Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για τη θέσπιση μέτρων σχετικά με παρεμπίπτοντα αλιεύματα κητοειδών κατά την αλιεία και για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 88/98

(υποβληθείσα από την Επιτροπή)

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Η παρεμπίπτουσα αλίευση και θανάτωση μικρών κητοειδών κατά την αλιεία θεωρείται ως σοβαρή απειλή για τη διατήρηση των πληθυσμών τους.

Τα κητοειδή απολαύουν αυστηρής προστασίας βάσει κοινοτικής περιβαλλοντικής νομοθεσίας, ιδίως της οδηγίας περί οικοτόπων (92/43/ΕΟΚ), με στόχο τη διατήρηση των ειδών αυτών ή την αποκατάστασή τους σε θετική κατάσταση διατήρησης. Το άρθρο 11 της παρούσας οδηγίας απαιτεί από τα κράτη μέλη να αναλάβουν την εποπτεία της κατάστασης διατήρησής τους, και το άρθρο 12 προβλέπει επιπροσθέτως ότι τα κράτη μέλη πρέπει να λάβουν τα απαραίτητα μέτρα προκειμένου να θεσπίσουν ένα σύστημα αυστηρής προστασίας των ζώων αυτών, συμπεριλαμβανομένου ενός συστήματος για την παρακολούθηση της παρεμπίπτουσας αλίευσης ή θανάτωσής τους με στόχο την περαιτέρω έρευνα και τη λήψη μέτρων εφόσον απαιτούνται.

Όσον αφορά την αλιευτική νομοθεσία, το Συμβούλιο εξέδωσε το 1997, και τροποποίησε αργότερα το 1998, τους αποκαλούμενους "περιορισμούς παρασυρόμενων διχτυών" (κανονισμοί (ΕΚ) αριθ. 894/97 και αριθ. 1239/98), με βάση, μεταξύ άλλων, ότι τα εν λόγω εργαλεία πιθανόν να θέσουν σε κίνδυνο τους πληθυσμούς ορισμένων ειδών που αλιεύονται ως παρεμπίπτοντα αλιεύματα.

Ωστόσο, βάσει των επιστημονικών πληροφοριών που διαθέτει τώρα η Επιτροπή, εξήγαγε το συμπέρασμα ότι τα μέτρα που έχουν ληφθεί μέχρι σήμερα είναι ανεπαρκή ή παρουσιάζουν ελλείψεις συντονισμού. Aπαιτείται πρόσθετη κοινοτική δράση στον τομέα της αλιείας για τη βελτίωση, κατά συνεκτικό και συντονισμένο τρόπο, των μέτρων που έχουν ως στόχο τη διατήρηση των μικρών κητοειδών. Αυτό είναι επίσης πλήρως σύμφωνο με την υποχρέωση στο πλαίσιο της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής για την ελαχιστοποίηση της επίπτωσης των αλιευτικών δραστηριοτήτων στα θαλάσσια οικοσυστήματα, όπως προβλέπεται ιδίως από το άρθρο 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2371/2002.

Η Επιτροπή ζήτησε από Διεθνές Συμβούλιο για την Εξερεύνηση της Θάλασσας (ICES) να εκπονήσει μία επισκόπηση των τύπων αλιείας που έχουν σημαντική επίπτωση για τα μικρά κητοειδή, μία αξιολόγηση των κινδύνων που προκαλούνται από ορισμένους τύπους αλιείας επί συγκεκριμένων πληθυσμών και, τέλος, την παροχή συμβουλών για ενδεχόμενα μέτρα θεραπείας για τη μείωση της επίπτωσης της αλιείας. Ζήτησε επίσης από την Επιστημονική, Τεχνική και Οικονομική Επιτροπή Αλιείας (ΕΤΟΕΑ), ιδίως μέσω της υποομάδας της για την Αλιεία και το Περιβάλλον (SGFEN), να εξετάσει τις πληροφορίες που παρέχονται από το ICES, να προσθέσει οποιεσδήποτε συμπληρωματικές πληροφορίες για τα παρεμπίπτοντα αλιεύματα κητοειδών στην ευρωπαϊκή αλιεία (ιδίως για τους τύπους αλιείας που δεν καλύπτονται από το ICES) και να δώσει στην Επιτροπή ενδεχομένως συμβουλές διαχείρισης [1].

[1] Έκθεση της Συμβουλευτικής Επιτροπής για τα Οικοσυστήματα 2002 (διατίθεται στη διεύθυνση http://www.ices.dk/committe/ace/2002/ Section-2.pdf), και έκθεση για τα παρεμπίπτοντα αλιεύματα μικρών κητοειδών της υποομάδας Αλιείας και Περιβάλλοντος (SEC(2002)1134), όπως αναθεωρήθηκε και σχολιάστηκε από την Επιστημονική, Τεχνική και Οικονομική Επιτροπή Αλιείας (ΕΤΟΕΑ) τον Νοέμβριο 2002 (SEC(2003)550).

Σύμφωνα με τις εκθέσεις των επιστημονικών αυτών οργάνων, τα περισσότερα αλιευτικά εργαλεία που χρησιμοποιούνται συνήθως στην Ευρώπη έχουν ως αποτέλεσμα την αλίευση παρεμπιπτόντων αλιευμάτων κητοειδών, παρά το γεγονός ότι τα απλάδια δίχτυα και οι πελαγικές τράτες φαίνονται ότι προκαλούν τις περισσότερες ζημιές. Ως παράδειγμα για την έκταση της παρεμπίπτουσας αλίευσης κητοειδών, εκτιμάται ότι κάθε χρόνο αλιεύονται με απλάδια δίχτυα βυθού χιλιάδες φώκιες του είδους Phocoena phocoena στη Βόρειο Θάλασσα. Παρά το γεγονός ότι τα δεδομένα για τα παρεμπίπτοντα αλιεύματα άλλων κητοειδών, όπως είναι τα δελφίνια, είναι ετερόκλητα, είναι σαφές από έρευνες αλιείας που διεξάχθηκαν από ορισμένα κράτη μέλη, ότι από καιρού εις καρό, τα αλιεύματα των ειδών αυτών μπορούν να φθάσουν σε υψηλά επίπεδα (λεπτομέρειες περιλαμβάνονται στις εκθέσεις που αναφέρονται ανωτέρω).

Οι επιστήμονες θεωρούν ότι η μείωση των παρεμπιπτόντων αλιευμάτων κητοειδών μπορεί να αντιμετωπισθεί κατά κύριο λόγο μέσω μιας συνολικής μείωσης της αλιευτικής πίεσης μαζί με τη λήψη ορισμένων πρόσθετων μέτρων τεχνικής φύσεως. Για την διάθεση καλύτερων συμβουλών για περαιτέρω μέτρα μείωσης των παρεμπιπτόντων αλιευμάτων κητοειδών, απαιτείται επίσης ένα πλήρες σύστημα παρακολούθησης με καλή γεωγραφική και χρονική κάλυψη. Μέχρι σήμερα, η παρακολούθηση διεξάχθηκε μόνο περιστασιακά και ασυντόνιστα και, για το λόγο αυτό, δεν είναι δυνατόν να εξακριβωθεί το χωροχρονικό μοντέλο της κατανομής των παρεμπιπτόντων αλιευμάτων.

Μια συνολική μείωση της αλιευτικής πίεσης αναμένεται λόγω της εφαρμογής άλλων κοινοτικών μέτρων που έχουν ως στόχο τη διασφάλιση βιωσιμότητας της αλιείας. Η παρούσα πρόταση κανονισμού συμπληρώνει την συμμόρφωση προς τις επιστημονικές συμβουλές με την πρόβλεψη πρόσθετων μέτρων για την αντιμετώπιση παρεμπιπτόντων αλιευμάτων κητοειδών στην αλιεία. Τα μέτρα αυτά περιλαμβάνουν:

(1) περιορισμούς της χρήσης παρασυρόμενων διχτυών στη Βαλτική Θάλασσα (περιορισμός του μήκους έως 2,5 km κατ' ανώτατο όριο και περαιτέρω κατάργησή τους πριν την 1η Ιανουαρίου 2007),

(2) υποχρεωτική χρήση ακουστικών αποτρεπτικών συσκευών σε ορισμένους τύπους αλιείας, και

(3) συντονισμένη παρακολούθηση των παρεμπιπτόντων αλιευμάτων κητοειδών με την υποχρεωτική επιβίβαση παρατηρητών επί των σκαφών για συγκεκριμένους τύπους αλιείας.

Περιορισμοί της χρήσης παρασυρόμενων διχτυών στη Βαλτική Θάλασσα

Η χρήση παρασυρόμενων διχτυών μειώθηκε αυστηρά από το κοινοτικό δίκαιο, μεταξύ άλλων λόγω της επίπτωσής τους στα μικρά κητοειδή, αλλά οι περιορισμοί αυτοί δεν εφαρμόζονται στη Βαλτική Θάλασσα [2].

[2] Βλ. κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 894/97, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1239/98

Σύμφωνα με τη σύσταση της SGFEN, το μέγιστο μήκος των παρασυρόμενων διχτυών σολομού θα πρέπει να ευθυγραμμιστεί με το μήκος των κοινοτικών παρασυρόμενων διχτυών γι' άλλους τύπους αλιείας που επιτρέπονται ακόμη, δηλαδή τα 2,5 km. Θα πρέπει να καθοριστεί πρόγραμμα για την απαγόρευση της χρήσης των παρασυρόμενων αυτών διχτυών.

Αυτό στηρίζεται στο γεγονός ότι η φώκια Phocoena phocoena, το μόνο κητοειδές για το οποίο υπάρχουν στοιχεία αλίευσης με παρασυρόμενα δίχτυα στη Βαλτική, αποτελεί τον πλέον απειλούμενο πληθυσμό μικρών κητοειδών στην Ευρώπη. Ο εναπομένων πολύ χαμηλός πληθυσμός καθιστά τα παρεμπίπτοντα αλιεύματα σπάνιο γεγονός, αλλά είναι όμως ουσιαστικής σημασίας για τη διατήρηση του πληθυσμού αυτού.

Ένας γενικός περιορισμός του μήκους των παρασυρόμενων διχτυών σε 2,5 km θα πρέπει, ως εκ τούτου, να εφαρμοστεί άμεσα στη Βαλτική Θάλασσα, και να ακολουθηθεί από μία σταδιακή απαγόρευση της χρήσης στην περιοχή αυτή μέχρις ότου απαγορευθούν πλήρως από την 1η Ιανουαρίου 2007. Παρά το γεγονός ότι τα μέτρα αυτά θα έχουν δυσμενείς επιπτώσεις στα έσοδα από τη σχετική αλιεία σολομού υπερισχύει των θεωρήσεων αυτών, το γεγονός ότι η κοινότητα έχει αναλάβει τη δέσμευση να προστατεύσει τη βιοποικιλότητα και να εμποδίσει την πιθανή εξαφάνιση του πληθυσμού της εν λόγω φώκιας στη Βαλτική Θάλασσα βραχυπρόθεσμα ή μεσοπρόθεσμα.

Η δέσμευση αυτή συνεπάγεται επίσης ότι άλλα εργαλεία, που είναι γνωστά ότι προκαλούν τον κίνδυνο παρεμπίπτουσας αλίευσης φώκιας του είδους αυτού, ιδιαίτερα τα απλάδια δίχτυα βυθού, θα απαιτήσουν ιδιαίτερη παρακολούθηση (βλ. κατωτέρω).

Υποχρεωτική χρήση ακουστικών αποτρεπτικών συσκευών

Ακουστικές αποτρεπτικές συσκευές (ή pingers) δοκιμάστηκαν και εφαρμόστηκαν σε μεγάλο βαθμό σε διάφορους τύπους αλιείας με απλάδια δίχτυα σε όλο τον κόσμο, στους οποίους σημείωσαν επιτυχία στη μείωση των παρεμπιπτόντων αλιευμάτων μικρών κητοειδών, ιδίως δελφινιών Delphinus delphis, δελφινιών Stenella coeruleoalba και φώκιας Phocoena phocoena.

Η υποχρεωτική χρήση ακουστικών αποτρεπτικών συσκευών θα πρέπει, ως εκ τούτου, να απαιτείται σε όλους τους τύπους αλιείας στους οποίους μπορούν να αλιευθούν σημαντικά παρεμπίπτοντα αλιεύματα και στους οποίους αναμένεται σημαντική μείωση της παρεμπίπτουσας αλίευσης κητοειδών. Αυτό ισχύει ιδίως για τους τύπους αλιείας που χρησιμοποιούν απλάδια δίχτυα βυθού σε περιοχές στις οποίες απαντώνται φώκιες (ιδίως στη Βόρεια Θάλασσα, στη Θάλασσα της Μάγχης και στην Κελτική Υφαλοκρηπίδα).

Λόγω της σημαντικής συμβολής μικρών αλιευτικών σκαφών στη συνολική αλιευτική προσπάθεια που αφορά απλάδια δίχτυα βυθού στις περιοχές αυτές, καθώς και τη διαβίωση της φώκιας κοντά στην ακτή, η Επιτροπή προτείνει τη χρήση ακουστικών αποτρεπτικών συσκευών ανεξάρτητα από το μέγεθός τους και το συνολικό μήκος διχτυών που χρησιμοποιούνται.

Ωστόσο, ενόψει των ανησυχιών που εκφράστηκαν ότι πραγματοποιήθηκε ανεπαρκής έρευνα όσον αφορά τη μέτρηση οποιωνδήποτε αρνητικών επιπτώσεων τις οποίες θα μπορούσαν να έχουν οι συσκευές αυτές στον πληθυσμό των ζώων τα οποία έχουν σχεδιαστεί να αποτρέπουν, η ευρεία χρήση αποτρεπτικών συσκευών θα πρέπει να αποτελεί αντικείμενο προσεκτικής παρακολούθησης.

Επιπροσθέτως, προκειμένου να διασφαλιστεί η κατάλληλη συμμόρφωση μέσω της αξιόπιστης παρακολούθησης των μέτρων αυτών, είναι άκρως σημαντικό να θεσπιστούν κοινοτικοί κανόνες για τη σήμανση και την ταυτοποίηση των στατικών εργαλείων. Η Επιτροπή προτίθεται να προβεί στο εγγύς μέλλον στη θέσπιση λεπτομερών κανόνων, σύμφωνα με τα άρθρα 5 (γ) και 20α (3) του κανονισμού του Συμβουλίου (ΕΟΚ) αριθ. 2847/93 και σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 36 του παρόντος κανονισμού.

Παρακολούθηση παρεμπιπτόντων αλιευμάτων

Tα προαναφερόμενα μέτρα μετριασμού των παρεμπιπτόντων αλιευμάτων θεωρούνται ως ένα πρώτο βραχυπρόθεσμο βήμα για την αντιμετώπιση του προβλήματος των παρεμπιπτόντων αλιευμάτων. Η Επιτροπή έχει συνείδηση της ανάγκης λήψης εκτενέστερων και περισσότερο στρατηγικών μέτρων. Ωστόσο, η κατάρτιση μιας τέτοιας στρατηγικής απαιτεί καλύτερη γνώση του προβλήματος μέσω της κατάλληλης παρακολούθησης των αλιευτικών δραστηριοτήτων και της βελτιωμένης αξιολόγησης και εποπτείας των πληθυσμών κητοειδών.

Η αποτελεσματική κατάρτιση μέτρων μετριασμού εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από ένα εμπεριστατωμένο σύστημα παρακολούθησης με επαρκή χωροχρονική κάλυψη. Οι ανεξάρτητες και αντιπροσωπευτικές παρατηρήσεις των αλιευτικών δραστηριοτήτων είναι ουσιαστικής σημασίας για την παροχή επαρκών εκτιμήσεων σχετικά με παρεμπίπτοντα αλιεύματα.

Ως εκ τούτου, η Επιτροπή προτείνει να θεσπιστούν από τα κράτη μέλη, κατά προτεραιότητα, συστήματα παρατηρητών για την παρακολούθηση της παρεμπίπτουσας αλίευσης και θανάτωσης κητοειδών σε διάφορους τύπους αλιείας "υψηλού κινδύνου", στους οποίους χρησιμοποιούνται πελαγικές τράτες ή απλάδια δίχτυα.

Η SGFEN έχει προσδιορίσει έναν αριθμό τύπων αλιείας οι οποίοι απαιτούν την καθιέρωση συστημάτων παρακολούθησης και οι περισσότεροι από τους οποίους καλύπτονται από το πεδίο εφαρμογής του παρόντος κανονισμού. Σε γενικές γραμμές, το κατάλληλο επίπεδο κάλυψης παρατηρητών θα πρέπει να εξαρτάται από το επιθυμούμενο επίπεδο ακρίβειας στην εκτίμηση των παρεμπιπτόντων αλιευμάτων και από τα στατιστικά χαρακτηριστικά της παρεμπίπτουσας αλιείας σε ένα συγκεκριμένο τύπο αλιείας. Λόγω της έλλειψης επαρκών δεδομένων για τον καθορισμό ενός στατιστικά αξιόπιστου επίπεδου κάλυψης, η SGFEN συνέστησε να παρακολουθείται το 5-10% της συνολικής αλιευτικής προσπάθειας. Η Επιτροπή επέλεξε, στις περισσότερες περιπτώσεις, να προτείνει το χαμηλότερο ποσοστό. Όποτε είναι δυνατόν, τα προγράμματα για την παρακολούθηση των παρεμπιπτόντων αλιευμάτων κητοειδών θα πρέπει να επωφελούνται από υφιστάμενα προγράμματα παρατηρητών που έχουν καθιερωθεί γι' άλλους σκοπούς (π.χ. συλλογή δεδομένων σχετικά με τις απορρίψεις αλιευμάτων).

Για τα σκάφη που δεν μπορούν να επιτρέψουν την επιβίβαση ενός πρόσθετου ατόμου επ' αυτών ως παρατηρητή (π.χ. λόγω ελλείψεως χώρου ή για λόγους ασφαλείας), τα κράτη μέλη θα πρέπει να καθιερώσουν άλλη κατάλληλη μέθοδο ανεξάρτητης παρακολούθησης στη θάλασσα.

Παρακολούθηση και επανεξέταση των μέτρων

Τα προτεινόμενα μέτρα που αφορούν τη χρήση ακουστικών αποτρεπτικών συσκευών και προγράμματα παρατηρητών επί των σκαφών θα αποτελούν αντικείμενο επισταμένης παρακολούθησης και αξιολόγησης προκειμένου να μπορούν να προσαρμόζονται με την πάροδο των ετών, εφόσον είναι αναγκαίο. Πρέπει να πραγματοποιείται τακτική υποβολή εκθέσεων σε κοινοτικό επίπεδο προκειμένου να είναι δυνατή μια συνολική εκτίμηση της προόδου που σημειώνεται και να καταρτίζονται ενδεχομένως νέες συστάσεις από την ΕΤΟΕΑ.

Οι πληροφορίες που θα συλλέγονται κατά την παρακολούθηση της χρήσης των συσκευών αυτών και τα δεδομένα που θα συλλέγονται μέσω των συστημάτων παρατηρητών θα πρέπει να συμπληρώνονται με άλλες σχετικές πληροφορίες, συμπεριλαμβανομένης της έρευνας για νέα μέτρα μετριασμού της παρεμπίπτουσας αλίευσης (π.χ. δοκιμές ακουστικών αποτρεπτικών συσκευών σε πελαγικές τράτες ή, ενδεχομένως, εναλλακτικών υλικών διχτυώματος για τα απλάδια δίχτυα).

Το βάρος που αναλαμβάνει ο τομέας της αλιείας λόγω ορισμένων από τα προτεινόμενα μέτρα θα είναι, ωστόσο, δύσκολο να δικαιολογηθεί μακροπρόθεσμα εάν δεν συμπληρωθούν κατάλληλα με δράσεις για τη βελτίωση της γενικής ενημέρωσης και γνώσης σχετικά με τη διατήρηση των κητοειδών. Οι δράσεις αυτές πρέπει να συνοδεύονται από πλήρη και κατάλληλη εποπτεία της κατάστασης διατήρησης των κητοειδών εκ μέρους των κρατών μελών όπως προβλέπεται στην οδηγία περί οικοτόπων. Η χάραξη μιας μακροπρόθεσμης, εμπεριστατωμένης και αξιόπιστης στρατηγικής για τη διατήρηση των ειδών αυτών θα είναι δυνατή μόνον εφόσον τηρούνται όλοι οι όροι αυτοί.

2003/0163 (CNS)

Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για τη θέσπιση μέτρων σχετικά με παρεμπίπτοντα αλιεύματα κητοειδών κατά την αλιεία και για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 88/98

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη :

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως άρθρο 37

την πρόταση της Επιτροπής [3],

[3] ΕΕ C [...] [...], σ.[...]

τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου [4],

[4] ΕΕ C [...] [...], σ.[...]

Εκτιμώντας τα εξής :

(1) Στόχος της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής, όπως ορίζεται στο άρθρο 2 του κανονισμού του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. 2371/2002 [5], είναι η διασφάλιση των έμβιων υδρόβιων πόρων η οποία παρέχει βιώσιμες, οικονομικές, περιβαλλοντικές και κοινωνικές συνθήκες. Για το σκοπό αυτό η Κοινότητα πρέπει να ελαχιστοποιήσει, μεταξύ άλλων, την επίπτωση των αλιευτικών δραστηριοτήτων στα θαλάσσια οικοσυστήματα, και η Κοινή Αλιευτική Πολιτική θα είναι συνεκτική με άλλες κοινοτικές πολιτικές, ιδίως με την περιβαλλοντική πολιτική.

[5] ΕΕ L 358, 31.12.2002, σ. 59.

(2) Η οδηγία του Συμβουλίου 92/43/ΕΟΚ για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων και της άγριας πανίδας και χλωρίδας [6] προβλέπει αυστηρό καθεστώς προστασίας για τα κητοειδή και απαιτεί από τα κράτη μέλη να αναλάβουν την εποπτεία της κατάστασης διατήρησης των ειδών αυτών. Τα κράτη μέλη πρέπει επίσης να καθιερώσουν ένα σύστημα για την παρακολούθηση της παρεμπίπτουσας αλίευσης και θανάτωσης των ειδών αυτών και να λάβουν περαιτέρω μέτρα έρευνας και διατήρησης που απαιτούνται προκειμένου να διασφαλιστεί ότι η παρεμπίπτουσα αλίευση ή θανάτωση δεν έχει σημαντική επίπτωση στα σχετικά είδη.

[6] ΕΕ L 206, 22.7.1992, σ. 7. Οδηγία που τροποποιήθηκε την τελευταία φορά με την οδηγία 97/62/ΕΚ, ΕΕ L 305, 8.11.1997, σ. 42.

(3) Οι επιστημονικές πληροφορίες που διατίθενται και οι τεχνικές που αναπτύχθηκαν για τη μείωση της παρεμπίπτουσας αλίευσης και θανάτωσης κητοειδών κατά την αλιεία δικαιολογούν τη λήψη πρόσθετων μέτρων για την επέκταση της διατήρησης μικρών κητοειδών κατά συνεκτικό και συντονισμένο τρόπο σε κοινοτικό επίπεδο.

(4) Έχουν αναπτυχθεί ορισμένες ακουστικές συσκευές για την αποτροπή των κητοειδών από τα αλιευτικά εργαλεία και έχουν αποδειχθεί επιτυχείς στη μείωση των παρεμπιπτόντων αλιευμάτων κητοειδών κατά την αλιεία με στάσιμα δίχτυα. Η χρήση τέτοιου είδους συσκευών θα έπρεπε, ως εκ τούτου, να απαιτείται σε περιοχές και τύπους αλιείας με γνωστά ή προβλέψιμα υψηλά επίπεδα παρεμπιπτόντων αλιευμάτων μικρών κητοειδών. Είναι επίσης αναγκαίο να θεσπιστούν τεχνικές προδιαγραφές για την αποτελεσματικότητα των ακουστικών αποτρεπτικών συσκευών που θα χρησιμοποιούνται σε τέτοιους τύπους αλιείας.

(5) Η επιστημονική και τεχνική έρευνα, ιδίως για τις νέες μορφές ενεργών αποτρεπτικών συσκευών, δεν θα πρέπει να παρεμποδιστεί από τον παρόντα κανονισμό. Ενώ τα κράτη μέλη θα έπρεπε, ως εκ τούτου, να δύνανται, για τους σκοπούς του παρόντος κανονισμού, να επιτρέπουν σε προσωρινή βάση, τη χρήση πρόσφατα ανεπτυγμένων και αποτελεσματικών τύπων ακουστικών αποτρεπτικών συσκευών που δεν πληρούν τις τεχνικές προδιαγραφές που καθορίζονται στον παρόντα κανονισμό είναι επίσης αναγκαίο να προβλεφθεί η επικαιροποίηση των τεχνικών προδιαγραφών για ακουστικές αποτρεπτικές συσκευές το συντομότερο δυνατό σύμφωνα με την απόφαση του Συμβουλίου 1999/468/ΕΚ για τον καθορισμό των όρων άσκησης των εκτελεστικών αρμοδιοτήτων που ανατίθενται στην Επιτροπή [7].

[7] ΕΕ L 184, 17.7.1999, σ. 23.

(6) Οι ανεξάρτητες παρατηρήσεις των αλιευτικών δραστηριοτήτων είναι ουσιαστικής σημασίας για την παροχή αξιόπιστων εκτιμήσεων σχετικά με τα παρεμπίπτοντα αλιεύματα κητοειδών και για την αύξηση των γνώσεων σχετικά με τις επιπτώσεις της χρήσης ακουστικών αποτρεπτικών συσκευών όταν χρησιμοποιούνται σε ευρεία κλίμακα. Ως εκ τούτου, είναι αναγκαία η θέσπιση συστημάτων παρακολούθησης με την επιβίβαση επί των σκαφών ανεξάρτητων παρατηρητών καθώς και ο καθορισμός τύπων αλιείας στους οποίους η εν λόγω παρακολούθηση θα αποτελεί αντικείμενο συντονισμού κατά προτεραιότητα. Προκειμένου να διαθέτουν αντιπροσωπευτικά δεδομένα σχετικά με τους σχετικούς τύπους αλιείας, τα κράτη μέλη πρέπει να καταρτίσουν και να εφαρμόσουν κατάλληλα προγράμματα παρακολούθησης για σκάφη που φέρουν τη σημαία τους και ασχολούνται με τους τύπους αυτούς αλιείας. Για τα αλιευτικά σκάφη μικρού μεγέθους, θα καθοριστούν άλλοι κατάλληλοι τρόποι παρακολούθησης στη θάλασσα. Θα πρέπει επίσης να καθοριστούν κοινά καθήκοντα παρακολούθησης και υποβολής εκθέσεων.

(7) Προκειμένου να καταστεί δυνατή η αξιολόγηση σε κοινοτικό επίπεδο και προκειμένου να υπάρξει εμπεριστατωμένη αξιολόγηση μεσοπρόθεσμα, τα κράτη μέλη θα πρέπει να υποβάλουν κατ' έτος έκθεση σχετικά με τη χρήση ακουστικών αποτρεπτικών συσκευών και την εφαρμογή προγραμμάτων παρατηρητών επί των σκαφών οι οποίες να περιλαμβάνουν όλα τα στοιχεία που συλλέχθηκαν σχετικά με την παρεμπίπτουσα αλίευση και θανάτωση κητοειδών κατά την αλιεία.

(8) Ο κίνδυνος που δημιουργείται από την αλιεία παρασυρόμενων διχτυών στον άκρως απειλούμενο πληθυσμό της φώκιας Phocoena phocoena στην περιοχή της Βαλτικής απαιτεί την απαγόρευση της χρήσης παρασυρόμενων διχτυών στην περιοχή αυτή. Το μήκος των παρασυρόμενων διχτυών που διατηρούνται επί του σκάφους ή χρησιμοποιούνται από ένα σκάφος θα πρέπει να μειωθεί αμέσως. Τα κοινοτικά σκάφη που αλιεύουν με παρασυρόμενα δίχτυα στην περιοχή αυτή, θα υπόκεινται σε οικονομικούς και τεχνικούς περιορισμούς που απαιτούν μία περίοδο σταδιακής διακοπής πριν την επιβολή ολικής απαγόρευσης της χρήσης του εργαλείου αυτού μέχρι την 1η Ιανουαρίου 2007. Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 88/98 για τη θέσπιση τεχνικών μέτρων για τη διατήρηση των αλιευτικών πόρων στα ύδατα της Βαλτικής Θάλασσας, των Belts και Sound [8] θα πρέπει να τροποποιηθεί προκειμένου να ενσωματωθούν τα εν λόγω μέτρα,

[8] ΕΕ L 9, 15.1.1998 σ.1. Κανονισμός που τροποποιήθηκε την τελευταία φορά από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 48/99, ΕΕ L 103, 18.1. 1999, σ. 1.

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ:

Άρθρο 1 Αντικείμενο

Ο παρών κανονισμός θεσπίζει μέτρα που έχουν ως στόχο τη μείωση των παρεμπιπτόντων αλιευμάτων κητοειδών από αλιευτικά σκάφη στις περιοχές που προσδιορίζονται στα παραρτήματα I και III.

Άρθρο 2 Χρήση ακουστικών αποτρεπτικών συσκευών

1. Με την επιφύλαξη άλλων κοινοτικών διατάξεων, απαγορεύεται η χρήση αλιευτικών εργαλείων που καθορίζονται στο παράρτημα Ι στις περιοχές κατά τις περιόδους που προσδιορίζονται στο παράρτημα αυτό χωρίς την ταυτόχρονη χρήση ενεργών ακουστικών αποτρεπτικών συσκευών.

2. Οι πλοίαρχοι των κοινοτικών αλιευτικών σκαφών διασφαλίζουν ότι οι ακουστικές αποτρεπτικές συσκευές βρίσκονται σε πλήρη λειτουργία κατά την πόντιση των εργαλείων.

3. Κατά παρέκκλιση, η παράγραφος 1 δεν εφαρμόζεται σε αλιευτικές δραστηριότητες που πραγματοποιούνται αποκλειστικά για το σκοπό επιστημονικής έρευνας η οποία διεξάγεται υπό την εξουσιοδότηση και υπό την εξουσία του οικείου κράτους μέλους ή κρατών μελών και οι οποίες αποσκοπούν στην ανάπτυξη νέων τεχνικών μέτρων για τη μείωση της παρεμπίπτουσας αλίευσης ή θανάτωσης κητοειδών.

Άρθρο 3 Τεχνικές προδιαγραφές ακουστικών συσκευών και όροι χρήσεως

1. Οι ακουστικές αποτρεπτικές συσκευές που χρησιμοποιούνται κατ' εφαρμογή του άρθρου 2 παράγραφος 1 πληρούν μία σειρά τεχνικών προδιαγραφών και όρων χρήσης που καθορίζονται στο παράρτημα II.

2. Κατά παρέκκλιση της παραγράφου 1, τα κράτη μέλη μπορούν να επιτρέπουν την προσωρινή χρήση ακουστικών αποτρεπτικών συσκευών οι οποίες δεν πληρούν τις τεχνικές προδιαγραφές ή όρους χρήσεως που καθορίζονται στο παράρτημα II, υπό τον όρο ότι η επίπτωσή τους στη μείωση των παρεμπιπτόντων αλιευμάτων κητοειδών έχει επαρκώς τεκμηριωθεί. Η άδεια δεν πρέπει να ισχύει για περίοδο μεγαλύτερη των δύο ετών.

3. Τα κράτη μέλη ενημερώνουν την Επιτροπή σχετικά με τις άδειες σύμφωνα με την παράγραφο 2 εντός δύο μηνών από την ημερομηνία έκδοσης. Παράγουν στην Επιτροπή τεχνικές και επιστημονικές πληροφορίες σχετικά με την εγκριθείσα ακουστική αποτρεπτική συσκευή και τις επιπτώσεις της επί των παρεμπιπτόντων αλιευμάτων κητοειδών.

Άρθρο 4 Απαίτηση συστημάτων παρατηρητών επί των σκαφών

1. Τα κράτη μέλη καταρτίζουν και εφαρμόζουν συστήματα παρακολούθησης για παρεμπίπτοντα αλιεύματα κητοειδών με τη χρήση παρατηρητών επί των σκαφών που φέρουν τη σημαία τους για τους τύπους αλιείας και υπό τους όρους που καθορίζονται στο παράρτημα III. Τα συστήματα παρακολούθησης καταρτίζονται για την παροχή αντιπροσωπευτικών δεδομένων για τους σχετικούς τύπους αλιείας.

2. Εάν το σύστημα παρακολούθησης για την παροχή αντιπροσωπευτικών δεδομένων του σχετικού τύπου αλιείας αφορά αλιευτικά σκάφη μικρού μεγέθους, στα οποία τεχνικοί παράγοντες και παράγοντες ασφάλειας δεν επιτρέπουν την παρουσία ενός παρατηρητή επ' αυτών, τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για την καθιέρωση ανεξάρτητων παρατηρήσεων στη θάλασσα με άλλα μέσα, όπως η συνοδεία σκαφών ή η ειδική παρακολούθηση των διχτυών στη θάλασσα από σκάφη επιθεώρησης.

Άρθρο 5 Παρατηρητές

1. Προκειμένου να εκτελέσουν την υποχρέωση παροχής παρατηρητών, τα κράτη μέλη διορίζουν ανεξάρτητο και κατάλληλα ειδικευμένο και έμπειρο προσωπικό. Για την εκτέλεση των καθηκόντων του, το επιλεγόμενο προσωπικό πρέπει να διαθέτει τα ακόλουθα προσόντα :

(α) επαρκή εμπειρία για τη διάκριση των ειδών κητοειδή και των αλιευτικών πρακτικών.

(β) βασικές ικανότητες θαλάσσιας ναυσιπλοίας και κατάλληλη εκπαίδευση στον τομέα της ασφάλειας.

(γ) ικανότητα για την εκτέλεση στοιχειωδών επιστημονικών καθηκόντων, επί παραδείγματι για τη λήψη δειγμάτων όπου είναι αναγκαίο και για τη διενέργεια επακριβών παρατηρήσεων και σχετικών καταχωρήσεων.

(δ) ικανοποιητική γνώση της γλώσσας του κράτους μέλους σημαίας του σκάφους που αποτελεί αντικείμενο παρατήρησης.

2. Tο βασικό καθήκον των παρατηρητών είναι η παρακολούθηση των παρεμπιπτόντων αλιευμάτων κητοειδών και η συλλογή των δεδομένων που είναι αναγκαία για την παρέκταση των παρατηρηθέντων παρεμπιπτόντων αλιευμάτων σε ολόκληρο τον σχετικό τύπο αλιείας. Ιδίως, οι διοριζόμενοι παρατηρητές πρέπει :

(α) να παρακολουθούν τις αλιευτικές δραστηριότητες των σχετικών σκαφών και να καταγράφουν τα κατάλληλα δεδομένα σχετικά με την αλιευτική προσπάθεια (αλιευτικά εργαλεία, τόπος και ώρα έναρξης και λήξης των πραγματικών αλιευτικών δραστηριοτήτων, ...).

(β) να παρακολουθούν τα παρεμπίπτοντα αλιεύματα κητοειδών.

(γ) να παρακολουθούν τη χρήση των ακουστικών αποτρεπτικών συσκευών, όταν οι παρατηρητές βρίσκονται επί του αλιευτικού σκάφους που υπόκειται στις διατάξεις που προβλέπονται στο άρθρο 2 και 3 του παρόντος κανονισμού.

3. Ο παρατηρητής διαβιβάζει μία έκθεση που περιέχει όλα τα δεδομένα που συλλέχθηκαν σχετικά με την αλιευτική προσπάθεια καθώς και παρατηρήσεις για τα παρεμπίπτοντα αλιεύματα κητοειδών, συμπεριλαμβανομένης μιας περίληψης των κυριοτέρων ευρημάτων του, στις αρμόδιες αρχές του οικείου κράτους μέλους σημαίας.

Η έκθεση περιλαμβάνει ιδίως τις ακόλουθες πληροφορίες για τη σχετική περίοδο :

(α) τα στοιχεία ταυτότητας το σκάφους.

(β) το όνομα του παρατηρητή και την περίοδο κατά τη διάρκεια της οποίας ο παρατηρητής ευρίσκετο επί του σκάφους.

(γ) τον σχετικό τύπο αλιείας (συμπεριλαμβανομένων των χαρακτηριστικών των εργαλείων, των περιοχών που αναφέρονται στα παραρτήματα I και III καθώς και των ειδών-στόχων).

(δ) τη διάρκεια του αλιευτικού ταξιδίου και την αντίστοιχη αλιευτική προσπάθεια (που εκφράζεται ως συνολικό μήκος διχτυών επί τις ώρες αλιείας για τα αδρανή εργαλεία και ώρες αλιείας για τα συρόμενα εργαλεία).

(ε) τον αριθμό των παρεμπιπτόντων αλιευμάτων κητοειδών, συμπεριλαμβανομένων των ειδών και, όπου είναι δυνατόν, πρόσθετες πληροφορίες για το μέγεθος ή το βάρος, το φύλλο, την ηλικία και, όπου είναι σκόπιμο, αναφορά των ζώων που χάθηκαν κατά τη διάρκεια της ανάσυρσης των εργαλείων ή απελευθερώθηκαν ζώντα.

(στ) οποιεσδήποτε πρόσθετες πληροφορίες που ο παρατηρητής θεωρεί χρήσιμες για τους στόχους του παρόντος κανονισμού, συμπεριλαμβανομένης οποιασδήποτε αστοχίας ακουστικής αποτρεπτικής συσκευής κατά τη διάρκεια αλιευτικής δραστηριότητας, ή οποιαδήποτε πρόσθετη παρατήρηση σχετικά με τη βιολογία των κητοειδών (όπως είναι παρατηρήσεις κητοειδών ή η ιδιαίτερη συμπεριφορά τους σε σχέση με την αλιευτική δραστηριότητα).

Ο πλοίαρχος του σκάφους μπορεί να ζητήσει αντίγραφο της έκθεσης του παρατηρητή.

4. Το κράτος μέλος σημαίας διατηρεί τις εκθέσεις του παρατηρητή επί πέντε τουλάχιστον έτη μετά την λήξη της σχετικής περιόδου υποβολής εκθέσεων.

Άρθρο 6 Ετήσιες εκθέσεις

1. Κάθε έτος, τα κράτη μέλη διαβιβάζουν στην Επιτροπή, μέχρι την 1η Ιουνίου το αργότερο, εμπεριστατωμένη ετήσια έκθεση σχετικά με την εφαρμογή των άρθρων 2, 3, 4 και 5 κατά τη διάρκεια του προηγούμενου έτους. Η πρώτη έκθεση καλύπτει τόσο το υπόλοιπο μέρος του έτους μετά την έναρξη ισχύος του παρόντος κανονισμού καθώς και ολόκληρο το επόμενο έτος.

2. Βάσει των εκθέσεων των παρατηρητών που προβλέπονται από το άρθρο 5 παράγραφος 3 και όλα τα άλλα κατάλληλα δεδομένα, συμπεριλαμβανομένων και των δεδομένων για την αλιευτική προσπάθεια που συλλέχθηκαν κατ' εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1543/2000 [9], η ετήσια έκθεση περιλαμβάνει εκτιμήσεις σχετικά με τα συνολικά παρεμπίπτοντα αλιεύματα κητοειδών για κάθε ένα από τους σχετικούς τύπους αλιείας. Η έκθεση αυτή περιλαμβάνει αξιολόγηση των συμπερασμάτων των εκθέσεων των παρατηρητών καθώς και οποιεσδήποτε άλλες κατάλληλες πληροφορίες, συμπεριλαμβανομένης οποιασδήποτε έρευνας που διεξάχθηκε στα κράτη μέλη για τη μείωση των παρεμπιπτόντων αλιευμάτων κητοειδών κατά την αλιεία.

[9] ΕΕ L 176, 15.7.2000, σ. 1.

Άρθρο 7 Συνολική αξιολόγηση και επανεξέταση

Το αργότερο, ένα έτος μετά την υποβολή από τα κράτη μέλη της δεύτερης ετήσιας έκθεσής τους, η Επιτροπή διαβιβάζει έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο για την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού υπό το φως της αξιολόγησης των εκθέσεων των κρατών μελών από την Επιστημονική, Τεχνική και Οικονομική Επιτροπή Αλιείας.

Άρθρο 8 Προσαρμογή στην τεχνική πρόοδο και πρόσθετη τεχνικές κατευθυντήριες γραμμές

1. Σύμφωνα με τη διαδικασία της επιτροπής διαχείρισης που ορίζεται στο άρθρο 30 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2371/2002 πρέπει να θεσπιστούν τα ακόλουθα :

(α) επιχειρησιακές και τεχνικές κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τα καθήκοντα των παρατηρητών, όπως ορίζεται στο άρθρο 6.

(β) λεπτομερείς κανόνες σχετικά με απαιτήσεις υποβολής εκθέσεων όπως ορίζεται στο άρθρο 6.

2. Οι τροποποιήσεις του παραρτήματος II, οι οποίες είναι αναγκαίες προκειμένου να προσαρμοστεί προς την τεχνική και επιστημονική πρόοδο, θεσπίζονται σύμφωνα με την κανονιστική διαδικασία που ορίζεται στο άρθρο 30 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2371/2002.

Άρθρο 9 Τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 88/98

Tα ακόλουθα άρθρα 8α και 8β προστίθενται στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 88/98 :

"Άρθρο 8a

Περιορισμοί στην χρήση παρασυρόμενων διχτυών

1. Από την 1η Ιανουαρίου 2007, απαγορεύεται η διατήρηση επί του σκάφους, ή η χρήση για σκοπούς αλιείας, παρασυρόμενων διχτυών.

2. Μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2006, ένα σκάφος μπορεί να διατηρεί επ' αυτού, ή να χρησιμοποιεί για σκοπούς αλιείας παρασυρόμενα δίχτυα, των οποίων το ατομικό ή συνολικό μήκος δεν είναι μεγαλύτερο των 2,5 χλμ εφόσον διαθέτει σχετική άδεια από τις αρμόδιες αρχές του κράτους μέλους σημαίας.

3. Το 2005 και το 2006, ο μέγιστος αριθμός σκαφών που μπορούν να διαθέτουν άδεια από ένα κράτος μέλος προκειμένου να διατηρούν επ' αυτών ή να χρησιμοποιούν για σκοπούς αλιείας παρασυρόμενα δίχτυα δεν πρέπει να υπερβαίνει το 60% των αλιευτικών σκαφών τα οποία χρησιμοποίησαν παρασυρόμενα δίχτυα κατά την περίοδο 2001 έως 2003.

4. Τα κράτη μέλη κοινοποιούν στην Επιτροπή, μέχρι τις 30 Aπριλίου κάθε έτους, τον κατάλογο των σκαφών που επιτρέπεται να ασκούν αλιευτικές δραστηριότητες με τη χρήση παρασυρόμενων διχτυών. για το 2004, οι πληροφορίες διαβιβάζονται μέχρι την 31η Αυγούστου 2004.

Άρθρο 8β

Όροι χρήσης των παρασυρόμενων διχτυών

1. Όλα τα αλιευτικά σκάφη που χρησιμοποιούν παρασυρόμενα δίχτυα, ασκούν δραστηριότητες τηρώντας τους ακόλουθους όρους :

(α) κατά τη διάρκεια της αλιευτικής δραστηριότητας, το σκάφος πρέπει να διατηρεί τα δίχτυα υπό συνεχή οπτική παρατήρηση.

(β) επιπλέοντες σημαντήρες, με ανακλαστήρες ραντάρ, πρέπει να είναι προσδεδεμένοι σε κάθε άκρο του διχτυού έτσι ώστε να είναι πάντοτε δυνατός ο καθορισμός της θέσης τους. Οι σημαντήρες πρέπει να διαθέτουν μόνιμη σήμανση με τα γράμματα και αριθμούς νηολόγησης του σκάφους στο οποίο ανήκουν.

2. Ο πλοίαρχος του αλιευτικού σκάφους που χρησιμοποιεί παρασυρόμενα δίχτυα, πρέπει να τηρεί ημερολόγιο στο οποίο πρέπει να καταχωρεί τις ακόλουθες πληροφορίες σε ημερήσια βάση :

(α) το συνολικό μήκος των διχτυών επί του σκάφους.

(β) το συνολικό μήκος των διχτυών που χρησιμοποιήθηκαν σε κάθε αλιευτική δραστηριότητα.

(γ) την ποσότητα των παρεμπιπτόντων αλιευμάτων κητοειδών.

(δ) την ημερομηνία και το στίγμα αλίευσης των εν λόγω αλιευμάτων.

3. Όλα τα αλιευτικά σκάφη που χρησιμοποιούν παρασυρόμενα δίχτυα, πρέπει να φέρουν επ' αυτών την άδεια που αναφέρεται στο άρθρο 8α παράγραφος 2.

Άρθρο 10 Έναρξη ισχύος

Ο παρών κανονισμός αρχίζει να ισχύει την 1η Ιουλίου 2004.

Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος.

Βρυξέλλες,

Για το Συμβούλιο

Ο Πρόεδρος

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I

Τύποι αλιείας στους οποίους είναι υποχρεωτική η χρήση ακουστικών αποτρεπτικών συσκευών

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II

Τεχνικές προδιαγραφές και όροι χρήσης ακουστικών αποτρεπτικών συσκευών

Οι ακουστικές αποτρεπτικές συσκευές που χρησιμοποιούνται κατ' εφαρμογή του άρθρου 2 παράγραφος 1, πρέπει να πληρούν μία από τις ακόλουθες σειρές χαρακτηριστικών σήματος και εφαρμογής :

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III

Τύποι αλιείας που πρέπει να αποτελούν αντικείμενο παρακολούθησης και ελάχιστο επίπεδο αλιευτικής προσπάθειας που υπόκειται σε παρατήρηση επί των σκαφών

Τα συστήματα παρακολούθησης πρέπει να σχεδιάζονται και να θεσπίζονται για την παρακολούθηση κατ' αντιπροσωπευτικό τρόπο :

α) τουλάχιστον του 5% της συνολικής αλιευτικής προσπάθειας κάθε τύπου αλιείας που υπόκειται στο άρθρο 2 παράγραφος 1 και ορίζεται στο παράρτημα I,

και,

β) του ελάχιστου ποσοστού αλιευτικής προσπάθειας για κάθε τύπο αλιείας που ορίζεται στον ακόλουθο πίνακα :

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

ΕΝΤΥΠΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ

Tίτλος της πρότασης

Πρόταση για κανονισμό του Συμβουλίου για τη θέσπιση μέτρων σχετικά με παρεμπίπτοντα αλιεύματα κητοειδών κατά την αλιεία και για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 88/98

Σχετικός αριθμός εγγράφου

Πρόταση

1. Λαμβανομένης υπόψη της αρχής της επικουρικότητας, για ποιό λόγο η κοινοτική νομοθεσία είναι αναγκαία στον τομέα αυτό και ποιοί είναι οι βασικοί στόχοι της;

Η κοινοτική νομοθεσία, συγκεκριμένα δε η οδηγία 92/43/ΕΟΚ για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων και της άγριας πανίδας και χλωρίδας (η οποία αποκαλείται οδηγία περί οικοτόπων), απαιτεί ήδη από τα κράτη μέλη να καθιερώσουν ένα σύστημα παρακολούθησης της παρεμπίπτουσας αλίευσης και θανάτωσης κητοειδών και να λάβουν περαιτέρω μέτρα έρευνας ή διατήρησης, υπό το φως των στοιχείων που συλλέχθηκαν, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι η εν λόγω παρεμπίπτουσα αλίευση ή θανάτωση κητοειδών δε έχει σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις στα σχετικά είδη. Επιπροσθέτως, υπάρχει μία σαφής πολιτική και νομική δέσμευση για την ενσωμάτωση περιβαλλοντικών πτυχών στην Κοινή Αλιευτική Πολιτική (πρβλ. κανονισμό του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. 2371/2002, και ιδίως το άρθρο 2).

Έχει αναληφθεί η διεξαγωγή διαφόρων ερευνών ή πιλοτικών ερευνών για τα παρεμπίπτοντα αλιεύματα ή ερευνών για μέτρα μείωσης της παρεμπίπτουσας αλίευσης κητοειδών σε ορισμένους τύπους αλιείας, αλλά σε γενικές γραμμές μεμονωμένα και όχι συντονισμένα μεταξύ των κρατών μελών. Ένα κράτος μέλος έχει θεσπίσει πρόσθετα νομοθετικά μέτρα (τα οποία εφαρμόζονται σε σκάφη που φέρουν τη σημαία του) για τη μείωση των παρεμπιπτόντων αλιευμάτων φώκιας Phocoena phocoena στη Βόρειο Θάλασσα. Ωστόσο, όσον αφορά τα παρεμπίπτοντα αλιεύματα κητοειδών κατά την αλιεία σε ύδατα γύρω από την Κοινότητα, υπάρχει ανάγκη αύξησης των μέτρων διατήρησης για τα είδη αυτά κατά συνεκτικό και συντονισμένο τρόπο σε κοινοτικό επίπεδο.

Προκειμένου να διαθέτει μια καλή επιστημονική και τεχνική βάση για τα μέτρα που λαμβάνει, η Επιτροπή ζήτησε από το Διεθνές Συμβούλιο για την Εξερεύνηση της Θάλασσας (ICES) και την Επιστημονική, Τεχνική και Οικονομική Επιτροπή Αλιείας (ΕΤΟΕΑ) να παράσχουν στοιχεία και συμβουλές σχετικά με έναν αριθμό θεμάτων. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται η επισκόπηση των τύπων αλιείας που έχουν σημαντική επίπτωση στα μικρά κητοειδή, η αξιολόγηση των κινδύνων που προκαλούνται από ορισμένους τύπους αλιείας σε συγκεκριμένους πληθυσμούς και τέλος, η παροχή συμβουλών για ενδεχόμενα μέτρα θεραπείας για τη μείωση των επιπτώσεων της αλιείας.

Οι μειώσεις της αλιευτικής προσπάθειας που ήδη εφαρμόζονται ή πρόκειται περαιτέρω να εφαρμοστούν στο πλαίσιο της διαχείρισης και βιώσιμης εκμετάλλευσης των εμπορικών αλιευτικών αποθεμάτων πιθανόν να μειώσουν τα παρεμπίπτοντα αλιεύματα κητοειδών και να αποτελέσουν, ως εκ τούτου, ένα αποτελεσματικό μέτρο μείωσης των σχετικών αλιευμάτων. Ωστόσο, αυτό δεν αρκεί προκειμένου να παρασχεθεί στους πληθυσμούς κητοειδών η απαιτούμενη προστασία. Κατά συνέπεια, ο προτεινόμενος κανονισμός προβλέπει μία σειρά πρόσθετων μέτρων τα οποία θα μπορούσαν να ληφθούν βραχυπρόθεσμα για την αντιμετώπιση του προβλήματος των παρεμπιπτόντων αλιευμάτων κητοειδών σε ορισμένους τύπους αλιείας.

Τα προτεινόμενα μέτρα αποσκοπούν :

α) για τη Βαλτική Θάλασσα, στον περιορισμό και στην περαιτέρω σταδιακή απαγόρευση τη χρήσης των παρασυρόμενων διχτυών. Ανάλογα μέτρα έχουν ήδη θεσπιστεί από το κοινοτικό δίκαιο σε όλα τα άλλα ύδατα. Οι προτεινόμενοι περιορισμοί στη Βαλτική αφορούν τον άμεσο περιορισμό του μήκους των παρασυρόμενων διχτυών σε 2,5 km κατ' ανώτατο όριο, σε συνδυασμό με τη σταδιακή απαγόρευσή τους με στόχο την πλήρη απαγόρευση του εργαλείου αυτού στη Βαλτική Θάλασσα από την 1η Ιανουαρίου 2007. Η πρόταση των μέτρων αυτών γίνεται λόγω της άκρως ανεπαρκούς κατάστασης του πληθυσμού της φώκιας Phocoena phocoena της Βαλτικής και λόγω του γεγονότος ότι έστω και χαμηλά επίπεδα παρεμπιπτόντων αλιευμάτων των κητοειδών αυτών με τη χρήση του εν λόγω εργαλείου δεν συμβιβάζονται με μία θετική κατάσταση της διατήρησης του πληθυσμού αυτού.

β) στην απαίτηση της χρήσης ακουστικών αποτρεπτικών συσκευών (pingers) σε τύπους αλιείας στους οποίους έχει επιβεβαιωθεί η αποτελεσματικότητα των συσκευών αυτών για τη μείωση των παρεμπιπτόντων αλιευμάτων κητοειδών. Ενόψει της σημερινής κατάστασης της εξέλιξης των συσκευών αυτών, οι διατάξεις αυτές έχουν ως στόχο τη χρήση τους μόνο σε αδρανή εργαλεία, κυρίως για τη μείωση των παρεμπιπτόντων αλιευμάτων φώκιας Phocoena phocoena. Η ιδιαίτερη συμπεριφορά της φώκιας αυτής καθιστά τα απλάδια δίχτυα βυθού ιδιαίτερα επικίνδυνα. Ωστόσο όμως, και τα παρασυρόμενα απλάδια δίχτυα δημιουργούν επίσης ανησυχία. Η απαίτηση της χρήσης τέτοιων συσκευών συνεπάγεται επίσης τη θέσπιση γενικών διατάξεων για τα τεχνικά χαρακτηριστικά των συσκευών που μπορούν να χρησιμοποιούνται καθώς επίσης των και των γενικών διατάξεων σχετικά με τη χρήση και παρακολούθησή τους.

γ) στη θέσπιση προγραμμάτων παρακολούθησης, με τη χρήση ανεξάρτητων παρατηρητών, για τη συλλογή εκτεταμένων πληροφοριών σχετικά με τα παρεμπίπτοντα αλιεύματα κητοειδών σε πολλούς τύπους αλιείας που παρουσιάζουν υψηλό εν δυνάμει κίνδυνο παρεμπιπτόντων αλιευμάτων κητοειδών. Οι σχετικοί τύποι αλιείας είναι κυρίως εκείνοι που χρησιμοποιούν πελαγικές τράτες ή παρόμοια συρόμενα δίχτυα, αλλά επίσης προκαλεί ανησυχία και η χρήση παρασυρόμενων διχτυών. Επιπροσθέτως, λόγω του ότι δεν είναι ακόμη γνωστή η αποτελεσματικότητα των συσκευών αυτών και οι επιπτώσεις τους στη συμπεριφορά και την κατανομή των κητοειδών, η εφαρμογή τους πρέπει να παρακολουθείται και να αξιολογείται. Οι απαιτήσεις για την τοποθέτηση παρατηρητών επί των σκαφών πρέπει να συνοδεύονται με γενικές διατάξεις που θα καθορίζουν τα καθήκοντα και τις ευθύνες τόσο των σκαφών (ή πλοιάρχων των σκαφών) και των παρατηρητών.

Η προαναφερόμενη σειρά μέτρων χρειάζεται επίσης γενικές διατάξεις υποβολής εκθέσεων και συνολική αξιολόγηση προκειμένου να καταστεί ενδεχομένως δυνατή η αναθεώρηση των προτεινομένων μέτρων.

Επίπτωση επι των δραστηριοτήτων

2. Ποιός επηρεάζεται από την πρόταση;

- ποιοί κλάδοι της αλιείας

Τα προτεινόμενα μέτρα αφορούν κυρίως τον αλιευτικό τομέα, κυρίως τον κλάδο αλίευσης (αλιείς και πλοιοκτήτες). Δεν υπάρχει λόγος να πιστεύεται ότι θα επηρεαστεί ο κλάδος μεταποίησης και οι ιχθυόσκαλες, εκτός ίσως πολύ περιθωριακά για τον σολομό της Βαλτικής, ανάλογα με τον τρόπο με τον οποίο θα αντιδράσουν οι αλιείς στους περιορισμούς σχετικά με τα παρασυρόμενα δίχτυα (αλλαγή των αλιευτικών τεχνικών τους, αλιεία άλλων ψαριών, κλπ).

Τα μέτρα θα μπορούσαν επίσης να επηρεάσουν τους κατασκευαστές και τους προμηθευτές ακουστικών αποτρεπτικών συσκευών ή pingers. Επί του παρόντος, μόνο λίγοι τύποι τέτοιων συσκευών με αποδεδειγμένα στοιχεία μείωσης των παρεμπιπτόντων αλιευμάτων κητοειδών υπάρχουν στην αγορά. Κατασκευάζονται σε μικρή κλίμακα από περιορισμένο αριθμό επιχειρήσεων. Οι επιχειρήσεις αυτές έχουν ήδη αναφέρει ότι μπορούν να αυξήσουν την παραγωγική ικανότητά τους δεδομένου ότι η υποχρεωτική χρήση των συσκευών αυτών θα επεκτείνει τη σημερινή αγορά.

- ποιά μεγέθη επιχειρήσεων (αναλογία μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων)

Τα προτεινόμενα μέτρα στηρίζονται κυρίως στον τύπο του χρησιμοποιούμενου εργαλείου παρά στο μέγεθος της εμπλεκόμενης επιχείρησης που μετράται από το μέγεθος ή τον αριθμό των μελών του πληρώματος των σχετικών αλιευτικών σκαφών. Στο τομέα της αλιείας, οι περισσότερες επιχειρήσεις είναι μικρές ή μεσαίες.

- υπάρχουν ιδιαίτερες γεωγραφικές περιοχές της Κοινότητας στις οποίες απαντώνται οι επιχειρήσεις αυτές

Τα προτεινόμενα μέτρα θα πρέπει να εφαρμοστούν σε ιδιαίτερες περιοχές των κοινοτικών υδάτων ή σε παρακείμενα ύδατα. Οι προτάσεις σχετικά με τη χρήση παρασυρόμενων διχτυών στη Βαλτική Θάλασσα (και στις περιοχές των Belts και Sound) μπορούν να θεωρηθούν ως επέκταση στην περιοχή αυτών των περιοριστικών μέτρων που εφαρμόζονται ήδη στη χρήση του εργαλείου αυτού σε όλα τα άλλα ύδατα. Η υποχρεωτική χρήση ακουστικών αποτρεπτικών συσκευών πρέπει να εφαρμοστεί κυρίως κατά μήκος των δυτικών ακτών της Ευρώπης, στον Β.Α. Ατλαντικό (συμπεριλαμβανομένης της Βορείου Θαλάσσης και ενός μικρού νότιου τμήματος της Βαλτικής). Τα προτεινόμενα συστήματα παρατηρητών καλύπτουν το μέρος των υδάτων που βρέχουν τις ευρωπαϊκές ακτές (Β.Α. Ατλαντικός, συμπεριλαμβανομένης της Βορείου Θαλάσσης και του νοτίου τμήματος της Βαλτικής καθώς και η Μεσόγειος).

3. Τί πρέπει να γίνει προκειμένου να τηρηθούν οι διατάξεις του κανονισμού;

- τί πρέπει να κάνουν οι επιχειρήσεις προκειμένου να συμμορφωθούν προς τα προτεινόμενα μέτρα;

Προκειμένου να συμμορφωθούν προς τα προτεινόμενα νέα τεχνικά μέτρα, τα αλιευτικά σκάφη θα πρέπει να προσαρμόσουν τις αλιευτικές πρακτικές τους. Στη Βαλτική, τα σκάφη αλιείας σολομού με παρασυρόμενα δίχτυα ιδίως θα πρέπει να μειώσουν το μέγιστο μήκος των εργαλείων τους από 21 km έως 2,5 km κατ' ανώτατο όριο και να σταματήσουν πλήρως τη χρήση του εργαλείου αυτού μέχρι το τέλος του 2006.

Ο αριθμός των συσκευών που θα πρέπει να προμηθευτούν οι αλιείς θα εξαρτάται από το συνολικό μήκος των διχτυών που χρησιμοποιούν και το είδος της αλιείας με την οποία ασχολούνται.

Εάν συμμετέχει σε ένα υποχρεωτικό σύστημα παρατηρητών επί των σκαφών, ο κλάδος της αλιείας θα πρέπει να συντονίζεται και να συνεργάζεται με τις αρμόδιες εθνικές αρχές για την εξεύρεση του καταλληλότερου τρόπου για την ορθή εφαρμογή του συστήματος, δεδομένου ότι θα τοποθετηθούν παρατηρητές επί ορισμένων μόνο σκαφών που θα ασχολούνται σε ένα συγκεκριμένο τύπο αλιείας.

- τί θα πρέπει να κάνουν οι εθνικές (ή περιφερειακές) διοικήσεις προκειμένου να συμμορφωθούν προς τα προτεινόμενα μέτρα;

Με την επιφύλαξη του ρόλου τους για την εξασφάλιση της ορθής εφαρμογής και του ελέγχου των μέτρων αυτών, συμπεριλαμβανομένης της επιβολής κατάλληλων κυρώσεων σε περίπτωση παράβασης, το βασικό καθήκον των αρμόδιων αρχών των κρατών μελών θα συνίσταται στην κατάρτιση και στη θέσπιση συστημάτων παρακολούθησης που θα στηρίζονται σε παρατηρητές επί των σκαφών, με αντιπροσωπευτική κάλυψη των τύπων αλιείας που θα αφορά η παρούσα πρόταση. Στην περίπτωση που δεν είναι δυνατή η τοποθέτηση παρατηρητών επί των σκαφών (π.χ. σε μικρά σκάφη), τα κράτη μέλη θα πρέπει να θεσπίσουν άλλα μέτρα παρακολούθησης στη θάλασσα (π.χ. τη χρήση συνοδευτικών σκαφών). Προκειμένου να γίνει αυτό και σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, τα κράτη μέλη θα διαθέτουν πλήρη ελευθερία για τη θέσπιση των συστημάτων αυτών σύμφωνα με αυτό που θεωρείται, σε εθνικό ή περιφερειακό επίπεδο, ότι είναι ο καλύτερος τρόπος για την επίτευξη των απαιτούμενων αποτελεσμάτων. Tα κριτήρια στα οποία μπορούν να στηρίζονται τα εν λόγω συστήματα περιλαμβάνουν τη λεπτομερή γνώση των σχετικών τύπων αλιείας, τις υφιστάμενες δομές και οργανώσεις αλιείας, τα προγράμματα παρατηρητών που ήδη διατίθενται, το κόστος, την αποτελεσματικότητα, κλπ.

Η παρούσα πρόταση προσδιορίζει τους τύπους αλιείας για τους οποίους πρέπει να συλλέγονται κατά συντονισμένο τρόπο σε κοινοτικό επίπεδο και κατά προτεραιότητα δεδομένα για τα παρεμπίπτοντα αλιεύματα κητοειδών με τη χρήση παρατηρητών επί των σκαφών. Η πρόταση αυτή δεν περιορίζει τους τρόπους με τους οποίους τα κράτη μέλη θα εφαρμόσουν τις γενικές υποχρεώσεις τους για την παρακολούθηση της παρεμπίπτουσας αλίευσης και θανάτωσης κητοειδών ή της ανάληψης δραστηριοτήτων εποπτείας που αφορούν την κατάσταση διατήρησης των ειδών αυτών όπως προβλέπεται εκτενέστερα από την οδηγία περί οικοτόπων (32/43/ΕΟΚ).

Τέλος, οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να διοργανώσουν τη συλλογή δεδομένων, την ανάλυσή τους και τη σχετική κοινοποίησή τους στην Επιτροπή.

4. Ποιές είναι οι οικονομικές επιπτώσεις που πιθανόν να έχουν τα προτεινόμενα μέτρα;

α) Περιορισμός του μήκους των παρασυρόμενων διχτυών σε 2,5 km ανά σκάφος στη Βαλτική Θάλασσα και απαγόρευση στη συνέχεια της χρήσης τους

Τα παρασυρόμενα δίχτυα στη Βαλτική Θάλασσα χρησιμοποιούνται κατά κύριο λόγο για την αλιεία σολομού. Η αλιεία σολομού με παρασυρόμενα δίχτυα είναι μία εποχική δραστηριότητα η οποία γίνεται εντονότερη μεταξύ Σεπτεμβρίου-Οκτωβρίου και Aπριλίου-Mαΐου.

Σύμφωνα με τα δεδομένα που διατίθενται από το ICES [10], η μισή από τη συνολική αλιευτική προσπάθεια της αλιείας σολομού ανοιχτής θάλασσας κατά τα πρόσφατα έτη διεξάχθηκε σχεδόν με την χρήση παρασυρόμενων διχτυών και η μισή με παραγάδια [11].

[10] Iδίως, έκθεση του 2002 της ομάδας εργασίας αξιολόγησης του σολομού και της πέστροφας της Βαλτικής της ACFM (Ρίγα, 3-12 Aπριλίου 2002).

[11] Βλ. ιδίως Κεφάλαιο 3.3 και πίνακες 3.3.1 και 3.3.2.

Το 2001, ο αριθμός των σκαφών που ασχολήθηκαν με την αλιεία σολομού ανοικτής θάλασσας (233 κοινοτικά και μη κοινοτικά σκάφη αλιείας με παρασυρόμενα δίχτυα και παραγάδια) μειώθηκε κατά 24% σε σύγκριση με το 2000. Από τα σκάφη, 131 αλίευσαν για λιγότερο από 20 ημέρες (Φινλανδία : 35, Σουηδία : 33, Δανία : 11) και 59 για περισσότερες από 40 ημέρες (Δανία : 9, Φινλανδία : 8. Σουηδία : 7. Πολωνία : 34). Φαίνεται πιθανόν ότι μόνο σκάφη που αλιεύουν περισσότερες από 40 ημέρες το έτος μπορούν να κερδίσουν περισσότερο από το 50% των ετήσιων εσόδων τους από το είδος αυτό αλιείας.

Τα δεδομένα του ICES δείχνουν επίσης ότι σημειώθηκε μείωση της συνολικής αλιευτικής προσπάθειας σολομού στην κύρια λεκάνη της Βαλτικής από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 μέχρι το 1997, και κάποια σταθεροποίηση της αλιευτικής προσπάθειας με παρασυρόμενα δίχτυα από το 1998, παρά το γεγονός ότι σημειώθηκε μείωση κατά 11% στην αλιεία με παρασυρόμενα δίχτυα το 2001 και ταυτόχρονη αύξηση της αλιευτικής προσπάθειας με παραγάδια κατά 25%.

Η Επιστημονική, Τεχνική και Οικονομική Επιτροπή Αλιείας είχε ήδη εξετάσει τις συνέπειες του ενδεχόμενου περιορισμού των παρασυρόμενων διχτυών στη Βαλτική πριν από μερικά χρόνια [12]. Παρά το γεγονός ότι τα λεπτομερή στοιχεία σχετικά με την αλιεία με παρασυρόμενα δίχτυα άλλαξαν κάπως από τότε, οι γενικές τάσεις που διαπιστώθηκαν από το ICES, και αναφέρθηκαν ανωτέρω, υποδεικνύουν έντονα ότι συνεχίζουν να ισχύουν σήμερα τα ακόλουθα σχόλια και γενικά συμπεράσματα της ΕΤΟΕΑ.

[12] Υποομάδα ΕΤΟΕΑ σχετικά με την αλιεία παρασυρόμενων διχτυών σολομονοειδών και άλλων ειδών, έγγρ. SEC(95)550, 31.3.1995.

Στη Βαλτική, οι περισσότεροι επαγγελματίες αλιείς χρησιμοποιούν δίχτυα συνολικού μήκους μέχρι 15 - 21 km. Ένας περιορισμός σε 2,5 km ανά σκάφος θα καθιστούσε την αλιεία σολομού με παρασυρόμενα δίχτυα μη αποδοτική, απλά και μόνο λόγω του εάν τα αλιεύματα μειωθούν κατά την ίδια αναλογία όπως το μήκος των διχτυών (δηλ. μέχρι 88%), δεν θα αρκούν για να καλύψουν τα λειτουργικά έξοδα και, για τα σκάφη εκείνα τα οποία εξαρτώνται περισσότερο από την αλιεία ανοικτής θάλασσας με παρασυρόμενα δίχτυα, επίσης τα πάγια έξοδα. Αυτό πιθανόν να προκαλέσει κάποια μείωση των αλιευτικών δραστηριοτήτων για όλα τα σκάφη αυτά και ενδεχομένως μείωση της απασχόλησης ιδίως για σκάφη που ασχολούνται σε μεγάλο βαθμό με την αλιεία ανοικτής θάλασσας με παρασυρόμενα δίχτυα. Ωστόσο, η κύρια επίπτωσή του θα είναι πιθανόν να προκαλέσει αναδιανομή της αλιευτικής προσπάθειας είτε προς εναλλακτικά ιχθυαποθέματα (τα οποία ήδη αποτελούν αντικείμενο πλήρους εκμετάλλευσης ή υπερεκμετάλλευσης) ή προς εναλλακτικές δραστηριότητες αλιείας σολομού, όπως είναι η αλιεία σολομού με παραγάδια (η οποία είναι περιορισμένης εποχικής διάρκειας) ή, όπου είναι δυνατόν, η αλιεία σολομού εσωτερικών υδάτων (π.χ. με την χρήση διχτυών-παγίδων).

Το κόστος της τεχνικής προσαρμογής σε σχέση με τους προτεινόμενους περιορισμούς της χρήσης των παρασυρόμενων διχτυών στη Βαλτική μπορεί να τύχει κοινοτικής στήριξης, δεδομένου ότι, στο πλαίσιο του Κοινοτικού Χρηματοδοτικού Μέσου Προσανατολισμού της Αλιείας (ΧΜΠΑ) (άρθρο 16 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2792/99), τα κράτη μέλη μπορούν να χορηγήσουν χρηματική αποζημίωση σε αλιείς και πλοιοκτήτες σκαφών στην περίπτωση που μία απόφαση του Συμβουλίου επιβάλει τεχνικούς περιορισμούς της χρήσης ορισμένων εργαλείων ή αλιευτικών μεθόδων.

H καθαρή οικονομική επίπτωση του προτεινόμενου περιορισμού των παρασυρόμενων διχτυών θα μπορούσε να είναι θετική ή αρνητική, ανάλογα με :

- τα οφέλη που προκύπτουν άμεσα από τον προτεινόμενο περιορισμό του μήκους των παρασυρόμενων διχτυών, ο οποίος θα μπορούσε να συμβάλει στην αύξηση της αξίας της αλιείας σολομού για ερασιτεχνικούς σκοπούς και σε αύξηση του κέρδους των εμπορικών δραστηριοτήτων αλιείας σολομού με τη χρήση αλιευτικών εργαλείων εκτός των παρασυρόμενων διχτυών (π.χ. παραγαδιών και διχτυών-παγίδων). Επιπροσθέτως, θα μπορούσαν επίσης να υπάρχουν έμμεσα κοινωνικά οφέλη, ιδίως εκείνα που προκύπτουν από την αναμενόμενη μείωση της παρεμπίπτουσας θνησιμότητας μικρών κητοειδών.

- το κόστος, συμπεριλαμβανομένων των απωλεσθέντων εσόδων από την αλιεία με παρασυρόμενα δίχτυα, και, ενδεχομένως, την απασχόληση, τουλάχιστον για σκάφη τα οποία δεν μπορούν να υποστούν μετατροπή για την χρήση εναλλακτικών αλιευτικών εργαλείων, καθώς και την χαμηλή κερδοφορία της αλιείας για άλλα είδη (με τη στροφή της αλιευτικής προσπάθειας προς άλλα ιχθυαποθέματα).

Ωστόσο, μία περισσότερο εμπεριστατωμένη αξιολόγηση όλων αυτών των παραγόντων και της σχετικής σπουδαιότητάς τους δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί κατά αξιόπιστο τρόπο επί του παρόντος, δεδομένου ότι αυτό θα απαιτούσε ορισμένες γνώσεις, ή τουλάχιστον ορισμένες ενδείξεις, σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο κάθε οικονομικός παράγοντας, συμπεριλαμβανομένων των κυβερνητών και των πλοιοκτητών, θα προσαρμοστεί ή θα αντιδράσει προς τα προτεινόμενα μέτρα, καθώς επίσης και εκτιμήσεις του έμμεσου οφέλους ή κόστους που συνδέεται με άλλες δραστηριότητες (π.χ. ερασιτεχνική αλιεία σολομού, προστασία μικρών κητοειδών και συναφείς τουριστικές δραστηριότητες, ...).

β) Υποχρεωτική χρήση ακουστικών αποτρεπτικών συσκευών

Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, η χρήση τέτοιου είδους συσκευών δεν επηρεάζει την αλιευτική αποτελεσματικότητα του εργαλείου, παρά το γεγονός ότι εκφράστηκαν ορισμένες ανησυχίες σχετικά με πρόσθετες εργασίες που απαιτούνται για τον εξοπλισμό των διχτυών καθώς και ορισμένες πιθανές πρακτικές συνέπειες κατά την πόντιση ή την ανάσυρση των διχτυών. Ωστόσο, η σχεδίαση των εν λόγω συσκευών λαμβάνει γενικά υπόψη τα τεχνικά αυτά θέματα.

Tο κόστος του εξοπλισμού των διχτυών με τέτοιου είδους συσκευές συχνά αναφέρθηκε ότι είναι ενδεχομένως το μεγαλύτερο πρόβλημα για τον τομέα της αλιείας. Εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την τιμή αγοράς των εν λόγω συσκευών, τον συνολικό αριθμό των συσκευών που απαιτούνται ανά σκάφος (ο οποίος συνδέεται άμεσα με το συνολικό μήκος των χρησιμοποιούμενων διχτυών) καθώς και τον χρόνο ζωής της μπαταρίας της συσκευής (η μπαταρία εξαρτάται από την τεχνολογική ανάπτυξη και τον τύπο του εκπεμπόμενου σήματος). Ενώ οι κατασκευαστές θα πρέπει να προσαρμόσουν τη παραγωγική ικανότητά τους προς την αυξημένη ζήτηση των αλιέων που πρέπει να συμμορφωθούν προς τα προτεινόμενα μέτρα, ο αυξημένος ανταγωνισμός, η τεχνολογική ανάπτυξη και η μείωση του κατασκευαστικού κόστους ανά μονάδα θα μπορούσαν να μειώσουν το συνολικό κόστος εξοπλισμού των διχτυών. Η μείωση των ζημιών που προκαλούνται στα εργαλεία λόγω των παρεμπιπτόντων αλιευμάτων κητοειδών θα πρέπει επίσης να τονιστεί ως ενδεχόμενο όφελος του μέτρου.

Μέρος της αρχικής δαπάνης για την αγορά των συσκευών αυτών θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί με χρηματοδότηση από το Κοινοτικό Χρηματοδοτικό Μέσο Προσανατολισμού της Αλιείας (ΧΜΠΑ), δεδομένου ότι τέτοιου είδους χρηματοδότηση διατίθεται για την υιοθέτηση επιλεκτικότερων αλιευτικών μεθόδων.

Μεταξύ των διαφόρων τύπων συσκευών που διατίθενται και θεωρούνται κατάλληλες για χρήση (δηλ. στο στάδιο αυτό κυρίως για τη μείωση των παρεμπιπτόντων αλιευμάτων φώκιας Phocoena phocoena σε απλάδια δίχτυα), η ακριβότερη συσκευή στοιχίζει περίπου EUR100, αλλά δεν διαθέτει τον μεγαλύτερο χρόνο ζωής (χρόνος λειτουργίας 10.000 ώρες, δηλ. 18 περίπου μήνες έως 2 έτη χρήσης πριν από την αντικατάσταση) [13]. Η συνιστώμενη απόσταση μεταξύ δύο συσκευών ανέρχεται σε 200 m.

[13] Βλ. έκθεση για παρεμπίπτοντα αλιεύματα μικρών κητοειδών της υποομάδας αλιείας και περιβάλλοντος (SEC(2002)1134), 22.10.2002 και την έκθεση 2002 της συμβουλευτικής επιτροπής του ICES για τα οικοσυστήματα.

Στη βάση αυτή, ο εξοπλισμός ενός σκάφους που χρησιμοποιεί περίπου 5 έως 20 km διχτυών θα αντιπροσώπευε θεωρητικά ένα αρχικό κόστος περίπου 2500 έως 10000 EUR (ή πρόσθετο αλιευτικό κόστος 0,05 EUR ανά χλμ διχτυών και ώρες αλιείας). Ενώ ο εξοπλισμός αυτός θα αντιπροσώπευε ένα πρόσθετο μεταβλητό κόστος 1250 έως 6700 EUR ανά σκάφος ετησίως, το ποσό αυτό πρέπει να συγκριθεί με το συνολικό μεταβλητό κόστος ανά σκάφος ανά έτος. Ενδεικτικά, παρατίθενται κατωτέρω ορισμένοι οικονομικοί δείκτες για τα φινλανδικά σκάφη αλιείας σολομού και γάδου με απλάδια δίχτυα το 2000 και το 2001 [14] :

[14] Απόσπασμα από την ετήσια έκθεση του 2002 για το έργο CA-2001-01502: Οικονομική απόδοση επιλεγμένων ευρωπαϊκών αλιευτικών στόλων.

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

γ) Παρατηρητές επί του σκάφους

Όπως αναφέρθηκε ανωτέρω, προτείνεται η θέσπιση κατάλληλων συστημάτων παρατηρητών από τις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών με βάση τα κριτήρια που θα θεωρήσουν καταλληλότερα. Ως εκ τούτου, δεν είναι δυνατόν για τις υπηρεσίες της Επιτροπής να αξιολογήσουν τις διάφορες ενέργειες στις οποίες θα προβούν οι αρμόδιες αρχές, είτε εθνικές είτε περιφερειακές, καθώς και την επίπτωσή τους στη σχεδίαση των συστημάτων παρατηρητών για την επίτευξη των στόχων που προβλέπονται στον προτεινόμενο κανονισμό.

Παρ' όλα αυτά, πρέπει να υπογραμμισθεί ότι τα υφιστάμενα προγράμματα παρατηρητών επί των σκαφών δεν θεωρήθηκαν γενικά ότι έχουν άμεση οικονομική επίπτωση στον τομέα της αλιείας. Επιπροσθέτως, τα συστήματα παρατήρησης παρεμπιπτόντων αλιευμάτων κητοειδών μπορούν ενδεχομένως, και εφόσον είναι δυνατόν, να επωφεληθούν από υφιστάμενα προγράμματα παρατηρητών, ιδίως εκείνα που προβλέπονται από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1543/2000 για τη θέσπιση κοινοτικού πλαισίου για τη συλλογή και διαχείριση δεδομένων που απαιτούνται για την εφαρμογή της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής. Αυτό θα επιτρέψει επίσης τη χρήση κοινοτικής χρηματοδότησης που διατίθεται για τη στήριξη της εφαρμογής του παρόντος κανονισμού.

Δεν φαίνεται πιθανό ότι η θέσπιση συστημάτων παρατηρητών από τα κράτη μέλη θα μπορούσε να έχει άμεση επίπτωση στην απασχόληση στον τομέα της αλίευσης, ή οποιαδήποτε σημαντική επίπτωση στην δυνατότητα αποκόμισης κέρδους από την αλιεία ή στον ανταγωνισμό στον τομέα της αλιείας. Πράγματι, τέτοιου είδους συστήματα θα μπορούσαν να έχουν όντως θετική επίπτωση στην απασχόληση, δεδομένου ότι θα δημιουργήσουν τουλάχιστον ορισμένες ευκαιρίες απασχόλησης για τους παρατηρητές επί των σκαφών.

Όπως και για την αξιολόγηση του συνολικού οικονομικού κόστους που αφορά τέτοιου είδους προγράμματα παρατηρητών, οι πληροφορίες που διατίθενται σε κοινοτικό επίπεδο για τους στόλους και τις δραστηριότητές τους, καθιστούν αδύνατον για τις υπηρεσίες της Επιτροπής να εξαγάγει αξιόπιστες εκτιμήσεις, δεδομένου ότι η βάση δεδομένων του ευρωπαϊκού στόλου αλιείας δεν περιέχει δεδομένα σχετικά με τα επίπεδα αλιευτικής προσπάθειας, την γεωγραφική ή εποχική κατανομή τους και τα εργαλεία που χρησιμοποιούνται. Ωστόσο, ορισμένα επεξηγηματικά στοιχεία διατέθηκαν από την ομάδα ΕΤΟΕΑ [15]. Επί παραδείγματι, εάν υποθέσουμε ότι το κόστος ανά παρατηρητή ημερησίως επί του σκάφους ανέρχεται σε EUR 500, εκτιμάται ότι η παρακολούθηση του 10% των γαλλικών πελαγικών μηχανοτρατών που ασκούν δραστηριότητες στις περιοχές ICES VII, VIII και IX (τύποι αλιείας που έχουν ως στόχο είτε τις σερανίδες, είτε τον τόνο τον μακρύπτερο ή το γαύρο) θα στοίχιζε EUR 462.000 περίπου. Η παρακολούθηση του 10% του βρετανικού στόλου που χρησιμοποιεί τράτες στις περιοχές αυτές (κυρίως περιοχές ICES VIII) θα μπορούσε να έχει εθνικό κόστος EUR 75.000. Δεδομένου του αριθμού των τύπων αλιείας που θεωρούνται ότι χρειάζονται παρακολούθηση κατά προτεραιότητα στη φάση αυτή, το συνολικό κόστος για ορισμένα κράτη μέλη θα μπορούσε να είναι της τάξεως από 1 έως αρκετά εκατ. ευρώ ετησίως.

[15] SEC(2002)1134

Θα πρέπει να υπογραμμιστεί ότι το οικονομικό αυτό βάρος δεν παρουσιάζεται "ex novo" λόγω του προτεινόμενου κανονισμού, δεδομένου ότι η απαίτηση παρακολούθησης των παρεμπιπτόντων αλιευμάτων κητοειδών προβλέπεται ήδη από την οδηγία περί οικοτόπων 92/43/ΕΟΚ.

5. Περιλαμβάνει η πρόταση μέτρα προκειμένου να ληφθεί υπόψη η ειδική κατάσταση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (μειωμένες ή διαφορετικές απαιτήσεις, κλπ);

Ο κίνδυνος των παρεμπιπτόντων αλιευμάτων κητοειδών δεν έχει σχέση με το μέγεθος των αλιευτικών επιχειρήσεων, αλλά εξαρτάται από τον σχετικό τύπο αλιείας (περιοχή, αλιευτικό εργαλείο, εποχές, είδη-στόχοι, ...). Ως εκ τούτου, η πρόταση δεν προβλέπει ειδικά μέτρα για μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Κατά μέσο όρο, τα αλιευτικά σκάφη με παρασυρόμενα δίχτυα της Βαλτικής έχουν πλήρωμα 2-3 ατόμων, ενώ τα μεγαλύτερα σκάφη μερικές φορές 5 άτομα [16]. Η αλιεία με απλάδια δίχτυα βυθού, για την οποία προτείνεται η υποχρεωτική χρήση των ακουστικών αποτρεπτικών συσκευών, αφορά ένα σημαντικό μέρος ενός μεγάλου στόλου μικρού μεγέθους σκαφών. Τα σκάφη αυτά μπορούν να αντιπροσωπεύουν μία σημαντική αναλογία της αλιευτικής προσπάθειας σε ορισμένες περιοχές, ιδίως στις παράκτιες περιοχές, στις οποίες οι πληθυσμοί φώκιας Phocoena phocoena είναι συνήθως μεγάλοι. Ωστόσο, η τοποθέτηση παρατηρητή επί των μικρών αλιευτικών σκαφών είναι συνήθως αδύνατη στην πράξη δεδομένου ότι τα σκάφη αυτά δεν έχουν ούτε χώρο ούτε επίπεδα ασφάλειας προκειμένου να δεχθούν πρόσθετα άτομα επ' αυτών. Ως εκ τούτου, η πρόταση προβλέπει ειδικές διατάξεις που απαιτούν από τα κράτη μέλη να θεσπίσουν διαφορετικά συστήματα παρακολούθησης στη θάλασσα για την αντιμετώπιση του προβλήματος τοποθέτησης πρόσθετων ατόμων σε μικρού μεγέθους σκάφη.

[16] Βλ. SEC(95)550

Διαβούλευση

6. Κατάλογος οργανώσεων με τους οποίους πραγματοποιήθηκε διαβούλευση σχετικά με την πρόταση και περιγραφή των κυριότερων απόψεων

Η παρούσα πρόταση στηρίζεται στις πλέον πρόσφατες επιστημονικές συμβουλές και συστάσεις του Διεθνούς Συμβουλίου για την Εξερεύνηση της Θάλασσας (ICES) και

της Επιστημονικής, Τεχνικής και Οικονομικής Επιτροπή Αλιείας (ΕΤΟΕΑ) [17] σχετικά με την επίπτωση της αλιείας σε μικρά κητοειδή.

[17] Έκθεση της Συμβουλευτικής Επιτροπής για τα Οικοσυστήματα 2002 (διατίθεται στη διεύθυνση http://www.ices.dk/committe/ace/2002/ Section-2.pdf), και έκθεση για τα παρεμπίπτοντα αλιεύματα μικρών κητοειδών της υποομάδας Αλιείας και Περιβάλλοντος (SEC(2002)1134), όπως αναθεωρήθηκε και σχολιάστηκε από την Επιστημονική, Τεχνική και Οικονομική Επιτροπή Αλιείας (ΕΤΟΕΑ) τον Νοέμβριο 2002 (SEC(2003)550).

Οι συστάσεις αυτές, και ιδίως εκείνες που αποτελούν μέρος της παρούσας πρότασης, συζητήθηκαν αρκετές φορές με τους ενδιαφερόμενους παράγοντες. Μία πρώτη διαβούλευση / συνάντηση εμπειρογνωμόνων έλαβε χώρα στις 11 Δεκεμβρίου 2002 για τη συζήτηση των εν λόγω προτεινόμενων μέτρων με εκπροσώπους του τομέα της αλιείας, μη κυβερνητικών οργανώσεων (ΜΚΟ), αρμόδιων αρχών των κρατών μελών και σε συνεργασία με ορισμένους επιστήμονες για την παροχή συμβουλών. Οι προτάσεις αυτές συζητήθηκαν περαιτέρω τον Φεβρουάριο 2003 στη Συμβουλευτική Επιτροπή Αλιείας και Υδατοκαλλιέργειας (ΣΕΑΥ).

Οι απόψεις των διαφόρων παραγόντων, στους οποίους περιλαμβάνονται διάφορες οργανώσεις που αντιπροσωπεύουν τον τομέα της αλιείας, δεν κατέληξαν σε ομοφωνία. Ενώ ορισμένες επαγγελματικές οργανώσεις αναγνώρισαν την ανάγκη να ληφθούν πρόσθετα μέτρα σχετικά με τα παρεμπίπτοντα αλιεύματα κητοειδών, ιδίως για τη συλλογή ακριβέστερων πληροφοριών σχετικά με το θέμα αυτό, και αναγνώρισαν τις θετικές επιπτώσεις της χρήσης ακουστικών αποτρεπτικών συσκευών, εξέφρασαν στο σύνολό τους ανησυχίες σχετικά με τις ενδεχόμενες επιπτώσεις και το κόστος των μέτρων αυτών για τον κλάδο.

Οι ΜΚΟ ενώ γενικά καλωσόρισαν τις προτάσεις αυτές, θεώρησαν ότι χρειάζονταν πρόσθετα μέτρα, ιδίως η θέσπιση μιας μακροπρόθεσμης στρατηγικής προκειμένου να υπάρξει μια άμεση και συγκεκριμένη απάντηση σε προβλήματα παρεμπιπτόντων αλιευμάτων στην περίπτωση που παρουσιάζονται. Η Επιτροπή αναγνωρίζει την ανάγκη ύπαρξης ενός διαχειριστικού πλαισίου, αλλά θεωρεί ότι δεν είναι δυνατόν να υπάρξει μία πάγια και εμπεριστατωμένη στρατηγική στη φάση αυτή, λόγω της απουσίας επακριβών πληροφοριών σχετικά με τα παρεμπίπτοντα αλιεύματα και κατάλληλης αξιολόγησης και εποπτείας της κατάστασης διατήρησης των πληθυσμών κητοειδών. Η Επιτροπή πιστεύει ότι τα μέτρα που προτείνονται στον παρόντα κανονισμό θα χρησιμεύσουν για την παροχή κατάλληλων πληροφοριών για την χάραξη μιας τέτοιας στρατηγικής στο μέλλον.