Αριθ. C 318/32 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 12. 12. 88 
Γνωμοδότηση για την πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με τις ελάχιστες απαιτήσεις ασφάλειας 
και υγείας κατά την εργασία σε εξοπλισμό με οθόνη οπτικής απεικόνισης (τέταρτη ειδική οδηγία κατά 
την έννοια του άρθρου 13 της οδηγίας...)(') 
(88/C 318/13) 
Το Συμβούλιο αποφάσισε στις 23 Μαρτίου 1988, να ζητήσει, από την Οικονομική και Κοινωνική 
Επιτροπή, σύμφωνα με το άρθρο 118 Α της Συνθήκης ΕΟΚ, γνωμοδότηση για την παραπάνω πρόταση 
οδηγίας. 
Το τμήμα κοινωνικών, οικογενειακών, εκπαιδευτικών και πολιτισμικών θεμάτων, στο οποίο ανατέθηκε 
η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του στις 14 Σεπτεμβρίου 1988 με 
βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Meyer-Horn. 
Η ΟΚΕ υιοθέτησε κατά την 258η συνοδό της ολομέλειας (συνεδρίαση της 28ης Σεπτεμβρίου 1988) με 
71 ψήφους υπέρ, 56 κατά και 1 αποχή την ακόλουθη γνωμοδότηση. 
1. Εισαγωγή 
1.1. Η πρόταση οδηγίας στηρίζεται στο άρθρο 118 Α της 
Συνθήκης ΕΟΚ και στο πρόγραμμα δράσης της Επιτροπής 
για την ασφάλεια, την υγιεινή της εργασίας και την προστα­
σία της υγείας στον τόπο εργασίας(*). Έτσι προτείνεται η 
τέταρτη από τις ειδικές οδηγίες οι οποίες ανακοινώθηκαν στο 
άρθρο 13 και στο παράρτημα 1 της προτεινόμενης οδηγίας-
πλαισίου για ειδικούς τομείς (3)· η οδηγία αυτή αφορά 
ελάχιστες απαιτήσεις όσον αφορά την ασφάλεια και την 
προστασία της υγείας κατά την εργασία σε εξοπλισμό με 
οθόνη οπτικής απεικόνισης. 
Συνεπώς, η τέταρτη αυτή επιμέρους οδηγία για την εργασία 
σε οθόνες οπτικής απεικόνισης θα πρέπει να εξετασθεί με 
βάση την οδηγία-πλαίσιο. Η οδηγία-πλαίσιο περιέχει πολυά­
ριθμες διατάξεις γενικής φύσης σχετικά με την προστασία 
της υγείας στον τόπο εργασίας. Με τη νέα οδηγία οι γενικές 
αυτές διατάξεις συμπληρώνονται με ελάχιστες προδιαγραφές 
για την εργασία σε οθόνη οπτικής απεικόνισης, στον τομέα 
της οποίας ισχύουν όμως και οι δύο οδηγίες εξίσου. 
1.2. Προκειμένου να ληφθούν υπόψη οι ιδιαιτερότητες των 
μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ), προβλέπεται, σύμφωνα 
με την αιτιολογική έκθεση, ότι η εφαρμογή των διατάξεων 
της οδηγίας θα προσαρμοσθεί ανάλογα με το μέγεθος των 
επιχειρήσεων αφού ληφθούν συγχρόνως υπόψη και οι «κοι-
νωνικο-οικονομικοί παράγοντες». 
Όπως παρατήρησε όμως και η ΟΚΕ στη γνωμοδότηση της(4) 
για την οδηγία-πλαίσιο, το γεγονός αυτό δεν συνεπάγεται σε 
καμία περίπτωση ότι ανάλογα με το μέγεθος της επιχείρησης 
τίθενται και διαφορετικές απαιτήσεις ως προς την ασφάλεια 
και την προστασία της υγείας κατά την εργασία με οθόνη 
οπτικής απεικόνισης. Ελαστικός χειρισμός των ελάχιστων 
προδιαγραφών θα έγκειτο πολύ περισσότερο στη λήψη συνο­
δευτικών μέτρων με τα οποία διευκολύνεται — έστω και 
προσωρινά — η τήρηση των ελάχιστων προδιαγραφών εκ 
μέρους των ΜΜΕ. 
1.3. Η Επιτροπή ζήτησε κατά την επεξεργασία της πρό­
τασης οδηγίας τη γνώμη της Συμβουλευτικής Επιτροπής για 
(') ΕΕαριθ. C 113 της 29. 4. 1988, σ. 7. 
(2) ΕΕ αριθ. C 28 της 3. 2. 1988. 
(3)(4) Γνωμοδότηση της ΟΚΕ της 28 Απριλίου 1988 (ΕΕ αριθ. C 175 
της 4. 7. 1988, σ. 22). την ασφάλεια, την υγιεινή της εργασίας και την προστασία 
της υγείας, η οποία συστάθηκε σύμφωνα με την απόφαση του 
Συμβουλίου 77/325/ΕΟΚ της 27ης Ιουνίου 1974. Η γνωμοδό­
τηση ωστόσο αυτής της επιτροπής δεν δημοσιεύεται. 
1.4. Βάσει της προτεινόμενης οδηγίας τα κράτη μέλη θα 
θεσπίσουν το αργότερο μέχρι την 1η Ιανουαρίου 1991 τις 
απαραίτητες νομικές και διοικητικές διατάξεις· περαιτέρω 
οφείλουν να ενημερώσουν την Επιτροπή σχετικά με τους 
κανόνες και τις τεχνικές προδιαγραφές και να συντάξουν 
έκθεση σχετικά με την πρακτική εφαρμογή της οδηγίας 
αναφέροντας την άποψη των κοινωνικών εταίρων. Η Επι­
τροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων θα υποστηριχθεί κατά 
την εφαρμογή των συναφών μέτρων που προβλέπονται στην 
οδηγία, από μια επιτροπή η οποία πρόκειται να συσταθεί. 
Θα ήταν σκόπιμο εάν η επιτροπή αυτή πλαισιώνονταν και 
από εμπειρογνώμονες των ενδιαφερομένων ομάδων, κυρίως 
των εργαζομένων και των εργοδοτών. Επίσης θα ήταν σκό­
πιμη και η συμμετοχή της Συμβουλευτικής Επιτροπής για 
την ασφάλεια, την υγιεινή εργασίας και την προστασία της 
υγείας στον τόπο εργασίας καθώς και η συμμετοχή της Οικο­
νομικής και Κοινωνικής Επιτροπής — σε περίπτωση τρο­
ποποιήσεων της οδηγίας — και του Ευρωπαϊκού Κοινοβου­
λίου (βλ. γνωμοδότηση, σημεία 2.12 και 2.13)(5). 
2. Γενικές παρατηρήσεις 
2.1. Οι παρατηρήσεις που ακολουθούν, συμπληρώνουν τη 
γνωμοδότηση της ΟΚΕ για την οδηγία-πλαίσιο (6). Οι θέσεις 
που διατυπώνονται στη γνωμοδότηση αυτή ισχύουν και για 
την ασφάλεια και την προστασία της υγείας των εργαζομένων 
κατά την εργασία με οθόνη οπτικής απεικόνισης. 
Η πρόταση οδηγίας προβλέπει τις ελάχιστες απαιτήσεις σχε­
τικά με την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων σε 
οθόνες οπτικής απεικόνισης. Η ΟΚΕ επικροτεί το γεγονός 
ότι με τον τρόπο αυτό βελτιώνεται η προστασία της υγείας 
των εργαζομένων σε μερικές χώρες εκεί δηλ. όπου έλειπαν 
μέχρι τώρα εθνικές σχετικές ρυθμίσεις ή που οι υφιστάμενες 
ρυθμίσεις δεν ανταποκρίνονται τελείως στις ελάχιστες αυτές 
απαιτήσεις. Επίσης επικροτείται το γεγονός ότι διατηρείται 
η υψηλή προστασία της υγείας η οποία έχει επιτευχθεί ήδη 
σε άλλα κράτη μέλη, η οποία βέβαια έχει επιτευχθεί εκεί 
μέσω ρυθμίσεων που υφίστανται από πολλά χρόνια, οι οποίες 
είναι πιο προηγμένες από ελάχιστες κοινοτικές απαιτήσεις. 
ί5) ΕΕ αριθ. C 175 της 4. 7. 1988, σ. 22. 
(6) ΕΕ αριθ. C 175 της 4. 7. 1988, σ. 28. 
12. 12. 88 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 318/33 
2.2. Το πεδίο εφαρμογής της προτεινόμενης οδηγίας συμ­
βάλλει στην εναρμόνιση των διατάξεων σχετικά με την 
προστασία της υγείας των εργαζομένων κατά την εργασία με 
οθόνη. Επιδοκιμάζεται το γεγονός ότι λόγω του ευρύτατα 
διατυπωμένου ορισμού της πρότασης οδηγίας οι μελλοντικές 
κοινοτικές διατάξεις θα αφορούν κάθε χρησιμοποίηση 
οθόνης με οπτική απεικόνιση. Ωστόσο θα πρέπει να διασφα­
λισθεί ότι το πεδίο εφαρμογής της προτεινόμενης οδηγίας 
αφορά τις οθόνες συμπεριλαμβανομένων των συμπληρωμα­
τικών τους συσκευών ενώ δεν αφορά π.χ. υπολογιστικές μηχα­
νές με προβολή σε οθόνη και παρόμοιες συσκευές. 
2.3. Οι διατάξεις του παραρτήματος της πρότασης οδηγίας, 
αφορούν απλώς ορισμένους τομείς της ρύθμισης. Δεν περι­
λαμβάνουν τομείς όπως π.χ. τα βοηθήματα της εργασίας, το 
στήριγμα για τα πόδια, τη διάταξη των μέσων εργασίας, τις 
αναγκαίες διαστάσεις του χώρου μιας θέσης εργασίας με 
οθόνη και θέματα όπως τον περιορισμό των ακτινών Χ στο 
ελάχιστο, τα ηλεκτρομαγνητικά πεδία χαμηλής συχνότητας, 
τις υπεριώδεις ακτίνες, την ηλεκτροστατιστική φόρτιση και 
τους υπερήχους. Επιπλέον, οι διατάξεις του παραρτήματος 1 
δεν εξαντλούν όλες τις πτυχές του θέματος των ουσιαστικών 
απαιτήσεων. 
Από την άλλη πλευρά όμως, η πρόταση οδηγίας περιορίζεται 
σε έννοιες όπως «επαρκώς», «ελαστική διάταξη», «ψυχολογι­
κοί παράγοντες» και «θέματα σχετικά με την υγεία» χωρίς να 
τις διευκρινίζει αναλυτικότερα. Εφόσον πρόκειται για μια 
βασική διάταξη θα ήταν τελείως γενικά, σκοπιμότερο εάν 
για τις έννοιες αυτές μπορούσε να γίνεται και κάθε φορά 
συγκεκριμένα αναφορά στους ορισμούς που περιέχονται σε 
ευρωπαϊκούς κανόνες. 
2.4. Η πρόταση οδηγίας δεν ρυθμίζει τους ανάλογους περι­
ορισμούς του χρόνου εργασίας καθώς και της διακοπής της 
εργασίας σε περίπτωση διαρκούς επιβάρυνσης με μια μόνιμη 
και μονότονη απασχόληση, οι οποίοι ήδη ισχύουν σε 
ορισμένα κράτη μέλη· στις Κάτω Χώρες π.χ. ο περιορισμός 
του χρόνου εργασίας και η διακοπή της εργασίας έχουν 
καθορισθεί από την επιθεώρηση εργασίας. Σύμφωνα με τη 
γνώμη της Επιτροπής παρόμοιοι περιορισμοί και διακοπές 
του χρόνου εργασίας σε οθόνη οπτικής απεικόνισης μπορούν 
να συσταθούν σε εθνικό επίπεδο, στα πλαίσια των συλλο­
γικών συμβάσεων. 
2.5. Η πρόταση οδηγίας δεν περιλαμβάνει διατάξεις σχε­
τικά με τις επιβλαβείς για την υγεία ακτινοβολίες, οι οποίες 
μπορούν να παρουσιαστούν σε γραφεία μεγάλων διαστάσεων 
με πολλές, ιδιαίτερα παλαιάς κατασκευής, οθόνες οπτικής 
απεικόνισης. Σύμφωνα με τις περιγραφές των υπηρεσιών της 
Ευρωπαϊκής Επιτροπής οι ακτινοβολίες αυτές είναι πολύ 
χαμηλότερες από την ακτινοβολία που εκπέμπουν οι — πολύ 
μεγαλύτερες — οθόνες των τηλεοπτικών συσκευών (με μεγα­
λύτερη φυσικά απόσταση παρατήρησης για τον θεατή σε 
σύγκριση με τις οθόνες οπτικής απεικόνισης). Ωστόσο, σκό­
πιμη θα ήταν μια προληπτική αναφορά στην πρόταση οδηγίας 
σε προδιαγραφές κανόνων σχετικά με την προστασία από τις 
ακτινοβολίες, όπως η αναφορά που γίνεται π.χ. στο σημείο 
4.1.12 των κανόνων ασφαλείας που ισχύουν στην Ομοσπον­
διακή Δημοκρατία της Γερμανίας για τις θέσεις εργασίας με 
οθόνες οπτικής απεικόνισης σε γραφείο (GUV 17.8) σχετικά 
με τον κανονισμό περί προστασίας από τις ακτίνες Χ. Όσον 
αφορά τις επιδράσεις ηλεκτροστατικών φορτίων, ιονιζουσών 
ακτινοβολιών ή ηλεκτρομαγνητικών κυμάτων, η θέσπιση 
σχετικών ευρωπαϊκών ελάχιστων προδιαγραφών δεν φαίνεται 
ακόμη δυνατή, με βάση το σημερινό επίπεδο της επιστήμης. Θα πρέπει κανείς να επισημάνει ωστόσο ότι στη Σουηδία 
ισχύουν σήμερα αυστηρές οριακές τιμές και για τους τρεις 
τομείς. Οι εμπειρίες που αποκτήθηκαν στον τομέα των δημό­
σιων υπηρεσιών κατέδειξαν ότι οι οριακές αυτές τιμές 
μπορούν να τηρηθούν και ότι οι παραγωγοί προσαρμόστηκαν 
στην τήρηση των τιμών αυτών στην σκανδιναβική αγορά. 
Εξάλλου, στη Γερμανία, ισχύουν ήδη αυστηρές διατάξεις 
σχετικά με την τήρηση των οριακών τιμών για τις ακτίνες Χ. 
3. Παρατηρήσεις σχετικά με τα επιμέρους άρθρα 
3.1. Σύμφωνα με το άρθρο 1, παράγραφος 2, και το άρ­
θρο 2, η προτεινόμενη οδηγία ισχύει για κάθε άτομο που 
χρησιμοποιεί οθόνη οπτικής απεικόνισης. Επιδοκιμάζεται η 
οριοθέτηση αυτή του πεδίου εφαρμογής, διότι κατ'αυτόν τον 
τρόπο εξασφαλίζεται ότι δεν θα προκύψουν, σε εθνικό 
επίπεδο, διαφορετικές ερμηνείες και ρυθμίσεις. 
Θα πρέπει να διασφαλισθεί ότι και οι οθόνες που δεν χρησιμο­
ποιούνται σε χώρους γραφείου (ενδεικτικοί πίνακες σε αερο­
δρόμια και θυρωρεία, εγκαταστάσεις διεύθυνσης της παραγω­
γής σε βιομηχανικές εγκαταστάσεις, οθόνες παρακολού­
θησης στα νοσοκομεία καθώς και σε επιχειρήσεις εφοδια­
σμού και διανομής ενέργειας κ.ά.) εμπίπτουν στο πεδίο εφαρ­
μογής της οδηγίας. 
Ο ορισμός της οθόνης οπτικής απεικόνισης φαίνεται αμφι­
σβητήσιμος από την άποψη ότι ο ορισμός αυτός καλύπτει 
ενδεχομένως κάθε ηλεκτρονική ένδειξη όπως π.χ. τις 
ενδείξεις σε υπολογιστές τσέπης, στα ρολόγια με ψηφιακούς 
αριθμούς, στα ηλεκτρονικά ταμεία, κ.τ.λ. Επειδή δεν είναι 
δυνατό να επιδιώκεται αυτός ο σκοπός, φαίνεται σκόπιμο να 
προσαρμοσθεί λογικά ο ανωτέρω ορισμός. 
3.2. Προς αποσαφήνιση φαίνεται ενδεδειγμένο να επιση­
μανθεί στο άρθρο 4 η διαβούλευση με τους εργαζομένους ή 
στο άρθρο 8 με τους εκπροσώπους τους. 
Οι γλωσσικές διατυπώσεις της πρότασης οδηγίας εμφανίζουν 
εν μέρει μεταξύ τους απόκλιση στην παράγραφο 1 του 
άρθρου 4 («Gefahren» στη γερμανική διατύπωση και 
«risques» στη γαλλική). 
Μια ενδεχόμενη απαρίθμηση των διάφορων κινδύνων για την 
ασφάλεια και την υγεία φαίνεται ενδεδειγμένη μόνο στις 
εθνικές ρυθμίσεις πλαισίου ή σε κανόνες. 
Η φράση «εφόσον είναι απαραίτητο» να αντικατασταθεί με 
τη φράση «εφόσον επιβάλλεται για την προστασία της υγείας 
των εργαζομένων» (Βλ. γνωμοδότηση της ΟΚΕ, έγγρ. CES 
σχετικά με το άρθρο 7 της οδηγίας της Επιτροπή ς) ('). 
3.3. Η αναμόρφωση ήδη υφισταμένων θέσεων εργασίας 
που προβλέπεται στο άρθρο 6 «στο μέτρο του λογικά δυνα­
τού» για την προσαρμογή στις ελάχιστες απαιτήσεις είναι 
ένας ασαφής περιορισμός (οικονομικός; τεχνικός;), ιδίως 
μάλιστα, όταν στο παράρτημα (σημείο 9) σημειώνεται ότι 
πρέπει να ληφθούν υπόψη «ψυχοκοινωνικοί παράγοντες» 
κατά την εργασία με οθόνες οπτικής απεικόνισης. Και σε 
αυτή την περίπτωση ο περιορισμός θα πρέπει, με βάση την 
(') ΕΕ αριθ. C 175 της 4. 7. 1988, σ. 28. 
Αριθ. C 318/34 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 12. 12. 88 
οδηγία-πλαίσιο, να επιβάλλεται είτε για λόγους προστασίας 
της υγείας των εργαζομένων, είτε για άλλους αντικειμενικούς 
λόγους, όπως π.χ. ο χρόνος απόσβεσης των μηχανημάτων. 
3.4. Η «εκτενής» πληροφόρηση των εργαζομένων που προ­
βλέπεται στο άρθρο 7, παράγραφος 2, για «σωματικά και 
ψυχικά προβλήματα» χρειάζεται μια πιο συγκεκριμένη 
υπόδειξη, από την υπόδειξη που γίνεται στο σημείο 9 του 
παραρτήματος στην «Διασύνδεση ηλεκτρονικού υπολογιστή/ 
ανθρώπου». 
3.5. Στο άρθρο 8 θα ήταν σκόπιμη μια υπόδειξη για τη 
φάση της προετοιμασίας, κατά την οποία πρέπει να ακούγεται 
η γνώμη των εργαζομένων ή των εκπροσώπων τους για τα 
μέτρα που λαμβάνονται κατ'εφαρμογήν της οδηγίας και που 
τους αφορούν άμεσα. Όσον αφορά τους ορισμούς παραπέ­
μπουμε στην οδηγία-πλαίσιο της 27ης Νοεμβρίου 1988 και 
στη γνωμοδότηση της ΟΚΕ για την πρόταση οδηγίας στο 
σημείο 2.2 της Επιτροπής('). 
3.6. Η κατάλληλη οφθαλμολογική εξέταση των εργαζομέ­
νων, που προβλέπεται στο άρθρο 9, παράγραφος 1, πριν αρχί­
σουν την εργασία στην οθόνη, επικροτείται, αν και σε μερικές 
χώρες της Κοινότητας με συγκριτικά λιγότερο αναπτυγμένη 
ιατρική υποδομή εμφανίζει προβλήματα. Η αρχική αυτή 
εξέταση — όπως βέβαια και σε άλλους τομείς εργασίας — 
μπορεί να έχει κοινωνικές συνέπειες για τους λόγω κατάστα­
σης οφθαλμών ακατάλληλους προς την εργασία αυτή. Φαίνε­
ται αμφίβολο, αν οι συνέπειες αυτές μπορούν να αποτραπούν 
με το να προβλέπεται η εξέταση αυτή μόνο κατόπιν επιθυμίας 
του εργαζομένου. 
Συνεπώς θα ήταν επιθυμητό, να προδιαγραφούν στα πλαίσια 
των κοινοτικών ελάχιστων απαιτήσεων τακτικοί έλεγχοι, 
όπως υφίστανται ήδη σε μερικές χώρες μέλη, στην προκει­
μένη όμως περίπτωση θα πρέπει να παραχωρείται μια 
ορισμένη ελαστικότητα σε χώρες, το σύστημα υγείας των 
οποίων δεν έχει αναπτυχθεί ακόμη επαρκώς. 
Στο άρθρο 9, παράγραφος 2, θα πρέπει, προς τον σκοπό 
καλύτερης κατανόησης, να διευκρινισθεί ότι ο εργοδότης 
οφείλει να διαθέσει στους εργαζόμενους ειδικά γυαλιά, 
εφόσον από την οφθαλμολογική εξέταση προκύψει ότι είναι 
απαραίτητη η χρήση ειδικών γυαλιών λόγω της διαφορετικής 
απόστασης από το κείμενο σε σύγκριση με την «κανονική» 
ανάγνωση. 
3.7. Από τη διατύπωση του άρθρου 11, παράγραφος 1, δεν 
προκύπτει αν οι «νομικές και διοικητικές διατάξεις», που 
πρέπει να εκδώσουν τα κράτη μέλη, απαιτούνται και όταν 
— όπως στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας — 
υπάρχουν κανόνες ασφαλείας και πρότυπα που αναπτύχθηκαν 
από τις επαγγελματικές ομοσπονδίες ή ιδρύματα τυποποίησης 
και στην ουσία έχουν ισχύ νόμου. Επίσης ενδεδειγμένη φαίνε­
ται στο άρθρο 11 μια διευκρίνιση, ότι η οδηγία επιφυλάσσει 
στα συμβαλλόμενα μέρη των συλλογικών συμβάσεων το 
δικαίωμα να προβαίνουν σε περαιτέρω ρυθμίσεις των συλλο­
γικών συμβάσεων όσον αφορά την ασφάλεια και την προστα­
σία της υγείας στον τόπο εργασίας. 
(') ΕΕ αριθ. C 175 της 4. 7. 1988, σ. 22. 4. Παρατηρήσεις στο παράρτημα για τις ελάχιστες προϋποθέ­
σεις χρησιμοποίησης συσκευών οθόνης 
4.1. Θα ήταν σκόπιμο να συμπληρώσει η Επιτροπή αυτό 
το παράρτημα με μια τεχνική έκθεση. Η τεχνική αυτή έκθεση 
θα πρέπει σκόπιμα να καταρτισθεί σε συνεργασία με την 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή Τυποποίησης (CEN) από μια επιτροπή 
τυποποίησης, στην οποία οι κοινωνικοί εταίροι συμμετέχουν 
ενεργά. 
4.2. Οι απαιτήσεις σχετικά με την οθόνη οπτικής απεικόνι­
σης του σημείου 1 αποτελούν στο γερμανικό κείμενο διάταξη 
υποχρεωτικής εφαρμογής, ενώ σε άλλα, π.χ. στο ισπανικό, 
διάταξη δυνητικής εφαρμογής. Στο θέμα αυτό θα πρέπει να 
επιτευχθεί εξομοίωση. 
Στις γλωσσικές διατυπώσεις εφκράζεται διαφορετικά και η 
απαίτηση για «δυνατότητα μετακίνησης» στο γαλλικό 
«deplagable», πράγμα που δεν πρέπει να εξομοιώνεται με το 
«mobile» (κινητή) ή «beweglich» (κινητή) (και συνεπώς ίσως 
δυνάμενη να κυλίεται). 
Για την οθόνη οπτικής απεικόνισης δεν θα πρέπει μόνο να 
προδιαγράφεται ότι θα έχει τη δυνατότητα στροφής περί 
οριζόντιο και κατακόρυφο άξονα και μετακίνησης, αλλά ότι 
θα έχει ορισμένο μέγεθος που θα εξασφαλίζει επαρκή όγκο 
πληροφοριών. 
Επίσης πρέπει να επισημανθεί ρητά ότι από την οθόνη δεν 
επιτρέπεται να εκπέμπονται ακτινοβολίες που σύμφωνα με το 
επίπεδο της τεχνολογίας και της επιστήμης είναι βλαπτικές 
για την υγεία (πρβλ. 2.5). 
4.3. Ο διαχωρισμός του πληκτρολογίου από την οθόνη, 
που ζητείται στο άρθρο 2, παράγραφος 1, καθιστά πια αδύνατη 
τη χρησιμοποίηση φορητών οθονών — με πληκτρολόγιο 
τοποθετημένο ακριβώς κάτω από αυτές — σε μια θέση εργα­
σίας γραφείου. Αντί της υπόδειξης για μια «κατάλληλη 
στάση» και «... ο χώρος ... πρέπει να είναι αρκετός, για να 
επιτρέπει στο χρήστη να στηρίζει τα χέρια και τους βραχίονες 
του», φαίνεται σκοπιμότερο, να παρεμβληθεί μια απεικόνιση 
(βλ. παράρτημα) με μια εργονομικά διαμορφωμένη θέση εργα­
σίας με οθόνη, όπως στο σημείο 4.6.8 του προαναφερόμενου 
γερμανικού κανόνα ασφαλείας GUV 17.8 ή στις digest of 
working conditions αριθ. 5/1986 του Διεθνούς Γραφείου Εργα­
σίας (BIT). 
Για τη χωριστή τοποθέτηση του πληκτρολογίου από την 
οθόνη σκόπιμη θα ήταν και μια επισήμανση των προδιαγρα­
φών, που προβλέπουν π.χ. (GUV 17.8 στο 4.3.1) ότι το 
πληκτρολόγιο θα είναι αντιολισθητικής υφής. 
4.4. Οι υποδείξεις που αναφέρονται στην τράπεζα όπου 
επιτελείται η εργασία θα πρέπει να συμπληρωθούν και με την 
απεικόνιση που αναφέρεται στο σημείο 4.3 και περιλαμβά­
νεται στο παράρτημα. 
Δεν φαίνεται σκόπιμη η διάταξη ότι το αναλόγιο που 
βρίσκεται στο γραφείο θα τοποθετείται στο ύψος της οθόνης. 
Σκοπιμότερη θα ήταν μια διάταξη (όπως και στο DIN 66234 
σημείο 2.3), σύμφωνα με την οποία το αναλόγιο θα τοποθετεί­
ται έτσι, ώστε να περιορίζονται κατά το δυνατόν αναγκαστι­
κές στάσεις διαρκείας του σώματος και περιττές κινήσεις 
προσαρμογής με συχνές κινήσεις των ματιών. 
12. 12. 88 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 318/35 
4.5. Η διάταξη που προβλέπεται στο σημείο 6 σύμφωνα με 
την οποία ούτε η οθόνη ούτε ο χρήστης θα στρέφονται προς 
το παράθυρο, αποτελεί περιττό περιορισμό, εφόσον οι θαμπω-
τικές επιδράσεις από παράθυρα μπορούν να εξουδετερωθούν 
ή να περιορισθούν (επίχρισμα παραθύρων, εξώφυλλα). Σκο-
πιμότερη φαίνεται μια διάταξη που προσαρμόζεται στο αποτέ­
λεσμα (όπως DIN 66234, μέρος 7). Οι θέσεις εργασίας με 
οθόνη πρέπει να έχουν τέτοια διάταξη, ώστε φωτεινές πηγές, 
όπως παράθυρα και λαμπτήρες καθώς και φωτεινά αντικεί­
μενα διαρρύθμισης ή τοίχοι, να μην προκαλούν άμεσο 
θάμπωμα και κατά το δυνατόν ενοχλητικές αντανακλάσεις 
στην οθόνη. 
4.6. Η διάταξη του σημείου 7 σχετικά με το θόρυβο από 
εκτυπωτές φαίνεται ότι χρήζει συμπλήρωσης διότι, αφενός, 
υπάρχουν εκτυπωτές με κάλυμμα που περιορίζει το θόρυβο ή 
σχεδόν αθόρυβοι εκτυπωτές λέηζερ και, αφετέρου, θα ήταν 
ενδεδειγμένη μια διευκρίνιση (π.χ. εκφρασμένη σε ντεσιμπέλ) 
της λόγω θορύβου διαταραχής της προσοχής και της ομιλίας. 
Εάν επιδιώκεται η διευκρίνιση της επιβάρυνσης από το 
θόρυβο, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι το επίπεδο θορύβου 
στον χώρο εργασίας δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 55 dB(A) 
όταν πρόκειται ως επί το πλείστον για πνευματική εργασία, 
και τα 70 dB(A) όταν πρόκειται για απλή ή κυρίως μηχανική 
εργασία γραφείου ή παρόμοια εργασία. Συνεπώς το επίπεδο 
Βρυξέλλες, 28 Σεπτεμβρίου 1988. του θορύβου που προκαλούν τα μηχανήματα και οι συσκευές 
γραφείου στους χώρους εργασίας θα πρέπει να είναι χαμηλό­
τερο από 70 dB(A). 
4.7. Η «ικανοποιητική υγρασία» που απαιτείται στο 
σημείο 8 χρήζει διευκρινίσεων με συγκεκριμένες προδιαγρα­
φές. 
Επομένως η οδηγία είναι ανάγκη απλώς να ορίζει ότι όσον 
αφορά τις θέσεις εργασίας στις οποίες υπάρχει κλιματισμός 
πρέπει να θεσπισθούν εθνικές διατάξεις όχι μόνο σχετικά με 
την θερμοκρασία αλλά και σχετικά με την υγρασία. 
4.8. Οι «βασικοί κανόνες της εργονομίας software» που 
αναφέρονται στο σημείο 9 και της εξέτασης «ψυχοκοινω-
νικών παραγόντων» κατά την ανάπτυξη προγραμμάτων χρειά­
ζονται επίσης μια παραπομπή σε εθνικές ή ευρωπαϊκές δια­
τάξεις. Παρόμοιες διατάξεις θα πρέπει να περιλαμβάνουν 
κανόνες της «διαμόρφωσης διαλόγου» καθώς και κατευ­
θυντήριες γραμμές για την προσαρμογή των ιδιοτήτων των 
προγραμμάτων των υπολογιστών (συστήματα διαλόγου) στις 
ψυχικές ικανότητες των ανθρώπων που χειρίζονται τις 
συσκευές αυτές, αφού ληφθεί υπόψη η διαρκής επιβάρυνση 
του εργαζόμενου από τον μονότονο χαρακτήρα της εργασίας. 
Ο Πρόεδρος της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Alfons MARGOT 
Αριθ. € 318/36 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 12. 12. 88 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 
(#η*η) 
Παράδειγμα εργονομικά διαμορφωμένης θέσης εργασίας με τραπέζι σταθερού ύψους και με παράλληλη διάταξη των 
μέσων εργασίας.