Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την «Πανευρωπαϊκή διάσκεψη μεταφορών και κοινωνικός διάλογος - Από την Κρήτη στο Ελσίνκι»

(96/C 204/23)

Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε, στις 24 Φεβρουαρίου 1994, να καταρτίσει γνωμοδότηση για τη «Συνέχεια που δόθηκε στη δεύτερη πανευρωπαϊκή διάσκεψη μεταφορών της Κρήτης».

Στις 21 Νοεμβρίου 1995, το Προεδρείο αποφάσισε την αλλαγή του τίτλου σε «Πανευρωπαϊκή διάσκεψη μεταφορών και κοινωνικός διάλογος - Από την Κρήτη στο Ελσίνκι».

Το τμήμα μεταφορών και επικοινωνιών, στο οποίο είχε ανατεθεί η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 10 Απριλίου 1996 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Eulen.

Κατά την 335η σύνοδο ολομέλειας της 24ης και 25ης Απριλίου 1996 (συνεδρίαση της 25ης Απριλίου 1996), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε, με 91 ψήφους υπέρ, 6 κατά και 3 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Προοίμιο

1.1. Κατόπιν πρωτοβουλίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και με την υποστήριξη πολυάριθμων ιδρυμάτων και οργανώσεων και ειδικότερα της τότε Ολλανδικής Προεδρίας του Συμβουλίου, διεξήχθη στην Πράγα τον Οκτώβριο του 1991, η πρώτη πανευρωπαϊκή διάσκεψη μεταφορών. Το Μάρτιο 1994, ακολούθησε δεύτερη διάσκεψη, η οποία πραγματοποιήθηκε στην Κρήτη.

1.2. Το 1993, κατά την προπαρασκευή της δεύτερης πανευρωπαϊκής διάσκεψης μεταφορών, η ΟΚΕ αποφάσισε να συμβάλει και η ίδια σε αυτήν τη σημαντική πρωτοβουλία πανευρωπαϊκής συνεργασίας. Η γνωμοδότηση πρωτοβουλίας που εκπονήθηκε με θέμα την πανευρωπαϊκή διάσκεψη μεταφορών (), υιοθετήθηκε ομόφωνα από τη σύνοδο ολομέλειας του Οκτωβρίου 1993 κατόπιν εισηγητικής έκθεσης του κ. Bleser.

1.3. Η γνωμοδότηση βασίστηκε σε μια αρχή, η οποία χαρακτήριζε και την ίδια την πρωτοβουλία για την πανευρωπαϊκή διάσκεψη μεταφορών. Πρόκειται για την αρχή του κοινωνικού, πολιτικού και οικονομικού διαλόγου μεταξύ όλων των ενδιαφερομένων προκειμένου να διαμορφωθεί η βάση μιας κοινής πανευρωπαϊκής πολιτικής μεταφορών ().

1.4. Η γνωμοδότηση πρωτοβουλίας με θέμα την πανευρωπαϊκή διάσκεψη μεταφορών επικεντρωνόταν σε δύο κύρια σημεία. Το πρώτο, αφορούσε την ανάλυση της κατάστασης που επικρατεί στον τομέα των μεταφορών και στην πολιτική μεταφορών στις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Το δεύτερο αφορούσε τον τρόπο αντιμετώπισης των προβλημάτων αυτών και προσέγγισης με την πολιτική μεταφορών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, χωρίς ωστόσο να παραβλεφθούν οι υφιστάμενες διαφορές στο εσωτερικό της ΕΕ.

1.5. Η γνωμοδότηση αφιερώνει ένα ιδιαίτερο, εκτεταμένο, κεφάλαιο () στη δημιουργία συμβουλευτικών μηχανισμών βάσει της πανευρωπαϊκής συνεργασίας στον τομέα των μεταφορών. Αυτή η αρχή συμφωνεί όχι μόνο με την προσέγγιση της ΟΚΕ αλλά και με την άποψη της για τον ίδιο το ρόλο της. Οι μηχανισμοί θα πρέπει να θέσουν σε εφαρμογή κατά τρόπο δημιουργικό την κοινωνική διαβούλευση ώστε να επιταχυνθεί η δημιουργία δημοκρατικών δομών, η οργάνωση ομάδων συμφερόντων και ο κοινωνικός διάλογος στις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.

1.6. Η ΟΚΕ τάσσεται σαφώς υπέρ ενός ισότιμου διαλόγου μεταξύ των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Πολυάριθμες γνωμοδοτήσεις και πρωτοβουλίες της ΟΚΕ υποστηρίζουν την προσέγγιση αυτή και για τομείς άλλους από εκείνον των μεταφορών.

1.7. Η γνωμοδότηση πρωτοβουλίας βασίζεται στις προπαρασκευαστικές εργασίες και στα συμπεράσματα της δεύτερης πανευρωπαϊκής διάσκεψης μεταφορών και επιδιώκει να χρησιμεύσει ως βάση για την τρίτη διάσκεψη μεταφορών που θα πραγματοποιηθεί στη Φινλανδία το 1997.

2. Η σημασία της δεύτερης πανευρωπαϊκής διάσκεψης μεταφορών στην Κρήτη

2.1. Η δεύτερη πανευρωπαϊκή διάσκεψη μεταφορών (14-16 Μαρτίου 1994) σημείωσε μεγάλη επιτυχία. Συμμετείχαν 700 άτομα περίπου, τα οποία προέρχονταν από 42 ευρωπαϊκές χώρες. Μεταξύ αυτών συμπεριλαμβάνονταν εκπρόσωποι κυβερνήσεων και κοινοβουλίων, μέλη οργάνων της ΕΕ και πολλοί εκπρόσωποι ομάδων συμφερόντων. Αξίζει να υπογραμμισθεί ότι η κοινοτική χρηματοδότηση επέτρεψε τη συμμετοχή πολλών εκπροσώπων οργανώσεων εργαζομένων και συνδικαλιστικών οργανώσεων του τομέα των μεταφορών από χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.

2.2. Τα προς συζήτηση θέματα ήταν φιλόδοξα και εκτεταμένα. Τρεις ομάδες εργασίας συνεδρίαζαν ταυτόχρονα σχετικά με τα εξής θέματα: πρώτον, μεταφορές και οικονομία της αγοράς, δεύτερον, υποδομές μεταφορών και χρηματοδότηση και, τρίτον, Ορίζοντας 2000 (συνδυασμένες μεταφορές, νέες τεχνολογίες, ασφάλεια και προστασία του περιβάλλοντος).

2.3. Ακόμη, η συζήτηση εμπλουτίσθηκε με πορίσματα περιφερειακών διασκέψεων, οι οποίες είχαν πραγματοποιηθεί κατά την προετοιμασία της διάσκεψης της Κρήτης και αφορούσαν περιφερειακά ή τομεακά ζητήματα.

2.4. Δεκατρία άτομα συμμετείχαν εκ μέρους της ΟΚΕ. Τρία μέλη της ΟΚΕ υπέβαλαν ατομικές εισηγήσεις σε διάφορες ομάδες εργασίας. Ο Eike Eulen, τότε πρόεδρος του τμήματος μεταφορών και επικοινωνιών, πραγματοποίησε εισήγηση σχετικά με τα συμπεράσματα μιας ομάδας εργασίας κατά τη λήξη των εργασιών της διάσκεψης. Η συμβολή των μελών της ΟΚΕ συγκεντρώθηκε σε ένα έγγραφο.

2.5. Στο τέλος της δεύτερης πανευρωπαϊκής διάσκεψης μεταφορών, οι σύνεδροι αποφάσισαν να προβούν σε κοινή δήλωση σχετικά με τις αρχές, τους στόχους και τα μέτρα μιας μελλοντικής πανευρωπαϊκής πολιτικής μεταφορών. Μόνον οι παριστάμενες οικολογικές οργανώσεις απέσχον από την ψήφιση της δήλωσης.

2.6. Η υιοθέτηση της Δήλωσης της Κρήτης δεν έχει δεσμευτικό χαρακτήρα αλλά αποτελεί μάλλον αυτοδέσμευση και συνεπώς, αποτελεί τη βάση της πανευρωπαϊκής πολιτικής μεταφορών για τα προσεχή έτη.

2.7. Το Μάιο 1994, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υπέβαλε τριακοντασέλιδη έκθεση με τη μορφή πρακτικών σχετικά με τη Διάσκεψη της Κρήτης. Αναμένεται να δημοσιευθούν σύντομα τα επίσημα έγγραφα της διάσκεψης, τα οποία επικεντρώνονται κυρίως στην εναρκτήρια συνεδρίαση και στη λήξη των εργασιών.

3. Εξελίξεις σε σχέση με τη Διάσκεψη της Κρήτης

3.1. Η προετοιμασία της διάσκεψης και η επεξεργασία του περιεχομένου μιας πιθανής τελικής δήλωσης αποτέλεσαν το αντικείμενο των εργασιών της διευθύνουσας επιτροπής () που συγκροτήθηκε για το σκοπό αυτό. Η ΟΚΕ είχε τη δυνατότητα να συμμετάσχει στις εργασίες της εν λόγω επιτροπής και να υποβάλει προτάσεις.

3.2. Οι εργασίες της διευθύνουσας επιτροπής συνεχίσθηκαν και μετά τη λήξη της διάσκεψης. Τούτο αποτελεί εποικοδομητική και κατάλληλη βάση για τα συνοδευτικά, προπαρασκευαστικά, και συντονιστικά μέτρα στους κόλπους των πανευρωπαϊκών διασκέψεων μεταφορών.

3.3. Ύστερα από τη Διάσκεψη της Πράγας και, ακόμη περισσότερο, ύστερα από τη Διάσκεψη της Κρήτης, αναπτύχθηκαν στον τομέα των μεταφορών, πολυάριθμες δραστηριότητες πανευρωπαϊκής εμβέλειας αλλά περιφερειακού ή τομεακού ενδιαφέροντος. Η Δήλωση της Κρήτης θεωρείται ολοένα και περισσότερο αφετηρία ή τουλάχιστον κοινό σημείο αναφοράς για τη συνεργασία στον τομέα των μεταφορών.

3.4. Για την προπαρασκευή της τρίτης πανευρωπαϊκής διάσκεψης μεταφορών, επιλέχθηκαν ορισμένες δραστηριότητες προκειμένου να προσδιορισθεί σαφώς ποιες διασκέψεις θα λάβουν το χαρακτηρισμό των προπαρασκευαστικών περιφερειακών διασκέψεων. Η ακόλουθη επισκόπηση λαμβάνει υπόψη τις πλέον πρόσφατες πληροφορίες:

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

3.5. Η τρίτη πανευρωπαϊκή διάσκεψη μεταφορών θα πραγματοποιηθεί στο Ελσίνκι, Φινλανδίας από τις 23 έως τις 15 Ιουνίου 1997.

3.6. Στη Διάσκεψη της Κρήτης υπήρχε ήδη η πρόθεση να προαχθεί η συνεργασία στο χώρο της Μεσογείου. Ωστόσο, όσον αφορά την προοπτική αυτή, η Ευρω-μεσογειακή διάσκεψη της Βαρκελώνης του Νοεμβρίου 1995, έχει μεγάλη σημασία. Με τη διάσκεψη επιδιώκεται η σύσφιγξη των πολιτικών, οικονομικών και των πολιτιστικών σχέσεων, η οποία θεωρείται ότι θα συμβάλει στην πολιτική σταθερότητα της περιοχής και θα δημιουργήσει τη βάση για τη δημιουργία μιας ζώνης ελεύθερων συναλλαγών σε μεταγενέστερο στάδιο. Κατά το τρέχον έτος, η ΟΚΕ εξέδωσε δύο γνωμοδοτήσεις σχετικά με το θέμα αυτό ().

Η σημασία της νέας αυτής εταιρικής σχέσης για τη συνεργασία στον τομέα των μεταφορών σε πανευρωπαϊκό επίπεδο είναι αναμφισβήτητη 7 ωστόσο, δεν έχει παρουσιάσει ακόμη συγκεκριμένα αποτελέσματα και, συνεπώς, μπορεί να αξιολογηθεί σε μεταγενέστερο στάδιο. Στις προαναφερθείσες γνωμοδοτήσεις, η ΟΚΕ είχε τονίσει ότι επιβάλλεται να ληφθεί μέριμνα για την κατάλληλη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων στην προσπάθεια που καταβάλλεται για την προαγωγή της συνεργασίας. Το αυτό ισχύει και για τη συνεργασία στον τομέα των μεταφορών.

3.7. Η συζήτηση σχετικά με τα κύρια ζητήματα που θα εξεταστούν και τη διοργάνωση της Διάσκεψης του Ελσίνκι βρίσκεται σε εξέλιξη. Αναμένεται ότι, με βάση τα σημερινά δεδομένα, η εφαρμογή της τηλεματικής στα Διευρωπαϊκά Δίκτυα θα αποτελέσει το επίκεντρο των συζητήσεων. Παράλληλα, θα εξεταστεί σε ποιό βαθμό έχουν υλοποιηθεί οι προθέσεις που αναφέρονται στη Δήλωση της Κρήτης και θα συνεκτιμηθούν θέματα που αφορούν την προστασία του περιβάλλοντος, την ασφάλεια των μεταφορών, καθώς και οι κοινωνικές πτυχές. Οι σχετικές συζητήσεις δεν έχουν ολοκληρωθεί ακόμη.

3.8. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα δώσει σε δημοσιότητα το Φεβρουάριο 1996 την ενδιάμεση έκθεση σχετικά με τη συνέχεια που δόθηκε στη Διάσκεψη της Κρήτης και την προετοιμασία της Διάσκεψης του Ελσίνκι.

4. Εφαρμογή της Δήλωσης της Κρήτης

4.1. Η Δήλωση της Κρήτης αναφέρει στο Μέρος Α τις επιτυχίες της πολιτικής μεταφορών μετά τη Διάσκεψη της Πράγας το 1991.

4.2. Με βάση αυτές, θέτει τις αρχές για μια κοινή πολιτική μεταφορών (Μέρος Β).

4.2.1. Ο τομέας των μεταφορών θα πρέπει να οργανωθεί σύμφωνα με τις αρχές της κοινωνικής οικονομίας της αγοράς και του ελεύθερου ανταγωνισμού. Οι αγορές μεταφορών θα πρέπει να ανοιχθούν σταδιακά με βάση την αμοιβαιότητα και ανάλογα με την πρόοδο που επιτυγχάνεται στην εναρμόνιση των συνθηκών ανταγωνισμού.

4.2.2. Μια ολοκληρωμένη πολιτική μεταφορών οφείλει να προωθεί τις συνδυασμένες μεταφορές και, ιδίως, τα μέσα μαζικής μεταφοράς λαμβάνοντας υπόψη τις υποχρεώσεις των δημόσιων οργανισμών παροχής υπηρεσιών.

4.2.3. Οι νομικές και διοικητικές ρυθμίσεις θα πρέπει να εναρμονισθούν, ιδίως όσον αφορά τη συμβατότητα των τεχνολογικών συστημάτων και των φορολογικών μέτρων και τη θέσπιση κατώτερων προτύπων στην κοινωνική πολιτική, στις πολιτικές περιβάλλοντος και ενέργειας, και στην ασφάλεια των μεταφορών.

4.2.4. Τέλος, θα πρέπει να συντονισθεί ο σχεδιασμός υποδομών των ευρωπαϊκών συνδέσεων στον τομέα των μεταφορών.

4.3. Μετά τις αρχές αυτές, ακολουθεί σειρά μέτρων (Μέρος Γ), από τα οποία θα αναφερθούν μόνο τα περισσότερο σημαντικά. Στα μέτρα αυτά, που θα καθορίσουν την πορεία των εξελίξεων κατά τα επόμενα χρόνια, συγκαταλέγονται τα ακόλουθα:

- κοινωνική οικονομία της αγοράς και θεμιτός ανταγωνισμός 7

- ελευθέρωση των διασυνοριακών μεταφορών (1.4) 7

- δημιουργία συμβουλευτικών μηχανισμών, προώθηση του κοινωνικού διαλόγου (1.5) 7

- προσαρμογή των κοινωνικών ρυθμίσεων, δημιουργία αποδεκτών εργασιακών σχέσεων (2.3) 7

- καταμερισμός του κόστους των υποδομών και, στο μέλλον, του εξωτερικού κόστους (2.4) 7

- πρότυπα «υψηλότατου επιπέδου προστασίας» για το περιβάλλον και την ασφάλεια (2.5) 7

- απλούστευση της διέλευσης των συνόρων (3) 7

- καθορισμός προτεραιότητων για διαδρόμους υποδομών και συντονισμός του σχεδιασμού και της εφαρμογής (4.1 και 4.2) 7

- χρηματοδότηση των υποδομών με τη βοήθεια του ιδιωτικού κεφαλαίου (4.4 και 4.5) 7

- συλλογή και ανταλλαγή στατιστικών δεδομένων (6 και 7).

4.4. Εάν συνοψισθεί ό,τι έχει υλοποιηθεί κατά το ενάμισυ έτος από την υιοθέτηση της Δήλωσης της Κρήτης, αφενός, ξεχωρίζουν οι προσπάθειες ανάπτυξης και βελτίωσης της διέλευσης των συνόρων και, αφετέρου, η ανάπτυξη των υποδομών κατά μήκος επιλεγμένων διαδρόμων, οι οποίοι αποτελούν επέκταση των διευρωπαϊκών δικτύων και έχουν καθοριστεί με τη σύμφωνη γνώμη της Οικονομικής Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για την Ευρώπη, της Διάσκεψης των Υπουργών Μεταφορών της ΕΕ και της Επιτροπής.

4.4.1. Για την απλούστευση της διέλευσης των συνόρων έχουν ληφθεί διάφορα μέτρα, τόσο εκ μέρους της Επιτροπής, όσο και εκ μέρους των ενδιαφερόμενων κρατών. Ετσι, από το πρόγραμμα Phare, για παράδειγμα, διατέθηκαν το 1994 58,75 εκατ. Ecu για την ολοκλήρωση των γερμανοπολωνικών συνοριακών διαβάσεων. Για τη βελτίωση της κατάστασης σε σχέση με τις διαμετακομιστικές μεταφορές και τη διέλευση των συνόρων στην περιοχή των Βαλκανίων και ιδιαιτέρως για τη λήψη των απολύτως αναγκαίων μέτρων για την αντιμετώπιση των προβλημάτων που δημιουργήθηκαν με τον πόλεμο στην πρώην Γιουγκοσλαβία, διατέθηκαν το ίδιο έτος 100 εκατ. Ecu.

Είναι αλήθεια ότι δεν μπορεί να λεχθεί ότι έχουν λυθεί τα προβλήματα στις συνοριακές διαβάσεις, ιδιαιτέρως όσον αφορά το χρόνο αναμονής. Ωστόσο, λαμβανομένων υπόψη των συνθηκών και της τεράστιας αύξησης των διασυνοριακών μεταφορών, δεν πρέπει να αναμένεται ότι τα προβλήματα θα επιλυθούν σε λίγα χρόνια.

Η Επιτροπή συνέταξε έκθεση (Απόφαση της Επιτροπής της 10ης Νοεμβρίου 1995) στην οποία αξιολογείται η κατάσταση όσον αφορά την απλούστευση της διέλευσης των συνόρων. Στην έκθεση υπογραμμίζεται ότι για την εξέταση των δυσχερειών κατά τη διέλευση των συνόρων, δεν αρκούν μόνο επενδύσεις για τη δημιουργία υποδομών, αλλά, κυρίως, μία αποδοτική καταγραφή των αναγκών, η οποία, μεταξύ άλλων, πραγματοποιείται μέσω της κατάλληλης εξειδίκευσης των απασχολουμένων. Τα πρόγραμμα ενισχύσεων της Επιτροπής για τα προσεχή έτη λαμβάνει υπόψη αυτή τη λεπτομέρεια.

4.4.2. Στη Διάσκεψη της Κρήτης, η Επιτροπή, η ΕΔΥΜ και η Οικονομική Επιτροπή του ΟΗΕ συνεφώνησαν για τη δημιουργία εννέα διαδρόμων προτεραιότητας (), οι οποίοι θεωρούνται ως επέκταση των διευρωπαϊκών δικτύων.

Η μεγαλύτερη πρόοδος έχει σημειωθεί στη συνεργασία για τη δημιουργία του οδικού και σιδηροδρομικού διαδρόμου Βερολίνου - Βαρσοβίας - Μίνσκ - Μόσχας. Στις 23 Ιανουαρίου 1995, οι υπουργοί μεταφορών των ενδιαφερόμενων κρατών υπέγραψαν ένα μνημόνιο (memorandum of understanding) για την ενίσχυση της συνεργασίας και τη διευκόλυνση της χρηματοδότησης. Στο μνημόνιο θεσπίζεται επίσης γενική ανταλλαγή ενημέρωσης σχετικά με επιχειρησιακά, νομικά, οικονομικά και κοινωνικά θέματα. Στις ίδιες αρχές βασίζεται και η συνεργασία για τους διαδρόμους Ελσίνκι - Αγίας Πετρούπολης - Μινσκ - Κιέβου και Τεργέστης - Βουδαπέστης - Λβοβ - Κιέβου.

Δεν έχει επιλυθεί ακόμη το πρόβλημα της χρηματοδότησης των δαπανών για τις υποδομές σε τέσσερεις ενδιάμεσες διαδρομές. Δεν είναι γνωστό εάν οι ενδιαφερόμενες κυβερνήσεις κατόρθωσαν να ανεύρουν τα απαραίτητα ιδιωτικά κεφάλαια.

4.5. Η Δήλωση της Κρήτης βασίζεται στα πρότυπα και τις ρυθμίσεις που ισχύουν στην ΕΕ. Από την άποψη αυτή, ο θεσμικός διάλογος μεταξύ ΕΕ και κρατών της Κεντρικής και της Ανατολικής Ευρώπης προσφέρει ένα ιδιαίτερα κατάλληλο μέσο για την εφαρμογή της δήλωσης.

4.5.1. Οι Υπουργοί Μεταφορών της ΕΕ και των κρατών της Κεντρικής και της Ανατολικής Ευρώπης συναντήθηκαν για πρώτη φορά στις 28 Σεπτεμβρίου 1995 για τη διεξαγωγή ενός γύρου συνομιλιών. Οι σχετικές συζητήσεις είχαν ως αντικείμενο την εναρμόνιση των νομοθετικών κανόνων, την ολοκλήρωση της αγοράς, την ανάπτυξη και τη χρηματοδότηση των υποδομών των μεταφορών, καθώς και τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου εθνικού δικτύου μεταφορών. Ενώ διαπιστώθηκε σημαντική πρόοδος στο χώρο της εναρμόνισης των νομοθετικών κανόνων και της δημιουργίας συνθηκών που αντιστοιχούν στο σύστημα της οικονομίας της αγοράς, δεν ανελήφθησαν συγκεκριμένες υποχρεώσεις για τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου συστήματος μεταφορών. Το κενό αυτό θα πρέπει να καλυφθεί στο μέλλον με την εντονότερη συμμετοχή των συνδεδεμένων κρατών στις κοινοτικές πρωτοβουλίες.

4.6. Είναι ακόμη δύσκολο να αξιολογηθεί, μέσω απτών αποτελεσμάτων, η εφαρμογή της Δήλωσης της Κρήτης.

4.6.1. Είναι όμως δεδομένο ότι η Δήλωση της Κρήτης αποτελεί συνδετικό κρίκο και προσφέρει τη βάση για την εξακολούθηση της συζήτησης σε διάφορα επίπεδα, όπως σε κάθε είδους περιφερειακές διασκέψεις και συνέδρια, στους κόλπους της διάσκεψης των Υπουργών Μεταφορών (ΕΔΥΜ), της Οικονομικής Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για την Ευρώπη (ΟΕΗΕΕ) και της Ευρωπαϊκής Διάσκεψης για την Πολιτική Αεροπλοΐα (ΕΔΠΑ), στα πλαίσια της συνεργασίας του ΕΚ με τους αρμόδιους για τον τομέα των μεταφορών κοινοβουλευτικούς εκπροσώπους των κρατών της Κεντρικής και της Ανατολικής Ευρώπης, στα προγράμματα Phare και Tacis, στις διαπραγματεύσεις για την εφαρμογή των συμφωνιών σύνδεσης της ΕΕ με ορισμένα κράτη της Κεντρικής και της Ανατολικής Ευρώπης και σε πολλές άλλες περιπτώσεις διμερών σχέσεων.

4.6.2. Η πρόοδος και τα συγκεκριμένα αποτελέσματα που έχουν σημειωθεί μέχρι στιγμής δεν συγκλίνουν σε επαρκή βαθμό.

5. Περαιτέρω προσδοκίες για την εφαρμογή της Δήλωσης της Κρήτης έως τη διεξαγωγή της Διάσκεψης του Ελσίνκι

5.1. Ο απολογισμός των μέχρι σήμερα επιτευγμάτων τονίζει σαφώς ορισμένα κύρια σημεία (βλ. 4.4-4.5). Λιγότερο εμφανείς είναι οι επιτυχίες κατά την εφαρμογή των υπόλοιπων στόχων της Δήλωσης της Κρήτης. Η ΟΚΕ επιθυμεί να επισημάνει ορισμένες σημαντικές πτυχές.

5.2. Η παράγραφος Γ.1 της Δήλωσης υποχρεώνει τα κράτη μέλη να οργανώσουν τις μεταφορές σύμφωνα με τις αρχές της κοινωνικής οικονομίας της αγοράς, με ελεύθερο και έντονο ανταγωνισμό και βάσει ενός γενικού νομικού πλαισίου για την εξάλειψη των στρεβλώσεων στην αγορά και την προστασία της κοινής ωφέλειας. Ανεξάρτητα από το γεγονός ότι η ΕΕ και τα μέλη της δεν βρίσκουν πάντοτε την ορθή ισορροπία μεταξύ αγοράς και της παρουσίας του δημοσίου στις μεταφορές, φαίνεται ότι οι χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης έθεσαν τη δημιουργία οικονομικών σχέσεων στην πρώτη γραμμή μαζί με την ιδιωτικοποίηση των κρατικών επιχειρήσεων μεταφορών. Φαίνεται ότι - λόγω των σημαντικών περιορισμών - μέχρι σήμερα δεν λαμβάνονται επαρκώς υπόψη τα ερωτήματα σχετικά με το νομικό πλαίσιο για την οργάνωση της αγοράς, την κοινωνική προστασία και τη συνέχιση της παροχής ορισμένων υπηρεσιών κοινής ωφελείας. Ορισμένα παραδείγματα επισημαίνουν αντίστοιχες ανωμαλίες.

5.2.1. Στην Ουγγαρία, η αναδιοργάνωση των κρατικών σιδηροδρόμων MAV, (οι οποίοι δεν μπορούν πλέον να καλύψουν τις ζημιές από τη μεταφορά επιβατών λόγω της μείωσης των μεταφορών εμπορευμάτων), επιτυγχάνεται μέσω της διακοπής της επέκτασης. Για το λόγο αυτό κύριοι μεταφορικοί άξονες συντηρήθηκαν, ενώ πολλές μικρότερες γραμμές σε απομακρυσμένες περιοχές δεν χρησιμοποιούνται πλέον. Ο λόγος για τον οποίο ο ενδιαφερόμενος πληθυσμός αντέδρασε με αγανάκτηση είναι ότι στη δεκαετία του `80 η κομμουνιστική κυβέρνηση είχε λάβει παρόμοια μέτρα με τα οποία όχι μόνο αναδιάρθρωσε το σιδηροδρομικό δίκτυο, αλλά και το δίκτυο των οικισμών στην Ουγγαρία και οδήγησε στην πράξη στην ερήμωση πολλών χωριών από τους κατοίκους τους.

5.2.2. Στην Πολωνία, οι οδικές μεταφορές εμπορευμάτων παρουσιάζουν σήμερα, ορισμένα έτη μετά την ιδιωτικοποίηση και την απορρύθμιση, μια εξαιρετική ασταθή δομή. Στην Πολωνία θα πρέπει να υπάρχουν 60 000 επιχειρήσεις στον τομέα αυτό. Από αυτές περίπου 6 000 κατέχουν άδεια διασυνοριακών μεταφορών 7 η πρόσβαση σε αυτό το τμήμα της αγοράς υπόκειται συνεπώς σε ρυθμίσεις. Η πρόσβαση στην αγορά των εσωτερικών μεταφορών ήταν μέχρι σήμερα δυνατή χωρίς περιορισμούς. Σήμερα επιδιώκεται εκ των υστέρων να εισαχθούν στον τομέα αυτό ορισμένα κατώτερα πρότυπα όσον αφορά την επιχειρηματική αυτονομία και τις κοινωνικές συνθήκες.

5.2.3. Η κατάσταση των ρωσικών οδικών μεταφορών παρουσιάζει παρόμοια ανάπτυξη. Στα τέλη του 1993, είχαν καταμετρηθεί μισό εκατομμύριο περίπου επιχειρήσεις από τις οποίες 1 500 ήταν «παλαιές» και οι 300 000 περίπου «νέες» επιχειρήσεις (οι υπόλοιπες αφορούν ενδοεπιχειρησιακές μεταφορές). Μέχρι σήμερα στον τομέα αυτό απουσίαζε σχεδόν πλήρως μια νομική βάση (πρόσβαση στην αγορά, τιμές, τεχνική εποπτεία ή διατάξεις σχετικά με ειδικευμένο προσωπικό). Εμπειρογνώμονες θεωρούν ότι τούτο θα συνεχίσει να υφίσταται για άλλα 8 έως 10 έτη.

5.2.4. Οι οδικές μεταφορές εμπορευμάτων αποτελούν την πλέον ιδιωτικοποιημένη και απορρυθμισμένη αγορά μεταφορών στις ΧΚΑΕ. Άλλοι οργανισμοί μεταφορών δεν πρόκειται να μιμηθούν το παράδειγμα αυτό, αλλά παραμένει ο κίνδυνος η απορρύθμιση να λάβει παρόμοια κατεύθυνση. Συνεπώς, η ΟΚΕ τονίζει ότι το νομοθετικό πλαίσιο για θεμιτές συνθήκες ανταγωνισμού και κοινωνικές υποχρεώσεις με βάση τις σχέσεις της οικονομίας της αγοράς, σε κοινή αρμοδιότητα της ΕΕ και των ΧΚΑΕ, πρέπει να αποτελέσει, εντονότερα από πριν, αντικείμενο της κοινής πολιτικής. Μόνο τότε είναι δυνατόν να προληφθούν τάσεις αναβίωσης του προστατευτισμού στις ΧΚΑΕ.

5.3. Στην παράγραφο Γ.1.4 ζητείται το σταδιακό άνοιγμα της πρόσβασης στην αγορά με την προϋπόθεση ότι θα πραγματοποιηθεί αντίστοιχη πρόοδος στην εναρμόνιση των συνθηκών ανταγωνισμού. Η μόνη γνωστή σύνδεση του ανοίγματος της αγοράς και των εναρμονισμένων προτύπων είναι η αύξηση των ποσοστώσεων κατά την είσοδο των λεγόμενων πράσινων φορτηγών, η οποία βρίσκεται στη διμερή συμφωνία για τις οδικές μεταφορές εμπορευμάτων. Μια διαπραγματευτική εντολή της ΕΕ με τις ΧΚΑΕ θα μπορούσε να προσδώσει μεγαλύτερη διαφάνεια. Σε κάθε περίπτωση, θα ήταν ευκταίο να επιδιωχθεί τουλάχιστον τήρηση των διεθνών προτύπων διότι δίνεται επαρκής προσοχή στην τήρηση της απαγόρευσης του καμποτάζ και πρέπει, μέσω ενός προσεκτικού και σταδιακού ανοίγματος της αγοράς, να περιορισθούν στο ελάχιστο, όσο είναι δυνατόν, οι αρνητικές επιπτώσεις των τεράστιων διαφορών στους μισθούς.

5.4. Οι στόχοι των παραγράφων Γ.2 και 3 της Δήλωσης της Κρήτης παραμένουν ασαφείς. Η επιλογή των λέξεων «προσαρμογή των κοινωνικών διατάξεων στις μεταφορές» είναι δύσκολο να γίνει κατανοητή διότι, με τη στενή έννοια, μόνο στο κεφάλαιο για τις οδικές μεταφορές γίνεται αναφορά στις «κοινωνικές διατάξεις». Η προσθήκη της φράσης «σε περίπτωση ανάγκης» καθιστά την προσπάθεια περισσότερο ασαφή. Ανάλογα ασαφή είναι και τα αποτελέσματα από την εφαρμογή της εν λόγω παραγράφου.

5.4.1. Η ΟΚΕ δεν αμφισβητεί ότι στη συνεργασία μεταξύ ΕΕ και ΧΚΑΕ προβλέπεται σειρά σχεδίων, τα οποία ωφελούν τους απασχολούμενους στον τομέα των μεταφορών. Επίσης, κατανοητή είναι η γενική διατύπωση εάν θα πρέπει να ληφθούν υπόψη διαφορές μεταξύ των οργανισμών μεταφορών και των εθνικών συνηθειών. Ωστόσο, η καλή πρόθεση που διαφαίνεται από τη διατύπωση δεν ανταποκρίνεται ακόμη στις αγαθές επιδιώξεις να εξετασθεί το ζήτημα στο πλαίσιο της συνολικής πανευρωπαϊκής πολιτικής για τις μεταφορές.

5.4.2. Αν ληφθεί σοβαρά υπόψη το σημείο αυτό της Δήλωσης, τότε θα πρέπει να αναληφθεί η επεξεργασία μιας κοινής θέσης και να καταστρωθεί μια συγκεκριμένη στρατηγική για τις επιχειρήσεις μεταφορών. Η στρατηγική αυτή θα πρέπει να είναι ρεαλιστική, αλλά επιβάλλεται τουλάχιστον να διασφαλίζεται ότι προσανατολίζεται σαφώς και πλήρως προς ένα κοινό στόχο για την εναρμόνιση και τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας.

5.5. Η υλοποίηση του πολύ σημαντικού σχεδίου που προβλέπει να αναλάβουν οι επιχειρήσεις μεταφορών το βάρος του κόστους υποδομών και του εξωτερικού κόστους (Παράγραφος Γ.2.4) θα απαιτήσει ακόμη χρόνο και προσπάθειες. Τούτο θα αποτελούσε κατ`αρχήν ρεαλιστική βάση για τις ΧΚΑΕ εφόσον μπορέσουν να επιρρίψουν το βάρος του πρόσθετου κόστους στους ναύλους των μεταφορών. Ωστόσο, παρά τις άνισες προϋποθέσεις, μια κοινή προσέγγιση για το θέμα αυτό είναι δυνατή και εύθετη. Για το λόγο αυτό, οι ΧΚΑΕ επιθυμούν να συμμετάσχουν στενά στις σχετικές διαβουλεύσεις που πραγματοποιεί η ΕΕ. Τέλος, η αμφίβολη αλλαγή στην κατανομή μεταξύ των διαφόρων μέσων μεταφοράς προς όφελος των οδικών μεταφορών στις ΧΚΑΕ, καθιστά σαφή την ανάγκη δράσης. Ο δίκαιος καταλογισμός του εξωτερικού κόστους αποτελεί ουσιαστική προϋπόθεση για την καλύτερη δυνατή χρήση κάθε μεταφορικού μέσου σε ένα ολοκληρωμένο σύστημα.

5.6. Στην παράγραφο Γ.2.5 της Δήλωσης ζητείται η σταδιακή προσαρμογή των προτύπων για την προστασία του περιβάλλοντος, του καταναλωτή και την ασφάλεια των μεταφορών στο υψηλότερο επίπεδο που ισχύει στην Ευρώπη. Όπως ισχύει και για τις παρατηρήσεις για την παράγραφο Γ.2.3, θα πρέπει στο μέλλον το απόσπασμα αυτό να συμπεριληφθεί σε μια κοινή συγκεκριμένη στρατηγική. Ενώ είναι κατανοητό ότι η Κοινή Δήλωση της Κρήτης δεν μπορεί να αποτελέσει τίποτε περισσότερο από μια γενική καταγραφή των στόχων, η Διάσκεψη του Ελσίνκι θα πρέπει να προσφέρει μια πιο συγκεκριμένη προοπτική για μια βιώσιμη ανάπτυξη του συστήματος μεταφορών.

Κατά την εξέλιξη αυτών των προοπτικών επιβάλλεται να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις πτυχές της προστασίας του περιβάλλοντος, της ασφάλειας των μεταφορών και της χρηματοδότησης των σχεδίων για τις σχετικές υποδομές. Στο βαθμό που υφίστανται πρακτικές εμπειρίες γι`αυτές τις μερικές πτυχές - ιδιαίτερα για επιτυχή παραδείγματα λύσεων - οι εμπειρίες αυτές πρέπει να ενταχθούν στη συζήτηση και να αξιοποιηθούν. Στη συζήτηση αυτή δεν επιτρέπεται ούτε να δοθεί η εντύπωση ότι στην ΕΕ «διατίθενται» λύσεις για όλα τα μελλοντικά μεταφορικά προβλήματα ούτε ότι η πολιτική μεταφορών της Δυτικής Ευρώπης είναι απαλλαγμένη μειονεκτημάτων. Επιβάλλεται μάλλον να θεωρηθεί ότι από τα λάθη μπορούν όλοι να μάθουν και να ανεύρουν απαντήσεις για τις μελλοντικές προκλήσεις.

5.7. Δύο σημεία που προκάλεσαν ορισμένες διαφωνίες είναι οι παράγραφοι Γ.6 και Γ.7, οι οποίες αναφέρονται στην ανταλλαγή και στην κοινή συλλογή στατιστικών πληροφοριών και στη συνεργασία στον τομέα της πολιτικής ανάλυσης. Η ΟΚΕ δεν αναγνωρίζει ότι οι προσπάθειες αυτές συνέβαλαν σε ορισμένη πρόοδο κατά την ενδιάμεση περίοδο. Τα επαρκή δεδομένα, η ανάλυση της ανάπτυξης των μεταφορών γενικά και η κατάσταση του κάθε μέσου μεταφοράς ειδικότερα, αποτελούν απαραίτητα στοιχεία για μια πανευρωπαϊκή ολοκληρωμένη πολιτική μεταφορών. Η Διάσκεψη του Ελσίνκι θα πρέπει να δώσει ιδιαίτερη βαρύτητα στο σημείο αυτό.

5.8. Ένα σημείο με μεγάλη σημασία για την ΟΚΕ είναι η επιλογή της δημιουργίας συμβουλευτικών μηχανισμών. Η εν λόγω παράγραφος (Γ.1.5) θα αποτελέσει αντικείμενο ιδιαίτερου κεφαλαίου (Κεφάλαιο 7).

6. Διαφάνεια κατά τη διαδικασία ανάπτυξης μιας πανευρωπαϊκής πολιτικής μεταφορών. Το υφιστάμενο δίκτυο συμφωνιών και σχέσεων συνεργασίας

6.1. Ήδη από πολύ καιρό, η πανευρωπαϊκή πολιτική μεταφορών δεν αποτελεί μόνο μέσο προσέγγισης Ανατολής και Δύσης, αλλά είναι κατακερματισμένη σε διάφορες συμβατικές σχέσεις και μορφές συνεργασίας. Τούτο θα οδηγήσει αναγκαστικά σε μια διαδικασία προσέγγισης με πολλές ταχύτητες. Για το λόγο αυτό, αυξάνονται ταυτόχρονα τα αιτήματα για την επίτευξη διαφάνειας χωρίς την οποία είναι πολύ δύσκολη η αξιολόγηση και η διαμόρφωση της πανευρωπαϊκής πολιτικής μεταφορών.

6.2. Η μεγαλύτερη επιρροή για την προσέγγιση των προτύπων και της πολιτικής μεταφορών στις συνήθειες που επικρατούν στην ΕΕ, θα προέρχεται από τις Ευρωπαϊκές Συμφωνίες και τις Συμφωνίες Σύνδεσης. Μέχρι σήμερα, σύμφωνα με τα επίσημα δεδομένα, έχουν υπογραφεί Ευρωπαϊκές Συμφωνίες με 11 ΧΚΑΕ: Πολωνία, Ουγγαρία, Ρουμανία, Βουλγαρία, Δημοκρατία της Τσεχίας, Δημοκρατία της Σλοβακίας, τα τρία κράτη της Βαλτικής, Σλοβενία και Αλβανία. Οι συμφωνίες με την Πολωνία και την Ουγγαρία τέθηκαν σε ισχύ το 1994 και οι συμφωνίες με την Τσεχική και Σλοβακική Δημοκρατία, τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία, το 1995. Το ίδιο απομένει να γίνει και για τις υπόλοιπες συμφωνίες, αλλά τα ενδιαφερόμενα κράτη συμμετέχουν ήδη στο διάλογο.

6.2.1. Από την άποψη της πολιτικής μεταφορών, οι εν λόγω συμφωνίες περιλαμβάνουν συγκεκριμένα βήματα απορρύθμισης μόνο στον τομέα των θαλάσσιων διασυνοριακών μεταφορών. Άλλες συμφωνίες μεταφορών θα πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο ειδικής εξέτασης, διότι πρέπει να τηρούν κατ`ουσία τις κοινοτικές ρυθμίσεις μέχρι του σημείου όπου δεν πραγματοποιείται καμία μεταβολή στη σημερινή κατάσταση των πραγμάτων μέσω ενός περιοριστικού μέτρου. Δύο άλλα άρθρα της συμφωνίας θέτουν προτεραιότητες για τη συνεργασία στον τομέα των μεταφορών. Στους στόχους περιλαμβάνονται κυρίως ο εκσυγχρονισμός και η αναδιάρθρωση των μεταφορών, καθώς και η θέσπιση ενός νομικού πλαισίου και η δημιουργία επιχειρησιακών συνθηκών σύμφωνα με το κοινοτικό πρότυπο.

Οι στόχοι είναι οι εξής: «Αναδιάρθρωση και εκσυγχρονισμός των μεταφορών, βελτίωση των μεταφορών προσώπων και εμπορευμάτων, καθώς και της πρόσβασης στις αγορές μεταφορών για την εξάλειψη των διοικητικών, των τεχνικών και των υπόλοιπων φραγμών, διευκόλυνση της διαμετακόμισης (...), επίτευξη επιχειρησιακών προτύπων, παρόμοια με εκείνα της Κοινότητας».

Η συνεργασία θα πρέπει οπωσδήποτε να αφορά: «Προγράμματα για την κατάρτιση στην οικονομία, το δίκαιο και την τεχνολογία, τεχνική βοήθεια, παροχή συμβουλών και ανταλλαγή πληροφοριών, διάθεση πιστώσεων για τις υποδομές (...)».

Τομείς προτεραιότητας της συνεργασίας: «Μέτρα για την υποδομή και τον εκσυγχρονισμό των οδικών μεταφορών, συμπεριλαμβανομένης της σταδιακής χαλάρωσης των προϋποθέσεων διαμετακόμισης, διοίκηση των σιδηροδρόμων και των αεροδρομίων συμπεριλαμβανομένης της συνεργασίας μεταξύ των αρμόδιων εθνικών αρχών, εκσυγχρονισμός του οδικού δικτύου, του εσωτερικού πλωτού δικτύου, του σιδηροδρομικού δικτύου, των λιμένων και αερολιμένων που έχουν ιδιαίτερη σημασία, τόσο από άποψη κοινοτικού ενδιαφέροντος, όσο και διότι αποτελούν κόμβους για τις διευρωπαϊκές διασυνδέσεις, χωροταξία συμπεριλαμβανομένης της οικοδομής και της πολεοδομίας, ενίσχυση των συνδυασμένων μεταφορών (σιδηροδρομικών/οδικών), των μεταφορών εμπορευματοκιβωτίων, της μεταφόρτωσης εμπορευμάτων και της κατασκευής σταθμών 7 ανανέωση του τεχνικού εξοπλισμού στις μεταφορές ώστε να φθάσει τα κοινοτικά πρότυπα 7 προώθηση κοινών προγραμμάτων τεχνολογίας και έρευνας (...) 7 επεξεργασία νομικών ρυθμίσεων και εφαρμογή μιας πολιτικής μεταφορών, η οποία να εναρμονίζεται με την κοινοτική πολιτική.» Τα αποσπάσματα προέρχονται από τη Συμφωνία με τη Σλοβακική Δημοκρατία.

6.2.2. Σε μια εκτεταμένη προσθήκη στο Λευκό Βιβλίο σχετικά με την προετοιμασία των συνδεδεμένων ΧΚΑΕ για την ενσωμάτωση στην εσωτερική αγορά, η Επιτροπή πρότεινε ένα σταδιακό σχέδιο και για την πολιτική μεταφορών και την προσέγγιση με την ΕΕ στον τομέα αυτό. Η Επιτροπή προτείνει την κατά προτεραιότητα υιοθέτηση κοινοτικών ρυθμίσεων. Οι παρατηρήσεις αφορούν και τις επιχειρήσεις μεταφορών και δεν περιλαμβάνουν καμία έννοια που να υπερβαίνει τις μεταφορές.

6.2.3. Για τις οδικές μεταφορές προβλέπεται εκτεταμένη δέσμη ρυθμίσεων για την πρόσβαση στο επάγγελμα και στην αγορά, τις τεχνικές και κοινωνικές διατάξεις και τον έλεγχό τους πριν από την επίτευξη - κατά το Στάδιο ΙΙΙ - της ελευθέρωσης της διέλευσης των συνόρων και του καμποτάζ. Ωστόσο, δεν υφίσταται ούτε μια χρονικά δεσμευτική διαδικασία ούτε αιτιώδης σχέση όσον αφορά την επιβολή ποσοστώσεων από τις διμερείς συμφωνίες μεταφορών.

6.2.4. Όσον αφορά τις σιδηροδρομικές μεταφορές, το πρώτο αίτημα είναι η επιχειρησιακή αυτονομία των οργανισμών σιδηροδρόμων (οδηγία 91/440/ΕΟΚ).

6.2.5. Στις εσωτερικές πλωτές μεταφορές αναμένεται να υιοθετηθούν κατά τη φάση Ι, οι διατάξεις για την πρόσβαση στο επάγγελμα και κατά τη φάση ΙΙ η τροποποιημένη οδηγία για τις τεχνικές προδιαγραφές στην εσωτερική ναυσιπλοΐα.

6.2.6. Όσον αφορά τις θαλάσσιες μεταφορές αναμένεται η υιοθέτηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 4055/86 για την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών μεταφορών ως μέτρο προτεραιότητας. Ακόμη, θα πρέπει να υιοθετηθούν σταδιακά οι πιο σημαντικές οδηγίες στο πλαίσιο της βελτίωσης της ασφάλειας στις θαλάσσιες μεταφορές.

6.2.7. Όσον αφορά τις εναέριες μεταφορές η σχέση των προϋποθέσεων εναρμόνισης με τη σταδιακή ελευθέρωση είναι σαφέστερη από ό,τι σε άλλα μέσα μεταφοράς. Προϋπόθεση αποτελεί η θέσπιση μιας ανεξάρτητης αεροπορικής αρχής και σειράς ρυθμίσεων για την τεχνική και οικονομική ικανότητα και τη γενική ασφάλεια, τη χορήγηση διαθέσιμου χρόνου χρήσης (slots) και τα συστήματα κρατήσεων.

6.3. Από τη νέα έννοια της εταιρικής σχέσης μεταξύ ΕΕ και των μεσογειακών χωρών, προκύπτει ένας νέος κύκλος από τις αποκαλούμενες συμφωνίες σύνδεσης (οι οποίες διαφέρουν από τις προαναφερθείσες ευρωπαϊκές συμφωνίες). Σχετικές διαπραγματεύσεις έχουν προγραμματισθεί για τα έτη 1996/1997 με τη Μάλτα και την Κύπρο. Ήδη έχουν υπογραφεί συμφωνίες σύνδεσης με το Ισραήλ και την Τυνησία και το Μαρόκο. Ακόμη, διεξάγονται επί του παρόντος διαπραγματεύσεις με την Αλγερία και τη Συρία.

6.4. Η ΕΕ έχει συνάψει τις λεγόμενες συμφωνίες εταιρικής σχέσης και συνεργασίας με πολλά κράτη της Ανατολικής Ευρώπης. Επί του παρόντος, έχουν συναφθεί συμφωνίες με τη Ρωσία, τη Λευκορωσία, το Καζακστάν, τη Δημοκρατία της Κιργισίας, τη Δημοκρατία της Μολδαβίας και την Ουκρανία.

6.4.1. Τα μέρη των συμφωνιών που αφορούν τις μεταφορές ακολουθούν το πνεύμα των Ευρωπαϊκών Συμφωνιών. Σε αυτά περιλαμβάνονται συγκεκριμένες προβλέψεις για την ελευθέρωση των θαλάσσιων μεταφορών και για την ελευθερία πρόσβασης στο επάγγελμα των ναυτικών πρακτόρων. Ακόμη, προβλέπεται η σύναψη ειδικών συμφωνιών για τις μεταφορές. Η συνεργασία στην πολιτική μεταφορών αφορά κυρίως τις διαδικασίες εκσυγχρονισμού και μεταξύ άλλων, και την «επεξεργασία του νομοθετικού και θεσμικού πλαισίου για την ανάπτυξη και εφαρμογή μιας πολιτικής στην οποία να συμπεριλαμβάνεται και η ιδιωτικοποίηση του τομέα των μεταφορών» (απόσπασμα από τη συμφωνία με τη Δημοκρατία του Καζακστάν).

6.5. Σημαντική επίσης είναι και η περιφερειακή συνεργασία, η οποία περιορίζεται κυρίως σε επίπεδο υπουργείων μεταφορών, αλλά θα πρέπει να αναγνωρισθεί ως ανάλογη των περιφερειακών διασκέψεων.

6.5.1. Περιοχή του Barent: Φινλανδία, Σουηδία, Νορβηγία και Ρωσία: πρώτη συνάντηση των υπουργών μεταφορών στην Άλτα της Νορβηγίας, το Σεπτέμβριο 1993.

6.5.2. Περιοχή της Βαλτικής: Λευκορωσία, Τσεχική Δημοκρατία, Δανία, Εσθονία, Φινλανδία, Γερμανία, Λεττονία, Λιθουανία, Νορβηγία, Πολωνία, Ρωσία, Σλοβακική Δημοκρατία και Σουηδία 7 πρώτη συνάντηση το Μάρτιο 1992 στο Szczecin 7 δεύτερη συνάντηση το Φεβρουάριο 1994 στο Kaliningrad 7 η τρίτη συνάντηση έχει προγραμματισθεί για τον Απρίλιο 1997 στο Βερολίνο.

6.5.3. Κεντροευρωπαϊκή συνεργασία: μια πρώτη διάσκεψη μεταφορών μεταξύ των χωρών που περιλαμβάνονται στο αποκαλούμενο «Εξάγωνο» πραγματοποιήθηκε το Μάιο 1992. Η προσεχής διάσκεψη μεταφορών έχει προγραμματισθεί για τον Οκτώβριο 1996.

6.5.4. Εύξεινος Πόντος: η πρώτη διάσκεψη αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων πραγματοποιήθηκε τον Ιούνιο 1992 (Αλβανία, Αρμενία, Αζερμπαϊτζάν, Βουλγαρία, Γεωργία, Ελλάδα, Μολδαβία, Ρουμανία, Ρωσία, Τουρκία και Ουκρανία). Στη συνέχεια, θα πρέπει να ακολουθήσουν τακτικές συναντήσεις υπουργικού επιπέδου. Μια ελαφρά διαφορετική διάσκεψη πραγματοποιήθηκε τον Οκτώβριο 1993 στην Κωνστάντζα, με τη μορφή της νοτιοευρωπαϊκής διάσκεψης μεταφορών.

6.5.5. Περιοχή της Μεσογείου: γειτονικές χώρες της Μεσογείου: πρώτη διάσκεψη μεταφορών το Δεκέμβριο 1993 στην Τεργέστη 7 ευρωμεσογειακή διάσκεψη του Νοεμβρίου 1995 στη Βαρκελώνη 7 έχει προγραμματισθεί συνέχιση της διάσκεψης για τις μεταφορές.

6.6. Δεν είναι δυνατόν να αναφερθούν εδώ όλες οι διμερείς κρατικές συμφωνίες για τις μεταφορές. Σταδιακά θα αντικατασταθούν, τουλάχιστον εν μέρει, από τις Ευρωπαϊκές Συμφωνίες αμέσως μόλις δοθεί διαπραγματευτική εντολή. Επί του παρόντος, η Επιτροπή έχει λάβει πρώτον, διαπραγματευτική εντολή για τις διασυνοριακές εσωτερικές πλωτές μεταφορές μεταξύ ΧΚΑΕ και ΕΕ, δεύτερον, εντολή για τη σύναψη συμφωνίας διέλευσης της Ουγγαρίας, της Ρουμανίας και της Βουλγαρίας στον τομέα των οδικών μεταφορών εμπορεύματων για τη διευκόλυνση των μεταφορών μεταξύ Ελλάδος και ΕΕ και, τρίτον, εντολή για τη σύναψη συμφωνιών σχετικά με τις περιστασιακές μεταφορές επιβατών με σχεδόν όλες τις ΧΚΑΕ.

6.7. Προκειμένου να εδραιωθεί η διαφάνεια στην πανευρωπαϊκή συνεργασία στον τομέα των μεταφορών, σημασία έχει κατά πρώτον να συγκεντρώνονται οι υπάρχουσες πληροφορίες και να τίθενται στη διάθεση του κάθε ενδιαφερόμενου, ο οποίος τις χρειάζεται προκειμένου να τις χρησιμοποιήσει ως διαπραγματευτική βάση. Σε αυτούς περιλαμβάνονται και οι οικονομικοί και κοινωνικοί εταίροι, δεδομένου ότι μια επαρκής βάση ενημέρωσης αποτελεί προϋπόθεση για τη συμμετοχή και την αποστολή τους. Επιπλέον, ιδιαίτερη σημασία έχει η δημιουργία πλαισίου για την ανταλλαγή εποικοδομητικών εμπειριών.

6.7.1. Δημιουργία της διαφάνειας σημαίνει να καταστούν σαφείς οι διαφορές μεταξύ των συμβατικών θέσεων και των προϋποθέσεων εξόδου κάθε κράτους στην Ανατολική και Κεντρική Ευρώπη και ταυτόχρονα να παρουσιάζονται τα πράγματα ως έχουν. Τούτο προέχει να εφαρμόζεται σε κάθε τομέα.

6.7.2. Πληροφορίες για τις περιφερειακές διασκέψεις θα πρέπει να είναι διαθέσιμες στους ενδιαφερόμενους κύκλους. Οι στόχοι που επιλέγονται και ενδεχομένως τα τελικά έγγραφα θα πρέπει να γνωστοποιούνται ευρύτερα και όχι μόνο στα κράτη μέλη της ΕΕ.

6.7.3. Όπως το σχέδιο σταδιακής εφαρμογής που περιλαμβάνεται στις συμφωνίες σύνδεσης και παρουσιάζεται στην παράγραφο 6.2 καθιστά σαφή τη στρατηγική προσέγγισης κατά τρόπο αποδεκτό από όλους, θα πρέπει να αναγνωρισθούν και να εξετασθούν συγκεκριμένα βήματα που έχουν πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο άλλων συμφωνιών.

6.7.4. Σε γενικές γραμμές, η πολιτική ενημέρωσης για τη συνεργασία στον τομέα μεταφορών στην Ευρώπη θα πρέπει να αποκτήσει πιο έντονο χαρακτήρα. Επιβάλλεται ακόμη να ενισχυθεί η συμμετοχή στη διαμόρφωση αυτών των σχέσεων. Τούτο ισχύει για τις ήδη υφιστάμενες συμφωνίες σύνδεσης και εταιρικής σχέσης και ιδιαίτερα για τις μελλοντικές συμφωνίες μεταφορών που θα στηριχθούν σ`αυτές. Μια ροή των μεταφορών χωρίς προβλήματα, ιδιαίτερα κατά τη διέλευση των συνόρων εξυπηρετεί τα συμφέροντα όλων και τούτο προσφέρει τη βάση για την επίτευξη μιας όσο το δυνατό ευρύτερης συμφωνίας. Επίσης, πρέπει να υπάρξει έντονη συμμετοχή στη διαμόρφωση των σχέσεων αυτών. Τούτο ισχύει και για τις υφιστάμενες ευρωπαϊκές συμφωνίες, συμφωνίες σύνδεσης και εταιρικής σχέσης και για τις μελλοντικές συμφωνίες που θα βασίζονται σε αυτές. Είναι πλέον καιρός να πραγματοποιηθεί μια ευρύτερη συζήτηση στη Διάσκεψη του Ελσίνκι. Ειδικότερα, όσον αφορά τις ΧΚΑΕ, θα πρέπει να θεωρείται σοβαρή υποχρέωση η ενημέρωση των σχετικών οικονομικών και κοινωνικών οργανώσεων.

7. Δημιουργία συμβουλευτικών μηχανισμών για την προώθηση του κοινωνικού διαλόγου στο πλαίσιο της πανευρωπαϊκής συνεργασίας για τις μεταφορές

7.1. Η ΟΚΕ όχι μόνο εξέφρασε την ικανοποίησή της αλλά και υποστήριξε την πρωτοβουλία πραγματοποίησης πανευρωπαϊκών διασκέψεων για τις μεταφορές διότι όχι μόνο παρέχουν ευρύτερη βάση για συναίνεση και βιώσιμη συνεργασία αλλά και διότι επιτρέπουν στους διάφορους πολιτικούς, οικονομικούς και κοινωνικούς παράγοντες να ανταλλάξουν απόψεις. Προκειμένου οι ομάδες οικονομικών και κοινωνικών συμφερόντων να συμμετάσχουν καλύτερα στην πολιτική ανταλλαγή απόψεων, συμπεριλήφθηκε στη δήλωση η αρχή της διαβούλευσης (Μέρος Γ.1.5 της Δήλωσης της Κρήτης).

7.2. Πρόθεση ήταν όχι μόνο να πραγματοποιείται συστηματική διαβούλευση με τους δυτικοευρωπαϊκούς κύκλους κοινωνικών και οικονομικών συμφερόντων - οι οποίοι άλλωστε μπορούν να εκδηλώσουν την επιρροή τους μέσω των υφιστάμενων αποτελεσματικών δομών - αλλά να υποστηριχθεί η δημιουργία δημοκρατικών δομών και οργανωμένης εκπροσώπησης των κοινωνικών συμφερόντων στις υπό μεταρρύθμιση ΧΚΑΕ.

7.3. Οι αρχές και τα μέτρα που διατυπώνονται στη Δήλωση της Κρήτης αφορούν τις δομές της οικονομίας της αγοράς, το θεμιτό ανταγωνισμό, τις εργασιακές σχέσεις, τις κοινωνικές συνθήκες, την προστασία του καταναλωτή και του περιβάλλοντος καθώς και την ασφάλεια των μεταφορών.

7.4. Το σημείο της δήλωσης που αναφέρεται στη θέσπιση συμβουλευτικών μηχανισμών στον τομέα της πανευρωπαϊκής πολιτικής μεταφορών όχι μόνον έχει μεγάλο ενδιαφέρον για την ΟΚΕ αλλά και συμπεριλήφθηκε ύστερα από παραίνεση της ίδιας. Η αναδιατύπωση της επιλογής αυτής στη δήλωση προσδίδει και στο πλαίσιο της παρούσας γνωμοδότησης ιδιαίτερη σημασία στην προώθηση του κοινωνικού διαλόγου.

7.5. Από ένα προσεκτικό απολογισμό των μέχρι σήμερα επιτευγμάτων προκύπτει ότι σε πολυμερές επίπεδο δεν έχει γίνει γνωστή καμία αξιολόγηση. Σε επίπεδο διμερών σχέσεων υπάρχουν μεμονωμένες ενδείξεις σχετικά με τη συμμετοχή των οικονομικών κύκλων. Τον Οκτώβριο 1995, εκπρόσωποι του τομέα των γερμανικών μεταφορών συνόδευσαν το γερμανό υπουργό μεταφορών στο ταξίδι του στη Μόσχα και στην Πετρούπολη και το Νοέμβριο 1995, εκπρόσωποι του τομέα της εσωτερικής ναυσιπλοΐας και εσωτερικών λιμένων της Γερμανίας έγιναν δεκτοί από το ρωσικό Υπουργείο Μεταφορών.

7.6. Επιβάλλεται να τεθεί το ερώτημα γιατί οι επισημάνσεις από τη Διάσκεψη και τη Δήλωση της Κρήτης δεν έχουν σχεδόν τηρηθεί μέχρι σήμερα.

7.6.1. Κατ`αρχήν, ενδέχεται να αποτελεί ζήτημα «αρμοδιότητας». Αρμόδιοι του τομέα των μεταφορών θεωρούν απαραίτητη προϋπόθεση την ύπαρξη των προαναφερθέντων ενδοκοινοτικών συμβουλευτικών μηχανισμών και ερμηνεύουν τη συμμετοχή οργανώσεων από τις ΧΚΑΕ ως ζήτημα επικουρικότητας.

7.6.2. Οι ελλιπείς δομές στις ΧΚΑΕ καθιστούν δυσχερή την εξεύρεση συνομιλητών σε περίπτωση ανάγκης. Ακόμη πιο δυσχερής είναι η εξεύρεση αξιωματούχων με αρμοδιότητες που να υπερβαίνουν τις μεταφορές σε πολυμερές επίπεδο. Οι δομές των ευρωπαϊκών οργανώσεων έχουν μέχρι στιγμής υλοποιηθεί μόνο εν μέρει και μια ευρωπαϊκή οργάνωση με αρμοδιότητες που υπερβαίνουν τις μεταφορές υφίσταται επί του παρόντος (και προβλέπεται) μόνο για τις εργατικές ενώσεις του τομέα των μεταφορών.

7.6.3. Η πληθώρα των προς επίλυση προβλημάτων και οι δυσκολίες εκκίνησης οδηγούν, ανάλογα με την περίπτωση, κατ`αρχάς στην εξαίρεση των αποκλινόντων συμφερόντων. Ωστόσο, τούτο απλώς αναβάλει και μεγεθύνει ανάλογα με την περίπτωση το πρόβλημα της εναρμονισμένης εφαρμογής μιας κοινής πολιτικής μεταφορών.

7.7. Στο αντίστοιχο σημείο Γ.1.5 της Δήλωσης της Κρήτης αναφέρεται: «Θα πρέπει οπωσδήποτε να σημειωθούν βήματα πρόοδου προς την κατεύθυνση της δημιουργίας συμβουλευτικών αρχών για τον κοινωνικό διάλογο στο πλαίσιο της πανευρωπαϊκής συνεργασίας στον τομέα των μεταφορών».

7.7.1. Μια σταθερή δομή δεν είναι πολύ σημαντική. Αντίθετα, θα ήταν ευκταίο να προβλέπονται διάφορες μορφές, καθώς και χρονικά ή θεματικά περιορισμένες εργασίες, εφόσον εξασφαλισθεί ένας ικανοποιητικός βαθμός δέσμευσης. Και στην ΕΕ συνυπάρχουν διάφοροι μηχανισμοί: η ισομερής επιτροπή μεταφορών, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή ή και τα διάφορα οικονομικά και κοινωνικά συμβούλια που υφίστανται σε διάφορες χώρες.

7.7.2. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι τέτοιες συμβουλευτικές αρχές είναι απαραίτητες στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων για τις συμφωνίες σύνδεσης. Με την παρότρυνση της ΟΚΕ, προστίθεται σε ορισμένες συμφωνίες δήλωση, η οποία προβλέπει ότι το Συμβούλιο Σύνδεσης μπορεί να προβεί στη θέσπιση συμβουλευτικού μηχανισμού ο οποίος θα αποτελείται από μέλη της ΟΚΕ και εκπρόσωπο της ΧΚΑΕ. Η θέσπιση ενός τέτοιου συμβουλευτικού μηχανισμού καθίσταται κατ`αρχήν δυνατή σε όλες τις συμφωνίες σύνδεσης. Ο μηχανισμός αυτός θα μπορούσε να επικουρείται από ειδικές ομάδες εργασίας και εμπειρογνώμονες. Επίσης, θα πρέπει να ενσωματωθεί σε όλες τις συμφωνίες εταιρικής σχέσης και συνεργασίας.

7.7.3. Κατά τη θέση σε εφαρμογή επιλεγμένων σχεδίων ή εξειδικευμένης συνεργασίας θα πρέπει να συμμετέχουν και οργανώσεις εργοδοτών και εργαζομένων. Τούτο πρέπει να ισχύσει ιδιαίτερα στις περιπτώσεις που θίγονται άμεσα τα συμφέροντά τους όπως είναι τα ζητήματα αναδιάρθρωσης των επιχειρήσεων, αλλά και της βελτίωσης της διασυνοριακής διέλευσης, καθώς και τα απαραίτητα μέτρα για τη μείωση της γραφειοκρατίας και για τις απαιτήσεις ειδικών προσόντων.

7.7.4. Η πρόσβαση στην πληροφόρηση και η συμμετοχή στις συζητήσεις αποτελούν σημαντική προϋπόθεση για τη λειτουργία των συμβουλευτικών μηχανισμών και ισότιμο δικαίωμα παρέμβασης. Οι περιφερειακές διασκέψεις - τουλάχιστον εκείνες που εμφανίζονται ως προπαρασκευαστικές της Διάσκεψης του Ελσίνκι - θα πρέπει να αποδεχθούν τη συμμετοχή των οικονομικών και κοινωνικών κύκλων και το δικαίωμα να εκφράζουν τις απόψεις τους.

7.8. Η ενδιαφερόμενη πλευρά θα πρέπει να αρχίσει την απαραίτητη ανταλλαγή πληροφοριών, τις παρεμβάσεις των συνομιλητών και το αποφασιστικό βήμα για τη συμμετοχή των οικονομικών και κοινωνικών κύκλων, αλλά, ταυτόχρονα, όλοι οι συμμετέχοντες θα πρέπει να αναλάβουν σχετική δέσμευση. Είναι ευνόητο ότι η ΟΚΕ θα μπορούσε να αναλάβει το ρόλο της πληροφόρησης και του μεσολαβητή στη συνεργασία στον τομέα των μεταφορών σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, τουλάχιστον έως τη διεξαγωγή της Διάσκεψης του Ελσίνκι.

8. Διάσκεψη του Ελσίνκι

8.1. Συνοπτικά, η ΟΚΕ προσδοκεί από τη διάσκεψη και τα πορίσματα του Ελσίνκι τα κάτωθι:

- πρόοδο στον τομέα των μεταφορών με τη θέσπιση νομοθετικών ρυθμίσεων για το θεμιτό ανταγωνισμό, διαμέσου λύσεων για το πρόβλημα της χρηματοδότησης των προγραμμάτων για τις μεταφορές, με στρατηγική εκτίμηση για τη βελτίωση των κοινωνικών προδιαγραφών στην ασφάλεια των μεταφορών, την προστασία των καταναλωτών, των προδιαγραφών προστασίας του περιβάλλοντος, καθώς και με την ολοκληρωμένη προσέγγιση για τη βελτίωση της ποιότητας και της αποδοτικότητας για όλα τα μέσα μεταφορών 7

- διαφάνεια και βελτιωμένη συνεργασία σε διακρατικό και κοινοβουλευτικό επίπεδο και ενισχυμένη συμμετοχή των κοινωνικοοικονομικών κύκλων και ως προϋπόθεση για μια καλύτερη κατανόηση του συνολικού ευρωπαϊκού πλέγματος από τους πολίτες και τους χρήστες 7

- καθιέρωση ευέλικτων αλλά μηχανισμών υποχρεωτικής διαβούλευσης με τις οργανώσεις εργοδοτών και οικονομικών παραγόντων, τις οργανώσεις πραστασίας του περιβάλλοντος και των καταναλωτών και τις οργανώσεις εργαζομένων, κατά τη λήψη αποφάσεων στον τομέα των μεταφορών στο πλαίσιο του οργανωμένου διαλόγου που προβλέπει η συμφωνία, κατά την υλοποίηση των διεθνών σχεδίων στον τομέα των μεταφορών και κατά τη διαμόρφωση μιας ολοκληρωμένης πανευρωπαϊκής πολιτικής μεταφορών.

8.2. Η Διάσκεψη της Κρήτης μας ενεθάρρυνε. Στις ανοικτές συζητήσεις μπορούσαν να συμμετέχουν οι ενδιαφερόμενοι από τις ΧΚΑΕ και τους κοινωνικοοικονομικούς κύκλους.

Η ΟΚΕ ζητεί να ληφθούν επαρκώς υπόψη οι μεσογειακές χώρες στις συζητήσεις για τις μεταφορές. Η ΟΚΕ επιθυμεί να συμμετάσχει εκ νέου σε μια ευρέος φάσματος και συμμετοχής διάσκεψη του Ελσίνκι με συμβουλευτική ιδιότητα. Η διάσκεψη θα πρέπει να εμβαθύνει τις συζητήσεις και συνεπώς, να διανοίξει το κυβερνητικό επίπεδο στα κοινοβούλια και τους κοινωνικοοικονομικούς κύκλους. Εν πάση περιπτώσει, θα πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη σημασία στις απόψεις των γειτονικών χωρών της ΕΕ από ό,τι στις προηγούμενες διασκέψεις.

Βρυξέλλες, 25 Απριλίου 1996.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Carlos FERRER

() ΕΕ αριθ. C 352 της 30. 12. 1993, σ. 23.

() H επιτροπή αυτή συμπροεδρεύεται από τον κ. Lόttge, ευρωβουλευτή, και τον κ. Hahn, ΓΔ VII της Επιτροπής, και αποτελείται από μέλη της Επιτροπής Μεταφορών και Τουρισμού του ΕΚ, εκπροσώπου του Συμβουλίου, της Επιτροπής, της ΟΚΕ, της Ευρωπαϊκής Διάσκεψης Υπουργών Μεταφορών, της Οικονομικής Επιτροπής των ΗΕ για την Ευρώπη και της Ευρωπαϊκής Διάσκεψης Πολιτικής Αεροπορίας.

() Χωροταξική οργάνωση και διαπεριφερειακή συνεργασία στο χώρο της Μεσογείου (εισηγητές: Cal/Amato), Μάρτιος 1995 και «Συνεργασία της Ευρώπης με τις χώρες της Μεσογείου» (εισηγητής: ο κ. Meriano) Σεπτέμβριος 1995.

() I. Taillinn-Riga-Kaunas-Warschau 7 II. Berlin-Warschau-Minsk-Moskau 7 III. Berlin-Wroclaw-Katowice-Lvov-Kiev 7 IV. Dresden-Prag-Bratislava-Gyor-Budapest-Arad-Craiova-Sofia-Thessaloniki/Plovdiv-Istanbul 7 V. Trieste/Koper-Postojna-Ljubljana-Budapest-Uzgorod-Lvov 7 VI. Gdansk-Kattowice-Zilina 7 VII. Donau 7 VIII. Durres-TirranaSkopje-Sofia-Plovidv-Burgas-Vama 7 IX. Plovdiv-Bukarest-Kichinev-Ljubasivka-Kiev-Vitebsk-Pskov-St.-Petersburg (Helsinki) (από την κοινή έκθεση της Επιτροπής, της ΕΔΥΜ και της ΟΕΗΕΕ, που υπεβλήθη στη Διάσκεψη της Κρήτης τον Μάρτιο του 1994).

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 στη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Οι ακόλουθες τροπολογίες, που ψηφίσθηκαν από το 1/4 τουλάχιστον των παρόντων μελών, απορρίφθηκαν κατά τη συζήτηση:

1. Σημείο 8.1, πρώτη παύλα:

Να προστεθεί στην πρώτη γραμμή μετά τη λέξη «μεταφορών» η εξής νέα φράση:

«... με την επισήμανση του σημαντικού ρόλου της ομαλής λειτουργίας των μεταφορών στο πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς της ΕΕ και της περιφερειακής και αποτελεσματικής συνεργασίας σε ευρωπαϊκή κλίμακα.»

Αιτιολογία

Αυτονόητη.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 35, ψήφοι κατά: 46, αποχές: 8.

2. Σημείο 8.1, τρίτη παύλα

Να τροποποιηθεί ως εξής:

«- καθιέρωση ευέλικτων μηχανισμών υποχρεωτικής διαβούλευσης και αλληλεπίδρασης...»

Αιτιολογία

Αυτονόητη.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 21, ψήφοι κατά: 46, αποχές: 8.