EL    EL  ΕΠΙΤΡΟΠΗ  ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ  ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ  
Βρυξέλλες , 14.10.2005 
COM(2005) 484 τελικό  
  
ΠΡΑΣΙΝΟ  ΒΙΒΛΙΟ  
Βελτίωση  της ψυχικής  υγείας  του πληθυσ µού. 
Προς  µια στρατηγική  σχετικά  µε την ψυχική  υγεία  για την Ευρωπαϊκή  Ένωση  
 
EL 2   EL ΠΙΝΑΚΑΣ  ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ  
1. Εισαγωγη ...................................................................................................................... 3 
2. Ψυχική  υγεία  – καιρια  η σηµασια της για τους πολίτες , την κοινωνία  και τις 
πολιτικές ....................................................................................................................... 4 
3. Η κατάσταση  - κακή  ψυχική  υγεία , µια αυξανό µενη πρόκληση  γιατην  ΕΕ................ 4 
4. ∆ροµολογηση  απαντήσεων : Πολιτικές  πρωτοβουλίες  για την ψυχική  υγεία .............. 5 
4.1. Η Ευρωπαϊκή  Κοινότητα , η εντολή  και οι δραστηριότητές  της στον  κλάδο  της 
ψυχικής  υγείας .............................................................................................................. 6 
4.2. Ψυχική  υγεία  στα κράτη  µέλη...................................................................................... 7 
5. Η ανάγκη  για στρατηγικη  για την ψυχική  υγεία  σε επίπεδο  ΕΕ.................................. 8 
6. Αναζητηση  λυσεων  - επιλογές  για δράση .................................................................... 8 
6.1. Προαγωγή  της ψυχικής  υγείας  και αντιµετώπιση  της κακής  ψυχικής  υγείας  µέσω 
προληπτικής  δράσης .................................................................................................... 9 
6.1.1. Προαγωγή  της ψυχικής  υγείας  του πληθυσ µού........................................................... 9 
6.1.2. Αντιµετώπιση  της κακής  ψυχικής  υγείας  µέσω προληπτικής  δράσης ....................... 10 
6.2.  Προαγωγή  της κοινωνικής  ένταξης  των ατόµων µε κακή  ψυχική  υγεία  ή 
αναπηρία  και προστασία  των θεµελιωδών  δικαιω µάτων  και της αξιοπρέπειάς  
τους............................................................................................................................. 12  
6.3. Βελτίωση  της ενηµέρωσης  και των γνώσεων  για την ψυχική  υγεία  στην  ΕΕ........... 13 
7. Μια διαδικασία  διαβουλεύσεων  για την ανάπτυξη  στρατηγικης  για την ψυχική  
υγεία  σε επιπεδο  ΕΕ................................................................................................... 14 
7.1. Θέσπιση  διαλόγου  µε τα κράτη  µέλη για την ψυχική  υγεία ...................................... 14 
7.2. ∆ροµολόγηση  πλατφόρ µας της ΕΕ για την ψυχική  υγεία .......................................... 14 
7.3. Ανάπτυξη  διεπαφής  µεταξύ  της πολιτικής  και της έρευνας  για την ψυχική  υγεία .... 14 
8. Επόµενα βήµατα........................................................................................................ 15 
 
 
EL 3   EL ΠΡΑΣΙΝΟ  ΒΙΒΛΙΟ  
Βελτίωση  της ψυχικής  υγείας  του πληθυσ µού. 
Προς  µια στρατηγική  σχετικά  µε την ψυχική  υγεία  για την Ευρωπαϊκή  Ένωση  
1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ  
Η ψυχική  υγεία  του ευρωπαϊκού  πληθυσ µού αποτελεί  µέσο για την επίτευξη  ορισµένων  από 
τους στρατηγικούς  πολιτικούς  στόχους  της ΕΕ, όπως  να ξανα µπεί η Ευρώπη  στην  πορεία  
προς  τη µακροπρόθεσ µη ευηµερία και να διατηρήσει  τη δέσµευσή  της για αλληλεγγύη  και 
κοινωνική  δικαιοσύνη , και η ποιότητα  ζωής  των ευρωπαίων  πολιτών  να αποκτήσει  
συγκεκρι µένα πρακτικά  οφέλη1. 
Ωστόσο , η ψυχική  υγεία  του πληθυσ µού της ΕΕ µπορεί  να βελτιωθεί  σηµαντικά : 
• Η κακή  ψυχική  υγεία  πλήττει  έναν στους  τέσσερις  πολίτες  και µπορεί  να οδηγήσει  στην  
αυτοκτονία , που αποτελεί  αιτία  υπερβολικά  πολλών  θανάτων · 
• Η κακή  ψυχική  υγεία  προκαλεί  σηµαντικές  απώλειες  και επιβαρύνσεις  στα οικονο µικά, 
κοινωνικά  και εκπαιδευτικά  συστή µατα, καθώς  και στα ποινικά  και τα δικαστικά  
συστή µατα· 
• Ο στιγµατισµός, οι διακρίσεις  και η έλλειψη  σεβασ µού για τα ανθρώπινα  δικαιώ µατα και 
την αξιοπρέπεια  των ψυχικά  ασθενών  και των ατόµων µε αναπηρία  εξακολουθούν  να 
υφίστανται  και να προκαλούν  θεµελιώδεις  ευρωπαϊκές  αξίες . 
Η βελτίωση  είναι  δυνατή . Έχουν  ήδη αναληφθεί  πολλές  πρωτοβουλίες . Απαιτείται , ωστόσο , 
η περαιτέρω  ανάπτυξη  και εδραίωση  των υφιστά µενων  ενεργειών . Τον Ιανουάριο  του 2005 η 
ευρωπαϊκή  υπουργική  διάσκεψη  της ΠΟΥ  σχετικά  µε την ψυχική  υγεία  θέσπισε  πλαίσιο  για 
ολοκληρω µένη δράση  και δροµολόγησε  την ισχυρή  πολιτική  δέσµευση  για την ψυχική  υγεία . 
Κάλεσε  την Ευρωπαϊκή  Επιτροπή , εταίρο  της διάσκεψης , να συµβάλει  στην  εφαρ µογή του εν 
λόγω  πλαισίου  δράσης , σύµφωνα  µε τις αρµοδιότητές  της και τις προσδοκίες  του 
Συµβουλίου , και σε συνεργασία  µε την ΠΟΥ . 
Η παρούσα  Πράσινη  Βίβλος  αποτελεί  την πρώτη  απάντηση  στην  εν λόγω  πρόσκληση . 
Προτείνει  τη θέσπιση  στρατηγικής  για την ψυχική  υγεία  σε επίπεδο  ΕΕ. Αυτό  συνεπάγεται  
προστιθέ µενη αξία µε τη θέσπιση  πλαισίου  ανταλλαγής  και συνεργασίας  µεταξύ  των κρατών  
µελών , µε τη συµβολή  στην  αύξηση  της συνεκτικότητας  των ενεργειών  στους  τοµείς της 
πολιτικής  για την υγεία  και άλλων  πολιτικών  στα κράτη  µέλη και σε κοινοτικό  επίπεδο , και 
µε τη δυνατότητα  της συµµετοχής  µεγάλου  φάσµατος ενδιαφερο µένων  φορέων  για την 
εξεύρεση  λύσεων . 
Σκοπός  της παρούσας  Πράσινης  Βίβλου  είναι  η δροµολόγηση  δηµόσιας  συζήτησης  µε τα 
ευρωπαϊκά  θεσµικά όργανα , τις κυβερνήσεις , τους επαγγελ µατίες  του τοµέα της υγείας , τους 
φορείς  από άλλους  τοµείς, την κοινωνία  των πολιτών  συµπεριλα µβανο µένων  των 
οργανώσεων  πασχόντων , και την ερευνητική  κοινότητα , όσον  αφορά  τη σπουδαιότητα  της 
ψυχικής  υγείας  για την ΕΕ, την ανάγκη  για στρατηγική  σε επίπεδο  ΕΕ και τις πιθανές  
προτεραιότητές  της. 
 
EL 4   EL Σύµφωνα  µε τις διατάξεις  του άρθρου  152 της Συνθήκης  ΕΚ, ορισµένες από τις 
προτεινό µενες ενέργειες  στον  τοµέα της δηµόσιας  υγείας  στο πλαίσιο  της παρούσας  
Πράσινης  Βίβλου  υπάγονται  στην  κοινοτική  αρµοδιότητα . Οι υπόλοιπες  προτεινό µενες 
ενέργειες  θα υπάγονται  στην  αποκλειστική  αρµοδιότητα  των κρατών  µελών . Σε ό,τι αφορά  
τις προτεινό µενες ενέργειες  σε άλλους  πολιτικούς  τοµείς, θα ισχύσουν  οι κατάλληλες  νοµικές 
βάσεις . 
Πρόθεση  της Επιτροπής  είναι  να δηµοσιεύσει  τα αποτελέσ µατα της διαδικασίας  
διαβουλεύσεων , εφόσον  το κρίνει  σκόπι µο, µαζί µε την πρότασή  της για στρατηγική  σχετικά  
µε την ψυχική  υγεία  στην  ΕΕ, µέχρι το τέλος  του 2006. 
2. ΨΥΧΙΚΗ  ΥΓΕΙΑ  – ΚΑΙΡΙΑ  Η ΣΗΜΑΣΙΑ  ΤΗΣ  ΓΙΑ ΤΟΥΣ  ΠΟΛΙΤΕΣ , ΤΗΝ  ΚΟΙΝΩΝΙΑ  ΚΑΙ  
ΤΙΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ  
∆εν νοείται  υγεία  χωρίς  ψυχική  υγεία . Στους  πολίτες , η ψυχική  υγεία  προσφέρει  τη 
δυνατότητα  να αναπτύξουν  το πνευ µατικό  και συναισθη µατικό  τους δυνα µικό και να 
αποκτήσουν  και να εκπληρώσουν  το ρόλο  τους στην  κοινωνία , στο σχολείο  και στην  
επαγγελ µατική  τους ζωή. Στις κοινωνίες , η καλή  ψυχική  υγεία  των πολιτών  συµβάλλει  στην  
ευηµερία, την αλληλεγγύη  και την κοινωνική  δικαιοσύνη . Αντίθετα , η κακή  ψυχική  υγεία  
συνεπάγεται  ποικίλες  δαπάνες , απώλειες  και επιβαρύνσεις  για τους πολίτες  και τα κοινωνικά  
συστή µατα. 
Ψυχική  υγεία , κακή  ψυχική  υγεία  και οι καθοριστικοί  τους  παράγοντες : 
Η ΠΟΥ  περιγράφει  την ψυχική  υγεία  ως: "µια κατάσταση  ευεξίας  στην  οποία  το άτοµο 
πραγ µατοποιεί  τις δυνατότητές  του/της, µπορεί  να αντιµετωπίσει  τα κανονικά  άγχη  της ζωής , 
µπορεί  να εργαστεί  παραγωγικά  και γόνιµα, και είναι  σε θέση  να συνεισφέρει  στην  κοινότητά  
του/της"2. 
Η κακή  ψυχική  υγεία  συνεπάγεται  προβλή µατα ψυχικής  υγείας  και ένταση , µειωµένη 
λειτουργία  που συνδέεται  µε αγωνία , συµπτώµατα και διαγνώσι µες διανοητικές  διαταραχές , 
όπως  η σχιζοφρένεια  και η κατάθλιψη . 
Η ψυχική  κατάσταση  των ανθρώπων  καθορίζεται  από πολλαπλούς  παράγοντες  (παράρτη µα 
1), συµπεριλα µβανο µένων  των βιολογικών  (π.χ., γενετική , φύλο ), των ατοµικών  (π.χ., 
προσωπική  εµπειρία ), των οικογενειακών  και των κοινωνικών  (π.χ., κοινωνική  υποστήριξη ), 
καθώς  και των οικονο µικών  και των περιβαλλοντικών  παραγόντων  (π.χ., κοινωνική  θέση  και 
συνθήκες  διαβίωσης ). 
3. Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ  - ΚΑΚΗ  ΨΥΧΙΚΗ  ΥΓΕΙΑ , ΜΙΑ  ΑΥΞΑΝΟΜΕΝΗ  ΠΡΟΚΛΗΣΗ  ΓΙΑΤΗΝ  ΕΕ 
Η διάσταση  της υγείας  
Περισσότερο  από το 27% των ενήλικων  Ευρωπαίων  υπολογίζεται  ότι τουλάχιστον  µια φορά  
υπέφεραν  από κακή  ψυχική  υγεία  κατά  τη διάρκεια  οποιουδήποτε  έτους  (βλ. παράρτη µα 2)3. 
Οι πιο κοινές  µορφές  κακής  ψυχικής  υγείας  στην  ΕΕ είναι  οι αγχώδεις  διαταραχές  και 
κατάθλιψη . Μέχρι  το έτος 2020 η κατάθλιψη  προβλέπεται  να είναι  η σοβαρότερη  αιτία  
ασθένειας  στον  αναπτυγ µένο κόσµο4. 
 
EL 5   EL Πλέον , στην  ΕΕ αυτοκτονούν  ετησίως  περίπου  58.000 πολίτες  (παράρτη µα 3), αριθµός που 
ξεπερνά  τους ετήσιους  θανάτους  από τροχαία  ατυχή µατα, ανθρωποκτονίες , ή ΗΙV/AIDS5. 
Η ψυχική  και η σωµατική  υγεία  συνδέονται  στενά . Αυτή  συνεπάγεται , µεταξύ  άλλων , ότι η 
ένταξη  της ψυχικής  υγείας  στο πλαίσιο  της παροχής  γενικής  νοσοκο µειακής  περίθαλψης  
µπορεί  να µειώσει  σηµαντικά  τις περιόδους  νοσηλείας , συµβάλλοντας  µε αυτόν  τον τρόπο  
στην  αποδέσ µευση  οικονο µικών  πόρων . 
Ο αντίκτυπος  στην  ευηµερία, την αλληλεγγύη  και την κοινωνική  δικαιοσύνη  
Οι επιπτώσεις  της κακής  ψυχικής  υγείας  είναι  πολλαπλές : 
Η κακή  ψυχική  υγεία  εκτιµάται ότι κοστίζει  στην  ΕΕ 3% - 4% του ΑΕΠ , κυρίως  µέσω της 
χαµένης παραγωγικότητας6. Οι διανοητικές  διαταραχές  αποτελούν  την κύρια  αιτία  της 
πρόωρης  συνταξιοδότησης  και των συντάξεων  αναπηρίας7. 
Οι συµπεριφορικές  διαταραχές  στην  παιδική  ηλικία  επιφέρουν  δαπάνες  για τα κοινωνικά  και 
τα εκπαιδευτικά , καθώς  και τα ποινικά  και τα δικαστικά  συστή µατα (παράρτη µα 4)8. 
Το επιπλέον  άυλο  κόστος  αφορά  τον τρόπο  µε τον οποίο  η κοινωνία  αντιµετωπίζει  τους 
ψυχικά  ασθενείς  και τα άτοµα µε αναπηρία . Παρά  τις βελτιω µένες επιλογές  θεραπείας  και τις 
θετικές  εξελίξεις  στην  ψυχιατρική  περίθαλψη , τα άτοµα µε κακή  ψυχική  υγεία  ή αναπηρία  
εξακολουθούν  να πλήττονται  από τον κοινωνικό  αποκλεισ µό, το στιγµατισµό, τις διακρίσεις  
ή την έλλειψη  σεβασ µού των θεµελιωδών  δικαιω µάτων  και της αξιοπρέπειάς  τους. 
4. ∆ΡΟΜΟΛΟΓΗΣΗ  ΑΠΑΝΤΗΣΕΩΝ : ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ  ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΕΣ  ΓΙΑ ΤΗΝ  ΨΥΧΙΚΗ  ΥΓΕΙΑ  
Η αυξανό µενη αντίληψη  για την κακή  ψυχική  υγεία  ως πρόβλη µα έχει ωθήσει  τους επιτελείς , 
τους επαγγελ µατίες  του τοµέα της υγείας  και άλλους  φορείς  να αναζητήσουν  λύσεις , πλέον  
πρόσφατα  στο πλαίσιο  της ευρωπαϊκής  υπουργικής  διάσκεψης  της ΠΟΥ  σχετικά  µε την 
ψυχική  υγεία  τον Ιανουάριο  του 20059. 
Συµφωνείται  ότι πρώτη  προτεραιότητα  αποτελεί  η παροχή  αποτελεσ µατικών  και υψηλής  
ποιότητας  υπηρεσιών  περίθαλψης  και θεραπείας  της ψυχικής  υγείας , προσιτών  στα άτοµα µε 
κακή  ψυχική  υγεία10. 
Ωστόσο , παρά  το γεγονός  ότι οι ιατρικές  παρε µβάσεις  διαδρα µατίζουν  κεντρικό  ρόλο  στην  
αντιµετώπιση  των προκλήσεων , δεν µπορούν  από µόνες τους να αντιµετωπίσουν  και να 
αλλάξουν  τους κοινωνικούς  καθοριστικούς  παράγοντες . Εποµένως , σύµφωνα  µε τη 
στρατηγική  της ΠΟΥ , απαιτείται  ολοκληρω µένη προσέγγιση , η οποία  να καλύπτει  την 
παροχή  θεραπείας  και περίθαλψης  των ασθενών , αλλά  και τη δράση  για ολόκληρο  τον 
πληθυσ µό µε σκοπό  την προαγωγή  της ψυχικής  υγείας , την πρόληψη  της κακής  ψυχικής  
υγείας  και την αντιµετώπιση  των προκλήσεων  που συνδέονται  µε το στιγµατισµό και τα 
ανθρώπινα  δικαιώ µατα. Μια τέτοια  προσέγγιση  πρέπει  να περιλάβει  πολλούς  συντελεστές , 
συµπεριλα µβανο µένων  των τοµέων και των φορέων  πολιτικής  για την υγεία  και άλλων  
πολιτικών , των οποίων  οι αποφάσεις  έχουν  αντίκτυπο  στην  ψυχική  υγεία  του πληθυσ µού. Οι 
οργανώσεις  πασχόντων  και η κοινωνία  των πολιτών  πρέπει  να διαδρα µατίσουν  προεξέχοντα  
ρόλο  στη δροµολόγηση  λύσεων . 
 
EL 6   EL 4.1. Η Ευρωπαϊκή  Κοινότητα , η εντολή  και οι δραστηριότητές  της στον  κλάδο  της 
ψυχικής  υγείας  
Η εντολή  για δράση  σε κοινοτικό  επίπεδο  στον  κλάδο  της δηµόσιας  υγείας  καθορίζεται  στο 
άρθρο  152 της Συνθήκης  ΕΚ, που προβλέπει  ότι «κατά  τον καθορισ µό και την εφαρ µογή 
όλων  των πολιτικών  και δράσεων  της Κοινότητας , πρέπει  να εξασφαλίζεται  υψηλού  επιπέδου  
προστασία  της υγείας  του ανθρώπου »11. Η κοινοτική  δράση  συµπληρώνει  τις εθνικές  
πολιτικές  για τη βελτίωση  της υγείας , την πρόληψη  ασθενειών  και νόσων , την ενηµέρωση  και 
την εκπαίδευση  για την υγεία , καθώς  επίσης  και τη µείωση  βλαβών  από τα φάρµακα, και 
ενθαρρύνει  τη συνεργασία  µεταξύ  των κρατών  µελών  σε αυτούς  τους τοµείς. Τα κράτη  µέλη 
διαθέτουν  την αποκλειστική  αρµοδιότητα  για τη διοργάνωση  των υγειονο µικών  υπηρεσιών  
και της περίθαλψης . Για τις υπόλοιπες  κοινοτικές  πολιτικές , θα ισχύσουν  οι κατάλληλες  
νοµικές βάσεις . 
Σύµφωνα  µε τις εν λόγω  αρµοδιότητες , η ψυχική  υγεία  αποτελεί  σοβαρό  ζήτηµα για την 
Ευρωπαϊκή  Κοινότητα  µε βάση  τα ακόλουθα : 
• τη συµβολή  που µπορεί  να έχει η καλή  ψυχική  υγεία  του πληθυσ µού σε ορισµένους  από 
τους στρατηγικούς  πολιτικούς  στόχους  της ΕΕ· 
• το ρόλο  της Κοινότητας  στην  ενθάρρυνση  και στην  υποστήριξη  της συνεργασίας  µεταξύ  
των κρατών  µελών  και στην  αντιµετώπιση  των µεταξύ  τους ανισοτήτων · και 
• την υποχρέωση  της Κοινότητας  να συµβάλλει  σε υψηλό  επίπεδο  προστασίας  της 
ανθρώπινης  υγείας  µέσω όλων  των πολιτικών  και των δραστηριοτήτων  της. 
Κατά  τα τελευταία  έτη έχουν  αναπτυχθεί  αρκετές  συγκεκρι µένες πρωτοβουλίες  στο πλαίσιο  
διάφορων  κοινοτικών  πολιτικών : 
– Η πολιτική  υγείας  της Κοινότητας  καλύπτει  την ψυχική  υγεία  από το 1997 µέσω 
συγκεκρι µένων  προγρα µµάτων  και πολιτικών  πρωτοβουλιών12 (παράρτη µα 5). Το 
πρόγρα µµα δηµόσιας  υγείας  της ΕΕ 2003- 200813 παρέχει  τη νοµική βάση  για δράση . 
Επιπλέον  σχετικές  προτεραιότητες  επικεντρώθηκαν  στην  κατάχρηση  φαρµάκων  και τις 
βλάβες  που προκαλεί  το αλκοόλ . 
– Οι πρωτοβουλίες  στο πλαίσιο  της κοινωνικής  πολιτικής  και πολιτικής  απασχόλησης  
της Κοινότητας  αφορούσαν  τη µη διακριτική  µεταχείριση  των ατόµων µε κακή  ψυχική  
υγεία , την κοινωνική  ένταξη  των ατόµων µε διανοητικές  µειονεξίες  και την πρόληψη  του 
άγχους  στον  εργασιακό  χώρο , και περιλα µβάνουν : 
– τη θέσπιση  της οδηγίας  2000/78/ ΕΚ που απαγορεύει  µεταξύ  άλλων  τις διακρίσεις  
λόγω  αναπηρίας  στον  κλάδο  της απασχόλησης14· 
– δράσεις  στο πλαίσιο  του Ευρωπαϊκού  Έτους  για τα άτοµα µε αναπηρίες  2003· και 
– τη θέσπιση  ευρωπαϊκής  συµφωνίας -πλαισίου  για το εργασιακό  άγχος  µεταξύ  των 
κοινωνικών  εταίρων  το 2004. 
– Τα προγρά µµατα-πλαίσια  της Κοινότητας  για την έρευνα  έχουν  αποτελέσει  και 
εξακολουθούν  να αποτελούν  σηµαντική  πηγή  χρηµατοδότησης  για την ευρωπαϊκή  έρευνα  
σχετικά  µε την ψυχική  υγεία15. Τέτοιο  παράδειγ µα αποτελεί  το σχέδιο  «MHEDEA-2000», 
 
EL 7   EL στο πλαίσιο  του οποίου  πραγ µατοποιήθηκε  ευρωπαϊκή  αξιολόγηση  για την πνευµατική  
µειονεξία16. 
– Η πολιτική  για την κοινωνία  της πληροφορίας  και τα µέσα ενηµέρωσης  υποστήριξε  
την ανάπτυξη  εργαλείων  της τεχνολογίας  πληροφοριών  και επικοινωνιών  (ΤΠΕ ) για 
σκοπούς  πρόληψης , διάγνωσης  και περίθαλψης17. 
– Η περιφερειακή  πολιτική  υποστηρίζει  τις επενδύσεις  σε υποδο µές στον  τοµέα της υγείας , 
οι οποίες  ωφελούν  τη διαρθρωτική  προσαρ µογή των περιφερειών . 
– Η εκπαιδευτική  πολιτική  επικεντρώνεται  στην  ψυχική  υγεία  στο πλαίσιο  του έργου  της 
(π.χ. µε τις βασικές  ικανότητες  για την κοινωνία  της γνώσης ) και µέσω προγρα µµάτων . 
– Στο πλαίσιο  της κοινοτικής  πολιτικής  για την ελευθερία , τη δικαιοσύνη  και την 
ασφάλεια , το πρόγρα µµα DAPHNE ΙΙ καταπολε µά τη βία κατά  των παιδιών , των νέων  και 
των γυναικών18, η οποία  µπορεί  να προκαλέσει  προβλή µατα ψυχικής  υγείας . 
Ωστόσο , ολοκληρω µένη στρατηγική  για την ψυχική  υγεία , που θα συνέδεε  όλες αυτές  τις 
δραστηριότητες , δεν υφίσταται  ακόµη σε κοινοτικό  επίπεδο . Μια τέτοια  στρατηγική  θα 
ενίσχυε  τη συνεκτικότητα  και την αποτελεσ µατικότητα  των τωρινών  και των µελλοντικών  
πρωτοβουλιών . 
4.2. Ψυχική  υγεία  στα κράτη  µέλη 
∆ιαπιστώνονται  σηµαντικές  ανισότητες  µεταξύ  (καθώς  και εντός ) των κρατών  µελών . Ένα 
παράδειγ µα αφορά  τα ποσοστά  αυτοκτονίας , τα οποία  κυµαίνονται  µεταξύ  3.6 ανά 100.000 
πληθυσ µού στην  Ελλάδα  και 44 ανά 100.000 πληθυσ µού στη Λιθουανία , το υψηλότερο  
ποσοστό  στον  κόσµο19. Τα µερίδια  των προϋπολογισ µών υγείας  που διοχετεύονται  στην  
ψυχική  υγεία  διαφέρουν  επίσης  ιδιαίτερα  στα κράτη  µέλη (παράρτη µα 6). 
Στο πλαίσιο  της έκθεσης  του 2004 µε τίτλο  «Η κατάσταση  της ψυχικής  υγείας  στην  
Ευρωπαϊκή  Ένωση »20 διαπιστώθηκε  ότι η κατάσταση  της ψυχικής  υγείας  δεν είναι  
οµοιόµορφη  στα κράτη  µέλη, και αντίθετα  παρουσιάζει  ποικιλο µορφία  µεταξύ  των χωρών , 
των καταστάσεων , των παραδόσεων  και των πολιτισ µών τους. 
Οι παρουσιάσεις  χωρών  στο πλαίσιο  της δηµοσίευσης  του 2005 µε τίτλο  «Προαγωγή  της 
ψυχικής  υγείας  και πρόληψη  της διανοητικής  διαταραχής  στα κράτη  µέλη της Ευρωπαϊκής  
Ένωσης : επισκόπηση »21 περιλα µβάνουν  τις προκλήσεις , τις πολιτικές  και τις δοµές των 
κρατών  µελών . 
∆εδο µένης της ποικιλο µορφίας  µεταξύ  των κρατών  µελών , δεν είναι  δυνατόν  να εξαχθούν  
απλά  συµπεράσ µατα ή να προταθούν  οµοιόµορφες  λύσεις . Ωστόσο , υπάρχει  προοπτική  για 
ανταλλαγές  και συνεργασία  µεταξύ  των κρατών  µελών , καθώς  και η ευκαιρία  να µάθει ο ένας 
από τον άλλον . 
Αρκετά  έγγραφα  πολιτικής  που άρχισαν  να εγκρίνονται  από το Συµβούλιο  Υπουργών  από το 
199922 , σηµατοδότησαν  τη βούληση  των κρατών  µελών  να προβούν  σε συνεργασία  στον  
τοµέα της ψυχικής  υγείας  σε επίπεδο  ΕΕ. Τα συµπεράσ µατα του Συµβουλίου  που εγκρίθηκαν  
τον Ιούνιο  του 2005 ενίσχυσαν  αυτό  το µήνυµα, καλώντας  τα κράτη  µέλη να δώσουν  τη 
δέουσα  προσοχή  στην  εφαρ µογή των αποτελεσ µάτων  της ευρωπαϊκής  υπουργικής  διάσκεψης  
 
EL 8   EL της ΠΟΥ  σχετικά  µε την ψυχική  υγεία . Η Επιτροπή  κλήθηκε  να υποστηρίξει  αυτήν  την 
εφαρ µογή βάσει  των αρµοδιοτήτων  της. 
5. Η ΑΝΑΓΚΗ  ΓΙΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ  ΓΙΑ ΤΗΝ  ΨΥΧΙΚΗ  ΥΓΕΙΑ  ΣΕ ΕΠΙΠΕ∆Ο  ΕΕ  
Η θέσπιση  στρατηγικής  για την ψυχική  υγεία  σε επίπεδο  ΕΕ θα προσέθετε  αξία µε: 
(1) τη δηµιουργία  ενός πλαισίου  ανταλλαγής  και συνεργασίας  µεταξύ  των κρατών  µελών · 
(2) τη συµβολή  στην  αύξηση  της συνεκτικότητας  των ενεργειών  στους  διάφορους  
πολιτικούς  τοµείς· 
(3) τη δροµολόγηση  πλατφόρ µας για τη συµµετοχή  των φορέων , συµπεριλα µβανο µένων  
των οργανώσεων  πασχόντων  και των οργανώσεων  της κοινωνίας  των πολιτών , στην  
εξεύρεση  λύσεων . 
Η διαβούλευση  πρέπει  να προσδιορίσει  τον τρόπο  µε τον οποίο  οι κοινοτικές  πολιτικές  και τα 
χρηµατοδοτικά  µέσα, π.χ. τα προγρά µµατα-πλαίσια  για την έρευνα , συµβάλλουν  στη 
βελτίωση  της ψυχικής  υγείας  του πληθυσ µού. Τα κράτη  µέλη ενθαρρύνονται  να 
αξιολογήσουν  µαζί µε τις περιφέρειες  και την Επιτροπή  τον τρόπο  µε τον οποίο  µπορεί  να 
αξιοποιηθούν  καλύτερα  τα διαρθρωτικά  ταµεία για την αναβάθ µιση των εγκαταστάσεων  
µακροχρόνιας  περίθαλψης  και της υγειονο µικής υποδο µής στον  τοµέα της ψυχικής  υγείας . 
Μια οριζόντια  συµβολή  της Επιτροπής  θα µπορούσε  να συνίσταται  στην  παραγωγή  
πληροφοριών  και γνώσεων  για την κατάσταση  της ψυχικής  υγείας  στην  ΕΕ, για τους 
καθοριστικούς  παράγοντες  της ψυχικής  υγείας  και για τις δυνατότητες  αντιµετώπισης  της 
κακής  ψυχικής  υγείας . 
Η στρατηγική  της ΠΟΥ  για την ευρωπαϊκή  περιφέρεια , τα αποτελέσ µατα των 
δραστηριοτήτων  στο πλαίσιο  των προγρα µµάτων  της ΕΕ, καθώς  επίσης  και τα διαθέσι µα 
στοιχεία  στα κράτη  µέλη πρέπει  να αξιοποιηθούν  για την ανάπτυξη  της στρατηγικής . 
Σύµφωνα  µε την Επιτροπή , η στρατηγική  σε επίπεδο  ΕΕ θα µπορούσε  να εστιαστεί  στις 
ακόλουθες  πτυχές : 
(1) Προαγωγή  της ψυχικής  υγείας  για όλους · 
(2) αντιµετώπιση  της κακής  ψυχικής  υγείας  µέσω της προληπτικής  δράσης · 
(3) αναβάθ µιση της ποιότητας  ζωής  των ατόµων µε κακή  ψυχική  υγεία  ή 
αναπηρία  µέσω της κοινωνικής  ένταξης  και της προστασίας  των 
δικαιω µάτων  και της αξιοπρέπειάς  τους· και 
(4) ανάπτυξη  συστή µατος ενηµέρωσης , έρευνας  και επιµόρφωσης  σχετικά  µε την 
ψυχική  υγεία , για την ΕΕ. 
6. ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ  ΛΥΣΕΩΝ  - ΕΠΙΛΟΓΕΣ  ΓΙΑ ∆ΡΑΣΗ  
∆ιαπιστώνεται  µια ανάγκη  να µετατραπούν  οι ισχύουσες  πολιτικές  δεσµεύσεις  σε δράση . Τα 
σχέδια  στο πλαίσιο  των προγρα µµάτων  της ΕΕ για τη δηµόσια υγεία  έχουν  αποδείξει  ότι η 
δράση  είναι  δυνατή  και µπορεί  να επιτυχη µένη και οικονο µικά αποδοτική . Άλλα  σχέδια  
 
EL 9   EL έχουν  συµβάλει  σε µια βελτιω µένη βάση  γνώσεων  και πληροφοριών  για την ψυχική  υγεία  
στην  ΕΕ. 
Το δίκτυο  «Εφαρ µογή της δράσης  για την προαγωγή  της ψυχικής  υγείας » (Implementing 
Mental Health Promotion Action-IMPHA)"23 έχει αναπτύξει  βάση  δεδοµένων  στο Internet µ ε 
παρουσίαση  των υφιστά µενων  προγρα µµάτων , ανασκόπηση  των στοιχείων  που αφορούν  την 
πρόληψη  και την προαγωγή , καθώς  και σχέδιο  δράσης  µε τίτλο  «Προαγωγή  της ψυχικής  
υγείας  και πρόληψη  της διανοητικής  διαταραχής : Μια πολιτική  για την Ευρώπη »24. 
6.1. Προαγωγή  της ψυχικής  υγείας  και αντιµετώπιση  της κακής  ψυχικής  υγείας  
µέσω προληπτικής  δράσης  
Η προαγωγή  της ψυχικής  υγείας  και η πρόληψη  της κακής  ψυχικής  υγείας  επικεντρώνονται  
στο άτοµο, στην  οικογένεια , στην  κοινωνία  και στους  κοινωνικούς  καθοριστικούς  
παράγοντες  της ψυχικής  υγείας , µε την ενίσχυση  των προστατευτικών  παραγόντων  (π.χ., 
προσαρ µοστικότητα ) και τη µείωση  των παραγόντων  κινδύνου25 (παράρτη µα 7). Τα σχολεία  
και οι εργασιακοί  χώροι , όπου  οι άνθρωποι  ξοδεύουν  µεγάλο  µέρος του χρόνου  τους, 
αποτελούν  ζωτικούς  χώρους  για δράση . 
6.1.1. Προαγωγή  της ψυχικής  υγείας  του πληθυσ µού 
Ανάπτυξη  της ψυχικής  υγείας  στα νήπια , τα παιδιά  και τους εφήβους  
Καθώς  η ψυχική  υγεία  καθορίζεται  ιδιαίτερα  κατά  τα πρώτα  έτη ζωής , η προαγωγή  της 
ψυχικής  υγείας  στα παιδιά  και τους εφήβους  αποτελεί  µια επένδυση  για το µέλλον . Η 
διδασκαλία  γονικών  δεξιοτήτων  µπορεί  να βελτιώσει  την ανάπτυξη  των παιδιών . Μια 
ολιστική  σχολική  προσέγγιση  µπορεί  να αυξήσει  τις κοινωνικές  δεξιότητες , να βελτιώσει  την 
προσαρ µοστικότητα , και να µειώσει  τον εκφοβισ µό, την κατάσταση  έντασης  και τα 
συµπτώµατα κατάθλιψης . 
Ορισ µένες επιτυχείς  ενέργειες  µέσω σχεδίων  σε επίπεδο  ΕΕ26: 
Νήπια  και παιδιά : αντιµετώπιση  της µεταγεννητικής  κατάθλιψης  στις µητέρες · βελτίωση  των 
γονικών  δεξιοτήτων · επισκέψεις  νοσοκό µων στο σπίτι  για την παροχή  βοήθειας  σε 
µελλοντικούς  και νέους  γονείς · παρε µβάσεις  νοσοκό µων στο σχολείο . 
Έφηβοι  και νέοι: ευνοϊκό  σχολικό  περιβάλλον  και ήθος · ενηµερωτικά  πακέτα  για την ψυχική  
υγεία  για τους σπουδαστές , τους γονείς  και τους δασκάλους . 
Προαγωγή  της ψυχικής  υγείας  στον εργαζό µενο πληθυσ µό 
Ενώ η καλή  ψυχική  υγεία  αυξάνει  την εργασιακή  ικανότητα  και παραγωγικότητα , οι κακές  
συνθήκες  εργασίας , συµπεριλα µβανο µένου του εκφοβισ µού από τους συναδέλφους , 
προκαλούν  κακή  ψυχική  υγεία , αναρρωτικές  άδειες  και αυξη µένες δαπάνες . Μέχρι  και 28% 
των υπαλλήλων  στην  Ευρώπη  δηλώνουν  ότι υποφέρουν  από εργασιακό  άγχος27. Οι 
παρε µβάσεις  για τη βελτίωση  της ατοµικής ικανότητας  και τη µείωση  των παραγόντων  
άγχους  στο εργασιακό  περιβάλλον  αυξάνουν  την υγεία  και την οικονο µική ανάπτυξη . 
 
EL 10   EL Ορισ µένες επιτυχείς  ενέργειες  µέσω σχεδίων  σε επίπεδο  ΕΕ28: 
Συµµετοχική  κουλτούρα  στον  εργασιακό  χώρο  και στη διαχείριση · ταυτοποίηση  των 
περιπτώσεων  κακής  ψυχικής  υγείας  στο προσωπικό · διευθετήσεις  εργασίας  σύµφωνα  µε τις 
ανάγκες  του προσωπικού  (π.χ. ευέλικτος  χρόνος  απασχόλησης ). 
Προαγωγή  της ψυχικής  υγείας  στους  ηλικιω µένους  
Ο γηράσκων  πληθυσ µός της ΕΕ, µε τις σχετικές  συνέπειες  στην  ψυχική  υγεία , επιβάλλει  
αποτελεσ µατική  δράση . Η τρίτη  ηλικία  συνεπάγεται  πολλούς  παράγοντες  άγχους  που 
µπορούν  να αυξήσουν  τη κακή  ψυχική  υγεία , όπως  η µειωµένη λειτουργική  ικανότητα  και η 
κοινωνική  αποµόνωση . Η κατάθλιψη  της τρίτης  ηλικίας  και οι νευροψυχιατρικές  παθήσεις  σε 
σχέση  µε την ηλικία , όπως  η άνοια , θα αυξήσουν  το φορτίο  των διανοητικών  διαταραχών . Οι 
παρε µβάσεις  υποστήριξης  διαπιστώνεται  ότι βελτιώνουν  την ψυχική  υγεία  των ηλικιω µένων . 
Ορισ µένες επιτυχείς  ενέργειες  µέσω σχεδίων  σε επίπεδο  ΕΕ 29: 
∆ίκτυα  κοινωνικής  υποστήριξης · ενθάρρυνση  της σωµατικής  δραστηριότητας  και της 
συµµετοχής  σε δηµοτικά  και εθελοντικά  προγρά µµατα. 
Στοχοθέτηση  των ευάλωτων  οµάδων  στην κοινωνία  
Η χαµηλή κοινωνική  θέση  και οικονο µική κατάσταση  αυξάνει  την ευπάθεια  για κακή  ψυχική  
υγεία . Η απώλεια  της εργασίας  και η έλλειψη  απασχόλησης  µπορούν  να µειώσουν  την 
αυτοπεποίθηση  και να οδηγήσουν  στην  κατάθλιψη . Οι µετανάστες  και άλλες  
περιθωριοποιη µένες οµάδες διατρέχουν  αυξη µένο κίνδυνο  να υποφέρουν  από κακή  ψυχική  
υγεία . Οι παρε µβάσεις  για τους ανέργους  προκει µένου να επιστρέψουν  στην  αγορά  εργασίας  
µπορούν  να είναι  οικονο µικά αποδοτικές . Η υποστήριξη  στις ευάλωτες  οµάδες µπορεί  να 
βελτιώσει  την ψυχική  υγεία , να ενισχύσει  την κοινωνική  συνοχή  και να αποτρέψει  τις 
σχετικές  κοινωνικές  και οικονο µικές επιβαρύνσεις . 
Ορισ µένες επιτυχείς  ενέργειες  µέσω σχεδίων  σε επίπεδο  ΕΕ 30: 
Παροχή  συµβουλών  για τις οµάδες κινδύνου · υποστήριξη  για την είσοδο  στην  αγορά  
εργασίας · υποστήριξη  της απασχόλησης  των ατόµων µε κακή  ψυχική  υγεία  ή αναπηρία . 
Πιθανή  πρωτοβουλία  σε κοινοτικό  επίπεδο : 
Οι προτάσεις  που αναπτύχθηκαν  µέσω της διαδικασίας  διαβουλεύσεων  προς  απάντηση  στην  
παρούσα  Πράσινη  Βίβλο  θα µπορούσαν  να αποτελέσουν  τη βάση  για πρόταση  από την 
Επιτροπή  για σύσταση  του Συµβουλίου  σχετικά  µε την προαγωγή  της ψυχικής  υγείας31 
6.1.2. Αντιµετώπιση  της κακής  ψυχικής  υγείας  µέσω προληπτικής  δράσης  
Πρόληψη  της κατάθλιψης  
Η κατάθλιψη  είναι  ένα από τα σοβαρότερα  προβλή µατα υγείας  στην  ΕΕ. 
Η έκθεση  εµπειρογνω µοσύνης  της Επιτροπής  του 2004 «∆ράσεις  για την καταπολέ µηση της 
κατάθλιψης » αναλύει  την κατάθλιψη  και τις επιπτώσεις  της στη δηµόσια υγεία , καθώς  και τα 
κοινωνικά  και οικονο µικά συστή µατα, και παρουσιάζει  επιλογές  για δράση32. 
 
EL 11   EL Οι σχολικές  προσεγγίσεις , συµπεριλα µβανο µένων  των δεξιοτήτων  για την καθη µερινή  ζωή 
και της πρόληψης  του εκφοβισ µού, οι εργασιακές  προσεγγίσεις  για τη µείωση  του άγχους  και 
η σωµατική  δραστηριότητα  στις οµάδες µεγαλύτερης  ηλικίας  µπορούν  να µειώσουν  τα 
συµπτώµατα κατάθλιψης . Η αύξηση  της ευαισθητοποίησης  του κοινού  για την κατάθλιψη  
µπορεί  να ενθαρρύνει  την αναζήτηση  βοήθειας  και τη µείωση  του στιγµατισµού και των 
διακρίσεων . 
Ορισ µένες επιτυχείς  ενέργειες : 
Γνωστικές  συµπεριφορικές  παρε µβάσεις · ψυχολογική  υποστήριξη  για τα άτοµα σε κίνδυνο · 
εκπαίδευση  των επαγγελ µατιών  του τοµέα της υγείας  στην  πρόληψη , την αναγνώριση  και τη 
θεραπεία  της κατάθλιψης . 
Μείωση  των διαταραχών  λόγω  χρήσης  ουσιών  
Το αλκοόλ , τα ναρκωτικά  και άλλες  ψυχοτρόπες  ουσίες  αποτελούν  συχνά  παράγοντα  
κινδύνου , ή συνέπεια , των προβλη µάτων  ψυχικής  υγείας . Τα ναρκωτικά  και το αλκοόλ  
αποτελούν  καθορισ µένες προτεραιότητες  της πολιτικής  υγείας  σε κοινοτικό  επίπεδο : 
- Ναρκωτικά  
Το 2004, το Συµβούλιο  ενέκρινε  στρατηγική  της ΕΕ για τα ναρκωτικά  2005-201233. Το 2005, 
το Συµβούλιο  ενέκρινε  σχέδιο  δράσης  για τα ναρκωτικά  για την περίοδο  2005-200834. Μέχρι  
το τέλος  του 2006 η Επιτροπή  προβλέπεται  να καταρτίσει  έκθεση  σχετικά  µε την εφαρ µογή 
της σύστασης  του Συµβουλίου  από τα κράτη  µέλη35. 
- Aλκοόλ  
Το 2001 το Συµβούλιο  ενέκρινε  σύσταση  για την κατανάλωση  αλκοόλ  από τους νέους . Η 
Επιτροπή  αξιολογεί  την εφαρ µογή της σύστασης  και προετοι µάζει ολοκληρω µένη κοινοτική  
στρατηγική  για τη µείωση  των βλαβών  λόγω  της κατανάλωσης  αλκοόλ . 
Πρόληψη  των αυτοκτονιών  
Οι στρατηγικές  πρόληψης  των αυτοκτονιών  αναπτύσσονται  στα κράτη  µέλη. Στο πλαίσιο  της 
πρόληψης  αυτοκτονιών  δίνεται  έµφαση  στα εξής στοιχεία : περιορισ µός της πρόσβασης  σε 
µεθόδους  αυτοκτονίας , εκπαίδευση  των πάροχων  υγειονο µικής περίθαλψης  και συνεργασία  
µεταξύ  της δευτεροβάθ µιας περίθαλψης  και της παρακολούθησης  µετά από απόπειρες  
αυτοκτονίας . 
Επιτυχείς  ενέργειες : 
Η ευρωπαϊκή  συµµαχία κατά  της κατάθλιψης  (European Alliance against Depression -
EAAD) στοχεύει  να µειώσει  την κατάθλιψη  και την αυτοκτονική  συµπεριφορά  µε τη 
δηµιουργία  περιφερειακών  δικτύων  ενηµέρωσης  που περιλα µβάνουν  τον τοµέα της υγείας , 
τους ασθενείς  και τους συγγενείς , τους δηµοτικούς  φορείς  διευκόλυνσης  και το ευρύ  κοινό . 
Ένα πιλοτικό  σχέδιο  έδειξε  µείωση  κατά  25% στις αυτοκτονίες  και στις απόπειρες  
αυτοκτονίας , ιδιαίτερα  µεταξύ  των νέων36. 
 
EL 12   EL Πιθανή  πρωτοβουλία  σε κοινοτικό  επίπεδο : 
Οι προτάσεις  που αναπτύχθηκαν  µέσω της διαδικασίας  διαβουλεύσεων  προς  απάντηση  στην  
παρούσα  Πράσινη  Βίβλο  θα µπορούσαν  να αποτελέσουν  τη βάση  για πρόταση  από την 
Επιτροπή  για σύσταση  του Συµβουλίου  σχετικά  µε τη µείωση  της κατάθλιψης  και της 
αυτοκτονικής  συµπεριφοράς . 
6.2.  Προαγωγή  της κοινωνικής  ένταξης  των ατόµων µε κακή  ψυχική  υγεία  ή 
αναπηρία  και προστασία  των θεµελιωδών  δικαιω µάτων  και της αξιοπρέπειάς  
τους  
Τα άτοµα µε κακή  ψυχική  υγεία  ή αναπηρία  έρχονται  αντιµέτωπα  µε το φόβο  και τις 
προκαταλήψεις  των άλλων , συχνά  λόγω  εσφαλ µένης αντίληψης  για την κακή  ψυχική  υγεία . Ο 
στιγµατισµός αυξάνει  την προσωπική  οδύνη , τον κοινωνικό  αποκλεισ µό και µπορεί  να 
εµποδίσει  την πρόσβαση  στη στέγαση  και την απασχόληση . Μπορεί  ακόµη και να αποτρέψει  
τα άτοµα από την αναζήτηση  βοήθειας  λόγω  του φόβου  του στίγµατος. Το άρθρο  13 της 
Συνθήκης  ΕΚ προβλέπει  νοµική βάση  για τη δράση  σε κοινοτικό  επίπεδο  για την 
καταπολέ µηση των διακρίσεων , µεταξύ  άλλων , λόγω  αναπηρίας . ∆ιαπιστώνεται  επίσης  η 
ανάγκη  για αλλαγή  στη νοοτροπία  του κοινού , των κοινωνικών  εταίρων , των δηµόσιων  
αρχών  και των κυβερνήσεων : η βελτίωση  της ευαισθητοποίησης  του κοινού  για την κακή  
ψυχική  υγεία  και τις επιλογές  θεραπείας  και η ενθάρρυνση  της ένταξης  των ψυχικά  ασθενών  
και των ατόµων µε αναπηρία  στον  εργασιακό  βίο µπορούν  να προκαλέσουν  µεγαλύτερη  
αποδοχή  και κατανόηση  σε ολόκληρη  την κοινωνία . 
Τα πρότυπα  αλλάζουν  
Η αποϊδρυ µατοποίηση  των υπηρεσιών  ψυχικής  υγείας  και η ίδρυση  υπηρεσιών  στο πλαίσιο  
της πρωτοβάθ µιας περίθαλψης , των δηµοτικών  κέντρων  και των γενικών  νοσοκο µείων, 
σύµφωνα  µε τις ανάγκες  ασθενών  και οικογενειών , µπορούν  να υποστηρίξουν  την κοινωνική  
ένταξη . Τα µεγάλα  ψυχιατρικά  νοσοκο µεία ή τα άσυλα  µπορούν  εύκολα  να συµβάλουν  στο 
στιγµατισµό. Στο πλαίσιο  των µεταρρυθ µίσεων  των ψυχιατρικών  υπηρεσιών , πολλές  χώρες  
αποµακρύνονται  από την παροχή  υπηρεσιών  ψυχικής  υγείας  µέσω µεγάλων  ψυχιατρικών  
ιδρυµάτων  (σε ορισµένα νέα κράτη  µέλη, τέτοια  ιδρύµατα εξακολουθούν  να καλύπτουν  
µεγάλο  µέρος της υποδο µής υπηρεσιών  ψυχικής  υγείας ) και προσανατολίζονται  προς  τις 
υπηρεσίες  σε δηµοτικό  επίπεδο . Αυτό  συµβαδίζει  µε την καθοδήγηση  των ασθενών  και των 
οικογενειών  τους, καθώς  και του προσωπικού , προς  τις στρατηγικές  δυνα µικής συµµετοχής  
και ενδυνά µωσης37. 
Μια µελέτη  για την Επιτροπή  µε τίτλο  «Συµπερίληψη  στην  κοινωνία »38, επιβεβαίωσε  ότι η 
αντικατάσταση  των ιδρυµάτων  από εναλλακτικές  λύσεις  σε δηµοτικό  επίπεδο  γενικά  παρέχει  
ευκαιρίες  για καλύτερη  ποιότητα  ζωής  των ατόµων µε αναπηρία . Μια νέα µελέτη  θα 
αναλύσει  και θα παρουσιάσει  τον τρόπο  µε τον οποίο  οι σηµερινοί  οικονο µικοί πόροι  θα 
µπορούσαν  να χρησι µοποιηθούν  καλύτερα  για να καλύψουν  τις ανάγκες  των ατόµων µε 
αναπηρίες  και θα παράσχει  στοιχεία  για το κόστος  της αποϊδρυ µατοποίησης39. 
Σχετικές  δραστηριότητες  άλλων  διεθνών  οργανισ µών: 
Στο πλαίσιο  του δικτύου  της ΠΟΥ  για τα νοσοκο µεία που προάγουν  την υγεία , µια ειδική  
οµάδα για τις ψυχιατρικές  υπηρεσίες  που προάγουν  την υγεία  40 έχει προσδιορίσει  πρότυπα  
ορθής  πρακτικής  για την προαγωγή  της ψυχικής  υγείας  στην  ψυχιατρική . 
 
EL 13   EL Το Συµβούλιο  της Ευρώπης  το 2006 θα δροµολογήσει  εργασίες  για την ανάπτυξη  
«ευρωπαϊκού  εργαλείου  αναφοράς  για την ηθική  και τα ανθρώπινα  δικαιώ µατα στην  ψυχική  
υγεία ». 
Ορισ µένοι ασθενείς  ζητούν  εκούσια  ενδονοσοκο µειακή  ψυχιατρική  περίθαλψη . Η 
υποχρεωτική  εισαγωγή  ασθενών  σε ψυχιατρικά  ιδρύµατα και η ακούσια  θεραπεία  θίγει  
σοβαρά  στα δικαιώ µατά τους. Πρέπει  να εφαρ µόζεται  µόνον  ως έσχατη  λύση , στην  
περίπτωση  που οι λιγότερο  περιοριστικές  εναλλακτικές  λύσεις  έχουν  αποτύχει . 
Το σχέδιο  «Υποχρεωτική  εισαγωγή  και ακούσια  θεραπεία  των ψυχικά  ασθενών  - νοµοθεσία  
και πρακτική  στα κράτη  µέλη της ΕΕ»41 κατέδειξε  ότι οι νοµικές διατάξεις  στις χώρες  της ΕΕ 
είναι  πολύ  ανοµοιογενείς . Οι πολιτιστικές  παραδόσεις  και οι νοοτροπίες , καθώς  και η δοµή 
και η ποιότητα  των συστη µάτων  ψυχιατρικής  περίθαλψης  επίσης  καθορίζουν  την 
καθιερω µένη πρακτική . Η επικράτηση  των υποχρεωτικών  εισαγωγών  ποικίλλει  πολύ  µεταξύ  
των κρατών  µελών . 
∆οκι µασίες  για την ψυχική  υγεία  και την αξιοπρέπεια  των ατόµων µπορούν  επίσης  να 
παρατηρηθούν  και σε άλλα  ιδρύµατα, όπως  οι οίκοι  ευγηρίας , τα άσυλα  παιδιών  ή οι 
φυλακές . 
Πιθανές  πρωτοβουλίες  σε κοινοτικό  επίπεδο : 
- Οι προτάσεις  που αναπτύχθηκαν  µέσω της διαδικασίας  διαβουλεύσεων  θα µπορούσαν  να 
επιση µάνουν  την καλύτερη  πρακτική  για την προαγωγή  της κοινωνικής  ένταξης  και την 
προστασία  των δικαιω µάτων  των ατόµων µε κακή  ψυχική  υγεία  και µε αναπηρία . 
- Οι άνθρωποι  µε κακή  ψυχική  υγεία  ή αναπηρία  και η κατάσταση  στα ψυχιατρικά  ιδρύµατα 
θα µπορούσαν  να περιληφθούν  στις δραστηριότητες  του Οργανισ µού Θεµελιωδών  
∆ικαιω µάτων  της ΕΕ, που θα τεθεί  σε λειτουργία  µέχρι την 1η Ιανουαρίου  200742. 
6.3. Βελτίωση  της ενηµέρωσης  και των γνώσεων  για την ψυχική  υγεία  στην  ΕΕ 
Η ψυχική  υγεία  δεν καλύπτεται  επαρκώς  από τα σηµερινά  συστή µατα παρακολούθησης  της 
υγείας . Απαιτούνται  σηµαντικές  προσπάθειες  για την εναρ µόνιση  των υφιστά µενων  εθνικών  
και διεθνών  δεικτών  για την ψυχική  υγεία  και την αναπηρία  των ατόµων µε σκοπό  τη 
δηµιουργία  συγκρίσι µου συνόλου  δεδοµένων  σε ολόκληρη  την ΕΕ. Απαιτούνται  περισσότερα  
δεδοµένα για τους κοινωνικούς , δηµογραφικούς  και οικονο µικούς  καθοριστικούς  παράγοντες  
της ψυχικής  υγείας , καθώς  επίσης  και υποδο µές, δραστηριότητες  και πόροι  για την προώθηση  
και την πρόληψη . 
Θα πρέπει  να καθοριστεί  ο τρόπος  µε τον οποίο  µπορούν  να αξιοποιηθούν  τα διαθέσι µα 
κοινοτικά  µέσα, όπως  το έβδο µο πρόγρα µµα πλαίσιο  για την έρευνα43, για την αύξηση  των 
ερευνητικών  δυνατοτήτων  και την υποστήριξη  της έρευνας  για την ψυχική  υγεία  στην  ΕΕ. Οι 
καλύτερες  γνώσεις  για τη σχετικότητα  της ψυχικής  υγείας  και τις συνέπειες  της κακής  
ψυχικής  υγείας  στην  υγεία , την ποιότητα  ζωής , την οικονο µική και κοινωνική  ευηµερία, την 
κοινωνική  ένταξη  και τα θεµελιώδη  δικαιώ µατα, και στις ψυχιατρικές  υπηρεσίες  (π.χ., ίσες 
ευκαιρίες , πρόσβαση ) θα επέτρεπε  τη βελτίωση  της ισχύουσας  πρακτικής . 
 
EL 14   EL Πιθανή  πρωτοβουλία  σε κοινοτικό  επίπεδο : 
Μια διεπαφή  µεταξύ  της πολιτικής  και της έρευνας  θα µπορούσε  να περιλάβει  τις 
κοινοτικές  και τις εθνικές  αρχές , τα ιδρύµατα τριτοβάθ µιας εκπαίδευσης  και τους σχετικούς  
φορείς . Ο ρόλος  της διεπαφής  θα µπορούσε  να συνίσταται  στην  παροχή  συµβουλών  όσον  
αφορά  τους σχετικούς  δείκτες  ψυχικής  υγείας  για την ΕΕ, την παρακολούθηση  της ψυχικής  
υγείας  και την υποβολή  προτεραιοτήτων  για ερευνητικές  δραστηριότητες  σε επίπεδο  ΕΕ. 
7. ΜΙΑ ∆ΙΑ∆ΙΚΑΣΙΑ  ∆ΙΑΒΟΥΛΕΥΣΕΩΝ  ΓΙΑ ΤΗΝ  ΑΝΑΠΤΥΞΗ  ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ  ΓΙΑ ΤΗΝ  
ΨΥΧΙΚΗ  ΥΓΕΙΑ  ΣΕ ΕΠΙΠΕ∆Ο  ΕΕ 
Η οριζόντια  διάσταση  της ψυχικής  υγείας  επιβάλλει  την ανάπτυξη  στρατηγικής  σε επίπεδο  
ΕΕ για την ψυχική  υγεία  βάσει  ευρείας  και ολοκληρω µένης διαδικασίας  διαβουλεύσεων . 
Προβλέπονται  οι ακόλουθες  δραστηριότητες : 
7.1. Θέσπιση  διαλόγου  µε τα κράτη  µέλη για την ψυχική  υγεία  
Αυτό  το φόρου µ θα επιτρέψει  την ανταλλαγή  και τη συνεργασία  µεταξύ  των κρατών  µελών . 
Ένας  στόχος  είναι  ο προσδιορισ µός των προτεραιοτήτων  και των στοιχείων  για ένα σχέδιο  
δράσης  για την ψυχική  υγεία , µε αποτέλεσ µα ένα σύνολο  βασικών  δράσεων  στο πλαίσιο  της 
πολιτικής  υγείας  και άλλων  πολιτικών , µε στόχους , συγκριτικές  µετρήσεις  επιδόσεων , 
χρονοδιαγρά µµατα δράσης  και µηχανισ µό παρακολούθησης  της εφαρ µογής. Το πρόγρα µµα 
δράσης  της ΠΟΥ  για την ψυχική  υγεία  στην  Ευρώπη  θα µπορούσε  να χρησι µεύσει  ως 
πρότυπο , παράλληλα  µε το σχέδιο  δράσης  «Προαγωγή  της ψυχικής  υγείας  και πρόληψη  της 
διανοητικής  διαταραχής : Μια πολιτική  για την Ευρώπη » που αναπτύχθηκε  στο πλαίσιο  του 
προγρά µµατος της ΕΕ για τη δηµόσια υγεία44. Πρέπει  επίσης  να εξεταστεί  η ανάγκη  για τις 
δύο προτεινό µενες συστάσεις  του Συµβουλίου  σχετικά  µε α) την προαγωγή  της ψυχικής  
υγείας  και β) τη µείωση  της κατάθλιψης  και της αυτοκτονικής  συµπεριφοράς . 
7.2. ∆ροµολόγηση  πλατφόρ µας της ΕΕ για την ψυχική  υγεία  
Η πλατφόρ µα της ΕΕ για την ψυχική  υγεία  πρέπει  να προωθήσει  τη διατο µεακή  συνεργασία  
και τη συναίνεση  για την ψυχική  υγεία  µέσω της συµµετοχής  ποικίλων  φορέων  όπως  οι 
φορείς  χάραξης  πολιτικής , οι εµπειρογνώ µονες και οι συντελεστές  από τον τοµέα της υγείας  
και άλλους  τοµείς, και οι εκπρόσωποι  της κοινωνίας  των πολιτών . Η πλατφόρ µα πρέπει  να 
αναλύσει  τις βασικές  πτυχές  ψυχικής  υγείας · να προσδιορίσει  την πρακτική  βάσει  στοιχείων · 
να αναπτύξει  συστάσεις  για δράση  και σε κοινοτικό  επίπεδο · να προσδιορίσει  την καλύτερη  
πρακτική  για την προαγωγή  της κοινωνικής  ένταξης  των ατόµων µε κακή  ψυχική  υγεία  και 
αναπηρία  και για την προστασία  των θεµελιωδών  δικαιω µάτων  και της αξιοπρέπειάς  τους. 
Όλα τα εν λόγω  στοιχεία  πρέπει  να συµπεριληφθούν  στο πλαίσιο  του διαλόγου  µε τα κράτη  
µέλη. 
7.3. Ανάπτυξη  διεπαφής  µεταξύ  της πολιτικής  και της έρευνας  για την ψυχική  υγεία  
Αυτή  η τρίτη  οµάδα θα εµπλέξει  τους σχετικούς  φορείς  µε σκοπό  την έναρξη  διαλόγου  
σχετικά  µε την ανάπτυξη  συστή µατος δεικτών  µε πληροφορίες  για την ψυχική  υγεία  και τους 
καθοριστικούς  παράγοντές  της, την αξιολόγηση  του αντίκτυπου  και την πρακτική  βάσει  
στοιχείων . Θα διερευνήσει  τους αποτελεσ µατικότερους  τρόπους  για τον προσδιορισ µό των 
ερευνητικών  προτεραιοτήτων , και την εξασφάλιση  καλύτερης  διασύνδεσης  των συστη µάτων  
 
EL 15   EL δεδοµένων , των στοιχείων  από την έρευνα  και της χάραξης  πολιτικής . Οι συστάσεις  της θα 
µπορούσαν  να περιληφθούν  στο πρόγρα µµα δράσης . 
8. ΕΠΟΜΕΝΑ  ΒΗΜΑΤΑ  
Είναι  ευρέως  αποδεκτό  ότι η ανθρώπινη , η κοινωνική  και η οικονο µική διάσταση  της ψυχικής  
υγείας  απαιιτούν  µεγαλύτερη  αναγνώριση  από τους επιτελείς  και ευρύτερη  ευαισθητοποίηση  
του κοινού . Λαµβάνονται  σηµαντικές  πρωτοβουλίες  στο επίπεδο  των κρατών  µελών , της ΕΕ 
και της ΠΟΥ . 
Η Επιτροπή  καλεί  όλους  τους ενδιαφερό µενους  πολίτες , τα συµβαλλό µενα µέρη, τις 
οργανώσεις  και τα θεσµικά όργανα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  να συνεισφέρουν  στην  
εκπόνηση  ενδεχό µενης στρατηγικής  της ΕΕ και σχεδίου  δράσης  για την ψυχική  υγεία  µε τη 
διατύπωση  παρατηρήσεων  σχετικά  µε την παρούσα  Πράσινη  Βίβλο . 
Η Επιτροπή  ενδιαφέρεται  ιδιαίτερα  για τις απόψεις  σχετικά  µε τα ακόλουθα  θέµατα: 
(1) Πόσο  σχετική  είναι  η ψυχική  υγεία  του πληθυσ µού για τους στρατηγικούς  πολιτικούς  
στόχους  της ΕΕ, όπως  αναφέρονται  στην  παράγραφο  1; 
(2) Η ανάπτυξη  ολοκληρω µένης στρατηγικής  της ΕΕ για την ψυχική  υγεία  θα 
συνεπαγόταν  προστιθέ µενη αξία για τις υφιστά µενες και τις προβλεπό µενες ενέργειες  
και προτείνονται  οι κατάλληλες  προτεραιότητες  στο τµήµα 5; 
(3) Οι πρωτοβουλίες  που προτείνονται  στα τµήµατα 6 και 7 είναι  κατάλληλες  για να 
στηρίξουν  το συντονισ µό µεταξύ  των κρατών  µελών , να προωθήσουν  την ένταξη  της 
ψυχικής  υγείας  στην  πολιτική  υγείας  και σε άλλες  πολιτικές  και τη δράση  των 
φορέων , και για να διασύνδεουν  καλύτερα  την έρευνα  και την πολιτική  για τις πτυχές  
ψυχικής  υγείας ; 
Οι συνεισφορές  στα πλαίσια  αυτής  της διαδικασίας  διαβουλεύσεων  πρέπει  να σταλούν  στην  
Επιτροπή  µέχρι τις 31 Μαΐου  2006 , µε ηλεκτρονικό  ταχυδρο µείο στη διεύθυνση  "mental-
health@cec.eu.int", ή µε ταχυδρο µείο στην  ακόλουθη  διεύθυνση : 
European Commission 
Directorate-general for Hea lth and Consumer Protection 
Unit C/2 “Health Information” L-2920 Luxembourg Αυτή  η Πράσινη  Βίβλος  και οι συνεισφορές  που θα παραληφθούν  θα δηµοσιευθούν  στον  
ιστοχώρο  της Επιτροπής
45, εκτός  αν έχει υποβληθεί  ρητά  αντίθετο  αίτηµα. Στα τέλη του 2006 
η Επιτροπή  προβλέπεται  να παρουσιάσει  ανάλυση  των απαντήσεων  που έλαβε , εφόσον  το 
κρίνει  σκόπι µο, µαζί µε την πρόταση  ή/και τις πρωτοβουλίες  της για στρατηγική  σχετικά  µε 
την ψυχική  υγεία  για την ΕΕ. 
 
EL 16   EL ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ  1 
The functional model of mental health  
antecedent
soutcomes
present social contextprecipitating
factors
ME NTAL  HE AL TH
Individual resources
PRESEN T  SO CIAL 
CONTEX T
e.g. social support•PRECIPITATIN G
e.g. life events •PREDISPOSIN G 
FACTORS
- genetic factors
- fa ctors  rela ted to 
pregnancy and birth
-e a r l y  c h i l d h o o d
experiences
- family environment- social circumstances
- physical environment
-e d u c a t i o n-e m p l o y m e n t-w o r k  c o n d i t i o n s-h o u s i n gOUTCOME S
-l e v e l  o f  w e l l b e i n g
- physical health
-s y m p t o m s
- knowledge & 
skills
-q u a l i t y  o f  
relationships
- sexual sat isfact ion
- use of ser vices- productivity-p u b l i c  s a f e t ysociety & culture
society & cultureantecedent
soutcomes
present social contextprecipitating
factors
ME NTAL  HE AL TH
Individual resources
PRESEN T  SO CIAL 
CONTEX T
e.g. social support•PRECIPITATIN G
e.g. life events •PREDISPOSIN G 
FACTORS
- genetic factors
- fa ctors  rela ted to 
pregnancy and birth
-e a r l y  c h i l d h o o d
experiences
- family environment- social circumstances
- physical environment
-e d u c a t i o n-e m p l o y m e n t-w o r k  c o n d i t i o n s-h o u s i n gOUTCOME S
-l e v e l  o f  w e l l b e i n g
- physical health
-s y m p t o m s
- knowledge & 
skills
-q u a l i t y  o f  
relationships
- sexual sat isfact ion
- use of ser vices- productivity-p u b l i c  s a f e t ysociety & culture
society & culture
 
Source:  
Lahtinen, E., Lehtinen, V., Riikonen, E., Ahonen, J. (eds.): Framework for promoting mental 
health in Europe, Hamina 1999 
 
EL 17   EL ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ  2 
Estimated number of subjects in the genera l EU population (age 18–65) affected by 
mental disorders within past 12 months46 
Diagnosis (DSM-IV) 12-m onth estimate (%) 12-m onth estimate (million) 
Alcohol dependence 2.4 7.2 
Illicit substance dependence 0.7 2.0 
Psychotic disorders 1.2 3.7 
Major depression 6.1 18.4 
Bipolar disorder 0.8 2.4 
Panic disorder 1.8 5.3 
Agoraphobia 1.3 4.0 
Social phobia 2.2 6.7 
Generalised Anxiety Disorder 
(GAD) 2.0 5.9 
Specific phobias 6.1 18.5 
Obsessive-compulsive Disorder 
(OCD) 0.9 2.7 
Somatoform disorders 6.3 18.9 
Eating disorders 0.4 1.2 
Any mental disorder 27.4 82.7 
Source: 
Hans-Ulrich Wittchen, Frank Jacobi (2005). Size and burden of mental di sorders in Europe: a 
critical review and appraisal of 27 studies . European Neurospsychopharmacology, Volume 
15, Number 4, pp. 357-376. 12-months values r ounded by Commission. Percentage values 
based on Commission’s own calculations. 
 
EL 18   EL ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ  3 
Standardised death rate for suicide p er 100.000 people across EU Member States in 
200247 
44
27.32625.424.5
19.919.518.41716.8
14.713.71312.712.211.711.510.510.19.1
7.1 6.8 6.86
3.6
05101520253035404550

 
EL 19   EL ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ  4 
Long term economic costs of mental health  problems. Costs converted to Euros and 
2002 prices used  
Financial costs of social exclusion: long term 
follow up of children without and with conduct 
problems or disorders
020000400006000080000100000120000140000
No
problemsConduct
ProblemsConduct
DisorderEurosCrime
Lost employment
Relationships
Foster and residential
care
Health
Education
 
Source: 
Scott, S.; Knapp, M.; Henderson, J.; Maughan, B.: Fi nancial cost of social exclusion. Follow-
up study of anti-social children into adu lthood, British Medical Journal (BMJ), 323, 191-196. 
Costs converted into Euro-values by David Mc Daid, Mental Health Economics European 
Network.  
 
EL 20   EL ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ  5 
Summary of selected EC events relatin g to mental health between 1999 and 2005  
Year Title of the event Level Council 
resolutions/conclusions 
04/1999 Balancing Mental Health 
Promotion and Mental Health Care Joint EU/WHO 
Meeting  
10/1999 European Conference on 
Promotion of Mental Health and 
Social Inclusion EU Presidency Council resolution on the 
promotion of mental 
health 
03/2000 Health Determinants in the EU EU Presidency Council resolution on 
action on health determinants 
06/2000 Violence and Promotion of 
Mental Health of Children and Young People EU Presidency  
09/2000 Prevention of Youth Suicide EU Presidency  
01/2001 Young People and Alcohol WHO Ministerial 
conference/EU Presidency Council conclusions on a 
Community strategy to reduce alcohol-related harm 
09/2001 Future Mental Health Challenges 
in Europe: Impact of Other Policies on Mental Health Joint EU/WHO 
Meeting  
10/2001 Coping with Stress and 
Depression-Related Problems in Europe Joint EU 
Presidency and WHO Council conclusions on 
combating stress and depression-related problems 
12/2002 Future Mental Health Challenges 
in Europe: Strengthening Co-operation between EU and WHO Joint EU/WHO 
seminar  
03/2003 Mental Illness and Stigma in 
Europe: Facing up to the Challenges of Social Inclusion and Equity Joint EU 
Presidency, WHO and Council of Europe Council conclusions on 
combating stigma and discrimination in relation to mental health 
 
EL 21   EL 10/2003 Mental Health in Europe: New 
Challenges, New Opportunities EC-funded 
conference/co-sponsored by WHO  
09/2004 The Mental Health of Children 
and Adolescents Jointly organised 
by Commission/WHO/Luxembourg  
01/2005 WHO Europe Ministerial 
Conference on Mental Health Commission as a 
coorganiser  
 
 
EL 22   EL ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ  6 
Mental Health Expenditure in European Econom ic Area countries (% of total health 
expenditure)  
0246810121416
LuxembourgUK
Sweden
GermanyMalta
Netherlands
HungaryDenmark
Lithuania
Cyprus
Ireland
IcelandBelgium
Spain
Latvia
FrancePortugal
CzechSlovakia
 
Source: 
Mental Health Economics European Network (2004) 
 
EL 23   EL ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ  7 
Social, environmental and economic determinants of mental health  
Risk factors Protective factors 
Access to drugs and alcohol  Empowerment  
Displacement  Ethnic minorities integration  
Isolation and alienation  Positive interpersonal interactions  
Lack of education, transport, housing  Social participation  
Neighbourhood disorganisation  Social responsibility and tolerance  
Peer rejection  Social services  
Poor social circumstances  Social support and community networks  
Poor nutrition   
Poverty   
Racial injustice and discrimination  
Social disadvantage  
Urbanisation  
Violence and delinquency  
War  
Work stress  
Unemployment  
Source: 
WHO: Prevention of Mental Disorders. Effec tive Interventions and Policy Options, Summary 
Report, Geneva 2004, p.21 
 
EL 24   EL ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ  
                                                 
1 Ανακοίνωση  «Στρατηγικοί  στόχοι  2005 – 2009. Ευρώπη  2010: Μία εταιρική  σχέση  για την ανανέωση  
της Ευρώπης . Ευηµερία, Αλληλεγγύη  και Ασφάλεια »", COM(2005)12, 26.01.2005 
2 ∆ηµοσίευση  ΠΟΥ , Strengthening mental health promotion, Geneva 2001 (Fact sheet no. 220) 
3 Wittchen HU, Jacobi F: Size and burden of mental di sorders in Europe: a critical review and appraisal of 
27 studies. European Neurospsychopharmacology, Volume 15 (2005), Number 4, pp. 357-376. 
Percentage values based on Commission’s own calculations. 
4 ΠΟΥ , Παγκόσ µια έκθεση  για την υγεία  2001, σ. 11.  http://www.who.int/whr /2001 
5 Θάνατοι  από τροχαία  ατυχή µατα: 50700, ανθρωποκτονίες : 5350, ΗΙV/AIDS: 5000, στοιχεία  ΠΟΥ  για το 
2002. Υπολογισ µοί βάσει  των στατιστικών  της EUROSTAT και της βάσης  δεδοµένων  της ΠΟΥ  Health 
For All Mortality  
6 Εκτίµηση ILO. . http://agency.osha.eu.int/publications/newsletter/8/en/index_23.htm 
7 Όπως  επιβεβαιώνεται  από το ευρωπαϊκό  δίκτυο  οικονο µικών  ψυχικής  υγείας , σχέδιο  που 
συγχρη µατοδοτείται  από το κοινοτικό  πρόγρα µµα προαγωγής  της υγείας  (1997-2002), και εφαρ µόζεται  
από τη Mental Health Europe-Santé Mentale Europe , (2001-2003), http://www.mentalhealth-econ.org 
8 Scott S, Knapp M, Henderson J, Maughan B: Financial costs of social exclusion: follow-up study of 
antisocial children into adulthood, British Medical Journal, 323 (2001), 191-196. 
9 Η διάσκεψη  θέσπισε  ∆ιακήρυξη  για την ψυχική  υγεία  για την Ευρώπη  και σχέδιο  δράσης  για την ψυχική  
υγεία  για την Ευρώπη , για την ευρωπαϊκή  περιφέρεια  της ΠΟΥ . 
http://www.euro.who.int/mentalhealth2005 
10 Μόνο  26% των ενήλικων  Ευρωπαίων  µε διανοητική  διαταραχή  έχουν  έρθει  σε επαφή  µε τις επίση µες 
υγειονο µικές υπηρεσίες  (Alonso, j., Angermeyer, Μ., Bernert, S.et Al. (2004). ∆ηµοσίευση : Use of 
Mental Health Services in Europe: Results from  the European Study on Epidemiology of Mental 
Disorders (ESEMeD) Project. Acta Psychiatr Scand; 109 (suppl 420): 47-54. 
11 Άρθρο  152 της Συνθήκης  ΕΚ, http://europa.eu.int/eur-lex/en/treaties/selected/livre235.html 
12 Επισκόπηση  περιλα µβάνεται  στη δηµοσίευση : "∆ράση  για την ψυχική  υγεία . ∆ραστηριότητες  που 
συγχρη µατοδοτούνται  από τα προγρά µµατα της Ευρωπαϊκής  Κοινότητας  1997-2004 για τη δηµόσια 
υγεία ", http://europa.eu.int/comm/health/ph_determinants/life_style/mental_health_en.htm. Κατάλογος  
των ολοκληρω µένων  και τρεχόντων  σχετικών  προγρα µµάτων  υπάρχει  στη διεύθυνση : 
http://europa.eu.int/comm/health/ph_projects/project_en.htm 
13 Απόφαση  αριθ 1786/2002/EK του Ευρωπαϊκού  Κοινοβουλίου  και του Συµβουλίου  της 23ης Σεπτε µβρίου  
2002 για την έγκριση  σχεδίου  κοινοτικής  δράσης  στον  τοµέα της δηµόσιας  υγείας  (2003-2008). Επίση µη 
Εφηµερίδα  L 271, 09.10.2002 
14 Οδηγία  2000/78/E Κ της 27ης Νοεµβρίου  2000 για τη θέσπιση  γενικού  πλαισίου  ίσης µεταχείρισης  στην  
απασχόληση  και την εργασία  Επίση µη Εφηµερίδα  L303, 2.12.2000, 16-22. 
15 Πέµπτο πρόγρα µµα πλαίσιο  δράσεων  έρευνας , τεχνολογικής  ανάπτυξης  και επίδειξης  (1998-2002), 
απόφαση  αριθ. 182/1999/EK του Ευρωπαϊκού  Κοινοβουλίου  και του Συµβουλίου  της 22.12.1998, 
Επίση µη Εφηµερίδα  L26/1 της 01.02.1999. Έκτο  πρόγρα µµα πλαίσιο  δράσεων  έρευνας , τεχνολογικής  
ανάπτυξης  και επίδειξης  (2002-2006), απόφαση  αριθ 1513/2002/ ΕΚ του Ευρωπαϊκού  Κοινοβουλίου  και 
του Συµβουλίου  της 27.06.2002, Επίση µη Εφηµερίδα  L232/1  της 29.08.2002· Επίση µη Εφηµερίδα  
L294/1 της 29.10.02. 
16 Mental health disability : a european assessment in the year 2000, MHEDEA-2000, RTD Project QLG5-
1999-01042, http://dbs.cordis.lu/fep-cgi/srchidadb?ACTION=D&SESSION=41092005-9-
8&DOC=18&TBL=EN_PROJ&RCN=EP_DUR:36&CALLER=PROJ_LIFE 
17 Κατάλογος  σχεδίων  σχετικών  µε την υγεία  στο πλαίσιο  του προγρά µµατος των τεχνολογιών  της 
κοινωνίας  της πληροφορίας  (ΤΚΠ ) και στο πλαίσιο  των προγρα µµάτων  πλαισίων  για την έρευνα  υπάρχει  
στη διεύθυνση  http://www.cordis.lu/ist/ka1/health/projectbooklet/others.htm. Τα σχέδια  για την ψυχική  
υγεία  περιλα µβάνουν  τα MULTIPLE, ALDICT, ACTION , TASK, ASTRID, MEDIATE και VEPSY 
UPDATED.  
18 http://europa.eu.int/comm/justice_home/fu nding/daphne/funding_daphne_en.htm. 
19 Eurostat. Στοιχεία  για το 2002 (Ελλάδα : πλέον  πρόσφατο  στοιχείο ), σύµφωνα  µε το παράρτη µα 2. 
20 Σχέδιο  που συγχρη µατοδοτείται  από το κοινοτικό  πρόγρα µµα ελέγχου  υγείας  (1998-2002) και 
εφαρ µόζεται  από την Mutelle Générale de l’Education Nationale, Παρίσι  (2001-2004). Το πρόγρα µµα 
κάλυψε  τα πρώην  15 κράτη  µέλη της ΕΕ, τη Νορβηγία  και την 
Ισλανδία .http://europa.eu.int/comm/health/ph_projects/2001/monitoring/fp_monitoring_2001_frep_06_en
.pdf. Αντίστοιχο  σχέδιο  για τη συλλογή  δεδοµένων  και πληροφοριών  για τα νέα κράτη  µέλη εφαρ µόζεται  
αυτήν  την περίοδο  ως µέρος του σχεδίου  “Πληροφορίες  και καθοριστικοί  παράγοντες  για την ψυχική  
 
EL 25   EL                                                                                                                                                          
υγεία  για το ευρωπαϊικό  επίπεδο ”, µε συγχρη µατοδότηση  από το πρόγρα µµα δηµόσιας  υγείας  της 
Κοινότητας  (2003-2008) και εφαρ µογή από το STAKES, Φινλανδία , 
http://www.stakes.fi/mentalhealth/mindful.html. 
21 Θεσπίστηκε  µέσω του σχεδίου  που συγχρη µατοδοτείται  από το κοινοτικό  πρόγρα µµα δηµόσιας  υγείας  
(2003-2008): Generalitat de Catalunya, Ευρωπαϊκή  πλατφόρ µα για την προαγωγή  της ψυχικής  υγείας  και 
την πρόληψη  της διανοητικής  διαταραχής : δείκτες , παρε µβάσεις  και στρατηγικές . Http://www.impha.net 
22 Ψήφισ µα του Συµβουλίου  της 18ης Νοεµβρίου  1999 σχετικά  µε την προαγωγή  της ψυχικής  υγείας . 
Επίση µη Εφηµερίδα  C 086, 24/03/2000 σ. 0001 - 0002, σύσταση  του Συµβουλίου  της 5ης Ιουνίου  2001 
σχετικά  µε την κατανάλωση  οινοπνεύ µατος από τους νέους . http://europa.eu.int/eur-
lex/pri/en/oj/dat/2000/c_218/c_21820000731en00080009.pdf Επίση µη Εφηµερίδα  L 161, 
16/06/1993, σ. 0038 -0041 
 Συµπεράσ µατα του Συµβουλίου  της 5ης Ιουνίου  2001 σχετικά  µε κοινοτική  στρατηγική  για τον 
περιορισ µό των βλαβών  που οφείλονται  στην  κατανάλωση  οινοπνεύ µατος. Επίση µη Εφηµερίδα  L 175, 
20/06/2001 σ. 0001 - 0002 
 Συµπεράσ µατα του Συµβουλίου  της 15ης Νοεµβρίου  2001 για την καταπολέ µηση του άγχους  και των 
προβλη µάτων  σε σχέση  µε την κατάθλιψη . Επίση µη Εφηµερίδα  L 006, 09/01/2002 σ. 0001 - 0002 
 Συµπεράσ µατα του Συµβουλίου  της 2ας Ιουνίου  2003 σχετικά  µε την καταπολέ µηση του στιγµατισµού 
και των διακρίσεων  που συνδέονται  µε ψυχικές  ασθένειες . Επίση µη Εφηµερίδα  C 141, 17/06/2003 
σ.0001-0002 
 Συµπεράσ µατα του Συµβουλίου  της 3ης Ιουνίου  2005 σχετικά  µε κοινοτική  δράση  για την ψυχική  υγεία . 
http://europa.eu.int/comm/health/ph_determinants/life_style/mental/docs/ev_20050602_en.pdf  
23 Έργο  που συγχρη µατοδοτείται  στο πλαίσιο  του κοινοτικού  προγρά µµατος για την προαγωγή  της υγείας  
(1997-2002): Ακαδη µαϊκό κέντρο  κοινωνικών  επιστη µών, πανεπιστή µιο του Nijmegen: Integrating 
mental health promotion interventions into countries's policies, practice and the health care system (2002-
2005), www.imhpa.net 
24 Τα έγγραφα  µπορούν  να µεταφορτωθούν  από τη διεύθυνση  
http://europa.eu.int/comm/health/ph_projects/2002/promotion/fp_promotion_2002_frep_16_en.pdf και 
http://www.imhpa.net 
25 Άλλες  πηγές  WHO: Promoting Mental Health. Concepts, Emerging Evidence, Practice. Summary Report, 
Geneva 2004; WHO: Prevention of Mental Disord ers. Effective Interventions and Policy Options, 
Summary Report, Geneva 2004. http://www.who.int/mental/evidence/en 
26 Έργα  που συγχρη µατοδοτούνται  από το κοινοτικό  πρόγρα µµα προαγωγής  της υγείας : Mental Health 
Europe-Santé Mentale Europe, Προαγωγή  της ψυχικής  υγείας  για εφήβους  και νέους  (2000-2001), 
http://europa.eu.int/comm/health/ph_projects/2000/promotion/promotion_project_2000_full_en.htm#14· Mental Health Europe-S anté Mentale Europe, Προαγωγή  της ψυχικής  υγείας  για παιδιά  ηλικίας  µέχρι 6 
ετών  (1997-1999), 
http://europa.eu.int/comm/health/ph_projects/1998/promotion/promotion_project_1998_full_en.htm#17. 
27 Merllie, D. & Paoli, P. (200 1) Ten years of working conditions in the European Union. ∆ουβλίνο : 
Eυρωπαϊκό  Ίδρυµα για τη Βελτίωση  των Συνθηκών  ∆ιαβίωσης  και Εργασίας   
28 Σχέδια  που συγχρη µατοδοτούνται  από το κοινοτικό  πρόγρα µµα προαγωγής  της υγείας : Belgische 
Interuniversitair Centrum, Coping with Stress and Depression-related Problems in Europe (2001-2003), 
http://europa.eu.int/comm/health/ph_projects/2001/promotion/promotion_project_2001_full_en.htm#7; 
Mental Health Promotion and Prevention Strategies for Coping with Anxiety, Depression and Stress related disorders in Europe (2001-2003),  
http://europa.eu.int/comm/health/ph_projects/2001/promotion/promotion_project_2001_full_en.htm#2  
29 Βλέπε  υποση µείωση  21 
30 Σχέδιο  που συγχρη µατοδοτείται  από το κοινοτικό  πρόγρα µµα προαγωγής  της υγείας : Universidad de 
Deusto, Faculty of Sociology, Unemployment and Mental Health,  
http://europa.eu.int/comm/health/ph_projects/1999/promotion/promotion_project_1999_full_en.htm#6 
31 Το ψήφισ µα του Συµβουλίου  της 18.11.1999 ( βλ. υποση µείωση  22) για την προαγωγή  της ψυχικής  
υγείας  κάλεσε  την Επιτροπή  για να εξετάσει , µετά από διαβουλεύσεις  µε τα κράτη  µέλη, την ανάγκη  
κατάρτισης  πρότασης  σύστασης  του Συµβουλίου  σχετικά  µε την προαγωγή  της ψυχικής  υγείας .  
32 Έκθεση  εµπειρογνω µοσύνης  «Actions against depression. Improving mental and well-being by 
combating the adverse health, social and economic consequences of depression”, Επιτροπή  2004. 
http://europa.eu.int/comm/health/ph_determin ants/life_style/mental/depression_en.htm 
33 http://europa.eu.int/comm/health/ph_determinants/lif e_style/drug/documents/drug_strategy0512_en.pdf 
34 Επίση µη Εφηµερίδα  C 168 της 08/07/2005, σ. 1-18  
35 http://europa.eu.int/eur-lex/pri/en/oj/dat/2003/l_165/l_16520030703en00310033.pdf 
 
EL 26   EL                                                                                                                                                          
36 Έργο  που συγχρη µατοδοτείται  στο πλαίσιο  του κοινοτικού  προγρά µµατος δηµόσιας  υγείας  2003-2008, 
και εφαρ µόζεται  από το Ludwig Maximilians-University Muni ch (2004-2005), http://www.eaad.net 
37 Berger, H (1999). Health Promotion - A Change in the Paradigms of Psychiatry. In: Berger, H., K. Krajic, 
R. Paul (Hrsg.): Health Promoting Hospitals in Practice: Developing Projects and Networks. Conrad, Gamburg 
38 Πρόγρα µµα στο πλαίσιο  του Ευρωπαϊκού  Κοινωνικού  Ταµείου: Inclusion Europe, Included in Society 
(2003-2004), http://europa. eu.int/comm/employment_social/index/socinc_en.pdf 
39 “Comparative cost analysis: Community based services  as an alternative to institutions", tender no. 
VT/2005/021, Επίση µη Εφηµερίδα , 22 Ιουνίου  2005 αριθ. 2005/S 119-117014 
40 http://www.hpps.net 
41 Σχέδιο  που συγχρη µατοδοτείται  από το κοινοτικό  πρόγρα µµα παρακολούθησης  της υγείας  (1997-2002), 
που εφαρ µόζεται  από το Κεντρικό  Ινστιτούτο  ψυχικής  υγείας , Mannheim (2000-2002).  
http://europa.eu.int/comm/health/ph_projects/2000/promotion/promotion_project_2000_full_en.htm#8 
42 COM (2005)280 της 30 June 2005 
43 Πρόταση  απόφασης  του Ευρωπαϊκου  Κοινοβουλίου  και του Συµβουλίου  για το έβδο µο πρόγρα µµα 
πλαίσιο  δραστηριοτήτων  έρευνας , τεχνολογικής  ανάπτυξης  και επίδειξης  της Ευρωπαϊκής  Κοινότητας  
(2007- 2013)COM(2005 ) 119 τελικό  της 6ης Απριλίου  2005 
44 Στο πλαίσιο  του προγρά µµατος “Implementing Mental Health into Policy Actions (IMHPA)” 
www.imhpa.net  
45 http://europa.eu.int/comm/health/p h_determinants/life_style/menta l/green_paper/cons ultation_en.htm  
46 Συνολικός  πληθυσ µός ΕΕ (συµπεριλα µβανο µένης της Ισλανδίας , της Νορβηγίας , της Ελβετίας ; ηλικία  
18-65): 301,7 εκατ. 
47 Πηγή : Eurostat, για την Ελλάδα : τελευταίο  διαθέσι µο έτος. Παρακαλείστε  να σηµειώσετε  ότι οι επίση µες 
στατιστικές  κατά  πάσαν  πιθανότητα  υποεκτι µούν τους θανάτους  από αυτοκτονίες . Η καταχώριση  
θανάτου  ως αυτοκτονίας  εξαρτάται  από πολλούς  παράγοντες , συµπεριλα µβανο µένων  των πολιτιστικών  
και των θρησκευτικών .