[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 13.6.2007

SEC(2007) 774

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Συνοδευτικό έγγραφο στην Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗΣ CLEAN SKY Ανάλυση του αντικτύπου μιας κοινής τεχνολογικής πρωτοβουλίας (ΚΤΠ) στον τομέα της ΑΕΡΟΝΑΥΤΙΚΗΣ και των ΕΝΑΕΡΙΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ Σύνοψη της ανάλυσης αντικτύπου

{COM(2007) 315 τελικό}{SEC(2007) 773}

1. Γενικό πλαίσιο

Το παρόν έγγραφο συνοψίζει την ανάλυση αντικτύπου της κοινής τεχνολογικής πρωτοβουλίας Clean Sky (στο εξής "Clean Sky").

Το έβδομο πρόγραμμα-πλαίσιο (ΠΠ7, 2007-2013)[1] εισήγαγε την έννοια της κοινής τεχνολογικής πρωτοβουλίας (ΚΤΠ) ως απάντηση στις ανάγκες της βιομηχανίας και των λοιπών εμπλεκόμενων παραγόντων. Οι ΚΤΠ έχουν σχεδιασθεί ως συμπράξεις δημοσίου και ιδιωτών (ΣΔΙ). Μέσω των ΚΤΠ, η Κοινότητα θα προσφέρει ένα νομικό και οργανωτικό πλαίσιο το οποίο θα καταστήσει δυνατή τη συγκέντρωση και συνδιάθεση πόρων μεταξύ όλων των συντελεστών της έρευνας και της ανάπτυξης, τόσο δημόσιων όσο και ιδιωτικών, σε έναν συγκεκριμένο τομέα. Οι ΚΤΠ θα αναπτύσσουν δραστηριότητες κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος[2], συμβάλλοντας κατ'αυτό τον τρόπο στην υλοποίηση του στόχου της Λισαβόνας για την ανταγωνιστικότητα και των στόχων της Βαρκελώνης που αφορούν τις δαπάνες για την έρευνα[3].

Η αεροναυτική και οι αερομεταφορές αποτελούν έναν από τους τομείς που επελέγησαν από την Επιτροπή ως κατάλληλοι για ανάληψη ΚΤΠ[4]. Κύριος στόχος της συγκεκριμένης ΚΤΠ είναι η επίτευξη σημαντικών βημάτων προόδου προς την κατεύθυνση των υψηλού επιπέδου εννοιών αναφοράς ( High Level Target Concepts ) που καθόρισε η ACARE , η οποία κατέληξε στο συμπέρασμα ότι χρειάζονται μείζονες τεχνολογικές αλλαγές για να υλοποιηθούν μέχρι το 2020 οι στόχοι της μείωσης των εκπομπών CO2 κατά 50%, των NOx κατά 80% και του αντιληπτού εξωτερικού θορύβου κατά 50%, καθώς και της μείωσης των περιβαλλοντικών επιπτώσεων του κύκλου ζωής των αεροσκαφών και των αεροναυτικών προϊόντων[5].

Διαδικαστικά θέματα και διαβουλεύσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη

Η μελέτη εκτίμησης του αντικτύπου της Clean Sky βασίζεται σε δύο έγγραφα, αλλά συγκεντρώθηκαν και περαιτέρω χρήσιμα στοιχεία στο πλαίσιο δύο ακροάσεων με σκοπό την επανεξέταση της πληρότητας των εγγράφων ανάλυσης αντικτύπου.

Το πρώτο έγγραφο, με τίτλο " Report on the Assessment Exercise on the "Clean Sky" Final Proposal " (έκθεση αξιολόγησης της τελικής πρότασης Clean Sky), εκπονήθηκε από μια ανεξάρτητη ομάδα εμπειρογνωμόνων που ορίσθηκαν από τα εθνικά κράτη (ΕΚ). Η έκθεση αυτή εστιάζεται στην κατάσταση της ευρωπαϊκής αγοράς αεροναυτικών προϊόντων, στους στόχους της Clean Sky, στις διάφορες πολιτικές επιλογές και σε μια ανάλυση του κοινωνικοοικονομικού αντικτύπου.

Το δεύτερο έγγραφο, με τίτλο "Clean Sky, a Joint Technology Initiative for Aeronautics and Air Transport – Executive Summary" (Clean Sky, μια κοινή τεχνολογική πρωτοβουλία για την αεροναυτική και τις εναέριες μεταφορές – σύνοψη), εκπονήθηκε από τα ιδρυτικά μέλη που ανήκουν στον ιδιωτικό τομέα, κατόπιν σχετικού αιτήματος της Επιτροπής, με σκοπό να αποδειχθεί ο βαθμός ετοιμότητας των "κλειδιών της επιτυχίας" (αδυναμίες της αγοράς, προσθετικότητα, διακυβέρνηση και ρόλος των κρατών μελών).

Στην πρόταση συνεκτιμήθηκαν, ιδίως όσον αφορά τα ζητήματα διακυβέρνησης, οι εισηγήσεις που διατύπωσαν τα εθνικά κράτη σε μια σειρά συναντήσεων εργασίας που οργάνωσε η Επιτροπή. Η προτεινόμενη διοικητική διάρθρωση έτυχε της υποστήριξης τόσο των εμπλεκόμενων παραγόντων του ιδιωτικού τομέα όσο και των ΕΚ.

2. Οι αδυναμίες της αγοράς δικαιολογούν τη χρηματοδοτική παρέμβαση της Κοινότητας

Ο 21ος αιώνας είναι ένας αιώνας σημαντικών προκλήσεων για τον αεροναυτικό τομέα, οι οποίες συνδέονται με την αναγκαιότητα περιορισμού του αντικτύπου των εναέριων μεταφορών στην αλλαγή του κλίματος και μείωσης των εκπομπών και της στάθμης θορύβου γύρω από τους αερολιμένες.

Η αεροναυτική βιομηχανία της ΕΕ αντιμετωπίζει έντονο διεθνή ανταγωνισμό . Στις 20 Δεκεμβρίου 2006, η κυβέρνηση των ΗΠΑ εξέδωσε διάταγμα με το οποίο θεσπίστηκε η πρώτη αμερικανική πολιτική αεροναυτικής έρευνας και ανάπτυξης, με σκοπό την περαιτέρω ενίσχυση της τεχνολογικής ηγεμονίας των ΗΠΑ στον χώρο της αεροναυτικής.

Η δημόσια χρηματοδοτική παρέμβαση είναι δικαιολογημένη, δεδομένης της ανάγκης αντιμετώπισης των διάφορων αδυναμιών της αγοράς που αποθαρρύνουν την αεροναυτική έρευνα με αντικείμενο τη μείωση της κατανάλωσης καυσίμου, των εκπομπών και του θορύβου για τα μελλοντικά αεροσκάφη.

Στην περίπτωση της αεροναυτικής έρευνας, οι αδυναμίες της αγοράς[6] που εμποδίζουν τη βέλτιστη τεχνολογική ανάπτυξη λαμβάνουν διάφορες μορφές :

1) το επίπεδο κινδύνου και το διάστημα που μεσολαβεί μέχρι να παρουσιάσουν θετική απόδοση οι επενδύσεις σε έργα είναι μεγαλύτερα απ'ό,τι μπορούν να αποδεχθούν η βιομηχανία και η χρηματοπιστωτική κοινότητα·

2 οι μείζονες αλλαγές που απαιτούνται για την υλοποίηση του δεύτερου στρατηγικού προγράμματος ερευνών (SRA-2) της ACARE με σκοπό τη βελτίωση της περιβαλλοντικής συμπεριφοράς των αεροπορικών μεταφορών μπορούν να επιτευχθούν αποτελεσματικά μόνο με συντονισμένο τρόπο και βάσει καινοτόμου και ολοκληρωμένης πολυεπιστημονικής προσέγγισης ·

3) υπάρχουν σημαντικές εξωτερικές παρενέργειες , οι οποίες συνδέονται τόσο με τις επενδύσεις στην αεροναυτική Ε&Α όσο και με τον αντίκτυπο της αεροπορίας στην αλλαγή του κλίματος.

Μια θετική εξωτερική παρενέργεια προκύπτει από τις επενδύσεις στην αεροναυτική Ε&Α. Μια καινοτόμος επιχείρηση δεν ιδιοποιείται πλήρως τα οφέλη των επενδύσεών της σε Ε&Α λόγω της ακούσιας διάχυσης γνώσεων μέσω διαφόρων διαύλων, καθώς η κοινωνική απόδοση των επενδύσεων σε Ε&Α είναι υψηλότερη από το ποσοστό ιδιωτικής απόδοσης. Το χάσμα μεταξύ του ποσοστού κοινωνικής απόδοσης και του ποσοστού ιδιωτικής απόδοσης των επενδύσεων σε Ε&Α είναι ιδιαίτερα μεγάλο στην περίπτωση της αεροναυτικής .

Μια αρνητική εξωτερική παρενέργεια συνδέεται με την πολιτική αεροπορία: το περιβαλλοντικό κοινωνικό κόστος δεν βαρύνει εξ ολοκλήρου τις αεροπορικές εταιρείες και τους κατασκευαστές αεροσκαφών. Ως εκ τούτου, οι επενδύσεις στην ανάπτυξη και την καθιέρωση νέων, φιλικών προς το περιβάλλον τεχνολογιών δεν είναι οι βέλτιστες.

3. Στόχοι της CLEAN SKY

Ο κύριος στόχος της Clean Sky είναι να επιταχύνει την ανάπτυξη καθαρών αεροπορικών τεχνολογιών στην ΕΕ με στόχο τη συντομότερη δυνατή αξιοποίησή τους [7], η οποία θα συμβάλει στην επίτευξη των στρατηγικών περιβαλλοντικών[8] και κοινωνικών προτεραιοτήτων της Ευρώπης, και παράλληλα σε μια αειφόρο οικονομική ανάπτυξη.

Ειδικότερα, η Clean Sky αποβλέπει στην υλοποίηση ενός προγράμματος μεγάλης κλίμακας για την προαγωγή της προανταγωνιστικής αεροναυτικής Ε&Α στην ΕΕ ώστε να επιτευχθούν οι καθοριστικές τεχνολογικές εξελίξεις που απαιτούνται για την ουσιαστική μείωση, μέχρι το 2020, των εκπομπών CO 2 και NOx, του θορύβου και των περιβαλλοντικών επιπτώσεων του κύκλου ζωής των προϊόντων. Μια τέτοια πολιτική αναμένεται να μεγιστοποιήσει την αποδοτικότητα των εργασιών αεροναυτικής έρευνας στην ΕΕ, αξιοποιώντας τις οικονομίες κλίμακας και την εμβέλεια της αεροναυτικής Ε&Α, και να βελτιώσει την ικανότητα της βιομηχανίας να εκμεταλλεύεται σε σύντομο χρονικό διάστημα τις δυνητικά μείζονες εξελίξεις στις καθαρές αεροπορικές τεχνολογίες.

3.1.1. Συνέπεια με τις άλλες πολιτικές της ΕΕ

Η τόνωση της αεροναυτικής Ε&Α συμπληρώνει μέτρα όπως η πρόταση ένταξης της αεροπορίας στο σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών της ΕΕ (ETS). Αυτός ο προσανατολισμός υποστηρίζεται άλλωστε και από τη μελέτη εκτίμησης αντικτύπου για το ETS[9].

4. Εναλλακτικές επιλογές πολιτικής

Εξετάσθηκαν οι ακόλουθες επιλογές:

- μη ανάληψη δράσης στην ΕΕ

- παρέμβαση τύπου ΕΥΡΗΚΑ

- δράση της ΕΕ υπαγόμενη απλώς στο ΠΠ (χρήση των τυπικών μηχανισμών συλλογικής έρευνας του ΠΠ)

- ΚΤΠ Clean Sky.

4.1.1. Μη ανάληψη δράσης στην ΕΕ (δηλ. καμία παρέμβαση, ούτε σε επίπεδο κρατών μελών ούτε σε επίπεδο ΕΕ)

Η επιλογή αυτή απορρίφθηκε διότι η επίτευξη των σημαντικών καινοτομιών που απαιτούνται για τη βελτίωση της περιβαλλοντικής συμπεριφοράς των αεροσκαφών δεν είναι δυνατό να εξαρτάται μόνο από τους μηχανισμούς της αγοράς.

4.1.2. Παρέμβαση τύπου ΕΥΡΗΚΑ

Η λύση αυτή κρίθηκε ακατάλληλη: μια παρέμβαση αυτού του τύπου δεν μπορεί να διασφαλίσει τον προϋπολογισμό που απαιτείται για την εξάλειψη των υψηλών κινδύνων που αποθαρρύνουν τις ιδιωτικές επενδύσεις στην ανάπτυξη φιλικής προς το περιβάλλον τεχνολογίας αεροσκαφών. Επιπλέον, το ΕΥΡΗΚΑ είναι διακυβερνητικό πρόγραμμα και συνεπώς δεν είναι ικανό να οδηγήσει σε επίσπευση της ανάπτυξης και της καθιέρωσης οικολογικών τεχνολογιών στον τομέα των αερομεταφορών.

4.1.3. Δράση της ΕΕ υπαγόμενη απλώς στο ΠΠ

Οι συνήθεις μηχανισμοί συλλογικής έρευνας είναι μεν πολύ αποτελεσματικοί όταν πρόκειται για την τόνωση της βασικής έρευνας και της επικύρωσης σε επίπεδο ( υπο)συστήματος , αλλά κρίθηκε ότι δεν είναι τα πλέον κατάλληλα μέσα για την επίσπευση της ανάπτυξης καθαρών αεροπορικών τεχνολογιών στην ΕΕ ενόψει της συντομότερης δυνατής εφαρμογής τους , δεδομένου ότι για το σκοπό αυτό απαιτείται επίδειξη τεχνολογίας σε επίπεδο πλήρους συστήματος. Ακόμη και εάν ένας προϋπολογισμός μεγάλης κλίμακας κατανεμόταν μεταξύ διαφορετικών έργων συλλογικής έρευνας με τον ίδιο χρονικό ορίζοντα, δεν θα ήταν δυνατό να επιτευχθεί ο στόχος της ανάπτυξης τεχνολογιών ικανών να οδηγήσουν σε ουσιαστική μείωση, μέχρι το 2020, των εκπομπών CO2 και NOx και του θορύβου.

4.1.4. Κοινή Τεχνολογική Πρωτοβουλία (ΚΤΠ) Clean Sky

Η Clean Sky ("Καθαρός Ουρανός") είναι μια ΚΤΠ η οποία έχει σκοπό να επιταχύνει την ανάπτυξη και την καθιέρωση καθοριστικών τεχνολογικών καινοτομιών ικανών να βελτιώσουν ουσιαστικά την περιβαλλοντική συμπεριφορά της νέας γενεάς αεροσκαφών και στροφειοπτέρων και του συναφούς τεχνικού εξοπλισμού. Διαρθρώνεται γύρω από 6 προγράμματα επίδειξης ολοκληρωμένης τεχνολογίας (ΠΕΟΤ): τρία ΠΕΟΤ "οχημάτων" ( αεροσκάφη σταθερών πτερύγων , αεροσκάφη τοπικών πτήσεων, στροφειόπτερα ) και δύο συμπληρωματικά ΠΕΟΤ ( κινητήρες , συστήματα ) προς υποστήριξη των ΠΕΟΤ οχημάτων. Προς υποστήριξη όλων των προαναφερόμενων ΠΕΟΤ, προβλέπεται ένα ΠΕΟΤ οικολογικού σχεδιασμού με σκοπό τη βελτίωση των περιβαλλοντικών επιδόσεων του κύκλου ζωής των υλικών. Όλα τα ΠΕΟΤ αναμένεται να παραγάγουν απτά παραδοτέα υπό μορφή συστημάτων επίδειξης σε πραγματική κλίμακα.

Η εταιρική δομή της Clean Sky είναι μια κοινή επιχείρηση (ΚΕ), νομική οντότητα η οποία θα συσταθεί ως κοινοτικός οργανισμός δυνάμει του άρθρου 171 της συνθήκης ΕΚ.

Η Clean Sky αναμένεται να μειώσει, μέχρι το 2020, τις εκπομπές των αεροσκαφών, και συγκεκριμένα να μειώσει τις εκπομπές CO2 κατά 20%-40%, τις εκπομπές NOx κατά 60% και τις εκπομπές θορύβου κατά 10-20db. Διαθέτει συνολικό προϋπολογισμό ύψους 1,6 δισεκατομμυρίου ευρώ για περίοδο επτά ετών. Το πρόγραμμα θα ωθήσει τον ιδιωτικό τομέα να επενδύσει περισσότερο στην Ε&Α με ποσό 800 εκατομμυρίων ευρώ, το οποίο αντιπροσωπεύει το 50% του προϋπολογισμού της Clean Sky.

5. Ανάλυση αντικτύπου της CLEAN SKY

Η Clean Sky θα έχει σημαντική επίδραση σε πολλούς τομείς. Θα μειώσει τις επιπτώσεις των αεροπορικών μεταφορών στο περιβάλλον, σε παγκόσμιο επίπεδο. Η βελτίωση της απόδοσης θα ευνοήσει την ανάπτυξη της αγοράς . Η δημιουργία θέσεων εργασίας θα ωφελήσει την οικονομία της ΕΕ. Θα αυξηθούν η ικανοποίηση των επιβατών και ο βαθμός κινητικότητας. Με τη ριζική βελτίωση των τεχνολογιών και των περιβαλλοντικών επιδόσεων θα περιορισθούν οι περιβαλλοντικές ανησυχίες και παράλληλα θα διατηρηθεί και μάλιστα θα βελτιωθεί η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.

Τα περισσότερα από τα περιβαλλοντικά οφέλη προκύπτουν από τη μείωση της κατανάλωσης καυσίμου και συνδυάζονται συνεπώς με βελτίωση της απόδοσης. Η δέσμευση της βιομηχανίας είναι ιδιαίτερα σημαντική από την άποψη των επενδυόμενων πόρων και αυτό θα εξασφαλίσει την εκμετάλλευση των ερευνητικών αποτελεσμάτων. Οι τεχνολογικές εξελίξεις που θα επιφέρει η Clean Sky αναμένεται να ωφελήσουν τις νέες γενεές αεροσκαφών στενής και ευρείας ατράκτου, αεροσκαφών τοπικών πτήσεων και στροφειοπτέρων.

Το πρόγραμμα Clean Sky επιδιώκει μεν περιβαλλοντικούς στόχους, αλλά και μόνο τα οικονομικά πλεονεκτήματα δικαιολογούν το σημαντικό ύψος των επενδυόμενων δημόσιων πόρων . Ο κύκλος ζωής ενός στόλου αεροσκαφών είναι περίπου 20-25 έτη. Μέχρι το 2010, περίπου το ένα τρίτο των αεροσκαφών θα έχουν συμπληρώσει τον αναμενόμενο χρόνο ζωής τους και θα πρέπει να αντικατασταθούν άμεσα. Τα αεροσκάφη στενής ατράκτου αντιπροσωπεύουν το 60% του τμήματος αγοράς των αεροσκαφών. Κατά το χρόνο ανανέωσης του στόλου θα πρέπει να είναι έτοιμο ένα νέο προϊόν στενής ατράκτου το οποίο να διαθέτει καινοτόμα τεχνολογικά χαρακτηριστικά που θα βελτιώνουν ουσιαστικά την περιβαλλοντική συμπεριφορά του.

Η χρησιμοποίηση αποδοτικότερων αεροσκαφών θα συμβάλει στη μείωση των επιχειρησιακών δαπανών των αεροπορικών εταιρειών, και κατ'αυτό τον τρόπο στην ανάπτυξη του εμπορίου και του τουρισμού.

Θα ενισχυθεί το δυναμικό καινοτομίας και έρευνας της Ευρώπης διότι ένα έργο όπως η Clean Sky θα ενώσει τις δυνάμεις όλων των σχετικών συντελεστών του κλάδου και θα έχει έμμεσες επενέργειες σε άλλες πρωτοβουλίες καθώς και σε άλλους κλάδους.

Οι εκτιμήσεις της προστιθέμενης αξίας και της οικονομικής προσθετικότητας στην Ευρώπη βασίστηκαν τόσο σε υψηλού επιπέδου προβλέψεις της αγοράς και σε δεδομένα που υποβλήθηκαν από μεμονωμένες εταιρείες, τα οποία διασταυρώθηκαν από την Oxford Economic Forecasting (OEF). Πραγματοποιήθηκε ενοποίηση των συνολικών αριθμητικών στοιχείων για περίοδο 20 ετών (2010-2030) όσον αφορά την Ε&Α, και για μια ακόμη 20ετή περίοδο με μετάθεση κατά 5 έτη (2015-2035) όσον αφορά τις επιπτώσεις στην αγορά.

Η συνολική προστιθέμενη αξία για την ΕΕ κατά την περίοδο 2010-2035 που μπορεί να αποδοθεί στην Clean Sky είναι το άθροισμα της άμεσης και έμμεσης προστιθέμενης αξίας για τον κλάδο (350 δισεκατομμύρια ευρώ) και των έμμεσων επενεργειών (450 δισεκατομμύρια ευρώ), ήτοι 800 δισεκατομμύρια ευρώ .

5.1.1. Κοινωνικός αντίκτυπος της Clean Sky

Οποιαδήποτε ενέργεια θετική για το περιβάλλον έχει θετικό αντίκτυπο στη δημόσια υγεία . Η βελτίωση της επιχειρησιακής απόδοσης των αεροπορικών εταιρειών θα έχει τεράστιο κοινωνικό αντίκτυπο μέσω της αύξησης της κινητικότητας .

Η θετική επίδραση της Clean Sky στην απασχόληση θα συμβάλει επίσης στη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου. Η επένδυση στην έρευνα έχει υψηλή κοινωνική απόδοση, λόγω των έμμεσων επενεργειών σε άλλους κλάδους, και συμβάλλει στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των ευρωπαίων πολιτών.

Η μείωση του κοινωνικού κόστους των εκπομπών μετατρέπεται σε κοινωνικό όφελος. Όσον αφορά το CO2, η Clean Sky μπορεί να οδηγήσει σε συνολική βελτίωση κατά 30%. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, η Clean Sky μπορεί να μειώσει την ποσότητα του άνθρακα κατά 2-3 δισεκατομμύρια τόνους. Η εξοικονόμηση κοινωνικού κόστους εκτιμάται σε αρκετά δισεκατομμύρια ευρώ[10].

5.1.2. Προσθετικότητα της Clean Sky

Η Clean Sky αναμένεται να έχει σημαντική επίδραση "προσθετικότητας" σε κοινοτικό επίπεδο. Η ευρωπαϊκή αεροναυτική βιομηχανία θα επενδύσει επιπλέον 800 δισεκατομμύρια ευρώ σε Ε&Α για τη μείωση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων της αεροπορίας. Ένα ευρωπαϊκό πρόγραμμα μεγάλης κλίμακας και μεγάλης διάρκειας που πρέπει να παραγάγει συστήματα επίδειξης (τεχνολογίας υψηλού βαθμού ετοιμότητας) θα επηρεάσει το μέγεθος των ιδιωτικών επενδύσεων σε Ε&Α με αντικείμενο προγράμματα ανάπτυξης προϊόντων. Η αξία της χρηματοδοτούμενης από τη βιομηχανία Ε&Α στην ΕΕ κατά το διάστημα 2010-2030 με σκοπό την ανάπτυξη νέων προϊόντων που θα ενσωματώνουν τις τεχνολογίες Clean Sky εκτιμάται σε περίπου 100 δισεκατομμύρια ευρώ.

Επιπλέον, η Clean Sky θα ενθαρρύνει και θα ευθυγραμμίσει τα εθνικά κρατικά προγράμματα αεροναυτικής έρευνας με σκοπό την αντιμετώπιση περιβαλλοντικών προβλημάτων. Ο κυκλικός χαρακτήρας του κλάδου συνεπάγεται ότι η γραμμή αναφοράς της εκτίμησης του αντικτύπου της Clean Sky μεταβάλλεται ουσιαστικά από έτος σε έτος, ενώ ένα πρόγραμμα Ε&Α που εστιάζεται στην τεχνολογική καινοτομία έχει εγγενώς σταθερότερο χαρακτήρα.

Τέλος, η προσθετικότητα μπορεί επίσης να μετρηθεί από την άποψη της άμεσης συμβολής στη συνολική "προστιθέμενη αξία" που παρουσιάζει για την ΕΕ η ανάπτυξη και η εκμετάλλευση τεχνολογιών υποστηριζόμενων από την Clean Sky. Η άμεση συνεισφορά της Clean Sky εκτιμάται σε περίπου 160 εκατομμύρια ευρώ, σε σύγκριση με τα 800 εκατομμύρια ευρώ δημόσιων πόρων που θα επενδυθούν στο πρόγραμμα.

5.1.3. Κίνδυνοι συνδεόμενοι με την Clean Sky

Εξετάσθηκαν διάφορα σενάρια:

- μη πλήρης υλοποίηση των στόχων ορισμένων ΠΕΟΤ: παρότι δεν μπορεί να αποκλεισθεί αυτό το ενδεχόμενο, είναι εξίσου πιθανή η υπερκάλυψη των καθορισμένων στόχων δεδομένου ότι η διασύνδεση των διαφόρων ΠΕΟΤ αυξάνει τη συνολική σταθερότητα της Clean Sky.

- μη επίτευξη των στόχων της Clean Sky: η διασύνδεση των ΠΕΟΤ αποτελεί εγγύηση επιτυχίας.

- ανεπάρκεια της κοινοπραξίας της ΚΤΠ (π.χ. λόγω αποχώρησης κάποιου από τους κύριους εταίρους): δεδομένου του υψηλού βαθμού δέσμευσης που έχουν ήδη επιδείξει όλοι οι επικεφαλής των ΠΕΟΤ, το σενάριο αυτό είναι μάλλον απίθανο. Όλες οι συμμετέχουσες εταιρείες θα προσπαθήσουν να αξιοποιήσουν τις επενδύσεις τους γρήγορα και αποδοτικά. Παρ'όλα αυτά, έχει προβλεφθεί εφεδρικός μηχανισμός βάσει του οποίου κάθε ΠΕΟΤ έχει επικεφαλής δύο μέλη.

Γενικά, φαίνεται ότι οι μηχανισμοί διακυβέρνησης και εσωτερικού και εξωτερικού ελέγχου θα εξασφαλίζουν, όταν και εφόσον χρειαστεί, την ταχεία εφαρμογή διορθωτικών μέτρων.

6. Παρακολούθηση και αξιολόγηση

Η εσωτερική αξιολόγηση εξασφαλίζεται μέσω της διοικητικής διάρθρωσης της Clean Sky. Η διευθύνουσα επιτροπή των ΠΕΟΤ διαχειρίζεται, παρακολουθεί και αξιολογεί τις εργασίες των συμμετεχόντων στα προγράμματα επίδειξης ολοκληρωμένης τεχνολογίας. Η επιτροπή αυτή αναφέρει στη διεύθυνση της Clean Sky, η οποία αξιολογεί το έργο των ΠΕΟΤ. Το διοικητικό συμβούλιο, το οποίο απαρτίζεται από εκπροσώπους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των κύριων μελών της Clean Sky που ανήκουν στον ιδιωτικό τομέα, πραγματοποιεί στρατηγική αξιολόγηση.

Η επιτροπή του προγράμματος για τις μεταφορές και η ομάδα εκπροσώπων των εθνικών κρατών θα είναι τα δύο κύρια όργανα εξωτερικού ελέγχου . Η κύρια αποστολή της ομάδας εκπροσώπων των εθνικών κρατών θα είναι να παρακολουθεί την πρόοδο του έργου σε σχέση με τους αρχικούς στόχους. Η ACARE θα εστιάζεται ιδίως στην πρόοδο της υλοποίησης του στρατηγικού προγράμματος ερευνών, με το οποίο ευθυγραμμίζονται οι στόχοι της Clean Sky.

Επιπλέον, προβλέπεται ότι μια συμβουλευτική επιτροπή θα παρέχει υποστήριξη στην ΚΕ σε όλα τα επιστημονικά, τεχνικά, διαχειριστικά και διοικητικά ζητήματα. Η επιτροπή αυτή θα απαρτίζεται από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες, καθώς και πρόσωπα που ασκούν ρυθμιστικά καθήκοντα.

7. Μέτρηση της προόδου

Η αξιολόγηση της τεχνικής προόδου σημαίνει αξιολόγηση του βαθμού υλοποίησης των καθορισμένων στόχων του έργου. Η Clean Sky πρέπει να παραγάγει απτά παραδοτέα υπό μορφή συστημάτων επίδειξης σε πραγματική κλίμακα.

Ο σημαντικότερος μηχανισμός μέτρησης της προόδου είναι ο αξιολογητής τεχνολογιών, ο οποίος εξασφαλίζει τον ειρμό τεχνικής συνεργασίας μεταξύ των ΠΕΟΤ. Θα μετρά τις εργασίες και των έξι ΠΕΟΤ σε συνάρτηση με το τεχνικό πρόγραμμα του έργου και το στόχο της ACARE, θα διασφαλίζει τη συνέπεια μεταξύ των δραστηριοτήτων των ΠΕΟΤ και θα εξασφαλίζει τη λεπτομερή αξιολόγηση των περιβαλλοντικών οφελών.

Οι επιμέρους τεχνικοί στόχοι θα μετρώνται στο επίπεδο των διευθυνουσών επιτροπών των ΠΕΟΤ και της διεύθυνσης της ΚΤΠ, στα στελέχη της οποίας συγκαταλέγονται έξι υπεύθυνοι διαχείρισης ΠΕΟΤ, ήτοι ένας ανά ΠΕΟΤ. Τα αποτελέσματα της υψηλότερου επιπέδου ανάλυσης της προόδου θα αξιολογούνται στο επίπεδο του διοικητικού συμβουλίου· τα αποτελέσματα αυτά θα ανακοινώνονται στα εξωτερικά όργανα αξιολόγησης μέσω της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Ο διαχειριστικός έλεγχος θα εξασφαλίζεται από τα διευθύνοντα όργανα της Clean Sky: τις διευθύνουσες επιτροπές των ΠΕΟΤ, τη διεύθυνση και το διοικητικό συμβούλιο. Τα όργανα αυτά θα είναι επίσης υπεύθυνα για τη διοικητική και διαχειριστική παρακολούθηση του έργου, και για το σκοπό αυτό θα αναλύουν τις εκθέσεις που υποβάλλουν οι κατώτερες διοικητικές βαθμίδες και θα μετρούν την συντελούμενη πρόοδο σε σχέση με το λεπτομερές πρόγραμμα του έργου.

Ο διευθυντής θα είναι ο νόμιμος εκπρόσωπος του έργου. Σε συνεργασία με το προσωπικό του, θα συλλέγει κάθε χρήσιμη πληροφορία από τα ΠΕΟΤ και θα καταρτίζει τις περισσότερες εκθέσεις. Ο διευθυντής θα αναφέρει απευθείας στο διοικητικό συμβούλιο.

Η ομάδα εκπροσώπων των εθνικών κρατών και η συμβουλευτική επιτροπή μπορούν να παρακολουθούν συνεχώς τους χρηματοοικονομικούς και διοικητικούς στόχους της Clean Sky. Οι χρηματοδοτικοί πόροι που χορηγούνται από την Επιτροπή δαπανώνται με γνώμονα το δημόσιο συμφέρον· ο προσανατολισμός αυτός ενισχύεται από το δικαίωμα αρνησικυρίας της Επιτροπής επί των ζητημάτων στρατηγικής σημασίας.

Θα εξασφαλισθεί δίκαιη εκπροσώπηση. Η διαδικασία των προσκλήσεων υποβολής προτάσεων είναι σαφής και ξεκάθαρη· στις προσκλήσεις επισημαίνεται ότι η επιλογή καθεαυτή θα είναι διαφανής και ικανοποιητική για όλους τους εμπλεκόμενους παράγοντες. Εγγυάται ότι οι επιχειρήσεις που δεν συμμετέχουν ακόμη στην αλυσίδα εφοδιασμού θα έχουν τις ίδιες ευκαιρίες με τις υπόλοιπες εάν διαθέτουν δυνατότητες χρήσιμες για το έργο.

Οι συνεισφορές σε είδος θα αποτιμώνται σύμφωνα με τις ακόλουθες αρχές:

- γενική προσέγγιση βασιζόμενη στην προσέγγιση του ΠΠ7, αποτίμηση στο επίπεδο της επανεξέτασης·

- χρησιμοποίηση των κανόνων εφαρμογής των δημοσιονομικών κανονισμών ως κατευθυντήριων γραμμών·

- αποτίμηση των πρόσθετων στοιχείων σύμφωνα με τα διεθνή λογιστικά πρότυπα·

- αποτίμηση των συνεισφορών σύμφωνα με τις συνήθεις πρακτικές των ιδιωτικών εταίρων που αποτελούν ιδρυτικά μέλη·

- επαλήθευση από ανεξάρτητο ελεγκτή.

[1] Απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για το ΠΠ7 αριθ. 1982/2006/ΕΚ της 18ης Δεκεμβρίου 2006.

[2] SEC(88) 1882.

[3] {COM(2005) 488 τελικό}"Περισσότερη έρευνα και καινοτομία – επενδύσεις για την ανάπτυξη και την απασχόληση: Μια κοινή προσέγγιση", εκτίμηση αντικτύπου

[4] Απόφαση 2006/971/ΕΚ του Συμβουλίου, της 19ης Δεκεμβρίου 2006, σχετικά με το ειδικό πρόγραμμα Συνεργασία για την εκτέλεση του 7ου προγράμματος-πλαισίου της Ευρωπαϊκής Κοινότητας για τις δραστηριότητες έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης (2007-2013).

[5] SRA-2, σ. 17

[6] Για τον ορισμό των αδυναμιών της αγοράς, βλ. SEC(2005) 800, σ. 11.

[7] Βλέπε COM(2007) 2, σ. 2.

[8] Την άνοιξη του 2005, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επιβεβαίωσαν τον στόχο της ΕΕ να περιορισθεί η άνοδος της θερμοκρασίας του πλανήτη σε 2°C κατ'ανώτατο όριο (στόχος των 2°).

[9] http://ec.europa.eu/environment/climat/pdf/aviation/sec_2006_1684_en.pdf, βλ. επίσης ενότητα 5 του εγγράφου COM(2005)35

[10] The Social Costs of Carbon Review – Methodological Approaches for Using SCC Estimates in Policy Assessment”, AEA Technology Report for DEFRA (UK Govt), December 2005. (Το κοινωνικό κόστος της επισκόπησης διοξειδίου του άνθρακα – Μεθοδολογικές προσεγγίσεις για τη χρήση εκτιμήσεων του κοινωνικού κόστους άνθρακα στην αξιολόγηση της ασκούμενης πολιτικής, Τεχνολογική έκθεση για DEFRA (βρετανική κυβέρνηση), Δεκέμβριος 2005)