Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την "Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου που τροποποιεί την Οδηγία 69/208/E0Κ περί Εμπορίας σπόρων προς σπορά των ελαιούχων και κλωστικών φυτών"

(COM(2002) 232 τελικό - 2002/0105 (CNS))

(2002/C 241/12)

Στις 21 Ιουνίου 2002, και σύμφωνα με το άρθρο 37 της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα "Γεωργία, ανάπτυξη της υπαίθρου, περιβάλλον" στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών επεξεργάστηκε τη γνωμοδότησή του στις 21 Ιουνίου 2002, με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Sabin.

Κατά την 392η σύνοδο ολομέλειας της 17ης και 18ης Ιουλίου 2002 (συνεδρίαση της 17ης Ιουλίου), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 126 ψήφους υπέρ και μία αποχή την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Στις 30 Ιουνίου 1969 το Συμβούλιο εξέδωσε την Οδηγία αριθ. 69/208 περί εμπορίας σπόρων προς σπορά των ελαιούχων και κλωστικών φυτών, θεωρώντας ότι η παραγωγή των εν λόγω φυτών κατείχε εξέχουσα θέση στη γεωργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και, κατά συνέπεια, οι γεωργοί θα έπρεπε να διαθέτουν πιστοποιημένους σπόρους για να διασφαλίζεται η ταυτότητα και η καθαρότητα της ποικιλίας. Η Επιτροπή, προκειμένου να συνοδεύσει την τεχνολογική ανάπτυξη του κυκλώματος των ελαιούχων σπόρων, αποφάσισε, στις 27 Ιουνίου 1995, να οργανώσει προσωρινή δοκιμή για την εμπορία σπόρων υβριδίων και σπόρων συνδυασμών ποικιλιών ελαιοκράμβης και γογγυλοκράμβης στα πλαίσια της Οδηγίας αριθ. 69/208 με στόχο τον καθορισμό των όρων τους οποίους πρέπει να πληρούν αυτοί οι τύποι σπόρων. Στο τέλος της περιόδου δοκιμής, η Επιτροπή προτείνει να ρυθμιστεί η εμπορία των υβριδίων αυτών και των συνδυασμών ποικιλιών, με την υπαγωγή τους στο πεδίο εφαρμογής της Οδηγίας αριθ. 69/208.

2. Περιεχόμενο της πρότασης

2.1. Η Οδηγία αριθ. 69/208 αφορά την εμπορία ελαιούχων σπόρων και κλωστικών φυτών στο εσωτερικό της Κοινότητας, τα οποία προορίζονται για γεωργική παραγωγή, με εξαίρεση τις διακοσμητικές χρήσεις.

2.2. Οι σπόροι των φυτών αυτών μπορούν να κυκλοφορήσουν στο εμπόριο, μόνον εφόσον πιστοποιούνται επίσημα ως "βασικοί σπόροι" ή "πιστοποιημένοι σπόροι", σύμφωνα με τις διατάξεις του Παραρτήματος ΙΙ. Έχουν προβλεφθεί διατάξεις παρέκκλισης. Η οδηγία αυτή προβλέπει επίσης ότι κάθε κράτος μέλος καταρτίζει επίσημο κατάλογο των ποικιλιών ελαιούχων φυτών που γίνονται δεκτά στο έδαφός του.

2.3. Οι όροι συσκευασίας και επισήμανσης των πιστοποιημένων σπόρων καθορίζονται επίσης στην Οδηγία αριθ. 69/208.

2.4. Η προσωρινή δοκιμή, για την οποία δόθηκε άδεια στις 27 Ιουνίου 1995,(1) από την Επιτροπή, επιτρέπει την εμπορία σπόρων υβριδίων και συνδυασμών ποικιλιών ελαιοκράμβης και γογγυλοκράμβης, ενώ συγχρόνως καθορίζει τους όρους παραγωγής των σπόρων, οι οποίοι αφορούν ουσιαστικά τους όρους της αρσενικής στειρότητας, την ελάχιστη καθαρότητα της ποικιλίας, την ελάχιστη Απόσταση απομόνωσης σε σχέση με γειτονικές πηγές γύρης. Οι όροι επισήμανσης είναι παρόμοιοι με τους προβλεπόμενους στην Οδηγία 69/208.

2.5. Η πρόταση της Επιτροπής αποσκοπεί να ρυθμίσει τις διατάξεις αυτής της προσωρινής δοκιμής, με την υπαγωγή τους στην Οδηγία αριθ. 69/208. Δεδομένου ότι η μέγιστη νόμιμη διάρκεια μιας προσωρινής δοκιμαστικής περιόδου είναι 7 έτη, η Επιτροπή προτείνει να εφαρμοστούν αυτές οι νέες διατάξεις από τις 30 Ιουνίου 2002.

3. Γενικές παρατηρήσεις

3.1. Η ΕΟΚΕ σημειώνει την πρόταση της Επιτροπής η οποία διευρύνει το πεδίο εφαρμογής της Οδηγίας αριθ. 69/298 στο σύνολο των υβριδίων και των συνδυασμών ποικιλιών των ελαιούχων και κλωστικών φυτών.

3.2. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι εδώ και τριάντα περίπου χρόνια, η συμβολή της επιλογής υπήρξε πρωταρχικής σημασίας για τη βελτίωση της απόδοσης των ελαιούχων φυτών. Η γενετική βελτίωση επέτρεψε επίσης να αντιμετωπιστούν οι νέοι καταναγκασμοί που επιβλήθηκαν στην ελαιοκράμβη όσον αφορά την κατάργηση του ερουκικού οξέος ή τη μείωση του ποσοστού γλυκοζινολικής ένωσης.

3.3. Η ανάπτυξη των "υβριδίων F 1" συνιστά πρόσφατη δυνατότητα για τους βελτιωτές ποικιλιών. Επιτρέπει ταχύτερη εργασία σχετικά με κριτήρια όπως το δυναμικό της απόδοσης, η περιεκτικότητα σε έλαιο, η αντίσταση σε ασθένειες (π.χ. μελανόχρους κηλίδωση) ή ακόμη σχετικά με ισχυρές μειώσεις της αζωτούχου λίπανσης.

3.4. Αυτή η μέθοδος επιλογής στηρίζεται, από γενετική άποψη, στο φαινόμενο της ετεροίωσης. Είναι, συνεπώς, αναγκαίο, να διατηρηθεί μια μεγάλη γενετική ποικιλία για την εφαρμογή της πρακτικής αυτής. Η χρησιμοποίηση υβριδίων αντιπροσωπεύει ποσοστό της τάξης του 15 έως 20 % των σπαρμένων επιφανειών ελαιοκράμβης στη Γαλλία και της τάξης του 15 % στη Γερμανία το 2000(2). Όσον αφορά τους συνδυασμούς ποικιλιών, αντιπροσωπεύουν προσωρινή λύση για τους βελτιωτές ποικιλιών προτού μπορέσουν να προτείνουν υβριδικές ποικιλίες. Οι συνδυασμοί ποικιλιών αντιπροσωπεύουν λιγότερο από το 10 % των σπαρμένων με ελαιοκράμβη επιφανειών στη Γαλλία για το έτος 2000(3).

3.5. Όπως υπογράμμισε ήδη η ΕΟΚΕ στη γνωμοδότησή της(4) για την προώθηση ενός σχεδίου φυτικών πρωτεϊνών στην Κοινότητα, είναι αναγκαία η στήριξη της έρευνας και της ανάπτυξης νέων ποικιλιών που να επιτρέπουν τη βελτίωση της παραγωγικότητας των φυτών αυτών. Προς τούτο, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρωτοβουλία της Επιτροπής για την ενσωμάτωση της εμπορίας των υβριδίων και των συνδυασμών ποικιλιών των ελαιούχων και κλωστικών φυτών στο πεδίο εφαρμογής της Οδηγίας αριθ. 69/208, πριν από τις 30 Ιουνίου 2002.

4. Ειδικές παρατηρήσεις

4.1. Η παραγωγή σπόρων ποικιλιών υβριδίων ή συνδυασμών ποικιλιών πραγματοποιείται μέσω διασταυρώσεων που επιτυγχάνονται βάσει επικονίασης μεταξύ αρσενικής στείρας γενετικής γραμμής και μιας άλλης αρσενικής γραμμής. Στα πλαίσια αυτά, οι πρακτικές που έχουν γίνει δεκτές για τη διασφάλιση της καθαρότητας της ποικιλίας είναι πολύ σημαντικές, μολονότι είναι γνωστό ότι η πρακτική της διασταυρωτής επικονίασης καθώς και οι κλιματολογικές συνθήκες δεν επιτρέπουν την επίτευξη καθαρότητας της ποικιλίας κατά 100 %. Η προσωρινή δοκιμή της Επιτροπής περιλαμβάνει στο παράρτημά της τις λεπτομέρειες παραγωγής των πιστοποιημένων σπόρων, προκειμένου να διασφαλιστεί μια ταυτότητα και ένα επίπεδο καθαρότητας της ποικιλίας των σπορομερίδων.

4.2. Μολονότι τα θέματα αυτά υπάγονται στη διαδικασία της επιτροπολογίας (μόνιμη επιτροπή σπόρων και φυτών), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υπογραμμίζει ότι η Επιτροπή δεν παρουσιάζει την αξιολόγηση των διαφόρων κριτηρίων που χρησιμοποιήθηκαν και της καταλληλότητάς τους όσον αφορά την ταυτότητα και την καθαρότητα της ποικιλίας.

4.3. Η ΕΟΚΕ ζητά από την Επιτροπή να υποβάλει τα συμπεράσματά της, πριν από τις 30 Ιουνίου 2002, σχετικά με τα κριτήρια που θα γίνουν δεκτά για τον καθορισμό της καθαρότητας της ποικιλίας, έχοντας επίγνωση ότι το κριτήριο αυτό θα οδηγεί σε όλο και πληρέστερα συμπεράσματα, στο βαθμό που θα γίνεται επεξεργασία του γενετικού δυναμικού των ποικιλιών.

5. Συμπεράσματα

5.1. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόταση της Επιτροπής που έχει ως στόχο να ρυθμίσει την προσωρινή δοκιμή της εμπορίας των ποικιλιών υβριδίων ή συνδυασμών ποικιλιών ελαιούχων φυτών, διότι το μέτρο αυτό μπορεί να συντρέξει, εν μέρει, στην αποκατάσταση του σημαντικού ελλείμματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε ουσίες πλούσιες σε φυτικές πρωτεΐνες.

5.2. Προς τούτο, η Επιτροπή θα πρέπει να υποβάλει την αξιολόγηση αυτής της προσωρινής δοκιμής, ιδιαίτερα σχετικά με τα κριτήρια που χρησιμοποιήθηκαν για να διασφαλιστεί η ταυτότητα και η καθαρότητα της ποικιλίας, κατά την παραγωγή σπορομερίδων. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η υποχρέωση να υπάρξουν αποτελέσματα στον τομέα της παραγωγής των σπόρων θα επιτρέψει προσαρμογή των πρακτικών με τις πιο αποδοτικές τεχνικές.

Βρυξέλλες, 17 Ιουλίου 2002.

Ο Πρόεδρος

της Οικονιμικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Göke Frerichs

(1) Απόφαση 95/232/ΕΚ (ΕΕ L 154 της 5.7.1995) που τροποποιήθηκε από την απόφαση 99/84/ΕΚ (ΕΕ L 27 της 2.2.1999).

(2) Στοιχεία που ελήφθησαν από την ΑMSOL (Βιομηχανία των σπόρων των ελαιούχων φυτών) και από την GNIS (Διεπαγγελματική Εθνική Ένωση των σπόρων προς σπορά).

(3) Στοιχεία που ελήφθησαν από την ΑMSOL (Βιομηχανία των σπόρων των ελαιούχων φυτών).

(4) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ αριθ. 26/02 (ΕΕ C 80 της 3.4.2002).