Γνωμοδότηση για την άρση των νομικών εμποδίων για τη χρήση του Ecu (94/C 133/12)

Στις 29 Ιουνίου 1993 η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε σύμφωνα με το άρθρο 20, παράγραφος 4 του Εσωτερικού κανονισμού της να εκδώσει γνωμοδότηση για την άρση των νομικών εμποδίων για τη χρήση του Ecu.

Το τμήμα οικονομικών, δημοσιονομικών και νομισματικών υποθέσεων στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 8 Φεβρουαρίου με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Meyer-Horn.

Η ΟΚΕ υιοθέτησε ομόφωνα κατά την 313η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 23 Φεβρουαρίου 1994), την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Προκαταρκτικές παρατηρήσεις

1.1. Στις 23 Δεκεμβρίου 1992 η Επιτροπή των ΕΚ παρουσίασε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο μία Λευκή Βίβλο (1) για την άρση των νομικών εμποδίων σχετικά με τη χρήση του Ecu.

Στην εν λόγω Λευκή Βίβλο η Επιτροπή ζητεί από τα κράτη μέλη να διασφαλίσουν σαφώς το νομικό καθεστώς του Ecu ως αλλοδαπού νομίσματος και να λάβουν μέτρα:

- σχετικά με τη χρήση του σε συμβάσεις ιδιωτικού δικαίου (π.χ. ρήτρα πληρωμών σε Ecu),

- για δικαστικές αποφάσεις βάσει των διατάξεων της δικονομίας,

- στα συμβούλια επιχειρήσεων και στη διεύθυνση των επιχειρήσεων (π.χ. κατάλογος τιμών και ισολογισμός σε Ecu),

- καθώς και στον τελωνειακό και φορολογικό τομέα (π.χ. πληρωμή φόρων σε Ecu).

1.2. Η Επιτροπή των ΕΚ στη Λευκή Βίβλο δεν τάσσεται υπέρ μιας κοινοτικής ρύθμισης αλλά αφήνει στα επιμέρους κράτη μέλη να λάβουν τα μέτρα που κρίνουν κατάλληλα, ώστε με αυτές τις νομικές και διοικητικές διατάξεις να μην παρεμποδίζεται κανένας να χρησιμοποιεί το Ecu (σημείο 40).

1.3. Η Επιτροπή των ΕΚ αναφέρει στη Λευκή Βίβλο ότι:

- το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συμφώνησε για την ενθάρρυνση της ευρύτερης χρήσης του Ecu (Δουβλίνο, 25/26.6.1990),

- το Ευρωπαϊκό Νομισματικό Ίδρυμα έχει ως έργο να διευκολύνει τη χρήση του Ecu και να εποπτεύει την ομαλή εξέλιξή του συμπεριλαμβανομένης και της ομαλής λειτουργίας του συστήματος συμψηφισμού σε Ecu (άρθρο 109 ΣΤ, περίπτωση 2).

1.3.1. Μια εντεινόμενη χρήση του Ecu, ήδη από τη μεταβατική φάση, θα διευκόλυνε, κατά την άποψη της Επιτροπής των ΕΚ, την καθιέρωσή του ως μόνου και ενιαίου νομίσματος στην Κοινότητα (άρθρο 109 Ι, παράγραφος 4) την 3η φάση (σημείο 77).

1.3.2. Η Επιτροπή διαβλέπει μια περίπλοκη διαδικασία προς τη μετάβαση σ'ένα ενιαίο νόμισμα, το Ecu, η οποία χρήζει ιδιαίτερης προετοιμασίας. Σ'αυτή συμπεριλαμβάνεται η δυνατότητα για τους πολίτες, τις επιχειρήσεις και τις διοικήσεις να αποκτήσουν προηγουμένως, ανεμπόδιστα μέσω νομικών διατάξεων, εμπειρίες με τη χρήση του Ecu (σημείο 74).

1.4. Η Επιτροπή στη Λευκή Βίβλο περιέγραψε το είδος των νομικών εμποδίων για τη χρήση του Ecu και τα παραθέτει σε παράρτημα 78 σελίδων. Η Λευκή Βίβλος στηρίζεται σε έρευνα που έγινε σε πιστωτικά ιδρύματα και επιχειρήσεις και στην αξιολόγηση πολυσέλιδης μελέτης που περατώθηκε στα τέλη του 1991 (σημείο 16).

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Καθεστώς Ecu ως ξένου νομίσματος

2.1.1. Η χρήση του Ecu δεν θα ενισχυθεί μόνο με την άρση των νομικών εμποδίων. Το Ecu παραμένει, κατά τη μετάβαση στην Οικονομική και Νομισματική Ένωση, «νομισματικό καλάθι» με ορισμένα μειονεκτήματα και κινδύνους. Η ίδια η Επιτροπή επισημαίνει ορθώς ότι το Ecu στη μεταβατική φάση δεν θα αποτελεί το καλύτερο νόμισμα συναλλαγών (σημείο 74). Συνεπώς, θεωρείται σκόπιμη η σχετική διαφώτιση της κοινής γνώμης για τη δημιουργία κλίματος εμπιστοσύνης σχετικά με το σημερινό και μελλοντικό Ecu (πρβλ. παράγραφο 2.3.2).

2.1.1.1. Η άρση των νομικών εμποδίων στη χρήση του Ecu αποτελεί ωστόσο ένα βήμα προς την ορθή κατεύθυνση. Εφόσον ύστερα από μερικό χρόνο θα καθιερωθεί το Ecu δεν είναι δυνατόν να παρεμποδισθεί νομικά ο προσδιορισμός «νομισματικό καλάθι Ecu» λίγο πριν από την καθιέρωσή του. Σύμφωνα με το άρθρο 109 Ι, παράγραφος 4, της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, το Ecu πρέπει να καθιερωθεί «ταχέως» με την έναρξη της 3ης φάσης. Η άρση των νομικών εμποδίων για τη χρησιμοποίηση του Ecu δεν πρέπει να φθάσει μέχρι του σημείου ώστε να αποδοθεί σ'αυτή, ήδη κατά τη μεταβατική περίοδο, το καθεστώς ενός νόμιμου μέσου πληρωμών. Ένα τέτοιο καθεστώς για το Ecu θα ήταν ασυμβίβαστο με την απεριόριστη αυτονομία των εθνικών κεντρικών τραπεζών οι οποίες θα τη διατηρήσουν μέχρι την έναρξη της 3ης φάσης. 'Υστερα, κατά τη μεταβατική περίοδο οι εθνικές κεντρικές τράπεζες παραμένουν αρμόδιες και υπεύθυνες στην επικράτεια των κρατών μελών για το ισχύον νόμιμο μέσο πληρωμών.

2.1.1.2. Η Επιτροπή θεωρεί δικαίως ως αφετηρία για την άρση των νομικών εμποδίων το γεγονός ότι το Ecu δεν τέθηκε σε κυκλοφορία σε καμία χώρα ως νόμιμο μέσο πληρωμής. (Τα εκδιδόμενα, στο Βέλγιο και την Ιρλανδία Ecu δεν αποτελούν κατά κανένα τρόπο νόμιμο μέσο πληρωμής αλλά στην ουσία είναι νομίσματα για συλλέκτες) (σημείο 18). Σε ορισμένα κράτη μέλη αποδόθηκε στο Ecu το νομικό καθεστώς ξένου νομίσματος: de jure (Ι, Ρ, Β, L, GR, F, Ε) ή de facto (DΚ, ΙRL, ΝL).

Στη Μεγάλη Βρετανία δεν υπάρχει καμία σχετική νομική ρύθμιση για το Ecu, ωστόσο αυτό μπορεί να χρησιμοποιείται ως συνάλλαγμα. Στην ΟΔΓ το Ecu θεωρείται μόνο ως μονάδα υπολογισμού. Η Γερμανική Ομοσπονδιακή Τράπεζα ανακοίνωσε ωστόσο (1) ότι στα πιστωτικά ιδρύματα της ΟΔΓ επιτρέπεται η κίνηση λογαριασμών και η χορήγηση δανείων σε Ecu.

2.1.1.3. Όταν παραχωρηθεί στο Ecu σε όλα τα κράτη μέλη ένα καθεστώς ισοδύναμο με ξένο νόμισμα, τότε θα αρθεί σειρά νομικών εμποδίων για τη χρήση του (σημείο 51). Ο συλλογισμός αυτός της Επιτροπής είναι ορθός. Ωστόσο τίθεται το ερώτημα αν κατ'αυτό τον τρόπο μόνο θα αυξηθεί η χρήση του Ecu.

2.1.2. Μια έντονη χρήση του Ecu στη μεταβατική φάση προϋποθέτει όχι μόνο την άρση των νομικών εμποδίων. Η διστακτική χρήση του Ecu εξηγείται κυρίως από το κόστος και τους συναλλαγματικούς κινδύνους που προκύπτουν κατά τη μετατροπή του κρατικού νομίσματος σε Ecu και αντίστροφα από Ecu σε κρατικό νόμισμα.

2.2. Οι συναλλαγματικοί κίνδυνοι του Ecu

2.2.1. Τα οικονομικά εμπόδια για τη χρήση του Ecu δεν εξαλείφονται με διατάξεις.

2.2.1.1. Οι κίνδυνοι από τη χρήση τόσο του Ecu όσο και άλλων νομισμάτων έγιναν ορατοί στο ευρύ κοινό από τις μεταβολές, που επιτελέσθηκαν από τον Αύγουστο, στη σχέση ισοτιμίας προς το Ecu, από τις αναταραχές στις συναλλαγματικές αγορές, το Φθινόπωρο του 1992 και το καλοκαίρι του 1993 καθώς και από την απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Διοικητών Τραπεζών της 2ας Αυγούστου 1993 για τη διεύρυνση του ορίου διακυμάνσεων των νομισματικών ισοτιμιών στο Ευρωπαϊκό Νομισματικό Σύστημα σε 15 % (άνω και κάτω).

2.2.1.2. Αναμένεται ο περιορισμός των συναλλαγματικών κινδύνων από τη χρήση του Ecu όπως και γενικά τα νομίσματα άλλων χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τη μεγαλύτερη σύγκλιση των οικονομικών στοιχείων αναφοράς. Υπό συνθήκες ύφεσης και μαζικής ανεργίας ένας μεγαλύτερος βαθμός σύγκλισης, στο εγγύς μέλλον, θα εξαρτηθεί από την επίδειξη ανάλογης πολιτικής βούλησης. Η ΟΚΕ στη γνωμοδότησή της για την πολιτική που πρέπει να ασκηθεί κατά τη μεταβατική περίοδο προς την Οικονομική και Νομισματική Ένωση (2) ανεφέρθη στο εν λόγω θέμα και έθεσε κυρίως τρεις προϋποθέσεις:

2.2.1.2.1. καλύτερος συντονισμός των επιμέρους οικονομικών πολιτικών σε κοινοτικό επίπεδο.

2.2.1.2.2. εντατικότερη πολυμερής εποπτεία των πολιτικών αυτών σε κοινοτικό επίπεδο.

2.2.1.2.3. αμοιβαίος συντονισμός των προγραμμάτων σύγκλισης και ανάκαμψης.

2.2.2. Στο βαθμό που δεν πληρούνται οι προαναφερθείσες στο σημείο 2.2.1.2 προϋποθέσεις δεν πρέπει να βασιζόμεθα στο εντεινόμενο ενδιαφέρον των ιδιωτικών νοικοκυριών για την αναγκαστική χρήση του Ecu. Συνεπώς θεωρείται ορθό ότι η Επιτροπή υπό αυτές τις συνθήκες δεν προτείνει κανένα μέτρο για την τεχνητή προώθηση της χρήσης του Ecu, επειδή τούτο θα μπορούσε να είχε ως συνέπεια απογοητεύσεις και απατηλές υποσχέσεις που θα ήταν επιβλαβείς για την εικόνα του Ecu. Τέτοιες απογοητεύσεις θα επιβάρυναν εκ των προτέρων και την καθιέρωση ενός ενιαίου ευρωπαϊκού νομίσματος με το όνομα Ecu στην 3η φάση της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης.

2.2.3. Η άρση των νομικών εμποδίων στη χρήση του Ecu θα αποβεί χωρίς όφελος, σύντομα, κυρίως των επιχειρήσεων με υπερσυνοριακές δραστηριότητες. Σύμφωνα με τη Λευκή Βίβλο (σημείο 7), η χρήση του Ecu στις εξωτερικές εμπορικές συναλλαγές των κρατών μελών αντιπροσωπεύει μέχρι τώρα μόνο το ποσοστό του 1 έως 2 %. Ωστόσο το μέγεθος των πιστώσεων σε Ecu περί τα μέσα 1993 έφθανε περίπου τα 200 δισ. Ecu ενώ για το συμψηφισμό σε διενέργειες πληρωμών σε Ecu έφθανε ημερησίως το ποσό των 50 δισεκατομμυρίων Ecu.

2.2.4. Αυξημένη σημασία στη χρήση του Ecu για τα συστήματα συμψηφισμού διεθνών οργανισμών όπως το Eurocontrol (ασφάλεια πτήσεων), Amadeus (κράτηση θέσεων σε αεροπορικές πτήσεις και ξενοδοχεία), καθώς και το UIC (διακανονισμός πληρωμών μεταξύ των εταιρειών σιδηροδρόμων), οι οποίες καθορίζουν για το σκοπό αυτό τις ανά χλμ. τιμές εκάστου έτους σε Ecu. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας δεδομένων της ΓΔΙΙ-D/2 της Επιτροπής ο κύκλος εργασιών σε Ecu αυτών των συστημάτων συμψηφισμού ανέρχεται σε 2 150 εκατομμύρια στην περίπτωση του Eurocontrol και σε 7 500 εκατομμύρια στην περίπτωση του UIC (3). Περισσότερες από το 35 % των δαπανών του κοινοτικού προϋπολογισμού, δηλ. περίπου 70 δισεκατομμύρια Ecu καταβλήθηκαν το 1993 σε Ecu (το 1987: λιγότερο από το 6 %).

2.3. Διαφώτιση της κοινής γνώμης και εμπιστοσύνη στο Ecu

2.3.1. Σαν συμπλήρωμα στη Λευκή Βίβλο για τα νομικά εμπόδια ως προς τη χρήση του Ecu η ΟΚΕ προτείνει να ενημερωθεί εκτενώς ο ευρωπαίος πολίτης κατάλληλα και με κατανοητό τρόπο κατά την αρχόμενη μεταβατική φάση της ΟΝΕ την 1η Ιανουαρίου 1994 (1). Αντικείμενο της πληροφόρησης, ιδίως υπό μορφή ενημερωτικών φυλλαδίων, πρέπει να είναι η απάντηση στα προβλήματα των πολιτών και μάλιστα σε ό,τι αφορά:

2.3.1.1. τις επιπτώσεις της ΟΝΕ στην καθημερινότητα των ιδιωτικών νοικοκυριών.

2.3.1.2. τα πλεονεκτήματα και τους κινδύνους της χρήσης του Ecu στη μεταβατική φάση.

2.3.1.3. τις πρακτικές συνέπειες από την ενδεχόμενη αντικατάσταση των εθνικών νομισμάτων από ένα ενιαίο ευρωπαϊκό νόμισμα, το Ecu, στην 3η φάση, ιδίως σε ό,τι αφορά την κυκλοφορία χαρτονομισμάτων και νομισμάτων, την παράσταση τιμών στην τήρηση λογαριασμών, την έκδοση και εξόφληση αξιογράφων καθώς και τα λογιστικά.

2.3.2. Η Επιτροπή οφείλει να διαβουλευθεί με το Ευρωπαϊκό Νομισματικό Ίδρυμα όταν θα προετοιμάσει την προαναφερθείσα στο σημείο 2.3.1 διαφώτιση της κοινής γνώμης σε συνεργασία με τις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών.

2.3.3. Θεωρείται ενδεδειγμένο να ενημερωθεί το Ευρωπαϊκό Νομισματικό Ίδρυμα (ΕΝΙ) κυρίως για τα μέτρα τα οποία προτίθενται να λάβουν τα κράτη μέλη για την άρση των νομικών εμποδίων για τη χρήση του Ecu. Τούτο ισχύει κυρίως για τη νομική εποπτεία των κινδύνων συναλλαγής σε Ecu στους οποίους εκτίθενται τα πιστωτικά ιδρύματα (πρβλ. σημείο 3.1.2).

2.3.4. Στα πλαίσια της ενημέρωσης της κοινής γνώμης πρέπει να τονισθούν οι διάφορες δυνατότητες της χρήσης του «νομισματικού καλαθιού» Ecu κατά τη μεταβατική φάση με όλους τους κινδύνους αλλά και όλα τα πλεονεκτήματα που περικλείει (πρβλ. σημεία 2.2.2 και 3.1.7.3).

2.3.4.1. Στα πλεονεκτήματα πρέπει να συμπεριληφθεί η προοπτική, στην τρίτη φάση, της μετατρεψιμότητας του «νομισματικού καλαθιού» Ecu στο αυτόνομο και, τέλος, στο ενιαίο κοινοτικό νόμισμα, το Ecu σε αναλογία 1:1 σύμφωνα με το άρθρο 109 Ι, παράγραφος 4, ενώ η σχέση μετατροπής των επιμέρους εθνικών νομισμάτων σε Ecu παραμένει αβέβαιη μέχρι το τέλος της μεταβατικής περιόδου. Το Ecu επρόκειτο να ξεπεράσει, μολονότι σήμερα είναι μόνο ένα νομισματικό «καλάθι», το νομικό πλαίσιο του Ecu της 3ης φάσης της νομισματικής ένωσης. Αν επενδύονται, για παράδειγμα, κατά τη μεταβατική φάση κεφάλαια σε μακροπρόθεσμες ομολογίες (2), που εκδίδονται σε Ecu τότε η εξόφληση των επιτοκίων και οι αποσβέσεις τέτοιων δανείων στην 3η φάση θα γίνει στο μελλοντικό ευρωπαϊκό νόμισμα, το Ecu, με αναλογία 1:1 ως προς το σημερινό Ecu.

2.3.4.2. Ένα περαιτέρω μη διαδεδομένο πλεονέκτημα προκύπτει από το «πάγωμα» της σύνθεσης του νομισματικού «καλαθιού», στη 2η φάση, σύμφωνα με το άρθρο 109 ζ της Συνθήκης του Μάαστριχτ. Σύμφωνα με αυτό τα ποσοστά των επιμέρους εθνικών νομισμάτων από τα οποία αποτελείται η Ecu παραμένουν αμετάβλητα. Ωστόσο, σε συνάρτηση με την πορεία των συναλλαγματικών ισοτιμιών μπορεί η στάθμιση των επιμέρους νομισμάτων (και συνεπώς η εκάστοτε ποσοστική αναλογία στο νομισματικό καλάθι) να μεταβάλλεται. Δηλαδή, αντί των μέχρι τώρα κινδύνων δηλαδή της μεταβολής της σύνθεσης του νομισματικού καλαθιού και της μεταβολής των συναλλαγματικών ισοτιμιών, υφίσταται ακόμη μόνο ο κίνδυνος της συναλλαγματικής ισοτιμίας. Έτσι καθίσταται ευκολότερο για τις αγορές να έχουν καταθέσεις σε Ecu ή να μετατρέπουν εκ νέου τις καταθέσεις σε Ecu ενώ θα αποκτούν ή θα διαθέτουν τα παραμένοντα αμετάβλητα ποσοστά του νομισματικού καλαθιού σε επιμέρους νομίσματα (3).

2.3.4.3. Μια πρόσθετη χρήση του νομισματικού καλαθιού Ecu κατά τη μεταβατική περίοδο απορρέει από την υποχρέωση των κρατών μελών να καταβάλουν τα αντιστοιχούντα στα διαρθρωτικά ταμεία ποσά που προορίζονται για τον προϋπολογισμό των Κοινοτήτων και να χορηγούν τις επιδοτήσεις από τα κοινοτικά ταμεία σε Ecu προς τους αποδέκτες των κρατών μελών. Με βάση αυτές τις μεταβιβαστικές πληρωμές σε Ecu αυξάνεται η ανάγκη για το Ecu και οι δυνατότητες συμψηφισμού. Αυτό θα οδηγούσε ίσως στην αύξηση του ενδιαφέροντος των κρατών μελών να δέχονται τις πληρωμές φόρων σε Ecu (πρβλ. σημεία 3.3.2 και 3.3.3).

3. Παρατηρήσεις για τις επιμέρους προτάσεις

3.1. Ecu ως μέσο πληρωμής, ως νόμισμα για τη σύσταση υποθήκης και η χρήση του στα δικαστήρια

3.1.1. Υποστηρίζεται η σύσταση της Επιτροπής για την παραχώρηση του νομικού καθεστώτος του ξένου νομίσματος από όλα τα κράτη μέλη και προβλέπονται ρητά οι εξής δυνατότητες (σημείο 49):

3.1.1.1. να χρησιμοποιείται το Ecu στη σύναψη υποχρεώσεων (σημείο 50).

3.1.1.2. να εκδίδονται τρέχοντα αξιόγραφα σε Ecu και να εξοφλούνται σε Ecu αξιόγραφα τρίτων χωρών (σημείο 27, 52) να προβλέπεται η εισαγωγή μετοχών σε Ecu (σημείο 33).

3.1.1.3. να τηρούνται λογαριασμοί όψεως και καταθέσεις προθεσμίας σε Ecu, να τοκίζονται και η πληρωμή να πραγματοποιείται σε Ecu (σημείο 53).

3.1.2. Ακόμη θεωρείται σκόπιμο να προσαρμοσθούν οι περί εποπτείας διατάξεις ώστε οι κίνδυνοι των πιστωτικών ιδρυμάτων και ασφαλιστικών εταιρειών που ανελήφθησαν σε Ecu να μην είναι επαχθέστεροι σε σχέση με τους κινδύνους που αναφέρθησαν σε άλλα αλλοδαπά νομίσματα (σημείο 54).

3.1.3. Τέλος, στις διατάξεις των επιμέρους κρατών μελών όσον αφορά τη χρήση του Ecu να μην υπάρχουν πλέον συστηματικές διαφορές μεταξύ εντοπίων και ξένων εγκατεστημένων εντός ενός κράτους και υπερσυνοριακώς διακινουμένων (σημείο 56).

3.1.4. Ο βελγικός νόμος της 12ης Ιουλίου 1991 (Moniteur belge της 9ης Αυγούστου 1991), ο γαλλικός νόμος της 16ης Ιουλίου 1992 (Επίσημη Εφημερίδα της Γαλλικής Δημοκρατίας της 18ης Ιουλίου 1992), καθώς και ο λουξεμβουργιανός νόμος της 29ης Ιουλίου 1993, αποτελούν παραδείγματα για την αναφερθείσα στο σημείο 3.1.1 άρση νομικών εμποδίων στη χρήση του Ecu.

3.1.4.1. Ο βελγικός νόμος προβλέπει, τροποποιημένο άρθρο 3 του νόμου της 30ής Δεκεμβρίου 1985, ότι τα ποσά των επίσημων εγγράφων και των διοικητικών πράξεων δύνανται να εκφράζονται όχι μόνο σε βελγικά φράγκα αλλά και σε Ecu ή στο νόμισμα ενός των 24 κρατών μελών του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ).

3.1.4.2. Ο γαλλικός νόμος αφορά κυρίως της προώθηση σχεδίων αποταμίευσης για μετοχές (ΡΕΑ) και φορολογικές απαλλαγές. Ο νόμος προβλέπει ωστόσο (άρθρο 14) ότι οι υποχρεώσεις δύνανται να εκφράζονται σε Ecu. Πριν από την εισαγωγή της διάταξης αυτής ήταν δυνατή η ακύρωση συμβάσεως μεταξύ εντοπίων, οι οποίοι όριζαν την πληρωμή σε αλλοδαπό νόμισμα, χωρίς να πραγματοποιείται οποιαδήποτε υπερσυνοριακή συναλλαγή.

Ο νόμος δεν μετέβαλε την αρχή ότι το γαλλικό φράγκο παραμένει το μόνο νόμιμο μέσο πληρωμών. Επιπλέον η νέα νομική δυνατότητα για τη χρήση του Ecu προϋποθέτει την προηγούμενη συμφωνία αμφοτέρων των συμβαλλομένων. Υπό την προϋπόθεση αυτή επιτρέπεται περαιτέρω η χρήση του Ecu βάσει διοικητικών διατάξεων για παράδειγμα για δημόσιες προκηρύξεις διαγωνισμών και για φόρους καθώς και για την έκδοση ομολογιακών δανείων (άρθρο 37 του σχεδίου του γαλλικού νόμου περί δημοσιονομικών υποθέσεων 1993, σημείο 44).

3.1.5. Ο βελγικός και ο γαλλικός νόμος, που αναφέρονται στο σημείο 3.1.4, αποτελούν βήματα προς την ορθή κατεύθυνση. Δεν επιλύουν όμως το πρόβλημα που τίθεται από τη νομοθεσία ορισμένων κρατών μελών σε συγκεκριμένες περιπτώσεις - ιδίως σε πλειστηριασμούς και αγοραπωλησίες ακινήτων - για την επιβολή της πληρωμής τοις μετρητοίς δηλ. σε τραπεζογραμμάτια και όχι σε λογιστικό χρήμα, δηλ. με τη διάθεση ποσών μέσω επιταγών ή εμβασμάτων. Επειδή σε κανένα κράτος μέλος το Ecu δεν κυκλοφορεί ως μετρητό χρήμα (βλ. σημείο 2.1.1.1) η νομικά ισοδύναμη με ένα αλλοδαπό νόμισμα μεταχείριση του Ecu δίδει τη δυνατότητα να χρησιμοποιείται το Ecu στην πράξη όταν η πληρωμή σε λογιστικό χρήμα επιτρέπεται εφόσον υπάρχουν διαθέσιμα κεφάλαια σε Ecu.

3.1.5.1. Η Ευρωπαϊκή Συμφωνία της 11ης Δεκεμβρίου 1967 για την ανάληψη υποχρεώσεων σε αλλοδαπό νόμισμα δεν διακρίνει μεταξύ μετρητών ή λογιστικού χρήματος (άρθρο 5 του παραρτήματος). Σε ορισμένα κράτη η νομοθεσία και η νομολογία δεν επιτρέπουν τη χρήση λογιστικού χρήματος κατά τον ίδιο τρόπο με τα μετρητά εκτός αν οι συμβαλλόμενοι συμφώνησαν ρητά περί τούτου. Υπό τις περιπτώσεις αυτές οι αναλαμβανόμενες σε Ecu υποχρεώσεις πληρωμών, είτε δεν εκπληρούνται, είτε δεν εκτελούνται σύμφωνα με τις διατάξεις της δικονομίας.

3.1.5.2. Η άρση των νομικών εμποδίων για τη χρήση του Ecu θα ήταν ευπρόσδεκτη αφορμή για το νομοθέτη ώστε να θέσει στην ίδια μοίρα γενικά την πληρωμή σε λογιστικό χρήμα με την πληρωμή «τοις μετρητοίς». Πράγματι, σε ορισμένα κράτη μέλη μπορεί να επιβληθεί, ακόμη και σήμερα, η πληρωμή «τοις μετρητοίς» αν ο πιστωτής το επιθυμεί ή αν δεν έχουν συμφωνήσει τα συμβαλλόμενα μέρη. Τούτο φαίνεται ξεπερασμένο ενόψει της αναδρομικής χρήσης του μετρητού χρήματος και των διατάξεων για την καταπολέμηση του «ξεπλύματος» του χρήματος.

3.1.6. Στις διατάξεις των κωδίκων πολιτικής δικονομίας πρέπει να διασφαλισθεί ότι σε δικαστικές αποφάσεις οι υποχρεώσεις πληρωμών δύνανται να ορίζονται και να καταβάλλονται σε Ecu εφόσον οι συμβαλλόμενοι συμφώνησαν σχετικά. Μια εκτέλεση πρέπει να καθιστά ρητά δυνατή και την ενεχυρίαση περιουσίας επί λογαριασμών σε Ecu. Οι δαπάνες ενδεχόμενης μετατροπής του Ecu σε εγχώριο νόμισμα βαρύνουν το χρεώστη. Ο ενδεχόμενος υπολογισμός γίνεται με βάση τη συναλλαγματική ισοτιμία που ισχύει την ημέρα έκδοσης της δικαστικής απόφασης (όπως προβλέπουν, π.χ., τα άρθρα 1018 και 1650 του βελγικού κώδικα πολιτικής δικονομίας).

3.1.7. Ένας περαιτέρω τομέας για τη χρήση του Ecu αφορά τη νομική δυνατότητα εγγραφής υποθήκης σε Ecu και τη χορήγηση ενυπόθηκων δανείων σε Ecu. Ο αναφερθείς βελγικός νόμος της 12ης Ιουλίου 1991 το προβλέπει ήδη (άρθρο 3) αλλά και τους όρους μετατροπής των υποθηκών σε Ecu προς το εγχώριο νόμισμα.

Οι μεταβολές στη σχέση ισοτιμίας κατά τη μετατροπή του Ecu σε εγχώριο νόμισμα, από το Φθινόπωρο του 1992, κατέδειξαν ότι οι υποθήκες σε Ecu είναι δυνατόν να δημιουργήσουν σημαντικούς κινδύνους για τους οφειλέτες αν υποτιμηθεί το εγχώριο νόμισμα έναντι του Ecu. Οι οφειλέτες πρέπει συνεπώς να επισημαίνουν ρητώς αυτούς τους κινδύνους κατά την εγγραφή υποθήκης σε Ecu και κατά τη χορήγηση ενυπόθηκων δανείων σε Ecu.

3.1.7.1. Τα τελευταία χρόνια τα ενυπόθηκα δάνεια αλλά και άλλες πιστώσεις προσφέρονταν σε Ecu με αρκετά χαμηλότερα επιτόκια από ό,τι το εγχώριο νόμισμα. Η σημειωθείσα, από το Φθινόπωρο 1992, υποτίμηση ορισμένων νομισμάτων έναντι του Ecu σημαίνει ότι οι οφειλέτες έκτοτε για την εξυπηρέτηση του δανείου και την καταβολή των επιτοκίων πρέπει να καταβάλουν περισσότερα εγχώρια νομίσματα απ' ό,τι ανεμένετο. Το μειονέκτημα της υποτίμησης που επιβαρύνει περισσότερο τους οφειλέτες μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτερο απ'ό,τι το πλεονέκτημα του χαμηλότερου επιτοκίου - οπωσδήποτε όταν ο οφειλέτης δεν έχει εισοδήματα σε Ecu πρέπει να καταβληθούν με το αντίστοιχο εγχώριο νόμισμα.

3.1.7.2. Ένα ακόμα συχνά παραβλέψιμο μειονέκτημα, απορρέει από την εγγραφή μιας πρώτης υποθήκης σε Ecu όταν το εγχώριο νόμισμα υποτιμάται έναντι του Ecu. Η αξία της πρώτης υποθήκης σε Ecu μπορεί να μετατραπεί σε εγχώριο νόμισμα εφόσον οι συνολικές τιμές ακίνητων αξιών εγγίζουν την αξία της αγοράς και έτσι δεν υπάρχει πλέον θέση για την εγγραφή μιας περαιτέρω υποθήκης.

3.1.7.3. Οι αναφερθέντες στα σημεία 3.1.7.1 και 3.1.7.2 κίνδυνοι από τις υποθήκες και δάνεια σε Ecu αποτελούν απτό παράδειγμα για τις απογοητεύσεις τις οποίες είναι δυνατόν να υποστούν τα ιδιωτικά νοικοκυριά από τη χρήση του Ecu κατά τη μεταβατική περίοδο. Αποτελεί επιπλέον μία αιτία για την υποστήριξη των ενεργειών της Επιτροπής να μην προτείνει πριν από την 3η φάση οποιοδήποτε μέτρο για μια αναγκαστική προώθηση της χρήσης του Ecu στον ιδιωτικό τομέα (πρβλ. σημείο 2.2.2).

3.2. Εταιρικό κεφάλαιο, τιμολόγια και ισολογισμός σε Ecu

3.2.1. Σύμφωνα με τη Λευκή Βίβλο όλα τα κράτη μέλη πρέπει να δίδουν τις εξής δυνατότητες στις επιχειρήσεις τους:

3.2.1.1. να σχηματίζουν, να αυξάνουν και να μειώνουν το εταιρικό τους κεφάλαιο σε Ecu (σημεία 19, 32, 63).

3.2.1.2. να καθορίζουν τις τιμές τους σε Ecu και (να κοινοποιούν και ανάλογα να εκδίδουν τιμολόγια σε Ecu) με τη σύμφωνη γνώμη των συμβαλλομένων εταίρων (σημεία 29, 64).

3.2.1.3. να πραγματοποιούν το σύνολο των λογιστικών εργασιών τους σε Ecu και να διενεργούν το ετήσιο κλείσιμο των λογαριασμών και να υποβάλουν όλους τους ισολογισμούς σε Ecu (σημεία 34, 63).

3.2.2. Τα κράτη μέλη θα μπορούσαν καταρχήν να περιορίσουν τις προαναφερθείσες στο σημείο 3.2.1 δυνατότητες μόνο στις επιχειρήσεις με υπερσυνοριακές δραστηριότητες (σημείο 66). Οι αναφερθείσες στο σημείο 3.2.1.1 δυνατότητες συνδέονται πάντα με τις αναφερθείσες στο σημείο 3.2.1.3 δυνατότητες και δεν πρόκειται να χρησιμοποιηθούν μόνο για ένα ή για δύο οικονομικά έτη από τις επιχειρήσεις.

3.2.3. Την αναφερθείσα στο σημείο 3.2.1.2 δυνατότητα αναφοράς τιμών και σε Ecu τη χρησιμοποιούν ορισμένες επιχειρήσεις ήδη αυτές καθεαυτές, ιδίως στο λιανικό εμπόριο, σε πωλήσεις μέσω καταλόγων και μέσω αποστολών, στον τουρισμό καθώς και σε επιχειρήσεις ξενοδοχείων και εστιατορίων. Οι τιμές σε Ecu αποτελούν μια ευκολία κυρίως σε μεθοριακές περιοχές, σε τουριστικά αξιοθέατα και σε διεθνείς αλυσίδες ξενοδοχείων τη σύγκριση τιμών για την αποφυγή απογοητεύσεων 7 ωστόσο, πρέπει να επισημανθεί ότι:

3.2.3.1. οι τιμές σε Ecu αναπροσαρμόζονται ανάλογα με την εξέλιξη της πορείας των συναλλαγματικών ισοτιμιών.

3.2.3.2. οι τιμές σε Ecu δε στρογγυλεύονται «απλόχερα» προς τα πάνω.

3.2.3.3. οπωσδήποτε η τιμή μετατροπής (βάσει της οποίας υπολογίζονται οι τιμές σε Ecu) αναγράφεται με σαφήνεια.

3.2.4. Επιχειρήσεις οι οποίες εμφανίζουν τις εκθέσεις πεπραγμένων και τους ισολογισμούς τους σε τιμές Ecu και σε άλλα νομίσματα υποχρεούνται να αναφέρουν με σαφήνεια το εγχώριο νόμισμα που αποτέλεσε τη βάση της τιμής μετατροπής Ecu.

3.3. Δασμοί και φόροι σε Ecu

3.3.1. Οι επιβαλλόμενοι στα εξωτερικά σύνορα της Κοινότητας δασμοί εισρέουν αμέσως στον καταρτιζόμενο σε Ecu προϋπολογισμό της Κοινότητας. Κρίνεται σκόπιμο να τροποποιηθεί σχετικά ο τελωνειακός κώδικας της Ευρωπαϊκής Κοινότητας ώστε να προβλέπει τις εξής δυνατότητες (σημείο 71):

3.3.1.1. η δασμολογική αξία να εκφράζεται και σε Ecu.

3.3.1.2. τα έντυπα σχετικά με τους δασμούς να περιλαμβάνουν ειδικό κεφάλαιο σε Ecu.

3.3.1.3. οι δασμοί δύνανται να καταβάλονται σε Ecu.

3.3.2. Αναμένεται ότι πολλές επιχειρήσεις με πολυεθνικές δραστηριότητες θα χρησιμοποιήσουν τη δυνατότητα του σημείου 3.2.1.3 να μετατρέπουν το σύνολο των λογιστικών τους σε Ecu. Θα ήταν συνεπώς εύλογο να προβλεφθεί για τις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις η πραγματοποίηση σε Ecu της εκτίμησης του επιβλητέου φόρου και η δυνατότητα καταβολής του σε Ecu. Διαφορετικά θα ελαμβάνοντο υπόψη για την καταβολή φόρων ακόμη σε εγχώριο νόμισμα ορισμένες θέσεις του ισολογισμού όπου περιέχονται πραγματοποιηθέντα έσοδα σε Ecu.

3.3.3. Στη Γαλλία και στις Κάτω Χώρες υπάρχει η δυνατότητα καταβολής φόρων σε Ecu. Τη δυνατότητα αυτή μπορούν να την εκμεταλλευτούν και ιδιωτικά νοικοκυριά που έχουν εισοδήματα σε Ecu. Καταρχήν εξετάζεται η δυνατότητα καταβολής φόρων σε Ecu για επιχειρήσεις των οποίων τα έσοδα σε Ecu υπερβαίνουν τις δαπάνες τους σε Ecu. Τούτο ισχύει όταν η σχέση μετατροπής προς το εγχώριο νόμισμα έχει χειροτερεύσει κατά τη διάρκεια του έτους χρήσεως και ένα τέτοιο πλεόνασμα των επιχειρήσεων πρέπει να ισοσκελισθεί, άλλως, με τη ζημία από τη διακύμανση της τιμής.

3.3.4. Η καταβολή φόρων σε Ecu θα μπορύσε να είναι ενδιαφέρουσα για τις κρατικές αρχές όταν προκύπτει ανάγκη διάθεσης ορισμένου ποσού σε Ecu από την πραγματοποίηση μεταβιβαστικών πληρωμών σε Ecu με τον κοινοτικό προϋπολογισμό (πρβλ. σημείο 2.3.4.3).

3.4. Το Ecu στο κοινοτικό δίκαιο

3.4.1. Θεωρείται σκόπιμο να γίνεται συστηματικά ρητή αναφορά στο Ecu και στο κοινοτικό δίκαιο.

3.4.2. Τούτο αφορά κυρίως τις προτάσεις οδηγιών, κανονισμών και αποφάσεων στον τομέα των ασφαλειών, του πιστωτικού συστήματος, των χρηματιστηριακών αξιών και του εταιρικού δικαίου που εξετάζονται σήμερα, ιδίως σε ό,τι αφορά το καταστατικό μιας ευρωπαϊκής εταιρείας, ευρωπαϊκού συνεταιρισμού, Ευρωπαϊκή Εταιρεία Αλληλοβοηθείας καθώς και ο Ευρωπαϊκός Όμιλος Οικονομικού Σκοπού (ΕΟΟΣ) (σημείο 76).

3.4.3. Η χρήση του Ecu πρέπει να προβλέπεται και στην ανάθεση της εκτέλεσης δημοσίων συμβάσεων εφόσον ισχύουν σχετικά κοινοτικές διατάξεις.

Βρυξέλλες, 23 Φεβρουαρίου 1994.

Ο Πρόεδρος της

Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Susanne TIEMANN

(1) Έγγρ. SEC(92) 2472 τελικό.

(2) Π.χ. 1002/90, Ομοσπονδιακή Εγκύκλιος της 5ης Ιανουαρίου 1990.

(3) Βλ. «Ανάλυση των σχετικών πολιτικών στη μεταβατική φάση προς την ΟΝΕ στην Κοινότητα», ΕΕ αριθ. C 34 της 2. 2. 1994, σ. 25.

(4) Πρβλ. Economie europιenne, supplιment Α αριθ. 4/93.

(5) ΕΕ αριθ. C 34 της 2. 2. 1994, σημείο 1.6.1, σ. 25.

(6) Μόνο η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων χορήγησε περί τα τέλη του 1992 δάνεια σε Ecu συνολικού ύψους 13,4 δισεκατομμυρίων Ecu.

(7) Βλ. παράρτημα με τις μεταβολές στη σύνθεση του νομισματικού καλαθιού Ecu (στοιχεία της Γενικής Διεύθυνσης ΙΙ Δ2 Ecu της Ευρωπαϊκής Επιτροπής).