[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 18.7.2007

COM(2007) 418 τελικό

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΟΔΟ ΠΟΥ ΣΗΜΕΙΩΘΗΚΕ ΣΤΗΝ ΕΠΑΝΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΠΡΟΣΘΕΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ {SEC(2007)998}

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΟΔΟ ΠΟΥ ΣΗΜΕΙΩΘΗΚΕ ΣΤΗΝ ΕΠΑΝΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΠΡΟΣΘΕΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ

ΣΥΝΟΨΗ

Τα πρόσθετα τροφίμων υπόκεινται σε αξιολόγηση ασφάλειας πριν επιτραπεί η χρήση τους στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Απαιτείται επίσης να επαναξιολογούνται όποτε είναι απαραίτητο βάσει των μεταβαλλόμενων όρων χρήσης και των νέων επιστημονικών στοιχείων. Σύμφωνα με τις οδηγίες 2003/114/EΚ και 2003/115/EΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου η Επιτροπή οφείλει να υποβάλει έκθεση προόδου στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο σχετικά με τις επαναξιολογήσεις των προσθέτων τροφίμων που διενεργήθηκαν.

Η παρούσα έκθεση παρέχει μια περίληψη των πρόσφατων επαναξιολογήσεων προσθέτων που διενεργήθηκαν από την επιστημονική επιτροπή τροφίμων (SCF) και την ευρωπαϊκή αρχή για την ασφάλεια των τροφίμων (EFSA) και περιγράφει τις συναφείς ενέργειες που αναλήφθηκαν από την Ευρωπαίκή Επιτροπή με βάση τις επιστημονικές γνωμοδοτήσεις.

Ορισμένες από τις αξιολογήσεις προσθέτων διενεργήθηκαν όταν συστάθηκε η επιστημονική επιτροπή τροφίμων τη δεκαετία του 70. Συνεπώς, η Επιτροπή θεώρησε ότι ήταν καιρός να ζητήσει από την ευρωπαϊκή αρχή για την ασφάλεια των τροφίμων να αναλάβει την επανεξέταση των αξιολογήσεων όλων των επιτρεπόμενων σήμερα προσθέτων τροφίμων. Η παρούσα έκθεση περιγράφει επιπλέον το σκεπτικό και τον καθορισμό προτεραιοτήτων για την έκθεση αυτή από την ευρωπαϊκή αρχή για την ασφάλεια των τροφίμων.

1. Εισαγωγή

Η έγκριση προσθέτων τροφίμων για χρήση σε τρόφιμα είναι εναρμονισμένη στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Η οδηγία-πλαίσιο 89/107/ΕΟΚ[1] θεσπίζει γενικές αρχές για τη χρήση και έγκριση προσθέτων τροφίμων, ενώ τρεις ειδικές οδηγίες για τα γλυκαντικά (οδηγία 94/35/ΕΚ[2]), τις χρωστικές (οδηγία 94/36/ΕΚ[3]) και τα πρόσθετα πλην των χρωστικών και των γλυκαντικών (οδηγία 95/2/ΕΚ[4]) καθορίζουν τους κανόνες με βάση τους οποίους μπορούν να χρησιμοποιούνται τα πρόσθετα, σε ποια τρόφιμα και με ποιους όρους χρήσης. Το νομικό αυτό πλαίσιο συμπληρώνεται από τρεις οδηγίες της Επιτροπής που ορίζουν προδιαγραφές (ειδικά κριτήρια καθαρότητας) για τα εγκεκριμένα πρόσθετα τροφίμων (οδηγίες 95/31/ΕΚ[5], 95/45/ΕΚ[6] και 96/77/ΕΚ[7]).

Οι εγκρίσεις βασίζονται σε τρία κριτήρια:

( το πρόσθετο δεν θέτει σε κίνδυνο την υγεία του καταναλωτή,

( υπάρχει τεχνολογική ανάγκη για τη χρήση αυτή και

( ο καταναλωτής δεν παραπλανάται από τη χρήση προσθέτου.

Σύμφωνα με την οδηγία-πλαίσιο 89/107/ΕΟΚ, πριν από τη θέσπιση διατάξεων που είναι πιθανόν να επηρεάσουν τη δημόσια υγεία, όπως είναι η κατάρτιση καταλόγων προσθέτων και των όρων χρήσης τους, πρέπει να ζητείται η γνώμη της επιστημονικής επιτροπής τροφίμων (SCF), η οποία έχει αντικατασταθεί από την ευρωπαϊκή αρχή για την ασφάλεια των τροφίμων (EFSA). Συνεπώς, τα πρόσθετα τροφίμων έχουν αξιολογηθεί ως προς την ασφάλειά τους από την επιστημονική επιτροπή τροφίμων ή την ευρωπαϊκή αρχή για την ασφάλεια των τροφίμων πριν από την έγκριση της κυκλοφορίας τους.

Η οδηγία 89/107/ΕΟΚ απαιτεί επίσης να παρακολουθούνται διαρκώς τα πρόσθετα τροφίμων και, όταν χρειάζεται, να επαναξιολογούνται υπό το φως των μεταβαλλομένων συνθηκών χρήσης και των νέων επιστημονικών στοιχείων.

Συνεπώς, ορισμένα πρόσθετα τροφίμων επαναξιολογήθηκαν τα τελευταία χρόνια όταν ζητήθηκαν ή έγιναν γνωστά με άλλο τρόπο νέα επιστημονικά στοιχεία.

Υπάρχουν διάφοροι λόγοι για τους οποίους η Επιτροπή έκρινε σκόπιμη την έναρξη συστηματικής επαναξιολόγησης προσθέτων τροφίμων:

(1) Η Επιτροπή ενέκρινε πρόσφατα πρόταση νέου κανονισμού[8] για τα πρόσθετα τροφίμων, όπως είχε ανακοινώσει στη λευκή βίβλο για την ασφάλεια των τροφίμων. Σε αυτό το πλαίσιο, η Επιτροπή πρότεινε να επισημοποιήσει την πρόθεσή της εισάγοντας μια απαίτηση συστηματικής επαναξιολόγησης όλων των εγκεκριμένων προσθέτων τροφίμων.

(2) Η έκθεση της Επιτροπής σχετικά με την πρόσληψη προσθέτων τροφίμων στην Ευρωπαϊκή Ένωση[9], που δημοσιεύθηκε το 2001, κατέδειξε ότι η πρόσληψη ορισμένων προσθέτων τροφίμων μπορεί εν δυνάμει να υπερβεί την αποδεκτή ημερήσια δόση (ΑΗΔ).

(3) Στο πλαίσιο της τροποποίησης της οδηγίας 95/2/ΕΚ και της οδηγίας 94/35/ΕΚ για τα γλυκαντικά (οδηγίες 2003/114/ΕΚ[10] και 2003/115/ΕΚ[11]), ζητήθηκε από την Επιτροπή να υποβάλει έκθεση προόδου σχετικά με την επαναξιολόγηση των προσθέτων τροφίμων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο, ιδίως για τα πρόσθετα εκείνα για οποία, στην έκθεση του 2001 σχετικά με τα επίπεδα πρόσληψης, επισημάνθηκε ότι πιθανώς υπερέβαιναν την ΑΗΔ.

(4) Το Σκανδιναβικό Συμβούλιο Υπουργών υπέβαλε στην Επιτροπή έκθεση με τίτλο «Πρόσθετα τροφίμων στην Ευρώπη το 2000»[12]. Η έκθεση αυτή αποτελεί μια καλή βάση για την ιεράρχηση των προτεραιοτήτων επαναξιολόγησης των προσθέτων. Εξετάζει, με βάση τις σημερινές προδιαγραφές για την εκτίμηση της ασφάλειας, κατά πόσον εξακολουθούν να ισχύουν και να είναι επαρκείς οι αξιολογήσεις της ασφάλειας των προσθέτων, τις οποίες είχε διενεργήσει η επιστημονική επιτροπή τροφίμων. Επιπλέον, εξετάζει κατά πόσον έχουν δημοσιευθεί σημαντικές νέες τοξικολογικές μελέτες από την τελευταία αξιολόγηση μιας ουσίας από την επιστημονική επιτροπή τροφίμων.

Συνεπώς, η Επιτροπή ζήτησε από την EFSA να επαναξιολογήσει όλα τα επιτρεπόμενα σήμερα στην ΕΚ πρόσθετα τροφίμων.

Η παρούσα έκθεση εκπονήθηκε ως απάντηση στα αιτήματα που διατυπώθηκαν στις οδηγίες 2003/114/EΚ και 2003/115/EΚ. Η εντολή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι να υποβάλει έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο στην οποία να σκιαγραφεί την πρόοδο που σημειώθηκε κατά τις επαναξιολογήσεις προσθέτων και να θέτει ένα προσωρινό χρονοδιάγραμμα για μελλοντικές επαναξιολογήσεις.

Η παρούσα έκθεση περιγράφει την αξιολόγηση ασφάλειας που γίνεται στα πρόσθετα τροφίμων πριν από την έγκριση της κυκλοφορίας τους και αναφέρει παραδείγματα πρόσφατων επαναξιολογήσεων εγκεκριμένων προσθέτων τροφίμων. Δίνει επίσης μια εποπτεία του τρόπου οργάνωσης της εν εξελίξει επαναξιολόγησης των χρωστικών των τροφίμων και περιγράφει άλλες εν εξελίξει επαναξιολογήσεις. Περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με πρόσφατες επαναξιολογήσεις παρέχονται επίσης σε συνοδευτικό έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής.

2. Αξιολογηση της Ασφαλειασ

Πριν από την έγκρισή τους, τα πρόσθετα τροφίμων αξιολογούνται όσον αφορά την ασφάλειά τους από ανεξάρτητους επιστημονικούς φορείς που παρέχουν συμβουλευτική υποστήριξη στην Επιτροπή. Η επιστημονική επιτροπή τροφίμων, που συστάθηκε το 1974, εκπλήρωνε αυτό το έργο ως το Μάιο του 2003. Το έργο της προαναφερόμενης επιτροπής ήταν να συμβουλεύει την Επιτροπή για κάθε πρόβλημα σχετικό με την προστασία της υγείας και της ασφάλειας προσώπων, το οποίο ανέκυπτε ή ήταν πιθανό να ανακύψει από την κατανάλωση τροφίμων, ιδίως για θέματα διατροφής, υγιεινής και τοξικολογίας.

Γι’ αυτό, αν και η νομοθεσία για την έγκριση και τη χρήση προσθέτων στα τρόφιμα εναρμονίστηκε πλήρως και ολοκληρώθηκε μόλις το 1995, υπάρχει μια μακρά παράδοση αξιολόγησης της ασφάλειας των προσθέτων των τροφίμων στην ΕΕ.

Από το Μάιο του 2003 η επιστημονική επιτροπή τροφίμων αντικαταστάθηκε από την ευρωπαϊκή αρχή για την ασφάλεια των τροφίμων (EFSΑ), η οποία συστάθηκε με τον κανονισμό-πλαίσιο (ΕΚ) αριθ. 178/2002, της 28ης Ιανουαρίου 2002[13].

Όπως η επιστημονική επιτροπή τροφίμων, έτσι και η Αρχή παρέχει ανεξάρτητες επιστημονικές συμβουλές για όλα τα θέματα που συνδέονται με την ασφάλεια των τροφίμων και των ζωοτροφών. Οι εκτιμήσεις επικινδυνότητας της EFSA παρέχουν στους διαχειριστές της επικινδυνότητας μια έγκυρη επιστημονική βάση για τον καθορισμό νομοθετικών ή κανονιστικών μέτρων με γνώμονα την εφαρμοζόμενη πολιτική, τα οποία πρέπει να ληφθούν για την εξασφάλιση υψηλού επιπέδου προστασίας του καταναλωτή όσον αφορά την ασφάλεια των τροφίμων.

Πέρα από τον καθορισμό της τεχνολογικής ανάγκης και της αξίας για τους καταναλωτές ενός προτεινόμενου προσθέτου τροφίμου, είναι απαραίτητο να αξιολογηθούν οι επιπτώσεις για την υγεία του καταναλωτή λόγω της παρουσίας του προσθέτου αυτού στο τρόφιμο.

Στο πλαίσιο της EFSA, η εκτίμηση της επικινδυνότητας όσον αφορά τα πρόσθετα τροφίμων συνήθως διενεργείται από την ομάδα για τις πρόσθετες ύλες των τροφίμων, τα αρτύματα, τα βοηθητικά μέσα επεξεργασίας και τα υλικά που βρίσκονται σε επαφή με τα τρόφιμα (AFC) , η οποία και εκδίδει γνωμοδοτήσεις για την ασφάλειά τους.

Οι πληροφορίες που θα πρέπει να υποβληθούν για να διενεργηθεί η αξιολόγηση της ασφάλειας ενός προσθέτου περιλαμβάνονται στο έγγραφο οδηγιών[14] που συντάχθηκε από την επιστημονική επιτροπή τροφίμων (το οποίο εκδόθηκε τον Ιούλιο του 2001). Στη συνέχεια, αυτό το έγγραφο οδηγιών υιοθετήθηκε από την ομάδα AFC κατά τη δεύτερη συνεδρίασή της στις 9 Ιουλίου 2003. Η επιστημονική επιτροπή τροφίμων εξέδωσε κατευθυντήριες γραμμές για την αξιολόγηση της ασφάλειας των προσθέτων τροφίμων[15] το 1980. Έκτοτε δημοσιεύθηκαν διάφορα έγγραφα οδηγιών σχετικά με τις αρχές της εκτίμησης της ασφάλειας προσθέτων τροφίμων, μεταξύ άλλων από τη μεικτή επιτροπή εμπειρογνωμόνων FAO/ΠOY για τα πρόσθετα τροφίμων (JECFA)[16], και υπάρχει πλέον σε σημαντικό βαθμό συναίνεση γύρω από τις γενικές αυτές αρχές.

Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές της επιστημονικής επιτροπής τροφίμων, ο στόχος της διενέργειας τοξικολογικών δοκιμών είναι να καθοριστεί κατά πόσον η ουσία, όταν χρησιμοποιείται με τον τρόπο που προτείνεται και στις ποσότητες που προτείνονται, ενέχει υπολογίσιμο κίνδυνο για την υγεία των καταναλωτών. Οι δοκιμές αυτές θα πρέπει να παρέχουν πληροφορίες όχι μόνο για τον μέσο καταναλωτή αλλά επίσης για εκείνες τις πληθυσμιακές ομάδες των οποίων τα πρότυπα κατανάλωσης τροφίμων, η κατάσταση του οργανισμού ή η κατάσταση της υγείας μπορούν να τις καταστήσουν ευάλωτες, π.χ. νεαρή ηλικία, εγκυμοσύνη, διαβήτης κ.λπ. Στις κατευθυντήριες γραμμές δίνεται ένα γενικό πλαίσιο για το βασικό πυρήνα δοκιμών και για άλλες δοκιμές. Ο βασικός πυρήνας δοκιμών περιλαμβάνει δοκιμές για το μεταβολισμό και την τοξικοκινητική, την υποχρόνια τοξικότητα, τη γονιδιοτοξικότητα, τη χρόνια τοξικότητα και την καρκινογένεση, καθώς και δοκιμές για την τοξικότητα στην αναπαραγωγή και στην ανάπτυξη. Άλλες δοκιμές περιλαμβάνουν μελέτες ανοσοτοξικότητας, αλλεργιογένεσης, τροφικής δυσανεξίας, νευροτοξικότητας και μελέτες in vitro εναλλακτικά προς τις μελέτες in vivo.

Όπως αναφέρεται στις κατευθυντήριες γραμμές, οι απαιτούμενες μελέτες θα εξαρτηθούν από τη χημική φύση του προσθέτου, τις προβλεπόμενες χρήσεις του και τα επίπεδα χρήσης του στα τρόφιμα είτε πρόκειται για νέο πρόσθετο είτε για επανεξεταζόμενο υπάρχον πρόσθετο. Πέρα από τις εργαστηριακές δοκιμές, μπορεί να είναι δυνατόν να χρησιμοποιηθούν ανθρώπινα δεδομένα από την ιατρική πρακτική, επιδημιολογικές μελέτες ή από ομάδες που εκτέθηκαν σε κρίσμο βαθμό. Ωστόσο, αναγνωρίζεται ότι, για τα νέα πρόσθετα τροφίμων, η αξιολόγηση της ασφάλειας γενικά βασίζεται σε εμπειρικά δεδομένα που προέρχονται σε μεγάλο βαθμό από έρευνες σε πειραματόζωα. Εάν η βιολογική δράση μιας ουσίας έχει εξακριβωθεί ποιοτικά και ποσοτικά σε σειρά δοκιμών σε πειραματόζωα, οι πιθανές επιπτώσεις στον άνθρωπο μπορούν να εκτιμηθούν στη συνέχεια από τοξικολόγους με προσεκτική παρεκβολή.

3. Καθορισμός προτεραιοτήτων

3.1. Χρωστικές

Οι συνθετικές χρωστικές ήταν μεταξύ των πρώτων προσθέτων που έπρεπε να αξιολογηθούν, αφού πολλές αξιολογήσεις τους χρονολογούνταν από τη δεκαετία του 70 και του 80. Για ορισμένες από αυτές τις χρωστικές δημοσιεύθηκαν πολλές καινούργιες μελέτες και τα αποτελέσματά τους θα πρέπει να περιληφθούν στην αξιολόγηση.

Η έκθεση του Σκανδιναβικού Συμβουλίου (Πρόσθετα τροφίμων στην Ευρώπη το 2000) καταλήγει στο ίδιο συμπέρασμα δίνοντας προτεραιότητα σε ορισμένές φυσικές χρωστικές. Η έκθεση αναφέρει συμπερασματικά ότι έχουν υποβληθεί σε πολύ λίγες δοκιμές και ότι οι αξιολογήσεις βασίζονταν περισσότερο σε υποθέσεις. Για παράδειγμα, ορισμένες χρωστικές θεωρούνταν αποδεκτές εφόσον προέρχονταν από τρόφιμα και ότι το αποτέλεσμα της κατανάλωσής τους ως χρωστικών δεν θα διέφερε σημαντικά από το αναμενόμενο αποτέλεσμα της κατανάλωσης των τροφίμων που τις περιείχαν. Ωστόσο, επειδή οι προδιαγραφές γι’ αυτές τις χρωστικές επιτρέπουν να προέρχονται επίσης από άλλες πηγές, παρατηρείται δε μια τάση στους παραγωγούς να αντικαθιστούν τις συνθετικές χρωστικές από φυσικές, δεν είναι βέβαιο ότι εξακολουθούν να πληρούνται αυτές οι προϋποθέσεις. Επομένως, χρειάζεται νέα εκτίμηση της ασφάλειας. Η έκθεση δίνει μικρή έως μέτρια προτεραιότητα στην επαναξιολόγηση των συνθετικών χρωστικών.

Η έκθεση του Σκανδιναβικού Συμβουλίου προτείνει, επομένως, να δοθεί στην πλειονότητα των φυσικών χρωστικών μεγαλύτερη προτεραιότητα επαναξιολόγησης σε σχέση με τις συνθετικές χρωστικές.

3.2. Διάφορα πρόσθετα τροφίμων

Η επαναξιολόγηση των νιτρωδών και των νιτρικών αλάτων χαρακτηρίστηκε ως ζήτημα προτεραιότητας ύστερα από την απόφαση του Δικαστηρίου στην υπόθεση C-3/00, Δανία κατά Επιτροπής[17]. Επιπλέον, η οδηγία 2003/114/EΚ ορίζει ως ζήτημα προτεραιότητας την επαναξιολόγηση των πολυσορβικών αλάτων.

Ακόμη, το Σκανδιναβικό Συμβούλιο χαρακτήρισε ως μέτριας προτεραιότητας την επαναξιολόγηση ορισμένων προσθέτων της ομάδας των αντιοξειδωτικών και των συντηρητικών. Ωστόσο, οι κατηγοριοποιήσεις είναι λιγότερο ομοιογενείς από εκείνες που αφορούν τις χρωστικές ή τις γλυκαντικές ουσίες.

3.3. Γλυκαντικές ουσίες

Η αξιολόγηση της ασφάλειας των περισσότερων γλυκαντικών είναι πρόσφατη. Γι’ αυτό, οι γλυκαντικές ουσίες έχουν τη μικρότερη προτεραιότητα για την επαναξιολόγηση. Ωστόσο, επειδή δημοσιεύθηκαν πρόσφατα μελέτες για την ασφάλεια της ασπαρτάμης, η EFSA επαναξιολόγησε πρόσφατα την ασπαρτάμη δίνοντάς της μεγάλη προτεραιότητα.

4. Αποτελεσμα και σταδιο στο οποιο βρισκονται προσφατεσ και εν εξελιξει επαναξιολογησεισ

Τα αποτελέσματα και το στάδιο στο οποίο βρίσκονται ορισμένες πρόσφατες και συνεχιζόμενες επαναξιολογήσεις δίνονται παρακάτω, ενώ περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με αυτές και με άλλες επαναξιολογήσεις παρέχονται σε έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής[18].

4.1. Νισίνη (Ε 234) και ναταμυκίνη (Ε 235)

Η νισίνη έχει εγκριθεί για τη συντήρηση τροφίμων με την οδηγία 95/2/ΕΚ. Η νισίνη επιτρέπεται στο τυρί που έχει υποστεί ωρίμανση και στο ανακατεργασμένο τυρί, σε ορισμένες κρέμες ή πουτίγκες, σε πηγμένες κρέμες και στο τυρί μασκαρπόνε.

Η ναταμυκίνη έχει επίσης εγκριθεί για τη συντήρηση τροφίμων με την οδηγία 95/2/ΕΚ. Η ναταμυκίνη επιτρέπεται για την επιφανειακή επεξεργασία του τυριού και των διατηρημένων με ξηρή μέθοδο λουκάνικων.

Η επιστημονική συντονιστική επιτροπή εξέδωσε γνωμοδότηση για τη μικροβιακή αντοχή στις 28 Μαΐου 1999[19]. Με βάση τη γνωμοδότηση αυτή, η Επιτροπή εξέδωσε στις 20 Ιουνίου 2001 ανακοίνωση για μια κοινοτική στρατηγική κατά της μικροβιακής αντοχής[20]. Η δράση 9 που περιλαμβάνεται στην ανακοίνωση αφορά την επανεξέταση της χρήσης δύο εγκεκριμένων αντιμικροβιακών παραγόντων στα τρόφιμα, της νισίνης και της ναταμυκίνης.

Η επαναξιολόγηση της νισίνης ολοκληρώθηκε τον Ιανουάριο του 2006 και η ομάδα AFC εξέδωσε γνωμοδότηση για τη νισίνη με τα ακόλουθα συμπεράσματα[21]:

«Η νισίνη έχει αντιμικροβιακή δράση με δύο τρόπους· δεσμεύει το λιπίδιο ΙΙ και στη συνέχεια αναστέλλει τη σύνθεση του κυτταρικού τοιχώματος καθώς επίσης σχηματίζει πόρους στην κυτταροπλασμική μεμβράνη. Η νισίνη χρησιμοποιείται ως συντηρητικό τροφίμων και δεν έχει θεραπευτική χρήση σήμερα. Δεν έχει αναφερθεί ότι οι σποραδικές μεταλλαγμένες μορφές βακτηριδίων που είναι ανθεκτικές στη νισίνη παρουσιάζουν διασταυρούμενη αντοχή σε θεραπευτικά αντιβιοτικά. Η Ομάδα θεωρεί ότι αυτό οφείλεται ενδεχομένως στο διαφορετικό τρόπο αντιμικροβιακής δράσης των θεραπευτικών αντιβιοτικών αφενός και της νισίνης αφετέρου και ότι η ανάπτυξη αντοχής στα αντιβιοτικά δεν φαίνεται πιθανό να αποτελεί πρόβλημα σε σχέση με τη χρήση της νισίνης στα τρόφιμα.»

Όπως και με τη νισίνη, η Επιτροπή ζήτησε από την EFSA να εκδώσει γνωμοδότηση για την ασφάλεια χρήσης της ναταμυκίνης ως προσθέτου τροφίμων και επίσης να εξετάσει το θέμα της μικροβιακής αντοχής και της χρήσης ναταμυκίνης. Η επαναξιολόγηση αυτή αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί έως τα μέσα του 2007.

4.2. Ρ-υδροξυβενζοϊκές ενώσεις (E 214 – 219)

Οι p-υδροξυβενζοϊκές ενώσεις επιτρέπεται να χρησιμοποιούνται ως συντηρητικά σε ορισμένες επικαλύψεις κρεάτων, σε σνακ με βάση τις πατάτες ή τα δημητριακά, σε ξηρούς καρπούς με επικάλυψη, σε ορισμένα είδη ζαχαροπλαστικής και σε διαιτητικά συμπληρώματα διατροφής σε υγρή μορφή σύμφωνα με την οδηγία 95/2/ΕΚ.

Η επιστημονική επιτροπή τροφίμων αξιολόγησε τις p-υδροξυβενζοϊκές ενώσεις (paraben) το 1994[22] και όρισε ως προσωρινή ΑΗΔ τα 0-10 mg/kg βάρους σώματος για το άθροισμα των μεθυλεστέρων, αιθυλεστέρων και προπυλεστέρων του p-υδροξυβενζοϊκού οξέος και των αλάτων νατρίου των ουσιών αυτών. Η ΑΗΔ χαρακτηρίστηκε προσωρινή, επειδή η επιστημονική επιτροπή τροφίμων έκρινε ότι οι διαθέσιμες τοξικολογικές πληροφορίες είχαν ορισμένες ανεπάρκειες και ασάφειες. Γι’ αυτό, η επιστημονική επιτροπή τροφίμων ζήτησε τη διεξαγωγή νέας μελέτης τερατογένεσης στον αρουραίο δια της στοματικής οδού.

Το 2000 η επιστημονική επιτροπή τροφίμων επανέλαβε την επιθυμία της να επανεξετάσει την ασφάλεια των paraben. Κατά την τελευταία της συνεδρίαση τον Απρίλιο του 2003 η εν λόγω επιστημονική επιτροπή επισήμανε ότι δεν είχαν υποβληθεί δεδομένα από τη βιομηχανία τροφίμων προς υποστήριξη των paraben και επέστησε την προσοχή στη δήλωση που είχε κάνει τον Οκτώβριο του 2000 ότι η προσωρινή ΑΗΔ θα έπρεπε να αποσυρθεί εφόσον δεν υποβάλλονταν περαιτέρω στοιχεία.

Επιπλέον, η οδηγία 2003/114 ζήτησε από την Επιτροπή και την EFSA να επανεξετάσει τους όρους χρήσης των E 214 – 219 p-υδροβενζοϊκών ενώσεων και των αλάτων νατρίου τους πριν από την 1η Ιουλίου 2004.

Η επαναξιολόγηση ολοκληρώθηκε τον Ιούλιο του 2004 και η ομάδα AFC εξέδωσε γνωμοδότηση[23] με τα ακόλουθα συμπεράσματα:

«Η Ομάδα καθόρισε μια γενική (για το σύνολο της ομάδας) αποδεκτή ημερήσια δόση (ΑΗΔ) 0-10 mg/kg βάρους σώματος για το άθροισμα των μεθυλεστέρων και αιθυλεστέρων του p-υδροξυβενζοϊκού οξέος και των αλάτων νατρίου των ουσιών αυτών […] Η Ομάδα έκρινε ότι το 4-υδροξυβενζοϊκό προπύλιο δεν πρέπει να περιληφθεί σ’ αυτή την ομάδα ΑΗΔ, διότι το 4-υδροξυβενζοϊκό προπύλιο, σε αντίθεση με το 4-υδροξυβενζοϊκό μεθύλιο και το 4-υδροξυβενζοϊκό αιθύλιο, έχει επίδραση στις σεξουαλικές ορμόνες και στα αναπαραγωγικά όργανα νεαρών αρσενικών αρουραίων.

Η Ομάδα δεν είναι σε θέση να συστήσει ΑΗΔ για το 4-υδροξυβενζοϊκό προπύλιο, λόγω απουσίας σαφούς NOAEL (επίπεδο στο οποίο δεν παρατηρούνται δυσμενείς επιδράσεις).»

Συνεπώς, η Επιτροπή πρότεινε τον Οκτώβριο του 2004 να διαγραφούν από την οδηγία 95/2/ΕΚ το E 216 p-υδροξυβενζοϊκό προπύλιο και το E 217 p-υδροξυβενζοϊκού προπυλίου, άλας με νάτριο[24]. Η τροποποίηση της οδηγίας 95/2/ΕΚ εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο στις 5 Ιουλίου 2006[25].

4.3. Νιτρώδη και νιτρικά άλατα (E 249 – E 252)

Τα νιτρώδη και τα νιτρικά άλατα νατρίου και καλίου επιτρέπεται να χρησιμοποιούνται ως συντηρητικά στα προϊόντα κρέατος, στο τυρί και σε ορισμένα προϊόντα ψαριών σύμφωνα με την οδηγία 95/2/ΕΚ.

Με βάση την απόφαση του Δικαστηρίου στην υπόθεση C-3/00, Δανία κατά Επιτροπής, η Επιτροπή ζήτησε τη γνώμη της EFSA για τις ισχύουσες εγκρίσεις χρήσης νιτρωδών και νιτρικών αλάτων σε προϊόντα κρέατος σε σχέση με την επίδραση των νιτρωδών και νιτρικών αλάτων στη μικροβιολογική ασφάλεια των προϊόντων κρέατος, ιδίως όσον αφορά το βακτήριο Clostridium botulinum.

Η επαναξιολόγηση ολοκληρώθηκε το Νοέμβριο του 2003 και η επιστημονική ομάδα για τους βιολογικούς κινδύνους εξέδωσε γνωμοδότηση[26].

Η Ομάδα επιβεβαίωσε ότι τα νιτρώδη άλατα συμβάλλουν στη μικροβιολογική ασφάλεια, καθώς επίσης στη γεύση, στο χρώμα και στην αντιοξειδωτική σταθερότητα των προϊόντων κρέατος. Επίπεδα έως 100 mg/kg προστιθέμενης ποσότητας νιτρωδών αλάτων ενδέχεται να επαρκούν για τη συντήρηση πολλών προϊόντων, αλλά μερικά προϊόντα ενδέχεται να χρειάζονται ποσότητα έως 150 mg/kg. Η Ομάδα σημείωσε ότι τα νιτρικά άλατα δεν παρέχουν άμεση προστασία κατά της ανάπτυξης του Clostridium botulinum στα περισσότερα προϊόντα κρέατος. Ωστόσο, η χρήση νιτρικών αλάτων ως δεξαμενής νιτρωδών αλάτων φαίνεται απαραίτητη, ιδίως στα προϊόντα κρέατος που παστώνονται με παραδοσιακό τρόπο.

Η Ομάδα συνέστησε τα επίπεδα των νιτρωδών και νιτρικών αλάτων να καθορίζονται στη νομοθεσία ως «προστιθέμενη ποσότητα». Η Ομάδα ήταν της γνώμης ότι στην ανασταλτική δράση κατά του C. botulinum συμβάλλει η προστιθέμενη ποσότητα νιτρωδών αλάτων και όχι η ποσότητα καταλοίπων.

Με σκοπό να διατηρηθεί το επίπεδο των νιτροζαμινών όσο το δυνατόν χαμηλότερο με τη μείωση του επιπέδου των νιτρωδών και νιτρικών αλάτων ως προσθέτων σε τρόφιμα και να διατηρηθεί ταυτόχρονα η μικροβιολογική ασφάλεια των τροφίμων, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο εξέδωσαν την οδηγία 2006/52/ΕΚ, για την τροποποίηση της οδηγίας 95/2/EΚ, ώστε να τροποποιηθούν οι ισχύουσες εγκρίσεις για τα νιτρικά και τα νιτρώδη άλατα. Στην τροποποίηση αυτή εφαρμόζεται η γενική αρχή του ελέγχου των προστιθέμενων νιτρικών και νιτρωδών, ωστόσο, για ορισμένα παραδοσιακά παρασκευαζόμενα προϊόντα η χρήση ελέγχεται με τις ποσότητες καταλοίπων.

4.4. Βενζοϊκό οξύ και τα άλατά του (E 210 - E 213)

Το βενζοϊκό οξύ και τα άλατά του χρησιμοποιούνται ευρέως ως συντηρητικά τροφίμων και η χρήση τους επιτρέπεται βάσει της οδηγίας 95/2/EΚ.

Η επιστημονική επιτροπή τροφίμων αξιολόγησε για πρώτη φορά την ασφάλεια του βενζοϊκού οξέος και των αλάτων του το 1994. Στη γνωμοδότηση αυτή[27], η επιστημονική επιτροπή έθετε το ζήτημα της τοξικότητας στην ανάπτυξη και της γονιδιοτοξικότητας και ζητούσε να διενεργηθούν περαιτέρω μελέτες σε αυτούς τους δύο τομείς. Επειδή δεν υπήρχαν αυτά τα δεδομένα, η επιστημονική επιτροπή έθεσε μόνο προσωρινή ΑΗΔ 0 – 5 mg/kg βάρους σώματος με βάση ένα συνολικό NOAEL 500 mg/kg βάρους σώματος/ημέρα από μακροχρόνιες μελέτες και μελέτες πολλαπλών γενεών.

Το Σεπτέμβριο του 2002 η επιστημονική επιτροπή τροφίμων ολοκλήρωσε την επαναξιολόγηση της παλαιότερης γνωμοδότησής της με βάση τα νέα στοιχεία και εξέδωσε γνωμοδότηση[28] με τα ακόλουθα συμπεράσματα:

«Με βάση αυτά τα δεδομένα και μελέτες άλλου είδους που αξιολογήθηκαν παλαιότερα από την επιστημονική επιτροπή, η επιστημονική επιτροπή μπορεί να καθορίσει γενική (για το σύνολο της ομάδας) αποδεκτή ημερήσια δόση (ΑΗΔ) 0-5 mg/kg βάρους σώματος για το βενζοϊκό οξύ και τα άλατά του, συμπεριλαμβανομένης της βενζυλικής αλκοόλης και των συναφών παραγώγων που χρησιμοποιούνται ως αρτυματικές ουσίες.»

4.5. Κυκλαμινικό οξύ, νάτριο και ασβέστιο (Ε952)

Το κυκλαμινικό οξύ, νάτριο και ασβέστιο είναι γλυκαντικά έντονης γλυκαντικής ικανότητας, με γλυκύτητα περίπου τριακονταπλάσια της σακχαρόζης. Επιτρέπεται η χρήση τους σε διάφορα τρόφιμα και ποτά χαμηλής θερμιδικής αξίας σύμφωνα με την οδηγία 94/35/ΕΚ.

Η επιστημονική επιτροπή τροφίμων αξιολόγησε την ασφάλεια του κυκλαμινικού οξέος, της κυκλοεξυλαμίνης και της δικυκλοεξυλαμίνης το 1984[29] και καθόρισε προσωρινή ΑΗΔ 0-11 mg/kg βάρους σώματος, εκφραζόμενη ως κυκλαμινικό οξύ, για το κυκλαμινικό οξύ, νάτριο και ασβέστιο. Η επιστημονική επιτροπή επανεξέτασε το κυκλαμινικό οξύ το 1988, 1991 και 1995 και επιβεβαίωσε την προσωρινή ΑΗΔ.

Το Μάρτιο του 2000 η επιστημονική επιτροπή αναθεώρησε τη γνωμοδότησή της[30] για το κυκλαμινικό οξύ πάλι. Η επιστημονική επιτροπή συμπέρανε ότι μπορούσε πλέον να καθοριστεί γενική ΑΗΔ για το κυκλαμινικό οξύ. Ωστόσο, παρόλο που τα νέα επιδημιολογικά δεδομένα δεν αποκάλυψαν ενδείξεις βλαβερών επιδράσεων του κυκλαμινικού οξέος στον άνθρωπο, η επιστημονική επιτροπή αποφάσισε να μειώσει την ΑΗΔ για την ουσία αυτή από τα 11 στα 7 mg/kg βάρους σώματος. Ο λόγος της μείωσης ήταν ότι σύμφωνα με νέα επιστημονικά στοιχεία το ποσοστό μετατροπής του κυκλαμινικού οξέος σε κυκλοεξαμίνη και δικυκλοεξαμίνη στο σώμα είναι υψηλότερο από ό,τι πιστευόταν παλαιότερα.

Συνεπώς, οι εγκρίσεις χρήσης κυκλαμικών αναθεωρήθηκαν με την οδηγία 2003/115/ΕΚ ώστε να αντικατοπτρίζουν την αλλαγή της αποδεκτής ημερήσιας δόσης.

4.6. Ασπαρτάμη (Ε 951)

Η ασπαρτάμη είναι γλυκαντικό έντονης γλυκαντικής ικανότητας με γλυκύτητα περίπου 200 φορές μεγαλύτερη από της σακχαρόζης. Επιτρέπεται η χρήση της σε διάφορα τρόφιμα και ποτά χαμηλής θερμιδικής αξίας σύμφωνα με την οδηγία 94/35/ΕΚ. Το άλας ασπαρτάμης-ακετοσουλφάμης (E 962) επιτρέπεται επίσης βάσει της οδηγίας 94/35/ΕΚ. Λόγω της περιεκτικότητας της ασπαρτάμης σε φαινυλαλανίνη, τα άτομα που πάσχουν από την κληρονομική νόσο φαινυλοκετονουρία πρέπει να συνυπολογίζουν την κατανάλωση ασπαρτάμης στην ημερήσια πρόσληψη φαινυλαλανίνης, γι’ αυτό, βάσει της νομοθεσίας της ΕΕ, τα προϊόντα που περιέχουν ασπαρτάμη πρέπει να φέρουν την προειδοποιητική ένδειξη «περιέχει πηγή φαινυλαλανίνης».

Η επιστημονική επιτροπή τροφίμων αξιολόγησε την ασπαρτάμη το 1984[31] και καθόρισε ως ΑΗΔ τα 40 mg/kg βάρους σώματος. Στη συνέχεια, η επιστημονική επιτροπή επαναξιολόγησε την ασπαρτάμη το 1988[32], το 1997[33] και, πιο πρόσφατα, το 2001, οπότε η επιστημονική επιτροπή επανεξέτασε την ασφάλεια της ασπαρτάμης λαμβάνοντας υπόψη της περισσότερες από 500 εργασίες που δημοσιεύθηκαν σε επιστημονικές εκδόσεις από την εποχή που είχε πραγματοποιήσει την πρώτη εκτίμησή της (εργασίες που δημοσιεύθηκαν μεταξύ 1988 και 2001). Ως αποτέλεσμα της επανεξέτασης αυτής το 2002[34], η επιστημονική επιτροπή συμπέρανε ότι ύστερα από την ανασκόπηση των διαθέσιμων μέχρι τότε δεδομένων, δεν υπήρχαν στοιχεία που να φανερώνουν την ανάγκη αναθεώρησης του αποτελέσματος της παλαιότερης εκτίμησης επικινδυνότητας ή της ΑΗΔ που είχε καθοριστεί παλαιότερα για την ασπαρτάμη.

Τον Ιούνιο του 2005 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έλαβε γνώση μιας νέας μελέτης που εκπονήθηκε στο ερευνητικό κέντρο Ramazzini στην Ιταλία από τους Soffritti κ.ά.[35] [36]. Η Επιτροπή ζήτησε από την EFSA να αξιολογήσει επειγόντως τη νέα μελέτη και να διατυπώσει τη γνώμη της ως προς την αναγκαιότητα αναθεώρησης της προηγούμενης γνωμοδότησης για την ασπαρτάμη, η οποία είχε εκδοθεί από την επιστημονική επιτροπή τροφίμων το 2002.

Η EFSA, αφού εξέτασε τα δεδομένα που παρασχέθηκαν από το ερευνητικό ίδρυμα το Δεκέμβριο του 2005 και τον Απρίλιο του 2006, εξέδωσε γνωμοδότηση στις 3 Μαΐου 2006[37]. Η γνωμοδότηση κατέληγε ότι, με βάση τα στοιχεία που παρασχέθηκαν, δεν υπάρχει λόγος περαιτέρω επανεξέτασης της προηγούμενης επιστημονικής γνωμοδότησης για την ασφάλεια της ασπαρτάμης ούτε αναθεώρησης της ΑΗΔ που καθόρισε η επιστημονική επιτροπή τροφίμων.

5. Εν εξελιξει επαναξιολογηση των χρωστικων τροφιμων

Όπως αναφέρεται παραπάνω, η Επιτροπή ζήτησε από την EFSA να επαναξιολογήσει κατά προτεραιότητα τις χρωστικές των τροφίμων. Υπάρχουν 46 επιτρεπόμενες χρωστικές οι οποίες μπορούν να χωριστούν σε τρεις ομάδες· φυσικές, συνθετικές και ορυκτές χρωστικές. Για να αντιπαραβληθούν και να συνοψιστούν τα υπάρχοντα στοιχεία για τις χρωστικές, η EFSA δημοσίευσε το Νοέμβριο του 2004 δύο προσκλήσεις υποβολής προσφορών· μία για τη συγκέντρωση πληροφοριών σχετικά με τις συνθετικές χρωστικές[38] και μία για τις φυσικές χρωστικές[39]. Στην πρόσκληση υποβολής προσφορών η EFSA σκιαγραφεί επίσης τη στρατηγική της για την επαναξιολόγηση των εκτιμήσεων της ασφάλειας.

Το 2005 η EFSA επέλεξε έναν ανάδοχο για την προετοιμασία των περιληπτικών εκθέσεων, συμπεριλαμβανομένων των δεδομένων για την τοξικότητα και τη μη τοξικότητα που θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν στην επαναξιολόγηση των επιτρεπόμενων σήμερα φυσικών και συνθετικών χρωστικών. Το πρώτο έτος της σύμβασης ο ανάδοχος θα προετοιμάσει τις περιληπτικές εκθέσεις για δέκα φυσικές χρωστικές και δέκα συνθετικές χρωστικές.

Η επαναξιολόγηση καθαυτή διεξάγεται από την ομάδα AFC και ξεκίνησε το 2006.

[1] Οδηγία 89/107/ΕΟΚ του Συμβουλίου, ΕΕ L 40 της 11.2.1989, σ. 27.

[2] Οδηγία 94/35/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, ΕΕ L 237 της 10.9.1994, σ. 3.

[3] Οδηγία 94/36/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, ΕΕ L 237 της 10.9.1994, σ. 13.

[4] Οδηγία 95/2/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, ΕΕ L 61 της 18.3.1995, σ. 1.

[5] Οδηγία 95/31/ΕΚ της Επιτροπής, ΕΕ L 178 της 28.7.1995, σ. 1.

[6] Οδηγία 95/45/ΕΚ της Επιτροπής, ΕΕ L 226 της 22.9.1995, σ. 1.

[7] Οδηγία 96/77/ΕΚ της Επιτροπής, ΕΕ L 339 της 30.12.1996, σ. 1.

[8] COM(2006) 428 τελικό.

[9] COM(2001) 542 τελικό.

[10] ΕΕ L 24 της 29.1.2004, σ. 65.

[11] ΕΕ L 24 της 29.1.2004, σ. 58.

[12] Πρόσθετα τροφίμων στην Ευρώπη το 2000, Κατάσταση των αξιολογήσεων της ασφάλειας των προσθέτων τροφίμων που επιτρέπονται σήμερα στην ΕΕ (Food Additives in Europe 2000, Status of safety assessments of food additives presently permitted in the EU), Nordic Council of Ministers, TemaNord 2002:560.

[13] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 178/2002 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, ΕΕ L 31 της 1.2.2002, σ. 1.

[14] «Οδηγίες για την υποβολή των αξιολογήσεων των πρόσθετων υλών στα τρόφιμα» («Guidance on submissions for food additive evaluations») της επιστημονικής επιτροπής τροφίμων (γνωμοδότηση που διατυπώθηκε στις 11 Ιουλίου 2001). http://europa.eu.int/comm/food/fs/sc/scf/out98_en.pdf

[15] Κατευθυντήριες γραμμές για την εκτίμηση της ασφαλείας των προσθέτων τροφίμων (Guidelines for the Safety Assessment of Food Additives) (γνωμοδότηση που διατυπώθηκε στις 22 Φεβρουαρίου 1980, 10η σειρά εκθέσεων) http://europa.eu.int/comm/food/fs/sc/scf/reports/scf_reports_10.pdf

[16] IPCS/JECFA (1987) Περιβαλλοντικά Κριτίρια Υγείας 70: Αρχές εκτίμησης της ασφάλειας των προσθέτων στα τρόφιμα και των μολυσματικών προσμείξεων στα τρόφιμα (Environmental Health Criteria 70: Principles for the Safety Assessment of Food Additives and Contaminants in Food). Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, Γενεύη.

[17] C-3/00 Απόφαση της 20/03/2003, Βασίλειο της Δανίας κατά Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (ΣτΝ 2003, σ.I-2643).

[18] [Να προστεθεί αναφορά].

[19] Γνωμοδότηση της επιστημονικής συντονιστικής επιτροπής για τη μικροβιακή αντοχή, της 28ης Μαΐου 1999 (στη διεύθυνση http://ec.europa.eu/food/fs/sc/ssc/out50_en.pdf)

[20] COM(2001) 333 τελικό.

[21] Δελτίο EFSA (2006) αριθ. 314, σ. 1-16.

[22] Γνωμοδότηση για τους αλκυλεστέρες του p-υδροξυβενζοϊκού οξέος και τα άλατα νατρίου τους. Διατυπώθηκε στις 25 Φεβρουαρίου 1994. Εκθέσεις της επιστημονικής επιτροπής τροφίμων, τριακοστή πέμπτη σειρά. ΕΕΚ, Λουξεμβούργο, σ. 9-12.

[23] Δελτίο EFSA (2004) αριθ. 83, σ. 1-26.

[24] [COM(2004) 650 τελικό].

[25] Οδηγία 2006/52/ΕΚ, ΕΕ L 204 της 26.7.2006, σ. 10.

[26] Δελτίο EFSA (2003) αριθ. 14, σ. 1-31.

[27] Γνωμοδότηση για το βενζοϊκό οξύ και τα άλατά του. Διατυπώθηκε στις 24 Φεβρουαρίου 1994. Εκθέσεις της επιστημονικής επιτροπής τροφίμων, τριακοστή πέμπτη σειρά. ΕΕΚ, Λουξεμβούργο, σ. 33-39.

[28] Γνωμοδότηση της επιστημονικής επιτροπής τροφίμων για το βενζοϊκό οξύ και τα άλατά του (διατυπώθηκε στις 24 Σεπτεμβρίου 2002).

[29] Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (1985). Έκθεση της επιστημονικής επιτροπής τροφίμων για τα γλυκαντικά (γνωμοδότηση που διατυπώθηκε στις 14 Σεπτεμβρίου 1984). Εκθέσεις της επιστημονικής επιτροπής τροφίμων, δέκατη έκτη σειρά. ΕΕΚ, Λουξεμβούργο, EUR 10210 EN.

[30] Αναθεωρημένη γνωμοδότηση για το κυκλαμινικό οξύ, νάτριο και ασβέστιο (διατυπώθηκε στις 9 Μαρτίου 2000).

[31] SCF (1985). Γλυκαντικές ουσίες. Εκθέσεις της επιστημονικής επιτροπής τροφίμων, δέκατη έκτη σειρά, EUR 10210 EN, Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, Λουξεμβούργο.

[32] SCF (1989). Γλυκαντικές ουσίες. Εκθέσεις της επιστημονικής επιτροπής τροφίμων, εικοστή πρώτη σειρά, EUR 11617 EN, Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, Λουξεμβούργο.

[33] SCF (1997). Πρακτικά της 107ης συνεδρίασης της επιστημονικής επιτροπής τροφίμων, που διεξήχθη στις 12-13 Ιουνίου 1997 στις Βρυξέλλες. Στη διεύθυνση:http://europa.eu.int/comm/food/fs/sc/oldcomm7/out13_en.html

[34] Γνωμοδότηση της επιστημονικής επιτροπής τροφίμων: Επικαιροποίηση της ασφάλειας της ασπαρτάμης (διατυπώθηκε στις 4 Δεκεμβρίου 2002).

[35] Soffritti, M., Belpoggi, F., Esposti D.D, και Lambertini, L. (2005). Η ασπαρτάμη προκαλεί λεμφώματα και λευχαιμίες σε αρουραίους. Eur. J. Oncol., 10, 107-116.

[36] Soffritti, M., Belpoggi, F., Esposti, D.D., Lambertini, L., Tibaldi, E., και Rigano, A. (2006). Πρώτη πειραματική επίδειξη των πολλαπλών καρκινογόνων επιδράσεων της ασπαρτάμης η οποία χορηγήθηκε με την τροφή σε αρουραίους Sprague-Dawley. Env. Health Perspect., 114, 379 – 385.

[37] Δελτίο EFSA (2006) αριθ. 356, σ. 1-44.

[38] Πρόσκληση υποβολής προσφορών αριθ. EFSA/AFC/ADD/Tender/02/2004.

[39] Πρόσκληση υποβολής προσφορών αριθ. EFSA/AFC/ADD/Tender/01/2004.