Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την "Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο - Νέες ευρωπαϊκές αγορές εργασίας, ανοιχτές σε όλους και με πρόσβαση από όλους"

(2001/C 311/13)

Στις 3 Ιουλίου 2001, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αποφάσισε, βάσει του άρθρου 262 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω ανακοίνωση.

Το τμήμα "Απασχόληση, Κοινωνικές υποθέσεις, Δικαιώματα του πολίτη", στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 5 Σεπτεμβρίου 2001 με βάση εισηγητική έκθεση της κας Caroll, της κας Polverini (συνεισηγήτριας), και του κ. Fuchs (συνεισηγητή).

Κατά την 384η σύνοδο ολομέλειάς της 12ης και 13ης Σεπτεμβρίου 2001 (συνεδρίαση της 12ης Σεπτεμβρίου 2001), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε, με 98 ψήφους υπέρ και δυο αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Στην εισήγηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην εαρινή σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου (Στοκχόλμη 2001), με τίτλο "Αξιοποίηση του δυναμικού της·Ευρωπαϊκής Ένωσης: Εδραίωση και επέκταση της στρατηγικής της Λισαβόνας", η δημιουργία νέων ευρωπαϊκών αγορών εργασίας αναφέρεται ως ένας από τους δέκα κύριους τομείς για την ανάληψη πολιτικής δράσης. Η ανακοίνωση "Νέες ευρωπαϊκές αγορές εργασίας, ανοιχτές σε όλους και με πρόσβαση από όλους" αποτελεί το πρώτο βήμα προς την αξιοποίηση του δυναμικού της ευρωπαϊκής αγοράς εργασίας προκειμένου να επωφεληθούν τόσο οι εργαζόμενοι όσο και οι εργοδότες.

1.1.1. Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το αίτημα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου να εκφέρει τη γνώμη της σχετικά με τον σημαντικό αυτό τομέα ευρωπαϊκής πολιτικής και υποστηρίζει τις θετικές, σε γενικές γραμμές, απόψεις που εξέφρασε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο σχέδιο έκθεσής του σχετικά με το έγγραφο της Επιτροπής.

1.1.2. Η Επιτροπή εξετάζει το εν λόγω θέμα:

- λόγω της πίεσης από τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, οι οποίες ολοκληρώνονται ολοένα και περισσότερο, και από τους διακινούμενους εργαζόμενους για την εξεύρεση απλών λύσεων όσον αφορά την κινητικότητα και τις ανάγκες προσλήψεων σε όλες τις ευρωπαϊκές αγορές εργασίας στο πλαίσιο της συνεχούς ολοκλήρωσης πολλών τομέων και κλάδων, λόγω του ευρώ και της εσωτερικής αγοράς. Η συνεχής τόνωση της ευρωπαϊκής οικονομίας κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών, μολονότι αναστάλθηκε ορισμένες φορές τελευταία, υπογραμμίζει, επίσης, την ανάγκη αντιμετώπισης του θέματος.

- λόγω της επίδρασης ευρέων διαρθρωτικών αλλαγών σε όλη την Ευρώπη, λόγω της παγκοσμιοποίησης, της τεχνολογίας, της δημογραφίας και των κοινωνικών προσδοκιών οι οποίες αποκαλύπτουν διαρκώς μεταβαλλόμενες και ευρέως αναγνωρισμένες ελλείψεις δεξιοτήτων και προβλήματα κινητικότητας σε περισσότερο ευημερούσες περιφέρειες.

- λόγω της πρόκλησης να διασφαλιστεί μεγαλύτερη σύγκλιση και να δημιουργηθούν περισσότερες ευκαιρίες σε όλες τις περιφέρειες της ΕΕ, υπό το πρίσμα των αλλαγών που αναφέρθηκαν πιο πάνω και δεδομένου του αργού ρυθμού που παρατηρείται όσον αφορά την επίτευξη συνοχής στον τομέα της απασχόλησης και των επιπτώσεων της περαιτέρω διεύρυνσης.

2. Σχόλια σχετικά με τις προτάσεις

Στη συνέχεια παρουσιάζονται οι απόψεις της ΟΚΕ σχετικά με τις συγκεκριμένες προτάσεις της Επιτροπής, οι οποίες σχολιάστηκαν, επίσης, θετικά στο πλαίσιο του σχεδίου του Κοινοβουλίου.

2.1. Το πρώτο σύνολο πολιτικών ενεργειών

2.1.1. Η ΟΚΕ επικροτεί την πρόθεση της Επιτροπής να προτείνει το 2002 τη θέσπιση ενός περισσότερο ενιαίου, διαφανούς, και ευέλικτου καθεστώτος επαγγελματικής αναγνώρισης το οποίο θα περιλαμβάνει τρόπους προώθησης της αυτόματης αναγνώρισης. Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τις ενέργειες που έχουν ήδη γίνει. Αυτές, ωστόσο, κατά μεγάλο μέρος αντιπροσωπεύουν δράσεις σχετικά με τα επαγγελματικά τυπικά προσόντα, δηλ. στην κορυφή της κλίμακας της αγοράς εργασίας. Το γεγονός ότι τα κράτη μέλη δεν κατόρθωσαν να συμφωνήσουν κατά τη διάρκεια μιας τόσο μακράς χρονικής περιόδου σχετικά με την αμοιβαία αναγνώριση των μη επαγγελματικών δεξιοτήτων γενικότερα (με εξαίρεση την πρόταση οδηγίας σχετικά με την κατάρτιση των επαγγελματιών οδηγών(1) - ένα νομοθετικά κατοχυρωμένο σε μεγάλο βαθμό επάγγελμα), αποτέλεσε κύριο φραγμό στην κινητικότητα και τη δημιουργία μιας γνήσιας ευρωπαϊκής αγοράς εργασίας. Χρειάζεται επειγόντως η ανάληψη σχετικής δράσης προκειμένου να ενταχθούν σε μια πραγματική αγορά εργασίας της ΕΕ όσοι έχουν δεξιότητες χαμηλού επιπέδου και όχι μόνο εκείνοι με τις πλέον υψηλές και επιθυμητές δεξιότητες. Η Επιτροπή πρέπει να αναπτύξει περαιτέρω πρωτοβουλίες σχετικά με το εν λόγω θέμα, και θα μπορούσε να υπάρξει σχετική και προνοητική συμβολή των κοινωνικών εταίρων, εάν αυτοί το επιθυμούν. Ωστόσο, στις περιπτώσεις που οι τομεακές οδηγίες υπηρέτησαν σωστά τη σχετική κοινότητα, δεν χρειάζεται να τροποποιηθούν.

2.1.2. Σε μια διαρκώς εξελισσόμενη αγορά εργασίας, στο πλαίσιο της οποίας μεγάλο μέρος της αρχικής και της συνεχούς επαγγελματικής κατάρτισης παρέχεται στο εσωτερικό των εταιρειών, είναι απαραίτητη η εξεύρεση τρόπων αναγνώρισης των δεξιοτήτων που έχουν αποκτηθεί κατά την εργασία, ενώ παράλληλα πρέπει να διατηρηθούν τα διάφορα πρότυπα. Αναλόγως, η ΟΚΕ στηρίζει την εν λόγω πρόταση και ελπίζει να επεκταθεί όσο το δυνατόν περισσότερο, ιδίως σε τομείς όπως είναι ο τουρισμός και άλλες βιομηχανίες με κοινά πρότυπα και πρακτικές.

2.1.3. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι η δια βίου κατάρτιση είναι απαραίτητη για την εξοικείωση των Ευρωπαίων με τη λογική της τεχνολογίας των πληροφοριών, τις νέες τεχνολογίες και τη νέα οικονομία(2). Το ζήτημα αυτό πρέπει να εξεταστεί επειγόντως και πρέπει να αποτελέσει κύρια προτεραιότητα στο πλαίσιο των πρωτοβουλιών της Επιτροπής για τη χάραξης πολιτικής. Η ΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για το γεγονός ότι, μετά από αρκετά χρόνια συζητήσεων, το Σχέδιο δράσης για τη δια βίου μάθηση, το οποίο θα παρουσιαστεί ενώπιον του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου την άνοιξη του 2002, βρίσκεται ακόμη στο στάδιο του προσδιορισμού των βασικών δεξιοτήτων που απαιτούνται για την κινητικότητα, της ευκολότερης αναγνώρισης των δεξιοτήτων που έχουν αποκτηθεί εκτός των επίσημων συστημάτων, και της αύξησης της επένδυσης σε ανθρώπινο δυναμικό. Θα έπρεπε να επισημαίνει, επίσης, τρόπους και μέσα με τα οποία όσοι έχουν αποτύχει κατά το παρελθόν στο πλαίσιο του εκπαιδευτικού συστήματος, να μπορούν να επωφεληθούν μιας στρατηγικής δια βίου μάθησης, ούτως ώστε να ενταχθούν στο εργατικό δυναμικό.

2.1.4. Ωστόσο, προκειμένου να αναπτύξει η ΕΕ τα επίπεδα των δεξιοτήτων της απαιτείται η ανάληψη πιο επείγουσας δράσης. Θα χρειαστεί, επίσης, η κατάρτιση ενός βραχυπρόθεσμου και μεσοπρόθεσμου προγράμματος (2-5 έτη). Η Επιτροπή πρέπει να χρησιμοποιήσει την ορθή πρακτική της (2.1.5 στη συνέχεια) προκειμένου να παράσχει αξιόπιστες και ταχέως αποτελεσματικές κατευθυντήριες γραμμές για τη μικρότερη χρονική περίοδο (6 μήνες-2 έτη) στα πανεπιστήμια και τις τοπικές αρχές, με στόχο τη βελτίωση του επιπέδου εκπαίδευσης και κατάρτισης για τους επαγγελματίες με υψηλό επίπεδο ειδίκευσης. Οι κοινωνικοί εταίροι θα μπορούσαν επίσης, εάν το επιθυμούν, να συμβάλουν αποτελεσματικά σε αυτό.

2.1.5. Η ΟΚΕ σημειώνει ότι ενδέχεται να υπάρξουν προβλήματα σχετικά με την επικουρικότητα κατά την ανάπτυξη μιας ανοικτής μεθόδου συντονισμού σχετικά με την Ορθή πρακτική στα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης. Ωστόσο, παρατηρεί επίσης ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Στοκχόλμης άφησε ανοικτό το θέμα της χρησιμοποίησης της εν λόγω μεθόδου στους σχετικούς τομείς. Η Επιτροπή πρέπει να δώσει προτεραιότητα στην ανάληψη εκπαιδευτικών πρωτοβουλιών που έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικές κατά την αντιμετώπιση μειονεκτουσών ομάδων του πρωτοβάθμιου και δευτεροβάθμιου σχολικού πληθυσμού και για την αποτροπή της πρώιμης εξόδου από το εκπαιδευτικό σύστημα. Μια άλλη επείγουσα προτεραιότητα αποτελεί η αύξηση του αριθμού των σπουδαστών της δευτεροβάθμιας και τριτοβάθμιας εκπαίδευσης που ασχολούνται με τεχνικά και επιστημονικά αντικείμενα, καθώς οι υψηλές τεχνικές δεξιότητες δεν μπορούν να αποκτηθούν από τη μια μέρα στην άλλη, χωρίς στέρεες εκπαιδευτικές βάσεις στα κατάλληλα αντικείμενα.

2.2. Εξάλειψη των εμποδίων όσον αφορά την κινητικότητα

2.2.1. Η ΟΚΕ συμφωνεί ότι η υλοποίηση της εκτενούς στρατηγικής της Επιτροπής για την εξάλειψη των εμποδίων στον τομέα των υπηρεσιών θα έχει άμεσο αντίκτυπο στην κινητικότητα στον τομέα των υπηρεσιών. Η ΟΚΕ έχει ήδη εγκρίνει τις προτάσεις σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις.

2.2.2. Διάφορες πτυχές των συστημάτων επικουρικής σύνταξης έχουν δημιουργήσει φραγμούς στην κινητικότητα ή δυσκολίες στους εργαζομένους για πολλά χρόνια και από τα τέλη της δεκαετίας του 1970 διεξάγονταν κατά καιρούς συζητήσεις σχετικά με το θέμα. Η ΟΚΕ ελπίζει ότι η πρόταση ανακοίνωσης της Επιτροπής σχετικά με την Εξάλειψη των εμποδίων όσον αφορά τη διασυνοριακή παροχή επικουρικών συντάξεων θα επισπεύσει την άρση των φραγμών αυτών στην κινητικότητα.

2.2.3. Η ΟΚΕ σημειώνει, επίσης, με ικανοποίηση ότι η Επιτροπή θα υποβάλλει πρόταση σχετικά με τη Δυνατότητα μεταφοράς των επικουρικών συνάξεων έως το τέλος του 2001 και ελπίζει ότι θα εγκριθεί σύντομα η πρότασή της για την εναρμόνιση των κανόνων που ισχύουν για τα χρηματοδοτούμενα συστήματα συνταξιοδότησης.

2.2.4. Η κινητικότητα των ερευνητών, των σπουδαστών, των εκπαιδευτών, και των καθηγητών αποτελεί βασική συνιστώσα των ολοκληρωμένων ευρωπαϊκών αγορών εργασίας και, για το λόγο αυτό, η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τις προτάσεις που υπέβαλε η Επιτροπή σχετικά με το θέμα.

2.2.5. Η ΟΚΕ στηρίζει την Επιτροπή στην πρόσκληση που απευθύνει στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να εγκρίνουν τις προτάσεις που εκκρεμούν στον τομέα του Εκσυγχρονισμού της κοινωνικής ασφάλισης των διακινούμενων εργαζομένων, αναγνωρίζοντας ταυτόχρονα τα σχετικά θέματα που άπτονται της επικουρικότητας.

2.2.6. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι το Συμβούλιο, με βάση τις προτάσεις της Επιτροπής, πρέπει να θεσπίσει τα κριτήρια και τις προϋποθέσεις βάσει των οποίων πρέπει να υπάρξει κινητικότητα των υπηκόων τρίτων χωρών στο εσωτερικό της ΕΕ, λαμβάνοντας υπόψη τις συνέπειες για την κοινωνική ισορροπία και την αγορά εργασίας. Η ΟΚΕ καλεί το Συμβούλιο να εγκρίνει σύντομα τις δύο προτεινόμενες σχετικές οδηγίες. Η ΟΚΕ ολοκληρώνει επί του παρόντος τις γνωμοδοτήσεις με θέμα την "Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με το καθεστώς κατοίκου μακράς διαρκείας υπέρ των υπηκόων τρίτων χωρών"(3) και την "Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για τις προϋποθέσεις εισόδου και διαμονής υπηκόων τρίτων χωρών με σκοπό τη μισθωτή απασχόληση και την άσκηση ανεξάρτητων οικονομικών δραστηριοτήτων"(4).

2.2.7. Προκειμένου να υπάρξει μια γνήσια ευρωπαϊκή αγορά εργασίας, πρέπει να χαρακτηρίζεται από την ίση μεταχείριση των διακινούμενων εργαζομένων με τους εργαζόμενους του κράτους υποδοχής και πρέπει να έχει ως στόχο την προοδευτική και αποδεκτή από κοινωνική άποψη κινητικότητα. Τούτο είναι απαραίτητο για την κοινωνική συνοχή του ευρωπαϊκού κοινωνικού προτύπου.

2.2.8. Στις χώρες υποδοχής, ο φόβος της ανεργίας προκαλεί προστατευτικές τάσεις, οι οποίες ενδέχεται να καταστούν εμπόδιο στην κινητικότητα. Η οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη των περιφερειών που προσελκύουν μεγάλο αριθμό διακινούμενων εργαζομένων είναι απαραίτητη για την καταπολέμηση αυτής της τάσης.

2.3. Βελτίωση της πληροφόρησης και της διαφάνειας

2.3.1. Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της όσον αφορά την πρόταση της Επιτροπής για τη δημιουργία του ιστοχώρου ενιαίας εξυπηρέτησης και πληροφόρησης για την ευρωπαϊκή κινητικότητα, στο πλαίσιο του οποίου θα συλλέγονται και θα παρέχονται πληροφορίες από κοινοτικές και εθνικές πηγές σχετικά με τα κύρια θέματα που αφορούν την απασχόληση, την κινητικότητα και τις ευκαιρίες μάθησης στην Ευρώπη, στις οποίες οι πολίτες θα έχουν εύκολη πρόσβαση.

2.3.2. Η Επιτροπή επιθυμεί να διασφαλίσει ότι οι πολίτες θα έχουν άμεση πρόσβαση σε αυτόν μέσω του Διαδικτύου και όχι μόνο μέσω των εθνικών υπηρεσιών απασχόλησης. Το δίκτυο ΕURES, το οποίο αποτελεί πρώτα από όλα ένα δίκτυο για τις εθνικές υπηρεσίες απασχόλησης πρέπει να ενσωματωθεί στον ιστοχώρο ενιαίας εξυπηρέτησης και ο απλός πολίτης πρέπει να έχει ευκολότερη πρόσβαση σ' αυτό. Σε γενικές γραμμές, οι πληροφορίες στο ΕURES πρέπει να περιλαμβάνουν, εκτός από τις πληροφορίες σχετικά με τις συνθήκες εργασίας, και πληροφορίες σχετικά με τις κοινωνικές συνθήκες, όπως είναι η στέγαση, η εκπαίδευση, η κατάρτιση που παρέχεται μέσω των προγραμμάτων και οι υπηρεσίες στον τομέα της υγείας, καθώς και πληροφορίες σχετικά με τις φορολογικές συνθήκες και την κατάσταση στον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης. Οι πληροφορίες πρέπει να είναι σαφείς, να είναι διαθέσιμες σε όλες τις γλώσσες εργασίας της ΕΕ και στις κύριες γλώσσες των διακινούμενων προσώπων στην ΕΕ.

2.3.3. Στο παρελθόν έχουν διεξαχθεί εκστρατείες σχετικά με διάφορα θέματα, με περιορισμένη επιτυχία. Ενώ η ΟΚΕ συμφωνεί ότι η προτεινόμενη Εκστρατεία πληροφόρησης για την κινητικότητα πρέπει να αξιοποιήσει πλήρως τα υπάρχοντα και γνωστά μέσα, όπου αποδείχθηκαν αποτελεσματικά στην άμεση προσέγγιση του πολίτη, πρέπει επίσης να χρησιμοποιήσει σε μεγάλο βαθμό τους κοινωνικούς εταίρους και τις σχετικές ΜΚΟ σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο κατά τρόπο πιο ολοκληρωμένο, ούτως ώστε να πλησιάσει όσους αφορούν άμεσα τα θέματα κινητικότητας: τους εργοδότες, τους εργαζομένους, τις σχετικές οργανώσεις τους και τις ΜΚΟ που εκπροσωπούν μειονεκτούσες ομάδες.

2.3.3.1. Δεν έχουν πρόσβαση στο Διαδίκτυο ούτε όλοι οι δυνητικά διακινούμενοι ούτε όσοι διαμένουν ήδη στην ΕΕ, αλλά και ούτε είναι συνδεδεμένοι με επίσημες οργανώσεις, π.χ. ΜΚΟ. Ως εκ τούτου, η εκστρατεία πρέπει επίσης να διεξαχθεί μέσω άλλων διαύλων, π.χ., μέσω των ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών διαφημίσεων, μέσω των ταχυδρομικών γραφείων και άλλων δημόσιων υπηρεσιών τις οποίες ενδέχεται να επισκεφθούν κατά καιρούς οι διακινούμενοι, καθώς και σε σημεία αναχώρησης και άφιξης στην ΕΕ και στο εσωτερικό αυτής - αεροδρόμια, σιδηροδρομικοί σταθμοί, λιμένες, αυτοκινητόδρομοι κ.λπ.

2.3.3.2. Οι κοινωνικοί εταίροι και οι ΜΚΟ που ασχολούνται με τους διακινούμενους εργαζόμενους πρέπει επίσης να συμμετάσχουν ενεργώς στην εκστρατεία. Τα εργατικά σωματεία θα μπορούσαν να δημιουργήσουν χώρους ενημέρωσης και να διασφαλίσουν, μέσω διεθνών επαφών, ότι τα εργατικά σωματεία των χωρών προέλευσης μπορούν να παράσχουν ακριβείς πληροφορίες στα μέλη τους. Οι εργοδότες, όταν προσλαμβάνουν εργαζόμενους στο εξωτερικό, πρέπει να χρησιμοποιούν μια πρότυπη ενημερωτική δέσμη σχετικά με τα δικαιώματα στον τομέα της απασχόλησης, τις ρυθμίσεις σχετικά με φορολογικά θέματα και θέματα κοινωνικής ασφάλισης. Στο πλαίσιο της εκστρατείας πρέπει να παρέχονται, κατά περίπτωση, στους κοινωνικούς εταίρους και τις ΜΚΟ πληροφορίες και χρηματοδοτικοί πόροι.

2.3.4. Η ανάληψη δράσης προτεραιότητας σχετικά με την επαγγελματική αναγνώριση των δεξιοτήτων αποτελεί ουσιαστικό μέρος του έργου σχετικά με την ολοκλήρωση των ευρωπαϊκών αγορών εργασίας και η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρόταση. Ωστόσο, θα πρέπει να δοθεί μάλλον προτεραιότητα στις εργασίες σχετικά με την αναγνώριση των δεξιοτήτων στην πράξη παρά στην ενημέρωση σχετικά με ένα ατελές σύστημα, μολονότι τούτο θα καταστεί, επίσης, σημαντικό στο μέλλον. (Βλέπε, επίσης, σχετικά τα σημεία 2.1.1 και 2.1.2 παραπάνω).

2.4. Δεύτερο στάδιο: ομάδα έργου για τις δεξιότητες υψηλού επιπέδου και την κινητικότητα και σχέδιο δράσης για το 2002

2.4.1. Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τη δημιουργία της ομάδας έργου υψηλού επιπέδου για τις δεξιότητες και την κινητικότητα και για την εντολή που θα της δοθεί. Η ΟΚΕ θα επιθυμούσε να τηρείται ενήμερη σχετικά με τις εργασίες της ομάδας έργου και να εκφέρει τη γνώμη της σχετικά με τις τρέχουσες εργασίες της καθώς και σχετικά με το σχέδιο δράσης για το 2002 που θα υποβάλει η Επιτροπή με βάση την έκθεση της ομάδας έργου το Δεκέμβριο του 2001.

2.4.2. Πρόκειται για ένα θετικό μέτρο, αλλά κυρίως για τους εργαζόμενους που έχουν ήδη λάβει εκπαίδευση υψηλού επιπέδου και είχαν πρόσβαση σε πληροφορίες. Πρέπει να αναβαθμιστούν, επίσης, ποιοτικά και οι εργαζόμενοι με τη μικρότερη ειδίκευση, οι οποίοι, σύμφωνα με τις στατιστικές που παρέχονται στην ανακοίνωση, χαρακτηρίζονται από μικρότερη κινητικότητα.

3. Πρόσθετα συμπεράσματα που πρέπει να εξετάσει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

3.1. Ενώ η ΟΚΕ σε γενικές γραμμές εγκρίνει την κατεύθυνση που παίρνει η ανακοίνωση της Επιτροπής, επιθυμεί να προβεί σε άλλα σχόλια σχετικά με τις πτυχές της ευρωπαϊκής αγοράς εργασίας που δεν εξετάστηκαν δεόντως στην ανακοίνωση και τις οποίες μπορεί να μελετήσει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

3.2. Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το ότι η Επιτροπή αναγνώρισε το γεγονός ότι, επί του παρόντος, δεν υπάρχει καμία ολοκληρωμένη ευρωπαϊκή αγορά εργασίας αλλά μάλλον σειρές από (κυρίως) γεωγραφικές, περιφερειακές και τομεακές αγορές, εκ των οποίων οι δύο τελευταίες είναι διασυνοριακές. Έχει ζωτική σημασία παράλληλα με την ανάπτυξη μιας ολοκληρωμένης ευρωπαϊκής αγοράς εργασίας να συνεχιστούν οι προσπάθειες για τη βελτίωση της οικονομικής και κοινωνικής ζωής των υποβαθμισμένων περιφερειών της ΕΕ. Θα συνεχιστεί η κινητικότητα μίας μόνο κατεύθυνσης, με μια διαχωριστική γραμμή κέντρου-περιφέρειας, εκτός και εάν όλες οι περιφέρειες έχουν τη δυνατότητα να αναπτύξουν και να προσελκύσουν τις κατάλληλες βιομηχανίες και υπηρεσίες υψηλής τεχνολογίας. Δεν πρόκειται για υγιή κατάσταση, τόσο από κοινωνική όσο και από οικονομική σκοπιά. Όλες οι πολιτικές και οι δράσεις που προβλέπονται στο πλαίσιο του σχεδίου δράσης πρέπει να έχουν ως στόχο τη διασφάλιση της ομοιόμορφης εξάπλωσης της ανάπτυξης των αγορών εργασίας στο εσωτερικό της ΕΕ και στις υποψήφιες χώρες.

3.2.1. Οι ευημερούσες εθνικές και περιφερειακές αγορές εργασίας αποτελούν σημαντικό στοιχείο της ευρωπαϊκής αγοράς εργασίας. Πράγματι, δεδομένου του επιπέδου κινητικότητας μεταξύ των πολιτών της ΕΕ, θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι τούτο αποτελεί κύρια προτεραιότητα των πολιτών. Δεν πρέπει να λησμονεί κανείς ότι οι αγορές εργασίας αποτελούνται από ανθρώπους και οργανώσεις ανθρώπους, η συντριπτική πλειοψηφία των οποίων έχει προτιμήσει μέχρι σήμερα να παραμείνει στη γενέθλια πόλη, περιφέρεια ή χώρα. Ακόμη και εάν εφαρμοστεί επιτυχώς το σχέδιο δράσης για το 2002, οι αριθμοί μάλλον καταδεικνύουν ότι οι περισσότεροι Ευρωπαίοι θα προτιμήσουν να εργαστούν κοντά στα σπίτια τους και δεν πρέπει να αναγκαστούν από τις οικονομικές ή κοινωνικές συνθήκες να πράξουν διαφορετικά, όπου είναι δυνατό. Εξάλλου, η ΟΚΕ συμφωνεί ότι στην περίπτωση που επιθυμούν να διακινηθούν στο εσωτερικό της ΕΕ, πρέπει να διευκολυνθούν.

3.2.2. Ωστόσο, σε έναν μη ιδανικό κόσμο, πολλοί Ευρωπαίοι πολίτες αναγκάζονται να αναζητήσουν εργασία στις πιο ευημερούσες περιφέρειες της Ένωσης. Άλλοι το πράττουν οικειοθελώς. Ανεξάρτητα από το εάν η επιλογή είναι επιβεβλημένη ή οικειοθελής, η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την εν λόγω πρωτοβουλία η οποία αυξάνει τις πιθανότητές τους να εξεύρουν κατάλληλη απασχόληση, στέγη, και να ξεκινήσουν τη νέα τους ζωή αντιμετωπίζοντας τις ελάχιστες δυνατές δυσκολίες.

3.3. Εκτός από τα γενικά σχόλια σχετικά με την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, η ανακοίνωση προβλέπει ελάχιστα για τα πολύ ιδιαίτερα προβλήματα της ενσωμάτωσης των σχετικά υποανάπτυκτων αγορών εργασίας των υποψηφίων χωρών στις πιο απαιτητικές αγορές εργασίας της ΕΕ. Δεδομένου ότι η ημερομηνία-στόχος για την πλήρη εφαρμογή του σχεδίου δράσης για το 2002 είναι το 2005, πρόκειται για σοβαρή παράβλεψη.

3.3.1. Μολονότι η ελεύθερη διακίνηση των εργαζομένων από τις υποψήφιες χώρες ενδέχεται να αποτελεί περιορισμένο δικαίωμα για μια ορισμένη περίοδο μετά την ημερομηνία προσχώρησης, η πραγματικότητα είναι ότι οι μεμονωμένοι διακινούμενοι από τις υποψήφιες χώρες αναζητούν και θα συνεχίσουν να αναζητούν πρόσβαση στην αγορά εργασίας της ΕΕ. Αυτό είναι κατανοητό, δεδομένων των διαφορών που υπάρχουν στις αγορές εργασίας και στα πρότυπα διαβίωσης ανάμεσα στις υποψήφιες χώρες και τα σημερινά κράτη μέλη της ΕΕ.

3.3.2. Για την συνολική οικονομική και κοινωνική υγεία της διευρυμένης ΕΕ είναι απαραίτητη η ανάπτυξη των υποψηφίων χωρών, προκειμένου να πλησιάσουν οι εν λόγω χώρες και, ενδεχομένως, να φθάσουν τον ευρωπαϊκό μέσο όρο από άποψη αγοράς εργασίας. Η περίοδος που μας χωρίζει από την υλοποίηση της ελεύθερης διακίνησης θα πρέπει να αξιοποιηθεί κατάλληλα προκειμένου να ληφθούν στοχοθετημένα μέτρα για την ανάπτυξη των αγορών εργασίας των υποψηφίων χωρών. Οι εν λόγω χώρες δεν μπορεί να θεωρούνται μόνο ως πηγή εργασίας, αλλά ως αγορές εργασίες αυτές καθ' εαυτές. Μπορεί να είναι πολύ αργά εάν περιμένουμε την πραγματική ημερομηνία προσχώρησης προτού καταρτιστούν κατάλληλα σχέδια και αναληφθούν διορθωτικά μέτρα.

3.4. Η ανακοίνωση δεν κατορθώνει να αντιμετωπίσει συγκεκριμένα πολλές ελλείψεις στις τρέχουσες αγορές εργασίας της ΕΕ. Η κινητικότητα στις εν λόγω αγορές είναι πιο εύκολη για τους εργαζόμενους με υψηλό επίπεδο ειδίκευσης και με κοινωνικά και πολιτιστικά (π.χ. γλωσσικά) πλεονεκτήματα. Η ΟΚΕ σημειώνει, ωστόσο, ότι τα ποσοστά κινητικότητας είναι χαμηλά στο πλαίσιο των ομάδων με περιορισμένα προσόντα. Εκφράζει ιδιαίτερα την ανησυχία της σχετικά με την κατάσταση των μη προνομιούχων ομάδων στην κοινωνία - γυναίκες, άτομα με ειδικές ανάγκες, μετανάστες και μετανάστες δεύτερης γενιάς και άλλες - πολλές από τις οποίες είτε διαθέτουν λίγα είτε κανένα προσόν. Πολλές από αυτές, εάν τους δοθεί η κατάλληλη ευκαιρία, θα μπορούσαν να προσφέρουν πολύτιμη συμβολή στις ευρωπαϊκές αγορές εργασίας. Πράγματι, η κοινωνική συνοχή απαιτεί να καταβληθούν ειδικές προσπάθειες προς αυτή την κατεύθυνση.

3.5. Προκειμένου να έχει το μεγαλύτερο δυνατό αντίκτυπο στην ευρωπαϊκή οικονομία, η παρούσα πρωτοβουλία πρέπει να ενσωματωθεί προσεκτικά σε όλα τα σχέδια και τα προγράμματα δράσης που στοχεύουν στη βελτίωση της θέσης της Ευρώπης στον τομέα της τεχνολογίας των πληροφοριών και των τεχνολογιών. Η ΟΚΕ έχει ήδη καταρτίσει γνωμοδότηση σχετικά με την πρωτοβουλία e-Europe 2002 και παράλληλα με την παρούσα γνωμοδότηση υιοθετείται γνωμοδότηση σχετικά με το σχέδιο δράσης για την ηλεκτρονική μάθηση (e-Learning).

Βρυξέλλες, 12 Σεπτεμβρίου 2001.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Göke Frerichs

(1) COM(2001) 56 τελικό - 2001/0033 (COD) - Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την κατάρτιση των επαγγελματιών οδηγών οδικών εμπορευματικών ή επιβατικών μεταφορών:

(2) EE C 139 της 11.5.2001. - βλέπε επίσης γνωμοδότηση "Υπόμνημα σχετικά με τη δια βίου μάθηση"(SEC(2000) 1832).

(3) COM(2001) 127 τελικό - 2001/0074 (CNS).

(4) COM(2001) 386 τελικό - 2001/0154 (CNS).