[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 16.7.2008

COM(2008) 461 τελικό

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

Ανασκόπηση των μεταβατικών μέτρων που περιέχονται στη Συνθήκη Προσχώρησης του 2003 για την απόκτηση γεωργικής γης

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

Ανασκόπηση των μεταβατικών μέτρων που περιέχονται στη Συνθήκη Προσχώρησης του 2003 για την απόκτηση γεωργικής γης

Η Επιτροπή υποβάλλει την παρούσα έκθεση στο Συμβούλιο σύμφωνα με την πράξη που αφορά τους όρους προσχώρησης της Τσεχικής Δημοκρατίας, της Δημοκρατίας της Εσθονίας, της Κυπριακής Δημοκρατίας, της Δημοκρατίας της Λετονίας, της Δημοκρατίας της Λιθουανίας, της Δημοκρατίας της Ουγγαρίας, της Δημοκρατίας της Μάλτας, της Δημοκρατίας της Πολωνίας, της Δημοκρατίας της Σλοβενίας και της Σλοβακικής Δημοκρατίας και σύμφωνα με τις προσαρμογές των συνθηκών στις οποίες βασίζεται η Ευρωπαϊκή Ένωση (πράξη προσχώρησης του 2003). Σε επτά από τα δέκα νέα κράτη μέλη, η πράξη θέσπιζε μεταβατικές περιόδους για την απόκτηση γεωργικής γης από αλλοδαπούς, αλλά όριζε επιπλέον ότι «το τρίτο έτος μετά την ημερομηνία προσχώρησης, πραγματοποιείται γενική ανασκόπηση αυτών των μεταβατικών μέτρων. Προς τούτο, η Επιτροπή υποβάλλει έκθεση στο Συμβούλιο».

Η έκθεση της Επιτροπής για τα εν λόγω μεταβατικά μέτρα και τις επιπτώσεις τους συντάχθηκε αφού πρώτα εκπονήθηκε από σύμβουλο[1] για λογαριασμό της Επιτροπής μελέτη της κατάστασης του γεωργικού τομέα στις συγκεκριμένες χώρες.

1. Νομική βάση της έκθεσης της Επιτροπής

Με την πράξη προσχώρησης του 2003 χορηγήθηκε στην Τσεχική Δημοκρατία, στην Εσθονία, στη Λετονία, στη Λιθουανία, στην Ουγγαρία, στην Πολωνία και στη Σλοβακία (στα επτά νέα κράτη μέλη, εφεξής «επτά νέα κράτη μέλη») μεταβατική περίοδος διατήρησης της ισχύουσας νομοθεσίας η οποία θέτει περιορισμούς στην απόκτηση γεωργικών και δασικών εκτάσεων [2], κατά παρέκκλιση της ελεύθερης κυκλοφορίας κεφαλαίων που προβλέπει το άρθρο 56 της Συνθήκης ΕΚ. Δυνάμει του άρθρου 24 της πράξης, τα εν λόγω μεταβατικά μέτρα παρατίθενται στα παραρτήματα V, VI, VIII, IX, X, XII, και XIV αντίστοιχα. Οι ενότητες περί ελεύθερης κυκλοφορίας κεφαλαίων των εν λόγω παραρτημάτων ορίζουν ότι «το τρίτο έτος μετά την ημερομηνία προσχώρησης, πραγματοποιείται γενική ανασκόπηση αυτών των μεταβατικών μέτρων. Προς τούτο, η Επιτροπή υποβάλλει έκθεση στο Συμβούλιο . Το Συμβούλιο μπορεί, αποφασίζοντας ομόφωνα βάσει προτάσεως της Επιτροπής, να αποφασίσει τη συντόμευση ή περάτωση της μεταβατικής περιόδου […].»

2. Οι μεταβατικές ρυθμίσεις

Η ελεύθερη κυκλοφορία κεφαλαίων είναι μία από τις θεμελιώδεις ελευθερίες που διασφαλίζει το κοινοτικό δίκαιο. Περιλαμβάνει επενδύσεις σε ακίνητα[3], παρά τις μεταβατικές περιόδους που προβλέπονται για την αγορά γεωργικής γης από αλλοδαπούς στα επτά νέα κράτη μέλη. Ο βασικός λόγος για τον οποίο υποβλήθηκε το σχετικό αίτημα και για τον οποίο εγκρίθηκαν τα εν λόγω μέτρα φαίνεται να είναι η ανάγκη των επτά νέων κρατών μελών να προστατεύσουν τις συναφείς με τις γεωργικές δραστηριότητές τους κοινωνικοοικονομικές συνθήκες από τις επιπτώσεις της προσχώρησής τους στην ενιαία αγορά και της ένταξής τους στην Κοινή Γεωργική Πολιτική . Συγκεκριμένα, τα μέτρα ελήφθησαν προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι διατυπωθείσες ανησυχίες σχετικά με τις επιπτώσεις που ενδέχεται να έχει η μεταβατική περίοδος για τον γεωργικό τομέα λόγω των αρχικά μεγάλων διαφορών στις τιμές της γης και στα εισοδήματα σε σύγκριση με την υπόλοιπη ΕΕ . Οι προσωρινές παρεκκλίσεις σχεδιάστηκαν επιπλέον με γνώμονα τη διευκόλυνση της διαδικασίας ιδιωτικοποίησης και, σε ορισμένες χώρες, επιστροφής γεωργικών γαιών στους γεωργούς. Η διάρκεια ισχύος των εν λόγω περιορισμών καθορίστηκε με κριτήριο την άμβλυνση των αρνητικών επιπτώσεων που μπορεί να έχει στην ανάπτυξη του γεωργικού τομέα των επτά νέων κρατών μελών η επιβολή παρατεταμένων περιορισμών στις ξένες επενδύσεις στον συγκεκριμένο τομέα, γεγονός το οποίο ενδέχεται, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, να επιβραδύνει την παραγωγικότητα και την ανταγωνιστικότητα κατά τα επόμενα χρόνια. Η μεταβατική περίοδος ορίστηκε σε 12 χρόνια για την Πολωνία και σε επτά για την Τσεχική Δημοκρατία, την Εσθονία, την Ουγγαρία, τη Λετονία, τη Λιθουανία και τη Σλοβακία.

3. Στόχοι της έκθεσης

Στόχος της Επιτροπής ήταν να επανεξετάσει τα μεταβατικά μέτρα και τις επιπτώσεις τους προκειμένου να συντάξει έκθεση για την πιθανότητα συντόμευσης της καταληκτικής ημερομηνίας των μεταβατικών μέτρων . Δεδομένων των λόγων για τους οποίους εγκρίθηκαν οι προσωρινές παρεκκλίσεις, η Επιτροπή αποφάσισε να εξετάσει εάν οι αρχικά διατυπωθείσες ανησυχίες αμβλύνθηκαν από μετέπειτα εξελίξεις στα επτά νέα κράτη μέλη σε τέτοιο βαθμό ώστε να καταστεί δυνατή η συντόμευση της καταληκτικής προθεσμίας της παρέκκλισης . Στο πλαίσιο αυτό προέβη σε έρευνα και ανάλυση των εξελίξεων από την εποχή των διαπραγματεύσεων προσχώρησης, καθώς και σε σύγκριση με την κατάσταση και τις εξελίξεις στα «παλαιά» κράτη μέλη.

4. Μεθοδολογική προσέγγιση

Προκειμένου να γίνουν κατανοητές οι τρέχουσες και μελλοντικές επιπτώσεις των συναφών με την έγγειο ιδιοκτησία περιορισμών, η μελέτη εστίασε σε δύο ερωτήματα: εάν εξακολουθούν να είναι βάσιμες οι ανησυχίες των επτά νέων κρατών μελών περί πιθανής μαζικής εξαγοράς γαιών από αλλοδαπούς σε ποιο βαθμό οι περιορισμοί όσον αφορά την κυριότητα γαιών από αλλοδαπούς έχουν επηρεάσει την αποτελεσματικότητα των κτηματικών ανταλλαγών και της εκχώρησης γαιών, καθώς και της ανάπτυξης της παραγωγικότητας στα επτά νέα κράτη μέλη. Η μελέτη εστιάστηκε κυρίως στα ακόλουθα θέματα: συγκριτική ανάλυση των μεταβατικών περιοριστικών μέτρων που ισχύουν στα επτά νέα κράτη μέλη· λοιποί παράγοντες που επηρεάζουν τις αγορές γεωργικών γαιών και τις κτηματικές συναλλαγές· πορεία των αγορών γεωργικής γης τα τελευταία χρόνια, ιδίως όσον αφορά τις τιμές απόκτησης και μίσθωσης γαιών καθώς και τον βαθμό σύγκλισής τους με τα υπόλοιπα 15 κράτη μέλη της ΕΕ· τέλος, ανάλυση των βασικών δεικτών απόδοσης της γεωργίας στα επτά νέα κράτη μέλη σε σύγκριση με τους αντίστοιχους δείκτες των υπόλοιπων 15 κρατών μελών της ΕΕ.

5. Γενική επισκόπηση της κατάστασης μετά από τρία χρόνια συμμετοχής στην ΕΕ.

Νομικοί περιορισμοί στα επτά νέα κράτη μέλη όσον αφορά την απόκτηση γεωργικής γης από αλλοδαπούς

Υπάρχουν διαφορές μεταξύ των επτά νέων κρατών μελών ως προς τον τρόπο διατύπωσης των περιοριστικών μέτρων περί απόκτησης γεωργικής γης από αλλοδαπούς. Αυτό αφορά κυρίως τον ορισμό των «αλλοδαπών» και τις προϋποθέσεις που πρέπει να πληρούν οι τελευταίοι προκειμένου γίνουν ιδιοκτήτες (κατ’ εξαίρεση) γεωργικής γης (παράρτημα I).

Ως προς τον ορισμό των αλλοδαπών, η Ουγγαρία είναι η μόνη χώρα που δεν επιτρέπει σε εταιρείες να είναι ιδιοκτήτες γεωργικής γης (πρόκειται για περιορισμό που δεν εισάγει διακρίσεις). Ως προς τις προϋποθέσεις (κατ’ εξαίρεση) χορήγησης δικαιωμάτων απόκτησης γης, και τα επτά νέα κράτη μέλη επιτρέπουν την απόκτηση γεωργικής γης από αλλοδαπούς εφόσον οι τελευταίοι εκμεταλλεύονταν τη συγκεκριμένη γη, ως κάτοικοι, κατά τα τελευταία τρία χρόνια τουλάχιστον. Η Τσεχική Δημοκρατία και η Λιθουανία είναι ακόμη πιο ελαστικές, καθώς επιτρέπουν γενικότερα στα άτομα αυτά να αποκτούν γεωργική γη. Ακόμη, η Εσθονία, η Λιθουανία και η Σλοβακία επιτρέπουν την απόκτηση γαιών από εταιρείες που εδρεύουν στο έδαφός τους και στις οποίες την πλειοψηφία των μετοχών κατέχουν αλλοδαποί. Επιπλέον, η Εσθονία εξαιρεί από τον περιορισμό αγροτεμάχια έως 100 στρέμματα, ενώ η Πολωνία αγροτεμάχια έως 10 στρέμματα (εκτός αν βρίσκονται σε παραμεθόριες περιοχές). Τέλος, η Ουγγαρία επιτρέπει την απόκτηση πολύ μικρών γεωργικών εκμεταλλεύσεων (το πολύ έως 6.000 τετρ. μέτρα) και οικοπέδων για την κατασκευή εγκαταστάσεων αναγκαίων για την εντατική κτηνοτροφία . Επισημαίνεται πάντως ότι κανένα από τα επτά νέα κράτη μέλη δεν προβλέπει περιοριστικά μέτρα για τη μίσθωση γεωργικής γης από αλλοδαπούς . Από τις ανωτέρω διαφορές συνάγεται το συμπέρασμα ότι δεν ισχύει πλήρης και αυστηρή απαγόρευση όσον αφορά την απόκτηση γεωργικής γης από αλλοδαπούς και, συνεπώς, ενδέχεται να μην θεωρείται ουσιαστική για την επίτευξη των μεταβατικών στόχων.

Δεδομένων των εν λόγω διαφορών μεταξύ των επτά νέων κρατών μελών, ενδιαφέρον έχει να εξεταστεί ο βαθμός στον οποίο ο αλλοδαποί έχουν όντως κατορθώσει να αγοράσουν γεωργική γη. Από τα επίσημα στατιστικά στοιχεία προκύπτει ότι το ποσοστό των αλλοδαπών που κατέχουν γεωργική γη είναι μικρό. Για παράδειγμα, στην Ουγγαρία, οι αγοραπωλησίες γεωργικών γαιών στις οποίες συμμετέχουν αλλοδαποί αντιπροσωπεύουν λιγότερο από το 0,2% του συνολικού κύκλου εργασιών κατά τα έτη 2005 και 2006. Η Λετονία έχει το υψηλότερο ποσοστό μεταξύ των επτά νέων κρατών μελών, το οποίο όμως δεν υπερβαίνει το 2% για την ίδια περίοδο αναφοράς. Πάντως, οι προερχόμενοι από τα κράτη μέλη ειδικοί στον τομέα της εγγείου ιδιοκτησίας οι οποίοι συμμετείχαν στην έρευνα υπογράμμισαν ότι τα επίσημα στατιστικά στοιχεία ενδέχεται να υποβαθμίζουν το πραγματικό ποσοστό των αλλοδαπών που κατέχουν γεωργική γη καθώς δεν λαμβάνουν υπόψη τους τις αγοραπωλησίες που διενεργούν τοπικοί μεσάζοντες ή την ύπαρξη άτυπων συμβολαίων τα οποία δεν έχουν κατατεθεί στις αρχές.

Περιορισμοί όσον αφορά την ιδιοκτησία και κτηματαγορές

Το ζήτημα των περιορισμών όσον αφορά την απόκτηση γαιών από αλλοδαπούς πρέπει να ιδωθεί μέσα στο ευρύτερο πλαίσιο του τρόπου λειτουργίας των κτηματαγορών. Όσον αφορά τα επτά νέα κράτη μέλη, υπενθυμίζεται ότι οι περιορισμοί δεν αφορούν τη μίσθωση γεωργικής γης . Οι περιορισμοί και οι ατέλειες των κεφαλαιαγορών είναι, μεταξύ άλλων, θεσμικοί παράγοντες που επηρεάζουν τις κτηματικές συναλλαγές. Το κόστος των συναλλαγών στις κτηματαγορές και η ασάφεια των δικαιωμάτων ιδιοκτησίας εξακολουθούν να είναι σημαντικοί παράγοντες που επηρεάζουν ακόμη σε μεγάλο βαθμό την εκχώρηση γης. Τα συναφή με την ασάφεια των δικαιωμάτων ιδιοκτησίας προβλήματα, και συγκεκριμένα οι ανολοκλήρωτες ιδιωτικοποιήσεις , επηρεάζουν, αν και με διαφορετικό τρόπο και σε διαφορετικό βαθμό, τόσο την αγορά πώλησης όσο και την αγορά μίσθωσης γης, και αποτελούν τον βασικό παράγοντα επηρεασμού των πωλήσεων γης και των τιμών μίσθωσης.

Ξένες επενδύσεις

Οι ξένες επενδύσεις στη γεωργία αναμένεται να έχουν σημαντικές μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην εξασφάλιση των αναγκαίων κεφαλαίων και της αναγκαίας τεχνογνωσίας, στη λειτουργία των κτηματαγορών και στην παραγωγικότητα του γεωργικού τομέα. Από τις συνολικές άμεσες ξένες επενδύσεις ύψους περίπου 170 δισεκατομμυρίων ευρώ (το 2004) στα επτά νέα κράτη μέλη, στον γεωργικό τομέα έχει διατεθεί μέχρι στιγμής λιγότερο από ένα δισεκατομμύριο ευρώ. Παρόλα αυτά, το προαναφερθέν ποσό συνιστά υπολογίσιμη εισροή κεφαλαίου, εάν ληφθούν υπόψη οι ισχύοντες προσωρινοί περιορισμοί. Καθιστά σαφές ότι η «άτυπη» ιδιοκτησία γεωργικής γης από αλλοδαπούς είναι ήδη σαφώς υψηλότερη από αυτήν που προκύπτει από τα επίσημα στατιστικά στοιχεία, ενώ ταυτόχρονα καταδεικνύει την επικρατούσα τάση για επενδύσεις σε γεωργικές εκμεταλλεύσεις που ανήκουν σε εταιρείες καθώς και σε μισθώσεις γεωργικών εκμεταλλεύσεων. Στις άμεσες (οριζόντιες) επιπτώσεις των εν λόγω – περιορισμένων ακόμη – επενδύσεων στον γεωργικό τομέα μπορεί να προστεθεί η σημαντικότερη (πιθανώς) έμμεση δευτερογενής επίπτωση της πραγματοποίησης επενδύσεων στη βιομηχανία τροφίμων, ύψους περίπου 9 δισεκατομμυρίων ευρώ επί του παρόντος. Όλα τα προαναφερθέντα συμβάλλουν στη διευκόλυνση της μεταβατικής διαδικασίας του γεωργικού τομέα.

Η επίδραση της προσχώρησης στην ΕΕ στις κτηματαγορές των επτά νέων κρατών μελών

Η προσχώρηση των επτά νέων κρατών μελών στην ΕΕ είχε και έμμεσο αντίκτυπο στις γεωργικές αγορές τους. Τόνωσε τις άμεσες επενδύσεις των «παλαιών» 15 κρατών μελών στα επτά νέα κράτη μέλη, ενισχύοντας έτσι τις προαναφερθείσες επιπτώσεις. Βελτίωσε την πρόσβαση σε πιστωτικές και ασφαλιστικές υπηρεσίες, καθώς τόνωσε τις μεταρρυθμίσεις στον χρηματοπιστωτικό τομέα και ενθάρρυνε την εγκατάσταση όλο και περισσότερων χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων προερχόμενων από τα υπόλοιπα 15 κράτη μέλη της ΕΕ, επιλύνοντας έτσι σοβαρά εμπόδια προς την κατεύθυνση της διαμόρφωσης αποδοτικότερων κτηματαγορών. Επισημαίνεται, τέλος, ότι συνέβαλε στη σημαντική αύξηση των επιδοτήσεων προς τους γεωργούς των επτά νέων κρατών μελών μέσω της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής (ΚΓΠ). Παρότι οι γεωργοί των επτά νέων κρατών μελών είναι επιλέξιμοι για ένα μόνο μέρος των διαθέσιμων στην ΕΕ των 15 κρατών μελών επιδοτήσεων, οι τελευταίες αντιπροσωπεύουν παρόλα αυτά σημαντικό ποσοστό του γεωργικού εισοδήματος στα επτά νέα κράτη μέλη. Οι επιδοτήσεις βελτιώνουν τις κοινωνικές συνθήκες των γεωργών στα επτά νέα κράτη μέλη και, σε συνδυασμό με τη βελτίωση της πρόσβασης στις πιστωτικές υπηρεσίες, τονώνουν τα κίνητρα και τις δυνατότητες των εγχώριων επενδυτών στον τομέα της απόκτησης γεωργικής γης, ενώ έχουν ήδη συμβάλει στη σημαντική αύξηση των γεωργικών εισοδημάτων, των κτηματικών συναλλαγών και των τιμών των οικοπέδων.

Μεταβαλλόμενες κτηματαγορές στα επτά νέα κράτη μέλη

Το ποσοστό των γαιών που μισθώνονται είναι σημαντικά υψηλότερο[4] από το ποσοστό των γαιών που πωλούνται. Και στα επτά νέα κράτη μέλη, εκτός της Λετονίας και της Πολωνίας, μισθώνεται πάνω από το ήμισυ της γεωργικής γης, ποσοστό που είναι πολύ υψηλότερο από τον μέσο όρο των παλιών 15 κρατών μελών της ΕΕ. Αντιθέτως, η Λετονία και η Πολωνία κυμαίνονται κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ των 15 κρατών μελών.

Οι πωλήσεις γης συγκεκριμένα επηρεάστηκαν πολύ τα τελευταία χρόνια από τις δημοπρασίες στο πλαίσιο υλοποιούμενων προγραμμάτων ιδιωτικοποίησης της γης. Αυτό αφορά κυρίως την Τσεχική Δημοκρατία, αλλά και την Πολωνία και τη Λιθουανία. Η ιδιωτικοποίηση έχει ουσιαστικά ολοκληρωθεί στην Εσθονία και τη Λετονία, ενώ στην Ουγγαρία και τη Σλοβακία η ενδεχόμενη διατήρηση του καθεστώτος ιδιωτικοποίησης των δημόσιων γαιών και στο μέλλον δεν επηρεάζει σημαντικά επί του παρόντος την κτηματαγορά.

Για την εκπόνηση της μελέτης συλλέχθηκαν στατιστικά στοιχεία από εθνικές πηγές σχετικά με τις τιμές πώλησης και μίσθωσης γης. Η Επιτροπή χρησιμοποίησε επίσης τα διαθέσιμα στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας (EUROSTAT). Τόσο η κάλυψη όσο και η ποιότητα των στατιστικών στοιχείων είναι ακόμη υπό βελτίωση, με αποτέλεσμα να καθυστερεί η έκδοση αποτελεσμάτων. Από μια πρώτη εκτίμηση, για την περίοδο 2000-2006, προκύπτει σημαντική αύξηση των τιμών πώλησης γης (παράρτημα ΙΙ) - οι οποίες μετρήθηκαν στο εκάστοτε εθνικό νόμισμα και προσαρμόστηκαν στον πληθωρισμό - σε όλες τις χώρες εκτός της Τσεχικής Δημοκρατίας και της Σλοβακίας. Οι μέσες αυξήσεις κυμάνθηκαν από περίπου 10% το χρόνο στην Πολωνία έως σχεδόν 60% το χρόνο στη Λετονία. Υπογραμμίζεται ότι σε μεγάλο ποσοστό η αύξηση της τιμής σημειώθηκε κοντά στο έτος προσχώρησης. Στην Τσεχική Δημοκρατία και στη Σλοβακία μάλιστα οι τιμές σημείωσαν πτώση μετά το 2001. Κατά το ίδιο διάστημα παρατηρήθηκε στην Τσεχική Δημοκρατία σημαντική αύξηση των δημοπρασιών λόγω της ιδιωτικοποίησης της εναπομένουσας δημόσιας γης.

Οι τιμές μίσθωσης δεν φαίνεται να αυξήθηκαν συνολικά περισσότερο σε σχέση με τις τιμές πώλησης της γης, αν και παρατηρήθηκαν διαφορετικές τάσεις σε κάθε χώρα (παράρτημα ΙΙ). Στην Πολωνία, οι πρώιμες αυξήσεις κατά το χρονικό διάστημα 2000-2006 αντιστράφηκαν προς το τέλος της περιόδου. Ωστόσο, κατά το ίδιο χρονικό διάστημα η μέση αύξηση των τιμών μίσθωσης ήταν 4% ετησίως. Σε άλλες χώρες, οι αυξήσεις των τιμών ήταν περισσότερο σταθερές και κυμάνθηκαν από περίπου 6% ετησίως στην Ουγγαρία έως πάνω από 20% ετησίως στη Λιθουανία. Αξιοσημείωτο είναι πάντως το γεγονός ότι οι αυξήσεις των τιμών μίσθωσης γης κυμάνθηκαν συνολικά σε μέτρια σχετικά επίπεδα, παρότι η αγορά μίσθωσης γης ήταν ανοιχτή στους αλλοδαπούς, ενώ η συναφής με τις πωλήσεις γης αγορά ήταν ουσιαστικά κλειστή.

Στο τέλος του προαναφερθέντος χρονικού διαστήματος, τα επίπεδα των τιμών στα επτά νέα κράτη μέλη της ΕΕ διέφεραν ακόμη πολύ μεταξύ τους (παράρτημα ΙΙΙ). Οι μετρηθείσες σε κοινό νόμισμα τιμές πώλησης γης ήταν το 2005 και το 2006 πολύ χαμηλές στην Εσθονία και τη Λιθουανία (το πολύ 80 ευρώ το στρέμμα). Η αντίστοιχη τιμή ήταν πολύ υψηλότερη στην Πολωνία (192,7 ευρώ/στρέμμα[5]) και στην Τσεχική και Σλοβακική Δημοκρατία (162,5 ευρώ/στρέμμα και 101,7 ευρώ/στρέμμα αντίστοιχα). Την υψηλότερη τιμή είχε η Λετονία, με 359,1 ευρώ/στρέμμα. Πάντως, οι διαφορές στα επίπεδα τιμών είναι πιθανόν να οφείλονται εν μέρει σε στατιστικό σφάλμα, καθώς η βάση για τον υπολογισμό των τιμών ενδέχεται να διαφέρει ακόμη μεταξύ των χωρών. Και σε αυτή την περίπτωση, οι τιμές μίσθωσης εξελίχθηκαν διαφορετικά. Από τις χώρες που γνωστοποίησαν ποσοτικά στοιχεία, η Σλοβακία είχε τη χαμηλότερη τιμή, με 1,8 ευρώ/στρέμμα (το 2005) και η Ουγγαρία το υψηλότερο (6,7 ευρώ/στρέμμα[6]). Η Τσεχική Δημοκρατία, η Λιθουανία και η Πολωνία κυμάνθηκαν σε ενδιάμεσο επίπεδο, με 3,2 ευρώ, 3,3 ευρώ και 4,1 ευρώ το στρέμμα αντίστοιχα[7].

Από την πορεία που ακολούθησαν οι αυξήσεις των τιμών και τα επίπεδα των τιμών προκύπτει σαφώς ότι η ανάπτυξη των γεωργικών αγορών εξακολουθεί να επηρεάζεται σημαντικά και από άλλους θεσμικούς παράγοντες εκτός του ανοίγματός τους στους αλλοδαπούς, όπως είναι οι περιορισμοί και οι ατέλειες των κεφαλαιαγορών, το κόστος των συναλλαγών στις κτηματαγορές και η ασάφεια των δικαιωμάτων ιδιοκτησίας, αλλά και οι ανολοκλήρωτες ιδιωτικοποιήσεις. Ακόμη, οι σχετικά συγκρατημένες αυξήσεις των τιμών μίσθωσης γης καταδεικνύουν μάλλον ότι είναι δυνατή τελικά η διαχείριση του κινδύνου απότομης αύξησης των τιμών λόγω της παρουσίας των αλλοδαπών.

Λόγω των αλλεπάλληλων αυξήσεων των τιμών, το χάσμα μεταξύ των νέων και των παλαιών κρατών μελών όσον αφορά τις τιμές πώλησης γης μειώνεται σταδιακά με το πέρασμα του χρόνου (παράρτημα ΙΙΙ), αν και απαιτείται ακόμη πολύς χρόνος για να ολοκληρωθεί η διαδικασία. Χρήσιμη είναι ενδεχομένως η σύγκριση με την Ανατολική Γερμανία, καθώς για την περιοχή αυτή ίσχυσε παρόμοια ως επί το πλείστον μεταβατική περίοδος με αυτήν που ισχύει για τα επτά νέα κράτη μέλη· σε αντίθεση όμως με τα τελευταία, η εν λόγω περιοχή είχε τελείως ανοιχτά σύνορα με την ΕΕ από τις αρχές της δεκαετίας του 1990. Οι τιμές στην Πολωνία άγγιξαν περίπου το ήμισυ των τιμών της Ανατολικής Γερμανίας, ενώ η Τσεχική Δημοκρατία, η Ουγγαρία και η Σλοβακική Δημοκρατία κυμαίνονται λίγο χαμηλότερα. Μόνο η Λετονία προσεγγίζει τις τιμές της Ανατολικής Γερμανίας, οι οποίες είναι παραπλήσιες με τις τιμές στη γειτονική Σουηδία (βλ. πάντως προηγούμενη παρατήρηση περί διαφορών όσον αφορά τον υπολογισμό). Και σε αυτή την περίπτωση, δεδομένου ότι οι αγορές μίσθωσης γης είναι ανοιχτές στους αλλοδαπούς, προκαλεί εντύπωση το γεγονός ότι η σύγκλιση των τιμών μίσθωσης γης δεν είναι γενικά μεγαλύτερη από τη σύγκλιση των τιμών πώλησης γης.

Κοινωνικοοικονομική δομή του γεωργικού τομέα

Η διαρκής μεταβολή των γεωργικών τομέων στα επτά νέα κράτη μέλη, που οδηγεί σε ολοένα και πιο αποδοτικές χρήσεις γης και παραγωγικές διαδικασίες, εμφανίζει ήδη με το πέρασμα του χρόνου αξιοπρόσεκτα αποτελέσματα, πάνω απ’ όλα όσον αφορά την απόδοση, αλλά και - όλο και περισσότερο - την παραγωγικότητα της εργασίας. Για παράδειγμα, όσον αφορά την παραγωγή σπόρων (σιτάρι), τα επτά νέα κράτη μέλη της κεντρικής Ευρώπης άγγιξαν περίπου το 60% (Πολωνία) έως 90% (Τσεχική Δημοκρατία) της απόδοσης των παλαιών 15 κρατών μελών της ΕΕ. Οι χώρες της Βαλτικής είναι ακόμη πολύ πιο πίσω στον συγκεκριμένο τομέα. Όσον αφορά την παραγωγή γάλακτος, και τα επτά νέα κράτη μέλη αγγίζουν ήδη τη μέση απόδοση των παλαιών 15 κρατών μελών της ΕΕ.

Η κατάσταση δεν είναι τόσο ευνοϊκή σε επίπεδο παραγωγικότητας. Για παράδειγμα, παρότι το χάσμα όσον αφορά την παραγωγικότητα της εργασίας (ακαθάριστη προστιθέμενη αξία ανά εργαζόμενο) μειώνεται με το πέρασμα του χρόνου, εξακολουθούν να υπάρχουν μεγάλες διαφορές τόσο μεταξύ των επτά νέων κρατών μελών όσο και σε σχέση με τα παλαιά 15 κράτη μέλη της ΕΕ.

6. Συμπεράσματα

α) Οι ανησυχίες που διατύπωσαν τα επτά νέα κράτη μέλη κατά τις διαπραγματεύσεις προσχώρησης, και συγκεκριμένα οι ανησυχίες περί πιθανών επιπτώσεων στον γεωργικό τομέα των μεγάλων διαφορών όσον αφορά τις τιμές της γης και τα εισοδήματα σε σχέση με την υπόλοιπη ΕΕ, είναι μεν σοβαρές αλλά δεν πρέπει να επισκιάσουν θεμελιώδη ζητήματα τα οποία εξακολουθούν να καθυστερούν σε κάποιο βαθμό την αναγκαία για την αύξηση της παραγωγικότητας και των εισοδημάτων στα επτά νέα κράτη μέλη διαρθρωτική μεταρρύθμιση του γεωργικού τομέα. Οι αγορές γεωργικής γης στα επτά νέα κράτη μέλη επηρεάζονται από θεσμικούς παράγοντες, όπως οι ανολοκλήρωτες ιδιωτικοποιήσεις, η ασάφεια των όρων ιδιοκτησίας και συνιδιοκτησίας, καθώς και οι πολύπλοκες και δαπανηρές διαδικασίες μεταβίβασης γης.

β) Η σημαντική παρουσία αλλοδαπών στα επτά νέα κράτη μέλη μέσω της μίσθωσης γεωργικών γαιών πραγματοποιήθηκε χωρίς να διαταραχθεί εμφανώς το σύστημα· η παρουσία τους μάλιστα θα μπορούσε να θεωρηθεί χρήσιμη όσον αφορά την εξάλειψη των προαναφερθέντων θεσμικών περιορισμών. Ενδέχεται να επηρεάσει ευνοϊκά τη γεωργική μεταρρύθμιση, μέσω της εισαγωγής νέων τεχνολογιών και της παροχής των άκρως αναγκαίων κεφαλαίων για την παραγωγή. Επιπλέον, ενδέχεται να συμβάλει, σε ορισμένα από τα επτά νέα κράτη μέλη, στη μείωση της ασφυκτικής πίεσης που ασκούν οι υφιστάμενοι δεσπόζοντες ιδιοκτήτες μεγάλων γεωργικών εκμεταλλεύσεων στους μικρούς διάσπαρτους ιδιοκτήτες γης με ασαφείς τίτλους ιδιοκτησίας, γεγονός που εμποδίζει τη φυσιολογική εξέλιξη των τιμών της γης και δυσχεραίνει τις διαδικασίες αναδιανομής της εγγείου ιδιοκτησίας με σκοπό τη συνένωση παρακείμενων αγροτεμαχίων και τη δημιουργία μεγαλύτερων ιδιοκτησιών.

γ) Από τη μελέτη της Επιτροπής προκύπτει ότι το χάσμα μεταξύ των επτά νέων κρατών μελών και της ΕΕ των 15 όσον αφορά τα εισοδήματα και τις τιμές της γης μειώθηκε τα τελευταία χρόνια. Παρόλα αυτά, η πλήρης σύγκλιση των τιμών αργεί ακόμη πολύ, αν και αυτό δεν αναμένεται ούτε θεωρείται αναγκαία προϋπόθεση για τον τερματισμό των παρεκκλίσεων. Υπάρχει επίσης μια σαφής αλλά μικρή απόκλιση τιμών εντός της ΕΕ των 15, σε υψηλότερη όμως μέση τιμή. Το κόστος των συναλλαγών, που επηρεάζει ιδίως την απόκτηση γης από αλλοδαπούς, ενδέχεται επίσης να διαδραματίζει σημαντικό, σε μικρότερο όμως βαθμό, ρόλο στην ΕΕ των 15 κρατών μελών. Η μέχρι στιγμής εξέλιξη των τιμών μίσθωσης γης στα επτά νέα κράτη μέλη καταδεικνύει πιθανώς ότι, πέρα από τις απότομες ανόδους τιμών, η προοδευτική πορεία σύγκλισης των τιμών πώλησης της γης με την ΕΕ των 15 μπορεί ενδεχομένως να συνεχιστεί μόλις οι αγορές πώλησης γης στα επτά νέα κράτη μέλη ανοίξουν στον ίδιο βαθμό στον οποίο είναι ανοιχτές οι αντίστοιχες αγορές των παλαιών 15 κρατών μελών της ΕΕ.

δ) Οι συναφείς με τη γεωργική παραγωγή κοινωνικοοικονομικές συνθήκες βελτιώθηκαν, και αυτή η θετική τάση αναμένεται να συνεχιστεί. Ωστόσο, εξακολουθεί να υπάρχει μεγάλο χάσμα μεταξύ των επτά νέων κρατών μελών και της ΕΕ των 15 όσον αφορά την παραγωγικότητα. Αυτό σημαίνει ότι οι αρχές των επτά νέων κρατών μελών οφείλουν να συνεχίσουν να καταβάλλουν προσπάθειες για την εξάλειψη των μακροχρόνιων θεσμικών παραγόντων που καθυστερούν τη διαδικασία εξορθολογισμού των χρήσεων γης και της γεωργικής παραγωγής. Η παρουσία αλλοδαπών στον γεωργικό τομέα, επί του παρόντος μέσω της μίσθωσης γαιών και στο μέλλον μέσω της ιδιοκτησίας γαιών, συμβάλλει και αναμένεται να συμβάλει και μελλοντικά σε αυτήν τη διαδικασία.

ε) Δεδομένων των προθεσμιών που προβλέπει η πράξη προσχώρησης του 2003 για τη σύνταξη της παρούσας έκθεσης, η υπό μελέτη περίοδος είναι αναγκαστικά πολύ μικρή[8] για να προκύψουν περισσότερο εμπεριστατωμένα εμπειρικά στοιχεία σχετικά με τις επιπτώσεις της προσχώρησης στην απόκτηση γεωργικής γης από αλλοδαπούς. Παρόλα αυτά, από τη μελέτη της Επιτροπής προκύπτει ότι τα επτά νέα κράτη μέλη θα ήταν συνετό να αξιοποιήσουν σωστά το εναπομένον διάστημα της παρέκκλισης για να αναπτύξουν περαιτέρω τον συγκεκριμένο τομέα, ώστε να προετοιμαστούν όσο το δυνατόν καλύτερα για την αναπόφευκτη λήξη των περιόδων παρέκκλισης. Στο πλαίσιο αυτό, οι αρχές των επτά νέων κρατών μελών θα μπορούσαν να εξετάσουν το ενδεχόμενο μικρότερης, ενδιάμεσης χαλάρωσης των περιορισμών όσον αφορά την απόκτηση γης από αλλοδαπούς, με ευεργετικό για τις μεταρρυθμίσεις του γεωργικού τομέα τρόπο. Για παράδειγμα, θα μπορούσε να εξεταστεί το ενδεχόμενο υλοποίησης των ακόλουθων μικρών μεταρρυθμίσεων, που ήδη πραγματοποιούνται εν μέρει σε ορισμένα από τα επτά νέα κράτη μέλη:

- να αυξηθεί η ελάχιστη έκταση γης που μπορούν να αγοράσουν οι αλλοδαποί χωρίς περιορισμούς. Για παράδειγμα, θα μπορούσε να εξεταστεί το ενδεχόμενο καθορισμού του ορίου στα 100 στρέμματα, κατά το παράδειγμα της Εσθονίας· και

- να επιτραπεί στους αλλοδαπούς που μισθώνουν γεωργικές εκτάσεις η χωρίς περιορισμούς αγορά γεωργικών εγκαταστάσεων και της γης στην οποία είναι χτισμένες.

Το τελικό συμπέρασμα της Επιτροπής είναι το εξής:

Υπό το φως της κατάστασης που επικρατεί στα επτά νέα κράτη μέλη όπως προκύπτει από την ενδιάμεση ανασκόπηση των μεταβατικών μέτρων για την απόκτηση γεωργικής γης, η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι δεν πρέπει να συντομευτούν οι προβλεπόμενες προθεσμίες ισχύος των εν λόγω μέτρων.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I: Νομικοί περιορισμοί όσον αφορά την απόκτηση γεωργικής γης στα επτά νέα κράτη μέλη

Τσεχική Δημοκρατία | Εσθονία | Ουγγαρία | Λετονία | Λιθουανία | Πολωνία | Σλοβακία |

Μπορεί κάποιος πολίτης της ΕΕ να αγοράσει γεωργική γη παρά τους περιορισμούς; | Ναι, εάν είναι παντρεμένος/η με Τσέχα/ο υπήκοο εάν διαμένει στη χώρα και εκμεταλλεύεται κάποιο αγροτεμάχιο για διάστημα 3 τουλάχιστον ετών, τότε μπορεί να αγοράσει οποιοδήποτε αγροτεμάχιο στη χώρα. | Αγροτεμάχια < 100 στρέμματα: Ναι. Δεν υπάρχουν άλλες προϋποθέσεις. Αγροτεμάχια>100 στρέμματα: Ναι εάν είναι παντρεμένος/η με Εσθονή/ό υπήκοο εάν διαμένει στη χώρα και εκμεταλλεύεται κάποιο αγροτεμάχιο για διάστημα 3 τουλάχιστον ετών, τότε μπορεί να αγοράσει το συγκεκριμένο αγροτεμάχιο που μίσθωνε. | Ναι, εάν είναι παντρεμένος/η με Ουγγαρέζα/Ούγγρο υπήκοο εάν διαμένει στη χώρα και εκμεταλλεύεται κάποιο αγροτεμάχιο για διάστημα 3 τουλάχιστον ετών, τότε μπορεί να αγοράσει το συγκεκριμένο αγροτεμάχιο που μίσθωνε. | Ναι, εάν διαμένει στη χώρα και εκμεταλλεύεται κάποιο αγροτεμάχιο για διάστημα 3 τουλάχιστον ετών, τότε μπορεί να αγοράσει το συγκεκριμένο αγροτεμάχιο που μίσθωνε. εάν είναι παντρεμένος/η με Λετονή/ό υπήκοο, μόνο όμως ως συνιδιοκτήτης | Ναι, εάν είναι παντρεμένος/η με Λιθουανή/ό υπήκοο εάν διαμένει στη χώρα και εκμεταλλεύεται κάποιο αγροτεμάχιο για διάστημα 3 τουλάχιστον ετών, τότε μπορεί να αγοράσει οποιοδήποτε αγροτεμάχιο στη χώρα. | Αγροτεμάχιο <10 στρέμματα που δεν βρίσκεται σε παραμεθόριες περιοχές: Ναι, εάν διαμένει στην Πολωνία για διάστημα πέντε τουλάχιστον ετών εάν είναι παντρεμένος/η με Πολωνή/ό υπήκοο Λοιπά αγροτεμάχια: εάν είναι παντρεμένος/η με Πολωνή/ό υπήκοο εάν διαμένει στη χώρα και εκμεταλλεύεται κάποιο αγροτεμάχιο για διάστημα 3 τουλάχιστον ετών, τότε μπορεί να αγοράσει το συγκεκριμένο αγροτεμάχιο που μίσθωνε. | Ναι, εάν είναι παντρεμένος/η με Σλοβάκα/ο υπήκοο εάν διαμένει στη χώρα και εκμεταλλεύεται κάποιο αγροτεμάχιο για διάστημα 3 τουλάχιστον ετών, τότε μπορεί να αγοράσει το συγκεκριμένο αγροτεμάχιο που μίσθωνε. |

Μπορεί κάποια νομική οντότητα να αγοράσει γεωργική γη; | Ναι | Ναι | Όχι | Ναι | Ναι | Ναι | Ναι |

Μπορεί κάποια νομική οντότητα με έδρα στη χώρα, η οποία όμως ανήκει σε αλλοδαπούς, να αγοράσει γεωργική γη; | Ναι, εάν οι αλλοδαποί δεν κατέχουν την πλειοψηφία των μετοχών | Ναι | Όχι | Ναι, εάν οι αλλοδαποί δεν κατέχουν την πλειοψηφία των μετοχών | Ναι | Ναι, εάν οι αλλοδαποί δεν κατέχουν την πλειοψηφία των μετοχών | Ναι |

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II: Τιμές γεωργικών γαιών στα επτά νέα κράτη μέλη, 2000–2006 Μετρηθείσες στο εκάστοτε εθνικό νόμισμα ανά στρέμμα, σε τιμές 2005

ΠΩΛΗΣΕΙΣ | |2000 |2001 |2002 |2003 |2004 |2005 |2006 | | |Τσεχική Δημοκρατία (CZK) |6.113,4 | |4.897,6 |5.050,1 |5.060,1 |4.827,9 |4.511,8 | | |Εσθονία (EEK) *) | |385 | |498,5 | |725,5 | | | |Λετονία (Lats) | | |37 |38,3 |73,3 |160,2 |234,6 | | |Λιθουανία (LTL) |113,9 |118,5 |166,3 |139,8 |143,9 |185,1 |244,1 | | |Ουγγαρία ( 1000 HUF) *) | | | | |17,4 |19,6 |[37,3] **) | | |Πολωνία (PLN) ***) |547,6 |564,9 |537,5 |608,8 |677,6 |824,4 |917,1 | | |Σλοβακική Δημοκρατία (SKK) |5.067,2 |4.711,3 |4.543,8 |4.178,1 |3.890,8 |3.785 |3.630,3 | | | | | | | | | | | | Μισθώσεις | |2000 |2001 |2002 |2003 |2004 |2005 |2006 | | |Τσεχική Δημοκρατία (CZK) *) |59,9 |71,6 |76,2 |78,8 |86,7 |96 |94 | | |Εσθονία (EEK) | | | | | | | | | |Λετονία (Lats) | | | | | | | | | |Λιθουανία (LTL) |3,5 |4,4 |4,7 |4,9 |6 |7,7 |11 | | |Ουγγαρία (HUF) | |1.283,7 |1.278 |1.485,1 |1.487,1 |1.572 |1.710,1 | | |Πολωνία (PLN)*) |13,2 |10,4 |10,1 |12,2 |20 |14,1 |16,4 | | | Σλοβακική Δημοκρατία (SKK) *) | |36,8 |4,62 |47,9 |56,2 |68,4 | | |Πηγές: EUROSTAT, εκτός εάν ορίζεται διαφορετικά. Τα στοιχεία της EUROSTAT υπολογίστηκαν σε τιμές 2005 βάσει των τρεχουσών τιμών της EUROSTAT.

*) Προέρχονται από εθνικές πηγές, όπως χρησιμοποιήθηκαν στη μελέτη «Ανασκόπηση των μεταβατικών περιοριστικών μέτρων που διατηρούν τα νέα κράτη μέλη όσον αφορά την απόκτηση αγροτεμαχίων».

**) Στοιχεία του Δικτύου Γεωργικής Λογιστικής Πληροφόρησης για το 2006, που αφορούν καλλιεργήσιμες εκτάσεις .

***) Στοιχεία της EUROSTAT που αφορούν καλλιεργήσιμες εκτάσεις.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III: Τιμές γεωργικών γαιών στα επτά νέα κράτη μέλη και σε ορισμένα από τα 15 παλαιά κράτη μέλη της ΕΕ, 2000-2006 Μετρηθείσες στην τρέχουσα ισοτιμία του ευρώ ανά στρέμμα

ΠΩΛΗΣΕΙΣ | |2000 |2001 |2002 |2003 |2004 |2005 |2006 | | |Τσεχική Δημοκρατία |155,6 |140,3 |152,8 |152,2 |156,1 |162,1 | 162,5 | | |Εσθονία*) | |21,8 | |29,7 | |46,4 | | | |Λετονία | | |54,6 |52,6 |103,1 |230,1 | 359,1 | | |Λιθουανία |29,4 |32,1 |46,8 |39,0 |40,6 |53,6 | 73,4 | | |Ουγγαρία*) | | | | |67,6 |74,2 |[155,0] **) | | |Πολωνία***) |119,4 |141,5 |130,7 |130,8 |146,5 |204,9 |238,5 | | |Σλοβακική Δημοκρατία |89,5 |87,8 |88,8 |91,2 |94,6 |98,1 | 101,7 | | | | | | | | | | | | |Δανία |1.033 |1221,1 |1.292 |1.466,9 |1.599,5 |1.878,7 |2.279,1 | | |Γερμανία |908,1 |942,7 |946,5 |918,4 |923,3 |869,2 | 890,9 | | |Δυτική Γερμανία*) |1.683 |1.724,6 |1.696,6 |1.648,9 |1.603,5 | | | | |Ανατολική Γερμανία*) |363,1 |381,1 |401,4 |383,1 |394,4 | | | | |Γαλλία*) |491,3 |538,4 |577,8 |607,9 |656,7 | | | | |Κάτω Χώρες |3.571,3 |3.715 |4.015 |3.416 |3.143,2 |3.023,5 |3.129 | | |Σουηδία |198,9 |198,8 |201,9 |212,6 |245,5 |335,1 |370,6 | | | | | | | | | | | | Μισθώσεις | |2000 |2001 |2002 |2003 |2004 |2005 |2006 | | |Τσεχική Δημοκρατία*) |1,5 |2 |2,4 |2,4 |2,7 |3,2 |3,2 | | |Εσθονία | | | | | | | | | |Λετονία | | | | | | | | | |Λιθουανία |0,9 |1,2 |1,3 |1,4 |1,7 |2,2 |3,3 | | |Ουγγαρία | |4,1 |4,5 |5,3 |5,7 |6,3 |6,7 | | |Πολωνία*) |2,9 |2,6 |2,5 |2,6 |4,3 |3,5 |4,1 | | |Σλοβακική Δημοκρατία*) | |0,7 |0,9 |1 |1,4 |1,8 | | | | | | | | | | | | | |Δανία |32,8 |34,6 |36,8 |39,1 |39,9 |39,7 |45,6 | | |Γερμανία | |16,4 | |17,4 | |17,6 | | | |Δυτική Γερμανία*) | |22,5 | |26,1 | | | | | |Ανατολική Γερμανία*) | |10,4 | |11,6 | | | | | |Γαλλία*) |12,4 |12,3 |12,4 |12,3 |12,2 | | | | |Κάτω Χώρες |40,5 |44,3 |44,5 |44,5 |44,7 |46,2 |46,6 | | |Σουηδία |10,7 |10,4 |10,8 |11 |11 |10,8 |11 | |Πηγές: EUROSTAT, εκτός εάν ορίζεται διαφορετικά

*) Προέρχονται από εθνικές πηγές, όπως χρησιμοποιήθηκαν στη μελέτη «Ανασκόπηση των μεταβατικών περιοριστικών μέτρων που διατηρούν τα νέα κράτη μέλη όσον αφορά την απόκτηση αγροτεμαχίων».

**) Στοιχεία του Δικτύου Γεωργικής Λογιστικής Πληροφόρησης για το 2006, που αφορούν καλλιεργήσιμες εκτάσεις .

***) Στοιχεία της EUROSTAT που αφορούν καλλιεργήσιμες εκτάσεις.

[1] Κέντρο Μελετών Ευρωπαϊκής Πολιτικής, «Ανασκόπηση των μεταβατικών περιοριστικών μέτρων που διατηρούν τα νέα κράτη μέλη όσον αφορά την κτήση γεωργικής γης» (“Review of the Transitional Restrictions Maintained by New Member States on the Acquisition of Agricultural Real estate”) (http://ec.europa.eu/internal_market/capital/reports).

[2] Η μελέτη αφορά μόνο την απόκτηση γεωργικών και δασικών εκτάσεων. Όσον αφορά τη δεύτερη κατοικία, τα πενταετή μεταβατικά μέτρα που εγκρίθηκαν για την Κύπρο, την Τσεχική Δημοκρατία, την Ουγγαρία και την Πολωνία είναι επί του παρόντος υπό ανασκόπηση.

[3] Βλ. ονοματολογία των κινήσεων κεφαλαίων που περιέχεται στο παράρτημα Ι της οδηγίας 88/361/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 24ης Ιουνίου 1988 για τη θέση σε εφαρμογή του άρθρου 67 της συνθήκης (ΕΕ L 178 της 8.7.1988, σ. 5). Παρότι η εν λόγω οδηγία καταργήθηκε με τη Συνθήκη του Μάαστριχτ, το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων έχει αναγνωρίσει την ενδεικτική αξία της ονοματολογίας.

[4] Η μίσθωση γης είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη στη Σλοβακία, την Ουγγαρία, την Τσεχική Δημοκρατία, την Εσθονία και τη Λιθουανία, όπου το ποσοστό της συνολικά μισθωμένης γεωργικής γης από γεωργικές εκμεταλλεύσεις υπερβαίνει το 50%. Στη Λετονία ανέρχεται σε 24% και στην Πολωνία σε 22%. Από το 2003 ως το 2005, το ποσοστό της μισθωμένης γης επί των συνολικών χρήσεων γης μειώθηκε ελαφρώς (1%-4%) σε όλες τις χώρες εκτός της Ουγγαρίας, όπου αυξήθηκε κατά 3%.

[5] Στοιχεία του 2005 για τις τιμές γεωργικών γαιών από τη μελέτη «Ανασκόπηση των μεταβατικών περιοριστικών μέτρων που διατηρούν τα νέα κράτη μέλη όσον αφορά την απόκτηση αγροτεμαχίων». Τα στοιχεία που διαθέτει η EUROSTAT για το 2005 αφορούν μόνο καλλιεργήσιμες εκτάσεις 204,9 ευρώ/στρέμμα

[6] Στοιχεία για το 2006. Το 2005: 6,3 ευρώ/στρέμμα.

[7] Στοιχεία για το 2006. Το 2005: 3,2 ευρώ, 2,2 ευρώ και 3,5 ευρώ αντίστοιχα.

[8] Τα διαθέσιμα στατιστικά στοιχεία κατά την ημερομηνία έγκρισης της έκθεσης αφορούν μόνο το 2006 και ορισμένα μόνο κράτη μέλη. Λεπτομερέστερα στοιχεία όσον αφορά τις τιμές της γης για λόγους σύγκρισης μεταξύ των «νέων» και των «παλαιών» κρατών μελών διατίθενται μόνο για τα έτη 2004 και 2005.