A4-0407/97

Ψήφισμα για την τεχνολογική βιωσιμότητα των διευρωπαϊκών υδατικών δικτύων

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

- έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 9ης Μαρτίου 1994 σχετικά με την Λευκή Βίβλο της Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων: Ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα και απασχόληση (( ΕΕ C 91 της 28.3.1994, σελ. 124)),

- έχοντας υπόψη τις συστάσεις της έκθεσης της Ομάδας των προσωπικών αντιπροσώπων των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων («Ομάδα Christophersen») του Νοεμβρίου 1994,

- έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 16ης Φεβρουαρίου 1995 σχετικά με τις πλημμύρες στην Ευρώπη (( ΕΕ C 56 της 6.3.1995, σελ. 101)),

- έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 16ης Μαρτίου 1995 σχετικά με την ξηρασία που πλήττει τη Νότια Ευρώπη (( ΕΕ C 89 της 10.4.1995, σελ. 160)),

- έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του άτυπου Συμβουλίου Περιβάλλοντος της 22ας Οκτωβρίου 1995 σχετικά με την κοινοτική πολιτική στον τομέα του ύδατος,

- έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 23ης Οκτωβρίου 1996 σχετικά με την ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο όσον αφορά την πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα των υδάτων (( ΕΕ C 347 της 18.11.1996, σελ. 80)),

- έχοντας υπόψη τη δήλωση της Ευρω-μεσογειακής Διάσκεψης της Μασαλίας σχετικά με την τοπική διαχείριση του ύδατος, που πραγματοποιήθηκε στις 25 και 26 Νοεμβρίου 1996,

- έχοντας υπόψη τις εκθέσεις STOA:

. του Δεκεμβρίου 1996 σχετικά με το διευρωπαϊκό δίκτυο μεταφοράς υδάτων στο πλαίσιο της κοινοτικής πολιτικής υδατικών πόρων και

. του Μαΐου 1997, σχετικά με την τεχνολογική βιωσιμότητα των διευρωπαϊκών υδατικών δικτύων,

- έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Έρευνας, Τεχνολογικής Ανάπτυξης και Ενέργειας και τη γνωμοδότηση της Επιτροπής Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Προστασίας των Καταναλωτών (A4-0407/97),

Α. διαπιστώνοντας ότι οι ανανεώσιμοι φυσικοί υδατικοί πόροι που διατίθενται για τις ανθρώπινες δραστηριότητες είναι άνισα καταμερισμένοι από τη φύση στο έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, λόγω του ασύμμετρου τρόπου κατανομής των βροχοπτώσεων και του φυσικού σχηματισμού των υδάτινων αποθεμάτων, όπως οι λίμνες, οι παγετώνες και οι υδροφορείς[semigr ] ότι, επίσης, το φυσικό δίκτυο που αντιπροσωπεύουν οι ευρωπαϊκές υδρογραφικές λεκάνες δεν επιτρέπει την πλήρη και ομοιογενή κατανομή των υδατικών πόρων στην Ευρωπαϊκή Ένωση,

Β. λαμβάνοντας υπόψη ότι εκτεταμένες ζώνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης αντιμετωπίζουν συχνά, σε διαφορετικό βαθμό, σοβαρές κρίσεις σε σχέση με τη διαχείριση των υδάτων, όπως οι πλημμύρες στις υδρογραφικές λεκάνες της Κεντρικής και Βόρειας Ευρώπης, με συνέπειες καταστροφικές για το περιβάλλον, και οι δομικές ελλείψεις όσον αφορά τον εφοδιασμό πόσιμου νερού σε περιοχές του Νότου της ΕΕ που πλήττονται από την ανομβρία και την απερήμωση, των οποίων οι επιπτώσεις είναι συχνά μη αναστρέψιμες,

Γ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η έλλειψη νερού και οι πλημμύρες δεν εξαρτώνται μόνον από γεωγραφικές και κλιματικές συνθήκες, αλλά αποτελούν, επίσης, συνέπεια των ανθρωπίνων παρεμβάσεων στο οικοσύστημα, όπως, λ.χ. κατά την υπέρμετρη αποδάσωση χωρίς την εφαρμογή, η με ακατάλληλη εφαρμογή, μεθόδων αναδάσωσης, μονοκαλλιεργειών, σφαγιστικής επάλειψης των εδάφων και διευθέτησης των υδατορευμάτων

Δ. εκτιμώντας ότι το νερό δεν πρέπει να θεωρείται μόνο ως αγαθό που φέρει οικονομική αξία, αλλά αποτελεί πόρο της φυσικής κληρονομιάς της ΕΕ και τον σπουδαιότερο ανανεώσιμο φυσικό πόρο που είναι ουσιώδης για τη βιώσιμη ανάπτυξη και για τη διατήρηση του εδαφικού ιστού, ο οποίος θεωρητικώς είναι επαρκής για την κάλυψη των συνολικών αναγκών που συνδέονται με τις ανθρώπινες δραστηριότητες στα κράτη μέλη,

Ε. λαμβάνοντας υπόψη ότι τα κράτη μέλη να προβούν στην πλήρη καταμέτρηση των αποθεμάτων υπογείων υδάτων και να λάβουν προληπτικά μέτρα για την προστασία των υπόγειων αποθεμάτων πόσιμου ύδατος κατά την έκχυση βλαβερών λυμάτων (λ.χ. εξυγίανση παλαιών χωματερών, απαγόρευση ή περιορισμος της χ´ρησης φυτοφαρμάκων σε ζώνες προστασίας των υδάτων),

ΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι στην Ευρωπαϊκή Ένωση υπάρχουν ζώνες γεωλογικώς απομονωμένες από τα μεγάλα φυσικά υδάτινα αποθέματα, οι οποίες θα μπορούσαν να θεωρηθούν ως «νησιά» από υδρογραφική άποψη,

Ζ. λαμβάνοντας υπόψη ότι ορισμένα από τα εν λόγω «υδρογραφικά νησιά» υπόκεινται σε σημαντικές κλιματικές διακυμάνσεις[semigr ] ότι οι διαθέσιμοι για τις ανθρώπινες δραστηριότητες υδατικοί πόροι, μολονότι στο σύνολό τους είναι επαρκείς, υφίστανται μεταβολές στο χώρο, από περιοχή σε περιοχή, και στο χρόνο, από εποχή σε εποχή και από έτος σε έτος, και ως εκ τούτου δεν προσφέρονται για την εφαρμογή μιας συμβατικής και βιώσιμης υδατικής διαχείρισης,

Η. λαμβάνοντας υπόψη ότι τα φυσικά αποθέματα και τα τεχνητά φράγματα που υπάρχουν ή θα κατασκευαστούν στο μέλλον, καθώς και οι συμβατικές τεχνικές διαχείρισης είναι και θα παραμείνουν ανεπαρκή για την αντιστάθμιση των προηρειμένων διακυμάνσεων των υδατικών πόρων, ιδίως λόγω έλλειψης καταλλήλων λύσεων για την αντιμετώπιση των κρίσιμων καταστάσεων στα λεγόμενα «υδρογραφικά νησιά»,

Θ. εκτιμώντας ότι, μολονότι η έως τώρα κοινοτική πολιτική επικεντρώθηκε κατά κύριο λόγο στις ποιοτικές πτυχές του ζωτικού αυτού πόρου για τον άνθρωπο και τα οικοσυστήματα λόγω των προβλημάτων της ρύπανσης τα οποία εξακολουθούν να επιβαρύνουν τα επιφανειακά και υπόγεια ύδατα, τα όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα πρέπει να δώσουν μία από κοινού απάντηση στον τομέα αυτό, που θα εστιάζεται κατά κύριο λόγο στην πρόνοια για τον πολίτη και θα αποσκοπεί στην επίλυση των πιεστικών προβλημάτων της ποσοτικής διαχείρισης των υδάτων στις ευαίσθητες περιοχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης που επηρεάζονται τόσο από τις πλημμύρες όσο και από την απερήμωση και την ανομβρία,

Ι. εκτιμώντας ότι οι διώρυγες και τα τοπικά δίκτυα κατανομής των υδάτων που υπάρχουν στην ΕΕ αποτελούν ένα τεχνητό υδρογραφικό σύστημα το οποίο, σε πολλές περιοχές, είναι ανεπαρκές και απρόσφορο για την ισόρροπη και, ιδίως, ικανοποιητική κατανομή των υδατικών πόρων σε ευρωπαϊκή κλίμακα,

ΙΑ. εκτιμώντας ότι η διασύνδεση των φυσικών και τεχνητών υδρογραφικών δικτύων που βρίσκονται απομονωμένα στο έδαφος της ΕΕ θα βοηθούσε να αποτραπούν οι κρίσιμες καταστάσεις που ήδη επαναλαμβάνονται με ανησυχητική συχνότητα και σε ολοένα μικρότερα χρονικά διαστήματα,

ΙΒ. εκτιμώντας ότι η Επιτροπή θα πρέπει να προωθήσει ερευνητικά προγράμματα τα οποία να στοχεύουν σε ενδεδειγμένες μεθόδους αναδάσωσης, ανάπτυξης και καλλιέργειας των κατάλληλων προς τον σκοπό αυτό φυτών, ούτως ώστε να επιτραπεί η βέλτιστη διαχείριση των υδάτινων πόρων,

ΙΓ. εκτιμώντας ότι η ανάπτυξη του διευρωπαϊκού δικτύου υδρο-υποδομών που θα συμπλήρωνε τις υφιστάμενες διασυνδέσεις μεταξύ των υδρογραφικών λεκανών, θα εξελίσσετο σε δυναμικό παράγοντα οικονομικής αναζωογόνησης, απολύτως συμβατό με τις προτάσεις για την προώθηση της ανάπτυξης, της ανταγωνιστικότητα και της απασχόλησης, διότι θα επέτρεπε τη βέλτιστη χρησιμοποίηση των πόρων και τη δημιουργία επενδύσεων που απαιτούν σημαντικό εργατικό δυναμικό,

ΙΔ. εκτιμώντας ότι η διασύνδεση των μεγαλύτερων ποτάμιων λεκανών της Βόρειας και Κεντρικής Ευρώπης είναι πλέον απολύτως εφικτή μέσω ενός διαρθρωμένου διευρωπαϊκού υδρογραφικού δικτύου, στο οποίο η ίδια η Επιτροπή έχει προσδιορίσει τμήματα κοινού ενδιαφέροντος,

ΙΕ. εκτιμώντας ότι τα παραδείγματα της Διώρυγας της Προβηγγίας, που υδρεύει την πόλη της Μασαλίας και την γύρω από αυτή περιοχή, και της Διώρυγας της Καλιφόρνιας, που υδρεύει το νότιο τμήμα της Πολιτείας αυτής σε μήκος άνω των 700 χλμ., καταδεικνύει ότι οι υδρο-υποδομές τέτοιου είδους και εμβέλειας συμβάλλουν στην παγίωση μιας βιώσιμης ανάπτυξης και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των πολιτών χωρίς να επιβαρύνουν το φυσικό περιβάλλον και, συνεπώς, είναι λύσεις που έχουν εφαρμογή και στο ευρωπαϊκό έδαφος,

ΙΣΤ. εκτιμώντας ότι το σχέδιο για το υδατικό σύστημα μεταφοράς υδάτων από τη Διώρυγα Ροδανού-Languedoc σε περιοχές νοτίως των Πυρηναίων αποτελεί πρότυπο τεχνικής, πολιτικής και διοικητικής συνεργασίας σε διεθνές επίπεδο και ταυτόχρονα ένα πείραμα για τη βιωσιμότητα της υπερεθνικής διάστασης που απαιτεί η διαχείριση των υδάτων με σκοπό τη συμπλήρωση της ανάπτυξης του διευρωπαϊκού υδατικού δικτύου,

ΙΖ. λαμβάνοντας υπόψη ότι το κόστος της διευρωπαϊκής υδρο-υποδομής υπολογίζεται να επιβαρύνει το χρήστη σε ποσοστό που δεν υπερβαίνει το 35-65% του σημερινού κόστους, ανάλογα με τη σπουδαιότητα των δημοσίων επενδύσεων[semigr ] ότι η τεχνολογική και οικονομική βιωσιμότητα αιτιολογείται τόσο από τα άμεσα αποτελέσματα στο πεδίο της ρύθμισης του εφοδιασμού βραχυπρόθεσμα, όσο και από τον μακροπρόθεσμο ευνοϊκό αντίκτυπο σε σχέση με τη βιώσιμη ανάπτυξη, τους όρους ζωής και απασχόλησης και το περιβάλλον,

1. ζητεί από το Συμβούλιο και την Επιτροπή να προωθήσουν τη διασύνδεση των ομόρων υδρογραφικών λεκανών που ανήκουν σε διαφορετικά κράτη, εφόσον τεκμηριωθεί ότι η διαχείριση των πόρων θα είναι αποτελεσματικότερη εάν γίνεται από κοινού[semigr ]

2. πιστεύει ότι το είδος αυτό υδατικών δικτύων πρέπει να σχεδιαστεί και να υλοποιηθεί στο πλαίσιο του σεβασμού της μελλοντικής οδηγίας πλαισίου για το ύδωρ και να υπόκειται στις αρχές της οδηγίας σχετικά με την αξιολόγηση των συνεπειών ορισμένων δημόσιων και ιδιωτικών σχεδίων στο περιβάλλον[semigr ]

3. συμμερίζεται την άποψη σύμφωνα με την οποία τα διευρωπαϊκά υδατικά δίκτυα που προκαλούν μεταφορές ύδατος μεταξύ λεκανών σε μεγάλη εμβέλεια ενδέχεται να αποτελέσουν στο μέλλον μια λύση που θα καταστήσει δυνατή την εξισορρόπηση των υδατικών πόρων στον χώρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

4. ζητεί από τις τοπικές και περιφερειακές αρχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης που είναι υπεύθυνες ή έχουν αρμοδιότητες στα θέματα υδατικής διαχείρισης να καταρτίσουν με διαφάνεια τα οικεία σχέδια διαχείρισης των πόρων, κατά τρόπο που θα καθίσταται δυνατή η υποβολή τους σε δημόσια διαβούλευση και ζήτηση και θα διευκολύνεται η ένταξή τους σε ένα μελλοντικό διευρωπαϊκό υδρολογικό σχέδιο, με βάση τις υλικές ανταλλαγές μέσω εντός δικτύου αλληλοσυνδεομένων υποδομών[semigr ]

5. συνιστά τη λήψη ειδικών τεχνικών μέτρων για τον εντοπισμό και την αποφυγή της απώλειας πόρων λόγω κακής κατάστασης των υδραγωγών στα ελλειμματικά σε υδάτινους πόρους κράτη, τη γενίκευση της ανταλλαγής γνώσεων και των αποτελεσμάτων της έρευνας σε θέματα ορθολογικής διαχείρισης των υδάτων και την υιοθέτηση τυποποιημένων μεθόδων μέτρησης, ελέγχου και πρόβλεψης των πόρων[semigr ]

6. ζητεί από την Επιτροπή να εκπονήσει μία πρόταση-πλαίσιο σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές για τη συμπλήρωση της διασύνδεσης των ευρωπαϊκών υδρογραφικών λεκανών, με σκοπό τη ρύθμιση της ροής των υδάτων σε καταστάσεις ανάγκης λόγω πλημμυρών ή λειψυδρίας, βάσει μιας μελέτης για τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις και με κριτήρια βελτιστοποίησης και ορθολογικής διαχείρισης ενός πόρου τόσο ζωτικού για ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση[semigr ] η πρόταση αυτή θα μπορούσε ενδεχομένως να ενταχθεί στο πλαίσιο της πολιτικής σχετικά με τα διευρωπαϊκά δίκτυα περιβαλλοντικών υποδομών για την προώθηση του εφοδιασμού σε νερό, που απετέλεσαν αντικείμενο της έκθεσης Christophersen του Νοεμβρίου του 1994 και της οδηγίας-πλαίσιο για τους υδατικούς πόρους[semigr ]

7. καλεί την Επιτροπή να εξετάσει, επίσης το ενδεχόμενο της ενσωμάτωσης της αφαλάτωσης του θαλάσσιου ύδατος στη νέα δυνατότητα διάθεσης υδάτινων πόρων[semigr ]

8. θεωρεί απαραίτητο, ήδη από το στάδιο της διερεύνησης, να αξιολογηθούν όλες οι δυνατότητες βέλτιστης χρήσης της ήδη υπάρχουσας υποδομής και να εφαρμοσθεί η αρχή σύμφωνα με την οποία της επένδυσης προέχει η καλύτερη διαχείριση[semigr ]

9. ζητεί από την Επιτροπή να εκπονήσει μελέτες, κατά περίπτωση, οι οποίες να εξασφαλίζουν την τεχνική βιωσιμότητα του προγράμματος, ήδη από τη φάση της κατάρτισής του[semigr ] εκτιμά ότι η ανάλυση της βιωσιμότητας και της τεχνικής σκοπιμότητας των μεγάλων αυτών μεταφορών ύδατος απαιτεί την ανάληψη, σε κοινοτικό επίπεδο, πρωτοβουλίας για τη διερεύνηση των δυνατοτήτων αυτών, προκειμένου να δοθούν έγκαιρα απαντήσεις στη δυνάμει ζήτηση[semigr ]

10. διευκρινίζει ότι, στο στάδιο της διερεύνησης, θα πρέπει να εξετασθούν σφαιρικά:

- οι δυνατότητες, οι ανάγκες, οι συνέπειες και το δυναμικό των υδατικών πόρων τους οποίους θα αφορούν τα συγκεκριμένα δίκτυα[semigr ]

- οι συνέπειες σε τοπικό επίπεδο όσον αφορά τη διαχείριση ύδατος για τις περιοχές άντλησης, τις περιοχές προορισμού και τις περιοχές διέλευσης[semigr ]

- οι απτές συνέπειες που θα υπάρξουν στο υδροφόρο περιβάλλον όλων των συγκεκριμένων περιοχών.

Η σφαιρική αυτή εξέταση θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη το σύνολο των σημείων αυτών τόσο κατά τη φάση διεξαγωγής των έργων όσο και μεταγενέστερα.

α. Θα πρέπει να συνοδεύεται από ειδικές μελέτες για κάθε συγκεκριμένη περίπτωση σχετικά με:

- τις απτές συνέπειες των έργων στο τοπίο, το φυσικό περιβάλλον και τα οικοσυστήματα, καθώς και στην ανθρώπινη δραστηριότητα[semigr ]

- τον αντίκτυπο των επιπλέον αντλήσεων ύδατος από τις περιοχές προέλευσης, τόσο ποσοτικά όσο και ποιοτικά[semigr ]

- τη σύσταση των προγραμμάτων αναδάσωσης, προσαρμοσμένων στις διάφορες ζώνες, και σε σχέση με τα σχέδια.

β. Στο πλαίσιο αυτό θα πρέπει να πραγματοποιείται, καθόλη τη διάρκεια των μεταφορών ύδατος, λεπτομερής και ποσοτική καταγραφή των αναγκών σε μεταφερόμενο ύδωρ:

- για βιομηχανική χρήση

- για άρδευση, και

- για κατανάλωση πόσιμου ύδατος, καθώς και η ένταξή τους στα υπάρχοντα δίκτυα[semigr ]

11. ζητεί από την Επιτροπή να θέσει σε εφαρμογή ένα πρότυπο σχέδιο τεχνικής και οικονομικής βιωσιμότητας για να μελετηθεί η διασύνδεση μεταξύ των υφισταμένων διευρωπαϊκών υδατικών δικτύων και μιας «υδρογραφικής νήσου» που θα επιλεγεί στο έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης[semigr ] προτείνει, ενδεικτικά, να εξεταστεί στο πλαίσιο αυτό η δυνατότητα διασύνδεσης μεταξύ της Λεκάνης του Ροδανού - κλασικό πρότυπο διευρωπαϊκής ποτάμιας οδού - και του απομονωμένου υδατικού δικτύου της Ιβηρικής Χερσονήσου, λύση που δεν θα είχε ουσιώδεις συνέπειες για το φυσικό σύστημα του ποταμού Ροδανού και θα επέτρεπε την καλύτερη χρησιμοποίηση των πόρων και τη βελτίωση των δυνατοτήτων διακρατικής αποθεματοποίησης[semigr ]

12. συνιστά τη διεξαγωγή της μελέτης αυτής με βάση μια μέθοδο ανάλυσης που θα βασίζεται σε πολλαπλά κριτήρια, στην οποία θα πρέπει να συνεργαστεί και το Κοινό Κέντρο Ερευνών, χρησιμοποιώντας τα στοιχεία που διαθέτει[semigr ]

13. ζητεί από την Επιτροπή να δώσει στο εξής προτεραιότητα στις ποσοτικές πτυχές της κοινοτικής πολιτικής στον τομέα των υδάτων και να αναθερμάνει τις πρωτοβουλίες για τη διασύνδεση των υδρογραφικών λεκανών στο πλαίσιο της πολιτικής αυτής, ώστε να προωθηθεί η αλληλεγγύη μεταξύ των χρηστών του ζωτικού αυτού πόρου[semigr ]

14. καλεί την Επιτροπή να λαμβάνει επίσης υπόψη στις μελέτες της για την τεχνολογική βιωσιμότητα των ευρωπαϊκών υδραυλικών δικτύων τις οικονομικές πλευρές της παραγωγής ενέργειας, ενόψει μιας μακροπρόθεσμης πολιτικής για τη βέλτιστη διαχείριση των υδάτινων πόρων και την ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας[semigr ][semigr ]

15. καλεί την Επιτροπή να εξετάσει το ενδεχόμενο δημιουργίας μιας αγοράς ύδατος καθώς και τις προϋποθέσεις και τις εγγυήσεις, από πλευράς προστασίας του περιβάλλοντος, σύμφωνα με τις οποίες θα μπροούσε να λειτουργεί[semigr ]

16. καλεί την Επιτροπή να προωθήσει τις εργασίες που ενδείκνυνται για τον προσανατολισμό της πολιτικής που ακολουθούν οι κυβερνήσεις στον τομέα της διαχείρισης των υδάτων με στόχο τον καθορισμό πραγματικών τιμών από τις υπηρεσίες παροχής ύδατος, ούτως ώστε να καλύπονται όλες οι δαπάνες των υπηρεσιών αυτών προκειμένου να παρέχονται στους αρμοδίους φορείς - κατά γενικό κανόνα των δήμων - επαρκείς οικονομικοί πόροι για να εξασφαλίζουν τον εφοδιασμό με νερό πληρώντας τόσο ποσοτικά όσο και ποιοτικά κριτήρια[semigr ]

17. ζητεί επίσης από την Επιτροπή να εξετάσει με προσοχή τη στρατηγική σημασία των υδάτινων πόρων όσον αφορά τις σχέσεις της Ένωσης με τρίτες χώρες και να διερευνήσει τις προοπτικές ανάπτυξης των διευρωπαϊκών υδραυλικών δικτύων μέσα από διεθνείς συνθήκες[semigr ]

18. θεωρεί ότι αποκλείεται παντελώς οιαδήποτε οικειοποίηση των υδάτων ενός κράτους μέλους χωρίς τη ρητή συγκατάθεσή του[semigr ]

19. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο και την Επιτροπή.