EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 12/39

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ο ρόλος της κοινωνίας των πολιτών στη συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών ΕΕ-Ιαπωνίας»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2015/C 012/06)

Εισηγήτρια: η κ. Laure Batut Συνεισηγήτρια: η κ. Eve Päärendson

Στις 19 Σεπτεμβρίου 2013, και σύμφωνα με το άρθρο 29 παράγραφος 2 του Εσωτερικού της Κανονισμού, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση πρωτοβουλίας με θέμα

«Ο ρόλος της κοινωνίας των πολιτών στη συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών ΕΕ-Ιαπωνίας».

Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας.

Το ειδικευμένο τμήμα «Εξωτερικές σχέσεις», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 18 Σεπτεμβρίου 2014.

Κατά την 502η σύνοδο ολομέλειας, της 15ης και 16ης Οκτωβρίου 2014 (συνεδρίαση της 15ης Οκτωβρίου 2014), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 133 ψήφους υπέρ, 1 κατά και 3 αποχές.

1. Συμπεράσματα και συστάσεις

1.1 Συμπεράσματα

1.1.1 Η ΕΕ μαζί με την Ιαπωνία καλύπτουν περισσότερο από το ένα τρίτο των παγκόσμιων εμπορικών συναλλαγών. Μια φιλόδοξη, ολοκληρωμένη και αμοιβαία επωφελής συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών (ΣΕΣ) ή συμφωνία οικονομικής εταιρικής σχέσης (ΣΟΕΣ) της ΕΕ με την Ιαπωνία θα μπορούσε να αυξήσει τις μεταξύ τους εμπορικές σχέσεις και επενδύσεις, να βελτιώσει τις οικονομίες τους και τις ευκαιρίες απασχόλησης και να συμβάλει στη θέσπιση ενισχυμένων κανόνων και προδιαγραφών διεθνούς ισχύος. Οι πολίτες αποδέχονται με ικανοποίηση την ίση κατανομή των προσδοκώμενων ωφελημάτων, αλλά παρακολουθούν με προσοχή τα τεκταινόμενα και δεν θέλουν να υποβαθμιστούν οι προδιαγραφές που ισχύουν επί του παρόντος αντιστοίχως στις χώρες τους.

1.1.2 Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει τις διαπραγματεύσεις με την Ιαπωνία για τη σύναψη ΣΕΣ ή ΣΟΕΣ και ιδίως την απόφαση να συνεχιστούν μετά την επανεξέταση που πραγματοποιήθηκε μετά το πέρας του πρώτου έτους. Ωστόσο, εκφράζει τη δυσαρέσκειά της για την ελλιπή ενημέρωση και την αδιαφάνεια που χαρακτηρίζουν τις εξελισσόμενες διαπραγματεύσεις. Δεδομένου ότι η προώθηση και η προστασία των συμφερόντων των καταναλωτών αποτελούν βασικό τρόπο εξασφάλισης ευρείας στήριξης της συμφωνίας από το κοινό, ζητά να θεσπιστούν μηχανισμοί διαβούλευσης ανάλογοι με αυτούς που χρησιμοποιούνται στις διαπραγματεύσεις για τη διατλαντική σχέση εμπορίου και επενδύσεων (TTIP/ΔΣΕΕ) με σκοπό την καλύτερη ενημέρωση της κοινωνίας των πολιτών σχετικά με τα συγκριτικά πλεονεκτήματα που θα προσφέρει στους φορείς το άνοιγμα της αγοράς μεταξύ ΕΕ και Ιαπωνίας. Με αυτά κατά νου, η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει τα δύο μέρη να βελτιώσουν τη διαφάνεια και την ενημέρωση σχετικά με τις διαπραγματεύσεις με την δημιουργία ενός επίσημου μηχανισμού ενημέρωσης της κοινωνίας πολιτών και, εν συνεχεία, με τη συγκρότηση ενός συμβουλευτικού οργάνου στα πλαίσια της συμφωνίας. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ τονίζει ότι οι επιχειρήσεις και στις δύο πλευρές είχαν ήδη την ευκαιρία να επωφεληθούν από τη συζήτηση στρογγυλής τραπέζης μεταξύ των επιχειρήσεων της ΕΕ και της Ιαπωνίας, η οποία αποτέλεσε πλατφόρμα συμμετοχής και διαβούλευσης.

1.2 Συστάσεις

1.2.1 Η ΕΟΚΕ εμμένει στην άποψη ότι θα πρέπει να ενημερωθεί πλήρως για την επανεξέταση της μελέτης αντικτύπου του 2012. Ζητεί να ενημερωθεί το ταχύτερο δυνατόν για το χρονοδιάγραμμα της υλοποίησης, ιδίως όσον αφορά την εναρμόνιση των τεχνικών προτύπων και, είναι της άποψης ότι πριν ληφθεί οποιαδήποτε απόφαση, θα πρέπει να δημοσιευθεί σε όλες τις γλώσσες της ΕΕ μια λεπτομερέστερη μελέτη από τη μελέτη αντικτύπου.

1.2.2 Η ΕΟΚΕ καλεί την ΕΕ να πράξει ό,τι είναι αναγκαίο έτσι ώστε: — να συμπεριληφθούν στην εν λόγω συμφωνία οι αρχές που υπερασπίζεται σε παγκόσμια κλίμακα, να διατηρηθούν οι περιβαλλοντικοί, κοινωνικοί, υγειονομικοί και πολιτισμικοί κανόνες, και να κατανεμηθούν δίκαια τα οφέλη της συμφωνίας στους πολίτες, τους καταναλωτές, τους εργαζόμενους και τις επιχειρήσεις· — τα δύο μέρη να επιδείξουν τον ίδιο ζήλο όχι μόνο στη μείωση των δασμών, αλλά και στην άρση των μη δασμολογικών φραγμών, επιδιώκοντας μια πιο μαξιμαλιστική κανονιστική εναρμόνιση, χωρίς την υποβάθμιση των προδιαγραφών και των κανόνων ή του επιπέδου εφαρμογής τους· τούτο δε με όρους απόλυτης αμοιβαιότητας και χωρίς να αποδυναμώνονται οι δεσμεύσεις που έχει αναλάβει η ΕΕ υπέρ της πολυμέρειας του ΠΟΕ· — να αναγνωριστεί ως πρωταρχικό μέλημα από αμφότερα τα μέρη η προαγωγή των συμφερόντων και της υγείας των καταναλωτών· — να συμπεριληφθεί η αρχή της προφύλαξης στη συμφωνία και να κατοχυρωθεί από τα δύο μέρη ορισμένη ασφάλεια δικαίου ως προς την εμπορία αγροδιατροφικών προϊόντων και τις γεωγραφικές ενδείξεις τους· — εφόσον οι ΜΜΕ καλύπτουν το 99 % του ΑΕΠ στην Ιαπωνία και την Ευρώπη και είναι οι βασικοί δημιουργοί νέων θέσεων απασχόλησης, να τους αφιερωθεί ειδικό κεφάλαιο. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, οι ΜΜΕ μπορούν να προσδοκούν ότι θα ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητά τους, ότι θα διευκολυνθεί η πρόσβασή τους στις αγορές της ΕΕ και της Ιαπωνίας και ότι θα τηρούνται πλήρως ενήμερες για τις νέες επιχειρηματικές ευκαιρίες που ενδέχεται να προκύψουν από τη συμφωνία αυτή· — να αφιερωθεί στις υπηρεσίες ένα ισχυρό και θετικό κεφάλαιο που να παρέχει επαρκείς εγγυήσεις, το οποίο να βασίζεται στις ισχύουσες συμφωνίες της ΕΕ, καθώς αποτελεί σημαντική ευκαιρία στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων· — να διατηρηθεί ο ειδικός χαρακτήρας των δημόσιων υπηρεσιών στην ΕΕ σύμφωνα με τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τη Συνθήκη — να κατοχυρωθεί, όπου κρίνεται κατάλληλο, η δυνατότητα διεκδίκησης επί ίσοις όροις της ανάθεσης δημόσιων συμβάσεων σε αμφότερες τις πλευρές και σε καθεστώς ασφάλειας δικαίου· — να κατοχυρωθεί εκ νέου το δικαίωμα των δύο μερών να καθορίζουν τις πολιτικές και τις προτεραιότητές τους ως προς την αειφόρο ανάπτυξη, την εργασία και το περιβάλλον· — να υπάρξει — προς τούτο — στη συμφωνία ένα φιλόδοξο κεφάλαιο με θέμα την αειφόρο ανάπτυξη, στο οποίο θα αποδίδεται ιδιαίτερη σημασία στην κοινωνία πολιτών και θα περιλαμβάνει τουλάχιστον τα εξής: — την τήρηση των υποχρεώσεων που συνεπάγεται η συμμετοχή των μερών στη ΔΟΕ και των οκτώ θεμελιωδών συμβάσεων της ΔΟΕ ως ελάχιστων απαιτήσεων, — τη δέσμευση προώθησης και εφαρμογής νόμων και πρωτοβουλιών περιβαλλοντικού χαρακτήρα, — την υποχρέωση αειφόρου διαχείρισης και χρήσης των φυσικών πόρων στο πνεύμα των διεθνών συμφωνιών· Δεδομένου ότι η επίλυση των διαφορών μεταξύ επενδυτών και κράτους (ISDS), αποτελεί πολύ ευαίσθητο θέμα και ότι οι διάφοροι ενδιαφερόμενοι φορείς έχουν διιστάμενες απόψεις επί του ζητήματος, η ΕΟΚΕ επικροτεί τη δημόσια διαβούλευση που δρομολόγησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναφορικά με τις διαπραγματεύσεις, στο πλαίσιο της διατλαντικής σχέσης εμπορίου και επενδύσεων και αναμένει το αποτέλεσμα με ενδιαφέρον (1). H ΕΟΚΕ πιστεύει ότι, δεδομένης της ισχύος της ιαπωνικής δημοκρατίας, η συγκέντρωση των απόψεων των ενδιαφερομένων μερών επί του θέματος από την πλευρά της Ιαπωνίας θα συμβάλει στην ενημέρωση των μερών και στη διευκόλυνση των διαπραγματεύσεων.

1.2.3 Ο διάλογος της κοινωνίας πολιτών της Ιαπωνίας με αυτή της ΕΕ θα συνεισφέρει σημαντικά στη συμφωνία ΣΕΣ/ΣΟΕΣ. Η ΕΟΚΕ εισηγείται να συγκροτηθεί μικτός συμβουλευτικός φορέας στο πλαίσιο της ΣΟΕΣ/ΣΕΣ ΕΕ-Ιαπωνίας, όπως έχουν συσταθεί στα πλαίσια άλλων συμφωνιών που έχει συνάψει πρόσφατα η ΕΕ, και να καθοριστεί ο ρόλος της κατά τις διαπραγματεύσεις με τους εκπροσώπους της κοινωνίας πολιτών των δύο μερών. Το εν λόγω όργανο πρέπει να έχει την ευχέρεια να εκφράζει την άποψή της για ζητήματα σχετικά με όλα τα θεματικά πεδία της συμφωνίας. Επίσης, δεδομένου ότι η ΕΟΚΕ είναι το αρμόδιο συμβουλευτικό όργανο της ΕΕ για την εκπροσώπηση των συμφερόντων της οργανωμένης κοινωνίας της πολιτών της ΕΕ, συνιστά τουλάχιστον τα μισά από τα ευρωπαϊκά μέλη της ΜΣΕ να είναι μέλη της.

1.2.3.1 Η ΕΟΚΕ έχει συνάψει εξαιρετικές σχέσεις με οργανώσεις εργαζομένων, εργοδοτών, αγροτών και καταναλωτών, με συνεταιρισμούς, με ΜΚΟ, μη κερδοσκοπικές οργανώσεις και ομάδες πανεπιστημιακών (2) από την Ιαπωνία. Χάρη στην επιτροπή παρακολούθησης «ΕΕ-Ιαπωνία», βρίσκεται σε προνομιούχο θέση για την προώθηση του διαλόγου και τη διαβούλευση με την κοινωνία πολιτών αμφότερων των μερών.

2. Γενικό πλαίσιο

2.1.1 Η ΕΕ και η Ιαπωνία έχουν αποφασίσει να συσφίξουν τις σχέσεις τους, ξεκινώντας τις διαπραγματεύσεις για την υπογραφή συμφωνίας ελεύθερων συναλλαγών και συμφωνίας οικονομικής εταιρικής σχέσης (ΣΕΣ-ΣΟΕΣ). Αντικείμενο διαπραγματεύσεων αποτελεί συγχρόνως και η υπογραφή συμφωνίας στρατηγικής σύμπραξης (3). Η ΕΟΚΕ επικροτεί το θετικό αποτέλεσμα της επανεξέτασης που πραγματοποιήθηκε μετά το πέρας του πρώτου έτους και την απόφαση να συνεχιστούν οι διαπραγματεύσεις. Αν υλοποιηθούν οι προβλέψεις, οι εξαγωγές της ΕΕ προς την Ιαπωνία θα αυξηθούν κατά 30 %, το ΑΕγχΠ της ΕΕ κατά 0,8 % και θα δημιουργηθούν 4 00 000 νέες θέσεις εργασίας στην ΕΕ, το δε ΑΕγχΠ της Ιαπωνίας θα αυξηθεί κατά 0,7 % και οι εξαγωγές της προς την Ευρώπη κατά 24 %. Επίσης, η συμφωνία θα υπογραμμίσει το σημαντικό εμπορικό και επενδυτικό ρόλο της ΕΕ στην Ανατολική Ασία (4).

2.1.2 Η ΕΕ και η Ιαπωνία έχουν κοινές αξίες και αρχές, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται η δημοκρατία, το κράτος δικαίου, τα ανθρώπινα δικαιώματα και η οικονομία της αγοράς με υψηλό επίπεδο τεχνολογικής εμπειρογνωμοσύνης. Ταυτόχρονα, έρχονται αντιμέτωπες με παρόμοιες προκλήσεις (π.χ. γήρανση και μείωση του πληθυσμού) και πρέπει να βρουν νέες πηγές ανάπτυξης και απασχόλησης.

2.1.3 Τα όργανα της κοινωνίας πολιτών των δύο μερών δεν είναι ευκόλως εναλλάξιμα μεταξύ τους (5), ο διάλογος μεταξύ τέτοιων φορέων θα συμπληρώσει σε μεγάλο βαθμό την όποια συμφωνία συνάψει η ΕΕ. Η μεν ΕΕ έχει αναγάγει — μέσω της θεσμοθέτησής τους — τον κοινωνικό διάλογο και τον διάλογο των πολιτών σε ακρογωνιαίο λίθο του κοινωνικού της μοντέλου, η δε Ιαπωνία αναγνωρίζει τη σπουδαιότητα της ευρύτερης κοινωνίας των πολιτών της (Συμβούλιο Εργατικής Πολιτικής, Πολυμερές Φόρουμ).

2.2 Στην Ιαπωνία, όπως και στην ΕΕ, έχουν ληφθεί μέτρα υπέρ της τόνωσης της οικονομίας (6). Το δημόσιο χρέος της χώρας αγγίζει επί του παρόντος το 230 % του ΑΕγχΠ. Η συναλλαγματική ισοτιμία του γεν επέδρασε αρνητικά ως προς τις εισαγωγές και μετά την τριπλή καταστροφή στη Φουκουσίμα, ο κύκλος εργασιών στο λιανικό εμπόριο μειώθηκε κατά 2,3 % μέσα σε έναν χρόνο (Φεβρουάριος 2013).

2.2.1 Οι διμερείς συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών δίνουν στην Ιαπωνία πρόσβαση στο παγκόσμιο εμπόριο και συμβάλλουν στη δημιουργία ζωνών περιφερειακής ολοκλήρωσης. Από το 2002, η Ιαπωνία έχει συνάψει πολυάριθμες διμερείς συμφωνίες, όχι μόνο με χώρες της Ασίας, αλλά και της Λατινικής Αμερικής, καθώς και με την Ελβετία. Επί του παρόντος, διαπραγματεύεται τη σύναψη τριμερούς συμφωνίας με την Κίνα και τη Νότια Κορέα. Συν τοις άλλοις, συμμετέχει στις διαπραγματεύσεις με θέμα την Εταιρική σχέση του Ειρηνικού (TPP).

2.2.2 Η Ιαπωνία και η ΕΕ έχουν ήδη υπογράψει σημαντικές συμφωνίες για τη διευκόλυνση των διαδικασιών του εμπορίου όσον αφορά τις τηλεπικοινωνίες, τα χημικά και φαρμακευτικά προϊόντα, τις δραστηριότητες κατά του ανταγωνισμού και την επιστημονική, τεχνολογική και διοικητική συνεργασία και υποστήριξη (7).

3. Εμπόριο και βιώσιμη ανάπτυξη

3.1 Η επιδίωξη οικονομικής ανάπτυξης, με γνώμονα τους κινδύνους του παγκόσμιου εμπορίου, ενέχει κινδύνους για το περιβάλλον (8). Στη γνωμοδότησή της για τη διαπραγμάτευση νέων εμπορικών συμφωνιών (9), η ΕΟΚΕ υπογράμμισε τη σημασία συμπερίληψης ενός κεφαλαίου για το εμπόριο και την αειφόρο ανάπτυξη σε όλες τις μελλοντικές εμπορικές διαπραγματεύσεις της ΕΕ. Το κεφάλαιο αυτό θα περιέχει διατάξεις περιβαλλοντικού και κοινωνικού χαρακτήρα και αναθέτει στην κοινωνία των πολιτών σημαντικό ρόλο παρακολούθησης.

3.2 Οι διαπραγματεύσεις για την ΣΟΕΣ/ΣΕΣ ΕΕ-Ιαπωνίας παρέχουν στα δύο μέρη τη δυνατότητα να διατυπώσουν εκ νέου την προσήλωσή τους διεθνώς στους τρεις πυλώνες της αειφόρου ανάπτυξης, ήτοι: την οικονομική μεγέθυνση, την κοινωνική ανάπτυξη και την προστασία του περιβάλλοντος. Από την υπογραφή της ΣΕΣ με τη Νότια Κορέα (10), τα στοιχεία αυτά συνιστούν βασικό μέρος κάθε εμπορικής διαπραγμάτευσης και κάθε συμφωνίας της ΕΕ. Η βιοποικιλότητα, η κλιματική αλλαγή, η αλιεία, η δασοκομία ή και η άγρια χλωροπανίδα αποτελούν ζητήματα προτεραιότητας τόσο για την ΕΕ όσο και για τον υπόλοιπο κόσμο. Στο πλαίσιο αυτό, τα δύο μέρη πρέπει να δεσμευτούν εκ νέου ότι θα τηρούν τις πολυμερείς περιβαλλοντικές συμφωνίες (ΠΠΣ).

3.3 Κάθε νέα συμφωνία θα πρέπει να επαναλαμβάνει το δικαίωμα των κρατών μελών και της Ιαπωνίας να ρυθμίζουν και να καθορίζουν τις δικές τους προτεραιότητες ως προς την αειφόρο ανάπτυξη. Επίσης, αναμένεται να αποτελέσει κίνητρο για αμφότερες να συμμορφώνονται με τα σχετικά πρότυπα προστασίας της εργασίας και του περιβάλλοντος, σε συμφωνία με τις δεσμεύσεις τους ως προς τα διεθνή πρότυπα και συμφωνίες που ισχύουν σε αυτούς τους δύο τομείς.

3.4 Η ΣΟΕΣ/ΣΕΣ (11) αποτελεί ευκαιρία ανανέωσης της δέσμευσης αυτής (χάρη στην πιθανή επικύρωση και αποτελεσματική εφαρμογή των συμβάσεων της ΔΟΕ) (12) και ενίσχυσης του διμερούς διαλόγου και της συνεργασίας σε θέματα σχετικά με την εργασία, συμπεριλαμβανομένων των τομέων που καλύπτει η Ατζέντα της αξιοπρεπούς εργασίας.

3.4.1 Η ΕΟΚΕ, ως εκπρόσωπος του συνόλου της ευρωπαϊκής κοινωνίας των πολιτών τονίζει το γεγονός ότι το όφελος από οποιαδήποτε ΣΟΕΣ/ΣΕΣ ενδέχεται να μην είναι το ίδιο (13) για όλα τα κράτη μέλη ή τους διάφορους τομείς (14).

3.4.2 Αν και ο αριθμός θέσεων εργασίας (σε %) στην ΕΕ στους τομείς των ηλεκτρικών συσκευών, της γεωργίας, της δασοκομίας, της αλιείας, της μεταποίησης τροφίμων, των ασφαλειών και των κατασκευών, αναμένεται να αυξηθεί, προβλέπεται επίσης να σημειωθεί μικρή μείωση στους τομείς των χημικών, των μηχανοκίνητων οχημάτων, των μετάλλων και μεταλλικών προϊόντων και των αεροπορικών μεταφορών (15). Αυτές οι δυσκολίες πρέπει να εντοπιστούν έγκαιρα προκειμένου να εφαρμοστούν τα κατάλληλα μέτρα στήριξης και επαγγελματικής επιμόρφωσης. Τα οφέλη πρέπει να κατανεμηθούν ισότιμα μεταξύ των επιχειρήσεων, των εργαζομένων, των καταναλωτών και της ευρύτερης κοινωνίας των πολιτών, ενώ ταυτόχρονα πρέπει να αποφευχθούν σημαντικές διαταραχές και να εξασφαλιστεί η δυνατότητα παροχής αποζημίωσης για αυτές (16).

4. Διαβούλευση με την κοινωνία πολιτών

4.1 Πληροφόρηση και διαφάνεια

4.1.1 Η ΕΟΚΕ — η οποία συμμετέχει με μεγάλη προθυμία ως προνομιούχος συνομιλητής στις διάφορες θεματικές διαβουλεύσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της — διαπιστώνει με δυσαρέσκεια την αδιαφάνεια που χαρακτηρίζει τις τρέχουσες διαπραγματεύσεις μεταξύ των δύο μερών. Η εντολή που δόθηκε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν έχει δημοσιοποιηθεί, μολονότι οι διαπραγματεύσεις θα έπρεπε να είναι όσο το δυνατόν πιο ανοικτές και διαφανείς. Πολυάριθμες οργανώσεις της κοινωνίας πολιτών της ΕΕ και της Ιαπωνίας εξέφρασαν τη δυσαρέσκειά τους γιατί δεν έλαβαν παρά μόνο ψήγματα πληροφοριών σχετικά με τις διαπραγματεύσεις. Αυτό επηρεάζει, όχι μόνο το περιεχόμενο των διαπραγματεύσεων, αλλά και τις ευκαιρίες να εισακουστούν οι απόψεις της κοινωνίας πολιτών επί του θέματος. Η συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών δεν θα βελτίωνε μόνο την αμοιβαία κατανόηση των μερών, αλλά και την ποιότητα των διαπραγματεύσεων για τη σύναψη ΣΟΕΣ/ΣΕΣ από την άποψη της εμπειρογνωμοσύνης.

4.1.2 Οι Ευρωπαίοι πολίτες απαιτούν την εφαρμογή των ιδρυτικών κειμένων της ΕΕ, τα οποία κατοχυρώνουν την αρχή της διαφάνειας. Η ΕΟΚΕ ζητά τα υπό διαπραγμάτευση κείμενα να κοινοποιηθούν στους ενδιαφερομένους όσο το δυνατόν νωρίτερα.

4.1.3 Δεδομένου του καθόλα θεμιτού αιτήματος των Ευρωπαίων πολιτών για τη διεξαγωγή των εμπορικών διαπραγματεύσεων σε καθεστώς πλήρους διαφάνειας, η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή του Συμβουλίου και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην ανάγκη αυστηρής και απαρέγκλιτης εφαρμογής του άρθρου 218 της ΣλΕΕ και δη της παραγράφου 10, η οποία προβλέπει τα εξής: «Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενημερώνεται αμέσως και πλήρως σε όλα τα στάδια της διαδικασίας».

4.1.4 Η ΕΟΚΕ προτείνει στην Επιτροπή να καθιερώσει ένα μοντέλο διαβούλευσης με την κοινωνία των πολιτών στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων για την ΣΟΕΣ/ΣΕΣ ΕΕ-Ιαπωνίας, παρόμοιο με αυτό που προβλέφθηκε στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων για τη ΔΣΕΕ (συνάντηση με τους ενδιαφερομένους μετά από κάθε γύρο διαπραγματεύσεων, σύσταση συμβουλευτικής ομάδας με εκπροσώπους της κοινωνίας πολιτών στους οποίους θα πρέπει να περιλαμβάνονται μέλη της ΕΟΚΕ). Η ΕΟΚΕ γνωρίζει ότι υπάρχει ένας αντίστοιχος μηχανισμός στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων μεταξύ ΗΠΑ και Ιαπωνίας.

4.2 Διαβούλευση

4.2.1 Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, όλες οι συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών που διαπραγματεύτηκε προσφάτως η ΕΕ περιέχουν ένα κεφάλαιο για το εμπόριο και την αειφόρο ανάπτυξη (17), με το οποίο οι ανεξάρτητες και αντιπροσωπευτικές οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών (με ισόρροπη εκπροσώπηση των επιχειρήσεων, των εργαζομένων και των άλλων ενδιαφερόμενων) αποκτούν βασικό ρόλο παρακολούθησης. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τις προσπάθειες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να συμπεριληφθεί ένα τέτοιο κεφάλαιο στη συμφωνία με την Ιαπωνία.

4.2.2 Οι ιαπωνικές αρχές επιθυμούν να εξασφαλίσουν σταθερή ανάπτυξη μέσω της αειφόρου ανάπτυξης (βλ. «αμποικονομία» (18)). Οι ΣΕΣ που έχει συνάψει η Ιαπωνία με τους ασιάτες εταίρους της περιέχουν διατάξεις σχετικές με τη σύσταση υποεπιτροπής, επιφορτισμένης με την εποπτεία των προεκτάσεων της συμφωνίας για το επιχειρησιακό περιβάλλον. Μολονότι το πεδίο αρμοδιοτήτων και οι εκτελεστικές λεπτομέρειες διαφέρουν, τόσο η ΕΕ όσο και η Ιαπωνία γνωρίζουν την αρχή της παρακολούθησης των προεκτάσεων των ΣΕΣ και για αυτόν το λόγο η ΕΟΚΕ τις ενθαρρύνει να εισάγουν στη συμφωνία ένα ισχυρό κεφάλαιο για το εμπόριο και τη βιώσιμη ανάπτυξη.

4.2.3 Η ιαπωνική κυβέρνηση έχει συγκροτήσει ορισμένες εσωτερικές πολυμερείς επιτροπές για διαβούλευση με τις δημόσιες εταιρείες ως προς την επίδραση των ΣΕΣ στις δραστηριότητές τους. Υπάρχουν επίσης συμβουλευτικές επιτροπές απαρτιζόμενες είτε από εκπροσώπους της κυβέρνησης και των συνεταιρισμών, είτε από εκπροσώπους της κυβέρνησης και συνδικαλιστικών οργανώσεων. Ακόμα, υπάρχουν άλλες δομές διαβούλευσης ευρείας βάσης, όπως το πολυμερές φόρουμ για την κοινωνική ευθύνη για ένα βιώσιμο μέλλον (MSF) (19) ή ακόμα το Συμβούλιο Εργατικής Πολιτικής.

4.3 Το οικονομικό και κοινωνικό μοντέλο της ΕΕ«δίνει έμφαση στις στέρεες θεσμικές δομές για τη διαχείριση οικονομικών, εργασιακών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών θεμάτων και θεμάτων απασχόλησης (…), στον ισχυρό διάλογο των κοινωνικών εταίρων και της κοινωνίας των πολιτών και στις επενδύσεις στο ανθρώπινο δυναμικό και την ποιότητα της απασχόλησης» (20). Η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι το μοντέλο αυτό εκφράζει τις αξίες της ΕΕ και ότι πρέπει να προωθείται από όλα τα θεσμικά της όργανα σε όλες τις πολιτικές τους.

4.3.1 H EOKE επικροτεί τις ακόλουθες δεσμεύσεις της ΕΕ σε διεθνές επίπεδο (21): — υπέρ μιας πιο αποτελεσματικής συμμετοχής των κοινωνικών εταίρων και άλλων εκπροσώπων της κοινωνίας πολιτών στην παγκόσμια διακυβέρνηση (ΠΟΕ), στην ανάπτυξη πολιτικής και στην εποπτεία της υλοποίησης των συμφωνιών εμπορίου· — υπέρ της προαγωγής των ευρωπαϊκών αξιών στην εποχή της παγκοσμιοποίησης (22).

4.3.2 Όσον αφορά τη ΣΕΣ με την Ιαπωνία, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προτείνει στην Επιτροπή να εστιάσει στα βασικά στοιχεία που σχετίζονται με το Εργασιακό Δίκαιο, να συμπεριλάβει ένα φιλόδοξο κεφάλαιο με θέμα την αειφόρο ανάπτυξη, καθώς και να δημιουργήσει ένα φόρουμ της κοινωνίας πολιτών «επιφορτισμένο με τον έλεγχο της εφαρμογής και τη διατύπωση παρατηρήσεων όσον αφορά την υλοποίησή του». Η ΕΟΚΕ εμμένει στο ότι πρέπει να ζητείται η άποψή της, καθώς και στην ανάγκη εφαρμογής αυτών των εισηγήσεων.

4.4 Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή ότι έχει εκδώσει έναν οδηγό για τη διαφάνεια στις διαπραγματεύσεις των συμφωνιών του εμπορίου, ο οποίος αναφέρει ότι οι δικές της «εργασίες δεν μπορούν να στεφθούν με επιτυχία παρά μόνο εάν εκπληρώνουν τις προσδοκίες των Ευρωπαίων» και ότι οι «απόψεις της κοινωνίας των πολιτών διαδραματίζουν καίριο ρόλο στο προπαρασκευαστικό στάδιο της διαπραγμάτευσης» (23). Η ΕΟΚΕ θα επιθυμούσε: — η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να μπορέσει να αναγνωρίσει τον ρόλο της ΕΟΚΕ και να τη συμπεριλάβει σε όλα τα στάδια της διαδικασίας διαπραγμάτευσης, — να διεξάγεται τακτικός διάλογος μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της ΕΟΚΕ καθ’ όλη τη διαδικασία των διαπραγματεύσεων, — να διατηρηθεί ο απρόσκοπτος ρόλος της κοινωνίας των πολιτών καθ’ όλη τη διάρκεια της διαπραγματευτικής διαδικασίας, — να συμπεριλάβει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στα προβλεπόμενα της συμφωνίας τα εξής: — έναν κοινό μηχανισμό εποπτείας με τη συμμετοχή της κοινωνίας πολιτών της ΕΕ και της Ιαπωνίας, που θα συγκροτηθεί κατά τη φάση της υλοποίησης, — εσωτερικές συμβουλευτικές επιτροπές, οι οποίες θα διατυπώνουν γνωμοδοτήσεις και συστάσεις προς καθένα από τα μέρη και τις μικτές πολιτικές αρχές, καθώς και τις όσες μικτές αρχές συμμετέχουν στη συμφωνία και είναι εξουσιοδοτημένες να δέχονται αιτήματα άλλων φορέων (ιδίως όσον αφορά το κεφάλαιο για την αειφόρο ανάπτυξη) και να τα διαβιβάζουν μαζί με τις γνωμοδοτήσεις και τις συστάσεις τους· — τη δυνατότητα διεξαγωγής διαβούλευσης ή ενεργοποίησης μιας διαδικασίας διευθέτησης διαφορών σε περίπτωση που δεν επιτευχθούν οι στόχοι του κεφαλαίου για την αειφόρο ανάπτυξη, — την εγκαθίδρυση κοινού οργάνου, υπό το οποίο θα συνέρχονται οι εκπρόσωποι της κοινωνίας πολιτών της ΕΕ και της Ιαπωνίας και θα πραγματοποιούνται ανά τακτά χρονικά διαστήματα και με δομημένο τρόπο διάλογος, συνεργασία και ανταλλαγές απόψεων των κυβερνητικών εκπροσώπων από την ΕΕ και την Ιαπωνία.

4.5 Όλοι σχεδόν οι εκπρόσωποι των οργανισμών της κοινωνίας πολιτών της ΕΕ και της Ιαπωνίας, που κατέθεσαν τις απόψεις τους κατά τη διαβούλευση (24), τάχθηκαν υπέρ της εγκαθίδρυσης ενός τέτοιου μικτού εποπτικού οργάνου δυνάμει της μελλοντικής συμφωνίας ελεύθερων συναλλαγών.

4.5.1 Ωστόσο, ο εποπτικός μηχανισμός πρέπει να αναπτυχθεί λαμβανομένων υπόψη των υφιστάμενων δομών και με σεβασμό των σχετικών εμπειριών από την ΕΕ και την Ιαπωνία. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να συμμετέχει στον καθορισμό του ρόλου, του φάσματος των αρμοδιοτήτων και της σύνθεσης της συμβουλευτικής ομάδας της ΕΕ και του μικτού συμβουλευτικού οργάνου. Επ’ αυτού πρέπει να ζητηθεί η γνώμη όλων των ενδιαφερομένων· η δε ΕΟΚΕ πρέπει να αποτελέσει βασικό παράγοντα σε αυτή τη διαδικασία.

4.5.2 Ένας δομημένος διάλογος μεταξύ των αντιπροσώπων της κοινωνίας πολιτών από την ΕΕ και της Ιαπωνίας θα προσθέσει μια σημαντική —πολιτιστική μεταξύ άλλων— διάσταση στη ΣΟΕΣ/ΣΕΣ. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η διατήρηση δεσμών με τους Ιάπωνες ομολόγους είναι ζήτημα υψίστης σημασίας, ούτως ώστε η μορφή, το φάσμα των αρμοδιοτήτων και η σύνθεση ενός μελλοντικού μικτού εποπτικού μηχανισμού να ανταπεξέλθουν στις προσδοκίες και των δύο πλευρών.

5. Κύρια σημεία

5.1 Οι διαπραγματεύσεις

5.1.1 Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι τον Ιούνιο του 2014 (25), η θετική έκθεση προόδου έδωσε τη δυνατότητα στο Συμβούλιο της ΕΕ να συνεχίσει τις διαπραγματεύσεις.

5.1.2 Η συμφωνία αποσκοπεί στη διευκόλυνση της πρόσβασης στις αγορές, στη συνέπεια των κανονιστικών ρυθμίσεων και στην προαγωγή του εμπορίου και των επενδύσεων μεταξύ Ιαπωνίας και ΕΕ. Θα επιταχύνει ενδεχομένως τη βιώσιμη ανάπτυξη, τη δημιουργία επιπρόσθετων θέσεων εργασίας καλύτερης ποιότητας, την αύξηση των επιλογών των καταναλωτών, την ενίσχυση του ανταγωνισμού και την παραγωγικότητα των δύο οικονομιών.

5.1.3 Προτεραιότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι η άρση των μη δασμολογικών φραγμών (ΜΔΦ). Στη σχετική εκτίμηση επιπτώσεων (26) που δημοσίευσε, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει ότι οι φραγμοί αυτοί έχουν συχνά πολιτισμικές καταβολές και επιπτώσεις προστατευτικού χαρακτήρα. Η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι οι φραγμοί αυτοί δύσκολα αλλάζουν, εφόσον στηρίζονται σε συνεχώς μεταλλασσόμενα πρότυπα μολονότι έχουν καθοριστεί στο ανώτατο επίπεδο. Προστατεύουν συχνά ολόκληρους κλάδους — όπως τους ιαπωνικούς σιδηρόδρομους.

5.2 Εμπορία αγαθών

5.2.1 Η άρση των δασμολογικών φραγμών πρέπει να αφορά όλα τα προϊόντα — μη εξαιρουμένων των αγροτικών και των μεταποιημένων, των οχημάτων που έχουν αναγνωριστεί ως «ευαίσθητα» εμπορεύματα, των χημικών και των φαρμακευτικών προϊόντων — ενώ, όπου κριθεί σκόπιμο, πρέπει να προβλεφθούν μεταβατικές περίοδοι.

5.2.2 Οι ανταλλαγές θα μπορούσαν να προωθηθούν μέσω της αμοιβαίας αναγνώρισης των πιστοποιημένων προϊόντων βάσει των προδιαγραφών που ισχύουν για παρόμοια και αντίστοιχα προϊόντα, καθώς και τη συνεργασία των κανόνων και των συστημάτων — όπου αυτό είναι δυνατόν. Ωστόσο, έχει κρίσιμη σημασία να εξασφαλιστεί ότι μια τέτοια συνεργασία για τη θέσπιση κανόνων παγκόσμιας εμβέλειας δεν θα έχει ως αποτέλεσμα τη χαλάρωσή τους.

5.2.3 Οι μη δασμολογικοί φραγμοί (ΜΔΦ), οι οποίοι αναχαιτίζουν τις εξαγωγές της ΕΕ, χρησιμοποιούνται ως κρυφά προστατευτικά μέτρα. Ως εκ τούτου- ιδίως αυτοί που έχουν ήδη εντοπιστεί στη διάρκεια των διαπραγματεύσεων -πρέπει να μειωθούν ή να αρθούν και οι προδιαγραφές πρέπει να προσαρμοστούν στις αντίστοιχες διεθνείς.

5.3 Οι ΜΜΕ

5.3.1 Εφόσον οι ΜΜΕ αποτελούν το 99 % του οικονομικού ιστού και δημιουργούν περίπου το 70 % με 80 % των θέσεων απασχόλησης τόσο στην Ιαπωνία όσο και στην ΕΕ, η ΕΟΚΕ ζητά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να τύχουν ιδιαίτερης προσοχής.

5.3.2 Λόγω του μεγέθους τους, οι ΜΜΕ έχουν περιορισμένους πόρους και μικρή διαπραγματευτική δύναμη στις σχέσεις τους με το κράτος και τις εμπορικές ρυθμίσεις. Ως εκ τούτου, αναμένεται να επωφεληθούν από μια ΣΕΣ/ΣΟΕΣ ΕΕ-Ιαπωνίας και κυρίως από τον εξορθολογισμό των ρυθμίσεων και τη μείωση των διοικητικών δαπανών. Εντούτοις, χρειάζονται στήριξη προκειμένου να ξεπεράσουν τα εμπόδια που συνεπάγεται κάθε αυξημένη διεθνής συμμετοχή: γλωσσικά εμπόδια, διαφορετικό επιχειρηματικό πνεύμα, υψηλό μεταφορικό κόστος, καθώς και έλλειψη ειδικευμένου προσωπικού, ενημέρωσης σχετικά με τις ξένες αγορές και επαρκών χρηματοδοτικών πόρων.

5.3.3 Για να μεγιστοποιηθούν τα οφέλη της ΣΕΣ/ΣΟΕΣ ΕΕ-Ιαπωνίας, είναι σημαντικό τα δύο μέρη να ενημερώνουν περαιτέρω τις ΜΜΕ όσον αφορά τις υπάρχουσες υπηρεσίες και προγράμματα στήριξης (27), που προσφέρουν το Κέντρο Βιομηχανικής Συνεργασίας ΕΕ-Ιαπωνίας (28) και ο Οργανισμός Ιαπωνικού Εξωτερικού Εμπορίου (JETRO) (29), ιδίως δε όσον αφορά τις νέες επιχειρηματικές ευκαιρίες που ενδέχεται να προκύψουν από αυτή τη συμφωνία. Για παράδειγμα, οι ευρωπαϊκές ΜΜΕ θα μπορούσαν να ενδιαφερθούν για τις ιαπωνικές ΤΠΕ, καθώς κα τους τομείς της υγειονομικής περίθαλψης (30), των υπηρεσιών, των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, των βιολογικών προϊόντων (31) και της γαστρονομίας.

5.4 Βιομηχανία γεωργικών προϊόντων διατροφής

5.4.1 Η ελευθέρωση της αγοράς αναμένεται να εξασφαλίσει νέες ευκαιρίες προώθησης των γεωργικών προϊόντων διατροφής των δύο εταίρων (αύξηση 200 %), παρόλο που η γεωργία είναι ένα από τα πιο επίμαχα ζητήματα αυτών των διαπραγματεύσεων. Ο αγροτικός τομέας της Ιαπωνίας μπορεί να εγγυηθεί μόνο το 40 % της επισιτιστικής επάρκειας και φαίνεται ιδιαίτερα ανήσυχος. Οι Ιάπωνες γεωργοί ζητούν να εξαιρεθούν από τους δασμολογικούς περιορισμούς οποιασδήποτε διαπραγμάτευσης με άλλες χώρες πέντε μόνο κατηγορίες προϊόντων: το ρύζι, το βόειο και το χοίρειο κρέας, το γάλα και τα γαλακτοκομικά, το σιτάρι και το κριθάρι, η ζάχαρη και τα γλυκαντικά. Για την ΕΕ, η δυνατότητα εξαγωγής μεγαλύτερων ποσοτήτων μεταποιημένων προϊόντων διατροφής θα αποτελούσε, αντιθέτως, σημαντική ευκαιρία, ιδίως εάν η Ιαπωνία άρει τους περισσότερους μη δασμολογικούς φραγμούς της.

5.4.2 Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να διευθετηθεί το ζήτημα των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας (ΔΔΙ) (32), για να προστατευθούν δικαίως οι ευρωπαϊκές καινοτομίες. Το ζήτημα των προστατευόμενων γεωγραφικών ενδείξεων (ΠΓΕ) αποτελεί ένα δύσκολο σημείο των συζητήσεων. Η προστασία των δικαιωμάτων ιδιοκτησίας των ποιοτικών γεωργικών παραγωγών μπορεί να αποτελέσει συγκαλυμμένο εμπόδιο στις εισαγωγές. Στο πλαίσιο του ΠΟΕ, η ΕΕ και η Ιαπωνία είχαν ήδη διαφορετική προσέγγιση: η ΕΕ ήθελε να υπαχθεί ο κλάδος των ΠΓΕ σε υψηλότερο επίπεδο προστασίας δεσμευτικού χαρακτήρα (συμφωνίες TRIPS — πρόταση της ΕΕ του 1998), ενώ η Ιαπωνία με τις ΗΠΑ πρότειναν (1999) να κοινοποιούν τα μέλη τις ΓΕ τους στον ΠΟΕ, προκειμένου να δημιουργηθεί μια βάση δεδομένων για την πληροφόρηση των άλλων μελών, χωρίς δεσμευτική ισχύ. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι πρόκειται για μια σημαντική πρόκληση, που πρέπει να εξεταστεί με σύνεση κατά τις διαπραγματεύσεις.

5.5 Υπηρεσίες

5.5.1 Στην Ιαπωνία, τόσο οι γεωργοί όσο και οι καταναλωτές συμμετέχουν ενεργά στο συνεταιριστικό κίνημα, το οποίο προτείνει ταμεία αλληλασφάλισης και τραπεζικές υπηρεσίες. Εκλαμβάνουν την ελευθέρωση των υπηρεσιών ως απειλή, ενώ για πολλούς άλλους, μεταξύ άλλων την «οικονομία της τρίτης ηλικίας», αποτελεί σημαντική ευκαιρία. Οι υπηρεσίες προσφέρουν μεγάλη ευκαιρία για σημαντική αύξηση του εμπορίου.

5.5.2 Σε μικτά μεγέθη, το 2012, η ΕΕ-27 εξήγαγε προς την Ιαπωνία υπηρεσίες αξίας 24,2 δισεκατομμυρίων ευρώ, ενώ οι εισαγωγές υπηρεσιών από την Ιαπωνία ανέρχονταν σε 15,6 δισεκατομμύρια, πράγμα που σήμαινε πλεόνασμα 8,6 δισεκατομμυρίων ευρώ υπέρ της ΕΕ-27 (με δεδομένο πάντα ότι ο πληθυσμός της ΕΕ είναι τετραπλάσιος αυτού της Ιαπωνίας). Σχεδόν όλες οι ιαπωνικές οργανώσεις των οποίων ζητήθηκε η γνώμη και οι οποίες αναφέρθηκαν στην ελευθέρωση των υπηρεσιών αντιτάχθηκαν στην «αρνητική λίστα», δυνάμει της οποίας όλες οι υπηρεσίες που δεν εξαιρούνται ρητά στο κείμενο της συμφωνίας θα μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο ελεύθερης συναλλαγής. Αν και οι γεωργοί και οι καταναλωτές ενδέχεται να αντιταχθούν στην αρνητική λίστα, οι επιχειρήσεις την υποστηρίζουν πλήρως. Για τις δημόσιες αρχές, αυτή η αρνητική λίστα θα μείωνε σημαντικά το περιθώριο παρέμβασής τους. Οι μελλοντικές υπηρεσίες θα ενέπιπταν αυτόματα στο ελευθερωμένο πεδίο. Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ του απεριόριστου δικαιώματος των κρατών να νομοθετούν για λόγους δημοσίου συμφέροντος.

5.6 Δημόσιες συμβάσεις

5.6.1 Για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, είναι σημαντικό να αποκτήσουν πρόσβαση στις ιαπωνικές δημόσιες συμβάσεις, χάρη στην άρση των κανονιστικών φραγμών, στην καθιέρωση διαφανών διαδικασιών και πληροφόρησης για όλους τους φορείς, στην κατάργηση των πολύ ευαίσθητων περιορισμών στην αγορά των σιδηροδρόμων και στην εφαρμογή ενός συστήματος επιγραμμικής πρόσβασης στις πληροφορίες. Πέραν της πολιτικής βούλησης που εκφράστηκε, οι συγκεκριμένες διαπραγματεύσεις χρειάζονται νομική σταθερότητα όσον αφορά τα πρότυπα.

5.6.2 Θα είναι απαραίτητη η αμοιβαιότητα του θεμιτού ανταγωνισμού. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι η συμφωνία πρέπει να διασαφηνίζει πλήρως τις μορφές εξουσιοδότησης που εφαρμόζουν τα δύο μέρη στις κρατικές ενισχύσεις και επιδοτήσεις.

5.6.3 Η Ευρωπαϊκή Ένωση, τα κράτη μέλη και η Ιαπωνία πρέπει να διατηρήσουν τη δυνατότητα παρακολούθησης της χρηματοδότησης των στόχων γενικού συμφέροντος που καθορίζονται σύμφωνα με τις δημοκρατικές τους διαδικασίες και περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, τον κοινωνικό τομέα, το περιβάλλον και τη δημόσια υγεία. Η ΕΕ έχει υποχρεώσεις που απορρέουν από τις Συνθήκες, όσον αφορά τις δημόσιες υπηρεσίες.

5.7 Επενδύσεις (33)

5.7.1 Το 2012, οι άμεσες ξένες επενδύσεις (ΑΞΕ) της ΕΕ-27 στην Ιαπωνία ανήλθαν σε 434 εκατομμύρια ευρώ, ενώ οι ΑΞΕ της Ιαπωνίας στην ΕΕ-27 ανήλθαν σε 3 374 εκατομμύρια ευρώ (34). Δεδομένου ότι η αμοιβαιότητα είναι θεμελιώδης αρχή των ΣΕΣ/ΣΟΕΣ, εάν η συμφωνία οδηγήσει σε απολύσεις, η ΕΟΚΕ ζητεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επιδείξει ιδιαίτερη προσοχή σε αυτό το σημείο και να εξετάσει τη χρήση του Ταμείου Προσαρμογής στην Παγκοσμιοποίηση για την αντιστάθμισή τους. Η ΕΟΚΕ θεωρεί, εξάλλου, ότι ενδέχεται να αποδειχθεί αναγκαίο να αντισταθμιστούν δεόντως οι απώλειες των επιχειρήσεων σε ανθρώπινο δυναμικό και τεχνολογίες που προηγουμένως χρηματοδοτούνταν με δημόσιους πόρους.

5.7.2 Η ΕΕ και η Ιαπωνία θα πρέπει να επανεξετάσουν τους κανόνες τους σχετικά με τους περιορισμούς, τις εξουσιοδοτήσεις και τους ελέγχους των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας, ώστε να διευκολυνθούν οι επενδύσεις.

5.7.3 Η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι, τόσο στην Ιαπωνία όσο και στην ΕΕ, η νομοθεσία αλλά και τα δικαστήρια επιτρέπουν τη δίκαια επίλυση των διαφορών με τακτικές διαδικασίες· τα κράτη μέλη της ΕΕ και η Ιαπωνία παρέχουν στους επενδυτές ευρύ φάσμα θεσμικών και δικονομικών εγγυήσεων. Επειδή η διευθέτηση των διαφορών μεταξύ επενδυτών και κράτους είναι μια πολύ λεπτή πρόκληση, και οι απόψεις των διαφόρων ενδιαφερόμενων μερών διίστανται, η ΕΟΚΕ επικροτεί τη δημόσια διαβούλευση που δρομολόγησε η Επιτροπή στο πλαίσιο των διατλαντικών εμπορικών διαπραγματεύσεων και θα επιδοκίμαζε μια παρόμοια πρωτοβουλία στην Ιαπωνία, που θα λάμβανε υπόψη τις απόψεις των ενδιαφερόμενων φορέων της Ιαπωνίας.

5.7.4 Η ΕΟΚΕ συνιστά την προώθηση διαλόγου γύρω από την επίλυση των διαφορών αφού η Επιτροπή θεσπίσει τους όρους και αξιολογήσει τα αποτελέσματα. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΟΚΕ καταρτίζει γνωμοδότηση πρωτοβουλίας επί του θέματος.

5.7.4.1 Κανένας μηχανισμός επίλυσης διαφορών που σχετίζεται με επενδύσεις δεν θα πρέπει να εμποδίζει τη δυνατότητα των κρατών μελών της ΕΕ να νομοθετούν προς το δημόσιο συμφέρον και να επιδιώκουν στόχους δημόσιας πολιτικής. Θα πρέπει να διευκρινιστούν οι ορισμοί της «επένδυσης» και της «δίκαιης και ισότιμης μεταχείρισης», θέμα που θα έπρεπε να εξετάζεται σε ειδικό σημείο των διαπραγματεύσεων.

Βρυξέλλες, 15 Σεπτεμβρίου 2014 Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής Henri MALOSSE

(1) Βλ. τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ, REX 390-EESC-2013-05469, εισηγητής: J. Krawcyk, συνεισηγητής: S. Boyle (04/06/2014).

(2) Στην Ιαπωνία λειτουργούν τέσσερα ευρωπαϊκά ινστιτούτα (πανεπιστήμια, συμπράξεις) με τη χρηματοδοτική υποστήριξη της ΕΕ. Στην Ιαπωνία οι καθηγητές πανεπιστημίου θεωρούνται εκπρόσωποι της κοινωνίας πολιτών (http://www.eeas.europa.eu/eu-centres/eu-centres_en.pdf).

(3) Η συμφωνία στρατηγικής σύμπραξης αφορά ζητήματα πολιτικής, συνολικής και τομεακής συνεργασίας σε τομείς όπως η έρευνα, η καινοτομία, το Διάστημα, η εκπαίδευση, ο πολιτισμός, η ενέργεια, η ανάπτυξη και η αντιμετώπιση καταστροφών, κλπ.

(4) Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Έκθεση μελέτης αντικτύπου με θέμα τις εμπορικές σχέσεις ΕΕ-Ιαπωνίας, σημείο 5.1.3 (Ιούλιος 2013).

(5) ΕΕ C 97/34 της 28.4.2007, σελ. 34.

(6) Πρόκειται για τους τρεις πυλώνες της οικονομικής πολιτικής του Ιάπωνα πρωθυπουργού Σίνζο Άμπε που συναποτελούν τη λεγόμενη «αμποικονομία» (Abenomics), ήτοι: νομισματική πολιτική, φορολογικά κίνητρα και διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις για να εξασφαλιστεί η μακροπρόθεσμη, βιώσιμη ανάπτυξη της οικονομίας της Ιαπωνίας και να τονωθούν οι επενδύσεις κεφαλαίου από τον ιδιωτικό τομέα.

(7) Οι συμφωνίες είναι οι ακόλουθες: συμφωνία αμοιβαίας αναγνώρισης ΕΕ-Ιαπωνίας, συμφωνία για τη συνεργασία στον τομέα των δραστηριοτήτων κατά του ανταγωνισμού, συμφωνία επιστήμης και τεχνολογίας και συμφωνία για τη συνεργασία και την αμοιβαία διοικητική συνδρομή.

(8) COM 2006-567 final, http://europa.eu/legislation_summaries/external_trade/r11022_fr.htm

(9) ΕΕ C 211 της 19.8.2008, σελ. 82-89.

(10) ΣΕΣ ΕΕ — Νότιας Κορέας (κεφάλαιο 13): ΕΕ L 127 της 14/5/2011, σελ. 62-65.

(11) Βλ. π.χ. το άρθρο 13.4.3 της ΣΕΣ ΕΕ-Κορέας (ΕΕ L 127 της 14/5/2011, σελίδες 62-65).

(12) Πρόκειται για τις συμβάσεις υπ’ αριθ. 87 και 98 για την ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι και του δικαιώματος συλλογικής διαπραγμάτευσης, υπ’ αριθ. 29 και 105 για την κατάργηση της καταναγκαστικής εργασίας, υπ’ αριθ. 138 και 182 για την κατάργηση της παιδικής εργασίας και υπ’ αριθ. 100 και 111 για την κατάργηση των διακρίσεων σε θέματα απασχόλησης και άσκησης του επαγγέλματος.

(13) Ανακοίνωση COM(2010) 343 final

(14) Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ο.π., σημεία 5.2.2, 5.3 και 5.6.2

(15) Εκτίμηση επιπτώσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις εμπορικές σχέσεις ΕΕ-Ιαπωνίας (2012), σ. 49.

(16) Όπως το ΕΤΠ — το Ευρωπαϊκό Ταμείο Προσαρμογής στην Παγκοσμιοποίηση.

(17) ΣΛΕΕ, άρθρα 11 και 21 παράγραφος 2, εδάφιο στ).

(18) «Abenomics»: τρεις πυλώνες για την ανάκαμψη της οικονομίας, βλ. http://www.eu.emb-japan.go.jphttp://www.eu.emb-japan.go.jp/ http://en.wikipedia.org/wiki/Abenomicshttp://fr.wikipedia.org/wiki/Abenomics, σε συνδυασμό με Wolff και Joshii, Japan and the EU in the global economy («Η Ιαπωνία και η ΕΕ στην παγκόσμια οικονομία»), Απρίλιος 2014, στο http://bit.ly/1mLgY2r

(19) MSF: http://sustainability.go.jp/forum/english/index.html

(20) COM(2004) 383 final της 18ης Μαΐου 2004, με θέμα «Η κοινωνική διάσταση της παγκοσμιοποίησης».

(21) Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την αξιοπρεπή εργασία, Μάιος 2006, COM(2006) 249 τελικό, σημεία 2.3 και 3.5.

(22) Συμπεράσματα της Προεδρίας του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 16ης και 17ης Δεκεμβρίου 2004, σημείο 53 και της 16ης και 17ης Ιουνίου 2005, σημείο 31.

(23) Ευρωπαϊκή Επιτροπή, «Transparency in EU Trade negotiations» («Διαφάνεια στις εμπορικές συμφωνίες της ΕΕ»), 2012 και επίσης: http://trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2012/june/tradoc_149616.pdf

(24) Κατά τη διάρκεια ακρόασης που πραγματοποιήθηκε στις 15 Ιανουαρίου 2014 στην έδρα της ΕΟΚΕ, καθώς και μιας επακόλουθης αποστολής στην Ιαπωνία τέλος Ιανουαρίου 2014, 40 οργανισμοί συνολικά, κοινωνικοί εταίροι και άλλοι ενδιαφερόμενοι φορείς εξέφρασαν τη γνώμη και τις απόψεις, τις προσδοκίες και τις ανησυχίες τους, όσον αφορά τη μελλοντική συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών ΕΕ-Ιαπωνίας.

(25) Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 18ης και 19ης Οκτωβρίου 2012, σημείο 2.κ· Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων και Εμπορίου της ΕΕ, 29 Νοεμβρίου 2012, διαπραγματευτική εντολή προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών με την Ιαπωνία· Συμβούλιο της 29ης Ιουνίου 2014.

(26) Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2012, «Impact Assessment Report on EU-Japan trade relations» (Έκθεση εκτίμησης επιπτώσεων για τις εμπορικές σχέσεις ΕΕ-Ιαπωνίας), http://trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2012/july/tradoc_149809.pdf

(27) http://www.eu-japan.eu/smes-support; http://www.jetro.go.jp/en/database

(28) http://www.eu-japan.eu/smes-support

(29) https://www.jetro.go.jp/en/database/

(30) Το 2050, το 38 % του πληθυσμού της Ιαπωνίας αναμένεται να είναι ξεπεράσει τα 65.

(31) Τα βιολογικά προϊόντα αποτελούν μόνο το 0,4 % των τροφίμων που πωλούνται στην Ιαπωνία (στοιχεία της ΕΚΤ).

(32) ΕΕ C 68 της 6.3.2012, σελ. 28.

(33) Από την έναρξη ισχύος της Συνθήκης της Λισαβόνας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απέκτησε αρμοδιότητα στον τομέα των επενδύσεων. Δημοσίευσε μία ανακοίνωση με τίτλο «Προς μια σφαιρική ευρωπαϊκή πολιτική διεθνών επενδύσεων», στην οποία η ΕΟΚΕ απάντησε με γνωμοδότηση πρωτοβουλίας (ΕΕ C 318 της 29.10.2011, σελ. 150-154).

(34) Πηγή: Eurostat 170/2013 — 18 Νοεμβρίου 2013.