ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρυξέλλες, 24 Αυγούστου 1990 
C0M(90) 228 τελικό -ΣΥΝ 280 και 281 
Πρόταση 
ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 
σχετικά με ορισμένες εργασιακές σχέσεις όσον αφορά τις συνθήκες εργασίας 
• 
• * 
Πρόταση 
ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΣΥΝ 280 
σχετικά με ορισμένες σχέσεις εργασίας όσον αφορά τις στρεβλώσεις 
του ανταγωνισμού 
• 
Πρόταση 
ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΣΥΝ 281 
για τη συμπλήρωση των μέτρων που αποσκοπούν στο να προαγάγουν τη 
βελτίωση της ασφάλειας και της υγείας των εκτάκτων εργαζομένων 
(υποβληθείσες από την Επιτροπή) 

- 2 -
ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 
Ι. ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
II. ΟΙ ΣΧΕΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΟΥ ΚΑΛΥΠΤΟΝΤΑΙ ΣΤΙΣ ΤΡΕΙΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΟΔΗΓΙΩΝ 
III. Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΚΤΟΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΠΛΗΡΟΥΣ 
ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΕΝΟΥ ΧΡΟΝΟΥ 
IV. Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕΡΙΚΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ Η ΕΚΤΑΚΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΙΣ 
ΣΤΡΕΒΛΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ 
IV.Α.: Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕΡΙΚΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΙΣ ΣΤΡΕΒΛΩΣΕΙΣ ΤΟΥ 
ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ 
IV.A.1: Περιγραφή 
IV.Α.2: Συμπέρασμα 
IV.Β.: Η ΕΚΤΑΚΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΙΣ ΣΤΡΕΒΛΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ 
IV.B.1: ΕΡΓΑΣΙΑ ΟΡΙΣΜΕΝΟΥ ΧΡΟΝΟΥ-Περιγραφή 
IV.Β.2: ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ ΤΡΙΤΟΥ-Περιγραφή 
IV.Β.3: Συμπέρασμα 
V. Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕΡΙΚΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ Η ΕΚΤΑΚΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗ 
ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ 
VI. Η ΕΚΤΑΚΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ 
ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ. 
VII. ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 
- 3 -
ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΟΔΗΓΙΩΝ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΟΡΙΣΜΕΝΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ 
ΕΡΓΑ!Ι ΑΣ. 
ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
Τα Ευρωπαϊκά Συμβούλια του Αννόβερου, της Ρόδου και της Μαδρίτης 
εκτίμησαν ότι, στο πλαίσιο της δημιουργίας της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς, 
θα πρέπεϊ να δοθεί η ίδια προσοχή στα κοινωνικά θέματα όπως στα 
οικονομικά και ότι, στο εξής, θα πρέπει να αναπτυχθούν εξίσου. Από την 
πλευρά τους και με το ίδιο πνεύμα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο- σε πολλά 
ψηφίσματα κατόπιν πρωτοβουλίας του - καθώς και η Οικονομική και Κοινωνική 
Επιτροπή- στη γνώμη που εξέφρασε τον Φεβρουάριο του 1989- αναγνώρισαν 
επίσης τη σημασία του διαβήματος αυτού. 
Η παράγραφος 7 του πρώτου τίτλου του Κοινοτικού Χάρτη των θεμελιωδών 
Κοινωνικών Δικαιωμάτων των εργαζομένων προβλέπει ότι "η δημιουργία της 
εσωτερικής αγοράς πρέπει να οδηγήσει σε βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης 
και εργασίας των εργαζομένων στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Η διαδικασία αυτή 
θα επιτευχθεί με την προσέγγιση των εν λόγω συνθηκών προς το καλύτερο 
όσον αφορά τη διάρκεια και τη διευθέτηση του χρόνου εργασίας και τις 
μορφές εργασίας, εκτός της εργασίας αορίστου χρόνου, όπως η εργασία 
ορισμένου χρόνου, η εργασία με μερική απασχόληση, η προσωρινή εργασία και 
η εποχιακή εργασία." 
Με το πνεύμα αυτό η Επιτροπή των Ε.Κ. στο πρόγραμμα δράσης της σχετικά με 
την εφαρμογή του Χάρτη, ανέφερε ότι "ενόψει της σημαντικής ανάπτυξης και 
των εξαιρετικά ποικίλων μορφών των συμβάσεων εργασίας εκτός από τη 
σύμβαση αορίστου χρόνου, πρέπει να εξασφαλιστεί με κοινοτικό πλαίσιο ένα 
ελάχιστο επίπεδο συνοχής μεταξύ αυτών των διαφόρων μορφών συμβάσεων, 
πράγμα που θα αποτρέψει τον κίνδυνο ενθάρρυνσης των στρεβλώσεων του 
ανταγωνισμού και θα αποβλέπει στην ενίσχυση της διαφάνειας της αγοράς 
εργασίας σε κοινοτικό επίπεδο." 
Για το λόγο αυτό η Επιτροπή των ΕΚ εφαρμόζοντας το Χάρτη και όπως 
ανακοίνωσε στο πρόγραμμα δράσης της επιθυμεί να προτείνει ένα υπόΒαθοο 
θευελιωδών διατάξεων στον ειδικό τομέα ορισμένων σχέσεων εργασίας. 
Πρόκειται εδώ για ένα σφαιρικό διάβημα που την οδηγεί να προτείνει 
ταυτόχρονα τρία μέσα τα οποία ανταποκρίνονται σε μια τριπλή απαίτηση: 
καλύτερη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς και μεγαλύτερη διαφάνεια 
της αγοράς εργασίας στο πλαίσιο της οικονομικής και κοινωνικής 
συνοχής, 
βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και εργασίας των εργαζομένων, 
προστασία της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων στο χώρο 
εργασίας. 
Με τον τρόπο αυτό, η Επιτροπή των ΕΚ επιθυμεί να συμβάλει στην εξάλειψη 
των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού και στην εξάλειψη των καταχρήσεων που 
ενδέχεται να προκαλέσουν οι υπερβολικές διαφορές μεταξύ των εθνικών 
καταστάσεων, 
_ 4 -
αναγνωρίζοντας ταυτόχρονα ότι είναι απόλυτα αιτιολογημένες οι σημαντικές 
διαφορές σε θέματα όπως π.χ. το επίπεδο μισθών. 
Για το λόγο αυτό η Επιτροπή θεωρεί σωστό να υποβάλει τρείς προτάσεις 
οδηγίας που η καθεμία στηρίζεται σε διαφορετικό άρθρο της συνθήκης δηλ. 
τα άρθρα 100, 100Α, και 118Α αντί μιας μόνο πρότασης όπως έχει 
ανακοινωθεί στο πρόγραμμα δράσης σχετικά με την εφαρμογή του Κοινοτικού 
Χάρτη των θεμελιωδών κοινωνικών δικαιωμάτων των εργαζομένων. Μια αυστηρή 
ανάλυση των προβλημάτων που θέτουν οι άλλες αυτές σχέσεις δείχνει 
πράγματι ότι οι σχέσεις αυτές δεν μπορούν να γίνουν αντιληπτές κάτω από 
μία μόνο προσέγγιση και ότι θα πρέπει να υιοθετηθεί ένα διαφοροποιημένο 
διάβημα που να περιλαμβάνει πολλά σκέλη, από τα οποία το καθένα να 
αντιστοιχεί σε μια ειδική διάταξη της συνθήκης. 
Κατά τη διάρκεια των τελευταίων αυτών ετών, λόγω της από κοινού επίδρασης 
μιας αυξημένης ανταγωνιστικότητας σε διεθνές επίπεδο, μιας συνεχώς 
ταχύτερης τεχνολογικής καινοτομίας, βαθέων εξελίξεων στην οργάνωση της 
παραγωγής στις οποίες προστίθενται συχνά αλλαγές στις ατομικές επιθυμίες 
και ανάγκες των εργαζομένων, οι σχέσεις εργασίας γνώρισαν βαθιά μεταβολή 
καθώς και μεγάλη διαφοροποίηση στις χώρες της Κοινότητας. Το φαινόμενο 
αυτό ερμηνεύεται κυρίως με την ταχεία ανάπτυξη ορισμένων σχέσεων εργασίας 
που χαρακτηρίζονται από την καθορισμένη διάρκεια τους ή από τον 
περιορισμένο χρόνο κατά τον οποίο παρέχονται. 
Η εξέλιξη αυτή και η διαφοροποίηση αυτή συνέβαλαν στην δημιουργία θέσεων 
απασχόλησης οι οποίες, όπως το υπογραμμίζουν ο Χάρτης και το Πρόγραμμα 
Δράσης, αποτελούν προτεραιότητα της εσωτερικής αγοράς. 
Η αυξανόμενη σημασία των ειδικών αυτών μορφών σχέσεων εργασίας εξηγείται 
πράγματι από το γεγονός ότι ανταποκρίνονται σε πραγματικές ανάγκες των 
επιχειρήσεων που επιβάλλουν την μεγαλύτερη ευλυγισία στην οργάνωση και τη 
λειτουργία του μηχανισμού τους παραγωγής και μεγαλύτερη ευκαμψία στη 
χρήση του εργατικού τους δυναμικού ώστε να προσαρμοστούν καλύτερα και να 
ανταποκριθούν αποτελεσματικότερα στην εντατικοποίηση του διεθνούς 
ανταγωνισμού και να διαφοροποιήσουν καλύτερα τις απαντήσεις τους σε 
συνάρτηση με την εξέλιξη της ζήτησης της προερχόμενης από την αγορά. Επί 
πλέον, οι διάφορες αυτές μορφές σχέσεων εργασίας φαίνεται ότι 
ανταποκρίνονται καλύτερα στις ατομικές και οικογενειακές επιθυμίες και 
ανάγκες ορισμένου αριθμού εργαζομένων. Με άλλα λόγια, οι σχέσεις αυτές 
εργασίας αντιπροσωπεύουν ταυτόχρονα ένα από τα μέσα για την πλήρη χρήση 
των παραγωγικών δυνατοτήτων και, οε μεγάλο βαθμό περιπτώσεων, ενδέχεται 
να αντιπροσωπεύουν μία εναλλακτική λύση στην ανεργία για τους 
εργαζομένους, καθώς και μια απάντηση προσαρμοσμένη στις διάφορες 
οικογενειακές καταστάσεις. 
Από την άποψη της Επιτροπής των ΕΚ, δεν υποοεί να πρόκειται σε KOUKJÎ 
περίπτωση νια την αυωιοβήτηοητηο ανανκαιότηταε των ειδικών αυτών μοοωών 
σγέσεων eovaoiac που είναι σημαντικές ως προς τις υποθέσεις που θέτει η 
ανάπτυξη μιας συνεκτικής στρατηγικής ανάπτυξης και απασχόλησης. 
Πρόκειται μάλλον για τον καθορισμό ενός ορισμένου αριθμού 
θεμελιωδών διατάξεων οι οποίες, αεθόυενεο acg^voc την ανάγκη ευκαυαιίας τ<^ν 
επιγειοήσεων και αφετέρου τις επιθυμίες ενός ορισμένου αριθμού εργαζομένων 
αποβλέπουν, λαμβανομένων υπόψη της ποικιλομορφίας των καταστάσεων στα κράτη 
μέλη και της αυτονομίας των κοινωνικών εταίρων, στην: 
(i)- αποφυγή ενίσχυσης της αβεβαιότητας και της κατάτμησης της αγοράς 
εργασίας και στην προώθηση της βελτίωσης των συνθηκών διαβίωσης και 
εργασίας των εργαζομένων, ενεργώντας κυρίως με τέτοιο τρόπο ώστε οι 
εργαζόμενοι με τις σχέσεις αυτές να απολαμβάνουν μεταχείρισης 
συγκρίσιμης με τη μεταχείριση που απολαμβάνουν οι εργαζόμενοι με 
πλήρη απασχόληση και διάρκεια αορίστου χρόνου- πχ. σε θέματα 
πρόσβασης στην κατάρτιση και στις κοινωνικές υπηρεσίες. 
(II)- εξάλειψη των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού που ενδέχεται να 
δημιουργηθούν από τις διαφορές μεταξύ του κοινωνικού κόστους του 
προερχόμενου κυρίως από τις διάφορες εθνικές ρυθμίσεις για τις 
σχέσεις αυτές εργασίας, ειδικά όσον αφορά κυρίως τα συστήματα 
κοινωνικής ασφάλισης και το κόστος που σχετίζεται με την αρχαιότητα 
και την απόλυση. 
(iii)- ενίσχυση των ελάχιστων επίπεδων προστασίας της υγείας και της 
ασφάλειας κατά την εργασία -συμπληρωματικά προς τις διατάξεις που 
προβλέπονται στην οδηγία πλαίσιο 89/391/89-, ενεργώντας κυρίως με 
τέτοιο τρόπο, ώστε οι εργαζόμενοι που υπάγονται στις ειδικές αυτές 
σχέσεις εργασίας απολαμβάνουν των ιδίων συνθηκών στο θέμα αυτό όπως 
και οι λοιποί εργαζόμενοι. 
Για να αποφευχθεί το δυσανάλογο διοικητικό κόστος που είναι αντίθετο με τους 
επιδιωκόμενους στόχους, η Επιτροπή των ΕΚ προτείνει va unv εΦααυοσθούν οι δύο 
οδηγίες που βασίζονται στα άρθρα 100 και 100Α της συνθήκης στους μισθωτούς 
των οποίων η εβδομαδιαία διάρκεια εργασίας είναι κατώτερη, κατά μέσο όρο, των 
8 ωρών. 
Εξάλλου, στο διάβημα αυτό πρέπει να ληφθούν υπόψη δύο ειδικά σημεία: 
(i)- Μια θεμελιώδης διάταξη της Κοινότητας είναι να ευνοεί την ελεύθερη 
κυκλοφορία των εργαζομένων, ενώ η ενιαία αγορά δεν θα εξαλείψει όλες 
τις διαφορές στις συνθήκες εργασίας μέσα στα κράτη μέλη. Η ισχύουσα 
πρακτική και η νομοθεσία σ'ένα κράτος μέλος θα μπορούσαν να 
προκαλέσουν στρεβλώσεις ανταγωνισμού ή να ασκήσουν αρνητική επίδραση 
στις συνθήκες εργασίας σε άλλα κράτη μέλη. Το πρόβλημα αυτό τίθεται 
με ιδιαίτερη οξύτητα στις μεθοριακές περιοχές. 
- 6 -
(II)- εξάλλου, λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι οι εργαζόμενες γυναίκες 
αντιπροσωπεύουν ένα πολύ σημαντικό ποσοστό των θέσεων απασχόλησης που 
εμπίπτουν στο είδος αυτό των σχέσεων εργασίας- ιδίως στον τομέα των 
υπηρεσιών-, είναι προφανές ότι η βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και 
εργασίας για το είδος αυτό σχέσεων θα συμβάλει στη θετική εξέλιξη της 
ίσης μεταχείρισης. 
5. ΣΤΟ πλαίσιο των κοινωνικών πολιτικών, θα πρέπει να υπογραμμισθεί ότι, με 
διαφορές που οφείλονται στις εθνικές πρακτικές, το θέμα των συνθηκών 
εργασίας γενικά εμπίπτει σε μεταβαλλόμενο βαθμό στην αυτονομία των 
κοινωνικών εταίοων που συχνά ενεργούν αντί των δημόσιων αρχών ή/και 
ενεργούν συμπληρώνοντας τις ενέργειες τους. Για να ληφθούν υπόψη οι 
διάφορες αυτές καταστάσεις και δυνάυει Tnc aoYnc Tnc επικουρικότητας η 
Επιτροπή των ΕΚ είναι της γνώμης ότι οι διαπραγματεύσεις μεταξύ των 
κοινωνικών εταίρων θα πρέπει να παίξουν πλήρως τον ρόλο τους στο πλαίσιο 
της προτεινόμενης δράσης, με την προϋπόθεση ότι θα είναι σε θέση να 
εγγυηθούν την τήρηση των αρχών που έχουν εκτεθεί στις προτάσεις της 
Επιτροπής των ΕΚ όπως τις ενέκρινε το Συμβούλιο^1). Με άλλα λόγια έχει 
μεγάλη σημασία στον τομέα αυτό να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι οι 
συμφωνίες αυτές που συνάπτονται μεταξύ των κοινωνικών εταίρων μπορούν 
κατ'αρχήν να συμβάλλουν στην εφαρμογή των κοινοτικών οδηγιών, χωρίς 
εντούτοις να απαλλάσσουν τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη από την ευθύνη 
επίτευξης των στόχων στους οποίους αποβλέπουν τα μέσα αυτά. 
6. Οι προτάσεις που προωθεί η Επιτροπή των ΕΚ δεν εξαντλούν το σύνολο των 
στοιχείων που συνθέτουν τις συνθήκες εργασίας στο πλαίσιο της 
πραγματοποίησης της εσωτερικής αγοράς. Εκτός από το επίπεδο μισθών και 
το επίπεδο παραγωγικότητας, πρέπει να ληφθούν υπόψη και άλλα στοιχεία, 
ιδίως ως προς την ευρωπαϊκή κινητικότητα των εργαζομένων πχ. όσον αφορά 
τις συνθήκες εργασίας που ισχύουν για τους εργαζομένους ενός άλλου 
κράτους που εκτελεί έργα υπεργολαβίας στη χώρα υποδοχής. Στο θέμα αυτό 
όπως υπογραμμίζει το Πρόγραμμα Δράσης της Επιτροπής σχετικά με την 
εφαρμογή του κοινοτικού χάρτη των θεμελιωδών δικαιωμάτων των εργαζομένων 
[COM (89) 568] η Επιτροπή των ΕΚ έχει αναλάβει τη δέσμευση να 
(1) Η προσέγγιση αυτή συμφωνεί με την απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου της 
10ης Ιουλίου 1986 στην υπόθεση 235/84 στην οποία το δικαστήριο δηλώνει, 
υπενθυμίζοντας την απόφαση του της 30 Ιανουαρίου 1985 στην υπόθεση 143/83-
"ότι ασφαλώς είναι θεμιτό στα κράτη μέλη να αφήσουν, κατά πρώτο, στους 
κοινωνικούς εταίρους τη φροντίδα πραγματοποίησης των στόχων κοινωνικής 
πολιτικής... Φμως, η ιδιότητα αυτή δεν τους απαλλάσσει από την υποχρέωση να 
εξασφαλίζουν ότι όλοι οι εργαζόμενοι της Κοινότητας θα μπορούν να 
απολαμβάνουν την προστασία που προβλέπει η οδηγία σε όλη της την έκταση. Η 
εγγύηση θα πρέπει λοιπόν να υπεισέρχεται σε όλες τις υποθέσεις έλλειψης 
αποτελεσματικής προστασίας που εξασφαλίζεται με άλλον τρόπο." 
- 7 -
προετοιμάσει μια πρόταση για ένα κοινοτικό μέσο στο θέμα αυτό μέσα στο 
1990, ιδίως με αφετηρία την αρχή ότι ισχύουν οι κανονισμοί και οι 
συμβάσεις της χώρας υποδοχής εκτός από αιτιολογημένες εξαιρέσεις, θα 
πρέπει επίσης να ανοίξει το συντομότερο δυνατό στο σύνολο της Κοινότητας 
η αγορά παροχής υπηρεσιών προσωρινής εργασίας με διαμεσολάβηση τρίτου και 
να εξετασθούν με τους εν λόγω εταίρους τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν για 
την καλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. 
7. Με τη φροντίδα να εξασφαλιστεί συνεκτική προσέγγιση για τις προτάσεις 
αυτές η Επιτροπή των ΕΚ θα πρέπει να αποσύρει τις παλαιές της προτάσεις 
σχετικά με την εθελοντική εργασία μερικής απασχόλησης (που διαβιβάστηκε 
το 1982 και τροποποιήθηκε το 1983) και σχετικά με την έκτακτη εργασία και 
τις συμβάσεις ορισμένου χρόνου (που διαβιβάστηκε το 1982 και 
τροποποιήθηκε το 1984). 
8. Διαβιβάζοντας τις προτάσεις αυτές στο Συμβούλιο, η Επιτροπή των ΕΚ 
επιθυμεί να υπογραμμίσει τη σημασία που προσδίδει, τηρώντας την αρχή της 
επικουρικότητας, στη συνοχή ενός κοινοτικού διαβήματος που συνδέει την 
ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς και την κοινωνική ανάπτυξη. 
II· ΟΙ ΣΧΕΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΠΟΥ ΚΑΛΥΠΤΟΝΤΑΙ ΓΤΙΓ ΤΡΕΙΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΟΔΗΓΙΩΝ 
9. Οι μορφές αυτές εργασίας, εκτός από την εργασία πλήρους απασχόλησης και 
αορίστου χρόνου ουσιαστικά είναι οι εξής-. 
εργασία με μερική απασχόληση, έκτακτη εργασία, εποχιακή εργασία, 
προσωρινή εργασία με διαμεσολάβηση τρίτου (on call), εργασία κατ'οίκον 
και τηλεργασία. 
10. Εντούτοις, όσον αφορά το αντικείμενο των οδηγιών αυτών που συνίσταται 
στην κάλυψη των κύριων και των πιο διαδεδομένων μορφών στην αγορά 
εργασίας των διαφοροποιημένων σχέσεων εργασίας, δεν θεωρείται αναγκαία η 
σύνταξη εξαντλητικού καταλόγου όλων των νέων σχέσεων εργασίας, τόσο 
περισσότερο που για ορισμένες απ'αυτές είτε η χρήση τους είναι ελάχιστα 
διαδεδομένη ή περιορίζεται σε ορισμένους κλάδους της βιομηχανίας η των 
υπηρεσιών, είτε εντοπίζονται πολύ περιορισμένα σε ορισμένες περιοχές της 
Κοινότητας ή ακόμα μπορούν να ενταχθούν στην εργασία μερικής απαοχόλησης 
ή στην έκτακτη εργασία. 
Πράγματι,ως παράδειγμα μπορούμε να αναφέρουμε την εργασία κατ'οίκον που 
χρησιμοποιείται σε ορισμένες περιοχές και από ορίομένους £.ι δικούς 
βιομηχανικούς τομείς, όπως η ένδυση αλλά φαίνεται ότι επεκτείνεται και σε 
άλλους τομείς. Ανάλογα με τις περιπτώσεις, ενδέχεται \>α κρόκε ι τα ι για 
t\>a είδος μη μισθωτής ή μισθωτής εργασίας, χωρίς να υπάρχουν αξιόπιστα 
στοιχεία που να επιτρέπουν πάντα να γίνει η διάκριση. 
- 8 -
Άλλες μορφές, όπως η προσωρινή εργασία με διαμεσολάβηση τρίτου είναι 
ελάχιστα διαδεδομένες και θα μπορούσαν επίσης να υπαχθούν στην κατηγορία 
της εργασίας με μερική απασχόληση ή/και της έκτακτης εργασίας. Τέλος η 
ιηΧεργασίσ ή η εργασία από απόοταση αυξάνει προοδευτικά σύμφωνα με τη 
διάδοση των τεχνολογιών της πληροφορικής. Εντούτοις, η διάδοση της δεν 
φαίνεται ακόμα να είναι αξιοσημείωτη. Στο πλαίσιο αυτό 8α πρέπει επίσης 
να αναφερθούν τα άτυπα ωράρια, με διάφορες μορφές, που συναντούν ναι συχνά 
οε πολλές δραστηριότητες του κλάδου των υπηρεσιών οι οποίες μπορούν συχνά 
να υπαχθούν στην εργασία με μερική απασχόληση ή την έκτακτη εργασία. 
Θα πρέπει επίσης να προστεθεί ότι οι έρευνες που έγιναν επέτρεψαν να 
διαπιστωθεί ότι οι διαθέσιμες στα κράτη μέλη πληροφορίες, στατιστικής κυρίως 
φύσεως, καλύπτουν στην ουσία την εργασία με μερική απασχόληση και την έκτακτη 
εργασία με τις διάφορες μορφές τους. 
11. Λαμβανομένης υπόψη της πραγματικότητας αυτής, το πεδίο υλικής εφαρμογής 
των οδηγιών περιορίζεται στις παρακάτω σχέσεις εργασίας: 
gPYqoiq μεΡΙΚής οποΙΟΧόλΠΟης: η έννοια αυτή καλύπτει όλες τις 
διαφορετικές μορφές εργασίας που χαρακτηρίζονται από ωράριο μικρότερο 
από το κανονικό ή το πλήρες ωράριο που ισχύει στην επιχείρηση ή στον 
επιλεγέντα οικονομικό τομέα (πχ.λιγότερες ώρες ανά ημέρα, ανά 
εβδομάδα ή ανά μήνα ή ανά έτος). Μπορεί να παρουσιαστεί ως εργασία 
με μισό χρόνο απασχόλησης, αλλά επίσης σύμφωνα με τη διάρκεια ως 
εργασία με τρίτα τέταρτα του χρόνου απασχόλησης, με τέσσερα πέμπτα 
του χρόνου απασχόλησης ή ωράρια μικρότερα από 20 ώρες πχ. 10 ώρες την 
εβδομάδα. Μπορεί να διέπεται από σύμβαση ορισμένου ή αορίστου 
χρόνου. 
έκτακτη εργασία: μπορεί να οριστεί κατ' αντίθεση με την εργασία 
αορίστου χρόνου και παρουσιάζεται με τις παρακάτω μορφές: 
α) εργαοία. που διέπεται από σύμβαση ορισμένου χρόνον η οποία έχει 
συναφθεί απευθείας μεταξύ του εργοδότη και του μισθωτού, όπου η λήξη 
της σύμβασης ορίζεται από αντικειμενικές συνθήκες, όπως: η επέλευση 
μιας συγκεκριμένης ημερομηνίας, η αποπεράτωση ενός ορισμένου έργου, 
η επέλευση ενός συγκεκριμένου γεγονότος, ο χρόνος που περιλαμβάνεται 
στην εποχιακή εργασία (γεωργία, τουρισμός) η οποία χαρακτηρίζεται από 
το ρυθμό των εποχών και επαναλαμβάνεται κάθε έτος ή ακόμα η ορισμένη 
διάρκεια αντιστοιχεί στην περίοδο αντικατάστασης ενός προσωρινά 
απόντος μισθωτού. Τέλος, η σύμβαση ορισμένου χρόνου μπορεί να 
χρησιμοποιηθεί για την πρόσληψη εργαζομένων για μια νέα δραστηριότητα 
αβέβαιης διάρκειας, 
β) πΡΟΟωρινή gpygpfq US νΊ«μ6Οθλά0Πθη TPÎT0V *ου καλύπτει κάθε σχέση 
μεταξύ της απασχολούσας επιχείρησης (εργοδότης), του προσωρινά 
εργαζομένου και της επιχείρησης που τον χρησιμοποιεί (πελάτης). Η 
προσωρινή εργασία στηρίζεται σε μία σύμβαση βάσει της οποίας ένα 
φυσικό ή νομικό πρόσωπο προσλαμβάνει μισθωτούς τους οποίους θέτει 
στην συνέχεια στη διάθεση μιας επιχείρησης για την εκτέλεση ενός 
έργου ή αποστολής. 
9 -
Όσον αφορά την τελευταία αυτή μορφή σχέσεων εργασίας, θα πρέπει να 
σημειωθεί ότι τη δραστηριότητα των διαμεσολαβουσών επιχειρήσεων 
προσωρινής εργασίας δεν την επιτρέπει ο νόμος στην Ελλάδα, την 
Ισπανία και την Ιταλία. Οι παρούσες προτάσεις της Επιτροπής των ΕΚ 
δεν έχουν σκοπό να θίξουν το δικαίωμα των κρατών μελών να απαγορεύουν 
είτε εξ ολοκλήρου είτε ενμέρει τη δραστηριότητα αυτή. Εντούτοις, η 
Επιτροπή των ΕΚ είναι της γνώμης ότι λόγω της δυναμικής της αγοράς 
εργασίας και της στενής σχέσης της δυνατότητας υποκατάστασης μεταξύ 
των διαφόρων μορφών των σχέσεων έκτακτης εργασίας, θα πρέπει το 
πρόβλημα αυτό να εξετασθεί συστηματικά λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός 
ότι η προσφυγή στις διάφορες μορφές έκτακτης εργασίας εξηγείται συχνά 
με παρόμοια κίνητρα. 
12. Αν το πεδίο υλικής εφαρμογής των οδηγιών περιορίζεται για την εργασία 
με μερική απασχόληση ή την έκτακτη εργασία, η Επιτροπή των ΕΚ δεν 
παραβλέπει επίσης ότι η παράνομη εργασία και η λαθραία εργασία 
διαταράσσουν την κανονική λειτουργία της αγοράς εργασίας, μερικές 
φορές σε ορισμένους τομείς σημαντικά. Το πρόβλημα αυτό θα εξετασθεί 
μεταγενέστερα ιδίως με την ευκαιρία των προτάσεων της Επιτροπής των 
ΕΚ για τη σύνταξη ενός εντύπου το οποίο θα χρησιμοποιηθεί ως 
αποδεικτικό στοιχείο των συμβάσεων και σχέσεων εργασίας. 
ΜΙ. Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕΚΤΟΣ ΑΠΟ ΤΗ ΣΥΜΒΑΣΗ ΠΛΗΡΟΥΣ 
ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΕΝΟΥ ΧΡΟΝΟΥ . 
13. Οι επιχειρήσεις έχουν πραγματικά ανάγκη των σχέσεων αυτών εργασίας 
που ανταποκρίνονται στην ευλυγισία και στην ευκαμψία που απαιτούνται 
για την οργάνωση της εργασίας στην επιχείρηση, ώστε να διευκολυνθεί η 
προσαρμογή στις ανάγκες της Μεγάλης Αγοράς και να αντιμετωπιστεί ο 
διεθνής ανταγωνισμός σε ένα οικονομικό περιβάλλον σε βαθιά και 
αδιάλειπτη εξέλιξη. 
Η σύμβαση εργασίας με μερική απασχόληση και η σύμβαση έκτακτης 
εργασίας εξεταζόμενες υπό την οπτική αυτή γωνία αποτελούν ένα 
σημαντικό εργαλείο για τις επιχειρήσεις που μπορούν εξαιτίας του 
γεγονότος αυτού να προσαρμόσουν καλύτερα τους ανθρώπινους πόρους τους 
ώστε να καταστήσουν όσο είναι δυνατό πιο αποτελεσματική την ένταξη 
των νέων τεχνολογιών αφενός και την καλύτερη αντιμετώπιση των 
διακυμάνσεων και των διαφοροποιήσεων της ζήτησης της αγοράς 
αφετέρου. Εξάλλου, θα πρέπει να υπογραμμιστεί ότι η έκτακτη εργασία ή 
η εργασία με μερική απασχόληση έχουν ιδιαίτερη σημασία για τις 
Μ. Μ. Ε., κυρίως για τις Μ.Μ.Ε. στον τομέα των υπηρεσιών όπως το 
εμπόριο και ο τουρισμός οι οποίες προοφεύγουν στις μορφές αυτές 
εργασίας που τους επιτρέπουν να αντιμετωπίσουν τις ώρες αιχμής και 
TÎÇ ειδικές δραστηριότητες κατά τη διάρκεια ορισμένων «ρών αιχμής. 
Οι μορφές αυτές απασχόλησης αναπτύχθηκαν τ»ολύ cτο σύνολο της 
Κοινότητας και, όπως δείχνουν οι πίνακες 1 και 2 ΐΐ«ρα·'άτ», μολονότι 
αποτελούν ακόμα τη μειοψηφία όσον αφορά τη συνολική απασχόληση, 
τείνουν να πάρουν την πλειοψηφία οτις νέες προλήψεις. 
Εξάλλου, οι μορφές αυτές παρουσιάζουν σημαντικές διαφορές μεταξύ των 
κρατών μελών. 
- 10 -
14. Π CvocKotç_l_>tnci1 _ra νακας_2 
Πίνακας 1 
Αναλογία TWV ?ργα£ομένκν με μερική απασχόληση και TWV έκτακτων εργαζομένων σε 
σνέση ποοο το σύνολο των υισθωτων (αριθμοί 1988 σε σύγκριση με το 1983) 
Κράτος μέλος Μερική απασχόληση 
1988 (1983) Έκτακτη απασχ. 
Ο.Δ.Γ. 
Γαλλία 
Ιταλία 
Κάτω Χώρες 
Βέλγιο 
Λουξεμβούργο 
Ηνωμένο Βασίλειο 
Ιρλανδία 
Δανία 
Ελλάδα 
Πορτογαλία 
Ισπανία 
Κοινότητα 12.7 
12.0 
5.0 
29.4 
11.0 
6.7 
22.8 
8.2 
25.5 
4.0 
4.5 
4.7 
13.6 12.0 
8.9 
3.5 
20.9 
8.3 
6.2 
19.4 
5.8 
25.5 
4.9 1988 (1983) 
11.2 
7.8 
5.8 
8.7 
5.4 
3.7 
5.9 
9.1 
11.1 
17.6 
18.5 
22.3 
9.6 11.1 
3.2 
4.9 
3.8 
4.1 
1.8 
3.1 
3.5 
12.7 (84) 
(85) 
Πηγή: ΈρεΌ\/α για το εργατικό δυναμικό 
Πίνακας 2 
Εξέλιξη και αναλογία της gpygolqc we μερική και πλήρη Απασχόληση -1988/1983 
Κράτος μέλος Πλήρης απασχόληση Μερική απασχόληση 
Ο.Δ.Γ. 
Γαλλία 
Ιταλία 
Κάτω Χώρες 
Βέλγιο 
Λουξεμβούργο 
Ηνωμένο Βασίλειο 
Ιρλανδία 
aayfia 
Ελλάδα + 4.6 % 
- 1.6 % 
+ 0.2 % 
+ 6.5 % 
- 0.5 % 
+ 7.6 % 
+ 3.8 % 
- 4.8 % 
+14.8 % 
+ 9.7 % + 11.4 
+36.6 
+45.5 
+68.4 
+36.1 
+26.1 
+39.2 
+ 12.8 
-10.7 + 9.2 % 
ΕΥΡ. 10 + 2.4 % +27.7 % 
- 11 
15. Μετά την ανάγνωση των πινάκων διαπιστώνεται ότι το 1988 η ερναοία με 
μερική απασχόληση ανερχόταν στο 30% περίπου του συνόλου της μισθωτής 
εργασίας στις Κάτω Χώρες (άλλες χώρες μέλη όπου το ποσοστό αυτό είναι 
πάνω από 20% είναι η Δανία και το Ηνωμένο Βασίλειο), ενώ τα 
χαμηλότερα ποσοστά (5% και λιγότερο) διαπιστώθηκαν στην Πορτογαλία , 
την Ισπανία, την Ιταλία και την Ελλάδα. 0 μέσος όρος στην Κοινότητα 
είναι 13.6% δηλ. πάνω από 14 εκατομμύρια μισθωτοί με μερική 
απασχόληση. 
θα πρέπει να υπογραμμιστεί ότι, όπως δείχνει ο πίνακας 2, η εργασία 
με μερική απασχόληση αυξήθηκε πολύ περισσότερο από την εργασία με 
πλήρη απασχόληση στις περισσότερες χώρες μέλη κατά την περίοδο του 
1983 - 88. Στις Κάτω Χώρες, στην Ιρλανδία, στη Γαλλία και στο Βέλγιο 
η εξέλιξη αυτή ήταν ιδιαίτερα αξιοσημείωτη, ενώ στην Ιταλία 
διαπιστώνεται έντονη αύξηση που αρχίζει σ'ένα απόλυτο επίπεδο σχετικά 
χαμηλό. Για την Ευρώπη των 10 η αύξηση της εργασίας με μερική 
απασχόληση ανέρχεται σε 28% περίπου, ενώ η εργασία με πλήρη 
απασχόληση αυξήθηκε μόνο 2,4% κατά την ίδια περίοδο. 
16. Όσον αφορά .την έκτακτη απασχόληση τα διαθέσιμα στοιχεία (που 
περιλαμβάνουν την προσωρινή εργασία με διαμεσολάβηση τρίτου, τις 
σχέσεις εργασίας ορισμένου χρόνου, τις συμβάσεις μαθητείας και 
ορισμένες μορφές ευκαιριακής εργασίας) δείχνουν ότι το 1988 υπήρχαν 
10 εκατομμύρια περίπου έκτακτοι εργαζόμενοι, δηλ. ποσοστό 9,6 του 
συνόλου των μισθωτών εργαζομένων. Τα ποσοστά αυτά ήταν πάνω από 15% 
στην Πορτογαλία, στην Ελλάδα και στην Ισπανία, ενώ τα χαμηλότερα 
ποσοστά διαπιστώθηκαν στο Ηνωμένο Βασίλειο, στο Βέλγιο, στην Ιρλανδία 
και στο Λουξεμβούργο. Ετη Γαλλία, στις Κάτω Χώρες και στην Ιρλανδία, 
κυρίως, παρατηρήθηκε έντονη ανάπτυξη (1988/83). 
Το 1989, οι υπηρεσίες της Επιτροπής των ΕΚ δ ι ενήργησαν έρευνα που 
έδειξε ότι το 9% του συνόλου των εργαζομένων είχε σχέση έκτακτης 
εργασίας από τις οποίες το 45% είχε διάρκεια κάτω των 6 μηνών και το 
68% διάρκεια έως ένα έτος. Στην Ισπανία το 30% των σχέσεων εργασίας 
είχαν περιορισμένη διάρκεια, ενώ το ποσοστό αυτό ανερχόταν γύρω στο 
10% στην Ελλάδα, στην Ιρλανδία, στην Ιταλία και στην Πορτογαλία και 
σαφώς κάτω από 10% σε όλες τις άλλες χώρες μέλη. 
17. Σύμφωνα με μία πρόσφατη μελέτη που διενήργησε η Επιτροπή των ΕΚ 
σχετικά με την κατάσταση της προσωρινής εργασίας με διαμεσολάβηση 
τρίτου στην Κοινότητα (εξαιρούμενης της Ολλανδίας, του Λουξεμβούργου 
και της Πορτογαλίας) υπάρχουν 5.000.000 περίπου προσωρινοί 
εργαζόμενοι με διαμεσολάβηση τρίτου. Τα υψηλότερα ποσοστά 
διαπιστώθηκαν στις Κάτω Χώρες, στο Ηνωμένο Βασίλειο και στη Γαλλία, 
ενώ το Βέλγιο παρουσίασε μια ενδιάμεση θέση. Εντούτοις, θα πρέπει να 
σημειωθεί ότι, τα τελευταία αυτά έτη, πραγματοποιήθηκαν σχετικά υψηλά 
ποσοστά ανάπτυξης στο Βέλγιο και την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της 
Γερμανίας. 
Ένα μικρό ποσοστό των προσωρινών αυτών εργαζομένων ασκούν την 
δραστηριότητα τους σε άλλη χώρα από τη χώρα στην οποία έχει την έδρα 
της η επιχείρηση διαμεσολάβησης. Αναμένεται ότι στο μέλλον το είδος 
αυτό διαμεθοριακής δραστηριότητας των επιχειρήσεων θα αυξηθεί. 
- 12 -
Ορισμένα στοιχεία όσον αφορά τις σχέσεις εργασίας ορισμένου χρόνου με 
την αυστηρή έννοια της λέξης αφήνουν να εννοηθεί ότι η μορφή αυτή 
αποτελεί σε ορισμένα κράτη μέλη μία όλο και περισσότερο προτιμούμενη 
μορφή πρόσληψης. Στη Γαλλία, το 1988, το 70% περίπου των νέων 
προσλήψεων ήταν σχέσεις εργασίας ορισμένου χρόνου, στην Ομοσπονδιακή 
Δημοκρατία της Γερμανίας το ένα τρίτο περίπου των νέων προσλήψεων 
στον ιδιωτικό τομέα έχει περιορισμένη διάρκεια. Στην Ισπανία, στο 
πρώτο ήμισυ του 1989, το 80 έως 90% του συνόλου των προσλήψεων 
αποτελούσαν συμβάσεις ορισμένης διάρκειας. 
18. θα πρέπει εξάλλου να υπογραμμισθεί ότι η πραγματοποίηση της Μεγάλης 
Αγοράς και η κατάργηση των συνόρων που θα ακολουθήσει, θα έχουν 
συνέπειες στην άσκηση της ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων και 
της ελευθερίας εγκατάστασης ειδικότερα στις μεθοριακές περιοχές. 
Αυτή τη στιγμή, οι κινήσεις του εργατικού δυναμικού είναι ακόμη 
ουσιαστικά περιορισμένες στους μεθοριακούς εργαζόμενους και, 
ουσιαστικά, περιορίζονται σε γεωγραφικές ζώνες μερικών χιλιομέτρων ή 
δεκάδων χιλιομέτρων από κάθε πλευρά των συνόρων. Εντούτοις, οι 
κινήσεις αυτές αφορούν, ήδη, σύμφωνα με τις διαθέσιμες εκτιμήσεις, 
150.000 περίπου ενδοκοινοτικούς εργαζομένους και συνολικά περίπου 
διπλάσιο αριθμό. Με τη δημιουργία ενός χώρου χωρίς σύνορα, οι 
κινήσεις θα αναπτυχθούν σε ζώνες πολύ περισσότερο πλατιές και θα 
διευκολυνθούν από την τρέχουσα ανάπτυξη των ταχέων μέσων 
επικοινωνίας- άποψη την οποία συμμερίζονται ευρέως οι οικονομικοί και 
κοινωνικοί κύκλοι των εν λόγω περιοχών. 
19. Αν οι σχέσεις εργασίας που καλύπτονται στις παρούσες προτάσεις 
αντιμετωπιστούν με διαφορετικό τρόπο σε κάθε πλευρά των συνόρων, θα 
προκύψει ενδεχομένως ως συνέπεια η προσφυγή χωρίς περιορισμό σε 
ιδιαίτερες μορφές απασχόλησης από την μία πλευρά των συνόρων, σε 
σύγκριση με μια πιό περιοριστική κατάσταση πχ. στο θέμα του ανωτάτου 
ορίου και των τρόπων προσφυγής στο είδος αυτό εργασίας, σε μία 
μεθοριακή περιοχή που να ανήκει σε ένα άλλο κράτος μέλος. 
20 Δεν πρόκειται εδώ παρά για μια απλή υπόθεση ή προβολή. Στο εξής, 
μπορούν να αναφερθούν στρεβλώσεις του ανταγωνισμού προκαλούμενες από 
τη διαφορά μεταχείρισης των έκτακτων εργαζομένων και των εργαζομένων 
με μερική απασχόληση σε ορισμένους βιομηχανικούς τομείς ή σε τομείς 
παροχής υπηρεσιών που χρησιμοποιούν πολύ εργατικό δυναμικό και κυρίως 
εργατικό δυναμικό με λίγα προσόντα: μαζική λιανική πώληση, οικοδομή, 
βιομηχανίες τροφίμων και υφασμάτων, κτλ...Επιπλέον πολλές μεθοριακές 
περιοχές που συχνά αποτελούν περιοχές στις οποίες παλαιότερα υπήρχε 
ένας μόνο βιομηχανικός κλάδος και α^\μερα βρίσκονται υπό 
αναδιάρθρωση, περιλαμβάνουν επίσης ζώνες υψηλής ανεργίας. 
21. Τέλος, θα πρέπει να ασχοληθούμε ειδικότερα με την περίπτωση των 
συνθηκών εργασίας που ισχύουν για τους εργαζόμενους ενός άλλου 
κράτους και οι οποίοι εκτελούν εργασίες υπεργολαβίας στη χώρα 
υποδοχής ενώ , στο πλαίσιο αυτό, το ειδικό πρόβλημα των διεθνικών 
δραστηριοτήτων των επιχειρήσεων διαμεσολάβησης 
- 13 -
οι οποίες προσλαμβάνουν έναν προσωρινά εργαζόμενο από τη μία πλευρά 
των συνόρων για να παρέχει τις υπηρεσίες του σε μία επιχείρηση στη 
γειτονική χώρα, χωρίς να τηρούν τις διατάξεις της εν λόγω χώρας. 
Υπάρχουν λοιπόν ειδικά προβλήματα που πρέπει να εξετασθούν στο 
πλαίσιο της δημιουργίας της εσωτερικής αγοράς. Αυτό θα είναι το 
αντικείμενο της πρότασης για ένα κοινοτικό μέσο που η Επιτροπή των 
ΕΚ έχει αναλάβει, στο πρόγραμμα δράσης της, να προτείνει το 1990. 
22. Διαπιστώνεται λοιπόν ότι οι εργαζόμενοι που αναφέρονται στην παρούσα 
οδηγία αντιπροσωπεύουν περίπου το 20% του συνόλου των μισθωτών, 
λαμβανομένου υπόψη ότι το 15% περίπου των εργαζομένων με μερική 
απασχόληση έχουν έκτακτη εργασία. 
θα πρέπει κυρίως να υπογραμμιστεί ότι η ροή των σχέσεων αυτών 
εργασίας είναι ιδιαίτερα σημαντική κατά την διάρκεια των τελευταίων 
ετών (βλ. πίνακα 2) και ότι μέσα σε 5 έτη η εργασία με μερική 
απασχόληση αυξήθηκε κατά υέσο όοο 27,7,% στην Κοινότητα αλλά με 
αιχμές 45% στην Ιταλία (ενώ συνολικά το φαινόμενο είναι λιγότερο 
σημαντικό απ'ό,τι στο σύνολο της Κοινότητας και κατά 64% στις Κάτω 
Χώρες. Το 20% περίπου του συνόλου των μισθωτών της Κοινότητας 
απασχολούνται λοιπόν με σχέσεις εργασίας άλλες από τις σχέσεις 
αορίστου χρόνου και πλήρους απασχόλησης και ότι οι εξελίξεις των 
τελευταίων ετών δείχνουν πως οι σχέσεις εργασίας τείνουν να 
αναπτυχθούν σημαντικά και να αποτελέσουν πρακτική η οποία αν δεν 
θεωρηθεί συνήθης είναι οπωσδήποτε συχνή. 
IV. Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕΡΙΚΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ Η ΕΚΤΑΚΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΙΣ 
ΣΤΡΕΒΛΩΣΕ il ΤΟΥ ΑΝΤΑΓΠΝΙΣΜΟΥ 
23. Τα μισθολογικά επίπεδα, το μη μισθολογικό κόστος και οι κανόνες που 
διέπουν τις συνθήκες εργασίας παρουσιάζουν πολύ μεγάλες διαφορές από 
το ένα κράτος μέλος στο άλλο. Εντούτοις, οι διαφορές αυτές δεν 
παρακωλύουν την άσκηση υγιούς ανταγωνισμού στην Κοινότητα, επειδή 
αντισταθμίζονται ευρέως από άλλους παράγοντες. Οι αποκλίσεις στα 
επίπεδα παραγωγικότητας μειώνουν σημαντικά τις διαφορές κόστους ανά 
παραγόμενη μονάδα. Επιπλέον τα άλλα κόστη παραγωγής τείνουν να 
αυξηθούν στα λιγότερο ανεπτυγμένα κράτη που έχουν τα χαμηλότερα 
ονομαστικά μισθολογικά επίπεδα. 
24. Από την άλλη πλευρά, οι διαφορές του μέσου ονομαστικού κόστους 
ενδέχεται να αντικατοπτρίζουν επίσης τις διαφορές στην προσφορά και 
τη ζήτηση των διάφορων παραγόντων της παραγωγής, συμπεριλαμβανομένης 
της διάρθρωσης του εργατικού δυναμικού σύμφωνα με τα επίπεδα 
κατεχόμενων προσόντων, που ποικίλλει πολύ από το ένα κράτος μέλος στο 
άλλο. 
Πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι σχέσεις αυτές μεταξύ επιπέδων κόστους 
και το σχετικό βάρος των διάφορων παραγόντων της παραγωγής, εφόσον 
είναι επιθυμητή η εξασφάλιση υγιούς και συνεχούς ανάπτυξης σε όλες 
τις περιοχές της Κοινότητας. 
- 14 -
Άλλες διαφορές ενδέχεται να αντικατοπτρίζουν επίσης τα αποτελέσματα 
της συμπεριφοράς των κοινωνικών εταίρων η οποία, στο πλαίσιο της 
αυτονομίας τους, ενδέχεται να ποικίλλει ευρέως. Αυτό συμβαίνει, 
κυρίως, για τον καθορισμό των μισθών, θέμα που είναι κατά πολύ 
αρμοδιότητα των κοινωνικών εταίρων καθώς και των κρατών μελών, 
σύμφωνα με τις εθνικές διατάξεις και τις εφαρμοζόμενες πρακτικές. 
Οπωσδήποτε όμως, η οικονομική και κοινωνική ενίσχυση της Κοινότητας 
και η διαδικασία αποκατάστασης των λιγότερο αναπτυγμένων περιοχών 
οφείλουν να έχουν, ως αποτέλεσμα τη μείωση των διαφορών αυτών. 
25. Άλλες διαφορές κόστους δεν αντισταθμίζονται με παράγοντες όπως οι 
διαφορές παραγωγικότητας και δεν συμβάλλουν στην αύξηση της 
οικονομικής και κοινωνικής συνοχής της Κοινότητας. Αυτό συμβαίνει 
για τις διαφορές του σχετικού κόστους που προκαλούνται από 
διαφοροποιημένες ρυθμίσεις όσον αφορά τις διάφορες μορφές σχέσεων 
εργασίας, οι οποίες μπορούν να προσφέρουν συγκριτικά πλεονεκτήματα 
που να αποτελούν πραγματικές στρεβλώσεις του ανταγωνισμού. 
Είναι προφανές, πράγματι, ότι μία χώρα που θα μπορούσε να παράγει με 
χαμηλότερο κόστος της εργασίας απ'ό,τι άλλες χώρες-χωρίς η διαφορά 
αυτή να αποτελεί συνέπεια παραγόντων όπως οι παράγοντες που 
εξετάσθηκαν παραπάνω, αλλά οι οποίοι προκλήθηκαν από κατατμημένες 
αγορές εργασίας με διαφορετικές τιμές για το ίδιο είδος εργασίας, 
οφειλόμενες μόνο στα διάφορα πρότυπα που ισχύουν για τα διάφορα είδη 
σχέσεων εργασίας - θα έχει ένα συγκριτικό πλεονέκτημα που δεν μπορεί 
να θεωρηθεί μόνιμο και που αντιμάχεται τα κοινά συμφέροντα. 
26. Οι στρεβλώσεις αυτές του ανταγωνισμού που απορρέουν από τη ρυθμιστική 
επέμβαση ορισμένων κρατών μελών έχουν επίσης σημασία στο εσωτερικό 
ορισμένων κρατών μελών, για τις επιχειρήσεις, οι οποίες χρησιμοποιούν 
σε διαφορετικούς βαθμούς, τις λιγότερο δαπανηρές μορφές συμβάσεων. 
Στο επίπεδο αυτό, εντούτοις, οι επιχειρήσεις έχουν τη δυνατότητα 
επιλογής για την απασχόληση εργαζομένων με διαφορετικό κόστος για την 
ίδια εργασία, πράγμα που δεν υπάρχει για τις επιχειρήσεις ενός άλλου 
κράτους μέλους το οποίο αντιμετωπίζει ρυθμίσεις που επιβάλλουν 
περισσότερο ομογενείς όρους μεταξύ των διαφόρων ειδών συμβάσεων. 
Σε κοινοτικό επίπεδο, τα είδη αυτά στρεβλώσεων ενδέχεται να έχουν 
ιδιαίτερα αρνητικές συνέπειες στις μεθοριακές περιοχές οι οποίες θα 
παρουσιάσουν την τάση να αυξηθούν με την ενίσχυση της εσωτερικής 
αγοράς. Είναι λοιπόν δικαιολογημένη η παρέμβαση σε κοινοτικό επίπεδο 
από τη στιγμή της διαπίστωσης ότι οι κανόνες που ρυθμίζουν τα διάφορα 
είδη συμβάσεων εργασίας οδηγούν σε διαφορές του σχετικού κόστους για 
τις επιχειρήσεις που λειτουργούν σε διάφορες κοινοτικές χώρες. 
27. Για να αξιολογηθεί η σημασία των διαφορών αυτών του σχετικού κόστους 
και οι συνέπειες τους στον ανταγωνισμό, πρέπει να ληφθεί υπόψη το 
γεγονός ότι εξαρτώνται από δύο ομάδες παραγόντων. Αφενός, από την 
απόκλιση μεταξύ των συνθηκών εργασίας όσον αφορά τα διάφορα είδη 
συμβάσεων και 
- 15 -
αφετέρου, από το βάρος των συμβάσεων οι οποίες, για το ίδιο είδος 
εργασίας, είναι οι λιγότερο δαπανηρές. Έχει λοιπόν μεγάλη σημασία η 
ανάλυση πρώτα απ'όλα των αποκλίσεων που εισάγονται με τις διάφορες 
ρυθμίσεις και τα διάφορα είδη σχέσεων εργασίας. Πρέπει επίσης να 
ληφθούν υπόψη τα στοιχεία που έχουν ήδη αναλυθεί για το βάρος και την 
αύξηση της χρήσης συμβάσεων άλλων από τις συμβάσεις πλήρους 
απασχόλησης και αορίστου χρόνου. 
28. Οι κύριες διατάξεις που διέπουν τις αναφερθείσες σχέσεις εργασίας 
αντιμετωπίζονται για να αξιολογηθεί σε ποιο μέτρο ο τρόπος με τον 
οποίο αντιμετωπίζονται σ'ένα ή περισσότερα κράτη μέλη μπορεί να 
συνεπάγεται στρεβλώσεις του ανταγωνισμού όσον αφορά τις άλλες χώρες 
της Κοινότητας. 
Οι διατάξεις αυτές μπορούν να ομαδοποιηθούν σε τρβίς κατηγορίες: 
-το άμεσο κόστος τ»ν αμοιβών 
-το κόστος «ου προέρχεται α*6 την κοινωνική προστασία 
-το έμμεσο μισθολογικά κόστος που ουν#€«ται μ« τα χαρακτηριατικά της 
σχέσης εργασίας. 
Όλοι οι παράγοντας αυτοί οα«ίλουν, «(άλλου, να τεθούν σ* ένα ευρύτερο 
πλαίσιο το οποίο να π«ριλαμ#αν«ι TU γ«νική οικονομική πολιτική, τα 
συστήματα φορολογίας , τις δημογραφικές ταοαις, κτλ. 
29. Το πρόβλημα των αμοιβών και γενικότερο το κόστος του εργατικού 
δυναμικού δεν περιλαμβάνεται ως *ρο#λημα στις προτάσεις της Επιτροπής 
των ΕΚ. Αν «(ναι αληθές ότι οι μισθολογικές αποκλίσεις σ« 
μακροοικονομικό επίπεδο είναι σημαντικές από τη μια χώρα στην άλλη, 
δεν είναι δυνατόν να αγνοηθεί ότι οι διαφορές στη μέση παραγωγικότητα 
της εργασίας καθορίζονται γενικά κατά την ίδια έννοια, έτσι ώστε τα 
μοναδιαία μισθολογικά κόστη να αποκλίνουν πολύ λιγότερο από τους 
μισθούς. 
Εντούτοις, είναι δυνατόν να διαπιστωθεί ότι ακριβώς σε σχέση με το 
μισθολογικό κόστος το οποίο συνδέεται με τις σχέσεις εργασίας που 
καλύπτονται στις προτάσεις της Επιτροπής των ΕΚ, άλλα στοιχεία 
παίζουν συχνά μη αμελητέο ρόλο, και δεν έχουν καμμία σχέση με την 
παραγωγικότητα αλλά απορρέουν από ορισμένους νομοθετικούς ή/και 
συμβατικούς κανόνες που συνεπάγονται διαφορές κόστους, 
συμπεριλαμβανομένου του έμμεσου κόστους του σχετιζόμενου με τις 
συνθήκες λειτουργίας των επιχειρήσεων διαμεσολάβησης για παροχή 
προσωρινής εργασίας. 
Οι διαφορές αυτές κόστους που δεν αιτιολογούνται με την απόδοση των 
εργαζομένων ανά μονάδα χρόνου απορρέουν κυρίως από τους παρακάτω 
τομείς: 
-το κόστος από την κοινωνική προστασία, 
-τα έμμεσα μισθολογικά κόστη που σχετίζονται με τη διάρκεια της 
σύμβασης και κυρίως, με τις διατάξεις για την αρχαιότητα, τις ετήσιες 
άδειες, τις αποζημιώσεις λόγω απόλυσης και τη διακοπή της σύμβασης. 
- 16 -
30. Δεδομένου ότι η Επιτροπή των ΕΚ θεωρεί ότι ο καθορισμός των μισθών 
υπάγεται ουσιαστικά στις συλλογικές διαπραγματεύσεις και στην εθνική 
νομοθεσία, δεν έχει την πρόθεση να επέμβει στη διαδικασία αυτή, 
Εντούτοις, είναι της γνώμης ότι τα παραπάνω στοιχεία αποτελούν συχνά 
μη αμελητέο ποσοστό του μισθολογικού κόστους. 
Οι διατάξεις αυτές θα εξετασθούν ξεχωριστά για την εργασία με μερική 
απασχόληση και για την έκτακτη εργασία. 
IV. Α.: Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕΡΙΚΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΙΣ ΣΤΡΕΒΛΩΣΕΙ! ΤΟΥ 
ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ 
ιν.Α.1. Π?ΡΙγραφή 
31. Όσον αφορά την εργασία με μερική απασχόληση, η κατάσταση στα κράτη 
μέλη περιγράφεται σε δύο πίνακες: ο ένας αφορά την κοινωνική 
προστασία (πίνακας 3), και ο άλλος τις κύριες νομοθετικές ή 
κανονιστικές διατάξεις (πίνακας 4). 
θά πρέπει να υπογραμμισθούν στο πλαίσιο αυτό οι περιορισμοί των 
στατιστικών πληροφοριών, ιδίως όσον αφορά το ποσοστό των ατόμων στα 
οποία εφαρμόζονται οι διαφορές μεταχείρισης που διαπιστώθηκαν. Οι 
παρακάτω αριθμοί βασίζονται λοιπόν σε εκτιμήσεις, από διαφορετική 
πηγή. 
32. Ο πίνακας 3 δείχνει ότι σε ορισμένα κράτη μέλη το κόστος που απορρέει 
από τα νόμιμα συστήματα κοινωνικής προστασίας σε ποσοστό του 
ακαθάριστου μισθού διαφέρει σε συνάρτηση με το αν πρόκειται για 
ορισμένα συστήματα εργασίας μερικής απασχόλησης ή για μια σχέση 
εργασίας πλήρους απασχόλησης. 
Στην Ουοσπονδιακή Δηυοκοατία Tnc ^ouavtac οι εισφορές που 
ανέρχονται στο 36% του ακαθάριστου μισθού δεν καταβάλλονται αν το 
εισόδημα είναι μικρότερο των 470 DM ανά μήνα καί δεν υπάρχουν 
εισφορές ανεργίας αν ο αριθμός ωρών ανά εβδομάδα ε 
των 19 ωρών, ούτε εισφορές ασθενείας και σύνταξης 
ωρών/εβδομάδα είναι κατώτερος των 15 ωρών. 0 
συμβάσεων με μερική απασχόληση που δεν υπόκεινται 
εισφορές μπορεί να εκτιμηθεί σε 450.000. ναι κατώτερος 
αν ο αριθμός 
αριθμός των 
σε κοινωνικές 
Στη Δανία, (όπου η κοινωνική προστασία χρηματοδοτείται κυρίως από 
τη φορολογία ή από εισφορές προοδευτικού και μη αναλογικού 
ποσοστού), το σύστημα των συμπληρωματικών συντάξεων δεν προβλέπει 
εισφορές για θέσεις εργασίας κάτω των 10 ωρών/εβδομάδα, που 
μπορεί να ανέλθουν στο 2,5% του ακαθάριστου μισθού. 
Στη Ιολανδία. οι θέσεις εργασίας κάτω των 18 ωρών την εβδομάδα 
απαλλάσσονται από τις κύριες κοινωνικές εισφορές, πράγμα που 
αντιστοιχεί στο 15,95% του ακαθάριστου μισθού των εν λόγω 
εργαζομένων. 
- 17 -
στο Ηνωυένο Βασίλειο, οι εισφορές για τις θέσεις εργασίας μερικής 
απασχόλησης είναι λιγότερο υψηλές εξαιτίας της προοδευτικότητας 
των ποσοστών εισφορών, ενώ η μείωση αυτή μπορεί να ανέρχεται 
μεταξύ 10 και 19,45% του εν λόγω ακαθάριστου μισθού. Επιπλέον, 
υπάρχει ένα κατώτατο όριο εισοδήματος (46 £/εβδομάδα) κάτω από το 
οποίο δεν καταβάλλεται καμιά εισφορά. Με βάση το προηγούμενο όριο 
των 43£, ο αριθμός των θέσεων με μερική απασχόληση που διαφεύγουν 
από την καταβολή της εισφοράς επειδή το εισόδημα είναι κάτω από 
το κατώτερο όριο εσόδων, υπολογίζεται σε 2.400.000. 
Αντίθετα, στις άλλεc Y<UO8C Tnc KoivOTnTac είναι σχεδόν ανύπαρκτη μια 
τέτοια διαφορά μεταξύ της εργασίας με μερική απασχόληση και της 
εργασίας με πλήρη απασχόληση. 
33. Πράγματι, ξεκινώντας από τη διαπίστωση, για παράδειγμα, ότι ένας 
εργαζόμενος στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας που εργάζεται 
λιγότερο από 15 ώρες ανά εβδομάδα και που κερδίζει λιγότερο από 470 
μάρκα το μήνα δεν καταβάλλει εισφορές στην κοινωνική ασφάλιση, 
μπορούμε να σκιαγραφήσουμε μία μορφή στρέβλωσης του ανταγωνισμού η 
οποία απορρέει από τις ρυθμίσεις κοινωνικής ασφάλισης μεταξύ του 
κράτους αυτού και της νόμιμης κατάστασης στις Κάτω Χώρες με τον εξής 
τρόπο: 
Λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι το 1984 το μέσο ωριαίο κόστος του 
εργατικού δυναμικού ήταν της τάξεως των 14,24 ECU στη Γερμανία και 
13,68 ECU στις Κάτω Χώρες, η απασχόληση ενός εργαζομένου με μερική 
απασχόληση που δεν υπόκειται σε εισφορές εργοδότου και εργαζομένου θα 
κόστιζε 36% φθηνότερα για την ίδια εργασία στην εργασία στη Γερμανία, 
με την υπόθεση ότι ο μισθός χωρίς εισφορές θα ήταν ο ίδιος ανά ώρα. 
Στη συγκεκριμένη περίπτωση (αφαιρώντας αυτήν την αμεληταία επίδραση 
επειδή οι εργαζόμενοι αυτοί περιλαμβάνονται στον υπολογισμό του μέσου 
ωριαίου κόστους εργασίας), λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι στις Κάτω 
Χώρες δεν υπάρχει όπως στην Ο.Δ. της Γερμανίας ένα κατώφλι, το 
μισθολογικό κόστος ανά ώρα μειώνεται στο τελευταίο κράτος αυτό σε 
10,5 ECU περίπου, ενώ στις Κάτω Χώρες κάθε ώρα εργασίας θα στοίχιζε 
13,68 ECU. Στους κλάδους δραστηριοτήτων με υψηλή ένταση εργατικού 
δυναμικού που χρησιμοποιούν ένα σημαντικό ποσοστό εργαζομένων με 
μερική απασχόληση αλλά μη καλυπτόμενων από την κοινωνική οσφάλιοι σε 
ένα κράτος, οι σχέσεις ανταγωνισμού μπορούν λοιπόν να επηρεαοιούν σε 
δύο γειτονικές περιοχές. 
34. Εξάλλου από το παράδειγμα που αναφέρθηκε και λαμβανομένων υπόφη όλων 
αυτών των υποθέσεων αποδεικνύεται ότι η διασπορά των μισθών ανά ώρα 
ενδέχεται, κατά συνέπεια, να είναι σημαντικά αυξημένη από τέτοιες 
ειδικές μορφές εργασίας, πράγμα που κανονικά καθιοτά την εν λόγω 
αγορά εργασίας πολύ εύκαμπτη σε διάφορους τομείς. 
35. Τελικά, στο παράδειγμα που αναφέρθηκε, η σχετική ανταγωνιστικότητα 
του συνόλου των εν λόγω οικονομιών δεν αμφισβητείται όπως 
σκιαγραφήθηκε με βάση τις σχέσεις των μέσων μισθών ανά κεφαλή, ενώ η 
στρέβλωση του ανταγωνισμού θα περιοριζόταν οε ορισμένους ειδικούς 
τομείς σε γειτονικές περιοχές. 
ΠΙΝΑΚΑΣ 3: - 18 
ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΕΙΣΦΟΡΕΣ ΚΑΙ ΩΡΙΑΙΟ ΚΟΣΤΟΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΜΕΡΙΚΗ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ 
Γερ­
μανία Ηνωμ. 
Βασί­
λειο Κάτω Ιρλαν- Δανία Βέλγιο 
Χώρες δία Ισπανία, 
Γαλλία, 
Ελλάδα, 
Ιταλία, 
Πορτογαλία, 
Λουξεμβούργο 
Μέρος των μισθωτών 
με μερική απασχόληση 
στο σύνολο των μισθω­
τών με μερική απα­
σχόληση στην Ευρώπη 
(ΕΥΡ 12): σε % 
Μέρος των μισθωτών 
με μερική απασχόληση 
στο σύνολο των μι­
σθωτών στις εξετα­
ζόμενες χώρες: σε % 21,2 36,4 10,7 0,4 4,4 2,3 24,7 
12,2 22,7 28,1 7,4 25,4 11,0 
Δυνατές οικονομίες 
όσον αφορά τις κοι­
νωνικές εισφορές: 
σε % του ακαθά­
ριστου μισθού 
Εκτίμηση του αριθ­
μού των εν λόγω 
ατόμων: σε χιλιάδες 
σε % των μισθωτών 
με μερική απασχό­
ληση 
σε % του συνόλου 
των μισθωτών 36(a) ποικίλ- αμελ 
4,3(α- λει(β) (γ) 
νερ- 10 ως 
γία 19,45 15,95 2,5 αμελ. 
(δ) (ε) (στ) μεταξύ 4,0 
(Ελλάδα) και 
11.5 (Γαλλία) 
αμελ. 
(ζ) 
450(η) 2400(θ) αμελ. 24 130 αμελ. αμελ 
48 
11 40 22 
3 6 
αμελ.: αμελητέο 
EUR0STAT, έρευνα για το εργατικό δυναμικό (αποτελέσματα 1987, 
για την εκτίμηση του αριθμού των εργαζομένων με μερική 
απασχόληση· πληροφορίες από εθνικές πηγές για τη νομοθεσία 
και τα ποσοστά εισφορών. Πηγές: 
- 19 -
Σημειώσεις: (α) Ουδεμία εισφορά εφόσον το εισόδημα είναι κατώτερο των 
470 DM ανά μήνα και οι ώρες εργασίας λιγότερες από 15 
την εβδομάδα· για τους φοιτητές και τους 
συνταξιούχους οι κανόνες είναι λιγότερο 
περιοριστικοί. Ουδεμία εισφορά για την ασφάλιση 
ανεργίας κάθε ατόμου που εργάζεται λιγότερες από 19 
ώρες την εβδομάδα, χωρίς όριο εισοδήματος. 
(β) Ουδεμία εισφορά για τα εισοδήματα κάτω των 43£ ανά 
εβδομάδα, στη συνέχεια προοδευτικά ποσοστά από 10 έως 
19,45% (εργοδότης και μισθωτός). 
(γ) Οι εισφορές είναι υποχρεωτικές για όλους τους 
μισθωτούς. Υπάρχουν ορισμένες εξαιρέσεις για 
οικιακούς βοηθούς. 0 ελάχιστος μισθός δεν εφαρμόζεται 
σε πολλές θέσεις με μερική απασχόληση. 
(δ) Οι εργασίες με λιγότερες από 18 ώρες την εβδομάδα 
απαλλάσσονται από τις κύριες κοινωνικές εισφορές. 
(ε) Εκτίμηση. Ουδεμία εισφορά για το καθεστώς της 
συμπληρωματικής συνταξιοδότησης για τις εργασίες κάτω 
των 10 ωρών την εβδομάδα. Εξοικονόμηση 194,04 DKR ανά 
μήνα. Δεν καταβάλλεται ούτε η εισφορά 106,44 DKR ανά 
μήνα για την επαγγελματική κατάρτιση. 
(στ) Οι εισφορές είναι υποχρεωτικές για όλους τους 
μισθωτούς. Υπάρχει ένας πολύ περιορισμένος αριθμός 
εξαιρέσεων για ορισμένους οικιακούς βοηθούς, 
εποχιακούς και περιστασιακούς εργαζόμενους. 
(ζ) Φαινομενικά δεν υπάρχει μείωση του ωριαίου κόστους 
του εργατικού δυναμικού που εργάζεται με μερική 
απασχόληση σε σχέση με το προσωπικό που εργάζεται με 
πλήρη απασχόληση. 
(η) Η εκτίμηση είναι πιθανώς πάρα πολύ συνετή: Η 
αντιπρόεδρος της ομοσπονδιακής υπηρεσίας για την 
απασχόληση, κα EngeI en-Kefer, θεωρεί ότι πάνω από 
1.000.000 γυναίκες έχουν απασχόληση για την οποία δεν 
καταβάλλεται καμία εισφορά (DAngVers 1988, σ. 282-3). 
(θ) Εκτίμηση που δόθηκε σε μία κοινοβουλευτική ερώτηση 
(Hansard, 7 Απριλίου 1989, στήλη 289). Λόγω της 
προοδευτικότητας των ποσοστών εισφορών, όλες οι 
εργασίες με μερική απασχόληση (5.000.000 περίπου 
μισθωτών) επιβάλλουν ειοφορές μικρότερες από τις 
εισφορές των εργασιών με πλήρη απασχόληση. Οι 
οικονομίες φθίνουν σε συνάρτηση με τον αριθμό των 
εργασθεί σων ωρών ανά εβδομάδα. 
ΠΙΝΑΧΑΓ 4 ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΈΣ ΑΙΑΤΑ;ΕΙΓ ΤΟΥ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΑΙΚΑ ΙΟΥ ΟΙΟΝ Α»ΟΡΑ ΤΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 
ΜΕ ΜΕΙΟΜΕΝΗ ΑΠΑΙΧΟΛΗΓΗ ΚΑΙ ΤΙ Γ ΠΙΘΑΝΕΣ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΟΥΣ ΣΤΟ ΚΟΣΤΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 
1 
! 
u-:si- -juUac-; 
A^O'Sn not Ouv-
6n«tc CPYOOIOC; 
ae.a t o inv ov-
t i RPOOwffCuon 
IUV cpva£outvwv B 
Ε 61«ό( νόμος 
οαχιοτη 
6ι6ρ«ΐιο 3 
-)0£ς ανβ ημέ­
ρα και 12/13 
<·ρες ανά 
£06ομά6α 
"βΟΓΤή 
Οίμς Οι μιΟΐντοΙ 
κκήρονς ακαοχό-
ληοης 
ι 
Ίερι 1αμ06νονται 
οοοι εργάζονται 
, Ίτότερο του 75* 
του κανονικού 
χρόνου οοονογί-
ίονται νια το ή-DK 
Δεν υπάρχουν 
ΚΤίΟΧΡίκιΤικις 
ίιατάϊης 
Δεν υίΓΟρι», »,. 
βικΛ μορφή 
ΟμθίΗ( 
ΠεριΧαυΟήνην'*. 
'«{ ΟλΟΚκήρΟΛΙ 0 
Νόμος . : ΐί» 
«ρο»·τιο<· τις 
αηαοιόί'Ίί'Κ 
Ι Δεν υιιΐί υ α ι - • 
6 ι κ ή μΟβ»* 
ι 
Οι εργο£θν·»οι 
ΚΑΤΝ τ»ν Ό ο­
ρών 6ο Ονο Ι ί ο­
ντά. 0« «β1·Τ«-' 
οπ αο·ε*ε ος 
'Ομο ί «Κ C 
I atv undpiouv 
«ld(K*C vowo-
tcriKic 6IOTO-
t«iC 
Onoinc 
0««K oi y'0»Mio. 
i wxnpooc a*aax6Xn-
. one 
OMOIU( c 
EI4IK*C vowott-
TIKIC iiOTaltiC 
nou KatoplCouv 
in pepi«<S ana-
oi6Xnon »< UIKPO-
T«01 t»» 2/3 TMV 
KOVOVIKBV apiiv 
. rponrn 
OwoltK 
nepikauJavovTai 
avoloyiKd (otv 
civai awMc a«6 
youIKO A*0vn) r 
£I4IK6C V6WOC 
«OU KOlopi<tl 
' Tn utpntn ana-
|o»6Xion •< wi-
KpOTtPH T«IV 4/5 
1 rpantn 
OKOIMC 
ncpikauBdvovToi ' 
avaloyi>d im. 
atv uadptci 
CI6IKO< v-Owoc 
rpanrn a<K5c , |n 
>Tou*di'0*e» 120 
. aptc. ova »*»o 
yia va o*w,oop-
YDlcl »i«»cc ai-
xploua oXoKinpnc 
(Tnoiac awe 80-
lllvft? MtJiac. 
ndvn owd '3 »Pt<; 
ovd if teua&a 
TlO tifcllO^I «t- . 
ploeo *poc>to-
toinoqe. «BDCI-
w luetic a*6Vuor,( 
KQI ipaeras<ac 
KOTO TH< K»TO-
XprKSYiKlC «»6iu-
onc 
i 
atv tcpiXovSa-
VOVTOI 1 
atv wvopifi ci-
,6i«n vowottTixn 
4idrain 
1 lev utdpxn n-
Si»n UOP«M 
tMIU( 01 WlOSuTOi 
•Jinpou? anoojovn-
on< 
Ouotvla 4<drain L 
1 atv utdpxci ti-
emn vowo6«ti«n 
4idrain 
OWOiMv 
Ow0iu( 
ncpilawfldvovTai 
•xnp«c tadoov 
cpvACovTai 
1tooidxiOTOv 
,24 aptc. oiavo-
PITIK* ««v ntpi-
kapOovovioi Nt 
' Owoiwc 
i Ouoi«C 
0 ckAxtOTOt vo-
•jiitoi wiot6c 4cv 
civai unoipMTi-
«6v via ooouc. cp-
I4COVTOI Xiyorcpo 
onb TO 1/3 TOU KO 
VOVIKOU Mpaplou 
i 
ntpiXapPdvovTa. 
n»np*»c M6VO OI 
tpvoCowevoi nou 
1QKOOxolouviai 
iidvn a«6 TO 1/3 
tou KOVOVIKOU 
upaplov oc tn-
It'Photic VI 
nAvw on6 100 
UIO0UTOU< P 
Owoiwc 
t)uolw( 
Dm»C Oi UIOBKTO 
«*npouc anooj6kr-
onc 
0u6tuia SidioE'-UK 
:»="! 
';3"1 on66C'£" 
ToukOXiOTOV 8 M-
pc; av6 tD6oua6a 
•'6 up«c fig < 5 
t?« umpcaiaci 
t<o cxaxiom ne-
pioio <PO€I6O-
"oinone. ano<n-
^ciwonc and^uonv 
»a fipooraoiac 
•ata inc «oio-
IpnoTiKnC ono-
• uonc 
ncp> JiawGdvovra < 
t£ o»o»»npou 
Πηγή (πίνακες 4. 5 και β): μβλέτη για Τις ουν·ήκ·ς «ργασίας και την «βνική 
νομοθεσία , 
- -21-
36. Όσον αφοοά τα λοιπά έυυεσα υιοθολονικά κόστη που συνδέονται κυρίως με 
τη διάρκεια της εργασίας, ιδίως οι διατάξεις για την αρχαιότητα και 
την απόλυση, η ανάλυση της κατάστασης στις διάφορες χώρες οδηγεί στις 
παρακάτω διαπιστώσεις: 
Στο Βέλγιο, στη Δανία, στην Ελλάδα, στην Ισπανία, στη Γαλλία, στην 
Ιταλία, στο Λουξεμβούργο, στην Πορτογαλία, στις Κάτω Χώρες και στην 
Ο.Δ. της Γερμανίας οι εργαζόμενοι με μερική απασχόληση έχουν την ίδια 
μεταχείριση με τους εργαζόμενους με πλήρη απασχόληση. 
Αντίθετα, στην Ισλανδία, διαπιστώνεται ότι η πληρωμή της ετήσιας 
άδειας καταβάλλεται πλήρως μόνο στους εργαζόμενους με μερική 
απασχόληση που εργάζονται τουλάχιστον 120 ώρες ανά μήνα· μόνο οι 
εργαζόμενοι που εργάζονται τουλάχιστον 18 ώρες ανά εβδομάδα έχουν 
δικαίωμα ελάχιστης περιόδου προειδοποίησης και πληρωμής αποζημίωσης 
σε περίπτωση απόλυσης. 
Στο Ηνωυένο Βασίλειο, μόνο οι εργαζόμενοι που εργάζονται τουλάχιστον 
8 ώρες ανά εβδομάδα από 5 έτη και πάνω, (τουλάχιστον 16 ώρες την 
εβδομάδα αν η αρχαιότητα τους είναι μικρότερη των 5 ετών) έχουν 
δικαίωμα ελάχιστης περιόδου προειδοποίησης και πληρωμής αποζημίωσης 
σε περίπτωση απόλυσης. 
ιν.Α.2: ΣνμττέΡΑομα 
37. Η ανάλυση που παρουσιάστηκε παραπάνω όσον αφορά την εργασία με μερική 
απασχόληση επιτρέπει την εξαγωγή των παρακάτω συμπερασμάτων: 
βσον α<ροοά τουϋ uioPooc. τα διαθέσιμα αποδεικτικά στοιχεία δεν 
δείχνουν ότι, στην πράξη, υπάρχει γενικευμένο πρόβλημα μισθολογικής 
διάκρισης της εργασίας με μερική απασχόληση. Εντούτοις, τα 
αποδεικτικά αυτά στοιχεία δεν επιτρέπουν επίσης να αποκλειστεί η 
δυνατότητα να εκδηλωθούν προβλήματα του είδους αυτού σε ορισμένες 
περιπτώσεις. Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να αναφερθεί ότι ο ελάχιστος 
νόμιμος μισθός στις Κάτω Χώρες δεν εφαρμόζεται υποχρεωτικά στους 
εργαζόμενους που εργάζονται λιγότερο από το 1/3 του κανονικού 
ωραρίου. 
38. TQoov αωοοά το KOOTOC που προκύπτει από την κάλυΦη στα νόυιυα 
συστήματα κοινών ιKnc προσταοίαο. φαίνεται σαφώς ότι η σύγκριση του 
κόστους της κοινωνικής κάλυψης μεταξύ εργαζομένων με πλήρη απασχόληση 
και ενός σημαντικού αριθμού εργαζομένων με μερική απασχόληση μεταξύ 
κρατών μελών, παρουσιάζει σημαντικές διαφορές και μερικές φορές πολύ 
μεγάλες δεδομένου ότι οι αποκλίσεις που διαπιστώθηκαν αποτελούν σε 
ποσοστά το 2 ως το 36% του ακαθάριστου μισθού. Διαπιστώνεται επίσης 
ότι σε ορισμένες χώρες της Κοινότητας, μεγάλος αριθμός εργαζομένων 
ενδιαφέρονται για το είδος αυτό συμβάσεων. Οι συμβάσεις με μερική 
απασχόληση υπερβαίνουν τα 3.000.000 στην Ο.Δ. της Γερμανίας ή το 12% 
του συνόλου των μισθωτών. Από τις συμβάσεις αυτές, 450.000 
τουλάχιστον (και ορισμένες πηγές αναφέρουν 1.000.000 - βλέπε πίνακα 
3) δεν καταβάλλουν εισφορές στην κοινωνική ασφάλιση, δηλαδή το 16% ή 
το 34% των μισθωτών με μερική απασχόληση και το 2,0 ή το 4,4% του 
συνόλου των μισθωτών. 
Στην Ιρλανδία, το 40% των συμβάσεων με μερική απασχόληση εξαιρούνται 
από τις κύριες κοινωνικές εισφορές, δηλαδή της τάξεως του 16% του 
ακαθάριστου μισθού. 
Στη Μεγάλη Βρετανία, για τις συμβάσεις με μερική απασχόληση, δηλαδή 
5.000.000 συμβάσεις, καταβάλλονται λιγότερο υψηλές εισφορές από ό,τι 
για τις θέσεις εργασίας με πλήρη απασχόληση, εξαιτίας της 
προοδευτικότητας των ποσοστών εισφοράς και 2.400.000 από τις θέσεις 
εργασίας αυτές εξαιρούνται από τις εισφορές. Οι αριθμοί αυτοί 
αντιπροσωπεύουν το 23% και το 11% αντίστοιχα του συνόλου των 
μισθωτών. 
Αν εξετασθούν οι καταστάσεις αυτές σε σχέση με την κατάσταση στις 
χώρες όπου η κοινωνική εισφορά των εργαζομένων με μερική απασχόληση 
είναι αναλογικά η ίδια με την εισφορά των εργαζομένων με πλήρη 
απασχόληση, διαπιστώνεται ότι οι υπάρχουσες διαφορές ευρίσκονται σε 
ένα αρκετά σημαντικό επίπεδο και ότι αφορούν έναν μεγάλο αριθμό 
εργαζομένων - και αυτό ακόμα περισσότερο αφού ένα σημαντικό μέρος των 
νέων προσλήψεων γίνεται με τη μέθοδο αυτού του είδους των συμβάσεων. 
Τα παραπάνω αντιπροσωπεύουν ενδεχομένως μία στρέβλωση του 
ανταγωνισμού σε ορισμένες περιπτώσεις μεταξύ των χωρών της Κοινότητας 
και, κατά συνέπεια, δικαιολογείται η σύγκλιση μεταξύ των διαφόρων 
καλύψεων των ισχυόντων συστημάτων στην Κοινότητα, λαμβανομένης υπόψη 
της εξαίρεσης για τις σχέσεις εργασίας που δεν ξεπερνούν ένα ορισμένο 
όριο διάρκειας εργασίας. 
39. Όσον αφοοά τα λοιπά υιοθολονικά κόστη, το γεγονός ότι μόνον οι 
εργαζόμενοι με μερική απασχόληση που εργάζονται τουλάχιστον 18 ώρες 
την εβδομάδα στην Ιρλανδία και τουλάχιστον 8 ώρες την εβδομάδα από 5 
και πλέον έτη (ή τουλάχιστον 16 ώρες την εβδομάδα εφόσον εργάζονται 
λιγότερο από 5 έτη) στο Ηνωμένο Βασίλειο έχουν δικαίωμα είσπραξης 
αποζημίωσης σε περίπτωση απόλυσης, αποτελεί επίσης ένα σημαντικό 
στοιχείο στρέβλωσης σε σχέση με τις χώρες που εξασφαλίζουν στους 
εργαζόμενους με μερική απασχόληση την ίδια αναλογικά κάλυψη η οποία 
παρέχεται στους εργαζόμενους με πλήρη απασχόληση. 
Στην περίπτωση της Ιρλανδίας, τέλος, θα πρέπει να σημειωθεί ότι η 
διάταξη που προβλέπει ότι η πλήρης πληρωμή της ετήσιας άδειας 
οφείλεται μόνο στους εργαζόμενους με μερική απασχόληση οι οποίοι 
εργάζονται τουλάχιστον 120 ώρες/μήνα, αποτελεί πηγή μεταγενέστερης 
στρέβλωσης. 
40. Τέλος, θα πρέπει να υπογραμμιστεί το ειδικό ηρόβλτ)μα που θα 
αντιπροσωπεύει στο εξής, όπως υπογραμίστηκε napanawta, η αυξανόμενη 
κινητικότητα των εργαζομένων στις "ευρωπεριοχές". Τα σχόλια που 
αναφέρθηκαν στο μέρος αυτό της αιτιολογικής έκθεσης αφορούν πολλές 
χώρες των οποίων τα σύνορα ευρίσκονται ακριβώς μέσα σε πολλές 
"ευρωπεριοχές" της Κοινότητας. Οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού που 
αντιπροσωπεύουν τα διάφορα συστήματα τα οποία διέπουν την εργασία με 
μερική απασχόληση θα είναι πιο ευαίσθητες στις γεωγραφικές αυτές 
ζώνες τις οποίες ενδιαφέρει ιδιαίτερα το πρόβλημα του εντοπισμού των 
- *3 -
επιχειρήσεων, στο πλαίσιο των βιομηχανικών αναδιαρθρώσεων που θα 
ακολουθήσουν την ολοκλήρωση της μεγάλης αγοράς και της ελεύθερης 
κυκλοφορίας των εργαζομένων που θα προκύψει. 
Οπωσδήποτε όμως, θα πρέπει να υπενθυμιστεί ότι η Επιτροπή των ΕΚ 
προτείνει την εισαγωγή ενός ελάχιστου ορίου διάρκειας εργασίας 8 ωρών 
την εβδομάδα κατά μέσο όρο, πράγμα που συμβάλλει στην εξέταση του 
προβλήματος με εξισορροπημένο τρόπο, λαμβανομένων υπόψη των 
οικονομικών αναγκών των επιχειρήσεων. 
41. Τα ειδικά προβλήματα της εργασίας με μ?ρική απαοχόληοη os ορισμένους BiounYaviKoùc TOU^ÎC Λ τουείο παοο^ υπηρεσιών. 
Στο παράρτημα 1 επισυνάπτονται 3 πίνακες στους οποίους παρατίθενται 
ορισμένα ουσιαστικά στοιχεία για την εργασία με μερική απασχόληση 
στους μεγάλους τομείς, σε ορισμένους τομείς παροχής υπηρεσιών και σε 
ορισμένες βιομηχανίες. 
Οι πίνακες αυτοί δείχνουν, χωρίς αμφιβολία, τη μεγάλη ποικιλομορφία 
των καταστάσεων μεταξύ τομέων δραστηριοτήτων αλλά, ταυτόχρονα, πρέπει 
να σημειωθεί : 
ότι το λιανεμπόριο και κυρίως η μαζική λιανική πώληση ενδέχεται 
να συναντήσουν ένα ορισμένο ανταγωνισμό στις μεθοριακές περιοχές, 
ότι στο επίπεδο των βιομηχανικών τομέων, ορισμένοι τομείς σχετικά 
ανοικτοί στον ανταγωνισμό σε κοινοτικό επίπεδο (βλέπε πίνακα 3 
του παραρτήματος) χρησιμοποιούν ευρέως την εργασία με μερική 
απασχόληση. Κατά συνέπεια, στην μεγάλη τους πλειοψηφία, οι τομείς 
αυτοί είναι έντονοι χρήστες εργατικού δυναμικού και κυρίως 
εργατικού δυναμικού με λίγα προσόντα (π.χ. βιομηχανία τροφίμων, 
βιομηχανία υφασμάτων, βιομηχανία δέρματος και η βιομηχανία 
ένδυσης και υπόδησης). 
Η ειδική αυτή κατάσταση σε ορισμένους τομείς φανερώνει, από μια άλλη 
οπτική γωνία, το κρόβΧημα των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού, 
ειδικότερα στους έντονα ανταγωνιστικούς τομείς. 
IV.B.: Η ΕΚΤΑΚΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΙΣ ΣΤΡΕΒΛΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ 
42. 'Οσον αφορά την έκτακτη εργασία. 3 πίνακες περιγράφουν την κατάσταση 
στα κράτη μέλη: ο πρώτος αφορά τις κύριες νομοθετικές ή κανονιστικές 
διατάξεις που διέπουν τη σχέση εργασίας ορισμένου χρόνου (πίνακας 5), 
ο δεύτερος αφορά τις κύριες νομοθετικές ή κανονιστικές διατάξεις που 
διέπουν την ϊτροσωρινή εργασία με διαμεσολάβηση τρίτου (πίνακας 6), ο 
τρίτος περιγράφει τις διαφορές μεταξύ έκτακτης εργασίας και εργασίας 
αορίστου χρόνου σχετικά με ορισμένα θέματα του συνολικού χειρισμού 
των συνθηκών απασχόλησης και εργασίας (πίνακας 7). 
IV.B.1.: ΕΡΓΑΣΙΑ ΟΡΙΣΜΕΝΟΥ ΧΡΟΝΟΥ - Πεοινοαωή 
43. Οσον αφορά χυ σχέρη ερναοίαΓ οοιουένου ναόνου. δεν υπάρχουν 
στατιστικές πληροφορίες για τα μισθολογικά επίπεδα σε σχέση με τους 
μισθούς των συμβάσεων αορίστου χρόνου. Διαπιστώνεται, εξάλλου, ότι το 
έμμεσο κόστος των νόμιμων συστημάτων κοινωνικής προστασίας μερικές 
φορές, παρουσιάζει διαφορές μεταξύ της κοινωνικής κάλυψης της 
έκτακτης εργασίας και της κάλυψης της εργασίας αορίστου χρόνου, όπως 
προκύπτει από τον πίνακα 7. Σε ορισμένες χώρες, οι σχέσεις εργασίας 
πολύ σύντομης διάρκειας εξαιρούνται της κάλυψης από τα συστήματα 
κοινωνικής ασφάλισης και, κατά συνέπεια, δεν οφείλεται καμιά εισφορά 
στις περιπτώσεις αυτές. (π.χ. στην Ο.Δ. της Γερμανίας στις θέσεις 
εργασίας διάρκειας μικρότερης των δύο μηνών ανά έτος και στο Ηνωμένο 
Βασίλειο ρητά στις θέσεις εργασίας για τις οποίες ο μισθός είναι κάτω 
από την εβδομαδιαία αμοιβή των 46 λιρών). 
Σύμφωνα με έρευνα που ανέλαβε το Ίδρυμα του Δουβλίνου σχετικά με το 
ερώτημα του αν οι εργαζόμενοι με σύμβαση ορισμένου χρόνου θεωρούνται 
φθηνότεροι σε σχέση με τους εργαζόμενους με σχέση εργασίας αορίστου 
χρόνου, η διοίκηση είναι της γνώμης ότι στην Ισπανία οι εισφορές που 
αντιστοιχούν είναι χαμηλότερες για το 34% του προσωπικού, ενώ τα 
ποσοστά αυτά είναι 11% στο Ηνωμένο Βασίλειο, 6% στην Ιταλία και 3% 
αντίστοιχα στο Βέλγιο και στην Ο.Δ. της Γερμανίας. Το πολύ αυξημένο 
ποσοστό στην Ισπανία εξηγείται προφανώς από το γεγονός ότι η πρόσληψη 
νέων εργαζομένων μπορεί, με ορισμένες προϋποθέσεις, να εξαιρεθεί της 
καταβολής των εισφορών για τα νόμιμα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης. 
ΠΙΝΑΚΑΣ 5 ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΗ ΔΙΑΤΑΞΗ ΤΟΝ ΝΟΜΩΝ ΕΡΓΑΓΙΑΓ ΟΣΟΝ Α·ΟΡΑ ΤΗ ΙΧΕΓΗ ΕΡΓΑΓΙΑΓ 
ΟΡΙΣΜΕΝΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΠΟΥ ΕΝΔΕΧΕΤΑΙ ΝΑ ΕΧΕΙ ΑΜΕΓΗ Η ΕΙΑΚΕΓΗ ΓΥΝΕΠΕΙΑ 
ΓΤΟ ΚΟΓΤΟΓ ΕΡΓΑΓΙΑΓ 
* •' - £ i ' 
1 :;, ~0,,a 
1 
! 
I 
! , 
i 
i 
i 
1 JTp**. "H 
?u,.0~onc 
6,OP»t>0 010-
OXOIIOTC «ai 
ooxaibTnifl 
AJOl'V1""1 
KOTd vn »ntn 
Tnc ouujaorc 
I is »tp:'-:t*.'n 
f fi^ «po«abo-
p oytv-n 
n ouyDoO" 
»i vtiei 
..16 T.v l.t 
i (ivnv.o i'Erc 
j TI!U IwTOv 
| nipi ijii^tvt'0' 
j » OXi OTO OP 10 
|,„, ^'tSouc 
| mc tiaip'oc 
1 us H« CntfOOwr-i-
j.tP.oCon.vw, B 
Ε:δικός νόμος 
"*-ίίς ιδιαίτερη 
3·τιολογ ία 
: «τ. 
Γροητή 
•Όριοιον 
ι »0 νου 
«.ονκνικα 
αεο^ημίβοη 
3"-.ι« Ι ας 
του μιοβού 
*ερ.»συΟά-
• Ε < α ι 0K 
Καμμία νομι­
κή διάταίη 
ΟμίΐΜς 
Ου«ίν όριο 
ΟνδεμΙα (ι­
δική μορφή 
Κανονικό 
λαμβάνονται 
υκόφο 
Ομοινς 
Ουδϊμί α 
ειδική 
βιότοίπ 
Περιλαμβά-
νχτοι 0 
Νόμος /νομολο­
γία 
3ασικοΙ οτό-
χοι ΜΙ ·νβ-
μενονται «•* 
το νόμο γιο 
την ιροΜηση 
της εργαοΐας 
Ουδέν όριο 
ολλό ι· μή­
νες («οοον 
βαοίζεται 
οτο νόμο για 
την «ρονίηοη 
της αιοοχό-
ληοης 
ΟμοΙκκ 
ΟμβΙος 
Γενικές ίιατο-
ίεις «ομ αφο­
ρούν την 
ελαχίστη 
«ροΐιο.ν ί α 
κανονικά δεν 
•ερι λαμβά­
νεσαι C 
rtviKoc vowoc 
OvtUn va ai-
tlOXOYtlTOI 
Owdtv dpio. 
avavKtoiwq 
4uo «optc 
0*K»I«K 
OVOIPC 
*»o<nvl»ovi vt 
TO (VAIXOWCVO 
rnc etdiuon? 
yia "oofapovc 
Xdyouc" 
n«p.xaj04-
VCTOI e 
EI4IK6C vdwoc 
Ovdtvla toiat-
TtBH OITIOKO-
ylo yio rnv 
,i>o««ion Tnc 
anooxdinonc. 
dlOOOPCTIKd 
ootilti va 
aiTioioytlTOI 
3 tin 
rpo*T*, 
Kavoviia 
»«wi*vo»iai 
U«Q*n 
AtwCnylaon-
avoiln 12 
n*>«p*v/tpya-
oitv tree 
Ouolac 
rtv.Kn 
•pottoula 
•pot i to-
woJ none 
XOT opxnv 
ncsiVoyUa-
VXTOI r 
OMOIW; 
Eupvc optovde 
<IV0 OXtdlO 
VduOU OTOItUIl 
OTOV HtPIOPI-
oud TMV aiTio-
Xoriitv) 
2 tTn eutiatpi-
XawPavoudawv 
T»V avavtootkiv 
(tvo oid*to 
vduou awoOit-
KCI OTOV Kt-
p.opioud ot 
tvo troc) 
Ovoloc 
ElapTdTai aid 
TI( ouUoymtc 
ouuMotiC 
AaoCnwIticMi 
(6» Tnc 
avoilAc) 
Ouolvc ' 
Kavovintc 
«ia4iKO0ltc 
ntciXawOd-
vtiai avaXo-
1 ...0 im. 
fv wtpti and 
TO VOUO 
Owttlc ntpio-
pioudc 
Oudtv dpio 
rpawTd 
O»64CIKTIK6 
Oil OWTOUdTHC 
OOPIOTOU 
XPfivou 
OpooTao a 
Katd tnc 
KaToxpnori--
Knc aadtu-
onc «*»a 
TOW tvdc 
KOl T«V OUO 
triiv 
avrloTOiio 
D»»c yia TB 
ouw0«on ipvo-
olac aoaioTOv 
XPdvov 1 
EidiKdC vdnoc 
' OotUti vo 
aiTiOKOytlTai 
And 1>(I 
wnvee avavca-
o.nn ula ae- ' 
pd (24 uAvtc 
yia TIC ouvBd-
otic ttiudpon-
onc/tpyaolac) 
rpaur* 
AawBdvovToi 
««d»n 
AOplOTOW 
IPOvow 
*4.V0VIKtC 
6<a6iKooii( 
i»nv iipotn «•-
piKowSdvtTai L 
EidiKdc vduoc 
(OltdlO) 
Opiaudvoi 
mpiopioyoi 
Kavovnd a «tn 
ew*«piXov*a-
voutvav Tirv 
avavtaotwv 
Ovol«c 
AvavtMvtTOi 
via rqv l«ia 
•coiodo 
Ouoiwc 
ncpixowtd-
vtrai NL 
TtviKdc vdwoc 
Oudtlc 
ttpiopiowdc 
» 
Oudtv dpio. 
loinv updln 
dxi «dpa TMV 
5 tTMV) 
Ov4«wlo ti-
4IKI<I uopon 
AawSdvovToi 
u«d»n 
Avavt*vtTai 
yia mv lAis 
ttplodo 
(n avavtwon 
aurn dtv 
UKCPfl VO 
Ititpdoti 
.ty.o *IQC) . 
Owolac 
todoov 
uidpxti dpoc 
Tnc owu«aonc 
ntpiJiouOd-
vttai P 
i EI4IK6C vduoc 
Eupvc opioudc 
Outiv dpio, 
aXXd iiio ava-
vtwocic now va 
unv untpSalvouv 
TO 3 tTC 
rpo»Tn 
• AOplOTOU 
ipdvow 
Ci MlO»«T0i 
unopowv va 
vtioPAiouv 
taton KaTd 
KaTaxpooTiKnc 
owoiuonc 
aiv itpixaw-
OdvtTai UK 
Ev ucpti and 
TO vduo 
OudtIc 
ncpiopioudc 
Oudev 6p.c 
fpavTd 
a«o6ciKi mo 
On auToud-
T«C OOPIOTOU 
ipdvou 
ncooTooio 
KOTd Tnc 
KOToxpno' i*; 
3>d«uonc TIP 
•oyoola 4v« 
T»V duo «T»V 
Owoiwc we rnv 
Iplavila 
ΥΠΟΧΡΕΩΤΙΚΕ! ΔΙΑΤΑΞΕ ΙΕ ΤΟΥ ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΟΙΟΝ ΑΦΟΡΑ Τ!Γ ΣΧΕΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 
ΜΕΣΟ ΤΙΪΝ ΔΙΑΜΕΓΟΛΑΒΟΥΓΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΠΡΟΣΟΡΙΝΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 
Vueu'CT-.e 
A: I ICJiOr .0 
in i tjpnacwv 
«,.0Tn 
I op<no 
"opfn OuuDa 
one 
Awo>On KOI 
ouv(n««c «PYO-
oi ar 
AouCiftvOvTO I 
UKO-4>n 010 
dpi 5 y.a m. 
«Knpooi#vnon 
TWV tptaJlo 
l'vWV 
a «a.i»uoro 
o»nv cvnucpw 
on -a. oin 
6i aPruicuon B 
ίιδικός 
νόμος 
Ειδικές 
αυνβήκες 
) ή 3 μήνες 
ονανίΜΟΐμοι 
υειά διακοτιή 
Γραιτιή 
ουυϋοοη μεταΐύ 
ϊφν μισ8«τ«ν 
και της 
εηιχείρηοης που 
'νΊ αμεαολαβε Ι 
και μετοΐύ της 
εκιχείρηοης «ου 
διαμεσολαβεί 
και της 
εγχείρησης 
.τ-νΑοτη 
Παρόμοιες με 
τους συγκρίσιμους 
μιοβκιοΟς στην 
«κιχείρηση 
«οΛοτη 
ί'πν ειτι |ΐί • 
ρηοπ-χρήστ η 
ίουϋογική 
0>·υΟβθη) 
Γεν,κό. όχι 
στην «κιχεΙ-
ρηοη-χρήστη 0K 
Οι εϊΐιειρή-
σεις «ρέκει 
να διαβέτουν 
νόυιμη άδεια 
Ουδείς 
ειδικός 
ιτερ ι ορ ι σμός. 
αλλά 
ε»ιτρέ«ετοι 
η λειτουργία 
«•ιχειρήοαον 
μόνο για 
υκαλλήλους 
γραφείου ή 
καταστήματα 
3 μήνες 
ανανει»3·μοι 
μετά διβκονή 
Γραετή ονμ-
βοαη μεταΐύ 
ΜΐΟ(*τού και 
ε·ιχ«ιρηοπς «ου 
διαμεσολαβεί 
Συγκρίσιμες με 
τους «αρόμοιους 
μιοΡχτους της 
ειιχείρηοης «ου 
β ι"-καολαίεΙ 
Στην ε«ιχ«1ρηβη 
«ου διαυεοολαΟεΙ 
Ομο ί ιας 0 
Ει* »»ς 
νόμιτ; 
ουοε* ε 
β»6. •·> 
ΟννΜκΐ. 
αλλ· βηγο-
ρ(νι«τ·ι για 
τον< εργάτες 
Οικθ4θκΚ»ν 
3 μ*ι-τες (β 
μήνες 
Οομφννα με 
το νομβ για 
την «ρΟΜίηοη 
»«< 
ααεκΗάληοης) 
α.βν«*οιμοι 
ν>ι«το 6ιΟκο«ή 
Γρα*-1 ούμ-
Ραοη μιταΐύ 
ε».ιε•ρήσης «ου 
διανβαολαΡεΙ 
•α. τ·»; 
ε»ιχει ρήσης 
χρΑβτη. 
ούκΙορη 
αορίατου χρόνου 
μ«τ·|υ του 
μ ι άβατου 
Κ·. τ·,( 
εεχιίρηοης «ου 
διενεοολαβεΙ 
Ιυτ*ριΟιμες με 
το*κς αβρομοιους 
μισ*·το<^ της 
««ιχείρηοης «ου 
βιαν*οολς<8«1 
Ιτ-.» «κιχείρηση 
«ου » ομεοολαΟε' 
Λ«τ·»ς C 
0 vduoc 
4«v TIC 
CKITpfKCI 
Owoloc I 
0 vdwoc dtv 
TIC 
taiTptiti 
Ovofac r 
EI6IK6C 
vduoc 
Eupuc Opieudc 
mc xoA<«« 
(*vo mtdio 
vdtrau 
mofUaci otov 
«tpiopiov>d TIIC 
•pooauync OTIC 
5«jxtipnocic> 
24 wnvtc 
OutH««plXow 
P«VOtlAvY|C TI»C 
avavtxoric 
(tva OIIAIO 
vdnou 
«*piopl{*i 
Tn 4iAp*tia 
maoiovVitonc 
tit dioutoo-
XdSnon TPITOU 
TOU Ot 12 
••Avtc) 
OvoltK Wt TO 
•tiyio 
n«p6tM>>*c wt 
TOUC motofovc. 
Tnc tuxtlpnonc 
xpnoTni «pin 
avooooWioc 
KOTA TH »nln 
Kdtt mpiodou 
mo>n6Ai.oQ£.. 
AvaioriKd 
ornv ttixtl-
pnon-ipAorn 
o«aoio»tl 
OUOIMC IRL 
•vlw.on 
Y•a TIC 
HI YtlPHOtlC 
OwdtlC «tplO-
piouec 
Ou&Cv dp 10 
Ovatuio ti-
*•«* wop»n 
Oudtwla 
nditn 
4:dto^n 
Oudtw1 a 
tidiKn 
4idialn 
OVOIMC 1 
0 vdwoc dtv 
TIC 
r«iTot»tl 
Owol«C L 
"I«IK6C vdyoe 
ojtiio) 
Eupuc 
opiovdc 
, 24 w*.*tc 
ouu«tpi«awBa-
voutvnc rnc 
avavtaonc 
Owoluc v>t Tn 
roulo KOI 
"i Stlyio 
naoouoitc wc fauc 
OUYKplOIUOUC 
wioAaTOvc rnc 
taiitlpnonc «ou 
diowtooXaPtl 
Irnv tiiitlpnon 
wou Aiautoolapci 
'"V*AI<J vduoui 
OuoUc NL 
OuoiuC 
Ovdtlf 
ttpiopiovdc 
aXXd a«a-
ydptuon yia 
TIC oiKOdoudC. 
TH u«Tal-
KOupyla KOI to 
xiytva TOU 
FdTtpvtaw 
8 unvtc 
rpa«Tn ouwPaon 
wtralu TOU 
WIOMTOU KOI rnc 
tiixtlpoonc »ou 
AiavtooXaptl 
(dtv tlvoi 
aedXuTa o««Ac 
OV (pOKtlTOI 
yia ouvPoon 
ffiaoxdinonc) 
lapouoia wi TOUC 
OUYKploi|/OUC 
wioftirouc rnc 
cnxtlpnonc 
IprloTn 
KOVOVIKA 
ornv tmtlpnon 
«ou diaytooxaflK1 
(«i8avdv ornv 
««Hf Ipnon 
tfl*BTP 
Owoi»c P 
Ouoluc 
EidiKtC 
r ovvin««< 
Ouddv dpio 
Owol»c w« Tn 
roxifa 
Ouoluc 
Ouoluc 
Ouoinc IJK 
PuBuian 
HO TIC 
tv. .jipnotic 
Oudtlc 
»«P'Opiou6c 
Oudtv dpio 
Oudew'o 
cidiitn uop»n 
(dtv clvai 
aidxuia oo»«c 
ov KPOKCITOI 
yia ouwftoon 
-•poi^x.nonc) 
Ou6«v 
tiiiKd 
W«TPO 
Oudnula 
!i6,«A 
SidToln 
Oyof«ic ΠΙΝΑΚΑΣ 6 
Πίνακας 7: 
Αηολϋαεις 
Ααψάλιοη αοθένειας 
Ανεργία 
ίυν'ιάζεις γήρατος, 
cm ζώντων, αναβηρίας 
Μητρότητα 
Υγειονομική περίθαλψη 
Οι κογενειακά ειτιδόματα 
Αδει ες 
'"..-,νΐκές άδειες 
Ατυχήματα εργασίας. 
dayγελματικές ao8é-
ν r, ! e ς Προστασία της έκτακτης εργασίας 
εργασία αορίστου χρόνου - Διαφορές σε σχέση με την 
Γερμα-
vCa 
σύμβαση 
<4 εβδο­
μάδες 
ΒΥ1 
ΒΥ1 
ΠΙ 
·*· 
ΑΑΔ 
ΠΙ (Βελγ LO Δαυκι 
AAA 
•δ-Ι one 
νια 
Εξαιρ. 'αλλ ία 
< ι μονός Μεγάλη 
Βρετα­
νία [Ελλάδα 
[σύμβαση 
< 3 μην·ν| Ιρλαν-] 
δία Ιταλία 
ΑΑΔ 0 
ΠΙ Λουξεμ­
βούργο Κάτω 
λώρες Πορτο­
γαλία 
ΑΑΔ \ 
Λ* 
ι 
ίΚ·. &>ς τη λήξη της σύμβασης. 
ο . cu5t,jîa α«οζ*ί^ί«οη οτπ λήξη της σύμβασης. 
- : 5:άχρ!αη at σχέση με τις άλλες δέσεις εργασίες. 
* : ουδεμία διάκριση σε σχέση με τις άλλες θέσεις εργασίες \8Υ : βραχυχρόνιοι υπάλληλοι. 
2 : αποζημίωση λήξης της σύμβασης. 
3 : εκτός αχό τους εποχιακούς. 
Εξαιρ: εξαιρούνται 
ΑΑΔ : ανεξάρτητα ατιό την άσκηση μιας δραστηριότητας. 
Πηγή: Μελέτη της Επιτροπής των ΕΚ για τις γυναίκες που απασχολούνται σε 
άτυπες θέσεις εργασίες Βρυξέλλες 1989. 
V» c£» 
Διαπιστώνονται λοιπόν επίσης όπως και στην περίπτωση των σχέσεων 
εργασίας με μερική απασχόληση, δυνατότητες στρέβλωσης του 
ανταγωνισμού που απορρέουν από τις διαφορετικές πρακτικές που 
εφαρμόζονται στα κράτη μέλη. 
υσον αφορά το; λοιπά έμμ?<?3 μ Ι ορολογικά Κόοτη που σχετίζονται κυρίως 
με τη διάρκεια της σχέσης εργασίας, διαπιστώνεται ότι μόνο η Δανία, η 
Ισπανία, η Ιταλία, οι Κάτω Χώρες και, σε ορισμένες περιπτώσεις, η 
Γαλλία λαμβάνουν υπόψη την αρχαιότητα· το επίδομα λήξης της 
EoygcHOKnc oyeonc δεν καταβάλλεται -παρά μόνο στην Ισπανία (12 ημέρες 
χ εργασθέντα έτη) και στη Γαλλία (5% του μισθού)» ενώ καταβάλλεται 
αποζημίωση απόλυσης όταν η σχέση εργασίας διακόπτεται πριν από την 
προβλεπόμενη λήξη στο Βέλγιο και στην Ελλάδα. 
IV.Β.2.: ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΔΙΑΜΕΣΟΛΑΒΗΣΗ ΤΡΙΤΟΥ - Πεοΐνοαφή 
44. υσον αφορά την προσωρινή εοναοία υε διαμεσολάβηση το(του, θα πρέπει 
να σημειωθεί κατά πρώτον ότι η τριμερής αυτή σχέση εργασίας δεν 
γίνεται αποδεκτή στην Ελλάδα, στην Ισπανία και στην Ιταλία. Επιπλέον, 
εκτός από τις διαφορές μεταχείρισης σε θέματα κοινωνικών εισφορών που 
έχουν ήδη αναφερθεί για την έκτακτη εργασία, θα πρέπει να αναφερθεί 
ότι: 
* το Βέλγιο, η Γαλλία, οι Κάτω Χώρες και η Πορτογαλία εξασφαλίζουν 
στους προσωρινούς εργαζόμενους με διαμεσολάβηση τρίτου παρόμοιες 
συνθήκες εργασίας και αμοιβής με τους εργαζόμενους ανάλογου 
επιπέδου της επιχείρησης που τους απασχολεί, 
* Η Δανία, η Γερμανία, το Λουξεμβούργο (σχέδιο) αντίθετα, 
προβλέπουν ότι η αναλογικότητα θα πρέπει να έχει καθιερωθεί σε 
σχέση με τους εργαζόμενους παρόμοιου επιπέδου της ιδίας 
επιχείρησης που διαμεσολαβεί, 
* τέλος, η Ιρλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο δεν προβλέπουν καμιά 
διάταξη στο θέμα αυτό και ούτε καθορίζουν την ειδική μορφή της 
σύμβασης η οποία, αντίθετα, με τις άλλες χώρες στις οποίες 
επιτρέπονται οι διαμεσολαβούσες επιχειρήσεις (Δ, Λ, Β, Γαλ., KX 
και Π) οφείλει να λάβει γραπτή μορφή. 
IV.Β.3. : Συυπέοαουα 
45. υσον αφορά ΤΚ σχέσεκ SPYqoJqç QPiquJVPV ΧΡόνου, έχει διαπιστωθεί 
ότι λαμβάνεται υπόψη η αρχαιότητα στον υπολογισμό της αμοιβής σε 
χώρες όπως η Δανία, η Ισπανία, η Ιταλία, οι Κάτω Χώρες πράγμα που 
συνεπάγεται, σε σχέση με τις χώρες στις οποίες οι νόμιμες ή 
συμβατικές διατάξεις δεν προβλέπουν αποζημίωση του είδους αυτού, 
σημαντική επιβάρυνση στο έμμεσο μισθολογικό κόστος που σχετίζεται 
κυρίως με τη διάρκεια της παροχής εργασίας. Η δυσκολία είναι ακόμη 
μεγαλύτερη για χώρες όπως η Γαλλία και η Ισπανία που προβλέπουν 
αποζημίωση στο τέλος της σύμβασης, ή για το Βέλγιο ή την Ελλάδα που 
προβλέπουν την καταβολή μιας αποζημίωσης απόλυσης όταν η σχέση 
εργασίας διακόπτεται πριν από τον προβλεπόμενο χρόνο. 
Όλα τα στοιχεία αυτά δείχνουν ότι οι διαφορές μεταχείρισης αποτελούν 
πηγές στρέβλωσης του ανταγωνισμού όταν εξετάζεται ο αριθμός 
εργαζομένων που υπάγονται στην έκτακτη εργασία (9,6% του συνόλου των 
μ ι σθ«οτών ). 
Αλλά η αναγκαιότητα μιας κάποιας εναρμόνισης των ισχυόντων συστημάτων 
στα κράτη μέλη όσον αφορά τον υγιή ανταγωνισμό, φαίνεται περισσότερο 
αν εκτιμηθεί ότι δεν προβλέπεται κανένα όριο μέγιστης διάρκειας για 
τη μορφή αυτή εργασίας στην Ο.Δ. της Γερμανίας, στην Ελλάδα, στην 
Ιρλανδία, στο Λουξεμβούργο (σχέδιο), στην Πορτογαλία και στο Ηνωμένο 
Βασίλειο, ενώ σε άλλες χώρες, όπως το Βέλγιο, η μέγιστη διάρκεια της 
σύμβασης ορισμένου χρόνου είναι δύο έτη. Συχνά, διαπιστώνεται επίσης, 
ότι δεν απαιτείται καμιά μέγιστη διάρκεια για τη σύμβαση αυτή 
εργασίας. Τέλος η αιτιολόγηση της προσφυγής σ'αυτό το είδος εργασίας 
διατυπώνεται επίσης πολύ γενικά, ή ακόμα, όπως στην Ιρλανδία και το 
Ηνωμένο Βασίλειο, δε ζητείται καμιά αιτιολόγηση. 
46. Όσον αφοοά την προσωρινή εοναοία υε διαυεσολάΒηση το(του, έχουν 
διαπιστωθεί μεταξύ των χωρών της Κοινότητας, τουλάχιστον σ'αυτές όπου 
οι διαμεσολαβούσες επιχειρήσεις προσωρινής εργασίας επιτρέπονται, 
σημαντικές διαφορές στις βάσεις που έχουν επιλεγεί για τον υπολογισμό 
των αμοιβών. 
Ενώ χώρες όπως το Βέλγιο, η Γαλλία, οι Κάτω Χώρες και η Πορτογαλία 
εξασφαλίζουν στους προσωρινούς εργαζόμενους με διαμεσολάβηση τρίτου 
αμοιβές και συνθήκες εργασίας ανάλογες με τις συνθήκες της 
επιχείρησης-χρήστη, άλλες όπως η Δανία, η Ο.Δ. της Γερμανίας ή το 
Λουξεμβούργο (σχέδιο) προβλέπουν απλώς ανάλογες ουνθήκες μέσα στην 
ΙΧΙΝ Χ . ~..~~~\ -»οΛ.'.~~ ~^. .ff» I ««..rr- — • ...J.- . -ί. . 
. _ . — _.-,__„_.._,,^_„_ „.. i Λ«. . f,.,*,., ,.Κ^^ —Κ.*.,^ wpiUV/IMI,. 
Γτπιι IntmiXÎH L, m . «-π»- ti«...Xi» Γ» ί - * n\X !-. e 1 ._ -ν 
για το θέμα αυτό. 
ΠηΛιτπ ε·~ , .^Λ„ Λ~.... . *«- «. I Χ-. ~. .-Χ- Χ- « -β . i 
«••ΑιιχΛ Λ-r ι »« vi"«rr riTrsv £"ϊτ i fiuArr « η τ:.·-·· ' '-
~--ν r\ -~ r ~- » U Ι ι J Y &P36&C\JJ'US.W.^. « «w . w ». w « w. ν wvw t νι\ν τ t M t \st 
4^* · Λ..»^»^ Λ · ^ w A .» **»»<* A«~.|£»«* «~ ., £, · w. j-^\; j t,*?. *,/;.'.".."' ^ τ. r- . ι % % 
-» ..f»< 
Γ»Λ .\_<~..~ '**.: i'V^'ûC αγοράς και της γενικε^-ν... 
Pf- ·.-«·'—*:· ;·--Α ~~ 1992, θα πρέπει να γίνουν ο^ι· 
ΥΙ<>Ρ?Γ τι- -.*-»-- 0α τίθενται προβλήματα όϋον -τ^,1 
ανταγωνισμό. ' Ι » · Ι 
- 3ο * 
Εξάλλου, όπως για τη σχέση εργασίας ορισμένου χρόνου, η διάρκεια και 
οι τρόποι ανανέωσης της σύμβασης προσωρινής εργασίας διαφέρουν 
αισθητά από χώρα σε χώρα. Επισημαίνεται η ύπαρξη εθνικών διατάξεων 
που επιτρέπουν τη σύναψη συμβάσεων προσωρινής εργασίας με 
διαμεσολαβούσες οι οποίες μπορούν να έχουν την ίδια διάρκεια με τις 
συμβάσεις ορισμένου χρόνου που αναφέρθηκαν παραπάνω. Επισημαίνονται 
επίσης οι διαφορές σε θέματα παροχής αδείας λειτουργίας στις 
διαμεσολαβούσες επιχειρήσεις προσωρινής εργασίας. Χωρίς αμφιβολία, 
θα ήταν χρήσιμο να γίνει και εδώ μια κάποια εναρμόνιση ώστε να 
αποφευχθεί ότι από την κάθε μεριά των συνόρων γειτονικών χωρών, να 
αναπτύσσονται πρακτικές οι οποίες στο πλαίσιο της κινητικότητας των 
ατόμων θα επέτρεπαν στους ενδιαφερόμενους μιας χώρας που αναζητούν 
εργασία, να επωφεληθούν των υπηρεσιών των διαμεσολαβουσών 
επιχειρήσεων γειτονικών χωρών εις βάρος των επιχειρήσεων της χώρας 
τους, λόγω διαφορετικών ρυθμίσεων. 
47. Συυπεραουατικά. η Επιτροπή των ΕΚ θεωρεί ότι δεδομένου του αριθμού 
των ενδιαφερόμενων εργαζόμενων πρέπει, για να αντιμετωπίσει και να 
αποφύγει τους κινδύνους στρέβλωσης του ανταγωνισμού τους 
προερχόμενους από την κινητικότητα των ατόμων που έχει θεσπιστεί για 
μετά το 1992, να προβλεφθεί η εναρμόνιση των κανόνων που διέπουν τις 
σχέσεις αυτές εργασίας στην Κοινότητα στους παρακάτω τομείς: 
στις πολύ ποικίλες πρακτικές που διαπιστώθηκαν όσον αφορά την 
κοινωνική προστασία και τα λοιπά κοινωνικά πλεονεκτήματα, ιδίως 
όσον αφορά την εργασία με μερική απασχόληση, 
στα όρια που πρέπει να επιβληθούν για τη διάρκεια και την 
ανανέωση των συμβάσεων και τον καθορισμό μιας αποζημίωσης σε 
περίπτωση αδικαιολόγητης διακοπής της σχέσης προσωρινής εργασίας. 
στους όρους χορήγησης άδειας λειτουργίας στις διαμεσολαβούσες 
επιχειρήσεις προσωρινής εργασίας, εφόσον η ύπαρξη τους είναι 
νόμιμη. 
Επειδή οι παράγοντες αυτοί έχουν ορισμένη επίδραση στο άμεσο και το 
έμμεσο κόστος τα σχετιζόμενα με τους εν λόγω εργαζόμενους και έχοντας 
υπόψη ότι θα πρέπει να ληφθεί μέριμνα ώστε οι αμοιβές που 
εφαρμόζονται να εξασφαλίζουν απόλυτη αναλογία με τις αμοιβές που 
χορηγούνται για την εργασία με πλήρη απασχόληση και ορισμένου χρόνου, 
η Επιτροπή των ΕΚ είναι της γνώμης ότι η πρώτη ευθύνη καθορισμού των 
σχέσεων αμοιβών εμπίπτει στις αρμοδιότητες των κοινωνικών εταίρων με 
τις συλλογικές συμφωνίες, ανά τομέα ή ανά επιχείρηση όπως αναφέρεται 
στις συμβάσεις αριθ. 98 και 154 της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας. 
Για την παρακολούθηση των εξελίξεων αυτών και με σκοπό να καθοριστεί 
αν μία ενδεχόμενη στρέβλωση του ανταγωνισμού θα μπορούσε να απορρέει 
από τη μη τήρηση της αρχής της αναλογικότητας, η Επιτροπή των ΕΚ έχει 
την πρόθεση να συγκεντρώσει αναγνωρισμένες στατιστικές και να 
συντάξει έκθεση μετά 3 έτη για τις εξελίξεις των αμοιβών μεταξύ της 
εργασίας με πλήρη απασχόληση ορισμένου χρόνου και της εργασίας κάτω 
από άλλες συνθήκες. 
.31-
Η Επιτροπή των ΕΚ θεωρεί ότι δεν πρέπει να επέμβει περισσότερο και με 
περισσότερες λεπτομέρειες στους εν λόγω τομείς. Εκτιμά ότι η 
προτεινόμενη προσέγγιση που αποβλέπει σε περιορισμένους αλλά 
θεμελιώδεις τομείς, καλύπτει την ουσία των προβλημάτων που τίθενται 
όσον αφορά τον ανταγωνισμό στις σχέσεις εργασίας εκτός από την 
εργασία πλήρους απασχόλησης και ορισμένου χρόνου. 
V. Η ΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕΡΙΚΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ Η ΕΚΤΑΚΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ PEON ΑΦΟΡΑ ΤΗ 
ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΠΝ ΣΥΝΟΗΚΠΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΠΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΑΝ 
48. Τα θέματα που αφορούν την οργάνωση της εργασίας καθώς και τις 
συνθήκες απασχόλησης και εργασίας πρέπει επίσης να εξεταστούν στο 
πλαίσιο της επεξεργασίας μέτρων για τις σχέσεις εργασίας εκτός από 
την εργασία πλήρους απασχόλησης και ορισμένου χρόνου. Πράγματι, έχει 
σημασία οι εργαζόμενοι που εμπίπτουν στο είδος αυτό εργασίας να 
θεωρούνται, όσον αφορά τις συνθήκες εργασίας, ως εργαζόμενοι πλήρους 
απασχόλησης, λαμβανομένου υπόψη ενός ελάχιστου ορίου διάρκειας 
εργασίας. 
Η Επιτροπή των ΕΚ θεωρεί λοιπόν ότι πρέπει από την άποψη αυτή να 
αντιμετωπιστούν ορισμένα προβλήματα ως προς τα οποία θα μπορούσαν να 
υπεισέλθουν διακρίσεις μεταξύ εργαζομένων ανάλογα με τη φύση της 
εξεταζόμενης σχέσης εργασίας. Εξάλλου, πρέπει να γίνουν διακρίσεις 
μεταξύ εργαζομένων με μερική απασχόληση, ορισμένου χρόνου ή προσωρινά 
απασχολούμενων με διαμεσολάβηση τρίτου. Η προσοχή θα πρέπει να 
στραφεί ιδιαίτερα προς τα παρακάτω 8 ερωτήματα: 
πρόσβαση στην επαγγελματική κατάρτιση, 
συνεκτίμηση των εργαζομένων αυτών για τον υπολογισμό των 
κατώτατων ορίων του απασχολούμενου εργατικού δυναμικού για τη 
σύσταση αντιπροσωπευτικών οργάνων των εργαζομένων, 
ενημέρωση των αντιπροσωπευτικών οργάνων των εργαζομένων σε 
περίπτωση προσφυγής στους εργαζόμενους που αναφέρονται στην 
οδηγία, 
αιτιολόγηση για την προσφυγή στην έκτακτη εργασία, 
ενημέρωση των απασχολούμενων έκτακτων εργαζομένων στην περίπτωση 
κατά την οποία ο εργοδότης επιθυμεί να προσλάβει εργαζόμενους με 
πλήρη απασχόληση και για αόριστο χρόνο, 
κανόνες πρόσβασης στην κοινωνική βοήθεια, 
πρόσβαση στις κοινωνικές υπηρεσίες της επιχείρησης, 
ειδική κατάσταση των προσωρινών εργαζόμενων με διαμεσολάβηση 
τρίτου. 
49. Η τΐρόσβαοη στην επαγγελματική κατάρτιση οφείλει, στην περίπτωση 
σχέσεων εργασίας εκτός των σχέσεων πλήρους απασχόλησης και αορίστου 
χρόνου, να λαμβάνει υπόψη τη διάρκεια της σχέσης εργασίας i<ai τη φύση 
της, είτε πρόκειται για εργασία με μερική απασχόληση είτε για έκτακτη 
εργασία. 0 εργαζόμενος με μερική απασχόληση και ορισμένη διάρκεια 
οφείλει, πράγματι, να έχει πρόσβαση - μέσα στην επιχείρηση - στην 
επαγγελματική κατάρτιση με ισοδύναμους όρους όπως και οι εργαζόμενοι 
με πλήρη απασχόληση. Η κατάσταση είναι διαφορετική για τους 
προσωρινούς εργαζόμενους με διαμεσολάβηση τρίτου που εκτελούν τα 
καθήκοντα τους στο πλαίσιο μιας σύμβασης παροχής ειδικών υπηρεσιών η 
οποία έχει συναφθεί μεταξύ του εργοδότη που παρέχει υπηρεσίες και του 
εργοδότη που χρησιμοποιεί τις υπηρεσίες αυτές. Πράγματι έχουν μιά 
σχέση εργασίας με τον εργοδότη - διαμεσολαβούσα επιχείρηση προσωρινής 
εργασίας, ενώ δεν έχουν καμιά σχέση εργασίας με τον εργοδότη - χρήστη 
στον οποίο εκτελούν την εργασία τους και ο οποίος είναι πρωταρχικά 
υπεύθυνος για την υγεία, την ασφάλεια και την υγιεινή στο χώρο 
εργασίας. 
50. Ομοίως όσον αφορά τον υπολογισμό του αριθμού των εργαζομένων οι 
οποίοι πρέπει να ληφθούν υπόψη στην επιχείρηση για να εκτιμηθεί το 
όριο πάνω από το οποίο επιβάλλεται, για παράδειγμα, η σύσταση μιας 
επιτροπής υγιεινής και ασφάλειας, η Επιτροπή των ΕΚ, εκτιμώντας ότι 
όλοι οι εργαζόμενοι που έχουν σύμβαση εργασίας με μερική απασχόληση 
και για ορισμένο χρόνο πρέπει να συνυπολογίζονται, αναλογικά με το 
ποσοστό των ωρών που εργάζονται στην επιχείρηση. 
51. Σε ορισμένες χώρες μέλη όπου υπάρχουν αντιπροσωπευτικά όργανα των 
εργαζομένων στις επιχειρήσεις/εγκαταστάσεις, τα όργανα αυτά τηρούνται 
ενήμερα και ζητείται η γνώμη τους στην περίπτωση όπου προσλαμβάνονται 
οι μισθωτοί τους οποίους καλύπτει η οδηγία αυτή. Για να διασφαλιστεί 
ότι σε όλες αυτές τις περιπτώσεις στις οποίες τα αντιπροσωπευτικά 
όργανα των εργαζομένων γνωρίζουν την ποιοτική και την ποσοτική 
διάσταση της χρήσης των άτυπων σχέσεων εργασίας, η Επιτροπή των ΕΚ 
είναι της γνώμης ότι ένα τέτοιο δικαίωμα στην πληροφόρηση θα πρέπει 
να ισχύει σε όλες τις περιπτώσεις στις οποίες τα όργανα αυτά 
υπάρχουν. Τούτο θα βελτίωνε τη διαφάνεια της πολιτικής απασχόλησης 
της επιχείρησης και θα παρείχε ορισμένες δυνατότητες συνεργασίας με 
τα αντιπροσωπευτικά όργανα των εργαζομένων όσον αφορά την προσφυγή 
του εργοδότη στους εργαζόμενους με μερική απασχόληση/έκτακτους 
εργαζόμενους. 
Για την προστασία της σταθερής απασχόλησης και για τον περιορισμό της 
αποκλειστικής ελευθερίας του εργοδότη, η Επιτροπή των ΕΚ θεωρεί ότι η 
προσφυγή στην έκτακτη εργασία και στις δύο μορφές που καλύπτονται από 
τις οδηγίες αυτές θα πρέπει να δικαιολογείται στη σύμβαση εργασίας. 
.3%-
52. Εξάλλου, οι κανόνες που αφορούν τους τρόπους πρόσβασης και παροχής 
κοινωνικής βοήθειας και κοινωνικής αρωγής 
παροχών κοινωνικής ασφάλισης χωρίς συνεισφορές, 
οφείλουν να εφαρμόζονται χωρίς διακρίσεις σε κάθε μισθωτό εργαζόμενο 
οποιεσδήποτε και αν είναι οι σχέσεις εργασίας που ισχύουν γι'αυτόν. 
Πράγματι, στα περισσότερα από τα εθνικά συστήματα, η κοινωνική 
προστασία περιλαμβάνει παροχές βοήθειας ή κοινωνικής αρωγής 
προοριζόμενες για τα άτομα τα οποία, οποιαδήποτε και αν είναι η 
αιτία, δεν έχουν αποκτήσει επαρκή δικαιώματα που να τους επιτρέπουν 
να επωφεληθούν από τις παροχές με εισφορά που κανονικά προορίζονται 
για τους εργαζόμενους και τους έλκοντες δικαιώματα από αυτούς. Οι 
παροχές αυτές μπορούν, κυρίως στα συστήματα που διέπονται από μία 
λογική γενικής και ομοιόμορφης εξασφάλισης, να λάβουν τη μορφή 
βασικών παροχών χωρίς συνεισφορές, οι οποίες χορηγούνται σε όλο τον 
πληθυσμό, ενδεχομένως με την προϋπόθεση ύπαρξης των πόρων. 
53. ΣΤΟ πλαίσιο αυτό, δεν πρέπει να παραβλέπεται, όσον αφορά τις συνθήκες 
εργασίας, η κατάσταση των εποχιακών εργαζομένων, κυρίως στη γεωργία 
και στον τουρισμό. Οι εργαζόμενοι αυτοί έχουν συμβάσεις ορισμένου 
χρόνου, οι οποίες εκτείνονται κάθε χρόνο σε μία περίοδο σχετικά 
σταθερή που αντιστοιχεί στην αγροτική ή την τουριστική περίοδο. 
Συχνά, κάθε χρόνο ξαναβρίσκονται με την κάλυψη της ίδιας σχέσης 
εργασίας και, μερικές φορές, στις ίδιες επιχειρήσεις. Εντούτοις, τα 
ίδια τα χαρακτηριστικά της εργασίας τους, της οποίας η διάρκεια είναι 
πάντα κατώτερη του ενός έτους, δεν τους επιτρέπουν να εξομοιωθούν 
πλήρως με τους εργαζόμενους οι οποίοι διαθέτουν στην επιχείρηση 
σύμβαση ορισμένου χρόνου και γενικά διάρκειας ενός έτους. 
54. Κατά συνέπεια, έχει σημασία να ληφθεί μέριμνα ώοτε, για παράδειγμα, 
από την άποψη των συνθηκών εργασίας, της πρόσβασης στις κοινωνικές 
υπηρεσίες ή τα νόμιμα και επαγγελματικά συστήματα κοινωνικής 
ασφάλισης, οι εργαζόμενοι αυτοί να έχουν ίση μεταχείριση με τους 
λοιπούς εργαζομένους. 
Για να ευνοηθεί η σταθερότητα της απασχόλησης, θεωρείται λογικό ότι ο 
εργαζόμενος που απασχολείται σε μία επιχείρηση με σχέση εργασίας άλλη 
από την εργασία με πλήρη απασχόληση ή αορίστου χρόνου, πρέπει να 
ενημερώνεται έγκαιρα από τον εργοδότη του στην περίπτωση που ο εν 
λόγω εργοδότης θα αποφασίζει να κάνει νέες προσλήψεις. 
-3^ -
55. Τέλος, θα πρέπει ειδικότερα να ενισχυθεί με διττό τρόπο η θέση των 
προσωρινών εργαζόμενων με διαμεσολάβηση τρίτου: 
1. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχει συλλέξει η Επιτροπή των ΕΚ, 
υπάρχουν καταστάσεις στις οποίες μισθωτοί της κατηγορίας αυτής 
αυτού δεν πρέπει να συνάψουν συμβατική σχέση απασχόλησης με την 
επιχείρηση που τους έχει απασχολήσει, αφού τελειώσει η αποστολή 
τους. Μία απαγόρευση του είδους αυτού δεν θα πρέπει να επιτραπεί 
επειδή θα περιόριζε παράλογα τις δυνατότητες των μισθωτών να 
ασκήσουν το δικαίωμα τους για ελεύθερη επιλογή εργασίας. 
2. Για να εξασφαλίσουν οι μισθωτοί όλα αυτά τα δικαιώματα που 
απορρέουν από τις συμβάσεις εργασίας, η Επιτροπή των ΕΚ θεωρεί 
ότι έχει μεγάλη σημασία να προστατεύονται πάντα οι μισθωτοί για 
τους οποίους γίνεται λόγος εδώ από το ενδεχόμενο να μην 
εκπληρώσει η διαμεσολαβούσα επιχείρηση έκτακτης εργασίας τις 
υποχρεώσεις της σύμβασης εργασίας ιδίως σχετικά με την καταβολή 
του μισθού και των κοινωνικών εισφορών ενώ τα κράτη μέλη πρέπει 
να προβλέψουν τους κατάλληλους μηχανισμούς οι οποίοι μπορούν να 
εγγυηθούν στον εργαζόμενο τα συμβατικά δικαιώματα που απορρέουν 
από τη σχέση εργασίας. 
Vl. Η ΕΚΤΑΚΤΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ THL^OUj^L^JKAL-m 
ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΠΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ 
56. Χωρίς να υπάρχουν πολλά στατιστικά δεδομένα στο θέμα αυτό, 
διαπιστώνεται εντούτοις ότι σε πολλές χώρες της Κοινότητας η προσοχή 
έχει στραφεί στο σχετικά σημαντικό αριθμό ατυχημάτων που συμβαίνουν 
στους εργαζόμενους οι οποίοι απασχολούνται με βάση σχέσεις έκτακτης 
εργασίας. 
57. Με τον τρόπο αυτό στη Γαλλία, έρευνες έδειξαν ότι το 1986 η συχνότητα 
των εργατικών ατυχημάτων με διακοπή εργασίας ήταν 12,1% για τους 
προσωρινά εργαζόμενους έναντι 5,2% για το σύνολο των μισθωτών. 
Επιπλέον, το 1984 διαπιστώθηκε ότι ο δείκτης συχνότητας σοβαρών 
ατυχημάτων με μόνιμη ανικανότητα ήταν 11,5 στα 1000 για τους 
προσωρινά εργαζόμενους και 5,9 στα 1000 για τους λοιπούς μισθωτούς. 
Στο Βέλγιο επίσης, οι μελέτες έδειξαν ότι η συχνότητα των εργατικών 
ατυχημάτων για όλους τους μισθωτούς (εργάτες και υπαλλήλους) ήταν 44% 
υπολογιζόμενη με βάση τον παρακάτω τύπο: αριθμός ατυχημάτων ανά 
εκατομμύριο διαιρούμενος με τον αριθμό ωρών έκθεσης των εργαζομένων 
στους κινδύνους. Η συχνότητα αυτή των ατυχημάτων ανέρχεται αντίθετα 
σε 112% όσον αφορά τους προσωρινά εργαζόμενους (ο αριθμός αυτός 
υπολογίστηκε με βάση το 30% περίπου του συνόλου των προσωρινά 
εργαζόμενων στο Βέλγιο). 
Τέλος, στην Ο.Δ. της Γερμανίας υπάρχουν εκτιμήσεις που δείχνουν ότι η 
συχνότητα των εργατικών ατυχημάτων είναι 1,5 ως 4 φορές περισσότερο 
αυξημένη στους προσωρινά εργαζόμενους σε σύγκριση με τους μόνιμους 
εργαζόμενους της επιχείρησης. 
58. Η οδηγία πλαίσιο 89/391/ΕΟΚ και οι ειδικές οδηγίες κατά την έννοια 
του άρθρου 16, παράγραφος 1 της οδηγίας αυτής, προβλέπουν χωρίς 
αμφιβολία, διατάξεις με σκοπό τη βελτίωση της υγείας και της 
ασφάλειας των εργαζομένων γενικά. Όμως πρέπει, για να 
αντιμετωπιστούν καλύτερα οι κίνδυνοι που διατρέχουν os έκτακτοι 
εργαζόμενοι, να προβλεφθούν ορισμένες διατάξεις λαμβανομένου υπόψη 
του ειδικού χαρακτήρα των σχέσεων τους εργασίας και να συμπληρωθούν 
με τον τρόπο αυτό οι υπάρχουσες γενικές διατάξεις. 
Τα παραπάνω θεωρούνται τόσο πιο αναγκαία αφού τα συμπεράσματα που 
εξάγονται από διάφορες έρευνες στο θέμα αυτό επιτρέπουν τον 
προσδιορισμό ορισμένων κινδύνων γύρω από την υγεία και την οοφάλεια 
στην εργασία οι οποίοι θίγουν ειδικότερα τους προσωρινά εργαζόμενους. 
Βασιζόμενοι στον αυξημένο αριθμό επαγγελματικών ατυχημάτων που 
διαπιστώθηκε σε ορισμένες χώρες μεταξύ των εργαζομένων, φαίνεται ότι 
η ποικιλία των παραγόντων που συμβάλλουν στο φαινόμενο αυτό απορρέουν 
από κάποια ελλιπή γνώση του επαγγέλματος και των θέσεων εργασίας και 
- 3C. 
την έλλειψη εμπειρίας και κατάλληλης υποδοχής. Γενικά το γεγονός αυτό 
εξηγείται συχνά από την ελλιπή ενσωμάτωση των προσωρινών στη γενική 
πολιτική της επιχείρησης σε θέματα ασφάλειας, από μια κατάσταση που 
φαίνεται ότι επιβαρύνεται από το γεγονός ότι ο νόμιμος εργοδότης και 
η επιχείρηση που χρησιμοποιεί τον εργαζόμενο δεν είναι η ίδια 
οντότητα σε περίπτωση προσωρινής εργασίας με διαμεσολάβηση τρίτου. 
59. Έτσι, θα πρέπει να ληφθεί γενικά μέριμνα ώστε η σύμβαση που συνδέει 
την επιχείρηση που χρησιμοποιεί τον εργαζόμενο με τη διαμεσολαβούσα 
επιχείρηση προσωρινής εργασίας, να αναφέρει σαφώς τα απαιτούμενα 
επαγγελματικά προσόντα, τον τόπο εργασίας, το ωράριο, τα ειδικά 
χαρακτηριστικά της θέσης εργασίας και, ενδεχομένως, να μνημονεύει 
τους κύριους κινδύνους, όπως ορίζονται στις εθνικές νομοθεσίες. 0 
εργαζόμενος θα μπορεί με τον τρόπο αυτό να γνωρίζει συγκεκριμένα ποια 
είναι τα αντικειμενικά χαρακτηριστικά της εργασίας για την οποία έχει 
προσληφθεί και να συνειδητοποήσει πλήρως αν είναι απόλυτα κατάλληλος 
να την αναλάβει. 
Ακόμα θα πρέπει τα στοιχεία αυτά να καθίστανται γνωστά στους εν λόγω 
εργαζόμενους σύμφωνα με τις διατάξεις που οφείλουν να καθορίζουν τα 
κράτη μέλη. 
60. Εξάλλου, όσον αφορά την προσωρινή εργασία, η ευθύνη την οποία 
αναλαμβάνει ο διαμεσολαβών επιχειρηματίας προσωρινής εργασίας έναντι 
του εργαζομένου με τον οποίο συνάπτει σύμβαση, δεν πρέπει, σε καμμία 
περίπτωση, να απαλλάσσει την επιχείρηση που χρησιμοποιεί τον 
εργαζόμενο από τις ευθύνες της κατά τη διάρκεια της αποστολής του 
προσωρινά εργαζόμενου όσον αφορά τις συνθήκες εκτέλεσης της εργασίας 
που σχετίζονται με την ασφάλεια, την υγεία και την υγιεινή στην 
εργασία. 
61. Ομοίως, ο εργοδότης που χρησιμοποιεί τον εργαζόμενο θα πρέπει να 
ενημερώνει κάθε έκτακτο εργαζόμενο σχετικά με τα ιδιαίτερα 
επαγγελματικά προσόντα ή ικανότητες που απαιτούνται για την εκπλήρωση 
της αποστολής για την οποία έχει προσληφθεί. 0 έκτακτος εργαζόμενος 
δεν έχει αναγκαστικά επίγνωση, με βάση την προσφορά εργασίας που, 
μερικές φορές έχει διατυπωθεί με γενικούς όρους, των κινδύνων που 
ενδέχεται να διατρέξει λόγω ανεπάρκειας προσόντων. 
62 Προφανώς ισχύει το ίδιο για τις εργασίες που απαιτούν ειδική ιατρική 
παρακολούθηση από την άποψη της υγείας. Εξάλλου, θα πρέπει να 
αποκλειστεί η προσφυγή σε έκτακτη εργασία για έργα που επιβάλλουν 
στους εργαζόμενους παρατεταμένη ιατρική παρακολούθηση σύμφωνα με τις 
εθνικές διατάξεις η οποία θα πρέπει να συνεχιστεί πολλούς μήνες ή 
πολΛά έτη μετά τη διακοπή της απασχόλησης στο είδος αυτό εργασίας. Σε 
εξαιρετικές περιπτώσεις, πρέπει να είναι δυνατό να προσληφθούν 
έκτακτοι εργαζόμενοι αλλά με την προϋπόθεση ότι θα έχουν ληφθεί μέτρα 
ώστε να εξακολουθήσουν να έχουν ιατρική παρακολούθηση και ύατερα από 
την περίοδο λήξης της σύμβασης τους. 
«a. *J tJ α-» 
VII. ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 
63. Η ανάλυση των προβλημάτων που θέτουν οι σχέσεις εργασίας εκτός από 
τις σχέσεις πλήρους απασχόλησης και αορίστου χρόνου, όσον αφορά τις 
στρεβλώσεις του ανταγωνισμού και την ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς, 
καθώς επίσης και ως προς τις συνθήκες εργασίας και προστασίας της 
υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων, δείχνει ότι αν είναι 
επιθυμητή μία αποτελεσματική, πλήρης και εύκαμπτη απάντηση σε 
κοινοτικό επίπεδο, είναι απαραίτητο να προβλεφθεί μία διαφοροποιημένη 
προσέγγιση από την άποψη των νομικών βάσεων που πρέπει να επιλεγούν. 
64. Η απάντηση στα προβλήματα που θέτει η βελτίωση των συνθηκών εργασίας, 
οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού και η καλή λειτουργία της εσωτερικής 
αγοράς καθώς και τα θέματα που σχετίζονται με την υγεία και την 
ασφάλεια των εργαζομένων στην εργασία δεν εμπίπτουν στην (δια νομική 
προσέγγιση. 
65. Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή των ΕΚ θεωρεί ότι για να καλύψει τις 
διάφορες απόψεις των σχέσεων αυτών εργασίας εκτός από τις σχέσεις 
πλήρους απασχόλησης και ορισμένου χρόνου, θα πρέπει να συντάξει τρεις 
προτάσεις οδηγιών, η καθεμία από τις οποίες θα βασίζεται σε ένα 
ειδικό άρθρο της συνθήκης, δηλαδή τα άρθρα 100, 100 Α και 118 Α: 
α) πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου περί της προσέγγισης των διατάξεων 
των κρατών μελών σχετικά με ορισμένες εργασιακές σχέσεις όσον 
αφορά τις συνθήκες εργασίας (άρθρο 100), 
β) πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου περί της προσέγγισης των διατάξεων 
των κρατών μελών σχετικά με ορισμένες σχέσεις εργασίας όσον αφορά 
τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού (άρθρο 100 Α), 
γ) πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου που συμπληρώνει την εφαρμογή 
μέτρων που αποσκοπούν στο να προαγάγουν τη βελτίωση της ασφάλειας 
και της υγείας των έκτακτων εργαζομένων (άρθρο 118 Α). 
s? 
ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι 
Π_ι_νακας_2 :ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΜΙΣΘΩΤΩΝ ΜΕ ΜΕΡΙΚΗ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΣΤΟ ΣΥΝΟΛΟ 
ΜΙΣΘΩΤΩΝ (%) 
Χώρα Γ ε ω ρ γ Γα Β ιαμηχαν ία Υπηρεσ Γ ες Σύνολο 
Β 
DK 
FRG 
GR 
SP 
F 
IR 
IT 
L 
NL 
Ρ 
UK 
Eur 8.6 
18.5 
8.9 
12.2 
2.4 
12.8 
4.9 
22.9 
7.Π 
28.3 
10-8 
20.9 
14.8 3.3 
11.2 
2.5 
1.7 
3.8 
3.4 
3.0 
3-1 
13.2 
1.7 
7.7 
5.3 15.1 
30.5 
17.9 
4.7 
7.1 
15.9 
10.9 
4.7 
7.9 
36.1 
6.2 
30.4 
18.6 11.0 
<;4.9 
12.7 
4.0 
4.7 
11.9 
8.2 
5.0 
6.5 
29.4 
4.5 
22.8 
13.6 
Πηγή: Ερευνα εργατικού δυναμικου,1988 
Πινακας_2 : ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΜΙΣΘΩΤΩΝ ΜΕ ΜΕΡΙΚΗ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΣΤΟ ΣΥΝΟΛΟ 
ΜΙΣΘΩΤΩΝ ΣΕ ΟΡΙΣΜΕΝΕΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ (%) 
Χώρα Λιανικό 
Εμπόρ ι ο Εστιατόρια και Πρακτορεία 
Ξενοδοχεία Ταξιδίων 
ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ Π ιστοτικο ί 
Οργανισμο ί 
Ασφάλει ες 
Β 
DK 
FRG 
F 
IR 
IT 
L 
NL 
Ρ 
UK 
GR 
SP 
EUR 12 27./· 
47.7 
26 8 
17.9 
17.0 
10-2 
49.1 
3.3 
44.9 
2.7 
3.9 
30.1 5-7 33.0 
59.4 
15-5 
20.8 
21.1 
8.5 
55.1 
3 3 
56.1 
2-5 
5.5 
31.6 5.2 
18.8 
7.8 
5-8 
7.6 
4 
15 
1, 
7 
2, 1.3 13.7 
20.8 
6 8 
7.3 
6.1 
0.9 
7.0 12-5 
10.5 
13.7 
4 7 
1.9 
8.9 10.0 
19.2 
15 0 
10.5 
5.3 
3.4 
3.7 
22.7 
3.7 
14.7 
4.9 
3.2 
12.3 
Πηγή: Ερευνα εργατικού δυναμικού 1988 
1. Εκτός τις <τ ιδηροδρομικές μεταφορές 
_ 6 VA 
Πίνακας_3 : ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΜΙΣΘΩΤΩΝ ΜΕ ΜΕΡΙΚΗ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΣΤΟ ΣΥΝΟΛΟ 
ΜΙΣΘΩΤΩΝ ΣΕ ΟΡΙΣΜΕΝΕΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΕΣ [%) 
Χώρα Β ιομ. ειδών 
δ ι ατροφής, 
ποτών και 
καπνού Κ λ ω σ τ ο -
ϋφαντουργική 
β ιομηχαν ία Β ι ομ . 
δέρματος Βιομ.υποδημάτων 
και ενδυμάτων Βιομ. 
χάρτου και 
εκδόσει ς Λο ι πες 
β ι ομ. 
Β 
ΟΚ 
FRG 
F 
IR 
IT 
L 
NL 
Ρ 
UK 
GR 
SP 4.9 
21.8 
9.8 
7.1 
3.3 
10.5 
17.6 
1.9 
13.5 
1.3 
1.6 
EUR 12 9.0 5.1 
26.4 
14.5 
6.2 
4.9 
19.2 
4.8 
12.1 
0.8 
2.5 
8.5 7.4 
13.1 
22.8 
1.2 
36.5 
6-6 
5.0 
5.0 
11.0 3.1 
21.4 
16.9 
6.7 
5.2 
15.0 
36.4 
1.1 
16.2 
1.7 
7.3 
10.7 5 5 
26.5 
13.4 
6.4 
4-9 
7.4 
35.9 
1.5 
11.4 
1.8 
2.9 
12.3 5.9 
14.1 
14.6 
6.5 
4.7 
11.9 
1.8 
18.0 
1.9 
5.6 
11.1 
Πηγή Ερευνα εργατικού δυναμικού, 1988 
Uo 
Πρόταση 
ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 
σχετικά με ορισμένες εργασιακές σχέσεις όσον αφορά τις συνθήκες 
εργασίας 
ΊΌ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΒΕΤΗΤΠΝ, 
έχοντας υπόψη: 
τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας και 
ιδίως το άρθρο 100, 
την πρόταση της Επιτροπής, 
τη γνώμη του Ευρωπαϊκού κοινοβουλίου, 
τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, 
Εκτιμώντας: 
ότι η κίνηση σχετικά με τις νέες προσλήψεις εμφανίζει μια έντονη αύξηση 
των εργασιακών σχέσεων που αφορούν μερική και/ή έκτακτη απασχόληση· ότι 
αυτό το φαινόμενο είναι θετικό στο μέτρο που ανταποκρίνεται στις 
ανάγκες ευκαμψίας της οικονομίας και κυρίως των επιχειρήσεων μέσα σε 
ένα πλαίσιο δημιουργίας θέσεων απασχόλησης η οποία είναι μια 
προτεραιότητα κατά την πραγματοποίηση της εσωτερικής αγοράς καθώς και 
στις επιθυμίες ορισμένων εργαζομένων· ότι συνεπώς δεν μπορεί να 
αμφισβητηθεί η ανάγκη για αυτές τις ειδικές μορφές απασχόλησης· 
ότι οι νομοθετικές, κανονιστικές, διοικητικές και συμβατικές διατάζεις 
που διέπουν αυτές τις εργασιακές σχέσεις ποικίλουν πολύ από το ένα 
κράτος μέλος στο άλλο· 
ότι οι εργαζόμενοι με μερική απασχόληση και/ή οι έκτακτοι εργαζόμενοι 
δεν απολαμβάνουν πάντα μέσα στην επιχείρηση ισότητα μεταχείρισης σε 
σχέση με τους άλλους μισθωτούς όσον αφορά τις συνθήκες απασχόλησης και 
εργασίας· 
ότι για τους εργαζόμενους με σχέση ορισμένου χρόνου και με μερική 
απασχόληση η πρόσβαση στην επαγγελματική κατάρτιση πρέπει να γίνεται 
κάτω από συνθήκες συγκρίσιμες με εκείνες που αφορούν τους εργαζομένους 
πλήρους απασχόλησης και με σχέση εργασίας αορίστου χρόνου· 
ότι μέσα στην επιχείρηση οι εργαζόμενοι με μερική απασχόληση, με σχέση 
εργασίας ορισμένου χρόνου και οι προσωρινά εργαζόμενοι με διαμεσολάβηση 
τρίτου πρέπει να λαμβάνονται υπόψη για τον υπολογισμό του ελάχιστου 
ορίου για τη συγκρότηση των αντιπροσωπευτικών οργάνων των εργαζομένων, 
σύμφωνα με τις διατάξεις που εκδίδει κάθε κράτος μέλος· 
ότι ο εργοδότης πρέπει να πληροφορεί έγκαιρα τους αντιπροσωπευτικούς 
φορείς των εργαζομένων που υπάρχουν μέσα στην επιχείρηση σχετικά με την 
πρόθεση του να χρησιμοποιήσει εργαζομένους με μερική απασχόληση και/ή 
έκτακτους εργαζομένους· 
ότι η προσφυγή στην έκτακτη εργασία πρέπει συστηματικά να αιτιολογείται 
ώστε να εξασφαλίζεται ένα κατάλληλο επίπεδο προστασίας της σταθερής 
απασχόλησης· 
ότι οι εργαζόμενοι που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της παρούσας 
οδηγίας πρέπει να ενημερώνονται έγκαιρα από τις ενδιαφερόμενες 
επιχειρήσεις όταν αυτές προσλαμβάνουν εργαζομένους με πλήρη απασχόληση 
και με σχέση εργασίας αορίστου χρόνου· 
ότι οι προσωρινά εργαζόμενοι με διαμεσολάβηση τρίτου δεν πρέπει να 
στερούνται της δυνατότητας να προσλαμβάνονται από την επιχείρηση 
χρήστη· 
ότι πρέπει να θεσπιστούν τα κατάλληλα εθνικά μέτρα ώστε να τηρούνται σε 
κάθε περίπτωση οι συμβατικές υποχρεώσεις της επιχείρησης που 
διαμεσολαβεί όσον αφορά τον προσωρινά εργαζόμενο στην περίπτωση που η 
επιχείρηση διαμεσολάβησης δεν μπορεί να τις τηρήσει· 
ότι οι εποχιακοί εργαζόμενοι πρέπει να απολαμβάνουν ισότητα 
μεταχείρισης σε σχέση με τους άλλους μισθωτούς ενώ παράλληλα λαμβάνεται 
υπόψη η ειδική φύση της εργασίας τους· 
ότι στην πράξη είναι δύσκολο να εφαρμοστούν οι αρχές που προαναφέρθηκαν 
στις σχέσεις εργασίας των οποίων η εβδομαδιαία διάρκεια είναι σημαντικά 
κατώτερη από τη νόμιμη μέση διάρκεια εργασίας, τη συνήθη ή που έχει 
συμφωνηθεί με συλλογική σύμβαση· 
ότι στον τίτλο 1 σημείο 7 του Κοινοτικού Χάρτη των Θεμελιωδών 
Κοινωνικών Δικαιωμάτων των Εργαζομένων προβλέπεται ότι "η δημιουργία 
της εσωτερικής αγοράς πρέπει να οδηγήσει σε βελτίωση των συνθηκών 
διαβίωσης και εργασίας των εργαζομένων στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Η 
διαδικασία αυτή θα επιτευχθεί με την προσέγγιση προς το καλύτερο των εν 
λόγω συνθηκών ιδίως όσον αφορά τη διάρκεια και τη διευθέτηση του χρόνου 
εργασίας και τις μορφές εργασίας εκτός της εργασίας αορίστου χρόνου 
όπως η εργασία ορισμένου χρόνου, η εργασία με μερική απασχόληση, η 
προσωρινή εργασία και η εποχιακή εργασία"· 
ΕΞΕυΠΣΕ ΊΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΑΗΠΑ: 
ΗΛ 
Αρθρο 1 
1. Η παρούσα οδηγία αφορά τις εξής σχέσεις εργασίας: 
α) τις σχέσεις εργασίας με μερική απασχόληση που συνεπάγονται 
ωράριο κατώτερο από το νόμιμο ωράριο είτε πρόκειται για το 
ωράριο που έχει συμφωνηθεί με συλλογική σύμβαση είτε για το 
σύνηθες ωράριο· 
β) τις σχέσεις έκτακτης εργασίας με τη μορφή: 
εργασίας που διέπεται από σύμβαση ορισμένου χρόνου -
συμπεριλαμβανομένης της εποχιακής εργασίας - που έχει 
συναφθεί απευθείας μεταξύ του εργοδότη και του μισθωτού, 
όπου η λήξη της σύμβασης καθορίζεται από αντικειμενικούς 
όρους όπως: εκπνοή μιας συγκεκριμένης προθεσμίας, 
ολοκλήρωση ενός συγκεκριμένου έργου ή έλευση ενός 
συγκεκριμένου γεγονότος· 
προσωρινή εργασία με διαμεσολάβηση τρίτου, που καλύπτει 
κάθε σχέση μεταξύ της επιχείρησης που διαμεσολαβεί η οποία 
είναι ο εργοδότης και του εργαζομένου ο οποίος δεν έχει 
συνάψει καμία σύμβαση με την επιχείρηση μέσα στην οποία 
ασκεί τη δραστηριότητα του· 
2. Η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται στους μισθωτούς των δημόσιων και 
ιδιωτικών επιχειρήσεων. 
3. Οι διατάξεις της παρούσας οδηγίας δεν εφαρμόζονται στους 
μισθωτούς των οποίων η εβδομαδιαία διάρκεια εργασίας είναι 
κατώτερη από 8 ώρες κατά μέσο όρο. 
Άρθρο 3 
1. Οι εργαζόμενοι που καλύπτονται από σχέση εργασίας με μερική 
απασχόληση και/ή ορισμένου χρόνου πρέπει να μπορούν να 
συμμετέχουν στις ενέργειες επαγγελματικής κατάρτισης που 
εφαρμόζει η επιχείρηση κάτω από συνθήκες ανάλογες με εκείνες 
που αφορούν τους εργαζομένους πλήρους απασχόλησης και αορίστου 
χρόνου, λαμβανομένων υπόψη της διάρκειας της εργασίας και της 
φύσης των καθηκόντων. 
2. Οι εργαζόμενοι που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της παρούσας 
οδηγίας πρέπει να λαμβάνονται υπόψη ισότιμα με τους άλλους 
μισθωτούς (και αναλογικά με τη διάρκεια του χρόνου εργασίας 
τους), για τον υπολογισμό του ορίου πέραν του οποίου απαιτείται 
από τις εθνικές διατάξεις η συγκρότηση αντιπροσωπευτικών φορέων 
των εργαζομένων μέσα στην επιχείρηση. 
3. Οταν ο εργοδότης προτίθεται να χρησιμοποιήσει τους εργαζομένους 
που καλύπτονται από την παρούσα οδηγία, υποχρεούται να 
πληροφορήσει έγκαιρα τους αντιπροσωπευτικούς φορείς των 
εργαζομένων που υπάρχουν μέσα στην επιχείρηση. 
Μέσα στις επιχειρήσεις με περισσότερους από 1000 μισθωτούς 
συντάσσεται τακτικά μια έκθεση σχετικά με αυτό το είδος 
απασχόλησης σε σχέση με την εξέλιξη του συνόλου του εργατικού 
δυναμικού. 
4. Ο εργοδότης υποχρεούται να αναφέρει στη σύμβαση έκτακτης 
εργασίας το λόγο για τον οποίο προσφεύγει σ'αυτό το είδος 
εργασιακής σχέσης. 
Αρθρο S 
Οι εργαζόμενοι που καλύπτονται από την παρούσα οδηγία δικαιούνται να 
έχουν την ίδια μεταχείριση όπως οι εργαζόμενοι πλήρους απασχόλησης και 
αορίστου χρόνου για ό,τι αφορά τις παροχές σε είδος και σε )^ρτρα που 
καταβάλλονται σύμφωνα με το σύστημα κοινωνικής πρόνοιας ή σύμφωνα με 
ένα μη ανταποδοτικό οιύστημα κοινωνικής ασφάλισης. 
Αρθρο 4 
Στους εργαζομένους που καλύπτει η παρούσα οδηγία δίνονται οι ίδιες 
κοινωνικές υπηρεσίες που κανονικά τίθενται στη διάθεση των άλλων 
μισθωτών μέσα στην επιχείρηση. 
Άρθρο 5 
Όταν οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις προσλαμβάνουν εργαζομένους πλτρους 
απασχόλησης για αόριστο χρόνο, πληροφορούν έγκαιρα τους εργαζομένους 
που καλύπτει η παρούσα οδηγία ώστε να μπορέσουν αυτοί ενδεχομένως να 
υποβάλουν αίτηση πρόσληψης. 
Αρθρο 6 
Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα κατάλληλα μέτρα ώστε οι όροι που απαγορεύουν 
ή παρεμποδίζουν τη σύναψη σύμβασης εργασίας μεταξύ της επιχείρησης 
χρήστη και του προσωρινά εργαζόμενου με διαμεσολάβηση τρίτου να είναι 
αυτοδικαίως άκυροι ή να μπορεί να κηρυχθούν άκυροι. 
Άρθρο 7 
Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα κατάλληλα μέτρα ώστε να εξασφαλιστεί ότι οι 
συμβατικές υποχρεώσεις της επιχείρησης προοίφΐνής εργασίας που 
διαμεσολαβεί όσον αφορά τον προσωρινό της υπάλληλο εκπληρώνονται κυρίως 
όσον αφορά την καταβολή των μισθών και των εισφορών κοινωνικής 
ασφάλισης, όταν η επιχείρηση βρίσκεται σε σχετική αδυναμία. 
Άρθρο 6 
II οδηγία αυτή εφαρμόζεται στους εποχιακούς εργαζομένους οιο μέτρο που 
τα ειδικά χαρακτηριστικά αυτού του είδους εργασίας το επιτρέπουν. 
Άρθρο 9 
Αυτή η οδηγία δεν θίγει το δικαίωμα των κρατών μελών να εφαρμόζουν ή να 
εκδίδουν νομοθετικές, κανονιστικές ή διοικητικές διατάξεις πιο ευνοϊκές 
για τους μισθωτούς. 
HH 
Άρθρο 1Q 
Τα κράτη μέλη εκδίδουν τις νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές 
διατάξεις που είναι αναγκαίες για να συμμορφωθούν με την παρούσα οδηγία 
έως τις 31 Δεκεμβρίου 19Θ2 το αργότερο. Πληροφορούν αμέσως την Επιτροπή 
σχετικά. 
Οι διατάξεις που θεσπίζονται δυνάμει του πρώτου εδαφίου παραπέμπουν 
ρητά στην παρούσα οδηγία. 
Άρθρο 11 
Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη. 
Βρυξέλλες, 
Για το Συμβούλιο 
Ο Πρόεδρος 
A-j 
Πρόταση 
ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ §ΥΝ_280 
σχετικά με ορισμένες σχέσεις εργασίας όσον αφορά τις 
στρεβλώσεις του ανταγωνισμού 
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ, 
έχοντας υπόψη: 
τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας και 
κυρίως το άρθρο 100 Α, 
την πρόταση της Επιτροπής, 
σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 
τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, 
Εκτιμώντας: 
ότι πρέπει να θεσπιστούν τα μέτρα που προορίζονται να καθιερώσουν την 
εσωτερική αγορά προοδευτικά κατά τη διάρκεια μιας περιόδου που λήγει 
στις 31 Δεκεμβρίου 1992 και ότι η ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς 
απαιτεί μεταξύ άλλων την κατάργηση των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού, 
ενώ παράλληλα θα ευνοείται η οικονομική και κοινωνική συνοχή της 
Κοινότητας· 
ότι η κίνηση σχετικά με τις νέες προσλήψεις δείχνει μια έντονη αύξηση 
των σχέσεων εργασίας που αφορούν μερική και/ή έκτακτη απασχόληση· ότι 
το φαινόμενο αυτό είναι θετικό στο μέτρο που ανταποκρίνεται στις 
ανάγκες ευκαμψίας της οικονομίας και κυρίως των επιχειρήσεων μέσα σε 
ένα πλαίσιο δημιουργίας θέσεων απασχόλησης που είναι μια προτεραιότητα 
κατά την πραγματοποίηση της εσωτερικής αγοράς καθώς και στις επιθυμίες 
ορισμένων εργαζομένων· ότι δεν μπορεί λοιπόν να πρόκειται για 
αμφισβήτηση της ανάγκης αυτών των ειδικών μορφών εργασίας· 
ότι οι νομοθετικές, κανονιστικές, διοικητικές και συμβατικές διατάξεις 
που διέπουν αυτές τις σχέσεις εργασίας ποικίλουν πολύ από το ένα κράτος 
μέλος στο άλλο· 
ότι μια τέτοια κατάσταση αυξάνει τους κινδύνους για στρεβλώσεις 
ανταγωνισμού που προκύπτουν από ορισμένες διαφορές σχετικά με τη 
μεταχείριση μεταξύ των επιχειρήσεων στα κράτη μέλη· 
ότι αυτοί οι κίνδυνοι για στρεβλώσεις ανταγωνισμού είναι ιδιαίτερα 
υψηλοί μέσα στις μεθοριακές ζώνες· 
ότι η ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων μπορεί να επηρεαστεί απ'αυτό· 
ότι τα κράτη μέλη έχουν τη δυνατότητα να αφήσουν κατ'αρχάς, στους 
κοινωνικούς εταίρους τη φροντίδα να πραγματοποιήσουν τους στόχους που 
καθορίζονται μέσα στην παρούσα οδηγία και ότι είναι δικαίωμα τους 
σ'αυτή την περίπτωση να θέσουν σε ισχύ τις αναγκαίες διατάξεις για να 
εξασφαλίσουν τη γ€νική της εφαρμογή· 
Kb 
ότι για τον καθορισμό των αποδοχών υπεύθυνα είναι τα κράτη μέλη γιατί 
πρέπει να τηρηθεί η αυτονομία όσον αφορά τις διαπραγματεύσεις μεταξύ 
των κοινωνικών εταίρων· 
ότι οι ανισότητες μεταχείρισης αφορούν κυρίως τομείς όπως τα έμμεσα 
κόστη που προέρχονται από την κοινωνική προστασία, τα έμμεσα κόστη για 
τις παροχές που καταβάλλονται στους εργαζομένους σε χρήμα ή σε είδος, 
τα έμμεσα κόστη μισθοδοσίας που συνδέονται με τη διάρκεια της σύμβασης 
και κυρίως οι κανόνες που συνδέονται με την αρχαιότητα, όπως το 
δικαίωμα για την κανονική άδεια καθώς και το δικαίωμα για τα επιδόματα 
αρχαιότητας καθώς και για την καταβολή αποζημίωσης λόγω απόλυσης· 
ότι τέλος λόγω των αποκλίσεων που έχουν διαπιστωθεί, είναι απαραίτητη 
μια προσέγγιση των σχετικών εθνικών διατάξεων ώστε να απαλειφθούν οι 
ανισότητες που είναι πηγές στρεβλώσεων του ανταγωνισμού· 
ότι πάντως η προσέγγιση των εθνικών διατάξεων δεν είναι πρέπουσα στην 
περίπτωση των σχέσεων εργασίας των οποίων η εβδομαδιαία διάρκεια είναι 
σημαντικά κατώτερη από τη μέση νόμιμη διάρκεια εργασίας, τη συνήθη ή 
που έχει συμφωνηθεί με συλλογική σύμβαση· 
ότι όσον αφορά την ανανέωση της σύμβασης έκτακτης εργασίας για μια 
συγκεκριμένη θέση εργασίας και όσον αφορά τη συνολική διάρκεια που 
καλύπτουν οι διαδοχικές συμβάσεις, διαπιστώνουμε ότι υπάρχουν 
αποκλίσεις στις νομοθεσίες των κρατών μελών όπου προβλέπονται ανάλογα 
με την περίπτωση, ανανεώσεις της σύμβασης έως 12 μήνες, 24 μήνες, 36 
μήνες ή αορίστου χρόνου· ή όπου η διάρκεια της σύμβασης που (τυνάπτεται 
από τις επιχειρήσεις που διαμεσολαβούν για την προσωρινή εργασία 
ορίζεται σε 3 μήνες, 24 μήνες, και ακόμη με πιθανή ανανέωση ή ακόμη 
αορίστου χρόνου· 
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΊΑ: 
Άρθρο 1 
1. Η παρούσα οδηγία αφορά τις εξής σχέσεις εργασίας: 
α) τις σχέσεις εργασίας με μερική απασχόληση που συνεπάγονται 
ωράριο κατώτερο από το νόμιμο ωράριο, το σύνηθες ή το οποίο 
έχει συμφωνηθεί με συλλογική σύμβαση· 
β) τις σχέσεις έκτακτης εργασίας με τη νορφη: 
εργασίας που διέπεται από σύμβαση ορισμένου χρόνου -
συμπεριλαμβανομένης της εποχιακής εργασίας - η οποία 
συνάπτεται απευθείας μεταξύ του εργοδότη και του μισθωτού, 
όπου η λήξη της σύμβασης καθορίζεται από αντικειμενικές 
συνθήκες όπως: εκπνοή μιας συγκεκριμένης προθεσμίας, 
ολοκλήρωση ενός συγκεκριμένου έργου ή έλευση ενός 
συγκεκριμένου γεγονότος· 
προσωρινής εργασίας με διαμεσολάβηση τρίτου, που καλύπτει 
κάθε σχέση μεταξύ της επιχείρησης που διαμεσολαβεί η οποία 
είναι ο εργοδότης και του εργαζομένου, ενώ ο τελευταίος 
αυτός δεν έχει συνάψει καμία σύμβαση με την επιχείρηση μέσα 
στην οποία ασκεί τη δραστηριότητα του. 
Ht 
2. H παρούσα οδηγία εφαρμόζεται στους μισθωτούς των δημόσιων και 
ιδιωτικών επιχειρήσεων. 
3. Οι διατάξεις της παρούσας οδηγίας δεν εφαρμόζονται στους μισθωτούς 
των οποίων η εβδομαδιαία διάρκεια εργασίας είναι κατώτερη από 8 
ώρες κατά μέσο όρο. 
Ttt κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα ώστε στους εργαζόμενους που 
καλύπτονται από την παρούσα οδηγία να παρέχεται, σε σχέση με τους 
εργαζομένους πλήρους απασχόλησης και αορίστου χρόνου, κοινωνική 
προστασία σύμφωνα με τα νόμιμα και επαγγελματικά συστήματα κοινωνικής 
ασφάλισης, η οποία πρέπει να στηρίζεται στην ίδια βάση και στα ίδια 
κριτήρια, λαμβανομένης υπόψη της διάρκειας της εργασίας, και/ή της 
αμοιβής. 
Άρ3ρο_£ 
Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα ώστε στους εργαζομένους με 
μερική απασχόληση να παρέχονται τα ίδια δικαιώματα όσον αφορά την 
κανονική άδεια, την αποζημίωση λόγω απόλυσης καθώς και τα επιδόματα 
αρχαιότητας, σε σχέση με τους μισθωτούς πλήρους απασχόλησης, αναλογικά 
με τη συνολική διάρκεια των ωρών που έχουν εργαστεί. 
Apâpo_£ 
Όσον αφορά την έκτακτη εργασία, τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία 
μέτρα: 
α) ώστε οι εθνικές νομοθεσίες να προβλέπουν ένα όριο για την ανανέωση 
των σχέσεων έκτακτης εργασίας για μια συγκεκριμένη θέση με διάρκεια 
κατώτερη ή ίση από 12 μήνες, με τρόπο ώστε το σύνολο των περιόδων 
απασχόλησης να μην υπερβαίνει τους 36 μήνες· 
β) ώστε να προβλέπεται ένας τρόπος δίκαιης αποζημίωσης σε περίπτωση μη 
δικαιολογημένης διακοπής της εργασιακής σχέσης πριν από την 
προθεσμία που έχει καθοριστεί. 
Άρθρο g 
Οι διατάξεις της παρούσας οδηγίας εφαρμόζονται στους εποχιακούς 
εργαζομένους στο μέτρο που τα ειδικά χαρακτηριστικά αυτού του είδους 
εργασίας το επιτρέπουν. 
Apâpo_£ 
Τα κράτη μέλη πρέπει να συμμορφωθούν με την παρούσα οδηγία ως τις 31 
Δεκεμβρίου 1992 το αργότερο, θέτοντας σε ισχύ τις αναγκαίες 
νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις ή εξασφαλίζοντας 
ότι οι κοινωνικοί εταίροι εφαρμόζουν τις αναγκαίες διατάξεις μέσω 
συμφωνιών, χωρίς τα κράτη μέλη να απαλλάσσονται από ,· υποχρέωση να 
επιτύχουν τα αποτελέσματα που επιδιώκει η παρούσα c^n^U: Tu χράτη μέλη 
ΐντιμερώνουν αμέσως την Επιτροπή σχετικά με κάθε μ^ιρο .υ λαμβάνουν 
για το σκοπό αυτό. 
Hi 
Οι διατάξεις που θεσπίζονται δυνάμει του πρώτου εδαφίου παραπέμπουν 
ρητά στην παρούσα οδηγία. 
Άρθρο 7 
Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη. 
Βρυξέλλες, 
Για το Συμβούλιο 
Ο Πρόεδρος 
~jn -j-
ΤΙρόταση SYH.281 
CflHTIAX TOY ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 
για τη συμπλήρωση των μέτρων που αποσκοπούν στο να προαγάγουν τη 
βελτίωση της ασφάλειας και της υγείας των εκτάκτων εργαζομένων 
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ, 
έχοντας υπόψη: 
τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας και 
ιδίως το άρθρο 118 Α, 
την πρόταση της Επιτροπής, 
σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 
τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, 
ότι η προσφυγή σε μορφές εργασίας όπως η έκτακτη εργασία, έχει αυξηθεί 
σημαντικά· 
ότι πρέπει να καταβάλλεται ειδική προσοχή ώστε στους εν λόγω 
εργαζόμενους να δίνεται η κατάλληλη επαγγελματική κατάρτιση όσον αφορά 
τους επαγγελματικούς κινδύνους που είναι ειδικοί για την ενδιαφερόμενη 
επιχείρηση· 
ότι από τα αποτελέσματα ερευνών προκύπτει ότι γενικά οι έκτακτοι 
εργαζόμενοι είναι πιο εκτεθειμένοι σε κίνδυνο ατυχήματος εργατικού 
ατυχήματος και επαγγελματικής ασθένειας από ό,τι οι άλλοι μισθωτοί· 
ότι οι οδηγίες στον τομέα της υγείας και της ασφάλειας και ιδίως η 
οδηγία 89/391/ECK του Συμβουλίου (1) περιέχουν διάφορες διατάξεις που 
προορίζονται να βελτιώσουν την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων 
γενικά· ότι πρέπει εξάλλου να καλυφθεί η ειδική κατάσταση των έκτακτων 
εργαζομένων· 
ότι ορισμένες εργασίες έχουν ανάγκη από ειδική ιατρική επιτήρηση που να 
εκτείνεται σε μία μεγάλη περίοδο και ότι συνεπώς πρέπει νσ. απαγορευτούν 
αυτές στους έκτακτους εργαζομένους εκτός από ειδικές περιπτώσεις, και 
οι ev λόγω εργαζόμενοι πρέπει τότε να επιτηρούνται ιατρικώς πέρα από 
την περίοδο λήξης της σύμβασης τους· 
ότι για να εξασφαλιστεί ένα καλύτερο επίπεδο προστασίας, η πληροφόρηση 
και η επαγγελματική κατάρτιση πρέπει να επιτρέπουν στους έκτακτους 
εργαζομένους (καθώς και στους εκπροσώπους των εργαζομένων μέσα στην 
επιχείρηση) να γνωρίζουν και να εκτιμούν τους κινδύνους για την 
ασφάλεια και την υγεία τους οποίους διατρέχουν κατά την εργασία καθώς 
και τα προληπτικά μέτρα που απαιτούνται για να μειωθούν ή να 
εξαφανιστούν αυτοί οι κίνδυνοι· 
(1) ΕΕ αριθ. L 183, 29.07.1969, σ. 1. 
-DO· 
ότι όποια και να είναι η σχέση εργασίας του έκτακτου εργαζομένου, 
υπεύθυνος για την εφαρμογή των κανόνων σχετικά μ2 την υγεία και την 
ασφάλεια πρέπει να είναι ο εργοδότης- χρήστης· 
ότι η παρούσα οδηγία αποτελεί συγκεκριμένο στοιχείο στο πλαίσιο της 
πραγματοποίησης της κοινωνικής διάστασης της εσωτερικής αγοράς· 
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΊΑ: 
Η παρούσα οδηγία αφορά τις σχέσεις έκτακτης εργασίας με τη μορφή: 
α) εργασίας που διέπεται από σύμβαση ορισμένου χρόνου 
συμπεριλαμβανομένης της εποχιακής εργασίας - η οποία συνάπτεται 
απευθείας μεταξύ του εργοδότη και του μισθωτού, όπου η λήξη της 
σύμβασης καθορίζεται από αντικειμενικές συνθήκες όπως: εκπνοή μιας 
συγκεκριμένης προθεσμίας, ολοκλήρωση ενός συγκεκριμένου έργου ή 
έλευση ενός συγκεκριμένου γεγονότος· 
β) προσωρινής εργασίας με διαμεσολάβηση τρίτου, που καλύπτει κάθε 
σχέση μεταξύ της επιχείρησης που διαμεσολαβεί η οποία είναι ο 
εργοδότης και του εργαζομένου, ενώ ο τελευταίος αυτός δεν έχει 
συνάψει καμία σύμβαση με την επιχείρηση μέσα στην οποία ασκεί τη 
δραστηριότητα του. 
Άρθρο 2 
0 σκοπός της παρούσας οδηγίας είναι να εξασφαλιστεί ότι για όλη τη 
διάρκεια της εργασίας που εκτελείται σε μια επιχείρηση και/ή 
εγκατάσταση-χρήστη, στον έκτακτο εργαζόμενο παρέχονται όσον αφορά την 
υγεία και την ασφάλεια κατά την εργασία, οι ίδιες συνθήκες οι οποίες 
δίνονται στους άλλους εργαζομένους αυτής της επιχείρησης και/ή 
εγκατάστασης-χρήστη, λαμβανομένων υπόψη των ειδικών καταστάσεων. 
Οι διατάξεις της οδηγίας 89/391/ECK καθώς και οι ειδικές οδηγίες 
σύμφωνα με το άρθρο 16 παράγραφος 1 της οδηγίας 89/391/ECK εφαρμόζονται 
πλήρως για το σύνολο του τομέα που αναφέρεται στην παράγραφο 1, με 
επιφύλαξη των πιο δεσμευτικών και/ή πιο ειδικών διατάξεων που 
περιέχονται μέσα στην παρούσα οδηγία. 
Άρθρο 3 
Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι στη σύμβαση απόσπασης που συνδέει το 
χρήστη με την επιχείρηση διαμεσολάβησης για προσωρινή εργασία, 
διευκρινίζονται τα απαιτούμενα επαγγελματικά προσόντα, ο τόπος 
εργασίας, το ωράριο, τα ειδικά χαρακτηριστικά της θέσης εργασίας που 
πρέπει να καλυφθεί και κυρίως αν αυτή η θέση εργασίας εμπίπτει στην 
κατηγορία των μεγάλων κινδύνων όπως αυτοί καθορίζονται από την εθνική 
νομοθεσία. 
Το σύνολο αυτών των στοιχείων διαβιβάζονται στους ενδιαφερόμενους 
εργαζομένους. 
Άρθρο 4 
Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι, με επιφύλαξη της ευθύνης της 
επιχείρησης που διαμεσολαβεί για προσωρινή εργασία, η επιχείρηση και/ή 
η εγκατάσταση-χρήστες είναι για όλη τη διάρκεια της απόσπασης, 
υπεύθυνες για τις συνθήκες εκτέλεσης της εργασίας που εφαρμόζονται κατά 
την εργασία. 
Για την εφαρμογή του προηγούμενου εδαφίου, οι συνθήκες εκτέλεσης 
εργασίας περιλαμβάνουν μόνο τις συνθήκες που συνδέονται με την 
ασφάλεια, την υγεία και την υγιεινή κατά την εργασία. 
Άρθρο g 
Τα κράτη μέλη φροντίζουν ώστε πριν ένας έκτακτος εργαζόμενος αναλάβει 
οποιαδήποτε εργασία η οποία απαιτεί είτε ειδικά επαγγελματικά προσόντα 
ή ικανότητες είτε ειδική ιατρική επιτήρηση, αυτός να ενημερώνεται από 
τον εργοοοτη-χρήστη για τους κινδύνους που διατρέχει και να του 
παρέχεται αν είναι απαραίτητο, μια ειδική επαγγελματική κατάρτιση. 
'Αρθρο 6 
Τα κράτη μέλη φροντίζουν ώστε να μη χρησιμοποιούνται οι έκτακτοι 
εργαζόμενοι για τις εργασίες που απαιτούν ειδική ιατρική επιτήρηση σε 
μια μεγάλη χρονική περίοδο. Με επιφύλαξη όσων προαναφέρθηκαν και για 
ορισμένες εξαιρετικές περιπτώσεις που είναι το αντικείμενο ιατρικής 
επιτήρησης σε μια μεγάλη χρονική περίοδο, είναι δυνατόν να 
χρησιμοποιηθούν έκτακτοι εργαζόμενοι· στην περίπτωση αυτή τα κράτη μέλη 
φροντίζουν ώστε οι εργαζόμενοι αυτοί να επιτηρούνται από γιατρό πέρα 
από την περίοδο λήξης της στ/μβασής τους. 
Άρθρο 7 
1. Τα κράτη μέλη θέτουν σε ισχύ τις αναγκαίες νομοθετικές, 
κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις για να συμμορφωθούν με την 
παρούσα οδηγία έως τις 31 Δεκεμβρίου 1992 το αργότερο. Πλτροφορούν 
αμέσως την Επιτροπή σχετικά. 
Οι διατάξεις που θεσπίζονται δυνάμει του πρώτου εδαφίου παραπέμπουν 
ρητά στην παρούσα οδηγία. 
2. Τα κράτη μέλη διαβιβάζουν στην Επιτροπή το κείμενο των διατάξεων 
εσωτερικού δικαίου που έχουν ήδη εκδόσει ή που εκδίδουν όσον αφορά 
τον τομέα που διέπεται από την παρούσα οδηγία. 
Άρθρο 8 
Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη. 
Βρυξέλλες, 
Για το Συμβούλιο 
0 Πρόεδρος 

ISSN 0254-1483 
COM(90)228 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR os 
Apt«. καταλόγου : CB-CO-90-378-GR-C 
ISBN 92-77-62821-9 
ΤΙΜΗ ΠΩΛΗΣΗΣ μέχρι 30 σελίδες; 3,50ECU για κάΰε 10 επιπλέον σελίδες: 1,25 ECU 
Υπηρεσία Επισήαων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
1^-2985 Luxembourg