EL    EL  ΕΠΙΤΡΟΠΗ  ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ  ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ  
Βρυξέλλες , 10.11.2004 
COM(2004) 748 τελικό  
  
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ  ΤΗΣ  ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ   
ΠΡΟΣ  ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ , ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ  ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ,  
ΤΗΝ  ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ  ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ  ΚΑΙ  ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ  ΕΠΙΤΡΟΠΗ ,  
ΤΗΝ  ΕΠΙΤΡΟΠΗ  ΤΩΝ  ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ   
ΚΑΙ  ΤΗΝ  ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ  ΚΕΝΤΡΙΚΗ  ΤΡΑΠΕΖΑ  
Πρώτη  έκθεση  σχετικά  µε τις πρακτικές  προετοι µασίες  για την µελλοντική  διεύρυνση  
της ζώνης  του ευρώ  
    
{SEC(2004) 1383}
 
EL 2   EL 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ  
Η εισαγωγή  του ενιαίου  νοµίσµατος θα αποτελέσει  ορόση µο για όλα τα µελλοντικά  µέλη της 
ζώνης  του ευρώ  ακριβώς  όπως  απετέλεσε  ορόση µο για τις χώρες  της τωρινής  ζώνης  του 
ευρώ . Τα νέα κράτη  µέλη εντάχθηκαν  στην  Ευρωπαϊκή  Ένωση  ως «κράτη  µέλη µε 
παρέκκλιση »1 δυνά µει του άρθρου  4 της συνθήκης  προσχώρησης . Η υιοθέτηση  του ενιαίου  
νοµίσµατος αποτελεί  µέρος των απαιτήσεων  που θέτει  η Συνθήκη  και ως αποτέλεσ µα οι 
χώρες  αυτές  θα προβούν  στην  εισαγωγή  του ευρώ  µόλις εκπληρώσουν  τις απαραίτητες  
προϋποθέσεις . Πολλά  από τα νεοενταχθέντα  κράτη  µέλη έχουν  δείξει  ότι θα ήθελαν  να 
εισέλθουν  στη ζώνη  του ευρώ  το συντο µότερο  δυνατό  και στο πλαίσιο  αυτό  καταβάλλουν  
προσπάθειες  ώστε  να συµµορφωθούν  µε τις προϋποθέσεις  ένταξης  σε αυτήν  και ιδίως  τα 
κριτήρια  σύγκλισης  του Μάαστριχτ  σκοπός  των οποίων  είναι  να εξασφαλιστεί  µια 
διατηρήσι µη οικονο µική σύγκλιση  όλων  των µελλοντικών  µελών  της ζώνης  του ευρώ . Οι 
προετοι µασίες  για την εισαγωγή  του ευρώ  στην  πράξη  απαίτησαν  περίπου  έξι έτη στις χώρες  
που ανήκουν  σήµερα στη ζώνη  του ευρώ . Για τον λόγο  αυτόν  τα νέα κράτη  µέλη πρέπει  να 
αρχίσουν  να προπαρασκευάζονται  από τώρα  ώστε  να είναι  έτοιµα εγκαίρως  και να 
εξασφαλίσουν  την οµαλή µετάβαση  στο ευρώ  
1.1 ∆ιαδοχικές  φάσεις  που οδηγούν  στην  υιοθέτηση  του ευρώ  
Ο βαθµός στον  οποίο  οι διάφορες  χώρες  ανταποκρίνονται  στις απαιτήσεις  που θεσπίζει  η 
Συνθήκη  προκει µένου να τους επιτραπεί  να υιοθετήσουν  το ευρώ , αξιολογείται  από την 
Επιτροπή  και την ΕΚΤ  στις τακτικές  εκθέσεις  σύγκλισης  τις οποίες  καταρτίζουν2. Το άρθρο  
122 παράγραφος  2 της Συνθήκης  ορίζει  ότι το Συµβούλιο , µετά από πρόταση  της Επιτροπής , 
αποφασίζει  ποια από τα κράτη  µέλη µε παρέκκλιση  πληρούν  τις αναγκαίες  προϋποθέσεις  και 
καταργεί  τις παρεκκλίσεις  για τα συγκεκρι µένα κράτη  µέλη. Εκτός  αυτού , το Συµβούλιο  
αποφασίζει  την ηµεροµηνία κατά  την οποία  τα υπόψη  κράτη  µέλη θα ενταχθούν  στη ζώνη  
του ευρώ  και καθορίζει  την σταθερή  και αµετάκλητη  ισοτι µία µετατροπής  του εθνικού  
νοµίσµατος της εκάστοτε  χώρας  σε ευρώ . Κατά  την ηµεροµηνία της υιοθέτησης  του ευρώ  
τίθεται  σε ισχύ η ισοτι µία µετατροπής , το πρώην  εθνικό  νόµισµα της χώρας  παύει  να 
υφίσταται  και η ευθύνη  για θέµατα νοµισµατικής  πολιτικής  µεταβιβάζεται  στην  ΕΚΤ . Αυτό  
συνέβη  την 1η Ιανουαρίου  1999 σε σχέση  µε τις πρώτες  ένδεκα  χώρες  που εντάχθηκαν  στη 
ζώνη  του ευρώ , καθώς  και την 1η Ιανουαρίου  2001 σε σχέση  µε την Ελλάδα .  
Για πρακτικούς  και υλικοτεχνικούς  λόγους , οι τωρινές  χώρες  της ζώνης  του ευρώ  εφάρ µοσαν  
µια µεταβατική  περίοδο  τριών  ετών  (ένα µόνον  έτος στην  περίπτωση  της Ελλάδας ) από την 
εισαγωγή  του ευρώ  ως νοµισµατική  µονάδα  (το 1999 για ένδεκα  χώρες  και το 2001 για την 
Ελλάδα ) µέχρι την εισαγωγή  του ευρώ  σε µετρητά . Η κυριότερη  εναλλακτική  δυνατότητα  
είναι  το λεγόµενο σενάριο  «big bang» σύµφωνα  µε το οποίο  η ένταξη  στη ζώνη  του ευρώ  
                                                 
1 Όσον  αφορά  την υιοθέτηση  του ευρώ , η ∆ανία  και το Ηνωµένο Βασίλειο  τελούν  υπό ειδικό  καθεστώς  
απαλλαγής . Τα δέκα  νέα κράτη  µέλη και η Σουηδία  είναι  κράτη  µέλη µε παρέκκλιση . Το δηµοψήφισ µα 
που πραγ µατοποιήθηκε  στη Σουηδία  στις 14 Σεπτε µβρίου  2003, έδειξε  ότι η πλειοψηφία  του 
πληθυσ µού δεν ήταν  υπέρ  της ένταξης  στη ζώνη  του ευρώ . 
2 Οι πλέον  πρόσφατες  εκθέσεις  σύγκλισης  εκδόθηκαν  στις 20 Οκτωβρίου  2004 και καταλήγουν  στο 
συµπέρασ µα ότι κανένα  από τα ένδεκα  κράτη  µέλη µε παρέκκλιση  δεν πληροί  προς  το παρόν  όλα τα 
αναγκαία  κριτήρια  (διατηρήσι µα δηµόσια οικονο µικά, σταθερότητα  τιµών, συναλλαγ µατική  
σταθερότητα  καθ’ όλο το απαιτού µενο χρονικό  διάστη µα, επίπεδα  µακροπρόθεσ µων επιτοκίων ). 
Λαµβάνοντας  υπόψη  τα συµπεράσ µατα της έκθεσης  για τη σύγκλιση , η Επιτροπή  αποφάσισε  να µην 
υποβάλει  πρόταση  κατάργησης  των παρεκκλίσεων . 
 
EL 3   EL συµπίπτει  µε την θέση  σε κυκλοφορία  των τραπεζογρα µµατίων  και των κερµάτων  ευρώ . Η 
προσέγγιση  αυτή  παρουσιάζει  διάφορα  πλεονεκτή µατα, ιδίως  τώρα  που τα τραπεζογρα µµάτια 
και τα κέρµατα ευρώ  βρίσκονται  ήδη σε κυκλοφορία . Το κυριότερο  µειονέκτη µα της λύσης  
αυτής  είναι  ότι µειώνεται  η περίοδος  που έχουν  στη διάθεσή  τους ο δηµόσιος  και ο ιδιωτικός  
τοµέας και γενικότερα  οι πολίτες , προκει µένου να προετοι µαστούν  για την αλλαγή  
νοµίσµατος. Η εισαγωγή  των τραπεζογρα µµατίων  και κερµάτων  ευρώ  ακολουθείται  από µια 
περίοδο  διπλής  κυκλοφορίας  κατά  την οποία  νόµιµο χρήµα αποτελούν  τα τραπεζογρα µµάτια 
και κέρµατα τόσο  σε ευρώ  όσο και στο εθνικό  νόµισµα. Η διάρκεια  της περιόδου  διπλής  
κυκλοφορίας  αποφασίζεται , κατά  κανόνα , σε εθνικό  επίπεδο  µολονότι  συνήθως  είναι  σχετικά  
σύντο µη, το πολύ  δύο µήνες. 
1.2 Σκοπός  της παρούσας  έκθεσης  
Η επιτυχής  ένταξη  στη ζώνη  του ευρώ  δεν απαιτεί  µόνον  συµµόρφωση  µε τις απαιτήσεις  της 
Συνθήκης  αλλά  και προσεκτικά  προγρα µµατισµένες και εκτενείς  πρακτικές  προετοι µασίες  
που αφορούν  τόσο  τον δηµόσιο όσο και τον ιδιωτικό  τοµέα, καθώς  και το ευρύτερο  κοινό . Η 
Επιτροπή  θα υποβάλλει  εκθέσεις  σε τακτική  βάση , τουλάχιστον  σε ετήσια  βάση  ή όταν το 
δικαιολογούν  έκτακτες  εξελίξεις , σχετικά  µε τις προετοι µασίες  αυτές . Η παρούσα  
ανακοίνωση  συνιστά  την πρώτη  έκθεση  του είδους  αυτού . Αντίθετα  από τις εκθέσεις  
σύγκλισης , δεν είναι  απόρροια  κάποιας  νοµικής ή άλλου  είδους  υποχρέωσης  αλλά  της 
πρόθεσης  της Επιτροπής  να τηρεί  ενήµερα όλα τα ενδιαφερό µενα µέρη, ιδίως  τα κοινοτικά  
όργανα  και τα κράτη  µέλη, καθώς  και το ενδιαφερό µενο κοινό  και τα µέσα µαζικής  
ενηµέρωσης , όσον  αφορά  την πρόοδο  που επιτελείται  στον  σηµαντικό  αυτόν  τοµέα. Από 
άποψη  χρόνου  κατάρτισης  και συχνότητας , οι εκθέσεις  της Επιτροπής  σχετικά  µε τις 
πρακτικές  προετοι µασίες  δεν θα συνδέονται , εποµένως , µε τις εκθέσεις  για τη σύγκλιση  των 
οικονο µιών. 
Γενικά , κάθε  χώρα  προσδιορίζει  το συνολικό  πλαίσιο  και τα βασικά  στοιχεία  της µετάβασης  
στο νέο νόµισµα σε ένα «σενάριο  µετάβασης ». Πολλές  από τις ενδιαφερό µενες χώρες  έχουν  
ήδη αρχίσει  να καταρτίζουν  τέτοια  σενάρια . Όσον  αφορά  τη Σουηδία , στις 14 Σεπτε µβρίου  
2003 διοργανώθηκε  δηµοψήφισ µα από το οποίο  φάνηκε  ότι την εποχή  εκείνη  η πλειοψηφία  
του πληθυσ µού δεν ήταν  υπέρ  της ένταξης  στη ζώνη  του ευρώ . Το αποτέλεσ µα του 
δηµοψηφίσ µατος ανέστειλε  τις πρακτικές  προετοι µασίες  στη Σουηδία . 
2. ΤΡΕΧΟΝΤΑ  ΣΧΕ∆ΙΑ  ΓΙΑ ΤΗΝ  ΥΙΟΘΕΤΗΣΗ  ΤΟΥ  ΕΥΡΩ  
Στις 28 Ιουνίου  2004, τρία κράτη  µέλη µε παρέκκλιση , η Εσθονία , η Λιθουανία  και η 
Σλοβενία , εντάχθηκαν  στον  µηχανισ µό συναλλαγ µατικής  ισοτι µίας ΜΣΙ-II. Και οι τρεις  
χώρες  θέλουν  να ενταχθούν  στη ζώνη  του ευρώ  το συντο µότερο  δυνατόν  (2007). Οι 
περισσότερες  έχουν  εγκρίνει  εθνικά  σχέδια  µετάβασης  και έχουν  διορίσει  εθνικούς  
συντονιστές . Γενικά  ευνοούν  το σενάριο  «big bang» για την µετάβαση  στο ευρώ , βάσει  του 
οποίου  τα τραπεζογρα µµάτια και τα κέρµατα ευρώ  θα καταστούν  νόµιµο χρήµα την 
ηµεροµηνία της ένταξής  τους στη ζώνη  του ευρώ . Η διαδικασία  επιλογής  για τον σχεδιασ µό 
της εθνικής  πλευράς  των κερµάτων  ευρώ  είτε είναι  υπό εξέλιξη  είτε έχει ήδη ολοκληρωθεί . 
Τα επίση µα σχέδια  και προθέσεις  των περισσότερων  άλλων  χωρών  έχουν  αρχίσει  να 
συγκεκρι µενοποιούνται . Πολλές  χώρες  σχεδιάζουν  να ενταχθούν  στη ζώνη  του ευρώ  κάπως  
αργότερα , προς  τα τέλη της παρούσας  δεκαετίας , µολονότι  πολλά  θα εξαρτηθούν  από τον 
βαθµό της συµµόρφωσής  τους µε τα κριτήρια  σύγκλισης . 
 
EL 4   EL Η κατάσταση  όσον  αφορά  τις προετοι µασίες  συνοψίζεται  στον  πίνακα  που ακολουθεί , ο 
οποίος  βασίζεται  γενικά  στις πληροφορίες  που κοινοποίησαν  οι υπεύθυνες  εθνικές  αρχές  και 
ο οποίος  αντικατοπτρίζει  τις εθνικές  αποφάσεις  και θέσεις  στα διάφορα  θέµατα. Τα κράτη  
µέλη αναφέρονται  µε τη σειρά  που ορίζει  η Συνθήκη . 
ΧΩΡΑ  ΕΘΝΙΚΟΣ  
ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗΣ  ΕΘΝΙΚΟ  
ΣΧΕ∆ΙΟ  
ΜΕΤΑΒΑΣΗΣ  
Ή ΠΑΡΟΜΟΙΟ  
ΣΕΝΑΡΙΟ  ΕΝΤΑΞΗ  
ΣΤΟΝ  MΣΙ 
II ΕΘΝΙΚΗ  
ΗΜΕΡ /ΝΙΑ-
ΣΤΟΧΟΣ  
ΓΙΑ ΤΗΝ  
ΥΙΟΘΕΤΗΣ
Η ΤΟΥ  
ΕΥΡΩ  BIG BANG Ή 
ΜΕΤΑΒΑΤΙΚ
Η ΠΕΡΙΟ∆ΟΣ  ΚΕΡΜΑΤΑ  
ΕΥΡΩ  
Τσεχική  
∆ηµοκρατί
α  Στρατηγική  
ένταξης  στη 
ζώνη  του ευρώ  
της Τσεχικής  
∆ηµοκρατίας , 
(εγκρίθηκε  
από την 
κυβέρνηση  τον 
Οκτώβριο  του 
2003)   2009-10  Εξετάζεται  η 
προκήρυξη  
διαγωνισ µού 
 
Εσθονία  Επιτροπή  
Υπουργών  
(περιλα µβανο µ
ένου του 
διοικητή  της 
Κεντρικής  
Τράπεζας  της 
χώρας ) Κοινή  δήλωση  
της εσθονικής  
κυβέρνησης  
και της 
Τράπεζας  της 
Εσθονίας , 16 
Ιαν. 2004  28.6.2004 
 Μέσα  του 
2006   Προκηρύχθηκε  
διαγωνισ µός 
τον Ιούνιο  του 
2004. Η τελική  
επιλογή  
προβλέπεται  
τον ∆εκέ µβριο 
του 2004
3. 
Κύπρος  Εξετάζεται  η 
περίπτωση  
κοινού  
συντονισ µού 
από το 
Υπουργείο  
Οικονο µικών  
και την 
Κεντρική  
Τράπεζα  της 
Κύπρου  Έχει 
καταρτιστεί  
γενικό  προκα -
ταρκτικό  
πλαίσιο  Το 
υπουργικό  
συµβούλιο  
αποφάσισε 
πρόσφατα  
να 
υποβάλει  
αίτηση  το 
ταχύτερο  
δυνατό
 2007  Big Bang  ∆εν έχει ακόµη 
προγρα µµατιστ
εί ο χρόνος  
προκήρυξης  
διαγωνισ µού 
Λεττονία  Οµάδα 
εργασίας  της 
Τράπεζας  της 
Λεττονίας  για 
την µετάβαση  
στο ευρώ , 
διαβουλεύσεις  
µεταξύ  
Υπουργείου  
Οικονο µικών  
και Κεντρικής  
Τράπεζας  Προκαταρκτικ
ό σχέδιο  
µετάβασης  στο 
ευρώ  1.1.2008 Big Bang 
 Έχει 
προκηρυχθεί  
διαγωνισ µός 
 
Λιθουανία  Σύσταση  Προπαρασκευ 28.6.2004 1.1.2007 Big Bang, Τελική  
                                                 
3 Μέχρι  την ηµεροµηνία λήξης  της προθεσ µίας συµµετοχής  στον  διαγωνισ µό, στις 19 Οκτωβρίου  2004, 
είχαν  υποβληθεί  134 σχέδια . Έως τα µέσα Νοεµβρίου , η επιτροπή  ειδικών  θα επιλέξει  τα δέκα  
καλύτερα  σχέδια  και η τελική  επιλογή  θα γίνει τον ∆εκέ µβριο του 2004 µε τηλεφωνική  ψηφοφορία  
ανοικτή  σε όλους  τους πολίτες  της χώρας . 
 
EL 5   EL οµάδας  
εργασίας  στην  
Τράπεζα  της 
Λιθουανίας  για 
την κατάρτιση  
σχεδίου  
µετάβασης  στο 
ευρώ ή των βασικών  
γραµµών του 
σχεδίου  
µετάβασης  έως 
τον ∆εκέ µβριο 
του 2004 και 
του 
στρατηγικού  
πλαισίου  για 
τον 
συντονισ µό 
του σχεδίου  (προσωρινή  
ηµερ/νία) παράλληλη  
κυκλοφορία  
2-3 
εβδο µάδες  διαδικασία  του 
διαγωνισ µού 
για τη 
δηµιουργία  
γύψινων  
προπλασ µά-
των. 
Ουγγαρία  Με βάση  την 
ηµερ/νία στόχο  
του 2010, οι 
προπαρασκευαστικές  εργασίες  
βρίσκονται  υπό 
εξέλιξη  στο 
Υπουργείο  
Οικονο µικών  
και την 
Κεντρική  
Τράπεζα  της 
Ουγγαρίας  
(Magyar 
Nemzeti Bank)
   2010   
Μάλτα  Ακόµη δεν έχει 
οριστεί  
επίση µα ο 
συντονιστικός  
φορέας  που θα 
αναλάβει  τη 
διαδικασία . 
Συνεχίζονται  οι 
διαβουλεύσεις  
µεταξύ  
Υπουργείου  
Οικονο µικών  
και κεντρικής  
τράπεζας  Το Υπουργείο  
Οικονο µικών  
και η κεντρική  
τράπεζα  
καταρτίζουν  
το 
προκαταρκτικό σχέδιο  
µετάβασης  στο 
ευρώ
  2008 
 ∆εν έχει 
αποφασιστεί  
ακόµη Το πρόγρα µµα 
εφαρ µογής που 
καλύπτει  την 
όλη διαδικασία  
από τον 
διαγωνισ µό 
έως την κοπή  
κερµάτων , έχει 
καταρτιστεί  
Πολωνία  ∆ιοργανική  
οµάδα 
εργασίας , 
Υπουργείο  
Οικονο µικών  – 
Κεντρική  
Τράπεζα    2009  ∆εν έχει 
αποφασιστεί  
ακόµη ∆ηµοσκόπηση  
Σλοβενία  Συντονιστικός  
φορέας  
(Υπουργείο  
Οικονο µικών , 
κεντρική  
τράπεζα  και 
άλλα  
υπουργεία  και 
φορείς ) Πρόγρα µµα 
για την είσοδο  
στον  ΜΣΙ II 
και την 
υιοθέτηση  του 
ευρώ  (έγκριση  
από την 
κυβέρνηση  και 
το ∆ιοικητικό  
Συµβούλιο  της 
Τράπεζας  της 
Σλοβενίας , 28.6.2004 1.1.2007 Big Bang 
(διπλή  
κυκλοφορία : 
2 εβδο µάδες ) Έχει 
προκηρυχθεί  
διαγωνισ µός 
 
EL 6   EL Νοεµ. 2003) 
 
Κατευθυντήρι
α τοµεακά  
προγρά µµατα 
Σλοβακία  Υπουργείο  
Οικονο µικών Στρατηγική  
για την 
υιοθέτηση  του 
ευρώ  στη 
Σλοβακία · 
εγκρίθηκε  από 
την κυβέρνηση  
τον 
Σεπτέ µβριο 
του 2004. 
Το εθνικό  
σχέδιο  
µετάβασης  στο 
ευρώ  
πρόκειται  να 
εγκριθεί  µέχρι 
τα µέσα του 
2005.   1.1.2008/ 
2009 Big Bang  Έχει 
προκηρυχθεί  
διαγωνισ µός 
3 ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΕΣ  ΚΑΙ  ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΕΣ  ΕΝΤΑΞΕΙΣ  ΧΩΡΩΝ  ΣΤΗ  ΖΩΝΗ  ΤΟΥ  ΕΥΡΩ : 
ΟΜΟΙΟΤΗΤΕΣ  ΚΑΙ  ∆ΙΑΦΟΡΕΣ  
Η µετάβαση  των µελλοντικών  µελών  της ζώνης  του ευρώ  στο νέο νόµισµα θα έχει ορισµένα 
κοινά  σηµεία µε την ένταξη  των παλαιότερων  µελών  και θα επωφεληθεί  από τα διδάγ µατα 
του παρελθόντος . Υπάρχουν , ωστόσο , ορισµένες µεγάλες  διαφορές . 
3.1 ∆ιδάγ µατα από την προηγού µενη ένταξη  χωρών  στη ζώνη  του ευρώ  
Μολονότι  η πρώτη  ένταξη  χωρών  στη ζώνη  του ευρώ  ήταν  πολύ  επιτυχής  εξακολουθεί  να 
υπάρχει  περιθώριο  βελτίωσης  από διάφορες  απόψεις . Τα κυριότερα  διδάγ µατα που 
αποκο µίστηκαν  από το πρώτο  κύµα χωρών  είναι : 
(i) Η προσεκτική  και προδραστική  προετοι µασία αποφέρει  οφέλη . Οι χώρες  που 
άρχισαν  από ενωρίς  να προετοι µάζονται  διεξοδικά  αντα µείφθηκαν  για τις 
προσπάθειές  τους αυτές  από άποψη  ταχύτητας  της µετάβασης , αποδοχής  του νέου 
νοµίσµατος από το κοινό , καθώς  και από άποψη  οµαλότητας  της µετάβασης . Επίσης , 
αντα µείφθηκαν  οι επενδύσεις  που έγιναν  σε θέµατα επικοινωνίας  και 
πληροφόρησης . 
Πρόκειται  για το βασικό  δίδαγ µα από τη µετάβαση  στο ευρώ  της πρώτης  οµάδας  
χωρών  και εξηγεί  τον λόγο  για τον οποίο  η Επιτροπή  και οι χώρες  της επόµενης 
οµάδας  έχουν  ήδη αρχίσει  τις διαβουλεύσεις  σχετικά  µε τις πρακτικές  πτυχές  της 
προπαρασκευής . 
Τα αποτελέσ µατα του τελευταίου  Ευρωβαρο µέτρου  (τµήµα 4) επιβεβαιώνουν  ότι η 
ανάγκη  επακριβούς  και έγκαιρης  πληροφόρησης  είναι  εξίσου  σηµαντική  όσο στο 
παρελθόν . Η έλλειψη  πληροφόρησης  ενδέχεται  να οδηγήσει  σε φόβους  και εχθρικές  
αντιδράσεις  που είναι  εύκολο  να αποφευχθούν . 
(ii) Η µεταβατική  περίοδος  των τριών  ετών  ήταν  υπερβολικά  µεγάλη . Μετά  το 1999 ο 
ενθουσιασ µός υποχώρησε  µε αποτέλεσ µα να αναγκαστούν  οι δηµόσιες  αρχές  να 
 
EL 7   EL ανανεώσουν  τις προσπάθειές  τους για να (ξανα )πείσουν  επιχειρήσεις  και πολίτες  να 
προετοι µαστούν  εγκαίρως  για τη µετάβαση  στα νέα τραπεζογρα µµάτια και κέρµατα. 
Επιπλέον , η χρήση  του «λογιστικού » ευρώ  ήταν  µάλλον  περιορισ µένη κατά  την 
µεταβατική  περίοδο . 
Για διάφορους  λόγους  που εξηγούνται  στο τµήµα 3.2 και συνδέονται  κυρίως  µε την 
ανάγκη  ταχείας  µετάβασης  στα νέα τραπεζογρα µµάτια και κέρµατα, µια µακρά  
µεταβατική  περίοδος  δεν θα ήταν  σκόπι µη για τα µελλοντικά  µέλη της ζώνης  του 
ευρώ . Ωστόσο , για διαδικασίες  όπως  αυτή  της µετάβασης  των συστη µάτων  
πληροφόρησης  στον  δηµόσιο και στον  ιδιωτικό  τοµέα, οι προθεσ µίες θα έχουν  την 
ίδια διάρκεια  µε εκείνες  που ίσχυσαν  για τα αρχικά  µέλη της ζώνης  του ευρώ . 
Συνεπώς , λόγω  της µικρότερης  διάρκειας  της µετάβασης  καθεαυτής , οι 
προετοι µασίες  θα πρέπει  να αρχίσουν  από πολύ  νωρίς . 
Ωστόσο , επειδή  οι µεταβατικές  περίοδοι  που προβλέπουν  οι ενδιαφερό µενες χώρες  
είναι  πιθανό  να είναι  συντο µότερες , αφενός , θα µειωθεί  η πολυπλοκότητα  που 
συνεπάγεται  η παράλληλη  χρήση  δύο νοµισµατικών  µονάδων  (ευρώ  και εθνικό  
νόµισµα) και, αφετέρου , η µετάβαση  θα είναι  απλούστερο  να εξηγηθεί  και να 
κατανοηθεί . 
(iii) Η εισαγωγή  των τραπεζογρα µµατίων  και των κερµάτων  ευρώ  πρέπει  να γίνει 
γρήγορα : η "προοδευτική " εισαγωγή  τους περιπλέκει  τα πράγ µατα τόσο  για τους 
πολίτες  όσο και για τις επιχειρήσεις . Η ταχεία  εισαγωγή  του ευρώ  θα ωφελήσει  
όλους  τους ενδιαφερο µένους  υπό τον όρο ότι θα προηγηθεί  προσεκτική  
προετοι µασία. Το ίδιο ισχύει  και για την περίοδο  της παράλληλης  κυκλοφορίας , που 
πρέπει  να είναι , κατά  προτί µηση, σύντο µη. 
Όπως  φάνηκε  από την µετάβαση  στο ευρώ  των σηµερινών  χωρών  της ζώνης  του 
ευρώ , η ταχεία  εισαγωγή  των τραπεζογρα µµατίων  και των κερµάτων  ευρώ  πρέπει  να 
βασιστεί  σε εκτενή  προκαταρκτικό  και περαιτέρω  εφοδιασ µό, στην  άµεση µετάβαση  
όλων  των ΑΤΜ  στο νέο νόµισµα, στην  επιστροφή  χρηµάτων  από τα καταστή µατα 
λιανικής  αποκλειστικά  σε ευρώ  και στη δυνατότητα  πελατών  και µη να 
ανταλλάσσουν  στις τράπεζες  δωρεάν  το πρώην  εθνικό  νόµισµα µε ευρώ . 
Από την άποψη  αυτή , πρέπει  να τονιστεί  η σηµασία των πληρω µών που γίνονται  µε 
κάρτα  και ηλεκτρονικά  µέσα. Αυτοί  οι τρόποι  πληρω µής συνέβαλαν  πολύ  στην  
οµαλή µετάβαση  στο ευρώ , ιδίως  στον  λιανικό  τοµέα. 
(iv) Η απόσυρση  του εθνικού  νοµίσµατος απαιτεί  προσεκτική  προετοι µασία. Κατά  την 
µετάβαση  στο ευρώ  της πρώτης  οµάδας  χωρών  δόθηκε , ενδεχο µένως , υπερβολική  
έµφαση  στην  εισαγωγή  των τραπεζογρα µµατίων  και των κερµάτων  ευρώ  ενώ 
υποεκτι µήθηκαν  οι συνέπειες  της επιστροφής  τεράστιων  ποσοτήτων  εθνικού  
νοµίσµατος. Συγκεκρι µένα, δεν λήφθηκαν , σε όλες τις περιπτώσεις , τα απαραίτητα  
υλικοτεχνικά  µέτρα αντιµετώπισης  των τεράστιων  ποσοτήτων  επιστραφέντων  
κερµάτων  µε αποτέλεσ µα, ορισµένες φορές , να σηµειωθούν  µεγάλες  καθυστερήσεις  
όσον  αφορά  την αποστολή , διεκπεραίωση  και κατα µέτρηση  των κερµάτων  και την 
πίστωση  λογαριασ µών. 
(v) Πρέπει  να ληφθούν  µέτρα ώστε  να µην υπάρξει  κανένας  αντίκτυπος  στις τιµές. Αυτό  
απαιτεί  ιδιαίτερη  προσοχή  δεδοµένου ότι αποτελεί  πρόβλη µα που είναι  δύσκολο  να 
 
EL 8   EL αντιµετωπιστεί  και συχνά  οφείλεται  σε λανθασ µένες εντυπώσεις  που είναι  δύσκολο  
να διορθωθούν . Σε κάθε  περίπτωση  η πρόληψη  είναι  προτι µότερη  της θεραπείας . 
Τα αποτελέσ µατα του Ευρωβαρο µέτρου  δείχνουν  καθαρά  ότι οι πολίτες  είναι  ήδη 
πολύ  ευαισθητοποιη µένοι στο θέµα αυτό . Ο κίνδυνος  καταχρήσεων  και απάτης  στις 
τιµές κατά  τη διάρκεια  της µετάβασης  στο ευρώ  αποτελεί  βασικό  θέµα για το 71% 
των ερωτηθέντων  (µέσος όρος  για όλα τα νέα κράτη  µέλη). Ωστόσο , αξίζει  να 
σηµειωθεί  ότι υπάρχουν  αισθητές  διαφορές  µεταξύ  των διαφόρων  χωρών . Ο 
κατα µερισµός σε κατηγορίες  µε βάση  κοινωνικά  και δηµογραφικά  κριτήρια  δεν 
οδηγεί  σε σαφή  συµπεράσ µατα, πέραν  του ότι τα ηλικιω µένα άτοµα έχουν  
µεγαλύτερους  φόβους  στο θέµα αυτό  από τους νέους . 
Η ορθή  µετατροπή  των τιµών από τους καταστη µατάρχες  και γενικότερα  από τις 
λιανικές  επιχειρήσεις , χωρίς  αµφιβολία  θα απαιτήσει  προσεκτική  προπαρασκευή  από 
µέρους  των αρµοδίων  αρχών , π.χ. υπό µορφή  συµφωνιών  σταθερότητας  των τιµών 
που θα συναφθούν  µε τον λιανικό  τοµέα, των οποίων  η τήρηση  θα πρέπει  να 
παρακολουθείται  στενά  πριν και µετά την µετάβαση  στο ευρώ , κατά  προτί µηση µε 
την ενεργό  συµµετοχή  των οργανώσεων  προστασίας  των καταναλωτών  και των 
επαγγελ µατικών  οργανώσεων  του λιανικού  τοµέα σε εθνικό  και ευρωπαϊκό  επίπεδο . 
Οι αρχές  µπορούν , επίσης , να απαιτήσουν  από µεµονωµένες λιανικές  επιχειρήσεις  να 
επιδεικνύουν  δηµοσίως  ότι έχουν  αναλάβει  δέσµευση  να εξασφαλίσουν  την ακριβή  
µετατροπή  των τιµών, π.χ. µε αυτοκόλλητα  ή πινακίδες  και ενθαρρύνοντας  ενεργά  
την αναγραφή  των τιµών στα δύο νοµίσµατα για ένα χρονικό  διάστη µα πριν και µετά 
την εισαγωγή  των µετρητών  ευρώ . Με τους δύο αυτούς  τρόπους  θα αυξηθεί  η 
αξιοπιστία  των επιχειρήσεων  και οι καταναλωτές  θα έχουν  τη δυνατότητα  να 
ασκήσουν  πιέσεις  στις επιχειρήσεις  λιανικής . Μέτρα  του τύπου  αυτού  θα 
συµβάλλουν  στην  ελάττωση  των φόβων  και στην  οµαλή µετάβαση  στο ευρώ . 
(vi) Η αλλαγή  νοµίσµατος «στο µυαλό » των πολιτών  απαιτεί  πολύ  περισσότερο  χρόνο  
από την υλική  αλλαγή  νοµίσµατος. Αποτελέσ µατα έρευνας  που πραγ µατοποιήθηκε  
τον Νοέµβριο του 2003 έδειξαν  ότι το 30% των ερωτηθέντων  τις περισσότερες  
φορές  χρησι µοποιούσε  νοερά  το εθνικό  νόµισµα στις καθη µερινές  αγορές  ενώ το 
46% χρησι µοποιούσε  τις περισσότερες  φορές  νοερά  το ευρώ . Για αγορές  µεγάλης  
αξίας  (κατοικίας , αυτοκινήτου ), όµως, η πλειοψηφία  των πολιτών  της ζώνης  του 
ευρώ  εξακολουθούσε  να χρησι µοποιεί  νοερά  τις περισσότερες  φορές  το εθνικό  
νόµισµα (54%) ενώ µόνον  ένα µικρό ποσοστό  (16%) χρησι µοποιούσε  το ευρώ . 
3.2 Κυριότερες  διαφορές  µε τις προηγού µενες εντάξεις  στη ζώνη  του ευρώ   
Μολονότι  υπάρχουν  ορισµένα κοινά  χαρακτηριστικά , πρέπει  να σηµειωθεί  ότι τα νέα κράτη  
µέλη παρουσιάζουν  το καθένα  πολλές  ιδιαιτερότητες . Από γενική  άποψη  οι βασικές  διαφορές  
µε τις πρώτες  χώρες  της ζώνης  του ευρώ  θα είναι : 
(i) Η µελλοντική  διεύρυνση  της ζώνης  του ευρώ  θα συµβεί σε διαδοχικά  κύµατα. Είναι  
πολύ  απίθανο  οι χώρες  του προθαλά µου να ενταχθούν  όλες µαζί στη ζώνη  του ευρώ . 
Αναµένεται  ότι κάθε  χρόνο  θα εντάσσεται  µια µικρή οµάδα χωρών  (ή µεµονωµένες 
χώρες ). 
Συνεπώς , δεν θα υπάρχει  η ίδια συλλογικότητα  που χαρακτήριζε  το πρώτο  κύµα 
αφίξεων  στη ζώνη  του ευρώ  ενώ οι µελλοντικές  διευρύνσεις  της ζώνης  του ευρώ  θα 
είναι  λιγότερο  αισθητές  εκτός  των συνόρων  των άµεσα ενδιαφερο µένων  χωρών . 
Ταυτόχρονα , το γεγονός  ότι πολλές  χώρες  έχουν  ήδη υιοθετήσει  το ενιαίο  νόµισµα 
 
EL 9   EL θα διευκολύνει , από ορισµένες απόψεις , την µετάβαση  στο ευρώ , όπως  
αναπτύσσεται  παρακάτω . 
(ii) Υπάρχουν  ήδη τραπεζογρα µµάτια και κέρµατα ευρώ  και οι περισσότεροι  πολίτες  
των νέων  κρατών  µελών  είναι  ήδη εξοικειω µένοι µε αυτά . Σε ορισµένα 
καταστή µατα, κυρίως , τουριστικών  και µεθοριακών  περιοχών  το ευρώ  ήδη 
χρησι µοποιείται  και γίνεται  δεκτό  ως µέσο πληρω µής. Αυτό  µπορεί  να µειώσει  την 
ανάγκη  για σηµαντικές  ενέργειες  προεφοδιασ µού σε ορισµένους  τοµείς. Ορισ µένοι 
πολίτες  και επιχειρήσεις  µπορεί  να θέλουν  να αποκτήσουν  τραπεζογρα µµάτια και 
κέρµατα ευρώ  στο εξωτερικό , ιδίως  σε περίπτωση  που κατοικούν  σε αντίστοιχες  
µεθοριακές  περιοχές . Επιπλέον , οι πολίτες  εκτός  ζώνης  του ευρώ  µπορούν  ήδη να 
τηρούν  λογαριασ µούς σε ευρώ  σε τράπεζες  της χώρας  τους. Για όσους  επέλεξαν  να 
το πράξουν  ή µετάβαση  στο ευρώ  αποτελεί  ήδη πραγ µατικότητα . 
Το τελευταίο  Ευρωβαρό µετρο (τµήµα 4) παρουσιάζει  ενδιαφέροντα  στοιχεία  όσον  
αφορά  την πείρα  που ήδη απέκτησαν  οι πολίτες  των δέκα  νέων  κρατών  µελών  στο 
θέµα αυτό . Φαίνεται  ότι στην  πλειοψηφία  τους οι πολίτες  των κρατών  αυτών  (73% 
κατά  µέσο όρο) έχουν  δει τραπεζογρα µµάτια ευρώ  και ότι το 66% αυτών  έχει δει και 
κέρµατα ευρώ . Σε ορισµένες χώρες  τα ποσοστά  αυτά  είναι  εξαιρετικά  ψηλά , όπως  
στη Σλοβενία , όπου  το 95% των ερωτηθέντων  έχει ήδη δει τραπεζογρα µµάτια ευρώ  
και το 87% έχει δει κέρµατα ευρώ . Τα ποσοστά  στην  Κύπρο  είναι  85% και 82% 
αντιστοίχως . Οι λιγότερο  εξοικειω µένοι µε το ευρώ  πολίτες  βρίσκονται  στη 
Λεττονία , µολονότι  και εκεί πάνω  από το µισό του πληθυσ µού έχει δει 
τραπεζογρα µµάτια (67%) ή κέρµατα (55%) ευρώ . 
Όσον  αφορά  τη χρήση  τραπεζογρα µµατίων  και κερµάτων  ευρώ , τα στοιχεία  είναι  
σαφώς  χαµηλότερα  αλλά , παρά  ταύτα , σηµαντικά : το 49% κατά  µέσο όρο του 
πληθυσ µού των νέων  κρατών  µελών  έχει ήδη χρησι µοποιήσει  τραπεζογρα µµάτια και 
το 50 % κέρµατα ευρώ . Και πάλι, ορισµένες χώρες  έχουν  την πρωτοπορία  όπως  π.χ. 
η Σλοβενία  (81% και 79% για τη χρήση  τραπεζογρα µµατίων  και κερµάτων  
αντιστοίχως ) και η Κύπρος  (76% και 77%). Τα χαµηλότερα  ποσοστά  εµπειριών  
όσον  αφορά  τη χρήση  τραπεζογρα µµατίων  και κερµάτων  ευρώ  εµφανίζονται  στη 
Λιθουανία  (40% και 39%). Ακόµη µεγαλύτερο  ενδιαφέρον  παρουσιάζει  το γεγονός  
ότι σύµφωνα  µε το Ευρωβαρό µετρο το 18% και το 15 % των ερωτηθέντων  
αντίστοιχα  έχει χρησι µοποιήσει  τραπεζογρα µµάτια και κέρµατα ευρώ  στη χώρα  
τους. Τα στοιχεία  αυτά  δείχνουν  µε σαφήνεια  ότι το ευρώ  χρησι µοποιείται  ήδη 
ανεπίση µα για ορισµένες συναλλαγές . Σε χώρες  όπως  η Λεττονία , η Λιθουανία  και η 
Πολωνία  τα ποσοστά  είναι  πολύ  µεγαλύτερα  (34%, 31% και 28% αντίστοιχα  για τα 
τραπεζογρα µµάτια ευρώ  και 27%, 20% και 24% για τα κέρµατα). 
(iii) Η µετάβαση  από το εθνικό  νόµισµα στο ευρώ  αναµένεται  ότι θα είναι  πολύ  πιο 
γρήγορη . Πολλές  χώρες  µελετούν  µια προσέγγιση  τύπου  «big bang» βάσει  της 
οποίας  η ηµεροµηνία εισόδου  στη ζώνη  του ευρώ  θα συµπέσει  µε την ηµεροµηνία 
της (επίση µης) θέσης  των τραπεζογρα µµατίων  και των κερµάτων  ευρώ  σε 
κυκλοφορία . Στην  πλειονότητά  τους τα νέα κράτη  µέλη (CZ, EE, LV, LT, PL, SI, 
SK) έχουν  ήδη προβεί  σε αλλαγή  νοµίσµατος τα τελευταία  χρόνια  από την οποία  
αποκό µισαν πολύτι µη πείρα . 
Η ύπαρξη  και η ευρεία  διαθεσι µότητα  τραπεζογρα µµατίων  και κερµάτων  ευρώ  
διαδρα µατίζει  σηµαντικό  ρόλο  στην  προσέγγιση  αυτή . Ορισ µένα από τα στοιχεία  
που θεωρήθηκαν  αποφασιστικά  για την επιτυχία  της µετάβασης  της πρώτης  οµάδας  
 
EL 10   EL χωρών  στο ευρώ  θα διαδρα µατίσουν , εποµένως , µικρότερο  ρόλο  στο µέλλον . Τα 
τραπεζογρα µµάτια και τα κέρµατα ευρώ  µπορούν  να αποκτηθούν  εύκολα  πριν την 
επίση µη εισαγωγή  του ενιαίου  νοµίσµατος στη χώρα , ενώ ορισµένοι πολίτες  και 
επιχειρήσεις  µπορεί  να θελήσουν  να είναι  έτοιµοι πολύ  νωρίτερα . Ο προκαταρκτικός  
και ο περαιτέρω  εφοδιασ µός4 των οικονο µικών  φορέων  πιθανόν  να διαδρα µατίσει  
και πάλι κάποιο  ρόλο  στην  ταχεία  µετάβαση  στο ευρώ  εξασφαλίζοντας  την ύπαρξη  
επαρκών  ποσοτήτων  µετρητών  από την πρώτη  ηµέρα. Μπορεί , επίσης , να 
προβλεφθεί  ο περαιτέρω  εφοδιασ µός των πολιτών  µε ορισµένες ποσότητες  
τραπεζογρα µµατίων  µικρής  αξίας  και κερµάτων . 
Τα µελλοντικά  µέλη της ζώνης  του ευρώ  έχουν  ιδιαίτερο  συµφέρον  να διατηρήσουν  
την περίοδο  µετάβασης  στο νέο νόµισµα όσο το δυνατόν  συντο µότερη  διότι , 
διαφορετικά , οι χώρες  είναι  πιθανό  να έλθουν  για κάποιο  χρονικό  διάστη µα 
αντιµέτωπες  µε την ανεπίση µη παράλληλη  κυκλοφορία  των δύο νοµισµάτων  σε 
ορισµένους  τοµείς κατά  το οποίο  το ευρώ  θα χρησι µοποιείται  στην  πράξη  από τους 
πολίτες  και τις λιανικές  επιχειρήσεις  προτού  καταστεί  νόµιµο χρήµα. 
(iv) Το µέγεθος  και η έκταση  των αναγκαίων  προσαρ µογών  σε ορισµένους  τοµείς θα 
διαφέρει  σε σχέση  µε το προηγού µενο κύµα χωρών . Για παράδειγ µα, ο αριθµός των 
ΑΤΜ  κατά  κεφαλή  είναι  µικρότερος  από ό,τι στη ζώνη  του ευρώ  παρά  το ότι είναι  
αρκετά  σηµαντικός . Οι ΑΤΜ  συµβάλλουν  στην  επίσπευση  της κυκλοφορίας  των 
τραπεζογρα µµατίων  και κερµάτων  ευρώ  στην  οικονο µία. Από την πείρα  του 
παρελθόντος  απορρέει  ότι ένα µεγάλο  µέρος των τραπεζογρα µµατίων  ευρώ  τέθηκε  
σε κυκλοφορία  µέσω των µηχανών  χορήγησης  µετρητών , κυρίως  εξαιτίας  της 
διαθεσι µότητάς  τους σε εικοσιτετράωρη  βάση  ιδίως  όταν οι τράπεζες  είναι  κλειστές . 
Ο µεγάλος  αριθµός καταστη µάτων  τραπεζών  και ταχυδρο µείων κατά  κεφαλή  
(περίπου  ίδιος  στις περισσότερες  χώρες  µε τον µέσο όρο της ζώνης  του ευρώ ) 
αντισταθ µίζει κάπως  τον µικρό αριθµό ΑΤΜ  δεδοµένου ότι θα επιτρέψει  στους  
πολίτες  να αποκτήσουν  τα τραπεζογρα µµάτια και τα κέρµατα που έχουν  ανάγκη , 
από τα πρώτα  στάδια  της διαδικασίας  µετάβασης  στο νέο νόµισµα. Ενδεχο µένως  να 
πρέπει  να ληφθούν  ειδικά  µέτρα προς  τούτο  (µεγαλύτερα  ωράρια , λειτουργία  τα 
Σαββατοκύριακα  κλπ). 
Ο αριθµός τερµατικών  στα σηµεία πώλησης  (τερµατικά  POS) είναι  σχετικά  µικρός  
σε σύγκριση  µε τον µέσο όρο της ζώνης  του ευρώ , ιδίως  εξαιτίας  του ότι σε πολλά  
από τα νέα κράτη  µέλη χρησι µοποιούνται  πολύ  τα µετρητά  (βλ. παρακάτω ). Ο 
µικρός  αριθµός διαθέσι µων ηλεκτρονικών  συσκευών  ή/και ηλεκτρονικών  µέσων  
πληρω µής αποτελεί  µειονέκτη µα διότι  αυτά  συνιστούν  την κυριότερη  εναλλακτική  
δυνατότητα  σε σχέση  µε τα µετρητά , ενώ η προσαρ µογή του σχετικού  εξοπλισ µού 
πληρω µών είναι  συνήθως  πολύ  εύκολη . Ο αριθµός των καρτών  πληρω µής 
(χρεωστικών  και πιστωτικών ) κατά  κεφαλή  στα νέα κράτη  µέλη µεν είναι  
µικρότερος  από ό,τι στη ζώνη  του ευρώ , αλλά  σηµαντικός  σε σχετικούς  όρους  (ιδίως  
οι χρεωστικές  κάρτες ). Στην  πράξη , οι κάρτες  χρησι µοποιούνται  κυρίως  για την 
ανάληψη  µετρητών  από ΑΤΜ . Εποµένως , υπάρχει  µεγάλο  περιθώριο  εξάπλωσης  
                                                 
4 Ο προκαταρκτικός  εφοδιασ µός ή προεφοδιασ µός αναφέρεται  στην  παροχή  επαρκών  ποσοτήτων  
τραπεζογρα µµατίων  και κερµάτων  ευρώ  στις τράπεζες  προτού  το ευρώ  αποκτήσει  χαρακτήρα  νόµιµου 
χρήµατος, δηλαδή  πριν την πρώτη  ηµέρα κυκλοφορίας . Ο περαιτέρω  εφοδιασ µός αναφέρεται  σε 
ανάλογη  διαδικασία  στο πλαίσιο  της οποίας  οι προεφοδιασ µένες τράπεζες  προµηθεύουν  λιανικές  και 
άλλες  επιχειρήσεις  µε επαρκείς  ποσότητες  µετρητών  σε ευρώ  ούτως  ώστε  να είναι  σε θέση  να 
συναλλαγούν  στο νέο νόµισµα από την πρώτη  ηµέρα. 
 
EL 11   EL των εγχώριων  δικτύων  τερµατικών  στα σηµεία πώλησης  και, κατ’ επέκταση , 
µείωσης  της πίεσης  στον  τοµέα των µετρητών . 
Στατιστικά  στοιχεία  επιβεβαιώνουν  ότι τα τραπεζογρα µµάτια και τα κέρµατα 
διαδρα µατίζουν  δεσπόζοντα  ρόλο  ως µέσα πληρω µής στα περισσότερα  νέα κράτη  
µέλη, µολονότι  το συνολικό  ποσό  των µετρητών  κατά  κεφαλή  εξακολουθεί  να είναι  
µικρότερο  από ότι στη ζώνη  του ευρώ . Για παράδειγ µα, σε ορισµένα νέα κράτη  
µέλη, πολλοί  εργαζό µενοι και συνταξιούχοι  λαµβάνουν  τον µισθό ή την σύνταξή  
τους σε µετρητά . Όπως  εξηγείται  ανωτέρω , ο σηµαντικός  ρόλος  που διαδρα µατίζουν  
τα µετρητά  συνιστά  µειονέκτη µα για όλους  τους ενδιαφερο µένους  (τράπεζες , 
λιανικές  επιχειρήσεις , καταναλωτές ...) και θα απαιτήσει  εντατικές  προετοι µασίες  για 
την αλλαγή  νοµίσµατος στον  τοµέα των µετρητών . 
Τέλος , η µετατροπή  των αυτό µατων  µηχανών  πώλησης  δεν πρέπει  να προκαλέσει  
σηµαντικά  προβλή µατα. Ο συνολικός  αριθµός των µηχανών  αυτών  είναι  σχετικά  
µικρός  προς  το παρόν . Τις περισσότερες  µηχανές  (22.000) φαίνεται  ότι έχει η 
Ουγγαρία , σε σύγκριση  µε τον συνολικό  αριθµό αυτό µατων  µηχανών  πώλησης  στη 
ζώνη  του ευρώ  που υπερβαίνει  τα δύο εκατο µµύρια. Επιπλέον  , εν αντιθέσει  προς  
την κατάσταση  που επικρατούσε  κατά  την µετάβαση  των πρώτων  χωρών  στο ενιαίο  
νόµισµα, τα κέρµατα ευρώ  βρίσκονται  σήµερα σε ευρεία  κυκλοφορία  και οι φορείς  
δεν πρόκειται  να αντιµετωπίσουν  ιδιαίτερα  προβλή µατα όσον  αφορά  τη δοκιµή και 
την προσαρ µογή των συστη µάτων  αναγνώρισης  κερµάτων . 
4. Η ΚΟΙΝΗ  ΓΝΩΜΗ  ΚΑΙ  ΤΟ ΕΥΡΩ  ΣΤΑ  ΝΕΑ  ΚΡΑΤΗ  ΜΕΛΗ  
Η τελευταία  δηµοσκόπηση  του Ευρωβαρο µέτρου  στα δέκα  νέα κράτη  µέλη5, σχετικά  µε τη 
στάση  και τις γνώσεις  του κοινού  όσον  αφορά  την εισαγωγή  του ευρώ  πραγ µατοποιήθηκε  το 
πρώτο  δεκαπενθή µερο του Σεπτε µβρίου  του 2004 από την EOS Gallup σε δείγµα 10.000 
ατόµων. 
4.1 Γενική  στάση  απέναντι  στο ευρώ  
Το ενδιαφέρον  του κοινού  όσον  αφορά  την εισαγωγή  του ευρώ  κινείται  σε µάλλον  χαµηλά 
επίπεδα . Μόνον  το 50 % των ερωτηθέντων  εξέφρασε  ενδιαφέρον  ενώ το 48 % δήλωσε  
αδιάφορο . Το γενικό  αποτέλεσ µα στα νέα κράτη  µέλη δείχνει  ότι κάπως  περισσότεροι  πολίτες  
πιστεύουν  ότι η εισαγωγή  του ευρώ  θα έχει θετικές  συνέπειες  (44%) σε εθνικό  επίπεδο , ενώ 
το 41% πιστεύει  ότι θα έχει αρνητικές  συνέπειες . Σε ποσοστό  40% οι πολίτες  περιµένουν  ότι 
η εισαγωγή  του ευρώ  θα έχει θετικά  αποτελέσ µατα γι’ αυτούς  προσωπικά  ενώ το 45% των 
πολιτών  πιστεύει  ότι θα έχει αρνητικά  αποτελέσ µατα. Οι απόψεις  των πολιτών  φαίνονται  
αµφίρροπες  ως προς  το εάν είναι  ευχαριστη µένοι (42%) ή όχι (47%) µ ε το γεγονός  ότι το 
ευρώ  θα αντικαταστήσει  το εθνικό  τους νόµισµα.  
Όσον  αφορά  το χρονικό  πλαίσιο  εισαγωγής  του ευρώ , το 19% των ερωτηθέντων  στις δέκα  
χώρες  ανέφερε  ότι θα ήθελε  να έχει ως νόµισµα το ευρώ  το συντο µότερο  δυνατό , ενώ το 36% 
απάντησε  ότι το ευρώ  πρέπει  να υιοθετηθεί  µετά από κάποιο  χρονικό  διάστη µα. Μια σχετική  
πλειονότητα  (40%) πιστεύει  ότι πρέπει  να υιοθετηθεί  όσο το δυνατόν  αργότερα . Ωστόσο , οι 
πολίτες  φαίνεται  ότι γνωρίζουν  καλά  τα πρακτικά  πλεονεκτή µατα που προσφέρει  η εισαγωγή  
                                                 
5 Οι έρευνες  του Ευρωβαρο µέτρου  διατίθενται  στην  εξής διεύθυνση :  
 http://europa.eu.int/comm/pub lic_opinion/index_en.htm 
 
EL 12   EL του ευρώ , καθώς  το 92% και το 82% αντίστοιχα  αναγνωρίζει  την ευκολία  που προσφέρει  για 
τα ταξίδια  στο εξωτερικό  και την αγορά  αγαθών  και υπηρεσιών  στη ζώνη  του ευρώ . Το 77% 
παραδέχεται  ότι εξαλείφει  την ανάγκη  για ανταλλαγές  συναλλάγ µατος στη ζώνη  του ευρώ . 
Επιπλέον , η πλειονότητα  των ερωτηθέντων  (54%) δεν πιστεύει  ότι η µετάβαση  στο ευρώ  θα 
προξενήσει  µεγάλα  προβλή µατα. Όπως  προαναφέρεται , µια σηµαντική  πλειοψηφία  φοβάται  
ότι µπορεί  να υπάρξουν  καταχρήσεις  και απάτες  στις τιµές κατά  την µετάβαση  στο ευρώ . 
4.2 Οι πολίτες  θέλουν  καλύτερη  ενηµέρωση  
Τα επίπεδα  γνώσεων  του ευρύτερου  κοινού  στα νέα κράτη  µέλη όσον  αφορά  το ευρώ  και 
τους όρους  που πρέπει  να πληρούνται  για την υιοθέτησή  του, είναι  σχετικά  χαµηλά. Η 
πλειονότητα  των ερωτηθέντων  δεν γνωρίζει  ότι η εισαγωγή  του ευρώ  είναι  υποχρεωτική  για 
τη χώρα  τους, ούτε γνωρίζει  πόσες  χώρες  συµµετέχουν  ήδη στη ζώνη  του ευρώ .  
Περίπου  οι µισοί από τους ερωτηθέντες  (48%) θεωρούν  ότι δεν είναι  καλά  πληροφορη µένοι 
όσον  αφορά  το ευρώ  και θα ήθελαν  να είναι  σωστά  πληροφορη µένοι πολύ  πριν την εισαγωγή  
του ενιαίου  νοµίσµατος στη χώρα  τους. Το 30% των ερωτηθέντων  ανέφερε  ότι θα ήθελε  να 
έχει πληροφορίες  το συντο µότερο  δυνατό , ενώ το 24% θα προτι µούσε  να µεσολαβήσουν  
τουλάχιστον  λίγα χρόνια  µέχρι την εισαγωγή  του ευρώ . Όσον  αφορά  τις πηγές  
πληροφόρησης , στην  πλειονότητά  τους (63%) οι ερωτηθέντες  θεωρούν  την εθνική  κεντρική  
τράπεζα  ως την πλέον  αξιόπιστη  πηγή  ενηµέρωσης , µε µεγάλη  απόσταση  από οποιονδήποτε  
άλλον  θεσµικό φορέα  (µόνον  το 29% των ερωτηθέντων  εµπιστεύεται  την κυβέρνηση , τις 
εθνικές  ή τις περιφερειακές  αρχές  και το 22% τα ευρωπαϊκά  θεσµικά όργανα ). Οι πολίτες  των 
εν λόγω  κρατών  µελών  προτι µούν ενηµερωτικές  εκστρατείες  για το ευρώ  βασιζό µενες σε 
τηλεοπτικά  µηνύµατα (78%), σε ραδιοφωνικά  µηνύµατα (66%) και σε φυλλάδια  και δελτία  
(64%). Οι περισσότεροι  θέλουν  να εστιαστούν  οι ενηµερωτικές  εκστρατείες  στις πρακτικές  
συνέπειες  του ευρώ  που τους αφορούν  άµεσα (µισθοί , τραπεζικοί  λογαριασ µοί κλπ). Η διπλή  
αναγραφή  των τιµών θεωρείται  το καταλληλότερο  εργαλείο  προετοι µασίας  του πληθυσ µού 
για τη νέα κλίµακα αξιών . 
4.3 Τα κυριότερα  διδάγ µατα της έρευνας  
Η εισαγωγή  του ευρώ  στα εν λόγω  κράτη  µέλη αποτελεί  ένα από τα πολλά  στάδια  
µεσοπρόθεσ µης ή µακροπρόθεσ µης σύγκλισης . Σε πολλές  χώρες , η ακριβής  ηµεροµηνία 
εισαγωγής  του ευρώ  δεν είναι  ακόµη γνωστή  πράγ µα το οποίο  µπορεί  να έχει επηρεάσει  τις 
απαντήσεις  που λήφθηκαν . 
Η ανάλυση  των αποτελεσ µάτων  µε βάση  κοινωνικά  και δηµογραφικά  κριτήρια  δείχνει  ότι οι 
άνδρες , οι νέοι και οι µορφω µένοι και αστικοί  πληθυσ µοί είναι  πολύ  περισσότερο  υπέρ  του 
ευρώ  σε σύγκριση  µε τις γυναίκες , τους ηλικιω µένους , τα άτοµα χαµηλού  µορφωτικού  
επιπέδου  και τους αγροτικούς  πληθυσ µούς. 
Συνολικά , η γενικότερη  στάση  των πολιτών  έναντι  του ευρώ  φαίνεται  αµφίρροπη . Τα 
αποτελέσ µατα µοιάζουν  µε τα αποτελέσ µατα του Ευρωβαρο µέτρου  του 1997 που είχαν  δείξει  
τότε µια ανάλογη  έλλειψη  ενθουσιασ µού για το ενιαίο  νόµισµα στις χώρες  που σήµερα 
αποτελούν  µέρος της ζώνης  του ευρώ : το 47% ήταν  υπέρ  του ευρώ  ενώ το 40% ήταν  κατά . 
Από την άποψη  αυτή  πρέπει  επίσης  να ληφθεί  υπόψη  ότι, όπως  και σε ορισµένες χώρες  της 
ζώνης  του ευρώ , ένα µέρος του πληθυσ µού έχει συναισθη µατικούς  δεσµούς µε το εθνικό  
νόµισµα. Οι πληθυσ µοί των νέων  κρατών  µελών  επιδεικνύουν  µια σαφή  επιθυ µία για 
περισσότερη  πληροφόρηση  σχετικά  µε το ευρώ . Παρότι  δεν βιάζονται  να το υιοθετήσουν  
 
EL 13   EL θέλουν  να είναι  προετοι µασµένοι πολύ  πριν την εισαγωγή  του. Για να καλυφθεί  η ανάγκη  
αυτή  θα χρειαστούν  µεγάλες  ενηµερωτικές  εκστρατείες . 
5. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ  
Η µελλοντική  διεύρυνση  της ζώνης  του ευρώ  θα πραγ µατοποιηθεί  σταδιακά  καθώς  
προβλέπεται  ότι τα µελλοντικά  µέλη της ζώνης  του ευρώ  θα ενταχθούν  σε αυτήν  το καθένα  
µε βάση  τις δικές  του ιδιαιτερότητες . Στις περισσότερες  χώρες , το σενάριο  αλλαγής  
νοµίσµατος προβλέπει  την ταχεία  µετάβαση  από το εθνικό  νόµισµα στο ευρώ  (π.χ. ένα 
σενάριο  τύπου  “big bang”). Ταυτόχρονα , µε τον τρόπο  αυτόν  θα αυξηθούν  οι πιέσεις  στις 
επιχειρήσεις  και τις δηµόσιες  διοικήσεις . Έτσι , ενισχύεται , επίσης , η ανάγκη  προσεκτικής  και 
έγκαιρης  προπαρασκευής  όλων  των παραγόντων  που συµµετέχουν  στη διαδικασία  αυτή  (των 
δηµοσίων  διοικήσεων  σε όλα τα επίπεδα , των τραπεζών , των λιανικών  και γενικότερα  όλων  
των επιχειρήσεων ). Η τελευταία  δηµοσκόπηση  του Ευρωβαρο µέτρου  δείχνει  ότι το κοινό  
θεωρεί  ότι η παροχή  πληροφοριών  πολύ  πριν την µετάβαση  στο ευρώ  έχει µεγάλη  σηµασία. 
Η Επιτροπή  θα συνεχίσει  να παρακολουθεί  εκ του σύνεγγυς  την πρόοδο  των πρακτικών  
προετοι µασιών  για την εισαγωγή  του ευρώ  στις ενδιαφερό µενες χώρες . Από την άποψη  αυτή , 
το δίκτυο  δηµοσίων  διοικήσεων  (PAN-II), που συγκεντρώνει  διάφορους  εθνικούς  
εκπροσώπους  υπεύθυνους  για τα θέµατα αυτά , αποτελεί  ένα σηµαντικό  πλαίσιο  ανταλλαγής  
απόψεων  και πληροφοριών . Στον  τοµέα της πληροφόρησης  και επικοινωνίας , συστάθηκε  
ανάλογη  οµάδα (DIR-COM) που επιτρέπει  στους  διαφόρους  διευθυντές  τοµέων επικοινωνίας  
να συναντώνται  σε τακτική  βάση .