ARCHIVES HISTORIQUES 
DE LA COMMISSION 
 
 
 
COLLECTION RELIEE DES 
DOCUMENTS "COM" 
 
 
 
 
COM (83) 300 
 
 
 
Vol. 1983/0 122 
  
 
Disclaimer  
Conformém ent au règlement (CEE, Euratom) n° 354/83 du Conseil du 1er février 1983 
concernant l'ouverture au public des archives historiques de la Communauté économique 
européenne et de la Communauté européenne de l'énergie atomique (JO L 43 du 15.2.1983, 
p. 1), tel que modifié par le règlement (CE, Euratom) n° 1700/2003 du 22 septembre 2003 
(JO L 243 du 27.9.2003, p. 1), ce dossier est ouvert au public. Le cas échéant, les documents 
classifiés présents dans ce dossier ont été déclassifiés conformément à l'article 5 dudit 
règlem ent. 
In accordance with Council Regulation (EEC, Euratom) No 354/83 of 1 February 1983 
concerning the openi ng to the public of the historical archives of the European Econom ic 
Community and the European Atomic Energy Communit y (OJ L 43, 15.2.1983, p. 1), as 
amended by Regulation (EC, Euratom) No 1700/2003 of 22 September 2003 (OJ L 243, 
27.9.2003, p. 1), this f ile is open to the public. Where necessary, classified documents in this 
file have been declassified in conformity with Article 5 of the aforementioned regulation.  
In Übereinstimmung mit der Verordnung (EWG, Euratom) Nr. 354/83 des Rates vom  1. 
Februar 198 3 über die Freigabe der historischen Archive der Europäischen  
Wirtschaftsgemeinschaft und der Europäischen Atomgem einschaft (ABI. L 43 vom  15.2.1983,  
S. 1), geändert durch die Verordnung (EG, Euratom) Nr. 1700/2003 vom 22. Septem ber 2003  
(ABI. L 243 vom 27 .9.2003, S. 1), ist diese Datei der Öffentlichkeit zugänglich. Soweit  
erforderlich, wurden die Verschlusssachen in dieser Datei in Übereinstimmung mit Artikel 5  
der genannten Verordnung freigegeben.  
ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
COΜ(83) 300 τελικό 
Βρυξέλλες 20 Ιουλίου 1983 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΗΣ ΠΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ 
ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΧΑΣΗΣ 
(1984-1987) 
(ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο) 
COΜ(83) 300 τελικό 

2 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ 
ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΧΑΣΗΣ (1984 - 87) 
ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 
Στην ανακοίνωση της με τίτλο. "Προτάσεις για μια Ευρωπαϊκή 
Στρατηγική στον τομέα της Επιστήμης και της Τεχνολογίας (1), 
η Επιτροπή εξέθεσε τους κυριότερους στόχους προς τους οποίους 
πρέπει να στραφεί η στρατηγική  αυτή. Μεταξύ των στόχων 
αυτών περιλαμβάνεται και η ανάγκη βελτίωσης της διαχείρισης 
των ενεργειακών πόρων και μείωσης· της ενεργειακής εξάρτησης, 
εφόσον η Κοινότητα οφείλει να αντιμετωπίσει το ενεργειακό 
πρόβλημα. Για· να επ  ι τευχθουν ο  ι -στόχοι  αυτοί,  η Επιτροπή  συν­
ιστά να υιοθετηθεί" μία μέθοδος, η οποία θα συγκεντρώνει 
το ενδιαφέρον της σε συγκεκριμένα σημεία με σκοπό: 
"να διευκολυνθεί η διεξαγωγή έρευνας, πράγμα που 
επιθυμούν ιδιαίτερα τα κράτη  μέλη, 
"να διευκολυνθεί η έγκριση των προγραμμάτων 
δράσης που είναι αναγκαία για τη διεξαγωγή της 
έρευνας,  με τον προσδιορισμό και την ιεράρχηση 
αφενός των αναγκών της Κοινότητας και αφετέρου 
της σχετικής βαρύτητας που πρέπει να δοθεί στους 
αντίστοιχους επιστημονικούς και τεχνολογικούς 
στόχους,  και 
"να εξεταστεί με κάπο  ισ συγκεκρ ιμένο τρόπο η μέθοδος 
με την οποία θα γίνουν οι πολιτικές και τεχνικές 
επιλογές μεταξύ ενεργειών σε εθνικό, διεθνές 
και κοινοτικό επίπεδο". 
Όσον αφορά τη διαχείριση των ενεργέιακώνπόρων και τη  μεί­
ωση της ενεργειακής εξάρτησης, η Επιτροπή πρότεινε να συγκεντρω­
θούν οι προσπάθειες της κατά την περίοδο  1984-87  στους 
εξής 4 επιστημονικούς και τεχνολογικούς στόχους: ορθολογική 
χρήση της ενέργει ας,ανάπτυξη ανανεώσιμων ενεργειακών πόρων, 
ελεγχόμενη θερμοπυρηνική σύντηξηκαι ανάπτυξη πυρηνικής 
ενέργειας σχάσης. Οι βασικές γραμμές του προγράμματος δρά­
σης για την ανάπτυξη της πυρηνικής ενέργειας σχάσης που 
αποτελεί το θέμα της παρούσας πρότασης, εκτίθενται στο 
έγγραφο  COM (82)865  τελικό, όπου συγκεκριμένα περιλαμβάνονται 
τα εξής: 
"Η ανάπτυξη της πυρηνικής ενέργειας σχάσης είναι 
ένας από τους κύριους τρόπους μείωσης, μέσω της 
διαφοροποίησης των πηγών ενέργειας, της εξάρτησης 
της Κοινότητας από το πετρέλαιο. Η συνέχιση ενός 
σταθερού πυρηνικού προγράμματος είναι επομένως 
βασικό στοιχείο της ευρωπαϊκής ενεργειακής πολιτικής. 
Η κοινοτική στρατηγική. πρόβλεπε  ι την ενίσχυση και 
την εντατικοποίηση των δραστηριοτήτων έρευνας, 
ειδικά στο γενικό τομέα της πυρηνικής ασφάλειας, 
της προστασίας της υγείας και του περιβάλλοντος 
και του ελέγχου των σχάσιμων υλικών. Το Ευρωπαϊκό 
Κοινοβούλιο εξέδωσε ψήφισμα που εγκρίνει και 
επικυρώνει τη στρατηγική  αυτή, έναντι της οποίας, 
επί πλέον, το Συμβούλιο έλαβε ευνοϊκή  θέση. Πρέπει 
(1 ) COM (82 ) 865 τελικό 

- 3 -
ναυπενθυμιστεί εξάλλου ότι η πυρηνική επιλογή 
περιλαμβάνει την ανάπτυξη του πλη'ρους κύκλου 
του καυσίμου, συμπεριλαμβανομένης της επανεπεξερ-' 
Ύασιας και των ταχέων αντιδραστήρων. 
Αυτη' είναι η προοπτική βάσει της οποίας εδραιώθηκαν 
οι παρόντες προσανατολισμοί" για την κοινοτική Ε καιΑ. 
"Οι δραστηριότητες της κοινοτικής Ε,Α και Ε θα ει'ναι 
επομένως βασικά στραμμένες προς τα θέματα ασφάλειας, 
δηλαδή της προστασίας των πληθυσμών και των εργαζομέ­
νων από τους πυρηνικούς κι,νδυνους. Με τον προσανα­
τολισμό αυτό, η κοινοτική έρευνα  μπορεί"  να έχει 
θετική επίδραση στο πεδίο της πυρηνικής διαμάχης, 
προσφέροντας αντιμειμενική πληροφόρηση που ξεπερ­
νά τα εθνικά πλαίσια. Συμβάλλοντας τέλος στην 
προσέγγιση των εθνικών απόψεων σχετικά με την 
ασφάλεια, η κοινοτική ενέργεια  ευνοεί"  το στόχο 
της προώθησης της βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας 
μειώνοντας τα εμπόδια στο εσωτερικό της ευρωπαϊκής 
αγοράς. 
"Σε διεθνές επίπεδο παρατηρει'ται τάση ©λοέναεντονό-
τερης συνεργασίας σε ολόκληρο τον τομέα της πυρηνικής 
ασφάλειας, και η τάση  αυτή, που θεωρει'ται πολυ 
ευνοϊκή για την ανάπτυξη αυτής της πηγής ενέργειας, 
θα ληφθεί υπόψη από την κοινοτική δράση. 
"Οι κυριότεροι τομείς που λαμβάνονται υπόψη είναι 
η ασφάλεια των αντιδραστήρων, η διαχείριση και 
η αποθήκευση των ραδιενεργών αποβλήτων, η προστασία 
από τις ακτινοβολίες, ο έλεγχος των σχάσιμων 
υλικών,  η αποξήλωση των πυρηνικών εγκαταστάσεων 
καθώς' επίΌης και, στο υπόλοιπο του κύκλου του 
καυσι'μου που έχει ήδη φθάσει σε βιομηχανικό επίπεδο, 
ορισμένα θέματα ασφάλειαςπου δικαιολογούν  κοινοτι­
κή ενέργεια". 
Οι κατευθυντήριες γραμμές αντικατοπτρίζονται στα περιεχόμενα 
του προγράμματος δράσης που θα  προταθεί".  Οι κατά τομείς 
ερευνητικές δραστηριότητες που προβλέπονταικαλυπτονται 
γενικά από τους ενεργειακούς στόχους, αν και ο κανόνας 
αυτός δεν ακολουθείται συστηματικά.Στην τελευταία περίπτωση, 
οι επιδιωκόμενοι στόχοι καλύπτονται εν μέρει από το στόχο 
της βελτίωσης των συνθηκών διαβίωσης και απασχόλησης όσον 
αφορά την προστασία και της υγείας και του περιβάλλοντος, 
όπως εφαρμόζεται κυρίως με το ερευνητικό πρόγραμμα δράσης 
για την υγεία και την ασφάλεια. Άλλες δραστηριότητες, 
ενώ κατευθύνονται σαφώς προς τουςστόχους που έχουν  καθορι-
στεϊγια την ανάπτυξη της πυρηνικής ενέργειας σχάσης, θα επιτύ­
χουν ταυτόχρονα μερικά από τα σημεία του στόχου της προα­
γωγής της ανταγωνιστικότητας στο βιομηχανικό τομέα, ιδίως 
όσον αφορά την εξάλειψη των εμποδίων και την ανάπτυξη νέων 
τεχνολογιών . 
2. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ "ΑΝΑΠΤΥΞΗ  
ΤΉΓ "ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΧΑΣΗΣ" 
Αυτό το πρόγραμμα δράσης υποδιαιρείται σε μερικά υποπρογράμματα, 
τα οποία η Επιτροπή προτείνει να ενταχθούν αφενός σε άμεση 

- 4 -
ενέργεια, που θα διεξαχθεί στα εργαστήρια του Κοινού Κέντρου Ερευ­
νών, και αφετέρου σε σχέδια με κοινές δαπάνες που θα διαξαχθουν 
σε εργαστήρια των κρατών μελών. Οι  λόγοι, που οδήγησαν την Επιτρο­
πή να προτείνει την κατανομή αυτή εκτίθενται σε κάθε περίπτωση 
στις λεπτομερείς προτάσεις για τα διάφορα υποπρογράμματα.Οι 
λόγοι αυτοί προκύπτουν από λεπτομερή εξέταση της κατάστασης 
καθώς και από τις υπάρχουσες δυνατότητες γιαέρευνα στην Κοινότητα 
και στα κράτη  μέλη. Το πρόγραμμα του ΚΚΕρ σχετικά με άμεση 
ενέργεια έρευνας για την περίοδο  1984-1987  θα εκτεθεί και θα 
συζητηθεί στο σύνολο του σε' διάφορους κοινοτικούς φορείς. Μερικές 
όμως πλευρές του προγράμματος αυτού - που αποτελούν αναπόσπαστο 
τμήμα του παρόντος προγράμματος για την ανάπτυξη πυρηνικής  ενέργει­
ας σχάσης·-  πρέπει σαφώς να εκτιμηθούν υπό το πρίσμα αυτό, ιδίως 
όσον αφορά το συνολικό τους προϋπολογισμό και την αλληλοεξάρτησή 
τους από άλλα θέματα του προγράμματος δράσης που προτείνονται ως 
σχέδια με κοινές δαπάνες. 
Το πρόγραμμα δράσης για την ανάπτυξη πυρηνικής ενεργέ  ι ας σχάσης 
περιλαμβάνει τα εξής σημεία: 
1. Ενέργειες σχετικές με την ασφάλεια των αντιδραστήρων 
Οι στόχοι που επιδιώκονται με ορισμένες από τις ενέργειες αυτές 
αλληλοεπικαλυπτονται από εκείνους που αποβλέπουν στην βελτίωση 
των συνθηκών διαβίωσης και απασχόλησης, συγκεκριμένα την βελτίωση 
της ασφάλειας, την προστασία της υγείας και την προστασία του 
περιβάλλοντος. Τμήμα των δραστηριοτήτων αυτών συμβάλλει επίσης 
προς την επίτευξη του στόχου της προαγωγής της ανταγωνιστικό^-
τητας στο βιομηχανικό τομέα, ιδίως όσον αφορά την εξάλειψη των 
εμποδίων και την προώθηση και ανάπτυξη νέων τεχνολογιών για 
τις συμβατικές βιομηχανίες. 
1.1. "Αμεση ενέργεια για την ασφάλεια των αντιδραστήρων  (1984-87) 
Πρόκειται για το ευρύτερο πρόγραμμα του ΚΚΕρ.· Η έρευνα που διεξά­
γεται πολύ συχνά έχει στόχο την τεκμηρίωση και προορίζεται να 
ενισχύσει το έργο των αρχών που είναι αρμόδιες για την έκδοση αδειών 
πειράματα και λεπτομερείς θεωρητικές αναλύσεις καθώς επίσης να 
καλύψει τις ανάγκες των υπευθύνων για τη λειτουογία των πυρηνικών 
σταθμών και των κατασκευαστών μερών των πυρηνικών αντιδραστήρων. 
Εκτός από ορισμένες οριζόντιες ενέργειες σε θέματα ενδιαφέροντος 
κοινού για όλους τους τύπους αντιδραστήρων,τα επί μέρους προγράμμα­
τα αφορούν βασικά τους αντιδραστήρες ελαφρού ύδατος και τους 
ταχείς αναπαραγωγικούς αντιδραστήρες, ψυχόμενους με μέταλλα 
σε υγρή κατάσταση. 
1.2. Πρόγραμμα ενέργειας με κοινές δαπάνες για την ασφάλεια  
των αντιδραστήρων  (1984-1987) 
Το καλυπτόμενο πεδίο και οι στόχοι είναι όμοιοι με εκείνους της 
άμεσης ενέργειας για την ασφάλεια των αντιδραστήρων ενώ τα  προτει­
νόμενα υποπρογράμματα είτε συμπληρώνουν είτε ενισχύουν εκείνα 
που διεξάγονται στο πλαίσιο της άμεσης ενέργειας και εντάσσονται 
πλήρως στα διάφορα εθνικά προγράμματα. 
1.3 Εφαρμογή του ψηφίσματος του Συμβουλίου της 22ας Ιουλίου 
1975 για τα τεχνολογικά προβλήματα στον τομέα την πυρηνικής  
ασφάλει ας 
Η ενέργεια αυτή άρχισε το 1976 με την^εγγραφή στον προϋπολογισμό 

- 5 -
ερευνών κονδυλίου που εκάλυπτε δαπάνες προσωπικού (4 άτομα 
κατηγορίας Α, δυο κατηγορίας Β και δυο κατηγορίας 0).Σκοπός 
της δραστηριότητας αυτής είναι η διεξαγωγή συγκριτικών και αναλυ­
τικών μελετών καθώς και μελετών ανασκόπησης,που αφορούν κυρίως 
τον συντονισμό της έρευνας και την εναρμόνιση των μεθόδων, των 
κωδίκων και των κανόνων ασφαλείας τόσο για τους θερμικούς αντιδρα­
στήρες ελαφρού ύδατος όσο και για τους ταχείς αναπαραγωγικούς 
αντιδραστήρες, ψυχόμενους με νάτριο. 
Το 1980 το Συμβούλιο συμφώνησε με πρόταση της Επιτροπής να συμπλη­
ρωθεί η ενέργεια αυτή με συμβατικό στοιχείο που απέβλεπε στη 
χρηματοδοτική στήριξη συγκριτικών και αναλυτικών μελετών καθώς 
καιμελετών ανασκόπησης για κώδικες και κανόνες σχετικούς με 
τους ταχείς αντιδραστήρες. 
Η ενέργεια αυτή θα συνεχιστεί κατά την περίοδο  1984-87  στο ίδιο 
επίπεδο όπως και κατά το παρελθόν. 
2. Άμεση ενέργεια έρευνας σχετικά με τα καύσιμα πλουτωνίου  
και τις ακτινίδες  (.1984-87) 
Το πρόγραμμα αυτό καλύπτεται τόσο από την ανάπτυξη των καυσίμων 
για ταχείς αντιδραστήρες όσο και από τις περαιτέρω βασικές έρευνες 
για τις ακτινίδες, και πρόκειται να διεξαχθεί κυρίως στα  ειδι­
κευμένα εργαστήρια του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Υπερουρανίων  Στοι­
χείων στην Καρλσρούη. 
3- Ενέργειες σχετικές με τα ραδιενεργά απόβλητα 
Μολονότι οι ενέργειες αυτές χαρακτηρίζουν τους στόχους που  επι­
διώκονται για την ανάπτυξη της πυρηνικής ενέργειας σχάσης,  αποτε­
λούν ευρύ τμήμα των δραστηριοτήτων που έχουν αποφασιστεί για 
το στόχο της βελτίωσης των συνθηκών διαβίωσης και απασχόλησης, 
και συγκεκριμένα για τη βελτίωση της ασφάλειας, την προστασία 
της υγείας καθώς και την προστασία του περιβάλλοντος. 
3 - 1· Άμεση ενέργεια για τη διαχείριση των ραδιενεργών αποβλή­
των (1984-87) 
Το πρόγραμμα αυτό συγκεντρώνει την προσοχή του κυρίως στα 
προβλήματα που προκύπτουν κατά τον μετασχηματισμό και την 
προσωρινή ή τελική διάθεση των ραδιενεργών αποβλήτων. Θα διενερ­
γηθούν θεωρητικές μελέτες και πειράματα προκειμένου να αξιολο­
γηθούν από άποψη ασφάλειας οι διαδικασίες διαχείρισης των 
αποβλήτων. 
3-2. Πρόγραμμα ενέργειας με κοινές δαπάνες για τη διαχείριση  
κάϊ διάθεση .των ραδιενεργών αποβλήτων  (1985-89) 
Ήδη ευρίσκεται υπό εφαρμογή ένα δεύτερο πενταετές  (1980-84) 
πρόγραμμα με κοινές δαπάνες. Το πρόγραμμα αυτό είναι στενά 
συντονισμένο με τις δραστηριότητες του ΚΚΕρ στον ίδιο τομέα 
και, από την έναρξη του το 1975, έχει ενσωματωθεί πλήρως στα 
εθνικά προγράμματα. Κατά την περάτωση του παρόντος προγράμματος 
περί το τέλος του 1984, η Επιτροπή θα προτείνει, σύμφωνα με 
το πρόγραμμα δράσης  1980-92  για τα ραδιενεργά απόβλητα, τη 
συνέχιση των εργασιών στον τομέα αυτό. Μεταξύ των κυρίων σημείων 
του νέου αυτού προγράμματος θα περιλαμβάνονται αφενός ο προσ­
διορισμός των αποβλήτων που υφίστανται μετασχηματισμό με σκοπό 

- 6 -
τη διάθεση τους και τη βελτίωση των χρησιμοποιουμένων μεθόδων, 
και αφετέρου η αξιολόγηση των διαφόρων δυνατοτήτων εναπόθεσης 
τους σε γεωλογικούς σχηματισμούς και οι μέθοδοι απομόνωσης τους 
καθώς και η αξιολόγηση των μεθόδων αυτών από άποψη ασφάλειας. 
Άν και η χρονολογία λήξης του εν εξελίξει προγράμματος δεν  επι­
τρέπει την έναρξη του τρίτου προγράμματος ραδιενεργών αποβλήτων 
κατα το ίδιο χρονικό σημείο με το πρόγραμμα δράσης για την περίοδο 
1984—87,  εντούτοις το τρίτο πρόγραμμα ραδιενεργών αποβλήτων αποτελεί 
τμήμα του τελευταίου. Το γεγονός αυτό πρέπει να ληφθεί υπόψη αφενός 
κατά το μέτρο που το πρόγραμμα συνδέεται με την άμεση ενέργεια 
που προτείνεται πιό πάνω στο τμήμα 3.1 και αφετέρου όσον αφορά 
τις οικονομικές επιπτώσεις που θα έχει στο πρόγραμμα δράσης κατά 
τη σχετική περίοδο  (1985-87). 
4. "Αμεση ενέργεια για τη διασφάλιση και τη διαχείριση σχάσιμων 
υλικών και στήριξη της Διεύθυνσης Διασφαλίσεων Ευρατόμ  (1984-87) 
Η επιθυμία να ενισχυθούν τα μέτρα για τη διασφάλιση και τη διαχείριση 
των σχάσιμων υλικών παραμένει ζωηρή και υπογράμμιζε  ι την ανάγκη 
για εντατική έρευνα και προσπάθεια ανάπτυξης. Σε στενή συνεργασία 
με τη Διεύθυνση Διασφαλίσεων της Ευρατόμ, τα εθνικά εργαστήρια, 
τους υπευθύνους των πυρηνικών εγκαταστάσεων και τον Διεθνή Οργα­
νισμό Ατομικής Ενέργειας, το ΚΚΕρ προτείνει να αυξηθεί η συμμετοχή 
του στην προσπάθεια  αυτή. Το προτεινόμενο πρόγραμμα αποβλέπει 
στην ανάπτυξη διαφόρων μεθόδων διασφάλισης προς εφαρμογή στους 
κυριότερους τύπους πυρηνικών εγκαταστάσεων. 
Οι μέθοδοι αυτές θα υποβοηθήσουν τον ποσοτικό προσδιορισμό των 
πυρηνικών υλικών, τοννχαρακτηρισμό τους καθώς και την απομόνωση 
και διαχείριση τους. Οι συναφείς εργασίες θα υποβοηθήσουν επίσης 
την ανάπτυξη συστήματος διαχείρισης των πληροφοριών που προέρ­
χονται από οργανισμούς κοινής ωφέλειας και από επιθεωρήσεις. 
Τέλος, οι μελέτες ασχολούνται με την ανάπτυξη μεθόδων για την 
ανάλυση των παραμέτρων της αποτελεσματικότητας των τεχνικών 
ελέγχου σε διάφορους τύπους εγκαταστάσεων ή στον κύκλο καυσίμου. 
5. Πρόγραμμα ενέργειας με κοινές δαπάνες για τον παροπλισμό  πυρη-
πυρηνικών εγκαταστάσεων  (1984-88) 
Το πρόγραμμα αυτό αποτελεί τη λογική συνέχεια του προγράμματος 
που ευρίσκεται σήμερα σε εφαρμογή για τον παροπλισμό σταθμών 
πυρηνικής ενέργειας. Το πεδίο δράσης του προγράμματος αυτού είναι 
ευρύτερο από το πεδίο δράσης του προηγουμένου και ο κυριότερος 
στόχος του είναι να προσφέρει αποτελεσματικές λύσεις, που θα 
μπορέσουν να εγγυηθούν την ασφάλεια και την προστασία του ανθρώπου 
και του περιβάλλοντος του από ενδεχόμενους κίνδυνους που συνδέονται 
με τον παροπλισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων. Οι χρηματοδοτικές 
απαιτήσεις του προγράμματος αυτού, που πρέπει να προβλεφθούν 
στο πρόγραμμα δράσης, έχουν υποστεί την κατάλληλη προσαρμογή 
ώστε να λάβουν υπόψη το γεγονός ότι η παρούσα πρόταση καλύπτει 
περίοδο πέντε  ετών. 

- 6α -
ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΕ ΔΙΕΘΝΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ Η ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ ΠΟΥ ΠΡΑΓΜΑ­
ΤΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΣΕ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ 
Ο πολύπλοκος χαρακτήρας των προβλημάτων που εμφανίζει η έρευνα 
στον πυρηνικό τομέα,το διαρκώς αυξανόμενο κόστος των αναγκαίων 
εγκαταστάσεων και οι πολύ ειδικές αρμοδιότητες που πρέπει να καθο­
ριστούν για την επίλυση των προβλημάτων αυτών οδηγούν στη διεθνο­
ποίηση της πυρηνικής έρευνας και την ανάπτυξη επιστημονικών και 
""?:ννικών σχέσεων μεταξύ των κρατών μελών και τρίτων χωρών που  ακο­
λουθούν πολιτική πυρηνικής ενέργειας για ειρηνικούς σκοπούς. 
Τα διάφορα υποπρογράμματα που προτείνονται σε αυτό το πρόγραμμα 
ερευνητικής δράσης δίνουν στην Επιτροπή τη δυνατότητα να συμμετάσχει 
σε διεθνή ερευνητικά προγράμματα που διεξάγονται σε κράτη  μέλη, 
όταν η συμμετοχή αυτή είναι χρήσιμη για την επιτυχή εφαρμογή των 
προτεινόμενων υποπρογραμμάτων. Ανάλογα με τις ανάγκες, η συμμετοχή 
αυτή μπορεί να έχει τη μορφή χρηματοδοτικής συμμετοχής ή ανταλλαγής 
πληροφοριών και πορισμάτων. 
Αυτός ο τύπος συνεργασίας έχει ήδη εφαρμοστεί κατά το παρελθόν 
για τα εν εξελίξει προγράμματα. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν συμ-
φωνίες-πλαίσιο που ήδη υπάρχουν μεταξύ Επιτροπής και ειδικευμένων 
οργανισμών σε τρίτες χώρες. 
ΠΟΡΟΙ 
0 προτεινόμενο προϋπολογισμός για κάθε τμήμα του προγράμματος 
δράσης εκτίθεται στον κατωτέρω πίνακα. Μέρος των πόρων που  διατί­
θενται για κάθε τμήμα θα καλύπτει μέχρις ενός σημείου (που θα δια­
φέρει κατά περίπτωση) τη δαπάνη στόχων,- στους οποίους η Επιτροπή-
δίνει προτεραιότητα αλλά δεν σχετίζονται με τον συγκεκριμένο στόχο 
της ανάπτυξης πυρηνικής ενέργειας σχάσης ή έστω με τον ενεργειακό 
στόχο. 

- 7 -
Τα ποσά που καθορίζονται στον ακόλουθο πίνακα εκφράζονται σε  ECU 
σε σταθερές τιμές κατά τα μέσα του  1983.  Οι τελικές προτάσεις του 
προγράμματος θα περιλαμβάνουν στοιχεία που θα έχουν ενημερωθεί 
αντίστοιχα με τις προβλέψεις του ύψους του πληθωρισμού και για 
τα οποία θα έχουν ληφθεί υπόψη τα χρονοδιαγράμματα για τις πιστώσεις 
υποχρεώσεων . 
Η κατανομή των πόρων στους διάφορους τομείς και τύπους δραστηριό­
τητας και ο συνολικός προϋπολογισμός, που ανέρχεται σε  477,5 
εκατομμύρια  ECU συμφωνούν με τις κατευθυντήριες γραμμές που καθο­
ρίζονται στο έγγραφο  C0M(82)  865 τελικό. 
ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ (ΤΙΜΕΣ· 1983) 
Τμήματα του προγράμματος δράσης εκατομ.  ECU 
1.1. Άμεση ενέργεια για την ασφάλεια των 
αντιδραστήρων 192,2 
1.2. Πρόγραμμα ενέργειας με κοινές δαπάνες 
για την ασφάλεια των αντιδραστήρων  (1984-87)  68,0 81,3 (4) 
1.3. Εφαρμογή του ψηφίσματος του Συμβουλίου της 
22ας Ιουλίου 1975 για τα τεχνολογικά προβλήματα 
στον τομέα της πυρηνικής ασφάλειας 3,3 
2. Άμεση ενέργεια έρευνας σχετικά με τα καύ­
σιμα πλουτωνίου και τις ακτινίδες  (1984-87)  65,7 
3-1 Άμεση ενέργεια για την ασφάλεια των  ραδι­
ενεργών υλικών  (1984-87)  48,9 
3-2 Πρόγραμμα ενέργειας με κοινές δαπάνες για 
τη διαχείριση και διάθεση των ραδιενεργών 
αποβλήτων  (1985-89) 
4. Άμεση ενέργεια για τη διασφάλιση και τη 
διαχείριση σχάσιμων υλικών και στήριξη 
της Διεύθυνσης Διασφαλίσεων Ευρατόμ 
(1984-87)  45,4 
5. Πρόγραμμα ενέργειας με κοινές δαπάνες για 
τον παροπλισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων 
(1984-88)  11 ' (3) 43+πυ(2)  75 ή 100 (5) 
ΣΥΝΟΛΟ 477,5 + πυ 
(1 ) 
(2) 
(3) 
(4) 
(5) Τιμές κατά τα μέσα του  1983-
Για την πρώτη τριετία του τρίτου προγράμματος και το τελευταίο 
έτος του τρέχοντος (δεύτερου) προγράμματος. 
Για τα τέσσερα πρώτα έτ,η του προγράμματος. 
Ποσά σε σημερινά  ECU λαμβανομένου υπόψη του πληθωρισμού  (7%) 
(7% κατ'έτος) κατά τη διάρκεια της εκτέλεσης του προγράμματος. 
Το ποσόν αυτό θα υπάρχει στην επίσημη πρόταση που θα υποβληθεί 
στο Συμβούλιο. 
Όπως και για το σημείο  (4) ανωτέρω,αλλά στοιχεία για  5 έτη. 
Το υψηλότερο εναλλακτικό ποσό  (100 εκατ.ECU ) αντιστοιχεί στην 
περίπτωση που αποφασιστεί πειραματική εγκατάσταση. Στην περίπτωση 
αυτή το ποσό (αξία  1983)  που αντιστοιχεί στην καλυπτόμενη από 
το σχέδιο δράσης περίοδο  (43 εκατ. ECU :) πρέπει να αυξηθεί  (+πυ). 

- 8 -
ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΠΟΥ ΑΠΟΤΕΛΟΥΝ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΡΑΣΗΣ 
Όλα τα τμήματα που αποτελούν το πρόγραμμα δράσης, εκτός από δυο, 
καλύπτουν την περίοδο  1984-1987.  Οϊ δυο εξαιρέσεις είναι οι εξής: 
- Τμήμα 3-2. Ενέργεια με κοινές δαπάνες για τη διαχείριση και διά-
ί.·-θεση των ραδιενεργών αποβλήτων, που αποτελεί μέρος του υποπρογράμ-
ματος "Διαχείριση ραδιενεργών αποβλήτων". 
Το παρόν πρόγραμμα θα περατωθεί κατά το τέλος του 1984 και το 
επόμενο θα αρχίσει κατά τις αρχές του 1985. 
-- Τμήμα 5. Ενέργεια με κοινές δαπάνες για τον παροπλισμό πυρηνικών 
εγκαταστάσεων. 
Το παρόν πρόγραμμα θα περατωθεί κατά το τέλος του 1983 και το 
επόμενο θα καλύπτει την περίοδο  1984-88. 
Πρόθεση της Επιτροπής είναι να ενοποιήσει τον σχεδιασμό και την 
εκτέλεση του προγράμματος δράσης με συντονισμό των διαφόρων υποπρογραμ-
μάτων. 
Ως εκ τούτου η Επιτροπή επιφυλάσσεται να υποβάλει προς αναθεώρηση 
όλα τα τμήματα που αποτελούν το πρόγραμμα δράσης περί το τέλος του 
1984, οπότε θα επανεξετάζεται το πρόγραμμα του ΚΚΕρ, το οποίο  περι­
λαμβάνει σημαντικό μέρος του προγράμματος δράσης για την ανάπτυξη 
της πυρηνικής ενέργειας σχάσης. 
1 . ΥΠΟΠΡΟΓΡΑΜΜΑ "ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΩΝ ΣΧΑΣΗΣ" 
Το πρόγραμμα αυτό καλύπτει την ασφάλεια των αντιδραστήρων ελαφρού 
ύδατος ( LWR) καθώς και την ασφάλεια των ταχέων αναπαραγωγικών  αντι­
δραστήρων ψυχομένων με μέταλλα σε υγρή κατάσταση  (LMFBR). 
Κατά την περιγραφή των στόχων δεν γίνεται καμία διάκριση μεταξύ 
δραστηριοτήτων του ΚΚΕρ και δραστηριοτήτων που γίνονται με κοινές 
δαπάνες.  Εντούτοις οι δραστηριότητες χαρακτηρίζονται ξεχωριστά για 
κάθε τυπο ενέργειας. 
Οι δραστηριότητες του ΚΚΕρ που φέρουν αστερίσκο συζητούνται στο 
πλαίσιο του προγράμματος που θα αντικαταστήσει το  SUPER SARA  . 
Συγκεκριμένα το πρόγραμμα που εκτίθεται κατωτέρω λαμβάνει υπόψη 
τις αποφάσεις για την εγκατάλειψη του προγράμματος  SUPER SARA 
και συμφωνεί με τα πορίσματα της κατατοπιστικής συζήτηοης της  10.3-1983 
στο Συμβούλιο για τις μελλοντικές δραστηριότητες του Κοινού Κέντρου 
Ερευνών. 
Οι στόχοι και οι δραστηριότητες του προγράμματος θα συζητηθούν υπό 
δυο τίτλους με ευρύ* περιεχόμενο, την πρόληψη ατυχημάτων και την 
ανάλυση,  έλεγχο και αντιμετώπιση των συνεπειών των ατυχημάτων, άν 
και ορισμένες ενέργειες καλύπτονται και από τα δυο αυτά θέματα. 

- 9 -
Τα γενικά κριτήρια για την επιλογή των θεμάτων ήσαν τα εξής: 
- να μεγιστοποιηθεί η αποτελεσματικότητα της κοινοτικής προσπάθειας 
με την επιλογή περιορισμένου αριθμού τομέων, όπου η Επιτροπή μπορεί 
να τονώσει καλύτερα τον συντονισμό και τη συνεργασία των εθνικών 
προγραμμάτων, 
- να ανταποκρίνονται στα κοινά συμφέροντα των κρατών μελών, με την 
αποφυγή περιορισμένης σημασίας θεμάτων. 
1.Α: Ασφάλεια αντιδραστήρων ελαφρού ύδατος 
1.Α.1. Στόχοι 
Σε όλα τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Κοινότητας μέχρι το τέλος του 
1981, λειτουργούσαν συνολικά 40 περίπου πυρηνικοί σταθμοί με  LWR 
ενώ 30 ακόμα εγκαταστάσεις ευρίσκονται υπό κατασκευή. Η αντίστοιχη 
ικανότητα παραγωγής ηλεκτρικής ισχύος ανέρχεται σε  40.000  MW για 
τους σταθμούς που ήδη λειτουργούν και σε  37.000  MW για εκείνους 
που επί του παρόντος ευρίσκονται υπό κατασκευή. 
Άν και το διάστημα ανά έτος κατά το οποίο οι υφιστάμενες μονάδες 
είναι διαθέσιμες για εκμετάλλευση, είναι ικανοποιητικό και η λειτουρ­
γία τους γίνεται υπό συνθήκες ασφάλειας πάνω από τον μέσο όρο, τα 
ερευνητικά προγράμματα για την ασφάλεια των αντιδραστήρων πρέπει 
να συνεχιστούν ώστε να διασφαλιστεί η περαιτέρω αξιολόγηση και ο 
ποσοτικός προσδιορισμός των υφισταμένων σήμερα περιθωρίων ασφάλειας. 
Η προαγωγή των γνώσεων που θα επιτευχθεί θα συμβάλει ταυτόχρονα 
και σε σημαντικό βαθμό στην ανάπτυξη της τεχνολογίας των αντιδραστήρων 
και ιδίως στη μελέτη των συστημάτων ασφάλειας. 
Στον τομέα της πρόληψης ατυχημάτων, στόχος των προσπαθειών είναι 
η συνεχής βελτ ίωση της ποιότητας των σχεδίων και της κατασκευής 
των διαφόρων μερών των κατασκευών και των συστημάτων, με σκοπό την 
αύξηση της αξιοπιστίας του. Έτσι σημειώνεται σημαντική συνεισφορά 
στην ασφάλεια της λειτουργία και στην οικονομία. 
Οι κυριότερες προσπάθειες της Επιτροπής στον τομέα αυτό συγκεντρώ­
νονται στις ενέργειες: 
- Αξιολόγηση κινδύνων και αξιοπιστίας: 
Αναπτύσσονται μέθοδοι με σκοπό τον προσδιορισμό, τη δημιουργία 
μοντέλων και την ανάλυση των συνεπειών των ατυχημάτων καθώς και 
την εξέταση της αξιοπιστίας των μερών των κατασκευών και των συστη­
μάτων. Στην ενέργεια αυτή περιλαμβάνεται η συγκέντρωση στοιχείων 
και πληροφοριών από λειτουργούσες μονάδες στο πλαίσιο μιάς τράπεζας 
δεδομένων (Ευρωπαϊκό Σύστημα Πληροφόρησης για την Αξιοπιστία Στοιχείων-
ERDS ). 
- Ανθρώπινος παράγων και αλληλεπίδραση ανθρώπου-μηχανής: 
Η Επιτροπή έχει οργανώσει 
γνωμόνων από τις Ηνωμένες κατά το παρελθόν,με τη συνεργασία εμπειρο-
Πολιτείες και την Ιαπωνία, αρκετές συν-

- 4-0 -
εδριάσεις με αυτό τό θέμα. Για το πυρηνικό πρόγραμμα της Επιτροπής η 
δραστηριότητα αυτή  αντπροσωπεΘέιι.  "νεο'~:πέδ ίο έρευνας.Σε επίπεδο κρατών 
μελώνοι αντίστοιχες ενέργειες είιααι περιορισμένες και ασυντόν  ι στες . 
Οι στόχοι της προτεινόμενης ενέργειας συγκεντρώνονται στην προαγωγή 
των βασικών γνώσεων για τη συμπεριφορά των χειριστών, λαμβανομένων 
υπόψη των σημαντικότερων παραγόντων που μπορεί να επιδράσουν  (περι­
βάλλον ειδικές συνθήκες κλπ). 
Η πραγματοποίηση των ΕΡ^ε 9° διευκολύνει τη συγκέντρωση, την επεξεργα­
σία και τη χρησιμοποίηση των στοιχείων πουέχουν σχέση με την  αξιοπι­
στία του ανθρώπου. 
- Ακεραιότητα μερών τηςκατασκευής και συστημάτων 
Η εξέταση των υλικών, η ανίχνευση ελαττωμάτων και η ακεραιότητα των 
κατασκευών αντιπροσωπεύουν σημαντικό μέρος της έρευνας για την 
πρόληψη των ατυχημάτων. 
Οι μακροπρόθεσμοι στόχοι αποβλέπουν στον καθορισμό συστηματικής 
μεθόδου, η οποία, βασιζόμενη σε διάφορους τύπους μεταβλητών, επιτρέ*: 
πει την πρόβλεψη της υπολειπόμενης ζωής των κατασκευών. 
Πρόσφατα, ορισμένες χώρες της ΕΟΚ έκαναν γνωστή την επιθυμία να υπάρ­
ξει μέσου μεγέθους τράπεζα δονήσεων για μελέτες σεισμικών επιπτώσεων. 
Η πρόταση αυτή θα αποτελέσει αντικείμενο αναλύσεων για την καλύτερη 
κατανόηση των τεχνικών πλεονεκτημάτων της και την εξέταση της 
γενικότερης δυνατότητας να εφαρμοστεί. 
Στον τομέα της ανάλυσης,του ελέγχου και της αντιμετώπισης των  συνε­
πειών των ατυχημάτων η Επιτροπή προτίθεται να προάγει τη γνώση των 
μηχανισμών που δ ιέπουν την εξέλιξη των ατυχημάτων. Η ταυτόχρονη 
διεξαγωγή πειραματικής και αναλυτικής έρευνας αποτελεί ουσιώδη στόχο 
προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι τα πορίσματα δαπανηρών πειραμάτων 
έχουν σαν αποτέλεσμα τη βελτίωση των μοντέλων και των κωδίκων που 
χρησιμοποιούνται για την ανάλυση της ασφάλειας των αντιδραστήρων. 
Με την ανάπτυξη πειραματικά επαληθευμένων κωδίκων υπολογιστών, που 
θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν από τυχόν ενδιαφερόμενους (πωλητές 
αντιδραστήρων, αρχές που είναι αρμόδιες για τη χορήγηση αδειών και 
υπηρεσίες κοινής  ωφέλειας),  θα πρέπει προοδευτικά να συντονιστεί 
καλύτερα η ανάλυση της ασφάλειας στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα και ταυτόχρονα 
να παρασχεθούν τα αναγκαία μέσα για την εκπλήρωση ορισμένων προϋποθέ 
σεων διασφάλισης της ποιότητας. Για τη χρησιμοποίηση αφενός μεγάλων 
εγκαταστάσεων εντός και εκτός αντιδραστήρα και αφετέρου ειδικευμένων 
ομάδων που περιλαμβάνουν επιστήμονες πολλών ειδικοτήτων, είναι αναγκαία 
η ευρύτερη δυνατήδιεθνής συνεργασία. 
Οι στόχοι των προτεινομένων ενεργειών αφορούν κυρίως τομείς που 
παίζουν σημαντικό ρόλο στην ρεαλιστική αξιολόγηση της πορείας και 
των συνεπειών των ατυχημάτων. Οι διάφοροι αυτοί τομείς είναι οι 
εξής : 
- Εξέταση της μη κανονικής συμπεριφοράς του πυρήνα του αντιδραστήρα 
και του συστήματος ψύξεως (θερμοκρασίες στον πυρήνα κάτω από  1 .200°0) 
Οι μελέτες αυτές καλύπτουν μικρές 
βατικά φαινόμενα στο πρωτεύον και καιμεγάλες διακοπές καθώς και 
στο δευτερεύον κύκλωμα ψύξης, μετα-
ο ι 

- 11 -
οποίες όμως δεν βλάπτουν ουσιαστικά τα στοιχεία καυσίμου.Κυρ ιος σκοπός 
των μελετών αυτών είναι η ανάπτυξη φυσικών μοντέλων και κωδίκων υπο-
λογιστού για τις επί μέρους επιπτώσεις και για τις πολύπλοκες 
αλληλεπιδράσεις των διαφόρων φαινομένων στην περίπτωση ατυχήματος 
κατά το οποίο παροδικά μειώνεται η ψύξη του πυρήνα. 
Εξέταση της συμπεριφοράς του πυρήνα του αντιδραστήρα και του συστή­
ματος ψύξης σε περίπτωση σοβαρού ατυχήματος (θερμοκρασία του πυρήνα 
- άνω από 1200° 0). 
Σκοπός των ερευνών αυτών είναι η ανάλυση των μηχανισμών και των 
φαινομένων που έχουν πρωταρχική σημασία κατά την πορεία του ατυ­
χήματος και μπορεί ενδεχομένως να προκαλέσουν απώλεια της ακεραιό­
τητας του καυσίμου και κατά συνέπεια αποδέσμευση προϊόντων σχάσης 
και υδρογόνου. 
Στο πλαίσιο της δραστηριότητας αυτής, η Επιτροπή προτείνει να 
δοθούν στις χώρες μέλη οι αρμοδιότητες που απαιτήθηκαν στο παρελθόν 
για την εκτέλεση του προγράμματος  SUPER SARA.  Θα απαιτηθεί στενή 
συνεργασία με όλα τα εργαστήρια των κρατών μελών προκειμένου να 
επιτευχθεί η καλύτερη δυνατή χρήση των υφιστάμενων μέσων και εμπειριών, 
- Τα φαινόμενα που λαμβάνουν χώρα στο εξωτερικό περίβλημα του  αντι­
δραστήρα σε περίπτωση σοβαρού ατυχήματος 
Σε υποθετικές περιπτώσεις ατυχημάτων προκαλούνται φορτίσεις λόγω 
εσωτερικών πιέσεων και θερμοκρασιών, τις οποίες δημιουργούν αέρια 
που εκλύονται από τους πρωτεύοντες/δευτερεύοντες βρόχους και από 
αντιδράσεις μεταξύ τετηγμένων υλικών του πυρήνα και σκυροδέματος. 
Η χρονική κλιμάκωση των φορτίσεων αυτών εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό 
από το εξεταζόμενο σενάριο ατυχήματος και στις περισσότερες περιπτώ­
σεις αποτελεί χαρακτηριστικό της μονάδας. 
Στόχος συνεπώς του κοινοτικού προγράμματος είναι να προαχθεί η 
κατανόηση των φαινομένων που είναι κοινά σε όλους τους τύπους 
αντιδραστήρων  LWR και έχουν σημαντικό αντίκτυπο στην αξιολόγηση 
των κινδύνων. Τέτοιου είδους φαινόμενα είναι οι δυνατότητες διανο­
μής, καύσης και επανασύνδεσης του υδρογόνου σε πολυσύνθετο περιβάλλον 
καθώς και η μεταφορά και η χημική συμπεριφορά των προϊόντων σχάσης. 
Εξωτερικής προέλευσης φόρτιση του εξωτερικού περιβλήματος είναι 
δυνατόν να προκληθεί από αεροπορικά δυστυχήματα, εκρήξεις νεφών 
αερίων και σεισμούς. Με την κοινοτική προσπάθεια επιδιώκεται κυ­
ρίως η κατανόηση των ενδεχόμενων κινδύνων από εκρήξεις νεφών αερίων 
και η ανάλυση των δυνατών τεχνικών για την πρόληψη των επιπτώσεων 
των εκρήξεων αυτών. 
- Η ατμοσφαιρική διάδοση των προϊόντων σχάσης 
Το πρόβλημα αυτό απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή στην Ευρώπη, όπου τα 
κράτη είναι σχετικά μικρά και η πυκνότητα του πληθυσμού μεγάλη. 
Για τον λόγο αυτό μια μεγάλης έκτασης υποθετική έκλυση προϊόντων 
σχάσης θα  έχει, υπο' ορισμένες συνθήκες, επιπτώσεις σε περισσότερες 
από μιά χώρες. 

- 12 -
Συγκεκριμένος στόχος της Κοινότητας στον τομέα αυτό είναι η εύρεση 
κατάλληλης μεθόδου για την ανάπτυξη και επιβεβαίωση μοντέλων  υπο­
λογισμού,που θα εξετάζουν επίσης την πιθανολογική άποψη σειράς 
φαινομένων.  Ξπί πλέον προβλέπεται η συνεργασία ευρωπαϊκών εργαστη­
ρίων σε μία κοινή πειραματική προσπάθεια για τη μελέτη των φαινο­
μένων μεταφοράΓπρο ιόντων σχάσης σε μεγάλες αποστάσεις. 
Λ.2. Σύντομη περιγραφή των προτεινομένων ενεργέ ιών 
1.Α.2.1. Αξιολόγηση κινδύνων και αξιοπιστ  ι ας 
Άμεση ενέργεια 
Η δράση του ΚΚΕρ συγκεντρώνεται σε δυο κύριες ενέργειες: 
- δημιουργία εφαρμόσιμου συστήματος πληροφόρησης για τη λειτουργία 
των αντιδραστήρων, το Ευρωπαϊκό Σύστημα Αξιοπιστίας των Στοιχείων 
(ERDS )• Στόχος του παρόντος προγράμματος είναι να επιτύχει την 
πλήρη λειτουργία του  ERDS με τέσσερεις τράπεζες δεδομένων, 
- ανάπτυξη μεθόδων π ιθανολογικής αξιολόγησης των κινδύνων και 
εφαρμογή των μεθόδων αυτών για τον προσδιορισμό,την ανάπτυξη 
σχετικών μοντέλων και την ανάλυση αλληλουχιών ατυχημάτων σε 
αντιδραστήρες ελαφρού ύδατος, λαμβανομένης υπόψη της χρονικής 
εξέλιξης των γεγονότων, της παρέμβασης του χειριστή κλπ. 
Οι ενέργειες αυτές μπορούν να επεκταθούν στην ανάπτυξη τεχνικών 
και μοντέλων που καθιστούν δυνατή την προσομοίωση (με πραγμα­
τικούς χρόνους ή ταχύτερα) των διαφόρων φάσεων των ατυχημάτων. 
* Μπορεί να γίνει εδώ επωφελής χρήση των μέσων υπολογισμού στον 
τομέα της θερμο-υδραυλικής υψηλών ταχυτήτων, όπως αυτά αναπτύχθηκαν 
για το σχέδιο  SUPER SARA. 
Ενέργεια με κοινές δαπάνες 
Για τη στήριξη του προγράμματος που αναφέρεται στο α) και για 
να πείθονται όλο και περισσότεροι οργανισμοί να ασχοληθούν με 
την εκτίμηση των πλεονεκτημάτων και των μειονεκτημάτων της πιθα-
νολογικής αξιολόγησης των κινδύνων, θα οργανωθεί σειρά δοκιμών 
τύπου benchmark  πάνω σε θέματα που θα συμφωνηθούν: διαδικασία 
σχεδίασης δένδρων γεγονότων, κοινό σφάλμα α  ι τ ίου/μεθόδου, πιθα­
νότητα αστοχίας των κατασκευών κλπ. 
1.Α.2.2. Ανθρώπινος παράγων και αλληλεπίδραση ανθρώπου-μηχανής 
- Άμεση ενέργεια : δεν προτείνεται καμία 
Ενέργεια με κοινές δαπάνες : 
Το πρόγραμμα διαιρείται σε δυο κύρια τμήματα: 
- συγκέντρωση και ανάλυση στο ιχειωνσχετικών με την ανθρώπινη 
συμπεριφορά, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται και πληροφορίες 
που προέρχονται από μη πυρηνικές δραστηριότητες, 

- 13 -
- ανάπτυξη μοντέλων σχετικών με τη συμπεριφορά του ανθρώπου, 
σύγκριση των διάφορων μοντέλων και ανάλυση της καταλληλότητας 
τους για την πιθανολογική αξιολόγηση των κινδύνων  (PRA) καθώς 
και για τη χρησιμοποίηση τους κατά τη μελέτη και τη λειτουργία 
των μονάδων·. 
θα συναφθούν στενές σχέσεις εργασίας με διάφορους οργανισμούς, 
π.Χ- Halden,  EPRI , NCR, δημόσιες υπηρεσίες, μη πυρηνικές βιομη­
χανίες κλπ. 
1.Α.2.3- Ακεραιότητα μερών των κατασκευών και των συστημάτων 
- "Αμεση ενέργεια 
Οι δραστηριότητες του ΚΚΕρ συγκεντρώνονται στους εξής κύριους 
τομείς : 
- εκτίμηση της αποτελεσματικότητας των μεθόδων μη καταστρεπτικής 
δοκιμής  (NDE ), περιλαμβανομένου και του προγράμματος  PISC II 
που αποτελεί συγκριτική εξέταση των τεχνικών ΝϋΕκαι διενεργείται 
για λογαριασμό των ΟΟΣΑ/ΟΑΕ σε εργαστήρια  15 χωρών. 
* Συζητείται επίσης να συμπεριληφθούν μέθοδοι ελέγχου ωστενιτικών 
συγκολλήσεων και να διεξαχθούν εξετάσεις ακτινοβοληθέντων 
υλικών στις εγκαταστάσεις  ADECO του ΚΚΕρ, με τη χρήση δειγμάτων 
πραγματικού μεγέθους, τα οποία προέρχονται από σταθμούς παραγωγής 
ενέργειας που αποξηλώνονται . 
- Πρόβλεψη της διάρκειας ζωής των μερών του πρωτεύοντος κυκλώμα­
τος με τη χρησιμοποίηση μοντέλων δοχείων  PWR (αντιδραστήρες 
με νερό υπό πίεση) υπό κλίμακα  1:5. Με τις δοκιμές αυτές 
αναμένεται να εξεταστεί κατά πόσον είναι δυνατός ο συνδυασμός 
των μεθόδων ανάπτυξης μοντέλων και των μη καταστρεπτικών 
δοκιμών κατά τον προσδιορισμό της αναμενόμενης διάρκειας 
ζωής των κατασκευών. 
* - Μελέτη της δυνατότητας να πραγματοποιηθεί η κατασκευή τράπεζας 
δονήσεων μέσου μεγέθους και ενδεχομένως σχεδίαση της τράπεζας. 
- Ενέργεια με κοινές δαπάνες 
Το πρόγραμμα με κοινές δαπάνες αναμένεται: 
- Να βοηθήσει τα εργαστήρια των κρατών μελών να πραγματοποιήσουν 
τις λεγόμενες μελέτες παραμέτρων προκειμένου να ενισχυθούν 
οι δραστηριότητες  PISC. Με τις μελέτες αυτές θα πρέπει να 
προσδιοριστεί καλύτερα ο εξοπλισμός για την πραγματοποίηση 
μη καταστρεπτικών μεθόδων  (NDT) και να υποβοηθηθεί η αξιολόγηση 
της εγκυρότητας των μη καταστρεπτικών δοκιμών\'<ΝϋΕ  ) ενόψει 
της χρησιμοποίησης τους σε μονάδες παραγωγής πυρηνικής ενέργειας. 
- Στον τομέα της μηχανικής της θραύσης, θα ερευνηθούν τα αίτια 
και τα αποτελέσματα των παραμενουσών τάσεων και θα υπάρξει 
συμβολή στην αριθμητική ανάλυση της μηχανικής της θραύσης 
στην ελαστοπλαστική περιοχή. 
1.Α.2.4. "Ερευνες για την μη κανονική συμπεριφορά του συστήματος  
ψύξης του πυρήνα (θερμοκρασία καυσίμου  < 1200° Ç) 

- 14 -
- Άμεση ενέργεια 
Οι μελέτες με τις εγκαταστάσεις του ολοκληρωμένου συστήματος 
ίΟΒΙ που έχουν δημιουργηθεί"  και χρησιμοποιούνται επί του παρόντος 
σε συνεργασία με το ΒΜΡΤ , αποσκοπούν στην έρευνα της θερμο-
υδραυλικής συμπεριφοράς ενός συστήματος ψύξης PWR σε περιπτώσεις 
μεγάλων και μικρών ρωγμών και σε ειδικές μεταβατικές καταστάσεις. 
Οι κυριότερες ενέργειες είναι οι εξής: 
- θερμοϋδραυλική ανάλυση των φυσικών φαινομένων που συμβαίνουν 
στον πυρήνα (περιλαμβανομένων π.χ. συστημάτων κριτικής σύγκρισης 
εναλλακτικού τρόπου ψύξης του πυρήνα σε περίπτωση ανάγκης 
και συστημάτων απαγωγής θερμότητας σε περίπτωση αποσύνθεσης 
(ϋΗΚ) )-
- Εφαρμογή μεγάλων κωδίκων συστημάτων για προβλέψεις κατά τις 
δοκιμές και για αναλυτικούς υπολογισμούς καθώς και αξιολόγηση 
των κωδίκων αυτών στο πλαίσιο αυτής της ενέργειας. 
* Η πείρα από τοΙ,ΟΒΙ στον τομέα της εφαρμογής και αξιολόγησης 
κωδίκων δείχνει ότι ει'ναι ανάγκη να επεκταθεί" η ανεξάρτητη 
αξιολόγηση μεγάλων κωδίκων υπολογιστών, περιλαμβανομένης της 
βελτίωσης των φυσικών μοντέλων με βάση τους υπολογισμούς  πρό­
βλεψης και τη θερμοϋδραυλική ανάλυση των αποτελεσμάτων, καθώς 
και της ανάπτυξης του κώδικα ανάλυσης εγκαταστάσεων ως μέσου 
για τη διευκόλυνση της διαδικασίας αξιολόγησης. 
- Ενέργεια με κοινές δαπάνες 
Οι δραστηριότητες με κοινές δαπάνες είναι λογική συνέχεια των 
υφιστάμενων προγραμμάτων και συμπληρώνουν τις δραστηριότητες 
του ΚΚΕρ. 
Αφορούν βασικές μελέτες πάνω σε πειράματα μικρής κλίμακας και 
περιλαμβάνουν λεπτομερείς αξιολογήσεις που οδηγούν στην ανάπτυξη 
μοντέλων για μεγάλους κώδικες συστημάτων. 
Παραδείγματα τέτοιου ει'δους μελετών  ει'ναι:  βασικές μελέτες 
μεταφοράς θερμότητας σε περιπτώσεις ροής δυο φάσεων και πρότυπα 
ροής ψυκτικού μέσου υπό διάφορες συνθήκες, με τα οποία προσο­
μοιάζεται η συμπεριφορά του ψυκτικού σε συστήματα πρωτεύοντος 
και δευτερεύοντος κυκλώματος, που έχουν σχεδιαστεί" με διαφορε­
τικούς τρόπους. 
1.Α.2.5. Πυρήνας και συστήματα ψύξης αντιδραστήρα σε περιπτώσεις 
σοβαρών ατυχημάτων (θερμοκρασία καυσίμου > 1200° 9 ). 
- Άμεση ενέργεια 
* 0 κύριος στόχος του προγράμματος 51ΙΡΕΗ 5ΑΗΑ ήταν η κατανόηση 
των βασικών φαινομένων που συμβαίνουν σε ενδεχόμενη περίπτωση 
σοβαρού ατυχήματος, κατά το οποίο αποκαλύπτεται ο πυρήνας με 
επακόλουθο ζημίες του καυσίμου και αποδέσμευση και μεταφορά 
προϊόντων σχάσης. Οι δραστηριότητες που προγραμματίζονται τώρα 
κατευθύνονται προς τον  ι'διο σκοπό αλλά περιορίζονται ουσιαστικά 
σε: (ι) ανάλυση διαθέσιμων στοιχείων εντός αντιδραστήρα, 
(/ί ) ανάπτυξη μέσων υπολογ ισμου σχετικών με μοντέλα, (Ιίϊ ) ειδική 
πε ιραματ ικη (εντός αντιδραστήρα) στήριξη. Η θερμοϋ'δραυλ ική ανάλυση 
θα ασχοληθεί* κυρι'ως με την αποκάλυψη του πυρήνα, καθώς και με το 

- 15 -
μεταβατικό φαινόμενο της επαναδιαβροχής. Κατά την ανάλυση  αυτη' · 
προβλέπεται ανάπτυξη μοντέλων για : μεταβατικη' κατάσταση ροής δυο 
φάσεων,  μεταφορά θερμότητας δια ρευμάτων στην ακάλυπτη περιοχή 
(περιοχή  ατμού),  αποτελέσματα των ακτινοβολιών και χημικέςαντι δρά­
σε ι ς . 
Τα σχετικά με το καύσιμο φαινόμενα, για τα οποία πρέπει να ανα­
πτυχθούν μοντέλα,  είναι:  παραμόρφωση ράβδων και επένδυσης του καυ­
σίμου, τήξη και επαναφορά καθώς και φαινόμενα θρυματισμου της  επέν­
δυσης καυ του••καυσι,'μου. Δοκιμές για τη στήριξη της ανάπτυξης μον-
;έλων και κωδίκων μπορούν να διενεργηθούν σε υπάρχουσες εγκαταστά­
σεις, οι οποίες έχουν σχεδιαστεί έτσι ώστε να καλύπτουν ασυνήθιστα 
ευρύ πεδίο πιέσεων. 
Όσον αφορά την αποδέσμευση προϊόντων σχάσης, προγραμματίζεται εις 
βάθος μελέτη και αξιολόγηση της προσπάθειας που γίνεται σε παγκόσμιο 
επίπεδο για την ανάπτυξη μοντέλων και κωδίκων. 
- Ενέργεια με κοινές δαπάνες 
Το πρόγραμμα άμεσης ενέργειας που αναφέρθηκε ανωτέρω πρέπει να  συν­
δυαστεί στενά με τις προγραμματιζόμενες δραστηριότητες με κοινές 
δαπάνες (που καλύπτουν ευρύ φάσμα δοκιμών εκτός αντιδραστήρα και ερ­
γασίες ανάπτυξης μοντέλων) στον τομέα αυτό. Επί πλέον, για να είναι 
δυνατή η πρόσβαση στα αποτελέσματα που θα προκύψουν, θα πρέπει να 
υπάρξει συνεργασία με τα εξής προγράμματα: 
- σουηδική δραστηριότητα  Marviken  V, 
- δραστηριότητες  LOFTttai  Clean-up  ΤΜΙ-2  υπό την αιγίδα του υπουρ­
γείου ενεργείας των Ηνωμένων Πολιτειών, 
- δραστηριότητες  PBF,NRU  ,ACRR-Sandia  υπό την αιγίδα των Ηνωμένων 
Πολιτειών /NRC, και πιθανόν αργότερα, με το 
- καναδικό πρόγραμμα  NRX/NRU. 
Η Επιτροπή θα εξετάσει επίσης τις δυνατότητες~συμμετοχής σε  ολο­
κληρωμένα προγράμματα δοκιμών που διεξάγονται στην Ευρώπη  (RHEBUS)  .' 
Επί πλέον η Επιτροπή προτείνει τη συμμετοχή της σε προγράμματα δο­
κιμών επι μέρους επιπτώσεων και σε συναφείς αναλυτικές εργασίες στους 
τομείς:  συμπεριφορά των υλικών (χημικές και φυσικές  διαδικασίες), 
σχηματισμός και δυνατότητες ψύξης καταλοίπων καυσίμου, πιθανότητα 
και επιπτώσεις εκρήξεων ατμού, ενδεχόμενη προσβολή του δοχείου  πιέ­
σεως και της βάσης από τετηγμένα υλικά κλπ. 
Αναμένεται ότι με τις μελέτες αυτές θα αποκτηθούν οι αναγκαίες γνώ­
σεις για τη διατήρηση ή την αποκατάσταση του πυρήνα του αντιδραστή­
ρα σε σταθερή κατάσταση, ακόμα και σε περιπτώσεις που διαταράσσεται 
προσωρινά σε μεγάλη έκταση η ισορροπία παραγωγής ισχύος/συστήματος 
ψύξης. 
Οι δραστηριότητες σχετικά με την αποδέσμευση/μεταφορά προϊόντων 
σχάσης και οι μελέτες για την συμπεριφορά του αεροζόλ συνδέονται με 
ολόκληρη την αλυσσίδα γεγονότων: 
- έκλυση προϊόντων σχάσης από το καύσιμο, 
- φυσικό - χημικά αποτελέσματα κατά τη μεταφορά προϊόντων σχάσης 
από το πρωτεύον κύκλωμα στο περίβλημα και φαινόμενα που λαμβάνουν 
χώρα στο περίβλημα. 

1.A.2.6.  Φαινόμενα που συμβαίνουν στο εξωτερικό περίβλημα σε  περι­
πτώσεις σοβαρών ατυχημάτων  
" Άμεση ενέργεια 
* Το ΚΚΕρ διαθέτει μεγάλη δεξαμενη'  (100m 3) για να συμβάλει στις 
μελέτες για την καύση του υδρογόνου. Πιθανόν επίσης να μπορέσει 
να διατεθεί το εξωτερικό περίβλημα του  ESSOR για την ανάλυση της 
διανομής υδρογόνου και άλλων αερίων. 
- Ενέργειαμε κοινές δαπάνες" 
Οι δραστηριότητες που προβλέπονται σε συνεργασία με εθνικούς 
οργανισμούς είναι αναλυτικές και πειραματικές. 
- θα μελετηθούν οι διαδικασίες της καύσης για να προσδιοριστούν η 
αναφλεξιμότητα και τα όρια έκρηξης για τα συστήματα πολλαπλών  στοι­
χείων και θα δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στα κριτήρια μετάβασης από  -
την ανάφλεξη στην εκτόνωση. 
- θα αναπτυχθούν μέθοδοι αντιμετώπισης των επιπτώσεων της καύσης 
του υδρογόνοσ με τη χρησιμοποίηση ελεγχόμενης :επανένωσης με οξυ­
γόνο ή άλλων μεθόδων. 
- Στον τομέα των διαδικασιών διανομής και καύσης πάντοτε, θα  συνε­
χιστούν οι μελέτες για να προσδιοριστεί η εξωτερική φόρτιση του 
εξωτερικού περιβλήματος από εκρήξεις νεφών αερίων και η  συμπερι­
φορά των κατασκευών του περιβλήματος και του αντιδραστήρα. 
1.Α.2.7. Ατμοσφαιρική διάδοση των προϊόντων σχάσης 
- Άμεση ενέργεια 
Δεν προτείνεται καμία. 
- Ενέργεια με κοινές δαπάνες 
Στο παρελθόν η Επιτροπή συμμετείχε, σε μικρή έκταση, σε προγράμματα 
που απέβλεπαν στην εξασφάλιση προστασίας του πληθυσμού από ακτινο­
βολίες σε περιπτώσεις ατυχημάτων. 
Η συμμετοχή αυτή προβλέπεται να αυξηθεί και θα δοθεί ιδιαίτερη 
προσοχή στην έρευνα στους τομείς που ασχολούνται με τον προσδιο­
ρισμό της έκλυσης σε περιπτώσεις ατυχημάτων, τη μελέτη ειδικών 
επιπτώσεων όπως η διάδοση πάνω από τη θάλασσα, την ανάπτυξη 
μοντέλων διάδοσης και την επιβεβαίωση τους με δοκιμές μικρών και 
μεγάλων αποστάσεων που θα διεξαχθούν από κοινού, επί τόπου. 
1.Α.3· Πόρο ι 
Βλέπε πίνακα "Περίληψη καιδιάρθρωση του προγράμματος δράσης για την 
ανάπτυξη της πυρηνικής ενέργειας σχάσης". 

1 Β. Ασφάλεια ταχέων αντιδραστήρων 
1 . Β.1. Στόχο ι 
Τα περισσότερα κράτη μέλη της Κοινότητας έχουν καταβάλει κατά τα 
τελευταία έτη σημαντικέςπροσπάθει ες για την ανάπτυξη ταχέων αναπα­
ραγωγικών αντιδραστήρων ψυχομένων με μέταλλα σε υγρή κατάσταση. 
Για την ανάπτυξη  αυτή, η οποία αντιπροσωπεύει σήμερα περίπου το  20% 
των συνολικών δαπανών Ε και Α στον ενεργειακό τομέα, έχουν προγραμ­
ματιστεί πολυ μεγάλες χρηματοδοτικές δαπάνες. Τα τεχνικά επιτεύ­
γματα της Κοινότητας είναι μοναδικά σε όλο τον κόσμο. Έχουν κατα^  · 
σκεδαστεί με επιτυχία και έχουν τεθεί σε λειτουργία αρκετοί πειρα­
ματικοί αντιδραστήρες και πρωτότυπα και έχει σχεδόν τελειώσει  (1984) 
ένας μεγάλος σταθμός επίδειξης  (Super  Phénix, 1300MWe). 
0 ευρύτερος στόχος της επιλογής των θεμάτων του κοινοτικού προγράμ­
ματος 1984-87  ανταποκρίνεται προς τους στόχους του ψηφίσματος του 
Συμβουλίου της  18.2.1980  για τους ταχείς αναπαραγωγικούς αντιδρά^, 
στήρες (*). 
Στο προαναφερόμενο ψήφισμα του Συμβουλίου υπογραμμίζεται η σημασία 
της επιλογής των ταχέων αναπαραγωγικών αντιδραστήρων για το μελλον­
τικό εφοδια*μό της Κοινότητας με ενέργεια, τονίζεται η σπουδαιότητα 
της αδιάκοπης καταβολής προσπαθειών για την ανάπτυξη του συστήματος, 
επιβεβαιώνεται η υπέρτατη σημασία της ασφάλειας σανστόχος της ανα­
πτυξιακής προσπάθειας και καλείται η Κοινότητα να στηρίξει τον στόχο 
αυτό. 
Σχετικά με την πρόληψη ατυχημάτων θα πρέπει πρώτα απολα να αναφερ­
θεί ότι τα θέματα: "προσπάθεια ανάπτυξης π ιθανολογικής ανάλυσης των 
κίνδυνων",  "ανθρώπινος παράγων" και "αλληλεπίδραση ανθρώπου  - μηχα­
νής", που καλύπτονται από τον τομέα αντιδραστήρων ελαφρού ύδατος,  . 
σχετίζονται γενικά με τους ταχείς αναπαραγωγικούς αντιδραστήρες ψυ-
χόμενους με μέταλλα σε υγρά κατάσταση  (LMFBR ) και για τον λόγο αυτό 
δεν επαναλαμβάνονται στο σημείο αυτό. Σημεία που αποτελούν  ιδιαί­
τερο αντικείμενο του τομέα των  LMFBP^ivai  : 
- Όργανα, έλεγχος και προστασία. Ευρύτερος στόχος του είναι η 
βελτίωση της επεξεργασίας στοιχείων που προέρχονται από ζωτικά 
σημεία του συστήματος, και ιδίως από τον πολυ συμπαγή πυρήνα, 
ώστε να καταστεί δυνατή η παρακολούθηση της κατάστασης της μονάδας 
από το χειριστή και ενδεχομένως η αυτοματοποίηση μηχανισμών επέμ­
βασης . 
- Ακεραιότητα μερώνκαι κατασκευών και συναφείς μελέτες για τις 
ιδιότητες των υλικών. Μακροπρόθεσμος στόχος είναι η ανάπτυξη 
συστηματικής μεθόδου που θα επιτρέπει τη σωστή εκτίμηση της διάρ­
κειας ζωής των κατασκευών λαμβάνοντας υπόψη τις ειδικές φορτίσεις 
κατά τη λειτουργία, τα υλικά και το περιβάλλον των  LMFBR 
Πρέπει να σημειωθεί ότι οι κατασκευές  TIOVLMFBR  γίνονται από λεπτού 
πάχους ανοξείδωτο χάλυβα και λειτουργούν σε υψηλή θερμοκρασία. 
Για το λόγο αυτό διαφέρουν σημαντικά από τις κατασκευές που χρησιμο­
ποιούνται στους αντιδραστήρες ελαφρού ύδατος , οι οποίες έχουν με­
γάλα πάχη, κατασκευάζονται κατά το μεγαλύτερο μέρος από  φερριτι-
κους χάλυβες και λειτουργούν σε χαμηλότερες θερμοκρασίες. 
(*) EE Αριθ. C51/5 της  29.2.1980 

- 18 -
Έτσι στους κώδικες για τη μελέτη και τους υπολογισμούς καθώςκαι 
στις μεθόδους μη καταστρεπτικού ελέγχου πρέπει να ληφθούν υπόψη 
φαινόμενα και ιδιότητες υλικών για τα οποία  η·-~πε ι  όαο.από"  τη - μελέτη , 
την κατασκευή και τη λειτουργία μερών αντιδραστήρων ελαφρού ύδατος 
δεν είναι κατανάγκη επαρκής ή σχετική. 
Σχετικά με το θέμα της ανάλυσης, του ελέγχου και της αντιμετώπισης 
των συνεπειών των ατυχημάτων, στόχος είναι η συμβολή στην επίλυση 
συγκεκριμένων θερμοϋδραυλ ικών προβλημάτων που είναι πολύ σημαντικά": 
κατά την αρχική φάση του ατυχήματος. Όπως και κατά το παρελθόν, 
θα καταβληθεί σημαντική προσπάθεια στη μελέτη των σοβαρότερων και 
πλέον απίθανων ατυχημάτων που περιλαμβάνουν σοβαρή ζημία του πυρήνα. 
Οπωσδήποτε θα δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στην ρεαλιστικότερη περιγραφή 
των διαφόρων φάσεων ενδεχόμενων σοβαρών ατυχημάτων. Το αναμενόμενο 
αποτέλεσμα είναι η μείωση του συντηρητισμού κατά'; την εκτίμηση του 
ποσού της μηχανικής ενέργειας που απελευθερώνεται ενώ γενικά είναι 
δυνατόν να αποδειχθεί ότι ο αντιδραστήρας συμπεριφέρεται πολύ ηπιό­
τερα από ότι πιστεύεται σήμερα. Στο πλαίσιο αυτό περιλαμβάνονται 
τα εξής θέματα: 
- Πυρήνας και συστήματα ψύξης του αντιδραστήρα υπό συνθήκες μη 
κανονικές. 
- Ανάλυση σοβαρών ατυχημάτων. 
- Ακεραιότητα των κατασκευών σε δυναμικές φορτίσεις. 
- Το εξωτερικό περίβλημα σε περίπτωση ατυχήματος. 
1.Β.2. Δραστηριότητες 
1.Β.2. 1 . Όργανα, έλεγχος και προστασία 
- "Αμεση ενέργεια : δεν προτείνεται καμία. 
- Ενέργεια με κοινές δαπάνες : 
Βελτίωση των αισθητηρίων στοιχείων 
Βελτίωση της αξιοπιστίας των οργάνων και εφαρμογή των βελτιώσεων 
αυτών στον προσδιορισμό του είδους και της θέσης ελαττωμάτων με : 
- την ανάπτυξη αισθητηρίων στο ιχείωνκατάλληλων για το περιβάλλον 
των ί-/^·Γ6β , χρησιμοποιώντας νέες ή διαφορετικές αρχές μέτρησης, 
καθώς και νέα μέσα μετάδοσης, 
- τη συγκέντρωση πολλών οργάνων σε ένα μόνο αισθητήριο στοιχείο, 
με απλό και εύκολο χειρισμό. 
Μέθοδοι επεξεργασίας σημάτων με χρήση υπολογιστών και εφαρμογές. 
Εφαρμογές των μεθόδων επεξεργασίας σημάτων με χρήση υπολογιστών 
(π.χ. προσδιορισμός προτύπου) στην : 
- ανάλυση θερμικής και ακουστικής προέλευσης θορύβων στο νάτριο, 
- βελτίωση του τρόπου διάκρισης των βλαβών και των ελαττωμάτων 
που υπάρχουν από κατασκευής κατά τον ακουστικό έλεγχο και τον 
έλεγχο και τον με· ρέύματια Φουκώ μερών αντιδραστήρων, 

- 19 -
- αυτόματος προσδιορισμός της θέσης όπου έχουν  συμβεί"  ζημίες 
στο καύσιμο, με τη χρη'ση ανιχνευτών καθυστερημένων νετρονίων, 
- παρακολούθηση της επαγωγικής αντίστασης και της κατάστασης των 
υποσυγκροτημάτων. 
Μελέτη συστημάτων 
Ανάπτυξη των αρχών που εφαρμόζονται κατά τη μελέτη συστημάτων. Οι 
αρχές αυτέςΓαφενόςαντικατοπτρι ζουν γενικά τάσεις όσον αφορά την 
κατανομή του ελέγχου, εφαρμογή περισσότερο εξελιγμένων δομών έλεγ­
χου καθώς και υψηλότερη στάθμη παρακολούθησης και αφετέρου αντα­
ποκρίνονται στις εξής απαιτήσεις : αξιοπιστία που να μπορεί να 
επιδειχθεί -, ασφάλεια, ταχύτητα λειτουργίας και αύξηση του χρόνου, 
κατά τον οποιο οι εγκαταστάσεις είναι διαθέσιμες για εκμετάλλευση. 
1.Β.2.2. Ακεραιότητα μερών και κατασκευών 
- "Αμεση ενέργεια : 
Οι δραστηριότητες του ΚΚΕρ στον τομέα αυτό αποβλέπουν κυρίως : 
- στο χαρακτηρισμό των υλικών του αντιδραστήρα (υπό διάφορες 
συνθήκες καταπόνησης, πίεσης, θερμοκρασίας και ακτινοβόλησης), 
με ιδιαίτερη δοκιμή κόπωσης - ερπυσμού, 
- στην ανάπτυξη διαστατικών εξισώσεων με την εισαγωγή μοντέλων 
ζημιών υλικού, 
- στη δοκιμή σε θραύση δοκιμίων διάφορων σχημάτων, που έχουν  υπο­
στεί* ακτινοβόληση σε διάφορο βαθμό, για την αξιολόγηση των 
ζημιών που οφείλονται στην ακτινοβόληση. 
- Ενέργεια με κοινές δαπάνες 
- Επιβεβαίωση των διαστατικών εξισώσεων με πειραματικές δοκιμές 
για διάφορα σχήματα και υλικά (περιλαμβανομένων και των συγκολ-
λη'σεων),  με την επιβολή συνδυασμένων φορτίσεων που είναι  αντι­
προσωπευτικές των πραγματικών συνθηκών λειτουργίας ταχέων  αντι­
δραστήρων. 
- Εξέταση για την εν λειτουργία πρόβλεψη της διάρκειας ζωής  επι­
λεγμένων μερών από ωστενιτικό χάλυβα (π.χ. καμπύλη σωληνώσεων) 
και μερών από φερριτικό χάλυβα (π.χ. αυλός  λέβητα). 
- Επέκταση κατασκευαστικών ατελειών. 
Δοκιμές με μεγάλα δοκίμια και μοντέλα κατασκευών (περιλαμβα­
νομένων και  συγκολλήσεων),  τα οποία έχουν  υποστεί"  τις τυπικές 
φορτίσεις στις οποι'ες υποβάλλονται οι αντιδραστήρες όπως : δι­
αξονική φόρτιση, συνδυασμό φόρτισης μεμβράνης «α διαξονικής 
φόρτισης, συνδυασμό κυρίων (μηχανικών) και δευτερευουσών (θερ­
μικών, παραμενουσών)τάσεων, εναλλασσόμενη φόρτιση. 

- 20 -
1.Β.2.3·  Πυρήνες και σύστημα ψύξης του αντιδραστήρα υπό συνθήκες  
μη κανονικές 
- "Αμεση ενέργεια 
Υπάρχει διαθέσιμο καλά εξοπλισμένο κύκλωμα νάτριου που θα  χρη­
σιμοποιηθεί"  για τις εξής δραστηριότητες : 
- Μέτρηση των χαρακτηριστικών του νατρίου κατά το βρασμό σε μό­
νιμη κατάσταση καθώς και υπό μεταβαλλόμενες συνθήκες παροχής 
μάζας και ανάλυση θερμικών θορύβων (το τμήμα αυτό του  προ­
γράμματος θα περατωθεί•στ  ι ς αρχές του  1985). 
- Προσομοίωση της απαγωγής θερμότητας από υποσυγκροτήματα κατά 
την αποσύνθεση : τα ειδικά φαινόμενα που πρέπει να ερευνηθούν 
θα είναι η φυσ„κή μεταφορά θερμότητας δια ρευμάτων και τα όρια 
στα οποία μπορεί να  φθάσει. 
Η μελέτη αυτή ισχύει για όλους τους τύπους ταχέων αντιδραστήρων 
και συμπληρώνει τις προτάσεις που συζητούνται κατωτέρω. 
- Ενέργεια με κοινές δαπάνες 
- θερμοϋδραυλικές μελέτες για το νάτριο ως ψυκτικό μέσον: βελ­
τίωση στην ανάπτυξη μοντέλων φυσικής μεταφοράς δια ρευμάτων και 
βρασμός του νατρίου κατά τις μεταβατικές καταστάσεις και σε 
περίπτωση : πλήρους διακοπής της λειτουργίας, θα δοθεί προσοχή ~ 
στην περιγραφή της διαδρομής της θερμότητας μεταξύ του πυρήνα 
και του ενδιάμεσου εναλλάκτη θερμότητας καθώς και στο πεδίο 
θερμοκρασιών στο άνω μέρος του πλήρους θαλάμου. 
- Συμπεριφορά του καυσίμου κατά τις μεταβατικές καταστάσεις  (πεί­
ραμα εντός  αντιδραστήρα). 
. Συμπεριφορά του καυσίμου κατά τις μεταβατικές καταστάσεις. 
Προτείνεται η πραγματοποίηση μεταβατικών καταστάσεων με βρα­
δεία υπερφόρτιση στον αντιδραστήρα1 >HFR στο Petten,  όπου έχουν 
ήδη διεξαχθεί παρόμοια πειράματα για την περίπτωση πτώσης  •"" 
της παροχής.  0 HFR είναι εξαιρετικά κατάλληλος για μεταβατι-
κέςκαταστάσει  ς με ένα στοιχείο καυσίμου με χρόνο δ  ι πλασι α &1.^ 
σμού της ισχύος από  1 έως 10 sec  Στοντ.αντιδρι^στήρα αυτό υ­
πάρχει δυνατότητα να ρυθμίζονται εκ των πρωτέρωνο® ράβδοι του 
καυσίμου επί ορισμένο χρόνο πρι'ν αρχίσει η μεταβατική κατά­
σταση σε θέση που αντιστοιχεί στην ονομαστική ισχύ. 
1.Β.2.4. Ανάλυση σοβαρών ατυχημάτων 
- "Αμεση ενέργεια 
Προς το παρόν οι διαθέσιμοι κώδικες υπολογιστών ασχολούνται^ με 
τα αρχικά γεγονότα μέχρι και την μεταβατική φάση.ατυχημάτων 
(π.χ.ΕΑΟ  /ΚΚΕρ),  καθώς και με τις τελικές φάσεις ενδεχόμενων 
περιπτώσεων ατυχήματος (π.χ.  είΜΜΕΗ/ΝΚΟ  ).Τόσο κατά την αρχική 
όσο και κατά τις τελικές φάσεις των ενδεχόμενων αυαοών περιπτώ­
σεων λαμβάνουν χώρα πολύπλοκα φαινόμενα ροής, που ανήκουν σε 
δυναμική των ρευστών για πολλά στοιχεία και πολλές φάσεις. Το 

- 21 -
παρόν σχέδιο αποβλέπει, στη βελτίωση των δυνατοτήτων του  EAC 
και του SIMMER , ώστε τόσο η προσομοίωση ατυχημάτων όσο και η 
αξιολόγηση των συνεπειών να πραγματοποιούνται με μεγαλύτερο 
ρεαλισμό . 
Η ανάπτυξη θεωρητικών μοντέλων θα στηριχτεί με πειραματικό  πρό­
γραμμα επιβεβαίωσης, όπου θα χρησιμοποιηθούν προσομοιωμένα και 
πραγματικά υλικά αντιδραστήρων. 
Σημαντική προσπάθεια θα αφιερωθεί" στην πειραματική έρευνα και 
την ανάπτυξημοντέλων για ορισμένες ενδεχόμενες περιπτώσεις ατυ­
χημάτων όπως  : φαινόμενα έμφραξης και πήξης, αλληλεπιδράσεις καυ-
σι'μου - ψυκτικού μέσου, δυνατότητα ψύξης του στρώματος κατάλοιπων 
μετά από ατύχημα, σχηματισμός και ψύξη "λιμνών" Τετηγμένου  υλι­
κού, θερμομηχανική φόρτιση των κατασκευών που συγκρατούν τον πυρήνα 
Για το σκοπό αυτό προβλέπονται οι εξής ενέργειες  : Συνέχιση του 
εντός αντιδραστήρα προγράμματος  PAHR για τη μελέτη της δυνατότη­
τας ψύξης στρωμάτων κατάλοιπων. Το πρόγραμμα αυτό συντονίζεται 
και χρηματοδοτείται από το ΚΚΕρ . Οι εντός αντιδραστήρα δοκιμές 
θα γίνουν στον αντιδραστήρα  BR2 (Mol)  και στον αντιδραστήρα 
Melusine  (Grenoble). 
Οι εκτός αντιδραστήρα δοκιμές θα γίνουν στις εγκαταστάσεις πολ­
λαπλής χρήσης  FARO, όπου ειΓναι δυνατόν να λυώσουν και να  αποδε­
σμευτούν  100Kg U0 2 για διάφορα μέρη των δοκιμών: έρευνα της 
διάβρωσης ελασμάτων από εκτοξευόμενο  U0 2 , φαινόμενα έμφραξης και 
πήξης σε αγωγούς και δέσμες αγωγών, θερμομηχανική φόρτιση κατα­
σκευών, θρυματισμός και σχηματισμός στρωμάτων, αλληλεπίδραση 
μεγάλων μαζών ψυκτικού μέσου και καυσίμου. 
- Ενέργεια με κοινές δαπάνες 
- Φαινόμενα στο καύσιμο που λαμβάνουν χώρα μετά από βλάβες 
(δοκιμές εντός  αντιδραστήρα). 
Προτει'νεται η προσομοίωση δυο τύπων ατυχημάτων : απώλεια από 
την ψυχρή πλευρά και ατυχήματα σε υποσυγκροτήματα. 
θα εξεταστεί ολόκληρη η αλληλουχία των φάσεων ενός ατυχήματος 
από τη διαταραχή της ψύξης, έως την τη'ξη των στοιχείων του καυ­
σίμου και η συμπεριφορά του τετηγμένου υλικού. Ιδιαι'τερα όσον 
αφορά την περι'πτωση υποσυγκροτημάτων, το κύριο ενδιαφέρον θα 
συγκεντρωθεί"  στη συμπεριφορά των "λιμνών" τετηγμένου υλικού 
και τις δυνατότητες να ψυχθούν οι "λίμνες" αυτές. 
Τα πειράματα αυτά προβλέπεται να εκτελεστούν στους αντιδραστή­
ρες ΒΚ 2 (ΟΕΝ - ΜΟΜ και 50ΑΚΑΒΕΕ (ΟΕΑ - ΟΆάΆΓαοϊιβ) . 
Η απαιτουμένη χρηματοδότηση για τα πειράματα εντός αντιδραστήρα 
καλύπτει το κόστος των μελετών που είναι αναγκαι'ες για την  εξέ­
ταση της δυνατότητας πραγματοποίησης του προγράμματος του ΒΚ2 
και μέρους του προγράμματος του 50ΑΚΑΒΕΕ , και^την εκτέλεση 
ορισμένων πειραμάτων στον 30ΑΚΑΒΕΕ σε μιαδιετια. 
- Κίνηση και αλληλεπιδράσεις υλικών. 
Συμπληρωματικά προς τις δραστηριότητες που  • προβλέπονται-  · στο 
πλαίσιο της άμεσης ενέργειας θα διεξαχθούν έρευνες του τύπου 
επί μέρους επιπτώσεις·: 

- 22 -
. Πειραματική μελέτη ειδικών προβλημάτων για τετηγμένα υλικά, 
π.χ. εκτόξευση από τον πυρήνα και αλληλεπιδράσεις με τις 
κατασκευές. 
. Συμβολή στην ανάπτυξη και επιβεβαίωση κωδίκων για φαινόμενα 
στα οποία συμμετέχουν πολλές φάσεις και πολλά μέρη κατασκευών. 
θα αρχίσουν επίσης δραστηριότητες σχετικές με την 
- αποδέσμευση και διανομή προϊόντων σχάσης από καύσιμο που έχει 
υποστεί ζημία : 
. θεωρητική ανάλυση και πειραματική επαλήθευση ταχυτήτων ατμο-
ποίησης δειγμάτων που παρουσιάζουν ενδιαφέρον από πλευράς 
ακτινολογικής και τα οποία περιέχουν π.χ. πλουτώνιο,  ανώτε­
ρες ακτινίδες, καίσιο, ρουθηνιο, 
. διανομή ραδιενέργειας στο πρωτεύον κύκλωμα κατά τη διάρκεια 
σοβαρού ατυχήματος του πυρήνα και μετά από αυτό. 
1.Β.2.5. Ακεραιότητα κατασκευών υπό δυναμική φόρτιση 
- Άμεση ενέργεια 
Η έρευνα της συμπεριφοράς των υλικών υπό δυναμική φόρτιση  σχετί­
ζεται στενά με τη μελέτη των ιδιοτήτων των υλικών υπό συνθήκες 
λειτουργίας : κύριος σκοπός είναι ο προσδιορισμός καταστατικών 
νόμων για υλικά που έχουν υποστεί διάφορες αλλοιώσεις και  φορτί­
ζονται δυναμικά. 
Μικρά δοκίμια παρθένων η αλλοιωμένων υλικών θα υποβληθούν σε 
δοκιμές εφελκυσμού με διαφορετικές τιμές τάσεων και θερμοκρασιών. 
Για δοκιμές σε μεγάλου μεγέθους δοκίμια  (5.000ΠΙΠΙ2  διατομη)θα χρη*· 
σιμοποιηθεί το μηχάνημα δοκιμών σε ιδιαίτερα υψηλή δυναμική  φόρτι­
ση, ώστε να εξεταστεί η επίδραση του πάχους, ελαττωμάτων σε  φυσι­
κό μέγεθος κλπ, και να επαληθευτεί η ισχύς των καταστατικών νόμων. 
Προβλέπονται επίσης δοκιμές σε δοκίμια σκυροδέματος. 
Παράλληλα με τη μελέτη των ιδιοτήτων των υλικών, θα συνεχιστεί η 
επέκταση και η ανάπτυξη των κωδίκων δυναμικής ανάλυσης κατασκευών. 
- Ενέργεια με κοινές δαπάνες 
- Ανάπτυξη, βελτίωση και επιβεβαίωση κωδίκων για τη μελέτη και 
ανάλυση κατασκευών ταχέων αντιδραστήρων (π.χ. πρωτεύον  περί­
βλημα, συστήματα σωληνώσεων) όταν καταπονούνται δυναμικά. 
1.Β.2.6. Το εξωτερικό περίβλημα σε περιπτώσεις ατυχημάτων 
- Άμεση ενέργεια : δεν προτείνεται καμία 

- Ο -
- Ενεργεία με κοινές δαπάνες 
Η ενέργεια αυτή αφορά προβλήματα αρκετών τομέων που έχουν σχέση  1  
με τον προσδιορισμό  source term  για την αξιολόγηση των συνεπειών 
σοβαρού ατυχήματος, κατά το οποίο αποδεσμεύεται στο εξωτερικό 
περίβλημα νάτριο και ενδεχομένως προϊόντα σχάσης. 
- Αλληλεπίδραση νάτριου με αέρα, νερό και σκυρόδεμα. 
- Μεταφορά προϊόντων σχάσης στο δευτερεύον περίβλημα. Ανάπτυξη  •· 
μοντέλων συμπεριφοράς των αεροζόλ. 
- Συμπεριφορά του εξωτερικού περιβλήματος. 
Αξιολόγηση του εξωτερικού περιβλήματος σε σχέση με τις δυνατότη­
τες συγκράτησης. 
1.Β.3. Πόρο  ι 
Βλέπε πίνακα "Περίληψη και διάρθρωση του προγράμματος δράσης 
για την ανάπτυξη της πυρηνικής ενέργειας σχάσης". 
1 .Γ. Εφαρμογή του Ψηφίσματος του Συμβουλίου της  22.7.1975  περί"  
τεχνολογικών προβλημάτων της πυρηνικής ασφάλειας 
Η ενέργεια  αυτή, η διαχείριση της οποίας γι'νεται εξολοκλήρου από 
την κεντρική διοϊκηση, άρχισε το 1976 με την εγγραφή στον προϋπο­
λογισμό κονδυλίου που κάλυπτε τις δαπάνες προσωπικού (4Α, 2Β, 20). 
0 στόχος της ενέργειας αυτής ει'ναι κυρίως να γίνουν συγκριτικές, 
αναλυτικές και συνθετικές μελέτες στον τομέα του συντονισμού της 
έρευνας και της εναρμόνισης των μεθόδων ασφάλειας των κωδίκων και 
των κανόνων,τόσο για συστήματα αντιδραστήρων ελαφρού ύδατος όσο και 
και για συστήματα ταχέων αναπαραγωγικών αντιδραστήρων. 
Το 1980 το Συμβούλιο συνεφώνησε σε πρόταση της Επιτροπής να προστε­
θεί" στην ενέργεια αυτή συμβατικό μέρος, προκειμένου να στηριχτούν 
χρηματοδοτικά οι συγκριτικές, αναλυτικές και συνθετικές μελέτες, 
στον τομέα των κωδίκων και των κανόνων για ταχείς αναπαραγωγικούς 
αντιδραστήρες. 
Η Επιτροπή υποβάλλει κατάδιαστήματα στο Συμβούλιο εκθέσειςσχετικά 
με την πρόοδο που σημειώνεται στην ενέργεια  αυτή. Η Επιτροπή δίδει 
ιδιαίτερη σημασία-στην εν λόγω ενέργεια και πρότεινε τη συνέχιση 
της κατά την περίοδο  1984-1987  στο ι'διο επι'πεδο όπως και κατά το 
παρελθόν. 
Ι.Γ.1. Δραστηριότητες στον τομέα των θερμικών αντιδραστήρων (Ι^ΓΪ ) 
- Μελέτες τεχνικών και κανονιστικών θεμάτων. 
. Ανταλλαγή πληροφοριώνγι α την εφαρμογή ρυθμίσεων για την ασφά­
λεια, τα κριτήρια, τους κώδικες και τους κανόνες, με στόχο την 
επίτευξη ορισμένου βαθμού εναρμόνισης με αμοιβαία πληροφόρηση. 
. Προσδιορισμός γενικών και ειδικών κριτηρίων, κωδίκων και κανό-

- 24 -
νων ασφαλείας και. μεθόδων προσέγγισηςει  δ ικών προβλημάτων ασφα­
λείας αντιδραστήρων ελαφρού ύδατος, όπως αυτές εφαρμόζονται ή 
ευρίσκονται στο στάδιο της ανάπτυξης στα κράτη  μέλη. 
. Κατάταξη και προσδιορισμός των συγκλίσεων και αποκλίσεων, προσ­
διορισμός των αιτίων τους, προτάσεις για βελτίωση. 
. Διαβουλεύσεις για τα εθνικά σχέδια ρύθμισης , κριτήρια,κώδικες 
και κανόνες στα κράτη μέλη καθώς και για τα σχέδια για κώδικες 
και τους οδηγούς που ετοιμάζονται σε εθνικό πλαίσιο. 
. Συντονισμός της ανάλυσης ασφάλειας επί ειδικών σχεδίων,συντονι-
σμένες ενέργειες με άλλους διεθνείς οργανισμούς, ιδίως με τον 
ΟΟΣΑ/ΟΑΕ και ΔΟΑΕ. 
- Συντονισμός εθνικών ερευνητικών προγραμμάτων. 
. Χειρισμός των  -.Ληροφοριών  που έχουν γενικά σχέση με προγράμματα 
και προέρχονται από τους εμπειρογνώμονες των κρατών μελών 
και το ΚΚΕρ. 
. Χειρισμός των πληροφοριών που έχουν σχέση με λεπτομερή  προ­
γράμματα. Ετήσια έκδοση δελτίων προγράμματος - πίνακας ερευνητικών 
προγραμμάτων. 
. Ανταλλαγή και σύνθεση απόψεων επί γενικής φύσεως προβλημάτων. 
. Προσδιορισμός θεμάτων, για τα οποία είναι χρήσιμη η συνεργασία 
και η συγκέντρωση πόρων. Προσδιορισμός τομέων, στους οποίους 
πρέπει να αρχίσει έρευνα. 
στον τομέα των ταχέων αναπαραγωγικών αντιδραστήρων 
- Σύγκριση των μέτρων ασφαλείας προκειμένου να καταρτιστούν τα 
σχέδια προκαταρκτικών κοινών κριτηρίων και οδηγιών ασφαλείας. 
- Ανταλλαγή πληροφοριών και συζητήσεις επί ερευνητικών προγραμμάτων 
που ευρίσκονται εν εξελίξει στα κράτη  μέλη" εναρμόνιση και συντο­
ν ι σμός. 
- Εκθέσεις για την κατάσταση που επικρατεί σε ορισμένους τομείς και 
συστάσεις για νέες ενέργειες. 
- Διεξαγωγή δοκιμών τύπου ύβηοΥιταΆΓ^ί με σκοπό την σύγκριση διαφορετ-
τικών μεθόδων που εφαρμόζονται κατά τον χειρισμό ειδικών προβλη­
μάτων . 
Κώδικες και κανόνες για ταχει'ς αντιδραστήρες. 
- Συγκριτική ανάλυση των εθνικών κανόνων για την κατασκευή, την 
επιθεώρηση και τον έλεγχο ποιότητας, που εφαρμόζονται στα μέρη 
ταχέων αντιδραστήρων. 
- Συγκριτική ανάλυση ιδιοτήτων και προδιαγραφών υλικών, καθώς και 
ιδιότητες σχετικές με τον εφελκυσμό και τη θραύση λόγω επιβολής 
τάσεων, επιτρεπόμενες τάσεις, στοιχεία για την κόπωση και τον 
ερπυσμό και στοιχεία χρήσιμα για την ανάλυση ελαττωμάτων των υλικών. 

- 25 -
- Τα υλικά εξετάζονται σε συνάρτηση με την καταλληλότητα τους 
να χρησιμοποιηθούν στους ταχεϊς αντιδραστήρες. 
- Συγκριτική ανάλυση κατασκευαστικών κωδίκων όπως ελαστοπλαστικοι 
υπολογισμοί"  benchmark,  σεισμικοί" υπολογισμοί*  benchmark  . Κώδικες 
σχεδίασης (όπως  ASME)^ou  είναι αναγκαίοι για τη μελέτη μερών 
ταχέων αντιδραστήρων. 
- Ανάπτυξη οδηγού κατάταξης από πλευράς ασφάλειας μηχανικών συστημάτων 
και μερών ταχέων αντιδραστήρων, και σύγκριση με οδηγούς που  προ­
έρχονται από χώρες εκτός Κοινότητας και είναι δυνατόν να συγκριθούν. 
1.Γ.2. Πόρο  ι 
Οι αναγκαίοι για την περίοδο  1984-1987  πόροι ανέρχονται σε 2,2  εκατ. 
ΕΛΜ για το προσωπικό (4 Α, 2 Β, 2 0) και σε 2 εκατ.ΕΛΜ για συμβα­
τική στήριξη των συγκρι τικών,αναλυτικών και συνθετικών μελετών στον 
τομέα των κωδίκων και των κανόνων για τους ταχείς αντιδραστήρες. 
Σύνολο 4,2 εκατ ΕΛΜ (3,3  εκατ. ΕΛΜ αξι'α 1983) 
2. ΥΠ0ΠΡ0ΓΡΑΜΜΑ "ΠΥΡΗΝΙΚΑ ΚΑΥΣΙΜΑ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑ ΑΚΤΙΝΙΔΩΝ" 
2.1. Στόχοι 
Το υποπρόγραμμα αυτό εκτελείται στο Ινστιτούτο Υπερουρανιων του ΚΚΕρ 
στην Καρλσρούη. Βασίζεται στη διεθνώς αναγνωρισμένη πείρα του  Ινστι­
τούτου αυτού στον τομέα των πυρηνικών καυσίμων και στην κορυφαία 
θέση που κατέχει στον τομέα της έρευνας ακτινιδων. Το υποπρόγραμμα 
αποβλέπει σε δύο κύριες κατευθύνσεις που σχετίζονται άμεσα με την 
ανάπτυξη της πυρηνικής βιομηχανι'ας σχάσης: 
- βελτίωση των πυρηνικών καυσίμων για ταχείς αναπαραγωγικούς αντιδρα­
στήρες, 
- ασφάλεια του κύκλου του καυσι'μου τόσο για αντιδραστήρες ελαφρού 
ύδατος όσο και για ταχείς αναπαραγωγικούς αντιδραστήρες. 
Επί", πλέον, και σαν το κύριο σημείο της ευρείας συνεργασίας με τα 
επιστημονικά εργαστήρια της Κοινότητας, μέρος του υποπρογράμματος αυτού 
αφορά την έρευνα των χημικών και φυσικών ιδιοτήτων στερεών ακτινιδων. 
Με τον τρόπο αυτό σχηματ  ι'ζεται υπόβαθρο γνώσεων σχετικά με την πυρηνική 
έρευνα στο σύνολο της. 
Η έρευνα των πυρηνικών καυσι'μων για τους ταχείς αναπαραγωγικούς  αντι­
δραστήρες, που κατά το παρελθόν κάλυπτε το μεγαλύτερο τμήμα των δρα­
στηριοτήτων του Ινστιτούτου, έχει σήμερα προσανατολιστεί" προς τον 
προσδιορισμό βελτιστοποιημένου καρβιδίου καυσίμου. 

- 26 -
Οι εντεινόμενες προσπάθειες σχετικά με την ασφάλεια του κύκλου καυσίμου, 
καλύπτουν μεγάλο τμήμα του υποπρογράμματος και παρέχουν στήριξη και σε 
άλλα υποπρογράμματα του ΠΕΔ "Πυρηνική σχάση" (π.χ. Ασφάλεια των  αντι­
δραστήρων και Διαχείριση των  Αποβλήτων).  Οι προσπάθειες αυτές καλύ­
πτουν σειρά θεμάτων όπως: 
- προσδιορισμός των θερμοδυναμικών ιδιοτήτων, σε υψηλές και πολύ 
υψηλές θερμοκρασίες, επιλεγμένων πυρηνικών υλικών, που συνδέονται 
με την ανάλυση των ατυχημάτων του πυρήνα, 
- μελέτη καυσίμων οξειδίων υπό μεταβατικές καταστάσεις ώστε να κατα­
νοηθούν οι μετακινήσεις προϊόντων σχάσης στο χώρο του καυσίμου και 
η αποδέσμευση τους από το καύσιμο, 
- μελέτη του σχηματισμού ακτινίδων εντός αντιδραστήρα (για αντιδρα­
στήρες ελαφρού ύδατος  (Ι_,νίΗ ) και για ταχει'ς αναπαραγωγικούς  αντι­
δραστήρες (ΡΒϊ?  ) ), όσον αφορά τον χειρισμό καυσίμου που έχει υποστεί 
ακτινοβόληση και ανακύκλωση, 
- μελέτη δημιουργίας κόνεως και αεροζόλ κατά τον χειρισμό καυσίμων 
πλούτων ίου. 
Το τμήμα του υποπρογράμματος που αφορά τη θεμελιώδη έρευνα για τις 
ακτινίδες, περιλαμβάνει εργασίες στον τομέα της χημείας των κρυστάλλων 
(προετοιμασία και χαρακτηρισμός δειγμάτων) καθώς και μελέτη των 
φυσικών ιδιοτήτων της στερεάς κατάστασης, οι οποίες αποβλέπουν στη 
θεμελίωση γενικής θεωρίας για τον σχηματισμό δεσμών μεταξύ στερεών 
ακτι νίδων,καθώς και στη δημιουργία βάσης για πιθανή ανάπτυξη εφαρμογών 
ακτινίδων,  οι οποίες περιέχουν ενώσεις που δρουν ως καταλύτες. 
2.2. Προτεινόμενες ενέργειες 
2.2.1. Όρια λειτουργίας των πυρηνικών υλικών 
Το σχέδιο ερευνά ουσιώδη θέματα σχετικά με τα πυρηνικά υλικά: 
- αξιολόγηση των επιπτώσεων που έχουν οι κανονικές και οι ακραίες 
συνθήκες λειτουργίας στη μηχανική και χημική σταθερότητα εξελιγ­
μένου τύπου καυσίμων για τους ταχείς αντιδραστήρες, 
- προσδιορισμός των θερμοφυσικών ιδιοτήτων επιλεγμένων υλικών  αντι­
δραστήρων σε πολύ υψηλές θερμοκρασίες, όπως απαπιτείται για την 
ανάλυση ατυχημάτων του πυρήνα. 
Βελτιστοποίηση εξελιγμένου τύπου καυσίμων. 
Με βάση τις εκτεταμένες γνώσεις που αποκτήθηκαν κατά τη διάρκεια των 
ερευνητικών προγραμμάτων των περιόδων  1977-80  και 1980-83,  θα πρέπει 
να προχωρήσει ο προσδιορισμός βελτιωμένων (όσον αφορά την έναυση, 
την ισχύ κάθε ράβδου και τη μηχανική  σταθερότητα),  εξελιγμένου τύπου 
καυσίμων,  πλούσιων σε καρβίδια, όπου ο έλεγχος των δεσμών του ηλίου 
και του νατρι'ου θα γίνεται με οξυγόνο. Την ανάπτυξη αυτή θα εξακολου­
θήσει και θα στηρίξει η ανάπτυξη κώδικα που θα αποτελείται από υπο-
μοντέλα δοκιμασμένα με κατάλληλα πειράματα και θα περιγράφει τη συμ­
περιφορά του καυσίμου. Τα βελτιστοποιημένα καύσιμα θα υποβληθούν σε 
ακτινοβόληση με ταχεία ροή, προκειμένου να επιβεβαιωθεί η προβλεπόμενη 
απόδοση. 

- 27 -
Ιδιότητες υλικών αντιδραστήρων σε πολύ* υψηλές θερμοκρασίες 
Τα υλικά αντιδραστήρων ταχέων νετρονίων, τα οποία ουσιαστικά είναι 
καύσιμα και ψυκτικά μέσα, θα εκτεθούν σε υψηλές και πολυ υψηλές 
θερμοκρασίες και θα προσδιοριστούν τα θερμοδυναμικά χαρακτηριστικά 
τους. Υπό το πρίσμα αυτό μια από της μεθόδους έρευνας θα βασίζεται 
στην ταχεία διαστολή κατά τη θέρμανση υπό την επίδραση παλμών λεηζερ, 
ενώ άλλη θα ασχολείται με μετρήσεις ισορροπίας τάσεων των ατμών σε 
υτόκλειστο δοχείο, όπου αναπτύσσονται υψηλές θερμοκρασίες και πιέσεις. 
.•;ε τις μετρήσεις της ειδικής θερμότητας υπό σταθερή πίεση άνω του 
σημείου τήξης, θα καλυφθούν τα κενά στις γνώσεις των θερμοφυσικών ιδιο­
τήτων, που είναι αναγκαίες για την πρόβλεψη της συμπεριφοράς των 
υλικών σε περιπτώσεις ατυχημάτων. 
2.2.2. Ασφάλεια του κύκλου των ακτινιδων 
Το σχέδιο αυτό αποσκοπεί* στην εξεύρεση απαντήσεων σε· ερωτήματα  σχε­
τικά με την επίδραση των υπερουρανιων στοιχείων στην ασφάλεια του 
κύκλου του πυρηνικού καυσίμου: 
- μετρήσεις για τον σχηματισμό ακτινιδων εντός αντιδραστήρα, 
- ανάλυση των πιθανών μηχανισμών της τυχαίας αποδέσμευσης κόνεως και 
αεροζόλ που σχηματίζονται κατά την παραγωγή καυσίμων, 
- επίδειξη της δυνατότητας και των ορίων διάφορων ολοκληρωμένων 
μεθόδων επανεπεξεργασι ας εξελιγμένων καυσίμων πλουτωνίου και έρευνα 
βασικών προβλημάτων της επανεπεξεργασι ας. 
Σχηματισμός ακτινιδων εντός αντιδραστήρα  (FACT) 
0 σχηματισμός ακτινιδων σε ταχείας έναυσης καύσιμο  LWR και FBR 
λόγω των κίνδυνων ακτινοβολίας - ει'ναι αποφασιστικής σημασι'ας παρά­
γοντας τόσο για τον χειρισμό του καυσίμου που έχει  υποστεί*  ακτινο-
βόληση και ανακύκλωση όσο και για τον κύκλο του καυσίμου γενικά. 
0 σχηματισμός ισιοτόπων βαρέων μετάλλων και με τον τρόπο αυτό και  -:-·•' 
ακτινιδων ήσσονος σημασίας  (No,Am,Cm  ) θα ερευνηθεί* με μεγάλη  ακρί­
βεια σε τυπικές συνθήκες αντιδραστήρα ισχύος και σε προτότυπο  FBR. 
θα υπολογιστούν οι δόσεις ακτινοβολίας. Είναι απαραίτητη η ακτινο-
βόληση στοιχείων όπου θα περιέχονται ποσότητες σε  mg καθώς και δισκι'ων 
καυσίμου υπό συνθήκες προσεκτικά καθορισμένες. Στη δεύτερη περίπτωση 
η ισοτοπική ανάλυση πρέπει να συμπληρωθεί* με χημική επεξεργασία που 
αποτελεί*  φυσικό σύνδεσμο με το υποπρόγραμμα  REPRO . Τέλος θα προσ­
διοριστούν θερμοφυσικά χαρακτηριστικά, διαγράμματα φάσεων και  αλλη­
λεπιδράσεις καυσιμου-επένδυσης, με καύσιμο που περιέχει σημαντικές 
ποσότητες ήσσονος σημασίας ακτινιδων, όπως Νρ-237 και  Am-241. 
Ασφαλής χειρισμός των πυρηνικών καυσίμων  (SHAPE) 
0 χειρισμός πυρηνικών καυσίμων, κυρΙιως καυσίμων πλουτωνίων, θα ερευ­
νηθεί* με ιδιαίτερη αναφορά στο σχημ,άτισμό κόνεως και αεροζόλ. Υπό 
το πρίσμα αυτό επανεξετάζονται επίσης οι μέθοδοι παραγωγής όσον 
αφορά την αποφυγή σχηματισμού κόνεωίς με τη χρησιμοποίηση κολλώδους 
υλικού κατακράτησης και με τη βέλτιστη ομογενοποιηση των αναμιγμένων 
οξειδίων σε χαμηλές θερμοκρασίες. Επίσης θα ερευνηθούν τα αεροζόλ που 
σχηματίζονται σε περιπτώσεις ατυχήματος, καθώς και σε περιπτώσεις  - · 
πυρκαϊάς τύπου  glove box. Η πειραματική εμπειρι'α που απαιτει'ται στον 
τομέα αυτό  αποτελεί*  σταθερή βάση για\τη διεξαγωγή των μελετών για 
τα επικίνδυνα και δηλητηριώδη αεροζόλ στο πλαίσιο πολλών βιομηχανιών 
της Κοινότητας. \ 

- 28 -
Επανεπεξεργασία καυσίμου  (REPRO) 
Οι μελέτες ολοκληρωμένης επανεπεξεργασίας καρβιδίων θα συμπληρωθούν 
με έρευνες για εναλλακτικές μεθόδους. Θα εξεταστούν επίσης θεμελιώδη 
προβλήματα της επανεπεξεργασίας πυρηνικών καυσίμων, όπως το πρόβλη­
μα καταλοίπων που περιέχουν Ρυ, και προβλήματα σχετικά με το Νρ-237 
και τον διαχωρισμό ακτινίδων από τη γραμμή επανεπεξεργασίας πριν 
εισέλθουν στη γραμμή των αποβλήτων. 
2.2.3. Έρευνα ακτινίδων 
Το σχέδιο αυτό αποσκοπεί στην έρευνα και την κατανόηση των χημικών 
δεσμών στερεών ακτινίδων, με έμφαση στις μεσομεταλλικές και απλές 
διμερείς ενώσεις των λιγότερο γνωστών στοιχείων του πρώτου ημίσεως 
της σειράς, ιδίως των  Pa, Np, Am  και Cm. 
Χημεία των ακτινίδων 
Με κατάλληλες μεθόδους ανάπτυξης κρυστάλλων παράγονται ειδικές 
ενώσεις μείζονος και ήσσονος σημασίας ακτινίδων, υψηλής καθαρότητας 
και με φυσικά και χημικά χαρακτηριστικά που μπορούν να αναπαράγονται 
Αυτό αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση όχι μόνο για το υποπρόγραμμα 
"Φυσική Ακτινίδων" αλλά και για ττς συνδυασμένες προσπάθειες 
των κρατών μελών της Κοινότητας πάνω στην έρευνα για τις ακτινίδες. 
Επί πλέον θα μελετηθούν οι βασικές φυσικοχημικές ιδιότητες τους 
όπως η κρυσταλλική  δομή, το διάγραμμα  PVI και οι περιοχές σταθερό­
τητας τους. 
Φυσική ακτινίδων 
Μελετώνται τα φυσικά χαρακτηριστικά προσεκτικά προσδιορισμένων 
ενώσεων ακτινίδων που είναι χαρακτηριστικές για ορισμένους τύπους 
δεσμών. Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στις ιδιότητες των επιφανειών. 
Οι ενέργειες αυτές γίνονται υπό το πρίσμα αφενός της μελέτης 
των επιδράσεων των ηλεκτρονίων της στιβάδας  5f στους χημικούς 
δεσμούς και αφετέρου της δημιουργία βάσης για πιθανή χρησιμοποίηση 
ενώσεων ακτινίδων σαν καταλυτών. 
2.2.4. Μεταβατική συμπεριφορά καυσίμων οξειδίων και αποδέσμευση 
προϊόντων σχάσης σε περιπτώσεις σοβαρών ζημιών του καυσίμου 
Εκπόνηση μοντέλου για την περιγραφή της συμπεριφοράς καυσίμων 
οξειδίων σε μεταβατικές καταστάσεις όσον αφορά την ισχύ ή τη 
θερμοκρασία. Οι μελέτες των μεταβατικών καταστάσεων θα καλύπτουν 
περιπτώσεις που κλιμακώνονται από σχετικά μικρές αποκλίσεις 
της λειτουργίας από την κανονική - και οι οποίες είναι αναπόφευκτες 
λόγω κινήσεων του καυσίμου ή αποκλίσεων μεταξύ της ροής ψυκτικού 
μέσου και της ισχύος - έως ακραίες καταστάσεις ενδεχόμενων ατυχη­
μάτων, κατά τα οποία είναι δυνατόν να αναμένεται σοβαρή ζημία 
του καυσίμου. 
Ανάπτυξη μοντέλων και πειράματα για τις μεταβατικές καταστάσεις 
Βασικές θεωρητικές μελέτες που θα στηριχθούν με πειραματικές 
εργασίες για την κίνηση προϊόντων σχάσης μέσα στο πλέγματου 
καυσίμου θα αποτελέσουν την βάση μοντέλου που θα αναπτυχθεί και 

- 29 -
θα συγκριθεί* με αποτελέσματα πειραμάτων περισσότερο τεχνολογικού 
χαρακτήρα. 
Αποδέσμευση προϊόντων σχάσης σε περιπτώσεις ατυχημάτων 
Η περίπτωση σοβαρής ζημίας του καυσίμου θα καλυφθεί κυρίως με 
εξέταση καυσίμου που δοκιμάστηκε κατά τη διάρκεια πειραμάτων 
σχετικών με την ασφάλεια των αντιδραστήρων. Θα μελετηθεί η απελευ-
έρωση βραχύβιων προϊόντων σχάσης σε πειράματα ακτινοβόλησης 
αού θα προσομοιάζουν ατυχήματα με σοβαρή ζημία του καυσίμου. 
Στα καύσιμα που θα χρησιμοποιηθούν περιλαμβάνεται μίγμα οξειδίων 
για ΕΒΡι, υθ2 για 1,1^ και ενδεχομένως ποικιλίες μιγμάτων οξειδίων 
για ίι1/\*ϊί. 
2.3. ΠΟΡΟΙ 
εκατ ΕΛΜ 
(αξία 1983) 
17,4 
28 
13,8 
6,5 
65,7 
3. ΥΠΟΠΡΟΓΡΑΜΜΑ "ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ 
3-1. Στόχο ι 
Η διαχείριση ραδιενεργών απόβλητων έχει εφαρμοστεί με επιτυχία 
στην Κοινότητα επί αρκετές δεκαετίες μόνο όσον αφορά τα καύσιμα 
χαμηλής ραδιενέργειας. Η διαχείριση αποβλήτων που περιέχουν 
μακρόβια ισότοπα (και ιδίως απόβλητα που έχου μολυνθεί από πλου--
τώνιο) καθώς και αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας (δηλαδή αποβλήτων 
που προκύπτουν κατά τηνεπανεπεξεργασία) δεν έχει ακόμα φθάσει 
στο στάδιο της βιομηχανικής ωριμότητας, αν και υφίστανται ήδη 
ορισμένες βασικές τεχνολογίες. Τέλος - χωρίς αυτό να θεωρηθεί 
μικρότερης σημασία - δεν εφαρμόζεται ακόμα η οριστική αποθήκευση 
των αποβλήτων  αυτών. Αριθ. αναφ. Ενέργεια 
της ενέργειας 
2.2.1 
2.2.2. 
2.2.3. 
2.2.4. Όρια λειτουργίας των 
πυρηνικών υλικών 
Ασφάλεια του κύκλου των 
ακτι ν ίδων 
Έρευνα ακτινίδων 
Μεταβατική συμπεριφορά και 
αποδέσμευση προϊότων σχάσης 
σε περιπτώσεις σοβαρών ζημιών 
του καυσίμου 
ΣΥΝΟΛΟ 

- 30 -
Ο ευρύτερος στόχος Ε, Α και Ε της Κοινότητας  είναι,  ως εκ τοότου, 
να υποβοηθηθεί η δημιουργία ενός γενικού συστήματος διαχείρισης των 
αποβλήτων,  που θα μπορεί να εξασφαλίσει την ασφάλεια του ανθρώπου 
και την προστασία του περιβάλλοντος. 
Με το δωδεκαετές  (1980-1992)  κοινοτικό πρόγραμμαδράσης για τα ραδενεργά 
απόβλητα, το οποίο ενεκρίθη από το Συμβούλιο το  1980(*  )) εξασφαλίζεται 
ο αναγκαίος συντονισμός στο εσωτερικό της Κοινότηταςκαθώς επίσης ο 
προσανατολισμός και η συνέχιση των δραστηριοτήτων.. 
Οι στόχοι της κοινοτικής δράσης θα είναι οι εξής : 
α) Όσον αφορά τις φάσεις επεξεργασ  ίας, μετασχηματισμού και  χει ρ ισμου 
των αποβλήτων : 
- να βελτιωθούν οι υφιστάμενες μέθοδοι διαχείρησης αποβλήτων  χαμη­
λής και μέσης ραδιενέργειας και να τεθούν στη διάθεση των αρμο­
δίων οικονομικότερες αποδοτικότερες και ασφαλέστερες  μέθοδοι, 
- να αναπτυχθούν και να φθάσουν σε στάδιο ωριμότητας μέθοδοι  επε­
ξεργασίας και μετασχηματισμού αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας  •·••-
καθώς και μακρόβιων αποβλήτων, εφόσον οι μέθοδοι αυτές δεν έχουν 
ακόμη αναπτυχθεί, 
- να αναπτυχθούν μέθοδοι με παρόμοιο σκοπό για αέρια απόβλητα, 
τα οποία στο μέλλον πιθανόν να μην αποβάλλονται άμεσα στην ατμό­
σφαιρα, 
- να εξευρεθούν μέθοδοι χαρακτηρισμού, κριτήρια αποδοχής και τρόποι 
ελέγχου ποιότητας για τα απόβλητα που πρέπει να εναποτεθούν. 
β) Όσον αφορά την τελική εναπόθεση αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας 
καθώς και μακρόβιων αποβλήτων 
- επίδειξη της δυνατότητας να πραγματοποιηθεί η τελική εναπόθεση 
σε ηπειρωτικούς γεωλογικούς σχηματισμούς (άλατος, γρανίτη, 
αργίλου κλπ) με μελέτη, κατασκευή και εκμετάλλευση πειραματικών 
υπόγειων χώρων και την εγκατάσταση υπόγειων πρωτοτύπων, 
- αξιολόγηση της δυνατότητας να πραγματοποιηθεί η τελική εναπό­
θεση με ταφή των αποβλήτων κάτω από θαλάσσια ιζήματα" η αξιολό­
γηση αυτή θα γίνει με πειράματα στο εργαστήρι ο.καΡώς και 
με επί τόπου πειράματα, 
- αξιολόγηση της ασφάλειας των διάφορων επιλογών τελικής εναπόθεσης 
με την ανάπτυξη μεθόδων ανάλυσης του κίνδυνου, ανάπτυξη μοντέλων 
για τα φαινόμενα και απόκτηση πειραματικών αποτελεσμάτων.Η μέ­
θοδος αυτή λαμβάνει υπόψη το γεγονός  ότι. είναι αδύνατο να γίνει 
άμεση επίδειξη ασφάλειας επί μακρές χρονικές περιόδους και ότι 
είναι επιδεκτική συνεχούς βελτίωσης με την πείρα που θα  απο­
κτηθεί σε πειραματικές εγκαταστάσεις. 
( ) ΕΕ  Αριθ.. 0 51/1 της  29.2.80. 

- 31 -
γ) Όσον αφορά τη διαχείριση ραδιενεργών αποβλήτων στο σύνολο της. 
- βελτιστοποίηση της διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων σε σχέση 
^e- την ασφάλεια και το κόστος, 
- ένταξη της διαχείρισης αποβλήτων σε μία γενικότερη στρατηγική 
για το μετά τον αντιδραστήρα μέρος του κύκλου του καυσίμου, 
- μελέτη των πολυεθνικών διαστάσεων της διαχείρισης αποβλήτων 
και η επίπτωση των διαστάσεων αυτών στη διαχείριση. 
Για να πραγματοποιηθούν οι στόχοι αυτοί θα πρέπει να συνεχιστεί 
χωρίς ενδοιασμούς η προσπάθεια της κοινοτικήε Ε και Α τόσο στο 
πλαίσιο του Κοινού Κέντρου Ερευνών όσο ηαι με ενέργεια με κοινές 
δαπάνες που ήδη, εδώ και πολλά έτη, καλύπτει σημαντικό τμήμα της 
προσπάθειας στα κράτη μέλη (ιδίως όσον αφορά την τελική  εναπόθεση). 
Κοινοτική συνεργασία και συντονισμός πρέπει να ενισχυθούν σύμφωνα 
με τους προσανατολισμούς του σχεδίου κοινοτικής δράσης που αφορά 
τα ραδιενεργά απόβλητα. Πρέπει επίσης να ενισχυθεί η διεθνής  συν­
εργασία με την ευρύτερη έννοι α,επειδή μόνο με κοινές προσπά­
θειες θα μπορέσει να πεισθεί ο πληθυσμός για τη λύση που θα δοθεί 
στο πρόβλημα της τελικής εναπόθεσης. 
3 - 2. Προτεινόμενες ενέργειες 
Οι μελλοντικές ενέργειες θα διεξαχθούν με στενή συνεργασία, στο 
πλαίσιο των πολυετών προγραμμάτων με κοινές δαπάνες καθώς και της 
άμεσης ενέργειας του ΚΚΕρ. Το ΚΚΕρ θα συμβάλει με τα αποτελέσματα 
της δικής του έρευνας, με την επιστημονική του βοήθεια και τους ει­
δικούς του. 
Στο μέλλον είναι δυνατόν να προγραμματιστούν και άλλοι τρόποι δράσης, 
ιδίως όσον αφορά τη μελέτη και την πραγματοποίηση πειραματικών εγκα­
ταστάσεων. 
Οι προτεινόμενες ενέργειες είναι συνοπτικά αυτές που εκτίθενται κα­
τωτέρω. Πρέπει να σημειωθεί ότι οι ενέργειες αυτές προσδιορίζονται 
λεπτομερώς στην περίπτωση του προγράμματος του ΚΚΕρ, το οποίο ~ 
πρέπει να αρχίσει το  198Η. Άντίθετα, το τρίτο πρόγραμμα ενέργεταςμε 
κοινές δαπάνες θα αρχίσει το  1985 (*)  και είναι ακόμη πρόωρο να 
καθοριστούν οι λεπτομέρειες του. 
3-2.1. Άμεση ενέργεια 
Σχέδιο 1. : Διαχείριση αποβλήτων και κύκλος καυσίμου. 
Το παρόν πρόγραμμα καλύπτει την περίοδο  1980-84  (ΕΕ Αριθ. 
I 78/22  της 25.3.80). 

- 32 -
το πρόγραμμα αυτό αποβλέπει στη βελτίωση των μελλοντικών εγκατα­
στάσεων για τον κύκλο καυσίμου με σκοπό τη βελτιστοποίηση της δια­
χείρισης των προβλητών. 
- Μελέτη των στρατηγικών,με τις οποίες μειώνονται στο ελάχιστο 
οι ποσότητες παραγόντων εκπομπής σωματιδίων άλφατόσο από άποψη δυ­
νατότητας υλοποίησης τους (πειραματικές ενέργειες) όσο και από 
άποψη συμφέροντος (μελέτες κόστους/ωφέλει  ας). 
Ιδίως θα μελετηθεί σε ευρύτερη κλίμακα το ενδεχόμενο εφαρμογής 
της διαδικασίας  OXAL - MAW  Το 1980-82  είχε ήδη μελετηθεί" σε ευ­
ρύτερη κλίμακα το ενδεχόμενο εφαρμογής της διαδικασίας αυτής για 
το χημικό 'δ ιαχωρισμό των ακτινιδων που περιέχονται στα μολυσμένα 
με ακτινοβολία άλφα απόβλητα των μονάδων επανεπεξεργασι  ας. θα χρη­
σιμοποιηθούν θάλαμοι για την αποθήκευση υλικών υψηλής ραδιενέρ­
γειας (Hot ce 1 Is ) από το εργαστήριο  ADECO του συγκροτήματος  ESSOR . 
Η ενέργεια αυτή θα συντονιστεί" στενά με την ενέργεια με κοινές 
δαπάνες. 
- Χαρακτηρισμός και έλεγχος μετασχηματισμένων αποβλήτων από φυσική 
και χημική άποψη, θασυνεχιστεί" η βελτίωση των μή καταστρεπτικών 
μεθόδων δοκιμών. Επίσης θα αρχίσουν νέες ενέργειες ιδίως στον το­
μέα του φυσικού χαρακτηρισμού. Ορισμένα πειράματα θα μπορούσαν να 
διεξαχθούν στα  hot cells του ADEC 0. Η ενέργεια αυτή συμπληρώνει 
και στηρίζει μια ενέργεια με κοινές δαπάνες που βρίσκεται σε  εξέ­
λιξη (βλ. θέμα  1 αργότερα). 
Σχέδιο 2. : Ασφάλεια της εναπόθεσης αποβλήτων σε ηπειρωτικούς γεω­
λογικούς σχηματισμούς. 
Δεν προτείνεται κανένας ουσιαστικός αναπροσανατολισμός της ανά­
λυσης της ασφάλειας που άρχισε το 1974 από το ΚΚΕρσχετικά με την 
εναπόθεση αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας. Αντίθετα &α ενταθούν οι 
προσπάθειες για την αξιολόγηση του κινδύνου από απόβλητα που  περι­
έχουν ραδιενέργεια άλφα. Τα τελευταία αυτά απόβλητα δεν περιλαμβά­
νονται στο πρόγραμμα  PAGis (Performance Assessment  of Geological 
Isolation  System - Αξιολόγηση της Απόδοσης --.Συστημάτων Γεωλο­
γικής Απομόνωσης) που εφαρμόζεται σε συνεργασία με την ενέργεια με 
κοινές δαπάνες. 
Η συγκέντρωση και η επιβεβαίωση των αναγκαίων δεδομένωνθα επιτευ­
χθεί με μακροχρόνια εργαστηριακά πειράματα για τουο διάφορους  τρό­
πους συγκράτησης. Ήδη από το 1980 υπάρχει συνεργασία με το  CEN-SCK 
του Μοί όσον αφορά τη μελέτη πλαστικών σχηματισμών αργίλλου. Η 
συνεργασία αυτή θα συνεχιστεί λόγω της σημασίας που έχει η  σύνδε­
ση μεθοδολογικών μελετών με χώρους όπου διεξάγονται πραγματικά  πει­
ράματα, θα υποστηριχτεί επίσης η συμβολή με μελέτες για σκληρά πε­
τρώματα και σχηματισμούς αλάτων ώστε να συμπληρωθούν με τον τρόπο 
αυτό οι μελέτες των εθνικών εργαστηρίων. 
θα συνεχιστεί εξάλλου ο συντονισμός με την ενέργεια με κοινές δαπά­
νες του σχεδίου  MIRAGE  (Migration  of radionuclides  in the  geosphere 
- Μετακίνηση ραδιονουκλεϊδίων στην  γεώσφαιρα). 
Σχέδιο 3 : Ασφάλεια της τελικής εναπόθεσης με ταφή σε βαθειά ωκε-
άνεια ιζήματα και δυνατότητα εφαρμογής της. 
Η μακροπρόθεσμη αυτή έρευνα απαιτεί συνεργασία σε παγκόσμι ο^επίπεδο 
λόγω του πλήθους των τομέων που περιλαμβάνει και του διεθνούς της 

- 33 -
χαρακτήρα. Η συνεργασία αυτή έχει ήδη αρχίσει υπό την αιγίδα του ΟΑΕ 
και σημείο αναφοράς επί του θέματος αποτελεί η ομάδα εργασίας του 
"Διάθεση υπό τον Βυθό της θάλασσας". 
Το ΚΚΕρ θα συγκεντρώσει τις προσπάθειες του σε προσεκτικά προσδιορι­
σμένες επιλογές (ταφή με διείσδυση λόγω ελεύθερης πτώσης) και στην 
ανάπτυξη ειδικού εξοπλισμού (εργαστήριο υψηλών πιέσεων για την μελέτη 
φαινομένων μετατόπισης και της αποτελεσματικότητας της συγκράτησης 
υπό υψηλή  πίεση). 
- .ην επόμενη φάση το ΚΚΕρ θα επιδιώξει τη δημιουργία ευρωπαϊκών ενώ­
σεων για την έρευνα που αφορά τα προβλήματα, τα οποία προκύπτουν από 
ενδεχόμενα επί τόπου πειράματα. 
Η ενέργεια με κοινές δαπάνες θα εξακολουθήσει να συμβάλλει στις μελέτες 
τις σχετικές με τη δυνατότητα εφαρμογής και ιδίως στις μηχανολογικές 
μελέτες που διεξάγονται από ειδικευμένες βιομηχανίες στα κράτη  μέλη. 
3.2.2. Ενέργεια με κοινές δαπάνες 
Οι κατευθύνσεις που δίδονται εδώ είναι προκαταρκτικές και πρέπει να α­
ποτελέσουν το αντικείμενο συζητήσεων μεταξύ όλων των ενδιαφερομένων με<-
ρών κατά την περίοδο  1983-84  : 
- Προκαταρκτικές μελέτες που πρέπει να διεξαχθούν με συντονισμένο τρόπο 
από εθνικά εργαστήρια προκειμένου να συμπληρωθούν οι βασικές γνώσεις 
(χαρακτηρισμός διαφόρων ειδών  αποβλήτων). 
- Δραστηριότητες που αποσκοπούν στην επίδειξη της αξιοπιστίας ορισμένων 
διαδικασιών (π.χ. επεξεργασία των αποβλήτων) ή να επιβεβαιώσουν  ορι­
σμένες επιλογές (π.χ. εναπόθεση σε γεωλογικούς  σχηματισμούς).  Οι 
δραστηριότητες αυτές, αν είναι δυνατόν, θα έχουν ως επίκεντρο πειραμα­
τικές εγκαταστάσεις κρατών μελών. 
- Μελέτες που αφορούν την οικονομία, την ασφάλεια και κανονιστικές πλευ­
ρές διαχείρισης αποβλήτων και γενικότερα, τη στρατηγική που πρέπει να 
εφαρμοστεί για κάθε είδος αποβλήτων. 
Για τις μελέτες και τις δραστηριότητες αυτές θα απαιτηθεί ευρεία αν­
ταλλαγή πληροφοριών και ιδεών σχετικά με τις εργασίες των κρατών με-
λώνκαι έντονη συσπείρωση σε κοινοτικό επίπεδο. 
θεμα 1. : Χαρακτηρισμός και ποίτητα ψετασχηματισμένων αποβλήτων. 
Μία δραστηριότητα,η οποία αναπτύχθηκε στο πλαίσιο της ενέργειας με  κοι­
νές δαπάνες εδώ και αρκετά έτη (προγράμματα  1975-1979  και 1980-1984), 
συνδέει μερικά εργαστήρια με στενή ·συνεργασία (συντονισμένα προγράμμα­
τα, δοκιμές  round robin κλπ) σε εργασίες αξιολόγησης των αποδόσεων και 
της μακροπρόθεσμης συμπεριφοράς των μητρών που χρησιμοποιούνται στην 
κάλυψη διάφορων αποβλήτων ενόψει της εναπόθεσης τους. Η δραστηριότητα 
αυτή θα συνεχιστεί ιδίως όσον αφορά τον έλεγχο της ποιότητας μετασχη­
ματισμένων αποβλήτων. 
Το ΚΚΕρ θα συμμετάσχει με το,δικό του σχέδιο  αριθ. 1. 

- 34 -
Θέμα 2 : Επίδειξη μεθόδων επεξεργασίας και μετασχηματισμού για 
βελτιστοποιημένη διαχείριση των αποβλήτων. 
Με την δραστηριότητα αυτή η Κοινότητα θα συμβάλει οικονομικά στην α­
νάπτυξη του πειραματικού σταδίου των διαδικασιών που έχουν ήδη χαρα*-
κτηριστεί ως οι πλέον κατάλληλοι για βελτιστοποιημένη διαχείριση δια­
φόρων τύπων αποβλήτων, ενώ θα διασφαλιστεί η ανταλλαγή πληροφοριών και 
εμπειριών μεταξύ τωνενδιαφερομένων οργανισμών. 
θα εξεταστούν όλοι οι τύποι αποβλήτων αλλά θα δοθεί ιδιαίτερη προσοχή 
στα απόβλητα που είναι φορείς ραδιενέργειας άλφα, στα απόβλητα της 
επένδυσης των στερεών σχάσιμων υλικών και σε ορισμένα απόβλητα μέσου 
και υψηλού επιπέδου ραδιενέργειας (π.χ. κατάλοιπα της διάλυσης κατά την 
επανεπεξεργασία). 
θέμα 3 : Μακροπρόθεσμη μετακίνηση της ραδιενέργειας κατά την εναπόθεση 
σε ηπειρωτικούς γεωλογικούς σχηματισμούς. 
Η εκτίμηση των κινδύνων που συνδέονται με την τελική εναπόθεση  απο­
βλήτων σε υπόγειες εγ<Λ .ταστάσε  ι ςβασ ίζετα L σε γνώσεις για τη μετακίνηση 
ραδιοϊσοτόπων από τα μετασχηματισμένα απόβλητα δια μέσου εμποδίων  · 
τεχνητών (δοχεία, υλικά πλήρωσης κλπ) και φυσικών (τον ίδίο το  γεωλογι-
κό^σχηματισμό και τα στρώματα που τον περι βάλλουν  )'στη βιόσφαιρα 
και στον άνθρωπο. 
Η προτεινόμενη δράση θα βασίζεται στην εξακολούθηση του προγράμματος 
MIRAGE,που άρχισε το  1983 αιπο το ΚΚΕρ.και αποσκοπεί στη βελτίωση 
των γνώσεων για τα φαινόμενα μετακίνησης, τη σημασία τους και την 
ανάπτυξη μοντέλων γΐ'αυτά. 
θέμα 4. :  Τελική εναπόθεση αποβλ'ήτων σε γεωλογικούς σχηματισμούς. 
Η έμφαση του σχεδίου αυτού θα εξαρτηθεί από τις πρωτοβουλίες που θα 
αναλάβουν τα κράτη μέλη για τη δημιουργία πειραματικών ή πρότυπων 
εγκαταστάσεων για γεωλογική εναπόθεση. 
Οπωσδήποτε,  οι εργασίες που διεξάγονται σήμερα πρέπει να περατωθούν 
(ορυχεία άλατοςστο  Asse,, πειραματική υπόγειος κρύπτη σε άργιλλο στο 
Mol κλπ ) -
Θέμα 5. : Αξιολόγηση της ασφάλειας της τελικής εναπόθεσης αποβλήτων 
Σημαντική προσπάθεια θα αφιερωθεί στην αξιολόγηση της ασφάλειας διά 
φορών τύπων τελικής εναπόθεσης (τόσο στην ξηρά όσο και κάτω από το 
βυθό'της  θάλασσας).  Η προσπάθεια αυτή θα βασίζεται κυρίως στο σχέδιο 
ΗΑΟΐε. Η πρώτη φάση του σχεδίου αυτού άρχισε το 1982 και αποβλέπει 
στη συγκέντρωση υφιστάμενων στοιχείων και την επιλογή μεθόδων και 
ενδεχόμενων περιπτώσεων προς μελέτη. 
Μέχρι το 1986 θα πρέπει να υπάρξει σε κοινοτικό επίπεδο κάποια αξιο­
λόγηση , η οποία θα ει'ναι αποτέλεσμα των διαδικασιών που έχουν ήδη 
αρχίσει σε εθνικό επίπεδο εδώ και μερικά έτη. 

- 35 -
Η διαχείριση της ενέργειας αυτής θα γίνει από κοινού με το ΚΚΕρ 
και το πρόγραμμα προστασίας από ακτινοβολίες με συμμετοχή των κρατών 
μελών στο πλαίσιο του σημείου 2 του κοινοτικού σχεδίου δράσης για 
τα ραδιενεργά απόβλητα. 
Θέμα 6. : Βελτιστοποίηση της διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων  * στρα­
τηγική της διαχείρισης διάφορων ειδών αποβλήτων* γενική 
στρατηγική για το μετά τον αντιδραστήρα μέρος του κύκλου 
του καυσίμου. 
Οι μελέτες αυτές αποσκοπούν στην βελτιστοποίηση της διαχείρισης  απο­
βλήτων από" άποψη ασφάλειας και κόστους, θα παρασχεθεί πειραματική  στή­
ριξη ανάλογα με τις ανάγκες που θαπροκύψουν. 
Τα θέματα που θα εξεταστούν είναι τα εξής: 
- Περιορισμός του όγκου και της ραδιενέργειας των διάφορων κατηγο­
ριών αποβλήτων που παράγονται. 
- Ποσοτική εκτίμηση των διάφορων στρατηγικών εξετάζοντας ξεχωριστά '<•'. 
κάθε είδος αποβλήτων, από την πηγή έως την τελική διάθεση. 
- Γενική στρατηγική διαχείρισης όσον αφορά το μετά τον αντιδραστήρα 
μέρος του κύκλου ,του καυσίμου" διάφορες επιλογές, χρονοδιάγραμμα. 
- Πολυεθνικές διαστάσεις της διαχείρισης - επιδράσεις στην βελτιστο­
ποίηση της. 
3.3. Πόρο ι 
Οι σημερινές προβλέψεις για το κόστος του προγράμματος ανέρχονται 
σε 40 εκατ. ΕΟΙΓγια την άμεση ενέργεια  ( 1984-87 ) και 75-100  εκατ. gcu 
για την ενέργεια ρε κοινές δαπάνες  (1985-89).  Η ανωτέρω διαφορά 
αποτελεί συνέπεια της ανάγκης να διατηρηθεί μεγάλος βαθμός  ευελι­
ξίας στην πιθανή χρηματοδότηση πειραματικών εφαρμογών, ιδίως για 
την τελική εναπόθεση ραδιενεργών αποβλήτων. Τέτοιες εγκαταστάσεις 
θα πρέπει,  κατ'αρχήν, να προταθούν από τα ενδιαφερόμενα κράτη μέ­
λη για διμερή ή πολυμερή συνεργασία σε κοινοτικό πλαίσιο, πράγμα 
που μέχρι στιγμής δεν συμβαίνε  ι . Η Επιτροπή έχει εκφράσει στο 
Συμβούλιο το ενδιαφέρον της για τέτοιες προτάσεις καθώς και τις 
απόψεις της για τα αναγκαία μέσα. 
Τα ποσά που αντιστοιχούν στην περίοδο  (1984-87)  του σχεδίου 
δράσης περιλαμβάνονται στον ακόλουθο  • ενδεικτικό πίνακα, όπου 
έχει ληφθεί υπόψη για τα επόμενα έτη πληθωρισμός  7%. 

- 36 -
Στόχο ι 
Άμεση Ενέργεια με % του π ρ ο-
Ενεργέ ι α κοινές δαπ. υπολογισμου 
- Επεξεργασία, μετασχηματι­ Σχέδι ο -  1 Θέματα περ ίπου 
σμός, χειρισμός αποβλήτων. (εν μέρε  ι ) 1 καί ·. 2 50% 
- Τελική εναπόθεση αποβλήτων Σχέδιο 2 Θέματα περ ίπου 
υπόγει α 3,4 κα15 35% 
πυ (3) 
κάτω από το θαλάσσιο βυθό Σχέδιο 3 Θέμα 5 περ ίπου 
(εν μέρει) 5% 
- Βελτιστοποίηση της  διαχεί­ Σχέδιο 1 Θέμα 6 περ ίπου 
ρισης αποβλήτων. (εν μέρει) 10% 
ΣΥΝΟΛΙΚΟΣ ΠΡ0ΥΠ0Λ0ΓΙΣΜ0Σ(1) 48,9-εκϊΕΟϋ  40+3(2) + πυ (3) 
(1 ) 
(2) 
(3) αξία 1983 
για τα τρία πρώτα έτη του τρίτου προγράμματος και το τελευταίο 
έτος του δευτέρου (παρόντος) προγράμματος  (48 . + • 3 εκατ.ΕΟΙΙσε 
σημερινές  τιμές). 
Προς υπόμνηση (αφορά την ενδεχόμενη συμμετοχή στην χρηματο­
δότηση πειραματικών εγκαταστάσεων). 
4. ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΣΧΑΣΙΜΩΝ ΥΛΙΚΩΝ 
(Μόνον άμ£ση ενέργεια) 
4.1. Στόχο ι 
Η καθιέρωση και διατήρηση ενός αξιόπιστου συστήματος διασφαλίσεων 
για τα πυρηνικά υλικά που κυκλοφορούν στην Ευρώπη αποτελεί ένα από 
τα ουσιώδη στοιχεία που καθορίζουν το βαθμό αποδοχής και την ανά­
πτυξη της πυρηνικής ενέργειας, και -είναι ένα από τα 
αντιμετωπίσε  ι-κανείς  την ανησυχία για τον αυξανόμενο 
πυρηνικών όπλων. μεσα για να 
κ ίνδυνο των 
Έχοντας υπόψ>η τη σημασία των οικονομικών επιπτώσεων 
διασφαλίσεων, είναι αναγκαίο να καθ ιερωθείστον τομέα 
παϊκή στρατηγική για τη δεκαετία του '90.Κάτι τέτοιο 
σημαντική κοινοτική δράση και συντονισμό με τις προσπάθειες σε  εθνι­
κό επίπεδο. ενος συστήματος 
αυτό μια ευρω-
απατ τε ί 
Το πρόγραμμα Ε και Α που προτείνει το ΚΚΕρ έχει καταρτιστεί για 
να παράσχει τεχνικές γνώσεις στη Διεύθυνση Διασφαλίσεων της Ευρατόμ 
και τους υπευθύνους των ευρωπαϊκών σταθμών για την εκπλήρωση των 
υποχρεώσεων τους στο πλαίσιο της Ευρατόμ και των συνθηκών για τη μή 
διάδοση ή άλλων συμφωνιών. 

-37 -
Ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί στην εξεύρεση στο πρόγραμμα σημείου 
ισορροπίας μεταξύ των τεχνικών αναγκών όσον αφορά τις διάφορες 
υποχρεώσεις διασφαλίσεων και της βιομηχανικής πραγματικότητας, 
Για την εκτέλεση του προτεινόμενου προγράμματος θα διατηρηθεί 
στενή συνεργασία με τα εθνικά ιδρύματα ερευνών (κατευθείαν μέσω 
του Ε3ΑΡιϋΑ) και με την ΔΟΑΕ καθώς και με τα εργαστήρια των ΗΠΑ 
στο πλαίσιο των υφιστάμενων συμφωνιών συνεργασίας. 
Το πρόγραμμα Ε και Α του ΚΚΕρ στον τομέα των) διασφαλίσεων, που 
ανπτυχθηκε σταδιακά από το 1969 είναι σήμερα το ευρύτερο στην 
Ευρώπη:. Με πολλαπλές επαφές, με τα εθνικά κέντρα, την πυρηνική 
βιομηχανία και τις Επιθεωρήσεις, θα συνεχίσει να αποτελεί το 
κέντρο των δραστηριοτήτων Ε και Α στην Κοινότητα. 
4.2. Προτεινόμενη ενέργεια 
Για να ανταποκριθεί στους στόχους που αναφέρονται πιο πάνω το 
πρόγραμμα έχει υποδιαιρεθεί σε τρία σχέδια 
4.2.1. Μέθοδοι και όργανα για τις δοκιμές, τον περιορισμό και  
την επιτήρηση πυρηνικών υλικών 
Στόχοι του σχεδίου αυτού  είναι: 
- Να αναπτύξει και να καταστήσει διαθέσιμα τα αναγκαία μέσα και 
μεθόδους, να καθορίσει και να επαληθεύει κατά κανονικά διαστήματα 
την απόδοση υπό συνθήκες λειτουργίας των οργάνων που χρησιμοποιού­
νται για τις διασφαλίσεις και τη διαχείριση σχάσιμων υλικών 
και ιδίως για καταστρεπτικέςίοκιμές (ΚΔ), για μη καταστρεπτικές 
δοκιμές (ΜΚΔ),  για τον περιορισμό και την επιτήρηση  (Π/Ε). 
- Να προετοιμάσει τις αναγκαίες συνθήκες που θα καταστήσουν δυνατή 
την κατασκευή αξιόπιστων οργάνων κατάλληλων για συνήθη χρήση 
(βιομηχανικά  προϊόντα). 
- Να αναπτύξει νέες μεθόδους ή να προσαρμόσει τις ήδη υπάρχουσες 
για τη δοκιμή σχάσιμων υλικών, τον περιορισμό και την επιτήρηση 
τους. 
Οι δυο κυριότερες δραστηριότητες  είναι: 
α) Αξιολόγηση της απόδοσης των δοκιμών πυρηνικών υλικών και 
Ί." των μεθόδων και διαδικασιών περιορισμού και επιτήρησης 
τους. Ίδρυση εργαστηρίων, επιβεβαίωσης και κατάρτισης. 
Το σχέδιο αυτό αποβλέπει στον ποσοτικό καθορισμό της απόδοσης 
των οργάνων δοκιμής υλικών και Π/Ε κατά τη συνήθη χρήση. 
Τα υπάρχοντα εργαστήρια του ΚΚΕρ ή άλλες ειδικές εγκαταστάσεις, 
όπως οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης εξαντληθέντος καυσίμου 
ή νέου σχάσιμου υλικού, θα εξοπλιστούν καλύτερα για την 
βαθμονόμηση οργάνων και μεθόδων, κατάλληλων ιδίως για μη 
καταστρεπτικές δοκιμές και Π/Ε. Τα--εργαστήρ  ι α θα είναι 
στη διάθεση των επιθεωρητών\ ή εμπειρογνωμόνων των κρατών 
μελών και θα πρέπει επίσης να ανταποκρίνονται στις συνεχώς 
αυξανόμενες αμάγκες κατάρτ  ι σης. .,Τα εργαστήρια αυτά θα δημιουρ-

- 38 -
γήσουν συνθήκες που θα είναι παρόμοιες προς εκείνες που 
απαντώνται στην ευρωπαϊκή  ιμρηννκή'-  β ιομηχαν ία. 
β) Ανάπτυξη μεθόδων και οργάνων και βιομηχανοποίηση οργάνων 
και συσκευών. 
θα καταβληθεί κάποια προσπάθεια για την ανάπτυξη νέων μεθόδων, 
οργάνων ή συσκευών καθώς και· μοντέλων ερμηνείας των δεδομένων 
που απαντώνται για ειδικές εφαρμογές1, σε τομείς όπου δεν 
έχει- μέχρι σήμερα εξευρεθεί ικανοποιητική  λυση. Μαζί με 
την ευρωπαϊκή βομηχανίαθα προετοιμαστεί επίσης η διαδικασία 
βιομηχανοποίησης για την αναπαραγωγή εν σειρά εξοπλισμού 
που αναπτύχθηκε αρχικά στα εργαστήρια του ΚΚΕρ ή των κρατών 
μελών και δοκιμάστηκε μα ικανοποιητική επιτυχία ως πρωτότυπα 
επί τόπου από επιθεωρητές διασφαλίσεων. 
4.2.2. Επεξεργασία, μετάδοση και αξιολόγηση στοιχείων σχετικών με  
δ ιασφαλ ίσε  ι ς . 
Οί στόχοι του σχεδίου αυτού  είναι: 
- ανάπτυξη μέσων της στατιστικής και της πληροφορικής -για 
αξιολόγηση λογιστικών στοιχείων που προέρχονται από τους 
χειριστές και αφορούν τα πυρηνικά -υλικά. 
- ανάπτυξη των αναγκαίων μέσων  (1η3Γάνί3Γ6  και ΒΟΓΓ,ΜΗΓΘ  ) για 
την αξιολόγηση τόσο επί τόπου όσο και στα διοικητικά κέντρα, 
στοιχείων από μετρήσεις που εκτελούνται από επιθεωρητές. 
Έχουν καθοριστεί δυο τμήματα σχεδίου: 
α) Διαχείριση λογιστικών στοιχείων για τα πυρηνικά υλικά. 
Το τμήμα αυτό του σχεδίου αποβλέπει στη δημιουργία ειδικών 
κανόνων κατά κατηγορία εγκατάστασης καθώς και στην ανάπτυξη 
γλώσσας-·ωστετα σφάλματα μέτρησης στις παρτίδες παραγωγής 
που δηλώνονται να ενσάγονται αυτόματα στους εν χρήσει 
κώδικες λογιστικής στατιστικής παρακολούθησης των ολικών, 
με σκοπό την αξιολόγηση των διάφορων χαρακτηριστικών του 
ισοζυγίου των υλικών. 
Επί πλέον θα γίνει κριτική ανασκόπηση των διαΓικασιών 
ανάλυσης αποφάσεων για τη λογιστική παρακολούθηση υλικών 
σε σχέση με τον κώδικα Ι3ΑϋΑΜ  (Ιητ-θΓη&τ-ίοη&Ι  5&Γθ£υ.3Γά5 
ΌΆΙΆ Μ3η3§βπΐθητ, 5γ5τ-βπι - Διεθνές σύστημα διαχείρισης 
στοιχείων για  διασφαλίσεις). 
β) Αυτόματη επεξεργασία, μετάδοση και αξιολόγηση δεδομένων 
επιθεώρησης, τα οποία προέρχονται από όργανα δοκιμής , 
περιορισμού και επιτήρησης πυρηνικών υλικών. 
Οι δραστηριότητες αυτού του τμήματος σχεδίου αποτελούν 
συνέχεια των ήδη διεξαγόμενων μελετών αφενός για τη  σχε­
δίαση και ανάπτυξη οργάνων που συνεργάζονται με μικροϋπολογι­
στές και αφετέρου το σχετικό  ΒΟΓΓ,Μ&ΓΘ  με σκοπό την αξιολόγη­
ση και εν συνεχεία επιβεβαίωση στοιχείων επί τόπου. Επί 
πλέον ποοβλέπεται να εκπονηθούν λεπτομερείς διαδικασίες 
αξιολόγησης τόσο των δεδομένων μέτρησης όσο και της απόδοσης 
των οργάνων. 

- 39 -
Τέλθς, όσον αφορά τη μεταβίβαση των μετρήσεων των επιθεωρητών 
από τον τόπο όπου λαμβάνονται σε τοπικό δίκτυο η άμεσα στο  διοικητι­
κό κέντρο, θα διεξαχθεί- μελέτη για τη δυνατότητα πραγματοποίησης 
καθώς και επίδειξη. 
4.2.3- Ολοκλήρωση των δραστηριοτήτων για διασφαλίσεις  
u στόχοι του σχεδίου αυτού  είναι: 
- ανάλυση των τεχνικών χαρακτηριστικών των προτεινόμενων πρακτικών με-
θόοων διασφαλίσεων, 
- ανάπτυξη μαθηματικών μοντέλων για την περιγραφή των σχετικών με τις 
διασφαλίσεις παραμέτρων μιάς εγκατάστασης, μιάς πλήρους εγκατάστασης 
ή τμημάτων του κύκλου του καυσίμου, 
- ανάπτυξη μεθοδολογίας για τη μελέτη ορισμένων ειδικών ενεργειών 
στον τομέα των διασφαλίσεων, λαμβανομένων υπόψη των δυσχερειών 
που παρουσιάζονται κατά την εφαρμογή από την πλευρά των υπευθύνων 
για τη λειτουργία και των επιθεωρητών. 
Έχουν καθοριστεί τέσσερα-μέρη σχεδίου: 
α) Μελέτη πρακτικών μεθόδων διασφαλίσεων 
Το μέρος αυτό του σχεδίου αποβλέπει στην αξιολόγηση της επάρκειας 
των αποδόσεων που έχουν οι μέθοδοι μετρήσεων και Π/Ε κατά τη 
χρησιμοποίηση· τους σε εγκαταστάσεις χύδην υλικού, και ιδίως 
σε μονάδες παραγωγής καυσίμου. Επίσης θα πρέπει να διεξαχθούν 
γενικά πειράματα για την αξιολόγηση της ποιότητας διάφορων δραστηριο­
τήτων λογιστικής παρακολουθησηςκαι επιβεβαίωσης, που λαμβάνουν 
χώρα στην είσοδο των εγκαταστάσεων επανεπεξεργασίας . 
β) Ανάπτυξη διαλεκτικού προσομοιωτή για την ανάλυση και αξιολόγηση 
μεθόδων διασφαλίσεων. 
θα; μελετηθεί σε βελτιωμένη μορφή υπάρχων στο ΚΚΕρ προσομοιωτής 
μονάδας για τη ροή του υλικού και για συστήματα μέτρησης. Η μελέτη 
θα περιλάβει επίσης μετρήσεις Π/Ε και,σε τελικό στάδιο, μερικά 
στοιχεία στατιστικής ανάλυσης αποφάσεων Το μέσον προσομοίωσης 
θα μελετηθεί έτσι ώστε να χρησιμοποιηθεί κατά την κατάρτιση  επιθε­
ωρητών . 
γ) Εφαρμογή μεθόδων του συστήματος  EXPERT  στις μελέτες διασφαλίσεων. 
θα μελετηθεί η δυνατότητα εφαρμογής και τα ωφέλη που μπορεί να 
προκύψουν από τη χρησιμοποίηση των μεθόδων του συστήματος  EXPERT 
κατά τη σχεδίαση ορισμένων δραστηριοτήτων επιθεώρησης, όπως είναι 
η διενέργεια πραγματικής απογραφής. 
δ) Ανάλυση των διαδικασιών διασφαλίσεων κατά τον κύκλο του καυσίμου. 
Θα γίνει ανάλυση της δομής των διαφορών αποστολέα  - παραλήπτη 
(SRD) για αρκετές περιπτώσεις καθώς και ανάλυση του ισοζυγίου 
υλικού σε μεγάλα τμήματα του κύκλου του καυσίμου, η οποία θα 
προχωρήσει στη σύνθεση ισοζυγίων υλικού από τα μερικά ισοζύγια 
και τα SRD. 

- 40 -
4.3- Πόρο ί. 
Στον κατωτέρω πίνακα δίδεται συνοπτικά η κατανομή των πόρων μεταξύ 
των τριών διαφορετικών σχεδίων. Τα ποσά που αναγράφονται θα πρέπει 
ναθεωρηθούν ενδεικτικά. 
Συνολικό κόστος για 4 έτη 
Σχέδια , , (σε εκατ. ) 
4.2.1. Μέθοδοι και όργανα 30,8 
4.2.2. Επεξεργασία , μετάδοση και 
αξιολόγηση στοιχείων 6,1 
4.2.3. Ολοκλήρωση των δραστηριοτήτων 
για διασφαλίσεις 8,5 
ΣΥΝΟΛΟ 45,4  εκατ. 
5. ΥΠΟΠΡΟΓΡΑΜΜΑ "ΠΑΡΟΠΛΙΣΜΟΣ ΠΥΡΗΝΙΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ" 
(Μόνο ενέργεια με κοινές δαπάνες) 
5.1. Στόχος 
Η υπάρχουσα εμπειρία στο θέμα του παροπλισμού πυρηνικών εγκαταστάσεων 
είναι περιορισμένη (μέχρι τώρα δεν έχουν παροπλιστεί μεγάλοι  πυρηνι­
κοί σταθμοί).  Σκοπός της ενέργειας της Κοινότητας στον τομέα αυτό 
είναι η από κοινού ανάπτυξη συστήματος διαχείρισης των πυρηνικών 
εγκαταστάσεων)των οποίων η λευτουργία σταματά τελικά,και των ραδιερ-
γών αποβλήτων που παράγονται κατά τον παροπλισμό. Με τη διαχείριση 
αυτή θα εξασφαλιστεί κατά τα διάφορα στάδια η ασφάλεια και η προστα­
σία του ανθρώπου και του περ1 βάλλοντος από τους πιθανούς κίνδυνους 
που εγκλείει ο παροπλισμός τέτοιου είδους εγκαταστάσεων. 
Στο πλαίσιο αυτό, με το προτεινόμενο υποπρόγραμμα επιδιώκονται κυρίως 
ο ι εξής στόχο ι: 
- Να αναπτυχθούν αποτελεσματικές μέθοδοι απομόλυνσης της επιφάνειας, 
ώστε η ποσότητα των αποβλήτων που παράγονται δευτερογενώς να είναι 
μικρή. Ειδικός στόχος με την προοπτική να  μειωθεί"  ουσιαστικά ο όγκος 
των ραδιενεργών αποβλήτων,ε  ι ναι να γίνεται απομόλυνση ώστε το 
υλικό που θα έχει  υποστεί"  επεξεργασία να μπορεί να αποδεσμευτεί" 
χωρίς περιορισμό. 
- Να αναπτυχθούν κατάλληλες μέθοδοι αποξήλωσης χαλύβδινων μερών 
κατασκευών με παχέα τοιχώματα και κατασκευών από οπλισμένο σκυρόδεμα 
καθώς και μέθοδοι για την προστασία των εργαζομένων από την 
ακτινοβολία, οι οποίες θα συμπληρώσουν τις πρώτες (π.χ. τηλεχειρι­
σμός). 

- 41 -
- Να αναπτυχθούν μέθοδοι μετασχηματισμού των ειδικής φύσεωςραδι-
ενεργών αποβλήτων που προκύπτουν κατά την αποξήλωση πυρηνικών 
εγκαταστάσεων (π.χ. χάλυβας, σκυρόδεμα,  γραφίτης),  για την 
τελική διάθεση. 
- Να αναπτυχθούν τρόποι περισσότερο αξιόπιστης πρόβλεψης των 
συνεπειών του παροπλισμού, όσον αφορά την έκθεση σε ακτινοβολίες, 
το κόστος και την εναπόθεση των αποβλήτων. Εδώ περιλαμβάνεται 
η βελτιστοποίηση ολόκληρης της διαδικασίας του παροπλισμού 
(π.χ. σχετικά με τη χρονική εξέλιξη της αποξήλωσης και τον 
τρόπο διάθεσης των  αποβλήτων). 
- Να επέλθουν στη σχεδίαση μελλοντικών εγκαταστάσεων βελτιώσεις, 
μετις οποίες θα διευκολυνθεί ο παροπλισμός των εγκαταστάσεων 
αυτώνκαι θα μειωθεί το κόστος του. 
- Να αναπτυχθούν κατευθυντήριες γραμμές για τον παροπλισμό. 
5.2. Προτεινόμενες ενέργειες 
5.2.1. Το τμήμα Α του υποπρογράμματος περιλαμβάνει επτά σχέδια 
έρευνας καΤ ανάπτΓΰξης που αναφέρονται στα εξής σημεία: 
1. Ακεραιότητα κτιρίων και συστημάτων μακροπρ'όθεσμα. 
2. Θέματα απομόλυνσης που έχουν σχέση με τον παροπλισμό. 
3. Μέθοδοι αποξήλωσης. 
4. Επεξεργασία ειδικής φύσεως αποβλήτων: χάλυβας, σκυρόδεμα, 
γραφίτης. 
5. Μεγάλα δοχεία (κοντάίηνερς) για ραδιενεργά απόβλητα που παρά­
γονται κατά την αποξήλωση πυρηνικών εγκαταστάσεων. 
6. Εκτίμηση της ποσότητας ραδιενεργών αποβλήτων που ποοκύπτουν 
κατά τον παροπλισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων στην Κοινότητα. 
7. Επιπτώσεις στοιχείων της σχεδίασης των εγκαταστάσεων στον 
παροπλισμό τους. 
5.2.2. Το τμήμα Β ασχολείται με τον προσδιορισμό κατευθυντηρίων 
γραμμών,  δηλαδή: 
- Ορισμένες κατευθυντήριες γραμμές για τη μελέτη και τη λειτουρ­
γία πυρηνικών εγκαταστάσεων με την προοπτική της απλούστευ­
σης , εν καιρώ, του παροπλισμού τους. 
- Κατευθυντήριες γραμμές για τον παροπλισμό πυρηνικών εγκαταστά­
σεων. Οι γραμμές αυτές θα μπορούσαν να αποτελέσουν τα αρχικά 
στοιχεία κοινοτικής πολιτικής στον τομέα αυτό. 
5.2.3. Το τμήμα Γ ασχολείται κυρίως με την δοκιμή νέων μεθόδων 
στο πλαίσιο μεγάλης κλίμακας ενεργειών παροπλισμού στα κράτη  μέλη. 
Εκτός αυτού θα πρέπει να ενθαρρυνθεί η ανταλλαγή πληροφοριών για 
τέτοιες ενέργειες, π.χ. με'τη μετάκληση ειδικών από άλλα κράτη 
μέλη. 

- 42 -
Αυτό το προτεινόμενο υποπρόγραμμα περιλαμβάνει τα θέματα του εν 
εξελίξει προγράμματος  ( 1979-1 983 ) για τον παροπλισμό  πορηνχ-κων··· •• 
μο^άδων^^εκτός· από το τμήμα Γ που αποτελεί νέο αντικείμενο. !·•η-
Και το υποπρόγραμμα αυτό θα πραγματοποιηθεί με ενέργεια με κοινές 
δαπάνες,  η οποία αποδείχτηκε ότι είναι ιδιαίτερα κατάλληλη για " 
αυτούς τους τομείς έρευνας. 
5.3 - Πόρο ι 
Στ κατωτέρω πίνακα αναλύονται οι πόροι του προγράμματος 
καθώς και ο τρόπος με τον οποίο προβλέπεται ναν χρησιμοποιη-
θούν (σε εκατ. ECU , κατά την πενταετία  1 984-1 988 ) -'. : ••• 
Τμήμα Κοινοτικός προϋπολογισμός 
Τμήμα Α 
Τμήμα Β 
Τμήμα Γ 
Προσωπικό και διοίκηση 5,5 
0,2 
4,0 
2,4 
ΣΥΝΟΛΟ 12,1 
Το Συμβούλιο καλείται να λάβει υπόψη του τις θέσεις που εκ­
τίθενται στο έγγραφο αυτό ενόψει των συζητήσεων επί των 
προτάσεων της Επιτροπής σχετικά με το πρόγραμμα του ΚΚΕρ 
(πυρηνικό τμήμα) για την'Άσφάλεια των Αντιδραστήρων Σχάσης" 
και για ενέργεια με κοινές δαπάνες στον τομέσ του  "Παροπλι­
σμού πυρηνικών εγκαταστάσεων". 

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΑΙ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΗΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΧ, '^ 
(Όλα τα στοιχεία κόστους είναι προκαταρκτικά και ενδεικ :κά) 
Υπο-
προγραμμα Ασφάλεια αντιδραστήρων 
σχάσης Αναφορά 
σε δράστη^ 
ριότητες Δραστηριότητες Αρεπη ενέργεια 
εκατ. ΕΛΜ 
αξία 1983 Ενέργεια με κοινές δαπάνες 
" εκατ. ΕΛΜ 
αξία 1983 τρέχ. αξία Παρατηρή­
σεις 
1.Α. Ασφάλεια αντιδρα­
στήρων ελαφρού 
ύδατος 
(LWR) 
1.Β. Ασφάλεια ταχέων αναπα­
ραγωγικών αντιδραστή­
ρων (ΙΜΡΒΕ) Ι.Α.2.1. 
1.Α.2.2. 
1.Α.2.3. 
1.Α.2.4. 
1.Α.2.5. 
1.Α.2.6. 
1.Α.2.7-
1 .Β.2.1 
1.Β.2.2. 
1.Β.2.3-Αξιολόγηση κίνδυνων και 
αξιοπιστίας 
Ανθρώπινος παράγων και αλ 
ληλεπίδραση ανθρώπου-ρηχα-  ΐ' 
νής 
Ακεραιότητα των μερών των 
κατασκευών και των  συστη­
μάτων 
Μη. κανονική συμπεριφορά 
του πυρήνα και του  συστ. 
ψύξης ( <  1.200° ) 
Πυρήνας και  συστ. ψύξης 
σε περίπτωση σοβαρού α­
τυχήματος ( > 1.200 ) 
Φαινόμενα που συμβαίνουν 
στο εξωτερικό περίβλημα 
σε περίπτωση σοβαρού 
ατυχήματος 
Ατμοσφαιρική διάδοση 
προϊόντων σχάσης 
Όργανα,έλεγχος και 
προστασία 
Ακεραιότητα μερών και 
συστημάτων 
Μη κανονικές συνθήκες  στον 1 
πυρήνα και το σύστημα 
ψύξης 16,7 
19,6 
43,1 
13,4 
10 
10 1,9 
3,9 
5,2 
3,9 
12,0 
14,9 
7,1 
3,2 
7,2 
6,1 
-<,3· 

Υπο-
πρόγραμμα 
1 Ασφάλεια αντιδραστήρων 
σχάσης Αναφορά 
σε δραστη­
ριότητες Δραστηριότητες Αμεση ενέργεια 
εκατ. ΕΛΜ 
αξία 1983 Ενέργεια με>~κο<υνές< δαπάνες 
εκατ. ΕΛΜ 
αξία 1983 τρέχ. αξία Παρατηρή­
σεις 
1.Γ. Εφαρμογή του Ψηφίσματος 
το Συμβουλίου της 
22.7.75 περί τεχνολο­
γικών προβλημάτων της 
πυρηνικής ασφάλειας. 1.Β.2.4. 
1.Β.2.5. 
1.Β.2.6. 
1 .Γ.1 Ανάλυση σοβαρού ατυχήματος 
Ακεραιότητα των κατασκευών 
υπό δυναμική φόρτιση 
Το εξωτερικό περίβλημα σε 
περίπτωση ατυχήματος 63,9 
15,5 
Συντονισμός της έρευνας 
για την ασφάλεια των ΙΛίΗ 
και υ^ΒΗ. 
Μελέτες για τις μεθόδους, 
τους κώδικες και τους κα­
νόνες . 
ΣΥΝΟΛΟ Μερικό σύνολο 
192,2 Μερικό σύνολο 
68 31,3 
13 
3,2 
Μερικό συνολορ. 
81,3 
3,3 
192,2 71,3 4,2 
85,5 
_ 44 -

Πυρηνικά καύσιμα και 
Υποπρόγραμμα 2 
έρευνα ακτινίδων Αναφορά 
σε δράστη-
.ριότητες Δραστηριότητες Άμεση ενέργεια 
εκατ. ΕΛΜ 
• αξία 1983 Ενέργεια με κοινές δαπάνες 
εκατ. ΕΛΜ 
.αξία 1983 τρέχ αξία Παρατηρή­
σεις 
- 2-.2.1. Όρια λειτουργίας των 
πυρηνικών υλικών 17,4 -
2.2.2. Έρευνα για την ασφάλεια 
των ακτινίδων 28 -
2.2.3- Έρευνα ακτινίδων 13.8 -
2.2.4. Μεταβατική συμπεριφορά 6.5 -
ΣΥΝΟΛΟ 65,7 -
Υποπρόγραμμα 3 Δι0ίΧει'ρίση Ραδιενεργών 
αποβλήτων Υποπρόγραμμα 3 Δι0ίΧει'ρίση Ραδιενεργών 
αποβλήτων 
3-1-Α Επεξεργασία, μετασχημα­
τισμός, χειρισμός ν. 
αποβλήτων 19,6 25,5 
3-1 -Β Τελική διάθεση υπό το 
έδαφος 
Τελική διάθεση υπό το 
θαλάσσιο βυθό 21.5 
5,0 17,8 
+ π υ 
2,5 
3-1 -Γ Βελτιστοποίηση της δια­
χείρισης • 2,8 5,2 
ΣΥΝΟΛΟ 48,9 43 
+ πυ 51 
+ πυ 
- 45 -

Υπο­
πρόγραμμα 
4 Διαχείριση  και διασφαλίσεις 
• σχάσιμου υλικού  . . Αναφορά 
σε δραστη-
ρότητες Δραστηριότητες Άμεση ενέργεια 
εκατ. ΕΛΜ 
αξία  1983 Ενέργεια με κοινές δαπάνες 
εκατ. ΕΛΜ 
αξία  1983 τρέχ. αξία Ιαρατηρή-
σεις 
4.2.1. Μέθοδοι και όργανα 30,8 -
4.2.2. 
4.2.3. Επεξεργασία, μεταβίβαση  και 
αξιολόγηση δεδομένων  για 
διασφαλίσεις 
Ολοκλήρωση  των δραστηριο­
τήτων για τις διασφαλίσεις 6,1 
8,5 -
ΣΥΝΟΛΟ  45,4 — 
Υπο­
πρόγραμμα 
5 Παροπλισμός πυρηνικών εγκα­
ταστάσεων 
5.2.1. Σχέδια Ε και Ε -6,2 
5.2.2. Κατευθυντήριες γραμμές -0,2 
5.2.3. Δοκιμή νέων μεθόδων -4,6 
ΣΥΝΟΛΟ - 11 + 12 
- 46 -

ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΗΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΧΑΣΗΣ (1984-1987) 
ΣΤΟΥΣ ΣΤΟΧΟΥΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ 
Στόχος 4. Βελτίωση της διαχείρι­
σης των ενεργειακών πόρων. 
Επιστημονικός και τεχνολογικός 
στόχος 4.1. Ανάπτυξη της  πυρηνι-' 
κής ενέργειας σχάσης (ειδικά το 
θέμα ασφάλειας). Στόχος 6.Βελτίωση των συ 
απασχόλησης . 
Επιστημονικός και τε-
χνολογικός στόχος  6.1. 
Βελτίωση της ασφάλειας 
και προστασία της υγείας νθηκών διαβίωσης και 
Επιστημονικός και τε­
χνολογικός στόχος  6.2. 
Προστασία του περιβάλ­
λοντος και πρόληψη των 
βλαβών του ΣΥΝΟΛΟ 
Υποπρόγραμμα 1. 
Ασφάλεια αντιδραστήρων σχάσης 
Υποπρόγραμμα 2. 
Πυρηνικά καύσιμα και έρευνα ακ­
τινίδων 
Υποπρόγραμμα 3-
Διαχείριση ραδιενεργών αποβλή­
των 
Υποπρόγραμμα 4. 
Διασφαλίσεις και διαχείριση 
σχάσιμων υλικών 
Υποπρόγραμμα 5. 
Παροπλισμός πυρηνικών εγκατα­
στάσεων 74 % 195,5  εκατ ECU 
100 % 65,7  εκατ ECU 
70 % 63,9  Εκαχ ECU 
100 % 45,4  εκατ ECU 
100 % 11  εκατ ECU 13 % 34  εκατ ECU 
15 % 14  εκατ ECU 13 % 34  εκατ ECU 
15 % 14  εκατ ECU 263,5 εκατ ECU 
65,7 εκατ ECU 
91,9 εκατ ECU 
• 45,4 εκατ ECU 
11 εκατ ECU 
ΣΥΝΟΛΟ 381,5εκατ ECU 48 εκατΕΟΙ 48 εκατΕΟ.υ 477,5 εκατ ECU 
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 
1) Όλα τα στοιχεία είναι προσεγγιστικά και εκφράζονται σε αξίες 1983 
2) Η συμμετοχή που αναφέρεται στο στόχο "προαγωγή της ανταγωνιστικότητας στο βιομηχανικό τομέα" 
θα πρέπει να αποδοθεί στο υποπρόγραμμα 1 "Ασφάλεια αντιδραστήρων σχάσης. 
- 47 -

Γνώμη της Επιστημονικής και Τεχνικής Επιτροπής 
της Ευρατόμ επί των προτάσεων της Επιτροπής για 
το πρόγραμμα 1984-1987 του Κοινού Κέντρου Ερευνών 
(πυρηνικό τμήμα) και το πρόγραμμα 1984-1987 για 
ενέργεια με κοινές δαπάνες στον τομέα της ασφά­
λειας των αντιδραστήρων 
Στη συνεδρίαση της  20ης Μαΐου 1983, η Επιστημονική και Τεχνική Επιτροπή 
εξέτασε τις ανακοινώσεις που  πρέπει να υποβάλει η Επιτροπή στο Συμβούλιο 
σχετικά με το πρόγραμμα που αναφέρεται ανωτέρω. 
Στην προηγουμένη της συνεδρίαση, στις 18 Απριλίου 1983, η επιτροπή είχε 
ήδη συζητήσει τις προτάσεις της Επιτροπής όσον αφορά το πρόγραμμα  πλαί­
σιο για την έρευνα, ανάπτυξη και επίδειξη των επιστημονικών και τεχνο­
λογικών δραστηριοτήτων της Κοινότητας για την περίοδο 1984-1987 (έγγρ. 
ΟΟΜ(82)865  τελικό).  Στην ίδια συνεδρίαση η επιτροπή είχε συζητήσει τις 
κατευθυντήριες γραμμές των προτεινομένων ενεργειών στον τομέα της ανά­
πτυξης της πυρηνικής ενέργειας σχάσης, όπως προτείνεται στο έγγραφο 
ΧΙΙ/316/83 "Πρόταση προγράμματος δράσης για την ανάπτυξη της πυρηνικής 
ενέργειας σχάσης (1984-87)". 
Στη συνεδρίαση της  20ης Μαΐου 1983 η επιτροπή συζήτησε το πρόγραμμα του 
ΚΚΕρ και την ενέργεια με κοινές δαπάνες στον τομέα της ασφάλειας των 
αντιδραστήρων υπό το πρίσμα του προτεινόμενου προγράμματος δράσης της 
Επιτροπής για την περίοδο 1984-87 για την ανάπτυξη πυρηνικής ενέργειας 
σχάσης. Η επιτροπή έκανε ευνοϊκά δεκτό το γενικό πλαίσιο των κοινοτικών 
δραστηριοτήτων Ε, Α και Ε στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας σχάσης. 
Ειδικότερα, η επιτροπή έστρεψε την προσοχή της στο πρόγραμμα πυρηνικής 
ασφάλειας που αποτελεί το θέμα τόσο της άμεσης ενέργειας όσο και της 
ενέργειας με κοινές δαπάνες, καθώς επίσης και σε ενέργειες που αποτελούν 
το πυρηνικό μόνο μέρος του προτεινόμενου προγράμματος του ΚΚΕρ. 

- 2 -
Γενικά 
1. Η επιτροή τόνισε στην Επιτροπή την ανάγκη να διατηρηθεί η ευελιξία 
στην κατάρτιση και την εκτέλεση του προγράμματος. Εντούτοις, η  επι­
τροπή παρατήρησε το γεγονός ότι δεν θα ήταν δυνατό να χρηματοδοτηθεί 
από τους υπάρχοντες πόρους μιά νέα τόσο σημαντική πρωτοβουλία όπως 
είναι η κατασκευή ενός μηχανήματος μεγάλου μεγέθους, και ότι μια 
τέτοια πρωτοβουλία θα απαιτούσε καινούριες προβλέψεις στον προϋπο­
λογισμό. Η ευελιξία που υπάρχει σήμερα επαρκεί για τη χρηματοδότηση  σχε­
δίων της τάξης των 10-15  εκατ. ΛΜ μόνο. 
2. Για να επιτευχθεί η ευελιξία η επιτροπή τόνισε την ανάγκη να  καθορι­
στούν σαφώς τα όρια διαχειριστικής ευθύνης. 
3. Η επιτροπή αναγνωρίζει ότι προγράμματα του μεγέθους αυτού έχουν  εξε­
λικτικό χαρακτήρα και η σύσταση που ακολουθεί επιδιώκει να ενημερώσει 
σχετικά την Επιτροπή. 
4. Η επιτροπή επιθυμεί τη συνεργασία και τη συμμετοχή σε αυτή την  εξελι­
κτική διαδικασία και ζητά να της παρασχεθούν τα κατάλληλα στοιχεία 
ώστε να μπορέσει να σχηματίσει πλήρη εικόνα των μέχρι σήμερα ενεργειών. 
5. Η επιτροπή σημειώνει με ευχαρίστηση ότι το παρόν πρόγραμμα προβλέπει 
περισσότερες ενέργειες με κοινές δαπάνες, αναγνωρίζοντας έτσι τον 
αναπαραγωγικό χαρακτήρα που εγκλείουν οι ενέργειες αυτές. 
II. Συστάσεις 
Με την επιφύλαξη των σχολίων που εκτίθενται κατωτέρω, η επιτροπή 
εγκρίνει τη γενική κατεύθυνση του προγράμματος και την κατανομή των 
πόρων. 
II.1. ΣΧΑΣΗ 
Η επιτροπή παρατήρησε ότι στο παρόν πρόγραμμα με κοινές δαπάνες 
στον τομέα της σχάσης η Επιτροπή θα διαθέσει συνολικά περίπου 
45 εκατ. ΛΜ για τεχνολογικές δραστηριότητες. 

- 5 -
Η επιτροπή υπογραμμίζει  την ανάγκη έρευνας στον τομέα  της ασφάλειας 
της σύντηξης αλλά θεωρεί  ότι επί του  παρόντος  και για  αρκετό χρόνο 
στο μέλλον  οι εργασίες πρέπει  να συγκεντρωθούν  επί γενικής φύσεως 
θεμάτων. 
θεωρεί επίσης  ότι οι εργασίες αυτές πρέπει  να περιλαμβάνουν  και κάποια 
μελέτη για τη διαχείριση  των αποβλήτων  της σύντηξης. 
11.2. ΑΣΦΑΛΕΙΑ  ΤΩΝ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΩΝ 
Η επιτροπή υποστήριξε  την αναμενόμενη στενή σχέση μεταξύ ενεργειών 
ιιε κοινές δαπάνες  και άμεσων ενεργειών  και επέστησε  την προσοχή στη 
σημασία που έχει η κατάλληλη συμμετοχή  της Κοινότητας  σε μη κοινο­
τικά σχέδια.  Η επιτροπή πρότεινε  να αναληφθεί,  στο πλαίσιο της εξέ­
λιξης του προγράμματος, προσπάθεια  για τη μεταφορά πόρων  από τον 
τομέα της αντιμετώπισης  των συνεπειών  των ατυχημάτων στον τομέα  της 
πρόληψης των ατυχημάτων  (π.χ. ανθρώπινος παράγων, σχέση ανθρώπου/ 
μηχανής, συντήρηση μερών  των κατασκευών  και συστημάτων).  Εντούτοις, 
το πρόβλημα  της εναπόθεσης  και της  απομόλυνσης  των προϊόντων σχάσης 
πρέπει να αναλυθεί  σε κοινοτικό επίπεδο. Πρέπει  να εξεταστεί  η ενδε­
χόμενη χρήση  των μεγάλων εγκαταστάσεων  που υπάρχουν  στο ΚΚΕρ για μελέ­
τες διανομής  και καύσης Kg. Τονίστηκε  η σημασία της ενίσχυσης  του σχε­
δίου LOBI και της πλήρους εκμετάλλευσης  της πειραματικής μονάδας. 
Η επιτροπή υπογράμμισε  τη σημασία της ασφάλειας  των ταχέων αντιδρα­
στήρων ψυχόμενων  με μέταλλα σε υγρή κατάσταση  (LMFBR) κσι συμφώνησε 
επί των γενικών γραμμών  του αντίστοιχου προγράμματος 
11.3. ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ 
Η Συμβουλευτική  και Τεχνική Επιτροπή υπογραμμίζει  τη σημασία όλων  των 
δραστηριοτήτων  που συνδέονται  με τη διαχείριση ραδιενεργών αποβλήτων 
αλφα και αποβλέπουν  στη μείωση της περιεκτικότητας  των αποβλήτων  σε 
ραδιενέργεια αλφα καθώς  και στον πλήρη χαρακτηρισμό τους  από άποψη διά­
θεσης. 

- 4 -
II. 4. ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΟΥ ΣΧΑΣΙΜΟΥ ΥΛΙΚΟΥ 
Η επιτροπή έκανε ευνοϊκά δεκτή την προτεινόμενη αύξηση στον τομέα 
αυτό και επιδοκίμασε ιδιαίτερα τις προτάσεις να ιδρυθεί ένα εργαστή­
ριο βαθμονόμησης και να παρασχεθούν δυνατότητες κατάρτισης στους 
επιθεωρητές ασφαλείας και τους υπευθύνους για τη λειτουργία των 
μονάδων. 
ΙΙ.5. ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΑ ΠΥΡΗΝΙΚΑ ΚΑΥΣΙΜΑ ΚΑΙ ΤΑ ΑΚΤΙΝΙΔΙΑ 
Η επιτροπή σημειώνει και εγκρίνει την πρόθεση της Επιτροπής να  χρη­
σιμοποιηθεί μέρος του δυναμικού των εγκαταστάσεων της  Karlsruhe  προς 
όφελος των προγραμμάτων  II 2, II  3 και II  4. 
Η επιτροπή συνιστά στην Επιτροπή να επανεξετάσει τους πόρους που έχουν 
αφιερωθεί για τη μελέτη εξελιγμένων καυσίμων και τον ασφαλή χειρισμό 
των στοιχείων καυσίμου. 
III. ΤΕΛΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ 
Τα ανωτέρω αποτελούν μερικά σύντομα σχόλια που διατυπώθηκαν κατα τη 
διάρΛεια εξαιρετικά συνοπτικής συζήτησης και η επιτροπή επιθυμεί να 
επανέλθει στη λεπτομερέστερη μελέτη κάθε προγράμματος πριν αρχίσει η 
τελική εφαρμογή τους. 

ΤΕΛΙΚΉ ΓΝΩΜΗ 
ΤΜΗΜΑ ΠΕΡΙ  ΤΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ  ΤΩΝ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΩΝ.ΤΟΥ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΗΣ 1984-87 
29η συνεδρίαση  της ΣΕΔΠ - Ασφάλεια Αντιδραστήρων 
16 - 17 Μαΐου  1983 
Η 29η συνεδρίαση  της ΣΕΔΠ - Ασφάλεια Αντιδραστήρων έγινε στις  16-17 
Μαΐου  1983- Κύριο έργο  της ήταν να συζητηθεί  και να διατυπωθεί γνώμη 
επί των γενικών στόχων  του προγράμματος ασφάλειας  των αντιδραστήρων, 
όπως αυτοί προτείνονται  στα έγγραφα της Επιτροπής (μέρη  των ACS-335-e 
"Προτάσεις προγράμματος δράσης  για την  ανάπτυξη  της πυρηνικής ενέργειας 
σχάσης (1984-87)",  ACS-336-e  "Οι μελλοντικές δραστηριότητες  του ΚΚΕρ", 
σχετικά με την ασφάλεια  των αντιδραστήρων,  ACS-332-e  "Πρόταση προγράμ­
ματος έρευνας  με κοινές δαπάνες  για την  ασφάλεια  των αντιδραστήρων 
(1984-87)"  και AGS-331-e  "Πρόταση πολυετούς προγράμματος  του ΚΚΕρ 
(1984-87)"). 
Κατά την έναρξη της συνεδρίασης  η ΣΕΔΠ πληροφορήθηκε  ότι οι προτάσεις 
είχαν καταρτιστεί  με βάση τη στρατηγική  που εκτίθεται  στο έγγραφο COM 
(82)865 τελικό.  Η στρατηγική αυτή προβλέπει κυρίως  ότι όλες οι ερευνητικές 
δραστηριότητες  που γίνονται  υπό την  αιγίδα της Επιτροπής πρέπει  να αντα­
ποκρίνονται στους στόχους  που εκτίθενται  στο πρόγραμμα-πλαίσιο  και πρέ­
πει να διεξάγονται  με άμεση ενέργεια (ΚΚΕρ)  ή ενέργειες  με κοινές δαπά­
νες ή με συνδυασμό  και των δυο. 
Η επιτροπή αναγνωρίζει  την αξία των προτάσεων  της Επιτροπής,  που αναμέ­
νεται ότι θα προαγάγουν  το γενικό όφελος  και θα ευνοήσουν  την ολοκλήρωση 
των κοινοτικών ενεργειών έρευνας.  Η ΣΕΔΠ υποστηρίζει  την αναμενόμενη στενή 
σχέση μεταξύ  των προτεινομένων ενεργειών  με κοινές δαπάνες  και των  άμεσων 
ενεργειών  στα διάφορα σημεία  του προγράμματος. 
Υπήρξε γενική συμφωνία  επί των  επιλογών  της Επιτροπής  ως προς τα σημεία 
που πρέπει  να επιδιωχθούν  και έξη  αντιπροσωπείες υποστήριξαν  ότι πρέπει 
να υπάρξει γενική ισορροπία μεταξά  των άμεσων ενεργειών (ΚΚΕρ)  και των 
ενεργειών  με κοινές δαπάνες,  ενώ τονίστηκε  ότι απαιτείται περαιτέρω 
λεπτομερής εξέταση.  Η ολλανδική αντιπροσωπεία ζήτησε περαιτέρω πληροφο­
ρίες και διαβουλεύσεις πριν πάρει  θέση. Η γερμανική αντιπροσωπεία δια­
τύπωσε την επιθυμία  να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση  στη επίτευξ:, συνεργασίας 
των χωρών μελών  με συντονισμένη δράση παράλληλα  με τις ενέργειες  με 
κοινές δαπάνες" θέλησε επίσης  να διατηρήσει κάποια επιφύλαξη όσον αφορά 
τον προϋπολογισμό  της ενέργειας  με κοινές δαπάνες  και την  ισορροπία 
μεταξύ της ενέργειας αυτής  και του  προγράμματος άμεσες ενέργειας.  Η 
γαλλική αντιπροσωπεία έδωσε αιτιολογημένη έγκριση, οπου αναφέρεται  ότι, 
άν απαιτηθεί τροποποίηση  του προϋπολογισμού  της ενέργειας  με κοινές δαπά­
νες, η τροποποίηση πρέπει  να γίνει με βάση τις προτεραιότητες εκείνες 
που συνδέονται  με τις δραστηριότητες, στις οποίες  οι αρμοδιότητες  του 
ΚΚΕρ μπορούν  να αυξήσουν  την κοινοτική συνεργασία. 
Η συζήτηση  του προγράμματος έγινε  επί τεσσάρων κυρίων θεμάτων: πρόληψη 
ατυχημάτων  και ανάλυση ατυχημάτων  για τους αντιδραστήρες ελαφρού ύδατος 
(LWR) και τους ταχείς αντιδραστήρες ψυχόμενους  με μέταλλα σε υγρή κατά­
σταση (LMFBR)  αντιστοίχως. 

- 2-
'Οσον αφορά την πρόληψη ατυχημάτων στους αντιδραστήρες ελαφρού ύδατος, 
η επιτροπή συμφώνησε επί των προτεινομένων εργασιών στους τομείς της 
εκτίμησης των κινδύνων καί°°αξιοπιστίας καθώς και της ακεραιότητας των μερών 
της κατασκευής κα^"συστημάτων.. Μερικές αντιπροσωπείες τάχθηκαν υπέρ 
μιας αμεσότερης συμμετοχής του ΚΚΕρ στον τομέα του οινθρώπινου παράγοντα. 
Άλλες τόνισαν τη σημασία που θα είχε η εντατικοποίηση των προσπαθειών 
στην ανάπτυξη μεθόδων πιθανολογικής αξιολόγησης των κινδύνων. Η επιτροπή 
σημείωσε το γεγονός ότι η Επιτροπή έχει αρχίσει τη μελέτη σχετικά με τη δυνα­
τότητα να εφαρμοστεί πρόγραμμα για την μέσου μεγέθους δονούμενη τράπεζα με  σκο­
πό τη μελέτη σεισμικών φαινομένων, καθώς και την αξία του προγράμματος 
αυτού. Τονίστηκε ότι το ΚΚΕρ πρέπει να συλλέξει δεδομένα για παρόμοιες 
εγκαταστάσεις και συναφή ερευνητικά προγράμματα, μεταξύ των οποίων και 
προγράμματα σε χώρες εκτός Κοινότητας, σαν τμήμα της μελέτης αυτής. 
'Οσον αφορά την ανάλυση ατυχημάτων σε αντιδραστήρες ελαφρού ύδατος, η 
Επιτροπή υπέβαλε προτάσεις που διαιρούν, χάριν ευκολίας, τον τομέα σε τρία 
μέρη : 
- φαινόμενα στον πυρήνα, κατά τα οποία η θερμοκρασία δεν υπερβαίνει τους 
1200° C 
- φαινόμενα στον πυρήνα, κατά τα οποία η θερμοκρασία υπερβαίνει τους 
1200° C 
- συμπεριφορά του εξωτερικού περιβλήματος και των προϊόντων σχάσης υπό 
συνθήκες σοβαρού ατυχήματος. 
1) Διατυπώθηκε η γενική επιθυμία να μεγιστοποιηθούν τα οφέλη του  LOBI 
για την Κοινότητα και υποστηρίζεται η προτεινόμενη αύξηση του προσω­
πικού. Υποστηρίζεται η σχετιζόμενη δραστηριότητα της αξιολόγησης  1"  1 
των κωδίκων και τονίστηκε η ανάγκη να γίνει καλός συντονισμός της 
δραστηριότητας αυτής με άλλες ομαδικές δραστηριότητες που αφορούν 
τους κώδικες  (CSNI). Υπογραμμίστηκε επίσης η ανάγκη σωστής ένταξης στο 
διεθνές πλαίσιο δραστηριοτήτων, περιλαμβανομένων ιδίως των δραστη­
ριοτήτων που πραγματοποιούνται σε χώρες μέλη  (π.χ.ΒΕΊΉδΥ).  Προς 
το σκοπό αυτό υπάρχει η τάση να επιδιωχθεί η συνεργασία των διαφόρων 
συμβουλευτικών ομάδων  (LOBI, ομάδα Α) 
2) Το προτεινόμενο πρόγραμμα του ΚΚΕρ για την ανάλυση σοβαρών ατυχημάτων, 
το οποίο σαφώς εντάσσεται στις προτεινόμενες ενέργειες με κοινές δαπά­
νες, θεωρήθηκε γενικά επιθυμητός τρόπος για να προαχθεί η σε κοινοτικό 
επίπεδο αντιμετώπιση των φαινομένων σοβαρών ατυχημάτων σε  LWR. Εντούτοις, 
αναγνωρίστηκε ότι υπάρχει πιθανότητα σύγκρουσης μεταξύ αφενός των 
απαιτήσεων σε προσωπικό για την δράση αυτή και αφετέρου της αξιολόγησης 
των κωδίκων που εκτίθεται στο  1). Η επιτροπή επιθυμεί την αποκατάσταση 
της ισορροπίας του προσωπικού μεταξύ των δύο προγραμμάτων με σκοπό την 
εκ νέου εντατικοποίηση των εργασιών αξιολόγησης των κωδίκων σε θερμο-
υδραυλικά θέματα. 
3) Η ενέργεια με κοινές δαπάνες για τις εξωτερικής προέλευσης εκρήξεις νεφών 
αερίου πρέπει να συνεχιστεί μέχρις ότου συμπληρωθούν οι διεξαγόμενες 
εργασίες. Θεωρείται σκόπιμο να αρχίσει μια πρώτη ενέργεια με κοινές 
δαπάνες σε δύο σημαντικούς τομείς: τα φαινόμενα του υδρογόνου και τη 
συμπεριφορά των προϊόντων σχάσης στο εξωτερικό περίβλημα. 

- 3 -
Ενόψει της έναρξης της ενέργειας με κοινές δαπάνες για τα φαινόμενα 
υδρογόνου και τη συμπεριφορά των προϊόντων σχάσης στο εξωτερικό 
περίβλημα, το ΚΚΕρ θα πρέπει να απαιτήσει, αρχικά σε χαμηλό επίπεδο, 
αρμοδιότητα επί των δυο αυτών θεμάτων. 
Το θέμα της διάδοσης των προϊόντων σχάσης στη ατμόσφαιρα αποτελεί 
ιδιαίτερα κατάλληλο τομέα για κοινοτική συνεργασία. 
Όσον αφορά την πρόληψη ατυχημάτων σε ταχείς αντιδραστήρες ψυχόμενους 
με μέταλλα σε υγρρ κατάσταση  (]_ΜΡΒΗ),  η επιτροπή συμφωνεί γενικά με 
τις δραστηριότητες με κοινές δαπάνες στον τομέα των οργάνων ελέγχου 
και προστασίας. Για τις μελέτες αυτές θα πρέπει να υπάρξει συμμετοχή 
του ΚΚΕρ. Η επιτροπή, ενώ γενικά υποστηρίζει τις δραστηριότητες για 
την ακεραιότητα των μερών και των κατασκευών, προτείνει οι δραστη­
ριότητες αυτές να συγκεντρώσουν την προσοχή τους στην ανάπτυξη 
μοντέλων που θα μπορούν να τύχουν γενικής εφαρμογής. 
Η επιτροπή ενέκρινε τους γενικούς στόχους των προτεινομένων εργασιών 
στο θέμα της ανάλυσης ατυχημάτων για τους Ι-Μ-Έί}. 
Κατανοεί ότι στο τέλος του 1984 θα πρέπει να γίνει αναπροσαρμογή στις 
κατευθύνσεις των εργασιών σχετικά με τον βρασμό του νατρίου που διεξάγει 
το ΚΚΕρ και ότι η επιτροπή θα πρέπει ενδεχομένως να προβεί σε συστά­
σεις για την αναπροσαρμογή  αυτή. 
Η επιτροπή σημείωσε ότι τα πειράματα εντός αντιδραστήρα για τη  συμπε­
ριφορά του καυσίμου ευρίσκονται στη φάση του σχεδιασμού και ότι στον . 
προτεινόμενο προϋπολογισμό περιλαμβάνονται μόνο μερικές δοκιμές. 
Στον τομέα της ανάλυσης σοβαρών ατυχημάτων, η επιτροπή θέτει σε  προτε­
ραιότητα τη χρησιμοποίηση των υπαρχουσών εγκαταστάσεων και συμφώνησε 
ότι, πριν αρχίσουν νέες δραστηριότητες, πρέπει να περατωθεί το υπάρχον 
πρόγραμμα. Υποστηρίχτηκαν θερμά οι εργασίες για την ακεραιότητα των 
κατασκευών υπο δυναμική φόρτιση, θα πρέπει να συνεχιστεί η χρησιμο­
ποίηση των μέσων που αναπτύχθηκαν ή ευρίσκονται στο στάδιο της ανά­
πτυξης.