Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Πρόταση της Επιτροπής για οδηγία του Συμβουλίου περί θεσπίσεως πλαισίου κοινοτικής δράσης στο πεδίο της πολιτικής υδάτων» () (97/C 355/16)

Στις 6 Μαΐου 1997, και σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 130 Σ της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο ζήτησε από την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή να γνωμοδοτήσει για την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα περιβάλλοντος, δημόσιας υγείας και κατανάλωσης, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, κατήρτισε τη γνωμοδότησή του με βάση την εισηγητική έκθεση της κ. Sanchez Miguel, στις 15 Ιουλίου 1997.

Κατά την 348η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 1ης Οκτωβρίου 1997) η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η Επιτροπή δημοσίευσε την πρόταση οδηγίας «περί θεσπίσεως πλαισίου κοινοτικής δράσης στο πεδίο της πολιτικής υδάτων» (). Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή έχει ήδη εκφέρει γνώμη σχετικά στο παρελθόν, με αφορμή την ανακοίνωση () που χρησίμευσε ως έγγραφο προβληματισμού, όχι μόνο για τους κοινοτικούς οργανισμούς, αλλά και για τους εκπροσώπους των οικονομικών και κοινωνικών ομάδων συμφερόντων που σχετίζονται με το νερό στο εσωτερικό της ΕΕ.

1.2. Το αποτέλεσμα αυτών των συζητήσεων είναι η πρόταση οδηγίας της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, η οποία, με χαρακτήρα οδηγίας-πλαίσιο, βελτιώνει την παλαιότερη νομοθεσία, διευκρινίζοντας τις ρυθμίσεις που εφαρμόζονται μέσω ολικής ή μερικής παρεκκλίσεως από όσες οδηγίες έχουν καταστεί απηρχαιωμένες με βάση τις εφαρμοζόμενες πρακτικές.

1.2.1. Παρά τις παρεκκλίσεις αυτές, διατηρούνται οι έννοιες που ισχύουν σήμερα, οι οποίες ενσωματώνονται στις προτεινόμενες ρυθμίσεις. Ικανοποιείται έτσι το αίτημα που είχε διατυπώσει η ΟΚΕ () σχετικά με τη διατήρηση του κοινοτικού κεκτημένου που χρησίμευσε για τη δημιουργία της πολιτικής υδάτων της ΕΕ.

1.3. Πρέπει να τονισθεί ότι η τεχνική της εναρμόνισης μέσω οδηγίας-πλαίσιο έχει μια πρακτική βάση που απορρέει από την εφαρμογή της υπάρχουσας νομοθεσίας και τις σχετικές διαπιστώσεις, τόσο από τους αρμόδιους για την πολιτική των υδάτων οργανισμούς όσο και από όλους τους ενδιαφερόμενους. Αυτό επέτρεψε τη σύνταξη κανόνων που διορθώνουν και βελτιώνουν την άνιση μεταγραφή, σε πολλές περιπτώσεις, των κοινοτικών οδηγιών στις εθνικές νομοθεσίες ως αποτέλεσμα των διαφορετικών συνθηκών, τόσο των κλιματολογικών όσο και των οικονομικών, καθώς και της ανθρώπινης δράσης στο υδάτινο περιβάλλον, που υφίστανται στην ΕΕ.

1.4. Στην πρόταση ενσωματώνονται ορισμένες καινοτομίες σε σχέση με την ανακοίνωση, αν και δεν προέκυψαν όλες από διαβουλεύσεις με τους κοινοτικούς οργανισμούς, παρόλο που η διαδικασία πρέπει να είναι δημόσια και διαφανής.

1.4.1. Ένα από αυτά τα προστιθέμενα στοιχεία είναι η απαίτηση ενημέρωσης της Επιτροπής για την εφαρμογή των υδρολογικών προγραμμάτων μέσω υποχρεωτικών εκθέσεων υποβαλλόμενων από τις διοικητικές αρχές - μια νέα κατάσταση που θα προσδώσει μεγαλύτερη διαφάνεια στην εφαρμογή της πολιτικής των υδάτων.

1.4.2. Από μία πλευρά, αυτή η καλύτερη γνώση της λειτουργίας των υδρολογικών προγραμμάτων θα επιτρέψει τον έλεγχο και την εποπτεία της εφαρμογής τους και θα παράσχει τη δυνατότητα παρέμβασης όποτε το επιθυμούν οι αρχές των κρατών μελών ή και η ίδια η Επιτροπή.

1.4.3. Η πρόταση περιλαμβάνει, επίσης, πιο προχωρημένες τεχνικές έννοιες, ιδίως μέσω συνδυασμένης εστίασης της προσπάθειας για την καταπολέμηση της ρύπανσης. Έτσι, η υιοθέτηση ρυθμίσεων για την ποιότητα του περιβάλλοντος που θεσπίζεται στην οδηγία 96/61/ΕΚ σχετικά με την «Ολοκληρωμένη πρόληψη και έλεγχο της ρύπανσης» () αποκτά μεγαλύτερη σημασία, μολονότι η οδηγία πλαίσιο δεν κάνει άμεση αναφορά στον τρόπο και τη μεθοδολογία του καθορισμού τους (βλ. σημείο 3.7).

1.5. Στο πλαίσιο των στρατηγικών για την καταπολέμηση της ρύπανσης, η ΟΚΕ έχει επίγνωση του γεγονότος ότι η Επιτροπή εξετάζει το ενδεχόμενο τροποποίησης της πρότασης, κατά τρόπο ώστε να συμπεριληφθεί στην οδηγία πλαίσιο απλοποιημένη και προσαρμοσμένη στα σύγχρονα δεδομένα παρουσίαση των υφιστάμενων ελέγχων σχετικά με τη ρύπανση των υδάτων από μικρές εγκαταστάσεις, δυνάμει της οδηγίας 76/464/ΕΟΚ (). Η τροποποίηση αυτή, η οποία θα επέφερε κατά κύριο λόγο αλλαγές επί του Άρθρου 21 του σχεδίου οδηγίας πλαίσιο, αναμένεται να αντικαταστήσει τις διατάξεις σχετικά με τις επικίνδυνες ουσίες που εκτίθενται στην οδηγία 76/464/ΕΟΚ 7 σε αυτή την περίπτωση, η εν λόγω οδηγία θα προστεθεί στον κατάλογο των διατάξεων του προτεινόμενου Άρθρου 26 που καταργήθηκαν.

1.5.1. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι μια τέτοια τροποποίηση θα αποτελούσε θετικό βήμα, κυρίως όσον αφορά τον καθορισμό ποιοτικών περιβαλλοντικών προτύπων, και ευελπιστεί να προβεί σε αξιολόγηση του επίσημου κειμένου τροποποιημένης πρότασης.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η Επιτροπή βασίζει την πρόταση οδηγίας «περί θεσπίσεως πλαισίου κοινοτικής δράσης στο πεδίο της πολιτικής υδάτων» στο άρθρο 130 Σ παράγραφος 1 της Συνθήκης, με σκοπό τη διατήρηση και βελτίωση του υδάτινου περιβάλλοντος της ΕΕ και ελάχιστο στόχο την καλή κατάσταση των επιφανειακών και των υπόγειων υδάτων, καθώς και των προστατευόμενων χώρων. Για την επίτευξη αυτού του στόχου, προτείνεται η δημιουργία διοικητικών διαρθρώσεων και διαδικασιών που θα επιτρέπουν τη διαχείριση και την προστασία των υδάτων σε ποιοτικό και ποσοτικό επίπεδο.

2.2. Η ΟΚΕ επικροτεί συνολικά την προτεινόμενη οδηγία-πλαίσιο. Θεωρεί σκόπιμο, ωστόσο, να διατυπώσει ορισμένες παρατηρήσεις, οι οποίες θα αυξήσουν την αποτελεσματικότητα της πολιτικής των υδάτων, πράγμα που, σε τελική ανάλυση, είναι και η επιδίωξη της προτεινόμενης οδηγίας.

2.3. Οι στόχοι της οδηγίας-πλαίσιο θα επιτευχθούν με τους εξής τέσσερις κύριους τρόπους:

2.3.1. Ορισμό ενός γενικού πλαισίου εντός του οποίου τα κράτη μέλη και οι κοινοτικοί οργανισμοί θα θεσπίσουν τις βάσεις της χρήσης και της μακροπρόθεσμης προστασίας των υδάτων, όχι μόνο αυτών που ανήκουν σε χώρες της ΕΕ, αλλά και σε παραμεθόριες περιοχές που θα επηρεαστούν από τα υιοθετούμενα μέτρα.

2.3.2. Σύσταση ενός δικτύου ασφαλείας για τη διευθέτηση των προβλημάτων που δεν έχουν ακόμη επιλυθεί ή που ενδέχεται να παρουσιασθούν κατά τόπους, όπως οι πλημμύρες, οι ανομβρίες κ.λπ.

2.3.3. Συλλογή και ανάλυση των πληροφοριών που απαιτούνται για την αξιολόγηση της περιβαλλοντικής κατάστασης των υδάτων και την πρόταση βιώσιμων πολιτικών.

2.3.4. Διαφάνεια των συλλεγόμενων πληροφοριών μέσω της δημοσίευσης και της διάδοσής τους, ως προς τις οποίες η ΟΚΕ προσθέτει την απαίτηση να είναι δημόσιες (όπως αναφέρεται ρητά στο σημείο 3.9 και τα επόμενα).

2.4. Σημειωτέον ότι το μεγαλύτερο μέρος της οδηγίας-πλαίσιο αναφέρεται σε θέματα που αφορούν την ποιότητα των υδάτων, ενώ η εξέταση των ποσοτικών πτυχών γίνεται από τη σκοπιά της συμβολής τους στην ποιότητα - ως καθοριστικό στοιχείο της πλήρωσης των κριτηρίων που έχουν ορισθεί για τους ποιοτικούς στόχους. Αυτό είναι εμφανές και στους ορισμούς που παρατίθενται στο Άρθρο 2, όπου παρατηρείται ότι η πλειοψηφία αναφέρεται σε έννοιες σχετικές με την ποιότητα των υδάτων και οι υπόλοιποι σε παραμέτρους σχετικές με το κόστος τους.

2.5. Είναι επίσης σκόπιμο να επισημανθεί η συμπερίληψη θεμάτων που αφορούν το κόστος του ύδατος, πράγμα που δεν γίνεται στην ανακοίνωση. Το ζήτημα αυτό μπορεί να θεωρηθεί από διάφορες εστίες ενδιαφέροντος, και κατά πρώτο λόγο από την οπτική των Εταιρειών Υδάτων, η οποία εκ πρώτης όψεως φαίνεται πως ήταν το πρωταρχικό μέλημα που ελήφθη υπόψη κατά τη σύνταξη των ενσωματωμένων ρυθμίσεων.

2.5.1. Οι οικολογικές και οικονομικο-κοινωνικές οργανώσεις που ενδιαφέρονται για την προώθηση μιας νέας αγωγής σε σχέση με το νερό θεωρούν την τιμή ως μέσο δημιουργίας της συνήθειας της εξοικονόμησης. Η ΟΚΕ θεωρεί ορθή αυτή την ιδέα υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα ανταποκρίνεται στα απλά εμπορικά κριτήρια, αλλά θα σέβεται και την παραγωγική και κοινωνική πραγματικότητα. Στα πλαίσια αυτά και στο μέτρο του δυνατού, η τιμή θα δράσει ως αποτρεπτικός μηχανισμός της υπερβολικής κατανάλωσης ύδατος. Επίσης, μπορεί να γίνει η εκτίμηση ότι στα στοιχεία της ρύπανσης η τιμή μπορεί να αποτελέσει ένα μέσον που θα προστεθεί στις κυρώσεις, χωρίς αυτό να σημαίνει σε καμία περίπτωση ότι θα πληγεί η απαραίτητη κατανάλωση και χρήση.

2.5.2. Πρέπει, ωστόσο, να γίνουν ορισμένες διευκρινίσεις σε σχέση με τα τιμολόγια των υδάτων, διότι, αν και μπορούν κατ' αρχήν να είναι έγκυρο μέσο της πολιτικής των υδάτων, δεν πρέπει εντούτοις να ανταποκρίνονται μόνο σε οικονομικά συμφέροντα. Η ΟΚΕ πιστεύει ότι πρέπει να προταθούν μηχανισμοί μεταφοράς οκονομικών πόρων, που θα βοηθούν στην επανεπένδυση των μελλοντικών αυξήσεων της τιμής του ύδατος σε μέτρα εξοικονόμησης (όπως η βελτίωση των τρόπων καλλιέργειας και των αρδευτικών τεχνικών) και θα επιτρέπουν να διατηρείται η ίδια τιμή για εκείνους που θίγονται περισσότερο, όπως είναι ο τομέας της γεωργίας, ο βιομηχανικός τομέας και οι καταναλωτές.

2.6. Άλλη καινοτομία που παρουσιάζει το σχέδιο οδηγίας-πλαίσιο είναι ότι η διαχείριση των υδρολογικών προγραμμάτων γίνεται από κοινού εκ μέρους διαφόρων διοικητικών αρχών που σε ορισμένες περιπτώσεις ανήκουν στην ίδια χώρα ή και μερικές φορές σε διαφορετικές χώρες της ΕΕ. Εν πάση περιπτώσει οι εν λόγω αρχές πρέπει να εκπληρώνουν υποχρεωτικά τους στόχους που περιέχονται στο άρθρο 4.

2.6.1. Με σκοπό να προσανατολιστούν οι διάφορες μορφές εκπλήρωσης των στόχων των υπερεθνικών υδρολογικών προγραμμάτων στην περίπτωση που περιλαμβάνουν χώρες που δεν ανήκουν στην ΕΕ, υποδεικνύεται στην Επιτροπή να αναλάβει την πρωτοβουλία να προωθήσει ή/και να ενισχύσει:

2.6.1.1. Διεθνείς συμβάσεις στο θεσμικό επίπεδο που να περιλαμβάνουν τόσο τους στόχους όσο και τις πολιτικές που θα πρέπει να αναπτυχθούν σε επίπεδο ανώτερο από το κοινοτικό, όπως μπορεί να είναι η Σύμβαση του Ελσίνκι για την «Προστασία και τη χρήση των διαμεθοριακών υδάτινων ροών και των διεθνών λιμένων» ().

2.6.1.2. Δράσεις για πιο περιορισμένα προβλήματα ρύπανσης με την ενίσχυση εθελοντικών συμφωνιών με τομείς της παραγωγής, με θεσμικά όργανα, με τους χρήστες κ.λπ., εκτός της Κοινότητας, με τον ίδιο προσανατολισμό που χαρακτηρίζει το «5ο Κοινοτικό Πρόγραμμα Δράσης στα Θέματα του Περιβάλλοντος και της Βιώσιμης Ανάπτυξης» ().

2.7. H βελτίωση της πληροφόρησης και, ιδιαίτερα, η ανάθεση του κεντρικού της συντονισμού στην Επιτροπή και τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος φαίνεται να πληρεί ένα από τα αιτήματα που είχε διατυπώσει η ΟΚΕ στη γνωμοδότησή της για την προαναφερόμενη ανακοίνωση.

2.7.1. Ωστόσο, η ΟΚΕ θεωρεί απαραίτητο να διευκρινισθεί στην πρόταση ότι η πρόσβαση στις πληροφορίες καλύπτει όλους τους οργανισμούς και τα άτομα που ενδιαφέρονται για την υλοποίηση των υδρολογικών σχεδίων. Η ενημέρωση πρέπει να είναι πραγματικά δημόσια, ώστε οι πολίτες της ΕΕ να μπορέσουν να εξοικειωθούν με τη νοοτροπία της πρόληψης της ρύπανσης και εξοικονόμησης των υδάτινων πόρων, πράγμα που θα αποτελούσε επέκταση των στόχων όχι μόνο του 5ου Κοινοτικού Προγράμματος Δράσης για το Περιβάλλον και την Αειφόρο Ανάπτυξη, αλλά και της τρέχουσας αναθεώρησής του.

2.8. Η ρύθμιση των κυρώσεων για τη μη εκπλήρωση των υδρολογικών προγραμμάτων θα ενισχύσει την εφαρμογή τους. Ωστόσο, η ΟΚΕ θεωρεί μειονέκτημα το γεγονός ότι οι εθνικές αρχές επιβάλλουν τις κυρώσεις, δεδομένου ότι είναι υπεύθυνες αρχές για την εκπλήρωση του προγράμματος. Επίσης, η ΟΚΕ κρίνει ότι το γεγονός του μη καθορισμού γενικών κριτηρίων για το περιεχόμενο των κυρώσεων μπορεί να επιφέρει συγκριτικά διαφορετική μεταχείριση των διαφόρων χωρών.

2.9. Πρέπει να τονισθεί η σημασία των παραρτημάτων, διότι πολλά από αυτά αντιστοιχούν σε τμήματα καταργούμενων οδηγιών. Η ΟΚΕ θεωρεί προτιμότερο να ενσωματωθεί το εννοιολογικό τους μέρος στο κύριο σώμα της οδηγίας-πλαίσιο και να μείνουν στα παραρτήματα οι τεχνικές πτυχές, πράγμα που θα διευκολύνει την τροποποίησή τους, αν αυτή κριθεί απαραίτητη. Εάν αυτό δεν ολοκληρωθεί, ένα μεγάλο μέρος των λεπτομερών διαδκασιών εφαρμογής θα ανήκουν στην αρμοδιότητα της επιτροπής που θεσπίστηκε σύμφωνα με το άρθρο 25.

2.9.1. Ανεξάρτητα από τα αποτελέσματα της εξέτασης του Συμβουλίου, η ΟΚΕ πιστεύει ότι θα πρέπει να θεσπιστούν κατάλληλες διαδικασίες, ώστε να είναι δυνατόν να ζητείται η γνώμη των οργανώσεων των καταναλωτών ύδατος πριν την υιοθέτηση τροποποιήσεων των παραρτημάτων από την επιτροπή του άρθρου 25.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι τα άρθρα που συγκροτούν τη βάση της πρότασης για την οδηγία-πλαίσιο ανταποκρίνονται με επιτυχία στις υποδείξεις που περιέχονται στη γνωμοδότηση για την επικοινωνία. Ωστόσο, προτείνονται ορισμένες προσθήκες και υποδείξεις που βελτιώνουν το περιεχόμενο των άρθρων γενικότερα.

3.2. Άρθρο 2 (ορισμοί)

Πρέπει να αναγνωρισθεί η θετική προσπάθεια που κατέβαλε η Επιτροπή για να συνοψίσει ένα σύνολο εννοιών που έχουν διαφορετικά περιεχόμενα στα κράτη της ΕΕ για να αποφευχθεί το ενδεχόμενο να προξενήσουν διαφορές στην μεταφορά της οδηγίας στις διάφορες εθνικές νομοθεσίες.

3.2.1. Συνιστάται να προστεθούν τα εξής στον ορισμό των χρήσεων του νερού:

- οικιακή χρήση,

- χρήση για βιομηχανικούς σκοπούς και για την παραγωγή ενέργειας,

- γεωργική χρήση,

- χρήση για αναψυχή και αθλητισμό.

3.2.2. Η γεωργική χρήση προξενεί διαφορετικές αναλώσεις ύδατος και διαφορετικό τύπο ρύπανσης από τη βιομηχανική (φυτοπροστατευτικά προϊόντα, διάχυτη ρύπανση, ανάγκη εκσυγχρονισμού των αρδευτικών τεχνικών κ.λπ.), πράγμα που, κατά τη γνώμη της ΟΚΕ, επιβάλλει τον ορισμό της χρήσης που επισημαίνεται.

3.3. Άρθρα 3 και 4

Τα άρθρα αυτά καθιερώνουν μια μέθοδο που μπορεί να εκπληρώσει τους στόχους της προτεινόμενης οδηγίας-πλαίσιο.

3.3.1. Τα σχέδια λεκανών απορροής πρέπει να υλοποιηθούν στην ολότητά τους, ανεξάρτητα από τη μορφή που δίδουν στους διοικητικούς οργανισμούς οι αρχές κάθε κράτους μέλους, και με μεγάλη αυτονομία όσον αφορά τον τρόπο χάραξης των στρατηγικών συνεργασίας που απαιτούνται για την υποχρεωτική εκπλήρωση των απαιτήσεων και των στόχων που προτείνονται στα εν λόγω σχέδια.

3.3.2. Ωστόσο, παρότι αναγνωρίζεται η ανάγκη ύπαρξης εξαιρέσεων, αυτές πρέπει να είναι όσο το δυνατόν λιγότερες και επακριβώς προσδιορισμένες, και να κοινοποιηθούν στην Επιτροπή. Από αυτή την άποψη, η εισαγωγή δυσνόητων και αμφιλεγόμενων εννοιών στην οδηγία-πλαίσιο, όπως η έννοια του «απαγορευτικού κόστους» στο άρθρο 4 παράγραφος 4 στοιχείο θ), δεν συντελούν στην ορθή εφαρμογή της. Γι' αυτό το λόγο η ΟΚΕ ζητεί τη διαγραφή της σχετικής αναφοράς. Ωστόσο, θα μπορούσε να γίνει αναφορά στη σχέση «κόστους-οφέλους» και στην ανάγκη να συμπεριλαμβάνει η σχέση αυτή τα κοινωνικά και περιβαλλοντικά οφέλη.

3.4. Άρθρο 6

Πρέπει να ληφθεί υπόψη η ανάγκη υποχρεωτικής διενέργειας μελετών για τον περιβαλλοντικό αντίκτυπο τόσο των υδραυλικών έργων που αποσκοπούν στη ρύθμιση και τη διανομή των πόρων, όσο και των οικονομικών δραστηριοτήτων που χρησιμοποιούν και επηρεάζουν υδάτινους όγκους, όπως απαιτούν οι οδηγίες, και να διευρυνθούν αυτές οι μελέτες, όταν είναι απαραίτητο, με την προσθήκη απαιτήσεων περιβαλλοντικής προστασίας.

3.5. Άρθρο 8

Το άρθρο αυτό απαιτεί να καταρτισθεί, κατά λεκάνη απορροής, ευρετήριο όλων των υδάτινων όγκων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για υδροληψία με προορισμό την ανθρώπινη κατανάλωση στο παρόν ή το μέλλον και να θεσπισθούν ποιοτικά περιβαλλοντικά πρότυπα, ούτως ώστε, μετά την επεξεργασία τους, τα ύδατα αυτά να πληρούν τις προϋποθέσεις της οδηγίας 80/778/ΕΟΚ ().

3.5.1. To μέτρο αυτό πρέπει να υποστηριχθεί και να συμπληρωθεί με:

- την υποχρέωση διενέργειας περιοδικής (ετήσιας) επανεξέτασης της κατάστασης των εν λόγω υδάτινων όγκων και

- την πρόσβαση του κοινού στο ευρετήριο.

3.6. Άρθρο 12

Το άρθρο αυτό αφορά την τιμολόγηση, που είναι ένα θέμα ιδιαίτερα σύνθετο και λεπτό, διότι επηρεάζει τις συνθήκες διαβίωσης του συνόλου των πολιτών. Γι' αυτό, απαιτείται να γίνουν ενέργειες με μεγάλη σύνεση και να αξιολογηθεί η ανάγκη επανεξέτασης των τιμών του νερού βάσει κριτηρίων προστασίας του περιβάλλοντος.

3.6.1. Δεδομένου ότι, με βάση την αρχή της επικουρικότητας, τα κράτη μέλη είναι αρμόδια για τον καθορισμό των συστημάτων τιμολόγησης για τις διάφορες χρήσεις του νερού, η Επιτροπή θα πρέπει να προσδιορίσει με πλήρη σαφήνεια ποιά είναι τα περιεχόμενα των εν λόγω συστημάτων.

3.6.2. Το Άρθρο 12, παράγραφος 1, όπως είναι διατυπωμένο αυτή τη στιγμή, αφήνει απροσδιόριστες βασικές έννοιες όπως είναι οι εξής:

- ποιός ανακτά το κόστος (οι επιχειρήσεις, οι διοικήσεις ...) 7

- ποιός καθορίζει την τιμή 7

- με ποιόν τρόπο αποζημιώνονται οι ιδιοκτήτες των γαιών για τις εγκαταστάσεις διαχείρησης 7

- τι θα συμβεί σε περίπτωση που υφίσταται μια ελεύθερη αγορά υδάτων 7

- σε ποιόν έχει επίπτωση το συνολικό κόστος της υδρολογικής λεκάνης (σε όλους τους καταναλωτές ή μόνο στους δικαιούχους μιας υπηρεσίας).

3.6.3. Η ποικιλομορφία των κλιμάτων, των γεωγραφικών και εμπορικών συνθηκών, των προτύπων τοπικής ανάπτυξης κ.λπ. επιβάλλουν να καταβληθεί προσπάθεια για τον ορισμό των κριτηρίων εξαιρέσεως από την τήρηση των επιταγών της οδηγίας, χωρίς να παραβλέπεται ότι η τιμολόγηση των υδάτινων πόρων πρέπει να εξασφαλίζει την πρόσβαση όλων των πολιτών στον εφοδιασμό που απαιτείται για την ικανοποίηση των αναγκών τους και ότι το περιβαλλοντικό κόστος πρέπει να καταλογισθεί, κατά πρώτο λόγο, σε όσους ευθύνονται για την υπερκατανάλωση και τη ρύπανση αυτών των πόρων.

3.6.4. Η ΟΚΕ φρονεί ότι, για να εξαλειφθούν οι υπάρχουσες αβεβαιότητες, πρέπει να δημιουργηθούν όλοι οι απαραίτητοι μηχανισμοί διαβούλευσης για τον καθορισμό των μεταγενέστερων τεχνικών προδιαγραφών της τιμολόγησης.

3.7. Άρθρα 13 και 21 (στρατηγικές της Επιτροπής για την καταπολέμηση της ρύπανσης των υδάτων)

Η ΟΚΕ με ικανοποίησή της παρατηρεί - ευθυγραμμιζόμενη με το ειδικό αίτημα που περιέχεται στη γνωμοδότηση για την επικοινωνία () - ότι «ως προς τα βασικά μέτρα σχετικά με τις ρυπαντικές εκπομπές» η Επιτροπή προτείνει την εφαρμογή «συνδυασμένης προσέγγισης, που χρησιμοποιεί τον έλεγχο της ρύπανσης στην πηγή, μέσω θέσπισης οριακών τιμών εκπομπής και κανόνων περιβαλλοντικής ποιότητας».

3.7.1. Ωστόσο, προκειμένου η προσέγγιση αυτή να είναι πραγματικά αποτελεσματική τη στιγμή της καταπολέμησης της ρύπανσης των υδάτων, η οδηγία-πλαίσιο πρέπει να προσφέρει μια ενιαία μεθοδολογία για τον καθορισμό των κανόνων της περιβαλλοντικής ποιότητας, τόσο σε κοινοτικό επίπεδο - στην περίπτωση που είναι απαραίτητοι - όσο και στο επίπεδο του κράτους μέλους ή των χωρών που αποτελούν τμήμα των κοινοτικών λεκανών απορροής, αλλά ανήκουν στην ΕΕ.

3.8. Άρθρο 16

Δεδομένης της σημασίας που έχουν τα σχέδια λεκανών απορροής για την κατάλληλη διαχείριση των υδάτινων πόρων, η ΟΚΕ θεωρεί σκόπιμο να ενσωματωθεί ένα μεγάλο μέρος των παραρτημάτων V, VII και VIII στο ρυθμιστικό τμήμα της οδηγίας, ώστε να εναρμονισθεί η εφαρμογή των συστάσεων και των τεχνικών προδιαγραφών σε όλες τις χώρες της ΕΕ. Θα μπορούσε έτσι να αποφευχθεί η διακριτική ευχέρεια που συνοδεύει κατά κανόνα τη μεταφορά των παραρτημάτων στις εθνικές νομοθεσίες με το να δοθεί στο άρθρο 16 η σπουδαιότητα που έχει εντός του γενικού πλαισίου των στόχων της οδηγίας-πλαίσιο.

3.8.1. Συνιστάται να μην επιφέρουν τα προγράμματα διαχείρισης την αύξηση του διοικητικού κόστους, πράγμα που θα έχει επιπτώσεις στην τελική τιμή του ύδατος.

3.9. Άρθρο 20

Το άρθρο αυτό επιβάλλει τη διαφάνεια και την ανταλλαγή των πληροφοριών που θα προσπορισθούν από την εφαρμογή της οδηγίας-πλαίσιο μεταξύ των κρατών μελών και της Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος. Η ΟΚΕ θεωρεί ικανοποιητικό τον όγκο των αιτούμενων πληροφοριών, αλλά πιστεύει ότι πρέπει επιπλέον να αναγνωρίζονται και τα δικαιώματα των πολιτών που κατοχυρώνονται στην οδηγία 90/313/ΕΟΚ () όσον αφορά την πρόσβασή τους στις πληροφορίες για θέματα περιβάλλοντος.

3.9.1. Για να διευκολυνθεί αυτή η πρόσβαση, οι αρμόδιες αρχές και οι υπεύθυνοι διοικητικοί φορείς θα πρέπει να καταρτίσουν ένα δημόσιο μητρώο στο οποίο θα συγκεντρώνονται όλες οι διαθέσιμες πληροφορίες σε κάθε κράτος και το οποίο θα πρέπει να υπόκειται σε περιοδική ενημέρωση. Εν πάση περιπτώσει η χορήγηση των πληροφοριών πρέπει να γίνεται με ελάχιστο κόστος.

3.10. Η ΟΚΕ θεωρεί ανεπαρκή την αντιμετώπιση της συμμετοχής των πολιτών και της κοινωνίας στη διαχείριση των υδάτινων πόρων στην προτεινόμενη οδηγία-πλαίσιο. Για μια καλύτερη υλοποίηση αυτής της συμμετοχής, η ΟΚΕ κρίνει απαραίτητη την κατάρτιση ενός νέου άρθρου στο οποίο να αναφέρονται:

3.10.1. Η ανάγκη και υποχρέωση να δημιουργηθούν συμβουλευτικά όργανα στα πλαίσια των αρμόδιων αρχών με συμμετοχή των καταναλωτών, κοινωνικο-οικονομικών, γεωργικών και περιβαλλοντικών οργανώσεων, καθώς και εμπειρογνωμόνων και διοικητικών εκπροσώπων των θιγόμενων περιοχών, τα οποία θα εξετάζουν, μεταξύ άλλων θεμάτων, τον ορισμό των σχεδίων των λεκανών και τον έλεγχο της υλοποίησής τους - επικουρώντας την Επιτροπή - και θα αναπτύσσουν συμπληρωματικές δράσεις ενημέρωσης και κοινωνικής ευαισθητοποίησης.

3.10.2. Η καθιέρωση υποχρεωτικών δημόσιων απαιτήσεων σε επίπεδο λεκάνης, όσον αφορά τον έλεγχο της ποιότητας των υδάτων, των απορρίψεων, των παραχωρήσεων και όλων γενικά των δεδομένων που είναι σημαντικά για την εφαρμογή των κανόνων που περιέχονται στα άρθρα της οδηγίας-πλαίσιο.

3.11. Η ΟΚΕ πιστεύει ότι θα ήταν επίσης σκόπιμο να γίνουν οι εξής προσθήκες στο παράρτημα VI:

- Μέρος Α: αναφορά στην οδηγία 90/313/ΕΟΚ σχετικά με την πρόσβαση στις πληροφορίες,

- Μέρος Β: «γ) μέσα συμμετοχής των πολιτών».

Βρυξέλλες, 1η Οκτωβρίου 1997.

Ο Πρόεδρος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Tom JENKINS

() ΕΕ C 184 της 17. 6. 1997, σ. 20.

() Έγγρ. COM(97) 49 τελικό.

() Έγγρ. COM(96) 59 τελικό, Aνακοίνωση για την «Πολιτική υδάτων της Ευρωπαϊκής Κοινότητας». Γνωμοδότηση ΟΚΕ: ΕΕ C 30 της 30. 1. 1997.

() Πρβλ. σημείο 7.2 της γνωμοδότησης για την Ανακοίνωση, ΕΕ C 30 της 30. 1. 1997.

() ΕΕ L 257 της 10. 10. 1996 - Γνωμοδότηση CES ΕΕ C 195 της 18. 7. 1994.

() Σχετικά με την απόρριψη επικίνδυνων ουσιών στα επιφανειακά ύδατα, ΕΕ L 129 της 18. 8. 1976. Οι μεγάλες βιομηχανικές μονάδες ελέγχονται ήδη δυνάμει της οδηγίας για την Ολοκληρωμένη Πρόληψη και τον Έλεγχο της Ρύπανσης (IPPC).

() ΕΕ L 186 της 5. 8. 1995 - Γνωμοδότηση της ΟΚΕ, ΕΕ C 34 της 2. 2. 1994.

() Αρχικά - ΕΕ C 138 της 17. 5. 1993 - Γνωμοδότηση της ΟΚΕ, ΕΕ C 287 της 4. 11. 1992. Αναθεώρηση - ΕΕ C 140 της 11. 5. 1996 - Γνωμοδότηση της ΟΚΕ, ΕΕ C 212 της 22. 7. 1996.

() Oδηγία σχετικά με την ποιότητα του νερού που προορίζεται για ανθρώπινη κατανάλωση, αρχικά: ΕΕ L 229 της 30. 8. 1980, πρόταση αναθεώρησης: ΕΕ C 131 της 30. 5. 1995 - Γνωμοδότηση της ΟΚΕ, ΕΕ C 82 της 19. 3. 1996.

() Βλ. σημείο 6.2 της γνωμοδότησης για την Επικοινωνία - ΕΕ C 30 της 30. 1. 1997.

() ΕΕ L 158 της 23. 6. 1990 - Γνωμοδότηση της ΟΚΕ, ΕΕ C 139 της 5. 6. 1989.