EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 20/1

ΕΙΔΙΚΉ ΈΚΘΕΣΗ αριθ. 8/2007

σχετικά με τη διοικητική συνεργασία στον τομέα του φόρου προστιθέμενης αξίας συνοδευόμενη από τις απαντήσεις της Επιτροπής

(υποβαλλόμενη δυνάμει του άρθρου 248 παράγραφος 4 δεύτερο εδάφιο της συνθήκης ΕΚ)

(2008/C 20/01)

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ

I-VII ΣΥΝΟΨΗ

1-11 ΕΙΣΑΓΩΓΗ

1-11 Ιστορικό του ελέγχου

12-17 ΤΡΟΠΟΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΚΑΙ ΕΜΒΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ

18-93 ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

18-49 Ανταλλαγή πληροφοριών κατόπιν αιτήσεως μεταξύ κρατών μελών

19-23 Εντατικοποίηση της συνεργασίας

24-42 Έγκαιρο των απαντήσεων

43-49 Ποιότητα των απαντήσεων

50-56 Ανταλλαγή πληροφοριών χωρίς προηγούμενη αίτηση

57-70 Σύστημα ανταλλαγής πληροφοριών σχετικά με το ΦΠΑ (VIES)

60-61 Έγκαιρη διαβίβαση δεδομένων

62-65 Ακρίβεια των δεδομένων και πρόσβαση σε αυτά

66-68 Επαλήθευση των αριθμών φορολογικού μητρώου ΦΠΑ από τους εμπόρους

69-70 Βελτιώσεις στη λειτουργικότητα του VIES (VIES II)

71-77 Μέσα προώθησης ενός τρόπου προσέγγισης πολυμερών ελέγχων

71-72 Παρουσία υπαλλήλων των φορολογικών υπηρεσιών σε άλλα κράτη μέλη

73-77 Ταυτόχρονοι και πολυμερείς έλεγχοι

78-83 Προώθηση και αξιολόγηση της διοικητικής συνεργασίας από την Επιτροπή

84-93 Λοιποί περιορισμοί στην αποτελεσματική συνεργασία

85-87 Απουσία κοινών κανόνων για την απόσυρση αριθμών φορολογικού μητρώου ΦΠΑ

88-91 Δυσχέρειες στη διασυνοριακή δίωξη

92-93 Ανεπαρκής ποσοτικός προσδιορισμός και ανάλυση της απάτης στον τομέα του ΦΠΑ

94-112 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

94-103 Συμπεράσματα

104-112 Συστάσεις

Απαντήσεις της Επιτροπής

ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ

Αλυσιδωτή απάτη (απάτη τύπου «carousel»)- βλέπε Αφανής έμπορος.

Ανακεφαλαιωτικός πίνακας- Πίνακας που υποβάλλεται από κάθε άτομο υποκείμενο στο φόρο το οποίο διαθέτει αριθμό φορολογικού μητρώου ΦΠΑ και πραγματοποιεί ενδοκοινοτικές παραδόσεις. Ο ανακεφαλαιωτικός πίνακας καταρτίζεται για κάθε ημερολογιακό τρίμηνο και καταγράφει τη συνολική αξία των αγαθών που παραδόθηκαν σε κάθε αγοραστή σε άλλα κράτη μέλη, κατά αντίστοιχο αριθμό φορολογικού μητρώου ΦΠΑ.

Αριθμός φορολογικού μητρώου ΦΠΑ- Ατομικός αριθμός που χορηγείται σε κάθε άτομο υποκείμενο στο φόρο που σκοπεύει να πραγματοποιήσει παραδόσεις αγαθών ή παροχές υπηρεσιών, ή να προβεί σε αποκτήσεις αγαθών για επαγγελματικούς σκοπούς. Κάθε αριθμός περιλαμβάνει ένα πρόθεμα από δύο γράμματα, με τα οποία ταυτοποιείται το κράτος μέλος χορήγησης.

Άτομο υποκείμενο στο φόρο- Οποιοδήποτε άτομο το οποίο, ανεξάρτητα, πραγματοποιεί οπουδήποτε κάποια οικονομική δραστηριότητα, οποιοσδήποτε και αν είναι ο σκοπός ή τα αποτελέσματα της εν λόγω δραστηριότητας.

Αφανής έμπορος- Αφανής έμπορος αποκαλείται ένας έμπορος που διαθέτει αριθμό φορολογικού μητρώου ΦΠΑ και ο οποίος, δυνητικά με πρόθεση απάτης, αποκτά ή προσποιείται ότι αποκτά αγαθά ή υπηρεσίες χωρίς να πληρώσει το ΦΠΑ και παραδίδει τα εν λόγω αγαθά ή παρέχει τις εν λόγω υπηρεσίες με ΦΠΑ, αλλά δεν αποδίδει τον εισπραχθέντα ΦΠΑ στην εθνική φορολογική αρχή. Οι πελάτες του αφανούς εμπόρου μπορούν είτε να είναι έμποροι καλής πίστης είτε να εμπλέκονται επίσης στην απάτη. Οι πελάτες μπορούν να ζητήσουν την επιστροφή του ΦΠΑ που κατέβαλαν στον αφανή έμπορο από τη φορολογική αρχή. Εάν τα ίδια αγαθά κυκλοφορούν επανειλημμένα μεταξύ κρατών μελών, αυτό αποκαλείται αλυσιδωτή απάτη (απάτη τύπου «carousel»). Τέτοιου είδους σχέδια απάτης μπορούν να είναι ιδιαίτερα πολύπλοκα, εμπλέκοντας αφανείς εμπόρους σε αρκετά κράτη μέλη και προκαλώντας ζημία στα οικονομικά συμφέροντα όλων των ενδιαφερομένων κρατών μελών.

Διοικητική συνεργασία- Ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ κρατών μελών, μέσω της οποίας αλληλοβοηθούνται οι φορολογικές αρχές και συνεργάζονται με την Επιτροπή, δυνάμει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1798/2003 του Συμβουλίου, της 7ης Οκτωβρίου 2003 (1), προκειμένου να διασφαλίζεται η ορθή εφαρμογή του ΦΠΑ επί των παραδόσεων αγαθών και των παροχών υπηρεσιών, της ενδοκοινοτικής απόκτησης αγαθών και της εισαγωγής αγαθών. Η ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ κρατών μελών καλύπτει, κατά κανόνα, οποιεσδήποτε πληροφορίες ενδέχεται να βοηθήσουν στον ορθό υπολογισμό του ΦΠΑ, συμπεριλαμβανομένων οποιωνδήποτε πληροφοριών που αφορούν συγκεκριμένες περιπτώσεις. Πραγματοποιείται τόσο κατόπιν αιτήσεως όσο και χωρίς προηγούμενη αίτηση. Ο κανονισμός βασίζεται στο άρθρο 93 της συνθήκης ΕΚ, το οποίο ορίζει ότι το Συμβούλιο, αποφασίζοντας ομόφωνα, προτάσει της Επιτροπής και μετά από διαβούλευση με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, εκδίδει διατάξεις για την εναρμόνιση των νομοθεσιών περί των φόρων κύκλου εργασιών, στο βαθμό που η εναρμόνιση αυτή είναι αναγκαία για να εξασφαλισθεί η εγκαθίδρυση και η λειτουργία της εσωτερικής αγοράς.

Ίδιοι πόροι ΦΠΑ- Το 2006, οι ίδιοι πόροι που βασίζονται στο ΦΠΑ ανήλθαν σε 17,2 δισεκατομμύρια ευρώ και αποτελούσαν το 15,8 % των κοινοτικών εσόδων. Οι ίδιοι πόροι ΦΠΑ υπολογίζονται επί μιας εναρμονισμένης βάσης υπολογισμού του ΦΠΑ (ήτοι επί μιας βάσης ΦΠΑ που έχει διορθωθεί με όλες τις ειδικές παρεκκλίσεις ή επιλογές που χρησιμοποιούν τα κράτη μέλη). Συνεπώς, οι πληρωμές ιδίων φόρων ΦΠΑ εκ μέρους των κρατών μελών προς τον κοινοτικό προϋπολογισμό δεν επηρεάζονται από τους διαφορετικούς συντελεστές ΦΠΑ ή τις ισχύουσες παρεκκλίσεις. Το σημείο εκκίνησης για τον υπολογισμό των ιδίων πόρων που προκύπτουν από το ΦΠΑ είναι τα συνολικά καθαρά έσοδα ΦΠΑ που εισέπραξε κάθε κράτος μέλος κατά τη διάρκεια δεδομένου έτους. Εάν το ποσό του εισπραχθέντος ΦΠΑ είναι χαμηλότερο λόγω φοροδιαφυγής ή απάτης, αυτό κανονικά προκαλεί μείωση και του ποσού των ιδίων πόρων ΦΠΑ που καταβάλλονται στον κοινοτικό προϋπολογισμό, εκτός εάν οι βάσεις υπολογισμού που λαμβάνονται υπόψη προσαρμόζονται στο 50 % του ΑΕΕ, όπως συμβαίνει με ορισμένα κράτη μέλη.

Κοινό σύστημα φόρου προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ)- Η αρχή του κοινού συστήματος ΦΠΑ προβλέπει την εφαρμογή γενικού φόρου επί της κατανάλωσης ακριβώς αναλογικού προς την τιμή των αγαθών και των υπηρεσιών, δυνάμει των κανόνων που θεσπίζονται στην οδηγία 2006/112/ΕΚ του Συμβουλίου, της 28ης Νοεμβρίου 2006 (2). Παραδείγματος χάρη, ο κανονικός συντελεστής ΦΠΑ που καθορίζουν τα κράτη μέλη πρέπει να είναι τουλάχιστον 15 % και ο μειωμένος συντελεστής τουλάχιστον 5 %. Σε κάθε στάδιο της εμπορικής αλυσίδας, ο πωλητής χρεώνει ΦΠΑ επί των πωλήσεων αλλά οφείλει στη διοικητική αρχή το εν λόγω ποσό του φόρου, μείον το ΦΠΑ που κατέβαλε για αγορές που πραγματοποιήθηκαν για επαγγελματικούς σκοπούς. Η διαδικασία αυτή συνεχίζεται έως τον τελικό καταναλωτή, ο οποίος βαρύνεται με το ΦΠΑ επί της συνολικής αξίας της αγοράς. Ο ΦΠΑ που εισπράττεται από τον καταναλωτή καταβάλλεται στις αρμόδιες για τα έσοδα αρχές από τον πωλητή των αγαθών. Εάν ένας έμπορος πραγματοποιεί ενδοκοινοτικές παραδόσεις αγαθών, έχει το δικαίωμα να του επιστραφεί ο ΦΠΑ εισροών κατά την αποστολή των αγαθών σε έναν έμπορο σε άλλο κράτος μέλος. Στη συνέχεια, ο οφειλόμενος ΦΠΑ επί της συναλλαγής είναι πληρωτέος από τον έμπορο στο κράτος μέλος προορισμού με το συντελεστή που ισχύει στο εν λόγω κράτος μέλος.

ΦΠΑ- βλέπε Κοινό σύστημα φόρου προστιθέμενης αξίας.

Fiscalis- Πολυετές κοινοτικό πρόγραμμα δράσης για τη βελτίωση της λειτουργίας των φορολογικών συστημάτων στην εσωτερική αγορά μέσω συστημάτων επικοινωνίας και ανταλλαγής πληροφοριών, πολυμερών ελέγχων, ανταλλαγών υπαλλήλων, σεμιναρίων και λοιπών δραστηριοτήτων κατάρτισης. Η απόφαση Fiscalis (3) δεν καλύπτει μόνον το φόρο προστιθέμενης αξίας, αλλά και τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης για τα αλκοολούχα ποτά, τον καπνό και τα πετρελαιοειδή, τους φόρους εισοδήματος και περιουσίας, καθώς και τους φόρους επί των ασφαλίστρων. Το δημοσιονομικό πλαίσιο του προγράμματος για την περίοδο από το 2003 έως το 2007 καθορίστηκε στα 67,3 εκατομμύρια ευρώ.

SCAC- Η μόνιμη επιτροπή διοικητικής συνεργασίας (Standing Committee on Administrative Cooperation) αποτελεί κανονιστική επιτροπή δυνάμει του άρθρου 44 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1798/2003 του Συμβουλίου, η οποία επικουρεί την Επιτροπή στα ζητήματα που καθορίζονται στον εν λόγω κανονισμό. Αποτελείται από εκπροσώπους των κρατών μελών και σε αυτήν προεδρεύει ο εκπρόσωπος της Επιτροπής. Κατά την έγκριση γνωμών, η επιτροπή λαμβάνει τις αποφάσεις της με την πλειοψηφία που θεσπίζεται στο άρθρο 205 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ (ειδική πλειοψηφία). Η επιτροπή συνήθως συνέρχεται δύο φορές ετησίως.

VIES- Το σύστημα ανταλλαγής πληροφοριών σχετικά με το ΦΠΑ (VAT Information Exchange System — VIES) είναι ένα ηλεκτρονικό δίκτυο για τη διαβίβαση των πληροφοριών σχετικά με την εγκυρότητα των αριθμών φορολογικού μητρώου ΦΠΑ των εταιρειών με έδρα στα κράτη μέλη. Επιπλέον, οι πληροφορίες σχετικά με τις (απαλλασσόμενες φόρου) ενδοκοινοτικές παραδόσεις τίθενται επίσης στη διάθεση των διοικητικών αρχών των κρατών μελών μέσω του VIES. Οι πληροφορίες που αφορούν δεδομένα σχετικά με την εγγραφή στο φορολογικό μητρώο ΦΠΑ εισάγονται από τις εθνικές διοικητικές αρχές και με αυτές τροφοδοτούνται οι εθνικές βάσεις δεδομένων για άντληση πληροφοριών εξ αποστάσεως. Αυτό ισχύει επίσης για τις ενδοκοινοτικές παραδόσεις που δηλώνονται σε «ανακεφαλαιωτικούς πίνακες». Το σύστημα θεσπίστηκε προκειμένου να αντισταθμιστεί η κατάργηση των τελωνειακών διατυπώσεων και ελέγχων.

ΣΥΝΟΨΗ

I. Η μεγάλης κλίμακας φοροδιαφυγή και απάτη στον τομέα του φόρου προστιθέμενης αξίας στρεβλώνει τη λειτουργία της ενιαίας αγοράς και επηρεάζει τα οικονομικά συμφέροντα των κρατών μελών, καθώς και τη χρηματοδότηση του κοινοτικού προϋπολογισμού.

II. Το 2004, τέθηκε σε ισχύ νέα κοινοτική νομοθεσία προκειμένου να επιταχυνθεί και να ενισχυθεί η διασυνοριακή συνεργασία μεταξύ των αρχών των κρατών μελών, κυρίως μέσω σαφέστερων διαδικασιών, περιεκτικότερης ανταλλαγής πληροφοριών και αυξημένων άμεσων επαφών μεταξύ τοπικών φορολογικών υπηρεσιών.

III. Ο έλεγχος του Συνεδρίου στόχευε στην εκτίμηση του εάν η ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ κρατών μελών πραγματοποιείται έγκαιρα και αποτελεσματικά, καθώς και εάν υποστηρίζεται από ορθές διαδικασίες και κατάλληλες διοικητικές δομές.

IV. Ο έλεγχος κατέδειξε ότι η ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ κρατών μελών μπορεί να βοηθήσει τα κράτη μέλη στον ορθό υπολογισμό της φορολογίας, καθώς και στην πρόληψη και ανίχνευση της απάτης.

V. Εντούτοις, το Συνέδριο διαπίστωσε ότι: α) δεν χρησιμοποιούνται επαρκώς οι νέες δυνατότητες ενίσχυσης και επιτάχυνσης της συνεργασίας και δεν έχουν θεσπίσει όλα τα κράτη μέλη κατάλληλες διοικητικές δομές ή/και επιχειρησιακές διαδικασίες για τη διασφάλιση αποδοτικής συνεργασίας· β) το ήμισυ της ανταλλαγής πληροφοριών κατόπιν αιτήσεως δεν πραγματοποιείται εντός των προθεσμιών που ορίζει η νομοθεσία και σπανίως πραγματοποιούνται κοινοποιήσεις των καθυστερημένων ή προσωρινών απαντήσεων· γ) καθυστερημένες απαντήσεις παρατηρούνται σε όλα τα κράτη μέλη αλλά η συχνότητά τους κυμαίνεται σημαντικά μεταξύ κρατών μελών. Σε ορισμένες περιπτώσεις υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ του αριθμού αιτήσεων που ένα κράτος μέλος δηλώνει ότι έλαβε και του αριθμού αιτήσεων που άλλα κράτη μέλη δηλώνουν ότι του έχουν διαβιβάσει· δ) το πλαίσιο ανταλλαγής πληροφοριών χωρίς προηγούμενη αίτηση δεν είναι καλά καθορισμένο και δεν πραγματοποιείται πάντοτε συστηματική εκμετάλλευση των πληροφοριών που παρέχονται αυθόρμητα· ε) η καθυστερημένη διαθεσιμότητα και η έλλειψη αξιοπιστίας των δεδομένων στο ισχύον σύστημα ανταλλαγής πληροφοριών σχετικά με το ΦΠΑ (VIES) αυξάνουν τον κίνδυνο μη ανίχνευσης των περιπτώσεων φοροδιαφυγής και απάτης.

VI. Υπάρχει ανάγκη εντατικότερης και ταχύτερης συνεργασίας, αμεσότερων επαφών μεταξύ τοπικών φορολογικών υπηρεσιών και καλύτερης παρακολούθησης προκειμένου να διασφαλίζεται η αποδοτική αλληλοβοήθεια μεταξύ κρατών μελών.

VII. Πρέπει να αντιμετωπιστούν επειγόντως οι αδυναμίες του VIES, παραδείγματος χάρη με τη ριζική μείωση του χρονικού διαστήματος που απαιτείται για τη συγκέντρωση και την εισαγωγή των δεδομένων, καθώς και με τη χορήγηση ευρύτερης άμεσης πρόσβασης στα δεδομένα, έτσι ώστε να καταστεί δυνατή η πολυμερής άντληση πληροφοριών.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Ιστορικό του ελέγχου

1. Η φοροδιαφυγή και η απάτη στον τομέα του φόρου προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ) στρεβλώνουν το θεμιτό ανταγωνισμό στην ενιαία αγορά και μειώνουν τα φορολογικά έσοδα των κρατών μελών. Όπως έχει υπογραμμίσει το Συμβούλιο (4), η εν λόγω απάτη πρέπει να αντιμετωπισθεί αποτελεσματικά και αποφασιστικά προς το συμφέρον των έντιμων επιχειρηματιών και των προϋπολογισμών των κρατών μελών. Προκειμένου να συμπληρωθούν οι εθνικές προσπάθειες σε αυτόν τον τομέα, το Συμβούλιο συμφώνησε στις 28 Νοεμβρίου στην επείγουσα ανάγκη θέσπισης, σε κοινοτικό επίπεδο, στρατηγικής κατά της απάτης για την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής.

2. Η φοροδιαφυγή και η απάτη στον τομέα του ΦΠΑ έχουν επίσης αντίκτυπο στη χρηματοδότηση του προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δεδομένου ότι καταλήγουν σε αυξημένη ανάγκη χρησιμοποίησης των ιδίων πόρων των κρατών μελών που βασίζονται στο ακαθάριστο εθνικό εισόδημα (ΑΕΕ). Ο πόρος ΑΕΕ στοχεύει στην εξασφάλιση της ισορροπίας του συνόλου των δαπανών που δεν καλύπτονται από τους άλλους πόρους. Κατά συνέπεια, οι απώλειες που προξενεί η απάτη στον τομέα του ΦΠΑ επηρεάζουν τη συνολική ισορροπία του συστήματος ιδίων πόρων, όπως έχει θεσπιστεί από την κοινοτική νομοθεσία (5). Δεδομένου ότι τα κριτήρια υπολογισμού των πόρων ΦΠΑ και ΑΕΕ διαφέρουν, οι εν λόγω απώλειες ενδέχεται επίσης να επηρεάζουν το μέγεθος της δημοσιονομικής επιβάρυνσης για τα κράτη μέλη (6), υπονομεύοντας κατ' αυτόν τον τρόπο την αρχή της ισότητας.

3. Μολονότι δεν έχουν πραγματοποιηθεί έρευνες για το μέγεθος της φοροδιαφυγής και της απάτης στον τομέα του ΦΠΑ σε όλα τα κράτη μέλη, έχουν δημοσιευτεί αρκετές εκτιμήσεις. Η Διεθνής Ένωση ΦΠΑ (7) αναφέρει ότι οι εκτιμώμενες ζημίες στον τομέα του ΦΠΑ κυμαίνονται από 60 έως 100 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Στο Ηνωμένο Βασίλειο και μόνον, η υπηρεσία HM Revenue and Customs (HMRC) εκτιμά ότι στο φορολογικό έτος 2005-2006 οι απώλειες εισοδημάτων από το ΦΠΑ ανήλθαν σε 18,2 δισεκατομμύρια ευρώ (8). Στη Γερμανία, το Υπουργείο Οικονομικών δημοσίευσε (9) τα αποτελέσματα μιας μελέτης η οποία εκτιμούσε, για το 2005, τις απώλειες στον τομέα του ΦΠΑ σε 17 δισεκατομμύρια ευρώ.

4. Το σημαντικότερο τμήμα των περιπτώσεων φοροδιαφυγής στον τομέα του ΦΠΑ συνδέεται με αδήλωτες οικονομικές δραστηριότητες («σκιώδης οικονομία»). Εντούτοις, σημαντικό επίσης μέρος της φοροδιαφυγής στον τομέα του ΦΠΑ συμβαίνει ως παρενέργεια των διατάξεων σχετικά με το ΦΠΑ που θεσπίστηκαν κατά την καθιέρωση της ενιαίας αγοράς το 1993. Για το ενδοκοινοτικό εμπόριο, τα αγαθά που παραδίδονται εξαιρούνται του ΦΠΑ. Στη συνέχεια, ο οφειλόμενος ΦΠΑ είναι πληρωτέος στο κράτος μέλος άφιξης των αγαθών. Οι διατάξεις αυτές μπορούν να οδηγήσουν σε φοροδιαφυγή στον τομέα του ΦΠΑ είτε στη χώρα που παραδίδει είτε στη χώρα προορισμού. Υπάρχουν τρία κύρια είδη φοροδιαφυγής: α) δήλωση ενδοκοινοτικών παραδόσεων ενώ τα αγαθά παρακρατώνται προς πώληση στην εγχώρια αγορά χωρίς ΦΠΑ· β) μη καταβολή του οφειλόμενου ΦΠΑ κατά την άφιξη στο κράτος μέλος προορισμού· γ) απάτη του αφανούς εμπόρου (10).

Τα σχήματα απάτης είναι συχνά πολύπλοκα, επεκτείνονται σε διάφορα κράτη μέλη και εμπλέκουν πολυάριθμες εταιρείες. Παραδείγματος χάρη, η Eurojust ανέφερε τον Μάρτιο του 2007 (11) μία περίπτωση διεθνούς αλυσιδωτής απάτης στον τομέα του ΦΠΑ, το ύψος της οποίας εκτιμάται σε 2,1 δισεκατομμύρια ευρώ και στην οποία εμπλέκονται 18 κράτη μέλη. Μόνον στο Ηνωμένο Βασίλειο, σύμφωνα με την υπηρεσία HMRC (8), ζημίες ύψους μεταξύ 3 και 4,5 δισεκατομμυρίων ευρώ κατά το φορολογικό έτος 2005-2006 θα μπορούσαν να αποδοθούν στην αποκαλούμενη ενδοκοινοτική απάτη του αφανούς εμπόρου στον τομέα του ΦΠΑ.

5. Μολονότι τα αγαθά κινούνται ελεύθερα διαμέσου των εσωτερικών συνόρων, η δράση των εθνικών φορολογικών αρχών εξακολουθεί να υφίσταται σημαντικούς περιορισμούς λόγω των ιδίων αυτών συνόρων. Εάν ένας έμπορος πραγματοποιεί ενδοκοινοτικές παραδόσεις, έχει το δικαίωμα να του επιστραφεί ο ΦΠΑ εισροών. Στη συνέχεια, ο οφειλόμενος ΦΠΑ είναι πληρωτέος από τον έμπορο στο κράτος μέλος προορισμού. Συνεπώς, είναι αναγκαία η συνεργασία μεταξύ των αρχών των κρατών μελών, προκειμένου να ανταλλάσσουν τις πληροφορίες που είναι αναγκαίες για τον ορθό υπολογισμό του ΦΠΑ. Το κοινό σύστημα ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των κρατών μελών διέπεται από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1798/2003 του Συμβουλίου, της 7ης Οκτωβρίου 2003, για τη διοικητική συνεργασία στον τομέα του φόρου προστιθέμενης αξίας (1) (στο εξής: «ο κανονισμός»), ο οποίος τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2004, και καταργεί τον προηγούμενο κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 218/92 (12). Ο κανονισμός θεσπίζει τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες οι φορολογικές αρχές των κρατών μελών συνεργάζονται μεταξύ τους και με την Επιτροπή. Ο κανονισμός δεν αποκλείει περιεκτικότερη αμοιβαία συνδρομή βάσει άλλων νομικών πράξεων, συμπεριλαμβανομένων διμερών ή πολυμερών συμφωνιών. Στις περιπτώσεις όπου τα κράτη μέλη συνάπτουν πρόσθετες διμερείς διατάξεις σχετικά με τη διοικητική συνεργασία, απαιτείται να ενημερώνουν την Επιτροπή και τα λοιπά κράτη μέλη αμελλητί.

6. Κατά την έγκριση του κανονισμού τον Οκτώβριο του 2003, το Συμβούλιο ανέφερε (13) ότι έως εκείνη τη στιγμή σημειωνόταν υποχρησιμοποίηση των διατάξεων σχετικά με τη διοικητική συνεργασία. Το Συνέδριο πραγματοποίησε έκκληση να καταστεί εντατικότερη η ανταλλαγή πληροφοριών προκειμένου να καταπολεμηθεί αποτελεσματικότερα η απάτη.

7. Δυνάμει του κανονισμού προβλέπονται τρία είδη ανταλλαγής πληροφοριών (βλέπε διάγραμμα 1): α) ανταλλαγή πληροφοριών μέσω της ηλεκτρονικής βάσης δεδομένων VIES. Ζητείται από τα κράτη μέλη να εισάγουν πληροφορίες σχετικά με τους αριθμούς φορολογικού μητρώου ΦΠΑ που έχουν χορηγηθεί στους εμπόρους, καθώς και με τις ενδοκοινοτικές παραδόσεις αγαθών που δηλώνουν οι εν λόγω έμποροι. Στη συνέχεια, τα λοιπά κράτη μέλη μπορούν να αντλούν τις σχετικές πληροφορίες από τη βάση δεδομένων και να τις συγκρίνουν με τις δηλώσεις που υποβάλλουν οι δικοί τους έμποροι· β) ανταλλαγή λεπτομερέστερων πληροφοριών σχετικά με μια συγκεκριμένη αίτηση, παραδείγματος χάρη, στις περιπτώσεις όπου οι έρευνες που πραγματοποιούνται μέσω του VIES οδηγούν σε υποψίες σχετικά με μια συναλλαγή ή/και ως αποτέλεσμα ανάλυσης κινδύνου· γ) ανταλλαγή πληροφοριών χωρίς προηγούμενη αίτηση, παραδείγματος χάρη στην περίπτωση όπου ένα κράτος μέλος έχει λόγους να πιστεύει ότι έχει πραγματοποιηθεί παραβίαση της νομοθεσίας σχετικά με το ΦΠΑ σε κάποιο άλλο κράτος μέλος.

8. Η ανταλλαγή πληροφοριών δυνάμει του κανονισμού διοχετεύεται κυρίως μέσω των κεντρικών υπηρεσιών διασύνδεσης (ΚΥΔ). Κάθε κράτος μέλος πρέπει να ορίσει μία και μόνον ΚΥΔ, η οποία να έχει την κύρια ευθύνη για τις επαφές με τα λοιπά κράτη μέλη. Επιπλέον, η αρμοδιότητα για την ανταλλαγή πληροφοριών απευθείας με τα λοιπά κράτη μέλη μπορεί να εκχωρηθεί σε άλλα τμήματα ή σε μεμονωμένους υπαλλήλους.

9. Επιπλέον, ο κανονισμός θεσπίζει κανόνες για τη διενέργεια ελέγχων ταυτόχρονα σε δύο ή περισσότερα κράτη μέλη και καθιστά δυνατή την παρουσία υπαλλήλων των φορολογικών υπηρεσιών σε άλλα κράτη μέλη, παραδείγματος χάρη προκειμένου να έχουν πρόσβαση στην τεκμηρίωση που διατηρείται εκεί ή να είναι παρόντες σε εν εξελίξει έρευνες.

10. Επίσης, ο κανονισμός προβλέπει για την Επιτροπή το ρόλο της προώθησης και αξιολόγησης της διοικητικής συνεργασίας μεταξύ κρατών μελών. Σε αυτό επικουρείται από μια επιτροπή η οποία αποτελείται από εκπροσώπους των κρατών μελών, τη μόνιμη επιτροπή διοικητικής συνεργασίας (SCAC).

11. Επιπροσθέτως, ο κανονισμός αποτελεί, μαζί με την απόφαση αριθ. 2235/2002/EΚ σχετικά με το πρόγραμμα Fiscalis, τη νομική βάση για τις κοινοτικές δαπάνες (14) που προορίζονται για την ανάπτυξη και τη διατήρηση σε καλή επιχειρησιακή κατάσταση των ηλεκτρονικών συστημάτων ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ εθνικών διοικητικών αρχών, για πολυμερείς ελέγχους, για εκπαιδευτικά σεμινάρια για υπαλλήλους των φορολογικών υπηρεσιών, καθώς και για την ανταλλαγή υπαλλήλων μεταξύ διοικητικών αρχών. Το δημοσιονομικό πλαίσιο για το Fiscalis για την περίοδο από 2003 έως 2007 καθορίστηκε στα 67,3 εκατομμύρια ευρώ.

ΤΡΟΠΟΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΚΑΙ ΕΜΒΕΛΕΙΑ ΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ

12. Ο στόχος του ελέγχου του Συνεδρίου ήταν η εκτίμηση του εάν η ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ κρατών μελών πραγματοποιείται κατά έγκαιρο και αποτελεσματικό τρόπο, καθώς και του εάν έχουν θεσπιστεί κατάλληλες διοικητικές δομές και διαδικασίες προς υποστήριξη της διοικητικής συνεργασίας. Ο έλεγχος κάλυψε: — την ανταλλαγή πληροφοριών κατόπιν αιτήσεως· — την ανταλλαγή πληροφοριών χωρίς προηγούμενη αίτηση· — τις πληροφορίες μέσω της βάσης δεδομένων VIES· — τα μέσα ενίσχυσης ενός τρόπου προσέγγισης πολυμερών ελέγχων· και — την προώθηση και αξιολόγηση της διοικητικής συνεργασίας εκ μέρους της Επιτροπής.

13. Το 2006, πραγματοποιήθηκε επίσκεψη σε ΚΥΔ σε επτά κράτη μέλη (15). Εξετάστηκε δείγμα 420 περιπτώσεων ανταλλαγής πληροφοριών κατόπιν αιτήσεως, οι οποίες διαβιβάστηκαν ή ελήφθησαν το 2005 από τα εν λόγω κράτη μέλη, και εκτιμήθηκε το έγκαιρο και η ποιότητα των απαντήσεων. Εντούτοις, η ίδια η ακρίβεια των επιμέρους υπολογισμών φόρου δεν υπεβλήθη σε έλεγχο.

14. Πραγματοποιήθηκαν αποστολές ελέγχου δυνάμει του άρθρου 248 παράγραφος 3 της συνθήκης, το οποίο προβλέπει ότι ο έλεγχος του Συνεδρίου πραγματοποιείται, εν ανάγκη, επιτόπου στις εγκαταστάσεις κάθε οργανισμού που διαχειρίζεται έσοδα ή δαπάνες για λογαριασμό της Κοινότητας και στα κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένων των εγκαταστάσεων κάθε φυσικού ή νομικού προσώπου που λαμβάνει πληρωμές από τον προϋπολογισμό. Εντούτοις, το Γερμανικό Υπουργείο Οικονομικών, δεν συμμορφώθηκε με ένα αίτημα για έλεγχο εκ μέρους του Συνεδρίου δηλώνοντας ότι, κατά την άποψή του, δεν υπήρχε νομική βάση για τέτοιο έλεγχο. Συνεπώς, οι παρατηρήσεις σχετικά με τη Γερμανία στην παρούσα έκθεση βασίζονται σε διαπιστώσεις από αποστολές ελέγχου σε άλλα κράτη μέλη, σε πληροφορίες που αποκτήθηκαν κατά τη διάρκεια αποστολών ελέγχου στην Επιτροπή, καθώς και σε δημοσιευμένες εκθέσεις.

15. Σε 23 περιπτώσεις (16) που επελέγησαν από το δείγμα, το Συνέδριο κάλεσε τα κράτη μέλη να παράσχουν λεπτομέρειες σχετικά με τον τρόπο κατά τον οποίο οι πληροφορίες που αποκτήθηκαν μέσω ανταλλαγής παρακολουθήθηκαν από τις τοπικές φορολογικές υπηρεσίες οι οποίες είχαν προβεί στην αποστολή των αιτήσεων.

16. Στην Επιτροπή, εξετάστηκε η λειτουργία των σχετικών τμημάτων, συμπεριλαμβανομένης εξέτασης της διαχείρισης του προγράμματος Fiscalis. Επίσης, εξετάστηκε η λειτουργία της μόνιμης επιτροπής διοικητικής συνεργασίας (SCAC).

17. Επιπροσθέτως, χρησιμοποιήθηκαν εκθέσεις και εργασίες των εθνικών οργάνων ελέγχου στα κράτη μέλη τα οποία έχουν διενεργήσει παρόμοιους ελέγχους. Επίσης, παρακολουθήθηκαν ζητήματα που είχαν θιγεί σε προγενέστερες εκθέσεις του Συνεδρίου (17).

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

Ανταλλαγή πληροφοριών κατόπιν αιτήσεως μεταξύ κρατών μελών

18. Το άρθρο 5 του κανονισμού προβλέπει ότι τα κράτη μέλη προβαίνουν σε ανταλλαγή πληροφοριών κατόπιν αιτήσεως. Κατά κανόνα, μπορεί να υποβάλλεται αίτηση για οποιαδήποτε πληροφορία που ενδέχεται να βοηθήσει στον ορθό υπολογισμό του ΦΠΑ, συμπεριλαμβανομένων οποιωνδήποτε πληροφοριών αφορούν συγκεκριμένες περιπτώσεις. Για την απόκτηση των πληροφοριών που αναζητά η φορολογική διοικητική αρχή ενός άλλου κράτους μέλους, η αρχή στην οποία υποβάλλεται η αίτηση πρέπει να ενεργεί όπως θα ενεργούσε και για ίδιο λογαριασμό.

Εντατικοποίηση της συνεργασίας

19. Έπειτα από τη θέση σε ισχύ του κανονισμού την 1η Ιανουαρίου του 2004, ο αριθμός αιτήσεων για παροχή πληροφοριών αυξήθηκε κατά 62 %. Από 18 162 αιτήσεις το 2003 ανήλθε σε 29 381 το 2006.

Αύξηση της ανταλλαγής πληροφοριών κυρίως λόγω της διεύρυνσης

20. Εντούτοις, η ανάλυση των αριθμητικών στοιχείων που διαβίβασαν τα κράτη μέλη στην Επιτροπή (18) καταδεικνύει ότι η αύξηση αυτή φαίνεται να αποδίδεται κυρίως στη διεύρυνση (19), ενώ ο αριθμός αιτήσεων που διαβιβάστηκαν μεταξύ των EΕ-15 το 2005 και το 2006 είναι χαμηλότερος σε σύγκριση με το 2004 (βλέπε πίνακα 1). Πίνακας 1 Αριθμός αιτήσεων για ανταλλαγή πληροφοριών (σύμφωνα με τα αιτούντα κράτη μέλη) Έτος Ανταλλαγές αιτήσεων μεταξύ ΕΕ-15 Διαβιβασθείσες ή ληφθείσες αιτήσεις από EΕ-10 Συνολικός αριθμός αιτήσεων 2002 17 059 — 17 059 2003 18 162 — 18 162 2004 21 587 514 22 101 2005 19 649 6 100 25 749 2006 20 533 8 848 29 381 Πηγή: Στατιστικές των κρατών μελών δυνάμει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1925/2004 της Επιτροπής, καθώς και υπολογισμοί ελέγχου. Προσωρινές στατιστικές για το 2006.

21. Το 2006, περισσότεροι από 3,3 εκατομμύρια έμποροι σε ολόκληρη την ΕΕ δήλωσαν ότι είχαν πραγματοποιήσει αποκτήσεις από άλλα κράτη μέλη. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και με τη διατύπωση της συντηρητικής υπόθεσης ότι καθεμία από τις 29 381 περιπτώσεις ανταλλαγής πληροφοριών κατόπιν αιτήσεως το 2006 αφορούσε διαφορετικούς εμπόρους, η πιθανότητα μια απόκτηση να αποτελέσει αντικείμενο ανταλλαγής πληροφοριών ήταν χαμηλότερη του 0,9 %. Στην πραγματικότητα, η πιθανότητα ήταν ακόμη χαμηλότερη, δεδομένου ότι σε έναν αριθμό εταιρειών αντιστοιχούσαν αρκετές αιτήσεις.

Περιορισμένες άμεσες επαφές μεταξύ τοπικών υπηρεσιών

22. Ένας σημαντικός λόγος για τον οποίο η συνεργασία δεν κατέστη εντατικότερη είναι η περιορισμένη εκμετάλλευση των δυνατοτήτων αποκέντρωση που προσφέρει ο κανονισμός. Κατά την έγκριση του κανονισμού, το Συμβούλιο ανέφερε (20) ότι, έως εκείνη τη χρονική στιγμή, δεν υπήρχαν αρκετές άμεσες επαφές μεταξύ τοπικών φορολογικών υπηρεσιών, αλλά ο κανόνας ήταν η επικοινωνία μεταξύ κεντρικών υπηρεσιών διασύνδεσης, καθώς επίσης και ότι η εν λόγω συγκέντρωση είχε οδηγήσει σε υποχρησιμοποίηση των διατάξεων σχετικά με τη διοικητική συνεργασία. Το Συμβούλιο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι πρέπει να θεσπιστούν διατάξεις για την προώθηση αμεσότερων επαφών μεταξύ υπηρεσιών.

23. Έως σήμερα, τα κράτη μέλη έχουν πραγματοποιήσει περιορισμένη μόνον χρήση της εν λόγω επιλογής. Ελάχιστα μόνον κράτη μέλη (21) έχουν εκχωρήσει αρμοδιότητες στις τοπικές υπηρεσίες. Εάν η αποκέντρωση αυτή εφαρμόζεται μόνον σε μία μειοψηφία κρατών μελών, αποτυγχάνει να παραγάγει πλήρη αποτελέσματα, διότι δεν υπάρχουν αντίστοιχοι εταίροι για αποκεντρωμένη συνεργασία στην πλειονότητα των λοιπών κρατών μελών.

Έγκαιρο των απαντήσεων

Το ήμισυ των αιτήσεων απαντήθηκε με καθυστέρηση

24. Οι ταχείες απαντήσεις στις αιτήσεις για παροχή πληροφοριών είναι κρίσιμης σημασίας για την αποτελεσματική συνεργασία. Καθιστούν δυνατό τον ταχύ εντοπισμό των εταιρειών που διαπράττουν απάτη και δυσχεραίνουν για όσους διαπράττουν απάτη την απόκρυψη των κερδών τους από την απάτη στον τομέα του ΦΠΑ. Συνεπώς, ο κανονισμός υποχρεώνει τα κράτη μέλη να ανταλλάσσουν πληροφορίες το ταχύτερο δυνατόν και όχι αργότερα από τρεις μήνες έπειτα από την παραλαβή μιας αίτησης. Στην περίπτωση όπου η αρχή στην οποία υποβάλλεται η αίτηση έχει ήδη στην κατοχή της την εν λόγω πληροφορία, η προθεσμία μειώνεται σε ένα μήνα.

25. Οι στατιστικές για το 2006 που παρέσχαν τα κράτη μέλη καταδεικνύουν ότι σχεδόν το 50 % των αιτήσεων δεν απαντήθηκαν εντός της προθεσμίας. Το ποσοστό αυτό ήταν υψηλότερο ακόμη και από το ποσοστό του 2005, όταν το 42 % των αιτήσεων απαντήθηκαν με καθυστέρηση.

26. Καθυστερημένες απαντήσεις σημειώνονται σε όλα τα κράτη μέλη αλλά η συχνότητά τους κυμαίνεται σημαντικά μεταξύ κρατών μελών. Το 2006, δύο κράτη μέλη (22) απάντησαν εντός της προθεσμίας σχεδόν στο 90 % των περιπτώσεων, ενώ οκτώ κράτη μέλη (23) απάντησαν με καθυστέρηση σε περισσότερες από το 50 % των περιπτώσεων (βλέπε πίνακα 2). Πίνακας 2 Καθυστερημένες απαντήσεις κατά κράτος μέλος Αριθμός αιτήσεων που ελήφθησαν σύμφωνα με τα αιτούντα κράτη μέλη Καθυστερημένες απαντήσεις σύμφωνα με τα αιτούντα κράτη μέλη (έπειτα από την προθεσμία των 90 ημερών) Ποσοστό (%) καθυστερημένων απαντήσεων 2005 2006 2005 2006 2005 2006 Βέλγιο 1 471 1 610 537 604 36,5 37,5 Τσεχική Δημοκρατία 409 639 54 347 13,2 54,3 Δανία 679 832 282 511 41,5 61,4 Γερμανία 6 255 6 929 2 707 3 195 43,3 46,1 Εσθονία 132 203 16 44 12,1 21,7 Ελλάδα 213 318 103 138 48,4 43,4 Ισπανία 2 837 3 225 1 515 2 028 53,4 62,9 Γαλλία 2 138 2 380 917 1 308 42,9 55,0 Ιρλανδία 237 319 96 158 40,5 49,5 Ιταλία 2 802 2 963 1 786 1 924 63,7 64,9 Κύπρος 139 285 40 119 28,8 41,8 Λεττονία 144 403 13 122 9,0 30,3 Λιθουανία 192 166 13 18 6,8 10,8 Λουξεμβούργο 456 576 123 306 27,0 53,1 Ουγγαρία 283 537 82 193 29,0 35,9 Μάλτα 12 29 4 12 33,3 41,4 Κάτω Χώρες 2 143 2 588 1 171 1 597 54,6 61,7 Αυστρία 885 1 092 145 289 16,4 26,5 Πολωνία 588 772 80 308 13,6 39,9 Πορτογαλία 506 514 288 404 56,9 78,6 Σλοβενία 96 118 9 15 9,4 12,7 Σλοβακική Δημοκρατία 316 509 40 129 12,7 25,3 Φινλανδία 179 177 25 44 14,0 24,9 Σουηδία 395 416 118 109 29,9 26,2 Ηνωμένο Βασίλειο 2 242 1 781 526 643 23,5 36,1 Συύολο 25 749 29 381 10 690 14 565 41,5 49,6 Πηγή: Στατιστικές των κρατών μελών δυνάμει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1925/2004 της Επιτροπής, καθώς και υπολογισμοί ελέγχου. Προσωρινές στατιστικές για το 2006.

27. Όσον αφορά τις απαντήσεις που δίδονται εντός ενός μηνός, οι στατιστικές κατέδειξαν μείωση στον αριθμό των περιπτώσεων τήρησης της εν λόγω προθεσμίας (οι 2 154 περιπτώσεις το 2004 μειώθηκαν σε 1 885 το 2006). Σε σύγκριση με το συνολικό αριθμό αιτήσεων, αυτό σημαίνει ότι το ποσοστό των έγκαιρων απαντήσεων μειώθηκε από 9,7 % το 2004 σε 6,4 % το 2006.

28. Επιπλέον, σε ορισμένα κράτη μέλη στα οποία πραγματοποιήθηκε επίσκεψη, διαπιστώθηκε ότι ένας αριθμός αιτήσεων παρέμειναν εκκρεμείς για ένα έτος ή περισσότερο. Παραδείγματος χάρη, στην Ιταλία, υπήρχαν, κατά τη χρονική στιγμή της επίσκεψης ελέγχου του Συνεδρίου τον Μάιο του 2006, 182 αναπάντητες αιτήσεις που είχαν παραληφθεί κατά τους τέσσερις τελευταίους μήνες του 2004 και μόνον. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, στις αρχές του 2006, 121 αιτήσεις εξακολουθούσαν να εκκρεμούν από το 2003 και το 2004.

Ελάχιστες προσωρινές απαντήσεις

29. Ο κανονισμός ορίζει ρητά ότι σε περίπτωση που η αρχή στην οποία υποβάλλεται η αίτηση αδυνατεί να απαντήσει εντός της προθεσμίας, ενημερώνει την αιτούσα αρχή γραπτώς για τους σχετικούς λόγους, καθώς και για τη χρονική στιγμή που θα είναι σε θέση να απαντήσει. Εντούτοις, σε σπάνιες μόνον περιπτώσεις ειδοποιούνται εκ των προτέρων οι αιτούσες αρχές για πιθανές καθυστερήσεις. Διαβιβάστηκαν κοινοποιήσεις για καθυστερημένες απαντήσεις σε 3 από τις 57 περιπτώσεις που δεν είχαν απαντηθεί εγκαίρως και οι οποίες εξετάστηκαν από το Συνέδριο.

30. Οι στατιστικές από τα κράτη μέλη για το 2006 κατέδειξαν ότι μόλις στο 5 % του συνόλου των περιπτώσεων (737 από 14 565 καθυστερημένες απαντήσεις) είχαν κοινοποιηθεί καθυστερήσεις στις αιτούσες αρχές. Η απουσία τέτοιας κοινοποίησης εμποδίζει την ανάληψη εναλλακτικής δράσης από το αιτόν κράτος μέλος, όπως θα συνέβαινε εάν γνώριζε ότι η αίτηση θα απαντηθεί σύντομα.

31. Επιπλέον, κατά τη διάρκεια του ελέγχου διαπιστώθηκαν ελάχιστες μόνον περιπτώσεις όπου είχαν διαβιβασθεί τμηματικές πληροφορίες τις οποίες είχε ήδη στην κατοχή της η αρχή στην οποία υποβλήθηκε η αίτηση, και συνεπώς ήταν γρήγορα διαθέσιμες, ακολουθούμενες από περιεκτικότερη απάντηση έπειτα από την πραγματοποίηση των επισκέψεων φορολογικού ελέγχου.

Έλλειψη προτεραιότητας στις αιτήσεις των τοπικών φορολογικών υπηρεσιών

32. Με τον έλεγχο αποκαλύφθηκαν ορισμένοι παράγοντες οι οποίοι προκαλούν αρνητικό αντίκτυπο στο έγκαιρο των απαντήσεων. Η πλειονότητα των καθυστερήσεων στην απάντηση σε αιτήσεις σημειώνεται σε επίπεδο τοπικής φορολογικής υπηρεσίας (ΤΦΥ). Δεν υπάρχουν πάντοτε θεσπισμένοι μηχανισμοί για τη διασφάλιση του ότι οι ΤΦΥ παραχωρούν στη διοικητική συνεργασία ίση προτεραιότητα με τις λοιπές τους δραστηριότητες (24). Παρόμοια παρατήρηση διατυπώθηκε σε έκθεση που διαβίβασε ο Εθνικός Οργανισμός Ελέγχου της Δανίας (25). Οι δανικές τελωνειακές και φορολογικές αρχές είχαν καθορίσει αριθμητικά στοιχεία-στόχους για τη συμμόρφωση με τις προθεσμίες επεξεργασίας των υποθέσεων, αλλά, κατά τη χρονική στιγμή του ελέγχου, οι αιτήσεις από τις φορολογικές αρχές άλλων χωρών δεν περιλαμβάνονταν στα εν λόγω αριθμητικά στοιχεία-στόχους. Σύμφωνα με μία έκθεση παρακολούθησης του Εθνικού Οργανισμού Ελέγχου της Δανίας, ο αρμόδιος υπουργός έχει αναλάβει πρωτοβουλίες για την αντιμετώπιση του ζητήματος.

33. Διαπιστώθηκαν ορισμένες άλλες αιτίες οι οποίες έχουν αρνητικό αντίκτυπο στην επεξεργασία των αιτήσεων για παροχή πληροφοριών. Σε αυτές περιλαμβάνονταν: ακατάλληλη χρησιμοποίηση των εντύπων αίτησης για παροχή πληροφοριών (π.χ. πολλές αιτήσεις σε ένα και μοναδικό πρότυπο έντυπο, υπερβολική χρησιμοποίηση των πλαισίων «ελεύθερου κειμένου» των εν λόγω εντύπων και χρήση μη ηλεκτρονικών επικοινωνιών) από τα αιτούντα κράτη μέλη, δυσχέρειες στην κατανόηση του ποιο ήταν ακριβώς το αντικείμενο της αίτησης (π.χ. λόγω ασαφών πληροφοριών, γλωσσικών προβλημάτων ή σφαλμάτων στη χρήση των προτύπων εντύπων) και αμφιβολίες σχετικά με τη χρησιμότητα ορισμένων αιτήσεων στα κράτη μέλη που τις έλαβαν.

Αδυναμίες στα συστήματα παρακολούθησης ορισμένων κρατών μελών

34. Καθυστερήσεις μπορεί επίσης να προξενεί το γεγονός ότι δεν έχουν θεσπίσει όλα τα κράτη μέλη κατάλληλα συστήματα παρακολούθησης και διαχείρισης έγκαιρων απαντήσεων στις αιτήσεις.

35. Θετικά παραδείγματα τέτοιου είδους διαχείρισης των αιτήσεων που παρελήφθησαν διαπιστώθηκαν στο Λουξεμβούργο, την Πολωνία, τη Σλοβενία και το Ηνωμένο Βασίλειο, όπου οι ΚΥΔ καθορίζουν εσωτερικές προθεσμίες και τις παρακολουθούν αποτελεσματικά.

36. Στην Ιταλία, όπου το λογισμικό που τέθηκε σε λειτουργία για το σκοπό αυτό από την ΚΥΔ δεν χρησιμοποιήθηκε αποτελεσματικά, διαπιστώθηκαν περιπτώσεις σφαλμάτων εισαγωγής στοιχείων και δεδομένων που έλειπαν, οι οποίες οδήγησαν σε κακή διαχείριση των αιτήσεων. Στην ΚΥΔ είχαν προγραμματιστεί υπενθυμίσεις προς τις υπηρεσίες διασύνδεσης μόλις 10 ημέρες πριν από τη λήξη των προθεσμιών, ήτοι πολύ αργά για την ανάληψη της αναγκαίας δράσης.

37. Μολονότι τόσο η ΚΥΔ των Κάτω Χωρών όσο και η γαλλική ΚΥΔ είχαν καθορίσει ενδιάμεσες προθεσμίες προκειμένου να απαντούν οι ΤΦΥ στις ληφθείσες αιτήσεις, σε καμία από τις δύο ΚΥΔ δεν υπήρχαν αποδεικτικά στοιχεία σχετικά με την παρακολούθηση των εν λόγω χρονοδιαγραμμάτων. Μόνον στις περιπτώσεις όπου είχαν ληφθεί υπενθυμίσεις από το αιτόν κράτος μέλος είχε αναληφθεί δράση όσον αφορά την ΤΦΥ που είχε καθυστερήσει στην παροχή απαντήσεων.

Αδυναμίες στην οργανωτική δομή των ΚΥΔ

38. Στα ορισμένα από τα κράτη μέλη στα οποία πραγματοποιήθηκε επίσκεψη και τα οποία παρουσίαζαν υψηλό αριθμό καθυστερημένων απαντήσεων, το Συνέδριο διαπίστωσε ότι οι περίπλοκες οργανωτικές δομές συμβάλλουν επίσης στις καθυστερήσεις και δημιουργούν προβλήματα στην παρακολούθηση.

39. Στην Ιταλία, επιπλέον της ΚΥΔ, υπάρχουν τρεις υπηρεσίες διασύνδεσης σε κεντρικό επίπεδο κράτους μέλους, οι οποίες είναι εξίσου αρμόδιες στον τομέα της συνεργασίας σχετικά με το ΦΠΑ. Τα λοιπά κράτη μέλη είναι ελεύθερα να επικοινωνούν κάθε φορά με οποιαδήποτε από τις τρεις υπηρεσίες διασύνδεσης και να αποστέλλουν τις αιτήσεις απευθείας στο τμήμα που έχουν επιλέξει. Οι διαδικασίες εργασίας των τριών υπηρεσιών διασύνδεσης δεν είναι εναρμονισμένες, ο συντονισμός μεταξύ τους είναι ανεπαρκής και η εποπτεία από την ΚΥΔ παρουσιάζει αδυναμίες. Επιπλέον, μια τέτοια οργανωτική δομή δεν είναι σύμφωνη με τον κανονισμό, ο οποίος προβλέπει (26) ότι πρέπει να δίδεται στις υπηρεσίες διασύνδεσης ειδική εδαφική αρμοδιότητα ή εξειδικευμένη επιχειρησιακή ευθύνη.

40. Η ΚΥΔ των Κάτω Χωρών περιλαμβάνει δύο ανεξάρτητες επιχειρησιακές μονάδες, μία στο Άμστερνταμ και μία στο Almelo, καθεμία με δική της διαχειριστική δομή. Το Συνέδριο διαπίστωσε την ύπαρξη περιπτώσεων όπου χρειάστηκαν σχεδόν τρεις μήνες προτού οι απαντήσεις στις αιτήσεις που παρέσχαν οι ΤΦΥ διαβιβαστούν στα αιτούντα κράτη μέλη. Στις εν λόγω περιπτώσεις, οι ΤΦΥ είχαν κοινοποιήσει απαντήσεις στην ΚΥΔ στο Almelo, οι οποίες διαβιβάστηκαν στην ΚΥΔ στο Άμστερνταμ, από όπου απεστάλησαν στα αιτούντα κράτη μέλη.

41. Στη Γερμανία, σύμφωνα με τις πληροφορίες που διαβιβάστηκαν στα λοιπά κράτη μέλη (27), τα καθήκοντα της ΚΥΔ έχουν διαιρεθεί μεταξύ τριών μονάδων της Κεντρικής Ομοσπονδιακής Φορολογικής Υπηρεσίας, μία με έδρα τη Βόννη και δύο το Saarlouis. Τα λοιπά κράτη μέλη δεν διέθεταν πληροφορίες σχετικά με το ποιος προΐστατο της ΚΥΔ.

42. Τα προβλήματα συντονισμού που προκαλούν οι περίπλοκες οργανωτικές δομές και οι αδυναμίες των συστημάτων παρακολούθησης συμβάλλουν στις σημαντικές διαφορές στις στατιστικές που παράγονται από διαφορετικά κράτη μέλη. Σε αρκετές περιπτώσεις, υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ του αριθμού αιτήσεων που ένα κράτος μέλος δηλώνει ότι έλαβε και του αριθμού αιτήσεων που άλλα κράτη μέλη δηλώνουν ότι του έχουν διαβιβάσει που άλλα κράτη μέλη δηλώνουν ότι του έχουν διαβιβάσει (βλέπε πίνακα 3). Πίνακας 3 Διαφορές κατά κράτος μέλος (2005) Αριθμός αιτήσεων που ελήφθησαν Διαφορά % Σύμφωνα με το λαμβάνον κράτος μέλος Σύμφωνα με το αιτόν κράτος μέλος Βέλγιο 1 552 1 471 81 5,5 Τσεχική Δημοκρατία 371 409 –38 –9,3 Δανία 642 679 –37 –5,4 Γερμανία 8 295 6 255 2 040 32,6 Εσθονία 139 132 7 5,3 Ελλάδα 238 213 25 11,7 Ισπανία 2 652 2 837 – 185 –6,5 Γαλλία 2 296 2 138 158 7,4 Ιρλανδία 259 237 22 9,3 Ιταλία 1 284 2 802 –1 518 –54,2 Κύπρος 114 139 –25 –18 Λεττονία 153 144 9 6,3 Λιθουανία 180 192 –12 –6,3 Λουξεμβούργο 468 456 12 2,6 Ουγγαρία 320 283 37 13,1 Μάλτα 13 12 1 8,3 Κάτω Χώρες 2 089 2 143 –54 –2,5 Αυστρία 942 885 57 6,4 Πολωνία 557 588 –31 –5,3 Πορτογαλία 481 506 –25 –4,9 Σλοβενία 89 96 –7 –7,3 Σλοβακική Δημοκρατία 306 316 –10 –3,2 Φινλανδία 173 179 –6 –3,4 Σουηδία 438 395 43 10,9 Ηνωμένο Βασίλειο 2 241 2 242 –1 0,0 Σύνολο 26 292 25 749 — — ΣΥΝΟΛΟ ΑΠΟΛΥΤΩΝ ΤΙΜΩΝ ΤΩΝ ΔΙΑΦΟΡΩΝ 4 441 17,2 Πηγή: Στατιστικές των κρατών μελών δυνάμει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1925/2004 της Επιτροπής, καθώς και υπολογισμοί ελέγχου.

Ποιότητα των απαντήσεων

43. Η εξέταση του δείγματος αιτήσεων και απαντήσεων κατέδειξε ότι μολονότι η παρουσίαση των παρασχεθεισών πληροφοριών ήταν σε ορισμένες περιπτώσεις ακατάλληλη, στην πλειονότητα των περιπτώσεων ήταν περιεκτική και λεπτομερής, και παρείχε απαντήσεις στα ερωτήματα που είχαν τεθεί. Απαντώντας στις ερωτήσεις του Συνεδρίου σχετικά με την παρακολούθηση μιας επιλογής ανταλλαγής πληροφοριών (βλέπε σημείο 15), τα κράτη μέλη επιβεβαίωσαν ότι οι ληφθείσες απαντήσεις είχαν καταστήσει δυνατό τον ορθό υπολογισμό του ΦΠΑ στις σχετικές περιπτώσεις.

Η αξιολόγηση καταδεικνύει ότι η συνεργασία μπορεί να οδηγήσει σε αποτελέσματα

44. Επί του παρόντος δεν υφίσταται νομική απαίτηση για αξιολόγηση των αποτελεσμάτων της διοικητικής συνεργασίας, αλλά ορισμένα κράτη μέλη έχουν πραγματοποιήσει τέτοιες αξιολογήσεις. Αυτές αποδεικνύουν τα οφέλη της διοικητικής συνεργασίας.

45. Στη Γαλλία, μολονότι ο δημοσιονομικός αντίκτυπος της συνεργασίας δεν έχει αξιολογηθεί, ανάλυση από τις αρμόδιες αρχές κατέδειξε ότι το 34 % των απαντήσεων που ελήφθησαν το 2005 επιβεβαίωσε ή αποκάλυψε την ύπαρξη απάτης στη Γαλλία ή σε κάποιο άλλο κράτος μέλος.

46. Αξιολόγηση από την σλοβενική ΚΥΔ 89 αιτήσεων για διοικητική συνεργασία που παρέλαβαν οι αρχές τους το 2005 κατέδειξε ότι, στην περίπτωση 21 αιτήσεων, οι διοικητικές έρευνες κατέληξαν στην είσπραξη πρόσθετου ΦΠΑ ύψους 1,5 εκατομμυρίων ευρώ περίπου.

47. Ανάλυση που πραγματοποίησε η πολωνική ΚΥΔ το 2006 κατέδειξε ότι 713 περιπτώσεις ανταλλαγής πληροφοριών κατόπιν αιτήσεως οδήγησαν στον εντοπισμό 64 περιπτώσεων απάτης.

48. Εντούτοις, σημειώθηκε ότι υπάρχουν ορισμένες ανησυχίες σχετικά με την ποιότητα των ανταλλαγεισών πληροφοριών σε περιπτώσεις όπου υπήρχε υποψία απάτης του αφανούς εμπόρου. Η Γερμανία ανέφερε στη SCAC το 2005 προβλήματα στην απόκτηση αρκετά λεπτομερών πληροφοριών από άλλα κράτη μέλη, προκειμένου να τις χρησιμοποιήσει ενώπιον της γερμανικής δικαιοσύνης. Το θέμα έκτοτε συζητήθηκε επανειλημμένα από τη SCAC και αναπτύχθηκε ένα πρόσθετο ερωτηματολόγιο για την αντιμετώπιση περιπτώσεων όπου είναι αναγκαίες λεπτομερέστερες πληροφορίες προς χρήση σε δικαστικό επίπεδο στα κράτη μέλη. Εντούτοις, έως σήμερα, δεν έχει επιτευχθεί συμφωνία μεταξύ των κρατών μελών σχετικά με τις συνθήκες κατά τις οποίες πρέπει να χρησιμοποιείται το εν λόγω ερωτηματολόγιο, ούτε σχετικά με τις προϋποθέσεις χρησιμοποίησής του.

49. Επιπλέον, δεν υπάρχει μηχανισμός μέσω του οποίου ο χρήστης των απαντήσεων στις αιτήσεις για παροχή πληροφοριών να ενημερώνει την αρχή στην οποία υποβλήθηκε η αίτηση σχετικά με τη χρησιμότητα των πληροφοριών που παρασχέθηκαν. Οποιεσδήποτε πιθανές αδυναμίες στην απάντηση δεν κοινοποιούνται από την αιτούσα αρχή και δεν μπορούν να λαμβάνονται υπόψη κατά την επεξεργασία νέων αιτήσεων.

Ανταλλαγή πληροφοριών χωρίς προηγούμενη αίτηση

50. Το άρθρο 17 του κανονισμού προβλέπει ότι τα κράτη μέλη ανταλλάσσουν πληροφορίες χωρίς προηγούμενη αίτηση. Διευκρινίζει ότι κάθε κράτος μέλος προβαίνει σε ανταλλαγή πληροφοριών με κάθε άλλο ενδιαφερόμενο κράτος μέλος σε τρεις περιπτώσεις. Πρώτον, όταν η αποτελεσματικότητα του συστήματος ελέγχου στο άλλο κράτος μέλος εξαρτάται κατ' ανάγκη από τις πληροφορίες που παρέχονται από το κράτος μέλος καταγωγής· δεύτερον, όταν υπάρχει υποψία παραβίασης της νομοθεσίας για το ΦΠΑ στο άλλο κράτος μέλος· και τρίτον, όταν υφίσταται κίνδυνος διαφυγής φορολογικών εσόδων (λόγω φοροδιαφυγής ή φοροαποφυγής) στο άλλο κράτος μέλος. Πρόκειται για υποχρέωση πολύ γενικής εμβέλειας.

51. Ωστόσο, το άρθρο 18 περιορίζει την υποχρέωση που προβλέπει το άρθρο 17, αναφέροντας ότι τα κράτη μέλη μπορούν να καθορίζουν κατ' επιλογή εάν θα ανταλλάξουν ορισμένες κατηγορίες πληροφοριών χωρίς προηγούμενη αίτηση.

Ανεπαρκής εκμετάλλευση της δυνατότητας αποστολής πληροφοριών χωρίς προηγούμενη αίτηση

52. Συνολικά, έχουν καθοριστεί πέντε κατηγορίες με 13 υποκατηγορίες περιπτώσεων (28), στις οποίες μπορούν να διαβιβάζονται οι πληροφορίες με αυτόματη ανταλλαγή (29) ή με δομημένη αυτόματη ανταλλαγή (30). Οι κατηγορίες αυτές περιλαμβάνουν, παραδείγματος χάρη, πληροφορίες σχετικά με τους αριθμούς φορολογικού μητρώου ΦΠΑ που χορηγούνται σε άτομα υποκείμενα στο φόρο τα οποία είναι εγκατεστημένα σε άλλο κράτος μέλος ή σχετικά με άτομα υποκείμενα στο φόρο που είναι (δυνητικά) αφανείς έμποροι αλλά των οποίων ο αριθμός φορολογικού μητρώου ΦΠΑ δεν έχει ακυρωθεί.

53. Η ανταλλαγή πληροφοριών καταδεικνύει μεγάλες διαφορές στη χρησιμοποίηση των εν λόγω κατηγοριών από τα κράτη μέλη. Η Γερμανία, παραδείγματος χάρη, κοινοποίησε στην Επιτροπή ότι επρόκειτο να συμμετάσχει σε όλες τις κατηγορίες, ενώ η Γαλλία ανακοίνωσε τη συμμετοχή της σε μία και μόνον υποκατηγορία. Οι στατιστικές που κοινοποίησαν τα κράτη μέλη σχετικά με τις εν λόγω αυτόματες ανταλλαγές πληροφοριών χωρίς αίτηση είναι χαμηλής ποιότητας. Οι διαφορές, οι οποίες οφείλονται κυρίως σε διαφορετικές εκτιμήσεις του τι αποτελεί περιστατικό άξιο αναφοράς, καθιστούν αδύνατη την εξαγωγή συμπερασμάτων με κάποια σημασία από τα παρεχόμενα δεδομένα.

54. Επιπλέον της ανταλλαγής πληροφοριών στις προκαθορισμένες κατηγορίες, το άρθρο 19 του κανονισμού ορίζει ότι τα κράτη μέλη μπορούν να διαβιβάζουν μεταξύ τους αυθόρμητα οποιεσδήποτε πληροφορίες ενδέχεται να τα βοηθήσουν στον ορθό υπολογισμό του ΦΠΑ. Παράδειγμα τέτοιας συνεργασίας αποτελεί το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Carousel (European Carousel Network, Eurocanet), το οποίο ξεκίνησε με βελγική πρωτοβουλία και τυγχάνει της στήριξης της Επιτροπής μέσω της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF). Το δίκτυο στοχεύει στην επιτάχυνση της ανταλλαγής πληροφοριών σχετικά με περιορισμένο αριθμό στοχοθετημένων εταιρειών, για τις οποίες υπάρχει υποψία ότι εμπλέκονται σε απάτη του αφανούς εμπόρου. Για το εν λόγω είδος ανταλλαγής πληροφοριών όπου δεν συμμετέχουν όλα τα κράτη μέλη, η Επιτροπή δεν διαθέτει πρόσβαση ώστε να συγκεντρώνει στατιστικά δεδομένα.

55. Κατά τον έλεγχο διαπιστώθηκε ότι οι πληροφορίες που διαβιβάζονταν χωρίς προηγούμενη αίτηση δεν χρησιμοποιούνταν πάντοτε κατάλληλα. Παραδείγματος χάρη, η ΚΥΔ του Λουξεμβούργου ανέφερε ότι είχε επανειλημμένα λάβει αιτήσεις για παροχή δεδομένων τα οποία είχε ήδη διαβιβάσει αυθόρμητα σε άλλα κράτη μέλη.

56. Επίσης, συχνά παρέχονται επιπλέον πληροφορίες ως τμήμα μιας απάντησης σε αίτηση για παροχή πληροφοριών, όταν παρέχονται πληροφορίες που δεν ζητήθηκαν ρητά αλλά θεωρούνται χρήσιμες, παραδείγματος χάρη πληροφορίες σχετικά με άλλους εμπόρους που συναλλάσσονται με μια συγκεκριμένη εταιρεία. Με έναν έλεγχο του Εθνικού Οργανισμού Ελέγχου της Λιθουανίας (31) διαπιστώθηκε ότι τέτοιου είδους πρόσθετες πληροφορίες που παρείχαν άλλα κράτη μέλη στο πλαίσιο των απαντήσεων σε αιτήσεις για παροχή πληροφοριών δεν διαβιβάζονταν στις κατάλληλες αρχές.

Σύστημα ανταλλαγής πληροφοριών σχετικά με το ΦΠΑ (VIES)

57. Το VIES είναι ένα κοινό ηλεκτρονικό δίκτυο για αυτοματοποιημένη, κατά μεγάλο μέρος, ανταλλαγή δεδομένων μεταξύ φορολογικών διοικητικών αρχών. Επίσης, παρέχει στους εμπόρους τη δυνατότητα να αποκτούν επιβεβαίωση ότι οι εμπορικοί τους εταίροι σε άλλα κράτη μέλη είναι εγγεγραμμένοι.

58. Το δίκτυο VIES παρέχει πληροφορίες σχετικά με τους αριθμούς εγγραφής στο φορολογικό μητρώο ΦΠΑ που χορηγούν τα κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένης της ημερομηνίας χορήγησης, του ονόματος του εμπόρου, της διεύθυνσης του εμπόρου και, ενδεχομένως, της ημερομηνίας λήξης της εγκυρότητας του αριθμού φορολογικού μητρώου ΦΠΑ. Είναι δυνατό να ελεγχθεί το ιστορικό ενός δεδομένου αριθμού φορολογικού μητρώου ΦΠΑ, ήτοι το σύνολο των τροποποιήσεων που έχουν πραγματοποιηθεί στα στοιχεία του.

59. Επιπλέον, τα κράτη μέλη κοινοποιούν μέσω του VIES λεπτομέρειες σχετικά με το σύνολο των ενδοκοινοτικών παραδόσεων που πραγματοποιούν οι έμποροί τους σε άλλα κράτη μέλη. Αυτό πραγματοποιείται βάσει ανακεφαλαιωτικών πινάκων που πρέπει να καταρτίζονται για κάθε ημερολογιακό τρίμηνο από κάθε ενδοκοινοτικό προμηθευτή, και οι οποίοι καταγράφουν τη συνολική αξία των αγαθών που παραδόθηκαν σε κάθε αγοραστή στα λοιπά κράτη μέλη. Οι φορολογικές διοικητικές αρχές μπορούν να ελέγχουν διασταυρωτικά τις εν λόγω πληροφορίες σχετικά με τις ενδοκοινοτικές παραδόσεις σε σύγκριση με τις δηλώσεις των εθνικών τους εμπόρων, προκειμένου να εντοπίσουν παραβιάσεις της νομοθεσίας σχετικά με το ΦΠΑ.

Έγκαιρη διαβίβαση δεδομένων

60. Οι οικονομικοί φορείς πρέπει να διαβιβάζουν ανακεφαλαιωτικούς πίνακες για όλες τις ενδοκοινοτικές τους παραδόσεις αγαθών προς πελάτες που διαθέτουν αριθμό φορολογικού μητρώου ΦΠΑ. Οι πίνακες καλύπτουν ημερολογιακά τρίμηνα. Σύμφωνα με τον κανονισμό, η πληροφορίες αυτές πρέπει να εισάγονται στο VIES το νωρίτερο δυνατό και το αργότερο εντός τριών μηνών από το τέλος του ημερολογιακού τριμήνου το οποίο αφορούν. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και όταν οι έμποροι υποβάλλουν εγκαίρως τους πίνακές τους, οι πληροφορίες σχετικά με τις ενδοκοινοτικές παραδόσεις που πραγματοποιήθηκαν τον Ιανουάριο μπορούν να είναι διαθέσιμες στο VIES τον Ιούνιο, ήτοι σχεδόν έξι μήνες αργότερα.

Η αποτελεσματικότητα του VIES παρακωλύεται από το χρόνο που χρειάζεται για τη συγκέντρωση και διαβίβαση των δεδομένων

61. Αρκετά κράτη μέλη ήδη συγκεντρώνουν πληροφορίες σχετικά με τις ενδοκοινοτικές παραδόσεις σε μηνιαία βάση, και η μείωση των προθεσμιών διαβίβασης των πληροφοριών έχει συζητηθεί επανειλημμένα από τη SCAC. Εντούτοις, δεν έχει επιτευχθεί συμφωνία μεταξύ των κρατών μελών για μια γενική εφαρμογή συντομότερων προθεσμιών διαβίβασης.

Ακρίβεια των δεδομένων και πρόσβαση σε αυτά

62. Κάθε κράτος μέλος διαθέτει πρόσβαση στο VIES μόνον σχετικά με τις πράξεις στις οποίες εμπλέκονται οι δικοί του έμποροι. Εξαιτίας αυτού, οποτεδήποτε τα κράτη μέλη, για να εντοπίσουν δίκτυα πιθανής απάτης, χρειάζονται πληροφορίες σχετικά με εμπορικές πράξεις μεταξύ άλλων κρατών μελών, πρέπει να αποστέλλουν αίτηση για παροχή πληροφοριών στα εμπλεκόμενα κράτη μέλη. Η απάντηση απαιτεί χρόνο και δέσμευση ανθρωπίνου δυναμικού και στα δύο κράτη μέλη.

63. Το άρθρο 22 του κανονισμού ορίζει ότι τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε η βάση δεδομένων να είναι ενημερωμένη, πλήρης και ακριβής. Όπως καταδεικνύουν οι συνομιλίες στη SCAC, δεν υπάρχει επί του παρόντος κοινή προσέγγιση μεταξύ των κρατών μελών όσον αφορά το ζήτημα του τρόπου διασφάλισης της ποιότητας και της αξιοπιστίας των δεδομένων στο VIES. Μολονότι αυτό απαιτείται από το άρθρο 22 του κανονισμού, δεν έχουν ακόμη ορισθεί κριτήρια για τον καθορισμό του ποιες αλλαγές δεν είναι συναφείς, ουσιώδεις ή χρήσιμες, και συνεπώς δεν είναι αναγκαίες.

64. Οι εργασίες που πραγματοποίησαν οι Εθνικοί Οργανισμοί Ελέγχου υπογραμμίζουν επίσης το πρόβλημα της αξιοπιστίας των δεδομένων. Παραδείγματος χάρη, εντοπίστηκαν διαφορές στην κοινοποίηση πληροφοριών κατά τη διάρκεια ενός ελέγχου που διενεργήθηκε παράλληλα από τους Ανώτατους Οργανισμούς Ελέγχου της Τσεχικής Δημοκρατίας και της Σλοβακικής Δημοκρατίας (32). Οι διαφορές μεταξύ των τιμών παραδόσεων αγαθών που κοινοποίησαν φορολογούμενοι από άλλα κράτη μέλη και των τιμών αποκτήσεων αγαθών που κοινοποίησαν φορολογούμενοι από την Τσεχική Δημοκρατία ή τη Σλοβακική Δημοκρατία προκλήθηκαν, μεταξύ άλλων, λόγω διαφορών στις μεθόδους κοινοποίησης των δεδομένων σχετικά με τις ενδοκοινοτικές παραδόσεις και αποκτήσεις στα επιμέρους κράτη μέλη. Παραδείγματος χάρη, η δήλωση ενδοκοινοτικών παραδόσεων στον ανακεφαλαιωτικό πίνακα του προμηθευτή και η δήλωση ενδοκοινοτικών αποκτήσεων στην επιστροφή ΦΠΑ του αγοραστή αφορούσαν διαφορετικό τρίμηνο.

65. Μία έκθεση (33) του Ανώτατου Οργανισμού Ελέγχου της Πολωνίας επέστησε την προσοχή στο γεγονός ότι η διαθεσιμότητα των ανακεφαλαιωτικών πινάκων σχετικά με τις ενδοκοινοτικές αποκτήσεις βελτιώνει σημαντικά τη δυνατότητα ελέγχων και διευκολύνει την ανίχνευση των περιπτώσεων απόπειρας απάτης. Μολονότι ορισμένα κράτη μέλη ήδη συγκεντρώνουν τέτοια δεδομένα από τους εμπόρους τους, επί του παρόντος είναι υποχρεωτική μόνον η εισαγωγή στο VIES των ανακεφαλαιωτικών πινάκων σχετικά με τις παραδόσεις.

Επαλήθευση των αριθμών φορολογικού μητρώου ΦΠΑ από τους εμπόρους

66. Το άρθρο 27 παράγραφος 4 του κανονισμού προβλέπει ότι οι προμηθευτές μπορούν να λαμβάνουν επιβεβαίωση της εγκυρότητας του αριθμού φορολογικού μητρώου ΦΠΑ οιουδήποτε συγκεκριμένου προσώπου. Όλα τα κράτη μέλη διαθέτουν δικά τους συστήματα επικύρωσης των αριθμών φορολογικού μητρώου ΦΠΑ. Ανάλογα με τα κράτη μέλη, οι αιτήσεις επιβεβαίωσης μπορούν να πραγματοποιούνται τηλεφωνικά, μέσω φαξ ή ηλεκτρονικά σε μία θέση στο Διαδίκτυο.

67. Από το 2002 και εξής, η Επιτροπή κατέστησε διαθέσιμο στην ιστοσελίδα της ένα εργαλείο γνωστό ως «επικύρωση του αριθμού φορολογικού μητρώου ΦΠΑ μέσω VIES», το οποίο παρέχει τη δυνατότητα στους εμπόρους να ελέγχουν on-line την εγκυρότητα ενός αριθμού φορολογικού μητρώου ΦΠΑ. Έντεκα κράτη μέλη επιτρέπουν την αναγραφή του ονόματος και της διεύθυνσης του εμπόρου κατά τον έλεγχο του αριθμού, ενώ για τρία άλλα κράτη μέλη αναγράφεται μόνον το όνομα του εμπόρου. Τα υπόλοιπα δεκατρία επιβεβαιώνουν μόνον την εγκυρότητα του αριθμού φορολογικού μητρώου ΦΠΑ χωρίς να παρέχουν καμία πληροφορία σχετικά με τον έμπορο.

68. Οι παρεχόμενες πληροφορίες δεν είναι πλήρως αξιόπιστες λόγω των διαφορετικών ερμηνειών βασικών εννοιών, όπως η έναρξη ή η λήξη μιας δραστηριότητας, καθώς και λόγω του ότι ορισμένα κράτη μέλη ενημερώνουν τις βάσεις δεδομένων τους με αναδρομική ισχύ. Στις περιπτώσεις ενημέρωσης με αναδρομική ισχύ είναι δύσκολο για μια φορολογική διοικητική αρχή να επαληθεύσει εάν ένας δεδομένος αριθμός φορολογικού μητρώου ΦΠΑ εμφανιζόταν ως έγκυρος κατά τη χρονική στιγμή της πραγματοποίησης των υπό εξέταση συναλλαγών.

Βελτιώσεις στη λειτουργικότητα του VIES (VIES II)

69. Το VIES θεσπίστηκε το 1992. Το 2004, αποφασίστηκε ότι το σύστημα χρειαζόταν αναβάθμιση προκειμένου να είναι έτοιμο για τις νέες ανάγκες και να ενσωματώσει τις τεχνολογικές βελτιώσεις. Με τη σταδιακή πρόσθεση στο υπάρχον σύστημα VIES των νέων χαρακτηριστικών, θα προέκυπτε το VIES II.

70. Η μελέτη σκοπιμότητας για το VIES II ανέφερε έξι τομείς ανάπτυξης: — βελτίωση στη συγκέντρωση των δεδομένων του VIES· — βελτίωση της συνολικής ποιότητας των δεδομένων του VIES· — επέκταση του VIES και στις υπηρεσίες (B2B) (34). — μηχανισμός του μοναδικού ταμείου (οne-stop-shop mechanism) (35) · — ανταλλαγή εντύπων· — ενίσχυση της ισχύουσας λειτουργικότητας.

Η εν λόγω μελέτη σκοπιμότητας ανακοινώθηκε κατά τη διάρκεια μιας συνεδρίασης της SCAC τον Μάρτιο του 2004, βάσει της εμβέλειας και των στόχων που πρότεινε η Επιτροπή. Υπέθετε ότι η αλλαγή του τόπου φορολόγησης των υπηρεσιών θα εφαρμοζόταν πιθανόν από τον Ιανουάριο του 2007, και ότι ο μηχανισμός του μοναδικού ταμείου θα ξεκινούσε τον Ιούλιο του 2006. Λόγω των υποθέσεων αυτών, δόθηκε προτεραιότητα στους δύο αυτούς τομείς. Δεδομένου ότι και οι δύο υποθέσεις αποδείχθηκαν λανθασμένες, καταβλήθηκαν προσπάθειες οι οποίες δεν έχουν έως τώρα καταλήξει σε αισθητή βελτίωση στη συγκέντρωση και τη γενική ποιότητα των δεδομένων του VIES.

Μέσα προώθησης ενός τρόπου προσέγγισης πολυμερών ελέγχων

Παρουσία υπαλλήλων των φορολογικών υπηρεσιών σε άλλα κράτη μέλη

71. Το άρθρο 11 του κανονισμού προβλέπει τη νομική βάση για την παρουσία οριζόμενων υπαλλήλων σε άλλα κράτη μέλη, παραδείγματος χάρη προκειμένου να έχουν πρόσβαση στην τεκμηρίωση που διατηρείται εκεί ή να είναι παρόντες σε έρευνες που αφορούν εμπόρους.

72. Πραγματοποιήθηκε περιορισμένη μόνον χρήση των εν λόγω δυνατοτήτων (βλέπε πίνακα 4). Το 2006, μόλις έξι κράτη μέλη ανέφεραν περιπτώσεις παρουσίας υπαλλήλων τους σε διοικητικές υπηρεσίες άλλων κρατών μελών (15 περιπτώσεις συνολικά). Τρία μόνον κράτη μέλη ανέφεραν περιπτώσεις συμμετοχής υπαλλήλων τους σε διοικητικές έρευνες σε άλλα κράτη μέλη (3 περιπτώσεις συνολικά). Πίνακας 4 Χρήση άλλων μέσων Αριθμός παρουσιών σε διοικητικά γραφεία σε άλλα κράτη μέλη Αριθμός συμμετοχών σε διοικητικές έρευνες σε άλλα κράτη μέλη Αριθμός ταυτόχρονων ελέγχων που διοργανώθηκαν 2005 2006 2005 2006 2005 2006 Βέλγιο 8 3 0 0 3 5 Τσεχική Δημοκρατία 0 0 0 0 0 0 Δανία δ/κ 0 δ/κ 0 0 0 Γερμανία 0 5 0 1 7 3 Εσθονία δ/κ 0 δ/κ 0 0 1 Ελλάδα δ/κ 0 δ/κ 0 δ/κ 0 Ισπανία 0 δ/κ 0 δ/κ 0 0 Γαλλία 1 0 1 0 4 4 Ιρλανδία 1 1 1 0 3 2 Ιταλία δ/κ δ/κ δ/κ δ/κ 0 0 Κύπρος 0 0 0 0 0 0 Λεττονία 0 0 0 0 0 0 Λιθουανία 0 0 0 0 0 0 Λουξεμβούργο δ/κ 0 δ/κ 0 0 0 Ουγγαρία 0 0 0 0 0 1 Μάλτα δ/κ 0 δ/κ 0 δ/κ 0 Κάτω Χώρες 1 3 3 1 10 1 Αυστρία 0 1 0 0 0 4 Πολωνία 0 0 0 0 0 0 Πορτογαλία 0 0 0 0 0 0 Σλοβενία 0 0 0 0 0 0 Σλοβακική Δημοκρατία 0 0 0 0 0 0 Φινλανδία 0 0 0 1 1 0 Σουηδία 1 2 0 0 0 2 Ηνωμένο Βασίλειο 7 0 0 0 0 2 Σύνολο 19 15 5 3 28 25 Πηγή: Στατιστικές των κρατών μελών δυνάμει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1925/2004. δ/κ: δεν κοινοποιήθηκαν στοιχεία από τα κράτη μέλη. Προσωρινές στατιστικές για το 2006.

Ταυτόχρονοι και πολυμερείς έλεγχοι

73. Το άρθρο 12 του κανονισμού παρέχει τη δυνατότητα σε δύο ή περισσότερα κράτη μέλη να διενεργήσουν στα αντίστοιχα εδάφη τους ταυτόχρονους ελέγχους της φορολογικής κατάστασης ενός ή περισσότερων φορολογουμένων που παρουσιάζουν κοινό ή συμπληρωματικό ενδιαφέρον. Ο κανονισμός προβλέπει ότι ένα κράτος μέλος καθορίζει τους φορολογουμένους τους οποίους προτίθεται να προτείνει για ταυτόχρονο έλεγχο. Τα λοιπά εμπλεκόμενα κράτη μέλη αποφασίζουν τότε αν επιθυμούν να συμμετάσχουν στους ταυτόχρονους ελέγχους.

74. Το 2006, αναφέρθηκαν συνολικά 25 (36) τέτοιοι ταυτόχρονοι έλεγχοι.

75. Οι ταυτόχρονοι έλεγχοι μπορούν να πραγματοποιούνται υπό μορφή πολυμερών ελέγχων, όπως προβλέπει η απόφαση σχετικά με το πρόγραμμα Fiscalis. Δυνάμει της απόφασης αυτής, είναι διαθέσιμη χρηματοδότηση για έξοδα ταξιδίου και διαμονής. Η διαδικασία έναρξης και διεξαγωγής τέτοιου είδους ελέγχων, για τους οποίους συνήθως είναι αναγκαίος σε μεγάλο βαθμό ο συντονισμός, έχει απλοποιηθεί και διευκρινιστεί σημαντικά (37).

76. Το 2005, 12 τέτοιοι πολυμερείς έλεγχοι συνολικά διοργανώθηκαν από 5 διαφορετικά κράτη μέλη. Μολονότι πρόκειται για μεγαλύτερο αριθμό σε σχέση με την περίοδο 2001-2004 (38), υπολείπεται σε σύγκριση με το ανώτατο σημείο το 2000, όταν διενεργήθηκαν 16 πολυμερείς έλεγχοι.

77. Σύμφωνα με τις αρχές των Κάτω Χωρών, τέτοιου είδους έλεγχοι μπορούν να οδηγήσουν στην είσπραξη σημαντικών ποσών πρόσθετου ΦΠΑ. Σε έναν από τους τρεις πολυμερείς ελέγχους που διοργανώθηκαν από τις Κάτω Χώρες και ολοκληρώθηκαν το 2005, βεβαιώθηκε επιπλέον ποσό ΦΠΑ ύψους 35 εκατομμυρίων ευρώ. Η φορολογική διοικητική αρχή στο Λουξεμβούργο ανέφερε (39) μία περίπτωση στην οποία ένας πολυμερής έλεγχος που η διενέργειά του διήρκεσε πάνω από τρία έτη σε συνεργασία με τις αρχές του Ηνωμένου Βασιλείου κατέληξε στην επιτυχή εξάρθρωση ενός δικτύου απάτης με κινητά τηλέφωνα, ύψους 80 εκατομμυρίων ευρώ.

Προώθηση και αξιολόγηση της διοικητικής συνεργασίας από την Επιτροπή

78. Ο κανονισμός αναθέτει στην Επιτροπή να στηρίζει και να προωθεί τη διοικητική συνεργασία μεταξύ κρατών μελών, καθώς και να την αξιολογεί μαζί με αυτά. Επιπλέον, ζητείται από την Επιτροπή να συγκεντρώνει την εμπειρία των κρατών μελών με στόχο τη βελτίωση της συνεργασίας.

79. Στο πλαίσιο της SCAC, η Επιτροπή διατύπωσε προτάσεις για τη βελτίωση της διοικητικής συνεργασίας. Παράδειγμα αποτελεί η πρωτοβουλία της Επιτροπής για τη μείωση των προθεσμιών κατάρτισης των ανακεφαλαιωτικών πινάκων για τις ενδοκοινοτικές παραδόσεις ή η πρόταση να παρέχονται περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τους εμπόρους στο VIES. Η πλειονότητα των εν λόγω προτάσεων δεν ακολουθήθηκε.

80. Κατόπιν αιτήματος της SCAC, η Επιτροπή σχεδίασε ένα συγκεκριμένο έντυπο («Trend form») για την κοινοποίηση των εξελίξεων στις υποθέσεις απάτης του αφανούς εμπόρου. Εντούτοις, έως σήμερα κανένα κράτος μέλος δεν έχει χρησιμοποιήσει το έντυπο για παροχή πληροφοριών. Ομοίως, η Επιτροπή δεν έχει ενημερωθεί για όλες τις διμερείς συμφωνίες μεταξύ κρατών μελών σχετικά με θέματα που καλύπτει ο κανονισμός.

81. Το 2006, στην ανακοίνωσή της σχετικά με την ανάγκη ανάπτυξης συντονισμένης στρατηγικής για τη βελτίωση της καταπολέμησης της φοροδιαφυγής (40), η Επιτροπή ανέφερε ότι φρονούσε πως είχε φθάσει η στιγμή να θεσπιστεί ένα σύστημα παρακολούθησης, βάσει ποσοτικά προσδιορισμένων δεικτών, προκειμένου να διασφαλίζεται ότι κάθε κράτος μέλος είναι σε θέση να παρέχει αποδοτική συνδρομή στα λοιπά κράτη μέλη, καθώς και ότι πράγματι το πράττει. Εντούτοις, έως σήμερα η Επιτροπή δεν έχει διατυπώσει συγκεκριμένη νομοθετική πρόταση για τη θέσπιση τέτοιου συστήματος παρακολούθησης.

82. Επιπλέον, τρία έτη έπειτα από τη θέση σε ισχύ του κανονισμού, η οργανωτική δομή για τη διοικητική συνεργασία στα κράτη μέλη και η συμφωνία της με τον κανονισμό δεν είχαν ακόμη αξιολογηθεί από την Επιτροπή.

83. Δυνάμει του άρθρου 41 παράγραφος 2 του κανονισμού, το προσωπικό της Επιτροπής διαθέτει πρόσβαση στις ανταλλαγείσες πληροφορίες μόνον στο βαθμό που απαιτείται για τη συντήρηση και ανάπτυξη του δικτύου επικοινωνίας. Χωρίς πρόσβαση στο περιεχόμενο των επιχειρησιακών πληροφοριών που ανταλλάσσονται, η Επιτροπή αδυνατεί να συγκεντρώσει αυτόνομα όλα τα αναγκαία στοιχεία για την ανίχνευση των αιτιών των προβλημάτων και την επεξεργασία λύσεων.

Λοιποί περιορισμοί στην αποτελεσματική συνεργασία

84. Κατά τη διεξαγωγή του ελέγχου, εντοπίστηκαν ορισμένα άλλα προβλήματα τα οποία εμποδίζουν την πλήρη εκμετάλλευση των δυνητικών ωφελειών της συνεργασίας ή περιορίζουν τις δυνατές βελτιώσεις.

Απουσία κοινών κανόνων για την απόσυρση αριθμών φορολογικού μητρώου ΦΠΑ

85. Η ταχεία απόσυρση του αριθμού φορολογικού μητρώου ΦΠΑ ενός εμπόρου αποτελεί σημαντικό εργαλείο για τον τερματισμό των παράνομων δραστηριοτήτων και την προστασία των έντιμων επιχειρηματιών.

86. Από ανάλυση της σχετικής κοινοτικής νομοθεσίας (41), μπορεί να εξαχθεί το συμπέρασμα ότι οι έμποροι που δεν πραγματοποιούν καμία πραγματική οικονομική δραστηριότητα παρά μόνον εμπλέκονται σε συναλλαγές που προσποιούνται την ύπαρξη τέτοιας δραστηριότητας στο πλαίσιο της απάτης στον τομέα του ΦΠΑ δεν δικαιούνται να διαθέτουν αριθμό φορολογικού μητρώου ΦΠΑ.

87. Εντούτοις, η κοινοτική νομοθεσία δεν έχει θεσπίσει διαδικασίες ή προϋποθέσεις υπό τις οποίες οι αριθμοί φορολογικού μητρώου ΦΠΑ πρέπει να ακυρώνονται, παραδείγματος χάρη σε περιπτώσεις όπου οι έμποροι εμπλέκονται τόσο σε νόμιμη οικονομική δραστηριότητα όσο και σε παράνομες πράξεις. Τέτοιου είδους περιπτώσεις υπάγονται σε διάφορες εθνικές νομοθεσίες και πρακτικές.

Δυσχέρειες στη διασυνοριακή δίωξη

88. Κατά τη διάρκεια των αποστολών ελέγχου του, το Συνέδριο πληροφορήθηκε ότι σε κάποια από τα κράτη μέλη (42) υπάρχουν σημαντικές δυσχέρειες στη δίωξη προσώπων που εμπλέκονται σε σχέδια απάτης, τα οποία παραδείγματος χάρη συμμετέχουν σε περιπτώσεις αλυσιδωτής απάτης, όπου μόνον άλλα κράτη μέλη επηρεάζονται από την απάτη.

89. Ο Εθνικός Οργανισμός Ελέγχου του Ηνωμένου Βασιλείου ανέφερε (43) ότι οι δανικές φορολογικές αρχές τον είχαν ενημερώσει ότι υποπτεύονταν ορισμένες δανικές εταιρείες για εμπλοκή σε αλυσίδες παράδοσης με αφανείς εμπόρους στο Ηνωμένο Βασίλειο. Εντούτοις, δεν υπήρξε απώλεια φόρου στη Δανία και, κατά συνέπεια, περιορισμένες μόνον έρευνες για εγκληματική πράξη μπορούσαν να διεξαχθούν.

90. Το Γερμανικό Ομοσπονδιακό Ελεγκτικό Συνέδριο ανέφερε (44) ότι δεν είχαν επιτευχθεί αμοιβαίες συμφωνίες με άλλα κράτη μέλη προκειμένου να διώκονται οι περιπτώσεις ενδοκοινοτικής απάτης στον τομέα του ΦΠΑ. Η ύπαρξη τέτοιων συμφωνιών αποτελούσε, σύμφωνα με τη γερμανική νομοθεσία, προϋπόθεση για τη δίωξη εμπόρων που εμπλέκονται σε αυτό το είδος απάτης.

91. Η Σύμβαση για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (45) ορίζει ότι κάθε κράτος μέλος θεσπίζει αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές ποινές στο εθνικό του δίκαιο για την καταπολέμηση της απάτης και την αποτελεσματική συνεργασία με τα λοιπά κράτη μέλη. Το άρθρο 1 της σύμβασης προβλέπει ότι αυτό ισχύει επίσης σε περιπτώσεις όπου η απάτη καταλήγει σε παράνομη μείωση των πόρων του προϋπολογισμού της ΕΕ. Εντούτοις, σύμφωνα με επεξηγηματική έκθεση (46) σχετικά με τη Σύμβαση που ενέκρινε το Συμβούλιο, ο ΦΠΑ εξαιρέθηκε από την εμβέλειά της (47).

Ανεπαρκής ποσοτικός προσδιορισμός και ανάλυση της απάτης στον τομέα του ΦΠΑ

92. Δεν μπορεί να στοχοθετηθεί αποτελεσματικά δράση για την πρόληψη της ενδοκοινοτικής απάτης στον τομέα του ΦΠΑ ούτε από τα κράτη μέλη ούτε από την Επιτροπή, έως ότου αποκτήσουν αξιόπιστες εκτιμήσεις σχετικά με τις περιπτώσεις απάτης που παρουσιάζονται, συμπεριλαμβανομένων των πληροφοριών σχετικά με τους οικονομικούς τομείς που κυρίως επηρεάζονται. Η Επιτροπή δεν έχει ακόμη αναπτύξει μια επιτυχή κοινή προσέγγιση για την επίτευξη του εν λόγω στόχου.

93. Στο ψήφισμά της της 12ης Δεκεμβρίου 2006 σχετικά με την προώθηση δραστηριοτήτων στον τομέα του φόρου προστιθέμενης αξίας, η Επιτροπή Επαφών (48) έδωσε εντολή σε μία ομάδα εργασίας να διατυπώσει συστάσεις για ένα ενιαίο μοντέλο εκτίμησης των απωλειών στον τομέα του ΦΠΑ. Ένας τέτοιος κοινός τρόπος προσέγγισης θα παρείχε επίσης τη δυνατότητα στα κράτη μέλη να καθορίσουν εάν η καταπολέμηση της απάτης ήταν πράγματι επιτυχής, ή εάν η αντιμετώπιση της απάτης στον τομέα του ΦΠΑ απλώς κατέληξε στη μετάθεσή της σε άλλους οικονομικούς τομείς ή σε άλλα κράτη μέλη.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

Συμπεράσματα

94. Παρά τις νέες διατάξεις που θεσπίστηκαν το 2004, η διοικητική συνεργασία μεταξύ κρατών μελών στον τομέα του ΦΠΑ εξακολουθεί να μην είναι αρκετά εντατική προκειμένου να αντιμετωπίζεται η ενδοκοινοτική φοροδιαφυγή και απάτη στον τομέα του ΦΠΑ.

95. Έως τώρα, η πλειονότητα των κρατών μελών δεν έχει εκμεταλλευθεί πλήρως τις δυνατότητες που παρέχει η κοινοτική νομοθεσία για την εκχώρηση των αρμοδιοτήτων σχετικά με τις άμεσες επαφές με τις φορολογικές αρχές σε άλλα κράτη μέλη στις τοπικές ή περιφερειακές φορολογικές υπηρεσίες τους (βλέπε σημεία 19 έως 23).

96. Η ανταλλαγή πληροφοριών κατόπιν αιτήσεως, που αποτελεί μείζον μέσο της διοικητικής συνεργασίας μεταξύ κρατών μελών, επηρεάζεται από υψηλό ποσοστό καθυστερημένων απαντήσεων, καθώς και από την απουσία προσωρινών απαντήσεων. Ωστόσο, η συχνότητα των καθυστερημένων απαντήσεων ποικίλλει σημαντικά μεταξύ κρατών μελών (βλέπε σημεία 24 έως 31).

97. Η πλειονότητα των καθυστερήσεων στην απάντηση σε αιτήσεις σημειώνεται λόγω του ότι δεν παραχωρείται προτεραιότητα στις αιτήσεις των τοπικών φορολογικών υπηρεσιών. Η ύπαρξη αδυναμιών στα συστήματα παρακολούθησης ή/και στην οργανωτική δομή των κεντρικών υπηρεσιών διασύνδεσης σε ορισμένα κράτη μέλη αποτελούν άλλες αιτίες που επίσης συμβάλλουν στις καθυστερήσεις (βλέπε σημεία 32 έως 42).

98. Οι αξιολογήσεις καταδεικνύουν ότι η συνεργασία οδηγεί σε αποτελέσματα. Στις περιπτώσεις όπου οι αιτήσεις απαντώνται σύμφωνα με τους κανόνες, συχνά καθιστούν δυνατή την αποκάλυψη ή την επιβεβαίωση της ύπαρξης απάτης και ενδέχεται να καταλήξουν στην είσπραξη πρόσθετου ΦΠΑ. Εντούτοις, υπάρχουν ορισμένες ανησυχίες ότι η ποιότητα των πληροφοριών που ανταλλάσσονται σχετικά με εμπόρους για τους οποίους υπάρχουν υποψίες ότι είναι αφανείς δεν είναι πάντοτε επαρκής, έτσι ώστε να χρησιμεύει ως βάση για επιτυχή άσκηση δίωξης κατά των διαπραττόντων απάτη (βλέπε σημεία 43 έως 49).

99. Το πλαίσιο ανταλλαγής πληροφοριών χωρίς προηγούμενη αίτηση δεν είναι καλά καθορισμένο. Έχουν θεσπιστεί γενικής εμβέλειας υποχρεώσεις για την ενημέρωση των λοιπών κρατών μελών, αλλά στην πράξη η ανταλλαγή περιορίζεται σε ορισμένες κατηγορίες πληροφοριών, οι οποίες εμπίπτουν στη διακριτική ευχέρεια των κρατών μελών. Επιπλέον, δεν πραγματοποιείται πάντοτε συστηματική εκμετάλλευση των πληροφοριών που παρέχονται αυθόρμητα (βλέπε σημεία 50 έως 56).

100. Το VIES, το σύστημα ανταλλαγής πληροφοριών, παρουσιάζει σοβαρές αδυναμίες. Καθυστερήσεις στη συγκέντρωση και εισαγωγή ακριβών δεδομένων και προβλήματα στη διόρθωση λανθασμένων δεδομένων υπονομεύουν τη χρησιμότητά του. Το σύστημα περιέχει δεδομένα μόνον σχετικά με τις ενδοκοινοτικές παραδόσεις, αλλά όχι σχετικά με τις ενδοκοινοτικές αποκτήσεις. Το γεγονός αυτό περιορίζει τις δυνατότητες διασταυρωτικών ελέγχων. Μολονότι το 2004 ελήφθη απόφαση αναβάθμισης του συστήματος, η πρόοδος στην εφαρμογή των νέων χαρακτηριστικών είναι βραδεία (βλέπε σημεία 57 έως 70).

101. Τα διαθέσιμα μέσα για έναν τρόπο προσέγγισης πολυμερών ελέγχων χρησιμοποιούνται σπάνια, μολονότι παρέχεται κοινοτική χρηματοδότηση μέσω του προγράμματος Fiscalis (βλέπε σημεία 71 έως 77).

102. Η πλειονότητα των προτάσεων που διατύπωσε η Επιτροπή μέσω της μόνιμης επιτροπής διοικητικής συνεργασίας για τη βελτίωση της ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ κρατών μελών δεν ακολουθήθηκε (βλέπε σημεία 78 έως 83).

103. Ορισμένοι άλλοι παράγοντες παρακωλύουν την πλήρη εκμετάλλευση των δυνητικών ωφελειών της συνεργασίας. Σε αυτούς περιλαμβάνεται η απουσία κοινών κανόνων απόσυρσης αριθμών φορολογικού μητρώου ΦΠΑ, οι δυσχέρειες στη διασυνοριακή δίωξη και τα ανεπαρκή μέσα ποσοτικού προσδιορισμού και ανάλυσης της απάτης στον τομέα του ΦΠΑ (βλέπε σημεία 84 έως 93).

Συστάσεις

104. Για την επιτυχή καταπολέμηση της ενδοκοινοτικής απάτης στον τομέα του ΦΠΑ, πρέπει να παραχωρηθεί υψηλότερη προτεραιότητα από τα κράτη μέλη στη διοικητική συνεργασία, τόσο όσον αφορά την ανταλλαγή επιχειρησιακών πληροφοριών όσο και τη διοικητική διαχείρισή τους.

105. Τα κράτη μέλη πρέπει να ενθαρρύνουν την αμεσότερη επικοινωνία μεταξύ των τοπικών υπαλλήλων επιθεώρησης ως έναν αποτελεσματικό τρόπο επιτάχυνσης της ανταλλαγής πληροφοριών. Ταυτόχρονα, η αμεσότερη επικοινωνία θα βοηθούσε στο να καταστεί εντατικότερη η συνεργασία και να βελτιωθεί η ποιότητα των πληροφοριών που ανταλλάσσονται.

106. Είναι αναγκαίο να καταστεί αποδοτικότερη η παρακολούθηση της ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ κρατών μελών, προκειμένου να διασφαλίζεται ο ταχύς εντοπισμός και η ταχεία αντιμετώπιση των προβλημάτων, καθώς και η παροχή αποτελεσματικής συνδρομής εκ μέρους κάθε κράτους μέλους προς τα υπόλοιπα. Επίσης, είναι αναγκαίες βελτιώσεις στην παρακολούθηση της ανταλλαγή πληροφοριών από τα ίδια τα κράτη μέλη.

107. Οι διαδικασίες ανταλλαγής πληροφοριών χωρίς προηγούμενη αίτηση χρήζουν διευκρίνισης. Τα κράτη μέλη πρέπει να εκμεταλλεύονται συστηματικά τις πληροφορίες που παρέχονται αυθόρμητα.

108. Για τη βελτίωση του VIES, πρέπει να αναληφθεί δράση προκειμένου: α) να μειωθεί ριζικά το χρονικό διάστημα που απαιτείται για τη συγκέντρωση και εισαγωγή των δεδομένων· β) να διασφαλίζεται η ταχεία διόρθωση ανακριβών δεδομένων· γ) να βελτιωθεί η λειτουργία της επικύρωσης των αριθμών φορολογικού μητρώου ΦΠΑ· δ) να ενισχυθούν οι δυνατότητες διασταυρωτικών ελέγχων, παραδείγματος χάρη με τη συμπερίληψη δεδομένων σχετικά με τις ενδοκοινοτικές αποκτήσεις· και ε) να χορηγείται ευρύτερη άμεση πρόσβαση στα δεδομένα, έτσι ώστε να καταστεί δυνατή η πολυμερής άντληση πληροφοριών.

109. Πρέπει να εξεταστεί το ενδεχόμενο της θέσπισης εναρμονισμένων κανόνων για την απόσυρση αριθμών φορολογικού μητρώου ΦΠΑ από εμπόρους που εμπλέκονται σε παράνομες δραστηριότητες.

110. Η κατοχή συγκρίσιμων στοιχείων σχετικά με την ενδοκοινοτική φοροδιαφυγή στον τομέα του ΦΠΑ θα συνέβαλε σε καλύτερα στοχοθετημένη συνεργασία μεταξύ κρατών μελών. Είναι αναγκαίο να αναπτυχθεί κοινός τρόπος προσέγγισης από την Επιτροπή, μαζί με τα κράτη μέλη, όσον αφορά τον ποσοτικό προσδιορισμό και την ανάλυση της φοροδιαφυγής στον τομέα του ΦΠΑ.

111. Πρέπει να εξετασθεί ο τρόπος βελτίωσης της διασυνοριακής δίωξης περιπτώσεων ενδοκοινοτικής απάτης στον τομέα του ΦΠΑ στα κράτη μέλη, παραδείγματος χάρη αλλάζοντας την ισχύουσα ερμηνεία, εκ μέρους του Συμβουλίου, της Σύμβασης σχετικά με την προστασία των οικονομικών συμφερόντων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, η οποία δεν περιλαμβάνει τα έσοδα που στηρίζονται στον ΦΠΑ.

112. Όσον αφορά την πρόταση της Επιτροπής για πρόσθετο οριζόντιο κανονισμό σχετικά με την αμοιβαία διοικητική συνδρομή για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Κοινότητας (49), το Συνέδριο υπενθυμίζει τη σύστασή του (50) σύμφωνα με την οποία η Επιτροπή θα πρέπει να καταβάλει προσπάθεια να προτείνει μια απλοποίηση και ενοποίηση της κοινοτικής νομοθεσίας για την καταπολέμηση της απάτης, με σκοπό την πρόληψη επαναλήψεων και αλληλεπικαλύψεων ή αντιφατικών διατάξεων. Στο πλαίσιο μιας τέτοιας αναδιατύπωσης, θα μπορούσαν να αντιμετωπιστούν οι υφιστάμενες αδυναμίες στη συνεργασία μεταξύ Επιτροπής και κρατών μελών.

Η παρούσα έκθεση εγκρίθηκε από το Ελεγκτικό Συνέδριο στο Λουξεμβούργο, κατά τη συνεδρίασή του της 8ης Νοεμβρίου 2007. Για τo Ελεγκτικό Συvέδριo Hubert WEBER Πρόεδρoς

(1) ΕΕ L 264 της 15.10.2003, σ. 1.

(2) ΕΕ L 347 της 11.12.2006, σ. 1.

(3) Απόφαση αριθ. 2235/2002/EΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 3ης Δεκεμβρίου 2002 σχετικά με τη θέσπιση κοινοτικού προγράμματος για τη βελτίωση της λειτουργίας των φορολογικών συστημάτων στην εσωτερική αγορά(πρόγραμμα Fiscalis 2003-2007) (ΕΕ L 341 της 17.12.2002, σ. 1).

(4) Συμπεράσματα του Συμβουλίου Οικονομικών και Δημοσιονομικών Θεμάτων της 5ης Ιουνίου 2007.

(5) Απόφαση 2000/597/ΕΚ, Ευρατόμ του Συμβουλίου, της 29ης Σεπτεμβρίου 2000, για το σύστημα των ιδίων πόρων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (ΕΕ L 253 της 7.10.2000, σ. 42).

(6) Βλέπε παράγραφο 10 της γνώμης αριθ. 4/2005 του Συνεδρίου σχετικά με πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για το σύστημα των ιδίων πόρων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και με πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου σχετικά με τα μέτρα εφαρμογής της διόρθωσης των ανισορροπιών του προϋπολογισμού, σύμφωνα με τα άρθρα 4 και 5 της απόφασης του Συμβουλίου της (…) για το σύστημα των ιδίων πόρων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (ΕΕ C 167 της 7.7.2005, σ. 1).

(7) Διεθνής Ένωση ΦΠΑ, καταπολέμηση της απάτης στον τομέα του ΦΠΑ στην ΕΕ — μελλοντική πορεία, Μάρτιος 2007.

(8) HM Revenue & Customs, Μέτρηση των ζημιών στον τομέα των έμμεσων φόρων — 2006, Δεκέμβριος 2006.

(9) Monatsbericht des BMF — Ιανουάριος 2006, σ. 45.

(10) Βλέπε γλωσσάριο.

(11) Βλέπε ανακοίνωση Τύπου της Eurojust με ημερομηνία 13 Μαρτίου 2007.

(12) ΕΕ L 24 της 1.2.1992, σ. 1.

(13) Βλέπε αιτιολογική σκέψη 12 και 13 του κανονισμού.

(14) Βλέπε το γενικό προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το οικονομικό έτος 2007, τμήμα III, κεφάλαιο 14 05 — Φορολογική πολιτική (ΕΕ L 77 της 16.3.2007, σ. 776/777).

(15) Πραγματοποιήθηκαν αποστολές ελέγχου στη Γαλλία, στην Ιταλία, στο Λουξεμβούργο, στις Κάτω Χώρες, στην Πολωνία, στη Σλοβενία και στο Ηνωμένο Βασίλειο.

(16) Γερμανία 4 περιπτώσεις, Βέλγιο, Γαλλία και Ηνωμένο Βασίλειο 3 περιπτώσεις, Αυστρία, Ιρλανδία και Κάτω Χώρες 2 περιπτώσεις, Φινλανδία, Ουγγαρία, Ιταλία και Πολωνία 1 περίπτωση. Επί του παρόντος, η Γαλλία και η Γερμανία δεν έχουν παράσχει απαντήσεις στο αίτημα του Συνεδρίου.

(17) Ειδική έκθεση αριθ. 9/98 σχετικά με την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε θέματα ΦΠΑ επί των ενδοκοινοτικών συναλλαγών (ΕΕ C 356 της 20.11.1998, σ. 1) και ετήσια έκθεση 2001, σημεία 1.45 έως 1.55 (ΕΕ C 295 της 28.11.2002, σ. 9).

(18) Τα αριθμητικά στοιχεία για το 2006 εξακολουθούν να είναι προσωρινά.

(19) Από ΕΕ-15 σε ΕΕ-25 την 1η Μαΐου 2004.

(20) Βλέπε αιτιολογική σκέψη 12 του κανονισμού.

(21) Στη Φινλανδία και τη Γαλλία η εν λόγω αρμοδιότητα εκχωρείται συστηματικά και συνολικά στις περιφερειακές φορολογικές υπηρεσίες.

(22) Λιθουανία και Σλοβενία.

(23) Τσεχική Δημοκρατία, Δανία, Ισπανία, Γαλλία, Ιταλία, Λουξεμβούργο, Κάτω Χώρες και Πορτογαλία.

(24) Το άρθρο 5 παράγραφος 4 του κανονισμού ορίζει ότι, για την απόκτηση των πληροφοριών που αναζητά η αιτούσα αρχή ενός άλλου κράτους μέλους, η αρχή στην οποία υποβάλλεται η αίτηση ενεργεί όπως θα ενεργούσε και για ίδιο λογαριασμό.

(25) Έκθεση προς την Επιτροπή Δημόσιων Λογαριασμών σχετικά με τα μέτρα αντιμετώπισης της αλυσιδωτής απάτης στον τομέα του ΦΠΑ, Εθνικός Οργανισμός Ελέγχου της Δανίας, Σεπτέμβριος 2006.

(26) Άρθρο 2 παράγραφος 3.

(27) Έγγραφο «Kontaktpunkte für die gegenseitige Amtshilfe im Bereich der Umsatzsteuer, Stand: 1. Februar 2007».

(28) Βλέπε άρθρα 3 και 4 του κανονισμού (EΚ) αριθ. 1925/2004 της Επιτροπής (ΕΕ L 331 της 5.11.2004, σ. 13).

(29) Συστηματική ανακοίνωση προκαθορισμένων πληροφοριών σε τακτά προκαθορισμένα διαστήματα.

(30) Συστηματική ανακοίνωση προκαθορισμένων πληροφοριών μόλις οι πληροφορίες αυτές καταστούν διαθέσιμες.

(31) Έκθεση δημοσίου ελέγχου σχετικά με τη συνεργασία στον τομέα της ανταλλαγής πληροφοριών σχετικά με το φόρο προστιθέμενης αξίας, 30 Ιουνίου 2006, αριθ. VA-8000-4-13, σ. 18.

(32) Βλέπε «Report on the Results of Parallel Audit of Value Added Tax Administration in the Czech Republic and in the Slovak Republic in 2005».

(33) Πληροφορίες σχετικά με τις διαπιστώσεις των επιθεωρήσεων για την είσπραξη από τις φορολογικές αρχές των εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού που προέρχονται από το φόρο προστιθέμενης αξίας το 2004-2005, Ανώτατος Οργανισμός Ελέγχου, Ιούνιος 2006.

(34) B2B σημαίνει παροχή υπηρεσιών μεταξύ επιχειρήσεων (business-to-business).

(35) Σύστημα σύμφωνα με το οποίο ένας έμπορος μπορεί να εκπληρώνει τις υποχρεώσεις του στον τομέα του φόρου προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ) για τις δραστηριότητές του σε ολόκληρη της Ευρωπαϊκή Ένωση μόνον στο κράτος μέλος στο οποίο είναι εγκατεστημένος.

(36) Το εν λόγω αριθμητικό στοιχείο ενδέχεται να περιλαμβάνει διπλές μετρήσεις, καθώς ορισμένοι έλεγχοι ξεκίνησαν από κοινού.

(37) Οδηγός πολυμερών ελέγχων — έκδοση 2004.

(38) Ετήσιος αριθμός πολυμερών ελέγχων: 2001: οργανώθηκαν 8 από 6 κράτη μέλη· 2002: οργανώθηκαν 5 από 5 κράτη μέλη· 2003: οργανώθηκαν 3 από 2 κράτη μέλη· 2004: οργανώθηκαν 7 από 6 κράτη μέλη.

(39) Administration de l'enregistrement et des domaines, Έκθεση δραστηριότητας 2006, σ. 20.

(40) COM(2006) 254 τελικό της 31.5.2006.

(41) Οδηγία 2006/112/ΕΚ του Συμβουλίου, της 28ης Νοεμβρίου 2006, σχετικά με το κοινό σύστημα φόρου προστιθέμενης αξίας.

(42) Γαλλία και Λουξεμβούργο.

(43) Βλέπε σημείο 4.32 της έκθεσης «Comptroller and Auditor General's Standard Report», με ημερομηνία 7 Ιουλίου 2006, που δημοσιεύθηκε ταυτόχρονα με τους λογαριασμούς 2005-06 των φορολογικών και τελωνειακών αρχών του Ηνωμένου Βασιλείου (2005-06 Accounts of HM Revenue & Customs).

(44) Bundesrechnungshof, Bemerkungen 2002 zur Haushalts- und Wirtschaftsführung des Bundes, Ziffer 74 («Strafverfolgung bei innergemeinschaftlichem Umsatzsteuerbetrug»).

(45) Η σύμβαση καταρτίστηκε το 1995 βάσει του άρθρου K.3 της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ C 316 της 27.11.1995, σ. 49).

(46) ΕΕ C 191 της 23.6.1997, σ. 1.

(47) Το πρόβλημα έχει ήδη περιγραφεί στην ειδική έκθεση αριθ. 9/98, σημεία 2.3 έως 2.9.

(48) Η Επιτροπή Επαφών αποτελείται από τους προέδρους των Ανωτάτων Οργανισμών Ελέγχου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

(49) COM(2006) 473.

(50) Βλέπε σημείο 36 της γνώμης αριθ. 8/2005 για την πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την αμοιβαία διοικητική συνδρομή για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Κοινότητας κατά της απάτης και οποιασδήποτε άλλης παράνομης δραστηριότητας (ΕΕ C 313 της 9.12.2005, σ. 1).