[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 6.4.2005

COM(2005) 119 τελικό

2005/0043 (COD)

2005/0044 (CNS)

Πρόταση για

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

για το έβδομο πρόγραμμα πλαίσιο δραστηριοτήτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (2007-2013)

Πρόταση για

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

για το έβδομο πρόγραμμα πλαίσιο δραστηριοτήτων πυρηνικής έρευνας και εκπαίδευσης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας (Ευρατόμ) (2007-2011)

(υποβληθείσες από την Επιτροπή) { SEC(2005) 430}{SEC(2005) 431}

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

1. Πλαίσιο της πρότασης

Το πολιτικό πλαίσιο και οι στόχοι της παρούσας πρότασης εκτίθενται στην ανακοίνωση “Οικοδομώντας τον ΕΧΕ της γνώσης στην υπηρεσία της ανάπτυξης”[1] που εξέδωσε ταυτοχρόνως η Επιτροπή.

Η γνώση βρίσκεται στο επίκεντρο και διέπει όλα τα στοιχεία της στρατηγικής της Λισσαβόνας. Η έρευνα και η τεχνολογία αποτελούν, μαζί με την εκπαίδευση και την καινοτομία, τις κορυφές του "τριγώνου της γνώσης".

Για να γίνει η “πιο δυναμική και ανταγωνιστική οικονομία της γνώσης στον κόσμο” διατηρώντας παράλληλα το “ευρωπαϊκό μοντέλο”, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να αυξήσει τις επενδύσεις της στην έρευνα στο 3% του ΑΕΠ της και να αξιοποιήσει καλύτερα το δυναμικό της στον συγκεκριμένο τομέα διασφαλίζοντας τη μετατροπή των επιστημονικών αποτελεσμάτων σε νέα προϊόντα, διεργασίες και υπηρεσίες.

Παράλληλα με τις προσπάθειες που καταβάλλουν τα κράτη μέλη και σε στενή συνεργασία μαζί τους, η ΕΕ πρέπει να κινητοποιήσει τους νομικούς και χρηματοοικονομικούς της μηχανισμούς για την επίτευξη αυτού του στόχου, ξεκινώντας με το πρόγραμμα πλαίσιο έρευνας.

2. Προγενέστερες διαβουλεύσεις

Κατά την εκπόνηση των προτάσεων για το έβδομο πρόγραμμα πλαίσιο, η Επιτροπή έλαβε υπόψη τις απόψεις των άλλων θεσμικών οργάνων της ΕΕ, ιδίως δε του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, τις απόψεις των κρατών μελών, καθώς και τις απόψεις που διατύπωσαν στο πλαίσιο ευρείας διαβούλευσης ποικίλα ενδιαφερόμενα μέρη, συμπεριλαμβανομένων της επιστημονικής κοινότητας και της βιομηχανίας.

Διενεργήθηκε επίσης αναλυτική εκτίμηση του αντικτύπου των προτάσεων. Η εκτίμηση αντικτύπου βασίστηκε στα στοιχεία που υπέβαλαν τα άμεσα ενδιαφερόμενα μέρη, σε εσωτερικές και εξωτερικές αξιολογήσεις και άλλες μελέτες, καθώς στις αναλύσεις ευρωπαίων ειδικών, αναγνωρισμένου κύρους, σε θέματα αξιολόγησης και εκτίμησης αντικτύπου. Η εκτίμηση αντικτύπου κατέδειξε τα εξής: η Ευρώπη αντιμετωπίζει πολλές οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές προκλήσεις στην αντιμετώπιση των οποίων μπορεί να βοηθήσει η επιστήμη και η τεχνολογία· το ευρωπαϊκό ωστόσο επιστημονικό και τεχνολογικό σύστημα παρουσιάζει αδυναμίες· η έρευνα έχει υποστηριχθεί με επιτυχία από την ΕΕ μέσω των παλαιότερων προγραμμάτων πλαισίων.

3. Νομικές πτυχές

Η πρόταση για το πρόγραμμα πλαίσιο ΕΚ, το οποίο καλύπτει την περίοδο 2007-2013, βασίζεται στο Κεφάλαιο XVIII της συνθήκης (άρθρα 163 έως 171) που αφορά την ερευνητική πολιτική της ΕΕ και τους χρηματοοικονομικούς μηχανισμούς αυτής της πολιτικής, και ιδίως το πολυετές πρόγραμμα πλαίσιο έρευνας.

Για να ενισχυθεί η αριστεία και να βελτιωθεί το μέσο επίπεδο των ερευνητικών προσπαθειών στην Ευρώπη χρειάζεται απαραιτήτως να ενισχυθούν, να δομηθούν και να αξιοποιηθούν: η ερευνητική συνεργασία κάθε μορφής, από τη συνεργασία που αναπτύσσεται στα πλαίσια κοινών έργων και δικτύων έως τον συντονισμό των εθνικών προγραμμάτων έρευνας· ο ανταγωνισμός σε ευρωπαϊκό επίπεδο· η από κοινού εφαρμογή τεχνολογικών πρωτοβουλιών μεγάλης κλίμακας και η κοινή ανάπτυξη υποδομών ευρωπαϊκής διάστασης και ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος.

Η κλίμακα μεγέθους της προτεινόμενης δράσης ανταποκρίνεται στην κλίμακα των αναγκών της ΕΕ-25, οι οποίες είναι ιδιαίτερα σημαντικές λόγω του αυξανόμενου κόστους της έρευνας, της αναγκαιότητας συγκρότησης κρίσιμων μαζών ανθρώπινων και υλικών πόρων, καθώς και της αναγκαιότητας αντιμετώπισης αναδυόμενων αναγκών ή αναγκών που μπορούν να αντιμετωπισθούν καλύτερα σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Για να μεγιστοποιηθεί ο αντίκτυπος της χρηματοδοτικής υποστήριξης της ΕΕ, στο 7ο πρόγραμμα πλαίσιο ενισχύονται οι δεσμοί και οι σχέσεις συμπληρωματικότητας τόσο με τις εθνικές δραστηριότητες και πολιτικές όσο και με τις άλλες δράσεις και πηγές χρηματοδότησης της ΕΕ.

4. Δημοσιονομικές επιπτώσεις

Στο “νομοθετικό δημοσιονομικό δελτίο” που επισυνάπτεται στην παρούσα απόφαση εκτίθενται οι δημοσιονομικές επιπτώσεις της απόφασης καθώς και οι επιπτώσεις της από άποψη ανθρώπινων και διοικητικών πόρων.

5. Απλοποίηση

Ένα βασικό χαρακτηριστικό που διακρίνει το 7ο πρόγραμμα πλαίσιο από τα προηγούμενα προγράμματα πλαίσια είναι η ουσιαστική απλοποίηση της λειτουργίας του. Τα μέτρα που προβλέπονται για τον σκοπό αυτό περιγράφονται στο έγγραφο εργασίας περί των όρων εφαρμογής που συνοδεύει την πρόταση. Τα εν λόγω μέτρα, τα οποία καλύπτουν ολόκληρο τον κύκλο της χρηματοδότησης, αναμένεται, μεταξύ άλλων, να απλοποιήσουν τους μηχανισμούς χρηματοδότησης, τους διοικητικούς και δημοσιονομικούς κανόνες και διαδικασίες, και να διευκολύνουν την ανάγνωση και την κατανόηση των σχετικών εγγράφων. Η Επιτροπή προτίθεται να αναθέσει σε εξωτερικούς οργανισμούς την εκτέλεση, υπό τον έλεγχο και την ευθύνη της, ορισμένων καθηκόντων που απαιτούν μεγάλο αριθμό διαδικασιών και χειρισμών. Ένα εκτελεστικός οργανισμός θα αναλάβει τη διαχείριση ιδίως των δράσεων "Μαρία Κιουρί", της υποστήριξης προς τις ΜΜΕ, καθώς και τα διοικητικά καθήκοντα που αφορούν άλλα ερευνητικά έργα, συμπεριλαμβανομένων των συνεργατικών ερευνητικών έργων. Η ίδια προσέγγιση θα υιοθετηθεί και για την υλοποίηση των δραστηριοτήτων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας (ΕΣΕ).

6. Περιεχόμενο

Το 7ο πρόγραμμα πλαίσιο θα διαρθρωθεί γύρω από τέσσερα ειδικά προγράμματα, τα οποία αντιστοιχούν σε ισάριθμούς μείζονες στόχους της ευρωπαϊκής ερευνητικής πολιτικής:

- Συνεργασία

Θα υποστηριχθούν οι πάσης φύσεως ερευνητικές δραστηριότητες που αναπτύσσονται στο πλαίσιο διακρατικής συνεργασίας, συμπεριλαμβανομένων των συνεργατικών έργων, των δικτύων και του συντονισμού ερευνητικών προγραμμάτων. Η διεθνής συνεργασία μεταξύ της ΕΕ και τρίτων χωρών αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα αυτού του σκέλους.

- Ιδέες

Θα συσταθεί ένα αυτόνομο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας με αποστολή να υποστηρίζει δραστηριότητες έρευνας αιχμής που αναλαμβάνονται με πρωτοβουλία των ίδιων των ερευνητών και διεξάγονται από μεμονωμένες ομάδες, ανταγωνιζόμενες μεταξύ τους σε ευρωπαϊκό επίπεδο, σε οποιοδήποτε επιστημονικό και τεχνολογικό πεδίο, συμπεριλαμβανομένων της μηχανικής, των κοινωνικοοικονομικών και των ανθρωπιστικών επιστημών.

- Άνθρωποι

Θα ενισχυθούν οι δραστηριότητες υποστήριξης της κατάρτισης, της επιμόρφωσης και της επαγγελματικής εξέλιξης των ερευνητών, οι λεγόμενες “δράσεις Μαρία Κιουρί”, οι οποίες πλέον θα εστιάζονται περισσότερο στα καίρια ζητήματα της ανάπτυξης των δεξιοτήτων και της επαγγελματικής εξέλιξης των ερευνητών και στην εδραίωση ισχυρών δεσμών με τα εθνικά συστήματα.

- Ικανότητες

Υποστηρίζονται βασικοί παράγοντες από τους οποίους εξαρτώνται οι ευρωπαϊκές ικανότητες έρευνας και καινοτομίας: οι υποδομές έρευνας· η έρευνα προς όφελος των ΜΜΕ· οι περιφερειακές συσπειρώσεις με άξονα την έρευνα· η πλήρης απελευθέρωση του ερευνητικού δυναμικού των “περιφερειών σύγκλισης” της ΕΕ· η ενσωμάτωση της επιστήμης στον κοινωνικό ιστό· οι “οριζόντιες” δραστηριότητες διεθνούς συνεργασίας.

Μέσω των τεσσάρων αυτών ειδικών προγραμμάτων επιδιώκεται η δημιουργία ευρωπαϊκών πόλων αριστείας.

Επιπλέον, προβλέπεται ένα ειδικό πρόγραμμα για τις μη πυρηνικές δράσεις του Κοινού Κέντρου Ερευνών.

Το πρόγραμμα που αφορά τη συνεργασία θα χωρίζεται σε επιμέρους προγράμματα, τα οποία θα διατηρούν κατά το δυνατόν αυτονομία εφαρμογής, αλλά παράλληλα θα χαρακτηρίζονται από αμοιβαία συνοχή και συνέπεια, καθιστώντας δυνατή την υιοθέτηση κοινών, διαθεματικών, προσεγγίσεων για τα ερευνητικά αντικείμενα κοινού ενδιαφέροντος.

Οι εννέα θεματικοί τομείς που έχουν καθορισθεί για το σκέλος “συνεργασία” είναι οι εξής:

- υγεία·

- τρόφιμα, γεωργία και βιοτεχνολογία·

- τεχνολογίες της πληροφορίας και της επικοινωνίας·

- νανοεπιστήμες, νανοτεχνολογίες, υλικά και νέες τεχνολογίες παραγωγής·

- ενέργεια·

- περιβάλλον (συμπεριλαμβανομένης της αλλαγής του κλίματος)·

- μεταφορές (συμπεριλαμβανομένης της αεροναυτικής)·

- κοινωνικοοικονομικές και ανθρωπιστικές επιστήμες·

- ασφάλεια και διάστημα.

2005/0043 (COD)

Πρόταση για

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

για το έβδομο πρόγραμμα πλαίσιο δραστηριοτήτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (2007-2013)

ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 166 παράγραφος 1,

την πρόταση της Επιτροπής[2],

τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής[3],

τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών[4],

Ενεργώντας σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 251 της συνθήκης[5],

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

(1) Βασική επιδίωξη της Κοινότητας είναι η ενίσχυση της επιστημονικής και της τεχνολογικής βάσης της κοινοτικής βιομηχανίας και η κατοχύρωση υψηλού επιπέδου ανταγωνιστικότητας. Για τον σκοπό αυτό, η Κοινότητα υποστηρίζει κάθε ερευνητική δραστηριότητα που κρίνει αναγκαία, ενθαρρύνοντας ιδίως τη δραστηριότητα έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης που αναπτύσσουν οι επιχειρήσεις, συμπεριλαμβανομένων των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (“ΜΜΕ”), τα ερευνητικά κέντρα και τα πανεπιστήμια.

(2) Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβόνας αναγνώρισε τον καθοριστικό ρόλο της έρευνας για την ανταγωνιστικότητα και την οικονομική ανάπτυξη στην Ευρώπη, υπογραμμίζοντας τον κεντρικό ρόλο της γνώσης και της καινοτομίας στην οικονομική πρόοδο, καθώς και στην ανάπτυξη της απασχόλησης.

(3) Σύμφωνα με τη στρατηγική της Λισσαβόνας, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Βαρκελώνης έθεσε ως στόχο την αύξηση των ευρωπαϊκών επενδύσεων στην έρευνα στο 3% του ΑΕΠ της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με τον ιδιωτικό τομέα να καλύπτει τα δύο τρίτα αυτών των επενδύσεων.

(4) Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει επανειλημμένως υπογραμμίσει τη σημασία της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης και τον αυξανόμενο ρόλο της γνώσης για την οικονομική ανάπτυξη, την τελευταία φορά στις κατευθυντήριες γραμμές που εξέδωσε τον Μάρτιο του 2005[6] σχετικά με τη μελλοντική πολιτική της ΕΕ υπέρ της έρευνας.

(5) Λαμβάνοντας υπόψη τις ερευνητικές ανάγκες όλων των κοινοτικών πολιτικών και έχοντας την ευρεία υποστήριξη της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, της επιστημονικής κοινότητας, των πανεπιστημίων και άλλων ενδιαφερόμενων κύκλων, η Κοινότητα θα πρέπει να καθορίσει τους επιστημονικούς και τεχνολογικούς στόχους που πρέπει να επιτύχει το έβδομο πρόγραμμα πλαίσιο κατά την περίοδο 2007-2013.

(6) Οι στόχοι αυτοί θα πρέπει να ακολουθούν τα ουσιαστικά βήματα προόδου του προηγούμενου προγράμματος πλαισίου προς τη δημιουργία του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας, αλλά και να προχωρούν περαιτέρω προς την ανάπτυξη μιας γνωσιοκεντρικής οικονομίας και κοινωνίας στην Ευρώπη. Μεταξύ αυτών των στόχων, ιδιαίτερα σημαντικοί είναι οι εξής:

(7) Είναι απαραίτητο να υποστηριχθεί η διακρατική συνεργασία κάθε κλίμακας στην ΕΕ.

(8) Είναι απαραίτητο να ενισχυθούν ο δυναμισμός, η δημιουργικότητα και η αριστεία της ευρωπαϊκής έρευνας αιχμής.

(9) Είναι απαραίτητο να ενισχυθεί ποσοτικά και ποιοτικά το ανθρώπινο δυναμικό στον χώρο της έρευνας και της τεχνολογίας στην Ευρώπη.

(10) Είναι απαραίτητο να ενισχυθούν οι ικανότητες έρευνας και καινοτομίας σε όλη την Ευρώπη και να διασφαλισθεί η βέλτιστη αξιοποίησή τους.

(11) Για την επίτευξη αυτών των στόχων, είναι απαραίτητο να προωθηθούν τέσσερις τύποι δραστηριοτήτων: η διακρατική συνεργασία επί θεματικών τομέων που έχουν καθορισθεί με γνώμονα τις πολιτικές ανάγκες (“Συνεργασία”), η έρευνα που αναπτύσσεται κατ'έμπνευση των ίδιων των ερευνητών και με πρωτοβουλία της ερευνητικής κοινότητας (“Ιδέες”), η υποστήριξη των μεμονωμένων ερευνητών (“Άνθρωποι”), και η υποστήριξη των ικανοτήτων έρευνας (“Ικανότητες”).

(12) Στο πλαίσιο του σκέλους “Συνεργασία”, θα πρέπει να υποστηρίζεται η διακρατική συνεργασία κάθε κλίμακας, στην Ευρωπαϊκή Ένωση και πέραν αυτής, σε μια σειρά θεματικών τομέων οι οποίοι έχουν καίρια σημασία για την πρόοδο της γνώσης και της τεχνολογίας και επί των οποίων πρέπει να υποστηριχθεί και να ενισχυθεί η έρευνα ώστε να αντιμετωπισθούν οι ευρωπαϊκές κοινωνικές, οικονομικές, περιβαλλοντικές και βιομηχανικές προκλήσεις.

(13) Στο πλαίσιο του σκέλους “Ιδέες”, οι δραστηριότητες θα πρέπει να τίθενται σε εφαρμογή από ένα Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας (“ΕΣΕ”) το οποίο να απολαμβάνει υψηλού βαθμού αυτονομίας.

(14) Στο πλαίσιο του σκέλους “Άνθρωποι”, θα πρέπει να υποστηρίζονται η προώθηση και προβολή της επαγγελματικής σταδιοδρομίας στον χώρο της έρευνας και η διαμόρφωση ελκυστικών συνθηκών και προοπτικών ερευνητικής σταδιοδρομίας στην Ευρώπη, ενθαρρύνοντας έτσι τους ευρωπαίους ερευνητές να παραμείνουν στην Ευρώπη και προσελκύοντας κορυφαίους ερευνητές από όλο τον κόσμο.

(15) Στο πλαίσιο του σκέλους “Ικανότητες”, θα πρέπει να υποστηρίζονται η χρήση και η ανάπτυξη υποδομών έρευνας, οι ικανότητες καινοτομίας των ΜΜΕ και οι αντίστοιχες δυνατότητες αξιοποίησης των αποτελεσμάτων της έρευνας, η ανάπτυξη περιφερειακών συσπειρώσεων με γνώμονα την έρευνα, η απελευθέρωση του ερευνητικού δυναμικού των περιφερειών σύγκλισης και των εξόχως απόκεντρων περιφερειών της ΕΕ, η προσέγγιση επιστήμης και κοινωνίας με σκοπό την αρμονική ενσωμάτωση της επιστήμης και της τεχνολογίας στον ευρωπαϊκό κοινωνικό ιστό, και η ανάληψη οριζόντιων δράσεων και μέτρων υποστήριξης της διεθνούς συνεργασίας.

(16) Το Κοινό Κέντρο Ερευνών θα πρέπει να συμβάλει στην επίτευξη αυτών των στόχων, αναλαμβάνοντας άμεσες δράσεις και προσφέροντας πελατοκεντρική υποστήριξη για την υλοποίηση των πολιτικών της ΕΕ.

(17) Το έβδομο πρόγραμμα πλαίσιο συμπληρώνει τις δραστηριότητες που αναπτύσσουν τα κράτη μέλη, καθώς και τις άλλες κοινοτικές δράσεις που εντάσσονται στη συνολική στρατηγική προσπάθεια υλοποίησης των στόχων της Λισσαβόνας, και ιδίως εκείνες που αφορούν τα διαρθρωτικά ταμεία, τη γεωργία, την εκπαίδευση, την κατάρτιση, την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία, τη βιομηχανία, την απασχόληση και το περιβάλλον.

(18) Οι δραστηριότητες υπέρ της καινοτομίας και των ΜΜΕ που υποστηρίζονται από το παρόν πρόγραμμα πλαίσιο θα πρέπει να είναι συμπληρωματικές με τις δραστηριότητες του προγράμματος πλαισίου για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία.

(19) Η ουσιαστική διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής του προγράμματος πλαισίου, η οποία μάλιστα τυγχάνει ευρείας υποστήριξης, η ώθηση που δίνει η χρηματοδότηση στις εθνικές δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις, η αναγκαιότητα ανταπόκρισης της Κοινότητας σε νέες επιστημονικές και τεχνολογικές προκλήσεις, ο ζωτικός ρόλος της κοινοτικής παρέμβασης στη βελτίωση των επιδόσεων και της αποτελεσματικότητας του ευρωπαϊκού ερευνητικού συστήματος και η συμβολή ενός προγράμματος πλαισίου ευρύτερης εμβέλειας στην αναζωογόνηση της στρατηγικής της Λισσαβόνας, καθιστούν επιτακτική την αναγκαιότητα διπλασιασμού του προϋπολογισμού έρευνας της ΕΕ[7].

(20) Με βάση τα πορίσματα της ενδιάμεσης αξιολόγησης της χρήσης των νέων μέσων του έκτου προγράμματος πλαισίου και της πενταετούς αξιολόγησης του προγράμματος πλαισίου, έχει διαμορφωθεί μια νέα προσέγγιση η οποία θα διευκολύνει και θα καταστήσει πιο ευέλικτη και αποτελεσματική την υλοποίηση των πολιτικών στόχων της ερευνητικής πολιτικής της ΕΕ. Σύμφωνα με την προσέγγιση αυτή, για την υποστήριξη των διάφορων δράσεων θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί, με μεγαλύτερη ευελιξία και ελευθερία, μια μικρότερη σειρά απλούστερων “μηχανισμών χρηματοδότησης”, είτε μεμονωμένα είτε συνδυαστικά.

(21) Δεδομένου ότι ο στόχος που φιλοδοξούν να επιτύχουν οι δράσεις που θα αναληφθούν βάσει του άρθρου 163 της συνθήκης, δηλαδή η συμβολή στη δημιουργία μιας γνωσιοκεντρικής κοινωνίας και οικονομίας στην Ευρώπη, δεν μπορεί να επιτευχθεί επαρκώς από τα κράτη μέλη και μπορεί συνεπώς να επιτευχθεί καλύτερα σε κοινοτικό επίπεδο, η Κοινότητα δύναται να λάβει μέτρα σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, όπως ορίζεται στο άρθρο 5 της συνθήκης. Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας που προβλέπεται στο ίδιο άρθρο, το παρόν έβδομο πρόγραμμα πλαίσιο δεν υπερβαίνει τα αναγκαία όρια για την επίτευξη των στόχων αυτών.

(22) Η υλοποίηση του έβδομου προγράμματος πλαισίου μπορεί να οδηγήσει στην ανάληψη συμπληρωματικών προγραμμάτων που θα προβλέπουν συμμετοχή ορισμένων μόνο κρατών μελών, στη συμμετοχή της Κοινότητας σε προγράμματα επιχειρούμενα από περισσότερα του ενός κράτη μέλη ή στη σύσταση κοινών επιχειρήσεων ή άλλων διευθετήσεων κατά την έννοια των άρθρων 168, 169 και 171 της συνθήκης.

(23) Η Κοινότητα έχει συνομολογήσει μια σειρά διεθνών συμφωνιών στον τομέα της έρευνας και είναι σκόπιμο να καταβάλει προσπάθειες για την ενίσχυση της διεθνούς ερευνητικής συνεργασίας ώστε να βελτιώσει τη θέση της στην παγκόσμια ερευνητική κοινότητα.

(24) Το έβδομο πρόγραμμα πλαίσιο θα πρέπει να συμβάλει στην προώθηση της αειφόρου ανάπτυξης και της προστασίας του περιβάλλοντος.

(25) Οι ερευνητικές δραστηριότητες που υποστηρίζει το παρόν πρόγραμμα πλαίσιο θα πρέπει να τηρούν τις θεμελιώδεις αρχές ηθικής δεοντολογίας, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που διατυπώνονται στον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Λαμβάνονται υπόψη και θα εξακολουθήσουν να λαμβάνονται υπόψη οι γνώμες της Ευρωπαϊκής Ομάδας για τη Δεοντολογία στις Επιστήμες και Νέες Τεχνολογίες.

(26) Κατά την εφαρμογή του παρόντος προγράμματος πλαισίου θα επιδειχθεί η δέουσα προσοχή στη θέση των γυναικών στους χώρους της επιστήμης και της έρευνας με σκοπό την περαιτέρω ενίσχυση του ενεργού τους ρόλου στην έρευνα.

(27) Η παρούσα πράξη καθορίζει, για όλη τη διάρκεια του προγράμματος, ένα χρηματοδοτικό πλαίσιο το οποίο θα αποτελεί, για την αρμόδια επί του προϋπολογισμού αρχή, προνομιακή αναφορά κατά την έννοια του σημείου […] της διοργανικής συμφωνίας, της […], μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής για τη δημοσιονομική πειθαρχία και τη βελτίωση της διαδικασίας του προϋπολογισμού.

(28) Κατά την εφαρμογή του παρόντος προγράμματος πλαισίου, θα πρέπει να λαμβάνονται κατάλληλα μέτρα για την πρόληψη παρατυπιών και περιπτώσεων απάτης και να κινούνται οι αναγκαίες διαδικασίες για την ανάκτηση απωλεσθέντων, αχρεωστήτως καταβληθέντων ή κακώς χρησιμοποιηθέντων κονδυλίων, σύμφωνα με τις διατάξεις του κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 2988/95 του Συμβουλίου, της 18ης Δεκεμβρίου 1995, σχετικά με την προστασία των οικονομικών συμφερόντων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων[8], του κανονισμού (Ευρατόμ, EK) αριθ. 2185/96 του Συμβουλίου, της 11ης Νοεμβρίου 1996, σχετικά με τους ελέγχους και εξακριβώσεις που διεξάγει επιτοπίως η Επιτροπή με σκοπό την προστασία των οικονομικών συμφερόντων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων από απάτες και λοιπές παρατυπίες[9] και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1073/1999 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις έρευνες που πραγματοποιούνται από την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF)[10].

(29) Είναι σημαντικό να διασφαλιστούν η χρηστή οικονομική διαχείριση του έβδομου προγράμματος πλαισίου, η κατά το δυνατόν αποτελεσματικότερη και απλούστερη για τους συμμετέχοντες εφαρμογή του, καθώς και η εύκολη πρόσβαση όλων των συμμετεχόντων. Είναι απαραίτητο να διασφαλισθεί η συμμόρφωση προς τις διατάξεις του κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1605/2002 του Συμβουλίου, της 25ης Ιουνίου 2002, για τη θέσπιση του δημοσιονομικού κανονισμού που εφαρμόζεται στον γενικό προϋπολογισμό των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, καθώς και προς τις επιταγές της απλοποίησης και της βελτίωσης των κανονιστικών ρυθμίσεων,

ΑΠΟΦΑΣΙΖΟΥΝ:

Άρθρο 1

Θέσπιση του προγράμματος πλαισίου

Θεσπίζεται, για την περίοδο από 1ης Ιανουαρίου 2007 έως 31ης Δεκεμβρίου 2013, το πρόγραμμα πλαίσιο κοινοτικών δραστηριοτήτων έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης, συμπεριλαμβανομένης της επίδειξης, εφεξής καλούμενο “έβδομο πρόγραμμα πλαίσιο”.

Άρθρο 2

Στόχοι και δραστηριότητες

1. Το έβδομο πρόγραμμα πλαίσιο υποστηρίζει τις δραστηριότητες που ορίζονται στις παραγράφους 2 έως 5. Οι στόχοι και οι γενικές γραμμές των δραστηριοτήτων αυτών εκτίθενται στο παράρτημα I.

2. Συνεργασία: υποστηρίζονται οι πάσης φύσεως ερευνητικές δραστηριότητες που αναπτύσσονται, στο πλαίσιο διακρατικής συνεργασίας, στους ακόλουθους θεματικούς τομείς:

3. υγεία·

4. τρόφιμα, γεωργία και βιοτεχνολογία·

5. τεχνολογίες της πληροφορίας και της επικοινωνίας·

6. νανοεπιστήμες, νανοτεχνολογίες, υλικά και νέες τεχνολογίες παραγωγής·

7. ενέργεια·

8. περιβάλλον (συμπεριλαμβανομένης της αλλαγής του κλίματος)·

9. μεταφορές (συμπεριλαμβανομένης της αεροναυτικής)·

10. κοινωνικοοικονομικές και ανθρωπιστικές επιστήμες·

11. ασφάλεια και διάστημα.

12. Ιδέες: υποστηρίζονται οι δραστηριότητες έρευνας που αναλαμβάνονται με πρωτοβουλία ερευνητών και διεξάγονται από μεμονωμένες ομάδες, ανταγωνιζόμενες μεταξύ τους σε ευρωπαϊκό επίπεδο, σε οποιοδήποτε επιστημονικό και τεχνολογικό πεδίο.

13. Άνθρωποι: υποστηρίζεται η ποσοτική και ποιοτική ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού της έρευνας και της τεχνολογίας στην Ευρώπη.

14. Ικανότητες: υποστηρίζονται βασικοί παράγοντες από τους οποίους εξαρτώνται οι ευρωπαϊκές ικανότητες έρευνας και καινοτομίας, όπως: οι υποδομές έρευνας· οι περιφερειακές συσπειρώσεις με άξονα την έρευνα· η πλήρης απελευθέρωση του ερευνητικού δυναμικού των περιφερειών σύγκλισης και των εξόχως απόκεντρων περιφερειών της Κοινότητας· η έρευνα προς όφελος των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ)· η ενσωμάτωση της επιστήμης στον κοινωνικό ιστό· οι οριζόντιες δραστηριότητες διεθνούς συνεργασίας.

15. Το έβδομο πρόγραμμα πλαίσιο υποστηρίζει επίσης τις μη πυρηνικές άμεσες επιστημονικές και τεχνικές δράσεις του Κοινού Κέντρου Ερευνών (ΚΚΕρ), όπως αυτές ορίζονται στο παράρτημα Ι.

Άρθρο 3

Το έβδομο πρόγραμμα πλαίσιο τίθεται σε εφαρμογή μέσω ειδικών προγραμμάτων. Στα ειδικά αυτά προγράμματα διευκρινίζονται οι ακριβείς στόχοι και οι λεπτομερείς όροι υλοποίησής τους.

Άρθρο 4

Μέγιστο συνολικό ποσό και κατανομή του μεταξύ των προγραμμάτων

1. Το μέγιστο συνολικό ύψος της χρηματοδοτικής συμμετοχής της Κοινότητας στο έβδομο πρόγραμμα πλαίσιο ανέρχεται σε 72 726 εκατομμύρια ευρώ. Το ποσό αυτό κατανέμεται μεταξύ των δραστηριοτήτων και δράσεων που προβλέπονται στο άρθρο 2 παράγραφοι 2 έως 6, ως εξής (σε εκατομμύρια ευρώ):

Συνεργασία | 44432 |

Ιδέες | 11862 |

Άνθρωποι | 7129 |

Ικανότητες | 7486 |

Μη πυρηνικές δράσεις του Κοινού Κέντρου Ερευνών | 1817 |

2. Η ενδεικτική κατανομή μεταξύ των επιμέρους θεματικών πεδίων των προβλεπόμενων στην παράγραφο 1 δραστηριοτήτων παρατίθεται στο παράρτημα II.

3. Οι λεπτομερείς όροι της χρηματοδοτικής συμμετοχής της Κοινότητας στο παρόν πρόγραμμα πλαίσιο καθορίζονται στο παράρτημα III.

Άρθρο 5

Προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Κοινότητας

Για τις κοινοτικές δράσεις που χρηματοδοτούνται δυνάμει της παρούσας απόφασης, ο κανονισμός (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 2988/95 και ο κανονισμός (Ευρατόμ, EK) αριθ. 2185/96 εφαρμόζονται για οποιαδήποτε παράβαση διάταξης του κοινοτικού δικαίου ή αθέτηση συμβατικής υποχρέωσης αναληφθείσας βάσει του προγράμματος, η οποία προκύπτει από πράξη ή παράλειψη ενός οικονομικού φορέα και η οποία ζημιώνει ή ενδέχεται να ζημιώσει, λόγω αδικαιολόγητης δαπάνης, τον γενικό προϋπολογισμό των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ή προϋπολογισμούς που διαχειρίζονται οι Ευρωπαϊκές Κοινότητες.

Άρθρο 6

Όλες οι ερευνητικές δραστηριότητες που αναλαμβάνονται βάσει του έβδομου προγράμματος πλαισίου υλοποιούνται σύμφωνα με τις θεμελιώδεις αρχές ηθικής δεοντολογίας.

Άρθρο 7

Παρακολούθηση, αξιολόγηση και επανεξέταση

1. Το αργότερο εντός του έτους 2010, η Επιτροπή διενεργεί, με τη βοήθεια εξωτερικών εμπειρογνωμόνων, ενδιάμεση αξιολόγηση του παρόντος προγράμματος πλαισίου και των ειδικών του προγραμμάτων, η οποία αφορά την ποιότητα των υπό εξέλιξη ερευνητικών δραστηριοτήτων και την πρόοδο υλοποίησης των καθορισμένων στόχων.

2. Δύο έτη μετά την ολοκλήρωση του παρόντος προγράμματος πλαισίου, η Επιτροπή αναθέτει σε ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες τη διενέργεια εξωτερικής αξιολόγησης του αιτιολογικού, της υλοποίησης και των αποτελεσμάτων του.

Η Επιτροπή ανακοινώνει τα πορίσματα αυτής της αξιολόγησης, καθώς και τις παρατηρήσεις της επ' αυτών, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο, στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών.

Βρυξέλλες,

Για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Για το Συμβούλιο

Ο Πρόεδρος Ο Πρόεδρος

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΙ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ, ΓΕΝΙΚΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΤΟΜΕΩΝ ΚΑΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ

Το έβδομο πρόγραμμα πλαίσιο υπηρετεί τους γενικούς στόχους που ορίζονται στο άρθρο 163 της συνθήκης, συμβάλλοντας στη δημιουργία μιας γνωσιοκεντρικής κοινωνίας η οποία θα στηρίζεται σε έναν Ευρωπαϊκό Χώρο Έρευνας. Προωθεί την ενίσχυση της αριστείας της επιστημονικής και τεχνολογικής έρευνας μέσω των ακόλουθων τεσσάρων προγραμμάτων: συνεργασία, ιδέες, άνθρωποι και ικανότητες.

I ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ

Βάσει του παρόντος τμήματος του 7ου προγράμματος πλαισίου, θα υποστηριχθεί η διακρατική συνεργασία κάθε κλίμακας, στην Ευρωπαϊκή Ένωση και πέραν αυτής, σε μια σειρά θεματικών τομέων οι οποίοι έχουν καίρια σημασία για την πρόοδο της γνώσης και της τεχνολογίας και επί των οποίων πρέπει να υποστηριχθεί και να ενισχυθεί η έρευνα ώστε να αντιμετωπισθούν οι ευρωπαϊκές κοινωνικές, οικονομικές, περιβαλλοντικές και βιομηχανικές προκλήσεις.

Πρωταρχικός στόχος είναι η συμβολή στην αειφόρο ανάπτυξη.

Η δράση της ΕΕ θα εστιασθεί στους εξής εννέα θεματικούς τομείς:

16. υγεία·

17. τρόφιμα, γεωργία και βιοτεχνολογία·

18. τεχνολογίες της πληροφορίας και της επικοινωνίας·

19. νανοεπιστήμες, νανοτεχνολογίες, υλικά και νέες τεχνολογίες παραγωγής·

20. ενέργεια·

21. περιβάλλον (συμπεριλαμβανομένης της αλλαγής του κλίματος)·

22. μεταφορές (συμπεριλαμβανομένης της αεροναυτικής)·

23. κοινωνικοοικονομικές και ανθρωπιστικές επιστήμες·

24. ασφάλεια και διάστημα.

Οι θεματικοί αυτοί τομείς ορίζονται σε γενικές γραμμές και σε σχετικά υψηλό επίπεδο, ούτως ώστε να είναι δυνατή η αναπροσαρμογή τους με βάση τις εξελισσόμενες ανάγκες και προοπτικές καθ'όλη την περίοδο εφαρμογής του 7ου προγράμματος πλαισίου. Για τον καθένα από αυτούς, έχει καθορισθεί μια σειρά δραστηριοτήτων οι οποίες ανταποκρίνονται στους άξονες προτεραιότητας της κοινοτικής χρηματοδοτικής στήριξης. Οι εν λόγω δραστηριότητες έχουν επιλεγεί με βάση τη δυνητική τους συμβολή στην επίτευξη των στόχων της ΕΕ -συμπεριλαμβανομένης της μετάβασης στην κοινωνία της γνώσης, το ευρωπαϊκό ερευνητικό δυναμικό στον αντίστοιχο τομέα, και την προστιθέμενη αξία της παρέμβασης της ΕΕ στους αντίστοιχους τομείς.

Θα δοθεί ιδιαίτερη προσοχή σε επιστημονικά πεδία προτεραιότητας που άπτονται περισσότερων του ενός θεματικών τομέων, όπως π.χ. οι επιστήμες και τεχνολογίες της θάλασσας.

Θα ενθαρρυνθεί η πολυεπιστημονικότητα, και συγκεκριμένα η συνδυασμένη πολυθεματική προσέγγιση αντικειμένων έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης που άπτονται περισσότερων του ενός θεματικών τομέων.

Πιο συγκεκριμένα, για τον καθορισμό των ερευνητικών αντικειμένων που παρουσιάζουν ενδιαφέρον για τη βιομηχανία, έχουν ληφθεί υπόψη, μεταξύ άλλων πηγών, οι εργασίες των διάφορων “ευρωπαϊκών τεχνολογικών πλατφορμών” που έχουν συγκροτηθεί στους τομείς εκείνους όπου τα μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα βήματα προόδου στον χώρο της έρευνας και της τεχνολογίας έχουν καθοριστική σημασία για την ανταγωνιστικότητα, την οικονομική ανάπτυξη και την ευημερία της Ευρώπης. Οι ευρωπαϊκές τεχνολογικές πλατφόρμες συσπειρώνουν όλα τα εκάστοτε ενδιαφερόμενα μέρη, με επικεφαλής τη βιομηχανία, για τη κατάρτιση και την εφαρμογή ενός αντίστοιχου στρατηγικού σχεδίου έρευνας. Το παρόν πρόγραμμα πλαίσιο θα συμβάλει στην υλοποίηση αυτών των στρατηγικών σχεδίων έρευνας, στον βαθμό που παρουσιάζουν πραγματική ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία.

Στα πλαίσια των εννέα θεματικών τομέων θα υποστηριχθούν επίσης ερευνητικές δραστηριότητες απαραίτητες για τη διαμόρφωση, την εφαρμογή και την αξιολόγηση της πολιτικής της ΕΕ σε τομείς όπως η υγεία, η ασφάλεια, η προστασία των καταναλωτών, η ενέργεια, το περιβάλλον, η αναπτυξιακή βοήθεια, η αλιεία, η ναυτιλία, η γεωργία, η ορθή μεταχείριση των ζώων, οι μεταφορές, η εκπαίδευση και η κατάρτιση, η απασχόληση, οι κοινωνικές υποθέσεις, η συνοχή, η δικαιοσύνη και οι εσωτερικές υποθέσεις, καθώς και δραστηριότητες προ-τυποποιητικής και συν-τυποποιητικής έρευνας για τη βελτίωση της ποιότητας των προτύπων και της εφαρμογής τους.

Σε καθέναν από τους θεματικούς τομείς, πέραν των ως άνω δραστηριοτήτων, θα διασφαλισθεί η δυνατότητα αντιμετώπισης, με ανοικτό και ευέλικτο τρόπο, δύο τύπων αναγκών και προοπτικών:

- αναδυόμενες ανάγκες: προσδιορισμός ή περαιτέρω διερεύνηση, μέσω της παροχής ειδικής υποστήριξης σε σχετικές ερευνητικές προτάσεις ιδίας πρωτοβουλίας, νέων επιστημονικών και τεχνολογικών προοπτικών σε ένα δεδομένο πεδίο ή/και στο σημείο τομής περισσότερων του ενός επιστημονικών κλάδων, και ιδίως προοπτικών που ανοίγουν τον δρόμο σε κορυφαίες επιστημονικές ανακαλύψεις·

- απρόβλεπτες πολιτικές ανάγκες: ευέλικτη απόκριση σε νέες πολιτικές ανάγκες που θα προκύψουν, κατά τη διάρκεια εφαρμογής του προγράμματος πλαισίου, λόγω απρόβλεπτων εξελίξεων ή συμβάντων που χρήζουν ταχείας αντιμετώπισης, όπως νέες επιδημίες, νέες απειλές για την ασφάλεια των τροφίμων ή φυσικές καταστροφές.

Για να ενισχυθεί η διάχυση και η αξιοποίηση των αποτελεσμάτων της έρευνας στην ΕΕ, σε όλους τους θεματικούς τομείς θα υποστηριχθούν η διάδοση των γνώσεων και η μεταφορά αποτελεσμάτων, μεταξύ άλλων και προς τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής· η σχετική υποστήριξη θα λάβει τη μορφή χρηματοδότησης πρωτοβουλιών δικτύωσης, σεμιναρίων και εκδηλώσεων, παροχής βοήθειας από εξωτερικούς εμπειρογνώμονες και παροχής ηλεκτρονικών υπηρεσιών πληροφόρησης, ιδίως μέσω του CORDIS. Η καινοτομία θα υποστηριχθεί μέσω σχετικών δράσεων που θα αναληφθούν στο πλαίσιο του προγράμματος για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία. Θα παρασχεθεί επίσης υποστήριξη σε πρωτοβουλίες καθιέρωσης και ανάπτυξης διαλόγου επί επιστημονικών θεμάτων και επί αποτελεσμάτων της έρευνας με ένα ευρύ κοινό πέραν της ερευνητικής κοινότητας, καθώς και σε πρωτοβουλίες υπέρ της επιστημονικής επικοινωνίας και της επιστημονικής εκπαίδευσης. Θα λαμβάνονται υπόψη οι αρχές ηθικής δεοντολογίας και η παράμετρος της ισότιμης μεταχείρισης των φύλων.

Σε όλους τους θεματικούς τομείς, θα υποστηριχθεί η διακρατική συνεργασία. Συγκεκριμένα θα υποστηριχθούν:

- η συνεργατική έρευνα·

- οι κοινές τεχνολογικές πρωτοβουλίες·

- ο συντονισμός ερευνητικών προγραμμάτων·

- η διεθνής συνεργασία.

Συνεργατική έρευνα

Το μεγαλύτερο μέρος των χρηματοδοτικών πόρων της ΕΕ υπέρ της έρευνας θα διοχετευθεί στη συνεργατική έρευνα. Στόχος είναι να υποστηριχθούν, σε πεδία καθοριστικά για την εξέλιξη των γνώσεων, ερευνητικά έργα εξαιρετικής ποιότητας και δίκτυα ικανά να προσελκύσουν ερευνητές και επενδύσεις από την Ευρώπη και από όλο τον κόσμο.

Η συνεργατική έρευνα θα υποστηριχθεί με μια σειρά μηχανισμών χρηματοδότησης: συνεργατικά έργα, δίκτυα αριστείας, δράσεις συντονισμού/στήριξης (βλ. παράρτημα III).

Κοινές τεχνολογικές πρωτοβουλίες

Σε περιορισμένο αριθμό περιπτώσεων, η εμβέλεια ενός στόχου ΕΤΑ και η κλίμακα των απαιτούμενων πόρων δικαιολογούν τη συγκρότηση μακροπρόθεσμων δημόσιων/ιδιωτικών εταιρικών σχημάτων υπό μορφή κοινών τεχνολογικών πρωτοβουλιών. Οι πρωτοβουλίες αυτές, οι οποίες θα απορρέουν κυρίως από τις εργασίες των ευρωπαϊκών τεχνολογικών πλατφορμών και θα καλύπτουν μία επιλεγμένη πτυχή ή περιορισμένο αριθμό επιλεγμένων πτυχών της έρευνας στον αντίστοιχο τομέα, θα συνδυάζουν τις επενδύσεις του ιδιωτικού τομέα με τις εθνικές και ευρωπαϊκές δημόσιες χρηματοδοτήσεις, συμπεριλαμβανομένων των επιχορηγήσεων από το πρόγραμμα πλαίσιο και των δανειακών κεφαλαίων που θα παρέχει η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων. Οι κοινές τεχνολογικές πρωτοβουλίες δύναται να εγκρίνονται βάσει του άρθρου 171 της συνθήκης (αυτό συνεπάγεται ενδεχομένως τη σύσταση κοινής επιχείρησης) ή βάσει των αποφάσεων θέσπισης των ειδικών προγραμμάτων σύμφωνα με το άρθρο 166 της συνθήκης.

Οι δυνητικές κοινές τεχνολογικές πρωτοβουλίες θα προσδιορίζονται βάσει σειράς κριτηρίων, στα οποία θα συγκαταλέγονται τα εξής:

- προστιθέμενη αξία μιας παρέμβασης ευρωπαϊκής κλίμακας·

- βαθμός σαφήνειας και ακρίβεια του προς επιδίωξη στόχου·

- βαθμός δέσμευσης της βιομηχανίας, από άποψη κεφαλαίων και πόρων·

- κλίμακα του αντικτύπου στη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα και στην οικονομική ανάπτυξη·

- βαθμός συμβολής στην επίτευξη ευρύτερων πολιτικών στόχων·

- ικανότητα προσέλκυσης πρόσθετης εθνικής στήριξης και κεφαλαίων της βιομηχανίας στο παρόν και στο μέλλον·

- αδυναμία επίτευξης του στόχου με τα υπάρχοντα μέσα.

Θα δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στη συνολική συνεκτικότητα και τον συντονισμό των κοινών τεχνολογικών πρωτοβουλιών με τα εθνικά προγράμματα και έργα που αναλαμβάνονται στον αντίστοιχο τομέα.

Συντονισμός μη κοινοτικών ερευνητικών προγραμμάτων

Για τον συντονισμό των μη κοινοτικών ερευνητικών προγραμμάτων θα χρησιμοποιηθούν κυρίως δύο μέσα: ο μηχανισμός ERA-NET και η συμμετοχή της Κοινότητας σε εθνικά ερευνητικά προγράμματα που αναλαμβάνονται από περισσότερα του ενός κράτη μέλη (άρθρο 169 της συνθήκης). Η δράση μπορεί να καλύπτει θεματικά αντικείμενα που δεν συνδέονται μεν άμεσα με τους εννέα θεματικούς τομείς, αλλά παρουσιάζουν επαρκή ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία. Σκοπός επίσης της δράσης θα είναι η αύξηση της συμπληρωματικότητας και της συνέργειας μεταξύ του προγράμματος πλαισίου και των δραστηριοτήτων που διεξάγονται στα πλαίσια διακυβερνητικών δομών όπως το EUREKA και το COST[11].

Ο μηχανισμός ERA-NET θα αναπτύξει και θα ενισχύσει τον συντονισμό των εθνικών και περιφερειακών δραστηριοτήτων έρευνας ως εξής:

- θα προσφέρει στους υπευθύνους για την εκτέλεση δημόσιων ερευνητικών προγραμμάτων ένα πλαίσιο που θα διευκολύνει και θα αυξάνει τον συντονισμό των δραστηριοτήτων τους. Στο πλαίσιο αυτό θα υποστηριχθεί, μεταξύ άλλων, η ανάπτυξη νέων δράσεων ERA-NET καθώς και η διεύρυνση και η εμβάθυνση του πεδίου των υφιστάμενων δράσεων ERA-NET, π.χ. με τη διεύρυνση του εκάστοτε εταιρικού σχήματος και το αμοιβαίο άνοιγμα των προγραμμάτων τους·

- θα προσφέρει πρόσθετη κοινοτική χρηματοδοτική στήριξη στους συμμετέχοντες εκείνους που συγκροτούν κοινό ταμείο προς εξυπηρέτηση των σκοπών κοινών προσκλήσεων υποβολής προτάσεων για τα αντίστοιχα εθνικά και περιφερειακά προγράμματα (“ERA-NET PLUS”).

Η συμμετοχή της Κοινότητας σε από κοινού εκτελούμενα εθνικά ερευνητικά προγράμματα βάσει του άρθρου 169 της συνθήκης ενδείκνυται ιδιαίτερα για την υποστήριξη της ευρωπαϊκής συνεργασίας μεγάλης κλίμακας και "μεταβλητής γεωμετρίας" μεταξύ κρατών μελών που έχουν κοινές ανάγκες ή/και κοινά ενδιαφέροντα. Οι πρωτοβουλίες βάσει του άρθρου 169 της συνθήκης θα προβλέπουν ενδεχομένως δυνατότητα συνεργασίας με διακυβερνητικά προγράμματα και θα καλύπτουν πεδία τα οποία θα προσδιορίζονται σε στενή συνεργασία με τα κράτη μέλη, βάσει των εξής κριτηρίων:

- συνάφεια με τους στόχους της ΕΕ·

- βαθμός σαφήνειας του προς επιδίωξη στόχου και συνάφειά του με τους στόχους του παρόντος προγράμματος πλαισίου·

- προϋπάρχουσα βάση (υφιστάμενα ή προβλεπόμενα εθνικά ερευνητικά προγράμματα)·

- ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία·

- κρίσιμη μάζα, από άποψη μεγέθους και αριθμού εμπλεκόμενων προγραμμάτων και από άποψη ομοιότητας των δραστηριοτήτων που αυτά καλύπτουν·

- καταλληλότητα και σκοπιμότητα χρησιμοποίησης του άρθρου 169 για την επίτευξη των στόχων.

Διεθνής συνεργασία

Οι δράσεις διεθνούς συνεργασίας που θα αναληφθούν βάσει του παρόντος τμήματος του προγράμματος πλαισίου θα λάβουν τις εξής μορφές:

- άνοιγμα όλων των δραστηριοτήτων που εμπίπτουν στους θεματικούς τομείς σε ερευνητές και ερευνητικούς οργανισμούς όλων των τρίτων χωρών, και σοβαρή ενθάρρυνση της συμμετοχής τους·

- ειδικές δράσεις συνεργασίας με τρίτες χώρες, στο πλαίσιο κάθε θεματικού τομέα, επί ερευνητικών αντικειμένων αμοιβαίου ενδιαφέροντος. Οι σχετικές δράσεις θα συνδέονται στενά με τις διμερείς συμφωνίες συνεργασίας μεταξύ της ΕΕ και της εκάστοτε τρίτης χώρας καθώς και με τον πολυμερή διάλογο μεταξύ της ΕΕ και της αντίστοιχης ομάδας χωρών και θα αποτελούν το κατ'εξοχήν μέσο ανάπτυξης της συνεργασίας μεταξύ της ΕΕ και αυτών των χωρών. Συγκεκριμένα, οι δράσεις αυτές θα συμπεριλαμβάνουν: δράσεις με σκοπό την ενίσχυση του ερευνητικού δυναμικού των υποψήφιων και των γειτόνων χωρών· δραστηριότητες συνεργασίας με τις αναπτυσσόμενες χώρες και τις χώρες αναδυόμενης οικονομίας, οι οποίες θα εστιάζονται στις ιδιαίτερες ανάγκες αυτών των χωρών σε τομείς όπως η υγεία, η γεωργία, η αλιεία και το περιβάλλον, και θα υλοποιούνται υπό χρηματοδοτικούς όρους προσαρμοσμένους στις δυνατότητές τους.

Το παρόν τμήμα του προγράμματος πλαισίου περιλαμβάνει τις δράσεις διεθνούς συνεργασίας που εμπίπτουν σε κάθε μεμονωμένο θεματικό τομέα αλλά και σε περισσότερους του ενός θεματικούς τομείς. Οι δράσεις αυτές θα υλοποιηθούν σε συντονισμό με τις αντίστοιχες δράσεις των τμημάτων “Άνθρωποι” και “Ικανότητες” του προγράμματος πλαισίου.

ΘΕΜΑΤΙΚΟΙ ΤΟΜΕΙΣ

1. Υγεία

Στόχος

Βελτίωση της υγείας των ευρωπαίων πολιτών και ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών κλάδων και επιχειρήσεων του χώρου της υγείας, και παράλληλα αντιμετώπιση παγκόσμιων προβλημάτων υγείας, συμπεριλαμβανομένων των αναδυόμενων επιδημιών. Θα δοθεί έμφαση στη μεταγραφική έρευνα (που "μεταγράφει" τις βασικές ανακαλύψεις σε κλινικές εφαρμογές) και στην ανάπτυξη και επικύρωση νέων μεθόδων θεραπείας, μεθόδων προαγωγής της υγείας και πρόληψης των ασθενειών, διαγνωστικών εργαλείων και τεχνολογιών, καθώς και αειφόρων και αποτελεσματικών συστημάτων ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης.

Αιτιολογικό

O προσδιορισμός της αλληλουχίας του ανθρώπινου γονιδιώματος και οι πρόσφατες εξελίξεις στη μεταγονιδιωματική έχουν φέρει πραγματική επανάσταση στην έρευνα επί της ανθρώπινης υγείας και των ανθρώπινων ασθενειών. Για την ολοκλήρωση μεγάλων όγκων δεδομένων και για την κατανόηση των βασικών βιολογικών διεργασιών, είναι απαραίτητο να συγκεντρωθούν κρίσιμες μάζες εμπειρογνωσίας και πόρων που δεν υπάρχουν σε εθνικό επίπεδο. Για να επιτευχθούν ουσιαστικά βήματα προόδου στη μεταγραφική έρευνα υγείας, ώστε να μπορέσει η βιοϊατρική έρευνα να προσφέρει πρακτικά οφέλη, χρειάζονται επίσης πολυεπιστημονικές και πανευρωπαϊκές προσεγγίσεις οι οποίες επιτρέπουν τη συμμετοχή διάφορων ενδιαφερόμενων μερών και συντελεστών. Οι προσεγγίσεις αυτές επιτρέπουν στην Ευρώπη να συμβάλει με πιο αποτελεσματικό τρόπο στις διεθνείς προσπάθειες καταπολέμησης των πιο διαδεδομένων παγκοσμίως ασθενειών.

Η κλινική έρευνα επί πολλών ασθενειών (π.χ. επί του καρκίνου, των καρδιαγγειακών παθήσεων, των νευρολογικών και ψυχικών διαταραχών και νόσων, και ιδίως εκείνων που συνδέονται με τη γήρανση όπως η νόσος Αλτσχάιμερ και η νόσος Πάρκινσον) εξαρτάται από τη διεξαγωγή διεθνών πολυκεντρικών κλινικών δοκιμών οι οποίες επιτρέπουν τη μελέτη επαρκούς αριθμού ασθενών σε μικρό χρονικό διάστημα. Η επιδημιολογική έρευνα από την άλλη πλευρά, για να καταλήξει σε ουσιαστικά συμπεράσματα, απαιτεί σημαντικό αριθμό διαφορετικών πληθυσμών και διεθνή δίκτυα. Για την ανάπτυξη νέων μεθόδων διάγνωσης και θεραπείας σπάνιων διαταραχών απαιτούνται επίσης διεθνείς προσεγγίσεις οι οποίες επιτρέπουν τη μελέτη ικανοποιητικού αριθμού ασθενών. Η διεξαγωγή έρευνας με γνώμονα την πολιτική υγείας σε ευρωπαϊκό επίπεδο επιτρέπει τη σύγκριση των μοντέλων, των συστημάτων, των δεδομένων και του υλικού ασθενών που φυλάσσονται στις εθνικές βάσεις δεδομένων και βιοτράπεζες.

Η ανάπτυξη μιας δυναμικής βιοϊατρικής έρευνας σε επίπεδο ΕΕ θα συμβάλει στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών βιομηχανικών κλάδων της ιατροφαρμακευτικής βιοτεχνολογίας, της ιατρικής τεχνολογίας και της φαρμακευτικής. Η ΕΕ θα πρέπει επίσης να διαδραματίσει ενεργό ρόλο στη δημιουργία ενός περιβάλλοντος ευνοϊκού για την καινοτομία στον φαρμακευτικό τομέα, με σκοπό κυρίως να μεγιστοποιήσει τις επιτυχίες της κλινικής έρευνας. Οι ΜΜΕ που αναπτύσσουν ερευνητική δραστηριότητα αποτελούν τη βασική οικονομική κινητήρια δύναμη της βιομηχανίας ιατροφαρμακευτικής βιοτεχνολογίας και ιατρικής τεχνολογίας. Παρά το γεγονός ότι η Ευρώπη αριθμεί σήμερα περισσότερες βιοτεχνολογικές εταιρείες από τις ΗΠΑ, η πλειονότητα των εταιρειών αυτών είναι μικρότερες και λιγότερο ώριμες από τις ανταγωνίστριές τους στις ΗΠΑ. Ο συνδυασμός των δημόσιων και των ιδιωτικών ερευνητικών προσπαθειών σε επίπεδο ΕΕ θα διευκολύνει την ανάπτυξή τους. Η διεξαγωγή δραστηριοτήτων έρευνας σε επίπεδο ΕΕ θα συμβάλει επίσης στην ανάπτυξη νέων προτύπων και προδιαγραφών που θα διαμορφώσουν ένα κατάλληλο νομοθετικό πλαίσιο για τις νέες ιατρικές τεχνολογίες (π.χ. την αναγεννητική ιατρική).

Οι δραστηριότητες έρευνας που θα υποστηριχθούν, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται και δραστηριότητες έρευνας ανταποκρινόμενες σε πολιτικές ανάγκες, εκτίθενται κατωτέρω. Σε όλες τις δραστηριότητες θα δίνεται έμφαση σε δύο οριζόντια θέματα στρατηγικής σημασίας, την παιδική υγεία και την υγεία του γηράσκοντος πληθυσμού. Θα υποστηριχθούν, κατά περίπτωση, στρατηγικά σχέδια έρευνας που έχουν καταρτισθεί από ευρωπαϊκές τεχνολογικές πλατφόρμες, όπως π.χ. αυτό που αφορά τα καινοτόμα φάρμακα. Συμπληρωματικά προς τις ανωτέρω δραστηριότητες και προς αντιμετώπιση νέων πολιτικών αναγκών, μπορεί να υποστηριχθούν πρόσθετες δραστηριότητες που καλύπτουν τομείς όπως η πολιτική δημόσιας υγείας και η επαγγελματική υγεία και ασφάλεια.

Δραστηριότητες

- Βιοτεχνολογία: εργαλεία και τεχνολογίες γενικής χρήσης στην υπηρεσία της ανθρώπινης υγείας

- Έρευνα υψηλής απόδοσης . Επιτάχυνση της πειραματικής εξέλιξης της βιοϊατρικής έρευνας με την ενίσχυση της παραγωγής, της τυποποίησης, της απόκτησης και της ανάλυσης δεδομένων.

- Ανίχνευση, διάγνωση και παρακολούθηση. Με έμφαση στις μη επεμβατικές και μικροεπεμβατικές προσεγγίσεις.

- Πρόβλεψη της καταλληλότητας, της ασφάλειας και της αποτελεσματικότητας των μεθόδων θεραπείας. Ανάπτυξη και επικύρωση βιολογικών δεικτών, μεθόδων και μοντέλων in vivo και in vitro , συμπεριλαμβανομένων των προσεγγίσεων προσομοίωσης, φαρμοκογονιδιωματικής και στόχευσης και εναλλακτικών μεθόδων δοκιμών προς υποκατάσταση των δοκιμών σε ζώα.

- Καινοτόμες θεραπευτικές προσεγγίσεις και παρεμβάσεις . Εδραίωση και περαιτέρω ανάπτυξη προηγμένων μεθόδων θεραπείας και τεχνολογιών, ικανών να βρουν εφαρμογή στη θεραπεία πολλών ασθενειών και διαταραχών.

- Μεταγραφική έρευνα στην υπηρεσία της ανθρώπινης υγείας

- Ολοκλήρωση βιολογικών δεδομένων και διεργασιών: μεγάλης κλίμακας συλλογή δεδομένων, συστημική βιολογία. Παραγωγή και ανάλυση μεγάλων όγκων δεδομένων, αναγκαίων για την καλύτερη κατανόηση των σύνθετων ρυθμιστικών δικτύων χιλιάδων γονιδίων και γονιδιακών προϊόντων που ελέγχουν σημαντικές βιολογικές διεργασίες.

- Έρευνα επί του ανθρώπινου εγκεφάλου και των σχετικών παθολογιών, της ανθρώπινης ανάπτυξης και της γήρανσης. Διερεύνηση της διαδικασίας υγιούς γήρανσης και της αλληλεπίδρασης μεταξύ των γονιδίων και του περιβάλλοντος και της εγκεφαλικής δραστηριότητας, τόσο σε κανονικές συνθήκες όσο στις περιπτώσεις νόσων του εγκεφάλου.

- Μεταγραφική έρευνα επί των λοιμωδών νόσων. Καταπολέμηση της αντοχής στα αντιμικροβιακά φάρμακα, των παγκόσμιων απειλών του ΗΙV/AIDS, της ελονοσίας και της φυματίωσης, καθώς και των αναδυόμενων επιδημιών (π.χ. του συνδρόμου SARS και της εξαιρετικά παθογόνου γρίπης).

- Μεταγραφική έρευνα επί των σοβαρότερων ασθενειών: καρκίνος, καρδιαγγειακές παθήσεις, διαβήτης/παχυσαρκία· σπάνιες ασθένειες· άλλες χρόνιες ασθένειες (π.χ. οστεοαρθρίτιδα) . Ανάπτυξη ασθενοκεντρικών στρατηγικών πρόληψης, διάγνωσης και θεραπείας, συμπεριλαμβανομένης της κλινικής έρευνας.

- Βελτιστοποίηση των παροχών ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης για τους ευρωπαίους πολίτες

- Μεταφορά των αποτελεσμάτων των κλινικών ερευνών στην κλινική πρακτική. Κατανόηση της διαδικασίας λήψης κλινικών αποφάσεων και των διαδικασιών μεταφοράς των αποτελεσμάτων της κλινικής έρευνας στην κλινική πρακτική, λαμβάνοντας ιδίως υπόψη τις ιδιαιτερότητες ομάδων όπως τα παιδιά, οι γυναίκες και οι ηλικιωμένοι.

- Ποιότητα, αποτελεσματικότητα και κοινωνική αλληλεγγύη των συστημάτων υγείας, συμπεριλαμβανομένων των μεταβατικών συστημάτων υγείας. Μετάθεση των αποτελεσματικών μέτρων παρέμβασης σε διαχειριστικές αποφάσεις, διασφάλιση επάρκειας ανθρώπινων πόρων, ανάλυση των παραγόντων που επηρεάζουν την ισοτιμία πρόσβασης σε ιατροφαρμακευτική περίθαλψη υψηλής ποιότητας, συμπεριλαμβανομένων των πληθυσμιακών μεταβολών (π.χ. πληθυσμιακή γήρανση, κινητικότητα και μετανάστευση, αλλαγή του εργασιακού τοπίου).

- Βελτίωση της πρόληψης των ασθενειών και της χρήσης των φαρμάκων. Ανάπτυξη αποτελεσματικών μηχανισμών δημόσιας παρέμβασης για την προστασία και την προαγωγή της υγείας, οι οποίοι να καλύπτουν ευρύτερο φάσμα καθοριστικών για την κατάσταση της υγείας παραγόντων (όπως το άγχος, η διατροφή ή οι περιβαλλοντικοί παράγοντες). Προσδιορισμός μηχανισμών επιτυχούς παρέμβασης σε διαφορετικά πλαίσια ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης με σκοπό τη βελτίωση της συνταγογράφησης και της χρήσης των φαρμάκων από τους ασθενείς (συμπεριλαμβανομένης της φαρμακοεπαγρύπνησης).

- Κατάλληλη χρήση νέων μεθόδων θεραπείας και ιατρικών τεχνολογιών. Μακροπρόθεσμη ασφάλεια και παρακολούθηση της χρήσης, σε μεγάλη κλίμακα, νέων ιατρικών τεχνολογιών (συμπεριλαμβανομένων των ιατρικών συσκευών και οργάνων) και προηγμένων μεθόδων θεραπείας που διασφαλίζουν υψηλό επίπεδο προστασίας της δημόσιας υγείας.

2. Τρόφιμα, γεωργία και βιοτεχνολογία

Στόχος

Δημιουργία μιας ευρωπαϊκής γνωσιοκεντρικής βιο-οικονομίας [12] , συσπειρώνοντας την επιστημονική κοινότητα, τη βιομηχανία, και τα άλλα ενδιαφερόμενα μέρη με σκοπό την αξιοποίηση νέων και αναδυόμενων προοπτικών έρευνας οι οποίες ανταποκρίνονται στις ακόλουθες κοινωνικές και οικονομικές προκλήσεις: στην αυξανόμενη ζήτηση για ασφαλέστερα, υγιεινότερα και υψηλότερης ποιότητας τρόφιμα και για αειφόρο χρήση και παραγωγή ανανεώσιμων βιο-πόρων· στον αυξανόμενο κίνδυνο επιζωοτιών και ζωοανθρωπονόσων και διαταραχών που οφείλονται στη διατροφή· στους κινδύνους που απειλούν την αειφορία και την ασφάλεια της γεωργικής και της αλιευτικής παραγωγής και που οφείλονται ιδίως στην αλλαγή του κλίματος· και στην αυξανόμενη ζήτηση για τρόφιμα υψηλής ποιότητας, λαμβανομένων υπόψη των παραμέτρων της ορθής μεταχείρισης των ζώων και της αγροτικής ανάπτυξης.

Αιτιολογικό

Οι καινοτομίες και η βελτίωση των γνώσεων σε θέματα αειφόρου διαχείρισης, παραγωγής και χρήσης των βιολογικών πόρων (μικροοργανισμών, φυτών, ζώων) θα διαμορφώσουν μια βάση για την ανάπτυξη νέων, αειφόρων, οικολογικώς αποδοτικών και ανταγωνιστικών προϊόντων στους τομείς της γεωργίας, της αλιείας, των τροφίμων, της υγείας, των δασικών προϊόντων και στους συνδεόμενους τομείς. Σύμφωνα με την ευρωπαϊκή στρατηγική για τις βιοεπιστήμες και τη βιοτεχνολογία[13], η σχετική δράση θα συμβάλει στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας των βιοτεχνολογικών εταιρειών και των εταιρειών τροφίμων της Ευρώπης, και ιδίως των ΜΜΕ υψηλής τεχνολογίας, και παράλληλα στη βελτίωση της κοινωνικής ευημερίας και ευεξίας. Η έρευνα με αντικείμενο την ασφάλεια των αλυσίδων παραγωγής τροφίμων και ζωοτροφών, τις παθήσεις που συνδέονται με τη διατροφή, τις διατροφικές επιλογές και τις επιπτώσεις της διατροφής και των τροφίμων στην υγεία, θα συμβάλει στην καταπολέμηση των συνδεόμενων με τη διατροφή παθήσεων (π.χ. παχυσαρκία, αλλεργίες) και λοιμωδών νόσων (π.χ. των μεταδοτικών σπογγωδών εγκεφαλοπαθειών, της γρίπης των ορνίθων), και παράλληλα θα συνεισφέρει ουσιαστικά στην εφαρμογή και στη χάραξη πολιτικής και κανονιστικών ρυθμίσεων στους τομείς της δημόσιας υγείας, της υγείας των ζώων, της υγείας των φυτών και της προστασίας των καταναλωτών.

Η ποικιλομορφία των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στους ως άνω τομείς αποτελεί μεν πλεονέκτημα και πηγή νέων προοπτικών, αλλά υποθάλπει τμηματικές προσεγγίσεις αντιμετώπισης ανάλογων προβλημάτων. Για την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση αυτών των προβλημάτων, είναι σκόπιμο να ενισχυθεί η συνεργασία και η ανταλλαγή τεχνογνωσίας, για παράδειγμα, επί των νέων μεθοδολογιών, διεργασιών παραγωγής και προτύπων που προκύπτουν από την εξέλιξη της νομοθεσίας της ΕΕ.

Αρκετές ευρωπαϊκές τεχνολογικές πλατφόρμες συμβάλλουν στον καθορισμό κοινών προτεραιοτήτων έρευνας σε πεδία όπως η γονιδιωματική των φυτών και η βιοτεχνολογία, η δασοκομία και οι δασικές βιομηχανίες, η υγεία των ζώων σε παγκόσμια κλίμακα, η εκτροφή αγροτικών ζώων, η βιοτεχνολογία τροφίμων και η βιομηχανική βιοτεχνολογία. Οι σχετικές ερευνητικές δραστηριότητες θα προσφέρουν επίσης την αναγκαία βάση γνώσεων[14] για την υποστήριξη των εξής: της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής· των γεωργικών και εμπορικών ζητημάτων· του ρυθμιστικού πλαισίου της ασφάλειας των τροφίμων· των κοινοτικών προτύπων υγείας, ελέγχου των ασθενειών και ορθής μεταχείρισης των ζώων· και της μεταρρύθμισης της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής, η οποία αποβλέπει στην κατοχύρωση της αειφόρου ανάπτυξης της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας. Προβλέπονται επίσης ερευνητικές δραστηριότητες με στόχο την ευέλικτη αντιμετώπιση νέων πολιτικών αναγκών, συνδεόμενων κυρίως με νέες κοινωνικές ή οικονομικές εξελίξεις.

Δραστηριότητες

- Αειφόρος παραγωγή και διαχείριση βιολογικών πόρων του εδαφικού, του δασικού και του υδάτινου περιβάλλοντος : Έρευνα γενικού χαρακτήρα στις βιοεπιστήμες και βιοτεχνολογίες όπως η γονιδιωματική, η πρωτεϊνωματική, η μεταβολισμική, η συστημική βιολογία και οι συγκλίνουσες τεχνολογίες μικροοργανισμών, φυτών και ζώων, συμπεριλαμβανομένης της αξιοποίησης της βιοποικιλότητάς τους· βελτίωση των καλλιεργειών και των συστημάτων παραγωγής, συμπεριλαμβανομένων των μεθόδων βιολογικής γεωργίας, των συστημάτων παραγωγής ποιοτικών προϊόντων και των επιπτώσεων των ΓΤΟ· αειφόρος, ανταγωνιστική και πολυλειτουργική γεωργία και δασοκομία· αγροτική ανάπτυξη· ορθή μεταχείριση των ζώων, ζωοτεχνία και ζωική παραγωγή· υγεία των φυτών· αειφόρος και ανταγωνιστική αλιεία και υδατοκαλλιέργεια· λοιμώδεις ζωικές ασθένειες και ζωοανθρωπονόσοι· ασφαλής διάθεση των ζωικών αποβλήτων και απορριμμάτων· διατήρηση, διαχείριση και εκμετάλλευση υδρόβιων πόρων· ανάπτυξη εργαλείων απαραίτητων για τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής και για άλλους συντελεστές της γεωργικής και της αγροτικής ανάπτυξης (πρακτικές διαχείρισης φυσικού τοπίου, γαιών κτλ.).

- “Από το τραπέζι έως το αγρόκτημα”: Τρόφιμα, υγεία και ευεξία: καταναλωτικά, κοινωνικά, βιομηχανικά ζητήματα και ζητήματα υγείας που συνδέονται με τα τρόφιμα και τις ζωοτροφές, συμπεριλαμβανομένων ζητημάτων που άπτονται των επιστημών της συμπεριφοράς και των γνωστικών επιστημών· διατροφή, παθήσεις και διαταραχές που συνδέονται με τη διατροφή, συμπεριλαμβανομένης της παχυσαρκίας· καινοτόμες τεχνολογίες επεξεργασίας (συμπεριλαμβανομένης της συσκευασίας) τροφίμων και ζωοτροφών· βελτίωση της ποιότητας και της ασφάλειας, τόσο της χημικής όσο και της μικροβιακής, των τροφίμων, των ποτών και των ζωοτροφών· ακεραιότητα (και έλεγχος) της ανθρώπινης τροφικής αλυσίδας· αλληλεπίδραση του περιβάλλοντος και της ανθρώπινης και της ζωικής τροφικής αλυσίδας· η έννοια της "από άκρη σε άκρη ανθρώπινης τροφικής αλυσίδας" (συμπεριλαμβανομένων των ιχθυοπροϊόντων)· ιχνηλασιμότητα.

- Εφαρμογές των βιοεπιστημών και των βιοτεχνολογιών στην ανάπτυξη και την παραγωγή αειφόρων, μη εδώδιμων προϊόντων και διαδικασιών: βελτίωση των καλλιεργειών, των πρώτων υλών, των προϊόντων της θάλασσας και της βιομάζας (συμπεριλαμβανομένων των θαλάσσιων πόρων) που προορίζονται για τους τομείς της ενέργειας και του περιβάλλοντος, και ανάπτυξη και παραγωγή προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας (π.χ. υλικών και χημικών προϊόντων), συμπεριλαμβανομένων καινοτόμων συστημάτων γεωργικής παραγωγής, βιοδιεργασιών και τεχνικών βιοδιύλισης· βιοκατάλυση· δασοκομία, δασικά προϊόντα και διεργασίες παραγωγής δασικών προϊόντων· διεργασίες οικολογικής επανόρθωσης και καθαρότερες διεργασίες επεξεργασίας και μεταποίησης.

3. Τεχνολογίες της πληροφορίας και της επικοινωνίας

Στόχος

Ανάπτυξη της ευρωπαϊκής ικανότητας ελέγχου και διαμόρφωσης των μελλοντικών εξελίξεων στον τομέα των τεχνολογιών της πληροφορίας και της επικοινωνίας (ΤΠΕ), προς ικανοποίηση των αναγκών και αιτημάτων της ευρωπαϊκής κοινωνίας και οικονομίας. Οι σχετικές δραστηριότητες θα ενισχύσουν την επιστημονική και τεχνολογική βάση της Ευρώπης στον τομέα των ΤΠΕ, θα συμβάλουν στην προαγωγή και τόνωση της καινοτομίας μέσω χρήσης ΤΠΕ και θα διασφαλίσουν την ταχεία μετατροπή των εξελίξεων των ΤΠΕ σε πρακτικά οφέλη για τους πολίτες, τις επιχειρήσεις, τη βιομηχανία και τις κυβερνήσεις της Ευρώπης.

Αιτιολογικό

Οι τεχνολογίες της πληροφορίας και της επικοινωνίας έχουν καίρια σημασία για το μέλλον της Ευρώπης και για την υλοποίηση της στρατηγικής της Λισσαβόνας. Το ήμισυ των κερδών παραγωγικότητας που σημειώνουν οι ευρωπαϊκές οικονομίες οφείλονται στον αντίκτυπο των ΤΠΕ στα προϊόντα, τις υπηρεσίες και τις επιχειρηματικές διαδικασίες. Οι ΤΠΕ αποτελούν τον σημαντικότερο παράγοντα για την ενίσχυση της καινοτομίας και της παραγωγικότητας και για τον έλεγχο της εξέλιξης των αλυσίδων αξίας στους βιομηχανικούς κλάδους και τους κλάδους παροχής υπηρεσιών. Οι ΤΠΕ διαδραματίζουν ουσιαστικό ρόλο στην κάλυψη της αυξανόμενης ζήτησης υπηρεσιών υγείας και κοινωνικής μέριμνας και στον εκσυγχρονισμό των παρεχόμενων υπηρεσιών σε τομείς δημόσιου ενδιαφέροντος όπως η εκπαίδευση, η μάθηση, η ασφάλεια, η ενέργεια, οι μεταφορές και το περιβάλλον. Τέλος, οι ΤΠΕ διαδραματίζουν καταλυτικό ρόλο στην εξέλιξη άλλων επιστημονικών και τεχνολογικών πεδίων, δεδομένου ότι αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο οι ερευνητές διεξάγουν την ερευνητική τους δραστηριότητα, συνεργάζονται και καινοτομούν.

Η κλιμάκωση των οικονομικών και κοινωνικών αναγκών και αιτημάτων, σε συνδυασμό με την ευρεία διάδοση και καθιέρωση των ΤΠΕ και την αναγκαιότητα υπέρβασης των τεχνολογικών ορίων, διευρύνουν συνεχώς το πρόγραμμα στόχων και επιδιώξεων της έρευνας. Για να έλθει η τεχνολογία πιο κοντά τους χρήστες και στις οργανωτικές ανάγκες, χρειάζονται τα εξής: απόκρυψη της τεχνολογικής πολυπλοκότητας και κατ'απαίτηση αποκάλυψη της λειτουργικότητας· βελτίωση της ευχρηστίας και της διαθεσιμότητας, και μείωση του κόστους χρήσης της τεχνολογίας· προσφορά νέων εφαρμογών, λύσεων και υπηρεσιών ΤΠΕ οι οποίες θα είναι ασφαλείς, αξιόπιστες και προσαρμοσμένες στις ιδιαίτερες συνθήκες χρήσης και στις προτιμήσεις των χρηστών. Ακολουθώντας τις επιταγές της αύξησης των επιδόσεων και της ταυτόχρονης μείωσης του κόστους, οι ερευνητές στον τομέα των ΤΠΕ συμμετέχουν σε έναν παγκόσμιο αγώνα δρόμου για τη συνεχή υπέρβαση των ορίων της μικρογράφησης, για τον έλεγχο της σύγκλισης μεταξύ των υπολογιστικών τεχνολογιών, των επικοινωνιακών τεχνολογιών και των τεχνολογιών μέσων μαζικής επικοινωνίας, αλλά και της σύγκλισης των τεχνολογιών αυτών με άλλες συναφείς επιστήμες και επιστημονικούς κλάδους, καθώς και για την ανάπτυξη συστημάτων ικανών να "μαθαίνουν" και να εξελίσσονται. Μέσα από αυτές τις διαφορετικές προσπάθειες, κάνει την εμφάνισή του σήμερα ένα νέο κύμα τεχνολογιών. Οι δραστηριότητες έρευνας στις ΤΠΕ βασίζονται επίσης σε ένα ευρύτερο φάσμα επιστημονικών και τεχνολογικών κλάδων όπως π.χ. οι βιοεπιστήμες και οι επιστήμες της ζωής, η ψυχολογία, η παιδαγωγική, οι γνωστικές και κοινωνικές επιστήμες.

Ο τομέας των ΤΠΕ συγκαταλέγεται στους τομείς υψηλής έντασης έρευνας. Στις μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου, οι δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις στην έρευνα επί των ΤΠΕ αντιπροσωπεύουν το ένα τρίτο των συνολικών επενδύσεων στην έρευνα. Παρά την ήδη καθιερωμένη βιομηχανική και τεχνολογική της πρωτοκαθεδρία σε καίρια πεδία των ΤΠΕ, η Ευρώπη υπολείπεται των σοβαρότερων ανταγωνιστών της όσον αφορά τις επενδύσεις στη σχετική έρευνα. Οι δυνατότητες και οι προοπτικές που προσφέρει η εξέλιξη των ΤΠΕ θα είναι δυνατό να αξιοποιηθούν πλήρως μόνο χάρη σε μια ανανεωμένη και εντατικότερη συσπείρωση των προσπαθειών σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Στο πλαίσιο μιας σφαιρικής και ολιστικής στρατηγικής, οι δραστηριότητες έρευνας επί των ΤΠΕ θα συνδέονται στενά με τα πολιτικά μέτρα υπέρ της εξάπλωσης και της υιοθέτησης των ΤΠΕ και με τα ρυθμιστικά μέτρα στον τομέα αυτό. Οι σχετικές προτεραιότητες έχουν καθορισθεί κατόπιν εκτενών διαβουλεύσεων και λαμβανομένων υπόψη των στοιχείων και προοπτικών που προέκυψαν από μια σειρά ευρωπαϊκών τεχνολογικών πλατφορμών και βιομηχανικών πρωτοβουλιών σε τομείς όπως η νανοηλεκτρονική, τα ενσωματωμένα συστήματα, οι κινητές επικοινωνίες, τα ηλεκτρονικά μέσα, η ρομποτική και το λογισμικό, οι υπηρεσίες, και οι τεχνολογίες και εφαρμογές πλέγματος (grids).

Δραστηριότητες

- Τεχνολογικοί πυλώνες των ΤΠΕ:

- Νανοηλεκτρονική, φωτονική και ολοκληρωμένα μικρο/νανο-συστήματα : υπέρβαση των ορίων της μικρογράφησης, της ολοκλήρωσης, της ποικιλίας και της πυκνότητας· αύξηση των επιδόσεων και των δυνατοτήτων κατασκευής σε χαμηλότερο κόστος· διευκόλυνση της ενσωμάτωσης των ΤΠΕ σε σειρά εφαρμογών· διεπαφές· ανάντη έρευνα, συμπεριλαμβανομένης ενδεχομένως της διερεύνησης νέων αρχών και τεχνικών λύσεων.

- Δίκτυα επικοινωνιών πανταχού παρουσίας και απεριόριστης δυναμικότητας : πανταχού πρόσβαση σε ετερογενή δίκτυα – σταθερά, κινητά, ασύρματα και ραδιοτηλεοπτικά δίκτυα τοπικής, περιφερειακής και παγκόσμιας εμβέλειας – τα οποία εξασφαλίζουν την αδιάλειπτη και ανεξαρτήτως τόπου και χρόνου διανομή συνεχώς μεγαλύτερων όγκων δεδομένων και υπηρεσιών.

- Ενσωματωμένα συστήματα, υπολογιστική και έλεγχος : ισχυρά, ασφαλή και κατανεμημένα υπολογιστικά και επικοινωνιακά συστήματα, ενσωματωμένα σε αντικείμενα και σε υλική υποδομή και ικανά να ελέγχουν και να προσαρμόζονται στο περιβάλλον τους.

- Λογισμικό, εφαρμογές και υπηρεσίες πλέγματος, ασφάλεια και αξιοπιστία : δυναμικά, προσαρμοστικά, αξιόπιστα και ασφαλή λογισμικά και υπηρεσίες, και νέες αρχιτεκτονικές επεξεργασίας, συμπεριλαμβανομένης της παροχής τους ως πόρων κοινής ωφελείας.

- Γνωσιακά, γνωστικά και εκπαιδεύσιμα συστήματα : σύλληψη και εκμετάλλευση γνώσεων ενσωματωμένων σε περιεχόμενο Ιστού και πολυμέσων· τεχνητά συστήματα βιολογικής έμπνευσης, ικανά να αντιλαμβάνονται, να κατανοούν, να μαθαίνουν και να εξελίσσονται, και να ενεργούν αυτόνομα· συστήματα μηχανικής και ανθρώπινης μάθησης βασιζόμενα στην πληρέστερη κατανόηση της ανθρώπινης γνωστικής λειτουργίας.

- Προσομοίωση, απεικόνιση, διάδραση και μεικτή πραγματικότητα : εργαλεία καινοτόμου και δημιουργικού σχεδιασμού προϊόντων, υπηρεσιών και ψηφιακών μέσων· εργαλεία φυσικής, γλωσσικώς προσαρμοστικής και βάσει συμφραζομένων, διάδρασης και επικοινωνίας.

Νέες προοπτικές αξιοποίησης της εξέλιξης των γνώσεων σε άλλους επιστημονικούς και τεχνολογικούς κλάδους: αξιοποίηση, μεταξύ άλλων, της εξέλιξης των γνώσεων στους χώρους της φυσικής, των βιοτεχνολογιών, των επιστημών των υλικών και των βιοεπιστημών, με σκοπό τη μικρογράφηση διατάξεων και συσκευών ΤΠΕ σε μεγέθη συμβατά με τους έμβιους οργανισμούς και ικανών να διαδρούν με αυτούς, την αύξηση των επιδόσεων της μηχανικής συστημάτων και της επεξεργασίας πληροφοριών, και τη μοντελοποίηση και προσομοίωση του έμβιου κόσμου.

- Ολοκλήρωση τεχνολογιών:

- Προσωπικά περιβάλλοντα : προσωπικές, ενδυτές και εμφυτεύσιμες διατάξεις και εξαρτήματα επικοινωνίας και επεξεργασίας πληροφοριών· διεπαφές και διασυνδέσεις τους με υπηρεσίες και πόρους.

- Οικιακά περιβάλλοντα : οικιακές διατάξεις επικοινωνίας, παρακολούθησης, ελέγχου, βοήθειας και υποστήριξης· αδιάλειπτη διαλειτουργικότητα και χρήση όλων των διατάξεων· διαλογικά ψηφιακά περιεχόμενα και υπηρεσίες.

- Ρομποτικά συστήματα : προηγμένα αυτόνομα συστήματα· γνωστική λειτουργία, έλεγχος, ικανότητες δράσης, φυσική διάδραση· μικρογράφηση.

- Νοήμονες υποδομές : εργαλεία βελτίωσης της αποτελεσματικότητας, της προσαρμοστικότητας, της ικανότητας συντήρησης, της ανθεκτικότητας στη χρήση και της αντοχής στις βλάβες των υποδομών που έχουν καίρια σημασία στην καθημερινή ζωή.

- Έρευνα εφαρμογών:

- Ανταπόκριση των ΤΠΕ στις κοινωνικές προκλήσεις : Νέα συστήματα και υπηρεσίες σε τομείς δημόσιου ενδιαφέροντος, τα οποία βελτιώνουν την ποιότητα, την αποτελεσματικότητα, την πρόσβαση και την ένταξη· φιλικές προς τον χρήστη εφαρμογές, ολοκλήρωση νέων τεχνολογιών και πρωτοβουλιών όπως εκείνων που αφορούν τα περιβάλλοντα υποβοηθούμενης αυτόνομης διαβίωσης.

- προς υποστήριξη της υγείας : βελτίωση της πρόληψης των ασθενειών, της πρώιμης διάγνωσης και της εξατομικευμένης περίθαλψης· αυτονομία, ασφάλεια και κινητικότητα των ασθενών· χώρος πληροφοριών υγείας για την άντληση γνώσεων·

- προς υποστήριξη της ένταξης και της ισότιμης συμμετοχής και της πρόληψης "ψηφιακών χασμάτων"· τεχνολογίες υποβοήθησης· σχεδιασμός για όλους·

- προς υποστήριξη της κινητικότητας : νοήμονα συστήματα μεταφοράς και οχήματα, βασιζόμενα στις ΤΠΕ, τα οποία επιτρέπουν την ασφαλή, άνετη και αποτελεσματική μετακίνηση ανθρώπων και αγαθών·

- προς υποστήριξη του περιβάλλοντος και της αειφόρου ανάπτυξης: μείωση της τρωτότητας και μετριασμός των επιπτώσεων των φυσικών καταστροφών και των βιομηχανικών ατυχημάτων·

- προς υποστήριξη της δημόσιας διοίκησης : ενίσχυση της αποτελεσματικότητας, του ανοίγματος, της συμμετοχικότητας, της λογοδοσίας και των δεσμών με τους πολίτες και τις επιχειρήσεις, για μια παγκόσμιου κύρους δημόσια διοίκηση στην υπηρεσία της δημοκρατίας.

- ΤΠΕ στην υπηρεσία του περιεχομένου, της δημιουργικότητας και της προσωπικής εξέλιξης:

- νέα υποδείγματα μέσων και νέες μορφές περιεχομένου· δημιουργία διαλογικού ψηφιακού περιεχομένου· εμπλουτισμένες εμπειρίες χρήσης· οικονομικά αποδοτική διανομή περιεχομένου·

- τεχνολογικώς αναβαθμισμένη μάθηση · προσαρμοστικές και πλαισιοστραφείς μαθησιακές λύσεις· ενεργητική μάθηση·

- συστήματα βασιζόμενα στις ΤΠΕ και ικανά να βελτιώσουν τις δυνατότητες πρόσβασης και την συν τω χρόνω χρήση των ψηφιακών πολιτισμικών πόρων και αποθεμάτων, σε πολυγλωσσικό περιβάλλον·

- ΤΠΕ προς υποστήριξη των επιχειρήσεων και της βιομηχανίας:

- νέες μορφές δυναμικών δικτυωμένων και συνεργατικών επιχειρηματικών διαδικασιών, ψηφιακά οικοσυστήματα· βελτιστοποιημένη οργάνωση εργασίας και συνεργατικά εργασιακά περιβάλλοντα·

- μεταποίηση: ταχύς και προσαρμοστικός σχεδιασμός, παραγωγή και παράδοση ιδιαίτερα εξατομικευμένων προϊόντων· ψηφιακή και εικονική παραγωγή· εργαλεία μοντελοποίησης, προσομοίωσης και παρουσίασης· ελαχιστοποιημένης κλίμακας και ολοκληρωμένα προϊόντα ΤΠΕ·

- ΤΠΕ προς ενίσχυση της εμπιστοσύνης των χρηστών : διαχείριση ταυτότητας· επαλήθευση ταυτότητας και αδειοδότηση· τεχνολογίες ενίσχυσης της προστασίας της ιδιωτικής ζωής· διαχείριση ψηφιακών δικαιωμάτων και ψηφιακών πόρων· προστασία από απειλές του κυβερνοχώρου.

- Μελλοντικές και αναδυόμενες τεχνολογίες: έρευνα αιχμής επί βασικών ΤΠΕ και επί τεχνολογιών που συνδυάζουν βασικές ΤΠΕ και τεχνολογίες άλλων επιστημονικών και τεχνολογικών τομέων· καλλιέργεια καινοτόμων ιδεών και ριζικά νέων χρήσεων και διερεύνηση νέων κατευθύνσεων για τους χάρτες πορείας της έρευνας επί των ΤΠΕ.

4. Νανοεπιστήμες, νανοτεχνολογίες, υλικά και νέες τεχνολογίες παραγωγής

Στόχος

Βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και υποστήριξη της μετεξέλιξής της από μια βιομηχανία έντασης πόρων σε μια βιομηχανία έντασης γνώσης, μέσω της παραγωγής πρωτοποριακών γνώσεων και της ανακάλυψης νέων εφαρμογών στα σημεία τομής διαφορετικών τεχνολογιών και τεχνολογικών κλάδων.

Αιτιολογικό

Η συρρίκνωση της βιομηχανικής δραστηριότητας, κατά τα φαινόμενα, δεν περιορίζεται πλέον στους παραδοσιακούς τομείς υψηλής έντασης εργασίας, αλλά έχει αρχίσει να παρατηρείται και σε ενδιάμεσους τομείς, στους οποίους η ευρωπαϊκή βιομηχανία ανέκαθεν κυριαρχούσε, και μάλιστα σε ορισμένους τομείς υψηλής τεχνολογίας. Η τάση αυτή μπορεί και πρέπει να αναστραφεί με την οικοδόμηση, στην Ευρώπη, μιας ισχυρής βιομηχανίας η οποία θα βασίζεται στις γνώσεις και θα χαρακτηρίζεται από ένταση γνώσης. Για τον σκοπό αυτό, χρειάζεται, μεταξύ άλλων, να εκσυγχρονισθεί η βάση των υφιστάμενων ΜΜΕ και να δημιουργηθούν νέες γνωσιοστρεφείς ΜΜΕ, μέσω της διάδοσης γνώσεων και τεχνογνωσίας στα πλαίσια συνεργατικών προγραμμάτων.

Η ΕΕ διατηρεί αναγνωρισμένη τεχνολογική υπεροχή σε πεδία όπως οι νανοτεχνολογίες, οι τεχνολογίες υλικών και οι τεχνολογίες παραγωγής, υπεροχή η οποία θα πρέπει να ενισχυθεί περαιτέρω ώστε να κατοχυρωθεί και να βελτιωθεί η θέση της ΕΕ σε ένα εξαιρετικά ανταγωνιστικό παγκόσμιο περιβάλλον.

Οι ευρωπαϊκές τεχνολογικές πλατφόρμες σε πεδία όπως η νανοηλεκτρονική, η μεταποίηση, η χαλυβουργία, η χημεία, οι μεταφορές, οι κατασκευές, η βιομηχανική ασφάλεια, τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα, ο χαρτοπολτός και το χαρτί, συμβάλλουν στον καθορισμό κοινών ερευνητικών προτεραιοτήτων και στόχων. Οι δραστηριότητες που θα αναληφθούν στον παρόντα θεματικό τομέα θα καλύπτουν βιομηχανικές πτυχές προτεραιότητας και την ένταξή τους σε κατά κλάδο εφαρμογές, αλλά και συναφή ζητήματα πολιτικής, κανονιστικής ρύθμισης, τυποποίησης και αντικτύπου, με στόχο μεταξύ άλλων την ευέλικτη αντιμετώπιση νέων πολιτικών αναγκών.

Δραστηριότητες

- Νανοεπιστήμες, νανοτεχνολογίες

- Παραγωγή νέων γνώσεων σχετικών με τα φαινόμενα διεπαφής και τα εξαρτώμενα από το μέγεθος φαινόμενα· έλεγχος, σε νανομετρική κλίμακα, των ιδιοτήτων των υλικών με σκοπό την ανάπτυξη νέων εφαρμογών· ολοκλήρωση τεχνολογιών σε νανομετρική κλίμακα· αυτοσυνθετικές ιδιότητες· νανοκινητήρες· νανομηχανές και νανοσυστήματα· μέθοδοι και εργαλεία χαρακτηρισμού και χειρισμού σε νανομετρικές διαστάσεις· νανοτεχνολογίες και τεχνολογίες υψηλής ακρίβειας στον χώρο της χημείας· αντίκτυπος στην ανθρώπινη ασφάλεια και υγεία και στο περιβάλλον· μετρολογία, ονοματολογία και πρότυπα· διερεύνηση νέων αρχών και προσεγγίσεων για τομεακές εφαρμογές, συμπεριλαμβανομένης της ολοκλήρωσης και της σύγκλισης αναδυόμενων τεχνολογιών.

- Υλικά

- Παραγωγή νέων γνώσεων για τα υλικά υψηλών επιδόσεων, με σκοπό την ανάπτυξη νέων προϊόντων και διεργασιών· υλικά βασιζόμενα στη γνώση, με κατά παραγγελία ιδιότητες· πιο αξιόπιστος σχεδιασμός και προσομοίωση· υψηλότερη πολυπλοκότητα· οικολογική συμβατότητα· ολοκλήρωση της νανομετρικής, της μοριακής και της μακροσκοπικής κλίμακας στους κλάδους της χημικής τεχνολογίας και της επεξεργασίας υλικών· νέα νανοϋλικά, βιοϋλικά και υβριδικά υλικά, καθώς και σχεδιασμός και έλεγχος της επεξεργασίας τους.

- Νέα παραγωγή

- Ανάπτυξη συνθηκών και πόρων, απαραίτητων για μια παραγωγή έντασης γνώσης, συμπεριλαμβανομένης της κατασκευής, ανάπτυξης και επικύρωσης νέων υποδειγμάτων παραγωγής τα οποία ανταποκρίνονται σε αναδυόμενες βιομηχανικές ανάγκες· ανάπτυξη πόρων παραγωγής, γενικής χρήσης, για μια προσαρμοστική, δικτυωμένη και βασιζόμενη στη γνώση παραγωγή· ανάπτυξη νέων αρχών μηχανικής στις οποίες θα αξιοποιούνται τα σημεία σύγκλισης τεχνολογιών (π.χ. νανοτεχνολογιών, βιοτεχνολογιών, τεχνολογιών της πληροφορίας, γνωστικών τεχνολογιών και των αντίστοιχων μηχανικών απαιτήσεων) για την επόμενη γενιά προϊόντων και υπηρεσιών υψηλής προστιθέμενης αξίας, και προσαρμογή στις εξελισσόμενες ανάγκες.

- Ολοκλήρωση τεχνολογιών για βιομηχανικές εφαρμογές

- Ολοκλήρωση νέων γνώσεων και τεχνολογιών σχετικών με μεγέθη νανοκλίμακας, τα υλικά και την παραγωγή σε εφαρμογές κατά τομέα ή σε οριζόντιες εφαρμογές που αφορούν πολλαπλούς τομείς όπως η υγεία, οι κατασκευές, οι μεταφορές, η ενέργεια, η χημεία, το περιβάλλον, τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα, ο χαρτοπολτός και το χαρτί, η μηχανολογία.

5. Ενέργεια

Στόχος

Μετατροπή του υφιστάμενου ενεργειακού συστήματος, το οποίο εξαρτάται από τα ορυκτά καύσιμα, σε ένα πιο αειφόρο ενεργειακό σύστημα το οποίο θα βασίζεται σε διαφοροποιημένες και αυξημένης ενεργειακής απόδοσης πηγές και φορείς ενέργειας, με σκοπό την αντιμετώπιση των πιεστικών προκλήσεων που θέτουν η ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού και η αλλαγή του κλίματος, και παράλληλα την αύξηση της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών ενεργειακών βιομηχανιών.

Αιτιολογικό

Τα ενεργειακά συστήματα αντιμετωπίζουν σήμερα σοβαρές προκλήσεις. Οι ανησυχητικές τάσεις της παγκόσμιας ζήτησης ενέργειας (η οποία προβλέπεται να αυξηθεί κατά 60% εντός των επόμενων 30 ετών), η ανάγκη δραστικής μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου προς μετριασμό των καταστροφικών επιπτώσεων της αλλαγής του κλίματος, οι επιζήμιες συνέπειες της έντονης μεταβλητότητας των πετρελαϊκών τιμών (ιδίως για τον τομέα των μεταφορών που παρουσιάζει υψηλό βαθμό εξάρτησης από τα πετρελαϊκά προϊόντα) και η γεωπολιτική αστάθεια στις πετρελαιοπαραγωγούς περιφέρειες, καθιστούν επιτακτική και άμεση την αναγκαιότητα έγκαιρης ανάπτυξης κατάλληλων λύσεων. Οι προσπάθειες έρευνας και επίδειξης θα πρέπει να προσφέρουν στην ΕΕ τις πλέον οικολογικές και οικονομικά αποδοτικές τεχνολογίες και λύσεις που χρειάζεται ώστε να επιτύχει τους στόχους του Πρωτοκόλλου του Κιότο και ακόμη υψηλότερους, και να εκπληρώσει τις πολιτικές της δεσμεύσεις στον τομέα της ενέργειας, όπως διευκρινίζεται στην Πράσινη Βίβλο του 2000 περί της ασφάλειας του ενεργειακού εφοδιασμού[15].

Η Ευρώπη κατέχει παγκοσμίως ηγετική θέση σε μια σειρά ενεργειακών τεχνολογιών. Έχει την πρωτοπορία στις σύγχρονες τεχνολογίες ανανεώσιμων πηγών ενέργειας όπως η βιοενέργεια και η αιολική ενέργεια. Η ΕΕ διατηρεί επίσης παγκοσμίως ανταγωνιστική θέση στις τεχνολογίες παραγωγής και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας και διαθέτει ισχυρό ερευνητικό δυναμικό στον τομέα της δέσμευσης και απομόνωσης άνθρακα. Οι θέσεις αυτές ωστόσο απειλούνται σοβαρά από τον σκληρό ανταγωνισμό (ιδίως των ΗΠΑ και της Ιαπωνίας).

Για τη ριζική αναδιαμόρφωση του ενεργειακού συστήματος χρειάζονται επενδύσεις στην έρευνα, την ανάπτυξη, την επίδειξη και τη διάδοση νέων τεχνολογιών, τις οποίες οι ιδιωτικές επιχειρήσεις δεν είναι σε θέση να αναλάβουν εξ ολοκλήρου λόγω του υπερβολικά υψηλού κινδύνου και της υπερβολικά υψηλής αβεβαιότητας απόδοσης. Για τον λόγο αυτό, η ΕΕ είναι απαραίτητο να ενισχύσει τη δημόσια χρηματοδοτική υποστήριξη με σκοπό την κινητοποίηση των ιδιωτικών επενδύσεων και να διασφαλίσει συνεκτικό και αποτελεσματικότερο συνδυασμό των ευρωπαϊκών προσπαθειών και πόρων, ώστε να είναι σε θέση να ανταγωνισθεί με επιτυχία οικονομίες που πραγματοποιούν σημαντικές και συνεχείς επενδύσεις σε αντίστοιχες τεχνολογίες. Οι ευρωπαϊκές τεχνολογικές πλατφόρμες διαδραματίζουν ζωτικό ρόλο από αυτή την άποψη, δεδομένου ότι διασφαλίζουν συντονισμένη κινητοποίηση των αναγκαίων ερευνητικών προσπαθειών. Οι δραστηριότητες που θα αναληφθούν για την επίτευξη του ως άνω στόχου εκτίθενται στη συνέχεια. Στις δραστηριότητες αυτές συμπεριλαμβάνεται μια ειδική δραστηριότητα υποστήριξης της ανάπτυξης γνώσεων, απαραίτητων για τη χάραξη ενεργειακής πολιτικής, και ενδεχομένως για την αντιμετώπιση νέων και αναδυόμενων πολιτικών αναγκών, για παράδειγμα σε σχέση με τον ρόλο της ευρωπαϊκής ενεργειακής πολιτικής στην εξέλιξη της διεθνούς δράσης κατά της αλλαγής του κλίματος, καθώς και για την αντιμετώπιση των παραγόντων αστάθειας ή των διακοπών του ενεργειακού εφοδιασμού και των ενεργειακών τιμών.

Δραστηριότητες

- Υδρογόνο και κυψέλες καυσίμου

Ολοκληρωμένη δράση για τη συγκρότηση μιας ισχυρής τεχνολογικής βάσης προς υποστήριξη της ανταγωνιστικότητας των βιομηχανιών τεχνολογίας υδρογόνου και κυψελών καυσίμου της ΕΕ, μέσω της ανάπτυξης στατικών και φορητών εφαρμογών και εφαρμογών για τον τομέα των μεταφορών. Η ευρωπαϊκή τεχνολογική πλατφόρμα για το υδρογόνο και τις κυψέλες καυσίμου συμβάλει στην εν προκειμένω δράση, προτείνοντας μια ολοκληρωμένη στρατηγική έρευνας και διάδοσης τεχνολογιών στον συγκεκριμένο τομέα.

- Παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές

Τεχνολογίες μετατροπής ενέργειας αυξημένης συνολικής απόδοσης οι οποίες μειώνουν το κόστος της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από εγχώριες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, και ανάπτυξη και επίδειξη τεχνολογιών προσαρμοσμένων σε διαφορετικές περιφερειακές συνθήκες.

- Παραγωγή ανανεώσιμων καυσίμων

Ολοκληρωμένες τεχνολογίες μετατροπής ενέργειας: ανάπτυξη στερεών, υγρών και αέριων καυσίμων (συμπεριλαμβανομένου του υδρογόνου) παραγόμενων από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και μείωση του μοναδιαίου κόστους παραγωγής τους, με στόχο την οικονομικά αποδοτική παραγωγή και χρήση καυσίμων με ουδέτερο ισοζύγιο άνθρακα, και ιδίως υγρών βιοκαυσίμων για τις μεταφορές.

- Ανανεώσιμες μορφές ενέργειας για τη θέρμανση και τη ψύξη

Τεχνολογίες οι οποίες αυξάνουν την απόδοση και μειώνουν το κόστος της θέρμανσης και της ψύξης από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, διασφαλίζοντας τη χρήση τους σε διαφορετικές περιφερειακές συνθήκες.

- Τεχνολογίες δέσμευσης και αποθήκευσης CO 2 για μονάδες ηλεκτροπαραγωγής μηδενικών εκπομπών

Δραστική μείωση των επιπτώσεων της χρήσης ορυκτών καυσίμων στο περιβάλλον, μέσω της ανάπτυξης μονάδων ηλεκτροπαραγωγής υψηλής απόδοσης και μηδαμινών ρύπων που βασίζονται σε τεχνολογίες δέσμευσης και αποθήκευσης CO2.

- Καθαρές τεχνολογίες άνθρακα

Ανάπτυξη και επίδειξη καθαρών τεχνολογιών άνθρακα, με σκοπό την ουσιαστική βελτίωση της απόδοσης, της αξιοπιστίας και του κόστους των μονάδων ηλεκτροπαραγωγής.

- Ευφυή ενεργειακά δίκτυα

Αύξηση της αποδοτικότητας, της ασφάλειας και της αξιοπιστίας των ευρωπαϊκών συστημάτων και δικτύων ηλεκτρισμού και φυσικού αερίου, για παράδειγμα με τη μετατροπή των υφιστάμενων δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας σε ένα διαλεκτικό δίκτυο εξυπηρέτησης (πελατών/φορέων εκμετάλλευσης), και άρση των φραγμών που παρακωλύουν τη διάδοση ευρείας κλίμακας και την αποτελεσματική ολοκλήρωση διάσπαρτων και ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

- Ενεργειακή απόδοση και εξοικονόμηση ενέργειας

Νέες αρχές και τεχνολογίες βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης και της εξοικονόμησης ενέργειας στα κτίρια, τις υπηρεσίες και τη βιομηχανία. Συμπεριλαμβάνονται η ολοκλήρωση στρατηγικών και τεχνολογιών βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης, η χρήση τεχνολογιών νέων και ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και η διαχείριση της ζήτησης ενέργειας.

- Η γνώση στην υπηρεσία της ενεργειακής πολιτικής

Ανάπτυξη εργαλείων, μεθόδων και μοντέλων εκτίμησης των βασικών οικονομικών και κοινωνικών παραμέτρων που συνδέονται με τις ενεργειακές τεχνολογίες, προσδιορισμός ποσοτικών στόχων και εκπόνηση μεσοπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων σεναρίων.

6. Περιβάλλον (συμπεριλαμβανομένης της αλλαγής του κλίματος)

Στόχος

Αειφόρος διαχείριση του περιβάλλοντος και των περιβαλλοντικών πόρων, χάρη στη βελτίωση των γνώσεων σχετικά με τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ της βιόσφαιρας, των οικοσυστημάτων και των ανθρώπινων δραστηριοτήτων, και χάρη στην ανάπτυξη νέων τεχνολογιών, εργαλείων και υπηρεσιών ολοκληρωμένης αντιμετώπισης των παγκόσμιων περιβαλλοντικών ζητημάτων. Θα δοθεί έμφαση στα εξής: πρόβλεψη των αλλαγών του κλίματος καθώς και των οικολογικών, των γήινων και των ωκεάνιων συστημάτων· εργαλεία και τεχνολογίες παρακολούθησης, πρόληψης και μετριασμού των περιβαλλοντικών πιέσεων και κινδύνων, μεταξύ άλλων για την υγεία· εργαλεία και τεχνολογίες διατήρησης του φυσικού και του ανθρωπογενούς περιβάλλοντος.

Αιτιολογικό

Δεδομένου ότι τα περιβαλλοντικά προβλήματα υπερβαίνουν τα εθνικά σύνορα, για την αντιμετώπισή τους απαιτείται συντονισμένη προσέγγιση σε πανευρωπαϊκό και συχνά σε παγκόσμιο επίπεδο. Οι φυσικοί πόροι και το ανθρωπογενές περιβάλλον του πλανήτη μας δέχονται σοβαρές πιέσεις από την πληθυσμιακή αύξηση, την αστικοποίηση, τη συνεχή επέκταση της γεωργίας, τους τομείς των μεταφορών και της ενέργειας, καθώς και από τη μεταβλητότητα και τη θέρμανση του τοπικού, του περιφερειακού και του παγκόσμιου κλίματος. Η Ευρώπη χρειάζεται να αναπτύξει μια νέα αειφόρο σχέση με το περιβάλλον και παράλληλα να τονώσει την ανάπτυξη και την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας της. Λαμβανομένων υπόψη της κλίμακας, του εύρους πεδίου και του υψηλού βαθμού πολυπλοκότητας της περιβαλλοντικής έρευνας, για τη δημιουργία της απαιτούμενης κρίσιμης μάζας επιβάλλεται συνεργασία σε κλίμακα ΕΕ. Η συνεργασία αυτή θα διευκολύνει τον κοινό προγραμματισμό, τη χρήση διασυνδεόμενων και διαλειτουργικών βάσεων δεδομένων, και την ανάπτυξη συνεκτικών και μεγάλης κλίμακας συστημάτων παρατήρησης και πρόβλεψης.

Η ανάληψη ερευνητικής δράσης σε επίπεδο ΕΕ είναι απαραίτητη ώστε να διασφαλισθούν η εκπλήρωση των διεθνών δεσμεύσεων που έχουν αναληφθεί στα πλαίσια π.χ. του πρωτοκόλλου του Κιότο και της σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τη βιολογική ποικιλότητα, η επίτευξη των στόχων της Παγκόσμιας Διάσκεψης για την Αειφόρο Ανάπτυξη του 2002, καθώς και της πρωτοβουλίας της ΕΕ για το νερό, και, τέλος, η συμβολή στο έργο της Διακυβερνητικής Επιτροπής για την Αλλαγή του Κλίματος και στην πρωτοβουλία της Συνόδου για την Παρατήρηση της Γης. Επιπλέον, είναι απαραίτητο να καλυφθούν οι σημαντικές ανάγκες έρευνας που απορρέουν από τις υφιστάμενες και τις αναδυόμενες πολιτικές της ΕΕ και από την εφαρμογή του 6ου προγράμματος δράσης για το περιβάλλον και των σχετικών θεματικών στρατηγικών, του προγράμματος δράσης για τις περιβαλλοντικές τεχνολογίες, του σχεδίου δράσης για το περιβάλλον και την υγεία, καθώς και ορισμένων οδηγιών όπως η οδηγία πλαίσιο περί των υδάτων.

Η ΕΕ χρειάζεται να ενισχύσει τη θέση της στις παγκόσμιες αγορές περιβαλλοντικών τεχνολογιών. Οι τεχνολογίες αυτές προσφέρουν οικολογικά αποδοτικές λύσεις σε περιβαλλοντικά προβλήματα ποικίλης κλίμακας και προστατεύουν την πολιτιστική μας κληρονομιά, συμβάλλοντας έτσι στην αειφόρο ανάπτυξη. Οι περιβαλλοντικές απαιτήσεις λειτουργούν ως κίνητρο καινοτομίας και διανοίγουν επιχειρηματικές προοπτικές. Οι ευρωπαϊκές τεχνολογικές πλατφόρμες για την ύδρευση και αποχέτευση και για την αειφόρο χημική τεχνολογία επιβεβαιώνουν την αναγκαιότητα ανάληψης δράσης σε επίπεδο ΕΕ, και οι στρατηγικές ερευνητικές τους κατευθύνσεις λαμβάνονται υπόψη στις δραστηριότητες που παρατίθενται κατωτέρω. Στις δραστηριότητες αυτές λαμβάνονται επίσης υπόψη οι στρατηγικές κατευθύνσεις άλλων τεχνολογικών πλατφορμών που καλύπτουν εν μέρει ζητήματα περιβαλλοντικής τεχνολογίας (π.χ. οι πλατφόρμες για τις κατασκευές και για τη δασοκομία).

Κατωτέρω παρατίθεται μια σειρά δραστηριοτήτων[16], πολλές από τις οποίες ανταποκρίνονται άμεσα σε ανάγκες των υφιστάμενων πολιτικών. Είναι δυνατό ωστόσο να παρασχεθεί πρόσθετη υποστήριξη σε δραστηριότητες που ανταποκρίνονται σε αναδυόμενες πολιτικές ανάγκες και αφορούν, για παράδειγμα, τα εξής: εκτίμηση του αντικτύπου των πολιτικών της ΕΕ στην αειφόρο ανάπτυξη· παρακολούθηση των μέτρων αντιμετώπισης της αλλαγής του κλίματος στη μετα-Κιότο εποχή· νέες περιβαλλοντικές κατευθύνσεις στους τομείς π.χ. της ναυτιλιακής πολιτικής, των προτύπων και των κανονιστικών ρυθμίσεων.

Δραστηριότητες

- Αλλαγή του κλίματος, ρύπανση και κίνδυνοι

- Πιέσεις στο περιβάλλον και στο κλίμα: Λειτουργία του κλίματος και του Γήινου συστήματος· μέτρα προσαρμογής και μετριασμού· ρύπανση ατμόσφαιρας, εδάφους και υδάτων· αλλαγές στη σύνθεση της ατμόσφαιρας και στον κύκλο του νερού· αλληλεπιδράσεις μεταξύ κλίματος, χερσαίας επιφάνειας και ωκεανών· επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα και τα οικοσυστήματα.

- Περιβάλλον και υγεία: Αλληλεπίδραση μεταξύ των παραγόντων που ασκούν πιέσεις στο περιβάλλον και της ανθρώπινης υγείας (συμπεριλαμβάνεται ο προσδιορισμός των πηγών πίεσης, των σχέσεων με το περιβάλλον των εσωτερικών χώρων, των επιπτώσεων και των αναδυόμενων παραγόντων κινδύνου)· μέθοδοι ολοκληρωμένης εκτίμησης των κινδύνων που ενέχουν οι τοξικές ουσίες, συμπεριλαμβανομένων εναλλακτικών μεθόδων δοκιμών προς υποκατάσταση των δοκιμών σε ζώα· ποσοτικός προσδιορισμός των περιβαλλοντικών κινδύνων για την υγεία, ανάλυση κόστους-οφέλους πολιτικών μέτρων αντιμετώπισης αυτών των κινδύνων, και προσδιορισμός δεικτών για την ανάπτυξη στρατηγικών πρόληψης.

- Φυσικοί κίνδυνοι: Βελτίωση της πρόβλεψης και της ολοκληρωμένης εκτίμησης της επικινδυνότητας, της τρωτότητας και των κινδύνων ακραίων γεωλογικών φαινομένων (σεισμών, ηφαιστειακών εκρήξεων, θαλάσσιων κυμάτων βαρύτητας, κτλ.) και ακραίων καιρικών φαινομένων (καταιγίδων, πλημμύρων, κτλ.)· ανάπτυξη συστημάτων πρώιμης προειδοποίησης και βελτίωση των στρατηγικών πρόληψης και μετριασμού.

- Αειφόρος διαχείριση των πόρων

- Διατήρηση και αειφόρος διαχείριση των φυσικών και ανθρωπογενών πόρων : οικοσυστήματα· διαχείριση υδάτινων πόρων· διαχείριση και πρόληψη αποβλήτων· προστασία και διαχείριση της βιοποικιλότητας, προστασία των εδαφών, των θαλάσσιων πυθμένων και των παράκτιων περιοχών, καταπολέμηση της απερήμωσης και της υποβάθμισης των γαιών· διαχείριση δασών· αειφόρος διαχείριση και σχεδιασμός του αστικού περιβάλλοντος, διαχείριση δεδομένων και υπηρεσίες πληροφόρησης· εκτίμηση και προοπτική ανάλυση φυσικών διεργασιών.

- Εξέλιξη των θαλάσσιων περιβαλλόντων : Επιπτώσεις των ανθρώπινων δραστηριοτήτων στο θαλάσσιο περιβάλλον και στους πόρους του· ρύπανση και ευτροφισμός περιφερειακών θαλασσών και παράκτιων υδάτων· θαλάσσια οικοσυστήματα μεγάλων βαθών· εκτίμηση των τάσεων της θαλάσσιας βιοποικιλότητας, των διεργασιών των οικοσυστημάτων και της ωκεάνιας κυκλοφορίας· γεωλογία θαλάσσιων πυθμένων.

- Περιβαλλοντικές τεχνολογίες

- Περιβαλλοντικές τεχνολογίες παρατήρησης, πρόληψης, μετριασμού, προσαρμογής, οικολογικής επανόρθωσης και αποκατάστασης του φυσικού και του ανθρωπογενούς περιβάλλοντος : περιβαλλοντικές τεχνολογίες που αφορούν τα ύδατα, το κλίμα, το ατμοσφαιρικό, το θαλάσσιο, το αστικό και το αγροτικό περιβάλλον, τα εδάφη, την επεξεργασία αποβλήτων, την ανακύκλωση, την καθαρή παραγωγή, την ασφάλεια των χημικών προϊόντων, την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και του δομημένου περιβάλλοντος.

- Αποτίμηση, επαλήθευση και δοκιμή τεχνολογιών : μέθοδοι και εργαλεία εκτίμησης των κινδύνων για το περιβάλλον και του κύκλου ζωής διεργασιών, τεχνολογιών και προϊόντων· υποστήριξη των ευρωπαϊκών τεχνολογικών πλατφορμών για την αειφόρο χημική τεχνολογία και για την ύδρευση και αποχέτευση[17]· επιστημονικές και τεχνολογικές πτυχές ενός μελλοντικού ευρωπαϊκού προγράμματος επαλήθευσης και δοκιμής περιβαλλοντικών τεχνολογιών.

- Εργαλεία γεωσκόπησης και εργαλεία εκτίμησης

- Γεωσκόπηση: Υποστήριξη της ανάπτυξης και της ολοκλήρωσης συστημάτων γεωσκόπησης για περιβαλλοντικούς και αειφορικούς σκοπούς στο πλαίσιο του GEOSS· διαλειτουργικότητα συστημάτων και βελτιστοποίηση πληροφοριών με σκοπό την κατανόηση, τη μοντελοποίηση και την πρόγνωση περιβαλλοντικών φαινομένων.

- Μέθοδοι πρόβλεψης και εργαλεία εκτίμησης: μοντελοποίηση των σχέσεων οικονομίας/περιβάλλοντος/κοινωνίας (μεταξύ άλλων, μηχανισμοί βασιζόμενοι στην αγορά, εξωτερικότητες, κατώφλια)· διεύρυνση της βάσης γνώσεων και ανάπτυξη μεθοδολογιών για την εκτίμηση του αντικτύπου σημαντικών ζητημάτων, συνδεόμενων π.χ. με τη διαχείριση της χρήσης των γαιών ή των θαλάσσιων μεταφορών, στην αειφόρο ανάπτυξη· κοινωνικές και οικονομικές εντάσεις που συνδέονται με την αλλαγή του κλίματος.

7. Μεταφορές (συμπεριλαμβανομένης της αεροναυτικής)

Στόχος

Ανάπτυξη, με βάση τις τελευταίες τεχνολογικές εξελίξεις και προς όφελος των πολιτών και του κοινωνικού συνόλου, ολοκληρωμένων, οικολογικότερων και ευφυέστερων, πανευρωπαϊκών συστημάτων μεταφορών τα οποία δεν βλάπτουν το περιβάλλον και τους φυσικούς πόρους. Κατοχύρωση και περαιτέρω ενίσχυση της ηγετικής θέσης των ευρωπαϊκών βιομηχανιών στην παγκόσμια αγορά.

Αιτιολογικό

Ο τομέας των μεταφορών αποτελεί έναν από τους δυναμικότερους τομείς της ευρωπαϊκής οικονομίας – ο κλάδος των αεροπορικών μεταφορών αντιπροσωπεύει το 2,6% του ΑΕΠ της ΕΕ (και 3,1 εκατομμύρια θέσεις εργασίας) ενώ ο κλάδος των επίγειων μεταφορών παράγει το 11% του ΑΕΠ της ΕΕ (και περίπου 16 εκατομμύρια θέσεις εργασίας). Εντούτοις, ο συγκεκριμένος τομέας ευθύνεται για το 25% των συνολικών εκπομπών CO2 της ΕΕ. Για τον λόγο αυτό, είναι επιτακτική ανάγκη να βελτιωθεί η "περιβαλλοντική συμπεριφορά" του συστήματος μεταφορών και να διασφαλισθούν περισσότερο αειφόρες μορφές και λύσεις μεταφοράς καθώς και η σύγκλιση με τους ρυθμούς ανάπτυξης, σύμφωνα με τις κατευθύνσεις που παρέχονται στη Λευκή Βίβλο με τίτλο “Η ευρωπαϊκή πολιτική μεταφορών με ορίζοντα το έτος 2010: η ώρα των επιλογών”[18].

Η διεύρυνση (αύξηση της έκτασης κατά 25% και του πληθυσμού κατά 20%) και η οικονομική ανάπτυξη της ΕΕ θέτουν νέες προκλήσεις ασφάλειας, οικονομικής απόδοσης και αειφορίας για τη μεταφορά ανθρώπων και αγαθών. Οι μεταφορές επίσης συνδέονται άμεσα με άλλους σημαντικούς τομείς άσκησης πολιτικής όπως το εμπόριο, ο ανταγωνισμός, η απασχόληση, η συνοχή, η ενέργεια, η ασφάλεια και η εσωτερική αγορά. Οι επενδύσεις της βιομηχανίας μεταφορών της ΕΕ στην έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη αποτελούν βασική προϋπόθεση για τη δημιουργία και τη διατήρηση τεχνολογικού ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος στις παγκόσμιες αγορές[19]. Η ανάληψη δράσης σε ευρωπαϊκή κλίμακα θα προωθήσει επίσης την αναδιάρθρωση της βιομηχανίας, καθώς και την ολοκλήρωση της αλυσίδας εφοδιασμού, ιδίως στο επίπεδο των ΜΜΕ.

Οι στρατηγικές ερευνητικές κατευθύνσεις που αναδεικνύουν οι ευρωπαϊκές τεχνολογικές πλατφόρμες[20] επιβεβαιώνουν την αναγκαιότητα διαμόρφωσης μιας νέας οπτικής των “συστημάτων μεταφορών” στην οποία θα λαμβάνεται υπόψη η διάδραση μεταξύ των οχημάτων, των δικτύων μεταφορών και της χρήσης των υπηρεσιών μεταφορών και η οποία μπορεί να αναπτυχθεί μόνο σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Οι δαπάνες ΕΤΑ σε όλους αυτούς τους τομείς σημειώνουν σήμερα ουσιαστική άνοδο, ενώ επιβάλλεται η ανάληψη συνεργατικής δράσης σε επίπεδο ΕΕ ώστε να επιτραπεί σε μια “κρίσιμη μάζα” παρόχων διαφόρων υπηρεσιών ΕΤΑ να αντεπεξέλθουν με οικονομικά αποδοτικό τρόπο στις προκλήσεις κλίμακας και πολυεπιστημονικότητας, αλλά και στις πολιτικές, τεχνολογικές και κοινωνικοοικονομικές προκλήσεις που θέτουν, σε μια διευρυμένη Ένωση, το “καθαρό και ασφαλές όχημα” του μέλλοντος, η διαλειτουργικότητα και η διατροπικότητα ιδίως σε σχέση με τις οδικές μεταφορές, η παροχή υπηρεσιών μεταφορών σε προσιτές τιμές, η ασφάλεια των ανθρώπων, η μεταφορική ικανότητα, η ασφάλεια των μέσων και των υποδομών, ο σεβασμός του περιβάλλοντος, κτλ. Επιπλέον, η ανάπτυξη τεχνολογιών υποστήριξης του συστήματος Galileo και των εφαρμογών του είναι απαραίτητη για την υλοποίηση των ευρωπαϊκών πολιτικών.

Τα θεματικά αντικείμενα και οι δραστηριότητες που παρατίθενται κατωτέρω έχουν ουσιαστική σημασία για τη βιομηχανία, και παράλληλα ανταποκρίνονται στις ανάγκες των υπευθύνων χάραξης πολιτικής με ολοκληρωμένο τρόπο, καλύπτοντας οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές πτυχές της πολιτικής μεταφορών. Επιπλέον, θα υποστηριχθούν δραστηριότητες που ανταποκρίνονται σε υφιστάμενες και νέες πολιτικές ανάγκες, για παράδειγμα στις ανάγκες που δημιουργούν οι εξελίξεις της ναυτιλιακής πολιτικής.

Δραστηριότητες

- Αεροναυτική και εναέριες μεταφορές

- Βελτίωση της "περιβαλλοντικής συμπεριφοράς" των εναέριων μεταφορών: μείωση των εκπομπών και των ηχητικών οχλήσεων –συμπεριλαμβάνονται εργασίες σχετικές με τους κινητήρες και τα εναλλακτικά καύσιμα, τις δομές και τις νέες αρχές σχεδίασης αεροσκαφών, τις διαδικασίες λειτουργίας των αερολιμένων και τη διαχείριση της κυκλοφορίας.

- Βελτίωση των χρονικών επιδόσεων: βελτίωση της χρονικής οργάνωσης των εναέριων μεταφορών, με έμφαση σε καινοτόμα συστήματα διαχείρισης της εναέριας κυκλοφορίας που ευθυγραμμίζονται με την πολιτική για τον ενιαίο ευρωπαϊκό ουρανό και επιτυγχάνουν ολοκλήρωση των εναέριων, των επίγειων και των διαστημικών στοιχείων (συμπεριλαμβάνονται η βελτίωση της ροής της εναέριας κυκλοφορίας και η ενίσχυση της αυτονομίας των αεροσκαφών).

- Αύξηση της ικανοποίησης και της ασφάλειας των πελατών: βελτίωση της άνεσης των επιβατών, καινοτόμες υπηρεσίες κατά τις πτήσεις και αποτελεσματικότερη μεταχείριση επιβατών· βελτίωση όλων των πτυχών και παραμέτρων ασφάλειας των εναέριων μεταφορών· αύξηση των επιλογών κατηγορίας αεροσκάφους (από αεροσκάφη ευρείας ατράκτου έως αεροσκάφη μικρού μεγέθους).

- Βελτίωση της οικονομικής απόδοσης: μείωση του κόστους ανάπτυξης, κατασκευής και λειτουργίας αεροσκαφών, δίνοντας έμφαση στη δημιουργία αεροσκαφών μηδενικής συντήρησης και στην αυξημένη χρήση μεθόδων αυτοματισμού και προσομοίωσης.

- Προστασία των αεροσκαφών και των επιβατών: ενίσχυση των μέτρων προστασίας των ταξιδιωτών, των πληρωμάτων, των αεροσκαφών και των συστημάτων αερομεταφορών, και ιδίως βελτίωση των μεθόδων και συστημάτων δεδομένων και αναγνώρισης ταυτότητας, αύξηση της προστασίας των αεροσκαφών από επιθέσεις και βελτιωμένος σχεδιασμός συστημάτων ασφάλειας και προστασίας από βλάβες ή λάθος χειρισμούς.

- Χάραξη νέων προοπτικών για τις εναέριες μεταφορές του μέλλοντος: ανταπόκριση στις μακροπρόθεσμες προκλήσεις των αερομεταφορών, με την ανάπτυξη πιο ριζοσπαστικών, περιβαλλοντικά αποδοτικών και καινοτόμων τεχνολογικών συνδυασμών, ικανών να επηρεάσουν ουσιαστικά τη μελλοντική εξέλιξη του τομέα των εναέριων μεταφορών.

- Επίγειες μεταφορές (σιδηροδρομικές, οδικές και πλωτές)

- Βελτίωση της "περιβαλλοντικής συμπεριφοράς" των επίγειων μεταφορών : μείωση της ηχορύπανσης και της ρύπανσης του περιβάλλοντος· ανάπτυξη καθαρών και αποδοτικών κινητήρων, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης υβριδικών τεχνολογιών και τεχνολογιών εναλλακτικών καυσίμων για εφαρμογές στον τομέα των μεταφορών· στρατηγικές διαχείρισης οχημάτων και σκαφών στο τέλος του κύκλου ζωής τους.

- Υποστήριξη της εξισορρόπησης των μορφών μεταφοράς και της αποσυμφόρησης των διαδρόμων μεταφορών: ανάπτυξη καινοτόμων και διαλειτουργικών -περιφερειακών και εθνικών- δικτύων, υποδομών και συστημάτων διατροπικών μεταφορών στην Ευρώπη· εσωτερίκευση στοιχείων κόστους· ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ οχημάτων/σκαφών και υποδομών μεταφορών· βελτιστοποίηση της μεταφορικής ικανότητας των υποδομών μεταφορών.

- Προαγωγή μιας αειφόρου αστικής κινητικότητας: ανάπτυξη καινοτόμων σχημάτων οργάνωσης των αστικών μετακινήσεων, τα οποία θα περιλαμβάνουν καθαρά και ασφαλή οχήματα και μη ρυπογόνα μέσα μεταφοράς, νέα μέσα δημόσιων συγκοινωνιών και εξορθολογισμό των ιδιωτικών μεταφορών, υποδομές επικοινωνίας, και ολοκλήρωση πολεοδομικού σχεδιασμού και σχεδιασμού μεταφορών.

- Βελτίωση της ασφάλειας : βελτίωση της εγγενούς ασφάλειας του συστήματος μεταφορών, των συνθηκών μετακίνησης οδηγών, επιβατών, πληρωμάτων, ποδηλατών και πεζών, του σχεδιασμού οχημάτων και σκαφών, και του όλου συστήματος μεταφορών.

- Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας : βελτίωση των διεργασιών σχεδιασμού· ανάπτυξη προηγμένων τεχνολογιών συστημάτων ισχύος και οχημάτων· καινοτόμα και οικονομικώς αποδοτικά συστήματα παραγωγής και κατασκευής υποδομών· αρχιτεκτονικές ολοκλήρωσης.

- Υποστήριξη του ευρωπαϊκού δορυφορικού συστήματος παγκόσμιας πλοήγησης (Galileo): υπηρεσίες πλοήγησης και χρονικού προσδιορισμού ακριβείας για διάφορους τομείς· αποδοτική χρήση της πλοήγησης μέσω δορυφόρου και υποστήριξη του ορισμού των τεχνολογιών δεύτερης γενιάς.

8. Κοινωνικοοικονομικές και ανθρωπιστικές επιστήμες

Στόχος

Διαμόρφωση μιας εις βάθος και κοινής γνώσης των πολύπλοκων και αλληλένδετων κοινωνικοοικονομικών προκλήσεων που αντιμετωπίζει η Ευρώπη, όπως η οικονομική ανάπτυξη, η απασχόληση και η ανταγωνιστικότητα, η κοινωνική συνοχή και η αειφορία, η ποιότητα ζωής και η παγκόσμια αλληλεξάρτηση, με σκοπό την ανάπτυξη μιας βελτιωμένης βάσης γνώσεων, χρήσιμης για τη χάραξη πολιτικής στους υπόψη τομείς.

Αιτιολογικό

Η Ευρώπη διαθέτει μια στέρεη και υψηλής ποιότητας ερευνητική βάση στους τομείς των κοινωνικοοικονομικών και των ανθρωπιστικών επιστημών. Η ποικιλία των προσεγγίσεων που ακολουθούνται, στο εσωτερικό της ΕΕ, στον οικονομικό, τον κοινωνικό, τον πολιτικό και τον πολιτιστικό τομέα προσφέρει ένα εξαιρετικό γόνιμο έδαφος για την ανάληψη έρευνας ευρωπαϊκής κλίμακας σε αυτούς τους τομείς. Η συνεργατική έρευνα επί των κοινωνικοοικονομικών προκλήσεων και ζητημάτων που αντιμετωπίζει η Ευρώπη στους προαναφερόμενους τομείς θα προσδώσει υψηλή ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία στις σχετικές προσπάθειες. Πρώτον, οι εν λόγω κοινωνικοοικονομικές προκλήσεις αποτελούν αντικείμενο πολιτικών δράσεων της ΕΕ και αξιολογούνται ως υψηλής προτεραιότητας σε επίπεδο ΕΕ. Δεύτερον, η ανάληψη συγκριτικής έρευνας, εκτεινόμενης στο σύνολο ή σε σημαντικό τμήμα των χωρών της ΕΕ, θα προσφέρει ιδιαίτερα αποτελεσματικά εργαλεία και αξιόλογες προοπτικές ανταλλαγής γόνιμων εμπειριών και προσεγγίσεων μεταξύ χωρών και περιφερειών.

Τρίτον, η ανάληψη ερευνητικής δράσης σε επίπεδο ΕΕ παρουσιάζει ιδιαίτερα πλεονεκτήματα, δεδομένου ότι καθιστά δυνατή τη συλλογή δεδομένων σε ευρωπαϊκή κλίμακα και την πρόσβαση σε πολλαπλές οπτικές γωνίες και προσεγγίσεις, απαραίτητες για την κατανόηση πολύπλοκων ζητημάτων. Τέλος, η ανάπτυξη μιας γνήσια ευρωπαϊκής βάσης κοινωνικοοικονομικών γνώσεων επί των καθοριστικών αυτών προκλήσεων και ζητημάτων θα συμβάλλει ουσιαστικά στη διαμόρφωση κοινής γνώσης και αντίληψής τους σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση, και κυρίως, μεταξύ των ευρωπαίων πολιτών.

Θα υποστηριχθούν οι δραστηριότητες που παρατίθενται κατωτέρω, οι οποίες αναμένεται να συμβάλλουν στην ουσιαστική βελτίωση της χάραξης, της εφαρμογής, του αντικτύπου και της αξιολόγησης πολιτικών σε ένα ευρύ φάσμα τομέων όπως η οικονομία, τα κοινωνικά θέματα, η εκπαίδευση και η κατάρτιση, οι επιχειρήσεις, το διεθνές εμπόριο, οι καταναλωτές, οι εξωτερικές σχέσεις, η δικαιοσύνη και οι εσωτερικές υποθέσεις, καθώς και οι επίσημες στατιστικές. Επιπλέον, προβλέπεται η δυνατότητα ανάληψης δραστηριοτήτων ανταποκρινόμενων σε αναδυόμενες κοινωνικοοικονομικές προκλήσεις καθώς και ερευνητικών δραστηριοτήτων ανταποκρινόμενων σε νέες ή απρόβλεπτες πολιτικές ανάγκες.

Δραστηριότητες

- Ανάπτυξη, απασχόληση και ανταγωνιστικότητα σε μια κοινωνία της γνώσης: ανάπτυξη και ολοκλήρωση της έρευνας επί ζητημάτων ανάπτυξης, απασχόλησης και ανταγωνιστικότητας - από την καινοτομία, την εκπαίδευση (συμπεριλαμβανομένης της δια βίου μάθησης) και τον ρόλο των επιστημονικών και άλλων γνώσεων, έως τα εθνικά θεσμικά πλαίσια.

- Συνδυασμός οικονομικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών στόχων με μια ευρωπαϊκή προοπτική: εργασίες με αντικείμενο τα δύο καίρια και στενά αλληλένδετα ζητήματα της συνεχούς εξέλιξης των ευρωπαϊκών κοινωνικοοικονομικών μοντέλων και της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής σε μια διευρυμένη Ευρώπη, λαμβάνοντας υπόψη την παράμετρο της προστασίας του περιβάλλοντος.

- Μείζονες κοινωνικές τάσεις και οι συνέπειές τους: όπως η δημογραφική εξέλιξη, συμπεριλαμβανομένης της γήρανσης και της μετανάστευσης· τρόποι ζωής, εργασία, οικογένεια, κοινωνικό φύλο, υγεία και ποιότητα ζωής· εγκληματικότητα· ο ρόλος των επιχειρήσεων στην κοινωνική και πληθυσμιακή πολυμορφία· προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων και καταπολέμηση του ρατσισμού και της μισαλλοδοξίας.

- Η Ευρώπη στον κόσμο: κατανόηση των εξελισσόμενων αλληλεπιδράσεων και αλληλεξαρτήσεων μεταξύ των περιφερειών του κόσμου και των επιπτώσεών τους για τις εκάστοτε περιφέρειες, και ιδίως την Ευρώπη· αντιμετώπιση των αναδυόμενων απειλών και κινδύνων κατά τρόπο ώστε να μην υπονομεύονται τα ανθρώπινα δικαιώματα, η ελευθερία και η ευημερία.

- Ο πολίτης στην Ευρωπαϊκή Ένωση: στο πλαίσιο της μελλοντικής ανάπτυξης της ΕΕ, ανάπτυξη του αισθήματος της "δημοκρατικής ιδιοκτησίας" και της ενεργητικής συμμετοχής των λαών της Ευρώπης· αποτελεσματική και δημοκρατική διακυβέρνηση, συμπεριλαμβανομένης της οικονομικής διακυβέρνησης· διαμόρφωση μιας κοινής αντίληψης και ανάπτυξη του σεβασμού έναντι των διαφορών και των ομοιοτήτων μεταξύ πολιτισμών, θεσμών, ιστορικού παρελθόντος, γλωσσών και αξιών στο εσωτερικό της Ευρώπης.

- Κοινωνικοοικονομικοί και επιστημονικοί δείκτες: χρήση κοινωνικοοικονομικών και επιστημονικών δεικτών για τη χάραξη, την εφαρμογή και την παρακολούθηση πολιτικών· βελτίωση των υφιστάμενων δεικτών και ανάπτυξη νέων δεικτών προς υποστήριξη αυτών των πτυχών άσκησης πολιτικής καθώς και για την αξιολόγηση ερευνητικών προγραμμάτων, συμπεριλαμβανομένων δεικτών βασιζόμενων σε επίσημες στατιστικές.

- Δραστηριότητες προοπτικής διερεύνησης επί επιστημονικών, τεχνολογικών και συναφών κοινωνικοοικονομικών ζητημάτων μείζονος σημασίας όπως οι μελλοντικές δημογραφικές τάσεις, η παγκοσμιοποίηση της γνώσης και η εξέλιξη των ερευνητικών συστημάτων, οι μελλοντικές εξελίξεις σε μεμονωμένα ή πολλαπλά πεδία έρευνας και επιστημονικούς κλάδους.

9. Ασφάλεια και διάστημα

Στόχος

Ανάπτυξη τεχνολογιών και γνώσεων για τη διαμόρφωση ικανότητας κατοχύρωσης της ασφάλειας των πολιτών από απειλές όπως η τρομοκρατία και η εγκληματικότητα, και παράλληλα διασφάλισης των θεμελιωδών ανθρώπινων δικαιωμάτων· εδραίωση της βέλτιστης και συντονισμένης χρήσης των διαθέσιμων τεχνολογιών προς όφελος της ασφάλειας στην Ευρώπη, και ενίσχυση της συνεργασίας ανάμεσα στους παρόχους και τους χρήστες λύσεων ασφάλειας.

Υποστήριξη ενός ευρωπαϊκού διαστημικού προγράμματος το οποίο θα εστιάζεται σε εφαρμογές όπως η GMES προς όφελος των πολιτών και της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής διαστημικής βιομηχανίας. Αυτό θα συμβάλει στην ανάπτυξη μιας ευρωπαϊκής διαστημικής πολιτικής, συμπληρωματικά προς τις προσπάθειες που αναπτύσσουν στον τομέα αυτό τα κράτη μέλη και άλλοι σημαντικοί συντελεστές όπως η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Διαστήματος.

9.1 Ασφάλεια

Αιτιολογικό

Η ασφάλεια στην Ευρώπη αποτελεί προϋπόθεση της ευημερίας και της ελευθερίας. Η στρατηγική της ΕΕ στον τομέα της ασφάλειας που ενέκρινε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και φέρει τον τίτλο ‘Μια ασφαλής Ευρώπη σε έναν καλύτερο κόσμο’ ανταποκρίνεται στην ανάγκη καθορισμού μιας σφαιρικής στρατηγικής ασφάλειας που να περιλαμβάνει μέτρα ασφάλειας τόσο στον πολιτικό όσο και στον αμυντικό τομέα.

Η έρευνα στον τομέα της ασφάλειας έχει καίρια σημασία για την υποστήριξη της Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας καθώς και για την επίτευξη υψηλού επιπέδου ασφάλειας σε έναν χώρο δικαιοσύνης, ελευθερίας και ασφάλειας στην κλίμακα της Ευρώπης[21], όπως υποστηρίζει το πρόγραμμα της Χάγης. Θα συμβάλει επίσης στην ανάπτυξη τεχνολογιών και ικανοτήτων υποστήριξης άλλων πολιτικών της ΕΕ σε τομείς όπως οι μεταφορές, η πολιτική προστασία, η ενέργεια και το περιβάλλον.

Η ευρωπαϊκή έρευνα στον τομέα της ασφάλειας πάσχει σήμερα από κατακερματισμό των προσπαθειών, απουσία κρίσιμης μάζας από άποψη κλίμακας και εμβέλειας και από έλλειψη σύνδεσης και διαλειτουργικότητας. Η Ευρώπη χρειάζεται να βελτιώσει τη συνοχή των προσπαθειών της, αναπτύσσοντας αποτελεσματικούς θεσμικούς μηχανισμούς και ενθαρρύνοντας τη συνεργασία και τον συντονισμό μεταξύ των διάφορων εθνικών και διεθνών συντελεστών, ούτως ώστε να αποφεύγεται η αλληλοεπικάλυψη των προσπαθειών και να αξιοποιούνται οι δυνητικές συνέργειες. Η έρευνα στον τομέα της ασφάλειας που θα αναληφθεί σε κοινοτικό επίπεδο θα εστιασθεί σε δραστηριότητες που αποδίδουν σαφή προστιθέμενη αξία σε σχέση με τις δραστηριότητες που διεξάγονται σε εθνικό επίπεδο, ενισχύοντας κατ'αυτό τον τρόπο την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας ασφάλειας.

Οι ερευνητικές δραστηριότητες που προσδιορίζονται κατωτέρω συμπληρώνουν και ολοκληρώνουν τις συναφείς με τον τομέα της ασφάλειας, αλλά προσανατολισμένες περισσότερο στις τεχνολογίες και τα συστήματα, ερευνητικές δραστηριότητες που προβλέπονται σε άλλους θεματικούς τομείς. Οι εν προκειμένω δραστηριότητες προσανατολίζονται στην εκτέλεση συγκεκριμένων αποστολών, επιδιώκοντας την ανάπτυξη των τεχνολογιών και των ικανοτήτων που επιβάλλει η εκάστοτε συγκεκριμένη αποστολή ασφάλειας. Είναι εκ σχεδιασμού ευέλικτες και προσαρμόσιμες ώστε να ανταποκριθούν σε απειλές κατά της ασφάλειας και αντίστοιχες πολιτικές ανάγκες οι οποίες είναι προς το παρόν άγνωστες αλλά μπορεί να προκύψουν στο μέλλον, και προάγουν την ανταλλαγή αμοιβαία γόνιμων στοιχείων μεταξύ των υφιστάμενων τεχνολογιών ασφάλειας στον πολιτικό τομέα και τη διάδοση αυτών των τεχνολογιών. Η ευρωπαϊκή έρευνα στον τομέα της ασφάλειας θα ενθαρρύνει επίσης την ανάπτυξη πολυδύναμων τεχνολογιών, διευρυμένου κατά το μέγιστο δυνατό πεδίου εφαρμογής.

Δραστηριότητες

- Προστασία από την τρομοκρατία και την εγκληματικότητα: παραγωγή τεχνολογικών λύσεων που διευκολύνουν την επίγνωση, την αναγνώριση, τον εντοπισμό, την πρόληψη, την αντιμετώπιση και την εξουδετέρωση απειλών (π.χ. ΠΑΒΧ), τρομοκρατικών επιθέσεων και εγκλημάτων, καθώς και τον μετριασμό των επιπτώσεών τους.

- Ασφάλεια υποδομών και υπηρεσιών κοινής ωφελείας: ανάλυση και κατοχύρωση της ασφάλειας των υφιστάμενων και των μελλοντικών, δημόσιων και ιδιωτικών, κρίσιμων υποδομών και δικτύων υποδομών (π.χ. μεταφορών, ενέργειας, πληροφοριών και επικοινωνιών), συστημάτων και υπηρεσιών (συμπεριλαμβανομένων των χρηματοπιστωτικών και των διοικητικών υπηρεσιών).

- Ασφάλεια των συνόρων: έρευνα εστιαζόμενη στην ανάπτυξη τεχνολογιών και ικανοτήτων βελτίωσης της αποτελεσματικότητας και της απόδοσης όλων των συστημάτων, στοιχείων εξοπλισμού, εργαλείων και διαδικασιών που απαιτούνται για την ενίσχυση της ασφάλειας των χερσαίων και θαλάσσιων συνόρων της Ευρώπης (συμπεριλαμβάνονται ο έλεγχος διέλευσης και η επιτήρηση των συνόρων).

- Αποκατάσταση της ασφάλειας σε περιπτώσεις κρίσεων: έρευνα εστιαζόμενη σε τεχνολογίες υποστήριξης διαφόρων τύπων επιχειρήσεων έκτακτης ανάγκης (πολιτικής προστασίας, επείγουσας ανθρωπιστικής βοήθειας και διάσωσης, υποστήριξης της ΚΕΠΠΑ), καθώς και σε ζητήματα όπως ο συντονισμός και η επικοινωνία μεταξύ οργανισμών, οι κατανεμημένες αρχιτεκτονικές και οι ανθρώπινοι παράγοντες.

Οι τέσσερις ανωτέρω κατηγορίες δραστηριοτήτων θα υποστηριχθούν από τις ακόλουθες, περισσότερο οριζόντιου χαρακ