ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ - Ετήσια έκθεση του ΚΚΕρ - 2003

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. Πρόλογος από τον αρμοδιο για την ερευνα Επίτρόπο

2. Σχέδιο Παρατηρήσεων του Διοικητικού Συμβουλίου

3. Μήνυμα του Γενικού Διευθυντή

4. Υποστήριξη των Κοινοτικών Πολιτικών

4.1. Ασφάλεια χημικών προϊόντων

4.2. Ασφάλεια τροφίμων

4.3. Ταχεία ανταπόκριση σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης

4.3.1. Δασικές πυρκαγιές

4.3.2. Πρόβλεψη των επιδράσεων της ξηρασίας στις συγκομιδές της ΕΕ

4.4. Ασφάλεια του υδρογόνου ως καυσίμου μεταφορών

4.5. Ασφάλεια των πυρηνικών αντιδραστήρων της Ανατολικής Ευρώπης

4.6. Αναγνωριστική έρευνα

5. Βραβεία Αριστείας του ΚΚΕρ

5.1. Βραβείο ΚΚΕρ Νέο Επιστήμονα της Χρονιάς - Δρ Dolores Ibarreta

5.2. Βραβείο ΚΚΕρ Επιστημονικής Καινοτομίας Νέων Επιστημόνων -

Δρ Nicole Erdmann

5.3. Βραβείο ΚΚΕρ Μείζονος Επιστημονικής Συμβολής Νέων Επιστημόνων

στην Έρευνα στον Τομέα των Τροφίμων - Δρ Hubert Chassaigne

5.4. Βραβείο ΚΚΕρ Επιστημονικής Δημοσίευσης - Δρ Γιάννης Δροσσινός

5.5. Βραβείο ΚΚΕρ Τεχνικής Βοήθειας - Heinz Stutz & Joachim Kόst

6. Οι καλύτερες τιμές του 2003 των Ινστιτούτων του ΚΚΕρ

6.1. Διάρθρωση του πολυετούς προγράμματος

6.2. Ινστιτούτο υλικών και μετρήσεων αναφοράς

6.3. Ινστιτούτο υπερουρανίων στοιχείων

6.4. Ινστιτούτο Ενέργειας

6.5. Ινστιτούτο προστασίας και ασφάλειας του πολίτη

6.6. Ινστιτούτο περιβάλλοντος και αειφορίας

6.7. Ινστιτούτο προστασίας της υγείας και του καταναλωτή

6.8. Ινστιτούτο τεχνολογικών προβλέψεων

7. Υποστήριξη της διεύρυνσης

8. Συμβολή στον Ευρωπαϊκό Χώρο Έρευνας

9. Διαχείριση πυρηνικών εγκαταστάεσεων

10. Το ΚΚΕρ με αριθμούς

10.1. Προσωπικό

10.2. Μη μόνιμο προσωπικό

10.3. Προϋπολογισμός για θεσμικές δραστηριότητες

10.4. Ανταγωνιστικές δραστηριότητες

10.5. Δημοσιεύσεις του 2003

11. Προσαρτήματα

11.1. Διοικητικό συμβούλιο (κατάσταση το Δεκέμβριο 2003)

11.2. Διευθυντές του ΚΚΕρ

Κοινό Κέντρο Ερευνών - Αποστολή και Διάρθρωση

Αποστολή του Κοινού Κέντρου Ερευνών

Αποστολή του Κοινού Κέντρου Ερευνών (ΚΚΕρ) είναι η παροχή επιστημονικής και τεχνικής υποστήριξης υπαγορευόμενης από τις ανάγκες των πελατών, για την εκπόνηση, ανάπτυξη, εφαρμογή και παρακολούθηση πολιτικών που ασκεί η Ευρωπαϊκή Ένωση. Ως υπηρεσία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το ΚΚΕρ λειτουργεί ως κέντρο αναφοράς για την επιστήμη και τεχνολογία στην ΕΕ. Κινούμενο πλησίον της διαδικασίας χάραξης πολιτικής, εξυπηρετεί το κοινό συμφέρον των κρατών μελών, ενώ διατηρεί την ανεξαρτησία του από ειδικά συμφέροντα, είτε ιδιωτικά είτε εθνικά.

1. Πρόλογος από τον αρμοδιο για την ερευνα Επίτρόπο

Το ΚΚΕρ συνέβαλε σημαντικά στην υποστήριξη των πολιτικών της ΕΕ κατά το 2003, πρώτο έτος εφαρμογής του έκτου προγράμματος-πλαισίου. Η νομοθεσία της Κοινότητας όλο και περισσότερο βασίζεται στην επιστήμη και, ως εκ τούτου, απαιτεί έγκυρη επιστημονική υποστήριξη. Μεταξύ των παραδειγμάτων που περιγράφονται στην παρούσα έκθεση είναι η υποστήριξη που παρέχεται στη νέα πολιτική για τις χημικές ουσίες, και ειδικότερα αναφορικά με την καταχώρηση, αξιολόγηση και αδειοδότηση και περιορισμό χρήσης των χημικών ουσιών.

Η ονομασία του ΚΚΕρ ως Κοινοτικού Εργαστηρίου Αναφοράς για την υποστήριξη της νομοθεσίας για τα γενετικώς τροποποιημένα τρόφιμα και ζωοτροφές (GMO) αποτελεί συγκεκριμένο παράδειγμα του τρόπου συμβολής του ΚΚΕρ στην ανάπτυξη επιστημονικών συστημάτων και συστημάτων αναφοράς για την υποστήριξη των υπεύθυνων χάραξης πολιτικής. Αυτό αποτελεί ένα από τους θεμέλιους λίθους του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας (ΕΧΕ) και αποτελεί καίρια συνιστώσα του σχεδίου δράσης του ΚΚΕρ για τον ΕΧΕ. Τέτοιου είδους υποστήριξη δεν παρέχεται μόνο από το ΚΚΕρ αλλά και μέσω του Ευρωπαϊκού Δικτύου Εργαστηρίων GMO, το οποίο διαχειρίζεται το KKΕρ.

Άλλα καίρια στοιχεία του σχεδίου δράσης για τον Ευρωπαϊκό Χώρο Έρευνας του ΚΚΕρ είναι η δικτύωση, η διεύρυνση, η κατάρτιση και κινητικότητα, όπως και η αυξημένη πρόσβαση σε εξειδικευμένες εγκαταστάσεις. Η υπογραφή μιας συμφωνίας συνεργασίας μεταξύ της ΓΔ Έρευνας και του Ινστιτούτου Τεχνολογικών Προβλέψεων (IPTS) του ΚΚΕρ, και η δημιουργία μιας άκρως εξειδικευμένης μονάδας ΕΧΕ, αποτελούν θετική εξέλιξη και υπογραμμίζουν τη σημασία που αποδίδω στον Ευρωπαϊκό Χώρο Έρευνας.

Η επιτυχία της διεύρυνσης είναι η κύρια πρόκληση για το 2004 και τα επόμενα έτη. Ένα από τα ζητήματα που αντιμετωπίζουν τα νέα κράτη μέλη είναι η ανάγκη συμμόρφωσης προς το πλέγμα της νομοθεσίας της ΕΕ, δηλαδή το "κοινοτικό κεκτημένο" Μέσω ενός εκτεταμένου προγράμματος φιλοξενίας επιστημόνων, οργάνωσης τεχνικών εργαστηρίων και σεμιναρίων κατάρτισης, και μέσω της ενεργού συμμετοχής εθνικών εργαστηρίων από τα νέα κράτη μέλη στο πρόγραμμα εργασίας του, το ΚΚΕρ συνεχίζει να συμβάλλει σημαντικά στην επιτάχυνση της συμμόρφωσης προς τις επιστημονικές και τεχνικές πτυχές του κεκτημένου.

Είμαι πεπεισμένος ότι το 2004, το ΚΚΕρ θα συνεχίσει να διαδραματίζει σημαντικό και πολύτιμο ρόλο ως ο εσωτερικός οργανισμός της Επιτροπής για τη βασιζόμενη στην έρευνα υποστήριξη των ασκούμενων πολιτικών.

Philippe Busquin

Επίτροπος αρμόδιος για την έρευνα

2. Σχέδιο Παρατηρήσεων του Διοικητικού Συμβουλίου

Το 2003, το νέο πρόγραμμα εργασίας του ΚΚΕρ έδωσε έμφαση στην παροχή επιστημονικής και τεχνικής υποστήριξης σε μείζονες τομείς άσκησης κοινοτικής πολιτικής, όπως χημικές ουσίες, ασφάλεια τροφίμων, περιβάλλον, πυρηνική ασφάλεια και διεύρυνση. Το πόση σημασία έχει το έργο του ΚΚΕρ για τις πολιτικές καταδείχθηκε στο διοικητικό συμβούλιο μέσω της αλληλεπίδρασης με την υψηλού επιπέδου ομάδα χρηστών του ΚΚΕρ στη διάρκεια του έτους.

Το συμβούλιο έλαβε υπό σημείωση τη συμμόρφωση του ΚΚΕρ με τις απαιτήσεις της διοικητικής μεταρρύθμισης της Επιτροπής: τον κύκλο στρατηγικού σχεδιασμού και προγραμματισμού (SPP) και το σύστημα διαχείρισης με βάση τις δραστηριότητες (ABM). Τα συστήματα αυτά εισήχθησαν για να βελτιωθεί η διαφάνεια, η λογοδοσία και η αποτελεσματικότητα μέσω του καλύτερου σχεδιασμού, της υλοποίησης και παρακολούθησης στόχων και δεικτών μέτρησης σε κάθε επίπεδο της οργάνωσης.

Το φθινόπωρο του 2003, το συμβούλιο επικρότησε την αναδιάρθρωση των Διευθύνσεων. Η αναδιοργάνωση αυτή έχει το πλεονέκτημα της συγκέντρωσης της διαχείρισης πόρων και προγράμματος εργασίας σε μία μόνο Διεύθυνση. Δημιουργήθηκε μια ξεχωριστή Διεύθυνση για την κάλυψη θεσμικών και επιστημονικών σχέσεων. Όλες οι πτυχές που σχετίζονται με τη διαχείριση και την επιμελητεία των εγκαταστάσεων της Ispra συγκεντρώθηκαν σε μια αποκλειστική Διεύθυνση για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας και της αποδοτικότητας τέτοιων εργασιών.

Κύρια ζητήματα του 2003

Το συμβούλιο παρακολούθησε τα ειδικά προγράμματα όπως υλοποιήθηκαν από το ΚΚΕρ με βάση τις υποχρεώσεις του προγράμματος-πλαισίου έρευνας της ΕΕ. Μία από τις απαιτήσεις αυτές είναι η αξιολόγηση από εξωτερικό εμπειρογνώμονα, δηλαδή η αξιολόγηση πενταετίας του ΚΚΕρ που καλύπτει την περίοδο 1999-2003. Το συμβούλιο συμμετείχε ενεργά στον καθορισμό και την έγκριση της συγγραφής υποχρεώσεων, καθώς και στην επιλογή της ομάδας εμπειρογνωμόνων. Επίσης, κατά τα τελευταία στάδια των επισκέψεων της ομάδας, ο πρόεδρός της προέβη σε παρουσίαση προς το διοικητικό συμβούλιο, παρέχοντας άμεση πληροφόρηση για τα αρχικά συμπεράσματα της αξιολόγησης.

Το συμβούλιο παρακολουθεί στενά την πρόοδο που σημειώνει το ΚΚΕρ στη συμβολή στην υλοποίηση των σκοπών του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας και των στόχων που τέθηκαν στο συνοδευτικό σχέδιο υλοποίησης.

Το συμβούλιο και τα μέλη εξέφρασαν θετική άποψη για δράσεις που υλοποιήθηκαν από το ΚΚΕρ στο θέμα της διεύρυνσης. Εκφράσθηκαν θερμές ευχαριστίες για την τεχνική υποστήριξη της συμμόρφωσης με τη νομοθεσία της ΕΕ, την εταιρική συνεργασία σε ερευνητικά έργα του προγράμματος-πλαισίου, την κατάρτιση και το άνοιγμα των καθοδηγούμενων από το ΚΚΕρ δικτύων αρμοδιοτήτων, καθώς και οι ημερίδες πληροφόρησης του ΚΚΕρ, τα άκρως εξειδικευμένα εργαστήρια, το δίκτυο σημείων επαφής του ΚΚΕρ και τα ειδικά στοχοθετημένα έργα.

Το συμβούλιο υπογράμμισε τη συνδρομή του ΚΚΕρ κατά τη διάρκεια διαφόρων κρίσεων, συμπεριλαμβανομένης της πρόβλεψης δασικών πυρκαγιών και της εκτίμησης των επιδράσεων της ξηρασίας στις προβλέψεις συγκομιδών. Επίσης, το συμβούλιο επιβεβαίωσε την ανάπτυξη ενός μηχανισμού ανταπόκρισης του ΚΚΕρ σε περίπτωση κρίσεων, ώστε να διασφαλιστεί μια συντονισμένη και επαγγελματική εσωτερική ανταπόκριση, κατόπιν αιτήσεως.

Το συμβούλιο εκτιμά την αξιολόγηση και απονομή βραβείων αριστείας στους νεαρούς επιστήμονες του ΚΚΕρ και χαιρετίζει τη φετινή προσθήκη ενός βραβείου τεχνικής βοήθειας.

Η στρατηγική του ΚΚΕρ για τη συνεχιζόμενη διαχείριση και εκμετάλλευση του πλούτου πνευματικής ιδιοκτησίας των Κοινοτήτων επιδοκιμάσθηκε από το Συμβούλιο, το οποίο εξακολουθεί να παρακολουθεί την πρόοδο και τα αποτελέσματα στον τομέα αυτό. Το συμβούλιο τόνισε την ανάγκη αποτελεσματικής επικοινωνίας για την επιστήμη και τα αποτελέσματά της, και συντάχθηκε μια αναθεωρημένη στρατηγική δημοσίων σχέσεων του ΚΚΕρ ως απάντηση στο αίτημα αυτό.

Το συμβούλιο παρακολούθησε στενά τις δραστηριότητες παροπλισμού πυρηνικών εγκαταστάσεων και επιδοκίμασε τη μεταβίβαση της άδειας λειτουργίας του αντιδραστήρα υψηλής ροής στον ολλανδικό όμιλο πυρηνικών ερευνών και παροχής υπηρεσιών συμβούλου.

3. Μήνυμα του Γενικού Διευθυντή

Το 2003, το ΚΚΕρ σημείωσε σημαντική πρόοδο στην παγίωση της φήμης του ως φορέα υποστήριξης πολιτικών βασιζόμενου στην έρευνα, ικανού να συνδράμει σειρά πολιτικών της Επιτροπής, διατηρώντας παράλληλα μια ισχυρή επιστημονική βάση. Το νέο πολυετές πρόγραμμα εργασίας του ΚΚΕρ για το έκτο πρόγραμμα-πλαίσιο, που εγκρίθηκε τον Μάρτιο του 2003, αντανακλά αυτήν την έμφαση στο χρήστη επιτρέποντας επίσης την ανάπτυξη νέας επιστημονικής αρμοδιότητας προκειμένου να καλυφθούν αναδυόμενες ανάγκες.

Σε όλη την έκταση της παρούσας έκθεσης παραθέτονται παραδείγματα υποστήριξης από το ΚΚΕρ, θα ήθελα όμως να υπογραμμίσω ειδικότερα τη συμβολή του ΚΚΕρ στη νέα πολιτική χημικών ουσιών, που καταρτίστηκε από κοινού με τις ΓΔ Περιβάλλοντος και Επιχειρήσεων της Επιτροπής. Η ονομασία του ΚΚΕρ ως Κοινοτικού Εργαστηρίου Αναφοράς για τους γενετικώς τροποποιημένους οργανισμούς αποτέλεσε αναγνώριση των προσπαθειών αρκετών ετών για την εδραίωση και καθοδήγηση του ευρωπαϊκού δικτύου εργαστηρίων γενετικά τροποποιημένων οργανισμών (ENGL). Το ΚΚΕρ διαδραμάτισε ρόλο καταλύτη στην ανάπτυξη ενός νέου, ευρείας κλίμακας, συλλογικού σχεδίου για την περιβαλλοντογονιδιωματική επιστήμη που εξετάζει τις σχέσεις μεταξύ των περιβαλλοντικών επιδράσεων και της ατομικής ευαισθησίας στο άσθμα της παιδικής ηλικίας.

Τα ως άνω παραδείγματα δείχνουν τη μακροχρόνια φύση της υποστήριξης του ΚΚΕρ. Εντούτοις, το ΚΚΕρ κατέδειξε επίσης την ικανότητά του να ανταποκρίνεται με ταχύ και επαγγελματικό τρόπο σε πολλές κρίσεις. Εδώ περιλαμβάνεται η στήριξη που δόθηκε στη Γαλλία και στην Πορτογαλία κατά τις δασικές πυρκαγιές του καλοκαιριού του 2003.

Μεγάλο μέρος του έργου που επιτελεί το ΚΚΕρ υποστηρίζει εν τέλει τα κράτη μέλη, το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, διεξάγεται δε σε στενή συνεργασία με περίπου 2000 επιστημονικούς συνεργάτες σε όλη την Ευρώπη και πέρα από αυτήν. Σε αναγνώριση αυτού, στα τέλη του 2003 δημιουργήθηκε μία νέα Διεύθυνση εστιαζόμενη στους εκτός του ΚΚΕρ φορείς που διακυβεύουν συμφέροντα.

Επειδή είναι σημαντικό να μετρηθεί η σημασία του έργου του ΚΚΕρ για τους χρήστες, το ΚΚΕρ διεξήγαγε την πρώτη του έρευνα ικανοποίησης εταιρικών χρηστών το 2003. Η εν λόγω έρευνα στόχευε τόσο τους εσωτερικούς (Επιτροπή) όσο και τους εξωτερικούς (υπουργεία, εθνικές αρχές, κλπ) χρήστες οι οποίοι, σε γενικές γραμμές, εξέφρασαν έναν υψηλό βαθμό ικανοποίησης από το ΚΚΕρ. Επίσης έγινε επίσημη εκτίμηση της επιστημονικής και τεχνικής παραγωγής του ΚΚΕρ, η λεγόμενη αξιολόγηση πενταετίας (1999-2003), από ομάδα εξωτερικών εμπειρογνωμόνων, τα αποτελέσματα της οποίας θα είναι διαθέσιμα το 2004.

Υλοποιώντας το πρόγραμμα εργασίας του, το ΚΚΕρ συνέχισε να συμβάλλει στον Ευρωπαϊκό Χώρο Έρευνας, τη μείζονα πρωτοβουλία των τελευταίων ετών στον τομέα της πολιτικής για την έρευνα. Με την υπογραφή συμφωνίας συνεργασίας μεταξύ της ΓΔ Έρευνας και του Ινστιτούτου Τεχνολογικών Προβλέψεων (IPTS) του ΚΚΕρ τονίστηκε η ανάγκη για επιπρόσθετη στήριξη στην πολιτική αυτή.

Το ΚΚΕρ αποτελεί ένα ιδεώδη χώρο διεξαγωγής ερευνών, όπου οι επιστήμονες μπορούν να αντιληφθούν τη σημασία και την ενσωμάτωση των εργασιών τους στη νομοθεσία της ΕΕ. Στο ΚΚΕρ τονίζεται η σημασία της κατάρτισης σε θέματα έρευνας και ένας σημαντικός αριθμός επιστημόνων μας βρίσκεται στα αρχικά στάδια της σταδιοδρομίας του. Για να προβληθεί αυτό, ένα απόσπασμα της παρούσας έκθεσης αφιερώθηκε στα βραβεία που απονέμονται σε νέους επιστήμονες και παράλληλα καθιερώθηκε ένας μηχανισμός αναγνώρισης τεχνικών επιτευγμάτων.

Εκφράζω τις ευχαριστίες μου για τις προσπάθειες που κατέβαλε όλο το προσωπικό του ΚΚΕρ, το οποίο με την υποστήριξη του διοικητικού συμβουλίου του ΚΚΕρ και του Επιτρόπου κ. Busquin συνέβαλε σε μεγάλο βαθμό στις επιτεύξεις του 2003, ενώ παράλληλα προσβλέπω στις προκλήσεις του 2004.

Barry Mc Sweeney

4. Υποστήριξη των Κοινοτικών Πολιτικών

Παραδείγματα παροχής στήριξης στη νομοθεσία της ΕΕ

Υπό μορφή στήριξης στους κανονισμούς (ΕΚ) αριθ. 1829/2003 και (ΕΚ) αριθ. 1830/2003, το ΚΚΕρ ορίστηκε ως Κοινοτικό Εργαστήριο Αναφοράς (ΚΕΑ) για τη νομοθεσία σχετικά με τα γενετικώς τροποποιημένα τρόφιμα και ζωοτροφές, με αποστολή να αξιολογεί την καταλληλότητα των μεθόδων για τους σκοπούς συμμόρφωσης προς τους κανονισμούς.

Η σύσταση C2003/556/EΚ της Επιτροπής περί κατευθυντηρίων γραμμών για τη συνύπαρξη γενετικώς τροποποιημένων και μη γενετικώς τροποποιημένων καλλιεργειών βασίστηκε σε μεγάλο βαθμό στις εργασίες του ΚΚΕρ

Υπό μορφή στήριξης στην απόφαση 2000/766/ΕΚ και στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1774/2002 με τα οποία επιβάλλεται πλήρης απαγόρευση της χρήσης οστεοκρεαταλεύρων ως συστατικών στις ζωοτροφές, το ΚΚΕρ συντόνισε μια μελέτη διασυγκρίσεων μεταξύ περίπου 50 εργαστηρίων.

Για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 3508/92 και την παροχή στήριξης στο νέο κανονισμό για την ταυτοποίηση και εγγραφή αιγοπροβάτων σε μητρώα, το ΚΚΕρ συντόνισε μια μεγάλης κλίμακας δοκιμή επί του πεδίου.

Κατά τη διατύπωση της πρότασης της Επιτροπής COM(2003)644 τελικό (για την καταχώριση, την αξιολόγηση και την αδειοδότηση των χημικών προϊόντων και για τους περιορισμούς που επιβάλλονται σε αυτά REACH), το ΚΚΕρ διαδραμάτισε καίριο ρόλο - βλ. σελ. 6 και 30 για περισσότερες λεπτομέρειες.

Υπό μορφή στήριξης στην οδηγία 93/67/ΕΟΚ της Επιτροπής για την εκτίμηση των κινδύνων από νέες κοινοποιούμενες ουσίες, στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1488/94 της Επιτροπής για την αξιολόγηση των κινδύνων από τις υπάρχουσες ουσίες, και στην οδηγία 98/8/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη διάθεση βιοκτόνων στην αγορά, το ΚΚΕρ οριστικοποίησε και δημοσίευσε το "Έγγραφο τεχνικών οδηγιών για την εκτίμηση επικινδυνότητας".

Οι αναθεωρήσεις της οδηγίας Seveso II 96/82/ΕΚ για την αντιμετώπιση των κινδύνων μεγάλων ατυχημάτων σχετιζόμενων με επικίνδυνες ουσίες είχαν κατ'ουσία οδηγό τα αποτελέσματα εστιασμένων εργαστηρίων εμπειρογνωμόνων που διοργανώθηκαν από το ΚΚΕρ.

Το ΚΚΕρ προσέφερε στήριξη στην οδηγία 2003/42/ΕΚ σχετικά με το Ευρωπαϊκό Συντονιστικό Κέντρο των Συστημάτων Αναφοράς Αεροπορικών Επεισοδίων για την αναφορά περιστατικών στην πολιτική αεροπορία. Η οδηγία αυτή εκδόθηκε επίσημα από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο στις 13 Ιουνίου 2003.

Υπό μορφή στήριξης στην απόφαση της Επιτροπής 1999/847/ΕΚ (Κοινοτικό Πρόγραμμα Δράσης στον τομέα της Πολιτικής Άμυνας), το ευρωπαϊκό σύστημα συναγερμού πλημμυρών του ΚΚΕρ έστειλε επιτυχείς προειδοποιήσεις για πλημμύρες στον Έβρο (Ισπανία), στο Iskar (Βουλγαρία), στον Άνω Όδερ (Πολωνία και Τσεχική Δημοκρατία), στον ποταμό Siret (Ρουμανία) και στη Σικελία.

Υπό μορφή στήριξης στην πρόταση της Επιτροπής COM(2002)404 για νέο κανονισμό "Παρακολούθηση των δασών και των περιβαλλοντικών αλληλεπιδράσεων στην Κοινότητα", το ΚΚΕρ εκπροσωπείται στον επιστημονικό συντονιστικό φορέα.

Η ανακοίνωση της Επιτροπής COM(2003)354 τελικό με τίτλο "Προς την αειφόρο παραγωγή - Πρόοδος στην εφαρμογή της οδηγίας 96/61/EΚ του Συμβουλίου σχετικά με την ολοκληρωμένη πρόληψη και έλεγχο της ρύπανσης" αναφέρει για το έργο του ΚΚΕρ ότι αποτελεί "βασική κινητήρια δύναμη για βελτιωμένες περιβαλλοντικές επιδόσεις".

Προκειμένου να προετοιμαστεί για την ανακοίνωση της Επιτροπής COM(2003)250, το ΚΚΕρ έδωσε στην ΓΔ Περιβάλλοντος στοιχεία στον τομέα της ανάκτησης ενέργειας από απόβλητα, που δημοσιεύθηκαν με σκοπό πιθανή αναθεώρηση της οδηγίας-πλαίσιο για τα απόβλητα 75/442/ΕΟΚ.

Υπό μορφή στήριξης στην οδηγία-πλαίσιο για τα ύδατα COM(1997)49, το ΚΚΕρ αποτέλεσε συνηγέτη της ομάδας εργασίας για την από κοινού στρατηγική υλοποίησης σχετικά με την "οικολογική κατάσταση και διαβαθμονόμηση".

Κατά την υπογραφή της διεθνούς χάρτας, υπό την ηγεσία των ΗΠΑ C(2003)1911/1 σχετικά με "Φόρουμ της πρωτοβουλίας για τη δέσμευση διοξειδίου του άνθρακα", το ΚΚΕρ προσέφερε στήριξη κατά τη διατύπωση της θέσης της Επιτροπής.

Το ΚΚΕρ προσέφερε στήριξη στις ανακοινώσεις της Επιτροπής COM(2002)179 και COM(2002)539 σχετικά με "Θεματικές στρατηγικές για την προστασία του εδάφους και για το θαλάσσιο περιβάλλον" συμμετέχοντας στις αντίστοιχες ομάδες εργασίας.

Το ΚΚΕρ προσέφερε στήριξη στην ανακοίνωση COM(2003)17 της Επιτροπής σχετικά με την αναδυόμενη Ευρωπαϊκή Διαστημική Πολιτική, βασιζόμενο στις εισηγήσεις του για την πρωτοβουλία παρακολούθησης του πλανήτη για το περιβάλλον και την ασφάλεια (GMES).

Υπό μορφή στήριξης στην ανακοίνωση COM(2001)245 της Επιτροπής με τίτλο "Πρωτοβουλία καθαρός αέρας για την Ευρώπη", το ΚΚΕρ οργάνωσε και εφάρμοσε μελέτη μοντέλου διασύγκρισης και έδωσε προβλέψεις για τις συγκεντρώσεις όζοντος και σωματιδίων κατά το έτος 2010 σε διάφορες ευρωπαϊκές πόλεις.

Για την πρόταση οδηγίας COM(2003)453 περί θεσπίσεως ενός πλαισίου για τον καθορισμό απαιτήσεων οικολογικού σχεδιασμού για τα προϊόντα που καταναλώνουν ενέργεια, το ΚΚΕρ έδωσε εισερχόμενα στοιχεία για την εκτίμηση της δυνητικής εξοικονόμησης ενέργειας και διοξειδίου του άνθρακα που προκύπτει από τις απαιτήσεις για το βαθμό απόδοσης διαφόρων τύπων συσκευών τελικής χρήσης.

Για την πρόταση οδηγίας COM(2003)739 περί της ενεργειακής απόδοσης κατά την τελική χρήση και των ενεργειακών υπηρεσιών, το ΚΚΕρ διερεύνησε την επικρατούσα σήμερα κατάσταση στην αγορά και τις ασκούμενες πολιτικές για τις εταιρείες ενεργειακών υπηρεσιών, έδωσε δε εισερχόμενα στοιχεία για άλλα μέτρα που προτείνονται στην οδηγία, όπως τα πιστοποιητικά ενεργειακής απόδοσης, η ανταπόκριση ζήτησης, οι προηγμένοι μετρητές και οι ενημερωτικοί λογαριασμοί.

Υπό μορφή στήριξης στην ανακοίνωση COM(2001)263 της Επιτροπής σχετικά με Σχέδιο δράσης για την eEurope 2005, το ΚΚΕρ παρουσίασε το σχέδιο πιλοτικής εργασίας με αντικείμενο τον «σύνθετο δείκτη ετοιμότητας για ηλεκτρονικές επιχειρηματικές δραστηριότητες» σε συνάντηση μεταξύ της Eurostat και των ΓΔ Επιχειρήσεων και Κοινωνίας της Πληροφορίας.

Η ανακοίνωση COM(2003)265 τελικό υπήρξε η πρώτη έκθεση σχετικά με την υλοποίηση της οδηγίας για 95/46/ΕΚ για την προστασία των δεδομένων και κάνει αναφορά στην έκθεση του ΚΚΕρ με τίτλο "Μελλοντικές συμφορήσεις στην Κοινωνία της πληροφορίας".

Η ανακοίνωση COM(2003)301 της Επιτροπής με τίτλο "Προς μία θεματική στρατηγική για την πρόληψη και την ανακύκλωση των αποβλήτων" κάνει ειδική αναφορά στο έργο του ΚΚΕρ «Πληρώνεις για όσα πετάς».

Υπό μορφή στήριξης για την υλοποίηση της οδηγίας 96/61/ΕΚ σχετικά με "Ολοκληρωμένη πρόληψη και έλεγχο της ρύπανσης", το ΚΚΕρ έδωσε στοιχεία για την αποτέφρωση αποβλήτων και ανασκόπησε το σχέδιο εγγράφου. Το ΚΚΕρ χειρίζεται τον ορισμό των καλύτερων διαθέσιμων τεχνικών (ΒΑΤ), μέσω της σύνταξης των "εγγράφων αναφοράς ΒΑΤ".

4.1. Ασφάλεια χημικών προϊόντων

Τον Οκτώβριο έτους 2003 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε νέα νομοθεσία σχετικά με την καταχώρηση, την αξιολόγηση και την αδειοδότηση χημικών προϊόντων (REACH) για την ενίσχυση της προστασίας της υγείας και του περιβάλλοντος με ταυτόχρονη προώθηση της καινοτομίας και της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας χημικών προϊόντων. Το ΚΚΕρ ασχολήθηκε με τον συντονισμό του συστήματος ανακοίνωσης σε επίπεδο ΕΕ και με την εκτίμηση επικινδυνότητας για νέες χημικές ουσίες και, με την τεχνογνωσία του στη συλλογή δεδομένων, τον καθορισμό προτεραιοτήτων και την εκτίμηση επικινδυνότητας, θα συμβάλει στην εκπόνηση των κατευθυντηρίων εγγράφων, εργαλείων λογισμικού, εργαλείων και υποδομής για τη REACH.

Το Ευρωπαϊκό Γραφείο για Χημικά Προϊόντα (ECB) του ΚΚΕρ αποτελεί την εστία για τη συλλογή πληροφοριών σχετικά με νέα και υφιστάμενα χημικά προϊόντα. Το έτος 2003 ταξινομήθηκαν 350 νέες ουσίες, συντάχθηκαν 30 εκθέσεις εκτίμησης επικινδυνότητας για υφιστάμενες ουσίες και αναπτύχθηκαν 5 μέθοδοι δοκιμής. Επίσης το ECB δημιούργησε το Ευρωπαϊκό Σύστημα Πληροφοριών για Χημικές Ουσίες, το οποίο προσφέρει πλέον πρόσβαση σε ένα και μοναδικό εργαλείο αναζήτησης για χημικά προϊόντα και τη συναφή νομοθεσία.

Σύμφωνα με τη REACH θα εξεταστούν περίπου 20.000 ουσίες. Εάν ακολουθηθούν αποκλειστικά και μόνο παραδοσιακές μέθοδοι εκτίμησης επικινδυνότητας με σκοπό την απόκτηση δεδομένων για χημικά προϊόντα, αυτό θα έχει ως συνέπεια την εξέταση αρκετών εκατομμυρίων πειραματόζωων. Στο Ευρωπαϊκό Κέντρο για την Επικύρωση Εναλλακτικών Μεθόδων (ECVAM), του ΚΚΕρ, επικυρώνονται μέθοδοι οι οποίες αποβλέπουν στον περιορισμό των αναγκών για δοκιμές σε ζώα οι οποίες σήμερα συνεπάγονται μεγαλύτερο πλήθος δοκιμών και κόστος. Παρομοίως η εφαρμογή της 7ης τροποποίησης της οδηγίας για τα καλλυντικά προβλέπει την επικύρωση μεθόδων που αντικαθιστούν τις δοκιμές σε ζώα για συστατικά καλλυντικών. Ανταποκρινόμενο στις ανάγκες αυτές το ECVAM συγκέντρωσε την προσοχή του σε βασικούς τομείς, στοχεύοντας τις δοκιμές με ζώα οι οποίες είναι ανάγκη να αντικατασταθούν. Έκθεση που εκπονήθηκε από το ΚΚΕρ το έτος 2003 εκτιμά ότι οι άμεσες δαπάνες δοκιμών που πρέπει να πραγματοποιηθούν λόγω της εφαρμογής της REACH είναι δυνατόν να μειωθούν κατά ποσό μεγαλύτερο από 900 εκατ. EUR εφόσον εφαρμοστούν ποσοτικοί συσχετισμοί δομής - δραστικότητας ((Q)SARS). Πρόκειται για θεωρητικά μοντέλα που παρέχουν τη δυνατότητα πρόβλεψης των φυσικοχημικών και βιολογικών (π.χ. τοξικολογικών) ιδιοτήτων μορίων από τη γνώση της χημικής τους δομής. Υπό το πρίσμα αυτό το ECVAM άρχισε να επικυρώνει, μαζί με τον ΟΟΣΑ, τα περισσότερο υποσχόμενα από 3000 περίπου πληροφορικά μοντέλα και προγράμματα.

Επί του παρόντος σπανίως είναι διαθέσιμα δεδομένα σχετικά με την ανθρώπινη έκθεση, τα οποία είναι ουσιώδους σημασίας για την εφαρμογή της REACH. Προκειμένου να αποτιμηθεί η συνολική ανθρώπινη έκθεση σε ουσίες προερχόμενες από προϊόντα και τεχνουργήματα, το ΚΚΕρ έχει ολοκληρώσει σειρά πειραμάτων όπου χρησιμοποιήθηκε η μοναδική εγκατάστασή του "Indoortron". Εκτελέστηκαν πειράματα για τον εντοπισμό πρόσθετων και φυτοφαρμάκων σε προϊόντα καπνού ενώ περαιτέρω μελέτες έδειξαν ότι ποσοτικές μεταβολές του αερισμού κατά το κάπνισμα δεν επηρεάζουν σημαντικά τα επίπεδα συγκέντρωσης στον αέρα συστατικών του καπνού όπως CO, NOx και αρωματικών ενώσεων.

4.2. Ασφάλεια τροφίμων

Το ΚΚΕρ προβλέπει επιστημονική και τεχνική υποστήριξη για τη θέσπιση και εφαρμογή νομοθεσίας της ΕΕ για τρόφιμα και ζωοτροφές. Τον ρόλο αυτό τον επιτελεί με την ανάπτυξη, την εναρμόνιση και την επικύρωση αναλυτικών μεθόδων για την παρακολούθηση διάφορων χημικών, φυσικών και βιολογικών παραμέτρων. Περιλαμβάνονται η παραγωγή και πιστοποίηση πιστοποιημένων υλικών αναφοράς και δοκιμές καταλληλότητας υλικών για τη στήριξη της νομοθεσίας της ΕΕ στον τομέα των τροφίμων και ζωοτροφών π.χ. μέγιστα επίπεδα μολυσματικών παραγόντων, ανάκληση αδειών για διάφορα πρόσθετα, επισήμανση τροφίμων (θρεπτικές ιδιότητες) και μέτρα κατά της απάτης (γνησιότητα τροφίμων). Στη συνέχεια αναφέρονται κάποια επιλεγμένα επιτεύγματα του έτους 2003.

Ακρυλαμίδη

Η παρουσία ακρυλαμίδης, η οποία σχηματίζεται με θέρμανση τροφίμων πλούσιων σε υδατάνθρακες (π.χ. πατάτες τηγανητές) και κατατάσσεται στα πιθανά καρκινογόνα για τον άνθρωπο, κατέστη το αντικείμενο επιτήρησης της ένωσης αυτής παγκοσμίως σε διάφορα προϊόντα διατροφής. Προς υποστήριξη της τυποποίησης μετρήσεων ακρυλαμίδης, το ΚΚΕρ επικυρώνει μεθόδους, παράγει πιστοποιημένα υλικά αναφοράς και διατηρεί βάση δεδομένων "Παρακολούθηση ακρυλαμίδης". Το έτος 2003 οργανώθηκε η πρώτη διεργαστηριακή δοκιμή για τον προσδιορισμό ακρυλαμίδης σε ξεροψημένο ψωμί και σε μπισκότα βουτύρου για τον έλεγχο των επιδόσεων των εργαστηρίων και τον εντοπισμό τυχόν προβλημάτων συναφών με τις εφαρμοσθείσες μεθόδους.

Κοινοτικό εργαστήριο αναφοράς για πρόσθετα ζωοτροφών

Ο νέος κανονισμός ((ΕΚ) αριθ. 1831/2003), για τις πρόσθετες ύλες που χρησιμοποιούνται στη διατροφή των ζώων, απαιτεί όλα τα πρόσθετα του είδους αυτού να έχουν αδειοδοτηθεί σύμφωνα με νέα διαδικασία. Παρόλο που το θέμα χειρίζεται η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια Τροφίμων, από τον Νοέμβριο 2004 το ΚΚΕρ, με την ιδιότητά του ως κοινοτικού εργαστηρίου αναφοράς, θα αναλάβει την ευθύνη για τη φύλαξη των δειγμάτων αναφοράς και τις αναλυτικές μεθόδους που προτείνονται από τους αιτούντες.

Μεταδοτικές Σπογγώδεις Εγκεφαλοπάθειες (ΜΣΕ)

Προς υποστήριξη της ΓΔ Υγεία και Προστασία των Καταναλωτών για την εφαρμογή της νομοθεσίας της ΕΕ για τις ΜΣΕ, το έτος 2003 συνεχίστηκαν δραστηρίως οι πρόσφατα αναπτυχθείσες πτωματικές δοκιμές ΜΣΕ, η διασφάλιση ποιότητας ταχέων δοκιμών ΜΣΕ και η δοκιμή επιδόσεων. Δεδομένου ότι η απαγόρευση για το κρεατοστεάλευρο (ΚΟΑ) σε τρόφιμα/ζωοτροφές είναι ουσιώδους σημασίας για τις ΜΣΕ, το ΚΚΕρ πραγματοποίησε δοκιμή καταλληλότητας η οποία αποκάλυψε ότι η απαγόρευση είναι δυνατόν να επιβληθεί μόνο με μικροσκοπική εξέταση καθώς όλες οι άλλες μέθοδοι αποδείχθηκαν εξαιρετικά ανεπαρκείς. Για την αντιμετώπιση των λεπτομερειών εφαρμογής της απαγόρευσης ΚΟΑ, η μελέτη αυτή του ΚΚΕρ κατέδειξε επίσης έντονη ανάγκη για μεθόδους οι οποίες παρέχουν τη δυνατότητα ανίχνευσης εξειδικευμένης για διάφορα ζώα.

Υδράργυρος στους τόννους

Παρήχθη εξειδικευμένο για είδη ισοτοπικό υλικό αναφοράς μεθυλυδραργύρου (CH3-Hg) (IRMM-670, ισοτοπικός εμπλουτισμός κατά 98% περίπου σε 202Hg) για ιχνηθέτηση. Αναπτύχθηκε διαδικασία μέτρησης, πραγματοποιήθηκαν εκτεταμένες δοκιμές σταθερότητας και ο νέος ιχνηθέτης χρησιμοποιήθηκε για την πιστοποίηση του περιεχομένου μεθυλυδραργύρου σε δείγμα τόννου.

4.3. Ταχεία ανταπόκριση σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης

4.3.1. Δασικές πυρκαγιές

Το θέρος 2003 ήταν ένα από τα θερμότερα στην Ευρώπη. Θερμοκρασίες άνω των 40 βαθμών συνέβαλαν σε κάποιο βαθμό στις δεινότερες δασικές πυρκαγιές που εκδηλώθηκαν ποτέ. Στην Πορτογαλία η κυβέρνηση κήρυξε κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω θεομηνίας αφού 20 άτομα έχασαν τη ζωή τους και τεράστιες περιοχές δάσους καταστράφηκαν από το πυρ.

Εικόνες προερχόμενες από δορυφορικές παρατηρήσεις του ΚΚΕρ δείχνουν ότι στην Πορτογαλία μέχρι τις 20 Αυγούστου 2003 είχαν καεί κάπου 355.976 ha γης. Μέχρι τις 15 Σεπτεμβρίου 2003 ο αριθμός αυτός έφθασε τα 379.038 ha. Τα αριθμητικά αυτά στοιχεία δείχνουν ότι το 6% περίπου της δασικής έκτασης στην Πορτογαλίας υπέστη ζημίες οι οποίες ισοδυναμούν προς τη συνολική ετησίως καμένη έκταση και των 5 μεσογειακών χωρών της ΕΕ κατά τα τελευταία έτη.

Έως πρόσφατα οι υπολογισμοί κινδύνου πυρκαγιάς εκτελούνταν σε τοπικό επίπεδο αλλά τώρα, χάρη στο Ευρωπαϊκό Κέντρο Δασικών Πληροφοριών (EFFIS) που ιδρύθηκε από τη ΓΔ Περιβάλλον και το ΚΚΕρ, υπάρχει πλέον για την Ευρώπη ένα συνεκτικό σύστημα πληροφοριών για δασικές πυρκαγιές. Όλοι οι χάρτες προβλεπόμενου κινδύνου πυρκαγιάς που εκπονούνται από το EFFIS διανέμονται κάθε πρωί μέσω Διαδικτύου στις υπηρεσίες πολιτικής προστασίας και δασικών πυρκαγιών στα κράτη μέλη καθώς και στις υπηρεσίες πολιτικής προστασίας της ΓΔ Περιβάλλον.

Το ΚΚΕρ θα συνεχίσει την παροχή υποστήριξης στη ΓΔ Περιβάλλον, σε ειδικούς των κρατών μελών και σε εθνικές αρχές για την ανάπτυξη και εφαρμογή πρόσφορων επίγειων και δορυφορικών εργαλείων συλλογής δεδομένων και απεικόνισης καθώς και συστημάτων κατάρτισης μοντέλων για την πρόληψη, την αποτίμηση ζημιών και την εκ των υστέρων ανάλυση μετά από κρίση.

4.3.2. Πρόβλεψη των επιδράσεων της ξηρασίας στις συγκομιδές της ΕΕ

Παράλληλα προς τις υψηλότερες στα χρονικά θερμοκρασίες, το 2003 παρατηρήθηκε στην Ευρώπη και η εντονότερη ξηρασία σε χρονικό διάστημα πλέον του ενός τετάρτου αιώνα. Το ΚΚΕρ χρησιμοποίησε το προηγμένο σύστημά του για την πρόβλεψη φυτικής παραγωγής στην πρόγνωση των επιπτώσεων της εντονότατης ξηρασίας στη φυτική παραγωγή του έτους αυτού στην ΕΕ - προαπαιτούμενο χρήσιμο για τον προγραμματισμό και τη λήψη αποφάσεων όσον αφορά τη γεωργία. Ο τρόπος του ΚΚΕρ για την πρόβλεψη φυτικής παραγωγής συνδυάζει γεωργομετεωρολογικά μοντέλα και δορυφορικούς δείκτες που στηρίζουν τις ανάγκες της ΓΔ Γεωργία να διαθέτει λεπτομερείς πληροφορίες για καλλιεργούμενες εκτάσεις της Ευρώπης, φυτικές παραγωγές και όγκους παραγωγής.

Το ΚΚΕρ παρέχει προβλέψεις ποσοτικές με βάση τις οποίες πραγματοποιούνται αντικειμενικές, έγκαιρες και ακριβείς εκτιμήσεις φυτικής παραγωγής. Η παραγωγή υπολογίζεται κάθε δίμηνο και για τα βασικά σιτηρά (σίτος, κριθή, αραβόσιτος), τους ελαιούχους σπόρους (κράμβη, ηλίανθος), τα ζαχαρότευτλα και τα γεώμηλα και δημοσιεύοται για ολόκληρη την Ευρωπαϊκή ήπειρο, τη Βόρειο Αφρική και την Τουρκία.

Η αναμενόμενη μείωση παραγωγής των βασικών καλλιεργειών στην ΕΕ κυμαινόταν από 6% περίπου για τα γεώμηλα έως 25% περίπου για τον ηλίανθο. Η απώλεια στην παραγωγή σίτου ανερχόταν περίπου σε 10 εκατ. τόνους σε σύγκριση με την προηγούμενη καλλιεργητική περίοδο (για την παραγωγή σίτου του ΗΒ και ότι θα μειωθεί κατά 10%) με μείωση κατά 4 περίπου εκατ. τόνους για αραβοσιτόσπορο.

4.4. Ασφάλεια του υδρογόνου ως καυσίμου μεταφορών

Η μείωση εκπομπών αερίων θερμοκηπίου και η βελτίωση της ασφάλειας ενεργειακού εφοδιασμού κίνησε σημαντικό ενδιαφέρον όσον αφορά τα εναλλακτικά καύσιμα για οδικές μεταφορές στην ΕΕ. Η πλέον πρόσφατη πρωτοβουλία της Επιτροπής για την προώθηση του υδρογόνου ως μελλοντικού ενεργειοφορέα συνίσταται στο "Ευρωπαϊκό Πλατύβαθρο Τεχνολογίας Υδρογόνου", το οποίο έχει ως στόχο την επιτάχυνση της ανάπτυξης και εξέλιξης τεχνολογιών υδρογόνου και στοιχείου καυσίμου στην Ευρώπη. Μολονότι το υδρογόνο αποτελεί ένα από τα πλέον υποσχόμενα εναλλακτικά καύσιμα, απαιτείται ακόμη σημαντικό έργο έρευνας και ανάπτυξης πριν είναι δυνατή η εκμετάλλευσή του κατά τον αυτό τρόπο όπως η βενζίνη, το πετρέλαιο ή οι αέριοι υδρογονάνθρακες. Πριν καταστεί δυνατή η χρησιμοποίηση του υδρογόνου μαζικά, πρέπει να βεβαιωθούν όλοι για την αποτελεσματικότητά του, την απόδοση της τελικής χρήσης και την ασφάλεια. Το ΚΚΕρ ασχολείται με την εν λόγω πρωτοβουλία για το πλατύβαθρο και μέρος των δραστηριοτήτων του των σχετικών με το υδρογόνο εστιάζονται στην ασφάλεια, στην αξιολόγηση κινδύνων και στην εκτίμηση της αποτελεσματικότητας των συστημάτων αποθήκευσης και μεταφοράς υδρογόνου.

Το έτος 2003 το ΚΚΕρ εξέδωσε εκτενή έκθεση με αντικείμενο ασφαλείς τεχνολογίες για την αποθήκευση του υδρογόνου και οργάνωσε ειδικά αφιερωμένη εργομήγυρη για τις χώρες προσχώρησης με αντικείμενο την "Ασφάλεια, απόδοση και αποτελεσματικότητα καινοτόμων τεχνολογιών αποθήκευσης υδρογόνου για οδικές μεταφορές". Ήδη προχωρεί η εγκατάσταση ειδικών συγκροτημάτων δοκιμών για την αποθήκευση υδρογόνου, όπου περιλαμβάνονται φυσικής κλίμακας δοκιμές δοχείων καυσίμου αυτοκινήτων για την εκτίμηση της περιοδικής εξέλιξης παραμέτρων και της διεισδυτικότητας υδρογόνου υπό υψηλή πίεση (για μελέτες που αφορούν αποθήκευση αερίου) και σειρά εγκαταστάσεων συμπληρωματικών δοκιμών για την εκτίμηση της απόδοσης αποθήκευσης αλυσίδων υδριδίων και άνθρακα (για μελέτες που αφορούν την αποθήκευση σε στερεά κατάσταση). Στον τομέα αυτό το ΚΚΕρ συνεργάζεται στα δίκτυα "Ασφάλεια υδρογόνου ως ενεργειοφορέα" και "Σσυστήματα υδρογόνου για εφαρμογές στην αυτοκίνηση" ενώ είναι εταίρος με το Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (ΔΟΕ).

Οι προσπάθειες του ΚΚΕρ εστιάζουν στην εναρμόνιση μεθόδων δοκιμής και την παροχή τεχνικής και επιστημονικής υποστήριξης για την ανάπτυξη προτύπων ασφαλείας, και κατευθυντηρίων γραμμών για βέλτιστες πρακτικές τυποποίησης παντού στη βιομηχανία. Οι πειραματικές προσπάθειες συμπληρώνονται από τεχνικές προσομοίωσης για τη μελέτη των συνεπειών εκρήξεων υδρογόνου λόγω σοβαρού ατυχήματος και τον καθορισμό αποτελεσματικών μέτρων αντιμετώπισης. Η ανακοίνωση της Επιτροπής για εναλλακτικά καύσιμα του Νοεμβρίου έτους 2001 προτείνει εκδοχή για ανάπτυξη του υδρογόνου με μερίδιο 2% της αγοράς καυσίμων στις οδικές μεταφορές το έτος 2015 και 5% το έτος 2020. Το έργο αυτό του ΚΚΕρ βοηθεί να καταστεί δυνατή η επίτευξη αυτών των στόχων πολιτικής.

4.5. Ασφάλεια των πυρηνικών αντιδραστήρων της Ανατολικής Ευρώπης

Στην Κοινοπολιτεία Ανεξάρτητων Κρατών (ΚΑΚ) και τις Χώρες Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης (ΧΚΑΕ) λειτουργούν επί του παρόντος 61 πυρηνικοί αντιδραστήρες σοβιετικής κατασκευής με εγκατεστημένη ισχύ 47 gigawatt ηλεκτρικής ενέργειας. Μέχρι το έτος 2007 όμως το 75% των υφιστάμενων σοβιετικής κατασκευής πυρηνοηλεκτρικών εργοστασίων θα έχουν ηλικία άνω των 20 ετών. Έτσι η υποστήριξη της συνεχούς παρακολούθησης, επιτήρησης και έρευνας είναι ζωτικής σημασίας προκειμένου να διασφαλιστεί η τήρηση των κανόνων ασφαλείας.

Με εμπειρία στον τομέα αυτό άνω των 40 ετών το ΚΚΕρ ασχολείται με μελέτες διοίκησης μεγάλης ηλικίας πυρηνικών εγκαταστάσεων και τη βελτίωση μεθόδων εκτίμησης της ασφαλείας για μηχανισμούς ζημιών κρίσιμης σημασίας. Τα καλυπτόμενα θέματα αφορούν αντιδραστήρες και ανατολικής και δυτικής κατασκευής. Μέσω των δικτύων του ΚΚΕρ, τα οποία λειτουργούν στο πλαίσιο έργου του ΚΚΕρ το οποίο ονομάζεται SAFELIFE, τα θέματα που εξετάζονται καλύπτουν από την αξιολόγηση δοχείων πίεσης αντιδραστήρα, τη μελέτη πεδίων εσωτερικών τάσεων που παραμένουν στις συγκολλήσεις, διαδικασίες επιθεώρησης με συνεκτίμηση επικινδυνότητας, θερμική κόπωση, μέχρι υψηλού επιπέδου μελέτες ακτινοβόλησης και διαδικασίες βελτιστοποίησης της συντήρησης.

Το έτος 2003 συνεχίστηκε η εκτενής ανάλυση όλων των διαθέσιμων δεδομένων επιτήρησης αντιδραστήρων ύδατος υπό πίεση και πραγματοποιήθηκε έρευνα για τον εφοδιασμό με νέα υλικά (πχ πρωτότυπα χάλυβα). Από κοινού με το Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας χαρακτηρίστηκε βασικό μέταλλο αναφοράς, άρχισαν μελέτες διάβρωσης ακτινοβολημένων εσωτερικών στοιχείων πυρήνα αντιδραστήρα ενώ η διευθύνουσα επιτροπή του δικτύου για την ασφάλεια πυρηνικών εγκαταστάσεων ανατολικοευρωπαϊκών χωρών ρύθμισε το θέμα της υπογραφής συμφωνίας συνεργασίας από 9 οργανισμούς, 7 από τους οποίους προέρχονται από τις ΧΚΑΕ και την ΚΑΚ. Επίσης το ΚΚΕρ δρομολόγησε νέο σχέδιο TACIS (Τεχνική Αρωγή προς την Κοινοπολιτεία Ανεξάρτητων Κρατών) σκοπός του οποίου είναι να δοθούν στις πυρηνοηλεκτρικές επιχειρήσεις της Ρωσίας και της Ουκρανίας συμπεράσματα σχετικά με επιδειχθέντα περιθώρια ασφαλείας και αναμενόμενους εναπομένοντες χρόνους ζωής. Το ΚΚΕρ αναλύει τη θερμική και μηχανική συμπεριφορά ράβδων καυσίμου σοβιετικής κατασκευής αντιδραστήρων υδάτων υπό πίεση. Μέσω της δράσης του ΚΚΕρ για τη διεύρυνση οργανώθηκαν εργομήγυρεις κατάρτισης για την ευθραυστότητα λόγω νετρονίων και την πυρηνική ασφάλεια.

Το ΚΚΕρ παρέχει τεχνική και επιστημονική γνώση σε όλους τους τομείς των προγραμμάτων πυρηνικής ασφάλειας PHARE και TACIS που αφορούν τη βελτίωση της ασφάλειας πυρηνικών εγκαταστάσεων στις ΧΚΑΕ και ΚΑΚ. Το έργο αυτό συμβάλλει σε μία από τις θεμελιώδεις προκλήσεις για τη διεύρυνση της Ευρώπης - επίτευξη ενεργειακού εφοδιασμού των ευρωπαίων πολιτών κατά τρόπο προσιτό, με επάρκεια και ασφάλεια.

4.6. Αναγνωριστική έρευνα

Η αναγνωριστική έρευνα στο ΚΚΕρ συμβάλλει στην πρόβλεψη αναγκών Ε&T ή στη διερεύνηση νέων οδών για την προώθηση σχεδίων που έχουν μελετηθεί για τη στήριξη πολύπλοκων θεμάτων μελλοντικής πολιτικής. Το 6% περίπου του προϋπολογισμού του ΚΚΕρ αφιερώνεται στην αναγνωριστική έρευνα και το παράδειγμα που παρατίθεται στη συνέχεια αφορά τη νανοβιοτεχνολογία.

Νανοβιοτεχνολογία

Η νανοβιοτεχνολογία αποτελεί αναδυόμενο τομέα με επιστημονικές και τεχνολογικές προοπτικές όπου συμπεριλαμβάνονται νανο/μικροκατασκευές και βιοσυστήματα. Μείζονες εφαρμογές στον τομέα της υγείας σχετίζονται με τους βιοαισθητήρες, τα πρωτεϊνικά μικροκυκλώματα, τα κύτταρα επί μικροκυκλώματος και την in vivo παρακολούθηση. Παραδείγματος χάρη, ιατρικές συσκευές όπως βηματοδότες καρδιάς, τεχνητές αρθρώσεις, ικριώματα για ιστομηχανική και ενδονάρθηκες χρησιμοποιούμενοι για την ανεύρυνση αγγείων με πηγμένο αίμα είναι δυνατόν να έχουν ποικίλες βιολογικές επιπτώσεις όπως ερεθισμό, φλεγμονή, θρόμβωση και εγκύστωση αίματος. Το ΚΚΕρ εργάζεται για την άμβλυνση των προβλημάτων αυτών με την ανάπτυξη λειτουργικών επιφανειών σε μικρομετρική και νανομετρική κλίμακα που διαδρούν με βιολογικά συστήματα ώστε να ενεργοποιούν αποκρίσεις όπως αύξηση της άνεσης του χρήστη, βελτίωση της κατάστασής του και ασφάλεια.

Ήδη το ΚΚΕρ αναπτύσσει διεπαφές μεταξύ βιολογικών και μη βιολογικών συστημάτων με συγκεκριμένη λειτουργία η οποία παρέχει τη δυνατότητα ελεγχόμενων βιολογικών αποκρίσεων. Επιφάνειες οι οποίες υφίστανται κατεργασία με τόση ακρίβεια πρέπει να μελετιούνται και να κατασκευάζονται σε επίπεδο νανομετρικό ή μοριακό.

Ελπίζεται ότι η έρευνα αυτή θα οδηγήσει στην ανάπτυξη νέας γενεάς βιοαισθητήρων και βιομικροκυκλωμάτων τα οποία θα χρησιμοποιηθούν, παραδείγματος χάρη, στην παρακολούθηση της υγείας και του περιβάλλοντος, στην ανάλυση τροφίμων ή/και σε τοξικολογικές μελέτες. Αναπτύσσεται η παραγωγή πολυμερών επιφανειών με ελεγχόμενο επίπεδο δραστικών χημικών ομάδων (π.χ. αμινομάδα, καρβοξυλομάδα, θειολομάδα κλπ.) με σχηματομορφές κλίμακας μικρομέτρου και νανομέτρου για τη μελέτη της επίδρασης μορφολογικής και χημικής σχηματομόρφωσης στην προσρόφηση και τη δραστικότητα πρωτεϊνών. Ταυτοχρόνως εκτελούνται μελέτες πρωτεϊνικής προσρόφησης, παραδείγματος χάρη, σε αντισώματα, ένζυμα ή πεπτίδια σε συνδυασμό με οπτική και ηλεκτρική ανίχνευση σε απόληξη, προκειμένου οι εξελίξεις αυτές να εφαρμοστούν σε βιοαισθητήρες.

Η δικτύωση αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της έρευνας του ΚΚΕρ και, μολονότι η νανοβιοτεχνολογία διανύει τη νηπιακή της ηλικία, το ΚΚΕρ συνεργάζεται με περισσότερους των 80 εταίρους τόσο από την ΕΕ όσο και από χώρες προσχώρησης, ακολουθώντας με τον τρόπο αυτό τις τρέχουσες εξελίξεις, τις εξελισσόμενες τεχνολογίες και τις μελλοντικές προοπτικές στον τομέα αυτό.

5. Βραβεία Αριστείας του ΚΚΕρ

Τα αριστεία του ΚΚΕρ καθιερώθηκαν το έτος 2002 προκειμένου να αναγνωριστούν τα επιτεύγματα και η συμβολή του προσωπικού του ΚΚΕρ, και ειδικότερα των νέων επιστημόνων. Εκτός από τους τρεις νέους επιστήμονες που αναφέρονται στη συνέχεια, δόθηκαν βραβεία και για την καλύτερη επιστημονική δημοσίευση και για τεχνική αρωγή.

5.1. Βραβείο ΚΚΕρ Νέο Επιστήμονα της Χρονιάς - Δρ Dolores Ibarreta

Η γενετική εξέταση χρησιμοποιείται για τον εντοπισμό αλλοιώσεων αλληλουχίας DNA συσχετιζόμενων με ασθένεια ή με ενδεχόμενη ανάπτυξη ασθένειας. Με τις δοκιμασίες αυτές είναι δυνατή η πρόβλεψη της μελλοντικής επέλευσης (σοβαρών) διαταραχών όχι μόνο για τον ασθενή αλλά και για τους συγγενείς του ασθενούς. Οι πληροφορίες που αποκτώνται από γενετικές εξετάσεις, δηλαδή ακολουθίας DNA, παραμένουν σταθερές οπότε τα αποτελέσματα γενετικών εξετάσεων είναι δυνατόν να έχουν μεγάλης εμβελείας συνέπειες στη ζωή του ατόμου. Αυτά και μόνο καθιστούν τη διασφάλιση ποιότητας των γενετικών εξετάσεων θέμα υψίστης σημασίας.

Στο πλαίσιο του αναμενόμενου ρόλου του, το ΚΚΕρ έχει ήδη προσδιορίσει τη γενετική εξέταση ως υπηρεσία που απαιτεί διασφάλιση ποιότητας ήδη από το έτος 1999. Τότε η Δρ Dolores και οι συνάδελφοί της άρχισαν να εργάζονται για το θέμα αυτό και συνεργάστηκαν με τη ΓΔ Έρευνα για την εκτέλεση μελέτης προοπτικών με αντικείμενο τις υπηρεσίες γενετικής εξέτασης στην Ευρώπη. Η μελέτη αυτή του ΚΚΕρ, σκοπός της οποίας ήταν να παράσχει στήριξη για συνεκτικότητα σε ολόκληρη την Ευρώπη όσον αφορά πρότυπα ποιότητας, ασφάλειας και αποτελεσματικότητας γενετικών εξετάσεων για συνήθεις και σπάνιες ασθένειες, ολοκληρώθηκε το έτος 2003.

Παρά την πασίγνωστη ευρωπαϊκή εμπειρία στον τομέα αυτό, η μελέτη κατέδειξε την κατάσταση ανεπάρκειας στις πρακτικές ποιοτικής αποτίμησης στην ΕΕ. Εντοπίζει ελλείψεις και προτείνει μέτρα για την εξασφάλιση της υψηλότερης δυνατής ποιότητας των υπηρεσιών αυτών, εξασφαλίζοντας με τον τρόπο αυτό καλή βάση για εκκίνηση. Έτσι, τον Ιούνιο 2002 το ΚΚΕρ συντόνισε "έκφραση ενδιαφέροντος" όπου συναντήθηκαν τα κύρια ενδιαφερόμενα μέρη στον τομέα αυτό. Η πρωτοβουλία όχι μόνον αξιολογήθηκε θετικά αλλά και συγκεκριμενοποιήθηκε ως πεδίο προτεραιότητας για τη δεύτερη φάση στο έκτο πρόγραμμα πλαίσιο. Η πρόταση, που συντονίζεται πλέον από ένα από τα σημαντικότερα κέντρα που προωθούν την ποιότητα γενετικής εξέτασης στην Ευρώπη, παρουσιάστηκε τον Νοέμβριο έτους 2003 με παρόντες κορυφαίους ειδικούς επιστήμονες στην ΕΕ.

Επιπλέον σε συνάντηση που διοργάνωσαν από κοινού οι ΕΚ/ΟΟΣΑ με συμμετοχή διάφορων διεθνών οργανισμών (ΠΟΥ, Συμβούλιο της Ευρώπης κλπ.) όπου στόχος ήταν η δημιουργία διεθνούς πλατύβαθρου ανταλλαγών για την προετοιμασία της οδού προς κοινό πλαίσιο για την εξασφάλιση της ποιότητας των συνεχώς περισσότερο χρησιμοποιούμενων γενετικών διαγνωστικών υπηρεσιών, η μελέτη Dolores χρησιμοποιήθηκε ως το κύριο υλικό για τη συζήτηση. Στη βιβλιογραφία η μελέτη είναι διαθέσιμη με τον τίτλο "Towards quality assurance and harmonisation of genetic testing services in EU (Για τη διασφάλιση ποιότητας και την εναρμόνιση υπηρεσιών γενετικής εξέτασης στην ΕΕ) (Ibarreta D, Bock A.K., Rodriguez-Cerezo, E. ESTO Report, Joint Research Centre, European Commission, EUR 20977 EN, 2003)".

Η Δρ. Dolores σπούδασε βιολογία στο Πανεπιστήμιο Maryland και ασχολήθηκε με προπτυχιακή έρευνα στο Εθνικό Αντικαρκινικό Ινστιτούτο (NCI-NIH), στις ΗΠΑ. Έλαβε διδακτορικό τίτλο στη γενετική από το Πανεπιστήμιο Complutense Μαδρίτης, Ισπανία και η πειραματική ερευνητική εργασία πραγματοποιήθηκε στο Centro de Investigaciones Biologicas (CIB-CSIC), επίσης στη Μαδρίτη. Ως μεταδιδακτορικός επιστήμονας, εργάστηκε στο ιατρικό κέντρο του Πανεπιστημίου Georgetown, στις ΗΠΑ, με επίκεντρο τη μοριακή παθολογία της νόσου Alzheimer. Το έτος 1999 εγκατέλειψε την τράπεζα του εργαστηρίου και ασχολήθηκε με την έρευνα σπουδαστηρίου ενώ στο ΚΚΕρ συγκέντρωσε την προσοχή της στην ανάλυση των επιπτώσεων νέων βιοτεχνολογιών στον τομέα της ανθρώπινης υγείας.

5.2. Βραβείο ΚΚΕρ Επιστημονικής Καινοτομίας Νέων Επιστημόνων - Δρ Nicole Erdmann

Οι διεθνείς κρατικές οργανώσεις για τον έλεγχο πυρηνικού υλικού έχουν εφαρμόσει νέα και αυστηρότερα προγράμματα διασφαλίσεων για την ενίσχυση και βελτίωση των ελέγχων συμμόρφωσης πυρηνικών εγκαταστάσεων καθώς και ελέγχους εντοπισμού πυρηνικών δραστηριοτήτων που δεν έχουν δηλωθεί.

Η έκλυση ραδιενεργού υλικού συχνά οφείλεται στον σχηματισμό μικρών σωματιδίων συνιστάμενων από βάση οξειδίου του ουρανίου όπου περιέχονται ιχνοποσότητες πλουτωνίου και αμερικίου. Η ανάλυση μεμονωμένων σωματιδίων είναι δυνατόν να δώσει τη δυνατότητα να συναχθούν συμπεράσματα σχετικά με την προέλευση, την ηλικία και το ιστορικό του υλικού. Η συνήθης πάντως τεχνική για την ανάλυση των σωματιδίων αυτών, η φασματομετρία δευτερογενούς μάζας ιόντων (SIMS) έχει το μειονέκτημα να επηρεάζεται από σοβαρές παρεμβολές (238U/238Pu, 241Am/241Pu). Παραδείγματος χάρη μετρήσεις 238Pu επηρεάζονται από την παρουσία 238U και αντιστρόφως. Για το λόγο αυτό, προκειμένου να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα προτάθηκε η φασματοσκοπία μάζας, ιονισμού σε επιλεκτικότητα (RIMS) σε συνδυασμό με "διασκορπισμό βαλλομένων ιόντων πηγής".

Σε συνεργασία με τα Πανεπιστήμια Mόnster, Mainz (Γερμανία) και Leuven (Βέλγιο) πραγματοποιήθηκε μελέτη σκοπιμότητας και τα αποτελέσματα [1] κατέδειξε αύξηση στην απόδοση ανίχνευσης κατά δύο τάξεις μεγέθους για σωματίδια ουρανίου καθώς και ενισχυμένη επιλεκτικότητα και ευαισθησία. Ήδη προγραμματίζεται η κατασκευή εγκατάστασης RIMS στο Πανεπιστήμιο Mainz, Γερμανία, σε συνεργασία με το ΚΚΕρ.

[1] * N. Erdmann, M. Betti, F. Kollmer, A. Benninghoven, C. Grόning, V. Philipsen, P. Lievens, R.E. Silverans, E. Vandeweert. Resonant and non-resonant laser ionization of sputtered uranium atoms from thin films and single micro-particles: Evaluation of a combined system for trace and particle analysis (επιλεκτικός και μη επιλεκτικός ιονισμός διασκορπιζόμενων ατόμων ουρανίου από λεπτά υμένια και μεμονωμένα μικροσωματίδια: αξιολόγηση συνδυασμένου συστήματος για ανάλυση ίχνων και σωματιδίων). Anal. Chem. 75 (13), 3175 -3181 (2003).

Η Δρ Nicole αποφοίτησε το έτος 1994 από το Πανεπιστήμιο Mainz, Γερμανία, με πτυχίο φυσικής και συνέχισε για να τελειώσει το διδακτορικό της δίπλωμα στο Ινστιτούτο Πυρηνικής Χημείας του Πανεπιστημίου Mainz το 1998. Εργάστηκε στο ΚΚΕρ και σαν υπότροφος και σαν ερευνητής επιστήμονας μέχρι το έτος 2003 ενώ τώρα εργάζεται στο Πανεπιστήμιο Mainz ως ερευνητής επιστήμων.

5.3. Βραβείο ΚΚΕρ Μείζονος Επιστημονικής Συμβολής Νέων Επιστημόνων στην Έρευνα στον Τομέα των Τροφίμων - Δρ Hubert Chassaigne

Αν και τοξικό, το σελήνιο είναι ουσιώδους σημασίας στοιχείο και ο μέσος άνθρωπος έχει ανάγκη πρόσληψης μεταξύ 50 και 200 μικρογραμμαρίων ημερησίως. Η στενότητα αυτή της περιοχής συγκέντρωσης απαιτεί σε βάθος κατανόηση του ρόλου του στοιχείου αυτού στην ειδοπλασία.

Ζύμη στην οποία έχει προστεθεί σελήνιο χρησιμοποιείται ως διατροφικό συμπλήρωμα προκειμένου να συμβάλει στη ρύθμιση της πρόσληψης σεληνίου και ήδη διάφοροι παραγωγοί εφοδιάζουν την ευρωπαϊκή αγορά. Δεν παρέχεται όμως παρά ολίγη ή καθόλου πληροφόρηση όσον αφορά τους χημικούς τύπους των ανόργανων στοιχείων που ενδέχεται να υπάρχουν στα εν λόγω συμπληρώματα.

Έτσι τώρα το ΚΚΕρ αναπτύσσει μεθοδολογική προσέγγιση για την εκτέλεση μελέτης σκοπιμότητος για το ρόλο του σεληνίου στην ειδοπλασία σε υλικό με ζύμη. Το έτος 2003 τέθηκε σε εφαρμογή σειριακή διαδικασία εκχύλισης για την εκτίμηση της διαλυτότητας σεληνίου διαιτικής χρήσης σε υλικά με ζύμη. Επιλέχθηκε αναλυτική προσέγγιση για ενώσεις σεληνίου με χαμηλή μοριακή μάζα και προτάθηκε καινοτομική ολοκληρωμένη προσέγγιση για την ανάλυση άθικτων πρωτεϊνών. Η προσέγγιση περιλάμβανε τρία μέρη: (1) ηλεκτροφόρηση σε δύο διαστάσεις πηκτής για πρωτεΐνες, (2) τεχνική λέιζερ βασιζόμενη στην αποκόλληση για την ανίχνευση σεληνίου και (3) χαρακτηρισμός πρωτεϊνών με φασματομετρία μάζης.

Τα αποτελέσματα αυτά [2] θα συμβάλουν στην προετοιμασία της οδού για την ανακάλυψη του ρόλου που παίζουν στην ειδοπλασία το σελήνιο και σεληνιούχες πρωτεΐνες σε ζύμη που προορίζεται να καταστεί υλικό αναφοράς.

[2] H. Chassaigne, C.C. Chery, G. Bordin, A.R. Rodriguez. 2-Dimensional gel electrophoresis technique for yeast selenium-containing proteins - Sample preparation and MS approaches for processing 2-D gel protein spots (τεχνική δυδιάστατης ηλεκτροφόρησης πηκτής για πρωτεΐνες ζύμης περιέχουσες σελήνιο - προετοιμασία δειγμάτων και προσεγγίσεις φασματομετρίας μάζης για την επεξεργασία 2-D σημειακών δειγμάτων πηκτής πρωτεΐνης) Journal of Analytical Atomic Spectrometry, 2004,19(1), 85-95.

Ο Δρ Hubert είναι απόφοιτος αναλυτικής χημείας από το Πανεπιστήμιο Bordeaux (Γαλλία) έτους 1996, ολοκλήρωσε τη διδακτορική του διατριβή το έτος 1999 και προσχώρησε στο ΚΚΕρ ως ερευνητής από την περίοδο 2001-2003. Από το Σεπτέμβριο έτους 2003 ο Δρ Hubert εργάζεται ως επιστήμονας ερευνητής στο ΚΚΕρ.

5.4. Βραβείο ΚΚΕρ Επιστημονικής Δημοσίευσης - Δρ Γιάννης Δροσσινός

Το πρόσφατο ενδιαφέρον για σωματίδια αερολυμάτων οφείλεται μερικώς στις διαρκώς περισσότερες ενδείξεις για παρενέργειες στην ανθρώπινη υγεία και στην επίδρασή του στο κλίμα της γης. Κάποια διαδικασία που ονομάζεται ομογενής πυρήνωση και αποτελεί τη βάση του σχηματισμού νανοσωματιδίων σε εκπομπές κινητήρων συμβάλλει στην υψηλή συγκέντρωση εξαιρετικά λεπτών σωματιδίων εκπεμπόμενων από σύγχρονους κινητήρες εκπομπών μικρής μάζας. Προς σύγκριση αναφέρεται ότι η πυρήνωση πάγου σε υπέρψυχρα υδατοσταγονίδια είναι ο μηχανισμός που αποτελεί τη βάση για τον σχηματισμό νεφών μεγάλου ύψους στην ανώτερη τροπόσφαιρα.

Η κλασική θεωρία της πυρήνωσης αποτελεί τη θεωρία που χρησιμοποιείται συχνότερα για τον υπολογισμό τιμών πυρήνωσης. Ένας περιορισμός όμως συνίσταται στην ασαφή παραδοχή στάσιμου σταγονιδίου σε πυρήνωση, παραδοχή που οδηγεί στο γνωστό ως παράδοξο "μετάθεσης - στροφής". Η δημοσίευση ασχολείται με την ανακολουθία αυτή και προτείνει λύση του παραδόξου με κατάλληλη διόρθωση της κλασικής θεωρίας. Η διόρθωση φαίνεται ότι αποτελεί συνέπεια της αμεταβλητότητας του σταγονιδίου σε πυρήνωση κατά τη μετάθεση και η προσέγγιση που υιοθετήθηκε βασίζεται σε εφαρμογή συμπερασμάτων της κβαντομηχανικής που προέκυψαν σε μελέτες συμπύκνωσης Bose-Einstein.

Η τροποποιημένη κλασική θεωρία πυρήνωσης που προέκυψε έχει εφαρμογές στη μοντελοποίηση εκπομπών νανοσωματιδίων από σύγχρονους κινητήρες αυτοκινήτων, τομέα σημαντικού ενδιαφέροντος από άποψη επιπτώσεων για το περιβάλλον και την υγεία και για μοντέλα σχετικά με την ποιότητα ατμοσφαιρικού αέρα πόλεων. Στις περιβαλλοντικές εφαρμογές περιλαμβάνεται η χρησιμοποίησή του για την περιγραφή του σχηματισμού πυρήνων συμπύκνωσης νεφών στην ατμόσφαιρα - ουσιαστικό στοιχείο κατά την εκτίμηση της έμμεσης επίδρασης αερολυμάτων στο κλίμα.

Ο Γιάννης αποφοίτησε από το Πανεπιστήμιο Yale, έλαβε δίπλωμα προχωρημένων σπουδών (Master) στα μαθηματικά από το Πανεπιστήμιο Columbia, ολοκλήρωσε τη διδακτορική του διατριβή στη φυσικοχημεία στο Πανεπιστήμιο Harvard και προσχώρησε στο ΚΚΕρ το έτος 1990.

5.5. Βραβείο ΚΚΕρ Τεχνικής Βοήθειας - Heinz Stutz & Joachim Kόst

Κατά τη συγκέντρωση της προσοχής του στην ασφάλεια πυρηνικών καυσίμων, το ΚΚΕρ εκτελεί έρευνα επιπέδου μικροτομής στις μηχανικές και χημικές διαδράσεις του καυσίμου σε διάφορες φάσεις. Η εργασία αυτή απαιτεί το χαρακτηρισμό ακτινοβοληθέντων καυσίμων και πρόσφατα δρομολογήθηκε νέο πρόγραμμα για τον χαρακτηρισμό μεταβολών κρυσταλλικής δομής καυσίμου υψηλού βαθμού ανάλωσης.

Για αναλύσεις του είδους αυτού το προτιμώμενο εργαλείο αποτελεί η λεπτή δέσμη ακτίνων X και, μέχρι τώρα, χρησιμοποιούσε τριχοειδή σωλήνα από μολυβδύαλο. Το βραβείο τεχνικής του ΚΚΕρ για το έτος 2003 απονεμήθηκε στους H.-M. Stutz και J. Kόst για τη συμβολή τους στην ανάπτυξη νέου τύπου συστήματος εμπλουτισμού δέσμης με ακτίνες X ονομαζόμενου "τριχοειδής μεταλλικής ίριδας". Η νέα συσκευή, η οποία σχεδιάστηκε, κατασκευάστηκε και δοκιμάστηκε στο ΚΚΕρ, παρουσιάζει σημαντικά πλεονεκτήματα σε σχέση με το συμβατικό τριχοειδή μολυβδυάλου. Είναι δυνατόν να χρησιμοποιείται για υψηλής ευκρίνειας τεχνικές με ακτίνες X όπως μικροπερίθλαση, φασματοσκοπία, σκέδαση ακτίνων X υπό μικρή γωνία κλπ..

Ο τριχοειδής μεταλλικής ίριδας, ο οποίος ήδη κατοχυρώνεται ως ευρεσιτεχνία, θα είναι δυνατόν να χρησιμοποιηθεί σε εφαρμογές στους τομείς της λιθογραφίας, συγχροτρονικής ακτινοβολίας, απαλλαγή μετάλλων από προσμείξεις και ιατρικές διαδικασίες ακόμη. Ήδη δύο πρωτότυπα έχουν μελετηθεί ειδικά προς χρήση στο βελγικό κέντρο πυρηνικής και με αυτό το νέο και καινοτόμο σύστημα θα καταστεί επίσης δυνατός ο χαρακτηρισμός της δομής διάφορων πυρηνικών και μη πυρηνικών λεπτού πάχους υλικών διάδρασης.

Ο κ. Heinz προσχώρησε στο ΚΚΕρ το έτος 1974, συνοδεύεται από πλούσιο ιστορικό στην ανάπτυξη τεχνικού εξοπλισμού και χειροκτιοεστιών για εργαστήρια και εστίες ισχυρής ραδιενέργειας ενώ είναι επικεφαλής ενός από τα τεχνικά εργαστήρια του ΚΚΕρ.

Ο Joachim, έχει ασχοληθεί με υψηλού επιπέδου τεχνικές κατασκευές και μηχανοτεχνία, προσχώρησε στο ΚΚΕρ το Φεβρουάριο έτους 2002 και είναι αναπληρωτής προϊσταμένου του ιδίου εργαστηρίου με τον κ. Heinz.

6. Οι καλύτερες τιμές του 2003 των Ινστιτούτων του ΚΚΕρ

Το πολυετές (2003-2006) πρόγραμμα εργασίας του ΚΚΕρ, το οποίο εγκρίθηκε στις 20 Μαρτίου 2003 (απόφαση αριθ. C(2003)819 της Επιτροπής), αποτελείται από τέσσερα βασικά πεδία:

(1) τρόφιμα, χημικά προϊόντα και υγεία.

(2) περιβάλλον και ευφορία.

(3) πυρηνική ασφάλεια και πυρηνικές διασφαλίσεις. και

(4) οριζόντιες δραστηριότητες: τεχνολογική προορατικότητα, υλικά και μετρήσεις αναφοράς, δημόσια ασφάλεια και καταπολέμηση απάτης.

Οι δραστηριότητες στο πλαίσιο αυτών των βασικών πεδίων, οι οποίες έχουν επιλεγεί έτσι ώστε να επιτυγχάνεται ο βέλτιστος συνδυασμός μεταξύ αναγκών πολιτικής και τομέων αρμοδιότητας του ΚΚΕρ, κατατάσσονται σε κατηγορίες με βάση τους ολοκληρωμένους επιστημονικούς τομείς (ISA) ενώ στη σελίδα που ακολουθεί δεν φαίνεται η ανάλυση ISA ανά ινστιτούτο. Η διάρθρωση των ISA αναπτύχθηκε για το έκτο Πρόγραμμα Πλαίσιο (ΠΠ6) όπως οι εν λόγω δραστηριότητες κατανέμονται μεταξύ των ινστιτούτων, με σκοπό την ενίσχυση της συνοχής και της εστίασης στους στόχους του ΚΚΕρ.

Το παρόν κεφάλαιο της έκθεσης περιέχει σύντομη επισκόπηση δραστηριοτήτων οι οποίες πραγματοποιήθηκαν το έτος 2003 σε καθένα από τα 7 ινστιτούτα του ΚΚΕρ. Παραδείγματος χάρη, με αποσπάσματα θα αποκαλυφθούν σημαντικές ενέργειες που καλύπτουν από τον προσδιορισμό φυσικών τοξινών (πατουλίνη) μέχρι τη μεταστοιχείωση του ραδιενεργού ιωδίου (129I). Έχει δεόντως τεκμηριωθεί η πλέον πρόσφατη πρόοδος στην ανίχνευση αλιευτικών πλοίων και έχει δοθεί κάποια ιδέα όσον αφορά τη στήριξη για την ασφάλεια πυρηνικών αντιδραστήρων. Στις σελίδες που ακολουθούν θα περιγραφεί ο ρόλος του ΚΚΕρ από τις εκπομπές οχημάτων και τους γενετικώς τροποποιημένους οργανισμούς μέχρι τις μελέτες τεχνολογικών προοπτικών.

6.1. Διάρθρωση του πολυετούς προγράμματος

Διάρθρωση του πολυετούς προγράμματος εργασίας - Ομαδοποιημένοι επιστημονικοί τομείς

1. Τρόφιμα, χημικά προϊόντα και υγεία

Ασφάλεια και ποιότητα τροφίμων και ζωοτροφών

Τροφική αλυσίκδα: από τη γεωργία μέχρι την προστασία του καταναλωτή

ΓΤΟ σε τρόφιμα, ζωοτροφές, σπόρους για σπορά και το περιβάλλον

Αξιολόγηση χημικών και έκθεση

Μέθοδοι εναλλακτικές προς την εξέταση πειραματοζώων

Τεχνολογίες για βιοϊατρικές εφαρμογές

Υγεία και περιβάλλον: εξέταση της έκθεσης μέσω ανθρωπίνων περιβαλλοντογονιδιωμάτων

2. Περιβάλλον και ευφορία

Ποιότητα ατμοσφαιρικού αέρα και περιβαλλοντική ραδιενέργεια

Ποιότητα υδάτων και υδατικά οικοσυστήματα

Διαχείριση εδαφών και αποβλήτων

Χερσαίοι πόροι

Ενσωμάτωση της αειφορίας σε άλλους τομείς πολιτικής

Κλιματική μεταβολή: το πρωτόκολλο Κιότο και πέρα από αυτό

Παρακολούθηση και αξιολόγηση αειφορίας οικοσυστημάτων

Σύστημα αναφοράς και πληροφόρησης για αειφόρες ενεργειακές τεχνολογίες

Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και προηγμένες τεχνολογίες ενεργειακής μετατροπής

3. Πυρηνική ασφάλεια και πυρηνικές διασφαλίσεις (πρόγραμμα ΕΥΡΑΤΟΜ)

Διαχείριση αναλωθέντος καυσίμου και ραδιενεργών αποβλήτων

Πυρηνική ασφάλεια (διασφαλίσεις και μη διάδοση)

Ασφάλεια αντιδραστήρων και πυρηνικού καυσίμου

Παρακολούθηση ακτινοβολιών

Βασική έρευνα ακτινιδών

4. Οριζόντιες δραστηριότητες

Τεχνολογική προορατικότητα σε άλλες προτεραιότητες ΚΚΕρ

Διατομεακή τεχνοοικονομική προορατικότητα

Στατιστικές μέθοδοι για την ανάλυση οικονομικών δεικτών

Υλικά και μέθοδοι αναφοράς σε άλλες προτεραιότητες ΚΚΕρ

BCR (Κοινοτικό Γραφείο Αναφορών) και βιομηχανικά ιστοποιημένα υλικά αναφοράς

Μετρολογία στη χημεία και μετρολογία ραδιονουκλεϊδίων

Μετρολογία στη φυσική: μετρήσεις δεδομένων για νετρόνια

Καταπολέμηση απάτης και παρακολούθηση συμμόρφωσης προς κανονισμούς της ΕΕ σε επιλεγμένε πολιτικές

Υποστήριξη στην κυβερνοασφάλεια

Τεχνολογικοί και φυσικοί κίνδυνοι

Συμβολή στους στόχους της Επιτροπής όσον αφορά την ανθρωπιστική βοήθεια και αρωγή

Προώθηση καινοτομίας, μεταφοράς τεχνολογίας και διαχείρισης δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας 6.2. Ινστιτούτο υλικών και μετρήσεων αναφοράς

Κατά τα τελευταία έτη το ινστιτούτο του ΚΚΕρ για υλικά και μετρήσεις αναφοράς (IRMM) έχει εστιάσει την έρευνά του στη στήριξη πολιτικών της ΕΕ ενώ η πλέον πρόσφατη ιεράρχηση ενεργειών είχε ως αποτέλεσμα τον καθορισμό πέντε τομέων έρευνας:

- ποιότητα και ασφάλεια τροφίμων και ζωοτροφών

- υλικά αναφοράς, με ιδιαίτερη έμφαση σε υλικά αναφοράς ως βάσεις και στη βιοανάλυση

- μετρήσεις αναφοράς στη χημεία

- μετρολογία ραβδιονουκλεϊδίων, και

- φυσική νετρονίων.

Το έτος 2003 το IRMM ορίστηκε ως το κέντρο του ΚΚΕρ το αρμόδιο για ερευνητικές δραστηριότητες σχετικές με τρόφιμα και ζωοτροφές. Για να ασχοληθούν με τα νέα αυτά καθήκοντα οι αναλυτικοί χημικοί και οι επιστήμονες οι ειδικοί για τρόφιμα του ινστιτούτου συγκεντρώθηκαν σε νέα μονάδα. Επίσης αυξήθηκε η συνέργια στον τομέα των μετρήσεων αναφοράς με συγχώνευση των μέτρων λογικών δραστηριοτήτων του ινστιτούτου σε μία και μόνο μονάδα της οποίας οι εργασίες εστιάζονται σε εξαιρετικής ποιότητας μετρήσεις αναφοράς σταθερών και ραδιενεργών ιστοτόπων.

Με τα παραδείγματα που ακολουθούν δίδεται κάποια εικόνα των δραστηριοτήτων του IRMM το έτος 2003:

Προσδιορισμός φυσικών τοξινών

Το IRMM διοργάνωσε δοκιμές συλλογικά προκειμένου να καταδειχθεί ότι η πατουλίνη, τοξίνη που απαντάται συχνά σε προϊόντα μήλου, είναι δυνατόν να προσδιοριστεί αξιόπιστα σε επίπεδα κάτω των 10,0 0g/kg σε διαυγή χυμό μήλου και σε πολτό φρούτου. Τα αποτελέσματα αυτά ήδη καθιστούν δυνατό τον καθορισμό του ανώτατου ορίου για την πατουλίνη, σε προϊόντα που προορίζονται για κατανάλωση από βρέφη και νήπια, σε τιμή κατώτερη σε σχέση με την τιμή που επιτρεπόταν παλαιότερα (σχέδιο για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 466/2001).

Τρίτη γενεά υλικών αναφοράς για γενετικώς τροποποιημένους οργανισμούς

Για την εφαρμογή και τον έλεγχο της υφιστάμενης νομοθεσίας για την επισήμανση (κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 49/2000) όσον αφορά τους Γενετικώς Τροποποιημένους Οργανισμούς (ΓΤΟ) σε τρόφιμα, πιστοποιήθηκαν και κατέστησαν ελεύθερα για διανομή υλικά αναφοράς γενετικώς τροποποιημένου αραβοσίτου σε σκόνη για την ανίχνευση αραβοσίτου Bt-11 και Bt-176. Τα υλικά αυτά παρήχθησαν με νέα τεχνική ανάμειξη σε ξηρή κατάσταση που αναπτύχθηκε στο IRMM και η οποία συμβάλλει στην αποφυγή υποβάθμισης του DNA κατά την παραγωγική διαδικασία.

Από το Κοινοτικό Γραφείο Αναφορών (BCR) προς την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία για τα Υλικά Αναφοράς (ERM)

Το IRMM αποτελεί ένα από τους μεγαλύτερους παγκοσμίως παραγωγούς πιστοποιημένων υλικών αναφοράς και από το 2003 και μετά διαχειρίζεται την παραγωγή και διανομή υλικών αναφοράς του BCRB και του IRMM. Τον Οκτώβριο έτους 2003 δρομολογήθηκε πρωτοβουλία για ERM από κοινού με τη Bundesanstalt fόr Materialprόfung (γερμανική αρχή για την εξέταση υλικών) (BAM, DE) και LGC Limited (ΗΒ), επιτυγχάνοντας προσέγγιση των μεγαλύτερων παραγωγών υλικών αναφοράς στην Ευρώπη. Το νέο εμπορικό σήμα ERM θα αποτελέσει εγγύηση υψηλής ποιότητας και θα απονέμεται μόνο για υλικά αναφοράς τα οποία έχουν διέλθει επιτυχώς νομοταγή αξιολόγηση και θα έχουν παραχθεί σύμφωνα με τις αρχές που περιγράφονται στους οδηγούς ISO 34 και 35.

Ειδικές εφαρμογές μετρολογίας προς στήριξη πολιτικών της ΕΕ

Το IRMM οργάνωσε πρόγραμμα αξιολόγησης μετρήσεων για εθνικά εργαστήρια αναφοράς στην ΕΕ τα οποία μετρούν την περιεκτικότητα ιχθύων σε μόλυβδο και υδράργυρο (οδηγία 2001/22/ΕΚ). Η διεργαστηριακή αυτή σύγκριση έδωσε στα εργαστήρια τη δυνατότητα να επιδείξουν τις δυνατότητές τους στις μετρήσεις, ειδικότερα ενόψει συμμόρφωσης προς το πρότυπο ISO/IEC 17025 - για εργαστήρια δοκιμών και βαθμονόμησης.

Μετρήσεις ραδιενέργειας εξόχως χαμηλού επιπέδου

Στο υπόγειο εργαστήριό του στο πυρηνικό κέντρο Βελγίου του Mol, το IRMM μέτρησε τη ραδιενέργεια 60Co σε παχέα χαλύβδινα ελάσματα προερχόμενα από στέγες κτιρίων που είχαν απευθείας εκτεθεί σε νετρόνια από την έκρηξη ατομικής βόμβας στη Χιροσίμα. Σε μεγάλη έκταση οι σημερινές γνώσεις των επιπτώσεων της ιονίζουσας ακτινοβολίας σε ανθρώπινα όντα βασίζεται στην παρακολούθηση των θυμάτων της Χιροσίμα και του Ναγκασάκι. Υφίστανται πάντως ασυμφωνίες μεταξύ υπολογισμών μοντέλων και μετρήσεων δραστηριότητας 60Co αλλά η σειρά δεδομένων που εκπονήθηκαν στο IRMM αποτελεί την πρώτη σειρά η οποία υποστηρίζει πλήρως το πλέον πρόσφατο μοντέλο - το «Dosimetry System 2002» (σύστημα δοσιμετρίας 2002).

Νέες γνώσεις και δεδομένα στη φυσική νετρονίων

Μετρήσεις στο εργαστήριο Van de Graaff του ινστιτούτου είχαν ως αποτέλεσμα τη βελτίωση της κατανόησης του τρόπου κατά τον οποίο παράγεται 60Co με ακτινοβόληση νικελίου σε ανοξείδωτο χάλυβα και χρησιμοποίηση νετρονίων υψηλής ενέργειας. Τα δεδομένα αυτά είναι κρίσιμης σημασίας στον υπολογισμό ζημιών λόγω ακτινοβολίας στα μέρη της κατασκευής κινουμένων μερών επιταχυντή, αντιδραστήρων και πηγών παραγωγής νετρονίων με διάσπαση επαγόμενη με βομβαρδισμό.

Επιπλέον, για πρώτη φορά στα χρονικά μετρήθηκαν πειραματικά δεδομένα για ιδιότητες αυτόματης διάσπασης άνω της ισομερούς σχήματος θεμελιώδους κατάστασης σε 239U μέσω της αντίδρασης 238U(n, 2) και τα δεδομένα εισήχθησαν στη διεθνή βάση δεδομένων αναφοράς.

6.3. Ινστιτούτο υπερουρανίων στοιχείων

Τον Οκτώβριο έτους 2003 το ITU εόρτασε την 40ή επέτειό του με επιστημονικό πρόγραμμα που περιλάμβανε πολυάριθμους προσκεκλημένους ομιλητές, στους οποίους περιλαμβανόταν και ο Επίτροπος κ. Busquin. Η ευκαιρία αυτή έδωσε τη δυνατότητα αναδρομής στα 40 έτη τεχνικής εξέλιξης στον πυρηνικό τομέα, που αποτελεί την ειδικότητα του ITU. Η αναδρομή αυτή έδειξε τον βαθμό στον οποίο το ITU παρέμεινε πιστό στην αρχική του αποστολή στον πυρηνικό τομέα αφενός αλλά και πως διαφοροποιήθηκε κατά τη διάρκεια των τεσσάρων δεκαετηρίδων αφετέρου. Ορισμένα βασικά προγράμματα από τις πρώτες ημέρες συνεχίζονται ακόμη όπως η ικανότητα παρασκευής πυρηνικού καυσίμου και η εξέταση ακτινοβοληθέντος καυσίμου στις εστίες υψηλής ραδιενέργειας, δυνατότητα με σημαντική ζήτηση από την πυρηνική βιομηχανία.

Στα σημαντικότερα επιτεύγματα περιλαμβάνονται ο χαρακτηρισμός αναλωθέντος καυσίμου και οι απόπειρες κατανόησης των πολύπλοκων διαδικασιών που θα μπορούσε να έχουν ως αποτέλεσμα τη διαφυγή νουκλεϊδίων από χώρους μακροπρόθεσμης εναπόθεσης. Ταυτοχρόνως, προκειμένου να μειωθεί η μακροπρόθεσμη ακτινοτοξικότητα αναλωθέντος καυσίμου, το ITU επεξεργάζεται εκδοχές τόσο διαχωρισμού όσο και ενδεχόμενης μεταστοιχείωσης. Ιδιαιτέρως ικανοποιητική πρόοδος πραγματοποιήθηκε φέτος στις τεχνολογίες διαχωρισμού υγρού-υγρού και τήγματος-άλατος.

Διασφαλίσεις

Όσον αφορά τις νεότερες δραστηριότητες, σημαντική υπήρξε η πρόοδος στην "Ε&Α διασφαλίσεων" με στόχο την οικοδόμηση τεχνολογιών και μεθοδολογιών για την αποτροπή αντικανονικής χρησιμοποίησης ή εκτροπής από τον προβλεπόμενο προορισμό πυρηνικών υλικών. Στενά συνδεδεμένη με αυτά ήταν η συνεχιζόμενη πρόοδος στο σχετικά νέο τομέα το γνωστό ως «πυρηνική ιατροδικαστική» με σκοπό την ανίχνευση της προέλευσης και της ενδεχομένως σκοπούμενης χρησιμοποίησης πυρηνικού υλικού που διακινείται λαθρέως από εγκαταστάσεις. Η μελέτη ραδιενέργειας στο περιβάλλον συνεχίστηκε, στρεφόμενη ιδιαίτερα στα σωματίδια και στις δυνατότητες ανάλυσης του περιεχομένου τους και της πιθανής προέλευσής τους. Για πρώτη φορά διαχωρίστηκαν σωματίδια όπου περιέχεται πλουτώνιο σε δείγματα ιζημάτων και ανιχνεύθηκαν μέσω των χαρακτηριστικών τους ακτίνων X, με χρησιμοποίηση της πηγής συγχρότρου (ANKA) στο ερευνητικό κέντρο (FZK) της Καρλσρούης.

Έρευνα ακτινιδών και μεταστοιχείωση αποβλήτων

Στη βασική έρευνα πραγματοποιήθηκε συνολική πρόοδο στην κατανόηση της υπεαγωγιμότητας μετάλλου Am και των νέων τριαδικών συστημάτων όπως PuCoGa5. Τον Ιούνιο 2003 το ITU διοργάνωσε στις εγκαταστάσεις του τη δεύτερη σειρά μαθημάτων με 70 περίπου συμμετέχοντες, 30 από τους οποίους προέρχονταν από τις χώρες προσχώρησης. Το εργαστήριο χρηστών των ακτινιδών εισήλθε στο δεύτερο έτος πλήρους λειτουργίας του και, εκτός από το πλήθος επισκεπτών, στέγασε στις εγκαταστάσεις του τέσσερις εργομηγύρεις για θέματα κοινοτικού ενδιαφέροντος.

Κατά το έτος αυτό συνεχίστηκαν οι μελέτες μεταστοιχείωσης με λέιζερ, με την επιτυχή επίδειξη της μεταστοιχείωσης του σημαντικού προϊόντος σχάσης, ιωδίου (129I) με ισχυρό παλμό λέιζερ. Η επίδειξη αυτή έλαβε χώρα και στο Πανεπιστήμιο της Jena (DE) και στο Rutherford Appleton Laboratory (ΗΒ).

Ιατρικές εφαρμογές

Άλλο παράδειγμα διαφορισμού στο ITU αποτελεί το πρόγραμμα άλφα ανοσοθεραπείας, με χρησιμοποίηση του ισοτόπου 213Bi. Στον τομέα αυτό άρχισε σημαντική νέα εργασία με αντικείμενο προσπάθεια ακριβούς κατανόησης των διαδικασιών με τις οποίες ακτινοβολία, όπως τα σωματίδια άλφα, καταστρέφει κακοήθη κύτταρα. Συνεργασία μεταξύ του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Dόsseldorf, του Γερμανικού Κέντρου Αντικαρκινικών Ερευνών και του ITU εισήλθε στη φάση I κλινικών δοκιμών για θεραπεία με σωματίδια άλφα καρκίνου φερόμενου στο αίμα.

Εργασία προς τη διεύρυνση

Σημαντικό θέμα του έτους 2003 ήταν η διεύρυνση και η παροχή υπηρεσιών σε επιστημονικούς οργανισμούς των χωρών προσχώρησης και υποψηφίων χωρών. Το ITU δέχτηκε την πρόκληση αυτή με ενθουσιασμό και για το σκοπό αυτό διοργάνωσε σημαντικό πλήθος εργομηγύρεων. Παραδείγματος χάρη πραγματοποιήθηκαν δύο εργομηγύρεις με αντικείμενο την "κατάρτιση για τα νουκλεΐδια", δύο με αντικείμενο "ραδιενέργεια στο περιβάλλον" ενώ συγκλήθηκε συνάντηση χρηστών του TRANSURANUS. Το σύστημα κωδίκων TRANSURANUS περιγράφει και συνδυάζει αλληλεπιδρόντα φαινόμενα με καταχώρηση όλων των συναφών θερμικών, μηχανικών και ισοτοπικών ιδιοτήτων πυρηνικού καυσίμου - οι περισσότερες από τις οποίες μεταβάλλονται κατά τη λειτουργία του αντιδραστήρα ή τη μακροπρόθεσμη αποθήκευση. Ο κώδικας υποστηρίζεται από εκτεταμένη βάση δεδομένων επαλήθευσης. Τέλος πολυάριθμες αποστολές προσωπικού του ITU στις χώρες προσχώρησης και αντιστρόφως επιβεβαίωσαν περαιτέρω τη ζωτικότητα του δεσμού αυτού για το μέλλον της διευρυνόμενης Ένωσης.

6.4. Ινστιτούτο Ενέργειας

Το έτος 2003 το ινστιτούτο ενέργειας (IE) προώθησε την ενίσχυση της διάδρασης με τις υπηρεσίες καταναλωτών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και εξακολούθησε να δημιουργεί εταιρικές σχέσεις με παγκοσμίως κορυφαίους παράγοντες στον ενεργειακό τομέα. Χρησιμοποιώντας την εμπειρία του στο συντονισμό και τη συμμετοχή σε δίκτυα, το IE κατέδειξε ότι οι ερευνητικές δραστηριότητες έρευνας επιτυγχάνουν εφόσον αναπτύσσονται με ταυτόχρονη επιδίωξη βιομηχανικής αποδοτικότητας και αειφόρου ανάπτυξης.

Επιπροσθέτως προς την πρόοδο που περιγράφεται στα τμήμα "Ασφάλεια των πυρηνικών αντιδραστήρων της Ανατολικής Ευρώπης" και "Ασφάλεια του υδρογόνου ως καυσίμου μεταφορών", κατωτέρω περιγράφονται μερικά ακόμη αξιόλογα πεπραγμένα.

Γήρανση υλικών υπό την επίδραση ρηγμάτωσης με καταπόνηση - διάβρωση με τη συμβολή φόρτισης και ακτινοβολίας

Η ρηγμάτωση λόγω καταπόνησης και διάβρωσης, ενισχυόμενη ενδεχομένως από μηχανισμούς σχετικούς με την ακτινοβόληση με νετρόνια, η οποία έχει επιπτώσεις στα εσωτερικά μέρη του πυρήνα αντιδραστήρων LWR δεν έχει ακόμη επαρκώς κατανοηθεί παρά τα μεγάλα διεθνή προγράμματα τα βασιζόμενα κυρίως σε δοκιμές μετά την ακτινοβόληση.

Το έτος 2003 το IE απαίτησε νέα μέσα τα οποία περιλαμβάνουν αυτόκλειστο με τεχνικό εξοπλισμό δοκιμής τραχύτητας θραύσης και βροχοχημικής προετοιμασίας ύδατος. Το αυτόκλειστο συνοδεύεται από πνευματική συσκευή επιβολής φορτίου για δοκιμές σε κάμψη δειγμάτων πολύ μικρής και συνήθους τραχύτητας και του οποίου οι περιορισμένες διαστάσεις είναι δυνατόν να το καταστήσουν μελλοντικά κατάλληλο και για ειδικές εφαρμογές με τοποθέτηση σε ερμητικά κλειστό περίβλημα ακτινοβόλησης αντιδραστήρα υψηλής ροής.

Εάν η λύση αυτή επιτύχει θα μπορούσε να αποτελέσει το μοναδικό μέσον στον κόσμο ικανό να εκτελεί τέτοιου είδους δοκιμές τράχυνσης κατά τη θραύση σε μικρά δείγματα, συμπληρωματικά προς αποτελέσματα λαμβανόμενα με χρησιμοποίηση άλλων μέσων που έχουν σχεδιαστεί για τράχυνση κατά τη θραύση σε κόπωση λόγω εφελκυσμού επί μεγαλύτερων διαστάσεων δειγμάτων.

Ασφάλεια νέων συστημάτων αντιδραστήρων

Με σαφή εστίαση στην ασφάλεια, το IE υποστηρίζει προσπάθειες Ε&Α σχετικές με νέας σύλληψης αντιδραστήρες και άρχισε τη συναρμολόγηση δύο εγκαταστάσεων ακτινοβόλησης καυσίμου και της σχετικής οργανολογίας στον τομέα των αντιδραστήρων υψηλής θερμοκρασίας (HTR). Στις ανάγκες συστήματος αντιδραστήρα τέταρτης γενεάς προσαρμόστηκε μία επιπρόσθετη διάταξη ακτινοβόλησης. Τα πειράματα θα αρχίσουν το έτος 2004. Οι εγκαταστάσεις για δοκιμές υλικών προετοιμάστηκαν και τέθηκαν σε λειτουργία, η βάση δεδομένων για καύσιμα HTR επικαιροποιήθηκε, συντηρήθηκε και εφοδιάστηκε με διεπαφή χρήστη.

Προέκυψαν και θα κατοχυρωθούν ως ευρεσιτεχνία τα πρώτα αποτελέσματα αναγνωριστικής έρευνας στην επανεπεξεργασία καυσίμου HTR. Επίσης το IE συμμετείχε στον καθορισμό σχεδίου για νέα συστήματα. Αναλύθηκαν η ασφάλεια ψυχόμενων με Pb-Bi και αεριόψυκτων συστημάτων που λειτουργούν με επιταχυντή (ADS) καθώς και αεριόψυκτων ταχέων αντιδραστήρων ενώ μέσω δικτύωσης το IE συνέβαλε ευρέως στη διοργάνωση διεθνών συνεδρίων.

Εξέταση και τυποποίηση επιδόσεων συστημάτων στήλης καυσίμου

Ο κύριος στόχος της ενέργειας για τις δοκιμές και τυποποίηση στήλης καυσίμου (FCTEST) είναι η εξαρχής εισαγωγή συστήματος αναφοράς της Επιτροπής στον τομέα αυτό με τη δημιουργία εγκατάστασης δοκιμής στο IE του ΚΚΕρ και λειτουργία δικτύου FCTEST. Η ενέργεια αυτή είναι προσαρμοσμένη προς την ολοκλήρωση των ευρωπαϊκών ερευνητικών δραστηριοτήτων. Επιπλέον, εκτελέστηκαν εργασίες με αντικείμενο τη μαθηματική μοντελοποίηση των φυσικών νόμων που διέπουν τις στήλες καυσίμου και την απόκτηση ψηφιακών εργαλείων προσομοίωσης για τη στήριξη μελλοντικών δραστηριοτήτων δοκιμής.

Αειφόρες ενεργειακές τεχνολογίες

Το πρόγραμμα του IE σχετικά με σύστημα αναφοράς και πληροφόρησης για αειφόρες ενεργειακές τεχνολογίες (SETRIS) προέβλεπε τεχνικοοικονομική μελέτη με τίτλο "Έλεγχος εκπομπών άνθρακα: η λύση της συμπλοκοποίησης του άνθρακα", η οποία συνέβαλε ουσιαστικά στο έγγραφο κοινής θέσης της ΕΕ σχετικά με τη συμπλοκοποίηση του άνθρακα. Η μελέτη αυτή χρησίμευσε ως τεχνικοεπιστημονικό πλατύβαθρο υποστήριξης της Επιτροπής στον καθορισμό της θέσης της όσον αφορά την εταιρική σχέση στο φόρουμ πρωτοπορίας για τη συμπλοκοποίηση του άνθρακα - πρωτοβουλία με επικεφαλής τις ΗΠΑ.

6.5. Ινστιτούτο προστασίας και ασφάλειας του πολίτη

Επιπλέον των σημαντικών πεπραγμένων για τις προβλέψεις φυτικής παραγωγής και την ανάλυση επιρροής του τείχους των ισραηλινών στους παλαιστινιακούς οικισμούς, οι επιτυχίες του IPSC το έτος 2003 περιλαμβάνουν την ταχέως εξαπλωμένη χρησιμοποίηση του Συστήματος Παρακολούθησης Μέσων στην Ευρώπη (EMM), συμβολή στην τροποποίηση των οδηγιών Seveso II, την εγκατάσταση συστήματος επαλήθευσης στοιχείων μελέτης στο εργοστάσιο επανεπεξεργασίας Rokkasho στην Ιαπωνία και τέλος την επίδειξη καθορισμού θέσης αλιευτικών πλοίων σε σχεδόν πραγματικό χρόνο στη Βαλτική Θάλασσα.

Σύστημα Παρακολούθησης Μέσων στην Ευρώπη (EMM)

Ο πρωταρχικός στόχος του EMM είναι να εφοδιάζονται οι υπηρεσίες της Επιτροπής με καθορισμένου στόχου επεξεργασμένες πληροφορίες συλλεγόμενες από Ίντερνετ και άλλες ηλεκτρονικές πηγές. Η ΓΔ Τύπος και Πληροφόρηση έχει βασίσει τη μελλοντική της στρατηγική για την παρακολούθηση των μέσων στην ΕΕ-25 στο EMM. Η ΓΔ Υγεία και Προστασία Καταναλωτών έχει αναθέσει την εκπόνηση συστήματος ιατρικών πληροφοριών προερχόμενων από EMM. Η ΓΔ Εξωτερικών Σχέσεων και η Υπηρεσία Ανθρωπιστικής Βοήθειας ζήτησαν και οι δύο υπηρεσίες ειδήσεων που να καλύπτουν κάθε χώρα του κόσμου. Οι περισσότερες υπηρεσίες έχουν δημιουργήσει συστήματα προειδοποίησης για συγκεκριμένες πολιτικές και αντίστοιχα λαμβάνουν μηνύματα κινητής τηλεφωνίας. Το EMM συνδυάζεται με την έρευνα του ΚΚΕρ για νέα, σημαντικής φύσεως επεξεργασίας ιστοσελίδων και νέου είδους ανάλυσης στατιστικών τάσεων. Το σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης αξιοποιεί αλγόριθμο παράλληλης κατάστασης που έχει αναπτύξει το ΚΚΕρ για την ταυτοποίηση λέξεων-κλειδί σε πλήθος πολύγλωσσων κειμένων. Είναι δυνατή η επεξεργασία ολόκληρου του κειμένου κάθε άρθρου για 8.000 λέξεις-κλειδί από 350 θέματα σε 100 μόλις msec. Κανένα άλλο σύστημα δεν επιτυγχάνει τις ίδιες επιδόσεις σε πραγματικό χρόνο. Σε δοκιμές EMM υπερτερεί των Google, Yahoo και Lexis Nexis, εντοπίζοντας νέες εισαγωγές μέχρι 3 ώρες πριν από τους άλλους.

Αναθεώρηση της οδηγίας Seveso II

Στις 10 Σεπτεμβρίου έτους 2003 επετεύχθη συμφωνία στο πλαίσιο συμβιβασμού για την πρώτη αναθεώρηση της οδηγίας Seveso II 96/82/ΕΚ για τον έλεγχο επικινδύνων ουσιών. Η κάλυψη χημικών και θερμικών φάσεων διεργασιών σε εγκαταστάσεις μεταλλευτικές και διαχείρισης λειτουργικών καταλοίπων, της αυστηρότερης προσέγγισης όσον αφορά ουσίες για εκρηκτικά και πυροτεχνήματα καθώς και το νιτρικό αμμώνιο ως επακόλουθο των ατυχημάτων Enschede και Toulouse και ενισχυμένων διατάξεων όσον αφορά τον προγραμματισμό χρήσης γης καθοδηγήθηκαν κατά τρόπο ουσιαστικό από τα αποτελέσματα των εξειδικευμένου χαρακτήρα εργομηγύρεων ειδικών που διοργανώθηκαν από την Υπηρεσία Κινδύνου από Μείζονα Ατυχήματα (MAHB) του IPSC. Οι τροποποιητικές διατάξεις για τη χωροταξία περιλαμβάνουν εντολή προς την Επιτροπή να αναπτύξει σε επίπεδο Ευρώπης βάση δεδομένων η οποία θα χρησιμοποιείται για την εκτίμηση της συμβατότητας μεταξύ διαπιστώσεων από το Seveso και ευαίσθητων τομέων, δραστηριότητα της οποίας επικεφαλής είναι το IPSC.

Σύστημα επαλήθευσης στοιχείων μελέτης

Για το έργο της μη διάδοσης πυρηνικών και των πυρηνικών διασφαλίσεων αναπτύχθηκε για το ΔΟΑΕ σύστημα επαλήθευσης πληροφοριών μελέτης το οποίο εγκαταστάθηκε στο εργοστάσιο επανεπεξεργασίας (RRP) Rokkasho. Το σύστημα αποτελείται από σαρωτή εντοπισμού λέιζερ με λογισμικό ΚΚΕρ για τη συλλογή, την επεξεργασία και την ανάλυση τρισδιάστατων δεδομένων. Ολοκληρώθηκαν επιτυχώς η επίδειξη, η κατάρτιση και η επιτόπου εξέταση ενώ δέκα εστίες υψηλής ραδιενέργειας υπέστησαν σάρωση, πριν το κλείσιμο, και αναπτύχθηκαν μοντέλα αναφοράς για περαιτέρω χρήση.

Αυτόματη συλλογή αποτελεσμάτων εντοπισμού πλοίων

Στις 16 Ιουνίου έτους 2003 το έργο με αντικείμενο Συστήματα Εντοπισμού Αλιευτικών Πλοίων (VDS) επέτυχε για πρώτη φορά πλήρως αυτόματη συλλογή αποτελεσμάτων εντοπισμού σκάφους, με βάση αλγόριθμο ο οποίος αναπτύχθηκε από το IPSC, χρησιμοποιώντας σχεδόν πραγματικού χρόνου δεδομένα SAR (ραντάρ συνθετικής λειτουργούσας διέλευσης). Τα αποτελέσματα διαβιβάστηκαν με ηλ. ταχυδρομείο στα κέντρα εποπτείας αλιείας 39 λεπτά μετά τη συλλογή τους από το RADARSAT ScanSar. Σε τέτοιο βαθμό αποτελεσματική μεταφορά και επεξεργασία εικόνων να παρέχει τη δυνατότητα συνδυασμού και συνεργασίας μεταξύ διαστημικής παρατήρησης και επεμβάσεων τοπικής ακτοφυλακής προκειμένου, παραδείγματος χάρη, να συλλαμβάνονται πλοία που αλιεύουν παρανόμως.

Άλλα επιτεύγματα, τα οποία δεν αναφέρθηκαν ανωτέρω, αποτελούν η έγκριση του κανονισμού του Συμβουλίου για την ηλεκτρονική επισήμανση αιγοπροβάτων η οποία βασιζόταν σε εργασίες του ΚΚΕρ. Για το Ισπανικό Υπουργείο Βιομηχανίας και Έργων Υποδομής πραγματοποιήθηκε δοκιμή σε φυσική κλίμακα γέφυρας για αυτοκίνητα κατασκευασμένης ως ....... με κατάστρωμα από προηγμένα σύνθετα υλικά στο Ευρωπαϊκό Εργαστήριο Αποτίμησης Δομικών Στοιχείων Κατασκευών (ELSA). Άλλες επιτυχίες περιλαμβάνουν την επιτυχή ολοκλήρωση του έργου CTOSE (Κυβερνοεργαλεία για Επιγραμμική Αναζήτηση Αποδεικτικών) με αντικείμενο τη συλλογή και ασφαλή φύλαξη ηλεκτρονικών αποδεικτικών στοιχείων τα οποία είναι αξιόπιστα και παραδεκτά σε διεθνή πλαίσια. Παρασχέθηκε στήριξη στο Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενεργείας (ΔΟΑΕ) για τη βελτίωση τεχνικών μέτρων εντοπισμού και αντίδρασης σε παράνομη διακίνηση πυρηνικού υλικού και άλλων ραδιενεργών υλικών. Τέλος, διοργανώθηκαν εργομηγύρεις με τη ΓΔ Οικονομικές και Χρηματοδοτικές Υποθέσεις, την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και τον ΟΟΣΑ με αντικείμενα ανάλυση επιχειρηματικού κύκλου και οικονομετρικά εργαλεία για βραχυπρόθεσμες αναλύσεις.

6.6. Ινστιτούτο περιβάλλοντος και αειφορίας

Το IES προσφέρει μείγμα εξειδίκευσης και ικανοτήτων από τις επιστήμες του περιβάλλοντος μέχρι τον τομέα της παρατήρησης της γης. Το ινστιτούτο διακρίνεται στην παροχή επιστημονικής και τεχνολογικής υποστήριξης στις διευθύνσεις και υπηρεσίες της Επιτροπής (π.χ. ΓΔ Περιβάλλον, Ενέργεια και Μεταφορές) ασχολούμενο με περιβαλλοντικά θέματα. Οι δραστηριότητες του IES συνδυάζουν βραχυπρόθεσμα τεχνικά έργα και περισσότερο μακροπρόθεσμη στρατηγική έρευνα στο πλαίσιο προγράμματος εργασίας με το οποίο παρέχεται υποστήριξη σε πλέον των 30 κανονισμών της ΕΕ, στρατηγικές, (περιλαμβανόμενων των θεματικών στρατηγικών της ΕΕ) και ανακοινώσεις στους τομείς της μεταβολής της υδρογείου, των εκπομπών, της ποιότητας ατμοσφαιρικού αέρα και της υγείας, των υδάτων, των χερσαίων και φυσικών πόρων και των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Το IES παρέχει επιστημονική υποστήριξη δικτυωμένο με τους καλύτερους εταίρους στην Ευρώπη περιλαμβανόμενων εταίρων από προσχωρούντα κράτη και υποψήφιες χώρες. Το IES δημιουργεί εγκαταστάσεις πειραματισμών και εργαστήρια που χαίρουν υψηλής εκτίμησης (π.χ. το Ευρωπαϊκό Εργαστήριο Αναφορών για την Ατμοσφαιρική Ρύπανση και η Ευρωπαϊκή Εγκατάσταση Δοκιμής Ηλιακών) και παράγει σειρές δεδομένων αναφοράς για την Ευρώπη και τον κόσμο (π.χ. βάση δεδομένων για τη χερσαία κάλυψη υφηλίου και το ευρωπαϊκό έδαφος).

Υποστήριξη της ευρωπαϊκής στρατηγικής για τη θάλασσα

Οι ωκεανοί παίζουν ζωτικό ρόλο στην οικολογική και κλιματική ισορροπία του πλανήτη μας και απαιτούνται πολιτικές για τη διαχείριση των συγκρουόμενων αναγκών προστασίας του θαλασσίου περιβάλλοντος και εκμετάλλευσης των φυσικών του πόρων. Η εργασία του ΚΚΕρ με αντικείμενο την υποστήριξη της ευρωπαϊκής στρατηγικής για τη θάλασσα περιλαμβάνει την εφαρμογή ολοκληρωμένων συστημάτων περιβαλλοντικής παρατήρησης, τόσο στη θάλασσα όσο και από το διάστημα. Οι τεχνικές τηλεπισκόπησης που αναπτύχθηκαν από το IES παρέχουν ουσιώδεις πληροφορίες για βιογεωχημικές θαλάσσιες διαδικασίες όπως οι διαδικασίες οι σχετικές με τον ευτροφισμό στις ακτές.

Οι οπτικές διαστημικές παρατηρήσεις, δεόντως βαθμονομημένες με επίγειες μετρήσεις, χρησιμοποιούνται για την εκτίμηση της διανομής και της αφθονίας θαλασσίας βιομάζας και την πρωτογενή παραγωγικότητα στις ευρωπαϊκές θάλασσες και στους ωκεανούς όλου του κόσμου. Αυτό συμβάλλει σε καλύτερη κατανόηση των οικολογικών σχέσεων στους ωκεανούς, του ευτροφισμού παρακτίων υδάτων και των περίκλειστων θαλασσών καθώς και του ρόλου των ωκεανών στην απορρόφηση του CO2 της ατμόσφαιρας και, συνεπώς, στη ρύθμιση του κλίματος της γης.

Υποστήριξη στο πρωτόκολλο Κιότο

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρωτοπορεί στις διεθνείς προσπάθειες για την άμβλυνση της μεταβολής κλίματος και έχει ως στόχο τη συνεχή βελτίωση της παρακολούθησης και της σύνταξης αναφορών για εκπομπές αερίων θερμοκηπίου στην Ευρώπη. Το έτος 2003 ολοκληρώθηκε με έξι κράτη μέλη πιλοτική μελέτη σχετικά με τον τρόπο εναρμόνισης μεθοδολογιών για εκτιμήσεις σχετικές με καταβόθρες άνθρακα ενώ πραγματοποιήθηκαν επενδύσεις σε νέες μεθόδους μέτρησης καταβοθρών άνθρακα.

Δεδομένης της τάσης θέρμανσης της γης, ανακαλύφθηκε ο τρόπος κατά τον οποίο καταβόθρα άνθρακα θα ήταν δυνατόν να καταστεί ανεπιθύμητη πηγή. Αναπτύχθηκαν μεθοδολογίες για ολόκληρη την ΕΕ με σκοπό την εκτίμηση εκπομπών μεθανίου με βάση ατμοσφαιρικές μετρήσεις και στατιστικά δεδομένα EUROSTAT. Επιπλέον, η ικανότητα του IES να αξιολογεί πολιτικές άμβλυνσης της κλιματικής μεταβολής εναλλακτικές των μετά το Κιότο ενισχύθηκε με τη βελτίωση της κατανόησης της περιφερειακής και παγκόσμιας ρύπανσης από όζον και ύλη υπό μορφή σωματιδίων.

Εκπομπές οχημάτων - EURO-V και EURO-III

Το ΚΚΕρ αναγνωρίζεται ως κέντρο επιστημονικής αναφοράς για την ανάπτυξη και εναρμόνιση προτύπων για οχήματα και εκπομπές κινητήρων. Το έτος 2003, προς υποστήριξη στη χάραξη πολιτικής, πραγματοποιήθηκαν στα εργαστήρια εκπομπών αυτοκινήτων του ΚΚΕρ (VELA) πολλές εκατοντάδες δοκιμές με αυτοκίνητα και μηχανοκίνητα δίκυκλα. Με πρωτοβουλία του συντονιστή του προγράμματος μέτρησης σωματιδίων (Υπουργείο Μεταφορών ΗΒ), από το ΚΚΕρ ζητήθηκε να λειτουργήσει ως επιστημονικός συντονιστής εγχειρήματος διασύγκρισης εργαστηρίων με σκοπό τη δοκιμή νέων μεθόδων μέτρησης για εκπομπές σωματιδίων από επιβατηγά αυτοκίνητα και ελαφρά φορτηγά οχήματα (EURO V). Το έτος 2003 γεγονός σημαντικό αποτέλεσε το Διεθνές Συνέδριο για τις Μελλοντικές Απαιτήσεις Εκπομπών Παγκοσμίως όσον αφορά τα επιβατηγά αυτοκίνητα και τα ελαφρά φορτηγά οχήματα και το πρόγραμμα EURO V το οποίο οργανώθηκε από το ΚΚΕρ και υποστηρίχθηκε από τις ΓΔ Περιβάλλον, και Ενέργεια και Μεταφορές.

Στήριξη στη στρατηγική της ΕΕ για την προστασία των εδαφών

Ανησυχίες σχετικά με την ποιότητα εδαφών στην Ευρώπη και την εξάντληση εδαφικών πόρων οδήγησε το έτος 2003 την Επιτροπή να σχεδιάσει τα πρώτα μέτρα στρατηγικής για την προστασία των εδαφών μας. Ο στόχος είναι να τοποθετηθεί η προστασία των εδαφών σε ίση θέση με τον καθαρισμό των υδάτων και του ατμοσφαιρικού αέρα. Προς υποστήριξη της στρατηγικής για την προστασία των εδαφών, μέσω συνεργασίας με το δίκτυο του Ευρωπαϊκού Γραφείου Εδαφών και άλλους εταίρους, το ΚΚΕρ ανέπτυξε βελτιωμένη και εναρμονισμένη βάση γνώσεων για ιδιότητες εδαφών. Η εν λόγω βάση δεδομένων επεκτάθηκε (1:1.000.000) ώστε να περιληφθούν δεδομένα για προσχωρούσες και υποψήφιες χώρες, τη Ρωσική Ομοσπονδία, την Ουκρανία και τη Λευκορωσία με στόχο την ανάπτυξη συνεκτικού συστήματος πληροφοριών για σύνταξη εκθέσεων για τις συνθήκες όσον αφορά τα ευρωπαϊκά εδάφη.

6.7. Ινστιτούτο προστασίας της υγείας και του καταναλωτή

Εφαρμογή της πολιτικής της ΕΕ για τους ΓΤΟ

Κατά το έτος 2003 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενίσχυσε το πλαίσιό της για τη νομοθεσία σχετικά με τους ΓΤΟ με την έκδοση δύο νέων κανονισμών, ένας από τους οποίους ασχολείται με ΓΤ τρόφιμα και ζωοτροφές και ο άλλος με την ιχνηλασιμότητα και την επισήμανση.

Η μονάδα βιοτεχνολογίας και ΓΤΟ του IHCP, η οποία συστάθηκε το Νοέμβριο 2002, επέδειξε υψηλή υπευθυνότητα στη στηρικτική εργασία της για την εφαρμογή της νομοθεσία της ΕΕ για τους ΓΤΟ. Όσον αφορά τη νομοθεσία για ΓΤ τρόφιμα και ζωοτροφές ορίσθηκε ως "Κοινοτικό Εργαστήριο Αναφοράς (CRL)" με την εντολή να αξιολογηθεί εάν οι μέθοδοι είναι κατάλληλες για τις ανάγκες συμμόρφωσης προς τη νομοθεσία. Το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Εργαστηρίων ΓΤΟ (ENGL) θα συνεπικουρεί στην εκτέλεση αυτού του υψηλών απαιτήσεων έργου. Το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Εργαστηρίων για ΓΤΟ, το οποίο διοικείται και προεδρεύεται από το IHCP, περιλαμβάνει 46 επίσημα μέλη από χώρες της ΕΕ και παρατηρητές από χώρες προσχώρησης. Η ιδιότητα αυτή ως CRL - για πρώτη φορά στα χρονικά του ΚΚΕρ - απονεμήθηκε στο IHCP σε αναγνώριση του πρωταρχικής σημασίας ρόλου του στην εξέταση ΓΤΟ.

Επίσης το IHCP είναι υπεύθυνο για τη συλλογή όλων των περιληπτικών ανακοινώσεων εθελούσιων επιτόπιων εξετάσεων φυτικής παραγωγής (SNIF) στην ΕΕ και περιλήψεων και στοιχείων εκτίμησης επικινδυνότητας από φακέλους υποβαλλόμενους για έγκριση εμπορίας. Οι πληροφορίες αυτές είναι διαθέσιμες δημοσίως και παρέχουν τη δυνατότητα διατύπωσης σχολίων. Στο πλαίσιο διεύρυνσης της εργασίας αυτής η μονάδα ορίσθηκε επίσης σημείο επαφής για το "κεντρικό γραφείο για τη βιοασφάλεια" στο πλαίσιο του πρωτοκόλλου της Καρθαγένης, το οποίο τέθηκε σε εφαρμογή το Σεπτέμβριο έτους 2003.

Υποστήριξη της καταγραφής, αξιολόγησης, αδειοδότησης και περιορισμών χημικών ουσιών (REACH)

Το Ευρωπαϊκό Κέντρο για την Επικύρωση Εναλλακτικών Μεθόδων (ECVAM) ανταποκρίθηκε στις ανάγκες που τίθενται με το σύστημα REACH συγκεντρώνοντας την προσοχή του στην αντικατάσταση των πειραμάτων με τον υψηλότερο βαθμό χρησιμοποίησης πειραματοζώων. Το ECVAM επικύρωσε επιτυχώς δύο μεθόδους για φαρμακευτικές ουσίες/βιολογικούς παράγοντες οι οποίες εισήχθησαν από την ευρωπαϊκή φαρμακοποιία. Άλλο ορόσημο για το ECVAM το έτος 2003 αποτέλεσε η ολοκλήρωση μελέτης επικύρωσης για έξι δοκιμές πυρετογόνων με τις οποίες αναμένεται ότι θα παύσει να υφίσταται η ανάγκη χρησιμοποίησης ζώων για τέτοιου είδους δοκιμές μελλοντικά. Επίσης το ECVAM συμμετείχε σε επιτυχή πρόταση ολοκληρωμένου σχεδίου για τοξικολογία αναπαραγωγής. Το νέο αυτό σχέδιο περιλαμβάνει όμιλο 35 διεθνών ερευνητικών ομάδων και προϋπολογισμό 12 εκατ. EUR.

Για την ακριβή αποτίμηση της συνολικής επικινδυνότητας για την υγεία των ευρωπαίων πολιτών απαιτούνται συναφή δεδομένα ανθρώπινης έκθεσης, τα οποία επί του παρόντος υπάρχει εξαιρετικά μεγάλη σπάνη. Ανταποκρινόμενος στις ανάγκες αυτές το IHCP αναπτύσσει και μελετά ιδέες για την επικύρωση και εναρμόνιση μεθόδων και μοντέλων αξιολόγησης των δυνητικών σχέσεων μεταξύ χρονίων χαμηλών και υψηλών δόσεων έκθεσης σε επιβαρυντικούς παράγοντες (περιλαμβανόμενων χημικών και φυσικών παραγόντων) από διάφορες οδούς (πρόσληψη μέσω πεπτικού συστήματος, εισπνοή, δερματική επαφή) και των επιπτώσεων στην υγεία που προκαλούν οι εν λόγω επιβαρυντικοί παράγοντες. Η αξιολόγηση της ανθρώπινης έκτασης περιλαμβάνει επίσης τοξικογονιδιοματικές προσεγγίσεις.

Πραγματοποιήθηκε σειρά μελετών για τον ποιοτικό και ποσοτικό προσδιορισμό χημικών ουσιών εκπεμπόμενων από προϊόντα και τεχνουργήματα με χρησιμοποίηση της εγκατάστασης "Indoortron" -- μεγάλου περιβαλλοντικού αντιδραστήρα - και καταρτίστηκε κατάλογος ρύπων με προτεραιότητα οι οποίοι εμφανίζονται σε εσωτερικούς χώρους. Μετά από αίτημα της ΓΔ Υγεία και Προστασία των Καταναλωτών, άρχισε η δημιουργία σε πανευρωπαϊκή κλίμακα πλατύβαθρου Ε&Α καθώς και συστήματος πληροφοριών/αναφοράς για "Κινδύνους από χημικές ουσίες σε προϊόντα" καθώς και τις "Μεθόδους ανάπτυξης/εναρμόνισης δοκιμών".

Στο τμήμα "Ασφάλεια χημικών ουσιών" της παρούσας έκθεσης αναφέρθηκαν επίσης δραστηριότητες στήριξης της REACH.

Εκπαίδευση και έρευνα ERA στο κύκλοτρο IHCP

Στο IHCP λειτουργεί κύκλοτρο για την τόνωση συλλογικής έρευνας με σκοπό την ενίσχυση πρόσβασης ασθενών στην πυρηνική ιατρική. Το IHCP φιλοξενεί την πρώτη εγκατάσταση παραγωγής ραδιοϊσοτόπων η οποία θα πουλήσει FDG στην Ιταλία και πληροί τις απαιτήσεις να διαθέτει καλώς κατανεμημένο δίκτυο ακτινοφαρμακευτικής παραγωγής ώστε να διασφαλίζεται ίση πρόσβαση των ευρωπαίων πολιτών στην τομογραφία με εκπομπή ποζιτρονίων ως ζωτικής σημασίας τεχνολογίες ιατρικής απεικόνισης. Επίσης στεγάζει χώρο Marie Curie «Κατάρτιση στην έρευνα για εξέταση βιοϋλικών με χρησιμοποίηση ραδιοϊχνηθετών», σκοπός του οποίου είναι να παρέχεται υψηλού επιπέδου διακλαδική κατάρτιση σε επίπεδο διδακτορικό για τη δοκιμή βιοϋλικών με χρησιμοποίηση ραδιοϊχνηθετών.

6.8. Ινστιτούτο τεχνολογικών προβλέψεων

Το IPTS εξακολούθησε να παρέχει στήριξη στην ευρωπαϊκή διαδικασία χάραξης πολιτικής στους τομείς αρμοδιότητάς του με πρόβλεψη αναγκών, παροχή τεχνοοικονομικών αναλύσεων, εκτίμηση επιρροής και άμεση στήριξη στην εφαρμογή πολιτικών. Τα επιτεύγματα του ινστιτούτου το έτος 2003 κάλυψαν ευρεία περιοχή τομέων πολιτικής στους οποίους περιλαμβάνονται η βιομηχανία, η γεωργία, η υγεία, το περιβάλλον, η ενέργεια, οι μεταφορές και ο τομέας πληροφοριών και επικοινωνιών.

Ενέργεια και περιβάλλον

Εξέχουσα θέση μεταξύ των επιτευγμάτων του IPTS υπήρξε η στήριξη στις κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής για την εκτίμηση επιρροής πολιτικών και το σχέδιο δράσης για περιβαλλοντικές τεχνολογίες (ETAP). Η εργασία του IPTS όσον αφορά κανονισμούς για το περιβάλλον και την επιρροή τους στην καινοτομία δημιούργησε βάση για στήριξη στην εκτίμηση επιρροής από την Επιτροπή όσον αφορά την πολιτική για τις χημικές ουσίες στην ΕΕ.

Οι εργασίες στον τομέα της ενέργειας και της κλιματικής μεταβολής υποστήριξαν την πολιτική της Επιτροπής για το εμπόριο εκπομπών και τους γύρους διαπραγματεύσεων για τη σύμβαση πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών όσον αφορά τη μεταβολή κλίματος. Μεταξύ IPTS και του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος (EEA) υπογράφηκε σύμβαση στήριξης για την εκπόνηση μακροπρόθεσμων εκδοχών ενέργειας/εκπομπών για την υποκατάρτιση "Έκθεση για την κατάσταση του περιβάλλοντος" του EEA. Επίσης το IPTS συμμετέχει με εργασία στην έκθεση World Energy Technology Outlook (Ματιές στην παγκόσμια ενεργειακή τεχνολογία) (WETO) που παρουσιάστηκε τον Ιούνιο από τον Επίτροπο κ. Busquin.

Το Γραφείο Πρόληψης και Ελέγχου κατά τρόπο ολοκληρωμένο της Ρύπανσης στην Ευρώπη (IPPC) στο IPTS εξακολούθησε να παίζει πρωταρχικό ρόλο στην εφαρμογή της οδηγίας της ΕΕ του 1996 για τον έλεγχο της ρύπανσης, με την κυκλοφορία των τελευταίων από 32 συνολικά "έγγραφα αναφοράς για διαθέσιμες τεχνολογίες (BREF)". Τα δύο έτη εργασίας που διατέθηκαν για αυτά τα διεθνούς αναγνώρισης έγγραφα αναφοράς ήλθαν σε επαφή ειδικοί από τη βιομηχανία, αντιπρόσωποι κρατών μελών και μη κυβερνητικές οργανώσεις για το περιβάλλον (ΜΚΟ). Σε τομείς όπως σε διυλιστήρια, σφαγεία, μεγάλες εγκαταστάσεις καύσης και διαχείριση αποβλήτων το IPTS έχει επιλέξει το ρόλο καταλύτη για επαφές μεταξύ υπηρεσιών της Επιτροπής κάθε μία από τις οποίες ασχολείται με κρίσιμης σημασίας παραμέτρους κανονισμούς και έχει επιπτώσεις στην καθημερινή ζωή πολλών ευρωπαϊκών επιχειρήσεων.

ΓΤΟ και γενετική εξέταση

Ουσιαστική ήταν η εισφορά στην ανάπτυξη της πολιτικής της Επιτροπής για τη συνύπαρξη συμβατικών και ΓΤ φυτών καθώς και στο έγγραφο προσανατολισμού της Επιτροπής για την "Ανάπτυξη εθνικών στρατηγικών και βέλτιστων πρακτικών στον τομέα αυτό". Στο πλαίσιο παρακολούθησης μακροπρόθεσμης δέσμευσης για γενετικές δοκιμές, το IPTS συνδιοργάνωσε (με τη ΓΔ Έρευνα και τον ΟΟΣΑ) μείζονα εργομηρύγη για εναλλακτικές λύσεις πολιτικής και προκλήσεις στον ταχέως αναπτυσσόμενο αυτό τομέα.

Κοινωνία της πληροφορίας

Η ενέργεια FISTE (Προορατικότητα σε Τεχνολογίες Κοινωνίας της Πληροφορίας στην Ευρώπη) του IPTS είχε σκοπό την εξισορρόπηση παραμέτρων προσφοράς και ζήτησης. Μεταξύ των κυρίων επιτευγμάτων του ήσαν μελέτες για την ανάπτυξη της κοινωνίας της πληροφορίας σε υποψήφιες χώρες και η στήριξη στις υψηλού επιπέδου συμβουλευτικές ομάδες της ΓΔ Κοινωνία της Πληροφορίας.

Διεύρυνση

Οι δραστηριότητες IPTS για τη διεύρυνση εστιάστηκαν σε εκδοχές για δυνητικές μελλοντικές αναπτύξεις ορισμένων διαρθρωτικών δεικτών της διαδικασίας της Λισσαβόνας. Στο συνέδριο με θέμα "Προορατική διερεύνηση στο χώρο της διευρυμένης ευρωπαϊκής έρευνας και καινοτομίας" που έλαβε χώρα το Μάιο στα Ιωάννινα διοργανωμένο από κοινού με τη ΓΔ Έρευνα και την Ελληνική Προεδρία της ΕΕ και σε συνέδριο που συνδιοργανώθηκε με το Ευρωπαϊκό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο στη Φλωρεντία το Νοέμβριο υπό την Ιταλική Προεδρία αποστάλθηκαν εκθέσεις.

Υλοποίηση του ευρωπαϊκού χώρου έρευνας

Τον Οκτώβριο υπογράφηκε μείζονος σημασίας συμφωνία συνεργασίας μεταξύ της ΓΔ Έρευνα και του ΚΚΕρ για περισσότερο μακροπρόθεσμη υποστήριξη στην οικοδόμηση του ευρωπαϊκού χώρου έρευνας. Ο στόχος είναι η παροχή υπηρεσιών στρατηγικών επεξεργασμένων πληροφοριών για πολιτικές Ε&Τ που αποβλέπουν στην εφαρμογή του σχεδίου δράσης για την αύξηση επενδύσεων στην ευρωπαϊκή Ε&Κ στο 3% του ΑΕΠ μέχρι το τέλος του 2010 και στην εγκαθίδρυση ευρωπαϊκού χώρου για προορατική διερεύνηση στην έρευνα και την τεχνολογία.

Υποστήριξη στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

Το IPTS εξακολούθησε να παρέχει στήριξη όποτε του ζητήθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Το Μάρτιο ο Επίτροπος κ. Busquin παρουσίασε τη μελέτη του IPTS για τις επιπτώσεις της τεχνολογικής καινοτομίας ενώ τον Ιούλιο τα ινστιτούτα απέστειλαν στην επιτροπή LIBE του ΕΚ έκθεση με θέμα "Ασφάλεια και ιδιωτικότητα για τον πολίτη στη μετά τις 11 Σεπτεμβρίου ψηφιακή εποχή: παρουσίαση προοπτικών". Η μελέτη αυτή προστέθηκε στο προγνωστικό έργο του IPTS για την κυβερνοασφάλεια, τομέα κοινής προσπάθειας με το αδελφό ινστιτούτο IPSC του ΚΚΕρ.

Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο για την Επιστήμη και την Τεχνολογία (ESTO)

Στο πλαίσιο του δικτύου ESTO, το IPTS τέθηκε επικεφαλής της στενής συνεργασίας με πλέον των 40 ερευνητικών ινστιτούτων από όλα τα μέρη της Ευρώπης ενώ τον Ιούνιο πραγματοποιήθηκε γενική συνέλευση.

Επίσης το IPTS σημείωσε ιδιαίτερη επιτυχία σε ανταγωνιστικού χαρακτήρα δραστηριότητες με 18 προτάσεις που χρηματοδοτήθηκαν από τις 22 (ποσοστό επιτυχίας 84%) οι οποίες υποβλήθηκαν για το έκτο πρόγραμμα πλαίσιο.

7. Υποστήριξη της διεύρυνσης

Η δράση έτους 2003 του ΚΚΕρ για τη διεύρυνση ασχολείται με τις επιστημονικές και τεχνικές παραμέτρους στις οποίες στηρίζεται η νομοθεσία της ΕΕ στους τομείς του περιβάλλοντος, της υγείας, των τροφίμων, των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, των χημικών ουσιών, της γεωργίας και της πυρηνικής ασφάλειας. Οι εργασίες στόχευσαν στην επιτάχυνση της ενσωμάτωσης του «κοινοτικού κεκτημένου», του σώματος νομοθεσίας της ΕΕ την οποία τα νέα κράτη μέλη πρέπει να εκδώσουν και εφαρμόσουν. "Δίκτυο εθνικών σημείων επαφής" του ΚΚΕρ, επιστημονικοί ακόλουθοι και πρεσβειών και συμμετέχοντες στο διοικητικό συμβούλιο του ΚΚΕρ από 13 χώρες προσχώρησης και υποψήφιες χώρες παρέχουν άμεση συμβολή στον καθορισμό, την παρακολούθηση και την εφαρμογή της δράσης του ΚΚΕρ για τη διεύρυνση. Στη συνέχεια περιγράφονται ορισμένα από τα επιτεύγματα του έτους 2003:

Περίπου 1000 ειδικοί από τις υποψήφιες χώρες συμμετείχαν σε 72 εργομηγύρεις και προχωρημένου επιπέδου σειρές μαθημάτων για παραμέτρους Ε&Τ πολιτικών της ΕΕ.

Το ΚΚΕρ διοργάνωσε 15 ενημερωτικές εκδηλώσεις σε 10 χώρες διεύρυνσης. Συμμετείχαν περίπου 2500 ως επί το πλείστον υψηλού επιπέδου αντιπρόσωποι από τον ακαδημαϊκό χώρο, το χώρο της βιομηχανίας και της δημοσίας διοίκησης.

Το ΚΚΕρ κάλεσε 22 δημοσιογράφους από χώρες διεύρυνσης σε ειδικά αφιερωμένη εργομήγυρη στην Ispra και δημοσιεύθηκαν στον τύπο 39 άρθρα για θέματα συναφή με το ΚΚΕρ.

112 ερευνητές από τις χώρες διεύρυνσης εργάστηκαν στα ινστιτούτα του ΚΚΕρ στο πλαίσιο συμβάσεων απασχόλησης ως αποσπασμένοι εθνικοί ειδικοί, επισκέπτες επιστήμονες ή ερευνητές εταίροι. Πρόσκληση πρόσληψης για 70 επιπλέον θέσεις είχε ως αποτέλεσμα την υποβολή 380 επιλέξιμων αιτήσεων.

Από 230 προτάσεις ΠΠ6 που υποβλήθηκαν από το ΚΚΕρ, το 70% περιλάμβανε ένα ή περισσότερους εταίρους από χώρες διεύρυνσης.

Προκειμένου να υποβοηθηθεί η ανάπτυξη μελλοντικών εταιρικών σχέσεων, εισήχθη νέα διευκόλυνση για βραχυπρόθεσμες συμβάσεις ώστε να ενθαρρυνθούν οι ανταλλαγές επισκέψεων μεταξύ ερευνητικών οργανισμών από χώρες διεύρυνσης και ινστιτούτων του ΚΚΕρ.

Το ΚΚΕρ τήρησε προσέγγιση προνοητική για την προσέλκυση νέων επιστημόνων από χώρες διεύρυνσης για κατάρτιση στα ινστιτούτα του και επιδίωξε ισχυρότερη συνεργασία με τις ενέργειες Marie Curie προσκαλώντας στην Ispra τα αντίστοιχα εθνικά σημεία επαφής Marie-Curie.

8. Συμβολή στον Ευρωπαϊκό Χώρο Έρευνας

Συνολική στρατηγική προς τον Ευρωπαϊκό Χώρο Έρευνας (ERA)

Το σχέδιο δράσης ERA για το ΚΚΕρ, το οποίο δημοσιεύθηκε το έτος 2003 εκθέτει ειδικούς στόχους με βάση τους οποίους πρέπει να μετρηθεί η συμβολή του ΚΚΕρ στον Ευρωπαϊκό Χώρο Έρευνας. Η συμβολή αυτή οικοδομείται γύρω από πέντε μείζονες δραστηριότητες: κοινά επιστημονικά συστήματα αναφοράς, δικτύωση, κατάρτιση και κινητικότητα, υποδομές έρευνας και διεύρυνση. Οι δραστηριότητες αυτές ενσωματώνονται στο πρόγραμμα εργασίας του ιδίου του ΚΚΕρ.

Το έτος 2003 το ΚΚΕρ ενίσχυσε το ρόλο του στην ανάπτυξη και λειτουργία διάφορων συστημάτων αναφοράς για τη μετρολογία, την ενέργεια και την κυβερνοασφάλεια. Οι εργασίες εκτελέστηκαν στο πλαίσιο προετοιμασίας για κοινοτικά εργαστήρια αναφοράς για νομοθεσία σχετικά με τρόφιμα και ζωοτροφές ΓΤΟ, για υλικά που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα και για πρόσθετα ζωοτροφών.

Συνεργασία με εταίρους

Το πρόγραμμα πλαίσιο αποτελεί ένα από τα κύρια όργανα για την πραγματοποίηση του ERA. Κατά το πρώτο έτος του ΠΠ6 το ΚΚΕρ, από κοινού με τους εταίρους τους, προετοίμασε επιτυχώς κάποια μείζονος σημασίας ερευνητικά σχέδια και δίκτυα. Η συμμετοχή στις δραστηριότητες αυτές παρέχει τη δυνατότητα εταιρικών σχέσεων σημαντικών και διαρκών με μείζονες παράγοντες ευρωπαϊκής έρευνας. Επίσης περιλαμβάνονται εργασίες σχετικές με εγκαταστάσεις του ΚΚΕρ με αποτέλεσμα αυξημένη πρόσβαση και χρησιμοποίηση εξειδικευμένου χαρακτήρα υποδομών και βάσεων δεδομένων και μεγιστοποίηση των ευκαιριών κατάρτισης σε ινστιτούτα του ΚΚΕρ.

Τα νέα σχέδια ΠΠ6 και δίκτυα καλύπτουν ευρεία σειρά θεμάτων που διαπερνούν ολόκληρο το πρόγραμμα εργασίας του ΚΚΕρ, όπως: ασφάλεια τροφίμων, νανοβιοτεχνολογία, φωτοβολταϊκά συστήματα, υδρογόνο, κοινωνία της πληροφορίας, ασφάλεια οχημάτων, ατμοσφαιρική μεταβολή, ακτινίδια, πυρηνικά ατυχήματα και πολιτική έρευνας.

Παρακολούθηση της Γης για το Περιβάλλον και την Ασφάλεια (GMES)

Ο στόχος της πρωτοβουλίας GMES των ΕΕ και ΕΔΟ διασφαλίζει πρόσβαση της Ευρώπης σε ανεξάρτητες και αξιόπιστες πληροφορίες οι οποίες είναι δυνατόν να επιτρέψουν στους λαμβάνοντες αποφάσεις να διαχειρίζονται κατά τρόπο καλύτερο το περιβάλλον και την ασφάλεια προβλέποντας ή αμβλύνοντας καταστάσεις κρίσης και σχετικά θέματα.

Η "Τελική έκθεση και ανακοίνωση αρχικής περιόδου" της GMES από την Επιτροπή προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο συμπληρώθηκαν αμφότερες με πλήρη συμμετοχή του ΚΚΕρ στη διαδικασία κατάρτισης. Προς το σκοπό αυτό η εμπειρία που έχει αποκτήσει το ΚΚΕρ στις ίδιες τις εγκαταστάσεις του στην έρευνα και τη στήριξη πολιτικής έπαιξε σημαντικό ρόλο. Η εργασία αυτή, που περιγράφεται λεπτομερώς σε σχετικό φυλλάδιο, διανεμήθηκε ευρέως κατά το 4ο GMES και κατά την 1η Διάσκεψη Κορυφής για την Παρατήρηση της Γης όπου συμμετείχαν 37 χώρες και 22 οργανισμοί από ολόκληρο τον κόσμο.

Με τον τρόπο αυτό υποβοηθήθηκε η παγίωση προτεραιοτήτων της GMES και επαναβεβαιώθηκε κατά τρόπο αισθητό ο διεθνής χαρακτήρας του ΚΚΕρ στον τομέα αυτό.

9. Διαχείριση πυρηνικών εγκαταστάεσεων

Παροπλισμός πυρηνικών εγκαταστάσεων ΚΚΕρ

Η Επιτροπή είναι αρμόδια για τη διαχείριση πυρηνικών εγκαταστάσεων, την κατασκευή για τους σκοπούς της συνθήκης ΕΥΡΑΤΟΜ, μέχρι τον παροπλισμό τους. Το έτος 1999 το ΚΚΕρ ξεκίνησε το πρόγραμμα διαχείρισης παροπλισμού και αποβλήτων (D&WM), με στόχο τον παροπλισμό των παρωχημένων εγκαταστάσεων και την επεξεργασία των σχετικών αποβλήτων.

Το πρόγραμμα αυτό διοικείται σε κάθε χώρο εγκαταστάσεων του ΚΚΕρ από εξειδικευμένη ομάδα, με συμβουλές ομάδας ειδικών, που αποτελείται από εξωτερικούς ειδικούς οι οποίοι έχουν οριστεί από τα κράτη μέλη.

Υφιστάμενη κατάσταση

Το έτος 2003 το πρόγραμμα επανεκτιμήθηκε από το ΚΚΕρ εξ ολοκλήρου και αναθεωρήθηκε από όμιλο εξειδικευμένων εξωτερικών οργανισμών, προκειμένου να αποτιμηθούν οι σημαντικότερες τεχνικές και οικονομικές μεταβολές που έχουν επέλθει από το έτος 1999, οπότε το πρόγραμμα υποβλήθηκε για πρώτη φορά στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Με βάση τα ανωτέρω, έχει καταρτιστεί νέα ανακοίνωση προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, προς έγκρισης το έτος 2004.

Επιπλέον, το ΚΚΕρ έχει συγκροτήσει μόνιμη διευθύνουσα επιτροπή προεδρευόμενη από τον αναπληρωτή γενικό διευθυντή του, προκειμένου να αναθεωρούνται σε συνεχή βάση και να διευθύνονται τα επιτεύγματα και οι στόχοι του προγράμματος.

Στο χώρο του ΚΚΕρ στην Ispra της Ιταλίας (η βασική εγκατάσταση του ΚΚΕρ στην οποία επί του παρόντος πραγματοποιείται όντως παροπλισμός) σημειώθηκε πρόοδος στην πρόβλεψη εγκαταστάσεων διαχείρισης αποβλήτων, προαπαιτούμενο για τον παροπλισμό:

Το εργοστάσιο επεξεργασίας υγρών αποβλήτων ολοκληρώθηκε και τέθηκε επιτυχώς σε λειτουργία.

Η εγκατάσταση καθαρισμού υλικού, η οποία παρέχει τη δυνατότητα αποχαρακτηρισμού μη πυρηνικών υλικών τα οποία προέρχονται από ενέργειες αποξήλωσης πυρηνικής εγκατάστασης, εφοδιάστηκε με σύστημα μη καταστρεπτικών δοκιμών.

Συνεχίστηκε η αναβάθμιση της μονάδας απομόλυνσης με την εγκατάσταση λουτρού υπερήχων ενώ προχωρεί η εγκατάσταση θαλάμου πλύση με νερό.

Με τις ιταλικές αρχές ασφαλείας πραγματοποιήθηκαν συναντήσεις προκειμένου να καθοριστούν κριτήρια για την αποδοχή αποβλήτων συμβατά με το μελλοντικό τελικό χώρο εναπόθεσης στην Ιταλία. Επίσης πραγματοποιήθηκε διάλογος σχετικά με τη χωροθέτηση και τη διοίκηση της προσωρινής αποθήκης που θα κατασκευαστεί στο χώρο Ispra.

Αντιδραστήρας Υψηλής Ροής (HFR)

Ο αντιδραστήρας HFR αποτελεί ένα από τους ισχυρότερους ερευνητικούς αντιδραστήρες του είδους του και συνιστά βασικής σημασίας τεχνολογικό πλατύβαθρο για έρευνα στον τομέα της καινοτομίας, της ιατρικής, της θερμοπυρηνικής σύντηξης και της ασφάλειας αντιδραστήρων.

Σε συνέχεια της αποτίμησης ασφαλείας που πραγματοποιήθηκε το έτος 2002, το θέρος του 2003 πραγματοποιήθηκε νέα επιθεώρηση σε λειτουργία και το Νοέμβριο ολοκληρώθηκε επιτυχώς το σχέδιο εκτίμησης δομικών μερών. Το συμπέρασμα ήταν πως το δοχείο είναι δυνατόν να λειτουργεί τουλάχιστον μέχρι το έτος 2015. Επιπλέον μέχρι το Φεβρουάριο έτους 2004 ολοκληρώθηκε σχέδιο δράσης του ΔΟΑΕ για τη βελτίωση στάσεων όσον αφορά θέματα ασφάλειας.

Το έτος 2001 ξεκίνησε η διαδικασία αίτησης νέας άδειας η οποία υποβλήθηκε στις ολλανδικές αρχές το Δεκέμβριο έτους 2003. Η νέα άδεια αναμένεται ότι θα χορηγηθεί στην ομάδα πυρηνικής έρευνας και παροχής συμβουλών (NRG), το σημερινό φορέα λειτουργίας του HFR, μέχρι τα μέσα έτους 2004. Νέα πρόταση συμπληρωματικού προγράμματος που καλύπτει τη χρονική περίοδο 2004-2006 εγκρίθηκε από την Επιτροπή το Δεκέμβριο 2003 και από το Συμβούλιο το Φεβρουάριο 2004.

10. Το ΚΚΕρ με αριθμούς

10.1. Προσωπικό

Το προσωπικό βάσης του ΚΚΕρ (Α-άνδρας, Γ-γυναίκα) περιλαμβάνει τις ακόλουθες κατηγορίες:

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Από το αναφερόμενο ανωτέρω σύνολο, 1253 μέλη προσωπικού είναι δυνατόν να θεωρηθούν ως επιστημονικό προσωπικό. Όταν το πλήθος επιστημόνων μειώθηκε προσωρινά το έτος 2003, αυτό οφειλόταν στη μετάβαση από το πέμπτο στο έκτο πρόγραμμα πλαίσιο (ΠΠ6). Προβλέφθηκε ότι τα πλήθη θα αυξηθούν σημαντικά κατά τη διάρκεια του έκτου προγράμματος πλαίσιο και ειδικότερα λόγω της διεύρυνσης. Η πολιτική της Επιτροπής όσον αφορά προσωπικό χρηματοδοτούμενο από τον προϋπολογισμό έρευνας απαιτεί την "ένταξη του προσωπικού έρευνας στις γενικές γραμμές της πολιτικής προσωπικού της Επιτροπής". Καθορίστηκε ως ελάχιστος στόχος 65% και το ΚΚΕρ επέτυχε 67% το έτος 2003. Αφετέρου για την πρό