28.12.85 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 336/11 
II 
(Προπαρασκευαστικές πράξεις) 
ΕΠΙΤΡΟΠΗ 
Πρόταση ψηφίσματος του Συμβουλίου σχετικά με πρόγραμμα δράσης των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
για την πρόληψη του καρκίνου 
COM(85) 628 τελικό 
(Υποβλη&είσα από την Επιτροπή στο Συμβούλιο στις 18 Νοεμβρίου 1985) 
(85/C 336/09) 
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ, 
Έχοντας υπόψη: 
τη συνθήκη για την ίδρυση των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, 
το σχέδιο που υποβλήθηκε από την Επιτροπή, 
τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, 
τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, 
Εκτιμώντας: 
ότι, σύμφωνα με το άρθρο 2 της συνθήκης για την ίδρυση 
της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, η Κοινότητα έχει 
ιδιαίτερα ως αποστολή με τη δημιουργία μια κοινής αγοράς 
και την προοδευτική προσέγγιση της οικονομικής πολιτικής 
των κρατών μελών, να προάγει την αρμονική ανάπτυξη των 
οικονομικών δραστηριοτήτων στο σύνολο της Κοινότητας, 
τη συνεχή και ισόρροπη επέκταση της οικονομίας και επιτα-
χυνόμενη ανύψωση του βιοτικού επιπέδου · 
ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, στο Μιλάνο στις 28 και 29 
Ιουνίου 1985, έδωσε έμφαση στην αξία που έχει η προώθηση 
ευρωπαϊκού προγράμματος δράσης κατά του καρκίνου* 
ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τις προτάσεις της ad 
hoc επιτροπής για την Ευρώπη των πολιτών που ζητούσαν 
να δοθεί κατάλληλη συνέχεια στην ανακοίνωση της Επι­
τροπής για τη συνεργασία σε κοινοτικό επίπεδο σε θέματα 
προβλημάτων υγείας" 
ότι έχουν ήδη αναληφθεί διάφορες Κοινοτικές δράσεις για 
την πρόληψη του καρκίνου που οφείλεται στην έκθεση σε 
ιονίζουσα ακτινοβολία ή στην έκθεση σε χημικές καρκινο-
γόνες ουσίες κατ' εφαρμογή της συνθήκης για την ίδρυση 
της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας και της 
συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοι­
νότητας" 
ότι δράσεις για τη μείωση του κινδύνου καρκίνου που οφεί­
λεται στην έκθεση σε καρκινογόνες ουσίες περιλαμβάνονται σε Ορισμένα υπάρχοντα κοινοτικά προγράμματα που αφο­
ρούν το περιβάλλον, την προστασία των εργαζομένων, την 
προστασία των καταναλωτών, τη διατροφή, τη γεωργία και 
την εσωτερική αγορά' 
ότι το παρόν πρόγραμμα θα ήταν δυνατόν να αυξήσει τις 
γνώσεις σχετικά με τα αίτια του καρκίνου και τα πιθανά 
μέσα πρόληψης και θεραπείας' 
ότι εξασφαλίζοντας την ευρύτερη διάδοση των γνώσεων 
σχετικά με τα αίτια, την πρόληψη και τη θεραπεία του καρ­
κίνου και τη βελτίωση της συγκρισιμότητας των πληροφο­
ριών σχετικά με τα θέματα αυτά, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τη 
φύση και το βαθμό κινδύνου πρόκλησης καρκίνου που οφεί­
λεται στην έκθεση σε συγκεκριμένες ουσίες ή μεθόδους, το 
πρόγραμμα θα συμβάλει στην επίτευξη κοινοτικών στόχων 
και ιδιαίτερα στην εξάλειψη των μη δασμολογικών 
φραγμών στις συναλλαγές, ενώ συγχρόνως θα συμβάλει 
στην γενική μείωση των κινδύνων καρκίνου" 
ότι έρευνες για τον καρκίνο και τα καρκινογόνα αποτελέ­
σματα φυσικών και χημικών παραγόντων έχουν αναληφθεί 
στο πλαίσιο ορισμένων κοινοτικών ερευνητικών προγραμ­
μάτων 
ότι ο συντονισμός των εθνικών ερευνητικών δραστη­
ριοτήτων που αφορούν την έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία 
του καρκίνου θα περιληφθούν στην πρόταση για απόφαση 
του Συμβουλίου με την οποία θα εγκρίνεται το τέταρτο 
ερευνητικό πρόγραμμα ιατρικής και δημόσιας υγείας της 
Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας (1987-1989) που θα 
πρέπει να υποβληθεί στις αρχές 1986" 
ότι η συνεργασία με διεθνείς και εθνικούς οργανισμούς που 
εργάζονται στον τομέα αυτό θα εξασφαλίσει την ευρύτερη 
διάδοση των γνώσεων σχετικά με τον καρκίνο και θα συμ­
βάλει στην αποφυγή άσκοπης επανάληψης της εν λόγω 
ενέργειας, 
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΟ ΑΚΟΛΟΥΘΟ ΨΗΦΙΣΜΑ: 
1. Το Συμβούλιο καθορίζει με το παρόν ψήφισμα τους ακό­
λουθους στόχους: 
i) αναχαίτιση της εξάπλωσης του καρκίνου στην Κοι­
νότητα, ώστε να μειωθεί τόσο η συχνότητα εμφάνισης 
όσο και η θνησιμότητα εξαιτίας της νόσου, 
Αριθ. C 336/12 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 28.12.85 
ii) μείωση των δυνητικών ετών ζωής που χάνονται λόγω 
του καρκίνου, 
2. Το Συμβούλιο, εγκρίνοντας το πρόγραμμα δράσης των 
Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων για την πρόληψη τον καρκίνου 
που προτείνεται από την Επιτροπή και επισυνάπτεται 
στο παρόν ψήφισμα, εγκρίνει τις ακόλουθες οράσεις προ­
τεραιότητας: 
i) διευθέτηση διατροφολογικής στρατηγικής, που αφορά 
και το αλκοόλ, για τη συμπλήρωση των υφιστάμενων 
δράσεων σε κοινοτικό επίπεδο στους τομείς της πα­
ραγωγής τροφίμων και προστασίας του καταναλωτή, 
ii) διευθέτηση στρατηγικής κατά του καπνίσματος που 
υποστηρίζει και συντονίζεται με τα εθνικά προγράμ­
ματα και δράσεις, 
iii) καθορισμό κατευθυντήριων γραμμών που αφορούν τη 
χορήγηση πόρων στις υπηρεσίες πρόληψης και θερα­
πείας, 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΡΑΣΗΣ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΠΑ ΤΗΝ ΠΡΟΑΗΨΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ 
1. Εισαγωγή 
1.1. Ο καρκίνος μπορεί να εμφανιστεί είτε ως τοπικός συμπαγής όγκος είτε ως συστηματική ασθένεια όπως οι 
διάφοροι τύποι λευχαιμίας, Το χαρακτηριστικό γνώρισμα όλων των καρκίνων είναι ότι ορισμένα κύτταρα 
του ανθρώπινου σώματος μεταβάλλονται κατά τέτοιο τρόπο ώστε διαιρούνται και πολλαπλασιάζονται 
ανεξάρτητα από την ομαλή ελεγχόμενη ανάπτυξη. Χαρακτηρίζονται δε περαιτέρω από το γεγονός ότι τα 
καρκινικά κύτταρα μπορούν να εξαπλωθούν σε ολόκληρο το σώμα. Η εξάπλωση του όγκου τοπικά ή σε 
άλλα μέρη του σώματος θα οδηγήσει αναπόφευκτα στο θάνατο αν παραμείνει χωρίς θεραπεία. 
Οι περισσότεροι καρκίνοι χρειάζονται αρκετά έτη για να αναπτυχθούν και ορισμένοι καρκίνοι είναι εύκολα 
θεραπεύσιμοι ενώ άλλοι είναι σχεδόν πάντα ανίατοι όταν έχουν πια διαγνωστεί κλινικά, πράγμα που εξαρ­
τιέται κατά πολύ από το όργανο του σώματος (πνεύμονας, έντερο, κλπ.) στο οποίο εμφανίστηκαν τα πρώτα 
αλλοιωμένα κύτταρα. Το χαμηλό ποσοστό επιτυχίας στη θεραπεία ορισμένων καρκίνων, π.χ. του καρκίνου 
των πνευμόνων, τονίζει τη σπουδαιότητα μιας στρατηγικής πρόληψης. 
Ο. καρκίνος ως αίτιο θανάτου έρχεται δεύτερος, μετά τις καρδιαγγειακές παθήσεις, σε ετήσιο αριθμό στην 
Κοινότητα. Κατά προσέγγιση, ένα εκατομμύριο άτομα προσβάλλονται από καρκίνο κάθε έτος και 500 000 
πεθαίνουν εξαιτίας του. Ο καρκίνος όλων των μορφών αποτελεί την αιτία του 25 °/ο περίπου των θανάτων. 
1.4. Ένας άλλος τρόπος ποσοτικής έκφρασης της επίδρασης του καρκίνου στην υγεία του πληθυσμού είναι ο 
υπολογισμός των δυνητικών ετών ζωής που χάνονται λόγω των προώρων θανάτων από τη νόσο. Αυτός ο 
δείκτης έχει κυρίως μελετηθεί για να δίνει μια γενική ιδέα της σχετικής σπουδαιότητας των διαφόρων 
σημαντικών αιτίων πρόωρης θνησιμότητας. Οι αριθμοί δείχνουν ότι οι θάνατοι που οφείλονται σε όλες τις 
μορφές του καρκίνου πριν από την ηλικία των 70 ετών αποτελούν περίπου το 20 °/ο του συνόλου. 
1.5. Κατά τα τελευταία 40 έτη η συνολική συχνότητα εμφάνισης του καρκίνου έχει αυξηθεί. Καλυπτόμενη μέσα 
σ' αυτή την ανοδική τάση, η συχνότητα ορισμένων καρκίνων έχει αυξηθεί σημαντικά (πνευμόνων, ουρο­
δόχου κύστης, νεφρών) και ορισμένων έχει μειωθεί (στομάχου, οισοφάγου). iv) βελτίωση της διαθεσιμότητας και της συγκρισι-
μότητας των επιδημιολογικών στοιχείων σχετικά με 
τον καρκίνο, 
ν) διευθέτηση προγραμμάτων υγειονομικής εκπαίδευσης 
για την πρόληψη και τη θεραπεία του καρκίνου, 
vi) συνεργασία με διεθνείς και εθνικούς οργανισμούς 
στον τομέα που καλύπτουν αυτές οι δράσεις. 
3. Το Συμβούλιο, σημειώνοντας τις δράσεις που έχουν ήδη 
αναληφθεί σε κοινοτικό επίπεδο, σχετικά με την 
πρόληψη του καρκίνου, εκφράζει την ανάγκη που υφί­
σταται ώστε αυτές να ενισχυθούν και να συντονισθούν 
με τις δράσεις που καθορίζονται από το παρόν πρό­
γραμμα. 
4. Το Συμβούλιο καλεί την Επιτροπή να υποβάλει πρόταση 
για τη σύσταση επιτροπής που θα συνδράμει την Επι­
τροπή στην κατάρτιση και στην εφαρμογή του παρόντος 
προγράμματος. 
1.2 
1.3. 
28.12.85 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 336/13 
1.6. Σήμερα γνωρίζουμε πια ότι οι κοινοί θανατηφόροι καρκίνοι εμφανίζονται κατά πολύ ως αποτέλεσμα ατο­
μικών, κοινωνικών και περιβαλλοντολογικών παραγόντων. Αυτοί περιλαμβάνουν την έκθεση σε φυσικές και 
τεχνητές καρκινογόνες ουσίες, ελλείψεις ή υπερβολές στη σύνθεση της τροφής, μολύνσεις, αναπαραγωγικές 
δραστηριότητες και πολυάριθμους άλλους παράγοντες που εξαρτιώνται ολικά ή μερικά από την ατομική 
συμπεριφορά. Κατ' αρχήν συνεπώς, αυτοί οι καρκίνοι μπορούν κατά μέγα μέρος να προληφθούν. 
1.7. Οι διακυμάνσεις που παρατηρήθηκαν κατά τα πρόσφατα έτη στη συχνότητα εμφάνισης διάφορων καρκίνων 
χρησιμεύουν στον τονισμό του γεγονότος ότι οι παράγοντες ή οι συνήθειες που αυξάνουν ή μειώνουν 
σημαντικά την πιθανότητα ανάπτυξης ενός συγκεκριμένου τύπου καρκίνου μπορούν να έχουν μικρή επί­
δραση σε άλλους τύπους καρκίνου, ώστε η πρόληψη του κάθε τύπου να πρέπει να εξεταστεί χωριστά. 
1.8. Ο σκοπός της οριστικής θεραπείας είναι η καταστροφή των αλλοιωμένων κυττάρων με χειρουργική αφαί­
ρεση, χημειοθεραπεία ή ακτινοθεραπεία. Η κύρια παράμετρος για τη μέτρηση της επιτυχίας της θεραπείας 
είναι η αναλογία των επιζώντων ασθενών μία πενταετία μετά τη θεραπεία. Για ορισμένους καρκίνους η 
αναλογία αυτή είναι μικρή, δηλ. περίπου 5 ο/ο για καρκίνους των πνευμόνων, ενώ για άλλους καρκίνους ο 
αριθμός είναι μεγαλύτερος, δηλ. περίπου 50 ο/ο για καρκίνους ουροδόχου κύστης. Υπάρχει σημαντική διακύ­
μανση στους αριθμούς επιβίωσης μετά πενταετία, τόσο μεταξύ κρατών μελών όσο και στο εσωτερικό του 
καθενός. 
1.9. Γενικά, όσο νωρίτερα διαγνωστεί ένας καρκίνος, τόσο επιτυχέστερη μπορεί να αποδειχθεί η θεραπεία. Εντού­
τοις, όπως αναφέρθηκε προηγουμένως, πολλοί καρκίνοι δεν έχουν πια πιθανότητες για οριστική θεραπεία 
κατά τη στιγμή που προκαλούν σημεία ή συμπτώματα της παρουσίας τους που οδηγούν στη διάγνωση. 
1.10. Αυτοί οι λόγοι οδήγησαν σε μεγαλύτερη προσπάθεια κατά τα τελευταία έτη για την ανάπτυξη και αξιο­
λόγηση των εξεταστικών και διαγνωστικών μεθόδων για την έγκαιρη ανίχνευση των καρκίνων. Ιδιαίτερα για 
δύο καρκίνους (του τραχήλου της μήτρας και του μαστού) υπάρχουν στοιχεία ότι η εξέταση του πληθυσμού 
βοηθά αποτελεσματικά στον περιορισμό της θνησιμότητας. Για τον καρκίνο του παχέος εντέρου τα στοιχεία 
δείχνουν ότι θα πρέπει να συμβαίνει το ίδιο ενώ αντίθετα, για τον καρκίνο του πνεύμονα τα στοιχεία δεί­
χνουν ότι η υποβολή του πληθυσμού σε μαζικές ακτινολογικές εξετάσεις δεν καταλήγει σε περιορισμό της 
θνησιμότητας. 
1.11. Ο αυξανόμενος αριθμός των καρκινοπαθών, η ανάπτυξη νέων διαγνωστικών τεχνικών και θεραπευτικών 
μεθόδων και η ανάπτυξη προγραμμάτων εξέτασης του πληθυσμού, έχουν συμβάλλει σε μεγαλύτερη ζήτηση 
διαθέσιμων πόρων υγειονομικής περίθαλψης. Είναι λογικό να προβλέψει κανείς ότι αυτή η ζήτηση θα συ­
νεχίσει να κλιμακώνεται. 
1.12. Η φύση της ασθένειας, τα αποτελέσματα της θεραπείας και το αυξανόμενο βάρος για τις υπηρεσίες θερα­
πείας συνηγορούν για μία στρατηγική πρόληψης ή αποφυγής. Κατά τον προσδιορισμό αυτής της στρατη­
γικής, θα πρέπει να δοθεί η αναγκαία προσοχή σε πρόσφατα δημοσιευμένες αναλύσεις που δείχνουν ότι από 
τις διάφορες τάξεις των γενεσιουργών παραγόντων, το ένα τρίτο περίπου όλων των θανάτων που οφείλονται 
στον καρκίνο μπορεί να αποδοθεί στη δίαιτα, περιλαμβανομένου του αλκοόλ, το ένα τρίτο μπορεί να απο­
δοθεί στο κάπνισμα και το υπόλοιπο τρίτο σε ποικιλία παραγόντων, μεταξύ των οποίων οι σημαντικότεροι 
είναι οι μολύνσεις, η αναπαραγωγική και σεξουαλική συμπεριφορά και η εργασία. 
2. Πρόσφατες κοινοτικές δράσεις και δραστηριότητες που σχετίζονται με την πρόληψη του καρκίνου 
2.1. Σε κοινοτικό επίπεδο έχουν αναληφθεί δραστηριότητες για τον εντοπισμό καρκινογόνων παραγόντων 
(χημικών και φυσικών) και για την πρόληψη της έκθεσης του κοινού και των εργαζομένων σε παρόμοιους 
παράγοντες. Αυτές έχουν συμπεριληφθεί σε διάφορα κοινοτικά προγράμματα, π.χ., κατάργηση των τεχνικών 
φραγμών στο εμπόριο, περιβάλλον, ασφάλεια και υγιεινή κατά την εργασία, προστασία του καταναλωτή και 
γεωργία. 
2.2. Διάφορα κοινοτικά ερευνητικά προγράμματα έχουν υποστηρίξει αυτές τις δραστηριότητες. Έχει διατηρηθεί 
στενή συνεργασία με την παγκόσμια οργάνωση υγείας και τη διεθνή οργάνωση για την έρευνα σχετικά με 
τον καρκίνο. 
2.3. Στη συνθήκη Ευρατόμ έχει προβλεφθεί η προστασία του πληθυσμού και των εργαζομένων από τις μακροπρό­
θεσμες επιπτώσεις (καρκίνος) της ιονίζουσας ακτινοβολίας. Από το 1959, έχουν εκδοθεί οδηγίες για τον 
περιορισμό της έκθεσης του πληθυσμού και των εργαζομένων. Πρόσφατα, εκδόθηκε μία οδηγία για τον 
περιορισμό του κινδύνου πρόκλησης καρκίνου από τις ιατρικές ακτίνες Χ. 
AptS. C 336/14 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 28.12.85 
2.4. Η Κοινοτική Νομοθεσία σχετικά με τις χημικές καρκινογόνες ουσίες σύμφωνα με το άρθρο 100 της 
συνθήκης ΕΟΚ καλύπτει τη σήμανση με ετικέττες, την απαγόρευση χρήσης, την απαγόρευση ή περιορισμό 
απόρριψης και τον περιορισμό της έκθεσης. Η αρχή της σήμανσης με ετικέτες των καρκινογόνων χημικών 
ενώσεων καθιερώθηκε με την οδηγία του 1979 και το 1983 καθορίστηκαν πρακτικές κατευθυντήριες 
γραμμές. Συγχρόνως καθιερώθηκε επίσης η υποχρέωση υποβολής των νέων χημικών ουσιών σε δοκιμές ανα­
φορικά με την πιθανή καρκινογόνα του ικανότητα. 
2.5. Υπάρχει δυνατότητα να απαγορευτεί ή να περιοριστεί η χρήση συγκεκριμένων χημικών ενώσεων και παρα­
σκευασμάτων. Παραδείγματος χάρη, με την οδηγία του 1982 απαγορεύτηκε η διάθεση στην αγορά και η 
χρήση κροκιδόλιθου, του γαλάζιου αμιάντου. Όμοια, στον τομέα των καλλυντικών και των προσθέτων για 
τρόφιμα, καταρτίστηκαν πίνακες που απαγορεύουν τη χρήση καρκινογόνων ως προσθέτων σε είδη δια­
τροφής ή τη χρησιμοποίηση τους σε καλλυντικά σκευάσματα. Καταρτίστηκαν επίσης πίνακες τοξικών 
χημικών ουσιών, περιλαμβανομένων των καρκινογόνων, των οποίων η απόρριψη στο υδάτινο περιβάλλον 
είναι απαγορευμένη ή αυστηρά περιορισμένη. 
2.6. Για την προστασία των εργαζομένων οι οδηγίες περιορίζουν την έκθεση σε βινυλοχλωρίδιο και αμίαντο και 
έχει γίνει μια πρόταση για οδηγία που απαγορεύει ορισμένες επικίνδυνες (καρκινογόνες) ουσίες. Γενικότερα, 
η οδηγία του 1982 σύμφωνα με το άρθρο 100 της συνθήκης ΕΟΚ σχετικά με τους κυριότερους κινδύνους 
δυστυχημάτων από ορισμένες βιομηχανικές δραστηριότητες, η οποία αποβλέπει στην προστασία των εργαζο­
μένων και του πληθυσμού, περιλαμβάνει έναν πίνακα 178 ουσιών και κατηγοριών ουσιών, όπου περιλαμβά­
νονται καρκινογόνες ουσίες. 
2.7. Αυτή η συνοπτική αναφορά των δράσεων, σε κοινοτικό επίπεδο σε διάφορους τομείς, θα μπορούσε να 
αφήσει να εννοηθεί ότι οι χημικές καρκινογόνες ουσίες εντοπίζονται εύκολα. Αυτό δεν είναι σωστό και είναι 
σημαντικό το ότι χρησιμοποιούνται ως βάση για όλες τις δράσεις. Η επιστημονική συμβουλευτική επιτροπή 
για την εξέταση της τοξικότητας και της οικοτοξικότητας των διαφόρων χημικών ενώσεων, που συστήθηκε 
από την Επιτροπή το 1978, ανέλαβε ύστερα από αίτημα της Επιτροπής, να εκπονεί τέτοιες επιστημονικές 
γνωμοδοτήσεις. Στο πλαίσιο του προγράμματος δράσης σχετικά με την τοξικολογία για την προστασία της 
υγείας, που υποβλήθηκε στο Συμβούλιο το 1984, προτάθηκε η ενθάρρυνση και η επιτάχυνση της εργασίας της 
επιτροπής στον τομέα αυτό. Για την αποφυγή διπλής εκτέλεσης της εργασίας και για να εξασφαλιστεί ότι 
όλες οι πληροφορίες για την καρκινογένεση θα είναι διαθέσιμες στην Επιτροπή, διατηρήθηκαν στενές 
επαφές με διεθνή και εθνικά ινστιτούτα και οργανισμούς. 
3. Στόχοι και σκοποί του παρόντος προγράμματος 
3.1. Ο πρώτος στόχος του προγράμματος είναι να συμβάλλει στη βελτίωση της υγείας και της ποιότητας της ζωής 
των πολιτών μέσα στην Κοινότητα μέσω της πρόληψης των καρκίνων. 
3.2. Οι σκοποί του προγράμματος είναι: 
i) να αναχαιτιστεί η αυξανόμενη συχνότητα του καρκίνου στην Κοινότητα, που θα οδηγήσει σε καθοδική 
τάση της συχνότητας της νόσου και της θνησιμότητας από αυτή, 
ii) να μειωθούν τα δυνητικά έτη ζωής που χάνονται λόγω του καρκίνου, 
iii) να καταρτιστούν υγειονομικές στρατηγικές για εκείνους τους παράγοντες στους οποίους αποδίδεται η 
πρόκληση καρκίνου, 
iv) να βελτιωθούν τα στοιχεία που υπάρχουν σχετικά με τη συχνότητα εμφάνισης καρκίνου και τη θνησι­
μότητα εξαιτίας του και τα στοιχεία επιδημιολογικών μελετών για την παρακολούθηση της υγείας συ­
γκεκριμένων ομάδων του πληθυσμού και για τον εντοπισμό νέων ή απρόβλεπτων παραγόντων 
πρόκλησης καρκίνου, 
ν) να διευκολυνθεί η συνεργασία σε κοινοτικό επίπεδο και η ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με προ­
γράμματα για την εξέταση του πληθυσμού και τη θεραπεία ώστε να βελτιωθεί η απόδοση τους, 
vi) η συνεργασία μεταξύ διεθνών και εθνικών οργανισμών στον τομέα της πρόληψης του καρκίνου για την 
επίτευξη αυτών των σκοπών και την εφαρμογή των αποτελεσμάτων της αντικαρκινικής έρευνας. 
3.3. Ένας δεύτερος στόχος του προγράμματος αυτού είναι να δημιουργηθεί περιβάλλον, όπου θα μπορούν να 
εναρμονίζονται οι υπάρχουσες δράσεις και οι μελλοντικές πρωτοβουλίες στον τομέα της πρόληψης. 
4. Πρωτοβουλίες που πρέπει να αναληφθούν σε κοινοτικό επίπεδο 
4.1. Η επίτευξη αυτών των σκοπών απαιτεί πολλές πρωτοβουλίες που σχετίζονται με τα ιατρικά επαγγέλματα, 
τους εκπαιδευτικούς και διοικητικούς φορείς. Παρόμοιας πρωτοβουλίες προϋποθέτουν την αποτελεσματική 
συμμετοχή των ατόμων στη διαφύλαξη της υγείας τους. Γενικότερα, η πρόληψη ή η αποφυγή του καρκίνου 
μπορεί να επιτευχθεί μόνο με μέσα που είναι κοινωνικά και ατομικά αποδεκτά. 
28.12.85 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 336/15 
4.2. Θα πρέπει, κατά συνέπεια, να ληφθεί υπόψη ότι το χρονοδιάγραμμα πολλών από τις δράσεις πρέπει να είναι 
εκτεταμένο. Η φύση των προβλημάτων και οι δράσεις που πρέπει να αναληφθούν, αμβλύνουν κάθε βραχυπρό­
θεσμη επίδραση πάνω στην εμπειρία του πληθυσμού σχετικά με τη νοσηρότητα και τη θνησιμότητα. 
4.3. Θα καλυφθούν οι ακόλουθοι τομείς: 
ι) Ανάπτυξη μιας διατροφολογικής στρατηγικής περιλαμβανομένου του αλκοόλ, που θα συμπληρώσει τις 
υπάρχουσες δράσεις σε κοινοτικό επίπεδο στους τομείς της παραγωγής τραφίμων και της προστασίας 
του καταναλωτή. 
ii) Ανάπτυξη μιας στρατηγικής κατά του καπνίσματος με συντονισμό και υποστήριξη των εθνικών προ­
γραμμάτων και δράσεων. 
iii) Ανάπτυξη κατευθυντήριων γραμμών για τη χορήγηση πόρων στις υπηρεσίες πρόληψης και θεραπείας. 
iv) Ανάπτυξη της βάσης στοιχείων για την αξιολόγηση των υπηρεσιών πρόληψης και τον εντοπισμό νέων ή 
απρόβλεπτων παραγόντων που συμβάλλουν στην πρόκληση καρκίνου. 
ν) Ανάπτυξη προγραμμάτων υγειονομικής εκπαίδευσης για την πρόληψη και τη θεραπεία του καρκίνου. 
vi) Συνεργασία με διεθνείς οργανισμούς που δραστηριοποιούνται στο πεδίο αυτό. 
5. Διατροφή 
5.1. Υπάρχει βάσιμη αλλά έμμεση ένδειξη ότι πολλοί από τους κοινούς καρκίνους θα μπορούσαν να παρουσιά­
ζουν μικρότερη συχνότητα εμφάνισης με την κατάλληλη τροποποίηση των εθνικών διαιτητικών συνηθειών. 
Η δίαιτα σχετίζεται με τον καρκίνο του στομάχου και του παχέος εντέρου, καθώς επίσης με τον καρκίνο της 
μήτρας και της χοληδόχου κύστης. Η δίαιτα μπορεί, επίσης, να αποδειχθεί ότι έχει ουσιαστική επίδραση στη 
συχνότητα εμφάνισης καρκίνων του στήθους και του παγκρέατος και, ίσως, μέσω των αντικαρκινογονων 
επιδράσεων διάφορων μικροτροφοφόρων στη συχνότητα εμφάνισης καρκίνων σε πολλούς άλλους ιστούς. 
5.2. Υπάρχουν πολλοί μηχανισμοί με τους οποίους μπορεί να επιδράσει η δίαιτα στην πρόκληση του καρκίνου. 
Καρκινογόνοι παράγοντες μπορεί να υπάρχουν σε είδη διατροφής ως φυσικά υπάρχουσες ουσίες ή μπορούν 
να εισαχθούν σ' αυτά με το μαγείρεμα ή τη μόλυνση. Τα συστατικά της δίαιτας επηρεάζουν τη χώνευση και 
την απέκκριση. Ενδέχεται, επίσης, οι μικροτροφοφόροι να είναι ανεπαρκείς. Τέλος, η υπερβολική πρόσληψη 
θερμίδων και η παχυσαρκία σχετίζονται με αύξηση του κινδύνου εμφάνισης καρκίνου. 
5.3. Το αλκοόλ επίσης περιλαμβάνεται στα αίτια εμφάνισης καρκίνων του στόματος, του φάρυγγα και του οισο­
φάγου και υπάρχει ένδειξη ότι η κατανάλωση οινοπνευματωδών σε επαρκή ποσότητα για την πρόκληση 
ηπατικών ασθενειών αυξάνει, επίσης, την πιθανότητα εμφάνισης καρκίνων του ήπατος. Ιδιαίτερη σημασία, 
εντούτοις, έχει ο δυνητικός ρόλος του οινοπνεύματος στην ενδυνάμωση της δράσης άλλων παραγόντων. 
Φαίνεται π.χ. ότι το οινόπνευμα συνεργεί με τον καπνό για την πρόκληση μεγαλύτερου αποτελέσματος από 
εκείνο που θα προκαλούσε ο καθένας παράγοντας αν ενεργούσε ανεξάρτητα. 
5.4. Οι διατροφολογικές πολιτικές στα κράτη μέλη, μέχρι τώρα, αφορούσαν, κυρίως, την πρόσληψη επαρκούς 
συνολικής ποσότητας θερμίδων και των κυριοτέρων θρεπτικών ουσιών. Τώρα, υπάρχει ένα αυξανόμενο 
ενδιαφέρον σχετικά με τα συστατικά της δίαιτας που προκαλούν ή συμβάλλουν στη πρόκληση ασθενειών 
στον πληθυσμό, όχι μόνο καρκίνου, αλλά επίσης καρδιαγγειακών παθήσεων, παραδείγματος χάρη. 
5.5. Κατά συνέπεια, προκύπτει η ανάγκη για την Κοινότητα να θέσει διαιτολογικούς σκοπούς και για την 
πρόληψη του καρκίνου επίσης. Η Επιτροπή θα εξετάσει την ανάπτυξη εθνικών πολιτικών στον τομέα αυτό 
και τις επιπτώσεις τους στην κατανάλωση ειδών διατροφής και τη νόσο. Η Επιτροπή θα συντάσσει περιο­
δικά, εκθέσεις και συστάσεις. 
β. Καπνός 
6.1. Δεν είναι γνωστό κανένα συγκεκριμένο μέτρο που λαμβανόμενο θα μπορούσε να έχει τόσο μεγάλη επίδραση 
στον αριθμό των θανάτων που αποδίδονται στον καρκίνο όσο ο περιορισμός τη χρήση του καπνού ή μια 
αλλαγή προς μια λιγότερο επικίνδυνη χρήση. Το κάπνισμα τσιγάρων είναι ο κύριος, συγκεκριμένος παρά­
γοντας που προκαλεί καρκίνο του πνεύμονα και καρκίνους του στόματος, του φάρυγγα, του οισοφάγου, του 
παγκρέατος και της ουροδόχου κύστης. 
6.2. Η συμβολή του καπνίσματος στη θνησιμότητα από τον καρκίνο είναι τώρα πλατιά γνωστή και όλα τα κράτη 
μέλη έχουν αναλάβει ένα ή περισσότερα μέτρα κατά του καπνίσματος. Αυτά τα διάφορα μέτρα είναι ασυντό­
νιστα τόσο στο εσωτερικό του κράτους μέλους όσο και μεταξύ κρατών μελών. 
Αριθ. C 336/16 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 28.12.85 
6.3. Επείγει η θέσπιση μιας κοινής στρατηγικής για τον περιορισμό της εμφάνισης των ασθενειών που σχετί­
ζονται με το κάπνισμα. Για το σκοπό αυτό η Επιτροπή θα εξετάσει την επίπτωση των μέτρων που έχουν ήδη 
ληφθεί από κράτη μέλη, ώστε να προτείνει εναρμόνιση των κατάλληλων ρυθμιστικών διατάξεων και συντο­
νισμό των δράσεων. 
7. Υπηρεσίες εξέτασης και έγκαιρης διάγνωσης 
7.1. Η εξέταση του πληθυσμού ή η εύρεση περιπτώσεων καρκίνων του τραχήλου της μήτρας και του μαστού 
είναι, τώρα, καθιερωμένες δραστηριότητες στα κράτη μέλη, αν και ο βαθμός ανάπτυξης των εγκαταστάσεων 
και η γεωγραφική τους κατανομή ποικίλλει. Στο στάδιο της εκτίμησης βρίσκονται νέες μέθοδοι και υπάρχει 
μία συνεχής και αυξανόμενη πίεση για ενίσχυση των διαθέσιμων υπηρεσιών. 
7.2. Για να βελτιωθεί η χρήση των πόρων στα κράτη μέλη, θα πρέπει να υπάρξει μια ανταλλαγή πληροφοριών για 
την ανάπτυξη και αξιολόγηση των υπηρεσιών. 
7.3. Η Επιτροπή προτείνει τη δημιουργία μιας υπηρεσίας συλλογής, ταξινόμησης και διάδοσης για τις ανταλ­
λαγές αυτές, που θα αναλάβει την εκπόνηση σειράς μελετών αναφορικά με την αποδοτικότητα σε συ­
νάρτηση με τις δαπάνες των διάφορων μορφών προσέγγισης, στο πλαίσιο των εθνικών συστημάτων και την 
κατάρτιση περιοδικών εκθέσεων για τη χρήση και επίδραση τέτοιων υπηρεσιών πρόληψης. 
8. Στοιχεία θνησιμότητας και νοσηρότητας 
8.1. Το 1979, μία ομάδα γιατρών και άλλων επιστημόνων από άλλα κράτη μέλη ανέλαβε την εκπόνηση μελετών 
για τη σύγκριση στοιχείων από πιστοποιητικά θανάτων, ώστε να εξετάσει τους πιθανούς κινδύνους που 
σχετίζονται με την εργασία και το περιβάλλον, περιλαμβανομένων των παραγόντων που αφορούν τον καρ­
κίνο. Το συμπέρασμα που προέκυψε ήταν ότι τα στοιχεία δεν ήταν αυστηρά συγκρίσιμα λόγω συστηματικών 
διαφορών. Αυτές οι διαπιστώσεις χρησίμευσαν μόνο για να υπογραμμκπούν οι δυσχέρειες για την πραγμα­
τοποίηση διεθνικών συγκρίσεων και η αναγκαία επιφύλαξη κατά την ερμηνεία εμφανών διαφορών στους 
δείκτες θνησιμότητας μεταξύ ακόμα και γειτονικών χωρών. 
8.2. Μία δεύτερη έρευνα απέδειξε ότι μόνο σε μειοψηφία κρατών μελών είναι δυνατό, και μάλιστα με σημαντική 
δυσκολία, να αναληφθούν μελέτες παρακολούθησης ομάδων εργατών που εκθέτονται σε ιδιαίτερους κινδύ­
νους, ώστε να ανακαλυφθούν οποιοιδήποτε μακροπρόθεσμοι κίνδυνοι και, ιδιαίτερα, κίνδυνος καρκίνου. 
Στην πράξη η μεγάλη πλειοψηφία αυτών των μελετών εκπονήθηκε σε δύο μόνο κράτη μέλη. 
8.3. Η εργασία που βρίσκεται σε εξέλιξη αποκαλύπτει ότι τα συστήματα καταγραφής των περιπτώσεων καρ­
κίνου, με το σημερινό βαθμό κάλυψης και συγκρισιμότητας των στοιχείων, δε παρέχουν τα αναγκαία μέσα 
για, την παρακολούθηση των δυνητικών κινδύνων πρόκλησης καρκίνου, ιδιαίτερα εκείνων των κινδύνων που 
έχουν ειδικό ή περιορισμένο χαρακτήρα. 
8.4. Είναι αναγκαίο, κατά συνέπεια, να βελτιωθούν τα συστήματα για την καταγραφή των ζωτικής σημασίας 
στατιστικών και των καταχωρήσεων περιπτώσεων καρκίνου και, επίσης, τα ατομικά αρχεία να επαληθευ­
τούν πλήρως και επακριβώς. 
8.5. Για το σκοπό αυτό η Επιτροπή θα αρχίσει διαβουλεύσεις με τις υπεύθυνες υπηρεσίες στα κράτη μέλη, ώστε 
να επιτύχει μία καλύτερη συγκρισιμότητα και χρήση στοιχείων για τον εντοπισμό παραγόντων που προκα­
λούν καρκίνο και επηρεάζουν τη θεραπεία του. 
8.6. Η Επιτροπή θα επιδιώξει να καταρτίσει σε κοινοτικό επίπεδο, μια συμφωνία αναφορικά με την προστασία 
των ατομικών ιατρικών στοιχείων. 
9. Υγειονομική εκπαίδευση 
9.1. Η υγειονομική εκπαίδευση είναι ο ακρογωνιαίος λίθος κάθε προγράμματος κατά του καρκίνου που απευθύ­
νεται στον πληθυσμό. Η υγειονομική εκπαίδευση είναι απαραίτητη για τη δημιουργία του κλίματος κοινω­
νικής αποδεκτικότητας για τα ληπτέα μέτρα και τον επηρεασμό της συμπεριφοράς των ατόμων σε ό,τι 
αφορά την αλλαγή συνηθειών και τρόπων ζωής. Αυτό έχει θεμελιώδη σημασία για τη σωστή χρήση των 
μέσων που διαθέτονται για την περίθαλψη της υγείας. Η υγειονομική εκπαίδευση επηρεάζει έμμεσα την 
πολιτική διαδικασία βοηθώντας στον προσδιορισμό των αναγκών και των απαιτήσεων του πληθυσμού. 
28.12.85 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 336/17 
9.2. Όλα τα κράτη μέλη έχουν προγράμματα υγειονομικής εκπαίδευσης με μέρος ή το σύνολο αυτών των 
στόχων. Εντούτοις, ο βαθμός, η φύση και το περιεχόμενο, καθώς και η διάδοση ποικίλλουν σημαντικά. 
Ουσιαστικά, δεν υπάρχει πρόγραμμα συντονισμού μεταξύ κρατών μελών και ως αποτέλεσμα μπορεί να προ­
κύψει σύγχυση. Η αποτελεσματικότητα των προγραμμάτων έχει συχνά αμφισβητηθεί, αν και οι βάσεις 
πολλών προηγούμενων μελετών αξιολόγησης ήταν λανθασμένες, ατελείς ή το χρονοδιάγραμμα τους ήταν 
ακατάλληλο. 
9.3. Η όλο και μεγαλύτερη χρήση των μέσων μαζικής ενημέρωσης θα απαιτήσει μια μεγαλύτερη συνοχή των 
δράσεων στον τομέα της υγειονομικής εκπαίδευσης με σκοπό την εξοικονόμηση δαπανών αν το σχετικό 
υλικό μπορεί να αναπτυχθεί και να χρησιμοποιηθεί από κοινού. 
9.4. Η υγειονομική εκπαίδευση είναι μια συλλογική δραστηριότητα στην οποία εμπλέκονται άτομα, γονείς και 
επικεφαλής ομάδων, εκπαιδευτικοί, εργαζόμενοι στο νοσηλευτικό τομέα και επαγγελματίες των μέσων 
μαζικής ενημέρωσης. Ως εκπαιδευτική δραστηριότητα οι ανάγκες της δε διαφέρουν από την κύρια γνωστή 
μορφή εκπαίδευσης και τις δράσεις που εφαρμόζονται στον τομέα αυτό, ήτοι ανταλλαγή, στενότερες σχέ­
σεις, πληροφόρηση και επιμόρφωση με τον προσδιορισμό μιας κοινής αντίληψης. 
9.5. Η Επιτροπή, κατά συνέπεια, θα χρηματοδοτήσει σειρά επιχειρήσεων συνεργασίας, κοινών σχεδίων και σεμι­
ναρίων για τη βελτίωση της αποδοτικότητας σε σχέση με τις δαπάνες που διαθέτονται για την υγειονομική 
εκπαίδευση. 
10. Διεθνής συνεργασία 
10.1. Πολλοί οργανισμοί επιδείχνουν δραστηριότητα στον τομέα του καρκίνου, ο σπουδαιότερος δε από αυτούς 
είναι η παγκόσμια οργάνωση υγείας και η διεθνής οργάνωση για την αντικαρκινική έρευνα. Μια στενή 
συνεργασία έχει ήδη καθιερωθεί, όπως π.χ. στους τομείς της τοξικολογίας, της προστασίας από τις επικίν­
δυνες ουσίες και της υγείας των εργαζομένων. 
10.2. Κατά το 1984, η περιφερειακή επιτροπή για την Ευρώπη ενέκρινε ένα έγγραφο με τίτλο «περιφερειακοί 
στόχοι στην υποστήριξη της περιφερειακής στρατηγικής για την υγεία για όλους, έως το έτος 2000.» Ένας 
στόχος σχετίζεται, ειδικά, με τον καρκίνο και προτείνει μείωση της θνησιμότητας κατά 15 °/ο σαν συνέπεια 
κυρίως του περιορισμού του καπνίσματος. Ο καρκίνος εντάσσεται σε έναν αριθμό άλλων στόχων. 
10.3. Το πρόγραμμα αυτό επιδιώκει την υποστήριξη των σκοπών της ΠΟΥ και της ΔΟΑΕ συντονίζοντας τις προ­
σπάθειες των κρατών μελών στην εργασία τους προς την κατεύθυνση των σκοπών που προαναφέρθηκαν. 
10.4. Κατά παρόμοιο τρόπο η Επιτροπή καθιέρωσε συνεργασία με άλλους διεθνείς οργανισμούς, π.χ. τη διεθνή 
ένωση υγειονομικής εκπαίδευσης, την ευρωπαϊκή οργάνωση για τη συνεργασία στις μελέτες πρόληψης καρ­
κίνου, την ευρωπαϊκή σχολή ογκολογίας, καθώς και με εθνικούς οργανισμούς. 
10.5. Η Επιτροπή θα διατηρήσει και θα αναπτύξει αυτή τη συνεργασία, δίνοντας έμφαση στις κοινές δραστη­
ριότητες και αποφεύγοντας με τον τρόπο αυτό άχρηστη επανάληψη των ίδιων εργασιών και βελτιώνοντας τη 
χρήση των λιγοστών διαθέσιμων πόρων.