ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ Έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού /* COM/2012/0253 final */





ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ Έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού Εισαγωγή Το 2011 ήταν ένα έτος αναταραχών. Σε ορισμένες περιοχές της ζώνης ευρώ, η οικονομική κρίση εξελίχθηκε σε κρίση δημόσιου χρέους, η οποία απειλεί τον τραπεζικό τομέα και τη βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών πολλών ευρωπαϊκών κυβερνήσεων. Επιπλέον, η κρίση παρεμπόδισε σημαντικά τις ροές πιστώσεων προς την πραγματική οικονομία. Σε αυτό το οικονομικό πλαίσιο, ο θεμιτός ανταγωνισμός συνεχίζει να αποτελεί πρωταρχική προϋπόθεση για την πλήρη υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς και κύριο στοιχείο μιας κοινής στρατηγικής που θα συμβάλει στην ανάκαμψη της ευρωπαϊκής οικονομίας και στην παγκόσμια ευημερία. Η ανακοίνωση παρουσιάζει με ποιον τρόπο το 2011 η Επιτροπή χρησιμοποίησε την πολιτική ανταγωνισμού ως μέσο για την επίλυση της οικονομικής κρίσης και της κρίσης του δημόσιου χρέους, και γενικά, τον τρόπο με τον οποίο η πολιτική ανταγωνισμού και οι δράσεις ελέγχου εφαρμογής της νομοθεσίας που αναλήφθηκαν στη διάρκεια του έτους συνέβαλαν στην επίτευξη των ευρύτερων στόχων πολιτικής της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» και υποστήριξαν την ανάπτυξη, τη δημιουργία θέσεων εργασίας και την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας της ΕΕ. Η ανακοίνωση στη νέα μορφή της παρέχει μια επιλεκτική επισκόπηση των δραστηριοτήτων της Επιτροπής στον τομέα της πολιτικής ανταγωνισμού το 2011, και επικεντρώνεται κυρίως στους τομείς των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, των τροφίμων και των αερομεταφορών. Η νέα διάρθρωση έχει ως στόχο να εξηγήσει καλύτερα, αφενός, με ποιον τρόπο η Επιτροπή εφαρμόζει την πολιτική ανταγωνισμού και, αφετέρου, με ποιον τρόπο αυτή η πολιτική συμβάλλει στην ευρωπαϊκή οικονομία και στην αύξηση της ευμάρειας των πολιτών της ΕΕ. Ιδιαίτερο μέρος αφιερώνεται στις διοργανικές σχέσεις και αφορά τον συνεχή διάλογο με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή ανταποκρίνεται στα αιτήματά του. Περισσότερες πληροφορίες παρέχονται σε εκτενέστερο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής και στον δικτυακό τόπο της ΓΔ Ανταγωνισμού. 1. η πολιτικη ανταγωνισμού στο παρον οικονομικο πλαισιο Τα αχνά σημάδια οικονομικής ανάκαμψης που εμφανίστηκαν το 2010 και στις αρχές του 2011 δεν διατηρήθηκαν σε όλη τη διάρκεια του έτους. Στην πραγματικότητα, οι τελευταίοι μήνες χαρακτηρίστηκαν από αυξημένη αστάθεια και προβλήματα στον δημόσιο τομέα. Τα κράτη μέλη συνέχισαν να παρέχουν βοήθεια στους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς, πολλοί από τους οποίους έλαβαν ενίσχυση ρευστότητας από τις κεντρικές τράπεζες. Τα δημόσια ελλείμματα έχουν καταστεί πηγή ανησυχίας όσον αφορά τον κίνδυνο αφερεγγυότητας του δημοσίου, γεγονός που έχει οδηγήσει σε διαταραχές στις χρηματοπιστωτικές αγορές. Η οικονομική κρίση είχε δραματικό αντίκτυπο στην πραγματική οικονομία λόγω της μειωμένης παροχής δανείων στα νοικοκυριά και στις επιχειρήσεις, με σοβαρά πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα στις επενδύσεις και την απασχόληση. Διάφορα κράτη μέλη υποχρεώθηκαν να εφαρμόσουν μέτρα λιτότητας και να περικόψουν τις δημόσιες δαπάνες τους αντί να συνεχίσουν να επενδύουν σε μέτρα με στόχο την οικονομική ανάκαμψη. Μόλις ξέσπασε η κρίση, η ΕΕ συντόνισε τη λήψη δέσμης οικονομικών κινήτρων σε ευρωπαϊκό επίπεδο για την προώθηση της ανάκαμψης. Η ΕΕ εφάρμοσε το καθεστώς κρατικών ενισχύσεων με σταθερότητα αλλά και ευελιξία ώστε να αποφύγει τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού, ενώ ταυτόχρονα κάλεσε τις τράπεζες να αναδιαρθρωθούν και να αποκαταστήσουν τις αδυναμίες των επιχειρηματικών μοντέλων τους. Μετά το πρώτο κύμα μέτρων «έκτακτης ανάγκης», η Επιτροπή δρομολόγησε πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων για τη διευθέτηση περισσότερο διαρθρωτικών θεμάτων στον χρηματοπιστωτικό τομέα εφαρμόζοντας ένα σαφές, ολοκληρωμένο και συγκροτημένο καθεστώς μέτρων με χρονοδιάγραμμα και ημερομηνία λήξης[1]. Το πρόγραμμα αυτό συνδέεται με τη συνολική στρατηγική της Επιτροπής για την ανάπτυξη και την απασχόληση, δεδομένου ότι η σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού τομέα αποτελεί σαφώς έναν από τους κύριους στόχους που αναφέρονται στην Ετήσια Έρευνα για την Ανάπτυξη[2]. Επιπλέον, η Επιτροπή δρομολόγησε στη συνέχεια ρυθμιστικές πρωτοβουλίες για την αλλαγή του ρυθμιστικού πλαισίου του χρηματοπιστωτικού τομέα. Η πρωτοβουλίες αυτές επικεντρώνονται στον αναπροσανατολισμό του τομέα προς την κατεύθυνση της κύριας λειτουργίας του, που είναι η κάλυψη των χρηματοδοτικών αναγκών των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών. Με ποιον τρόπο η πολιτική για τις κρατικές ενισχύσεις συμβάλλει στη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού τομέα Το ενωσιακό πλαίσιο για τις κρατικές ενισχύσεις παραμένει μοναδικό μέσο συντονισμού σε επίπεδο ΕΕ Η επιδείνωση της κρίσης του δημόσιου χρέους στη διάρκεια του καλοκαιριού ανάγκασε τα κράτη μέλη και την Επιτροπή να αποφασίσουν τη λήψη δέσμης μέτρων για την ενίσχυση του κεφαλαίου των τραπεζών και την παροχή εγγυήσεων για τις υποχρεώσεις τους (η δέσμη τραπεζικών μέτρων)[3]. Την 1η Δεκεμβρίου, η Επιτροπή παρέτεινε την ισχύ των μέτρων κρατικών ενισχύσεων που λαμβάνονται σε περίπτωση κρίσης για τον χρηματοπιστωτικό τομέα, διασαφηνίζοντας και επικαιροποιώντας τους κανόνες τιμολόγησης και άλλους όρους[4]. Μόλις η κατάσταση σταθεροποιηθεί, θα θεσπιστεί ένα μονιμότερο σύνολο κανόνων κρατικών ενισχύσεων για τις τράπεζες. Από την έναρξη της κρίσης και μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2011, χρησιμοποιήθηκε ποσό 1,6 τρισεκατ. ευρώ με τη μορφή κρατικών ενισχύσεων για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση των ευρωπαϊκών τραπεζών. Η Επιτροπή έλαβε 39 αποφάσεις για αναδιαρθρώσεις και παρακολουθεί την ουσιαστική εφαρμογή των σχετικών σχεδίων αναδιάρθρωσης. 24 τράπεζες είναι ακόμη υπό αναδιάρθρωση. Η Επιτροπή έχει επίσης εγκρίνει εθνικά καθεστώτα σε 20 κράτη μέλη που χρησιμοποιούν ευρύ φάσμα μέσων τα οποία προβλέπονται στο πλαίσιο του καθεστώτος κρίσης. Τα μέσα αυτά περιλαμβάνουν τις εισφορές κεφαλαίου, την παροχή στήριξης για τη μεταβίβαση απομειωμένων περιουσιακών στοιχείων και τη χορήγηση εγγυήσεων. Τον Οκτώβριο, το Συμβούλιο ECOFIN κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το ενωσιακό πλαίσιο για τις κρατικές ενισχύσεις θα πρέπει να παραμείνει το μόνο μέσο συντονισμού σε επίπεδο ΕΕ και ότι, τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μεσοπρόθεσμα, δεν απαιτούνται περαιτέρω πλαίσια. Η Επιτροπή χρησιμοποίησε το μέσο των κρατικών ενισχύσεων για να προωθήσει την αναδιάρθρωση των τραπεζών διατηρώντας παράλληλα συνθήκες ισότιμου ανταγωνισμού στην αγορά. Οι όροι για τους κανόνες κρατικών ενισχύσεων για τις τράπεζες σε περίπτωση κρίσης καθορίστηκαν με τριπλό στόχο: τη διατήρηση της σταθερότητας του χρηματοπιστωτικού τομέα, την προστασία της εσωτερικής αγοράς και την αναδιάρθρωση των δικαιούχων της ενίσχυσης για την αποκατάσταση της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητάς τους. Οι τράπεζες κλήθηκαν να εγκαταλείψουν μη διατηρήσιμα επιχειρηματικά μοντέλα που βασίζονται στην υπερβολική μόχλευση και εξάρτηση από βραχυπρόθεσμη χρηματοδότηση χονδρικής και ενθαρρύνθηκαν να επικεντρωθούν εκ νέου στην κύρια επιχειρηματική τους δραστηριότητα. Η Επιτροπή είναι το μόνο θεσμικό όργανο που επιβάλλει ρητούς όρους επιμερισμού των βαρών κατά τη λήψη μέτρων διάσωσης, γεγονός που συμβάλλει στον μελλοντικό περιορισμό του ηθικού κινδύνου. Μετά από αίτημα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου[5], η Επιτροπή συνέταξε έγγραφο εργασίας, το οποίο εξηγεί με ποιον τρόπο η πολιτική της Επιτροπής για τις κρατικές ενισχύσεις της επέτρεψε να ανταποκριθεί στη χρηματοπιστωτική και οικονομική κρίση[6]. Το 2011, η Επιτροπή συνέχισε να ακολουθεί την ίδια προσέγγιση όσον αφορά το θέμα των αφερέγγυων τραπεζών και έλαβε σειρά σημαντικών αποφάσεων για κρατικές ενισχύσεις. Ο προβληματική ιρλανδική τράπεζα Anglo Irish Bank[7] αποτελεί καλό παράδειγμα. Η Επιτροπή ενέκρινε το σχέδιο που υπέβαλαν οι ιρλανδικές αρχές, το οποίο προβλέπει κοινή εκκαθάριση της Anglo Irish Bank με την Irish Nationwide Building Society σε μία δεκαετία. Η περίπτωση της γερμανικής Landesbank WestLB[8] που διατέλεσε προβληματική για μεγάλο χρονικό διάστημα, αποτελεί ακόμη ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. Τελικά, η WestLB θα διαιρεθεί· τα υπόλοιπα περιουσιακά στοιχεία και οι υποχρεώσεις θα μεταβιβαστούν σε μια «τράπεζα επισφαλειών» για να εκκαθαριστούν. Μέχρι τις 30 Ιουνίου 2012, η WestLB θα έχει παύσει τις τραπεζικές δραστηριότητές της και στη συνέχεια θα παρέχει μόνο υπηρεσίες διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων. Μόνο το μικρό μέρος των πιο συντηρητικών δραστηριοτήτων της WestLB’s, ήτοι οι υπηρεσίες που η τράπεζα παρέχει σε μικρά τοπικά ταμιευτήρια, θα παραμείνει στην αγορά, υπό τον έλεγχο όμως της Landesbank Hessen-Thüringen (Helaba). Οι τράπεζες που βασίζονταν σε μεγάλο βαθμό στις κρατικές ενισχύσεις μπορεί να παραμείνουν στην αγορά όπου τμήματα των δραστηριοτήτων τους έχουν ρεαλιστικές πιθανότητες να καταστούν εκ νέου βιώσιμα, υπό τον όρο ότι θα μειώσουν σημαντικά το μέγεθός τους και θα αλλάξουν ουσιαστικά το επιχειρηματικό μοντέλο τους, ώστε να εστιαστούν αποκλειστικά στις βιώσιμες δραστηριότητες. Η έγκριση της αναδιάρθρωσης της γερμανικής τράπεζας Hypo Real Estate[9] καθιστά σαφή την εν λόγω προσέγγιση. Η τράπεζα θα περιοριστεί στο 15% του ισολογισμού της πριν από την κρίση και θα αποσυρθεί από σειρά επιχειρηματικών τομέων. Επίσης, η Επιτροπή ενέκρινε τη χορήγηση ενίσχυσης αναδιάρθρωσης σε άλλη γερμανική τράπεζα, την HSH Nordbank[10], λαμβάνοντας υπόψη τη δέσμευση που ανέλαβε η τράπεζα να μειώσει τον ισολογισμό της κατά 61%, σε σύγκριση με τα επίπεδα πριν την κρίση, εγκαταλείποντας ορισμένες επιχειρηματικές δραστηριότητες. Η Επιτροπή ακολούθησε την προσέγγιση αυτή και στο πλαίσιο μικρότερων τραπεζών. Για παράδειγμα, η Eik bank[11] στη Δανία χωρίστηκε σε μια τράπεζα επισφαλειών που τέθηκε υπό εκκαθάριση, ενώ το υγιές μέρος της τράπεζας διατέθηκε προς πώληση με διαδικασία δημοπράτησης. Η Επιτροπή ακολούθησε ανάλογη τακτική και για την Austrian Kommunalkredit[12], η οποία έπρεπε να κρατικοποιηθεί στο πλαίσιο επιχείρησης διάσωσης. Οι δραστηριότητες της τράπεζας διαχωρίστηκαν στις μη στρατηγικές (προς εκκαθάριση) και τις στρατηγικές (σχεδόν 40% του ισολογισμού), που θα ιδιωτικοποιηθούν εκ νέου. Στην περίπτωση της ABN Amro Bank[13], η ανάγκη για κρατικές ενισχύσεις προερχόταν κυρίως από το ειδικό πλαίσιο διαχωρισμού: διαχωρισμός των δραστηριοτήτων της ολλανδικής τράπεζας από τον προβληματικό όμιλο Fortis και τον προγενέστερο όμιλο ABN Amro Group. Οι δύο επιχειρήσεις δεν διέθεταν επαρκή κεφάλαια για να αντιμετωπίσουν την κρίση και να χρηματοδοτήσουν τη συγχώνευσή τους. Η Επιτροπή έλαβε υπόψη της το γεγονός ότι η τράπεζα δεν χρειαζόταν βοήθεια, κυρίως λόγω κακής διαχείρισης ή ανάληψης υπερβολικών κινδύνων στο επίπεδό της, και, ως εκ τούτου, ζήτησε μόνο συμπεριφορικές εγγυήσεις (δηλαδή δεν ζήτησε από την τράπεζα να εκχωρήσει επιχειρηματικές δραστηριότητες). Η ειδική κατάσταση των χωρών που υπάγονται σε πρόγραμμα Η πολιτική ανταγωνισμού συμβάλλει στη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού τομέα και στις διαρθρωτικές αλλαγές που σχετίζονται με τα προγράμματα προσαρμογής Η κρίση έχει οδηγήσει σε σοβαρές οικονομικές ανισορροπίες στα περισσότερα κράτη μέλη και το 2010, ορισμένα από αυτά δεν είχαν άλλη επιλογή από το να ζητήσουν εξωτερική βοήθεια από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ). Η σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού τομέα είναι πράγματι υψίστης σημασίας για την Ευρωπαϊκή Ένωση, δεδομένου ότι τρία από τα εν λόγω κράτη μέλη (Ελλάδα, Ιρλανδία και Πορτογαλία) αποτελούν επίσης μέλη της ευρύτερης ευρωζώνης. Αυτές οι επονομαζόμενες «χώρες που υπάγονται σε πρόγραμμα» αποτελούν αντικείμενο προγραμμάτων οικονομικής προσαρμογής. Τα προγράμματα αυτά επιβάλλουν ένα ευρύ φάσμα όρων, που ενδέχεται να περιλαμβάνουν την αναδιάρθρωση του χρηματοπιστωτικού τομέα και την ανάγκη θέσπισης διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων σε άλλους τομείς της οικονομίας, της διοίκησης και της δικαιοσύνης[14]. Από την πλευρά της οικονομικής διάρθρωσης, το πρόγραμμα μπορεί να περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την ιδιωτικοποίηση και/ή την αναδιάρθρωση των κρατικών επιχειρήσεων. Ανάλογα μέτρα ενδέχεται να περιλαμβάνουν στοιχεία κρατικών ενισχύσεων που η Επιτροπή θα πρέπει να εξετάσει αμέσως, ώστε να καταστεί δυνατή η επιτυχής εφαρμογή των προγραμμάτων. Οι στόχοι της ιδιωτικοποίησης είναι ιδιαίτερα σημαντικοί για την Ελλάδα, την Πορτογαλία και τη Ρουμανία. Τα προγράμματα για αυτά τα κράτη μέλη έχουν επίσης ως στόχο να καταστήσουν το καθεστώς επιβολής της νομοθεσίας του ανταγωνισμού όσο το δυνατόν αποτελεσματικότερο και αποδοτικότερο, ενώ οι εθνικές αρχές ανταγωνισμού ζητούν αύξηση εξουσιών και (ανθρώπινων) πόρων. Η Επιτροπή, από κοινού με το ΔΝΤ και την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ), εμπλέκεται άμεσα στην αναδιάρθρωση του χρηματοπιστωτικού τομέα στις χώρες του προγράμματος, για να εξασφαλίσει ότι η μαζική στήριξη που απαιτείται για να παραμείνουν ενεργοί οι οργανισμοί αυτοί σε ένα δύσκολο μακροοικονομικό περιβάλλον, δεν θα οδηγήσει σε αθέμιτες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού. Η Επιτροπή ενέκρινε την παράταση των υφιστάμενων καθεστώτων εγγυήσεων και ανακεφαλοποίησης για τις τράπεζες για τις τρεις χώρες της ευρωζώνης. Η Επιτροπή ελέγχει εάν οι κρατικές ενισχύσεις περιορίζονται στο ελάχιστο απαραίτητο και εάν διευθετείται κατά τον δέοντα τρόπο ο ηθικός κίνδυνος, συγκεκριμένα, απαιτώντας από τις τράπεζες όχι μόνο να καταβάλλουν αμοιβή και, τελικά, να επιστρέφουν την ενίσχυση που έλαβαν, αλλά και να μοιράζονται τα βάρη της αναδιάρθρωσης και να λαμβάνουν μέτρα για την αντιμετώπιση των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού που απορρέουν από την ενίσχυση. Η κατάσταση στην Ελλάδα είναι ιδιαίτερα περίπλοκη. Ο τραπεζικός τομέας πάσχει λόγω της βαθιάς ύφεσης και της διατήρησης μεγάλου αριθμού κρατικών ομολόγων. Η αναδιάρθρωση των τραπεζών, που λαμβάνουν κρατικές ενισχύσεις από το 2009, συνεχίζεται σε αυτό το ιδιαίτερα αντίξοο κλίμα. Το σχέδιο αναδιάρθρωσης για την Αγροτική Τράπεζα της Ελλάδος (ΑΤΕ) εγκρίθηκε στις 23 Μαΐου. Μετά τη μείωση της αξίας του ενεργητικού της τον Σεπτέμβριο, λόγω της συμμετοχής της ΑΤΕ στο πρόγραμμα ανταλλαγής ομολόγων (PSI) που αποφασίστηκε τον Ιούλιο του 2011, η ΑΤΕ χρειάστηκε πρόσθετη εισφορά κεφαλαίου από το κράτος. Η εν λόγω ανακεφαλαιοποίηση απαιτεί να υποβληθεί στην Επιτροπή επικαιροποιημένο σχέδιο αναδιάρθρωσης. Η απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, της 27ης Οκτωβρίου, να αυξηθεί η συμβολή του ιδιωτικού τομέα στη διάσωση της Ελλάδας με αύξηση του κουρέματος των ελληνικών ομολόγων από 21% σε 50%, θα επηρεάσει σημαντικά τις ελληνικές τράπεζες, κατ’ αναλογία προς τον αριθμό κρατικών ομολόγων που κατέχουν. Για να καλυφθούν οι επακόλουθες κεφαλαιακές ανάγκες, το δεύτερο πρόγραμμα για την Ελλάδα που αποφασίστηκε κατά την ίδια ημερομηνία, προβλέπει σημαντική αύξηση του προϋπολογισμού για την παροχή βοήθειας στις τράπεζες, η χρήση της οποίας θα ελέγχεται σχολαστικά από την Επιτροπή. Σε αντίθεση με την Ελλάδα, η κρίση χρέους στην Ιρλανδία οφείλεται στις μαζικές ζημίες που υπέστησαν οι τράπεζες μετά το σκάσιμο της φούσκας των ακινήτων. Tο πρόγραμμα EC/IMF/ECB της 28ης Noεμβρίου 2010 έχει προϋπολογισμό 85 δισεκατ. ευρώ, από τα οποία τα 35 προορίζονται για τον χρηματοπιστωτικό τομέα. Έχουν γίνει σημαντικά βήματα για την επίτευξη των στόχων της ανακεφαλαιοποίησης, της αναδιάρθρωσης και της απομόχλευσης του προγράμματος. Όσον αφορά την ανακεφαλαιοποίηση, οι αρχές διενήργησαν διεξοδική ανάλυση των κεφαλαιακών απαιτήσεων των υπόλοιπων ιρλανδικών τραπεζών (BOI, AIB/EBS και IL&P) μέσω της ανασκόπησης των κανόνων περί επάρκειας των κεφαλαίων (PCAR) για το 2011. Η ανασκόπηση περιλάμβανε ανάλυση των αναμενόμενων ζημιών από δάνεια, την οποία διενήργησαν ανεξάρτητοι σύμβουλοι. Η ανάλυση αυτή καλύπτει τις αναμενόμενες ζημίες στο χαρτοφυλάκιο δανείων και το κόστος της διαδικασίας απομόχλευσης που απαιτείται για να περιοριστούν οι τράπεζες σε ένα βιώσιμο μέγεθος και να μειωθεί η εξάρτησή τους από τη χρηματοδότηση της Κεντρικής Τράπεζας. Οι ιρλανδικές αρχές ανακεφαλαιοποίησαν τις τράπεζες εντός της προθεσμίας του προγράμματος που έληγε στις 31 Ιουλίου. Οι ιρλανδικές αρχές χρησιμοποίησαν σημαντικά μικρότερο ποσό από το αρχικά προβλεπόμενο, χάρη στις πράξεις διαχείρισης παθητικού που εκτελέστηκαν από τις τράπεζες και την ιδιωτική συμμετοχή στη συγκέντρωση κεφαλαίου της BOI. Τον Ιούλιο, οι ιρλανδικές αρχές υπέβαλαν σχέδια αναδιάρθρωσης για τις τράπεζες, τα οποία περιλάμβαναν στόχους απομόχλευσης και άλλες δράσεις. Tο σχέδιο για την BOI εγκρίθηκε στις 20 Δεκεμβρίου βάσει των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις, ενώ τα άλλα είναι ακόμη υπό αξιολόγηση. Τον Μάιο, το Συμβούλιο ECOFIN και το διοικητικό συμβούλιο του ΔΝΤ κατέληξαν σε συμφωνία όσον αφορά δέσμη στήριξης ύψους 78 δισεκατ. ευρώ για την Πορτογαλία. Προκειμένου να ενισχύσει την εμπιστοσύνη στον χρηματοπιστωτικό τομέα, το πρόγραμμα απαιτεί από τις τράπεζες να λάβουν τα κατάλληλα μέτρα απομόχλευσης και να επιτύχουν υψηλότερα επίπεδα κεφαλαίου. Ως εκ τούτου, θεσπίστηκε ένα νέο καθεστώς ανακεφαλαιοποίησης με αυξημένο προϋπολογισμό 12 δισεκατ. ευρώ (από 3 δισεκατ. ευρώ). Οι τράπεζες που επωφελούνται από αυτή την κεφαλαιακή στήριξη θα πρέπει να υποβάλουν στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχέδιο αναδιάρθρωσης σύμφωνα με τους κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις. Η Επιτροπή κίνησε επίσημη διαδικασία για την ενίσχυση που χορηγήθηκε στην BPN (Banco Português de Negócios), η οποία κρατικοποιήθηκε τον Νοέμβριο του 2008. Η λήψη επίσημης απόφασης αναμένεται την άνοιξη του 2012. Με ποιον τρόπο ο έλεγχος της εφαρμογής της αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας προάγει τον θεμιτό ανταγωνισμό και τις διαφανείς χρηματοπιστωτικές αγορές Η Ευρώπη χρειάζεται διαφανείς, ανοικτές και καινοτόμες χρηματοπιστωτικές αγορές Οι χρηματοπιστωτικές αγορές, όπως και κάθε άλλη αγορά, παρέχουν αποτελεσματικότερες υπηρεσίες όταν είναι ανοικτές και ανταγωνιστικές. Αυτό ακριβώς προσπαθεί να επιτύχει η Επιτροπή μέσω των αντιμονοπωλιακών ερευνών της στην αγορά εξωχρηματιστηριακών παραγώγων, στον τομέα των υπηρεσιών πληρωμών και στη διανομή στοιχείων εμπορικών πράξεων και χρηματοπιστωτικών πληροφοριών στην αγορά. Εξωχρηματιστηριακά παράγωγα και συμφωνίες ανταλλαγής κινδύνου αθέτησης (credit default swaps-CDS)· Η έλλειψη διαφάνειας σε σχέση με την εμπορία εξωχρηματιστηριακών παραγώγων και χρηματοπιστωτικών μέσων κατέστη εμφανής στη διάρκεια της πρόσφατης χρηματοπιστωτικής κρίσης. Αντλώντας διδάγματα από την κρίση αυτή, η ομάδα των 20 συμφώνησε στη διάσκεψη κορυφής, που πραγματοποιήθηκε το 2009 στο Pittsburgh, ότι επιβάλλεται να βελτιωθεί η διαφάνεια και η εποπτεία των λιγότερο ρυθμισμένων αγορών, και να δοθεί έμφαση στα εξωχρηματιστηριακά παράγωγα. Το 2010, η Επιτροπή πρότεινε να βελτιωθεί ο κανονισμός για τις συμφωνίες ανταλλαγής κινδύνου αθέτησης (CDS[15]) και άλλα εξωχρηματιστηριακά παράγωγα μέσω κανονισμού για τις υποδομές των ευρωπαϊκών αγορών (ΥΕΑ[16]). Επιπλέον, τον Οκτώβριο του 2011, η Επιτροπή υπέβαλε προτάσεις για την αναθεώρηση της οδηγίας σχετικά με τις αγορές των χρηματοπιστωτικών μέσων, ώστε να αυξηθεί περαιτέρω η διαφάνεια των αγορών εξωχρηματιστηριακών παραγώγων[17]. Συνεχιζόμενες αντιμονοπωλιακές έρευνες σε σχέση με τις CDS και το EURIBOR Η πολιτική ανταγωνισμού στηρίζει τις εν λόγω νομοθετικές πρωτοβουλίες. Η έλλειψη διαφάνειας στην αγορά μπορεί να αποβεί σε όφελος ορισμένων επιχειρήσεων, που για τον λόγο αυτό έχουν κίνητρο να την διατηρήσουν, σε βάρος των νέων επιχειρήσεων που επιχειρούν να εισέλθουν στην αγορά και των τελικών καταναλωτών. Γενικότερα, δεδομένου ότι οι χρηματοοικονομικές πληροφορίες είναι πρωταρχικής σημασίας για τις χρηματοπιστωτικές αγορές και ενέχουν τον κίνδυνο αθέμιτων συμπράξεων ή καταχρήσεων, απαιτείται ιδιαίτερη επαγρύπνηση εκ μέρους των αρχών του ανταγωνισμού. Το 2011, η Επιτροπή κίνησε δύο αντιμονοπωλιακές διαδικασίες έρευνες όσον αφορά το ενδεχόμενο αθέμιτων συμπράξεων και/ή καταχρήσεων δεσπόζουσας θέσης από τράπεζες επενδύσεων στις αγορές χρηματοοικονομικών πληροφοριών και υπηρεσιών συμψηφισμού CDS [18]. Η πρώτη υπόθεση αφορά 16 τράπεζες επενδύσεων και την Markit, τον κύριο πάροχο χρηματοοικονομικών πληροφοριών στην αγορά CDS, στην οποία η Επιτροπή εξέτασε αν οι συμβαλλόμενοι είχαν συνεννοηθεί και/ή είχαν ενδεχομένως καταχραστεί δεσπόζουσα θέση προκειμένου να ελέγξουν χρηματοοικονομικές πληροφορίες για CDS.Η δεύτερη υπόθεση αφορά εννέα από τις τράπεζες διαπραγμάτευσης CDS (dealer banks) και την ICE Clear Europe, το σημαντικότερο γραφείο συμψηφισμού CDS. Η Επιτροπή θα ερευνήσει, ιδιαίτερα εάν οι προτιμησιακές τιμές που χορηγούσε η ICE στις εννέα τράπεζες είχαν ως αποτέλεσμα να παγιωθεί η θέση τους στο σύστημα ICE , σε βάρος των άλλων συστημάτων συμψηφισμού των ανταγωνιστών της. Επιπλέον, τον Οκτώβριο, η Επιτροπή πραγματοποίησε αιφνιδιαστικές επιθεωρήσεις στα γραφεία σειράς εταιρειών με δραστηριότητες στον τομέα των παράγωγων χρηματοοικονομικών προϊόντων που συνδέονται με το διατραπεζικό επιτόκιο δανεισμού σε ευρώ (EURIBOR) σε σειρά κρατών μελών, διότι είχε την υποψία ότι οι εταιρείες αυτές παρέβησαν τους αντιμονοπωλιακούς κανόνες της ΕΕ. Η δράση της Επιτροπής και τα ρυθμιστικά μέτρα αλληλοσυμπληρώνονται, δεδομένου ότι στόχος τους είναι η ασφαλής, χρηστή και αποτελεσματική λειτουργία των χρηματοπιστωτικών αγορών. Ενιαίος χώρος πληρωμών σε ευρώ (Single Euro Payments Area (SEPA) Οι ενιαίες, αποτελεσματικές και καινοτόμες αγορές πληρωμών είναι καίριας σημασίας για την εύρυθμη λειτουργία της ενιαίας αγοράς και την οικονομική ολοκλήρωση. Ο SEPA είναι ένα εξαιρετικό παράδειγμα για τον τρόπο με τον οποίο η αυτορρύθμιση, η κανονιστική ρύθμιση και ο έλεγχος εφαρμογής της νομοθεσίας ανταγωνισμού μπορούν και θα πρέπει να συνδυαστούν για τη δημιουργία ανοικτών, αποτελεσματικών και καινοτόμων διαρθρώσεων αγοράς. Αυτή η πολυσχιδής προσέγγιση αποδείχτηκε ιδιαίτερα επιτυχής όταν το 2010 εγκρίθηκε πρόταση κανονισμού της Επιτροπής για την προώθηση της μετάβασης από τα υπάρχοντα εθνικά συστήματα σε νέα πανευρωπαϊκά συστήματα μεταφοράς πιστώσεων και άμεσης χρέωσης SEPA. O προτεινόμενος κανονισμός ρυθμίζει επίσης το θέμα των διατραπεζικών προμηθειών για τη χρηματοδότηση του μοντέλου άμεσης χρέωσης SEPA, δεδομένου ότι οι επιχειρήσεις του τομέα ζητούν μεγαλύτερη σαφήνεια και προβλεψιμότητα σχετικά με τη νομιμότητα αυτών των συλλογικών συμβάσεων. Οι κύριοι στόχοι της πρότασης της Επιτροπής όσον αφορά τις διατραπεζικές προμήθειες είναι, μεταξύ άλλων, η θέσπιση ίσων όρων ανταγωνισμού για τους παρόχους υπηρεσιών πληρωμών, η θέσπιση ενιαίας αγοράς για τη μεταφορά πιστώσεων και τις πληρωμές άμεσης χρέωσης, η προώθηση της μετάβασης στην άμεση χρέωση SDD και η επίτευξη αποτελεσματικών υπηρεσιών άμεσης χρέωσης. Ο κανονισμός εγκρίθηκε από το Κοινοβούλιο στη σύνοδο ολομέλειας της 14ης Φεβρουαρίου 2012 (μετά την έγκριση έκθεσης από την Επιτροπή Οικονομικής και Νομισματικής Πολιτικής [19]), και από το Συμβούλιο στις 28 Φεβρουαρίου. Ο κανονισμός θα τεθεί σε ισχύ μόλις δημοσιευτεί το δεύτερο εξάμηνο του 2012. Τυποποίηση των ηλεκτρονικών πληρωμών Με αυτές τις κανονιστικές πρωτοβουλίες, η Επιτροπή αποσκοπεί στην άρση των φραγμών που παρεμποδίζουν την είσοδο νέων επιχειρήσεων στην αγορά και την καινοτομία ασκώντας αυστηρό αντιμονοπωλιακό έλεγχο προκειμένου να προωθήσει τα πανευρωπαϊκά συστήματα πληρωμών που θα μειώσουν το κόστος των πληρωμών, θα οδηγήσουν σε καινοτόμους μεθόδους πληρωμής και, τέλος, θα διευκολύνουν τις εμπορικές συναλλαγές στην ΕΕ. Τον Σεπτέμβριο του 2011, η Επιτροπή κίνησε διαδικασία αντιμονοπωλιακού ελέγχου όσον αφορά τη διαδικασία τυποποίησης για τις πληρωμές μέσω του Διαδικτύου («ηλεκτρονικές πληρωμές») που ανέλαβε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Πληρωμών (EPC)[20]. Το κύριο αντικείμενο του ελέγχου θα είναι εάν η διαδικασία τυποποίησης περιορίζει την είσοδο στην αγορά ή την καινοτομία, για παράδειγμα μέσω του αποκλεισμού νεοεισερχόμενων επιχειρήσεων ή παρόχων πληρωμών που δεν ελέγχονται από τράπεζα. Τομέας στοιχείων χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών Οι εύρυθμα λειτουργούσες χρηματοπιστωτικές αγορές βασίζονται στην πρόσβαση στις πληροφορίες και τη διαθεσιμότητα ποιοτικών και έγκαιρων στοιχείων για την αγορά όσον αφορά τις τιμές και τη διάρθρωση των χρηματοπιστωτικών μέσων. Οι αγορές παροχής χρηματοοικονομικών πληροφοριών χαρακτηρίζονται συχνά από υψηλό βαθμό συγκέντρωσης. Αυτό σημαίνει ότι οι σημαντικοί σε παγκόσμια κλίμακα χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί και πάροχοι υπηρεσιών πληροφοριών διαθέτουν αξιοσημείωτη ισχύ στην αγορά. Η τυποποίηση στις αγορές αυτές μπορεί επίσης να οδηγήσει στην ανάπτυξη de facto τυποποιημένων προϊόντων, υπηρεσιών, χρηματοοικονομικών κωδικών αναγνώρισης και δεικτών. Η Επιτροπή ελέγχει επί του παρόντος σειρά θεμάτων στον τομέα αυτόν (μεταξύ άλλων, την πρόσβαση σε πληροφορίες ή υπηρεσίες, τη θέσπιση προτύπων, τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και τη διαλειτουργικότητα μεταξύ διαφορετικών προϊόντων ή υπηρεσιών. Νομικές δεσμεύσεις για τους ISIN Οι Διεθνείς Κωδικοί Αναγνώρισης Τίτλων (ISIN) αποτελούν δωδεκαψήφιους αλφαριθμικούς κωδικούς που χρησιμεύουν για την ενιαία ταυτοποίηση τίτλων κατά τη διαπραγμάτευση και τον διακανονισμό, αλλά δεν περιέχουν πληροφορίες όσον αφορά τον χαρακτηρισμό των χρηματοπιστωτικών μέσων. Η Επιτροπή κίνησε έρευνα διότι η Standard & Poor's (S&P) επέβαλλε τέλη παραχώρησης για τη χρήση των αρχείων ISIN, και στις 15 Νοεμβρίου κατέστησε δεσμευτικές για πέντε χρόνια τις δεσμεύσεις που προσφέρθηκε να αναλάβει η S&P. Οι δεσμεύσεις αυτές είναι διπλές: πρώτον, οι έμμεσοι τελικοί χρήστες δεν υποχρεούνται πλέον να καταβάλλουν στην S&P τέλη παραχώρησης για τη χρήση των αρχείων ISIN, και δεύτερον, η S&P θα προσφέρει επίσης μια νέα υπηρεσία που θα αποτελείται μόνο από τα αρχεία ISIN, στην τιμή των 15.000 USD κατ’ έτος για την παροχή της νέας υπηρεσίας στους παρόχους υπηρεσιών πληροφοριών και τους άμεσους τελικούς χρήστες. Οργανισμοί αξιολόγησης της πιστοληπτικής ικανότητας Οι οργανισμοί αξιολόγησης της πιστοληπτικής ικανότητας είναι εταιρείες που αξιολογούν την πιστοληπτική ικανότητα τόσο με τη διαβάθμιση των εκδοτών ορισμένων ειδών χρεωστικών τίτλων (όπως κυβερνήσεις), όσο και των ίδιων των μέσων δανεισμού (π.χ. κρατικά ομόλογα). Οι διαβαθμίσεις αυτές χρησιμοποιούνται στη συνέχεια από επενδυτές, εκδότες, τράπεζες επενδύσεων, χρηματιστές-διαπραγματευτές και κυβερνήσεις. Οι διαβαθμίσεις αυτές έχουν καταστεί σημαντικές παράμετροι για την εκτίμηση των κινδύνων που συνδέονται με τις χρηματοπιστωτικές επενδύσεις. Στην αναταραχή της οικονομικής κρίσης, εκφράστηκαν ανησυχίες σχετικά με την αγορά για τους οργανισμούς αξιολόγησης της πιστοληπτικής ικανότητας και τον τρόπο λειτουργίας ορισμένων εταιρειών που αναπτύσσουν δραστηριότητες σε αυτόν τον τομέα. Τον Νοέμβριο, η Επιτροπή πρότεινε τροποποιήσεις στον υπάρχοντα κανονισμό για τους οργανισμούς αξιολόγησης της πιστοληπτικής ικανότητας [21] ώστε να διευθετηθούν ορισμένα θέματα που αφορούν την υπερβολική εξάρτηση από αξιολογήσεις, τις συγκρούσεις συμφερόντων, τη διάρθρωση της αγοράς και την υποχρέωση λογοδοσίας των οργανισμών αξιολόγησης της πιστοληπτικής ικανότητας. Η Επιτροπή συνεχίζει επίσης να παρακολουθεί την κατάσταση του ανταγωνισμού στην αγορά των οργανισμών αξιολόγησης της πιστοληπτικής ικανότητας, η οποία έχει ολιγοπωλιακή διάρθρωση και υψηλούς φραγμούς εισόδου. Μέχρι στιγμής δεν έχει εντοπιστεί καμία ένδειξη αντιανταγωνιστικών πρακτικών. Πώς η εφαρμογή των κανόνων της ΕΕ για τις συγκεντρώσεις συμβάλλει στη διατήρηση θεμιτού ανταγωνισμού στις χρηματοπιστωτικές αγορές Οι υποδομές διαπραγμάτευσης και μεταδιαπραγμάτευσης για μετρητά και παράγωγα, που λειτουργούν με ασφαλή, αποτελεσματικό και ανταγωνιστικό τρόπο, αποτελούν πρωταρχικά συστατικά των σύγχρονων και δυναμικών κεφαλαιακών αγορών, που τελικά επιτρέπουν στις εταιρείες και τους επενδυτές να διατηρήσουν την ανταγωνιστικότητά τους τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο. Δεδομένου ότι τα χρηματιστήρια αποτελούν καίριους παράγοντες στις κεφαλαιακές αγορές, ο μεταξύ τους ανταγωνισμός είναι εξαιρετικά σημαντικός. Ανταγωνισμός για τις συναλλαγές σε ευρωπαϊκά χρηματοπιστωτικά παράγωγα Στις 29 Ιουνίου, η Deutsche Börse (που, μεταξύ άλλων, έχει στην ιδιοκτησία της το χρηματιστήριο της Φραγκφούρτης) και η NYSE Euronext (που, μεταξύ άλλων, έχει στην ιδιοκτησία της τα χρηματιστήρια της Νέας Υόρκης, του Παρισιού, των Βρυξελλών, του Άμστερνταμ και της Λισσαβόνας) κοινοποίησαν επίσημα στην Επιτροπή το σχέδιο συγκέντρωσής τους βάσει του κανονισμού για τις συγκεντρώσεις της ΕΕ )[22]. Η πράξη θα οδηγούσε στη συγχώνευση τα δύο κύριων ευρωπαϊκών χρηματιστηρίων που δραστηριοποιούνται σε όλα τα στάδια διαπραγμάτευσης, εκκαθάρισης και διακανονισμού χρηματοπιστωτικών μέσων (τόσο των μέσων σε μετρητά όσο και των παραγώγων). Μετά την αρχική έρευνα αγοράς, η Επιτροπή κίνησε διεξοδική έρευνα επικεντρώνοντας ιδίως στη διαπραγμάτευση παραγώγων, δεδομένου ότι η συναλλαγή θα είχε ως αποτέλεσμα τη συγχώνευση των δύο μεγαλύτερων χρηματιστηρίων παραγώγων[23] στην Ευρώπη. Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η συγκέντρωση κινδύνευε να οδηγήσει στη δημιουργία μονοπωλίου στον τομέα των διαπραγματεύσιμων ευρωπαϊκών χρηματοπιστωτικών παραγώγων με αποτέλεσμα λιγότερες δυνατότητες ελεύθερου ανταγωνισμού και καινοτομίας. Οι καταναλωτές που θα επηρεάζονταν από τη συγκέντρωση θα ήταν, μεταξύ άλλων, τα συνταξιοδοτικά ταμεία, τα αμοιβαία κεφάλαια, οι τράπεζες λιανικής, καθώς και οι επαγγελματίες χρηματομεσίτες και οι τράπεζες επενδύσεων. Η μη πρόσβαση στα διευρυμένα συστήματα εκκαθάρισης μετά τη διαπραγμάτευση που θα αποκτούσε η συγχωνευθείσα επιχείρηση (π.χ. λόγω της παρουσίας κλειστού «κατακόρυφου σιλό»), θα δυσχέραινε ακόμη περισσότερο την είσοδο ανταγωνιστικών φορέων παραγώγων σε μια αγορά που ήδη χαρακτηρίζεται από υψηλούς φραγμούς εισόδου. Τα μέρη της κοινοποίησης ισχυρίστηκαν ότι η συγκέντρωση θα οδηγούσε σε σημαντικές βελτιώσεις όσον αφορά την αποτελεσματικότητα. Ωστόσο, τα σχετικά οφέλη θα ήταν σημαντικά λιγότερα από ό,τι ισχυρίζονται τα μέρη της κοινοποίησης και θα μπορούσαν εν μέρει να επιτευχθούν και χωρίς τη συγκέντρωση. Σε κάθε περίπτωση, κάθε ενδεχόμενη βελτίωση της αποτελεσματικότητας δεν θα ήταν αρκετά σημαντική ώστε να αντισταθμίσει τη ζημία που θα προκαλούσε η συγκέντρωση στους πελάτες, και, λόγω της δημιουργίας οιονεί μονοπωλίου, κάθε ενδεχόμενο όφελος θα ήταν απίθανο να μετατεθεί πλήρως στους πελάτες. Τα μέρη της κοινοποίησης πρότειναν διορθωτικά μέτρα για να άρουν τις ανησυχίες της Επιτροπής, τα οποία όμως τελικά κρίθηκαν ανεπαρκή. 2. η πολιτικη ανταγωνισμού στο ευρυτερο πλαισιο Στο πλαίσιο αυτό, σημαντικό μέρος των δράσεων της Επιτροπής στον τομέα της πολιτικής ανταγωνισμού και ελέγχου εφαρμογής της νομοθεσίας κατά το 2011 αφορούσε τα αποτελέσματα της κρίσης στις χρηματοπιστωτικές αγορές. Ωστόσο, ο έλεγχος εφαρμογής της νομοθεσίας και η προάσπιση του ανταγωνισμού εξυπηρετούν και άλλους πιο μακροπρόθεσμους στόχους, όπως την προαγωγή της ευημερίας των καταναλωτών, τη στήριξη της ανάπτυξης, της απασχόλησης και της ανταγωνιστικότητας στην ΕΕ σύμφωνα με τη στρατηγική «Ευρώπη 2020» για έξυπνη, διατηρήσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη[24]. Η στρατηγική «Ευρώπη 2020» θέτει συγκεκριμένους στόχους που πρέπει να επιτευχθούν εντός της επόμενης δεκαετίας σε τομείς όπως η απασχόληση, η εκπαίδευση, η μετανάστευση, η χρήση ενέργειας και η καινοτομία, καθώς και ορόσημα για την αποτελεσματική χρησιμοποίηση των πόρων, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι επιπτώσεις της χρηματοπιστωτικής κρίσης και να επανέλθει η Ευρώπη σε τροχιά οικονομικής ανάπτυξης. Ο ανταγωνισμός και μια ισχυρή πολιτική ανταγωνισμού, που σχεδιάστηκε και εφαρμόζεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Δικτύου Ανταγωνισμού» («ΕΔΑ»), είναι μεγάλης σημασίας για να εξασφαλιστεί ότι οι στόχοι της «Ευρώπης 2020» θα επιτευχθούν, δεδομένου ότι ο ανταγωνισμός έχει άμεσες επιπτώσεις στους κύριους μοχλούς αύξησης της παραγωγικότητας. Συγκροτημένο πλαίσιο για τον έλεγχο της εφαρμογής των κανόνων ανταγωνισμού Το 2011 υπήρξε σημαντικό έτος για θέματα ορθής διαδικασίας όσον αφορά το θεσμικό πλαίσιο της ΕΕ για τον έλεγχο της εφαρμογής της νομοθεσίας περί ανταγωνισμού. Τόσο το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΔΑΔ)[25]όσο και το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης[26] επιβεβαίωσαν ότι το θεσμικό πλαίσιο τον έλεγχο της εφαρμογής της νομοθεσίας περί ανταγωνισμού, βάσει του οποίου ένα διοικητικό όργανο όπως η Επιτροπή λαμβάνει αποφάσεις που υπόκεινται σε πλήρη δικαστικό έλεγχο, εξασφαλίζει την κατάλληλη προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων των προσώπων που αφορούν οι εν λόγω αποφάσεις. Η Επιτροπή έχει αναλάβει τη δέσμευση να βελτιώσει περαιτέρω τις διαδικασίες έρευνας που εφαρμόζει και να αυξήσει τη διαφάνεια. Αυτό αποδεικνύεται από την έγκριση δέσμης μέτρων το 2011[27], τα οποία συνίστανται σε βέλτιστες πρακτικές για διαδικασίες των άρθρων 101 και 102[28] (ανάλογες βέλτιστες πρακτικές υπάρχουν ήδη όσον αφορά τον έλεγχο των συγκεντρώσεων και τις κρατικές ενισχύσεις), αναθεώρηση των καθηκόντων του συμβούλου ακροάσεων[29] (επέκταση του ρόλου του συμβούλου ακροάσεων στην ερευνητική φάση), καθώς και έγγραφο εργασίας για την υποβολή οικονομικών αποδεικτικών στοιχείων[30]. Ο σκοπός αυτής της δέσμης μέτρων είναι να αυξηθεί η διαφάνεια και να παρασχεθεί βοήθεια στα μέρη όσον αφορά τις σχέσεις τους με την Επιτροπή και τον σύμβουλο ακροάσεων στο πλαίσιο αντιμονοπωλιακών ερευνών και ερευνών όσον αφορά συγκεντρώσεις. Βελτίωση των κανόνων όσον αφορά την αντιστάθμιση για υποχρεώσεις παροχής δημόσιας υπηρεσίας Η νέα δέσμη υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος[31] προσφέρει στα κράτη μέλη ένα απλούστερο, σαφέστερο και πιο ευέλικτο πλαίσιο για τη στήριξη της παροχής δημόσιων υπηρεσιών υψηλής ποιότητας στους πολίτες. Τα κράτη μέλη είναι σε μεγάλο βαθμό ελεύθερα να ορίσουν ποιες υπηρεσίες είναι γενικού συμφέροντος, αλλά η Επιτροπή πρέπει να εξασφαλίσει ότι η δημόσια χρηματοδότηση που χορηγείται για την παροχή ανάλογων υπηρεσιών δεν στρεβλώνει αδικαιολόγητα τον ανταγωνισμό στην ενιαία αγορά. Στο παρελθόν, εξαιρούνταν μόνο τα νοσοκομεία και οι εργατικές κατοικίες, αλλά με τη νέα δέσμη εξαιρούνται πολύ περισσότερες κοινωνικές υπηρεσίες από την υποχρέωση κοινοποίησης στην Επιτροπή, ανεξάρτητα από το ποσό της χορηγηθείσας αντιστάθμισης. Οι σχετικές υπηρεσίες πρέπει να καλύπτουν κοινωνικές ανάγκες (π.χ. την υγεία και τη μακροχρόνια περίθαλψη, τη φροντίδα παιδιών, την πρόσβαση και επανένταξη στην αγορά εργασίας, τις εργατικές κατοικίες, καθώς και τη μέριμνα και κοινωνική ένταξη ευπαθών ομάδων). Αντίθετα, η Επιτροπή θα υποβάλλει σε ενδελεχέστερο έλεγχο άλλες υπηρεσίες γενικού οικονομικού συμφέροντος, για τις οποίες η αντιστάθμιση υπερβαίνει το ετήσιο ποσό των 15 εκατ. ευρώ. 2.1. Με ποιον τρόπο ο ανταγωνισμός προάγει την ευημερία των καταναλωτών Σε χαλεπούς καιρούς, ενδέχεται να ασκηθούν πιέσεις για τη λήψη αμυντικών μέτρων προστατευτικού χαρακτήρα. Ωστόσο, όπως έχει αποδειχθεί ιστορικά, η επιβολή και η προάσπιση του ανταγωνισμού δεν μπορούν να μειωθούν σε εποχές οικονομικής κρίσης, διότι κάθε χαλάρωση του πλαισίου του ανταγωνισμού θα επιβραδύνει τους μεσοπρόθεσμους και μακροπρόθεσμους ρυθμούς ανάπτυξης. Η ευημερία των καταναλωτών αυξάνεται περισσότερο όταν έχουν πρόσβαση σε ανοικτές και ανταγωνιστικές αγορές. Η καταπολέμηση των αθέμιτων συμπράξεων και των καταχρήσεων δεσπόζουσας θέσης αποτελεί μόνιμη προτεραιότητα της Επιτροπής. Το 2011, η Επιτροπή εξέδωσε τέσσερεις αποφάσεις για συμπράξεις, συμπεριλαμβανομένων δύο σε σχέση με καταναλωτικά προϊόντα (απορρυπαντικά ευρείας κατανάλωσης και εξωτικά φρούτα) επιβάλλοντας πρόστιμα άνω των 614 εκατ. ευρώ σε 14 επιχειρήσεις[32]. Τρεις από τις εν λόγω τέσσερεις αποφάσεις ήταν διακανονισμοί. Οι διακανονισμοί είναι σημαντικοί, διότι επιτρέπουν στην Επιτροπή να προχωρήσει με μεγαλύτερη ταχύτητα εξοικονομώντας κατ’ αυτόν τον τρόπο χρόνο και πόρους. Οι διακανονισμοί ενισχύουν επίσης το αποτρεπτικό αποτέλεσμα της προσπάθειας της Επιτροπής να καταπολεμήσει τις συμπράξεις. Οι καταναλωτές είναι επίσης αυτοί που κυρίως θα ωφεληθούν από την απόφαση που ελήφθη τον Ιούνιο κατά του εθνικού πολωνικού φορέα τηλεπικοινωνιών, ο οποίος για περισσότερα από τέσσερα χρόνια παρεμπόδιζε την ανάπτυξη του ανταγωνισμού στις πολωνικές αγορές ευρυζωνικών συνδέσεων[33]. Η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία αυτεπαγγέλτως το 2009, αφού είχε διαπιστώσει ότι η Πολωνία είχε τα χαμηλότερα ποσοστά ευρυζωνικής διείσδυσης στην Ευρώπη, ότι οι καταναλωτές υπέφεραν λόγω των χαμηλών ταχυτήτων σύνδεσης και ότι οι μηνιαίες τιμές Mbit/s ήταν κατά πολύ υψηλότερες από εκείνες σε άλλα κράτη μέλη (και μεταξύ των υψηλότερων στον ΟΟΣΑ). Επιπλέον, όταν εφαρμόζει την πολιτική για τις συγκεντρώσεις, η Επιτροπή προστατεύει τον ανταγωνισμό και προαγάγει την ευημερία των καταναλωτών επιτυγχάνοντας μια ισορροπία μεταξύ των οικονομικών πλεονεκτημάτων της συγκέντρωσης και άλλων παραμέτρων, όπως η τιμή, η επιλογή, η ποιότητα ή η καινοτομία. Η προσέγγιση αυτή αποδείχτηκε αποτελεσματική στον τομέα της ΤΠ, στον οποίο η Επιτροπή έλεγξε και ενέκρινε συγκεντρώσεις μεταξύ ανταγωνιστών σε ήδη συγκεντρωμένες αγορές, όπως στον τομέα σκληρού δίσκου[34], και σχέδια ορισμένων εταιρειών να τροποποιήσουν το επιχειρησιακό τους μοντέλο (όπως η εξαγορά της McAfee, παραγωγού στον τομέα της ασφάλειας των συστημάτων πληροφορικής, από την Intel, παραγωγό μικροκυκλωμάτων, με την ανάληψη δεσμεύσεων για την εξασφάλιση της διαλειτουργικότητας)[35] ή να διαφοροποιήσουν το χαρτοφυλάκιο δραστηριοτήτων τους (όπως η εξαγορά της Skype, παρόχου υπηρεσιών φωνητικών και οπτικών επικοινωνιών μέσω Διαδικτύου, από την Microsoft, παραγωγό λειτουργικών συστημάτων)[36]. Οι καταναλωτές επίσης αναμένεται να επωφεληθούν από τη μεγαλύτερη επιλογή και τις καλύτερες τιμές όταν μετακινούνται σιδηροδρομικά σε ορισμένες ευρωπαϊκές γραμμές, μετά την έγκριση κοινών επιχειρήσεων που προετοιμάζουν το έδαφος για την εισαγωγή νέων υπηρεσιών υψηλής ταχύτητας στις γραμμές Παρίσι-Μιλάνο[37] και Βιέννη-Σάλτσμπουργκ[38], και ανταγωνίζονται τις υπάρχουσες σιδηροδρομικές υπηρεσίες που παρέχουν οι κατεστημένοι φορείς. Βελτίωση της ευημερίας των καταναλωτών: το πρακτικό παράδειγμα του τομέα των τροφίμων Οι αυξανόμενες και ασταθείς τιμές τροφίμων μπορεί να έχουν αρνητικές επιπτώσεις για την ευρωπαϊκή οικονομία Ο τρόπος με τον οποίο η εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού και η ευαισθητοποίηση για την τήρησή τους μπορούν να συμβάλουν αποτελεσματικά στη βελτίωση της ευημερίας των καταναλωτών φαίνεται καθαρά στον τομέα των τροφίμων, στον οποίο οι πολίτες είναι αντιμέτωποι με την πραγματικότητα της αγοράς σε καθημερινή βάση. Τα τρόφιμα απορροφούν μεγάλο μέρος των προϋπολογισμών των πολιτών και το 2011 αντιπροσώπευαν περίπου το 14,1% της συνολικής δαπάνης των νοικοκυριών στην ΕΕ[39]. Η αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων συνδέει τρεις σημαντικούς τομείς της ευρωπαϊκής οικονομίας: (1) την παραγωγή γεωργικών προϊόντων, (2) την επεξεργασία τροφίμων και (3) τη διανομή (χονδρική και λιανική). Οι τομείς αυτοί διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην οικονομική, κοινωνική και πολιτική ζωή της Ευρώπης και έχουν σημαντική συμβολή στην προστιθέμενη αξία, στο εμπόριο και στην απασχόληση της ΕΕ, ιδίως σε αγροτικές περιοχές[40]. Από περίπου τα μέσα του 2007, οι τιμές των τροφίμων αυξήθηκαν σημαντικά σε όλες τις βαθμίδες της αλυσίδας εφοδιασμού, και οι τιμές καταναλωτή στα τρόφιμα συμβάλλουν σε μεγάλο βαθμό στη διαμόρφωση του συνολικού πληθωρισμού[41]. Συγχρόνως, η αστάθεια των τιμών, ιδίως των τιμών παραγωγού για είδη διατροφής, έχει επίσης αυξηθεί. Η Επιτροπή απάντησε με διάφορους τρόπους Οι αυξανόμενες και ασταθείς τιμές τροφίμων έχουν ευαισθητοποιήσει τους φορείς χάραξης της πολιτικής και τις αρχές ελέγχου για την ύπαρξη προβλημάτων στην αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων, που απαιτούν τη λήψη μέτρων. Σε επίπεδο ΕΕ, η Επιτροπή προέβη το 2010 στη σύσταση του Φόρουμ Υψηλού Επιπέδου (ΦΥΕ) για τη βελτίωση της λειτουργίας της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων, με θητεία έως τα τέλη του 2012[42]. Το ΦΥΕ συγκεντρώνει ένα αριθμό πρωτοβουλιών της Επιτροπής σε διάφορους τομείς πολιτικής. Έχει θεσπίσει διάφορες πλατφόρμες εμπειρογνωμόνων που εστιάζονται σε διάφορες πτυχές της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων. Τρεις από αυτές παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον από πλευράς πολιτικής ανταγωνισμού: (i) μια πλατφόρμα για τις συμβατικές σχέσεις μεταξύ επιχειρήσεων (Business-to-Business – B2B), (ii) μια ομάδα εμπειρογνωμόνων που έχουν αναλάβει τη δημιουργία ενός μέσου παρακολούθησης των τιμών τροφίμων και (iii) μια πλατφόρμα για την ανταγωνιστικότητα στην βιομηχανία γεωργικών ειδών διατροφής. Παραδείγματος χάρη, οι εργασίες στην πλατφόρμα B2B για τις συμβατικές πρακτικές ασχολείται με προβλήματα άνισης διαπραγματευτικής ισχύος στην αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων, που αναφέρονται συχνά σε σχέση με την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού. Στο πλαίσιο αυτής της πλατφόρμας, οι ενδιαφερόμενοι φορείς θέσπισαν κοινές αρχές δίκαιων πρακτικών που θα πρέπει να διέπουν τις εμπορικές σχέσεις στον τομέα των τροφίμων, με παραδείγματα θεμιτών και αθέμιτων εμπορικών πρακτικών, που ωστόσο δεν καλύπτονται από τη νομοθεσία ανταγωνισμού της ΕΕ. Οι εργασίες στο πλαίσιο αυτής της πλατφόρμας συνεχίζονται. Οι μεταρρυθμίσεις της κοινής αλιευτικής πολιτικής (ΚΑΠ) και της κοινής γεωργικής πολιτικής (ΚΓΠ) που θεσπίστηκαν από την Επιτροπή το 2011 είχαν επίσης σημαντικές επιπτώσεις για τον ανταγωνισμό σε αυτούς τους τομείς[43]. Ειδικότερα, οι κανόνες της ΚΓΠ διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στον ανταγωνισμό στα προηγούμενα στάδια της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων. Παρόλο που τα άρθρα 101 και 102 της ΣΛΕΕ εφαρμόζονται σε γεωργικά προϊόντα, η πρόταση της ΚΓΠ διατηρεί ορισμένες παρεκκλίσεις από το άρθρο 101 της ΣΛΕΕ, παρά τον γενικό στόχο του μεγαλύτερου προσανατολισμού της ΚΓΠ προς την αγορά. Η άνιση διαπραγματευτική ισχύς αποτέλεσε επίσης αντικείμενο συζητήσεων όσον αφορά τη μεταρρύθμιση της ΚΓΠ, δεδομένου ότι πολλοί ενδιαφερόμενοι φορείς επισήμαναν ότι οι παραγωγοί πρωτογενών ειδών διατροφής δεν έχουν διαπραγματευτική ισχύ λόγω του μεγάλου κατακερματισμού του γεωργικού τομέα σε σύγκριση με άλλες βαθμίδες της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων. Η άποψη αυτή διατυπώθηκε επίσης σε πρόσφατες εκθέσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τη μεταρρύθμιση της ΚΓΠ[44]. Για να αντιμετωπιστεί η έλλειψη διαπραγματευτικής ισχύος, η πρόταση για την ΚΓΠ προβλέπει να ενισχυθεί ο ρόλος των οργανώσεων παραγωγών (ΟΠ) σε όλους τους τομείς της γεωργικής παραγωγής. Δεδομένου ότι τα μέλη των ΟΠ είναι ανεξάρτητοι γεωργικοί παραγωγοί και η παραγωγή τους ενσωματώνεται λιγότερο ή περισσότερο στις ΟΠ, πρέπει να διασφαλιστεί ότι οι ΟΠ λειτουργούν με τρόπο που ευνοεί τον ανταγωνισμό. Οι αρχές ανταγωνισμού διασφαλίζουν ότι οι αγορές τροφίμων λειτουργούν ικανοποιητικά για τους καταναλωτές… Οι υψηλές τιμές των τροφίμων προκύπτουν από μια σειρά παραγόντων που διαφεύγουν από το πλαίσιο της πολιτικής ανταγωνισμού. Οι πρόσφατες αυξήσεις των τιμών μπορούν κυρίως να εξηγηθούν από την αύξηση των τιμών των βασικών προϊόντων, η οποία μετακυλίεται στην αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων και οδηγεί σε υψηλότερες τιμές καταναλωτή. Ωστόσο, το δίκαιο ανταγωνισμού διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη διασφάλιση της ικανοποιητικής λειτουργίας των αγορών τροφίμων για τους καταναλωτές. Σε αυτό ακριβώς το πνεύμα, πολλές ΕΑΑ της ΕΕ πραγματοποίησαν τα τελευταία χρόνια έρευνες στον τομέα των τροφίμων με στόχο να διευκρινιστεί ο τρόπος λειτουργίας αυτών των αγορών, να εντοπιστούν τα πιθανά προβλήματα και να προταθούν λύσεις. Σε επίπεδο λιανικής, οι αγορές τροφίμων έχουν συχνά εθνική ή περιφερειακή διάσταση. Οι ΕΕΑ διαδραματίζουν καίριο ρόλο στην εφαρμογή της νομοθεσίας ανταγωνισμού σε αυτόν τον τομέα. Η ΓΔ Ανταγωνισμού έχει συνεργαστεί στενά με τις ΕΑΑ στο πλαίσιο του EΔΑ για την περαιτέρω ανάπτυξη μιας συνεκτικής και κοινής προσέγγισης και τη διασφάλιση της ανταγωνιστικής και αποτελεσματικής λειτουργίας των αγορών τροφίμων. Καρπός της συνεργασίας αυτής είναι η προετοιμασία έκθεσης του ΕΔΑ για τα σημαντικότερα μέτρα που λήφθηκαν από τις ευρωπαϊκές αρχές ανταγωνισμού τα οκτώ τελευταία χρόνια όσον αφορά την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού, την προώθηση του ανταγωνισμού και την παρακολούθηση των αγορών[45]. Το σχέδιο έκθεσης που καταρτίστηκε, παρουσιάζει το εντυπωσιακό έργο των ΕΑΑ στον τομέα αυτόν, που είχαν στο ενεργητικό τους περίπου 170 υποθέσεις παραβίασης της αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας, 1300 υποθέσεων ελέγχου συγκεντρώσεων και περίπου 100 δράσεις παρακολούθησης της αγοράς (όπως έρευνες διαφόρων τομέων, μελέτες αγορών και δράσεις προώθησης του ανταγωνισμού). Οι υποθέσεις και οι ενέργειες παρακολούθησης καλύπτουν ευρύ φάσμα προϊόντων και τομέων, σε όλες τις βαθμίδες της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων. Όπως αναφέρεται στην έκθεση, τα δημητριακά, τα γαλακτοκομικά προϊόντα και μια κατηγορία πολλαπλών προϊόντων είναι εκείνα που αποτελούν συχνότερα αντικείμενο υποθέσεων παραβίασης της αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας. Τα κυριότερα προβλήματα ανταγωνισμού αφορούσαν υποθέσεις συμπράξεων, αλλά περιλάμβαναν επίσης κάθετους περιορισμούς και καταχρήσεις δεσπόζουσας θέσης. Κύριος σκοπός των δράσεων παρακολούθησης της αγοράς ήταν η καλύτερη κατανόηση της λειτουργίας των αγορών τροφίμων, όπως ο τρόπος με τον οποίο οι τιμές μετακυλίονται στις διάφορες βαθμίδες της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων. Χάρη στις δράσεις αυτές, οι ΕΑΑ διατύπωσαν σειρά συστάσεων για τη βελτίωση του ανταγωνισμού στις σχετικές αγορές. Ορισμένες μάλιστα θέσπισαν αρχές για τις συμβατικές σχέσεις μεταξύ των λιανοπωλητών και των προμηθευτών. Παράλληλα με τις ΕΑΑ, η Επιτροπή ανέλαβε και αυτή ενέργειες για την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού στον τομέα των τροφίμων, ιδίως με τη διενέργεια ερευνών και την επιβολή προστίμων σε παράνομες συμπράξεις, καθώς επίσης και με τον έλεγχο συγκεντρώσεων. Παραδείγματος χάρη, τον Οκτώβριο, η Επιτροπή εξέδωσε απόφαση στην οποία διαπίστωσε ότι οι όμιλοι Chiquita και Pacific Fruit είχαν συνομολογήσει σύμπραξη καθορισμού τιμών για τις πωλήσεις μπανάνας στην νότια Ευρώπη[46]. Οι εταιρείες καθόριζαν τις εβδομαδιαίες τιμές πώλησης και αντάλλασσαν πληροφορίες σχετικά με τα εμπορικά σήματά τους. … και ότι οι ενοποιήσεις δεν είναι επιζήμιες για τη λειτουργία του ανταγωνισμού Ο τομέας των τροφίμων αποτελεί επί του παρόντος αντικείμενο μιας διαδικασίας παγκοσμιοποίησης και ενοποίησης, όπως φαίνεται από τον αριθμό των κοινοποιήσεων συγκεντρώσεων που εξέτασε η Επιτροπή το 2011[47]. Ειδικότερα, ενοποιήσεις παρατηρούνται στον τομέα των γαλακτοκομικών προϊόντων, στον οποίο η Επιτροπή ενέκρινε τρία σχέδια συγκεντρώσεων[48]. Στην υπόθεση εξαγοράς της Allgäuland από την Arla, η Επιτροπή κίνησε διαδικασία εμπεριστατωμένης έρευνας, αλλά τελικά αποφάσισε ότι οι δεσμεύσεις που υποβλήθηκαν από το κοινοποιούν μέρος δεν ήταν απαραίτητες και η προταθείσα πράξη εγκρίθηκε χωρίς όρους. Οι βιομηχανίες παρασκευής πορτοκαλάδας[49] και ζάχαρης αποτέλεσαν επίσης αντικείμενο έρευνας για συγκέντρωση το 2011. Η διαδικασία ενοποίησης στον τομέα της ζάχαρης συνεχίζεται Ο τομέας της ζάχαρης είναι συγκεντρωμένη αγορά με υψηλούς φραγμούς εισόδου Η κανονιστική μεταρρύθμιση του τομέα της ζάχαρης επιτάχυνε τη δυναμική της αγοράς, πράγμα που οδήγησε στη μείωση του αριθμού των φορέων που δραστηριοποιούνται στον τομέα αυτόν σε αρκετά κράτη μέλη. Η Επιτροπή αποφάσισε να διενεργήσει πιο εμπεριστατωμένη έρευνα όσον αφορά την απόκτηση του ελέγχου της εταιρείας εμπορίας ζάχαρης ED&F MAN[50] από την Südzucker, δεδομένου ότι η προκαταρκτική έρευνα έδειξε ότι θα μπορούσαν να προκύψουν προβλήματα ανταγωνισμού όσον αφορά τη λευκή ζάχαρη, ιδίως για τη νότια Ευρώπη, τις εισαγωγές ακατέργαστης ζάχαρης από ζαχαροκάλαμο για ραφινάρισμα για το σύνολο του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ)[51], καθώς και τις μελάσες, ιδίως στην κεντρική Ευρώπη. Η απόφαση της Επιτροπής αναμένεται να εκδοθεί τον Απρίλιο του 2012. 2.2. Πώς η πολιτική ανταγωνισμού στηρίζει την ανάπτυξη, την απασχόληση και την ανταγωνιστικότητα Στις προηγμένες οικονομίες, η κύρια πηγή της ανάπτυξης είναι η συνολική παραγωγικότητα των συντελεστών παραγωγής. Τα πρόσφατα χρόνια έχει επιτευχθεί ευρεία συναίνεση σχετικά με τους κύριους μοχλούς της συνολικής παραγωγικότητας των συντελεστών παραγωγής που δεν είναι άλλοι από την καινοτομία που στηρίζεται στη γνώση, και μια οικονομία που διευκολύνει τη δυναμική ανακατανομή των συντελεστών παραγωγής μεταξύ των διαφόρων τομέων και κλάδων. Οι ανταγωνιστικές αγορές είναι εκείνες που ευνοούν τη δημιουργία εταιρειών που έχουν τα όπλα για μακροχρόνια επιτυχία. Μια ισχυρή πολιτική ανταγωνισμού αποτελεί βασικό συστατικό στοιχείο μιας συνεκτικής και ολοκληρωμένης πολιτικής για την προώθηση της ανταγωνιστικότητας των βιομηχανιών της Ευρώπης. Έρευνα, ανάπτυξη και καινοτομία Ο ανταγωνισμός αποτελεί θεμελιώδη κινητήρια δύναμη για την καινοτομία και τη συνολική παραγωγικότητα των συντελεστών παραγωγής Με την προώθηση καινοτόμων τεχνολογιών και μεθόδων παραγωγής – είτε σταδιακά είτε με πιο δραστικό τρόπο – η πολιτική ανταγωνισμού μπορεί να συμβάλλει καθοριστικά στην βελτίωση της παραγωγικότητας και την προώθηση της ανάπτυξης. Οι συμπράξεις εμποδίζουν τους βιομηχανικούς κλάδους να ανανεωθούν και μετατοπίζουν το κέντρο βάρους της επιχειρηματικής δραστηριότητας από την καινοτομία στη μεγιστοποίηση των κερδών. Οι έρευνες της Επιτροπής όσον αφορά καταγγελθείσες πρακτικές ορισμένων εκδοτικών οίκων να ασκήσουν συλλογικό έλεγχο στην ανάπτυξη ηλεκτρονικών βιβλίων, ενδεχομένως εις βάρος της προοπτικής ανάπτυξης μιας ανταγωνιστικής και ψηφιακής ενιαίας αγοράς σε αυτόν τον τομέα, είναι ένα παράδειγμα των σχετικών δράσεων που αναλήφθηκαν από την Επιτροπή[52]. Σε περιβάλλοντα που χαρακτηρίζονται από υψηλό βαθμό καινοτομίας, οι κατεστημένες επιχειρήσεις μπορεί επίσης να επιχειρήσουν να εκμεταλλευτούν τη δυνατότητα ελέγχου της διαδικασίας καινοτομίας για δικό τους όφελος και εις βάρος των νεοεισερχόμενων φορέων. Η εφαρμογή των αντιμονοπωλιακών κανόνων πρέπει να διασφαλίζει ότι οι δεσπόζουσες επιχειρήσεις δεν θα είναι σε θέση να κάνουν χρήση αυτής της δεσπόζουσας θέσης για να αποτρέπουν την είσοδο μικρότερων ανταγωνιστών με νέες ιδέες που μπορούν να εφαρμοστούν. Οι έρευνες που διεξάγει επί του παρόντος η Επιτροπή κατά της Google όσον αφορά τις δραστηριότητες επιγραμμικής αναζήτησης, επιγραμμικής διαφήμισης και επιγραμμικής διαμεσολάβησης για διαφημίσεις[53] αποδεικνύει τη δέσμευση της Επιτροπής για την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού στους ταχέως εξελισσόμενους ψηφιακούς τομείς για να εξασφαλιστεί η ορθή λειτουργία τους στο πλαίσιο των ευρύτερων στόχων της ψηφιακής ατζέντας. Η Επιτροπή εξετάζει ειδικότερα τους ισχυρισμούς ότι η Google κατατάσσει σε χαμηλότερη κατηγορία τα δωρεάν αποτελέσματα αναζήτησης ανταγωνιστικών παρόχων υπηρεσιών αναζήτησης, και ότι παρέχει προνομιακή μεταχείριση στα αποτελέσματα των δικών της κάθετων υπηρεσιών αναζήτησης, καθώς και τους ισχυρισμούς ότι επιβάλλει υποχρεώσεις αποκλειστικότητας σε διαφημιζόμενους εταίρους και περιορίζει τη φορητότητα των επιγραμμικών διαφημιστικών εκστρατειών προς ανταγωνιστικές πλατφόρμες επιγραμμικής διαφήμισης. Ομοίως, ο φαρμακευτικός τομέας στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στην έρευνα και την ανάπτυξη και υπόκειται σε αυστηρό ρυθμιστικό πλαίσιο. Όπως καταδεικνύεται στην έκθεση της Επιτροπής για τον φαρμακευτικό τομέα, ορισμένα από τα κυριότερα προβλήματα ανταγωνισμού του τομέα αφορούν δυνητικά προβλήματα αδικαιολόγητης καθυστέρησης ή φραγμού της εισόδου γενόσημων φαρμάκων και την ανάπτυξη και την εισαγωγή στην αγορά καινοτόμων φαρμάκων[54]. Λαμβάνοντας υπόψη τον παγκόσμιο χαρακτήρα της φαρμακευτικής βιομηχανίας, η διατήρηση του υγιούς ανταγωνισμού στον τομέα αυτόν δεν είναι μόνο απαραίτητη για εγχώριους λόγους, αλλά και διότι προωθεί την παροχή προσιτών και καινοτόμων φαρμάκων σε όσους έχουν ανάγκη σε αναπτυσσόμενες χώρες. Ως εκ τούτου, οι συμφωνίες και οι συμβατικές ρυθμίσεις για την καθυστέρηση της εισόδου στην αγορά γενόσημων φαρμάκων έμειναν στο προσκήνιο της επικαιρότητας το 2011, δεδομένου ότι η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία σε δύο υποθέσεις[55] σε αυτό το πλαίσιο. Το ποσό των κρατικών ενισχύσεων υπέρ των δαπανών στον τομέα της έρευνας, της ανάπτυξης και της καινοτομίας αυξήθηκε από 6,2 εκατ. ευρώ το 2005 σε 10,9 εκατ. ευρώ το 2010 (+75%), που διατέθηκαν για τη στήριξη της δημιουργίας απασχόλησης και την αύξηση της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης, μέσω ατομικών σχεδίων και καθεστώτων. Το 2011, η Επιτροπή εξέτασε τη στήριξη που δόθηκε από τα κράτη μέλη για τους στόχους αυτούς σε τουλάχιστον 33 σχέδια για τη προστασία του περιβάλλοντος, 43 σχέδια περιφερειακής ανάπτυξης, 20 σχέδια έρευνας και ανάπτυξης, και τουλάχιστον 11 σχέδια για την παροχή στήριξης σε ΜΜΕ[56]. Πιο πράσινη ανάπτυξη Η Ευρώπη χρειάζεται ανταγωνιστικές τιμές ενέργειας, ασφάλεια εφοδιασμού, επενδύσεις σε έργα υποδομής και πηγές ενέργειας που σέβονται τους περιβαλλοντικούς στόχους Σύμφωνα με τον στόχο στήριξης της βιώσιμης ανάπτυξης, η Επιτροπή άρχισε να προετοιμάζει κατευθυντήριες γραμμές για την αντιμετώπιση των κρατικών ενισχύσεων σε σχέση με το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών (ΣΕΔΕ). Στόχος αυτών των κατευθυντήριων γραμμών θα είναι η εξισορρόπηση τριών στόχων: η πρόληψη του σοβαρού κινδύνου διαρροής άνθρακα λόγω της αύξησης του κόστους CO2 στις τιμές του ηλεκτρισμού, η διατήρηση των μηνυμάτων για τις τιμές που δημιουργούνται από το ΣΕΔΕ της ΕΕ για να επιτευχθεί μια οικονομικά αποδοτική απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές και η ελαχιστοποίηση των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού στην εσωτερική αγορά με την αποφυγή της εμπλοκής σε αγώνα δρόμου επιδοτήσεων εντός της ΕΕ σε μια περίοδο οικονομικής αβεβαιότητας και δημοσιονομικής πειθαρχίας. Η πολιτική ανταγωνισμού ενθαρρύνει την αποτελεσματικότερη χρήση των υφιστάμενων τεχνολογιών και πόρων Τα στοιχεία δείχνουν αυξανόμενη ζήτηση για την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών από βιώσιμες πηγές. Η Επιτροπή έχει επιτρέψει τη δημιουργία κοινών επιχειρήσεων στους τομείς της ηλιακής (τόσο θερμικής όσο και φωτοβολταϊκής)[57] και αιολικής[58] ενέργειας. Τα κράτη μέλη έχουν παράσχει χρηματοδότηση σε μέτρα για τη στήριξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας βάσει των κατευθυντήριων γραμμών για τις οριζόντιες περιβαλλοντικές ενισχύσεις[59], ενώ συγχρόνως αρκετά κράτη μέλη κατέβαλαν προσπάθειες για την προώθηση φιλικών προς το περιβάλλον αυτοκινήτων και πράσινων προϊόντων. Βιομηχανίες δικτύου Το έργο της Επιτροπής στον τομέα της αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας εστιάστηκε στη βελτίωση της λειτουργίας των αγορών βασικών τομέων της οικονομίας όπως οι βιομηχανίες δικτύου. Η πολιτική ανταγωνισμού προωθεί τις αποτελεσματικές και ολοκληρωμένες υπηρεσίες και αποτρέπει τον κατακερματισμό της αγοράς Η ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς δεν μπορεί να γίνει πραγματικότητα εάν οι εταιρείες συνάπτουν συμφωνίες με σκοπό να κατανείμουν μεταξύ τους την αγορά βάσει των εθνικών συνόρων. Οι συμφωνίες που περιλαμβάνουν ρήτρες μη άσκησης ανταγωνισμού θέτουν σε κίνδυνο την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς. Η Επιτροπή απέστειλε στο πλαίσιο αυτό κοινοποίηση αιτιάσεων στην Telefónica και στην Portugal Telecom, καθώς οι εταιρείες αυτές είχαν συμφωνήσει να μην ασκούν ανταγωνισμό μεταξύ τους στις αντίστοιχες αγορές τηλεπικοινωνιών τους εντός της Ιβηρικής Χερσονήσου[60]. Η ανάπτυξη βρίσκεται επίσης στο επίκεντρο της πολιτικής κρατικών ενισχύσεων στον τομέα των τηλεπικοινωνιών. Το 2011, η Επιτροπή εξέτασε τη χορήγηση κρατικών πόρων ύψους σχεδόν 2 δισεκατ. EUR για τη χρηματοδότηση της ανάπτυξης ευρυζωνικών δικτύων και δικτύων επόμενης γενιάς σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες. Έτσι εγκρίθηκαν 18 καθεστώτα ενισχύσεων για τη δημιουργία νέων τηλεπικοινωνιακών υποδομών σε υποεξυπηρετούμενες περιοχές της Ευρώπης. Τα σχέδια αυτά συμβάλλουν στη μείωση του χάσματος μεταξύ των πιο προηγμένων χωρών σε παγκόσμιο επίπεδο, αυξάνουν την ανταγωνιστικότητα των αγορών και τελικά προσφέρουν νέες υπηρεσίες στους καταναλωτές. Η πολιτική ανταγωνισμού διευκολύνει τη δυναμική ανακατανομή των πόρων (είσοδος και έξοδος) Στον τομέα της ενέργειας, η εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού μπορεί να συμβάλει στην επίλυση θεμάτων που συνδέονται με την ασφάλεια του εφοδιασμού, με τη διευκόλυνση την πρόσβασης στην αγορά και την ενθάρρυνση των επενδύσεων. Το 2011, η Επιτροπή κίνησε επίσημη διαδικασία έρευνας κατά του φορέα παροχής ηλεκτρικής ενέργειας ČEZ, διότι υπήρχαν υπόνοιες ότι είχε παραβιάσει τη δεσπόζουσα θέση του με την παρεμπόδιση της εισόδου ανταγωνιστών στην τσεχική αγορά ηλεκτρισμού[61]. Επίσης, η Επιτροπή πραγματοποίησε αιφνιδιαστικές επιθεωρήσεις στις εγκαταστάσεις εταιρειών αερίου στην κεντρική και ανατολική Ευρώπη, σχετικά με την ύπαρξη συμπεριφορών που θα μπορούσαν δυνητικά να αποκλείουν ανταγωνιστές από την παροχή εναλλακτικών πηγών αερίου, ή που θα μπορούσαν να συνιστούν κατάχρηση της δεσπόζουσας θέσης στην αγορά προμήθειας αερίου, παραδείγματος χάρη με την επιβολή υπερβολικά υψηλών τιμών. Βελτίωση της λειτουργίας του τομέα αεροπορικών μεταφορών: ο ρόλος της πολιτικής ανταγωνισμού Η αεροπορική μεταφορά επιβατών επηρεάστηκε λιγότερο από την οικονομική κρίση από ό,τι η αεροπορική μεταφορά εμπορευμάτων Σήμερα τα αεροπορικά ταξίδια θεωρούνται δεδομένα. Ο αριθμός των προσώπων που ταξιδεύουν αεροπορικώς έχει τριπλασιαστεί από το 1980 έως το 2000 και αναμένεται να διπλασιαστεί περαιτέρω έως το 2020. Το 2010, ο αριθμός των επιβατών που ταξίδεψαν με αεροπορικές εταιρείες που χρησιμοποιούν αεροδρόμια της ΕΕ έφθασε τα 777 εκατομμύρια, πράγμα που αντιπροσωπεύει αύξηση 3% σε σύγκριση με το 2009. Περίπου δύο τρίτα των ταξιδιών αυτών έγιναν εντός της ΕΕ. Η σταθερή αυτή αύξηση δείχνει τα οφέλη της ελευθέρωσης της αγοράς που ενισχύθηκε με την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού. Οι προβλέψεις δείχνουν ότι κατά την επόμενη δεκαετία η εναέρια κυκλοφορία θα εξακολουθήσει να αυξάνεται κατά περίπου 4% ετησίως[62]. Η πολιτική αεροπορία συμβάλλει σημαντικά στην ευρωπαϊκή οικονομία δεδομένου ότι περιλαμβάνει πάνω από 150 τακτικούς αερομεταφορείς επιβατών, δίκτυο με περισσότερα από 450 αεροδρόμια και περίπου 4,5 εκατομ. υπαλλήλους[63]. Οι δραστηριότητές της συμβάλλουν κατά 1,5 % στον σχηματισμό του ΑΕΠ της ΕΕ. Το γεγονός ότι ο τομέας της πολιτικής αεροπορίας έχει αυξηθεί σημαντικά από τις αρχές της δεκαετίας του ’90 αποτελεί κατά κύριο λόγο αποτέλεσμα της ελευθέρωσης του τομέα, πράγμα που οδήγησε σε μειώσεις των τιμών και στην είσοδο πολλών νέων αεροπορικών εταιρειών. Ο αριθμός των διαδρομών στο εσωτερικό της Ένωσης αυξήθηκε κατά 140% από το 1992 μέχρι το 2010. Το 2010, μεταφέρθηκαν αεροπορικώς 13,1 εκατ. τόνοι φορτίου, από τα οποία 20% ήταν εμπορεύματα που μεταφέρθηκαν εντός της ΕΕ. Αυτό αντιπροσωπεύει αύξηση κατά 16% σε σύγκριση με το 2009, σε μια περίοδο που ο ευρωπαϊκός τομέας αεροπορικής μεταφοράς εμπορευμάτων είχε πληγεί σοβαρά από την κατάρρευση του εμπορίου λόγω της οικονομικής κρίσης. Η ελευθέρωση τόνωσε τον ανταγωνισμό και αύξησε τις επιλογές των επιβατών, αλλά … Η διαδικασία ελευθέρωσης των αεροπορικών μεταφορών βρίσκεται σε σχετικά προχωρημένο στάδιο. Μετά την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς στον τομέα των αεροπορικών μεταφορών το 1997, αρκετές νέες αεροπορικές εταιρείες εισήλθαν στην αγορά και αναπτύχθηκαν γρήγορα, αυξάνοντας τον ανταγωνισμό και παρέχοντας ευρύτερο φάσμα επιλογών σε επιβάτες. Αυτό αντανακλάται επίσης στη σχετικά απότομη αύξηση του αριθμού των επιβατών στα περιφερειακά αεροδρόμια. Ωστόσο, στη διάρκεια των δύο τελευταίων ετών, η ανταγωνιστική θέση των περιφερειακών αεροδρομίων φαίνεται να έχει εξασθενίσει: αεροδρόμια με λιγότερους από πέντε εκατομμύρια επιβάτες ετησίως παρουσιάζουν σήμερα ποσοστά ανάπτυξης παρόμοια με εκείνα των μεγαλύτερων αεροδρομίων. … η ενοποίηση προκαλεί ανησυχίες σχετικά με διάφορες μορφές συνεργασίας μεταξύ διαφόρων αεροπορικών εταιρειών Συγχρόνως, παρατηρήθηκαν σημαντικές ανακατατάξεις με ενοποιήσεις αεροπορικών εταιρειών, ιδίως επειδή η προηγούμενη διάρθρωση της αγοράς, που βασιζόταν στην ύπαρξη εθνικών αερομεταφορέων, αποδείχθηκε αναποτελεσματική σε μια ανοικτή ευρωπαϊκή αγορά. Πραγματοποιήθηκε ένας αριθμός συγχωνεύσεων, που αφορούσαν ιδίως ορισμένους από τους μικρότερους και/ή λιγότερο αποτελεσματικούς εθνικούς αερομεταφορείς – που προστατεύονταν παλαιότερα από την ύπαρξη μονοπωλίων εκ του νόμου. Αναπτύχθηκαν επίσης χαλαρότερες και ποίκιλλες μορφές συνεργασίας, από διμερείς συμφωνίες κοινής εκμετάλλευσης πτήσεων μέχρι συμμαχίες (πολλές αεροπορικές εταιρείες στην Ευρώπη και εκτός αυτής αποτελούν μέλη των τριών μεγάλων συμμαχιών Oneworld, Star Alliance και SkyTeam) ή κοινές επιχειρήσεις. Οι περιορισμοί στις ξένες επενδύσεις σε διάφορα δικαιοδοτικά συστήματα (όπως στην ΕΕ και στις ΗΠΑ) αποτελούν τον βασικό λόγο της μεγάλης ανάπτυξης που γνωρίζουν αυτές οι χαλαρότερες μορφές συνεργασίας μεταξύ των διεθνών αερομεταφορέων. Στις έρευνές της όσον αφορά συγκεντρώσεις και παραβιάσεις της αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας το 2011, η Επιτροπή εξέτασε τα αποτελέσματα στον ανταγωνισμό τόσο της αυξημένης συγκέντρωσης της προσφοράς σε ορισμένες διαδρομές όσον και του συντονισμού μεταξύ των αεροπορικών εταιρειών. Η Επιτροπή προτείνει ένα νέο κανονισμό για τις χρονοθυρίδες με στόχο την αύξηση του ανταγωνισμού Τον Μάρτιο, η Επιτροπή υιοθέτησε μια συνολική στρατηγική με στόχο τον καθορισμό χάρτη πορείας προς ένα ανταγωνιστικό και ενεργειακά αποδοτικό σύστημα μεταφορών[64]. Ο χάρτης πορείας περιλαμβάνει 40 συγκεκριμένες πρωτοβουλίες με στόχο την αύξηση της κινητικότητας μειώνοντας ταυτόχρονα τις εκπομπές άνθρακα κατά 60% έως το 2050. Η «καλύτερη δέσμη μέτρων για τους αερολιμένες» που θεσπίστηκε το 2011 δίνει ιδιαίτερο βάρος στην πρόκληση της χωρητικότητας. Με δεδομένη την αυξανόμενη συμφόρηση στους αερολιμένες και την περιορισμένη ανάπτυξη νέων μεγάλων αερολιμενικών υποδομών, η πρόσβαση σε χρονοθυρίδες αερολιμένων συνιστά σπανίζοντα πόρο που περιορίζει τον ανταγωνισμό. Μια από αυτές τις πρωτοβουλίες είναι η πρόταση για τον νέο κανονισμό για τις χρονοθυρίδες[65] που εγκρίθηκε την 1η Δεκεμβρίου, ο οποίος αποσκοπεί στη διευκόλυνση της εισόδου στην αγορά και ενθαρρύνει την αποτελεσματικότερη χρήση της χωρητικότητας των αερολιμένων. Ο προτεινόμενος κανονισμός ενισχύει την ανεξαρτησία των συντονιστών των χρονοθυρίδων, προβλέπει αυξήσεις των απαιτούμενων ποσοστών χρησιμοποίησης των χρονοθυρίδων και επιτρέπει ρητά τη δευτερογενή εμπορία χρονοθυρίδων, πράγμα που ευνοεί την είσοδο ανταγωνιστών, εις βάρος των κατεστημένων φορέων. Συγχρόνως, οι αρχές ανταγωνισμού θα χρειαστεί να διασφαλίσουν ότι η χαλάρωση των κανόνων σχετικά με τη δευτερογενή εμπορία δεν θα χρησιμοποιείται από τις κατεστημένες αεροπορικές εταιρείες για την ακόμη μεγαλύτερη ενίσχυση των θέσεών τους. Η «καλύτερη δέσμη μέτρων για τους αερολιμένες» περιλαμβάνει επίσης νέο κανονισμό για τις υπηρεσίες εδάφους[66] που σκοπό έχει να βελτιώσει την αποτελεσματικότητα και τη συνολική ποιότητα των υπηρεσιών εδάφους, διασφαλίζοντας εντονότερο ανταγωνισμό εντός του τομέα αυτού. Δεσμεύσεις για τις χρονοθυρίδες προσφέρθηκαν ως διορθωτικά μέτρα σε υποθέσεις συγκεντρώσεων και παραβίασης της αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας Σε ορισμένες υποθέσεις συγκεντρώσεων και παραβίασης της αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας, τα μέρη προσέφεραν χρονοθυρίδες ως μέτρο για τη διευκόλυνση της εισόδου ανταγωνιστών, με στόχο την άρση των επιφυλάξεων που διατύπωσαν οι αρχές ανταγωνισμού. Οι δεσμεύσεις για τις χρονοθυρίδες είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικές σε κορεσμένους αερολιμένες, στους οποίους η πρόσβαση σε χρονοθυρίδες έχει καθοριστική σημασία για τον ανταγωνισμό μεταξύ των αεροπορικών εταιρειών. Οι δεσμεύσεις για τις χρονοθυρίδες εφαρμόστηκαν από διατλαντική κοινή επιχείρηση αεροπορικών εταιρειών, αλλά… Το 2010, η British Airways, η American Airlines και η Iberia, μέλη της συμμαχίας Oneworld, συμφώνησαν να συντονίσουν τα δρομολόγια των πτήσεών τους, τους ναύλους και τη χωρητικότητα σε διαδρομές μεταξύ Ευρώπης και βόρειας Αμερικής. Η έρευνα που διεξήγαγε η Επιτροπή σχετικά με αυτήν την κοινή επιχείρηση οδήγησε στην έκδοση απόφασης η οποία προέβλεπε την υποχρεωτική ανάληψη δεσμεύσεων από τους τρεις αερομεταφορείς[67]. Στη συνέχεια, αρκετοί ανταγωνιστές υπέβαλαν αιτήσεις για τις χρονοθυρίδες ή τις άλλες ειδικές ρυθμίσεις που προσφέρθηκαν από τους εταίρους της κοινής επιχείρησης. Η Επιτροπή εξέτασε και ενέκρινε, στις 20 Δεκεμβρίου 2010, την αίτηση της Delta Airlines για απόκτηση χρονοθυρίδων, πράγμα που της επέτρεψε να ξεκινήσει νέες πτήσεις από το αεροδρόμιο Heathrow του Λονδίνου προς Βοστόνη και Μαϊάμι. Η Επιτροπή συνέχισε το 2011 την εξέταση συμφωνιών στο πλαίσιο των συμμαχιών Star[68] και SkyTeam[69], και κίνησε δύο διαδικασίες έρευνας[70] προκειμένου να εξακριβώσει τη νομιμότητα των συμφωνιών κοινής εκμετάλλευσης πτήσεων που είχαν εφαρμοστεί, σε μια υπόθεση, μεταξύ της Lufthansa και της Turkish Airlines και, σε μια δεύτερη υπόθεση, μεταξύ της TAP Air Portugal και της Brussels Airlines. … αλλά θεωρήθηκαν ανεπαρκείς για την προταθείσα συγκέντρωση μεταξύ της Aegean Airlines και της Olympic Air Διατήρηση των επιλογών των καταναλωτών και του ανταγωνισμού τιμών στα ελληνικά δρομολόγια εσωτερικού Στις 26 Ιανουαρίου, η Επιτροπή απαγόρευσε την προταθείσα συγκέντρωση μεταξύ της Aegean Airlines και της Olympic Air, των δύο μεγαλύτερων αεροπορικών εταιρειών της Ελλάδας, που είχε κοινοποιηθεί τον Ιούνιο του 2010. Όπως και στις προηγούμενες συγκεντρώσεις αεροπορικών εταιρειών, η Επιτροπή ανέλυσε τις συνδυασμένες επιπτώσεις της προτεινόμενης συγκέντρωσης στα επιμέρους δρομολόγια όπου πραγματοποιούν πτήσεις οι δύο εταιρείες. Η Επιτροπή διαπίστωσε ότι η προτεινόμενη συγκέντρωση θα οδηγούσε σε οιονεί μονοπώλιο της νέας οντότητας που θα προέκυπτε σε εννέα δρομολόγια, περιλαμβανομένου του δρομολογίου μεταξύ Αθήνας και Θεσσαλονίκης, Ηρακλείου ή Ρόδου, εις βάρος άνω των τεσσάρων εκατομμυρίων επιβατών που ταξιδεύουν σε αυτές τις διαδρομές κάθε χρόνο. Στο πλαίσιο της δέσμης διορθωτικών μέτρων, η Olympic Air και η Aegean Airlines προσφέρθηκαν να διαθέσουν σε ενδεχόμενους νεοεισερχόμενους φορείς χρονοθυρίδες απογείωσης και προσγείωσης στο αεροδρόμιο Αθηνών και σε άλλα ελληνικά αεροδρόμια. Ωστόσο, η Επιτροπή θεώρησε ότι αυτά τα διορθωτικά μέτρα δεν ήταν ικανοποιητικά διότι ούτε το αεροδρόμιο των Αθηνών ούτε τα άλλα ελληνικά αεροδρόμια δεν ήταν κορεσμένα. Πράγματι, αντίθετα με προηγούμενες υποθέσεις αεροπορικών εταιρειών, το πρόβλημα δεν ήταν η διαθεσιμότητα χρονοθυρίδων. Το πρόβλημα ήταν ότι ακόμη και με διαθέσιμες χρονοθυρίδες, καμία εταιρεία δεν ήταν ευλόγως πιθανό να εισέλθει στην αγορά. Συνεπώς, η ελευθέρωση των χρονοθυρίδων δεν θα μπορούσε να αυξήσει τις πιθανότητες εισόδου ούτε θα διευκόλυνε την είσοδο νέου φορέα σε αυτές τις διαδρομές. Ελλείψει οποιουδήποτε κατάλληλου διορθωτικού μέτρου, η Επιτροπή δεν είχε άλλη επιλογή από την απαγόρευση της προτεινόμενης συγκέντρωσης[71]. Η εμφάνιση αερομεταφορέων χαμηλού κόστους και η ελκυστικότητά τους για τα περιφερειακά αεροδρόμια… Ο τομέας των αεροπορικών μεταφορών μεταβλήθηκε σημαντικά τα τελευταία χρόνια, ιδίως λόγω της εντυπωσιακής ανόδου των αερομεταφορέων χαμηλού κόστους από το 2005. Οι αερομεταφορείς αυτοί έχουν αποκτήσει σημαντικά μερίδια αγοράς, αλλά επωφελήθηκαν και από σημαντική δημόσια στήριξη. Παραδείγματος χάρη, σε ορισμένες περιπτώσεις οι δημόσιες αρχές πρόσφεραν καθεστώτα εκπτώσεων σε αερομεταφορείς χαμηλού κόστους όταν έκαναν χρήση περιφερειακών αεροδρομίων, τα οποία με τη σειρά τους επωφελήθηκαν από τη χορήγηση δημόσιων πόρων. Επιπλέον, ορισμένοι πρώην εθνικοί αερομεταφορείς που είχαν πρόβλημα επιβίωσης με την τρέχουσα οικονομική κρίση ζήτησαν και αυτοί δημόσια στήριξη. Συνεπώς, ήταν αναμενόμενο η Επιτροπή να λάβει καταγγελίες από ανταγωνιστές. … προκαλούν προβληματισμούς σε σχέση με τις κατευθυντήριες γραμμές για τις αεροπορικές μεταφορές. Η απάντηση που δίνει σε αυτές τις ανησυχίες το τρέχον νομοθετικό πλαίσιο, που αποτελείται από τις κατευθυντήριες γραμμές για τις αεροπορικές μεταφορές του 1994[72] και του 2005[73] , είναι βασικά η παροχή κριτηρίων συμβατότητας για την εκτίμηση των επενδυτικών ενισχύσεων για αεροπορικές υποδομές και των ενισχύσεων σε αεροπορικές εταιρείες για την έναρξη νέων γραμμών με αναχώρηση από περιφερειακούς αερολιμένες. Το 2011, η Επιτροπή ξεκίνησε δημόσια διαβούλευση για την εφαρμογή της ισχύουσας δέσμης και για την ενδεχόμενη αναθεώρηση αυτών των κατευθυντήριων γραμμών. Η Επιτροπή εξετάζει το ενδεχόμενο θέσπισης νέων κατευθυντήριων γραμμών το 2012, οι οποίες θα λαμβάνουν υπόψη τα θετικά αποτελέσματα στην περιφερειακή ανάπτυξη των αεροδρομίων και των αεροπορικών εταιρειών, αποτρέποντας συγχρόνως τις στρεβλώσεις των συνθηκών ανταγωνισμού και την αύξηση του αριθμού των μη κερδοφόρων αερολιμένων στην ίδια περιοχή. Η Επιτροπή εντείνει τον έλεγχο των ενισχύσεων σε περιφερειακά αεροδρόμια και αερομεταφορείς χαμηλού κόστους, και … Σήμερα, τα περιφερειακά αεροδρόμια της Ευρώπης στην πλειοψηφία τους δεν είναι κερδοφόρα και μπορούν να επιβιώσουν μόνο χάρη στις επιδοτήσεις που λαμβάνουν από τις τοπικές αρχές. Μόνο 8% των αεροδρομίων στην ΕΕ-27 είναι ιδιωτικής ιδιοκτησίας, ενώ ποσοστό 77% ανήκει στο δημόσιο και 14% είναι μεικτής ιδιοκτησίας. Ωστόσο, το κλείσιμο των αεροδρομίων μπορεί να μην αποτελεί ικανοποιητική επιλογή, λόγω του σημαντικού ρόλου που διαδραματίζουν τα περιφερειακά αεροδρόμια στην τοπική/περιφερειακή ανάπτυξη. Ωστόσο, ο έλεγχος των κρατικών ενισχύσεων πρέπει να διασφαλίζει ότι αυτός ο δημόσιος χαρακτήρας της ιδιοκτησίας δεν έχει ως αποτέλεσμα να ωφελούνται αδικαιολόγητα ορισμένα αεροδρόμια και αεροπορικές εταιρείες εις βάρος άλλων, συμβάλλοντας έτσι στην ορθή κατανομή των δημόσιων πόρων. Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι σε αρκετές αποφάσεις που εκδόθηκαν στον τομέα αυτόν υποστηρίζεται ότι ο έλεγχος των κρατικών ενισχύσεων θα πρέπει να είναι αυστηρότερος. Στην πρόσφατη απόφασή του στην υπόθεση του αεροδρομίου Leipzig-Halle, το Γενικό Δικαστήριο επιβεβαίωσε ότι η κατασκευή αεροπορικής υποδομής πρέπει να υπόκειται σε έλεγχο κρατικών ενισχύσεων διότι συνδέεται εγγενώς με την εκμετάλλευση ενός αεροδρομίου ως οικονομική δραστηριότητα[74]. Το 2011, η Επιτροπή κίνησε επίσημες διαδικασίες έρευνας κρατικών ενισχύσεων σε έξι υποθέσεις[75] επενδυτικών ενισχύσεων, ενισχύσεων για την έναρξη νέων αεροπορικών εταιρειών ή υπέρ περιφερειακών αεροδρομίων. Οι περισσότερες από αυτές τις υποθέσεις αφορούν καθεστώτα εκπτώσεων για τέλη αεροδρομίου που παρέχονται σε αερομεταφορείς χαμηλού κόστους, συχνά σε συνδυασμό με συμφωνίες μάρκετινγκ αμφίβολης αξίας για τα αεροδρόμια. … συνεχίζει τις έρευνές της για ενισχύσεις αναδιάρθρωσης σε εθνικούς αερομεταφορείς Συγχρόνως, οι κατεστημένοι φορείς ενοποιούνται και αναδιαρθρώνονται, με αποτέλεσμα να υπάρχουν σημαντικές υποθέσεις κρατικών ενισχύσεων. Η κίνηση της επίσημης διαδικασίας έρευνας για την ενίσχυση αναδιάρθρωσης υπέρ των εθνικών αερομεταφορέων της Τσεχίας και της Μάλτας (Czech Airlines (ČSA)[76] και Air Malta[77]) αποτελούν δύο χαρακτηριστικά παραδείγματα. 2.3. Πώς η Επιτροπή προωθεί το πνεύμα ανταγωνισμού Η εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού και η ευαισθητοποίηση για την τήρησή τους είναι τα δύο σκέλη μιας αποτελεσματικής πολιτικής ανταγωνισμού Η γνώση των πλεονεκτημάτων του ανταγωνισμού είναι πολύ σημαντική για να μπορούν οι πολίτες να αξιοποιούν τις δυνατότητές τους ως καταναλωτές, οι επιχειρήσεις να ανταγωνίζονται με βάση της αξία τους και οι φορείς χάραξης της πολιτικής σε ενωσιακό, εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο να αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες για τη στήριξη της βιώσιμης ανάπτυξης. Εταιρείες και κράτη μέλη πρέπει να γνωρίζουν τους κανόνες και να συμμορφώνονται με αυτούς… Οι αγορές λειτουργούν καλύτερα όταν οι καταναλωτές επιλέγουν συνειδητά τα προϊόντα και τις υπηρεσίες που προσφέρονται, οι επιχειρήσεις δεν επιδίδονται σε αντιανταγωνιστικές συμφωνίες και πρακτικές και οι δημόσιες διοικήσεις αντιλαμβάνονται πώς ο ανταγωνισμός μπορεί να συμβάλει στην αντιμετώπιση ευρύτερων οικονομικών προβλημάτων. Σε περιόδους επιβράδυνσης της οικονομικής δραστηριότητας, έχει ιδιαίτερη σημασία οι φορείς χάραξης της πολιτικής να αντιλαμβάνονται τις ευεργετικές επιδράσεις που ο ανταγωνισμός μπορεί να έχει στην ανάπτυξη, και τις βλάβες που μπορεί να προκληθούν από τη χαλάρωση των κανόνων. Για να αυξηθεί η ευαισθητοποίηση στους κανόνες και να προωθηθούν οι προσπάθειες συμμόρφωσης των εταιρειών με τους κανόνες, η Επιτροπή εξέδωσε φυλλάδιο με τίτλο «Compliance Matters» και δημιούργησε στον δικτυακό της τόπο ένα χώρο στον οποίο καθοδηγεί τους αναγνώστες όσον αφορά το διαθέσιμο υλικό για τις αποτελεσματικές στρατηγικές συμμόρφωσης[78]. Το 2011, συντελέσθηκε περαιτέρω πρόοδος για να διασφαλιστεί η ουσιαστική και άμεση εκτέλεση των αποφάσεων ανάκτησης της Επιτροπής από τα οικεία κράτη μέλη. Σκοπός των ανακτήσεων είναι να αποκατασταθεί η κατάσταση που επικρατούσε στην αγορά πριν τη χορήγηση της ενίσχυσης, προκειμένου να διασφαλιστεί η διατήρηση ισότιμων όρων ανταγωνισμού στην εσωτερική αγορά. Το ποσοστό των παράνομων και ασυμβίβαστων ενισχύσεων που δεν έχουν ακόμη ανακτηθεί μειώθηκε από 75% στα τέλη του 2004 σε περίπου 12,3% στις 31 Δεκεμβρίου 2011, ενώ το ποσό των παράνομων και ασυμβίβαστων ενισχύσεων αυξήθηκε από 2,3 δισεκατ. ευρώ τον Δεκέμβριο του 2004 σε 12,3 δισεκατ. ευρώ. Οι διαδικασίες παράβασης και οι προσφυγές κατά κρατών μελών που δεν συμμορφώνονται με αποφάσεις ανάκτησης κρατικών ενισχύσεων αποδείχθηκαν αποτελεσματικές. Το 2011, περατώθηκαν πέντε υποθέσεις αφού ασκήθηκαν προσφυγές ενώπιον του Δικαστηρίου. Οι 29 εκ των 45 εκκρεμών υποθέσεων αποτελούν ακόμη αντικείμενο αντιδικίας. … ενώ οι αρχές ανταγωνισμού εντείνουν τη συνεργασία τους εντός της ΕΕ και σε διεθνές επίπεδο Τόσο η Επιτροπή όσο και οι ΕΕΑ διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο για την προώθηση του πνεύματος ανταγωνισμού. Συνεργάζονται όχι μόνο για υποθέσεις ανταγωνισμού, αλλά και για πολιτικές εξελίξεις μέσω διαφόρων φόρουμ εντός του EΔΑ. Οι υποομάδες που υπήρχαν το 2011 κάλυπταν τομείς όπως τα τρόφιμα, τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες και τα φαρμακευτικά προϊόντα. Σε παγκοσμιοποιημένες αγορές είναι αναγκαίο να υπάρχει πνεύμα ανταγωνισμού με διεθνή διάσταση, και η Επιτροπή προωθεί τη σύγκλιση επί ουσιαστικών και διαδικαστικών κανόνων. Έχουν συναφθεί συμφωνίες συνεργασίας με τις αρχές ανταγωνισμού των ΗΠΑ, του Καναδά, της Ιαπωνίας και της Κορέας. Τώρα διεξάγονται συζητήσεις για πιο φιλόδοξες συμφωνίες με τις ελβετικές και καναδικές αρχές ανταγωνισμού, με στόχο την προώθηση της αποτελεσματικότητας και της αποδοτικότητας της συνεργασίας επί συγκεκριμένων υποθέσεων. 3. Διάλογος για θέματα ανταγωνισμού με άλλα θεσμικά όργανα 3.1. Διαρθρωμένος διάλογος με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Ενώ η Επιτροπή έχει πλήρη αρμοδιότητα για την εφαρμογή της νομοθεσίας ανταγωνισμού της ΕΕ, που υπόκειται στον έλεγχο των Ευρωπαϊκών Δικαστηρίων, ο αρμόδιος για τον ανταγωνισμό Επίτροπος και οι υπηρεσίες του λαμβάνουν μέρος σε έναν συνεχή και διαρθρωμένο διάλογο σε θέματα ανταγωνισμού με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, και ιδίως με την Επιτροπή Οικονομικής και Νομισματικής Πολιτικής (ECON). Διαρθρωμένος διάλογος την Επιτροπή Οικονομικής και Νομισματικής Πολιτικής (ECON) Το 2011, ο αρμόδιος για τον ανταγωνισμό Επίτροπος επισκέφθηκε τρεις φορές την επιτροπή ECON για να λάβει μέρος σε διαρθρωμένο διάλογο, να παρουσιάσει το πρόγραμμα εργασίας της Επιτροπής για το 2011 (τον Μάρτιο), την ετήσια έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού (τον Ιούλιο) και το πρόγραμμα εργασίας της Επιτροπής για το 2012 (τον Νοέμβριο). Επίσης έλαβε μέρος σε ακρόαση περί συλλογικής προσφυγής και σε σύσκεψη με την ομάδα εργασίας ανταγωνισμού. 3.2. Συνέχεια που δόθηκε στο ψήφισμα του Κοινοβουλίου για την έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού του 2009 Τον Ιανουάριο του 2011, το Κοινοβούλιο εξέδωσε ψήφισμα για την έκθεση της Επιτροπής επί της πολιτικής ανταγωνισμού του 2009[79]. Στο ψήφισμα αυτό, έθεσε μια σειρά ερωτημάτων στην Επιτροπή. Εκτός από την επίσημη απάντηση στο ψήφισμα, ο αρμόδιος για τον ανταγωνισμό Επίτροπος απάντησε τον Μάρτιο με επιστολή στον πρόεδρο της επιτροπής ECON, και οι υπηρεσίες του υπέβαλαν επίσης λεπτομερή απάντηση σε όλα τα σημεία που επισημάνθηκαν από το Κοινοβούλιο στο ψήφισμά του. Θέματα που επισημάνθηκαν στο ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Το Κοινοβούλιο έδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τις δραστηριότητες της Επιτροπής που συνδέονται με την χρηματοπιστωτική και οικονομική κρίση, και ζήτησε από την Επιτροπή να προβεί σε αξιολόγηση των προσωρινών μέτρων ενισχύσεων που θεσπίστηκαν κατά τη διάρκεια της κρίσης. Απαντώντας στο σημείο αυτό, η ΓΔ Ανταγωνισμού προετοίμασε εκτεταμένο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της για τους κανόνες που διέπουν τα προσωρινά μέτρα κρατικών ενισχύσεων στη διάρκεια της χρηματοπιστωτικής και οικονομικής κρίσης[80], που υπεβλήθη από τον αρμόδιο για τον ανταγωνισμό Επίτροπο στον πρόεδρο της ECON τον Σεπτέμβριο. Στο ψήφισμά του, το Κοινοβούλιο υπενθύμισε επίσης προηγούμενα αιτήματά του προς την Επιτροπή να παρουσιάσει νομοθετική πρωτοβουλία για την διευκόλυνση της ανάληψης ατομικών και συλλογικών δράσεων για την ουσιαστική αποζημίωση λόγω παραβίασης της αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας. Ανταποκρινόμενη στο αίτημα του Κοινοβουλίου για μια συνεκτική προσέγγιση στους επιμέρους τομείς, η Επιτροπή δρομολόγησε τον Μάρτιο δημόσια διαβούλευση για τις συλλογικές αγωγές αποζημίωσης. Επίσης, το πρόγραμμα εργασίας της Επιτροπής για το 2012 περιλαμβάνει πρόταση σχετικά με τις αγωγές αποζημίωσης για παραβιάσεις της αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας, την οποία ο αρμόδιος για τον ανταγωνισμό Επίτροπος σκοπεύει να παρουσιάσει στο Σώμα των Επιτρόπων εντός του 2012. 3.3. Διάλογος της ΓΔ Ανταγωνισμού με την Επιτροπή Οικονομικής και Νομισματικής Πολιτικής (ECON) Το 2011, η ΓΔ Ανταγωνισμού οργάνωσε δύο σεμινάρια για βοηθούς και πολιτικούς συμβούλους των μελών της επιτροπής ECON. Το πρώτο (τον Φεβρουάριο) αφορούσε τα βασικά θέματα του προγράμματος εργασίας στον τομέα του ανταγωνισμού του 2011[81]. Το δεύτερο (τον Ιούλιο) συνέπεσε με την παρουσίαση από μέρους του αρμόδιου για τον ανταγωνισμό Επιτρόπου της ετήσιας έκθεσης επί της πολιτικής ανταγωνισμού του 2010. Επιπλέον, ο Γενικός Διευθυντής της ΓΔ Ανταγωνισμού απηύθυνε ομιλία στην επιτροπή ECON τον Μάιο, επ’ ευκαιρία δημόσιας συνάντησης των συντονιστών της. Δημόσιες διαβουλεύσεις και εκτιμήσεις επιπτώσεων Η ΓΔ Ανταγωνισμού παρέχει πληροφορίες για τη δρομολόγηση δημόσιων διαβουλεύσεων στη γραμματεία της επιτροπής ECON, και γενικότερα, θεωρεί χρήσιμη την έγκαιρη υποβολή παρατηρήσεων από μέρους του Κοινοβουλίου. Οι υπηρεσίες της ΓΔ Ανταγωνισμού είναι στη διάθεση των μελών του Κοινοβουλίου για παροχή ενημέρωσης σε θέματα ειδικού ενδιαφέροντος. Τα αποτελέσματα των δημόσιων διαβουλεύσεων, οι βασικές μελέτες που ανατίθενται σε εξωτερικούς φορείς, οι εκτιμήσεις επιπτώσεων της Επιτροπής, και οποιαδήποτε συναφή έγγραφα εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής δημοσιεύονται στο Διαδίκτυο. Όλες οι πληροφορίες για τις τρέχουσες και προηγούμενες δημόσιες διαβουλεύσεις και οι εκτιμήσεις επιπτώσεων διατίθενται επίσης στον δικτυακό τόπο της ΓΔ Ανταγωνισμού[82]. Ο αρμόδιος για τον ανταγωνισμό Επίτροπος και το προσωπικό του έλαβαν μέρος στη διακομματική ομάδα δημόσιων υπηρεσιών για τις ΥΓΟΣ πριν την έναρξη της δημόσιας διαβούλευσης τον Μάρτιο. Ο Επίτροπος παρουσίασε τις αρχικές προτάσεις της Επιτροπής στην ECON τον Μάρτιο, ενημέρωσε εκ νέου την επιτροπή τον Ιούλιο και κατόπιν τον Νοέμβριο. Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, η Επιτροπή τροποποίησε την αρχική της πρόταση προκειμένου να ληφθούν υπόψη ορισμένες παρατηρήσεις του Κοινοβουλίου. Τα μέλη της επιτροπής ECON εξέφρασαν επίσης ανησυχίες σχετικά με την πολιτική προστίμων της Επιτροπής και οι υπηρεσίες της Επιτροπής, ανταποκρινόμενες σε αυτές τις ανησυχίες, εξήγησαν τη μέθοδο καθορισμού προστίμων σε σεμινάρια και σε λεπτομερή απάντησή τους σε επιστολή μέλους του Κοινοβουλίου. Η πολιτική προστίμων της Επιτροπής Το 2011, η ΓΔ Ανταγωνισμού δημοσίευσε ένα δελτίο πληροφοριών για τα πρόστιμα[83], το οποίο επιχειρεί να εξηγήσει τους λόγους επιβολής προστίμων και τον τρόπο με τον οποίο υπολογίζονται. Επίσης, δημοσίευσε φυλλάδιο σχετικά με τη συμμόρφωση για εταιρείες, στο οποίο τονίζεται η σημασία της συμμόρφωσης με τους κανόνες για τις εταιρείες, καθώς η εξασφάλιση αποτρεπτικού αποτελέσματος. Η Επιτροπή δημοσίευσε επίσης τον Οκτώβριο την αναθεωρημένη δέσμη μέτρων βέλτιστων πρακτικών όπου παρουσιάζει μέτρα για την αύξηση της διαφάνειας των ερευνών για παραβίαση της αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας. Ειδικότερα, όλες οι κοινοποιήσεις αιτιάσεων, στις οποίες παρουσιάζονται τα επιχειρήματα της Επιτροπής σε αρχικό στάδιο διερεύνησης της υπόθεσης, και στα οποία τα μέρη μπορούν να απαντήσουν λεπτομερώς, περιλαμβάνουν πλέον ένδειξη των παραμέτρων των ενδεχόμενων προστίμων. Τα μέλη του Κοινοβουλίου θέτουν συχνά ερωτήματα στην Επιτροπή σχετικά με συγκεκριμένες τρέχουσες υποθέσεις ανταγωνισμού, στα οποία η Επιτροπή δεν είναι σε θέση να απαντήσει λόγω των υποχρεώσεων εμπιστευτικότητας των διαδικασιών έρευνας. Τρέχουσες έρευνες και τομεακές έρευνες Το προσωπικό της ΓΔ Ανταγωνισμού έχει τακτικές συναντήσεις με μέλη του Κοινοβουλίου, μετά από αίτημά τους, για να εξηγήσει τα διαδικαστικά στάδια μιας έρευνας, και για να διεξαγάγει γενική συζήτηση για ένα συγκεκριμένο τομέα, εφόσον αυτό είναι δυνατό λαμβανομένων υπόψη των υποχρεώσεων εμπιστευτικότητας προς τα μέρη. Το Κοινοβούλιο ζήτησε επίσης επανειλημμένα τη διεξαγωγή τομεακών ερευνών σε πολλούς τομείς, αιτήματα που λήφθηκαν υπόψη από την Επιτροπή. Η Επιτροπή διαθέτει ένα φάσμα μέσων για την επιβολή της νομοθεσίας ανταγωνισμού της ΕΕ, όπως έρευνες σε μεμονωμένες υποθέσεις, τομεακές έρευνες και συνεργασία με άλλες γενικές διευθύνσεις σχετικά με κανονιστικά μέτρα. Οι τομεακές έρευνες απορροφούν μεγάλη ποσότητα πόρων και ορισμένες φορές οι ίδιοι στόχοι μπορούν να επιτευχθούν αποτελεσματικά μέσω άλλων ειδών έρευνας. 3.4. Διάλογος της ΓΔ Ανταγωνισμού και της ΕΟΚΕ Η Επιτροπή τηρεί επίσης ενήμερη την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) σχετικά με σημαντικές πολιτικές πρωτοβουλίες, και συμμετέχει σε ομάδα μελέτης και σε τομεακές συσκέψεις. Επιπλέον, στις 4 Οκτωβρίου ο αρμόδιος για τον ανταγωνισμό Επίτροπος συμμετείχε στο τμήμα για την ενιαία αγορά, την παραγωγή και την κατανάλωση, στο οποίο παρουσίασε το έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής για τους κανόνες που διέπουν τα προσωρινά μέτρα κρατικών ενισχύσεων στη διάρκεια της χρηματοπιστωτικής και οικονομικής κρίσης. Στις 7 Δεκεμβρίου, η ΕΟΚΕ εξέδωσε γνωμοδότηση για την έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού του 2010[84]. [1] Ο χάρτης πορείας για το πρόγραμμα αυτό καταρτίστηκε για πρώτη φορά στην ανακοίνωση της Επιτροπής, της 4ης Μαρτίου 2009, με τίτλο «Η υλοποίηση της ευρωπαϊκής ανάκαμψης», και λεπτομερής περιγραφή των σχεδίων περιλαμβάνεται στην ανακοίνωση της Επιτροπής, της 2ας Ιουνίου 2010, με τίτλο «Ρύθμιση των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών για διατηρήσιμη ανάπτυξη». [2] Ανακοίνωση της Επιτροπής, της 23ης Νοεμβρίου 2011, με τίτλο «Ετήσια Έρευνα για την Ανάπτυξη 2012». [3] http://www.consilium.europa.eu/uedocs/cms_data/docs/pressdata/en/ec/125621.pdf [4] Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή, από την 1η Ιανουαρίου 2012, των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων στα μέτρα στήριξης των τραπεζών εντός του πλαισίου της χρηματοπιστωτικής κρίσης, ΕΕ C 356 της 6.12.2011, σ. 7-10· IP/11/1488. [5] Κείμενα που εγκρίθηκαν, P7_TA(2011)0023. [6] Έγγραφο εργασίας της Επιτροπής – Οι επιπτώσεις των προσωρινών κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων που θεσπίστηκαν στο πλαίσιο της χρηματοπιστωτικής και της οικονομικής κρίσης. Έγγραφο διαθέσιμο στην ηλεκτρονική διεύθυνση: http://ec.europa.eu/competition/publications/reports/temporary_stateaid_rules_en.html [7] Υπόθεση SA.32504 Κοινό σχέδιο αναδιάρθρωσης για την Anglo Irish Bank και την Irish Nationwide Building Society, απόφαση της 29ης Ιουνίου 2011· IP/11/801. [8] Υπόθεση SA.29590, WestLB, απόφαση της 20ης Δεκεμβρίου 2011. [9] Υπόθεση SA.28264 Ενίσχυση αναδιάρθρωσης για την Hypo Real Estate, απόφαση της 18ης Ιουλίου 2011, ΕΕ L 60/2012· IP/11/898. [10] Υπόθεση SA.29338 Αναδιάρθρωση της HSH Nordbank AG, απόφαση της 20ης Σεπτεμβρίου 2011. [11] Υπόθεση SA.31945 Ενίσχυση για την εκκαθάριση της Eik Banki P/F και της Eik Bank Denmark A/S, απόφαση της 6ης Ιουνίου 2011, ΕΕ C 274 της 17.9.2011, σ. 3-6· IP/11/677. [12] Υπόθεση SA.32745 Αναδιάρθρωση της Kommunalkredit Austria AG, απόφαση της 23ης Ιουνίου 2011, ΕΕ C 239 της 17.8.2011, σ. 1-3· IP/11/389 [13] Υπόθεση SA.26674 Ενίσχυση αναδιάρθρωσης στην ABN AMRO, απόφαση της 5ης Aπριλίου 2011, ΕΕ L 333 της 15.12.2011, σ.1-46· IP/11/406. [14] Τα προγράμματα, εκτός από τα εν λόγω μέλη της ευρωζώνης, αφορούν τη Ρουμανία και τη Λετονία. [15] Οι συμφωνίες ανταλλαγής κινδύνου αθέτησης (CDS) αποτελούν αντικείμενο συναλλαγής μεταξύ χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων ή επενδυτών. Συνιστούν παράγωγα τα οποία είχαν αρχικά δημιουργηθεί για να προστατεύσουν τους επενδυτές σε περίπτωση που η εταιρεία ή το κράτος στο οποίο έχουν επενδύσει, αθετήσει την υποχρέωση πληρωμής τους. Χρησιμοποιούνται επίσης ως κερδοσκοπικά μέσα. [16] Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τα εξωχρηματιστηριακά παράγωγα, τους κεντρικούς αντισυμβαλλομένους και τα αρχεία καταγραφής συναλλαγών, 15 Σεπτεμβρίου 2010, COM/2010/0484 τελικό – COD 2010/0250*· IP/10/1125. [17] IP/11/1219, 20.10.2011. [18] ΥπόθεσηCOMP/39730 CDS (Credit Default Swaps) – Clearing και υπόθεση COMP/D2/39745 CDS -Αγορά πληροφοριών· - Αγορά πληροφοριών · IP/11/509. [19] Σχέδιο έκθεσης για την πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την καθιέρωση τεχνικών απαιτήσεων για τις μεταφορές πίστωσης και τις άμεσες χρεώσεις σε ευρώ και με την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 924/2009(COM(2010)0775 – C7-0434/2010 – 2010/0373(COD)) – Η έκθεση Essayah, http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?type=REPORT&reference=A7-2011-0292&language=EN [20] Υπόθεση COMP/39876 Ηλεκτρονικές πληρωμές EPC, κίνηση της διαδικασίας στις 5 Oκτωβρίου 2011· IP/11/1076. [21] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1060/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Σεπτεμβρίου 2009, για τους οργανισμούς αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας, ΕΕ L 302 της 17.11.2009, σ. 1-31. [22] Υπόθεση COMP/M.6166 Deutsche Börse / NYSE Euronext, ΕΕ C 199 της 7.7.2011, σ. 9. [23] Τα παράγωγα αποτελούν χρηματοπιστωτικές συμβάσεις, η αξία των οποίων απορρέεει από υποκείμενο στοιχείο ενεργητικού ή μεταβλητή, όπως αποθέματα, επιτόκια ή νομίσματα. Τα παράγωγα χρησιμοποιούνται γενικά για κάλυψη κινδύνων, επενδυτικούς σκοπούς και για τη γενική διαχείριση του κινδύνου στις χρηματοπιστωτικές αγορές. Ο συμψηφισμός παίζει σημαντικό ρόλο στη διαπραγμάτευση παραγώγων. Ο σκοπός του συμψηφισμού είναι η διαχείριση του κινδύνου των συναλλασσομένων στην ενδιάμεση περίοδο μεταξύ διαπραγμάτευσης και διακανονισμού. [24] Βλ. http://ec.europa.eu/europe2020/index_el.htm. [25] Απόφαση του ΕΔΑΔ της 27ης Σεπτεμβρίου 2011 στην υπόθεση A. Menarini Diagnostics S.R.L. κατά Ιταλίας (αριθμός προσφυγής 43509/08), σκέψεις 57-67. [26] Υποθέσεις C-272/09 P KME Germany AG και άλλοι κατά Επιτροπής, C-386/10 P Chalkor AE Epexergasias Metallon κατά Επιτροπής και C-389/10 P KME Germany AG και άλλοι κατά Επιτροπής, αποφάσεις της 8ης Δεκεμβρίου 2011. [27] Δελτίο τύπου και Συχνές ερωτήσεις στη διεύθυνση http://ec.europa.eu/competition/antitrust/legislation/legislation.html [28] Βέλτιστες πρακτικές για τη διεξαγωγή των διαδικασιών που αφορούν τα άρθρα 101 και 102 της ΣΛΕΕ, ΕΕ C 308 της 20.10.2011, σ. 6-32, στη διεύθυνση http://ec.europa.eu/competition/antitrust/legislation/legislation.html [29] Καθήκοντα του συμβούλου ακροάσεων, ΕΕ L 275 της 20.10.2011, σ. 29. [30] Best practices for the submission of economic evidence and data collection in cases concerning the application of Articles 101 and 102 TFEU and in merger cases http://ec.europa.eu/competition/antitrust/legislation/legislation.html [31] Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή των κανόνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τις κρατικές ενισχύσεις στην αντιστάθμιση που χορηγείται για παροχή δημόσιας υπηρεσίας γενικού οικονομικού συμφέροντος, ΕΕ C 8 της 11.1.2012, σ. 4-14.· Απόφαση της Επιτροπής, της 20ής Δεκεμβρίου 2011, για την εφαρμογή του άρθρου 106 παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις κρατικές ενισχύσεις υπό μορφή αντιστάθμισης για την παροχή δημόσιας υπηρεσίας που χορηγούνται σε ορισμένες επιχειρήσεις επιφορτισμένες με τη διαχείριση υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος [κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό C(2011) 9380], ΕΕ L 7 της 11.1.2012, σ. 3-10. Ανακοίνωση της Επιτροπής — Πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τις κρατικές ενισχύσεις υπό μορφή αντιστάθμισης για την παροχή δημόσιας υπηρεσίας (2011), ΕΕ C 8 της 11.1.2012, σ. 15-22. Διατίθεται στη διεύθυνση: http://ec.europa.eu/competition/state_aid/legislation/sgei.html [32] Υποθέσεις COMP/39579 Απορρυπαντικά ευρείας κατανάλωσης, απόφαση της 13ης Aπριλίου 2011, ΕΕ C 193 της 2.7.2011, σ. 14-16, COMP/39482 Εξωτικά φρούτα, απόφαση της 12ης Oκτωβρίου 2011, COMP/39605 CRT Glass, απόφαση της 19ης Oκτωβρίου 2011· IP/11/1214 και COMP/39600 Συμπιεστές ψύξης, απόφαση της 7ης Δεκεμβρίου 2011. [33] Υπόθεση COMP/39525 Telekomunikacja Polska, απόφαση της 22ας Ιουνίου 2011, ΕΕ C 324 της 9.11.2011, σ. 7-10· IP/11/771. [34] Υποθέσεις COMP/M.6214 Seagate Technology / the HDD business of Samsung Electronics. Απόφαση της 19ης Οκτωβρίου 2011· IP/11/1213 και COMP/M.6203 Western Digital Ireland / Viviti Technologies, απόφαση της 23ης Noεμβρίου 2011· IP/11/1395. [35] Υπόθεση COMP/M.5984, Intel / McAfee, απόφαση της 26ης Ιανουαρίου 2011, ΕΕ C 98 της 30.3.2011, σ. 1· IP/11/70. . [36] Υπόθεση COMP/M.6281, Microsoft / Skype, απόφαση της 7ης Oκτωβρίου 2011, ΕΕ C 341 της 22.11.2011, σ. 2. [37] Υπόθεση COMP/M.6150 Veolia Transport/Trenitalia/JV, απόφαση της 20ης Ιουλίου 2011, ΕΕ C 249 της 26.8.2011, σ.3·IP/11/917. [38] Υπόθεση COMP/M.6269 SNCF/HFPS/Wehinger GmbH/Rail Holding, απόφαση της 20ης Ιουλίου 2011, ΕΕ C 222 της 28.7.2011, σ. 1. [39] Βλ. τα προσωρινά στοιχεία της ΓΔ Γεωργίας, επικαιροποίηση του Ιουνίου 2011 των πρόσφατων εξελίξεων των τιμών γεωργικών προϊόντων και τροφίμων στην ΕΕ, σελίδα 6, διάγραμμα 5, που υπάρχουν στη διεύθυνση http://ec.europa.eu/agriculture/analysis/markets/foodprices/food06_2011_en.pdf [40] Για μια συνολική επισκόπηση, βλ. «Report on the Competitiveness of the European Agro-Food Industry» της 17 Μαρτίου 2009 (έκθεση σχετικά με την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας γεωργικών προϊόντων διατροφής, «Έκθεση Ανταγωνιστικότητας»), σελ. 59, που υπάρχει στη διεύθυνση http://ec.europa.eu/enterprise/ sectors/food/files/high_level_group_2008/documents_hlg/final_report_hlg_17_03_09_en.pdf [41] Όταν εξετάζονται τα συνολικά στοιχεία για την ΕΕ, είναι σημαντικό να λαμβάνεται υπόψη ότι οι εξελίξεις των τιμών των τροφίμων συχνά ποικίλλουν σημαντικά όχι μόνο από το ένα κράτος μέλος στο άλλο, αλλά και από το ένα προϊόν στο άλλο, βλ. π.χ. επικαιροποίηση του Ιανουαρίου 2012 της ΓΔ Γεωργίας των πρόσφατων εξελίξεων των τιμών γεωργικών προϊόντων και τροφίμων στην ΕΕ, σελίδα 3, πίνακας 4, στη διεύθυνση http://ec.europa.eu/agriculture/analysis/markets/foodprices/food01_2012_en.pdf [42] http://ec.europa.eu/enterprise/sectors/food/competitiveness/forum_food/index_en.htm [43] http://ec.europa.eu/fisheries/reform/index_en.htm and http://ec.europa.eu/agriculture/cap-post-2013/legal-proposals/index_en.htm [44] Βλ., π.χ. ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 7ης Σεπτεμβρίου 2010 σχετικά με τα δίκαια εισοδήματα για τους γεωργούς: Βελτίωση της λειτουργίας της αλυσίδας εφοδιασμού τροφίμων στην Ευρώπη (2009/2237(INI)), διατίθεται στη διεύθυνση http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?type=TA&reference=P7-TA-2010-0302&language=EN&ring=A7-2010-0225· Η ΚΓΠ με χρονικό ορίζοντα το 2020: Η αντιμετώπιση των μελλοντικών προκλήσεων όσον αφορά τη διατροφή, τους φυσικούς πόρους και το έδαφος (2011/2051(INI)), διατίθεται στη διεύθυνση http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//TEXT+REPORT+A7-2011-0202+0+DOC+XML+V0//EN&language=EN [45] Θα δημοσιοευτεί το δεύτερο τρίμηνο του 2012. [46] Υπόθεση COMP/39482 Exotic fruit, απόφαση της 12ης Οκτωβρίου 2011. [47] Το 2011, η Επιτροπή έλαβε 16 κοινοποιήσεις σχετικά με σχέδια συγκεντρώσεων στον τομέα γεωργικών ειδών διατροφής . [48] Υποθέσεις COMP/M.6119 Arla/Hansa, απόφση της 1ης Απριλίου 2011, ΕΕ C 122 της 20.4.2011, σ. 6· IP/11/397, M.6242 Lactalis/Parmalat, απόφαση της 14ης Ιουνίου 2011, ΕΕ C 209 της 15.7.2011, σ. 14, IP/11/397, M.6242 Lactalis/Parmalat, απόφαση της 4ης Νοεμβρίου 2011, ΕΕ C 343 της 23.11.2011, σ. 14, IP/11/2011. [49] Υπόθεση COMP/M.5907 Votorantim /Fischer/JV, απόφαση της 4ης Μαίου 2011· IP/11/531. [50] Υπόθεση COMP/6286 Südzucker/ED&F Man, απόφση της 9ης Νοεμβρίου 2011, ΕΕ C 335 της 16.11.2011, σ. 2, IP/11/1327. [51] Χώρες της ΕΕ καθώς και Ισλανδία, Λιχτενστάιν και Νορβηγία. [52] Υπόθεση COMP/39847 Ebooks, IP/11/1509. [53] Υπόθεση COMP/39740 Foundem/Google και συναφείς υποθέσεις, IP/10/1624. [54] Για περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με τα θέματα αυτά, βλ. την τελική έκθεση για τον τομέα του 2009, που υπάρχει στη διεύθυνση http://ec.europa.eu/competition/sectors/pharmaceuticals/inquiry/index.html, IP/09/1098 της 8.7.2009. [55] Υπόθεση COMP/39686 Cephalon, IP/11/511 της 28.4.2011· υπόθεση COMP/39685 Fentanyl, IP/11/1228, 21.10.2011. [56] Τα στοιχεία αυτά αφορούν υποθέσεις στις οποίες κύριος στόχος των ενισχύσεων ήταν ο στόχος που δηλώθηκε. Τα στοιχεία για τη στήριξη των ΜΜΕ περιλαμβάνουν επίσης εισφορές επιχειρηματικών κεφαλαίων σε ΜΜΕ. Τα στοιχεία αναφέρονται σε αποφάσεις στις οποίες η ενίσχυση θεωρήθηκε συμβατή με την εσωτερική αγορά και επίσης σε έξι αποφάσεις στις οποίες η Επιτροπή έκρινε ότι η κρατική στήριξη δεν αποτελούσε κρατική ενίσχυση. [57] Υποθέσεις COMP/M.6112 Good Energies/NEIF/Newco, απόφαση της 13ης Απριλίου 2011, ΕΕ C 122 της 20.4.2011, σ. 6, COMP/M.6238 RREEF/SMAG/OHL/Arenales, απόφαση της 10ης Αυγούστου 2011, ΕΕ C 255 της 31.8.2011, σ. 1, COMP/M.6303 Antin/RREEF/Andasol 1&2, απόφαση της 22ας Αυγούστου 2011, ΕΕ C 253 της 30.8.2011, σ. 1 και COMP/M.6273 Samsung/Korea Development Bank/KNS Solr, απόφαση της 3ης Αυγούστου 2011, ΕΕ C 236 της 12.08.2011, σ. 6. [58] Υποθέσεις COMP/M.6233 FOEW/Dong Energy/Novasion/Aalborg Universitet/Universal Foundation, απόφαση της 27ης Ιουλίου 2011, ΕΕ C 228 της 3.8.2011, σ. 4, COMP/M.6176 Mitsubishi Corp/Barclays Bank/ Walney Topco I&II/SheringhamsShoal Topco, απόφαση της 29ης Αυγούστου 2011, ΕΕ C 261 της 3.9.2011, σ. 1, COMP/M.6155 GEM/DEME/Electrawinds Offshore/SRIWE/Z-Kracht/Power@sea/Rent a Port Energy, απόφαση της 6ης Ιουνίου 2011 και COMP/M.6206 Iberdrola/Caja Rural de Navarra/Renovables de la Ribera, απόφαση της 30ής Ιουνίου 2011, ΕΕ C 198 της 6.7.2011, σ. 1. [59] Κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις για την προστασία του περιβάλλοντος , ΕΕ C 82 της 1.4.2008, σ.1-33. [60] Υπόθεση COMP/39839 Telefónica και Portugal Telecom· IP/11/1241 της 25.10.2011. [61] Υπόθεση COMP/39727 CEZ; IP/11/891 της 15.7.2011. [62] Γεγονότα και βασικές εξελίξεις στις αεροπορικές μεταφορές, Ευρωπαϊκή Επιτροπή – ΓΔ Κινητικότητας και Μεταφορών, υπάρχει στη διεύθυνση http://ec.europa.eu/transport/air/doc/03_2009_facts_figures.pdf [63] «Flightpath 2050»: Το όραμα της Ευρώπης για την αεροπορία. Έκθεση της ομάδας υψηλού επιπέδου για την έρευνα στον τομέα της αεροπορίας. [64] Χάρτης πορείας για έναν Ενιαίο Ευρωπαϊκό Χώρο Μεταφορών – Για ένα ανταγωνιστικό και ενεργειακά αποδοτικό σύστημα μεταφορών, Λευκή Βίβλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, COM (2011) 144 τελικό της 28.3.2011. [65] Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τους κοινούς κανόνες κατανομής των χρονοθυρίδων (slots) στους αερολιμένες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, (αναδιατύπωση) Ευρωπαϊκή Επιτροπή, COM(2011) 827 τελικό της 1.12.2011. [66] Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τις υπηρεσίες εδάφους στους αερολιμένες της Ένωσης και την κατάργηση της οδηγίας 96/67/ΕΚ του Συμβουλίου, Ευρωπαϊκή Επιτροπή, COM(2011) 824 τελικό της 1.12.2011. [67] Υπόθεση COMP/39596 BA/AA/IB, απόφαση για την ανάληψη δεσμεύσεων της 14ης Ιουλίου 2010, ΕΕ C 278 της 15.10.2010, σ. 14-15. [68] Υπόθεση COMP/39595 Continental/United/Lufthansa/Air Canada. Βλ. MEMO/09/168, 20.4.2009. [69] Υπόθεση COMP/37984 SkyTeam. [70] Υποθέσεις COMP/39794 Lufthansa/Turkish Airlines και COMP/39860 Brussels Airlines/TAP Air Portugal, IP/11/147 της 11.2.2011. [71] Υπόθεση αριθ. COMP/M.5830 - Olympic/Aegean Airline, IP/11/68 της 26.1.2011. [72] Εφαρμογή των άρθρων 92 και 93 της Συνθήκης ΕΚ και του άρθρου 61 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ στις κρατικές ενισχύσεις στον τομέα της αεροπλοΐας ( ΕΕ C 350 της 10.12.1994, σ. 5.) [73] Κοινοτικές κατευθύνσεις για τη χρηματοδότηση των αερολιμένων και τις κρατικές ενισχύσεις σε αεροπορικές εταιρείες για την έναρξη νέων γραμμών με αναχώρηση από περιφερειακούς αερολιμένες, ΕΕ C 312 της 9.12.2005, σ. 1-14. [74] Συνεκδικασθείσες υποθέσεις T-443/08 και T-455/08, Freistaat Sachsen και λοιποί κατά Επιτροπής, απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου της 24ης Μαρτίου 2011 [75] Υποθέσεις SA.31662 Εικαζόμενη κρατική ενίσχυση στο αεροδρόμιο Timisoara airport, αεροπορικές εταιρείες που ασκούν δραστηριότητες από το αεροδρόμιο αυτό και απόφαση WIZZ AIR, της 22ας Ιουλίου 2011, ΕΕ C 270 της 13.09.2011, σ. 11-31, SA.29064 Παράνομη ενίσχυση της Ιρλανδίας προς την Aer Lingus, την Aer Arann και την Dublin Airport Authority, απόφαση της 13ης Ιουλίου 2011, ΕΕ C 306 της 18.10.2011, σ. 10-16· IP/11/874, SA.30743 Αεροδρόμιο Leipzig-Halle – πρόσθετα μέτρα υποδομής, απόφαση της 15ης Ιουνίου 2011, ΕΕ C 284 της 28.09.2011, σ. 6-23, SA.32833 Frankfurt-Hahn - Εικαζόμενη κρατική ενίσχυση σε αεροδρόμιο και την Ryanair, απόφαση της 13ης Ιουλίου 2011· IP/11/874, SA.22932 Καταγγελία της Air France κατά της ενίσχυσης που χορηγήθηκε στην Ryanair από το αεροδρόμιο της Μασσαλίας, απόφαση της 13ης Ιουλίου 2011, ΕΕ C 334 της 15.11.2011, σ. 8-61; IP/11/874 και SA.30931 Καθεστώς επενδυτικών ενισχύσεων σε αεροδρόμια της Ρουμανίας, απόφαση της 23ης Ιουνίου 2011, ΕΕ C 207 της 13.7.2011, σ. 3-15. [76] Υπόθεση SA.30908 CSA - Czech Airlines – Σχέδιο αναδιάρθρωσης, απόφαση της 23ης Φεβρουαρίου 2011, ΕΕ C 182 της 23.6.2011, σ. 13-28, IP/11/214. [77] Υπόθεση SA.33015 Air Malta plc. [78] Βλ.: http://ec.europa.eu/competition/antitrust/compliance [79] Κείμενα που εγκρίθηκαν, P7_TA(2011)0023. [80] Έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής σχετικά με τις επιπτώσεις των προσωρινών κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων που θεσπίστηκαν στο πλαίσιο της χρηματοπιστωτικής και της οικονομικής κρίσης, SEC(2011) 1126 τελικό (5.10.2011). [81] Μεταξύ των θεμάτων περιλαμβάνονταν οι υπηρεσίες γενικού οικονομικού συμφέροντος, οι κατευθυντήριες γραμμές διάσωσης και αναδιάρθρωσης και η δημόσια διαβούλευση της Επιτροπής για τις συλλογικές αγωγές και τα πρόστιμα. [82] http://ec.europa.eu/competition/index_en.html [83] Διατίθεται στη διεύθυνση http://ec.europa.eu/competition/antitrust/compliance/factsheet_fines_nov_2011_en.pdf [84] Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Έκθεση της Επιτροπής — Έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού 2010» της 7ης Δεκεμβρίου 2011, ΕΕ C 43 της 15.2.2012, σ. 25 – 29 Διατίθεται στη διεύθυνση http://www.eesc.europa.eu/?i=portal.en.int-opinions.19680