Συμπεράσματα του Συμβουλίου

της 26ης Νοεμβρίου 2002

για την πρόοδο της ανάπτυξης του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας και για τη νέα ώθηση που δίδεται σε αυτόν

(2003/C 43/01)

TO ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

ΥΠΕΝΘΥΜΙΖΟΝΤΑΣ τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Λισαβόνας, το Μάρτιο του 2000, βάσει των οποίων, στα πλαίσια καθορισμού του στρατηγικού στόχου να καταστεί η Ευρωπαϊκή Ένωση η ανταγωνιστικότερη, βασισμένη στη γνώση, κοινωνία έως το 2010, και τονίζοντας το σημαντικό ρόλο της έρευνας και της ανάπτυξης στη δημιουργία οικονομικής μεγέθυνσης, απασχόλησης και κοινωνικής συνοχής, ζητείται από το Συμβούλιο και την Επιτροπή, από κοινού με τα κράτη μέλη κατά περίπτωση, να λάβουν τα απαραίτητα μέτρα που θα συμβάλουν στη δημιουργία του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας (EΧΕ) και τα οποία περιλαμβάνουν:

- την ανάπτυξη κατάλληλων μηχανισμών για τη δικτύωση των εθνικών και κοινών ερευνητικών προγραμμάτων σε εθελοντική βάση με ελεύθερη επιλογή στόχων,

- την ενθάρρυνση της ανάπτυξης ανοικτής μεθόδου συντονισμού για τη συγκριτική αξιολόγηση των εθνικών πολιτικών έρευνας και ανάπτυξης,

- την άρση των εμποδίων για την κινητικότητα των ερευνητών στην Ευρώπη,

ΥΠΕΝΘΥΜΙΖΟΝΤΑΣ ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Βαρκελώνης, το Μάρτιο του 2002, συμφώνησε ότι θα πρέπει να αυξηθούν οι συνολικές δαπάνες της Ένωσης για την έρευνα και την ανάπτυξη καθώς και για την καινοτομία, με σκοπό να έχουν πλησιάσει το 3 % του ΑΕΠ, έως το 2010, και ότι τα δύο τρίτα της νέας αυτής επένδυσης θα πρέπει να προέρχονται από τον ιδιωτικό τομέα· ΣΗΜΕΙΩΝΟΝΤΑΣ ότι αυτή η πρωτοβουλία αποτελεί σημαντικό στοιχείο στην προσπάθεια επιτυχούς υλοποίησης του ΕΧΕ,

ΥΠΕΝΘΥΜΙΖΟΝΤΑΣ το ψήφισμα του Συμβουλίου, της 15ης Ιουνίου 2000, για τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού χώρου έρευνας και καινοτομίας(1) και το ψήφισμα του Συμβουλίου, της 16ης Νοεμβρίου 2000, για δημιουργία ευρωπαϊκού χώρου έρευνας και καινοτομίας: κατευθυντήριες γραμμές για τις δράσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα της έρευνας (2002-2006)(2), στα οποία εκτιμάται ότι αυτός ο χώρος πρέπει να προκύψει από κοινές και εθελοντικές προσπάθειες και εταιρικές σχέσεις ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, τα κράτη μέλη, τις υποψήφιες χώρες, τις συνδεδεμένες χώρες και όλους τους επιστημονικούς και τεχνικούς ερευνητικούς φορείς, καθώς και το ψήφισμα του Συμβουλίου, της 10ης Δεκεμβρίου 2001, σχετικά με την ενίσχυση της στρατηγικής κινητικότητας στον Ευρωπαϊκό Χώρο Έρευνας (ΕΧΕ)(3),

1. ΕΚΦΡΑΖΕΙ ΤΗΝ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ για την υποβολή της ανακοίνωσης της Επιτροπής με τίτλο: "Μια νέα ώθηση στον Ευρωπαϊκό Χώρο Έρευνας",

2. ΕΚΦΡΑΖΕΙ ΤΗΝ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ για την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά την ανάπτυξη του ΕΧΕ, σε τομείς όπως η συγκριτική αξιολόγηση, η δικτύωση και το αμοιβαίο άνοιγμα εθνικών προγραμμάτων, σημειώνοντας, παράλληλα, τις διαρθρωτικές διαφορές στα κράτη μέλη καθώς και το βαθμό προόδου, ο οποίος ποικίλλει κατά την εφαρμογή των διαφόρων πτυχών του,

3. ΕΚΦΡΑΖΕΙ ΤΗΝ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ για την έγκριση του έκτου προγράμματος πλαισίου ως σημαντικού και καινοτόμου στρατηγικού μέσου που θα έχει διαρθρωτικές επιπτώσεις στην έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη της Ευρώπης και θα συμβάλει στην υλοποίηση του ΕΧΕ,

4. ΕΚΦΡΑΖΕΙ ΤΗΝ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ για τις προσπάθειες που καταβάλλονται σήμερα στα πλαίσια του ΕΧΕ να επιτευχθεί στενότερη σχέση με άλλες πρωτοβουλίες ευρωπαϊκής συνεργασίας, όπως με την ευρωπαϊκή συνεργασία στον τομέα της επιστήμης και τεχνολογικής έρευνας (COST), τον ευρωπαϊκό οργανισμό για το συντονισμό της έρευνας (Eureka) και το ευρωπαϊκό ίδρυμα για την επιστήμη (ESF), στοχεύοντας στη δημιουργία συνεργιών, με παράλληλο σεβασμό των συμπληρωματικών τους ρόλων,

5. ΕΠΙΒΕΒΑΙΩΝΕΙ ότι η ισχυρή συνεχιζόμενη δέσμευση των κρατών μελών είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την επιτυχή υλοποίηση του ΕΧΕ,

6. ΕΠΙΒΕΒΑΙΩΝΕΙ ΕΚ ΝΕΟΥ, σύμφωνα με το άρθρο 165 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, τη σημασία για την Κοινότητα και τα κράτη μέλη να συντονίσουν τη δράση τους στον τομέα της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης, ώστε να εξασφαλίζεται η αμοιβαία συνοχή των εθνικών πολιτικών και της κοινοτικής πολιτικής και ΚΡΙΝΕΙ ότι, ενώ πρέπει να υπάρχει πλήρης σεβασμός της αρχής της επικουρικότητας, ο συντονισμός αυτός θα πρέπει να πραγματοποιείται σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο,

7. ΘΕΩΡΕΙ ότι για την επίτευξη των στόχων του ΕΧΕ, όπως συμφωνήθηκε στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Λισαβόνας του 2000, θα μπορούσε να αναπτυχθεί ανοικτή μέθοδος συντονισμού σε εθελοντική βάση,

8. ΑΝΑΓΝΩΡΙΖΕΙ επιπλέον τη δυνατότητα χρησιμοποίησης νομοθετικών μέτρων, οσάκις συνιστούν τα πλέον κατάλληλα και αποτελεσματικά μέσα για την επίτευξη των στόχων του ΕΧΕ, όπως στον τομέα των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας και των στατιστικών έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης,

9. ΚΑΛΕΙ την CREST (Επιτροπή επιστημονικής και τεχνολογικής έρευνας) να συστήσει κατάλληλα μέτρα προκειμένου να ενισχυθούν οι εν εξελίξει δράσεις για την προώθηση του ΕΧΕ, ιδίως με τη συμβουλευτική της ιδιότητα σε σχέση με το συντονισμό των δραστηριοτήτων ΕΤΑ της Κοινότητας και των κρατών μελών και έναντι του ρόλου άλλων πρωτοβουλιών ευρωπαϊκής συνεργασίας που αφορούν τον ΕΧΕ,

10. ΚΑΛΕΙ την επιτροπή των μόνιμων αντιπροσώπων να μελετήσει περαιτέρω την ανακοίνωση της Επιτροπής ώστε να βοηθήσει στην έγκαιρη προετοιμασία των αναγκαίων στοιχείων για το εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του 2003. Καλείται να δώσει ιδιαίτερη προσοχή στις ακόλουθες προτάσεις βελτίωσης των όρων που θα ενθαρρύνουν τη βελτίωση του συντονισμού:

- εξέταση, για την επίτευξη των στόχων του ΕΧΕ, της έμπρακτης χρήσης ανοικτής μεθόδου συντονισμού σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Λισαβόνας του 2000, βάσει κοινών και εθελοντικών προσπαθειών και τηρώντας πλήρως την αρχή της επικουρικότητας και τον ανεξάρτητο ρόλο των εθνικών πολιτικών,

- ενίσχυση του ρόλου της CREST στη βελτίωση του συντονισμού εντός του ΕΧΕ, ενδεχομένως με αναθεώρηση της εντολής και των μεθόδων εργασίας της,

- βελτίωση της κινητικότητας των ερευνητών στο δημόσιο και ιδιωτικό τομέα στην Ευρώπη με τον περαιτέρω εντοπισμό και την άρση των διαρκών εμποδίων, όπου τα εμπόδια αυτά εκτείνονται σε διάφορους τομείς πολιτικής και λαμβάνοντας υπόψη και άλλα ζητήματα που προκύπτουν από την ανάπτυξη μιας αποτελεσματικής στρατηγικής κινητικότητας για τον ΕΧΕ,

- λήψη μέτρων για την ενίσχυση της καινοτομίας στον ΕΧΕ, έτσι ώστε αυτοί που δημιουργούν τη γνώση να έρχονται σε επαφή με αυτούς που τη χρησιμοποιούν, την αξιοποιούν και τη χρηματοδοτούν, προωθώντας έτσι την ελεύθερη κυκλοφορία της γνώσης και της καινοτομίας,

11. ΚΑΛΕΙ τα κράτη μέλη, σε συνεργασία με την Επιτροπή και κατά περίπτωση, μέσω της CREST και άλλων κατάλληλων υφιστάμενων φορέων, να ενισχύσουν τις δράσεις που αναλαμβάνονται για την περαιτέρω ανάπτυξη του ΕΧΕ, ιδίως με:

- τη βελτίωση της εξέλιξης της σταδιοδρομίας των ερευνητών, μεταξύ άλλων σε τομείς όπως η πρόσληψη και η παραμονή τους,

- τη διευκόλυνση ή τη συνέχιση της διευκόλυνσης εισόδου και διαμονής ερευνητών από τρίτες χώρες,

- την ενθάρρυνση των εθνικών οργανισμών έρευνας της Ευρώπης να συντονίσουν τις δραστηριότητές τους, εκμεταλλευόμενοι παράλληλα τις δυνατότητες που παρέχει το πρόγραμμα πλαίσιο, και ενισχύοντας τη συνεργασία σε επίπεδο στρατηγικής μεταξύ διαχειριστών των κυριότερων εθνικών οργανισμών έρευνας, αξιοποιώντας τα υπάρχοντα φόρα,

- την πληρέστερη χρησιμοποίηση των δυνατοτήτων διαβούλευσης και παροχής συμβουλών στα κράτη και τα σχετικά ευρωπαϊκά όργανα που προσφέρει το ευρωπαϊκό φόρουμ στρατηγικής για τις υποδομές της έρευνας,

- σε συνεργασία με τους σχετικούς εθνικούς και ευρωπαϊκούς οργανισμούς έρευνας, τη συνέχιση των συζητήσεων σχετικά με το σκοπό και την εμβέλεια ενός ευρωπαϊκού συμβουλίου έρευνας και την εξέταση των δυνατοτήτων ενδεχόμενης δημιουργίας του,

- την υλοποίηση αποτελεσματικότερης ανταλλαγής πληροφοριών και συνεργασίας όσον αφορά τις πολιτικές διεθνούς επιστημονικής συνεργασίας,

- την ενθάρρυνση της τεχνολογικής καινοτομίας, της χρησιμοποίησης των ερευνητικών πορισμάτων, της μεταφοράς γνώσης και τεχνολογίας και της δημιουργίας τεχνολογικών επιχειρήσεων,

- την εξέταση των μέσων μεταφοράς της γνώσης ορθών πρακτικών και πολιτικών μεταξύ των περιοχών του ΕΧΑ, συμπεριλαμβανομένων των περιοχών των υποψηφίων χωρών.

12. ΚΑΛΕΙ την Επιτροπή, κατόπιν διαβούλευσης με τους σχετικούς φορείς, να διευκολύνει την εξέταση όλων αυτών των ζητημάτων και να υποβάλει έκθεση στο Συμβούλιο πριν από τα τέλη του 2003 σχετικά με την πρόοδο ανάπτυξης του ΕΧΕ, δίδοντας ιδιαίτερη έμφαση στην ενσωμάτωση άλλων πρωτοβουλιών ευρωπαϊκής συνεργασίας.

(1) ΕΕ C 205 της 19.7.2000, σ. 1.

(2) ΕΕ C 374 της 28.12.2000, σ. 1.

(3) ΕΕ C 367 της 21.12.2001, σ. 1.