Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την "Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τις πρόσθετες ύλες που χρησιμοποιούνται στη διατροφή των ζώων"

(COM(2002) 153 τελικό - 2002/0073 (COD))

(2003/C 61/08)

Στις 10 Απριλίου 2002, το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποφάσισε να ζητήσει τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, σύμφωνα με τα άρθρα 37 και 152, παράγραφος 4, σημείο β, της Συνθήκης περί ιδρύσεως των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, σχετικά με την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα "Γεωργία, ανάπτυξη της υπαίθρου και περιβάλλον", στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 29 Αυγούστου 2002 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Scully.

Κατά την 393η σύνοδο ολομέλειας της 18ης και 19ης Σεπτεμβρίου 2002 (συνεδρίαση της 18ης Σεπτεμβρίου 2002) η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 129 ψήφους υπέρ, 1 κατά και 5 αποχές.

1. Ιστορικό

1.1. Οι αντιμικροβιακές ουσίες χρησιμοποιούνται ως αυξητικοί παράγοντες, ιδίως στην εκτροφή χοίρων και πουλερικών, για περισσότερα από σαράντα χρόνια. Η χρήση αυξητικών παραγόντων οδηγεί σε 4-5 % αύξηση του σωματικού βάρους των ζώων που προσλαμβάνουν τέτοιες ουσίες. Πολύ μεγαλύτερες ποσότητες αντιβιοτικών χρησιμοποιούνται για το σκοπό αυτόν παρά για ιατρικές εφαρμογές: στη Δανία το 1994, 24 κιλά γλυκοπεπτιδιακής βανκομυκίνης χρησιμοποιήθηκαν ως μέρος θεραπευτικής αγωγής για τον άνθρωπο, ενώ 24000 κιλά γλυκοπεπτιδιακής αβοπαρκίνης χρησιμοποιήθηκαν σε ζωοτροφές.

1.1.1. Η χρήση αντιβιοτικών, διαφόρων βαθμών καθαρότητας, ως πρόσθετων υλών σε ζωοτροφές άρχισε να υπόκειται σε όλο και περισσότερες νομοθετικές ρυθμίσεις, αρχικά σε εθνικό επίπεδο και στη συνέχεια, με την έγκριση της οδηγίας του Συμβουλίου 70/524/EΟΚ(1) και 96/51/ΕΚ(2), σε επίπεδο ΕΕ.

1.2. Το 1999, η επιστημονική συντονιστική επιτροπή (ΕΣΕ) εξέφρασε βαθιά ανησυχία για την αύξηση των κινδύνων που εγκυμονεί για την υγεία η αντιμικροβιακή αντοχή και διατύπωσε τη σύσταση να μειωθεί επειγόντως η ακατάλληλη χρήση αντιμικροβιακών ουσιών. Η βασική στρατηγική μείωσης της χρήσης αντιμικροβιακών πρέπει να εφαρμόζεται εξίσου στους τομείς της ιατρικής, της κτηνιατρικής, της κτηνοτροφίας και της φυτοπροστασίας.

1.3. Η εμφάνιση του φαινομένου της αντιμικροβιακής αντοχής αποτελεί πολύπλευρο πρόβλημα και, ως εκ τούτου, απαιτεί πολύπλευρη λύση. Για το λόγο αυτό, έχει αποτελέσει αντικείμενο συζήτησης στο πλαίσιο πολλών εθνικών και διεθνών οργανισμών, όπως ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας(3), ο Παγκόσμιος Οργανισμός για την Υγεία των Ζώων (ΔΓΕ), η Διάσκεψη της Κοπεγχάγης(4), η Επιτροπή Καταναλωτών της ΕΕ(5) κ.λπ. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή εκπόνησε γνωμοδότηση πρωτοβουλίας(6) η οποία έτυχε σαφούς θετικής υποδοχής στο ψήφισμα του Συμβουλίου για την υγεία του Ιουνίου 1999, που ακολούθησε τις περισσότερες συστάσεις της.

1.4. Από τη δεκαετία του '70, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει απαγορεύσει τη χρήση περισσότερων από 20 αντιβιοτικών που προορίζονται για χρήση στην κτηνοτροφία. Επιπλέον, το Συμβούλιο των Υπουργών, με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2821/98(7) της 17ης Δεκεμβρίου 1998, ενέκρινε την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να απαγορευτούν τέσσερα αντιβιοτικά που χρησιμοποιούνται ως αυξητικοί παράγοντες σε ζωοτροφές (ψευδαργυρική βακιτρακίνη, βιργινιαμυκίνη, φωσφορική τυροσίνη και σπιραμυκίνη) με ισχύ από την 1η Ιουλίου 1999.

1.5. Τον Ιούνιο του 2001, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε ανακοίνωση για μια κοινοτική στρατηγική κατά της μικροβιακής αντοχής(8). Η στρατηγική περιλαμβάνει δράσεις προτεραιότητας σε τέσσερις βασικούς τομείς: επιτήρηση, πρόληψη, έρευνα και ανάπτυξη προϊόντων, και διεθνής συνεργασία. Περιλαμβάνει επίσης σύσταση υπέρ της συνετής χρήσης των αντιβιοτικών στην ιατρική, η οποία εγκρίθηκε από το Συμβούλιο Υγείας της ΕΕ στις 15 Νοεμβρίου 2001.

1.6. Η Επιτροπή προτείνει τώρα τη σταδιακή κατάργηση των τεσσάρων αντιβιοτικών που παραμένουν (νατριούχος μονενσίνη, νατριούχος σαλινομυκίνη, φλαβοφωσφολιπόλη και αβιλαμυκίνη) των οποίων η χρήση επιτρέπεται επί του παρόντος σε ζωοτροφές ως αυξητικών παραγόντων, έως τον Ιανουάριο του 2006. Η πρόταση(9) επιτυγχάνει τη σημαντική βελτίωση και απλούστευση των υφιστάμενων διατάξεων περί αξιολόγησης της ασφάλειας και χορήγησης αδειών κυκλοφορίας για τις πρόσθετες ύλες ζωοτροφών. Η πρόταση αφορά τις πρόσθετες ύλες που προορίζονται για χρήση στις ζωοτροφές και στο πόσιμο νερό για ζώα.

1.7. Στο σχέδιο κανονισμού για τις πρόσθετες ύλες που χρησιμοποιούνται στη διατροφή των ζώων, η Επιτροπή προτείνει τις ακόλουθες βελτιώσεις του σημερινού συστήματος:

- Νέες άδειες για τις πρόσθετες ύλες ζωοτροφών που θα χορηγούνται μόνο για περίοδο δέκα ετών,

- Επαναξιολόγηση των επιτρεπόμενων πρόσθετων υλών στις ζωοτροφές δυνάμει της υφιστάμενης νομοθεσίας εντός των προσεχών 7 ετών,

- Υποχρέωση των εταιρειών να αποδεικνύουν την αποτελεσματικότητα του προϊόντος και την απουσία κινδύνου για την ανθρώπινη υγεία, την υγεία των ζώων και το περιβάλλον,

- Αξιολογήσεις εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων,

- Καθορισμός ανωτάτων ορίων καταλοίπων για ορισμένες πρόσθετες ύλες ζωοτροφών, τα οποία θα ελέγχονται μέσω συστήματος παρακολούθησης μετά τη διάθεση στην αγορά,

- Σαφής και διαφανής διαδικασία χορήγησης αδειών,

- Αυστηρότερα μέτρα στην περίπτωση των κοκκιδιοστατικών ουσιών, εάν είναι αντιβιοτικής προέλευσης, καθώς και υποβολή από τον αιτούντα νέου φακέλου επαναξιολόγησης εντός τετραετούς περιόδου.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η συζήτηση για το κατά πόσο η κτηνοτροφία μπορεί να επιβιώσει χωρίς αντιμικροβιακούς αυξητικούς παράγοντες συνεχίζεται. Η Σουηδία έχει αποδείξει ότι αν τροποποιηθούν οι διαδικασίες μπορεί να μειωθεί η χρήση αντιβιοτικών ως πρόσθετες ύλες ζωοτροφών. Η χρήση αντιμικροβιακών ως αυξητικών παραγόντων απαγορεύεται από το 1986(10). Βασιζόμενη στη σουηδική εμπειρία, η γεωργική επιστήμη πρέπει να καθορίσει συνθήκες εκτροφής των ζώων χωρίς να χρησιμοποιούνται αντιμικροβιακοί αυξητικοί παράγοντες και χωρίς να θυσιάζεται η παραγωγή.

2.2. Η ΕΟΚΕ εξέφρασε την ικανοποίησή της για τους στόχους του Λευκού Βιβλίου της Επιτροπής για την ασφάλεια των τροφίμων(11) όσον αφορά τη βελτίωση της ασφάλειας των τροφίμων στην Ευρώπη προκειμένου να τεθεί σε εφαρμογή η προσέγγιση "από το αγρόκτημα στο τραπέζι", αναγνωρίζοντας συνεπώς τη σημασία των ζωοτροφών για την ασφάλεια των τροφίμων και επιβεβαιώνοντας ότι κάθε ενδεχόμενη απειλή για την ανθρώπινη υγεία σχετίζεται με την κατανάλωση τροφίμων.

2.2.1. Σε σχέση με αυτό, η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει όλως ιδιαιτέρως την απόφαση της Επιτροπής να επιλέξει ως νομικό μέσο την έκδοση κανονισμού (αντί οδηγίας), δεδομένου ότι προσφέρει πλεονεκτήματα από την άποψη της εφαρμογής.

2.3. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόταση της Επιτροπής που αποβλέπει στη βελτίωση της διαδικασίας χορήγησης άδειας για τις πρόσθετες ύλες ζωοτροφών και στη σταδιακή κατάργηση των τεσσάρων αντιβιοτικών που εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται ως αυξητικοί παράγοντες. Μολονότι για ορισμένα κράτη μέλη η καθυστέρηση της σταδιακής κατάργησης των αντιβιοτικών που παραμένουν μπορεί να είναι απαράδεκτη, για άλλες χώρες τούτο μπορεί να είναι ζήτημα μείζονος σημασίας εφόσον ενδέχεται να μην υπάρχουν ή να μην έχουν ακόμη αναπτυχθεί συγκρίσιμες, αποτελεσματικές εναλλακτικές λύσεις. Η ΟΚΕ εκτιμά ότι η πρόταση της Επιτροπής αποτελεί αποδεκτό συμβιβασμό. Ωστόσο, σε καμία περίπτωση δεν δικαιολογείται περαιτέρω καθυστέρηση.

2.4. Η ΕΟΚΕ εκφράζει ιδίως την ικανοποίησή της για τη ρήτρα διασφάλισης που προβλέπεται στον κανονισμό όσον αφορά την ανανέωση των αδειών.

2.5. Η τρέχουσα διαδικασία χορήγησης άδειας σε νέες πρόσθετες ύλες ή για νέες χρήσεις πρόσθετων υλών ενεργοποιείται κατόπιν αιτήσεως της αιτούσας εταιρείας ή, εάν ο αιτών είναι εγκατεστημένος σε τρίτο κράτος, κατόπιν αιτήσεως επιλεγμένου κράτους μέλους που ενεργεί ως εισηγητής. Αυτή η αξιολόγηση θα μεταβιβαστεί τώρα στην ΕΑΑΤ. Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ μιας συγκεντρωτικής διαδικασίας και υποστηρίζει τη διασύνδεση ζωοτροφών, ασφάλειας των τροφίμων και ανθρώπινης υγείας, όπως εκφράζεται στη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ για το Λευκό Βιβλίο σχετικά με την Ασφάλεια των Τροφίμων(12). Η πρόταση της Επιτροπής ορθώς συγκεντρώνει τη διαδικασία χορήγησης αδειών.

2.6. Πέραν των προτεινόμενων μέτρων, η ΕΟΚΕ συνιστά την καθιέρωση συμβόλων/λογοτύπων για τη διευκρίνιση του προορισμού παρόμοιων ουσιών ως πρόσθετων υλών ζωοτροφών ή ως ιατρικών προϊόντων.

2.7. Η χρήση και η αδειοδότηση πρόσθετων υλών ζωοτροφών ή κτηνιατρικών φαρμακευτικών προϊόντων διαφέρει εξαιρετικά σε παγκόσμιο επίπεδο. Στις αναπτυσσόμενες χώρες, οι οποίες ευθύνονται για περίπου 25 % της παγκόσμιας παραγωγής κρέατος, είτε δεν προβλέπονται καθόλου πολιτικές που ρυθμίζουν τη χρήση αντιβιοτικών στην κτηνιατρική είτε είναι ανεπαρκώς ανεπτυγμένες. Στη Νοτιοανατολική Ασία, η χρήση αντιμικροβιακών στην εκτροφή γαρίδων υπόκειται σε ελάχιστες ρυθμίσεις. Τα προβλήματα που προκαλούνται από την ακατάλληλη χρήση αντιβιοτικών υπερβαίνουν τα όρια της χώρας προέλευσης. Το εμπόριο προϊόντων κρέατος πραγματοποιείται σε παγκόσμιο επίπεδο και οι μικροβιακοί πληθυσμοί αναπτύσσονται ανεξαρτήτως γεωγραφικών συνόρων.

2.7.1. Κατά συνέπεια, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για το γεγονός ότι η πρόταση δεν καθορίζει επαρκώς τις υποχρεώσεις των αιτούντων από τρίτες χώρες ούτε των πολυεθνικών εταιρειών που ασκούν δραστηριότητα από χώρες εκτός Ευρώπης αλλά προέρχονται από την ΕΕ. Η ΕΟΚΕ προτείνει να συμπεριληφθούν ακριβέστερες διατάξεις στην εν λόγω πρόταση που να καλύπτουν παρόμοιες, αμφιλεγόμενες περιπτώσεις.

2.8. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι οι δράσεις που αναλαμβάνει η Κοινότητα στον τομέα της ανθρώπινης υγείας, της υγείας των ζώων και του περιβάλλοντος πρέπει να βασίζονται στην "αρχή της προφύλαξης". Η ΟΚΕ θεωρεί ότι η διαδικασία χορήγησης αδειών ήδη ακολουθεί αυστηρά την αρχή αυτή και συνεπώς κάθε περαιτέρω δράση πρέπει να βασίζεται σε νέα αποδεικτικά στοιχεία σχετικά με τον κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία ή την υγεία των ζώων ή το περιβάλλον. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την επιθυμία λεπτομερέστερης μελέτης στο σχέδιο κανονισμού όσον αφορά την εφαρμογή της αρχής της προφύλαξης, προκειμένου να αποφεύγεται η μη θεμιτή χρήση.

2.9. Σύμφωνα με τους γενικούς στόχους του σχεδίου κανονισμού, η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (ΕΑΑΤ) θα έχει την αρμοδιότητα και την ευθύνη να παρέχει ένα ενιαίο πλαίσιο για την αξιολόγηση των φακέλων για όλες τις πρόσθετες ύλες ζωοτροφών, προσδίδοντας στη διαδικασία σαφήνεια, αποτελεσματικότητα και διαφάνεια. Προβλέπεται η έγκριση έκθεσης αξιολόγησης και η εφαρμογή διαδικασίας δημόσιας διαβούλευσης. Αναγνωρίζεται επίσης ότι η επιστημονική αξιολόγηση του κινδύνου δεν μπορεί από μόνη της, σε ορισμένες περιπτώσεις, να παράσχει όλες τις πληροφορίες στις οποίες βασίζεται η απόφαση για τη διαχείριση του κινδύνου και ότι θα πρέπει λογικά να λαμβάνονται υπόψη άλλοι συντελεστές συναφείς με το υπό εξέταση θέμα, όπως ηθικοί παράγοντες, η σκοπιμότητα των ελέγχων και το όφελος για τα ζώα ή τον καταναλωτή ζωικών προϊόντων. Προτείνεται συνεπώς η άδεια κυκλοφορίας πρόσθετης ύλης να χορηγείται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

2.9.1. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για το γεγονός ότι το κείμενο δεν παρέχει καμία πληροφορία σχετικά με το πώς θα πρέπει να λειτουργεί το σχέδιο αυτό στην πράξη. Η διαδικασία δημόσιας διαβούλευσης, η οποία μπορεί μάλιστα να επιστήσει την προσοχή των εμπλεκόμενων φορέων και πολιτικών σε άλλους θεμιτούς παράγοντες, δεν έχει εξεταστεί περαιτέρω. Η Επιτροπή θα πρέπει συνεπώς να εξηγήσει αναλυτικότερα τη διαδικασία εφαρμογής του εν λόγω σχεδίου κανονισμού στην πράξη.

2.10. Τα κτηνιατρικά φαρμακευτικά προϊόντα όπως ορίζονται στην οδηγία 2001/82/ΕΚ(13) θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι συμπεριλαμβάνουν τα κοκκιδιοστατικά. Πρόκειται για ουσίες που προστίθενται στην τροφή των κοτόπουλων για όλη τους τη ζωή, έτσι ώστε να μην προσβληθούν, για παράδειγμα, από κοκκιδίαση. Στην οδηγία, τα κτηνιατρικά φαρμακευτικά προϊόντα ορίζονται ως "κάθε ουσία ή συνδυασμός ουσιών που χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία ή την πρόληψη επιζωοτιών".

2.10.1. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι όλες οι ουσίες που χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία και/ή πρόληψη ασθενειών πρέπει να έχουν άδεια κυκλοφορίας ως κτηνιατρικά φάρμακα με βάση τους ορισμούς που περιλαμβάνονται στην οδηγία 2001/82/ΕΚ. Γνωρίζει δε ότι διάφορα και ευρέως διαδεδομένα κοκκιδιοστατικά, κανένα από τα οποία δεν χρησιμοποιείται στην παραγωγή φαρμάκων για τον άνθρωπο, παράγονται με μεθόδους ζύμωσης και δεν θεωρείται ότι κατέχουν ιδιότητες ανθρώπινων φαρμάκων (τα επονομαζόμενα "κτηνοτροφικά").

2.10.2. Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει, συνεπώς, ότι η κατάταξη των κοκκιδιοστατικών στα κτηνιατρικά φάρμακα ενδέχεται επί του παρόντος να δημιουργεί γραφειοκρατικές δυσκολίες στην ΕΕ. Ωστόσο, θα ήθελε να ενθαρρύνει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επανεξετάσει το θέμα αυτό και να προτείνει οποιεσδήποτε αλλαγές απαιτούνται στην κοινοτική νομοθεσία για τα κτηνιατρικά φάρμακα και/ή στη φαρμακοποιία, για να διευθετηθεί το θέμα των κοκκιδιοστατικών, συμπεριλαμβανομένων αυτών που βασίζονται σε κτηνοτροφικά αντιβιοτικά.

2.10.3. Η ΕΟΚΕ τάσσεται, επίσης, υπέρ την αντιμετώπισης των κοκκιδιοστατικών στα πλαίσια του πεδίου εφαρμογής της οδηγίας 2001/82/ΕΚ και σε συμφωνία με την Ευρωπαϊκή Κτηνιατρική Ομοσπονδία (ΕΚΟ) η οποία κρίνει ότι τα προϊόντα αυτά πρέπει να διατηρηθούν στην αγορά, αλλά να υποβάλλονται σε έλεγχο με την έκδοση κτηνιατρικών συνταγών. Αυτό θα συμφωνούσε με τις συστάσεις πολλών διεθνών φορέων, όπως ο ΟΙΕ και η ΠΟΥ, και θα πρόσφερε πρόσθετες εγγυήσεις για την ορθολογική και συνετή χρήση των ουσιών αυτών με βάση τις αρχές που αναπτύσσονται από την ΕΚΟ στις κατευθυντήριες γραμμές για τη "Συνετή χρήση αντιβιοτικών στην κτηνιατρική", του 1999.

2.11. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι στην πρόταση πρέπει να ληφθούν υπόψη και να εξεταστούν υποκατάστατα των κοκκιδιοστατικών. Ιδιαίτερη έμφαση θα πρέπει να δοθεί στη μελέτη της αναπότρεπτης αντοχής των βακτηριδίων. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τη σύσταση που διατύπωσε η ΕΚΟ στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να δώσει προτεραιότητα σε προγράμματα ερευνών των κοκκιδιοστατικών (με το 5ο και το 6ο πρόγραμμα ερευνών), επειδή ο συντονισμός των προσπαθειών των ευρωπαίων επιστημόνων θα μπορούσε να έχει καθοριστική σημασία για την ανεύρεση μιας μακροσκοπικής λύσης του προβλήματος αυτού.

2.12. Οι πρόσθετες ύλες οι οποίες είτε είναι γενετικώς τροποποιημένες είτε παράγονται από ΓΤΟ πρέπει πρώτα να συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις του κανονισμού για τα γενετικώς τροποποιημένα τρόφιμα και τις γενετικώς τροποποιημένες ζωοτροφές, και να αξιολογούνται σύμφωνα με τις διατάξεις του, προτού υποβληθούν στη διαδικασία αίτησης άδειας δυνάμει του προτεινόμενου κανονισμού. ΓΤΟ που περιέχουν γονίδια ανθεκτικά στα αντιβιοτικά που χρησιμοποιούνται σε ιατρικές ή κτηνιατρικές θεραπείες δεν πρέπει να ελευθερώνονται στο περιβάλλον. Την άποψη αυτή προσυπέγραψε και η ΕΟΚΕ στο παρελθόν δηλώνοντας ότι "Για λόγους προστασίας του περιβάλλοντος και της δημόσιας υγείας, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι, σε περίπτωση σκόπιμης ελευθέρωσης των γενετικά τροποποιημένων οργανισμών στο περιβάλλον δεν θα πρέπει να χρησιμοποιούνται σε καμία περίπτωση γονίδια που αντιστέκονται στα αντιβιοτικά ως δείκτες."(14).

2.13. Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι πρέπει να απαιτηθεί λεπτομερής επισήμανση του προϊόντος εφόσον διευκολύνει τον τελικό χρήστη να κάνει την επιλογή του εν πλήρει γνώσει των γεγονότων. Ειδικές διατάξεις για την επισήμανση των πρόσθετων υλών ζωοτροφών περιέχονται στην πρόταση κανονισμού. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για το γεγονός ότι δεν συνδέονται ρητώς με άλλες σημαντικές απαιτήσεις επισήμανσης, όπως λ.χ. για την επισήμανση των πρόσθετων υλών που περιέχουν ΓΤΟ ή παράγονται από ΓΤΟ.

2.13.1. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ιδιαίτερα σημαντικό να μπορούν οι κτηνοτρόφοι, βασιζόμενοι σε επαρκείς πληροφορίες για τις πρόσθετες ουσίες κατάλληλα επισημασμένων ζωοτροφών, να εκτελούν τα καθήκοντά τους όσον αφορά τη χρήση παρόμοιων ουσιών, για να αποφευχθεί το ενδεχόμενο προσβολής της δημόσιας υγείας. Γι αυτό πρέπει να ληφθούν κατάλληλα μέτρα επισήμανσης.

2.14. Για ορισμένες κατηγορίες πρόσθετων υλών, η πρόταση προβλέπει πρόγραμμα παρακολούθησης μετά τη διάθεση στην αγορά. Δεν είναι σαφές ποιος λαμβάνει την απόφαση για το αν θα είναι αναγκαία η παρακολούθηση. Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της πλήρους διαφάνειας των απαιτήσεων παρακολούθησης. Τα αποτελέσματα της παρακολούθησης πρέπει να είναι προσβάσιμα στο κοινό.

2.14.1. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τη FEDESA (Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία για την Υγεία των Ζώων) και πιστεύει ότι πρέπει να εφαρμόζεται ένα σύστημα συνεχούς παρακολούθησης μετά τη διάθεση στην αγορά, όπως ορίζεται από τη σχετική νομοθεσία της ΕΕ, προκειμένου να εντοπίζονται οποιεσδήποτε βλαβερές επιπτώσεις των προϊόντων αυτών, μετά τη χορήγηση αδείας για την κυκλοφορία τους στην αγορά.

2.15. Στο πλαίσιο της διαδικασίας χορήγησης άδειας προβλέπεται μια πρόταση για τον καθορισμό ανώτατων ορίων καταλοίπων (MRL) στις σχετικές ζωοτροφές ζωικής προέλευσης. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει με σθένος ότι η απόφαση περί καθορισμού ΑΟΚ δεν πρέπει να λαμβάνεται από την αρχή αξιολόγησης του κινδύνου, την ΕΑΑΤ. Την απόφαση αυτή πρέπει να τη λαμβάνει ο διαχειριστής κινδύνου, σε αυτή την περίπτωση η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σύμφωνα με τις υποδείξεις του αξιολογητή κινδύνου.

2.16. Υπάρχουν ενδείξεις ότι η θεραπευτική χρήση αντιβιοτικών αυξήθηκε πρόσφατα, μετά την απαγόρευση της χρήσης ορισμένων αντιβιοτικών ως αυξητικών παραγόντων. Ορισμένα από αυτά τα αντιβιοτικά, όπως η αμοξικιλίνη, χρησιμοποιούνται επίσης στην ιατρική. Σε συνάντηση που είχε ο ΠΟΕ τον Οκτώβριο του 1997 με εμπειρογνώμονες του τομέα, η ομάδα των εμπειρογνωμόνων εξέφρασε την άποψη ότι πρέπει να δοθεί προσοχή στους κινδύνους που συνδέονται με την ευρέως διαδεδομένη χρήση φθοροκινολονών ως φαρμάκων για τα ζώα, ιδίως επειδή τα φάρμακα αυτά αποτελούν σημαντική ομάδα αντιβιοτικών στην ιατρική.

2.16.1. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ ζητεί να μην περιοριστεί η παρακολούθηση της χρήσης αντιμικροβιακών στην ιατρική, αλλά να επεκταθεί στην κτηνιατρική και στη γεωργική χρήση παράλληλα με αυστηρό έλεγχο της θεραπευτικής χρήσης των αντιβιοτικών, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι η υφιστάμενη νομοθεσία τηρείται αυστηρά και ότι δεν υπονομεύεται από την αυξημένη και ανεξέλεγκτη χρήση αντιβιοτικών, τα οποία πρέπει να χρησιμοποιούνται μόνο για τη θεραπεία νοσούντων ζώων.

2.16.2. Η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να διατηρηθεί στενή σχέση μεταξύ αφενός της παρακολούθησης και του ελέγχου των ζωονόσων και των ζωονοσογόνων παραγόντων και αφετέρου της αναγνώρισης της αντιβιοτικής αντοχής.

2.17. Η ορθή εφαρμογή της νομοθεσίας έχει καθοριστική σημασία. Τα κράτη μέλη πρέπει να θεσπίσουν διατάξεις περί επιβολής κυρώσεων σε περίπτωση παραβίασης των διατάξεων του εν λόγω κανονισμού και να διασφαλίσουν την πλήρη εφαρμογή τους. Οι εν λόγω κυρώσεις πρέπει να εναρμονιστούν και να συμπεριληφθούν στον αντίστοιχο κανονισμό της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία της διενέργειας ελέγχων από εξουσιοδοτημένους επόπτες και επιμένει ότι η αυστηρή εφαρμογή κυρώσεων σε περίπτωση μη συμμόρφωσης αποτελεί καθοριστικό στοιχείο της αποτελεσματικής εφαρμογής της νομοθεσίας. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την επιθυμία να καθιερωθεί ισχυρός δεσμός με τη νομοθεσία που θα υποβάλει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τους επίσημους ελέγχους τροφίμων και ζωοτροφών(15).

2.18. Η ΕΟΚΕ εκφράζει τις ανησυχίες της για την αύξηση του κόστους της κτηνοτροφίας ως αποτέλεσμα της πρότασης της Επιτροπής, με την πρόβλεψη αντισταθμιστικών μέτρων εάν χρειάζεται εφόσον θα μειωθεί η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής κτηνοτροφίας στην παγκόσμια αγορά.

2.19. Οι διατάξεις για το εισαγόμενο κρέας ζώων πρέπει να συμμορφώνονται πλήρως με τους κανόνες της ΕΕ, ώστε να μην υπάρξουν στρεβλώσεις του ανταγωνισμού και να διασφαλισθεί η προστασία των ευρωπαίων καταναλωτών. Η ΕΕ πρέπει να καταβάλει σοβαρές προσπάθειες για να γίνει αυτό δεκτό από τον ΠΟΕ. Στην ουσία, το θέμα αυτό σχετίζεται με την ευημερία των ζώων αλλά και τη χρήση αυξητικών ορμονών και πρόσθετων ουσιών εν γένει.

2.20. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι εκτός από τα κοκκιδιοστατικά και άλλες φαρμακευτικές ουσίες που επιτρέπονται σήμερα ως πρόσθετες ύλες ζωοτροφών, πρέπει να συμπεριληφθούν στην κοινοτική νομοθεσία για τα κτηνιατρικά φαρμακευτικά προϊόντα.

2.21. Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προετοιμαστεί για την προθεσμία που προβλέπει το άρθρο 12 (2006) της εν λόγω πρότασης προς το συμφέρον όλων των ενδιαφερομένων μερών.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1. Η πρόταση περιλαμβάνει ορισμούς για διάφορους τεχνικούς όρους ή εκφράσεις που χρησιμοποιούνται στο κείμενο.

3.1.1. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για το γεγονός ότι η πρόταση δεν περιλαμβάνει ορισμό για τα κοκκιδιοστατικά.

3.2. Επειδή η απαγόρευση των ΜΒΜ είναι προσωρινή, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι στην παρούσα πρόταση πρέπει να επισημαίνεται σαφώς ο κίνδυνος που συνεπάγεται η χρήση πρόσθετων ουσιών ζωικής προέλευσης και να προβλέπει τα κατάλληλα πολιτικά μέτρα.

3.3. Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για την απουσία λεπτομερέστερων πληροφοριών σχετικά με το πώς θα διασφαλίζεται η διαφάνεια της διαδικασίας χορήγησης άδειας, δεδομένου ότι θεωρεί ανεπαρκή την απλή δημοσίευση της γνωμοδότησης της ΕΑΑΤ. Η διαδικασία κατάρτισης της γνωμοδότησης έχει καθοριστική σημασία για τη διαφάνεια του συστήματος και, ως εκ τούτου, τουλάχιστον μια περίληψη του φακέλου μετά την απάλειψη πληροφοριών χαρακτηριζόμενων ως εμπιστευτικών πρέπει να είναι διαθέσιμη στο κοινό για καθορισμένη περίοδο προκειμένου να μπορεί το κοινό να υποβάλει παρατηρήσεις.

3.4. Ο καθορισμός ανώτατων ορίων καταλοίπων (ΑΟΚ) πρέπει να αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της διαδικασίας χορήγησης άδειας. Η άποψη της ΕΑΑΤ περί μη εφαρμογής ΑΟΚ δεν πρέπει να εμποδίζει την Επιτροπή από το να ζητεί περαιτέρω εξέταση του θέματος με στόχο τον καθορισμό ΑΟΚ. Σε κάθε περίπτωση, πρέπει να καθορίζονται ΑΟΚ πριν από τη χορήγηση άδειας.

3.5. Η διαδικασία αξιολόγησης κινδύνου πρέπει να εφαρμόζεται από την ΕΑΑΤ. Η ΕΟΚΕ ότι για τη διαδικασία αυτή πρέπει να χρησιμοποιείται ένα κωδικοποιημένο modus operandi, όπου το κοινό θα έχει ελεύθερη πρόσβαση.

3.6. Το καθεστώς των υφιστάμενων προϊόντων πρέπει να ελέγχεται και συνεπώς η κοινοποίηση και τα συνοδευτικά στοιχεία όπως ορίζονται στην πρόταση πρέπει να διαβιβάζονται στην ΕΑΑΤ. Η πρόταση αναφέρεται σε έναν κανονισμό που πρέπει να εφαρμόζεται σε περίπτωση μη κοινοποίησης ή ελλιπούς υποβολής στοιχείων στην ΕΑΑΤ. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για το γεγονός ότι δεν παρέχονται περαιτέρω λεπτομέρειες όσον αφορά το περιεχόμενο και το χρονοδιάγραμμα έγκρισης παρόμοιας νομοθεσίας.

3.6.1. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ ανησυχεί ότι δεν έχει οριστεί ακόμη το χρονοδιάγραμμα για την απόσυρση προϊόντων που δεν έχουν κοινοποιηθεί ή ο φάκελος των οποίων κρίθηκε ανεπαρκής.

3.7. Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει ορισμένες διατάξεις για τη διενέργεια ελέγχων επί της έγκρισης πρόσθετων ουσιών ζωοτροφών. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι διατάξεις αυτές δεν επαρκούν για την άσκηση αποτελεσματικών ελέγχων.

3.7.1. Για το λόγο αυτό, συνιστά να αναλάβουν οι εθνικές ελεγκτικές αρχές να επιληφθούν του θέματος της σαφούς ανάθεσης καθηκόντων.

3.7.2. Επίσης, η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της καθιέρωσης σαφούς διαδικασίας αναφοράς της ΙΥ στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε περίπτωση μη συμμόρφωσης.

3.8. Το νομοσχέδιο εξηγεί τα καθήκοντα των κοινοτικών εργαστηρίων αναφοράς. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι σημαντικό να τονιστεί η ανάγκη καθιέρωσης και δημοσίευσης έγκυρων μεθόδων για τη διενέργεια των απαραίτητων δοκιμών ουσιών, οι οποίες είναι προϋπόθεση οποιουδήποτε αποτελεσματικού ελέγχου.

3.9. Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι η πρόταση δεν περιλαμβάνει ειδικές απαιτήσεις επισήμανσης βάσει ειδικών νομοθετικών διατάξεων περί ΓΤΟ και ζητεί την ανάλογη τροποποίηση της πρότασης.

3.10. Η ΕΟΚΕ καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επιδιώξει, με βάση τους διεθνώς αποδεκτούς κανόνες, συμφωνία σχετικά με την εφαρμογή των αρχής της προφύλαξης και στα πλαίσια του κώδικα τροφίμων (Codex Alimentarius).

Βρυξέλλες, 18 Σεπτεμβρίου 2002.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Göke Frerichs

(1) ΕΕ L 270 της 14.12.1970, σ. 1-17.

(2) ΕΕ L 235 της 17.9.1996, σ. 39-58.

(3) ΠΟΕ "Γενικές αρχές περιορισμού της αντιμικροβιακής αντοχής", Έκθεση διαβούλευσης του ΠΟΕ με τη συμμετοχή του Οργανισμού Γεωργίας και Τροφίμων των Ηνωμένων Εθνών και του Διεθνούς Γραφείου Επιζωοτιών. Γενεύη, Ελβετία, 5-9 Ιουνίου 2000

(4) Συστάσεις της Κοπεγχάγης. Έκθεση της Διάσκεψης της ΕΕ για τη μικροβιακή απειλή. Κοπεγχάγη, Δανία, 9-10 Σεπτεμβρίου 1998. http://www.sum.dk/publika/micro98/ ws_2.htm

(5) Γνωμοδότηση της Επιτροπής Καταναλωτών που εγκρίθηκε την 1η Μαρτίου 1999 σχετικά με την "Αντοχή στα αντιβιοτικά - απειλή για τη δημόσια υγεία" http://europa.eu.int/comm/ consumers/policy/committee/ cc08_en.html

(6) "Η αντοχή στα αντιβιοτικά ως απειλή για τη δημόσια υγεία" CES 1118/98, ΕΕ C 407 της 28.12.1998, και ψήφισμα του Συμβουλίου, ΕΕ C 195 της 13.7.1999, σ. 1-3.

(7) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2821/98 του Συμβουλίου, ΕΕ L 351 της 29.12.1998, σ. 4-8.

(8) COM(2001) 333 τελικό.

(9) Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τα πρόσθετες ύλες που χρησιμοποιούνται στη διατροφή των ζώων (COM(2002) 153 τελικό).

(10) Weirup M. 1998. Μέθοδοι πρόληψης αντικαθιστούν τους αντιβιοτικούς αυξητικούς παράγοντες: δέκα χροόνια εμπειρίας από τη Σουηδία. Ενημερωτικό δελτίο ΑPUA 16(2):1-4.

(11) COM(1999) 719 τελικό.

(12) Γνωμοδότηση CES 585/2000, ΕΕ C 204 της 18.7.2000.

(13) ΕΕ L 311 της 28.11.2001, σ. 1.

(14) Βλέπε σημείο 2.8.1 της γνωμοδότησης CES 1117/98, ΕΕ C 407 της 28.12.98.

(15) CΟΜ(2002) 377 τελικό.