Γνωμοδότηση για την πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με τη συγκρότηση ευρωπαϊκού συστήματος αναφορών πλοίων στις θαλάσσιες περιοχές των κρατών μελών της Κοινότητας(1) (94/C 295/06)

Στις 18 Ιανουαρίου 1994, και σύμφωνα με το άρθρο 84, παράγραφος 2 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε, να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα μεταφορών και επικοινωνιών, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, επεξεργάσθηκε τη γνωμοδότησή του στις 11 Μαΐου 1994 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Colombo.

Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή κατά την 361η σύνοδο ολομελείας της (συνεδρίαση της 1η Ιουνίου 1994) υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η ΟΚΕ επικροτεί την πρόταση οδηγίας η οποία αποτελεί ένα περαιτέρω βήμα για την επίτευξη μεγίστου αποτελέσματος σε ό,τι αφορά την ασφάλεια της ναυσιπλοϊας.

1.2. Η βασικότερη Σύμβαση για την ασφάλεια των θαλασσών που ισχύει σήμερα είναι η Διεθνής Σύμβαση περί ασφάλειας της ανθρώπινης ζωής στη θάλασσα (ΔΣΑΑΖΘ SOLAS), όπως τροποποιήθηκε από το σχετικό πρωτόκολλο το 1978. Η Σύμβαση ορίζει επακριβώς τις ελάχιστες προδιαγραφές κατασκευής, εξοπλισμού και λειτουργικότητας των εν ενεργεία σκαφών ως προς την ασφάλειά τους.

Με τις τροποποιήσεις της Σύμβασης ΔΣΑΑΖΘ του 1988, καθιερώθηκε το σφαιρικό σύστημα θαλάσσιας βοήθειας και ασφάλειας βάσει γεωστατικών και πολικών δορυφόρων οι οποίοι σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης παρέχουν αυτόματη ένδειξη του στίγματος των σκαφών.

1.3. Οι σοβαρότατες περιβαλλοντικές ζημίες που προκλήθηκαν από τις πρόσφατες καταστροφές και η έντονη συγκινησιακή απήχηση επί της κοινής γνώμης υποχρέωσαν την Κοινότητα να αντιμετωπίσει το ζήτημα της ισορροπίας μεταξύ της διατήρησης και ανάπτυξης των θαλάσσιων μεταφορών με τη λήψη αυστηρών μέτρων για την προστασία του περιβάλλοντος.

1.4. Οι κίνδυνοι προκλήσεως καταστροφών που συνδέονται με τη θαλάσσια ναυσιπλοϊα παραμένουν ακόμη υψηλοί, τονίζεται στην Ανακοίνωση της 24ης Φεβρουαρίου 1993 «Προς μια κοινή πολιτική ασφάλειας στη θάλασσα». Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υποστήριζε πλήρως τους στόχους προστασίας του θαλάσσιου περιβάλλοντος και ασφάλειας της ναυσιπλοϊας στη γνωμοδότησή της για την «Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την κοινή πολιτική για την ασφάλεια στη θάλασσα» της 24ης Νοεμβρίου 1993 (ΕΕ αριθ. C 34 της 2. 2. 1994, σ. 47 - Εισηγήτρια: η κ. Μπρεδήμα-Σαββοπούλου).

1.5. Με βάση την προκαταρκτική και θεμελιώδη αυτή αρχή, σκοπός της πρότασης οδηγίας είναι να συμπληρώσει τις διατάξεις που προβλέπονται στο άρθρο 13, παράγραφος 2 της οδηγίας 93/75/ΕΟΚ (2) και να ανταποκριθεί στις επίμονες συστάσεις που γίνονται στο ψήφισμα του Συμβουλίου της 8ης Ιουνίου 1993 (3).

2. Στόχοι της οδηγίας

2.1. Η οδηγία προβλέπει τη συγκρότηση ενός συστήματος πληροφόρησης και αναφορών πλοίων, με την επωνυμία Eurorep. Το σύστημα αυτό θα παράσχει στα παράκτια κράτη τη δυνατότητα να γνωρίζουν εγκαίρως την ταυτότητα των πλοίων, τη θέση, την πορεία, το φορτίο και τη διανομή του, με ιδιαίτερη αναφορά στα πλοία που μεταφέρουν επικίνδυνα ή ρυπογόνα εμπορεύματα.

2.2. Η εν λόγω οδηγία ολοκληρώνει και συμπληρώνει τις διατάξεις που προβλέπονται στην οδηγία 93/75/ΕΟΚ επί της οποίας η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή εξέφρασε τη γνωμοδότησή της το 1989 (4) επεκτείνοντας την υποχρέωση παροχής των πληροφοριών αυτών όχι μόνο για τα πλοία που κατευθύνονται προς ή αποπλέουν από κοινοτικό λιμένα αλλά και για όσα κινούνται στα ανοικτά των κοινοτικών ακτών, σε μέγιστη απόσταση 150 μιλίων, έστω και αν δεν προβλέπεται ο ελλιμενισμός τους σε κοινοτικό λιμένα.

2.3. Η γνώση όλων των στοιχείων αναφορικά με την πορεία και τη φύση του φορτίου αποτελεί βασικό παράγοντα προκειμένου, σε περίπτωση ατυχήματος να ληφθούν ταχέως και αποτελεσματικώς τα απαραίτητα μέτρα διασώσεως των ανθρώπινων ζωών και, ιδίως όταν μεταφέρονται επικίνδυνα ή ρυπογόνα εμπορεύματα, να γίνουν οι απαραίτητες επεμβάσεις για την καταπολέμηση της θαλάσσιας ρύπανσης.

2.4. Τα μέτρα αυτά ενισχύουν τη γραμμή προλήψεως που αποτελεί το βασικό στοιχείο και οπωσδήποτε το λιγότερο δαπανηρό στα πλαίσια της προστασίας του περιβάλλοντος, εφόσον ληφθούν υπόψη οι τεράστιες δαπάνες ανθρώπινων και οικονομικών πόρων και οι συχνά ανεπανόρθωτες ζημίες που προξενούνται στο οικολογικό σύστημα από ναυάγια πλοίων που μεταφέρουν επικίνδυνα και ρυπογόνα εμπορεύματα.

2.5. Η χρησιμοποίηση των προωθημένων τεχνολογιών, εκτός από τη μέγιστη ασφάλεια κατά τη ναυσιπλοϊα και την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος, θα επικουρήσει σημαντικά τις λιμενικές αρχές στη ρύθμιση της θαλάσσιας κυκλοφορίας στις ζώνες υψηλής συγκεντρώσεως σκαφών και στο συντονισμό των δράσεων για την παροχή βοηθείας που ενδεχομένως θα καθίσταντο απαραίτητες.

3. Οι κοινοτικές αρμοδιότητες και ο ρόλος των κρατών μελών

3.1. Το προβλεπόμενο σύστημα πληροφόρησης (Eurorep) και η οργάνωσή του, μολονότι καταρτίσθηκε με τη συνδρομή όλων των κρατών μελών, δεν μπορεί να εφαρμοσθεί παρά μόνο σε κοινοτικό επίπεδο.

3.2. Πράγματι, χρειάζεται να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι τα προληπτικά μέτρα και οι παρεμβάσεις αποκατάστασης θα εξασφαλισθούν κατά καλύτερο τρόπο εάν βασισθούν στους τεχνικούς, επιστημονικούς και τεχνολογικούς πόρους όλης της Κοινότητας.

3.3. Ο ρόλος του συντονισμού τον οποίο έχει αναλάβει η Κοινότητα δεν μπορεί να υποκαταστήσει το βασικό έργο των μεμονωμένων κρατών μελών όσον αφορά τη θέσπιση ενός συστήματος εντοπισμού και ελέγχου των πλοίων.

3.4. Εμπίπτει πράγματι στην αρμοδιότητα των κρατών μελών ο έλεγχος και η εφαρμογή της οδηγίας και τα κράτη μέλη έχουν την υποχρέωση να ενσωματώσουν στη νομοθεσία τους τις απαραίτητες κυρώσεις για τους παραβάτες. Οι κυρώσεις αυτές, βάσει του διεθνούς δικαίου, για ιδιαίτερα σοβαρές περιπτώσεις, παραβάσεως της υποχρέωσης αναφοράς, που λαμβάνουν χώρα στις ζώνες αρμοδιότητας ενός κράτους μέλους, πρέπει να προβλέπουν και ποινικές κυρώσεις.

4. Γενικές παρατηρήσεις

4.1. Θεωρείται θετικό το νέο βήμα της κοινοτικής νομοθεσίας με το οποίο επεκτείνεται η πληροφόρηση σχετικά με τα πλοία των οποίων δεν προβλέπεται ο ελλιμενισμός σε κοινοτικό λιμένα.

4.2. Η προβλεπόμενη μετάβαση από ένα προαιρετικό σε ένα υποχρεωτικό καθεστώς αποτελεί περαιτέρω συμβολή στην ενδυνάμωση του στόχου της θαλάσσιας ασφάλειας.

4.3. Πρέπει να τονισθεί ότι η παρούσα πρόταση ειδικότερα σε ό,τι αφορά τα διερχόμενα σκάφη, κατέστη δυνατή έπειτα από θετική εξέλιξη του διεθνούς δικαίου. Ο υποχρεωτικός χαρακτήρας που προβλέπεται στο σύστημα Eurorep πρέπει να τεθεί σε εφαρμογή μόνο μετά την έγκριση των τροποποιήσεων της σύμβασης SOLAS.

4.4. Κατά τη σύνοδο της επιτροπής Ναυτικής Ασφάλειας (IMO) καταρτίσθηκε σχέδιο τροποποίησης της Σύμβασης SOLAS για την έναρξη στο κεφάλαιο V αυτής μιας νέας προδιαγραφής με την οποία αναγνωρίζεται η αρχή της υποχρεωτικής αναφοράς και η συμβολή των συστημάτων αυτών στη διάσωση της ανθρώπινης ζωής στη θάλασσα, την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα της ναυτιλίας καθώς και στην προστασία του περιβάλλοντος.

4.5. Δεδομένου τώρα ότι όλα τα σκάφη που μεταφέρουν επικίνδυνα ή ρυπογόνα εμπορεύματα θα καλύπτονται από το σύστημα Eurorep, οι υποχρεώσεις που απορρέουν από αυτή την οδηγία θα πρέπει να είναι συμβατές με τις τροποποιήσεις της συμβάσεως SOLAS οι οποίες μπορούν να εγκριθούν στο πλαίσιο της Επιτροπής Ναυτικής Ασφάλειας (IMO) τον Μάιο 1994. Οι κατευθυντήριες γραμμές για τον καθορισμό ενός συστήματος υποχρεωτικής αναφοράς δεν θα μπορέσουν να εφαρμοσθούν παρά αργότερα.

4.6. Σημαντικός παράγων της ναυσιπλοϊας - όπως και σε κάθε άλλο είδος μεταφοράς - είναι η διατήρηση θετικής σχέσεως στα πλαίσια της ανταγωνιστικότητας. Χρειάζεται συνεπώς η εφαρμογή των προβλεπόμενων μέτρων να πραγματοποιηθεί με τέτοιο τρόπο ώστε να επιτευχθεί η μέγιστη αποτελεσματικότητα του συστήματος και να μειωθεί στο ελάχιστο δυνατό το κόστος που συνεπάγεται για τα κράτη μέλη και το στόλο.

4.7. Σε ό,τι αφορά την κάλυψη των δαπανών του συστήματος Eurorep που προκαλούνται από την απόκτηση και/η τον εκσυγχρονισμό των απαραίτητων συσκευών, η ΟΚΕ θεωρεί απαραίτητη τη δέσμευση της Επιτροπής, και ζητεί να συμπεριλαμβάνονται οι δαπάνες αυτές στις χρηματοδοτήσεις που προβλέπονται για τη θέση σε λειτουργία των μεγάλων διευρωπαϊκών δικτύων που αναφέρονται στο Λευκό Βιβλίο «Ανάπτυξη - Ανταγωνιστικότητα - Απασχόληση».

4.8. Η ΟΚΕ θεωρεί πως η Επιτροπή, σύμφωνα με τις διατάξεις που προβλέπονται από το άρθρο 8, θα πρέπει να αναπτύξει αποτελεσματικές τεχνικές διατάξεις για την εφαρμογή του συστήματος Eurorep, λαμβάνοντας υπόψη και τις διατάξεις της οδηγίας 93/75/EOK, αφού είναι εξαιρετικά σημαντικό να αναπτυχθούν πρακτικές διαδικασίες όσον αφορά την ταξινόμηση και επεξεργασία των χαρακτηριστικών των πλοίων και των φορτίων.

Το σύστημα αυτό δεν θα πρέπει να συνεπάγεται άσκοπες δαπάνες ούτε και να επιβαρύνει τους ναυτιλλόμενους με υπερβολικά πολύπλοκες διαδικασίες αλλά να αποφύγει την υποχρεωτική, για τους χειριστές και τους καπετάνιους, κατά κόρον επανάληψη του ιδίου μηνύματος.

4.9. Επιπλέον, για να εξασφαλισθεί η πλήρης συμμετοχή όλων των ενδιαφερομένων μερών, πράγμα που είναι απαραίτητο για να διασφαλισθεί η μέγιστη ασφάλεια της ναυσιπλοΐας και η προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος, η ΟΚΕ ζητεί από την Επιτροπή να εγγυηθεί ότι οι πληροφορίες τις οποίες τα σκάφη θα είναι υποχρεωμένα να μεταδίδουν, θα χρησιμοποιούνται σε πραγματικό χρόνο και κατά πρακτικό και κατάλληλο τρόπο.

Βρυξέλλες, 1η Ιουνίου 1994.

Η Πρόεδρος της

Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Susanne TIEMANN

(1) ΕΕ αριθ. C 22 της 26. 1. 1994, σ. 7.

(2) ΕΕ αριθ. L 247 της 5. 10. 1993, σ. 19.

(3) ΕΕ αριθ. C 271 της 7. 10. 1993, σ. 1.

(4) ΕΕ αριθ. C 329 της 30. 12. 1989, σ.20.