Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για:

- την «Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου περί τροποποίησης της οδηγίας 92/106/ΕΟΚ του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση κοινών κανόνων για ορισμένες συνδυασμένες εμπορευματικές μεταφορές μεταξύ των κρατών μελών», και - την «Πρόταση οδηγίας του συμβουλίου περί τροποποίησης της οδηγίας 96/53/ΕΚ του Συμβουλίου σχετικά με τον καθορισμό, για ορισμένα οδικά οχήματα που κυκλοφορούν στην Κοινότητα, των μέγιστων επιτρεπόμενων διαστάσεων στις εθνικές και διεθνείς μεταφορές και των μέγιστων επιτρεπόμενων βαρών στις διεθνείς μεταφορές» () (98/C 410/06)

Στις 31 Ιουλίου 1998, και σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 75 και 84 τη Συνθήκη περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για τις ανωτέρω προτάσεις.

Στις 8 Σεπτεμβρίου και στις 14 Οκτωβρίου 1998 το Προεδρείο της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής ανέθεσε στο τμήμα ΤΕΝ (Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών) την προετοιμασία των σχετικών εργασιών.

Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή της 13ης, 14ης και 15ης Οκτωβρίου 1998, στη διάρκεια της 358ης συνόδου ολομέλειας, λόγω του επειγόντως των εργασιών όρισε τον κ. Bagliano γενικό εισηγητή και υιοθέτησε με 85 ψήφους υπέρ, 6 κατά και 11 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Το έγγραφο της Επιτροπής

1.1. Το έγγραφο της Επιτροπής περιλαμβάνει ένα νέο και ευρύτερο ορισμό των «συνδυασμένων μεταφορών». Υπεισέρχονται τώρα στον ορισμό οι μεταφορές στο εσωτερικό του κράτους μέλους και μεταξύ ενός κράτους μέλους και μίας τρίτης χώρας, κατά τις οποίες το φορτηγό, το ρυμουλκούμενο, το ημιρυμουλκούμενο, με ή χωρίς ρυμουλκό, το κινητό αμάξωμα ή το εμπορευματοκιβώτιο 20 ποδών και άνω χρησιμοποιούν σε διαδοχικά τμήματα διάφορα μέσα μεταφοράς, υπό τον όρο ότι:

- κάθε μεμονωμένο οδικό τμήμα της διαδρομής δεν υπερβαίνει το 20 % της συνολικής χιλιομετρικής απόστασης της διαδρομής που διανύεται από το άλλο αναφερόμενο μέσο ή μέσα 7

- υπάρχει ισοδύναμη δυνατότητα οδικής μεταφοράς για το τμήμα της διαδρομής που καλύπτεται δια θαλάσσης ή με εσωτερικές πλωτές οδούς.

1.2. Στόχος του εγγράφου είναι να προωθήσει την προσφυγή στις συνδυασμένες μεταφορές μέσω των ακόλουθων διατάξεων:

- επέκταση σε όλες τις μορφές συνδυασμένων μεταφορών των φορολογικών διευκολύνσεων που παρέχονται στα αυτοκίνητα 7

- εξαίρεση από την απαγόρευση της κυκλοφορίας τα Σαββατοκύριακα και από παρόμοιες απαγορεύσεις για τις αρχικές και τερματικές οδικές μεταφορές στα πλαίσια μιας μορφής συνδυασμένης μεταφοράς 7

- τροποποίηση της οδηγίας 96/53/ΕΚ του Συμβουλίου προκειμένου να επιτραπεί σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ μέγιστο βάρος 44 τόνων στις συνδυασμένες μεταφορές.

1.3. Οι υπό εξέταση προτάσεις είναι αναγκαίες λόγω του γεγονότος ότι οι διατάξεις που έχουν υιοθετηθεί ως τώρα υπέρ των συνδυασμένων μεταφορών είχαν περιορισμένη εμβέλεια και περιορισμένο αντίκτυπο, όπως αναγνωρίζεται από την Επιτροπή στην έκθεση της 18ης Ιουλίου 1997 σχετικά με τον εισηγητή της οδηγίας 92/106/ΕΟΚ.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Σε πρόσφατες γνωμοδοτήσεις της (), η ΟΚΕ τόνισε πάντοτε τη σημασία που θα έχει η βελτίωση και η επέκταση των συνδυασμένων μεταφορών στην επίτευξη της βιώσιμης κινητικότητας από δυναμική, κοινωνική και περιβαλλοντική σκοπιά.

2.2. Η ΟΚΕ για το λόγο αυτό εγκρίνει την προσέγγιση της Επιτροπής και θεωρεί ότι οι τροποποιήσεις των οδηγιών 92/106/ΕΟΚ και 96/53/ΕΟΚ είναι αναγκαίες για να καταστούν λειτουργικές οι δηλώσεις προθέσεων και να εφαρμοστούν τα σχέδια-πλαίσιο που προτείνονται από την Επιτροπή και τα διάφορα Λευκά Βιβλία που έχουν προηγηθεί.

2.3. Οι συνθήκες μεταφοράς παραμένουν ακόμη περιορισμένες παρά τις διάφορες προσπάθειες, στο 5 % των οδικών μεταφορικών εμπορευμάτων στην Ευρώπη (αν εξαιρεθούν οι μεταφορές διαμέσου των Άλπεων όπου οι επιπτώσεις είναι της τάξεως του 23 %). Καμία ουσιαστική πρόοδος δεν συντελέστηκε συνεπώς, εάν εξαιρεθούν οι ειδικές καταστάσεις που υφίστανται σε ορισμένες χώρες. Αντιθέτως οι οδικές μεταφορές συνέχισαν να αυξάνονται τα τελευταία έτη κατά 22,8 % από το 1990 έως το 1996, ενώ οι σιδηροδρομικές μεταφορές συνέχισαν να μειώνονται ανησυχητικά (- 14,6 %). Το 1996, σύμφωνα με τα τελευταία γενικά επίσημα στοιχεία οι οδικές μεταφορές καταλαμβάνουν το 73,6 % και οι σιδηροδρομικές το 13,9 % ().

2.4. Από την άλλη πλευρά η φιλελευθεροποίηση/ιδιωτικοποίηση των σιδηροδρόμων, προχωρεί αργά. Η Επιτροπή (), αναφέρει ότι δύο μόνο σιδηροδρομικές επιχειρήσεις προσφέρουν τις μεταφορικές υπηρεσίες όπως ακριβώς προβλέπεται από την οδηγία 91/440/ΕΟΚ (). Επιπλέον, δεν φαίνεται ότι ξεκινούν οι freeways (), για τους οποίους τόση εμπιστοσύνη δείχθηκε ώστε να υπάρξουν προκαταβολικά συνέπειες από την 91/440/ΕΟΚ. Ούτε επίσης είναι δυνατόν να συνεχίσουν να προβλέπονται επί μέρους δράσεις και παρεμβάσεις, ανεξάρτητες μεταξύ τους κι αυτό γιατί οι παρεμβάσεις που αποβλέπουν στην εξισορρόπηση και τη βελτίωση του τομέα των μεταφορών πρέπει να ενταχθούν υποχρεωτικά σε ευρύτερο πλαίσιο και στη γενικότερη πολιτική.

2.5. Για το λόγο αυτό οι δύο προτάσεις πρέπει να θεωρηθούν ως πραγματικό λειτουργικό μέσο που θα διευκολύνει και θα προωθήσει τις συνδυασμένες μεταφορές με άμεσα μέτρα και ρεαλιστική μεθοδολογική προσέγγιση που θα διαμορφώσουν ένα πλαίσιο εντός του οποίου, με σεβασμό της αρχής της επικουρικότητας, θα μπορούν και οφείλουν να δράσουν τα κράτη μέλη.

2.6. Η ΟΚΕ θεωρεί συνεπώς σημαντικό και θετικό το περιεχόμενο των προτάσεων τροποποίησης επειδή:

- οι προτεινόμενες προτάσεις επιδιώκουν το στόχο της βελτίωσης της εισοδηματικής αποτελεσματικότητας των συνδυασμένων μεταφορών ακόμη και τα δρομολόγια εκείνα που δεν θεωρούνται σήμερα παραγωγικά και κερδοφόρα, που είναι δηλαδή μικρότερα από τα 500 χιλιόμετρα που θεωρείται ως όριο κάτω από το οποίο η πλήρως οδική μεταφορά είναι πιο κερδοφόρα 7

- οι προβλεπόμενες διευκολύνσεις αυξάνουν το ενδιαφέρον των ΜΜΕ οδικής μεταφοράς που μπορούν έτσι να στραφούν προς τις συνδυασμένες μεταφορές 7

- ο ορισμός των συνδυασμένων μεταφορών επεκτάθηκε τόσο από εδαφική όσο και από τεχνική σκοπιά, καλύπτοντας έτσι ένα κενό που είχε προκαλέσει προβλήματα ερμηνείας.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1. Ως προς την τροποποίηση της οδηγίας 92/106/ΕΟΚ

3.1.1. Ορισμοί (άρθρο 1)

3.1.1.1. Η διατύπωση που υιοθετήθηκε από την Επιτροπή είναι απολύτως αποδεκτή στο βαθμό που διευρύνει τον ορισμό των συνδυασμένων μεταφορών στις εσωτερικές μεταφορές των κρατών μελών και μεταξύ αυτών και των χωρών που δεν είναι ακόμη μέλη της Ένωσης. Η εξακρίβωση της μέγιστης διάρκειας κάθε συνδετήριας διαδρομής οδικής μεταφοράς/άλλων τύπων (20 %) είναι επαρκώς επιφυλακτική.

3.1.1.2. Ωστόσο, όπως το αναγνωρίζει και η ίδια η Επιτροπή, η «εποχούμενη οδός» (), θα διευκολυνθεί ελάχιστα από την παρούσα οδηγία, στο βαθμό που οι οδικές διαδρομές στα πλαίσια αυτών των μεταφορών αντιπροσωπεύουν συχνά ένα αρκετά μεγάλο μέρος της συνολικής διαδρομής. Η ΟΚΕ προτείνει στην Επιτροπή να προβλέψει οπωσδήποτε την δυνατότητα διευκολύνσεων για την τεχνική αυτή λόγω της σημασίας που έχει για την διέλευση ιδιαιτέρων και οικολογικά ευαίσθητων τμημάτων της διαδρομής (π.χ. η διέλευση των Άλπεων).

3.1.1.3. Θα ήταν σκόπιμο να διευκρινιστεί η έννοια «διέλευση με πορθμεία σε σύντομες αποστάσεις» (παράγραφος 2). Πρόκειται για έννοια που δύσκολα προσδιορίζεται στην πράξη, εκτός από τις πραγματικά σύντομες διελεύσεις με πορθμεία. Επίσης το όριο «... υπεράνω του ημίσεως» των αποστάσεων εάν αυτές «είναι αναπόφευκτες για μία εμπορικά βιώσιμη μεταφορά ...» θα πρέπει να εκφραστεί με μεγαλύτερη σαφήνεια.

3.1.2. Τέλη αυτοκινήτων (άρθρο 6 παράγραφος 1)

3.1.2.1. Καμία τεχνική επισήμανση ως προς την ποσοτική αξιολόγηση των ποσών για κάθε μετακίνηση. Εκφράζονται αμφιβολίες για το πραγματικό ποσό της απαλλαγής ή της επιστροφής φόρων αρχίζοντας από το ελάχιστο όριο των 18 Ecu ανά μετακίνηση. Λαμβάνοντας υπόψη τη δυσκολία της πραγματοποίησης ελέγχων η ΟΚΕ κρίνει ότι θα ήταν καλύτερο να προβλεφθεί προκαταβολική κατ'αποκοπήν επιστροφή που να μην συνδέεται μόνο με τα τέλη αυτοκινήτου, αλλά επίσης με τα ενδεχόμενα διόδια και το κόστος μετάβασης. Ως εναλλακτική λύση προτείνεται τουλάχιστον η σφαιρική επιστροφή των τελών αυτοκινήτου, έστω και εάν σε ορισμένες χώρες μειώνονται τα τέλη αυτά προκειμένου να αυξηθούν οι ειδικοί φόροι επί του πετρελαίου.

3.1.3. Εξαίρεση από την απαγόρευση κυκλοφορίας (άρθρο 9α)

3.1.3.1. Η εξαίρεση αυτή (Σαββατοκύριακο, νυχτερινές ώρες, εορτές) απαιτεί προσεχτικό έλεγχο προκειμένου να αποφευχθούν οι καταχρήσεις. Η ΟΚΕ εφιστά την προσοχή στις κοινωνικές συνέπειες της διάταξης αυτής, στο βαθμό που η δυνατότητα φόρτωσης/ξεφόρτωσης εντός του κανονικού ωραρίου εργασίας και κατά τη διάρκεια των εορτών μπορεί να οδηγήσει στην ανάγκη διατήρησης του μέσου και των οδηγών, στη διάθεση του εκφορτωτή, δημιουργώντας επιπλέον στον τελευταίο αυτό το πρόβλημα να διαθέτει προσωπικό που είναι αναγκαίο για την παράδοση/παραλαβή των εμπορευμάτων.

4. Συμπεράσματα

4.1. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή επαναλαμβάνει τη συμφωνία της για τις υπό εξέταση προτάσεις οδηγίας καθώς και για τους στόχους της. Έχει την πεποίθηση πως πρέπει να αναληφθεί κάθε προσπάθεια για να διευκολυνθούν οι συνδυασμένες μεταφορές που μπορούν να συμβάλουν αποτελεσματικά στην υλοποίηση της μόνιμης κινητικότητας με στόχο τη βιώσιμη ανάπτυξη της οικονομίας και των συναλλαγών σε μία οπτική περιβαλλοντικού σεβασμού.

4.2. Η ΟΚΕ ωστόσο υποδεικνύει ειδικότερα:

- μία πιο σαφή διατύπωση του άρθρου 1 7

- τη δυνατότητα παρεμβάσεων που θα διευκολύνουν τη χρήση της «εποχούμενης οδού», ειδικά σε διαδρομές, ιδιαίτερα ευαίσθητες από τη σκοπιά του περιβάλλοντος 7

- την αναθεώρηση του μηχανισμού φορολογικής διευκόλυνσης, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη τη δυσκολία πραγματοποίησης των ελέγχων 7

- την αναγκαιότητα πραγματοποίησης επαρκών ελέγχων της οδικής μεταφοράς από τις αρμόδιες αρχές προκειμένου να αποφευχθούν οι ενδεχόμενες καταχρήσεις.

Βρυξέλλες, 15 Οκτωβρίου 1998.

Η Πρόεδρος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Beatrice RANGONI MACHIAVELLI

() ΕΕ C 261 της 19.8.1998, σ. 10-13.

() Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για το «Νομοθετικό πρόγραμμα της Επιτροπής για τις μεταφορές/Πρόγραμμα δράσης για μία κοινή πολιτική μεταφορά 1995-2000» - ΕΕ C 39 της 12.2.1996, σ. 43. Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου (ΕΚ) για τη χρηματοδοτική υποστήριξη δραστηριοτήτων για την προώθηση των συνδυασμένων εμπορευματικών μεταφορών» - ΕΕ C 89 της 19.3.1997, σ. 18. Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών «Διασύνδεση τύπων μεταφοράς εμπορευμάτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση - Μία συστηματική προσέγγιση για τη μεταφορά εμπορευμάτων/Στρατηγικές και παρεμβάσεις για την αποτελεσματικότητα, την ποιότητα των υπηρεσιών και τη βιωσιμότητα της μεταφοράς εμπορευμάτων» - ΕΕ C 19 της 31.1.1998, σ. 25.

() ΓΔ VII transports in figures 1998.

() COM(98) 202 τελικό της 31.3.1998 Ανασκόπηση της Επιτροπής για την εφαρμογή της οδηγίας 91/440/ΕΟΚ.

() Οδηγία 91/440/ΕΟΚ σχετικά με την ανάπτυξη των κοινοτικών σιδηροδρόμων (ΕΕ L 237 της 24.8.1991, σ. 25).

() Πανευρωπαϊκοί σιδηροδρομικοί διάδρομοι για τη μεταφορά εμπορευμάτων.

() Τεχνική μεταφοράς κατά την οποία το σύνολο του οδικού συνδυασμού (το φορτηγό, το ρυμουλκούμενο ή το ημιρυμουλκούμενο) και ο οδηγός του φορτώνονται σε τρένο (συνοδευόμενες συνδυασμένες μεταφορές).