[pic] | ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ |

Βρυξέλλες, 9.2.2011

COM(2011) 52 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

σχετικά με την απάντηση στην έκθεση της Ομάδας Εμπειρογνωμόνων που αφορά την ενδιάμεση αξιολόγηση του έβδομου προγράμματος πλαισίου δραστηριοτήτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης και την έκθεση της Ομάδας Εμπειρογνωμόνων που αφορά την ενδιάμεση αξιολόγηση της Χρηματοδοτικής Διευκόλυνσης Καταμερισμού του Κινδύνου

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

σχετικά με την απάντηση στην έκθεση της Ομάδας Εμπειρογνωμόνων που αφορά την ενδιάμεση αξιολόγηση του έβδομου προγράμματος πλαισίου δραστηριοτήτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης και την έκθεση της Ομάδας Εμπειρογνωμόνων που αφορά την ενδιάμεση αξιολόγηση της Χρηματοδοτικής Διευκόλυνσης Καταμερισμού του Κινδύνου

1. Πλαισιο

Το άρθρο 7 παράγραφος 2 της απόφασης αριθ. 1982/2006/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 18ης Δεκεμβρίου 2006, σχετικά με το έβδομο πρόγραμμα-πλαίσιο δραστηριοτήτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (2007-2013) (ΠΠ7)[1] παρέχει τη νομική βάση για τεκμηριωμένη ενδιάμεση αξιολόγηση του ΠΠ7, που διενεργείται με τη βοήθεια εξωτερικών εμπειρογνωμόνων, το αργότερο έως το 2010. Οι διατάξεις αυτές ορίζουν ότι η εν λόγω αξιολόγηση καλύπτει τόσο την ποιότητα των υπό εξέλιξη ερευνητικών δραστηριοτήτων, όσο και την ποιότητα υλοποίησης και διαχείρισης, καθώς και την πρόοδο σε ό, τι αφορά την επίτευξη των καθοριζόμενων στόχων. Η αξιολόγηση βασίστηκε σε σειρά συμπληρωματικών εκτιμήσεων, μεταξύ άλλων, στην ενδιάμεση αξιολόγηση του επί μέρους θεματικού τομέα «Τεχνολογίες Πληροφοριών και Επικοινωνιών (ΤΠΕ)[2].

Βάσει απόφασης της Επιτροπής[3] στην οποία καθορίζεται η συγγραφή υποχρεώσεων, συστάθηκε ομάδα 10 εμπειρογνωμόνων στην οποία ανατέθηκε η διεξαγωγή της εν προκειμένω ενδιάμεσης αξιολόγησης. Πρόεδρος της ομάδας ήταν ο Rolf Annerberg, Γενικός Διευθυντής του σουηδικού Συμβουλίου Έρευνας για το Περιβάλλον, τη Γεωργική Έρευνα και τον Χωροταξικό σχεδιασμό. Η έκθεση υποβλήθηκε στις 12 Νοεμβρίου 2010 και είναι διαθέσιμη στο διαδίκτυο[4].

Σύμφωνα με την απόφαση αριθ. 1982/2006/ΕΚ[5] και με τις αποφάσεις που αφορούν τα ειδικά προγράμματα «Συνεργασία»[6] και «Ικανότητες»[7], απαιτείται επίσης η διεξαγωγή αξιολόγησης, μέχρι το 2010, της Χρηματοδοτικής Διευκόλυνσης Καταμερισμού του Κινδύνου (ΧΔΚΚ) από ομάδα ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων. Η Επιτροπή θα παρουσιάσει τα αποτελέσματα της ενδιάμεσης αξιολόγησης της ΧΔΚΚ, με τη μορφή έκθεσης προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, βάσει της οποίας ενδέχεται να αποφασιστεί αποδέσμευση της προβλεπόμενης δεύτερης δόσης της χρηματοδοτικής συνεισφοράς της ΕΕ στην ΧΔΚΚ (μέχρι 500 εκατομμύρια ευρώ) για την περίοδο 2011-2013[8]. Η έκθεση της Ομάδας Ανεξάρτητων Εμπειρογνωμόνων (ΟΑΕ), αποτελούμενης από 6 μέλη και με πρόεδρο την κυρία Erika Mann, πρώην μέλος του ΕΚ, υποβλήθηκε την 1η Αυγούστου 2010 και είναι διαθέσιμη στο διαδίκτυο[9].

Η παρούσα ανακοίνωση απαντά στις συστάσεις[10] που περιέχονται στις αξιολογήσεις αυτές, περιγράφοντας τις δράσεις που πρόκειται να αναλάβει ή που έχει ήδη αναλάβει η Επιτροπή και αναφέροντας τις περιπτώσεις που δεν υπάρχει προφανής ή άμεση λύση.

Είναι σαφές ότι πολλά από τα ζητήματα που τέθηκαν, ιδίως αυτά που αφορούν τον σχεδιασμό και το περιεχόμενο των ΠΠ και τους δημοσιονομικούς κανόνες που διέπουν την υλοποίησή τους, δεν μπορούν να διευθετηθούν αποκλειστικά και μόνο από την Επιτροπή, αλλά θα χρειαστεί προς τούτο και η συνεργασία ευρύτερης ομάδας παραγόντων, συμπεριλαμβανομένων των κρατών μελών, του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

2. Απάντηση στις συγκεκριμενεσ συστασεισ που περιεχονται στην ενδιαμεση αξιολογηση του ΠΠ7

2.1. Προώθηση του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας (ΕΧΕ) και των στόχων της Ένωσης της Καινοτομίας, με την ενσωμάτωση της ερευνητικής βάσης…

Η ανάγκη αντιμετώπισης του κατακερματισμού της έρευνας και δημιουργίας κρίσιμης μάζας στην ιδιωτική καθώς και στη δημόσια έρευνα, παραμένουν σημαντικά ζητήματα παρά τα πολυάριθμα επιτεύγματα, όπως ΚΤΠ, ERA-NET, οι δραστηριότητες του άρθρου 185, ο μηχανισμός συγχρηματοδότησης των δραστηριοτήτων κατάρτισης Marie Curie και τώρα, τα πρώτα βήματα προς τον Κοινό Προγραμματισμό.

Σαφές επίκεντρο των μελλοντικών ερευνητικών προγραμμάτων της ΕΕ πρέπει να αποτελούν τα σημαντικότερα αντικείμενα έρευνας για την επιστήμη, την τεχνολογική πρωτοπορία και τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα καθώς και οι ευρείες κοινωνικές προκλήσεις. Τούτο θα επιφέρει πολλαπλά οφέλη, μεταξύ άλλων, συνεκτικότερο καθορισμό προτεραιοτήτων, μεγαλύτερη ικανότητα μόχλευσης επενδύσεων στον ιδιωτικό τομέα, μεγαλύτερη ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία και ενισχυμένη βάση για την εκτίμηση του μεγέθους του αντικτύπου.

Η προσέγγιση αυτή πρέπει να αναπτυχθεί εντός του πλαισίου του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας, με τον εντοπισμό τομέων κοινού ή συγκλίνοντος ενδιαφέροντος ενώ συγχρόνως θα εξασφαλίζεται καλύτερη εναρμόνιση των ικανοτήτων έρευνας.

Η Ένωση της Καινοτομίας καθορίζει τον τρόπο επίτευξης των στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» για έξυπνη, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη, μέσω στρατηγικής και ολοκληρωμένης προσέγγισης σε ό,τι αφορά την έρευνα και την καινοτομία. Με την προσεχή Πράσινη Βίβλο σχετικά με ένα κοινό στρατηγικό πλαίσιο για τη χρηματοδότηση της έρευνας και καινοτομίας στην ΕΕ, θα δρομολογηθεί ευρύς δημόσιος διάλογος επί καίριων θεμάτων τα οποία θα πρέπει να ληφθούν υπόψη στα μελλοντικά προγράμματα .

2.2. Ανάπτυξη και υλοποίηση υψηλής ποιότητας υποδομών έρευνας…

Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η χρηματοδότηση υποδομών θα βελτιωθεί με την καλύτερη εναρμόνιση του ΠΠ, μέσω χρηματοδότησης από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και τα διαρθρωτικά ταμεία.

Η στήριξη του ΠΠ7 σε νέες υποδομές έρευνας επικεντρώνεται στο προπαρασκευαστικό στάδιο έργων που υλοποιούνται στο πλαίσιο του χάρτη πορείας του Ευρωπαϊκού Στρατηγικού Φόρουμ για τις Υποδομές Έρευνας (ESFRI) και, για ορισμένα από τα έργα αυτά, έχουν διερευνηθεί πιθανές συνέργειες με την πολιτική συνοχής και έχουν ενημερωθεί σχετικά οι κοινοπραξίες έργων. Η Επιτροπή έχει την πεποίθηση ότι οι συνέργειες θα φέρουν αποτελέσματα πριν από τη λήξη του ΠΠ7.

Θα συνεχιστεί η υποστήριξη δραστηριοτήτων ολοκλήρωσης (Ι3) για τα τελευταία έτη του ΠΠ7. Θα μπορούσε να εξεταστεί η ενδιαφέρουσα δυνατότητα ενίσχυσης της κατάρτισης στις υποδομές έρευνας στο πλαίσιο του προγράμματος «Άνθρωποι».

Σύμφωνα με τη στρατηγική «Ευρώπη 2020» η συμπερίληψη δέσμης εργασιών για καινοτομία σε όλα τα έργα υποδομών έρευνας, θα ευνοήσει τη μεγαλύτερη συμμετοχή της βιομηχανίας. Στο πρόγραμμα εργασίας του 2012 υπογραμμίζεται σαφέστερα η δυνατότητα πρόσβασης στις ευρωπαϊκές υποδομές έρευνας για τους ερευνητές τρίτων χωρών .

Η ανάπτυξη ηλεκτρονικών υποδομών θα φέρει σε επαφή ερευνητές, μέσα, δεδομένα και δικτυακούς και υπολογιστικούς πόρους σε ολόκληρη την Ευρώπη, δημιουργώντας έναν στεγανό «ηλεκτρονικό ΕΧΕ». Το έργο αυτό, που αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της εμβληματικής πρωτοβουλίας «Ψηφιακό θεματολόγιο», θα συνεχιστεί και στο δεύτερο ήμισυ του ΠΠ7 και θα περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, ανάπτυξη ηλεκτρονικών υπηρεσιών για υπολογισμό και έρευνα έντασης δεδομένων , αναβάθμιση του δικτύου GÉANT και περαιτέρω ανάπτυξη της υποδομής υπερυπολογιστών στο πλαίσιο της Εταιρικής σχέσης για πληροφορικά συστήματα υψηλών επιδόσεων (PRACE)[11].

2.3. Το επίπεδο της χρηματοδότησης πρέπει να παραμείνει τουλάχιστον το ίδιο…

Η στρατηγική «Ευρώπη 2020» αναγνωρίζει ανεπιφύλακτα ότι η έρευνα και καινοτομία αποτελούν την κύρια κινητήρια δύναμη της κοινωνικής προόδου και οικονομικής ευημερίας. Προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι της στρατηγικής αυτής και να αντιμετωπιστούν οι κύριες προκλήσεις σε επίπεδο ΕΕ καθώς και η πρόκληση που θέτουν οι ανταγωνιστές μας προγραμματίζοντας τεράστιες και φιλόδοξες επενδύσεις στην Έρευνα, Ανάπτυξη και Καινοτομία (ΕΑΚ), πρέπει να υπάρξει αξιόπιστο επίπεδο χρηματοδότησης του πλαισίου έρευνας και καινοτομίας.

Όπως προτάθηκε στο πλαίσιο της αναθεώρησης του προϋπολογισμού, ένα κοινό στρατηγικό πλαίσιο θα εξασφαλίσει αποτελεσματικότερη χρησιμοποίηση της χρηματοδότησης της ΕΕ για έρευνα και καινοτομία, ενισχύοντας την ενωσιακή προστιθέμενη αξία, προσανατολίζοντάς την περισσότερο σε αποτελέσματα και μοχλεύοντας άλλες δημόσιες και ιδιωτικές πηγές χρηματοδότησης.

2.4. Υπάρχει ανάγκη για μια άρτια διαρθρωμένη στρατηγική καινοτομίας…

Η Επιτροπή συμφωνεί με τη σύσταση η οποία συγκλίνει με τους προσανατολισμούς που καθορίζονται στην Ανακοίνωση για την Ένωση της Καινοτομίας, στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020».

Τα τελευταία έτη η προσέγγιση για μια ευθυγράμμιση των προτεραιοτήτων χρηματοδότησης του ΠΠ με τις τεχνολογικές ανάγκες της βιομηχανίας, ιδίως μέσω της ενθάρρυνσης των Ευρωπαϊκών τεχνολογικών πλατφορμών, και της υποστήριξης κοινών τεχνολογικών πρωτοβουλιών και συμπράξεων ιδιωτικού-δημόσιου τομέα, κατέστησαν το ΠΠ ενδιαφέρον για τη βιομηχανία καθώς και, σε ουσιαστικότερο επίπεδο, βοήθησαν ολόκληρους κλάδους της βιομηχανίας να υιοθετήσουν κοινές στρατηγικές έρευνας. Όπως καθορίζεται στην Ένωση της Καινοτομίας, με τα μελλοντικά προγράμματα της ΕΕ πρέπει να ενισχυθεί περαιτέρω η τάση αυτή και συγχρόνως, οι μηχανισμοί μεταφοράς της γνώσης και η δρομολόγηση Ευρωπαϊκών συμπράξεων καινοτομίας για την κάλυψη του χάσματος με μέτρα από την πλευρά της ζήτησης (όπως καθορισμός προτύπων, πλαίσια προκηρύξεων και ρυθμιστικά πλαίσια).

Αν και οι αναλήψεις υποχρεώσεων στο πλαίσιο της Ένωσης της Καινοτομίας θα εκπληρωθούν πλήρως με τα προγράμματα δαπανών της επόμενης γενιάς, η Επιτροπή καταβάλλει ήδη σημαντικές προσπάθειες για να ενισχύσει τον αντίκτυπο του τρέχοντος προγράμματος πλαισίου σε ό, τι αφορά την καινοτομία. Αυτό θα επιτευχθεί με τα προγράμματα εργασίας του εναπομένοντος ΠΠ7, μεταξύ άλλων, με τη χρηματοδότηση έργων για την καλύτερη ενημέρωση της αγοράς σχετικά με τα αποτελέσματα της έρευνας (π.χ. έργα επίδειξης) και δίδοντας μεγαλύτερη έμφαση, κατά την αξιολόγηση των προτάσεων, στον αντίκτυπο που έχει η καινοτομία. Επιπλέον, θα προβλεφθεί περαιτέρω χρηματοδότηση έργων που αφορούν ειδικά τις ΜΜΕ καθώς και θεμάτων που ενδιαφέρουν τις ΜΜΕ ή τις οργανώσεις οι οποίες είναι «νεόφερτες» στο ΠΠ7.

2.5. Για την απλούστευση χρειάζεται ποιοτικό άλμα…

Η Επιτροπή αναγνωρίζει την ανάγκη για περαιτέρω απλούστευση. Η ανακοίνωση της Επιτροπής[12] για την απλούστευση της εφαρμογής των ΠΠ έρευνας, η οποία προτείνει σειρά βραχυπρόθεσμων και περισσότερο μακροπρόθεσμων επιλογών, προκάλεσε έντονη διοργανική διαβούλευση. Μολονότι είναι έντονα επιθυμητή η σταθερότητα και συνέχεια των κανόνων που εφαρμόζονται στο ΠΠ7, αρχίζει να γίνεται ευρέως αποδεκτό ότι πρέπει να πραγματοποιηθεί ταχεία πρόοδος σε ό,τι αφορά τρεις ήδη πιθανές επιτυχίες του ΠΠ7:

- Εκ νέου καθορισμός των κριτηρίων αποδοχής μεθοδολογιών βασιζόμενων στο μέσο κόστος προσωπικού, με κατάργηση των κριτηρίων για αποδεκτές αποκλίσεις μεταξύ μέσου κόστους για μια κατηγορία προσωπικού και του πραγματικού κόστους για τα άτομα που απασχολούνται στα έργα. Με τον τρόπο αυτό θα μπορούν να γίνουν αποδεκτές οι περισσότερες μεθοδολογίες που βασίζονται στο μέσο κόστος προσωπικού, και εφαρμόζονται στην πράξη από τους δικαιούχους ως συνήθης λογιστική πρακτική, ιδίως στον κλάδο της βιομηχανίας, μεταξύ άλλων, οι μέθοδοι που βασίζονται στα κέντρα κόσους·

- Πρόβλεψη της δυνατότητας για ιδιοκτήτες ΜΜΕ και φυσικά πρόσωπα που δεν λαμβάνουν μισθό καταχωρούμενο στα λογιστικά βιβλία, να επιστρέφουν το τίμημα της εργασίας που προσφέρουν σε έργα του ΠΠ7, καταβάλλοντας κατ’ αποκοπή ποσό βασιζόμενο στο ύψος των υποτροφιών «Marie Curie» που χορηγούνται στο πλαίσιο του προγράμματος «Άνθρωποι»·

- Δημιουργία επιτροπής αποσαφηνίσεων μεταξύ των Γενικών Διευθύνσεων της Επιτροπής οι οποίες εκτελούν τα προγράμματα-πλαίσια έρευνας, για την ενιαία ερμηνεία και εφαρμογή των κανόνων και διαδικασιών εκτέλεσης επιχορηγήσεων έρευνας·

Στις 24 Ιανουαρίου 2011 η Επιτροπή εξέδωσε τις απαιτούμενες αποφάσεις εφαρμογής προκειμένου να εκτελεστούν τα ανωτέρω μέτρα απλούστευσης χωρίς περαιτέρω καθυστέρηση και με αναδρομική ισχύ σε ό,τι αφορά τις τρέχουσες επιχορηγήσεις στο πλαίσιο του ΠΠ7. Το θέμα των τόκων επί της χρηματοδότησης καλύπτεται από την πρόταση COM(2010) 260 της Επιτροπής σχετικά με την αναθεώρηση του δημοσιονομικού κανονισμού. Η αναθεώρηση του δημοσιονομικού κανονισμού είναι επίσης θεμελιώδους σημασίας, όπως προτείνεται από την Επιτροπή, για την επίτευξη ριζοκότερης απλούστευσης («ποιοτικό άλμα») στο πλαίσιο των μελλοντικών προγραμμάτων χρηματοδότησης της έρευνας και καινοτομίας.

2.6. Ο συνδυασμός χρηματοδοτικών μέτρων στο ΠΠ7 και στα επακόλουθα προγράμματα θα επιφέρει διαφορετική ισορροπία μεταξύ προσεγγίσεων της έρευνας εκ των κάτω προς τα άνω και προσεγγίσεων εκ των άνω προς τα κάτω…

Σημαντικά μέρη του ΠΠ7 προβλέπουν ήδη προσεγγίσεις της έρευνας εκ των κάτω προς τα άνω. Μεταξύ αυτών αναφέρονται οι δράσεις «Marie Curie» (MCA) για την εκπαίδευση και κινητικότητα των ερευνητών και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας (ΕΣΕ) για την έρευνα με γνώμονα την αναζήτηση νέας γνώσης που προκαλεί η περιέργεια. Αξιοσημείωτο είναι επίσης το σχέδιο «Μελλοντικές και αναδυόμενες τεχνολογίες» (ΜΑΤ) το οποίο, μέσω θεματικών προσκλήσεων υποβολής προτάσεων εκ των άνω προς τα κάτω, σε συνδυασμό με ανοικτές προσκλήσεις εκ των κάτω προς τα άνω, παρέχει στήριξη σε αναγνωριστική διεπιστημονική έρευνα στον τομέα των ΤΠΕ.

Η τάση για περισσότερη χρηματοδότηση εκ των κάτω προς τα άνω θα συνεχιστεί με την πρόταση της Επιτροπής για ανοικτές προσκλήσεις υποβολής προτάσεων, επικεντρωμένες στις προκλήσεις για τα τελευταία έτη του ΠΠ7. Επιπλέον, η Ένωση της Καινοτομίας δεσμεύτηκε να ενισχύσει τον ρόλο του ΕΣΕ, και το θέμα των προσεγγίσεων εκ των κάτω προς τα άνω έναντι των προσεγγίσεων εκ των άνω προς τα κάτω θα αποτελέσει κύριο θέμα στις συζητήσεις προσανατολισμού για το επόμενο ΠΠ.

Ωστόσο, το σημαντικότερο θέμα για το ΠΠ στο σύνολό του, είναι η εξασφάλιση κατάλληλης ισορροπίας μεταξύ προσεγγίσεων εκ των κάτω προς τα άνω και προσεγγίσεων εκ των άνω προς τα κάτω. Πέραν των ανωτέρω παρατηρήσεων (2.1 και 2.4) σε ό, τι αφορά μελλοντική δράση σαφώς επικεντρωμένη στις σημαντικότερες προκλήσεις, ουδόλως πρέπει να λησμονείται ότι αυτή θα επιτύχει μόνο εφόσον ευνοεί τη δημιουργικότητα και την επινοητικότητα τόσο σε επίπεδο έργων και όσο και σε επίπεδο ερευνητών.

Η Επιτροπή επιβεβαιώνει την υποστήριξή της στην έννοια του «τριγώνου της γνώσης» και υπογραμμίζει ότι το υπό εξέλιξη έργο στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Τεχνολογίας δίδει ιδιαίτερη ώθηση στη συνιστώσα της εκπαίδευσης. Σημαντικά θα είναι επίσης το φόρουμ «πανεπιστημίου-βιομηχανίας» και οι «συμμαχίες γνώσης» που εξαγγέλλονται στην ανακοίνωση για την Ένωση της Καινοτομίας, καθώς και η ανάπτυξη των κατάλληλων δεξιοτήτων των ερευνητών για να καινοτομούν, όπως προβλέπεται από τις MCA.

2.7. Θα πρέπει να εξεταστεί το ενδεχόμενο αναστολής ως προς νέα μέσα….

Το εναπομένον ΠΠ7 θα εξακολουθήσει να λειτουργεί με την τρέχουσα νομική βάση και τα υφιστάμενα μέσα.

Ωστόσο, η Επιτροπή θα εξετάσει το υφιστάμενο σύνολο μέσων για να προσδιορίσει τομείς που μπορούν να απλουστευτούν, πιθανοί πλεονασμοί και ενδεχόμενα κενά. Πρέπει επίσης να εξεταστούν καινοτόμες προσεγγίσεις, όπως βραβεία ή καινοτόμα καθεστώτα ανάθεσης δημόσιων συμβάσεων.

Το έργο αυτό θα υποστηριχθεί με πολλούς τρόπους, μεταξύ άλλων, με συζητήσεις στην επιτροπή του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας (ΕΕΧΕ) και με την προσεχή «ανακοίνωση για εταιρικές σχέσεις». Οι ιδέες που θα αναπτυχθούν στις συζητήσεις αυτές θα ληφθούν υπόψη στις προτάσεις της Επιτροπής για το επόμενο ΠΠ.

Για τη βέλτιση δυνατή χρήση των πόρων του προϋπολογισμού της ΕΕ η χρηματοδότηση πρέπει να στοχεύει σε αυξημένη ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία, ισχυρότερο αντίκτυπο και ενισχυμένη μόχλευση. Όπως προαναφέρθηκε, στόχος του κοινού στρατηγικού πλαισίου είναι να εξασφαλιστεί ότι το σύνολο της ενωσιακής χρηματοδότησης για έρευνα και καινοτομία επιδιώκει κοινούς στόχους και διατίθεται βάσει κοινής στρατηγικής. Προς τούτο θα απαιτηθεί η δημιουργία συνεκτικού και εναρμονισμένου συνόλου μέσων.

2.8. Πρέπει να αναληφθούν περαιτέρω ενέργειες για τη μεγαλύτερη συμμετοχή γυναικών στο ΠΠ7 για τα εναπομένοντα έτη….

Η Επιτροπή δίδει ιδιαίτερη σημασία στο θέμα αυτό, ωστόσο υπογραμμίζει ότι υπάρχουν όρια στο τι μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσω του ΠΠ, επειδή αυτό καλύπτει μικρό μόνο μέρος της ευρωπαϊκής ερευνητικής δραστηριότητας. Για να υπάρξει πραγματική πρόοδος χρειάζεται κοινή προσέγγιση με την ενεργή υποστήριξη χρηματοδοτικών οργανισμών και ερευνητών του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή δέχεται την πρόκληση που συνεπάγεται η ανάληψη ηγετικού ρόλου.

Πλέον των τρεχουσών δραστηριοτήτων - κυρίως ο στόχος του 40%· δραστηριότητες παρακολούθησης, ευαισθητοποίησης και προώθησης και επιτυχίες στα πλαίσιο των δράσεων «Marie Curie» - προτείνονται πρόσθετες δραστηριότητες. Η Επιτροπή:

- θα επιτύχει πλήρως τον στόχο που αφορά τη συμμετοχή γυναικών σε ποσοστό 40% σε όλες τις επιτροπές αξιολόγησης και συμβουλευτικές επιτροπές και θα επιδιώξει την υποστήριξη των κρατών μελών για να επιτύχει τον στόχο αυτό και στις επιτροπές προγράμματος·

- με την υποστήριξη των κρατών μελών και των ιδρυμάτων έρευνας, θα δρομολογήσει νέες αναλύσεις για να προσδιορίσει, μέχρι το τέλος του 2011, τους πολιτιστικούς παράγοντες και τις καταστάσεις που συμβάλλουν στη διαμόρφωση της συμμετοχής γυναικών ερευνητριών, καθώς και μέτρα για την αντιμετώπισή τους·

- θα ενισχύσει την παρακολούθηση σε όλα τα στάδια του κύκλου ζωής του έργου·

- στο πλαίσιο των δράσεων «Marie Curie», θα ενισχύσει τον ρόλο ειδικής ομάδας επανεκκίνησης της σταδιοδρομίας, βοηθώντας τις γυναίκες που επιθυμούν να συνεχίσουν τη σταδιοδρομία τους στην έρευνα μετά από μια διακοπή, για παράδειγμα λόγω αδείας μητρότητας.

2.9. Ανοίγει ο δρόμος για μεγαλύτερη συμμετοχή κρατών μελών που υποεκπροσωπούνται (μέσω) καλύτερης σύνδεσης διαρθρωτικών ταμείων με ΠΠ…

Παράδειγμα ήδη επιτευχθείσας προόδου αποτελεί η Ομάδα εμπειρογνωμόνων για συνέργειες (ΟΕΣ), στην οποία ανατέθηκε η εξεύρεση συνεργειών μεταξύ ΠΠ7, διαρθρωτικών ταμείων και προγράμματος πλαισίου για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία. Τα μέλη της, που διαθέτουν ακαδημαϊκή και πολιτική πείρα, επαγγελματική εμπειρία καθώς και την κορυφή εκπαίδευσης του τριγώνου της γνώσης, θα παρέχουν συμβουλές τόσο κατά την τρέχουσα περίοδο προγραμματισμού (2011-2013) όσο και για την επόμενη, καθώς και για τις μελλοντικές περιφερειακές δράσεις του ΠΠ7. Η ΟΕΣ θα επωφεληθεί των πρόσφατων αναλύσεων συνεργειών που πραγματοποίησε η ΕΕΧΕ (Επιτροπή Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας).

Τα αποτελέσματα των εμβληματικών πρωτοβουλιών στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» για την Ένωση της Καινοτομίας καθώς και το «Ψηφιακό θεματολόγιο» έχουν ιδιαίτερη σημασία για την επίτευξη καλύτερης εναρμόνισης των ενωσιακών πολιτικών και δραστηριοτήτων, μεταξύ άλλων, της έρευνας, της καινοτομίας και της χρηματοδότησης από τα ταμεία συνοχής.

Τα διαρθρωτικά ταμεία θα προσφέρουν στήριξη για τη δημιουργία ικανοτήτων, όπως υποδομές έρευνας και δράσεις για την ανάπτυξη Διαδικτύου υψηλής ταχύτητας στην Ευρώπη, με επακόλουθο τη διεύρυνση της βάσης της ενωσιακής έρευνας και καινοτομίας και τη δημιουργία ικανοτήτων για μια κοινωνία της γνώσης.

2.10. Άνοιγμα του ΠΠ7 στη διεθνή συνεργασία….

Το ΠΠ7 είναι ήδη ανοικτό στη διεθνή συνεργασία και συμμετέχουν σε αυτό πάνω από 160 χώρες. Ωστόσο, το εύρος της συνεργασίας αυτής είναι σχετικά περιορισμένο, τόσο σε ό,τι αφορά τη χρηματοδότηση, όσο και τον συνολικό αριθμό των συμμετεχόντων, ιδίως των κρατών με πρωτοπορία στην έρευνα και των κρατών με αναδυόμενη έρευνα. Το σημαντικό αυτό κενό πρέπει να καλυφθεί.

Η πείρα από υφιστάμενες πρωτοβουλίες, όπως διμερείς συμφωνίες Ε&Τ της ΕΕ και συντονισμένες προσκλήσεις υποβολής προτάσεων, καθιστά επιτακτική την ανάγκη για μια πιο στρατηγική προσέγγιση.

Προς τούτο, η Επιτροπή θα προβεί σε σημαντική επανεξέταση της στρατηγικής της για διεθνή συνεργασία, τα πορίσματα της οποίας θα υποβληθούν μέχρι το τέλος του 2011. Στο πλαίσιο αυτής θα εξεταστεί πώς μπορεί να δημιουργηθεί κρίσιμη μάζα και ειδίκευση σε τομείς όπου η Ευρώπη έχει ανάγκες και συγκριτικό πλεονέκτημα, λαμβανομένης υπόψη της προαναφερόμενης πρότασης (2.1) για επικέντρωση σε κύριες προκλήσεις στο μέλλον. Στο πλαίσιο αυτό, είναι επίσης ουσιώδες να καθοριστούν με καλύτερο τρόπο ο κοινός και ο επιμέρους ρόλος των κρατών μελών και του προγράμματος πλαισίου καθώς και τα μέσα, όπως το στρατηγικό φόρουμ για διεθνή επιστημονική και τεχνολογική συνεργασία, προκειμένου να καθοριστούν τομείς κοινού ενδιαφέροντος και προσεγγίσεις.

3. Προοπτικές

Στο τελευταίο κεφάλαιο της έρευνάς της, η Ομάδα Εμπειρογνωμόνων ενδιάμεσης αξιολόγησης του ΠΠ7 παραθέτει τις συνέπειες των πορισμάτων της και αποδεικτικά στοιχεία που θα ληφθούν υπόψη για τους στόχους και την εφαρμογή μελλοντικών προγραμμάτων χρηματοδότησης. Υπογραμμίζει ότι θα πρέπει να υποστηριχθεί η εφαρμογή της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», μεταξύ άλλων, οι φιλόδοξοι στόχοι που καθορίζονται στην Ένωση της Καινοτομίας και στις συναφείς εμβληματικές πρωτοβουλίες.

Η ομάδα των εμπειρογνωμόνων προτάσσει τρία θέματα - αριστεία, ανταγωνιστικότητα και κοινωνικούς στόχους – τα οποία έχουν καίρια σημασία για το θεματολόγιο και τις προτεραιότητες της έρευνας για το επόμενο ΠΠ. Τα θέματα αυτά συμφωνούν απόλυτα με τους ευρείς γενικούς προσανατολισμούς που προτείνονται στην Ένωση της Καινοτομίας.

Τα αποτελέσματα της αξιολόγησης αυτής θα επιδράσουν άμεσα και σημαντικά στην μελλοντική πολιτική έρευνας, ιδίως στην προσεχή Πράσινη Βίβλο της Επιτροπής, η οποία προβλέπεται να εγκριθεί στις αρχές του 2011, για την δρομολόγηση ευρείας δημόσιας διαβούλευσης επί καίριων θεμάτων για μελλοντικά προγράμματα χρηματοδότησης έρευνας και καινοτομίας.

4. Χρηματοδοτική διευκόλυνση καταμερισμού του κινδύνου (ΧΔΚΚ)

4.1. Εισαγωγή στη ΧΔΚΚ και πλαίσιο της ενδιάμεσης αξιολόγησής της

Η ΧΔΚΚ δημιουργήθηκε κατ’αίτηση του Συμβουλίου της ΕΕ του Δεκεμβρίου 2005, το οποίο ζήτησε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕ) να προτείνουν χρηματοδοτική διευκόλυνση με καταμερισμό του κινδύνου για τη στήριξη πρόσθετων επενδύσεων στην έρευνα, ανάπτυξη και καινοτομία (ΕΑΚ), για την περίοδο 2007-2013. Η ΧΔΚΚ διαθέτει συνολικά μέχρι 2 δισεκατομμύρια ευρώ (μέχρι 1 δισεκατομμύριο από το ΠΠ7· μέχρι 1 δισεκατομμύριο ευρώ από τους ίδιους πόρους της ΕΤΕ) για την κάλυψη πιθανών ζημιών από δάνεια χορηγούμενα από την ΕΤΕ ή/και από ενδιάμεσους χρηματοδοτικούς οργανισμούς, και έχει ως στόχο τη μόχλευση δανείων ύψους περίπου 10 δισεκατομμυρίων ευρώ για δραστηριότητες ΕΑΚ τις οποίες αναλαμβάνουν ιδιωτικές εταιρείες ή δημόσια ιδρύματα με χαρακτηριστικά υψηλότερου χρηματοοικονομικού κινδύνου.

Σύμφωνα με το παράρτημα ΙΙ του ΠΠ7, η χρηματοδοτική συνεισφορά της ΕΕ κατανέμεται σε δύο μέρη: πρώτη δόση ύψους 500 εκατομμυρίων ευρώ για την περίοδο 2007-2010 και πιθανή δεύτερη δόση 500 εκατομμυρίων ευρώ για την περίοδο 2011-2013, βάσει ενδιάμεσης αξιολόγησης.

4.2. Ενδιάμεση αξιολόγηση της ΧΔΚΚ

Ολοκληρώνοντας το έργο της το πρώτο εξάμηνο του 2010, η Ομάδα ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων (ΟΑΕ) που συγκροτήθηκε για την διεξαγωγή της ενδιάμεσης αξιολόγησης, στο πλαίσιο της έκθεσής της[13], καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η ΧΔΚΚ θεωρείται καινοτόμο, αντικυκλικό και προσαρμοσμένο στη ζήτηση χρηματοδοτικό μέσο, το οποίο εισήχθη με επιτυχία στον χρηματοδοτικό μηχανισμό της ΕΕ για την έρευνα και συνέβαλε δραστικά στην επέκταση της χρηματοδότησης για ΕΑΚ. Η ΟΑΕ, υπογραμμίζοντας τα πολύ σημαντικά αποτελέσματα σε επίπεδο ΕΕ από τη σύστασή της, τα οποία ξεπέρασαν ακόμη και τις αρχικές προσδοκίες[14], ετόνισε επίσης την εξαιρετικά αποδοτική και αποτελεσματική εφαρμογή της ΧΔΚΚ, δεδομένου ότι χάρη σε αυτήν η ΕΤΕ και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποκόμισαν τεράστιες γνώσεις στη διαχείριση αυτού του νέου και από κοινού αξιολογούμενου χρηματοπιστωτικού μέσου· υπογράμμισε επίσης ότι αποτελεί εξαιρετικό παράδειγμα και κίνητρο για τα οφέλη που μπορεί να προκύψουν με τον κατάλληλο συνδυασμό κεφαλαίων κινδύνου από τον προϋπολογισμό της ΕΕ και ιδίων χρηματοδοτικών πόρων και πραγματογνωμοσύνης της ΕΤΕ.

Λαμβανομένου υπόψη ότι η ΧΔΚΚ αποτελεί υπόδειγμα προς περαιτέρω ανάπτυξη και ενίσχυση, η ΟΑΕ διατύπωσε 10 συστάσεις οι οποίες συνοψίζονται ως εξής:

- Για την τρέχουσα περίοδο προγραμματισμού 2011-2013

- Άμεση αποδέσμευση της συνεισφοράς της ΕΕ στη ΧΔΚΚ, ύψους μέχρι 500 εκατομμύρια ευρώ, υπό τους όρους που προβλέπονται στη νομική βάση του ΠΠ7 της ΕΕ – ( Σύσταση1)·

- Επιπρόσθετη συνεισφορά της ΕΕ στην ΧΔΚΚ μέχρι 500 εκατομμύρια ευρώ, για την περίοδο 2011-2013, προερχόμενη από το ειδικό πρόγραμμα «Συνεργασία» του ΠΠ7 της ΕΕ ή/και πόρους εκτός του ΠΠ7 - ( Σύσταση 5)·

- Ανανεούμενος χαρακτήρας της χρηματοδοτικής συνεισφοράς της ΕΕ για την κάλυψη του επιπέδου της ζήτησης μέχρι το τέλος του 2013 – ( Σύσταση 7 )·

- Είναι δυνατές οι βελτιώσεις για ορισμένες ομάδες στόχου που λαμβάνουν ήδη στήριξη (ιδίως ΜΜΕ, υποδομές έρευνας) μέσω της καθιέρωσης ειδικών προσεγγίσεων και αλλαγών στον καταμερισμό του κινδύνου – ( Συστάσεις 2,3 &4 ).

- Επόμενη περίοδος προγραμματισμού για μετά το 2013:

- Συνέχιση και επέκταση της κλίμακας και του πεδίου εφαρμογής της ΧΔΚΚ («ανανεωμένη ΧΔΚΚ») με συγκεκριμένη ανανεούμενη χρηματοδοτική συνεισφορά της ΕΕ, τουλάχιστον 5 δισεκατομμυρίων ευρώ – ( Συστάσεις 7, 9 & 10)· )

- Πρέπει να επιδιωχθεί σε κάποιο βαθμό εξορθολογισμός των υφιστάμενων/μελλοντικών χρηματοδοτικών μέσων της ΕΕ (προς αποφυγή επικαλύψεων των προσπαθειών και προς διασφάλιση συνεργειών) – ( Σύσταση 6 )·

- Εξασφάλιση τακτικού ελέγχου - ( Σύσταση 8 ).

4.3. Η απάντηση της Επιτροπής

Η Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίηση της για τη λεπτομερή και εμπεριστατωμένη ανάλυση της ΟΑΕ.

Η θετική ενδιάμεση αξιολόγηση της ΧΔΚΚ αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την αποδέσμευση της δεύτερης δόσης χρηματοδότησης της ΧΔΚΚ από το ΠΠ7 ύψους, 500 εκατομμυρίων ευρώ, για την περίοδο 2011-2013, η δε Επιτροπή σημειώνει ότι την αποδέσμευση αυτή συνιστούν ένθερμα η ΟΑΕ της ΧΔΚΚ (σύσταση 1) και η ομάδα εμπειρογνωμόνων ενδιάμεσης αξιολόγησης του ΠΠ7. Ψηφίζοντας τον προϋπολογισμό της ΕΕ για το 2011, το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξεδήλωσαν ήδη την επί της αρχής συμφωνία τους για αποδέσμευση της δεύτερης δόσης (προϋπολογισμός 250 εκατομμυρίων ευρώ για το 2011). Ωστόσο, η Επιτροπή καλεί το Συμβούλιο και το ΕΚ να διατυπώσουν πιο επίσημη απάντηση εντός του 2011, για ολόκληρη την περίοδο (2011-2013), εφόσον κριθεί σκόπιμο.

Η Επιτροπή υποστηρίζει πλήρως τις συστάσεις 2,3 και 4 της ΟΑΕ για την κάλυψη των αναγκών των ομάδων οι οποίες επί του παρόντος υποεκπροσωπούνται στην ΧΔΚΚ (π.χ. ΜΜΕ, πανεπιστήμια/οργανώσεις έρευνας και υποδομές έρευνας). Διεξάγονται ήδη τεχνικές διαπραγματεύσεις μεταξύ της Επιτροπής και της ΕΤΕ με αντικείμενο την εξεύρεση συγκεκριμένων λύσεων και νέων προσεγγίσεων για την επίτευξη των στόχων αυτών, ιδιαιτέρως μεταξύ άλλων, αλλαγές στον καταμερισμό κινδύνου, προσεγγίσεις χρηματοφυλακίου, αύξηση επιπέδων κινδύνου, και πρόβλεψη χρηματοδότησης ιδίων κεφαλαίων. Αποτέλεσμα θα είναι η τροποποίηση της συμφωνίας Επιτροπής/ΕΤΕ για την εφαρμογή της ΧΔΚΚ, από το πρώτο ήδη εξάμηνο του 2011.

Η Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίησή της για τους στόχους των συστάσεων της ΟΑΕ σχετικά με την επόμενη περίοδο προγραμματισμού (μετά το 2013). Σημειώνει ότι είναι σύμφωνοι με τους στόχους της ανακοίνωσης για την Ένωση της Καινοτομίας[15], σε ό,τι αφορά ενισχυμένη πρόσβαση σε χρηματοδότηση· την προσέλκυση σημαντικά υψηλότερης ιδιωτικής χρηματοδότησης· και την εκτενέστερη χρήση των μέσων χρηματοοικονομικής τεχνικής προς στήριξη της καινοτομίας[16]. Βρίσκεται σε εξέλιξη ανάλυση που αφορά τον συγκεκριμένο τρόπο χρηματοδότησης της επέκτασης του πεδίου εφαρμογής της ΧΔΚΚ ώστε να είναι δυνατός μεγαλύτερος καταμερισμός του κινδύνου για τα έργα Ε&Α και για τα έργα καινοτομίας, καθώς και το πώς η ΕΕ θα μπορέσει να χρηματοδοτήσει και να υποστηρίξει την υλοποίηση νέων φιλόδοξων στόχων (όπως το ευρωπαϊκό στρατηγικό σχέδιο ενεργειακών τεχνολογιών), μεταξύ άλλων, των εμβληματικών πρωτοβουλιών στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» όπως το «Ψηφιακό θεματολόγιο», ή «Μια Ευρώπη που χρησιμοποιεί αποδοτικά τους πόρους». Η Επιτροπή και η ομάδα της ΕΤΕ επεξεργάζονται επί του παρόντος σχέδιο αποτελεσματικής, αποδοτικής και ορθολογικής χρήσης των χρηματοδοτικών μέσων, ιδίως στον χώρο της ΕΑΚ, με διατομεακή προοπτική.

Τέλος, η Επιτροπή συμφωνεί με τη σύσταση της ΟΑΕ για τακτική παρακολούθηση της εφαρμογής της ΧΔΚΚ και θα προβεί σε συγκεκριμένες ενέργειες το 2011.

[1] ΕΕ L 412 της 30.12.2006, σ. 1.

[2] "Catalysing European Competitiveness in a Globalising World" – έκθεση της ειδικής ομάδας για την ενδιάμεση αξιολόγηση των ΤΠΕ του ΠΠ7 · άλλες σχετικές αξιολογήσεις στον τομέα των ΤΠΕ, συμπεριλαμβανομένων των ενδιάμεσων εκτιμήσεων των κοινών τεχνολογικών πρωτοβουλιών (ΚΠΤ) ARTEMIS και ENIAC και της ενδιάμεσης αξιολόγησης του κοινού προγράμματος «Αυτόνομη διαβίωση υποβοηθούμενη από το περιβάλλον» (ΑΔΥΠ — AAL) http://ec.europa.eu/dgs/information_society/evaluation/rtd/index_en.htm

[3] Ε/2009/8412-1

[4] http://ec.europa.eu/research/evaluations

[5] Απόφαση αριθ. 1982/2006/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 18ης Δεκεμβρίου 2006, παράρτημα ΙΙ

[6] Απόφαση 2006/971/ΕΚ του Συμβουλίου της 19ης Δεκεμβρίου 2006 – Παράρτημα III

[7] Απόφαση 2006/974/ΕΚ του Συμβουλίου της 19ης Δεκεμβρίου 2006 – Παράρτημα III

[8] Παράρτημα II της Απόφασης αριθ. 1982/2006/ΕΚ, σ.38

[9] http://ec.europa.eu/research/evaluations

[10] Στην παρούσα ανακοίνωση αναφέρεται ο τίτλος κάθε σύστασης ενώ το πλήρες κείμενο διατίθεται στις αντίστοιχες εκθέσεις αξιολόγησης.

[11] http://ec.europa.eu/information_society/digital-agenda/index_en.htm

[12] COM(2010) 187 της 29.4.2010.

[13] Η έκθεση της ΟΑΕ παρουσιάστηκε από την κυρία Erika MANN (πρόεδρο της ΟΑΕ) και τον κύριο Luc SOETE (εισηγητή της ΟΑΕ) στην επιτροπή Βιομηχανίας, Εξωτερικού Εμπορίου, Έρευνας και Ενέργειας (ITRE) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, στην ομάδα εργασίας του Συμβουλίου για την έρευνα καθώς και στις σχετικές επιτροπές προγράμματος του ΠΠ7.

[14] Μέχρι το τέλος του 2009, μέσω της ΧΔΚΚ εγκρίθηκαν δάνεια ύψους 6,3 δισεκατομμυρίων ευρώ και στηρίχθηκαν επενδύσεις για ΕΤΑΚ συνολικού ύψους 16,2 δισεκατομμυρίων ευρώ, επιτυγχάνοντας έτσι σημαντική μόχλευση της τάξης του 15 (δημοσιονομικοί πόροι ΕΕ/ΕΤΕ έναντι στήριξης σε συνολικές επενδύσεις για Ε&Α και Καινοτομία). Τα έργα της ΧΔΚΚ αφορούν 18 κράτη μέλη και 2 συνδεδεμένες χώρες. Τα αριθμητικά στοιχεία για την ΧΔΚΚ μέχρι τον Σεπτέμβριο 2010 είναι: εγκριθέντα δάνεια ύψους 8,1 δισεκατομμυρίων ευρώ για 82 έργα· συναφθέντα δάνεια ύψους 5,3 δισεκατομμυρίων ευρώ για 54 έργα.

[15] COM(2010) 546 της 6/10/2010.

[16] Όπως υπογραμμίζεται επίσης στην ανακοίνωση «Η περιφερειακή πολιτική συμβάλλει στην έξυπνη ανάπτυξη στο πλαίσιο της Ευρώπης 2020», COM (2010)553 της 6.10.2010.