30. 11.87 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 319/41 
Γνωμοδότηση για την πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου που τροποποιεί την οδηγία 80/1107/ΕΟΚ 
περί προστασίας των εργαζομένων από τους κινδύνους που παρουσιάζονται συνέπεια εκθέσεως 
τους, κατά τη διάρκεια της εργασίας, σε χημικά, φυσικά ή βιολογικά μέσα(') 
(87/C 319/14) 
Το Συμβούλιο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων αποφάσισε, στις 19 Ιουνίου 1986, σύμφωνα με τις 
διατάξεις του άρθρου 100 της Συνθήκης για την ίδρυση των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, να ζητήσει 
τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την παραπάνω πρόταση. 
Το τμήμα κοινωνικών, οικογενειακών, εκπαιδευτικών και πολιτισμικών θεμάτων στο οποίο 
ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του στις 16 Ιου­
λίου 1987 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Etty. 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή εξέδωσε με 125 ψήφους υπέρ, 0 κατά και 8 αποχές 
κατά τη 248η σύνοδο ολομέλειας της (συνεδρίαση της 23ης Σεπτεμβρίου 1987) την ακόλουθη 
γνωμοδότηση: 
1. Γενικές παρατηρήσεις 
1.1. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι η όσο το δυνατό καλύτερη 
προστασία της υγείας των εργαζομένων στην Ευρωπαϊκή 
Κοινότητα από τους κινδύνους που διατρέχουν στην εργα­
σία τους έχει μεγάλη σημασία. Υπό το πρίσμα αυτό επιδο­
κιμάζει τις πρωτοβουλίες της Επιτροπής που αποσκοπούν 
στην εναρμόνιση του καθορισμού οριακών τιμών ή ενδε­
χομένως βιολογικών δεικτών όσον αφορά την έκθεση σε 
χημικούς, φυσικούς και βιολογικούς παράγοντες κατά την 
εγρασία. Η θέσπιση ενός ευρωπαϊκού καταλόγου οριακών 
τιμών, η οποία θα πρέπει να είναι αποτέλεσμα των πρω­
τοβουλιών αυτών σε κοινοτικό επίπεδο, είναι ανάγκη να 
στηρίζεται σε σαφέστερους και γενικά αναγνωρισμένους 
ορισμούς των βασικών εννοιών και κυρίως της έννοιας 
«οριακή τιμή». Επιπλέον η θέσπιση ενός παρόμοιου κατα­
λόγου θα πρέπει να πραγματοποιηθεί σε στενή συνάρτηση 
με μια στρατηγική μετρήσεων και δειγματοληψιών. 
1.2. Η πρόταση τροποποίησης της οδηγίας 80/1107/ 
ΕΟΚ («οδηγία-πλαίσιο») συνεπάγεται τη διεύρυνση των 
διατάξεων της οδηγίας αυτής. Η διεύρυνση αυτή αφορά 
σε μια πρώτη φάση τον προσδιορισμό των οριακών τιμών 
ορισμένων παραγόντων που είναι χαμηλότερες από αυτές 
που ορίζει η οδηγία. Η δυνατότητα αυτή προσφέρεται από 
την ίδια την οδηγία-πλαίσιο. 
1.3. Το πρώτο ερώτημα που εγείρεται είναι, αν η προτει­
νόμενη τροποποίηση συμβάλλει πράγματι στην ουσια­
στική βελτίωση της προστασίας της υγείας των εργαζομέ­
νων στους τόπους εργασίας. Για την απάντηση του ερωτή­
ματος αυτού θα πρέπει να ληφθούν υπόψη τόσο ο τρόπος 
που επιλέχθηκε από την Επιτροπή για την προσέγγιση 
του προβλήματος του καθορισμού των οριακών τιμών όσο 
και ο κατάλογος των εκατό παραγόντων που αποτελούν 
μέρος της πρότασης της Επιτροπής. 
1.4. Από τη μία πλευρά η Επιτροπή θεωρεί ότι η πρό­
ταση της καθορίζει τη βασική στρατηγική για την 
επίτευξη ταχείας προόδου στον τομέα τον οποίο αφορά 
η οδηγία 80/1107/ΕΟΚ. Ο όρος «βασική στρατηγική» 
(') ΕΕ αριθ. C 164 της 2. 7. 1986, σ. 4. σημαίνει ότι πρόκειται για ένα μακροπρόθεσμο, καλά 
μελετημένο, στηριζόμενο σε σαφώς διατυπωμένα κριτήρια 
και συνεπή προσανατολισμό, που εφαρμόζεται κατά την 
προσέγγιση του προβλήματος. 
Από την άλλη πλευρά φαίνεται ότι η Επιτροπή προσανα­
τολίσθηκε σε μεγάλο βαθμό προς μια κατεύθυνση με μάλ­
λον πραγματιστικό και βραχυπρόθεσμο χαρακτήρα. Η 
πρόταση για τη θέσπιση ενός πρώτου ευρωπαϊκού καταλό­
γου οριακών τιμών περιλαμβάνει παράγοντες για τους 
οποίους τα περισσότερα κράτη μέλη καθόρισαν στους 
εθνικούς τους καταλόγους ίδιες τιμές. Αν δεν υπάρξει 
παρόμοια συμφωνία θα υιοθετηθούν οι ανώτατες οριακές 
τιμές που ισχύουν στην Κοινότητα. 
Η στρατηγική πρόθεση της πρότασης φαίνεται ότι μετριά­
σθηκε σε μεγάλο βαθμό από πραγματικές και τακτικές 
σκέψεις. 
Η ΟΚΕ επιμένει στην άποψη ότι οι επόμενες προτάσεις 
για την τροποποίηση της οδηγίας-πλαίσιο θα πρέπει να 
στηρίζονται στις αρχές που αναφέρθηκαν παραπάνω στο 
σημείο 1.1. 
1.5. Η πρόταση της Επιτροπής χαρακτηρίζεται όπως 
φαίνεται από μια αντίφαση (η οποία προκύπτει ενδεχομέ­
νως από τα ανωτέρω), δηλαδή, αφενός, από την επιθυμία 
να εφαρμοσθούν τα διάφορα προγράμμματα δράσης και 
τα ψηφίσματα σχετικά με την ασφάλεια και την προστα­
σία της υγείας στους τόπους εργασίας, όπου κύριο θέμα 
είναι η προστασία της υγείας των εργαζομένων, και, 
αφετέρου, από την ανάγκη εξάλειψης ορισμένων διαφο­
ρών που επιδρούν άμεσα στη λειτουργία της εσωτερικής 
αγοράς. Από την άλλη πλευρά, όμως, το γεγονός αυτό δεν 
προκαλεί εντύπωση επειδή οι ισχύουσες ρυθμίσεις στα 
κράτη μέλη υπήρξαν απόρροια σκέψεων ιατρικού, επιστη­
μονικού και πολιτικού χαρακτήρα. Κατά την επιλογή των 
εκατό παραγόντων που αναφέρει η πρόταση, διαδραμάτι­
σαν πιθανώς ένα ρόλο, σκέψεις που δεν εξυπηρετούν κα­
ταρχήν την ανάγκη μεγαλύτερης προστασίας της υγείας 
των εργαζομένων στους τόπους εργασίας. Αν η δια­
πίστωση αυτή ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα, θα 
ήταν ορθό να αναμένεται ότι θα είχαν εφαρμοσθεί αλληλο­
συνδεόμενα κριτήρια κατά την επιλογή των επιβλαβών 
παραγόντων, κριτήρια όπως π.χ.: 
Αριθ. C 319/42 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 30. 11. 87 
— ο βαθμός στον οποίο χρησιμοποιούνται οι παράγοντες 
αυτοί στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα, 
— το μέγεθος του κινδύνου που εγκυμονούν για την υγεία, 
— ο αριθμός εργαζομένων που εκτίθεται στους παράγο­
ντες αυτούς στους τόπους εργασίας. 
Εντούτοις, πολύ λίγα σχετικά στοιχεία προκύπτουν από 
το έγγραφο της Επιτροπής. Έτσι δημιουργείται η υπόνοια 
ότι κύριο κίνητρο για το πρώτο αυτό βήμα προς τη 
θέσπιση ενός ευρωπαϊκού καταλόγου οριακών τιμών ήταν 
μάλλον η ανάγκη αντιμετώπισης ορισμένων οικονομικών 
προβλημάτων (όπως η ύπαρξη άνισων όρων αντα­
γωνισμού στην Κοινότητα). 
1.6. Η ΟΚΕ αναγνωρίζει, σύμφωνα και με τη γνωμοδό­
τηση της για την οδηγία-πλαίσιο του 1979 ('), ότι είναι 
δυνατό να υπάρξει παρόμοια αντίφαση. Ωστόσο επανα­
λαμβάνει ανεπιφύλακτα την άποψη, η οποία εκφράστηκε 
και στην ανωτέρω γνωμοδότηση, ότι η προστασία της 
υγείας των εργαζομένων πρέπει να καταλαμβάνει την 
πρώτη θέση, αφού ληφθεί συγχρόνως μέριμνα ώστε τα 
οικονομικά συμφέροντα να επηρεάζονται όσο το δυνατό 
λιγότερο. 
Κατά τη γνώμη της ΟΚΕ, στις μελλοντικές προτάσεις για 
την τροποποίηση της οδηγίας-πλαίσιο με περιεχόμενο 
ανάλογο προς αυτό της παρούσας πρότασης, θα πρέπει 
οι ουσίες να επιλέγονται σύμφωνα με τα κριτήρια που 
αναφέρθηκαν παραπάνω. 
Οπωσδήποτε, σύμφωνα με τη γνώμη της ΟΚΕ οι οριακές 
τιμές που καθορίζονται στην παρούσα πρόταση οδηγίας 
χρειάζεται να επανεξετασθούν, ώστε αν δεν καταστεί 
δυνατό να υπάρξει ταυτότητα απόψεων, να επιδιωχθούν 
τιμές από τις οποίες, αντίθετα από εκείνες που προτείνο­
νται τώρα, θα προκύπτει η μέριμνα για μια καλύτερη 
προστασία της υγείας των εργαζομένων. 
1.7. Η Επιτροπή αναφέρει στις αιτιολογικές σκέψεις, οι 
οποίες προηγούνται της πρότασης της, ότι «οι κοινωνικοί 
εταίροι πρέπει να διαδραματίσουν ένα ρόλο στον τομέα 
της προστασίας των εργαζομένων». 
Η φράση αυτή εφιστά την προσοχή στα άρθρα 9 και 10 
της οδηγίας 80/1107/ΕΟΚ, στα οποία γίνεται λόγος για 
μια τεχνική επιτροπή εκπροσώπων των κρατών μελών, 
πρόεδρος της οποίας θα είναι ένας εκπρόσωπος της 
Επιτροπής. Περαιτέρω υπενθυμίζει τη γνωμοδότηση της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, η οποία προ­
σανατολιζόμενη προς τα δύο αυτά άρθρα διαπίστωσε ότι 
στα πλαίσια της προστασίας της υγείας των εργαζομένων 
στους τόπους εργασίας απαιτείται η συνεργασία όλων 
των ενδιαφερομένων και, ιδιαίτερα, η συνεργασία μεταξύ 
εργοδοτών και εργαζομένων κατά τον προγραμματισμό 
και την εφαρμογή των αναγκαίων μέτρων. Η ΟΚΕ έκρινε 
ότι είναι «οπωσδήποτε αναγκαίο» να συμμετέχουν για το 
σκοπό αυτό στις εργασίες της τεχνικής επιτροπής και οι 
εκπρόσωποι των εργοδοτών και των εργαζομένων. 
Η ΟΚΕ επιμένει ακράδαντα στην άποψη αυτή και κρίνει 
ότι σύμφωνα με την παρούσα γνωμοδότηση θα πρέπει να 
(') ΕΕ αριθ. C 297 της 28. 11. 1979, σ. 5. μπορούν όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη να συμμετέχουν στην 
τεχνική επιτροπή. Στα ενδιαφερόμενα μέρη συγκαταλέ­
γονται κατά τη γνώμη της, εκτός από τους εργοδότες και 
τους εργαζόμενους, και οι ιατροί και οι επιστήμονες. 
2. Ειδικές παρατηρήσεις 
2.1. Σχετικά με το επεξηγηματικό υπόμνημα 
2.1.1. Σημείο 5, «Μέτρηση των ορίων έκθε­
σης κατά την εργασία» 
— Η ΟΚΕ διαφωνεί με την άποψη της Επιτροπής ότι οι 
μέθοδοι αναφοράς δεν αποτελούν κύρια προϋπόθεση 
για την επίτευξη συμφωνίας όσον αφορά τα όρια έκθε­
σης, και ότι σε πρώτη φάση αρκεί η έγκριση μιας 
βασικής στρατηγικής δειγματοληψίας και ενός κατα­
λόγου οριακών τιμών. Αντίθετα κρίνει ότι πρέπει να 
υπάρχει άρρηκτος δεσμός μεταξύ του κοινοτικού κατα­
λόγου που πρόκειται να θεσπισθεί, της στρατηγικής 
δειγματοληψίας και των μεθόδων αναφοράς. Αν δεν 
συμβεί αυτό, τότε και ο κατάλογος κοινοτικών ορια­
κών τιμών δεν θα έχει κανένα νόημα, και σε καμία 
περίπτωση η κατάρτιση του δεν θα συνιστά ουσια­
στική συμβολή στη βελτίωση της προστασίας της 
υγείας των εργαζομένων στους τόπους εργασίας (5.3). 
2.1.2. Σημείο 6, «Οι διαδικασίες που χρη­
σιμοποιούνται για την καθιέρωση 
των ορίων έκθεσης στην εργασία» 
— Οι οριακές τιμές που στηρίζονται σε μια επιστημονική 
αξιολόγηση δεν μπορούν να θεωρηθούν «ιδανικός στό­
χος». Δεν εξετάζονται π.χ. κατά την καθιέρωση των 
οριακών τιμών ορισμένοι γενικοί παράγοντες που 
εγκυμονούν κινδύνους. Στους παράγοντες αυτούς 
συγκαταλέγονται: οι παράγοντες που έχουν επιβλαβείς 
επιπτώσεις στο έμβρυο και στην κληρονομικότητα 
καθώς και χρόνιες παθήσεις που οφείλονται στην 
έκθεση σε σχετικά χαμηλές συγκεντρώσεις. 
Με την έννοια αυτή μπορούν να αναφερθούν και επικίνδυ­
νοι παράγοντες που προκαλούν αλλεργίες στους τόπους 
εργασίας. 
Η πρόταση της Επιτροπής θα ήταν δυνατό να συνεκτι­
μήσει αυτούς τους επικίνδυνους παράγοντες αν τους 
συμπεριλάβει σε μία ειδική στήλη που πρέπει να προστε­
θεί στον κατάλογο των οριακών τιμών (6.2). 
2.1.3. Σημείο 7, «Η καθιέρωση κοινοτικών 
οριακών τιμών έκθεσης κατά την 
εργασία» 
— Η ΟΚΕ κρίνει, όπως και η Επιτροπή, ότι είναι δυνατό 
και αναγκαίο να σημειωθεί ταχεία πρόοδος στο σημείο 
αυτό. Κρίνει επίσης ότι είναι αναγκαίο να στηρίζονται 
οι προσπάθειες που θα καταβληθούν για την επίτευξη 
του στόχου αυτού σε μια σταθερή βάση. Στην πρόταση 
της Επιτροπής δεν διαπιστώνεται η ύπαρξη παρόμοιας 
βάσης (7.2). 
30. 11. 87 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 319/43 
— Διαπιστώνεται ότι η Επιτροπή, στις περισσότερες 
περιπτώσεις στις οποίες δεν ήταν δυνατό να επιτευχθεί 
πλειοψηφία των κρατών μελών για μια συγκεκριμένη 
οριακή τιμή, ικανοποιείται με την εκλογή της τιμής 
που είναι η πλέον δυσμενής όσον αφορά την προστα­
σία της υγείας των εργαζομένων. Αν για την Επιτροπή 
έχει πράγματι προτεραιότητα η προστασία της υγείας 
των εργαζομένων, τότε η επιλογή αυτή προκαλεί εντύ­
πωση. 
Η ΟΚΕ διαφωνεί με την προσέγγιση αυτή και επιμένει να 
επανεξετασθεί κάτω από το πρίσμα των παρατηρήσεων 
που διατυπώθηκαν στο σημείο 1.6 (7.3). 
— Η ΟΚΕ λαμβάνει γνώση του γεγονότος ότι η Επι­
τροπή, λόγω της έλλειψης επαρκών επιστημονικών 
δεδομένων σχετικά με τις πολλαπλές ή συνδυασμένες 
εκθέσεις, δεν είναι σε θέση αυτή τη στιγμή να καθορί­
σει οριακές τιμές έκθεσης κατά την εργασία όσον 
αφορά τις χημικές ενώσεις. Συγχρόνως διαπιστώνει 
ότι ακριβώς η έκθεση σε διάφορους παράγοντες ή σε 
χημικές ενώσεις έχει μεγάλη συχνότητα και εγκυμονεί 
σοβαρούς κινδύνους για την υγεία. Το γεγονός ότι ενώ 
η ίδια η Επιτροπή παραδέχεται ρητά ότι τα επιστη­
μονικά κριτήρια αποτελούν μόνο ένα παράγοντα κατά 
τη διαδικασία εκτίμησης χωρίς όμως να προβαίνει, 
ακόμη με βάση αυτή την εππιχειρηματολογία, στην 
εξέταση του προβλήματος της έκθεσης σε χημικές 
ενώσεις, αποτελεί ασυνέπεια. Σε ορισμένα βιομη­
χανικά κράτη ήδη άρχισε παρόμοια προσπάθεια με 
βάση το λεγόμενο «τύπο πρόσθεσης». Ο τύπος αυτός 
εφαρμόζεται σε όλες τις περιπτώσεις στις οποίες δεν 
έχει διαπιστωθεί με ακρίβεια ότι η μη εφαρμογή του 
τύπου αυτού αποκλείει την προσβολή της υγείας. 
Πρόκειται για τον ακόλουθο τύπο: 
CI C2 Cn 
ΤΙ Τ2 Τη 
Cn αντιπροσωπεύει το βαθμό συγκέντρωσης του παρά­
γοντα και Τη την αντίστοιχη οριακή τιμή. 
Σε περίπτωση που το σύνολο των διάφορων παραγόντων 
υπερβαίνει την μονάδα 1 θεωρείται ότι έχει ξεπερασθεί η 
οριακή τιμή της έκθεσης στη χημική ένωση. 
Λόγω της σοβαρότητας του προβλήματος η ΟΚΕ πιέζει 
την Επιτροπή να υιοθετήσει τη στάση αυτή, στο βαθμό 
που τα επιτεύγματα της επιστήμης καθιστούν δυνατή μια 
βελτιωμένη προσέγγιση (7.4). 
2.2. Προοίμιο 
— Η επιλογή του άρθρου 100 της Συνθήκης της Ρώμης 
σαν βάση αναφοράς, προκαλεί εντύπωση, προπαντός 
αν ληφθεί υπόψη η θέσπιση του καταλόγου των 100 
παραγόντων αλλά και η επιχειρηματολογία της ίδιας 
της Επιτροπής σχετικά με την επιλογή που πραγματο­
ποίησε. Οι παράγοντες που αναφέρονται έχουν επιλε­
γεί με τέτοιο τρόπο ώστε να μην είναι δυνατό να 
δημιουργηθούν προβλήματα όσον αφορά τους όρους 
ανταγωνισμού. 
— «Πρώτη αιτιολογική σκέψη: Εκτιμώντας ότι για την 
καλύτερη προστασία των εργαζομένων από χημικούς, 
φυσικούς και βιολογικούς παράγοντες κατά τη διάρ­
κεια της εργασίας, είναι ανάγκη να ενισχυθούν οι 
διατάξεις που περιλαμβάνονται στην οδηγία 80/1107/ 
ΕΟΚ του Συμβουλίου.» Η ΟΚΕ αποδέχεται αυτή την ανάγκη ενίσχυσης των σχε­
τικών διατάξεων, κρίνει όμως ότι ανταποκρίνεται σε 
ελάχιστο βαθμό σε μια σειρά στοιχείων που αναφέρονται 
στα σημεία, 5, 6 και 7 του επεξηγηματικού υπομνήματος 
και τα οποία εξετάσθηκαν παραπάνω. 
— «Τέταρτη αιτιολογική σκέψη: Εκτιμώντας ότι η εν 
λόγω προστασία πρέπει κατά το δυνατόν, να διασφα­
λιστεί με μέτρα που αποβλέπουν στην αποφυγή της 
έκθεσης ή στη συγκράτηση της σε επίπεδο τόσο 
χαμηλό όσο είναι λογικά εφικτό.» 
Η διατύπωση αυτής της αιτιολογικής σκέψης είναι, κατά 
τη γνώμη της ΟΚΕ, πολύ ευρεία και ελαστική. 
— Τέλος, συνιστάται να συμπεριληφθεί στις αιτιολογικές 
σκέψεις και η Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη και συγκεκρι­
μένα να γίνει παραπομπή στο άρθρο 21 με το οποίο 
προστίθεται στη Συνθήκη ΕΟΚ ένα νέο άρθρο 118(a) 
με το ακόλουθο περιεχόμενο: 
«Άρθρο 118 Α 
1. Τα κράτη μέλη αποδίδουν ιδιαίτερη προσοχή στην 
προώθηση της καλυτέρευσης ιδίως του χώρου της 
εργασίας, για να προστατεύσουν την ασφάλεια και 
την υγεία των εργαζομένων, και θέτουν ως στόχο 
την εναρμόνιση των συνθηκών που υφίστανται σε 
αυτόν τον τομέα μέσα σε μια οπτική προόδου. 
2. Για να συμβάλει στην πραγματοποίηση του στόχου 
που προβλέπεται στην πρώτη παράγραφο, το Συμ­
βούλιο με ειδική πλειοψηφία, κατόπιν προτάσεως 
της Επιτροπής, σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό 
Κοινοβουλίου και μετά από διαβούλευση με την 
Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή θεσπίζει με 
οδηγία τις ελάχιστες προδιαγραφές, οι οποίες θα 
εφαρμοστούν σταδιακά, λαμβάνοντας υπόψη τις 
συνθήκες και τις τεχνικές ρυθμίσεις που υφίστανται 
σε κάθε κράτος μέλος. 
Στις οδηγίες αυτές αποφεύγεται η επιβολή διοικητι­
κών, οικονομικών και νομικών εξαναγκασμών οι 
οποίοι θα εμπόδιζαν τη δημιουργία και την 
ανάπτυξη των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων. 
3. Οι διατάξεις που θεσπίζονται δυνάμει του παρόντος 
άρθρου δεν εμποδίζουν κάθε κράτος μέλος να διατη­
ρήσει και να καθιερώσει αυστηρότερα μέτρα 
προστασίας των συνθηκών εργασίας, τα οποία δεν 
αντίκεινται στην παρούσα συνθήκη.» 
2.3. Το κείμενο της πρότασης οδηγίας 
2.3.1. Άρθρο 1, παράγραφος 1 (άρθρο 2 της 
οδηγίας 80/ 1107/ΕΟΚ) 
2.3.1.1. Η ΟΚΕ διαπιστώνει ότι ο προσδιορισμός των 
εννοιών «παράγοντας», «εργαζόμενος», «οριακή τιμή» 
είναι ο ίδιος όπως και στο κείμενο της οδηγίας-πλαίσιο. 
Οι έννοιες αυτές δεν μπορούν συνεπώς να συζητηθούν 
δυστυχώς επί του παρόντος. 
Αριθ. C 319/44 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 30. 11.87 
Νέοι είναι μόνο πέντε ορισμοί που αφορούν τις κατα­
στάσεις της ύλης. Οι ορισμοί αυτοί αφορούν κυρίως μία 
κατηγορία παραγόντων που καλύπτει η οδηγία: τους χημι­
κούς παράγοντες. 
2.3.1.2. Θα μπορούσαν ενδεχομένως να συμπεριλη­
φθούν στον προτεινόμενο κατάλογο και «ουσίες σε υγρή 
κατάσταση». Αυτό θα είχε σημασία ιδιαίτερα όσον αφορά 
την επαφή του δέρματος με επικίνδυνους παράγοντες. 
2.3.1.3. Με βάση τον προσδιορισμό της έννοιας «παρά­
γοντας» θα μπορούσε να εξετασθεί και η δυνατότητα να 
συμπεριληφθεί ο προσδιορισμός της έννοιας των φυσικών 
ή βιολογικών παραγόντων (οι πρώτοι στο βαθμό που δεν 
καλύπτονται από τη Συνθήκη Ευρατόμ). Η ΟΚΕ διαπιστώ­
νει ότι οι ορισμοί που προβλέπονται στο έγγραφο της 
Επιτροπής όσον αφορά την κατάσταση της ύλης είναι 
προσαρμοσμένοι στον κατάλογο των εκατό παραγόντων 
που η ίδια προτείνει. 
2.3.1.4. Η ΟΚΕ κρίνει ότι ο προσδιορισμός που δίνεται 
για την έννοια «σκόνη» είναι πολύ περιοριστικός, διότι 
αποκλείονται βάσει αυτού τα σωματίδια που είναι μικρό­
τερα των 0,1-25 μικρών. 
2.3.1.5. Το ίδιο ισχύει και για τον ορισμό του «καπνού»: 
θα πρέπει να απαλειφθεί ο περιορισμός του μεγέθους 
μεταξύ 0,01 και 5 μικρών. 
2.3.1.6. Η ΟΚΕ διατυπώνει επίσης αμφιβολίες όσον 
αφορά την έννοια «αέριο», ιδιαίτερα όσον αφορά τη 
φράση: «Αποτελείται από μόρια του παράγοντα». 
2.3.1.7 Επίσης η ΟΚΕ διαπιστώνει μια σειρά αντι­
φάσεων όσον αφορά τον όρο «οριακή τιμή». Διαπιστώνει 
ότι ο όρος αυτός ελήφθη από το κείμενο της οδηγίας-
πλαίσιο και δεν αποτελεί μέρος της τροποποίησης που 
προτείνεται. Θεωρεί επίσης σκόπιμο να υπενθυμίσει στην 
Επιτροπή τις αντιρρήσεις που είχε διατυπώσει σχετικά με 
τον ορισμό αυτό ήδη στη γνωμοδότηση της του 1979 για 
την οδηγία-πλαίσιο. 
Η ΟΚΕ επιθυμεί να προσθέσει ότι δεν θεωρεί σκόπιμο να 
εξετάζονται σε ένα τόσο στενό πλαίσιο οι οριακές τιμές 
και τα περιθώρια των βιολογικών δεικτών και να τυγ­
χάνουν της ίδιας μεταχείρισης. Δεν καθίσταται σαφές τι 
περιλαμβάνουν οι οριακές τιμές. Εκτός από αριθμούς, ο 
προτεινόμενος κατάλογος θα πρέπει να περιλαμβάνει και 
παράγοντες κινδύνου (βλ. σημείο 2.1.2 ανωτέρω). Επίσης 
χρειάζεται να διευκρινισθεί ότι οι τιμές που αναφέρονται 
στο έγγραφο της Επιτροπής δεν έχουν ενδεικτικό αλλά 
υποχρεωτικό χαρακτήρα. 
2.3.2. Άρθρο 1, παράγραφος 2 (άρθρο 4 σημείο 
4 της οδηγίας 80/1107/ΕΟΚ) 
2.3.2.0. Η ΟΚΕ διαπιστώνει ότι τα μέτρα που περιλαμ­
βάνει το νέο κείμενο το οποίο προτείνει η Επιτροπή θα πρέπει να εξετασθούν όπως και κατά το παρελθόν υπό το 
φως του άρθρου 3 της βασικής οδηγίας του 1980 και 
ιδιαίτερα του προαιρετικού χαρακτήρα των παραγράφων 
1 και 2 του άρθρου αυτού. Μόνο όταν ένα κράτος μέλος 
αποφασίσει να καθορίσει οριακές τιμές για έναν συγκεκρι­
μένο παράγοντα (ή πολλούς παράγοντες) που περιλαμβά­
νεται και στον κατάλογο του παραρτήματος Ι του σχεδίου 
οδηγίας, υποχρεούται να τηρήσει τις οριακές τιμές που 
προτείνει η Επιτροπή. Σ'αυτή την περίπτωση οι οριακές 
αυτές τιμές έχουν πράγματι υποχρεωτικό χαρακτήρα. 
2.3.2.1. Εκτίμηση του κινδύνου (σημείο 4 α) 
Η ΟΚΕ κρίνει ότι η αναφορά του παραρτήματος IV στο 
άρθρο αυτό μπορεί να δημιουργήσει σύγχυση. Διότι δεν 
αποκλείεται, για λόγους νομικούς και τεχνικούς, να δη­
μιουργηθεί η εντύπωση ότι οι διατάξεις της οδηγίας-πλαί-
σιο περιορίζονται στους 100 παράγοντες που περιλαμβά­
νονται στο παράρτημα IV. Εφιστά συνεπώς την προσοχή 
της Επιτροπής στον κίνδυνο αυτό και προτείνει να διατυ­
πωθεί το κείμενο με τέτοιο τρόπο ώστε να αποκλεισθεί 
ενδεχόμενη παρερμηνεία. 
Η ΟΚΕ εκφράζει τη γνώμη, ότι σ'αυτό το σημείο της 
βασικής οδηγίας θα πρέπει να εξετασθεί και το πρόβλημα 
της έκθεσης σε χημικές ενώσεις όπως προτάθηκε ανωτέρω 
(βλ. σημείο 2.1.3). 
2.3.2.2. Μέθοδος αναφοράς (σημείο 4 β) 
Η ΟΚΕ εκφράζει τη γνώμη ότι η θέσπιση ενός συγκεκρι­
μένου πεδίου εφαρμογής έχει ιδιαίτερη σημασία. Το 
επίπεδο του ενός πέμπτου της οριακής τιμής θα πρέπει να 
διευκρινισθεί σαφέστερα. 
Επιπλέον κρίνει ότι είναι ευκταίο να διευκρινισθεί ποια 
μέθοδος αναφοράς θα εφαρμόζεται και εκφράζει τη γνώμη 
ότι η Επιτροπή είναι αναγκαίο να δεσμευτεί για την εφαρ­
μογή κοινοτικών μεθόδων αναφοράς. 
2.3.2.3. Επίπεδο έκθεσης (σημείο 4 γ) 
Η φράση «να μειωθεί σε επίπεδο τόσο χαμηλό όσο είναι 
λογικά εφικτό», δημιουργεί κατά τη γνώμη της ΟΚΕ περι­
θώριο για ευρύτερες ερμηνείες και επομένως δεν κρίνεται 
χρήσιμη. Προτείνεται, επομένως, να συγκεκριμενοποιη­
θεί το κείμενο με την παραπομπή σε ένα επίπεδο έκθεσης 
με το οποίο συνεκτιμάται σε όσο το δυνατό μεγαλύτερο 
βαθμό η εξέλιξη της τεχνολογίας και της επιστήμης. Με 
τον τρόπο αυτό θα είναι δυνατό να προστατεύεται όσο το 
δυνατό καλύτερα η υγεία των εργαζομένων. 
2.3.2.4. Υπέρβαση της οριακής τιμής (σημείο 4 δ) 
Η ΟΚΕ θεωρεί το άρθρο αυτό πολύ ασαφές. Κρίνει, όπως 
αναφέρεται και παραπάνω, ότι θα πρέπει να διατυπωθεί 
με σαφέστερο τρόπο ότι οι προτεινόμενες οριακές τιμές 
επιβάλλεται να έχουν υποχρεωτικό χαρακτήρα. Εξάλλου, 
θεωρεί ότι χρειάζεται να αναφερθεί ρητά ότι σε περίπτωση 
υπέρβασης των ορίων αυτών θα λαμβάνονται αμέσως 
κατάλληλα μέτρα για την επανόρθωση της κατάστασης. 
Τα μέτρα αυτά θα πρέπει όμως να τύχουν καλύτερης 
επεξεργασίας, απ'ό,τι προς το παρόν. 
30. 11. 87 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 319/45 
Σχετικά με την παραπομπή του άρθρου αυτού στο παράρ­
τημα IV η ΟΚΕ επαναλαμβάνει τις παρατηρήσεις που 
διατύπωσε στο σημείο 2.3.2.1. 
2.3.2.5. Έλεγχος της υπέρβασης των οριακών τιμών 
(σημείο 4 ε) 
Η ΟΚΕ επιθυμεί να θεσπισθούν στο σημείο αυτό της 
πρότασης της Επιτροπής η υποχρέωση διεξαγωγής τακτι­
κών ελέγχων και η υποχρέωση των εργοδοτών να καταρ­
τίζουν ένα σχέδιο στο επίπεδο της επιχείρησης για την 
προστασία της υγείας των εργαζομένων από τους κιν­
δύνους που περικλείει η εργασία με επικίνδυνους παράγο­
ντες. Το σχέδιο αυτό θα πρέπει επίσης να περιλαμβάνει 
μια ρύθμιση με βάση την οποία οι εργαζόμενοι και οι 
εκπρόσωποι τους θα έχουν τη δυνατότητα να ασκούν επιρ­
ροή κατά την εφαρμογή του. 
Έχει τη γνώμη ότι ο όρος «εργασία» χρειάζεται να αντι­
κατασταθεί με τον όρο «μέθοδος παραγωγής». 
2.3.2.6. Δικαιώματα των εργαζομένων (σημείο 4 στ) 
Η ΟΚΕ κρίνει ότι θα ήταν ευκταίο να ενισχυθούν τα μέτρα 
που προβλέπονται στο άρθρο αυτό, ώστε να καταστεί 
Βρυξέλλες, 23 Σεπτεμβρίου 1987. σαφές ότι πρόκειται για το δικαίωμα των εργαζομένων και 
των εκπροσώπων τους να ασκούν ορισμένη επιρροή. 
2.3.2.7. (Αναφορικά με το άρθρο 4, παράγραφος 9 της 
οδηγίας 80/1107/ΕΟΚ) 
Το κείμενο της πρώτης πρότασης του άρθρου 4 μπορεί 
και πάλι να προξενήσει την εντύπωση ότι περιορίζεται το 
πεδίο εφαρμογής της βασικής οδηγίας (βλ. επίσης τα 
σημεία 2.3.2.1 και 2.3.2.4). 
2.4. Αναφορικά με τα παραρτήματα της οδηγίας 80/1107/ 
ΕΟΚ 
Παράρτημα III «τεχνικές πτυχές όπως ερμηνεύονται στο 
άρθρο 8 παράγραφος 3». 
Η διατύπωση του πρόσθετου σημείου 9 προξενεί ενδεχο­
μένως την εντύπωση ότι περιορίζεται στην εφαρμογή 
επιστημονικών δεδομένων στην πολιτική για την προστα­
σία της υγείας των εργαζομένων. 
Η ΟΚΕ είναι αντίθετο με μια παρόμοια πρακτική και 
συνιστά γι'αυτό στην Επιτροπή να προσαρμόσει την δια­
τύπωση του κειμένου έτσι ώστε να αποκλείεται μια τέτοια 
παρερμηνεία. 
Ο Πρόεδρος της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Alfons MARGOT 
Αριθ. C 319/46 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 30. 11. 87 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 
της γνωμοδότησης της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Οι ακόλουθες τροπολογίες οι οποίες έλαβαν αριθμό ψήφων «υπέρ» ίσο προς το ένα τέταρτο των ψηφισάντων 
απορρίφθηκαν κατά τη διάρκεια των συζητήσεων: 
Να παρεμβληθεί το εξής νέο σημείο 2.1.0: 
«2.1.0. Κεφάλαιο 4 «Ορισμός των ορίων έκθεσης κατά την εργασία» 
«Η ΟΚΕ αποδέχεται τις γενικές αρχές που περιέχονται σ'αυτό το κεφάλαιο, και ιδιαίτερα την ευχή που 
εκφράζεται στην παράγραφο 4.2, σύμφωνα με την οποία δεν θα πρέπει να υπάρχει σύγχιση όσον αφορά τους 
ορισμούς. Ως εκ τούτου διατυπώνει την ανησυχία της για την εισαγωγή στην παράγραφο 4.9 του όρου 
«επίπεδο δράσης» που δεν αναφέρεται καθόλου στην προτεινόμενη οδηγία και συνεπώς δεν αποτέλεσε 
αντικείμενο ορισμού. Εξάλλου, η ΟΚΕ δεν θα μπορούσε να αποδεχθεί τη γενίκευση σύμφωνα με την οποία 
το «επίπεδο δράσης» αυτό θα έπρεπε πάντα να ισούται προς το ένα πέμπτο της οριακής τιμής. Επειδή οι 
ιδιότητες των απαριθμούμενων χημικών ουσιών διαφέρουν πάρα πολύ, το «επίπεδο δράσης» θα έπρεπε να 
είναι ορισμένες φορές μικρότερο από το ένα πέμπτο, μερικές φορές ανώτερο και άλλες φορές να είναι εντελώς 
περιττό. Εξάλλου, εμπειρογνώμονες που τυγχάνουν της εμπιστοσύνης του συνόλου του βιομηχανικού τομέα, 
τους οποίους συμβουλεύθηκε η ΟΚΕ, εκτιμούν ότι ο εξαιρετικά τεχνικός προσδιορισμός του γενικού 
«επίπεδου δράσης» στο ένα πέμπτο της οριακής τιμής βασίζεται σε ορισμένα λανθασμένα πορίσματα και 
συνεπώς δεν είναι σωστός. Για να είναι πρακτικά αποτελεσματικό, το επίπεδο από το οποίο θα έπρεπε να 
πραγματοποιείται μια δράση (που αναφέρεται και στο άρθρο 1.2.β της πρότασης οδηγίας) θα έπρεπε να 
καθορίζεται με βάση μια κατά περίπτωση εξέταση.» 
Αιτιολογία 
Για να εξασφαλισθεί η αποτελεσματική προστασία των εργαζομένων είναι σημαντικό η αρχική δράση, π.χ. 
τα προκαταρκτικά μέτρα ή η ενημέρωση των εργαζομένων, να πραγματοποιείται σε κατάλληλο επίπεδο 
σύμφωνα με τη φύση των σχετικών ουσιών και με βάση ένα αυθαίρετα προκαθορισμένο επίπεδο της οριακής 
τιμής. Για παράδειγμα, εξαιρετικά ερεθιστικές ουσίες όπως είναι η αμμωνία ή το χλωρυδρικό οξύ μπορεί να 
χρειάζονται ένα επίπεδο δράσης κάτω από το ένα πέμπτο της οριακής τιμής. Αντίθετα, ουσίες με οριακές 
τιμές ελάχιστα υψηλές, όπως είναι ο λευκόχρυσος και τα άλατα αργύρου, ο κίτρινος φώσφορος και ο 
αναπνεύσιμος χαλαζίας, δύσκολα εντοπίζονται στον τόπο εργασίας ακόμη και σε επίπεδα τα οποία προσεγγί­
ζουν τις οριακές τιμές. Η οδηγία 83/477/ΕΟΚ για τον αμίαντο περιλαμβάνει ένα επίπεδο δράσης μεταξύ ενός 
τετάρτου και ενός δευτέρου της οριακής τιμής. Η οδηγία 82/605/ΕΟΚ για τον μόλυβδο προβλέπει ένα επίπεδο 
δράσης 27% και 50% της οριακής τιμής. Αυτό καθιστά προφανή την ανάγκη μιας κατά περίπτωση εξέτασης 
και την αδυναμία της συστηματικής εφαρμογής μιας γενικής τιμής του επιπέδου δράσης ίσης με το ένα 
πέμπτο της οριακής τιμής. 
Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας 
Ψήφοι υπέρ: 40, ψήφοι κατά: 84, αποχές: 7. 
Παράγραφος 2.3.2.2. Μέθοδος αναφοράς (σημείο 4β) 
Η δεύτερη πρόταση να αντικατασταθεί από το παρακάτω κείμενο: 
«Το κατώτατο επίπεδο δράσης θα πρέπει να καθορίζεται σαφώς για κάθε ουσία χωριστά στο παράρτημα Ι 
της οδηγίας». 
Αιτιολογία 
Η ίδια με την τροπολογία 1. 
Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας 
Ψήφοι υπέρ: 40, ψήφοι κατά: 84, αποχές: 7.