Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα "Η συμβολή των λοιπών κοινοτικών πολιτικών στην οικονομική και κοινωνική συνοχή"

(2004/C 10/20)

Στις 23 Ιουλίου 2002, ο κ. Michel Barnier, μέλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αρμόδιος για την περιφερειακή πολιτική, ζήτησε από την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, εξ ονόματος της Επιτροπής, να καταρτίσει γνωμοδότηση με το ανωτέρω θέμα.

Το ειδικευμένο τμήμα "Οικονομική και Νομισματική Ένωση, Οικονομική και Κοινωνική Συνοχή", στο οποίο ανατέθηκαν οι προπαρασκευαστικές εργασίες της ΕΟΚΕ για το θέμα, κατήρτισε τη γνωμοδότησή του στις 11 Σεπτεμβρίου 2003 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Νταση).

Κατά την 402η σύνοδο ολομέλειας της 24ης και 25ης Σεπτεμβρίου 2003 (συνεδρίαση της 25ης Σεπτεμβρίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 66 ψήφους υπέρ, 21 ψήφους κατά και 10 αποχές.

1. Εισαγωγικές επισημάνσεις

1.1. Πρόσφατα γεγονότα υψίστης σημασίας καταδεικνύουν ότι ο δρόμος προς την πολιτική Ένωση θα είναι ακόμα μακρύς και δύσκολος. Ορισμένες κυβερνήσεις ευρωπαϊκών χωρών φαίνεται να ξέχασαν τη θέση που προβλήθηκε κατά κόρον στις δεκαετίες 70 και 80 σύμφωνα με την οποία η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση αποτελεί μονόδρομο για τις ευρωπαϊκές χώρες διότι η κάθε μια χωριστά δεν μπορεί να επηρεάσει τις εξελίξεις σε παγκόσμια κλίμακα.

Όμως, η οικονομική και κοινωνική συνοχή αποτελεί, μαζί με την ΟΝΕ και την ολοκλήρωση της εσωτερικής Αγοράς, έναν από τους βασικούς στόχους που τέθηκαν από τις Συνθήκες και επιβεβαιώθηκαν από το σχέδιο Ευρωπαϊκού Συντάγματος.

Οι σημερινές ειδικότερες νέες συνθήκες και κυρίως:

- η εντεινόμενη παγκοσμιοποίηση των αγορών,

- η διεύρυνση της ΕΕ και η επέκτασή της στις χώρες της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης,

- η κυριάρχηση της κοινωνίας αλλά και της οικονομίας της γνώσης και,

- τα γενικότερα κοινωνικά και πολιτικά χαρακτηριστικά που διαμορφώνουν τη φυσιογνωμία του 21ου αιώνα,

απαιτούν την καταβολή μιας προσπάθειας για μια νέα επικαιροποιημένη προσέγγιση του ζητήματος της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής.

1.2. Η προσπάθεια πρέπει να επικεντρωθεί:

- στην αναλυτική διερεύνηση των δεσμεύσεων των κρατών μελών και της Κοινότητας για οικονομική και κοινωνική συνοχή που πηγάζουν από τις Συνθήκες για την Ευρωπαϊκή Ένωση και την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, με στόχο την πληρέστερη δυνατή διασάφηση της έννοιας των αντίστοιχων διατάξεων και ρυθμίσεων των Συνθηκών,

- στην καταγραφή και τη διερεύνηση των πρακτικών της Κοινότητας και των κρατών μελών, σε σχέση με την ερμηνεία αλλά και την εφαρμογή των διατάξεων και ρυθμίσεων των Συνθηκών και του ευρωπαϊκού Συντάγματος όταν θα έχει τεθεί σε ισχύ για τη συνοχή,

- στην επισήμανση των συνεπειών στην οικονομική και κοινωνική συνοχή, λόγω των ακολουθούμενων από την Κοινότητα και τα κράτη μέλη πρακτικών ερμηνείας και εφαρμογής των σχετικών διατάξεων και ρυθμίσεων των Συνθηκών και,

- στον εντοπισμό τυχόν αναγκών μετακίνησης από τις ακολουθούμενες μέχρι σήμερα πρακτικές ερμηνείας και εφαρμογής των διατάξεων των Συνθηκών περί συνοχής. Η μετακίνηση αυτή μπορεί να εξετασθεί ως ζήτημα αλλαγής των προτεραιοτήτων η ως ζήτημα συμπλήρωσης των επιλογών, κατά την κατάστρωση, τη χάραξη και την εφαρμογή κάθε επί μέρους κοινοτικής πολιτικής.

1.3. Η ΕΟΚΕ έχει, ήδη, εκδώσει, μεταξύ άλλων συναφών και τις γνωμοδοτήσεις της για "Το μέλλον της πολιτικής της συνοχής ενόψει της διεύρυνσης και της μετάβασης στην οικονομία της γνώσης"(1) με την οποία επεκτείνεται ο προβληματισμός για τις επιπτώσεις στη συνοχή από τη μετάβαση στην οικονομία της γνώσης και για την "Στρατηγική της ΕΕ για την οικονομική και την κοινωνική συνοχή"(2) με την οποία δόθηκε ιδιαίτερο βάρος στη συμβολή, για την ενίσχυση της συνοχής, των διαρθρωτικών πολιτικών του άρθρου ΙΙΙ-112 του Συντάγματος.

1.4. Η παρούσα γνωμοδότηση έχει συμπληρωματικό χαρακτήρα και στοχεύει, για τους λόγους που αναλύονται στη συνέχεια, στην κάλυψη του ειδικού θέματος της αναλυτικότερης προσέγγισης και αξιολόγησης, σε σχέση με την οικονομική και κοινωνική συνοχή, των λοιπών, πλην διαρθρωτικών, πολιτικών δηλαδή των πολιτικών του άρθρου 159 της ενοποιημένης συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας.

2. Εννοιολογικός προσδιορισμός της συνοχής

2.1. Οι διατάξεις και ρυθμίσεις για τη συνοχή βρίσκονται στο μέρος ΙΙΙ-112 του σχεδίου του Ευρωπαϊκού Συντάγματος όπου είναι αναλυτικότερες και ουσιαστικότερες.

2.2. Σύμφωνα με το γράμμα των διατάξεων της Συνθήκης, τα κράτη μέλη και η Ένωση οφείλουν να συνεξετάζουν και συνεκτιμούν και το κριτήριο της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής, πριν από οποιεσδήποτε επιλογές τους στα πλαίσια όλων των επιμέρους κοινοτικών πολιτικών και δράσεων. Το στοιχείο δηλαδή της ανάγκης ενδυνάμωσης της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής δεν περιορίζεται στα πλαίσια συγκεκριμένων κοινοτικών πολιτικών και δράσεων αλλά διατρέχει και διαπερνά το σύνολο των πολιτικών και δράσεων αυτών.

2.3. Μια ειδικότερη ανάλυση μπορεί να μας οδηγήσει στα εξής τρία συμπεράσματα:

2.3.1. Πρώτον, στα κείμενα των Συνθηκών γίνεται αναφορά στην οικονομική και κοινωνική συνοχή, χωρίς, όμως, να παρέχεται οποιαδήποτε διευκρίνιση, με ειδικότερες διατάξεις, περί του τι νοείται ως "οικονομική" και τι ως "κοινωνική" διάσταση της συνοχής. Παραμένει, πάντως, ισχυρή η διαπίστωση ότι τα κείμενα των συναφών διατάξεων των Συνθηκών δεν περιορίζονται στη συνολική σύνθετη αναφορά στη συνοχή αλλά προσδιορίζουν αυτήν την αναφορά με διπλή διάσταση: οικονομική και κοινωνική.

2.3.2. Δεύτερον, η μόνη διάταξη που αναφέρεται στη συνολική, σύνθετη (οικονομική και κοινωνική) έννοια της συνοχής, είναι η διάταξη του άρθρου 158 (αρμονική ανάπτυξη του συνόλου της Κοινότητας, μείωση περιφερειακών ανισοτήτων και αντιμετώπιση καθυστερήσεων των φτωχότερων περιοχών),

2.3.2.1. Αν δεν υπήρχε η σαφής διάταξη του άρθρου 159 της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας θα μπορούσε να ανακύψει το ερώτημα: οι λοιπές, πλην των διαρθρωτικών, κοινοτικές πολιτικές πρέπει να τίθενται ή όχι, πριν από την εξαγγελία αλλά και κατά την εξειδίκευση και την εφαρμογή τους, στην προκρούστεια κλίνη της προσαρμογής τους στις ανάγκες και τις συναφείς επιταγές της υποχρέωσης επίτευξης της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής, με ενδεχόμενη την πιθανότητα αδυναμίας απόληψης του αναμενόμενου συνολικού οφέλους από την εφαρμογή τους; Οι λοιπές, πλην των διαρθρωτικών, κοινοτικές πολιτικές θα εφαρμόζονται με αποκλειστικό στόχο την απόληψη του μέγιστου αναμενόμενου, για το σύνολο της Κοινότητας, δυνατού οφέλους από την υλοποίησή τους, ασχέτως αν η απόλυτη και χωρίς παρεκκλίσεις εφαρμογή τους διευρύνει τις περιφερειακές ανισότητες, διογκώνει το εύρος των καθυστερήσεων των φτωχότερων περιοχών και εν τέλει, δημιουργεί, αντί της συνοχής, περιφερειακές αποκλίσεις και νέες ανισότητες;

2.3.2.2. Παρόμοιο ερώτημα, όμως, δεν μπορεί να τεθεί, εν όψει της διατύπωσης του άρθρου 159: οι λοιπές πολιτικές πρέπει να προσαρμόζονται, κατά τη χάραξη και την εφαρμογή τους, στις επιταγές της συνοχής και συνεπώς, δεν αποκλείεται η περίπτωση αδυναμίας απόληψης του μέγιστου δυνατού, για το σύνολο της Κοινότητας οφέλους, εάν το όφελος αυτό καταλήγει στη διεύρυνση των περιφερειακών ανισοτήτων και στην επιδείνωση της σχετικής θέσης των φτωχότερων περιφερειών της Κοινότητας.

2.3.3. Τρίτον, παραμένει επί του παρόντος, αναπάντητο το αναδυόμενο ερώτημα για τον τρόπο που η Κοινότητα έχει ερμηνεύσει και εφαρμόσει, μέχρι σήμερα, στη λειτουργία της τις διατάξεις περί συνοχής των Συνθηκών. Όπως θα αναλυθεί στη συνέχεια, η πρακτική που έχει ακολουθήσει μέχρι σήμερα, η Κοινότητα είναι διαφορετική. Κατά το σχεδιασμό, τη χάραξη και την εφαρμογή των λοιπών, πλην διαρθρωτικών, κοινοτικών πολιτικών δεν μετράται και δεν συνεκτιμάται η επίπτωση που μπορεί να προκύψει για τη συνοχή (δηλαδή για τη μείωση των περιφερειακών ανισοτήτων και καθυστερήσεων) αλλά οι σχετικές εκτιμήσεις των σχετικών επιπτώσεων περιορίζονται για το σύνολο της Κοινότητας. Η πρακτική αυτή σημαίνει ότι η Κοινότητα αναδέχεται τον κίνδυνο διόγκωσης των περιφερειακών ανισοτήτων δηλαδή οικονομικής και κοινωνικής απόκλισης, αντί συνοχής, από την εφαρμογή συγκεκριμένων κοινοτικών πολιτικών (π.χ. των πολιτικών ανταγωνισμού, εσωτερικής αγοράς, νομισματικής πολιτικής κ.λπ.) και στη συνέχεια επιχειρεί, μέσω της κατάστρωσης και της εφαρμογής των διαρθρωτικών πολιτικών, να εξαλείψει ή να περιορίσει και μειώσει τις αρνητικές για τη συνοχή συνέπειες των λοιπών πολιτικών. Στις πρακτικές, συνεπώς, της Κοινότητας, η διασφάλιση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής εμφανίζεται να έπεται, χρονικώς, ως διαρθρωτική πολιτική, των λοιπών κοινοτικών πολιτικών.

3. Η συνδυασμένη προσέγγιση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής

3.1. Με τον όρο "οικονομική συνοχή", νοείται, η διαπεριφερειακή προσέγγιση συγκεκριμένων οικονομικών δεικτών και ειδικότερα των δεικτών που αναφέρονται στο ΑΕγχΠ κατά κεφαλή.

3.2. Με τον όρο "κοινωνική συνοχή" νοείται, κατ' αρχήν, το σύστημα κοινωνικής προστασίας και κοινωνικής πρόνοιας που περιλαμβάνεται στα πλαίσια του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου.

3.3. Η συνδυασμένη αναφορά στο κείμενο της Συνθήκης και ειδικότερα στα άρθρα 158-162, των εννοιών αυτών, χωρίς διευκρίνιση οποιασδήποτε εννοιολογικής, μεταξύ τους, διάκρισης, δεν μπορεί να κριθεί ως η καλύτερη δυνατή επιλογή, αφού, καταλήγει στην ανάδειξη σοβαρών αδυναμιών ειδικότερης προσέγγισης του περιεχομένου και των ορίων των δύο διαστάσεων της συνοχής.

3.4. Το βασικό ερώτημα που ανακύπτει και που πρέπει να απαντηθεί σχετίζεται με τη διευκρίνιση της επιτρεπτής (ή ανεκτής) αλληλουχίας προσέγγισης των δύο (αλληλοσυμπληρούμενων) εννοιών της συνοχής. Το ερώτημα αυτό θα μπορούσε να διατυπωθεί και ως ζήτημα ενδεχόμενης ιεραρχικής προτεραιότητας της οικονομικής έναντι της κοινωνικής συνοχής.

3.5. Η προσέγγιση στο ζήτημα αυτό, επιβάλλεται να γίνει με βάση τις ρητές ρυθμίσεις των άρθρων 158-162 της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και όχι τυχόν θεωρητικές αναζητήσεις και επιλογές. Επιβάλλεται δηλαδή να διευκρινισθεί αν οι ρυθμίσεις των άρθρων 158-162 αξιώνουν την παράλληλη και ταυτόχρονη, στα πλαίσια της χάραξης και άσκησης του συνόλου των κοινοτικών πολιτικών, επιδίωξη τόσο της οικονομικής όσο και της κοινωνικής συνοχής ή αν, αντιθέτως, καθιδρύουν σχέση ιεραρχικής προτεραιότητας της οικονομικής έναντι της κοινωνικής συνοχής.

3.6. Με δεδομένο ότι το μέσο κατά κεφαλήν ΑΕΠ αποτελεί μέσο όρο, η αποκλειστική στήριξη της μέτρησης της συνοχής στο αριθμητικό αυτό μέγεθος, συνεπάγεται τη μεταφορά στα αντίστοιχα συμπεράσματα, της γνωστής παθογένειας των μέσων όρων των στατιστικών μετρήσεων.

3.7. Συνεπώς, η συνοχή και η ενδεχόμενη ενίσχυση ή απόκλισή της, δεν μπορεί να εκτιμώνται με βάση μόνο το κατά κεφαλήν ΑΕΠ. Επιβάλλεται η συνεκτίμηση και άλλων παραμέτρων και κριτηρίων, για την προσέγγιση του αληθούς και ακριβούς μεγέθους της συνοχής και των μεταβολών της (σύγκλισης ή απόκλισης).

3.8. Η επιβαλλόμενη, όμως, συνεκτίμηση αυτή, με στόχο την κατασκευή ενός αντιπροσωπευτικότερου δείκτη συνοχής, προϋποθέτει, ότι:

- Πρώτον, θα πρέπει να επιλεγούν οι λοιπές πλην ΑΕΠ παράμετροι που επιβάλλεται να συνεκτιμηθούν. Ο νέος δείκτης μέτρησης της συνοχής θα είναι δείκτης μικτός και σύνθετος: πέραν του ΑΕΠ, θα εμπεριέχει και τις παραμέτρους του ποσοστού απασχόλησης, του ποσοστού ανεργίας, της έκτασης της κοινωνικής προστασίας, του βαθμού πρόσβασης στις υπηρεσίες κοινής ωφελείας κ.λπ. και

- Δεύτερον, θα πρέπει να αντιμετωπισθεί και το θέμα που ανακύπτει για τη στάθμιση της συμβολής εκάστου συντελεστή στη συνολική συγκρότηση και οικοδόμηση του σύνθετου μικτού δείκτη μέτρησης της συνοχής.

4. Γενική εκτίμηση των επιπτώσεων των διαρθρωτικών πολιτικών στην οικονομική και κοινωνική συνοχή

4.1. Στον ορισμό και τις ερευνητικές τεχνοκρατικές αλλά και απολογιστικές προσεγγίσεις της περιφερειακής πολιτικής, διαπιστώνεται η σαφής σύνδεση της περιφερειακής πολιτικής με τις διαρθρωτικές πολιτικές.

4.2. Στον τομέα της μέτρησης των επιπτώσεων των διαρθρωτικών πολιτικών έχουν, ήδη, γίνει αλλά και εξακολουθούν να γίνονται εξαιρετικές εργασίες.

4.3. Έτσι, έχει καταστεί δυνατός ο εμπλουτισμός της δεύτερης Έκθεσης με μεγάλο αριθμό αξιόπιστων προσεγγίσεων ποικίλων παραμέτρων αλλά και η συμψηφιστική συνολική παρουσίαση των επιπτώσεων των διαρθρωτικών πολιτικών στην ενίσχυση της συνοχής: στη διάρκεια της περιόδου 1988-1999, επιτεύχθηκε περιορισμός της αρχικής ψαλίδας αποκλίσεων των 32 ποσοστιαίων μονάδων (100 μείον 68) του κατά κεφαλήν ΑΕγχΠ των 4 φτωχότερων κρατών από το μέσο αντίστοιχο ευρωπαϊκό ΑΕγχΠ, κατά το 1/3 δηλαδή στις 21 ποσοστιαίες μονάδες (100 μείον 79).

4.4. Συνεπώς, σε χρονικό διάστημα 11 ετών (1988-1999), οι ανισότητες μεταξύ του μέσου κατά κεφαλή ΑΕγχΠ των 4 κρατών μελών της συνοχής από το αντίστοιχο μέσο ευρωπαϊκό ΑΕγχΠ, μειώνονταν με μέσο ετήσιο ρυθμό 1 %.

5. Γενική εκτίμηση της συμβολής των λοιπών κοινοτικών πολιτικών στην οικονομική και κοινωνική συνοχή

5.1. Ο ισχυρισμός της σύνδεσης της περιφερειακής πολιτικής με τις διαρθρωτικές παρεμβάσεις, πηγάζει από τη διαπίστωση της απουσίας οποιασδήποτε διάστασης αριθμητικής μέτρησης των επιπτώσεων των άλλων πλην διαρθρωτικών πολιτικών στην ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής.

5.2. Το ζήτημα που ανακύπτει συνίσταται στο πως θα κατορθωθεί να αξιοποιηθεί η εμπειρία επιλογής δεικτών και ποσοτικών μετρήσεων που έχει, ήδη, συσσωρευτεί στο χώρο των διαρθρωτικών παρεμβάσεων και να μεταφερθεί και στο χώρο εκάστης των λοιπών κοινοτικών πολιτικών.

5.3. Η αναγκαιότητα εφαρμογής του άρθρου 159 μετά τη διεύρυνση της ΕΕ εμφανίζεται επιτακτικότερη. Με βάση τους γνωστούς υπολογισμούς για την αναμενόμενη μείωση του κατά κεφαλήν κοινοτικού ΑΕγχΠ κατά 13 %, με την ένταξη στην ΕΕ των νέων χωρών, και την εξ αυτού πολύ πιθανή εξαίρεση 15 ευρωπαϊκών περιφερειών από το στόχο 1 η λειτουργία στις, πάντως φτωχές, περιφέρειες αυτές, των διαρθρωτικών πολιτικών στην κατεύθυνση ενίσχυσης της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής, αποδυναμώνεται.

5.4. Η αποδυνάμωση της διαδικασίας ενίσχυσης της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής στις περιφέρειες που ενδέχεται να βρεθούν, μετά τη διεύρυνση, εκτός του στόχου 1, πρέπει να αποφευχθεί. Η επιδίωξη αυτή μπορεί να επιτευχθεί, με δύο, μη αλληλο-αποκλειόμενους, τρόπους:

5.4.1. Πρώτον, με τη διασφάλιση της εξακολούθησης της παραμονής των περιφερειών αυτών, στο στόχο 1, με τον καθορισμό αντίστοιχου χαμηλότερου από το 75 % του μέσου, κατά κεφαλήν, κοινοτικού ορίου ΑΕγχΠ και

5.4.2. Δεύτερον, με την ενίσχυση της συμβολής των λοιπών, πλην διαρθρωτικών, πολιτικών, στη διαδικασία της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής.

5.5. Εννοείται, ότι, στο βαθμό που η επιλογή του πρώτου, πιο πάνω, τρόπου δεν καταστεί εφικτή, η εφαρμογή του άρθρου 159 και η χρήση των λοιπών, πλην διαρθρωτικών, πολιτικών, για την ενίσχυση της συνοχής (και μάλιστα, σε φτωχές ευρωπαϊκές περιφέρειες), καθίσταται, πλέον, εξαιρετικώς κρίσιμο στοιχείο και αποκτά, βαρύνουσα σημασία, για την οικονομική και κοινωνική συνοχή.

6. Αντιφάσεις κατά την εφαρμογή των λοιπών κοινοτικών πολιτικών. Μέριμνα προσαρμογής αλλά όχι αναίρεσης των λοιπών κοινοτικών πολιτικών

6.1. Επιβάλλεται, να διασαφηνισθεί, ότι, το σύνολο των ρυθμίσεων των Συνθηκών δεν επιτρέπει την αναίρεση συνολικά οποιασδήποτε κοινοτικής πολιτικής.

6.2. Πράγματι, δεν φαίνεται να έχει έννοια, στο συγκεκριμένο πλαίσιο των Συνθηκών, η συνειδητή παρεμπόδιση της αποτελεσματικής λειτουργίας μιας συγκεκριμένης κοινοτικής πολιτικής: οποιαδήποτε κοινοτική πολιτική μπορεί να συνεπάγεται επί μέρους θετικές η ενδεχομένως και αρνητικές επιπτώσεις (π.χ., με τη θέσπιση του ενιαίου νομίσματος μπορεί να προβληθεί ο ισχυρισμός, ότι, έχουν προκύψει και περιπτωσιακές αρνητικές συνέπειες που δεν μπορούν, όμως, να σκιάσουν τις γενικότερες ευεργετικές συνέπειες της καθιέρωσης του ευρώ).

6.3. Με την έννοια αυτή θα μπορούσε να προβληθεί ο ισχυρισμός, ότι, οι κοινοτικές πολιτικές του άρθρου 159 είναι πολύ πιθανόν - μέχρι βαθμού βεβαιότητας - να εμφανίσουν αντιφάσεις στις συνέπειες και τις επιπτώσεις τους: παράλληλα με τις ευνοϊκές για το σύνολο της ΕΕ επιπτώσεις δεν αποκλείεται η διαπίστωση δυσμενών συνεπειών για συγκεκριμένες περιφέρειες.

6.4. Εξάλλου, αναμένεται, ότι, οι λοιπές, πλην διαρθρωτικών, κοινοτικές πολιτικές θα έχουν αποκλίνουσες και μάλιστα ενίοτε σοβαρά αποκλίνουσες επιπτώσεις στις διάφορες περιφέρειες.

6.5. Στη "δεύτερη Έκθεση για την οικονομική και την κοινωνική συνοχή" επισημαίνεται, ότι, ενώ διαπιστώνεται σύγκλιση μεταξύ των κρατών μελών παράλληλα και ταυτόχρονα διαπιστώνεται απόκλιση μεταξύ των ευρωπαϊκών περιφερειών.

6.6. Η μελέτη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Απασχόληση(3) προχωρά πολύ περισσότερο: ο συνολικός χρόνος, από το 1950 μέχρι σήμερα, διαχωρίζεται σε τρεις περιόδους με διακριτά μεταξύ τους χαρακτηριστικά.

6.7. Στη διάρκεια της περιόδου 1950-1970, διαπιστώνεται σαφής σύγκλιση μεταξύ των ευρωπαϊκών περιφερειών, τόσο στα επίπεδα του κατά κεφαλή εισοδήματος όσο και στα επίπεδα της παραγωγικότητας: οι φτωχότερες περιφέρειες σημειώνουν υπερτετραπλάσιους ρυθμούς ανάπτυξης σε σχέση με τις πλουσιότερες περιφέρειες.

6.8. Η εικόνα ανατρέπεται κατά τη διάρκεια των επόμενων (μετά το 1970) περιόδων και ειδικότερα:

6.8.1. Στη διάρκεια της περιόδου 1971-1994 (και κυρίως της περιόδου 1995-1999), διαπιστώνεται σαφής επιβράδυνση της σύγκλισης των περιφερειών, με τις φτωχότερες περιφέρειες να αδυνατούν να προσεγγίσουν, ουσιαστικά τις πλουσιότερες.

6.8.2. Η τελευταία, επίσης, περίοδος (1994-1999) υπήρξε περίοδος ανάπτυξης για την Ευρώπη - όμως, είναι σαφές, ότι, δεν ευνοήθηκαν, από τη σημειωθείσα ανάπτυξη, όλες οι ευρωπαϊκές περιφέρειες. Αντιθέτως, αποδεικνύεται, ότι, οι ευρωπαϊκές περιφέρειες παρουσίασαν διαφορετικές επιδόσεις:

- στην αύξηση του κατά κεφαλή ΑΕγχΠ (μετρούμενο σε πρότυπο αγοραστικής δύναμης),

- στην παραγωγικότητα,

- στο ποσοστό απασχόλησης και

- στο ποσοστό ανεργίας.

6.9. Παρουσιάζει εξαιρετική σημασία η διαπίστωση, ότι, η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση εμποδίζεται από τις υφιστάμενες διαφορές μεταξύ των περιφερειών:

- στις παραγωγικές δυνατότητες εκάστης,

- στις δομές των εργασιακών δεξιοτήτων και των εξειδικεύσεων του εργατικού δυναμικού,

- στις τομεακές εξειδικεύσεις των παραγόμενων προϊόντων και

- στην απασχόληση και τη λειτουργία των αγορών εργασίας.

6.9.1. Παράλληλα, η γεωγραφική θέση κάθε περιφέρειας επηρεάζει την αντίστοιχη δυνατότητα πρόσβασής της στις μεγάλες αγορές και στη διάδοση της γνώσης.

6.9.2. Οι διαφορές αυτές οδηγούν τις ευρωπαϊκές περιφέρειες να εξειδικεύουν την παραγωγή τους με βάση το ανά περιφέρεια συγκριτικό πλεονέκτημα.

6.9.3. Οι εξειδικεύσεις, όμως, αυτές οδηγούν σε ποικιλία περαιτέρω επιπτώσεων, αναλόγων προς την εκάστοτε αντίστοιχη παραγωγική εξειδίκευση, με τους τομείς της βασιζόμενης σε αυξημένη γνώση παραγωγής, να απολαμβάνουν το μέγιστο πλεονέκτημα και παραλλήλως μειωμένο κόστος και αυξημένη κινητικότητα της εργασίας.

6.10. Συνεπώς, η τεχνολογική εξέλιξη και η διαχρονική επιμονή συγκεκριμένων χαρακτηριστικών της οικονομίας (υψηλή ανεργία, χαμηλό κατά κεφαλήν εισόδημα, σύνθεση παραγομένων κατά τομέα προϊόντων) όχι μόνον εξαρτώνται από την υφιστάμενη, μεταξύ των περιφερειών, κατανομή των συντελεστών της παραγωγής και από το βαθμό κινητικότητας των συντελεστών αυτών αλλά και συμβάλλουν, με τη σειρά τους, στη διαμόρφωση, κατά περιφέρεια, των συντελεστών παραγωγής με τρόπο έντονα δυναμικό.

6.11. Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται από την έκθεση "Εργασία 2002" και στις "ασύμμετρες διαταραχές" δηλαδή στις διαταραχές της ζήτησης για συγκεκριμένα προϊόντα η για συγκεκριμένες μορφές εργασίας. Οι διαταραχές αυτές που χαρακτηρίζονται ως αποφασιστικός παράγοντας στην εξέλιξη των περιφερειακών ανισοτήτων, επηρεάζουν συγκεκριμένες περιφέρειες μάλλον παρά το σύνολο της ΕΕ αφού συνδέονται και συναρτώνται με τις δομές της οικονομίας κάθε περιφέρειας.

6.12. Οι περιφέρειες που πλήττονται από τις διαταραχές αυτές λειτουργούν υπό δυσμενέστερες συνθήκες και αποδίδουν λιγότερο από τις λοιπές περιφέρειες - ιδίως, μάλιστα, αν η προσαρμογή πραγματοποιείται με βραδείς ρυθμούς π.χ. οι ανειδίκευτοι η οι χαμηλότερης ειδίκευσης εργάτες έχουν μικρότερη ευελιξία σε σχέση με τους περισσότερο ειδικευμένους.

6.13. Συμπερασματικά, μπορούμε να ισχυριστούμε, ότι, η διαπλοκή των διαφορετικών συνιστωσών (παραγωγικών συντελεστών, εργατικών ειδικεύσεων, γεωγραφικής θέσης, τεχνολογικής ανάπτυξης, "ασύμμετρων διαταραχών") παρέχει διαφορετική κατά περιφέρεια δυνατότητα να δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας και να προωθήσει τους αναπτυξιακούς της ρυθμούς.

6.14. Έχει, επίσης, παρατηρηθεί, στο ίδιο κείμενο, ότι, εάν οι φτωχότερες περιφέρειες δεν κατορθώσουν να διασφαλίσουν ένα επίπεδο στρατηγικών εισροών (ανθρώπινο κεφάλαιο, δημόσιες υποδομές κ.λπ.) θα παγιδευτούν σε καταστάσεις χαμηλής οικονομικής ανάπτυξης και δεν θα μπορέσουν να προσεγγίσουν τις πλουσιότερες περιφέρειες.

6.15. Οι ευρωπαϊκές περιφέρειες, συνεπώς, οφείλουν να ακολουθήσουν διαφορετικούς δρόμους, ώστε η σύγκλιση να επιτευχθεί κατ' αρχήν, μόνο μέσα στα πλαίσια των υφιστάμενων "ομίλων περιφερειών" - στους ομίλους αυτούς τα άνω και κάτω όρια καθορίζονται από τους στρατηγικούς συντελεστές που διαθέτουν.

6.16. Οι προσπάθειες γεφύρωσης του χάσματος μεταξύ των ευρωπαϊκών περιφερειών, χαρακτηρίζονται ως ουσιώδες προ-απαιτούμενο για την ενδυνάμωση της συνοχής στο σύνολο της ΕΕ, με την προϋπόθεση, ότι, οι προσπάθειες αυτές καταβάλλονται με τέτοιον τρόπο, ώστε να αποκλείουν οποιαδήποτε πιθανότητα επιδείνωσης των περιφερειακών ανισοτήτων και αποκλίσεων.

6.17. Ο σχεδιασμός, η χάραξη αλλά κυρίως, η εφαρμογή των κοινοτικών πολιτικών του άρθρου 159 της Συνθήκης, δεν είναι πάντοτε σαφές αν οδηγούν σε αντίστοιχες ωφέλειες όλων των ευρωπαϊκών περιφερειών η αν, αντιθέτως, ευνοούν, μόνον, τις περιφέρειες τις διαθέτουσες τις δομές εκείνες που προσφέρονται περισσότερο για το θερισμό των ευεργετημάτων της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.

6.18. Στην έκθεση "Εργασία 2002", έπειτα από την εξέταση των διαφορών των χαρακτηριστικών των ευρωπαϊκών περιφερειών και των αντίστοιχων αγορών εργασίας, διακρίνονται 5 "όμιλοι περιφερειών" με αποκλίνοντα μεταξύ των ομίλων μοντέλα αξιοποίησης των ανθρωπίνων πόρων και εργασιακών ειδικεύσεων.

6.19. Πέραν, όμως, των διαφορών στα μοντέλα της αξιοποίησης των ανθρωπίνων πόρων και των εργασιακών ειδικεύσεων, οι περαιτέρω ανισομέρειες μεταξύ των ευρωπαϊκών περιφερειών είναι τόσο βαθιές ώστε να οδηγούν σε σαφείς διαφοροποιήσεις και των επιπτώσεων και συνεπειών των κοινοτικών πολιτικών του άρθρου 159, κατά περιφέρεια η κατά όμιλο περιφερειών.

6.20. Η συζήτηση, όμως, δεν τελειώνει εδώ. Οφείλουμε, κατ' εφαρμογή του άρθρου 159 της Συνθήκης, όχι, απλώς, να επισημάνουμε αλλά και να μετρήσουμε τις κατά περιφέρεια θετικές ή αρνητικές συνέπειες της κοινοτικής πολιτικής στην οικονομική και κοινωνική συνοχή. Μέτρηση που μέχρι σήμερα δεν έχει γίνει ή ακριβέστερα, δεν έχει επιχειρηθεί.

6.21. Συνεπώς, διαπιστώνεται, πλέον ότι δεν επαρκεί ο γενικός και με αρκετή δόση αοριστίας ισχυρισμός ότι π.χ. η πολιτική ανταγωνισμού βοηθά στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας. Επιβάλλεται η στήριξη του ισχυρισμού αυτού και με συγκεκριμένες μετρήσεις των πιθανών νέων θέσεων εργασίας κατά περιφέρεια, αφού κατά τη διαδικασία των μετρήσεων αυτών, θα διαπιστωθεί, αν, πράγματι, δημιουργήθηκαν η όχι, σε συγκεκριμένες περιφέρειες, νέες θέσεις εργασίας.

6.22. Είναι επίσης πιθανό ότι η ΕΟΚΕ δεν έχει υποστηρίξει επαρκώς στις μέχρι σήμερα γνωμοδοτήσεις της ορισμένες διαπιστώσεις της με αριθμητικά δεδομένα. Η παρατήρηση αυτή ισχύει π.χ. για τη διαπίστωσή της ότι με τις συγκεντρώσεις πλήγηκαν οι μειονεκτούσες περιφέρειες.

6.23. Για την αντιμετώπιση του προβλήματος θα μπορούσαν να προταθούν διάφορες λύσεις. Μία εξ αυτών θα μπορούσε να είναι η εξής:

6.23.1. Πρώτον, μετρούμε τις συνέπειες μιας κοινοτικής πολιτικής του άρθρου 159 κατά περιφέρεια.

6.23.2. Δεύτερον, δεν αναιρούμε, σε καμία περίπτωση, το σύνολο της κοινοτικής πολιτικής, έστω και αν αυτή έχει δυσμενείς συνέπειες στο επίπεδο της κατά περιφέρεια συνοχής.

6.23.3. Τρίτον, ελαστικοποιούμε την κοινοτική αυτή πολιτική σε μια περιφέρεια ή την εφαρμόζουμε σταδιακά (σε συγκεκριμένη μεταβατική περίοδο) στην ίδια περιφέρεια ώστε να μετριάσουμε τις συνέπειες.

6.23.4. Τέταρτον, αν η ελαστικοποίηση ή η σταδιακή εφαρμογή (μεταβατικότητα) της κοινοτικής πολιτικής σε μια ή περισσότερες περιφέρειες δεν είναι εφικτή ή δεν κρίνεται αποτελεσματική, ή θέτει σε αβεβαιότητα τις αναμενόμενες από την κοινοτική πολιτική συνέπειες για το σύνολο της ΕΕ, επιλέγουμε και εφαρμόζουμε για συγκεκριμένες περιφέρειες συμπληρωματικές πολιτικές (ενδεχομένως διαρθρωτικού χαρακτήρα), ώστε να εξαλείψουμε η να μετριάσουμε για τις περιφέρειες αυτές τις δυσμενείς για τη συνοχή συνέπειες.

6.24. Τονίζεται, ότι, η εφαρμογή των ανωτέρω προϋποθέτει:

6.24.1. Πρώτον, ότι, προηγείται, ως απαραίτητη προϋπόθεση, η μέτρηση των συνεπειών της άλλης κοινοτικής πολιτικής και

6.24.2. Δεύτερον, ότι, η συμπληρωματική πολιτική για την άρση των αρνητικών, για κάποια ή κάποιες περιφέρειες, συνεπειών είναι αποτελεσματική δηλαδή καλύπτει το σύνολο των αρνητικών συνεπειών που, άλλωστε, έχουν μετρηθεί.

6.25. Επισημαίνεται, ότι, στην έκθεση "Εργασία 2002", χρησιμοποιούνται συγκεκριμένοι δείκτες για να μετρήσουν τις επιδόσεις των περιφερειών και συνεπώς, να οδηγήσουν στην κατάταξη των περιφερειών σε "ομίλους συγγενών περιφερειών" δηλαδή σε ομίλους περιφερειών με παρεμφερή χαρακτηριστικά και συγκλίνουσες λειτουργίες και αποδόσεις.

6.25.1. Το 4ο κεφάλαιο της έκθεσης "Εργασία 2002" μπορεί να αποτελέσει πολύτιμο βοηθό για την κατάστρωση ενός αντίστοιχου πακέτου δεικτών πρόσφορων για την αριθμητική προσέγγιση και απεικόνιση της αποτελεσματικότητας των λοιπών, πλην διαρθρωτικών, κοινοτικών πολιτικών στην ενίσχυση της συνοχής.

7. Συσχέτιση διαρθρωτικών πολιτικών (άρθρο 158 της Συνθήκης) με λοιπές κοινοτικές πολιτικές (άρθρο 159 της Συνθήκης)

7.1. Έχει παρατηρηθεί(4) ότι, τα Κοινοτικά Πλαίσια Στήριξης (K.Π.Σ) λειτουργούν μέσω τριών οδών:

- Βελτιώνουν τις φυσικές υποδομές της οικονομίας,

- Αναβαθμίζουν το επίπεδο του έμψυχου (ανθρώπινου) κεφαλαίου (μέσω της ενίσχυσης των εργασιακών εξειδικεύσεων και της εν γένει εκπαίδευσης του ανθρώπινου δυναμικού) και

- Ενισχύουν απ' ευθείας τον ιδιωτικό τομέα μέσω επιδοτήσεων των αντίστοιχων επενδύσεων.

7.2. Στις σχετικές εργασίες για τις επιπτώσεις των διαρθρωτικών πολιτικών, έχει επιχειρηθεί η μέτρηση των συνεπειών των δύο πρώτων οδών λειτουργίας του K.Π.Σ, με την κατάστρωση συγκεκριμένων μοντέλων.

7.3. Κατά τη μέτρηση των επιπτώσεων αυτών, διαπιστώθηκε, ότι, οι διαρθρωτικές πολιτικές συνέβαλαν σε διαφορετικό βαθμό στην ανάπτυξη -αύξηση του κατά κεφαλήν ΑΕγχΠ- εκάστης των 4 χωρών της συνοχής. Διαπιστώθηκε δηλαδή ότι η Ελλάδα και η Πορτογαλία βοηθήθηκαν, από τις διαρθρωτικές πολιτικές, περισσότερο - σε σχέση με την Ιρλανδία και την Ισπανία.

7.4. Παράλληλα, όμως, στις ίδιες εργασίες διαπιστώνεται, ότι, οι ωφέλειες της Ελλάδας και της Πορτογαλίας από την ενιαία αγορά, είναι μικρότερες σε σχέση με τις αντίστοιχες ωφέλειες της Ιρλανδίας και της Ισπανίας.

7.5. Τίθεται, συνεπώς, το ερώτημα της συσχέτισης των συνεπειών των διαρθρωτικών και των λοιπών κοινοτικών πολιτικών.

7.6. Για να προσεγγίσουμε μια οριστική απάντηση στο θέμα αυτό της συσχέτισης και των συνδυασμένων αποτελεσμάτων τόσο της ενιαίας αγοράς όσο και των ΚΠΣ, οι μελετητές των εργασιών της Single Market Review υποστηρίζουν ότι επιβάλλεται να επιλέξουμε μια σειρά εναλλακτικών σεναρίων διερευνήσεων, όπως π.χ.:

- Η αυξημένη εισροή ξένων άμεσων επενδύσεων που παρατηρείται π.χ. στην Ισπανία οφείλεται η όχι και σε ποια έκταση στη λειτουργία της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς;

- Οι χρηματοδοτήσεις μέσω των διαρθρωτικών πολιτικών και των ΚΠΣ έχουν προσωρινό ή διαρκή χαρακτήρα;

- Οι οικονομικοί μηχανισμοί που γεννούν μακροχρόνιες ανταποκρίσεις της προσφοράς στις ενισχύσεις των ΚΠΣ είναι ισχυροί η ασθενείς;

7.7. Πρόκειται για δύσκολα ερωτήματα για τα οποία, μέχρι σήμερα, δεν έχουν δοθεί οριστικές απαντήσεις. Η εντατικότερη, όμως, προσέγγιση των απαντήσεων στα ερωτήματα αυτά, προβάλλει, πλέον, ενόψει και της διεύρυνσης, επιτακτική.

8. Ειδικότερες αδυναμίες των λοιπών κοινοτικών πολιτικών σε σχέση με την οικονομική και κοινωνική συνοχή

8.1. Κοινή αγροτική πολιτική. Η μερική αναθεώρηση της ΚΑΠ και η οικονομική και κοινωνική συνοχή

8.1.1. Η Κοινή Αγροτική Πολιτική υπήρξε η πρώτη ουσιαστική κοινοτική πολιτική από την ιδρυτική Συνθήκη της Ρώμης, αντιμετώπισε με πλήρη επιτυχία την έλλειψη τροφίμων που παρατηρήθηκε μετά το τέλος του δεύτερου παγκόσμιου πολέμου και έχει συμβάλλει ουσιαστικά στην ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής(5).

8.1.2. Ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά της αποφασισθείσας στις 26/05/2003 μεταρρύθμισης της κοινής αγροτικής πολιτικής είναι η αποσύνδεση ή μερική αποσύνδ4εση των αντισταθμιστικών πληρωμών και ειδικότερα των πληρωμών για τις γεωργικές καλλιέργειες, τις πριμοδοτήσεις ανά ζωική κεφαλή καθώς και τις αντισταθμιστικές πληρωμές για το γάλα μετά το 2005, από την παραγωγή. Η αποσύνδεση ή μερική αποσύνδεση της καταβολής των αντισταθμιστικών πληρωμών με τη σημερινή τους βάση υπολογισμού (καταβολή ανά κεφαλή η ανά εκτάριο), αντικαθίσταται από ένα σύστημα καταβολής των πληρωμών ως ενίσχυσης του εισοδήματος των αγροτών (καταβολή ανά γεωργική εκμετάλλευση). Η μορφή της αποσύνδεσης που θα επιλέξει αποφασίζεται από τα κράτη μέλη.

8.1.3. Η ΕΟΚΕ τονίζει την άποψη αυτή, διαπιστώνει, ωστόσο, ότι και άλλα μέσα της ΚΓΠ, όπως οι ρυθμίσεις για τον προσανατολισμό της προσφοράς γεωργικών προϊόντων (π.χ. ποσοστώσεις) διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο. Οι ρυθμίσεις αυτές αναχαιτίζουν σε μεγάλο βαθμό την τάση συγκέντρωσης της γεωργικής παραγωγής στις πλέον πρόσφορες περιοχές. Το μέτρο αυτό, αφενός, ωφελεί τους μικρούς και μεσαίους παραγωγούς και, αφετέρου, είναι απαραίτητο προκειμένου να διασφαλισθεί η γεωργική δραστηριότητα στις μειονεκτικές περιοχές

8.1.4. Κατά την αξιολόγηση της ΚΓΠ και της συμβολής της στην οικονομική και κοινωνική συνοχή, δεν πρέπει να παραβλεφθεί το γεγονός ότι οι μεταρρυθμίσεις του 1992 και του 1999προκάλεσαν σημαντικές αλλαγές. Οι δαπάνες για τη στήριξη της αγοράς μειώθηκαν αισθητά, αλλά αυξήθηκαν σημαντικά οι επιδοτήσεις για τις γεωργικές εκτάσεις και το ζωικό κεφάλαιο. Δεδομένου ότι οι επιδοτήσεις αυτές αποτελούσαν αντιστάθμιση για τη μείωση των τιμών παραγωγής γεωργικών προϊόντων, δεν σημειώθηκαν αισθητές μετατοπίσεις χρηματοδοτικών πόρων μεταξύ περιφερειών ή κλάδων παραγωγής. Αντιθέτως, δεν εξαλείφθηκε η δυσμενής αντιμετώπιση των καλλιεργήσιμων εκτάσεων, γεγονός για το οποίο η ΕΟΚΕ έχει ασκήσει επανειλημμένα κριτική.

8.1.5. Με τη μεταρρύθμιση που πραγματοποιήθηκε στα πλαίσια της Αgenda 2000, τα επιμέρους συνοδευτικά μέτρα ενίσχυσης ενοποιήθηκαν στο πρόγραμμα "πολιτική για την ανάπτυξη του αγροτικού χώρου", το λεγόμενο δεύτερο πυλώνα. Η ΕΟΚΕ έχει αποφανθεί επανειλημμένα θετικά για τον νέο αυτό σημαντικό στόχο της ΚΓΠ, διότι μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη διασφάλιση του πολυλειτουργικού χαρακτήρα της γεωργίας αλλά και στη λειτουργικότητα του αγροτικού χώρου. Για τον ίδιο λόγο, η ΕΟΚΕ έχει προτείνει επανειλημμένα την καλύτερη χρηματοδότηση του δεύτερου πυλώνα.

8.1.6. Στη γνωμοδότησή της για την νέα μεταρρύθμιση της ΚΓΠ, της 14ης Μαΐου 2003(6), η ΕΟΚΕ υπογράμμιζε, μεταξύ άλλων, ότι είναι αναγκαίο να συνεκτιμηθούν, κατά την εφαρμογή περαιτέρω μεταρρυθμίσεων, και οι επιπτώσεις για την οικονομική και κοινωνική συνοχή. Ο βαθμός υλοποίησης αυτού θα επηρεασθεί ουσιαστικά από την εφαρμογή από τα κράτη μέλη των μεταρρυθμιστικών μέτρων.

8.1.7. Επειδή τα μέτρα του δεύτερου πυλώνα διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο για την οικονομική και κοινωνική συνοχή, ακόμη και με την προβλεπόμενη αποσύνδεση, στο πλαίσιο της αποκαλούμενης διαμόρφωσης, δεν είναι δυνατόν να αντιμετωπισθούν πλήρως οι πραγματικές ανάγκες. Γι αυτό, η ΕΟΚΕ, στη γνωμοδότηση της 14.05.2003, τάχθηκε εκ νέου υπέρ της κινητοποίησης συμπληρωματικών πόρων για την ανάπτυξη της υπαίθρου.

8.1.8. Αυτή η αναμενόμενη αποτελεσματικότερη ενίσχυση της συνοχής από τη νέα ΚΑΠ, πρέπει να εκτιμηθεί αριθμητικά και να μετρηθεί κατά περιφέρεια, σύμφωνα και με το άρθρο 159 της Συνθήκης.

8.2. Οικονομική πολιτική: Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης - Εισαγωγή του ενιαίου νομίσματος

8.2.1. Στη δεύτερη Έκθεση για την οικονομική και κοινωνική συνοχή, προβάλλεται η άποψη (Σύνοψη - Μέρος ΙΙ), ότι, για να διατηρηθούν τα υψηλά ποσοστά οικονομικής μεγέθυνσης στις περιφέρειες της Ένωσης που υστερούν, είναι σημαντικό οι διαρθρωτικές πολιτικές (δηλαδή οι πολιτικές του άρθρου 158) να συνδυαστούν με μακροοικονομικές πολιτικές που να εξασφαλίζουν την οικονομική σταθερότητα (δηλαδή με πολιτικές που περιλαμβάνονται στο άρθρο 159).

8.2.2. Στο ίδιο σημείο του κειμένου και με στόχο την επιχειρηματολογία ότι η ονομαστική σύγκλιση έχει οδηγήσει και σε πραγματική σύγκλιση, σε όση έκταση η σημαντική μείωση του πληθωρισμού, κατά τη δεκαετία του '90, συνοδεύτηκε από αντίστοιχη αύξηση του ΑΕγχΠ (πάνω από το μέσο ευρωπαϊκό όρο και στις 4 χώρες συνοχής, κατά το δεύτερο μισό της 10ετίας του 1990).

8.2.3. Παρά τη σωστή, κατ' αρχήν, βάση της επιχειρηματολογίας αυτής, θα μπορούσε να αντιταχθεί η άποψη, ότι, ελλείπουν στοιχεία μέτρησης των πιθανών επιπτώσεων της ισχύος των κριτηρίων σύγκλισης στην αύξηση του κατά κεφαλή ΑΕγχΠ ανά χώρα.

8.2.4. Η εξάλειψη αυτού του μειονεκτήματος θα μπορούσε να επιτευχθεί, με την καθιέρωση δεικτών μέτρησης συγκεκριμένων οικονομικών παραμέτρων και ειδικότερα:

- του δείκτη μέτρησης της μείωσης της ζήτησης που προκαλείται από τη διατήρηση σε ισχύ του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης.

- του δείκτη μέτρησης των προκαλούμενων, από τη μείωση της ζήτησης, επιπτώσεων στις παραγωγικές επιδόσεις της οικονομίας.

- του δείκτη μείωσης των προκαλούμενων, από τη μείωση της ζήτησης, επιπτώσεων στις επενδυτικές δαπάνες της οικονομίας.

- του δείκτη μέτρησης των συνεπειών των μειωμένων παραγωγικών επιδόσεων, στη μείωση των θέσεων εργασίας και στην αύξηση της ανεργίας.

- του δείκτη αριθμητικής σύνδεσης της μειωμένης ζήτησης με την απώλεια θέσεων απασχόλησης και την αύξηση της ανεργίας.

- του δείκτη αριθμητικής σύνδεσης του ύψους της ανεργίας με την αντίστοιχη ροή (θετική ή αρνητική) των μισθών και ημερομισθίων (η εισαγωγή του δείκτη αυτού προϋποθέτει την προηγούμενη αποδοχή της αρχής, ότι, οποιαδήποτε αυξομείωση των μισθών οφείλει να συνδυάζεται με ταυτόχρονη και αντιστρόφως ανάλογη -και πάντως, μετρούμενη- μεταβολή του δείκτη απασχόλησης και του δείκτη ανεργίας).

8.2.5. Στο ίδιο κεφάλαιο της 2ης Έκθεσης για την οικονομική και κοινωνική πολιτική, προβάλλεται το γενικό και αφηρημένο επιχείρημα, ότι, η εισαγωγή του ενιαίου ευρωπαϊκού νομίσματος έχει περιορίσει τον πληθωρισμό και έχει ενισχύσει τη σταθερότητα, με ευνοϊκές, κατά συνέπεια, επιπτώσεις και στη συνοχή, χωρίς, όμως, να παρατίθεται οποιαδήποτε περαιτέρω, αριθμητική προσέγγιση θεμελίωσης των ισχυρισμών αυτών. Θα ήταν σκόπιμο να πραγματοποιήσει η Επιτροπή σχετική ποσοτική μελέτη.

8.2.6. Η ορθή αντιμετώπιση επιβάλλει, αντιθέτως, την επιλογή και εκπόνηση σειράς αριθμητικών δεικτών μέτρησης όπως π.χ.:

- της συσχέτισης του πληθωρισμού με τις κατά περιφέρεια αντίστοιχες αυξομειώσεις του ΑΕγχΠ κατά κεφαλή,

- της συσχέτισης του πληθωρισμού (ή / και του ΑΕγχΠ / κεφαλήν), με τις, κατά περιφέρεια, αντίστοιχες αυξομειώσεις της απασχόλησης, της ανεργίας και της φτώχειας.

8.2.7. Οι πρόσφατες συζητήσεις για την ανάγκη σταδιακής μετάθεσης της δημοσιονομικής προτεραιότητας από το κριτήριο του ελλείμματος σ' εκείνο του δημόσιου χρέους, δεν επιτρέπεται να περιοριστούν σε απλές εκφράσεις απόψεων και να καταλήξουν σε αβασάνιστες πολιτικές επιλογές. Προϋπόθεση, άλλωστε, για τις σωστές πολιτικές επιλογές αποτελεί, πάντοτε, η προηγούμενη μέτρηση των επιπτώσεων που συνεπάγονται οι επιλογές αυτές.

8.2.7.1. Στην περίπτωση, συνεπώς, των επιπτώσεων του Συμφώνου Σταθερότητας και ειδικότερα της εφαρμογής των συγκεκριμένων κριτηρίων (ελλείμματος και χρέους) προ-απαιτείται η καταβολή προσπάθειας (και) αριθμητικής αποτίμησης των συνεπειών που είχε μέχρι σήμερα, η προτεραιότητα του πρώτου κριτηρίου (δημοσιονομικό έλλειμμα) σε συνδυασμό με την εκτίμηση και των αναμενόμενων συνεπειών του ίδιου κριτηρίου, με βάση τη σημερινή οικονομική συγκυρία, στον τομέα της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής.

8.2.7.2. Εξάλλου, η αλλαγή της προτεραιότητας στο κριτήριο του δημόσιου χρέους θα πρέπει να συνεκτιμήσει και τις συναφείς επιπτώσεις της αλλαγής αυτής, στον τομέα της κοινωνικής συνοχής.

8.2.8. Κρίνεται σκόπιμο να τονισθεί, ότι, αντικείμενο των πιο πάνω μετρήσεων και εκτιμήσεων, δεν μπορεί να είναι μόνο το εύρος της ανάκαμψης συνολικώς αλλά και η αναλυτική συγκρότηση των ποσοστών ανάπτυξης κατά περιφέρεια με ιδιαίτερη εξειδίκευση στην ανάπτυξη των φτωχότερων περιφερειών.

8.3. Πολιτική ανταγωνισμού

8.3.1. Στο κείμενο της δεύτερης Έκθεσης για την οικονομική και την κοινωνική συνοχή επιχειρείται σαφής υπαινιγμός των επιπτώσεων των εθνικών πολιτικών στη διεύρυνση των ανισοτήτων, με διαφανή στόχο, την ανάδειξη της ανάγκης διασύνδεσης των εθνικών με τις κοινοτικές πολιτικές, ώστε να αποφεύγεται η εντός των κρατών μελών υπόθαλψη των αποκλίσεων.

8.3.2. Πράγματι, στην παράγραφο 2 της σ. XI του κειμένου, γίνεται διάκριση των ανισοτήτων μεταξύ κρατών και των ανισοτήτων μεταξύ περιφερειών και διαπιστώνεται ότι οι δεύτερες εμφανίζουν μικρότερη μείωση λόγω, εν μέρει, της διεύρυνσης των αποκλίσεων εντός ορισμένων κρατών μελών.

8.3.3. Οι εθνικές αναπτυξιακές πολιτικές που υλοποιούνται μέσω της ψήφισης ειδικών κατά χώρα νόμων, με βάση τις εθνικές ιδιαιτερότητες και ανάγκες, περιλαμβάνουν συγκεκριμένα πακέτα αναπτυξιακών ενισχύσεων με ποικίλους συνδυασμούς αναπτυξιακών κινήτρων.

8.3.4. Τα κίνητρα αυτά μπορούν να αναφέρονται:

- σε φορολογικές απαλλαγές και εκπτώσεις,

- σε δανειακές διευκολύνσεις με μειωμένα ή όχι επιτόκια,

- σε δωρεάν χορήγηση κεφαλαιακών ενισχύσεων ή,

- σε ποικίλους συνδυασμούς των φορολογικών, δανειακών και κεφαλαιουχικών μέτρων και ενισχύσεων.

8.3.5. Η εκάστοτε επιλογή των συγκεκριμένων αναπτυξιακών μέτρων και ενισχύσεων επιβάλλεται να έχει ως στόχο όχι μόνο την αναπτυξιακή βοήθεια των φτωχότερων περιοχών κάθε χώρας, αλλά:

- την ενίσχυση της απασχόλησης, και

- την ενίσχυση των συγκριτικών εθνικών και περιφερειακών πλεονεκτημάτων.

8.3.6. Επιβάλλεται να επισημανθεί ότι η εκάστοτε σύνθεση των πακέτων αυτών των αναπτυξιακών ενισχύσεων τίθεται, πάντοτε, υπό την κρίση των αρχών της ΕΕ με επιδίωξη τη διασφάλιση της αποφυγής, περισσότερο ή λιγότερο πιθανών, παραβιάσεων των κοινοτικών πολιτικών. Η επιδίωξη, όμως, αυτή, προσαρμογής στην κοινοτική νομοθεσία, δεν περιλαμβάνει και την προηγούμενη εκτίμησή των συνεπειών της, στην ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής.

8.3.7. Επιβάλλεται, πλέον, η αλλαγή της, μέχρι σήμερα, ακολουθούμενης πρακτικής και η καταβολή προσπάθειας για:

- την προηγούμενη αριθμητική εκτίμηση των, κατά περίπτωση, θετικών ή αρνητικών επιπτώσεων, της προσαρμογής των εθνικών αναπτυξιακών επιλογών πακέτων κινήτρων, στις αξιώσεις των συναφών κοινοτικών ρυθμίσεων περί ενίσχυσης της συνοχής και

- την ανάλογη διορθωτική διαφοροποίηση των συναφών προσαρμογών των εθνικών πολιτικών, κατά τρόπο, ώστε, να αποφεύγεται οποιαδήποτε επιλογή που θα διευκολύνει την απόκλιση ή δεν θα ενισχύει τη συνοχή.

8.3.8. Παράλληλα, επιβάλλεται να σημειωθεί, ότι, σε πολλές περιπτώσεις, η στήριξη συγκεκριμένης επιχείρησης ή κλάδου αποτελεί, κατ' ουσία, στήριξη συγκεκριμένης περιφέρειας, με συνέπεια, η διακοπή ή παράλειψη στήριξης της επιχείρησης να απολήγει στη διεύρυνση των οικονομικών και κοινωνικών ανισοτήτων της αντίστοιχης περιφέρειας.

8.4. Εμπορική πολιτική - Εσωτερική Αγορά

8.4.1. Η στρατηγική Εσωτερικής Αγοράς που ενέκρινε το Συμβούλιο του Ελσίνκι αποκτά ιδιαίτερη σημασία, επειδή παρέχει τη δυνατότητα διαρκούς επανεξέτασης και βελτίωσης της λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς.

8.4.2. Στα πλαίσια αυτής της επανεξέτασης θα μπορούσαμε να διερευνήσουμε αν επιτυγχάνονται συγκεκριμένοι και προεπιλεγμένοι δείκτες συγκριτικών αξιολογήσεων σχετικών με θέματα περιφερειακών ανισοτήτων.

8.4.3. Οι διερευνήσεις αυτές θα οδηγήσουν στην καταγραφή της έκτασης προσέγγισης των στόχων της συνοχής.

8.5. Πολιτική μεταφορών

8.5.1. Η πολιτική μεταφορών αποτελεί έναν από τους βασικότερους παράγοντες ανάπτυξης των περιφερειακών περιοχών της ΕΕ Η έλλειψη διαπεριφερειακών συνδέσεων (οδικών, αεροπορικών, θαλασσίων) για πολλές περιφέρειες αποτελεί ένα μείζον μειονέκτημα στην ανάπτυξή τους. Η απελευθέρωση των μεταφορών όχι μόνο δεν βελτίωσε τη θέση των περιφερειακών περιοχών αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις υπάρχει κίνδυνος οικονομικής απομόνωσής τους.

8.6. Πολιτική εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης

8.6.1. Οι δεξιότητες και οι επαγγελματικές γνώσεις που έχουν εμπεδωθεί στο εργατικό δυναμικό μιας περιφέρειας, σε συνάρτηση και με τον τρόπο απασχόλησής του, χαρακτηρίζονται ως "μεταβλητή κλειδί" στη διαμόρφωση της ανταγωνιστικότητας κάθε περιφέρειας - ειδικότερα υπό το φως της στρατηγικής της Λισσαβώνας(7).

8.6.2. Εξάλλου, στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Νίκαιας τονίσθηκε, ότι, η επιδίωξη του στόχου της πλήρους απασχόλησης εμπερικλείει πολιτικές φιλόδοξες για την αύξηση του ποσοστού απασχόλησης και για τη μείωση των περιφερειακών ανισοτήτων.

8.6.3. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Νίκαιας επεσήμανε, ειδικότερα, τις τοπικές και περιφερειακές διαστάσεις της στρατηγικής για την απασχόληση που απαιτεί μια προσέγγιση σε όλα τα επίπεδα (περιλαμβανομένου και του κοινοτικού), με εξειδικευμένες και διαφοροποιημένες κατά περιφέρεια, στο περιεχόμενο και στη στόχευση πολιτικές, προϋπόθεση για την προσέγγιση των στόχων της Λισσαβώνας και την ενίσχυση της συνοχής μεταξύ των ευρωπαϊκών περιφερειών.

8.6.4. Η αξιοποίηση των επισημάνσεων αυτών του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου προϋποθέτει την αναλυτική προσέγγιση και μέτρηση των υφιστάμενων σε σχέση με τις απαιτούμενες εργασιακές ειδικεύσεις και δεξιότητες, σε κάθε περιφέρεια και την ανάπτυξη των αναγκαίων μηχανισμών ενίσχυσης των περιφερειών που μειονεκτούν, ώστε να μπορέσουν να καλύψουν, με τους απαιτούμενους, από την παραγωγική τους βάση, ρυθμούς, τις ελλείπουσες εργασιακές ειδικότητες.

9. Συμπεράσματα

9.1. Αν και η οικονομική κατάσταση και γενικότερα το βιοτικό επίπεδο των κατοίκων των περιφερειακών περιοχών της ΕΕ βελτιώθηκε κατά τις δυο τελευταίες δεκαετίες, σε πολλές περιπτώσεις οι ανισότητες παρέμειναν οι ίδιες ή οξύνθηκαν.

9.2. Σε μια αποτελεσματική πολιτική για την οικονομική και κοινωνική συνοχή η περιφερειακή ευρωπαϊκή πολιτική πρέπει να είναι μια οριζόντια πολιτική ώστε όλες οι πολιτικές της ΕΕ να λαμβάνουν υπόψη τις επιπτώσεις στις περιφέρειες και την ανάπτυξή τους.

9.3. Χωρίς να υποβαθμίζουμε το ρόλο των λοιπών κοινοτικών πολιτικών, πρέπει να επανεξεταστούν η πολιτική μεταφορών, οι διατάξεις της πολιτικής ανταγωνισμού, και οι διατάξεις σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις που στοχεύουν στην περιφερειακή ανάπτυξη. Στο μέτρο που δεν υπάρχει ακόμα κοινή φορολογική πολιτική, οι εθνικές φορολογικές πολιτικές πρέπει να λάβουν σοβαρά υπόψη την περιφερειακή διάσταση με στόχο την ενδυνάμωση της συνοχής.

9.4. Οι εισοδηματικές ανισότητες συμπαρακολουθούνται, πάντοτε και από μη αμιγώς εισοδηματικές αποκλίσεις και ανισομέρειες που επιβαρύνουν ακόμη περισσότερο τη θέση των φτωχότερων περιφερειών. Είναι χρήσιμο να αναφερθεί, ότι, στη δεύτερη Έκθεση για την οικονομική και την κοινωνική συνοχή (σ. XI), αναφέρεται, ρητώς, ότι το χαμηλότερο κατά κεφαλήν ΑΕΠ, συνδέεται και με:

- χαμηλότερη παραγωγή ανά απασχολούμενο,

- χαμηλότερα επίπεδα εκπαίδευσης και κατάρτισης,

- λιγότερες δραστηριότητες έρευνας, ανάπτυξης και καινοτομίας,

- βραδύτερο ρυθμό εισαγωγής νέων τεχνολογιών της πληροφορίας και της επικοινωνίας.

9.5. Επιβάλλεται η επισήμανση και ο εντοπισμός των αδυναμιών των κοινοτικών πολιτικών του άρθρου 159 (δηλαδή όλων των λοιπών πλην των διαρθρωτικών πολιτικών), σε σχέση με την αριθμητική προσέγγιση των επιπτώσεών τους στην οικονομική και κοινωνική συνοχή.

9.6. Προτείνεται η καθιέρωση διαδικασίας μέτρησης των επιπτώσεων και των πολιτικών του άρθρου 159 στην οικονομική και κοινωνική συνοχή και ειδικότερα στη διαμόρφωση του κατά κεφαλή ΑΕγχΠ ανά περιφέρεια, της απασχόλησης ανά περιφέρεια, της ανεργίας ανά περιφέρεια και της φτώχειας ανά περιφέρεια (διαδικασία που, ήδη, εφαρμόζεται για τις διαρθρωτικές πολιτικές του άρθρου 158) και

9.7. Επισημαίνεται η ανάγκη διεξαγωγής ειδικής μελέτης για την κατάστρωση πακέτου δεικτών μέτρησης, ex ante και ex post, της αποτελεσματικότητας των λοιπών πολιτικών, αναλόγου προς το πακέτο που εφαρμόζεται για τη μέτρηση της αποτελεσματικότητας των διαρθρωτικών πολιτικών(8), με τη διευκρίνιση, ότι, η επιλογή των πρόσφορων δεικτών δεν μπορεί να έχει γενικό για όλες τις πολιτικές χαρακτήρα αλλά επιβάλλεται να εξειδικεύεται, κατά συγκεκριμένη εκάστοτε πολιτική.

9.8. Η καθιέρωση διαδικασίας μέτρησης των επιπτώσεων και των πολιτικών του άρθρου 159 και η διεξαγωγή ειδικής μελέτης για την κατάστρωση πακέτου δεικτών μέτρησης της αποτελεσματικότητας των πολιτικών αυτών, οφείλουν να ενταχθούν στα πλαίσια που προβλέπονται στη "2η Έκθεση Προόδου για την Οικονομική και Κοινωνική Συνοχή" και ειδικότερα:

- στην υποχρέωση της Επιτροπής για περαιτέρω διερεύνηση του θέματος της συνέπειας και συνεκτικότητας μεταξύ των κοινοτικών πολιτικών ώστε να διασφαλισθεί η αναγκαία συμβατότητα του συνόλου των πολιτικών της νέας προγραμματικής περιόδου (2007-2013) με το στόχο της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής και

- στην επιδίωξη τήρησης των προθεσμιών υιοθέτησης των νέων νομοθετικών εργαλείων πριν από το τέλος του 2005, ώστε το 2006 να αποτελέσει έτος διαπραγμάτευσης με τα κράτη μέλη και τις περιφέρειες για την προγραμματική περίοδο 2007-2013(9).

9.9. Διαπιστώνεται η ανάγκη λήψης μέριμνας για τη θέσπιση διαδικασίας, ανά τριετία επανεξέτασης και αξιολόγησης των επιπτώσεων του Συμφώνου Σταθερότητας, τόσο για το σύνολο της ΕΕ όσο και για την οικονομία των επί μέρους ευρωπαϊκών περιφερειών. Στόχο της αξιολόγησης αυτής πρέπει να αποτελεί η έγκαιρη και αποτελεσματική, εκάστοτε, σε συνάρτηση και με τις διαμορφούμενες, σε κοινοτικό και περιφερειακό επίπεδο, εξελίξεις στην πραγματική οικονομία, αναθεώρηση των προβλέψεων και δεσμεύσεων που επιβάλλει το Σύμφωνο Σταθερότητας στις εθνικές οικονομίες, ώστε να αποφεύγονται πιθανές οπισθοδρομήσεις ή να μη ενισχύονται περαιτέρω, περίοδοι ύφεσης, στο κοινοτικό επίπεδο αλλά και να ελαχιστοποιούνται οι κίνδυνοι επιδείνωσης της συνοχής στο περιφερειακό επίπεδο.

9.10. Ο συνδυασμός και η σύζευξη των λοιπών, πλην διαρθρωτικών, κοινοτικών πολιτικών και κυρίως της οικονομικής πολιτικής, με τις στοχεύσεις της συνοχής είναι μια αρκετά περίπλοκη υπόθεση. Προαπαιτεί μελέτη σε βάθος και σε κάθε περίπτωση πρέπει να αποφεύγονται οι υπεραπλουστεύσεις.

9.11. Το 1999 οι κοινοτικοί πόροι που διατέθηκαν για την ενίσχυση της συνοχής αποτελούν το 0,45 % του ΑΕγχΠ της ΕΕ. Αναμφισβήτητα ο βαθμός συνοχής των περιοχών της ΕΕ των 15 έχει βελτιωθεί. Ενόψει της προσχώρησης των 10 νέων κρατών, η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι θα πρέπει να εξεταστεί προσεκτικά τόσο το ύψος όσο και η ορθολογική χρήση του συνόλου των αναγκαίων πόρων για την περαιτέρω προώθηση της συνοχής.

9.12. Η ΕΟΚΕ μέσα στα πλαίσια των αρμοδιοτήτων της θα μπορούσε να προβεί την περαιτέρω εμβάθυνση του θέματος και να προσπαθήσει να δώσει απαντήσεις στα ακόλουθα ζητήματα:

- ποιες είναι οι κοινοτικές πολιτικές που συμβάλουν στη συνοχή

- με ποιο τρόπο μπορεί να διασφαλιστεί η βέλτιστη οικονομική και κοινωνική συνοχή στην Επικράτεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Βρυξέλλες, 25 Σεπτεμβρίου 2003.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Roger Briesch

(1) ΕΕ C 241 της 7.10.2002 σ. 66.

(2) ΕΕ C 241 της 7.10.2002 σ. 151.

(3) Employment in Europe 2002 (Εργασία στην Ευρώπη 2002), Κεφάλαιο 4.

(4) The Single Market Review - Subseries VI: Vol. 2 "The cases of Greece, Spain, Ireland and Portugal".

(5) ΕΕ C 85 της 8.4.2003, σ. 76.

(6) COM(2003) 23 τελικό - 2003/0006+0007 (CNS).

(7) Εργασία 2002, κεφάλαιο 4.

(8) E.C. - DG XVI: The New Programming period 2000-2006, Methodological working papers, no 3, Indicators for monitoring and Evaluation: an indicative methodology.

(9) "Second Progress Report on Economic and Social Cohesion", COM(2003) 34, 30.01.2003: III - The Main Topics οf τhe Debate οn Future Cohesion Policy - Other aspects - The contribution of other policies and IV - Future Deadlines.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

στη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Οι ακόλουθες τροπολογίες τέθηκαν σε ψηφοφορία και απορρίφθηκαν κατά τις συζητήσεις (άρθρο 54 § 3 του Εσωτερικού Κανονισμού).

Σημείο 6.21

Να τροποποιηθεί ως εξής:

"Συνεπώς, διαπιστώνεται πλέον ότι δεν επαρκεί ο γενικός και μάλλον αόριστος ισχυρισμός ότι η πολιτική ανταγωνισμού συμβάλλει στη δημιουργία νέων θέσεων απασχόλησης σε όλες τις περιφέρειες (2η Έκθεση για τη Συνοχή). Επιβάλλεται η στήριξη του ισχυρισμού αυτού με περιοδικές εκθέσεις αξιολόγησης της επίδρασης της πολιτικής ανταγωνισμού στην απασχόληση. συγκεκριμένες μετρήσεις των πιθανών νέων θέσεων εργασίας κατά περιφέρεια, αφού κατά τη διαδικασία των μετρήσεων αυτών, θα διαπιστωθεί, αν, πράγματι, δημιουργήθηκαν η όχι, σε συγκεκριμένες περιφέρειες, νέες θέσεις εργασίας."

Αιτιολογία

Για να αποτραπεί μια μη ρεαλιστική προσδοκία ότι η πολιτική ανταγωνισμού μπορεί να μετρηθεί εύκολα από απόψεως επίδρασης στην απασχόληση.

Αποτέλεσμα ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 28, ψήφοι κατά: 53, αποχές: 6.

Σημεία 6.24, 6.24.1, 6.24.2

Να διαγραφούν.

Αιτιολογία

Προκειμένου να αποτραπούν αβάσιμες προσδοκίες ότι οι εν λόγω προτάσεις έχουν πρακτική αξία. Η αρχή περιγράφεται στο σημείο 6.23.4.

Αποτέλεσμα ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 31, ψήφοι κατά: 49, αποχές: 9.

Σημείο 8.2.3

Να αντικατασταθεί από το παρακάτω κείμενο:

"Κατά συνέπεια, θα ήταν σκόπιμο να μελετηθεί λεπτομερώς ο αντίκτυπος της εισαγωγής του ενιαίου νομίσματος και η ισχύς του συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης επί της οικονομικής εξέλιξης των ευρωπαϊκών περιφερειών."

Αποτέλεσμα ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 38, ψήφοι κατά: 52, αποχές: 3.

Σημείο 8.2.4

Να διαγραφεί.

Αιτιολογία

Η σχέση με τη σταθερότητα και την ανάπτυξη υπεραπλουστεύεται και η αναζήτηση οικονομικών δεικτών της προβλεπόμενης αλληλουχίας δεν είναι ρεαλιστική.

Η παράγραφος 8.2.4 εγκαθιδρύει εκ των προτέρων ορισμένες σχέσεις αιτίου-αποτελέσματος ιδιαίτερα αμφισβητήσιμες. Εξάλλου, προτείνει μία συγκεκριμένη μεθοδολογία - τη δημιουργία δεικτών μέτρησης η οποία πιθανόν δεν αποτελεί την καταλληλότερη έναντι άλλων μεθόδων, όπως είναι οι έρευνες, "check lists", ή οι πολλαπλοί τύποι οικονομετρικών μοντέλων. Δεν φαίνεται λογικό να ζητείται από τις τεχνικές υπηρεσίες της Επιτροπής να πραγματοποιήσουν μία μελέτη και, επιπλέον, να τους υποδεικνύεται η μεθοδολογία που πρέπει να χρησιμοποιήσουν.

Αποτέλεσμα ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 39, ψήφοι κατά: 48, αποχές: 2.

Σημείο 8.2.6

Να διαγραφεί

Αιτιολογία

Η σημαντική σχέση είναι η σχέση μεταξύ σταθερότητας του ενιαίου νομίσματος και της επίδρασής του στη συνοχή. Η αναφορά στη συσχέτιση με τον πληθωρισμού δεν φαίνεται κατάλληλη.

Εναπόκειται στις τεχνικές υπηρεσίες της Επιτροπής ο καθορισμός της μεθοδολογίας που πρέπει να χρησιμοποιηθεί.

Αποτέλεσμα ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 37, ψήφοι κατά: 52, αποχές: 4.

Σημείο 8.3.7

Να διαγραφεί η πρώτη περίπτωση.

Αιτιολογία

Αυτό θα είναι δύσκολο, εάν όχι αδύνατον, να εφαρμοστεί. Τα πιθανά οφέλη θα είναι μικρότερα από το κόστος και τις εννοιολογικές δυσκολίες του εγχειρήματος.

Αποτέλεσμα ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 31, ψήφοι κατά: 53, αποχές: 2.

Παράγραφος 8.3.8

Να διαγραφεί.

Αιτιολογία

Θίγει την ισότητα των ευκαιριών στην Ενιαία Αγορά.

Αποτέλεσμα ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 23, ψήφοι κατά: 58, αποχές: 4.