Αριθ. C 160/8 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 1. 7. 85 
περίπτωση μιας μελέτης για τα απόβλητα που προέρχονται 
από τα χοιροτροφεία. Το πρόβλημα αυτό αποτέλεσε ήδη το 
αντικείμενο πολυάριθμων προτύπων σχεδίων και πολυάριθ­
μων ενεργειών σε άλλες περιοχές. Η Επιτροπή θα έπρεπε να 
κοινοποιήσει τα αποτελέσματα σε όλους τους αρμόδιους που 
ενδιαφέρονται για το θέμα αυτό, (της Μεσογειακής λεκάνης 
και άλλων περιοχών) και να αντιμετωπίσει το ενδεχόμενο και 
άλλων συμπληρωματικών δράσεων λαμβάνοντας υπόψη 
κάθε ειδική κατάσταση όπως εκείνη στον Αμβρακικό 
κόλπο. 
Η ΟΚΕ δεν εκφράζει άποψη ως προς τη χρηματοδότηση από 
την Κοινότητα μιας μελέτης σχετικά με τα απόβλητα μεταλ­
λευμάτων νικελίου. Η δράση αυτή θα μπορούσε να θεωρηθεί σαν μια σοβαρή καταστρατήγηση της αρχής «όποιος ρυπαί­
νει πληρώνει» και, συνεπώς, σαν ένα προηγούμενο το οποίο 
θα μπορούσαν να επικαλεστούν όλες οι άλλες επιχειρήσεις 
που συναντούν δυσκολίες αναφορικά με την εκκένωση των 
αποβλήτων από μη σιδηρούχα μεταλλεύματα. Δεδομένου ότι 
δεν υπάρχουν συγκεκριμένα στοιχεία για τον ειδικό χαρα­
κτήρα αυτής της δράσης, η ΟΚΕ επιφυλάσσεται να πάρει 
θέση. 
Ειδική δράση αριθ. 10 
Η ΟΚΕ κρίνει ότι οι πιστώσεις που προβλέπονται για τη 
δράση αυτή είναι ανεπαρκείς. 
Βρυξέλλες, 27 Μαρτίου 1985. 
Ο Πρόεδρος 
της Οικονομικής και Κοινωνικής 
Επιτροπής 
Gerd MUHR 
Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για τις περιφέρειες της Ευρώπης - Δεύτερη 
περιοδική έκθεση για την κοινωνική και οικονομική κατάσταση και την ανάπτυξη των περιφερειών της 
Κοινότητας 
(85/C 160/03) 
Διαδικασία 
Στις 10 Απριλίου 1984, η Επιτροπή ζήτησε από την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, σύμφωνα με 
το άρθρο 198 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, να γνωμοδοτήσει για την 
παραπάνω αναφερόμενη έκθεση. 
Στο τμήμα περιφερειακής ανάπτυξης ανατέθηκε να καταρτίσει γνωμοδότηση για το θέμα αυτό, με 
εισηγητή τον κ. Fuller. Η γνωμοδότηση του τμήματος υιοθετήθηκε στις 15 Φεβρουαρίου 1985. 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε τη γνωμοδότηση ομόφωνα κατά τη 225η σύνοδο 
ολομέλειας της (συνεδρίαση της 27ης Μαρτίου 1985). 
Ι. Εισαγωγή 
1. Η πρώτη περιοδική έκθεση δημοσιεύτηκε από την 
Επιτροπή το Φεβρουάριο του 1981, η δε ΟΚΕ εξέδωσε τη 
γνωμοδότηση της στις 30 Ιουνίου 1982 (>)· 
2. Η ΟΚΕ, επιδιώκοντας τον μακροοικονομικό στόχο της 
σύγκλισης των οικονομικών και βιοτικών επιπέδων των 
περιφερειών της Κοινότητας και έχοντας υπόψη τις μεταβο­
λές που προτάθηκαν τότε και ενσωματώθηκαν αργότερα 
στον κανονισμό του ΕΤΠΑ, έκρινε την εποχή εκείνη ότι είχαν 
καταβληθεί αξιόλογες προσπάθειες στα πλαίσια ενός εξαιρε­
τικά πολυσύνθετου και δύσκολου έργου. Είχε τουλάχιστον 
γίνει μια αρχή στην προσπάθεια να βρεθεί τρόπος για την 
εκτίμηση της κατάστασης στις διάφορες περιφέρειες με 
σχεδόν συγκρίσιμες στατιστικές. 
Ο ΕΕ αριθ. C 252 της 27. 9. 1982, σ. 20. 3. Ζητείται τώρα από την ΟΚΕ να εκδώσει γνωμοδότηση 
για τη δεύτερη περιοδική έκθεση, της 4ης Απριλίου 1984. 
Η Επιτροπή επέφερε ορισμένες βελτιώσεις στη διατύπωση 
της προηγούμενης έκθεσης και έδωσε απαντήσεις σε ορισμέ­
να σημεία της κριτικής που είχε ασκηθεί κα*ά της έκθεσης 
αυτής. 
II. Στόχοι της δεύτερης περιοδικής έκθεσης 
1. Η Επιτροπή με τη δεύτερη περιοδική έκθεση για την 
κοινωνική και οικονομική κατάσταση και την ανάπτυξη των 
περιφερειών στην Κοινότητα, η οποία καλύπτει την κατά­
σταση των περιφερειών τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του 
'80 και τις εξελίξεις από το 1973, που άρχισε η πρώτη 
πετρελαϊκή κρίση, ατενίζει το μέλλον, εξετάζει τις προοπτι­
κές των αγορών εργασίας τη δεκαετία του '80 και επιχειρεί να 
1. 7. 84 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 160/9 
εκτιμήσει τις ενδεχόμενες επιπτώσεις της διεύρυνσης της 
Κοινότητας από 10 σε 12 κράτη μέλη. Ο βασικός στόχος της 
ευρωπαϊκής σύγκλισης και ισόρροπης ανάπτυξης έχει από 
ορισμένες απόψεις καθυστερήσει ή αν όχι αντιστραφεί, λόγω 
της σημερινής κατάστασης κρίσης. Ο άλλος στόχος της 
περιφερειακής πολιτικής, ο οποίος είναι η αναχαίτιση του 
βιομηχανικού μαρασμού και συρρίκνωσης, απαίτησε εντατι­
κότερη δράση, ιδιαίτερα στις πιο κεντρικές και βιομηχανο­
ποιημένες περιοχές, λόγω της γενικής ύφεσης και της ανι­
σορροπίας στους διάφορους τομείς. 
Η έκθεση αναλύει τις περιφερειακές ανισότητες όσον αφορά 
την απασχόληση, την παραγωγή και την παραγωγικότητα, 
και περιγράφει άλλους παράγοντες περιφερειακής ανισότη- | 
τας όπως π.χ. η πληθυσμιακή πυκνότητα, οι πληθυσμιακές ι 
κινήσεις και η σημασία της απόστασης των περιφερειών από 
το κέντρο. Εξετάζει επίσης τις περιφερειακές ανισότητες στο 
πλαίσιο της Κοινότητας των Δώδεκα. 
2. Η δεύτερη περιοδική έκθεση εξετάζει τα εξής νέα 
θέματα τα οποία δεν είχαν εξετασθεί στην πρώτη περιοδική 
έκθεση: 
— την ύπαρξη υποδομών στις περιφέρειες της Κοινότητας, 
— την ιδιαίτερη κατάσταση των περιοχών οι οποίες υπέστη­
σαν τις δυσμενείς συνέπειες του μαρασμού ορισμένων 
βιομηχανικών τομέων, 
— τις συνέπειες που θα έχει στη βιομηχανία και τη γεωργία 
των περιφερειών της Κοινότητας η διεύρυνση της Κοι­
νότητας με την προσχώρηση τις Ισπανίας και Πορτο­
γαλίας, 
— προγνώσεις αναφορικά με την κατάσταση της απασχό­
λησης στις περιφέρειες, 
— περιφερειακές πτυχές της ανάπτυξης του τομέα των 
υπηρεσιών, 
— τα ιδιαίτερα προβλήματα των μεθοριακών περιφερειών, 
— τις επιπτώσεις των νέων τεχνολογιών πληροφόρησης στις 
περιφέρειες, 
— μία «τυπολογία των περιφερειών» η οποία συμπληρώνει 
την ανάλυση της σχετικής σοβαρότητας των περιφερεια­
κών προβλημάτων με μία εμπεριστατωμένη μελέτη της 
φύσης των προβλημάτων αυτών. 
Η δεύτερη έκθεση παραθέτει επίσης μια λεπτομερέστερη 
ανάλυση της έννοιας της περιφέρειας από το κέντρο, καθώς 
και δημογραφικά στοιχεία. 
III. Διαπιστώσεις της έκθεσης 
Όσον αφορά τους στόχους της περιφερειακής πολιτικής, και 
ιδιαίτερα τη μεγαλύτερη σύγκλιση των οικονομιών των 
κρατών μελών, οι σημαντικότερες περιφερειακές ανισορρο­
πίες έχουν σχέση με την παραγωγή, την παραγωγικότητα και 
τις διαφορές που υπάρχουν στις συνθήκες της αγοράς 
εργασίας. 
1. Παραγωγή και παραγωγικότητα 
Πρέπει να σημειωθεί ότι κατά τα τελευταία δέκα χρόνια οι 
περιφερειακές ανισότητες όσον αφορά την παραγωγή και την παραγωγικότητα όχι μόνο δεν αμβλύνθηκαν αλλά παρέμει­
ναν πολύ σημαντικές. Η ομάδα των δέκα περιφερειών οι 
οποίες έχουν τις υψηλότερες επιδόσεις και η ομάδα των δέκα 
περιφερειών με τις χαμηλότερες επιδόσεις έχουν εισοδήματα 
τα οποία είναι αντίστοιχα 50 97ο υψηλότερα και 50 % χαμηλό­
τερα από τον κοινοτικό μέσο όρο. 
Οι ανισότητες όσον αφορά το κατά κεφαλή ΑΕΠ εξαρτώνται, 
μεταξύ άλλων, από διαφορές των πληθυσμιακών πυραμίδων, 
το ποσοστό του ενεργού πληθυσμού και τα ποσοστά ανερ­
γίας. Ο σημαντικότερος όμως παράγοντας είναι οι διαφορές 
του κατά απασχολούμενο ΑΕΠ ανάμεσα στις περιφέρειες, οι 
οποίες μόνες τους ερμηνεύουν το 50 °?ο ώς 75 °Ιο των ανισοτή­
των. 
2. Αγορά εργασίας 
Οι ανισότητες των περιφερειακών αγορών εργασίας χαρα­
κτηρίζονται -σε απόλυτους αριθμούς- από αυξανόμενες 
ανισότητες στα επίπεδα απασχόλησης, με ποσοστά ανεργίας 
που κυμαίνονται από 5 ως 20%. Γενικά, οι περιφέρειες οι 
οποίες έχουν χαμηλό επίπεδο παραγωγής έχουν επίσης και 
πολύ υψηλά επίπεδα ανεργίας (Νότια Ιταλία, Ιρλανδία και 
Βόρεια Ιρλανδία π.χ.). Επιπλέον, η έκθεση σκιαγραφεί τα 
προβλήματα που θίγουν τις προηγουμένως σχετικά ευημε­
ρούσες περιοχές όπου η τομεακή κατάπτωση υποδεικνύει την 
ανάγκη για δράση. 
3. Άλλοι παράγοντες ανισότητας 
Η ύπαρξη οικονομικής υποδομής (μεταφορές, ενέργεια, 
τηλεπικοινωνίες, ύδρευση κλπ.) συνδέεται στενά με το επί­
πεδο της παραγωγικότητας. Η ύπαρξη σημαντικής υποδο­
μής είναι μια απαραίτητη, αν όχι πάντα επαρκής, προϋπόθε­
ση για να επιτύχει μία περιφέρεια ένα υψηλό επίπεδο ανά­
πτυξης και οικονομικής επίδοσης, και οι σχετικά μικρές 
βελτιώσεις των υποδομών μπορούν συχνά να έχουν ιδιαίτερη 
τοπική σημασία. 
Η γεωργαφική θέση μιας περιοχής συχνά αποτελεί σημαντικό 
παράγοντα ανισότητας. Επομένως, πρέπει να ληφθούν υπό­
ψη οι υψηλότερες δαπάνες που καταβάλλονται σε περιφερει­
ακές περιοχές, ιδιαίτερα για μεταφορές και επικοινωνίες. 
Η εισαγωγή νέων τεχνολογιών πληροφόρησης θα καθορίσει 
σε μεγάλο βαθμό τις τάσεις όσον αφορά την απασχόληση 
στον τομέα των υπηρεσιών. Υπάρχει κίνδυνος οι τεχνολογίες 
αυτές να αναπτυχθούν κατά κύριο λόγο στα μεγάλα αστικά 
κέντρα. Πρέπει να ληφθούν μέτρα ώστε τα έργα υποδομών 
στον τομέα των τηλεπικοινωνιών και οι νέες υπηρεσίες να 
εγκατασταθούν επίσης και στις λιγότερο αναπτυγμένες περι­
φέρειες, προκειμένου να αποφευχθούν περαιτέρω και επι­
πρόσθετες ανισορροπίες. 
4. Διεύρυνση 
Σύμφωνα με την έκθεση δύο ειδών συνέπειες για τις περιφέ­
ρειες της Κοινότητας πρέπει να αναμένονται απο τη 
διεύρυνση. Στη βιομηχανία, οι θετικές και αρνητικές επιπτώ­
σεις όσον αφορά τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης θα 
πρέπει γενικά να αντισταθμίζονται αμοιβαία, και δεν πρέπει 
να αναμένεται ότι θα συγκεντρωθούν σε μεγάλη έκταση στις 
περιφέρειες. Αντίθετα, στη γεωργία οι ανταγωνιστικές πιέ­
σεις από τις εισαγωγές ορισμένων προϊόντων των μεσόγεια-
Αριθ. C 160/10 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 1.7,84 
κών περιοχών θα ενταθεί. Ταυτόχρονα τα γεωργικά προϊόντα 
της Βόρειας Ευρώπης θα αποκτήσουν ευρύτερες αγορές. Θα 
υπάρξει κατά συνέπεια μία καθαρή διαφορά των επιπτώσεων 
σε βάρος των μεσογειακών περιφερειών. 
Οι περιφερειακές ανισότητες θα είναι περισσότερο έντονες 
στη διευρυμένη Κοινότητα. Η οικονομική επίδοση της Πορ­
τογαλίας και της Ισπανίας είναι πολύ χαμηλότερη από τον 
κοινοτικό μέσο όρο και έχουν υψηλότερο ποσοστό ανεργίας 
και υψηλές πληθυσμιακές πιέσεις. Μια πολύ μεγάλη αναλο­
γία του εργατικού δυναμικού τους απασχολείται στη γεωρ­
γία. 
5. Η σχετική οξύτητα των περιφερειακών προβλημάτων της 
Κοινότητας 
Για να μετρηθεί πλήρως η σχετική σοβαρότητα των περιφε­
ρειακών προβλημάτων στην Κοινότητα, η Επιτροπή χρησι­
μοποιεί στοιχεία σχετικά με την παραγωγή και την ανεργία. 
Η παραγωγή αντανακλά το επίπεδο της οικονομικής δρα­
στηριότητας των περιφερειών και το επίπεδο ανεργίας αντα­
νακλά τα προβλήματα ανισορροπίας στην αγορά εργα­
σίας. 
Οι περιφέρειες που αντιμετωπίζουν ιδιαίτερα σοβαρά προ­
βλήματα περιλαμβάνουν 52 περίπου εκατομμύρια άτομα ή 
19% του συνολικού πληθυσμού της Κοινότητας στα οποία 
πρέπει να προστεθούν γύρω στα 30 εκατομμύρια άτομα σε 
περιοχές που θίγονται από βαθιές διαρθρωτικές αλλαγές. 
Ορισμένες από τις περιοχές αυτές, ιδιαίτερα οι περιφερειακές 
περιοχές της Κοινότητας, που ευεργετήθηκαν και, στο 
παρελθόν, εξαρτιόταν από τις πληρωμές του ΕΓΤΠΕ. Στα 
πλαίσια της πρόσφατης αναθεώρησης της ΚΓΠ, τα κεφάλαια 
που διατίθενται στις περιοχές αυτές θα είναι μικρότερα και τα 
προβλήματα θα γίνουν οξύτερα. 
IV: Παρατηρήσεις για τα στατιστικά στοιχεία 
Η ΟΚΕ επιθυμεί να συγχαρεί την Επιτροπή τόσο για την 
ποιοτική όσο και την ποσοτική βελτίωση της διατύπωσης της 
δεύτερης αυτής έκθεσης. Ειδικότερα, σημειώνει με ιδιαίτερη 
ικανοποίηση τις βελτιώσεις που επέφερε, σε ανταπόκριση 
της κριτικής που άσκησε η ΟΚΕ στη γνωμοδότηση της για 
την πρώτη περιοδική έκθεση (!). 
1. Οροθέτηση των περιφερειών 
Για τη σύγκριση των στατιστικών στοιχείων, η έκθεση 
βασιζόταν σχεδόν εξ ολοκλήρου στις περιφέρειες του επιπέ­
δου II, κυρίως επειδή την εποχή εκείνη τα στατιστικά 
στοιχεία για το επίπεδο II ήταν τα μόνα διαθέσιμα. Όμως, το 
μέγεθος και η σύνθεση των γεωγραφικών περιοχών διέφεραν 
σε μεγάλο βαθμό από χώρα σε χώρα (η Ιρλανδία και το 
Λουξεμβούργο είχαν μόνο μια περιφέρεια στο επίπεδο II· η 
Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας είχε 30 και το 
Ηνωμένο Βασίλειο 11). 
Η ασυμφωνία αυτή δημιουργούσε μία ανακριβή βάση τόσο 
για τη συλλογή των στατιστικών όσο και για οποιαδήποτε 
εφαρμογή των μέτρων που προέκυπταν από τη χρησιμοποί­
ηση τους. Η ΟΚΕ διατυπωνόταν κριτική κατά της απόφασης 
αυτής και ζητείτο μια ορθολογικότερη οροθέτηση. 
ί1) ΕΕ αριθ. L 252 της 27. 9. 1982, σ. 20. Η ΟΚΕ πρότεινε την υποκατάσταση: 
— των περιφερειών αγοράς εργασίας (μετακίνηση για 
τον τόπο της εργασίας) στις πιο πυκνοκατοικημένες 
περιοχές· 
— των περιφερειών ομοιογενούς πολιτικής στις πιο αραιο­
κατοικημένες (γεωργικές) περιοχές. 
Η Επιτροπή, στη δεύτερη περιοδική έκθεση απάντησε σε 
ορισμένα από τα σημεία της κριτικής της ΟΚΕ. Ενώ θα ήταν 
ουτοπικό να υποτίθεται ότι είναι δυνατόν ποτέ να δημιουρ­
γηθούν απόλυτα ομοιογενείς περιφέρειες, έχουν, ωστόσο, 
γίνει ορισμένες μεταρρυθμίσεις. Ο αριθμός των περιφερειών 
στο Ηνωμένο Βασίλειο έχει αυξηθεί από 11 σε 34 και έχουν 
γίνει προσαρμογές σε ορισμένες άλλες χώρες. Είναι σαφές 
ότι η Επιτροπή είναι υποχρεωμένη να λαμβάνει υπόψη τις 
εδαφικές μονάδες από τις οποίες είναι δυνατόν να αντλούνται 
τακτικά στατιστικές και να εναρμονίζει την ανάγκη αυτή με 
το στόχο της επιλογής αρκετά ομοιογενών περιφερειών, ώστε 
να έχει νόημα η σύγκριση ανάμεσα στις περιφέρειες. «Οι 
περιφέρειες αγοράς εργασίας» είναι δυνατόν να χρησιμοποι­
ηθούν χωρίς δυσκολία για στατιστικούς σκοπούς στο Ηνω­
μένο Βασίλειο και την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της 
Γερμανίας, αλλά ενδέχεται να περιπλέξουν τη συλλογή 
στοιχείων σε άλλα κράτη μέλη. Μια υποδιαίρεση της Ευρώ­
πης σε «βιομηχανικές» και «γεωργικές» στατιστικές ζώνες 
θα ήταν εξίσου ατελέσφορη στο σημείο αυτό, ενώ θα επιδέ-
χονταν κριτική από κοινωνική άποψη. 
Επιπλέον, ένας σημαντικός στόχος είναι ότι η συνεχής 
σύγκριση πρέπει να καταστεί δυνατή, επειδή δημοσιεύεται 
μιά έκθεση κάθε 2V2 χρόνια. Αν σε κάθε περίπτωση ζητείται 
από τους συντάκτες της έκθεσης να αλλάζουν τη βάση των 
στοιχείων για τις περιφέρειες, μιά τέτοια εκτίμηση της 
προόδου ή της κάμψης θα είναι στην ουσία αδύνατη. 
Κατά συνέπεια, η ΟΚΕ εκτιμά ότι ο καθορισμός των εδαφι­
κών μονάδων στη δεύτερη έκθεση, συνιστά βελτίωση σε 
σχέση με τις εδαφικές μονάδες για τις οποίες η ΟΚΕ είχε 
ασκήσει κριτική στο παρελθόν. Αν αποκαλυφθούν παράγο­
ντες που οδηγούν αναμφίβολα σε στρεβλώσεις, η Επιτροπή 
θα ενθαρρυνθεί, ωστόσο, να πραγματοποιήσει προσαρμογές 
σε λογικά πλαίσια. Ένα αντιπροσωπευτικό παράδειγμα μιας 
τέτοιας πιθανής στρέβλωσης είναι η ταξινόμηση που χρησι­
μοποιείται στη Σκωτία, όπου μια περιφερειακή μονάδα 
περιλαμβάνει τα ηπειρωτικά διαμερίσματα της χώρας, τα 
νησιά και την ορεινή περιοχή του «Grampian»· η συμπερίλη­
ψη της περιοχής του Aberdeen αυξάνει τεχνητά το ΑΕΠ και 
μειώνει το ποσοστό ανεργίας, δημιουργώντας με τον τρόπο 
αυτό μία ανακριβή γενική εικόνα της περιοχής αυτής. 
Η ΟΚΕ δέχεται επίσης με ικανοποίηση τη δήλωση ότι η 
Επιτροπή προτίθεται να επιτελέσει περαιτέρω πρόοδο όσον 
αφορά τις περιφέρειες του επιπέδου 3. 
Όσον αφορά τις λειτουργικές περιφέρειες, στο Ηνωμένο 
Βασίλειο και στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανί­
ας έχουν ήδη προετοιμασθεί χάρτες και κανάλια πληροφό­
ρησης για τη συλλογή στοιχείων από «περιοχές όπου το 
εργατικό δυναμικό μετακινείται για να μεταβεί στον τόπο της 
εργασίας» οι οποίες έχουν οριοθετηθεί σαφώς. Η ΟΚΕ 
εκφράζει την ελπίδα ότι, εφόσον και όταν υπάρχουν διαθέσι­
μες πιο πολυσύνθετες πληροφορίες στα άλλα κράτη μέλη, η 
Επιτροπή θα εξετάσει τουλάχιστον την υιοθέτηση λειτουρ­
γικών μάλλον παρά διοικητικών συνόρων. 
1. 7. 84 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 160/11 
2. Ο σύνθετος δείκτης 
Ο σύνθετος δείκτης χρησιμοποιείται για την κατάταξη των 
περιφερειών ανάλογα με τις ανάγκες τους και βασίζεται κατά 
50% στο ΑΕΠ μιας δεδομένης περιφέρειας και κατά 50% 
στα στοιχεία για την ανεργία. Ο σύνθετος δείκτης προκύπτει 
από τη συγχώνευση των δύο σειρών στοιχείων. 
3. Ακαθάριστο 'Εγχώριο Προϊόν 
Η ΟΚΕ αναγνωρίζει την περιορισμένη χρησιμότητα του ΑΕΠ, 
ως δείκτη, επειδή οι σχετικές μέθοδοι συλλογής στοιχείων 
διαφέρουν τόσο ανάμεσα όσο και μέσα στα κράτη μέλη. 
Προκαλούνται επίσης περαιτέρω αποκλίσεις από τους ακό­
λουθους παράγοντες: 
α) γίνονται λάθη ερμηνείας τού κατά κεφαλή ΑΕΠ σε 
περιπτώσεις που μεγάλος αριθμός εργαζόμενων σε μι­
κρές περιοχές μετακινείται καθημερινώς από τον τόπο 
εργασίας με δημόσια μέσα μεταφοράς· 
β) Οι λογιστικές διαδικασίες σε ορισμένες χώρες αποδίδουν 
την παραγωγή στην περιοχή που εδρεύει το κεντρικό 
γραφείο, παρά στον τόπο που πραγματοποιείται η παρα­
γωγή· 
γ) Η αδυναμία να εκτιμηθεί το ΑΕΠ που προέρχεται από 
παράνομες οικονομικές δραστηριότητες ενδέχεται να 
στρεβλώσει τα στοιχεία, ειδικότερα σε ορισμένες χώρες 
και περιοχές. 
Ωστόσο, πραγματοποιήθηκαν αλλαγές που είναι ενδεχομέ­
νως απόρροια της κριτικής αυτής και της συμβολής των 
εμπειρογνωμόνων, των οποίων τη γνώμη ζήτησε η Επιτροπή 
στο διάστημα που μεσολάβησε από τη δημοσίευση της 
πρώτης έκθεσης. Στη δεύτερη έκθεση, ο υπολογισμός βασί­
ζεται σε ένα τριετή και όχι ετήσιο κυκλικό μέσο όρο. 
Επιπλέον, αντί να χρησιμοποιούνται στοιχεία μόνο σε ECU, 
τα στοιχεία χρησιμοποιούνται τώρα κατά 50 °/ο σε ECU για 
τον ενεργό πληθυσμό, ενώ το άλλο μισό σε αγοραστική 
δύναμη του συνολικού πληθυσμού. Η ΟΚΕ θεωρεί την εξέλιξη 
αυτή ως βελτίωση που χρησιμεύει στον περιορισμό των 
ενδεχόμενων λαθών, αλλά η αναλογία 50 : 50 πρέπει να 
αιτιολογείται. 
Η ΟΚΕ επιθυμεί να τονίσει ιδιαίτερα ότι έχει κεφαλαιώδη 
σημασία η βελτίωση της ποιότητας των πληροφοριών για την 
είσπραξη του ΑΕΠ σε κάθε κράτος μέλος, και ότι το λιγότερο 
αποτελεσματικό κράτος μέλος θα πρέπει να φθάσει σύντομα 
στο επίπεδο του πιο αποτελεσματικού. Οι μέθοδοι είσπραξης 
θα πρέπει να εναρμονισθούν ανάμεσα στα κράτη μέλη. Οι 
στατιστικές πρέπει να είναι επαρκείς και οι απαντήσεις 
πρέπει να γνωστοποιούνται σε εύθετο χρόνο. 
Με τις επιφυλάξεις αυτές, η ΟΚΕ αποδέχεται ότι το ΑΕΠ 
αποτελεί τον καλύτερο διαθέσιμο δείκτη. 
4. Ανεργία 
Αυτός είναι ένας πιο δύσκολος δείκτης από ότι φαίνεται εκ 
πρώτης όψεως. Υπάρχουν ευρείες διαφορές όσον αφορά τον 
καθορισμό της ανεργίας και τις μεθόδους συλλογής στατι­
στικών στοιχείων στα διάφορα κράτη μέλη. Σε μία χώρα δεν 
είναι δυνατόν να δοθούν στοιχεία· σε μια άλλη χώρα τα 
στοιχεία αυτά δίνονται με σημαντική καθυστέρηση. Σε 
αρκετές περιπτώσεις χρησιμοποιείται δειγματοληψία. Τα 
ποσοστά δραστηριότητας, ειδικότερα για τις γυναίκες, δεί­
χνουν σημαντικές αποκλίσεις που σχετίζονται συχνά με 
κοινωνικοπολιτιστικές διαφορές. Οι στατιστικές στρεβλώ­νονται σε ορισμένο βαθμό από τη μερική απασχόληση, (η 
οποία αυξάνεται) ιδιαίτερα στη γεωργία, καθώς και από τις 
εργασίες για συμπλήρωση του εισοδήματος. 
Ορισμένες, αλλά κατά γενική ομολογία όχι όλες, από τις 
δυσκολίες αυτές θα μπορούσαν να αντιμετωπισθούν, αν αντί 
να χρησιμοποιούνται στοιχεία για την ανεργία, που προσδιο­
ρίζεται με διαφορετικό τρόπο, ήταν δυνατόν να χρησιμοποι­
ούνται στατιστικές για την απασχόληση. Οι στατιστικές 
αυτές είναι διαθέσιμες πιο εύκολα είτε από τους εργοδότες 
είτε από τις φορολογικές αρχές, και η αναλογία των απα­
σχολούμενων ανδρών και γυναικών σε σχέση με τον ενδεχο­
μένως οκονομικά ενεργό πληθυσμό παρέχει μια πιο ακριβή 
ένδειξη της σοβαρότητας της ανεργίας σε μια περιοχή, από 
ό,τι ένας πίνακας των ατόμων που έχουν εγγραφεί σε ταμεία 
ανεργίας ή λαμβάνουν ενίσχυση. Οι προσωρινά και μερικά 
απασχολούμενοι θα μπορούσαν να εξεταστούν αναλογικά. 
Θα ήταν ευκολότερο να ενσωματωθούν με ακρίβεια οι 
αυτοαπασχολούμενοι, που προκαλούν δυσκολίες στο σημε­
ρινό σύστημα. Η δεύτερη εργασία για συμπλήρωση του 
εισοδήματος ενδέχεται να εξακολουθεί να αποτελεί πρόβλη­
μα. Θα μπορούσε να εξεταστεί με μεγαλύτερη συνέπεια ώστε 
να εναρμονιστεί ένας θετικός δείκτης για το ΑΕΠ με έναν 
θετικό δείκτη για την απασχόληση που να προσδιορίζει τον 
τελευταίο με ένα απόλυτα οικονομικά ενεργό συντελεστή, με 
τον ίδιο τρόπο όπου ο δείκτης του ΑΕΠ προσδιορίζεται τώρα 
συμπεριλαμβάνοντας την αγοραστική ικανότητα ολόκληρου 
του πληθυσμού. 
Ο σημερινός δείκτης δεν αποσαφηνίζει ούτε το επίπεδο των 
κενών θέσεων απασχόλησης, ούτε τον αριθμό των εργαζόμε­
νων που έχουν αποθαρρυνθεί και άλλες μορφές υποαπα­
σχόλησης, όπως η μη εκούσια, μερική και βραχεία απασχό­
ληση. Συνεπώς, τα ποσοστά υποαπασχόλησης αποτελούν 
μόνο ένδειξη των ανισορροπιών στην αγορά εργασίας και 
των αναγκών κεφαλαίου και επαγγελματικής κατάρτισης. 
Εντούτοις, η ΟΚΕ επιδοκιμάζει την ταχύτητα με την οποία η 
Επιτροπή κατόρθωσε να συλλέξει και να χρησιμοποιήσει τα 
στοιχεία που βασίζονται στη νέα μέθοδο εξασφάλισης 
συγκρίσιμων στοιχείων για την ανεργία στις περιφέρειες* τα 
στοιχεία αυτά αποτέλεσαν αντικείμενο συμφωνίας, τον 
Νοέμβριο του 1982, ανάμεσα στο Eurostat και τις εθνικές 
στατιστικές υπηρεσίες των κρατών μελών. 
V. Χρήση Περισσοτέρων Δεικτών 
Η ΟΚΕ, στη γνωμοδότηση της για την πρώτη περιοδική 
έκθεση, διατύπωσε την άποψη ότι η χρησιμοποίηση δύο μόνο 
δεικτών για την κατάρτιση του σύνθετου δείκτη, ήταν 
ανεπαρκής. Πρότεινε δε την προσθήκη άλλων ποιοτικών 
δεικτών. 
Σε συζήτηση με εμπειρογνώμονες προβλήθηκαν διάφοροι 
άλλοι πιθανοί δείκτες, ως ακολούθως: 
— τα επίπεδα αστικής συγκέντρωσης (η πυκνότητα του 
πληθυσμού, η οποία δεν θα πρέπει να είναι ούτε υπερβο­
λικά υψηλή ούτε υπερβολικά χαμηλή). Ο δείκτης αυτός 
φαίνεται να έχει ορισμένα πλεονεκτήματα, 
— η τομεακή διάρθρωση για την οποία η Επιτροπή έχει 
παράσχει στοιχεία (αναλογία ενεργού πληθυσμού στον 
πρωτογενή, δευτερογενή ή τριτογενή τομέα). Ο δείκτης 
αυτός είναι πολύ ενδιαφέρων όσον αφορά τις τάσεις 
ανάπτυξης, εφόσον οι γεωργικές περιοχές φαίνεται να 
βρίσκονται σε διαρκή κάμψη και η υπεροχή του τομέα 
των υπηρεσιών θεωρείται ότι αποτελεί ένδειξη δυναμισ­
μού και ανάπτυξης, 
Αριθ. C 160/12 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 1. 7. 85 
— ένας δείκτης που εκφράζει το βαθμό προόδου όσον αφορά 
την υποδομή τεχνολογιών πληροφόρησης, 
— ένας δείκτης για τα είδη των επιπέδων και την ποιότητα 
επαγγελματικής κατάρτισης, που θα κατανέμονται ανά­
λογα με τη διάρθρωση της αλιείας, 
— αν ληφθεί υπόψη η σημασία της περιφερειακής τοποθεσί­
ας μιας περιοχής είναι σκόπιμο να βρεθούν τα μέσα για τη 
βελτίωση και ανάπτυξη του σχετικού δείκτη. 
Αναγνωρίζεται ότι ο βασικός στόχος των εκθέσεων αυτών 
είναι να εκτιμηθεί με ακρίβεια και ταχύτητα μια κατάσταση, 
δηλαδή να ληφθεί ένα «στιγμιότυπο». Για να επιτευχθεί αυτό, 
οι δείκτες πρέπει να βασίζονται σε στατιστικές, που θα είναι 
δυνατό να αντλούνται από όλα τα κράτη μέλη, ώστε να 
διοχετεύονται όσο το δυνατό περισσότερες συγκρίσιμες 
πληροφορίες από κάθε χώρα. Για να αυξηθεί ο όγκος των 
πληροφοριών, θα πρέπει να ζητηθεί από την Επιτροπή να 
συγκεντρώσει και να επεξεργασθεί πληροφορίες για την 
κατάρτιση του σύνθετου δείκτη, πράγμα που ενδέχεται να 
θέσει σε κίνδυνο την άμεση αξία των περιοδικών εκθέ­
σεων. 
Αν όμως οι εκθέσεις αυτές πρόκειται να χρησιμοποιηθούν για 
να διευκολυνθεί το έργο της δίκαιης κατανομής των ενι­
σχύσεων στις περιφέρειες που τις χρειάζονται περισσότερο, 
επιβάλλεται όχι μόνο «να θερμομετρείται ο πυρετός του 
ασθενούς» αλλά να γίνεται τουλάχιστο διάγνωση ορισμένων 
συμπτωμάτων της ασθένειας. Συνεπώς, αποδίδεται ιδιαίτερη 
σημασία στο γεγονός ότι η Επιτροπή υποβάλλει τώρα 
αναλύσεις για έργα υποδομής και παρέχει στοιχεία για 
«τομεακές αναλύσεις»· εκφράζεται η ελπίδα ότι στο μέλλον 
θα εκπονηθούν περαιτέρω βοηθητικές μελέτες, οι οποίες, 
χωρίς να έρχονται σε αντίθεση με τον υπολογισμό του κύριου 
σύνθετου δείκτη, θα χρησιμεύουν στην περαιτέρω αποσαφή­
νιση των περιφερειακών προβλημάτων. Για τους ποιοτικούς 
δείκτες, θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν κατάλληλα 
διαγράμματα, αντί για στατιστικές. 
VI. Διεύρυνση 
Η ΟΚΕ θα επιθυμούσε να εξετάσει πληρέστερα τα συγκεκρι­
μένα προβλήματα που ενδέχεται να αντιμετωπίσουν οι δύο 
νέες υποψήφιες χώρες, που είναι παρόμοια με αυτά των Δέκα. 
Ειδικότερα, είναι απαραίτητο να εντοπισθεί, το συντομότερο 
δυνατό, το είδος των αναγκών που θα έχουν οι περιφέρειες 
της Ισπανίας και της Πορτογαλίας, καθώς και η «κατάστα­
ση ετοιμότητας» στην οποία βρίσκονται για να καταρτίσουν 
τις στατιστικές που είναι αναγκαίες για το σύνθετο δείκτη 
που αναλύεται κατά περιφέρεια. Η ΟΚΕ διατυπώνει την 
άποψη ότι ενδέχεται να είναι δυνατό για την Κοινότητα να 
επιμείνει ότι η Ισπανία και η Πορτογαλία θα αναλάβουν την 
υποχρέωση να δημιουργήσουν το μηχανισμό που απαιτείται 
για τη συλλογή των βασικών πληροφοριών, σύμφωνα με τις 
οποίες καταρτίζονται οι στατιστικές του «Eurostat», και ότι 
θα μπορούσε να διατεθεί ένα μέρος των κοινοτικών κεφαλαί­
ων που προορίζονται για μελέτες και έρευνες προς το σκοπό 
αυτό. 
Βρυξέλλες, 27 Μαρτίου 1985. VII. Παρουσίαση 
Η δεύτερη περιοδική έκθεση είναι δύσχρηστη, Επειδή οι 
συγκεκριμένες πληροφορίες για τα πολύπλευρα προβλήματα 
μιας περιφέρειας πρέπει να αναζητηθούν σε διάφορα κεφά­
λαια. Την τελευταία φορά, το τμήμα εξέφρασε την επιθυμία, 
που θα ήθελε να επαναλάβει, ότι, είτε στο κύριο μέρος των 
μελλοντικών εκθέσεων, είτε, κατά προτίμηση, σε ένα παράρ­
τημα, θα πρέπει να συμπεριλαμβάνεται μια σειρά από 
ξεχωριστά φύλλα, στα οποία θα εκτίθεται και θα συνοψίζεται 
το κύριο μέρος των πληροφοριών που αφορούν κάθε περιφέ­
ρεια, πιθανώς και κυρίως με γραφικές παραστάσεις και 
διαγράμματα, παρά με έντυπο κείμενο. 
VIII. Συμπεράσματα 
Το τμήμα σημειώνει με ικανοποίηση τη μέθοδο ανάλυσης και 
την ποιότητα της έκθεσης και προτρέπει την Επιτροπή να 
συνεχίσει την επιδίωξη των στόχων της στην τρίτη και στις 
επόμενες περιοδικές εκθέσεις. Οι σειρές αποτελούν ένα 
σύνολο στατιστικών στοιχείων που είναι μοναδικό στην 
Ευρώπη και, ενδεχομένως, στον κόσμο, και το οποίο συνιστά 
ένα πολύτιμο όργανο ανάλυσης του βαθμού προόδου προς 
οικονομική σύγκλιση, που ήταν ένας από τους κυριότερους 
στόχους της Κοινότητας. 
Δυστυχώς, τα προβλήματα που παρακωλύουν μια τέτοια 
πρόοδο, προς τη σύγκλιση γίνονται πιο σοβαρά λόγω της 
απόστασης των περιοχών από το κέντρο, του μαρασμού 
διάφορων τομέων και των πολύ διαφορετικών προτύπων 
γενικών υποδομών. Χρειάζονται σθεναρότερη θέληση και 
περισσότερα υλικά μέσα για να αντιμετωπισθούν τα προβλή­
ματα αυτά «στη ρίζα τους». Στις περισσότερες άλλες απο­
φάσεις πολιτικής υπάρχει ένα στοιχείο περιφερειακού προ­
γραμματισμού που επηρεάζει τον ανταγωνισμό, τις βιομηχα­
νικές επενδύσεις, τις νέες τεχνολογίες, την επαγγελματική 
κατάρτιση και τη γεωργία* εκφράζεται, συνεπώς, η ελπίδα 
ότι οι αρμόδιοι για τις αποφάσεις αυτές δεν θα διστάζουν να 
ανατρέχουν στις πληροφορίες που περιέχονται στις περιοδι­
κές εκθέσεις, κατά την εφαρμογή των εν λόγω αποφάσεων. 
Ταυτόχρονα, οι μελλοντικές περιοδικές εκθέσεις θα μπορού­
σαν να συμπεριλαμβάνουν αναλύσεις των επιδράσειων που 
έχουν οι ενισχύσεις του ΕΤΠΑ στις διάφορες περιοχές. 
Χρειάζονται περαιτέρω προσπάθειες για να βελτιωθεί η 
διάδοση και η ποιότητα των διαθέσιμων πληροφοριών, 
πράγμα που μπορεί να έχει ως επακόλουθο τη χορήγηση 
οικονομικής ενίσχυσης, όχι μόνο στην Ισπανία και την 
Πορτογαλία, όπως προαναφέρθηκε, αλλά και σε άλλες 
περιφερειακές περιοχές, όπου η σημερινή σοβαρή έλλειψη 
στατιστικών στοιχείων, για την οποία η Επιτροπή διαμαρ­
τύρεται αποτελεί εμπόδιο στην ακρίβεια όλων των διαπερι­
φερειακών συγκρίσεων. 
Τέλος, η ΟΚΕ έχει την πεποίθηση ότι στις μελλοντικές 
περιοδικές εκθέσεις η Επιτροπή δεν θα πρέπει να έχει 
αναστολές όσον αφορά τη συνέχιση της διαδικασίας που έχει 
ήδη αρχίσει και συνίσταται στη χρησιμοποίηση των καθαρά 
στατιστικών αναλύσεων για να ελκύσει την προσοχή να 
διασαφηνίσει συγκεκριμένα προβλήματα των διάφορων περι­
φερειών με εικονογραφημένα παραδείγματα. 
Ο Πρόεδρος 
της Οικονομικής και Κοινωνικής 
Επιτροπής 
Gerd MUHR