ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρυξ&λες, 25.04.1996 
COM(96) 106 τελικό 
96/0082 (COD) 
ΠΡΟΤΑΣΗ ΟΓΔΟΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 
ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΡΙΝΗ ΩΡΑ 
(ιυτοβληΟι-ίσα από την Ηπιτροπ.ή) 
ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ 
ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΘΕΡΙΝΗΣ ΩΡΑΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ 

ΠΡΟΤΑΣΗ ΟΓΔΟΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 
ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΡΙΝΗ ΩΡΑ 
•Χ 
ΠΡΟΤΑΣΗ ΟΓΔΟΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 
ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΡΙΝΗ ΩΡΑ 
ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 
1. Η θερινή ώρα καθιερώ θηκε από την πλειοψηφία των κρατώ ν μελών κατά τη δεκαετία 
του '70- άλλα κράτη μέλη είχαν ήδη εισαγάγει τη θερινή ώρα νωρίτερα. 
Η κοινοτική νομοθεσία (πρώτη οδηγία του Συμβουλίου του 19801) τέθηκε σε ισχύ το 1981 
με μοναδικό στόχο την προοδευτική εναρμόνιση των ημερομηνιών έναρξης και λήξης 
της περιόδου θερινής ώρας. Η κοινοτική νομοθεσία για την εναρμόνιση της περιόδου 
θερινής ώρας προήλθε από την ανάγκη να καταργηθούν τα εμπόδια που θα 
μπορούσαν να δημιουργήσουν οι διαφορετικέ'ς εθνικές διατάξεις περί θερινής ώρας 
στην ελεύθερη κυκλοφορία το>ν αγαθίόν και των υπηρεσιών. 
2. Ο στόχος αυτός είχε επιτευχθεί εν μέρει δεδομένου ότι μόνο η ημερομηνία έναρξης 
της περιόδου αυτής είχε εναρμονισθεί σε όλα τα κράτη μέλη. Πράγματι, οι 
διαδοχικές οδηγίες όριζαν δύο ημερομηνίες λήξης: στην Ιρλανδία και το Ηνωμένο 
Βασίλειο η περίοδος θερινής ώρας έληγε την τέταρτη Κυριακή του Οκτωβρίου ενώ στα 
άλλα κράτη μέλη η περίοδος αυτή έληγε την τελευταία Κυριακή του Σεπτεμβρίου. 
Η πλήρης εναρμόνιση της ημερολογιακής περιόδου της θερινής ώρας επιτεύχθηκε 
τελικά με τη θέσπιση της 7ης οδηγίας 94/21/ΕΚ της 30ής Μαίου 19942 η οποία 
προβλέπει ότι, από το 1996 και μέχρι το 1997, η περίοδος θερινής ώρας αρχίζει την 
τελευταία Κυριακή του Μαρτίου και λήγει την τελευταία Κυριακή του Οκτωβρίου για 
όλα ανεξαιρέτως τα κράτη μέλη. 
3. Σύμφωνα με τη δέσμευση που ανέλαβε ενώπιον του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του 
Συμβουλίου κατά την έγκριση της 7ης οδηγίας, η Επιτροπή ανέλαβε διάφορες 
πρωτοβουλίες με σκοπό να εξετάσει σε βάθος το θέμα αυτό. Αφενός, το 1995 
πραγματοποιη'θηκε μια ευρεία μελέτη σχετικά με τις συνέπειες της εφαρμογής της 
θερινής ώρας και της διετούς αλλαγής της ώρας στην κατανάλωση ενέργειας, τη 
δημόσια υγεία, τις συνθήκες εργασίες και τον τρόπο ζωής, τη γεωργία, την προστασία 
του περιβάλλοντος, την οδική ασφάλεια και τους κλάδους του τουρισμού και των 
δραστηριοτήτων αναψυχής. Αφετέρου, πραγματοποιη'θηκαν διαβουλεύσεις με τις 
οργανώσεις εκπροσώπησης των κλάδων που επηρεάζει η θερινή ώρα καθώς και με τις 
ενώσεις που τάσσονται υπέρ και κατά της θερινής ώρας. Τα πορίσματα της μελέτης 
καθώς και οι διαβιβασθείσες παρατηρήσεις των ανωτέρω κλάδων δραστηριότητας 
αποτελούν το αντικείμενο μιας έκθεσης της Επιτροπής που απευθύνεται στο 
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Από την έκθεση αυτή προκύπτει ότι οι 
κλάδοι με τους οποίους πραγματοποιη' θηκαν διαβουλεύ σεις συμφωνούν ομόφωνα ως 
προς την ανάγκη επιδίωξης της πλήρους εναρμόνισης και συνέχισης της εφαρμογής 
της ημερολογιακή ς περιόδου θερινής ώρας όπως αυτή θεσπίσθηκε απο την 7η οδηγία 
για τα έτη 1996 και 1997. 
4. Από τις επαφές με τους εμπειρογνώμονες των κρατών μελών διαπιστώνεται ότι 
κανένα κράτος μέλος δεν έχει, επί του παρόντος, την πρόθεση να σταματήσει την 
1 ΕΕ αριθ. L 205 της 07.08.1980, σ. 17 
2 ΕΕ αριθ. L 164 της 30.06.1994, σ. 1 
ά 
εφαρμογή του συστήματος θερινής (όρας. Εξάλλου, σχεδόν όλες οι τρίτες 
ευρωπαϊκές χώρες εισήγαγαν προοδευτικά το σύστημα της θερινής ώρας και 
συνεχίζουν να το εφαρμόζουν σύμφωνα με τις ημερομηνίες που ισχύουν στην 
Ευρωπαϊκή Ενωση. 
Υπό τις συνθήκες αυτές, η Επιτροπή προτείνει να συνεχισθούν οι εργασίες 
εναρμόνισης και, κατά συνέπεια, να καθορισθούν οι ημερομηνίες και ώρες κατά τις 
οποίες θα αρχίζει και θα λήγει η περίοδος θερινής ώρας σε όλη την Ενωση μετά το 
1997. Επιπλέον, προτείνει να καθορισθούν οι ημερομηνίες αυτές για μια διάρκεια 
τεσσάρων ετών ούτως ώστε οι ενδιαφερόμενοι κλάδοι, και ιδίως οι κλάδοι των 
μεταφορών και των επικοινωνιών, να έχουν τη δυνατότητα να προγραμματίσουν τα 
ωράρια τους για μια επαρκώς μακρά περίοδο. 
Η εν λόγω δράση αποτελεί κατ'αρχήν δράση για τη διευκόλυνση της παροχής 
υπηρεσιών στους κλάδους των μεταφορών και των επικοινωνιών και, ως εκ τούτου, 
υπάγεται σε κοινή αρμοδιότητα. 
Η εναρμόνιση που προτείνεται στο παρόν σχέδιο προβλεπο'ταν ήδη, για τα έτη 1996 
και 1997, στην οδηγία 94/21/ΕΚ της 30ής Μαίου 1994. Λφορά το σύνολο των κρατών 
μελών. Σε συνάντηση με εκπροσώπους των κρατών μελών που πραγματοποιήθηκε στις 
16 Οκτωβρίου 1995, όλα τα κράτη μέλη εκφράσθηκαν υπέρ της συνέχισης του 
συγκεκριμένου κοινοτικού μέτρου εναρμόνισης. 
Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 4 της ισχύουσας έβδομης οδηγίας, το Συμβούλιο 
θεσπίζει, έως την 1η Ιανουαρίου 1997, το καθεστώς που θα εφαρμόζεται από το 1998 
και μετά. 
Η προτεινόμενη οδηγία βασίζεται, όπως εξάλλου και η τέταρτη, πέμπτη, έκτη και 
έβδομη οδηγία, στο άρθρο 100 Α της Συνθήκης. 
Συνεπώς απαιτείται η διαδικασία συναπόφασης που προβλέπεται στο άρθρο 189 Β της 
Συνθήκης. 
à 
ΟΓΔΟΗ ΟΔΗΓΙΑ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 
ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΡΙΝΗ ΩΡΑ 
ΤΟ ΙίΥΡΩΙΙΛίΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΛΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΙΊΙΣ ΙΎΡΩΙΙΛΙΚΙΙΣ ΕΝΩΣΠΣ, 
Εχοντας υπόψη: 
τη Συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 100 Α, 
την πρόταση της Επιτροπής1, 
τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής2, 
ακολουθώντας τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 189 Β της Συνθήκης3, 
Εκτιμώντας: 
ότι η έβδομη οδηγία 94/21/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής 
Μαίου 1994, σχετικά με τις διατάξεις για τη θερινή ώρα4 εισήγαγε κοινή ημερομηνία και 
ώρα, σε όλη την Κοινότητα, για την έναρξη της περιόδου θερινής ώρας το 1995, το 1996 και 
το 1997· ότι, για τη λήξη της περιόδου θερινής ώρας, η έβδομη οδηγία διατήρησε δύο 
διαφορετικές ημερομηνίες για το 1995, εκ το)ν οποίων η μία ισχύει σε όλα τα κράτη μέλη εκτός 
της Ιρλανδίας και του Ηνωμένου Βασιλείου και η άλλη στην Ιρλανδία και το Ηνωμένο 
Βασίλειο, ενώ, για τα έτη 1996 και 1997, εισήγαγε κοινή ημερομηνία και ώρα· 
ότι, δεδομένου ότι τα κράτη μέλη εφαρμόζουν διατάξεις σχετικές με τη θερινή ώρα, είναι 
σημαντικό για τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς να συνεχισθεί ο καθορισμός κοινής 
ημερομηνίας και ώρας για την έναρξη και τη λήξη της περιόδου θερινής ώρας που θα 
ισχύουν στο κοινοτικό χώρο-
ότι, από την άποψη της αρχής της επικουρικότητας, η ανάληψη δράσης από την Κοινότητα 
κρίνεται αναγκαία για την εξασφάλιση της πλήρους εναρμόνισης των ημερομηνιών, με σκοπό 
τη διευκόλυνση των μεταφορών και των επικοινωνιών· 
ότι ως πλέον κατάλληλη ημερομηνία λήξης της περιόδου θερινής ώρας τα κράτη μέλη 
κρίνουν τα τέλη Οκτωβρίου και ότι θα πρέπει κατά συνέπεια να διατηρηθεί αυτή η 
ημερομηνία-
ότι το άρθρο 4 της έβδομης οδηγίας προβλέπει ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το 
Συμβούλιο θεσπίζουν, ως την 1η Ιανουαρίου 1997, το καθεστώς που θα εφαρμόζεται από το 
1998 και μετά· 
ότι, για γεωγραφικούς λόγους, οι κοινές διατάξεις για τη θερινή ώρα δεν πρέπει να 
εφαρμόζονται στα υπερπόντια εδάφη των κρατών μελών· 
ότι, για λόγους προγραμματισμού των ωραρίων, ιδίως στους κλάδους των μεταφορώ ν και των 
επικοινωνιών, είναι σκόπιμο να καθορισθούν οι ημερομηνίες της περιόδου θερινής ώρας για μια 
επαρκώ ς μακρά περίοδο και ότι θα πρέπει συνεπώς να θεσπισθούν διατάξεις για τα έτη 1998, 
1999, 2000 και 2001, 
ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ: 
ΕΕ αριθ. L 164 της 30.06.1994, σ. 1 
Αρθρο 1 
Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, ως "περίοδος θερινής ώρας" νοείται η περίοδος του 
έτους κατά την οποία η ώρα μετατίθεται εξήντα λεπτά μπροστά σε σχέση με την ώρα που 
ισχύει το υπόλοιπο έτος. 
Αρθρο 2 
Σε όλα τα κράτη μέλη, η περίοδος θερινής ώρας για τα έτη 1998, 1999, 2000 και 2001 αρχίζει 
την τελευταία Κυριακή του Μαρτίου, στη 1.00, ώρα Γκρίνουιτς, δηλαδή: 
- το 1998 : στις 29 Μαρτίου, 
- το 1999 : στις 28 Μαρτίου, 
- το 2000 : στις 26 Μαρτίου, 
- το 2001 : στις 25 Μαρτίου. 
Αρθρο 3 
Σε όλα τα κράτη μέλη, η περίοδος θερινής ώρας για τα έτη 1998, 1999, 2000 και 2001 λήγει 
την τελευταία Κυριακή του Οκτωβρίου, στη 1.00, ώρα Γκρίνουιτς, δηλαδή: 
- το 1998 : στις 25 Οκτωβρίου, 
- το 1999 : στις 31 Οκτωβρίου, 
- το 2000 : στις 29 Οκτωβρίου, 
- το 2001 : στις 28 Οκτωβρίου. 
Αρθρο 4 
Εως την 1η Ιανουαρίου 2001, θεσπίζεται, μετά από πρόταση της Επιτροπή ς που υποβάλλεται 
έως την 1η Ιανουαρίου 2000, το καθεστώς που θα εφαρμόζεται από το 2002 και μετά. 
Αρθρο 5 
Η παρούσα οδηγία δεν εφαρμόζεται στα υπερπόντια εδάφη των κρατών μελών. 
Αρθρο 6 
Τα κράτη μέλη θέτουν σε ισχύ τις αναγκαίες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές 
διατάξεις, για να συμμορφωθούν με την παρούσα οδηγία, το αργότερο μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 
1997. Πληροφορούν αμέσως την Επιτροπή σχετικά. 
Κατά τη θέσπιση των ανωτέρω διατάξεων από τα κράτη μέλη, αυτές περιέχουν αναφορά 
στην παρούσα οδηγία ή συνοδεύονται από παρόμοια αναφορά κατά την επίσημη δημοσίευση 
τους. Οι λεπτομέρειες της αναφοράς αυτής θεσπίζονται από τα κράτη μέλη. 
Αρθρο 7 
Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη. 
Βρυξέλλες, 
Για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Για το Συμβούλιο 
ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ 
ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΘΕΡΙΝΗΣ ΩΡΑΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ 
€ 
Εκθεση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκή Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με την 
εφαρμογή της θερινής ώρνς στην Ευρωπαϊκή Ενωση 
Εισαγωγή 
Κατά την έκδοση της 1ης οδηγίας 94/21/ΕΚ της 30ής Μαΐου 1994 σχετικά με τις 
διατάξεις για τη θερινή ώρα1, η Επιτροπή δεομαΊΟηκί ενώπιον του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου 
και ι ου )υμβουλίου να μιλιΐήπίΐ oc βάθος ι ο θίμα ι ης θ(()ΐνης ώρας 0( ουν(ργαοία μ( ιούς 
ανι ιιΐ[)οοώιιους ιων (.νδιαφ(ρυμ(νων κύκλων και ιων (Ονικών (μικ ιμυγνωμυνων ιων κμαιων μ( λων 
και να υποβάλει σχετική έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. 
II παρούσα έκθεση έχει ως ανι ι κείμενο να κείνα απολογισμό της κατάστασης ο ι ην οποία 
βρίσκεται το θέμα και πιο συγκεκριμένα να εκθέσει τα οικονομικά και μη οικονομικά 
αποτελέσματα που έχει το πέρασμα από τη θερινή στη χειμερινή ώρα και αντιστρόφως, καθώς 
επίσης να εκθέσει αυτή καθ'αυτή την εφαρμογή της θερινής ώρας. Η παρούσα έκθεση θα 
χρησιμεύσει επίσης ως βάση στη συζήτηση που θα πραγματοποιηθεί κατά την εξέταση της 
πρότασης της 8ης οδηγίας, η οποία θα εγκριθεί από την Επιτροπή έως τα τέλη του Ιανουαρίου 
1997 βάσει του άρθρου 4 της 7ης οδηγίας. 
Η έκθεση βασίζεται, συγκεκριμένα στα συμπεράσματα ευρείας μελέτης που έγινε με 
πρωτοβουλία της Επιτροπής2 κατά τη διάρκεια του πρώτου εξαμήνου του 1995 και αφορά την 
εξέλιξη των αποτελεσμάτων της θερινής ώρας, ιδίως στους ακόλουθους τομείς: κατανάλωση 
ενέργειας, δημόσια υγεία, συνθήκες εργασίας και τρόπο ζωής, γεωργία, προστασία του 
περιβάλλοντος, οδική ασφάλεια και βιομηχανίες τουρισμού και αναψυχής. Εκτός αυτού, η 
παρούσα έκθεση περιλαμβάνει και τις παρατήρησε ι ς των ενδιαφερομένων τομέων και των ενώσεων 
υπέρ και κατά της θερινής ώρας που γνωμοδότησαν γραπτώς και κλήθηκαν να συμμετάσχουν σε 
συνάντηση που διοργανώθηκε στις 25 Σεπτεμβρίου 1998 στις Βρυξέλλες. 
Ι. Ιστορικό της θερινής ώρας 
Το σύστημα της θερινής ώρας εφαρμόζεται στην Ευρωπαϊκή Ενωση και σε όλες σχεδόν τις 
τρίτες ευρωπαϊκές χώρες επί μια εικοσαετία. Πρέπει να υπενθυμισθεί εν προκειμένω ότι στην 
αρχή η θερινή ώρα είχε καθιερωθεί στα περισσότερα κράτη μέλη με απόφαση σε κρατικό 
επίπεδο. Ετσι , το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ιρλανδία ήσαν οι πρώτες χώρες που υιοθέτησαν το 
σύστημα αυτό το 1916 και ακολούθησε η Ιταλία το 1966 και η Γα,Μ/α το 1976. Μεταξύ των 
τελευταίων χωρών ήταν η Εερμανϊα και η Νανϊα που υιοθέτησαν το σύστημα το 1980. 
Kara τα τέλη όμως της δεκαετίας του εβδομήντα, οι ημερομηνίες και οι ώρες έναρξης 
και λήξης της περιόδου της θερινής ώρας ποίκιλλαν από τη μία χώρα στην άλλη και ως εκ 
τούτου είχαν διαταραχθεί σε μεγάλο βαθμό οι μεταφορές και οι επικοινωνίες. Επειδή η 
κατάσταση είχε επιδεινωθεί σοβαρά κατά τη διάρκεια της περιόδου 1976-1980, το Συμβούλιο 
ανέθεσε στην Επιτροπή να προτείνει μέτρα με σκοπό να εναρμονισθούν οι ημερομηνίες και οι 
ώρες έναρξης και λήξης της περιόδου της θερινής ώρας. Η πρώτη οδηγία, η οποία όριζε τις 
κοινές ημερομηνίες έναρξης και λήξης της εν λόγω περιόδου για το 1981 και το 1982 
εγκρίθηκε από το Συμβούλιο στις 22 Ιουλίου 1980!. Ωστόσο, η δεύτερη οδηγία του Συμβουλίου 
της 10ης Ιουνίου 19824 όριζε μία κοινή ημερομηνία έναρξης (τελευταία Κυριακή του Μαρτίου) 
και δύο ημερομηνίες λήξης: η μία την τελευταία Κυριακή του Σεπτεμβρίου για τα ηπειρωτικά 
κράτη μέλη, η δε άλλη το τέλος Οκτωβρίου για το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιρλανδία. 0/ 
διατάξεις αυτές διατηρήθηκαν από τις επόμενες οδηγίες μέχρι το 1995. Ίέλος. η 1η οδηγία, 
η οποία εγκρίθηκε για πρώτη φορά από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο με βάση τη 
διαδικασία από κοινού λήψης απόφασης, επανέφερε την πλήρη εναρμόνιση του χρονοδιαγράμματος 
της περιόδου θερινής ώρας για το 1996 και το 1997. Οντως, οι διατάξεις της 1ης οδηγίας 
διατηρούν την ίδια ημερομηνία έναρξης, τελευταία Κυριακή του Μαρτίου, προβλέπουν όμως και 
ίδια ημερομηνία λήξης, τελευταία Κυριακή Οκτωβρίου, σε όλα τα κράτη μέλη της Ενωσης 
ανεξαιρέτως. 
Π. Η εφαρμογή της θερινής ώρας στην Ευρωπαϊκή Ενωση 
1 ΕΕ ΕΚ L αριθ. 164/1 της 30.06.1994 
2 ADAS, Consultant, Guilford, Ηνωμένο Βασίλειο, 1995 
3 ΕΕ ΕΚ L αριθ. 205/17 της 07.08.1980 
4 ΕΕ ΕΚ L αριθ. 173/16 της 19.06.1982 
^ 
1. Γενικά 
Πρέπει να γίνεται διαχωρισμός μααξυ ιου ουητήματος ιης θερινής ώρας και (κείνου 
της ωριαίας αιράκιου. )ήμιρα η [υμωιιαϊκή ί vwi\ καιανέμιιαι (κ ipc ις ιφια'κς αιμάκιυυς. ι ην 
ώρα ιης ϊχυιικης \υρώιιιις {ιιαγκοομια ώρα η III), ι ην ώρα ιης Κ(νιρικϊ\ς Ευρωιιτ\ς (III ι Ι ώρα) 
και την ώρα της ανατολικής Ευρώπης^ (IU + 2 ώρες). Οστόσο, η ώρα που κανονικά ισχύει στα 
διάφορα κράτη μέλη δεν αντιστοιχεί αναγκαστικά στην ωριαία άτρακτο, στην οποία ανήκουν 
γεωγραφικά τα κράτη μέλη. 
Πρέπει να υπενθυμιστεί εν προκειμένω ότι ο καθορισμός της ώρας, που κανονικά ισχύει, 
αποτελεί αποκλειστικά δικαιοδοσία κάθε κράτους μέλους. 
Ίέλος, σε ό,τι αφορά την πλήρη εναρμόνιση του χρονοδιαγράμματος της περιόδου της 
θερινής ώρας που έχει καθιερωθεί από τις διατάξεις της 1ης οδηγίας, σημειώνεται ότι αυτή 
θα αρχίσει να ισχύει από το 1996. Συνεπώς, η έλλειψη πείρας δεν επιτρέπει να αναφερθούν 
ή να αξιολογηθούν τα αποτελέσματα του νέου συστήματος. 
2. Η εφαρμογής της θερινής ώρας και τα οικονομικά και μη αποτελέσματα της 
Η μελέτη που άρχισε το πρώτο εξάμηνο του 1995 είχε ως αντικείμενο να εκτιμηθεί το 
θέμα με βάση μελέτες που είχαν πραγματοποιηθεί σε εθνική, ευρωπαϊκή ή διεθνή κλίμακα από 
ιδιωτικούς ή δημόσιους οργανισμούς και των οποίων η επιστημονική αξία ει χει δεόντως 
επιβεβαιωθεί. Επίσης, ο σύμβουλος που είχε αναλάβει να τη συντάξει είχε ως αποστολή να 
επαληθεύσει την αξ'ια και την αξιοπιστία των συλΧεγέντων δεδομένων και να τα ενημερώσει 
ενδεχομένως με τα διαθέσιμα δεδομένα για κάθε συγκεκριμένο τομέα. 
Συνεπώς, για να αναδειχθούν τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα του συστήματος 
της θερινής ώρας αυτού καθ'αυτού και της αλλαγής της ώρας δύο φορές ετησίως (πέρασμα από 
τη θερινή ώρα στη χειμερινή ώρα και αντιστρόφως), και ιδίως για να αναδειχθούν τα 
οικονομικά και μη αποτελέσματα του συστήματος, στη μελέτη εξετάστηκαν διάφορα σενάρια 
εργασίας με βάση την κατάσταση της ώρας στις χώρες της Ενωσης και το γεγονός ότι είχε 
ζητηθεί να εντοπισθούν τα ενδεχόμενα μειονεκτήματα του συστήματος που ισχύει σήμερα και 
να προταθούν λύσεις ικανές να αντισταθμίσουν τα μειονεκτήματα αυτά. 
Πρόκειται για τις τρεις ακόλουθες επιλογές: 
- 1η Επιλογή: υπάρχουσα κατάσταση, δηλαδή διατήρηση του συστήματος της 
θερινής ώρας όπως εφαρμόζεται μέχρι σήμερα σε όλες τις χώρες 
της Ενωσης, 
- 2η επιλογή: υπάρχουσα κατάσταση για όλες τις ηπειρωτικές χώρες, εξαιρέσει 
της Ιρλανδίας και του Ηνωμένου Βασιλείου με ώρα TU +1, 
- 3η επιλογή: εγκατάλειψη του συστήματος της θερινής ώρας σε όλες τις χώρες 
της Ενωσης και υιοθέτηση της ώρας TU +1 από την Ιρλανδία και το 
Ηνωμένο Βασίλειο. 
£ 
Kara συνέπεια, η παρούσα έκθεση περιλαμβάνει για κάθε συγκεκριμένο τομέα ία κύρια 
συμπεράσματα της μελέτης, όπως και. ενδεχομένως, τη συγκεκριμένη θέση που έχουν οι 
διάφοροι τομείς και οργανισμοί που γνωμοδότησαν. 
2.1. Κατανάλωση ενέργειας 
Ουσιαστική αιτία καθιέρωσης του συστήματος της θερινής ώρας κατά τα τέλη της 
δεκαετίας του εβδομήντα ήταν να μειωθεί η κατανάλωση ενέργειας και πιο συγκεκριμένα να 
μειωθεί η κατανάλωση ηλεκτρικού φωτισμού το βράδυ. 
Η μελέτη αποδεικνύει ότι το σύστημα της θερινής ώρας επηρεάζει την κατανάλωση 
ενέργειας προκαλώντας διακύμανση της ζήτησης φωτισμού και θέρμανσης, συγκεκριμένα ενωρίς 
το πρωί τον Απρίλιο και το Μάιο. Φαίνεται ότι η ελαφρά αύξηση κατανάλωσης ενέργειας το 
πρωί που διαπιστώνεται κατά το πέρασμα στην θερινή ώρα αντισταθμίζεται με το παραπάνω από 
την καθαρή μείωση της κατανάλωσης ενέργειας το βράδυ. Επιπλέον, η ικανότητα των κτιρίων 
να αποθηκεύουν θερμότητα επιτρέπει να περιορισθεί η αύξηση αυτή στο ελάχιστο. Είναι 
σημαντικό να αναφερθεί ότι η κατανάλωση των νοικοκυριών ασκεί πολύ σημαντικότερο αντίκτυπο 
στη ζήτηση ενέργειας, ιδίως στον φωτισμό, σε σύγκριση με το βιομηχανικό, εμπορικό και 
δημόσιο τομέα. Αυτό εξηγείται από το γεγονός ότι τα γραφεία, τα καταστήματα ή οι αποθήκες 
φωτίζονται συνήθως συνεχώς, ορισμένες φορές μέχρι πολύ αργά, ακόμη και όλη τη νύχτα oc 
ορισμένες περιπτώσεις, ανεξάρτητα από το ίφαρμοζόμενο σύστημα ωραρίου. Εξάλλου, στα 
νοικοκυριά παρατηρείται αισθητή εξοικονόμηση στην κατανάλωση ενέργειας το σαββατοκύριακο 
λόγω της μεταβολής στη συμπεριφορά: εγερτήριο αργότερα και δραστηριότητες στον εξωτερικό 
χώρο. 
Οι ενώσεις κατά του θερινού ωραρίου υποστηρίζουν ότι ο οικονομικός αντίκτυπος είναι 
μικρός στην επιτυγχανόμενη εξοικονόμηση ενέργειας. Η εξοικονόμηση στον φωτισμό, η οποία 
σύμφωνα με τους υπολογισμούς της ACHE5 τοποθετείται περίπου στα 27 έως 36 kwh/έτος και ανά 
νοικοκυριό, εξουδετερώνεται ή ακόμη είναι κατά πολύ μικρότερη από την υπερκατανάλωση 
ενέργειας που προκαλείται στη θέρμανση, την αύξηση των μετακινήσεων το βράδυ, τον 
κλιματισμό και την ακόμη πιο σημαντική χρήση των λαμπτήρων πυρακτώσεως που καταναλώνουν 
ηλεκτρική ενέργεια. Οι βελγικές ενώσεις κατά του θερινού ωραρίου έχουν παρεμφερή 
επιχειρήματα χωρίς να δίνουν συγκεκριμένα στοιχεία. Οσον αφορά τους βιομηχανικούς τομείς 
των οποίων ζητήθηκε η γνώμη, κανένας δεν έδωσε πληροφορίες επί του θέματος. 
Με βάση τα σενάρια που επελέγησαν, η μελέτη καταλήγει, αντίθετα προς τις εκτιμήσεις 
της ACHE, ότι η καθημερινή μείωση της ζήτησης ενέργειας από τα νοικοκυριά το βράδυ κατά 
τη διάρκεια του θερινού ωραρίου στο πλαίσιο της πρώτης επιλογής, υπερβαίνει αισθητά την 
ελαφρά αύξηση της ζήτησης που προκαλείται από εκείνους που σηκώνονται ενωρίς το πρωί . 
Αντίθετα, η ζήτηση του βιομηχανικού, εμπορικού και δημοσίου τομέα στην πράξη δεν 
επηρεάζεται διότι το κέρδος που επιτυγχάνεται χάρις στο περισσότερο φως το βράδυ χάνεται 
εξαιτίας των σκοτεινότερων πρωινών την άνοιξη ακριβώς μετά το πέρασμα στη θερινή ώρα και 
πριν την επαναφορά στο κανονικό ωράριο το φθινόπωρο. 
Με βάση αυτές αντισταθμιζόμενες επιδράσεις, μπορεί να συναχθεί το συμπέρασμα ότι 
η θερινή ώρα επιφέρει βέβαιο όφελος ως προς το συνολικό ισοζύγιο της κατανάλωσης 
ενέργειας. Το όφελος αυτό χάνεται σε περίπτωση που εφαρμοσθεί η 3η Επιλογή. Τέλος, για 
ακριβώς τους ίδιους λόγους, σε περίπτωση που εφαρμοσθεί η 2η Επιλογή στην Ιρλανδία και το 
Ηνωμένο Βασίλειο θα υπάρξει περεταίρω μείωση της κατανάλωσης ενέργειας σε αυτές τις δύο 
Χώρες. 
Γαλλική ένωση κατά του θερινού ωραρίου Ο) 
2.2. Δημόσια υγεία 
Το κύριο επιχείρημα όσον αφορά ι ην υγεία, ι ο οποίο πολύ ουχνά αναφέρεται κατά του 
συστήματος της θερινής ώρας. είναι ότι υπάρχει μειαβολή του βιολογικού ρυθμού ιδίως κατά 
το πέρασμα από τη χειμερινή ώρα στη θερινή ώρα και αντίστροφα, με αποτέλεσμα να 
προκαλούνται σε ορισμένους διαταραχές οίον υιινο. και ενδεχομένως μεταβολή οτη διάθεση 
τους. Φαίνεται ωστόσο ότι το πέρασμα στη θερινή ώρα την άνοιξη γίνεται πιο δύσκολα αισθητό 
από τη μεταβολή του ωραρίου το φθινόπωρο. Οι περισσότερες μελέτες καταλήγουν στο 
συμπέρασμα ότι τα αρνητικά αποτελέσματα που συνδέονται με τη μεταβολή του ωραρίου είναι 
μεταβατικά και μέγιστης διάρκειας τριών εβδομάδων. Από την άλλη πλευρά φαίνεται ότι οι 
διαταραχές που παρατηρούνται κατά την αλλαγή ωραρίου οφείλονται σε άλλες δυσχέρειες που 
δεν συνδέονται ουσιαστικά με τη θερινή ώρα. Παραδείγματος χάρη, η δυσκολία στον ύπνο θα 
μπορούσε να εξηγηθεί από την ταχεία αύξηση φωτεινότητας το βράδυ και όχι από τις μεταβολές 
του βιολογικού κύκλου. Τέλος, οι εμπειρογνώμονες φαίνονται να συμφωνούν στο γεγονός ότι 
το σύστημα της θερινής ώρας δεν έχει σημαντικές συνέπειες στην υγεία. Εξάλλου οι 
εμπειρογνώμονες σημειώνουν ότι τα πιο φωτεινά βράδια ευνοούν την άσκηση φυσικών και 
αθλητικών δραστηριοτήτων, ωφέλιμων στην υγεία σε οιαδήποτε κλίμακα ηλικίας του πληθυσμού. 
Στο θέμα αυτό, οι ενώσεις κατά του θερινού ωραρίου, τόσο οι βελγικές όσο και οι 
γαλλικές, υπογραμμίζουν τις δυσκολίες που παρουσιάζονται πιο συγκεκριμένα στα μικρά 
παιδιά, τους ηλικιωμένους και τους ασθενής. 0/ δυσκολίες αυτές φαίνεται ότι αφορούν, 
ιδίως καια ΊΟ πέρασμα οι η θερινή ώρα. ι η διαφορά ιης ώρας δύσης ιοιι ήλιου, η οποία 
αιιφερει μείωση ιου χρόνου οίον ύπνο. ή ακόμη και ι ην (ξασθένηση ιων διανοηι ικών 
ικανοτήτων και. κατά ιη διάρκεια ιης ικριόδου ιου θερινού ωραρίου, τις δυσκολίες 
αποκοίμισης επειδή η θερμόιηια διαρκεί περισσοίερο ΊΟ βράδυ. II ΛϋΙΓ αναφέρει επίσης ιην 
υπερβολική κατανάλωση φαρμάκων κατά την αλλαγή της ώρας. την οποία καμία ιατρική μελέτη 
σήμερα δεν είναι σε θέση να αποδώσει μόνον στη μεταβολή του ωραρίου, ενώ μπορούν να 
υπεισέρχονται στο φαινόμενο αυτό άλλες παράμετροι. 
Συνεπώς, επειδή όλα τα αρνητικά αποτελέσματα που επισημαίνονται είναι περιορισμένα, 
μεταβατικά και αναστρέψιμα μετά αττό δύο ή τρεις εβδομάδες, είναι δυνατόν να συναχθεί το 
συμπέρασμα ότι το σύστημα της θερινής ώρας αυτό καθ'αυτό, καθώς και η αλλαγή του ωραρίου 
που τη συνοδεύει δεν επιφέρουν σοβαρές και χρόνιες συνέπειες στην υγεία. 
2.3. Συνθήκες εργασίας 
Οσον αφορά τις συνθήκες εργασίες, η μελέτη ασχολήθηκε σε βάθος με τις επιπτώσεις 
του συστήματος της θερινής ώρας ουσιαστικά στους τομείς της οικοδομής, του εμπορίου, των 
επικοινωνιών και των μεταφορών. 0/ τομείς αυτοί απασχολούν εργαζόμενους, των οποίων η 
ημέρα εργασίας ρυθμίζεται ανάλογα την περίπτωση από σταθερά ή κυμαινόμενα ωράρια, και των 
οποίων οι δραστηριότητες εκτυλίσσονται σε εσωτερικό και για άλλους σε εξωτερικό 
περιβάλλον. Καλίιιιιοιιν επομένως ίνα φάσμα καιασιάσαον αρκ( ιά ευρύ τιου μπορεί να ( ξαοφαλϊοε ι 
( ιιαρκη ανι ιιιροσωικυι ικοιηια. II σιιγκι νιμωση ι ης ιιιηψχσιισας βιβλιογραφίας. καθώς και τι 
εξέταση ιων ερωτημαιολσγϊων που αιιεσιάληοαν στα διάφορα, υπουργεία ιων κραιών μελών και σε 
ορισμένες εταιρείες και επαγγελματικές ομοσπονδίες επέτρεψαν να εκτιμηθεί σε βάθος η θέση 
των μελετώμενων τομέων. 
0 τομέας της οικοδομής επηρεάζεται συγκεκριμένα από την ώρα ανατολής και δύσης του 
ηλίου, δεδομένου ότι οι περισσότερες δραστηριότητες πρέπει να πραγματοποιηθούν κατά την 
ημέρα και σε ορισμένη θερμοκρασία περιβάλλοντος. Οστόσο, η πλειοψηφία του τομέα δεν 
(φαίνεται να αντιτίθεται στη διατήρηση του συστήματος της θερινής ώρας εφόσον είναι δυνατόν 
να διαμορφωθούν τα ωράρια εργασίας έτσι ώστε να εκμεταλλεύεται ο τομέας την επιπλέον 
φωτεινότητα που προσφέρεται στο τέλος του απογεύματος και να αντισταθμίζει το μειονέκτημα 
των πιο σκοτεινών πρωινών, ιδίως κατά τις πρώτες εβδομάδες που ακολουθούν την αλλαγή της 
ώρας την άνοιξη, καθώς και εκείνη της μεγάλης θερμότητας στην αρχή του απογεύματος μέσα 
στο καλοκαίρι. Πρέπει ωστόσο να γίνει διαφοροποίηση μεταξύ της γνώμης που εκφράσθηκε στην 
ηπειρωτική Ευρώπη υπέρ της υπάρχουσας κατάστασης (1η Επιλογή), και εκείνης στο Ηνωμένο 
Βασίλειο όπου ένα μεγάλο μέρος του τομέα δεν θα ήταν αντίθετο στη διατήρηση του συστήματος 
της θερινής ώρας και στην υιοθέτηση του ωραρίου TU +1 (2η Επιλογή). Οι ενώσεις κατά της 
θερινής ώρας από πλευράς τους υπενθυμίζουν το μειονέκτημα της διπλής θερινής ώρας σε 
ορισμένες ηπειρωτικές χώρες υπογραμμίζοντας ότι τα διαλείμματα μετατοπίζονται και ότι η 
εργασία πρέπει να ξαναρχίσει όταν ο ήλιος βρίσκεται στο ζενίθ, δηλαδή στις πλέον θερμές 
ώρες της ημέρας. 
Οσον αφορά το εμπόριο και τις επικοινωνίες, οε γενικές γραμμές οι τεψεϊς αυτοί δεν 
συναντούν δυσκολίες και δεν αποφαίνονται ρηιά υπέρ ή κατά του συυιήματος ιης θερινής ώρας 
αυτού καθ'αυτού. Αντίθετα, όλοι οι τομείς, και πιο συγκεκριμένα ο τομέας των μεταφορών, 
εμμένουν στη σημασία που έχει η εναρμόνιση του χρονοδιαγράμματος των ημερομηνιών έναρξης 
και λήξης της περιόδου της θερινής ώρας. ιδίως^ για να διευκολυνθεί ο καθορισμός των 
ωραρίων των σιδηροδρομικών μεταφορών (Ευρωπαϊκή Αιάσκεψη για τα ωράρια) και για την 
απόκτηση των χρόνων απογείωσης και προσγείωσης των αεροπλάνων (ΙΑΤΑ6 και ACE;). Αντίθετα, 
όσον αφορά τη διαφορά ώρας, οι εκπρόσωποι των ενδιαφερομένων τομέων φαίνονιαι όιι είναι 
σιο υυνυλυ ιούς υιυ ρ ///<, καθ ι <' ρωσης ι ι/Λ< χομ< ν ως (νιαιας ωμας. και αιιιέι για να 
δκ υκολυνθσυν οι επικοινωνίας και οι μιίακινηικίς (νιος ιης \ νωοης. Ι/// ιιαρα.ό< ιγμαι ι , σι 
οργανώσεις που αντιπροσωπεύουν τις αεροπορικές εταιρείες (ΙΑΤΑ και ACL), καθώς και οι 
σιδηροδρομικές επιχειρήσεις όπως η European Passengers Services, η οποία εξυπηρετεί το 
Αονδϊνο, το Παρίσι και τις Βρυξέλλες, μέσω της γραμμής EUR0STAR, υπογραμμίζουν τις 
δυσχέρειες των επιβατών που αναχωρούν από το Ηνωμένο Βασίλειο, οι οποίοι, π.χ., για να 
παρευρεθούν σε μία συνεδρίαση νωρίς το πρωί στην ηπειρωτική Ευρώπη, πρέπει να φύγουν την 
προηγουμένη, γεγονός που προκαλεί επιπλέον έξοδα, τη στιγμή που μπορούν εύκολα να 
πραγματοποιήσουν την ίδια μετακίνηση προς την αντίθετη κατεύθυνση την ίδια ημέρα. 
Οι υπόλοιποι τομείς δραστηριοτήτων δεν ανέφεραν ιδιαίτερες δυσκολίες στο θέμα αυτό 
με τη θερινή ώρα. εξαιρέσει του γεωργικού τομέα (βλ. 2.5. Γεωργία). 
Οσον αφορά τις τρεις Επιλογές που προτείνονται στη μελέτη, φαίνεται λοιπόν ότι οι 
εκπρόσωποι του τομέα της οικοδομής των ηπειρωτικών χωρών συμφωνούν στη διατήρηση της 
υπάρχουσας κατάστασης, δηλαδή στην Ιη Επιλογή. Πράγματι, με το σύστημα της θερινής ώρας 
η φωτεινότητα της ημέρας επιτρέπει είτε πιο μακρόχρονη εργασία, είτε άσκηση δραστηριοτήτων 
στο εξωτερικό περιβάλλον μετά την εργασία. Μόνο τα πιο σκοτεινά πρωινά θέτουν κάποιο 
πρόβλημα κατά τις εβδομάδες που ακολουθούν τη μεταβολή του ωραρίου την άνοιξη. Οι 
εκπρόσωποι του δεδομένου τομέα στο Ηνωμένο Βασίλειο έχουν πιο ανάμεικτα συναισθήματα όσον 
αφορά τη 2η Επιλογή, παρά το γεγονός ότι οι νέες πρακτικές προσφέρουν περισσότερη 
ευελιξία. Τέλος, οι οργανώσεις του εμπορικού τομέα, των τραπεζών και των επικοινωνιών θα 
προτιμούσαν μία επιλογή χωρίς διαφορά ώρας. μολονότι δεν δείχνουν καμία προτίμηση υπέρ ή 
κατά κάποιου συστήματος θερινής ώρας αυτού καθ'αυτού. Οι οργανώσεις αυτές θα προτιμούσαν 
συνεπώς τη 2η ή την 3η Επιλογή λόγω των πλεονεκτημάτων που θα είχε η εναρμόνιση της ώρας 
στις χώρες της Ενωσης. 
2.4. Τρόπος ζωής και αναψυχή 
Οσον αφορά τον τρόπο ζωής και την αναψυχή, υπάρχουν σημαντικές κο ι νων ι κοπολι τ ι στ ι κές 
διαφορές τόσο στον πληθυσμό ενός και μόνον κράτους μέλους όσο και στον πληθυσμό των κρατών 
μελών συνολικά. Αυτοί οι τρόποι και οι δραστηριότητες αναπτύσσονται επηρεαζόμενες εν μέρει 
από τις κλιματικές διαφορές και διακυμάνσεις. κατά τη διάρκεια του έτους από την ανατολή 
έως τη δύση του ηλίου. Οσον αφορά τους πληθυσμούς των νοτιότερων χωρών, οι κάτοικοι της 
βορείου Ευρώπης έχουν λιγότερες δυνατότητες αναψυχής^ στον εξωτερικό χώρο κατά τη διάρκεια 
των εργάσιμων ημερών τον χειμώνα, έχουν όμως περισσότερες το καλοκαίρι. Αντίθετα, επειδή 
η θερμοκρασία κατά τη διάρκεια της ημέρας το καλοκαίρι είναι πιο υψηλή στις νότιες χώρες, 
οι πληθυσμοί των χωρών αυτών αφιερώνουν περισσότερο χρόνο στην αι/α^/? μετά τη δύση του 
ηλίου, όταν έχει περισσότερη δροσιά. Συνεπώς, κατά την περίοδο της θερινής ώρας η 
μετατόπιση μιας ώρας φωτός την ημέρα προς το βράδυ, ασκεί άμεση επίπτωση στις δυνατότητες 
αναψυχής , 
Οι δειγματολογικές έρευνες στην κοινή γνώμη δείχνουν ότι σημαντικό μέρος του 
πληθυσμού είναι ευχαριστημένη από την επιμήκυνση ιης περιόδου ημερησίου φωτός κατά τη 
διάρκεια της θερινής περιόδου. Αυτό είναι ιδιαίτερα αισθητό στις νότιες χώρες όπου οι ώρες 
φωτός, το βράδυ, είναι λιγότερες από ό,τι στις βόρειες χώρες. Εξάλλου, αυτό το επιπλέον 
φως προτρέπει τον κόσμο που προτιμά να επιστρέφει στο σπίτι πριν νυχτώσει να βγαίνει 
περισσότερο και να συμμετέχει σε δραστηριότητες στον εξωτερικό χώρο. Αυτό συμβαίνει 
ιδιαίτερα με τα παιδιά, τις γυναίκες και τους ηλικιωμένους. Οι έρευνες που έχουν διεξαχθεί 
στο πλαίσιο της μελέτης δείχνουν στο θέμα αυτό αυξημένη άσκηση αθλητικών ή άλλων 
δραστηριοτήτων στον εξωτερικό χώρο και αυτό ισχύει για όλες τις χώρες της Ενωσης. 
0/ ενώσεις κατά της θερινής ώρας από πλευράς τους επισημαίνουν ορισμένα αρνητικά 
αποτελέσματα στην αναψυχή. Η ACHE υποδεικνύει ότι το σύστημα δεν ευνοεί τις δραστηριότητες 
û ΙΑΤΑ : International Air Transport Association 
; ACE : Ένωση Αεροπορικών Εταιρειών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας 
> αναψυχής το πρωί, στην αρχή του απογεύματος, κατά τις θερμές ώρες της ημέρας, και το βράδυ 
εφόσον πρόκειται για δραστηριότητες που υπόκεινται σε αυστηρά ωράρια λειτουργίας και τέλος 
τη νύχτα, για τα νυκτερινά θεάματα όπως τα πυροτεχνήματα και το ήχος και φως. Επιπλέον, 
τα άτομα για τα οποία η θερινή ώρα επιφέρει απώλεια ύπνου είναι καταδικασμένα να ανακτούν 
τον χαμένο ύπνο το σαββατοκύριακο εις βάρος των πρωινών εξόδων τους. Οστόσο, πρόκειται 
περισσότερο για μία άποψη παρά για το αποτέλεσμα μιας σαφούς μελέτης. Αλλες ενώσεις, όπως 
η βελγική ένωση κατά της θερινής ώρας (φλαμανδικό και γαλλόφωνο τμήμα), υπογραμμίζουν ότι 
το καλοκαίρι οι γεωργοί χρησιμοποιούν ι ο επιπλέον φως τ τις ημέρας και αοχολούνιαι μέχρι 
αργά ισ απόγευμα με ισν Οεριομό ή ι η συγκομιδή. >υνειιώς οι δυναιόιηιες αναψυχί\ς ιούς 
μειώνονται κατά πολύ, και δεν αυξάνονται αντίθετα προς το υπόλοιπο /οι/ πληθυετμυύ, εάν 
αποφασίσουν παρόλα αυτά να χρησιμοποιηθούν την επιπλέον ώρα για να εργασθούν. 
Η μελέτη καταλήγει ότι όσον αφορά τις ηπειρωτικές χώρες η διατήρηση της υπάρχουσας 
κατάστασης (Ιη επιλογή) θα επιφέρει περισσότερα πλεονεκτήματα από την 3η επιλογή 
(εγκατάλειψη του συστήματος) διότι στην περίπτωση αυτή θα προέκυπτε απώλεια ενός τετάρτου 
των φωτεινών ωρών της ημέρας προς το βράδυ από τον Μάρτιο έως τον Οκτώβριο και άρα θα 
μειωθούν οι δυνατότητες αναψυχής την ημέρα. Αντίθετα στο Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιρλανδία 
η 2η επιλογή θα προσφέρει μία επιπλέον ώρα φωτός ανά ημέρα όλο το έτος. Η 3η επιλογή σε 
αυτές τις δύο χώρες θα προσφέρει μεγαλύτερες δυνατότητες αναψυχής μόνο επί 5 μήνες, δηλαδή 
από το Νοέμβριο έως το Μάρτ/ο. 
2.5. Γεωργία 
Η γεωργία είναι μία σημαντική δραστηριότητα πολλών τύπων εργασιών που εξαρτώνται 
μεταξύ άλλων από την εποχή και την ώρα της ημέρας κατά τη διάρκεια των οποίων εκτελούνται. 
Ετσι η ηλιακή ώρα, λόγω της επίδρασης που ασκεί στη θερμοκρασία και τον βαθμό υγρασίας του 
αέρα και του εδάφους, διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην επεξεργασία και τη συγκομιδή των 
καλλιεργειών. Η επίπτωση της ώρας είναι επίσης σημαντική στην εκτροφή ζώων και τη 
γαλακτοπαραγωγή, ενώ άλλες όραοιηριότηιες μπορούν να ασκηθούν οποιαδήποτε στιγμή της 
ημέρας . 
Οοτόσο, η γεωργία στην Ευρώπη έχει υποστεί σημαντικές μεταβολές κατά τη διάρκεια 
των τελευταίων τριάντα ετών. Συγκεκριμένα, η εκμηχάνιση έχει επιτρέψει να μειωθούν τα 
εργατικά χέρια και η χρήση συστημάτων εντατικής εκμετάλλευσης είχε ως αποτέλεσμα να 
αυξηθεί η γεωργική και η γαλακτοπαραγωγική απόδοση. Μ/α καλύτερη κατανομή της εργασίας και 
η αύξηση της παραγωγικότητας που προκύπτει από αυτήν επέτρεψαν την οργάνωση και την 
απαιτούμενη διάρκεια περάτωσης των εργασιών. Οστόσο όσον αφορά την καλλιέργεια αυτήν 
καθ'αυτήν παρατηρείται ότι ο μέγιστος φόρτος εργασίας τοποθετείται από τον Ιούλιο έως τον 
Οκτώβριο, δηλαδή κατά την περίοδο της θερινής ώρας. Πρόκειται για εργασίες που συνδέονται 
με τον θεριομό το καλοκαίρι και με τη σπορά στην αρχή του (φθινοπώρου. Συνεπώς, κάθε 
μεταβολή της ώρας που επιφέρει επιμήκυνση ή μείωση της ημέρας εργασίας συνεπάγεται 
τροποποίηση των συνηθειών εργασίας των απασχολουμένων στη γεωργία. 
Στη συνάντηση, ο αντιπρόσωπος της COPA (Comité des Organisations Professionnelles 
Agricoles de la Communauté européenne - Επιτροπή των Αγροτικών Επαγγελματικών Οργανώσεων 
της Ευρωπαϊκής Κοινότητας) ανέφερε ορισμένες ανησυχίες που αφορούν τον αντίκτυπο της 
θερινής ώρας. μεταξύ άλλων, στην ενδεχόμενη υποβάθμιση των καλλιεργειών εάν οι εργασίες 
δεν πραγματοποιηθούν τη σωστή ώρα της ημέρας, και τις επιπτώσεις στα ζώα των οποίων η 
τροφή και το άρμεγμα πρέπει να πραγματοποιηθούν σε τακτικές ώρες. 
Η μελέτη καιαλήγει στο συμπέρασμα ότ ι η εφαρμογή ιης θερινής ώρας δεν έχει αρνητικές 
επιπτώσεις στις περισσότερες αγροτικές εργασίες. Οντως, τ? καλή διεξαγωγή των περισσοτέρων 
εργασιών που εξαρτάται από την ηλιακή ώρα. πραγματοποιούνται κατά το θέρος, δηλαδή την 
εποχή με το περισσότερο φως. με βάση το δεδομένο ότι το φως είναι περισσότερο το πρωί στις 
νότιες χώρες και το βράδυ ο τι ς βόρειες χώρες. Είναι ωστόσο πολύ (5ύσκολο να εκτιμηθεί ο 
αντίκτυπος της θερινής ώρας αυτής καθ'αυτής στις συνθήκες εργασίας και την αναψυχή των 
αγροτών. Πράγματι. οι αγροτικές εργασίες, ιδίως εκείνες του θερισμού. εξαρτώνται από τις 
ανάγκες ωρίμανσης των καλλιεργειών και από τις μετεωρολογικές συνθήκες . Αυτό σημαίνει ότι 
οι αγρότες καλούνται, κατά την περίοδο του θερισμού, να εργάζονται οιαδήποτε στιγμή της 
ημέρας, ακόμη και αργά το βράδυ, το σαββατοκύριακο, ανεξαρτήτως του συστήματος ωραρίου που 
ισχύει. 
Η μελέτη καταλήγει εττο συμπέρασμα ότι λίγες αγροτικές δραστηριότητες στην ήπειρο 
θα επηρεασθούν σε περίπτωση εγκατάλειψης του συστήματος της θερινής ώρας όπως το προβλέπει 
η 3η Επιλογή. Στην περίπτωση αυτή, οι δυνατότητες αναψυχής των αγροτών, καθώς και εκείνες 
των εργαζομένων σε άλλους τομείς όπως η οικοδομή, θα μειωθούν με την απώλεια μιας ώρας 
ημερήσιου φωτός προς το βράδυ. Ι /α το λόγο αυτό σι ηπειρωτικές χώρες προτιμούν ιην 1// 
\πι\ογή. Σισ Πνωμανσ Βασιλέΐο και ιην Ιρλανδία, η ιιισθέ ιηση ιης 3ης \ιιιλογης θα μιισρυικη 
να επιφέρει ορισμένα με iov( κιημαια νωρίς ιυ πρωί. [ξαλλυυ, η 7η Επιλογή απαιίεΐ σρισμεν(ς 
αναπροσαρμογές ιου ωραίου για τις εργασίες που πρέπει να πραγματοποιούνται σε ιακτικτ\ 
ώρα. Οοτέ)θο. τα εψνηιικί\ αιιοιελέοματα που προκαλεί η μία ή η άλλη επιλογή δεν είναι τεόσο 
σημαντικά και αντισταθμίζονται από άλλα πλεονεκτήματα. 
2.6. Γ\ροστασία του περιβάλλοντος 
Μολονότι η θερινή ώρα δεν επιφέρει άμεσες επιπτώσεις στο περιβάλλον, πρέπει να 
αναλυθεί εν προκειμένω το θέμα των έμμεσων συνεπειών. 
Η μελέτη εξέτασε κυρίως τις ενδεχόμενες επιπτώσεις της θερινής ώρας στη δημιουργία 
του όζοντος, αφενός, και, αφετέρου, στις εκπομπές των οδικών οχημάτων. 
Οσον αφορά τη δημιουργία του όζοντος, αυτή καθορίζεται από πολλούς παράγοντες, 
μεταξύ των οποίων είναι οι μετεωρολογικές συνθήκες και η πυκνότητα του πληθυσμού στη 
δεδομένη γεωγραφική περιοχή, δηλαδή εξαρτάται από το εάν η γεωγραφική περιοχή είναι 
αγροτική ή αστική. Εξάλλου, η συγκέντρωση του όζοντος σε ένα δεδομένο σημείο και σε μία 
δεδομένη στιγμή εξαρτάται, μεταξύ άλλων παραγόντων, από την οριζόντια και κάθετη μεταφορά 
του όζοντος και από τις διαστημικές διακυμάνσεις της έντασης της ηλιακής ακτινοβολίας, 
καθώς και από την ισχύ των διεργασιών αποσύνθεσης. Ος εκ τούτου, η συγκέντρωση ποικίλλει 
ιδίως ανάλε)γα με το σημείο και την ώρα. Ειοι, αποιελεοματα που έχουν εξαχθεί για μία πόλτι 
όπως το Παρίσι δεν μπορούν να ισχύσουν σε άλλες περιοχές της ΓαΑΑ/ας ή της Ευρώπης. Με 
βάση τη χημική συνθετότητα του φαινομένου, η μελέτη συμπεραίνει ότι πάρα πολλά θέματα 
παραμένουν ανοικτά και ότι εν τέλει η μείωση της δημιουργίας του όζοντος δεν εξαρτάται από 
την καθιέρωση ή την κατάργηση ενός συγκεκριμένου συστήματος ώρας αλλά μάλλον από τη μείωση 
των εκπομπών πρωτογενών ρύπων στην πηγή τους. 
Οσον αφορά τις επιπτώσεις των οχημάτων στο περιβάλλον κατά τη θερινή ώρα, πρέπει 
να εξετασθούν δύο στοιχεία: οι καταλυτικές εξατμίσεις και η αύξηση της οδικής κυκλοφορίας 
που επέρχεται λόγω των πολυάριθμων μετακινήσεων για αναψυχή. Οσον αφορά το πρώτο στοιχείο, 
η θερμοκρασία του περ ι βάλλοντος αέρα διαδραματίζει σημαντικό ρόλο τη στιγμή της εκκίνησης 
του κινητήρα διότι αυτή επηρεάζει τη διάρκεια που απαιτείται για τον κινητήρα και την 
καταλυτική εξάτμιση να φθάσουν στις βέλτιστες συνθήκες λειτουργίας τους. Ετσι, κατά τη 
διάρκεια της θερινής ώρας, δεδομένου ότι η θερμοκρασία είναι χαμηλότερη το πρωί λόγω της 
μετατόπισης της ώρας προς τα εμπρός, η περίοδος θέρμανσης μιας καταλυτικής εξάτμισης 
διαρκεί περισσότερο με τις συνέπειες που περιγράφονται ανωτέρω. Οπότε, εάν προστεθούν όλες 
οι μετακινήσεις που πραγματοποιούνται νωρίς το πρωί , η μετατόπιση κατά μία ώρα προς τα 
εμπρός στις αρχές Απριλίου μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα περισσότερες ρυπογόνες εκπομπές. 
Το πρόβλημα αυτό πάντως θα μπορούσε να μειωθεί αισθητά με την καθιέρωση της νέας γενιάς 
καταλυτικών εξατμίσεων. 
Τέλος, μπορεί να θεωρηθεί ότι η παράταση ιου ημερησίου φωτέ)ς κατά τη περίοδο της 
θερινής ώρας μπορεί να μεταβάλει την οργάνωοη της αναψυχής και να έχει παραδείγματος χάριν 
ως αποτέλεσμα αύξηση των μετακινήσεων με το αυτοκίνητο στο τέλος του απογεύματος . πράγμα 
που μπορεί να επιφέρει αύξηση των εκπομπών. Στο θέμα αυτό. η μελέτη που εκπόνησε το 
Ελεύθερο Πανεπιστήμιο των Βρυξελλών σχετικά με "Το αποτέλεσμα της αλλαγής της ώρας στην 
κατανάλωση ενέργειας και την φωτοοξειδωτική ρύπανση από τα οχήματα στο Βέλγιο", δείχνει 
ορισμένες αυξήσεις, οι οποίες ποικίλλουν αισθητά ανάλογα με τα έτη. Οι διακυμάνσεις αυτές 
εν προκειμένω οδηγούν στην υπόνοια ότι οι μετεωρολογικές συνθήκες διαδραματίζουν πιο 
σημαντικό ρόλο από τη θερινή ώρα στην αύξηση της κυκλοφορίας ορισμένες ώρες την ημέρα που 
ούτως ή άλλως αντιστοιχεί σε μετακινήσεις των οποίων ο σκοπός και τα αποτελέσματα 
αναλύονται στα σημεία 2.2. 2.4 και 2.8. 
2.7. Οδική ασφάλεια 
Γ/α τους σκοπούς της μελέτης εκπονήθηκε μία στατιστική μέθοδος αξιολόγησης των 
αποτελεσμάτων της ώρας στον αριθμό οδικών ατυχημάτων με βάση τρεις επιλογές ως σημείο 
εκκίνησης. 
Η πείρα στο Ηνωμένο Βασίλειο μεταξύ 1968 και 1971 με την καθιέρωση της "British 
Standard Time" (TU + 1) είχε αποδείξει τη δυνατότητα βελτίωσης της οδικής ασφάλειας με 
13 
αναπροσαρμογή της ώρας. Οντως, η υιοθέτηση της θερινής ώρας όλο το έτος είχε ως αποτέλεσμα 
μία επιπλέον ώρα φωτεινότητας το βράδυ και μία επιπλέον ώρα σκότους το πρωί. Είχε 
σημειωθεί αύξηση του αριθμού ατυχημάτων το πρωί αλλά ο συνολικός αριθμός ατυχημάτων είχε 
μειωθεί. 0/ μεταβολές αυτές εξηγούνται από το γεγονός ότι το ποσοστό ατυχημάτων είναι πιο 
υψηλό όταν υπάρχει σκοτάδι παρά την ημέρα. Συνεπώς, η μεταφορά μιας ώρας φωτεινότητας από 
το πρωί το βράδυ, τη στιγμή που τα ατυχήματα είναι πιο πολυάριθμα οδηγεί σε μείωση του 
αριθμού ατυχημάτων. Αντίθετα, ορισμένοι αντιπαραβάλλουν ότι δευτερογενείς παράγοντες. όπως 
η ύπαρξη πάγου στους δρόμους το πρωί και η συνεπαγόμενη επιπλέον κυκλοφορία λόγω της 
πρόσθετης ώρας φωτεινότητας το βράδυ, θα μπορούσαν να εξουδετερώσουν τα αποτελέσματα του 
συστήματος της ώρας. Η μελέτη δείχνει ότι τέτοια αποτελέσματα δεν έχουν σημαντικό 
αντίκτυπο δεδομένου ότι η βρετανική εμπειρία είχε οδηγήσει σε μείωση του συνολικού αριθμού 
ατυχημάτων. 
Για τις ανάγκες της μελέτης, αναπτύχθηκε ένα στατιστικό μοντέλο προσομοίωσης των 
αποτελεσμάτων από τη μεταβολή του συστήματος της ώρας στις διάφορες χώρες της Ενωσης με 
βάση την ανάλυση των αποτελεσμάτων που καταγράφηκαν στη Βρετανία. Το μοντέλο αυτό έθεσε 
σε εφαρμογή τα δεδομένα σχετικά με τον αριθμό ατυχημάτων σε κάθε χώρα που έχει 
κοινοποιήσει πληφορορίες. καθώς και το αποτέλεσμα μελετών που έχουν αξιολογήσει το λόγο 
μεταξύ ποσοστών ατυχημάτων το πρωί και ατυχημάτων το βράδυ. Ετσι η μελέτη καταλήγει ότι 
η 3η Επιλογή (εγκατάλειψη της θερινής ώρας) δεν θα μεταβάλλει σημαντικά τον αριθμό 
ατυχημάτων στη Αανία, τη Νορβηγία και την Ισπανία, οι οποίες είναι και οι μόνες χώρες που 
κοινοποίησαν πλήρεις πληροφορίες σχετικά με τον αριθμό ατυχημάτων ανάλογα με την ώρα της 
ημέρας. Το μοντέλο που εφαρμόσθηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο δείχνει ότι η 2η Επιλογής θα 
καταλήξει σε μείωση κατά 0.75% του αριθμού τραυματιών και κατά 1.13% του αριθμού θανάτων 
ή σοβαρά τραυματισμένων. Τέλος, η προσομείωση δείχνει για την 3η Επιλογή ότι η μείωση του 
αριθμού ατυχημάτων στο Ηνωμένο Βασίλειο θα ισοδυναμεί με το ήμισυ της μείωσης αριθμού 
ατυχημάτων που θα προκύψει με τη 2η Επιλογή. 
2.8. Βιομηχανία τουρισμού και αναψυχής 
Για να καλυφθεί η έλλειψη ειδικής μελέτης επί του θέματος, πραγματοποιήθηκε έρευνα 
σε όλες τις χώρες, το ποσοστό απάντησης όμως ύπηρξε πολύ περιορισμένο. 
Οποί/ αφορά τις αθλητικές δραστήριοιητες, είναι προφανές ότι η αυξημένη φωιεινότητα 
το βράδυ βοηθά περισσότερο την άσκηση αθλημάτων στον εξωτερικό χώρο. Ετσι, το γαλλικό 
υπουργείο φυσικής αγωγής και αθλημάτων σημειώνει αύξηση της αθλητικής άσκησης μετά τη 
μεταβολή της ώρας την άνοιξη. Η γνώμη αυτή υποστηρίζεται από ορισμένους αθλητικούς 
οργανισμούς της Βρετανίας, οι οποίοι εκτιμούν ότι μία επιπλέον ώρα φωτός θα μπορούσε 
οπωσδήποτε να ωερελήσει την άθληση στον εξωτερικό χώρο. Επίσης, η άσκηση άλλων 
δραστηριοτήτων στον εξωτερικό χώρο ευνοείται κατά τη διάρκεια της θερινής ώρας. 
Οσον αφορά τις τουριστικές και πολιτιστικές δραστηριότητες, όπως οι επισκέψεις 
γκαλερί τέχνης και μουσείων, αυτές δεν εξαρτώνται από το φως της ημέρας δεδομένου ότι σε 
αυτούς τους διαφορετικούς χώρους ισχύουν εν γένει σταθερά ωράρια όλο τον χρόνο. Αντίθετα, 
όσον αφορά ορισμένα ιστορικά μνημεία, τις εκθέσεις με συγκεκριμένο αντικείμενο ή τους 
κήπους που είναι ανοικτοί στο κοινό και συνήθως κλείνουν τις πόρτες τους με τη δύση του 
ηλίου, μία επιπλέον ώρα φωτεινότητας το βράδυ φαίνεται να ευνοεί την προσέλευση του 
κόσμου. Αντίθετα, τα θέατρα, οι κινηματογράφοι και οι βιβλιοθήκες φαίνονται να 
παρουσιάζουν όντως πτώση στην προσέλευση κόσμου κατά τη διάρκεια των θερινών μηνών. 
Τέλος για τον πληθυσμό φαίνεται ότι η αυξημένη φωτεινότητα στο τέλος της ημέρας 
προτρέπει περισσότερο τους ηλικιωμένους να ασκούν δραστηριότητες στον εξωτερικό χώρο 
δεδομένου ότι έχουν τη δυνατότητα να επιστρέψουν στην κατοικία του πριν νυχτώσει. Η 
παρατήρηση αυτή ισχύει επίσης για τα παιδιά και τους εφήβους. 
Τέλος, η μελέτη δείχνει ότι η επιπλέον ημερήσια φωτεινότητα στο τέλος της ημέρας 
ευνοεί τον τουρισμό και τις δραστηριότητες στην ύπαιθρο. Οι σχετικές βιομηχανίες των 
ηπειρωτικών χωρών επωφελούνται των πλεονεκτημάτων που προσφέρει η υπάρχουσα κατάσταση (\η 
Επιλογή), τα οποία θα έ/αι/αν με την 3η Επιλογή (εγκατάλειψη της θερινής ώρας στις χώρες 
αυτές). Στην Ιρλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο, οι τομείς του τουρισμού και της αναψυχής 
επικαλούνται τους ίδιους λόγους για να δηλώσουν ευρέως ότι είναι υπέρ της 2ης Επιλογής. 
2.9. Οικονομική ανάλυση 
Εκτός από την ανάλυση των πλεονεκτημάτων και των μειονεκτημάτων της θερινής ώρας, 
η μελέτη επιχείρησε να προσδιορίσει τον οικονομικό αντίκτυπο της θερινής ώρας σε όλους 
τους δεδομένους κλάδους και να αναδείξει τα πλεετνεκτήματα που προσφέρει η μία ή η άλλη 
επιλογή για όλες τις χώρες. Οστόσο. κάθε εκτίμηση των οικονομικών πλεονεκτημάτων βασίζεται 
αναγκαστικά σε μεγάλο ρυθμό υποθέσεων. Συνεπώς, τα ποσοτικά στοιχεία που δίδει η μελέτη 
πρέπει να ληφθούν υπόψη ενδεικτικά. 
Ορισμένος αριθμός τομέων αντλεί γενικό όφελος από το σύστημα της θερινής ώρας. 
Πρόκειται ουσιαστικά για την αναψυχή, τον τουρισμό και τις σχετικές βιομηχανίες, τη 
δημόσια υγεία και την οδική ασφάλεια. Αντίθετα, στη γεωργία, την ενέργεια και το 
περιβάλλον τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα αλληλοαντισταθμίζονται ή δεν είναι πολύ 
σημαντικά. 
Στον τομέα της αναψυχής, η μελέτη έχει υπολογίσει τον αριθμό των επιπλέον ωρών 
φωτεινότητας κατά την ημέρα που προσφέρει κάθε μία από τις επιλογές και επιχείρησε να 
προσδιορίσει ποσοτικά το οικονομικό πλεονέκτημα που προκύπτει από κάθε επιλογή. Ετσι, στην 
Ιρλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο, η 2η Επιλογή θα προσφέρει ως προς την Ιη Επιλογή το 
ισοδύναμο 3 επιπλέον εβδομάδων αναψυχής με φως της ημέρας. Με βάση την αξ'ια ενός ECU ανά 
ώρα και ανά νοικοκυριό , αυτό θα μεθερμηνευθεί σε ετήσιο οικονομικό όφελος αξιολογούμενο 
στη μελέιη σε ί>/1() (καισμ. 1(111 για ισ Ηνωμένο Βοισίλειο και σε 337 εκαισμ. 1(111 για η\ν 
\ρλανδια. II 3η [ιιιλογή θα αιιφιρι ι χαμηλό κ ρσ οψέ λος αξιολογούμενο οι. Κ>ί>!> ε καισμ I fill για 
ισ Ηνωμένο Βενσίλειε) και οι 10/ εκαισμ. 1(11) για. ιην Ιρλανδία. Ι /α ιις ηικιρωι ικες χώρες η 
3η Επιλογή θα έχει αρνηιικό αποτέλεσμα ως προς ιη 2η Επιλογή. Ετσι. ιο ΙΙαρ/'σ/ π.χ θα 
χάσει 214 ώρες ημέρας ανά έτος μετά από 1/ ώρες. πράγμα που σημαίνει οικονομική απώλεια 
4817 εκατομ. ECU. .0 ίδιος υπολογισμός εξάγει ως συμπέρασμα ότι η 3η Επιλογή σημαίνει 
απώλεια 21033 εκατομ. ECU για τις 13 ηπειρωτικές χώρες. 
Η βιομηχανία τουρισμού και αναψυχής στην Ιρλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο θα είχαν 
με τη 2η Επιλογή ουσιαστικό όφελος, το οποίο η έκθεση Hi 11 man είχε εκτιμήσει σε 1200 
εκατομ. ECU ανά έτος. ήτοι το 4% περίπου των σημερινών εσόδων της βιομηχανίας αυτής. 
Αντίθετα, η υιοθέτηση της 3ης Επιλογής θα επέφερε ετήσια απώλεια 6240 εκατομ. ECU για τη 
βιομηχανία των 13 ηπειρωτικών χωρών. 
Εξάλλου, η εναρμόνιση της ώρας αποτελεί ευνοϊκό παράγοντα για τους ταξιδιώτες. 
Σήμερα οι χώρες της Κεντρικής και Αστικής Ευρώπης έχουν εναρμονισμένη ώρα. Ος εκ τούτου, 
οι χώρες αυτές δεν θα αποκομίσουν κανένα επιπλέον πλεονέκτημα από τη 2η ή την 3η Επιλογή. 
Αυτές που θα ωφεληθούν κυρίως είναι το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ιρλανδία, διότι η μία ή άλλη 
επιλογή θα ευνοήσει τις μετακινήσεις και τις εμπορικές δραστηριότητες με τις ηπειρωτικές 
χώρες. Ετσι. η μελέτη έχει εκτιμήσει το οικονειμικό κέρδος που θα προκύψει από την 
εναρμόνιση της ώρας από μηδέν για ένα άτομο που δεν πραγματοποιεί καμία μετακίνηση σε 
αρκετές εκατοντάδες ECU για ένα άτομο που πραγματοποιεί τακτικές μετακινήσεις στην Ευρώπη, 
ή ακόμη σε δεκάδες εκατομμύρια ECU για τις μεγάλες επιχειρήσεις. Επίσης, η μελέτη 
υπολόγισε ότι η ενοιρμόνιση θα μπορούσε να αποφέρει για αυτές τις δύο χώρες οικονομικό 
κέρδος 626 εκατομ. ECU ανά έτος, και 308 εκατομ. ECU ανά έτος για τα υπόλοιπα κράτη μέλη, 
πράγμα που αντιπροσωπεύει συνολικό κέρδος 934 εκατομ. ECU για τις 15 χώρες της Ευρωπαϊκής 
Ενωσης. 
Στον τομέα της δημόσιας υγείας, η μελέτη έχει υπολογίσει επί παραδείγματι ότι οι 
πρόσθετες δυνατότητες άσκησης φυσικών και αθλητικών δραστηριοτήτων που προσφέρει η 2η 
Επιλογή θα μειώσει κατά Ε>% τους κινδύνους καρδιοαγγειακών ασθενειών και θα επιτρέψει 
εξοικονόμηση 335 εκατομ. ECU ανά έτος στο Ηνωμένο Βασίλειο, ενώ η 3η Επιλογή θα αποφέρει 
εξοικονόμηση 1% μόνον. Σύμφωνα με τους ίδιους υπολογισμούς, η 3η Επιλογή θα επιφέρει στις 
13 υπόλοιπες χώρες της Ενωσης αύξηση των εσόδων περίθαλψης εκτιμώμενων σε 1410 εκατομ. 
ECU. 
Τέλος για την οδική ασφάλεια, η μελέτη εκτιμά ότι το κόστος των ατυχημάτων στο 
Ηνωμένο Βασίλειο θα μειωθεί κατά 180 εκατομ. ECU με τη 2η Επιλογή και κατά 100 εκατομ. ECU 
με την 3η Επιλογή. Για τις υπόλοιπες χώρες της Ενωσης, η ύπαρξη ολιγάριθμων συγκρίσιμων 
στατιστικών δεδομένων δεν επέτρεψε να εκτιμηθούν επακριβώς οι οικονομικές επιπτώσεις, 
μπορεί όμως να εικασθεί ότι η 3η Επιλογή θα επιφέρει σε αυτές άνοδο των εξόδων που 
συνδέονται με τα ατυχήματα. 
Συμπέρασμα 
0/\α τα αποτελέσματα που εξήχθησαν από τη μελέτη, καθώς και οι πεψατηρήσεις που έχουν 
κοινοποιηθεί στην Επιτροπή δείχνουν, σε πολύ μεγάλο αριθμό περιπτώσεων, προτίμηση των 
τομέων για τη διατήρηση του συστήματος της θερινής ώρας στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης 
και των γειτόνων της. 
Οντως, η μελέτη αποδεικνύει ότι η μεταβολή της ώρας δύο φορές ανά έτος δεν επιφέρει 
μεγάλες δυσχέρειες, ακόμη και εάν έχει επαληθευθεί ότι ορισμένος αριθμός ατόμων εκφράζει 
κάποια δυσαρέσκεια. 
Στην ηπειρωτική Ευρώπη, η Ιη Επιλογή - υπάρχουσα κατάσταση - προσφέρει ικανοποιητικό 
καθεστώς δεδομένου ότι η Ευρώπη διατηρεί τα ουσιαστικά οικονομικά οφέλη από τη θερινή ώρα 
όσον αφορά την αναψυχή, τον τουρισμό, τη δημόσια υγεία και την οδική ασφάλεια. Ος προς την 
Ιη Επιλογή, η 3η Επιλογή θα ήταν οικονομικά ασύμφορη σε όλους αυτούς τους τομείς. 
Επιπλέον, η μελέτη δείχνει ότι η Ιρλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο θα αποκομίσουν 
σημαντικά οφέλη υιοθετώντας την ώρα των 13 υπολοίπων χωρών της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Αυτές 
οι δύο χώρες θα αποκομίσουν τα ίδια πλεονεκτήματα με τις υπόλοιπες χώρες της ηπείρου, 
ιδίως στους τομείς που προαναφέρθηκαν. Τέλος, η μελέτη καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η 
εναρμόνιση αυτή θα έχει επίσης οφέλη για όλες τις χώρες της Ενωσης, και όχι μόνο για το 
Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιρλανδία. 
Ολοι οι ενδιαφερόμενοι οικονομικοί κύκλοι των οποίων ζητήθηκε η γνώμη, ιδιαίτερα 
στη συνάντηση που διοργανώθηκε από τις υπηρεσίες της Επιτροπής, συμερωνούν ομόφωνα ότι 
είναι αναγκαίο να διατηρηθεί πλήρης εναρμόνιση των ημερομηνιών και των ωρών έναρξης και 
λήξης της περιόδου της θερινής ώρας σε όλες τις χώρες της Ενωσης. Το στοιχείο αυτό είναι 
ιδιαίτερα σημαντικό στις μεταφορές, τον τουρισμό και τις επικοινωνίες. Επομένως, είναι 
σκόπιμο να συνεχισθεί η εναρμόνιση και η εφαρμογή του χρονοδιαγράμματος της περιόδου της 
θερινής ώρας, όπως αυτό έχει καθιερωθεί από την Ιη οδηγία, δηλαδή ίδια ημερομηνία έναρξης 
το Μάρτιο και ίδια ημερομηνία λήξης τον Οκτώβριο σε όλες τις χώρες της Ενωσης. 
Εν κατακλείδι, κρίνεται σκόπιμο να υπενθυμισθεί ότι, η αποστολή της Επιτροπής στον 
τομέα της ώρας αποβλέπει ουσιαστικά στην εναρμόνιση του χρονοδιαγράμματος της περιόδου της 
θερινής ώρας. εφόσον τα κράτη μέλη δηλώσουν σύμφωνη γνώμη ως προς την αναγκαιότητα να 
συνεχισθεί η εφαρμογή του συστήματος. Πράγματι, κάθε απόφαση σχετικά με τυχόν μεταβολή του 
ισχύοντος συστήματος ωραρίου σε καθένα από τα κράτη μέλη εξαρτάται από την απόφαση των εν 
λόγω κρατών μελών και μόνο. 
16 

ISSN 0254-1483 
COM(96) 106 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 12 07 
Αριθ. καταλόγου : CB-CO-96-114-GR-C 
ISBN 92-78-01621-7 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Λουζεμβούργο 
"Π