[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 30.9.2008

COM(2008)591 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

σχετικά με την επανεξέταση της οδηγίας 2001/86/ΕΚ του Συμβουλίου, της 8ης Οκτωβρίου 2001, για τη συμπλήρωση του καταστατικού της ευρωπαϊκής εταιρίας όσον αφορά το ρόλο των εργαζομένων

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

σχετικά με την επανεξέταση της οδηγίας 2001/86/ΕΚ του Συμβουλίου, της 8ης Οκτωβρίου 2001, για τη συμπλήρωση του καταστατικού της ευρωπαϊκής εταιρίας όσον αφορά το ρόλο των εργαζομένων

Εισαγωγή

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2157/2001[1] του Συμβουλίου (στο εξής «ο κανονισμός») θεσπίζει το καταστατικό της ευρωπαϊκής εταιρείας (στο εξής «SE») με σκοπό τη δημιουργία ενιαίου νομικού πλαισίου που να επιτρέπει σε εταιρείες από διαφορετικά κράτη μέλη να σχεδιάζουν και να υλοποιούν την αναδιοργάνωση των εργασιών τους σε κοινοτικό επίπεδο. Η οδηγία 2001/86/ΕΚ του Συμβουλίου[2] (στο εξής «η οδηγία») συμπληρώνει τον κανονισμό όσον αφορά το ρόλο των εργαζομένων[3], με σκοπό να διασφαλίσει ότι η σύσταση μιας SE δεν συνεπάγεται περιορισμό της κρατούσας πρακτικής ως προς το ρόλο των εργαζομένων στο πλαίσιο των εταιρειών που συμμετέχουν στη σύσταση μιας SE.

Η Επιτροπή, όπως ορίζει το άρθρο 15 της οδηγίας, επανεξετάζει, στην παρούσα ανακοίνωσή της, την εφαρμογή της οδηγίας για να προτείνει τυχόν αναγκαίες τροποποιήσεις.

Για την εκπόνηση της εν λόγω επανεξέτασης, η Επιτροπή ανέθεσε σε ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες την εκπόνηση έκθεσης και απέστειλε στα κράτη μέλη και τους ευρωπαϊκούς κοινωνικούς εταίρους ερωτηματολόγιο μαζί με το σχέδιο έκθεσης.

Μεταφορά της οδηγίας στην εθνικη νομοθεσια

Κατόπιν αιτήματος του Συμβουλίου, η Επιτροπή συγκρότησε ομάδα εμπειρογνωμόνων αποτελούμενη από εθνικούς εμπειρογνώμονες και συμβούλους στον τομέα των κοινωνικών υποθέσεων με σκοπό τη δημιουργία ενός φόρουμ για την εξέταση των μέτρων μεταφοράς της οδηγίας στην εθνική νομοθεσία. Η εν λόγω ομάδα συνεδρίασε μεταξύ Δεκεμβρίου 2001 και Ιουνίου 2003· κατά τις συνεδριάσεις της συζητήθηκαν εκτενώς ορισμένα σημαντικά ζητήματα που προέκυψαν από την εφαρμογή της οδηγίας[4].

Παρά την προπαρασκευαστική αυτή εργασία, μόνον έξι κράτη μέλη μετέφεραν την οδηγία στην εθνική νομοθεσία εντός της προθεσμίας που ορίζει η οδηγία (8 Οκτωβρίου 2004) και χρειάστηκαν δύο επιπλέον έτη για να τεθούν σε εφαρμογή τα αναγκαία μέτρα σε όλα τα κράτη μέλη[5]. Όσον αφορά την ποιότητα της εφαρμογής, από την προαναφερθείσα έκθεση που εκπονήθηκε από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες[6] προκύπτει ότι αρκετά θέματα απαιτούν περαιτέρω αποσαφήνιση ή εξακρίβωση από την Επιτροπή (βλ. σημείο 3.6 κατωτέρω).

το περιεχομενο της οδηγίας

Η βασική αρχή

Η θεμελιώδης αρχή και ο δηλωμένος στόχος της οδηγίας είναι να διασφαλίσει τα δικαιώματα των εργαζομένων όσον αφορά το ρόλο τους στη λήψη των αποφάσεων της εταιρείας. Τα δικαιώματα των εργαζομένων που ίσχυαν πριν από τη σύσταση της SE πρέπει να αποτελέσουν τη βάση για τον καθορισμό των δικαιωμάτων των εργαζομένων όσον αφορά το ρόλο τους στην SE (η αρχή «πριν και μετά»). Ο στόχος αυτός θα επιτευχθεί κυρίως μέσω συμφωνίας η οποία θα αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης μεταξύ της διοίκησης των ενδιαφερόμενων εταιρειών και των εκπροσώπων των εργαζομένων. Εάν δεν υπάρξει συμφωνία εντός περιόδου έξι μηνών (που μπορεί να παραταθεί κατόπιν συμφωνίας και στους 12 μήνες), η οδηγία ορίζει ένα σύνολο συμπληρωματικών κανόνων. Επιπλέον, οι εκπρόσωποι των εργαζομένων ενδέχεται να αποφασίσουν να μην αρχίσουν διαπραγματεύσεις ή να περατώσουν τις διαπραγματεύσεις που έχουν ήδη αρχίσει, και απλώς να βασιστούν στους κανόνες περί ενημέρωσης των εργαζομένων και διαβούλευσης που ισχύουν στα κράτη μέλη στα οποία η SE έχει εργαζόμενους.

Η διαπραγματευτική διαδικασία

Η νομοθεσία που εφαρμόζεται στη διαδικασία διαπραγμάτευσης είναι αυτή του κράτους μέλους στο οποίο βρίσκεται η καταστατική έδρα της SE.

Όσον αφορά την έναρξη των διαπραγματεύσεων, αποτελεί ευθύνη της διοίκησης των εταιρειών που συμμετέχουν στη συγκρότηση της SE να λάβουν τα αναγκαία μέτρα αμέσως μόλις αποφασιστεί η σύσταση της SE.

Για τις διαπραγματεύσεις πρέπει να συσταθεί ειδική διαπραγματευτική ομάδα (ΕΔΟ) η οποία θα εκπροσωπεί τους εργαζόμενους. Τα μέλη της ΕΔΟ θα εκλέγονται ή θα διορίζονται ανάλογα με τον αριθμό των εργαζομένων που απασχολούνται σε κάθε κράτος μέλος από τις συμμετέχουσες εταιρείες καθώς και τις θυγατρικές και τις εγκαταστάσεις τους. Η μέθοδος που θα χρησιμοποιείται για την εκλογή ή το διορισμό των μελών που θα εκλέγονται ή θα διορίζονται στην επικράτειά τους εναπόκειται στα κράτη μέλη. Η οδηγία εξετάζει την κατάσταση κατά τη στιγμή που αρχίζουν οι διαπραγματεύσεις, αλλά δεν προβλέπει τις περιπτώσεις στις οποίες επέρχονται αλλαγές στην αρχική κατάσταση πριν από το πέρας των διαπραγματεύσεων. Παρά ταύτα, αρκετά κράτη μέλη έχουν εγκρίνει διατάξεις για να αντιμετωπίσουν το ενδεχόμενο τέτοιων αλλαγών[7].

Ο βασικός ρόλος της ΕΔΟ είναι να διαπραγματευτεί με τα αρμόδια όργανα των συμμετεχουσών εταιρειών το περιεχόμενο του δικαιώματος άσκησης του ρόλου των εργαζομένων στο εσωτερικό της SE. Ωστόσο, μπορεί επίσης να αποφασίσει να μην αρχίσει διαπραγματεύσεις ή να περατώσει τις διαπραγματεύσεις που ήδη βρίσκονται σε εξέλιξη. Ενώ η αρχή που διέπει τη λήψη αποφάσεων από την ΕΔΟ είναι η διπλή απόλυτη πλειοψηφία (απόλυτη πλειοψηφία των μελών του που εκπροσωπούν την απόλυτη πλειοψηφία των εργαζομένων), εάν η ΕΔΟ αποφασίσει να μην αρχίσει διαπραγματεύσεις ή να περατώσει διαπραγματεύσεις που ενδεχομένως βρίσκονται σε εξέλιξη, απαιτείται τριπλή ειδική πλειοψηφία (δύο τρίτα των μελών που εκπροσωπούν τουλάχιστον τα δύο τρίτα των εργαζομένων, συμπεριλαμβανομένων των ψήφων των μελών που εκπροσωπούν εργαζόμενους που απασχολούνται σε τουλάχιστον δύο κράτη μέλη). Αυτή η τριπλή πλειοψηφία απαιτείται επίσης (με ορισμένους επιπλέον όρους) όταν η έκβαση των διαπραγματεύσεων είναι η μείωση των δικαιωμάτων συμμετοχής.

Τα έξοδα που συνεπάγονται οι διαπραγματεύσεις επιβαρύνουν τις συμμετέχουσες εταιρείες. Τα περισσότερα κράτη μέλη έχουν καθιερώσει μια δοκιμή σχετικά με το εύλογο τέτοιων εξόδων, ενώ άλλες έχει συμπεριλάβει έναν ενδεικτικό κατάλογο εξόδων που θα καλύπτονται από τις συμμετέχουσες εταιρείες.

Η ΕΔΟ μπορεί να ζητήσει τη συνδρομή εμπειρογνωμόνων της επιλογής της για τους σκοπούς των διαπραγματεύσεων. Οι περισσότερες εθνικές νομοθεσίες έχουν περιορίσει σε έναν τον αριθμό των εμπειρογνωμόνων που χρηματοδοτούνται από τις συμμετέχουσες εταιρείες, όπως προβλέπεται στην οδηγία· λίγα[8] μόνον κράτη μέλη δεν έχουν επιβάλει τέτοιο περιορισμό.

Το περιεχόμενο της συμφωνίας

Μία από τις βασικές αρχές της οδηγίας είναι να παρέχει στα μέλη τη δυνατότητα να καθορίζουν ελεύθερα τους κανόνες οι οποίοι θα τα δεσμεύουν όσον αφορά το ρόλο των εργαζομένων. Ο μοναδικός περιορισμός της αυτονομίας των μελών επιβάλλεται στην περίπτωση που SE η οποία συγκροτείται με μετατροπή που προβλέπεται στο άρθρο 4 παράγραφος 4: η συμφωνία πρέπει να προβλέπει τουλάχιστον τη διατήρηση όλων των στοιχείων που συνθέτουν το ρόλο των εργαζομένων, όπως αυτά ισχύουν στο πλαίσιο της εταιρείας που θα μετατραπεί σε SE.

Για να επικουρήσει τα μέρη που συμμετέχουν στη διαπραγμάτευση, η οδηγία έχει συμπεριλάβει έναν κατάλογο στοιχείων που θα εξετάζονται από τη συμφωνία. Από την άλλη, το άρθρο 4 παράγραφος 3 της οδηγίας καθιστά σαφές ότι η συμφωνία δεν υπόκειται, εκτός αντίθετων διατάξεών της, στις διατάξεις αναφοράς.

Μια συμφωνία έγκυρη δυνάμει των κανόνων του κράτους μέλους καταχώρισης της εταιρείας είναι δεσμευτική για ολόκληρο τον όμιλο εταιρειών στο πλαίσιο της SE, για όλα τα τοπικά διαχειριστικά όργανα και όλους τους εργαζόμενους του ομίλου.

Οι διατάξεις αναφοράς

Όροι για την εφαρμογή των διατάξεων αναφοράς

Οι διατάξεις αναφοράς ισχύουν μόνον συμπληρωματικά, δηλ. α) εάν τα μέρη της διαπραγμάτευσης συμφωνήσουν ως προς αυτό ή β) εάν δεν συναφθεί συμφωνία εντός της προθεσμίας των έξι μηνών (σε ορισμένες περιπτώσεις εντός ενός έτους) και, από την πλευρά των συμμετεχουσών εταιρειών, τα αρμόδια όργανα αποφασίσουν να προχωρήσουν στην καταχώριση της SE ενώ, από την πλευρά των εργαζόμενων, η ΕΔΟ δεν έχει αποφασίσει είτε να αρχίσει διαπραγματεύσεις είτε να περατώσει τις διαπραγματεύσεις που έχουν ήδη αρχίσει.

Επιπλέον, όσον αφορά τις διατάξεις αναφοράς για τη συμμετοχή των εργαζομένων, η οδηγία ορίζει το ελάχιστο ποσοστό των εργαζομένων που πρέπει να καλύπτεται από τη συμμετοχή (το 25% στην περίπτωση συγχώνευσης και το 50% στην περίπτωση εταιρείας χαρτοφυλακίου ή θυγατρικής) προκειμένου να ισχύουν οι εν λόγω διατάξεις. Ωστόσο, ακόμα και εάν αυτά τα ποσοστά δεν επιτευχθούν, αρκεί μια απόφαση της ΕΔΟ για την εφαρμογή των διατάξεων αναφοράς.

Η σύνθεση του οργάνου εκπροσώπησης των εργαζομένων

Σύμφωνα με το μέρος 1 του παραρτήματος σχετικά με τις διατάξεις αναφοράς, το όργανο εκπροσώπησης (στο εξής «ΟΕ») απαρτίζεται από εργαζόμενους της SE και των θυγατρικών και εγκαταστάσεών της που εκλέγονται ή διορίζονται από τους εκπροσώπους των εργαζομένων ανάλογα με τον αριθμό των εργαζόμενων που απασχολούνται σε κάθε κράτος μέλος από τις συμμετέχουσες εταιρείες καθώς και τις θυγατρικές και τις εγκαταστάσεις τους. Μέσω του ΟΕ οι εργαζόμενοι θα ασκούν τα δικαιώματά τους για συμμετοχή στην SE.

Κατ' αρχήν, το ΟΕ έχει μεταβατικό χαρακτήρα διότι τέσσαρα έτη μετά τη σύστασή της πρέπει να αποφασίσει εάν θα αρχίσει διαπραγματεύσεις για τη σύναψη συμφωνίας ή θα εξακολουθήσει να εφαρμόζει τις διατάξεις αναφοράς.

Ενημέρωση και διαβούλευση

Όσον αφορά την ενημέρωση και τη διαβούλευση, η αρμοδιότητα του ΟΕ περιορίζεται σε θέματα διασυνοριακού χαρακτήρα. Για να ασκήσει αυτή την αρμοδιότητά του, το ΟΕ έχει το δικαίωμα να συνεδριάζει με το αρμόδιο όργανο της SE τουλάχιστον μία φορά κάθε έτος βάσει τακτικών εκθέσεων που καταρτίζει το αρμόδιο όργανο για την εξέλιξη των εργασιών της SE. Αντικείμενο της συνεδρίασης αποτελούν τα εξής: η διάρθρωση, η χρηματοοικονομική κατάσταση, η πιθανή εξέλιξη των δραστηριοτήτων, η παραγωγή και οι πωλήσεις, καθώς και η κατάσταση και η πιθανή εξέλιξη της απασχόλησης, οι επενδύσεις, οι σημαντικές οργανωτικές αλλαγές, η εισαγωγή νέων μεθόδων εργασίας ή νέων διαδικασιών παραγωγής, οι μεταφορές παραγωγής, οι συγχωνεύσεις, η μείωση του μεγέθους ή η παύση λειτουργίας των επιχειρήσεων, των εγκαταστάσεων ή σημαντικών τμημάτων τους και οι ομαδικές απολύσεις. Εκτός από τις τακτικές εκθέσεις και την ενημέρωση που παρέχεται κατά την προαναφερθείσα συνεδρίαση, το ΟΕ έχει το δικαίωμα α) να ενημερώνεται στην περίπτωση εξαιρετικών περιστάσεων που επηρεάζουν σημαντικά τα συμφέροντα των εργαζομένων· β) να ζητεί τη σύγκληση έκτατης συνεδρίασης για να ενημερωθεί και γνωμοδοτήσει· και γ) να γνωμοδοτεί· μπορεί να ζητηθεί επιπλέον συνεδρίαση την περίπτωση που η SE δεν ακολουθήσει τη γνώμη του.

Συμμετοχή των εργαζομένων

Όσον αφορά τη συμμετοχή των εργαζομένων οι διατάξεις αναφοράς προβλέπουν επί της ουσίας ότι το επίπεδο συμμετοχής στην SE καθορίζεται από το επίπεδο συμμετοχής στις συμμετέχουσες εταιρείες πριν από τη σύσταση της SE. Ωστόσο, εάν σε καμία από τις συμμετέχουσες εταιρείες δεν ίσχυαν κανόνες συμμετοχής πριν από την καταχώριση της SE, η τελευταία δεν είναι υποχρεωμένη να θεσπίσει διατάξεις για τη συμμετοχή των εργαζομένων.

Απόρρητο και υποχρέωση εχεμύθειας, πνεύμα συνεργασίας και προστασία των εκπροσώπων των εργαζομένων

Σύμφωνα με την οδηγία τα μέλη της ΕΔΟ και του ΟΕ, καθώς και οι εμπειρογνώμονες που ορίζονται από αυτά δεν επιτρέπεται να αποκαλύψουν τις εμπιστευτικές πληροφορίες που τους ανακοινώθηκαν. Η υποχρέωση αυτή εξακολουθεί να ισχύει και μετά τη λήξη της θητείας τους.

Προβλέπεται επίσης ότι, σε ειδικές περιπτώσεις, η διεύθυνση της SE δεν υποχρεούται να διαβιβάζει πληροφορίες εάν, σύμφωνα με αντικειμενικά κριτήρια, η διαβίβαση των πληροφοριών αυτών θα μπορούσε να βλάψει σοβαρά τη λειτουργία της SE ή να είναι επιζήμια γι' αυτήν.

Μια βασική αρχή της οδηγίας είναι ότι, όσον αφορά το ρόλο των εργαζομένων, η σχέση μεταξύ των εκπροσώπων των εργαζομένων και του αρμόδιου οργάνου της SE διέπεται από πνεύμα συνεργασίας.

Όπως και σε άλλες οδηγίες που αφορούν το ρόλο των εργαζομένων στη λήψη των αποφάσεων της εταιρείας, οι εκπρόσωποι των εργαζομένων απολαμβάνουν, κατά την άσκηση των καθηκόντων τους, την ίδια προστασία και τις ίδιες εγγυήσεις που παρέχονται στους εκπροσώπους εργαζομένων από την εθνική νομοθεσία στη χώρα στην οποία απασχολούνται. Η εγγύηση αυτή καλύπτει, ειδικότερα, τη συμμετοχή σε συνεδριάσεις και την καταβολή των απολαβών κατά την περίοδο που είναι αναγκαία για την εκτέλεση των καθηκόντων τους.

Καταστρατήγηση των διαδικασιών

Η οδηγία υποχρεώνει τα κράτη μέλη να εγκρίνουν τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να αποτρέψουν τη σύσταση μιας SE η οποία αποσκοπεί να στερήσει από τους εργαζόμενους το δικαίωμα της συμμετοχής που ήδη απολαμβάνουν ή να τους το αφαιρέσει. Σύμφωνα με την προαναφερθείσα έκθεση των ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων, αρκετά κράτη μέλη δεν έχουν ακόμα εγκρίνει τέτοιου είδους μέτρα. Η Επιτροπή θεωρεί το θέμα αυτό ανησυχητικό.

θεματα που τεθηκαν από τα κρατη μελη και τους ευρωπαϊκουσ κοινωνικουσ εταιρουσ κατά τη διαβουλευση

Γενικά

Τα περισσότερα κράτη μέλη και οι ευρωπαϊκοί κοινωνικοί εταίροι θεωρούν ότι, προς το παρόν, δεν απαιτείται τροποποίηση ή αποσαφήνιση της οδηγίας. Δεδομένου ότι δεν υπάρχει σχεδόν καθόλου πείρα από την εφαρμογή των εθνικών διατάξεων για τη μεταφορά της οδηγίας, απαιτείται περισσότερος χρόνος για να κριθεί εάν απαιτούνται τροποποιήσεις. Ωστόσο, έχουν προκύψει ορισμένα ζητήματα που η Επιτροπή θεωρεί ότι χρήζουν μεγαλύτερης προσοχής.

Συμμετοχή εργαζομένων σε επίπεδο ομίλου

Ορισμένα κράτη μέλη και η ΕΣΣ (Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία Συνδικάτων) έχουν ζητήσει να αποσαφηνιστεί η οδηγία όσον αφορά το θέμα της συμμετοχής των εργαζομένων σε επίπεδο ομίλου. Πράγματι, σε ορισμένα κράτη μέλη η συμμετοχή των εργαζομένων ασκείται και σε επίπεδο ομίλου, δηλ. οι εργαζόμενοι στις θυγατρικές έχουν δικαιώματα συμμετοχής στην ελέγχουσα εταιρεία.

Η οδηγία στο άρθρο 3 παράγραφος 4 δεύτερο εδάφιο, στο άρθρο 7 παράγραφος 2 και στο σημείο β) του μέρους 3 του παραρτήματος θεωρεί το επίπεδο της συμμετοχής των εργαζομένων στις συμμετέχουσες εταιρείες (δηλ. στις εταιρείες που συμμετέχουν άμεσα στη σύσταση της SE, σύμφωνα με το άρθρο 2 στοιχείο β)) ως σημείο αναφοράς για την εφαρμογή της αρχής «πριν και μετά» όσον αφορά τη συμμετοχή των εργαζομένων. Από αυτό συνάγεται ότι μόνον τα συστήματα συμμετοχής που προϋπήρχαν στα όργανα των συμμετεχουσών εταιρειών έχουν σημασία για την εφαρμογή της αρχής «πριν και μετά». Ως εκ τούτου, η κατά γράμμα ερμηνεία των προαναφερθεισών διατάξεων θα μπορούσε να έχει ως συνέπεια οι εργαζόμενοι των εταιρειών που απολαμβάνουν δικαιώματα συμμετοχής σε επίπεδο ομίλου να στερηθούν τα δικαιώματα αυτά μετά τη σύσταση της SE – εξαιτίας του γεγονότος ότι η εταιρεία στην οποία εργάζονται δεν είναι συμμετέχουσα εταιρεία με την έννοια της οδηγίας αλλά απλώς θυγατρική συμμετέχουσας εταιρείας.

Επιπλέον, κατά τον καθορισμό του εργατικού δυναμικού που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη για τον υπολογισμό των ποσοστών βάσει των άρθρων 3 παράγραφος 4 και 7 παράγραφος 2, η οδηγία αναφέρεται και στους εργαζόμενους στις συμμετέχουσες εταιρείες που υπόκεινται στο σύστημα συμμετοχής. Κατά συνέπεια, οι εργαζόμενοι θυγατρικής που έχουν δικαιώματα συμμετοχής στο επίπεδο της ελέγχουσας εταιρείας ενδέχεται να μην προσμετρούνται για τον υπολογισμό των ποσοστών.

Αλλαγές που επέρχονται το εσωτερικό της SE μετά τη σύστασή της

Ορισμένα κράτη μέλη έχουν εγείρει το θέμα ότι η οδηγία δεν περιέχει διατάξεις για την αντιμετώπιση των αλλαγών που επέρχονται στην SE μετά τη σύστασή της. Ειδικότερη αναφορά έχει γίνει στο θέμα των SE που καταχωρίζονται χωρίς εργαζόμενους και χωρίς δραστηριότητες[9] και στην τύχη του ρόλου των εργαζομένων όταν αρχίζουν οι δραστηριότητες της SE και η πρόσληψη των εργαζομένων.

Σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 18, η αρχή «πριν και μετά» πρέπει να εφαρμόζεται «όχι μόνον στην αρχική σύσταση μιας SE αλλά και στις διαρθρωτικές αλλαγές σε υπάρχουσα SE και στις εταιρείες υπό διαδικασία διαρθρωτικών αλλαγών». Πράγματι, το τμήμα 1 σημείο Β του παραρτήματος της οδηγίας προβλέπει ότι τα κράτη μέλη πρέπει να εξασφαλίζουν «ότι ο αριθμός των μελών και η κατανομή των εδρών στο όργανο εκπροσώπησης προσαρμόζονται στις μεταβολές που συμβαίνουν εντός της SE και εντός των θυγατρικών και εγκαταστάσεών της.» Επιπλέον, η αυτονομία των μερών της διαπραγμάτευσης τους επιτρέπει να προβλέπουν μηχανισμούς που λαμβάνουν υπόψη τις αλλαγές στο εσωτερικό της SE. Ωστόσο, όσον αφορά τα δικαιώματα συμμετοχής των εργαζομένων, η οδηγία δεν προβλέπει μηχανισμό που θα μπορούσε να αντιμετωπίσει μια κατάσταση κατά την οποία, π.χ., μια SE με λίγους εργαζόμενους (ή κανένα εργαζόμενο) κατά τη στιγμή της σύστασής της αυξάνει τον εργατικό της δυναμικό στη συνέχεια ή μια SE στην οποία ισχύει η συμμετοχή των εργαζομένων μεταφέρει την καταστατική της έδρα και απορροφάται από εταιρεία διαφορετικού τύπου χωρίς συμμετοχή (ή με μικρότερη συμμετοχή) των εργαζομένων. Στις περιπτώσεις αυτές τα δικαιώματα συμμετοχής των εργαζομένων θα μπορούσαν να χαθούν ή να μειωθούν.

Η κοινοτική νομοθεσία έχει ήδη εξετάσει το θέμα των μεταγενέστερων εγχώριων συγχωνεύσεων (άρθρο 16 παράγραφος 7 της οδηγίας 2005/56/ΕΚ[10]) επιβάλλοντας στην εταιρεία που προκύπτει από τη συγχώνευση την υποχρέωση να εξασφαλίζει τα δικαιώματα συμμετοχής των εργαζομένων για μία τριετία. Για το σκοπό αυτό, οι κανόνες που διέπουν τη συμμετοχή των εργαζομένων στην εταιρεία που προκύπτει από διασυνοριακή συγχώνευση πρέπει να εφαρμόζονται mutatis mutandis.

Δικαιώματα συμμετοχής των εργαζομένων στην περίπτωση μετατροπής της SE σε δημόσια εταιρεία περιορισμένης ευθύνης

Η Γερμανία και η Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία Συνδικάτων (ΕΣΣ-ETUC) επεσήμαναν ότι, επειδή η οδηγία δεν επιβάλλει περιορισμό, η μετατροπή μιας SE σε δημόσια εταιρεία περιορισμένης ευθύνης (που επιτρέπεται συμφωνα με το άρθρο 66 του κανονισμού για την SE) θα μπορούσε να οδηγήσει σε απώλεια ή μείωση των δικαιωμάτων συμμετοχής εάν η μορφή της εταιρείας που θα επιλεγεί δεν υπόκειται σε συμμετοχή των εργαζομένων ή εάν μειωθεί το επίπεδο συμμετοχής των εργαζομένων.

Η κοινοτική νομοθεσία έχει ήδη ασχοληθεί με ένα παρόμοιο ζήτημα (άρθρο 16 παράγραφος 6 της οδηγίας 2005/56/ΕΚ) επιβάλλοντας σε μια τέτοια εταιρεία την υποχρέωση να λάβει μια νομική μορφή που να επιτρέπει την άσκηση των δικαιωμάτων συμμετοχής.

Η πολυπλοκότητα της διαδικασίας για το ρόλο των εργαζομένων

Ορισμένα κράτη μέλη έχουν επισημάνει την ανάγκη για απλούστευση και εναρμόνιση των διαδικασιών που θεσπίζουν οι διάφορες οδηγίες όσον αφορά την ενημέρωση, τη διαβούλευση και τη συμμετοχή των εργαζομένων.

Η BusinessEurope (Συνομοσπονδία Ευρωπαϊκών Επιχειρήσεων) θεωρεί ότι οι εξαιρετικά πολύπλοκες και διαρθρωμένες διατάξεις για τη συμμετοχή των εργαζομένων και τη σύσταση της ειδικής διαπραγματευτικής ομάδας αποτέλεσαν σημαντικό εμπόδιο που αποτρέπει τις εταιρείες από το να χρησιμοποιούν περισσότερο το καταστατικό της ευρωπαϊκής εταιρείας. Κατά τη γνώμη της, απαιτείται μεγαλύτερη ευελιξία για να ενισχυθεί η διαπραγματευτική αυτονομία των κοινωνικών εταίρων σε εταιρικό επίπεδο και, με τον τρόπο αυτό, να δοθεί η δυνατότητα για εξεύρεση λύσεων που να ανταποκρίνονται στις ανάγκες της εταιρείας και των εργαζομένων της.

Άλλα ζητήματα

Η Γερμανία θεωρεί ότι ο όρος «όλα τα στοιχεία του ρόλου των εργαζομένων», όπως αναφέρεται στο άρθρο 4 παράγραφος 4 και στο τμήμα 3α) του παραρτήματος, πρέπει να τύχει ευρύτερης ερμηνείας και να περιλαμβάνει, π.χ., τον αριθμό των εκπροσώπων των εργαζομένων που μετέχουν στο εποπτικό ή διοικητικό όργανο.

Η ΕΣΣ, αν και θεωρεί ότι είναι πολύ νωρίς για να αναθεωρηθεί η οδηγία, επισημαίνει τα εξής: α) το μέγεθος του οργάνου στο οποίο ασκείται η συμμετοχή δεν πρέπει να αποκλείεται από τις διαπραγματεύσεις· β) για να διασφαλιστεί το επίπεδο συμμετοχής για τους σκοπούς της εφαρμογής της αρχής «πριν και μετά», πρέπει να ληφθούν υπόψη όχι μόνον τα δικαιώματα συμμετοχής που πράγματι ασκούνται αλλά και τα δικαιώματα συμμετοχής που προβλέπονται από την εθνική νομοθεσία αλλά δεν ασκούνται στην πράξη· γ) πρέπει να εξασφαλίζεται ομοιόμορφο επίπεδο προστασίας για τους εκπροσώπους των εργαζομένων στο εσωτερικό της SE· δ) το ΟΕ πρέπει να συμμετέχει, τουλάχιστον, κατά την στιγμή που απαιτείται ενημέρωση και διαβούλευση βάσει της εθνικής νομοθεσίας· ε) πρέπει να διασφαλίζεται σε ευρωπαϊκό επίπεδο η εκπροσώπηση των ειδικών συμφερόντων των νέων εργαζομένων και των εργαζομένων με αναπηρία.

Συμπεράσματα

Η οδηγία εφαρμόζεται σε όλη την ΕΕ μόλις από το 2007. Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία[11], έως τα μέσα Ιουνίου του 2008 είχαν καταχωριστεί 146 SE. Μόνον 13 κράτη μέλη είχαν στην επικράτειά τους καταχωρισμένες SE και από αυτές μόνον σε δύο (Γερμανία και Τσεχική Δημοκρατία) είχαν καταχωριστεί περισσότερες από 10. Σύμφωνα με τα περισσότερα κράτη μέλη και τους ευρωπαϊκούς κοινωνικούς εταίρους, υπάρχει έλλειψη πείρας από την εφαρμογή της οδηγίας. Η Επιτροπή συμφωνεί ότι είναι πολύ νωρίς για να αναθεωρηθεί η οδηγία τώρα.

Η Επιτροπή αναγνωρίζει την πολυπλοκότητα της διαδικασίας που έχει θεσπίσει η οδηγία για τη συμμετοχή των εργαζομένων. Ωστόσο, πρέπει να υπενθυμιστεί ότι η έκδοση της οδηγίας ήταν το αποτέλεσμα ενός λεπτού συμβιβασμού μεταξύ των κρατών μελών για τον οποίο χρειάστηκαν περισσότερο από 30 έτη διαπραγματεύσεων.

Στην ανακοίνωση προσδιορίζονται ορισμένα από τα θέματα που πρέπει να εξεταστούν περαιτέρω. Ωστόσο, λαμβάνοντας υπόψη ότι η οδηγία είναι συμπληρωματική του κανονισμού και ότι ο κανονισμός αναμένεται να αναθεωρηθεί στα τέλη του 2009, η Επιτροπή θα εξετάσει παράλληλα την καταλληλότητα της αναθεώρησης τόσο των εργαλείων όσο και του πεδίο μιας τέτοιας αναθεώρησης.

Εν τω μεταξύ, η Επιτροπή θα παρακολουθεί τη σωστή εφαρμογή της οδηγίας και θα εξακολουθήσει να προωθεί την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών και τη βελτίωση των ικανοτήτων όλων των εμπλεκομένων μερών, μέσω της διοργάνωσης σεμιναρίων, μαθημάτων επιμόρφωσης, της διεξαγωγής μελετών και της οικονομικής στήριξης σχεδίων που υποβάλλονται από εκπροσώπους των εργαζομένων και των εργοδοτών[12].

[1] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2157/2001, της 8ης Οκτωβρίου 2001, περί του καταστατικού της ευρωπαϊκής εταιρείας (SE), ΕΕ L 294 της 10.11.2001, σ. 1.

[2] Οδηγία 2001/86/ΕΚ του Συμβουλίου, της 8ης Οκτωβρίου 2001, για τη συμπλήρωση του καταστατικού της ευρωπαϊκής εταιρίας όσον αφορά το ρόλο των εργαζομένων, ΕΕ L 294 της 10.11.2001, σ.22.

[3] Ως ρόλος των εργαζομένων νοείται οιοσδήποτε μηχανισμός, συμπεριλαμβανομένης της ενημέρωσης, της διαβούλευσης και της συμμετοχής, δια του οποίου οι εκπρόσωποι των εργαζομένων μπορούν να ασκήσουν επιρροή στις αποφάσεις που λαμβάνονται εντός της εταιρείας (άρθρο 2 στοιχείο η) της οδηγίας).

[4] Τα έγγραφα εργασίας της ομάδας παρατίθενται στην ακόλουθη σελίδα: http://ec.europa.eu/employment_social/labour_law/docs/2007/merged_working_papers_en.pdf

[5] http://ec.europa.eu/employment_social/labour_law/docs/new_general_table_en.pdfhttp://ec.europa.eu/employment_social/labour_law/docs/new_general_table_en.pdf.

[6] Η τελική έκθεση είναι διαθέσιμη στη διεύθυνση: http://ec.europa.eu/employment_social/labour_law/docs/2008/synthesis_report86_en.pdf.

[7] BE, CZ, ES, LV, MT, PL, SI, SE, UK.

[8] DE, IE, LV, SE.

[9] Περισσότερες από τις μισές SE για τις οποίες υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία δεν έχουν εργαζόμενους κατά τη στιγμή της καταχώρισης Πηγή: http://www.worker-participation.eu/european_company/se_companies

[10] Οδηγία 2005/56/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Οκτωβρίου 2005, για τις διασυνοριακές συγχωνεύσεις κεφαλαιουχικών εταιρειών (ΕΕ L 310 της 25.11.2005, σ. 1).

[11] Συμπλήρωμα στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. http://www.ted.europa.eu/

[12] Η Επιτροπή προωθεί διάφορες ενέργειες προς την κατεύθυνση αυτή, ειδικά στο πλαίσιο του κονδυλίου του προϋπολογισμού 04.030303 – Ενημέρωση, διαβούλευση και συμμετοχή των εκπροσώπων επιχειρήσεων.