Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την "Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου σχετικά με τον καθορισμό των πριμοδοτήσεων και των κατωφλίων εγγύησης για τον καπνό σε φύλλα κατά ομάδα ποικιλιών, κατά κράτος μέλος και για τις συγκομιδές των ετών 2002, 2003 και 2004 καθώς και με την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2075/92"

(2002/C 94/05)

Στις 7 Δεκεμβρίου 2001, και σύμφωνα με τα άρθρα 36 και 37 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Στις 27 Νοεμβρίου 2001, το Προεδρείο της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής ανέθεσε στο Τμήμα γεωργίας, ανάπτυξης της υπαίθρου και περιβάλλοντος την προετοιμασία των σχετικών εργασιών.

Λόγω του επείγοντος χαρακτήρα των εργασιών, η 388η σύνοδος ολομέλειας της ΟΚΕ της 20ής και 21ης Φεβρουαρίου 2002 (συνεδρίαση της 20ής Φεβρουαρίου) όρισε γενικό εισηγητή τον κ. Λιόλιο και υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του με 55 ψήφους υπέρ, 34 κατά και 3 αποχές.

1. Εισαγωγή

1.1. Με την ευκαιρία της ενδιάμεσης επανεξέτασης των κοινοτικών διατάξεων σχετικά με την ΚΟΑ καπνού η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατάρτισε και υπέβαλε στο Συμβούλιο το παρόν σχέδιο Κανονισμού, όπου διατυπώνει τις ακόλουθες προτάσεις:

1.1.1. Για τη συγκομιδή του έτους 2002 οι πριμοδοτήσεις διατηρούνται στα ίδια επίπεδα των τελευταίων ετών για όλες τις ομάδες ποικιλιών, με εξαίρεση την ομάδα ποικιλιών V για την οποία οι πριμοδοτήσεις μειώνονται κατά 10 %.

1.1.2. Στη συγκομιδή 2003, οι πριμοδοτήσεις σε όλες τις ομάδες ποικιλιών μειώνονται κατά 1 %, ενώ στη συγκομιδή 2004 όλες οι πριμοδοτήσεις μειώνονται κατά 3 %, λόγω της αυξημένης παρακράτησης για το Κοινοτικό Ταμείο Καπνού.

1.1.3. Για ορισμένες ποικιλίες συνεχίζεται η καταβολή των συμπληρωματικών ποσών, λόγω του αυξημένου κόστους παραγωγής στις χώρες όπου παράγονται.

1.1.4. Μειώνονται τα κατώφλια εγγύησης (ποσοστώσεις) σε όλες τις ομάδες ποικιλιών και ιδίως στις ομάδες ποικιλιών Ι, ΙΙ, ΙΙΙ και V. Ειδικότερα η κατάσταση εμφανίζεται ως εξής:

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

1.1.5. Με το ισχύον καθεστώς τα κράτη μέλη έχουν τη δυνατότητα, εφόσον το ανακοινώσουν έγκαιρα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, να εφαρμόσουν σύστημα δημοπρασιών σε όλες τις συμβάσεις καλλιέργειας (για όλες τις ομάδες ποικιλιών). Με την προτεινόμενη ρύθμιση δίνεται η δυνατότητα στα κράτη μέλη να εφαρμόζουν σύστημα δημοπρασιών στις συμβάσεις καλλιέργειας μόνο για ορισμένες πλέον ομάδες ποικιλιών.

1.1.6. Καταργείται το εθνικό απόθεμα ποσοστώσεων, το οποίο προέβλεπε τη σύστασή του από την παρακράτηση 0,5-2 % σε όλες τις ποσοστώσεις, προκειμένου να διανεμηθεί σε νέους ή σε υφιστάμενους καλλιεργητές καπνού για την εξασφάλιση της βιωσιμότητας της εκμετάλλευσής τους.

1.1.7. Γίνεται αναπροσανατολισμός των πεδίων δράσης και χρηματοδότησης των ενεργειών του Ταμείου, ενώ οι πόροι του αυξάνονται σημαντικά (παρακράτηση στις πριμοδοτήσεις καπνού: 2 % για τη συγκομιδή 2002, 3 % για τη συγκομιδή 2003 και 5 % για τη συγκομιδή 2004). Πιο συγκεκριμένα, καταργείται ο τομέας της γεωπονικής έρευνας και αντικαθίσταται από ενέργειες και δράσεις με στόχο την ανάπτυξη εναλλακτικών πηγών εισοδημάτων και οικονομικών δραστηριοτήτων για τους καπνοκαλλιεργητές, ενώ εντείνονται οι δράσεις ενημέρωσης και πληροφόρησης των πολιτών σχετικά με τις επιβλαβείς επιπτώσεις που έχει στην υγεία η κατανάλωση προϊόντων καπνού.

1.2. Οι συνολικές δημοσιονομικές επιπτώσεις του προτεινόμενου Κανονισμού ανέρχονται σε 61,4 εκατ. Ευρώ και προέρχονται από περικοπές πριμοδοτήσεων και ποσοστώσεων. Αναλύονται δε ως εξής:

1.2.1. Εξοικονομούνται 31,4 εκατ. Ευρώ από τον Κοινοτικό προϋπολογισμό εξαιτίας της μείωσης των πριμοδοτήσεων κατά 10 % στην V ομάδα ποικιλιών καθώς και της μείωσης των κατωφλίων εγγύησης (ποσοστώσεων) σε όλες τις ποικιλίες.

1.2.2. Ενισχύεται το Κοινοτικό Ταμείο Καπνού με επιπλέον 30 εκατ. Ευρώ για τη διετία 2003-2004 (κατά 10 εκατ. Ευρώ το 2003 και κατά 20 εκατ. Ευρώ το 2004), λόγω της αυξημένης παρακράτησης υπέρ του Ταμείου, στις πριμοδοτήσεις όλων των ομάδων ποικιλιών (κατά 1 % την εσοδεία 2003 και κατά 3 % την εσοδεία 2004).

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η Επιτροπή στην ανακοίνωση της "Αειφόρος ανάπτυξη της Ευρώπης για έναν καλύτερο κόσμο: Στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την αειφόρο ανάπτυξη"(1) προτείνει την αλλαγή της κατεύθυνσης των γεωργικών επιδοτήσεων ούτως ώστε να επιβραβεύονται περισσότερο τα υγιή προϊόντα και οι μέθοδοι υψηλής ποιότητας αντί της ποσότητας.

2.2. Με βάση τα ανωτέρω η Επιτροπή όρισε, στην πρόταση της για τον καθορισμό της πριμοδότησης και των κατωφλίων εγγύησης για τα φύλλα καπνού, ότι μετά την αξιολόγηση που θα πραγματοποιηθεί το 2002 για το καθεστώς καπνού, αυτό θα πρέπει να προσαρμοσθεί.

2.3. Η ΕΟΚΕ λαμβάνει υπόψη τη γενική αυτή κατεύθυνση, επιθυμεί όμως να τονίσει ότι η τελική αξιολόγηση και θέση θα καθορισθούν και σε συνδυασμό με την παρουσίαση της αξιολόγησης και της έκθεσης της Επιτροπής για την αγορά του ακατέργαστου καπνού.

2.4. Επειδή ο τομέας του καπνού έχει μεγάλη σημασία, σε περιφερειακό επίπεδο, για τις λιγότερο ευνοημένες περιοχές και κατ' αρχάς για τους εργαζόμενους στις μικρές γεωργικές εκμεταλλεύσεις, είναι ιδιαίτερα σημαντικό να αρχίσει η Επιτροπή από τώρα, να επεξεργάζεται με κάθε τρόπο την πρόταση για την ανάπτυξη εναλλακτικών δραστηριοτήτων.

2.5. Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι οι πόροι που έχουν διατεθεί από το 1996 για το Κοινοτικό Ταμείο Καπνού δεν έχουν χρησιμοποιηθεί ευρέως μέχρι σήμερα.

2.6. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει την αρνητική εμπειρία από την εθελουσία έξοδο από τον τομέα καπνού δεκάδων χιλιάδων παραγωγών της V ομάδας ποικιλιών την περίοδο 1993-1994, η πλειοψηφία των οποίων μετά την παρέλευση των 3 ετών ενίσχυσης (αποζημίωσης) από την Ευρωπαϊκή Ένωση, βρίσκονται στην ανεργία. Ελάχιστοι από αυτούς μπόρεσαν να αλλάξουν δραστηριότητα κινούμενοι προς άλλους τομείς, οι δε περιοχές αυτές στις οποίες εφαρμόσθηκε το πρόγραμμα έχουν περιέλθει σε κατάσταση οικονομικής αποδιοργάνωσης και μαρασμού.

2.7. Η ΕΟΚΕ θεωρεί υπερβολική την προτεινόμενη μείωση των ποσοστώσεων στο τρέχον σχέδιο Κανονισμού, ιδιαίτερα στις Ομάδες Ι και ΙΙ, οι ποικιλίες των οποίων συναντώνται μεταξύ των περισσότερων ζητούμενων εμπορικώς. Αποτέλεσμα: οι ευρωπαίοι παραγωγοί καπνού πραγματοποίησαν τα τελευταία έτη τεχνικές και αγρονομικές βελτιώσεις, με στόχο την προσαρμογή της παραγωγής στις ανάγκες της αγοράς. Εξάλλου, η σημερινή κατάσταση της αγοράς καπνού σε φύλλα δεν απαιτεί οποιαδήποτε μείωση των ορίων της εγγύησης.

2.8. Η ΕΟΚΕ θεωρεί επίσης υπερβολική την πρόταση για μείωση της πριμοδότησης κατά 10 % στις ποικιλίες καπνού της V ομάδας, καθώς θέτει ενδεχομένως σε κίνδυνο τα προγράμματα αναδιάρθρωσης αυτών των ποικιλιών που εφαρμόζουν επιτυχώς τα Κράτη μέλη με την εθελούσια συμμετοχή των παραγωγών.

2.9. Σχετικά με τις προτεινόμενες ρυθμίσεις για τις δημοπρασίες των συμβάσεων καλλιέργειας και του εθνικού αποθέματος ποσοστώσεων, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι προτάσεις είναι θετικές και ότι από την φύση τους διευκολύνουν την καλή λειτουργία αυτού του τύπου δραστηριότητας καθώς και την απλοποίηση της διοικητικής διαχείρισης και την αντιμετώπιση των τυπικοτήτων. Ωστόσο για την καλύτερη εναρμόνιση του κοινοτικού δικαίου με τους κανόνες ορισμένων κρατών μελών, πρέπει να προβλεφθεί ότι "η σύμβαση καλλιέργειας και παράδοσης" που προβλέπεται για τους συνεταιρισμούς σε ορισμένους εθνικούς κανονισμούς, ισοδυναμούν με τη "σύμβαση καλλιέργειας" που προβλέπεται από την ισχύουσα κοινοτική νομοθεσία (άρθρο 9, κανανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2848/98).

2.10. Επειδή το Κοινοτικό Ταμείο Καπνού, σχηματίζεται από μια κράτηση στην πηγή ενός ποσοστού της επιδοτήσεως που καταβάλλεται στους παραγωγούς, οποιαδήποτε πρόοδος αυτής της αξίας συνεπάγεται μια αντίστοιχη μείωση στην αξία της πριμοδότησης. Οπωσδήποτε, η υπό συζήτηση πρόταση επιβάλλεται να εξετασθεί με προσοχή, καθώς επιφέρει σοβαρή μείωση στην αξία των πριμοδοτήσεων. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η προτεινόμενη αύξηση, για το Κοινοτικό Ταμείο Καπνού, χωρίς προηγουμένως να πραγματοποιηθεί μια εκτίμηση της διαχείρισης του εν λόγω Ταμείου, ιδιαίτερα όσον αφορά τη χρήση των ποσών και των αποτελεσμάτων της έρευνας, δεν φαίνεται ούτε νόμιμη ούτε ορθή.

2.11. Τέλος, η ΕΟΚΕ θα ήθελε να υπενθυμίσει τη θέση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου όσον αφορά την πέμπτη αιτιολογική σκέψη που περιλαμβάνεται στο σχέδιο έκθεσής(2) του για το ίδιο θέμα: "Αυτή η αιτιολογική σκέψη, ως διατυπώνεται από την Επιτροπή, προδικάζει βάσει ενός εγγράφου πρωταρχικά συμβουλευτικού το τελικό αποτέλεσμα των αποφάσεων που θα ληφθούν εν ευθέτω χρόνω σχετικά με το μελλοντικό καθεστώς για τον καπνό. Και το πράττει μάλιστα χωρίς να λαμβάνει υπόψη δύο στοιχεία: πρώτον, ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Γκέτεμποργκ ουδέποτε ενέκρινε την Ανακοίνωση και περιορίστηκε να καλέσει το Συμβούλιο να εξετάσει τις προτάσεις με στόχο την εφαρμογή της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την αειφόρο ανάπτυξη· και δεύτερον, ότι η ίδια η Ανακοίνωση προβλέπει ομάδα διατάξεων για όσους τομείς μπορεί να επηρεαστούν άμεσα από τη διαδικασία προσαρμογής, όπως συμβαίνει με την περίπτωση του τομέα καπνού. Κατά συνέπεια, δεν είναι δυνατόν να απομονώνεται μία παράγραφος της Ανακοίνωσης όπως συμβαίνει στην αιτιολογική σκέψη 5, αγνοώντας τις υπόλοιπες διατάξεις και προτάσεις. Επιπλέον, πρέπει να θεωρούμε ότι η συζήτηση για το μέλλον της ΚΟΑ καπνού εξακολουθεί να είναι ανοιχτή, εν αναμονή των μελετών που ανέλαβε η Επιτροπή να εκπονήσει κατά το έτος 2002."

2.11.1. Για τους ανωτέρω λόγους η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οποιαδήποτε αιφνίδια μεταβολή στον τομέα είναι πρόωρη και με συνέπειες κοινωνικές και οικονομικές απρόβλεπτου χαρακτήρα. Χωρίς να υποβληθεί και αξιολογηθεί δεόντως η μελέτη για τον κλάδο (που προβλέπεται για το τέλος του 2002) αναφορές όπως εκείνες της αιτιολογικής σκέψης 5 της πρότασης αντίκεινται στις προηγούμενες θέσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Συνεπώς, και για λόγους συνοχής, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η αιτιολογική σκέψη 5 επιβάλλεται να εξαλειφθεί από την παρούσα πρόταση.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1. Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στη σημαντική καθυστέρηση της Επιτροπής κατά την υποβολή της πρότασής της· καθώς οι τελικές αποφάσεις θα ληφθούν ενδεχομένως όταν πλέον οι καλλιεργητικές ενέργειες θα έχουν αρχίσει, γεγονός που θα υπονομεύσει τις δραστηριότητες των καλλιεργητών και των μεταποιητών και θα διαταράξει έντονα τη λειτουργία της αγοράς.

3.2. Η ΕΟΚΕ, για τους λόγους που προαναφέρθηκαν, καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή:

α) να παρατείνει και για τα επόμενα τρία (3) έτη 2002-2004 το ισχύον καθεστώτος στον τομέα του καπνού και την εφαρμογή του Κανονισμού 660/1999(3), διατηρώντας στα ίδια με τα σημερινά επίπεδα τις πριμοδοτήσεις και τα κατώφλια εγγύησης (ποσοστώσεις) για όλες τις ομάδες ποικιλιών. Σε κάθε περίπτωση, η ΟΚΕ εισηγείται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή όπως η έναρξη ισχύος των μελλοντικών τροποποιήσεων καθοριστεί από το 2003, ενώ για το έτος 2002 θεωρεί ότι θα πρέπει να ισχύσει το καθεστώς του προηγούμενου έτους (2001).

β) να διατηρήσει στα ίδια επίπεδα για όλη την τριετία 2002-2004 την παρακράτηση 2 % από τις πριμοδοτήσεις για το Κοινοτικό Ταμείο Καπνού, όπως προβλέπει ο Κανονισμός 1636/1998(4) του Συμβουλίου και επιπλέον να διατηρήσει στις χρηματοδοτούμενες δράσεις του Ταμείου τη γεωπονική έρευνα.

3.3. Η ΟΚΕ εγκρίνει την πρωτοβουλία της Επιτροπής για την δυνατότητα εφαρμογής εκ μέρους των κρατών μελών σχεδίων δράσεων από πόρους του Κοινοτικού Ταμείου Καπνού, αλλά θεωρεί υπερβολική, με βάση την ενδιάμεση επανεξέταση, και χωρίς να προηγηθεί μια αξιολόγηση του Ταμείου, την προτεινόμενη αύξηση της παρακράτησης. Μεταβατικά και έως ότου χρησιμοποιηθούν αποτελεσματικά οι μέχρι σήμερα συσσωρευμένοι πόροι, εξασφαλίζοντας έτσι τη λειτουργία του Κοινοτικού Ταμείου Καπνού, επιβάλλεται η αναστολή οποιασδήποτε παρακράτησης για το Ταμείο από τις πριμοδοτήσεις των καπνοπαραγωγών.

Βρυξέλλες, 20 Φεβρουαρίου 2002.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Göke Frerichs

(1) COM(2001) 264 τελικό.

(2) PE 307.209 της 9ης Ιανουαρίου 2002, αιτιολογία της τροπολογίας 1, σ. 5 (εισηγητής: ο κ. Cunha).

(3) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 660/1999 του Συμβουλίου της 22ας Μαρτίου 1999 για τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2075/92 και για τον καθορισμό των πριμοδοτήσεων και των ορίων εγγύησης όσον αφορά τον καπνό σε φύλλα ανά ομάδα ποικιλιών και ανά κράτος μέλος για τις συγκομιδές 1999, 2000 και 2001, ΕΕ L 83 της 27.3.1999, σ. 10-14.

(4) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1636/98 του Συμβουλίου της 20ής Ιουλίου 1998 για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2075/92 για την κοινή οργάνωση της αγοράς στον τομέα του ακατέργαστου καπνού, ΕΕ L 210 της 28.7.1998, σ. 23-27.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

στη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

(άρθρο 47 του Εσωτερικού Κανονισμού)

Η ακόλουθη τροπολογία που έλαβε τουλάχιστον το ένα τέταρτο των ψήφων, απορρίφθηκε κατά τις συζητήσεις στην ΟΚΕ.

Ολόκληρο το κείμενο του σχεδίου γνωμοδότησης να αντικατασταθεί από το κατωτέρω: "1. Εισαγωγή

1.1. Η πρόταση της Επιτροπής ευθυγραμμίζεται απολύτως με την προηγουμένως υιοθετηθείσα ανακοίνωση 'Αειφόρος ανάπτυξη της Ευρώπης για έναν καλύτερο κόσμο: Στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την αειφόρο ανάπτυξη'(1). Προτείνεται να καταργηθεί βαθμιαία η πριμοδότηση του καπνού και συγχρόνως να ληφθούν τα απαραίτητα μέτρα για την ανάπτυξη εναλλακτικών πηγών εισοδήματος και οικονομικών δραστηριοτήτων για τους εργαζόμενους στην καπνοβιομηχανία και για τους καπνοκαλλιεργητές.

1.2. Από την πρόταση συνάγεται ότι η ΚΟΑ καπνού ξεκίνησε έρευνα η οποία θα καταστήσει δυνατή την πρόβλεψη των συνεπειών που θα έχει η κοινοτική νομοθεσία στον τομέα του ακατέργαστου καπνού.

1.3. Το περιεχόμενο της πρότασης αποτελεί την αρχή των κοινοτικών μέτρων για τη μείωση της απειλής της δημόσιας υγείας και την αλλαγή της κατεύθυνσης των γεωργικών ενισχύσεων της ΕΕ. ούτως ώστε να επιβραβεύονται περισσότερο τα υγιή προϊόντα και οι μέθοδοι υψηλής ποιότητας αντί της ποσότητας.

2. Γενικές παρατηρήσεις

Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίηση της για την πρόταση κανονισμού της Επιτροπής για την πριμοδότηση και τα όρια εγγύησης για τον καπνό σε φύλλα και στηρίζει τόσο την πρόταση για τον από τώρα καθορισμό του στόχου της βαθμιαίας κατάργησης της πριμοδότησης του καπνού όσο και τα συγκεκριμένα μέρη της τροπολογίας που προτείνει η Επιτροπή για τον ισχύοντα κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 2075/92."

Αιτιολογία

Η πρόταση της επιτροπής είναι αντικειμενική και ευθυγραμμίζεται πλήρως με το έγγραφο "Αειφόρος ανάπτυξη της Ευρώπης". Το σχέδιο γνωμοδότησης είναι αντίθετο με τις αρχές αυτές. Προτείνω να υποστηρίξει η ΟΚΕ την πρόταση της Επιτροπής.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 44, ψήφοι κατά: 55, αποχές: 3.

(1) COM(2001) 264 τελικό.