ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

σχετικά με την εφαρμογή ορισμένων διατάξεων του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 812/2004 του Συμβουλίου για θέσπιση μέτρων σχετικά με παρεμπίπτοντα αλιεύματα κητοειδών κατά την αλιεία και για τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 88/98

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 812/2004 του Συμβουλίου[1] θεσπίζει μέτρα για την υποβολή εκθέσεων σχετικά με τα παρεμπίπτοντα αλιεύματα κητοειδών για καθορισμένους τύπους αλιείας και μέτρα για τη μείωση των εν λόγω αλιευμάτων. Ο κανονισμός καθορίζει τους τύπους αλιείας κατά τους οποίους είναι υποχρεωτική η χρήση ακουστικών αποτρεπτικών συσκευών, τις τεχνικές προδιαγραφές και τους όρους χρήσης των εν λόγω συσκευών, καθώς και τους τύπους αλιείας για τους οποίους πρέπει να εφαρμόζονται συστήματα παρατηρητών για τη συγκέντρωση αντιπροσωπευτικών δεδομένων με σκοπό την εκτίμηση της έκτασης των παρεμπιπτόντων αλιευμάτων κητοειδών. Τα κράτη μέλη είναι υπεύθυνα για την επιβολή της χρήσης ακουστικών αποτρεπτικών συσκευών και για την παρακολούθηση της αποτελεσματικότητάς τους με την πάροδο του χρόνου, καθώς και για την εφαρμογή συστημάτων παρακολούθησης σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές βάσει του παρόντος κανονισμού.

Βάσει του άρθρου 6 του κανονισμού, τα κράτη μέλη οφείλουν να διαβιβάζουν στην Επιτροπή ετήσια έκθεση σχετικά με την εφαρμογή ορισμένων διατάξεων του κανονισμού. Σύμφωνα με το άρθρο 7, η Επιτροπή, μετά τη λήψη της δεύτερης ετήσιας έκθεσης των κρατών μελών, συντάσσει ανακοίνωση προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο για την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού[2]. Μετά την υποβολή της τέταρτης ετήσιας έκθεσης από τα κράτη μέλη, η Επιτροπή οφείλει να υποβάλει επικαιροποιημένη ανακοίνωση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο. Οι ανακοινώσεις αυτές πρέπει να βασίζονται σε αξιολόγηση των εκθέσεων των κρατών μελών και να λαμβάνουν υπόψη τις αξιολογήσεις που διενεργούνται από το Διεθνές συμβούλιο για την εξερεύνηση των θαλασσών (ICES) και την Επιστημονική, τεχνική και οικονομική επιτροπή αλιείας (ΕΤΟΕΑ). Με το παρόν έγγραφο εκπληρώνεται η υποχρέωση υποβολής δεύτερης έκθεσης της Επιτροπής.

Η παρούσα ανακοίνωση περιέχει περίληψη των πληροφοριών που συγκεντρώθηκαν κατά την περίοδο 2007-2009 και υποβλήθηκαν από τα κράτη μέλη στην Επιτροπή, σύμφωνα με το άρθρο 6 του κανονισμού. Ζητήθηκε επίσης από το ICES και την ΕΤΟΕΑ να αναλύσουν το επιστημονικό περιεχόμενο των εθνικών εκθέσεων, την εφαρμογή του κανονισμού και τυχόν συμπληρωματικές επιστημονικές εκθέσεις που διαβίβασαν τα κράτη μέλη. Συμπεριλαμβάνονται τα συμπεράσματα της εν λόγω ανάλυσης από τον ICES και την ΕΤΟΕΑ.

ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΕΚΘΕΣΕΩΝ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ

Η υποβολή εκθέσεων από τα κράτη μέλη στο πλαίσιο του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 812/2004 έχει βελτιωθεί από την πρώτη ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το 2009. Ωστόσο, οι πληροφορίες που διαβιβάζουν τα κράτη μέλη εξακολουθούν να ποικίλλουν ως προς το περιεχόμενο και τη μορφή. Τόσο το ICES όσο και η ΕΤΟΕΑ επισημαίνουν ότι οι ασυνέπειες που διαπιστώθηκαν στις πληροφορίες τις οποίες διαβίβασαν τα κράτη μέλη περιορίζουν τον βαθμό αξιολόγησης του τρόπου εφαρμογής του κανονισμού. Ορισμένα μόνο κράτη μέλη (Ιρλανδία, Κάτω Χώρες, Ισπανία, Σουηδία και ΗΒ) υιοθέτησαν οικειοθελώς την προτεινόμενη μορφή για την υποβολή εκθέσεων την οποία υπέδειξαν το ICES και η ΕΤΟΕΑ. Τον Μάιο του 2010 η τυποποιημένη αυτή μορφή υιοθετήθηκε επίσημα από τα κράτη μέλη. Με τον τρόπο αυτό αναμένεται να βελτιωθεί η συνέπεια των μελλοντικών εκθέσεων.

Τα είκοσι έξι παράκτια κράτη μέλη της ΕΕ πλην ενός υπέβαλαν τουλάχιστον μία ετήσια έκθεση. Έξι κράτη μέλη (Βέλγιο, Κύπρος, Ελλάδα, Μάλτα, Βουλγαρία και Ρουμανία) ενημέρωσαν την Επιτροπή ότι δεν υπέχουν υποχρεώσεις υποβολής έκθεσης στο πλαίσιο του κανονισμού. Αυτό οφείλεται είτε στο γεγονός ότι οι στόλοι τους δεν διεξήγαγαν αλιευτικές δραστηριότητες που να εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του παραρτήματος Ι (χρήση ακουστικών αποτρεπτικών συσκευών) ή του παραρτήματος ΙΙΙ (παρατήρηση επί των σκαφών) του κανονισμού είτε, στην περίπτωση της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας, στο γεγονός ότι οι αλιευτικές τους δραστηριότητες πραγματοποιούνται αποκλειστικά στον Εύξεινο Πόντο, που δεν καλύπτεται από τον κανονισμό. Η Δανία, η Εσθονία, η Φινλανδία, η Γαλλία, η Ιρλανδία, η Ιταλία, η Λετονία, οι Κάτω Χώρες, η Πολωνία, η Ισπανία, η Σουηδία και το ΗΒ υπέβαλαν εκθέσεις με στοιχεία από πρόγραμμα παρατηρητών επί του σκάφους. Όλες οι χώρες πλην μίας προσκόμισαν εκτιμήσεις για τυχαίες συλλήψεις.

Παρά τα στοιχεία που αποδεικνύουν την επίτευξη προόδου, είναι ωστόσο προφανές για την Επιτροπή ότι πολλά κράτη μέλη εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν δυσκολίες όσον αφορά την εφαρμογή του κανονισμού και ιδίως όσον αφορά τις απαιτήσεις που παρατίθενται παρακάτω.

Υποχρεωτική χρήση ακουστικών αποτρεπτικών συσκευών

Οκτώ κράτη μέλη (Δανία, Εσθονία, Γαλλία, Γερμανία, Ιρλανδία, Πολωνία, Ισπανία και ΗΒ) ασκούν σήμερα τύπους αλιείας κατά τους οποίους είναι υποχρεωτική η χρήση ακουστικών αποτρεπτικών συσκευών. Τα εν λόγω κράτη μέλη υπέβαλαν εκθέσεις σχετικά με τη χρήση τους με βάση την άμεση παρακολούθηση από υπηρεσίες ελέγχου και επιβολής του νόμου, συνεντεύξεις με αλιείς και πιλοτικές μελέτες. Σε γενικές γραμμές, το επίπεδο εφαρμογής των διατάξεων των άρθρων 2 και 3 του κανονισμού δεν είναι σαφές και υπάρχουν ενδείξεις στις εθνικές εκθέσεις ότι η πραγματική χρήση από τα σκάφη και η παρακολούθηση που ασκείται από τα κράτη μέλη παραμένουν μη ικανοποιητικές.

Όλα τα κράτη μέλη που χρησιμοποιούν ακουστικές αποτρεπτικές συσκευές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι απαιτούνται περαιτέρω εργασίες προκειμένου να βελτιωθεί η αξιοπιστία, η αποτελεσματικότητα και ο πρακτικός χειρισμός των σημερινών συσκευών. Τα προβλήματα αυτά ώθησαν όλα σχεδόν τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη να αναθέσουν σε ειδήμονες την εκπόνηση μελετών για την παρακολούθηση και την αξιολόγηση της χρήσης των ακουστικών αποτρεπτικών συσκευών και να βελτιώσουν τον πρακτικό χειρισμό και τα τεχνικά χαρακτηριστικά τους σε συνεργασία με διάφορους κατασκευαστές. Εξετάστηκαν επίσης οι κίνδυνοι ασφάλειας που συνδέονται με τη χρήση ακουστικών αποτρεπτικών συσκευών, αλλά στις εκθέσεις των κρατών μελών αναφέρεται ότι οι κίνδυνοι αυτοί μπορούν σε μεγάλο βαθμό να ξεπεραστούν με τη βελτίωση του σχεδιασμού, τον καλύτερο έλεγχο ποιότητας σε επίπεδο προμηθευτών καθώς και με αλλαγές της πρακτικής λειτουργίας. Ορισμένα κράτη μέλη διενήργησαν δοκιμές νέων τύπων ακουστικών αποτρεπτικών συσκευών που έχουν καταστεί εμπορικώς διαθέσιμες και τουλάχιστον μία από τις νέες αυτές συσκευές είχε ενθαρρυντικά αποτελέσματα. Η βιομηχανία συμμετείχε σε σημαντικό βαθμό στις εν λόγω δοκιμές. Θα πρέπει να συνεχιστεί αυτή η ερευνητική συνεργασία.

Το ετήσιο κόστος διάταξης των ακουστικών αποτρεπτικών συσκευών επίσης παραμένει ανεπίλυτο ζήτημα. Το κόστος μπορεί να ποικίλλει σημαντικά σε σχέση με την τεχνολογία που χρησιμοποιείται στις συσκευές και το ποσοστό απώλειας ακουστικών αποτρεπτικών συσκευών σε συγκεκριμένους τύπους αλιείας. Το κόστος θεωρείται σημαντικό κατά την αλιεία με στάσιμα δίχτυα[3] και το κόστος αυτό σε συνδυασμό με την κακή αξιοπιστία και τις αρνητικές επιπτώσεις στις αλιευτικές δραστηριότητες αποθάρρυναν τη χρήση των ακουστικών αποτρεπτικών συσκευών και τη συμμόρφωση με τον κανονισμό. Ωστόσο, ορισμένα κράτη μέλη θέσπισαν καθεστώτα ενίσχυσης ή πρόσφεραν δωρεάν στους αλιείς ακουστικές αποτρεπτικές συσκευές για την αντιστάθμιση του κόστους και με σκοπό την προσπάθεια αύξησης της χρήσης τους. Οι πρωτοβουλίες αυτές βοήθησαν σε ορισμένες περιπτώσεις αλλά δεν εφαρμόζονται ομοιόμορφα στα διάφορα κράτη μέλη και φαίνεται να αποτελούν μόνο μια βραχυπρόθεσμη λύση.

Διάφορα κράτη μέλη μελέτησαν τις επιπτώσεις της αύξησης της απόστασης μεταξύ των ακουστικών αποτρεπτικών συσκευών που τοποθετούνται στα στατικά δίχτυα, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι ακόμη και ο διπλασιασμός σχεδόν της απόστασης δεν φαίνεται να μειώνει την αποτελεσματικότητά τους. Με τον διπλασιασμό της απόστασης μπορεί να μειωθεί το κόστος για τους αλιείς. Το άρθρο 3 του κανονισμού παρέχει τη δυνατότητα στα κράτη μέλη να επιτρέπουν την προσωρινή χρήση συσκευών διαφορετικών από τις τεχνικές προδιαγραφές που καθορίζονται στο τεχνικό παράρτημα του κανονισμού και αυτό περιλαμβάνει την αύξηση της απόστασης μεταξύ των συσκευών. Δύο τουλάχιστον κράτη μέλη έκαναν χρήση της παρέκκλισης αυτής.

Οι ΜΚΟ εξακολουθούν να έχουν διφορούμενες απόψεις σχετικά με τις ακουστικές αποτρεπτικές συσκευές, λόγω της ενδεχόμενου κινδύνου αποκλεισμού των ζώων από το ενδιαίτημά τους και των περιβαλλοντικών θορύβων, αν και δεν υπάρχουν επιστημονικά στοιχεία που να αποδεικνύουν τις επιπτώσεις αυτές. Οι ΜΚΟ έχουν επίσης αναφέρει την εξοικείωση ως λόγο για τον οποίο δεν λειτουργούν οι ακουστικές αποτρεπτικές συσκευές, αν και πάλι υπάρχουν ελάχιστα επιστημονικά στοιχεία που να αποδεικνύουν το γεγονός αυτό. Το ICES συμπέρανε ότι οι επιπτώσεις αυτές δεν έχουν αποδειχτεί και ότι μπορεί εύλογα να θεωρηθεί ότι καθώς οι ακουστικές αποτρεπτικές συσκευές λειτουργούν αποτελεσματικά για τη μείωση των τυχαίων συλλήψεων μαρσουάνων, το γεγονός αυτό υπερκαλύπτει τις τυχόν δυνητικές παράπλευρες επιπτώσεις.

Ένα επιπλέον θέμα μεγάλης σημασίας σε σχέση με τις ακουστικές αποτρεπτικές συσκευές είναι η ανάπτυξη συστημάτων ανίχνευσης της ορθής λειτουργίας τους. Οι υπηρεσίες ελέγχου και επιβολής του νόμου ορισμένων κρατών μελών ανέφεραν ότι στην πράξη οι διατάξεις του κανονισμού είναι μη εφαρμόσιμες λόγω των δυσκολιών κατά τις δοκιμές λειτουργικότητας των συσκευών ή πραγματικής τοποθέτησής τους στα αλιευτικά εργαλεία από τους αλιείς. Οι γερμανικές και οι δανικές αρχές ανέπτυξαν μια συσκευή παρακολούθησης, η οποία επιτρέπει την επιθεώρηση των ακουστικών αποτρεπτικών συσκευών εν πλω. Η περαιτέρω αξιολόγηση της δυνατότητας υιοθέτησης της συσκευής αυτής θα πρέπει να αναληφθεί από τις αρχές ελέγχου των κρατών μελών.

Υποχρέωση σχεδιασμού και εφαρμογής συστημάτων παρατηρητών

Τα περισσότερα κράτη μέλη εκπλήρωσαν την υποχρέωση αυτή με τον συνδυασμό ειδικών προγραμμάτων παρακολούθησης, πιλοτικών συστημάτων, της διενέργειας παρατηρήσεων βάσει του πλαισίου συλλογής δεδομένων και διάφορες άλλες επιστημονικές και τεχνικές δοκιμές. Όσον αφορά τις απαιτήσεις του άρθρου 5 του κανονισμού, διαπιστώνεται ότι σε όλες τις περιπτώσεις χρησιμοποιήθηκαν κατάλληλα ειδικευμένοι παρατηρητές.

Η Δανία, η Γαλλία, η Λετονία, η Πολωνία, η Ισπανία, η Σουηδία και το ΗΒ ανέφεραν υπό παρατήρηση αλιευτική προσπάθεια η οποία υπερβαίνει τα επίπεδα που απαιτούνται βάσει του κανονισμού. Η Δανία, η Φινλανδία, η Γαλλία, η Ιρλανδία, οι Κάτω Χώρες, η Σλοβενία και το ΗΒ έχουν επίσης επιτύχει το απαιτούμενο επίπεδο κάλυψης στις ομάδες σκαφών μήκους ≤15m και ≥15m. Η Εσθονία, η Πορτογαλία και η Γερμανία έχουν σημειώσει χαμηλή μόνο κάλυψη της αλιείας τους για ποικίλους λόγους που συνδέονται με το κόστος και τη διαθεσιμότητα παρατηρητών.

Ορισμένα κράτη μέλη ανέφεραν σειρά περιορισμών που εμποδίζουν τις παρατηρήσεις και μειώνουν τη χρησιμότητά τους. Οι εν λόγω δυσκολίες αφορούν α) τη διάταξη των παρατηρητών, β) την επίτευξη της κάλυψης της αλιευτικής προσπάθειας που απαιτείται από τον κανονισμό και γ) διοικητικούς και οικονομικούς περιορισμούς.

α) Ορισμένα κράτη μέλη αναφέρουν δυσκολίες πρόσβασης στα σκάφη λόγω της μη κοινοποίησης από τις οργανώσεις παραγωγών ή μεμονωμένους αλιείς των κινήσεων σκαφών στους παρατηρητές· την παρανόηση του ρόλου των παρατηρητών με αποτέλεσμα την έλλειψη συνεργασίας εκ μέρους των αλιέων· την έλλειψη χώρου που εμποδίζει την επιβίβαση παρατηρητών στη θάλασσα, ιδίως στα μικρά σκάφη· ή, την έλλειψη εργατικού δυναμικού (μεμονωμένοι παρατηρητές) που δυσχεραίνει τη δειγματοληψία, όταν οι παρατηρητές πρέπει να συνδυάζουν τη δειγματοληψία των απορρίψεων με την παρακολούθηση των παρεμπιπτόντων αλιευμάτων κητοειδών.

β) Ακόμη και από σύντομη εξέταση των εκθέσεων βάσει του κανονισμού προκύπτει σαφώς ότι ελάχιστα κράτη μέλη έχουν κατορθώσει να επιτύχουν εκτιμήσεις των τυχαίων συλλήψεων με συντελεστή μεταβλητότητας[4] που ουδόλως γειτνιάζει με το 0,3, όπως απαιτείται από τον κανονισμό. Αυτό οφείλεται κυρίως στο χαμηλό επίπεδο των υπό παρατήρηση περιπτώσεων παρεμπιπτόντων αλιευμάτων, που καθιστά την επικύρωση των αποτελεσμάτων στατιστικά δύσκολη. Η επίτευξη συντελεστή μεταβλητότητας 0,3 απαιτεί υψηλή δειγματοληπτική κάλυψη η οποία είναι δαπανηρή και, σύμφωνα με το ICES, μη ρεαλιστική σε περίπτωση κατά την οποία οι τυχαίες συλλήψεις είναι περιστασιακές (δηλαδή, οι περιπτώσεις παρεμπιπτόντων αλιευμάτων είναι σπάνιες, με την έννοια ότι πρέπει να παρατηρηθεί μεγάλο ποσοστό ανασύρσεων σε σχέση με τον συνολικό αριθμό ανασύρσεων που πραγματοποιούνται κατά την αλιεία ώστε να υπάρξει εύλογη πιθανότητα παρατήρησης των συγκεκριμένων αλιευμάτων). Τα κράτη μέλη που επέλεξαν να παρατηρήσουν τους απαιτούμενους τύπους αλιείας σε επίπεδο 5% της αλιευτικής προσπάθειας χρησιμοποιώντας πιλοτικά συστήματα παρακολούθησης, όπως επιτρέπεται στο πλαίσιο του κανονισμού, ανέφεραν επίσης δυσκολίες όσον αφορά την πλήρη συμμόρφωση με τη διάταξη αυτή. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα κράτη μέλη αναγκάστηκαν να παρακολουθήσουν μεγάλο αριθμό σκαφών προκειμένου να επιτύχουν τον στόχο του 5% ή να παρατηρήσουν πολλαπλούς τύπους αλιείας στους οποίους συμμετείχαν τα σκάφη τους. Αυτό είχε γενικά ως αποτέλεσμα την παρατήρηση ορισμένων τύπων αλιείας σε επίπεδο ίσο ή ανώτερο του 5%, ενώ τα λοιπά επίπεδα παρατήρησης ήταν σαφώς κάτω του 5% ή και ανύπαρκτα.

γ) Ορισμένα κράτη μέλη επεσήμαναν ότι το επίπεδο των παρατηρήσεων που πραγματοποιήθηκαν μέχρι στιγμής δεν είναι πλέον δυνατόν να υποστηριχθεί οικονομικά στο μέλλον, ιδίως αν ληφθούν υπόψη οι τρέχουσες οικονομικές συνθήκες. Πολλά κράτη μέλη συμπέραναν ότι δεν είναι οικονομικά αποδοτικό να έχουν ειδικά προγράμματα παρατηρητών μόνο για τον παρόντα κανονισμό και, συνεπώς, χρησιμοποίησαν άλλα προγράμματα παρατηρητών.

ΤΥΧΑΙΕΣ ΣΥΛΛΗΨΕΙΣ

Με βάση τις εκθέσεις που υποβλήθηκαν, οι τυχαίες συλλήψεις εκτιμάται ότι είναι χαμηλές σε πολλούς από τους τύπους αλιείας που παρατηρήθηκαν, αν και στις περισσότερες περιπτώσεις είναι δύσκολο να συναχθούν από τα υπό παρατήρηση αλιεύματα εκτιμήσεις για τα συνολικά αλιεύματα σε επίπεδο στόλου. Επομένως, δεν υπάρχουν ακριβείς εκτιμήσεις των επιπέδων τυχαίων συλλήψεων. Εντούτοις, τόσο το ICES όσο και η ΕΤΟΕΑ τονίζουν ότι αναφέρθηκαν επανειλημμένα σημαντικοί αριθμοί τυχαίων συλλήψεων στο πλαίσιο διαφόρων τύπων αλιείας. Η Γαλλία, οι Κάτω Χώρες και η Ισπανία ανέφεραν τυχαίες συλλήψεις κητοειδών κατά την αλιεία με στάσιμα δίχτυα στις υποπεριοχές ICES IV, VII και VIII. Οι τυχαίες συλλήψεις αφορούσαν κυρίως μαρσουάνους, κοινά δελφίνια και ζωνοδέλφινα.

Όσον αφορά τις παρατηρήσεις που πραγματοποιήθηκαν για τις πελαγικές τράτες που χρησιμοποιούν η Γαλλία και η Ισπανία αναφέρθηκαν τυχαίες συλλήψεις κοινών δελφινιών στις υποπεριοχές ICES VII και VIII. Για τις ίδιες υποπεριοχές, η Γαλλία ανέφερε την τυχαία σύλληψη τεσσάρων φαλαινών-πιλότων. Όσον αφορά τις παρατηρήσεις που πραγματοποιήθηκαν κατά τις αλιευτικές δραστηριότητες της Γαλλίας στη Μεσόγειο αναφέρθηκε η τυχαία σύλληψη τριών ζωνοδέλφινων και ενός ρινοδέλφινου.

Τα υπόλοιπα κράτη μέλη δεν ανέφεραν παρεμπίπτοντα αλιεύματα για κανέναν από τους υπό παρατήρηση στόλους των οποίων απαιτείται η παρακολούθηση δυνάμει του κανονισμού. Η συνήθης εξήγηση ήταν ότι αυτό οφείλεται στην ελάχιστη αλληλεπίδραση μεταξύ των κητοειδών και των σχετικών τύπων αλιείας, στη χαμηλή υπό παρατήρηση κάλυψη των τύπων αλιείας που συνδέονται με την πραγματική αλιευτική προσπάθεια ή στην έλλειψη κάλυψης των τύπων αλιείας κατά τους οποίους οι τυχαίες συλλήψεις τείνουν να είναι σημαντικές, δηλαδή δεν παρακολουθούνται οι κατάλληλοι τύποι αλιείας. Στην τελευταία αυτή περίπτωση, αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι δεν απαιτείται από τους τύπους αλιείας με γνωστά παρεμπίπτοντα αλιεύματα να παρακολουθούνται βάσει του κανονισμού, δεδομένου ότι στους εν λόγω τύπους αλιείας είναι υποχρεωτική η χρήση των ακουστικών αποτρεπτικών συσκευών που προορίζονται να μειώσουν τα παρεμπίπτοντα αλιεύματα.

Διάφορα κράτη μέλη υπερέβησαν τις απαιτήσεις υποβολής εκθέσεων βάσει του κανονισμού και προσκόμισαν αποτελέσματα παρατηρήσεων τυχαίων συλλήψεων τα οποία καταγράφηκαν για τύπους αλιείας των οποίων δεν απαιτείται η παρακολούθηση βάσει του κανονισμού. Τα αποτελέσματα αυτά έδειξαν περιστατικά παρεμπιπτόντων αλιευμάτων κητοειδών κατά την αλιεία με στάσιμα δίχτυα στη Βόρεια Θάλασσα και στην Κελτική Θάλασσα (μαρσουάνοι, κοινά δελφίνια και ζωνοδέλφινα) καθώς και κατά την αλιεία με παραγάδια επιφανείας στη Μεσόγειο (φάλαινα-πιλότος).

Τα κράτη μέλη ανέφεραν επίσης περιστατικά θαλάσσιων θηλαστικών που έχουν εκβρασθεί στην ακτή, των οποίων ο θάνατος θεωρήθηκε ότι συνδεόταν με αλιευτικά εργαλεία. Το ICES επισημαίνει ότι πρέπει να αποφευχθεί να ερμηνευθούν κατά τρόπο υπερβολικό τα δεδομένα για τα ζώα που έχουν εκβρασθεί στην ακτή και ότι πρέπει να καταρτιστούν πρωτόκολλα για τη διαπίστωση της πραγματικής αιτίας του θανάτου. Τα ζώα που έχουν εκβρασθεί στην ακτή για τα οποία έχει διαγνωστεί ότι έχασαν τη ζωή τους σε αλιευτικά δίχτυα μπορεί να επισύρουν την προσοχή των διαχειριστών στην ύπαρξη ενός ενδεχόμενου προβλήματος, αλλά δεν θα πρέπει να χρησιμοποιούνται με σκοπό την προσπάθεια εκτίμησης της κλίμακας αυτών των τυχαίων συλλήψεων.

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ICES ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΤΟΕΑ

Οι πληροφορίες για την απόλυτη αφθονία των κητοειδών στα ενωσιακά ύδατα, συμπεριλαμβανομένης της Μεσογείου Θάλασσας, είναι εξαιρετικά ανομοιογενείς και μη ικανοποιητικές από την άποψη της διαχείρισης. Το 2010 το ICES[5] προέβη σε εκτίμηση της κατάστασης του πληθυσμού των ειδών κητοειδών τα οποία αφορά ο κανονισμός με βάση τις καλύτερες διαθέσιµες πληροφορίες. Ο ακόλουθος πίνακας 1 συνοψίζει τα πορίσματα της εκτίμησης.

Πίνακας 1 Κατάσταση του πληθυσμού των κυρίων ειδών κητοειδών τα οποία αφορά ο κανονισμός 812/2004

Είδος | Περιοχή | Κατάσταση του πληθυσμού |

Μαρσουάνος | Βαλτική Θάλασσα | Πολύ χαμηλός – ιδιαίτερα απειλούμενος |

Kattegat, Μπελτ | Άγνωστος – αιτία ανησυχίας |

Ατλαντικός (βόρεια Ακτή) | Σταθερός ή αυξανόμενος – ενδείξεις μεταναστεύσεων από άλλες περιοχές |

Ατλαντικός (νότια Ακτή) – Ιβηρία | Χαμηλή αφθονία – σημαντική αιτία ανησυχίας |

Βόρεια Θάλασσα | Σταθερός – ενδείξεις μετανάστευσης προς τον νότο |

Κοινό δελφίνι | Μεσόγειος | Άγνωστος – αναφέρθηκε απότομη μείωση κατά τα τελευταία 30-40 έτη |

Ατλαντικός | Σχετικά σταθερός |

Βόρεια Θάλασσα | Σταθερός – μικρός πληθυσμός |

Ζωνοδέλφινο | Μεσόγειος | Άγνωστος – ευάλωτος |

Άλλες περιοχές | Άγνωστος – θεωρείται σχετικά σταθερός |

Ρινοδέλφινο | Μεσόγειος | Άγνωστος – διάφοροι υποπληθυσμοί στις παράκτιες περιοχές χαρακτηρίζονται ως απειλούμενοι |

Άλλες περιοχές | Άγνωστος – θεωρείται σχετικά σταθερός |

Από τον πίνακα αυτόν προκύπτει ότι ένας πληθυσμός μαρσουάνων στη Βαλτική είναι ιδιαίτερα απειλούμενος, ενώ άλλοι τέσσερις βρίσκονται σε επίπεδο το οποίο περιγράφεται από τον ICES ως αιτία ανησυχίας, είτε επειδή υπάρχουν ενδείξεις μείωσης του πληθυσμού είτε επειδή δεν υπάρχουν πληροφορίες. Ο πληθυσμός μαρσουάνων στον Εύξεινο Πόντο, που δεν καλύπτεται από τον κανονισμό, θεωρείται επίσης ότι απειλείται. Οι άλλοι πληθυσμοί θεωρούνται σχετικά σταθεροί, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι οι τυχαίες συλλήψεις των ειδών αυτών δεν επηρεάζουν τους πληθυσμούς, ενώ είναι άγνωστη η φύση των τάσεων που θα είχαν διαμορφωθεί ελλείψει του κανονισμού.

Μετά την εκτίμηση αυτή, το ICES[6] επιχείρησε να διενεργήσει ανάλυση των συνολικών τυχαίων συλλήψεων κητοειδών ανά περιοχή διαχείρισης και του κατά πόσον επηρεάζουν τους πληθυσμούς στα τρέχοντα επίπεδά τους. Ωστόσο, λόγω της ελλιπούς και αντιφατικής φύσης των διαθέσιμων πληροφοριών, κατέστη δυνατόν για το ICES να εκτιμήσει τα επίπεδα παρεμπιπτόντων αλιευμάτων όσον αφορά ελάχιστους μόνο τύπους αλιείας. Οι υπάρχουσες πληροφορίες που είναι διαθέσιμες για την κατανομή και την αφθονία κητοειδών δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να αξιολογηθούν τα αποτελέσματα του κανονισμού. Εντούτοις, το ICES κατέληξε στο συμπέρασμα ότι στους ακόλουθους τύπους αλιείας προκαλούν ανησυχίες οι τυχαίες συλλήψεις, οπότε θα πρέπει να συνεχιστούν τα μέτρα παρακολούθησης και μείωσης ή, στην περίπτωση του Εύξεινου Πόντου, να συμπεριληφθούν στο πλαίσιο του κανονισμού:

- μαρσουάνοι σε στατικά δίχτυα στη Βαλτική, στον Kattegat, στη Βόρεια Θάλασσα, στον Σκαγεράκη, στον Ατλαντικό και στον Εύξεινο Πόντο·

- κοινά δελφίνια και ζωνοδέλφινα σε στατικά δίχτυα στον Ατλαντικό και στον Εύξεινο Πόντο·

- κοινά δελφίνια σε πελαγικές τράτες για λαβράκι και τόνο στον Ατλαντικό· και

- ρινοδέλφινα στη Μεσόγειο.

Στην αξιολόγηση της υποβολής εκθέσεων στο πλαίσιο του κανονισμού, το ICES συνιστά να υιοθετηθεί μια πιο ευέλικτη προσέγγιση ως προς την παρακολούθηση με έμφαση στις περιοχές όπου είναι γνωστό ότι είναι σημαντικές οι τυχαίες συλλήψεις κητοειδών, αντί να παρακολουθούνται τύποι αλιείας με πολύ χαμηλές υπό παρατήρηση τυχαίες συλλήψεις και/ή χαμηλά επίπεδα αλιευτικής προσπάθειας.

Το ICES και η ΕΤΟΕΑ εντόπισαν διάφορα κενά στον κανονισμό τα οποία πρέπει να καλυφθούν. Επί του παρόντος, ο κανονισμός δεν περιλαμβάνει απαίτηση υποβολής έκθεσης από τα κράτη μέλη για τον Εύξεινο Πόντο, όπου σαφώς υπάρχουν προβλήματα παρεμπιπτόντων αλιευμάτων. Δεν καλύπτονται επαρκώς οι δραστηριότητες των σκαφών < 15m για τα οποία είναι γνωστό ότι ευθύνονται για τυχαίες συλλήψεις. Βάσει του άρθρου 4 του κανονισμού, τα κράτη μέλη οφείλουν να συλλέγουν επιστημονικά δεδομένα για τα σκάφη < 15m μέσω κατάλληλων επιστημονικών μελετών και πιλοτικών συστημάτων. Αν και ορισμένα κράτη μέλη διενήργησαν τις μελέτες αυτές και εφάρμοσαν τα συστήματα αυτά, η παρακολούθηση παραμένει ανεπαρκής. Επ’ αυτού, τα κράτη μέλη οφείλουν, δυνάμει της οδηγίας για τους οικοτόπους (ενδιαιτήματα)[7], να παρακολουθούν την ακούσια θανάτωση προστατευόμενων ειδών, συμπεριλαμβανομένων των κητοειδών· επομένως, όλοι οι συναφείς τύποι αλιείας θα πρέπει να εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού.

Βάσει του άρθρου 12 παράγραφος 4 της οδηγίας για τους οικοτόπους, τα κράτη μέλη οφείλουν να θεσπίσουν ένα σύστημα παρακολούθησης των τυχαίων συλλήψεων ή θανατώσεων των αυστηρά προστατευόμενων ειδών πανίδας, όπως τα κητοειδή, που περιλαμβάνονται στο παράρτημα IV της οδηγίας. Οι σχετικές πληροφορίες αποτελούν μέρος των απαιτήσεων υποβολής έκθεσης δυνάμει του άρθρου 17 της οδηγίας για τους οικοτόπους και περιλαμβάνονται σήμερα σε μια βάση δεδομένων της ΕΕ[8]. Το ICES αξιολόγησε τα στοιχεία που περιέχονται στην εν λόγω βάση δεδομένων και αναζήτησε διασυνδέσεις μεταξύ των στοιχείων που συλλέχθηκαν βάσει της οδηγίας για τους οικοτόπους και βάσει του κανονισμού. Το ICES συμπέρανε ότι υπήρχε μεγάλος βαθμός επικάλυψης μεταξύ των δύο και ελάχιστες ενδείξεις συντονισμού των δραστηριοτήτων των κρατών μελών μεταξύ της εκπλήρωσης των υποχρεώσεων δυνάμει της οδηγίας για τους οικοτόπους (διαχείριση με βάση την περιοχή και προστασία των ειδών στην οποία συμπεριλαμβάνεται η παρακολούθηση των παρεμπιπτόντων αλιευμάτων) και των δράσεων που αναλαμβάνονται για την εκτέλεση του κανονισμού. Επιπλέον, η οδηγία για τους οικοτόπους επικεντρώνεται στη διαχείριση με βάση την περιοχή μέσω της δημιουργίας προστατευόμενων περιοχών, αν και στις περισσότερες περιπτώσεις η επιλογή αυτή είναι απίθανο να αποτελέσει αποτελεσματικό μέσο αντιμετώπισης των ζητημάτων διατήρησης των κητοειδών, τα περισσότερα των οποίων καλύπτουν εκτεταμένες περιοχές και αλιεύονται κατά πολλούς διαφορετικούς τύπους αλιείας. Κατά συνέπεια, το ICES γνωμοδότησε ότι θα ήταν ενδεχομένως σκόπιμο να επανεξεταστούν οι εθνικές ρυθμίσεις για την παρακολούθηση των τυχαίων συλλήψεων στο πλαίσιο της οδηγίας για τους οικοτόπους και ο συντονισμός των εν λόγω ρυθμίσεων με τον κανονισμό.

Το ICES και η ΕΤΟΕΑ τόνισαν ότι είναι αναγκαίο να επεκταθεί η παρακολούθηση βάσει του κανονισμού, ώστε να συμπεριληφθούν τα παρεμπίπτοντα αλιεύματα πτερυγιόποδων, θαλάσσιων πτηνών και θαλάσσιων χελωνών. Το ICES υπογράμμισε τις σημαντικές τυχαίες συλλήψεις χελωνών καρέτα καρέτα που αναφέρθηκαν σε ευρύ φάσμα τύπων αλιείας στη Μεσόγειο και θαλάσσιων πτηνών από αλιευτικά με παραγάδια. Και πάλι, τα κράτη μέλη υπέχουν υποχρεώσεις δυνάμει της οδηγίας για τους οικοτόπους να παρακολουθούν τις τυχαίες συλλήψεις των εν λόγω ειδών.

Το ICES συνέστησε ότι θα πρέπει να αναπτυχθούν σαφείς ορισμοί των αλιευτικών εργαλείων στα οποία εφαρμόζεται ο κανονισμός και να συμπεριληφθούν στον κανονισμό, καθώς επί του παρόντος δεν είναι σαφές κατά πόσον καλύπτονται από το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού ορισμένα είδη αλιευτικών εργαλείων για τα οποία είναι γνωστό ότι αλληλεπιδρούν με τα κητοειδή (π.χ. μανωμένα δίχτυα).

ΕΡΕΥΝΕΣ ΠΟΥ ΔΙΕΞΗΧΘΗΣΑΝ

Κατά την περίοδο 2007-2010, διάφορα κράτη μέλη διεξήγαγαν μελέτες με στόχο την ανάπτυξη νέων μέτρων μείωσης ή τη βελτίωση των σημερινών ακουστικών αποτρεπτικών συσκευών, τη βελτίωση των προγραμμάτων παρακολούθησης, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης νέου εξοπλισμού ελέγχου (CCTV – τηλεόραση κλειστού κυκλώματος), και τη βελτίωση της γνώσης για την κατανομή των κητοειδών και τις αλληλεπιδράσεις με τις αλιευτικές δραστηριότητες. Οι εν λόγω μελέτες αναπτύχθηκαν είτε σε εθνικό επίπεδο είτε σε συνεργασία με άλλα κράτη μέλη. Η ΕΕ χρηματοδότησε ένα εκτεταμένο ερευνητικό έργο με τίτλο NECESSITY, το οποίο αφορούσε ιδιαίτερα τη μείωση των τυχαίων συλλήψεων κατά την αλιεία με πελαγικές τράτες.

Εκτός από τις μελέτες αυτές, έχει επίσης αναληφθεί η διεξαγωγή σημαντικού ερευνητικού έργου σε παγκόσμια κλίμακα, αναγνωρίζοντας τη σημασία του ζητήματος των τυχαίων συλλήψεων κητοειδών. Ωστόσο, είναι προφανές ότι δεν υπάρχουν σήμερα εναλλακτικά τεχνικά μέτρα μείωσης αντί των ακουστικών αποτρεπτικών συσκευών που να έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικά για τη μείωση των τυχαίων συλλήψεων κητοειδών στα αλιευτικά εργαλεία. Οι εναλλακτικές συσκευές μετριασμού του προβλήματος, όπως τα δικτυώματα διαλογής και οι φραγμοί από δίχτυα που δοκιμάστηκαν αρχικά στις πελαγικές τράτες, είχαν ως αποτέλεσμα σημαντικές απώλειες ιχθύων και δεν είναι αποδεκτές από τους αλιείς. Άλλα μέτρα, όπως οι απαγορεύσεις σε χρόνο και οι περιοχές απαγόρευσης αλιείας, έχει αποδειχθεί ότι μειώνουν τις τυχαίες συλλήψεις, αλλά μόνον εφόσον τα αλιεύματα είναι προβλέψιμα και σχετικά περιορισμένα ως προς τον χρόνο και τον χώρο. Οι συνθήκες αυτές είναι σπάνιες στους ευρωπαϊκούς τύπους αλιείας. Τα αποτελέσματα των δοκιμών με ηχοανακλαστικά απλάδια διχτυών στη Δανία, στον Καναδά και στη Νότιο Αμερική είναι πιο ενθαρρυντικά αλλά απαιτούν περαιτέρω δοκιμές πριν θεωρηθούν βιώσιμη εναλλακτική λύση αντί των ακουστικών αποτρεπτικών συσκευών.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

1. Δεν πραγματοποιήθηκαν επαρκείς δειγματοληψίες στους κατάλληλους τύπους αλιείας ή στις κατάλληλες περιοχές, ώστε να επιτραπεί η λήψη ορθών αποφάσεων διαχείρισης όσον αφορά τα παρεμπίπτοντα αλιεύματα κητοειδών. Από τα κράτη μέλη που υπέβαλαν πράγματι έκθεση στην Επιτροπή, τα περισσότερα ανέφεραν χαμηλά ή μηδενικά παρεμπίπτοντα αλιεύματα στα ενωσιακά ύδατα, τα επιστημονικά ευρήματα που προκύπτουν από συστήματα παρατηρητών επί των σκαφών ή από τη νεκροψία ζώων που έχουν εκβρασθεί στην ακτή εξακολουθούν να δείχνουν ότι υπάρχουν σημαντικές αλληλεπιδράσεις μεταξύ κητοειδών και αλιευτικών δραστηριοτήτων. Οι πληροφορίες για τους πληθυσμούς κητοειδών είναι αποσπασματικές και η κατάσταση του πληθυσμού παραμένει ασαφής, καθώς οι πραγματικές επιπτώσεις της αλιείας στους πληθυσμούς είναι ελάχιστα κατανοητές. Οι απόλυτες εκτιμήσεις που ενδέχεται να είναι χρήσιμες για τον προσανατολισμό των δράσεων διαχείρισης υπάρχουν μόνο για ελάχιστα είδη στη Βόρεια Θάλασσα, στη Βαλτική Θάλασσα και σε τμήματα του Βορειοανατολικού Ατλαντικού.

2. Φαίνεται ότι σήμερα δίδεται υπερβολική έμφαση στα μέτρα μείωσης (δηλαδή, τις ακουστικές αποτρεπτικές συσκευές), ενώ τα μέτρα αυτά έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικά μόνο για τη μείωση των παρεμπιπτόντων αλιευμάτων μαρσουάνων κατά την αλιεία με στατικά δίχτυα και όχι για άλλα είδη κητοειδών (π.χ. κοινά δελφίνια και ζωνοδέλφινα) ή για άλλες αλιευτικές μεθόδους (π.χ. πελαγικές τράτες). Αυτό είχε ως αποτέλεσμα το άρθρο 2 του κανονισμού να μην είναι αποτελεσματικό. Σε γενικές γραμμές, οι αλιείς είναι απρόθυμοι να χρησιμοποιήσουν τις συσκευές που είναι διαθέσιμες σήμερα για καλά τεκμηριωμένους πρακτικούς ή οικονομικούς λόγους.

3. Πολλά κράτη μέλη κατέβαλαν σημαντική προσπάθεια για να εκπληρώσουν τις απαιτήσεις του κανονισμού όσον αφορά την υποβολή εκθέσεων. Οι βελτιώσεις σχετικά με τη μορφή για την υποβολή εκθέσεων τις οποίες πρότειναν το ICES και η ΕΤΟΕΑ και τις οποίες αποδέχτηκαν τα κράτη μέλη θα διευκολύνουν περαιτέρω το έργο αυτό. Ωστόσο, η ποιότητα και το περιεχόμενο των εκθέσεων που υπέβαλαν ορισμένα κράτη μέλη παραμένουν άνισα, πράγμα που δυσχεραίνει την ανάλυση. Οι εκθέσεις των κρατών μελών θα πρέπει να συντάσσονται σε επίπεδο διάκρισης σε τμήματα του στόλου σύμφωνα με την ταξινόμηση που ορίζεται στο πλαίσιο συλλογής δεδομένων (DCF) και να περιλαμβάνουν μηνιαία κατανομή των στοιχείων αντί για τριμηνιαία.

4. Οι στόχοι παρακολούθησης που προβλέπονται στον κανονισμό φαίνονται υπερβολικά φιλόδοξοι και θα μπορούσαν να αναθεωρηθούν. Η εφαρμογή του συστήματος παρακολούθησης που προβλέπει ο κανονισμός για τους τύπους αλιείας που χαρακτηρίζονται από χαμηλά ποσοστά παρεμπιπτόντων αλιευμάτων δεν αποτελεί την πλέον αποδοτική χρήση των πόρων, ιδίως όταν είναι γνωστό ότι τα παρεμπίπτοντα αλιεύματα συμβαίνουν συχνότερα με τύπους αλιείας ή σε περιοχές για τις οποίες δεν υπάρχει σήμερα απαίτηση παρακολούθησης στο πλαίσιο του κανονισμού. Σύμφωνα με το ICES, μια γενικότερη προσέγγιση η οποία θα υποχρέωνε τα κράτη μέλη να αποδεικνύουν ότι η αλιεία τους δεν υπερβαίνει ένα καθορισμένο επίπεδο παρεμπιπτόντων αλιευμάτων κητοειδών θα ήταν πιο ενδεδειγμένη χωρίς να επιβάλλει στα κράτη μέλη υπερβολικές απαιτήσεις παρακολούθησης. Απαιτούνται μεγαλύτερη ευελιξία και καλύτερος συντονισμός κατά την κατανομή της προσπάθειας παρακολούθησης.

5. Η κατανομή των κητοειδών και οι αλληλεπιδράσεις τους με τους τύπους αλιείας εξελίσσονται με την πάροδο του χρόνου. Η ανάπτυξη ειδικής έρευνας με αντικείμενο τα μέτρα μείωσης των παρεμπιπτόντων αλιευμάτων και η ενίσχυση της παρακολούθησης των αλληλεπιδράσεων μεταξύ κητοειδών και τύπων αλιείας, παράλληλα με την πλήρη εφαρμογή του κανονισμού, θα συμβάλουν στην καλύτερη κατανόηση των εξελίξεων αυτών και στην ανάπτυξη εργαλείων ορθής διαχείρισης. Είναι απαραίτητο να αποσαφηνιστεί η συλλογή δεδομένων στο πλαίσιο της οδηγίας για τους οικοτόπους καθώς και οι διασυνδέσεις με τον κανονισμό, προκειμένου να μεγιστοποιηθεί η χρησιμότητα των δεδομένων που συλλέγονται και να αποφευχθεί η επικάλυψη των εργασιών.

6. Δυνάμει της οδηγίας για τους οικοτόπους, τα κράτη μέλη είναι υποχρεωμένα να παρακολουθούν την τυχαία σύλληψη και θανάτωση όλων των κητοειδών και να εξασφαλίζουν ότι η τυχαία σύλληψη ή θανάτωση δεν θα έχει σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις στους πληθυσμούς. Από την άποψη αυτή, για τις άλλες αλιευτικές δραστηριότητες και τις άλλες περιοχές όπου οι τυχαίες συλλήψεις αποτελούν πρόβλημα και δεν καλύπτονται από τον κανονισμό, τα κράτη μέλη έχουν την ευθύνη να λάβουν τα κατάλληλα μέτρα για τη διασφάλιση των πληθυσμών κητοειδών. Ειδικότερα, τα παρεμπίπτοντα αλιεύματα κητοειδών στον Εύξεινο Πόντο και οι τυχαίες συλλήψεις πτερυγιόποδων, θαλάσσιων πτηνών και θαλάσσιων χελωνών στα αλιευτικά εργαλεία σε όλες τις περιοχές υπογραμμίζονται ως ειδικές περιπτώσεις οι οποίες δεν εμπίπτουν σήμερα στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού αλλά απαιτούν παρακολούθηση.

ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ

Παρότι η παρακολούθηση των στόχων, οι μορφότυποι δεδομένων και άλλα ζητήματα αποτελούν αντικείμενο συνεχούς συζήτησης, σύμφωνα με το ICES, ο κανονισμός έχει «κατορθώσει να προσφέρει μια πολύ πιο πλήρη εικόνα των παρεμπιπτόντων αλιευμάτων κητοειδών στην ευρωπαϊκή αλιεία» . Ορισμένα κράτη μέλη έχουν επεκτείνει τις γνώσεις τους σχετικά με τις επιπτώσεις της αλιείας τους επί των κητοειδών, γεγονός που τους επιτρέπει να προσαρμόσουν τις ανάγκες έρευνας και προστασίας των κητοειδών και να βελτιώσουν την εφαρμογή του κανονισμού.

Ο κανονισμός υπάρχει εδώ και 6 έτη, και παρά τις βελτιώσεις αυτές εξακολουθεί να μην εκπληρώνει τον στόχο του, δηλαδή την πρόληψη της τυχαίας σύλληψης κητοειδών από τα αλιευτικά εργαλεία. Τα παρεμπίπτοντα αλιεύματα είναι ακόμη προφανή σε ορισμένους τύπους αλιείας στον Βόρειο Ατλαντικό, στη Βόρεια Θάλασσα και στη Βαλτική, ενώ σύμφωνα με το ICES διάφοροι υποπληθυσμοί μαρσουάνων και κοινών δελφινιών στις περιοχές αυτές θεωρούνται απειλούμενοι. Όσον αφορά τη Μεσόγειο και τον Εύξεινο Πόντο, είναι εμφανές ότι οι εκτιμήσεις αφθονίας των κητοειδών είναι ανεπαρκείς, γεγονός το οποίο καθιστά αδύνατη την εκτίμηση του πληθυσμού ή των παρεμπιπτόντων αλιευμάτων για τις περιοχές αυτές, αν και υπάρχουν επαρκή στοιχεία που οδηγούν στο συμπέρασμα ότι τα παρεμπίπτοντα αλιεύματα παραμένουν σημαντικά στις εν λόγω θαλάσσιες λεκάνες.

Επομένως, είναι αναγκαίο να εξασφαλιστεί η στοχοθέτηση των μέτρων παρακολούθησης και μείωσης των παρεμπιπτόντων αλιευμάτων στις περιοχές και στα είδη που απειλούνται περισσότερο. Βελτιωμένα μέτρα μείωσης θα μπορούσαν να ενσωματωθούν στο νέο πλαίσιο τεχνικών μέτρων που θα αναπτυχθεί με την ευκαιρία της μεταρρύθμισης της κοινής αλιευτικής πολιτικής. Το πλαίσιο αυτό θα καθορίσει το πεδίο εφαρμογής, τους γενικούς και ειδικούς στόχους προς επίτευξη όσον αφορά τα παρεμπίπτοντα αλιεύματα κητοειδών και θα επιτρέψει στα κράτη μέλη να λάβουν ειδικά μέτρα μείωσης για συγκεκριμένες περιοχές και συγκεκριμένους τύπους αλιείας. Οι απαιτήσεις παρακολούθησης θα μπορούσαν να ενσωματωθούν στο πλαίσιο συλλογής δεδομένων, παράλληλα με την υιοθέτηση ευρύτερης προσέγγισης οικοσυστήματος για παρακολούθηση των τύπων αλιείας, η οποία θα περιλάμβανε τα παρεμπίπτοντα αλιεύματα ειδών που δεν αποτελούν στόχο της αλιείας, όπως τα κητοειδή, τα θαλάσσια πτηνά και οι βενθικοί οργανισμοί. Μόλις επιτευχθούν όλοι αυτοί οι στόχοι, θα είναι δυνατή η κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 812/2004.

[1] Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 812/2004 του Συμβουλίου που εκδόθηκε τον Απρίλιο 2004 θεσπίζει μέτρα σχετικά με παρεμπίπτοντα αλιεύματα κητοειδών κατά την αλιεία και για τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 88/98

[2] COM(2009) 368 τελικό

[3] Τα στατικά δίχτυα περιλαμβάνουν τα απλάδια, τα δίχτυα εμπλοκής και τα μανωμένα δίχτυα

[4] Ο συντελεστής μεταβλητότητας ορίζεται ως ο λόγος της τυπικής απόκλισης ως προς τον μέσο όρο.

[5] ICES, 2010. Αίτημα της ΕΕ σχετικά με τον κανονισμό 812/2004 για τα παρεμπίπτοντα αλιεύματα κητοειδών. Θέμα 4, ειδικό αίτημα συμβουλής, Μάιος 2010.

[6] ICES, 2010. Αίτημα της ΕΕ σχετικά με τον κανονισμό 812/2004 για τα παρεμπίπτοντα αλιεύματα κητοειδών. Θέμα 3, ειδικό αίτημα συμβουλής, Οκτώβριος 2010.

[7] Οδηγία 92/43/EΟΚ του Συμβουλίου για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας.

[8] http://eionet.europa.eu/article17