19. 12. 83 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 341/27 
Με ποιο τρόπο είναι δυνατόν να διασφαλισθεί ότι η 
βιομηχανία της ΕΟΚ θα αποκομίσει μεγαλύτερα 
οφέλη, απ' ότι η βιομηχανία των τρίτων χωρών από 
το αποτελέσματα του προγράμματος; 
Θα είναι δυνατό να συμπεριληφθεί στις συμβάσεις 
που συνάπτονται με πανεπιστήμια και ιδρύματα 
ερευνών, μια ρήτρα που να εξασφαλίζει την ενδεδειγ­
μένη διάδοση των πορισμάτων των ερευνών; 
3. Ειδικές παρατηρήσεις για to παράρτημα 
Ερευνητικές δραστηριότητες 
Σημείο 1.1. Σημείο 1Λ 
Η ΟΚΕ πιστεύει ότι η διατύπωση του σημείου αυτού θα 
έπρεπε να έχει γενικότερο χαρακτήρα, γιατί η Κοινότητα 
χρηματοδοτεί σ' αυτή την περίπτωση ένα ερευνητικό πρό­
γραμμα στα πλαίσια του οποίου μεταποιούνται προπα­
ντός απλά γεωργικά προϊόντα σε ζάχαρη και άμυλα, στα 
οποία ήδη υπάρχει πλεόνασμα στην Κοινότητα, ενώ 
άλλα προϊόντα όπως τα λίπη και τα έλαια υψηλής ποιότη­
τας παρουσιάζουν έλλειμμα και πρέπει να εισάγονται. 
Επομένως, χρειάζεται να καταρτισθεί ένα πρόγραμμα 
στα πλαίσια του οποίου και άλλα γεωργικά προϊόντα που 
αναπαράγονται με φυσικό τρόπο θα μεταποιούνται σε 
παρόμοια προϊόντα υψηλής ποιότητας διαμέσου της 
εφαρμογής της βιομοριακής μηχανικής. 
Η ΟΚΕ επικροτεί την πρόταση σχετικά με την επέκταση 
της τεχνολογίας των βιοαντιδραστήρων δεύτερης γενιάς 
στις βιομηχανίες φαρμακευτικών προϊόντων και λεπτής 
χημείας. Αυτή είναι η μοναδική περίπτωση επέκτασης του 
επιστημονικού πεδίου εφαρμογής της πρώτης φάσης του 
προγράμματος, και έχει συμπεριληφθεί επειδή έγιναν ήδη 
ορισμένες εντυπωσιακές ανακαλύψεις και η βιομηχανία 
έχει εκδηλώσει σημαντικό ενδιαφέρον. Συνεπώς, ο 
τομέας αυτός αντιπροσωπεύει μια λογική εξέλιξη. Σημείο 1.4. 
Η ΟΚΕ σημειώνει την έμφαση που δίνεται στη γεωργία 
σε ολόκληρο το πρόγραμμα. Τονίζει τη σημασία που έχει 
η βιομοριακή μηχανική τόσο για τη βιομηχανία όσο και 
για τη γεωργία και, κατά συνέπεια, επιθυμεί να προστε­
θούν οι λέξεις «και στη βιομηχανία» στο τέλος της πρώ­
της πρότασης. 
Βρυξέλλες, 28 Σεπτεμβρίου 1983. 
Ο Πρόεδρος 
της Οικονομικής και Κοινωνικής 
Επιτροπής 
Francis CEYRAC 
Γνωμοδότηση για την πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για τη θέσπιση προγράμματος έρευνας 
και ανάπτυξης στον τομέα των μη πυρηνικών μορφών ενέργειας (1983 έως 1987) 
Το κείμενο που αποτελεί αντικείμενο της γνωμοδότησης αυτής έχει δημοσιευθεί στην Επίσημη 
Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων αριθ. C 218 της 13ης Αυγούστου 1983, σελίδα 4. 
Α. ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ ΤΗΣ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ 
Το Συμβούλιο αποφάσισε, στις 6 Ιουλίου 1983, να ζητήσει, σύμφωνα με τις διατάξεις του 
άρθρου 198 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, τη γνωμο­
δότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση. 
Β. ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή εξέδωσε τη γνωμοδότηση της για το ανωτέρω θέμα 
κατά τη 210η σύνοδο της ολομελείας της, που πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες, στις 28 και 
29 Σεπτεμβρίου 1983. 
Το κείμενο της γνωμοδότησης αυτής είναι το ακόλουθο: 
Αριθ. C 341/28 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 19. 12. 83 
Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ, 
Έχοντας υπόψη: 
τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής 
Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 198, 
την αίτηση γνωμοδότησης του Συμβουλίου των Ευρωπαϊ­
κών Κοινοτήτων της 6ης Ιουλίου 1983 για την πρόταση 
απόφασης του Συμβουλίου για τη θέσπιση προγράμματος 
μορφών ενέργειας (1983 έως 1987) ('), 
την απόφαση της της 28ης Σεπτεμβρίου 1983 να ορίσει 
τον κ. Roseingrave ως γενικό εισηγητή, 
την προφορική εισήγηση του γενικού εισηγητή κ. Rosein­
grave, 
τις συζητήσεις της στις 28 Σεπτεμβρίου 1983 κατά τη 210η 
σύνοδο ολομέλειας που πραγματοποιήθηκε στις 28 και 29 
Σεπτεμβρίου 1983, 
ΥΙΟΘΕΤΗΣΕ ΤΗΝ ΑΚΟΛΟΥΘΗ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ 
με μεγάλη πλειοψηφία και δύο αποχές: 
1. Γενικές παρατηρήσεις 
1.1. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή θεωρεί 
θετική την πρόταση για τη θέσπιση ενός προγράμματος 
έρευνας και ανάπτυξης στον τομέα των μη πυρηνικών 
μορφών ενέργειας (1983 έως 1987). Με το πρόγραμμα επι­
διώκεται να συνεχιστούν οι εργασίες στον τομέα της 
έρευνας και ανάπτυξης σε μη πυρηνικά θέματα, και προ­
τείνεται να πραγματοποιηθούν περισσότερο σημαντικά 
αλλά και περισσότερο δαπανηρά πρότυπα πειράματα υπό 
κλίμακα, καθώς και να διευρυνθεί το πεδίο των εργασιών 
με την ανάληψη αξιόλογων δραστηριοτήτων σε τομείς 
που μόνο προηγουμένως καλύπτονταν από το πρόγραμμα 
της ΕΚΑΧ, που πρόκειται να λήξει, και συγκεκριμένα 
τους τομείς των στερεών καυσίμων και των νέων φορέων 
ενέργειας. 
1.2. Η ΟΚΕ συμφωνεί με τα κίνητρα της πρότασης. 
Τονίζει ιδιαίτερα την επιδίωξη που αναφέρεται στην ικα­
νοποίηση των αναγκών της περιφερειακής ανάπτυξης 
στην Κοινότητα με την πραγματοποίηση επαρκούς εφο­
διασμού σε ενέργεια και τη χρησιμοποίηση της κατάλλη­
λης τεχνολογίας. 
1.3. Η ΟΚΕ εκφράζει την ευχαρίστηση της γιατί η πρό­
ταση εμπίπτει στο πεδίο δράσης του προγράμματος-πλαι-
σίου για τις κοινοτικές, επιστημονικές και τεχνικές δρα­
στηριότητες (1984 έως 1987), το οποίο έχει ήδη εγκρίνει ομόφωνα (2) και γιατί θέτει τις ίδιες προτεραιότητες με 
αυτό. Η ΟΚΕ εκφράζει επίσης την ικανοποίηση της γιατί 
η πρόταση συμφωνεί με τους στόχους του προγράμμα-
τος-πλαισίου και ειδικότερα με το στόχο που επιδιώκει 
τη βελτίωση της διαχείρισης των πηγών ενέργειας. 
1.4. Τα συνολικά ποσά που αναφέρονται στον προϋπο­
λογισμό κόστους της πρότασης (226 εκατομμύρια ECU 
για τις ανανεώσιμες μορφές ενέργειας και 192 εκατομμύ­
ρια ECU για τη χρησιμοποίηση της ενέργειας) δεν ξεπερ­
νούν τους στόχους που καθορίστηκαν στο πρόγραμμα-
πλαίσιο των 310 και 520 εκατομμυρίων ECU αντίστοιχα, 
που θεωρήθηκαν αναγκαία για να επιτευχθεί το απαραί­
τητο επίπεδο αποτελεσματικότητας στην Κοινότητα για 
την προαγωγή της βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας, 
της γεωργικής παραγωγικότητας και για τη χορήγηση 
ουσιαστικής βοήθειας στις αναπτυσσόμενες χώρες. 
Επομένως, η ΟΚΕ εγκρίνει την πρόταση με την επιφύ­
λαξη των ακόλουθων ειδικών παρατηρήσεων. 
2. Ειδικές χαρατηρήσεις 
2.1. Η ΟΚΕ πιστεύει ότι η πρόταση θα έπρεπε να περι­
λαμβάνει μια σύντομη ανασκόπηση και μια περίληψη 
των τελευταίων προγραμμάτων. Ενώ τρία από τα υποπρο-
γράμματα είναι νέα ή σχεδόν νέα, στα υπόλοιπα επτά διε­
ξάγονται εργασίες εδώ και αρκετά χρόνια με βάση προη­
γούμενα προγράμματα του Συμβουλίου. Στο σημείο αυτό 
θα ήταν χρήσιμο να εκτεθεί συνοπτικά η πρόοδος που 
σημειώθηκε μέχρι σήμερα, καθώς και η εκτίμηση της Επι­
τροπής για το βαθμό επιτυχίας τους. Με τα στοιχεία αυτά 
η Επιτροπή θα μπορούσε να υποστηρίξει τα επιχειρήματα 
της για την εξακολούθηση των εργασιών. 
2.2. Με τον προτεινόμενο διπλασιασμό των πόρων για 
έρευνα και ανάπτυξη στον τομέα των μη πυρηνικών μορ­
φών ενέργειας, οι δαπάνες στον τομέα αυτό ανέρχονται 
σε σημαντικό ποσοστό του συνολικού κοινοτικού προϋ­
πολογισμού για έρευνα. Επομένως, ιδιαίτερα τώρα που η 
Κοινότητα αντιμετωπίζει δυσχέρειες στο θέμα του προϋ­
πολογισμού, είναι εξαιρετικά σημαντικό να εξεταστεί το 
κάθε κονδύλι του κάθε υποπρογράμματος με μεγάλη προ­
σοχή ώστε να εξασφαλιστεί ότι αναλαμβάνονται εργα­
σίες μόνο εκεί όπου υπάρχουν λογικές πιθανότητες επιτυ­
χίας και εκεί όπου τα αποτελέσματα των εργασιών θα 
συμβάλουν ουσιαστικά στην επίτευξη των ενεργειακών 
στόχων της Κοινότητας. 
2.3. Ο βαθμός προτεραιότητας που θα δοθεί, καθώς και 
οι πόροι που θα διατεθούν για κάθε σχέδιο κάθε υποπρο­
γράμματος παραμένουν θέματα που θα κρίνει η Επι­
τροπή. Η ΟΚΕ σημειώνει ότι το περιεχόμενο και το μέγε­
θος των υποπρογραμμάτων θα αξιολογείται συνεχώς και 
με προσοχή κατά τη διάρκεια της εφαρμογής τους. 
(') ΕΕ αριθ. C 218 της 13. 8.1983, σ. 4. (2) ΕΕ αριθ. C 211 της 8.8.1983, σ. 28. 
19. 12. 83 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 341/29 
2.4. Η απόφαση να περατωθούν οι εργασίες σε ένα συ­
γκεκριμένο ερευνητικό πρόγραμμα είναι συχνά δύσκολη 
και η ΟΚΕ βρίσκει ενθαρρυντική την απόφαση της Επι­
τροπής να σταματήσει τις εργασίες σχετικά με την παρα­
γωγή και τη χρησιμοποίηση του υδρογόνου, εφόσον 
τώρα είναι ικανοποιημένη από το επαρκές επίπεδο γνώ­
σεων που αποκτήθηκε σ' αυτό τον τομέα έρευνας μακράς 
πνοής. 
2.5. Η ΟΚΕ αναγνωρίζει τον πρωταρχικό ρόλο που δια­
δραματίζει σήμερα η φωτοβολταϊκή παραγωγή ενέργειας, 
όπως αποδεικνύεται στην πρόταση, τις σημαντικές δυνα­
τότητες εμπορικής της βιωσιμότητας και τις υπάρχουσες 
ευκαιρίες για τη βιομηχανική κατασκευή εξοπλισμού για 
την εξαγωγή ενέργειας από την ηλιακή ακτινοβολία, και 
πιστεύει ότι θα μπορούσε να διατεθεί ακόμα και ένα 
μεγαλύτερο ποσοστό των χρηματικών πόρων του υπο-
προγράμματος ηλιακής ενέργειας στις φωτοβολταϊκές 
εφαρμογές. 
2.6. Η ΟΚΕ σημειώνει τη διαβεβαίωση της Επιτροπής 
ότι δεν υπάρχει επικάλυψη μεταξύ του υποπρογράμματος 
για τη βιομάζα και του γεωργικού ερευνητικού προγράμ­
ματος. Το υποπρόγραμμα ασχολείται με τη χρησιμοποί­
ηση της βιομάζας και όχι με την παραγωγή της. 
2.7. Η ΟΚΕ αναρωτιέται κατά πόσο είναι σκόπιμο να 
αναπτυχθούν προηγμένες γεννήτριες αιολικής ενέργειας 
ισχύος πολλών Megawatt, εφόσογ οι γεννήτριες αυτές 
έχουν ήδη χρησιμοποιηθεί σε άλλα μέρη με ελάχιστη επι­
τυχία. Θα προτιμούσε να δοθεί μεγαλύτερη χρηματοδο­
τική υποστήριξη για τη βελτίωση γεννητριών μικρού και 
μεσαίου μεγέθους που ήδη χρησιμοποιούνται με σημα­
ντική επιτυχία στην Ευρώπη. 
2.8. Η ΟΚΕ πιστεύει ότι θα πρέπει να καταβληθούν ιδι­
αίτερες προσπάθειες για την εκπαίδευση τεχνικών στον 
τομέα της γεωθερμικής ενέργειας. 
2.9. Η ΟΚΕ σημειώνει με λύπη ότι στα υποπρογράμ-
ματα δεν αναφέρεται η ενέργεια που μπορεί να προέλθει 
από τα κύματα της θάλασσας. Πιστεύει ότι η Επιτροπή 
θα πρέπει να εξετάσει με προσοχή το ρόλο της Κοινότη­
τας στη μεσοπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη ανάπτυξη 
αυτού του τομέα ενέργειας που υπόσχεται πολλά παρά 
τον κίνδυνο που υπάρχει να αναχαιτιστεί η ανάπτυξη του 
λόγω του μεγάλου επενδυτικού κόστους κατά τα πρώτα 
χρόνια. Η ΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να επανεξετάσει 
Βρυξέλλες, 28 Σεπτεμβρίου 1983. τη θέσπιση ενός υποπρογράμματος για την ενέργεια των 
θαλασσίων κυμάτων όταν θα επανεξετάζει το πρόγραμμα 
ερευνητικής δράσης κατά το δεύτερο εξάμηνο του 1985. 
2.10. Η ΟΚΕ επαναλαμβάνει την άποψη που έχει διατυ­
πώσει στη γνωμοδότηση της για το ρόλο του άνθρακα (') 
όπου αναφέρονταν ότι υπήρχε αναμφίβολα ανάγκη για 
περαιτέρω έρευνα των βασικών αρχών και διαδικασιών 
για την υγροποίηση και αεριοποίηση των στερεών καυσί­
μων, αλλά οπωσδήποτε τονίζονταν ότι οι προοπτικές για 
μια οικονομικά αποδοτική μετατροπή των στερεών καυ­
σίμων σε υγρά ή αέρια είναι αβέβαιες. 
2.11. Η ΟΚΕ παρατηρεί ότι στο πρόγραμμα-πλαίσιο 
αναγνωρίζεται σαφώς η σημασία των νομικών, κοινωνι­
κών και περιβαλλοντολογικών συντελεστών ως φραγμών 
που αντιμετωπίζουν οι ανανεώσιμες μορφές ενέργειας για 
να διεισδύσουν στην αγορά. Στην παρούσα πρόταση δεν 
περιλαμβάνεται παρόμοια αναγνώριση. Η ΟΚΕ τονίζει 
ότι σύμφωνα με προηγούμενες γνωμοδοτήσεις για παρεμ­
φερή θέματα θα πρέπει να εξετάζεται το κοινωνικοπολιτι-
στικό περιβάλλον στο οποίο εισάγονται οι νέες τεχνολο­
γίες για να επιτευχθεί πλήρης εκμετάλλευση των δυνατο­
τήτων που προσφέρουν οι καινοτομίες. 
2.12. Κατά την εφαρμογή των υποπρογραμμάτων, η 
ΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να εξετάσει με προσοχή 
τους τοπικούς παράγοντες που συμβάλλουν στην ανά­
πτυξη των διαφόρων τεχνολογιών και να επιδιώξει να 
αναπτύξει τα κατάλληλα τοπικά έργα υποδομής για να 
εκμεταλλευθεί τη χρησιμοποίηση των τοπικών ενεργεια­
κών πόρων, ιδιαίτερα στις τοποθεσίες όπου τα υποπρο-
γράμματα θα εφαρμοσθούν σύντομα. 
2.13. Η ΟΚΕ εκφράζει ορισμένες αμφιβολίες για το αν 
μια διαχειριστική και συντονιστική συμβουλευτική επι­
τροπή (ΔΣΣΕ) θα επαρκέσει για να διαχειριστεί ολόκληρο 
το πρόγραμμα όπως θα μπορούσε να κάνει η προηγού­
μενη ΣΕ (συμβουλευτική επιτροπή για τη διαχείριση προ­
γραμμάτων). Θα πρέπει ίσως να δημιουργηθούν ανάλογες 
υποεπιτροπές. 
2.14. Η ΟΚΕ σημειώνει τις προτάσεις της Επιτροπής για 
τη διάδοση των πληροφοριών σχετικά με τα αποτελέ­
σματα του προγράμματος. Εκτιμά ιδιαίτερα την πολιτική 
της υποβολής ανεξάρτητων εκθέσεων αξιολόγησης της 
αποδοτικότητας και των επιτευγμάτων του προγράμμα­
τος. 
Ο Πρόεδρος 
της Οικονομικής και Κοινωνικής 
Επιτροτϋής 
Francis CEYRAC 
(') ΕΕ αριθ. C 205 της 9. 8.1982.