[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 30.5.2005

COM(2005) 209 τελικό

2005/0102 (COD)

Πρόταση

ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

για τη θέσπιση κοινοτικής δράσης όσον αφορά την εκδήλωση Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης για το διάστημα 2007 έως 2019

(υποβληθείσα από την Επιτροπή)

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

1. Εισαγωγη

Η εκδήλωση «Ευρωπαϊκή Πολιτιστική Πόλη» δρομολογήθηκε από το Συμβούλιο Υπουργών της 13ης Ιουνίου 1985. Έως το 2004, οι Ευρωπαϊκές Πολιτιστικές Πόλεις επιλέγονταν σε διακυβερνητική βάση, δηλαδή τα κράτη μέλη επέλεγαν ομόφωνα πόλεις που άξιζε να φιλοξενήσουν την εκδήλωση.

Με την απόφαση 1419/1999/ΕΚ[1], που εκδόθηκε βάσει του άρθρου 151 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, τροποποιήθηκε η διαδικασία επιλογής των πόλεων από το 2005 και μετά, οι οποίες στο εξής ονομάζονται «Πολιτιστικές Πρωτεύουσες της Ευρώπης» (ΠΠΕ). Η ΠΠΕ αποφασίζεται τώρα από το Συμβούλιο, κατόπιν εισήγησης της Επιτροπής η οποία λαμβάνει υπόψη τις απόψεις κριτικής επιτροπής με επτά ανεξάρτητα μέλη. Η επιλογή αυτή βασίζεται σε κριτήρια που καθορίστηκαν στην παραπάνω απόφαση. Η εν λόγω απόφαση περιλαμβάνει κατάλογο των κρατών μελών της EUR-15 (παράρτημα 1) που καθορίζει τη χρονολογική σειρά υποβολής υποψηφιοτήτων από το 2005 έως το 2019[2].

Τα δέκα νέα κράτη μέλη, που εντάχθηκαν στην ΕΕ την 1η Μαΐου 2004, δεν συμπεριλαμβάνονταν στον κατάλογο αυτό. Επομένως, η Επιτροπή υπέβαλε πρόταση τροποποίησης της απόφασης 1419/1999/ΕΚ το Νοέμβριο του 2003 ώστε να επιτρέψει στα νέα κράτη μέλη να προτείνουν ΠΠΕ από το 2009. Η εν λόγω πρόταση εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο στις 13 Απριλίου 2005. Κατά συνέπεια, από το 2009 θα υπάρχουν δύο Πολιτιστικές Πρωτεύουσες της Ευρώπης κάθε χρόνο (μία από τα κράτη της EUR-15 και μία από τα νέα κράτη μέλη).

2. Αναγκη να αναθεωρηθει η ισχυουσα αποφαση

2.1. Βελτιώσεις που απαιτούνται από την πείρα και τη διαβούλευση με τα ενδιαφερόμενα μέρη

Η Επιτροπή δρομολόγησε μελέτη[3] (εφεξής: μελέτη για την ΠΠΕ) που επιβεβαιώνει ότι η δράση ΠΠΕ γενικά αντιμετωπίζεται πολύ θετικά από το πλατύ κοινό. Ωστόσο, η εφαρμογή της διαδικασίας ανακήρυξης, όπως ορίζεται στην απόφαση 1419/1999, αποκάλυψε αρκετές αδυναμίες, ιδίως όσον αφορά τα εξής:

- τον ανταγωνισμό μεταξύ πόλεων

- το ρόλο της κριτικής επιτροπής

- την παρακολούθηση

- την ευρωπαϊκή διάσταση

- το χρονοδιάγραμμα της διαδικασίας

- τη συμμετοχή τρίτων χωρών.

Οι εκθέσεις αξιολόγησης των κριτικών επιτροπών, η Επιτροπή πολιτισμού, νεότητας, παιδείας, μέσων ενημέρωσης και αθλητισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην έκθεσή της σχετικά με την πρώτη ανάγνωση της τροποποιημένης απόφασης, καθώς και η μελέτη για την ΠΠΕ επιβεβαίωσαν τις αδυναμίες αυτές. Επομένως, η παρούσα πρόταση, η οποία βασίζεται σε διάφορες συνεισφορές, αποσκοπεί στην αντικατάσταση της απόφασης 1419/1999, όπως τροποποιήθηκε στις 13 Aπριλίου 2005. Αποσκοπεί επίσης στη βελτίωση, μεταξύ άλλων, της διαφάνειας της διαδικασίας επιλογής και του ορισμού της ευρωπαϊκής προστιθέμενης αξίας.

2.2. Γενική περιγραφή της πρότασης

A) Ενίσχυση του ανταγωνισμού

Κατόπιν προσεκτικής εξέτασης διαφόρων προτύπων ανταγωνισμού η Επιτροπή:

- απέρριψε την ιδέα του εντελώς ανοιχτού διαγωνισμού , πανευρωπαϊκά, όπου θα μπορούσε να υποβάλει υποψηφιότητα κάθε ευρωπαϊκή πόλη. Η προσέγγιση αυτή θα απαιτούσε κάθε χρόνο σημαντικούς και δυσανάλογους πόρους στην Επιτροπή, τις κριτικές επιτροπές και τα κράτη μέλη. Επίσης, δεν θα εξασφάλιζε την εναλλαγή των κρατών μελών.

- απέκλεισε ένα σύστημα περιορισμένου διαγωνισμού το οποίο θα επέβαλλε τουλάχιστον δύο προτάσεις από κάθε κράτος μέλος· το σύστημα αυτό δεν προσφέρει καμία εγγύηση για ισχυρότερη ευρωπαϊκή διάσταση των εκδηλώσεων της ΠΠΕ. Επιπλέον, ενδεχομένως να μην είναι σε θέση όλα τα κράτη μέλη να υποβάλλουν τουλάχιστον δύο προτάσεις.

Με βάση τα παραπάνω η Επιτροπή επέλεξε ένα σύστημα το οποίο ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να διοργανώσουν διαγωνισμό σε εθνικό επίπεδο μεταξύ των ενδιαφερόμενων πόλεων.

Β) Ο ρόλος της κριτικής επιτροπής·

Η Επιτροπή προτείνει τη σύσταση «μεικτής» κριτικής επιτροπής , αποτελούμενης από 7 εμπειρογνώμονες που διορίζονται από τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, ένας εκ των οποίων αναλαμβάνει την προεδρία, και 6 εμπειρογνώμονες που διορίζονται από το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος, σε συμφωνία με την Επιτροπή. Οι 7 εμπειρογνώμονες διορίζονται για 3 έτη εκ περιτροπής από το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών, σύμφωνα με τα κριτήρια που καθορίζονται στο άρθρο 5 παράγραφος 3 της παρούσας πρότασης. Η συνολική σύνθεση της επιτροπής πρέπει να εξασφαλίζει επαρκή ισορροπία ανάμεσα στα τοπικά και τα εθνικά συμφέροντα και να εγγυάται ότι η «ευρωπαϊκή» διάσταση λαμβάνεται υπόψη στην εθνική απόφαση επιλογής.

Το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος δημοσιεύει πρόσκληση υποβολής αιτήσεων 6 έτη πριν από την έναρξη της εκδήλωσης και διοργανώνει ενημερωτική ημερίδα για τους πιθανούς υποψηφίους.

Η κριτική επιτροπή συνεδριάζει 5 έτη πριν από την εκδήλωση για να καταρτίσει τον κατάλογο των προεπιλεγόμενων υποψηφίων. Εκπονεί έκθεση σχετικά με τα προγράμματα των υποψηφίων και απευθύνει συστάσεις στους προεπιλεγέντες υποψηφίους. Η έκθεση υποβάλλεται στο ενδιαφερόμενο κράτος μέλος και στην Επιτροπή.

Η κριτική επιτροπή συνεδριάζει εννέα μήνες μετά τη συνεδρίαση για την αρχική επιλογή με σκοπό να συντάξει έκθεση σχετικά με τα προγράμματα των προεπιλεγέντων υποψηφίων και, βάσει αυτής, να προτείνει την υποψηφιότητα μιας πόλης ως ΠΠΕ. Η έκθεση περιλαμβάνει επίσης συστάσεις προς την επιλεγείσα πόλη. Υποβάλλεται στο ενδιαφερόμενο κράτος μέλος και στην Επιτροπή.

Το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος κοινοποιεί μία υποψηφιότητα 4 έτη πριν από την έναρξη της εκδήλωσης. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μπορεί να διαβιβάσει γνώμη στην Επιτροπή εντός των επόμενων δύο μηνών. Βάσει της γνώμης αυτής, η Επιτροπή εισηγείται στο Συμβούλιο. Στη συνέχεια το Συμβούλιο ανακηρύσσει την πόλη.

Γ) Παρακολούθηση από την «ευρωπαϊκή επιτροπή παρακολούθησης»

Η Επιτροπή προτείνει τη σύσταση «ευρωπαϊκής επιτροπής παρακολούθησης» (ΕΕΠ) για το διάστημα από την ανακήρυξη της ΠΠΕ ως την έναρξη της εκδήλωσης. Η επιτροπή εστιάζει στην ευρωπαϊκή διάσταση του προγράμματος και συνεισφέρει, όταν χρειάζεται, στην εξασφάλιση της ευρωπαϊκής προστιθέμενης αξίας του προγράμματος.

Η ευρωπαϊκή επιτροπή παρακολούθησης αποτελείται μόνο από τα 7 μέλη της κριτικής επιτροπής που διορίζονται εκ περιτροπής από τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, όπως εξηγείται στο σημείο 2.2.Β. Η ΕΕΠ υποστηρίζει και καθοδηγεί τις πόλεις κατά την περαιτέρω ανάπτυξη του προγράμματός τους.

- Δύο έτη πριν από την έναρξη της εκδήλωσης, η ΕΕΠ προβαίνει σε ενδιάμεση παρακολούθηση του σχεδίου και του προγράμματος των δύο πόλεων όσον αφορά την εξέλιξη της προετοιμασίας καθώς και την ευρωπαϊκή διάσταση.

- Το αργότερο έξι μήνες πριν από την εκδήλωση η ΕΕΠ συνεδριάζει ξανά με τις αρχές των πόλεων που ανακηρύχθηκαν ΠΠΕ για να εκτιμήσει την κατάσταση και να αξιολογήσει την πρόοδο της προετοιμασίας και τα βήματα που απομένει να πραγματοποιηθούν. Η ΕΕΠ εκδίδει τότε την τελική έκθεση παρακολούθησης, το αργότερο ένα μήνα μετά την τελική συνεδρίαση.

Βάσει της έκθεσης αυτής, η Επιτροπή μπορεί να απονείμει έπαθλο στις ανακηρυχθείσες πόλεις με την προϋπόθεση ότι οι αρχές τους τήρησαν τις δεσμεύσεις που ανέλαβαν κατά τη φάση επιλογής και ανταποκρίθηκαν επαρκώς στις συστάσεις που διατύπωσαν οι επιτροπές κατά τη φάση επιλογής και παρακολούθησης.

Δ) Ευρωπαϊκή διάσταση – κριτήρια επιλογής

Το πρόγραμμα δραστηριοτήτων της ΠΠΕ περιλαμβάνει εκδηλώσεις/ενέργειες που προβάλλουν την ευρωπαϊκή διάσταση και προσφέρουν ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία. Πρέπει να δοθεί έμφαση στις ακόλουθες απόψεις:

- μια ευρωπαϊκή διάσταση, η οποία πρέπει να προωθεί την πολυμερή συνεργασία μεταξύ πολιτιστικών φορέων σε όλα τα επίπεδα, να προβάλλει τον πλούτο της πολιτιστικής ποικιλομορφίας και να φέρνει στο προσκήνιο τις κοινές πλευρές των ευρωπαϊκών πολιτισμών·

- μια διάσταση ιθαγένειας, η οποία πρέπει να κινεί το ενδιαφέρον των κατοίκων της πόλης καθώς και πολιτών άλλων χωρών και να αποτελεί αδιάσπαστο μέρος της μακροπρόθεσμης πολιτιστικής ανάπτυξης της πόλης.

E) Χρονοδιάγραμμα

Η προηγούμενη εμπειρία και η μελέτη για την ΠΠΕ επιβεβαιώνουν ότι ο συνολικός χρόνος προγραμματισμού πρέπει να επεκταθεί. Η διαδικασία επιλογής πρέπει να αρχίζει έξι έτη πριν από την έναρξη της εκδήλωσης (προεπιλογή/επιλογή/υποβολή υποψηφιότητας). Το Συμβούλιο πρέπει να είναι σε θέση να ανακηρύξει την ΠΠΕ τέσσερα έτη πριν από την εκδήλωση.

ΣΤ) Συμμετοχή τρίτων χωρών

Βάσει της μελέτης για την ΠΠΕ, η Επιτροπή προτείνει το πολύ δύο ΠΠΕ ανά έτος. Η προσέγγιση αυτή ευθυγραμμίζεται με την απόφαση του Μαρτίου του 2005, η οποία ενσωματώνει τα νέα κράτη μέλη.

Η ύπαρξη περισσότερων από δύο ΠΠΕ ανά έτος θα έβλαπτε την εμβέλεια της εκδήλωσης. Επομένως, η αναφορά στην υποψηφιότητα ΠΠΕ από τρίτες χώρες παραλείφθηκε. Αντίθετα, η επιτυχημένη πρωτοβουλία «πολιτιστικός μήνας» που υπήρχε για τις τρίτες χώρες ως το 2003 θα μπορούσε να ξαναρχίσει. Οι συζητήσεις για τη δυνατότητα αυτή θα διεξαχθούν έξω από το πλαίσιο της ΠΠΕ.

Ζ) Συμπέρασμα

Επομένως, οι Πολιτιστικές Πρωτεύουσες της Ευρώπης θα ανακηρύσσονται σε δύο φάσεις βάσει της αξιολόγησης επιτροπής που απαρτίζεται από εμπειρογνώμονες που διορίζονται από τα θεσμικά όργανα και από τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη. Μια επιτροπή παρακολούθησης θα υποστηρίζει τις ανακηρυχθείσες πόλεις κατά τη φάση της προετοιμασίας και έως την έναρξη της εκδήλωσης. Η ποιότητα του προγράμματος (ιδίως η σημασία της ευρωπαϊκής διάστασης) θα επιβραβεύεται με έπαθλο μόλις ολοκληρωθεί το πρόγραμμα.

Με το σύστημα αυτό διατηρείται η σωστή ισορροπία ανάμεσα στις εθνικές και τοπικές προτεραιότητες και την απαιτούμενη ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία της δράσης.

3. Μετρα υποστηριξης

Οι κριτικές επιτροπές, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η Επιτροπή των Περιφερειών και η μελέτη για την ΠΠΕ απαιτούν αρκετά μέτρα υποστήριξης με σκοπό:

- τη βελτίωση της διαφάνειας της διαδικασίας επιλογής·

- τη διευκρίνιση των στόχων και σκοπών της εκδήλωσης ΠΠΕ·

- τη διευκρίνιση των κριτηρίων επιλογής·

- τον ορισμό της έννοιας της ευρωπαϊκής διάστασης·

- την καθοδήγηση των πιθανών υποψηφίων.

Επομένως, η Επιτροπή θα ετοιμάσει τα σχετικά έγγραφα, τα οποία θα περιλαμβάνουν τις προδιαγραφές για την υποβολή των υποψηφιοτήτων και των σχετικών επίσημων εκθέσεων. Το υλικό αυτό θα τοποθετηθεί στο διαδίκτυο το ταχύτερο δυνατό αρχίζοντας από το έτος 2006. Η Επιτροπή θα προωθήσει επίσης την ανταλλαγή πληροφοριών και εμπειριών μεταξύ των ΠΠΕ.

4. Ποροι – Διαρκεια ισχυος της αποφασης

4. 1. Πόροι

Η παρούσα πρόταση δεν έχει άμεσες δημοσιονομικές επιπτώσεις. Η χρηματοοικονομική πτυχή των ΠΠΕ εντάσσεται στο πλαίσιο του προγράμματος «Πολιτισμός 2000» και του μελλοντικού προγράμματος «Πολιτισμός 2007». Στο παρόν στάδιο, η πρόταση της Επιτροπής για το πρόγραμμα «Πολιτισμός 2007» θα επιτρέψει έως και τον τριπλασιασμό της κοινοτικής συνεισφοράς σε κάθε ΠΠΕ σε σύγκριση με το σημερινό πρόγραμμα.

4.2 Ημερομηνία εφαρμογής (μεταβατική περίοδος)

Η παρούσα πρόταση, η οποία αντικαθιστά και καταργεί την απόφαση 1419/1999, εφαρμόζεται από το 2007. Περιλαμβάνει μια μεταβατική περίοδο ανάμεσα στα δύο συστήματα ώστε να καλυφθούν οι ανακηρύξεις του 2011 και 2012.

2005/0102 (COD)

Πρόταση

ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

για τη θέσπιση κοινοτικής δράσης όσον αφορά την εκδήλωση Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης για το διάστημα 2007 έως 2019

ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 151[4],

την πρόταση της Επιτροπής[5],

τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών[6],

αποφασίζοντας σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 251 της συνθήκης[7],

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

(1) Η απόφαση 1419/1999/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου[8] θέσπισε κοινοτική δράση όσον αφορά την εκδήλωση Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης για το διάστημα 2007 έως 2019.

(2) Μελέτη που πραγματοποιήθηκε σχετικά με τα αποτελέσματα της εκδήλωσης Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης ως το 2004 έδειξε ότι η εκδήλωση έχει θετικό αντίκτυπο όσον αφορά την απήχηση στα μέσα μαζικής ενημέρωσης, την πολιτιστική και τουριστική ανάπτυξη και την αναγνώριση από την πλευρά των κατοίκων της σημασίας της ανακήρυξης της πόλης τους. Ωστόσο, η δράση αυτή χρειάζεται περαιτέρω βελτίωση.

(3) Τα ενδιαφερόμενα μέρη της εκδήλωσης υπογράμμισαν τα προβλήματα τα οποία ανακύπτουν κατά τη διαδικασία επιλογής που καθορίζεται στην απόφαση 1419/1999/EΚ και συνέστησαν την παρακολούθηση των προτάσεων, ιδίως για να αυξηθεί η ευρωπαϊκή τους διάσταση.

(4) Λόγω της σημασίας και του αντικτύπου της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης απαιτείται η θέσπιση μιας μεικτής διαδικασίας επιλογής, με συμμετοχή του εθνικού και του ευρωπαϊκού επιπέδου, και η εισαγωγή ενός ισχυρού στοιχείου παρακολούθησης.

(5) Η προπαρασκευαστική φάση της εκδήλωσης έχει ζωτική σημασία για την επιτυχία της σύμφωνα με τους στόχους της δράσης.

(6) Μετά την ανακήρυξη χρειάζεται μια φάση παρακολούθησης για να εξασφαλίζεται η ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία της δράσης.

(7) Είναι σημαντικό η ποιότητα του προγράμματος αναφορικά με τους στόχους και τα κριτήρια της δράσης και ιδίως η ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία να επιβραβεύονται με την απονομή επάθλου.

(8) Η διαδικασία ανακήρυξης που καθορίζεται στην παρούσα απόφαση χρειάζεται περίοδο έξι ετών για να εφαρμοστεί· η περίοδος αυτή δεν μπορεί να εξασφαλιστεί για τα έτη 2011 και 2012 δεδομένου ότι η παρούσα απόφαση αρχίζει να ισχύει το 2007. Η διαδικασία ανακήρυξης για τα έτη αυτά καθορίζεται στην απόφαση 1419/1999/EΚ, όπως τροποποιήθηκε με την απόφαση 649/2005/ΕΚ.

(9) Για λόγους σαφήνειας, η απόφαση 1419/1999 αντικαθίσταται από την παρούσα απόφαση,

ΑΠΟΦΑΣΙΖΟΥΝ:

Άρθρο 1

Αντικείμενο

Θεσπίζεται κοινοτική δράση με τίτλο «Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης» με σκοπό να προβάλει τον πλούτο, την ποικιλομορφία και τα κοινά χαρακτηριστικά των ευρωπαϊκών πολιτισμών και να συμβάλει στη βελτίωση της αμοιβαίας γνωριμίας των ευρωπαίων πολιτών.

Άρθρο 2

Πρόσβαση στη δράση

1. Οι πόλεις των κρατών μελών δικαιούνται να ανακηρυχθούν Πολιτιστικές Πρωτεύουσες της Ευρώπης για ένα έτος εκ περιτροπής, όπως καθορίζεται στον κατάλογο του παραρτήματος.

2. Ανακηρύσσεται μία πόλη από κάθε κράτος μέλος που αναγράφεται στον κατάλογο που αναφέρεται στην παράγραφο 1.

Η χρονολογική σειρά που προβλέπεται στον εν λόγω κατάλογο μπορεί να τροποποιηθεί με κοινή συμφωνία των ενδιαφερομένων κρατών μελών.

Άρθρο 3

Αιτήσεις

1. Κάθε αίτηση περιλαμβάνει πολιτιστικό πρόγραμμα με ευρωπαϊκή διάσταση, που βασίζεται κυρίως στην πολιτιστική συνεργασία, σύμφωνα με τους στόχους και τη δράση που προβλέπονται στο άρθρο 151 της Συνθήκης.

2. Το πολιτιστικό πρόγραμμα της εκδήλωσης σχεδιάζεται ειδικά για το έτος «Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης» και προβάλλει την ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία σύμφωνα με τα κριτήρια που καθορίζονται στην παράγραφο 3.

3. Το πολιτιστικό πρόγραμμα πληροί τα ακόλουθα κριτήρια, τα οποία ομαδοποιούνται στις κατηγορίες «Ευρωπαϊκή διάσταση» και «Πόλη και πολίτες»:

Όσον αφορά την κατηγορία «Ευρωπαϊκή διάσταση», το πρόγραμμα:

α) προωθεί τη συνεργασία πολιτιστικών φορέων, καλλιτεχνών και πόλεων από άλλα κράτη μέλη σε οποιοδήποτε πολιτιστικό τομέα,

β) προβάλλει τον πλούτο της πολιτιστικής ποικιλομορφίας της Ευρώπης,

γ) φέρνει στο προσκήνιο τις κοινές πλευρές των ευρωπαϊκών πολιτισμών.

Όσον αφορά την κατηγορία «Πόλη και πολίτες», το πρόγραμμα:

α) κινεί το ενδιαφέρον των κατοίκων της πόλης και των περιχώρων της καθώς και πολιτών από το εξωτερικό,

β) είναι βιώσιμο και αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της μακροπρόθεσμης πολιτιστικής ανάπτυξης της πόλης.

4. Το πρόγραμμα διαρκεί ένα έτος. Σε περίπτωση που αυτό δικαιολογείται δεόντως, οι ορισθείσες πόλεις μπορούν να επιλέξουν συντομότερη περίοδο.

Υπάρχει σύνδεση μεταξύ των προγραμμάτων των πόλεων που έχουν ανακηρυχθεί Πολιτιστικές Πρωτεύουσες για το ίδιο έτος.

Οι πόλεις μπορεί να επιλέξουν να συμπεριλάβουν στο πρόγραμμα την περιφέρειά τους.

Άρθρο 4

Υποβολή αιτήσεων

1. Πρόσκληση υποβολής αιτήσεων δημοσιεύεται από κάθε ενδιαφερόμενο κράτος μέλος το αργότερο έξι έτη πριν από την έναρξη της εν λόγω εκδήλωσης.

Αυτές οι προσκλήσεις υποβολής αιτήσεων, που απευθύνονται στις υποψήφιες για τον τίτλο πόλεις, αναφέρουν τα κριτήρια που καθορίζονται στο άρθρο 3 της παρούσας απόφασης και στο δικτυακό τόπο της Επιτροπής.

Η προθεσμία υποβολής προτάσεων για κάθε σχετική πρόσκληση υποβολής αιτήσεων λήγει το αργότερο δέκα μήνες μετά τη δημοσίευσή της.

Οι προτάσεις που υποβάλλονται σε αυτές τις προσκλήσεις παρουσιάζουν διαγραμματικά τα προγράμματα που σκοπεύουν να υλοποιήσουν οι υποψήφιες πόλεις το δεδομένο έτος.

2. Οι προτάσεις κοινοποιούνται στην Επιτροπή από το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος.

Άρθρο 5

Κριτική επιτροπή

1. Συγκροτείται κριτική επιτροπή η οποία αξιολογεί τις προτάσεις των υποψήφιων πόλεων και συνιστά την υποψηφιότητα μιας πόλης του ενδιαφερόμενου κράτους μέλους.

2. Η κριτική επιτροπή αποτελείται από 13 μέλη. Τα μέλη διορίζονται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών καθώς και από το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος για κάθε έτος. Πρόεδρος της επιτροπής ορίζεται μία από τις προσωπικότητες που διορίζονται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών.

3. Δύο μέλη της επιτροπής διορίζονται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, δύο από το Συμβούλιο, δύο από την Επιτροπή και ένα από την Επιτροπή των Περιφερειών.

Αυτά τα μέλη της κριτικής επιτροπής είναι ανεξάρτητοι εμπειρογνώμονες χωρίς συγκρούσεις συμφερόντων και με ουσιαστική εμπειρία και εμπειρογνωμοσύνη στον πολιτιστικό τομέα, την πολιτιστική ανάπτυξη πόλεων ή στη διοργάνωση της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης.

Τα μέλη διορίζονται για τρία έτη.

Κατά παρέκκλιση από το πρώτο εδάφιο, το πρώτο έτος ισχύος της παρούσας απόφασης διορίζονται δύο εμπειρογνώμονες από την Επιτροπή για ένα έτος, δύο από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για δύο έτη, δύο από το Συμβούλιο για τρία έτη και ένας από την Επιτροπή των Περιφερειών για τρία έτη.

4. Κάθε ενδιαφερόμενο κράτος μέλος, κατόπιν συμφωνίας με την Επιτροπή, διορίζει μέλη έξι προσωπικότητες, οι οποίες είναι ανεξάρτητες από τις πόλεις που υπέβαλαν υποψηφιότητα κατά την πρόσκληση υποβολής αιτήσεων.

Αυτά τα μέλη της κριτικής επιτροπής είναι ανεξάρτητοι εμπειρογνώμονες χωρίς συγκρούσεις συμφερόντων και με ουσιαστική εμπειρία και εμπειρογνωμοσύνη στον πολιτιστικό τομέα ή στην πολιτιστική ανάπτυξη πόλεων.

Άρθρο 6

Προεπιλογή

1. Κάθε ενδιαφερόμενο κράτος μέλος συγκαλεί τη σχετική κριτική επιτροπή, όπως καθορίζεται στο άρθρο 5, το αργότερο πέντε έτη πριν από την έναρξη της εκδήλωσης.

2. Κάθε κριτική επιτροπή αξιολογεί, σύμφωνα με τα κριτήρια που καθορίζονται στο άρθρο 3, τις προτάσεις των πόλεων που υπέβαλαν υποψηφιότητα σε κάθε πρόσκληση υποβολής αιτήσεων.

Καταλήγει σε κατάλογο προεπιλεγόμενων υποψηφίων που θα εξεταστούν περαιτέρω και εκπονεί έκθεση σχετικά με τις προτάσεις των υποψηφίων πόλεων καθώς και συστάσεις προς τους προεπιλεγέντες υποψηφίους.

Η κριτική επιτροπή υποβάλλει την έκθεσή της στο οικείο κράτος μέλος και στην Επιτροπή.

Άρθρο 7

Τελική επιλογή

1. Οι προεπιλεγείσες πόλεις ολοκληρώνουν την πρότασή τους και διαβιβάζουν την ολοκληρωμένη προσφορά στα οικεία κράτη μέλη, τα οποία με τη σειρά τους την προωθούν στην Επιτροπή.

2. Κάθε ενδιαφερόμενο κράτος μέλος συγκαλεί τη σχετική κριτική επιτροπή για την τελική επιλογή εννέα μήνες μετά τη συνεδρίαση για την αρχική επιλογή.

Η κριτική επιτροπή αξιολογεί τα τροποποιημένα προγράμματα των προεπιλεγεισών πόλεων σύμφωνα με τα κριτήρια της παρούσας δράσης και τις συστάσεις που εξέδωσε η επιτροπή κατά τη συνεδρίαση προεπιλογής.

Εκπονεί έκθεση σχετικά με τα προγράμματα των προεπιλεγέντων υποψηφίων και εισηγείται την υποψηφιότητα μιας πόλης ως Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης.

Η έκθεση περιλαμβάνει επίσης συστάσεις προς την επιλεγείσα πόλη σχετικά με την πρόοδο και την ανάπτυξη που πρέπει να πραγματοποιηθεί ως το δεδομένο έτος, εάν ανακηρυχθεί Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης από το Συμβούλιο.

Η έκθεση υποβάλλεται στο ενδιαφερόμενο κράτος μέλος και στην Επιτροπή. Δημοσιεύεται στο δικτυακό τόπο της Επιτροπής.

Άρθρο 8

Ανακήρυξη Πολιτιστικής Πρωτεύουσας

1. Κάθε ενδιαφερόμενο κράτος μέλος προτείνει μία πόλη ως Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης και ενημερώνει σχετικά το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών, το αργότερο τέσσερα έτη πριν από την έναρξη της εκδήλωσης.

Η υποψηφιότητα συνοδεύεται από αιτιολόγηση της απόφασης βάσει των εκθέσεων της κριτικής επιτροπής.

Κατά την υποβολή της υποψηφιότητας λαμβάνονται υπόψη οι συστάσεις της κριτικής επιτροπής.

2. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μπορεί να διαβιβάσει γνώμη στην Επιτροπή το αργότερο δύο μήνες από την παραλαβή των υποψηφιοτήτων των ενδιαφερόμενων κρατών μελών.

Το Συμβούλιο, κατόπιν εισήγησης της Επιτροπής η οποία εκπονείται υπό το φως της γνώμης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της αιτιολόγησης που βασίζεται στις εκθέσεις των κριτικών επιτροπών, ανακηρύσσει επίσημα τις εν λόγω πόλεις Πολιτιστικές Πρωτεύουσες της Ευρώπης του έτους για το οποίο υπέβαλαν υποψηφιότητα.

Άρθρο 9

Ενδιάμεση παρακολούθηση

1. Οι ανακηρυχθείσες Πολιτιστικές Πρωτεύουσες της Ευρώπης διαβιβάζουν έκθεση ενδιάμεσης προόδου στην Επιτροπή το αργότερο 27 μήνες πριν την έναρξη της εκδήλωσης σχετικά με την εξέλιξη της προετοιμασίας του προγράμματος της εκδήλωσης.

Η Επιτροπή εξασφαλίζει την ανεξάρτητη αξιολόγηση της έκθεσης αυτής.

2. Το αργότερο 24 μήνες πριν από την έναρξη της εκδήλωσης, η Επιτροπή συγκαλεί τους επτά εμπειρογνώμονες τους οποίους διόρισαν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, η Επιτροπή και η Επιτροπή των Περιφερειών και τις αρχές που είναι υπεύθυνες για την υλοποίηση των προγραμμάτων των πόλεων που ανακηρύχθηκαν Πολιτιστικές Πρωτεύουσες της Ευρώπης.

Από το στάδιο αυτό οι εν λόγω εμπειρογνώμονες αποτελούν την «επιτροπή παρακολούθησης».

Συνεδριάζουν για να αξιολογήσουν την προετοιμασία της εκδήλωσης, ιδίως όσον αφορά την ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία των προγραμμάτων.

Η επιτροπή παρακολούθησης εκδίδει ενδιάμεση έκθεση παρακολούθησης σχετικά με την εξέλιξη των προετοιμασιών για την εκδήλωση και τα μέτρα που απομένει να ληφθούν σύμφωνα με τους στόχους και τα κριτήρια της δράσης και τις συστάσεις που διατυπώνονται στις εκθέσεις των κριτικών επιτροπών που αναφέρονται στο άρθρο 7 παράγραφος 2.

Η ενδιάμεση έκθεση παρακολούθησης διαβιβάζεται στην Επιτροπή, στις ενδιαφερόμενες πόλεις και στα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη το αργότερο ένα μήνα μετά την ενδιάμεση συνεδρίαση παρακολούθησης. Δημοσιεύεται στο δικτυακό τόπο της Επιτροπής.

Άρθρο 10

Τελική παρακολούθηση

1. Οι προταθείσες Πολιτιστικές Πρωτεύουσες της Ευρώπης διαβιβάζουν τελική έκθεση προόδου στην Επιτροπή το αργότερο εννέα μήνες πριν από την έναρξη της εκδήλωσης σχετικά με την εξέλιξη της προετοιμασίας των προγραμμάτων της εκδήλωσης. Η Επιτροπή εξασφαλίζει την ανεξάρτητη αξιολόγηση της έκθεσης αυτής.

2. Η Επιτροπή συγκαλεί συνεδρίαση της επιτροπής παρακολούθησης με τις αρχές που είναι υπεύθυνες για την υλοποίηση των προγραμμάτων των πόλεων που ανακηρύχθηκαν Πολιτιστικές Πρωτεύουσες της Ευρώπης το αργότερο έξι μήνες πριν από την έναρξη της εκδήλωσης προκειμένου να αξιολογηθεί η προετοιμασία της εκδήλωσης, ιδίως όσον αφορά την ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία του προγράμματος.

Η επιτροπή παρακολούθησης εκδίδει τελική έκθεση παρακολούθησης σχετικά με την εξέλιξη των προετοιμασιών για την εκδήλωση και τα μέτρα που απομένει να ληφθούν σύμφωνα με τους στόχους και τα κριτήρια της δράσης και τις συστάσεις που διατυπώνονται στις εκθέσεις που αναφέρονται στο άρθρο 7 παράγραφος 2 τρίτο εδάφιο και στο άρθρο 9 παράγραφος 2 τέταρτο εδάφιο.

Η τελική έκθεση παρακολούθησης διαβιβάζεται στην Επιτροπή, στις ενδιαφερόμενες πόλεις και στα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη το αργότερο ένα μήνα μετά την τελική συνεδρίαση παρακολούθησης. Δημοσιεύεται στο δικτυακό τόπο της Επιτροπής.

Άρθρο 11

Έπαθλο

Βάσει της έκθεσης που αναφέρεται στο άρθρο 10 παράγραφος 2 δεύτερο εδάφιο, η Επιτροπή μπορεί να απονείμει έπαθλο σε κάθε ανακηρυχθείσα πόλη με την προϋπόθεση ότι το πρόγραμμά της πληροί τα κριτήρια της δράσης και τις συστάσεις που διατύπωσαν οι επιτροπές κατά τη διαδικασία επιλογής και παρακολούθησης που αναφέρονται στα άρθρα 9 και 10. Το έπαθλο αυτό επιβραβεύει την ποιότητα του προγράμματος σύμφωνα με τους στόχους του προγράμματος που αναφέρονται στο άρθρο 3.

Άρθρο 12

Αξιολόγηση

Κάθε χρόνο η Επιτροπή εξασφαλίζει την εξωτερική και ανεξάρτητη αξιολόγηση των αποτελεσμάτων της εκδήλωσης Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης του προηγούμενου έτους σύμφωνα με τους στόχους και τα κριτήρια της δράσης που καθορίζονται στην παρούσα απόφαση.

Έκθεση της αξιολόγησης αυτής υποβάλλεται από την Επιτροπή στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή των Περιφερειών.

Άρθρο 13

Κατάργηση

Η απόφαση 1419/1999/ΕΚ, όπως τροποποιήθηκε με την απόφαση 649/2005/ΕΚ, καταργείται.

Άρθρο 14

Μεταβατικές διατάξεις

1. Οι πόλεις που θα ανακηρυχθούν Πολιτιστικές Πρωτεύουσες της Ευρώπης για το έτος 2010 βάσει της απόφασης 1419/1999/EΚ, όπως τροποποιήθηκε με την απόφαση 649/2005/EΚ, θα υποβληθούν στη διαδικασία παρακολούθησης που καθορίζεται στα άρθρα 9 και 10 της παρούσας απόφασης. Η Επιτροπή μπορεί να απονείμει έπαθλο στις ανακηρυχθείσες πόλεις βάσει του άρθρου 11 της παρούσας απόφασης.

2. Κατά παρέκκλιση από τα άρθρα 4 έως 8, οι υποψηφιότητες για τις Πολιτιστικές Πρωτεύουσες της Ευρώπης για τα έτη 2011 και 2012 διέπονται από την ακόλουθη διαδικασία:

1) Οι πόλεις των κρατών μελών ανακηρύσσονται Πολιτιστικές Πρωτεύουσες της Ευρώπης με τη σειρά που καθορίζεται στον κατάλογο του παραρτήματος.

2) Κάθε κράτος μέλος υποβάλλει με τη σειρά του την υποψηφιότητα μιας ή περισσότερων πόλεων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο, στην Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών.

3) Η υποβολή της υποψηφιότητας πραγματοποιείται τουλάχιστον τέσσερα χρόνια πριν από την έναρξη της εκδήλωσης και μπορεί να συνοδεύεται από εισήγηση του ενδιαφερόμενου κράτους μέλους.

4) Η Επιτροπή συγκροτεί κάθε χρόνο κριτική επιτροπή η οποία συντάσσει έκθεση για την υποψήφια πόλη/τις υποψήφιες πόλεις βάσει των στόχων και των χαρακτηριστικών της δράσης.

5) Η κριτική επιτροπή αποτελείται από επτά κορυφαίες ανεξάρτητες προσωπικότητες, εμπειρογνώμονες στον πολιτιστικό τομέα, από τους οποίους δύο διορίζονται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, δύο από το Συμβούλιο, δύο από την Επιτροπή και ένας από την Επιτροπή των Περιφερειών.

6) Η κριτική επιτροπή υποβάλλει την έκθεσή της στην Επιτροπή, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο.

7) Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μπορεί να διαβιβάσει γνώμη στην Επιτροπή σχετικά με την υποψηφιότητα ή τις υποψηφιότητες το αργότερο τρεις μήνες από την παραλαβή της έκθεσης.

8) Το Συμβούλιο, κατόπιν εισήγησης της Επιτροπής η οποία εκπονείται υπό το φως της γνώμης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της έκθεσης της κριτικής επιτροπής, ανακηρύσσει επίσημα την εν λόγω πόλη Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης του έτους για το οποίο υπέβαλε υποψηφιότητα.

9) Η υποψηφιότητα περιλαμβάνει πολιτιστικό πρόγραμμα με βάση τα κριτήρια που καθορίζονται στο άρθρο 3.

Άρθρο 15

Έναρξη ισχύος

Η παρούσα απόφαση εφαρμόζεται από την 1η Ιανουαρίου 2007.

Ημερομηνία και τόπος

Για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Για το Συμβούλιο

Ο Πρόεδρος Ο Πρόεδρος

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Σειρά υποβολής υποψηφιοτήτων για την «Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης»

2007 | Λουξεμβούργο |

2008 | Ηνωμένο Βασίλειο |

2009 | Αυστρία | Λιθουανία |

2010 | Γερμανία | Ουγγαρία |

2011 | Φινλανδία | Εσθονία |

2012 | Πορτογαλία | Σλοβενία |

2013 | Γαλλία | Σλοβακία |

2014 | Σουηδία | Λεττονία |

2015 | Βέλγιο | Τσεχική Δημοκρατία |

2016 | Ισπανία | Πολωνία |

2017 | Δανία | Κύπρος |

2018 | Κάτω Χώρες | Μάλτα |

2019 | Ιταλία |

[1] Απόφαση 1419/1999/EΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 25ης Μαΐου 1999 (ΕΕ L 166 της 1.7.1999).http://www.europa.eu.int/eur-lex/pri/el/oj/dat/1999/l_166/l_16619990701el00010005.pdf

[2] Αρχίζει με την Ιρλανδία το 2005 και ακολουθεί η Ελλάδα το 2006.

[3] Study on European Cities and Capitals of Culture and the European Cultural Months (1995-2004) (Palmer-Rae Associates August 2004) http://www.europa.eu.int/comm/culture/eac/sources_info/studies/capitals_en.html

[4] EE C 325 της 24.12.2002, σ. 99.

[5] ΕΕ

[6] ΕΕ

[7] EE C 325 της 24.12.2002, σ. 133.

[8] ΕΕ L 166 της 1.7.1999, σ. 1. Απόφαση όπως τροποποιήθηκε με την απόφαση 649/2005/EΚ (ΕΕ L 117 της 4.5.2005, σ. 20).