Γνωμοδότηση για την πρόταση κανονισμού (ΕΟΚ) του Συμβουλίου περί καθορισμού των γενικών κανόνων για τη χορήγηση κοινοτικής ενίσχυσης στον τομέα των διευρωπαϊκών δικτύων(1)

(94/C 217/12)

Στις 28 Μαρτίου 1994, και σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 129 Δ.3 της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για την ανωτέρω πρόταση.

Η Επιτροπή των Περιφερειών, κατά την 3η σύνοδο ολομέλειάς της, που πραγματοποιήθηκε στις 17 και 18 Μαΐου 1994, υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση, με βάση την εισηγητική έκθεση του γενικού εισηγητή, κ. Joan Lerma.

Εκτιμώντας ότι η Συνθήκη περί ιδρύσεως της ΕΚ, στο άρθρο 3, στοιχείο ν), προβλέπει ότι, για να επιτευχθούν οι σκοποί του άρθρου 2, η δράση της Κοινότητας πρέπει να περιλάβει, μεταξύ άλλων αποστολών, την ενθάρρυνση της δημιουργίας και της ανάπτυξης διευρωπαϊκών δικτύων.

Εκτιμώντας ότι η Συνθήκη περί ιδρύσεως της ΕΚ, στον τίτλο ΧΙΙ, ορίζει ότι η Κοινότητα συμβάλλει στη δημιουργία και την ανάπτυξη διευρωπαϊκών δικτύων όσον αφορά τα έργα υποδομής στους τομείς των μεταφορών, των τηλεπικοινωνιών και της ενέργειας.

Εκτιμώντας ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κοπεγχάγης, τον Ιούνιο 1993, περιέλαβε τα διευρωπαϊκά δίκτυα μεταξύ των μέτρων που πρέπει να εφαρμοσθούν βραχυπροθέσμως για την προώθηση της ανταγωνιστικότητας, της ανάπτυξης και της απασχόλησης.

Εκτιμώντας ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε την έγκριση του Λευκού Βιβλίου για τις μεσοπρόθεσμες στρατηγικές για την ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα και την απασχόληση και περιέλαβε μεταξύ των κυριότερων δράσεων την ανάπτυξη των διευρωπαϊκών δικτύων.

Εκτιμώντας ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο των Βρυξελλών, το Δεκέμβριο 1993, ενέκρινε το Λευκό Βιβλίο της Επιτροπής, προωθώντας κατ'αυτόν τον τρόπο την εφαρμογή του τίτλου ΧΙΙ της Συνθήκης περί ιδρύσεως της ΕΚ ενώ προσδιορίστηκαν, κατά την ίδια συνεδρίαση, ορισμένα έργα που έχουν προτεραιότητα.

Εκτιμώντας ότι, τα τελευταία έτη, η Επιτροπή έχει αναλάβει διάφορες πρωτοβουλίες υπό μορφήν έργων, προσανατολισμών, ανακοινώσεων και προγραμμάτων σχετικά με τα διευρωπαϊκά δίκτυα μεταφορών, τηλεπικοινωνιών και ενέργειας.

Εκτιμώντας ότι οι διαθέσιμοι δημοσιονομικοί πόροι για τα διευρωπαϊκά δίκτυα έχουν ήδη εγγραφεί στις δημοσιονομικές προοπτικές για τα έτη 1994-1998.

Εκτιμώντας ότι ο κανονισμός για τις μεταφορές πρόκειται να εκπνεύσει στο τέλος του τρέχοντος έτους.

Εκτιμώντας ότι από την έγκριση του παρόντος κανονισμού εξαρτώνται οι πιστώσεις που έχουν εγγραφεί για το σκοπό αυτό στον προϋπολογισμό και οι οποίες ανέρχονται συνολικά σε 214 εκατομμύρια Ecu για το 1994 και 2 395 εκατομμύρια Ecu για την περίοδο 1994-1999.

Εκτιμώντας ότι, σύμφωνα με τα άρθρα 129 Δ και 198 Γ της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών (ΕΤΠ) για την πρόταση κανονισμού (ΕΟΚ) του Συμβουλίου περί καθορισμού των γενικών κανόνων για τη χορήγηση κοινοτικής ενίσχυσης στον τομέα των διευρωπαϊκών δικτύων(2).

1. Γενικές παρατηρήσεις

1.1. Κανονισμός περί καθορισμού των γενικών κανόνων για τη χορήγηση κοινοτικής ενίσχυσης στον τομέα των διευρωπαϊκών δικτύων

Σύμφωνα με τα άρθρα 129 Δ και 198 Γ της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ένωσης και δεδομένης της σημασίας που έχει η δημιουργία, η διασύνδεση, η διεύρυνση και ο εκσυγχρονισμός των διευρωπαϊκών δικτύων μεταφορών, τηλεπικοινωνιών και ενέργειας για την επίτευξη των στόχων της οικονομικής ανάπτυξης, της ανταγωνιστικότητας και της απασχόλησης, η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί σκόπιμο να περιλάβει στην παρούσα γνωμοδότηση παρατηρήσεις σχετικά με την πρόταση κανονισμού που υπέβαλε η Επιτροπή στο Συμβούλιο στις 2 Μαρτίου 1994 (3).

1.2. Επικουρικότητα και συνεργασία

Λαμβάνοντας υπόψη την αρχή της επικουρικότητας, όπως ορίζεται στη Συνθήκη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, την πείρα που έχει αποκτηθεί από την εφαρμογή των διαρθρωτικών ταμείων και το γεγονός ότι μία από τις θεμελιώδεις αρχές της μεταρρύθμισης των διαρθρωτικών ταμείων είναι η αρχή της συνεργασίας, όπως ορίζεται στο άρθρο 4 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2081/93 του Συμβουλίου της 20ης Ιουλίου 1993, η ΕΤΠ φρονεί ότι οι αρμόδιες περιφερειακές και τοπικές αρχές πρέπει να συνδέονται στενά με τις αποφάσεις που θα λαμβάνει η Επιτροπή δυνάμει του παρόντος κανονισμού, καθώς και με τον καθορισμό των προτεραιοτήτων, την έγκριση, αξιολόγηση και παρακολούθηση των έργων και τη συμμετοχή στις επιτροπές παρακολούθησης που δημιουργούνται.

1.3. Συντονισμός μεταξύ των αναπτυξιακών μέσων και των κοινοτικών χρηματοδοτικών ενισχύσεων

Η προώθηση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής απαιτεί συντονισμένη δράση των διάφορων κοινοτικών μέσων, και ιδιαίτερα των διαρθρωτικών ταμείων, του Ταμείου Συνοχής και της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων. Η ΕΤΠ φρονεί, επομένως, ότι κατά την έγκριση των έργων που ενισχύονται χρηματοδοτικά δυνάμει του παρόντος κανονισμού, η Επιτροπή πρέπει να λαμβάνει υπόψη τη συμβατότητά τους με τους στόχους της περιφερειακής χωροταξίας και με τα μέτρα που προβλέπονται στα λειτουργικά προγράμματα που έχουν εγκριθεί βάσει του Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης κάθε περιφέρειας, προκειμένου να εξασφαλισθεί μεγαλύτερη συνέργεια μεταξύ των αναπτυξιακών μέσων και των κοινοτικών ενισχύσεων που χρησιμοποιούνται.

1.4. Ισορροπία μεταξύ περιβάλλοντος και διευρωπαϊκών δικτύων

Η ΕΤΠ θεωρεί πολύ σημαντικό, όσον αφορά τα έργα που επιδοτούνται δυνάμει του παρόντος κανονισμού, να λαμβάνονται υπόψη οι εκτιμήσεις των περιφερειακών και/ή τοπικών αρχών σχετικά με την προστασία του περιβάλλοντος και η συμβατότητα με ενδεχόμενα οικονομικά ή περιβαλλοντικά προγράμματα περιφερειακής και/ή τοπικής πρωτοβουλίας.

2. Ειδικές παρατηρήσεις

2.1. Επιλεξιμότητα των έργων

Η Επιτροπή των Περιφερειών φρονεί ότι στο άρθρο 2, παράγραφος 2 πρέπει να συμπεριληφθούν ιδιαιτέρως ως επιλέξιμα τα έργα που χρηματοδοτούνται από τις περιφερειακές και τοπικές αρχές.

2.2. Μορφές παρέμβασης

Η ΕΤΠ προτείνει, στις εξαιρετικές περιπτώσεις χρηματοδοτικής παρέμβασης που προβλέπονται στο άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο δ), η απόφαση να λαμβάνεται κατόπιν διαβουλεύσεων με τα κράτη μέλη, τις περιφερειακές και τοπικές αρχές και τους φορείς διαχείρισης των διαρθρωτικών ταμείων και του Ταμείου Συνοχής.

2.3. Πόροι και χρηματοδοτική συμμετοχή

Η ΕΤΠ υπενθυμίζει ότι στην παράγραφο 6 της αιτιολογικής έκθεσης του προτεινόμενου κειμένου γίνεται έκκληση για διευκόλυνση της πρόσβασης στα κοινοτικά χρηματοδοτικά μέσα και για κινητοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων. Θεωρεί, επομένως, σκόπιμο να αναφερθούν τα τελευταία στην παράγραφο 3 του άρθρου 5.

Στο άρθρο 5 πρέπει να συμπεριληφθεί μια διάταξη, σύμφωνα με την οποία η «συσσωρευτική ενίσχυση μιας επένδυσης με κοινοτικούς πόρους δεν θα πρέπει να υπερβαίνει το 75 % των συνολικών δαπανών για επενδύσεις».

2.4. Κριτήρια επιλογής

Η ΕΤΠ κρίνει σκόπιμο να επεκταθούν οι προϋποθέσεις που παρατίθενται στο άρθρο 6, παράγραφος 2, στοιχείο ε), με ρητή αναφορά στην εσωτερική ενοποίηση της επικράτειας των κρατών μελών και τη σύνδεση των παραμεθόριων, των θαλάσσιων και των εξόχως απόκεντρων περιφερειών με τις κεντρικές.

Επίσης, στην παράγραφο 4.1 του δημοσιονομικού δελτίου, πρέπει να εξετασθεί το θέμα του αντίκτυπου των δράσεων των κρατών μελών στις παραμεθόριες περιφέρειες.

Οι ανωτέρω παρατηρήσεις έχουν ιδιαίτερη σημασία για τα κριτήρια επιλογής που περιέχονται στο άρθρο 7. Τα ειδικά κριτήρια επιλογής που θεσπίζονται, στο άρθρο 7, για τις υποδομές στον τομέα των μεταφορών θα πρέπει να τονίζουν τη σημασία του στρατηγικού προγραμματισμού χρήσεως γης και του προγραμματισμού όσον αφορά τις μεταφορές. Τα κράτη μέλη και οι περιφερειακές και τοπικές αρχές οφείλουν να μεριμνήσουν ώστε να λαμβάνονται πλήρως υπόψη τα κριτήρια περιβαλλοντικής βιωσιμότητας κατά τη λήψη των αποφάσεων όσον αφορά τις υποδομές μεταφορών.

Όσον αφορά τα ιδιαίτερα κριτήρια επιλογής για τις τηλεπικοινωνίες, τα οποία προβλέπονται στο άρθρο 8, στοιχείο α), στη σημασία της διασυνοριακής διασύνδεσης των φυσικών δικτύων πρέπει να προστεθεί η σημασία της διασύνδεσης των φυσικών δικτύων μεταξύ μη παραμεθόριων περιοχών, που σήμερα διευκολύνονται με συνδέσεις μέσω δορυφόρου.

Όσον αφορά τα ιδιαίτερα κριτήρια επιλογής για την ενέργεια, τα οποία απαριθμούνται στο άρθρο 9, στοιχείο α), κρίνεται σκόπιμο να περιληφθεί ρητή αναφορά στις διαφορές μεταξύ των δικτύων μεταφοράς και διανομής της ηλεκτρικής ενέργειας των κρατών μελών, τόσο ως προς τον κάτοχο όσο και ως προς τη γεωγραφική τους έκταση.

2.5. Συμμετοχή των περιφερειακών και τοπικών αρχών

Η ΕΤΠ θεωρεί άκρως σημαντικό, κατά την αξιολόγηση των αιτήσεων, να λαμβάνεται υπόψη η γνώμη των περιφερειακών και των τοπικών αρχών τις οποίες αφορούν τα σχέδια που υποβάλλονται προς εξέταση.

Επίσης, στο άρθρο 11 πρέπει να διευκρινισθεί η δυνατότητα υποβολής αιτήσεων άμεσα από τις αρχές μίας ή περισσότερων περιφερειών με κοινά σχέδια, αφού οι αιτήσεις για τη δημιουργία δικτύων, σε ορισμένα κράτη μέλη της Ένωσης, αποτελούν άμεση αρμοδιότητα των περιφερειακών αρχών, οι οποίες έχουν ή δύνανται να έχουν σχέδια που εμπίπτουν στον παρόντα κανονισμό.

Ακόμη, στο άρθρο 12, στην παράγραφο που αναφέρεται στα απαιτούμενα στοιχεία που πρέπει να συνοδεύουν τις αιτήσεις, προτείνεται να περιληφθούν, πέραν των όσων αναφέρονται, οι ενδεχόμενες προτάσεις των περιφερειών, των δήμων και των κοινοτήτων για τα έργα, δεδομένου ότι οι συγκεκριμένες επιπτώσεις τους προσδιορίζονται ευκολότερα από οργανισμούς αυτού του επιπέδου.

Όσον αφορά τη δυνατότητα αναστολής μέρους ή του συνόλου της οικονομικής ενίσχυσης, η οποία προβλέπεται στην παράγραφο 3 του άρθρου 15 περί δημοσιονομικού ελέγχου, η ΕΤΠ πιστεύει ότι πρέπει να ζητείται η γνώμη όχι μόνο του κράτους μέλους, αλλά και των περιφερειακών και τοπικών αρχών τις οποίες αφορά το εν λόγω έργο, και να διακρίνονται σαφώς τόσο οι περιφέρειες όσο και οι δήμοι και κοινότητες από τους άλλους ενδιαφερόμενους οργανισμούς.

Όσον αφορά το δημοσιονομικό δελτίο, προτείνουμε να συμπεριληφθεί στο σημείο 4.1, δεύτερη παύλα του κανονισμού ότι τα κράτη μέλη, κατά την έγκριση των κατευθυντήριων σχημάτων και των έργων κοινού ενδιαφέροντος που αφορούν την επικράτειά τους, πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τα συμφέροντα των ενδιαφερόμενων περιφερειών, δήμων και κοινοτήτων, συνεκτιμώντας ιδιαίτερα τις ενδεχόμενες διασυνοριακές πτυχές και επιπτώσεις των δράσεων.

2.6. Επιτροπές

Το άρθρο 13 αναθέτει την απόφαση για τη χορήγηση των ενισχύσεων στην Επιτροπή, σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 19, παράγραφος 2, ενώ η παράγραφος 1 του άρθρου 19 περί επιτροπών ορίζει ότι την Επιτροπή συνδράμουν οι επιτροπές για τα έργα υποδομών στους τομείς των μεταφορών, της ενέργειας και των τηλεπικοινωνιών (1). Η ΕΤΠ θεωρεί σκόπιμο να προβλεφθεί, τόσο στο άρθρο 13 όσο και στο άρθρο 19, η συμμετοχή αντιπροσωπείας των περιφερειών, των δήμων και των κοινοτήτων στις ανωτέρω επιτροπές. Σε περίπτωση διαφοράς απόψεων μεταξύ μιας από τις επιτροπές που αναφέρονται στο άρθρο 19 και της Επιτροπής της Ένωσης, η εφαρμογή του μέτρου πρέπει να γίνεται μετά την πάροδο διαστήματος 2 μηνών.

2.7. Συντονισμός

Η ΕΤΠ πιστεύει ότι, στην παράγραφο 2 του άρθρου 16 περί συντονισμού, πρέπει να προβλεφθεί, για τις περιπτώσεις ανάληψης δράσεων με χρηματοδότηση του Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης και του Ταμείου Συνοχής, η συμβατότητα και η επιδίωξη συνέργειας μεταξύ των δράσεων των ανωτέρω ταμείων και των στόχων των χρηματοδοτικών ενισχύσεων που προβλέπονται από τον παρόντα κανονισμό.

Επίσης, οι δείκτες για τη μέτρηση του βαθμού υλοποίησης των στόχων, οι οποίοι προβλέπονται στην παράγραφο 9.3. του δημοσιονομικού δελτίου σχετικά με την παρακολούθηση και την αξιολόγηση της δράσης, πρέπει να παρουσιάζουν συνοχή και όχι αντίφαση με τους δείκτες των δράσεων άλλων ταμείων για την εν λόγω περιφέρεια, καθώς και με τους δείκτες στόχων που έχουν καταρτίσει οι ίδιες οι περιφερειακές και τοπικές αρχές τις οποίες αφορά η δράση, για τις δικές τους δράσεις.

2.8. Πληροφόρηση και δημοσιότητα

Το άρθρο 18, παράγραφος 1 προσδιορίζει σε ανά δύο έτη τη συχνότητα με την οποία η Επιτροπή πρέπει να παρουσιάζει έκθεση για εξέταση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών. Η ΕΤΠ, λαμβάνει υπόψη την παράγραφο 4 της αιτιολογικής έκθεσης του παρόντος κανονισμού, στην οποία επισημαίνεται ότι η εξεταζόμενη πρόταση εμπνέεται σε μεγάλο βαθμό από τα κείμενα σχετικά με το Ταμείο Συνοχής, και κρίνει σκόπιμο να ορισθεί και στον παρόντα κανονισμό, ακριβώς όπως και στον κανονισμό για τη σύσταση του Ταμείου Συνοχής, ότι η έκθεση θα είναι ετήσια και ότι θα πρέπει να ζητείται σχετική γνωμοδότηση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Η ΕΤΠ πιστεύει ότι, στον κατάλογο των πληροφοριών που πρέπει να περιλαμβάνει η έκθεση, πρέπει να προστεθεί σημείο σχετικά με τον περιφερειακό και διαπεριφερειακό αντίκτυπο των έργων.

Βρυξέλλες, 18 Μαΐου 1994.

Η Πρόεδρος της

Επιτροπή των Πεσιφεσειών

Jacques ΒLΑΝC

(1) ΕΕ αριθ. C 89 της 26. 3. 1994, σ. 8.

(2) Οι οποίες προβλέπονται από: ΕΕ αριθ. L 54 της 25. 2. 1978, σ. 16, έγγρ. COM(93) 685 της 19. 1. 1994, έγγρ. COM(93) 347, ΕΕ αριθ. C 259 της 23. 9. 1993, σ. 4.