ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

Εκ των υστέρων αξιολόγηση των Πολιτιστικών Πρωτευουσών της Ευρώπης 2010 (Έσσεν και περιοχή του Ρουρ, Πετς, Κωνσταντινούπολη)

Εισαγωγη

Η παρούσα έκθεση υποβάλλεται βάσει του άρθρου 12 της απόφασης αριθ.°1622/2006/ΕΚ[1], της 24ης Οκτωβρίου 2006, για τη θέσπιση κοινοτικής δράσης όσον αφορά την εκδήλωση Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης για τα έτη 2007 έως 2019, στο οποίο αναφέρεται ότι «κάθε χρόνο η Επιτροπή εξασφαλίζει την εξωτερική και ανεξάρτητη αξιολόγηση των αποτελεσμάτων της εκδήλωσης Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης του προηγούμενου έτους σύμφωνα με τους στόχους και τα κριτήρια της δράσης που καθορίζονται στην παρούσα απόφαση. Η Επιτροπή υποβάλλει έκθεση της αξιολόγησης αυτής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή των Περιφερειών μέχρι τα τέλη του έτους που έπεται μετά από την εκδήλωση Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης.»

Η παρούσα έκθεση προβάλλει τη θέση της Επιτροπής ως προς τα κυριότερα συμπεράσματα και συστάσεις της εξωτερικής αξιολόγησης της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης 2010, την οποία οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να συμβουλευτούν μέσω του συνδέσμου:

http://ec.europa.eu/culture/our-programmes-and-actions/capitals/evaluation-commissioned-by-the-eu_en.htm.

Η εξωτερική αξιολόγηση προβαίνει κατά πρώτον σε χωριστή αξιολόγηση των τριών πολιτιστικών πρωτευουσών της Ευρώπης (εφεξής «ΠΠΕ»): Έσσεν και περιοχή του Ρουρ, Πετς και Κωνσταντινούπολη. Στη συνέχεια συγκρίνει τα αποτελέσματα και καταλήγει σε συμπεράσματα που ισχύουν και για τις τρεις πόλεις.

Ιστορικό της δρασησ

Η δράση της ΕΕ για την εκδήλωση Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης

Το αρχικό πρόγραμμα «Ευρωπαϊκή Πόλη Πολιτισμού» ξεκίνησε σε διακυβερνητικό επίπεδο το 1985[2]. Βάσει των εμπειριών αυτών, η απόφαση 1419/1999/ΕΚ θέσπισε μια κοινοτική δράση για την εκδήλωση «Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης» για τα έτη 2005 έως 2019[3]. Τα κράτη μέλη κατατάχθηκαν σε μια χρονολογική σειρά υποδοχής της εκδήλωσης για κάθε έτος. Οι ευρωπαϊκές χώρες, που δεν ήταν κράτη μέλη, μπορούσαν επίσης να υποβάλουν υποψηφιότητα, χωρίς προκαθορισμένη χρονολογική σειρά: οι χώρες οι οποίες ορίζονται κάθε χρόνο για την οργάνωση της εκδήλωσης καλούνται να προτείνουν πόλεις και να υποβάλουν την αίτησή τους, συμπεριλαμβανομένου του πολιτιστικού τους προγράμματος για το έτος, σε μια ευρωπαϊκή επιτροπή επιλογής η οποία προτείνει την ανακήρυξή τους στην Επιτροπή. Το Συμβούλιο Υπουργών ορίζει επίσημα τις ΠΠΕ.

Την 1η Ιανουαρίου 2007, η απόφαση 1419/1999/ΕΚ αντικαταστάθηκε από την απόφαση αριθ. 1622/2006/ΕΚ[4] η οποία παρουσίασε αναλυτικά τους στόχους, εισήγαγε έναν εθνικό διαγωνισμό σε δύο στάδια και μια διαδικασία εποπτείας του τίτλου από το 2013 και έπειτα. Η νέα απόφαση εισήγαγε συνεδριάσεις εποπτείας μετά τον ορισμό των πόλεων, μια διαδικασία που ολοκληρώνεται με τη σύσταση επιτροπής για απονομή χρηματικού βραβείου προς τιμήν της Μελίνας Μερκούρη στις ανακηρυχθείσες πρωτεύουσες, υπό την προϋπόθεση ότι πληρούν τα κριτήρια που ορίζονται στην απόφαση 1622/2006/ΕΚ και έχουν εφαρμόσει τις συστάσεις που διατύπωσαν τόσο η επιτροπή επιλογής όσο και η εποπτική επιτροπή. Η οικονομική ενίσχυση της ΕΕ παρέχεται από το Πρόγραμμα Πολιτισμού. Για την περίοδο 2007-2013 διαθέτει μέγιστο ποσό 1,5 εκατ. ευρώ ετησίως ανά ΠΠE. Έως το 2009, οι πόλεις λάμβαναν οικονομική ενίσχυση υπό μορφή συγχρηματοδοτικής επιδότησης για τμήμα των πολιτιστικών προγραμμάτων τους. Από το 2010, οι πόλεις που έλαβαν τον τίτλο υποβλήθηκαν στη φάση εποπτείας και έλαβαν οικονομική στήριξη της ΕΕ ύψους 1,5 εκατ. ευρώ μέσω του βραβείου Μελίνα Μερκούρη.

Οι Πολιτιστικές Πρωτεύουσες της Ευρώπης 2010

Η επιλογή των ΠΠΕ 2010 γίνεται σύμφωνα με τις διαδικασίες επιλογής που προβλέπονται στην απόφαση του 1999. Η Γερμανία και η Ουγγαρία ανέλαβαν να φιλοξενήσουν τις εκδηλώσεις ΠΠΕ κατά το εν λόγω έτος. Η Γερμανία πρότεινε το Έσσεν μαζί με την περιοχή του Ρουρ, καθώς και το Görlitz ενώ η Ουγγαρία πρότεινε την Πετς. Επιπλέον, η Τουρκία πρότεινε την Κωνσταντινούπολη και η Ουκρανία το Κίεβο. Βάσει του άρθρου 4 της απόφασης 1419/1999/ΕΚ σχετικά με τη συμμετοχή χωρών εκτός της ΕΕ στην εκδήλωση, μόνο μία πόλη από χώρες εκτός της ΕΕ έχει δικαίωμα απόκτησης του τίτλου για κάθε έτος.

Η διαδικασία επιλογής πραγματοποιήθηκε το 2006. Η ευρωπαϊκή επιτροπή επιλογής εξέδωσε έκθεση με την οποία συνιστούσε το Έσσεν και την περιοχή του Ρουρ, την Πετς και την Κωνσταντινούπολη για τον τίτλο του 2010, ενώ συγχρόνως διατύπωσε συστάσεις για την καλύτερη επίτευξη των προτεινόμενων στόχων. Το 2006 το Συμβούλιο των Υπουργών απένειμε επίσημα τον τίτλο στις συνιστώμενες πόλεις βάσει της σύστασης της Επιτροπής.

Η εξωτερική αξιολόγηση

Οι όροι της αξιολόγησης

Η Επιτροπή ανέθεσε στην εταιρεία ECORYS UK Ltd. την εκτέλεση της εξωτερικής αξιολόγησης[5] των εκδηλώσεων ΠΠΕ το 2010. Η αξιολόγηση αποσκοπούσε στην εκτίμηση της καταλληλότητας, της επάρκειας, της αποτελεσματικότητας και της βιωσιμότητας των ΠΠE ως προς τους στόχους της δράσης και ως προς τους στόχους που έθεσαν οι ίδιες οι ΠΠE στις αιτήσεις τους και κατά τη διάρκεια του σταδίου υλοποίησης. Επειδή κάθε ΠΠE φέρει τον τίτλο μόνο για ένα έτος, τα συμπεράσματα και οι συστάσεις που αφορούν τις πόλεις διατυπώθηκαν με τη μορφή «διδαγμάτων», ώστε να βοηθηθούν οι μελλοντικές ΠΠΕ κατά την υλοποίησή τους.

Μεθοδολογία

Οι τρεις ΠΠΕ αξιολογήθηκαν χωριστά, λαμβανομένων εν μέρει υπόψη των αξιολογήσεων που παραγγέλθηκαν από τις ίδιες τις ΠΠΕ. Συγκεντρώθηκαν στοιχεία σε δύο επίπεδα: ένας μικρός αριθμός στοιχείων σε επίπεδο ΕΕ και ένας μεγαλύτερος αριθμός στοιχείων από τις ίδιες τις ΠΠΕ. Οι βασικές πηγές περιελάμβαναν έγγραφα πολιτικής και ακαδημαϊκού χαρακτήρα σε ευρωπαϊκό επίπεδο· τις αρχικές αιτήσεις των ΠΠE, μελέτες και εκθέσεις που παρήγγειλαν οι ΠΠE, πρόγραμμα εκδηλώσεων, διαφημιστικό υλικό και δικτυακούς τόπους· ποσοτικά στοιχεία που παρασχέθηκαν από τις ΠΠE σχετικά με δραστηριότητες, αποδόσεις και αποτελέσματα· συνεντεύξεις των ομάδων διαχείρισης κάθε ΠΠE· διαβουλεύσεις με βασικούς συντελεστές σε κάθε ΠΠΕ και επισκέψεις σε κάθε πόλη. Συμπεράσματα σχετικά με τη δράση ΠΠE γενικότερα αντλήθηκαν από στοιχεία και συμπεράσματα που προέκυψαν και από τις τρεις ΠΠE.

Τα συμπεράσματα του αξιολογητή

Σχετικότητα της δράσης

Η αξιολόγηση θεώρησε ότι η υλοποίηση της δράσης ήταν σχετική προς το άρθρο 167 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα κριτήρια επιλογής που ορίζονται τόσο στην απόφαση 1419/1999/ΕΚ όσο και στην απόφαση αριθ. 1622/2006/ΕΚ διασφάλισαν ότι τα πολιτιστικά προγράμματα των κατόχων τίτλων συνάδουν με τις λεπτομέρειες του άρθρου 167, παρά το γεγονός ότι τα κριτήρια παρέχουν σε κάθε ΠΠΕ το περιθώριο ελεύθερης ερμηνείας των στόχων της Συνθήκης.

Το προοίμιο της απόφασης του 1999 εισήγαγε για πρώτη φορά ρητή αναφορά στην ανάπτυξη του πολιτισμού και του τουρισμού και στην ανάγκη κινητοποίησης μεγάλων τμημάτων του πληθυσμού. Οι αναφορές αυτές ενισχύθηκαν αργότερα στην απόφαση του 2006 με τη συμπερίληψη σαφών κριτηρίων σχετικών με την «ενδυνάμωση της συμμετοχής των πολιτών» και «τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη». Πολλές ΠΠE προχώρησαν παραπέρα δηλώνοντας ρητά κοινωνικούς, οικονομικούς ή τουριστικούς στόχους. Η εισαγωγή αυτών των στόχων στη διοργάνωση ΠΠE συγχρόνως διαμόρφωσε και αντικατόπτρισε ευρύτερες τάσεις στην πολιτική για τον πολιτισμό.

Εντούτοις, η αυξανόμενη σημασία αυτών των στόχων συνοδεύτηκε από συζήτηση σχετικά με την ισορροπία μεταξύ της υποστήριξης του πολιτισμού για την εγγενή του αξία ή ως ενός μέσου απόδοσης απτών, μετρήσιμων κερδών πραγματοποιηθείσας επένδυσης.

Σχετικότητα των ΠΠΕ 2010

Στην αξιολόγηση εξετάστηκαν τα κίνητρα που ώθησαν τις πόλεις να υποβάλουν την υποψηφιότητά τους ως ΠΠE, καθώς και η συνάφεια των στόχων τους με τους στόχους της δράσης και του άρθρου 167. Εξετάστηκε επίσης η διαδικασία με την οποία τα κίνητρα μετατράπηκαν από τις ΠΠΕ 2010 σε μια σειρά εφικτών στόχων και οι αλλαγές αυτών των στόχων κατά τη φάση ανάπτυξης. Και οι τρεις ΠΠΕ υιοθέτησαν τους στόχους της δράσης και τους προσάρμοσαν στο δικό τους ιδιαίτερο πλαίσιο και στις προτεραιότητές τους. Και οι τρεις ΠΠΕ 2010 εκπόνησαν διάφορα πολιτιστικά προγράμματα και σχετικές δραστηριότητες (π.χ. ανακοινώσεις, εθελοντισμός κ.λπ.) για την υποστήριξη των στόχων «ανάπτυξης πολιτιστικών δραστηριοτήτων», «προαγωγής της ευρωπαϊκής διάστασης του πολιτισμού και μέσω αυτού» και «κοινωνικής και οικονομικής ανάπτυξης μέσω του πολιτισμού».

Επάρκεια διακυβέρνησης

Σημασία δόθηκε στην καταλληλότητα της διακυβέρνησης της ΠΠE, συμπεριλαμβανομένων των οργανωτικών της προτύπων, των μεθόδων επιλογής και υλοποίησης πολιτιστικών δραστηριοτήτων και εκδηλώσεων, ανακοινώσεων και διαφημιστικών δραστηριοτήτων, καθώς και των μεθόδων συγκέντρωσης χρηματοδοτικών πόρων.

Όπως συνέβη με την αξιολόγηση της εκδήλωσης ΠΠΕ του 2007, του 2008 και του 2009, η αξιολόγηση των ΠΠΕ του 2010 τονίζει πόσο ουσιαστικό είναι, παρόλο που μπορεί να αποβεί δύσκολο, το να καθοριστεί η κατάλληλη οργανωτική δομή και να συσταθεί ομάδα με τα κατάλληλα προσόντα για την εφαρμογή του πολιτιστικού προγράμματος Για να γίνει αυτό πρέπει να συγκεντρωθεί μεγαλύτερο φάσμα προσόντων οπότε και διαφορετική δομή σε σχέση με την ομάδα που είχε προετοιμάσει την αρχική αίτηση υποψηφιότητας. Είναι επίσης αναγκαίο να εξισορροπηθούν τα καλλιτεχνικά και πολιτικά συμφέροντα και να εξασφαλιστεί ότι κάθε νέος μηχανισμός παραγωγής αποτελεσμάτων θα γίνει ευπρόσδεκτος ως συνεργάτης από τους υπάρχοντες συντελεστές. Ενδείκνυται συνήθως η δημιουργία νέας και ανεξάρτητης δομής, μιας δομής προσεκτικά προσαρμοσμένης ώστε να αντικατοπτρίζει το πολιτικό και πολιτιστικό πλαίσιο της πόλης.

Οι ΠΠΕ 2010 προβάλλουν αυτά τα σημεία με διάφορους τρόπους. Το Έσσεν και η περιοχή του Ρουρ ανέπτυξε αποτελεσματική και επαρκή δομή διακυβέρνησης και έτσι απέδειξε ότι μπορούν να αντιμετωπιστούν οι βασικές προκλήσεις, ακόμα και υπό περίπλοκες συνθήκες με μεγάλη συσσώρευση πληθυσμού.

Στην Πετς η διαχείριση μιας εκδήλωσης τόσο μεγάλου βεληνεκούς αποτέλεσε μεγάλη πρόκληση και επέφερε αρκετές δυσκολίες. Καταρχάς, ιδρύθηκαν δύο διαφορετικοί οργανισμοί για τη διαχείριση του προϋπολογισμού, με αποτέλεσμα να μην υπάρχει σαφήνεια ως προς τους αρμόδιους της καλλιτεχνικής διεύθυνσης. Όσον αφορά τη διάθεση της χρηματοδότησης, την αρμοδιότητα διατηρούσαν οι δημόσιες αρχές ενώ ο φορέας διαχείρισης απολάμβανε περιορισμένο μόνο βαθμό αυτονομίας. Κατά δεύτερον, η επιλογή του καλλιτεχνικού διευθυντή και των υπευθύνων για την ανάπτυξη πολιτιστικού προγράμματος αποδείχθηκε δύσκολη υπόθεση ενώ σημειώθηκαν αλλαγές στα άτομα που ήταν αρμόδια για την ανάπτυξη του προγράμματος και τη χάραξη του νέου θεσμικού περιβάλλοντος. Στις εν λόγω δυσκολίες προστέθηκαν οι πολιτικές αλλαγές που έλαβαν χώρα στην Πετς κατά τη διάρκεια της φάσης ανάπτυξης, με αποτέλεσμα η διαδικασία λήψης αποφάσεων να καταστεί πιο περίπλοκη και μακροσκελής. Οι μεταβολές στη διακυβέρνηση ολοκληρώθηκαν μόλις στο τέλος του 2008, οπότε και η προσοχή στράφηκε εκ νέου στην κατάρτιση πολιτιστικού προγράμματος. Ήταν όμως ήδη πολύ αργά για την κινητοποίηση πολλών πολιτιστικών φορέων και για την υλοποίηση ορισμένων πρωτότυπων ιδεών. Παρά τις προκλήσεις, το τελικό πολιτιστικό πρόγραμμα της Πετς 2010 ήταν πολύ πιο περιεκτικό απ’ ό,τι τα προηγούμενα έτη.

Όσον αφορά την Κωνσταντινούπολη, το 2007 ιδρύθηκε βάσει νόμου ένας εκτελεστικός φορέας με τίτλο «Φορέας της Κωνσταντινούπολης ως πολιτιστικής πρωτεύουσας της Ευρώπης για το 2010» με στόχο την υλοποίηση του προγράμματος ΠΠΕ. Η εθνική κυβέρνηση δεσμεύτηκε να στηρίξει πολιτικά και οικονομικά τον συγκεκριμένο φορέα, ο οποίος στην αρχή τουλάχιστον απολάμβανε σημαντικό βαθμό αυτονομίας. Ενώ ο φορέας υλοποίησε με επιτυχία αφενός ένα ιδιαίτερα πλούσιο πολιτιστικό πρόγραμμα και αφετέρου την εκστρατεία μάρκετινγκ, συγκεκριμένα χαρακτηριστικά των ρυθμίσεων της διακυβέρνησης αποδείχθηκαν προβληματικά, γεγονός που οδήγησε σε συνολικά μικρότερο αντίκτυπο της ΠΠΕ από το αναμενόμενο. Δεδομένου ότι το 95 % της χρηματοδότησης προερχόταν από την κυβέρνηση, οι κρατικοί φορείς ασκούσαν στενό έλεγχο σε ό,τι σχετιζόταν με την ΠΠΕ, γεγονός που ενόχλησε τους ανεξάρτητους πολιτιστικούς φορείς, πολλοί εκ των οποίων παραιτήθηκαν από τη θέση τους στον φορέα το 2009. Η απορρέουσα έλλειψη ενός αμιγώς καλλιτεχνικού οράματος οδήγησε σε ασθενή συντονισμό μεταξύ του πολιτιστικού προγράμματος και της εκστρατείας μάρκετινγκ, η οποία δεν επικεντρώθηκε στην αποκλειστική προώθηση του πολιτιστικού προγράμματος.

Ανεξάρτητα από αυτές τις δυσκολίες, ο τίτλος ΠΠΕ παραμένει ιδιαίτερης αξίας, δημιουργεί εκτεταμένα πολιτιστικά προγράμματα και επιτυγχάνει σημαντικά αποτελέσματα. Οι πόλεις αναλαμβάνουν ρητές δεσμεύσεις στο στάδιο υποβολής της αίτησης όσον αφορά τους οικονομικούς πόρους. Εντούτοις, είναι αναγκαίο να εξασφαλιστεί ότι η ΠΠΕ εκπληρώνει όλες τις δεσμεύσεις που ανέλαβε η ίδια στο στάδιο υποβολής της αίτησής της, μεταξύ των οποίων οι δεσμεύσεις που αφορούν την επικοινωνία: κατά τη φάση επιλογής, το Έσσεν παρουσιάστηκε ως υποψήφια πόλη για τον τίτλο με τη συμμετοχή της περιοχής του Ρουρ στο πρόγραμμά του. Ωστόσο, παρά τις συστάσεις της εποπτικής και συμβουλευτικής επιτροπής, κατά την επικοινωνιακή στρατηγική της εκδήλωσης χρησιμοποιήθηκε ο τίτλος Έσσεν 2010 και όχι Έσσεν και περιοχή του Ρουρ 2010. Επιπλέον, τουλάχιστον μία πόλη στην περιοχή του Ρουρ (το Ντόρτμουντ ) σφετερίστηκε τον τίτλο αυτοπροβαλλόμενη ως «Ντόρτμουντ, Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης 2010», σε ορισμένες περιπτώσεις.

Επάρκεια των μηχανισμών ΠΕΕ σε επίπεδο ΕΕ

Θεωρήθηκε ότι έπρεπε να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην επάρκεια των μεθόδων επιλογής, εποπτείας και οικονομικής διαχείρισης σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Οι μηχανισμοί που εφαρμόστηκαν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατά την επιλογή των ΠΠΕ 2010 προβλέπονταν στην απόφαση 1419/1999/ΕΚ. Η Γερμανία και η Ουγγαρία ήταν ελεύθερες να αποφασίσουν τα κριτήρια βάσει των οποίων θα πρότειναν πόλη (ή πόλεις) για τον τίτλο ΠΠΕ. Και τα δύο κράτη μέλη διοργάνωσαν διαγωνισμό για την επιλογή των πόλεων που θα πρότειναν στα ευρωπαϊκά ιδρύματα. Όρισαν κριτήρια και ρυθμίσεις για τους εν λόγω διαγωνισμούς ανεξάρτητα από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Μολονότι οι διαγωνισμοί προσέλκυσαν υψηλό αριθμό αιτήσεων, 16 στη Γερμανία και 7 στην Ουγγαρία, δεν διασφάλισαν ότι οι αιτήσεις λάμβαναν υπόψη τα ευρωπαϊκά κριτήρια. Επιπλέον, ενώ η Γερμανία πρότεινε δύο πόλεις στην ευρωπαϊκή επιτροπή επιλογής, παρέχοντας στην επιτροπή τη δυνατότητα επιλογής, η Ουγγαρία πρότεινε μόνο μία πόλη, παρέχοντας στην επιτροπή μόνο τη δυνατότητα αποδοχής ή απόρριψης της αίτησης της Πετς.

Ενώ αποδείχθηκε τελικά ότι και οι τρεις ΠΠΕ πληρούσαν τα κριτήρια της ΕΕ, οι μελλοντικές ΠΠΕ που θα επιλέγονται βάσει των νέων διαδικασιών που τίθενται σε ισχύ με την απόφαση αριθ. 1622/2006/ΕΚ (δηλαδή εκείνες που θα επιλέγονται από το 2013 και έπειτα) ίσως αποδειχθεί ότι πληρούν ακόμα καλύτερα τα κριτήρια της ΕΕ.

Οι κάτοχοι του τίτλου για το 2010 αποτελούν ωστόσο τις πρώτες ΠΠΕ που συγχρηματοδοτήθηκαν και τέλεσαν υπό εποπτεία σύμφωνα με τις νέες διαδικασίες της απόφασης αριθ. 1622/2006/ΕΚ. Όσον αφορά τις συγκεκριμένες τρεις περιπτώσεις, στοιχεία από την έρευνα υποδηλώνουν ότι οι νέες διαδικασίες έχουν διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην ενίσχυση των ΠΠΕ, μέσω π.χ. της μεγαλύτερης εστίασης στην ευρωπαϊκή διάσταση. Αναφέρουν ότι η ανεπίσημη επαφή με τα μέλη της εποπτικής και συμβουλευτικής επιτροπής αποδείχθηκε πολύ σημαντική για τις επίσημες συνεδριάσεις και εκθέσεις εποπτείας. Επιπρόσθετα, και οι τρεις ανέφεραν ότι η χρηματοδότηση της ΕΕ υπό μορφή βραβείου συνεπαγόταν μικρότερη διοικητική επιβάρυνση απ’ ό,τι οι παραδοσιακές επιχορηγήσεις που χορηγήθηκαν στις προηγούμενες πόλεις που είχαν λάβει τον τίτλο. Η δράση ΠΠE δημιουργεί υψηλή ζήτηση από υποψήφιες πόλεις, σημαντικές επενδύσεις στα πολιτιστικά προγράμματα και στις πόλεις γενικότερα και χαίρει ιδιαίτερης προβολής στα μέσα ενημέρωσης και μεταξύ του κοινού. Είναι αμφίβολο κατά πόσον οιοσδήποτε άλλος μηχανισμός πολιτικής θα μπορούσε να πετύχει τον ίδιο αντίκτυπο για το ίδιο επίπεδο επένδυσης της ΕΕ σε οικονομικούς όρους και προσπάθεια.

Αποτελεσματικότητα ως προς την ανάπτυξη πολιτιστικών δραστηριοτήτων

Και οι τρεις ΠΠΕ 2010 υλοποίησαν πολύ εκτενέστερα πολιτιστικά προγράμματα στις επικράτειές τους από εκείνα που θα υλοποιούσαν εάν δεν είχαν ανακηρυχθεί ΠΕΕ: στο Έσσεν και την περιοχή του Ρουρ πραγματοποιήθηκαν 5 500 πολιτιστικές εκδηλώσεις, στην Πετς 4 675 και στην Κωνσταντινούπολη 10 000. Συνολικά διοργανώθηκαν 20 000 και πλέον εκδηλώσεις με προσέλευση τουλάχιστον 20 εκατ. ατόμων στις δύο μεγαλύτερες ΠΕΕ (Έσσεν και περιοχή του Ρουρ και Κωνσταντινούπολη)[6]. Τα πολιτιστικά προγράμματα περιελάμβαναν εκδηλώσεις σε όλους τους μήνες του έτους και στις τρεις πόλεις που κατείχαν τον τίτλο ΠΠΕ. Εν γένει, η δράση των ΠΠΕ ως σύνολο θεωρείται ότι πέτυχε τον στόχο ανάπτυξης πολιτιστικών δραστηριοτήτων.

Τα στοιχεία από τις τρεις ΠΕΕ υποδηλώνουν επίσης ότι τα εν λόγω πολιτιστικά προγράμματα ήταν πιο καινοτόμα, παρουσίασαν μεγαλύτερη ποικιλομορφία και υψηλότερο προφίλ απ’ ό,τι θα παρουσίαζαν οι επιμέρους πόλεις εάν δεν είχαν ανακηρυχθεί ΠΕΕ, με περισσότερες εκδηλώσεις και παραστάσεις από διεθνώς γνωστούς καλλιτέχνες. Το Έσσεν και η περιοχή του Ρουρ, καθώς και η Κωνσταντινούπολη επικεντρώθηκαν στη διοργάνωση παραστάσεων ή εκθέσεων νέων έργων τέχνης από τοπικούς καλλιτέχνες αλλά και πολιτιστικά ιδρύματα, ενώ η Πετς επιδίωξε περισσότερο να εντείνει τις υπάρχουσες δραστηριότητες.

Και ο τρεις ΠΠΕ προσέγγισαν διάφορα καλλιτεχνικά θέματα, τα οποία σε ορισμένες περιπτώσεις ήταν καινοτόμα ή πρωτοποριακά. Ωστόσο, στην Πετς και στην Κωνσταντινούπολη, οι δυσκολίες στη διακυβέρνηση της ΠΕΕ οδήγησαν σε ανεπαρκή καλλιτεχνική διεύθυνση για το πολιτιστικό πρόγραμμα ως σύνολο. Η Κωνσταντινούπολη εξέτασε θεματικές στον χώρο του σύγχρονου πολιτισμού και παρουσίασε ευρύ πρόγραμμα μοντέρνου και σύγχρονου πολιτισμού σε διάφορους καλλιτεχνικούς κλάδους αν και δεν κατάφερε να εδραιώσει συνοχή σε όλους τους κλάδους όσον αφορά το καλλιτεχνικό θέμα. Αντίθετα, γενικός στόχος της Πετς ήταν η ενίσχυση της συνεργασίας με τη νοτιοανατολική Ευρώπη και η εδραίωσή της ως πύλης προς άλλες χώρες της περιοχής. Στην πραγματικότητα όμως, οι δραστηριότητές της επικεντρώθηκαν στην ανάπτυξη νέων υποδομών (οι οποίες θα είναι δύσκολο να συνεχίσουν να χρηματοδοτούνται μετά το πέρας του έτους) και όχι στην ανάλυση καλλιτεχνικών θεμάτων που σχετίζονται με τον συνολικό στόχο των ΠΠΕ.

Αποτελεσματικότητα ως προς την προαγωγή της ευρωπαϊκής διάστασης του πολιτισμού και μέσω αυτού

Η απόφαση του 1999 δεν ορίζει ρητά την «ευρωπαϊκή διάσταση», αλλά την περιγράφει ουσιαστικά ως πολιτιστική συνεργασία που περιλαμβάνει: την προβολή των κοινών για τους Ευρωπαίους πολιτιστικών ρευμάτων και ειδών τα οποία ξεκίνησαν από τις εν λόγω πόλεις ή στα οποία οι πόλεις αυτές συνέβαλαν σημαντικά· και την προώθηση εκδηλώσεων με συμμετοχή πολιτιστικών συντελεστών από άλλες πόλεις κρατών μελών, οι οποίες οδηγούν στη διαμόρφωση βιώσιμων πολιτιστικών συνεργασιών και στην ενίσχυση της κυκλοφορίας τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Το κριτήριο της «ευρωπαϊκής διάστασης» που καθορίστηκε στην απόφαση του 2006 αφήνει ένα περιθώριο ερμηνείας στις πόλεις. Παραδείγματα υπάρχουν στον οδηγό για τις υποψήφιες πόλεις που διατίθεται στο διαδίκτυο από το 2007.

Στον επίλογο της αξιολόγησης των ΠΠΕ 2009 αναφέρεται ότι τα πολιτιστικά προγράμματα των ΠΠΕ αποκτούν «ευρωπαϊκό» χαρακτήρα μέσω δραστηριοτήτων, των οποίων το περιεχόμενο, οι μηχανισμοί παραγωγής αποτελεσμάτων, το κοινό ή οι συμμετέχοντες έχουν κατ’ ουσία ευρωπαϊκές συνιστώσες. Εξετάζοντας τις ΠΠΕ 2010, διαπιστώνεται ότι και οι τρεις είχαν ευρωπαϊκή συνιστώσα υπό αυτήν την έννοια, αν και ακολούθησαν διαφορετικές προσεγγίσεις:

- Περιεχόμενο : οι τρεις ΠΠΕ εστίασαν σε πολύ διαφορετικά ευρωπαϊκά θέματα με ποικίλους τρόπους. Το Έσσεν και η περιοχή του Ρουρ επικεντρώθηκε κυρίως σε περιφερειακά θέματα, ειδικότερα στη μετανάστευση, στην ταυτότητα και στις προσεγγίσεις της πολιτιστικής εκπαίδευσης, τα οποία όμως εξέτασε σε ευρωπαϊκό πλαίσιο. Από τις τρεις ΠΠΕ, το Έσσεν και η περιοχή του Ρουρ διασφάλισε ίσως πιο επιτυχώς την παρουσία ευρωπαϊκών θεμάτων σε ολόκληρο το πολιτιστικό πρόγραμμα καθιστώντας το «μοντέλο για την Ευρώπη», ένα από τα τρία κριτήρια επιλογής των έργων. Το ευρωπαϊκό θέμα που προωθήθηκε από την Πετς επικεντρώθηκε στο δυναμικό της πόλης ως «Πύλης προς τα Βαλκάνια» μέσω πολλών πολιτιστικών δραστηριοτήτων που εστίαζαν στην προώθηση πανβαλκανικής κουλτούρας. Αρχικός στόχος της Κωνσταντινούπολης ήταν να παρουσιάσει την πόλη ως ευρωπαϊκό κέντρο μοντέρνου και σύγχρονου πολιτισμού, το οποίο «θα λειτουργούσε ως γέφυρα μεταξύ Ευρώπης και Ανατολής» ενώ εξετάστηκε ο ρόλος του πολιτισμού και της κοινωνίας των πολιτών στο πλαίσιο της υποψηφιότητας της Τουρκίας για ένταξη στην ΕΕ. Ωστόσο, στην πορεία της ΠΠΕ το αρχικό καλλιτεχνικό όραμα ξέφτισε και αντικαταστάθηκε τελικά από μεγαλύτερη έμφαση στην ιστορική παρά στη σύγχρονη ευρωπαϊκή κληρονομιά της πόλης.

- Μηχανισμοί παραγωγής αποτελεσμάτων : και οι τρεις ΠΕΕ περιλάμβαναν εκδηλώσεις με καλλιτέχνες ευρωπαϊκής σημασίας, αν και ο κυρίαρχος μηχανισμός παραγωγής αποτελεσμάτων για την ευρωπαϊκή διάσταση ήταν η σύναψη εταιρικών σχέσεων με πόλεις άλλων χωρών, στοιχείο που τηρήθηκε εκτενώς στην περίπτωση του Έσσεν και της περιοχής του Ρουρ όπου πραγματοποιήθηκαν πολιτιστικές συνεργασίες, ανταλλαγές και προγράμματα δικτύωσης με συνολικά 100 και πλέον πολυμερή σχέδια συνεργασίας με τη συμμετοχή 83 000 συμμετεχόντων. Όσον αφορά την Πετς, υλοποιήθηκαν 270 έργα στα οποία συμμετείχαν καλλιτέχνες από άλλες χώρες και 52 έργα σε συνεργασία με τις άλλες ΠΕΕ, αν και οι πιο σημαντικές συνεργασίες αφορούσαν πόλεις γειτονικών χωρών. Οι συνεργασίες μεταξύ των ΠΕΕ και άλλων πόλεων ήταν ίσως λιγότερο δομημένες και πιο περιορισμένης εμβέλειας στην Πετς και στην Κωνσταντινούπολη απ’ ό,τι στο Έσσεν και την περιοχή του Ρουρ, αν και δεν απουσίαζαν παντελώς συνεργασίες με καλλιτέχνες και φορείς άλλων χωρών. Στην Κωνσταντινούπολη 39 δήμοι συμμετείχαν σε διεθνικές πολιτιστικές συνεργασίες για πρώτη φορά ενώ επίσης σημειώθηκε μεγάλο εύρος καλλιτεχνικών συνεργασιών μεταξύ των τριών ΠΠΕ.

Αποτελεσματικότητα ως προς την επίτευξη αντίκτυπου σχετικού με κοινωνικά και οικονομικά θέματα, και με την αστική ανάπτυξη και τον τουρισμό

Στόχος τόσο του Έσσεν και της περιοχή του Ρουρ όσο και της Πετς ήταν η ανάπτυξη των τεχνών και του πολιτισμού ως μέσων για την επιδίωξη οικονομικής και κοινωνικής ανάπλασης πρώην βιομηχανικών περιοχών, μολονότι και οι δύο υιοθέτησαν τελείως διαφορετικές προσεγγίσεις. Η Κωνσταντινούπολη δεν επιδίωξε απαραίτητα να επιτύχει οικονομικούς στόχους με πιθανό οικονομικό αντίκτυπο μέσω του τομέα του πολιτισμού. Επιδίωξε να προωθήσει την πρόσβαση και τη συμμετοχή στον πολιτισμό, ιδίως από εκείνους που δεν απολαμβάνουν συνήθως τέτοιες ευκαιρίες.

Και οι τρεις ΠΕΕ πυροδότησαν επενδύσεις σε πολιτιστικές και άλλες υποδομές, οι οποίες διαφορετικά δεν θα είχαν κινητοποιηθεί (το 2010 στην Πετς οι επενδύσεις ανήλθαν σε ποσό ύψους 140 εκατ. ευρώ και στην Κωνσταντινούπολη σε 64 εκατ. ευρώ). Στην Πετς, οι νέες πολιτιστικές ή ανακαινισμένες υποδομές ήταν στο επίκεντρο των ΠΕΕ και αποτέλεσαν κλειδί στη μακροχρόνια ανάπτυξη τόσο του πολιτισμού όσο και της πόλης. Στην προκειμένη περίπτωση, η ΠΕΕ παρακίνησε επενδύσεις σε άλλες υποδομές, όπως η κατασκευή του νέου αυτοκινητοδρόμου που τη συνδέει με τη Βουδαπέστη. Στην Κωνσταντινούπολη, η ΠΠΕ αποτέλεσε το κίνητρο για εκτενείς επενδύσεις στην αποκατάσταση πληθώρας χώρων πολιτιστικής κληρονομιάς της πόλης. Στο Έσσεν και την περιοχή του Ρουρ ανακαινίστηκαν επίσης ορισμένες εγκαταστάσεις.

Η εμπειρία από το 2010 καταδεικνύει επίσης ότι οι ΠΠΕ μπορούν να συμβάλουν στη μεταμόρφωση της εικόνας των πόλεων ή στη διεθνή προβολή τους, αν και ο βαθμός στον οποίο κάτι τέτοιο είναι απαραίτητο ή εφικτό ποικίλλει.

Όσον αφορά τον άμεσο αντίκτυπο στην οικονομία μέσω του τουρισμού, υπάρχουν στοιχεία που καταδεικνύουν τον αυξημένο αριθμό τουριστικών επισκεπτών στην Πετς, στο Έσσεν και την περιοχή του Ρουρ και στην Κωνσταντινούπολη, +71%, +18,5% και +11% αντίστοιχα). Και στις τρεις πόλεις, οι βιομηχανίες του πολιτισμού και της δημιουργίας έχουν τονωθεί αν και, στις δύο τουλάχιστον από αυτές, όχι στον αναμενόμενο βαθμό. Στην Πετς, βασικό μέλημα ήταν η ανάπτυξη νέων εγκαταστάσεων και όχι η υποστήριξη των βιομηχανιών του πολιτισμού και της δημιουργίας. Παρομοίως, στην Κωνσταντινούπολη ενώ, αρχικά, επίκεντρο ήταν η ανάδυση του τομέα του μοντέρνου και σύγχρονου πολιτισμού κατά τη φάση ανάπτυξης, η πόλη εστίασε στην αποκατάσταση των χώρων πολιτιστικής κληρονομιάς.

Η εμπειρία από το 2010 καταδεικνύει επίσης τη συνεχιζόμενη δυνατότητα των ΠΠΕ να αυξάνουν τη συμμετοχή των πολιτών στον πολιτισμό σε διάφορα πλαίσια. Και οι τρεις ΠΠΕ περιλάμβαναν μεγάλη ποικιλία έργων με στόχο τη συμμετοχή πολιτών που υπό φυσιολογικές συνθήκες δεν θα συμμετείχαν ούτε θα είχαν πρόσβαση σε πολιτιστικές δραστηριότητες. Στις κοινές προσεγγίσεις όσον αφορά τον συγκεκριμένο στόχο και στις τρεις ΠΠΕ (και μάλιστα σε πολλές ΠΠΕ τα τελευταία χρόνια) συγκαταλέγονται η αποκέντρωση των δραστηριοτήτων σε επίπεδο γειτονιάς και σε διαφορετικούς ή ασυνήθιστους χώρους της πόλης, καθώς και η προώθηση της γενικότερης φιλοσοφίας που διέπει τις αξίες της ανοχής και εξυμνεί την ποικιλομορφία των πολιτισμών και των εθνικών ομάδων που ζουν σε μια πόλη. Σημαντικός είναι επίσης ο ρόλος των εθελοντών, οι οποίοι ανέρχονται σε 1 165 στο Έσσεν και στην περιοχή του Ρουρ, σε 901 στην Κωνσταντινούπολη και σε 780 στην Πετς.

Συμπέρασμα:

Οι ανθρώπινοι και οικονομικοί πόροι που απαιτούνται για την επίτευξη κρίσιμης μάζας και αντίκτυπου ποικίλλουν ανάλογα με το μέγεθος και τη φύση της επικράτειας της εκάστοτε ΠΠΕ. Η κάλυψη πολύ μεγάλης επικράτειας (και/ή πληθυσμού) απαιτεί φυσικά μεγάλους πόρους, αλλά οι μελλοντικές ΠΠΕ θα πρέπει να λαμβάνουν προσεκτικά υπόψη τον χαρακτήρα του αντίκτυπου που επιθυμούν να επιτύχουν. Μπορούν να επικεντρώνονται σε έναν συγκεκριμένο τομέα ή να αποσκοπούν περισσότερο σε επιδράσεις όπως η ενίσχυση της δικτύωσης και της προβολής της περιοχής, αντί σε κλιμακωτή αλλαγή του πολιτισμικού παλμού.

Οι ΠΠΕ συνεχίζουν να παρέχουν κοινωνικά και οικονομικά οφέλη από άποψη αύξησης του τουρισμού, βελτίωσης των υποδομών, ενίσχυσης της διεθνούς προβολής και των βιομηχανιών του πολιτισμού και της δημιουργίας. Κατ’ αυτόν τον τρόπο ωφελεί και επωφελείται ταυτόχρονα από τις επενδύσεις των ευρωπαϊκών διαρθρωτικών ταμείων στην πολιτισμική κληρονομιά και στις αντίστοιχες υποδομές.

Ωστόσο, τα εν λόγω οφέλη δεν παρέχονται απαραίτητα ούτε και αυτόματα σε όλες τις πόλεις που λαμβάνουν τον τίτλο. Ο βαθμός ενίσχυσης της κοινωνικής και οικονομικής ανάπτυξης, αλλά και ο χαρακτήρας αυτής της ανάπτυξης, συνεχίζει να εξαρτάται από τη διάρθρωση σαφούς αναπτυξιακού οράματος από τους συντελεστές, καθώς και από τις κατάλληλες και συντονισμένες δραστηριότητες που υλοποιούνται στο πλαίσιο του πολιτιστικού προγράμματος.

Ο θεσμός των ΠΠΕ διατηρεί το ισχυρό δυναμικό για διεύρυνση της συμμετοχής των πολιτών σε πολιτιστικές δράσεις σε διάφορα πλαίσια, ιδίως όταν οι συγκεκριμένες δραστηριότητες εστιάζουν στο θέμα της ανοχής και εξυμνούν την ποικιλομορφία των πολιτισμών και των εθνικών ομάδων που ζουν στην πόλη.

Βιωσιμότητα

Το πρόγραμμα των ΠΠΕ πρέπει να είναι «βιώσιμο και να αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της μακροπρόθεσμης πολιτιστικής και κοινωνικής ανάπτυξης της πόλης»[7]. Και στις τρεις ΠΠΕ, υπάρχουν στοιχεία νέων πολιτιστικών δραστηριοτήτων που θα συνεχίσουν και μετά το πέρας του έτους κατά το οποίο η πόλη κατέχει τον τίτλο, ενώ οι πόλεις μπορούν να επωφελούνται επιπλέον από τις νέες ανακαινισμένες πολιτιστικές εγκαταστάσεις. Όσον αφορά τη βιωσιμότητα του τομέα του πολιτισμού, και οι τρεις πόλεις χάρη στον τίτλο ΠΕΕ απέκτησαν μεγαλύτερη πείρα και τεχνογνωσία ενώ διεύρυναν τη δικτύωση και τις συνεργασίες τους στον τομέα του πολιτισμού. Ωστόσο, τα στοιχεία για βιώσιμη εξέλιξη στον τομέα της πολιτιστικής διακυβέρνησης ποικίλλουν. Στην Κωνσταντινούπολη, μολονότι ορισμένα στοιχεία πιο χρηστής διακυβέρνησης παραμένουν, το μοντέλο της ΠΠΕ δεν θα εφαρμόζεται πλέον με τη διακοπή της λειτουργίας του φορέα το 2011 ενώ δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι οι συντελεστές θα συνασπιστούν για τη χάραξη κοινής στρατηγικής. Στην Πετς ιδρύθηκαν δύο φορείς κληρονομιάς για τη μακροπρόθεσμη διαχείριση των νέων πολιτιστικών εγκαταστάσεων, αν και ο δήμος δεν έχει δημιουργήσει ακόμα το βασικό πλαίσιο για την υποστήριξη των πολιτιστικών φορέων στην πόλη. Στο Έσσεν και την περιοχή του Ρουρ έχει καθοριστεί μια σειρά φιλόδοξων μακροχρόνιων στόχων και οι αρμοδιότητες έχουν μεταβιβαστεί σε περιφερειακούς εταίρους, όπως οι φορείς Kultur Ruhr GmbH (φορέας-διοργανωτής της τριενάλε του Ρουρ) και Ruhr Tourism GmbH.

Συμπέρασμα:

Η δράση των ΠΕΕ δημιουργεί κληρονομιά στις πόλεις υποδοχής μέσω νέων πολιτιστικών δραστηριοτήτων που διαρκούν και μετά το πέρας του έτους του τίτλου, διευρύνει τη δικτύωση και τονώνει τη συνεργασία μεταξύ των συντελεστών στον τομέα του πολιτισμού ενώ παράλληλα παρέχει νέες και βελτιωμένες πολιτιστικές εγκαταστάσεις.

Ωστόσο, πέρα από αυτά το οφέλη, η δημιουργία βιώσιμης κληρονομιάς είναι πιο αβέβαιη. Γι’ αυτό οι συντελεστές θα πρέπει να συνενώσουν τις δυνάμεις τους γύρω από ένα μακροχρόνιο όραμα και μια στρατηγική και να καθιερώσουν μια δομή διαρκούς διακυβέρνησης και συντονισμού του πολιτισμού στην πόλη, λαμβάνοντας συχνά υπόψη το ενδεχόμενο σύστασης ειδικού φορέα κληρονομιάς.

Οι κυριοτερεσ συστάσεις της εξωτερικής αξιολόγησης και σχόλια της Επιτροπής

Η Επιτροπή συμφωνεί με τα κύρια σημεία των συστάσεων του αξιολογητή, οι οποίες είναι παρόμοιες με τις συστάσεις που είχαν διατυπωθεί μετά την αξιολόγηση των ΠΠΕ 2007-2008 και ΠΕΕ 2009.

Η Επιτροπή συμφωνεί ότι κατά τον σχεδιασμό νέας νομικής βάσης που θα συνεχίσει ενδεχομένως να ισχύει και μετά το 2019 θα πρέπει:

- να διασφαλίζεται ότι κατά τη διαδικασία επιλογής όλες οι αιτήσεις αξιολογούνται με βάση τα κριτήρια που ορίζονται σε επίπεδο ΕΕ, όπως προβλέπεται στην παρούσα απόφαση (βλ. 3.3.4)·

- να εξετάζεται αν η νέα νομική βάση, σε αντίθεση με την τρέχουσα απόφαση (βλ. 2.2), θα πρέπει να επανεισάγει τη δυνατότητα υποβολής αίτησης για απόκτηση του τίτλου από πόλεις μη κρατών μελών, δεδομένης της εμπειρίας της Κωνσταντινούπολης 2010·

- να λαμβάνεται υπόψη ο βαθμός στον οποίο η απονομή χρηματικού βραβείου μετά το 2019, όπως και στην τρέχουσα απόφαση, είναι πιο αποδοτική από την παροχή παραδοσιακής επιχορήγησης για τμήμα του προγράμματος της πόλης, όπως γινόταν προηγουμένως (βλ. 2.1 και 3.3.4)·

- να διατηρείται η εστίαση της δράσης των ΠΠΕ καταρχήν σε πόλεις, παρέχοντας ταυτόχρονα σε αυτές την ευελιξία να περιλαμβάνουν στις δράσεις τους την ευρύτερη περιοχή, όπως γίνεται επί του παρόντος (βλ. 3.3.3)·

- να τονίζεται η σημασία της ικανοποίησης των κριτηρίων σχετικά με τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη της πόλης και να εξετάζεται το ενδεχόμενο παροχής σαφούς παρότρυνσης στα κριτήρια για επιβράβευση των πόλεων που έχουν ήδη αναπτύξει μακροπρόθεσμη στρατηγική χάραξης πολιτικής για τον πολιτισμό (βλ. 3.3.8).

Τα συμπεράσματα της Επιτροπής

Η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι ο τίτλος ΠΠΕ παραμένει ιδιαίτερης αξίας, δημιουργεί εκτεταμένα πολιτιστικά προγράμματα και επιτυγχάνει σημαντικά αποτελέσματα. Ο τίτλος και η χρηματοδοτική συνεισφορά της ΕΕ έχουν σημαντική θετική επίδραση και καθιστούν αυτήν την εκδήλωση ιδιαίτερα αποδοτική από πλευράς κόστους, καθώς και μια αποτελεσματική πρωτοβουλία. Η Επιτροπή συμμερίζεται τη γενική εκτίμηση του αξιολογητή και αποδέχεται τις συστάσεις του όπως διατυπώθηκαν στο παραπάνω τμήμα.

Η Επιτροπή σημειώνει ότι οι περισσότερες ΠΠΕ διαθέτουν ήδη προγράμματα αξιολόγησης που καλύπτουν το σύνολο ή μέρος του πολιτιστικού τους προγράμματος και θα συστήσει γενικές αξιολογήσεις σε τοπικό επίπεδο. Για να προαγάγει την κυκλοφορία των καλών πρακτικών αξιολόγησης, η Επιτροπή υποστήριξε, μέσω του πολιτιστικού προγράμματος της ΕΕ, μια ομαδοποίηση πολιτικής όπου το πρότυπο συνολικής αξιολόγησης που αναπτύχθηκε από το Λίβερπουλ 2008 προσαρμόζεται περαιτέρω στις ανάγκες των μελλοντικών ΠΠΕ[8]. Ο οδηγός της Επιτροπής για τις υποψήφιες χώρες προσαρμόστηκε επίσης για να συμπεριληφθεί ένα τμήμα σχετικό με την αξιολόγηση.

Η Επιτροπή προετοιμάζει την πρότασή της για την πρωτοβουλία πέραν του 2019, η οποία θα επιδιώξει να εξασφαλίσει ότι η πρωτοβουλία θα εξακολουθήσει να είναι όσο το δυνατόν πιο ελκυστική, συναφής και αποτελεσματική. Θα λάβει υπόψη τα συμπεράσματα και τις συστάσεις που απορρέουν από τη συγκεκριμένη αξιολόγηση, από τις αξιολογήσεις για τους τίτλους 2007-2008 και 2009, καθώς και από την αξιολόγηση για τις ρυθμίσεις της απόφασης αριθ. 1622/2006/ΕΚ και τη δημόσια διαβούλευση του 2010 και 2011. Όσον αφορά τη βιωσιμότητα, η διασφάλιση μακροπρόθεσμων αποτελεσμάτων από την εκδήλωση αποτελεί ήδη ένα από τα κριτήρια της απόφασης του 2006 και θα εξακολουθήσει να αποτελεί βασική μέριμνα στις συζητήσεις για την παράταση της πρωτοβουλίας. Επιπλέον, η Επιτροπή τονίζει ήδη ότι είναι σημαντικό να συμπεριλαμβάνει την εκδήλωση σε μια μακροπρόθεσμη στρατηγική πολιτικής για τον πολιτισμό στα έγγραφά της, στις ενημερωτικές συνεδριάσεις και σε άλλες διασκέψεις και θα συνεχίσει να την συμπεριλαμβάνει και στο μέλλον.

[1] ΕΕ L 304 της 3ης Νοεμβρίου 2006.

[2] Ψήφισμα των υπουργών πολιτιστικών υποθέσεων σχετικά με την ετήσια διοργάνωση της «Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης» της 13.06.1985 http://eur-lex.europa.eu/Notice.do?val=117538:cs&lang=fr&list=117540:cs,117539:cs,117538:cs,118564:cs,&pos=3&page=1&nbl=4&pgs=10&hwords=&checktexte=checkbox&visu=

[3] Απόφαση 1419/1999/ΕΚ (ΕΕ L 166 της 1.7.1999). Απόφαση όπως τροποποιήθηκε με την απόφαση αριθ. 649/2005/ΕΚ (ΕΕ L 117 της 4.5.2005). {0> http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:1999:166:0001:0005:EN:PDF http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2005:117:0020:0021:EN:PDF

[4] Απόφαση αριθ. 1622/2006/ΕΚ (ΕΕ L 304 της 3.11.2006). {0><}0{>http://eur-lex.europa.eu/JOHtml.do?uri=OJ:L:2006:304:SOM:EN:HTML

[5] Σύμβαση-πλαίσιο παροχής υπηρεσιών αριθ. EAC/03/06

[6] Δεν υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία σχετικά με την προσέλευση του κόσμου στις εκδηλώσεις που έλαβαν χώρα στην Πετς.

[7] Απόφαση αριθ. 1622/2006/ΕΚ

[8] {0><}0{>http://www.liv.ac.uk/impacts08/