EL

Βρυξέλλες, 16.10.2008

COM(2008) 651 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

ΠΡΟΟΔΟΙ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΕΠΙΤΕΥΞΗ ΤΩΝ ΣΤΟΧΩΝ ΤΟΥ ΚΙΟΤΟ

(υποβάλλεται δυνάμει του άρθρου 5 της απόφασης 280/2004/EΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για μηχανισμό παρακολούθησης των εκπομπών αερίων που συμβάλλουν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου στην Κοινότητα και εφαρμογής του πρωτοκόλλου του Κιότο)

{SEC(2008) 2636}

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. ΣΥΝΟΨΗ (...)3

2. ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΔΟΙ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1990-2006 (...)5

2.1. Τάσεις των εκπομπών GHG (...)5

2.2. Κατά κεφαλή εκπομπές και εντάσεις GHG το 2006 (...)6

2.3. Οι εκπομπές των GHG το 2006 συγκριτικά προς το 2005 (...)7

2.4. Οι τάσεις των εκπομπών στους κύριους τομείς (...)8

3. ΠΡΟΒΛΕΠΟΜΕΝΕΣ ΠΡΟΟΔΟΙ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΠΙΤΕΥΞΗ ΤΟΥ ΣΤΟΧΟΥ ΤΟΥ ΚΙΟΤΟ (...)10

3.1. Προβλέψεις από τα κράτη μέλη (...)10

3.1.1. ΕΕ-27 (...)10

3.1.2. ΕΕ-15 (...)10

3.1.3. ΕΕ-12 (...)10

3.1.4. Υποψήφιες χώρες (...)10

3.2. Εφαρμογή του ευρωπαϊκού προγράμματος για την αλλαγή του κλίματος (ECCP) (...)13

3.3. Εφαρμογή του συστήματος εμπορίας των εκπομπών στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ ETS) (...)14

3.3.1. Πρώτη περίοδος εμπορίας (2005 - 2007) (...)14

3.3.2. Δεύτερη περίοδος εμπορίας (2008 - 2012) (...)14

3.3.3. Χρήση του κοινού μηχανισμού εφαρμογής(JI) και του μηχανισμού καθαρής ανάπτυξης (CDM) εκ μέρους των φορέων εφαρμογής (...)15

3.4. Προβλεπόμενη χρήση των μηχανισμών του Κιότο από τις κυβερνήσεις (...)15

3.5. Η προβλεπόμενη χρήση των μηχανισμών δέσμευσης του ατμοσφαιρικού άνθρακα (καταβόθρες άνθρακα) (...)15

1. ΣΥΝΟΨΗ

Καθ’ οδόν προς την επίτευξη των στόχων του Κιότο για την περίοδο 2008-2012

Βάσει του πρωτοκόλλου του Κιότο, η ΕΕ-15 ανέλαβε την υποχρέωση να μειώσει τις εκπομπές αερίων θερμοκηπίου (GHG) κατά 8% την περίοδο 2008–12, συγκριτικά προς τα επίπεδα του έτους βάσης1. Από την εξέταση των πλέον πρόσφατων διαθέσιμων δεδομένων απογραφής για το 20062 προκύπτει ότι οι συνολικές εκπομπές GHG στην ΕΕ-15 ήταν κατά 2,7% χαμηλότερες των αντιστοίχων εκπομπών του έτους βάσης δίχως να συνυπολογίζεται η χρήση γης, η μεταβολή της χρήσης γης και η δασοκομία (LULUCF). Από το 1990, η οικονομία της ΕΕ-15, (εκφρασμένη σε ΑΕΠ) αυξήθηκε περίπου κατά 40%. Το 2006, οι εκπομπές GHG στην ΕΕ-15 μειώθηκαν κατά 0,8% ως προς το 2005 ενώ η οικονομία της ΕΕ-15 γνώρισε ανάπτυξη 2,8%.

Από τις προβλέψεις3 που απεικονίζονται στο σχήμα 1 προκύπτει ότι η Κοινότητα θα επιτύχει το στόχο του Κιότο. Επιπλέον, οι τομείς που καλύπτονται από το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου (ETS) της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναμένεται επίσης να συμβάλουν κατά 3,3% στις μειώσεις, που επί του παρόντος δεν καλύπτονται πλήρως από τους υπολογισμούς και τις προβλέψεις (για λεπτομερή στοιχεία βλ. πίνακα 11 στο εσωτερικό έγγραφο εργασίας (SWD)).

Σχήμα 1: Διαπιστωμένες και προβλεπόμενες εκπομπές για την ΕΕ-15

(...PICT...)

(...PICT...)

Μέχρι το 2010, οκτώ κράτη μέλη (ΚΜ) από το σύνολο των κρατών μελών της ΕΕ-15, το Βέλγιο, η Γερμανία, η Ελλάδα, η Ιρλανδία, οι Κάτω Χώρες, η Πορτογαλία, η Σουηδία και το Ηνωμένο Βασίλειο, αναμένεται να επιτύχουν τους θεσπισθέντες εθνικούς στόχους αξιοποιώντας τις ήδη υφιστάμενες πολιτικές και τα ληφθέντα μέτρα, τους μηχανισμούς δέσμευσης του ατμοσφαιρικού άνθρακα (καταβόθρες άνθρακα) και τους μηχανισμούς του Κιότο. Επιπλέον, τέσσερα ΚΜ (Αυστρία, Φινλανδία, Γαλλία και Λουξεμβούργο) αναμένεται να επιτύχουν τους στόχους τους χάρη σε επιπλέον πολιτικές και μέτρα που έχουν ήδη προγραμματισθεί. Επί του παρόντος τρία ΚΜ (Δανία, Ιταλία και Ισπανία) δεν αναμένεται να επιτύχουν τους στόχους τους βάσει του Κιότο. Ωστόσο το χάσμα μεταξύ των προβλέψεων για τις ως άνω χώρες και των αντίστοιχων εθνικών στόχων έχει ουσιαστικά μειωθεί από τον περασμένο χρόνο, ιδίως για την Ισπανία και την Ιταλία. Επιπλέον το ETS της ΕΕ και οι επιπτώσεις του στις εθνικές εκπομπές στη Δανία και την Ισπανία, που δεν έχουν ληφθεί υπόψη στις προβλέψεις για το τρέχον έτος, αναμένεται να συμβάλουν σημαντικά στην επίτευξη των στόχων των εν λόγω χωρών.

Οι συνολικές εκπομπές GHG στην ΕΕ-27 ήταν το 2006, 10.8% χαμηλότερες των επιπέδων του έτους βάσης δίχως τις εκπομπές και τις απορροφήσεις μέσω LULUCF και κατά 0,3/ χαμηλότερες συγκριτικά προς το 2005. Το 2006 η οικονομία της ΕΕ-27 αναπτύχθηκε κατά 3%.

Παρά το γεγονός ότι στα περισσότερα από τα νέα ΚΜ της ΕΕ-12, οι εκπομπές αναμένεται να αυξηθούν μεταξύ 2006 και 2010, εννέα εξ αυτών, για τα οποία έχουν ορισθεί στόχοι Κιότο, θεωρείται ότι θα τους επιτύχουν ή και θα τους ξεπεράσουν αξιοποιώντας αποκλειστικά και μόνο τις ήδη υφιστάμενες πολιτικές και τα ήδη ληφθέντα μέτρα. Η Σλοβενία αναμένεται ότι θα επιτύχει το στόχο του Κιότο μόνο εάν ληφθούν υπόψη τα αποτελέσματα των επιπλέον πολιτικών και μέτρων που ήδη έχουν προγραμματισθεί, η χρήση των μηχανισμών του Κιότο και οι μηχανισμοί δέσμευσης του ατμοσφαιρικού άνθρακα (καταβόθρες άνθρακα).

Νέα μέτρα που απαιτούνται για την επίτευξη του φιλόδοξου στόχου της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 2020

Την άνοιξη του 2007, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε μονομερή δέσμευση για τη μείωση των εκπομπών GHG εκ μέρους της ΕΕ-27 τουλάχιστον κατά 20% έως το 2020 συγκριτικά προς τα επίπεδα του 1990 και κατά 30%, εφόσον και οι άλλες αναπτυγμένες χώρες δεσμευθούν υπέρ της επίτευξης συγκρίσιμων μειώσεων των εκπομπών και οι πλέον οικονομικά προηγμένες αναπτυσσόμενες χώρες συμφωνήσουν να συμβάλουν δεόντως σύμφωνα με τις ευθύνες και το δυναμικό τους.

Σε συνέχεια της ως άνω δέσμευσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπέβαλε τον Ιανουάριο του 2008 δέσμη μέτρων για την αλλαγή του κλίματος και την ενέργεια η οποία περιελάμβανε νέα νομοθετικά μέτρα τα οποία κάλυπταν τους κύριους τομείς της οικονομίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα προτεινόμενα μέτρα προβλέπουν: α) βελτιωμένο σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής (ETS), β) στόχο μείωσης των εκπομπών για τους βιομηχανικούς κλάδους που δεν καλύπτονται από το ETS (π.χ. γεωργία, κτίρια, μεταφορές, απόβλητα) - οι εκπομπές που καλύπτει το ETS της ΕΕ πρέπει να μειωθούν κατά 21% ως προς τα επίπεδα του 2005 μέχρι το 2020 ενώ οι εκπομπές που δεν καλύπτονται από το ETS της ΕΕ κατά 10% με διαφοροποιημένους στόχους ανάλογα με το κράτος μέλος και συναρτήσει των επιπέδων του ήδη διαπιστωθέντος και του αναμενόμενου κατά κεφαλή ΑΕΠ, γ) νομοθετικά επιβαλλόμενους στόχους αύξησης του μεριδίου των ανανεώσιμων μορφών ενέργειας και δ) νέους κανόνες σχετικά με τη δέσμευση και την αποθήκευση του άνθρακα και τις περιβαλλοντικές επιδοτήσεις.

Επιπλέον της ως άνω δέσμης μέτρων, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε γενική νέα στρατηγική μείωσης των εκπομπών του διοξειδίου του άνθρακα από τα καινούργια αυτοκίνητα και ημιφορτηγά που πωλούνται στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η εν λόγω νέα στρατηγική θα επιτρέψει στην Ευρωπαϊκή Ένωση να επιτύχει τους εδώ και πολύ καιρό καθιερωμένους στόχους για τον περιορισμό των μέσων εκπομπών του διοξειδίου του άνθρακα στα 120 γραμμάρια ανά χιλιόμετρο4 μέχρι το 2012 – ήτοι μείωση κατά 25% ως προς τα σημερινά επίπεδα. Τη νέα στρατηγική θα ακολουθήσει η αναθεώρηση των προτύπων για την ποιότητα των καυσίμων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η οδηγία για την ποιότητα των καυσίμων5 όχι μόνο θα καταστήσει «καθαρότερα» τα καύσιμα αλλά θα επιτρέψει και την εισαγωγή λιγότερο ρυπογόνων οχημάτων και μηχανημάτων. Η οδηγία αναμένεται να οδηγήσει σε μειώσεις των εκπομπών GHG κατά 10% μεταξύ 2011 και 2020. Τοιουτοτρόπως θα περικοπούν οι εκπομπές κατά 500 εκατομμύρια τόνους CO2 μέχρι το 2020.

Το σχήμα 2 απεικονίζει το σημαντικό χάσμα μεταξύ των προβλέψεων των κρατών μελών για το 2020 και των θεσπισμένων στόχων για την Ευρωπαϊκή Ένωση το 2020 που την υποχρεώνουν να ακολουθήσει πορεία πολύ αυστηρότερων περιορισμών των εκπομπών μετά το 2012, συγκριτικά με το 1990. Ανάλογα με τον επιδιωκόμενο στόχο, οι μειώσεις των εκπομπών το 2020 θα πρέπει να ανέλθουν σε 1.000 – 1.500 εκατομμύρια τόνων ισοδυνάμου CO2 συγκριτικά προς τις διατυπωθείσες προβλέψεις. Τοιουτοτρόπως υπογραμμίζεται η ανάγκη για την ΕΕ και τα ΚΜ να υιοθετήσουν και να εφαρμόσουν το ταχύτερο δυνατό τη νέα νομοθεσία.

Σχήμα 2: Ήδη διαπιστωθείσες και προβλεπόμενες εκπομπές για την ΕΕ-27

(...PICT...)

2. ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΕΣ ΠΡΟΟΔΟΙ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1990-2006

2.1. Τάσεις των εκπομπών GHG

Οι συνολικές τάσεις εκπομπής GHG στην Ευρωπαϊκή Ένωση επηρεάζονται σοβαρά από τις δύο χώρες με το μεγαλύτερο δυναμικό εκπομπής, ήτοι τη Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο, που από κοινού αντιπροσωπεύουν περίπου το ένα τρίτο των συνολικών εκπομπών GHG στην ΕΕ-27. Τα εν λόγω δύο κράτη μέλη επέτυχαν συνολικές μειώσεις των εκπομπών GHG κατά 339 εκατομμύρια τόνους ισοδυνάμου CO2 ως προς το 1990.

Οι κύριοι λόγοι για την ευνοϊκή αυτή τάση στη Γερμανία είναι η αύξηση της αποδοτικότητας των θερμοηλεκτρικών σταθμών και η οικονομική αναδιάρθρωση των πέντε νέων ομόσπονδων κρατών μετά από την ενοποίηση της Γερμανίας. Η μείωση των εκπομπών GHG στο Ηνωμένο Βασίλειο οφείλετο σε σημαντικές βελτιώσεις της ενεργειακής αποδοτικότητας χάρη σε ευρύ φάσμα πολιτικών σε όλους τους κύριους τομείς ενεργειακής κατανάλωσης και, εν μέρει, στην απελευθέρωση της ενεργειακής αγοράς, την απομάκρυνση από τα καύσιμα με υψηλή περιεκτικότητα άνθρακα, όπως οι γαιάνθρακες και το πετρέλαιο, και στη στροφή προς την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας με χαμηλότερη ή μηδενική ανάλωση άνθρακα, όπως από φυσικό αέριο, πυρηνική ενέργεια και ανανεώσιμες μορφές ενέργειας καθώς και στη λήψη μέτρων μείωσης των εκπομπών N2O για την παραγωγή αδιπικού οξέος.

Η Ιταλία και η Γαλλία είναι αντιστοίχως η τρίτη και η τέταρτη χώρα με τις μεγαλύτερες εκπομπές με μερίδιο 11%. Το 2006 οι εκπομπές GHG της Ιταλίας ήταν περίπου κατά 15% υψηλότερες των επιπέδων του 1990. Οι παρατηρούμενες αυξήσεις από το 1990 στις εκπομπές GHG στην Ιταλία ως επί το πλείστον οφείλονται στις οδικές μεταφορές, τη θερμοηλεκτρική παραγωγή και τη διύληση του πετρελαίου. Το 2006 οι εκπομπές στη Γαλλία ήταν κατά 4% χαμηλότερες των επιπέδων του 1990. Στη Γαλλία, επετεύχθησαν μεγάλης κλίμακας μειώσεις των εκπομπών N2O από την παραγωγή του αδιπικού οξέος, αλλά αυξήθηκαν σημαντικά οι εκπομπές CO2 από τις οδικές μεταφορές μεταξύ του 1990 και του 2006.

Η Ισπανία και η Πολωνία είναι οι χώρες που κατέχουν την πέμπτη και έκτη θέση των μεγαλύτερων εκπομπών στην ΕΕ-27, και οι δύο με μερίδιο περίπου 8% των συνολικών εκπομπών GHG στην ΕΕ-27. Στην Ισπανία οι εκπομπές αυξήθηκαν κατά 51% μεταξύ 1990 και 2006. Αυτό ως επί το πλείστον οφείλετο σε αύξηση των εκπομπών από τις οδικές μεταφορές, τη θερμοηλεκτρική παραγωγή και τη μεταποίηση. Στην Πολωνία οι εκπομπές GHG μειώθηκαν κατά 12% μεταξύ 1990 και 2006 (-29% ως προς το έτος βάσης που για την Πολωνία είναι το 1988). Οι κύριοι λόγοι μείωσης των εκπομπών στην Πολωνία- καθώς και στα υπόλοιπα κράτη μέλη της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης- ήταν η μείωση της ενεργειακής αποδοτικότητας της βαριάς βιομηχανίας και η συνολική αναδιάρθρωση της οικονομίας στα τέλη της δεκαετίας του '80 και στις αρχές της δεκαετίας του 1990. Αξιοσημείωτη εξαίρεση αποτελούν οι μεταφορές (και ιδίως οι οδικές μεταφορές) όπου παρατηρήθηκε αύξηση των εκπομπών.

Το 2006, 10 ΚΜ είχαν εκπομπές GHG ανώτερες των επιπέδων του έτους βάσης ενώ τα υπόλοιπα 15 ΚΜ είχαν εκπομπές χαμηλότερες των επιπέδων του έτους βάσης. Η Κύπρος και η Μάλτα δεν έχουν αναλάβει υποχρεώσεις μείωσης των εκπομπών βάσει του πρωτοκόλλου του Κιότο. Στις χώρες αυτές οι εκπομπές το 2006 ήταν υψηλότερες των επιπέδων του 1990. Οι ποσοστιαίες μεταβολές των εκπομπών GHG από το έτος βάσης μέχρι το 2006 κυμαίνονται από -55,7% (Eσθονία) έως +49,5 (Ισπανία).

2.2. Κατά κεφαλή εκπομπές και εντάσεις GHG το 2006

Το 2006, κάθε πολίτης της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξέπεμψε κατά μέσο όρο 10,4 τόνους ισοδυνάμου CO2. Στην ΕΕ-15, ο αντίστοιχος μέσος όρος ανήλθε σε 10,7 τόνους ισοδυνάμου CO2 –κεφαλή ήτοι σε μείωση κατά 0,2 τόνους ισοδυνάμου CO2 συγκριτικά με το 2005. Ωστόσο, οι εκπομπές GHG κατά κεφαλή ποικίλουν σοβαρά από ευρωπαϊκή σε ευρωπαϊκή χώρα. Οι κατά κεφαλή εκπομπές σχετίζονται με την ενεργειακή ένταση (κατανάλωση πρωτογενούς ενέργειας κατά κεφαλή) και το συνδυασμό των χρησιμοποιούμενων ενεργειακών μορφών (που επηρεάζει το επίπεδο των εκπομπών ανά μονάδα παραγόμενης ενέργειας) έκαστης χώρας.

Υπό τις παρούσες οικονομικές συνθήκες, η αύξηση των κατά κεφαλή εκπομπών μπορεί να ερμηνευθεί από την υψηλότερη ενεργειακή κατά κεφαλή κατανάλωση λόγω της βελτίωσης του επιπέδου διαβίωσης, ενώ η μείωση των κατά κεφαλή εκπομπών μπορεί να ερμηνευθεί από τις βελτιώσεις της ενεργειακής αποδοτικότητας και την κλιμάκωση των μεριδίων των αναλώσιμων μορφών ενέργειας στο συνδυασμό των ενεργειακών μορφών που χρησιμοποιούνται σε κάθε χώρα.

Κατά τη δεκαετία του 1990 οι τάσεις των κατά κεφαλή εκπομπών ακολούθησαν τις συνολικές πτωτικές τάσεις όλων των εκπομπών GHG. Ωστόσο μετά το 2000, οι κατά κεφαλή εκπομπές εξακολούθησαν να μειώνονται στην ΕΕ-15 ενώ άρχισαν να αυξάνονται στα κράτη μέλη της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης (-3.2% και +4.2% μεταξύ 2000 και 2006 αντιστοίχως). Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οι εκπομπές GHG κατά κεφαλή αυξήθηκαν περισσότερο από το 1990 στην Ισπανία, την Πορτογαλία, τη Κύπρο και τη Μάλτα , μολονότι δεν έχουν ακόμη προσεγγίσει το μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Από το σχήμα 3 προκύπτει ότι οι εκπομπές τόσο στην ΕΕ-15 όσο και στην ΕΕ-27 βαίνουν μειούμενες ενώ η οικονομία έχει αναπτυχθεί σημαντικά. Αυτό μπορεί να αποτελεί ένδειξη μιας σχετικής αποσύνδεσης στην ΕΕ-15 από το 1993 και στην ΕΕ-27 από το 1996. Μεταξύ 1990 και 2006, το ΑΕΠ στην ΕΕ-27 αναπτύχθηκε κατά 40 % ενώ οι εκπομπές μειώθηκαν κατά 7,7 % και κατά την ίδια περίοδο στην ΕΕ-15, το ΑΕΠ αυξήθηκε περίπου κατά 39% με ταυτόχρονη μείωση των εκπομπών GHG κατά 2,2%.

Όλα τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εξαιρουμένης της Πορτογαλίας, μείωσαν σοβαρά τις εκπομπές τους ενώ η οικονομία τους αναπτύχθηκε έντονα μεταξύ 1990 και 2006. Η έντονη οικονομική ανάπτυξη και η μείωση των εκπομπών παρατηρήθηκαν ιδιαίτερα στα κράτη μέλη της Κεντρικής και της Ανατολικής Ευρώπης, λόγω της μεταμόρφωσης του αναποτελεσματικού μεταποιητικού τομέα με βάση τη βαριά βιομηχανία.

Σχήμα 3: Ένταση GHG για την ΕΕ-15 και την ΕΕ-27, ΑΕΠ, ενεργειακή κατανάλωση και εκπομπές CO2 για την ΕΕ-15

(...PICT...)

2.3. Οι εκπομπές των GHG το 2006 συγκριτικά προς το 2005

Μεταξύ 2005 και 2006, οι εκπομπές εντός της ΕΕ-27 μειώθηκαν κατά 14 εκατομμύρια τόνους ισοδυνάμου διοξειδίου του άνθρακα (0,3%). Η εν λόγω συνολική μείωση αποτελεί συνέπεια δύο αποκλινουσών τάσεων. Ενώ οι εκπομπές στην ΕΕ-15 μειώθηκαν κατά 35 εκατομμύρια τόνους ισοδυνάμου CO2 (0,8%), αυξήθηκαν κατά 21 εκατομμύρια τόνους ισοδυνάμου CO2 (2,2 %) στα υπόλοιπα κράτη μέλη. Οι εκπομπές GHG μειώθηκαν ή σταθεροποιήθηκαν σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ-15 εκτός της Φινλανδίας και της Δανίας. Οι εκπομπές αυξήθηκαν στα περισσότερα άλλα κράτη μέλη εξαιρουμένης της Εσθονίας, της Ουγγαρίας και της Σλοβακικής Δημοκρατίας.

Οι εκπομπές GHG από την αεροπορία και τις ναυτιλιακές δραστηριότητες, διεθνείς και εσωτερικές, συνέχισαν να αυξάνονται έντονα το 2006. Οι συμβολές των εν λόγω τομέων, που επί του παρόντος δεν καλύπτονται πλήρως στο πρωτόκολλο του Κιότο, αυξήθηκαν στην ΕΕ-15 περίπου κατά 5,2 εκατομμύρια τόνους CO2 (αεροπορία) και 11,4 εκατομμύρια τόνους CO2 (ναυτιλία).

Οι εκπομπές από τις οδικές μεταφορές εξακολούθησαν να αυξάνουν στις περισσότερες χώρες, ιδίως μάλιστα στην Ισπανία και την Πολωνία, ενώ μειώθηκαν αξιοσημείωτα στη Γερμανία. Στην Ισπανία, η αύξηση αντανακλούσε τη μεγαλύτερη χρήση ντίζελ (πετρελαίου κίνησης) (5,1%), που υπεραντισταθμίσθηκε από τη μειωμένη χρήση βενζίνης (-4.6%). Στην Πολωνία, η κατανάλωση τόσο της βενζίνης όσο και του πετρελαίου κίνησης αυξήθηκαν κατά 6,1% και 7,2% αντιστοίχως. Οι μειώσεις των εκπομπών στη Γερμανία ως επί το πλείστον αντανακλούν τη χαμηλότερη κατανάλωση βενζίνης (– 4.3%).

Τέσσερα κράτη μέλη της ΕΕ-15 συνέβαλαν ουσιαστικά στη συνολική μείωση: Η Γαλλία (14 εκατομμύρια τόνων ισοδυνάμου CO2), η Ιταλία (10 εκατομμύρια τόνων ισοδυνάμου CO2), η Ισπανία (8 εκατομμύρια τόνοι ισοδυνάμου του CO2.) και το Βέλγιο (5 εκατομμύρια ισοδυνάμων τόνων CO2). Οι μειώσεις των εκπομπών οφείλονταν πρωτίστως στη χαμηλότερη κατανάλωση αερίου και πετρελαίου στα νοικοκυριά και τις υπηρεσίες. Αυτό ήταν το αποτέλεσμα των μειωμένων αναγκών θέρμανσης στην Ευρώπη λόγω του θερμού έτους 2006 σε συνδυασμό με τις υψηλότερες τιμές του αερίου. Η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας παρέμεινε ως επί το πλείστον σταθερή στον οικιστικό τομέα. Επιπλέον στην Ιταλία σημειώθηκαν σοβαρές μειώσεις των εκπομπών N2O από την παραγωγή αδιπικού οξέος λόγω των χρησιμοποιούμενων τεχνικών δέσμευσης (5 εκατομμύρια τόνοι ισοδυνάμου CO2).

Η μείωση των εκπομπών στην ΕΕ-15 κατά το 2006 οφείλετο κυρίως στις χαμηλότερες εκπομπές CO2 από τις δημόσιες εγκαταστάσεις παραγωγής υδροηλεκτρικής ενέργειας, τα νοικοκυριά, τις υπηρεσίες και ιδίως τις οδικές μεταφορές.

Οι σημαντικές εκπομπές GHG αυξήθηκαν πρωτίστως στην Πολωνία (14 εκατομμύρια τόνοι ισοδυνάμου CO2), στη Φινλανδία (11 εκατομμύρια τόνοι ισοδυνάμου CO2) και στη Δανία (7 εκατομμύρια τόνοι ισοδυνάμου CO2). Οι εν λόγω αυξήσεις σημειώθηκαν πρωτίστως στον τομέα του ενεργειακού ανεφοδιασμού και απηχούν:

• τη μεγαλύτερη παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας σε θερμοηλεκτρικούς σταθμούς και την αύξηση της κατανάλωσης ορυκτών καυσίμων από τον οικιστικό τομέα στην Πολωνία καθώς και την αύξηση των εκπομπών CO2 από τη χαλυβουργία·

• τη μεγαλύτερη ηλεκτρική παραγωγή από σταθμούς που χρησιμοποιούν ως καύσιμο τους γαιάνθρακες, τη μειωμένη παραγωγή υδροηλεκτρικής ενέργειας και τη μείωση των καθαρών εισαγωγών ηλεκτρικής ενέργειας στη Φινλανδία·

• την αύξηση της παραγωγής στους σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας που χρησιμοποιούν ως καύσιμο υλικό γαιάνθρακες και τη μείωση των καθαρών εισαγωγών ηλεκτρικής ενέργειας στη Δανία.

Στη Ρουμανία (5 εκατομμύρια ισοδυνάμων τόνων CO2) και τη Τσεχική Δημοκρατία (2 εκατομμύρια ισοδυνάμων τόνων CO2.) αντιμετωπίζουν αξιοσημείωτες αυξήσεις των συνολικών εκπομπών GHG, οι οποίες παρατηρήθηκαν πρωτίστως στον τομέα παραγωγής ενέργειας (στη Ρουμανία) και στη χημική βιομηχανία (στην Τσεχική Δημοκρατία). Οι εν λόγω δύο χώρες, μαζί με την Ιταλία αντιμετωπίζουν αυξήσεις των εκπομπών CO2 από την χαλυβουργία.

2.4. Οι τάσεις των εκπομπών στους κύριους τομείς

Ο πλέον σημαντικός τομέας, όπως αναφέρεται στο σχήμα 4, είναι η ενέργεια (συμπεριλαμβανομένων των μεταφορών) που αντιπροσώπευε το 2006 το 80% των συνολικών εκπομπών στην ΕΕ-15. Οι μεταφορές ευθύνονται για το 21% των συνολικών εκπομπών GHG, η γεωργία για το 9%, οι βιομηχανικές διαδικασίες για το 8% και τα απόβλητα για το 3%.

Η αύξηση στον τομέα των μεταφορών αντισταθμίστηκε από σοβαρές μειώσεις σε άλλες κατηγορίες πηγών εκτός των μεταφορών (για περαιτέρω λεπτομέρειες βλ. επίσης το εσωτερικό έγγραφο εργασίας). Συμπερασματικά σε σύγκριση με το 1990 οι εκπομπές στην ΕΕ-15 από:

– την ενέργεια (εξαιρουμένων των μεταφορών) μειώθηκαν κατά 4%,

– τις μεταφορές αυξήθηκαν κατά 26%,

– τις βιομηχανικές διαδικασίες μειώθηκαν 12% πρωτίστως λόγω των χαμηλότερων εκπομπών από την παραγωγή αδιπικού οξέος και την παραγωγή αλογονανθράκων και εξαφθοριούχου θείου, καθώς και λόγω των χαμηλότερων εκπομπών κατά την παραγωγή νιτρικού οξέος και από την χαλυβουργία,

– τη γεωργία μειώθηκαν κατά 11% λόγω της συρρίκνωσης του αριθμού των εκτρεφόμενων ζώων και της μειωμένης χρήσης τεχνητών και φυσικών λιπασμάτων,

– τα απόβλητα μειώθηκαν κατά 39% λόγω των χαμηλότερων εκπομπών CH4 από τους υπό διαχείριση χώρους υγειονομικής ταφής αποβλήτων.

Σχήμα 4: Μεταβολές των εκπομπών GHG στην ΕΕ-15 ανά τομέα και μερίδιο επιμέρους τομέων το 2006

(...PICT...)

(...PICT...)

Πηγή: ΕΟΠ.

3. ΠΡΟΒΛΕΠΟΜΕΝΕΣ ΠΡΟΟΔΟΙ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΠΙΤΕΥΞΗ ΤΟΥ ΣΤΟΧΟΥ ΤΟΥ ΚΙΟΤΟ

3.1. Προβλέψεις από τα κράτη μέλη

3.1.1. ΕΕ-27

Μέχρι το 2010 οι συνολικό εκπομπές GHG στην ΕΕ-27 προβλέπεται ότι θα είναι περίπου 10,1% χαμηλότερες των αντιστοίχων επιπέδων του έτους βάσης (βλ. πίνακες 7 και 8 στο παράρτημα). Η εν λόγω πρόβλεψη βασίζεται στους υπολογισμούς των κρατών μελών που λαμβάνουν υπόψη όλες τις ήδη υφιστάμενες πολιτικές και τα ληφθέντα μέτρα. Η προβλεπόμενη μείωση θα είναι 13,4%, εάν ληφθούν υπόψη και τα αποτελέσματα των μηχανισμών του Κιότο και των μηχανισμών δέσμευσης του άνθρακα, και θα μπορούσε να φθάσει το 16,3%, εάν εφαρμοστούν έγκαιρα και αποδώσουν τα αναμενόμενα οι συμπληρωματικές εσωτερικές πολιτικές και τα μέτρα που επί του παρόντος τελούν υπό συζήτηση.

3.1.2. ΕΕ-15

Από τις συνολικές προβλέψεις που βασίζονται στις ήδη υφιστάμενες εσωτερικές πολιτικές και στα ληφθέντα μέτρα προκύπτει ότι οι εκπομπές GHG στην ΕΕ-15 θα είναι κατά 3,6% χαμηλότερες των επιπέδων του έτους βάσης μέχρι το έτος 2010 (4,4% απόκλιση από τον στόχο του Κιότο). Εάν συμπεριληφθούν στους υπολογισμούς και

(1) η χρήση από τις κυβερνήσεις των μηχανισμών του Κιότο που αναμένεται να επιφέρει επιπλέον μείωση των εκπομπών κατά 3% και

(2) η συνολική απόσυρση λόγω των δραστηριοτήτων που προβλέπονται στο άρθρο 3 παράγραφοι 3 και 4 στην ΕΕ-15, η οποία ισοδυναμεί με περαιτέρω μείωση κατά 1,3%,

η ΕΕ-15 υπολογίζεται ότι θα επιτύχει μείωση των εκπομπών κατά 8,0% μέχρι το 2010, επιτυγχάνοντας έτσι το στόχο του Κιότο. Δεδομένων, εντούτοις, των υφιστάμενων αβεβαιοτήτων και του φιλόδοξου στόχου της Ευρωπαϊκής Ένωσης που προβλέπει μείωση κατά 20% μέχρι το 2020, επιβάλλεται τα κράτη μέλη όχι μόνο να εξασφαλίσουν την έγκαιρη επίτευξη των εκπομπών βάσει των υφιστάμενων πολιτικών και ληφθέντων μέτρων αλλά επίσης να επιταχύνουν την ανάπτυξη και την πλήρη εφαρμογή των προγραμματισμένων πολιτικών και μέτρων τους. Εάν υποτεθεί ότι όλα τα εν λόγω μέτρα αποδώσουν τα αναμενόμενα αποτελέσματα, η προβλεπόμενη συνολική μείωση των εκπομπών GHG θα μπορούσε να φθάσει το 11,3% σε σχέση με το επίπεδο του έτους βάσης.

Επιπλέον, υπολογίζεται ότι οι αποφάσεις στο πλαίσιο των εθνικών σχεδίων κατανομής των δικαιωμάτων εκπομπής για τη δεύτερη περίοδο εμπορίας στο πλαίσιο του ETS της ΕΕ θα συμβάλουν κατά 3,3% στην επίτευξη του στόχου του Κιότο για την ΕΕ-15. Το συγκεκριμένο ενδεχόμενο δεν έχει ληφθεί υπόψη σε όλες τις προβλέψεις των κρατών μελών.

3.1.3. ΕΕ-12

Οι συνολικές εκπομπές από τα υπόλοιπα 12 ΚΜ αναμένεται να αυξηθούν μετά το 2006 αλλά θα εξακολουθήσουν να είναι κατά 28,4% χαμηλότερες των αντιστοίχων επιπέδων του βασικού έτους κατά το 2010. Με επιπλέον μέτρα, ωστόσο, οι εκπομπές προβλέπεται να μειωθούν περαιτέρω κατά 2%. Η Σλοβενία είναι το μόνο από τα κράτη μέλη εκτός της ΕΕ-12 που προτίθεται να επενδύσει στους μηχανισμούς του Κιότο. Η Σλοβενία, η Τσεχική Δημοκρατία και η Πολωνία έχει την πρόθεση να λάβουν υπόψη τους μηχανισμούς δέσμευσης του άνθρακα (καταβόθρες άνθρακα).

3.1.4. Υποψήφιες χώρες

Το 2006 οι εκπομπές της Κροατίας ανήλθαν περίπου σε 31 εκατ. τόνους ισοδυνάμου διοξειδίου του άνθρακα, ήτοι σε ποσότητα κατά 14,4% χαμηλότερη της εκπεμπόμενης κατά το βασικό έτος. Η Κροατία προβλέπεται να υπερβεί ελαφρά το στόχο του Κιότο λαμβανομένων υπόψη των ήδη υφισταμένων μέτρων και των μηχανισμών δέσμευσης του ατμοσφαιρικού άνθρακα αλλά θα μπορούσε να πετύχει και να ξεπεράσει το στόχο, εάν συνυπολογιστούν οι επιπτώσεις των προγραμματισμένων (συμπληρωματικών) μέτρων.

Το 2006 οι εκπομπές της Τουρκίας ανήλθαν σε 332 εκατ. τόνους ισοδυνάμου διοξειδίου του άνθρακα σε σύγκριση με τα 170 εκατ. τόνους ισοδυνάμου διοξειδίου του άνθρακα το 1990, πρόκειται δηλαδή για αύξηση 95,1%. Η Τουρκία περιλαμβάνεται στο παράρτημα Ι της συνθήκης πλαίσιο για την αλλαγή του κλίματος των Ηνωμένων Εθνών αλλά δεν έχει αναλάβει δεσμεύσεις μείωσης των εκπομπών βάσει του παραρτήματος Β του πρωτοκόλλου του Κιότο. Η Τουρκία δεν έχει ακόμη επικυρώσει το πρωτόκολλο του Κιότο.

Μεταξύ 1990 και 2006 οι κατά κεφαλή εκπομπές GHG αυξήθηκαν τόσο στην Τουρκία όσο και στην Κροατία. Ωστόσο, με 4,6 τόνους ετησίως, οι κατά κεφαλή εκπομπές στην Τουρκία είναι χαμηλότερες του ημίσεως του μέσου όρου των κατά κεφαλή εκπομπών στην ΕΕ-27. Και στις δύο χώρες το επίπεδο των εκπομπών ανά ΑΕΠ μειώθηκε επίσης, γεγονός που δείχνει απεξάρτηση της οικονομικής ανάπτυξης από την κατανάλωση πόρων.

Επί του παρόντος δεν διατίθενται πληροφορίες για την Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας.

Σχήμα 5: Σχετικά χάσματα (υπέρβαση ή ανεπάρκεια) μεταξύ των προβλέψεων για τις εκπομπές GHG το 2010 και των αντιστοίχων στόχων για το 2010 βάσει των «υφιστάμενων» και των «συμπληρωματικών» εσωτερικών πολιτικών και μέτρων της χρήσης των μηχανισμών του Κιότο και των μηχανισμών δέσμευσης του ατμοσφαιρικού άνθρακα και εν μέρει των επιπτώσεων του ΕΤS της ΕΕ

(...PICT...)

3.2. Εφαρμογή του ευρωπαϊκού προγράμματος για την αλλαγή του κλίματος (ECCP)

Στο έδαφος της ΕΕ-27 εντοπίσθηκαν, μετά από αξιολόγηση των πολιτικών και των μέτρων που έχουν λάβει τα κράτη μέλη, οκτώ κοινές και συντονισμένες πολιτικές και μέτρα (CCPM) που έχουν ευρεία εφαρμογή και αναμένεται να εξασφαλίσουν σημαντική μείωση των εκπομπών GHG στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Πρόκειται για την οδηγία της ΕΕ σχετικά με το ΕΤS (της οποίας τα αποτελέσματα σύμφωνα με τις εκθέσεις των κρατών μελών ανέρχονται σε 123 εκατ. τόνους ισοδυνάμου διοξειδίου του άνθρακα), για την οδηγία για τις ανανεώσιμες μορφές ενέργειας στον τομέα της παραγωγής ενέργειας (RES-E) (που σχετίζεται με την προαγωγή της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές), για την οδηγία για τα βιοκαύσιμα και στη συμφωνία με την ένωση ευρωπαίων κατασκευαστών αυτοκινήτων (ACEA) στον τομέα των μεταφορών, για την οδηγία για τις ενεργειακές επιδόσεις των κτηρίων, την φορολογία της ενέργειας και την προαγωγή της συνδυασμένης παραγωγής θερμικής και ηλεκτρικής ενέργειας στον τομέα της ενεργειακής ζήτησης και τέλος για τους ευέλικτους μηχανισμούς που προβλέπει το πρωτόκολλο του Κιότο.

Εκτός των ως άνω οκτώ καθοριστικής σημασίας πολιτικών και μέτρων, έχουν καθορισθεί και άλλα πέντε CCPM που προβλέπεται επίσης να εξασφαλίσουν σημαντική εξοικονόμηση ανά την ΕΕ (από 4 σε 7 εκατ. τόνους ισοδυνάμου διοξειδίου του άνθρακα ανά πολιτική). Οι ως άνω πέντε πολιτικές είναι η οδηγία για τους χώρους υγειονομικής ταφής των αποβλήτων, οι απαιτήσεις σχετικά με την αποδοτικότητα των νέων καυστήρων παραγωγής θερμού ύδατος, η οδηγία για την ολοκληρωμένη πρόληψη και τον έλεγχο της ρύπανσης (IPPC), η οδηγία για τη σήμανση των συσκευών και το πρόγραμμα Motor Challenge (η πρόκληση των κινητήρων), που αποσκοπούν στη βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας των βιομηχανικών ηλεκτρικών κινητήρων.

Οι οκτώ κορυφαίες πολιτικές αντιπροσωπεύουν το 86% των συνολικών εξοικονομήσεων που αποδίδονται στα CCPM στην ΕΕ-27. Με τον τρόπο αυτό τονίζεται η σημασία των ως άνω καθοριστικής σημασίας πολιτικών σε ό,τι αφορά τη διευκόλυνση των κρατών μελών, ώστε να ανταποκριθούν στις δεσμεύσεις που έχουν αναλάβει για τη μείωση των εκπομπών.

Οι υπολογισμοί για το 2007 και το 2008 είναι λίαν παρεμφερείς. Το 2007 το 95% των συνολικών εξοικονομήσεων από τα CCPM προέκυψαν από τις 13 κορυφαίες πολιτικές ενώ το αντίστοιχο ποσοστό το 2008 ανήλθε σε 94%.

Πρόσφατες εξελίξεις

Η δέσμη μέτρων για την αλλαγή του κλίματος και την ενέργεια υποβλήθηκε τον Ιανουάριο του 2008 και περιελάμβανε:

(1) Για το ETS της ΕΕ: νομοθετική πρόταση6 για την διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής, την ενίσχυση και τη βελτίωση της λειτουργίας του ETS της ΕΕ κατά την περίοδο μετά το 2012.

(2) Για τον καταμερισμό των προσπαθειών: νομοθετική πρόταση7 για πλαίσιο εθνικών δεσμεύσεων μείωσης εκτός του πεδίου εφαρμογής του ETS της ΕΕ.

(3) Για τις ανανεώσιμες μορφές ενέργειας: νομοθετική πρόταση8 για την αύξηση του μεριδίου των ανανεώσιμων μορφών ενέργειας στη συνολική ενεργειακή κατανάλωση της ΕΕ σε 20% μέχρι το 2020, και των βιοκαυσίμων στις μεταφορές σε 10%.

(4) CCS (μηχανισμοί δέσμευσης και αποθήκευσης του ατμοσφαιρικού άνθρακα): πολιτικές9 για την ενθάρρυνση της έγκαιρης επίδειξης της δέσμευσης και της γεωλογικής αποθήκευσης του ατμοσφαιρικού άνθρακα συμπεριλαμβανομένης νομοθετικής πρότασης για αντίστοιχο κανονιστικό πλαίσιο10.

Άλλες σημαντικές εξελίξεις ήταν:

(5) Αεροπλοΐα: νομοθετική πρόταση που ενέκρινε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις 8 Ιουλίου 2008 βάσει της οποίας ενσωματώθηκε η αεροπορία στο πεδίο εφαρμογής του ETS της ΕΕ. Υπολογίζεται ότι έτσι θα εξοικονομούνται 83 εκατ. τόνοι διοξειδίου του άνθρακα ετησίως κατά τις πτήσεις που καλύπτει το ως άνω σύστημα επιτυγχάνοντας 46% μείωση των εκπομπών μέχρι το 2020 συγκριτικά προς το σενάριο των αμετάβλητων επιχειρησιακών συνθηκών.

(6) Φθοριούχα αέρια: έγκριση κανονισμού και οδηγίας (τον Ιούλιο του 2006) για τον περιορισμό των εκπομπών των φθοριούχων αερίων, συμπεριλαμβανομένων των εγκαταστάσεων κλιματισμού στα αυτοκίνητα. Υπολογίζεται ότι οι επιπτώσεις του ως άνω κανονισμού και της προαναφερόμενης οδηγίας μέχρι το 2020 θα ανέρχονται σε περίπου 40-50 εκατ. τόνους ισοδυνάμου διοξειδίου του άνθρακα ετησίως σε συνδυασμό με τα πλήρη οφέλη από την σταδιακή κατάλυση των HFC-134α στα κλιματιστικά.

(7) CO2 και αυτοκίνητα: Ανακοίνωση (Φεβρουάριος του 2007) για τη θέσπιση στρατηγικής μείωσης των εκπομπών και νομοθετική πρόταση (Δεκέμβριος 2007) για τον καθορισμό προτύπων όσον αφορά τις εκπομπές CO2 από τα αυτοκίνητα.

(8) Καύσιμο μεταφορών: νομοθετική πρόταση (Ιανουάριος 2007) για την αναθεώρηση της οδηγίας περί ποιότητας των καυσίμων η οποία περιλαμβάνει στόχους μείωσης των εκπομπών GHG σε συνδυασμό με την παραγωγή βενζίνης και πετρελαίου κίνησης

(9) Ενεργειακή αποδοτικότητα: Πρόγραμμα δράσης για την ενεργειακή αποδοτικότητα (Οκτώβριος 2006), που καθορίζει 10 δράσεις προτεραιότητας για να επιτευχθεί ενεργειακή εξοικονόμηση κατά 20% έως το 2020.

(10) Έρευνα: το Ευρωπαϊκό Στρατηγικό Σχέδιο για την Ενεργειακή Τεχνολογία (σχέδιο SET)11 (Νοέμβριος του 2007) με κύριο στόχο την επιτάχυνση της ανάπτυξης και της εφαρμογής των τεχνολογιών που συνεπάγονται χαμηλή ανάλωση άνθρακα, δεδομένου ότι διαδραματίζουν καθοριστικής σημασίας ρόλο στην επίτευξη των στόχων μας για την ενέργεια και την αλλαγή του κλίματος.

3.3. Εφαρμογή του συστήματος εμπορίας των εκπομπών στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ ETS)

Το 2007 η συνολική ποσότητα των εξακριβωμένων εκπομπών από τις εγκαταστάσεις που κάλυπτε το ETS της ΕΕ στην ΕΕ-27 ανήλθε σε 2.050 δισεκατομμύρια τόνους διοξειδίου του άνθρακος, δηλαδή κατά 0,8% περισσότερο από τα 2.034 δισεκατομμύρια τόνους το 2006. Ωστόσο, εάν συνυπολογιστεί η θέση σε λειτουργία και ο παροπλισμός των εγκαταστάσεων από το 2006, που οδήγησε σε καθαρή προσθήκη 581 μονάδων στο σύστημα, οι συνολικές εκπομπές αυξήθηκαν κατά το προηγούμενο έτος μόλις κατά 0,68%.

3.3.1. Πρώτη περίοδος εμπορίας (2005 - 2007)

Κατά μέσο όρο συμμετείχαν στην πρώτη περίοδο εμπορίας 10.675 μονάδες. Στις εν λόγω εγκαταστάσεις κατανεμήθηκαν δικαιώματα εκπομπής 2.155 εκατ. τόνων διοξειδίου του άνθρακα ετησίως και κατά μέσο όρο εξέπεμψαν 3%12 λιγότερο (2.084 εκατ. τόνους διοξειδίου του άνθρακος ετησίως). Το μερίδιο του ETS της ΕΕ το 2005 ανήλθε περίπου στο 41% των συνολικών εκπομπών αερίων θερμοκηπίου στην ΕΕ-25. Περίπου δύο τρίτα όλων των εγκαταστάσεων ταξινομήθηκαν ως εγκαταστάσεις καύσης13 και ήταν υπεύθυνες για το 72% των συνολικών εκπομπών. Οι εξακριβωμένες εκπομπές υπερέβησαν τα κατανεμηθέντα δικαιώματα εκπομπής μόνο σε έξι κράτη μέλη (Αυστρία, Ιρλανδία, Ιταλία, Σλοβενία, Ισπανία και το Ηνωμένο Βασίλειο).

3.3.2. Δεύτερη περίοδος εμπορίας (2008 - 2012)

Μετά από την αξιολόγηση των εθνικών σχεδίων κατανομής (δικαιωμάτων εκπομπής), τα συνολικά δικαιώματα εκπομπής στην Ευρωπαϊκή Ένωση για την περίοδο 2008 - 2012 ανέρχονται σε 2,8 δισεκατομμύρια εκπομπής ετησίως, ήτοι κατά 10,4% ή 243 εκατ. τόνους διοξειδίου του άνθρακος λιγότερο από τις αρχικώς προταθείσες ποσότητες στα εθνικά σχέδια κατανομής δικαιωμάτων εκπομπής που είχαν υποβάλει τα κράτη μέλη στην Επιτροπή προς έγκριση. Αυτό σημαίνει μείωση ως προς τις μέσες εκπομπές της περιόδου 2005-2007 κατά 6%. Πρόκειται για ουσιαστική μέση μείωση κατά 12,7% των συνολικών δικαιωμάτων εκπομπής στα 23 κράτη μέλη και την αποδοχή των εθνικών σχεδίων κατανομής των δικαιωμάτων εκπομπής δίχως περικοπές για τέσσερα κράτη μέλη (Δανία, Γαλλία, Σλοβενία και Ηνωμένο Βασίλειο).

3.3.3. Χρήση του κοινού μηχανισμού εφαρμογής(JI) και του μηχανισμού καθαρής ανάπτυξης (CDM) εκ μέρους των φορέων εφαρμογής

Κατά το δεύτερο ΜΑΠ τέθηκαν όρια εκ μέρους έκαστου των κρατών μελών όσον αφορά τη μέγιστη χρήση των ποσοτικών μορίων για εκτελούμενα έργα από φορείς εκμετάλλευσης (JI και CDM). Συνολικά επιτρέπεται να χρησιμοποιούνται ετησίως εκ μέρους των εγκαταστάσεων που καλύπτονται από το ETS σε όλα τα κράτη μέλη κατά τη δεύτερη περίοδο εκπομπής έως και 278 εκατομμύρια CER (πιστοποιημένες μειώσεις εκπομπών) ή ERU (μονάδες μείωσης εκπομπών). Αυτό αντιστοιχεί στο 13,4% του μέγιστου ποσοστού για όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση κατά τη δεύτερη περίοδο εμπορίας. Στην πράξη είναι κατά τα φαινόμενα απίθανο να χρησιμοποιηθεί ολόκληρο αυτό το ποσοστό.

3.4. Προβλεπόμενη χρήση των μηχανισμών του Κιότο από τις κυβερνήσεις

Δεκατρία κράτη μέλη ενημέρωσαν ή επιβεβαίωσαν τις πληροφορίες σχετικά με τις προθέσεις χρήσης εκ μέρους τους των μηχανισμών του Κιότο το 2008 μέσω ερωτηματολογίου που συνετάχθη δυνάμει της απόφασης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας για τον μηχανισμό παρακολούθησης. Για τα υπόλοιπα κράτη μέλη χρησιμοποιήθηκαν οι πληροφορίες που είχαν παρασχεθεί μέσω του ερωτηματολογίου ή της χρήσης των μηχανισμών του Κιότο όπως αναφέρθηκε στο δεύτερο εθνικό σχέδιο κατανομής δικαιωμάτων εκπομπής δυνάμει της οδηγίας για το ETS (2003/87/EΚ), (βλέπε πίνακα 12 στο εσωτερικό έγγραφο SWD).

Δέκα κράτη μέλη της ΕΕ-15 και η Σλοβενία αποφάσισαν να χρησιμοποιήσουν τους μηχανισμούς του Κιότο για να επιτύχουν τους στόχους του Κιότο. Από κοινού τα ως άνω κράτη μέλη της EΕ-15 θα συγκεντρώσουν 126,5 εκατομμύρια τόνων ισοδυνάμου CO2- ετησίως ώστε να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις του πρωτοκόλλου του Κιότο για την πρώτη περίοδο ανάληψης υποχρεώσεων. Αυτό το ποσό θα συμβάλει κατά περίπου 3% στην επίτευξη του στόχου του Κιότο στην ΕΕ-15 (-8 %).

Τα εν λόγω 11 κράτη μέλη αποφάσισαν από κοινού να επενδύσουν περίπου 2,95 δισεκατ. ευρώ για την αγορά μονάδων μέσω των μηχανισμών JI, CDM ή της εμπορίας των εκπομπών. Η Αυστρία, το Λουξεμβούργο, οι Κάτω Χώρες, η Πορτογαλία και η Ισπανία διέθεσαν τα μεγαλύτερα ποσά (531 εκατ. 400 εκατ. ευρώ, 505 εκατ. ευρώ, 354 εκατ. ευρώ και 384 εκατ. ευρώ, αντιστοίχως για την πενταετή περίοδο ανάληψης υποχρεώσεων).

3.5. Η προβλεπόμενη χρήση των μηχανισμών δέσμευσης του ατμοσφαιρικού άνθρακα (καταβόθρες άνθρακα)

Εκτός από τις πολιτικές και τα μέτρα που αποσκοπούν στην αντιμετώπιση των διαφόρων πηγών εκπομπών GHG, τα κράτη μέλη δύνανται να χρησιμοποιούν καταβόθρες άνθρακα (βλ. πίνακα 13 στο εσωτερικό έγγραφο εργασίας). Το 2008 έντεκα κράτη μέλη υπέβαλαν νέες εκτιμήσεις ενώ πληροφορίες σχετικά με εννέα επιπλέον κράτη μέλη είχαν υποβληθεί κατά τα προηγούμενα χρόνια. Επτά κράτη μέλη ουδέποτε υπέβαλαν συμπληρωμένο το προαιρετικό ερωτηματολόγιο.

Από τις πληροφορίες που έχουν παρασχεθεί μέχρι σήμερα προκύπτει ότι η συνολική καθαρή δέσμευση κατά τη διάρκεια της περιόδου ανάληψης υποχρεώσεων από τις δραστηριότητες δασοφύτευσης και αναδάσωσης δυνάμει του άρθρου 3 παράγραφος 3 του πρωτοκόλλου του Κιότο θα ανέλθει περίπου σε 23,9 εκατομμύρια τόνους CO2 ετησίως, ενώ μια επιπλέον δέσμευση του ατμοσφαιρικού άνθρακα ύψους 0,4 εκατομμυρίων τόνων CO2 ετησίως αναφέρθηκε από τη Σλοβενία. Επιπλέον, οι δραστηριότητες βάσει του άρθρου 3 παράγραφος 4 αναμένεται να συμβάλουν με 25,7 εκατομμύρια τόνων CO2 ετησίως κατά την περίοδο ανάληψης υποχρεώσεων στην ΕΕ-15. Τα συγκεκριμένα αριθμητικά δεδομένα λαμβάνουν υπόψη τη μέγιστη επιτρεπτή ποσόστωση για την βασική διαχείριση δίχως να περιλαμβάνουν την Ισπανία λόγω της έλλειψης λεπτομερών δεδομένων. Μαζί με τα συνολικά δεδομένα για την Ισπανία σχετικά με όλες τις δραστηριότητες βάσει του άρθρου 3 και 3 παράγραφος 4 στην ΕΕ-15 τα κράτη μέλη προβλέπεται να μειώσουν τις εκπομπές κατά 57,5 εκατομμύρια τόνους CO2 ετησίως κατά την περίοδο δέσμευσης, ήτοι κατά περίπου 17% της ανειλημμένης δέσμευσης της ΕΕ-15 για ετήσια μείωση ύψους 341 εκατομμύριων τόνων CO2 κατά την περίοδο δέσμευσης συγκριτικά προς τις εκπομπές του έτους βάσης. Η Τσεχική Δημοκρατία, η Πολωνία και η Σλοβενία αναμένουν επιπλέον μείωση κατά 5,9 εκατομμύρια τόνους CO2 ετησίως την περίοδο δέσμευσης.

--------------------------------------------------