<r -tr 
•ir -it 
•à -b ΕΠΙΤΡΟΙΙΗ TON ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ KOINOTHTON 
Βρυξέλλες, II 09 1995 
COM(95) 41 «τελικό 
ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ 
για την εφαρμογή της οδηγίας 79/7/ΕΟΚ 
της 19ης Δεκεμβρίου 1978 στην Ισπανία και την 
Πορτογαλία 
(κατάσταση το Δεκέμβριο του 1994) 

ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
1. Η οδηγία 79/7/ΗΟΚ (χποσκοπεί στην προοδευτική εφαρμογή της αρχής της 
ίσης μεταχείρισης μεταξύ ανδρών και γυναικών σε θέματα κοινωνικής ασφάλισης 
και κοινωνικής πρόνοιας: στόχος της είναι η εξάλειψη κάθε άμεσης ή έμμεσης 
διάκρισης που στηρίζεται στο φύλο, από τα νομικά συστήματα που εξασφαλίζουν 
προστασία από τους κινδύνους ασθενείας, αναπηρίας, γήρατος, εργατικού 
ατυχήματος, επαγγελμ,ατικής ασθένειας και ανεργίας, καθο')ς και (χπ,ό τις διατάξεις 
που αφορούν την κοινωνική πρόνοια κατά το μέτρο που προορίζονται να 
συμπληροχτουν ή να υποκαταστήσουν τα προαναφερθέντα νομ,ικά συστήματα. 
Η οδηγία αυτή δεν θίγει την εφαρμογή των διατάξεων που αφορούν την 
προστασία της γυναίκας λόγω μητρότητας και αποκλείει από το πεδίο εφαρμογής 
της μία σειρά παροχών οι όροι χορήγησης των οποίων αποτελούν επί του παρόντος 
αντικείμενο όιακρίσεο)ν σε πολλά κράτη μέλη. 
2. Σύμφωνα με το άρθρο 8 της οδηγίας, τα κράτη μέλη θέτουν σε ισχύ τις 
νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις που είναι αναγκαίες για να 
συμμορφωθούν προς την οδηγία εντός 6 ετών. 
Η Επιτροπή εκπόνησε προσωρινή έκθεση (COM(83) 793 της 6/1/1984) ώστε 
να δοθεί η δυνατότητα στα κράτη μέλη να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους. 
3. Σύμφωνα με το άρθρο 9 της οδηγίας, εντός 7 ετών (χπό την κοινοποίηση της 
παρούσας οδηγίας, τα κράτη μέλη διαβιβάζουν στην Επιτροπή όλα τα χρήσιμα 
στοιχεία προκειμ.ένου να συντάξει και να υποβάλει έκθεση στο Συμβούλιο, σχετικά 
με την εφαρμογή της παρούσης οδηγίας και να προτείνει κάθε άλλο αναγκαίο μέτρο 
για την εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχείρισης. 
Καταρτίστηκε ένα ερωτηματολόγιο το οποίο απεστάλη στις κυβερνήσεις, με 
την παράκληση να διαβιβάσουν στις εργοδοτικές και συνδικαλιστικές οργανώσεις 
καθ(ός και στις επιτροπές ή τις επιτροπές εργασίας γυναικών που ιδρύθηκαν στα 
περισσότερα κράτη μέλη. 
Οι απαντήσεις θα πρέπει να καλύπτουν, στους εν λόγω τομείς της οδηγίας, 
τον δημόσιο τομέα και τον οιωνεί δημόσιο τομέα, τους εργαζόμενους η 
δραστηριότητα των οποίων έχει διακοπεί λόγω ασθένειας, ατυχήματος, 
υποχρεωτικής ανεργίας, και τα άτομα που ζητούν εργασία καθώς και τους 
εργαζόμενους με ειδικές ανάγκες. 
Η Επιτροπή εκπόνησε δεύτερη έκθεση με βάση τις κυβερνητικές απαντήσεις 
που συμπληρώθηκαν από άλλες πληροφορίες προερχόμενες από οργανώσεις ή 
επιτροπές για την ίση μεταχείριση: περιγράφει την κατάσταση στα 10 κράτη μέλη 
στις 22 Δεκεμβρίου 1988. 
4. Λόγω του ότι η προσχώρηση της Ισπανίας και της Πορτογαλίας στις 
Ευρωπαϊκές Κοινότητες πραγματοποιήθηκε την 1η Ιανουαρίου 1986, η κατάσταση 
τους όσον αφορά την εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχείρισης μεταξύ ανδρών και 
γυναικών δεν κατέστη δυνατόν να εξεταστεί στις δύο αυτές διαδοχικές εκθέσεις της 
Επιτοοπής 
Λόγο» όμ,ως του γεγονότος ότι τα δύο αυτά κράτη είναι υποχρΗομ.ένα, απ.ό 
TT|V ημερομ,ηνία της προσχώρησης, να εφαρμόσουν την κοινοτική νομοθεσία, ένα 
λεπτομερές εροπημ,ατολόγιο εστάλη (χπό την Επιτροπή στην ισπανική και 
πορτογαλική κυβέρνηση, καθώς και στις εργοδοτικές και συνδικαλιστικές 
οργανο'κιεις, στις επιτροπές και στις επιτροπές εργασίας γυναικών που ιδρύθηκαν 
σε εθνικό επίπεδο. 
*" ~~ Με βάση τις δοθείσες (χπαντήσεις, που ενδεχομένως συμπληρώθηκαν από 
άλλες πληροφορίες που συγκεντρώθηκαν απ.ό την Επιτροπή, η παρούσα έκθεση 
περιγράφει μέχρι το Δεκέμβριο του 199# την εφαρμογή της οδηγίας στις έννομες 
τάξεις της Ισπανίας και της Πορτογαλίας. 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι : ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΗΣ ΟΑΗΓΙΑΣ ΣΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΛΙΚΑΙΟ 
Σύμφωνα με το άρθρο 8 της οδηγίας, οι κυβερνήσεις κοινοποιούν στην 
Επιτροπή το κείμενο των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων 
που θεσπίστηκαν ή ισχύουν ήδη για την εφαρμογή της οδηγίας. 
Με βάση τις πληρο(ρορίες που διαβιβάστηκαν από τις κυβερνήσεις, είναι 
ενδιαφέρον να εξεταστεί εάν η εφαρμογή πραγματοποιήθηκε μέσο) νόμου γενικής 
εμβέλειας ή μέσω συγκεκριμένων τροποποιήσεων των νομοθεσιών ή των 
υπαρχουσονν ρυθμίσεων. 
Στην Ισπανία, το Σύνταγμα του 1978 περιλαμβάνει στο άρθρο 14 την αρχή 
της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών. Έτσι, έχουν ληφθεί πολλά μέτρα με 
στόχο την επίτευξη ισότιμων μισθών μεταξύ ανδρών και γυναικών, ακόμη και στους 
τομείς που εξαιρούνται από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας: οι νόμοι και οι 
κανονισμοί δεν περιέχουν, σύμφωνα με την κυβερνητική έκθεση, διάκριση ανάμεσα 
στα δύο φύλα. 
Στην Πορτογαλία, το Σύνταγμα της 2ας Απριλίου 1976 περιλαμβάνει στο 
άρθρο 13, την αρχή της ισότητας των πολιτών έναντι του νόμου, με βάση τον οποίο 
κανείς δεν είναι δυνατόν να απολαμβάνει προνομίων ή να υφίστανται διακρίσεις 
λόγω του φύλου του. 
Έτσι, σύμφα)να με την κυβερνητική έκθεση, η πορτογαλική νομοθεσία στον 
τομέα της κοινωνικής ασφάλισης συμπίπτει με την οδηγία 79/7/ΕΟΚ. 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ : ΕΞΕΤΑΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΣΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ 
Στην έκθεση αυτή, θα εξεταστούν τα μέτρα που λαμβάνονται στην Ισπανία 
και την Πορτογαλία για τον περιορισμό των έμμεσων και άμεσων διακρίσεων, τόσο 
στον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης όσο και σε εκείνο της κοινωνικής πρόνοιας, 
τις άμεσες και έμμεσες διακρίσεις που παραμένουν, τα μέτρα που λαμβάνονται για 
την εξασςιάλιση δικαιώματος προσφυγής, και το θέμα των εξαιρέσεων από το πεδίο 
εφαρμ,ογής της οδηγίας. 
Πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι υπάρχει, για την Επιτροπή, τεκμήριο έμμεσης 
διάκρισης από τη στιγμή που ένα μέτρο φαινομενικά ουδέτερο αφορά πράγματι κατά 
μεγάλο βαθμό τους εργαζόμενους ενός (τυγκεκριμ,ένου φύλου χωρίς να έχει την 
πρόθεση για. διάκριση1. Εναπόκειται στον υπεύθυνο του μέτρου διάκρισης (ίο 
κράτος) να αποδείξει ότι το μέτρο αυτί) είναι αντικειμενικά δικαιολογημένο και 
απαραίτητο ώστε να επιτευχθεί ο στόχος της κοινωνικής πολιτικής του. 
Ι. ΙΣΠΑΝΙΑ 
^ Η Ισπανία έλαβε πολλά μέτρα με στόχο την ίση μεταχείριση μεταξύ ανδρών 
και γυναικο')ν, περιλαμβανομένων και των τομέων που εξαιρούνται του πεδίου 
εφαρ(λογής της οδηγίας. 
1. Αμεσες διακρίσεις 
1.1. Κοινωνική ασφάλιση 
Σύμφωνα με την κυβερνητική έκθεση, δεν υπάρχει καμία άμεση διάκριση τόσο 
στο επίπεδο του πεδίου εφαρμογής και των όρων πρόσβασης, όσο και στο 
επίπεδο υποχρέωσης της συνεισφοράς και του υπολογισμού των παροχών. 
1.2. ΙΙεδίο εφαρμογής 
Οι άνδρες και οι γυναίκες καλύπτονται από τα νομικά συστήματα κοινωνικής 
ασφάλισης ανεξάρτητα από την οικογενειακή κατάσταση, από τη στιγμή που 
πληρούν τους όρους της κάλυψης. 
Οσον αφορά τους ανεξάρτητους εργαζόμενους, πρέπει να σημειωθεί ότι τα 
άτομα που ασκούν μία επαγγελματική δραστηριότητα στην επιχείρηση του 
συζύγου τους, περιλαμβάνονται, εάν αυτά πληρούν τις απαιτούμενες 
προϋποθέσεις, στο πεδίο εφαρμογής της κοινωνικής ασφάλισης μέσα) ειδικών 
συστημάτων για τους ανεξάρτητους εργαζόμενους. 'Γα άτομα αυτά θα πρέπει 
να δικαιούνται ίδιας κοινωνικής προστασίας με τον σύζυγο. 
Στο ειδικό σύστημα οικιακών υπαλλήλων υπάρχουν κανόνες που προβλέπουν 
διαφορές μεταχείρισης μεταξύ ανδρών και γυναικών. Οι οικιακοί υπάλληλοι 
μπορούν να εξαιρεθούν από το ειδικό σύστημα λόγω συγγένειας (οι σύζυγοι, 
οι ανιόντες, κατιόντες και λοιποί συγγενείς). Το διάταγμα αριθ. 2346 της 
25ης Σεπτεμβρίου 1969 διευκρινίζει ότι η εξαίρεση λόγω βαθμού συγγενείας, 
που καθορίζει την περίληψη στο πεδίο εφαρμογής αυτού του συστήματος, δεν 
ισχύει για άτομα θηλυκού φύλου που ανήκουν σε οικογένεια αγάμων ιερέων 
και συγκατοικούν με αυτούς. 
Το ειδικό σύστημα των ναυτικών περιλαμβάνει στο πεδίο εφαρμογής του, ως 
(χνεξάρτητο εργαζόμενο, το σύζυγο ή τη σύζυγο που εργάζεται κατά συνήθη 
τρόπο στην επιχείρηση της ή του συζύγου, και που συγκεντρώνει τις 
απαραίτητες προϋποθέσεις. 
Απόφαση του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκιίη' Κοινοτήτων της 13/5/86 υπόθεση 170/84 
BILKA-KAUFHAUS και της 11/6/67 υπόθεση 30/85 TEULING, καθώς και αποφάσεις της 
13/07/89 υπόθεση 171/88 Rinner-Kiihn και της 8/05/91, υπόθεση 229/89 Επιτροπή c/Βέλγιο. 
Ίο σύστημα το>ν εργαζομένων στον γεωργικό τομ,έα περιλαμ,βάνει στο πεδίο 
εφαρμογής του (ης ανεξάρτητο εργαζόμενο το σύζυγο του ιδιοκτήτη μιας 
γεωργικής εκμετάλλευσης με την προϋπόθεση ότι το εισόδημα που λαμβάνει 
συμβάλλει στη συντήρηση της οικογένειας, και ότι συγκατοικεί ή εξαρτάται 
οικονομικά από τον ιδιοκτήτη της εκμετάλλευσης. Στην περίπτωση όμως 
(χυτού του συζύγου, μπορεί να θεωρηθεί ως εργαζόμενος για λογαριασμό 
£" άλλου στο ίδιο αυτό σύστημα, εάν αποδείξει την ιδιότητα του ως μισθωτός. 
Ιίξάλλου, το σύστημα αυτό προβλέπει ότι το γεγονός της (χπασχόλησης 
μισθο)το')ν εργαζόμενων δεν αποτελεί εμπόδιο για να περιληφθούν στο πεδίο 
εφαρμογής του ως μη μισθωτοί εργαζόμενοι, με την προϋπόθεση ότι κανένας 
από (χυτούς δεν είναι μόνιμος υπάλληλος ή ότι ο αριθμός των πληρωτέων 
ημερών εργασίας στους υπαλλήλους δεν υπερβαίνει ετησίως τον αριθμό 
{κείνο που θα λάμ.βανε ένας μόνιμος υπάλληλος. Λυτός ο περιορισμός δεν 
λαμβάνεται υπόψη στην περίπτωση που ο ιδιοκτήτης της εκμετάλλευσης είναι 
άνδρας που δεν είναι σε θέση να εργαστεί ή πρόκειται για χήρα ή που δεν 
είναι δυνατόν να εργαστεί. 
1.3. Προϋποθέσεις πρόσβασης 
Ολοι οι Ισπανοί καλύπτονται από το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης χωρίς 
διάκριση φύλου, νομική και επαγγελματική κατάσταση με την προϋπόθεση ότι 
κατοικούν και ασκούν κανονικά τη δραστηριότητα τους σε ισπανικό έδαφος. 
Οι άνδρες και οι γυναίκες μπορούν να (χπολαμβάνουν των ευεργετημάτων 
των νομικών συστημάτων, σύμφωνα με τους ίδιους όρους, χωρίς τη διάκριση 
φύλου. Οι μόνες εξαιρέσεις είναι εκείνες που αναφέρονται στην παράγραφο 
1.2. 
Όσον αφορά τη θεμελίωση ενός δικαιώματος υπέρ του συζύγου που 
παραμένει στο σπίτι η ισπανική νομοθεσία δεν επιτρέπει να περιληφθεί ο 
σύζυγος αυτός στο πεδίο εφαρμογής του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης. 
Όσον αφορά το δικαίωμα επιδόματος για τα παιδιά, με διάταγμα της 2/10/85, 
δίδεται, σε περίπτωση οικογενειακής συγκατοίκησης, το δικαίωμα περιοδικής 
παροχής για το παιδί, στον πατέρα ή τη μητέρα που πληροί τις προϋποθέσεις 
γι' αυτό. 
1.4. Υποχρέωση και υπολογισμός των εισφορών 
Η ισπανική νομοθεσία δεν επιτρέπει την ύπαρξη καμίας διάκρισης μεταξύ 
ανδρών και γυναικών, όσον αφορά την υποχρέωση εισφοράς. 
Επίσης δεν υπάρχει καμία διάκριση βασισμένη στο φύλο για το ποσό και τον 
τρόπο υπολογισμού της εισφοράς. 
1.5. Υπολογισμός των παρογών 
(χ) Ατομικές παροχές 
II κυβερνητική έκθεση δεν αναφέρει καμία διάκριση λόγω φύλου τόσο 
όσον αφορά τον τρόπο υπολογισμού των παροχών, τη διάρκεια 
χορήγησης τους και τα ελάχιστα ποσά τους, όσο και τις περιόδους 
που εξομοιώνονται με τις ασφαλιστικές περιόδους. 
β) Τρόπος υπολογισμού οικογενειακών παροχών 
^ Ο τρόπος υπολογισμ,ού των παροχών βασίζεται, στο ισπανικό δίκαιο, 
στις εισφορές που καταβάλλονται από το άτομ,ο που έχει ή θεμελιώνει 
το δικαίωμα. 
Ένα συμπλήρωμα σύνταξης για συντηρούμενο σύζυγο καταβάλλεται 
χωρίς διάκριση φύλου και χωρίς ειδικό υπολογισμό όταν ο σύζυγος 
συγκατοικεί με τον δικαιούχο της σύνταξης και εξαρτάται από αυτόν 
οικονομικά χωρίς να απολαμβάνει εισοδήματος, σύνταξης, ή 
περιοδικών παροχών. Ο σύζυγος, θεωρείται εντούτοις, ως 
συντηρούμενος εφόσον τα εισοδήματα του νοικοκυριού, οιασδήποτε 
φύσης, είναι μηνιαίως κατώτερα από τον διεπαγγελματικό μισθό. 
Ο αριθμός των συντηρούμενων παιδιών λαμβάνεται υπόψη στον 
υπολογισμό παροχών ανεργίας: καθορίζει το ποσοστό που 
εφαρμόζεται για τον υπολογισμό του μέγιστου ποσού που θα 
χορηγηθεί. 'Οταν οι δύο σύζυγοι είναι άνεργοι, το δικαίωμα σε 
προσαύξηση μπορεί να αναγνωριστεί και για τους δύο, ανεξάρτητα 
απ.ό την οικογενειακή τους κατάσταση. 
1.6. Κοινωνική πρόνοια 
(χ) Πεδίο εφαρμογής 
Σύμφωνα με την κυβερνητική έκθεση, δεν υφίσταται καμία διάκριση 
όσον αφορά το φύλο στον τομέα της κοινωνικής πρόνοιας. 
β) Υπολογισμός των παροχών 
Το ποσό των κοινωνικών ενισχύσεων, κυμαίνεται ανάλογα με τη φύση 
των τελευταίων και είναι κατ' αποκοπήν. 
Οι άνεργοι που συντηρούν οικογένεια και που δεν έχουν πλέον 
δικαίωμα παροχο')ν ανεργίας, είναι δυνατόν να λάβουν, υπό όρους και 
για ποσό όμοιο μεταξύ ανδρών και γυναικών, επίδομα ανεργίας2. 
1.7 Θέματα εξαιρούμενα δυνάμει του άρθρου 2 παραγρ. 2 
Στην Ισπανία δεν υπάρχει καμία διαφορά μεταχείρισης σε ό,τι αφορά τη 
σύνταξη επιζώντος που καταβάλλεται στον επιζώντα σύζυγο. Η χήρα καθώς 
επίσης και ο χήρος δικαιούνται παροχές επιβίωσης με την προϋπόθεση ότι 
είχαν συμβιώσει σε τακτικά βάση με τον θανόντα. Για το σκοπό αυτό σε 
Αυτό το επίόομα ανεργίας αποτελεί μη ανταποδοτική παροχή. 
6 
περίπτωση διαζυγίου ή διάστασης, η σύνταξη κατανέμεται μεταξύ επιζώντα)ν 
συζύγων ή συντρόφων που έχουν νομικά αναγνωριστεί ως δικαιούχοι 
αναλογικά προς την περίοδο συμβίωσης με τον αποθανόντα. 
Σε ό,τι αφορά τη χορήγηση οικογενειακών παροχών για συντηρούμενα 
παιδιά, αυτές χορηγούνται χωρίς διάκριση στον πατέρα ή στην μητέρα (βλ. 
παραπάνω 1.3). 
2. Έμμεσες διακρίσεις 
2.1. Γενικά 
Δεν υπάρχει κανένας ορισμός της έννοιας έμμεσης διάκρισης στους εθνικούς 
νομικούς κανόνες. Η νομολογία και η θεωρία δίνουν μια ερμηνεία αυτής της 
έννοιας σύμφωνη με εκείνη που δίδεται από την Επιτροπή3. 
2.2. Εφαρμογή: παρογή κοινωνικής ασφάλισης ή κοινωνικής ενίσχυσης 
(χ) Πεδίο εφαρμογής 
Σύμφωνα με την κυβερνητική έκθεση, δεν υπάρχει εξαίρεση από το 
πεδίο εφαρμογής των νομικών συστημάτων λόγω της οικογενειακής 
κατάστασης. 
β) Προσαύξηση για τον συντηρούμενο σύζυγο 
Οι άνδρες και οι γυναίκες επωφελούνται χωρίς διάκριση της 
προσαύξησης για τον συντηρούμενο σύζυγο. 
γ) Η έννοια του οικογενειάρχη 
II έννοια αυτή εφαρμόζεται, στην ισπανική νομοθεσία τόσο για τις 
γυναίκες όσο και για τους άνδρες. 
Εντούτοις, η κοινωνική πραγματικότητα είναι διαφορετική: η ένταξη 
της γυναίκας στον κόσμο της εργασίας είναι ακόμη ανεπαρκής και ο 
άνδρας είναι αυτός που πιο συχνά αναγνωρίζεται ως δικαιούχος των 
παροχών του συστήματος. Σύμφωνα με την κυβερνητική έκθεση, η 
κατάσταση αυτή δεν μπορεί να θεωρηθεί ως ένας κανόνας διάκρισης. 
δ) Διάρκεια διατήρησης των δικαιωμάτων ιατρικής περίθαλψης έπειτα 
απ.ό διακοπή της εργασίας λόγω ασθένειας. 
Όσον αφορά τη διάρκεια διατήρησης των δικαιωμάτων ιατρικής 
περίθαλψης στην περίπτωση διακοπής της εργασίας λόγω ασθενείας 
του ασφαλισμένου, οι προθεσμίες κυμαίνονται ανάλογα με τις 
περιπτώσεις, αλλά εκείνες των οποίων επωφελείται ο ασφαλισμένος 
είναι πάντοτε ανώτερες από εκείνες των δικαιούχων. Το μέτρο αφορά 
Προσωρινή έκθεση για την εφαρμογή της οδηγίας 79/7/ΕΟΚ COM(83) 793. 
7 
άμεσα τον (την) σύζυγο που, στις περισσότερες περιπτώσεις, είναι 
γυναίκα. 
ε) θεμελίωση δικαιωμάτων 
Στο ειδικό καθεστώς τα>ν οικιακών υπαλλήλων η παροχή σε χρήμα για 
^__^ ανικανότητα προς εργασία, λαμβάνεται euro την εικοστή ένατη ημέρα 
που ακολουθεί την ημ,ερομ,ηνία έναρξης της ασθένειας (στο γενικό 
καθεστώς, η καταβολή πραγματοποιείται από την τέταρτη ημέρα. II 
κυβερνητική έκθεση αναφέρει ότι, ενώ οι εισφορές δεν είναι ίδιες στο 
ένα ή το άλλο σύστημα, η διαφορά αυτή δεν δικαιολογεί τη θεμελίωση 
δικαιώματος παροχών μόνο την εικοστή ένατη ημέρα. 
2.3. Μερική (χπασγόλτιστι 
α) Ποσοστό ανδρών και γυναικών που εργάζονται με μερική απασχόληση 
Σύμφωνα με την κυβερνητική έκθεση για το έτος 1986 η εργασία 
μερικής (χπασχόλησης απασχολούσε 10,59% του ενεργού πληθυσμού, 
το 6,02% του οποίου ήταν γυναίκες. Για το ίδιο έτος, στο σύνολο των 
συναφθεισών συμβάσεων εργασίας μερικής απασχόλησης, 58,9% 
αφορούσε γυναίκες. 
β) Υπαγωγή και παροχή κοινωνικής ασφάλισης 
Οι εργαζόμενοι με καθεστώς μερικής απασχόλησης υπόκεινται στα 
νομικά συστήματα κοινωνικής ασφάλισης, και επωφελούνται των 
ίδιων παροχών με τους εργαζόμενους σε πλήρη απασχόληση (π.χ.: 
παροχές σύνταξης, παροχές αναπηρίας, ανεργίας ...). 
Η σύμβαση εργασίας μερικής απασχόλησης θεωρείται υπό αυστηρή 
έννοια ως εκείνη σύμφωνα με την οποία το άτομο εργάζεται είτε 
καθορισμένο αριθμό ωρών ανά ημέρα ή εβδομάδα, είτε καθορισμένο 
αριθμό ημεροΥν ανά εβδομάδα ή μήνα, κατώτερο οπωσδήποτε των 2/3 
του κανονικοί) αριθμού. 
γ) Οι ελάχιστες περίοδοι εισφοράς και οι βάσεις υπολογισμού των 
παροχών. 
Υπάρχουν ορισμένες ιδιαιτερότητες. Οι ελάχιστες περίοδοι εισφοράς 
που απαιτούνται για τη θεμελίωση του δικαιώματος παροχών 
δημιουργούνται υπολογίζοντας τις πραγματικά παρεχόμενες ώρες: ο 
αριθμός των θεωρητικών ημερών λαμβάνεται από τον αριθμό των 
παρεχομένων ωρών με τον αριθμό των ωρών μιας κανονικής ημέρας 
της εν λόγω δραστηριότητας. 
Υφίστανται μισθολογικές διαφορές μεταξύ του καταστατικού των 
εργαζομένων (άρθρο 12 και 36) και του γενικού νόμου για την 
κοινωνική ασφάλιση (άρθρο 74). Το καταστατικό των εργαζομένων 
(άρθρο 12) αναφέρει ότι η αμοιβή την οποία δικαιούνται οι 
εργαζόμενοι μερικής απασχόλησης είναι ανάλογη με τον αριθμό ωρο')ν 
και ημερών εργασίας και ότι πρέπει να τηρηθεί ένας ελάχιστος χρόνος 
εργασίας (το 1/3 της ημέρας) και ένας μέγιστος χρόνος εργασίας (τα 
2/3 της ημέρας). Ενώ το άρθρο 74 του γενικού νόμου για την 
κοινωνική ασφάλιση αναφέρει ότι το ελάχιστο ποσό της βάσης της 
εισφοράς αντιστοιχεί στο συνολικό ποσό του ελάχιστου 
διεπαγγελματικού μισθού όπως καθορίζεται σε κάθε εξεταζόμενη 
περίπτοκτη, οποιοσδήποτε και αν είναι ο αριθμός των ωρών εργασίας. 
Σύμ,φωνα με την ισπανική θεωρία, το άρθρο 12 του καταστατικού των 
εργαζομένων παρεκκλίνει ευκρινώς από το άρθρο 74 του γενικού 
νόμου για την κοινωνική ασφάλιση. Με βάση την κυβερνητική έκθεση, 
είναι δυνατόν να θεωρηθεί ότι μπορεί να υπάρχει έμμεση διάκριση σε 
βάρος των γυναικών. 
Όσον αφορά τις παροχές λόγο) προσωρινής ανικανότητας εργασίας 
όπως λόγω μητρότητας, η ελάχιστη περίοδος που θεμελιώνει δικαίωμα 
για την παροχή αυτή πρέπει να περιλαμβάνεται στους 18 μήνες που 
προηγούνται της αρχής της υποχρεωτικής ή εκούσιας παύσης. Η βάση 
υπολογισμού της προσωρινής ανικανότητας, αντιστοιχεί με τη βάση 
της μέσης μηνιαίας εισφοράς που προκύπτει από τη διαίρεση της 
συνολικής ετήσιας εισφοράς για 12 μήνες. 
δ) Διάρκεια χορήγησης 
Οι παροχές χορηγούνται στους εργαζόμενους με μερική απασχόληση 
για διάρκεια ίση με εκείνη των παροχών που χορηγούνται στα πλαίσια 
μιας πλήρους απασχόλησης. 
Δικαστικές προσφυγές 
α) Σύμφωνα με την κυβερνητική έκθεση, το δικαίωμα προσφυγής 
εξασφαλίζεται από το άρθρο 53 του Συντάγματος. Κάθε πολίτης 
μπορεί να προβεί σε προσφυγή στα τακτικά δικαστήρια και σε 
ενδεχόμενη περίπτωση να προσφύγει ατομικώς στο Συνταγματικό 
Δικαστήριο. 
β) Το δικαίωμα προσφυγής είναι ένα ατομικό δικαίωμα. Αλλά ενώπιον 
του εργατοδικείου, όταν οι αγωγές είναι όμοιες, είναι δυνατόν σε όλα 
τα άτομα που έχουν νόμιμο συμφέρον να ασκήσουν συλλογική 
προσφυγή. 
γ) Τα συνδικάτα των εργαζομένων και οι εργοδοτικές οργανώσεις δεν 
είναι δυνατόν να ασκήσουν προσφυγή εξ ονόματος του προσώπου που 
έχει θιγεί. 
Πρέπει να σημειωθεί η ύπαρξη προσφυγής για αντισυνταγματικότητα 
έναντι των νόμων και νομοθετικών κειμένων, που υποβλήθηκε από 
τον πρόεδρο της κυβέρνησης, 50 βουλευτές, 50 γερουσιαστές, τα 
εκτελεστικά όργανα των αυτόνομων κοινοτήτονν, τις συνελεύσεις 
αυτών των κοινοτήτων, καθώς και η ύπαρξη του προδικαστικοί') 
ζητήματος που ετέθη ενώπιον του Συνταγματικού Δικαστηρίου από 
μία δικαστική αρχή. 
4 Εξαιρέσεις απ.ό το πεδίο εφαρμ,ογής Τΐΐς οδηγίας δυνάμ,ει του άοθοου 7 §1 
4.1. Οέμ(χτ(χ που εξαιρούνται 
Στα θέματα που μπορεί να αποτελέσουν αντικείμενο εξαίρεσης σύμφωνα με 
το άρθρο 7 της οδηγίας, δεν παρατηρείται, κατά την κυβερνητική έκθεση, 
έλλειψη ίσης μεταχείρισης μεταξύ ανδρών και γυναικών. 
4.2. Ι Ιλικία συνταξιοδότησης 
Η ηλικία συνταξιοδότησης είναι όμοια για τον άντρα και για τη γυναίκα 
4.3. Πλεονεκτήματα υπέρ των ατόμων που έγουν αναλάβει την ανατροφή παιδιών 
Δεν υπάρχει στο ισπανικό δίκαιο πλεονέκτημα για άτομα που έχουν αναλάβει 
την ανατροφή παιδιών, όσον αφορά την ασφάλιση γήρατος. 
4.4. Παράγωγα δικαιώματα της συζύγου 
Το δικαίωμα στις παροχές γήρατος και αναπηρίας κατέχεται προσωπικά από 
τον ασφαλισμένο: δεν δημιουργεί κανένα παράγωγο δικαίωμα. 
4 5. Προσαύξηση νια τον συντηρούμενο σύζυγο (παροχές γήρατος, αναπηρίας, 
ατυχήμ,ατος εργασίας ή επαγγελματικής ασθένειας) 
Η προσαύξηση της σύνταξης για τον συντηρούμενο σύζυγο καταβάλλεται 
χωρίς διάκριση μεταξύ ανδρών και γυναικών. 
II. ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ 
Π κυβερνητική έκθεση θεωρεί ότι η οδηγία 79/7/ΕΟΚ μπορεί να εφαρμοστεί από 
τις διατάξεις της πορτογαλικής νομοθεσίας στον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης. 
Το πορτογαλικό σύνταγμα, στο άρθρο 13, αναφέρεται στην ισότητα όλων των 
πολιτών έναντι του νόμου, ενώ κανένας δεν είναι δυνατόν να υφίσταται 
πλεονεκτική ή μειονεκτική μεταχείριση λόγω του φύλου του - οι νομικά δεσμευτικές 
αυτές διατάξεις είναι άμεσα εφαρμόσιμες και δεσμεύουν τη νομοθετική, εκτελεστική 
και δικαστική εξουσία. 
1. Αμεσες διακρίσεις 
1.1. Κοινωνική ασφάλιση 
Σύμφωνα με την κυβερνητική έκθεση, δεν υφίσταται καμία άμεση διάκριση 
τόσο στο επίπεδο του πεδίου εφαρμογής και των όρων πρόσβασης, όσο και 
στο επίπεδο της υποχρέωσης εισφοράς και του υπολογισμού των παροχών. 
1-2. Πεδίο ες;αομογής 
Λεν υπάρχει καμία άμεση διάκριση που να στηρίζεται στη διαφορά (μύλου 
τόσο για τους μισθωτούς και τους ανεξάρτητους εργαζόμενους, όσο και για 
τους υπαλλήλους της όημ,όσιας διοίκησης. 
Λς σημειωθεί ότι (χπό την 1.1.1994 όλοι οι σύζυγοι ανεξάρτητων εργαζόμενων 
που εργάζονται μαζί τους σε διαρκή βάση καλύπτονται από τις διατάξεις της 
. „_. κοινωνικής ασφάλισης που έχει εφαρμογή στους ανεξάρτητους εργαζόμενους 
σύμφωνα με το άρθρο 6 (γ) του νομοθετικού διατάγματος αριθ. 328/93 της 
25ης Σεπτεμβρίου 1993. 
1.3. 'Οροι πρόσβασης 
Στα νομικά συστήματα της κοινωνικής ασφάλισης, οι όροι εγγραφής είναι οι 
ίδιοι για τους άνδρες και τις γυναίκες. 
Όσον (χφορά τους μισθωτούς εργαζόμενους και τους ανεξάρτητους 
εργαζόμενους, οι διακρίσεις εις βάρος των γυναικών είναι δυνατόν να 
διαπιστωθούν όσον αφορά τις συντάξεις γήρατος. 
II κυβερνητική έκθεση αναγνωρίζει ότι λόγω της μεταβολής της κοινωνικής 
κατάστασης και επειδή ο αριθμός των ενεργών γυναικών έχει αυξηθεί, 
είναι επιθυμητό ένα καθεστώς με στόχο την ισότητα. 
II θεμελίωση ενός δικαια'ιματος, δυνάμει μιας επαγγελματικής 
δραστηριότητας, υπέρ του συζύγου που παραμένει στο σπίτι, δεν προβλέπεται 
στην πορτογαλική νομοθεσία. 
Η ισότητα μισθού τηρείται στον τομέα των οικογενειακών παροχών -
καταβάλλονται σε έναν από τους συζύγους με την απόδειξη ότι ο άλλος δεν 
επωφελείται ήδη από αυτές. 
1.4. Υποχρέωση εισφοράς και υπολογισμός των εισφορών 
Στους δύο αυτούς τομείς δεν υπάρχει καμία άμεση διάκριση λόγω φύλου, 
ούτε για τους μισθωτούς και ανεξάρτητους εργαζόμενους, ούτε για τους 
υπαλλήλους της δημόσιας διοίκησης. 
1.5. Υπολογισμός των παροχών 
α) Ατομικές παροχές 
Σύμφωνα με την κυβερνητική έκθεση, για τους μισθωτούς και 
ανεξάρτητους εργαζόμενους όπως και για τους υπαλλήλους της 
δημόσιας διοίκησης, η νομοθεσία δεν περιλαμβάνει καμία διάκριση 
βασιζόμενη στη διαφορά φύλου όσον αφορά τον τρόπο υπολογισμού 
των παροχών, τη διάρκεια χορήγησης τους, και τα ελάχιστα ποσά τους 
καθα')ς και τις εξομοιούμενες περιόδους με τις περιόδους ασφάλειας. 
β) Τρόπος υπολογισμού οικογενειακών παροχών 
Π 
Όσον αφορά τους μισθωτούς και ανεξάρτητους εργαζόμενους, η 
σύνθεση της οικογένειας δεν λαμβάνεται υπόψη παρά μόνο σε 
ορισμένους τομ,είς. 
Το ποσό του κοινωνικού επιδόματος ανεργίας εξαρτάται από τον 
αριθμό το)ν συντηρούμενων ατόμων του δικαιούχου άνδρα ή 
„, γυναίκας. 
Το ποσό των οικογενειακών επιδομάτων προσαυξάνεται μετά το τρίτο 
παιδί εάν πληρούνται ορισμένες προϋποθέσεις πόρων. 
Η σύνταξη επιζονντος για τους κατιόντες συγγενείς προσαυξάνεται για 
τα ορφανά από πατέρα και μητέρα. 
Πρέπει να σημεκοθεί ότι χορηγείτο συμπλήρωμα για τον 
συντηρούμενο σύζυγο ή τη σύζυγο, ανάλογα με ορισμένες 
προϋποθέσεις εισοδημ,άτων, στο δικαιούχο μιας σύνταξης αναπηρίας 
ή γήρατος. Το ποσό απτό ήταν κατ1 αποκοπήν. Λυτό το συμπλήρωμα 
είχε καταργηθεί σε εφαρμογή του νομοθετικού διατάγματος αριθ. 
328/93 της 25ης Σεπτεμβρίου 1993. Το άρθρο 100 του ενλόγω 
νομοθετικού διατάγματος ορίζει εν πάση περιπτώσει ότι τα 
συμπληρώματα που χορηγούνται σε εφαρμογή της προηγούμενης 
νομοθεσίας θα συνεχίσουν να καταβάλλονται. Η κατάργηση του 
συμπληρο')ματος αυτού είναι απόλυτα σύμφωνη προς τις απαιτήσεις 
της οδηγίας 79/7/ΕΟΚ. Όντως, αυτό που έχει σημασία είναι η 
χορήγηση αυτών των συμπληρωμάτων χωρίς διάκριση λόγω φύλου, 
εκτός αν πρόκειται για προσαυξήσεις λόγω συζύγου των 
μακροπρόθεσμων παροχών ασφάλισης γήρατος και αναπηρίας, 
εργατικού ατυχήματος ή επαγγελματικής πάθησης. Στην περίπτωση 
αυτή, δυνάμει του άρθρου 7 §δ της οδηγίας 79/7/ΕΟΚ, επιτρέπεται στα 
κράττ) μέλη να χορηγούν αυτές τις προσαυξήσεις προς το ένα φύλο 
και ειδικότερα στον άνδρα για τη σύζυγο του εφόσον η πρόταση 
οδηγίας Τ7|ς 23.10.19874 που συμπληρώνει την εφαρμογή της αρχής της 
ισότητας μεταχείρισης μεταξύ ανδρών και γυναικών στα νομ,ικά και 
επαγγελματικά συστήματα κοινωνικής ασφάλισης δεν εγκρίθηκε απ.ό 
το Συμβούλιο. 
Όσον αφορά τους μόνιμους και λοιπούς υπαλλήλους της δημόσιας 
διοίκησης, η σύνθεση της οικογένειας παρεμβαίνει στον τομέα των 
οικογενειακών παροχών στην περίπτωση τρίτου παιδιού, και δεν 
υπάρχει καμία παροχή για τον συντηρούμενο σύζυγο στο σύστημα 
αυτό. 
1.6 Κοινωνική πρόνοια 
Ο τρόπος χορήγησης των παροχών κοινωνικής πρόνοιας όπως και η 
λειτουργία των ειδικών υπηρεσκόν δεν παρουσιάζουν καμία άμεση διάκριση 
μεταξύ ανδρών και γυναικών. 
ΕΕ ΕΚ C 309 της 19.11.1987, σκλ. 13. 
12 
Στον δημοσιοϋπαλληλικό τομέα, τα πλεονεκτήματα δεν είναι γενικευμένα 
ούτε ομοιόμορφα αλλά, κατ'αρχήν, χορηγούνται χωρίς διάκριση (ρύλου. 
1.7 Εξαίρεση από το πεδίο εφαρμογής δυνάμει του άρθρου 3 §2 της οδηγίας 
II καταβολή σύνταξης επιζώντος στα πρόσωπα που συζούν σύμφωνα με το 
. __. καθεστοός κοινωνικής ασφάλισης ρυθμίστηκε με το νομοθετικό διάταγμα αριθ. 
322/90 της 18ης Οκτωβρίου 1990 και το νόμο εφαρμογής αριθ. 1/94 της 18ης 
Ιανουαρίου 1994. 
Έτσι τα πρόσωπα που δεν είναι συζευγμένα (αλλά συζούν) ή βρίσκονται 
νόμιμα σε διάσταση από τη ή τον σύζυγο τη στιγμή του θανάτου της ή του 
έχουν τις προϋποθέσεις είσπραξης σύνταξης επιζώντος, εφόσον είχαν συζήσει 
με την αποβκυσασα ή τον αποβιώσαντα δύο τουλάχιστον χρόνια κάτω από 
αντίστοιχες συνθήκες με εκείνες τονν προσο')πο)ν που είναι συζευγμένα 
νόμιμ,α. 
II καταβολή της σύνταξης επιζοιντος εξαρτάται από τη νόμιμ,η αναγνώριση 
του δικαιώματος που έχει το πρόσωπο αυτό για σύνταξη επιζώντος σε 
εφαρμογή του κώδικα αστικής προστασίας, ή εάν δεν ισχύει αυτή η 
περίπτωση, στη βάση του νόμιμου καθεστο'πος τους ως δικαιούχων. 
Πρέπει να υπογραμμιστεί ότι η νέα νομοθεσία εφαρμόζεται μόνο στους 
επιζώντες συζύγους για τους θανάτους που συνέβησαν μετά την έναρξη 
ισχύος του νομοθετικού διατάγματος αριθ. 322/90. 
Σε ό,τι αφορά τη χορήγηση οικογενειακών παροχών για συντηρούμενα μέλη, 
σύμφωνα με την κυβερνητική έκθεση, καμία διάκριση δεν υφίσταται πλέον 
(βλ. παραπάνω 1.3 τελευταία παραγρ.). 
2 Έμμεσες διακρίσεις 
2.1. Γενικότητες 
Κανένας ορισμός της έννοιας "έμμεση διάκριση" δεν έχει δοθεί (χπό τους 
νομικούς κανόνες και την εθνική νομολογία. 
Η κυβέρνηση συμφωνεί με την ερμηνεία που έχει δοθεί από την Επιτροπή5. 
Εφαρμογή: οι παροχές κοινωνικής ασιράλισης και κοινωνικής, πρόνοιας 
α) Πεδίο εφαρμογής 
Σύμφωνα με την κυβερνητική έκθεση δεν υπάρχει εξαίρεση από το 
πεδίο εφαρμογής των νομίμων καθεστώτων βασισμένη στην 
οικογενειακή κατάσταση. 
Πάντως, σύμφωνα με μ,η κυβερνητική έκθεση6, οι ελεύθεροι συνεργάτες η η 
Προσωρινή έκθεση για την ε((αρμ.ογή της οδηγίας 79/7/ΕΟΚ COM(83) 793. 
Έκθεση του δικτύου ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής για την εφαρμογή των 
13 
(τα άτομ.α που ασκούν ευκαιριακά βοηθητικές εργασίες ή οι 
εποχιακά εργαςομ,ενοι) και οι εθελοντές (άτομ,α που εργάζονται 
εθελοντικά και εισπράττουν οριομ.ένες φορές ευτελή αμοιβή), δεν 
καλύπτονται (χπό το σύστημα κοινωνικής α(κμάλισης: ένα μεγάλο 
ποσοστό (χυτο')ν είναι γυναίκες και η άτυπη αυτή κατάσταση στον 
κλάδο χρήζει ιδιαίτερης προσοχής. Η κυβερνητική έκθεση θεωρεί ότι, 
. ^ ως μισθωτοί εργαζόμενοι, οι εθελοντές καλύπτονται από το γενικό 
σύστημα της κοινωνικής ασφάλισης. Η έκθεση δκχπιστώνει ότι για 
τους "εθελοντές" η κατάσταση είναι δκχφορετική, δεδομένου ότι οι 
ελεύθεροι συνεργάτες καλΐίπτονται (ή μπορεί να καλύπτονται) από ένα 
λιγότερο ευνοϊκό σύστημα, την προαιρετική κοινωνική ασφάλιση. 
β) Προσαύξηση για τον συντηρούμενο σύζυγο. 
Για τους μισθοντούς και τους ανεξάρτητους εργαζόμενους, η χορήγηση 
της προσαύξησης για τον συντηρούμενο σύζυγο γίνεται χωρίς 
διάκριση. Εντούτοις στην πράξη, ο άνδρας είναι αυτός που συχνότερα 
είναι δικαιούχος αυτής της αύξησης. Η κυβέρνηση προβλέπει, στα 
πλαίσια της ρύθμισης του θεμελιώδους νόμου της κοινωνικής 
ασφάλισης, την κατάργηση αυτού του συμπληρώματος και την 
επαναξιολόγηση της βάσης υπολογισμού των συντάξεων. 
γ) II έννοια του οικογενειάρχη 
II έννοια αυτή καταργήθηκε από το Σύνταγμα. 
δ) 'Γο ποσό των συντάξεων επιζώντος (συντάξεις επιζώντων συζύγων) 
το οποίο μπορούν να απαιτήσουν οι σύζυγοι των μισθωτών 
εργαζόμενων και των ανεξάρτητα εργαζόμενων, είναι μικρότερο από 
το ποσό των συντάξεων που χορηγούνται στους αποθανόντες 
δικαιούχους. Εντούτοις, το ποσό των συντάξεων που χορηγούνται στο 
σύνολο των επιζώντων μπορεί να φτάσει το ποσό της σύνταξης της 
οποίας επωφελείτο ο αποθανών κληροδότης. 
2.3. Εργασία μερικής απασχόλησης 
α) Ποσοστό ανδρών και γυναικών που εργάζονται με μερική απασχόληση 
καθώς παρατίθεται στον παρακάτω πίνακα (σε χιλιάδες). 
Σύνολο Γυναίκες Ανδρες 
Αριθμός απασχολούμενων ατόμων 4 190,1 1 722,2 2 467,8 
Αριθμός ατόμων των οποίων η διάρκεια 
της εβδομαδιαίας εργασίας είναι κατώτερη 
από την κανονική 157,3 99,2 58,1 
οδηγιών "Ίση μεταχείριση ανδρών και γυναικών" 
14 
εκ των οποίων 
η διάρκεια δραστηριότητας είναι 
λιγότερη από 20 ώρες/εβδομάδα 
διάρκεια όοαοτημι.ότητας ανιότ» ρη 
(χπό, 20 ώρες/εβόομ,άόα 52,4 
104,9 35,3 
63,9 17,0 
41 
Πηγή: Έρευνα για την απασχόληση/Ι NE 
Το 5,7% των ενεργών γυναικών εργάζονται με μερική απασχόληση 
έναντι του 2,3% των ενεργών ανδρών. 
β) Κάλυψη και παροχή της κοινωνικής ασφάλισης 
Για τους μισθωτούς και ανεξάρτητους εργαζόμενους η κάλυψη από τα 
νομικά συστήματα κοινωνικής ασφάλισης πραγματοποιείται στην 
περίπτωση μ,ερικής απασχόλησης υπό τους ίδιους όρους με την 
περίπτωση πλήρους (χπασχόλησης. 
Εν πάση περιπτώσει, οι παροχές που χορηγούνται σε περίπτωση 
επέλευσης ενός κοινωνικού κινδύνου υπολογίζονται με βάση τις 
πραγματικά εισπραττόμενες αμοιβές, και κατά συνέπεια, το ποσό 
αυτο'νν των παροχοΥν είναι μ,ικρότερο (χπ.ό αυτό που προβλέπεται για 
τους εργαζόμενους με πλήρη απασχόληση. 
Η εργασία μερικής απασχόλησης είναι ελάχιστα διαδεδομένη στην 
Πορτογαλία: δεν καλύπτει παρά μόνο το 3,7% του ενεργού 
πληθυσμ,ού. Εντούτοις ο αριθμός αυτός κατανέμεται σε 63% των 
γυναικο')ν και 3 7% ανδρών - το ποσοστό γυναικών παραμένει πάντοτε 
ανώτερο του ποσοστού των ανδρών, και ο χρόνος εργασίας 
υπερβαίνει ή όχι τις 20 ώρες/εβδομάόα. 
Για τους μόνιμους και λοιπούς υπαλλήλους της δημόσιας διοίκησης, 
το εφαρμοστέο σύστημα σε περίπτωση εργασίας μερικής απασχόλησης 
διατηρεί τα δικαιώματα στην κοινωνική ασφάλιση. Τα δύο αυτά 
εφαρμ,οστέα συστήματα σε περίπτωση εργασίας μερικής (χπασχόλησης 
καθορίζουν ρητά τα δικαιώματα των οποίων μπορούν να 
επωφελούνται οι υπάλληλοι. 
') Οι παροχές δεν χορηγούνται στους εργαζόμενους με μερική 
απασχόληση με βάση την αρχή της αναλογίας αλλά το πόσο ορισμένων 
παροχών μπορεί να κυμαίνεται γιατί οι υπολογισμοί βασίζονται στον 
μέσο μισθό του εργαζόμενου. 
15 
Σύμφωνα μι μη κυβερνητική έκθεση' ένας σημαντικός αριθμός 
γυναικο'εν εργάζονται με μερική απασχόληση και (χπολαμ,βάνει 
κοινωνικής προστασίας για την ανεργία, κατώτερη εκείνης που 
(χπολαμβάνουν οι άνδρες. Τα σημερινά συστήματα προστασίας κατά 
της (χνεργίας επιβάλλουν όρους που πληρούνται ιδιαίτερα δύσκολα 
για τις γυναίκες: που εργάζονται κατ'οίκον ή με σύμβαση ορισμένου 
_ χρόνου, έχουν προσωρινές (χπασχολήσεις, λιγότερο ειδικευμένες και 
λιγότερο καλά αμειβόμενες. Πέρα από την ειδική περίπτωση των 
διακρίσεων, αυτό αποτελεί ένα πιο γενικό κοινωνιολογικό πρόβλημα 
που χρήζει προσοχής. 
δ) Οι παροχές χορηγούνται για διάρκεια ίση με εκείνη της οποίας 
επωφελούνται οι εργαζόμενοι με πλήρη απασχόληση. 
3. Δικαστικές προσφυγές 
(/.) Διασφαλίζονται τόσο το δικαίωμα ιεραρχικής προσφυγής όσο και το 
δικαίωμα προσφυγής στα διοικητικά ή πολιτικά δικαστήρια ανάλογα 
μ,ε το αντικείμενο της διαφοράς. 
β) Το δικαίωμα προσφυγής δεν μπορεί να ασκηθεί παρά μεμονωμένα από 
τον δικαιούχο των άμεσων προσωπικών και νόμιμων δικαιωμάτων. 
γ) Καμία οργάνωση δεν μπορεί να ασκήσει προσφυγή εξ ονόματος του 
θιγέντος προσώπου". 
4. Εξαιρέσεις από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας δυνάμει του άρθρου 7 §1 
4.1. Τα εξαιρούμενα θέματα 
Η κυβέρνηση της Πορτογαλίας χρησιμοποιεί τη δυνατότητα εξαίρεσης για τον 
καθορισμό της ηλικίας σύνταξης με στόχο τη χορήγηση της σύνταξης γήρατος 
στους μισθωτούς και ανεξάρτητους εργαζόμενους. 
4.2. Ηλικία σύνταξης 
Η ηλικία χορήγησης σύνταξης για τους μισθωτούς και ανεξάρτητους 
εργαζόμενους, είναι διαφορετική για τους άνδρες (65 έτη) και για τις 
γυναίκες (62 έτη). 
4.3. Πλεονεκτήματα των ατόμων που έχουν αναθρέψει παιδιά 
Το δικαίωμα ειδικής άδειας ανατροφής παιδιών 2 ετών μπορεί να 
χρησιμοποιηθεί από τον πατέρα ή τη μητέρα. II άδεια αυτή λαμβάνεται 
Έκθεση του δικτύου ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής για την εφαρμογή των 
οδηγκίΐλ' "Ίση μεταχείριση ανδριίτν και γυναικών". 
Ο κ(ί)δικας διοικητικής διαδικασίας που ισχύει από το Μάιο του 1992 επιτρέπει στις 
οργαν(ί>σεις να υποκαταστήσουν το θιγέν πρόσωπο. 
16 
υπόψη για τον υπολογισμ.ό των παροχών γήρατος και αναπηρίας ως 
πεοΐοόος εργασίας. 
Η άδεια μητρότητας ή πατρότητας εξομοιώνεται με μία περίοδο ασφάλισης. 
4.4. Παράγωγα δικαιώματα της συζύγου 
Το παράγωγο δικαίωμα της συζύγου για παροχές γήρατος και" αναπηρίας δεν 
προβλέπεται στο πορτογαλικό δίκαιο. 
4.5. Προσαύξηση για τον συντηρούμενο σύζυγο 
Αυτή η προσαύξηση ίσχυε στο πορτογαλικό δίκαιο έως το 1993. Πράγματι, 
σε εφαρμογή του νομοθετικού διατάγματος αριθ. 328/93 της 25ης 
Σεπτεμβρίου 1993, αυτό το συμπλήρωμα είχε καταργηθεί εκτός από τις 
περιπτοκτεις TOW προσώπων που το εισέπρατταν ήδη και που θα συνεχίσουν 
να το εισπράττουν σε εφαρμογή του άρθρου 100 του ενλόγω διατάγματος. 
17 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ III: ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 
1. ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΣΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΑΙΚΑΙΟ 
Το ίδιο το περιεχόμενο της οδηγίας παρουσιάζει ορισμένες δυσκολίες 
εφαρμογής: αφενός, ο βαθμ,ός TOW τροποποιήσεων που πρέπ.ει να επιφέρουν τα 
ΗΡάττι μέλη στη νομοθεσία τους για να την καταστήσουν σύμφωνη με την οδηγία -
"αφετέρου, τα διάφορα προβλήματα ερμηνείας και τα αυστηρά όρια του πεδίου 
εφαρμογής. 
Ούτε η Ισπανία ούτε η Πορτογαλία δεν χρειάστηκε να προβούν σε μεγάλες 
τροποποιήσεις των εθνικών έννομων τάξεων τους, εφόσον και οι δύο είχαν ήδη 
εισαγάγει στο Σύνταγμα τους την αρχή της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών. 
Έχει ήδη πραγματοποιηθεί σημ.αντική πρόοδος αλλά οι προσπάθειες πρέπει ακόμη 
να συνεχιστούν. 
ΑΜΕΣΕΣ ΛΙΑΚ1ΜΣΕΙΣ 
Στην έκθεση παρατίθεται ευρετήριο, αρκετά εκτεταμένο, TOW τροποποιήσεων που 
επέφεραν τα κράτη μέλη στις νομοθετικές διατάξεις τους για την κατάργηση των 
άμεσων διακρίσεων, και με κάποια επιφύλαξη, καταβάλλεται προσπάθεια εκτίμησης 
της συμμόρφωσης αυτών TOW νομοθεσιών με την οδηγία. 
II Ισπανία είχε ήδη, σε μεγάλο μέρος, πραγματοποιήσει το πρόγραμμα της οδηγίας. 
Δεδομένου ότι το 1988 συντάχθηκε νέο Σύνταγμα, η ίση μεταχείριση μεταξύ ανδρών 
και γυναικών καθιερώθηκε τότε ως συνταγματική αρχή. Το μεγαλύτερο μέρος της 
νομοθεσίας στον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης ήταν σύμφωνο με το Σύνταγμα. 
Εντούτοις την 1/1/86, ημερομηνία προσχο')ρησης της Ισπανίας στην Ευρωπαϊκή 
Κοινότητα, ήταν ακόμ,η δυνατόν να δκχπιστωθούν ορισμένες ελλείψεις: έτσι στον 
πίνακα των ποσίόν παροχών για μόνιμη ανικανότητα προς εργασία χωρίς αναπηρία 
υπήρχε διάκριση μεταξύ ανδρών και γυναικών μέχρι την παρέμβαση μιας απόφασης 
της 1/5/88 που καταργούσε αυτή την άμεση διάκριση, με αναδρομική ισχύ από την 
ημερομηνία της εφαρμογής της οδηγίας (1.1.86) στην Ισπανία και την Πορτογαλία. 
Από τότε, δεν φαίνεται να υπάρχει άμεση διάκριση, εκτός ίσως από τις διαφορές 
μεταξύ ανδρών και γυναικο'χν που υπάρχουν στην Ισπανία όσον αφορά το ειδικό 
καθεστώς των οικιακών υπαλλήλων. 
Η Πορτογαλία έχει επίσης νέο Σύνταγμα που αναγνωρίζει την ισότητα όλων έναντι 
του νόμου και ιδιαίτερα στον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης. Εντούτοις, 
υπήρχαν ακόμη το 1986 στην πορτογαλική νομοθεσία άμεσες διακρίσεις μεταξύ 
ανδρών και γυναικών, κυρίως για τις γυναίκες: έτσι η χορήγηση σύνταξης 
επιζώντος, στον επιζώντα σύζυγο του δικαιούχου σύνταξης γήρατος ή αναπηρίας, 
ή σε περίπτωση θανάτου από εργατικό ατύχημα ή επαγγελματική ασθένεια, γινόταν 
με τρόπους πιο περιοριστικούς για τον άνδρα απ.' ό,τι για τη γυναίκα. 
Λπό το 1986 στην Πορτογαλία πραγματοποιήθηκαν συγκεκριμένες τροποποιήσεις. 
Έτσι, το Νομοθετικό Διάταγμα αριθ. 322 της 18γς Οκτωβρίου 1990 καθιέρωσε την 
ισότητα όσον αφορά τις συντάξεις επιζώντος. Οι διατάξεις διάκρισης στον τομέα 
των ατυχημάτων εργασίας και των επαγγελματικών ασθενειών θεωρήθηκαν αντίθετες 
προς το Σύνταγμα και, κατά συνέπεια, καταργήθηκαν. Το νομοθετικό διάταγμα 
αριθ 79-Α της 13ης Μαρτίου 1989 αναδιατύπωσε το σύστημ,α προστασίας των 
ανέργων, διευκολύνοντας την πρόσβαση σε διάφορες παροχές, ιδιαίτερα για τους 
εργαζόμενους με μερική απασχόληση. 
Η Επιτροπή πρέπει να υπενθυμίσει ότι σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου9, 
οι υπαγόμενοι στη δικαιοδοσία [ΐπορούν να αντιταχθούν στην εφαρμογή μιας μη 
πο_ρρΎχρμοσμένης νομοθεσίας, σύμφωνα με το άρθρο 4 της οδηγίας, που είναι άμεσης 
"εφαρμογής. 
III. ΕΜΜΕΣΕΣ ΔΙΑΚΡΙΣΕΙΣ 
Η οδηγία δεν καθορίζει την έμμεση διάκριση αλλά απαιτεί, στο άρθρο 4, την 
έλλειψη κάθε διάκρισης φύλου, είτε άμεσης είτε έμμεσης. 
Η Επιτροπή προσπάθησε να διευκρινίσει αυτή την έννοια: είχε εκτιμήσει ότι 
υπάρχει τεκμήριο έμμεσης διάκρισης από τη στιγμή που ένα μέτρο, προφανώς 
ουδέτερο, (χποτελεί κατά σημαντικό τρόπο διάκριση των εργαζομένων ενός 
καθορισμένου φύλου. Εναπόκειται στον υπεύθυνο του μέτρου διάκρισης να 
αποδείξει ότι δεν υπάρχει πρόθεση διάκρισης και ότι αυτό το μέτρο είναι 
αντικειμενικά δικαιολογημένο. 
Από την ανάλυση των κυβερνητικοί απαντήσεων, προκύπτει, ότι η Ισπανία και η 
Πορτογαλία δεν έχουν κανένα ορισμό έμμεσης διάκρισης στην εθνική τους έννομη 
τάξη. 
Το πρόβλημα έμμεσων διακρίσεων παρουσιάζεται συχνά στις περιπτώσεις των 
παροχονν που συνδέονται με την έννοια "αρχηγοί οικογένειας" ή TOW προσαυξήσεων 
για συντηρο'ύμενο σύζυγο, και τέλος, στην περίπτωση της εργασίας με μερική 
απασχόληση. 
Παρά το γεγονός ότι η έννοια "αρχηγός οικογένειας" εφαρμόζεται στην Ισπανία και 
στην Πορτογαλία για τα δύο φύλα, η κυβέρνηση αναγνωρίζει ότι στην πράξη ο 
άνδρας αναγνωρίζεται πιο συχνά ως δικαιούχος, αλλά αρνείται να συμπεράνει ότι 
υπάρχει πρόθεση έμμεσης διάκρισης. Όσον αφορά τις προσαυξήσεις για τον 
συντηρούμενο σύζυγο, όχι μόνο έχουν χορηγηθεί χωρίς διάκριση φύλου αλλά ακόμη 
μπορούν να θεωρηθούν ότι καταβάλλονται συχνά ώστε να υπάρχει εγγύηση ενός 
ελάχιστου ποσού πόρων στο νοικοκυριό που επωφελείται αυτών. 
Στον τομέα της εργασίας με μερική απασχόληση όπου οι γυναίκες είναι 
πολυάριθμες, θα μπορούσαν να αναφερθούν δύο παραδείγματα που ενδέχεται να 
Απόφαση της 4.12.1986 (υπόθεση 7/85 FNV), νομολογία που επικυρα)θηκε από τις 
αποςάσεις της 24/03/1987 (υπόθεση 286/85 McDermont και Cotter) και της 24/06/1987 
(υπόθεση 384/85 Borrie Clarke) καθώς και σε όλες τις αποφάσεις στις υποθέσεις που 
ακολουθούν, ειδικά η απόφαση της 8/05/1988 (υπόθεση 8087 Dik) απόφαση της 11/06/1987 
(υπόθεση 30/85 Teuling), απχ^χισητης 13.12.1989 (υπόθεση 102/88 Ruzus-Wilbrink), απόφαση 
της 21/11/90 (υπόθεση 373/89 Ταμείο κοινωνικών ασφαλίσεων για τους ανεξάρτητους 
εργαΐόμενους "Integrity" c/Rouvroy, απόφαση της 13.03.1991 (υπόθεση 377/89 McDermott et 
Cotter 2), απόφαση της 11.07.1991 (υπόθεση 31 /90 Johnson), απόφαση της 20/07/1991 (υπόθεση 
208/90 Emmott). απόφασηςτης 19/11/92 (υπόθεση C-226/91 Molenbroek), απόφαση της 30/3/93 
(υπόθεση C-328/91 Thomas κ.α.), και υπόθεση της 1.7.93 (υπόθεση C-154/92 Van Cant). 
19 
αποτελούν έμμεατι διάκριση σε βάρος TOW γυναικοΥν. Στο προ')το παράδειγμα, 
πρόκειται για το ειδικό σύστημα οικιακών υπαλλήλων και για τη θεμελίωση παροχής 
οε είδος για προσωρινή ανικανότητα εργασίας (χπό την 29η ημέρα που (χκολουθεί 
την έναρξη ασθένειας (στο γενικό σύστημα η καταβολή αρχίζει από την 4η ημέρα). 
(Λς σημειωθεί ότι στην Ιίορτογαλία η καταβολή σε περίπτωση ασθένειας αρχίζει 
από την 3η ημέρα). Το δεύτερο παράδειγμα αποτελεί τη βάση υπολογισμού της 
εισφοράς για τους εργαζόμενους μ.ε μερική απασχόληση. 
Το πορτογαλικό δίκαιο σημείωσε σημαντικές προόδους και καταργήθηκε η επίδικη 
έννοια του οικογενειάρχη. Όσον αφορά την εργασία με μερική απασχόληση, 
παρουσιάζονται ορισμένες ανισότητες. Η κοινωνική κάλυψη που εφαρμόζεται γι1 
αυτούς τους εργαζόμενους είναι η ίδια με εκείνη ποτ) εφαρμόζεται για τους 
εργαζόμενους με πλήρη (χπασχόληση αλλά υπάρχουν εντούτοις πολλά κενά10, ειδικά 
όσον αφορά τους όρους χορήγησης του κοινωνικού επιδόματος ανεργίας, το 
κατο'ντερο ποσό ορισμένων παροχο')ν κενά που αποδεικνύουν μια κατώτερη 
κοινοννική προστασία και την πρόθεση έμμεσης διάκρισης, εφόσον είναι οι γυναίκες 
κυρίους αυτές που έχουν αυτόν τον τύπο απασχόλησης: λιγότερο αμειβόμενο, με 
λιγότερη ειδίκευση, και λιγότερο σίγουρο. 
Μία μη κυβερνητική έκθεση11 σημειώνει ως έμμεση διάκριση, στο δημοσιοϋπαλληλικό 
τομέα, η εξαίρεση των ελεύθερων συνεργατών από το πεδίο εφαρμογής των νομικών 
συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης: οι ελεύθεροι συνεργάτες είναι κυρίως γυναίκες. 
Ινν πάση περιπτοκτει, πρέπει να υπογραμμιστεί ότι σε όλες τις περιπτώσεις που θα 
υπήρχε υπόνοια έμμεσης διάκρισης, όταν ένα συγκεκριμένο φύλλο θίγεται 
περισσότερο απ.ό ένα προφανώς ουδέτερο μέτρο, αυτή η διαφορά μεταχείρισης θα 
μπορούσε να είναι ανεκτή από το κοινοτικό δίκαιο, εφόσον το μέτρο 
ανταποκρίνεται σε αντικειμενικούς παράγοντες ξένους προς κάθε ιδέα διάκρισης. 
IV. ΛΙΚΑΣΙΙΚΙ Σ ΙΙΙΌΣΨΥ1Ί Σ 
Το δικαίωμα προσφυγής στην Ισπανία όποος και στην Ι Ιορτογαλία, που προϋπάρχει 
ήδη της οδηγίας στην εθνική έννομη τάξη, είναι ένα ατομικό δικαίωμα ποτ) ασκείται 
στα τακτικά δικαστήρια από το θιγέν πρόσωπο, χωρίς δυνατότητα εκπροσώπευσης 
από τις συνδικαλιστικές ή εργοδοτικές οργανώσεις. 
ΕΞΑΙΡΈΣΕΙΣ 
Η οδηγία παρέχει τη δυνατότητα στα κράτη μέλη να εξαιρέσουν ορισμένα θέματα 
από το πεδίο εφαρμογής της. 
II δυνατότητα αυτή δεν χρησιμοποιήθηκε απ.ό την Ισπανία: έχει εκτιμηθεί από 
πλευράς της ότι τα θέματα που είναι δυνατόν να αποτελέσουν αντικείμενο εξαίρεσης 
δεν επιφέρουν διάκριση όσον αφορά το φύλο, στο ισπανικό δίκαιο. 
Εκθεση του δικτύου ανεξάρτητων εμπειρογνώμονος της Επιτροπής για'την εφαρμογή το/ν 
οδηγιοΑ' "Ίση μεταχείριση ανδρών και γυναικών". 
Έκθεση του δίκτυου ανεξάρτητατν εμπειρογνωμόνοον της Επιτροπής για την εφαρμογή το/ν 
οδηγκην "Ίση μεταχείριση ανδρών και γυναικών". 
20 
Η Πορτογαλία, αντίθετα, εξαίρεσε από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας, την ηλικία 
συνταξιοδότησης ώστε να διατηρήσει τη όιαχμορά ηλικίας μεταξύ ανδρών και 
γυναικο'ίν. 
ΣΥΜΙΙΕΡ ΑΣΜΑΤΑ 
Με βάση τις ληφθείσες πληροφορίες, διαπιστώνεται στην παρούσα έκθεση 
?€τΓ"η Ισπανία και η Πορτογαλία έχουν προβεί σε συστηματική εξέταση των 
νομοθεσιών που υπάγονται στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 79/7/ΕΟΚ. 
Η μεταφορά στο εθνικό δίκαιο επέτρεψε την κατάργηση κατά ικανοποιητικό τρόπο 
του μεγαλύτερου μέρους των άμεσων διακρίσεων στις δύο χώρες. 
'Οσον αφορά τις έμμεσες διακρίσεις, πραγματοποιήθηκαν βελτιώσεις και πρέπει να 
καταργηθούν και άλλες διακρίσεις στα δύο κράτη. 
Γι' αυτό το λόγο η Επιτροπή πρέπει να συνεχίσει να λαμβάνει τις ακόλουθες 
πρωτοβουλίες: 
Αφενός, θα μπορεί να προσ(ρϋγει, ενδεχομ,ένως στις διαδικασίες παράβασης 
που βασίζονται στο άρθρο 169 της Συνθήκης σύμ.φυ)να με μηνύσεις που θα 
της υποβληθούν ή (χπό ίδια πρωτοβουλία εάν διαπιστώσει ότι ένα κράτος δεν 
πληροί τις υποχρεοχτεις του. 
Αφετέρου, θα δόσει ιδιαίτερη προσοχή στην κατάργηση των έμμεσων 
διακρίσεων, κινώντας ενδεχομένως διαδικασίες παράβασης κατά των κρατών 
μελών στα οποία παρατηρούνται παρόμοιες αδικαιολόγητες διακρίσεις. 
Επιπλέον, θα υποστηρίξει και θα τονώσει τις πρωτοβουλίες που 
λαμβάνονται από και εντός των κρότων μελών για την κατάρτιση, 
ευαισθητοποίηση και παροχή συμβουλίων στο ενδιαφερόμενο κοινό. 
Η Επιτροπή θέλει να υπενθυμίσει τέλος ότι η οδηγία 79/7/ΕΟΚ δεν είναι παρά 
μόνο ένα προ'ντο στάδιο της εφαρμογής της ίσης μεταχείρισης στον τομέα της 
κοινοτικής ασφάλισης. Ένα δεύτερο στάδιο έχει αρχίσει με την έκδοση της οδηγίας 
86/378/ΕΟΚ που επεκτείνει την αρχή αυτή στα επαγγελματικά συστήματα. Ένα 
τρίτο στάδιο περιλαμβάνει την οδηγία 86/613/ΕΟΚ που επεκτείνει την αρχή της 
ισότητας μεταξύ ανδρο>ν και γυναικοΊν που ασκούν ανεξάρτητη δραστηριότητα. 
Τέλος, σε ένα τέταρτο στάδιο, μια πρόταση οδηγίας του 1987 (COM(87) 494 
τελικό) της 23.10.1987 που βρίσκεται ακόμα υπό συζήτηση, συμπληρώνει τις δύο 
προηγούμενες οδηγίες με στόχο να πληρωθούν τα κενά και να περατωθεί το 
πρόγραμμα ίσης μεταχείρισης μεταξύ ανδρών και γυναικών στον τομέα της 
κοινωνικής ασςκ(λισης. II πρόταση αυτή εκκρεμεί ακόμη στις υπηρεσίες του 
Συμβουλίου παρά την ευνοϊκή γνώμη του Κοινοβουλίου και της Οικονομικής και 
Κοινωνικής Επιτροπής, γιατί πολλά κράτη μέλη αντιμετωπίζουν δυσκολίες για την 
έγκριση της λόγω του ότι περιλαμβάνει αρκετά πολύπλοκα θέματα όπως η ηλικία 
συνταξιοδότησης και οι παροχές στους επιζώντες. 
Εντούτοις, λαμβανομένης υπόψη της εξέλιξης των οικογενειακών και κοινωνικών 
δομών και της εξέλιξης της νομολογίας στον τομέα TOW επαγγελματικών 
21 
συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης'2, είναι καιρός να συμπληρωθούν τα κενά στον 
τομέα της ίσης μεταχείρισης στην κοινωνική προστασία και κατ' αυτόν τον τρόπο 
να περατο)θεί η διαδικασία που άρχισε το 1978. 
ΓΚΧ το λόγο αυτό, μπορούμε να αναφερθούμε μ,όνο στον κοινοτικό χάρτη των 
θεμελιωδονν κοινωνικοί όικαιο)μάτο)ν TOW εργαζόμενο>ν (σημείο 16) και στο τρίτο 
μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα για την ισότητα ευκαιριών (1991-1995) που αναφέρει την 
-τϊναπτυξη της ισότητας ευκαιριών στον τομέα της κοινωνικής προστασίας, όπου τα 
κράτη μέλη πρέπει ακόμη να καταβαλλουν μεγάλες προσπάθειες για την ολοκλήρωση 
της νομικής ισότητας στον τομέα αυτό. 
Το ψήφισμα του Κοινοβουλίου της 14.12.1991 και η έκθεση πραντοβουλίας (έκθεση 
OOMEN-RUIJTEN) βαδίζουν προς την ίδια κατεύθυνση. 
Τέλος, Τ] Συνθήκη για την Ευρο)παϊκή Ένοχτη αφιερώνει πολλές διατάξεις στον 
κοινωνικό τομέα και στην ισότητα μ,εταξύ (χνδρο')ν και γυναικο'ιν. 11 Συνθήκη για την 
Ευρο>παϊκή Ένοχιη περιλαμβάνει πλέον προπόκολλο (αριθ. 14) για την κοινωνική 
πολιτική δυνάμει του οποίου 11 κράτη μέλη έχουν συνάψει συμφοονία για την 
κοινωνική πολιτική που ανοίγει νέες προοπτικές. Το άρθρο 2 αυτής της συμφωνίας 
προβλέπει ότι η Κοινότητα υποστηρίζει πλήρως τη δράση των κρατών μελών σε 
πολλούς τομείς, περιλαμβανόμενης της ίσης μεταχείρισης μεταξύ ανδρών και 
γυναικο')ν, όσον αφορά τις ευκαιρίες που παρέχονται σε (χυτούς στην αγορά 
εργασίας και τη μεταχείριση στην εργασία. 
Η δράση της Ευρο)παΐκής Έναχτης πρέπει να συνεχιστεί στον τομέα της εφαρμογής 
της αρχής της ισότητας μεταξύ ανδρών και γυναικών, κυρίως όσον αφορά την 
κοινωνική προστασία και πρέπει να στοχεύει στη μεταγραφή σε θετικό δίκαιο μιας 
θεμελίίόδους αρχής του κοινοννικού δικαίου. 
Με την απχ^ασή της της 17.05.1990 για την υπόθεση 262/88 Barber και τις ερμηνευτικές 
απο(|ιάσεις που ακολούθησαν, το Δικαστήριο επιβεβαιώνει ότι οι παροχές στα πλαίσια των 
επαγγι λματικο'ιν συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης περιλαμβάνονται στην έννοια της 
αμοιβής σύμφωνα μι το άρθρο Ι 19 της Συνθήκης. Κατά συνέπεια, οι παρεκκλίσεις από την 
οδηγία 86/3X7 για την αρχή της ίσης μεταχείρισης, καθίστανται άνευ αντικείμενου για τους 
μισθωτούς εργαζόμενους. Για το λόγο αυτό, η πρόταση του 1987 θα πρέπει να στοχεύει τα 
κενά στα νομικά συστήματα και, όσον αφορά τα επαγγελματικά συστήματα, μόνο τα κενά 
στα συστήματα ταη- ανεξάρτητων εργαζόμενων. Ας σημειωθεί ότι στις 16 Μαΐου, η Επιτροπή 
υπέβαλε, πρόταση οδηγίας που τροποποιεί την οδηγία 86/378. ώστε αυτή να συμφωνεί με το 
άρθρο 119 της Συνθήκης με βάση την ερμηνεία που δόθηκε από το Δικαστήριο |COM(95) 1861 
στις προαναφερθείσες αποφάσεις. 
22 
ISSN 0254-1483 
COM(95) 418 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 01 05 06 
Αριθ. καταλόγου : CB-CO-95-460-GR-C 
ISBN 92-77-93115-9 
Υπηρεσία Επίσημων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Λουξεμβούργο 
Zl·*