EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 272/1

ΓΝΏΜΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΉΣ ΚΕΝΤΡΙΚΉΣ ΤΡΆΠΕΖΑΣ

της 16ης Οκτωβρίου 2009

αναφορικά με πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τους διαχειριστές οργανισμών εναλλακτικών επενδύσεων και για την τροποποίηση των οδηγιών 2004/39/ΕΚ και 2009/…/ΕΚ

(CON/2009/81)

2009/C 272/01

Εισαγωγή και νομική βάση

1. Στις 3 Ιουνίου 2009 η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) έλαβε αίτημα του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη διατύπωση γνώμης αναφορικά με πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τους διαχειριστές οργανισμών εναλλακτικών επενδύσεων και για την τροποποίηση των οδηγιών 2004/39/ΕΚ και 2009/…/ΕΚ (1) (εφεξής η «προτεινόμενη οδηγία»).

2. Η αρμοδιότητα της ΕΚΤ για τη διατύπωση γνώμης βασίζεται στο άρθρο 105 παράγραφος 4 πρώτη περίπτωση της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Η παρούσα γνώμη εκδόθηκε από το διοικητικό συμβούλιο, σύμφωνα με το άρθρο 17.5 πρώτη πρόταση του εσωτερικού κανονισμού της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

Γενικές παρατηρήσεις

3. Η ΕΚΤ στηρίζει τη σκοπούμενη διαμόρφωση ενός εναρμονισμένου κανονιστικού και εποπτικού πλαισίου όσον αφορά τις δραστηριότητες των διαχειριστών οργανισμών εναλλακτικών επενδύσεων (ΔΟΕΕ) στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι προτεινόμενες διατάξεις σχετικά με την υποβολή εκθέσεων στις αρμόδιες αρχές αναμένεται κατ’ αρχήν ότι θα συμβάλουν σημαντικά στην ενίσχυση της παρακολούθησης της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας και, συνεπώς, στην εκπόνηση ακριβέστερων αξιολογήσεων των κινδύνων που απειλούν τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και συνδέονται με τις δραστηριότητες των ΔΟΕΕ και των οργανισμών εναλλακτικών επενδύσεων (ΟΕΕ) που διαχειρίζονται. Η εναρμόνιση των κανόνων και το διαβατήριο που θα προκύψει από αυτή αναμένεται ότι θα λειτουργήσουν προς όφελος της χρηματοπιστωτικής ενοποίησης, ενισχύοντας την ισοτιμία των όρων ανταγωνισμού στην ΕΕ.

4. Η ΕΚΤ προτρέπει την Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων να συνεχίσει το διάλογο με τους διεθνείς εταίρους της, ιδίως με τις Ηνωμένες Πολιτείες, προκειμένου να διασφαλιστεί η συνοχή του κανονιστικού και εποπτικού πλαισίου παγκοσμίως. Όπως σημειώνεται στην εισήγηση του Ευρωσυστήματος προς την Επιτροπή στο πλαίσιο διαβούλευσης με την τελευταία σχετικά με τα αμοιβαία κεφάλαια αντιστάθμισης κινδύνων, η ύπαρξη μιας διεθνώς συντονισμένης ανταπόκρισης είναι επιβεβλημένη, λόγω του εξεχόντως διεθνοποιημένου χαρακτήρα του εν λόγω τομέα και των κινδύνων ρυθμιστικού αρμπιτράζ και φοροδιαφυγής που αυτός συνεπάγεται (2). Ενδεχομένως αυτό να συμβάλει στη διασφάλιση της ισοδυναμίας των απαιτήσεων στις οποίες υπόκεινται οι ΔΟΕΕ σε τρίτες χώρες με εκείνες που ισχύουν στην ΕΕ, καθώς και της δυνατότητας των ΔΟΕΕ που εδρεύουν σε χώρες εκτός ΕΕ να αποκτήσουν πρόσβαση στις αγορές της ΕΕ υπό όρους αμοιβαιότητας.

5. Στην αιτιολογική σκέψη 3 της προτεινόμενης οδηγίας αναγνωρίζεται ως κεντρικός στόχος της τελευταίας η θέσπιση ενός πλαισίου ικανού να αντιμετωπίσει τους κινδύνους που εγείρουν οι ΟΕΕ «σε σχέση με επενδυτές, με άλλους συμμετέχοντες στην αγορά και με άλλες αγορές […] λαμβάνοντας υπόψη το πολυσχιδές φάσμα επενδυτικών στρατηγικών και τεχνικών που χρησιμοποιούν οι ΔΟΕΕ». Εν προκειμένω σημειώνεται ότι η προτεινόμενη οδηγία θα αφορά όλα τα είδη αμοιβαίων κεφαλαίων που δεν καλύπτει η οδηγία 2009/…/ΕΚ για το συντονισμό των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων σχετικά με ορισμένους οργανισμούς συλλογικών επενδύσεων σε κινητές αξίες (ΟΣΕΚΑ) (αναδιατύπωση) (3), όπως τα αμοιβαία κεφάλαια αντιστάθμισης κινδύνων, τα αμοιβαία κεφάλαια εμπορευμάτων, τα αμοιβαία κεφάλαια ακινήτων ανοικτού τύπου, τα εισηγμένα αμοιβαία κεφάλαια κλειστού τύπου, τα ιδιωτικά επενδυτικά κεφάλαια και τα αμοιβαία κεφάλαια επιχειρηματικών συμμετοχών. Τα κεφάλαια αυτά αποτελούν μια ετερογενή ομάδα επενδυτικών «δεξαμενών» και είναι οργανωμένα υπό ποικίλες νομικές μορφές στις διάφορες έννομες τάξεις εντός και εκτός της ΕΕ. Συναφώς, οι διατάξεις της προτεινόμενης οδηγίας θα μπορούσαν να προσαρμοστούν κατά τρόπο που να αποτυπώνει καλύτερα τις θεμελιώδεις διαφορές μεταξύ των ΟΕΕ.

6. Οι κεντρικές τράπεζες στο σύνολό τους θα πρέπει να εξαιρεθούν ρητά από το πεδίο εφαρμογής της προτεινόμενης οδηγίας.

7. Γενικότερα, η ΕΚΤ διαβλέπει τον κίνδυνο ρυθμιστικού αρμπιτράζ μεταξύ ΔΟΕΕ, ασφαλιστικών εταιρειών και πιστωτικών ιδρυμάτων, ως προς τα οποία η προτεινόμενη οδηγία δεν δημιουργεί ισοτιμία όρων ανταγωνισμού. Με εξαίρεση τη διαχείριση των ιδίων περιουσιακών στοιχείων από τους ΔΟΕΕ, οι απαιτήσεις που εισάγει η προτεινόμενη οδηγία θα πρέπει να εφαρμόζονται ομοιόμορφα στους ΔΟΕΕ, στα πιστωτικά ιδρύματα και στις ασφαλιστικές εταιρείες. Παρομοίως, η προτεινόμενη οδηγία δεν καθορίζει κριτήρια καταλληλότητας και απαιτήσεις ελάχιστης πείρας για τα ανώτερα διευθυντικά και εκτελεστικά στελέχη ενός ΔΟΕΕ. Επομένως, για λόγους που αφορούν την ισοτιμία των όρων ανταγωνισμού, η ΕΚΤ προτείνει προς το σκοπό αυτόν την εισαγωγή στην προτεινόμενη οδηγία διατάξεων που θα ευθυγραμμίζονται με παρόμοιες διατάξεις οι οποίες ισχύουν σε άλλα πεδία του χρηματοπιστωτικού κεκτημένου της ΕΕ.

8. Η ΕΚΤ σημειώνει ότι ορισμένες διατάξεις της προτεινόμενης οδηγίας (όπως οι αναφερόμενες στις ακάλυπτες πωλήσεις, στην τιτλοποίηση και στην απόκτηση ελέγχουσας επιρροής σε εταιρείες) στοχεύουν στη ρύθμιση θεμάτων που τίθενται σε οριζόντιο επίπεδο και δεν αφορούν μόνον τους ΔΟΕΕ, αλλά όλους τους συμμετέχοντες στην αγορά. Αν και κατανοεί το σκεπτικό ορισμένων από τις εν λόγω διατάξεις, η ΕΚΤ θα αντιπρότεινε να εξεταστεί η δυνατότητα θέσπισής τους αποκλειστικά μέσω νομοθεσίας που εξασφαλίζει ισοτιμία των όρων ανταγωνισμού μεταξύ των διαφόρων συμμετεχόντων της αγοράς, π.χ. με την εισαγωγή τους σε υφιστάμενες κοινοτικές νομοθετικές διατάξεις που τυγχάνουν εφαρμογής σε πλείονες τομείς.

9. Κατ’ αρχήν η ΕΚΤ επικροτεί τις διατάξεις σχετικά με τις υποχρεώσεις υποβολής εκθέσεων από τους ΔΟΕΕ (οι οποίοι θα υποχρεούνται να παρέχουν υψηλής ποιότητας πληροφορίες στις αρμόδιες αρχές) και τους μηχανισμούς ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ εποπτικών αρχών. Ωστόσο, η ΕΚΤ προτείνει τη διεξαγωγή εμβριθούς ανάλυσης, προκειμένου οι υποχρεώσεις υποβολής εκθέσεων να εστιάσουν σε στοιχεία ως προς τα οποία υπάρχει εύλογη προσδοκία συνάφειάς τους με την παρακολούθηση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, να διασφαλιστεί η συνοχή των υποχρεώσεων υποβολής στοιχείων με το νομικό πλαίσιο που θα διέπει τη σύσταση του ευρωπαϊκού συμβουλίου συστημικού κινδύνου (ΕΣΣΚ) και του ευρωπαϊκού συστήματος χρηματοπιστωτικής εποπτείας (ΕΣΧΕ) και να επιτραπεί στα εν λόγω όργανα να λαμβάνουν τις εποπτικές πληροφορίες που είναι αναγκαίες και πρόσφορες για την εκπλήρωση των καθηκόντων τους (4). Ενώ οι στοχευμένες υποχρεώσεις υποβολής εκθέσεων που θα προκύψουν από την εν λόγω ανάλυση θα πρέπει να αποτυπωθούν στην προτεινόμενη οδηγία, ο ειδικότερος καθορισμός τους θα ήταν δυνατός και μέσω της διαδικασίας των επιτροπών. Η ΕΚΤ είναι έτοιμη να συνδράμει στην ανάλυση.

10. Δέουσα προσοχή θα μπορούσε εξάλλου να δοθεί και στην ευθυγράμμιση ορισμένων υποχρεώσεων υποβολής στοιχείων στις αρμόδιες αρχές (κατά τα ειδικότερα οριζόμενα στα προτεινόμενα άρθρα 21 και 24) με εκείνες του κανονισμού ΕΚΤ/2007/8 της 27ης Ιουλίου 2007 σχετικά με τα στατιστικά στοιχεία του ενεργητικού και του παθητικού των επενδυτικών οργανισμών (5). Ο εν λόγω κανονισμός, ο οποίος σήμερα εφαρμόζεται στους επενδυτικούς οργανισμούς με έδρα στη ζώνη του ευρώ, επιτρέπει τη συλλογή εναρμονισμένων στατιστικών στοιχείων λογιστικής κατάστασης. Η ευθυγράμμιση με τις εν λόγω υποχρεώσεις υποβολής στοιχείων και με τη χρήση τυποποιημένου υποδείγματος υποβολής στοιχείων για όλους τους ΟΕΕ που καταλαμβάνονται από την προτεινόμενη οδηγία θα συνέβαλλε στην αξιολόγηση του συστημικού κινδύνου σε επίπεδο ΕΕ. Εξάλλου, θα ελαχιστοποιούσε τον επιπρόσθετο φόρτο εργασίας που συνεπάγεται η υποβολή στοιχείων για όσους ΟΕΕ υποβάλλουν ήδη τις συγκεκριμένες πληροφορίες. Ενώ η προτεινόμενη οδηγία θα πρέπει να καθορίζει τους θεμελιώδεις κανόνες που ισχύουν στα επιχειρηματικά μοντέλα τα οποία εφαρμόζουν οι ΔΟΕΕ, η ΕΚΤ θα στήριζε και την προσφυγή στις διαδικασίες των επιτροπών για την εκπόνηση ορισμένων από τις πιο τεχνικές και λεπτομερείς διατάξεις που στοχεύουν στην τυποποίηση των πληροφοριών που αναφέρονται στα προτεινόμενα άρθρα 21 και 24 σε επίπεδο ΕΕ. Έτσι, τα στοιχεία που καλύπτονται από τις υποχρεώσεις υποβολής στοιχείων θα μπορούσαν, ενδεικτικά, να περιλαμβάνουν τις πληροφορίες ισολογισμού των ΟΕΕ που προβλέπει ο κανονισμός ΕΚΤ/2007/8, τις καταστάσεις εσόδων και εξόδων, τις καταστάσεις και προβολές ταμειακών ροών (περιλαμβανομένων των βασικών πηγών χρηματοδότησης, του καταλόγου των βασικών διαπραγματευτών αγοράς και των έκτακτων μηχανισμών ρευστότητας βάσει διαφορετικών σεναρίων), τους περιορισμούς στις εξαγορές εκ μέρους των επενδυτών, τα διακρατούμενα περιουσιακά στοιχεία που αποτιμώνται βάσει υποδείγματος, τη μόχλευση, τις θέσεις σε παράγωγα (περιλαμβανομένων των ονομαστικών ποσών και ασφαλειών), τα μη ευχερώς ρευστοποιήσιμα περιουσιακά στοιχεία και τα εκτός επενδυτικής κατηγορίας περιουσιακά στοιχεία, καθώς και τη χρήση ακάλυπτων πωλήσεων. Η ΕΚΤ προσδοκά ότι κατά τη θέσπιση εκτελεστικών μέτρων στο πεδίο αυτό θα λαμβάνει χώρα διαβούλευση με το ΕΣΣΚ.

11. Η έννοια της μόχλευσης είναι θεμελιώδης για το επιχειρηματικό μοντέλο που εφαρμόζουν πολλοί ΔΟΕΕ. Ωστόσο, ο ορισμός της έννοιας «μόχλευση» σύμφωνα με την προτεινόμενη οδηγία δεν περιλαμβάνει εννοιολογικά στοιχεία αναφερόμενα σε συγκεκριμένους συντελεστές μόχλευσης. Η ΕΚΤ εκφράζει την ανησυχία ότι η έλλειψη πρόσθετων διευκρινίσεων στο κείμενο της προτεινόμενης οδηγίας ενδέχεται να καταστήσει δυσχερή την εφαρμογή του προτεινόμενου ορισμού. Κατά τη θέσπιση εκτελεστικών μέτρων στο εν λόγω πεδίο θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι τεχνικές εισηγήσεις των κεντρικών τραπεζών και των εποπτικών φορέων που δεν αποτελούν κεντρικές τράπεζες. Έτσι, η ΕΚΤ προσδοκά ότι θα λαμβάνει χώρα διαβούλευση με το ΕΣΣΚ και το ΕΣΧΕ σε σχέση με κάθε εκτελεστικό μέτρο που πρόκειται να θεσπίζεται στο πεδίο αυτό, περιλαμβανομένων, σύμφωνα και με τα προτεινόμενα στην τροποποίηση 7 του παραρτήματος, πιθανών μέτρων εξειδίκευσης της έννοιας «μόχλευση», καθώς και σε σχέση με τον καθορισμό των περιπτώσεων στις οποίες ένας ΟΕΕ χρησιμοποιεί υψηλά επίπεδα μόχλευσης σε συστηματική βάση.

12. Το άρθρο 25 παράγραφος 3 της προτεινόμενης οδηγίας προβλέπει ότι η Επιτροπή θεσπίζει εκτελεστικά μέτρα με τα οποία τίθενται όρια στο επίπεδο μόχλευσης που μπορούν να χρησιμοποιήσουν οι ΔΟΕΕ, λαμβάνοντας υπόψη, μεταξύ άλλων, τον τύπο των ΔΟΕΕ, την επενδυτική στρατηγική τους και τις πηγές μόχλευσης που χρησιμοποιούν. Η ΕΚΤ αναγνωρίζει ότι η μόχλευση μπορεί να δημιουργήσει σημαντικούς κινδύνους για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. Χάρη στην επενδυτική τους ευελιξία, οι ΔΟΕΕ μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στη στήριξη της ρευστότητας στη χρηματοπιστωτική αγορά, συμβάλλοντας έτσι στην αποτελεσματική λειτουργία της εν λόγω αγοράς και στον προσδιορισμό των τιμών. Η διατήρηση του ρόλου αυτού απαιτεί την εφαρμογή στους ΔΟΕΕ ορίων μόχλευσης ισορροπημένων και δεόντως προσαρμοσμένων στον κίνδυνο, τα οποία θα λαμβάνουν υπόψη το πλήρες προφίλ κινδύνου αυτών, χωρίς όμως να παρακωλύουν υπέρμετρα την επενδυτική τους ευελιξία.

13. Η ΕΚΤ είναι έτοιμη, εάν χρειαστεί, να καταθέσει περαιτέρω απόψεις σε σχέση με οποιοδήποτε αναθεωρημένο σχέδιο ενδεχομένως υπάρξει. Στις περιπτώσεις που η ΕΚΤ υποδεικνύει τροποποίηση της προτεινόμενης οδηγίας, το παράρτημα περιέχει συγκεκριμένες προτάσεις διατύπωσης συνοδευόμενες από την αντίστοιχη αιτιολογία. Οι εν λόγω προτάσεις στην πλειονότητά τους δεν αφορούν τις γενικότερες παρατηρήσεις που διατυπώνονται παραπάνω.

Φρανκφούρτη, 16 Οκτωβρίου 2009. Ο πρόεδρος της ΕΚΤ Jean-Claude TRICHET

(1) COM(2009) 207 τελικό.

(2) Eurosystem contribution to the European Commission’s consultation on hedge funds, 25 Φεβρουαρίου 2009, σ. 3, διαθέσιμη στο δικτυακό τόπο της ΕΚΤ (http://www.ecb.europa.eu).

(3) Δεν έχει ακόμη δημοσιευτεί στην Επίσημη Εφημερίδα.

(4) Ανακοίνωση της Επιτροπής, Ευρωπαϊκή χρηματοπιστωτική εποπτεία, 27.5.2009, COM(2009) 252 τελικό, διαθέσιμη στο δικτυακό τόπο «Europa» (http://www.eur-lex.europa.eu).

(5) ΕΕ L 211 της 11.8.2007, σ. 8.