30. 11. 87 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 319/55 
Γνωμοδότηση για την πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου που τροποποιεί την οδηγία 71/305/ΕΟΚ 
περί συντονισμού των διαδικασιών σύναψης συμβάσεων δημόσιων έργων 
(87/C 319/17) 
Στις 26 Ιανουαρίου 1987, το Συμβούλιο αποφάσισε, σύμφωνα με το άρθρο 100 της Συνθήκης 
ΕΟΚ, να ζητήσει από την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή να γνωμοδοτήσει για την 
παραπάνω πρόταση οδηγίας. 
Το τμήμα βιομηχανίας, εμπορίου, βιοτεχνίας και υπηρεσιών, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμα­
σία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του στις 2 Σεπτεμβρίου 1987. 
Εισηγητής ήταν ο κ. Speirs. 
Η ΟΚΕ εξέδωσε κατά τη 248η σύνοδο ολομέλειας της (συνεδρίαση της 24ης Σεπτεμβρίου 1987) 
κατά πλειοψηφία, 7 ψήφους κατά και 2 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση: 
1. Εισαγωγή — Ούτε το γράμμα ούτε το πνεύμα των οδηγιών έγιναν 
σε γενικές γραμμές σεβαστά. 
1.1. Η αξία των συμβάσεων που κατακυρώνονται στα 
δώδεκα κράτη μέλη της Κοινότητας από κυβερνήσεις, ή 
από δημόσιες επιχειρήσεις βάσει δικαιωμάτων που τους 
έχουν παραχωρηθεί, ανέρχονται σε 400 δισεκατομ. ECU 
το χρόνο. Ωστόσο, αυτή η τεράστια αγορά (που καλύπτει 
τόσο τα δημόσια έργα όσο και τις κρατικές προμήθειες) 
δεν είναι ανοικτή σε ουσιαστικό βαθμό στον ανταγωνισμό 
σε κοινοτικό επίπεδο· για παράδειγμα, μόνο το 2% των 
συμβάσεων κρατικών προμηθειών έχει ανατεθεί σε εται­
ρίες από άλλα κράτη μέλη. Η Επιτροπή υπολόγισε ότι 
αυτή η έλλειψη ανοικτού ανταγωνισμού στοιχίζει περίπου 
409 δισεκατομ. ECU το χρόνο('). 
Εφιστώντας την προσοχή στα γεγονότα αυτά η ΟΚΕ 
επιθυμεί να διασαφηνίσει το πλαίσιο στο οποίο επιβάλλε­
ται να τοποθετηθεί η παρούσα πρόταση της Επιτροπής: η 
επίτευξη μιας εσωτερικής αγοράς στις κρατικές προ­
μήθειες πρέπει να διανύσει πολύ δρόμο ακόμη. Σ'αυτόν το 
στόχο έχει αποδοθεί προτεραιότητα με τρόπο πανηγυρικό 
από τους αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων, επειδή 
παρουσιάζει ζωτική σημασία για την ανάπτυξη μιας πραγ­
ματικής εσωτερικής αγοράς το 1992. Η ΟΚΕ υποστηρίζει 
πλήρως αυτή την προσέγγιση και συνεπώς εξέτασε το 
έγγραφο της Επιτροπής υπό το πρίσμα αυτής της προοπτι­
κής, δηλ. της συμβολής που θα έχει η παρούσα πρόταση 
στην επίτευξη του ανωτέρω στόχου σε χρόνο μιρκότερο 
των 60 μηνών. 
1.2. Η οδηγία που ισχύει σήμερα και χρονολογείται 
από την 26η Ιουλίου 1971 δεν απέφερε καρπούς. Μόνο το 
2 % περίπου των συμβάσεων δημόσιων έργων ανατέθηκαν 
σε υπηκόους άλλου κράτους μέλους της ΕΟΚ και το 
μεγαλύτερο μέρος τους αφορούσε διαμεθορικές επιχειρή­
σεις δηλ. επιχειρήσεις που είναι βασικά «τοπικές». Έτσι 
δεν επιτεύχθηκε το άνοιγμα της αγοράς. 
1.3. Η Επιτροπή στην ανακοίνωση της για τις δημόσιες 
προμήθειες στην Κοινότητα (COM(86) 375 τελικό) παρα­
θέτει με κάθε ειλικρίνεια τους λόγους για την αποτυχία 
της βασικής οδηγίας: 
(') Για τη γνώμη της ΟΚΕ ως προς το θέμα αυτό καθώς και άλλα 
προβλήματα που σχετίζονται με τον τομέα των κατασκευών 
βλ. τη γνωμοδότηση της της 3ης Ιουλίου 1981 (ΕΕ αριθ. C 230 
της 10.9. 1981). — Υπερδιασταλτική ερμηνεία των τομέων που εξαιρού­
νται. 
— Ηθελημένη κατάτμηση των έργων. 
— Καταχρηστική χρησιμοποίηση σε σημαντικό βαθμό 
των διαδικασιών των οδηγιών: δηλ. η κλειστή διαδι­
κασία χρησιμοποιήθηκε συχνά με βάση τις δύο 
οδηγίες για τον αποκλεισμό της συμμετοχής μη 
υπηκόων. 
— Η διαδικασία της μη ανταγωνιστικής ανάθεσης που 
προβλέπεται από την οδηγία για τα έργα έφθασε κατά 
μέσο όρο το 25% περίπου όλων των συμβάσεων, 
επίπεδο που είναι σημαντικά υπερβολικό σε σχέση με 
αυτό που θα έπρεπε να αναμένεται για μία εξαιρετική 
διαδικασία. 
— Οι οδηγίες είναι ακατάλληλες για να εξασφαλίσουν 
την επίτευξη των στόχων τους. Δεν επιτρέπουν ικανο­
ποιητική διαφάνεια ώστε να παρασχεθούν ίσες ευκαι­
ρίες σε όλους τους ενδεχόμενους εργολήπτες. 
— Ο χρόνος υποβολής προσφορών που προβλέπεται από 
τις οδηγίες είναι πολύ περιορισμένος για να επιτρέψει 
τη συμμετοχή αλλοδαπών. 
— Δεν υπάρχουν οι μηχανισμοί ελέγχου. 
— Οι τομείς στους οποίους οι κρατικές προμήθειες είναι 
σημαντικές από βιομηχανική άποψη αποκλείστηκαν 
από το πεδίο εφαρμογής των οδηγιών. 
Με σκοπό να αντιμετωπισθεί αυτή η κατάσταση η Επι­
τροπή προτείνει τώρα: 
— να επεκταθεί η εφαρμογή της οδηγίας σε σημαντικούς 
τομείς οι οποίοι ώς τώρα είχαν αποκλειστεί π.χ. χερ­
σαίες, αεροπορικές και θαλάσσιες μεταφορές, ύδρευση 
και παραγωγή ενέργειας, συγκοινωνίες και διανομή. 
Αυτή η επέκταση θα εξαφανίσει επίσης το εμπόδιο 
που προκύπτει από τη διαφορά νομικού καθεστώτος 
(δημόσιος ή ιδιωτικός τομέας) των επιχειρήσεων στις 
οποίες έχουν ανατεθεί οι υπηρεσίες μεταφορών, ενέρ­
γειας και ύδρευσης, εμπόδιο που είχε θεωρηθεί επαρ­
κής λόγος για τον αποκλεισμό αυτών των υπηρεσιών 
από το πεδίο εφαρμογής των οδηγιών για τις συμβάσεις 
δημόσιων έργων, 
Αριθ. C 319/56 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 30. 11. 87 
— να καθιερωθούν κανόνες που δεν επιδέχονται διασταλ­
τική ερμηνεία ως μέτρο κατά της διεύρυνσης των εξαι­
ρέσεων, κυρίως όσον αφορά τις «συμβατικές» και «μη 
συμβατικές» συμφωνίες έργων, 
— να αυξηθεί το κατώτατο όριο για τη δημοσίευση της 
πρόθεσης για την ανάθεση σύμβασης έργου από 1 
εκατ. σε 7 εκατ. ECU, με τρόπο ώστε να εξασφαλισθεί 
ότι η οδηγία καλύπτει όλες τις σύνθετες αγορές που 
απαιτούν σημαντικά έργα ειδικού χαρακτήρα και ότι 
αποκλείει τις απλές αγορές τοπικού χαρακτήρα. 
Ωστόσο οι τελευταίες αν υπερβαίνουν τα 700 000 ECU 
θα καλύπτονται από τις υπόλοιπες διατάξεις της 
οδηγίας, 
— να απαιτείται η προκαταρκτική δημοσίευση των μελ­
λοντικών συμβάσεων έργων, 
— να καταστούν πιο ορθολογικές οι διαδικασίες δημοσί­
ευσης και επιμήκυνσης των χρονικών προθεσμιών, 
— να περιορισθεί η χρήση των κλειστών διαδικασιών ή 
των διαδικασιών με απευθείας ανάθεση, 
— να τροποποιηθεί η οδηγία ώστε να ληφθούν υπόψη οι 
νέες μορφές ανάθεσης συμβάσεων (προώθηση πωλή­
σεων, συμβάσεις διαχείρισης κλπ.), 
— να επιβληθεί η υποχρέωση της χρησιμοποίησης των 
ευρωπαϊκών τεχνικών προδιαγραφών όπου αυτές υπάρ­
χουν. 
2. Γενικές παρατηρήσεις 
2.1. Επιβάλλεται να δοθούν συγχαρητήρια στην Επι­
τροπή επειδή υιοθέτησε μια λειτουργική προσέγγιση 
επεκτείνοντας τον ορισμό της αναθέτουσας αρχής, 
προκειμένου να καλύψει όχι μόνο τις κρατικές, περιφερει­
ακές και τοπικές αρχές και τα νομικά πρόσωπα δημόσιου 
δικαίου, αλλά επίσης τις δημόσιες ή ιδιωτικές επιχειρή­
σεις στις οποίες έχουν εκχωρηθεί προνόμια δημόσιας 
υπηρεσίας, ή στις οποίες οι κρατικές περιφερειακές και 
τοπικές αρχές έχουν παραχωρήσει ειδικά ή αποκλειστικά 
δικαιώματα. Με τον τρόπο αυτό, η Επιτροπή διευρύνει 
στην πράξη την οδηγία και καθιστά την καταστρατήγηση 
της πιο δύσκολη. Επίσης, η ΟΚΕ εκφράζει ικανοποίηση 
για την προσπάθεια της Επιτροπής να συμπεριλάβει στην 
οδηγία τομείς που μέχρι σήμερα αποκλείονταν, με τη 
θέσπιση του κριτηρίου ότι οποιοδήποτε δημόσιο έργο 
στις εξαιρούμενες περιπτώσεις είναι «συμβατικό» και δεν 
πρέπει συνεπώς να ανατίθεται σε ειδικευμένους εργολά­
βους, εκτός ειδικής ρητής ρήτρας που εισάγει η αναθέ­
τουσα αρχή. 
2.2. Η ΟΚΕ σημειώνει ότι μέτρα που αφορούν τα ειδι­
κευμένα έργα μη συμβατικής φύσεως στους εξαιρούμενους 
τομείς (ενέργεια, παροχή ύδατος και μεταφορές), θα 
υποβληθούν αργότερα εντός του τρέχοντος έτους, αλλά 
αντιλαμβάνεται ότι η ανωτέρω διεύρυνση του πεδίου εφαρ­
μογής της οδηγίας, που θα αρχίσει να ισχύει αμέσως μετά 
την υιοθέτηση της, θα ήταν δυνατό να έχει σαν συνέπεια την ένταξη στο εν λόγω πεδίο του 80-85% των τομέων 
που εξαιρούνται μέχρι τώρα, αν η οδηγία εφαρμοσθεί 
επιτυχώς. 
2.3. Η ΟΚΕ συμφωνεί με τους κύριους στόχους της 
Επιτροπής για διαφανή και ανοικτό ανταγωνισμό. 
Ωστόσο, πιστεύει ότι οι προτάσεις της Επιτροπής, που 
επιδιώκουν την επίτευξη αυτών των στόχων, βασίζονται 
σε δύο λανθασμένες υποθέσεις. Η πρώτη είναι ότι οι 
σημαντικότεροι εργολήπτες ενδιαφέρονται μόνο για την 
εξασφάλιση συμβάσεων που υπερβαίνουν σε αξία τα 4 
εκατομμύρια ECU, δικαιώνοντας έτσι τον καθορισμό του 
κατώτερου ορίου για τη δημοσίευση σ'αυτά τα επίπεδα· η 
δεύτερη είναι ότι ο καθορισμός κατωτέρου ορίου υποβο­
λής προσφοράς σε 700 000 ECU θα προστατεύσει τις 
μεθοριακές μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ). 
2.4. Η ΟΚΕ δεν έχει πειστεί ότι η αύξηση του κατώτα­
του ορίου για τη δημοσίευση θα οδηγήσει από μόνη της σε 
σημαντική αύξηση των ευκαιριών επίτευξης μεγαλύτερου 
ανταγωνισμού στις συμβάσεις δημόσιων έργων. Υποστη­
ρίζει πλήρως προτάσεις όπως αυτές που περιλαμβάνονται 
στο άρθρο 8 κατά της κλασμάτωσης των σχεδίων, στα 
άρθρα 7 και 9 για τον περιορισμό της χρήσης της απευθεί­
ας ανάθεσης έργου, στο άρθρο 12 για την προδημοσίευση 
και στα άρθρα 14 έως 16 για την επέκταση των χρονικών 
προθεσμιών. Όμως, επειδή, όπως γίνεται δεκτό από την 
ίδια την Επιτροπή, «ούτε το γράμμα ούτε το πνεύμα της 
οδηγίας έχουν γίνει σε γενικές γραμμές σεβαστά», η ΟΚΕ 
θεωρεί ότι είναι δύσκολο να πιστέψει ότι απλώς και μόνο 
επειδή οι αναθέτουσες αρχές δεν θα είναι υποχρεωμένες 
πλέον να δημοσιεύουν συμβάσεις αξίας μικρότερης από 
7 εκατ. ECU οι επιχειρήσεις θα θεωρήσουν αφνιδίως ότι 
αξίζει τον κόπο να αναπτύξουν επιχειρηματική δρασ­
τηριότητα σε μια άλλη χώρα της ΕΚ στην οποία τα 
κυριότερα εμπόδια θα παραμένουν, π.χ. η έλλειψη πραγ­
ματικών εγγυήσεων για δίκαιη μεταχείριση. 
Πράγματι, η ΟΚΕ πιστεύει ότι ο καθορισμός ενός υπέρμε­
τρα υψηλού ανώτατου ορίου για τη δημοσίευση μπορεί 
να επηρεάσει αρνητικά την ικανότητα της βιομηχανίας 
γενικά να επιτυγχάνει συμβάσεις σε άλλες χώρες της ΕΚ, 
επειδή δεν θα γνωρίζει ότι πρόκειται να ανατεθούν αυτές 
οι συμβάσεις. Αυτό το σημείο έχει ακόμη μεγαλύτερη 
σημασία επειδή υπάρχει πρόθεση όπως η οδηγία συμπερι­
λάβει σημαντικούς τομείς που εξαιρούνται έως τώρα και 
αποτελεί το σημείο αφετηρίας για την επιχειρηματολογία 
της ΟΚΕ υπέρ του καθορισμού χαμηλότερων ορίων. 
2.4.1. Η ΟΚΕ υποστηρίζει οιοδήποτε μέτρο μπορεί να 
ενθαρρύνει την αυξημένη συμμετοχή των ΜΜΕ στους 
δημόσιους διαγωνισμούς ('). Ωστόσο, δεν μπορεί να συμ­
φωνήσει με την πρόταση της Επιτροπής για διπλό κατώ­
τατο όριο, του οποίου το χαμηλότερο επίπεδο θα ανέρχε­
ται στις 700 000 ECU με σκοπό ορισμένες συμβάσεις να 
ανατίθενται στις ΜΜΕ. Η κατάσταση κατά την οποία 
υφίσταται ένα διπλό κατώτατο όριο για την προστασία 
των εταιρειών που έχουν την έδρα τους κοντά στα σύνορα 
αλλά όχι όλων των άλλων επιχειρήσεων, αντιτίθεται στο 
(') Βλ. τη γνωμοδότηση της ΟΚΕ για το πρόγραμμα δράσης 
υπέρ των ΜΜΕ της 1ης Ιουλίου 1987 (ΕΕ αριθ. C 232 της 
31.8. 1987, σ. 58). 
30. 11.87 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 319/57 
βασικό στόχο της πρότασης, ο οποίος είναι πως οι επιχει­
ρήσεις (και οι ΜΜΕ) περιέλθουν παντού σε ισοδύναμη 
ανταγωνιστική κατάσταση όσον αφορά τις δημοπρασίες 
για τα δημόσια έργα σε όλη την Κοινότητα. 
2.4.2. Η ΟΚΕ συνεπώς προτείνει, σε συμφωνία με τις 
συστάσεις του Γραφείου οικονομικών πληροφοριών και 
2.5. Η ΟΚΕ επίσης εφιστά την προσοχή στη δήλωση 
της Επιτροπής που περιέχεται στην ανακοίνωση της για 
τις δημόσιες προμήθειες του 1986 σύμφωνα με την οποία 
«η κατάχρηση των διαδικασιών συνεχίζεται σχεδόν στο 
αυτό επίπεδο όπως και στο παρελθόν επειδή η παρούσα 
οδηγία δεν παρέχει οιοδήποτε μέσο περιστολής αυτών 
των καταστρατηγήσεων». Η δήλωση αυτή ισχύει ακόμη. 
Κατά τη γνώμη της, το λογικό συμπέρασμα που εξάγεται 
από την ανάλυση της ίδιας της Επιτροπής είναι ότι πρέπει 
να θεσπισθούν μέσα περιστολής της καταχρηστικής 
άσκησης εξουσιών. Το ερώτημα τότε είναι «πώς»; 
2.5.1. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι το κλειδί για την επίτευξη του 
ανοίγματος της αγοράς των δημόσιων έργων έγκειται στην 
παροχή ικανοποιητικών μέσων στην Επιτροπή ώστε να 
εφαρμόσει και να ενισχύσει την κοινοτική νομοθεσία 
σ'αυτόν τον τομέα. Επαναλαμβάνει συνεπώς την υπόδειξη 
της, που περιλήφθηκε στην προηγούμενη γνωμοδότηση 
της(*) για τις κρατικές προμήθειες, ότι παράλληλα με μια 
διοικητική μονάδα κρατικών προμηθειών θα πρέπει να 
συσταθεί στα πλαίσια της Επιτροπής μία μονάδα δημό­
σιων έργων που θα αποτελείται από υπαλλήλους της με 
σαφώς καθορισμένες αρμοδιότητες και ικανοποιητικούς 
χρηματικούς πόρους. Η μονάδα αυτή θα χρησιμεύει: 
(') ΕΕ αριθ. C 68 της 16. 3. 1987, σ. 7. προβλέψεων (ΒΙΡΕ), τον προσδιορισμό ενός ενιαίου κατώ­
τατου ορίου 3,5 εκατ. ECU. Αυτό σημαίνει ότι τα 2/3 
της αξίας της αγοράς θα καλύπτονται πάντα. Επίσης, ο 
καθορισμός ενιαίου ορίου θα επιτρέψει την εξάλειψη της 
σύγχυσης και ενδεχόμενων παρεξηγήσεων όσον αφορά το 
κατώτερο όριο της εφαρμογής των οδηγιών. 
— Ως σημείο επαφής για την παροχή στις επιχειρήσεις 
και τις αναθέτουσες αρχές όλων των χρήσιμων πλη­
ροφοριακών στοιχείων. 
— Ως μόνιμη αρχή εποπτείας των δημοπρασιών που 
έχουν αποτελέσει αντικείμενο δημοσίευσης, προκειμέ­
νου να ανιχνεύονται οι περιπτώσεις μη συμμόρφωσης 
με την οδηγία. 
— Ως αρχή προληπτικής ή πειθαρχικής επέμβασης σε 
περίπτωση απόκλισης από την κοινοτική νομοθεσία. 
— Ως αρχή υπεύθυνη για την καθιέρωση ενός συστή­
ματος ταχείας επανόρθωσης σε σημείο που να μπορεί 
να επεμβαίνει ακόμη και κατά τη διαδικασία ανάθεσης 
των έργων. 
2.5.1.1. Από τη σύσταση της Μονάδας Δημόσιων 
Έργων απορρέει, κατά τη γνώμη της ΟΚΕ, η ανάγκη 
όπως στη Μονάδα αυτή παρασχεθεί η εξουσία να εξασφα­
λίζει την τήρηση της αντίστοιχης κοινοτικής νομοθεσίας. 
Η ΟΚΕ παραπέμπει σχετικά σε μία γνωμοδότηση που 
καταρτίζει τη στιγμή αυτή και η οποία αφορά την εφαρ­
μογή των κοινοτικών κανόνων για τις διαδικασίες ανάθε­
σης συμβάσεων δημόσιων προμηθειών και έργων. 
2.5.1.2. Επιπλέον, η Μονάδα απαιτείται να διαθέτει τα 
μέσα για να καθιστά γνωστό σε όλα τα ενδιαφερόμενα 
μέρη σε κεντρικό, τοπικό και περιφερειακό επίπεδο τόσο 
το πνεύμα όσο και το γράμμα της οδηγίας καθώς και τα 
αμοιβαία μακροπρόθεσμα πλεονεκτήματα που απορρέουν 
από την εφαρμογή τους. Η δαπάνη για την ανωτέρω ενέρ­
γεια, σύμφωνα με την άποψη της ΟΚΕ, θα υπεραντισταθμι-
στεί από τη δυνατότητα οικονομιών που θα προκύψει από 
την ύπαρξη μιας κοινής αγοράς στον τομέα της ανάθεσης 
δημόσιων έργων. Ο καθορισμός του ορίου στις 3,5 εκατομ. ECU θα έχει τις ακόλουθες συνέπειες: 
Πρόσκληση υποβολής προσφορών < 3,5 εκατ. 
ECU. 
% της πρόσκλησης υποβολής προσφορών 
% της συνολικής αξίας 
Μέση αξία σε εκατομ. ECU 
Πρόσκληση υποβολής προσφορών > 3,5 εκατ. 
ECU. 
% της πρόσκλησης υποβολής προσφορών 
% της συνολικής αξίας 
Μέση αξία σε εκατομ. ECU 
Σύνολο 
Μέση αξία σε εκατομ. ECU Ιταλία 
80 % 
35 % 
1,5 
20 % 
65 % 
13,1 
3,6 Γαλλία 
73,5% 
31 % 
1,5 
26,5% 
69 % 
9,0 
3,5 Ηνωμένο 
Βασίλειο 
70,5% 
33 % 
1,9 
29,5% 
67 % 
9,4 
4,1 Σύνολο 
77,5 % 
33,5% 
1,6 
22,5% 
66,5 % 
11,0 
3,7 
Πηγή: ΒΙΡΕ (Γραφείο οικονομιών πληροφοριών και προβλέψεων — Bureau d'information et de previsions economiques). 
Αριθ. C 319/58 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 30. 11.87 
2.5.2. Ωστόσο, προκειμένου να επιτευχθεί ο εν λόγω 
στόχος, έχει ζωτική σημασία όπως ένα από τα πιθανώς 
σημαντικότερα όπλα που διαθέτει η Επιτροπή κατά τον 
έλεγχο της εφαρμογής των οδηγιών χρησιμοποιείται κατά 
τρόπο περιορισμένο. Αν το κατώτατο ποσό πέραν του 
οποίου απαιτείται δημοσίευση περιορισθεί σε 7 εκατ. 
ECU, οι δημοπρασίες που αντιπροσωπεύουν ένα σημα­
ντικό ποσό της αξίας των σχετικών έργων δεν θα χρειάζε­
ται πλέον να δημοσιεύονται σε κοινοτικό επίπεδο και έτσι 
η Επιτροπή θα στερηθεί της δυνατότητας χρησιμοποίη­
σης ενός συστήματος για τον έλεγχο των δημοσιεύσεων 
στις εθνικές εφημερίδες σε σύγκριση με τις δημοσιεύσεις 
στην Επίσημη Εφημερίδα για να διαπιστώνει τυχόν παρα­
βάσεις. 
2.6. Τα άρθρα 23 και 24 της βασικής οδηγίας θα πρέπει 
να διατυπωθούν εκ νέου με τρόπο που θα εξασφαλίζει 
ότι η κοινωνική νομοθεσία και οι συλλογικές συμβάσεις 
γίνονται σεβαστές σε όλα τα επίπεδα των συμμετεχουσών 
επιχειρήσεων κι ότι οι προσφορές που δεν συμφωνούν 
μ'αυτή τη βασική απαίτηση θα αποκλείονται. 
3. Ειδικές παρατηρήσεις 
3.1. Άρθρο 2(a) 
Η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να επανεξετάσει τον κατά­
λογο των επαγγελματικών δραστηριοτήτων του Παραρτή­
ματος Ι που αναφέρονται στο παρόν άρθρο προκειμένου 
να μην δημιουργούνται δυνατότητες παράκαμψης και 
αβεβαιότητες σχετικά με τις δραστηριότητες στον τομέα 
της οικοδομής και των έργων της μηχανικής οι οποίες 
εμπίπτουν στο πεδίο της οδηγίας. 
3.2. Άρθρο 2(β) 
3.2.1. Η ΟΚΕ αποδέχεται τον συσταλτικό προσδιο­
ρισμό της έννοιας της «αναθέτουσας αρχής» που δίνεται 
στο παρόν άρθρο, πράγμα που αποτελεί πρόοδο όσον 
αφορά την δυνατότητα παράκαμψης της οδηγίας. Υποστη­
ρίζει τη γενική προσέγγιση της Επιτροπής που συνίσταται 
στο γεγονός ότι η ανταγωνιστική θέση της δημόσιας ή 
ιδιωτικής (εκχώρηση) αναθέτουσας αρχής λαμβάνεται ως 
το βασικό κριτήριο και, κατά συνέπεια, ως αναθέτουσες 
αρχές προσδιορίζονται οι επιχειρήσεις εκείνες, δημόσιες 
ή ιδιωτικές, οι οποίες δεν υπόκεινται σε ανοικτό αντα­
γωνισμό, επειδή οι δημόσιες αρχές τους έχουν εκχωρήσει 
είτε προνόμια δημόσιας υπηρεσίας είτε ειδικά δικαιώματα 
κατά την έννοια του άρθρου 90 της Συνθήκης ΕΟΚ. Αν 
και η ΟΚΕ δέχεται πλήρως την λειτουργική προσέγγιση 
της Επιτροπής, καλεί εντούτοις την τελευταία να εξετάσει 
τον τρόπο με τον οποίο θα ανακοινώνει στις αναθέτουσες 
αρχές των κρατών μελών, που μέχρι τώρα επίστευαν ότι 
εξαιρούνταν από την οδηγία, μια νομική ερμηνεία της 
τροποποιημένης οδηγίας, κατά την έννοια του άρθρου 90, 
όπως η ερμηνεία που έχει καθιερώσει νομολογιακώς το 
Δικαστήριο. 
3.2.2. Η ΟΚΕ επίσης σημειώνει ότι δεν υπάρχει διά­
ταξη στην προτεινόμενη οδηγία που να απαιτεί να δηλώ­
νονται ή να καταχωρούνται σε μητρώα τα προνόμια δημό­
σιας υπηρεσίας ή τα ειδικά ή αποκλειστικά δικαιώματα. Η έλλειψη παρόμοιας διάταξης καθιστά δύσκολο τον 
προδιορισμό των επιχειρήσεων που απολαύουν παρό­
μοιων προνομίων και εκείνων που δεν απολαύουν. Θα 
πρέπει να απαιτηθεί όπως τα κράτη μέλη δηλώνουν στην 
Επιτροπή αυτά τα προνόμια ή τα ειδικά ή αποκλειστικά 
δικαιώματα καθώς και τους οργανισμούς στους οποίους 
εκχωρήθηκαν. 
3.2.3. Θα πρέπει να ληφθεί μέριμνα ώστε να μη δοθούν 
διαφορετικές ερμηνείες (ειδικότερα ανάλογα με το αν η 
αναθέτουσα αρχή είναι δημόσια ή ιδιωτική) στον τομέα 
στον οποίο πρέπει να εφαρμοστεί η οδηγία. Στην περί­
πτωση του ηλεκτρισμού, για παράδειγμα, η αποκλειστι­
κότητα αφορά γενικά τη διανομή ή τη μεταφορά, πράγμα 
που παρέχει δεσπόζουσα θέση έναντι της παραγωγής, όχι 
όμως ένα νομικό μονοπώλιο. Στην περίπτωση αυτή θα 
πρέπει να καθοριστεί, ανεξάρτητα από το δημόσιο ή ιδιω­
τικό καθεστώς της ενδιαφερόμενης επιχείρησης, αν εφαρ­
μόζονται ή όχι στην παραγωγή οι κανόνες ανάθεσης των 
δημόσιων συμβάσεων. 
3.2.4. Η ΟΚΕ αντιλαμβάνεται επίσης, ότι οι ιδιωτικές 
ή δημόσιες επιχειρήσεις σε ορισμένα κράτη μέλη, των 
οποίων η δραστηριότητα συνίσταται στη διανομή ύδατος 
και ενέργειας, στις οποίες όμως δεν έχουν παραχωρηθεί 
προνόμια ή ειδικά ή αποκλειστικά δικαιώματα, δεν 
υπόκεινται στις διατάξεις της οδηγίας. 
3.2.4.1. Αυτή η εξαίρεση φαίνεται ότι εισάγει μια εντε­
λώς διακριτική μεταχείριση και θα πρέπει να θεσπιστούν 
διατάξεις για την κατάργηση της, με αναφορά, π.χ. στην 
έννοια του «de facto μονοπωλίου» και με την προσθήκη, 
στο τέλος του άρθρου 2, παράγραφος β, δεύτερη περί­
πτωση, της οδηγίας, μετά από τις λέξεις «αποκλειστικά 
δικαιώματα» των λέξεων «ή που απολαύουν, λαμβανομέ­
νων υπόψη των περιστάσεων, μιας μονοπωλιακής ή οιονεί 
de facto μονοπωλιακής θέσης». 
3.3. Άρθρο 3 
Ο στόχος αυτού του άρθρου είναι η επέκταση του πεδίου 
εφαρμογής της οδηγίας στις συμβάσεις έργων που ανατί­
θενται από άλλους οργανισμούς εκτός αυτών που αναφέ­
ρονται στο άρθρο 1(β). Η ΟΚΕ υποδεικνύει ότι θα πρέπει 
να γίνει μια πιο σαφής και συγκεκριμένη διατύπωση αυτού 
του άρθρου για να αποφευχθούν αποκλίνουσες ερμηνείες 
όρων όπως «εν μέρει», «αμέσως», «εμμέσως». Ειδικότερα 
θα πρέπει να γίνει επίσης σαφές, για να αποφευχθούν 
αμφιβολίες, ότι, για τους σκοπούς του άρθρου, οι φορολο­
γικές εκπτώσεις θα πρέπει να θεωρηθούν ως ισοδύναμες 
με χρηματοδότηση από τις δημόσιες επενδύσεις. 
3.4. Άρθρο 4 
Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίηση της για τις κύριες 
διατάξεις αυτού του άρθρου σύμφωνα με τις οποίες: 
α) η παρούσα οδηγία θα εφαρμοσθεί αμέσως σε όλους 
τους τομείς ανάθεσης έργων από το δημόσιο που 
αποτελούν αντικείμενο συμβάσεων, περιλαμβανομέ­
νων και τομέων που ώς σήμερα εξαιρούνταν, όπως είναι 
οι αεροπορικές, χερσαίες και θαλάσσιες μεταφορές και 
οι τομείς ύδρευσης και ενέργειας· 
30. 11. 87 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 319/59 
β) όλες οι αναθέσεις έργων θα θεωρούνται συμβατικές 
και το βάρος της απόδειξης ότι οι εργασίες απαιτούν 
συγκεκριμένη ειδίκευση εναπόκειται στις αναθέτουσες 
αρχές. Προβλήματα ερμηνείας θα επιλύονται από την 
συμβουλευτική επιτροπή της Επιτροπής· 
γ) η θέσπιση της 31ης Δεκεμβρίου 1992 ως τελευταίας 
ημερομηνίας πέραν της οποίας οι διατάξεις της 
οδηγίας θα εφαρμόζονται και στους εξαιρούμενους ώς 
τώρα τομείς αποτελεί ένα είδος ασφαλιστικής 
δικλείδας, που θα χρησιμοποιηθεί μόνο εάν εν τω 
μεταξύ το Συμβούλιο δεν υιοθέτησε ιδιαίτερα μέτρα 
για τα δημόσια έργα που απαιτούν ειδικευμένους εργο­
λήπτες, μέτρα που θα προτείνει η Επιτροπή στο άμεσο 
μέλλον. 
Η ΟΚΕ με δυσκολία, όμως, κατανοεί, κι αυτό ακόμη 
περισσότερο λόγω του γεγονότος ότι οι εξαιρούμενοι 
τομείς έχουν σημαντική σπουδαιότητα από βιομηχανική 
άποψη, για ποιο λόγο δεν δόθηκε μεγαλύτερη προσοχή 
στο κύριο πρόβλημα του άρθρου, δηλαδή στην προσπά­
θεια να αποφευχθεί η παράκαμψη της οδηγίας, μέσω 
ηθελημένης παρερμηνείας όσον αφορά τα θέματα τα οποία 
παρουσιάζουν ειδικό χαρακτήρα και συνεπώς εξαιρούνται 
από τους κοινοτικούς κανόνες. Συνεπώς η ΟΚΕ υπο­
δεικνύει όπως τα κράτη μέλη, σύμφωνα με κριτήρια και 
ορισμούς που θα καθορισθούν από την Επιτροπή σε συ­
νεργασία με τη συμβουλευτική επιτροπή και με τη νέα 
επιτροπή για το περαιτέρω άνοιγμα των κρατικών προ­
μηθειών, η οποία συστάθηκε με την απόφαση της Επιτρο­
πής της 26ης Μαΐου 1987, διαβιβάσουν καταλόγους των 
εννοιών των ειδικευμένων έργων στις χώρες τους ώστε, με 
την επιφύλαξη της εναρμόνισης και έγκρισης από την 
Επιτροπή αυτών των καταλόγων, οι αναθέτουσες αρχές να 
γνωρίζουν ποιες εξαιρέσεις επιτρέπονται. Η ΟΚΕ δεν 
μπορεί να συμφωνήσει με τη σημερινή διατύπωση που 
φαίνεται να αφήνει το έργο της ερμηνείας στις ίδιες τις 
αναθέτουσες αρχές με βάση μάλλον ασαφή κριτήρια. 
3.5. Άρθρο 5(γ) 
Η διάταξη σύμφωνα με την οποία η οδηγία δεν θα εφαρμό­
ζεται στις δημόσιες συμβάσεις που ανατίθενται «σύμφωνα 
με την ειδική διαδικασία ενός διεθνούς οργανισμού» είναι 
τόσο περιεκτική ώστε καθιστά την οδηγία άχρηστη όσον 
αφορά την εφαρμογή της στους διεθνείς οργανισμούς. Η 
ΟΚΕ θεωρεί ότι η μόνη εξαίρεση που θα επιτρέπεται 
πρέπει να αφορά τα έργα που γίνονται κατόπιν διεθνούς 
συμφωνίας και σχετίζονται με την παραμονή στρατευμά­
των. 
3.6. Άρθρο 8.4 
Τα μέτρα κατά του τεμαχισμού συμβάσεων μεγάλης έκτα­
σης σε μικρότερα μέρη ώστε να αποφευχθεί η εφαρμογή 
της οδηγίας, θα πρέπει να ενισχυθούν ώστε να απαιτείται 
όπως όλες οι συμβάσεις που ανατίθενται χωριστά, αλλά 
σε ένα τομέα έργων, να συμποσούνται ενόψει του στόχου 
της οδηγίας σε μια διετή περίοδο. 3.7. Άρθρο 9, 1(β) 
Με σκοπό να αποφευχθεί η χρησιμοποίηση αυτής της 
παραγράφου ως δυνατότητας υπεκφυγής θα πρέπει να 
επαναδιατυπωθεί ώστε να καταστεί σαφές ότι η έκφραση 
«για ερευνητικούς, πειραματικούς σκοπούς» αναφέρεται 
εξ ολοκλήρου στον τομέα των κατασκευών. 
3.8. Άρθρο 9, 2(a) 
Η παράγραφος θα πρέπει να διατυπωθεί με πλέον αυστηρό 
τρόπο, ειδικότερα όσον αφορά τα αποκλειστικά δικαιώ­
ματα, με σκοπό να αποφευχθεί π.χ. ότι επιτυχημένοι εργο­
λήπτες και επιτυχημένα προϊόντα παραμερίζονται απλώς 
επειδή δεν έχει απονεμηθεί δίπλωμα ευρεσιτεχνίας. 
3.9. Άρθρο 9, 3 
Η εν λόγω παράγραφος, σύμφωνα με δηλώσεις του εκπρο­
σώπου της Επιτροπής, θα πρέπει να διατυπωθεί εκ νέου 
με σκοπό να καταστεί σαφές ότι το άρθρο αφορά την 
περίπτωση κατά την οποία μία απόφαση της αναθέτουσας 
αρχής κηρυχθεί άκυρη και ανίσχυρη εάν η διαδικασία 
που ακολουθήθηκε εφαρμόσθηκε λανθασμένα από την 
αναθέτουσα αρχή. Επιπλέον, η παράγραφος θα πρέπει να 
τροποποιηθεί προκειμένου να επιτρέπεται η πληρωμή των 
υπεργολάβων για τις εργασίες που πραγματοποιήθηκαν 
πριν η απόφαση της αναθέτουσας αρχής κριθεί άκυρη και 
ανίσχυρη. 
3.10. Άρθρο 10 
Το παρόν άρθρο απαιτεί από τις αναθέτουσες αρχές να 
καθορίσουν τις τεχνικές προδιαγραφές αναφερόμενες στα 
ευρωπαϊκά πρότυπα ή στις πράξεις ευρωπαϊκής εναρμόνι­
σης όπου αυτά υπάρχουν. Αυτή η αναφορά είναι υποχρεω­
τική. Όταν όμως δεν υπάρχουν τέτοια πρότυπα η Επι­
τροπή καλεί, αλλά δεν υποχρεώνει, τις αναθέτουσες αρχές 
να αναφέρονται σε μία σειρά άλλων προτύπων με μια 
ορισμένη σειρά προτιμήσεως. 
Επειδή τα ευρωπαϊκά πρότυπα ή οι πράξεις ευρωπαϊκής 
εναρμόνισης υιοθετούνται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή 
Τακτοποίησης (CEN), στο οποίο εκπροσωπούνται όλες 
οι χώρες της ΕΟΚ, και επειδή υπάρχει διαδικασία σύμ­
φωνα με την οποία τα κράτη μέλη υποχρεώνονται να 
αποσύρουν τα εθνικά πρότυπα που ενδέχεται να συγκρούο­
νται με τους εν λόγω ευρωπαϊκούς κανόνες, η ΟΚΕ δεν 
διστάζει να εκφράσει την ικανοποίηση της για το σημα­
ντικό βήμα που αποτελεί η εξάλειψη αυτών των εμποδίων 
στο εμπόριο, που σχετίζονται με τους εθνικούς κανόνες. 
Για άλλη μια φορά καλεί την Επιτροπή να επιταχύνει τη 
διαδικασία αμοιβαίας αναγνώρισης των σταθμών ελέγχου 
χωρίς την οποία το εν λόγω βήμα προς τα εμπρός θα 
παραμείνει μια συμβολική ενέργεια. 
3.11. Άρθρο 15, 5 και 16,4 
Η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να διατυπώσει τις παρα­
γράφους αυτές με τέτοιο τρόπο ώστε η προθεσμία των 40 
τουλάχιστον ημερών που αναφέρεται στο σημείο 5 και 4 
Αριθ. C 319/60 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 30. 11.87 
αντιστοίχως να ισχύει εξίσου και για τις τηλεφωνικές 
αιτήσεις που στη συνέχεια επιβεβαιώνονται γραπτώς. 
3.12. Άρθρο 22 
Η ΟΚΕ συμφωνεί με το στόχο αυτού του άρθρου ο οποίος 
είναι να δημιουργηθεί μεγαλύτερη διαφάνεια όσον αφορά 
την αναλογία των συμβάσεων που ανατίθενται με υπεργο­
λαβία σε ΜΜΕ. Η ενέργεια αυτή συμφωνεί εντελώς με 
προηγούμενη υπόδειξη που περιέχεται στη γνωμοδότηση 
της ΟΚΕ για τις κρατικές προμήθειες ότι δηλαδή «η 
επιχείρηση στην οποία έχει ανατεθεί η κύρια σύμβαση 
θα πρέπει να υποχρεωθεί να δημοσιεύσει τις πληροφορίες 
για τις συμβάσεις υπεργολαβίας που υπερβαίνουν 
ορισμένο ποσό, πραγματοποιώντας έτσι ένα μεγάλο βήμα 
Βρυξέλλες, 24 Σεπτεμβρίου 1987. προς την κατεύθυνση της δημιουργίας ενός ευρωπαϊκού 
κέντρου δεδομένου για τις κρατικές προμήθειες ί1)». 
Ωστόσο η ΟΚΕ δεν πιστεύει ότι, αν ζητηθεί από τον 
εργολήπτη «να αναφέρει στην προσφορά του κάθε τμήμα 
της σύμβασης που προτίθεται να αναθέσει ως υπεργολαβία 
σε τρίτα μέρη», μια τέτοια ενέργεια θα έχει πραγματική 
αξία όσον αφορά την επίτευξη του στόχου, και συνεπώς 
προτείνει όπως η πρόταση τροποποιηθεί ως εξής: 
«... τμήμα της σύμβασης που παραχωρείται ως υπεργολα­
βία σε τρίτα μέρη». 
(') 16 Δεκεμβρίου 1986 (ΕΕ αριθ. C 68 της 16. 3. 1987, σ. 7). 
Ο Πρόεδρος της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Alfons MARGOT