Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την "Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί των αρωμάτων καπνιστών τροφίμων που χρησιμοποιούνται ή προορίζονται να χρησιμοποιηθούν μέσα ή πάνω στα τρόφιμα"

(COM(2002) 400 τελικό - 2002/0163 (COD))

(2003/C 85/08)

Στις 24 Ιουλίου 2002, και σύμφωνα με το άρθρο 95 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Το ειδικευμένο τμήμα "Γεωργίας, ανάπτυξης της υπαίθρου και περιβάλλοντος", στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 29 Οκτωβρίου 2002 με βάση την εισηγητική έκθεση της κας Davison.

Κατά την 395η σύνοδο ολομέλειάς της (συνεδρίαση της 11ης Δεκεμβρίου 2002), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 95 ψήφους υπέρ, 1 κατά και 6 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Κύρια σημεία της πρότασης της Επιτροπής

1.1. Στις 15 Ιουλίου 2002 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υιοθέτησε πρόταση που θεσπίζει νέες διαδικασίες για την εκτίμηση της ασφάλειας και τη χορήγηση άδειας για τα "αρώματα καπνιστών τροφίμων". Τα αρώματα καπνιστών τροφίμων χρησιμοποιούνται συχνά αντί του φρέσκου καπνού για να προσδώσουν ένα καπνιστό άρωμα σε τρόφιμα όπως το κρέας, το ψάρι ή διάφοροι μεζέδες.

1.2. Η χημική σύνθεση του καπνού είναι πολύπλοκη, εξαρτάται μεταξύ άλλων από τα είδη του ξύλου που χρησιμοποιούνται, τη μέθοδο που χρησιμοποιείται για τη δημιουργία καπνού κ.λπ. Τα καπνιστά τρόφιμα προκαλούν γενικώς ανησυχίες για την υγεία.

1.3. Τα αρώματα καπνιστών τροφίμων παράγονται από τη συμπύκνωση φρέσκου αέρα εντός του νερού. Ο συμπυκνωμένος καπνός υφίσταται κατόπιν κλασματικό διαχωρισμό και καθαρίζεται κατά την παραγωγή αρωμάτων καπνιστών τροφίμων. Λόγω της διαδικασίας αυτής καθαρισμού, η χρήση αρωμάτων καπνιστών τροφίμων θεωρείται γενικά λιγότερο επικίνδυνη για την υγεία σε σχέση με την παραδοσιακή διαδικασία καπνισμού.

1.4. Ο στόχος της πρότασης της Επιτροπής είναι να θεσπίσει μία διαδικασία για την εκτίμηση της ασφάλειας και την χορήγηση άδειας για τα συμπυκνώματα καπνού (η υφιστάμενη μεγάλη ποικιλία αρωμάτων καπνιστών τροφίμων βασίζεται μόνο σε έναν περιορισμένο αριθμό εμπορικώς διαθέσιμων συμπυκνωμάτων καπνού). Τα αρώματα καπνιστών τροφίμων για την κοινοτική αγορά παράγονται από ελάχιστες εταιρείες μέσα και έξω από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Κάθε μία από τις εταιρείες αυτές έχει ένα πολύ περιορισμένο αριθμό πρωτογενών προϊόντων. Εκτιμάται ότι δεν χρειάζεται να αξιολογηθούν πάνω από 20 προϊόντα.

1.5. Για μια αίτηση χορήγησης άδειας για ένα συμπύκνωμα καπνού ο παραγωγός πρέπει να παρέχει λεπτομερείς πληροφορίες όσον αφορά τη μέθοδο παραγωγής καθώς και για τα περαιτέρω στάδια στην παραγωγή των παραγωγών των αρωμάτων καπνιστών τροφίμων, τις τοξικολογικές μελέτες και τις επικυρωμένες μεθόδους δειγματοληψίας και ανίχνευσης. Η αξιολόγηση πρέπει να γίνει από την Ευρωπαϊκή αρχή για την ασφάλεια των τροφίμων (ΕFSA).

1.6. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα αποφασίσει σχετικά με κάθε αίτηση χορήγησης άδειας επί τη βάσει του αποτελέσματος της εκτίμησης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει τον περιορισμό των αδειών για περίοδο 10 ετών μετά τη λήξη της οποίας οι άδειες θα πρέπει να αναθεωρηθούν.

2. Γενικές Παρατηρήσεις

2.1. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόταση της Επιτροπής με την οποία θα εξασφαλισθεί ενιαία και εναρμονισμένη διαδικασία χορήγησης αδείας για τα αρώματα καπνιστών τροφίμων στην ΕΕ. Σήμερα, η κατάσταση που επικρατεί εμφανίζει μεγάλες διαφορές μεταξύ των κρατών μελών, από τη περίπτωση της μη υπάρξεως έως την εφαρμογή πολύ αυστηρών απαιτήσεων. Οι καταναλωτές, οι βιομηχανίες και όλα τα συμβαλλόμενα μέρη θα επωφεληθούν από την θέσπιση μιας διαφανούς διαδικασίας βασισμένης σε υψηλό επίπεδο προστασίας της δημόσιας υγείας και της προστασίας των συμφερόντων του καταναλωτή.

2.2. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την προτεινόμενη διαδικασία και ειδικότερα τον χαρακτηρισμό της Ευρωπαϊκής αρχής για την ασφάλεια των τροφίμων (ΕFSA) ως κεντρικού σώματος για την εκτίμηση των αρωμάτων καπνιστών τροφίμων.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την κατάρτιση θετικού καταλόγου εγκεκριμένων προϊόντων. Ο κατάλογος αυτός θα περιλαμβάνει πληροφορίες όπως η σαφής περιγραφή και ο χαρακτηρισμός του πρωτογενούς προϊόντος, οι όροι χρησιμοποιήσεώς του σε ή πάνω σε ειδικά τρόφιμα ή κατηγορίες τροφίμων καθώς και η ημερομηνία εγκρίσεως του προϊόντος. Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι ο εν λόγω κατάλογος καθώς και οιαδήποτε περαιτέρω ενημέρωση αυτού θα τίθεται στη διάθεση του κοινού.

3.2. Οι αιτήσεις για τη χορήγηση αδείας πρέπει να συνοδεύονται μεταξύ άλλων από τις απαραίτητες πληροφορίες σχετικά με την επιστημονική εκτίμηση των πρωτογενών συμπυκνωμάτων καπνών και των πρωτογενών κλασμάτων πίσσας. Για την παροχή των σχετικών πληροφοριών, υπεύθυνος είναι εκείνος που θέτει σε εμπορία το προϊόν. Στις απαιτούμενες πληροφορίες περιλαμβάνονται και οι τοξικολογικές μελέτες για το πρωτογενές προϊόν.

3.3. Η ΕΟΚΕ εκφράζει ανησυχίες μήπως η ύπαρξη διαφόρων αναλυτικών μεθόδων και παραλλαγών της ποιότητας των μεθόδων αυτών για την ανίχνευση πιθανών προβλημάτων υπονομεύσει τους συμφωνημένους στόχους της πρότασης για την εξασφάλιση εναρμόνισης της συγκεκριμένης κατάστασης σε ευρωπαϊκό επίπεδο και εξασφάλισης υψηλού επιπέδου δημόσιας υγείας και προστασίας του καταναλωτή. Έχει συνεπώς σημασία να υιοθετηθούν αυστηρά κριτήρια δειγματοληψίας, δοκιμής και επικύρωσης των μεθόδων που θα εξασφαλίσουν την συγκρισιμότητα και την υψηλή ποιότητα των αποτελεσμάτων που θα παρέχονται από τους αιτούντες. Η δυνατότητα αυτή εξετάζεται μόνο στην πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (άρθρο 16 παράγραφος 2 και 16 παράγραφος 3). Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι έγκυρες θα πρέπει να είναι μόνο οι αιτήσεις για προϊόντα που έχουν εκτιμηθεί μέσω της χρησιμοποιήσεως των μεθόδων αυτών.

3.4. Μία άδεια τροποποιείται, διακόπτεται ή αφαιρείται. Αυτό μπορεί να γίνει με πρωτοβουλία του κατόχου της αδείας, της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) ή ενός κράτους μέλους. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την διάταξη αυτή και τονίζει τη σημασία της. Αφ' ης στιγμής ένα προϊόν τεθεί στην αγορά έχει σημασία να προβλεφθεί και η εκτίμηση της πορείας μετά τη θέση σε κυκλοφορία. Εάν αποδειχθεί ότι η χρήση ενός προϊόντος συνεπάγεται αρνητικές επιπτώσεις για τον άνθρωπο ή για το περιβάλλον, και ότι γεννώνται σοβαρές και καλώς τεκμηριωμένες ανησυχίες, τότε θα πρέπει να υπάρχει η δυνατότητα περιορισμού ή απαγορεύσεως της χρήσεως του μετά τη χορήγηση της αδείας.

3.5. Η ΕΟΚΕ εξέτασε κατά πόσο είναι σκόπιμη η σύσταση ότι όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη να έχουν την δυνατότητα να ζητούν από την Αρχή την αναθεώρηση των αδειών. Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι αυτό ίσως συνεπάγεται περισσότερο φόρτο εργασίας για την αρχή, η οποία θα πρέπει να εξετάζει κάθε αίτηση που υποβάλλεται από το κοινό. Παρόλο ότι μία παρόμοια τροπολογία στην πρόταση της Επιτροπής ίσως δεν είναι σκόπιμη, μολαταύτα η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, την αρμόδια αρχή και τον κάτοχο της αδείας να είναι ανοικτοί και διαφανείς και να εξετάζουν με τη δέουσα προσοχή οιοδήποτε καλώς τεκμηριωμένο αίτημα για την αναθεώρηση των αδειών.

3.6. Οι άδειες που χορηγούνται στα πλαίσια του προτεινόμενου κανονισμού θα ανανεώνονται κάθε δέκα χρόνια. Η ΕΟΚΕ επικροτεί πλήρως την διάταξη αυτή. Ο χρονικός περιορισμός των αδειών εξασφαλίζει την τακτική εκτίμηση και αναθεώρηση των προϊόντων που έχουν τεθεί στην αγορά.

4. Συμπεράσματα

4.1. Η ΕΟΚΕ, αν και επικροτεί και υποστηρίζει την πρόταση, καλεί εντούτοις την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να λάβει υπόψη τις συστάσεις της όσον αφορά την υιοθέτηση αυστηρών κριτηρίων, δειγματοληψίας, δοκιμής και επικυρωμένων αναλυτικών μεθόδων έτσι ώστε να εξασφαλισθεί η υλοποίηση του στόχου εναρμόνισης της κατάστασης σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Βρυξέλλες, 11 Δεκεμβρίου 2002.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Roger Briesch