Απαιτείται νομική πράξη της ΕΕ για την εφαρμογή του CORSIA κατά περίπτωση για τις πτήσεις που καλύπτονται από το γεωγραφικό πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2003/87/ΕΚ, όπως ορίζεται στο παράρτημα I, δηλαδή πτήσεις που αναχωρούν από αερολιμένες του ΕΟΧ και φτάνουν σε άλλους αερολιμένες του ΕΟΧ ή τρίτων χωρών, και εισερχόμενες πτήσεις σε αερολιμένες του ΕΟΧ από τρίτες χώρες.

Η ανάληψη δράσης σε επίπεδο ΕΕ, και όπου είναι δυνατόν σε παγκόσμιο επίπεδο, είναι πιο αποτελεσματική από την ανάληψη δράσης σε επίπεδο κράτους μέλους, λόγω των διασυνοριακών επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής και της διακρατικής σε μεγάλο βαθμό φύσης των αερομεταφορών. Η δράση σε επίπεδο ΕΕ θα επιτύχει με τον πιο αποτελεσματικό τρόπο τους εγχώριους και διεθνείς κλιματικούς στόχους της ΕΕ και θα διασφαλίσει την εναρμονισμένη και κατάλληλη εφαρμογή του CORSIA όσον αφορά την ΕΕ.

•Αναλογικότητα

Η παρούσα πρόταση συνάδει με την αρχή της αναλογικότητας, διότι δεν υπερβαίνει τα αναγκαία όρια για την επίτευξη του στόχου της ΕΕ για μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου για την περίοδο 2021–2030 με οικονομικά αποδοτικό τρόπο, ενώ παράλληλα διασφαλίζει δικαιοσύνη, περιβαλλοντική ακεραιότητα, ορθή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς και εφαρμογή του συστήματος CORSIA.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τη συνολική μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στο σύνολο της οικονομίας και σε εθνικό επίπεδο κατά τουλάχιστον 55 % κάτω από τα επίπεδα του 1990 έως το 2030. Η παρούσα πρόταση καλύπτει ένα μεγάλο μέρος των εν λόγω εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου και αναθεωρεί την οδηγία προκειμένου να επιτευχθεί ο εν λόγω στόχος.

•Επιλογή της νομικής πράξης

Οι στόχοι της παρούσας πρότασης επιτυγχάνονται καλύτερα μέσω τροποποιητικής οδηγίας. Αυτό είναι το πιο κατάλληλο νομικό μέσο το οποίο θα επιφέρει τροποποιήσεις στην υφιστάμενη οδηγία ΣΕΔΕ της ΕΕ, την οδηγία 2003/87/ΕΚ. Μια οδηγία απαιτεί από τα κράτη μέλη να επιτύχουν τους στόχους και να ενσωματώσουν τις σχετικές ρυθμίσεις στα εθνικά τους συστήματα ουσιαστικών και δικονομικών κανόνων δικαίου. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να διασφαλίσουν ότι οι διατάξεις μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο δεν παρεμποδίζουν την καινοτομία και χαρακτηρίζονται από τεχνολογική ουδετερότητα.

3.ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΕΚ ΤΩΝ ΥΣΤΕΡΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΩΝ, ΤΩΝ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΕΩΝ ΜΕ ΤΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΑ ΜΕΡΗ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΚΤΙΜΗΣΕΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ

•Εκ των υστέρων αξιολογήσεις / έλεγχοι καταλληλότητας της ισχύουσας νομοθεσίας

Το άρθρο 28β παράγραφος 2 της οδηγίας 2003/87/ΕΚ απαιτεί από την Επιτροπή να υποβάλει έκθεση στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με το CORSIA, εξετάζοντας τη φιλοδοξία και τη συνολική περιβαλλοντική της ακεραιότητα, συμπεριλαμβανομένης της γενικής φιλοδοξίας της σε σχέση με τους στόχους της συμφωνίας του Παρισιού, το επίπεδο συμμετοχής, την εκτελεστότητά του, τη διαφάνεια, τις κυρώσεις για μη συμμόρφωση, τις διαδικασίες για τη διατύπωση γνώμης από το κοινό, την ποιότητα των πιστωτικών μορίων αντιστάθμισης, την παρακολούθηση, την υποβολή εκθέσεων και την εξακρίβωση των εκπομπών, τα μητρώα, τη λογοδοσία, καθώς και τους κανόνες για τη χρήση βιοκαυσίμων. Υπό το πρίσμα αυτό, θα πρέπει να υποβληθεί πρόταση για την τροποποίηση του δικαίου της Ένωσης ώστε να εφαρμόζεται το CORSIA με τον κατάλληλο τρόπο.

Επιπλέον, το άρθρο 28β παράγραφος 2 της οδηγίας 2003/87/ΕΚ προβλέπει ότι η έκθεση της Επιτροπής θα πρέπει να εξετάζει εάν οι διατάξεις που εγκρίνονται δυνάμει του άρθρου 28γ παράγραφος 2 πρέπει να αναθεωρηθούν. Το άρθρο 28β παράγραφος 3 της οδηγίας για το ΣΕΔΕ της ΕΕ προβλέπει ότι η Επιτροπή συνοδεύει την έκθεση «ανάλογα με την περίπτωση, με προτάσεις […] για την τροποποίηση, διαγραφή, παράταση ή αντικατάσταση» των παρεκκλίσεων που προβλέπονται στο άρθρο 28α (οι οποίες περιορίζουν το πεδίο εφαρμογής του ΣΕΔΕ της ΕΕ στις πτήσεις εντός του ΕΟΧ από το 2017-2023), «όπως υπαγορεύει η δέσμευση της Ένωσης για τη μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου σε στο σύνολο της οικονομίας με ορίζοντα το 2030 με στόχο να εξασφαλιστεί η περιβαλλοντική ακεραιότητα και αποτελεσματικότητα της δράσης της Ένωσης για το κλίμα».

Η έκθεση περιλαμβάνεται στην εκτίμηση επιπτώσεων που συνοδεύει την παρούσα πρόταση και βασίζεται στη μελέτη «Assessment of ICAO’s global market-based measure (CORSIA) pursuant to Article 28b and for studying cost pass-through pursuant to Article 3d of the EU ETS Directive» [Αξιολόγηση του παγκόσμιου αγορακεντρικού μέτρου (CORSIA) του ΔΟΠΑ σύμφωνα με το άρθρο 28β και για τη μελέτη του μετακυλιόμενου κόστους σύμφωνα με το άρθρο 3δ της οδηγίας για το ΣΕΔΕ της ΕΕ].

Το άρθρο 3δ παράγραφος 2 της οδηγίας για το ΣΕΔΕ της ΕΕ απαιτεί από την Επιτροπή να «μελετήσει τη δυνατότητα του κλάδου των αεροπορικών μεταφορών να μετακυλήσει το κόστος του CO2 στους πελάτες του, , σε σχέση με το ΣΕΔΕ της ΕΕ και το παγκόσμιο αγορακεντρικό μέτρο που αναπτύσσει το Συμβούλιο της Διεθνούς Οργάνωσης Πολιτικής Αεροπορίας («ΔΟΠΑ») […] σε σύγκριση με κλάδους και τον τομέα της ενέργειας, με στόχο να υποβληθεί πρόταση για την αύξηση του ποσοστού πλειστηριασμού σύμφωνα με την επανεξέταση που αναφέρεται στο άρθρο 28β παράγραφος 2.»

Η μελέτη περιλαμβάνεται στην εκτίμηση επιπτώσεων σχετικά με την αναθεώρηση του ΣΕΔΕ όσον αφορά τις αεροπορικές μεταφορές, και βασίζεται στην έκθεση «Assessment of ICAO’s global market-based measure (CORSIA) pursuant to Article 28b and for studying cost pass-through pursuant to Article 3d of the EU ETS Directive» [Εκτίμηση του παγκόσμιου αγορακεντρικού μέτρου (CORSIA) του ΔΟΠΑ σύμφωνα με το άρθρο 28β και για τη μελέτη του μετακυλιόμενου κόστους σύμφωνα με το άρθρο 3δ της οδηγίας για το ΣΕΔΕ της ΕΕ]».

•Διαβουλεύσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη

Τα ενδιαφερόμενα μέρη συμμετείχαν σε διαβουλεύσεις σχετικά με την αρχική εκτίμηση επιπτώσεων από τις 3 Ιουλίου 2020 έως τις 28 Αυγούστου 2020. Συνολικά, 54 φορείς υπέβαλαν παρατηρήσεις. Μεταξύ όσων απάντησαν, τα κράτη μέλη της ΕΕ υποστήριξαν τη συνύπαρξη του ΣΕΔΕ της ΕΕ και του CORSIA· χώρες εκτός ΕΕ εξέφρασαν ανησυχίες σχετικά με την επικάλυψη μεταξύ του ΣΕΔΕ της ΕΕ και του CORSIA, τη μερική εφαρμογή του CORSIA, τη μεταχείριση των μεταφορέων εκτός ΕΕ και την αποκλειστικότητα του CORSIA. Όσον αφορά τις επιλογές εφαρμογής του CORSIA, η συντριπτική πλειονότητα των ΜΚΟ τάχθηκε υπέρ του πλήρους πεδίου εφαρμογής του ΣΕΔΕ της ΕΕ ή των επιλογών που διατηρούν τουλάχιστον το υφιστάμενο πεδίο εφαρμογής ή των υβριδικών επιλογών ανάμεσά τους. Υποστήριξαν επίσης τον άμεσο πλήρη εκπλειστηριασμό.

Οι περισσότερες ενώσεις επιχειρήσεων και εταιρείες προτίμησαν την επιλογή πολιτικής που περιλαμβάνει αποκλειστικά το CORSIA. Όσον αφορά τον εκπλειστηριασμό, οι περισσότερες ενώσεις επιχειρήσεων και οι εταιρείες τάχθηκαν υπέρ της υφιστάμενης κατάστασης ή της αργής μείωσης, καθώς και της χρήσης των εσόδων για τον κλάδο των αεροπορικών μεταφορών. Στις απαντήσεις τους, οι πολίτες της ΕΕ τάχθηκαν υπέρ του καθορισμού πιο φιλόδοξων στόχων ς για το κλίμα από την πλευρά του κλάδου.

Η ανοικτή δημόσια διαβούλευση με τους ενδιαφερόμενους φορείς πραγματοποιήθηκε από την 1η Οκτωβρίου 2020 έως τις 14 Ιανουαρίου 2021 και έλαβε συνολικά 81 απαντήσεις. Στη δημόσια διαβούλευση, το 91 % όσων απάντησαν συμφωνεί ότι ο τομέας των αεροπορικών μεταφορών πρέπει να συμβάλλει περισσότερο στις δράσεις για το κλίμα. Το 88 % όσων απάντησαν πιστεύει ότι οι εκπομπές από τις αεροπορικές μεταφορές μπορούν να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά με αγορακεντρικά μέτρα όπως υπαγορεύεται από τους κλιματικούς στόχους. Το 82 % όσων απάντησαν στη δημόσια διαβούλευση συμφώνησε ότι τα αγορακεντρικά μέτρα πρέπει να συνδυάζονται με άλλες πολιτικές, όπως η στήριξη καινοτόμων τεχνολογιών στον τομέα των αεροπορικών μεταφορών, οι λειτουργικές βελτιώσεις, η φορολογία και η παραγωγή και χρήση βιώσιμων καυσίμων αεροσκαφών.

Όσον αφορά τις επιλογές εφαρμογής του CORSIA, οι απόψεις διέφεραν μεταξύ των ομάδων των ενδιαφερομένων μερών και εντός αυτών. Για τις ενώσεις επιχειρήσεων, προτιμήθηκαν κυρίως οι επιλογές «CORSIA ONLY» (ΜΟΝΟ CORSIA) () και «MIX» (συνδυασμός), με το ποσοστό για την κάθε επιλογή να ανέρχεται σε 33 %. Οι λιγότερο προτιμητέες επιλογές ήταν η πλήρης νομική ισχύς του ΣΕΔΕ και «MIX BIS» με κάθε επιλογή να συγκεντρώνει το 33 % των απαντήσεων. Για τις δημόσιες αρχές, το 30 % θεώρησε την επιλογή «CORSIA ONLY» ως την πλέον προτιµητέα επιλογή και το 40 % θεώρησε την επιλογή CORSIA ONLY ως τη λιγότερο προτιµητέα επιλογή. Για τις ΜΚΟ, η πλήρης νομική ισχύς του ΣΕΔΕ της ΕΕ ήταν η πλέον προτιμητέα επιλογή συγκεντρώνοντας το 89 % των απαντήσεων, και η επιλογή «CORSIA ONLY» η λιγότερο προτιμητέα επιλογή συγκεντρώνοντας το 44 % των απαντήσεων.

Για την αύξηση του ποσοστού προς πλειστηριασμό των δικαιωμάτων για τις αεροπορικές μεταφορές, οι περισσότεροι ενδιαφερόμενοι φορείς προτίμησαν την άμεση σταδιακή κατάργηση, ενώ θεωρούσαν τη διατήρηση της υφιστάμενης κατάστασης ως τη λιγότερο προτιμητέα επιλογή. Οι απόψεις των συμμετεχόντων διέφεραν όσον αφορά τις επιλογές αύξησης του ποσοστού προς πλειστηριασμό. Το 53 % των ενώσεων επιχειρήσεων προτίμησε την υφιστάμενη κατάσταση και δήλωσε ότι η άμεση σταδιακή κατάργηση αποτελεί την τελευταία επιλογή (74 %). Το 56 % των ΜΚΟ προτίμησε την άμεση σταδιακή κατάργηση και το 63 % δήλωσε ότι η υφιστάμενη κατάσταση αποτελεί την τελευταία επιλογή. Το 60 % των δημόσιων αρχών προτίμησε την αργή σταδιακή κατάργηση της δωρεάν κατανομής δικαιωμάτων.