Αριθ. C 328/30 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 22. 12. 86 
Γνωμοδότηση για τις σχέσεις ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα, την Ιαπωνία και τις ΗΠΑ 
(86/C 328/12) 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε στις 18 Δεκεμβρίου 1985, σύμφωνα με το 
άρθρο 20 παράγραφος 4 του εσωτερικού κανονισμού, να καταρτίσει γνωμοδότηση για τις 
«Σχέσεις ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα, την Ιαπωνία και τις ΗΠΑ». 
Το τμήμα εξωτερικών σχέσεων στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, 
υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του στις 9 Σεπτεμβρίου 1986, με βάση την εισηγητική έκθεση των 
κκ. Curlis και Staratzke. 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, κατά τη συνεδρίαση της 18ης Σεπτεμβρίου 1986, της 
239ης συνόδου ολομέλειας της, υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση: 
Οι σχέσεις Ευρωπαϊκής Κοινότητας—Ιαπωνίας—ΗΠΑ 
1. Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα, οι ΗΠΑ και η Ιαπωνία 
αποτελούν τους μεγαλύτερους οικονομικούς εταίρους του 
κόσμου και η ευθύνη τους για το σύνολο της παγκόσμιας 
οικονομίας είναι πολύ μεγάλη, ευθύνη που αυξάνεται πε­
ρισσότερο από τη στενή οικονομική και πολιτική αλληλε­
ξάρτηση η οποία υπάρχει με τις άλλες χώρες της Ευρώπης, 
της Αφρικής, της Ασίας και της Αμερικής που είναι πολύ 
σημαντικές για τους πληθυσμούς τους, τους πόρους τους 
και τις προοπτικές τους για οικονομική ανάπτυξη. Η 
παρούσα γνωμοδότηση αναφέρεται ειδικότερα στα οικο­
νομικά προβλήματα που τίθενται στο τομέα αυτό. 
2. Τη στιγμή που καλύπτουν το 55% περίπου του 
παγκόσμιου εμπορίου, οι τρεις εταίροι έχουν κοινό συμ­
φέρον να διαμορφώσουν ευνοϊκό κλίμα για την ανάπτυξη 
του και να συμβάλουν σε μια πιο ισορροπημένη 
παγκόσμια ανάπτυξη. 
3. Όσον αφορά τις εμπορικές τους σχέσεις που 
αφορούν τα βιομηχανικά προϊόντα και τις υπηρεσίες, οι 
τρεις εταίροι πρέπει προφανώς να εξακολουθήσουν να 
συμβάλουν, στο πολυμερές πλαίσιο της ΓΣΔΕ, στη συνέ­
χιση της ελευθέρωσης των συναλλαγών. Στο πλαίσιο 
αυτό, η ΟΚΕ παραπέμπει στη γνωμοδότηση της, της 
22ας Μαΐου 1986, σχετικά με τις μελλοντικές διαπραγμα­
τεύσεις της ΓΣΔΕ και την ανανέωση της Συμφωνίας Πολυ-
ινώνί1). Το αυξανόμενο πλεόνασμα εμπορικού ισοζυγίου 
που συσσωρεύθηκε τα τελευταία έτη από την Ιαπωνία σε 
σχέση με τις ΗΠΑ και την Ευρωπαϊκή Κοινότητα, συνι­
στά σοβαρή απειλή για την ισορροπία του παγκόσμιου 
εμπορίου. 
4. Σε ό,τι αφορά το γεωργικό τομέα, οι τρεις εταίροι θα 
πρέπει να επιδείξουν μεγαλύτερη αλληλεγγύη για τη λύση 
των προβλημάτων που δημιουργούνται από το γεγονός 
ότι η προσφορά γεωργικών προϊόντων υπερβαίνει την 
αξιόχρεη ζήτηση. Τα γεωργικά πλεονάσματα στις Ηνωμέ­
νες Πολιτείες και στην Κοινότητα όχι μόνο έχουν δη­
μιουργήσει προβλήματα εμπορικής φύσης μεταξύ των δύο 
εταίρων αλλά και έχουν, σε μεγάλο βαθμό, συμβάλει στην 
πτώση των τιμών πολλών βασικών προϊόντων παγκοσμίως 
(') EEC 207 της 18.8.1986. με αποτέλεσμα τη μείωση της αγοραστικής δύναμης των 
χωρών που τα παράγουν. Η Ιαπωνία απέχει πολύ από το 
να είναι αυτάρκης σε τρόφιμα και ζωοτροφές· σχεδιάζει 
όμως να αυξήσει ουσιαστικά την εγχώρια παραγωγή της, 
πράγμα το οποίο —με δεδομένη τη σημασία της εν λόγω 
χώρας στον τομέα των εισαγωγών— θα συμβάλει σε 
πτώση των τιμών παγκοσμίως. Η ΟΚΕ πιστεύει ότι οι 
τρεις εταίροι θα πρέπει να κάνουν ό,τι είναι δυνατό για την 
καλύτερη αξιοποίηση του συμπληρωματικού χαρακτήρα 
των προϊόντων τους και να αναζητήσουν κοινές λύσεις 
συντονίζοντας τις διαφορετικές τους γεωργικές πολιτικές. 
Ο μεγαλύτερος μεσοπρόθεσμος και μακροπρόθεσμος 
συντονισμός, τόσο μεταξύ τους όσο και με τρίτες χώρες, 
θα άφηνε περιθώρια για ορθολογικότερη οργάνωση της 
παραγωγής, που με τη σειρά της θα οδηγούσε σε σταδιακή 
μείωση των ποσών που διατίθενται για γεωργικές 
ενισχύσεις. Η Κοινότητα, οι ΗΠΑ και η Ιαπωνία πρέπει 
να συντονίσουν τις γεωργικές τους πολιτικές μέσω διαβου­
λεύσεων, εντασσόμενες σε ένα νέο γεωργικό σύστημα που 
θα εκπονηθεί στα πλαίσια της ΓΣΔΕ. Κατά τις προσεχείς 
διαπραγματεύσεις, θα πρέπει να ασχοληθούν με τους 
στόχους της γεωργικής παραγωγής, με τις επιχορηγήσεις 
και άλλες μορφές ενισχύσεων, λαμβάνοντας υπόψη την 
αναγκαιότητα για ένα διεθνή καταμερισμό της εργασίας. 
5. Στο νομισματικό επίπεδο, η ΟΚΕ διαπιστώνει με 
ικανοποίηση ότι η εξέλιξη των ισοτιμιών ανάμεσα στο 
γιεν και το δολάριο και ανάμεσα στο δολάριο και τα 
νομίσματα της Κοινότητας βαίνει προς μια ρεαλιστι­
κότερη κατεύθυνση. Ωστόσο, η ελευθέρωση της διακί­
νησης κεφαλαίων στην Ιαπωνία θα είχε ως αποτέλεσμα 
να αντιστοιχούν καλύτερα οι συναλλαγματικές ισοτιμίες 
στις πραγματικές σχέσεις αγοραστικής δύναμης και να 
εκφρασθούν με μια ανατίμηση του γιεν σε σχέση με τα 
νομίσματα της Κοινότητας. Το ίδιο ισχύει και για την 
εξέλιξη των επιτοκίων που επιτρέπει στην ευρωπαϊκή 
οικονομία να ανακάμψει χάρη στη μείωση του κόστους 
του χρήματος, και στις αναπτυσσόμενες χώρες να μετριά­
σουν τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τα χρέη τους 
(εξυπηρέτηση του χρέους) και το κόστος των προμηθειών 
τους σε ενέργεια (χαμηλότερη τιμή του δολαρίου). 
6. Οι μηχανισμοί διαβούλευσης που θεσπίθηκαν 
πρόσφατα στο Τόκιο προκειμένου να αποφευχθούν οι 
υπερβολικά μεγάλες διακυμάνσεις των ισοτιμιών μπορούν 
να διαδραματίσουν, στο πλαίσιο αυτό, θετικό ρόλο επειδή 
τα μείζονα μέτρα εθνικής οικονομικής πολιτικής συντο­
νίζονται στο μέτρο του δυνατού. Όλο και περισσότερο, 
επιβάλλεται η πραγματοποίηση τακτικών διαβουλεύσεων 
22. 12. 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 328/31 
κάθε φορά που πρόκειται να γίνουν μείζονες επιλογές 
οικονομικής πολιτικής, ώστε κατά τη λήψη μέτρων σε 
εθνικό επίπεδο να συνεκτιμώνται οι επιπτώσεις τους στις 
εξωτερικές σχέσεις και στους άλλους εταίρους, πολύ πε­
ρισσότερο που οι εισαγωγές από τις ονομαζόμενες νέες 
βιομηχανικές χώρες διαδραματίζουν όλο και μεγαλύτερο 
ρόλο στις οικονομίες της Κοινότητας και των ΗΠΑ. 
Οι σχέσεις Ευρωπαϊκής Κοινότητας—Ιαπωνίας 
7. Η ΟΚΕ διαπιστώνει ότι, μετά από απομόνωση αιώ­
νων, η Ιαπωνία έκανε, εδώ και 40 περίπου χρόνια, σημαντι­
κές προσπάθειες ανοίγματος προς τον έξω κόσμο. Εδώ 
και μερικά χρόνια, παρατηρείται μια κάποια διεθνο­
ποίηση της ιαπωνικής κοινωνίας και ένα μεγαλύτερο εν­
διαφέρον για το δυτικό τρόπο ζωής που αποτελούν 
προκλήσεις και ευκαιρίες για τους οικονομικούς παρά­
γοντες της Κοινότητας. 
8. Ορισμένα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του πολιτισμι­
κού πλαισίου της Ιαπωνίας, όπως είναι για παράδειγμα η 
μεγάλη επιμέλεια στην εργασία, η αγάπη για την τελειό­
τητα και η επιδίωξη ολοένα και καλύτερης ποιότητας 
στην παραγωγή, διαδραματίζουν σπουδαίο ρόλο στην 
οικονομία της χώρας. Επιπλέον, η Ιαπωνία προχωρεί εδώ 
και δεκαετίες σε μια οργάνωση του μηχανισμού παραγω­
γής της με βάση τη στρατηγική αξιολόγηση και διείσδυση 
στη διεθνή αγορά. Τα δύο στοιχεία αυτά συνδυάζονται 
με συγκέντρωση των εξαγωγικών προσπαθειών της σε 
συγκεκριμένα προϊόντα και τεχνολογίες. Στην Ιαπωνία ο 
ρυθμός κατανάλωσης ήταν πάντα πολύ χαμηλός ενώ ο 
ρυθμός αποταμίευσης πολύ υψηλός. 
9. Το ενδιαφέρον για τη διεθνή αγορά δεν έχει, ωστόσο, 
ακόμη μεταβάλει ουσιαστικά την καταναλωτική συμπερι­
φορά των Ιαπώνων, που εξακολουθούν να προτιμούν τα 
εγχώρια προϊόντα. Επιπλέον, η οικονομική οργάνωση της 
Ιαπωνίας στο επίπεδο της παραγωγής και της διανομής, 
χαρακτηριζόμενη από μια αξιοσημείωτη κάθετη ολοκλή­
ρωση και από πολύ στενές σχέσεις μεταξύ μεγάλων επιχει­
ρήσεων, τραπεζών και κυβέρνησης, κάνει την ιαπωνική 
αγορά σχεδόν απροσπέλαστη από ξένα βιομηχανικά προϊ­
όντα. Η ανεπαρκής ακόμη παρουσία των ευρωπαίων 
επιχειρηματιών στην ιαπωνική αγορά—που δεν οφείλεται 
μόνο στις γλωσσικές δυσκολίες— αποτελεί και αυτή μια 
εξήγηση για το ανησυχητικό φαινόμενο του υπερβολικού 
πλεονάσματος που παρουσιάζει το εμπορικό ισοζύγιο της 
Ιαπωνίας. Υπάρχουν προφανώς και άλλοι παράγοντες που 
συντελούν στην παραπάνω κατάσταση, από τους οποίους 
η χαμηλή τιμή του γιεν δεν είναι ο λιγότερο σημαντικός. 
10. Με λίγα λόγια, οι πολιτισμικοί και οικονομικοί 
παράγοντες που περιγράφονται παραπάνω και το γεγονός 
ότι ένας πολύπλοκος διοικητικός μηχανισμός ελάχιστα 
διαφανής αλλά πολύ καλά οργανωμένος, «διαχειρίζεται» 
συγκεντρωτικά κατά κάποιο τρόπο τις ιαπωνικές εξαγωγές 
(industrial targeting, laser beaming) έχουν ως αποτέλεσμα 
να δημιουργείται στην Κοινότητα, και δικαίως, η πεποί­
θηση ότι οι κανόνες της ΓΣΔΕ δεν εφαρμόζονται στην 
περίπτωση της Ιαπωνίας. 
11. Στην πολιτική εφοδιασμού της Ιαπωνίας υπάρχουν 
πολλά παραδείγματα εμπορικής συμπεριφοράς (σύστημα 
διπλής τιμής για τα συνήθη, πλην του σιδήρου, μέταλλα, 
περιορισμοί στις εισαγωγές ειδών διατροφής, φορολογι­
κές διακρίσεις για το κρασί και τα οινοπνευματώδη) η οποία, ως προς μεν το γράμμα φαίνεται πως υπακούει 
στους κανόνες της ΓΣΔΕ, στην πραγματικότητα όμως 
προσκρούει στο πνεύμα τους εξαιτίας των σοβαρών συνε­
πειών που έχει για τις οικονομίες των άλλων εταίρων. 
12. Η ΟΚΕ επιμένει ότι πρέπει να θιγούν τα θέματα 
αυτά στον επόμενο γύρο της ΓΣΔΕ. 
13. Στο μεταξύ, για να επανεξισορροπηθεί η σημερινή 
κατάσταση και για να μην αναγκαστεί η Κοινότητα να 
λάβει μέτρα διασφάλισης, η ΟΚΕ κρίνει ότι η Ιαπωνία 
πρέπει να συνοδεύσει τις δηλώσεις της για «άνοιγμα» 
—δηλώσεις που γίνονται με πρόθεση ασφαλώς αγαθή και 
που μακροπρόθεσμα θα είναι αναμφισβήτητα αποτε­
λεσματικές— με ποσοτικές δεσμεύσεις όσον αφορά τις 
εισαγωγές που πραγματοποιεί ώστε να μειωθεί η δυσανα­
λογία ανάμεσα στις εσαγωγές και τις εξαγωγές. Η Ιαπωνία 
οφείλει να αυξήσει τις εισαγωγές της από την Κοινότητα, 
ώστε να μην υποχρεωθεί η τελευταία να εφαρμόσει μέτρα 
ανασταλτικά για τις εξαγωγές της Ιαπωνίας προς την 
Κοινότητα επιβάλλοντας, για παράδειγμα, κάποιον 
έκτακτο κυρίως δασμό ή άλλες κατάλληλες εμπορικές 
κυρώσεις. 
14. Επιπλέον, η Ιαπωνία έχει φθάσει σε τέτοια τεχνολο­
γική, οικονομική και δημοσιονομική ανάπτυξη ώστε να 
πρέπει να αναλάβει περισσότερες ευθύνες στο πλαίσιο 
ενός διεθνούς νομισματικού συστήματος και απέναντι στις 
αναπτυσσόμενετς χώρες. 
15. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή επιμένει 
ότι η Ιαπωνία οφείλει να πάρει όλα τα μέτρα που είναι 
απαραίτητα ώστε να μπορέσει, το συντομότερο δυνατό, 
να ανοίξει περισσότερο την αγορά της στα βιομηχανικά 
προϊόντα, τις υπηρεσίες και τις επενδύσεις, εξαλείφοντας 
όλα τα υπάρχοντα εμπόδια, στα πλαίσια κυρίως των κρα­
τικών προμηθειών και της εγκατάστασης επιχειρήσεων 
(ευρωπαϊκές επενδύσεις στην Ιαπωνία). Η ΟΚΕ επιμένει 
επίσης πως είναι σκόπιμο να επιδιωχθεί ακόμη περισσό­
τερο η επίτευξη ρεαλιστικών και πιο σταθερών συναλλαγ­
ματικών ισοτιμιών ανάμεσα στο γιεν και τα ευρωπαϊκά 
νομίσματα και να επιχειρηθεί μια συστηματική απελευθέ­
ρωση του χρηματοπιστωτικού συστήματος της Ιαπωνίας 
(τράπεζες, ασφαλιστικές εταιρείες). Επιπλέον, η Ιαπωνία 
θα πρέπει αμέσως να καταργήσει τους περιορισμούς που 
ισχύουν για την εισαγωγή ορισμένων ευαίσθητων κατανα­
λωτικών ειδών. Η Κοινότητα, από την πλευρά της, θα 
πρέπει να ενισχύσει τις διαδικασίες που αφορούν την 
εφαρμογή ρητρών διασφάλισης και να θέσει για τις ιαπω­
νικές επενδύσεις στο έδαφος των κρατών μελών όρους 
ανάλογους με εκείνους που ισχύουν στην Ιαπωνία για τις 
επενδύσεις που προέρχονται από την Κοινότητα. Τέλος, 
Η ΟΚΕ συμφωνεί με τις προτάσεις του Ευρωπαϊκού Κοι­
νοβουλίου. 
Οι σχέσεις Ευρωπαϊκής Κοινότητας—ΗΠΑ 
16. Η Κοινότητα και οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει 
να ενεργούν με βάση την αρχή της αμοιβαίας ευθύνης κάθε 
φορά που εφαρμόζουν μέτρα εσωτερικής ή εξωτερικής 
πολιτικής. Όσο για τις ΗΠΑ, δεν είναι παρά εδώ και 
μερικά μόνο χρόνια που άρχισαν να εντείνουν τις προσπά­
θειες για την ένταξη τους στην παγκόσμια οικονομία. 
Ενώ οι εξωτερικές συναλλαγές επηρεάζουν ολοένα και 
περισσότερο το σύνολο της αμερικανικής οικονομίας, οι 
ΗΠΑ δεν έχουν ακόμη συναγάγει όσα συμπεράσματα θα 
Αριθ. C 328/32 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 22. 12. 86 
έπρεπε, κυρίως σε ό,τι αφορά τις επιπτώσεις της εγχώριας 
οικονομικής πολιτικής τους στις οικονομίες τρίτων 
χωρών. Το γεγονός ότι, κατά την άσκηση της εγχώριας 
οικονομικής πολιτικής τους, οι ΗΠΑ δεν συνεκτιμούσαν 
το διεθνή περίγυρο προκάλεσε πολλές εντάσεις, στα πλαί­
σια κυρίως των σχέσεων ΕΟΚ-ΗΠΑ. Έτσι, για μεγάλο 
διάστημα, αγνοήθηκε η σχέση αιτίουίαιτιατού μεταξύ 
ελλείμματος προϋπολογισμού/εισαγωγής κεφαλαίων/ 
τιμής δολαρίου/μείωσης της αμερικανικής ανταγωνιστι­
κότητας. 
17. Τη στιγμή αυτή, οι ΗΠΑ προσπαθούν να επιλύσουν 
τα προβλήματα της εμπορικής τους πολιτικής με μια πολι­
τική μείωσης της τιμής του δολαρίου. Ο αυξανόμενος 
ανταγωνισμός των βιομηχανικών χωρών αλλά και των 
νέων βιομηχανικών χωρών στην αμερικανική αγορά έχει 
προκαλέσει στις ΗΠΑ ένα κύμα προστατευτισμού. Μέχρι 
στιγμής, η αμερικανική κυβέρνηση μπόρεσε να αντιστα­
θεί, σε μεγάλο βαθμό, στις πιέσεις για προστατευτισμό 
που προέρχονται από εκατοντάδες προτάσεις νόμου που 
έχουν κατατεθεί στο Κογκρέσο και από μεγάλο αριθμό 
αιτημάτων για λήψη προστατευτικών μέτρων κατά τις 
εισαγωγές, αιτημάτων που έχουν υποβληθεί από επιχειρή­
σεις και οικονομικούς οργανισμούς με βάση τους ισχύο­
ντες εμπορικούς νόμους. Έχει συμμορφωθεί έτσι προς τη 
βασική αρχή της εμπορικής της πολιτικής, αρχή εναντίω-
σης στους περιορισμούς των εισαγωγών, προώθησης του 
ανοίγματος αγορών για εξαγωγές αμερικανικών προϊό­
ντων και εφαρμογής αντιποίνων μόνο σε περιπτώσεις 
εκδήλωσης κακής πρόθεσης εκ μέρους των κυβερνήσεων 
των εμπορικών τους εταίρων. 
18. Σύμφωνα με την αρχή αυτή, οι ΗΠΑ κατέθεσαν 
κατά τα τέλη του 1985 έναν κατάλογο εμπορικών περιο­
ρισμών οι οποίοι κατά τη γνώμη τους εμποδίζουν σημα­
ντικά τις εξαγωγές τους. Ο κατάλογος αυτός αφορά 33 
μεμονωμένες χώρες —από τις οποίες η Ιαπωνία καταλαμ­
βάνει καθαρά την πρώτη θέση— και την Κοινότητα σαν 
σύνολο. Η αντίδραση της ΕΟΚ ήταν να καταθέσει έναν 
«αντικατάλογο» ο οποίος περιλαμβάνει τις αθέμιτες εμπο­
ρικές πρακτικές των ΗΠΑ. Η ΟΚΕ κρίνει ότι τώρα είναι 
πιο εύκολο να οριοθετηθούν τα προβλήματα και ότι πάνω 
σ' αυτήν τη βάση θα μπορούσαν να εξευρεθούν λύσεις για 
κάθε επιμέρους περίπτωση. 
19. Επειδή η παγκόσμια αγορά αγροτικών προϊόντων 
εξακολουθεί να περιορίζεται, τα αυξανόμενα πλεονά­
σματα της παραγωγής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και 
των ΗΠΑ, που συμπίπτουν με μια αύξηση της παραγωγής 
στις αναπτυσσόμενες χώρες, αποτελούν όλο και περισσό­
τερο παράγοντα διαταραχών στο διεθνές εμπόριο και 
αυξάνουν τον κίνδυνο να εκραγεί ένας εμπορικός πόλεμος 
μεταξύ των ΗΠΑ και της ΕΟΚ για την κατάκτηση τόσο 
των δικών τους αγορών όσο και τρίτων αγορών. 
20. Τα προβλήματα που θίγονται στο προηγούμενο 
σημείο συνδέονται στενά με τη διαμάχη που ανέκυψε στο 
πλαίσιο της διεύρυνσης της Κοινότητας με την προσχώ­
ρηση της Ισπανίας και της Πορτογαλίας. Οι Αμερικανοί 
οφείλουν να γνωρίζουν ότι η διεύρυνση της Κοινότητας 
προς την Ιβηρική Χερσόνησο θα είχε επιπτώσεις στο 
καθεστώς εισαγωγής αγροτικών προϊόντων στις αντίστοι­
χες χώρες. Εξάλλου, η μείωση των τελωνειακών δασμών 
της Ισπανίας στο επίπεδο του κοινού δασμολογίου της 
Κοινότητας διευκολύνει τις εξαγωγές αμερικανικών βιο­
μηχανικών προϊόντων. Η πρόσφατη προσωρινή συμφωνία 
μεταξύ Επιτροπής και αμερικανικής κυβέρνησης έπρεπε 
να αφήνει περιθώρια για επίλυση του προβλήματος με 
κοινή συμφωνία και σε οριστική βάση. Η ΟΚΕ πιστεύει, ωστόσο, ότι το πρόβλημα αρχής, ότι δηλαδή η ρύθμιση 
των επιπτώσεων από τη διεύρυνση μιας τελωνειακής 
ένωσης πρέπει να γίνεται στα πλαίσια της ΓΣΔΕ, παραμέ­
νει. 
21. Ακόμη ένα βασικό κύκλο προβλημάτων στις 
σχέσεις μεταξύ της ΕΟΚ και των ΗΠΑ αποτελούν οι 
περιορισμοί στον τομέα της μεταφοράς τεχνολογιών. Ένα 
ολοένα αυξανόμενο ποσοστό των νέων τεχνολογιών 
(μικροηλεκτρονική, πληροφορική, αυτοματοποίηση, βιο­
τεχνολογία, αεροπορικές και διαστημικές μεταφορές ή 
τηλεπικοινωνίες) μπορεί να χρησιμοποιηθεί τόσο για 
ειρηνικούς όσο και για στρατιωτικούς σκοπούς. Κατά την 
άποψη των ΗΠΑ, ο έλεγχος της «στρατιωτικής» τεχνο­
λογίας μπορεί να εξασφαλισθεί μόνο με τη διεύρυνση 
του ελέγχου της «ειρηνικής» τεχνολογίας. Στην πράξη 
πλήττονται ιδιαίτερα οι κοινοτικές εξαγωγές προς τις 
χώρες της Ανατολικής Ευρώπης από αυτές τις αμερικανι­
κές προσπάθειες επιβολής οικονομικού αποκλεισμού. 
Αυτές οι αμερικανικές ρυθμίσεις συνεπάγονται την 
αδικαιολόγητη επέκταση της νομοθεσίας των ΗΠΑ και 
εκτός της επικράτειας τους. Επειδή όμως όλα τα ανταλλα­
κτικά και οι τεχνολογίες που προέρχονται από τις ΗΠΑ 
υπόκεινται στον έλεγχο αυτό, υπάρχει κίνδυνος να μα­
ταιωθούν πολλές επικερδείς συναλλαγές των Ευρωπαίων 
με χώρες της Ανατολικής Ευρώπης. Η ΟΚΕ είναι της 
γνώμης ότι οι ΗΠΑ θα πρέπει να αναθεωρήσουν τις σχε­
τικές ρυθμίσεις τους. 
22. Όσον αφορά τις εισαγωγές ορισμένων βιομηχανι­
κών προϊόντων (επίκαιρο παράδειγμα: εργαλειομηχανές), 
οι ΗΠΑ δικαιολογούν την επιθυμία τους για αυτοπεριο­
ρισμό με το επιχείρημα ότι διακυβεύεται η εθνική τους 
ασφάλεια με την εξάρτηση από παρόμοιες εισαγωγές. Η 
ΟΚΕ επισημαίνει ότι είναι επικίνδυνο να χρησιμοποιείται 
το επιχείρημα της εθνικής ασφάλειας για να δικαιολογη­
θεί η εφαρμογή εμπορικών περιορισμών. 
23. Το νομοσχέδιο που υιοθέτησε το Μάιο του 1986 η 
Βουλή των Αντιπροσώπων, το λεγόμενο «omnibus-trade-
bill» θα μπορούσε επίσης να αποτελέσει μια πολύ επικίν­
δυνη εξέλιξη για το παγκόσμιο εμπόριο. Ο νόμος αυτός 
θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί από τους οικονομικούς 
κύκλους των ΗΠΑ για να πετύχουν την προστασία από 
εισαγωγές σχεδόν όλων των προϊόντων. Η κυβέρνηση 
Ρήγκαν τάχθηκε σαφώς κατά του νομοσχεδίου αυτού. Σε 
περίπτωση όμως που υιοθετηθεί από τη Γερουσία, έστω 
και με πιο ελαστική μορφή, η Κοινότητα θα πρέπει, κατά 
τη γνώμη της ΟΚΕ, να καταδικάσει έντονα το νόμο αυτό 
και να λάβει μέτρα για την προστασία των εμπορικών της 
συμφερόντων. 
24. Πολλά μέλη του Κογκρέσου των ΗΠΑ τηρούν 
επιφυλακτική στάση έναντι της ΓΣΔΕ. Κρίνουν ότι αποτε­
λεί ένα όργανο που δεν είναι κατάλληλο για την υποστή­
ριξη των «νόμιμων δικαιωμάτων» των ΗΠΑ, και έχουν 
αφήσει να εννοηθεί ότι οι νέες πολυμερείς εμπορικές 
διαπραγματεύσεις θα πρέπει να παράσχουν συγκεκριμένη 
ενίσχυση στις ΗΠΑ ώστε να επιλυθεί το πρόβλημα του 
ελλείμματος του εμπορικού τους ισοζυγίου. Η ΟΚΕ τονί­
ζει πάντως ότι, σε ό,τι αφορά το άνοιγμα των αγορών, το 
παγκόσμιο εμπόριο στηρίζεται στην αρχή της αμοιβαιό­
τητας. Μια μεγαλύτερη ελευθέρωση δεν πρέπει επομένως 
να αποσκοπεί στην επίλυση των εμπορικών προβλημάτων 
ενός και μόνο εταίρου. 
25. Οι σχέσεις Κοινότητας —ΗΠΑ κινδυνεύουν να χει­
ροτερέψουν λόγω της συσσώρευσης προβλημάτων από 
22. 12. 86 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 328/33 
διάφορους τομείς. Ιδιαίτερα προβλήματα παρουσιάζει ο 
γεωργικός τομέας αλλά και η μεταλλουργική βιομηχανία, 
η χαλυβουργία, τα προϊόντα υψηλής τεχνολογίας, οι εργα-
λειομηχανές, κ.ά. Το Κογκρέσο των ΗΠΑ ερμηνεύει 
συχνά τους κανόνες του διεθνούς εμπορίου με βάση βρα­
χυπρόθεσμα εθνικά συμφέροντα, τη στιγμή που οι ΗΠΑ 
θα είχαν συμφέρον να επιλυθούν τα προβλήματα σε συ­
νεργασία με την Κοινότητα. Αν οι δύο εταίροι δεν το 
επιτύχουν αυτό με άμεσο διάλογο, θα πρέπει να 
προσφύγουν σε κάποιο ουδέτερο όργανο. Η ΓΣΔΕ διαθέτει 
εν προκειμένω τους κατάλληλους μηχανισμούς. Οι δύο 
εμπορικοί εταίροι θα πρέπει, ωστόσο, να καταβάλουν 
προσπάθειες ώστε η διαιτησία να φέρει καλύτερο αποτέ­
λεσμα. 
26. Λόγω της αστάθειας της παγκόσμιας κατάστασης, 
της αλληλεξάρτησης των οικονομιών τους και των κοινών 
τους συμφερόντων, η Κοινότητα και οι Ηνωμένες Πολι­
τείες εξακολουθούν να εξαρτώνται από το διάλογο και τη 
συνεργασία σε πνεύμα αμοιβαίας εμπιστοσύνης σε ό,τι 
αφορά τόσο τον εμπορικό τομέα όσο και την οικονομική 
και νομισματική πολιτική. 
Συμπεράσματα 
27. Λόγω της αυξανόμενης ανισορροπίας στις εμπο­
ρικές σχέσεις Κοινότητας —Ιαπωνίας καθώς και ΗΠΑ— 
Ιαπωνίας, η τελευταία θα πρέπει να αναλάβει μεγαλύτερο 
μέρος της ευθύνης στα πλαίσια της παγκόσμιας οικονο­
μίας και του συνολικού διεθνούς εμπορίου και να λάβει 
σε εθνικό επίπεδο τα κατάλληλα οικονομικά μέτρα και 
μέτρα νομισματικής πολιτικής που θα θέσουν τέρμα στην 
εν λόγω ανισορροπία, ώστε να μην αναγκασθούν οι εμπο­
ρικοί εταίροι της να καταφύγουν σε αντίμετρα. Πράγματι, 
η οικονομία της Ιαπωνίας θα πρέπει να ενταχθεί περισσό­
τερο στην παγκόσμια οικονομία σε ό,τι αφορά τις εισαγω­
γές, τα βιομηχανικά προϊόντα, τις υπηρεσίες (η εισαγωγή 
των υπηρεσιών στις διαπραγματεύσεις στα πλαίσια της 
ΓΣΔΕ θα έπρεπε, συνεπώς, να εκφράζεται με μια αυξημένη 
πίεση στην Ιαπωνία που να έχει ως στόχο να ανοίξει 
τις αγορές της π.χ. στον τομέα των τραπεζών και των 
ασφαλίσεων), ορισμένες πρώτες ύλες καθώς και τις συναλ­
λαγές στον τομέα της τεχνολογίας και των καφαλαίων. 
28. Κάθε χώρα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις 
επιπτώσεις των εσωτερικών της αποφάσεων στις εξωτε­
ρικές της πολιτικές. Αυτό ισχύει κυρίως για τη γεωργική 
πολιτική αλλά επίσης και για την πολιτική προϋπολογι­
σμού, την περιφερειακή πολιτική, την πιστωτική πολι­
τική, καθώς επίσης και για τη βιομηχανική πολιτική. Οι 
Βρυξέλλες, 18 Σεπτεμβρίου 1986. ΗΠΑ, η Ιαπωνία και η Ευρωπαϊκή Κοινότητα πρέπει να 
λάβουν από κοινού την ευθύνη που τους βαρύνει, λόγω 
της οικονομικής τους ισχύος, όσον αφορά τη λειτουργία 
του διεθνούς νομισματικού και εμπορικού συστήματος και 
την οικονομική ανάπτυξη σε παγκόσμιο επίπεδο. Η ΟΚΕ 
κρίνει ότι τα σχετικά αποτελέσματα μέχρι σήμερα υπήρ­
ξαν απογοητευτικά. 
29. Όλοι οι παράγοντες του παγκόσμιου εμπορίου 
έχουν συμφέρον να διατηρήσουν και ενισχύσουν το 
νομικό πλαίσιο της ΓΣΔΕ και να αναχαιτίσουν την εμφά­
νιση νέων εμποδίων και την προσφυγή σε μονομερείς ή 
διμερείς λύσεις. Με την έννοια αυτή, η σύναψη μεταξύ 
Ιαπωνίας και ΗΠΑ συμφωνιών ελευθέρωσης ή περιο­
ρισμών σε ορισμένους τομείς (ημιαγωγοί, τηλεπικοι­
νωνίες, ιατρικός εξοπλισμός, φαρμακευτικά προϊόντα, 
ηλεκτρονικά προϊόντα) δεν πρέπει να αποβεί σε βάρος της 
Κοινότητας. Πράγματι, οι διμερείς εμπορικές συμφωνίες 
έχουν την τάση, ανεξάρτητα από τη φύση τους, να στρε­
βλώνουν τις εμπορικές συναλλαγές σε βάρος τρίτων 
χωρών που δεν μετέχουν στη συμφωνία. 
30. Στα πλαίσια των παγκόσμιων συναλλαγών, η 
προσφυγή σε διμερείς σχέσεις και σε κατά τομείς αντι­
μετώπιση των θεμάτων υποσκάπτει τις πολυμερείς σχέσεις 
και την έννοια του «πλέον ευνοούμενου έθνους» που όμως 
αποτελούν τους στυλοβάτες ενός παγκόσμιου εμπορίου 
που οδηγεί στην ευημερία. Μολονότι στις διεθνείς συμ­
φωνίες δεν γίνεται ακόμη λόγος γι' αυτό («φαιά ζώνη»), 
υπάρχει σ' αυτές αντίθεση όσον αφορά την αποτελεσμα­
τικότητα ενός διεθνούς καταμερισμού της εργασίας με 
βάση το κριτήριο του καταλληλότερου τόπου παραγωγής. 
31. Η ΟΚΕ είναι της γνώμης ότι η Κοινότητα πρέπει 
να εφαρμόσει χωρίς άλλη χρονοτριβή την κοινή εμπορική 
πολιτική που προβλέπεται στη συνθήκη. 
32. Η Κοινότητα θα πρέπει να λάβει πρωτοβουλίες από 
κοινού με τους εταίρους της προκειμένου να επιτευχθεί η 
δημιουργία ενός παγκόσμιου νομισματικού συστήματος 
που να είναι λειτουργικότερο και αποτελεσματικότερο. 
33. Η ΟΚΕ επιμένει για μια ακόμη φορά πως είναι 
σκόπιμο να καθιερωθούν ανάμεσα στην Κοινότητα, τις 
ΗΠΑ και την Ιαπωνία διαδικασίες διαβούλευσης σε όλα 
τα επίπεδα, και στο επίπεδο βέβαια των επαγγελματικών 
οργανώσεων και των κοινωνικών εταίρων. Η Οικονομική 
και Κοινωνική Επιτροπή θα πρέπει να λάβει η ίδια τις 
απαιτούμενες πρωτοβουλίες στον τομέα αυτό. Είναι προ­
φανές ότι κατά τις διαβουλεύσεις αυτές δεν θα πρέπει 
να λαμβάνονται υπόψη μόνο τα συμφέροντα των τριών 
εταίρων αλλά και τα συμφέροντα των άλλων εμπορικών 
εταίρων και των αναπτυσσόμενων χωρών για τις οποίες η 
Κοινότητα, κυρίως σε ό,τι αφορά τις μεσογειακές χώρες 
και τις χώρες ΑΚΕ έχει ιδιαίτερη ευθύνη. 
Ο Πρόεδρος της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Gerd MUHR