Ειδική έκθεση  Είναι ορθή η διαχείριση 
της στήριξης μέτρων 
επένδυσης και 
προώθησης στον 
αμπελοοινικό τομέα από 
την ΕΕ και αποδεικνύονται 
τα αποτελέσματά της 
όσον αφορά 
την ανταγωνιστικότητα 
των οίνων της ΕΕ;EL 2014  αριθ.  09
ΕΥΡΩΠΑÏKΟ
ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ
ΣΥΝΕ∆ΡΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙO  
12, rue Alcide De Gasperi  
1615 Luxembourg  
LUXEMBOURG
Τηλ +352 4398-1
E-mail: eca-info@eca.europa.eu  
Internet: http://eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditorsECA  
YouTube: EUAuditorsECA
Περισσότερες πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Ένωση παρέχονται από το διαδίκτυο ( http://europa.eu ).
Λουξεμβούργο: Υπηρεσία Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 2014
ISBN 978-92-872-0303-8
doi:10.2865/67986
© Ευρωπαϊκή Ένωση, 2014
Επιτρέπεται η αναπαραγωγή με αναφορά της πηγής.
Printed in Luxembourg
EL 2014  αριθ.  09
Ειδική έκθεση Είναι ορθή η διαχείριση 
της στήριξης μέτρων 
επένδυσης και 
προώθησης στον 
αμπελοοινικό τομέα από 
την ΕΕ και αποδεικνύονται 
τα αποτελέσματά τ  ης 
όσον αφορά 
την ανταγωνιστικότητα 
των οίνων της ΕΕ;
(υποβαλλόμενη δυνάμει του άρθρου 287, παράγραφος 4, 
δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ)
02
 Περιεχόμενα
Σημεία
 Συντομογραφίες
 Γλωσσάριο
I – IX Σύνοψη
1 – 11 Εισαγωγή
1 – 11 Ο αμπελοοινικός τομέας στην ΕΕ
12 – 15 Εμβέλεια και τρόπος προσέγγισης του ελέγχου
16 – 80 Παρατηρήσεις
16 – 34 Μέρος I — Σχεδιάστηκε και εφαρμόστηκε κατάλληλα το μέτρο επένδυσης στο πλαίσιο της ΚΟΑ 
οίνου, με τη δέουσα προσοχή στην αρχή της οικονομίας;
18 – 21 Η ανάγκη πρόσθετων μέτρων επένδυσης στο πλαίσιο της ΚΟΑ οίνου δεν αποδεικνύεται…
22 – 25 … και η υλοποίηση των επενδύσεων στο πλαίσιο της ΚΟΑ οίνου καθυστέρησε ή περιορίστηκε σε ορισμένα 
κράτη μέλη
26 – 29 Τα κράτη μέλη στα οποία πραγματοποιήθηκε επίσκεψη παρέχουν περιορισμένη διασφάλιση ότι μόνο 
τα οικονομικά βιώσιμα έργα λαμβάνουν στήριξη…
30 – 34 … και δεν αξιολογούν συστηματικά το εύλογο του κόστους των έργων
35 – 64 Μέρος II — Σχεδιάστηκε κατάλληλα και εφαρμόστηκε με αποδοτικό τρόπο το μέτρο προώθησης;
37 – 42 Στήριξη για προώθηση χορηγείται επίσης σε μεγάλες επιχειρήσεις, με ήδη ισχυρή φήμη και παράδοση 
στις εξαγωγές…
43 – 47 … και οι οποίες θα είχαν ενδεχομένως πραγματοποιήσει τις ενέργειες προώθησης χωρίς δημόσια στήριξη 
(φαινόμενο μη αποδοτικής δαπάνης)
48 – 51 Ασαφής ορισμός των επιλέξιμων δαπανών έως το 2013
03 Περιεχόμενα
52 – 54 Τα κράτη μέλη δεν ελέγχουν πάντοτε εάν χορηγείται παράτυπα διπλή χρηματοδότηση
55 – 64 Η ανεπαρκής παρακολούθηση της διαδρομής του ελέγχου υπονομεύει την αποτελεσματικότητα 
των ελέγχων των κρατών μελών στα οποία πραγματοποιήθηκε επίσκεψη προς διασφάλιση 
της πραγματικής υπόστασης και της επιλεξιμότητας των ενεργειών προώθησης
65 – 80 Μέρος III — Αποδεικνύονται επαρκώς τα αποτελέσματα των μέτρων;
65 – 70 Η παρακολούθηση και η αξιολόγηση των μέτρων επικεντρώθηκε στις υλοποιήσεις και τη δημοσιονομική 
εκτέλεση, αλλά δεν υπάρχουν ακόμη επαρκείς πληροφορίες σχετικά με τα επιτευχθέντα αποτελέσματα
71 – 73 Τα αποτελέσματα των επενδύσεων στο πλαίσιο της ΚΟΑ δεν μπορούν να διαχωριστούν με ευχέρεια από 
τα αποτελέσματα των επενδύσεων στο πλαίσιο της αγροτικής ανάπτυξης
74 – 75 Οι εξαγωγές οίνου των κρατών μελών προς τρίτες χώρες αυξήθηκαν…
76 – 80 … αλλά είναι δύσκολο να προσδιοριστεί κατά πόσον αυτό αποδίδεται άμεσα στο μέτρο προώθησης
81 – 90 Συμπεράσματα και συστάσεις
 Παράρτημα  I — Ισοζύγιο προσφοράς των κύριων στοιχείων σε επίπεδο ΕΕ των 27
 Παράρτημα  II —  Παράρτημα Xβ του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1234/2007 του Συμβουλίου
 Απαντήσεις της Επιτροπής 
04
 Συντομογραφίες
ΕΓΤΑΑ : Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης
ΕΓΤΕ : Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Εγγυήσεων
ΕΕ: Ευρωπαϊκή Ένωση
ΕΕ των 27 : η Ευρωπαϊκή Ένωση των 27 κρατών μελών
ΕΤΠΑ : Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης
ΚΟΑ οίνου : κοινή οργάνωση αγοράς στον αμπελοοινικό τομέα
ΠΓΕ : προστατευόμενη γεωγραφική ένδειξη
ΠΟΠ : προστατευόμενη ονομασία προέλευσης
ha: εκτάριο
hl: εκατόλιτρο
05
 Γλωσσάριο
Αμπελουργική περίοδος : Το έτος παραγωγής των προϊόντων του αμπελοοινικού τομέα (που περιγράφονται στο μέρος 
XII του παραρτήματος I του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1234/2007). Αρχίζει την 1η Αυγούστου κάθε έτους και λήγει στις 
31 Ιουλίου του επόμενου έτους.
Αποδοτικότητα : Η αρχή της αποδοτικότητας αφορά τη βέλτιστη σχέση μεταξύ των χρησιμοποιούμενων πόρων και των 
παραγόμενων υλοποιήσεων ή αποτελεσμάτων.
Αποτελεσματικότητα : Η αρχή της αποτελεσματικότητας αφορά την εκπλήρωση των συγκεκριμένων στόχων που έχουν 
τεθεί και την επίτευξη των προβλεπόμενων αποτελεσμάτων.
Εθνικό πρόγραμμα στήριξης/Εθνικό χρηματοδοτικό σύνολο : Τα οινοπαραγωγά κράτη μέλη χρησιμοποιούν τα 
κονδύλια της ΕΕ στο πλαίσιο της ΚΟΑ οίνου μέσω εθνικών προγραμμάτων στήριξης, για τη χρηματοδότηση ειδικών 
μέτρων στήριξης του αμπελοοινικού τομέα (άρθρο 103θ του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1234/2007). Τα κράτη μέλη 
υποβάλλουν στην Επιτροπή πενταετή προγράμματα στήριξης, τα οποία περιλαμβάνουν μέτρα σύμφωνα με τους κανόνες 
που διέπουν τον αμπελοοινικό τομέα (άρθρο 103ια του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1234/2007).
Επιστροφές κατά την εξαγωγή : Δυνάμει της κοινής γεωργικής πολιτικής, η Ευρωπαϊκή Ένωση καθορίζει ελάχιστα 
επίπεδα τιμών για ορισμένα γεωργικά προϊόντα. Τα εν λόγω ελάχιστα επίπεδα τιμών είναι σε πολλές περιπτώσεις 
υψηλότερα από το επίπεδο των διεθνών τιμών για τα ίδια προϊόντα. Όταν τα γεωργικά προϊόντα πρέπει να εξαχθούν 
σε τρίτες χώρες (εκτός ΕΕ), είναι αναγκαίο να καλυφθεί η διαφορά μεταξύ του επιπέδου τιμών της ΕΕ και του επιπέδου 
τιμών της παγκόσμιας αγοράς. Αυτό επιτυγχάνεται με την καταβολή στους εξαγωγείς επιστροφών κατά την εξαγωγή. Οι 
επιστροφές κατά την εξαγωγή ποικίλλουν στον χρόνο, ανάλογα με τον παραγωγικό τομέα και τα παραγόμενα προϊόντα.
Καθεστώς ενιαίας ενίσχυσης : Καθεστώς ενισχύσεων που αντικατέστησε την πλειονότητα των προϋπαρχόντων 
καθεστώτων άμεσων ενισχύσεων και στο πλαίσιο του οποίου οι ενισχύσεις αποσυνδέονται από την υποχρέωση 
παραγωγής. Αντ’ αυτού, η πλήρης καταβολή των ενισχύσεων εξαρτάται από την προϋπόθεση να διατηρούν οι γεωργοί 
το σύνολο των εκτάσεών τους σε καλή γεωργική και περιβαλλοντική κατάσταση (ΚΓΠΚ) και να τηρούν τις κανονιστικές 
απαιτήσεις διαχείρισης (ΚΑΔ) —πρόκειται για την αποκαλούμενη «πολλαπλή συμμόρφωση». Τα κράτη μέλη μπορούν να 
παρέχουν στήριξη στους αμπελουργούς χορηγώντας τους δικαιώματα ενίσχυσης κατά την έννοια του κεφαλαίου 3 του 
τίτλου III του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1782/2003, σύμφωνα με το σημείο ΙΕ του παραρτήματος VII του εν λόγω κανονισμού.
Λοιποί οίνοι : Οίνοι μη επιλέξιμοι για τα μέτρα προώθησης, παραδείγματος χάριν, επιτραπέζιοι οίνοι χωρίς ένδειξη 
ποικιλίας αμπέλου.
Μέτρο αναδιάρθρωσης και μετατροπής των αμπελώνων : Η στήριξη για αναδιάρθρωση και μετατροπή των 
αμπελώνων μπορεί να καλύπτει μόνο μία ή περισσότερες από τις ακόλουθες δραστηριότητες: α) μετατροπή ποικιλίας, 
συμπεριλαμβανομένου του επανεμβολιασμού· β) επαναφύτευση αμπελώνων· γ) βελτιώσεις των τεχνικών διαχείρισης 
των αμπελώνων. Η συνήθης ανανέωση των αμπελώνων που προσεγγίζουν το τέλος της φυσικής τους ζωής δεν θεωρείται 
δραστηριότητα αναδιάρθρωσης και μετατροπής. Η στήριξη για αναδιάρθρωση και μετατροπή των αμπελώνων μπορεί να 
λαμβάνει μόνο τις ακόλουθες μορφές: α) αποζημίωση των παραγωγών για τις απώλειες εισοδήματος λόγω της εφαρμογής 
του μέτρου· β) συμβολή στο κόστος αναδιάρθρωσης και μετατροπής.
Μέτρο απόσταξης κρίσης : Η στήριξη που παρεχόταν έως τις 31 Ιουλίου 2012 για εθελοντική ή υποχρεωτική απόσταξη 
πλεονασμάτων οίνου, την οποία αποφάσιζαν τα κράτη μέλη σε δικαιολογημένες περιπτώσεις κρίσης, ούτως ώστε να 
μειωθεί ή να εξαλειφθεί το πλεόνασμα και παράλληλα να εξασφαλιστεί η συνέχεια του εφοδιασμού από τη μία εσοδεία 
στην άλλη.
Μέτρο απόσταξης πόσιμης αλκοόλης : Η στήριξη που παρεχόταν, υπό μορφή ενίσχυσης ανά εκτάριο, έως τις 
31 Ιουλίου 2012, σε παραγωγούς για οίνο που αποστάζεται προς πόσιμη αλκοόλη.
06 Γλωσσάριο
Μέτρο απόσταξης υποπροϊόντων : Η στήριξη που παρέχεται για την εθελοντική ή υποχρεωτική απόσταξη 
υποπροϊόντων οινοποίησης (στέμφυλα και οινολάσπη), η οποία έχει πραγματοποιηθεί σύμφωνα με τις προϋποθέσεις που 
καθορίζονται στο σημείο Δ του παραρτήματος XVβ του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1234/2007 του Συμβουλίου.
Μέτρο ασφάλισης της συγκομιδής : Η στήριξη που παρέχεται με στόχο να συμβάλλει στην προστασία των εισοδημάτων 
των παραγωγών για απώλειες που οφείλονται σε φυσικές καταστροφές, δυσμενή καιρικά φαινόμενα, ασθένειες 
ή προσβολή από επιβλαβείς οργανισμούς.
Μέτρο επένδυσης : Η στήριξη που παρέχεται για υλικές ή άυλες επενδύσεις σε εγκαταστάσεις επεξεργασίας, σε υποδομές 
οινοποιίας και στην εμπορία οίνων, οι οποίες βελτιώνουν τις συνολικές επιδόσεις των επιχειρήσεων και αφορούν ένα 
ή περισσότερα από τα ακόλουθα: α) την παραγωγή ή την εμπορία προϊόντων που αναφέρονται στο παράρτημα ΧΙβ του 
κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1234/2007 του Συμβουλίου· β) την ανάπτυξη νέων προϊόντων, επεξεργασιών και τεχνολογιών που 
συνδέονται με τα προϊόντα που αναφέρονται στο παράρτημα ΧΙβ.
Μέτρο προώθησης : Η στήριξη που παρέχεται για μέτρα ενημέρωσης ή προώθησης για τους κοινοτικούς οίνους. Το 
μέτρο αφορά την προώθηση οίνων με προστατευόμενη ονομασία προέλευσης ή προστατευόμενη γεωγραφική ένδειξη, 
ή οίνους με ένδειξη της οινοποιήσιμης ποικιλίας αμπέλου. Το μέτρο αυτό μπορεί να αφορά μόνο: α) δημόσιες σχέσεις, 
μέτρα προώθησης ή διαφήμισης, β) συμμετοχή σε εκδηλώσεις, εμποροπανηγύρεις ή εκθέσεις διεθνούς σημασίας, 
γ) ενημερωτικές εκστρατείες, δ) μελέτες νέων αγορών, αναγκαίες για τη διεύρυνση των εμπορικών διεξόδων και ε) 
μελέτες για την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων των μέτρων προώθησης και ενημέρωσης. Η συνδρομή της ΕΕ στις 
δραστηριότητες προώθησης δεν υπερβαίνει το 50 % των επιλέξιμων δαπανών (άρθρο 103ιστ του κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 1234/2007).
Μέτρο πρώιμου τρύγου : Ως πρώιμος τρύγος νοείται η ολική καταστροφή ή η απομάκρυνση των σταφυλιών που δεν 
έχουν ακόμη ωριμάσει, μειώνοντας έτσι την απόδοση της σχετικής έκτασης στο μηδέν. Η στήριξη για τον πρώιμο τρύγο 
μπορεί να χορηγείται με τη μορφή κατ’ αποκοπήν ενίσχυσης ανά εκτάριο που καθορίζεται από το ενδιαφερόμενο κράτος 
μέλος.
Μέτρο ταμείων αλληλοβοήθειας : Τα ταμεία αλληλοβοήθειας παρέχουν συνδρομή στους παραγωγούς που επιζητούν να 
εξασφαλιστούν έναντι των διακυμάνσεων της αγοράς. Η στήριξη της ΕΕ για τη σύσταση ταμείων αλληλοβοήθειας μπορεί 
να χορηγείται με τη μορφή προσωρινής και φθίνουσας ενίσχυσης για την κάλυψη των διοικητικών δαπανών των ταμείων. 
Κανένα κράτος μέλος δεν επέλεξε το μέτρο αυτό.
Οικονομία : Η αρχή της οικονομίας αφορά την επίτευξη δεδομένου επιπέδου υλοποιήσεων ή αποτελεσμάτων με το 
χαμηλότερο δυνατό κόστος.
Περίοδος προγραμματισμού : Τα εθνικά προγράμματα στήριξης καταρτίζονται για πενταετή περίοδο. Η περίοδος 
προγραμματισμού 2009-2013 ήταν η πρώτη, ενώ η δεύτερη θα καλύψει τα έτη 2014-2018.
07 Γλωσσάριο
Ποικιλιακοί οίνοι : Οίνοι χωρίς γεωγραφική ένδειξη, οι οποίοι, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, επιτρέπεται να αναφέρουν 
την ποικιλία αμπέλου. Οι εν λόγω οίνοι είναι επιλέξιμοι για το μέτρο προώθησης.
Πριμοδότηση εκρίζωσης : Η στήριξη που παρέχεται στους αμπελουργούς για την οριστική απόσυρση του συνόλου των 
αμπέλων από αμπελοτεμάχιο ή αμπελουργική εκμετάλλευση.
Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης : Έγγραφο που καταρτίζεται από ένα κράτος μέλος ή μια περιφέρεια και εγκρίνεται 
από την Επιτροπή, με στόχο τον σχεδιασμό της εφαρμογής της πολιτικής αγροτικής ανάπτυξης.
Συμπυκνωμένο γλεύκος σταφυλιών : Το μη καραμελωμένο γλεύκος σταφυλιών που παράγεται με μερική αφυδάτωση 
γλεύκους σταφυλιών, με οποιαδήποτε επιτρεπόμενη μέθοδο εκτός από την απευθείας θέρμανση.
Φαινόμενο μη αποδοτικής δαπάνης : Κατάσταση κατά την οποία ένα επιδοτούμενο έργο θα είχε υλοποιηθεί, εν όλω ή εν 
μέρει, χωρίς την επιχορήγηση.
Χρηστή δημοσιονομική διαχείριση : Σύμφωνα με το άρθρο 27 του δημοσιονομικού κανονισμού που εφαρμόζεται στον 
γενικό προϋπολογισμό των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (εφεξής «δημοσιονομικός κανονισμός», ΕΕ L 248 της 16.9.2002), 
η έννοια της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης περιλαμβάνει τις αρχές της οικονομίας, της αποδοτικότητας και της 
αποτελεσματικότητας.
08
 Σύνοψη
I
Η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) είναι ο μεγαλύτερος παραγω -
γός οίνου παγκοσμίως. Το 2008 το Συμβούλιο θέσπισε 
μεταρρύθμιση της κοινής οργάνωσης αγοράς (ΚΟΑ) στον 
αμπελοοινικό τομέα, στοχεύοντας κατ’ ουσίαν στη βελ -
τίωση της ανταγωνιστικότητας των οινοπαραγωγών της 
ΕΕ και την εξισορρόπηση προσφοράς και ζήτησης, στο 
πλαίσιο ενός συνεχιζόμενου από μακρού διαρθρωτικού 
πλεονάσματος προσφοράς έναντι της ζήτησης. Τα κύρια 
χρηματοοικονομικά μέσα της μεταρρύθμισης αυτής 
περιλαμβάνουν ένα προσωρινό καθεστώς εκρίζωσης και 
τη σύσταση εθνικών προγραμμάτων στήριξης, μέσω των 
οποίων τα κράτη μέλη επιλέγουν μεταξύ 11 διαθέσιμων 
μέτρων αυτά που αρμόζουν περισσότερο στις ιδιαίτερες 
συνθήκες του καθενός.
II
Το Συνέδριο κάλυψε σε προγενέστερο έλεγχο1 την 
εκρίζωση των αμπελώνων, η οποία στόχευε κυρίως στην 
εξισορρόπηση προσφοράς και ζήτησης. Με τον παρό -
ντα έλεγχο, το Συνέδριο εξέτασε κατά πόσον είναι ορθή 
η διαχείριση της στήριξης μέτρων επένδυσης και προώ -
θησης στον αμπελοοινικό τομέα και κατά πόσον αποδει -
κνύονται τα αποτελέσματά της όσον αφορά την αντα -
γωνιστικότητα των οίνων της ΕΕ. Το Συνέδριο καταλήγει 
στο συμπέρασμα ότι η διαχείριση της στήριξης σε μέτρα 
επένδυσης και προώθησης στον αμπελοοινικό τομέα, 
κατά τα αρχικά έτη που καλύφθηκαν από τον έλεγχο, 
επηρεάστηκε αρνητικά από αδυναμίες στον σχεδιασμό 
και την υλοποίηση, τις οποίες επισημαίνει η παρούσα 
έκθεση, και ότι ο αντίκτυπος στην ανταγωνιστικότητα 
των οίνων της ΕΕ δεν αποδεικνυόταν πάντοτε.
III
Η ανάγκη για πρόσθετο μέτρο επένδυσης ειδικά για τον 
αμπελοοινικό τομέα δεν αποδεικνύεται, δεδομένου ότι 
υπήρχε ήδη στο πλαίσιο της πολιτικής αγροτικής ανάπτυ -
ξης. Το εν λόγω πρόσθετο μέτρο περιπλέκει την κατά -
σταση, δημιούργησε διοικητικά εμπόδια και σε ορισμένα 
κράτη μέλη κατέληξε σε καθυστερήσεις στην υλοποίηση 
ή περιόρισε υπερβολικά την εμβέλεια των επιλέξιμων 
επενδύσεων. Κατά τον χρόνο του ελέγχου, σημαντικό 
μέρος των αρχικών χορηγήσεων εκ μέρους των κρατών 
μελών για το μέτρο επένδυσης είχε χρειαστεί να επα -
ναδιατεθεί σε άλλα μέτρα των εθνικών προγραμμάτων 
στήριξης.
1 Ειδική έκθεση αριθ. 7/2012 με τίτλο «Μεταρρύθμιση της κοινής 
οργάνωσης αγοράς στον αμπελοοινικό τομέα: κατάσταση προόδου» 
(htpp://eca.europa.eu).IV
Επιπλέον, το μέτρο επένδυσης δεν εφαρμόστηκε με τη 
δέουσα τήρηση της αρχής της οικονομίας. Τα περισσό -
τερα από τα ελεγχθέντα κράτη μέλη δεν διασφάλιζαν 
ότι μόνο βιώσιμα έργα λάμβαναν ενίσχυση και υπάρχει 
κίνδυνος υπέρογκων δαπανών, δεδομένου ότι το εύλογο 
του κόστους των έργων δεν αξιολογείτο συστηματικά.
V
Οι ενέργειες προώθησης συχνά χρησιμοποιούνται λανθα -
σμένα για την εδραίωση των αγορών, αντί για την εύρεση 
νέων ή την ανάκτηση παλαιών. Παρά την προβλεφθείσα 
προτίμηση για στήριξη μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων, 
χρηματοδοτήθηκαν επίσης μεγάλες επιχειρήσεις.
VI
Τα κράτη μέλη δεν ήταν επαρκώς επιλεκτικά όσον 
αφορά την εφαρμογή του μέτρου προώθησης. Συγκε -
κριμένα, το Συνέδριο εντόπισε σαφείς περιπτώσεις κατά 
τις οποίες οι δικαιούχοι θα είχαν καλύψει το κόστος των 
ενεργειών αυτών χωρίς στήριξη από την ΕΕ. Επιπλέον, το 
κόστος των ενεργειών προώθησης, τα γενικά έξοδα και 
οι δαπάνες των φορέων υλοποίησης δεν αιτιολογούνταν 
επαρκώς: τα δικαιολογητικά ήταν ανεπαρκή ή ελλιπή. 
Αυτό υπονομεύει την αποτελεσματικότητα των ελέγχων 
εγγράφων εκ μέρους των κρατών μελών προκειμένου να 
διασφαλίζεται η πραγματική υπόσταση και η επιλεξιμό -
τητα των ενεργειών προώθησης.
VII
Τα διαθέσιμα προϋπολογισθέντα κεφάλαια που προορί -
ζονται από τα κράτη μέλη για το μέτρο προώθησης κατά 
την περίοδο προγραμματισμού 2014-2018 είναι υπερδι -
πλάσια αυτών που δαπανήθηκαν κατά την προηγούμενη 
περίοδο προγραμματισμού2. Δεδομένων των δυσχερειών 
που αντιμετωπίζουν τα κράτη μέλη όσον αφορά την 
απορρόφηση του προϋπολογισμού 2009-2013 ο οποίος 
προοριζόταν αρχικά για ενέργειες προώθησης, υπάρχει 
κίνδυνος ο προϋπολογισμός που αποφασίστηκε για την 
περίοδο 2014-2018 να είναι υπερβολικά υψηλός, θέτοντας 
κατ’ αυτό τον τρόπο εν αμφιβόλω την εφαρμογή των 
αρχών της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης.
2 Στο πλαίσιο του μέτρου προώθησης, δαπανήθηκαν 
522 εκατομμύρια ευρώ κατά την περίοδο προγραμματισμού 2009-
2013. Για την περίοδο προγραμματισμού 2014-2018, τα κράτη μέλη 
χορήγησαν 1 156 εκατομμύρια ευρώ στο μέτρο προώθησης (ΕΕ των 
27). Αυτό σημαίνει αύξηση κατά 121 % έναντι των κεφαλαίων που 
δαπανήθηκαν κατά την προηγούμενη περίοδο.
Σύνοψη 09
VIII
Η Επιτροπή και τα ελεγχθέντα κράτη μέλη δεν παρέ -
χουν ακόμη επαρκείς σχετικές πληροφορίες ώστε να 
καταδεικνύονται τα άμεσα αποτελέσματα που μπορούν 
να αποδοθούν στα μέτρα. Στην περίπτωση του μέτρου 
επένδυσης, το αποτέλεσμα των επενδύσεων στο πλαίσιο 
της ΚΟΑ οίνου δεν μπορεί να διαχωριστεί με ευχέρεια 
από τις επενδύσεις στο πλαίσιο της αγροτικής ανάπτυξης. 
Στην περίπτωση του μέτρου προώθησης, οι δείκτες απο -
τελεσμάτων που χρησιμοποιούνται καλύπτουν πολλές 
μεταβλητές εκτός πεδίου επιρροής των ενεργειών προώ -
θησης. Κατά συνέπεια, τα αποτελέσματα των μέτρων δεν 
έχουν ακόμη αποδειχθεί.
IX
Βάσει των εν λόγω παρατηρήσεων, το Συνέδριο συνιστά 
τα εξής:
Για το μέτρο επένδυσης:
α) Προκειμένου να εξορθολογιστεί το καθεστώς 
ενίσχυσης, η Επιτροπή πρέπει να παρακολουθεί 
την απορρόφηση των κεφαλαίων, να αναλύσει τις 
ανάγκες όσον αφορά το μέτρο και να εκτιμήσει εάν 
ο αμπελοοινικός τομέας, σε σύγκριση με άλλους γε -
ωργικούς τομείς, χρήζει πρόσθετων ενισχύσεων για 
επενδύσεις.
β) Τα κράτη μέλη πρέπει να περιορίσουν τον κίνδυνο 
για την οικονομία με συστηματική αξιολόγηση του 
ευλόγου του κόστους των έργων και της οικονομι -
κής βιωσιμότητας των αιτούντων. Το αποτέλεσμα 
των αξιολογήσεων αυτών πρέπει να τεκμηριώνεται 
επαρκώς.
Η Επιτροπή πρέπει να διασφαλίζει ότι τα κράτη μέλη 
εφαρμόζουν τους εν λόγω ελέγχους αποτελεσματικά.
Για το μέτρο προώθησης:
α) Ο κανονισμός που διέπει το μέτρο πρέπει να απαγο -
ρεύει στους μεμονωμένους δικαιούχους να υποβάλ -
λουν, σε κάθε περίοδο προγραμματισμού, πρόγραμ -
μα προώθησης για τις ίδιες χώρες -στόχο. Επίσης, 
η Επιτροπή πρέπει να περιορίσει την εμβέλεια του 
μέτρου όσον αφορά την επιλεξιμότητα της διαφήμι -
σης εμπορικών ονομασιών και να δώσει μεγαλύτερη 
έμφαση στην ενθάρρυνση της ένταξης μικρών και 
μεσαίων επιχειρήσεων στο μέτρο προώθησης.β) Προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί ο κίνδυνος του φαι -
νομένου μη αποδοτικής δαπάνης, η Επιτροπή πρέπει 
να διασφαλίσει ότι τα κράτη μέλη κατά τις διαδικα -
σίες επιλογής τους ζητούν από τους δικαιούχους να 
αποδεικνύουν σαφώς την ανάγκη τους για ενίσχυση 
από την ΕΕ και ότι οι συνήθεις δαπάνες λειτουργίας 
δεν χρηματοδοτούνται από τον προϋπολογισμό της 
ΕΕ.
γ) Η Επιτροπή πρέπει να διασφαλίσει ότι τα παρεπόμε -
να έξοδα, όπως οι δαπάνες των φορέων υλοποίησης 
και τα γενικά έξοδα, αιτιολογούνται δεόντως και πε -
ριορίζονται σε ένα ανώτατο ποσοστό των συνολικών 
εξόδων.
δ) Τα κράτη μέλη πρέπει να εξασφαλίζουν επαρκή 
παρακολούθηση της διαδρομής του ελέγχου, που να 
συνδέει κάθε ενίσχυση προώθησης με συγκεκριμένες 
και επαρκώς τεκμηριωμένες ενέργειες.
ε) Η Επιτροπή πρέπει να απαιτήσει από τα κράτη μέλη 
να αξιολογούν λεπτομερέστερα τα αποτελέσματα 
των έργων προώθησης. Ειδικότερα, τα αποτελέσματα 
των ενεργειών προώθησης πρέπει να αξιολογούνται 
σε επίπεδο δικαιούχου και όχι για ολόκληρο τον 
αμπελοοινικό τομέα της ΕΕ. Τα κράτη μέλη πρέπει να 
κάνουν καλύτερη χρήση των εκθέσεων που καταρτί -
ζονται από τους δικαιούχους στο τέλος των ενεργει -
ών προώθησης, προκειμένου να αξιολογούν και να 
παγιώνουν τα αποτελέσματά τους.
στ) Μετά την πάροδο ικανού χρονικού διαστήματος, 
η Επιτροπή πρέπει να αναλύσει με ποιον τρόπο 
ο προϋπολογισμός που διατέθηκε για τα εθνικά προ -
γράμματα στήριξης για την περίοδο 2014-2018 αντα -
ποκρίνεται στις ανάγκες του αμπελοοινικού τομέα 
της ΕΕ και στην ικανότητα απορρόφησης των κρατών 
μελών. Βάσει της ανάλυσης αυτής, η Επιτροπή πρέ -
πει να αναπροσαρμόσει τον προϋπολογισμό, κατά 
περίπτωση, προκειμένου να διασφαλίσει ότι παρέχει 
κίνητρα στα κράτη μέλη ώστε να είναι αποδοτικότε -
ρα όσον αφορά την εφαρμογή των μέτρων.
10
 Εισαγωγή
Ο αμπελοοινικός τομέας 
στην ΕΕ
01 
Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ο μεγαλύτε -
ρος παραγωγός οίνου παγκοσμίως. Με 
περίπου 3 εκατομμύρια εκτάρια αμπε -
λώνων, η ΕΕ παράγει κατά μέσο όρο 
σχεδόν 158 εκατομμύρια εκατόλιτρα 
οίνου ετησίως. Η μέση ετήσια κατανά -
λωση εντός ΕΕ είναι κατά προσέγγιση 
127 εκατομμύρια εκατόλιτρα3. Κατά την 
αμπελουργική περίοδο 2011/12, περίπου 
23 εκατομμύρια εκατόλιτρα οίνου εξή -
χθησαν σε τρίτες χώρες και 14 εκατομ -
μύρια εκατόλιτρα οίνου εισήχθησαν, με 
αξία αγοράς 8,6 δισεκατομμυρίων ευρώ 
και 2,4 δισεκατομμυρίων ευρώ4 αντίστοι -
χα (βλέπε ισοζύγιο προσφοράς οίνου 
στο  παράρτημα I ).
02 
Το 2005, όταν η Επιτροπή προέβη στην 
έναρξη των προπαρασκευαστικών 
εργασιών της για μεταρρύθμιση της 
κοινής οργάνωσης αγοράς (ΚΟΑ), υπήρχε 
διαρθρωτικό πλεόνασμα παραγωγής 
οίνου εκτιμώμενο σε 18,5 εκατομμύρια 
εκατόλιτρα.
03 
Η Επιτροπή, σε ανακοίνωσή της προς το 
Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβού -
λιο5, ανέφερε ότι ο πρωταρχικός λόγος 
για τη μεταρρύθμιση της ΚΟΑ ήταν 
η αυξανόμενη ανισορροπία μεταξύ προ -
σφοράς και ζήτησης. Το 2007 η Επιτροπή 
δημοσίευσε εκτίμηση αντικτύπου6, με 
την οποία αξιολογήθηκε η κατάσταση 
του αμπελοοινικού τομέα της ΕΕ. Η εν 
λόγω εκτίμηση αντικτύπου επιβεβαίωσε 
την ύπαρξη μη βιώσιμης κατάστασης 
ανισορροπίας της αγοράς και την απώ -
λεια ανταγωνιστικότητας των οίνων της 
ΕΕ σε σύγκριση με αυτούς των τρίτων 
χωρών.04 
Το 2008, με τον κανονισμό (ΕΚ) 
αριθ. 479/2008 του Συμβουλίου7, θεσπί -
στηκε η μεταρρύθμιση της κοινής οργά -
νωσης αγοράς στον αμπελοοινικό τομέα. 
Σύμφωνα με την εκτίμηση αντικτύπου, 
δύο από τους κύριους στόχους της με -
ταρρύθμισης της ΚΟΑ οίνου ήταν:
 —η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας 
των ευρωπαϊκών οίνων· και
 —η διασφάλιση καλύτερης ισορροπίας 
μεταξύ προσφοράς και ζήτησης.
05 
Από την 1η Αυγούστου 2008 και εξής, τα 
μέτρα παρέμβασης στην αγορά, όπως οι 
αποστάξεις, οι επιστροφές κατά την εξα -
γωγή και τα μέτρα αποθεματοποίησης, 
μειώθηκαν σταδιακά και στις 31 Ιουλί -
ου 2012 έληξαν οριστικά8. Οι δαπάνες 
παρέμβασης στην αγορά μειώθηκαν από 
364 εκατομμύρια ευρώ ετησίως πριν από 
την εφαρμογή της μεταρρύθμισης της 
ΚΟΑ οίνου (2007/08) στο μηδέν για την 
περίοδο 2012/13.3 Eurostat, ισοζύγιο προσφοράς 
οίνου, μέσος όρος των πέντε 
τελευταίων αμπελουργικών 
περιόδων (2007/08–2011/12).
4 Πηγή:  Eurostat, βάση 
δεδομένων Comext, 
εξαγωγή δεδομένων της 
24ης Ιουλίου 2013.
5 COM(2006) 319 τελικό της 
22ας Ιουνίου 2006.
6 SEC(2007) 893 τελικό της 
4ης Ιουλίου 2007.
7 Κανονισμός (ΕΚ) 
αριθ. 479/2008 του 
Συμβουλίου, της 
29ης Απριλίου 2008, για 
την κοινή οργάνωση της 
αμπελοοινικής αγοράς, την 
τροποποίηση των κανονισμών 
(ΕΚ) αριθ. 1493/1999, 
(ΕΚ) αριθ. 1782/2003, 
(ΕΚ) αριθ. 1290/2005, 
(ΕΚ) αριθ. 3/2008 και την 
κατάργηση των κανονισμών 
(ΕΟΚ) αριθ. 2392/86 και 
(ΕΚ) αριθ. 1493/1999 (ΕΕ 
L 148 της 6.6.2008, σ. 1). Τον 
Αύγουστο του 2009 ο εν λόγω 
κανονισμός καταργήθηκε 
και η ΚΟΑ οίνου εντάχθηκε 
στην ενιαία ΚΟΑ που 
θεσπίστηκε με τον κανονισμό 
(ΕΚ) αριθ. 1234/2007 
του Συμβουλίου, της 
22ας Οκτωβρίου 2007, για τη 
θέσπιση κοινής οργάνωσης 
των γεωργικών αγορών 
και ειδικών διατάξεων για 
ορισμένα γεωργικά προϊόντα 
(ΕΕ L 299 της 16.11.2007, σ. 1).
8 Εξακολούθησε να ισχύει μόνον 
η απόσταξη υποπροϊόντων, 
δεδομένου ότι σκοπός 
της είναι να εξασφαλίζεται 
η παραγωγή οίνων ποιότητας 
και η φιλική προς το 
περιβάλλον παραγωγή τους.
11 Εισαγωγή
06 
Τα κύρια χρηματοοικονομικά μέσα της 
μεταρρυθμισθείσας ΚΟΑ οίνου για την 
περίοδο προγραμματισμού 2009-2013 
ήταν τα εξής:
α) Εθελοντική εκρίζωση των αμπε -
λώνων, στόχος της οποίας ήταν να 
δημιουργηθεί αμπελοοινικός τομέας 
προσαρμοσμένος στις συνθήκες της 
αγοράς, καθιστώντας δυνατή την 
οριστική κατάργηση των λιγότε -
ρο ανταγωνιστικών αμπελώνων. 
Το καθεστώς αυτό έληξε κατά την 
αμπελουργική περίοδο 2010/11 και 
στο πλαίσιό του εκριζώθηκαν εκτά -
σεις αμπελώνων 161 166 εκταρίων. 
Τα κονδύλια της ΕΕ για το εν λόγω 
καθεστώς ανήλθαν σε 1 025 εκατομ -
μύρια ευρώ περίπου.
β) Εθνικά προγράμματα στήριξης, γνω -
στά και ως εθνικά χρηματοδοτικά 
σύνολα: στα κράτη μέλη διατίθεται 
ειδικός προϋπολογισμός για την κα -
τάρτιση πενταετούς προγράμματος 
στήριξης που αποτελείται από σειρά 
μέτρων, τα οποία επιλέγονται από 
κατάσταση 11 διαθέσιμων μέτρων9. 
Τα εν λόγω προγράμματα στήριξης 
υποβάλλονται στην Επιτροπή για 
έγκριση. 18 κράτη μέλη λαμβάνουν 
ετήσιο προϋπολογισμό για το εθνικό 
πρόγραμμα στήριξής τους. Για την 
πρώτη πενταετή περίοδο προγραμ -
ματισμού, ο συνολικός προϋπολο -
γισμός ανέρχεται σε 5,3 δισεκατομ -
μύρια ευρώ. Οι αντίστοιχοι ετήσιοι 
προϋπολογισμοί ανά κράτος μέλος 
παρατίθενται στο παράρτημα II .
γ) Μεταφορά ποσών10 σε υφιστάμενα 
προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης, 
προκειμένου να αυξηθεί η στήριξη 
στο πλαίσιο της αγροτικής ανάπτυ -
ξης στις οινοπαραγωγούς περιοχές.07 
Εκτός του καθεστώτος ενιαίας ενίσχυ -
σης11, τα σημαντικότερα από οικονομική 
άποψη μέτρα που θεσπίστηκαν από τα 
κράτη μέλη στο πλαίσιο των εθνικών 
προγραμμάτων στήριξης για την περί -
οδο προγραμματισμού 2009-2013 ήταν 
η αναδιάρθρωση και ποικιλιακή μετα -
τροπή των αμπελώνων (43 % του προϋ -
πολογισμού για τα εθνικά προγράμματα 
στήριξης, ήτοι άνω των 2 δισεκατομμυ -
ρίων ευρώ κατά την πενταετή περίοδο), 
η προώθηση και η επένδυση (καθένα 
από τα δύο αυτά μέτρα αντιστοιχεί 
στο 10 % του προϋπολογισμού για το 
εθνικό πρόγραμμα στήριξης, ήτοι 522 
και 518 εκατομμύρια ευρώ αντίστοιχα) 
(βλέπε γράφημα 1 ). Τα τρία αυτά μέτρα 
στοχεύουν στην αύξηση της ανταγωνι -
στικότητας του αμπελοοινικού τομέα και 
αντανακλούν την πρόθεση, στο πλαίσιο 
της νέας ΚΟΑ οίνου, να πραγματοποιηθεί 
μετάβαση από τα μέτρα παρέμβασης 
στην αγορά σε μέτρα προσανατολισμένα 
στην αγορά.9 Τα μέτρα αυτά είναι: 
αναδιάρθρωση και 
μετατροπή των αμπελώνων, 
πρώιμος τρύγος, ταμεία 
αλληλοβοήθειας, ασφάλιση 
της συγκομιδής, καθεστώς 
ενιαίας ενίσχυσης, προώθηση, 
επένδυση, απόσταξη 
υποπροϊόντων, καθώς και 
τρία προσωρινά μέτρα που 
έληξαν στις 31 Ιουλίου 2012 
(απόσταξη πόσιμης αλκοόλης, 
απόσταξη κρίσης και χρήση 
συμπυκνωμένου γλεύκους 
σταφυλιών).
10 Τα ποσά καθορίζονται στο 
άρθρο 190α, παράγραφος 2, 
του κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 1234/2007, βάσει 
ιστορικών δαπανών 
δυνάμει του κανονισμού 
(ΕΚ) αριθ. 1493/1999 
του Συμβουλίου, της 
17ης Μαΐου 1999, για την κοινή 
οργάνωση της αμπελοοινικής 
αγοράς (ΕΕ L 179 της 14.7.1999, 
σ. 1) για τα μέτρα παρέμβασης 
με σκοπό τη ρύθμιση των 
αγορών όπως αναφέρονται 
στο άρθρο 3, παράγραφος 1, 
στοιχείο β), του κανονισμού 
(ΕΚ) αριθ. 1290/2005 
του Συμβουλίου, της 
21ης Ιουνίου 2005, για τη 
χρηματοδότηση της κοινής 
γεωργικής πολιτικής (ΕΕ L 209 
της 11.8.2005, σ. 1).
11 Το καθεστώς ενιαίας 
ενίσχυσης είναι ένα από τα 
διαθέσιμα μέτρα στο πλαίσιο 
του εθνικού προγράμματος 
στήριξης, αλλά δεν θεωρείται 
ότι συμβάλλει άμεσα στην 
ανταγωνιστικότητα του 
αμπελοοινικού τομέα. Κατά 
την περίοδο 2009-2013, για 
το μέτρο αυτό διατέθηκαν 
510 εκατομμύρια  ευρώ.
12 Εισαγωγή
08 
Το μέτρο επένδυσης συνίσταται σε στή -
ριξη που παρέχεται για υλικές ή άυλες 
επενδύσεις σε εγκαταστάσεις επεξερ -
γασίας, σε υποδομές οινοποιίας και 
στην εμπορία οίνων. Στόχος της ενίσχυ -
σης είναι να βελτιωθούν οι συνολικές 
επιδόσεις των επιχειρήσεων12. Τα κράτη 
μέλη πρέπει να καθορίζουν τις επιλέξι -
μες επενδυτικές ενέργειες. Το ανώτατο 
ποσοστό ενίσχυσης ανέρχεται στο 40 %13 
των επιλέξιμων δαπανών για την επέν -
δυση, το οποίο στα επιλεγέντα από το 
Συνέδριο έργα μπορεί να κυμαίνεται από 
6 000 ευρώ για μια νέα πωματιστική μη -
χανή για βιδωτό πώμα έως 10,3 εκατομ -
μύρια ευρώ για την κατασκευή των εγκα -
ταστάσεων και τον εξοπλισμό ενός νέου 
συνεταιρισμού, στον οποίο συμμετέχουν 
αρκετοί μεμονωμένοι συνεταιρισμοί.12 Άρθρο 103κα του κανονισμού 
(ΕΚ) αριθ. 1234/2007.
13 Λοιπά ποσοστά ενίσχυσης: 
50 % στις περιφέρειες που χα -
ρακτηρίζονται περιφέρειες σύ -
γκλισης, σύμφωνα με τον κανο -
νισμό (ΕΚ) αριθ. 1083/2006 του 
Συμβουλίου, της 11ης Ιουλίου 
2006, περί καθορισμού γενικών 
διατάξεων για το Ευρωπαϊκό 
Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυ -
ξης, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό 
Ταμείο και το Ταμείο Συνοχής 
και την κατάργηση του κανο -
νισμού (ΕΚ) αριθ. 1260/1999 
(ΕΕ L 210 της 31.7.2006, σ. 25), 
75 % στις εξόχως απόκεντρες 
περιοχές, σύμφωνα με τον 
κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 247/2006 
του Συμβουλίου, της 30ής 
Ιανουαρίου 2006, περί καθορι -
σμού ειδικών μέτρων για τη γε -
ωργία στις εξόχως απόκεντρες 
περιοχές της Ένωσης (ΕΕ L 42 
της 14.2.2006, σ. 1), ή 65 % στα 
μικρά νησιά του Αιγαίου, κατά 
την έννοια του κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 1405/2006 του Συμβουλί -
ου, της 18ης Σεπτεμβρίου 2006, 
σχετικά με τον καθορισμό ειδι -
κών μέτρων για τη γεωργία στα Γράφημα 1Μερίδιο των σημαντικότερων μέτρων από το εθνικό πρόγραμμα στήριξης (περίοδος 
προγραμματισμού 2009-2013)
Αναδιάρθρωση 43 %
Προώθηση 10 %Άλλα /uni03BCέτρα* 14 %
Καθεστώ/uni03C2 ενιαία/uni03C2 ενίσχυση/uni03C2 10 % 
Επενδύσει/uni03C2 10 %Μέτρα που έκλεισαν** 13 %
* Απόσταξη υποπροϊόντων, ασφάλιση της συγκομιδής, πρώιμος τρύγος, σχέδια σε εξέλιξη, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) 
αριθ. 1493/1999.
** Μέτρα που έκλεισαν από την αμπελουργική περίοδο 2012/13:  απόσταξη πόσιμης αλκοόλης και απόσταξη κρίσης, ενίσχυση για το συ -
μπυκνωμένο γλεύκος σταφυλιών.
Πηγή:  Επιτροπή — χρηματοδοτικός πίνακας που διαβιβάστηκε από τα κράτη μέλη, Οκτώβριος 2013.
13 Εισαγωγή
09 
Το μέτρο προώθησης συνίσταται σε 
στήριξη μέτρων ενημέρωσης ή προώθη -
σης σε τρίτες χώρες για τους κοινοτικούς 
οίνους και, συνεπώς, βελτιώνει την αντα -
γωνιστικότητά τους στις εν λόγω χώρες14. 
Το μέτρο αυτό περιλαμβάνει:
 —δημόσιες σχέσεις, μέτρα προώθησης 
ή διαφήμισης, ιδίως όσα επισημαί -
νουν τα πλεονεκτήματα των προϊό -
ντων της ΕΕ, ειδικά όσον αφορά την 
ποιότητα, την ασφάλεια των τροφί -
μων ή τον φιλικό προς το περιβάλλον 
χαρακτήρα τους·
 —συμμετοχή σε εκδηλώσεις, εμπο -
ροπανηγύρεις ή εκθέσεις διεθνούς 
σημασίας·
 —ενημερωτικές εκστρατείες, ιδίως 
σχετικά με τα συστήματα της ΕΕ που 
καλύπτουν τις ονομασίες προέλευ -
σης, τις γεωγραφικές ενδείξεις και τη 
βιολογική παραγωγή·
 —μελέτες νέων αγορών, αναγκαίες 
για τη διεύρυνση των εμπορικών 
διεξόδων·
 —μελέτες για την αξιολόγηση των απο -
τελεσμάτων των μέτρων προώθησης 
και ενημέρωσης15.10 
Το ανώτατο ποσοστό ενίσχυσης για τα 
μέτρα προώθησης ανέρχεται στο 50 % 
των επιλέξιμων δαπανών, το οποίο 
στα επιλεγέντα από το Συνέδριο έργα 
μπορεί να κυμαίνεται από 30 000 ευρώ 
για ενέργειες δημόσιων σχέσεων έως 
32,6 εκατομμύρια ευρώ για μια πλήρη 
σειρά ενεργειών προώθησης, όπως περι -
γράφονται στο ανωτέρω σημείο.
11 
Τα μέτρα επένδυσης και προώθησης 
στο πλαίσιο του εθνικού προγράμμα -
τος στήριξης αποτελούν αντικείμενο 
επιμερισμένης διαχείρισης μεταξύ της 
Επιτροπής και των κρατών μελών. Αυτό 
σημαίνει ότι η συνολική ευθύνη για τη 
διαχείριση των μέτρων βαρύνει την Επι -
τροπή, μολονότι η εφαρμογή ανατίθεται 
στα κράτη μέλη. Κατ’ αυτό τον τρόπο, 
η εφαρμογή των μέτρων επένδυσης και 
προώθησης, καθώς και των συναφών 
συστημάτων ελέγχου, αποτελούν σε με -
γάλο βαθμό ευθύνη των κρατών μελών16. 
Οι τελικοί δικαιούχοι των μέτρων αυτών 
πρέπει να τηρούν τους όρους που απαι -
τούνται από τη νομοθεσία της ΕΕ, καθώς 
και την εθνική/περιφερειακή νομοθεσία.μικρά νησιά του Αιγαίου και την 
τροποποίηση του κανονισμού 
(ΕΚ) αριθ. 1782/2003 (ΕΕ L 265 
της 26.9.2006, σ. 1).
14 Βάσει του κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 3/2008 του Συμβουλίου, 
της 17ης Δεκεμβρίου 2007, 
σχετικά με ενέργειες ενημέρω -
σης και προώθησης υπέρ των 
γεωργικών προϊόντων στην 
εσωτερική αγορά και στις τρί -
τες χώρες (ΕΕ L 3 της 5.1.2008, 
σ. 1), η Επιτροπή μπορεί να 
χορηγεί απευθείας ενισχύσεις 
για ενημερωτικές εκστρατείες 
σχετικά με το σύστημα ταξινό -
μησης των οίνων της Ευρωπαϊ -
κής Ένωσης. Αυτές οι γενικού 
χαρακτήρα ενημερωτικές 
εκστρατείες διαφέρουν από τις 
ειδικές ενέργειες στήριξης που 
πραγματεύεται η παρούσα έκ -
θεση. Στις 21 Νοεμβρίου 2013, 
η Επιτροπή πρότεινε την 
κατάργηση και αντικατάσταση 
του κανονισμού αριθ. 3/2008. 
Σύμφωνα με την πρόταση, 
πρέπει να διατίθενται ενισχύ -
σεις για μέτρα ενημέρωσης και 
προώθησης που συνδέουν τον 
οίνο με άλλα γεωργικά προϊό -
ντα, με την προϋπόθεση ότι δεν 
χορηγείται ενίσχυση δυνάμει 
άλλων μέτρων της ΕΕ.
15 Άρθρο 103ιστ του κανονισμού 
(ΕΚ) αριθ. 1234/2007.
16 Το άρθρο 76 του κανονισμού 
(ΕΚ) αριθ. 555/2008 της Επι -
τροπής, της 27ης Ιουνίου 2008, 
για τη θέσπιση λεπτομερών 
κανόνων εφαρμογής του 
κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 479/2008 
του Συμβουλίου για την κοινή 
οργάνωση της αμπελοοινι -
κής αγοράς όσον αφορά τα 
προγράμματα στήριξης, τις 
συναλλαγές με τρίτες χώρες, το 
δυναμικό παραγωγής και τους 
ελέγχους στον αμπελοοινικό 
τομέα (ΕΕ L 170 της 30.6.2008, 
σ. 1), για την εφαρμογή του βα -
σικού κανονισμού του Συμβου -
λίου σχετικά με την ΚΟΑ οίνου, 
ορίζει ότι: «Με την επιφύλαξη 
των ειδικών διατάξεων του 
παρόντος κανονισμού ή άλλης 
κοινοτικής νομοθεσίας, τα κρά -
τη μέλη θεσπίζουν ελέγχους 
και μέτρα στον βαθμό που είναι 
αναγκαία για τη διασφάλιση 
της ορθής εφαρμογής του 
κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 479/2008 
και του παρόντος κανονισμού, 
τα οποία είναι αποτελεσματικά, 
αναλογικά και αποτρεπτι -
κά, ώστε να εξασφαλίζουν 
κατάλληλη προστασία των 
οικονομικών συμφερόντων 
των Κοινοτήτων.»
14
 Εμβέλεια και τρόπος 
προσέγγισης του ελέγχου
12 
Η τελευταία ειδική έκθεση που ενέκρινε 
το Συνέδριο σχετικά με την ΚΟΑ οίνου 
δημοσιεύθηκε το 201217. Η έκθεση κάλυ -
ψε τα δύο σημαντικότερα από οικονο -
μική άποψη καθεστώτα ενισχύσεων της 
μεταρρύθμισης της ΚΟΑ οίνου —εκρί -
ζωση αμπελώνων και αναδιάρθρωση και 
ποικιλιακή μετατροπή αμπελώνων— και 
διερεύνησε ιδίως τη συμβολή τους στην 
εξισορρόπηση προσφοράς και ζήτη -
σης στην αμπελοοινική αγορά της ΕΕ, 
η οποία αποτελεί τον ένα από τους δύο 
μείζονες στόχους της μεταρρύθμισης 
(βλέπε σημείο 4). Προκειμένου να ολο -
κληρώσει τον έλεγχό του σχετικά με τη 
μεταρρύθμιση της ΚΟΑ οίνου, το Συνέ -
δριο επεδίωξε να καλύψει τα σημαντικό -
τερα μέτρα για την ανταγωνιστικότητα 
που επιλέγουν τα κράτη μέλη στα εθνικά 
προγράμματα στήριξής τους: τα μέτρα 
επένδυσης και προώθησης. Στόχος του 
ελέγχου ήταν να απαντηθεί το ακόλουθο 
ερώτημα: «Είναι ορθή η διαχείριση της 
στήριξης μέτρων επένδυσης και προώ -
θησης στον αμπελοοινικό τομέα από την 
ΕΕ και αποδεικνύονται τα αποτελέσματά 
της όσον αφορά την ανταγωνιστικότητα 
των οίνων της ΕΕ;»
13 
Με τον έλεγχο αξιολογήθηκε κατά πόσο 
τα μέτρα επένδυσης και προώθησης 
είχαν σχεδιαστεί κατάλληλα. Επίσης, το 
Συνέδριο εξέτασε τα στοιχεία που ήταν 
διαθέσιμα σχετικά με την παρακολούθη -
ση και την αξιολόγηση, προκειμένου να 
αξιολογήσει κατά πόσον η Επιτροπή και 
τα κράτη μέλη πέτυχαν τα προσδοκώμε -
να αποτελέσματα με αποδοτικό τρόπο. 
Όσον αφορά το μέτρο επένδυσης, το 
Συνέδριο έχει ήδη ελέγξει την αποδοτι -
κότητα παρόμοιων μέτρων επένδυσης 
στο πλαίσιο της πολιτικής αγροτικής 
ανάπτυξης18. Ως εκ τούτου, το Συνέδριο 
επικεντρώθηκε στις πτυχές που συν -
δέονται με την οικονομία του εν λόγω 
μέτρου, όπως η οικονομική βιωσιμότητα 
και το εύλογο του κόστους των υποστη -
ριζόμενων επενδύσεων. Αυτή η εμβέλεια 
του ελέγχου αντικατοπτρίζεται στα 
ακόλουθα κύρια υποερωτήματα:α) Σχεδιάστηκε και εφαρμόστηκε 
κατάλληλα το μέτρο επένδυσης στο 
πλαίσιο της ΚΟΑ οίνου, με τη δέουσα 
προσοχή στην αρχή της οικονομίας;
β) Σχεδιάστηκε κατάλληλα και εφαρμό -
στηκε με αποδοτικό τρόπο το μέτρο 
προώθησης;
γ) Αποδεικνύονται επαρκώς τα αποτε -
λέσματα των μέτρων;
14 
Ο έλεγχος επικεντρώθηκε σε έργα που 
χρηματοδοτήθηκαν μεταξύ της αμπε -
λουργικής περιόδου 2008/09 και 2010/11, 
ήτοι τα οποία καλύπτουν τα τρία πρώτα 
έτη εφαρμογής της μεταρρύθμισης. 
Το Συνέδριο επισκέφθηκε τις αρμόδιες 
υπηρεσίες της Επιτροπής και τα ακόλου -
θα κράτη μέλη και περιφέρειες: Αυστρία, 
Γαλλία — περιφέρειες Aquitaine και 
Languedoc -Roussillon, Ιταλία — περιφέ -
ρειες Lazio και Veneto, Πορτογαλία και 
Ισπανία — περιφέρεια της Καταλονίας. 
Τα πέντε κράτη μέλη στα οποία πραγ -
ματοποιήθηκε επίσκεψη πραγματοποί -
ησαν το 95 % και το 82 % αντίστοιχα 
των δαπανών για τα μέτρα προώθησης 
και επένδυσης κατά την πρώτη περίοδο 
προγραμματισμού (2009-2013).17 Ειδική έκθεση αριθ. 7/2012 
(http://eca.europa.eu ).
18 Ειδικές εκθέσεις αριθ. 8/2012, 
1/2013 και 6/2013 ( http://eca.
europa.eu ).
15 Εμβέλεια και τρόπος προσέγγισης του ελέγχου
15 
Συνολικά, πραγματοποιήθηκαν επιτόπιες 
επισκέψεις σε 37 δικαιούχους ενισχύ -
σεων, σε 23 για έργα προώθησης, σε 11 
για επενδυτικά έργα και σε 3 για έργα 
προώθησης και επένδυσης. Επιπλέον, 
επελέγησαν 73 έργα για έλεγχο μέσω 
εξέτασης εγγράφων. Συνολικά, αναλύ -
θηκαν 113 έργα (79 για προώθηση και 34 
για επένδυση)19. Η επιλογή του δείγμα -
τος βασίστηκε στη σημαντικότητα των 
έργων και στο είδος του δικαιούχου, 
προκειμένου να επιλεγεί χαρακτηριστικό 
φάσμα χρηματοδοτούμενων έργων στα 
ενδιαφερόμενα κράτη μέλη.19 Αναλύθηκαν περισσότερο 
έργα προώθησης παρά το 
μέτρο επένδυσης, διότι σε 
δύο επιλεγέντα κράτη μέλη 
η εφαρμογή του μέτρου 
επένδυσης καθυστέρησε και 
ένα κράτος μέλος αποφάσισε 
να μην το εφαρμόσει καθόλου.
16
 Παρατηρήσεις
Μέρος I — Σχεδιάστηκε 
και εφαρμόστηκε κατάλ -
ληλα το μέτρο επένδυσης 
στο πλαίσιο της ΚΟΑ 
οίνου, με τη δέουσα προ -
σοχή στην αρχή 
της οικονομίας;
16 
Ο ορθός σχεδιασμός είναι ουσιώδης για 
τη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση. 
Το μέτρο επένδυσης παρέχει δημόσια 
στήριξη στο είδος της επιχείρησης 
που είναι επίσης επιλέξιμη για χρημα -
τοδότηση από την ΕΕ στο πλαίσιο της 
πολιτικής αγροτικής ανάπτυξης. Για έναν 
ορθό σχεδιασμό, το μέτρο στο πλαίσιο 
της ΚΟΑ οίνου πρέπει να αντιστοιχεί σε 
σαφώς προσδιορισμένη ανάγκη η οποία 
να μην καλύπτεται από υφιστάμενα 
μέτρα. Επίσης, δεν πρέπει να δημιουργεί 
περιττό διοικητικό φόρτο για τις αρχές 
υλοποίησης.
17 
Για την εφαρμογή των μέτρων επένδυ -
σης με τη δέουσα τήρηση της αρχής της 
οικονομίας, τα κράτη μέλη πρέπει να 
θεσπίσουν διοικητικούς ελέγχους και 
διαδικασίες που εξασφαλίζουν ότι:
α) Η ενίσχυση χορηγείται σε οικονομικά 
βιώσιμα έργα: προκειμένου να απο -
φεύγεται η διασπάθιση της δημόσιας 
χρηματοδότησης σε έργα που απο -
τυγχάνουν πρόωρα, τα κράτη μέλη 
πρέπει, μέσω κατάλληλων ελέγχων 
βιωσιμότητας, να αναλύουν την ευ -
ρωστία της οικονομικής κατάστασης 
του αιτούντος και να τεκμηριώνουν 
την ανάλυσή τους.
β) Οι δαπάνες του έργου που δηλώνουν 
οι δικαιούχοι είναι εύλογες. Ο έλεγ -
χος αυτός πρέπει να πραγματοποιεί -
ται με τη χρήση κατάλληλου συστή -
ματος αξιολόγησης, όπως κόστος 
αναφοράς, σύγκριση διαφόρων προ -
σφορών ή επιτροπή αξιολόγησης.Η ανάγκη πρόσθε -
των μέτρων επένδυσης 
στο πλαίσιο της ΚΟΑ οίνου 
δεν αποδεικνύεται…
18 
Παρά τη συγκεκριμένη εφαρμογή του 
στον αμπελοοινικό τομέα (αντί γενικής 
εφαρμογής σε όλους τους γεωργικούς 
τομείς), το μέτρο επένδυσης στο πλαίσιο 
της ΚΟΑ οίνου έχει κατ’ ουσίαν την ίδια 
εμβέλεια με τα μέτρα ενίσχυσης των 
επενδύσεων στον τομέα της αγροτικής 
ανάπτυξης αριθ. 121 («Εκσυγχρονισμός 
των γεωργικών εκμεταλλεύσεων») και 
αριθ. 123 («Αύξηση της αξίας των γεωρ -
γικών και δασοκομικών προϊόντων»). 
Επιπλέον, όπως εμφαίνει το πλαίσιο 1 , 
ο σκοπός του μέτρου στο πλαίσιο της 
ΚΟΑ οίνου είναι ο ίδιος με των δύο 
μέτρων επένδυσης στο πλαίσιο της 
αγροτικής ανάπτυξης.
19 
Με τη νέα ΚΟΑ οίνου, διατίθενται 
περισσότερες ενισχύσεις στο πλαίσιο 
της αγροτικής ανάπτυξης στις οινοπα -
ραγωγούς περιοχές με την αύξηση των 
πιστώσεων του προϋπολογισμού για 
τα προγράμματα αγροτικής ανάπτυ -
ξης στις περιοχές αυτές. Σύμφωνα με 
το παράρτημα Xγ του κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 1234/2007, από το 2011 και εξής 
η αύξηση είναι 121,4 εκατομμύρια ευρώ20 
ετησίως.20 Για το 2009 και το 2010, η εν 
λόγω μεταφορά πιστώσεων 
του προϋπολογισμού ανήλθε 
σε 40,5 και 80,9 εκατομμύρια 
ευρώ αντίστοιχα. 
17 Παρατηρήσεις
20 
Για την περίοδο 2009-2013, εννέα κράτη 
μέλη (Τσεχική Δημοκρατία, Γερμανία, 
Ισπανία, Γαλλία, Ιταλία, Κύπρος, Ουγγα -
ρία, Αυστρία και Σλοβακία) περιέλαβαν 
το μέτρο επένδυσης στα εθνικά προ -
γράμματα στήριξής τους και εννέα άλλα 
(Βουλγαρία, Ελλάδα, Λιθουανία, Λουξεμ -
βούργο, Μάλτα, Πορτογαλία, Ρουμανία, 
Σλοβενία και Ηνωμένο Βασίλειο) δεν το 
έπραξαν22. Η Πορτογαλία αποφάσισε να 
μην συμπεριλάβει το μέτρο επένδυσης 
στο εθνικό πρόγραμμα στήριξής της, 
θεωρώντας ότι υπήρχε ήδη επαρκής 
διαθέσιμη υποστήριξη στο πλαίσιο του 
προγράμματος αγροτικής ανάπτυξης: 
πράγματι, για την περίοδο προγραμμα -
τισμού αγροτικής ανάπτυξης 2007-2013, 
το 13,5 % του συνολικού προϋπολογι -
σμού για τα δύο μέτρα ενίσχυσης των 
επενδύσεων στον τομέα της αγροτικής 
ανάπτυξης χορηγήθηκε στον αμπελοοι -
νικό τομέα της Πορτογαλίας.21 
Το Συνέδριο φρονεί ότι δεν είναι προ -
φανές γιατί ο αμπελοοινικός τομέας 
χρειαζόταν ειδικά συμπληρωματικές 
ενισχύσεις για τις επενδύσεις, δεδομένου 
ότι, αφενός, οι ενισχύσεις αυτές ήταν 
ήδη διαθέσιμες για όλους τους τομείς 
της γεωργίας στο πλαίσιο της πολιτικής 
αγροτικής ανάπτυξης και, αφετέρου, 
αυξήθηκαν οι πιστώσεις του προϋπο -
λογισμού για τις ενισχύσεις στο πλαίσιο 
της αγροτικής ανάπτυξης στις οινοπαρα -
γωγούς περιοχές (βλέπε σημείο 19). Δεν 
υπήρχε καμία μελέτη ή ανάλυση προς 
τεκμηρίωση της απόφασης να διατεθεί 
επιπλέον στήριξη.22 Η Λιθουανία χορήγησε 
ολόκληρο το εθνικό 
χρηματοδοτικό σύνολό 
της στην προώθηση. Το 
Λουξεμβούργο (από την 
περίοδο 2009/10), η Μάλτα 
και το Ηνωμένο Βασίλειο 
διέθεσαν ολόκληρο το εθνικό 
χρηματοδοτικό σύνολό 
τους στο καθεστώς ενιαίας 
ενίσχυσης.Τα μέτρα επένδυσης στο πλαίσιο της ΚΟΑ οίνου και στο πλαίσιο της αγροτικής ανά -
πτυξης έχουν τον ίδιο σκοπό
α) Μέτρο επένδυσης στο πλαίσιο της ΚΟΑ οίνου (άρθρο 103κα, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 1234/2007): «Μπορεί να παρέχεται στήριξη για υλικές ή άυλες επενδύσεις σε εγκαταστάσεις επεξεργασίας, 
σε υποδομές οινοποιίας και στην εμπορία οίνων, οι οποίες:  βελτιώνουν τις συνολικές επιδόσεις των επιχειρήσεων  
[…]».
β) Μέτρο 121 στο πλαίσιο της αγροτικής ανάπτυξης (άρθρο 26, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 1698/200521): «Η στήριξη που προβλέπεται στο άρθρο 20, στοιχείο β), σημείο i), παρέχεται για υλικές ή άυ -
λες επενδύσεις οι οποίες: α) βελτιώνουν τις συνολικές επιδόσεις της γεωργικής εκμετάλλευσης  […]».
γ) Μέτρο 123 στο πλαίσιο της αγροτικής ανάπτυξης (άρθρο 28, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 1698/2005): «Η στήριξη που προβλέπεται στο άρθρο 20, στοιχείο β), σημείο iii), παρέχεται για υλικές ή άυ -
λες επενδύσεις, οι οποίες: α) βελτιώνουν τις συνολικές επιδόσεις των επιχειρήσεων  […]».
21 Για το 2009 και το 2010, η εν λόγω μεταφορά πιστώσεων του προϋπολογισμού ανήλθε σε 40,5 και 80,9 εκατομμύρια ευρώ αντίστοιχα.Πλαίσιο 1
18 Παρατηρήσεις
… και η υλοποίηση των επεν -
δύσεων στο πλαίσιο της ΚΟΑ 
οίνου καθυστέρησε ή περιο -
ρίστηκε σε ορισμένα κράτη 
μέλη
22 
Επειδή τα μέτρα επένδυσης στο πλαίσιο 
της ΚΟΑ οίνου και της αγροτικής ανά -
πτυξης εφαρμόζονταν παράλληλα από 
την αμπελουργική περίοδο 2008/09 και 
εξής, ο κίνδυνος διπλής χρηματοδότη -
σης έπρεπε να ελαχιστοποιηθεί. Ως εκ 
τούτου, τα κράτη μέλη ήταν υποχρεω -
μένα να χρηματοδοτήσουν, στο πλαίσιο 
των μέτρων της ΚΟΑ, διαφορετικές 
ενέργειες από εκείνες που χρηματοδο -
τούνται σύμφωνα με τα προγράμματα 
αγροτικής ανάπτυξης23. Η αναγκαιότητα 
να χαραχθεί και να τηρηθεί μια διαχωρι -
στική γραμμή μεταξύ πολύ παρόμοιων 
μέτρων (ειδικά η διαχωριστική γραμμή 
μεταξύ του μέτρου 123 στο πλαίσιο της 
αγροτικής ανάπτυξης και των επενδύσε -
ων στο πλαίσιο της ΚΟΑ οίνου) αύξησε 
τον διοικητικό φόρτο για τα κράτη μέλη, 
τα οποία έπρεπε να τροποποιήσουν τα 
υφιστάμενα προγράμματα αγροτικής 
ανάπτυξής τους πριν από την εφαρμογή 
του μέτρου επένδυσης στο πλαίσιο της 
ΚΟΑ.
23 
Στην Ιταλία και την Ισπανία, η υποχρέ -
ωση να χαραχθεί η προαναφερθείσα 
διαχωριστική γραμμή καθυστέρησε 
σημαντικά την εφαρμογή του μέτρου 
επένδυσης στο πλαίσιο της ΚΟΑ οίνου24. 
Σε αυτά τα κράτη μέλη, η διαχείριση των 
προγραμμάτων αγροτικής ανάπτυξης 
ασκείται σε περιφερειακό επίπεδο, οπότε 
η «διαχωριστική γραμμή» έπρεπε να 
χαραχθεί από κάθε περιφέρεια. Υπήρξε 
τριετής καθυστέρηση στην εφαρμογή 
του μέτρου στο πλαίσιο της ΚΟΑ οίνου. 
Στην Ιταλία, δαπανήθηκε μόλις το 44 % 
του αρχικά προβλεπόμενου ποσού.24 
Επιπλέον, η διαχωριστική γραμμή μεταξύ 
των επιλέξιμων ενεργειών στο πλαί -
σιο των διάφορων μέτρων περιόρισε 
υπερβολικά την εμβέλεια του μέτρου της 
ΚΟΑ στην Ισπανία. Ενώ το περιεχόμενο 
των μέτρων επένδυσης στο πλαίσιο της 
αγροτικής ανάπτυξης δεν άλλαξε, επιλέ -
ξιμες για ενίσχυση στο πλαίσιο της ΚΟΑ 
οίνου ήταν μόνον επενδύσεις Ισπανών 
δικαιούχων στην ΕΕ, ευρισκόμενων εκτός 
ισπανικής επικράτειας. Ως εκ τούτου, 
η Ισπανία δαπάνησε μόλις 295 000 ευρώ 
για το ένα και μοναδικό έργο που προ -
τάθηκε, παρά την αρχική πρόβλεψη για 
δαπάνη 148 εκατομμυρίων ευρώ, για το 
σύνολο της περιόδου 2009-2013.
25 
Στην Αυστρία και τη Γαλλία, η διαχωρι -
στική γραμμή χαράχθηκε σε κεντρικό 
επίπεδο και το μέτρο επένδυσης τέθηκε 
σε εφαρμογή ήδη κατά την αμπελουρ -
γική περίοδο 2008/09, χωρίς καμία 
καθυστέρηση.
Τα κράτη μέλη στα οποία 
πραγματοποιήθηκε επίσκεψη 
παρέχουν περιορισμένη δια -
σφάλιση ότι μόνο τα οικο -
νομικά βιώσιμα έργα λαμβά -
νουν στήριξη…
26 
Το άρθρο 103κα, παράγραφος 2, του κα -
νονισμού (ΕΚ) αριθ. 1234/2007 ορίζει ότι 
«δεν παρέχεται στήριξη σε προβληματι -
κές επιχειρήσεις25». Ωστόσο, η επισφαλής 
οικονομική κατάσταση μιας επιχείρησης 
που δεν θεωρείται προβληματική κατά 
τον χρόνο της αίτησης για επιχορήγηση 
μπορεί να θέσει σε κίνδυνο τη βιωσιμό -
τητα ενός έργου που προτάθηκε από την 
εν λόγω επιχείρηση. Η ισχύουσα νομοθε -
σία δεν απαιτεί ρητά από τα κράτη μέλη 
να διενεργούν ελέγχους βιωσιμότητας 
πριν από τη χορήγηση της ενίσχυσης.23 Άρθρο 20, παράγραφος 2, 
του κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 555/2008: «Καμία 
εργασία δεν μπορεί να τύχει 
στήριξης κατ’ εφαρμογή του 
άρθρου 15 του κανονισμού 
(ΕΚ) αριθ. 479/2008 
στο πλαίσιο εθνικού 
προγράμματος στήριξης 
σύμφωνα με τον τίτλο ΙΙ 
του εν λόγω κανονισμού 
για ένα δεδομένο κράτος 
μέλος ή περιφέρεια που 
έχει συμπεριληφθεί για 
στήριξη στο πρόγραμμα 
αγροτικής ανάπτυξης του 
εν λόγω κράτους μέλους 
ή της εν λόγω περιφέρειας, 
δυνάμει του κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 1698/2005.»
24 Το έγγραφο COM(2012) 
737 τελικό της 
10ης Δεκεμβρίου 2012 
αναφέρει στο τμήμα 4.3: «Τα 
προβλήματα οριοθέτησης 
με παρόμοιες ενέργειες στα 
προγράμματα αγροτικής 
ανάπτυξης έχουν προκαλέσει 
καθυστερήσεις στην 
εφαρμογή του μέτρου αυτού, 
ιδίως στην Ιταλία και την 
Ισπανία.»
25 Κατευθυντήριες οδηγίες της 
ΕΕ όσον αφορά τις κρατικές 
ενισχύσεις για τη διάσωση 
και την αναδιάρθρωση 
προβληματικών επιχειρήσεων: 
«μια επιχείρηση θεωρείται 
προβληματική εφόσον 
δεν είναι ικανή, με δικούς 
της οικονομικούς πόρους 
ή με τους πόρους που είναι 
πρόθυμοι να συνεισφέρουν οι 
ιδιοκτήτες/μέτοχοί της και οι 
πιστωτές της, να ανακόψει τη 
ζημιογόνο πορεία της, η οποία 
θα την οδηγήσει, ελλείψει 
εξωτερικής παρέμβασης 
από το κράτος, προς μία 
σχεδόν βέβαιη οικονομική 
εξαφάνιση βραχυπρόθεσμα 
ή μεσοπρόθεσμα».
19 Παρατηρήσεις
27 
Η Επιτροπή δεν παρείχε καμία καθο -
δήγηση στα κράτη μέλη όσον αφορά 
τις διαδικασίες επιλογής έργων σχετικά 
με το μέτρο επένδυσης. Με τον έλεγχο 
διαπιστώθηκε ότι, από τα τέσσερα κράτη 
μέλη στα οποία πραγματοποιήθηκε επί -
σκεψη και τα οποία εφάρμοζαν το μέτρο 
επένδυσης, μόνο μία περιφέρεια της Ιτα -
λίας (Veneto) διενεργούσε ουσιαστικούς 
ελέγχους βιωσιμότητας, συμπεριλαμβα -
νομένων επαληθεύσεων της οικονομικής 
κατάστασης των δικαιούχων (βλέπε 
πλαίσιο 2 ). Η περιφέρεια Lazio στην 
Ιταλία εφάρμοζε λιγότερο λεπτομερές 
σύστημα αξιολόγησης, βάσει σύγκρισης 
των ετήσιων λογαριασμών του αιτούντος 
για το έτος που προηγείται της επένδυ -
σης με τα αναμενόμενα αποτελέσματα 
της επένδυσης στους λογαριασμούς του 
έτους που έπεται της επένδυσης.28 
Στην Αυστρία και τη Γαλλία, οι διαδικασί -
ες επιλογής βασίστηκαν στην αρχή της 
«κατά προτεραιότητα εξυπηρέτησης του 
προηγηθέντος». Μολονότι οι προβλημα -
τικές επιχειρήσεις δεν ήταν επιλέξιμες, 
η έλλειψη διαδικασιών επιλογής είχε 
ως συνέπεια να μην υπάρχει εγγύηση 
ότι, μεταξύ όλων των επιλέξιμων έργων, 
στήριξη έλαβαν μόνο τα βιώσιμα (βλέπε 
πλαίσιο 2 ).
Έλεγχοι βιωσιμότητας: παραδείγματα ορθών και λανθασμένων πρακτικών
Στην Ιταλία, στην περιφέρεια Veneto, είχαν θεσπιστεί κριτήρια επιλογής, συμπεριλαμβανομένου ενός εργαλείου 
πληροφορικής για την αξιολόγηση των προβλέψιμων επιδόσεων της επένδυσης βάσει των οικονομικών δεδομένων 
που παρέχονται από τον δικαιούχο. Μόνον έργα που παρουσίαζαν οικονομική βιωσιμότητα μπορούσαν να επιδοτη -
θούν, ήτοι τα μη βιώσιμα έργα αποκλείονταν αυτομάτως.
Στην Αυστρία, το Συνέδριο εντόπισε ένα επενδυτικό έργο που αφορούσε τη γραμμή εμφιάλωσης συνεταιρισμού, 
ο οποίος έλαβε επιχορήγηση το 2009 και επί του παρόντος τελεί υπό εκκαθάριση. Δεν υπήρχε κανένα κριτήριο 
επιλογής που να παρείχε τη δυνατότητα να ανιχνευθεί ότι το έργο του συνεταιρισμού αυτού δεν ήταν βιώσιμο λόγω 
της οικονομικής κατάστασης του συνεταιρισμού. Η καταβολή ενίσχυσης στον συνεταιρισμό είχε εγκριθεί, παρά την 
ύπαρξη αρνητικών ετήσιων αποτελεσμάτων και τη συρρίκνωση του κεφαλαίου του πριν από την επένδυση, καθώς 
και τη συνεχή απώλεια μελών τουλάχιστον από το 2006.Πλαίσιο 2
29 
Στην Ισπανία, οι διαδικασίες επιλογής 
περιλαμβάνουν αξιολόγηση της βιωσι -
μότητας του έργου και της οικονομικής 
κατάστασης του δικαιούχου. Ωστόσο, 
δεν απαιτείται ελάχιστη βαθμολογία αξι -
ολόγησης ώστε να επιλεγεί ένα έργο.
20 Παρατηρήσεις
… και δεν αξιολογούν 
συστηματικά το εύλογο 
του κόστους των έργων
30 
Τα κράτη μέλη πρέπει να ελέγχουν τις 
αιτήσεις για έργα ώστε να διασφαλίζεται 
ότι οι δαπάνες που πρέπει να αποδο -
θούν από κεφάλαια της ΕΕ είναι εύλογες, 
συμπεριλαμβανομένων της επαλήθευ -
σης των αιτήσεων έναντι του κόστους 
αναφοράς και της υποβολής διαφόρων 
προσφορών, ούτως ώστε ο στόχος του 
μέτρου να επιτυγχάνεται με εύλογο 
κόστος26, ήτοι με αποδοτικό τρόπο. Με 
τον έλεγχο αξιολογήθηκε κατά πόσο τα 
κράτη μέλη έχουν θέσει σε εφαρμογή 
επίσημο σύστημα αξιολόγησης του ευλό -
γου του κόστους.
31 
Με τον έλεγχο διαπιστώθηκε ότι μόνο 
δύο από τα τέσσερα κράτη μέλη στα 
οποία πραγματοποιήθηκε επίσκεψη 
και τα οποία χρησιμοποιούν το μέτρο 
επένδυσης εφάρμοζαν τέτοιου είδους 
διαδικασίες. Η Ιταλία (Veneto και Lazio) 
και η Ισπανία αξιολογούν το εύλογο του 
κόστους μέσω τυποποιημένων διαδικα -
σιών πριν από την έγκριση της αίτησης. 
Ειδικότερα, οι αιτούντες πρέπει να υπο -
βάλλουν για τις επενδυτικές ενέργειές 
τους τρεις διαφορετικές προσφορές και 
να επιλέγουν μεταξύ αυτών των τριών 
προσφορών. Η εγκυρότητα της επιλογής 
αυτής μπορεί να αξιολογηθεί από εξωτε -
ρικό αξιολογητή.
32 
Ωστόσο, η αξιολόγηση του ευλόγου 
του κόστους που πραγματοποίησαν οι 
ιταλικές αρχές (Veneto και Lazio) υπο -
νομεύθηκε από το γεγονός ότι η αγορά 
ξύλινων βαρελιών για την παλαίωση του 
οίνου θεωρήθηκε επιλέξιμη επένδυση, 
μολονότι συνήθως πρέπει να αντικα -
θιστώνται με την παρέλευση τριετίας. 
Στη Γαλλία και την Αυστρία οι επενδύ -
σεις αυτές δεν θεωρήθηκαν επιλέξιμες 
ενέργειες.33 
Μολονότι σε πρόσφατες κατευθυντήριες 
οδηγίες27 η Επιτροπή θεωρεί την αγορά 
βαρελιών ως δυνητικά επιλέξιμη επέν -
δυση, ο κανονισμός απαιτεί τουλάχιστον 
πενταετή διάρκεια της επένδυσης28. 
Δεδομένου ότι τα βαρέλια χρησιμοποι -
ούνται κατά γενικό κανόνα μόνον επί 
τριετία, η αγορά τους δεν είναι σύμφωνη 
με την απαίτηση της ΕΕ. Επιπλέον, η πε -
ριορισμένη διάρκεια ζωής μιας τέτοιας 
επένδυσης ενέχει σοβαρό κίνδυνο να 
αγοραστούν βαρέλια προς αντικατάστα -
ση των υφισταμένων και όχι προς αύξη -
ση της ικανότητας παλαίωσης οίνου.
34 
Στη Γαλλία και την Αυστρία η αξιολόγηση 
του ευλόγου του κόστους δεν επιση -
μοποιήθηκε. Η αξιολόγηση βασίστηκε 
στην εμπειρογνωσία του ατόμου που 
εξέτασε την αίτηση. Κατά συνέπεια, το 
Συνέδριο δεν εντόπισε στοιχεία που να 
αποδεικνύουν ότι τα εν λόγω κράτη μέλη 
αξιολογούν συστηματικά το εύλογο του 
κόστους των έργων. Επιπλέον, δεν υπήρ -
χε καμία υποχρέωση να παρουσιαστούν 
διάφορες προσφορές από δυνητικούς 
προμηθευτές.26 Το άρθρο 24, παράγραφος 2, 
του κανονισμού (ΕΕ) 
αριθ. 65/2011 της Επιτροπής, 
της 27ης Ιανουαρίου 2011, 
για τη θέσπιση λεπτομερών 
κανόνων εφαρμογής 
του κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 1698/2005 του 
Συμβουλίου όσον αφορά 
την εφαρμογή διαδικασιών 
ελέγχου καθώς και την 
πολλαπλή συμμόρφωση σε 
σχέση με μέτρα στήριξης 
της αγροτικής ανάπτυξης 
(ΕΕ L 25 της 28.1.2011, σ. 8), 
ο οποίος εφαρμόζεται 
επί των επενδύσεων της 
ΚΟΑ βάσει του άρθρου 77, 
παράγραφος 5, του 
κανονισμού αριθ. 555/2008, 
ορίζει ότι: «[Οι διοικητικοί 
έλεγχοι των αιτήσεων 
ενίσχυσης περιλαμβάνουν 
ιδίως την εξακρίβωση]: του 
εύλογου χαρακτήρα του 
κόστους, που αξιολογείται 
με τη χρήση κατάλληλου 
συστήματος αξιολόγησης, 
όπως το κόστος αναφοράς, 
η σύγκριση των διαφόρων 
προσφορών ή η επιτροπή 
αξιολόγησης».
27 Κατευθυντήριες οδηγίες 
εφαρμογής των εθνικών 
προγραμμάτων στήριξης στον 
αμπελοοινικό τομέα σύμφωνα 
με τους κανονισμούς 
(ΕΚ) αριθ. 1234/2007 και 
(EK) αριθ. 555/2008, της 
25ης Φεβρουαρίου 2013.
28 Σύμφωνα με το άρθρο 72 
του κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 1698/2005, στο 
οποίο αναφέρεται το 
άρθρο 103κα του κανονισμού 
(ΕΚ) αριθ. 1234/2007.
21 Παρατηρήσεις
Μέρος II — Σχεδιάστηκε 
κατάλληλα και εφαρμό -
στηκε με αποδοτικό 
τρόπο το μέτρο 
προώθησης;
35 
Οι ενέργειες προώθησης «αφορούν 
οίνους με προστατευόμενη ονομασία 
προέλευσης ή προστατευόμενη γεω -
γραφική ένδειξη, ή οίνους με ένδειξη 
της οινοποιήσιμης ποικιλίας αμπέλου»29. 
Όλοι οι λοιποί οίνοι είναι μη επιλέξιμοι 
για το μέτρο προώθησης.
36 
Προκειμένου το μέτρο προώθησης να εί -
ναι κατάλληλα σχεδιασμένο και να εφαρ -
μόζεται με αποδοτικό τρόπο, πρέπει:
 —να στοχεύει σε δικαιούχους που 
έχουν ανάγκη τις δημόσιες επιδοτή -
σεις για την επίτευξη των στόχων του 
μέτρου, οι οποίοι είναι η ενίσχυση 
της φήμης των οίνων ποιότητας της 
ΕΕ και η ανάκτηση παλαιών αγορών, 
καθώς και η εξεύρεση νέων30·
 —να δίνει προτεραιότητα στις πολύ 
μικρές, τις μικρές και τις μεσαίες 
επιχειρήσεις (ΜΜΕ)31·
 —να εφαρμόζεται κατά τρόπον ώστε να 
διασφαλίζεται ότι υπάρχει επαρκής 
παρακολούθηση της διαδρομής του 
ελέγχου, προκειμένου να αιτιο -
λογείται η πραγματική υπόσταση 
και η επιλεξιμότητα των ενεργειών 
προώθησης.Στήριξη για προώθηση 
χορηγείται επίσης σε μεγά -
λες επιχειρήσεις, με ήδη 
ισχυρή φήμη και παράδοση 
στις εξαγωγές…
37 
Παρά την προτίμηση του νομοθέτη 
υπέρ των ΜΜΕ, σε όλα τα κράτη μέλη 
όπου πραγματοποιήθηκε επίσκεψη, με 
εξαίρεση την Αυστρία, οι ενισχύσεις για 
προώθηση χορηγήθηκαν σε μεγάλες 
οινοπαραγωγούς επιχειρήσεις, με μακρά 
παράδοση στις εξαγωγές32. Ορισμένες 
από αυτές είναι ήδη παρούσες σε τρίτες 
χώρες με τοπικούς εταίρους ή έχουν δι -
κούς τους διανομείς και εμπορικά δίκτυα. 
Η ανάγκη για δημοσιονομική στήριξη 
από την ΕΕ προς τις εν λόγω επιχειρήσεις 
δεν είναι προφανής (βλέπε πλαίσιο 3 ). 
Επιπλέον, η διαθεσιμότητα των ενισχύσε -
ων της ΕΕ για τέτοιους σκοπούς ωθεί τις 
επιχειρήσεις αυτές να μειώσουν αναλο -
γικά τη δική τους χρηματοδότηση για 
μέτρα προώθησης.
38 
Το Συνέδριο φρονεί ότι, στο πλαίσιο 
αυτό, οι επιχορηγήσεις που λαμβάνονται 
βάσει του μέτρου προώθησης της ΚΟΑ 
οίνου δεν συμβάλλουν αποδοτικά στην 
ενίσχυση της φήμης των οίνων της ΕΕ, 
ούτε στην εξεύρεση νέων αγορών ούτε 
στην ανάκτηση παλαιών. Στην περίπτω -
ση των μεγάλων επιχειρήσεων, που είναι 
ήδη καθιερωμένες στις αγορές αυτές, οι 
εν λόγω επιχορηγήσεις έχουν μάλλον ως 
αποτέλεσμα την προστασία ή την παγίω -
ση των υφιστάμενων μεριδίων τους στην 
αγορά. Στις περιπτώσεις αυτές, δεδομέ -
νου ότι η εδραίωση της παρουσίας σε 
δεδομένη αγορά αποτελεί συνεχή δρα -
στηριότητα ούτως ώστε η επιχείρηση 
να παραμένει παρούσα και ορατή στην 
αγορά, η συμβολή της ΕΕ σε τέτοιου 
είδους ενέργειες καθίσταται κατ’ ουσίαν 
μια μερική επιχορήγηση των λειτουργι -
κών δαπανών των επιχειρήσεων.29 Άρθρο 103ιστ, παράγραφος 2, 
του κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 1234/2007.
30 Αιτιολογική σκέψη 5 
του κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 479/2008.
31 Άρθρο 4 του κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 555/2008: «Προτιμώνται 
πολύ μικρές, μικρές και 
μεσαίες επιχειρήσεις»…
32 Στην Ισπανία, τη Γαλλία, την 
Ιταλία και την Πορτογαλία, 
ορισμένοι ελεγχθέντες 
δικαιούχοι διέθεταν ήδη 
θυγατρικές εταιρείες που 
δραστηριοποιούνταν στις 
αγορές τρίτων χωρών για την 
εμπορία των προϊόντων τους 
πριν από τη χρηματοδότηση 
της ΚΟΑ. Στην Ισπανία, 
δύο μεγάλοι δικαιούχοι 
εκτελούσαν ενέργειες 
προώθησης σε χώρες όπου 
δραστηριοποιούνταν επί 
περισσότερα από 60 έτη.
22 Παρατηρήσεις
39 
Αυτό επιβεβαιώνεται από το γεγονός 
ότι τέτοιοι μεγάλοι δικαιούχοι υποβάλ -
λουν αίτηση, κάθε έτος, για επιδοτήσεις 
ενεργειών προώθησης στις ίδιες αγορές 
τρίτων χωρών, όπως των Ηνωμένων Πο -
λιτειών, οι οποίες αποτελούν τη συχνό -
τερα στοχευόμενη αγορά33. Επομένως, 
τέτοια μέτρα προώθησης δεν μπορεί να 
θεωρηθεί ότι αποσκοπούν στο άνοιγμα 
μιας νέας αγοράς ή την ανάκτηση μεριδί -
ων σε ήδη υπάρχουσες.40 
Όταν ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 555/2008 
τέθηκε σε ισχύ, η στήριξη για ενέργειες 
προώθησης δεν μπορούσε να χορηγηθεί 
για περισσότερο από τρία έτη για συ -
γκεκριμένο δικαιούχο σε συγκεκριμένη 
τρίτη χώρα. Ωστόσο, ο κανονισμός αυτός 
τροποποιήθηκε εν συνεχεία δύο φορές, 
παρατείνοντας κάθε φορά τη δυνατό -
τητα να τυγχάνουν ενίσχυσης οι ίδιοι 
δικαιούχοι για μεγαλύτερες χρονικές 
περιόδους. Η πρώτη τροποποίηση παρεί -
χε τη δυνατότητα να ανανεωθούν άπαξ 
τα προγράμματα ενεργειών προώθησης, 
για περίοδο που δεν υπερβαίνει τα δύο 
έτη34. Η δεύτερη τροποποίηση παρείχε 
τη δυνατότητα στους δικαιούχους της 
προηγούμενης περιόδου προγραμματι -
σμού να λάβουν εκ νέου στήριξη στην 
ίδια τρίτη χώρα35 στην αγορά της οποίας 
στοχεύει η προώθηση για μέγιστη 
περίοδο πέντε ετών. Ως εκ τούτου, οι δι -
καιούχοι μπορούσαν να λάβουν επιχορη -
γήσεις για ενέργειες προώθησης σε μια 
αγορά -στόχο για ολόκληρη την περίοδο 
προγραμματισμού 2009-2013 και να 
ανανεώσουν τις ενέργειες προώθησής 
τους στις επόμενες περιόδους προγραμ -
ματισμού (2014-2018 και εξής).33 COM(2011) 774 τελικό της 
18ης Νοεμβρίου 2011, σ. 11.
34 Άρθρο 1, παράγραφος 1, του 
κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 772/2010 
της Επιτροπής, της 1ης Σεπτεμ -
βρίου 2010, σχετικά με την τρο -
ποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 555/2008 της Επιτροπής για 
τη θέσπιση λεπτομερών κανό -
νων εφαρμογής του κανονισμού 
(ΕΚ) αριθ. 479/2008 του Συμβου -
λίου για την κοινή οργάνωση 
της αμπελοοινικής αγοράς όσον 
αφορά τα προγράμματα στή -
ριξης, τις συναλλαγές με τρίτες 
χώρες, το δυναμικό παραγωγής 
και τους ελέγχους στον αμπε -
λοοινικό τομέα (ΕΕ L 232 της 
2.9.2010, σ. 1).
35 Άρθρο 1, παράγραφος 2, 
στοιχείο α), του εκτελεστικού 
κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 202/2013 
της Επιτροπής, της 8ης Μαρ -
τίου 2013, σχετικά με την τρο -
ποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 555/2008 όσον αφορά την 
υποβολή προγραμμάτων στή -
ριξης στον αμπελοοινικό τομέα 
και το εμπόριο με τρίτες χώρες 
(ΕΕ L 67 της 9.3.2013, σ. 10): 
«για κάθε περίοδο προγραμ -
ματισμού, η στήριξη για την 
προώθηση και την ενημέρωση 
δεν διαρκεί περισσότερο από 
τρία έτη για έναν συγκεκριμένο 
δικαιούχο σε μια συγκεκριμένη 
τρίτη χώρα· ωστόσο, αν απαιτεί -
ται, είναι δυνατόν να ανανεωθεί 
άπαξ, για περίοδο που δεν 
υπερβαίνει τα δύο έτη».Παραδείγματα επιχορηγήσεων για προώθηση σε γνωστούς και μεγάλους 
οινοπαραγωγούς
Επιδοτούμενες ενέργειες προώθησης για τη σαμπάνια
Μεταξύ 2009 και 2012, δαπανήθηκαν κονδύλια της ΕΕ ύψους 2,4 εκατομμυρίων ευρώ για επιδότηση ενεργειών προ -
ώθησης παραγωγών σαμπάνιας. Η φήμη της προστατευόμενης ονομασίας προέλευσης (ΠΟΠ) «champagne» είναι 
εδραιωμένη από μακρού.
Ισπανία (Καταλονία): έξι δικαιούχοι έλαβαν το 88 % της συνολικής εγκριθείσας χρηματοδότησης για την περί -
οδο 2009-2011
Στην Ισπανία (Καταλονία), προτιμάται σαφώς η χορήγηση ενισχύσεων για προώθηση σε δικαιούχους με ήδη ισχυρή 
διεθνή παρουσία και πείρα στις εξαγωγές. Ως αποτέλεσμα, το μεγαλύτερο μέρος της χρηματοδότησης για προώ -
θηση για την περίοδο 2009-2011 χορηγήθηκε σε λίγες μεγάλες επιχειρήσεις. Κατά τη διάρκεια της περιόδου αυτής, 
χορηγήθηκε σε 79 αιτούντες ενίσχυση συνολικού ύψους 15,2 εκατομμυρίων ευρώ. Το 88 % του ποσού αυτού, ήτοι 
13,4 εκατομμύρια ευρώ, χορηγήθηκε σε έξι αιτούντες, στους οποίους περιλαμβάνονταν επιχειρήσεις ή όμιλοι επι -
χειρήσεων που καθεμία ή καθένας απασχολούν περισσότερα από 750 άτομα και έχουν ετήσιο κύκλο εργασιών άνω 
των 200 εκατομμυρίων ευρώ (οι επιχειρήσεις αυτές δεν είναι επιλέξιμες για το μέτρο επένδυσης).Πλαίσιο 3
23 Παρατηρήσεις
41 
Το Συνέδριο φρονεί ότι οι δύο αυτές 
τροποποιήσεις προσέφεραν κίνητρο 
για εδραίωση των αγορών μέσω των 
ενεργειών προώθησης, ενώ αυτό δεν 
αποτελεί στόχο προβλεπόμενο από τη 
νομοθεσία της ΕΕ (βλέπε σημείο 38).
42 
Επιπλέον, τα μέτρα διαφήμισης προς 
υποστήριξη ενός καθιερωμένου εμπο -
ρικού σήματος δεν αποκλείονται από 
τη χρηματοδότηση. Το Συνέδριο δια -
πίστωσε πολυάριθμα παραδείγματα 
περιπτώσεων κατά τις οποίες η χρημα -
τοδότηση της ΕΕ απλώς αντικατέστησε 
τα έξοδα διαφήμισης που προηγουμένως 
βάρυναν τις επιχειρήσεις. Το Συνέδριο 
φρονεί ότι η στήριξη μιας καθιερωμένης 
εμπορικής ονομασίας, μέσω της οποίας 
η χρηματοδότηση της ΕΕ απλώς αντι -
καθιστά την εμπορική χρηματοδότηση 
που προηγουμένως προερχόταν από την 
ίδια την επιχείρηση, δεν ανταποκρίνεται 
στον αρχικό σκοπό του μέτρου, ήτοι τη 
στήριξη της αμπελοοινικής αγοράς και 
όχι καθιερωμένων εμπορικών ονομασι -
ών (βλέπε επίσης σημείο 44).
… και οι οποίες θα είχαν 
ενδεχομένως πραγματοποι -
ήσει τις ενέργειες προώθη -
σης χωρίς δημόσια στήριξη 
(φαινόμενο μη αποδοτικής 
δαπάνης)
43 
Κατά την περίοδο προγραμματισμού 
2009-2013, τα ποσά που προορίζονταν 
για τη χρηματοδότηση έργων προώθη -
σης ήταν υψηλότερα από τη ζήτηση για 
ενισχύσεις. Εφόσον υπάρχουν επαρκή 
κονδύλια που διατίθενται για το μέτρο 
προώθησης, τα κράτη μέλη τείνουν να 
υποστηρίζουν όλα τα επιλέξιμα έργα 
παρά να εφαρμόζουν αυστηρές διαδικα -
σίες επιλογής, ώστε να εξασφαλίζεται ότι μόνο τα καλύτερα έργα, μεταξύ των επι -
λέξιμων, λαμβάνουν δημόσια ενίσχυση. 
Από την άποψη αυτή, με τον έλεγχο δια -
πιστώθηκε ότι κανένα από τα ελεγχθέντα 
κράτη μέλη δεν ήλεγχε κατά πόσον οι 
αιτούντες έχρηζαν δημόσιας στήριξης. 
Η παροχή επιχορηγήσεων σε δικαιούχους 
που θα είχαν πραγματοποιήσει την επέν -
δυση σε ενέργειες προώθησης ακόμη και 
χωρίς επιχορήγηση (το αποκαλούμενο 
φαινόμενο μη αποδοτικής δαπάνης) μει -
ώνει την αποδοτικότητα των κεφαλαίων 
της ΕΕ, δεδομένου ότι δεν είναι αναγκαί -
ες δημόσιες δαπάνες για την επίτευξη 
των στόχων των μέτρων προώθησης.
44 
Με τον έλεγχο διαπιστώθηκαν σαφείς 
περιπτώσεις φαινομένου μη αποδοτι -
κής δαπάνης σε τέσσερα από τα πέντε 
ελεγχθέντα κράτη μέλη. Παραδείγματος 
χάριν, ο  πίνακας  κατωτέρω εμφαίνει τον 
προϋπολογισμό προώθησης των δικαι -
ούχων από τη Γαλλία, την Αυστρία και 
την Πορτογαλία για τα έτη 2007 και 2008 
(πριν από την εφαρμογή της ΚΟΑ οίνου) 
και τα έτη 2009 έως 2011 (εφαρμογή του 
μέτρου προώθησης στο πλαίσιο της ΚΟΑ 
οίνου). Με τον έλεγχο διαπιστώθηκε ότι, 
στις περιπτώσεις αυτές, τα κονδύλια της 
ΕΕ αντικατέστησαν σημαντικό μέρος 
των προγενέστερων δαπανών προώθη -
σης οι οποίες βάρυναν την επιχείρηση. 
Μολονότι οι δαπάνες του πορτογάλου 
δικαιούχου το 2008 ανήλθαν σε 1,2 εκα -
τομμύρια ευρώ, το 2009 οι δαπάνες του 
δικού του προϋπολογισμού μειώθηκαν σε 
0,3 εκατομμύρια ευρώ, ενώ άλλα 0,3 εκα -
τομμύρια ευρώ χρηματοδοτήθηκαν από 
την ΕΕ. Παρόμοια τάση παρατηρήθηκε 
και όσον αφορά τους αυστριακούς και 
γάλλους δικαιούχους. Αυτό καταδεικνύει 
ότι η χρηματοδότηση της ΕΕ, αντί να 
οδηγήσει σε αύξηση των συνολικών δα -
πανών για μέτρα προώθησης, αντικατέ -
στησε σημαντικό μέρος των πόρων που 
δαπανούσε προηγουμένως η επιχείρηση. 
Οι υπηρεσίες ελέγχου της Επιτροπής 
έχουν ήδη επισημάνει το φαινόμενο αυτό 
στις εκθέσεις ελέγχου τους.
24 Παρατηρήσεις
45 
Επιπλέον, το Συνέδριο διαπίστωσε αρκε -
τές περιπτώσεις κατά τις οποίες επιχο -
ρηγήσεις της ΕΕ κάλυψαν εσωτερικές 
δαπάνες που είχαν ήδη πραγματοποιηθεί 
πριν από την καθιέρωση του μέτρου 
προώθησης. Παραδείγματος χάριν, στην 
Ισπανία, χρηματοδοτήθηκε το κόστος 
μισθοδοσίας36 για προσωπικό που απα -
σχολούσε ο δικαιούχος για τη διαχείριση 
της προώθησης σε τρίτες χώρες, στην 
ίδια ακριβώς θέση, από το 2002. Επιπλέ -
ον, θεωρήθηκαν ως επιλέξιμες δαπάνες 
στο πλαίσιο του στοιχείου κόστους 
«Εμπορικές αποστολές μακράς διαρκεί -
ας»37 εσωτερικές δαπάνες που θα είχαν 
βαρύνει τον δικαιούχο, όπως η μίσθωση 
γραφείων, η ιατρική ασφάλιση και δύο 
επιπλέον μισθοί.46 
Όταν η επιχορήγηση της ΕΕ αντικαθιστά 
μέρος των τρεχουσών δαπανών προ -
ώθησης ή χρησιμεύει για την κάλυψη 
δαπανών που ο δικαιούχος θα είχε πραγ -
ματοποιήσει ούτως ή άλλως, το Συνέδριο 
φρονεί ότι οι δαπάνες που καταλογίζο -
νται στον προϋπολογισμό της ΕΕ αποτε -
λούν σαφώς φαινόμενο μη αποδοτικής 
δαπάνης και, συνεπώς, πρόκειται για μη 
αποδοτική χρήση των κονδυλίων της ΕΕ.36 Ο εν λόγω δικαιούχος, 
για την αμπελουργική 
περίοδο 2008/09, υπέβαλε 
«μισθολογικές δαπάνες» 
ύψους 90 761 ευρώ.
37 55 515 ευρώ για την 
αμπελουργική περίοδο 
2008/09.ΠίνακαςΤα κεφάλαια της ΕΕ αντικαθιστούν εν μέρει τις τρέχουσες δαπάνες προώθησης ορι -
σμένων δικαιούχων
Χώρα 
δικαιούχουΧώρα-στόχοςΠροϋπολογισμός για ενέργειες 
προώθησης σε ευρώ2007 2008 2009 2010 2011
Πορτογαλία ΗΠΑΔαπάνες προώθησης 
του δικαιούχου910 200 1 164 900 323 866 304 305 304 200
Αναληφθέντα κεφάλαια της ΕΕ 
στην εγκριθείσα αίτηση0 0 323 866 304 305 304 200
Σύνολο 910 200 1 164 900 647 732 608 610 608 400
Γαλλία ΗΠΑΔαπάνες προώθησης του δικαιούχου 1 045 000 1 186 000 725 000 743 500 797 500
Αναληφθέντα κεφάλαια της ΕΕ 
στην εγκριθείσα αίτηση0 0 725 000 743 500 797 500
Σύνολο 1 045 000 1 186 000 1 450 000 1 487 000 1 595 000
ΑυστρίαΗΠΑ
ΕλβετίαΔαπάνες προώθησης 
του δικαιούχου26 983 54 278 58 442 46 143 25 993
Καταβληθέντα κεφάλαια της ΕΕ 0 0 0 8 215 25 064
Σύνολο 26 983 54 278 58 442 54 358 51 057
25 Παρατηρήσεις
47 
Όπως εξηγήθηκε ανωτέρω, δεδομένου 
ότι το διαθέσιμο ποσό που χορηγήθηκε 
από τα κράτη μέλη για μέτρα προώθη -
σης ήταν υψηλότερο από την πραγματι -
κή ζήτηση, δεν υπήρχε κίνητρο προκει -
μένου τα κράτη μέλη να εφαρμόζουν 
αποτελεσματικές διαδικασίες επιλογής. 
Παρά τις δυσχέρειες που ανέκυψαν 
κατά την απορρόφηση της μειωμένης 
χορήγησης για την περίοδο 2009-201338, 
η χορήγηση για την προώθηση που προ -
βλέπεται για την επόμενη περίοδο προ -
γραμματισμού (2014-2018) έχει αυξηθεί39 
οριζόμενη στα 1 161 εκατομμύρια ευρώ, 
μολονότι δεν πραγματοποιήθηκε ανάλυ -
ση ώστε να καταδειχθούν τυχόν αυξη -
μένες ανάγκες. Λαμβάνοντας υπόψη 
όλες τις ανεπάρκειες που εξηγήθηκαν 
στα προηγούμενα σημεία, το Συνέδριο 
είναι της γνώμης ότι, με τη διάθεση 
υπερβολικά υψηλού επιπέδου κονδυλίων 
για το μέτρο, οι κίνδυνοι μη αποδοτικής 
χρήσης τους αυξάνονται σημαντικά.
Ασαφής ορισμός των επιλέξι -
μων δαπανών έως το 2013
48 
Δεν υπήρχε ορισμός των επιλέξιμων 
δαπανών ούτε στον κανονισμό (ΕΚ) 
αριθ. 1234/2007 ούτε στον κανονισμό 
(ΕΚ) αριθ. 555/2008. Η απουσία κα -
νονιστικού ορισμού των «επιλέξιμων 
δαπανών» οδήγησε σε αβεβαιότητα 
και αστάθεια των εθνικών διατάξεων 
για την εφαρμογή του μέτρου. Κατέστη 
αναγκαία μια φάση προσαρμογής, στη 
διάρκεια της οποίας πραγματοποιήθηκαν 
πολλές διευκρινίσεις και τροποποιήσεις 
των εθνικών κανονισμών40. Το γεγονός 
αυτό προκάλεσε αποκλίνουσες πρακτι -
κές μεταξύ των κρατών μελών. Σε ορι -
σμένα κράτη μέλη, ο όρος «επιλέξιμες 
δαπάνες» έτυχε διαφορετικής ερμηνείας 
από διάφορους φορείς ελέγχου.49 
Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 555/2008 τροπο -
ποιήθηκε πρόσφατα41 ώστε να διευκρι -
νιστούν ορισμένες πτυχές των «επιλέξι -
μων δαπανών». Η εν λόγω τροπολογία 
ορίζει ότι οι δαπάνες προσωπικού είναι 
επιλέξιμες. Ωστόσο, το άρθρο 13 του 
κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1290/2005 για τη 
χρηματοδότηση της κοινής γεωργικής 
πολιτικής αναφέρει ότι «οι δαπάνες που 
συνδέονται με τα διοικητικά έξοδα και τα 
έξοδα προσωπικού των κρατών μελών 
και των δικαιούχων της συνεισφοράς του 
ΕΓΤΕ, δεν αναλαμβάνονται από το ΕΓΤΕ». 
Κατά συνέπεια, οι διατάξεις του κανονι -
σμού (ΕΚ) αριθ. 555/2008 που διέπει το 
μέτρο αντιβαίνουν σαφώς στον σχετικό 
κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1290/2005.
50 
Οι δαπάνες προσωπικού δεν θα έπρεπε 
να είναι επιλέξιμες, δεδομένου ότι αυτό 
ευνοεί το φαινόμενο μη αποδοτικής 
δαπάνης (βλέπε σημείο 45).
51 
Οι πρόσφατες κατευθυντήριες οδηγίες 
της Επιτροπής42, μολονότι δεν είναι νομι -
κά δεσμευτικές43, διευκρινίζουν ορισμέ -
να σημεία όσον αφορά τις επιλέξιμες 
δαπάνες.38 Τον Ιούνιο του 2008, η πρώτη 
χορήγηση πόρων για την 
προώθηση από τα κράτη μέλη 
στα εθνικά προγράμματα 
στήριξης ανήλθε σε σχεδόν 
830 εκατομμύρια  ευρώ. 
Τον Οκτώβριο του 2013, 
η εν λόγω χορήγηση είχε 
μειωθεί κατά 37 %, ήτοι στα 
522 εκατομμύρια  ευρώ. 
Εκτός της Ρουμανίας, όλα τα 
κράτη μέλη που επέλεξαν 
να εφαρμόσουν το μέτρο 
προώθησης μείωσαν τις 
προβλέψεις τους για το 2008 
και τα κεφάλαια έπρεπε να 
επαναδιατεθούν σε άλλα 
μέτρα.
39 Σύμφωνα με τα εθνικά 
προγράμματα στήριξης των 
κρατών μελών, τα οποία 
διαβιβάστηκαν στην Επιτροπή 
τον Αύγουστο του 2013 (ΕΕ 
των 28).
40 Παραδείγματος χάριν, η Γαλλία 
δημοσίευσε τουλάχιστον 8 
νομικά κείμενα σχετικά με 
την εφαρμογή του μέτρου 
προώθησης.
41 Εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) 
αριθ. 752/2013 της Επιτροπής, 
της 31ης Ιουλίου 2013, για την 
τροποποίηση του κανονισμού 
(ΕΚ) αριθ. 555/2008 
όσον αφορά τα εθνικά 
προγράμματα στήριξης και τις 
συναλλαγές με τρίτες χώρες 
στον αμπελοοινικό τομέα 
(ΕΕ L 210 της 6.8.2013, σ. 17).
42 Κατευθυντήριες οδηγίες 
εφαρμογής των εθνικών 
προγραμμάτων στήριξης στον 
αμπελοοινικό τομέα σύμφωνα 
με τους κανονισμούς (ΕΚ) 
αριθ. 1234/2007 και (ΕΚ) 
αριθ. 555/2008 — Προώθηση 
του οίνου στις αγορές τρίτων 
χωρών — 26 Απριλίου 2013.
43 Ρήτρα αποποίησης ευθύνης 
στην πρώτη σελίδα των 
κατευθυντήριων οδηγιών:  
«… Ο παρών οδηγός 
αποσκοπεί στην παροχή 
συνδρομής προς τα 
κράτη μέλη. Παρέχεται 
μόνον ενημερωτικά 
και το περιεχόμενό του 
δεν προορίζεται να 
αντικαταστήσει την άντληση 
πληροφοριών από τυχόν 
ισχύουσες νομικές πηγές ή τις 
αναγκαίες συμβουλές νομικού 
εμπειρογνώμονα, κατά 
περίπτωση…»
26 Παρατηρήσεις
Τα κράτη μέλη δεν ελέγ -
χουν πάντοτε εάν χορη -
γείται παράτυπα διπλή 
χρηματοδότηση
52 
Τα κράτη μέλη οφείλουν να διασφαλί -
ζουν ότι υπάρχει πρόβλεψη για ελέγχους 
προς αποφυγή παράτυπης διπλής χρη -
ματοδότησης μέτρων στο πλαίσιο των 
κανόνων της ΚΟΑ οίνου και άλλων καθε -
στώτων της ΕΕ ή εθνικών καθεστώτων.
53 
Στην Πορτογαλία, τέσσερις από τους έξι 
δικαιούχους στους οποίους πραγματο -
ποιήθηκε επίσκεψη έτυχαν ενίσχυσης 
της ΕΕ στο πλαίσιο της ΚΟΑ οίνου και 
του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής 
Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ). Μολονότι το Συνέ -
δριο δεν εντόπισε περιπτώσεις διπλής 
χρηματοδότησης, ελλείψει αποδεικτι -
κών στοιχείων σχετικά με τη διενέργεια 
διασταυρωτικών ελέγχων με τις δαπάνες 
του ΕΤΠΑ από τις πορτογαλικές διαχειρι -
στικές αρχές, εξακολουθεί να υφίσταται 
ο κίνδυνος διπλής χρηματοδότησης των 
ίδιων δαπανών από δύο πηγές της ΕΕ.54 
Σε ορισμένα κράτη μέλη, η συνύπαρξη 
διαφόρων εθνικών ή περιφερειακών 
δυνατοτήτων χρηματοδότησης για την 
προώθηση των οίνων σε τρίτες χώρες 
δεν διασφαλίζει την ύπαρξη διαφάνει -
ας όσον αφορά τις ενισχύσεις για την 
προώθηση στον αμπελοοινικό τομέα της 
ΕΕ. Στη Γαλλία, παρά την ύπαρξη εθνικού 
νομικού πλαισίου το οποίο αποκλείει 
τη συσσώρευση άλλων ενισχύσεων 
με τις ενισχύσεις στο πλαίσιο της ΚΟΑ 
οίνου, η διαχείριση του κινδύνου διπλής 
χρηματοδότησης δεν είναι ορθή. Στην 
πραγματικότητα, το Συνέδριο εντόπισε 
περιπτώσεις διπλής χρηματοδότησης 
(βλέπε πλαίσιο 4 ).
Παράδειγμα διπλής χρηματοδότησης από ενισχύσεις της ΕΕ και από εθνικές ενι -
σχύσεις στη Γαλλία
Ένας δικαιούχος έλαβε για την ίδια δράση προώθησης 2 000 ευρώ από την ΚΟΑ οίνου της ΕΕ και 4 250 ευρώ από 
εθνικό καθεστώς ενισχύσεων. Μολονότι το ποσό είναι μικρό, η περίπτωση αυτή καταδεικνύει ότι η ύπαρξη κινδύ -
νου παράτυπης διπλής χρηματοδότησης δεν ελέγχεται ορθά από τις γαλλικές αρχές.Πλαίσιο 4
27 Παρατηρήσεις
Η ανεπαρκής παρακολού -
θηση της διαδρομής του ελέγ -
χου υπονομεύει την αποτε -
λεσματικότητα των ελέγχων 
των κρατών μελών στα οποία 
πραγματοποιήθηκε επίσκεψη 
προς διασφάλιση της πραγ -
ματικής υπόστασης και 
της επιλεξιμότητας των ενερ -
γειών προώθησης
55 
Οι έλεγχοι πρέπει να είναι αποτελεσμα -
τικοί, αναλογικοί και αποτρεπτικοί, ώστε 
να εξασφαλίζουν κατάλληλη προστασία 
των οικονομικών συμφερόντων των 
Κοινοτήτων. Σε αντίθεση με το μέτρο 
επένδυσης, το νομικό πλαίσιο της ΕΕ δεν 
απαιτεί ρητά επιτόπιους ελέγχους των 
ενεργειών προώθησης, αλλά τονίζει την 
ανάγκη διενέργειας αποτελεσματικών 
και αποτρεπτικών ελέγχων44.
56 
Από τα πέντε κράτη μέλη στα οποία 
πραγματοποιήθηκε επίσκεψη, μόνον 
η Ιταλία διενεργεί επιτόπιους ελέγχους 
σε τρίτες χώρες κατά την εκτέλεση των 
ενεργειών προώθησης. Τα άλλα κράτη 
μέλη δεν ελέγχουν τις ενέργειες προώ -
θησης σε τρίτες χώρες. Η Ισπανία διενερ -
γεί επιτόπιους ελέγχους μόνο στην επι -
κράτειά της για την ενέργεια προώθησης 
«Ενημερωτικά ταξίδια (δημοσιογράφοι, 
εισαγωγείς, συντονιστές αγοράς κ.λπ. ...) 
στην περιοχή όπου παράγεται ο οίνος».57 
Πολλές ενέργειες προώθησης, όπως οι 
οινογευσίες, έχουν παροδικό και άυλο 
χαρακτήρα, υπό την έννοια ότι δεν 
αφήνουν φυσικό ίχνος που θα μπορούσε 
να ελεγχθεί εκ των υστέρων. Λόγω της 
έλλειψης επιτόπιων ελέγχων, είναι ουσι -
ώδης η ύπαρξη διεξοδικής παρακολού -
θησης της διαδρομής του ελέγχου, που 
να καθιστά δυνατή την πλήρη συμφωνία 
συγκεκριμένης ενέργειας προώθησης με 
τα αντίστοιχα τιμολόγια.
58 
Στην Ισπανία, τη Γαλλία, την Ιταλία και 
την Αυστρία, με τον έλεγχο διαπιστώ -
θηκε ότι τα τιμολόγια που εξετάστηκαν 
συχνά δεν παρείχαν επαρκείς λεπτομέ -
ρειες σχετικά με τη φύση των ενεργειών 
προώθησης που εκτελέστηκαν. Συνή -
θως, τα τιμολόγια αυτά αναφέρονταν 
σε συνολική σύμβαση προώθησης ή σε 
ενέργεια που είχε πραγματοποιηθεί, 
χωρίς λεπτομέρειες των διαφόρων στοι -
χείων δαπανών που σχετίζονταν με τις 
ενέργειες προώθησης.
59 
Στην Ιταλία, ορισμένοι πάροχοι υπηρεσι -
ών προώθησης υπέβαλλαν συστηματικά 
τέτοια συνολικά τιμολόγια, χωρίς δικαι -
ολογητικά που θα καθιστούσαν δυνα -
τή την αντιστοίχιση των δηλωθεισών 
δαπανών σε συγκεκριμένες ενέργειες 
προώθησης (βλέπε πλαίσιο 5 ).44 Άρθρο 76 του κανονισμού 
(ΕΚ) αριθ. 555/2008: «… τα 
κράτη μέλη θεσπίζουν 
ελέγχους και μέτρα στο 
βαθμό που είναι αναγκαία 
για τη διασφάλιση της ορθής 
εφαρμογής του κανονισμού 
(ΕΚ) αριθ. 479/2008 και του 
παρόντος κανονισμού, τα 
οποία είναι αποτελεσματικά, 
αναλογικά και αποτρεπτικά, 
ώστε να εξασφαλίζουν 
κατάλληλη προστασία των 
οικονομικών συμφερόντων 
των Κοινοτήτων.»
Δαπάνες συνολικού τιμολογίου, το οποίο δεν υποστηριζόταν από καμία άλλη τεκ -
μηρίωση, αποδόθηκαν από κεφάλαια της ΕΕ
Στην Ιταλία, υπεβλήθη προς καταβολή ενίσχυσης τιμολόγιο που περιείχε τις ακόλουθες πληροφορίες: «Πρόγραμμα 
προώθησης του ιταλικού οίνου: Φεβρουάριος -Απρίλιος 2011 — 482 743,47 δολάρια ΗΠΑ» και το 50 % των δαπανών 
επεστράφησαν από κεφάλαια της ΕΕ. Δεν παρασχέθηκαν περαιτέρω λεπτομέρειες ή δικαιολογητικά για το τιμο -
λογηθέν ποσό, όπως αντίγραφα των τιμολογίων για το κόστος ανά στοιχείο που προέκυψε κατά την εκτέλεση των 
ενεργειών προώθησης.Πλαίσιο 5
28 Παρατηρήσεις
60 
Στη Γαλλία, για την περίοδο προγραμ -
ματισμού 2009-2013, οι δικαιούχοι του 
μέτρου προώθησης μπορούσαν να 
υποβάλλουν αιτήσεις πληρωμής βάσει 
μόνον ενός συνοπτικού πίνακα τιμολογί -
ων, επικυρωμένου από εταιρεία ελέγ -
χου (δεν απαιτούνταν τιμολόγια προς 
υποστήριξη της αίτησης). Οι συνοπτικοί 
πίνακες τιμολογίων δεν πιστοποιούν 
την επιλεξιμότητα των δαπανών και οι 
πληροφορίες που περιέχονται σε αυτούς 
δεν είναι αρκετά λεπτομερείς ώστε να 
καθιστούν δυνατή την επαρκή επα -
λήθευση της αίτησης. Δεδομένης της 
κατάστασης αυτής, οι διοικητικοί έλεγχοι 
που βασίζονται σε τέτοιους συνοπτικούς 
πίνακες δεν μπορούν να είναι αποτελε -
σματικοί. Αυτό αυξάνει σημαντικά τον 
κίνδυνο χρηματοδότησης μη επιλέξιμων 
δαπανών στο πλαίσιο της ΚΟΑ οίνου.61 
Κατά την επίσκεψη ελέγχου στη Γαλλία, 
το Συνέδριο εντόπισε ορισμένα μη επιλέ -
ξιμα τιμολόγια που περιλαμβάνονταν σε 
τέτοιους πίνακες και χρηματοδοτήθηκαν 
στο πλαίσιο της ΚΟΑ (βλέπε πλαίσιο 6 ).
Ενέργειες προώθησης οίνου — εισιτήρια VIP για το Roland Garros —  
το 50 % χρηματοδοτήθηκε από κεφάλαια της ΕΕ
Ένας συνοπτικός πίνακας τιμολογίων ενός δικαιούχου, ο οποίος ανέφερε ποσό 3 405 ευρώ, χαρακτηρίστηκε ως 
«Ενημερωτικά ταξίδια (δημοσιογράφοι, εισαγωγείς, συντονιστές αγοράς κ.λπ. ...) στην περιοχή όπου παράγεται ο οί -
νος». Βάσει του εν λόγω συνοπτικού πίνακα τιμολογίων, οι γαλλικές αρχές θεώρησαν το ποσό ως επιλέξιμη δαπάνη. 
Το 50 % αυτού, ήτοι 1 703 ευρώ, χρηματοδοτήθηκε από κεφάλαια της ΕΕ.
Το δηλωθέν ποσό αντιστοιχούσε στην πραγματικότητα σε τιμολόγιο για τρία εισιτήρια VIP για το γαλλικό ανοικτό 
πρωτάθλημα αντισφαίρισης που πραγματοποιήθηκε στο «Roland Garros», τα οποία δεν μπορούν να θεωρηθούν ως 
ενέργεια προώθησης του οίνου.Πλαίσιο 6
62 
Αξιοσημείωτο παράδειγμα ανεπαρκούς 
αιτιολόγησης των δαπανών που πραγ -
ματοποίησαν οι δικαιούχοι αποτελεί 
η περίπτωση των λεγόμενων «φορέων 
υλοποίησης». Οι δικαιούχοι μπορούν 
να ορίσουν φορέα υλοποίησης για την 
οργάνωση και τον συντονισμό των ενερ -
γειών προώθησής τους. Οι δαπάνες των 
φορέων υλοποίησης που επικουρούν τους δικαιούχους στην εφαρμογή του 
μέτρου είναι επιλέξιμες στην Ιταλία, την 
Πορτογαλία και τη Ρουμανία. Σε αυτά 
τα κράτη μέλη, οι φορείς υλοποίησης 
πληρώνονται συχνά κατ’ αποκοπήν (επί 
ποσοστού των συνολικών δαπανών 
για τις ενέργειες προώθησης), χωρίς 
επαρκή αιτιολόγηση της παρασχεθείσας 
υπηρεσίας.
29 Παρατηρήσεις
Αμοιβή φορέα υλοποίησης και γενικά έξοδα συνολικού ύψους 268 110 ευρώ για ένα 
έτος
Στην Ιταλία, ο φορέας υλοποίησης ενός δικαιούχου έλαβε αμοιβή ύψους 208 530 ευρώ, χωρίς λεπτομερή περιγραφή 
της παρασχεθείσας υπηρεσίας, ήτοι 7 % του κόστους των ενεργειών προώθησης ύψους 3 εκατομμυρίων ευρώ, για 
ένα έργο προώθησης (αμπελουργική περίοδος 2009/10). Στη συγκεκριμένη περίπτωση, οι ενέργειες προώθησης 
είχαν εκτελεστεί από τον δικαιούχο. Επιπλέον, ο δικαιούχος έλαβε επίσης 59 580 ευρώ για γενικά έξοδα (2 % της 
ενέργειας προώθησης). Το Συνέδριο φρονεί ότι, όταν οι ενέργειες προώθησης εκτελούνται αποκλειστικά από τον 
δικαιούχο, η καταβολή αμοιβής σε φορέα υλοποίησης αποτελεί αδικαιολόγητη και υπερβολική δαπάνη.63 
Στη Ρουμανία, η προσφυγή σε τέτοιο 
φορέα υλοποίησης είναι υποχρεωτική. Οι 
αμοιβές των φορέων αυτών είναι επιλέ -
ξιμες ως κατ’ αποκοπήν ποσοστό ύψους 
13 % των συνολικών δαπανών του έργου, 
χωρίς να απαιτείται καμία αιτιολόγηση 
για την παρασχεθείσα υπηρεσία. Μεταξύ 
2009 και 2012, η Ρουμανία δαπάνησε 
1,5 εκατομμύρια κονδυλίων της ΕΕ για 
ενέργειες προώθησης, εκ των οποίων 
περίπου 200 000 ευρώ για φορείς υλο -
ποίησης. Στην Πορτογαλία και την Ιταλία, 
οι φορείς υλοποίησης μπορούν επίσης 
να λάβουν έως 13 % του κόστους των 
ενεργειών προώθησης.64 
Τα γενικά έξοδα που ορίζονται ιδίως ως 
«δαπάνες συντονισμού, διοίκησης και δι -
αχείρισης» είναι επιλέξιμα σε όλα τα κρά -
τη μέλη στα οποία πραγματοποιήθηκε 
επίσκεψη, με εξαίρεση την Αυστρία. Το 
2013 η Επιτροπή ενέκρινε45 γενικά έξοδα 
έως και 4 % του πραγματικού κόστους 
υλοποίησης του έργου. Η φύση ορισμέ -
νων γενικών εξόδων (π.χ. συντονισμός, 
διαχείριση κ.λπ. ...) είναι, τουλάχιστον εν 
μέρει, ίδια με τις δραστηριότητες που 
εκτελούν οι φορείς υλοποίησης κατά την 
προετοιμασία και την υλοποίηση των 
ενεργειών προώθησης.45 Κανονισμός (ΕΕ) 
αριθ. 752/2013, ο οποίος 
εισάγει το άρθρο 5α, 
παράγραφος 2, στον 
κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 555/2008 
της Επιτροπής.Πλαίσιο 7
30 Παρατηρήσεις
Μέρος III — Αποδεικνύο -
νται επαρκώς τα αποτελέ -
σματα των μέτρων;
Η παρακολούθηση και η αξι -
ολόγηση των μέτρων επικε -
ντρώθηκε στις υλοποιήσεις 
και τη δημοσιονομική εκτέ -
λεση, αλλά δεν υπάρχουν 
ακόμη επαρκείς πληροφο -
ρίες σχετικά με τα επιτευχθέ -
ντα αποτελέσματα
65 
Η κατάλληλη διαχείριση ενός μέτρου 
δημόσιας στήριξης απαιτεί, κατ’ αρχάς, 
οι στόχοι του μέτρου να είναι συγκεκρι -
μένοι και ποσοτικώς προσδιορισμένοι46. 
Η τακτική εξέταση των σχετικών εισρο -
ών, υλοποιήσεων και αποτελεσμάτων 
είναι επίσης ουσιώδης για τη συγκέντρω -
ση ενημερωμένων πληροφοριών ως 
προς το εάν η πρόοδος του μέτρου είναι 
σύμφωνη με τις σχετικές προβλέψεις. 
Επιπλέον, πρέπει να πραγματοποιούνται 
περιοδικές αξιολογήσεις της στήριξης, 
για τις οποίες πρέπει να χρησιμοποιού -
νται, μεταξύ άλλων πηγών, οι πληροφο -
ρίες που παρέχονται για τους σκοπούς 
της παρακολούθησης. Μόνο με συναφείς 
και αξιόπιστες πληροφορίες παρακο -
λούθησης και αξιολόγησης θα είναι σε 
θέση η Επιτροπή και τα κράτη μέλη να 
αποδείξουν τι πέτυχαν με τους δημόσι -
ους πόρους.
66 
Το Συνέδριο αξιολόγησε κατά πόσο τα 
εθνικά προγράμματα στήριξης των πέντε 
ελεγχθέντων κρατών μελών περιλαμβά -
νουν κατάλληλους στόχους και βασικούς 
δείκτες εισροών, υλοποιήσεων και απο -
τελεσμάτων, ώστε να καθίσταται δυνατή 
η παρακολούθηση και αξιολόγηση της 
επίτευξής τους.
67 
Για την περίοδο προγραμματισμού 2009-
2013, κανένα από τα κράτη μέλη στα οποία πραγματοποιήθηκε επίσκεψη δεν 
είχε θέσει ποσοτικώς προσδιορισμένους 
στόχους για το μέτρο επένδυσης στα 
εθνικά προγράμματα στήριξής τους. Όσον 
αφορά το μέτρο προώθησης, μεταξύ 
των κρατών μελών στα οποία πραγμα -
τοποιήθηκε επίσκεψη, μόνον η Αυστρία, 
η Ισπανία και η Πορτογαλία είχαν θέσει 
ορισμένους ποσοτικώς προσδιορισμέ -
νους στόχους σχετικά με την αύξηση των 
εξαγωγών οίνου σε τρίτες χώρες47. Αυτή 
η έλλειψη κοινών ποσοτικώς προσδιο -
ρισμένων στόχων που να έχουν τεθεί εκ 
των προτέρων δυσχεραίνει το έργο των 
εθνικών αρχών, οι οποίες δεν διαθέτουν 
ευχερώς κατάλληλα εργαλεία μέτρησης 
των αποτελεσμάτων των μέτρων προώθη -
σης και επένδυσης. Επιπλέον, το γεγονός 
αυτό εμποδίζει την ενοποίηση των αποτε -
λεσμάτων των μέτρων σε επίπεδο ΕΕ.
68 
Όσον αφορά τους δείκτες για τα μέτρα 
επένδυσης και προώθησης, οι ετήσιες 
εκθέσεις που διαβιβάζονται από τα κράτη 
μέλη στην Επιτροπή48 παρέχουν μόνο 
λεπτομέρειες σχετικά με τις πτυχές των 
εισροών, των υλοποιήσεων και της εκτέλε -
σης του προϋπολογισμού. Πράγματι, οι εν 
λόγω εκθέσεις καταδεικνύουν ότι η πα -
ρακολούθηση είναι κατά γενικό κανόνα 
πλήρης για τις πτυχές αυτές (αριθμός χρη -
ματοδοτηθέντων δικαιούχων, δαπανηθέ -
ντα κεφάλαια, είδος πραγματοποιηθείσας 
επένδυσης ή προώθησης), αλλά ότι δεν 
υπάρχουν επαρκή πληροφοριακά στοιχεία 
που να καταδεικνύουν τα επιτευχθέντα 
αποτελέσματα. Ομοίως, τα πληροφοριακά 
στοιχεία σε επίπεδο ΕΕ που δημοσίευσε 
η Επιτροπή49 δεν χρησιμοποιούν δείκτες 
αποτελεσμάτων για την αξιολόγηση των 
αποτελεσμάτων των μέτρων στο πλαίσιο 
της ΚΟΑ οίνου. Επιπλέον, όσον αφορά την 
προώθηση, οι μόνοι δείκτες στο σχέδιο 
διαχείρισής της αφορούν δείκτες είτε 
εισροών είτε υλοποιήσεων, όπως «Μερίδιο 
της προώθησης στον αμπελοοινικό τομέα 
στο πλαίσιο των εθνικών προγραμμάτων 
στήριξης» ή «Επίπεδο εκτέλεσης και απο -
δοτική χρήση των εθνικών προγραμμά -
των στήριξης στον αμπελοοινικό τομέα»50 
αντίστοιχα.46 Άρθρο 103ιβ του κανονισμού 
(ΕΚ) αριθ. 1234/2007: «Τα 
προγράμματα στήριξης 
αποτελούνται από τα 
ακόλουθα στοιχεία: α) 
λεπτομερή περιγραφή των 
προτεινόμενων μέτρων καθώς 
και των ποσοτικοποιημένων 
στόχων τους· ... στ) τα 
κριτήρια και τους ποσοτικούς 
δείκτες που πρέπει να 
χρησιμοποιηθούν για την 
παρακολούθηση.»
47 Για το τέλος της περιόδου 
προγραμματισμού, αύξηση 
κατά 25 % στην Αυστρία, 
αύξηση κατά 767 000 hl και 
κατά 537,7 εκατομμύρια ευρώ 
στην Ισπανία και για το 2012 
εξαγωγές σε τρίτες χώρες 
1 εκατομμυρίου hl, αξίας 
250 εκατομμυρίων ευρώ, στην 
Πορτογαλία.
48 Άρθρο 188α του κανονισμού 
(ΕΚ) αριθ. 1234/2007: «Τα 
κράτη μέλη υποβάλλουν στην 
Επιτροπή, έως την 1η Μαρτίου 
κάθε έτους αρχίζοντας την 
1η Μαρτίου 2010, έκθεση 
σχετικά με την εφαρμογή των 
μέτρων που προβλέπονται 
στα προγράμματα στήριξής 
τους.»
49 COM(2012) 737 τελικό και 
COM(2011) 774 τελικό.
50 Σχέδιο διαχείρισης 2013 της 
Γενικής Διεύθυνσης Γεωργίας 
και Αγροτικής Ανάπτυξης.
31 Παρατηρήσεις
69 
Τα κράτη μέλη στα οποία πραγματο -
ποιήθηκε επίσκεψη απαιτούν από τους 
δικαιούχους έκθεση δραστηριοτήτων σε 
επίπεδο δικαιούχου μετά την υλοποίηση 
των επιδοτούμενων ενεργειών προώθη -
σης. Μολονότι η ποιότητα των εκθέσεων 
αυτών διαφέρει σημαντικά, στην πραγ -
ματικότητα δεν χρησιμοποιούνται (π.χ. 
για την ανάλυση και την ενοποίηση δε -
δομένων) με σκοπό την αξιολόγηση των 
αποτελεσμάτων των έργων προώθησης. 
Γενικά, δεν υπάρχουν συνολικές πληρο -
φορίες σχετικά με τα αποτελέσματα και 
τον αντίκτυπο του μέτρου. Στην πραγ -
ματικότητα, με τον έλεγχο διαπιστώθηκε 
ότι μόνο σε ορισμένες εκθέσεις αξιολό -
γησης σε επίπεδο χώρας51 ή μελέτες τα 
κράτη μέλη παρείχαν κάποιες ενδείξεις 
σχετικά με τα αποτελέσματα που επι -
τεύχθηκαν χάρις στη στήριξη μέτρων 
επένδυσης και προώθησης.
70 
Συγκεκριμένα, η Γαλλία και η Αυστρία 
αξιολόγησαν τα αποτελέσματα των 
επενδύσεων μέσω της «τάσης των πω -
λήσεων οίνου σε όγκο και αξία». Η Ιταλία 
χρησιμοποίησε τον «αριθμό των επιχει -
ρήσεων που εισήγαγαν νέα προϊόντα, 
διαδικασίες ή και τεχνικές». Ανεξαρτήτως 
της συνάφειας και της αξιοπιστίας των εν 
λόγω δεικτών αποτελεσμάτων, το Συνέ -
δριο διαπίστωσε ότι η αλληλεπικάλυψη 
της στήριξης επενδύσεων στο πλαίσιο 
της ΚΟΑ οίνου και της αγροτικής ανά -
πτυξης (βλέπε σημείο 18 και πλαίσιο 1 ) 
δεν καθιστά δυνατό να αποδοθούν τα 
αναφερόμενα αποτελέσματα με απόλυτη 
βεβαιότητα στη στήριξη της ΚΟΑ οίνου 
(βλέπε επόμενη ενότητα). Τα αποτελέ -
σματα της στήριξης στην προώθηση 
μετρώνται μέσω των «εξαγωγών οίνου 
σε στοχευμένες τρίτες χώρες». Κατά την 
άποψη του Συνεδρίου, ο δείκτης αυτός 
είναι υπερβολικά γενικός, δεν περιορί -
ζεται στους δικαιούχους του μέτρου και 
καλύπτει πολυάριθμες μεταβλητές που 
επηρεάζουν ολόκληρο τον αμπελοοινικό 
τομέα και, ως επί το πλείστον, δεν επη -
ρεάζονται από τις ενέργειες προώθησης 
(βλέπε σημεία 74 έως 80).Τα αποτελέσματα των 
επενδύσεων στο πλαίσιο 
της ΚΟΑ δεν μπορούν να 
διαχωριστούν με ευχέρεια 
από τα  αποτελέσματα 
των επενδύσεων στο πλαί -
σιο της αγροτικής ανάπτυξης
71 
Όπως αναφέρθηκε ήδη στο πλαίσιο 1 , 
ο σκοπός του μέτρου επένδυσης στο 
πλαίσιο της ΚΟΑ οίνου είναι ο ίδιος με 
των δύο μέτρων επένδυσης στο πλαίσιο 
της αγροτικής ανάπτυξης. Επιπλέον, σε 
ορισμένα κράτη μέλη ο συνολικός όγκος 
της χρηματοδότησης για τα δύο μέτρα 
αγροτικής ανάπτυξης στον αμπελοοινικό 
τομέα είναι συγκρίσιμος με εκείνον για 
το μέτρο επένδυσης στο πλαίσιο της 
ΚΟΑ οίνου52.
72 
Η συνύπαρξη μέτρων επένδυσης στο 
πλαίσιο δύο διαφορετικών καθεστώτων 
δυσχεραίνει ιδιαίτερα την αξιολόγηση 
των αποτελεσμάτων της επένδυσης στο 
πλαίσιο της ΚΟΑ οίνου. Το 55 % των δι -
καιούχων που επελέγησαν προς έλεγχο 
έτυχαν ενίσχυσης για επενδύσεις στο 
πλαίσιο αμφότερων των καθεστώτων, 
ΚΟΑ οίνου και αγροτικής ανάπτυξης. 
Ακόμη και εάν ληφθεί υπόψη η πα -
ραδοχή ότι αμφότερες οι επενδύσεις 
συνέβαλαν στη συνολική αύξηση των 
επιδόσεων, είναι αδύνατο να αποδοθεί 
συγκεκριμένο μερίδιο της αύξησης 
αυτής σε κάθε μέτρο επένδυσης (βλέπε 
πλαίσιο 8 ).
73 
Ως εκ τούτου, είναι δύσκολο να αξιολο -
γηθούν αποκλειστικά τα αποτελέσματα 
του μέτρου της ΚΟΑ οίνου και, ως εκ 
τούτου, να καταστεί δυνατή η εκτίμηση 
της αποτελεσματικότητας του μέτρου.51 Παράρτημα V του κανονισμού 
(ΕΚ) αριθ. 555/2008.
52 Παραδείγματος χάριν, 
στην Αυστρία, μεταξύ 
2009 και 2012 δαπανήθηκαν 
20,6  εκατομμύρια  ευρώ 
για επενδύσεις στον τομέα 
του οίνου στο πλαίσιο της 
αγροτικής ανάπτυξης και 
21 εκατομμύρια  ευρώ στο 
πλαίσιο της ΚΟΑ οίνου.
32 Παρατηρήσεις
Γάλλος δικαιούχος ο οποίος έτυχε ενίσχυσης για επένδυση τόσο στο πλαίσιο 
της αγροτικής ανάπτυξης όσο και στο πλαίσιο της ΚΟΑ οίνου για τις αμπελουργικές 
περιόδους 2009/10 και 2010/11
Είδος ενίσχυσης ΕπένδυσηΕπιλέξιμες δαπάνες 
σε ευρώΣυμμετοχή της ΕΕ σε ευρώ
ΚΟΑ οίνουΕξοπλισμός επεξεργασίας οίνου 
(ήτοι δεξαμενές)694 279 277 711
Mέτρο 123 στο πλαίσιο της αγρο -
τικής ανάπτυξηςΕξοπλισμός γραμμής εμφιάλωσης 
και αποθήκευσης1 863 483 372 69753 
53 Η περιφερειακή ενίσχυση ανήλθε επίσης σε 372 697 ευρώ.
Οι εν λόγω επενδύσεις είναι συμπληρωματικές.
Μεταξύ 2008 και 2011, υπήρξε συνολική αύξηση των επιδόσεων της επιχείρησης, ήτοι αύξηση τόσο του κύκλου ερ -
γασιών όσο και του καθαρού εισοδήματος. Δεν είναι δυνατό να αποδοθεί συγκεκριμένο μερίδιο της αύξησης αυτής 
στην κάθε επένδυση.Πλαίσιο 8
Οι εξαγωγές οίνου των κρα -
τών μελών προς τρίτες χώρες 
αυξήθηκαν…
74 
Από το 2009 και εξής, οι εξαγωγές οίνου 
από την ΕΕ προς τρίτες χώρες αυξήθηκαν 
σημαντικά, φθάνοντας το 2012 στο υψη -
λότερο ιστορικά επίπεδο, ήτοι 23 εκα -
τομμύρια εκατόλιτρα, αξίας 8,9 δισεκα -
τομμυρίων ευρώ (βλέπε γραφήματα 2α 
και 2β ).75 
Σύμφωνα με το γράφημα 2α , μεταξύ 
2005 και 2008 στην ΕΕ των 27 οι εξαγω -
γές οίνου αυξήθηκαν κατά 28 %, ενώ 
μεταξύ 2009 και 2012, κατά την εφαρμο -
γή του μέτρου προώθησης, οι εξαγωγές 
οίνων αυξήθηκαν κατά 64 % επιπλέον. 
Η αύξηση αυτή συνέπεσε με τη θέσπι -
ση των μέτρων προώθησης. Επίσης, το 
γράφημα 2β  καταδεικνύει ότι η τάση 
στις εξαγωγές οίνου προς τρίτες χώρες 
προσφέρει δυνητική αυξανόμενη διέξο -
δο για τους οίνους της ΕΕ. Τέτοια θετική 
εξέλιξη των πωλήσεων οίνου εντός ΕΕ 
είναι απίθανη, καθώς η εσωτερική αγορά 
είναι ήδη κορεσμένη (παραμένει ένα 
μικρό δυναμικό στα κράτη μέλη που 
πραγματοποιούν εισαγωγές οίνου).
33 Παρατηρήσεις
… αλλά είναι δύσκολο να 
προσδιοριστεί κατά πόσον 
αυτό αποδίδεται άμεσα 
στο μέτρο προώθησης
76 
Ωστόσο, η αύξηση που παρατηρήθηκε 
δεν μπορεί να αποδοθεί με απόλυτη βε -
βαιότητα στο μέτρο προώθησης. Διάφο -
ροι εξωτερικοί παράγοντες επηρέασαν 
επίσης άμεσα τις εξαγωγές οίνου της ΕΕ 
των 27, όπως η αύξηση της αγοραστικής 
δύναμης των καταναλωτών σε τρίτες 
χώρες, οι αλλαγές στις συνθήκες του 
διεθνούς εμπορίου, η παραγωγή οίνου 
σε τρίτες χώρες. Ως εκ τούτου, όπως 
έχει ήδη αναφερθεί σε αρκετές εκθέσεις 
της Επιτροπής54, δεν είναι δυνατό να 
διαπιστωθεί σε ποιο βαθμό υφίσταται 
αιτιώδης συνάφεια μεταξύ του μέτρου 
και των επιδόσεων των εξαγωγών, τόσο 
σε επίπεδο κρατών μελών όσο και σε 
επίπεδο ΕΕ.77 
Η τρέχουσα αύξηση των εξαγωγών 
οίνου οφείλεται κυρίως σε περιορισμέ -
νο αριθμό χωρών, όπως η Κίνα55, των 
οποίων η κατανάλωση οίνου αυξήθηκε 
σημαντικά κατά το πρόσφατο παρελθόν. 
Τα γραφήματα 3α και 3β  κατωτέρω 
καταδεικνύουν ότι μεταξύ 2007 και 2012 
η κινεζική κατανάλωση οίνου αυξήθηκε 
κατά 3,9 εκατομμύρια εκατόλιτρα και 
οι εξαγωγές οίνου της ΕΕ των 27 προς 
την Κίνα αυξήθηκαν κατά 2,2 εκατομ -
μύρια εκατόλιτρα. Αυτό υποδηλώνει ότι 
η εξέλιξη των εξαγωγών της ΕΕ των 27 
προς την Κίνα επηρεάστηκε έντονα από 
εξωτερικούς παράγοντες, όπως η οι -
κονομική ανάπτυξη και η αύξηση της 
αγοραστικής δύναμης των καταναλωτών 
στην εν λόγω χώρα. Ακόμη και χωρίς τις 
ενέργειες προώθησης, υπάρχει αύξηση 
της κατανάλωσης οίνου.Γράφημα 2α και γράφημα 2βΕξαγωγές οίνου από την ΕΕ των 27 
σε τρίτες χώρες και στις ΗΠΑ 
(σε δισεκατομμύρια ευρώ)Εξαγωγές οίνου από την ΕΕ                           
των 27 στις κύριες τρίτες χώρες  
(σε εκατομμύρια ευρώ)
0246810
2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012δισεκατο/uni03BC/uni03BCύρια ευρώ  
Τρίτε/uni03C2 χώρε/uni03C2
Ηνω/uni03BCένε/uni03C2 Πολιτείε/uni03C202004006008001 000
2007 2008 2009 2010 2011 2012εκατο/uni03BC/uni03BCύρια ευρώ
Ελβετία
Καναδά/uni03C2
ΙαπωνίαΡωσία
Κίνα
Πηγή:  Eurostat, βάση δεδομένων C omext, εξαγωγή δεδομένων της 26ης Ιουλίου 2013.
54 SEC(2011) 1371 τελικό.  
Τελική έκθεση με τίτλο 
«Αξιολόγηση των μέτρων 
που εφαρμόζονται στον 
αμπελοοινικό τομέα στο 
πλαίσιο της κοινής γεωργικής 
πολιτικής», Οκτώβριος 2012 
(http://ec.europa.eu/
agriculture ).
55 Οι εξαγωγές της ΕΕ των 
27 προς την Κίνα αυξήθηκαν 
κατά 280 % σε αξία 
μεταξύ 2009 και 2012.
34 Παρατηρήσεις
78 
Επιπλέον, παρά την αύξηση των εξα -
γωγών σε απόλυτους όρους, οι εξαγό -
μενοι οίνοι της ΕΕ των 27 έχουν χάσει 
μερίδια αγοράς στις κύριες τρίτες χώρες 
στις οποίες στοχεύουν οι ενέργειες προώθησης (βλέπε γράφημα 4 ). Μόνο 
στην Ελβετία και την Ιαπωνία οι οίνοι της 
ΕΕ των 27 αύξησαν τα μερίδιά τους στην 
αγορά του εισαγόμενου οίνου. Αυτή 
η απώλεια μεριδίου αγοράς πρέπει να 
αναλυθεί από την Επιτροπή.Γράφημα 3α και γράφημα 3β Γράφημα 4Κατανάλωση οίνου στην Κίνα
Μερίδιο της ΕΕ των 27 (%) στις εισαγωγές των σημαντικότερων εμπορικών εταίρων1 Πρόβλεψη.
Πηγή:  Κατανάλωση οίνου: Διεθνής Οργανισμός Αμπέλου και Οίνου (OIV): στατιστική έκθεση σχετικά με την παγκόσμια αμπελοκαλλιέργεια -οινο -
παραγωγή. Εξαγωγές οίνου της ΕΕ των 27: Eurostat, βάση δεδομένων Comext, εξαγωγή δεδομένων της 17ης Σεπτεμβρίου 2013.
Πηγή:  Ηνωμένα Έθνη, βάση δεδομένων Comtrade, εξαγωγή δεδομένων της 20ής Σεπτεμβρίου 2013.Εξαγωγές οίνου της ΕΕ των 27 στην Κίνα
13 00014 00015 00016 00017 00018 000
2007 2008 2009 2010 2011 20121χιλιάδε/uni03C2 hl 
020406080100
ΗΠΑ Κίνα Ιαπωνία Μεξικό Καναδά/uni03C2 Ρωσία Ελβετία
2007 201205001 0001 5002 0002 5003 000
2007 2008 2009 2010 2011 2012χιλιάδε/uni03C2 hl
35 Παρατηρήσεις
79 
Σύμφωνα με το άρθρο 103ιστ, πα -
ράγραφος 2, του κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 1234/2007, δεν είναι όλοι οι οίνοι 
επιλέξιμοι για το μέτρο. Οίνοι όπως οι 
επιτραπέζιοι χωρίς ένδειξη της ποικιλίας 
αμπέλου είναι μη επιλέξιμοι (βλέπε ση -
μείο 35). Εάν το μέτρο προώθησης είναι 
αποτελεσματικό, οι επιλέξιμες εξαγωγές 
οίνου της ΕΕ των 27 σε τρίτες χώρες πρέ -
πει να έχουν καλύτερες επιδόσεις από 
άλλους οίνους.80 
Ωστόσο, από την άποψη της αξίας, οι 
επιλέξιμοι οίνοι δεν παρουσιάζουν 
σαφώς καλύτερες επιδόσεις από τους 
λοιπούς οίνους. Οι επιλέξιμοι οίνοι 
παρουσιάζουν ετήσιο ποσοστό αύξησης 
14,8 % και η αξία των εξαγωγών ανήλ -
θε σε 8 059 εκατομμύρια ευρώ (ήτοι 
15,4 εκατομμύρια hl) το 2012, ενώ οι μη 
επιλέξιμοι οίνοι (άλλοι οίνοι) παρουσι -
άζουν ποσοστό αύξησης 14,5 %56 και 
η αξία των εξαγωγών ανήλθε σε 806 εκα -
τομμύρια ευρώ (ήτοι 7,1 εκατομμύρια 
hl) το 2012 (βλέπε γράφημα 5 ). Αυτή 
η σύγκριση της πολύ παρόμοιας εξέλιξης 
των εξαγωγών των επιλέξιμων οίνων 
έναντι των μη επιλέξιμων στο πλαίσιο 
του μέτρου προώθησης υποδεικνύει την 
ύπαρξη ισχυρής αιτιώδους συνάφειας με 
άλλους παράγοντες που επηρεάζουν τις 
τάσεις των εξαγωγών.Γράφημα 5Εξέλιξη της αξίας των οίνων της ΕΕ που 
εξάγονται προς τρίτες χώρες (2010=100)
Πηγή:  Eurostat, βάση δεδομένων Comext, εξαγωγή δεδομένων της 25ης Ιουλίου 2013.100105110115120125130135
2010 2011 2012
Επιλέξι/uni03BCοι οίνοι (ΠΟΠ, ΠΓΕ, ποικιλιακοί οίνοι)
Λοιποί οίνοι56 Μέσο ετήσιο ποσοστό 
αύξησης της αξίας των 
εξαγωγών της ΕΕ των 
27 προς τρίτες χώρες μεταξύ 
2010 και 2012 — βάση 
δεδομένων COMEXT.
36
 Συμπεράσματα 
και συστάσεις
81 
Στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης της 
ΚΟΑ οίνου, τα κράτη μέλη μπορούν να 
χρησιμοποιούν τον προϋπολογισμό της 
ΕΕ για τη χρηματοδότηση έργων επένδυ -
σης και προώθησης που επιδιώκουν να 
αυξήσουν την ανταγωνιστικότητα των 
οινοπαραγωγών της ΕΕ.
82 
Με τον παρόντα έλεγχο, επιχειρήθη -
κε να δοθεί απάντηση στο ακόλουθο 
ερώτημα: «Είναι ορθή η διαχείριση της 
στήριξης μέτρων επένδυσης και προώ -
θησης στον αμπελοοινικό τομέα από την 
ΕΕ και αποδεικνύονται τα αποτελέσματά 
της όσον αφορά την ανταγωνιστικότητα 
των οίνων της ΕΕ;». Το Συνέδριο κατα -
λήγει στο συμπέρασμα ότι η διαχείριση 
της στήριξης σε μέτρα επένδυσης και 
προώθησης στον αμπελοοινικό τομέα, 
κατά τα αρχικά έτη που καλύφθηκαν 
από τον έλεγχο, επηρεάστηκε αρνητικά 
από αδυναμίες στον σχεδιασμό και την 
υλοποίηση, τις οποίες επισημαίνει η πα -
ρούσα έκθεση, και ότι ο αντίκτυπος στην 
ανταγωνιστικότητα των οίνων της ΕΕ δεν 
αποδεικνυόταν πάντοτε.
83 
Με τον έλεγχο διαπιστώθηκε ότι το 
μέτρο επένδυσης δεν έχει σχεδιαστεί 
κατάλληλα, διότι, πρώτον, η ανάγκη για 
πρόσθετο μέτρο επένδυσης ειδικά για 
τον αμπελοοινικό τομέα δεν αποδει -
κνύεται, δεδομένου ότι υπήρχε ήδη στο 
πλαίσιο της πολιτικής αγροτικής ανάπτυ -
ξης. Από καμία μελέτη ή ανάλυση δεν 
προέκυπτε η ανάγκη πρόσθετης στήρι -
ξης για τον αμπελοοινικό τομέα, όπως 
υποστήριζε η πρόταση.84 
Το πρόσθετο μέτρο επένδυσης περιπλέ -
κει την κατάσταση και δημιούργησε δι -
οικητικά εμπόδια, δεδομένου ότι έπρεπε 
να χαραχθεί μια τεχνητή διαχωριστική 
γραμμή μεταξύ των δύο ειδών ενίσχυσης 
των επενδύσεων. Σε ορισμένα κράτη 
μέλη, αυτό κατέληξε σε καθυστερήσεις 
στην υλοποίηση ή περιόρισε υπερβολικά 
την εμβέλεια των επιλέξιμων επενδύσε -
ων (σημεία 18 έως 25).
Σύσταση 1
Προκειμένου να εξορθολογιστεί το 
καθεστώς ενίσχυσης, η Επιτροπή πρέπει 
να παρακολουθεί την απορρόφηση των 
κεφαλαίων, να αναλύσει τις ανάγκες 
όσον αφορά το μέτρο επένδυσης και να 
εκτιμήσει εάν ο αμπελοοινικός τομέας, 
σε σύγκριση με άλλους γεωργικούς το -
μείς, χρήζει πρόσθετων ενισχύσεων για 
επενδύσεις.
85 
Το μέτρο επένδυσης στο πλαίσιο της 
ΚΟΑ οίνου δεν εφαρμόστηκε με τη δέου -
σα τήρηση της αρχής της οικονομίας. Τα 
περισσότερα από τα ελεγχθέντα κράτη 
μέλη δεν διασφάλιζαν ότι μόνο βιώσιμα 
έργα λάμβαναν ενίσχυση (σημεία 26 
έως 29). Υπάρχει κίνδυνος υπέρογκων 
δαπανών, δεδομένου ότι το εύλογο του 
κόστους των έργων δεν αξιολογείτο 
συστηματικά πριν από τη χορήγηση της 
ενίσχυσης (σημεία 30 έως 34).
37 Συμπεράσματα και συστάσεις
Σύσταση 2
Τα κράτη μέλη πρέπει να περιορίσουν 
τον κίνδυνο για την οικονομία με συ -
στηματική αξιολόγηση του ευλόγου του 
κόστους των έργων. Το αποτέλεσμα της 
αξιολόγησης αυτής πρέπει να τεκμηριώ -
νεται επαρκώς. Όταν είναι εφικτό, πρέπει 
να καθορίζονται κριτήρια συγκριτικής 
αξιολόγησης για τα κοινά στοιχεία 
κόστους, προκειμένου να διευκολύνεται 
η αξιολόγηση των δαπανών στις προτά -
σεις έργων.
Τα κράτη μέλη πρέπει να διενεργούν 
ελέγχους βιωσιμότητας για την αξιολό -
γηση της ευρωστίας της οικονομικής 
κατάστασης του αιτούντος και να τεκμη -
ριώνουν την εν λόγω ανάλυση.
Η Επιτροπή πρέπει να διασφαλίζει ότι τα 
κράτη μέλη διαθέτουν αποτελεσματικά 
συστήματα για τη διενέργεια ελέγχων 
σχετικά με το εύλογο του κόστους και τις 
προοπτικές οικονομικής βιωσιμότητας 
των έργων.
86 
Με τον έλεγχο διαπιστώθηκε ότι το μέ -
τρο προώθησης δεν σχεδιάστηκε κατάλ -
ληλα και δεν εφαρμόζεται με αποδοτικό 
τρόπο. Οι ενέργειες προώθησης συχνά 
χρησιμοποιούνται για την εδραίωση των 
αγορών, αντί για την εύρεση νέων ή την 
ανάκτηση παλαιών. Η ανάγκη εδραίωσης 
μιας αγοράς είναι σταθερή για έναν οινο -
παραγωγό που προτίθεται να διατηρήσει 
το μερίδιο αγοράς του. Αυτό εγείρει το 
ερώτημα κατά πόσο τέτοιες ενέργειες 
προώθησης μπορούν να έχουν βιώσιμο 
αποτέλεσμα χωρίς αδικαιολόγητη εξάρ -
τηση από τη συνεχή υποστήριξη της ΕΕ. 
Επιπλέον, η υποστήριξη της διαφήμισης 
καθιερωμένων εμπορικών ονομασιών 
δεν ανταποκρίνεται στον αρχικό σκοπό 
του μέτρου, ήτοι τη στήριξη της αμπε -
λοοινικής αγοράς και όχι καθιερωμέ -
νων εμπορικών ονομασιών (σημεία 37 
έως 42).Σύσταση 3
α) Ο κανονισμός που διέπει το μέτρο 
πρέπει να απαγορεύει στους μεμο -
νωμένους δικαιούχους να υποβάλ -
λουν, σε κάθε περίοδο προγραμματι -
σμού, πρόγραμμα προώθησης για τις 
ίδιες χώρες -στόχο.
β) Επίσης, η Επιτροπή πρέπει να πε -
ριορίσει την εμβέλεια του μέτρου 
όσον αφορά την επιλεξιμότητα της 
διαφήμισης εμπορικών ονομασι -
ών, προκειμένου να αποφεύγεται 
η αντικατάσταση των λειτουργι -
κών δαπανών του δικαιούχου από 
τη χρηματοδότηση της ΕΕ, και να 
δώσει μεγαλύτερη έμφαση στην 
ενθάρρυνση της ένταξης μικρών και 
μεσαίων επιχειρήσεων στο μέτρο 
προώθησης.
87 
Ο διαθέσιμος προϋπολογισμός για ενέρ -
γειες προώθησης ήταν υψηλότερος από 
τη ζήτηση και, ως εκ τούτου, τα κράτη 
μέλη δεν ήταν επαρκώς επιλεκτικά 
όσον αφορά την εφαρμογή του μέτρου. 
Συγκεκριμένα, δεν ήλεγχαν συστηματικά 
κατά πόσον οι αιτούντες είχαν αποδείξι -
μη ανάγκη δημόσιας στήριξης. Επιπλέον, 
παρά την προβλεφθείσα προτίμηση υπέρ 
των ΜΜΕ, χρηματοδοτήθηκαν επίσης με -
γάλες επιχειρήσεις. Ως εκ τούτου, με τον 
έλεγχο εντοπίστηκαν σαφείς περιπτώ -
σεις μη αποδοτικής δαπάνης, κατά τις 
οποίες οι ενισχύσεις προώθησης κάλυ -
ψαν το κόστος των συνήθων δαπανών 
λειτουργίας, το οποίο θα είχε καλύψει 
ο δικαιούχος κατά τη συνήθη εκτέλεση 
των εργασιών, χωρίς στήριξη από την ΕΕ 
(σημεία 43 έως 51).
38 Συμπεράσματα και συστάσεις
Σύσταση 4
Προκειμένου να ελαχιστοποιηθεί ο κίν -
δυνος του φαινομένου μη αποδοτικής 
δαπάνης, η Επιτροπή πρέπει να διασφα -
λίσει ότι τα κράτη μέλη κατά τις διαδι -
κασίες επιλογής τους ζητούν από τους 
δικαιούχους να αποδεικνύουν σαφώς 
την ανάγκη τους για ενίσχυση από την ΕΕ 
και ότι οι συνήθεις δαπάνες λειτουργίας 
δεν χρηματοδοτούνται από τον προϋπο -
λογισμό της ΕΕ.
88 
Το κόστος των ενεργειών προώθησης, τα 
γενικά έξοδα και οι δαπάνες των φορέων 
υλοποίησης δεν αιτιολογούνταν επαρ -
κώς: τα δικαιολογητικά ήταν ανεπαρκή 
ή ελλιπή. Ελλείψει επιτόπιων ελέγχων, 
η ανεπαρκής τεκμηρίωση υπονομεύει 
την αποτελεσματικότητα των ελέγχων 
εγγράφων εκ μέρους των κρατών μελών 
ώστε να διασφαλίζεται η πραγματική 
υπόσταση και η επιλεξιμότητα των ενερ -
γειών προώθησης. Επιπλέον, τα κράτη 
μέλη δεν ελαχιστοποίησαν επαρκώς τον 
κίνδυνο παράτυπης διπλής χρηματοδό -
τησης της ίδιας ενέργειας προώθησης 
(σημεία 52 έως 64).
Σύσταση 5
α) Η Επιτροπή πρέπει να διασφαλίσει 
ότι τα παρεπόμενα έξοδα, όπως οι 
δαπάνες των φορέων υλοποίησης 
και τα γενικά έξοδα, αιτιολογούνται 
δεόντως και περιορίζονται σε ένα 
ανώτατο ποσοστό των συνολικών 
εξόδων.
β) Τα κράτη μέλη πρέπει να εξασφα -
λίζουν επαρκή παρακολούθηση 
της διαδρομής του ελέγχου, που να 
συνδέει κάθε ενίσχυση προώθη -
σης με συγκεκριμένες και επαρκώς 
τεκμηριωμένες ενέργειες. Επίσης, 
πρέπει να ελέγχεται συστηματικά ότι 
άλλες πηγές χρηματοδότησης της ΕΕ 
και εθνικής χρηματοδότησης δεν πα -
ρέχουν παράτυπη διπλή χρηματοδό -
τηση στην ίδια ενέργεια προώθησης.89 
Επιπλέον, τα αποτελέσματα των μέ -
τρων όσον αφορά την ενίσχυση της 
ανταγωνιστικότητας των οίνων της ΕΕ 
δεν αποδεικνύονται. Οι πληροφορίες 
παρακολούθησης και αξιολόγησης σχε -
τικά με τις εισροές, τις υλοποιήσεις και 
τη δημοσιονομική εκτέλεση των μέτρων 
είναι κατάλληλες. Ωστόσο, η Επιτροπή 
και τα κράτη μέλη παρέχουν ανεπαρκείς 
σχετικές πληροφορίες ώστε να κατα -
δεικνύονται τα άμεσα αποτελέσματα 
που μπορούν να αποδοθούν στα μέτρα. 
Στην περίπτωση του μέτρου επένδυ -
σης, ο συνδυασμός της στήριξης στο 
πλαίσιο της ΚΟΑ οίνου με τις επενδύσεις 
στο πλαίσιο της αγροτικής ανάπτυξης 
καθιστά αδύνατη την απομόνωση των 
αποτελεσμάτων της ΚΟΑ οίνου. Στην 
περίπτωση του μέτρου προώθησης, οι 
δείκτες αποτελεσμάτων που χρησιμοποι -
ούνται καλύπτουν πολλές μεταβλητές 
εκτός πεδίου επιρροής των ενεργειών 
προώθησης (σημεία 65 έως 80).
Σύσταση 6
Η Επιτροπή πρέπει να απαιτήσει από 
τα κράτη μέλη να αξιολογούν λεπτομε -
ρέστερα τα αποτελέσματα των έργων 
προώθησης. Ειδικότερα, τα αποτελέσμα -
τα των ενεργειών προώθησης πρέπει να 
αξιολογούνται σε επίπεδο δικαιούχου 
και όχι για ολόκληρο τον αμπελοοινικό 
τομέα της ΕΕ. Τα κράτη μέλη πρέπει να 
κάνουν καλύτερη χρήση των εκθέσεων 
που καταρτίζονται από τους δικαιούχους 
στο τέλος των ενεργειών προώθησης, 
προκειμένου να αξιολογούν και να παγι -
ώνουν τα αποτελέσματά τους.
39 Συμπεράσματα και συστάσεις
90 
Τέλος, τα διαθέσιμα προϋπολογισθέντα 
κεφάλαια που προορίζονται από τα κράτη 
μέλη για το μέτρο προώθησης κατά την 
περίοδο προγραμματισμού 2014-2018 
είναι υπερδιπλάσια αυτών που δαπανή -
θηκαν κατά την προηγούμενη περίοδο 
προγραμματισμού57. Δεδομένων των 
δυσχερειών που αντιμετωπίζουν τα κράτη 
μέλη όσον αφορά την απορρόφηση του 
τρέχοντος προϋπολογισμού για ενέργειες 
προώθησης, υπάρχει κίνδυνος ο προϋ -
πολογισμός που αποφασίστηκε για την 
περίοδο 2014-2018 να είναι υπερβολικά 
υψηλός, θέτοντας κατ’ αυτό τον τρόπο 
εν αμφιβόλω την εφαρμογή των αρχών 
της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης 
(σημεία 43 και 47).Σύσταση 7
Μετά την πάροδο ικανού χρονικού 
διαστήματος, η Επιτροπή πρέπει να 
αναλύσει με ποιον τρόπο ο προϋπο -
λογισμός που διατέθηκε για τα εθνικά 
προγράμματα στήριξης για την περίοδο 
2014-2018 ανταποκρίνεται στις ανάγκες 
του αμπελοοινικού τομέα της ΕΕ και στην 
ικανότητα απορρόφησης των κρατών 
μελών. Βάσει της ανάλυσης αυτής, 
η Επιτροπή πρέπει να αναπροσαρμόσει 
τον προϋπολογισμό, κατά περίπτωση, 
προκειμένου να διασφαλίσει ότι παρέχει 
κίνητρα στα κράτη μέλη ώστε να είναι 
αποδοτικότερα όσον αφορά την εφαρ -
μογή των μέτρων.57 Στο πλαίσιο του μέτρου 
προώθησης, δαπανήθηκαν 
522 εκατομμύρια  ευρώ 
κατά την περίοδο 
προγραμματισμού 2009-
2013. Για την περίοδο 
προγραμματισμού 2014-2018, 
τα κράτη μέλη χορήγησαν 
1 156 εκατομμύρια ευρώ στο 
μέτρο προώθησης (ΕΕ των 27). 
Αυτό σημαίνει αύξηση κατά 
121 % έναντι των κεφαλαίων 
που δαπανήθηκαν κατά την 
προηγούμενη περίοδο. 
Η παρούσα έκθεση εγκρίθηκε από το Τμήμα I, του οποίου προεδρεύει η κυρία 
Rasa BUDBERGYTĖ, Μέλος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, στο Λουξεμβούργο, κατά τη 
συνεδρίασή του της 9ης Απριλίου 2014.
Γ ια το Ελεγκτικό Συνέδριο
Vítor  Manuel  da SILVA  CALDEIRA
Πρόεδρος

40
 Παραρτήματα Παράρτημα IΙσοζύγιο προσφοράς των κύριων στοιχείων σε επίπεδο ΕΕ των 27
σε χιλιάδες εκατόλιτρα
2005/06 2006/07 2007/08 2008/09 2009/10 2010/11 2011/12
Χρησιμοποιήσιμη παραγωγή 171 015 174 483 159 416 160 154 160 208 153 121 156 845
Τελικά αποθέματα 173 359 167 578 168 314 170 776 167 441 162 444 159 304
Μεικτή ανθρώπινη κατανάλωση 138 255 134 541 130 354 127 086 127 417 121 290 127 886
Σύνολο αποστάξεων130 663 30 452 15 890 19 606 19 982 16 339 17 413
Εξαγωγές οίνων σε τρίτες χώρες 15 547 19 633 17 763 15 829 18 802 21 968 23 352
Εισαγωγές οίνων από τρίτες χώρες 13 279 13 993 13 672 13 985 15 039 14 961 14 895
1 Απόσταξη κρίσης, απόσταξη πόσιμης αλκοόλης και απόσταξη υποπροϊόντων, καθώς και απόσταξη επώνυμων μπράντι (π.χ. Cognac).
Πηγή:  Eurostat, ισοζύγιο προσφοράς οίνου, εξαγωγή δεδομένων της 25ης Σεπτεμβρίου 2013.
41 Παραρτήματα
Παράρτημα Xβ του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1234/2007 του Συμβουλίου
Παράρτημα Xβ  
Προϋπολογισμός για τα προγράμματα στήριξης  
που αναφέρονται στο άρθρο 103ιδ, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΚ)  
αριθ. 1234/2007 του Συμβουλίου
σε χιλιάδες ευρώ
οικονομικό έτος 2009 2010 2011 2012 2013από το 2014 
και εξής
BG 15 608 21 234 22 022 27 077 26 742 26 762
CZ 2 979 4 076 4 217 5 217 5 151 5 155
DE 22 891 30 963 32 190 39 341 38 867 38 895
EL 14 286 19 167 19 840 24 237 23 945 23 963
ES 213 820 284 219 279 038 358 000 352 774 353 081
FR 171 909 226 814 224 055 284 299 280 311 280 545
IT1238 223 298 263 294 135 341 174 336 736 336 997
CY 2 749 3 704 3 801 4 689 4 643 4 646
LT 30 37 45 45 45 45
LU 344 467 485 595 587 588
HU 16 816 23 014 23 809 29 455 29 081 29 103
MT 232 318 329 407 401 402
AT 8 038 10 888 11 313 13 846 13 678 13 688
PT 37 802 51 627 53 457 65 989 65 160 65 208
RO 42 100 42 100 42 100 42 100 42 100 42 100
SI 3 522 3 770 3 937 5 119 5 041 5 045
SK 2 938 4 022 4 160 5 147 5 082 5 085
UK 0 61 67 124 120 120
1  Τα εθνικά ανώτατα όρια στο παράρτημα VIII του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1782/2003 για την Ιταλία, τα οποία αντιστοιχούν στα έτη 2008, 
2009 και 2010, μειώνονται κατά 20 εκατομμύρια ευρώ, και τα εν λόγω ποσά συμπεριελήφθησαν στα ποσά του προϋπολογισμού της Ιταλί -
ας για τα έτη 2009, 2010 και 2011, όπως εμφαίνει ο παρών πίνακας.Παράρτημα II
42
(1) Στρατηγικό κίνητρο: τα προγράμματα στήριξης του 
αμπελοοινικού τομέα είναι σχεδιασμένα για να αυξή -
σουν την ανταγωνιστικότητα του τομέα, ενώ τα προ -
γράμματα αγροτικής ανάπτυξης έχουν σχεδιαστεί για 
να εξασφαλιστεί η βιώσιμη ανάπτυξη των αγροτικών 
περιοχών. Δεν υφίσταται αναγκαστική επικάλυψη 
μεταξύ των προτεραιοτήτων στήριξης του αμπελο -
οινικού τομέα και των προτεραιοτήτων της πολιτικής 
αγροτικής ανάπτυξης. Χάρη στο πρόγραμμα στήριξης 
του οίνου, είναι εξασφαλισμένη η άμεση χρηματοδό -
τηση του τομέα από τον ενωσιακό προϋπολογισμό 
επενδύσεων. 
(2) Δημοσιονομικό κίνητρο: βάσει των προγραμμά -
των στήριξης, τα κράτη μέλη δεν υποχρεούνται να 
χορηγούν εθνική ή περιφερειακή χρηματοδοτική 
συνεισφορά. 
Κατά γενική παραδοχή, η προώθηση των προϊόντων 
αποτελεί βασικό μέσο για την προώθηση των πωλή -
σεων και το άνοιγμα νέων αγορών, έστω κι αν είναι 
δύσκολο να μετρηθεί ο αντίκτυπος.
Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι υπήρξαν ορισμένα 
προβλήματα εκκίνησης στην εφαρμογή των προγραμ -
μάτων στήριξης, όπως επισήμανε το Συνέδριο στον 
έλεγχό του ο οποίος καλύπτει τα τρία πρώτα έτη προ -
γραμματισμού (2009-2013). Για τον λόγο αυτό, η Επι -
τροπή επέφερε αλλαγές στον εκτελεστικό κανονισμό, 
καθώς και συνέταξε κατευθυντήριες γραμμές για να 
εξηγηθούν και να αποσαφηνιστούν οι διαδικασίες που 
διέπουν την επιλογή, την επιλεξιμότητα, την παρα -
κολούθηση και τον έλεγχο των μέτρων που χρημα -
τοδοτούνται από τα προγράμματα. Η Επιτροπή είναι, 
ασφαλώς, διατεθειμένη να επιφέρει όλες τις αναγκαίες 
αλλαγές στα κείμενα υπό το φως των παρατηρήσεων 
που λαμβάνει.Σύνοψη
Κοινή απάντηση στα σημεία Ι έως VIII
Η Επιτροπή τονίζει ότι η μεταρρύθμιση της κοινής 
οργάνωσης της αμπελοοινικής αγοράς, που εγκρίθηκε 
από το Συμβούλιο το 2008, έχει ήδη εκπληρώσει έναν 
από τους βασικούς στόχους της, την αποκατάσταση 
της ισορροπίας της αγοράς. Είναι επίσης σαφές ότι έχει 
σημειωθεί σημαντική πρόοδος προς την επίτευξη του 
δεύτερου στόχου, την ενίσχυση της ανταγωνιστικότη -
τας του αμπελοοινικού τομέα. Η χρηματοδοτούμενη 
από τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό μεγάλης κλίμα -
κας απόσταξη τερματίστηκε χωρίς να υποστεί ζημία 
η αγορά και οι εξαγωγές σε τρίτες χώρες αυξήθηκαν 
κατ’ αξίαν και όγκο, ιδίως χάριν στα μεταρρυθμιστικά 
μέτρα.
Επιπλέον, το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο μόλις πρό -
σφατα επιβεβαίωσαν τη χρησιμότητα της μεταρρύθμι -
σης του αμπελοοινικού τομέα, με το να διατηρήσουν 
τις αρχές της στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1308/20131  
σχετικά με τη νέα κοινή οργάνωση των αγορών για την 
περίοδο 2014-2020. Αυτό καταδεικνύει τη βούλησή 
τους να διαθέσουν το χρονικό διάστημα που είναι ανα -
γκαίο ώστε να έχουν τα μέτρα τον μεγαλύτερο δυνατό 
αντίκτυπο επεκτείνοντας, παράλληλα, το φάσμα των 
επιμέρους μέτρων των προγραμμάτων ενίσχυσης (νέο 
καινοτόμο μέτρο, διεύρυνση του πεδίου της προώθη -
σης σε δράσεις που στοχεύουν την εγχώρια αγορά, 
επέκταση της αναδιάρθρωσης για την αναφύτευση για 
λόγους φυτοπροστασίας).
Οι επενδύσεις των προγραμμάτων στήριξης του αμπε -
λοοινικού τομέα είναι συμπληρωματικές των προ -
γραμμάτων αγροτικής ανάπτυξης. Αποτελεί συνειδητή 
επιλογή του νομοθέτη η παράλληλη εφαρμογή αυτών 
των δύο προγραμμάτων.
1 ΕΕ L 347 της 20.12.2013.Απαντήσεις  
της Επιτροπής
Απαντήσεις της Επιτροπής 43
Όσον αφορά το σημείο VII σχετικά με τα κονδύλια 
για το μέτρο προώθησης, η Επιτροπή δεν συμφωνεί 
με τη γνώμη του Συνεδρίου ότι υπάρχει κίνδυνος 
ο προϋπολογισμός που όρισαν τα κράτη μέλη να είναι 
υπερβολικά υψηλός. Το δημοσιονομικό παράρτημα 
του κανονισμού του Συμβουλίου δεν προβλέπει ειδικό 
προϋπολογισμό για μέτρα προώθησης. Τα κράτη μέλη 
υποβάλλουν τα προγράμματα ενισχύσεών τους με 
ενδεικτικές κατανομές, τις οποίες μπορούν να αλλά -
ζουν δύο φορές το έτος, ανάλογα με τις ανακύπτουσες 
ανάγκες. Σε αυτό το σημείο, αξίζει να επισημανθούν οι 
στόχοι της μεταρρύθμισης της ΚΟΑ οίνου που ενέκρινε 
το Συμβούλιο το 2008: (1) αποκατάσταση της ισορρο -
πίας της αγοράς («εφάπαξ» εκρίζωση 2009-2011) και 
(2) βελτίωση της ανταγωνιστικότητας (μέσω «διαρ -
θρωτικών» μέτρων). Το πρώτο στάδιο ολοκληρώθηκε 
και το ισοδύναμο της εκρίζωσης ποσό μεταφερόταν 
στα προγράμματα ενισχύσεων, όπως προβλέπεται στη 
μεταρρύθμιση, για να αυξηθεί το ποσό για τα μέτρα 
αυτά, τα οποία είναι περισσότερο «διαρθρωτικά» σε 
σύγκριση με την προώθηση και την επένδυση. Με 
αυτόν τον τρόπο προβλέφθηκε να αυξηθούν τα ποσά 
που διαθέτουν τα κράτη μέλη στα μέτρα. Όταν εγκρί -
θηκε η μεταρρύθμιση της κοινής οργάνωσης αγοράς 
(ΚΟΑ), τον Δεκέμβριο του 2013, το Συμβούλιο και το 
Κοινοβούλιο δεν θέλησαν να αλλάξουν την προσέγ -
γιση που υιοθετήθηκε κατά τον χρόνο της μεταρρύθ -
μισης του αμπελοοινικού τομέα (και όσον αφορά την 
κατανομή του προϋπολογισμού). Επίσης, ενίσχυσαν 
το μέτρο προώθησης, καθιστώντας το προσβάσιμο σε 
μέτρα της εσωτερικής αγοράς που επικεντρώνονται 
στην ενημέρωση για την υπεύθυνη κατανάλωση οίνου 
και τα συστήματα ΠΟΠ/ΠΓΕ στην Ένωση.
Όσον αφορά το σημείο VIII σχετικά με τα αποτελέ -
σματα των μέτρων, πρέπει να προστεθεί ότι είναι 
πάντοτε δύσκολος ο διαχωρισμός των αποτελεσμάτων 
μιας δεδομένης πολιτικής από παράγοντες εξωτερι -
κούς προς την πολιτική αυτή. Ωστόσο, με τον προ -
σεκτικό καθορισμό της μεθόδου αξιολόγησης, είναι 
εφικτό να υπολογιστούν οι επιπτώσεις των διαφόρων 
μέσων/μέτρων (για παράδειγμα, με τη χρήση στατι -
στικών στοιχείων). Η Επιτροπή διοργανώνει τακτικά 
αξιολογήσεις σχετικά με τις γενικές επιπτώσεις της 
πολιτικής, σύμφωνα με τις διατάξεις του δημοσιονομι -
κού κανονισμού (κάθε 6 έτη).Όσον αφορά το σημείο ΙΙΙ σχετικά με την οριοθέτηση 
μεταξύ των επενδύσεων και στα δύο καθεστώτα, 
η Επιτροπή θα ήθελε να επισημάνει ότι η διαχωριστική 
γραμμή είναι πλέον πολύ σαφής και αποτρέπει τον 
κίνδυνο της διπλής χρηματοδότησης και μιας δυσβά -
σταχτης διοικητικής επιβάρυνσης. Η καθυστέρηση που 
παρατηρήθηκε στην εφαρμογή των μέτρων κατά την 
έναρξη του προγράμματος μπορεί επίσης να αποδοθεί 
και σε άλλους λόγους, όπως η δυσκολία εξασφάλισης 
τραπεζικών εγγυήσεων εξαιτίας της κρίσης. 
Όσον αφορά το σημείο IV σχετικά με την αρχή της 
οικονομίας στο μέτρο επένδυσης, η Επιτροπή τονίζει 
ότι, κατά τη διάρκεια των ελέγχων της, επαληθεύει 
αν τα κράτη μέλη έχουν αξιολογήσει κατά πόσον το 
κόστος του μέτρου είναι εύλογο. Σύμφωνα με τις δια -
τάξεις του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1290/2005, οι έλεγχοι 
επαληθεύουν ότι τα κράτη μέλη έχουν θεσπίσει όλες 
τις αναγκαίες νομοθετικές και διοικητικές διατάξεις και 
όλα τα άλλα μέτρα (διοικητικά και εποπτικά) που είναι 
αναγκαία για να εξασφαλιστεί η κατάλληλη προστασία 
των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης. Στο πλαί -
σιο αυτό, οι έλεγχοι χρησιμεύουν επίσης στο να δια -
πιστωθεί κατά πόσον τα κράτη μέλη τηρούν τις αρχές 
της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης, η οποία 
περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, εκτίμηση του εύλογου 
των δαπανών.
Ως προς το σημείο V σχετικά με τη σταθεροποίηση των 
αγορών, η Επιτροπή θεωρεί ότι ένας από τους στόχους 
του μέτρου για την προώθηση του οίνου σε τρίτες 
χώρες είναι η αύξηση του αριθμού των αγορών για τον 
οίνο. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με τη δραστηριοποί -
ηση σε καθιερωμένες, καθώς και σε νέες αγορές ή σε 
αγορές που έχουν απολεσθεί. Αν αποκτηθεί μερίδιο σε 
νέες αγορές, αυτό πρέπει να παγιώνεται. Ο ενωσιακός 
νομοθέτης δεν το αποκλείει αυτό2 . Επιπλέον, αν και 
ευνοούνται οι ΜΜΕ, οι μεγάλες εταιρείες μπορούν επί -
σης να ωφεληθούν από την ενίσχυση, διότι πρόκειται 
για ζήτημα προτίμησης και όχι επιλεξιμότητας.
2 Το άρθρο 103ιστ, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 1234/2007 ορίζει ότι η ενίσχυση «καλύπτει μέτρα 
ενημέρωσης ή προώθησης σε τρίτες χώρες για τους κοινοτικούς 
οίνους και συνεπώς βελτιώνει την ανταγωνιστικότητά τους στις εν 
λόγω χώρες».
Απαντήσεις της Επιτροπής 44
Σύμφωνα με τις διατάξεις του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 
1290/2005, οι έλεγχοι επαληθεύουν ότι τα κράτη μέλη 
έχουν θεσπίσει όλες τις αναγκαίες νομοθετικές και διοι -
κητικές διατάξεις και όλα τα άλλα μέτρα (διοικητικά και 
εποπτικά) που είναι αναγκαία για να εξασφαλιστεί η κατάλ -
ληλη προστασία των οικονομικών συμφερόντων της 
Ένωσης. Στο πλαίσιο αυτό, οι έλεγχοι χρησιμεύουν επίσης 
στο να διαπιστωθεί κατά πόσον τα κράτη μέλη τηρούν τις 
αρχές της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης, η οποία 
περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, εκτίμηση του εύλογου των 
δαπανών.
Το γενικό θέμα της επιλογής των επενδυτικών έργων, 
ιδίως για την εξακρίβωση του εύλογου χαρακτήρα 
των δαπανών και της βιωσιμότητας των έργων (εκ των 
προτέρων), θα εξεταστεί στις συνεδριάσεις της επιτροπής 
διαχείρισης της ΚΟΑ.
Για τα μέτρα προώθησης
α)  Η Επιτροπή θεωρεί ότι, ανάλογα με τις περιστάσεις, οι 
δικαιούχοι μπορούν να έχουν πρόσβαση στα μέτρα κατά 
τη δεύτερη περίοδο προγραμματισμού, π.χ. για να εδραιώ -
σουν τη θέση τους στην αγορά στην ίδια τρίτη χώρα. Ενώ 
στόχος του μέτρου είναι να βελτιωθεί η ανταγωνιστικότητα 
των οίνων ΠΟΠ/ΠΓΕ και των ποικιλιακών οίνων και πρέπει 
να επιτευχθεί, οι κανόνες δεν αποκλείουν τον εντοπισμό 
συγκεκριμένων σημάτων. Είναι ενδεχομένως σημαντικό 
για τους δικαιούχους, οι οποίοι καταβάλλουν το 50 % του 
κόστους των έργων, να μπορούν να προσελκύουν την προ -
σοχή στο σήμα τους, ώστε να αναγνωριστεί από τις αγο -
ρές-στόχους και, κατά συνέπεια, να αυξήσουν τις πωλήσεις 
τους. Επιπλέον, οι τροποποιήσεις του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 
555/2008 και η έκδοση των κατευθυντήριων γραμμών το 
2013 επιτρέπουν να δίνεται σαφέστερα προτεραιότητα 
στις ΜΜΕ.
β)  Ο κανονισμός του Συμβουλίου προβλέπει τη χορήγηση 
ενίσχυσης, εάν τα μέτρα που ελήφθησαν είναι σύμφωνα 
με τους ισχύοντες κανόνες. Η διαδικασία επιλογής, όπως 
ορίζεται στον κανονισμό και τις κατευθυντήριες γραμμές 
που αναφέρονται στο στοιχείο α), προβλέπει, μεταξύ 
άλλων, την αξιολόγηση του αναμενόμενου αντίκτυπου των 
μέτρων στην αύξηση της ζήτησης. 
Η Επιτροπή θα εξετάσει με τα κράτη μέλη το ενδεχόμενο 
προσαρμογής των κατευθυντήριων γραμμών, ώστε να 
εξασφαλιστεί η συμπληρωματικότητα των χρηματοδοτού -
μενων από την ΕΕ έργων με υφιστάμενες δράσεις για να 
αποφευχθεί ο κίνδυνος του φαινομένου της μη αποδοτι -
κής δαπάνης. IX 
Για το μέτρο επένδυσης 
α)  Το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο έχουν μόλις 
επιβεβαιώσει, τον Δεκέμβριο του 2013, τη χρησιμό -
τητα της μεταρρύθμισης του αμπελοοινικού τομέα, 
διατηρώντας τις κατευθυντήριες αρχές της στον 
κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1308/2013 σχετικά με τη νέα 
κοινή οργάνωση των αγορών για την περίοδο 2014-
2020. Με τον τρόπο αυτό απέδειξαν τη βούλησή 
τους να διαθέσουν στα μέσα της μεταρρύθμισης 
του αμπελοοινικού τομέα τον αναγκαίο χρόνο για 
να παράγουν πλήρη αποτελέσματα, ενώ ταυτό -
χρονα επέκτειναν το φάσμα των επιμέρους μέτρων 
των προγραμμάτων ενίσχυσης (νέα προγράμματα 
καινοτομίας, άνοιγμα των μέτρων προώθησης σε 
ενέργειες που προορίζονται για την εγχώρια αγορά, 
επέκταση της αναδιάρθρωσης στην επαναφύτευση 
για λόγους φυτοπροστασίας).
Όσον αφορά την απορρόφηση των κονδυλίων, 
η Επιτροπή παρακολουθεί τα ποσά που εισπράτ -
τουν οι δικαιούχοι σε μηνιαία βάση.
Σύμφωνα με το άρθρο 110 του οριζόντιου κανονι -
σμού (ΕΕ) αριθ. 1306/2013, η Επιτροπή θα εξασφα -
λίσει τον ποσοτικό προσδιορισμό και την αξιολό -
γηση του συνολικού αντίκτυπου όλων των μέσων 
της ΚΓΠ σε σχέση με τους κοινούς στόχους της ΚΓΠ. 
Αυτό περιλαμβάνει αξιολόγηση της συνοχής των 
μέσων της ΚΓΠ έως το 2018 (πρώτα αποτελέσματα). 
Στο πλαίσιο αυτό, το 2018 η Επιτροπή θα εξετάσει 
πώς μπορεί να περιληφθεί εκτίμηση της προστι -
θέμενης αξίας της στήριξης των επενδύσεων τόσο 
στο πλαίσιο της ΚΟΑ οίνου όσο και της αγροτι -
κής ανάπτυξης. Θα πρέπει να επισημανθεί ότι τα 
στοιχεία σχετικά με τον αντίκτυπο μιας πολιτικής 
μπορούν να ληφθούν μόνο μετά την παρέλευση 
ικανοποιητικού χρονικού διαστήματος. 
β)  Η Επιτροπή θεωρεί ότι αυτό το μέρος της σύστασης 
απευθύνεται στα κράτη μέλη. 
Η ενωσιακή νομοθεσία παρέχει στα κράτη μέλη 
πλαίσιο για την εξασφάλιση της συνέχειας των 
έργων εκ των υστέρων (άρθρο 103κα, παράγραφος 
5, του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1234/2007).
Κατά τη διάρκεια των ελέγχων του μέτρου επένδυσης, 
η Επιτροπή επαληθεύει αν τα κράτη μέλη έχουν αξιολογή -
σει κατά πόσον το κόστος του μέτρου θα είναι εύλογο. 
Απαντήσεις της Επιτροπής 45
Η τρίτη ανάλυση κόστους/ωφέλειας θα υποβληθεί 
από τα κράτη μέλη έως την 1η Ιανουαρίου 2017.
Η Επιτροπή θα ήθελε να τονίσει ότι οι πληροφορίες 
σχετικά με την εφαρμογή των μέτρων (πληροφο -
ρίες παρακολούθησης) θα πρέπει να διακρίνονται 
από τις πληροφορίες για τα αποτελέσματα και 
τις επιπτώσεις των εν λόγω μέτρων (πληροφο -
ρίες αξιολόγησης). Τα δεδομένα της αξιολόγησης 
μπορεί να ληφθούν μόνο μετά από κάποιο χρονικό 
διάστημα.
στ)  Σύμφωνα με το άρθρο 110 του οριζόντιου κανονι -
σμού (ΕΕ) αριθ. 1306/2013, η Επιτροπή θα εξασφα -
λίσει ότι ο συνδυασμένος αντίκτυπος όλων των 
μέσων της ΚΓΠ μετράται και αξιολογείται σε σχέση 
με τους κοινούς στόχους της ΚΓΠ. Αυτό περιλαμ -
βάνει την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας 
των μέσων της ΚΓΠ έως το 2018 (πρώτα αποτελέ -
σματα). Στο πλαίσιο αυτό, το 2018, η Επιτροπή θα 
εξετάσει πώς μπορεί να περιλάβει εκτίμηση της 
χρήσης του προϋπολογισμού που διατίθεται για το 
καθεστώς στήριξης του οίνου και των επιπτώσεών 
της. Θα πρέπει να επισημανθεί ότι τα στοιχεία 
σχετικά με τον αντίκτυπο μιας πολιτικής μπορούν 
να ληφθούν μόνο μετά την παρέλευση ικανοποιη -
τικού χρονικού διαστήματος.
Εισαγωγή
11
Ο δημοσιονομικός κανονισμός ορίζει ότι η Επιτροπή 
και τα κράτη μέλη εκπληρώνουν τις αντίστοιχες 
υποχρεώσεις τους όσον αφορά τον έλεγχο και τον 
λογιστικό έλεγχο και αναλαμβάνουν τις συνακόλουθες 
ευθύνες. Ειδικότερα, κατά την άσκηση εκτελεστικών 
καθηκόντων, όπως η εφαρμογή των μέτρων προώθη -
σης και επένδυσης, τα κράτη μέλη λαμβάνουν όλα τα 
αναγκαία μέτρα για την προστασία των οικονομικών 
συμφερόντων της Ένωσης.γ)  Η Επιτροπή θεωρεί ότι η σύσταση αυτή ελή -
φθη υπόψη για την περίοδο προγραμματισμού 
2014-2018.
Το εν λόγω ζήτημα αντιμετωπίστηκε στο άρθρο 53, 
στοιχείο β), του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1308/2013 
του Συμβουλίου, στον εκτελεστικό κανονισμό (ΕΕ) 
αριθ. 752/2013 της Επιτροπής, της 31ης Ιουλίου 
2013, το οποίο προσθέτει το άρθρο 5α στον κανο -
νισμό (ΕΚ) αριθ. 555/2008 της Επιτροπής, και στις 
κατευθυντήριες γραμμές.
δ)  Η παρούσα σύσταση απευθύνεται στα κράτη μέλη.
ε)  Η Επιτροπή θεωρεί ότι η σύσταση αυτή ελή -
φθη υπόψη για την περίοδο προγραμματισμού 
2014-2018.
Για τη νέα περίοδο προγραμματισμού, η Επιτροπή 
έχει προτείνει, στις κατευθυντήριες γραμμές της, 
ενδεικτικούς δείκτες που τα κράτη μέλη μπορούν 
να προτείνουν στους δικαιούχους για την αξιολό -
γηση των αποτελεσμάτων των μέτρων προώθησης 
ανάλογα με τα μέτρα που λαμβάνονται.
Στην ανάλυση των έργων της περιόδου προγραμ -
ματισμού 2014-2018, η Επιτροπή ζήτησε από τα 
κράτη μέλη να παρέχουν κατάλληλους δείκτες για 
κάθε μέτρο. Τα προγράμματα στήριξης περιλαμβά -
νουν τμήμα που παρέχει σαφέστερη ενημέρωση 
σχετικά με τα κριτήρια και τους ποσοτικούς δείκτες 
που χρησιμοποιούνται για την παρακολούθηση και 
την αξιολόγηση. Τα κράτη μέλη κλήθηκαν να απο -
δείξουν τη σύνδεση μεταξύ των στόχων που έχουν 
θέσει για κάθε μέτρο και των δεικτών που χρησιμο -
ποιούνται για τη μέτρηση της προόδου προς την 
επίτευξη αυτών των στόχων.
Την 1η Μαρτίου 2014, τα κράτη μέλη πρέπει να 
υποβάλουν τη δεύτερη ανάλυση κόστους/ωφέ -
λειας3  των προγραμμάτων στήριξης. Η ανάλυση 
πρέπει να περιέχει τις σχετικές πληροφορίες για 
τους σκοπούς της ανάλυσης των προγραμμά -
των της πρώτης περιόδου προγραμματισμού 
2009-2013. 
3 Η πρώτη ανάλυση κόστους/ωφέλειας διατέθηκε την 
1η Μαρτίου 20 11 και, επομένως, περιορίζεται στα δύο πρώτα έτη 
εφαρμογής των προγραμμάτων.
Απαντήσεις της Επιτροπής 46
19
Υπήρξε πράγματι μεταφορά ποσών στην αγροτική 
ανάπτυξη, τα οποία διατέθηκαν σε προγράμματα 
αμπελουργικών περιοχών. Ωστόσο, τα ποσά αυτά δεν 
διατέθηκαν συγκεκριμένα στον αμπελοοινικό τομέα.
20
Η Ρουμανία εισήγαγε το μέτρο επένδυσης από τη νέα 
περίοδο προγραμματισμού 2014-2018.
21
Δεδομένων των προβλημάτων ανταγωνιστικότητας 
του τομέα, που αποδεικνύονται από τη μεγάλης κλίμα -
κας απόσταξη που πραγματοποιήθηκε στις αρχές της 
νέας χιλιετίας, και δεδομένης της σταδιακής κατάρ -
γησης των μέτρων στήριξης της αγοράς, η Επιτροπή 
θεώρησε ότι η δυνατότητα παροχής στήριξης για 
επενδύσεις αποτελεί θετική εξέλιξη για τον κλάδο. 
Βλέπε επίσης απαντήσεις στα σημεία 18 και 19.
22
Στα κράτη μέλη με σημαντική παραγωγή δεν υπήρξαν 
καθυστερήσεις ή περιορισμός στην εφαρμογή. Δεδο -
μένων των κινδύνων επικάλυψης των δύο καθεστώτων 
στήριξης, η Επιτροπή θεώρησε ότι ήταν απαραίτητο 
να θεσπιστεί διαχωριστική γραμμή για να διασφαλι -
στεί η χρηστή δημοσιονομική διαχείριση και να μετρι -
αστούν οι ανησυχίες που εξέφρασε επανειλημμένα το 
Συνέδριο. 
Η επιτροπή διαχείρισης πρότεινε τρεις τύπους οριοθέ -
τησης που εφαρμόστηκαν στα προγράμματα: 1) ορι -
οθέτηση ανά πράξη· αυτή η οριοθέτηση εκφράστηκε 
πρακτικά με την τροποποίηση του άρθρου 20, παρά -
γραφοι 2 και 3, του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 555/2008· 
2) οριοθέτηση κατά την ημερομηνία των οικονο -
μικών υποχρεώσεων, και 3) εξαίρεση του μέτρου, 
ή ορισμένων πράξεων ενός μέτρου ενός δεδομένου 
προγράμματος.Παρατηρήσεις
18
Τον Δεκέμβριο του 2013, το Συμβούλιο και το Κοι -
νοβούλιο επιβεβαίωσαν τη χρησιμότητα της μεταρ -
ρύθμισης του αμπελοοινικού τομέα, διατηρώντας τις 
αρχές της στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1308/20134  για 
τη θέσπιση της νέας κοινής οργάνωσης των αγορών, 
γεγονός που καταδεικνύει τη βούλησή τους να διαθέ -
σουν το χρονικό διάστημα που είναι αναγκαίο για να 
έχουν τα μέτρα τον μεγαλύτερο δυνατό αντίκτυπο· 
αυτό συνεπάγεται τη συνέχιση των επενδύσεων στο 
πλαίσιο των δύο καθεστώτων στήριξης.
Οι επενδύσεις των προγραμμάτων στήριξης του αμπε -
λοοινικού τομέα είναι συμπληρωματικές των προ -
γραμμάτων αγροτικής ανάπτυξης. Αποτελεί συνειδητή 
επιλογή του νομοθέτη η παράλληλη εφαρμογή αυτών 
των δύο προγραμμάτων:
(1) Στρατηγικό κίνητρο: τα προγράμματα στήριξης του 
αμπελοοινικού τομέα είναι σχεδιασμένα για να αυξή -
σουν την ανταγωνιστικότητα του τομέα, ενώ τα προ -
γράμματα αγροτικής ανάπτυξης έχουν σχεδιαστεί για 
να εξασφαλιστεί η βιώσιμη ανάπτυξη των αγροτικών 
περιοχών. Δεν υφίσταται αναγκαστική επικάλυψη 
μεταξύ των προτεραιοτήτων στήριξης του αμπελο -
οινικού τομέα και των προτεραιοτήτων της πολιτικής 
αγροτικής ανάπτυξης. Χάρη στο πρόγραμμα στήριξης 
του οίνου, είναι εξασφαλισμένη η άμεση χρηματοδό -
τηση του τομέα από τον ενωσιακό προϋπολογισμό 
επενδύσεων.
(2) Δημοσιονομικό κίνητρο: βάσει των προγραμμάτων 
στήριξης του αμπελοοινικού τομέα, τα κράτη μέλη 
δεν υποχρεούνται να χορηγούν εθνική ή περιφερειακή 
χρηματοδοτική συνεισφορά.
Πλαίσιο 1 
Βλέπε απάντηση στο σημείο 18.
4 ΕΕ L 347 της 20.12.2013.
Απαντήσεις της Επιτροπής 47
Κοινή απάντηση της Επιτροπής 
στα σημεία 26 και 27
Το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο, όπως και η Επι -
τροπή, έχουν θεσπίσει κανόνες για τον εκ των υστέ -
ρων έλεγχο της διάρκειας των πράξεων. Το άρθρο 
103κα, παράγραφος 5, του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 
1234/2003 ορίζει ότι το άρθρο 72 του κανονισμού 
(ΕΚ) αριθ. 1698/2005 (αγροτική ανάπτυξη) εφαρμό -
ζεται τηρουμένων των αναλογιών σε επενδυτικές 
ενισχύσεις των εθνικών προγραμμάτων (οίνος)5 . 
Παρόμοιες διατάξεις έχουν θεσπιστεί με το άρθρο 50, 
παράγραφος 5, του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1308/2013 
που παραπέμπει στο άρθρο 71 του κανονισμού (ΕΕ) 
αριθ. 1303/2013, το οποίο αντικαθιστά το άρθρο 72 
του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1698/2005.
Το γενικό θέμα επιλογής των επενδυτικών σχεδίων, 
ιδίως με σκοπό να επαληθευθεί ότι οι δαπάνες είναι 
λογικές και τα έργα βιώσιμα (εκ των προτέρων), θα 
αντιμετωπίζεται στο πλαίσιο των συνεδριάσεων της 
επιτροπής διαχείρισης της ΚΟΑ.
28
Η εφαρμογή της «κατά προτεραιότητα εξυπηρέτησης 
του προηγηθέντος» δεν συνεπάγεται κατ’ ανάγκη 
την έλλειψη ελέγχου της βιωσιμότητας του έργου. Οι 
διαδικασίες επιλογής στην Αυστρία και τη Γαλλία δεν 
απέτρεψαν να ελεγχθούν και να κριθούν βιώσιμα τα 
έργα που εγκρίθηκαν τελικά. 
Εάν ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 555/2008 δεν περιέχει 
ειδική διάταξη σχετικά με το ζήτημα αυτό, εφαρ -
μόζονται οι κανόνες της χρηστής δημοσιονομικής 
διαχείρισης (βλέπε άρθρο 9 του κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 1290/2005).
Βλέπε απαντήσεις στα σημεία 26 και 27.
5 Το άρθρο 72 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1698/2005 ορίζει ότι όλα 
τα χρηματοδοτούμενα έργα πρέπει να είναι διατηρήσιμα, δηλαδή 
το κράτος μέλος πρέπει να εξασφαλίσει ότι η εν λόγω πράξη δεν 
υφίσταται καμία σημαντική τροποποίηση, περιλαμβανομένης 
της διακοπής δραστηριότητας, επί διάστημα πέντε ετών από την 
απόφαση χρηματοδότησης της διαχειριστικής αρχής. Ο καθορισμός αυτής της διαχωριστικής γραμμής, που 
δεν προβλεπόταν αρχικά στον εκτελεστικό κανονισμό, 
επέβαλε την προσαρμογή των προγραμμάτων στο 
πλαίσιο και των δύο καθεστώτων στήριξης. Μετά τη 
χάραξη σαφών διαχωριστικών γραμμών, οι πρόσθετες 
διοικητικές δαπάνες για τις εθνικές διοικήσεις ήταν 
περιορισμένες.
23
Η χάραξη διαχωριστικής γραμμής είναι δυσκολότερη 
στα κράτη μέλη με περιφερειακή διαχείριση, όπως 
η Ισπανία και η Ιταλία. 
Η αμπελοκαλλιέργεια ασκείται σε όλες τις περιφέρειες 
της Ιταλίας και είναι ένας σημαντικός τομέας από 
οικονομική, περιβαλλοντική και κοινωνική άποψη. 
Κάθε περιφέρεια έχει τα δικά της χαρακτηριστικά και 
για ορισμένες από αυτές ήταν δύσκολο να καθορίσουν 
τη διαχωριστική γραμμή. Ωστόσο, η γραμμή αυτή 
είναι πλέον λεπτομερώς καθορισμένη στις εν λόγω 
περιοχές. Το μέτρο αυτό θεωρείται ότι είναι ένα από 
τα πλέον σημαντικά για τη βελτίωση της ανταγωνι -
στικότητας, κυρίως διότι δεν υφίστανται πλέον μέτρα 
παρέμβασης. Οι δαπάνες για το μέτρο αυτό το 2013 θα 
έπρεπε να ανέλθουν σε 55 εκατ. ευρώ (17 % του προϋ -
πολογισμού για το μέτρο αυτό το 2013).
Οι καθυστερήσεις που παρατηρήθηκαν κατά τα 
πρώτα έτη της περιόδου προγραμματισμού μπο -
ρούν, ωστόσο, να αποδοθούν και σε άλλους λόγους: 
δυσκολίες εξασφάλισης τραπεζικής εγγύησης εξαιτίας 
της χρηματοπιστωτικής κρίσης ή καθυστέρηση στην 
εφαρμογή του νομοθετικού πλαισίου για το εν λόγω 
μέτρο σε εθνικό ή περιφερειακό επίπεδο.
Βλέπε απάντηση στο σημείο 22.
24
Βλέπε απαντήσεις στα σημεία 22 και 23.
Απαντήσεις της Επιτροπής 48
33
Βλέπε απαντήσεις στα σημεία 26 και 32.
34
Βλέπε απαντήσεις στα σημεία 30 έως 31.
37
Η Επιτροπή θεωρεί ότι ο κανονισμός του Συμβουλίου 
επιτρέπει τη χορήγηση ενίσχυσης στους δικαιούχους 
αυτού του είδους, εάν οι ενέργειες είναι σύμφωνες με 
τις προϋποθέσεις που ορίζει ο κανονισμός.
Πρέπει επίσης να τονιστεί ότι το μέτρο επέτρεψε τη 
χορήγηση ενίσχυσης σε ένα ευρύ φάσμα επιχειρή -
σεων, περιλαμβανομένων των διεπαγγελματικών 
ενώσεων και των συνεταιρισμών αμπελουργών 
στους οποίους συμμετέχουν πολλοί αμπελουργοί και 
οινοπαραγωγοί. 
Οι τροποποιήσεις του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 555/2008 
και η θέσπιση των κατευθυντήριων γραμμών του 
2013 επιτρέπουν τη βελτίωση της επιλεξιμότητας του 
κόστους, της ποιότητας της επιλογής και της υλοποί -
ησης έργων, την παρακολούθηση, την εποπτεία και 
αξιολόγηση των ενεργειών που έχουν αναληφθεί. 
Ενδεικτικά, η διαδικασία επιλογής προβλέπει την 
εκτίμηση του πιθανού αντικτύπου των δράσεων στην 
αύξηση της ζήτησης (άρθρο 5, παράγραφος 2, στοιχείο 
γ), του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 555/2008) για τα εν λόγω 
προϊόντα.29
Βλέπε απαντήσεις στα σημεία 26 έως 28.
Πλαίσιο 2 
Βλέπε απαντήσεις στα σημεία 26 έως 28.
Κοινή απάντηση στα σημεία 30 και 31
Τα κράτη μέλη συχνά χρησιμοποιούν τυποποιημένους 
καταλόγους τιμών που αντιστοιχούν στην αγοραία 
τιμή για ορισμένες πράξεις (για παράδειγμα, στα κατα -
σκευαστικά έργα). Επειδή ο δικαιούχος συνεισφέρει 
χρηματοδοτικά στο έργο, έχει επίσης συμφέρον να 
επιτύχει χαμηλότερες τιμές.
Κατά τη διάρκεια των ελέγχων του μέτρου επένδυ -
σης, η Επιτροπή επαληθεύει αν τα κράτη μέλη έχουν 
αξιολογήσει κατά πόσον οι σχετικές δαπάνες είναι 
λογικές. Σύμφωνα με τις διατάξεις του κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 1290/2005, οι έλεγχοι επαληθεύουν κατά πόσον τα 
κράτη μέλη έχουν θεσπίσει όλες τις αναγκαίες νομοθε -
τικές και διοικητικές διατάξεις, καθώς και όλα τα άλλα 
μέτρα (διαχείρισης και ελέγχου) που είναι αναγκαία 
για την αποτελεσματική προστασία των οικονομικών 
συμφερόντων της Ένωσης. Ως προς αυτό, οι έλεγχοι 
χρησιμεύουν επίσης στο να εξακριβωθεί αν τα κράτη 
μέλη τηρούν τις αρχές της χρηστής δημοσιονομικής 
διαχείρισης που καλύπτει, μεταξύ άλλων, την εκτίμηση 
του κατά πόσον οι σχετικές δαπάνες είναι λογικές.
32
Οι κατευθυντήριες γραμμές ορίζουν την αγορά ξύλι -
νων βαρελιών ως επιλέξιμη πράξη.
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι, σε πολλές περιπτώσεις, 
τα δρύινα βαρέλια χρησιμοποιούνται για περισσότερο 
από τρία έτη, και ενίοτε έως δέκα έτη.
Η απλή αντικατάσταση βαρελιών δεν είναι επιλέξιμη 
(άρθρο 17 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 555/2008). Πράγ -
ματι, πρέπει να γίνει διάκριση της επιλεξιμότητας των 
βαρελιών από την επιλεξιμότητα της αντικατάστασης 
βαρελιών. Η αγορά βαρελιών είναι επιλέξιμη (εάν 
χρησιμοποιούνται για περισσότερο από πέντε έτη)· 
η αντικατάσταση βαρελιών δεν είναι.
Απαντήσεις της Επιτροπής 49
38
Η Επιτροπή δεν συμμερίζεται την άποψη του 
Συνεδρίου. 
Ένας από τους στόχους του μέτρου προώθησης σε 
τρίτες χώρες είναι να αυξηθεί ο αριθμός των αγορών 
οίνου, όχι μόνο σε καθιερωμένες αγορές αλλά και 
σε νέες αγορές ή στην ανάκτηση παλαιών αγορών. 
Εάν ανοίξουν νέες αγορές, θα πρέπει να εδραιωθούν, 
εν μέρει μέσω της αύξησης του μεριδίου αγοράς. 
Η ενωσιακή νομοθεσία δεν το εμποδίζει6 . Επιπλέον, 
μολονότι υπάρχει προτίμηση για τις ΜΜΕ, οι μεγάλες 
εταιρείες θα μπορούσαν επίσης να ωφεληθούν από 
την ενίσχυση. Οι μεγάλες επιχειρήσεις είναι πρωτο -
πόρες7  στην προώθηση όλων των ευρωπαϊκών οίνων 
σε τρίτες χώρες, όπου είναι δυσκολότερο για τις 
μικρότερες επιχειρήσεις να αναλάβουν πρωτοβουλίες 
προώθησης. Στην Ιταλία, για παράδειγμα, οι μεγάλες 
επιχειρήσεις εφαρμόζουν μέτρα με πολλαπλασιαστικά 
αποτελέσματα μέσω προσωρινών κοινοπραξιών. 
Οι τροποποιήσεις του άρθρου 5γ) του κανονισμού 
(ΕΚ) αριθ. 555/2008 και η έκδοση των κατευθυντήριων 
γραμμών το 2013 θα επιτρέψει να βελτιωθεί η ποιό -
τητα της επιλογής και, ιδίως, να δίνεται σαφέστερα 
προτίμηση στις ΜΜΕ, σε νέους δικαιούχους και δικαι -
ούχους που στοχεύουν σε νέα τρίτη χώρα8 .
Βλέπε επίσης απάντηση στο σημείο 37.
6 Το άρθρο 103ιστ, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 1234/2007 ορίζει ότι η ενίσχυση χορηγείται για μέτρα 
ενημέρωσης ή προώθησης σε τρίτες χώρες για τους κοινοτικούς 
οίνους με σκοπό τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητάς τους στις 
εν λόγω χώρες.
7  Όσον αφορά τις δυνατότητες αυτοχρηματοδότησης μεγάλων 
επιχειρήσεων, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ότι οι προσπάθειες 
προώθησης δεν είναι παραδοσιακές προσπάθειες για επένδυση 
σε ένα προϊόν που πληροί μια προσεκτικά υπολογισμένη 
ανάγκη. Τα γενικότερα οφέλη από τις εκστρατείες προώθησης 
ευνοούν άλλες επιχειρήσεις από εκείνες που πραγματοποιούν 
την επένδυση (επιχειρήσεις που παράγουν ομοειδή προϊόντα 
και με την ίδια γεωγραφική προέλευση). Οι οικονομικές 
προσπάθειες που καταβάλλουν οι μεγαλύτερες επιχειρήσεις για 
να προωθήσουν τα προϊόντα τους είναι προς όφελος όλων των 
επιχειρήσεων του κλάδου.
8 Ει δικότερα, οι κατευθυντήριες γραμμές συνιστούν την εξέταση 
των έργων με βάση μια μέθοδο επιλογής, με μονάδες για 
κάθε κριτήριο επιλογής, και την επιλογή έργων με βάση την 
αξιολόγηση των δεδομένων του κάθε έργου. Επομένως, το κράτος 
μέλος οφείλει να επιλέξει τα έργα που προσφέρουν την καλύτερη 
σχέση ποιότητας/τιμής και θα πρέπει να δίνουν προτεραιότητα 
στις ΜΜΕ, σε νέους δικαιούχους και δικαιούχους που ανοίγονται 
σε νέα αγορά.Πλαίσιο 3 
Βλέπε επίσης απάντηση στο σημείο 37.
Επιδοτούμενες ενέργειες προώθησης 
για τη σαμπάνια
Η Επιτροπή θεωρεί ότι, αν και η σαμπάνια έχει μεγάλη 
φήμη στην ΕΕ και σε ορισμένες τρίτες χώρες, έχει 
επίσης πολλούς ανταγωνιστές οι οποίοι, μολονότι δεν 
έχουν ακόμη αποκτήσει το ίδιο καθεστώς, αυξάνουν 
το μερίδιο αγοράς τους, ιδίως σε ορισμένες αγορές 
στρατηγικής σημασίας. Επιπλέον, οι επιπτώσεις της 
οικονομικής κρίσης ενδέχεται να οδηγήσουν, σε 
ορισμένες περιπτώσεις, στην κατανάλωση άλλων 
ειδών αφρωδών οίνων ή ομοειδών προϊόντων αντί 
της σαμπάνιας. Εάν ορισμένα προϊόντα έπρεπε να 
εξαιρεθούν επειδή είχαν αρκούντως μεγάλη φήμη, 
η εν λόγω φήμη, σε σχέση με εκείνη άλλων προϊόντων, 
θα έπρεπε να αποτιμηθεί κατά τρόπο αντικειμενικό, 
και να υπάρξει αιτιολόγηση για τη χρηματοδότηση 
της προώθησης άλλων ομοειδών προϊόντων, το οποίο 
θα δημιουργούσε προβλήματα από άποψη δίκαιης 
μεταχείρισης.
Ισπανία (Καταλονία): έξι δικαιούχοι 
έλαβαν το 88 % της συνολικής εγκριθείσας 
χρηματοδότησης για την περίοδο 2009-2011
Αυτή η κατάσταση παρατηρήθηκε στην Καταλονία, 
όπου το κύριο βάρος δίνεται σε μια μεγάλη επιχεί -
ρηση που έλαβε ενίσχυση ύψους 8,1 εκατ. ευρώ (από 
τα 15,2 εκατ. ευρώ που χορηγήθηκαν στην εν λόγω 
αυτόνομη κοινότητα). Από τον έλεγχο των πληροφο -
ριών που υπέβαλαν οι ισπανικές αρχές στο παράρτημα 
VIII του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 555/2008 και την ανά -
λυση που διενήργησαν οι υπηρεσίες της Επιτροπής, 
προκύπτει ότι, κατά την ίδια περίοδο, χορηγήθηκαν 
στην Ισπανία συνολικές ενισχύσεις ύψους 61 εκατ. 
ευρώ σε 350 εταιρείες, μεταξύ των οποίων η «Consejo 
Regulador DOC a Rioja» και η «Fundación Castilla la 
Mancha Tierra de viñedos», οι οποίες αντιπροσωπεύ -
ουν μεγάλο αριθμό επιχειρήσεων.
Απαντήσεις της Επιτροπής 50
Όσον αφορά τη δεύτερη τροποποίηση του κανονισμού, 
η Επιτροπή θεωρεί ότι μία και η αυτή επιχείρηση μπορεί να 
έχει πρόσβαση στο μέτρο κατά τη δεύτερη περίοδο προ -
γραμματισμού, ιδίως για τη σταθεροποίηση της αγοράς, 
εφόσον πληροί τις προϋποθέσεις του κανονισμού, ιδίως 
όσον αφορά τις επιλέξιμες ενέργειες και την επιλογή. Σε 
κάθε περίπτωση, αυτό που εξετάζεται εν προκειμένω είναι 
ένα νέο έργο και όχι παράταση του αρχικού έργου. Πρέπει 
να αποτελεί αντικείμενο ad hoc επιλογής.
Βλέπε επίσης απαντήσεις στα σημεία 38 και 43 έως 46. 
41
Βλέπε απαντήσεις στα σημεία 38 έως 40.
42
Ενώ στόχος του μέτρου είναι να βελτιωθεί η ανταγωνιστι -
κότητα των οίνων ΠΟΠ/ΠΓΕ και των ποικιλιακών οίνων 
και πρέπει να επιτευχθεί, οι κανόνες δεν αποκλείουν τον 
εντοπισμό συγκεκριμένων σημάτων. Είναι ενδεχομένως 
σημαντικό για τους δικαιούχους, οι οποίοι καταβάλλουν 
το 50 % του κόστους των έργων, να μπορούν να προσελ -
κύουν την προσοχή στο σήμα τους, ώστε να αναγνωριστεί 
από τις αγορές-στόχους και, κατά συνέπεια, να αυξήσουν 
τις πωλήσεις τους. 
Βλέπε επίσης απάντηση στο σημείο 37.
43
Βλέπε απαντήσεις στο σημείο 37 και την υποσημείωση 46.
44
Βλέπε απαντήσεις στα σημεία 37 και 43.
Η Επιτροπή θα εξετάσει με τα κράτη μέλη το ενδεχόμενο 
προσαρμογής των κατευθυντήριων γραμμών, ώστε να 
εξασφαλιστεί η συμπληρωματικότητα των χρηματοδοτού -
μενων από την ΕΕ έργων με υφιστάμενες δράσεις για να 
αποφευχθεί ο κίνδυνος του φαινομένου της μη αποδοτι -
κής δαπάνης. 39
Οι πληροφορίες που υποβλήθηκαν από τα κράτη μέλη 
σύμφωνα με τα παραρτήματα V και VIII του κανο -
νισμού (ΕΚ) αριθ. 555/2008 δείχνουν ότι, σε γενικές 
γραμμές, οι δικαιούχοι στοχεύουν σε περισσότερες 
από μία αγορές. 
Από την έκθεση της Επιτροπής σχετικά με την εφαρ -
μογή του μέτρου προώθησης συνάγεται ότι μόνο το 
37 % των χρηματοδοτούμενων έργων στοχεύει σε μία 
μόνο αγορά, ενώ τα περισσότερα στοχεύουν σε δύο 
έως επτά διαφορετικές αγορές. Παρατηρείται επίσης 
σημαντική συγκέντρωση ενεργειών, εφόσον το 75 % 
των ενεργειών καλύπτουν επτά χώρες (Ηνωμένες Πολι -
τείες Αμερικής, Κίνα / Χονγκ Κονγκ, Ιαπωνία, Μεξικό, 
Καναδάς, Ρωσία και Ελβετία).
Οι Ηνωμένες Πολιτείες αποτελούν τη συχνότερα στο -
χευμένη αγορά, με το 22 % των ενεργειών. 
Ο ανταγωνισμός στην αγορά των ΗΠΑ είναι πολύ ισχυ -
ρός. Για τον λόγο αυτό, έχει ζωτική σημασία η παρου -
σία των επιχειρήσεων σε αυτή την αγορά, εν μέρει και 
για την εξασφάλιση νέων αγορών και τη διατήρηση 
των υφιστάμενων. Έχει καθοριστική σημασία να γίνουν 
οι επιχειρήσεις καλύτερα γνωστές, ώστε να εξασφαλί -
σουν σταθερή εμπορική ροή στο μέλλον.
Βλέπε επίσης απάντηση στο σημείο 38.
40
Η δυνατότητα παράτασης της στήριξης για ανώτατο 
διάστημα δύο ετών αποφασίστηκε το 2010, μετά από 
τις καθυστερήσεις που παρατηρήθηκαν στα κράτη 
μέλη και σε τρίτες χώρες λόγω των διοικητικών διατυ -
πώσεων. Η εν λόγω παράταση κατέστη δυνατή μόνο 
μετά από αξιολόγηση των ενεργειών που έχουν ήδη 
αναληφθεί.
Απαντήσεις της Επιτροπής 51
48
Για να παράσχει περισσότερες παραμέτρους για τα 
μέτρα αυτά, η Επιτροπή εξέδωσε κατευθυντήριες 
γραμμές το 2013 για να βοηθήσει τα κράτη μέλη να 
θεσπίσουν τον προγραμματισμό τους για την περίοδο 
2014-2018 με βάση την εμπειρία που αποκτήθηκε κατά 
τα πρώτα έτη του προγραμματισμού (βλέπε υποσημεί -
ωση 4 του Ελεγκτικού Συνεδρίου).
Βλέπε επίσης απαντήσεις στα σημεία 37, 49 και 51.
49
Το ζήτημα αυτό έχει ήδη ληφθεί υπόψη στο άρθρο 
53, στοιχείο β), του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1308/2013 
του Συμβουλίου και στον εκτελεστικό κανονισμό (ΕΕ) 
αριθ. 752/2013 της Επιτροπής, της 31ης Ιουλίου 2013, 
το οποίο προσθέτει το άρθρο 5α στον κανονισμό (ΕΚ) 
αριθ. 555/2008 της Επιτροπής και στις κατευθυντήριες 
γραμμές9.
Πριν από την έγκριση των εν λόγω διατάξεων, η Γενική 
Διεύθυνση Γεωργίας όρισε, το 2007, σε εσωτερικό επί -
πεδο, την επιλεξιμότητα των διοικητικών δαπανών και 
των δαπανών προσωπικού10.
50
Οι δαπάνες προσωπικού και οι διοικητικές δαπάνες 
πρέπει να είναι επιλέξιμες όταν είναι αυστηρά συνδε -
δεμένες με την ενέργεια, αλλά πρέπει να εντάσσονται 
σε ένα πλαίσιο, όπως πράγματι συνέβαινε.
Βλέπε επίσης απάντηση στο σημείο 49.
9 Το άρθρο 53, στοιχείο β), του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1308/2013 
παρέχει τη νομική βάση που εξουσιοδοτεί την Επιτροπή να εκδίδει 
κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις για τη θέσπιση κανόνων σχετικά με 
τις διοικητικές δαπάνες και τις δαπάνες προσωπικού που μπορούν 
να περιληφθούν στα προγράμματα στήριξης. Το άρθρο 5α του 
κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 555/2008 ορίζει τις παραμέτρους για τις 
δαπάνες προσωπικού και τα γενικά έξοδα, τα οποία πρέπει να 
είναι αυστηρά συνδεδεμένα με την προετοιμασία, την υλοποίηση 
ή την παρακολούθηση της σχετικής ενέργειας. Οι κατευθυντήριες 
γραμμές που εγκρίθηκαν το 2013 ορίζουν τις εν λόγω δαπάνες με 
μεγαλύτερη ακρίβεια.
10 Υπόμνημα Adonis 005778 της 1ης Μαρτίου 2007· επισήμανε ότι το 
άρθρο 13 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1290/2005 αποσκοπεί εν γένει 
στο να μην καλύπτει το ΕΓΤΕ δαπάνες προσωπικού και διοικητικές 
δαπάνες κατά την εφαρμογή της ΚΓΠ· το υπόμνημα επισημαίνει 
ακόμη ότι σκοπός του ίδιου άρθρου δεν ήταν να εμποδίσει τη 
χρηματοδότηση από το ΕΓΤΕ των δαπανών προσωπικού για την 
παροχή ειδικών υπηρεσιών. Κατά την άποψη της Επιτροπής δεν 
υπάρχει, συνεπώς, καμία αντίφαση.45
Βλέπε απαντήσεις στα σημεία 37 έως 46.
Το ζήτημα της επιλεξιμότητας των δαπανών προσωπι -
κού και των γενικών εξόδων εξετάζεται στο σημείο 49.
46
Πρέπει να επισημανθεί ότι είναι δύσκολο να αποκλει -
στούν καταστάσεις κατά τις οποίες οι δικαιούχοι θα 
αναλάμβαναν ενέργειες χωρίς την υποστήριξη της ΕΕ. 
Ο στόχος του μέτρου είναι η αύξηση της ανταγωνιστι -
κότητας. Όλοι οι παραγωγοί πρέπει να έχουν την ίδια 
δυνατότητα να εφαρμόσουν το μέτρο.
Βλέπε επίσης απαντήσεις στα σημεία 43, 44 και 45. 
Η Επιτροπή θα εξετάσει με τα κράτη μέλη το ενδεχό -
μενο προσαρμογής των κατευθυντήριων γραμμών, 
ώστε να εξασφαλιστεί η συμπληρωματικότητα των 
χρηματοδοτούμενων από την ΕΕ έργων με υφιστάμε -
νες δράσεις για να αποφευχθεί ο κίνδυνος του φαινο -
μένου της μη αποδοτικής δαπάνης. 
47
Δεν υπάρχουν ειδικά κονδύλια για το μέτρο 
προώθησης.
Η Επιτροπή τονίζει ότι εναπόκειται στα κράτη μέλη 
να παρέχουν ανάλυση των ποσών για κάθε μέτρο με 
βάση τις δικές τους ανάγκες, και εντός του ετήσιου 
προϋπολογισμού που χορηγείται για το μέτρο μέσω 
του κανονισμού του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού 
Κοινοβουλίου. Η εν λόγω ανάλυση ανά μέτρο έχει 
ενδεικτικό χαρακτήρα και τα κράτη μέλη μπορούν να 
αναπροσαρμόζουν τα ποσά για κάθε μέτρο δύο φορές 
το έτος. Κατά συνέπεια, τα κράτη μέλη αποφάσισαν αν 
θα δώσουν ή όχι προτεραιότητα σε αυτό το μέτρο.
Βλέπε επίσης απάντηση στο σημείο 43.
Απαντήσεις της Επιτροπής 52
Για να μετριάσουν τις επιπτώσεις της έλλειψης ελέγ -
χων σε τρίτες χώρες, οι κατευθυντήριες γραμμές της 
Επιτροπής προτείνουν την υποβολή τιμολογίων και 
εγγράφων για τους σκοπούς του ελέγχου11.
Η Επιτροπή έχει επίγνωση της ανάγκης να βελτιωθεί 
η ποιότητα των ελέγχων σε σχέση με το μέτρο αυτό, 
ιδίως μέσω πιθανών τροποποιήσεων των κατευθυντή -
ριων γραμμών.
56
Βλέπε απάντηση στο σημείο 55.
57
Το θέμα των ελέγχων άυλων ενεργειών όπως οι 
οινογευσίες εξετάζεται στις κατευθυντήριες γραμμές, 
βάσει των οποίων απαιτείται πλέον η προσκόμιση 
τιμολογίων και συνοδευτικών εγγράφων. Αυτά μπορεί 
να είναι, ενδεικτικά, φωτογραφίες, αντίγραφα κατα -
στατικών, κατάλογοι συμμετεχόντων, πιστοποιητικά 
που βεβαιώνουν τη συμμετοχή σε εμπορικές εκθέσεις 
κ.λπ.
Βλέπε επίσης απάντηση στο σημείο 55.
11 Σημείο 8 των κατευθυντήριων γραμμών:  
 Οι αιτήσεις πληρωμής που απευθύνονται στην αρμόδια εθνική 
αρχή πρέπει να συνοδεύονται από αντίγραφα των πρωτότυπων 
τιμολογίων και δικαιολογητικά έγγραφα του δικαιούχου, τα οποία 
πρέπει να ταξινομούνται με βάση τις διάφορες γραμμές του 
προϋπολογισμού.  
 Όλα τα έγγραφα αυτά πρέπει να περιλαμβάνονται σε ένα 
ανακεφαλαιωτικό πίνακα μαζί με τα ποσά σε ευρώ και, για τα 
κράτη μέλη εκτός ζώνης ευρώ, στο εθνικό τους νόμισμα και σε 
ευρώ. Εάν χρειαστεί, μπορεί να απαιτούνται μεταφράσεις.  
 Όλα τα συνοδευτικά έγγραφα πρέπει να παρέχουν τα ακόλουθα 
στοιχεία: τον προμηθευτή, την παρεχόμενη υπηρεσία με 
λεπτομέρειες για τον τρόπο με τον οποίο συνδέεται με το εν 
λόγω μέτρο, την ημερομηνία, το σχετικό ποσό αναλυτικά (εκτός 
ΦΠΑ) και τον αριθμό καταχώρισης. Θα πρέπει να συνοδεύονται 
με την απόδειξη πληρωμής. Τα συνοδευτικά έγγραφα μπορούν 
να είναι, π.χ., το πιστοποιητικό που βεβαιώνει τη συμμετοχή σε 
έκθεση, φωτογραφίες, αντίγραφα καταστατικού, κατάλογοι 
συμμετεχόντων,κ.λπ. Σε περίπτωση που υπάρχουν υπεργολάβοι, 
τα τιμολόγιά τους πρέπει να αναφέρουν σαφώς το μέρος μιας 
πράξης με το οποίο συνδέεται κάθε δαπάνη. Όταν το τιμολόγιο 
είναι ένα, θα πρέπει να περιέχει ανάλυση ανά ενέργεια και 
δαπάνη· διαφορετικά, πρέπει να υπάρχει χωριστό τιμολόγιο για 
κάθε πράξη.  
 Σε περίπτωση ελέγχου στις εγκαταστάσεις, η αρμόδια εθνική 
αρχή και οι ελεγκτές της Επιτροπής ή του Ελεγκτικού Συνεδρίου 
θα πρέπει να είναι σε θέση να ελέγχουν τα πρωτότυπα έγγραφα, 
ταξινομημένα σύμφωνα με αυτές τις διατάξεις. 51
Οι κατευθυντήριες γραμμές συνιστούν χρήσιμο 
εργαλείο για τα κράτη μέλη κατά την εφαρμογή του 
μέτρου προώθησης. Ήταν απολύτως αναγκαίο να 
υπάρχει σαφής καθορισμός των επιλέξιμων δαπανών. 
Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο έχει περιληφθεί στις 
κατευθυντήριες γραμμές. Πρέπει να επισημανθεί ότι 
τα κράτη μέλη αποδέχθηκαν με ιδιαίτερη ικανοποίηση 
το εν λόγω έγγραφο, στηρίζοντας την παρουσίαση της 
περιόδου προγραμματισμού 2014-2018. Οι κατευ -
θυντήριες γραμμές έχουν επίσης το πλεονέκτημα 
ότι μπορούν να προσαρμόζονται στις εκφρασμένες 
ανάγκες, έτσι ώστε να παρέχεται στα κράτη μέλη και 
τους παραγωγούς μεγαλύτερη ασφάλεια κατά την 
εφαρμογή του μέτρου.
53
Η Επιτροπή έδωσε ιδιαίτερη σημασία στο θέμα αυτό 
κατά την ανάλυση των προγραμμάτων της περιόδου 
2014-2018.
Οι παρατηρήσεις του Συνεδρίου θα ληφθούν υπόψη 
από την Επιτροπή κατά τους επικείμενους ελέγχους 
της των μέτρων προώθησης και επένδυσης.
Πλαίσιο 4 
Η Επιτροπή θα παρακολουθεί το θέμα αυτό στο πλαί -
σιο της εκκαθάρισης των λογαριασμών. 
55
Η Επιτροπή αναγνωρίζει το πρόβλημα της διενέργειας 
επιτόπιων ελέγχων σε τρίτες χώρες, αν και η ενωσιακή 
νομοθεσία δεν απαιτεί τέτοιο έλεγχο.
Το ζήτημα των επιτόπιων ελέγχων τέθηκε κατά τη 
διαπραγμάτευση της νέας περιόδου προγραμματισμού 
με τα κράτη μέλη. Συγκεκριμένα, τα προγράμματα της 
Ρουμανίας, της Ιταλίας, της Ισπανίας και της Σλοβακίας 
προέβλεπαν τη διενέργεια ελέγχων σε τρίτες χώρες. 
Τα άλλα κράτη μέλη ισχυρίζονται ότι οι έλεγχοι αυτού 
του είδους σε τρίτες χώρες θα ήταν υπερβολικά δαπα -
νηροί και δεν θα ήταν οικονομικώς αποδοτικοί.
Απαντήσεις της Επιτροπής 53
64
Οι κατευθυντήριες γραμμές προβλέπουν ότι οι δαπά -
νες μπορεί να θεωρούνται επιλέξιμες, εάν δεν έχουν 
ήδη καταλογιστεί σε άλλη κατηγορία δαπανών13.
Βλέπε επίσης απάντηση στα σημεία 62 και 63.
Πλαίσιο 7 
Βλέπε απαντήσεις στα σημεία 55, 62, 63 και 64.
65
Είναι σημαντικό να υπάρχουν διαθέσιμα αξιόπιστα 
δεδομένα παρακολούθησης. Υπάρχουν, ωστόσο, και 
άλλες πηγές πληροφοριών, όπως οι στατιστικές και 
οι μελέτες. Επιπλέον, πρέπει να βρεθεί ισορροπία 
ανάμεσα στον όγκο των πληροφοριών που απαιτού -
νται για τις ανάγκες της πολιτικής και στις διοικητικές 
δαπάνες και επιβαρύνσεις που προκύπτουν από τη 
συλλογή δεδομένων.
Η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι οι πληροφορίες για την 
εφαρμογή των μέτρων (πληροφορίες παρακολούθη -
σης) πρέπει να διαχωρίζονται από τις πληροφορίες για 
τα αποτελέσματα πολιτικής και τον αντίκτυπο (πλη -
ροφορίες για την αξιολόγηση). Οι τελευταίες πληρο -
φορίες μπορούν να λαμβάνονται μόνο αφού παρέλθει 
ικανοποιητικό χρονικό διάστημα.
67
Όταν οι διοικήσεις των κρατών μελών εκπόνησαν τα 
σχέδια προγραμμάτων τους το 2008, ήταν στην αρχή 
μιας μαθησιακής διαδικασίας. Αρκετά κράτη μέλη 
είχαν δυσκολίες να ορίσουν τους κατάλληλους στό -
χους για τα νέα μέτρα. Ως εκ τούτου, υπάρχει συχνά 
έλλειψη ποσοτικών στόχων κατά την πρώτη περίοδο 
προγραμματισμού.
13 Σημείο 6 των κατευθυντήριων γραμμών:  
 Οι επιλέξιμες δαπάνες καλύπτουν μόνο το κόστος των ενεργειών 
που υλοποιούνται από τον και βαρύνουν τον δικαιούχο μετά την 
ημερομηνία έναρξης ισχύος της σύμβασης και πριν από τη λήξη 
της. 
Οι επιλέξιμες δαπάνες είναι επιλέξιμες μόνον εφόσον:  
— μπορούν να ελεγχθούν·  
— δεν περιλαμβάνουν έξοδα που έχουν ήδη καταλογιστεί σε 
άλλη κατηγορία δαπανών·  
— δεν χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο άλλου έργου.58
Βλέπε απαντήσεις στα σημεία 55 και 57.
59
Βλέπε απαντήσεις στα σημεία 55 και 57.
Πλαίσιο 5 
Βλέπε απαντήσεις στα σημεία 55 και 57.
60
Βλέπε απαντήσεις στα σημεία 55 και 57.
Θέση 6 
Η Επιτροπή θα εξετάσει το θέμα αυτό στο πλαίσιο της 
εκκαθάρισης των λογαριασμών.
Κοινή απάντηση στα σημεία 62 και 63
Το άρθρο 5α) του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 555/2008 
περιγράφει τις δαπάνες προσωπικού και τα γενικά 
έξοδα (τα τελευταία περιορίζονται στο 4 %) που πραγ -
ματοποιεί ο δικαιούχος για την προετοιμασία και την 
υλοποίηση της ενέργειας. Σε αντίθεση με την τρέ -
χουσα πρακτική στο καθεστώς ενισχύσεων που ορίζε -
ται από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 3/200812, όσον αφορά 
την οριζόντια προώθηση, δεν απαιτείται η προσφυγή 
σε φορέα υλοποίησης. Εάν χρησιμοποιηθεί πράγματι 
φορέας υλοποίησης, η σχετική υπηρεσία είναι εκείνη 
για την οποία πρέπει να εκδίδονται τιμολόγια και 
έγγραφα, όπως περιγράφεται στις κατευθυντήριες 
γραμμές του Συνεδρίου (βλέπε υποσημείωση 56).
Η προσφυγή σε φορέα υλοποίησης δεν είναι πλέον 
υποχρεωτική στη Ρουμανία. Θεσπίστηκαν νέες διατά -
ξεις για την περίοδο 2014-2018 του προγράμματος ενί -
σχυσης. Η εθνική νομοθεσία προβλέπει πλέον σαφώς 
τη δυνατότητα του δικαιούχου να υλοποιήσει ο ίδιος 
το έργο εξ ολοκλήρου, υπό τον όρο ότι πληρούνται 
ορισμένες προϋποθέσεις. 
Βλέπε επίσης απαντήσεις στα σημεία 55 και 64.
12 ΕΕ L 68 της 5.1.2008.
Απαντήσεις της Επιτροπής 54
69
Για τη νέα περίοδο προγραμματισμού, η Επιτροπή έχει 
προτείνει, στις κατευθυντήριες γραμμές, παραδείγματα 
δεικτών που τα κράτη μέλη μπορούν να παρέχουν στους 
δικαιούχους, έτσι ώστε τα αποτελέσματα του μέτρου 
προώθησης να αξιολογηθούν με βάση τις ενέργειες που 
θα αναληφθούν.
Επιπλέον, η Επιτροπή διοργανώνει τακτικά αξιολογήσεις 
του γενικού αντικτύπου μιας πολιτικής, σύμφωνα με τις 
διατάξεις του δημοσιονομικού κανονισμού (κάθε έξι έτη). 
Βλέπε επίσης απάντηση στο σημείο 67.
70
Η Επιτροπή συμμερίζεται την άποψη του Ελεγκτικού 
Συνεδρίου ότι είναι πάντοτε δύσκολο να διαχωριστεί 
ο αντίκτυπος μιας πολιτικής από εξωγενείς παράγοντες 
της πολιτικής. Ωστόσο, η προσεκτική ανάπτυξη της 
μεθοδολογίας αξιολόγησης μάς επιτρέπει να προσεγγί -
σουμε τις επιπτώσεις των διαφόρων μέσων/μέτρων (π.χ. 
με τη χρήση στατιστικών στοιχείων). Αξίζει να σημειωθεί, 
ωστόσο, ότι η μεταρρύθμιση του αμπελοοινικού τομέα 
θα πρέπει να εξετάζεται ως σύνολο συμπληρωματικών 
μέτρων.
Βλέπε επίσης απαντήσεις στα σημεία 69, 72 και 75 έως 80.
71
Βλέπε απάντηση στο σημείο 18.
72
Μια προσεκτικά σχεδιασμένη αξιολόγηση μπορεί να 
καταστήσει δυνατή την προσέγγιση των επιπτώσεων των 
μέτρων που λαμβάνονται στα διάφορα επίπεδα. Σκοπός 
του συστήματος παρακολούθησης και αξιολόγησης είναι 
η παρακολούθηση της εφαρμογής των μέτρων σε επί -
πεδο πολιτικής και/ή προγράμματος και όχι στο επίπεδο 
του κάθε δικαιούχου.
Όπως αναφέρθηκε στο σημείο 18, βάσει του σχεδιασμού 
της, η αγροτική ανάπτυξη έχει περιφερειακή διάσταση, 
ενώ η ΚΟΑ οίνου έχει τομεακή διάσταση. Στην ανάλυση των σχεδίων προγραμμάτων για την 
περίοδο 2014-2018, η Επιτροπή επέμεινε να παρέχουν 
τα κράτη μέλη κατάλληλους δείκτες για κάθε μέτρο. 
Τα προγράμματα ενισχύσεων περιέχουν πλέον, σε 
σαφέστερη μορφή, ένα τμήμα που αφορά τα κριτήρια 
και τους ποσοτικούς δείκτες που χρησιμοποιούνται για 
την παρακολούθηση και την αξιολόγηση. Στο παρόν 
τμήμα, τα κράτη μέλη καλούνται να αποδείξουν τη 
σύνδεση ανάμεσα στους στόχους που έχουν ορίσει 
για κάθε μέτρο και τους δείκτες μέτρησης του βαθμού 
επίτευξης αυτών των στόχων.
Την 1η Μαρτίου 2014, τα κράτη μέλη πρέπει να 
υποβάλουν τη δεύτερη ανάλυση κόστους/ωφέλειας14  
των προγραμμάτων στήριξης, τα οποία θα πρέπει να 
περιλαμβάνουν στοιχεία σχετικά με την ανάλυση των 
προγραμμάτων κατά την πρώτη περίοδο προγραμμα -
τισμού (2009-2013).
Η τρίτη ανάλυση κόστους/ωφέλειας πρέπει να υπο -
βληθεί από τα κράτη μέλη έως την 1η Μαρτίου 2017.
Βλέπε επίσης απάντηση στο σημείο 65.
68
Σκοπός των ετήσιων εκθέσεων είναι να παρέχουν πλη -
ροφορίες σχετικά με την εφαρμογή των προγραμμά -
των ενίσχυσης. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να εστιάζο -
νται περισσότερο στις πληροφορίες και την εκτέλεση 
του προϋπολογισμού των προγραμμάτων και λιγότερο 
στα αποτελέσματα και τον αντίκτυπο. Πράγματι, 
η αξιολόγηση μπορεί να διενεργηθεί μόνο μετά την 
παρέλευση ικανού χρονικού διαστήματος. 
Βλέπε επίσης απαντήσεις στα σημεία 65 και 67.
14  Η πρώτη ανάλυση κόστους/ωφέλειας υποβλήθηκε την 
1η Μαρτίου 2011 και, ως εκ τούτου, περιορίστηκε στα πρώτα δύο 
έτη της εφαρμογής του προγράμματος.
Απαντήσεις της Επιτροπής 55
77
Η κινεζική αγορά παρουσιάζει υψηλό βαθμό εξειδί -
κευσης. Η κατά κεφαλήν κατανάλωση είναι λιγότερη 
από 1 λίτρο (ενώ στην Ευρώπη είναι περίπου 30 λίτρα). 
Αν και η κατανάλωση οίνου αυξάνεται, οι ευρωπαϊκοί 
οίνοι ανταγωνίζονται τους οίνους από την Αυστραλία, 
τη Χιλή και τη Νότια Αφρική, οι οποίοι επωφελούνται 
ενδεχομένως από προτιμησιακή μεταχείριση ως προς 
τους εισαγωγικούς δασμούς. 
Βλέπε επίσης απαντήσεις στα σημεία 39 και 75.
78
Χωρίς το μέτρο της προώθησης, οι απώλειες μερι -
δίου της αγοράς θα ήταν κατά πάσα πιθανότητα 
μεγαλύτερες. 
Η Επιτροπή ανέλυσε τις προοπτικές και επέστησε την 
προσοχή στον κίνδυνο απώλειας μεριδίου αγοράς σε 
ορισμένες τρίτες χώρες. Ο κίνδυνος μπορεί να απορ -
ρέει από το μικρό μέγεθος των επιχειρήσεων της ΕΕ, 
τον κατακερματισμό του τομέα ή τους περιορισμούς 
σε ποικιλιακούς οίνους σε διάφορα κράτη μέλη. 
Οι ευρωπαϊκοί οίνοι πρέπει να μάχονται για να διατη -
ρήσουν τα μερίδια αγοράς τους. Η προώθηση είναι ένα 
πολύ σημαντικό εργαλείο.
Πρέπει να επισημανθεί ότι η Επιτροπή μόλις έχει 
ξεκινήσει μελέτη σχετικά με την ανταγωνιστικότητα 
των ευρωπαϊκών οίνων σε τρίτες χώρες και στην 
ΕΕ. Η μελέτη θα εξετάσει ειδικότερα τους βασικούς 
παράγοντες της ανταγωνιστικότητας των οίνων της ΕΕ 
σε σχέση με οίνους από τρίτες χώρες και τα εμπόδια 
βελτίωσής της.
Κοινή απάντηση στα σημεία 79 και 80
Ακόμη κι αν τα μέτρα προώθησης λαμβάνονται υπέρ 
ορισμένων ειδών οίνου, επωφελούνται έμμεσα από 
αυτά όλοι οι άλλοι οίνοι, διότι θα έχουν θετικό αποτέ -
λεσμα για την εικόνα και την κατανάλωση και άλλων 
ειδών οίνου.73
Βλέπε απάντηση στο σημείο 72.
75
Η Επιτροπή επιβεβαιώνει τα δεδομένα για τις εμπορι -
κές συναλλαγές ευρωπαϊκού οίνου, που δείχνουν το 
πλεονέκτημα της συνέχισης του μέτρου προώθησης 
σε τρίτες χώρες.
Έτσι, τα γραφήματα 2α και 2β δείχνουν σαφή αύξηση 
των εξαγωγών κατ’ αξία, αν και η τάση αυτή επηρεά -
ζεται σε μεγάλο βαθμό από την αύξηση των τιμών των 
σταφυλιών και του οίνου. 
Στην κινεζική αγορά, οι οίνοι της ΕΕ αντιμετωπίζουν 
τον ανταγωνισμό των τοπικών οίνων (83 % της κινε -
ζικής κατανάλωσης) και των οίνων από τη Χιλή (που 
απαλλάσσονται από δασμούς), την Αυστραλία και τη 
Νότια Αφρική. 
Εξαιτίας αυτού του έντονου ανταγωνισμού, έχει καίρια 
σημασία η προώθηση των ενωσιακών οίνων για τη 
διατήρηση του μεριδίου αγοράς.
76
Είναι δύσκολο να απομονωθούν οι επιπτώσεις του 
μέτρου προώθησης στην ανταγωνιστικότητα του 
τομέα. Ακόμη κι αν τελειοποιηθούν οι διαδικασίες 
επιλογής και αξιολόγησης, παραμένει πάντοτε κάποιος 
βαθμός αβεβαιότητας.
Αυτός δεν είναι, ωστόσο, επαρκής λόγος αμφισβήτη -
σης του μέτρου: το μέτρο δικαιολογείται πλήρως, διότι 
είναι απολύτως αναγκαίο στο πλαίσιο της ελευθέρω -
σης των συναλλαγών και του εντονότερου ανταγω -
νισμού από τους κύριους ανταγωνιστές μας, όπως οι 
Ηνωμένες Πολιτείες, που εφαρμόζουν δημόσιες πολιτι -
κές προώθησης (ο προϋπολογισμός τους επιτρέπει τη 
χρηματοδότηση μέτρων ενίσχυσης για τις εξαγωγές).
Εντούτοις, θα πρέπει να είναι δυνατή η λεπτομερέ -
στερη αξιολόγηση με τη χρήση των κατάλληλων 
δεικτών σε επίπεδο δικαιούχου (βλέπε απάντηση στο 
σημείο 69), καθώς και με μια πιο εμπεριστατωμένη 
ανάλυση του μέτρου από τα κράτη μέλη.
Βλέπε απαντήσεις στα σημεία 69 και 70.
Απαντήσεις της Επιτροπής 56
83
Η Επιτροπή θεωρεί ότι τα συγκεκριμένα μέτρα επέν -
δυσης στην κοινή οργάνωση της αγοράς οίνου είναι 
σημαντικά για να αυξηθεί η ανταγωνιστικότητα.
Τον Δεκέμβριο του 2013, το Συμβούλιο και το Κοινο -
βούλιο επιβεβαίωσαν τη χρησιμότητα της μεταρρύθ -
μισης του αμπελοοινικού τομέα του 2008 διατηρώντας 
τις κατευθυντήριες αρχές της στον κανονισμό (ΕΕ) 
αριθ. 1308/201317 για τη νέα κοινή οργάνωση των 
αγορών. Με τον τρόπο αυτό απέδειξαν τη βούλησή 
τους να διαθέσουν στα μέσα της μεταρρύθμισης του 
αμπελοοινικού τομέα τον αναγκαίο χρόνο για να 
παράγουν πλήρη αποτελέσματα, και με το να αφήσουν 
τις επενδύσεις στα δύο καθεστώτα ενισχύσεων.
Βλέπε επίσης απάντηση στη σύσταση 1.
84
Δεδομένου του κινδύνου επικάλυψης μεταξύ των 
δύο καθεστώτων ενισχύσεων, η Επιτροπή έκρινε 
απαραίτητο να χαραχθεί μια διαχωριστική γραμμή 
(που δεν προβλεπόταν αρχικά) για λόγους ορθής 
δημοσιονομικής διαχείρισης. Η οριοθέτηση μεταξύ 
των προγραμμάτων είναι πλέον σαφής και εκτιμάται 
ότι θα επιτρέψει να αποφευχθούν οι κίνδυνοι διπλής 
χρηματοδότησης.
Οι καθυστερήσεις στην εφαρμογή του μέτρου κατά τα 
πρώτα έτη της περιόδου προγραμματισμού μπορούν 
επίσης να αποδοθούν και σε άλλους παράγοντες, 
όπως η δυσκολία εξασφάλισης τραπεζικών εγγυήσεων 
εξαιτίας της οικονομικής κρίσης.
17 ΕΕ L 347 της 20.12.2013.Συμπεράσματα και συστάσεις
82
Ο έλεγχος κάλυψε τα τρία πρώτα έτη της περιόδου 
προγραμματισμού 2009-2013, που σηματοδοτούν τη 
θέσπιση των μέτρων αυτών. Μετά από μια περίοδο 
προσαρμογής, τα κράτη μέλη ήταν σε καλύτερη θέση 
να εφαρμόσουν τα μέτρα του προγράμματος, ιδίως 
όσον αφορά την εκτέλεση του προϋπολογισμού. 
Η Επιτροπή έχει θεσπίσει τα εργαλεία για να βελτιώσει 
την εφαρμογή, την παρακολούθηση και τον έλεγχο 
της εφαρμογής των μέτρων στα προγράμματα (επτά 
τροποποιήσεις του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 555/200815, 
κατευθυντήριες γραμμές για την αναδιάρθρωση, τις 
επενδύσεις και την προώθηση σε τρίτες χώρες16).
Όσον αφορά την ανταγωνιστικότητα, είναι ασφαλώς 
δύσκολο να απομονωθούν οι επιπτώσεις αυτών των 
δύο μέτρων στην ανταγωνιστικότητα του αμπελο -
οινικού τομέα, που αποτελεί τον δεύτερο στόχο της 
μεταρρύθμισης του αμπελοοινικού τομέα του 2008, 
εφόσον ο πρώτος στόχος (αποκατάσταση της ισορ -
ροπίας της αγοράς) έχει ήδη καλυφθεί. Η μεταρρύθ -
μιση του κλάδου θα πρέπει να εξεταστεί ως σύνολο 
συμπληρωματικών μέτρων. Ωστόσο, αξίζει να τονιστεί 
η σταθερή αύξηση των εξαγωγών, σε όρους αξίας και 
όγκου, σε ένα ολοένα και περισσότερο ανταγωνιστικό 
παγκόσμιο περιβάλλον, παρά την ύφεση του 2008 και 
του 2009 μετά την οικονομική κρίση.
15 Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 42/2009 (ΕΕ L 16 της 21.1.2009), κανονισμός (ΕΚ) 
αριθ. 702/2009 (ΕΕ L 202 της 4.8.2009), κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 772/2010 
(ΕΕ L 232 της 2.9.2010), κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 568/2012 (ΕΕ L 169 της 
29.6.2012), κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 202/2013 (ΕΕ L 67 της 9.3.2013) και 
κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 752/2013 (ΕΕ L 2010 της 6.8.2013).
16 Κατευθυντήριες γραμμές για την εφαρμογή των εθνικών 
προγραμμάτων στήριξης στον αμπελοοινικό τομέα σύμφωνα με 
τους κανονισμούς (ΕΚ) αριθ. 1234/2007 και (ΕΚ) αριθ. 555/2008 της 
25ης Φεβρουαρίου 2013 και της 26ης Απριλίου 2013.
Απαντήσεις της Επιτροπής 57
Οι ενωσιακές διατάξεις παρέχουν στα κράτη μέλη ένα 
πλαίσιο για την εκ των υστέρων εξέταση της βιωσιμό -
τητας των έργων (άρθρο 103κα, παράγραφος 5, του 
κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1234/2007).
Επιπλέον, η Επιτροπή ελέγχει κατά πόσο τα κράτη 
μέλη αξιολογούν το εύλογο των δαπανών κατά τις 
αποστολές ελέγχου για το μέτρο της επένδυσης. Κατ’ 
εφαρμογήν του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1290/2005, κατά 
τους ελέγχους διερευνάται κατά πόσον τα κράτη μέλη 
έχουν θεσπίσει όλες τις κατάλληλες νομοθετικές και 
διοικητικές διατάξεις και κάθε άλλο μέτρο (διαχείρι -
σης και ελέγχου) που είναι αναγκαία για την αποτελε -
σματική προστασία των οικονομικών συμφερόντων 
της Ένωσης. Στο πλαίσιο αυτό, κατά τους ελέγχους 
διερευνάται επίσης αν τα κράτη μέλη τηρούν τις αρχές 
της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης, η οποία 
περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, αξιολόγηση του εύλογου 
χαρακτήρα των δαπανών.
Το γενικό θέμα της επιλογής των επενδυτικών έργων, 
ιδίως για την εξακρίβωση του εύλογου χαρακτήρα 
των δαπανών και της βιωσιμότητας των έργων (εκ των 
προτέρων), θα εξεταστεί στις συνεδριάσεις της επιτρο -
πής διαχείρισης της ενιαίας ΚΟΑ.
86
Η επιτυχία της πολιτικής της ΕΕ στον τομέα του οίνου 
ως προς την επίτευξη των στόχων της, που περιλαμ -
βάνουν και μια κατά 50 % αύξηση των εξαγωγών, 
αποτελεί καλή ένδειξη ότι το μέτρο προώθησης είχε 
πολύ θετικό αντίκτυπο. 
Το μέτρο της προώθησης σε τρίτες χώρες επιδιώκει, 
μεταξύ άλλων, να αυξηθεί ο αριθμός των αγορών για 
τον οίνο, το οποίο μπορεί να επιτευχθεί με μέτρα σε 
εδραιωμένες αγορές αλλά και με μέτρα σε νέες αγορές 
ή αγορές που έχουν απολεσθεί. Εάν αποκτηθούν νέες 
αγορές, αυτές πρέπει να παγιωθούν. Η ενωσιακή νομο -
θεσία δεν το εμποδίζει18. Επιπλέον, αν και ευνοούνται 
οι ΜΜΕ, οι μεγάλες επιχειρήσεις μπορούν επίσης να 
λάβουν την ενίσχυση, διότι πρόκειται για θέμα προτί -
μησης και όχι για κριτήριο επιλεξιμότητας.
18 Το άρθρο 103ιστ, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 1234/2007 προβλέπει ότι «η στήριξη δυνάμει του παρόντος 
άρθρου καλύπτει μέτρα ενημέρωσης ή προώθησης σε τρίτες 
χώρες για τους κοινοτικούς οίνους και συνεπώς βελτιώνει την 
ανταγωνιστικότητά τους στις εν λόγω χώρες».Σύσταση 1
Το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο έχουν μόλις επιβε -
βαιώσει, τον Δεκέμβριο του 2013, τη χρησιμότητα της 
μεταρρύθμισης του αμπελοοινικού τομέα, διατηρώ -
ντας τις κατευθυντήριες αρχές της στον κανονισμό (ΕΕ) 
αριθ. 1308/2013 σχετικά με τη νέα κοινή οργάνωση 
των αγορών για την περίοδο 2014-2020. Με τον τρόπο 
αυτό απέδειξαν τη βούλησή τους να διαθέσουν στα 
μέσα της μεταρρύθμισης του αμπελοοινικού τομέα 
τον αναγκαίο χρόνο για να παράγουν πλήρη αποτε -
λέσματα, ενώ ταυτόχρονα επέκτειναν το φάσμα των 
επιμέρους μέτρων των προγραμμάτων ενίσχυσης 
(νέα προγράμματα καινοτομίας, άνοιγμα των μέτρων 
προώθησης σε ενέργειες που προορίζονται για την 
εγχώρια αγορά, επέκταση της αναδιάρθρωσης στην 
επαναφύτευση για λόγους φυτοπροστασίας).
Όσον αφορά την απορρόφηση των κονδυλίων, η Επι -
τροπή παρακολουθεί τα ποσά που εισπράττουν οι 
δικαιούχοι σε μηνιαία βάση. Σύμφωνα με το άρθρο 110 
του οριζόντιου κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1306/2013, η Επι -
τροπή θα εξασφαλίσει τον ποσοτικό προσδιορισμό και 
την αξιολόγηση του συνολικού αντίκτυπου όλων των 
μέσων της ΚΓΠ σε σχέση με τους κοινούς στόχους της 
ΚΓΠ. Αυτό περιλαμβάνει αξιολόγηση της συνοχής των 
μέσων της ΚΓΠ έως το 2018 (πρώτα αποτελέσματα). 
Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή θα εξετάσει πώς μπορεί 
να περιληφθεί εκτίμηση της προστιθέμενης αξίας της 
στήριξης των επενδύσεων τόσο στο πλαίσιο της ΚΟΑ 
οίνου όσο και της αγροτικής ανάπτυξης. Θα πρέπει να 
επισημανθεί ότι τα στοιχεία σχετικά με τον αντίκτυπο 
μιας πολιτικής μπορούν να ληφθούν μόνο μετά την 
παρέλευση ικανοποιητικού χρονικού διαστήματος. 
85. 
Βλέπε επίσης απάντηση στη σύσταση 2.
Σύσταση 2
Η Επιτροπή θεωρεί ότι αυτό το μέρος της σύστασης 
απευθύνεται στα κράτη μέλη.
Σύμφωνα με τις αρχές της επικουρικότητας και της 
επιμερισμένης διαχείρισης, η επιλογή των έργων 
υπάγεται στην αρμοδιότητα των κρατών μελών και 
η Επιτροπή δεν μπορεί να εκτιμήσει εκ των προτέρων 
το εύλογο των δαπανών.
Απαντήσεις της Επιτροπής 58
Η Επιτροπή θα εξετάσει με τα κράτη μέλη το ενδεχό -
μενο προσαρμογής των κατευθυντήριων γραμμών, 
ώστε να εξασφαλιστεί η συμπληρωματικότητα των 
χρηματοδοτούμενων από την ΕΕ έργων με υφιστάμε -
νες δράσεις για να αποφευχθεί ο κίνδυνος του φαινο -
μένου της μη αποδοτικής δαπάνης. 
87
Η Επιτροπή έδωσε ιδιαίτερη σημασία στη βελτίωση 
της ποιότητας της επιλογής έργων για τη νέα περίοδο 
προγραμματισμού 2014-2018, με τις τροποποιήσεις του 
κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 555/2008 και την έκδοση των 
κατευθυντήριων γραμμών το 2013.
Η διαδικασία επιλογής προβλέπει, μεταξύ άλλων, εκτί -
μηση των προβλέψιμων επιπτώσεων των δράσεων για 
την αύξηση της ζήτησης.
Το ζήτημα των επιτόπιων ελέγχων τέθηκε κατά τη δια -
πραγμάτευση της νέας περιόδου προγραμματισμού με 
τα κράτη μέλη. Ορισμένα κράτη μέλη επιβάλλουν τους 
εν λόγω ελέγχους. Τα άλλα κράτη μέλη υποστηρίζουν 
ότι οι έλεγχοι αυτού του είδους σε τρίτες χώρες θα 
ήταν υπερβολικά δαπανηροί και δεν θα ήταν οικονομι -
κώς αποδοτικοί.
Για να αντισταθμιστεί η έλλειψη επαλήθευσης σε 
τρίτες χώρες, η Επιτροπή παρέθεσε στις κατευθυντή -
ριες γραμμές τα τιμολόγια και έγγραφα που πρέπει να 
υποβάλλονται για τους σκοπούς των ελέγχων.
Βλέπε επίσης απάντηση στα σημεία 43 έως 51 και στη 
σύσταση 4. Οι τροποποιήσεις του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 555/2008 
και η έκδοση των κατευθυντηρίων γραμμών το 2013 
βελτιώνουν την ποιότητα της επιλογής, ιδίως παρέχο -
ντας σαφέστερα και αποτελεσματικότερα προτίμηση 
στις ΜΜΕ, σε νέους δικαιούχους και σε δικαιούχους 
που στοχεύουν σε νέα τρίτη χώρα.
Οι κανόνες δεν αποκλείουν το να δίνεται έμφαση στο 
εμπορικό σήμα. Στόχος του μέτρου είναι να βελτιωθεί 
η ανταγωνιστικότητα των οίνων ΠΟΠ/ΠΓΕ και των 
ποικιλιακών οίνων. Για τους δικαιούχους, οι οποίοι 
βαρύνονται με το 50 % του κόστους των δράσεων, 
είναι σημαντικό να μπορούν να τονίζουν και τα εμπο -
ρικά σήματα, ώστε να μπορούν να αναγνωρίζονται 
στις αγορές-στόχους και, κατά συνέπεια, να αυξάνουν 
τις πωλήσεις τους.
Σύσταση 3 α) 
Η Επιτροπή θεωρεί ότι, ανάλογα με την περίπτωση, οι 
δικαιούχοι μπορούν να έχουν πρόσβαση στα μέτρα 
της δεύτερης περιόδου προγραμματισμού, για παρά -
δειγμα να εδραιώσουν το μερίδιο αγοράς στην ίδια 
τρίτη χώρα.
Ακόμη, οι τροποποιήσεις του κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 555/2008 και η έκδοση των κατευθυντηρίων 
γραμμών το 2013 βελτιώνουν την ποιότητα της επιλο -
γής, δίνοντας ιδίως σαφέστερη και αποτελεσματικό -
τερη προτίμηση στις ΜΜΕ, σε νέους δικαιούχους και 
σε δικαιούχους που στοχεύουν νέα τρίτη χώρα.
Σύσταση 3 β) 
Ενώ στόχος του μέτρου είναι να βελτιωθεί η ανταγω -
νιστικότητα των οίνων ΠΟΠ/ΠΓΕ και των ποικιλιακών 
οίνων και πρέπει να επιτευχθεί, οι κανόνες δεν απο -
κλείουν τον εντοπισμό συγκεκριμένων σημάτων. Για 
τους δικαιούχους, οι οποίοι βαρύνονται με το 50 % του 
κόστους των δράσεων, είναι σημαντικό να μπορούν να 
τονίζουν και τα εμπορικά σήματα, ώστε να μπορούν 
να αναγνωρίζονται στις αγορές-στόχους και, κατά 
συνέπεια, να αυξάνουν τις πωλήσεις τους. Επιπλέον, οι 
τροποποιήσεις του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 555/2008 και 
η έκδοση των κατευθυντήριων γραμμών το 2013 επιτρέ -
πουν να δίνεται σαφέστερα προτεραιότητα στις ΜΜΕ.
Απαντήσεις της Επιτροπής 59
Σύσταση 5 α) 
Η Επιτροπή θεωρεί ότι η σύσταση αυτή έχει ληφθεί 
υπόψη για την περίοδο προγραμματισμού 2014-2018.
Το θέμα των διοικητικών δαπανών και δαπανών προ -
σωπικού που πραγματοποιούνται από τον δικαιούχο 
έχει ήδη ληφθεί υπόψη στο άρθρο 53, στοιχείο β), 
του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1308/2013 του Συμβουλίου, 
στον εκτελεστικό κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 752/2013 της 
Επιτροπής, της 31ης Ιουλίου 2013, το οποίο προσθέτει 
το άρθρο 5α του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 555/2008 της 
Επιτροπής, και στις κατευθυντήριες γραμμές.
Όσον αφορά τους φορείς υλοποίησης, σύμφωνα με 
τις κατευθυντήριες γραμμές, οι δαπάνες μπορεί να 
θεωρηθούν επιλέξιμες, εφόσον δεν έχουν ήδη κατανε -
μηθεί σε άλλη κατηγορία δαπανών.
Σύσταση 5 β) 
Το μέρος αυτό της σύστασης απευθύνεται στα κράτη 
μέλη.
Η ύπαρξη επαρκούς παρακολούθησης της διαδρομής 
ελέγχου ελέγχεται εξ ορισμού κατά τους ελέγχους 
«εκκαθάρισης λογαριασμών». Όταν οι κανονιστικές 
διατάξεις απαιτούν τη διενέργεια ειδικών ελέγχων και 
αποδεδειγμένα η παρακολούθηση της διαδρομής του 
ελέγχου παρουσιάζει ελλείψεις, η Επιτροπή απαιτεί 
τη λήψη διορθωτικών μέτρων και μπορεί να προβεί 
σε δημοσιονομική διόρθωση. Επιπλέον, για να αντι -
σταθμιστεί η έλλειψη επαλήθευσης σε τρίτες χώρες, 
η Επιτροπή παρέθεσε στις κατευθυντήριες γραμμές τα 
τιμολόγια και έγγραφα που πρέπει να υποβάλλονται 
για τους σκοπούς των ελέγχων.Σύσταση 4
Ο κανονισμός του Συμβουλίου επιτρέπει τη χορήγηση 
ενίσχυσης, εφόσον οι υλοποιούμενες ενέργειες πλη -
ρούν τους όρους που προβλέπονται στον κανονισμό. 
Η διαδικασία επιλογής, όπως ορίζεται στο άρθρο 5 του 
κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 555/2008 και στις κατευθυντή -
ριες γραμμές προβλέπει, μεταξύ άλλων, την αξιολό -
γηση του αναμενόμενου αντίκτυπου των μέτρων στην 
αύξηση της ζήτησης.
Η Επιτροπή θα εξετάσει με τα κράτη μέλη το ενδεχό -
μενο προσαρμογής των κατευθυντήριων γραμμών, 
ώστε να εξασφαλιστεί η συμπληρωματικότητα των 
χρηματοδοτούμενων από την ΕΕ έργων με υφιστάμε -
νες δράσεις για να αποφευχθεί ο κίνδυνος του φαινο -
μένου της μη αποδοτικής δαπάνης. 
88
Η Επιτροπή αναγνωρίζει το πρόβλημα που τίθεται από 
τους επιτόπιους ελέγχους αυτού του μέτρου σε τρίτες 
χώρες, ακόμη και αν η ενωσιακή νομοθεσία δεν το 
απαιτεί.
Το ζήτημα των επιτόπιων ελέγχων του μέτρου τέθηκε 
κατά τη διαπραγμάτευση της νέας περιόδου προγραμ -
ματισμού με τα κράτη μέλη. Η Ρουμανία, η Ιταλία, 
η Ισπανία και η Σλοβακία ιδίως απαιτούν τη διενέρ -
γεια ελέγχων σε τρίτες χώρες. Τα άλλα κράτη μέλη 
θεωρούν ότι η επαλήθευση αυτή θα ήταν υπερβολικά 
δαπανηρή και δυσανάλογη από την άποψη της σχέσης 
κόστους/αποτελεσματικότητας.
Για να αντισταθμιστεί η έλλειψη επαλήθευσης σε 
τρίτες χώρες, η Επιτροπή παρέθεσε στις κατευθυντή -
ριες γραμμές τα τιμολόγια και έγγραφα που πρέπει να 
υποβάλλονται για τους σκοπούς των ελέγχων.
Η Επιτροπή επιθυμεί να βελτιώσει την ποιότητα των 
ελέγχων για το μέτρο αυτό, ιδίως, μέσω της πιθανής 
προσαρμογής των κατευθυντήριων γραμμών και 
κανόνων.
Απαντήσεις της Επιτροπής 60
Σύσταση 6
Η Επιτροπή θεωρεί ότι η σύσταση αυτή έχει ληφθεί 
υπόψη για την περίοδο προγραμματισμού 2014-2018.
Για τη νέα περίοδο προγραμματισμού, η Επιτροπή 
έχει προτείνει, στις κατευθυντήριες γραμμές της, 
ενδεικτικούς δείκτες που τα κράτη μέλη μπορούν να 
προτείνουν στους δικαιούχους για την αξιολόγηση των 
αποτελεσμάτων των μέτρων προώθησης ανάλογα με 
τις υλοποιούμενες ενέργειες.
Βλέπε επίσης σημείο 89.
90
Η Επιτροπή δεν συμφωνεί με τη γνώμη του Συνεδρίου 
ότι υπάρχει κίνδυνος ο προϋπολογισμός που όρισαν τα 
κράτη μέλη να είναι υπερβολικά υψηλός. Το δημοσι -
ονομικό παράρτημα του κανονισμού του Συμβουλίου 
δεν προβλέπει ειδικό προϋπολογισμό για μέτρα προ -
ώθησης. Τα κράτη μέλη υποβάλλουν τα προγράμματα 
ενισχύσεών τους με ενδεικτικές κατανομές, τις οποίες 
μπορούν να αλλάζουν δύο φορές το έτος, ανάλογα με 
τις ανακύπτουσες ανάγκες.
Σε αυτό το σημείο, αξίζει να επισημανθούν οι στόχοι 
της μεταρρύθμισης της ΚΟΑ οίνου που ενέκρινε το 
Συμβούλιο το 2008: 1) αποκατάσταση της ισορροπίας 
της αγοράς («εφάπαξ» εκρίζωση 2009-2011) και 2) 
βελτίωση της ανταγωνιστικότητας (μέσω «διαρθρω -
τικών» μέτρων). Το πρώτο στάδιο ολοκληρώθηκε και 
το ισοδύναμο της εκρίζωσης ποσό μεταφερόταν στα 
προγράμματα ενισχύσεων, όπως προβλέπεται στη 
μεταρρύθμιση, για να αυξηθεί το ποσό για τα μέτρα 
αυτά, τα οποία είναι περισσότερο «διαρθρωτικά» σε 
σύγκριση με την προώθηση και την επένδυση. Με 
αυτό τον τρόπο προβλέφθηκε να αυξηθούν τα ποσά 
που διαθέτουν τα κράτη μέλη στα μέτρα.89
Κατά την ανάλυση των έργων του προγράμματος για 
την περίοδο 2014-2018, η Επιτροπή επέμεινε να παρέ -
χουν τα κράτη μέλη κατάλληλους δείκτες για κάθε 
μέτρο. Τα προγράμματα ενισχύσεων περιλαμβάνουν 
πλέον σαφέστερα ένα μέρος σχετικά με τα ποσοτικά 
κριτήρια και τους δείκτες που χρησιμοποιούνται για 
την παρακολούθηση και την αξιολόγηση. Τα κράτη 
μέλη κλήθηκαν να αποδείξουν τη σύνδεση μεταξύ 
των στόχων που έχουν θέσει για κάθε μέτρο και των 
δεικτών που θεωρείται ότι μετρούν την πρόοδο προς 
την επίτευξη αυτών των στόχων.
Επιπλέον, την 1η Μαρτίου 2014, τα κράτη μέλη πρέπει 
να υποβάλουν ανάλυση κόστους/ωφέλειας19  για 
την υποστήριξη προγραμμάτων, η οποία πρέπει να 
παρέχει χρήσιμες πληροφορίες για την ανάλυση των 
προγραμμάτων κατά την πρώτη περίοδο προγραμ -
ματισμού 2009-2013. Η τρίτη ανάλυση κόστους-ωφέ -
λειας πρέπει να υποβληθεί από τα κράτη μέλη έως την 
1η Μαρτίου 2017.
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι οι πληροφορίες σχετικά με 
την εφαρμογή των μέτρων (πληροφορίες παρακολού -
θησης) πρέπει να διαχωρίζονται από τις πληροφορίες 
σχετικά με τα αποτελέσματα και τον αντίκτυπο των 
μέτρων (πληροφορίες αξιολόγησης). Τα στοιχεία αυτά 
μπορούν να ληφθούν μόνο μετά την παρέλευση ενός 
χρονικού διαστήματος.
Η επόμενη αξιολόγηση του κόστους και των ωφελειών 
πρέπει να υποβληθεί από τα κράτη μέλη πριν από την 
1η Μαρτίου 2017.
19 Η πρώτη ανάλυση κόστους-ωφέλειας υποβλήθηκε την 
1η Μαρτίου 2011 και, ως εκ τούτου, περιοριζόταν στα πρώτα δύο 
έτη της εφαρμογής των προγραμμάτων.
Απαντήσεις της Επιτροπής 61
Όταν θεσπίστηκε η μεταρρύθμιση της ΚΟΑ, τον Δεκέμ -
βριο του 2013, το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο δεν 
θέλησαν να αλλάξουν τις κατευθυντήριες αρχές που 
υιοθετήθηκαν κατά τον χρόνο της μεταρρύθμισης της 
αμπελοοινικής αγοράς, μεταξύ άλλων και στο επίπεδο 
της κατανομής του προϋπολογισμού. Ενίσχυσαν περαι -
τέρω το μέτρο προώθησης, ανοίγοντας την εγχώρια 
αγορά για ενέργειες που αποσκοπούν στην ενημέ -
ρωση σχετικά με την υπεύθυνη κατανάλωση οίνου και 
τα καθεστώτα ΠΟΠ/ΠΓΕ στην Ένωση.
Σύσταση 7
Σύμφωνα με το άρθρο 110 του οριζόντιου κανονισμού 
(ΕΕ) αριθ. 1306/2013, η Επιτροπή θα εξασφαλίσει τον 
ποσοτικό προσδιορισμό και την αξιολόγηση του συνο -
λικού αντίκτυπου όλων των μέσων της ΚΓΠ σε σχέση 
με τους κοινούς στόχους της ΚΓΠ. Αυτό περιλαμβάνει 
την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των μέσων 
της ΚΓΠ έως το 2018 (πρώτα αποτελέσματα). Στο 
πλαίσιο αυτό, το 2018, η Επιτροπή θα εξετάσει πώς 
μπορεί να περιλάβει εκτίμηση της χρήσης του προϋ -
πολογισμού που διατίθεται για το καθεστώς στήριξης 
του οίνου και των επιπτώσεών της. Θα πρέπει να 
επισημανθεί ότι τα στοιχεία σχετικά με τον αντίκτυπο 
μιας πολιτικής μπορούν να ληφθούν μόνο μετά την 
παρέλευση ικανοποιητικού χρονικού διαστήματος.

ΠΩΣ ΘΑ ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΕΙΤΕ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΕ
Δωρεάν εκδόσεις:
•  ένα αντίτυπο:  
από το EU Bookshop ( http://bookshop.europa.eu )·
•  περισσότερα από ένα αντίτυπα ή αφίσες/χάρτες: 
από τις αντιπροσωπείες της Ευρωπαϊκής Ένωσης( http://ec.europa.eu/represent_el.htm ),  
από τα γραφεία εκπροσώπησης στις εκτός ΕΕ χώρες ( http://eeas.europa.eu/delegations/index_el.htm ),  
επικοινωνώντας με την υπηρεσία Άμεση Ευρώπη ( http://europa.eu/europedirect/index_el.htm ) ή 
καλώντας τον αριθμό 00 800 6 7 8 9 10 11 (δωρεάν τηλεφωνικός αριθμός από όλη την Ένωση) (*).
(*)  Οι πληροφορίες παρέχονται δωρεάν, και οι κλήσεις είναι γενικώς δωρεάν (ενδέχεται όμως κάποιες κλήσεις που  πραγματοποιούνται μέσω 
ορισμένων τηλεπικοινωνιακών φορέων ή από τηλεφωνικούς θαλάμους ή ξενοδοχεία να χρεώνονται). 
Εκδόσεις επί πληρωμή:
• από το EU Bookshop ( http://bookshop.europa.eu ).
Συνδρομές επί πληρωμή:
•  μέσω των εμπορικών αντιπροσώπων της Υπηρεσίας Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης 
(http://publications.europa.eu/others/agents/index_el.htm ).
QJ-AB-14-005- EL-C ISSN 1831-0826Η ΕΕ διαθέτει κεφάλαια για τη στήριξη των επενδύσεων 
στην παραγωγή οίνου και την προώθηση των οίνων της 
ΕΕ σε τρίτες χώρες. Στην παρούσα έκθεση, το Συνέδριο 
εξετάζει κατά πόσον είναι ορθή η διαχείριση της εν λόγω 
στήριξης στον αμπελοοινικό τομέα και κατά πόσον 
η στήριξη αυτή αύξησε την ανταγωνιστικότητα των 
οίνων της ΕΕ. Κατά τη διάρκεια του ελέγχου του, το 
Συνέδριο διαπίστωσε ότι δεν είχε αποδειχθεί η ανάγκη 
παροχής ενίσχυσης για επενδύσεις στον αμπελοοινικό 
τομέα, επιπλέον των ήδη διαθέσιμων ενισχύσεων στο 
πλαίσιο της πολιτικής αγροτικής ανάπτυξης. Η στήριξη 
όσον αφορά την προώθηση χρησιμοποιείτο συχνά για 
την παγίωση του μεριδίου στην αγορά παρά για την 
κατάκτηση νέων αγορών. Επιπλέον, το Συνέδριο 
εντόπισε περιπτώσεις κατά τις οποίες οι ενέργειες 
προώθησης θα είχαν πραγματοποιηθεί ούτως ή άλλως, 
ακόμη και χωρίς δημόσια χρηματοδότηση. Τέλος, 
ο αντίκτυπος της συνδρομής στην ανταγωνιστικότητα 
των οινοπαραγωγών της ΕΕ δεν αποδεικνυόταν 
πάντοτε. Το Συνέδριο διατύπωσε συστάσεις προς την 
Επιτροπή και τα κράτη μέλη όσον αφορά τρόπους 
διόρθωσης των αδυναμιών που αναφέρονται στην 
παρούσα έκθεση.
ΕΥΡΩΠΑÏKΟ
ΕΛΕΓΚΤΙΚΟΣΥΝΕ∆ΡΙΟ