A4-0159/98

Ψήφισμα σχετικά με την ετήσια έκθεση της Επιτροπής που αφορά το Ταμείο Συνοχής 1996 (COM(97)0302 - C4-0482/97)

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

- έχοντας υπόψη την ετήσια έκθεση της Επιτροπής σχετικά με το Ταμείο Συνοχής 1996 (COM(97)0302 - C4-0482/97),

- έχοντας υπόψη την Ετήσια Έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου για το οικονομικό έτος 1996 ((ΕΕ C 348 της 18.11.1997)),

- έχοντας υπόψη τα ψηφίσματά του της 29ης Ιουνίου 1995 ((ΕΕ C 183 της 17.7.1995, σελ. 36.)), της 19ης Απριλίου 1996 ((ΕΕ C 141 της 13.5.1996, σελ. 265.)) και της 26ης Ιουνίου 1997 ((ΕΕ C 222 της 21.7.1997, σελ. 55.)) σχετικά με τις διαδοχικές Ετήσιες Εκθέσεις της Επιτροπής για το χρηματοδοτικό μέσο συνοχής και για το Ταμείο Συνοχής,

- έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπή Περιφερειακής Πολιτικής και τις γνωμοδοτήσεις της Επιτροπής Μεταφορών και Τουρισμού και της Επιτροπής Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Προστασίας των Καταναλωτών (A4-0159/98),

Α. επισημαίνοντας ότι η εκτέλεση του προϋπολογισμού ως προς το Ταμείο Συνοχής, ως προκύπτει από την έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου για το 1996, κάλυψε το 100% σε πιστώσεις υποχρεώσεων και το 97,50% σε πιστώσεις πληρωμών,

Β. επισημαίνοντας τη ισορροπία που επετεύχθη σε κοινοτικό επίπεδο μεταξύ των δύο τομέων παρέμβασης του Ταμείου Συνοχής, ήτοι περιβάλλοντος και διευρωπαϊκών δικτύων μεταφορών οι οποίοι έλαβαν αντιστοίχως 49,89% και 50,11%, από τις πιστώσεις υποχρεώσεων του 1996,

Γ. επισημαίνοντας ότι, ανεξαρτήτως της συνολικής κατάστασης, εξακολουθούν να σημειώνονται σε ορισμένα κράτη μέλη, όπως η Ιρλανδία, σοβαρές ανισότητες υπέρ των υποδομών μεταφορών οι οποίες εξακολουθούν να απορροφούν το 54% των πιστώσεων υποχρεώσεων που χορηγούνται στο εν λόγω κράτο μέλος, δεδομένου ότι οι αντίστοιχες τιμές για το οικονομικό έτος 1997, οι οποίοι έχουν ήδη ανακοινωθεί από την Επιτροπή, επιβεβαιώνουν την τάση εξισορρόπησης μεταξύ των δύο τομέων κατά την περίοδο 1994-1999,

Δ. υπενθυμίζοντας ότι σε θέματα διευρωπαϊκών δικτύων μεταφορών, κατεγράφη εν σχέσει προς παρελθόντα έτη, μία δυσανάλογη συγκέντρωση των ενισχύσεων για τη χρηματοδότηση της οδοποιΐας, οι οποίες απορροφούν το 78,4% του συνόλου των πιστώσεων υποχρεώσεων που έχουν χορηγηθεί στον τομέα των μεταφορών κατά το 1996, ενώ μόλις και μετά βίας διετηρούντο οι πιστώσεις που προορίζονταν για τους σιδηροδρόμους (18,12% του συνόλου) και μειώνονταν σημαντικά οι ενισχύσεις για τους λιμένες (1,9%) και τους αερολιμένες (1,3%),

Ε. επισημαίνοντας ότι σε θέματα περιβάλλοντος εξακολουθεί η χρηματοδότηση να συγκεντρώνεται στα προγράμματα τα σχετικά με την υδροδότηση και την επεξεργασία των υδάτων καθώς επίσης, αν και σε μικρότερο βαθμό, στην επεξεργασία των λυμάτων; εκτιμώντας ότι τα προγράμματα αυτού του είδους καλύπτουν το 96,3% των ενισχύσεων που προορίζονται για το περιβάλλον στην Πορτογαλία, το 99,5% στην Ελλάδα και το 96,7% στην Ιρλανδία, και ότι αυτή η συγκέντρωση των ενισχύσεων σημείωσε σημαντική αύξηση στην περίπτωση της Ισπανίας, από 65,23% το 1995 σε 82% το 1996,

ΣΤ. επισημαίνοντας ότι η κύρια αποστολή του Ταμείου Συνοχής είναι να συμβάλει στην οικονομική και κοινωνική συνοχή, ήτοι στην καταπολέμηση των ανισοτήτων σε κοινωνικό και γεωγραφικό επίπεδο, υπενθυμίζοντας ότι οι ανισότητες αυτές εξακολουθούν να επηρεάζουν σοβαρά τα κράτη μέλη, τα οποία, μολονότι σημείωσαν αύξηση από 66% σε 74% του κατά κεφαλήν εισοδήματος κατά τα τελευταία δέκα έτη, αύξησαν επίσης, σε επίπεδο απασχόλησης, την ποσοστιαία απόσταση που τα χωρίζει από τον κοινοτικό μέσο όρο, και τούτο σε μεγάλο βαθμό στην περίπτωση της Ελλάδας και της Ισπανίας,

Ζ. υπενθυμίζοντας ότι, μολονότι κύρια αποστολή του Ταμείου Συνοχής δεν είναι η καταπολέμηση της ανεργίας, οι επενδύσεις που γίνονται στα πλαίσιά του έχουν ως συνέπεια τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης, δεδομένου ότι, σύμφωνα με εκτιμήσεις της Επιτροπής, κάθε εκατομμύριο Ecu που επενδύεται για τη βελτίωση των υποδομών μεταφορών μπορεί να δημιουργεί, κατά μέσο όρο, 21 θέσεις απασχόλησης, ενώ οι επενδύσεις στον τομέα του περιβάλλοντος μπορούν να δημιουργούν μέχρι και 26 θέσεις απασχόλησης ανά εκατομμύριο επενδεδυμένων Ecu,

Η. επισημαίνοντας ότι ένας από τους σημαντικότερους στόχους του Ταμείου είναι η υποστήριξη των δημοσιονομικών προσπαθειών των δικαιούχων κρατών μελών για την επίτευξη των κριτηρίων ονομαστικής σύγκλισης ενόψει του ενιαίου νομίσματος και, για το λόγο αυτό, υπόκειται σε ρήτρα αιρεσιμότητας,

Θ. επισημαίνοντας ότι το 1996 είναι το πρώτο έτος κατά το οποίο εφαρμόστηκε η ανωτέρω ρήτρα, βάσει της οποίας τα δικαιούχα κράτη μέλη οφείλουν να τηρούν ένα πρόγραμμα για την πλήρη εφαρμογή των όρων οικονομικής σύγκλισης βάσει του άρθρου 104Γ της Συνθήκης σχετικά με τα δημόσια ελλείμματα; επισημαίνοντας επίσης ότι κατά το 1996, τα δημόσια ελλείμματα των κρατών αυτών διατηρήθηκαν εντός των ορίων των επιδιωκόμενων στόχων, εξαιρέσει αυτών της Ελλάδας τα οποία τα υπερέβησαν ελαφρά,

Ι. επισημαίνοντας ότι η ρήτρα αιρεσιμότητας, όπως υποδηλώνει και το όνομά της, εξαρτά τη συνέχιση του Ταμείου από την επίτευξη των στόχων σύγκλισης, και εκτιμώντας ότι το ενιαίο νόμισμα θα ωφελήσει όλες τις περιφέρειες της Ένωσης, αλλά όμως ότι θα πρέπει να ληφθούν συνοδευτικά μέτρα ώστε να μην αλληλοϋπονομευθούν οι στόχοι της νομισματικής ένωσης και της συνοχής;

ΙΑ. υπενθυμίζοντας ότι το 1996 έπρεπε να πραγματοποιηθεί μία ενδιάμεση αναθεώρηση, βάσει του άρθρου 2, παρ. 3, του κανονισμού του Ταμείου Συνοχής σύμφωνα με την οποία, τα δικαιούχα κράτη μέλη του Ταμείου Συνοχής θα συνέχιζαν να λαμβάνουν ενισχύσεις από το Ταμείο εφόσον, μετά την ανωτέρω αναθεώρηση, το ΑΕΠ εξακολουθούσε να είναι κατώτερο του 90% του κοινοτικού μέσου όρου, ενώ πρέπει να υπογραμμίσουμε ότι κανένα από τα τέσσερα δικαιούχα κράτη του Ταμείου δεν είχε υπερβεί το ανωτέρω όριο κατά τη στιγμή της αναθεώρησης,

1. κρίνει ως ικανοποιητική τη δημοσιονομική εκτέλεση του Ταμείου Συνοχής για το οικονομικό έτος 1996, καθώς και την πρόοδο που σημειώθηκε ως προς την αποκατάσταση πλήρους ισορροπίας μεταξύ των δύο τομέων παρέμβασης του Ταμείου;

2. θεωρεί, παρά ταύτα, ότι πρέπει να ενταθούν οι προσπάθειες ορισμένων από τα δικαιούχα κράτη μέλη για την επίτευξη στην επικράτειά τους μιας πραγματικής ισορροπίας μεταξύ των τομέων αυτών;

3. θεωρεί ικανοποιητική την προσπάθεια που κατεβλήθη εν γένει από τα τέσσερα δικαιούχα κράτη μέλη ως προς τη χρηματοδότηση προγραμμάτων που εξυπηρετούν τη στρατηγική της Επιτροπής να ενισχύσει τη συγκέντρωση των παρεμβάσεων στον τομέα του περιβάλλοντος κατά την εφαρμογή των κοινοτικών οδηγιών σε θέματα υδροδότησης και διαχείρισης των υδάτων και των λυμάτων;

4. εκφράζει και πάλι το ενδιαφέρον του για τη χρηματοδότηση περιβαλλοντικών σχεδίων περιορισμένων διαστάσεων, δεδομένου ότι η συμβολή τους στη βελτίωση του περιβάλλοντος είναι αναλογικώς ανώτερη από το ύψος της χρηματοδότησης;

5. χαιρετίζει τις προσπάθειες της Επιτροπής που αφορούν τόσο τον ποιοτικό όσο και τον ποσοτικό έλεγχο της αποτελεσματικότητας των χρηματοδοτικών παρεμβάσεων στον τομέα του περιβάλλοντος, και προτείνει στην Επιτροπή, με την ανάπτυξη περιβαλλοντικών δεικτών, να δημιουργήσει τα μέσα που θα επιτρέπουν την ποσοτική παρουσίαση της περιβαλλοντικής βελτίωσης, τη συμβολή στην αειφόρο ανάπτυξη, καθώς και τη δυνατότητα συγκρίσεων;

6. εκφράζει την ικανοποίησή του για τη μεγάλη σημασία που αποδόθηκε το 1996 στο σύνολο σχεδόν των ιδιαίτερα απομακρυσμένων περιφερειών, οι οποίες λόγω της ιδιαιτερότητάς τους και των ειδικών συνθηκών, αξίζουν πράγματι μεγάλης προσοχής, τόσο για το περιβάλλον όσο και για τις μεταφορές; όσον αφορά τα διευρωπαϊκά δίκτυα μεταφορών, υπενθυμίζει ότι το άρθρο 129Β της Συνθήκης ΕΕ απαιτεί να αποδοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην ανάγκη σύνδεσης των νησιωτικών ζωνών, τόσο μεταξύ τους όσο και με την περιφέρεια και εκτιμά ότι η διάταξη αυτή μπορεί να βρει πεδίο εφαρμογής με τη χρηματοδότηση του τομέα των μεταφορών από το Ταμείο Συνοχής στις ιδιαίτερα απομακρυσμένες περιφέρειες;

7. αξιολογεί θετικότατα τις βελτιώσεις στην οδική υποδομή που επήλθαν με την ενίσχυση του Ταμείου Συνοχής; επαναλαμβάνει την άποψή του που αναφέρεται στην παράγραφο 9 του προαναφερθέντος ψηφίσματός του της 26ης Ιουνίου 1997, ως προς την υπερβολική συγκέντρωση στις οδικές μεταφορές των ενισχύσεων που προορίζονται για τον τομέα των μεταφορών, συγκέντρωση η οποία αντιφάσκει με το στόχο ένταξης της περιβαλλοντικής διάστασης στην κοινοτική πολιτική μεταφορών; και εκφράζει τη λύπη του διότι η Επιτροπή και τα κράτη μέλη αύξησαν ακόμη περισσότερο τις ενισχύσεις σε προγράμματα οδικών μεταφορών, χωρίς να αυξήσουν τις ενισχύσεις για τις σιδηροδρομικές μεταφορές και μειώνοντας αντιστοίχως αυτές για λιμένες και τους αερολιμένες; διαπιστώνει, ωστόσο, ότι το έλλειμμα ποιότητας των αυτοκινητοδρόμων των κρατών συνοχής σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο είναι ακόμη πολύ μεγάλο, με τις επιπτώσεις που έχει κάτι τέτοιο στους τομείς της ανταγωνιστικότητας και της ασφάλειας και αναγνωρίζει επίσης τη σημασία των μεταφορών για το στόχο της συνοχής, καθώς αυτές δίνουν τη δυνατότητα στις απομακρυσμένες και φτωχότερες περιοχές να έχουν πρόσβαση στα οφέλη από την ενιαία αγορά;

8. το γεγονός ότι ιδιαιτέρως απομακρυσμένες περιφέρειες έτυχαν ιδιαίτερης προσοχής αποτελεί μια καλή αρχή, μολονότι χρηματοδοτούνται συγκεκριμένα προγράμματα; λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι πολλές περιοχές των χωρών που πρέπει να ενισχυθούν απο το Ταμείο ανήκουν στην περιφέρεια της Κοινότητας, πρέπει να δοθεί περισσότερη προσοχή στις θαλάσσιες και εναέριες μεταφορές, περιλαμβανομένων και των λιμένων και αερολιμένων ως κόμβων μεταφοράς, καθώς και στα αντίστοιχα σύγχρονα συστήματα διαχείρισης των μεταφορών.

9. υπενθυμίζει ότι όλα τα προγράμματα που εκτελούνται στο πλαίσιο του Ταμείου Συνοχής θα έπρεπε να συνοδεύονται, τόσο εκ των προτέρων όσο και εκ των υστέρων, από αντικειμενική αξιολόγηση των επιπτώσεων στο περιβάλλον, που θα ανατίθεται σε άτομα που δεν έχουν σχέση με το σχεδιασμό ή την εκτέλεση των προγραμμάτων;

10. υπενθυμίζει ότι ένας από τους στόχους του Ταμείου Συνοχής είναι να υποστηρίζει τα δικαιούχα κράτη στις προσπάθειες σύγκλισης και ως εκ τούτου οι επιτυχίες που έχουν σημειωθεί δικαιολογούν την υποστήριξη στην κατεύθυνση αυτή;

11. θεωρεί ότι το Ταμείο Συνοχής δεν έχει επιτύχει μέχρι σήμερα την πραγματική σύγκλιση των κρατών μελών. Ωστόσο, ορισμένες χώρες που λαμβάνουν ενίσχυση από το Ταμείο Συνοχής έχουν ήδη επιτύχει την ονομαστική σύγκλιση που τους εξασφαλίζει την προσχώρηση στη Νομισματική Ένωση, θα πρέπει αυτές μέχρι την προβλεπόμενη από τον ισχύοντα κανονισμό ημερομηνία (31 Δεκεμβρίου 1999), να παραμένουν αποδέκτες της ενίσχυσης του Ταμείου Συνοχής, του οποίου πρωταρχικός στόχος είναι η επίτευξη πραγματικής σύγκλισης;

12. ζητεί από την Επιτροπή να υποβάλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τη μελέτη που έχει αναθέσει σχετικά με τις κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις (βλ. Κεφάλαιο 4.5.3 της ετήσιας έκθεσης 1996), προκειμένου να ικανοποιηθεί το αίτημα για δημοκρατική συμμετοχή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και να καταστεί μια ευρεία συζήτηση σχετικά με τον κοινωνικοοικονομικό αντίκτυπο των παρεμβάσεων του Ταμείου Συνοχής;

13. επαναλαμβάνει επίσης ότι, βάσει της Συνθήκης ΕΚ, το Ταμείο Συνοχής είναι ένα χρηματοδοτικό όργανο το οποίο αποσκοπεί κυρίως στην επίτευξη της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής, και, ως εκ τούτου, το εν λόγω Ταμείο θα πρέπει μέχρι την προβλεπόμενη από τον ισχύοντα κανονισμό ημερομηνία (31 Δεκεμβρίου 1999), να συνεχίσει να αναπτύσσει δραστηριότητα στην κατεύθυνση αυτή ανεξαρτήτως του εάν ένα δικαιούχο κράτος πληροί τις απαραίτητες προϋποθέσεις ένταξης στην ΟΝΕ, δεδομένου ότι η επιτυχία αυτή δεν σημαίνει ότι εξαφανίστηκαν οι περιφερειακές και κοινωνικές ανισότητες, όπως αποκαλύπτουν σαφώς τα πορίσματα της πρώτης Τριετούς Έκθεσης σχετικά με τη Συνοχή; διαπιστώνει ότι η Επιτροπή προτείνει τη διατήρηση του Ταμείου Συνοχής στη σημερινή του μορφή; υποστηρίζει τη διατήρηση ενός Ταμείου Συνοχής;

14. ζητεί από την Επιτροπή και από το Συμβούλιο να παρατείνουν τη διάρκεια του Ταμείου Συνοχής και πέραν του έτους 1999, (όμως μόνο για τα κράτη μέλη που δεν συμμετέχουν στην ΟΝΕ) προκειμένου να επιτευχθεί σημαντική μείωση των περιφερειακών ανισοτήτων και δημιουργία μεγαλύτερου αριθμού θέσεων απασχόλησης, κυρίως για τους νέους, τις γυναίκες και τους ανέργους μακράς διαρκείας;

15. εκτιμά ότι πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στις περιφέρειες των κρατών μελών με τις μεγαλύτερες ανισορροπίες, προκειμένου ο στόχος της συνοχής να μην περιορίζεται μόνο στην αναζήτηση ισορροπίας μεταξύ κρατών μελών, αλλά επίσης εντός αυτών;

16. εκτιμά θετικά την καλή λειτουργία των επιτροπών παρακολούθησης και, ειδικότερα, τις προσπάθειες που καταβάλλουν γαι την εξασφάλιση σε αυτές της συμμετοχής των περιφερειακών και τοπικών αρχών καθώς και των κοινωνικών εταίρων, αν και με διαφορετικό βαθμό επιτυχίας στα διάφορα κράτη;

17. θεωρεί ότι η αρχή της εταιρικής σχέσης θα πρέπει να βγεί ενισχυμένη από την υφιστάμενη διαδικασία μεταρρύθμισης και προτείνει, κατά συνέπεια, στην Επιτροπή να τη λάβει υπόψη από την αρχή του προγραμματισμού, όχι μόνον για τη μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα της ιδίας, αλλά και για να επιτευχθεί καλύτερη προβολή των δραστηριοτήτων της;

18. εκφράζει την ανησυχία του για τις παρατηρήσεις της Επιτροπής σχετικά με τη βραδύτητα εκτέλεσης που παρατηρήθηκε γενικώς στις περιπτώσεις προγραμμάτων που υπεβλήθησαν από περιφέρειες και τοπικές αρχές;

19. υποστηρίζει τη διάθεση κονδυλίων για τη συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών, με στόχο τον καλύτερο συντονισμό των σχεδίων συνοχής με τις διαρθρωτικές παρεμβάσεις των άλλων ταμείων της ΕΕ, θεωρώντας την αποφασιστική για την αποτελεσματικότερη χρησιμοποίηση των ευρωπαϊκών πόρων;

20. εκφράζει την ικανοποίησή του για το γεγονός ότι το 1996 δεν διεπιστώθη καμία περίπτωση απάτης στο πλαίσιο των προγραμμάτων του Ταμείου Συνοχής, εκφράζει όμως την ανησυχία του για τις επανειλημμένες περιπτώσεις διοικητικών ατασθαλιών και ολιγωρίας που διαπιστώθηκαν από την Επιτροπή;

21. θεωρεί αδικαιολόγητο το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν έχει ακόμη εγκρίνει τους κανόνες ανάπτυξης σε θέματα οικονομικού ελέγχου, οι οποίοι αναφέρονται στο άρθρο 12 παράγραφος 5 του κανονισμού αριθ. 1164/94 του Συμβουλίου σχετικά με τη σύσταση του Ταμείου Συνοχής;

22. υπογραμμίζει τη σημαντική συμβολή του Ταμείου Συνοχής στη δημιουργία θέσεων απασχόλησης στα δικαιούχα κράτη και αξιολογεί πολύ θετικά, χωρίς να προδικάζει την αξιολόγηση μακροπρόθεσμα, τις εκτιμήσεις της Επιτροπής που υπολογίζουν σε 57.000 και 17.100 αντίστοιχα τη δημιουργία θέσεων εργασίας άμεσα και έμμεσα κατά το 1996 στο πλαίσιο των προγραμμάτων που χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Συνοχής; ζητεί όπως, κατά την εναπομένουσα περίοδο παρεμβάσεων του Ταμείου Συνοχής, δοθεί προτεραιότητα σε μέτρα για τη δημιουργία μακροπρόθεσμων θέσεων απασχόλησης;

23. καλεί την Επιτροπή να εκπονήσει μελέτη προκειμένου να εξετάσει σε ποιο βαθμό η διάθεση των πιστώσεων του Ταμείου Συνοχής συνάδει με τους περιβαλλοντικούς στόχους του πέμπτου προγράμματος δράσης για το περιβάλλον, ιδίως δε με το στόχο της βιώσιμης ανάπτυξης;

24. Στο πλαίσιο του αναγγελθέντος προγράμματος εκ των υστέρων αξιολόγησης των ολοκληρωθέντων έργων που έχουν χρηματοδοτηθεί, πρέπει να απαντηθεί το ερώτημα, κατά πόσον τα έργα αυτά ενσωματώνονται στα διευρωπαϊκά δίκτυα και συμβάλλουν στο στόχο της διαρκούς κινητικότητας.

25. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει συνεχίσει να αποδίδεται στις γενικές κοινωνικο-οικονομικές συνέπειες της ενίσχυσης από το Ταμείο Συνοχής και το Κοινοβούλιο αναμένει να ενημερώνεται τακτικά από την Επιτροπή επί του θέματος αυτού.

26. επαναλαμβάνει ότι είναι ανάγκη να εφαρμοσθεί μία περισσότερο δραστήρια πολιτική προβολής στην κοινή γνώμη των πολύ θετικών αποτελεσμάτων από τη δράση του Ταμείου Συνοχής στα δικαιούχα κράτη και να βελτιωθεί η ενημέρωση σχετικά με τις δυνατότητες χρηματοδότησης του Ταμείου προς του τελικούς αποδέκτες και, ειδικότερα, στις τοπικές αρχές;

27. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στην Επιτροπή και το Συμβούλιο.