Πρόταση ΟΔΗΓΙΑ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με τις συμβάσεις που συνάπτονται από φορείς που δραστηριοποιούνται στους τομείς του ύδατος, της ενέργειας, των μεταφορών και των ταχυδρομικών υπηρεσιών /* COM/2011/0895 τελικό - 2011/0439 (COD) */





ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 1. Πλαίσιο της πρότασης · Αιτιολόγηση και στόχοι της πρότασης Η στρατηγική «Ευρώπη 2020» για έξυπνη, αειφόρο και χωρίς αποκλεισμούς, ανάπτυξη [COM(2010) 2020] βασίζεται σε τρεις συναρθρωμένους και αλληλοενισχυόμενους τομείς προτεραιότητας: ανάπτυξη μιας οικονομίας βασιζόμενης στη γνώση και την καινοτομία· προώθηση μιας ανταγωνιστικής οικονομίας χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και αποτελεσματικής αξιοποίησης των πόρων· και προώθηση μιας οικονομίας με υψηλή απασχόληση που θα επιτυγχάνει κοινωνική και εδαφική συνοχή. Οι δημόσιες συμβάσεις διαδραματίζουν ρόλο ζωτικής σημασίας στη στρατηγική «Ευρώπη 2020», ως ένα από τα μέσα που βασίζονται στην αγορά και πρέπει να χρησιμοποιηθούν για την επίτευξη των στόχων αυτών μέσω της βελτίωσης του επιχειρηματικού περιβάλλοντος και των συνθηκών που επιτρέπουν στις επιχειρήσεις να καινοτομήσουν και μέσω της ενθάρρυνσης της ευρύτερης χρήσης των πράσινων δημόσιων συμβάσεων που υποστηρίζουν τη μετάβαση προς μια οικονομία αποτελεσματικής χρησιμοποίησης των πόρων και χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Ταυτόχρονα, στην στρατηγική «Ευρώπη 2020» υπογραμμίζεται ότι η πολιτική για τις δημόσιες συμβάσεις πρέπει να διασφαλίζει την αποδοτικότερη χρησιμοποίηση των δημόσιων κονδυλίων και ότι οι αγορές δημόσιων συμβάσεων πρέπει να διατηρηθούν ανοικτές σε επίπεδο Ένωσης. Απέναντι σε αυτές τις προκλήσεις, οι υφιστάμενη νομοθεσία σχετικά με τις δημόσιες συμβάσεις πρέπει να αναθεωρηθεί και να εκσυγχρονιστεί προκειμένου να καταστεί καταλληλότερη για την αντιμετώπιση του εξελισσόμενου πολιτικού, κοινωνικού και οικονομικού πλαισίου. Αυτό δεν αφορά μόνο τις συμβάσεις που ανατίθενται από το κράτος και τις δημόσιες αρχές, αλλά και τις αναθέσεις συμβάσεων από φορείς κοινής ωφελείας που έχουν το δικό τους ιδιαίτερο καθεστώς δημόσιων συμβάσεων. Στην ανακοίνωση της 13ης Απριλίου 2011 με τίτλο «Πράξη για την ενιαία αγορά: Δώδεκα δράσεις για την τόνωση της ανάπτυξης και την ενίσχυση της εμπιστοσύνης», η Ευρωπαϊκή Επιτροπή περιλαμβάνει μεταξύ των δώδεκα βασικών ενεργειών που θα εγκριθούν από τα θεσμικά όργανα της ΕΕ πριν από το τέλος του 2012 ένα αναθεωρημένο και εκσυγχρονισμένο νομοθετικό πλαίσιο σχετικά με τις δημόσιες συμβάσεις προκειμένου η ανάθεση των συμβάσεων να καταστεί πιο ευέλικτη και να επιτραπεί η καλύτερη χρήση των δημόσιων συμβάσεων για την υποστήριξη άλλων πολιτικών. Η παρούσα πρόταση έχει δύο συμπληρωματικούς στόχους. · Να αυξήσει την αποδοτικότητα των δαπανών για να διασφαλιστούν τα βέλτιστα αποτελέσματα των συμβάσεων από την άποψη της σχέσης ποιότητας/τιμής. Αυτό σημαίνει, συγκεκριμένα, την απλοποίηση και την αύξηση της ευελιξίας των υφιστάμενων κανόνων των δημόσιων συμβάσεων. Από τις εξορθολογισμένες και αποτελεσματικότερες διαδικασίες θα επωφεληθούν όλοι οι οικονομικοί φορείς και θα διευκολυνθεί η συμμετοχή τόσο των ΜΜΕ όσο και των ενδιαφερόμενων από άλλα κράτη μέλη. · Να επιτρέψει στους αγοραστές να αξιοποιήσουν καλύτερα τις συμβάσεις για την υποστήριξη κοινών κοινωνικών στόχων όπως είναι η προστασία του περιβάλλοντος, η μεγαλύτερη απόδοση των πόρων και της ενέργειας και η καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής, η προώθηση της καινοτομίας, της απασχόλησης και της κοινωνικής ένταξης, και η εξασφάλιση των βέλτιστων δυνατών συνθηκών για την παροχή κοινωνικών υπηρεσιών υψηλής ποιότητας. · Γενικό πλαίσιο Οι δημόσιες συμβάσεις διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στις συνολικές οικονομικές επιδόσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στην Ευρώπη, οι αγοραστές του δημοσίου δαπανούν περίπου το 18% του ΑΕΠ σε προμήθειες, υπηρεσίες και έργα. Δεδομένου του όγκου των αγορών, οι δημόσιες συμβάσεις μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως ένα ισχυρό εργαλείο για την επίτευξη μιας ενιαίας αγοράς που προωθεί την έξυπνη, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. Η υφιστάμενη γενιά των οδηγιών δημόσιων συμβάσεων – οδηγίες 2004/17/ΕΚ[1] και 2004/18/ΕΚ[2] – αποτελούν αποτέλεσμα μιας μακράς εξελικτικής διαδικασίας που άρχισε το 1971 με την έκδοση της οδηγίας 71/305/ΕΟΚ. Διασφαλίζοντας διαφανείς και χωρίς διακρίσεις διαδικασίες, οι εν λόγω οδηγίες έχουν ως κύριο στόχο να εξασφαλίσουν ότι οι οικονομικοί φορείς από ολόκληρη την ενιαία αγορά επωφελούνται πλήρως από τις βασικές ελευθερίες όταν συμμετέχουν στον ανταγωνισμό για δημόσιες συμβάσεις. Μια ολοκληρωμένη οικονομική αξιολόγηση έδειξε ότι οι οδηγίες σχετικά με τις συμβάσεις έχουν επιτύχει τους στόχους τους σε σημαντικό βαθμό. Συνέβαλαν στην αύξηση της διαφάνειας και των επιπέδων του ανταγωνισμού επιτυγχάνοντας παράλληλα σημαντική εξοικονόμηση χρημάτων χάρη σε χαμηλότερες τιμές. Εντούτοις, οι ενδιαφερόμενοι έχουν εκφράσει το αίτημά τους για την αναθεώρηση των οδηγιών σχετικά με τις δημόσιες συμβάσεις με στόχο την απλοποίηση των κανόνων, την αύξηση της αποτελεσματικότητας και της αποδοτικότητάς τους και την ενίσχυση της καταλληλότητάς τους για την αντιμετώπιση του εξελισσόμενου πολιτικού, κοινωνικού και οικονομικού πλαισίου. Από τις εξορθολογισμένες και αποτελεσματικότερες διαδικασίες θα αυξηθεί η ευελιξία των αναθετουσών αρχών, θα επωφεληθούν όλοι οι οικονομικοί φορείς και θα διευκολυνθεί η συμμετοχή τόσο των ΜΜΕ όσο και των προσφερόντων από άλλα κράτη μέλη. Η βελτίωση των κανόνων σχετικά με τις συμβάσεις θα επιτρέψει επίσης στους αναθέτοντες φορείς να αξιοποιήσουν καλύτερα τις δημόσιες συμβάσεις για την υποστήριξη κοινών κοινωνικών στόχων όπως είναι η προστασία του περιβάλλοντος, η μεγαλύτερη απόδοση των πόρων και της ενέργειας και η καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής, η προώθηση της καινοτομίας και της κοινωνικής ένταξης, και η εξασφάλιση των βέλτιστων δυνατών συνθηκών για την παροχή κοινωνικών υπηρεσιών υψηλής ποιότητας. Οι ανωτέρω στόχοι επιβεβαιώθηκαν από τα αποτελέσματα μιας διαβούλευσης με τους ενδιαφερόμενους που πραγματοποιήθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή την άνοιξη του 2011, στην οποία η συντριπτική πλειοψηφία των ενδιαφερομένων υποστήριξε την πρόταση αναθεώρησης των οδηγιών σχετικά με τις συμβάσεις προκειμένου να προσαρμοστούν αποτελεσματικότερα στις νέες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τόσο οι αγοραστές όσο και οι οικονομικοί φορείς. · Ισχύουσες διατάξεις στον τομέα της πρότασης Μαζί με την προτεινόμενη νέα οδηγία για τις συμβάσεις που ανατίθενται από δημόσιες αρχές, η πρόταση θα αντικαταστήσει τις οδηγίες 2004/17/EΚ και 2004/18/EΚ που σήμερα αποτελούν τα κύρια στοιχεία του νομοθετικού πλαισίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με τη σύναψη δημόσιων συμβάσεων. Η οδηγία θα συμπληρωθεί από τα περαιτέρω στοιχεία του εν λόγω νομοθετικού πλαισίου: · Η οδηγία 2009/81/EΚ[3] ορίζει ειδικούς κανόνες για τις δημόσιες συμβάσεις στους τομείς της άμυνας και της ασφάλειας που έχουν ευαίσθητο χαρακτήρα, · Η οδηγία 92/13/ΕΟΚ[4] θεσπίζει κοινά πρότυπα για τις εθνικές διαδικασίες προσφυγής προκειμένου να διασφαλίσει ότι διατίθενται ταχέα και αποτελεσματικά μέσα προσφυγής σε όλες τις χώρες της ΕΕ σε περιπτώσεις που οι προσφέροντες θεωρούν ότι οι συμβάσεις ανατέθηκαν με αθέμιτο τρόπο. · Συνοχή με τις πολιτικές και τους στόχους της Ένωσης Η παρούσα πρωτοβουλία υλοποιεί τη στρατηγική «Ευρώπη 2020» για έξυπνη, αειφόρο και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη [COM(2010) 2020] και τις εμβληματικές πρωτοβουλίες στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» σχετικά με ένα ψηφιακό θεματολόγιο για την Ευρώπη [COM(2010) 245], την Ένωση καινοτομίας [COM(2010) 546], μια ολοκληρωμένη βιομηχανική πολιτική για την εποχή της παγκοσμιοποίησης [COM(2010) 614], την Ενέργεια 2020 [COM(2010) 639] και μια Ευρώπη που χρησιμοποιεί αποτελεσματικά τους πόρους [COM(2011) 21]. Υλοποιεί επίσης την πράξη για την ενιαία αγορά [COM(2011) 206], και ιδιαίτερα την δωδέκατη βασική δράση με τίτλο «Αναθεωρημένο και εκσυγχρονισμένο νομοθετικό πλαίσιο σχετικά με τις δημόσιες συμβάσεις». Αποτελεί στρατηγική πρωτοβουλία του προγράμματος εργασίας της Επιτροπής για το 2011. 2. Διαβουλεύσεις με τα ενδιαφερόμενα μερη και εκτιμηση των επιπτωσεων · Διαβούλευση με τα ενδιαφερόμενα μέρη Μέθοδοι διαβούλευσης, κύριοι στοχευόμενοι τομείς και γενικά χαρακτηριστικά των ερωτηθέντων Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε στις 27 Ιανουαρίου 2011 μια Πράσινη βίβλο σχετικά με τον εκσυγχρονισμό της πολιτικής δημόσιων συμβάσεων της ΕΕ – Προς μια αποτελεσματικότερη ευρωπαϊκή αγορά δημόσιων συμβάσεων[5] με την οποία δρομολόγησε μια ευρεία δημόσια διαβούλευση σχετικά με τις επιλογές νομοθετικών αλλαγών προκειμένου η ανάθεση των συμβάσεων να καταστεί ευκολότερη και πιο ευέλικτη και να επιτραπεί η καλύτερη χρήση των δημόσιων συμβάσεων για την υποστήριξη άλλων πολιτικών. Σκοπός της Πράσινης βίβλου ήταν να προσδιοριστούν ορισμένοι βασικοί τομείς για μεταρρυθμίσεις και να ερωτηθούν οι ενδιαφερόμενοι σχετικά με συγκεκριμένες επιλογές νομοθετικής αλλαγής. Μεταξύ των ζητημάτων που καλύφθηκαν ήταν οι ανάγκες απλοποίησης και αύξησης της ευελιξίας των διαδικασιών, στρατηγικής χρήσης των δημόσιων συμβάσεων για την προώθηση άλλων στόχων πολιτικής, βελτίωσης της πρόσβασης των ΜΜΕ σε δημόσιες συμβάσεις και καταπολέμησης της ευνοιοκρατίας, της διαφθοράς και των συγκρούσεων συμφερόντων. Η δημόσια διαβούλευση ολοκληρώθηκε στις 18 Απριλίου 2011 και είχε μεγάλη ανταπόκριση. Συνολικά ελήφθησαν 623 απαντήσεις από ένα ευρύ φάσμα ομάδων ενδιαφερομένων, συμπεριλαμβανομένων κεντρικών αρχών των κρατών μελών, τοπικών και περιφερειακών δημόσιων αγοραστών και των ενώσεών τους, επιχειρήσεων, επαγγελματικών ενώσεων, πανεπιστημιακών, οργανώσεων κοινωνίας των πολιτών (συμπεριλαμβανομένων και συνδικαλιστικών οργανώσεων) και μεμονωμένων πολιτών. Η πλειοψηφία των απαντήσεων προέρχονταν από το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γερμανία, τη Γαλλία, και σε μικρότερο αριθμό από το Βέλγιο, την Ιταλία, τις Κάτω Χώρες, την Αυστρία, τη Σουηδία, την Ισπανία και τη Δανία. Τα αποτελέσματα της διαβούλευσης συνοψίστηκαν σε συνοπτική παρουσίαση[6] και παρουσιάστηκαν και συζητήθηκαν σε μια δημόσια διάσκεψη στις 30 Ιουνίου 2011[7]. Περίληψη των απαντήσεων και τρόπος με τον οποίο ελήφθησαν υπόψη Η συντριπτική πλειοψηφία των ενδιαφερομένων αξιολόγησε θετικά την πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να αναθεωρήσει την τρέχουσα πολιτική σχετικά με τις συμβάσεις. Μεταξύ των διαφόρων θεμάτων που συζητήθηκαν στην Πράσινη βίβλο, οι ενδιαφερόμενοι τόνισαν ιδιαίτερα την ανάγκη απλοποίησης των διαδικασιών και ενίσχυσης της ευελιξίας τους. Επίσης, όλες οι ομάδες ενδιαφερομένων συμφώνησαν ότι οι κανόνες περί συμβάσεων των φορέων κοινής ωφελείας εξακολουθούν να εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της εν λόγω πολιτικής. Μια σαφής πλειοψηφία των ερωτηθέντων συμφώνησαν ότι εξακολουθεί να υπάρχει ανάγκη για ένα συγκεκριμένο σύνολο κανόνων που θα ισχύουν για τους δημόσιους φορείς κοινής ωφελείας, καθώς και ότι οι διάφοροι κανόνες που ισχύουν για τους φορείς κοινής ωφελείας αντανακλούν σε ικανοποιητικό βαθμό το χαρακτήρα των συμβάσεων φορέων κοινής ωφελείας. Στο ίδιο πνεύμα, μια σαφής πλειοψηφία των ερωτηθέντων συμφώνησαν ότι τα κριτήρια που χρησιμοποιούνται για τον καθορισμό των φορέων που υπόκεινται στους κανόνες που ισχύουν για φορείς κοινής ωφελείας (οι δραστηριότητες που εκτελούνται από τους εν λόγω φορείς, το νομικό καθεστώς τους, εάν πρόκειται για ιδιωτικούς φορείς, η ύπαρξη ειδικών ή αποκλειστικών δικαιωμάτων) εξακολουθούν να είναι κατάλληλα και θα πρέπει να διατηρηθούν. Οι περισσότεροι ερωτηθέντες συμφώνησαν επίσης ότι η επιδίωξη του κέρδους ή η εμπορική δεοντολογία των ιδιωτικών εταιρειών δεν μπορεί να θεωρηθεί επαρκής εγγύηση για αντικειμενικές και ισότιμες δημόσιες συμβάσεις, αν οι εν λόγω εταιρείες λειτουργούν βάσει ειδικών ή αποκλειστικών δικαιωμάτων. Σχετικά με τη στρατηγική χρήση των δημόσιων συμβάσεων για την επίτευξη των κοινωνικών στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», οι απόψεις των ενδιαφερομένων διίσταντο. Πολλοί ενδιαφερόμενοι, ιδιαίτερα επιχειρήσεις, έδειξαν μια γενικότερη απροθυμία στην ιδέα χρήσης δημόσιων συμβάσεων για την υποστήριξη άλλων στόχων πολιτικής. Άλλοι ενδιαφερόμενοι, ιδίως οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, υποστήριξαν θερμά την εν λόγω στρατηγική χρήση και τέθηκαν υπέρ ευρειών αλλαγών στις βασικές αρχές της πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με τις δημόσιες συμβάσεις. · Συλλογή και χρήση εμπειρογνωμοσύνης Επιπλέον της διαβούλευσης που δρομολογήθηκε με την Πράσινη βίβλο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διεξήγαγε κατά τα έτη 2010/2011 μια ολοκληρωμένη αξιολόγηση των επιπτώσεων και της αποτελεσματικότητας της νομοθεσίας της ΕΕ σχετικά με τις συμβάσεις με βάση ένα εκτενές σύνολο αποδεικτικών στοιχείων και νέων ανεξάρτητων ερευνών. Οι μελέτες επικεντρώθηκαν κυρίως στο κόστος και την αποτελεσματικότητα των διαδικασιών σύναψης συμβάσεων, σε ζητήματα διασυνοριακών συμβάσεων, πρόσβασης των ΜΜΕ σε αγορές συμβάσεων και στρατηγικής χρήσης των συμβάσεων στην Ευρώπη. Όσον αφορά τις συμβάσεις φορέων κοινής ωφελείας, η αξιολόγηση εξέτασε αν οι τομείς κοινής ωφελείας είναι σήμερα περισσότερο εκτεθειμένοι στον ανταγωνισμό σε σχέση με την περίοδο θέσπισης του καθεστώτος δημόσιων συμβάσεων. Τα ευρήματα της αξιολόγησης έδειξαν ότι η νομοθετική δραστηριότητα που αποσκοπεί στην απελευθέρωση της πρόσβασης στους τομείς κοινής ωφελείας δεν έχει μεταφραστεί ακόμα σε σταθερή ή αποτελεσματική άσκηση ανταγωνιστικής πίεσης στους κατεστημένους φορείς. Σε πολλούς τομείς κοινής ωφελείας εξακολουθούν να παρατηρούνται υψηλά επίπεδα συγκεντρώσεων στην αγορά ή αναιμικού ανταγωνισμού. Οι αξιολογήσεις κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι συνθήκες δεν έχουν εξελιχθεί σε τέτοιο βαθμό που ο ανταγωνισμός να μπορεί να θεωρηθεί αρκετά ισχυρός σε ένα μεγάλο εύρος τομέων ώστε να επιτρέπει τον αποκλεισμό ορισμένων τομέων από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας για τις συμβάσεις κοινής ωφελείας. Το σκεπτικό της οδηγίας συνεχίζει να ισχύσει σε γενικές γραμμές, ενώ παράλληλα μπορεί να είναι δικαιολογημένες συγκεκριμένες εξαιρέσεις από την εφαρμογή των κανόνων για τις δημόσιες συμβάσεις με βάση μια ανάλυση σε βάθος και κατά περίπτωση. · Ανάλυση των επιπτώσεων Η εκτίμηση επιπτώσεων και η συνοπτική περίληψή της παρέχουν μια επισκόπηση των διαφόρων επιλογών για καθεμία από τις πέντε ομάδες βασικών προβλημάτων (διοικητική οργάνωση, πεδίο εφαρμογής, διαδικασίες, στρατηγικές δημόσιες συμβάσεις και πρόσβαση σε αγορές δημόσιων συμβάσεων). Βάσει μιας ανάλυσης των πλεονεκτημάτων και μειονεκτημάτων των διαφόρων επιλογών, προσδιορίστηκε ένα σύνολο προκρινόμενων επιλογών, το οποίο αναμένεται να βελτιώσει τις συνέργειες μεταξύ των διαφόρων λύσεων, ούτως ώστε τα χρήματα που εξοικονομούνται λόγω ενός τύπου δράσης να αντισταθμίζουν τις σχετικές δαπάνες ενός άλλου (π.χ. οι πιθανόν αυξημένες διαδικαστικές απαιτήσεις λόγω των δράσεων στρατηγικών δημόσιων συμβάσεων μπορούν να αντισταθμιστούν εν μέρει από αποταμιεύσεις που σχετίζονται με το βελτιωμένο σχεδιασμό των διαδικασιών δημόσιων συμβάσεων). Οι εν λόγω προκρινόμενες επιλογές αποτελούν τη βάση της παρούσας πρότασης. Το σχέδιο έκθεσης εκτίμησης επιπτώσεων υποβλήθηκε σε έλεγχο από την Επιτροπή για τις αναλύσεις επιπτώσεων, η οποία ζήτησε ορισμένες τροποποιήσεις ιδιαίτερα όσον αφορά τον προσδιορισμό των συγκεκριμένων στοιχείων του νομοθετικού πλαισίου που πρέπει να εξεταστούν, την περιγραφή των επιλογών που τίθενται υπό συζήτηση, μια ανάλυση σε μεγαλύτερο βάθος κόστους-ωφέλειας των επιλεγμένων πρωταρχικών δράσεων και τη συστηματική ενσωμάτωση των απόψεων των ενδιαφερομένων, τόσο στον ορισμό του προβλήματος όσο και ως συμπλήρωμα στην ανάλυση επιπτώσεων. Οι εν λόγω συστάσεις για βελτίωση ενσωματώθηκαν στην τελική έκθεση. Η γνώμη της επιτροπής εκτίμησης του αντικτύπου για την έκθεση δημοσιεύεται μαζί με την παρούσα πρόταση, την τελική έκθεση εκτίμησης αντικτύπου και τη συνοπτική περίληψή της. 3. Νομικά στοιχεία της πρότασης · Νομική βάση Η πρόταση βασίζεται στα άρθρα 53 παράγραφος 1, 62 και 114 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ). · Αρχή της επικουρικότητας Δεδομένου ότι η πρόταση δεν εμπίπτει στην αποκλειστική αρμοδιότητα της ΕΕ, εφαρμόζεται η αρχή της επικουρικότητας. Οι στόχοι της πρότασης δεν είναι δυνατόν να επιτευχθούν επαρκώς με τις ενέργειες των κρατών μελών, για τον ακόλουθο λόγο: Ο συντονισμός των διαδικασιών για τις συμβάσεις που υπερβαίνουν ορισμένα όρια έχει αποδειχθεί σημαντικό εργαλείο για την επίτευξη της εσωτερικής αγοράς στον τομέα των προμηθειών από φορείς κοινής ωφελείας. Διασφαλίζει την αποτελεσματική και ίση πρόσβαση των οικονομικών φορέων της ενιαίας αγοράς στις συμβάσεις. Η εμπειρία που αποκομίστηκε από τις οδηγίες 2004/17/ΕΚ και 2004/18/ΕΚ και τις προηγούμενες οδηγίες σχετικά με τις συμβάσεις έχει δείξει ότι οι διαδικασίες σύναψης συμβάσεων σε ολόκληρη την Ευρώπη παρέχουν διαφάνεια και αντικειμενικότητα στις συμβάσεις με αποτέλεσμα σημαντική εξοικονόμηση χρημάτων και βελτιωμένα αποτελέσματα που ωφελούν τους φορείς κοινής ωφελείας, τους πελάτες τους και, σε τελική ανάλυση, τον ευρωπαίο φορολογούμενο. Ο ανωτέρω στόχος δεν θα μπορούσε να επιτευχθεί ικανοποιητικά μέσω της δράσης των κρατών μελών, η οποία θα είχε αναπόφευκτα ως αποτέλεσμα αποκλίνουσες απαιτήσεις και ενδεχομένως συγκρουόμενα διαδικαστικά συστήματα που αυξάνουν την κανονιστική πολυπλοκότητα και προκαλούν αδικαιολόγητα εμπόδια στις διασυνοριακές δραστηριότητες. Κατά συνέπεια, η πρόταση είναι σύμφωνη με την αρχή της επικουρικότητας. · Αρχή της αναλογικότητας Η πρόταση είναι σύμφωνη με την αρχή της αναλογικότητας, επειδή δεν υπερβαίνει αυτό που είναι αναγκαίο για να επιτευχθούν οι στόχοι της εξασφάλισης της ορθής λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς μέσω ενός κοινού ευρωπαϊκού συνόλου συντονισμένων διαδικασιών σύναψης δημόσιων συμβάσεων. Επιπλέον, η πρόταση βασίζεται σε μια προσέγγιση «συνόλου εργαλείων», επιτρέποντας στα κράτη μέλη τη μέγιστη ευελιξία στην προσαρμογή των διαδικασιών και εργαλείων στην ειδική τους κατάσταση. Σε σύγκριση με τις υφιστάμενες οδηγίες σχετικά με τις συμβάσεις, η πρόταση θα μειώσει το διοικητικό φόρτο που σχετίζεται με τη διεξαγωγή της διαδικασίας τόσο για τους αναθέτοντες φορείς όσο και για τους οικονομικούς φορείς· στις περιπτώσεις που προβλέπονται νέες απαιτήσεις (για παράδειγμα, στο πλαίσιο των στρατηγικών δημόσιων συμβάσεων), θα αντισταθμιστούν μέσω της κατάργησης των περιορισμών σε άλλους τομείς. · Επιλογή νομικής πράξης Δεδομένου ότι η πρόταση βασίζεται στο άρθρο 53 παράγραφος 1 και στα άρθρα 62 και 114 της ΣΛΕΕ, δεν θα επιτρεπόταν από τη Συνθήκη η χρησιμοποίηση κανονισμού για τη θέσπιση διατάξεων που εφαρμόζονται τόσο στις αγορές εμπορευμάτων όσο και στις αγορές υπηρεσιών. Κατά συνέπεια, το προτεινόμενο μέτρο είναι μια οδηγία. Κατά τη διαδικασία εκτίμησης επιπτώσεων οι μη νομοθετικές επιλογές απορρίφθηκαν για λόγους που περιγράφονται λεπτομερώς στην εκτίμηση επιπτώσεων. 4. Δημοσιονομικές επιπτώσεις Η πρόταση δεν έχει δημοσιονομικές επιπτώσεις. 5. Πρόσθετες πληροφορίες · Κατάργηση κείμενης νομοθεσίας Η έγκριση της πρότασης θα έχει ως επακόλουθο την κατάργηση της κείμενης νομοθεσίας (οδηγία 2004/17/ΕΚ). · Ρήτρα επανεξέτασης/αναθεώρησης/λήξης ισχύος Η πρόταση περιέχει ρήτρα αναθεώρησης που αφορά τις οικονομικές επιπτώσεις των κατώτατων ορίων. · Μέτρα μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο και επεξηγηματικά έγγραφα Η πρόταση αφορά έναν τομέα όπου η νομοθεσία της Ένωσης έχει συντονιστικό σκοπό, με σημαντική επίπτωση σε ένα μεγάλο εύρος τομέων της εθνικής νομοθεσίας. Παρά τον συντονιστικό σκοπό της, πολλές διατάξεις συνιστούν πλήρη εναρμόνιση και η πρόταση περιλαμβάνει μεγάλο αριθμό νομικών υποχρεώσεων. Τα κράτη μέλη συμπληρώνουν τους κανόνες της Ένωσης με εθνικές πρόσθετες διατάξεις έτσι ώστε ολόκληρο το σύστημα να καθίσταται λειτουργικό. Σε αυτό το πλαίσιο, η Επιτροπή προσδιόρισε μια σειρά από παράγοντες που καθιστούν τις διευκρινίσεις από τα κράτη μέλη απαραίτητες τόσο για την ορθή κατανόηση των μέτρων μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο όσο και για τη λειτουργία της συνολικής εικόνας των κανόνων σύναψης συμβάσεων σε εθνικό επίπεδο: – θέσπιση μέτρων μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο και εφαρμογής σε διάφορα θεσμικά επίπεδα (εθνικό / ομοσπονδιακό, περιφερειακό, τοπικό), – εκτός από τα διάφορα κανονιστικά επίπεδα, σε πολλά κράτη μέλη θεσπίζονται επίσης κανόνες ανάλογα με τον εκάστοτε τομέα ή την κατηγορία της σύναψης συμβάσεων που αφορούν, – διοικητικά μέτρα γενικού ή ειδικού χαρακτήρα που συμπληρώνουν και σε μερικές περιπτώσεις επικαλύπτουν το βασικό νομικό πλαίσιο. Μόνο τα κράτη μέλη μπορούν να διευκρινίσουν πώς τα διάφορα μέτρα μεταφέρονται σε κοινοτικές οδηγίες στον τομέα της σύναψης δημόσιων συμβάσεων και πώς τα εν λόγω μέτρα αλληλεπιδρούν με άλλα μέτρα. Για τους λόγους αυτούς, τα έγγραφα που εξηγούν τη σχέση μεταξύ των διαφόρων μερών της εν λόγω οδηγίας και των αντίστοιχων μερών των μέτρων μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο θα πρέπει να γνωστοποιούνται μαζί με τα μέτρα μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο, σε συγκεκριμένους πίνακες αντιστοιχίας, οι οποίοι συνιστούν ένα λειτουργικό εργαλείο για την ανάλυση των εθνικών μέτρων. · Ευρωπαϊκός Οικονομικός Χώρος Η προτεινόμενη πράξη αφορά θέμα του ΕΟΧ και πρέπει, επομένως, να καλύπτει και τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο. · Λεπτομερής επεξήγηση της πρότασης 1) Απλοποίηση και αύξηση της ευελιξίας των διαδικασιών σύναψης δημόσιων συμβάσεων Η προτεινόμενη οδηγία προβλέπει την απλοποίηση και την αύξηση της ευελιξίας του διαδικαστικού συστήματος που προβλέπουν οι ισχύουσες οδηγίες σχετικά με τις δημόσιες συμβάσεις. Για το σκοπό αυτό, περιλαμβάνει τα ακόλουθα μέτρα: Διευκρίνιση του πεδίου εφαρμογής: Η βασική έννοια της «δημόσιας σύμβασης», η οποία εμφανίζεται και στον τίτλο της προτεινόμενης οδηγίας εισήχθη πρόσφατα προκειμένου να προσδιοριστεί καλύτερα το πεδίο εφαρμογής και ο σκοπός της νομοθεσίας περί δημόσιων συμβάσεων και να διευκολυνθεί η εφαρμογή κατώτατων ορίων. Οι ορισμοί μερικών βασικών εννοιών που προσδιορίζουν το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας (για παράδειγμα των οργανισμών δημοσίου δικαίου, των συμβάσεων δημόσιων έργων και υπηρεσιών, των μεικτών συμβάσεων) έχουν αναθεωρηθεί βάσει της νομολογίας του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Παράλληλα, η πρόταση επιθυμεί να διατηρήσει τη συνέχεια στη χρήση εννοιών και νοημάτων που έχουν αναπτυχθεί με την πάροδο του χρόνου μέσω της νομολογίας του Δικαστηρίου και είναι ευρέως γνωστές στους νομικούς. Σε αυτό το πλαίσιο, πρέπει να σημειωθεί ότι τυχόν μικρές παρεκκλίσεις από τη διατύπωση ή την παρουσίαση που είναι γνωστές από τις προηγούμενες οδηγίες δεν συνεπάγονται απαραίτητα αλλαγή στην ουσία, αλλά μπορεί να οφείλονται στην απλοποίηση των κειμένων. Η έννοια των ειδικών ή αποκλειστικών δικαιωμάτων αποτελεί κεντρικό στοιχείο στον ορισμό του πεδίου εφαρμογής της παρούσας οδηγίας, καθώς οι φορείς που δεν είναι ούτε αναθέτουσες αρχές ούτε δημόσιες επιχειρήσεις κατά την έννοια της οδηγίας υπόκεινται σε αυτήν μόνο στον βαθμό που ασκούν μία από τις δραστηριότητες που καλύπτονται με βάση τέτοιου είδους δικαιώματα. Συνεπώς, κρίνεται σκόπιμο να διευκρινιστεί ότι τα δικαιώματα που έχουν εκχωρηθεί μέσω διαδικασίας στην οποία έχει διασφαλιστεί επαρκής δημοσιότητα και όπου η εκχώρηση των εν λόγω δικαιωμάτων βασίστηκε σε αντικειμενικά κριτήρια, ιδιαίτερα σύμφωνα με τη νομοθεσία της Ένωσης, δεν συνιστούν ειδικά ή αποκλειστικά δικαιώματα για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας. Η παραδοσιακή διάκριση μεταξύ των επονομαζόμενων υπηρεσιών προτεραιότητας και μη προτεραιότητας (υπηρεσίες «Α» και «Β») καταργείται. Τα αποτελέσματα της αξιολόγησης έδειξαν ότι δεν δικαιολογείται πλέον ο περιορισμός της πλήρους εφαρμογής της νομοθεσίας περί δημόσιων συμβάσεων σε μια περιορισμένη ομάδα υπηρεσιών. Ωστόσο, κατέστη επίσης σαφές ότι το κανονικό καθεστώτος δημόσιων συμβάσεων δεν είναι προσαρμοσμένο σε κοινωνικές υπηρεσίες που χρειάζονται ένα συγκεκριμένο σύνολο κανόνων (βλ. κατωτέρω). Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της αξιολόγησης, το πεδίο εφαρμογής όσον αφορά τους τομείς που καλύπτονται παραμένει σε μεγάλο βαθμό αμετάβλητο. Ωστόσο, οι συμβάσεις που συνάπτονται με σκοπό την αναζήτηση πετρελαίου και φυσικού αερίου αφαιρέθηκαν από το πεδίο εφαρμογής, καθώς διαπιστώθηκε πως ο εν λόγω τομέας δέχεται τόσο μεγάλη ανταγωνιστική πίεση ώστε οι συμβασιακές ρυθμίσεις που θεσπίζονται με την οδηγία δεν είναι πλέον απαραίτητες. Η κατάσταση του ανταγωνισμού στον εν λόγω τομέα δραστηριοτήτων εξετάστηκε στο πλαίσιο τεσσάρων αιτήσεων εξαίρεσης σύμφωνα με το υφιστάμενο άρθρο 30[8]. Και στις τέσσερις περιπτώσεις διαπιστώθηκε πως η αντίστοιχη γεωγραφική αγορά ήταν παγκόσμια, γεγονός το οποίο είναι επιπλέον σύμφωνο με την καθιερωμένη πρακτική στις περιπτώσεις συγχωνεύσεων[9]. Το σταθερό συμπέρασμα που προέκυψε ήταν ότι η αγορά αναζήτησης δεν χαρακτηρίζεται από υψηλό βαθμό συγκέντρωσης. Με εξαίρεση ορισμένες εταιρείες κρατικής ιδιοκτησίας, η αγορά χαρακτηρίζεται από την παρουσία τριών άλλων κάθετα οργανωμένων ιδιωτικών εταιρειών σε διεθνές επίπεδο, οι οποίες ονομάζονται «υπερμείζονες» (BP, ExxonMobil και Shell), καθώς και ορισμένων άλλων που συγκαταλέγονται στις αποκαλούμενες «μεγάλες». Το επιμέρους μερίδιο αγοράς ακόμα και των υπερμείζονων υπολείπεται κατά πολύ του ενός τοις εκατό. Διαπιστώθηκε συστηματικά ότι όλα αυτά αποτελούν ενδείξεις άμεσης έκθεσης σε ανταγωνισμό και η πρόσβαση στην αγορά απελευθερώνεται ακόμα περισσότερο με τις διατάξεις της οδηγίας για την αδειοδότηση υδρογονανθράκων[10]. Κατά συνέπεια, κρίνεται σκόπιμο να απλοποιηθεί το νομικό καθεστώς και να ελαφρυνθεί ο διοικητικός φόρτος όλων όσοι εμπλέκονται (αναθέτουσες αρχές, κράτη μέλη, Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και Συμβούλιο), αποφεύγοντας την ανάγκη έγκρισης μεμονωμένων αποφάσεων δυνάμει του άρθρου 30 για καθένα από τα υπόλοιπα 23 κράτη μέλη. Προσέγγιση «εργαλειοθήκης»: Τα συστήματα των κρατών μελών θα παρέχουν τις τρεις βασικές μορφές διαδικασίας που υφίστανται ήδη σύμφωνα με τις ισχύουσες οδηγίες: ανοικτή και κλειστή διαδικασία, καθώς και διαδικασία με διαπραγμάτευση με προηγούμενο διαγωνισμό. Μπορούν επίσης να προβλέψουν, είτε ως τυποποιημένη διαδικασία είτε υπό ορισμένες προϋποθέσεις, τη σύμπραξη καινοτομίας, μια νέα μορφή διαδικασίας για καινοτόμες συμβάσεις (βλ. παρακάτω). Επιπλέον, οι αναθέτοντες φορείς θα έχουν στη διάθεσή τους ένα σύνολο έξι συγκεκριμένων τεχνικών και εργαλείων για τη σύναψη συγκεντρωτικών και ηλεκτρονικών δημόσιων συμβάσεων: συμφωνίες-πλαίσιο, δυναμικά συστήματα αγορών, ηλεκτρονικοί πλειστηριασμοί, ηλεκτρονικοί κατάλογοι, κεντρικές αρχές προμηθειών και συμβάσεις από κοινού. Σε σύγκριση με την υφιστάμενη οδηγία, τα ανωτέρω εργαλεία έχουν βελτιωθεί και διευκρινιστεί με στόχο τη διευκόλυνση των ηλεκτρονικών δημόσιων συμβάσεων. Προώθηση των ηλεκτρονικών δημόσιων συμβάσεων: Η χρήση ηλεκτρονικών επικοινωνιών και μέσων επεξεργασίας συναλλαγών από τους αγοραστές μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική εξοικονόμηση πόρων και σε βελτιωμένα αποτελέσματα των δημόσιων συμβάσεων, περιορίζοντας τη σπατάλη και τα σφάλματα. Η πρόταση στοχεύει να βοηθήσει τα κράτη μέλη να επιτύχουν τη μετάβαση στις ηλεκτρονικές δημόσιες συμβάσεις, επιτρέποντας στους προμηθευτές να λαμβάνουν μέρος σε διαδικασίες δημόσιων συμβάσεων μέσω του διαδικτύου σε όλη την εσωτερική αγορά. Για το σκοπό αυτό, η προτεινόμενη οδηγία προβλέπει την υποχρεωτική διαβίβαση των προκηρύξεων με ηλεκτρονική μορφή, την υποχρεωτική ηλεκτρονική διάθεση των εγγράφων της σύμβασης και επιβάλει τη μετάβαση σε πλήρως ηλεκτρονική επικοινωνία, ιδιαίτερα ηλεκτρονική υποβολή, σε όλες τις διαδικασίες δημόσιων συμβάσεων με μεταβατική περίοδο δύο ετών. Συνεπάγεται τον εξορθολογισμό και τη βελτίωση των δυναμικών συστημάτων αγορών και των ηλεκτρονικών καταλόγων, πλήρως ηλεκτρονικών εργαλείων για δημόσιες συμβάσεις που είναι ειδικά προσαρμοσμένα σε ιδιαίτερα συγκεντρωτικές συμβάσεις που διαχειρίζονται οι κεντρικές αρχές προμηθειών. Με το εργαλείο των ηλεκτρονικών δημόσιων συμβάσεων οι αναθέτουσες αρχές θα είναι επίσης σε θέση να προλαμβάνουν, να εντοπίζουν και να διορθώνουν σφάλματα τα οποία οφείλονται γενικώς σε παρανοήσεις ή εσφαλμένη ερμηνεία των κανόνων περί δημόσιων συμβάσεων. Εκσυγχρονισμός των διαδικασιών: Η πρόταση παρέχει μια πιο ευέλικτη και φιλική προς το χρήστη προσέγγιση για ορισμένα σημαντικά χαρακτηριστικά των διαδικασιών σύναψης συμβάσεων. Τα χρονικά όρια για τις συμμετοχές και την υποβολή προσφορών έχουν μειωθεί και επιτρέπουν ταχύτερες και πιο εξορθολογισμένες δημόσιες συμβάσεις. Η διάκριση μεταξύ της επιλογής των προσφερόντων και της ανάθεσης της σύμβασης, η οποία συχνά αποτελεί πηγή σφαλμάτων και παρανοήσεων έγινε πιο ευέλικτη, επιτρέποντας στους αναθέτοντες φορείς να προσδιορίζουν την πλέον πρακτική ιεράρχηση εξετάζοντας τα κριτήρια ανάθεσης πριν από τα κριτήρια επιλογής και να λαμβάνουν υπόψη την οργάνωση και την ποιότητα του προσωπικού στο οποίο έχει ανατεθεί η εκτέλεση της σύμβασης ως κριτήριο ανάθεσης. Η διαδικασία εξαίρεσης των συμβάσεων που ανατίθενται σε επαρκώς ανταγωνιστικές αγορές (οι τρέχουσες «αποφάσεις δυνάμει του άρθρου 30») απλοποιήθηκε και εξορθολογίστηκε. Επίσης, επανεξετάστηκαν και διευκρινίστηκαν μια σειρά από εξαιρέσεις, ιδιαίτερα οι σημαντικές στην πράξη εξαιρέσεις που αφορούν ομίλους και κοινοπραξίες επιχειρήσεων. Η τροποποίηση των συμβάσεων κατά τη διάρκειά τους είναι ένα ζήτημα που αφορά και προβληματίζει ολοένα και περισσότερο τους ενδιαφερόμενους. Μια ειδική διάταξη σχετικά με την τροποποίηση των συμβάσεων αναφέρει τις βασικές λύσεις που έχουν αναπτυχθεί από τη νομολογία και παρέχει μια ρεαλιστική λύση για την αντιμετώπιση απρόβλεπτων περιστάσεων που απαιτούν την προσαρμογή μιας δημόσιας σύμβασης κατά τη διάρκειά της. 2) Στρατηγική χρήση των δημόσιων συμβάσεων ως ανταπόκριση σε νέες προκλήσεις Η προτεινόμενη οδηγία βασίζεται στην προσέγγιση εξουσιοδότησης που παρέχει στους αναθέτοντες φορείς τα μέσα που χρειάζονται για να συνεισφέρουν στην επίτευξη των στρατηγικών στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» χρησιμοποιώντας την αγοραστική τους ισχύ για την αγορά αγαθών και υπηρεσιών που προωθούν την καινοτομία, σέβονται το περιβάλλον και καταπολεμούν την αλλαγή του κλίματος, συμβάλλοντας παράλληλα στη βελτίωση της απασχόλησης, της δημόσιας υγείας και των κοινωνικών συνθηκών. Κόστος κύκλου ζωής: Η πρόταση δίνει στους αγοραστές τη δυνατότητα να βασίζουν τις αποφάσεις ανάθεσής τους στο κόστος κύκλου ζωής των προϊόντων, των υπηρεσιών ή των έργων που πρόκειται να αγοραστούν. Ο κύκλος ζωής καλύπτει όλα τα στάδια ύπαρξης ενός προϊόντος ή έργων, ή παροχής μιας υπηρεσίας, από την αγορά των πρώτων υλών ή την παραγωγή των πόρων μέχρι τη διάθεση, την εκκαθάριση και την ολοκλήρωση. Οι δαπάνες που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη δεν περιλαμβάνουν μόνο τις άμεσες χρηματικές δαπάνες, αλλά και το εξωτερικό περιβαλλοντικό κόστος, εφόσον μπορεί να αποτιμηθεί χρηματικά και να επαληθευτεί. Στις περιπτώσεις που έχει αναπτυχθεί κοινή μεθοδολογία για τον υπολογισμό του κόστους κύκλου ζωής στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οι αναθέτοντες φορείς υποχρεούνται να τη χρησιμοποιήσουν. Διαδικασία παραγωγής: Οι αναθέτοντες φορείς μπορούν να αναφέρουν όλους τους παράγοντες που συνδέονται άμεσα με τη διαδικασία παραγωγής στις τεχνικές προδιαγραφές και στα κριτήρια ανάθεσης, εφόσον αναφέρονται σε πτυχές της διαδικασίας παραγωγής που συνδέονται στενά με τη συγκεκριμένη διαδικασία παραγωγής του αγαθού ή παροχής της υπηρεσίας που αγοράζεται. Από αυτούς τους παράγοντες αποκλείονται οι απαιτήσεις που δεν σχετίζονται με τη διαδικασία παραγωγής των προϊόντων, των έργων ή των υπηρεσιών που καλύπτονται από τη δημόσια σύμβαση, όπως είναι η γενική απαίτηση εταιρικής κοινωνικής ευθύνης που καλύπτει τη γενικότερη λειτουργία του εργολήπτη. Σήματα: Οι αναθέτοντες φορείς ενδέχεται να απαιτούν τα έργα, οι προμήθειες ή οι υπηρεσίες να φέρουν συγκεκριμένα σήματα που πιστοποιούν περιβαλλοντικά, κοινωνικά ή άλλα χαρακτηριστικά, εφόσον αποδέχονται και ανάλογα σήματα. Αυτό ισχύει για παράδειγμα όσον αφορά τα ευρωπαϊκά ή (πολύ-)εθνικά οικολογικά σήματα ή σήματα που πιστοποιούν ότι για ένα προϊόν δεν έχει χρησιμοποιηθεί παιδική εργασία. Τα εν λόγω συστήματα πιστοποίησης πρέπει να αφορούν χαρακτηριστικά που σχετίζονται με το αντικείμενο της σύμβασης και να δημιουργούνται βάσει επιστημονικών πληροφοριών, να θεσπίζονται στο πλαίσιο μιας ανοικτής και διαφανούς διαδικασίας και να είναι προσβάσιμα από όλους τους ενδιαφερόμενους. Επιβολή κυρώσεων για παραβάσεις υποχρεωτικής νομοθεσίας του κοινωνικού, εργατικού ή περιβαλλοντικού δικαίου: Δυνάμει της προτεινόμενης οδηγίας, ένας αναθέτων φορέας μπορεί να αποκλείει οικονομικούς φορείς από τη διαδικασία, εάν προσδιορίσει παραβάσεις των υποχρεώσεων που θεσπίζονται από τη νομοθεσία της Ένωσης στον τομέα του κοινωνικού, εργατικού ή περιβαλλοντικού δικαίου ή διατάξεων του διεθνούς εργατικού δικαίου. Επιπλέον, οι αναθέτοντες φορείς θα υποχρεούνται να απορρίπτουν προσφορές εάν έχουν διαπιστώσει ότι είναι υπερβολικά χαμηλές λόγω παραβάσεων της νομοθεσίας της Ένωσης στον τομέα του κοινωνικού, εργατικού ή περιβαλλοντικού δικαίου. Κοινωνικές υπηρεσίες: Η αξιολόγηση των επιπτώσεων και της αποτελεσματικότητας της νομοθεσίας της ΕΕ σχετικά με τις δημόσιες συμβάσεις έχει δείξει ότι οι κοινωνικές, υγειονομικές και εκπαιδευτικές υπηρεσίες έχουν ειδικά χαρακτηριστικά που τις καθιστούν ακατάλληλες για την εφαρμογή των κανονικών διαδικασιών για την ανάθεση δημόσιων συμβάσεων υπηρεσιών. Οι εν λόγω υπηρεσίες παρέχονται συνήθως εντός ενός ειδικού πλαισίου που διαφέρει σημαντικά μεταξύ των κρατών μελών λόγω διαφορετικών διοικητικών, οργανωτικών και πολιτισμικών συνθηκών. Από τη φύση τους, οι υπηρεσίες αυτές έχουν πολύ περιορισμένη διασυνοριακή διάσταση. Συνεπώς, τα κράτη μέλη πρέπει να έχουν μεγάλη διακριτική ευχέρεια στην οργάνωση της επιλογής των παρόχων υπηρεσιών. Η πρόταση λαμβάνει υπόψη τα ανωτέρω στοιχεία, προβλέποντας ειδικό καθεστώς για τις συμβάσεις που καλύπτουν τις εν λόγω υπηρεσίες, με υψηλότερο κατώτατο όριο ύψους 1.000.000 ευρώ και επιβάλλοντας μόνο το σεβασμό των βασικών αρχών της διαφάνειας και της ίσης μεταχείρισης. Μια ποσοτική ανάλυση των αξιών των συμβάσεων για τις σχετικές υπηρεσίες που ανατίθενται σε οικονομικούς φορείς του εξωτερικού έχει δείξει ότι οι συμβάσεις κάτω της ανωτέρω αξίας δεν έχουν συνήθως διασυνοριακό ενδιαφέρον, στο ιδιαίτερο πλαίσιο των συμβάσεων στους τομείς κοινής ωφελείας. Καινοτομία: Η έρευνα και η καινοτομία διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στη στρατηγική «Ευρώπη 2020» για έξυπνη, αειφόρο και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. Οι αγοραστές πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να αγοράζουν καινοτόμα προϊόντα και υπηρεσίες που προάγουν τη μελλοντική ανάπτυξη και βελτιώνουν την αποτελεσματικότητα και την ποιότητα των δημόσιων υπηρεσιών. Για το σκοπό αυτό, η πρόταση προβλέπει τη σύμπραξη καινοτομίας, μια νέα ειδική διαδικασία για την ανάπτυξη και την επακόλουθη αγορά νέων, καινοτόμων προϊόντων, έργων και υπηρεσιών, εφόσον μπορούν να παραδοθούν στα συμφωνηθέντα επίπεδα επιδόσεων και με το συμφωνηθέν κόστος. Επιπλέον, η πρόταση βελτιώνει και απλουστεύει τη διαδικασία του ανταγωνιστικού διαλόγου και διευκολύνει τις διασυνοριακές από κοινού δημόσιες συμβάσεις που αποτελούν σημαντικό εργαλείο για την αγορά καινοτόμων προϊόντων και υπηρεσιών. 3) Καλύτερη πρόσβαση στην αγορά για ΜΜΕ και νεοσύστατες επιχειρήσεις Οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) εμφανίζουν τεράστιο δυναμικό για τη δημιουργία θέσεων εργασίας, τη μεγέθυνση και την καινοτομία. Η εύκολη πρόσβαση σε αγορές δημόσιων συμβάσεων μπορεί να τις βοηθήσει να αξιοποιήσουν αυτό το δυναμικό, επιτρέποντας παράλληλα στους αναθέτοντες φορείς να διευρύνουν τη βάση των προμηθευτών τους, με το θετικό αποτέλεσμα υψηλότερου ανταγωνισμού για δημόσιες συμβάσεις. Προκειμένου να καταστούν οι δημόσιες συμβάσεις όσον το δυνατόν πιο προσιτές στις ΜΜΕ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε το 2008 τον «Ευρωπαϊκό κώδικα βέλτιστων πρακτικών για τη διευκόλυνση της πρόσβασης των ΜΜΕ στις δημόσιες συμβάσεις»[11]. Η πρόταση βασίζεται στο ανωτέρω έργο και προβλέπει συγκεκριμένα μέτρα για την κατάργηση των εμποδίων της πρόσβασης των ΜΜΕ στην αγορά. Απλοποίηση των υποχρεώσεων ενημέρωσης: Κατά συνέπεια, προβλέπεται ότι οι αναθέτοντες φορείς μπορούν να εφαρμόζουν τα κριτήρια επιλογής που παρέχονται στην προτεινόμενη οδηγία για τις δημόσιες συμβάσεις και ότι, στις περιπτώσεις που το πράττουν, είναι υποχρεωμένοι στη συνέχεια να εφαρμόζουν τις διατάξεις που αφορούν ιδιαίτερα το ανώτατο όριο των απαιτήσεων σχετικά με τον ελάχιστο κύκλο εργασιών καθώς και τις διατάξεις που αφορούν ιδιαίτερα την αυτοπιστοποίηση. Καλύτερη πρόσβαση σε συμφωνίες-πλαίσια: Σύμφωνα με τις ισχύουσες οδηγίες, δεν υπάρχει περιορισμός όσον αφορά τη διάρκεια των συμφωνιών-πλαισίων που συνάπτονται στους τομείς κοινής ωφελείας. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε μονοπωλιακό έλεγχο της αγοράς. Η πρόταση περιορίζει τη διάρκεια σε τέσσερα έτη (εκτός από δεόντως αιτιολογημένες περιστάσεις), βελτιώνοντας την πρόσβαση σε επιχειρηματικές ευκαιρίες και ενισχύοντας τον ανταγωνισμό, με αποτέλεσμα να επωφελούνται και οι ΜΜΕ. Άμεση πληρωμή υπεργολάβων: Επιπλέον, το κράτος μέλος μπορεί να προβλέψει τη δυνατότητα των υπεργολάβων να ζητούν την άμεση πληρωμή τους από τον αναθέτοντα φορέα για τις προμήθειες, τα έργα και τις υπηρεσίες που παρέχουν στον κύριο εργολήπτη στο πλαίσιο της εκτέλεσης της σύμβασης. Με αυτόν τον τρόπο παρέχεται στους υπεργολάβους, που συχνά είναι ΜΜΕ, ένας αποτελεσματικός τρόπος προστασίας των συμφερόντων τους όσον αφορά τις πληρωμές τους. 4) Ορθές διαδικασίες Τα συναφή χρηματοοικονομικά συμφέροντα και η αλληλεπίδραση μεταξύ του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα καθιστούν τις συμβάσεις τομέα πιθανού κινδύνου για επισφαλείς επιχειρηματικές πρακτικές όπως σύγκρουση συμφερόντων, ευνοιοκρατία και διαφθορά. Η πρόταση βελτιώνει τις υπάρχουσες διασφαλίσεις έναντι τέτοιων κινδύνων και προβλέπει συμπληρωματική προστασία. Συγκρούσεις συμφερόντων: Η πρόταση περιέχει μια ειδική διάταξη σχετικά με τις συγκρούσεις συμφερόντων, η οποία καλύπτει τις τρέχουσες, ενδεχόμενες ή αντιληπτές καταστάσεις σύγκρουσης συμφερόντων που αφορούν τα μέλη του προσωπικού της αναθέτουσας αρχής ή των παρόχων των υπηρεσιών των δημόσιων συμβάσεων που επεμβαίνουν στη διαδικασία, καθώς και τα διοικητικά στελέχη της αναθέτουσας αρχής, που ενδέχεται να επηρεάσουν το αποτέλεσμα μιας διαδικασίας σύναψης δημόσιας σύμβασης ακόμα και αν δεν εμπλέκονται επισήμως σε αυτήν. Δεδομένων των διαφορών στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων ανάμεσα στις αναθέτουσες αρχές και τις επιχειρήσεις, κρίνεται σκόπιμο να περιοριστούν τέτοιου είδους διατάξεις στις συμβάσεις που εκτελούνται από τις πρώτες. Παράνομη συμπεριφορά: Η πρόταση περιέχει μια ειδική διάταξη κατά της παράνομης συμπεριφοράς των υποψηφίων και των προσφερόντων, όπως είναι οι απόπειρες αθέμιτου επηρεασμού της διαδικασίας λήψης αποφάσεων ή η σύναψη συμφωνιών με άλλους συμμετέχοντες για τη χειραγώγηση του αποτελέσματος της διαδικασίας, στην οποία περίπτωση οι υποψήφιοι ή προσφέροντες πρέπει να αποκλείονται από τη διαδικασία. Οι ανωτέρω παράνομες δραστηριότητες παραβιάζουν βασικές αρχές της νομοθεσίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης και μπορούν να συντελέσουν σε σοβαρές στρεβλώσεις του ανταγωνισμού. Αθέμιτα πλεονεκτήματα: Οι διαβουλεύσεις της αγοράς αποτελούν ένα χρήσιμο μέσο ώστε οι αναθέτοντες φορείς να λαμβάνουν πληροφορίες σχετικά με τη διάρθρωση, την ικανότητα και τη δυναμικότητα μιας αγοράς, ενώ παράλληλα οι φορείς της αγοράς ενημερώνονται σχετικά με τα έργα και τις απαιτήσεις δημόσιων συμβάσεων των αγοραστών. Εντούτοις, οι προκαταρκτικές επαφές με συμμετέχοντες της αγοράς δεν πρέπει να έχουν ως αποτέλεσμα αθέμιτα πλεονεκτήματα και στρεβλώσεις του ανταγωνισμού. Για αυτό το λόγο, η πρόταση περιέχει μια ειδική διάταξη σχετικά με τις διασφαλίσεις έναντι αδικαιολόγητων προτιμήσεων συμμετεχόντων που έχουν παράσχει συμβουλές στον αναθέτοντα φορέα ή έχουν συμμετάσχει στην προετοιμασία της διαδικασίας. 5) Διακυβέρνηση Εθνικά όργανα εποπτείας: Η αξιολόγηση έδειξε ότι δεν παρακολουθούν όλα τα κράτη μέλη με συνέπεια και συστηματικότητα την υλοποίηση και τη λειτουργία των κανόνων σχετικά με τις συμβάσεις. Το γεγονός αυτό υπονομεύει την αποτελεσματική και ομοιόμορφη εφαρμογή της νομοθεσίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Συνεπώς, η πρόταση προβλέπει τον διορισμό από τα κράτη μέλη μιας ενιαίας εθνικής αρχής που θα είναι υπεύθυνη για την παρακολούθηση, την υλοποίηση και τον έλεγχο της νομοθεσίας περί συμβάσεων. Μόνο ένας οργανισμός με γενικότερα καθήκοντα θα διασφαλίσει την επισκόπηση των κύριων δυσκολιών υλοποίησης και θα μπορεί να προτείνει τα κατάλληλα διορθωτικά μέτρα για προβλήματα κυρίως διαρθρωτικού χαρακτήρα. Θα είναι σε θέση να παράσχει άμεση ενημέρωση σχετικά με τη λειτουργία της πολιτικής και τις ενδεχόμενες αδυναμίες της εθνικής νομοθεσίας και της πρακτικής εφαρμογής της, συνεισφέροντας έτσι στον ταχύ προσδιορισμό λύσεων και στη βελτίωση των διαδικασιών δημόσιων συμβάσεων. Κέντρα γνώσεων: Σε πολλές περιπτώσεις, οι αναθέτοντες φορείς δεν διαθέτουν την απαιτούμενη εσωτερική εμπειρογνωμοσύνη για να διαχειριστούν πολύπλοκα έργα δημόσιων συμβάσεων. Η κατάλληλη και ανεξάρτητη επαγγελματική υποστήριξη από διοικητικές δομές θα βελτιώσει σημαντικά τα αποτελέσματα των δημόσιων συμβάσεων επεκτείνοντας τη βάση γνώσεων και τον επαγγελματισμό των δημόσιων αγοραστών και παρέχοντας υποστήριξη σε επιχειρήσεις, και ιδιαίτερα σε ΜΜΕ. Συνεπώς, η πρόταση υποχρεώνει τα κράτη μέλη να παρέχουν υποστηρικτικές δομές που προσφέρουν νομικές και οικονομικές συμβουλές, καθοδήγηση, εκπαίδευση και υποστήριξη στην προετοιμασία και διεξαγωγή διαδικασιών σύναψης δημόσιων συμβάσεων. Υποστηρικτικές δομές ή μηχανισμοί υπάρχουν ήδη σε εθνικό επίπεδο, αλλά είναι οργανωμένοι με πολύ διαφορετικούς τρόπους και καλύπτουν διαφορετικούς τομείς ενδιαφέροντος για τις αναθέτουσες αρχές και τους αναθέτοντες φορείς. Επομένως, τα κράτη μέλη θα είναι σε θέση να χρησιμοποιούν τους ανωτέρω μηχανισμούς, να βασίζονται στην εμπειρογνωμοσύνη τους και να προωθούν τις υπηρεσίες τους ως ένα κατάλληλο και σύγχρονο εργαλείο ικανό να παρέχει την κατάλληλη υποστήριξη σε αναθέτουσες αρχές, αναθέτοντες φορείς και οικονομικούς φορείς. Προκειμένου να ενισχυθεί η καταπολέμηση της διαφθοράς και της ευνοιοκρατίας, οι αναθέτουσες αρχές θα υποχρεούνται να διαβιβάζουν το κείμενο των συμβάσεων που έχουν συναφθεί στο όργανο εποπτείας, το οποίο θα είναι επομένως σε θέση να εξετάζει ενδελεχώς τις εν λόγω συμβάσεις μήπως περιλαμβάνουν ύποπτα μοντέλα, και να παρέχουν πρόσβαση των ενδιαφερομένων στα έγγραφα αυτά, στον βαθμό που δεν θίγονται νόμιμα δημόσια ή ιδιωτικά συμφέροντα. Λόγω των εμφανών προβλημάτων προστασίας νόμιμων εμπορικών συμφερόντων και για την αποφυγή τυχόν στρεβλώσεων του ανταγωνισμού, η εν λόγω υποχρέωση αυτή δεν θα πρέπει να επεκταθεί στις (δημόσιες ή ιδιωτικές) επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στους τομείς αυτούς. Επιπλέον, πρέπει να αποφεύγεται η δημιουργία δυσανάλογου διοικητικού φόρτου· συνεπώς, η υποχρέωση να διαβιβάζεται το πλήρες κείμενο των συμβάσεων που έχουν συναφθεί θα πρέπει να παραμένει περιορισμένη στις συμβάσεις σχετικά υψηλής αξίας. Με τα προτεινόμενα κατώτατα όρια θα επιτευχθεί η σωστή ισορροπία μεταξύ του αυξανόμενου διοικητικού φόρτου και της διασφάλισης μεγαλύτερης διαφάνειας: με κατώτατο όριο 1.000.000 ευρώ για τις προμήθειες και τις υπηρεσίες, και 10.000.000 ευρώ, η υποχρέωση αυτή θα ισχύει για το 10 – 20% όλων των δημόσιων συμβάσεων που δημοσιεύονται στην Επίσημη Εφημερίδα. Δεν προβλέπεται οι απαιτήσεις σχετικά με τα όργανα εποπτείας και τα κέντρα γνώσεων να προκαλέσουν πρόσθετο οικονομικό φόρτο για τα κράτη μέλη. Εάν η αναδιοργάνωση ή η προσαρμογή των δραστηριοτήτων των υφιστάμενων μηχανισμών και δομών αναμένεται να επιφέρει κάποιο κόστος, το εν λόγω κόστος θα αντισταθμιστεί μέσω της μείωσης των δικαστικών εξόδων (τόσο για τους αναθέτοντες φορείς όσο και για τις επιχειρήσεις), των δαπανών που σχετίζονται με καθυστερήσεις στην ανάθεση των συμβάσεων, λόγω της εσφαλμένης εφαρμογής των κανόνων περί δημόσιων συμβάσεων ή της ανεπαρκούς προετοιμασίας των διαδικασιών των δημόσιων συμβάσεων, καθώς και των δαπανών που προκύπτουν από το γεγονός ότι η παροχή συμβουλών στους αναθέτοντες φορείς σήμερα γίνεται με αποσπασματικό και αναποτελεσματικό τρόπο. Διοικητική συνεργασία: Η πρόταση προβλέπει επίσης αποτελεσματική συνεργασία που επιτρέπει στα εθνικά όργανα εποπτείας να ανταλλάσσουν πληροφορίες και βέλτιστες πρακτικές και να συνεργάζονται μέσω του Συστήματος πληροφόρησης της εσωτερικής αγοράς (IMI). 2011/0439 (COD) Πρόταση ΟΔΗΓΙΑ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με τις συμβάσεις που συνάπτονται από φορείς που δραστηριοποιούνται στους τομείς του ύδατος, της ενέργειας, των μεταφορών και των ταχυδρομικών υπηρεσιών (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ, Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 53 παράγραφος 1, το άρθρο 62 και το άρθρο 114, Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Κατόπιν διαβίβασης του σχεδίου νομοθετικής πράξης στα εθνικά κοινοβούλια[12], Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής[13], Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών[14], Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία, Εκτιμώντας τα εξής: (1) Με βάση τα αποτελέσματα της αξιολόγησης των επιπτώσεων και της αποτελεσματικότητας της νομοθεσίας της ΕΕ σχετικά με τις δημόσιες συμβάσεις[15], κρίνεται σκόπιμο να διατηρηθούν οι κανόνες για τις συμβάσεις που συνάπτονται από φορείς που δραστηριοποιούνται στους τομείς του ύδατος, της ενέργειας, των μεταφορών και των ταχυδρομικών υπηρεσιών, καθώς οι εθνικές αρχές εξακολουθούν να δύνανται να επηρεάσουν τη συμπεριφορά των εν λόγω φορέων, συμπεριλαμβανομένης της συμμετοχής τους στο κεφάλαιό τους και της εκπροσώπησής τους στα όργανα διοίκησης, διαχείρισης ή εποπτείας των φορέων. Ένας άλλος λόγος για να συνεχιστεί η ρύθμιση των συμβάσεων στους εν λόγω τομείς είναι ο κλειστός χαρακτήρας των αγορών στις οποίες δραστηριοποιούνται οι φορείς, λόγω της ύπαρξης ειδικών ή αποκλειστικών δικαιωμάτων που έχουν χορηγηθεί από τα κράτη μέλη όσον αφορά την τροφοδότηση, τη διάθεση ή τη λειτουργία των δικτύων για την παροχή της οικείας υπηρεσίας. (2) Προκειμένου να διασφαλίζεται το άνοιγμα στον ανταγωνισμό για τις συμβάσεις που συνάπτονται από φορείς που δραστηριοποιούνται στους τομείς του ύδατος, της ενέργειας, των μεταφορών και των ταχυδρομικών υπηρεσιών, θα πρέπει να προβλεφθούν διατάξεις για το συντονισμό των διαδικασιών σύναψης συμβάσεων από μια ορισμένη αξία και άνω. Ο συντονισμός τέτοιου είδους είναι απαραίτητος για να εξασφαλιστεί η εφαρμογή των αρχών της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως της αρχής της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων, της ελευθερίας της εγκατάστασης και της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών, καθώς και των αρχών που απορρέουν από αυτές, όπως η αρχή της ίσης μεταχείρισης, η αρχή της αποφυγής των διακρίσεων, η αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης, η αρχή της αναλογικότητας και η αρχή της διαφάνειας. Λαμβάνοντας υπόψη το χαρακτήρα των τομέων που επηρεάζονται από τέτοιου είδους συντονισμό, οι τομείς αυτοί θα πρέπει, παράλληλα με την προστασία της εφαρμογής των εν λόγω αρχών, να θεσπίσουν ένα πλαίσιο ορθής εμπορικής πρακτικής και να επιτρέπουν το μέγιστο περιθώριο ευελιξίας. (3) Για τις συμβάσεις αξίας που υπολείπεται των κατώτατων ορίων που ενεργοποιούν την εφαρμογή των διατάξεων περί συντονισμού της Ένωσης, κρίνεται σκόπιμο να υπενθυμιστεί η νομολογία του Δικαστηρίου σύμφωνα με την οποία ισχύουν οι κανόνες και αρχές της Συνθήκης. (4) Οι δημόσιες συμβάσεις διαδραματίζουν ρόλο ζωτικής σημασίας στη στρατηγική «Ευρώπη 2020»[16], ως ένα από τα μέσα που βασίζονται στην αγορά και πρέπει να χρησιμοποιηθούν για την επίτευξη έξυπνης, αειφόρου και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης διασφαλίζοντας παράλληλα την αποδοτικότερη χρησιμοποίηση των δημόσιων κονδυλίων. Για το σκοπό αυτό, οι τρέχοντες κανόνες σύναψης δημόσιων συμβάσεων που εγκρίθηκαν δυνάμει της οδηγίας 2004/17/EK του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 31ης Μαρτίου 2004, περί συντονισμού των διαδικασιών σύναψης συμβάσεων στους τομείς του ύδατος, της ενέργειας, των μεταφορών και των ταχυδρομικών υπηρεσιών[17] και της οδηγίας 2004/18/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 31ης Μαρτίου 2004, περί συντονισμού των διαδικασιών σύναψης δημόσιων συμβάσεων έργων, προμηθειών και υπηρεσιών[18] πρέπει να αναθεωρηθούν και να εκσυγχρονιστούν με σκοπό να αυξηθεί η αποδοτικότητα των δημόσιων δαπανών, διευκολύνοντας ιδιαίτερα τη συμμετοχή μικρομεσαίων επιχειρήσεων στη σύναψη δημόσιων συμβάσεων, καθώς και να επιτραπεί στους αγοραστές η καλύτερη χρήση της σύναψης δημόσιων συμβάσεων που υποστηρίζουν κοινούς στόχους για την κοινωνία. Επίσης, είναι αναγκαίο να διευκρινιστούν οι βασικές έννοιες και νοήματα προκειμένου να διασφαλίζεται καλύτερη ασφάλεια δικαίου και να ενσωματωθούν ορισμένες πτυχές από τη σχετική καθιερωμένη νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. (5) Δυνάμει του άρθρου 11 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι απαιτήσεις της περιβαλλοντικής προστασίας πρέπει να ενταχθούν στον καθορισμό και την εφαρμογή των πολιτικών και δράσεων της Ένωσης, ιδίως προκειμένου να προωθηθεί η αειφόρος ανάπτυξη. Η παρούσα οδηγία διευκρινίζει με ποιο τρόπο οι αναθέτοντες φορείς μπορούν να συμβάλλουν στην προστασία του περιβάλλοντος και στην προώθηση της αειφόρου ανάπτυξης, ενώ ταυτόχρονα εγγυάται στις αρχές αυτές τη δυνατότητα να επιτυγχάνουν, για τις συμβάσεις τους, την καλύτερη σχέση ποιότητας/τιμής. (6) Θεωρείται σκόπιμο η έννοια της σύμβασης ή ο ορισμός του τι συνιστά ενιαία σύμβαση να προσεγγίζουν κατά το δυνατόν τους αντίστοιχους της οδηγίας […] του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της […] για τις δημόσιες συμβάσεις[19], λαμβάνοντας δεόντως υπόψη τις ιδιαιτερότητες των τομέων που καλύπτονται από την παρούσα οδηγία. Η έννοια της ενιαίας δημόσιας σύμβασης περιλαμβάνει όλες τις προμήθειες, τα έργα και τις υπηρεσίες που απαιτούνται για τη διεξαγωγή ενός συγκεκριμένου έργου, για παράδειγμα ενός σχεδίου έργου ή ενός συνόλου έργων, προμηθειών και/ή υπηρεσιών. Ενδείξεις της ύπαρξης ενός ενιαίου έργου μπορεί για παράδειγμα να είναι ο εκ των προτέρων συνολικός σχεδιασμός και η σύλληψη από τον αναθέτοντα φορέα, το γεγονός ότι τα διάφορα στοιχεία που αγοράζονται εκπληρώνουν μία μόνο οικονομική και τεχνική λειτουργία ή ότι συνδέονται λογικά με διαφορετικό τρόπο και εκτελούνται σε στενό χρονικό περιθώριο. (7) Προκειμένου να διασφαλίζεται ένα πραγματικό άνοιγμα της αγοράς και μια δίκαιη ισορροπία κατά την εφαρμογή των κανόνων περί συμβάσεων στους τομείς του ύδατος, της ενέργειας, των μεταφορών και των ταχυδρομικών υπηρεσιών, είναι απαραίτητο οι φορείς που καλύπτονται να προσδιορίζονται σε άλλη βάση εκτός του νομικού καθεστώτος τους. Επομένως, θα πρέπει να διασφαλίζεται ότι δεν θίγεται η ίση μεταχείριση των αναθέτοντων φορέων που δραστηριοποιούνται στον δημόσιο τομέα και εκείνων που δραστηριοποιούνται στον ιδιωτικό τομέα. Επίσης, είναι απαραίτητο να διασφαλίζεται, σύμφωνα με το άρθρο 345 της Συνθήκης για της λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ότι δεν θίγονται οι κανόνες που διέπουν το σύστημα ιδιοκτησιακού καθεστώτος στα κράτη μέλη. (8) Η έννοια των ειδικών ή αποκλειστικών δικαιωμάτων αποτελεί κεντρικό στοιχείο στον ορισμό του πεδίου εφαρμογής της παρούσας οδηγίας, καθώς οι φορείς που δεν είναι ούτε αναθέτουσες αρχές ούτε δημόσιες επιχειρήσεις κατά την έννοια της οδηγίας υπόκεινται στις διατάξεις της μόνο στον βαθμό που ασκούν μία από τις δραστηριότητες που καλύπτονται με βάση τέτοιου είδους δικαιώματα. Συνεπώς, κρίνεται σκόπιμο να διευκρινιστεί ότι τα δικαιώματα που έχουν εκχωρηθεί μέσω διαδικασίας με βάση αντικειμενικά κριτήρια, ιδιαίτερα σύμφωνα με τη νομοθεσία της Ένωσης, και για την οποία έχει διασφαλιστεί επαρκής δημοσιότητα, δεν συνιστούν ειδικά ή αποκλειστικά δικαιώματα για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας. Στην εν λόγω νομοθεσία θα πρέπει να περιλαμβάνονται η οδηγία 98/30/EΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Ιουνίου 1998, σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά φυσικού αερίου[20], η οδηγία 96/92/EΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 19ης Δεκεμβρίου 1996, σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας[21], η οδηγία 97/67/EΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 15ης Δεκεμβρίου 1997, σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς κοινοτικών ταχυδρομικών υπηρεσιών και τη βελτίωση της ποιότητας των παρεχομένων υπηρεσιών[22], η οδηγία 94/22/EΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Μαΐου 1994, για τους όρους χορήγησης και χρήσης των αδειών αναζήτησης, εξερεύνησης και παραγωγής υδρογονανθράκων[23] και ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1370/2007 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Οκτωβρίου 2007, για τις δημόσιες επιβατικές σιδηροδρομικές και οδικές μεταφορές και την κατάργηση των κανονισμών (ΕΟΚ) αριθ. 1191/69 και (ΕΟΚ) αριθ. 1107/70 του Συμβουλίου[24]. (9) Οι αναθέτοντες φορείς που δραστηριοποιούνται στον τομέα των πόσιμων υδάτων μπορούν επίσης να ασχολούνται και με άλλες δραστηριότητες σχετικές με τα ύδατα, όπως έργα στον τομέα της υδραυλικής μηχανικής, αρδευτικά ή αποστραγγιστικά έργα, ή έργα αποχέτευσης και επεξεργασίας λυμάτων. Σε μια τέτοια περίπτωση, οι αναθέτοντες φορείς θα πρέπει να είναι σε θέση να εφαρμόσουν τις διαδικασίες σύναψης συμβάσεων που προβλέπονται στην παρούσα οδηγία για όλες τις δραστηριότητές τους που είναι σχετικές με τα ύδατα, όποιο τμήμα του «κύκλου των υδάτων» και να αφορούν. Ωστόσο, οι κανόνες για τη σύναψη συμβάσεων όπως αυτοί που προτείνονται για τις προμήθειες αγαθών δεν είναι κατάλληλοι για αγορές υδάτων, δεδομένης της ανάγκης προμήθειας υδάτων από πηγές κοντά στην περιοχή όπου θα χρησιμοποιηθούν. (10) Κρίνεται σκόπιμο να εξαιρεθούν οι συμβάσεις που συνάπτονται με σκοπό την αναζήτηση πετρελαίου και φυσικού αερίου, καθώς έχει διαπιστωθεί επανειλημμένα ότι ο εν λόγω τομέας δέχεται τόσο μεγάλη ανταγωνιστική πίεση ώστε οι συμβασιακές ρυθμίσεις που θεσπίζονται με την οδηγία δεν είναι πλέον απαραίτητες. (11) Είναι δυνατόν να ανατεθούν συμβάσεις με σκοπό την ικανοποίηση των απαιτήσεων πολλαπλών δραστηριοτήτων, που υπόκεινται πιθανώς σε διαφορετικά νομικά καθεστώτα. Θα πρέπει να διευκρινιστεί ότι το νομικό καθεστώς που ισχύει για μα ενιαία σύμβαση που προορίζεται να καλύψει πολλαπλές δραστηριότητες θα πρέπει να υπόκειται στους κανόνες που ισχύουν για την κύρια δραστηριότητα για την οποία προορίζεται. Ο προσδιορισμός της κύριας δραστηριότητας για την οποία προορίζεται η σύμβαση μπορεί να βασίζεται σε μια ανάλυση των απαιτήσεων τις οποίες πρέπει να πληροί η συγκεκριμένη σύμβαση, η οποία διενεργείται από τον αναθέτοντα φορέα με σκοπό να εκτιμηθεί η αξία της σύμβασης και να συνταχθούν τα έγγραφα της σύμβασης. Σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως στην αγορά ενός μόνο τμήματος εξοπλισμού για την εκτέλεση δραστηριοτήτων για τις οποίες δεν είναι διαθέσιμες πληροφορίες που να επιτρέπουν την εκτίμηση των αντίστοιχων τιμών χρήσης, ίσως είναι αντικειμενικά αδύνατο να προσδιοριστεί η κύρια δραστηριότητα για την οποία προορίζεται η σύμβαση. Οι κανόνες που ισχύουν σε τέτοιες περιπτώσεις θα πρέπει να υποδεικνύονται. (12) Ακόμα και αν δεν οδηγούν απαραίτητα σε διεφθαρμένη συμπεριφορά, οι πραγματικές, ενδεχόμενες ή αντιληπτές συγκρούσεις συμφερόντων έχουν σημαντική δυνατότητα αθέμιτου επηρεασμού των αποφάσεων σύναψης δημόσιων συμβάσεων, με αποτέλεσμα τη στρέβλωση του ανταγωνισμού και την υπονόμευση της ίσης μεταχείρισης των προσφερόντων. Συνεπώς, πρέπει να θεσπιστούν αποτελεσματικοί μηχανισμοί για την πρόληψη, τον εντοπισμό και την επίλυση τυχόν συγκρούσεων συμφερόντων. Δεδομένων των διαφορών στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων ανάμεσα στις αναθέτουσες αρχές και τις επιχειρήσεις, κρίνεται σκόπιμο να περιοριστούν τέτοιου είδους διατάξεις στις συμβάσεις που εκτελούνται από τις πρώτες. (13) Τυχόν παράνομη συμπεριφορά των συμμετεχόντων σε μια διαδικασία δημόσιας σύμβασης, όπως είναι οι απόπειρες αθέμιτου επηρεασμού της διαδικασίας λήψης αποφάσεων ή η σύναψη συμφωνιών με άλλους συμμετέχοντες για τη χειραγώγηση του αποτελέσματος της διαδικασίας, μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την παραβίαση των βασικών αρχών του δικαίου της Ένωσης και σοβαρές στρεβλώσεις του ανταγωνισμού. Κατά συνέπεια, οι οικονομικοί φορείς πρέπει να υποχρεούνται να υποβάλουν μια υπεύθυνη δήλωση στην οποία αναφέρουν ότι δεν συμμετέχουν σε τέτοιου είδους παράνομες συμπεριφορές και αποκλείονται εάν η εν λόγω δήλωση αποδειχθεί ψευδής. (14) Η απόφαση 94/800/ΕΚ του Συμβουλίου της 22ας Δεκεμβρίου 1994, σχετικά με την εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας σύναψη των συμφωνιών που απέρρευσαν από τις πολυμερείς διαπραγματεύσεις του Γύρου της Ουρουγουάης (1986–1994)[25] καθόσον αφορά τα θέματα που εμπίπτουν στις αρμοδιότητές της, ενέκρινε συγκεκριμένα τη συμφωνία σχετικά με τις δημόσιες συμβάσεις στο πλαίσιο του ΠΟΕ, στο εξής αναφερόμενη ως η «συμφωνία». Στόχος της εν λόγω συμφωνίας είναι η θέσπιση ενός πολυμερούς πλαισίου ισόρροπων δικαιωμάτων και υποχρεώσεων για τις δημόσιες συμβάσεις ενόψει της φιλελευθεροποίησης και της ανάπτυξης του παγκόσμιου εμπορίου. Οι αναθέτοντες φορείς πληρούν τις υποχρεώσεις δυνάμει των συμβάσεων που καλύπτονται από τη συμφωνία, καθώς και άλλων σχετικών διεθνών συμφωνιών που δεσμεύουν την Ευρωπαϊκή Ένωση εφαρμόζοντας την παρούσα οδηγία σε οικονομικούς φορείς τρίτων χωρών που έχουν υπογράψει τις συμφωνίες. (15) Η συμφωνία εφαρμόζεται σε συμβάσεις που υπερβαίνουν ορισμένα κατώτατα όρια τα οποία ορίζονται στη συμφωνία και εκφράζονται ως ειδικά τραβηκτικά δικαιώματα. Τα κατώτατα όρια που προβλέπονται στην παρούσα οδηγία πρέπει να ευθυγραμμιστούν για να διασφαλιστεί ότι αντιστοιχούν στα κατώτατα όρια της συμφωνίας εκφρασμένα σε ευρώ. Ενδείκνυται επίσης να προβλεφθεί περιοδική αναθεώρηση των εκφρασμένων σε ευρώ κατώτατων ορίων, προκειμένου να προσαρμόζονται, μέσω καθαρά μαθηματικής πράξης, ανάλογα με τις τυχόν διακυμάνσεις της αξίας του ευρώ σε σχέση με το ειδικό τραβηκτικό δικαίωμα. Προκειμένου να αποφευχθεί ο πολλαπλασιασμός των κατώτατων ορίων, κρίνεται επιπλέον σκόπιμο, με την επιφύλαξη των διεθνών δεσμεύσεων της Ένωσης, να συνεχιστεί η εφαρμογή των ίδιων κατώτατων ορίων σε όλους τους αναθέτοντες φορείς, ανεξάρτητα από τον τομέα στον οποίο δραστηριοποιούνται. (16) Τα αποτελέσματα της αξιολόγησης έδειξαν ότι πρέπει να αναθεωρηθεί ο αποκλεισμός ορισμένων υπηρεσιών από την πλήρη εφαρμογή της παρούσας οδηγίας. Σαν αποτέλεσμα, η πλήρης εφαρμογή της οδηγίας επεκτείνεται σε ορισμένες υπηρεσίες (όπως είναι οι ξενοδοχειακές και οι νομικές υπηρεσίες, όπου εμφανίστηκε ιδιαίτερα υψηλό ποσοστό διασυνοριακών συναλλαγών). (17) Άλλες κατηγορίες υπηρεσιών εξακολουθούν λόγω της φύσης τους να έχουν περιορισμένη διασυνοριακή διάσταση, και συγκεκριμένα οι υπηρεσίες που είναι γνωστές ως προσωπικές, όπως είναι ορισμένες κοινωνικές, υγειονομικές και εκπαιδευτικές υπηρεσίες. Οι εν λόγω υπηρεσίες παρέχονται εντός ενός συγκεκριμένου πλαισίου που ποικίλλει σημαντικά από το ένα κράτος μέλος στο άλλο, λόγω διαφορετικών πολιτισμικών παραδόσεων. Συνεπώς πρέπει να θεσπιστεί ειδικό καθεστώς για τις δημόσιες συμβάσεις που καλύπτουν αυτές τις υπηρεσίες, με υψηλότερο όριο ύψους 1.000.000 ευρώ. Στο ιδιαίτερο πλαίσιο των συμβάσεων στους εν λόγω τομείς, οι προσωπικές υπηρεσίες αξίας χαμηλότερης από αυτό το κατώτατο όριο συνήθως δεν ενδιαφέρουν τους παρόχους από άλλα κράτη μέλη, εκτός εάν υπάρχουν συγκεκριμένες ενδείξεις για το αντίθετο, όπως χρηματοδότηση από την Ένωση για διασυνοριακά έργα. Οι συμβάσεις για προσωπικές υπηρεσίες που υπερβαίνουν το ανωτέρω όριο πρέπει να υπόκεινται σε διαφάνεια για όλη την Ένωση. Δεδομένης της σημασίας του πολιτισμικού πλαισίου και του ευαίσθητου χαρακτήρα των εν λόγω υπηρεσιών, τα κράτη μέλη πρέπει να διαθέτουν μεγάλη διακριτική ευχέρεια για τη διοργάνωση της επιλογής των παρόχων υπηρεσιών με τον τρόπο που κρίνουν καταλληλότερο. Οι κανόνες της παρούσας οδηγίας λαμβάνουν υπόψη αυτή την ανάγκη, επιβάλλοντας μόνο την τήρηση των βασικών αρχών διαφάνειας και ίσης μεταχείρισης και διασφαλίζοντας ότι οι αναθέτοντες φορείς είναι σε θέση να εφαρμόζουν ειδικά ποιοτικά κριτήρια για την επιλογή των παρόχων υπηρεσιών, όπως τα κριτήρια που προβλέπονται στο εθελοντικό ευρωπαϊκό πλαίσιο ποιότητας για τις κοινωνικές υπηρεσίες της Επιτροπής κοινωνικής προστασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης[26]. Τα κράτη μέλη και/ή οι αναθέτοντες φορείς έχουν τη δυνατότητα να παρέχουν οι ίδιες τις εν λόγω υπηρεσίες ή να οργανώσουν τις κοινωνικές υπηρεσίες κατά τρόπο που δεν απαιτεί τη σύναψη δημόσιων συμβάσεων, για παράδειγμα μέσω απλής χρηματοδότησης των εν λόγω υπηρεσιών ή χορηγώντας άδειες εκμετάλλευσης ή άλλες άδειες σε όλους τους οικονομικούς φορείς που πληρούν τα κριτήρια που έχουν οριστεί εκ των προτέρων από τον αναθέτοντα φορέα, χωρίς περιορισμούς ή ποσοστώσεις, εφόσον το εν λόγω σύστημα διασφαλίζει επαρκή δημοσιοποίηση και συμμορφώνεται με τις αρχές της διαφάνειας και της αποφυγής των διακρίσεων. (18) Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη και συνεπώς δεν εφαρμόζεται σε δημόσιες συμβάσεις που διεξάγονται από διεθνείς οργανισμούς εκ μέρους τους και για λογαριασμό τους. Υφίσταται, ωστόσο, η ανάγκη διευκρίνισης σε ποιο βαθμό η παρούσα οδηγία πρέπει να εφαρμόζεται σε δημόσιες συμβάσεις που διέπονται από ειδικούς διεθνείς κανόνες. (19) Υπάρχει σημαντική έλλειψη ασφάλειας δικαίου σχετικά με το κατά πόσο η συνεργασία μεταξύ δημόσιων αρχών πρέπει να καλύπτεται από τους κανόνες περί δημόσιων συμβάσεων. Η σχετική νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης ερμηνεύεται διαφορετικά στα διάφορα κράτη μέλη και ακόμα και μεταξύ των αναθετουσών αρχών. Δεδομένου ότι η εν λόγω νομολογία ισχύει επίσης και για τις δημόσιες αρχές όταν δραστηριοποιούνται στους τομείς που καλύπτονται από την παρούσα οδηγία, κρίνεται σκόπιμο να διασφαλιστεί ότι ισχύουν οι ίδιοι κανόνες τόσο στην παρούσα οδηγία όσο και στην οδηγία […/…/ΕΕ][για τις δημόσιες συμβάσεις]. (20) Κρίνεται σκόπιμο να εξαιρεθούν ορισμένες συμβάσεις παροχής υπηρεσιών, προμηθειών και έργων που ανατίθενται σε συνδεδεμένη επιχείρηση που έχει ως κύρια δραστηριότητά της την παροχή τέτοιου είδους υπηρεσιών, προμηθειών ή έργων στον όμιλο στον οποίο ανήκει, αντί να τα παρέχει στην αγορά. Κρίνεται επίσης κατάλληλο να εξαιρεθούν ορισμένες συμβάσεις παροχής υπηρεσιών, προμηθειών και έργων που ανατίθενται από έναν αναθέτοντα φορέα σε μια κοινοπραξία που απαρτίζεται από μια σειρά αναθέτοντων φορέων με σκοπό την εκτέλεση δραστηριοτήτων που καλύπτονται από την παρούσα οδηγία και όπου συμμετέχει ο εν λόγω φορέας. Ωστόσο, κρίνεται σκόπιμο να διασφαλιστεί ότι η εν λόγω εξαίρεση δεν προκαλεί στρεβλώσεις του ανταγωνισμού προς όφελος των επιχειρήσεων ή κοινοπραξιών που είναι συνδεδεμένες με τους αναθέτοντες φορείς· κρίνεται σκόπιμο να παρέχεται ένα κατάλληλο σύνολο κανόνων, ιδιαίτερα όσον αφορά τα ανώτατα όρια εντός των οποίων οι επιχειρήσεις μπορούν να αποκτήσουν μέρος του κύκλου εργασιών τους από την αγορά και άνω των οποίων χάνουν τη δυνατότητα ανάθεσης συμβάσεων χωρίς την προκήρυξη διαγωνισμού, τη δημιουργία κοινοπραξιών και τη σταθερότητα των δεσμών ανάμεσα στις εν λόγω κοινοπραξίες και τους αναθέτοντες φορείς από τους οποίους απαρτίζονται. (21) Κρίνεται επίσης σκόπιμο να διευκρινιστούν οι σχέσεις ανάμεσα στις διατάξεις για τη συνεργασία μεταξύ δημόσιων αρχών και στις διατάξεις για την ανάθεση συμβάσεων σε συνδεδεμένες επιχειρήσεις ή στο πλαίσιο κοινοπραξιών. (22) Η παρούσα οδηγία δεν εφαρμόζεται ούτε σε συμβάσεις που προορίζονται να επιτρέψουν την εκτέλεση μιας δραστηριότητας που αναφέρεται στα άρθρα 5 έως 11 ούτε σε διαγωνισμούς μελετών που διοργανώνονται για την επιδίωξη μιας τέτοιας δραστηριότητας αν, στο κράτος μέλος όπου εκτελείται η εν λόγω δραστηριότητα, είναι άμεσα εκτεθειμένη στον ανταγωνισμό σε αγορές όπου η πρόσβαση δεν είναι περιορισμένη. Συνεπώς, κρίνεται σκόπιμο να διατηρηθεί η διαδικασία, η οποία ισχύει για όλους τους τομείς που καλύπτονται από την παρούσα οδηγία, η οποία θα επιτρέπει να ληφθούν υπόψη οι επιδράσεις στο τρέχον ή στο μελλοντικό άνοιγμα στον ανταγωνισμό. Μια τέτοιου είδους διαδικασία θα πρέπει να παρέχει ασφάλεια δικαίου για τους εμπλεκόμενους φορείς, καθώς και μια κατάλληλη διαδικασία λήψης αποφάσεων, η οποία να διασφαλίζει, εντός σύντομων προθεσμιών, την ομοιόμορφη εφαρμογή της νομοθεσίας της Ένωσης στον εν λόγω χώρο. (23) Η άμεση έκθεση στον ανταγωνισμό θα πρέπει να αξιολογείται με βάση αντικειμενικά κριτήρια, λαμβάνοντας υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του οικείου τομέα. Η εν λόγω αξιολόγηση περιορίζεται ωστόσο από τις ισχύουσες αυστηρές προθεσμίες και από το γεγονός ότι πρέπει να βασίζεται στις πληροφορίες που είναι διαθέσιμες στην Επιτροπή – είτε από ήδη διαθέσιμες πηγές είτε από τις πληροφορίες που προκύπτουν στο πλαίσιο της εφαρμογής του άρθρου 28 – οι οποίες δεν μπορούν να συμπληρωθούν από περισσότερο χρονοβόρες μεθόδους, συμπεριλαμβανομένων ειδικότερα των δημόσιων ερωτήσεων που απευθύνονται στους εμπλεκόμενους οικονομικούς φορείς. Συνεπώς, η αξιολόγηση της άμεσης έκθεσης στον ανταγωνισμό που μπορεί να διενεργηθεί στο πλαίσιο της παρούσας οδηγίας πραγματοποιείται με την επιφύλαξη της πλήρους εφαρμογής του νόμου περί ανταγωνισμού. (24) Η υλοποίηση και εφαρμογή κατάλληλης νομοθεσίας της Ένωσης για την απελευθέρωση ενός δεδομένου τομέα ή μέρους αυτού θεωρείται ότι παρέχει επαρκείς λόγους για να υποτεθεί ότι υφίσταται ελεύθερη πρόσβαση στην εν λόγω αγορά. Τέτοιου είδους κατάλληλη νομοθεσία πρέπει να προσδιορίζεται σε παράρτημα με δυνατότητα επικαιροποίησης από την Επιτροπή. Κρίνεται σκόπιμο το εν λόγω παράρτημα να παραπέμπει επί του παρόντος στην οδηγία 2009/73/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 13ης Ιουλίου 2009 σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά φυσικού αερίου και την κατάργηση της οδηγίας 2003/55/ΕΚ[27], στην οδηγία 2009/72/EΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 13ης Ιουλίου 2009 σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και για την κατάργηση της οδηγίας 2003/54/ΕΚ[28] και στην οδηγία 94/22/EΚ. (25) Η έρευνα και η καινοτομία, συμπεριλαμβανομένης της οικολογικής και της κοινωνικής καινοτομίας, συγκαταλέγονται στους βασικούς μοχλούς της μελλοντικής ανάπτυξης και έχουν τοποθετηθεί στο επίκεντρο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» για έξυπνη, αειφόρο και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. Οι αναθέτοντες φορείς πρέπει να κάνουν τη βέλτιστη στρατηγική χρήση των δημόσιων συμβάσεων για την ενθάρρυνση της καινοτομίας. Η αγορά καινοτόμων αγαθών και υπηρεσιών διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη βελτίωση της αποδοτικότητας και της ποιότητας των δημόσιων υπηρεσιών, αντιμετωπίζοντας σημαντικές κοινωνικές προκλήσεις. Συνεισφέρει στην επίτευξη της βέλτιστης οικονομικής απόδοσης για το χρήμα, καθώς και σε ευρύτερα οικονομικά, περιβαλλοντικά και κοινωνικά οφέλη από την άποψη της δημιουργίας νέων ιδεών, της μετάφρασής τους σε καινοτόμα προϊόντα και υπηρεσίες και κατά συνέπεια της προώθησης αειφόρου οικονομικής ανάπτυξης. Η παρούσα οδηγία πρέπει να συμβάλει στη διευκόλυνση των συμβάσεων καινοτομίας και να βοηθήσει τα κράτη μέλη να επιτύχουν τους στόχους της «Ένωσης καινοτομίας». Συνεπώς, πρέπει να προβλεφθεί μια ειδική διαδικασία δημόσιας σύμβασης η οποία επιτρέπει στους αναθέτοντες φορείς να καθιερώσουν μια μακροπρόθεσμη σύμπραξη καινοτομίας για την ανάπτυξη και την επακόλουθη αγορά νέων, καινοτόμων προϊόντων, έργων ή υπηρεσιών, εφόσον μπορούν να παραδοθούν στα συμφωνηθέντα επίπεδα επιδόσεων και με το συμφωνηθέν κόστος. Η σύμπραξη πρέπει να είναι δομημένη κατά τρόπο ώστε να μπορεί να παρέχει την απαραίτητη ζήτηση της αγοράς, παρέχοντας κίνητρα για την ανάπτυξη μιας καινοτόμου λύσης χωρίς μονοπωλιακό έλεγχο της αγοράς. (26) Λόγω των επιζήμιων επιπτώσεων για τον ανταγωνισμό, οι διαδικασίες με διαπραγμάτευση χωρίς προκήρυξη διαγωνισμού πρέπει να χρησιμοποιούνται μόνο σε άκρως εξαιρετικές περιστάσεις. Η εξαίρεση πρέπει να περιορίζεται σε περιπτώσεις που είτε η δημοσίευση είναι αδύνατη, για λόγους ανωτέρας βίας σύμφωνα με την υφιστάμενη νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης είτε είναι σαφές εξαρχής ότι η δημοσίευση δεν θα οδηγήσει σε μεγαλύτερο ανταγωνισμό, μεταξύ άλλων και γιατί υπάρχει αντικειμενικά μόνο ένας οικονομικός φορέας που μπορεί να εκτελέσει τη σύμβαση. Μόνον οι καταστάσεις αντικειμενικής αποκλειστικότητας μπορούν να δικαιολογήσουν τη χρήση της διαδικασίας με διαπραγμάτευση χωρίς προκήρυξη διαγωνισμού, εφόσον η κατάσταση της αποκλειστικότητας δεν δημιουργήθηκε από τον ίδιο τον αναθέτοντα φορέα με στόχο τη μελλοντική διαδικασία δημόσιας σύμβασης, και εφόσον δεν υπάρχουν ικανοποιητικές επιλογές υποκατάστασης, η διαθεσιμότητα των οποίων πρέπει να αξιολογηθεί σε βάθος. (27) Τα ηλεκτρονικά μέσα ανταλλαγής πληροφοριών και επικοινωνίας μπορούν να απλοποιήσουν σημαντικά τη δημοσίευση προκηρύξεων και να ενισχύσουν την αποτελεσματικότητα και διαφάνεια των διαδικασιών σύναψης δημόσιων συμβάσεων. Για αυτό το λόγο πρέπει να εξελιχθούν στα τυποποιημένα μέσα ανταλλαγής πληροφοριών και επικοινωνίας σε διαδικασίες σύναψης δημόσιων συμβάσεων. Η χρήση των ηλεκτρονικών μέσων επίσης εξοικονομεί χρόνο. Κατά συνέπεια, είναι σκόπιμο να προβλεφθεί μείωση των ελάχιστων προθεσμιών όταν χρησιμοποιούνται τα εν λόγω ηλεκτρονικά μέσα, υπό τον όρο, ωστόσο, ότι οι προθεσμίες συμβιβάζονται με το συγκεκριμένο τρόπο διαβίβασης που προβλέπεται σε επίπεδο Ένωσης. Συν τοις άλλοις, τα ηλεκτρονικά μέσα ανταλλαγής πληροφοριών και επικοινωνίας που περιλαμβάνουν κατάλληλες λειτουργίες μπορούν να δώσουν τη δυνατότητα στις αναθέτουσες αρχές να προλαμβάνουν, να εντοπίζουν και να διορθώνουν σφάλματα που προκύπτουν κατά τις διαδικασίες των δημόσιων συμβάσεων. (28) Έχει εμφανιστεί μια ισχυρή τάση προς τη συγκέντρωση της ζήτησης από τους δημόσιους αγοραστές στις αγορές δημόσιων συμβάσεων της Ένωσης, με στόχο την επίτευξη οικονομιών κλίμακας, συμπεριλαμβανομένων χαμηλότερων τιμών και κόστους συναλλαγής. καθώς και τη βελτίωση και ενίσχυση του επαγγελματισμού στη διαχείριση των δημόσιων συμβάσεων. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μέσω της συγκέντρωσης των αγορών είτε βάσει των εμπλεκόμενων αναθέτοντων φορέων είτε βάσει του όγκου και της αξίας τους με την πάροδο του χρόνου. Ωστόσο, η συγκέντρωση και η κεντρική διαχείριση των αγορών πρέπει να υπόκειται σε προσεκτική παρακολούθηση προκειμένου να αποφευχθεί η υπερβολική συγκέντρωση αγοραστικής δύναμης και οι αθέμιτες πρακτικές και να διαφυλαχθεί η διαφάνεια και ο ανταγωνισμός, καθώς και οι ευκαιρίες πρόσβασης στην αγορά για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. (29) Το εργαλείο των συμφωνιών-πλαισίων μπορεί να είναι μια αποτελεσματική τεχνική σύναψης δημόσιων συμβάσεων σε ολόκληρη την Ευρώπη. Ωστόσο, υφίσταται η ανάγκη ενίσχυσης του ανταγωνισμού βελτιώνοντας τη διαφάνεια και την πρόσβαση σε συμβάσεις που συνάπτονται μέσω συμφωνιών-πλαισίων. Συνεπώς, κρίνεται σκόπιμο να αναθεωρηθούν οι διατάξεις που ισχύουν για τις εν λόγω συμφωνίες, ιδιαίτερα παρέχοντας «μίνι διαγωνισμούς» για την ανάθεση συγκεκριμένων συμβάσεων με βάση τη συμφωνία και περιορίζοντας τη διάρκεια των συμφωνιών-πλαισίων. (30) Λαμβανομένης υπόψη της αποκτηθείσας εμπειρίας, συντρέχει επίσης η ανάγκη προσαρμογής των κανόνων που διέπουν τα δυναμικά συστήματα αγορών ώστε να επιτρέπουν στους αναθέτοντες φορείς να αξιοποιούν πλήρως τις δυνατότητες τις οποίες προσφέρει το ανωτέρω εργαλείο. Τα συστήματα πρέπει να απλοποιηθούν, ιδίως μέσω της λειτουργίας τους υπό τη μορφή κλειστής διαδικασίας, με την οποία καταργείται η ανάγκη ενδεικτικών προσφορών, που έχουν προσδιοριστεί ως μία από τις σημαντικότερες επιβαρύνσεις που σχετίζονται με τα εν λόγω συστήματα. Έτσι, οποιοσδήποτε οικονομικός φορέας που υποβάλλει αίτηση συμμετοχής και πληροί τα κριτήρια επιλογής πρέπει να επιτρέπεται να λάβει μέρος στις διαδικασίες σύναψης δημόσιων συμβάσεων που διεξάγονται μέσω του δυναμικού συστήματος αγορών. Αυτή η τεχνική αγορών επιτρέπει στους αναθέτοντες φορείς να έχουν στη διάθεσή τους ένα ιδιαίτερα ευρύ φάσμα προσφορών και συνεπώς να εξασφαλίζουν την καλύτερη δυνατή χρησιμοποίηση των δημόσιων πόρων, αυξάνοντας τον ανταγωνισμό. (31) Επιπλέον, αναπτύσσονται συνεχώς νέες ηλεκτρονικές τεχνικές αγορών, όπως είναι οι ηλεκτρονικοί κατάλογοι. Συμβάλλουν στην ενίσχυση του ανταγωνισμού και στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των δημόσιων προμηθειών, ιδίως λόγω της εξοικονόμησης χρόνου και κόστους που συνεπάγεται η χρήση τους. Εντούτοις, πρέπει να θεσπιστούν ορισμένοι κανόνες για να διασφαλιστεί η συμμόρφωση της εν λόγω χρήσης με τους κανόνες της παρούσας οδηγίας και με τις αρχές της ίσης μεταχείρισης, της αποφυγής των διακρίσεων και της διαφάνειας. Συγκεκριμένα, εάν εκτελείται νέος διαγωνισμός για την εφαρμογή συμφωνίας-πλαισίου ή εάν χρησιμοποιείται ένα δυναμικό σύστημα αγορών και εφόσον παρέχονται ικανοποιητικές εγγυήσεις σχετικά με τη διασφάλιση της ιχνηλασιμότητας, της ίσης μεταχείρισης και της προβλεψιμότητας, οι αναθέτοντες φορείς πρέπει να μπορούν να δημιουργούν διαγωνισμούς σχετικά με ειδικές αγορές βάσει ηλεκτρονικών καταλόγων που έχουν διαβιβαστεί προηγουμένως. Σύμφωνα με τις απαιτήσεις των κανόνων σχετικά με τα ηλεκτρονικά μέσα επικοινωνίας, οι αναθέτοντες φορείς πρέπει να αποφεύγουν την επιβολή αδικαιολόγητων εμποδίων στην πρόσβαση των οικονομικών φορέων σε διαδικασίες δημόσιων συμβάσεων στις οποίες οι προσφορές πρέπει να προσκομίζονται υπό τη μορφή ηλεκτρονικών καταλόγων και οι οποίες εγγυώνται τη συμμόρφωση με τις γενικές αρχές αποφυγής των διακρίσεων και ίσης μεταχείρισης. (32) Οι τεχνικές κεντρικών προμηθειών χρησιμοποιούνται ολοένα και περισσότερο στην πλειονότητα των κρατών μελών. Οι κεντρικές αρχές προμηθειών είναι επιφορτισμένες με την πραγματοποίηση αγορών ή τη σύναψη συμβάσεων/συμφωνιών-πλαισίων που προορίζονται για άλλες αναθέτουσες αρχές ή αναθέτοντες φορείς. Οι τεχνικές αυτές παρέχουν τη δυνατότητα, λόγω του όγκου των αγοραζόμενων ποσοτήτων, διεύρυνσης του ανταγωνισμού και ενίσχυσης του επαγγελματισμού των δημόσιων προμηθειών. Θα πρέπει, επομένως, να προβλεφθεί ένας ορισμός της κεντρικής αρχής προμηθειών αποκλειστικά για τους αναθέτοντες φορείς από την Ένωση, ο οποίος δεν θα αποτρέπει τη συνέχιση λιγότερο θεσμοθετημένων και συστηματικών κοινών αγορών ή την καθιερωμένη πρακτική της προσφυγής σε παρόχους υπηρεσιών που προετοιμάζουν και διαχειρίζονται διαδικασίες σύναψης δημόσιων συμβάσεων εκ μέρους και για λογαριασμό ενός αναθέτοντος φορέα. Πρέπει επίσης να θεσπιστούν κανόνες για την κατανομή της ευθύνης της τήρησης των υποχρεώσεων δυνάμει της παρούσας οδηγίας, καθώς και για την περίπτωση διορθωτικών μέτρων, μεταξύ της κεντρικής αρχής προμηθειών και των αναθέτοντων φορέων που πραγματοποιούν αγορές από ή μέσω της κεντρικής αρχής προμηθειών. Σε περίπτωση που η αρχή κεντρικών προμηθειών έχει την αποκλειστική αρμοδιότητα για τη διεξαγωγή των διαδικασιών σύναψης των δημόσιων συμβάσεων, πρέπει επίσης να έχει την άμεση και αποκλειστική ευθύνη για τη νομιμότητα των διαδικασιών. Σε περίπτωση που ένας αναθέτων φορέας εκτελεί ορισμένα τμήματα της διαδικασίας, για παράδειγμα την εκ νέου διεξαγωγή διαγωνισμού στο πλαίσιο μιας συμφωνίας-πλαισίου ή την ανάθεση μεμονωμένων συμβάσεων βάσει ενός δυναμικού συστήματος αγορών, πρέπει να συνεχίσει να φέρει την ευθύνη για τα στάδια που εκτελεί. (33) Τα ηλεκτρονικά μέσα επικοινωνίας είναι ιδιαιτέρως κατάλληλα για την υποστήριξη πρακτικών και εργαλείων κεντρικών προμηθειών, λόγω της δυνατότητας επαναχρησιμοποίησης και αυτόματης επεξεργασίας δεδομένων που προσφέρουν, καθώς και ελαχιστοποίησης των δαπανών πληροφόρησης και συναλλαγών. Συνεπώς, σε ένα πρώτο στάδιο, η χρήση των εν λόγω ηλεκτρονικών μέσων επικοινωνίας πρέπει να καταστεί υποχρεωτική για τις κεντρικές αρχές προμηθειών, ενώ ταυτόχρονα πρέπει να διευκολυνθεί η εφαρμογή συγκλινουσών πρακτικών σε ολόκληρη την Ένωση. Στη συνέχεια πρέπει να εισαχθεί μια γενική υποχρέωση χρήσης των ηλεκτρονικών μέσων επικοινωνίας σε όλες τις διαδικασίες σύναψης δημόσιων συμβάσεων μετά την πάροδο μιας διετούς μεταβατικής περιόδου. (34) Η από κοινού ανάθεση συμβάσεων από αναθέτοντες φορείς από διαφορετικά κράτη μέλη αντιμετωπίζει επί του παρόντος ορισμένες νομικές δυσκολίες, ιδιαίτερα όσον αφορά τις συγκρούσεις εθνικών νομοθεσιών. Παρά το γεγονός ότι η οδηγία 2004/17/ΕΚ επέτρεψε σιωπηρά τις διασυνοριακές από κοινού δημόσιες συμβάσεις, στην πράξη αρκετά εθνικά νομικά συστήματα έχουν καταστήσει τις εν λόγω συμβάσεις, ρητά ή σιωπηρά, νομικά αβέβαιες ή αδύνατες. Οι αναθέτοντες φορείς διαφόρων κρατών μελών ενδέχεται να ενδιαφέρονται να συνεργαστούν και να αναθέσουν από κοινού συμβάσεις ώστε να αντλήσουν τα μέγιστα οφέλη από τις δυνατότητες της εσωτερικής αγοράς όσον αφορά τις οικονομίες κλίμακας και το διαμοιρασμό των κινδύνων και των ωφελειών, μεταξύ άλλων και για καινοτόμα έργα που εμπεριέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο από αυτόν που μπορεί ευλόγως να αναλάβει ένας αναθέτων φορέας μεμονωμένα. Κατά συνέπεια, πρέπει να θεσπιστούν νέοι κανόνες σχετικά με τις διασυνοριακές από κοινού δημόσιες συμβάσεις με σκοπό να διευκολύνεται η συνεργασία μεταξύ των αναθέτοντων φορέων σε ολόκληρη την ενιαία αγορά. Επιπλέον, οι αναθέτοντες φορείς διαφορετικών κρατών μελών ενδέχεται να συγκροτούν κοινούς νομικούς φορείς, οι οποίοι ιδρύονται δυνάμει της εθνικής ή της ενωσιακής νομοθεσίας. Θα πρέπει να θεσπιστούν ειδικοί κανόνες για την εν λόγω μορφή από κοινού δημόσιων συμβάσεων. (35) Οι τεχνικές προδιαγραφές που καθορίζονται από τους αγοραστές θα πρέπει να επιτρέπουν το άνοιγμα των δημόσιων συμβάσεων στον ανταγωνισμό. Για το σκοπό αυτό, θα πρέπει να είναι δυνατή η υποβολή προσφορών που αντικατοπτρίζουν την ποικιλία των τεχνικών λύσεων ούτως ώστε να επιτυγχάνεται ικανοποιητικό επίπεδο ανταγωνισμού. Κατά συνέπεια, οι τεχνικές προδιαγραφές πρέπει να καταρτίζονται κατά τρόπο ώστε να αποφεύγεται ο τεχνητός περιορισμός του ανταγωνισμού μέσω απαιτήσεων που ευνοούν ένα συγκεκριμένο οικονομικό φορέα αντικατοπτρίζοντας βασικά χαρακτηριστικά των προμηθειών, υπηρεσιών ή έργων που παρέχονται συνήθως από τον εν λόγω φορέα. Η κατάρτιση των τεχνικών προδιαγραφών ως προς τις απαιτήσεις που αφορούν τις επιδόσεις και τη λειτουργία γενικά επιτρέπει την επίτευξη του ανωτέρω στόχου με τον καλύτερο δυνατό τρόπο και ευνοεί την καινοτομία. Σε περίπτωση αναφοράς σε ευρωπαϊκό πρότυπο ή, ελλείψει αυτού, σε εθνικά πρότυπα, πρέπει να εξετάζονται από τους αναθέτοντες φορείς προσφορές βασιζόμενες σε άλλες ισοδύναμες λύσεις που πληρούν τις απαιτήσεις των αναθέτοντων φορέων και είναι ισοδύναμες από την άποψη της ασφάλειας. Προκειμένου να αποδείξουν την εν λόγω ισοδυναμία, ενδέχεται να απαιτείται από τους προσφέροντες να παρέχουν στοιχεία επαληθευμένα από τρίτο μέρος· ωστόσο, πρέπει επίσης να επιτρέπονται τυχόν άλλα κατάλληλα αποδεικτικά μέσα όπως ο τεχνικός φάκελος του κατασκευαστή, εφόσον ο ενδιαφερόμενος οικονομικός φορέας δεν έχει πρόσβαση στα εν λόγω πιστοποιητικά ή εκθέσεις δοκιμών, ή δεν έχει τη δυνατότητα να τα αποκτήσει εντός των σχετικών προθεσμιών. (36) Οι αναθέτοντες φορείς που επιθυμούν να αγοράσουν έργα, προμήθειες ή υπηρεσίες με συγκεκριμένα περιβαλλοντικά, κοινωνικά ή άλλα χαρακτηριστικά πρέπει να είναι σε θέση να αναφέρουν συγκεκριμένα σήματα, όπως το ευρωπαϊκό οικολογικό σήμα, τα (πολυ)εθνικά οικολογικά σήματα ή οποιοδήποτε άλλο σήμα, με την προϋπόθεση ότι οι απαιτήσεις για την απόκτηση του σήματος συνδέονται με το αντικείμενο της σύμβασης, όπως είναι η περιγραφή του προϊόντος και η παρουσίασή του, συμπεριλαμβανομένων και των απαιτήσεων σχετικά με τη συσκευασία. Επιπλέον, είναι ιδιαίτερα σημαντικό οι εν λόγω απαιτήσεις να αναπτύσσονται και να υιοθετούνται βάσει αντικειμενικά επαληθεύσιμων κριτηρίων, μέσω μιας διαδικασίας στην οποία έχουν δικαίωμα συμμετοχής τα ενδιαφερόμενα μέρη, όπως οι κυβερνητικοί οργανισμοί, οι καταναλωτές, οι κατασκευαστές, οι διανομείς ή οι περιβαλλοντικές οργανώσεις, και το σήμα να είναι προσιτό και διαθέσιμο για όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη. (37) Για όλες τις δημόσιες συμβάσεις που προορίζονται για χρήση από πρόσωπα, είτε πρόκειται για το ευρύ κοινό είτε για το προσωπικό του αναθέτοντος φορέα, είναι αναγκαίο οι αναθέτοντες φορείς να θεσπίζουν τεχνικές προδιαγραφές προκειμένου να λαμβάνουν υπόψη τα κριτήρια προσβασιμότητας για άτομα με αναπηρίες ή σχεδιασμό για όλους τους χρήστες, εκτός από δεόντως δικαιολογημένες περιστάσεις. (38) Προκειμένου να ευνοηθεί η πρόσβαση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στις δημόσιες συμβάσεις, πρέπει να ορίζεται ρητά ότι οι συμβάσεις μπορούν να υποδιαιρούνται σε τμήματα, είτε ομοιογενή είτε ετερογενή. Σε περίπτωση που οι συμβάσεις υποδιαιρούνται σε τμήματα, οι αναθέτοντες φορείς μπορούν, παραδείγματος χάρη για να διατηρήσουν τον ανταγωνισμό ή να διασφαλίσουν την ασφάλεια εφοδιασμού, να περιορίσουν τον αριθμό των τμημάτων για τα οποία μπορεί να υποβάλει προσφορά ένας οικονομικός φορέας· μπορούν επίσης να περιορίσουν τον αριθμό των τμημάτων που μπορούν να ανατεθούν σε ένα προσφέροντα. (39) Στον βαθμό που επιτυγχάνεται συμβατότητα με την ανάγκη να εξασφαλιστεί ο στόχος ορθής εμπορικής πρακτικής παράλληλα με το μέγιστο περιθώριο ευελιξίας, κρίνεται σκόπιμο να προβλέπεται η εφαρμογή της οδηγίας [2004/18/EΚ] για τις δημόσιες συμβάσεις όσον αφορά τις απαιτήσεις σχετικά με την οικονομική και χρηματοπιστωτική ικανότητα και τα αποδεικτικά έγγραφα. Κατά συνέπεια, προβλέπεται ότι οι αναθέτοντες φορείς μπορούν να εφαρμόζουν τα κριτήρια επιλογής που παρέχονται στην οδηγία [2004/18/EΚ] και ότι, στις περιπτώσεις που το πράττουν, είναι υποχρεωμένοι στη συνέχεια να εφαρμόζουν τις διατάξεις που αφορούν ιδιαίτερα το ανώτατο όριο των απαιτήσεων σχετικά με τον ελάχιστο κύκλο εργασιών καθώς και την αυτοπιστοποίηση. (40) Οι δημόσιες συμβάσεις δεν πρέπει να ανατίθενται σε οικονομικούς φορείς που έχουν συμμετάσχει σε εγκληματική οργάνωση ή που έχουν κριθεί ένοχοι δωροδοκίας, απάτης σε βάρος των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης ή νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες. Η μη πληρωμή φόρων ή εισφορών κοινωνικής ασφάλισης πρέπει επίσης να τιμωρούνται με υποχρεωτικό αποκλεισμό σε επίπεδο Ένωσης. Δεδομένο ότι οι αναθέτοντες φορείς, οι οποίοι δεν είναι και αναθέτουσες αρχές, μπορεί να μην έχουν πρόσβαση σε αδιαμφισβήτητες αποδείξεις σχετικά με το θέμα αυτό, κρίνεται σκόπιμο οι εν λόγω αναθέτοντες φορείς να έχουν την επιλογή να εφαρμόσουν ή όχι τα κριτήρια αποκλεισμού που παρατίθενται στην οδηγία [2004/18]. Ως εκ τούτου, η υποχρέωση εφαρμογής του άρθρου 55 παράγραφοι 1 και 2 της οδηγίας [2004/18] θα πρέπει να περιορίζεται στους αναθέτοντες φορείς που είναι και αναθέτουσες αρχές. Επιπλέον, οι αναθέτοντες φορείς πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να αποκλείουν υποψηφίους ή προσφέροντες λόγω παραβάσεων περιβαλλοντικών ή κοινωνικών υποχρεώσεων, συμπεριλαμβανομένων και των κανόνων σχετικά με τη δυνατότητα πρόσβασης των ατόμων με αναπηρίες ή άλλων μορφών σοβαρών επαγγελματικών παραπτωμάτων, όπως είναι οι παραβιάσεις των κανόνων του ανταγωνισμού ή τυχόν δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας. (41) Σε περίπτωση που οι αναθέτοντες φορείς είναι υποχρεωμένοι η επιλέγουν να εφαρμόσουν τα προαναφερθέντα κριτήρια αποκλεισμού, θα πρέπει να εφαρμόσουν την οδηγία [2004/18] αναφορικά με τη δυνατότητα των οικονομικών φορέων να θεσπίζουν μέτρα συμμόρφωσης με στόχο τη διόρθωση των συνεπειών τυχόν ποινικών αδικημάτων ή παραπτωμάτων και την αποτελεσματική πρόληψη περαιτέρω περιπτώσεων παράνομης συμπεριφοράς. (42) Οι αναθέτοντες φορείς μπορεί να απαιτούν την εφαρμογή μέτρων ή συστημάτων περιβαλλοντικής διαχείρισης κατά την εκτέλεση μιας σύμβασης. Τα συστήματα περιβαλλοντικής διαχείρισης, ανεξαρτήτως της καταγραφής τους σύμφωνα με τις πράξεις της Ένωσης, όπως ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1221/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 25ης Νοεμβρίου 2009 περί της εκούσιας συμμετοχής οργανισμών σε κοινοτικό σύστημα οικολογικής διαχείρισης και οικολογικού ελέγχου (EMAS)[29], μπορούν να καταδεικνύουν την τεχνική ικανότητα του οικονομικού φορέα να εκτελέσει τη σύμβαση. Η περιγραφή, εκ μέρους του οικονομικού φορέα, των μέτρων που εφαρμόζει ώστε να διασφαλίσει ισοδύναμο επίπεδο προστασίας του περιβάλλοντος, θα πρέπει να γίνεται δεκτή ως εναλλακτικό αποδεικτικό μέσο των καταγεγραμμένων συστημάτων περιβαλλοντικής διαχείρισης, εφόσον ο ενδιαφερόμενος οικονομικός φορέας δεν έχει πρόσβαση στα εν λόγω καταγεγραμμένα συστήματα περιβαλλοντικής διαχείρισης ή δεν έχει τη δυνατότητα να αποκτήσει την εν λόγω πρόσβαση εντός των σχετικών προθεσμιών. (43) Η ανάθεση της σύμβασης θα πρέπει να πραγματοποιείται βάσει αντικειμενικών κριτηρίων που εξασφαλίζουν την τήρηση των αρχών της διαφάνειας, της αποφυγής των διακρίσεων και της ίσης μεταχείρισης. Τα ανωτέρω κριτήρια πρέπει να εγγυώνται την αξιολόγηση των προσφορών υπό συνθήκες πραγματικού ανταγωνισμού, και επίσης, σε περιπτώσεις που οι αναθέτοντες φορείς απαιτούν έργα υψηλής ποιότητας, την αγορά προμηθειών και υπηρεσιών που είναι οι πλέον κατάλληλες για τις ανάγκες τους. Κατά συνέπεια, οι αναθέτοντες φορείς πρέπει να μπορούν να θεσπίζουν ως κριτήρια ανάθεσης είτε «την πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά» είτε «τη χαμηλότερη τιμή», λαμβάνοντας υπόψη ότι στη δεύτερη περίπτωση έχουν τη δυνατότητα να ορίσουν τα κατάλληλα ποιοτικά πρότυπα μέσω τεχνικών προδιαγραφών ή μέσω των όρων εκτέλεσης της σύμβασης. (44) Όταν οι αναθέτοντες φορείς επιλέγουν να αναθέσουν τη σύμβαση στην πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά, πρέπει να καθορίσουν τα κριτήρια ανάθεσης βάσει των οποίων θα αξιολογήσουν τις προσφορές προκειμένου να προσδιορίσουν εκείνη που παρουσιάζει την καλύτερη σχέση ποιότητας/τιμής. Ο καθορισμός αυτών των κριτηρίων είναι συνάρτηση του αντικειμένου της σύμβασης, στο μέτρο που τα κριτήρια αυτά πρέπει να επιτρέπουν την αξιολόγηση του επιπέδου επίδοσης που παρουσιάζεται από κάθε προσφορά σε σχέση με το αντικείμενο της σύμβασης, όπως αυτό ορίζεται στις τεχνικές προδιαγραφές, καθώς και τη μέτρηση της σχέσης ποιότητας/τιμής κάθε προσφοράς. Επιπλέον, τα επιλεγμένα κριτήρια ανάθεσης δεν θα πρέπει να παρέχουν στον αναθέτοντα φορέα απεριόριστη ελευθερία επιλογής και θα πρέπει να διασφαλίζουν τη δυνατότητα πραγματικού ανταγωνισμού και να συνοδεύονται από απαιτήσεις που επιτρέπουν να εξακριβώνονται πραγματικά οι πληροφορίες που παρέχονται από τους προσφέροντες. (45) Είναι εξαιρετικά σημαντικό να αξιοποιηθεί πλήρως το δυναμικό των δημόσιων συμβάσεων για την επίτευξη των στόχων της Στρατηγικής «Ευρώπη 2020» για αειφόρο ανάπτυξη. Εντούτοις, δεδομένων των σημαντικών διαφορών μεταξύ μεμονωμένων τομέων και αγορών, δεν θα ήταν σκόπιμος ο καθορισμός γενικών υποχρεωτικών απαιτήσεων για δημόσιες συμβάσεις στον περιβαλλοντικό και κοινωνικό τομέα και στον τομέα της καινοτομίας. Η νομοθεσία της Ένωσης έχει ήδη ορίσει υποχρεωτικές απαιτήσεις σύναψης δημόσιων συμβάσεων για την επίτευξη ειδικών στόχων στους τομείς των οχημάτων οδικών μεταφορών (οδηγία 2009/33/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Απριλίου 2009, σχετικά με την προώθηση καθαρών και ενεργειακώς αποδοτικών οχημάτων οδικών μεταφορών[30]) και εξοπλισμού γραφείου (κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 106/2008 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 15ης Ιανουαρίου 2008, σχετικά με το κοινοτικό πρόγραμμα επισήμανσης της ενεργειακής απόδοσης του εξοπλισμού γραφείου[31]). Συν τοις άλλοις, έχει προχωρήσει σημαντικά ο καθορισμός κοινών μεθοδολογιών για την κοστολόγηση κύκλου ζωής. Κρίνεται, επομένως, σκόπιμο να διατηρηθεί αυτή η κατεύθυνση, με την οποία ο ορισμός υποχρεωτικών σκοπών και στόχων εναπόκειται σε νομοθετικές πράξεις για συγκεκριμένους τομείς, ανάλογα με τις συγκεκριμένες κυρίαρχες πολιτικές και τις προϋποθέσεις στον σχετικό τομέα, και να προωθηθεί η ανάπτυξη και η χρήση ευρωπαϊκών προσεγγίσεων της κοστολόγησης κύκλου ζωής, ως περαιτέρω ενίσχυση για τη χρήση των δημόσιων συμβάσεων προς στήριξη της διατηρήσιμης ανάπτυξης. (46) Τα εν λόγω ειδικά μέτρα για κάθε τομέα πρέπει να συμπληρωθούν από μια προσαρμογή των οδηγιών σχετικά με τις δημόσιες συμβάσεις, με την οποία οι αναθέτοντες φορείς εξουσιοδοτούνται να προωθούν τους στόχους της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» στις στρατηγικές προμηθειών τους. Συνεπώς, πρέπει να καταστεί σαφές ότι οι αναθέτοντες φορείς μπορούν να προσδιορίσουν την πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά και το χαμηλότερο κόστος, χρησιμοποιώντας μια προσέγγιση προσδιορισμού του κόστους κύκλου ζωής, υπό την προϋπόθεση ότι η μεθοδολογία που πρόκειται να χρησιμοποιείται καθορίζεται με αντικειμενικό τρόπο που δεν δημιουργεί διακρίσεις και έχουν πρόσβαση σε αυτή όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη. Η έννοια του κόστους κύκλου ζωής περιλαμβάνει όλες τις δαπάνες κατά τη διάρκεια του κύκλου ζωής των έργων, προμηθειών ή υπηρεσιών, τόσο τις εσωτερικές δαπάνες (όπως είναι οι δαπάνες ανάπτυξης, παραγωγής, χρήσης, συντήρησης και διάθεσης στο τέλος του κύκλου ζωής) όσο και τις εξωτερικές δαπάνες, με την προϋπόθεση ότι μπορούν να αποτιμηθούν χρηματικά και να υποστούν παρακολούθηση. Πρέπει να αναπτυχθούν κοινές μεθοδολογίες σε επίπεδο Ένωσης για τον υπολογισμό του κόστους κύκλου ζωής για ειδικές κατηγορίες προμηθειών ή υπηρεσιών· όποτε χρησιμοποιείται μια τέτοια μεθοδολογία, η χρήση της πρέπει να καθίσταται υποχρεωτική. (47) Επιπλέον, στις τεχνικές προδιαγραφές και στα κριτήρια ανάθεσης, οι αναθέτοντες φορείς πρέπει να μπορούν να αναφέρονται σε μια συγκεκριμένη διαδικασία παραγωγής, ένα συγκεκριμένο τρόπο παροχής υπηρεσιών ή μια συγκεκριμένη διαδικασία για οποιοδήποτε άλλο στάδιο του κύκλου ζωής ενός προϊόντος ή μιας υπηρεσίας, υπό τον όρο ότι συνδέονται με το αντικείμενο της δημόσιας σύμβασης. Για την καλύτερη ενσωμάτωση κοινωνικών παραμέτρων στις δημόσιες συμβάσεις, μπορεί επίσης να επιτρέπεται στους αγοραστές να περιλαμβάνουν, στο κριτήριο ανάθεσης της πλέον συμφέρουσας από οικονομική άποψη προσφοράς, χαρακτηριστικά που αφορούν τις συνθήκες εργασίας των ατόμων που συμμετέχουν άμεσα στη συγκεκριμένη διαδικασία παραγωγής ή παροχής υπηρεσιών. Τα εν λόγω χαρακτηριστικά μπορούν να αφορούν μόνο την προστασία της υγείας του προσωπικού που συμμετέχει στη διαδικασία παραγωγής ή τη διευκόλυνση της κοινωνικής ενσωμάτωσης των μειονεκτούντων ατόμων ή μελών ευάλωτων ομάδων μεταξύ των ατόμων στα οποία έχει ανατεθεί η εκτέλεση της σύμβασης, συμπεριλαμβανομένης και της δυνατότητας πρόσβασης ατόμων με αναπηρίες. Οποιαδήποτε κριτήρια ανάθεσης περιλαμβάνουν τα εν λόγω χαρακτηριστικά θα πρέπει να περιορίζονται, σε κάθε περίπτωση, στα χαρακτηριστικά που έχουν άμεσες συνέπειες για τα μέλη του προσωπικού στο περιβάλλον εργασίας τους. Θα πρέπει να εφαρμόζονται σύμφωνα με την οδηγία 96/71/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Δεκεμβρίου 1996, σχετικά με την απόσπαση εργαζομένων στο πλαίσιο παροχής υπηρεσιών[32] και κατά τρόπο που δεν δημιουργεί άμεσες ή έμμεσες διακρίσεις εις βάρος των οικονομικών φορέων από άλλα κράτη μέλη ή από τρίτες χώρες που είναι συμβαλλόμενα μέρη στη συμφωνία ή σε συμφωνίες ελευθέρων συναλλαγών στις οποίες είναι συμβαλλόμενο μέρος η Ένωση. (48) Για τις συμβάσεις υπηρεσιών και για τις συμβάσεις που σχετίζονται με τον σχεδιασμό έργων, οι αναθέτοντες φορείς πρέπει επίσης να έχουν τη δυνατότητα να χρησιμοποιούν ως κριτήριο ανάθεσης την οργάνωση, τα προσόντα και την πείρα του προσωπικού στο οποίο ανατίθεται η εκτέλεση της σχετικής σύμβασης, καθώς αυτό ενδέχεται να επηρεάσει την ποιότητα της εκτέλεσης της σύμβασης και, ως αποτέλεσμα, την οικονομική αξία της προσφοράς. (49) Οι προσφορές που είναι αφύσικα χαμηλές σε σχέση με τα έργα, τις προμήθειες ή τις υπηρεσίες μπορούν να βασίζονται σε τεχνικά, οικονομικά ή νομικά αβάσιμες παραδοχές ή πρακτικές. Προκειμένου να αποτρέψουν πιθανά μειονεκτήματα κατά την εκτέλεση της σύμβασης, οι αναθέτοντες φορείς πρέπει να υποχρεούνται να ζητήσουν μια εξήγηση για την τιμή που χρεώνεται σε περίπτωση που η προσφορά είναι κατά πολύ χαμηλότερη από τις τιμές που ζητούν άλλοι προσφέροντες. Σε περίπτωση που ο προσφέρων δεν μπορεί να παράσχει ικανοποιητική εξήγηση, ο αναθέτων φορέας πρέπει να δικαιούται να απορρίψει την προσφορά. Η απόρριψη πρέπει να είναι υποχρεωτική σε περιπτώσεις που ο αναθέτων φορέας έχει διαπιστώσει ότι η ασυνήθιστα χαμηλή τιμή είναι αποτέλεσμα της μη συμμόρφωσης με την υποχρεωτική νομοθεσία της Ένωσης στους τομείς του κοινωνικού, εργατικού ή περιβαλλοντικού δικαίου, ή με τις διατάξεις του διεθνούς εργατικού δικαίου. (50) Οι όροι εκτέλεσης μιας σύμβασης συνάδουν με την παρούσα οδηγία, εφόσον δεν εισάγουν άμεσα ή έμμεσα διακρίσεις, σχετίζονται με το αντικείμενο της σύμβασης και αναγγέλλονται στη διακήρυξη που χρησιμοποιείται για την προκήρυξη του διαγωνισμού ή στα έγγραφα της σύμβασης. Μπορούν, μεταξύ άλλων, να έχουν ως αντικείμενο την ενθάρρυνση της επιτόπιας επαγγελματικής κατάρτισης, τη χρησιμοποίηση ατόμων με ιδιαίτερες δυσκολίες ένταξης, την καταπολέμηση της ανεργίας, την προστασία του περιβάλλοντος ή την ορθή μεταχείριση των ζώων. Μπορούν να αναφέρονται, παραδείγματος χάριν, οι υποχρεώσεις - εφαρμοστέες κατά την εκτέλεση της σύμβασης - για την πρόσληψη μακροχρόνια ανέργων ή για την εφαρμογή δράσεων κατάρτισης για τους ανέργους ή τους νέους, για την ουσιαστική τήρηση των θεμελιωδών συμβάσεων της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ΔΟΕ), ακόμα και σε περίπτωση που αυτές δεν έχουν τεθεί σε εφαρμογή στο εθνικό δίκαιο, και για την πρόσληψη ενός αριθμού μειονεκτούντων ατόμων που να υπερβαίνει όσα απαιτούνται από το εθνικό δίκαιο. (51) Οι νόμοι, οι ρυθμίσεις και οι συλλογικές συμβάσεις, τόσο σε εθνικό επίπεδο όσο και σε επίπεδο Ένωσης, που ισχύουν σε θέματα συνθηκών εργασίας και ασφάλειας στην εργασία, εφαρμόζονται κατά την εκτέλεση σύμβασης, υπό την προϋπόθεση ότι οι κανόνες αυτοί, καθώς και η εφαρμογή τους, συμβιβάζονται με το δίκαιο της Ένωσης. Στις διασυνοριακές περιπτώσεις όπου οι εργαζόμενοι ενός κράτους μέλους παρέχουν υπηρεσίες σε ένα άλλο κράτος μέλος για την υλοποίηση μιας σύμβασης, η οδηγία 96/71/EK του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Δεκεμβρίου 1996, σχετικά με την απόσπαση εργαζομένων στο πλαίσιο παροχής υπηρεσιών[33], αναφέρει τις ελάχιστες προϋποθέσεις που πρέπει να τηρούνται στη χώρα υποδοχής όσον αφορά αυτούς τους αποσπασμένους εργαζομένους. Εάν το εθνικό δίκαιο περιέχει διατάξεις προς τον σκοπό αυτόν, η μη τήρηση των εν λόγω υποχρεώσεων μπορεί να θεωρηθεί σοβαρό παράπτωμα του οικείου οικονομικού φορέα δυνάμενη να επιφέρει τον αποκλεισμό αυτού του οικονομικού φορέα από τη διαδικασία σύναψης μιας δημόσιας σύμβασης. (52) Ο κανονισμός (ΕΟΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1182/71 του Συμβουλίου, της 3ης Ιουνίου 1971, περί καθορισμού των κανόνων που εφαρμόζονται στις προθεσμίες, ημερομηνίες και διορίες[34], θα πρέπει να ισχύει για τον υπολογισμό των προθεσμιών που αναφέρονται στην παρούσα οδηγία. (53) Είναι αναγκαίο να αποσαφηνιστούν οι προϋποθέσεις υπό τις οποίες για τυχόν τροποποιήσεις μιας σύμβασης κατά τη διάρκεια της εκτέλεσής της απαιτείται νέα διαδικασία ανάθεσης δημόσιας σύμβασης λαμβάνοντας υπόψη τη σχετική νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Νέα διαδικασία ανάθεσης δημόσιας σύμβασης απαιτείται σε περίπτωση που γίνονται ουσιώδεις αλλαγές στην αρχική σύμβαση, και ιδίως στο πεδίο εφαρμογής και το περιεχόμενο των αμοιβαίων δικαιωμάτων και υποχρεώσεων των συμβαλλομένων, συμπεριλαμβανομένης και της κατανομής των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας. Οι εν λόγω αλλαγές αποτελούν ένδειξη της πρόθεσης των συμβαλλομένων να επαναδιαπραγματευθούν σημαντικούς όρους ή προϋποθέσεις της σχετικής σύμβασης. Αυτό συμβαίνει ιδίως σε περίπτωση που οι τροποποιημένες προϋποθέσεις θα επηρέαζαν το αποτέλεσμα της διαδικασίας, εάν αποτελούσαν μέρος της αρχικής διαδικασίας. (54) Οι αναθέτοντες φορείς μπορεί να χρειαστεί να αντιμετωπίσουν εξαιρετικές περιστάσεις που ήταν αδύνατον να προβλέψουν όταν ανέθεταν τη σύμβαση. Σε αυτή την περίπτωση, απαιτείται ένας βαθμός ευελιξίας για την προσαρμογή της σύμβασης στις εν λόγω περιστάσεις χωρίς νέα διαδικασία ανάθεσης σύμβασης. Η έννοια των απρόβλεπτων περιστάσεων αναφέρεται σε περιστάσεις που δεν θα ήταν δυνατόν να προβλεφθούν παρά την ευλόγως επιμελή προετοιμασία της αρχικής ανάθεσης από τον αναθέτοντα φορέα, λαμβάνοντας υπόψη τα διαθέσιμα μέσα, τη φύση και τα χαρακτηριστικά του συγκεκριμένου έργου, τις ορθές πρακτικές στον σχετικό τομέα και την ανάγκη διασφάλισης της κατάλληλης σχέσης μεταξύ των πόρων που δαπανώνται στην προετοιμασία της ανάθεσης και της προβλεπόμενης αξίας της. Εντούτοις, αυτό δεν ισχύει σε περιπτώσεις που η τροποποίηση έχει ως αποτέλεσμα την αλλοίωση της φύσης της συνολικής δημόσιας σύμβασης, για παράδειγμα μέσω της αντικατάστασης των έργων, των προμηθειών και των υπηρεσιών που πρόκειται να παρασχεθούν με κάτι διαφορετικό ή μέσω της θεμελιώδους αλλαγής του είδους της δημόσιας σύμβασης, δεδομένου ότι, σε μια τέτοια κατάσταση μπορεί να υποτεθεί ότι θα επηρεαστεί το αποτέλεσμα. (55) Σύμφωνα με τις αρχές της ίσης μεταχείρισης και της διαφάνειας, ο ανάδοχος δεν πρέπει να αντικατασταθεί από άλλοι οικονομικό φορέα χωρίς να πραγματοποιηθεί προκήρυξη νέου διαγωνισμού. Εντούτοις, ο ανάδοχος που εκτελεί τη σύμβαση μπορεί να υποστεί ορισμένες διαρθρωτικές αλλαγές κατά την εκτέλεση της σύμβασης, όπως καθαρά εσωτερική αναδιοργάνωση, συγχωνεύσεις και εξαγορές ή και διαδικασία αφερεγγυότητας. Οι εν λόγω διαρθρωτικές αλλαγές δεν πρέπει να συνεπάγονται αυτομάτως απαίτηση έναρξης νέων διαδικασιών ανάθεσης για όλες τις συμβάσεις που εκτελεί η σχετική επιχείρηση. (56) Οι αναθέτοντες φορείς θα πρέπει, στις ίδιες τις μεμονωμένες συμβάσεις, να έχουν τη δυνατότητα να προβλέπουν τροποποιήσεις μέσω ρητρών αναθεώρησης, αλλά οι εν λόγω ρήτρες δεν πρέπει να τους παρέχουν απεριόριστη διακριτική ευχέρεια. Συνεπώς, η παρούσα οδηγία πρέπει να ορίζει ως ποιο βαθμό μπορούν να προβλέπονται τροποποιήσεις στην αρχική σύμβαση. (57) Η αξιολόγηση έδειξε ότι δεν παρακολουθούν τα κράτη μέλη με συνέπεια και συστηματικότητα την υλοποίηση και τη λειτουργία των κανόνων σχετικά με τις δημόσιες συμβάσεις. Το γεγονός αυτό έχει αρνητικές επιπτώσεις στην ορθή εφαρμογή των διατάξεων που προκύπτουν από τις εν λόγω οδηγίες, με αποτέλεσμα υψηλό κόστος και αβεβαιότητα. Ορισμένα κράτη μέλη έχουν διορίσει έναν εθνικό κεντρικό φορέα που επεξεργάζεται ζητήματα δημόσιων συμβάσεων, αλλά οι αρμοδιότητες που εκχωρούνται στους εν λόγω φορείς ποικίλλουν σημαντικά μεταξύ των κρατών μελών. Η καθιέρωση σαφέστερων, πιο συνεκτικών και αυθεντικών μηχανισμών παρακολούθησης και ελέγχου θα αυξήσει τις υφιστάμενες γνώσεις σχετικά με τη λειτουργία των κανόνων περί δημόσιων συμβάσεων και την ασφάλεια δικαίου για τις επιχειρήσεις και τους αναθέτοντες φορείς και θα συνεισφέρει στη δημιουργία ίσων όρων ανταγωνισμού. Οι μηχανισμοί αυτοί μπορούν να ενεργήσουν ως εργαλεία εντοπισμού και έγκαιρης επίλυσης προβλημάτων, ιδίως όσον αφορά έργα συγχρηματοδοτούμενα από την Ένωση, καθώς και να συμβάλουν στον προσδιορισμό διαρθρωτικών ελλείψεων. Συγκεκριμένα, υπάρχει έντονη ανάγκη συντονισμού των εν λόγω μηχανισμών για τη διασφάλιση της συνεπούς εφαρμογής, των ελέγχων και της παρακολούθησης της πολιτικής για τις δημόσιες συμβάσεις, καθώς και της συστηματικής αξιολόγησης των αποτελεσμάτων της πολιτικής για τις δημόσιες συμβάσεις, σε ολόκληρη την Ένωση. (58) Τα κράτη μέλη πρέπει να διορίσουν μια ενιαία εθνική αρχή που θα είναι υπεύθυνη για την παρακολούθηση, την υλοποίηση και τον έλεγχο των δημόσιων συμβάσεων. Η εν λόγω κεντρική αρχή πρέπει να λαμβάνει έγκαιρη και άμεση πληροφόρηση, ιδίως όσον αφορά τα διάφορα προβλήματα που επηρεάζουν την εφαρμογή της νομοθεσίας περί δημόσιων συμβάσεων. Πρέπει να είναι σε θέση να παρέχει άμεση ενημέρωση σχετικά με τη λειτουργία της πολιτικής, τις ενδεχόμενες αδυναμίες της εθνικής νομοθεσίας και της πρακτικής εφαρμογής της, συνεισφέροντας έτσι στον άμεσο προσδιορισμό λύσεων. Προκειμένου να καταπολεμηθεί αποτελεσματικά η διαφθορά και η απάτη, αυτό το κεντρικό όργανο και το ευρύ κοινό θα πρέπει επίσης να έχουν τη δυνατότητα να εξετάζουν τα κείμενα των συμβάσεων που έχουν συναφθεί. Επομένως, οι συμβάσεις υψηλής αξίας θα πρέπει να διαβιβάζονται στο όργανο εποπτείας και οι ενδιαφερόμενοι να έχουν τη δυνατότητα πρόσβασης στα έγγραφα αυτά, στον βαθμό που δεν θίγονται νόμιμα δημόσια ή ιδιωτικά συμφέροντα. (59) Ενδέχεται να μην έχουν όλοι οι αναθέτοντες φορείς την εσωτερική εμπειρογνωμοσύνη για να χειριστούν περίπλοκες συμβάσεις από οικονομική ή τεχνική άποψη. Γι’ αυτό το λόγο, η κατάλληλη επαγγελματική υποστήριξη θα ήταν ένα αποτελεσματικό συμπλήρωμα των δραστηριοτήτων παρακολούθησης και ελέγχου. Αφενός, ο εν λόγω στόχος μπορεί να επιτευχθεί μέσω εργαλείων ανταλλαγής γνώσεων (κέντρων γνώσεων) που προσφέρουν τεχνική υποστήριξη σε αναθέτοντες φορείς· αφετέρου, οι επιχειρήσεις, μεταξύ άλλων και οι ΜΜΕ, πρέπει να επωφελούνται από διοικητική υποστήριξη, ιδιαίτερα σε περίπτωση συμμετοχής τους σε διαδικασίες σύναψης δημόσιων συμβάσεων σε διασυνοριακή βάση. (60) Οι δομές ή μηχανισμοί παρακολούθησης, εποπτείας και υποστήριξης υπάρχουν ήδη σε εθνικό επίπεδο και μπορούν προφανώς να χρησιμοποιηθούν για την εξασφάλιση της παρακολούθησης, της υλοποίησης και του ελέγχου της σύναψης δημόσιων συμβάσεων, καθώς για την παροχή της αναγκαίας υποστήριξης