Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ με την οποία εξουσιοδοτούνται τα κράτη μέλη να επικυρώσουν προς το συμφέρον της Ευρωπαϊκής Κοινότητας τη διεθνή σύμβαση περί ευθύνης και αποζημιώσεων για τις ζημίες που προκαλούνται σε συνδυασμό με τη θαλάσσια μεταφορά επικίνδυνων και τοξικών ουσιών του 1996 (η "Σύμβαση ΕΤΟ")

(υποβληθείσα από την Επιτροπή)

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Η σύμβαση ΕΤΟ

Η διεθνής σύμβαση περί της ευθύνης και των αποζημιώσεων για τις ζημίες που προκαλούνται σε συνδυασμό με τη θαλάσσια μεταφορά επικίνδυνων και τοξικών ουσιών (η σύμβαση ΕΤΟ) ('HNS') εγκρίθηκε το 1996. Στη σύμβαση καθορίζεται το καθεστώς της ευθύνης και των αποζημιώσεων που καταβάλλονται για τις ζημίες που είναι συνέπεια της ρύπανσης που έχει προκληθεί από μεγάλο φάσμα ουσιών, στις οποίες ανήκουν τα αέρια και οι χημικές ουσίες, κατά τη θαλάσσια μεταφορά τους. Σκοπός της σύμβασης είναι κατά συνέπεια η εφαρμογή του υφιστάμενου διεθνούς καθεστώτος για τις ζημίες που προκαλεί η πετρελαϊκή ρύπανση και αυτή ακολουθεί σε μεγάλο βαθμό τις ίδιες δομές που ενυπάρχουν και στο εν λόγω καθεστώς. Η σύμβαση ΕΤΟ δεν έχει ωστόσο τεθεί σε ισχύ και τη στιγμή αυτή έχει κυρωθεί μόνο από την Ρωσική Ομοσπονδία.

Η σύμβαση ΕΤΟ όπως και οι δύο συμβάσεις με τις οποίες καθιερώνεται το καθεστώς καταβολής αποζημιώσεων λόγω της πετρελαϊκής ρύπανσης, βασίζονται σε σύστημα αποζημίωσης δύο βαθμίδων. Η πρώτη βαθμίδα, η ευθύνη του πλοιοκτήτη που είναι εγγεγραμμένος στο νηολόγιο ρυθμίζεται στο κεφάλαιο ΙΙ της σύμβασης. Η ευθύνη του πλοιοκτήτη είναι αυστηρή και δεν εξαρτάται ως εκ τούτου από το εάν έχει διαπράξει κάποιο παράπτωμα ή αμέλεια, από την πλευρά του. Ο ιδιοκτήτης επιτρέπεται υπό ομαλές συνθήκες να περιορίσει την ευθύνη του σε ποσό το οποίο είναι συνδεδεμένο με το εκτόπισμα σε τόνους του πλοίου, το οποίο τη στιγμή αυτή ανέρχεται κατ' ανώτατο όριο σε 100 εκατομ. ΕΤΔ (Ειδικά Τραβηκτικά Δικαιώματα) (ποσό περίπου 147 εκατομ. ευρώ) για τα μεγαλύτερα πλοία. Με τη σύμβαση ΕΤΟ απαιτείται επίσης από τους πλοιοκτήτες να διατηρούν το καθεστώς της ασφάλισης κατά των ευθυνών και παρέχεται στους ενάγοντες το δικαίωμα της απευθείας αγωγής κατά του ασφαλιστή μέχρι το όριο της ευθύνης του πλοιοκτήτη.

Η πρώτη βαθμίδα συμπληρώνεται από το ταμείο ΕΤΟ, το οποίο συγκροτείται στο κεφάλαιο ΙΙΙ της σύμβασης, με σκοπό την αποζημίωση των θυμάτων, όταν η ευθύνη του πλοιοκτήτη αποδεικνύεται ανεπαρκής για την κάλυψη των ζημιών. Το ταμείο ΕΤΟ χρηματοδοτείται από τις συνεισφορές των εταιρειών ή των άλλων φορέων οι οποίοι αναλαμβάνουν τη μεταφορά κάποιας συγκεκριμένης ελάχιστης ποσότητας φορτίων ΕΤΟ, κατά τη διάρκεια ενός ημερολογιακού έτους. Η βαθμίδα αποτελείται από ένα γενικό λογαριασμό και από τρεις ξεχωριστούς λογαριασμούς για το πετρέλαιο, το υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) και το υγροποιημένο αέριο πετρελαίου (υγραέριο) (LPG). Το σύστημα που διαθέτιε χωριστούς λογαριασμούς θεωρήθηκε ότι αποτελεί συγκρεκριμένο τρόπο αποφυγής του φαινομένου των διασταυρούμενων επιδοτήσεων μεταξύ των διαφορετικών ουσιών ΕΤΟ. Το ανώτατο ποσό αποζημίωσης που καταβάλεται από το ταμείο ΕΤΟ ανέρχεται σε 250 εκατομ. ΕΤΔ περίπου (περίπου 370 εκατομ. ευρώ).

Ευθυγραμμιζόμενη με την παλαιότερη πρακτική των συμβάσεων περί ευθύνης του ΔΝΟ (Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού) (ΙΜΟ), η σύμβαση ΕΤΟ παραμένει ανοικτή σε επικύρωση μόνο από κράτη (άρθρο 45).

Μέχρι σήμερα, η αστική ευθύνη των συμβάντων θαλάσσιας ρύπανσης ρυθμίζεται μέσω των διεθνών συμβάσεων και των διατάξεων της εθνικής νομοθεσίας. Κατά συνέπεια, δεν υπάρχουν ουδόλως κοινοτικοί κανόνες οι οποίοι να ρυθμίζουν ειδικότερα τα ζητήματα της ευθύνης στις περιπτώσεις ζημιών που προκαλούνται από τη ρύπανση των ουσιών ΕΤΟ.

Ωστόσο, στο κεφάλαιο IV της σύμβασης ΕΤΟ περιλαμβάνονται διατάξεις για τη δικαιοδοσία, την αναγνώριση και την εκτέλεση αποφάσεων οι οποίες αναφέρονται στην εφαρμογή της σύμβασης. Τα άρθρα αυτά επηρεάζουν τις διατάξεις που ρυθμίζονται βάσει του κοινοτικού δικαίου στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 44/2001 του Συμβουλίου, της 22ας Δεκεμβρίου 2000, για τη διεθνή δικαιοδοσία, την αναγνώριση και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις (ΕΕ L 12 της 16.1.2001, σ. 1). Σε αντίθεση με τους πολυάριθμους λόγους της δικαιοδοσίας που είναι διαθέσιμοι βάσει του κανονισμού αυτού, στο άρθρο 38 της σύμβασης ΕΤΟ, που αποτελεί τον κύριο κανόνα, επιβάλλεται υποχρεωτικά η αποκλειστική δικαιοδοσία του κράτους μέλους στο οποίο επήλθε η ζημία από τη ρύπανση. Στο άρθρο 38, παράγραφος 5, των συμβάσεων ΕΤΟ θεσπίζεται ότι τα δικαστήρια του κράτους στο οποίο ο πλοιοκτήτης ή ο ασφαλιστής έχουν συγκροτήσει κάποιο ταμείο για να αποκομίσουν ευεργετικούς καρπούς από το δικαίωμα περιορισμού της ευθύνης, έχουν αποκλειστική δικαιοδοσία να αποφανθούν για όλα τα ζητήματα που σχετίζονται με τον επιμερισμό και την κατανομή των πόρων του ταμείου. Σε ό,τι αφορά τις αγωγές που αφορούν το ταμείο ΕΤΟ, με τη διάταξη του άρθρου 39 θεσπίζεται ένα ανάλογα περιοριστικό καθεστώς δικαιοδοσίας.

Ωστόσο, σύμφωνα με το άρθρο 40 της σύμβασης ΕΤΟ, απαιτείται η αναγνώριση της απόφασης που έχει εκδοθεί από ένα δικαστήριο που διαθέτει την αντίστοιχη δικαιοδοσία, όταν η απόφαση αυτή δεν υπόκειται πλέον σε τακτικά μέσα προσφυγής, εκτός από τις περιπτώσεις που η απόφαση εκβιάστηκε με απατηλά μέσα ή τις περιπτώσεις εκείνες που για τον ενάγοντα δεν τηρήθηκε εύλογη προθεσμία ειδοποίησης ούτε του δόθηκε η κατάλληλη ευκαιρία να αναπτύξει τη γνώμη του. Οι αποφάσεις είναι εκτελεστέες σε κάθε κράτος μέλος, ευθύς μόλις έχουν ολοκληρωθεί οι διατυπώσεις που απαιτούνται σε εκείνο το κράτος στο οποίο εκδόθηκε η αντίστοιχη απόφαση. Με τις διατυπώσεις αυτές δεν πρέπει να διανοίγεται η δυνατότητα επενεξέτασης της συγκεκριμένης υπόθεσης, ως προς το ουσιαστικό της σκέλος.

Κανονισμός αριθ. 44/2001 του Συμβουλίου

Στον κανονισμό αριθ. 44/2001 του Συμβουλίου καθορίζονται οι κοινοί κανόνες δικαιοδοσίας και αναγνώρισης και εκτέλεσης των αποφάσεων στις αστικές και εμπορικές υποθέσεις. Από τον κανονισμό δεσμεύονται όλα τα κράτη μέλη εκτός από την Δανία. Η σύμβαση των Βρυξελλών του 1968 εξακολουθεί να παραμένει σε ισχύ αναφορά με τις σχέσεις μεταξύ της Δανίας και των υπόλοιπων κρατών μελών.

Οι κοινοί κανόνες δικαιοδοσίας του κανονισμού 44/2001 εφαρμόζονται όταν ο εναγόμενος έχει τη κατοικία του σε ένα από τα κράτη μέλη που δεσμεύονται από τις ρυθμίσεις του κανονισμού, ενώ κάποιος εναγόμενος που δεν έχει τη κατοικία του σε ένα κράτος μέλος μπορεί να αχθεί ενώπιον των δικαστηρίων κάθε κράτους μέλους, με βάση με τους εθνικούς κανόνες δικαιοδοσίας του. Το καθεστώς της δικαιοδοσίας βασίζεται κατ' αρχήν στον τόπο της κατοικίας του εναγομένου. Επιπλέον, ως προς τις αξιώσεις λόγω αδικημάτων και τις ενοχές εξ αδικοπραξίας ή οιονεί αδικοπραξίας, το πρόσωπο που έχει την κατοικία του στο έδαφος κράτους μέλους μπορεί να εναχθεί σε εκείνο το κράτος μέλος στο οποίο συνέβη ή ενδέχεται να συμβεί το ζημιογόνο γεγονός. Σε υποθέσεις ασφαλίσεων, ο ασφαλιστής που έχει την κατοικία του στο έδαφος κράτους μέλους μπορεί να εναχθεί (α) ενώπιον των δικαστηρίων του κράτους μέλους όπου έχει την κατοικία του ή (β) στο κράτος μέλος στο οποίο ο ενάγων έχει την κατοικία του, εφόσον την αγωγή την έχει ασκήσει ο αντισυμβαλλόμενος του ασφαλιστή, ο ασφαλισμένος ή ο δικαιούχος ή (γ) αν πρόκειται για συνασφαλιστή, ενώπιον του δικαστηρίου του κράτους μέλους, στο οποίο έχει εναχθεί ο κύριος ασφαλιστής. Αν πρόκειται να ασφάλιση αστικής ευθύνης, ο ασφαλιστής μπορεί επιπλέον να εναχθεί ενώπιον των δικαστηρίων του τόπου όπου συνέβη το ζημιογόνο γεγονός και μπορεί επίσης, αν το δίκαιο του δικαστηρίου το επιτρέπει να προσεπικληθεί ενώπιον του δικαστηρίου που έχει επιληφθεί της αγωγής του ζημιωθέντος κατά του ασφαλισμένου.

Όπως ορίζεται στον κανονισμό αριθ. 44/2001, η απόφαση που εκδίδεται σε κράτος μέλος αναγνωρίζεται και εκτελείται στα λοιπά κράτη μέλη χωρίς να απαιτείται καμία ιδιαίτερη διαδικασία. Ωστόσο, προβλέπεται περιορισμένος αριθμός λόγων μη αναγνώρισης, για να ληφθούν υπόψη οι λόγοι δημοσίας τάξεως, να γίνουν σεβαστά τα δικαιώματα της υπεράσπισης και να συνυπολογιστεί η ύπαρξη ορισμένων ασυμβίβαστων αποφάσεων.

Οι κοινοτικές αρμοδιότητες σε συνδυασμό με τη σύμβαση ΕΤΟ

Οι αρμοδιότητες της Κοινότητας είναι αποκλειστικές σε ό,τι αφορά τις διατάξεις δικαιοδοσίας, αναγνώρισης και εκτέλεσης που περιλαμβάνονται στα άρθρα 38, 39 και 40 της σύμβασης ΕΤΟ, καθόσον αυτές θίγουν τους αντίστοιχους κανόνες του κανονισμού αριθ. 44/2001 του Συμβουλίου.

Σύμφωνα με την νομολογία του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, τα κράτη μέλη, ενεργώντας μεμονωμένα ή και συλλογικά, χάνουν το δικαίωμά τους να αναλάβουν υποχρεώσεις έναντι τρίτων χωρών, εφόσον και όταν θεσμοθετούνται κοινοί κανόνες που θα μπορούσαν να θιγούν από τις εν λόγω υποχρεώσεις. Από όλα αυτά έπεται ότι μόνο η Κοινότητα είναι αποκλειστικά αρμόδια για τη διαπραγμάτευση, τη σύναψη και την εκπλήρωση των προαναφερόμενων διεθνών δεσμεύσεων.

Εξουσιοδότηση των κρατών μελών

Το περιεχόμενο του κανονισμού αριθ. 44/2001 δεν ήταν γνωστό τη στιγμή διεξαγωγής των διαπραγματεύσεων για τη σύναψη της σύμβασης ΕΤΟ. Την εποχή εκείνη, τα ζητήματα αυτά διέπονταν από τις ρυθμίσεις της σύμβασης των Βρυξελλών του 1968 για τη δικαιοδοσία και την εκτέλεση των αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις, στο άρθρο 57 της οποίας γινόταν εξαίρεση για τις συμβάσεις που διέπουν τα εν λόγω επίμαχα ζητήματα, για ειδικότερα θέματα.

Ωστόσο, δεδομένου ότι επίκειται ακόμη η επικύρωση της σύμβασης ΕΤΟ και η εκτέλεσή της από τα κράτη μέλη, οφείλει να αναγνωρισθεί η μεταβολή του νομικού καθεστώτος που έχει επέλθει συνεπεία της υιοθέτησης του κανονισμού αριθ. 44/2001, τόσο σε ό,τι αφορά το ασυμβίβαστο ως προς την ουσία των νομικών πράξεων, αλλά και σε σχέση με τις κοινοτικές αρμοδιότητες.

Όπως έχει η σημερινή κατάσταση, η σύμβαση ΕΤΟ δεν αναγνωρίζει την αποκλειστική κοινοτική αρμοδιότητα για τους κανόνες δικαιοδοσίας, αναγνώρισης και εκτέλεσης και δεν είναι πλέον εφικτή η τροποποίηση του κεφαλαίου IV της σύμβασης ΕΤΟ.

Συνεπεία αυτού, τα κράτη μέλη δεν είναι σε θέση να εγκρίνουν τη σύμβαση, η οποία αναγνωρίζεται ωστόσο γενικότερα ότι συνιστά αξιολόγηση συμβολή στην ενίσχυση του διεθνούς καθεστώτος ευθύνης των πλοιοκτητών λόγω των ζημιών που προκαλούνται από τη ρύπανση και σε συνάρτηση με τους απαιτούμενους όρους υποχρεωτικής ασφάλισής τους κατά των ευθυνών. Για να διαφυλαχθούν τα συμφέροντα της Κοινότητας ενόψει των εξωτερικών της αρμοδιοτήτων, και να επιτραπεί παράλληλα στα κράτη μέλη να προβούν στην επικύρωση της σύμβασης, προτείνεται η έκδοση σχετικής απόφασης του Συμβουλίου με την οποία θα εξουσιοδοτείται η επικύρωσή της, υπό τον όρο της διατύπωσης της αντίστοιχης επιφύλαξης. Το Συμβούλιο θα έχει ως εκ τούτου κατ' εξαίρεση τη δυνατότητα να εξουσιοδοτήσει τα κράτη μέλη, με την εξαίρεση της Δανίας, να υπογράψουν και να επικυρώσουν τη σύμβαση ΕΤΟ προς το συμφέρον της Κοινότητας, υπό τον όρο ότι θα διατυπώσουν την σχετική επιφύλαξη, με βάση την οποία τα κράτη μέλη θα αναλάβουν τη δέσμευση να εφαρμόσουν τον κανονισμό αριθ. 44/2001 στις αμοιβαίες σχέσεις τους.

Το μέτρο αυτό πρέπει να θεωρηθεί μεταβατική λύση. Μακροπρόθεσμα, το νωρίτερο δυνατό μόλις δοθεί η σχετική ευκαιρία, η σύμβαση ΕΤΟ θα πρέπει να αναθεωρηθεί, για να επιτραπεί η ένταξη των απαιτούμενων τροποποιήσεων στο κείμενο της σύμβασης. Λαμβάνοντας ωστόσο υπόψη το γεγονός ότι η αναθεώρηση της σύμβασης ΕΤΟ φαίνεται απίθανο να είναι εφικτή τα επόμενα χρόνια και λαμβάνοντας υπόψη την εγνωσμένη επιθυμία ταχείας έναρξης ισχύος και εφαρμογής της στα χωρικά ύδατα της Κοινότητας, εγκρίνεται κατ' εξαίρεση η εναλλακτική λύση της επικύρωσης, υπό τον όρο ότι θα διατυπωθεί η αντίστοιχη επιφύλαξη.

Όπως είναι ευνόητο η παρούσα πρόταση που λαμβάνει υπόψη της την πρόσφατη έγκριση του κανονισμού αριθ. 44/2001, δεν θα αποτελέσει προηγούμενο για άλλες περιπτώσεις στο μέλλον. Η διαπραγμάτευση και σύναψη των μελλοντικών διεθνών συμφωνιών που επηρεάζουν τις ρυθμίσεις του κανονισμού αριθ. 44/2001 ή των υπόλοιπων συγκρίσιμων κοινοτικών πράξεων θα γίνει από την Κοινότητα, στο βαθμό που αυτό αφορά τις διατάξεις των συμφωνιών, που ενδέχεται να επηρεάζουν τις κοινοτικές πράξεις.

Περιεχόμενο της επιφύλαξης

Η Επιτροπή είναι της γνώμης ότι προχωρόντας στην επικύρωση ή στην προσχώρηση στη σύμβαση ΕΤΟ, υπό την προϋπόθεση ότι θα διατυπωθεί επιφύλαξη για τα ζητήματα που εμπίπτουν στην αποκλειστική κοινοτική αρμοδιότητα, εμφανίζεται δικαιολογημένη η υιοθέτηση διαφοροποιημένης προσέγγισης για τους κανόνες που διέπουν τα ζητήματα της αρμόδιας δικαιοδοσίας, σε σύγκριση με τους κανόνες αναγνώρισης και εκτέλεσης των αποφάσεων. Σε συνάρτηση με την τελευταία αυτή κατηγορία εκείνο που προέχει είναι η συνεχιζόμενη εφαρμογή του κεφαλαίου III του κανονισμού αριθ. 44/2001 μεταξύ των κρατών μελών, όταν αυτό αφορά την αναγνώριση και εκτέλεση των αποφάσεων που έχουν εκδοθεί από δικαστήριο ενός κράτους μέλους σε ένα άλλο κράτος μέλος. Ο περιορισμός της εφαρμογής του άρθρου 40 της σύμβασης ΕΤΟ, με τον τρόπο αυτό, θα οδηγούσε στη διασφάλιση της ενότητας του κοινοτικού δικαστικού χώρου και θα κατοχύρωνε την ελεύθερη "διακίνηση" των δικαστικών αποφάσεων στο πλαίσιο της Κοινότητας, χωρίς να υπάρξουν επιπτώσεις για την ουσιαστική εκτέλεση της σύμβασης αλλά ούτε και θεμελιώδεις συνέπειες για τα αντισυμβαλλόμενα κράτη μέλη στη σύμβαση που δεν είναι κράτη μέλη της ΕΕ.

Σε ό,τι αφορά τους κανόνες δικαιοδοσίας, η κατάσταση είναι περισσότερο περίπλοκη. Τα άρθρα 38 και 39 της σύμβασης ΕΤΟ είχαν επεξεργαστεί με κύριο γνώμονα την ειδική καταλληλότητά τους για την επίλυση των επίμαχων ζητημάτων που ανακύπτουν σε συμβάντα πρόκλησης ρύπανσης λόγω της χρήσης επικίνδυνων και τοξικών ουσιών. Όπως εξηγήθηκε προηγουμένως, το καθεστώς αυτό αντιδιαστέλλεται προς τους πολυάριθμους λόγους δικαιοδοσίας που ήταν δεδομένοι βάσει του κανονισμού αριθ. 44/2001.

Κατά την αξιολόγηση της διαφοράς που υφίσταται μεταξύ των δύο καθεστώτων δικαιοδοσίας, είναι αναγκαία η εξέταση των λόγων στους οποίους ανάγεται ο περιορισμός των διαθέσιμων δικαιοδοσιών στις περιπτώσεις θαλάσσιας ρύπανσης. Στους λόγους αυτούς συγκαταλέγονται οι προσπάθειες αποφυγής της μεθόδου της "αγοράς των προμητέων λύσεων" ("forum shopping"), με αποτέλεσμα να διασφαλίζεται η ισότιμη μεταχείριση των διαδίκων, ο δεσμός μεταξύ του δικαστηρίου που επιλαμβάνεται και της αγωγής, ενώ επίσης λαμβάνονται υπόψη οι σκέψεις που αναφέρονται στην εύλογη απονομή της δικαιοσύνης, στόχος των οποίων είναι να αποφευχθούν οι αντίστοιχες δυσχέρειες που συνεπάγεται η επίλυση των ιδίων ζητημάτων, με τη συμμετοχή των ιδίων εμπειρογνωμόνων, των ιδίων μαρτύρων, των ιδίων εναγομένων κ.ο.κ σε διαφορετικά δικαστήρια περισσότερων δικαιοδοσιών. Στα θαλάσσια συμβάντα που επέρχονται λόγω χρήσης ουσιών του ΕΤΟ θα εμπλέκονται συχνά εναγόμενοι αλλά και ασφαλιστές, από έννομες τάξεις εκτός της Κοινότητας. Επιπλέον, στη σύμβαση ΕΤΟ προβλέπεται η υποβολή αγωγών κατά του ταμείου του ΕΤΟ ή η άσκησή τους από το ταμείο ΕΤΟ, συμπεριλαμβανομένων των αγωγών που αναφέρονται στον επιμερισμό και τη διανομή των διαθέσιμων πόρων, οι οποίες περιορίζονται σε ένα ιδιαίτερο δικαστήριο.

Λαμβάνονας υπόψη τον άκρως ειδικό χαρακτήρα του καθεστώτος δικαιοδοσίας που θεσπίζεται από τη σύμβαση ΕΤΟ και τις προδιαγραφόμενες νομικές και έμπρακτες δυσχέρειες που συνεπάγεται η εφαρμογή του χωριστού καθεστώτος δικαιοδοσίας στο πλαίσιο της Κοινότητας, σε αντιδιαστολή με το καθεστώς που εφαρμόζεται στα άλλα αντισυμβαλλόμενα μέρη στη σύμβαση ΕΤΟ, κρίνεται ότι είναι δικαιολογημένη η αποδοχή της εξαίρεσης από τη γενική εφαρμογή του κανονισμού αριθ. 44/2001 του Συμβουλίου. Υπό το φως των ειδικότερων σκέψεων που αναπτύχθηκαν προηγουμένως και λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι οι διαπραγματεύσεις για τη σύναψη της σύμβασης ΕΤΟ έγιναν μερικά χρόνια πριν από την έγκριση του κανονισμού αριθ. 44/2001, γίνεται κατ'εξαίρεση αποδεκτό ότι τα άρθρα 38 και 39 της σύμβασης ΕΤΟ θα μπορούσαν να εφαρμοστούν ως ειδικές ρυθμίσεις της νομοθεσίας σε συνδυασμό με τον κανονισμό αριθ. 44/2001 του Συμβουλίου με αποτέλεσμα, να αποκτήσουν έτσι το προβάδισμα έναντι του τελευταίου. Αυτή η επιφύλαξη θα ήταν συμβιβάσιμη με τον στόχο και τον σκοπό της σύμβασης, όπως απαιτείται από το διεθνές δίκαιο ((βλ. άρθρο 19 γ)) της σύμβασης της Βιέννης για το δίκαιο των Συνθηκών).

Σύμφωνα με όσα ορίζονται στο πρωτόκολλο για τη θέση της Δανίας, το οποίο προσαρτάται στη συνθήκη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Δανία δεν δεσμεύεται από τις διατάξεις του κανονισμού αριθ. 44/2001 του Συμβουλίου, ούτε υπόκειται στην εφαρμογή του. Συνεπεία αυτού, η Δανία είναι ελεύθερη να αποφασίσει κατά πόσο θα εγκρίνει τη σύμβαση ΕΤΟ. Ωστόσο, το καθήκον της συνεργασίας που είναι ενσωματωμένο στο άρθρο 10 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας μετασχηματίζεται σε καθήκον διεξαγωγής διαβουλεύσεων στο Συμβούλιο με τα άλλα κράτη μέλη για το ζήτημα αυτό.

Συμπέρασμα

Για τους λόγους αυτούς, η Επιτροπή συνιστά την έγκριση της απόφασης που ακολουθεί από το Συμβούλιο.

2001/0272 (CNS)

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ με την οποία εξουσιοδοτούνται τα κράτη μέλη να επικυρώσουν προς το συμφέρον της Ευρωπαϊκής Κοινότητας τη διεθνή σύμβαση περί ευθύνης και αποζημιώσεων για τις ζημίες που προκαλούνται σε συνδυασμό με τη θαλάσσια μεταφορά επικίνδυνων και τοξικών ουσιών του 1996 (η "Σύμβαση ΕΤΟ")

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και ιδίως τα άρθρα 61 στοιχείο γ), 67 παράγραφος 1 και 300,

την πρόταση της Επιτροπής [1],

[1] ΕΕ C ..., ..., σ. ...

τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου [2],

[2] ΕΕ C ..., ..., σ. ...

Εκτιμώντας τα εξής:

(1) Σκοπός της διεθνούς σύμβασης περί ευθύνης και αποζημιώσεων για της ζημίες που προκαλούνται σε συνδυασμό με τη θαλάσσια μεταφορά επικίνδυνων και τοξικών ουσιών το 1996 ("Η σύμβαση ΕΤΟ") είναι να διασφαλιστεί η επαρκής, άμεση και αποτελεσματική αποζημίωση των προσώπων που έχουν υποστεί ζημίες από τη διαρροή επικίνδυνων και τοξικών ουσιών κατά τη θαλάσσια μεταφορά τους. Με τη σύμβαση συμπληρώνεται σημαντικό κενό στη διεθνή ρύθμιση των περιπτώσεων ευθύνης λόγω της θαλάσσιας ρύπανσης.

(2) Η Κοινότητα και τα κράτη μέλη της επιμερίζονται τις αρμοδιότητες στα θεματικά πεδία που καλύπτονται από τη σύμβαση ΕΤΟ, ενώ η Κοινότητα έχει την αποκλειστική αρμοδιότητα σε συνάρτηση με τα άρθρα 38, 39 και 40 αυτής.

(3) Τα άρθρα 39, 39 και 40 της σύμβασης ΕΤΟ δεν είναι συμβιβάσιμα με τις διατάξεις του παράγωγου κοινοτικού δικαίου στα θέματα της δικαιοδοσίας, της αναγνώρισης και της εκτέλεσης των αποφάσεων, όπως αυτές καθορίζονται από τον κανονισμό αριθ. 44/2001 του Συμβουλίου για τη διεθνή δικαιοδοσία, την αναγνώριση και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις.

(4) Το κείμενο της σύμβασης εγκρίθηκε το 1996 και δεν διαγράφεται καμία βραχυπρόθεσμη προοπτική επανέναρξης των διαπραγματεύσεων για να ληφθούν υπόψη οι κοινοτικές αρμοδιότητες και οι αντιφάσεις μεταξύ της σύμβασης και της κοινοτικής νομοθεσίας.

(5) Το Συμβούλιο επιτρέπεται κατ'εξαίρεση να εξουσιοδοτήσει τα κράτη μέλη, εξαιρουμένης της Δανίας, να επικυρώσουν τη σύμβαση ΕΤΟ προς το συμφέρον της Κοινότητας, υπό τον όρο ότι θα διατυπώσουν την κατάλληλη επιφύλαξη.

(6) Η Δανία επιφορτίζεται με το καθήκον να διεξαγάγει διαβουλεύσεις με τα υπόλοιπα κράτη μέλη στο Συμβούλιο για το θέμα αυτό,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Τα κράτη μέλη εξουσιοδοτούνται με την παρούσα απόφαση να επικυρώσουν ή να προσχωρήσουν στη διεθνή σύμβαση περί ευθύνης και αποζημιώσεων για τις ζημίες που προκαλούνται σε συνδυσμό με τη θαλάσσια μεταφορά επικίνδυνων και τοξικών ουσιών του 1996, υπό τους όρους που καθορίζονται στα άρθρα 2 και 3.

Άρθρο 2

Κατά την επικύρωση ή τη διατύπωση με κάποιον άλλο τρόπο της σύμφωνής τους γνώμης να δεσμευθούν από τη σύμβαση ΕΤΟ, τα κράτη μέλη υποχρεούνται να διατυπώσουν την ακόλουθη επιφύλαξη:

"Όταν οι αποφάσεις εκδίδονται από κάποιο δικαστήριο ενός κράτους μέλους της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, σύμφωνα με τους κοινοτικούς κανόνες που ισχύουν στον τομέα αυτό, οι αποφάσεις που αναφέρονται στο άρθρο 40 της σύμβασης πρέπει να αναγνωρίζονται και να εκτελούνται σε ένα άλλο κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας σύμφωνα με τους εν λόγω κοινοτικούς κανόνες."

Άρθρο 3

Κατά την επικύρωση της σύμβασης ΕΤΟ ή την προσχώρησή τους σε αυτή, τα κράτη μέλη υποχρεούνται να ενημερώσουν εγγράφως τον Γενικό Γραμματέα του Διεθνούς Οργανισμού Ναυτιλίας (ΔΟΝ) ότι η εν λόγω επικύρωση ή προσχώρηση συντελούνται σύμφωνα με τους όρους της παρούσας απόφασης.

Άρθρο 4

Τα κράτη μέλη λαμβάνουν το νωρίτερο δυνατόν τα κατάλληλα μέτρα για να διασφαλίσουν την τροποποίηση της σύμβασης ΕΤΟ, ούτως ώστε να επιτραπεί στην Κοινότητα να καταστεί αντισυμβαλλόμενο μέρος της.

Άρθρο 5

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στα κράτη μέλη, εξαιρουμένης της Δανίας.

Έγινε στις Βρυξέλλες,

Για το Συμβούλιο

Ο Πρόεδρος