ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ  ΕΠΙΤΡΟΠΗ  
Βρυξέλλες , 14.12.2011 
SEC(2011) 1563 τελικό  
  
ΕΓΓΡΑΦΟ  ΕΡΓΑΣΙΑΣ  ΤΩΝ  ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ  ΤΗΣ  ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ  
ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ  ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ  ΤΗΣ  ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ  ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΥ  
που συνοδεύει  το έγγραφο  
Πρόταση  ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ  ΤΟΥ  ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ  για τη θέσπιση  του προγρά µµατος  
«Ευρώπη  για τους  πολίτες » για την περίοδο  2014-2020 µ ε σκοπό  την προώθηση  της 
συµµετοχής  του ευρωπαίου  πολίτη  στα κοινά  
{COM(2011) 884 τελικό } 
{SEC(2011) 1562 τελικό }  
 
EL 2   EL 1. ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ  ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ  
1.1. Ορισ µός του προβλή µατος  
Η ενθάρρυνση  και η διευκόλυνση  της µεγαλύτερης  συµµετοχής  των πολιτών  στην  
Ευρωπαϊκή  Ένωση  και σε ό,τι αυτή  αντιπροσωπεύει  είναι  µεγάλης  σηµασίας  και 
σπουδαιότητας . Τούτο  εκτείνεται  από την ανάγκη  µεγαλύτερης  δραστηριοποίησης  σε σχέση  
µε τα τρέχοντα  ζητήµατα έως την ανάγκη  για διασφάλιση  καλύτερης  κατανόησης  της 
ιστορίας  της Ένωσης  και των ριζών  της στον  απόηχο  δύο αποτρόπαιων  παγκόσ µιων 
πολέ µων. Τέτοιες  προκλήσεις  αντιµετωπίστηκαν  µε επιτυχία  από προγενέστερα  προγρά µµατα 
για τους πολίτες  και υπάρχει  ουσιαστική  ανάγκη  για συνέχιση  του εν λόγω  έργου  σε επίπεδο  
ΕΕ µε στόχο  την εξέταση  των ζητηµάτων  αυτών . 
Το πρόβλη µα που πραγ µατεύεται  το πρόγρα µµα είναι  η ελλιπής  ικανότητα  των οργανώσεων  
των πολιτών  – οργανώσεις  γενικού  ενδιαφέροντος , διάφορα  είδη ΜΚΟ , οργανώσεις  
ενδιαφερο µένων , διάφορες  οµάδες µεσαζόντων  – να δροµολογούν  και/ή να επηρεάζουν  
ουσιαστικούς  διαλόγους  σε ζητήµατα που άπτονται  της ΕΕ σε τοπικό , περιφερειακό  και 
εθνικό  επίπεδο , οι οποίοι  να εντάσσονται  σε πανευρωπαϊκή  προοπτική . Όσο η κατάσταση  
αυτή  συνεχίζεται , οι πολίτες  δεν ενθαρρύνονται  να συνδέσουν  ούτε να ενισχύσουν  την 
αφοσίωση  και τη δέσµευσή  τους στις δηµοκρατικές  αρχές  σε ευρωπαϊκό  επίπεδο . Η βαθύτερη  
κατανόηση  αναφορικά  µε την ΕΕ, η γνωρι µία µε τα ιστορικά  θεµέλια και τις αξίες  επί των 
οποίων  οικοδο µήθηκε  η Ένωση , καθώς  και η γνώση  σχετικά  µε τον αντίκτυπο  των πολιτικών  
της ΕΕ στην  καθη µερινή  ζωή των ανθρώπων  επιτρέπει  στους  πολίτες  να επωφεληθούν  στο 
έπακρο  από τα πλεονεκτή µατα της ευρωπαϊκής  ιθαγένειας  και να συνδεθούν  µε την αποστολή  
της ΕΕ. 
Η πρόκληση  έγκειται , αφενός , στην  προσέγγιση , µέσω ενδιά µεσων  παραγόντων , µεγάλων  
οµάδων  πολιτών  που υπό κανονικές  συνθήκες  δεν θα επιζητούσαν  να επηρεάσουν  ή να 
συµµετάσχουν  σε υποθέσεις  της Ένωσης  και, αφετέρου , στη διευκόλυνση  των πρώτων  
βηµάτων  για ενεργό  συµµετοχή  σε ζητήµατα που σχετίζονται  µε την ΕΕ σε διακρατικό  
επίπεδο  ή έχουν  ευρωπαϊκή  προοπτική . Υπάρχει  ανάγκη  για οριζόντια  προσέγγιση  η οποία  
δεν αποσκοπεί  στην  αντικατάσταση  ειδικών  διαλόγων  ή διαδικασιών  διαβούλευσης  σε 
επίπεδο  ΕΕ, αλλά  στην  κινητοποίηση  πολιτών  σε τοπικό  επίπεδο , ώστε  να συνδιαλέγονται  για 
συγκεκρι µένα ζητήµατα ευρωπαϊκού  ενδιαφέροντος . 
Το τρέχον  πρόγρα µµα «Ευρώπη  για τους πολίτες » 2007-2013 συνιστά  σηµαντικό  µέσο που 
παρέχει  ένα πλαίσιο  για µεγαλύτερη  συµµετοχή  των πολιτών  σε υποθέσεις  της ΕΕ. Εντούτοις , 
υπάρχει  ανάγκη  να συνεχιστεί  µε περαιτέρω  παρε µβάσεις  ούτως  ώστε  να αποτελέσει  κίνητρο  
για τη συµµετοχή  των πολιτών  στα κοινά  σε επίπεδο  ΕΕ και έναν πραγ µατικό  καταλύτη  
προκει µένου οι ενώσεις  των ευρωπαίων  πολιτών  να εµπλέκονται  περισσότερο  σε τέτοια  
θέµατα.  
Η φιλόδοξη  πρόκληση  που προτίθεται  να αντιµετωπίσει  το νέο πρόγρα µµα «Ευρώπη  για τους 
πολίτες » είναι  τρίπτυχη : 
(1) ενίσχυση  της ικανότητας  της κοινωνίας  των πολιτών  να συµµετέχει  στη διαδικασία  
λήψης  αποφάσεων  της ΕΕ· 
(2) ανάπτυξη  υποστηρικτικών  δοµών για τη διοχέτευση  των αποτελεσ µάτων  τέτοιων  
διαλόγων  στους  αρµοδίους  χάραξης  πολιτικής  στα αντίστοιχα  επίπεδα · και 
 
EL 3   EL (3) παροχή  ευκαιριών  στους  πολίτες  ώστε  να συµµετέχουν  σε διαλόγους  και συζητήσεις  
περί ζητηµάτων  που συνδέονται  µε την ΕΕ, µεταξύ  άλλων , από ιστορική  προοπτική . 
Στόχος  του προγρά µµατος είναι  η εξέταση  της ανάγκης  για ουσιαστικό  διάλογο  σχετικά  µε 
ζητήµατα που αφορούν  την ΕΕ σε τοπικό , περιφερειακό  και εθνικό  επίπεδο , ο οποίος  να 
µπορεί  να ενταχθεί  σε ευρύτερη  ευρωπαϊκή  προοπτική . Το πρόγρα µµα αποσκοπεί  να 
προσεγγίσει  µεγάλο  αριθµό πολιτών  – πολίτες  που υπό κανονικές  συνθήκες  δεν θα 
επιζητούσαν  να επηρεάσουν  ή να συµµετάσχουν  σε θέµατα της ΕΕ – µέσα από µια ευρεία  
δέσµη οργανώσεων , ώστε  να επιτευχθεί  το πρώτο  βήµα για συµµετοχή , ανεξάρτητα  από το 
περιεχό µενο του θέµατος ή τη µορφή  του, αρκεί  να έχει διακρατική  ή ευρωπαϊκή  διάσταση . 
Με την οριζόντια  προσέγγιση  που υιοθετεί , δεν έχει στόχο  να αντικαταστήσει  άλλες  
πρωτοβουλίες  ή να αναπαραγάγει  διαβουλεύσεις  σε επίπεδο  ΕΕ, αλλά  να κινητοποιήσει  τους 
πολίτες  σε επίπεδο  «βάσης » ώστε  να συνδιαλέγονται  για συγκεκρι µένα ζητήµατα 
ευρωπαϊκού  ενδιαφέροντος  και να ενισχύσει  τη βαθύτερη  συµµετοχή  στις υποθέσεις  της ΕΕ.  
Το συγκεκρι µένο πρόγρα µµα θα βασιστεί  στην  ανάλυση  των δυνατών  σηµείων και των 
αδυνα µιών του τρέχοντος  προγρά µµατος «Ευρώπη  για τους πολίτες » (2007-2013), όσον  
αφορά  τον µελλοντικό  προγρα µµατικό  σχεδιασ µό, τη στόχευση , την εµβέλεια  και την 
προβολή  υπό κοινωνικούς  και γεωγραφικούς  όρους , την ανάλυση  αντικτύπου  και τους 
µηχανισ µούς αξιοποίησης /διάδοσης . 
1.1.1.  ∆ηµοσιονο µικό πλαίσιο  
Το προτεινό µενο δηµοσιονο µικό πλαίσιο  καθορίστηκε  στις 29 Ιουνίου  2011, οπότε  η 
Ευρωπαϊκή  Επιτροπή  παρουσίασε  το πολυετές  δηµοσιονο µικό πλαίσιο  (Π∆Π ) για την 
περίοδο  2014-2020. Ο ενδεικτικός  προϋπολογισ µός που εγκρίθηκε  για το µελλοντικό  
πρόγρα µµα «Ευρώπη  για τους πολίτες » ανήλθε  σε 203 εκατ. ευρώ  µε εκτιµώµενη κατανο µή 
29 εκατ. ευρώ  ετησίως .  
1.2. Επικουρικότητα  
Στο άρθρο  11 της Συνθήκης  για την Ευρωπαϊκή  Ένωση  (ΣΕΕ) διατυπώνεται  το καθήκον  των 
θεσµικών  οργάνων  της ΕΕ να παρέχουν  σε πολίτες  και αντιπροσωπευτικές  οργανώσεις  την 
ευκαιρία  να δηµοσιοποιούν  και να ανταλλάσσουν  δηµόσια απόψεις  για όλους  τους τοµείς 
δράσης  της Ένωσης . Το ίδιο άρθρο  αναφέρεται  στο καθήκον  των θεσµικών  οργάνων  να 
έχουν  ανοιχτό , διάφανο  και τακτικό  διάλογο  µε την κοινωνία  των πολιτών , στην  υποχρέωση  
της Επιτροπής  να διενεργεί  ευρείες  διαβουλεύσεις  µε ενδιαφερο µένους , ενώ εισάγει  την 
πρωτοβουλία  των πολιτών . Επιπλέον , το άρθρο  20 της Συνθήκης  για τη λειτουργία  της 
Ευρωπαϊκής  Ένωσης  (ΣΛΕΕ ) περιγράφει  τα δικαιώ µατα που απορρέουν  από την ιδιότητα  του 
πολίτη  της Ένωσης . Η καλύτερη  κατανόηση  της ΕΕ είναι  απαραίτητη  προϋπόθεση  για να 
µπορέσουν  οι πολίτες  να αξιοποιήσουν  τα εν λόγω  δικαιώ µατα στο έπακρο . 
Είναι  απαραίτητο  να παρασχεθούν  κατάλληλα  µέσα τα οποία  να διασφαλίζουν  την 
ικανοποίηση  των εν λόγω  διατάξεων  των Συνθηκών . Το πρόγρα µµα «Ευρώπη  για τους 
πολίτες » συνιστά  ένα από τα µέσα αυτά , όπως  ακριβώς  και ο κανονισ µός 211/2011 του 
Ευρωπαϊκού  Κοινοβουλίου  και του Συµβουλίου  σχετικά  µε την πρωτοβουλία  πολιτών . 
Οι Συνθήκες  καλούν  την ΕΕ «να δίδει  στους  πολίτες  και στις αντιπροσωπευτικές  ενώσεις  τη 
δυνατότητα  να γνωστοποιούν  και να ανταλλάσσουν  δηµόσια τις γνώµες τους σε όλους  τους 
τοµείς δράσης  της Ένωσης » και «να διατηρεί  ανοιχτό , διαφανή  και τακτικό  διάλογο  µε τις 
αντιπροσωπευτικές  ενώσεις  και την κοινωνία  των πολιτών ». Τη στιγµή που ένα ευρύ  φάσµα 
προγρα µµάτων  και πρακτικών  της ΕΕ διασφαλίζουν  διαλόγους  σε πεδία  τοµεακής  πολιτικής , 
το πρόγρα µµα «Ευρώπη  για τους πολίτες » παρέχει  την ίδια δυνατότητα  σε οριζόντιο  επίπεδο . 
 
EL 4   EL Με τον τρόπο  αυτό , το πρόγρα µµα σέβεται  την αρχή  της επικουρικότητας . Τα καθήκοντα  
αυτά  µπορούν  να εκπληρωθούν  µόνο από την ΕΕ και όχι σε επίπεδο  κρατών  µελών . 
Το πρόγρα µµα σέβεται  επίσης  την αρχή  της αναλογικότητας . Ένα πρόγρα µµα (σε αντίθεση  
µε µια σύσταση ) παρέχει  ένα ευέλικτο  µέσο, είναι  ανοιχτό  σε όλους  τους παράγοντες  επί 
ίσοις  όροις , επιτυγχάνει  την ενίσχυση  ικανοτήτων  και αντιµετωπίζει  µια µεταβαλλό µενη 
πολιτική  κατάσταση . 
1.3. Στόχοι  της πρωτοβουλίας  
Ο γενικός  στόχος  ενός µελλοντικού  προγρά µµατος θα είναι : «η ενίσχυση  της µνήµης και η 
βελτίωση  της ικανότητας  για συµµετοχή  στα κοινά  σε επίπεδο  ΕΕ». Απαντά  στην  ανάγκη  για 
ουσιαστικό  διάλογο  σχετικά  µε ζητήµατα που αφορούν  την ΕΕ σε τοπικό , περιφερειακό  και 
εθνικό  επίπεδο , ο οποίος  µπορεί  να ενταχθεί  σε πανευρωπαϊκή  προοπτική , αλλά  και στη 
συναφή  ανάγκη  για υποστηρικτικές  δοµές µε στόχο  τη διοχέτευση  των αποτελεσ µάτων  των 
εν λόγω  διαλόγων  στους  αρµοδίους  χάραξης  πολιτικής  στα οικεία  επίπεδα . Από την άποψη  
αυτή , το πρόγρα µµα συµβάλλει  στην  ανάπτυξη  της ικανότητας  των οργανώσεων  των πολιτών  
να εµπλέκουν  τα µέλη τους και ένα ευρύτερο  κοινό  στη δηµοκρατική  ζωή της ΕΕ. Οι ειδικοί  
στόχοι  θα συνίστανται  στα εξής: 
(1) τόνωση  του διαλόγου , του προβλη µατισµού σκέψης  και της συνεργασίας  
σχετικά  µε τη µνήµη, την ολοκλήρωση  και την ιστορία  της ΕΕ· 
(2) ανάπτυξη  της κατανόησης  και της δυνατότητας  των πολιτών  να συµµετέχουν  
στη διαδικασία  διαµόρφωσης  πολιτικής  της ΕΕ, και ανάπτυξη  ευκαιριών  για 
αλληλεγγύη , κοινωνική  δράση  και εθελοντισ µό σε επίπεδο  ΕΕ. 
1.3.1.  Επιχειρησιακοί  στόχοι  
Κατόπιν  του περιορισ µού των ειδικών  στόχων  που προτείνονται  για το νέο πρόγρα µµα 
(ανωτέρω ), πρέπει  να εφαρ µοστεί  µια νέα δέσµη επιχειρησιακών  στόχων . Οι τελευταίοι  θα 
ενισχύουν  την ικανότητα  της Επιτροπής  να προσδιορίζει  σταθερότερους  δείκτες  και, ως εκ 
τούτου , να επιτυγχάνει  πρόοδο  και αντίκτυπο  µε αντικει µενικότητα  και µε µεγαλύτερη  
λεπτο µέρεια . 
(1) υποστήριξη  οργανώσεων  ώστε  να προάγουν  τον διάλογο  και δραστηριότητες  
που σχετίζονται  µε τη µνήµη, τις ευρωπαϊκές  αξίες  και την ευρωπαϊκή  ιστορία · 
(2) υποστήριξη  οργανώσεων  γενικού  ευρωπαϊκού  ενδιαφέροντος , σε διακρατικές  
εταιρικές  σχέσεις  και δίκτυα  για την προώθηση  αλληλεπιδράσεων  µεταξύ  των 
πολιτών  επί ζητηµάτων  ΕΕ· 
(3) οριζόντια  διάσταση : Ανάλυση , διάδοση  και αξιοποίηση  των αποτελεσ µάτων  
των σχεδίων  µέσα από εσωτερικές  και εξωτερικές  δραστηριότητες .  
1.4. Επιλογές  πολιτικής  
(1) Κατόπιν  της πρώτης  συνάντησης  ενδιαφερο µένων  που πραγ µατοποιήθηκε  στις 22 
Ιουνίου  2010 και κατά  το διάστη µα έως την έκθεση  εκτίµησης  αντικτύπου , 
αναλύθηκαν  αρκετές  διαφορετικές  αποκρίσεις  στο πρόβλη µα που αναφέρεται  στην  
Ενότητα  1. Υπερίσχυσαν  τρεις  βασικές  επιλογές  πολιτικής  µε τις αντίστοιχες  
υποεπιλογές  τους, οι οποίες  αποτέλεσαν  αφορ µή για περαιτέρω  εξέταση : 
 
EL 5   EL (1) Συνέχιση  του προγρά µµατος «Ευρώπη  για τους πολίτες » υπό την παρούσα  
µορφή · 
(2) Συνέχιση  του προγρά µµατος «Ευρώπη  για τους πολίτες » σε µια 
τροποποιη µένη, «ανασκευασ µένη» µορφή . Εξετάστηκαν  τέσσερις  
υποεπιλογές : 
– Μικτή  προσέγγιση  
– Στήριξη  αποκλειστικά  για µεγαλύτερες  επιχορηγήσεις  
– Ευρύτερη  γεωγραφική  κάλυψη  
– Εργαλείο  διαβούλευσης  
(3) Αποκέντρωση  του προγρά µµατος «Ευρώπη  για τους πολίτες », κατά  την οποία  
θα έπεται  ένα µη πανευρωπαϊκό  πρόγρα µµα µετά τη λήξη  του τρέχοντος  
προγρά µµατος στις 31 ∆εκε µβρίου  2013. Εξετάστηκαν  τέσσερις  εναλλακτικές  
αποκεντρω µένες προσεγγίσεις : 
– Προσέγγιση  µε βάση  τα κράτη  µέλη 
– Αποκλειστικά  επικοινωνιακή  προσέγγιση  
– Τοµεακή  προσέγγιση  
– Συγχώνευση  µε άλλο  πρόγρα µµα 
1.5. Σύγκριση  επιλογών  
∆ιενεργήθηκε  συγκριτική  αξιολόγηση  των τριών  επιλογών , περιλα µβανο µένων  των 
αντίστοιχων  υποεπιλογών  τους. Ακολουθεί  αναλυτική  περιγραφή  των αποτελεσ µάτων . 
1.5.1.  Συνέχιση  του προγρά µµατος υπό την παρούσα  µορφή  
Η συγκεκρι µένη επιλογή  είναι  πιθανόν  να θεωρηθεί  ανεπαρκής  στο πλαίσιο  της δέσµευσης  
της Επιτροπής  να θέσει  τους πολίτες  στο επίκεντρο  της ευρωπαϊκής  διαδικασίας , των νέων  
δηµοκρατικών  αρχών  που εισήγαγε  η Συνθήκη  της Λισαβόνας  και υπό το φως των 
υφιστά µενων  επικρίσεων  για τα ιδιαίτερα  περιορισ µένα µέσα του τρέχοντος  προγρά µµατος. 
Η συνέχιση  του προγρά µµατος – χωρίς  διαρθρωτική  αλλαγή  που να οδηγεί  σε ενισχυ µένη 
αποδοτικότητα , αποτελεσ µατικότητα  και βιωσι µότητα  – δεν θα συνέβαλε  στην  αντιµετώπιση  
της τρέχουσας  κατάστασης  που χαρακτηρίζεται  από µη ικανοποιού µενη ζήτηση  και µη 
πραγ µατωµένες συνέργειες . 
1.5.2.  Έγκριση  αναπροσαρ µοσµένου προγρά µµατος 
Η επιλογή  2 παρουσιάζει  ένα τροποποιη µένο πρόγρα µµα. Επρόκειτο  να εφαρ µοστεί  µέσω 
αποτελεσ µατικότερης  προγρα µµατικής  αρχιτεκτονικής  και ενισχυ µένης αξιοποίησης  των 
αποτελεσ µάτων . Η νέα αυτή  αρχιτεκτονική  θα συνίστατο  σε δύο «σκέλη » – «Μνήµη και 
ευρωπαϊκή  ιθαγένεια » και «Συµµετοχή  στις δηµοκρατικές  διαδικασίες  και στα κοινά » – τα 
οποία  θα επέτρεπαν  καλύτερη  αξιοποίηση  των συνεργειών  µεταξύ  ενός µεγάλου  εύρους  
συµµετεχουσών  οργανώσεων , µε στόχο  τη µεγαλύτερη  ευελιξία  των αιτούντων  αναφορικά  µε 
 
EL 6   EL την ανάπτυξη  των προτάσεών  τους για σχέδια  ή πρωτοβουλίες  (εγκαταλείποντας  την 
τετραετή  προσέγγιση  του τρέχοντος  προγρά µµατος). Ένα νέο εγκάρσιο  στοιχείο , η 
«Αξιοποίηση », θα ανταποκρινόταν  στο κυρίαρχο  µέληµα της βελτιστοποίησης  των 
αποτελεσ µάτων . Εξετάστηκαν  τέσσερις  υποεπιλογές : 
Η υποεπιλογή  1 «Μικτή  προσέγγιση » θα έδιδε  βασική  προτεραιότητα  στα αποτελέσ µατα µε 
τους εξής τρόπους : 
(1) µειώνοντας  στο ελάχιστο  τα εφάπαξ  σχέδια  αδελφοποίησης  πόλεων  και 
µετατρέποντας  σχέδια  αδελφοποίησης  πόλεων  σε πολυεταιρικά  σχέδια  µε 
σαφή  θεµατικό  προσανατολισ µό, µερικό  αντίκτυπο  στην  πολιτική  και πιο 
µακροπρόθεσ µη ισχύ· 
(2) εξορθολογίζοντας  καινοτο µικά σχέδια  πολιτών  και στηρίζοντας  την εισαγωγή  
µέτρων  στο γενικό  πολυεταιρικό  µέρος των σχεδίων  του προγρά µµατος· 
(3) επιτυγχάνοντας  επαρκή  ισορροπία  των επιχειρησιακών  πιστώσεων  που 
παρέχονται  σε οµάδες σκέψης  και οργανώσεις  της κοινωνίας  των πολιτών  της 
ΕΕ όσον  αφορά  τον αριθµό και το ύψος  των παρεχό µενων  επιχορηγήσεων · 
(4) ενισχύοντας  τη στρατηγική  επικέντρωση  των σχεδίων  της κοινωνίας  των 
πολιτών  µέσα από την επιλογή  µεγαλύτερων  και πιο µακροπρόθεσ µων σχεδίων  
τα οποία  προβλέπουν  συγκεκρι µένη συνεισφορά  και διασφαλίζουν  την 
τροφοδότηση  συγκεκρι µένων  ιδεών  στη διαδικασία  λήψης  αποφάσεων · 
(5) εµπλουτίζοντας  τους διαθέσι µους πόρους  για σχέδια  που αφορούν  στο θέµα 
της µνήµης (και διευρύνοντας  το πεδίο  δράσεων  που υλοποιούνται  στον  τοµέα 
αυτό ) και παρέχοντας  ευκαιρίες  για σχέδια  σχετικά  µε τις αξίες  της ΕΕ και την 
ιστορία  της ευρωπαϊκής  ολοκλήρωσης . 
(6) αναπτύσσοντας  δράσεις  προβολής /αξιοποίησης  ως εγκάρσιο  στοιχείο  του 
προγρά µµατος. 
Η υποεπιλογή  2 «Στήριξη  µόνο µεγαλύτερων  επιχορηγήσεων » (300 000 – 500 000 
ευρώ /σχέδιο ) απαιτεί  οικονο µίες κλίµακας  και δυνατότητα  για περισσότερο  διαρθρω µένα 
προγρά µµατα εργασίας , έχει όµως ένα σηµαντικό  µειονέκτη µα: ο αριθµός των οργανώσεων  
που διαθέτουν  την απαραίτητη  τεχνική  και οργανωτική  ικανότητα  να διαχειρίζονται  έργα  
µεγάλης  κλίµακας  είναι  ιδιαίτερα  περιορισ µένος. 
Η υποεπιλογή  3 «Ευρύτερη  γεωγραφική  κάλυψη » θα διεύρυνε  το πεδίο  συζήτησης  
περιλα µβάνοντας  το θέµα «οικου µενικές  αξίες /ανθρώπινα  δικαιώ µατα», ενώ επίσης  θα 
απηύθυνε  πρόσκληση  σε γειτονικές  χώρες . Η συγκεκρι µένη υποεπιλογή  έχει δύο 
µειονεκτή µατα: Θα απαιτούσε  σηµαντικά  µεγαλύτερο  προϋπολογισ µό. Επιπλέον , το θέµα 
«οικου µενικές  αξίες /ανθρώπινα  δικαιώ µατα» µπορεί  να διευρύνει  το πεδίο  σε τέτοιο  βαθµό 
ώστε  να µην είναι  πλέον  εφικτός  ο προσδιορισ µός ειδικών  στόχων . 
Η υποεπιλογή  4 «Εργαλείο  διαβούλευσης » θα χρησι µοποιούσε  το πρόγρα µµα ως πεδίο  
δοκιµών για κύριες  πολιτικές  και/ή προκλήσεις  της ΕΕ, λόγου  χάρη  θεσπίζοντας  και 
επιδοτώντας  πάνελ  πολιτών  τα οποία  θα υπέβαλαν  παρατηρήσεις  για δεδοµένα ζητήµατα. 
Μέσα  από µια τέτοια  προσέγγιση , τα θεσµικά όργανα  της ΕΕ θα κατανοούσαν  καλύτερα  τα 
διακυβευό µενα ζητήµατα και θα µάθαιναν  πως να γνωστοποιούν  τις προθέσεις  τους στους  
πολίτες  µε µεγαλύτερη  αποτελεσ µατικότητα . Επίσης , η εν λόγω  προσέγγιση  θα παρείχε  
 
EL 7   EL επαρκή  σύνδεση  ανάµεσα στο πρόγρα µµα και τη χάραξη  πολιτικής . Μειονέκτη µα: θα 
απαιτούσε  σηµαντικά  µεγαλύτερο  προϋπολογισ µό ή θα αντλούσε  πόρους  από άλλους  
διαύλους  συµµετοχής . 
1.5.3.  Επιλογή  3: Αποκέντρωση  του προγρά µµατος 
Σε σύγκριση  µε τις επιλογές  1 και 2, η επιλογή  3 «για την αποκέντρωση  του προγρά µµατος» 
θα είχε τον µικρότερο  αντίκτυπο  στις ανάγκες  που καθορίζονται  στην  ενότητα  1. 
Αναλύθηκαν  αρκετές  υποεπιλογές  που όµως απορρίφθηκαν . 
Υποεπιλογή  1: Με την «Προσέγγιση  µε βάση  τα κράτη  µέλη» θα εναπόκειτο  στα κράτη  µέλη 
να καλλιεργήσουν  και να προωθήσουν  τη συµµετοχή  των πολιτών  στην  πολιτική  ζωή και στα 
κοινά  µε βάση  τις κοινές  αξίες  της ΕΕ. Τούτο  θα συνεπαγόταν  απόλυτη  αποκέντρωση  και 
απλοποίηση  της διαχείρισης  σε επίπεδο  ΕΕ. Θα συνεπαγόταν  επίσης  τη δυνατότητα  πλήρους  
προσαρ µογής του ευρωπαϊκού  διαλόγου  σε κρατικά  προβλή µατα και προοπτικές . Ωστόσο , θα 
ενείχε  επίσης  σοβαρό  κίνδυνο  περιορισ µού του πεδίου  εφαρ µογής σε ζητήµατα αµιγώς 
κρατικού  ενδιαφέροντος . Τα θεσµικά όργανα  της ΕΕ δεν θα ελάµβαναν  συνεισφορές  σε 
θέµατα πολιτικής  από πανευρωπαϊκές  κεντρικές  οργανώσεις  και οµάδες σκέψης  οργανω µένες 
σε επίπεδο  ΕΕ. Ούτε  θα υπήρχε  δυνατότητα  πυροδότησης  πανευρωπαϊκών  διαλόγων . 
Η υποεπιλογή  2, «Αποκλειστικά  επικοινωνιακή  προσέγγιση », θα συνεπαγόταν  τον 
περιορισ µό του γενικού  στόχου  αποκλειστικά  στην  επικοινωνία  - στην  παροχή  
πληροφόρησης  σχετικά  µε αποστολές  και πολιτικές  της ΕΕ, αφήνοντας  τη διάσταση  της 
συµµετοχής  σε τοπικό  επίπεδο . Η εν λόγω  προσέγγιση  θα είχε περιορισ µένες επιπτώσεις  στον  
προϋπολογισ µό της ΕΕ. Ταυτόχρονα , θα υπήρχε  κίνδυνος  να οδηγήσει  σε «κρατικοποίηση » 
των ζητηµάτων  πολιτικής  και δεν θα αποκρινόταν  στην  ανάγκη  για περισσότερο  συµµετοχική  
προσέγγιση  µε συνεισφορά  από τη βάση , προκει µένου να υπάρχει  καλύτερη  ανταπόκριση  
στις ανάγκες  των πολιτών . 
Υποεπιλογή  3: Με την «τοµεακή  προσέγγιση » οι στόχοι  πληροφόρησης  και διαβούλευσης  θα 
συνέχιζαν  να επιτυγχάνονται  αποκλειστικά  µέσω τοµεακών  διαλόγων : οι µεµονωµένες Γ∆ θα 
διαβουλεύονταν  µε τους αντίστοιχους  ενδιαφερο µένους . Ο διάλογος  θα επικεντρωνόταν  σε 
τοµεακά  ζητήµατα στο πλαίσιο  έκαστου  πεδίου  πολιτικής . Απουσία  ενός οριζόντιου  µέσου , η 
συγκεκρι µένη επιλογή  θα περιόριζε  τη συνεισφορά  σε θέµατα πολιτικής  από πανευρωπαϊκές  
κεντρικές  οργανώσεις  και οµάδες σκέψης  οργανω µένες σε επίπεδο  ΕΕ. Επίσης , θα υπήρχαν  
περιορισ µένες δυνατότητες  υποστήριξης  της ανάπτυξης  ικανοτήτων  για συµµετοχή  στα 
κοινά , ενώ θα ήταν  απίθανη  η στήριξη  ενός πανευρωπαϊκού  διαλόγου  σε σηµεία αναφοράς  
της ευρωπαϊκής  ιστορίας . 
Θα πρέπει  να σηµειωθεί  ότι το πρόγρα µµα «Ευρώπη  για τους πολίτες » είναι  ένα οριζόντιο  
µέσο το οποίο  δεν επιζητεί  να αντικαταστήσει  υφιστά µενες µορφές  διαλόγων  ή 
διαβούλευσης , αλλά  να τις συµπληρώσει . 
Υποεπιλογή  4: «Συγχώνευση  µε άλλο  πρόγρα µµα». ∆ιερευνήθηκε  η συγχώνευση  µε το 
µελλοντικό  πρόγρα µµα της Γ∆ JUST που καλύπτει  τη δικαιοσύνη  και την ιθαγένεια , αλλά  
απορρίφθηκε  κατόπιν  προσεχτικής  εξέτασης  από τις δύο Γ∆, καθώς  δεν υπήρξαν  ενδείξεις  για 
πιθανές  συνέργειες  λόγω  των διαφορετικών  σκοπών  και οµάδων -στόχων . 
Παρά  το γεγονός  ότι η αποκέντρωση  του προγρά µµατος δεν απορρίφθηκε  αυτό µατα, πρέπει  
να επιση µανθεί  ότι θα είχε κάποιο  κόστος  – και θα ερχόταν  σε αντίθεση  µε την απόφαση  της 
Επιτροπής  σχετικά  µε το Π∆Π  2014-2020 – καθώς  δεν θα αντιµετώπιζε  µόνο ισχυρή  
 
EL 8   EL αντίσταση  από διάφορους  τοµείς, αλλά  θα άφηνε  κενό στην  προώθηση  της ενεργού  
συµµετοχής  στα κοινά  σε ευρωπαϊκό  επίπεδο . Θα συνεπαγόταν  την απώλεια  ενός σηµαντικού  
µέσου  για την προάσπιση  της συµµετοχής  του πολίτη  στα κοινά , τη στιγµή που δεν υπάρχει  
παρό µοιο υφιστά µενο οριζόντιο  µέσο ικανό  να µεριµνήσει  για τις ανάγκες  αυτές . ∆ιάφορα  
άλλα  µέσα επιχειρούν  να καταστήσουν  εφικτό  το διάλογο  ανάµεσα στα θεσµικά όργανα  της 
ΕΕ και τους πολίτες , αλλά  εντός  των ορίων  των αντίστοιχων  τοµεακών  πολιτικών  που τα 
διέπουν . 
Εν κατακλείδι , προτι µώµενη επιλογή  είναι  η επιλογή  2 «Αναπροσαρ µοσµένο πρόγρα µµα», 
υποεπιλογή  1: «Μικτή  προσέγγιση ».  
1.6. Εκτί µηση αντικτύπου  
1.6.1.  ∆ηµοσιονο µικός αντίκτυπος  του προγρά µµατος 
Στις 29 Ιουνίου  2011, η Ευρωπαϊκή  Επιτροπή  παρουσίασε  το πολυετές  δηµοσιονο µικό 
πλαίσιο  (Π∆Π ) για την περίοδο  2014-20201. Ο ενδεικτικός  προϋπολογισ µός που εγκρίθηκε  
για το µελλοντικό  πρόγρα µµα «Ευρώπη  για τους πολίτες » ανέρχεται  σε 203 εκατ. ευρώ  µε 
εκτιµώµενη κατανο µή ύψους  29 εκατ. ευρώ  ετησίως . Συνεπάγεται  ελαφριά  µείωση  από το 
τρέχον  πρόγρα µµα (215 εκατ. ευρώ ). Στα ποσά  αυτά  δεν λαµβάνονται  υπόψη  µελλοντικές  
διορθώσεις  βάσει  τιµαριθµικής αναπροσαρ µογής. 
1.6.2.  Αποτελέσ µατα και δαπάνες  
Τα αποτελέσ µατα του προγρά µµατος θα καλύπτουν  επιχορηγήσεις  σχεδίων  (περί τα 600 
ετησίως  µε εκτιµώµενο κόστος  15 εκατ. ευρώ /έτος), επιχορηγήσεις  λειτουργίας  (περίπου  90 
ετησίως  µε εκτιµώµενο κόστος  10 εκατ. ευρώ /έτος) και συµβάσεις  παροχής  υπηρεσιών  
(περίπου  5 ετησίως  µε εκτιµώµενο κόστος  1 εκατ. ευρώ /έτος). Ο κύριος  λόγος  για τον οποίο  
προτείνεται  «οµοιόµορφη » κατανο µή των αποτελεσ µάτων  καθόλη  την προγρα µµατική  
περίοδο  (2014-2020) είναι  ότι το πρόγρα µµα «Ευρώπη  για τους πολίτες » είναι  ένα «ώριµο» 
πρόγρα µµα – χωρίς  γνωστές  ή αναµενόµενες «κορυφώσεις » που πρέπει  να ληφθούν  υπόψη . 
Υπάρχει  συνεχής  ανάγκη  για συµµετοχή  των πολιτών  σε ζητήµατα της ΕΕ και 
δραστηριοποίησή  τους. 
Το εκτιµώµενο ποσό  των 29 εκατ. ευρώ /έτος θα καλύπτει  επίσης  διοικητικές  δαπάνες  
(περίπου  3 εκατ. ευρώ /έτος) για έναν εκτελεστικό  οργανισ µό που θα διαχειρίζεται  το 
πρόγρα µµα. 
1.6.3.  Επιπτώσεις  στο προσωπικό  
Βάσει  της εµπειρίας  από τη διαχείριση  του τρέχοντος  προγρά µµατος «Ευρώπη  για τους 
πολίτες », υπολογίζεται  ότι για το νέο µέσο απαιτούνται : 
– 9 µόνιµοι ή έκτακτοι  υπάλληλοι  
– 1 αποσπασ µένος εθνικός  εµπειρογνώ µονας 
                                                 
1 COM(2011)500 I Προϋπολογισ µός για την «Ευρώπη  2020» – Μέρος  I – Ανακοίνωση  της Επιτροπής  
στο Ευρωπαϊκό  Κοινοβούλιο , το Συµβούλιο , την Ευρωπαϊκή  Οικονο µική και Κοινωνική  Επιτροπή  και 
την Επιτροπή  των Περιφερειών · COM(2011)500 Προϋπολογισ µός για την «Ευρώπη  2020» – Μέρος  II 
– ∆ελτία  πολιτικής  – Ανακοίνωση  της Επιτροπής  στο Ευρωπαϊκό  Κοινοβούλιο , το Συµβούλιο , την 
Ευρωπαϊκή  Οικονο µική και Κοινωνική  Επιτροπή  και την Επιτροπή  των Περιφερειών . 
 
EL 9   EL Συνολικά , 10 άτοµα θα τοποθετηθούν  στη διαχείριση  των δράσεων . 
1.6.4.  Απλοποίηση  και περιορισ µός του διοικητικού  φόρτου  
Η απλοποίηση  είναι  ήδη µείζονος  σπουδαιότητας  στο τρέχον  πρόγρα µµα και πρόκειται  να 
τύχει  περαιτέρω  ενίσχυσης  στο καινούριο . Ήδη επιτυγχάνεται  σηµαντική  εξοικονό µηση όσον  
αφορά  τη διοίκηση  και τους ανθρώπινους  πόρους  µε τη χρήση  ενός εκτελεστικού  οργανισ µού 
για τη διαχείριση  του πλήρους  κύκλου  του προγρά µµατος. Επιπροσθέτως , η στροφή  σε 
πρακτικές  όπως  τα εφάπαξ  ποσά , τα κατ’ αποκοπή  ποσά  και το µοναδιαίο  κόστος , οι 
ηλεκτρονικές  εφαρ µογές, και οι αποτελεσ µατικοί  επιτόπιοι  έλεγχοι  µέσα από την 
οµαδοποίηση  επισκέψεων  σε οργανώσεις  που βρίσκονται  στην  ίδια περιφέρεια , περιορίζει  
περαιτέρω  τον διοικητικό  φόρτο , ενώ παράλληλα  επιτυγχάνει  εξοικονό µηση υπό 
πραγ µατικούς  δηµοσιονο µικούς  όρους . Όπως  αναφέρεται  στην  ενδιά µεση αξιολόγηση  
ECORYS ( σ. 39): «από συνεντεύξεις  δικαιούχων  και ενδιαφερο µένων  προκύπτουν  κάποιες  
ενδείξεις  ότι ο εκτελεστικός  οργανισ µός διαχειρίζεται  αποτελεσ µατικά  το πρόγρα µµα, 
επιφέροντας  σηµαντικές  διαδικαστικές  βελτιώσεις  αναφορικά  µε τη χρηµατοδότηση , τα 
κριτήρια  επιλεξι µότητας , την εναρ µόνιση  των διεργασιών  και την κατάρτιση  ηλεκτρικών  
εντύπων  για τις αιτήσεις ». Επίσης , επιση µαίνονται  τα αποτελέσ µατα συνέργειας  µε άλλα  
προγρά µµατα που διαχειρίζεται  ο εκτελεστικός  οργανισ µός.  
1.7. Παρακολούθηση  και αξιολόγηση  
Ο γενικός  στόχος  για «ενίσχυση  της µνήµης και βελτίωση  της ικανότητας  για συµµετοχή  στα 
κοινά  σε ενωσιακό  επίπεδο » θα αξιολογηθεί  σε σχέση  µε τον αριθµό και την ποιότητα  των 
πρωτοβουλιών  που προωθούνται  από οργανώσεις  των πολιτών  και οι οποίες  αποσκοπούν  στα 
εξής: 1) να επηρεάσουν  τη διαδικασία  χάραξης  πολιτικής  της ΕΕ, 2) να ενισχύσουν  την 
κοινωνική  συνοχή , και 3) να βελτιώσουν  την κατανόηση  του ρόλου  της ΕΕ. Ο 
µακροπρόθεσ µος στόχος  συνίσταται  στην  ενισχυ µένη ικανότητα  της κοινωνίας  των πολιτών  
να επηρεάζει  το ευρωπαϊκό  εγχείρη µα. Ορόση µα θα µπορούν  να αποτελούν  οι συνεισφορές  
στα Ευρωπαϊκά  Έτη υπό τη µορφή  πνευµατικών  τροφοδοτήσεων  ή δραστηριοτήτων  για τη 
σύνδεση  του θεσµού των Ετών  µε τοπικές  και περιφερειακές  συνιστώσες , καθώς  και οι 
συνεισφορές  σε πολιτικές  πλατφόρ µες κατά  την περίοδο  πριν από τις ευρωπαϊκές  εκλογές  
2014-2019. Θα χρειαστεί  να καθιερωθεί  µια γραµµή βάσης  καθώς  ο γενικός  στόχος  αποτελεί  
νέο στοιχείο  του προγρά µµατος.  
Υπάρχουν  δύο ειδικοί  στόχοι : 1) «Τόνωση  του διαλόγου , του προβλη µατισµού και της 
συνεργασίας  σε θέµατα µνήµης, ευρωπαϊκής  ολοκλήρωσης  και ιστορίας », και 2) «Ενίσχυση  
της κατανόησης  και της ικανότητας  των πολιτών  να συµµετέχουν  στη διαδικασία  λήψης  
αποφάσεων  της Ένωσης  και ανάπτυξη  ευκαιριών  για αλληλεγγύη , κοινωνική  δράση  και 
εθελοντισ µό σε επίπεδο  Ένωσης ». Ο πρώτος  στόχος  θα µετράται  σε σχέση  µε τον αριθµό των 
σχεδίων  και την ποιότητα  των αποτελεσ µάτων , καθώς  και το ποσοστό  όσων  είναι  για πρώτη  
φορά  δικαιούχοι . Ο δεύτερος  στόχος  θα µετράται  σε σχέση  µε τον αριθµό των άµεσα 
εµπλεκο µένων  συµµετεχόντων , τον αριθµό των συµµετεχουσών  οργανώσεων  και τον αριθµό 
των διακρατικών  εταιρικών  σχέσεων  και δικτύων , τη γεωγραφική  κάλυψη  των 
δραστηριοτήτων  και το ποσοστό  όσων  είναι  για πρώτη  φορά  δικαιούχοι . Για αρκετούς  από 
τους εν λόγω  δείκτες  αποτελεσ µάτων  θα πρέπει  να καθιερωθούν  γραµµές αναφοράς  από το 
νέο πρόγρα µµα. 
Η πρώτη  έκθεση  θα εκπονηθεί  τρία έτη µετά την έναρξη  του προγρά µµατος (έως τις 31 
∆εκε µβρίου  2016 το αργότερο ). Σκοπός  της εν λόγω  έκθεσης  θα είναι  να παρέχει  µια αρχική  
εκτίµηση των αποτελεσ µάτων  που θα έχουν  επιτευχθεί  στο µέσο του προγρά µµατος, έτσι 
 
EL 10   EL ώστε  να είναι  εφικτές  όσες αλλαγές  ή προσαρ µογές κριθούν  αναγκαίες  για το δεύτερο  µισό 
του προγρά µµατος (έως τις 31 ∆εκε µβρίου  2017 το αργότερο ). 
Η εκ των υστέρων  έκθεση  για τον αντίκτυπο  της εξεταζό µενης δράσης  θα εκπονηθεί  στο 
τέλος  του επταετούς  προγρά µµατος (1η Ιουλίου  2023). Σκοπός  της εν λόγω  έκθεσης  θα είναι  
η αξιολόγηση  των συγκριτικών  αποτελεσ µάτων  των µηχανισ µών στήριξης  υπό το φως των 
στόχων  του προγρά µµατος.  
Προβλέπεται  να υλοποιηθούν  µέτρα αξιολόγησης  µέσω εξωτερικών  και εσωτερικών  µελετών  
και ερευνών , αποστολών  και συναντήσεων . Οι δαπάνες  που σχετίζονται  µε τα εν λόγω  µέτρα 
συνιστούν  τυπικές  δαπάνες  στο πλαίσιο  των προγρα µµάτων  της ΕΕ και θα καλύπτονται  από 
τον διοικητικό  προϋπολογισ µό του µελλοντικού  προγρά µµατος.