ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
ΚΟΜ(94) 578 τελικό 
Βρυξέλλες, 08.12.1994 
ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΓ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
ΕΚΘΕΣΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ 
ΤΟΥ ΕΝΔΕΚΑΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ 
ΔΑΝΕΙΩΝ ΕΚΑΧ ΠΑ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΤΕΓΑΣΗ 
Περίοδος 1989-1993 

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 
1. Εισαγωγή 
2. Η εφαρμογή του ενδέκατου προγράμματος 
2.1 Οι προσανατολισμοί 
2.2 Ο απολογισμός των ενεργειών 
2.2.1 Οι πιστώσεις 
2.2.2 Η χρησιμοποίηση των πιστώσεων 
2.2.3 Είδος χρηματοδοτούμενων κατοικιών 
2.2.4 Παρέμβαση ΕΚΑΧ σε σχέση με το συνολικό κόστος της στέγασης 
2.3 Η αναδιανομή των πιστώσεων 
2.4 Παρακολούθηση και αξιολόγηση 
3. Οι συνεδριάσεις με τις περιφερειακές επιτροπές 
4. Συμπεράσματα - προοπτικές του δωδέκατου προγράμματος 
Ι. Εισαγωγή 
Τα δάνεια για την κοινωνική στέγαση αποτελούν σημαντικό συνοδευτικό μέτρο 
για την αναδιάρθρωση της βιομηχανίας άνθρακα και χάλυβα. Αυτό 
υπογραμμίστηκε ιδίως από τη Συμβουλευτική Επιτροπή ΕΚΑΧιΙ)η οποία, όπως και 
γενικά το σύνολο των κοινωνικών εταίρων των δύο κλάδων, παρακολουθεί εκ του 
σύνεγγυς τη δραστηριότητα αυτή. 
Αυτή είναι και η γνώμη των επιτόπιων παραγόντων και των υπευθύνων της 
τοπικής αυτοδιοίκησης οι οποίοι, μολονότι δεν είναι άμεσοι εταίροι της 
Επιτροπή ς, μπορούν να επωφεληθούν εντελώς ιδιαίτερα απότομέσοαυτόγιατην 
επίλυση των προβλημάτων που δημιουργούνται από την παρουσία των επιχειρήσεων 
ΕΚΑΧ. Γιατί είναι σαφές ότι οι "εργατικοί οικισμοί" αποτελούν το δύσκολο 
κληροδότημα των βιομηχανιών άνθρακα και χάλυβα και ότι η μεταστροφή των 
ενδιαφερόμενων περιοχών περνάει ιδίως από τον εκσυγχρονισμό των διαθέσιμων 
ακινήτων Αυτό είναι ένα από τα συμπεράσματα μιας μεγάλης μελέτης που 
διεξήχθη από δύο οργανισμούς ειδικευμένους στον τομέα της κοινωνικής 
στέγασης και η οποία είχε ως τίτλο "Ανάγκες και στρατηγικές σε θέματα 
στέγασης των εργαζομένων στις ζώνες βιομηχανιών ΕΚΑΧ".η τελική έκθεση της 
οποίας θα είναι διαθέσιμη το Νοέμβριο 1994. 
Αρχικά, τα προγράμματα δανείων για την κοινωνική στέγαση σχεδιάστηκαν για 
να μειώσουν τα βάρη των επιχειρήσεων, βοηθώντας τις να αναλάβουν τις ευθύνες 
τους αναφορικά με τους όρους στέγασης των εργαζομένων σε αυτές, συνεισφέροντας 
έτσι στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας (Άρθρο 54 δεύτερο εδάφιο της 
Συνθήκης ΕΚΑΧ) και ταυτόχρονα στην εξύψωση του βιοτικού επιπέδου και στη 
βελτίωση των συνθηκών εργασίας του εργατικού δυναμικού (Άρθρα 2 και 3). 
Για να γίνει καλύτερα κατανοητή η αποτελεσματικότητα και ο 
συμπληρωματικός χαρακτήρας της παρέμβασης αυτής, πρέπει αρχικά να 
υπογραμμιστεί ότι ως επί το πλείστον το δάνειο ΕΚΑΧ αντιπροσωπεύει μεταξύ του 
10 και του 15% του συνολικού κόστους. Το υπόλοιπο του σχεδίου χρηματοδότησης 
κατανέμεται μεταξύ του εργοδοτικού δανείου, των δημόσιων δανείων καθώς και 
των τραπεζικών δανείων, στα οποία προστίθενται ακόμη, στις περισσότερες 
περιπτώσεις, οι πόροι που έχουν εξοικονομηθεί καθώς και οι παροχές εργασίας 
του δικαιούχου.Ο συνδυασμός αυτών των διαφόρων πόρων χρηματοδότησης σημαίνει 
την αισθητή μείωση του βάρους για τον εργαζόμενο, δεδομένου ότι τα 
εφαρμοζόμενα επιτόκια είναι σαφώς κατώτερα από τα συνήθη τραπεζικά 
επιτόκια, ιδίως λόγω της παρουσίας, μέσα στο συνδυασμό αυτό. του δανείου ΕΚΑΧ 
με 1%. Χωρίς την ενίσχυση ΕΚΑΧ και χωρίς τη μείωση των βαρών που επιφέρει,ο 
εν λόγω εργαζόμενος το πιο πιθανό είναι ότι δεν θα είχε καμιά ευκαιρία να 
επιτύχει τα σχέδια του ως προς τη στέγαση. 
Στον τομέα των συλλογικών σχεδίων, το στοιχείο του συμπληρωματικού χαρακτήρα 
είναι μερικές φορές ακόμη πειστικότερο. Πράγματι, σε ορισμένες περιοχές, 
ακριβώς χάρη στη διαθεσιμότητα του δανείου ΕΚΑΧ - σε συνδυασμό με τα 
εργοδοτικά δάνεια και με τα κρατικά δάνεια - και χάρη στη μείωση του 
κόστους που αυτή προκαλεί, ένα σύνολο οικοδομηθέντων καταλυμάτων προς 
ενοικίαση μπορεί να παραμείνει στη κατηγορία των "κατοικιών με μειωμένο 
Ψήφισμα της 18ης Δεκεμβρίου 1992-ΕΕ (' 31 της 4/2/1993 
ενοίκιο". Παράλληλα, χάρη στην υποστήριξη που χορηγείται κατά προτεραιότητα 
στα σχέδια εκσυγχρονισμού/εξυγίανσης, η ΕΚΑΧ βοηθά έμμεσα τις περιφέρειες 
να βελτιώσουν το φυσικό και το οικιστικό περιβάλλον με την προοπτική της 
οικονομικής αναβίωσης. Αυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό για ορισμένες 
περιφέρειες που 
βρίσκονται σε κρίση, όπως για παράδειγμα τα νέα γερμανικά Lander, όπου τα 
δάνεια ΕΚΑΧ για τη στέγαση αποτέλεσαν πραγματική σανίδα σωτηρίας. 
Το εγχείρημα του ενδέκατου προγράμματος, που η έκθεση αυτή παρουσιάζει τα 
κύρια διδάγματα του, έδειξε συνολικά ότι τα δάνεια ΕΚΑΧ για τη στέγαση -
ιδίως χάρη στην απουσία υπερβολικής "γραφειοκρατίας" (τα έντυπα 
περιορίζονται στο ελάχιστο δυνατό) και χάρη στην άμεση επαφή μεταξύ ΕΚΑΧ 
και παραγόντων και δικαιούχων επιτόπου - αποτελούν ένα εξαιρετικά 
αποτελεσματικό μέσο κοινωνικής πολιτικής. 
2. Η εφαρμογή του ενδέκατου προγράμματος 
Από το 1954 ως το 1993 η ΕΚΑΧ εφάρμοσε διαδοχικά έντεκα προγράμματα δανείων 
για την κοινωνική στέγαση: συνολικά 205.691 κατοικίες έχουν χρηματοδοτηθεί 
και έχει απορροφηθεί ποσό 361 εκατομμυρίων ECU. 
Το ενδέκατο πρόγραμμα δανείων για την κοινωνική στέγαση ΕΚΑΧ. που 
εφαρμόστηκε για την περίοδο 1989 - 1992 αποφασίστηκε από την Επιτροπή'2' το 
1988. Η λειτουργική φάση του προγράμματος αυτού ξεκίνησε το 1990, μετά από 
διαβουλεύσεις με τις περιφερειακές επιτροπές και μετά τη σύναψη συμβάσεων 
με τους οικονομικούς μεσάζοντες. 
Στις 12 Δεκεμβρίου 1991. ενδιαμέσως στην υλοποίηση του ενδέκατου 
προγράμματος, η Επιτροπή υπέβαλε ενδιάμεση έκθεση δραστηριοτήτων σχετικά 
με την κατάσταση προόδου του ενδέκατου προγράμματος (κατάσταση στις 30 
Ιουνίου 1991)(3'. Η έκθεση αυτή είχε αποτελέσει αντικείμενο συζήτησης με τους 
αντιπροσώπους του συνόλου των περιφερειακών επιτροπών που ήταν αρμόδιοι για 
την εφαρμογή της πολιτικής ΕΚΑΧ για τη στέγαση. 
Τώρα που έχουν λήξει οι ενέργειες του ενδέκατου προγράμματος, 
συμπεριλαμβανομένης της χρήσης αναδιανομής των πιστώσεων, είναι η ώρα για 
την κατάρτιση του τελικού απολογισμού και για την αξιολόγηση των 
επιτευχθέντων αποτελεσμάτων. 
2.1. Οι προσανατολισμοί 
Οι γενικοί επιδιωκόμενοι από την Επιτροπή στόχοι στον τομέα της στέγασης 
ΕΚΑΧ εξελίχθηκαν μέσα στο χρόνο προσαρμοζόμενοι στις μεταβαλλόμενες 
συνθήκες της κοινωνικοοικονομικής κατάστασης των δύο κλάδων. 
Οι προσανατολισμοί για την υλοποίηση του ενδέκατου προγράμματος ΕΚΑΧ για 
τη στέγαση(4) υπογραμμίζουν ότι το πρόγραμμα αυτό στοχεύει πρώτα απ'όλα στην 
ικανοποίηση των αναγκών στέγασης του εργατικού δυναμικού που ανανεώνεται 
ακατάπαυστα, και του οποίου οι απαιτήσεις στο επίπεδο της άνεσης γίνονται όλο 
και μεγαλύτερες, στην εξασφάλιση κατάλληλης ποιότητας των κατοικιών και 
στην ελάφρυνση του κοινωνικού βάρους της αναδιάρθρωσης (π.χ. σε περίπτωση 
μεταφοράς). Διαπιστώνεται επίσης ότι μια καθαρά οικονομική προσέγγιση θα 
ήταν ακατάλληλη για τον τομέα της στέγασης ΕΚΑΧ και ότι κατά συνέπεια 
είναι αναγκαίο να ληφθούν υπόψη οι κοινωνικές πλευρές και να γίνει σεβαστή, 
για παράδειγμα, η κοινωνική ένταξη των προσώπων που ζουν στους οικισμούς 
καθώς και, γενικά, η διάσταση του περιβάλλοντος. 
Εκτός από την ενίσχυση για τη στέγαση με τη στενή έννοια, η Επιτροπή δέχτηκε, 
στο ενδέκατο πρόγραμμα, να επεκτείνει τη χορήγηση δανείου και σε ορισμένες 
εργασίες βελτίωσης του άμεσου περιβάλλοντος των κατοικιών, στις περιπτώσεις 
των συγκροτημάτων κατοικιών 
SEC (88) 1930 
SEC (91) 2393 τελικό 
EEC 176 της 12/7/1989 
2.2 Ο απολογισμός των ενεργειών 
2.2.1 Οι πιστώσεις 
Σύμφωνα με την απόφαση της Επιτροπής της 20ης Δεκεμβρίου Ι988ί5), το συνολικό 
κονδύλιο για το ενδέκατο πρόγραμμα ανερχόταν σε 48 εκατομμύρια ECU. Μετά 
την ένταξη των πέντε νέων Lander της Γερμανίας (πρώην ΛΔΓ), οι πιστώσεις 
αυξήθηκαν με πρόσθετο ποσό 4 εκατομμυρίων ECU για το 1991 και 6 εκατομμυρίων 
ECU για το 1992, που προορίζονταν για τις κατοικίες ΕΚΑΧ στις νέες αυτές 
περιοχές.Έτσι, το συνολικό χορηγούμενο ποσό του ενδέκατου προγράμματος ήταν 
58 εκατομμύρια ECU. 
Στην απόφαση της 10ης Ιουλίου 1989(6), η Επιτροπή αποφάσισε την αναδιανομή των 
πόρων ανά κράτος μέλος και βιομηχανία ως εξής : 
ϋίνακας Ι 
Κατανομή κεφαλαίων ανά κράτος μέλος και βιομηχανία 
Κμυτη 
μίλη 
ΒΓ.λ/)ίΐο 
Λα ν tu 
Π.ρμανΙα 
Ιΐλλαίΐα 
Ισπανία 
Γαλλία 
Ιρλανδι 
α 
Ιααλια 
Λου^,/ουργο 
Κατ ω Χώρες 
ΠομΊο^αλί 
α 
Ηνωμένο 
Ηαιηλα 
0 
Αρχικό 
σύνολο 
Χυμηλϊϊ|.'ωμ 
α Νεα 
Lânder 
γονικό 
σύνολο Άνθρακα; 
OL ECU 
830.000 
0 
7.500.000 
0 
3.500.000 
2.200.000 
70.000 
0 
0 
0 
300.000 
7.500.000 
21.900.000 
5.000.000 
26.900.000 % 
1.7 
0 
15.6 
0 
7,3 
4.6 
0.2 
0 
0 
0 
0.6 
15.6 
45,6 
22.8 Χ&λνβα\ 
οι: ECU 
1.800.000 
200.000 
5.000.000 
500.000 
4.000.000 
4.000.000 
100.000 
4.000.000 
700.000 
1.200.000 
600.000 
4.000.000 
26.100.000 
5.000.000 
31.100.000 % 
3,8 
0.4 
10,4 
1,1 
8,3 
8,3 
0,2 
8,3 
1,5 
2,5 
1,3 
8,3 
54,4 
19,2 Σν \ιολο 
oc ECU 
2.630.000 
200.000 
12.500.000 
500.000 
7.500.000 
6.200.000 
170.000 
4.000.000 
700.000 
1.200.000 
900.000 
11.500.000 
48.000.000 
10.000.000 
58.000.000 % 
5,5 
0,4 
26.0 
1,1 
15,6 
12.9 
0.4 
8,3 
1.5 
2,5 
1,9 
23,9 
100,0 
20.8 
SEC (88) 1930 
SEC (89) 906 
2.2.2. Η χρησιμοποίηση των πιστώσεων 
Βάσει της κατανομής αυτής, περισσότερα από 51 εκατομμύρια ECU 
χρησιμοποιήθηκαν για να συγχρηματοδοτηθούν 6.718 κατοικίες 
(συμπεριλαμβανομένων των κατοικιών στα νέα Lander) για την τετραετή περίοδο. 
Το συνολικό ποσοστό των πιστώσεων που χρησιμοποιήθηκαν άμεσα, δηλαδή πριν από 
τη χρήση της αναδιανομής ανέρχεται επομένως σε περισσότερο από το 90% των 
αρχικά διαθέσιμων κεφαλαίων (στα νέα Lander, όπου η λειτουργική φάση δεν 
άρχισε παρά το 1992, μέσα το πρώτο έτος χρησιμοποιήθηκε περισσότερο από το 75% 
των χορηγούμενων πιστώσεων). 
Αμέσως παρακάτω δίνονται λεπτομερή στοιχεία για κάθε κράτος μέλος : 
ϋίνακας 2 
Χρησιμοποίηση των πιστώσεων (σε ECU) στις 31/12/1992 
Κμύ ι η μ Ci η 
Βέλγιο 
Λο ν ια 
ΙΥρμανια 
Ελλάδα 
Ιοιια νια 
Ια λλ ια 
Ιρλανδία 
Ιταλία 
Λουέ,εμβουρ 
Ku lui Χίλ)|κ.>. 
ί ΙορΊ οπάλια 
Ην. 
Βαο ιλί,ΐο 
Αρχικό 
σύνολο 
Συμπλήρωμα 
Νία Lander 
TcviKO 
σύνολο Χομηγοίψι. w 
ι, mo ιωοι ι». 
2.630.000 
200.000 
12.500.000 
500.000 
7.500.000 
6.200.000 
170.000 
4.000.000 
700.000 
1.200.000 
900.000 
11.500.000 
48.000.000 
10.000.000 
58.000.000 Χμ no η 
2.622.624 
25.813 
12.437.236 
499.531 
4.822.950 
6.061.078 
100.000 
3.983.400 
662.677 
1.045.738 
794.218 
10.687.176 
43.742.441 
7.672.312 
51.414.753 Ym'iloino 
7.376 
174.187 
62.764 
469 
2.677.050 
138.922 
70.000 
16.600 
37.323 
154.262 
105.782 
812.824 
4.257.559 
2.327.688 
6.585.247 Υιιολοίηο 
% 
0,28 
87.09 
0,50 
0,09 
35,69 
2,24 
41,18 
0,42 
5,33 
12.86 
11,75 
7,07 
8,87 
23,28 
11,35 ΑμιθμΟί, 
κυ-ιοίκιων 
425 
14 
1.086 
127 
1.048 
1.123 
8 
328 
92 
144 
143 
783 
5.321 
1.397 
6.718 
Όσον αφορά τους όρους εφαρμογής του ενδέκατου προγράμματος μπορούμε γενικά να 
διακρίνουμε τις ακόλουθες καταστάσεις, ανάλογα με τις περιφέρειες και τα 
κράτη μέλη. 
Μια πρώτη ομάδα κρατών μελών χρησιμοποίησε όλα τα χορηγηθέντα κεφάλαια, 
τα οποία συχνά ήταν εντελώς ανεπαρκή σε σχέση με τη ζήτηση (Βέλγιο, Γερμανία, 
Ελλάδα, Γαλλία και Ιταλία). 
Άλλα κράτη μέλη συνάντησαν ορισμένες δυσκολίες στην υλοποίηση του 
προγράμματος, οφειλόμενες εν μέρει σε μια ανισορροπία μεταξύ των κλάδων 
7 
και/ή των περιφερειών και ιδίως, στις περισσότερες περιπτώσεις, σε ένα 
επίπεδο χρήσης των πόρων που διέφερε πολύ μεταξύ σιδηρουργίας και 
ανθρακωρυχείων (Δανία, Ισπανία, Ιρλανδία, Πορτογαλία, Ηνωμένο Βασίλειο). 
Η σιδηρουργία της Δανίας δεν χρησιμοποίησε παρά μέρος των χορηγηθέντων 
κεφαλαίων· το αποτέλεσμα αυτό οφείλεται στη στασιμότητα της αγοράς 
κατοικιών εξαιτίας του φορολογικού συστήματος και σε κάποιο κορεσμό των 
αναγκών σε κατοικίες για ολιγάριθμο αλλά σχετικά σταθερό δυναμικό. 
Τα ισπανικά ανθρακωρυχεία χρησιμοποίησαν το σύνολο σχεδόν των χορηγηθέντων 
κεφαλαίων· η σιδηρουργία μόνο το 40%. Η κατάσταση αλλάζει πολύ ανάλογα με 
τις αυτόνομες περιφέρειες : 
πολλές περιφέρειες συμμετείχαν για πρώτη φορά στο πρόγραμμα στέγασης 
ΕΚΑΧ, πράγμα που δημιούργησε προβλήματα δρομολόγησης και οργάνωσης 
των εργασιών σε επίπεδο περιφερειακών επιτροπών· 
σε ορισμένες περιοχές, η αλλαγή της περιφερειακής κυβέρνησης 
δημιούργησε προβλήματα συνέχειας σε επίπεδο περιφερειακής 
επιτροπής, που είναι ο απαραίτητος μεσάζων για τη διαχείριση των 
αιτήσεων για δάνεια, ιδίως στον τομέα της παρακολούθησης. 
Τα ιρλανδικά ανθρακωρυχεία δεν συμμετείχαν πλέον στο ενδέκατο πρόγραμμα 
στέγασης ΕΚΑΧ, μετά την αναδιάθρωσή τους. 
Τα πορτογαλικά ανθρακωρυχεία δεν χρησιμοποίησαν παρά το 65% των 
χορηγηθέντων κεφαλαίων. Το αποτέλεσμα αυτό ερμηνεύεται από την ανασφάλεια 
όσον αφορά το μέλλον των ανθρακωρυχείων του Douro. 
Τα βρετανικά ανθρακωρυχεία συνάντησαν δυσκολίες για την πραγματοποίηση των 
συλλογικών σχεδίων εκσυγχρονισμού των κατοικιών προς ενοικίαση. Το 
εναπομένον υπόλοιπο προορίζονταν για τη συγχρηματοδότηση των σχεδίων αυτών. 
2.2.3. Είδος χρηματοδοτούμενων κατοικιών 
Από τον πίνακα 3 φαίνεται ότι τα ποσά αυτά χρησιμοποιήθηκαν κατά 61% για 
ατομικά σχέδια, έναντι 39% για συλλογικά σχέδια. Η σημασία που δόθηκε στις 
νέες κατοικίες (40%) και στις παλαιές κατοικίες (32% για αγορές και 28% 
για απλές ανακαινίσεις) ποικίλλει σημαντικά ανά κράτος μέλος, ιδίως 
ανάλογα με τα δεδομένα της ντόπιας αγοράς και των επιλογών των 
περιφερειακών επιτροπών. 
Πίνακας 3 
Αριθμός και είδος χρηματοδοτούμενων κατοικιών 
Κράτ 
1 
ΜέΧ 
η 
Βκ> 
μη-
χανί 
α 
Βίλ 
Δον 
Γ€Ρ 
(π.1.) 
rep 
(v.n 
Ισκ 
Γα 
λλ 
ΕΚ 
λ 
Ιρλ. 
[τ. 
AnuÇ 
k Χ 
Πορ 
H Β. 
ι·: 12 
Ευν. 
% 
Συν % Νέες κατοικίες 
νέες 
καταοκευ 
ές 
ΛΧομ 
294 
120 
4ο 
12 
273 
48 
20 
41 
38 
892 αυΧ 
χ 
215 
170 
38 S αγορά 
α ίο μ 
15 
24 
833 
7 
35 
33 
Ι 
Su 
33 
1 037 συλ 
Χ 
.354 
354 
2.668 
13 Λ 15 S 
40 ϊχάρχουσες κατοικίες 
αγορά 
α το 
28 
4» 
II 
82 
5.1 
10 
8 
36 
88 
40 
783 
Ι 188 ουΧ 
Χ 
5ο() 
5(ι0 αγορά t 
ανακαίνια 
1 
α τομ. 
28 
2') 
42 
231 
7 
10 
20 
383 oui 
Χ 
35 
35 
2.166 
18 8 (1 1 
J2 ανακαίνι 
ση 
α το 
>' 
00 
14 
3 
|95 
121 
12 
27 
24 
24 
32 
592 σνλ 
Χ 
282 
548 
4(ι7 
1.207 
1.889 
u 1» 
28 Συνολικός 
apiOfi 6 ς 
α το μ 
425 
14 
235 
294 
Ι 048 
65(ι 
127 
8 
123 
92 
144 
143 
783 
4092 ου λ 
Χ 
0 
0 
851 
Ι 108 
0 
407 
0 
0 
205 
0 
0 
0 
0 
2.031 ούνο 
ι, 
425 
14 
1 08(1 
Ι 402 
Ι 048 
Ι 123 
127 
8 
328 
92 
144 
143 
783 
0723 
6.723 
01 .39 100 
2.2.4. Παρέμβαση ΕΚΑΧ σε σχέση με το συνολικό κόστος της κατοικίας 
Ο πίνακας 4 παρακάτω δίνει τα ποσοστά συμμετοχής της ΕΚΑΧ στη συνολική 
χρηματοδότηση των κατοικιών. Συνολικά, η μέση παρέμβαση ΕΚΑΧ είναι της τάξης 
του 15%· 11% για τις νέες κατοικίες και 22% για τις παλιές κατοικίες (20% 
για τις αγορές και 28% για τις απλές ανακαινίσεις). Το σχετικά υψηλό ποσοστό 
της παρέμβασης ΕΚΑΧ για τις ανακαινίσεις οφείλεται στο γεγονός ότι το 
συνολικό κόστος ενός παρόμοιου εγχειρήματος είναι αισθητά κατώτερο από το 
κόστος μιας νέας κατασκευής. 
Πίνακας 4 
Ho σο στ ό παρέμβασης της ΕΚΑΧ σε σχέση με το συνολικό κόστος 
Λ> 
Μέ 
Χη 
Ηι 
ομη 
χαν 
ία 
Be 
λ 
Δα 
ν. 
Te 
Ρ 
IJ.U 
Te 
Ρ 
(V.L) 
Ιση 
Γα 
λλ 
Ελ 
λ 
Ιρ 
λ 
Ιτ 
Αου 
Κ.Χ 
Πορ τ 
Η.Β 
Ε 12 Νέες κατοικίες 
νέες 
κατασκευέ 
ατο/ι 
79 
8.9 
11ο 
10 Ι 
III 
10.1 
10 1 
7.4 
25.2 
9.6 ουλ 
Χ 
13.5 
18.4 
15.3 αγορά Η 
ατομ 
00 
10.0 
11.0 
|9.0 
13.8 
203 
85 
12 9 
Ι 9 0 
11.8 <7 υ Χ 
Χ 
109 
10.9 Υχάρχουοες κατοικίες 
αγορά % 
αχομ 
7.9 
12.8 
208 
9.4 
9.5 
3.5 
2η5 
237 
10.7 
20.8 
23.3 
20.1 ουλ 
Χ 
342 
22 0 
33.7 αγορά + 
ανακαίνια 
η\ 
αχομ 
8 5 
13 5 
24.1 
129 
10ο 
17(ι 
83 
13.5 ουλ 
Χ 
20.0 
20.6 ανακαίνια 
η% 
αχομ 
204 
37.4 
145 
238 
27.5 
27.5 
26.8 
25.7 
187 
45.8 
24.7 σνλ 
Χ 
247 
360 
22.6 
28.7 Σύνολο % 
ατομ 
8.2 
374 
10.1 
18.3 
11.3 
120 
12.4 
265 
20.1 
8.5 
11.6 
24.7 
233 
14.0 ουλ 
Χ 
12.8 
35.4 
22.6 
18.7 
17.3 ούν« 
Χο 
8.2 
37.4 
120 
27.5 
113 
13 8 
12.4 
265 
19.2 
8 5 
11.0 
24.7 
23.3 
15.1 
2.3. Η αναδιανομή των πιστώσεων 
Καθώς για διάφορους λόγους που αναφέρθηκαν ήδη στην έκθεση αυτή όλες οι 
περιφέρειες δεν ήταν σε θέση να χρησιμοποιήσουν μέσα στις προβλεπόμενες 
προθεσμίες το σύνολο των κεφαλαίων που τους είχαν χορηγηθεί στα πλαίσια του 
ενδέκατου προγράμματος, η Επιτροπή προέβη σε αναδιανομή των πιστώσεων, 
ακολουθώντας την πρακτική των προηγούμενων προγραμμάτων. 
Αφού συζήτησε τις λεπτομέρειες εφαρμογής της ενέργειας αυτής με τους 
αντιπροσώπους των περιφερειακών επιτροπών στη συνεδρίαση της 6ης Ιουλίου 
1992, η Επιτροπή στη συνέχεια, μετά τη λήξη του προγράμματος, κάλεσε τις 
περιφερειακές επιτροπές να εισαγάγουν προτάσεις αναδιανομής. Οι 
περισσότερες επιτροπές έλαβαν αιτήσεις νέας χρήσης των πιστώσεων, είτε για 
νέα σχέδια είτε για άλλα που είχαν αρχικά απορριφθεί ελλείψει επαρκών 
πιστώσεων. Οι αιτήσεις αυτές αντιπροσώπευαν συνολικό ποσό 11.336.824 ECU, ενώ 
το διαθέσιμο σύνολο ήταν μόνο 4.257.559 ECU. 
Προτάθηκε επομένως να βασιστεί η κατανομή μεταξύ κρατών μελών σε διάφορα 
κριτήρια: 
δυναμικό των βιομηχανιών ΕΚΑΧ στις 30 Ιουνίου 1992· 
σχέδια σύντομα υλοποιήσιμα· 
ελάχιστο ποσό 50.000 ECU-
επιλογή σύμφωνα με τις προτεραιότητες των επιτροπών. 
Η αναδιανομή αυτή, που εγκρίθηκε από την Επιτροπή στις 28 Ιουλίου 199311, 
επέτρεψε να συμπεριληφθούν όλες οι χώρες που ζητούν κεφάλαια, να 
αποκατασταθεί, σε κάποιο μέτρο, η ισορροπία μεταξύ των κλάδων στο εσωτερικό 
ορισμένων κρατών μελών και να διορθωθούν ορισμένες διαφορές μεταξύ κρατών 
μελών. 
ϋρέπει να υπογραμμιστεί ότι όλοι οι όροι που τέθηκαν για την εφαρμογή του 
ενδέκατου προγράμματος ήταν αρχικά εφαρμοστέοι κατά τη χρήση της 
αναδιανομής, και ιδίως : 
οι προσανατολισμοί· 
η εφαρμογή και η εκτέλεση από τις υπηρεσίες της Επιτροπής· 
οι δημοσιονομικές προϋποθέσεις των δανείων : εφόσον στη μεγάλη 
πλειοψηφία τους πρόκειται για περιπτώσεις των ίδιων τραπεζών και 
οικονομικών μεσαζόντων, οι χρηματοδοτικές διατάξεις για την 
αναδιανομή διέπονταν από συμβάσεις συμπληρωματικές στις συμβάσεις των 
υπαρχόντων δανείων. 
Πίνακας 5 
Αναδιανομή των πιστώσεων 
Κράτη μέλη 
Βέλγιο 
Aavia 
Γερμανία 
Ελλάδα 
Ισπανία 
Γαλλία 
Ιρλανδία 
Ιταλία 
Λουξεμβούργο 
Κάτω Χώρες 
ΙΙορτογαλία 
Ηνωμένο 
Βασίλειο 
Σύνολο Κυρ. 12 Αρχικό Ko ο6 
σε ECU 
2 030 000 
200.000 
12 500 000 
500 000 
7 5D0 ()()() 
(1.200 000 
170.000 
4000000 
700 000 
1.200.000 
900.000 
11 500.000 
48.000.UOO % 
5,48 
0,42 
20,04 
1.04 
Ι 5.(, Λ 
12.92 
0.35 
8,33 
1,4ο 
2,50 
1,88 
23,9ο 
100,0 Λκομένουοες 
χιστώοεις 
οε ECI ' 
7 73ο 
174 1X7 
ο2 704 
4ο9 
2 (177 050 
138.922 
70 000 
1 6.000 
37.323 
154.202 
105 782 
812824 
4.257.559 % 
0,17 
4,09 
1,47 
0,01 
02.88 
3.26 
1,04 
0,39 
0,88 
3,02 
2,48 
19,09 
100,0 Αναδιανε/ιημέν 
ες κιοτώοεις 
σε ECU 
203020 
0 
1.821 5ο4 
50 785 
5|97|ο 
451 (.75 
51.055 
378.479 
50,994 
0 
51 797 
071.274 
4.257.559 % 
4.78 
0,00 
42.78 
1.19 
12,21 
10,01 
1,21 
8,89 
1,34 
0,00 
1,22 
15,77 
100,0 Τελικό χοοό 
σε ECU 
2820.244 
25.813 
14258.800 
550316 
5 342.000 
0.512753 
151.655 
4 361.879 
719.071 
1.045 738 
846.015 
11.358.450 
48.000.000 % 
5,89 
0,05 
29,71 
1.15 
11,13 
13.57 
0,32 
9,09 
1.50 
2,18 
1,76 
23,66 
100,0 
2.4. Παρακολούθηση και αξιολόγηση 
C (93) 2079 τελικό 
11 
Εκτός από το ζήτημα των αναγκών και των στρατηγικών που αποτελούν 
αντικείμενο μελέτης η οποία ανατίθεται σε εξωτερικούς οργανισμούς και 
αναφέρθηκε στην εισαγωγή, η Επιτροπή ενδιαφέρθηκε καθ'όλη τη διάρκεια του 
ενδέκατου προγράμματος για το ζήτημα του πραγματικού επιτόπου αντίκτυπου 
της δράσης της σε θέματα στεγαστικών δανείων. Το ζήτημα αυτό συζητήθηκε 
πολλές φορές με τους τοπικούς υπευθύνους. Στάθηκε επίσης επίκεντρο των 
αποστολών ελέγχου που πραγματοποίησε η Επιτροπή στα περισσότερα κράτη μέλη. 
Η Επιτροπή κατόρθωσε έτσι να συνειδητοποιήσει το ρόλο που διαδραματίζει το 
δάνειο ΕΚΑΧ για τον τελικό δικαιούχο. Στις περισσότερες περιπτώσεις η 
διαθεσιμότητα του δανείου αυτού είναι ουσιώδες στοιχείο για την απόφαση του 
εργαζομένου ΕΚΑΧ να αγοράσει ή να κατασκευάσει κατοικία 
12 
Αυτό είναι εντελώς αποφασιστικό στη περίπτωση των προγραμμάτων πώλησης 
σπιτιών ή διαμερισμάτων που ανήκουν στην ακίνητη ιδιοκτησία μεταλλευτικών 
ή σιδηρουργικών εταιρειών. Το δάνειο ΕΚΑΧ αποδεικνύεται εξίσου απαραίτητο 
για ορισμένες ενέργειες σε ζητήματα στεγαστικών συγκροτημάτων: οι 
υπεύθυνοι των εταιρειών κατοικιών που συνδέονται με τις επιχειρήσεις ΕΚΑΧ 
χρειάζονται τη χρηματοδότηση των δανείων ΕΚΑΧ για να ευοδώσουν τα σχέδια 
τους για επαναξιοποίηση των μεγάλων συγκροτημάτων. Σε κάθε περίπτωση, οι 
επιτόπιες επισκέψεις επέτρεψαν να επικυρωθεί η προσέγγιση που επελέγη από 
τα διαδοχικά προγράμματα δανειοδότησης της στέγασης. Επέτρεψαν επίσης να 
ελεγχθεί η αποτελεσματική χρήση των κατοικιών που χρηματοδοτούνται από το 
προσωπικό ΕΚΑΧ. Αναφορικά με τις δυσχέρειες που διαπιστώθηκαν σεορισμένες 
περιφέρειες σε σχέση με το βραδύ ρυθμό των οικονομικών μεταβιβάσεων, η 
αξιολόγηση των διαδικασιών οδήγησε την Επιτροπή να προτείνει ορισμένες 
απλουστεύσεις που θα εφαρμοστούν στην εφαρμογή του δωδέκατου προγράμματος. 
Σε αυτό το είδος ελέγχου προστίθενται οι μόνιμοι έλεγχοι που διεξάγονται 
από τις περιφερειακές επιτροπές και τους οικονομικούς μεσάζοντες, με 
ιδιαίτερα αποκεντρωμένη δομή. Η Επιτροπή πληροφορείται έτσι για κάθε 
σημαντική αλλαγή που αφορά τα ακίνητα που χρηματοδοτούνται από τα δάνεια 
ΕΚΑΧ. Πρέπει εξάλλου επίσημα να δηλώνει τη συμφωνία της σε περίπτωση 
μεταβίβασης δανείου Αυτή η τακτική παρακολούθηση επιτρέπει και να 
επαληθεύεται συνεχώς η προσαρμογή του μέσου των δανείων ΕΚΑΧ στην εξέλιξη 
της εθνικής ή περιφερειακής αγοράς κατοικίας 
Οφείλουμε να ομολογήσουμε ότι με την ολοκλήρωση του 11ου προγράμματος δεν 
έχει δοθεί ακόμη ικανοποιητική απάντηση στο ζήτημα της αξιολόγησης της 
δραστηριότητας δανειοδότησης για την κοινωνική στέγαση στο σύνολο του και 
κυρίως υπό το πρίσμα μιας ανάλυσης κόστους/αποτελεσματικότητας. Το ζήτημα 
αυτό έχει πρωταρχική σημασία στο πλαίσιο της μελλοντικής εξέλιξης των 
χρηματοπιστωτικών δραστηριοτήτων της ΕΚΑΧ. Είναι επομένως ανάγκη να 
συνοδευτεί το 12ο πρόγραμμα, ευθύς μετά την πραγματική έναρξη των 
δραστηριοτήτων, από μια αξιολόγηση σε βάθος, προκειμένου να καθοριστεί σε 
ποιο βαθμό αυτό το μέσο εξακολουθεί να ανταποκρίνεται στις ανάγκες της νέας 
κατάστασης που προέκυψε από τη μαζική αναδιάρθρωση της βιομηχανίας άνθρακα 
και χάλυβα. 
13 
Οι συνεδριάσεις με τις περιφερειακές επιτροπές 
Με στόχο την προετοιμασία του δωδέκατου προγράμματος κοινωνικής στέγασης 
ΕΚΑΧ η Επιτροπή κάλεσε τους προέδρους όλων των περιφερειακών επιτροπών σε 
μια συνεδρίαση στις Βρυξέλλες στις 6 Ιουλίου 1992. Στην ημερήσια διάταξη 
περιλαμβάνονταν ιδίως τα ακόλουθα σημεία : 
μελέτη προπαρασκευής του δωδέκατου προγράμματος, που ανατίθεται σε δύο 
συμβουλευτικά γραφεία 
παρουσίαση των συμπερασμάτων της μελέτης και των προτάσεων βελτίωσης· 
προσχέδιο των προσανατολισμών που μπορούν να επιλεγούν για την 
εφαρμογή του νέου προγράμματος· 
παρουσίαση ορισμένων δυνατοτήτων σχετικά με τα κριτήρια απονομής για 
το δωδέκατο πρόγραμμα· 
ακολουθητέες διαδικασίες και ρόλος των διαφόρων οργάνων. 
Η τεκμηρίωση σχετικά με όλα αυτά τα σημεία διανεμήθηκε κατά τη διάρκεια 
της συνεδρίασης. 
Από τις συζητήσεις με τις περιφερειακές επιτροπές φάνηκε : 
η γενική βούληση συνέχισης της δραστηριότητας των δανείων ΕΚΑΧ για 
τη στέγαση· 
η βούληση συνέχειας σε θέματα πολιτικής κοινωνικής στέγασης· 
η επιθυμία να υπάρξει περισσότερη ευελιξία στα κριτήρια επιλογής που 
επιβάλλει η Επιτροπή, η απλούστευση των διαδικασιών και η 
μεγαλύτερη αυτονομία για να λαμβάνονται υπόψη οι εθνικές, 
περιφερειακές ή τοπικές ανάγκες. 
Μια δεύτερη συνεδρίαση με τους εκπροσώπους των περιφερειακών επιτροπών 
έγινε στις 4 Μαρτίου 1994 : η συνεδρίαση αυτή τοποθετούνταν προφανώς στα 
πλαίσια της καθιέρωσης του δωδέκατου προγράμματος. Ως εκ τούτου, η συνεδρίαση 
επέτρεψε επίσης να γίνει ο απολογισμός του ενδέκατου προγράμματος και να 
παρουσιαστούν ορισμένα παραδείγματα ορθής πρακτικής ιδιαιτέρως 
ενδιαφέροντα. Οι συμμετέχοντες έμαθαν έτσι πως το σύστημα δανείων κοινωνικής 
στέγης μπόρεσε να αποδείξει τη χρησιμότητα του στο δύσκολο πλαίσιο της 
ιδιωτικοποίησης στην παλιά ΛΔΓ (νέα Lander). Συγκεκριμένα, η Treuhandanstalt 
(φορέας ιδιωτικοποιήσεων) ανέλαβε το καθήκον της ιδιωτικοποίησης μιας 
μεγάλης σιδηρουργικής επιχείρησης και το καθήκον να την καταστήσει 
οικονομικά βιώσιμη με μέτρα αναδιάρθρωσης και με τις κατάλληλες 
επενδύσεις. Στο πλαίσιο αυτό η Treuhand αποφάσισε ότι το σημαντικό απόθεμα 
ακινήτων της επιχείρησης έπρεπε να πουληθεί, γιατί δεν υπήρχαν τα 
απαραίτητα κεφάλαια για τον αναπόφευκτο πλέον εκσυγχρονισμό. Οι 
ενοικιαστές, από την πλευρά τους, δεν ήταν σε θέση νακαταβάλουν το ζητούμενο 
αντίτιμο, στο παρόν οικονομικό κλίμα, αλλά επίσης κινδύνευαν σε περίπτωση 
πώλησης σε εξωτερικούς φορείς, να χάσουν τη στέγη τους. Επομένως 
δημιουργήθηκε ένα στεγαστικός συνεταιρισμός (Wohnungsbaugcnosscnschaft), όπου 
οι ενοικιαστές γίνονται συνεταίροι ώστε να κατορθώσουν να αγοράσουν και να 
ανακαινίσουν τις κατοικίες τους. Η νέα αυτή προσέγγιση που δεν θα μπορούσε 
να προβλεφθεί χωρίς τη διαθεσιμότητα των δανείων ΕΚΑΧ έχει μεγάλη σημασία 
για τους ενδιαφερόμενους εργαζομένους εφόσον ελαφρύνει το οικονομικό βάρος 
τους εξασφαλίζοντας με τον τρόπο αυτό την κοινωνική συνοδεία της 
διαδικασίας ιδιωτικοποίησης. 
14 
4. Συμπεράσματα - προοπτικές του δωδέκατου προγράμματος 
Οι προτάσεις προσανατολισμού του δωδέκατου προγράμματος κοινωνικής στέγασης 
ΕΚΑΧ για την περίοδο 1993 - 1997 προετοιμάστηκαν με στόχο την υιοθέτηση τους 
από την Επιτροπή για έγκριση, έχοντας συνεκτιμήσει τα σχόλια των εκπροσώπων 
των περιφερειακών επιτροπών. Σε σχέση με τους προσανατολισμούς του ενδέκατου 
προγράμματος, οι κυριότερες καινοτομίες είναι οι ακόλουθες : 
μεγαλύτερη επιλεκτικότητα όσον αφορά τους δικαιούχους 
διευκολύνοντας την πρόσβαση στα δάνεια ΕΚΑΧ για τους εργαζόμενους 
που άλλαξαν θέση εργασίας καθώς και για τους νεοπροσληφθέντες 
νεαρούς εργαζόμενους· 
άνοιγμα του προγράμματος στα άτομα με πρόωρη σύνταξη και σε άλλα 
πρόσωπα πουεξαναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν πρόωρα την εργασία τους, 
τουλάχιστον κατά την περίοδο επιλεξιμότητας των μέτρων που 
προβλέπονται στο Άρθρο 56 της Συνθήκης ΕΚΑΧ· 
υπογράμμιση του εκσυγχρονισμού των εργατικών οικισμών και του 
περιβάλλοντος τους· 
ορισμένο ποσοστό του διαθέσιμου ποσού για τα σχέδια επίδειξης στις 
ιδιαίτερα θιγόμενες ζώνες· 
στόχοι προτεραιότητα ς που π ρέπει ν α επιτευχθούν με την προσαρμογή στις 
ανάγκες της τοπικής αγοράς κατοικίας-
προσπάθεια αποκέντρωσης που περνάει, όπου οι πρακτικές συνθήκες το 
επιτρέπουν, από τις συμβάσεις διαχείρισης με τα οικονομικά ιδρύματα 
και/ή τις περιφερειακές επιτροπές. 
Η πα ρου σία ση των προτάσεων αυτών υπέστη κάποια καθυστέρηση εξαιτίας των 
συζητήσεων σχετικά με το μέλλον των χρηματοδοτικών δραστηριοτήτων της ΕΚΑΧ<8). 
Το συνολικό ποσό που τίθεται στη διάθεση της κοινωνικής στέγης ΕΚΑΧ 
αποτέλεσε επίσης αντικείμενο μιας μακράς συζήτησης δεδομένης της έλλειψης 
πόρων και της ανάγκης χρηματοδότησης ενός ειδικού προγράμματος 
συνοδευτικού της αναδιάρθρωσης της σιδηρουργικής βιομηχανίας. 
Με ημερομηνία την 1η Σεπτεμβρίου 1993, η Επιτροπή ενέκρινε τελικά το 
δωδέκατο πρόγραμμα κοινωνικής στέγασης ΕΚΑΧ'91, αποφασίζοντας με την ίδια 
ευκαιρία το άνοιγμα ενός πρώτου τμήματος πιστώσεων της τάξεως των 19 
εκατομμυρίων ECU για το έτος 1993, που λαμβάνονται από το ειδικό απόθεμα 
και/ή από το παλιό κεφάλαιο συντάξεων ΕΚΑΧ και διευκρινίζοντας εξάλλου ότι 
για τα επόμενα έτή η πραγματική ετήσια χορήγηση θα ορίζεται κάθε χρόνο 
παράλληλα με την καθιέρωση του λειτουργικού προϋπολογισμού ΕΚΑΧ για το 
επόμενο έτος. Στις 21 Δεκεμβρίου 1993, η Επιτροπή ενέκρινε το λειτουργικό 
προϋπολογισμό ΕΚΑΧ για το 1994 προβλέποντας για το δεύτερο έτος του δωδέκατου 
προγράμματος χορήγηση της τάξεως των 17 εκατομμυρίων ECU. 
Με ημερομηνία 17 Δεκεμβρίου 1993, το Συμβούλιο έδωσε τη σύμφωνη γνώμη του 
δυνάμει του Άρθρου 54.2 της Συνθήκης ΕΚΑΧ'"", μέσα στα όρια των ποσών που 
αποφασίστηκαν από την Επιτροπή για το 1993 και το 1994. Μετά τη σύμφωνη γνώμη, 
έγινε κατορθωτό να δημοσιευτούν οι προσανατολισμοί"", και η Επιτροπή 
Πρβλ COM (94) 269 τελικό 
SEC (93) 1175 τελικό 
EEC 21 της 25/01/1994 
EEC 19 της 22/01/1994 
15 
κατόρθωσε να ξεκινήσει τις πρακτικές διαδικασίες για την εφαρμογή του 
προγράμματος, δηλαδή την απόφαση κατανομής των κεφαλαίων02' και την 
καθιέρωση των κριτηρίων χορήγησης για το σύνολο των περιφερειακών επιτροπών. 
Στα πλαίσια του δωδέκατου προγράμματος, η Επιτροπή σκοπεύει ν α απαντήσει σε 
κάποιες κριτικές που διατύπωσαν οι περιφερειακές επιτροπές όσον αφορά 
ορισμένες πρακτικές πλευρές της διαχείρισης των προγραμμάτων αυτών. Ιδίως 
έχει την πρόθεση : 
να καθιερώσει ένα πιο ευέλικτο σύστημα για τη σύναψη συμβάσεων 
δανείων με τους οικονομικούς μεσάζοντες και για την καταβολή των 
χορηγούμενων κεφαλαίων 
να αποκεντρώσει και να απλουστεύσει περισσότερο ακόμη τη διαχείριση 
των φακέλων. 
SEC (94) 857 
16 
ISSN 0254-1483 
COM(94)578 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR oi os 
Apit3. καταλόγου : CB-CO-94-600-GR-C 
ISBN 92-77-83306-8 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων ίων Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Luxembourg 
Ι>