ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Κ0Μ(94) 427 τελικό 
Βρυξέλλες, 19.10.1994 
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 
ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ 
ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ 
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΣΧΕΣΕΩΣ METASY ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΧΩΡΩΝ 
ΤΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΟΥ 
Ενίσχυση της Μεσογειακής Πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης: 
Δημιουργία εταιρικής σχέσεως μεταξύ της Ευρώπης και των Χωρών της Μεσογείου 
ΠΕΡΙΛΗΨΗ 
1. 'Οπως αναφέρθηκε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισαβώνας τον Ιούνιο 1992, οι νότιες 
και οι ανατολικές ακτές της Μεσογείου, καθώς και η Μέση Ανατολή, είναι γεωγραφικές 
περιοχές που έχουν μεγάλο ενδιαφέρον για την Ένωση τόσο από άποψη ασφάλειας όσο και 
από άποψη κοινωνικής σταθερότητας. Σύμφωνα με αυτήν την άποψη, το Ευρωπαϊκό 
Συμβούλιο της Κέρκυρας του Ιουνίου 1994 και το μεταγενέστερο Συμβούλιο Εξωτερικών 
Υποθέσεων κάλεσαν την Επιτροπή να υποβάλει κατευθύνσεις για την βραχυπρόθεσμη και 
μεσοπρόθεσμη ενίσχυση της μεσογειακής πολιτικής τηςΈνωσης για την ειρήνη, τη 
σταθερότητα, την ασφάλεια και την κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη της περιοχής. Το 
Συμβούλιο θα πρέπει να εξετάσει την πιθανότητα να διεξαχθεί διάσκεψη Ευρώπης-χωρών 
της Μεσογείου το 1995. 
2. Η παρούσα ανακοίνωση ανταποκρίνεται σε αυτό το αίτημα. Αποτελεί συνεισφορά στη 
συζήτηση στο πλαίσιο μιας τέτοιας Διάσκεψης. Αφορά κατά πρώτο λόγο τις σχέσεις με τις 
- χώρες του Μαγκρέμπ και του Μασρέκ και το Ισραήλ, ενώ συγχρόνως υπογραμμίζεται η 
σημασία των σχέσεων της Κοινότητας με την Τουρκία, καθώς και με την Κύπρο και τη 
Μάλτα με την προοπτική της ένταξης τους στην Κοινότητα. Οι σχέσεις με τις χώρες της 
πρώην Γιουγκοσλαβίας δεν εμπίπτουν στο πεδίο αυτής της ανακοίνωσης. 
3. Από το 1989 η Κοινότητα έχει εστιάσει την προσοχή της στις πολιτικές έναντι των χωρών 
της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης (ΧΚΑΕ) και έναντι της περιοχής της Μεσογείου. 
Οι σχέσεις για καθεμία από τις περιοχές βασίζονται στις ειδικές ανάγκες και δυνατότητες 
της. Η στρατηγική για τις ΧΚΑΕ όσον αφορά το στάδιο πριν την προσχώρηση κατά 
κανένα τρόπο δεν παρεμβαίνει στην δέσμευση της Κοινότητας έναντι της περιοχής της 
Μεσογείου. 
4. Υπάρχουν πολλοί τομείς αλληλεξάρτησης Ευρώπης-χωρών της Μεσογείου, ιδίως το 
περιβάλλον, η ενέργεια, η μετανάστευση, το εμπόριο και οι επενδύσεις. Έχει ζωτική 
σημασία για την Κοινότητα να βοηθήσει τις μεσογειακές χώρες να ανταπεξέλθουν στις 
προκλήσεις που αντιμετωπίζου. 
5. Ο στόχος πρέπει να είναι η δημιουργία εταιρικής σχέσεως μεταξύ της Ευρώπης και των 
χωρών της Μεσογείου. Αυτό θα αρχίσει με μια διαδικασία προοδευτικής καθιέρωσης των 
ελευθέρων συναλλαγών, στηριζόμενης με σημαντική χρηματοδοτική βοήθεια. Στη συνέχεια 
η σχέση θα αναπτυχθεί με στενότερη πολιτική και οικονομική συνεργασία, με σκοπό στενή 
σύνδεση, το περιεχόμενο της οποίας θα προσδιορισθεί από κοινού σε μεταγενέστερο στάδιο.. 
6. Η προοδευτική δημιουργία μιας Ευρω-Μεσογειακής ζώνης ειρήνης και σταθερότητας θα 
αρχίσει με στενό πολιτικό διάλογο που θα βασίζεται στο σεβασμό της δημοκρατίας, στη 
χρηστή δημόσια διοίκηση και στα ανθρώπινα δικαιώματα. Ο διάλογος θα πρέπει να 
επεκταθεί σε θέματα ασφάλειας, πράγμα που συνεπάγεται την εισαγωγή μέτρων για την 
εδραίωση της ειρήνης. 
7. Στον οικονομικό τομέα η Κοινότητα θα πρέπει να προωθήσει, στο πλαίσιο του ΠΟΕ, το 
ελεύθερο εμπόριο με μεμονωμένους εταίρους-χώρες της Μεσογείου, πράγμα που θα 
απαιτήσει τον εκσυγχρονισμό των οικονομιών και την αύξηση του ανταγωνισμού των εν 
λόγω χωρών. Λυτή η διαδικασία θα απαιτήσει μακρόχρονη μεταβατική περίοδο, και 
προθυμία από μέρους της Κοινότητας να προσφέρει βοήθεια, ιδίως υπό μορφή 
διαρθρωτικής προσαρμογής και οικονομικής αναδιάρθρωσης. Μακροπρόθεσμα, αυτό θα 
οδηγήσει στη δημιουργία της μεγαλύτερης ζώνης ελευθέρων συναλλαγών στον κόσμο, που 
θα καλύπτει 
τη διευρυμένη Κοινότητα, όλες τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης που δεν 
θα έχουν γίνει ακόμη μέλη και όλες τις μεσογειακές χώρες μη μέλη. 
8. Εκτός από τις ελεύθερες συναλλαγές, η Κοινότητα θα πρέπει να είναι πρόθυμη να αρχίσει 
συνεργασία με τις χώρες της Μεσογείου σε μεγάλο φάσμα τομέων, που θα προσδιορίσει από 
κοινού με αυτές. Οι τομείς αυτοί μπορεί να καλύπτουν τη βιομηχανική συνεργασία, την 
ενέργεια, το περιβάλλον, τις τεχνολογίες πληροφόρησης και επικοινωνίας, τις υπηρεσίες, 
το κεφάλαιο, την επιστήμη και τεχνολογία, την αποκεντρωμένη συνεργασία, την παράνομη 
διακίνηση ναρκωτικών, την παράνομη μετανάστευση, τον τουρισμό. 
9. Τα συμπεράσματα σχετικά με τη δράση θα πρέπει να καλύπτουν: 
τη γρήγορη περάτωση των διαπραγματεύσεων που διεξάγονται επί του παρόντος με 
το Ισραήλ, το Μαρόκο, την Τυνησία και την Τουρκία* 
την αύξηση της τεχνικής και χρηματοδοτικής βοήθειας, συμπεριλαμβανομένης της 
δημιουργίας ενός συνολικού προγράμματος παροχής βοήθειας MED, που απαιτεί 
συνολικούς πόρους 5.500 εκατ. ECU για το 1995-99· 
την ενθάρρυνση των ιδιωτικών επενδύσεων· 
το διάλογο για την οικονομική πολιτική· 
τα μέτρα για την προώθηση της περιφερειακής συνεργασίας (ενδοπεριφερειακό 
εμπόριο, σώρρευση των κανόνων καταγωγής, στήριξη υποπεριφερειακών ομάδων 
από την Κοινότητα). 
10. Η Επιτροπή εγκρίνει τη διεξαγωγή διάσκεψης μεταξύ της Ευρώπης και των χωρών της 
Μεσογείου το 1995 για να συμφωνηθούν οι πολιτικές και οικονομικές κατευθύνσεις για τις 
μελλοντικές σχέσεις, που θα οδηγήσουν στη δημιουργία θεσμικού πλαισίου. 
Εισαγωγή 
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισαβώνας του Ιουνίου 1992 δήλωσε ότι οι "νότιες κάι 
ανατολικές ακτές της Μεσογείου, καθώς και η Μέση Ανατολή, είναι γεωγραφικές περιοχές 
που έχουν μεγάλο ενδιαφέρον για την Ένωση τόσο από άποψη ασφάλειας όσο και από 
άποψη κοινωνικής σταθερότητας*·. Σύμφωνα με αυτήν την άποψη, με τα συμπεράσματα 
του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Κέρκυρας δόθηκε "εντολή στο Συμβούλιο να αξιολογήσει, 
μαζί με την Επιτροπή, τη συνολική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην περιοχή της 
Μεσογείου και τις πιθανές πρωτοβουλίες για την ενίσχυση αυτής της πολιτικής 
βραχυπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα, έχοντας υπόψη τη δυνατότητα να συγκληθεί διάσκεψη 
στην οποία θα συμμετάσχουν η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι μεσογειακοί της εταίροι". 
Δίνοντας συνέχεια σε αυτά τα συμπεράσματα, το Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων κάλεσε 
στις 18 Ιουλίου 1994 την Επιτροπή να υποβάλει κατευθύνσεις για τη βραχυπρόθεσμη και 
μεσοπρόθεσμη ενίσχυση της μεσογειακής πολιτικής της Ένωσης για την ειρήνη, τη 
σταθερότητα, την ασφάλεια και την κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη της περιοχής. Αυτές 
οι κατευθύνσεις θα δώσουν τη δυνατότητα στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στο Έσσεν να ψηφίσει 
κοινό προσανατολισμό σχετικά με το μέλλον των σχέσεων μεταξύ της Ευρώπης και των 
χωρών της Μεσογείου. Το Συμβούλιο θα εξετάσει το ενδεχόμενο να διεξαχθεί διάσκεψη 
στην οποία.θα συμμετάσχουν η Κοινότητα και οι μεσογειακοί της εταίροι. 
Η παρούσα ανακοίνωση ανταποκρίνεται σε αυτό το αίτημα. Αφορά κατά πρώτο λόγο τις 
χώρες του Μαγκρέμπ, του Μασρέκ και το Ισραήλ, ενώ παράλληλα υπογραμμίζει την 
σημασία των σχέσεων της Κοινότητας με την Τουρκία, καθώς και με την Κύπρο και τη 
Μάλτα, με την προοπτική της προσχώρησης τους στην Κοινότητα. Οι σχέσεις με τις χώρες 
της πρώην Γιουγκοσλαβίας δεν συμπεριλαμβάνονται στο πεδίο αυτής της ανακοίνωσης. 
Από το 1989 η Κοινότητα, συνεπεία ταχέων γεωπολιτικών μεταβολών, εστίασε την προσοχή 
της στις πολιτικές που απαιτούνται για τη στήριξη της οικονομικής ανάπτυξης, τόσο στην 
Κεντρική και στην Ανατολική Ευρώπη όσο και στην περιοχή της Μεσογείου. Στήριξε τις 
προσπάθειες των ΧΚΑΕ να ενσωματώσουν προοδευτικά τις οικονομίες τους στις οικονομίες 
της δυτικής Ευρώπης και στην οικονομία της παγκόσμιας αγοράς. 
Οι πολιτικές που ασκεί η Κοινότητα αφενός έναντι της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης 
και αφετέρου έναντι των νοτίων εταίρων της πηγάζουν από διαφορετικό γεωγραφικό, 
ιστορικό, πολιτικό, οικονομικό και πολιτιστικό πλαίσιο. Η παρούσα ανακοίνωση 
καταδεικνύει ότι η στρατηγική για τη φάση πριν την προσχώρηση που ακολουθεί η 
Κοινότητα έναντι των χωρών της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης δεν επηρεάζει κατά 
κανένα τρόπο τη δέσμευση της να αναπτύξει στενότερους δεσμούς με τους μεσογειακούς 
γείτονες της. 
3. Η παρούσα ανακοίνωση: 
θα αναφέρει τις προκλήσεις και τα συμφέροντα της Κοινότητας στην περιοχή 
(παράρτημα 1) στα οποία ήδη επέστησε τηνπροσοχή η Επιτροπή το 19891. 
θα υπενθυμίσει τα επιτεύγματα και τις αδυναμίες της σημερινής μεσογειακής 
πολιτικής (παράρτημα 2)· 
θα περιγράψει πώς οραματίζεται η Επιτροπή σε μακροπρόθεσμη βάση την 
μελλοντική σχέση μεταξύ της Ευρώπης και των νοτίων γειτόνων της στη Μεσόγειο· 
θα προβεί σε συστάσεις σχετικά με βραχυπρόθεσμες και μεσοπρόθεσμες ενέργειες, 
ώστε το όραμα να γίνει προοδευτικά πραγματικότητα ως τις αρχές του 21ου αιώνα. 
II. Προκλήσεις και προτεραιότητες 
4. Η Λεκάνη της Μεσογείου αποτελεί περιοχή στρατηγικής σημασίας για την Κοινότητα. Η 
ειρήνη και σταθερότητα της περιοχής αποτελούν ύψιστη προτεραιότητα για την Ευρώπη. 
Για να εδραιωθεί η ειρήνη και η σταθερότητα στην περιοχή, πρέπει να δοθεί απάντηση σε 
ορισμένες προκλήσεις, ήτοι: 
να ενισχυθούν η πολιτική μεταρρύθμιση, ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων 
και η ελευθερία έκφρασης ως μέσα για τον περιορισμό των εξτρεμιστικών πράξεων· 
να προωθηθεί η οικονομική μεταρρύθμιση, που θα οδηγήσει σε διαρκή και σταθερή 
οικονομική μεγέθυνση και βελτίωση του βιοτικού επιπέδου, και συνεπώς στη μείωση 
της βίας και στο μετριασμό της μεταναστευτικής πίεσης. 
Η Κοινότητα και οι μεσογειακοί εταίροι έχουνσχέση αλληλεξάρτησης σε πολλούς τομείς: 
ο τομέας στον οποίο αυτή η αλληλεξάρτηση είναι προφανέστερη είναι η διασφάλιση των 
περιβαλλοντικών πόρων. Τα συμφέροντα της Ευρώπης στην περιοχή ποικίλλουνκατά πολύ 
και καλύπτουν τομείς όπως η παροχή ενέργειας, η μετανάστευση, το εμπόριο και οι 
επενδύσεις (παράρτημα 4). 
Για να αναφέρουμε ένα άλλο παράδειγμα, τα προβλήματα που προκαλεί η παραγωγή, 
παράνομη διακίνηση και κατάχρηση ναρκωτικών απαιτούν επίσης συνεργασία για την 
αντιμετώπιση τους δεδομένου ότι υπάρχει κίνδυνος να προκληθούν αλληλοκατηγορίες. 
Η αστάθεια στην περιοχή θαέχει αρνητικές επιπτώσεις σε όλες τις χώρες της Ένωσης. Ο 
πληθυσμός στις μεσογειακές χώρες μη μέλη μπορεί να ανέλθει σε 400 εκατ. ως το έτος 2035, 
με ολοένα αυξανόμενο χάσμα όσον αφορά το εισόδημα (βλέπε παράρτημα 1), εάν οι 
σημερινές δημογραφικές εξελίξεις δεν αντισταθμισθούν ταχέως και περιορισθούν με γρήγορη 
οικονομική ανάπτυξη και κατάλληλες δημογραφικές πολιτικές. Η απαιτούμενη οικονομική 
ανάπτυξη προϋποθέτει την καταβολή σημαντικών προσπαθειών από μέρους αυτών των 
χωρών που θα συνίστανται στην περαιτέρω ελευθέρωση και αναδιάρθρωση των οικονομιών 
τους, καθώς 
SEC (89) 1961 τελικό της 23.11.89. 
και την εφαρμογή πολιτικών από μέρους της Κοινότητας που θα τις βοηθήσουν να 
ανταποκριθούν στις πολιτικές, οικονομικές και δημογραφικές προκλήσεις που 
αντιμετωπίζουν. 
Μεγάλο ποσοστό του πληθυσμού μεταναστών που υπάρχει στην Κοινότητα προέρχεται από 
την εν λόγω περιοχή, με την οποία διατηρεί συχνά στενούς δεσμούς και στις οικονομίες των 
οποίων συμβάλλει με εμβάσματα. Εάν η μεταναστευτική πίεση δεν αποτελέσει αντικείμενο 
προσεκτικής διαχείρισης μέσω προγραμματισμένης συνεργασίας με τις εν λόγω χώρες, πολύ 
εύκολα μπορεί να προκαλέσει διενέξεις, πράγμα που θα βλάψει τόσο τις διεθνείς σχέσεις 
όσο και τον ίδιο τον πληθυσμό των μεταναστών. 
Από την άλλη πλευρά, όλα τα κράτη μέλη πρέπει να απολαύουν μεγαλύτερη σταθερότητας 
και ευημερίας στην περιοχή. Αυτό θα πολλαπλασιάσει τις ευκαιρίες για συναλλαγές και 
επενδύσεις και θα ενισχύσει τη συνεργασία στο πολιτικό και οικονομικό επίπεδο. 
Ειδικότερα, σε μια εποχή παγκοσμιοποίησης και ολοένα μεγαλύτερης περιφερειακής 
προσέγγισης των προβλημάτων στη βόρεια Αμερική και την Ασία, η Κοινότητα δεν μπορεί 
παρά να αποδεχθεί τα οφέλη.της ενσωμάτωσης των νοτίων γειτόνων της σε ένα πλαίσιο 
κοινώς αποδεκτών κανόνων. Στην ενσωμάτωση θα πρέπει να ληφθούν υπόψη οι ανάγκες 
των φτωχότερων περιφερειών της ίδιας της Κοινότητας, πολλές από τις οποίες βρίσκονται 
στη Μεσόγειο. 
Σε μια εποχή όπου η ειρηνευτική διαδικασία στη Μέση Ανατολή σημειώνει πρόοδο, παρ'όλο 
που στην Αλγερία η σταθερότητα υποσκάφθηκε από την πολιτική βία, είναι καιρός να 
καθορισθούν οι δυνατότητες ανάπτυξης της ειρήνης μέσω της συνεργασίας, του διαλόγου 
και της αμοιβαίας κατανόησης. 
Υπάρχει πίεση χρόνου, όχι μόνο από πολιτική αλλά και από οικονομική άποψη. Ως εκ 
τούτου, αποτελεί ζωτικό συμφέρον της Κοινότητας να κατευθύνει τις προσπάθειες της 
προς την ενίσχυση αυτών των χωρών για να μπορέσουν να ανταποκριθούν στις προκλήσεις 
που αντιμετωπίζουν. 
5. Η Κοινότητα έχει ήδη συμπεριλάβει στην πολιτική της σημαντικά μέτρα για τη στήριξη της 
περιοχής της Μεσογείου στο σύνολο της, που ενισχύθηκαν με την νέα Μεσογειακή Πολιτική 
για τα έτη 1992-96 (για την αξιολόγηση αυτών των μέτρων βλέπε παράρτημα 2). 
Η Επιτροπή έχει καταστρώσει στρατηγική σχετικά με την πολιτική της Κοινότητας έναντι 
των χωρών του Μαγκρέμπ2, του Μασρέκ και του Ισραήλ3 και για τη στήριξη της ειρηνευτικής 
διαδικασίας-στη Μέση Ανατολή4. 'Οσον αφορά αυτήν την τελευταία, τρία κύρια σημεία είναι 
σημαντικά: 
ένα πενταετές πρόγραμμα στήριξης των Κατεχομένων Εδαφών, που συνίσταται σε 
επιχορηγήσεις ύψους 500 εκατ. ECU καί σε δάνεια από την ETE· 
μια πρόταση για την αναβάθμιση των διμερών σχέσεων της Κοινότητας με όλες τις 
εν λόγω χώρες· 
2 
3 SEC(92)40 τελικό της 30ης Απριλίου 1992. 
ΟΟΜ(93)375 τελικό της 8ης Σεπτεμβρίου 1993. 
ΟΟΜ(93)458 τελικό της 29ης Σεπτεμβρίου 1993. 
6 
στήριξη από μέρους της Κοινότητας της περιφερειακής συνεργασίας, ιδίως με την 
προεδρία που ανέλαβε στην Ομάδα Εργασίας για την Περιφερειακή Οικονομική 
Ανάπτυξη στο πλαίσιο της πολυμερούς προσπάθειαςγια την ειρηνευτική διαδικασία. 
6. Η αξιολόγηση της συνολικής μεσογειακής πολιτικής μέχρι τώρα δείχνει ότι τα αποτελέσματα 
είναι ανάμικτα. Η ελεύθερη πρόσβαση στην κοινοτική αγορά για τα βιομηχανικά προϊόντα 
είχε θετικά αποτελέσματα, ιδίως στις χώρες που εκτέλεσαν επιτυχώς οικονομικές 
μεταρρυθμίσεις. Εντούτοις, ακόμη και αυτές οι χώρες δεν μπόρεσαν μέχρι τώρα να 
επωφεληθούν από την πλήρη ενσωμάτωση των οικονομιών τους στην παγκόσμια αγορά 
εργασίας, δεδομένου ότι πολλοί τομείς προφυλάχθηκαν με υψηλά επίπεδα τελωνειακής 
προστασίας. 
Τα αποτελέσματα της χρηματοδοτικής συνεργασίας υπήρξαν επίσης ανάμικτα. Η στήριξη 
της διαρθρωτικής προσαρμογής είχε σημαντικό αποτέλεσμα όσον-αφορά την κάλυψη ειδικών 
αναγκών, αλλά δεν απεδείχθη αποτελεσματική όσον αφορά την επίτευξη σημαντικού γενικού 
αποτελέσματος. Τα μέτρα που αποσκοπούσαν στη σύνδεση του βορείου και του νοτίου 
τμήματος της Μεσογείου, που προς το παρόν αποτελούν μικρό μόνο ποσοστό της 
προσπάθειας συνεργασίας, είχαν γενικώς θετική απήχηση και πρέπει να ενισχυθούν. Η πείρα 
έχει δείξει ότι τα μέσα που χρησιμοποιήθηκαν και οι πολιτικές που ακολουθήθηκαν δεν 
είχαν την απαιτούμενη ευρύτητα και αποτελεσματικότητα σε σύγκριση με τις ανάγκες της 
περιοχής. Οι πόροι που διατέθηκαν για τη μεσογειακή πολιτική ελάχιστα ανταποκρίθηκαν 
στις προκλήσεις (για τα συγκριτικά στοιχεία βλέπε παράρτημα 3). 
III. Κατευθύνσεις για τις μελλοντικές σχέσεις 
7. Η μεσογειακή πολιτική της Κοινότητας θα πρέπει να είναι πολυδιάστατη και να 
περιλαμβάνει τους διάφορους τομείς αλληλεξάρτησης. Οι ενέργειες στον οικονομικό τομέα 
πρέπει να καθορίζονται σύμφωνα με τους πολιτικούς στόχους. 
Αυτό που απαιτείται είναι μια μακροπρόθεσμη στρατηγική. Η εταιρική σχέση μεταξύ της 
Ευρώπης και των χωρών της Μεσογείου, που πρέπει να θεωρηθεί ως ένα πλαίσιο εν 
εξελίξει, αποτελεί μακροπρόθεσμο στόχο, στην υλοποίηση του οποίου θα συμβάλουν τα 
στοιχεία που αναφέρονται στην παρούσα ανακοίνωση. Επείγει να γίνει τώρα η αρχή. 
Η πολιτική της Ένωσης θα πρέπει να αποσκοπεί στη στήριξη της δημιουργίας μιας ζώνης 
σταθερότητας και ασφάλειας καθώς και στην καθιέρωση των προϋποθέσεων για τη σταθερή, 
διαρκή και ταχεία οικονομική ανάπτυξη στις μεσογειακές χώρες. Εάν υπάρξει σαφής 
δέσμευση για οικονομική μεταρρύθμιση, οι εν λόγω χώρες θα μπορέσουν να επιτύχουν 
υψηλά επίπεδα απασχόλησης και να μειώσουν το χάσμα που τις χωρίζει από την Κοινότητα 
όσον αφορά την ευημερία. Σε αυτό θα συμβάλει κυρίως η προοδευτική δημιουργία μιας 
Ευρω-μεσογειακής Οικονομικής Ζώνης, τα κύρια χαρακτηριστικά της οποίας θα είναι η 
προοδευτική καθιέρωση ελευθέρων συναλλαγών και μεγαλύτερη οικονομική ολοκλήρωση, 
με κατάλληλη στήριξη από την Κοινότητα για την οικονομική και κοινωνική προσαρμογή 
που απαιτεί αυτή η διαδικασία, καθώς και στενότερη συνεργασία στον πολιτικό τομέα και 
στον τομέα της ασφάλειας. 
(ί) Προς μια Ευρω-Μεσογειακή Ζώνη Πολιτικής Σταθερότητας και Ασφάλειας 
8. Ο κυριότερος στόχος της Μεσογειακής Πολιτικής της Ένωσης είναι η επίτευξη ειρήνης και 
σταθερότητας στην περιοχή. Αυτός ο στόχος θα πρέπει να επιδιωχθεί με όλα τα μέσα που 
διαθέτει η Ένωση, συμπεριλαμβανομένης της κοινής εξωτερικής πολιτικής και της πολιτικής 
στον τομέα της ασφάλειας. Για να είναι αποτελεσματική η Ένωση θα πρέπει όσο το 
δυνατόν περισσότερο, να δρα ως σύνολο και όχι με μεμονωμένες πρωτοβουλίες. 
9. 'Οπως αναφέρεται στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Λισαβώνας του Ιουνίου 
1992, "οι νότιες και ανατολικές ακτές της Μεσογείου καθώς και η Μέση Ανατολή είναι 
γεωγραφικές περιοχές που παρουσιάζουν μεγάλο ενδιαφέρον για την Ένωση, τόσο από άποψη 
ασφάλειας όσο και από άποψη κοινωνικής σταθερότητας". Επί του παρόντος, οι πολιτικές, 
οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες σε ορισμένες από αυτές τις χώρες αποτελούν πηγή αστάθειας 
που οδηγούν στη μαζική μετανάστευση, σε εξτρεμιστικές πράξεις θρησκευτικού φανατισμού, στην 
τρομοκρατία, στα ναρκωτικά και στο οργανωμένο έγκλημα. Έχουν επιζήμιες επιπτώσεις τόσο 
στην ίδια την περιοχή όσο και στην Ένωση. 
10. Η Ένωση έχει συμφέρον να συνεργασθεί με τις εν λόγω χώρες για τη μείωση αυτών των πηγών 
αστάθειας. Γενικότερα, η Ένωση θα πρέπει να επιδιώξει την προώθηση σχέσεως καλής γειτονίας, 
αποφεύγοντας τη διεύρυνση του χάσματος βορρά-νότου μεταξύ της ΕΕ και των μεσογειακών 
εταίρων της, και επιδιώκοντας αντίθετα τη στενότερη επαφή των χωρών και των πληθυσμών της 
περιοχής. 
Αποτελεί προτεραιότητα η προώθηση πολιτικού διαλόγου μεταξύ της'Ενωσης και των μεσογειακών 
εταίρων της, που θα βασίζεται στο σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των αρχών της 
δημοκρατίας, στη χρηστή δημόσια διοίκηση και στο κράτος του νόμου, που αποτελούν βασικό 
στοιχείο της σχέσεως τους. 
Όσον αφορά την κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική στον τομέα της ασφάλειας, το Ευρωπαϊκό 
Συμβούλιο της Λισαβώνας καθόρισε τις νότιες και ανατολικές ακτές της Μεσογείου ως ζώνη 
προτεραιότητας για την άσκηση κοινής δράσης. Οι νέες δυνατότητες που παρέχει η Κοινή Πολιτική 
στον τομέα των Εξωτερικών Σχέσεων και της Ασφάλειας και οι συναφείς κοινοτικές 
δραστηριότητες θα δώσουν τη δυνατότητα στην Ένωση να συνεργασθεί αποτελεσματικά με τους 
μεσογειακούς εταίρους της για τη βελτίωση της σταθερότητας και της ασφάλειας στην περιοχή. 
11. Στον τομέα της ασφάλειας, ο πολλαπλασιασμός των μη συμβατικών όπλων αποτελεί σημαντική 
πηγή προβληματισμού. Λαμβανομένης υπόψη της ειρηνευτικής διαδικασίας της Μέσης Ανατολής 
και της ανάγκης εξουδετέρωσης των υπολειπόμενων κινδύνων για την ασφάλεια των χωρών της 
περιοχής, η Ένωση θα πρέπει να καταβάλει προσπάθειες για να πείσει όλους τους μεσογειακούς 
εταίρους να μην καταφεύγουν σε μη συμβατικές στρατιωτικές λύσεις. 
Ο πολιτικός διάλογος με τους μεσογειακούς εταίρους της Ένωσης πρέπει να ενισχυθεί και να 
επεκταθεί στα θέματα ασφάλειας. Όπως ανέφεραν οι υπουργοί της Ένωσης της Δυτικής Ευρώπης 
στη δήλωση του Kirchberg, αυτός ο διάλογος, που άρχισε ήδη με τις χώρες του Μαγκρέμπ, θα 
πρέπει να αναπτυχθεί περαιτέρω και να επεκταθεί στην Αίγυπτο και προοδευτικά σε άλλες 
μεσογειακές χώρες μη μέλη της Κοινότητας της Δυτικής Ευρώπης. 
12. Η θέσπιση ενός κώδικα συμπεριφοράς μεταξύ των μεσογειακών χωρών για τη διευθέτηση των 
διαφορών θα ήταν χρήσιμη πρωτοβουλία την οποία θα μπορούσε να συζητήσει η Ένωση με τους 
μεσογειακούς εταίρους. Άλλα μέτρα για τη δημιουργία κλίματος εμπιστοσύνης στον πολιτικό και 
στρατιωτικό τομέα θα μπορούσαν να θεσπισθούν σε συνεργασία με την -Ένωση της Δυτικής 
Ευρώπης και τους υπερατλαντικούς εταίρους. Η ΕΕ θα μπορούσε να προσφέρει τις υπηρεσίες της 
σε περίπτωση συνεχιζόμενων συγκρούσεων. 
Από κοινού με την Ένωση της Δυτικής Ευρώπης και τους ενδιαφερόμενους μεσογειακούς εταίρους, 
η ΕΕ θα αναπτύξει την ικανότητα να εντοπίσει πηγές αστάθειας και πιθανής σύγκρουσης σε αρχικό 
στάδιο. Με την υποστήριξη της Ένωσης, η συνεργασία στη Μεσόγειο αποτέλεσε σταθερά 
σημαντικό θέμα κατά τις συνεδρίασεις και τα σεμινάρια της ΔΑΣΕ για την παρακολούθηση της 
εφαρμογής και θα αποτελέσει σημαντικό θέμα κατά τη διάσκεψη απολογισμού της Βουδαπέστης 
και τη διάσκεψη κορυφής το Δεκέμβριο 1994. Περαιτέρω εξελίξεις μπορεί να προβλεφθούν κατά 
τη διάρκεια της Γενικής Μεσογειακής Διάσκεψης που θα πραγματοποιηθεί το 1995. 
13. Έχει ήδη επιτευχθεί σημαντική πρόοδος για την εξασφάλιση σταθερότητας στην περιοχή στο 
πλαίσιο της Ειρηνευτικής Διαδικασίας με τη Μέση Ανατολή, που επιτρέπει στην Ένωση και 
τους γείτονες της στην Ανατολική Μεσόγειο να αναπτύξουν τις σχέσεις τους συμβάλλοντας 
στη δημιουργία των οικονομικών και κοινωνικών συνθηκών για την επίτευξη μόνιμης 
ειρήνης, διαρκούς και σταθερής ανάπτυξης και πολιτικής σταθερότητας. 
Η) Προς μια ευρω-μεσογειακή οικονομική ζώνη 
14. Η επίτευξη των στόχων της Μεσογειακής πολιτικής της Κοινότητας απαιτεί πολύ ευρύτερη 
και ενεργότερη συμμετοχή της Κοινότητας στην κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη των χωρών 
εταίρων. 
Τα παραπάνω πρέπει να ληφθούν υπόψη κατά τη χάραξη των πολιτικών της Κοινότητας 
όσον αφορά τις εμπορικές σχέσεις και την οικονομική και χρηματοδοτική συνεργασία. 
(α) Ελεύθερες συναλλαγές 
15. Οι κίνδυνοι οικονομικής αναστάτωσης και κοινωνικοοικονομικής αποσταθεροποίησης 
φαίνεται ότι θα είναι μεγαλύτεροι κατά τα επόμενα έτη, στην περιοχή της Μεσογείου. Είναι 
φυσικό τόσο η Κοινότητα όσο και οι Μεσογειακές γειτονικές χώρες να αναζητούν κατάλληλες 
πολιτικές για να αντιμετωπίσουν τα προβλήματα τους οικονομικής και πολιτικής 
μεταρρύθμισης. 
Πράγματι, το σκεπτικό στο οποίο βασίζονται οι διαπραγματεύσεις ή οι διερευνητικές 
συζητήσεις που διεξάγονται κατά τα τελευταία δύο έτη με το Μαρόκο και την Τυνησία, την 
Αίγυπτο και την Αλγερία, είναι η ανάγκη να ενσωματωθούν στενότερα αυτές οι χώρες στο 
δημιουργούμενο πανευρωπαϊκό δίκτυο ελευθέρων συναλλαγών και μέσω αυτής της 
διαδικασίας: 
να ευθυγραμμιστεί το κανονιστικό πλαίσιο και το πλαίσιο της οικονομικής πολιτικής 
τους· 
να ανυψωθεί μακροπρόθεσμα το επίπεδο ανταγωνιστικότητας τους· 
να προσελκυστεί σημαντικότερος αριθμός ιδιωτικών άμεσων επενδύσεων, ιδίως από 
την Ευρώπη· 
να βελτιωθεί η αμοιβαία κατανόηση και γνώση· 
και, το σημαντικότερο, να επιταχυνθεί η επίτευξη διαρκούς και σταθερής 
οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης. 
Η πρόκληση για τις Μεσογειακές χώρες, ιδίως τις χώρες του Μαγκρέμπ και του Μασρέκ, 
είναι σημαντικά πιο δύσκολη και πολύπλοκη απ'ό,τι ήταν για την Κεντρική και Ανατολική 
Ευρώπη, ιδίως για τέσσερις λόγους: 
το συνολικό επίπεδο ανάπτυξης είναι πολύ χαμηλό (βλ. Παράρτημα 4 για τις 
συγκρίσεις)· 
έχουν να αντιμετωπίσουν υψηλό ποσοστό αύξησης του πληθυσμού (περισσότερο από 
2% ανά έτος, πράγμα που σημαίνει διπλασιασμό μετά από περίπου 30 έτη), που 
επιδεινώνει το ήδη υψηλό επίπεδο υποαπασχόλησης διαρθρωτικής φύσεως και 
αυξάνει το κοινωνικό κόστος (εκπαίδευση, υγεία κ.λπ.)· 
δεν διαθέτουν καλά κατηρτισμένο εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό, δεδομένου ότι 
σημαντικό ποσοστό του πληθυσμού τους εξακολουθεί να είναι αναλφάβητο· 
- πολιτιστικές και κοινωνικές παραδόσεις που καθιστούν δυσκολότερη τη διαδικασία 
μεταρρύθμισης. 
16. Για να αρχίσουν να ασκούν προοδευτικά ελεύθερες συναλλαγές με την Κοινότητα και να 
υιοθετήσουν ένα ευρύ φάσμα κοινοτικών κανονισμών σχετικών με το εμπόριο (τελωνεία, 
πρότυπα, ανταγωνισμός, προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας, ελευθέρωση των 
υπηρεσιών, ελεύθερη κίνηση κεφαλαίων, κ.λπ.) οι Μεσογειακές χώρες, που θα πρέπει να 
υποστούν το κόστος των προσαρμογών που χρειάζονται για να αντιμετωπιστούν οι 
προκλήσεις τών ελευθέρων συναλλαγών, τονίζουν τέσσερα βασικά γι'αυτές θέματα: 
την ανάγκη μακροχρόνιων μηχανισμών μετάβασης και ικανοποιητικών εγγυήσεων· 
την ανάγκη να επιτευχθεί βελτιωμένη πρόσβαση για τις γεωργικές τους εξαγωγές· 
την ανάγκη να αυξηθούν οι χρηματοδοτικές ροές από δημόσιες και ιδωτικές πηγές 
για την προώθηση των οικονομιών τους· 
τη δυνατότητα να βασιστούν στη βοήθεια της Κοινότητας για την επιτάχυνση του 
εκσυγχρονισμού των κοινωνικώνκαι οικονομικών συστημάτων τους. 
17. Υπό την προϋπόθεση ότι οι εξελίξεις θα ακολουθήσουν τηνπορεία που προβλέπεται επί του 
παρόντος, η Ευρώπη και οι Μεσογειακές χώρες προχωρούν, σύμφωνα με τις υποχρεώσεις 
που έχουν αναληφθεί στο πλαίσιο του ΠΟΕ, προς τη δημιουργία μιας ευρείας ζώνης 
ελευθέρων συναλλαγών μεταξύ της Ευρώπης και των Μεσογειακών χωρών, που θα 
ολοκληρωθεί περίπου το 2010. 
Αυτή η ζώνη θα εξασφαλίζει: 
αμοιβαίες ελεύθερες συναλλαγές μεταξύ της διευρυμένης Κοινότητας και των 
περισσοτέρων Μεσογειακών χωρών για όλα τα μεταποιημένα προϊόντα, σύμφωνα 
με τις σχετικές διατάξεις του ΠΟΕ· 
προτιμησιακή και αμοιβαία πρόσβαση για τα γεωργικά προϊόντα που ενδιαφέρουν 
και τα δύο μέρη· 
ελεύθερες συναλλαγές μεταξύ των ιδίων των Μεσογειακών χωρών.5 
Οι Ευρω-Μεσογειακή Ζώνη θα αποτελεί τη μεγαλύτερη ζώνη ελευθέρων συναλλαγών στον 
κόσμο, και θα καλύπτει 600-800 εκατ. άτομα και 30-40 χώρες. 
Η σύνθεση της θα γίνει προοδευτικά, με ελαστικότητα και σε εθελοντική βάση. 
Η διαδικασία έχει ήδη αρχίσει, και το Ισραήλ είναι η χώρα που έχει προχωρήσει περισσότερο 
στηνολοκλήρωση των ελευθέρων συναλλαγών τόσο με την Κοινότητα όσο και με τις χώρες 
της ΕΖΕΣ και έχει αρχίσει συνομιλίες με ορισμένες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής 
Ευρώπης. Οι διαπραγματεύσεις για ελεύθερες συναλλαγές μεταξύ της Κοινότητας, του 
Μαρόκου και της Τυνησίας έχουν αρχίσει και θα ακολουθηθούν από άλλες εν ευθέτω χρόνω. 
Για την τελωνειακή ένωση με την Τουρκία έχει τεθεί ως προθεσμία το 1995. 
5 Το Ισραήλ και η Τουρκία είναι πιθανόν να είναι οι πρώτες Μεσογειακές χώρες που θα συνάψουν 
μεταξύ τους συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών. 
10 
Όσον αφορά την Κύπρο και τη Μάλτα, έχει αρχίσει διαδικασία προσχώρησης στην 
Κοινότητα. 
Η προοδευτική δημιουργία μιας Ευρω-Μεσογειακής Ζώνης ελευθέρων συναλλαγών θα 
προωθήσει σημαντικά το εμπόριο τόσο μεταξύ ολόκληρης της Ευρώπης και των Μεσογειακών 
χωρών, όσο και - πράγμα που είναι εξίσου σημαντικό αν όχι και σημαντικότερο - μεταξύ των 
ιδίων των Μεσογειακών χωρών με μακροπρόθεσμη ελευθέρωση του εμπορίου που, όπως έχει 
αποδείξει η ευρωπαϊκή πείρα, δρα ως κινητήρια δύναμη για περισσότερη και βαθύτερη 
συνεργασία στην περιοχή. 
Η συνεργασία μεταξύ των διαφόρων κλάδων παραγωγής και η σημαντική ανύψωση του 
επιπέδου των κοινών επιχειρήσεων μεταξύ της Ευρώπης και των Μεσογειακών χωρών θα 
προωθήσουν την ανταγωνιστικότητα του βιομηχανικού και επιχειρηματικού τομέα των δύο 
περιοχών και θα βελτιώσουν τη θέση τους στην αγορά σε παγκόσμιο επίπεδο. 
Ιδιαίτερη προσοχή θα αποδοθεί στην ενθάρρυνση της δημιουργίας ισχυρότερων δεσμών 
μεταξύ των εταίρων μας και των φτωχότερων μεσογειακών περιφερειών της Κοινότητας για 
την προώθηση της ανάπτυξης με σκοπό την αμοιβαία ενδυνάμωση. 
φ) Χρηματοδοτική βοήθεια 
18. Η Επιτροπή θεωρεί απαραίτητη σημαντική αύξηση της χρηματοδοτικής βοήθειας για τις 
μεσογειακές χώρες για να επιτευχθούν οι στόχοι της μεσογειακής πολιτικής και να 
ενισχυθούν οι εν λόγω χώρες για να ανταποκριθούν στις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν. 
Η Επιτροπή προτείνει να εστιασθεί η χρηματοδοτική στήριξη της Κοινότητας στους 
ακόλουθους πέντε στόχους προτεραιότητας: 
στήριξη της διαδικασίας οικονομικού εκσυγχρονισμού και αναδιάρθρωσης των 
χωρών εκείνων που είναι έτοιμες να ανοίξουν τις αγορές τους στο πλαίσιο νέων 
συμφωνιών σύνδεσης· 
στήριξη της διαρθρωτικής προσαρμογής σε χώρες λιγότερο προηγμένες σε αυτόν τον 
τομέα με σκοπό την προετοιμασία τους για να αρχίσουν ελεύθερες συναλλαγές με την 
Κοινότητα· 
στήριξη για την περιφερειακή συνεργασία, ιδίως στον τομέα του περιβάλλοντος· 
στήριξη της οικονομικής και χρηματοδοτικής συνεργασίας βορρά-νότου, και μεταξύ 
των ιδίων των χωρών της νότιας και ανατολικής Μεσογείου, ιδίως με προγράμματα 
αποκεντρωμένης συνεργασίας που συνδέουν τους κύριους παράγοντες στον 
πολιτιστικό, κοινωνικό και οικονομικό τομέα (επιχειρήσεις, πανεπιστήμια, 
ερευνητικά κέντρα, τοπική αυτοδιοίκηση, μέσα μαζικής ενημέρωσης, μη 
κυβερνητικές οργανώσεις κ.λπ.), 
στήριξη της ειρηνευτικής διαδικασίας στη Μέση Ανατολή. 
19. Φυσικά η Κοινότητα δεν μπορεί να διεκπεραιώσει μόνη της όλα αυτά τα έργα. Εντούτοις, 
δεδομένων των σημαντικών συμφερόντων που διακυβεύονται στην εν λόγω περιοχή, 
απαιτείται ισχυρή και αξιόπιστη επιβεβαίωση της παρουσίας της Κοινότητας. Οι 
χρηματοδοτικοί πόροι τους οποίους μπορεί να διαθέσει η Κοινότητα για τις εν λόγω χώρες, 
ακόμα και μετά από σημαντική αύξηση, θα παραμείνουν περιορισμένοι σε σύγκριση με τις 
ανάγκες τους. Προς το παρόν, η Επιτροπή υποβάλλει προς εξέταση τις ακόλουθες 
κατευθύνσεις: ,t 
11 
εισαγωγή ουσιαστικού διαλόγου για την οικονομική πολιτική με τις χώρες της 
περιοχής για τον προσδιορισμό των ειδικών τους αναγκών, και καθορισμός 
προτεραιοτήτων και μέσων οράσεως από την Κοινότητα· 
ενίσχυση των μηχανισμών συντονισμού της δράσεως της Κοινότητας 
(συμπεριλαμβανομένης της ETE) με τις δραστηριότητες των αρμοδίων διεθνών 
χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων (ιδίως την Διεθνή Τράπεζα και το ΔΝΤ)· 
ενίσχυση του συντονισμού μεταξύ της Κοινότητας και των κρατών μελών* 
εκτίμηση των δυνατοτήτων συντονισμού όλων των χρηματοδοτικών μέσων της 
Κοινότητας (συμπεριλαμβανομένων των δανείων) για την κάλυψη των ειδικών 
στόχων και αναγκών κάθε χώρας. 
γ. Συνεργασία 
20. Πέραν από τη δημιουργία μιας ζώνης ελευθέρων συναλλαγών, οι εταίροι στην Ευρώπη και 
στις Μεσογειακές χώρες θα πρέπει να είναι προετοιμασμένοι να αποκτήσουν στενότερη σχέση 
σε ευρύ φάσμα τομέων. Είναι πολύ νωρίς για να προσδιορίσουμε το ακριβές περιεχόμενο 
ή μορφή αυτής της σχέσεως,η οποία θα προκύψει από διαβουλεύσεις με τις ίδιες τις χώρες 
εταίρους. Η Κοινότητα θα πρέπει ωστόσο ήδη να δηλώσει ρητά την προθυμία της να 
εμπλακεί σε μια δυναμική διαδικασία Οι δυνατότητες στενότερης συνεργασίας 
περιλαμβάνουν μέτρα για: 
τη διεξαγωγή διαρκούς διαλόγου και συνεννοήσεων για ευρύ φάσμα θεμάτωνπου 
σχετίζονται με το εμπόριο και τις επενδύσεις (έμμεση φορολογία, πρότυπα, 
τελωνειακές διαδικασίες, σχέδια εγγύησης των επενδύσεων κλπ.) 
εντατικοποίηση της βιομηχανικής τους συνεργασίας (υπεργολαβία, μεταφορά 
τεχνολογίας, κατάρτιση, κοινές επιχειρήσεις, κ.λπ.)· 
ενίσχυση της συνεργασίας τους σε ενεργειακά θέματα, π.χ. διασύνδεση δικτύων, 
τεχνολογίες εξοικονόμησης ενέργειας, ανάπτυξη πηγών ηλιακής ενέργειας· 
τόνωση της κοινωνικής διάστασης: η εκπαίδευση, το χαμηλό επίπεδο συνθηκών 
εργασίας, η υγεία και ασφάλεια στον τόπο εργασίας απαιτούν άμεση και συνολική 
προσέγγιση από μέρους της Κοινότητας για τη βελτίωση της νομοθεσίας, της 
πολιτικής σχετικά με τις εργασιακές σχέσεις και τα θέματα κοινωνικής προστασίας* 
ενίσχυση της συνεργασίας τους στον περιβαλλοντικό τομέα για την προστασία της 
Μεσογείου και εντατικοποίηση των προσπαθειών για τη διατήρηση των ανανεώσιμων 
πηγών ενέργειας και την καταπολέμηση της ρύπανσης, της διάβρωσης, της 
ερημοποίησης, κ.λπ.· 
εντατικοποίηση τωνπρρσπαθειών για την προώθηση της διαρκούς και σταθερής 
ανάπτυξης με την αντιμετώπιση θεμάτων όπως η ολοκληρωμένη διαχείριση των 
υδάτινων πόρων, η παροχή και διατήρηση ενέργειας, η αύξηση του πληθυσμού και 
η αστυφιλία* 
ενίσχυση των ανταλλαγών και της συνεργασίας στον τομέα της πληροφόρησης και 
πιο συγκεκριμένα σε ειδικούς τομείς όπως το κανονιστικό πλαίσιο, η τυποποίηση, 
η υποδομή και νέες τεχνολογίες πληροφόρησης και επικοινωνίας* 
12 
διεύρυνση της συνεργασίας τους πέραν των εμπορικών συναλλαγώνσε άλλους τομείς 
όπως οι μεταφορές και η σχετική υποδομή, οι τράπεζες και όλα τα είδη υπηρεσιών· 
ελευθέρωση της κίνησης κεφαλαίων· 
στενότερη συνεργασία σε επιστημονικό επίπεδο* 
αντιμετώπιση θεμάτων αμοιβαίου ενδιαφέροντος για τους εταίρους στηνπεριοχή( π.χ. 
τουρισμός, παράνομη μετανάστευση, τρομοκρατικές ενέργειες και οργανωμένο 
έγκλημα) 
αναγνώριση της ανάγκης διμερών συμφωνιών για τη συνεργασία στον τομέα της 
παραγωγής, παράνομης διακίνησης και κατάχρησης ναρκωτικών* αυτή η συνεργασία 
θα πρέπει να ενισχυθεί εάν πρόκειται να αποτελέσει μέρος της εταιρικής σχέσεως 
Ευρώπης-χωρών της Μεσογείου. 
Η Ευρώπη και οι Μεσογειακές χώρες θα εμπλακούν, συνεπώς, ολοένα και περισσότερο σε 
μια διαδικασία αλληλεπίδρασης, αλληλεξάρτησης και αμοιβαίας σύνδεσης. 
ι 
IV. Συμπεράσματα: εταιρική σχέση μεταξύ της Ευρώπης και των χωρών της Μεσογείου 
21. Η μακροπρόθεσμη στρατηγική της Ένωσης για τη δημιουργία εταιρικής σχέσεως μεταξύ της 
Ευρώπης και των χωρών της Μεσογείου, που περιλαμβάνει μια ζώνη ειρήνης και 
σταθερότητας και καλύπτει την Ένωση, την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη και Νότια και 
Ανατολική Μεσόγειο, προϋποθέτει στενό και διαρκή διάλογο μεταξύ των εν λόγω 
ενδιαφερομένων. 
22. Από την πλευρά της, η Ένωση θα πρέπει να είναι προετοιμασμένη να διεξάγει τακτικό 
πολιτικό διάλογο με τους μεσογειακούς της εταίρους, βασιζόμενη στο σεβασμό των 
ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τις αρχές της δημοκρατίας και της χρηστής δημόσιας διοίκησης 
που θα συνοδεύουν την εντατικοποίηση των σχέσεων στον οικονομικό, χρηματοδοτικό και 
κοινωνικό τομέα. 
Η Ένωση θα πρέπει να ενθαρρύνει την περιφερειακή συνεργασία μεταξύ μεσογειακών χωρών 
και θα πρέπει να είναι έτοιμη να αρχίσει διάλογο με ενδεχόμενες υποπεριφερειακές 
ομάδεςπου θα σχηματιστούν. 
23. Παράλληλα, η Ένωση θα πρέπει να εφαρμόσει ένα ευρύ φάσμα πολιτικών στον τομέα της 
οικονομικής, της χρηματοδοτικής και κοινωνικής συνεργασίας. 
Στις προτάσεις που θα υποβάλει, η Επιτροπή θα συμβιβάζει τις ανάγκες της Κοινής 
Γεωργικής Πολιτικής με τις διεθνείς υποχρεώσεις της Κοινότητας, συμπεριλαμβανομένων 
αυτών που έχουν ληφθεί στο πλαίσιο του ΠΟΕ. 
24. Για το σκοπό αυτό, η Επιτροπή υποβάλλει τις ακόλουθες συστάσεις σχετικά με τη δράση, 
που βασίζονται στη μακροχρόνια κοινοτική προσέγγιση για τις Μεσογειακές χώρες. 
24.1 Βοανυποόθεσαα. η Επιτροπή ελπίζει να ολοκληρώσει συντοιια TIC διαποαναατεύσεκ για τις 
νέες συμφωνίες με το Ισραήλ, το Μαρόκο και την Τυνησία, ως πρώτο βήμα για τη δημιουργία 
ζώνης ελευθέρων συναλλαγών στην περιοχή, και να συνεχίσει τις συνομιλίες με άλλες χώρες 
που επιθυμούν να συνάψουν νέες συμβατικές σχέσεις. Αυτό θα απαιτήσει κάποια 
ελαστικότητα από μέρος του Συμβουλίου, ιδίως όσον αφορά το εμπόριο γεωργικών 
13 
προϊόντων και τη χρηματοδοτική στήριξη. Η Επιτροπή τονίζει επίσης την επείγουσα ανάγκη 
να ολοκληρωθούν, πριν τα τέλη του 1994, οι διεξαγόμενες συνομιλίες με την Τουρκία για την 
πλήρη εφαρμογή της τελωνειακής ένωσης, που θα αποτελέσει ποιοτική μεταβολή στις σχέσεις 
μεταξύ Τουρκίας και Ευρωπαϊκής Ένωσης. 
24.2 Μεσοπρόθεσμα, η μετατροπή της Μεσογείου σε ζώνη σχετικής ευημερίας και σταθερότητας, 
με υψηλό επίπεδο περιφερειακής συνεργασίας και ελευθέρων συναλλαγών μεταξύ των ιδίων 
των Μεσογειακών χωρών αλλά και με την Ευρώπη, θα απαιτήσει σημαντική αύ&ηση Tnc 
τεννικτκ; και Υοηαατοδοτιτκ Βοήθεια TOC Koivonrcac πο<κ TIC Μεσονειακέΰ Ytixrec. 
Κατά τη γνώμη της Επιτροπής θα χρειαστεί να καταβληθεί σημαντική προσπάθεια για να 
στηριχθεί η σταθερή και διαρκής κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη αυτών των χωρών, να 
ενισχυθεί η διαρθρωτική τους προσαρμογή και να ενθαρρυνθεί η περιφερειακή συνεργασία. 
Θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στις χώρες που, αφενός, προτίθενται να λάβουν μέτρα 
για τον μακροπρόθεσμο εκσυγχρονισμό των οικονομιών τους και των κοινωνικών τους 
συστημάτων και αφετέρου είναι πρόθυμες να συνεργαστούν με την Κοινότητα στη διαχείριση 
των αλληλεξαρτήσεων μεταξύ των δύο πλευρών της Μεσογείου. Για το σκοπό αυτό η 
Κοινότητα θα πρέπει να δημιουργήσει ένα σφαιρικό πρόγραμμα συνεργασίας MED, όπως 
συνέβη στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη με το πρόγραμμα PHARE. 
24.3 Η ζώνη ελευθέρων συναλλαγών μεταξύ της Ευρώπης και των Μεσογειακών χωρών θα 
επιτύχει και θα αποφέρει αμοιβαία οφέλη εάν αυξηθούν σημαντικά οι ευοωπα'ι^^ ιδιωτικέο 
aii£08C επενδύσει κατά τα επόμενα έτη. 
Για το σκοπό αυτό, τα διάφορα προγράμματα στήριξης για κοινές επιχειρήσεις μεταξύ των 
Ευρωπαϊκών και Μεσογειακών χωρών (MED Invest, ECIP, πράξεις επιχειρηματικού 
κεφαλαίου) θα ενισχυθούν εκ νέου. 
24.4 Για να διευκολύνει τις απαραίτητες οικονομικές προσαρμογές και να συμβάλει στον 
προσδιορισμό των αναγκών και των απαραίτητων μέσων για την εμπορική, οικονομική και 
χρηματοδοτική συνεργασία, η Επιτροπή προτίθεται να αρχίσει ουσιαστικό διάλογο για την 
οικονομική και βιομηχανική πολιτική με όλες τις χώρες με τις οποίες συνάπτονται συμφωνίες 
σύνδεσης. 
24.5 Η πεοκρεοειακή συνεονασία μεταξύ Μεσογειακών χωρών θα απαιτήσει διαρκή στήριξη από 
την Κοινότητα. 
Θα ληφθούν τα ακόλουθα πρακτικά μέτρα εφόσον είναι δυνατόν: 
Οι Μεσογειακές χώρες που έχουν συνάψει συμφωνία σύνδεσης με την Κοινότητα θα 
πρέπει να παροτρυνθούν να διαπραγματευθούν παρόμοιες συμφωνίες μεταξύ τους 
για να αυξήσουν το ενδοπεριφερειακό εμπόριο, που προς τοπαρόν αποτελεί μόνο το 
5% του συνολικού εξωτερικού τους εμπορίου, και συνεπώς να προσελκύσουν 
σημαντικότερο ποσοστό ιδιωτικών επενδύσεων στην περιοχή* 
θα πρέπει να εφαρμοστούν σωρευτικοί κανόνες καταγωγής για το εμπόριο μεταξύ 
των Μεσογειακών χωρών, καθώς και μεταξύ αυτών και της Κοινότητας. 
η Κοινότητα θα πρέπει να συνεχίσει να στηρίζει ενεργά τις υποπεριφερειάκές ομάδες 
στη Μεσόγειο, ιδίως με κατάλληλη χρηματοδότηση των περιφερειακών φορέων και 
προγραμμάτων υποδομής και με την προώθηση του διαλόγου και της συνεργασίας 
με αυτές τις ομάδες. ν 
14 
24.6 Η Επιτροπή θεωρεί ότι η αναφορά ενός ποσού σε ένα δημοσιονομικό δελτίο δεν προδικάζει 
την τύχη της πρότασης. Το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο θα πρέπει να προβούν σε 
ορισμένες παρεμβάσεις (σύμφωνα πάντα με τις δυνατότητες που προσφέρουν οι 
χρηματοοικονομικές προοπτικές), αφού λάβουν γνώση των προτάσεων αφενός για τ ις χώρες 
της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και αφετέρου για τις χώρες της Μεσογείου. Τα 
δημοσιονομικά δελτία θα είναι ένα από τα στοιχεία πληροφόρησης του Συμβουλίου και του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. 
Η Επιτροπή πιστεύει επίσης ότι το τελικό αποτέλεσμα θα πρέπει να αντικατοπτρίζει μία 
ικανοποιητική ισορροπία μεταξύ των δύο περιοχών που αποτελούν τη μεγαλύτερη 
προτεραιότητα για την Ένωση, να επιτρέπει την ενίσχυση της σχετικής πολιτικής, 
ανταποκρινόμενο έτσι στις ανάγκες που θα προκύψουν όταν εφαρμοστεί αυτή η πολιτική και, 
τέλος, να εμπνέει εμπιστοσύνη στους εταίρους της Ένωσης. 
Σε αυτό το πλαίσιο, η Επιτροπή θεωρεί ότι για να εφαρμοστεί το ευρύ φάσμα πολιτικών που 
αναφέρθηκε παραπάνω, θα χρειαστεί ενδεικτικό ποσό περίπου 5.500 εκατ. ECU από τους 
πόρους του προϋπολογισμού της για την περίοδο 1995-1999 για όλες τις Μεσογειακές χώρες 
μη μέλη (μη συμπεριλαμβανομένης της Αλβανίας και της πρώην Γιουγκοσλαβίας) . Εξάλλου, 
θα αυξηθεί η δανιοδότηση από την ETE και άλλα διεθνή πιστωτικά ιδρύματα, θα χορηγηθεί 
διμερής στήριξη από τα κράτη μέλη και θα ανέλθει το επίπεδο των επενδύσεων του ιδιωτικού 
τομέα σε απάντηση προς τη βελτίωση του οικονομικού και πολιτικού περιβάλλοντος. 
24.7 Η Επιτροπή εγκρίνει την ιδέα να διεξαχθεί μια διάσκεψη MED το 1995. 
Μια τέτοια υπουργική διάσκεψη θα προσφέρει το πλαίσιο για συζητήσεις σχετικά με τις 
μακροπρόθεσμες προοπτικές μιας εταιρικής σχέσεως μεταξύ της Ευρώπης και των χωρών της 
Μεσογείου για την οικονομική και πολιτική συνεργασία, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες 
γραμμές της παρούσας ανακοίνωσης. 
Όλες οι Μεσογειακές χώρες, ήτοι αυτές που βρίσκονται στις ακτές της Μεσογείου, συν την 
Ιορδανία, που έχουν συνάψει συμφωνίες με την Ένωση θα πρέπει να κληθούν να 
συμμετάσχουν σ'αυτή τη διάσκεψη. Η διάσκεψη θα πρέπει να επιδιώξει συμφωνία για μια 
σειρά οικονομικών και πολιτικών κατευθύνσεων της Ευρω-Μεσογειακής πολιτικής κατά τον 
επόμενο αιώνα, οι οποίες μπορούν να ενταχθούν σε ένα νέο Χάρτη. Ο Χάρτης αυτός θα 
πρέπει να συμβιβάζεται με τις προσπάθειες που στηρίζει η Ένωση στο πλαίσιο της ΔΑΣΕ. 
Η εφαρμογή της συμφωνίας μπορεί να συνεχιστεί σε θεσμικό πλαίσιο, με βάση την πείρα από 
τη διαδικασία της ΔΑΣΕ. 
Ως εκ τούτου, η διάσκεψη προβλέπεται ότι θα συμβάλει στην καλύτερη συνειδητοποίηση από 
μέρους των πολιτικών και επιχειρηματικών ιθυνόντων ανά τον κόσμο, του γεγονότος ότι οι 
Μεσογειακές χώρες είναι έτοιμες να εμπλακούν σε μία τολμηρή διαδικασία που θα τις 
μετατρέψει σέ περιοχή σταθερότηταςκαι ειρήνης, ταχείας οικονομικής ανάπτυξης, κοινωνικής 
αλλαγής και - τελευταίο αλλά εξίσου σημαντικό - πολιτικού πλουραλισμού. 
25 Η Επιτροπή καλεί το Ηυραιπαϊκό Συμβούλιο του Έσσεν να εγκρίνει αυτές τις κατ»:υ0ύνο· ις 
και συστάσεις σχετικά με τη δράση ώστε να αποτελέσουν τη βάση για την μακροπρόθεσμη 
μεσογειακή πολιτική της Ένωσης. 
Αυτές οι κατευθύνσεις θα πρέπει να αναθεωρούνται μία φορά ετησίως από το Συμβούλιο 
Εξωτερικών Υποθέσεων βάσει της προόδου που σημειώνεται. 
Η Επιτροπή θα προβεί εν ευθέτω χρόνω σε λεπτομερείς προτάσεις σχετικά με τις προτεραιότητες, 
ιουςόρους και τα μέσα για τη χρηματοδοτική συνεργασία. 
15 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 
Παοάοτηαα 1 : Οικονομική ανάπτυξη στη Μέση Ανατολή και στη Βόρεια Αφρική (με προοπτική 
το έτος 2.010) 
Παοάοτηαα 2 : Επισκόπηση των επιτευγμάτων και των αδυναμιών της σημερινής Μεσογειακής 
Πολιτικής της. ΕΚ. 
Παοάοτηιχα3 : Πιστώσεις αναλήψεων υποχρεώσεων που προβλέπονται στον κοινοτικό 
προϋπολογισμό υπέρ των ΧΚΑΕ και των χωρών MED. 
Παοάοττιαα 4 : Αλληλεξάρτηση της ΕΚ με τις Μεσογειακές χώρες και τις ΧΚΑΕ . 
16 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I 
ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 
ΣΤΗ ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ ΚΑΙ ΣΤΗ ΒΟΡΕΙΑ ΑΦΡΙΚΗ 
ΜΕ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ ΤΟ ΕΤΟΣ 2010 
1. Στο πλαίσιο της Ομάδας Εργασίας Περιφερειακής Οικονομικής Ανάπτυξης (REDWG) της 
Ειρηνευτικής Διαδικασίας στη Μέση Ανατολή, η Διεθνής Τράπεζα1 πραγματοποίησε 
αξιολόγηση της προόδου που μπορεί να επιτευχθεί στην περιοχή κατά τα επόμενα 20 έτη. 
2. Αντλώντας από την εμπειρία που έχει αποκτήσει στην περιοχή και με βάση τις προηγούμενες 
επιδόσεις, η Διεθνής Τράπεζα πρότεινε "ένα προκλητικό αλλά εφικτό σενάριο"· ειδικότερα 
να επιδιωνθεί ο διπλασιασιχόχ: του πεοκρεοειακού ΑΕΠ το éroc 2010. Για να επιτευχθεί αυτός 
ο στόχος η αναγκαία ou£mm του ΑΕΠ υπολογίστηκε σε 3% το 1990/2000 και σε 5% το 
2000/2010. 
3. Αυτό το σενάριο προϋποθέτει : 
ένα ειρηνικό περιβάλλον (το οποίο μπορεί να οδηγήσει στη μείωση των στρατιωτικών 
δαπανών)· 
την εφαρμογή οικονομικών πολιτικών ευρέος φάσματος* 
αποτελεσματική περιφερειακή συνεργασία σε όλους τους τομείς κοινού ενδιαφέροντος* 
βραχυπρόθεσμα, εξωτερική βοήθεια (κρατική βοήθεια) για να αντισταθμιστούν οι 
αρνητικές επιπτώσεις που θα έχει το κόστος των οικονομικών μεταρρυθμίσεων για 
λόγους κοινωνικής και πολιτικής σκοπιμότητας* 
/μεσοπρόθεσμα, κατάλληλες χρηματοδοτικές ροές (εγχώρια αποταμίευση, εμβάσματα των 
εργαζομένων, άμεσες ξένες επενδύσεις και εμπορικά δάνεια). 
4. Δυστυχώς, λόγω του παράγοντα πληθυσμού, το κατά κεφαλήν ΑΕΠ που θα προκύψει από 
τα ανωτέρω μέτρα θα παραμείνει σε χαμηλά επίπεδα. Το αναπτυξιακό χάσμα που χωρίζει 
την Ευρωπαϊκή Ένωση από τις χώρες του Μαγκρέμπ και του Μασρέκ και το οποίο σήμερα 
βρίσκεται σε επίπεδο "ένα προς δέκα", θα φθάσει στα επίπεδα του "ένα προς είκοσι*. 
5. Αυτό το χάσμα θα αυξηθεί επίσης μεταξύ του Ισραήλ και των Αράβων γειτόνων του. Το 
κατά κεφαλήν ΑΕΠ του Ισραήλ θα είναι 25 φορές υψηλότερο. Το συνολικό του ΑΕΠ για τον 
πληθυσμό 7 εκατομμυρίων ατόμων, θα ισοδυναμεί με το ΑΕΠ των 134 εκατομμυρίων 
ατόμων που ζουν στις γειτονικές χώρες. 
6. Παρόλο που είναι φιλόδοξοι αυτοί οι στόχοι, είναι ωστόσο ανεπαρκείς. Η δυναμική που έχει 
δημιουργηθεί από το προοδευτικό άνοιγμα των οικονομιών της Μέσης Ανατολής και της 
Βόρειας Αφρικής στην ανταγωνιστική οικονομία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αποτελεί τον 
πρόσθετο παράγοντα που θα επιφέρει την κρίσιμη αλλαγή αυτής της εξίσωσης. 
Η Οικονομική και Κοινωνική Ανάπτυξη στη Μέση Ανατολή και στη Βόρεια Αφρική. Έγγραφο 
συζητήσεων σειρά αριθ. 3. Οκτώβριος 1992 - Ishac Diwan, Senior Economist και Lyn Squire, Chief 
Economist. 
IV 
ΠΛΗΘΥΣΜΟΣ (εκατομμύρια) 
ΠΕΡΙΟΧΗ 
ΜΑΓΚΡΕΜΠ 
ΜΑΣΡΕΚ 
ΙΣΡΑΗΛ 
ΣΥΝΟΛΟ 1990 
58 
83 
5 
146 2010 
90 
134 
7 
231 αύξηση 
+ 55% 
+ 61% 
+ 40% 
+ 58% 
ΑΕΠ (δισεκατομμύρια US $) 
ΠΕΡΙΟΧΗ 
ΜΑΓΚΡΕΜΠ 
ΜΑΣΡΕΚ 
ΙΣΡΑΗΛ 1990 
82 
68 
53 2010 
158 
126 
118 αύξηση 
+ 93% 
+ 85% 
+ 123% 
ΚΑΤΑ ΚΕΦΑΛΗΝ ΑΕΠ (US $) 
ΠΕΡΙΟΧΗ 
ΜΑΓΚΡΕΜΠ 
ΜΑΣΡΕΚ 
ΙΣΡΑΗΛ 
ΕΥΡΩΠΗ 1990 
1410 
810 
10600 
16000 2010 
1750 
940 
16860 
24000 αύξηση 
+ 340 
+ 130 
+ 6260 
+ 8000 
18 
Παράρτημα 2 
ΕΠΕΚΟΠ ΗΣΗ fUN ΕΙϋΤΕΥΓΜΑΤβΝ ΚΑΙ Τ8Κ ΜΥΝΑΜΙβΝ 
ΤΗΣ ΣΗΜΕΡΙΝΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ 
ΤΗΣ ΕΚ 
1. ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ 
Από τη δεκαετία του 60, η Κοινότητα καθιέρωσε προοδευτικά συμβατικές σχέσεις με τις 
περισσότερες Μεσογειακές χώρες που δεν ήταν μέλη της. Αυτές οι συμφωνίες που αρχικά 
ήταν περιορισμένες στις εμπορικές συναλλαγές και προέβλεπαν κυρίως την ελεύθερη 
πρόσβαση στα βιομηχανικά προϊόντα και ειδικές παραχωρήσεις για ορισμένα γεωργικά 
προϊόντα, διευρύνθηκαν κατά τη δεκαετία του 70, για να εισαγάγουν την καθιέρωση μιας 
οικονομικής και χρηματοδοτικής συνεργασίας με σκοπό τη στήριξη της οικονομικής 
ανάπτυξης και την ανάπτυξη δεσμών συνεργασίας μεταξύ βορείων και νοτίων ακτών της 
Μεσογείου. Μετά την προσχώρηση της Ελλάδας (81), της Ισπανίας και της Πορτογαλίας (86), 
αυτές οι σχέσεις είναι : συμφωνίες σύνδεσης με την Τουρκία, την Κύπρο και τη Μάλτα που 
θα οδηγήσουν σε Τελωνειακή ένωση, συμφωνίες συνεργασίας με τις άλλες τρίτες Μεσογειακές 
χώρες (ΤΜΧ). Από το 1989, η Ευρώπη έχει καθιερώσει ελεύθερες συναλλαγές στο 
βιομηχανικό τομέα με το Ισραήλ ενώ οι παραχωρήσεις παρέμειναν μονομερείς με τις χώρες 
του Μαγκρέμπ και του Μασρέκ, μετά από την εφαρμογή της συνολικής μεσογειακής 
πολιτικής της δεκαετίας του 70. 
Για να αντιμετωπιστούν οι συνέπειες της προσχώρησης της Ισπανίας και της Πορτογαλίας, 
έχουν συναφθεί προσθετά πρωτόκολλα με τις ΤΜΧ που επέτρεψαν να βελτιωθούν οι 
παραχωρήσεις για τα γεωργικά προϊόντα. 
Μέχρι τότε, η μεσογειακή πολιτική της Κοινότητας είχε ακολουθήσει μια παραδοσιακή 
προσέγγιση βασισμένη σε δύο άξονες, αφενός τις εμπορικές παραχωρήσεις και αφετέρου τη 
χρηματοδοτική συνεργασία, βασισμένη σε γενικές γραμμές σε ένα κλασικό πρόγραμμα 
παροχής βοήθειας. 
Στά τέλη του 1989, η Επιτροπή, αφενός βάσει ενός απολογισμού της πολιτικής,της 
Κοινότητας στη Μεσόγειο και αφετέρου συνεπεία των γεωπολιτικών μεταβολών που 
προέκυψαν από τη πτώση του τείχους του Βερολίνου, ανακοίνωσε μια ανάλυση των τότε 
σχέσεων με τις ΤΜΧ και πρότεινε τρόπους ανανέωσης αυτής της δράσεως στο έγγραφο 
"Προς μια ανανεωμένη μεσογειακή πολιτική " (SEC (89) 1961 τελικό της 23.11.89 και SEC 
(90) 812 τελικό της 1.06.90) όπου λαμβάνονταν υπόψη οι προκλήσεις που αντιμετώπιζαν η 
Ευρώπη και οι εταίροι της στον Νότο. 
Αυτός ο επαναπροσανατολισμός,η Ανανεωμένη Μεσογειακή Πολιτική (ΑΜΠ), που εγκρίθηκε 
από το Συμβούλιο το Δεκέμβριο 1990, όχι μόνο ενίσχυσε τη δράση που είχε ήδη αναληφθεί 
αλλά εισήγαγε μιανέα διάσταση, ήτοι εμφύσησε μεγαλύτερο δυναμισμό στις σχέσεις με τις 
ΤΜΧ ενισχύοντας τη δράση της Κοινότητας με τη στήριξη ιδίως των οικονομικών 
μεταρρυθμίσεων για την προώθηση και την ενθάρρυνση των διαδικασιών ανοίγματος και των 
διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων που άρχισαν ορισμένες μεσογειακές χώρες. 
19 
Εξάλλου, και αυτό τονίζει επίσης το σημαντικό ποιοτικό άλμα της ΑΜΠ, η περιφερειακή 
συνεργασία και η συνεργασία που αφορά το σύνολο των ΤΜΧ, ιδίως η αποκεντρωμένη 
συνεργασία, έδωσε το έναυσμα για την καθιέρωση πραγματικής εταιρικής σχέσης, που ως 
τότε απουσίαζε από την πολιτική που ασκείτο έναντι των ΤΜΧ. 
Εξάλλου, για να ληφθούν δεόντως υπόψη οι επιμέρους ιδιομορφίες της περιοχής, η 
Επιτροπή έκανε προτάσεις σχετικά με το μέλλον των σχέσεων με το Μαγκρέμπ SEC (92) 40 
τελικό της 30.04.92) και το Μασρέκ (COM (93) 375 τελικό της 01.09.93). Σε αυτές τις 
ανακοινώσεις, η Επιτροπή πρότεινε μεγαλύτερη οικονομική αλληλεπίδραση μεταξύ της 
Ευρώπης και του Μαγκρέμπ και του Μασρέκ, με αποτέλεσμα να διεξάγονται ήδη ή να 
προβλέπεται η έναρξη διαπραγματεύσεων με διάφορες ΤΜΧ (κατά πρώτο λόγο Μαρόκο, 
Τυνησία, Ισραήλ) για μελλοντικές συμφωνίες που θα βασίζονται σε τέσσερις άξονες: τον 
πολιτικό διάλογο, τις ελεύθερες συναλλαγές στο βιομηχανικό τομέα, την οικονομική, 
κοινωνική και πολιτιστική συνεργασία και την κατάλληλη χρηματοδοτική συνεργασία. 
Πρόκειται σαφώς για εμβάθυνση της προσέγγισης της εταιρικής σχέσης που άρχισε με την 
ΑΜΠ. 
Τέλος, η Επιτροπή κατήρτισε το Σεπτέμβριο 1993 μια ανακοίνωση για τη στήριξη από την 
Κοινότητα της διαδικασίας ειρήνευσης στη Μέση Ανατολή (COM (93) 458 τελικό της 
29.09,93) που τονίζει τη σημασία που έχει για την Ευρώπη να βοηθήσει τους παλαιστίνιους 
στην πορεία τους προς την αυτονομία, να προσαρμόσει τις διμερείς συμφωνίες συνεργασίας 
και να στηρίξει τηνπεριφερειακή συνεργασία στη Μέση Ανατολή. 
Διαπιστώνεται συνεπώς μια σημαντική προοδευτική και ποσοτική προσέγγιση, με την 'πάροδο 
του χρόνου, που προετοιμάζει το έδαφος για ένα πραγματικό ευρω-μεσογειακό χώρο. 
2. ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ 
2.1. Ewcooixéc σνναλλανές 
Όσον αφορά τα βιομηχανικά προϊόντα, η ελεύθερη πρόσβαση στην κοινοτική αγορά είχε 
αναμφιβόλως θετικά αποτελέσματα στις οικονομίες των ΤΜΧ. Έτσι, μεταξύ του 1979 και 
του 1993, για το σύνολο των ΤΜΧ, το τμήμα που κατέχουν οι συνολικές εξαγωγές 
μεταποιημένων προϊόντων προς την Ευρωπαϊκή Ένωση αυξήθηκε από 28 σε 54%. Αυτός 
ο μέσος όρος κρύβει ωστόσο διαφορετικές επιδόσεις : έτσι στο Μαγκρέμπ, στο Μαρόκο και 
στην Τυνησία που εφήρμοσαν με επιτυχία πολιτικές οικονομικών μεταρρυθμίσεων, αυτό το 
τμήμα αυξήθηκε αντίστοιχα από 24 σε 66% και από 40 σε 77%. Το Ισραήλ και η Τουρκία, 
όπως εξάλλου και η Μάλτα και η Κύπρος, έφθασαν επίσης και υπερέβησαν το ποσοστό των 
70% το 1992. 
Λόγω της σχετικά υψηλής ακόμα εξωτερικής προστασίας τωνπερισσοτέρωνοικονομιών της 
περιοχής, οι εξαγωγές δεν διαφοροποιήθηκαν αρκετά, και υπάρχει πάντα σημαντικό 
διαρθρωτικό έλλειμμα του εμπορικού ισοζυγίου των ΤΜΧ με την Ευρωπαϊκή Ένωση. 
Πράγματι διαπιστώνουμε μερικές φορές σημαντική συγκέντρωση των εξαγωγών των ΤΜΧ 
σε περιΠαρ'όλο που σημειώνει αύξηση σε πραγματικές τιμές, το μερίδιο των γεωργικών 
εξαγωγών συνεχώς περιορίζεται: μόνο για το Μαρόκο και την Τουρκία αυτό το μερίδιο 
υπερβαίνει το 15% των συνολικών εξαγωγών προς την Ευρωπαϊκή Ένωση.ορισμένο αριθμό 
των τομέων (ή προϊόντων) πράγμα που τις καθιστά, μεσοπρόθεσμα, ευαίσθητες σε 
σημαντικό βαθμό. 
Έξαλλου πρέπει να σημειωθεί ότι οι συμφωνίες αυτοπεριορισμού για ορισμένα προϊόντα 
του τομέα των κλωστοϋφαντουργικών/ειδών ένδυσης δεν αποτέλεσαν σημαντικό εμπόδιο για 
τις ΤΜΧ - εταίρους μας, διότι η ελαστική διαχείριση και η προοδευτική ελευθέρωση με την 
πάροδο των ετών είχε ως αποτέλεσμα αύξηση του μεριδίου τους στην κοινοτική αγορά σε 
σχέση με τις χώρες που υπόκεινται στη ΣΠΙ. 
Όσον αφορά τα γεωργικά προϊόντα, βελτιώθηκε σημαντικά η πρόσβαση στην κοινοτική 
20 
αγορά κατά τις δύο τελευταίες δεκαετίες. Τα κυριότερα γεωργικά προϊόντα από τις ΤΜΧ 
ωφελήθηκαν από τηνπροοδευτική κατάργηση των τελωνειακών δασμών για τα ευαίσθητα 
προϊόντα στο πλαίσιο των δασμολογικών ποσοστώσεων. Ωστόσο, και πέρα από αυτές τις 
ποσοστώσεις, τα προϊόντα ωφελήθηκαν από προτιμησιακούς δασμούς. 
Το παραπάνω στοιχείο δεν αποτελεί κατά κανένα τρόπο από μόνο του στοιχείο που να 
αποδεικνύει την ύπαρξη προβλήματος, διότι στην αναπτυξιακή διαδικασία ο γεωργικός 
ανταγωνισμός ήταν ανέκαθεν λιγότερο δυναμικός απ'ότι στον τομέα της μεταποίησης. 
Οι γεωργικές συναλλαγές, μέσα από το πρίσμα των εισαγωγών των ΤΜΧ, δείχνει εξάλλου 
την αποτυχία των πολιτικών διαφοροποίησηςτης γεωργικής παραγωγής που δεν επέτρεψε, 
στις περισσότερες χώρες, τη βελτίωση του επιπέδου επισιτιστικής ασφάλειας σε βασικά 
προϊόντα. Η εξάρτηση από τις κοινοτικές εξαγωγές εξακολουθεί να ισχύει. 
Παρ' όλο που σημειώνει αύξηση σε πραγματικές τιμές, το μερίδιο των γεωργικών εξαγωγών 
συνεχώς περιορίζεται: μόνο για το Μαρόκο και την Τουρκία αυτό το μερίδιο υπερβαίνει το 
15% των συνολικών εξαγωγών προς την Ευρωπαϊκή Ένωση. 
2.2. Χοηαατοδοτικίΐ και τεννικτή συνεργασία 
Η κοινοτική βοήθεια αντιπροσώπευσε 0,1% του ΑΕΠ όσον αφορά τα κεφάλαια του 
προϋπολογισμού και 0,3% του ΑΕΠ όσον αφορά τα δάνεια της ETE. Ανταποκρίθηκε σε 
σημαντικές τομεακές ανάγκες (επαγγελματική κατάρτιση, αγροτική ανάπτυξη), που δεν 
έχουν όμως σημαντικές μακροοικονομικές επιπτώσεις. Εξάλλου, η εφαρμογή της 
επηρεάστηκε μερικές φορές αρνητικά από τις πολιτικές περιστάσεις ή τους δυσκίνητους 
διοικητικούς μηχανισμούς σε ορισμένες χώρες. 
Βέβαια με την ΑΜΠ, η κοινοτική στήριξη - δάνεια της ETE συν κεφάλαια του 
προϋπολογισμού - ενισχύθηκε σημαντικά με την καθιέρωση, πέραν της χρηματοδότησης 
κλασικώνπρογραμμάτων συνεργασίας σε τομείς προτεραιότητας (κατάρτιση, αγροτική 
ανάπτυξη, κ.λπ), της στήριξης της διαρθρωτικής προσαρμογής που επιτρέπει, με ταχύτερη 
εκταμίευση των κεφαλαίων την ενίσχυση, έστω μικρή, των οικονομικώνμεταρρυθμίσεων που 
αναλήφθηκαν. Εξάλλου, αυτές οι ενέργειες επέτρεψαν να ενισχυθούν οι κοινωνικές 
πολιτικές (υγεία, εκπαίδευση, εργατικές κατοικίες), ιδίως μέσω των κεφαλαίων 
υποκατάστασης. Αλλά, δεδομένων των χρηματοδοτικών αναγκών των υπερχρεωμένων 
ΤΜΧ, αυτή η στήριξη παραμένει ανεπαρκής. 
Πάντως από τη δεκαετία του 80, ορισμένες τρίτες μεσογειακές χώρες, μετά την κατάρτιση 
προγραμμάτων προσαρμογής σε συνεννόηση με τα ιδρύματα του Bretton Woods, έχουν ήδη 
προχωρήσει ενθαρρυντικά όσον αφορά τη διαδικασία των οικονομικών μεταρρυθμίσεων. 
Αυτό ισχύει ιδίως για το Μαρόκο, την Τυνησία, την Ιορδανία και την Τουρκία. Αλλά η 
προστασία των οικονομιών παραμένει ακόμα σημαντική και καταβάλλονται πολλές 
προσπάθειες για να πραγματοποιηθεί αποτελεσματικά η ελευθέρωση αυτών των 
οικονομικών. Για άλλες χώρες, η μεταρρυθμιστική διαδικασία φαίνεται ότι θα διαρκέσει 
περισσότερο, διότι η αναδιάρθρωση των οικονομιών τους άρχισε αργότερα, πράγμα που 
θα καταστήσει τα πράγματα δυσκολότερα δεδομένου ότι τα προβλήματα τείνουν μάλλον να 
επιδεινωθούν. 
21 
Βέβαια, η Κοινότητα, μέσω του κονδυλίου διαρθρωτικής προσαρμογής (300 εκατ. ECU), 
θέλησε - με περιορισμένα μέσα - να συνοδεύσει αυτή τη διαδικασία στις χώρες όπου οι 
οικονομικές μεταρρυθμίσεις είχαν αρχίσει να εφαρμόζονται, έχοντας ως στόχο, με τα 
κεφάλαια υποκατάστασης των προγραμμάτων εισαγωγής, τους κοινωνικούς τομείς 
(εκπαίδευση, υγεία, στέγαση). Αλλά τα διαθέσιμα κεφάλαια ήταν τόσο μικρά που δεν 
επιτεύχθηκε σημαντικό αποτέλεσμα. 
Ένας άλλος σημαντικός νεωτερισμός της ΑΜΠ, η συνεργασία που αφορά το σύνολο των 
ΤΜΧ, αξίζει να αναλυθεί λεπτομερέστερα. Αφενός, τα προγράμματα αποκεντρωμένης 
συνεργασίας, που αφορούν βασικούς παράγοντες του δημοσίου βίου, φαίνεται ότι 
έχουνπροκαλέσει μεγάλο ενδιαφέρον, τόσο σε επίπεδο τοπικής αυτοδιοίκησης όσο και σε 
ακαδημαϊκό επίπεδο. 
Εξάλλου, πολλαπλασιάζονται οι πρωτοβουλίες για την καθιέρωση επαφών μεταξύ των 
οικονομικών παραγόντων, ιδίως των MME, που στηρίζονται από διάφορα κοινοτικά μέσα 
όπως το MED INVEST. 
Αντίθετα, εξαιτίας της επισφαλούς πολιτικής κατάστασης, η περιφερειακή συνεργασία αυτή 
καθεαυτή παρέμεινε σε εμβρυακό στάδιο* πάντως διαφαίνονται θετικά σημεία μετά τη θετική 
εξέλιξη της ειρηνευτικής διαδικασίας στη Μέση Ανατολή. 
Η εξέλιξη της συνεργασίας κατά τα τελευταία έτη αναμφίβολα ωφελήθηκε από την επέκταση 
των μέσων, αλλά συνολικά η βοήθεια από τον κοινοτικό προϋπολογισμό κάλυψε μόνο το 
3% της συνολικής βοήθειας που έλαβε η περιοχή της Μεσογείου, κατά μέσο όρο για την 
περίοδο 1989-1992. 
Εν κατακλείδι, ο απολογισμός της δράσης της Κοινότητας μέχρι σήμερα, παρά την 
θετικότερη εξέλιξη μετά την καθιέρωση της ΑΜΠ, υπήρξε μέτριος και οι προκλήσεις στις 
οποίες πρέπει να ανταπεξέλθουν οι εταίροι μας κατά τα επόμενα έτη, δεδομένων των όσων 
διακυβεύονται για την Ευρώπη σε πολιτικό και κοινωνικοοικονομικό επίπεδο, αξίζει να 
αποτελέσουν αντικείμενο ιδιαίτερης προσοχής και χρηματοδοτικής στήριξης στο ύψος αυτών 
των προκλήσεων. 
22 
Παράρτημα 3 
ΠΙΣΤΩΣΕΙΣ ΑΝΑΛΗΨΕΩΝ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ ΠΟΥ ΠΡΟΒΛΕΠΟΝΤΑΙ ΣΤΟΝ 
ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟ ΥΠΕΡ ΤΩΝ ΧΚΑΕ ΚΑΙ ΤΩΝ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΩΝ ΧΩΡΩΝ 
2YNOAO (MED) 
EK TOY OnOIOY B7-40 
XKAE <B7-60) ^^^^^MH^^^^^H 
327 
217 
760 ^^^^^^R^^^H 
419 
326 
ΙΘ00 HHHHHHH 
* 409 
364 
1036 lv-;3BBHBI^H 
473 
450 
985 
Στρογγυλευμένα ποσά 
23 
ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΙΣ ΤΡΓΓΕΣ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΕΣ 
ΧΩΡΕΣ {ΤΜΧ) ΜΕΧΡΙ ΣΗΜΕΡΑ 
Από το 1978, οι ΤΜΧ που συνδέονται με την Κοινότητα με συμφωνίες σύνδεσης ή 
συνεργασίας, απολαύουν πενταετών χρηματοδοτικών πρωτοκόλλων, που περιλαμβάνουν 
κεφάλαια του προϋπολογισμού καθώς και δάνεια της ETE. Η τέταρτη γενεά των 
χρηματοδοτικών πρωτοκόλλων καλύπτει την περίοδο 1992-1996. 
Οι χώρες του Μαγκρέμπ και του Μασρέκ έλαβαν κατά την περίοδο 1978-1991 συνολικό 
ποσό 1.337 εκατ. ECU υπό μορφή κεφαλαίων του προϋπολογισμού και 1.965 εκατ. ECU υπό 
μορφή δανείων της ETE (συμπεριλαμβανομένου του Ισραήλ το οποίο, δεδομένου του 
επιπέδου ανάπτυξης του, λαμβάνει μόνο δάνεια από την ETE). 
Τα τέταρτα χρηματοδοτικά πρωτόκολλα με αυτές τις χώρες (1992-1996), που εκτελούνται 
επί του παρόντος, προβλέπουν κεφάλαια του προϋπολογισμού ύψους 1.075 εκατ. ECU 
(περιλαμβανομένων 300 εκατ. ECU για τη στήριξη της διαρθρωτικής προσαρμογής των χωρών 
που αρχίζουν διαδικασία οικονομικών μεταρρυθμίσεων) καθώς και 1.300 εκατ. ECU από 
δάνεια της ETE. 
Εξάλλου, στο πλαίσιο της Ανανεωμένης Μεσογειακής Πολιτικής (ΑΜΠ), ένα 
χρηματοδοτικό κονδύλιο του οποίου το ποσό που θεωρείται απαραίτητο καθορίζεται σε 230 
εκατ. ECU για το 1992-1996, αποσκοπεί σε ενέργειες που ενδιαφέρουν το σύνολο των ΤΜΧ. 
Στο ίδιο πλαίσιο, η ETE διαθέτει ποσό 1.800 εκατ. ECU υπό μορφή δανείων για 
περιφερειακές ενέργειες (1.300 εκατ. ECU) και περιβαλλοντικές ενέργειες (500 εκατ. ECU). 
Οι χώρες της Βόρειας Μεσογείου (Κύπρος, Μάλτα, Τουρκία) έλαβαν για την περίοδο 
1965-1993 ενίσχυση από τον προϋπολογισμό ύψους 672,5 εκατ. ECU και δάνεια της ETE 
ύψους 262 εκατ. ECU. 
Ας σημειωθεί ότι η ΕΕ είναι ο μεγαλύτερος χορηγός βοήθειας υπέρ των Παλαιστινιακών 
πληθυσμών των Κατεχομένων Εδαφών. Τα ποσά που χορηγούνται από την Κοινότητα 
ανέρχονται σε 100 εκατ. ECU για το έτος 1993 και 86 εκατ. ECU περίπου για το έτος 1994. 
Εξάλλου, οι ΤΜΧ μπορούν να επωφελούνται από ενέργειες που χρηματοδοτούνται από 
διάφορα κονδύλια του προϋπολογισμού, για περιορισμένα ποσά, που καλύπτουν τομείς 
όπως η δημογραφία, η μετανάστευση, το περιβάλλον, κ.λπ. 
ν* 
ΠαοάοτΐΗΐα4 
ΠΙΝΑΚΑΣ ΑΛΛΗΛΕΞΑΡΤΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΚ ΜΕ ΤΙΣ ΧΩΡΕΣ MED 
ΚΑΙ ΤΙΣ ΧΚΑΕ* 
1. Πληθυομ<κ 
Σε εκατ. κάτοικων 1992 2010 
ΕΚ* 347 376 
MED 209 304 
ΧΚΑΕ 11Û 116 
Πηγή: Population référence Bureau, Data Sheet 1992 
Ακαθάριστο εσωτερικό προϊόν (ΑΕΠ) ανά πεοιοχή 
Σε εκατ. USD 1992 
ΕΚ 6677 
• •ΜΜΙΜ1Ι •• ! •••...! Ι! ΜΙ. •••••••• IN •••! i •••• Γ I I ' '' ' " I 
MED 332 
ΧΚΑΕ J 212 
Πηγή : Έκθεση για την ανάπτυξη στον κόσμο, ΒΜ, 
AttttMouito εσωτεοιχό ^ΕΠΙάνΑ atcqioytV 
Σε εκατ. USD 1992 
ΕΚ 19242 
MED * 1589 
ΧΚΑΕ 1927 
* : Μόνο για τις χούρες του Μαγκρέμπ και του Μασρέκ, το ανά κάτοικο 
ΑΕΠ, το 1992, ανέρχεται σε 993 USD 
MËD = Μαρόκο, Αλγερία, Τυνησία, Λιβύη, Αίγυπτος, Ισραήλ, Ιορδανία, 
Λίβανος, Συρία, Τουρκία, Κύπρος, Μάλτα 
ΧΚΑΕ = Πολωνία, Ουγγαρία^ Τσεχική Δημοκρατία, Σλοβακική Δημοκρατία, 
Βουλγαρία, Ρουμανία, Βαλτικές Χώρες, Αλβανία, Σλοβενία 
ZS 
4. Eiwooixéc σνναλλανέ€ τικ ΕΚ ιιε TIC vcooec MED. ΧΚΑΕ1 
Σε εκατ. ECU 
ΕΞΑΓΩΓΕΣ 
ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ 
ΕΜΠΟΡΙΚΟ ΙΣΟΖΥΓΙΟ MED 
Σύνολο 
γεωργικά2 
μεταποιημένα3 
ΧΚΑΕ 
Σύνολο 
γεωργικά 
μεταποιημένα 
MED 
Σύνολο 
γεωργικά 
μεταποιημένα 
ΧΚΑΕ 
Σύνολο 
γεωργικά 
μεταποιημένα 
MED 
ΧΚΑΕ 199Ô 
36,2 
4,6 
28,5 
12,1 
1,5 
9,6 
34,5 
3,4 
11,9 
13,0 
2,7 
8,0 
+1,7 
-0,9 1993 
45,6 
4,7 
37,4 
26,1 
2,9 
21,4 
33,2 
3,3 
14,0 
203 
2,6 
15,2 
+12,4 
+ 5,8 
Πηγή : Eurostat 
1 MED = Μαρόκο, Αλγερία, Τυνησία, Λιβύη, Αίγυπτος, Ισραήλ, Ιορδανία, Λίβανος, Συρία, 
Τουρκία. 
ΧΚΑΕ = Πολωνία, Ουγγαρία, Τσεχική Δημοκρατία, Σλοβακία, Βουλγαρία, Ρουμανία, Αλβανία 
2 Ορισμός του συνόλου "γεωργικά προϊόντα" : CTCI (τυποποιημένη ταξινόμηση για το διεθνές 
εμπόριο) :0 + 1 - 2 + 4,-27-28 
3 Ορισμός του συνόλου "μεταποιημένα προϊόντα" : CTCI : 5 + 6 + 7 - + 8, -68 
26 
5· Εξάρτηση τικ ΕΚ στον ενεργειακό τομέα 
Σε % των όυνολικών εισαγωγών* 1992 
MED 24 
ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ 
ΧΚΑΕ 1_ 
MED 32 
ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ 
_ ΧΚΑΕ ___ 0 
MED 27 
ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ 
ΧΚΑΕ 0£_ 
Πηγή: Eurostat και τελωνειακές στατιστικές 
* : Εισαγωγές = καθαρές εισαγωγές (εισαγωγές πλην εξαγωγές) 
*. Aiteoec Sévec επενδύσει xne ΕΚ (1992Ϊ 
στις εκατ. ECU 
MED 751 
ΧΚΑΕ 1612 
7. Πηγή : Eurostat 
Πληθυσμός μ^ταναστφν ανά εθνικότητα στην ΡΕ {\99l) 
£ε εκατ. 
MED 4,6 
ΧΚΑΕ 0,7 
Πηγή : Eurostat (στρογγυλευμένα ποσά) 
IT 
ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ 
1. ΤΙΤΛΟΣ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ 
Ενίσχυση της Μεσογειακής Πολιτικής της Κοινότητας: Προς μία εταιρική σχέση μεταξύ της 
Ευρώπης και της Μεσογείου. 
2. ΣΧΕΤΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ 
Β7-40 
3. ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ 
Όλες οι νομικές βάσεις που αναφέρονται στο κεφάλαιο Β7-40 
4. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ 
4.1. Γενικοί OTOYOC TTIC ενέονειαο 
να προωθηθεί η κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη των τρίτων μεσογειακών χωρών· 
να στηριχθεί η διαδικασία εκσυγχρονισμού και οικονομικής αναδιάρθρωσης των τρίτων 
μεσογειακών χωρών με σκοπό την προοδευτική δημιουργία μίας ζώνης ελεύθερων 
συναλλαγών· 
να προωθηθούν οι άμεσες επενδύσεις στην περιοχή μέσω της δημιουργίας κοινών 
επιχειρήσεων (MED-INVEST, ECIP, κεφάλαια επιχειρηματικού κινδύνου)· 
να ενθαρρυνθεί η δημιουργία θέσεων απασχόλησης με την υποστήριξη ειδικότερα της 
δημιουργίας MME· 
να προωθηθεί η περιφερειακή συνεργασία συμπεριλαμβανομένου του τομέα του 
περιβάλλοντος (περιφερειακά σχέδια, προγράμματα αποκεντρωμένης συνεργασίας, 
ειδικές ενέργειες στον τομέα του περιβάλλοντος)* 
να υποστηριχθεί η διαδικασία ειρήνευσης στη Μέση Ανατολή. 
4.2. Πεοίοδοο που καλύπτεται από την ενέονεια και ποοβλεπόιιενεο λεπτοαέοειεο νια την 
ανανέωση τικ 
Η σημερινή μεσογειακή πολιτική καλύπτει την περίοδο 1992-1996. Πρέπει να ενισχυθεί αυτή 
η πολιτική για την περίοδο 1995-99. 
4.3 Πληθυσαόο που αοροοά αυτή τι ενέργεια 
Το σύνολο του πληθυσμού των τρίτων μεσογειακών χωρών που είναι συνδεδεμένες με την 
Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω συμφωνιών. 
28 
5. ΚΑΤΑΤΑΒΗ ΤΗΣ ΑΑΠΑΝΗΣ/ΕΣΟΑΩΝ 
5.1. ΥΔ/ΜΥΔ ανάλογα με τα διαφορετικά κονδύλια του προϋπολογισμού. 
5.2. Διαχωριζόμενη πίστωση. 
5.3. Τύπος εσόδων : ουδέν. 
6. ΤΥΠΟΣ ΤΗΣ ΛΑΠΑΝΗΣ/ΕΣΟΛΟΝ 
Επιδότηση 100% : ένα μεγάλο μέρος των προβλεπόμενων ενεργειών θα λάβει τη μορφή 
επιδότησης 100% από τις λειτουργικές δαπάνες ενός προγράμματος ή ενός σχεδίου. 
επιδότηση για από κοινού χρηματοδότηση με άλλες πηγές του ιδιωτικού ή δημοσίου 
τομέα: προβλέπονται επίσης από κοινού χρηματοδοτήσεις με άλλους χρηματοδότες, 
ΜΚΟ ή τον ιδιωτικό τομέα· 
επιδοτήσεις επιτοκίων: σε ορισμένες περιπτώσεις μπορούν να προβλεφθούν επιδοτήσεις 
επιτοκίων για τα δάνεια που χορηγεί η ETE· 
σε περίπτωση οικονομικής επιτυχίας της ενέργειας, προβλέπεται μερική ή συνολική 
επιστροφή της κοινοτικής χρηματοδοτικής συνεισφοράς; οχι· 
η προτεινόμενη ενέργεια προϋποθέτει τροποποίηση του επιπέδου των εσόδων; όχι· 
εκ νέου χρησιμοποίηση: ουδέν. 
7. ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΠΤΩΣΗ 
71. Toorcoc υπολονισιιού του συνολικού κόσκκκ: TTIC ενέονεια€ 
Ο ενδεικτικός πολυετής χρηματοδοτικός προγραμματισμός που παρουσιάζεται στο 
παράρτημα αντανακλά την ανάγκη να ενισχυθεί η ενέργεια της Κοινότητας στη λεκάνη της 
Μεσογείου λαμβανομένων υπόψη των προκλήσεων που αντιμετωπίζουν οι τρίτες 
Μεσογειακές χώρες. 
Ανάλογα με τις ανάγκες των τρίτων μεσογειακών χωρών, τα αναγκαία χρηματοδοτικά μέσα 
για να επιτύχουν οι οικονομικές τους μεταρρυθμίσεις ακόμη και εάν παρουσιάζουν ένα 
ποσοτικό άλμα σε σχέση με τη σημερινή κατάσταση, που είναι εν τέλει το αποτέλεσμα ενός 
χαμηλού βάθρου εκκίνησης, παραμένουν σχετικά περιορισμένα. Η Επιτροπή, με την 
επιφύλαξη της ετήσιας δημοσιονομικής διαδικασίας, προτείνει για την περίοδο 1955-1999 
ενδεικτικό ποσό 5.500 εκατ. ECU για το κεφάλαιο Β7-40 "Συνεργασία με τις χώρες της 
Μεσογειακής Λεκάνης". 
7.2. Κατανοαή tnc ενέονειαο ανά στοινεία 
Η κατανομή θα γίνει με βάση τις λεπτομερείς προτάσεις που θα κάνει σε μεταγενέστερο 
στάδιο η Επιτροπή. 
2°ν 
7.3. Ενδεικτικό χρονοδιάγραμμα των πιστώσεων 
Βλέπε πίνακα στο παράρτημα. 
β· ΑΙΑΤΑΒΕΙΣ ΚΑΤΑΤΗΣ All ΑΤΗΣ ΠΟΥ ΙΙΡΟΒΛΕΙΙΟΝΤΑΙ (ΚΑΙ Α1ΙΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑΤΙΙΣ 
ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥΣΐ 
Τα σχέδια και προγράμματα που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο της συνεργασίας με τις 
τρίτες Μεσογειακές χώρες αποτελούν αντικείμενο τακτικής παρακολούθησης και 
συστηματικών λογιστικών ελέγχων εκ μέρους των υπηρεσιών της Επιτροπής ή εντεταλμένων 
υπαλλήλων των υπηρεσιών της Επιτροπής και του Ελεγκτικού Συνεδρίου. 
9. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΚΟΣΤΟΥΣ-ΑΠΟΤΕΑΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ 
9.1. Ειδικοί ποσοτικοί στόγοι. ποοβλεπόαενοο πλτιθυσμος 
Ειδικοί στόχοι •: σχέσεις με το γενικό στόχο. Στο πλαίσιο του γενικού στόχου που 
περιγράφεται στο σημείο 4.1., οι ενέργειες που θα εφαρμοστούν στο πλαίσιο αυτού του 
κεφαλαίου έχουν ως αντικείμενο τη συνολική ή μερική χρηματοδότηση των 
προγραμμάτων στους ακόλουθους τομείς: 
συγχρονισμός και αναδιάρθρωση της βιομηχανικής δομής των τρίτων μεσογειακών 
χωρών· 
ενίσχυση του ιδιωτικοί) τομέα, ιδίως των MME, και προώθηση των επενδύσεων* 
εκσυγχρονισμός της θεσμικής λειτουργίας των οικονομιών, ιδίως του 
χρηματοπιστωτικού και φορολογικού συστήματος· 
ανάπτυξη ενός πλαισίου κοινωνικής προστασίας με ενέργειες στον τομέα της 
δημιουργίας θέσεων απασχόλησης, για να καταπολεμηθεί η ένδεια-
αναβάθμιση των οικονομιών μέσω ενεργειών που αποσκοπούν στη βελτίωση της 
οικονομικής και κοινωνικής υποδομής· / 
στήριξη της επαγγελματικής κατάρτισης· 
υποστήριξη των ενεργειών υπέρ της προστασίας του περιβάλλοντος στη Μεσόγειο· 
προώθηση της περιφερειακής συνεργασίας μεταξύ των τρίτων μεσογειακών χωρών* 
υποστήριξη της δημιουργίας και ανάπτυξη δικτύων αποκεντρωμένης συνεργασίας, 
ιδίως υπέρ φορέων της κοινωνίας πολιτών· 
υποστήριξη της ειρηνευτικής διαδικασίας στη Μέση Ανατολή, ιδίως στο πλαίσιο της 
ομάδας εργασίας για την οικονομική περιφερειακή ανάπτυξη και του προγράμματος 
παροχής βοήθειας στους παλαιστινιακούς πληθυσμούς των Κατεχομένων Εδαφών· 
- Πληθυσμός που αφορά η ενέργεια: να διακριθούν ενδεχομένως ανά στόχο, και να 
διευκρινιστούν οι τελικοί δικαιούχοι της δημοσιονομικής παρέμβασης της Κοινότητας 
και οι ενδιάμεσοι· 
Οι τελικοί δικαιούχοι της βοήθειας που χορηγείται στις τρίτες Μεσογειακές χώρες είναι οι 
ενδιαφερόμενοι πληθυσμοί ανάλογα με τα διαφορετικά προγράμματα και σχέδια που τίθενται 
σε εφαρμογή. 
je 
9.2. Αιτιολόγηση TUC ενέονειαο 
Ανάγκη της κοινοτικής δημοσιονομικής παρέμβασης: 
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κέρκυρας υπογράμμισε την ανάγκη να ενισχυθεί η 
μεσογειακή πολιτική της Κοινότητας ώστε να προωθηθούν η ειρήνη και η σταθερότητα 
σ'αυτή την περιοχή που είναι στρατηγικής σημασίας για την Κοινότητα. 
Επειδή οι προσπάθειες που πρέπει να καταβληθούν σε θέματα οικονομικών 
μεταρρυθμίσεων στις τρίτες Μεσογειακές χώρες είναι τεράστιες, οι χώρες αυτές έχουν 
ανάγκη σημαντικής στήριξης εκ μέρους τηςΚοινότητας γιανα εξασφαλίσουν την επιτυχία 
της δημιουργίας μιας ζώνης ελεύθερων συναλλαγών. 
- Επιλογή των τρόπων παρέμβασης: 
Οι διάφοροι τρόποι παρέμβασης που υιοθετήθηκαν από το πρόγραμμα συνεργασίας με 
τις τρίτες Μεσογειακές χώρες αποτελούν συνάρτηση της κατάστασης κάθε χώρας και 
κάθε τομέα. Οι ενέργειες που θα χρηματοδοτηθούν, αποτελούν συνέχεια μελετών 
προσδιορισμού και σκοπιμότητας. 
Κυριότεροι παράγοντες αβεβαιότητας που μπορούν να επηρεάσουν τα συγκεκριμένα 
αποτελέσματα της ενέργειας : 
Η διαδικασία οικονομικών μεταρρυθμίσεων που πρέπει να αναληφθούν ή να ενταθούν, 
απειλείται από απρόβλεπτα που οφείλονται σε κινδύνους κοινωνικής τάξης και της 
εξέλιξης της παγκόσμιας οικονομίας. Η πρόοδος των μεταρρυθμίσεων θα εξαρτηθεί από 
την πολιτική εξέλιξη της περιοχής. 
9.3. Παρακολούθηση και αξιολόνηοη TWC ενέονειαε 
Η εφαρμογή της συνεργασίας με τις τρίτες Μεσογειακές χώρες παρακολουθείται στενά από 
τις υπηρεσίες της Επιτροπής στις Βρυξέλλες και από τις αντιπροσωπείες στις τρίτες 
Μεσογειακές χώρες. 
Εξάλλου, έχει τεθεί πρόσφατα σε εφαρμογή ένα μηχανογραφικό σύστημα (RAP) που 
αποσκοπεί στο να παρακολουθεί τις ενέργειες. 
Κάθε πρόγραμμα υπόκειται εξάλλου σε τακτικό έλεγχο που διενεργούν ανεξάρτητοι 
εμπειρογνώμονες και που αφορά ταυτοχρόνως τις τεχνικές και χρηματοδοτικές πλευρές. 
» 31 
J 
ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΓΣ ΤΡΙΤΕΣ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΕΣ ΧΩΡΕΣ 
Κεφάλαιο Β7-40 
Σε εκατ. ECU τρέχον νόμισμα 
1994 
427 1995 
492* 1996 
700 1997 
1080 1998 
1495 1999 
1733 1995/1999 
5500 
^ *: Προσχέδιο προϋπολογισμού 1995 
Τ» 
ISSN 0254-1483 
COM(94) 427 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR il 
Apt*, καταλόγου : CB-CO-94-466-GR-C 
ISBN 92-77-81191-9 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Luxembourg