Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Έκθεση της Επιτροπής για το Πρότυπο Σχέδιο SLIM- Απλούστερη Νομοθεσία για την Εσωτερική Αγορά»

(97/C 206/04)

Στις 24 Ιουλίου 1996, και σύμφωνα με το άρθρο 198 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, η Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω έκθεση.

Το τμήμα βιομηχανίας, εμπορίου, βιοτεχνίας και υπηρεσιών, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 4 Απριλίου 1997 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Noordwal.

Κατά την 345η σύνοδο ολομέλειάς της, (συνεδρίαση της 23ης Απριλίου 1997), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 117 ψήφους υπέρ, 1 κατά και 3 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

Μία από τις πλέον πιεστικές δεσμεύσεις της Κοινότητας, αποτελεί η άρση του εμποδίου που συνιστά ο υπερβολικός αριθμός ρυθμίσεων ο οποίος παρακωλύει τη λειτουργία της ενιαίας αγοράς. Στόχο της πρωτοβουλίας SLIM (Απλούστερη Νομοθεσία για την Εσωτερική Αγορά) αποτελεί ο εντοπισμός τρόπων με τους οποίους, χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η απαιτούμενη προστασία των πολιτών, θα μπορούσε να απλοποιηθεί η νομοθεσία για την ενιαία αγορά και να υποστηριχθεί η ανάπτυξη και η δημιουργία θέσεων απασχόλησης, ως μέρος του Συμφώνου Εμπιστοσύνης για την Απασχόληση.

1.1. Περιγραφή και πεδίο του πρότυπου σχεδίου SLIM

1.1.1. Οι κατευθυντήριες αρχές του SLIM είναι:

- η απλοποίηση θα πρέπει να εστιάζεται σε λίγους τομείς 7

- οι επιχειρήσεις και τα λοιπά ενδιαφερόμενα μέρη θα πρέπει να συμβάλουν άμεσα στην εν λόγω προσπάθεια.

1.1.2. Οι τέσσερις τομείς που επιλέγησαν και εξετάσθηκαν στα πρότυπα σχέδια είναι:

- το Intrastat (σύστημα για τη συλλογή στατιστικών στοιχείων ενδοκοινοτικού εμπορίου) 7

- οι τεχνικές νομοθετικές ρυθμίσεις για τα υλικά κατασκευών 7

- η νομοθεσία για την αμοιβαία αναγνώριση των διπλωμάτων 7

- η νομοθεσία για τα καλλωπιστικά φυτά.

1.2. Η μέθοδος εργασίας

1.2.1. Πρόκειται για μία νέα μέθοδο εργασίας, η οποία στηρίζεται σε ολιγομελείς ομάδες εμπειρογνωμόνων από τις διοικητικές αρχές ορισμένων κρατών μελών και εκπροσώπων των χρηστών της νομοθεσίας υπό την προεδρία εκπροσώπου της Επιτροπής. Η πρότυπη φάση αφιερώθηκε στη νομοθεσία των προαναφερόμενων τεσσάρων τομέων. Οι τέσσερις ομάδες του SLIM, οι οποίες προεδρεύονταν από άτομα που όρισαν προσωπικά οι αρμόδιοι για κάθε τομέα Επίτροποι, όφειλαν να υποβάλουν εγκαίρως εκθέσεις για το Συμβούλιο Εσωτερικής Αγοράς του Νοεμβρίου.

1.2.2. Οι ομάδες του SLIM εργάσθηκαν με περιορισμένο αριθμό συμμετεχόντων, ειδικών επί των σχετικών θεμάτων. Σε πολλές περιπτώσεις, επεξεργάσθηκαν επιλογές για απλοποίηση ή βελτίωση, οι οποίες, εντούτοις, δεν υποστηρίχθηκαν από όλα τα μέλη.

1.2.3. Τα κράτη μέλη, τα οποία δεν διέθεταν εμπειρογνώμονες στις ομάδες, έδωσαν εντούτοις τη γνώμη τους - σε ορισμένες περιπτώσεις μέσω μιας ταχείας διαδικασίας - και οι ομάδες έλαβαν γραπτές παρατηρήσεις από αριθμό ενδιαφερομένων μερών.

1.3. Οι συστάσεις των ομάδων του SLIM

Γενικά,

1) Στις συστάσεις της ομάδας Intrastat περιλαμβάνονται η απλοποίηση ή η μη περαιτέρω συλλογή ορισμένων στοιχείων από 1ης Ιανουαρίου 1998, ο σημαντικός περιορισμός του αριθμού των καταχωρήσεων της ονοματολογίας, από 10 500, που είναι επί του παρόντος, σε λιγότερες από 7 500, καθώς και η προσαρμογή του συστήματος συλλογής στοιχείων ή η εισαγωγή ενός νέου, με στόχο τον περιορισμό των εμποδίων για τις επιχειρήσεις. Τα ανωτέρω μπορούν να επιτευχθούν με διάφορες μεθόδους, μεταξύ των οποίων η μεγαλύτερη χρήση δειγματοληψίας, ένα σύστημα δύο επιπέδων για τη μείωση της συχνότητας παροχής λεπτομερών πληροφοριών ή/και τη χρήση εκ μέρους μίας ομάδας κρατών μελών του συστήματος μονής ροής, το οποίο βασίζεται αποκλειστικά σε στοιχεία για τις εξαγωγές.

2) Η ομάδα για τα υλικά κατασκευών, θεωρώντας ότι μέρος της εντολής της ήταν να καταστήσει αποτελεσματική την εφαρμογή της οδηγίας, προτείνει τρεις επιλογές: η πρώτη επιλογή είναι η βελτίωση των υφιστάμενων ανεπαρκών διαδικασιών, κυρίως εκείνων που αφορούν τις τεχνικές ιδιότητες, και τα εναρμονισμένα πρότυπα. Η δεύτερη επιλογή συνίσταται στην ευθυγράμμιση με τη μεθοδολογία της «Νέας Προσέγγισης» - η οποία επιτρέπει τη διάθεση στην αγορά προϊόντων χωρίς προηγούμενη έγκριση όσον αφορά της τεχνικές ιδιότητες - και, κατ' αυτόν τον τρόπο, συνεπάγεται την τροποποίηση της οδηγίας για τα υλικά κατασκευών. Η τρίτη επιλογή - η οποία έχει την προτίμηση της Επιτροπής - αφορά λύση σε δύο στάδια, με το συνδυασμό της πρώτης επιλογής και παράλληλης δράσης για την προσέγγιση των εθνικών νομοθεσιών για τις εργασίες κατασκευών.

3) Το βασικό συμπέρασμα της ομάδας για την αναγνώριση των διπλωμάτων ήταν ότι δεν θα πρέπει να καταργηθούν οι τομεακές οδηγίες. Υποστήριξε, ακόμη, ότι οι συμβουλευτικές επιτροπές θα πρέπει να διατηρηθούν υπό μία εκσυγχρονισμένη και αποτελεσματικότερη μορφή. Εντούτοις, υπέδειξε ότι οι λεπτομερείς διατάξεις των τομεακών οδηγιών για την εκπαίδευση και την κατάρτιση θα μπορούσαν να αντικατασταθούν από κριτήρια, βασιζόμενα περισσότερο στις ικανότητες που αποκτήθηκαν από την εκπαίδευση και την κατάρτιση παρά στο περιεχόμενό τους.

4) Η έκθεση της ομάδας για τα καλλωπιστικά φυτά περιλαμβάνει εντελώς διαφορετικές απόψεις. Ορισμένες αμφισβητούν έντονα την ανάγκη κοινοτικής νομοθεσίας στον εν λόγω τομέα, ενώ εκείνες που τάσσονται υπέρ της διατήρησής της υποστηρίζουν ότι η σχετική νομοθεσία θα πρέπει να διασαφηνισθεί και να απλοποιηθεί.

1.4. Οι παρατηρήσεις της Επιτροπής για το σχέδιο SLIM

Η Επιτροπή προτίθεται να συνεχίσει το σχέδιο και να προχωρήσει με την επέκταση του SLIM σε μία δεύτερη φάση που θα αφορά άλλους τομείς, βλέπε σημ. 2.8.4. Εντούτοις, το έγγραφο της Επιτροπής αναφέρει ότι η εν λόγω επέκταση θα εξαρτηθεί από τη συμφωνία του Συμβουλίου και των κρατών μελών τόσο αναφορικά με τη χρησιμοποιούμενη μέθοδο όσο και αναφορικά με τις προτάσεις της Επιτροπής για νομοθετικές αλλαγές στους τέσσερις πειραματικούς τομείς. Η Επιτροπή προδιαγράφει, για καθέναν από τους τέσσερις τομείς, τις βασικές γραμμές των προτάσεων που πρόκειται να υποβάλει κατά τα προσεχή έτη.

ΟΙ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΚΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ SLIM

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρωτοβουλία SLIM και εκτιμά ότι πρόκειται για μία από καιρό απαιτούμενη ενέργεια, η οποία τώρα εντοπίσθηκε και υλοποιείται. Προκειμένου να κριθεί κατά πόσο η προσέγγιση του SLIM αποτελεί τον καλύτερο τρόπο για την επίτευξη καλύτερης νομοθεσίας, θα πρέπει, εξάλλου, να εξετασθούν με κριτικό πνεύμα οι μέθοδοι και διαδικασίες εργασίας καθώς και ο τρόπος σημαντικής βελτίωσης των προηγουμένων. Οι υφιστάμενες διαδικασίες διαβούλευσης που θεσπίστηκαν προς όφελός τους επιβάλλεται να συσχετισθούν κατά την έρευνα.

2.2. Η ΟΚΕ συμμερίζεται την άποψη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ότι οι υπερβολικά περίπλοκες νομοθετικές ρυθμίσεις προκαλούν υψηλό οικονομικό κόστος και θέτουν σε κίνδυνο την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας, καθώς και το δυναμικό της για τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης. Όλες οι νομοθετικές ρυθμίσεις - τόσο σε κοινοτικό όσο και σε εθνικό επίπεδο - θα πρέπει να είναι πλήρως αιτιολογημένες και ανάλογες προς τους στόχους τους. Αυτό ισχύει τόσο για τις νέες νομοθετικές πρωτοβουλίες όσο και για την υφιστάμενη νομοθεσία.

2.3. Ως εκ τούτου, η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη χρειάζονται μία κοινή στρατηγική για τη βελτίωση της ποιότητας της νομοθεσίας. Αυτό θα πρέπει να αρχίσει με τις προτάσεις για νέες νομοθετικές ρυθμίσεις. Είναι προτιμότερο να αρχίζει κανείς με απλές, διαφανείς, και αποτελεσματικές νομοθετικές ρυθμίσεις παρά να επιχειρεί να τις απλουστεύσει εκ των υστέρων.

2.4. Οι προτάσεις για νέες νομοθετικές ρυθμίσεις θα πρέπει να εξετάζονται ενδελεχώς όσον αφορά την αναγκαιότητά τους και το πεδίο τους. Εάν στόχος είναι η λήψη ενημερωμένων αποφάσεων εκ μέρους του Συμβουλίου, του Κοινοβουλίου και της ΟΚΕ, θα πρέπει κάθε νομοθετική πρόταση της Επιτροπής, και κυρίως αυτές που αναμένεται να έχουν σημαντικό αντίκτυπο επί των επιχειρηματικών συνθηκών, να συνοδεύεται από αντικειμενική ανάλυση των σχετικών παραγόντων, όπως της εκτίμησης του αντικτύπου της, η οποία θα προσφέρει την κατάλληλη βάση, επί της οποίας θα μπορεί η σχετική πρόταση να κριθεί από πολιτικής απόψεως.

2.5. Όσον αφορά την ισχύουσα νομοθεσία, η ακριβής χρησιμοποιούμενη μέθοδος και κυρίως η σύνθεση των εμπλεκόμενων ομάδων θα πρέπει να προσαρμόζονται στο εκάστοτε εξεταζόμενο θέμα, χωρίς να αποκλείεται εκ των προτέρων οποιοδήποτε θέμα και με την πρόβλεψη των κατάλληλων εχέγγυων, ώστε να διασφαλίζεται, για κάθε περίπτωση, η περαιτέρω διαβούλευση ενώ επίσης πρέπει να προλαμβάνεται η διάβρωση του υφιστάμενου επιπέδου προστασίας.

2.6. Τα κράτη μέλη θα πρέπει, εκ παραλλήλου με την Επιτροπή, να απλοποιούν τις νομοθεσίες τους σε όλα τα επίπεδα (εθνικό και τοπικό), και κυρίως σ' αυτό της μεταφοράς της κοινοτικής νομοθεσίας.

2.7. Η ευρεία χρήση οδηγιών αναγκάζουν πολλά κράτη μέλη να υιοθετούν όλο και περισσότερες νομοθετικές ρυθμίσεις. Η ΟΚΕ, συνεπώς, υποστηρίζει την αυξημένη χρήση κανονισμών ως κοινοτική νομοθετική πράξη.

2.8. Η Επιτροπή θα πρέπει να υιοθετήσει μία αυστηρή και ενεργητική προσέγγιση για τον έλεγχο της μεταφοράς και της εφαρμογής της νομοθεσίας της ΕΕ σε εθνικό επίπεδο, κυρίως ώστε, λόγω της ατελούς μεταφοράς στην εθνική νομοθεσία ή άλλων πρακτικών, να μην παρακωλύεται η ενότητα της εσωτερικής αγοράς.

2.9. Μεθοδολογία

2.9.1. Η καινοτόμος πτυχή της πρωτοβουλίας SLIM συνίσταται στο γεγονός ότι εκπρόσωποι, αποσπασμένοι από τις αρχές ορισμένων κρατών μελών, και ισάριθμοι χρήστες της νομοθεσίας, συνεργάσθηκαν στους κόλπους ολιγομελών ομάδων, υπό την προεδρία ατόμων που όρισε η Επιτροπή. Αυτό το είδος σύνθεσης φαίνεται να είναι κατάλληλο και ισορροπημένο, κυρίως επειδή η εν λόγω σύνθεση μπορεί να εγγυάται την αντικειμενική προσέγγιση, χωρίς την παρεμβολή πολιτικών συμφερόντων. Στο παρόν στάδιο, θα πρέπει να αποθαρρύνεται η υποβολή επίσημων προτάσεων εκ μέρους των κρατών μελών, επειδή αυτό συχνά εκλαμβάνεται ως ευκαιρία για την επανάληψη γνωστών θέσεων και δεν αναμένεται να προσφέρει νέες ιδέες στη συζήτηση.

2.9.2. Προς το παρόν, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι η αποστολή ολοκληρώθηκε με την υποβολή των εκθέσεων από τις ομάδες. Στη συνέχεια, θα πρέπει να ακολουθήσουν συζητήσεις και διαβουλεύσεις για τη μετατροπή αυτών των συστάσεων σε επίσημες πρακτικές προτάσεις για την απλοποίηση της σχετικής νομοθεσίας - και κυρίως των διοικητικών διαδικασιών - τόσο στο επίπεδο της ΕΕ όσο και στο επίπεδο των κρατών μελών. Θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στο πεδίο απλοποίησης των διοικητικών διευθετήσεων των επισφαλών νομοθεσιών. Αυτές οι απλοποιήσεις, σε καμία περίπτωση, δεν θα πρέπει να επαπειλήσουν τις ορθά λειτουργούσες διοικητικές αρχές καθώς κάτι τέτοιο θα προκαλούσε απώλειες όσον αφορά την αποτελεσματικότητα και την αύξηση του κόστους.

2.9.3. Εκπρόσωποι επιχειρήσεων της Κοινότητας εξέφρασαν συχνά την άποψη ότι τα εμπόδια που θέτει η νομοθεσία είναι πολύ μεγαλύτερα σε εθνικό επίπεδο απ' ό,τι σε κοινοτικό. Η κοινοτική νομοθεσία συχνά καθίσταται περίπλοκη με άχρηστες «επιχρυσώσεις» εκ μέρους των κυβερνήσεων των κρατών μελών. Η έλλειψη συνάφειας μεταξύ του εθνικού και του κοινοτικού επιπέδου της νομοθεσίας προκαλεί, επίσης, προβλήματα στις επιχειρήσεις και τους πολίτες. Τη στιγμή που η Επιτροπή και το Κοινοβούλιο πασχίζουν για απλούστερη νομοθεσία, θα πρέπει να αναληφθεί δράση και στα κράτη μέλη. Για να βελτιωθεί η λειτουργία της ενιαίας αγοράς τα κράτη μέλη πρέπει να είναι διατεθειμένα να τηρούν την αυτοπειθαρχία κατά τη θέσπιση νόμων και τη μεταφορά των κοινοτικών κανόνων, για την οποία συνηγορούν στο επίπεδο της Ένωσης, ενώ το Συμβούλιο, από την πλευρά του, πρέπει να εισηγηθεί πραγματιστικές μεθόδους, προκειμένου να οδηγηθούν τα κράτη μέλη να εφαρμόζουν την απλούστερη εγκεκριμένη κοινοτική νομοθεσία. Αλλά τούτο δεν σημαίνει ότι πρέπει να γίνεται μόνο το ελάχιστο.

2.9.4. Πάντως, το θέμα της απλοποίησης στο επίπεδο των κρατών μελών, όσο επείγον και να είναι, απαιτεί τη διεξαγωγή εμπεριστατωμένων συζητήσεων, πριν την εφαρμογή μέτρων, προκειμένου να αποφευχθούν αποτελέσματα, τα οποία να τείνουν προς κατευθύνσεις, διαφορετικές από αυτές που επιδίωκε η αρχική νομοθεσία. Για την επίτευξη αποτελεσματικής απλοποίησης, απαιτούνται συστάσεις για σαφή περικοπή και όχι απλά τροποποιήσεις με ελάχιστα ή μηδαμινά αποτελέσματα.

2.10. Η παρακολούθηση του σχεδίου SLIM

2.10.1. Η επιτυχία του SLIM εξαρτάται από τη συγκεκριμένη δράση που ανέλαβε η Επιτροπή ως αποτέλεσμα των συστάσεων του SLIM. Ως εκ τούτου, η ΟΚΕ ζητεί από την Επιτροπή να τη συμβουλεύεται, έγκαιρα, όσον αφορά τις ενέργειες παρακολούθησης των τεσσάρων πρότυπων σχεδίων, καθώς και να την ενημερώνει για την πραγματοποιηθείσα από την επόμενη ομάδα πρόοδο.

2.10.2. Επί του παρόντος, έχει προγραμματισθεί η επέκταση του SLIM σε μία νέα φάση, η οποία θα αφορά άλλους τομείς προς εμπεριστατωμένη εξέταση. Η Επιτροπή θα πρέπει να χρησιμοποιήσει επίσημα κριτήρια, προκειμένου να διασφαλισθεί η αντικειμενική επιλογή νέων πεδίων. Δεν θα πρέπει απλά να ζητηθεί η γνώμη των κρατών μελών, αλλά θα πρέπει να κληθούν και εκπρόσωποι των χρηστών της νομοθεσίας να εκθέσουν τις απόψεις τους. Ως εκ τούτου, η ΟΚΕ παροτρύνει την Επιτροπή να καλέσει όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη να προτείνουν θέματα και υποβάλουν προτάσεις για τις περαιτέρω φάσεις του SLIM.

2.10.3. Η επιλογή εκ μέρους της Επιτροπής θα πρέπει να βασίζεται στα ακόλουθα κριτήρια:

- την κοινωνικοοικονομική σημασία των θεμάτων (συμπεριλαμβανομένης της σημασίας τους για τους καταναλωτές και τη βιομηχανία) ή τη συμβολή τους στη βελτίωση της ποιότητας της νομοθεσίας 7 θα πρέπει να καταστεί εξ αρχής σαφές ότι τα αποτελέσματα θα είναι προς όφελος της Ενιαίας Αγοράς 7

- την πρακτική ικανότητα του θέματος να περιορίσει τον όγκο των νομοθετικών ρυθμίσεων, με την ενίσχυση της οικονομίας και τη δημιουργία περισσότερων θέσεων απασχόλησης 7

- το ζήτημα της προστιθέμενης αξίας που μπορεί να επιφέρει η εξέταση του θέματος βάσει του SLIM, κυρίως σε σχέση με άλλα προγράμματα απλοποίησης 7

- πρακτικές θεωρήσεις, όπως κατά πόσο είναι δυνατόν να ολοκληρωθεί το σχέδιο εντός ενός έτους 7

- τη συμφωνία με την επικείμενη εισαγωγή του ευρώ 7

- τη διαφορετική επίδραση (ενδεχομένως) όσον αφορά τους άνδρες και τις γυναίκες.

2.10.4. Επ' αυτής της βάσης, θα μπορούσαν να προταθούν τα ακόλουθα θέματα για το SLIM:

- Φυτοϋγειονομικά θέματα,

- Λιπάσματα,

- Γεωργικά προϊόντα,

- Είδη διατροφής,

- Δημόσιες προμήθειες,

λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι η Επιτροπή, επί του παρόντος, επέλεξε για περαιτέρω εξέταση στο πλαίσιο του SLIM τα ακόλουθα νομοθετικά πεδία της Ενιαίας Αγοράς:

- ΦΠΑ,

- Εξωκοινοτικές στατιστικές,

- Τραπεζικές δραστηριότητες,

- Έναν τομέα ή ομάδα προϊόντων (προς καθορισμό).

Βρυξέλλες, 23 Απριλίου 1997.

Ο Πρόεδρος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Tom JENKINS