ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σύμφωνα με το άρθρο 251 παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο, της συνθήκης ΕΚ σχετικά με την Κοινή θέση που καθόρισε το Συμβούλιο σχετικά με την έκδοση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί τροποποιήσεως του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2236/95 του Συμβουλίου σχετικά με τον καθορισμό των γενικών κανόνων για την χορήγηση κοινοτικής ενίσχυσης στον τομέα των διευρωπαϊκών δικτύων

2001/0226 (COD)

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σύμφωνα με το άρθρο 251 παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο, της συνθήκης ΕΚ σχετικά με την Κοινή θέση που καθόρισε το Συμβούλιο σχετικά με την έκδοση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί τροποποιήσεως του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2236/95 του Συμβουλίου σχετικά με τον καθορισμό των γενικών κανόνων για την χορήγηση κοινοτικής ενίσχυσης στον τομέα των διευρωπαϊκών δικτύων

1- Ιστορικό

Ημερομηνία διαβίβασης της πρότασης στο Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και το Συμβούλιο: (έγγραφο COM(2001)545 τελικό - 2001/0226 (COD)) :

Ημερομηνία διαβίβασης της αναθεωρημένης (I) πρότασης: (έγγραφο COM(2002) 134 τελικό - 2001/0226 (COD)) : // 03.12.2001

12.03.2002

Ημερομηνία γνωμοδότησης της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής:

Η Επιτροπή των Περιφερειών αποφάσισε να μην γνωμοδοτήσει επί της προτάσεως // 20.03.2002

25.03.2002

Ημερομηνία γνωμοδότησης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σε πρώτη ανάγνωση: // 02.07.2002

Ημερομηνία διαβίβασης της τροποποιημένης πρότασης: (έγγραφο COM(2003)38 τελικό - 2001/0226 (COD)): // 24.01.2003

Ημερομηνία διαβίβασης της αναθεωρημένης (II) πρότασης: (έγγραφο COM(2003)561 τελικό - 2001/0226 (COD)): // 02.10.2003

Ημερομηνία επίτευξης πολιτικής συμφωνίας: (με ομοφωνία) // 25.11.2003

Ημερομηνία έκδοσης της κοινής θέσης // 24.02.2004

2- Στόχος της πρότασης της Επιτροπής

Στόχος της πρότασης της Επιτροπής είναι να αυξηθεί το μέγιστο ποσοστό χρηματοδότησης των διευρωπαϊκών ενεργειακών έργων προτεραιότητας (ΔEΔ-Ε) και των έργων προτεραιότητας των διευρωπαϊκών δικτύων μεταφορών (ΔEΔ-Μ), τα οποία εμπίπτουν στην κατηγορία των διασυνοριακών έργων ή/και των έργων που εκτείνονται εκατέρωθεν φυσικών εμποδίων. Το μέγιστο ποσοστό χρηματοδότησης προτείνεται να αυξηθεί από 10% σε 20%, ούτως ώστε η χρηματοδότηση αυτή να επιδράσει καταλυτικά στα έργα επισπεύδοντας την υλοποίησή τους και διευκολύνοντας τη σύσταση των PPP (εταιρικών σχημάτων δημοσίου-ιδιωτικού τομέα). Η πρόταση στηρίζεται στα συμπεράσματα και στις συστάσεις που περιέχει η έκθεση της ομάδας ειδημόνων της οποίας προεδρεύει ο κ. Karel Van Miert, η οποία ασχολήθηκε με τους προσανατολισμούς των ΔEΔ-Μ, οδηγώντας στην παράλληλη πρόταση τροποποίησης της απόφασης αριθ. 1692/96/ΕΚ [1] περί των κοινοτικών προσανατολισμών για την ανάπτυξη του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών. Η έκθεση της ομάδας ειδημόνων προειδοποίησε την Επιτροπή για τον κίνδυνο να μην ολοκληρωθούν έγκαιρα τα διασυνοριακά έργα, εκτός εάν η κοινοτική χρηματοδοτική ενίσχυση προσφέρει επαρκές κίνητρο για να ενεργοποιηθούν και να συντονιστούν τα δημόσια και ιδιωτικά κεφάλαια. Οι διασυνοριακές συνδέσεις αυτού του είδους είναι βασικές για τις συναλλαγές μεταξύ κρατών μελών και για τη δημιουργία συνδέσεων κατά μήκος των κύριων διευρωπαϊκών αξόνων. Η επενέργεια των συνόρων συχνά συνεπάγεται αραιότερη τοπική κυκλοφορία, γεγονός που καθιστά τα διασυνοριακά έργα λιγότερο κερδοφόρα από συστήματα που βρίσκονται στο κέντρο των εθνικών δικτύων. Επομένως, το κενό που πρέπει να καλύψει η δημόσια χρηματοδότηση είναι μεγαλύτερο. Κατά παράδοξο τρόπο, η τάση αυτή να αμελούνται τα διασυνοριακά έργα έχει αρνητική επίπτωση στην απόδοση των επενδύσεων που πραγματοποιούν τα κράτη μέλη στα τμήματα που βρίσκονται μέσα στην επικράτειά τους, αφαιρώντας τους τα οφέλη από τις οικονομίες κλίμακας.

[1] COM (2003) 564

Κατά συνέπεια, η πρόταση εστιάζεται, ιδίως, στα τμήματα των έργων προτεραιότητας, τα οποία παρουσιάζουν υψηλή διευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία αλλά, ταυτόχρονα, χαμηλή οικονομική απόδοση.

3- Σχόλια επί της κοινής θέσης

3.1 Γενικά

Για να κατανοηθεί καλύτερα το περιεχόμενο της κοινής θέσης, είναι αναγκαίο να υπενθυμιστεί ο μάλλον πολύπλοκος «κύκλος ζωής» της πρότασης, ο οποίος όντως περιλαμβάνει τέσσερις διαδοχικές προτάσεις που εξακολουθούν να έχουν τον ίδιο στόχο αλλά το περιεχόμενό τους είναι - σε ορισμένο βαθμό - διαφορετικό.

* Πρώτη πρόταση της Επιτροπής (COM (2001) 545) - εγκρίθηκε τον Οκτώβριο του 2001.

* Πρώτη αναθεωρημένη πρόταση της Επιτροπής (COM (2002) 134 - εγκρίθηκε το Μάρτιο του 2002. Σκοπός της αναθεώρησης ήταν να περιληφθούν τα ενεργειακά δίκτυα στο πεδίο εφαρμογής της πρότασης.

* Τροποποιημένη πρόταση της Επιτροπής μετά την πρώτη ανάγνωση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (COM(2003) 38 - εγκρίθηκε τον Ιανουάριο του 2003

* Δεύτερη αναθεωρημένη πρόταση της Επιτροπής που υποβλήθηκε για να απεμπλακεί η κατάσταση στο Συμβούλιο (COM(2003) 561). Εν προκειμένω, μολονότι το πεδίο εφαρμογής της πρότασης παραμένει το ίδιο, η Επιτροπή αναγκάστηκε να εγκαταλείψει ορισμένες από τις τροπολογίες που είχε δεχθεί μετά την πρώτη ανάγνωση του ΕΚ, έτσι ώστε να διευκολυνθεί η επίτευξη πολιτικής συμφωνίας στο Συμβούλιο.

Ως εκ τούτου, η κοινή θέση του Συμβουλίου βασίζεται - εν μέρει - στο περιεχόμενο της δεύτερης αναθεωρημένης πρότασης της Επιτροπής (COM(2003) 561) και εν μέρει στις προηγούμενες προτάσεις της Επιτροπής, ενώ το ΕΚ στην πρώτη ανάγνωσή του βασίστηκε στην πρώτη πρόταση της Επιτροπής (COM(2001) 545). Είναι μάλλον - κάπως - δύσκολο να εντοπιστούν στο κείμενο της κοινής θέσης του Συμβουλίου οι τροπολογίες που είχε αποδεχθεί η Επιτροπή μετά την πρώτη ανάγνωση στο ΕΚ, επειδή ορισμένες από αυτές δεν διατηρήθηκαν στην τελευταία πρόταση της Επιτροπής (COM(2003) 561), ή επειδή έχει αλλάξει σημαντικά η διατύπωσή τους.

Επιπλέον, πρέπει να υπενθυμιστεί ότι το Συμβούλιο δεν έχει γνωμοδοτήσει επί των τροπολογιών του ΕΚ.

3.2 Συνέχεια που δόθηκε στις τροπολογίες

3.2.1 Τροπολογίες που έγιναν δεκτές στην τροποποιημένη πρόταση και στην κοινή θέση

Οι τροπολογίες 1, 4, 8, 9, 11 και 13 έγιναν δεκτές εν μέρει ή κατ'αρχήν και αναδιατυπώθηκαν ή έγιναν σε αυτές προσθήκες.

Οι τροπολογίες 1, 7 και 10 απορρίφθηκαν.

Οι τροπολογίες που ακολουθούν - σχετικά με τις αιτιολογικές σκέψεις - αφαιρέθηκαν από την τελευταία πρόταση της Επιτροπής (COM (2003) 561): - το δεύτερο μέρος της τροπολογίας 4 σχετικά με την «αειφόρο κινητικότητα» δεν περιλήφθηκε στην πρόταση της Επιτροπής (COM (2003) 561).

- Η τροπολογία 5, η οποία κάνει αναφορά στις καθυστερήσεις που παρατηρούνται στα έργα των Άλπεων και των Πυρηναίων, και η τροπολογία 6 η οποία κάνει ειδική αναφορά στο GALILEO δεν περιλήφθηκαν στην πρόταση της Επιτροπής (COM(2003) 561).

3.2.1.1 Τροπολογία 1 (αιτιολογική σκέψη 6) Η αναφορά στην προτεραιότητα που πρέπει να δοθεί στη χρηματοδότηση των ΔΕΔ-Ενέργειας έγινε δεκτή ως προς την αρχή της αλλά αναδιατυπώθηκε.

3.2.1.2 Τροπολογία 4 (αιτιολογική σκέψη 5) Γίνεται αναφορά στα εταιρικά σχήματα δημοσίου-ιδιωτικού τομέα ως χρηματοδοτικό εργαλείο, με διαφορετική διατύπωση.

3.2.1.3 Τροπολογίες 8 και 13 (άρθρο 5 παράγραφος 3, στοιχείο γ)

Το πεδίο της κοινής θέσης παραμένει παρεμφερές - κατά βάση - με εκείνο που είχε εγκρίνει το ΕΚ και πρότεινε η Επιτροπή στην τροποποιημένη της πρόταση. Τα έργα όπου αυξάνεται το ποσοστό χρηματοδότησης είναι τα εξής: - τα έργα προτεραιότητας του ενεργειακού δικτύου, - τα διασυνοριακά έργα προτεραιότητας και τα έργα εκατέρωθεν φυσικών εμποδίων, - τα έργα που αποβλέπουν στην προώθηση ασφαλών και περιβαλλοντικώς συμβατών τρόπων μεταφοράς. Επιπλέον, στην κοινή θέση διατηρείται η παραπομπή στην απόφαση 1692/96, την οποία είχε ζητήσει το ΕΚ. Ωστόσο, το πεδίο εφαρμογής έχει διευρυνθεί σε σύγκριση με το κείμενο που είχε εγκρίνει το ΕΚ, καθόσον το πεδίο αφορά πλέον όλους τους τρόπους μεταφοράς - και όχι μόνον τις σιδηροδρομικές μεταφορές - εξακολουθεί όμως να βαδίζει σε μεγάλο βαθμό στον άξονα της τελευταίας πρότασης της Επιτροπής (COM (2003) 561).

Το ποσοστό συγχρηματοδότησης των διασυνοριακών έργων προτεραιότητας ή των έργων προτεραιότητας εκατέρωθεν φυσικών εμποδίων, καθώς και των έργων προτεραιότητας του ενεργειακού τομέα, ανέρχεται σε 20% σύμφωνα με το ποσοστό που είχε προτείνει η Επιτροπή στην τροποποιημένη πρότασή της μετά την εξέταση της πρότασης σε πρώτη ανάγνωση από το ΕΚ.

3.2.1.4 Τροπολογία 9 (άρθρο 13 νέα παράγραφος 4)

Η εισαγωγή αυστηρότερων κανόνων στη χρηματοδότηση των έργων για τη χρηστή και αποτελεσματική διαχείρισή τους, όπως είχε προτείνει το ΕΚ (τροπολογία 9), διατηρείται με κάπως διαφορετική διατύπωση, η οποία βασίζεται σε εκείνη που είχε προτείνει η Επιτροπή στην τροποποιημένη πρότασή της (COM (2003) 561).

3.2.1.5 Τροπολογία 10 (άρθρο 17 παράγραφος 3) επιτροπή

Η κοινή θέση δεν ακολουθεί την πρόταση της Επιτροπής - στην οποία συμφωνούσε το ΕΚ - για τη δημιουργία συμβουλευτικής διαδικασίας. Η κοινή θέση διατηρεί τη ρυθμιστική διαδικασία όπως εφαρμόζεται σήμερα αλλά συμφωνεί στην παρουσία ενός εκπροσώπου της ΕΤΕπ (ως παρατηρητή στην επιτροπή) (άρθρο 17 παράγραφος 2).

3.2.1.6 Τροπολογία 11 (άρθρο 18 παράγραφος 2)

Μολονότι στην κοινή θέση δεν τηρείται η τροπολογία 11 για την αύξηση του χρηματοδοτικού πλαισίου για την περίοδο 2001-2006, διατηρείται το δεύτερο εδάφιο σχετικά με την αυστηρότερη αξιολόγηση της χρήσης των κονδυλίων (άρθρο 18 νέα παράγραφος 2).

3.2.2 Τροπολογίες που υπάρχουν στην τροποποιημένη πρόταση αλλά όχι στην κοινή θέση

3.2.2.1 Στην κοινή θέση δεν διατηρείται το αίτημα που διατυπώνεται στην τροπολογία 4, το οποίο αφορούσε τα διασυνοριακά έργα με τις προσχωρούσες χώρες (τα οποία μπορούσαν να τύχουν του μέγιστου ποσοστού χρηματοδότησης), διότι κρίθηκε ότι αυτή η ρήτρα εκπίπτει από την 1η Μαΐου 2004 και μετά, λόγω της ένταξης των περισσότερων από τις χώρες αυτές την Ένωση.

3.2.2.2 Στην κοινή θέση δεν διατηρείται η τροπολογία 7 σχετικά με την αύξηση της χρηματοδότησης για την εφαρμογή του κανονισμού αριθ. 2236/95

3.3 Νέες διατάξεις που εισήγαγε το Συμβούλιο

3.3.1. Ως επακόλουθο της πρότασης της Επιτροπής (COM (2003) 561), το Συμβούλιο εισήγαγε τη δυνατότητα χρηματοδότησης των ΔΕΔ με βάση μια πολυετή νομική δέσμευση (ενώ η δέσμευση από άποψη προϋπολογισμού παραμένει ετήσια) παρέχοντας στους αναδόχους των έργων την ισχυρή εγγύηση ότι θα λάβουν χρηματοδότηση από την Κοινότητα καθ' όλη τη διάρκεια της φάσης εκτέλεσης των έργων.

4- Συμπέρασμα

Η Επιτροπή συντάσσεται με την κοινή θέση του Συμβουλίου - παρά τις κάποιες αλλαγές σε σύγκριση με την τελευταία της πρόταση - επειδή ακολουθούνται ευρέως οι γραμμές της τροποποιημένης πρότασης. Η κύρια αλλαγή σχετίζεται με το ανώτατο ποσοστό χρηματοδότησης. Η κοινή θέση του Συμβουλίου διατηρεί το ανώτατο ποσοστό συγχρηματοδότησης στο 20%, ενώ η Επιτροπή είχε προτείνει 30% (COM (2003) 561). Ωστόσο, το 20% είναι το ποσοστό στο οποίο είχε συμφωνήσει το ΕΚ στην εξέταση της πρότασης σε πρώτη ανάγνωση.

5- Δηλώσεις

A. Δήλωση του Συμβουλίου και της Επιτροπής

Το Συμβούλιο και η Επιτροπή επιβεβαιώνουν ότι κατά την περίοδο 2000-2006 ο κανονισμός δεν έχει επίπτωση στο συνολικό προϋπολογισμού που θα διατεθεί για τα ΔΕΔ.

B. Δηλώσεις του Συμβουλίου

1. Το Συμβούλιο υπογραμμίζει ότι ο κανονισμός δεν προδικάζει την επόμενη διαπραγμάτευση των δημοσιονομικών προοπτικών.

2. Το Συμβούλιο επισημαίνει ότι η εκτίμηση του κόστους από την Επιτροπή για τα «διασυνοριακά τμήματα» (εξαιρουμένων των θαλάσσιων αρτηριών) που αναφέρονται στο άρθρο 1 [2] είναι 15 δις ευρώ για την περίοδο 2007-13. Συνεπώς, εάν όλα αυτά τα διασυνοριακά τμήματα τύχουν του ανώτατου ποσοστού χρηματοδότησης 20% [3], η δαπάνη που υπολογίζεται για τον προϋπολογισμό θα ανέλθει σε 430 εκατ. ευρώ EUR [4] ετησίως.

[2] Αναγραφή της επακριβούς παραπομπής.

[3] Αναγραφή της επακριβούς παραπομπής με βάση το ποσοστό που θα συμφωνηθεί.

[4] Αναγραφή της επακριβούς παραπομπής με βάση το ποσοστό που θα συμφωνηθεί.

3. Το Συμβούλιο επισημαίνει την ακόλουθη δήλωση της Επιτροπής:

«Η υποβολή προς την επιτροπή χρηματοδότησης των ΔΕΔ-Μ πρότασης της Επιτροπής για συμπληρωματική χρηματοδοτική συνδρομή θα συνοδεύεται από:

α) οικονομική ανάλυση του έργου από τον ανάδοχο, η οποία θα καταδεικνύει ότι η συμπληρωματική χρηματοδοτική συνδρομή είναι ουσιαστικής σημασίας για την εκτέλεση του έργου.

β) επανεκτίμηση του έργου εκ μέρους της Επιτροπής, σε συνεργασία με την ΕΤΕπ, σύμφωνα με τον κανονισμό, στην οποία μεταξύ άλλων θα επαληθεύεται η οικονομική βιωσιμότητα του έργου, η οικονομική του απόδοση και οι άμεσες ή έμμεσες κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις του, με δεδομένη την προτεινόμενη συμπληρωματική χρηματοδοτική συνδρομή και την οικονομική ανάλυση του αναδόχου.»