EL    EL EL 
EL    EL  ΕΠΙΤΡΟΠΗ  ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ  ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ  
Βρυξέλλες , 15/7/2008 
SEC(2008)2282 
ΕΓΓΡΑΦΟ  ΕΡΓΑΣΙΑΣ  ΤΩΝ  ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ  ΤΗΣ  ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ  
Συνοδευτικό  έγγραφο  της 
 
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗΣ  ΤΗΣ  ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ  ΣΤΟ  ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ , ΣΤΟ  ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ  
ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ , ΣΤΗΝ  ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ  ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ  ΚΑΙ  ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ  
ΕΠΙΤΡΟΠΗ  ΚΑΙ  ΣΤΗΝ  ΕΠΙΤΡΟΠΗ  ΤΩΝ  ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ  
  
ΠΡΟΣ  ΚΟΙΝΟ  ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟ  ΣΤΗΝ  ΕΡΕΥΝΑ : 
 
 Συνεργασία  για την αποτελεσ µατικότερη  αντιµετώπιση  των κοινών  προκλήσεων
 
   
ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ  ΕΚΤΙΜΗΣΗ  ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ   
 
{COM(2008)468 τελικό } 
{SEC(2008)2281} 
EL 2   EL 1. ∆ΙΑ∆ΙΚΑΣΤΙΚΑ  ΘΕΜΑΤΑ  ΚΑΙ  ∆ΙΑΒΟΥΛΕΥΣΕΙΣ  ΜΕ ΤΟΥΣ  ΕΝ∆ΙΑΦΕΡΟΜΕΝΟΥΣ  
1.1. Εισαγωγή  
Η παρούσα  εκτίµηση επιπτώσεων  υποστηρίζει  την πρωτοβουλία  που παρουσιάζεται  στην  
ανακοίνωση  της Ευρωπαϊκής  Επιτροπής  µε τίτλο : «Προς  Κοινό  Προγρα µµατισµό στην  έρευνα ». 
Η πρωτοβουλία  Κοινού  Προγρα µµατισµού (ΚΠ) αποτελεί  µία από τις πέντε  πολιτικές  
πρωτοβουλίες  που έχει προγρα µµατίσει  η Επιτροπή  για το 2008, σε συνέχεια  της Πράσινης  
Βίβλου  µε τίτλο : «Ευρωπαϊκός  Χώρος  Έρευνας : Νέες  Προοπτικές », και ανταποκρίνεται  στη 
διάσταση  «Βελτιστοποίηση  των ερευνητικών  προγρα µµάτων  και προτεραιοτήτων ». Ο ΚΠ είναι  
η διαδικασία  µε την οποία  τα κράτη  µέλη συµµετέχουν , προαιρετικά  και «α λα καρτ », στον  
καθορισ µό, την κατάρτιση  και την εφαρ µογή κοινών  προγρα µµάτων  ερευνών , που ασχολούνται  
µε συγκεκρι µένο πεδίο  ή θέµα. Αυτό  µπορεί  να συνεπάγεται  τον συντονισ µό υφιστά µενων  
εθνικών  προγρα µµάτων  ή την κατάρτιση  εντελώς  νέων  προγρα µµάτων , τη συγκέντρωση  και από 
κοινού  αξιοποίηση  των πόρων , καθώς  και τη συλλογική  παρακολούθηση  και αξιολόγηση  της 
προόδου . Με την αύξηση  και τη βελτίωση  της διασυνοριακής  συνεργασίας , του συντονισ µού 
και της ολοκλήρωσης  των χρηµατοδοτού µενων  από δηµόσιους  πόρους  ερευνητικών  
προγρα µµάτων  των κρατών  µελών  σε έναν περιορισ µένο αριθµό στρατηγικών  τοµέων, ο ΚΠ 
αποσκοπεί  να βοηθήσει  την Ευρώπη  να επαυξήσει  την αποδοτικότητα  της δηµόσιας  
χρηµατοδότησης  και να αντιµετωπίσει  καλύτερα  τις σοβαρές  κοινωνικές  προκλήσεις . Η 
προτεινό µενη προσέγγιση  συνίσταται  στην  προώθηση  του Κοινού  Προγρα µµατισµού µέσω 
πολιτικής  διαδικασίας  υψηλού  επιπέδου , κινού µενης από τα κράτη  µέλη, η οποία  θα προσφέρει  
ευελιξία  ως προς  τα µέσα, τη γεωµετρία , καθώς  και το επίπεδο  συντονισ µού και ολοκλήρωσης  
των προγρα µµάτων . Ο Κοινός  Προγρα µµατισµός εστιάζεται  σε δηµόσια ερευνητικά  
προγρά µµατα και, εποµένως , συνεπάγεται  συνεργασία  µάλλον  µεταξύ  δηµοσίων  φορέων  παρά  
µεταξύ  δηµόσιου  και ιδιωτικού  τοµέα. Πάντως , η βιοµηχανία  µπορεί  να διαδρα µατίσει  ρόλο  
κατά  την εφαρ µογή του. 
1.2. Πολιτική  υποστήριξη  και υποστήριξη  από τους  ενδιαφερο µένους  
Σε πολιτικό  επίπεδο , έχει εκδηλωθεί  επανειλη µµένως  κατά  την τελευταία  δεκαπενταετία  η 
σαφής  υποστήριξη  για ενισχυ µένο και αποτελεσ µατικότερο  συντονισ µό των ερευνητικών  
δραστηριοτήτων  στην  Ευρώπη : το Εαρινό  Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  ενθάρρυνε  την Επιτροπή  και 
τα κράτη  µέλη «να συνεχίσουν  την ανάπτυξη  πρωτοβουλιών  για τον κοινό  προγρα µµατισµό 
έρευνας  σε τοµείς όπου  η προσέγγιση  αυτή είναι  η ενδεδειγ µένη, επιτρέποντας  µία πιο στρατηγική  
και καλύτερα  διαρθρω µένη προσέγγιση  για τη δροµολόγηση  νέων  κοινών  προγρα µµάτων  και 
κοινών  προσκλήσεων  για υποβολή  σχεδίων  µέχρι τα τέλη του 2010 ». 
Μεταξύ  των πολιτικών  ιθυνόντων , των ερευνητών  και των πολιτών , επίσης , επικρατεί  ευρεία  
συναίνεση  ότι οι πιεστικές  και κοινές  προκλήσεις  για την Ευρώπη  – όπως  η κλιµατική  αλλαγή , η 
ενέργεια , η ασφάλεια , η υγεία  και η γήρανση  – χρειάζεται  να αντιµετωπιστούν  από κοινού  σε 
ευρωπαϊκό  επίπεδο . Οι εν λόγω  ενδιαφερό µενοι πιστεύουν  επίσης  ότι η έρευνα  έχει βασικό  ρόλο  
στην  αντιµετώπιση  αυτών  των προκλήσεων , αλλά  θεωρούν  ότι, για να είναι  αποτελεσ µατική  η 
συνεισφορά  της, θα χρειαστεί  να καθοριστεί  ένα κοινό  σχέδιο  προγρα µµατισµού και να 
ενισχυθεί  ο συντονισ µός της στην  Ευρώπη . 
EL 3   EL 2. ΟΡΙΣΜΟΣ  ΤΟΥ  ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ  
2.1. Η ανάγκη  να βελτιωθεί  η ικανότητα  ανταπόκρισης  της Ευρώπης  στις κοινωνικές  
της προκλήσεις  µέσω ισχυρότερου  συντονισ µού και κοινής  στρατηγικής  εστίασης  
της δηµόσιας  Ε&Α 
Προκει µένου να είναι  σε θέση  το σύστη µα έρευνας  της Ευρώπης  να ανταποκρίνεται  στις 
κοινωνικές  της προκλήσεις , πρέπει  να µπορεί  να παράγει  αποτελέσ µατα υψηλών  προδιαγραφών . 
Όµως, η Ευρώπη  δεν κατόρθωσε  να αυξήσει  ταχέως  τις δαπάνες  της για την έρευνα , και οφείλει , 
εποµένως , να συνεχίσει  τις προσπάθειές  της για καλύτερη  αξιοποίηση  των ισχνών  πόρων  που 
διαθέτει  για Ε&Α, επενδύοντάς  τους αποδοτικότερα  και αποτελεσ µατικότερα . Στο πλαίσιο  αυτό , 
ο δηµόσιος  τοµέας έχει σηµαντικό  ρόλο  να διαδρα µατίσει , επιδιώκοντας  την αύξηση  της 
απόδοσης  των δηµόσιων  κονδυλίων  για Ε&Α. 
Υπάρχουν  πολλοί  τρόποι  να επιδιωχθεί  η επαύξηση  του αντικτύπου  και της αποδοτικότητας  της 
δηµόσιας  Ε&Α. Ένας  από τους τρόπους  που δεν έχει αξιοποιηθεί  αρκετά  και που µπορεί  να 
αποφέρει  σηµαντικά  οφέλη  είναι  η βελτίωση  της οργάνωσης  των δηµόσιων  επενδύσεων  σε Ε&Α 
στην  Ευρώπη , µέσω της αυξη µένης διασυνοριακής  συνεργασίας  και του συντονισ µού των 
προγρα µµάτων . 
Μολονότι  τα κράτη  µέλη έχουν  δηµιουργήσει , µε την πάροδο  των ετών , διάφορους  µηχανισ µούς 
για τη ανάπτυξη  διακρατικής  συνεργασίας  στον  τοµέα της Ε&Α, το 85% περίπου  της µη 
στρατιωτικής  δηµόσιας  έρευνας  στην  Ευρώπη  εξακολουθεί  να προγρα µµατίζεται , να 
χρηµατοδοτείται , να παρακολουθείται  και να αξιολογείται  σε εθνικό  επίπεδο . Σε σύγκριση  µε 
άλλους  τοµείς διαρθρωτικής  πολιτικής , όπως  ο ανταγωνισ µός, το εµπόριο , η βιοµηχανία  κ.ά., ο 
βαθµός ολοκλήρωσης  και συντονισ µού της Ε&Α στην  Ευρώπη  παρα µένει χαµηλός . 
Για την αντιµετώπιση  αυτού  του προβλή µατος, έχουν  δροµολογηθεί  πρόσφατα  σε κοινοτικό  
επίπεδο  διάφορες  πρωτοβουλίες , µε σκοπό  να ενταθεί  ο συντονισ µός της εθνικής  δηµόσιας  
Ε&Α, όπως  η Ανοικτή  Μέθοδος  Συντονισ µού, ο µηχανισ µός ERA-NET για τη δικτύωση  των 
κατόχων  και διαχειριστών  εθνικών  και περιφερειακών  ερευνητικών  προγρα µµάτων , καθώς  και η 
αξιοποίηση  του άρθρου  169 της Συνθήκης , το οποίο  παρέχει  τη δυνατότητα  στην  Κοινότητα  να 
συµµετέχει  «σε προγρά µµατα έρευνας  και ανάπτυξης  που αναλα µβάνονται  από περισσότερα  
κράτη  µέλη». Παρ’ όλα ταύτα , οι προσπάθειες  αυτές  είναι  ακόµη µετριότατες , από την άποψη  
του ύψους  της παρεχό µενης χρηµατοδότησης , και είχαν  περιορισ µένη επιτυχία  ως προς  την 
επίτευξη  πλήρους  ολοκλήρωσης  των προγρα µµάτων , λόγω  της έλλειψης  στρατηγικής  
κατεύθυνσης  και υποστήριξης  από πλευράς  κρατών  µελών . 
2.2. Η ανάγκη  νέας προσέγγισης  
Αναγνωρίζεται  όλο και περισσότερο  ότι χρειάζεται  µια νέα, πιο στρατηγική  προσέγγιση  για τον 
συντονισ µό των δηµόσιων  προγρα µµάτων  Ε&Α στην  Ευρώπη , εστιασ µένη σε εκείνους  τους 
τοµείς που µπορούν  να προσφέρουν  λύσεις  στις πιεστικές  κοινωνικές  προκλήσεις  για την 
Ευρώπη , και όπου  ο συντονισ µός µπορεί  να αποφέρει  οφέλη  όσον  αφορά  την αποδοτικότητα  και 
τον αντίκτυπο  της έρευνας . Οι προσπάθειες  που καταβλήθηκαν  στο παρελθόν  για την προώθηση  
του Κοινού  Προγρα µµατισµού προσέκρουσαν  εµφανώς  στην  έλλειψη  πολιτικής  δέσµευσης  σε 
υψηλό  επίπεδο  από πλευράς  κρατών  µελών , στην  έλλειψη  επαρκών  και αξιόπιστων  δεδοµένων  
και γνώσεων  σχετικά  µε την ιδιαίτερη  δοµή και οργάνωση  των αντίστοιχων  Ε&Τ πεδίων , και 
στην  ακαµψία των µέσων  που χρησι µοποιήθηκαν . 
EL 4   EL Τώρα , όµως, είναι  η κατάλληλη  στιγµή να ξεκινήσει  νέα πολιτική  πρωτοβουλία  για τον Κοινό  
Προγρα µµατισµό. Το ευρύτερο  πολιτικό  πλαίσιο  έχει αλλάξει , καθώς  ορισµένες κοινές  σοβαρές  
κοινωνικές  προκλήσεις  έχουν  αναχθεί  καθοριστικά  σε ζητήµατα ύψιστης  πολιτικής  
προτεραιότητας  σε κάθε  κράτος  µέλος και σε κοινοτικό  επίπεδο , και έχει αρχίσει  να γίνεται  
εµφανές  πόσο  κοστίζει  η έλλειψη  συντονισ µού. Οι συντονισ µένες προσπάθειες  χρειάζεται  να 
διοχετευθούν  προς  τις πανευρωπαϊκές  προκλήσεις , η δε επιτυχία  αυτού  του εγχειρή µατος θα 
εξαρτηθεί  από την πλήρη  δέσµευση  των κρατών  µελών . Η νέα πρωτοβουλία  θα πρέπει  να 
διαµορφωθεί  µε βάση  τη γνώµη των ενδιαφερο µένων  και την πείρα  του παρελθόντος . 
Είναι  σηµαντικό  αυτή  η διαδικασία  στροφής  προς  Κοινό  Προγρα µµατισµό να µην είναι  ούτε 
πολύ  «από την κορυφή  προς  τη βάση », µε την Επιτροπή  σε καθοδηγητικό  ρόλο , ούτε πολύ  «από 
τη βάση  προς  την κορυφή », µε κατάληξη  την έλλειψη  συνεκτικής  στρατηγικής  και εστίασης . 
Μια αποτελεσ µατική  διαδικασία  προϋποθέτει  ότι τα κράτη  µέλη µαζί επιση µαίνουν  τοµείς 
κοινού  προβλη µατισµού, όπου  η συλλογική  δράση  µπορεί  να είναι  αποτελεσ µατικότερη , 
προκει µένου να αντιµετωπιστούν  σηµαντικές  κοινωνικές  προκλήσεις . Συγκεκρι µένα, πρέπει  να 
χρησι µοποιούνται  κατάλληλα  κριτήρια , επί των οποίων  να έχουν  συµφωνήσει  όλα τα µέρη, για 
τον προσδιορισ µό των πεδίων  στα οποία  µπορεί  να εφαρ µοστεί  πιο εποικοδο µητικά  ο Κοινός  
Προγρα µµατισµός. Για την πρακτική  εφαρ µογή αυτών  των κριτηρίων , πρέπει  να υπάρχει  στερεά  
βάση  πληροφοριών . Πρέπει  να συγκεντρωθούν  πληροφορίες  για υφιστά µενα εθνικά  και 
περιφερειακά  προγρά µµατα σε διάφορους  τοµείς, συµπεριλα µβανο µένων  πληροφοριών  για το τι 
καλύπτουν  και πού υπάρχουν  κενά , αλληλεπικάλυψη  ή έλλειψη  κλίµακας  και έκτασης . 
Υπάρχει  επίσης  ανάγκη  προσέγγισης  βάσει  µεταβλητής  γεωµετρίας , η οποία  προσφέρει  ευελιξία  
όσον  αφορά  τις συµµετέχουσες  χώρες . ∆εν αντιµετωπίζουν  όλα τα κράτη  µέλη τις ίδιες 
προκλήσεις  σε κάθε  τοµέα, ιδίως  στη διευρυ µένη Ευρωπαϊκή  Ένωση  των 27 χωρών . 
Τέλος , µια αποτελεσ µατική  διαδικασία  πρέπει  να παρέχει  τη δυνατότητα  διαβαθ µισµένης 
προσέγγισης , µε την επιλογή  των αποδοτικότερων  µέσων  για να χρησι µοποιηθούν  σε δεδοµένο 
πεδίο . 
2.3. Επικουρικότητα  και ευρωπαϊκή  προστιθέ µενη αξία 
Το δικαίω µα της Κοινότητας  να προβαίνει  σε ενέργειες  σε αυτόν  τον τοµέα καθιερώνεται  σε 
διάφορα  άρθρα  της Συνθήκης , στα οποία  προβλέπεται  συντονισ µός και συνεργασία  µεταξύ  
κρατών  µελών  και της Κοινότητας  στον  τοµέα της έρευνας  (άρθρα  165, 169, 171). Η 
προτεινό µενη διαδικασία  Κοινού  Προγρα µµατισµού µπορεί  δικαιολογη µένα να θεωρηθεί  
αναγκαία , διότι  δεν είναι  δυνατόν  να επιτευχθεί  επαρκώς  από τα κράτη  µέλη µε καθαρά  
διακυβερνητικές  δράσεις . Η επέκταση  αυτών  των δράσεων  έχει λιµνάσει  τα τελευταία  χρόνια , 
και οι περισσότερες  πρωτοβουλίες  µε σκοπό  τον πολυ µερή συντονισ µό των προγρα µµάτων  
έχουν  αναπτυχθεί  στο πλαίσιο  των κοινοτικών  δραστηριοτήτων . Εποµένως , τα κράτη  µέλη, 
ενεργώντας  µόνα τους, δεν φαίνεται  να είναι  σε θέση  να αντιµετωπίσουν  αυτά  τα προβλή µατα. 
Η ευρωπαϊκή  προστιθέ µενη αξία της πρότασης  απορρέει  εν µέρει από τον διακρατικό  
χαρακτήρα  ορισµένων  από τις βασικές  προκλήσεις  (παραδείγ µατος χάριν , κλιµατική  αλλαγή ), 
όπου  τα κράτη  µέλη χρειάζεται  να ενεργήσουν  από κοινού , προκει µένου να αντιµετωπίσουν  
ορθά  τα προβλή µατα. Η πρόταση  αιτιολογείται  επίσης  διότι  προσφέρει  τη δυνατότητα  για 
δηµόσια προγρά µµατα Ε&Α µεγαλύτερης  κλίµακας , έκτασης  και αποτελεσ µατικότητας  στην  
Ευρώπη  – µε την αντιµετώπιση  κοινών  προκλήσεων  από κοινού  και την επεξεργασία  κοινών  
λύσεων · υπερκέραση  των εµποδίων  εισόδου , όπως  είναι  το υψηλό  κόστος  εκκίνησης  και 
λειτουργίας  σε ορισµένους  Ε&T τοµείς· συγκέντρωση  και από κοινού  αξιοποίηση  των 
δεδοµένων  και της εµπειρογνω µοσύνης · επίτευξη  ισχυρότερου  επιστη µονικού , τεχνολογικού  και 
EL 5   EL καινοτο µικού αντικτύπου · εξάλειψη  της αλληλεπικάλυψης  των προγρα µµάτων  στην  Ευρώπη · 
εµβάθυνση  των προγρα µµάτων  και µείωση  του κόστους  διαχείρισης  των προγρα µµάτων . 
EL 6   EL 3. ΣΤΟΧΟΙ  
3.1. Γενικοί  στόχοι  πολιτικής  
Οι γενικοί  στόχοι  πολιτικής  της πρωτοβουλίας  Κοινού  Προγρα µµατισµού είναι  να ενισχυθεί  η 
ικανότητα  της ΕΕ να επιτύχει  τους πολιτικούς  της στόχους  υψηλού  επιπέδου  και να 
ανταποκριθεί  στις σοβαρές  προκλήσεις  που την αναµένουν  τα προσεχή  έτη:  
(1) να συµβάλει  στην  επίτευξη  των στόχων  της αναθεωρη µένης Στρατηγικής  της 
Λισσαβώνας ·  
(2) να βοηθήσει  την Ευρώπη  να ανταποκριθεί  αποτελεσ µατικότερα , µέσω της έρευνας , στις 
βασικές  κοινωνικές  προκλήσεις · 
(3) να συµβάλει  στην  επίτευξη  των στόχων  του Ευρωπαϊκού  Χώρου  Έρευνας  (ΕΧΕ ). 
3.2. Ειδικοί  στόχοι : 
Προκει µένου να υπάρξει  συµβολή  στην  επίτευξη  αυτών  των γενικών  στόχων  πολιτικής , θα 
χρειαστεί  να βελτιωθεί  η αποδοτικότητα  και η αποτελεσ µατικότητα  του προγρα µµατισµού της 
δηµόσιας  έρευνας  στην  Ευρώπη  σε τοµείς όπου  αντιµετωπίζει  σοβαρές  κοινωνικές  προκλήσεις . 
Οι ειδικοί  στόχοι  είναι : 
(1) να ενισχυθεί  ο συντονισ µός των εθνικών  δηµόσιων  ερευνητικών  προγρα µµάτων  στην  ΕΕ 
σε τοµείς που µπορούν  να προσφέρουν  λύσεις  σε σηµαντικές  κοινωνικές  προκλήσεις  και 
όπου  υπάρχουν  στοιχεία  προστιθέ µενης αξίας  από την υιοθέτηση  κοινής  διασυνοριακής  
προσέγγισης · 
(2) µε τον τρόπο  αυτό , να αυξηθεί  ο αντίκτυπος  αυτών  των προγρα µµάτων , τόσο  από την 
άποψη  του Ε&T αντικτύπου  (επιστη µονική  αριστεία , συγκέντρωση  και από κοινού  
αξιοποίηση  των πόρων , των δεδοµένων  και της εµπειρογνω µοσύνης , επίτευξη  κρίσι µης 
µάζας, διευκόλυνση  της βελτιστοποίησης  των προγρα µµάτων ), όσο και του οικονο µικού 
και κοινωνικού  αντικτύπου . 
3.3. Επιχειρησιακοί  στόχοι : 
Προκει µένου να προαχθούν  οι ανωτέρω  βελτιώσεις  του αντικτύπου  και της αποδοτικότητας , οι 
επιχειρησιακοί  στόχοι  είναι : 
(1) να προβλεφθεί  αποτελεσ µατική  διαδικασία , η οποία  θα προωθήσει  µια πιο στρατηγική  
προσέγγιση  του συντονισ µού των εθνικών  ερευνητικών  προγρα µµάτων , µε σκοπό  να 
συντελέσουν  στην  αντιµετώπιση  των κοινωνικών  προκλήσεων  στην  Ευρώπη · 
(2) να εξασφαλιστεί  ότι η εν λόγω  διαδικασία  και οι επακόλουθες  πρωτοβουλίες  κοινού  
προγρα µµατισµού της δηµόσιας  έρευνας  τυγχάνουν  ευρείας  υποστήριξης  και κατοχής  
από τους ενδιαφερο µένους · 
(3) µέσω αυτής  της διαδικασίας , και της χρήσης  ενδεδειγ µένων  µέσων , να προωθηθούν  η 
διασυνοριακή  ολοκλήρωση  και τα δοµικά αποτελέσ µατα των προγρα µµάτων  δηµόσιας  
έρευνας , ιδίως  µε την επίτευξη  κρίσι µης µάζας στην  προσπάθεια  Ε&Α· 
EL 7   EL (4) να δηµιουργηθεί  µια διαδικασία  που παρέχει  τη δυνατότητα  διαβαθ µισµένης 
προσέγγισης , ως προς  τα µέσα Κοινού  Προγρα µµατισµού, καθώς  και προσέγγισης  βάσει  
µεταβλητής  γεωµετρίας , ως προς  τη συµµετοχή  χωρών · 
(5) να εξασφαλιστεί  ότι οι κοινές  πρωτοβουλίες  βασίζονται  σε ενηµερωµένες και ακριβείς  
πληροφορίες  σχετικά  µε τις εθνικές  και περιφερειακές  δραστηριότητες  
προγρα µµατισµού· 
(6) να προαχθεί  µεγαλύτερη  συνεκτικότητα  µεταξύ  των πολιτικών . 
4. ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ  ΤΩΝ  ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ  ΕΠΙΛΟΓΩΝ  
Προκει µένου να επιτευχθούν  οι ανωτέρω  στόχοι , εξετάστηκαν  τέσσερεις  πολιτικές  επιλογές . Οι 
κυριότερες  διαφορές  µεταξύ  τους επικεντρώθηκαν  σε δύο βασικά  ζητήµατα: τον τρόπο  
επισή µανσης  των τοµέων Κοινού  Προγρα µµατισµού και το φάσµα των προβλεπό µενων  µέσων  
για την εφαρ µογή του1. 
Βάσει  της επιλογής  «διατήρηση  της υφιστά µενης κατάστασης » (επιλογή  1), τα θέµατα Κοινού  
Προγρα µµατισµού επιση µαίνονται  κατά  περίπτωση  (ad hoc), « από τη βάση  προς  την κορυφή », 
από µια σειρά  ενδιαφερο µένων  στα κράτη  µέλη. Η υλοποίηση  πραγ µατοποιείται  µε 
περιορισ µένο αριθµό µέσων  (ουσιαστικά , τον µηχανισ µό ERA-NET και το άρθρο  169) και ο 
συντονισ µός είναι  χαλαρός . Εξ άλλου , υιοθετείται  ευέλικτη  προσέγγιση  όσον  αφορά  την κρίσι µη 
µάζα (ως προς  τον αριθµό και τη σπουδαιότητα  των εταίρων ) και το επιδιωκό µενο επίπεδο  
ολοκλήρωσης  των προγρα µµάτων . 
Η επιλογή  «µεγιστοποίηση  του άρθρου  169» (επιλογή  2) παρουσιάζει  ορισµένα κοινά  
χαρακτηριστικά  µε την επιλογή  «διατήρηση  της υφιστά µενης κατάστασης », καθώς  τα θέµατα 
Κοινού  Προγρα µµατισµού επιση µαίνονται  «από τη βάση  προς  την κορυφή » από τα κράτη  µέλη 
και η υλοποίηση  πραγ µατοποιείται  µε τα ίδια δύο µέσα (ουσιαστικά , τον µηχανισ µό ERA-NET 
και το άρθρο  169). Εκεί που διαφέρει , όµως, η παρούσα  επιλογή  από την επιλογή  «διατήρηση  
της υφιστά µενης κατάστασης » είναι  ότι προτείνει  προδραστική  προσέγγιση , όπου  οι δράσεις  
ERA-NET και ERA-NET Plus, που αποτελούν  µέρος του µηχανισ µού ERA-NET, καθορίζονται  
αυστηρά  ως προπαρασκευαστικό  στάδιο  για το άρθρο  169. Τα θέµατα Κοινού  
Προγρα µµατισµού θα πρέπει  να συµπίπτουν  µε εκείνα  του προγρά µµατος πλαισίου , 
εξασφαλίζοντας  συστη µατική  συνολική  συνεκτικότητα  των οριζόντιων  πολιτικών , και θα πρέπει  
να δίδεται  περισσότερη  προσοχή  στην  κρίσι µη µάζα και στο επίπεδο  ολοκλήρωσης  των 
προγρα µµάτων . 
Η κυριότερη  διαφορά  µεταξύ  της επιλογής  «στρατηγική  µε καθοδήγηση  από την Κοινότητα » 
(επιλογή  3) και των δύο προηγου µένων  επιλογών  είναι  ότι πρόκειται  περισσότερο  για 
στρατηγική  παρά  για προσέγγιση  «από τη βάση  προς  την κορυφή ». Το σηµείο εκκίνησης  είναι  η 
επισή µανση  σοβαρών  κοινωνικών  προκλήσεων  και η εκτίµηση της ανάγκης  για κρίσι µη µάζα 
της έρευνας  µε δηµόσια υποστήριξη  στους  αντίστοιχους  Ε&T τοµείς. Στο πλαίσιο  αυτής  της 
επιλογής , η Κοινότητα  παίρνει  εκείνη  το προβάδισ µα, διενεργώντας  αυτές  τις στρατηγικές  
εκτιµήσεις  και προτείνοντας  ενδεδειγ µένους  τοµείς Κοινού  Προγρα µµατισµού. Η Κοινότητα  
επίσης  επιλέγει  εκείνη  το καταλληλότερο  µέσο, από ευρύτερο  φάσµα γνωστών  κοινοτικών  
µέσων . 
                                                 
1 Βλ. πίνακα  2 της Έκθεσης  Εκτίµησης  Επιπτώσεων  για την παρουσίαση  των τεσσάρων  επιλογών . 
EL 8   EL Η επιλογή  «στρατηγική  ευρωπαϊκή  διαδικασία » (επιλογή  4) µοιάζει  µε την επιλογή  «στρατηγική  
µε καθοδήγηση  από την Κοινότητα », εφόσον  είναι  και αυτή  στρατηγική  και βασίζεται  στην  
αντιµετώπιση  σοβαρών  κοινωνικών  προκλήσεων , αλλά  υπάρχει  µια καθοριστική  διαφορά  
µεταξύ  του ρόλου  που διαδρα µατίζει  η Κοινότητα  και του ρόλου  των κρατών  µελών . Στο 
πλαίσιο  της επιλογής  «στρατηγική  ευρωπαϊκή  διαδικασία », τα κράτη  µέλη (και όχι η Κοινότητα ) 
επιση µαίνουν  τα θέµατα ΚΠ. Τα κράτη  µέλη επίσης  επιλέγουν  ή δηµιουργούν  τα 
καταλληλότερα  µέσα για τις ειδικές  περιστάσεις  του αντίστοιχου  Ε&T τοµέα 
(συµπεριλα µβανο µένων  των κοινοτικών  µέσων , όπως  είναι  ο µηχανισ µός ERA-NET και τα 
άρθρα  168, 169, 170 ή 171· οι προσεγγίσεις  του τύπου  «SET-Plan» ή «έρευνα  στον  τοµέα της 
ασφάλειας »· η δηµιουργία  νέων  ευρωπαϊκών  οργάνων  ή/και νέων  ειδών  δικτύων  αριστείας2· οι 
πρωτοβουλίες  του τύπου  «ΕΣΕ» ή «Ευρατό µ»· τα ∆ιαρθρωτικά  Ταµεία· κ.ά.). Η Επιτροπή  
ενεργεί  ως καταλύτης . Είναι  υπεύθυνη  για την υποβολή  έκθεσης  στο Συµβούλιο  σε κάθε  στάδιο  
της διαδικασίας  και για την αξιολόγηση  της συνολικής  διαδικασίας , καθώς  και για την πρόοδο  
που επιτελείται  σε συγκεκρι µένους  τοµείς.  
                                                 
2 Που συνεπάγονται  τη χρηµατοδότηση  όχι µόνον  των δραστηριοτήτων  ολοκλήρωσης , αλλά  και της κοινής  
έρευνας  επίσης . 
EL 9   EL 5. ΕΚΤΙΜΗΣΗ  ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ  
Για έκαστη  επιλογή , εκτιµήθηκε  ένα ευρύ  φάσµα επιπτώσεων , που συµπεριλα µβάνουν  το 
επίπεδο  υποστήριξης  και «κατοχής » από τους ενδιαφερο µένους , τη στρατηγική  εστίαση , το 
δοµικό αποτέλεσ µα, τη συνεκτικότητα  της πολιτικής , τον Ε&Τ αντίκτυπο  και τις ευρύτερες  
κοινωνικές  επιπτώσεις3. Το συµπέρασ µα αυτής  της εκτίµησης  ήταν  ότι η προτι µητέα πολιτική  
επιλογή  είναι  η επιλογή  «στρατηγική  ευρωπαϊκή  διαδικασία ». 
Η επιλογή  «διατήρηση  της υφιστά µενης κατάστασης » απορρίφθηκε , διότι  της λείπει  η 
στρατηγική  εστίαση , έχει ασήµαντο δοµικό αποτέλεσ µα, αρνητικό  αντίκτυπο  στη συνεκτικότητα  
της πολιτικής  και περιορισ µένες κοινωνικές  επιπτώσεις . Η επιλογή  «µεγιστοποίηση  του άρθρου  
169» απορρίφθηκε , λόγω  της έλλειψης  στρατηγικής  εστίασης , της προσέγγισης  «το ίδιο για 
όλους » και του περιορισ µένου δοµικού αποτελέσ µατός της. Η επιλογή  «στρατηγική  µε 
καθοδήγηση  από την Κοινότητα », η οποία  έχει µεγάλες  δυνατότητες  αντικτύπου , απορρίφθηκε  
λόγω  του κινδύνου  που συνεπάγεται : δηλαδή  είναι  πολύ  πιθανόν  ότι δεν θα υποστηριχθεί  από 
τους ενδιαφερο µένους . Το γεγονός  αυτό , µε τη σειρά  του, θα επηρεάσει  αρνητικά  τη στρατηγική  
εστίαση , το δοµικό αποτέλεσ µα και τις κοινωνικές  επιπτώσεις  της. Συν τοις άλλοις , δεν φαίνεται  
να έχει η Κοινότητα  από µόνη της επαρκώς  λεπτο µερή γνώση  των ερευνητικών  προγρα µµάτων  
των κρατών  µελών , ώστε  να προτείνει  κατάλληλα  θέµατα και µέσα Κοινού  Προγρα µµατισµού. 
Η επιλογή  «στρατηγική  ευρωπαϊκή  διαδικασία » συγκεντρώνει  τη µεγαλύτερη  υποστήριξη  από 
τους ενδιαφερο µένους , οι οποίοι  συµφωνούν : ότι υπάρχει  ανάγκη  να προσδιοριστούν  
στρατηγικά  προγρά µµατα ερευνών  και να εφαρ µοστούν  µε συντονισ µένο τρόπο , ιδίως  για την 
αντιµετώπιση  κοινών  κοινωνικών  προκλήσεων · ότι, προκει µένου να εξασφαλιστεί  ευελιξία  και 
προσαρ µογή στις ιδιαιτερότητες  των προγρα µµάτων , είναι  απαραίτητη  µια εταιρική  σχέση  η 
οποία  να συνδυάζει  προαιρετική  προσέγγιση  «από τη βάση  προς  την κορυφή » µε στρατηγική  
καθοδήγηση  «από την κορυφή  προς  τη βάση »· ότι χρειάζεται  να τηρούνται  οι αρχές  της 
επικουρικότητας , της µεταβλητής  γεωµετρίας  και της πραγ µατικής  ευρωπαϊκής  προστιθέ µενης 
αξίας · και ότι η προσέγγιση  «το ίδιο για όλους » δεν είναι  εφαρ µόσιµη. 
Η προτεινό µενη διαδικασία  για την επιλογή  θεµάτων  και µέσων  Κοινού  Προγρα µµατισµού, σε 
συνδυασ µό µε την ευρεία  υποστήριξη  από πλευράς  ενδιαφερο µένων , συνεπάγεται  ότι η επιλογή  
4 προσφέρει  τις καλύτερες  εγγυήσεις  ότι θα επιτευχθούν  τα µέγιστα  σωρευτικά  συστη µικά 
δοµικά αποτελέσ µατα. Αυτό , µε τη σειρά  του, θα δηµιουργήσει  τις ιδανικές  συνθήκες  για να 
αποκο µισθούν  όλα τα Ε&Τ οφέλη  του Κοινού  Προγρα µµατισµού, στα οποία  συγκαταλέγονται : 
• Υπερκέραση  των εµποδίων  εισόδου  
• Πανευρωπαϊκή  βελτιστοποίηση  των προγρα µµάτων  
• Επιστη µονική  αριστεία  
• Αντιµετώπιση  κοινών  προκλήσεων  από κοινού , επεξεργασία  κοινών , τυποποιη µένων  λύσεων  
και διατύπωση  ενιαίων  απόψεων  
• ∆ιασυνοριακή  συνεργασία  σε έργα  (µε τα δικά της οφέλη , όπως  τη συγκέντρωση  και από 
κοινού  αξιοποίηση  των δεδοµένων  και της εµπειρογνω µοσύνης , την ταχεία  διάδοση , τη 
                                                 
3 Στον  πίνακα  3 της πλήρους  Έκθεσης  Εκτίµησης  Επιπτώσεων  παρουσιάζεται  επισκόπηση  αυτών  των 
επιπτώσεων . 
EL 10   EL διασυνοριακή  κινητικότητα  και επιµόρφωση  των ανθρώπινων  πόρων , και τον αυξη µένο 
επιστη µονικό , τεχνολογικό  και καινοτο µικό αντίκτυπο ) 
• Μειω µένο εθνικό  κόστος  διαχείρισης  ενοποιη µένων  προγρα µµάτων  
• Βελτίωση  των µη ενοποιη µένων  προγρα µµάτων , και 
• Βελτίωση  της λογοδοσίας  και της διαφάνειας . 
Στα οφέλη  για τη βιοµηχανία  συγκαταλέγονται : η «ανοικτή  καινοτο µία»· η ταχεία  διάδοση  των 
ερευνητικών  αποτελεσ µάτων · η επεξεργασία  κοινών , τυποποιη µένων  λύσεων · η καλύτερη  
πρόσβαση  σε ενισχύσεις  για τη δηµόσια έρευνα · η ευκολότερη  κατάρτιση  κοινών  στρατηγικών  
προγρα µµάτων  ερευνών  µεταξύ  δηµόσιου  και ιδιωτικού  τοµέα· και ο ταχύτερος  οριζόντιος  
συντονισ µός της πολιτικής . 
Τελικά , χάρη  σε αυτά  τα Ε&Τ αποτελέσ µατα, οι επενδύσεις  στη δηµόσια έρευνα  αποφέρουν  
µεγαλύτερα  οφέλη  στην  κοινωνία , πράγ µα το οποίο  συνεπάγεται  µεγαλύτερη  οικονο µική 
ανάπτυξη  και ανταγωνιστικότητα , και περισσότερες  θέσεις  απασχόλησης , καθώς  και ταχύτερες  
και καλύτερες  λύσεις  σε κοινωνικές  και περιβαλλοντικές  προκλήσεις . 
Για τους λόγους  αυτούς , η επιλογή  4 – η «στρατηγική  ευρωπαϊκή  διαδικασία » – είναι  η 
προτι µητέα επιλογή . 
6. ΚΙΝ∆ΥΝΟΙ  ΚΑΙ  ΑΜΒΛΥΝΣΗ  ΤΩΝ  ΚΙΝ∆ΥΝΩΝ  
Με την προτι µητέα επιλογή  συνδέονται  διάφοροι  κίνδυνοι . Ο κυριότερος  κίνδυνος  είναι  να µην 
υλοποιηθούν  οι απαραίτητες  πολιτικές  δεσµεύσεις . 
Μολονότι  αυτός  ο κίνδυνος  φαίνεται  να είναι  µικρότερος  τώρα  απ’ ό,τι στο παρελθόν  (λόγω  της 
αυξανό µενης επίγνωσης , στα κράτη  µέλη, των κοινωνικών  προκλήσεων  που αντιµετωπίζει  η 
Ευρώπη , του Ε&Τ και κοινωνικού  κόστους  από την έλλειψη  συντονισ µού, καθώς  και των Ε&Τ 
και κοινωνικών  ωφελειών  από το Κοινό  Προγρα µµατισµό), η προτεινό µενη πολιτική  διαδικασία  
έχει µελετηθεί  ειδικά  µε σκοπό  να αµβλυνθεί  αυτός  ο κίνδυνος . Προτείνεται  πολιτική  διαδικασία  
υψηλού  επιπέδου , η οποία  επαφίεται  σαφώς  στα κράτη  µέλη, µε τις υπηρεσίες  της Επιτροπής  σε 
ρόλο  καταλύτη . Στο πλαίσιο  της διαδικασίας , ανατίθεται  σηµαντικός  και συνεχής  ρόλος  στο 
Συµβούλιο , το οποίο  καλείται : 
• Να ζητήσει  από τους Υπουργούς  Έρευνας  των κρατών  µελών  να εξουσιοδοτήσουν  
προσωπικούς  τους αντιπροσώπους  σε οµάδα ad hoc υψηλού  επιπέδου , προκει µένου να 
επιση µάνουν  κατάλληλους  τοµείς ΚΠ· 
• Να παρακολουθεί  τη διαδικασία  επί ετησίας  βάσεως  (µέσω υποχρεωτικής  ετήσιας  έκθεσης  
από την Επιτροπή )· και 
• Να επανεξετάσει  τη διαδικασία  µετά τριετία . 
Η προτεινό µενη διαδικασία  βασίζεται  σε τεκµηριω µένες διαπιστώσεις  και στηρίζεται  σε 
εµπεριστατω µένη στρατηγική  ανάλυση  των αντίστοιχων  Ε&T τοµέων, γεγονός  το οποίο  
εξασφαλίζει  την ανάληψη  µόνον  εφικτών  πρωτοβουλιών  Κοινού  Προγρα µµατισµού. Επιπλέον , 
EL 11   EL η προτεινό µενη προσέγγιση  χαρακτηρίζεται  από ευελιξία  ως προς  τα µέσα4, µεταβλητή  
γεωµετρία , καθώς  και ευελιξία  ως προς  την επιδιωκό µενη έκταση  της ολοκλήρωσης  των 
προγρα µµάτων  (µερικός  κύκλος , πλήρης  κύκλος ). 
Άλλοι  κίνδυνοι  είναι  η αδράνεια  των θεσµικών  οργάνων  και η έλλειψη  των απαιτού µενων  
τεκµηριω µένων  στοιχείων . Έχουν  δηµιουργηθεί , όµως, οι δέουσες  στρατηγικές  άµβλυνσης  των 
κινδύνων . 
Εν ολίγοις , η κυριότερη  στρατηγική  άµβλυνσης  των κινδύνων , που βρίσκεται  στο υπόβαθρο  της 
προτεινό µενης διαδικασίας , είναι  η τήρηση  των πρακτικών  για βελτίωση  της νοµοθεσίας : ήτοι, 
στενή  συνεργασία  µε τα κράτη  µέλη, µε διαφανή  τρόπο · τήρηση  των αρχών  της 
επικουρικότητας , της ευρωπαϊκής  προστιθέ µενης αξίας  και της αναλογικότητας · προετοι µασία 
και δροµολόγηση  συγκεκρι µένων  πρωτοβουλιών , βάσει  εκτενών  και αξιόπιστων  τεκµηριω µένων  
στοιχείων · και εξασφάλιση  λογοδοσίας  και διαφάνειας  στη διαδικασία , µε κατάλληλα  
συστή µατα παρακολούθησης  και αξιολόγησης . 
7. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ  ΚΑΙ  ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ  
Έχουν  επίσης  προβλεφθεί  κατάλληλες  ρυθµίσεις  για την αξιολόγηση  και την πααρκολούθηση . 
Βασίζονται  στην  υποβολή  έκθεσης  από την Επιτροπή  στο Συµβούλιο , µετά την κάθε  φάση  της 
διαδικασίας  ΚΠ, και εις βάθος  επανεξέταση  της διαδικασίας  από την Επιτροπή , µαζί µε τα 
κράτη  µέλη, µετά τριετία . Θα διασφαλίζεται  επίσης  η τακτική  παρακολούθηση  και αξιολόγηση  
της προόδου  ως προς  τους στόχους  (SMART) σε έκαστο  τοµέα ΚΠ. 
Επιπλέον , προβλέπεται  αύξηση  της διαφάνειας  σχετικά  µε τη συνεργασία  και τον συντονισ µό 
των εθνικών  και περιφερειακών  ερευνητικών  προγρα µµάτων , µε την ανάπτυξη  µιας ειδικής  
ενότητας  για τη διαδικτυακή  υπηρεσία  ERAWATCH. 
                                                 
4 Θα πρέπει  να διερευνηθεί  όλα το φάσµα εργαλείων  της δηµόσιας  έρευνας  (εθνικά  και περιφερειακά  
ερευνητικά  προγρά µµατα, διακυβερνητικοί  ερευνητικοί  οργανισ µοί και διακυβερνητικά  προγρά µµατα 
συνεργασίας , ερευνητικές  υποδο µές, προγρά µµατα κινητικότητας  κ.ά.) και να χρησι µοποιηθεί  για την 
εφαρ µογή των επιµέρους  Πρωτοβουλιών  Κοινού  Προγρα µµατισµού.