EL    EL EL 
 
EL 1   EL  ΕΠΙΤΡΟΠΗ  ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ  ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ  
Βρυξέλλες , 16.7.2008 
SEC(2008) 2267 
  
ΕΓΓΡΑΦΟ  ΕΡΓΑΣΙΑΣ  ΤΩΝ  ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ  ΤΗΣ  ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ  
 
που συνοδεύει  την 
πρόταση  
 
Ο∆ΗΓΙΑΣ  ΤΟΥ  ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ  
 
για την τροποποίηση  των οδηγιών  95/59/ΕΚ, 92/79/ΕΟΚ  και 92/80/ΕΟΚ  σχετικά  µε τη 
δοµή και τους  συντελεστές  του ειδικού  φόρου  κατανάλωσης  που επιβάλλεται  στα 
βιοµηχανοποιη µένα καπνά . 
ΣΥΝΟΨΗ  ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ  ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ  
{COM(2008) 459 τελικό } 
{SEC(2008) 2266} 
 
EL 2   EL Σύνοψη  
Έγγραφο  εργασίας  των υπηρεσιών  της Επιτροπής , που συνοδεύει  την πρόταση  οδηγίας  
του Συµβουλίου  για την τροποποίηση  των οδηγιών  95/59/ΕΚ, 92/79/ΕΟΚ  και 
92/80/ΕΟΚ  σχετικά  µε τη δοµή και τους  συντελεστές  του ειδικού  φόρου  κατανάλωσης  
που επιβάλλεται  στα βιοµηχανοποιη µένα καπνά . 
Οι υπηρεσίες  της Επιτροπής  διενήργησαν  εκτίµηση επιπτώσεων  µε επικέντρωση  στα πιθανά  
µέτρα που θα µπορούσαν  να συµβάλουν  στον  εκσυγχρονισ µό ή να προσφέρουν  µεγαλύτερη  
διαφάνεια  στη δοµή των ειδικών  φόρων  κατανάλωσης  στα προϊόντα  καπνού . Επιπλέον , 
δόθηκε  ιδιαίτερη  προσοχή  στη σχέση  µεταξύ  της δηµόσιας  υγείας  και της τελικής  τιµής των 
προϊόντων , λαµβάνοντας  υπόψη  τη σύµβαση  πλαίσιο  του ΠΟΥ  για τον έλεγχο  του καπνού , 
καθώς  και στις δυνατότητες  ευθυγρά µµισης της δοµής και των συντελεστών  των ειδικών  
φόρων  κατανάλωσης  για το λεπτοκο µµένο καπνό  (στριφτά , χειροποίητα  τσιγάρα ) µε τους 
ειδικούς  φόρους  κατανάλωσης  για τα τσιγάρα . 
Πριν  από την εκτίµηση των επιπτώσεων  πραγ µατοποιήθηκε  ευρύς  κύκλος  διαβουλεύσεων . 
Ενώσεις  και άλλοι  ενδιαφερό µενοι φορείς  (εµπορικοί , υγειονο µικοί, κλπ) κλήθηκαν  να 
υποβάλουν  τις απόψεις  τους µέσω δηµόσιας  διαδικτυακής  διαβούλευσης .  
Για την εξέταση  του τρόπου  χειρισ µού των διαφόρων  στόχων  για τη φορολόγηση  του 
καπνού , η Επιτροπή  αξιολόγησε  τέσσερις  δυνατές  βασικές  προσεγγίσεις . 
Η πρώτη  προσέγγιση  συνίσταται  στη µη περαιτέρω  παρέ µβαση  σε κοινοτικό  επίπεδο  (η 
επιλογή  της µη αλλαγής  πολιτικής ). Η προσέγγιση  αυτή  δεν θα επιλύσει  το πρόβλη µα των 
στρεβλώσεων  από τις διασυνοριακές  αγορές  και το λαθρε µπόριο  που υπάρχει  αυτή  τη στιγµή 
στην  αγορά  του καπνού  και το οποίο  έχει συνέπειες  στους  τοµείς των εσόδων  και της 
προστασίας  της υγείας .  
Επιπλέον , η προσέγγιση  αυτή  δεν θα επιλύσει  το πρόβλη µα της δηµοσιονο µικής αστάθειας  
και των στρεβλώσεων  του ανταγωνισ µού που δηµιουργούνται  αυτή  τη στιγµή λόγω  της 
χρησι µοποίησης  της έννοιας  της δηµοφιλέστερης  κατηγορίας  τιµών (∆ΚΤ ). Επίσης , δεν θα 
αντιµετωπίσει  το πρόβλη µα των στρεβλώσεων  του ανταγωνισ µού που προκαλούνται  από την 
υποκατάσταση  και τη διαφορά  φορολογίας  µεταξύ  των διαφόρων  προϊόντων  
βιοµηχανοποιη µένου καπνού . Έτσι , η Επιτροπή  απέρριψε  αυτή  την επιλογή . 
Η δεύτερη  προσέγγιση  συνίσταται  στην  αλλαγή  µόνο της δοµής των ειδικών  φόρων  
κατανάλωσης  στα τσιγάρα  Για την επίλυση  των προβλη µάτων  που ανακύπτουν  αυτή  τη 
στιγµή από την έννοια  της ∆ΚΤ , στην  εκτίµηση των επιπτώσεων  εξετάστηκε  η κατάργηση  
της έννοιας  της ∆ΚΤ  ως σηµείου αναφοράς  για τις ελάχιστες  απαιτήσεις . Αυτή  τη στιγµή, οι 
ειδικοί  φόροι  κατανάλωσης  πρέπει  να ανέρχονται  στο 57% τουλάχιστον  της λιανικής  τιµής 
µετά φόρων  και σε 64 € τουλάχιστον  ανά 1000 τσιγάρα  της ∆ΚΤ . Αντ’ αυτών , στην  εκτίµηση 
εξετάστηκαν  δύο εναλλακτικές  λύσεις : α) η εφαρ µογή των ελάχιστων  απαιτήσεων  της ΕΕ του 
57% και των 64 € σε όλα τα τσιγάρα  ή β) η εφαρ µογή των ελάχιστων  απαιτήσεων  στη βάση  
σταθ µισµένων  µέσων  τιµών (ΣΜΤ ). Ταυτόχρονα , εκτιµήθηκαν  οι επιπτώσεις  από την παροχή  
µεγαλύτερης  ευελιξίας  στα κράτη  µέλη όσον  αφορά  τη διαµόρφωση  της δοµής των ειδικών  
φόρων  κατανάλωσης  σε εθνικό  επίπεδο . 
 
EL 3   EL Και οι δύο αυτές  εναλλακτικές  λύσεις  θα οδηγούσαν  σε απλούστευση  του καθεστώτος  σε 
σύγκριση  µε την τρέχουσα  κατάσταση , χωρίς  καµία µάλιστα  από τις δύο λύσεις , ούτε εκείνη  
της εφαρ µογής ελάχιστων  απαιτήσεων  σε όλα τα τσιγάρα  ούτε εκείνη  της εφαρ µογής σε 
ΣΜΤ , να συνεπάγεται  αύξηση  του διοικητικού  κόστους  για κάποιον  από τους 
ενδιαφερό µενους  φορείς . Και οι δύο λύσεις  θα επέλυαν  επίσης  το πρόβλη µα της 
δηµοσιονο µικής αστάθειας  και των στρεβλώσεων  του ανταγωνισ µού που δηµιουργούνται  
τώρα  από την έννοια  της ∆ΚΤ . Ωστόσο , µόνον  η επιβολή  του ελάχιστου  ποσού  των 64 € σε 
όλα τα τσιγάρα  θα διαµόρφωνε  ένα κατώτατο  όριο φορολογίας  για όλα τα τσιγάρα  στην  ΕΕ. 
Θα µείωνε  επίσης  περισσότερο  τη διαφορά  φόρων  και τιµών µεταξύ  των κρατών  µελών  σε 
σχέση  µε τις άλλες  επιλογές  ενώ θα ενσω µάτωνε , σε σηµαντικό  βαθµό, και πτυχές  σχετικές  
µε τη δηµόσια υγεία . Συνεπώς , η επιλογή  αυτή  έχει προτεραιότητα  από πλευράς  εσωτερικής  
αγοράς  και υγείας . Ωστόσο , η εφαρ µογή του κανόνα  του 57% σε όλα τα τσιγάρα  θα είχε ως 
αποτέλεσ µα για ορισµένα κράτη  έναν υποχρεωτικό  κατ’ αξία φόρο  και δεν θα συµβάδιζε  µε 
το στόχο  της παροχής  µεγαλύτερης  ευελιξίας  στα κράτη  µέλη όσον  αφορά  τη σχέση  πάγιων  
και κατ’ αξία φόρων . Κατά  συνέπεια , η εκδοχή  του κανόνα  του 57% επί ΣΜΤ  είναι  
προτι µότερη . 
Ωστόσο , η δεύτερη  προσέγγιση  δεν θα λάµβανε  επαρκώς  υπόψη  θέµατα υγείας .  
Η τρίτη  προσέγγιση  συνίσταται  στην  αύξηση  των ελάχιστων  συντελεστών  ειδικών  φόρων  
κατανάλωσης  στα τσιγάρα  (µαζί µε αλλαγές  στη δοµή). Κατά  την εκτίµηση των 
επιπτώσεων  έγινε  προσο µοίωση  ορισµένων  αυξήσεων  των ελάχιστων  συντελεστών  ειδικών  
φόρων  κατανάλωσης  στα τσιγάρα , είτε του 57% είτε του ελάχιστου  ποσού  των 64 € ανά 1000 
τσιγάρα . Εξήχθη  το συµπέρασ µα ότι η αύξηση  του ελάχιστου  πάγιου  ποσού  των 64 € 
προσφέρεται  καλύτερα  προκει µένου να επιτευχθεί  προσέγγιση  των φόρων  και τιµών των 
τσιγάρων  στην  ΕΕ προς  όφελος  της εσωτερικής  αγοράς  και µε σκοπό  τον έλεγχο  του καπνού . 
Ωστόσο , η αύξηση  του ελάχιστου  πάγιου  ποσού  θα πρέπει  να συνδυαστεί  µε αύξηση  της 
ελάχιστης  απαίτησης  του 57%, πράγ µα το οποίο  θα απαιτούσε  αναπροσαρ µογή της 
απαλλακτικής  ρήτρας , η οποία  τώρα  είναι  στο επίπεδο  των 101 € (όταν ο ειδικός  φόρος  
κατανάλωσης  είναι  τουλάχιστον  101 € στη ∆ΚΤ , τα κράτη  µέλη δεν χρειάζεται  πλέον  να 
συµµορφώνονται  µε την απαίτηση  του 57%). Με αναπροσαρ µογή στα 122 €, η ρήτρα  θα 
συµβάδιζε  µε την τρέχουσα  εξέλιξη  των ειδικών  φόρων  κατανάλωσης  στα τσιγάρα  στην  
εσωτερική  αγορά  και θα είχε τα ίδια αποτελέσ µατα µε εκείνα  του 2001, δηλ. θα κάλυπτε  τα 
πέντε  κράτη  µέλη µε το υψηλότερο  επίπεδο  φορολογίας .  
Τα τελευταία  πέντε  χρόνια , η κατανάλωση  τσιγάρων  στην  ΕΕ µειώθηκε  σε ποσοστό  πάνω  
από 10%. Την ίδια περίοδο , οι ειδικοί  φόροι  κατανάλωσης  αυξήθηκαν  σε ποσοστό  πάνω  από 
30%. Για την επίτευξη  µιας του ιδίου  επιπέδου  µείωσης  της κατανάλωσης  στα επόµενα 5 
χρόνια , χρειάζονται  περαιτέρω  αυξήσεις  των ειδικών  φόρων  κατανάλωσης . Με βάση  την 
ελαστικότητα  τιµών του -0.43 που προτείνεται  από την Παγκόσ µια Τράπεζα , για να 
επιτευχθεί  10% µείωση  της ζήτησης  χρειάζεται  αύξηση  τιµών της τάξης  του 25%. Μια 
µείωση  της τάξης  του 10% σε περίοδο  5 ετών  θα συµβάδιζε  επίσης  µε την ευρωπαϊκή  
στρατηγική  για τον έλεγχο  του καπνού  (ΕΣΕΚ ), η οποία  έχει εγκριθεί  από την περιφερειακή  
επιτροπή  του ΠΟΥ  Ευρώπης  και θέτει  ως βασικό  στόχο  τη µείωση  του καπνίσ µατος κατά  2% 
το χρόνο .  
Βάσει  των ανωτέρω , η Επιτροπή  εξέτασε  διάφορες  πιθανές  αυξήσεις . 
 
EL 4   EL Μια αύξηση  στα 90 € για όλα τα τσιγάρα  και στο 63% επί ΣΜΤ  θα είχε ως πιθανό  
αποτέλεσ µα µια µείωση  10% της ζήτησης  κατά  µέσον  όρο σε 22 κράτη  µέλη1. Επιπλέον , θα 
άνοιγε  το δρόµο για περαιτέρω  αυξήσεις  των ειδικών  φόρων  κατανάλωσης  στα τσιγάρα  και 
από κράτη  µέλη στα οποία  ήδη το επίπεδο  φορολογίας  είναι  υψηλό . Εκτός  από τη Βουλγαρία  
και τη Ρουµανία, η εξέλιξη  αυτή  δεν θα οδηγούσε  σε διαµόρφωση  εξαιρετικά  υψηλών  τιµών 
σε σχέση  µε την επιµέρους  αγοραστική  δύνα µη των κρατών  µελών . 
Γενικά , στον  τοµέα των τσιγάρων , η προσέγγιση  αυτή  φαίνεται  να προσφέρεται  απόλυτα  για 
τη διασφάλιση  της ορθής  λειτουργίας  της εσωτερικής  αγοράς  και, ταυτόχρονα , ενός υψηλού  
επιπέδου  προστασίας  της υγείας . 
Η τέταρτη  προσέγγιση  συνίσταται  στην  αλλαγή  των δοµών και των ελάχιστων  
συντελεστών  ειδικών  φόρων  κατανάλωσης  σε άλλα  προϊόντα , ιδίως  το λεπτοκο µµένο 
καπνό , για να αποφεύγεται  η υποκατάσταση  των τσιγάρων  από προϊόντα  καπνού  
χαµηλότερης  φορολογίας . 
Οι µεγάλες  διαφορές  στα επίπεδα  φορολογίας  του λεπτοκο µµένου καπνού  µεταξύ  των 
κρατών  µελών  οδηγούν  σε λαθρε µπόριο  και διασυνοριακές  αγορές  µεταξύ  γειτονικών  
κρατών  και προκαλούν  στρεβλώσεις  στην  εσωτερική  αγορά . Επιπλέον , η διαφορά  µεταξύ  του 
επιπέδου  φορολογίας  των τσιγάρων  και του λεπτοκο µµένου καπνού  οδηγεί  στο φαινό µενο 
της υποκατάστασης . Επίση µα στοιχεία  για την κατανάλωση  τσιγάρων  στην  ΕΕ των 27 
δείχνουν  µια µείωση  περίπου  13% κατά  την περίοδο  2002-2006. Αντίθετα , τα στοιχεία  για 
την κατανάλωση  λεπτοκο µµένου καπνού  δείχνουν  αύξηση  περίπου  10%. Οι σηµαντικές  
διαφορές  που υπάρχουν  στους  ελάχιστους  συντελεστές  για τα προϊόντα  αυτά  σε κοινοτικό  
επίπεδο  δεν δικαιολογούνται . Αυτό  ισχύει  τόσο  από πλευράς  θεµιτού ανταγωνισ µού όσο και 
από πλευράς  υγείας , δεδοµένου του επιβλαβούς  χαρακτήρα  και των δύο προϊόντων . Συνεπώς , 
οι ελάχιστοι  συντελεστές  για το λεπτοκο µµένο καπνό  που προορίζεται  για στριφτά  τσιγάρα  
θα πρέπει  να ευθυγρα µµιστούν  µε το συντελεστή  για τα τσιγάρα . 
Για το λεπτοκο µµένο καπνό , τα κράτη  µέλη µπορούν  να επιλέγουν  µεταξύ  της επιβολής  ενός 
πάγιου  ή ενός κατ’ αξία ελάχιστου  συντελεστή . Ωστόσο , δεδοµένου ότι η επιβολή  ενός 
πάγιου  ελάχιστου  ποσού  συµβάλλει  πολύ  περισσότερο  στο θέµα της προσέγγισης , θα πρέπει  
(εκτός  από τον ελάχιστο  κατ’ αξία συντελεστή ) να προβλέπεται  και ένας υποχρεωτικός  
πάγιος  ελάχιστος  συντελεστής  για όλα τα κράτη  µέλη, όπως  και για τα τσιγάρα . 
Λαµβάνοντας  υπόψη  τα ειδικά  χαρακτηριστικά  του λεπτοκο µµένου καπνού , η Επιτροπή , 
στην  προηγού µενη έκθεσή  της, ανέφερε  ότι ο ελάχιστος  συντελεστής  για το λεπτοκο µµένο 
καπνό  θα µπορούσε  να καθοριστεί  στα δύο τρίτα  περίπου  του ελάχιστου  συντελεστή  για τα 
τσιγάρα . Για να τηρηθεί  η σχέση  των δύο τρίτων  µεταξύ  λεπτοκο µµένου καπνού  και 
τσιγάρων , το ελάχιστο  πάγιο  ποσό  θα πρέπει  να καθοριστεί  στα 43 € ανά χιλιόγρα µµο και ο 
αναλογικός  ελάχιστος  συντελεστής  στο 38%.  
Εφαρ µόζοντας  τώρα  την προαναφερό µενη σχέση  των 2:3 στις προτεινό µενες αυξήσεις  για τα 
τσιγάρα , οι ελάχιστοι  συντελεστές  για το λεπτοκο µµένο καπνό  θα διαµορφώνονταν  στα 60 € 
και στο 42% µέσα σε µια περίοδο  πέντε  ετών . Με την υπόθεση  της ίδιας  ελαστικότητας  τιµών 
όπως  και για τα τσιγάρα , η αύξηση  των ελάχιστων  απαιτήσεων  στα 60 € και στο 42% θα 
οδηγούσε  σε µείωση  της ζήτησης  κατά  20% περίπου  σε 19 κράτη  µέλη. 
**** 
                                                 
1 ∆εν περιλα µβάνονται  Γερµανία, Ην. Βασίλειο , Ιρλανδία  και Γαλλία  (στην  προσο µοίωση  δεν 
περιλήφθηκε  η Ρουµανία)