ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ - ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ MEDA ΚΑΤΑ ΤΟ 1999 .

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΔΗΛΩΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΛΗΨΗ

I. MEDA 1995-1999: ΓΕΝΙΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ

I.1. ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

I.2. ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ MEDA (MEDA II)

I.3. ΣΥΜΦΩΝΙΕΣ ΣΥΝΔΕΣΗΣ: ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ

I.4. MEDA 1995-1999: ΟΡΙΣΜΕΝΑ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ

II. ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ MEDA ΓΙΑ ΤΟ 1999

II.1. ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟ 1999

II.2. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥΣ ΕΤΑΙΡΟΥΣ

II.2.1. ΔΙΜΕΡΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ

II.2.2. ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ

II.3. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ EURO-MED PARTNERSHIP

III. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΟΥ

IV. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ MEDA

V. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: ΤΕΤΑΡΤΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΠΕΡΙΟΧΗ, ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ, 2-3 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2000: ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ

ΔΗΛΩΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ

Κατά τη σύνοδο των υπουργών Εξωτερικών των χωρών της Ευρωπαϊκής ´Ενωσης και της Μεσογείου που πραγματοποιήθηκε στη Βαρκελώνη τον Νοέμβριο του 1995, τέθηκαν οι βάσεις για την εγκαθίδρυση της ευρωμεσογειακής εταιρικής σχέσης που αποτελεί τη σημαντικότερη προσπάθεια στη σύγχρονη ιστορία για τη δημιουργία μόνιμων και ισχυρών δεσμών μεταξύ των χωρών που ευρίσκονται εκατέρωθεν της Μεσογείου.

Πρόκειται για δύσκολο εγχείρημα και για αναγκαία φιλοδοξία: η εταιρική σχέση έχει βασική σημασία για την εξασφάλιση της σταθερότητας και της ευημερίας στις γειτονικές χώρες της Ευρωπαϊκής ´Ενωσης. Είναι, ακόμη, πολύ σημαντική για τους μεσογειακούς εταίρους που προσδοκούν από αυτήν όχι μόνον πρόσβαση στις αγορές, επενδύσεις και μεταφορά τεχνογνωσίας αλλά και καλύτερη κατανόηση στα πολιτικά, κοινωνικά, πολιτιστικά και ανθρωπιστικά θέματα.

Το πρόγραμμα ΜΕDA αποτελεί το κύριο εργαλείο της οικονομικής και χρηματοδοτικής συνεργασίας που προβλέπεται στο πλαίσιο της ευρωμεσογειακής εταιρικής σχέσης. Το MEDA αποσκοπεί να συμβάλει στην επίτευξη ενός από τους κύριους στόχους της εν λόγω εταιρικής σχέσης: στη βαθμιαία εγκαθίδρυση μιας ζώνης ελευθέρων συναλλαγών (ΖΕΣ) μεταξύ της Ευρωπαϊκής ´Ενωσης και των μεσογειακών της εταίρων έως το έτος 2010.

Η ΖΕΣ προσφέρει τεράστιες ευκαιρίες τόσο στην ΕΕ όσο και στους μεσογειακούς μας εταίρους. Για να μπορέσουν οι εταίροι μας να αξιοποιήσουν τις ευκαιρίες αυτές, θα πρέπει να πραγματοποιήσουν πολιτικές μεταρρυθμίσεις, διαρθρωτικές προσαρμογές και να εφαρμόσουν διαδικασίες εκσυγχρονισμού που θα κινητοποιήσουν την εθνική αποταμίευση και θα προσελκύσουν τις ξένες επενδύσεις. Θα δοθεί, έτσι, ώθηση στην οικονομική ανάπτυξη, θα μειωθεί η ανεργία και θα βελτιωθεί το βιοτικό επίπεδο των πολιτών.

Στο πλαίσιο της ευρωμεσογειακής συνεργασίας η διαδικασία εκσυγχρονισμού υποβοηθείται από τη συνεργασία. Μέσω του προγράμματος MEDA διατίθεται ετησίως ποσό τουλάχιστον 1 δισεκατ. ευρώ σε δωρεάν ενισχύσεις ενώ και τα δάνεια που χορηγεί η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων κυμαίνονται σε ανάλογο επίπεδο. Το πρόγραμμα αποσκοπεί να μετριάσει τις οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες της ελευθέρωσης των εμπορικών συναλλαγών με την παροχή ουσιαστικής χρηματοδοτικής και οικονομικής υποστήριξης σε θέματα όπως η προαγωγή του οικονομικού μετασχηματισμού και η ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα, η ενίσχυση της επαγγελματικής εκπαίδευσης, της υγείας και των βασικών έργων υποδομής (π.χ. ύδρευση, υγιεινή κ.α.).

Στην παρούσα έκθεση περιγράφεται συγκεφαλαιωτικά ο τρόπος κατά τον οποίο η χρηματοδοτική βοήθεια της ΕΕ διοχετεύθηκε προς τους μεσογειακούς μας εταίρους στο πλαίσιο διμερών και περιφερειακών σχεδίων και προγραμμάτων. Η δημοσίευσή της, εφέτος, συμπίπτει με την διεξαγωγή διαβουλεύσεων μεταξύ της Επιτροπής και των κρατών μελών σχετικά με τον αναθεωρημένο χρηματοδοτικό κανονισμό MEDA IΙ που θα διέπει μελλοντικά την παροχή βοήθειας προς τις χώρες της συγκεκριμένης περιοχής. Το MEDA II αποσκοπεί στην απλούστευση των διαδικασιών ούτως ώστε η βοήθεια να διοχετεύεται αποδοτικότερα. Η μέχρι σήμερα κτηθείσα πείρα από τη μεσογειακή μας πολιτική πρέπει να μας χρησιμεύσει ώστε να προβούμε στις αναγκαίες προσαρμογές και να αυξήσουμε ακόμη περισσότερο τον αντίκτυπο του MEDA στις οικονομικές και κοινωνικές μεταρρυθμίσεις που οι εταίροι μας προσπαθούν να πραγματοποιήσουν.

Chris Patten

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ

*Η Ευρώπη είναι, και μάλιστα με μεγάλη διαφορά, ο μεγαλύτερος χορηγός μη στρατιωτικής βοήθειας προς τη μεσογειακή περιοχή, ενώ στηρίζει σθεναρά την οικονομική μεταρρύθμιση στις χώρες-εταίρους. Κατά την περίοδο 1995-99, η Ευρωπαϊκή Ένωση διέθεσε πάνω από 4,6 δισεκατ. EUR υπό μορφή μη επιστρεπτέων ενισχύσεων προς τη μεσογειακή περιοχή (3,4 δισ. EUR στα πλαίσια του προγράμματος MEDA και 1,2 δισ. EUR μέσω άλλων γραμμών του προϋπολογισμού) ενώ η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων χορήγησε δάνεια ύψους άνω των 4,6 δισ. EUR.

*Όλες οι μεσογειακές χώρες-εταίροι έχουν ξεκινήσει προγράμματα οικονομικών μεταρρυθμίσεων, προχωρώντας με διάφορες ταχύτητες. Η κυριότερη οικονομική πρόκληση της μεσογειακής πολιτικής της ΕΕ, ιδίως από τότε που λήφθηκε απόφαση να καθιερωθεί μια ευρω-μεσογειακή ζώνη ελεύθερων συναλλαγών έως το 2010, παίζει καταλυτικό ρόλο στη διαδικασία των μεταρρυθμίσεων.

*Οι αναλήψεις υποχρεώσεων στα πλαίσια του προγράμματος MEDA χρησιμοποιήθηκαν πλήρως κατά την περίοδο 1995-99. Κατά την ίδια περίοδο, οι πληρωμές ήταν κατά μέσο όρο το 26% των αναλήψεων υποχρεώσεων. Αυτό οφείλεται : (α) στο μέσο χρόνο υλοποίησης για τους τύπους των προγραμμάτων που χρηματοδοτούνται από το MEDA ο οποίος είναι περίπου 4 χρόνια, (β) σε καθυστερήσεις από διάφορους μεσογειακούς εταίρους κατά την υπογραφή των συμφωνιών-πλαισίων, οι οποίες καθορίζουν το νομικό πλαίσιο της υλοποίησης και, (γ) σε πολιτικά και άλλα προβλήματα στη χρηματοδοτική συνεργασία με την Τουρκία, την Αλγερία, τον Λίβανο και τη Συρία. Επιπλέον η έλλειψη αποφασιστικότητας από την πλευρά των εταίρων της Μεσογείου να προχωρήσουν τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις έπαιξε επίσης σημαντικό ρόλο στην ευθύνη για τις καθυστερήσεις στην εφαρμογή του προγράμματος.

*Το 86% περίπου των πόρων MEDA διοχετεύτηκαν σε διμερείς συνεργασίες ενώ το 12% περίπου σε περιφερειακές συνεργασίες. Οι διμερείς συνεργασίες περιλαμβάνουν προγράμματα στήριξης διαδικασιών οικονομικής μετάβασης, διαρθρωτικών προσαρμογών, κοινωνικο-οικονομικής ισορροπίας, προστασίας του περιβάλλοντος και αγροτικής ανάπτυξης. Οι δράσεις στα πλαίσια περιφερειακής συνεργασίας αφορούν όλους τους μεσογειακούς εταίρους και στηρίζουν όλα τα κεφάλαια της διαδικασίας της Βαρκελώνης (πολιτική συνεργασία και συνεργασία για την ασφάλεια, οικονομική και χρηματοδοτική συνεργασία, καθώς και συνεργασία σε κοινωνικές, πολιτισμικές και ανθρωπιστικές υποθέσεις).

*Παρόλο που είναι ακόμα πολύ νωρίς για να εκτιμηθούν ποσοτικά οι επιπτώσεις των δράσεων που χρηματοδοτούνται από το MEDA, είναι γεγονός ότι, με τα δυναμικά τους αποτελέσματα, συμβάλλουν στη δημιουργία ενός ευνοϊκού οικονομικού περιβάλλοντος για τις επιχειρήσεις και τις επενδύσεις και στη μεταφορά σημαντικών οικονομικών αποφάσεων από το κράτος στην αγορά. Μετριάζουν επίσης το κοινωνικό κόστος των οικονομικών προσαρμογών, ενισχύοντας την υγειονομική πρόνοια, την εκπαίδευση και την προστασία του περιβάλλοντος.

*Η ανάγκη εστίασης της βοήθειας που παρέχεται από το πρόγραμμα MEDA στις μεταρρυθμίσεις είναι επιτακτική. Είναι επομένως απαραίτητο να βελτιωθεί ο στρατηγικός προγραμματισμός, ώστε να διασφαλισθεί ότι οι παρεμβάσεις MEDA θα είναι συνεπείς με τις εθνικές στρατηγικές μεταρρύθμισης, προωθώντας το γενικό στόχο της δημιουργίας μιας ευρω-μεσογειακής περιοχής ελεύθερων συναλλαγών και ενισχύοντας τους ιδιαίτερα αδύναμους σήμερα ενδοπεριφερειακούς οικονομικούς δεσμούς.

*Η εν εξελίξει αναθεώρηση του κανονισμού MEDA στοχεύει στην εξοικονόμηση σημαντικού χρόνου κατά τη διαδικασία λήψης αποφάσεων, καθώς και στην ενίσχυση του στρατηγικού προγραμματισμού παροχής βοήθειας. Η απλούστευση του κανονισμού και η αναδιοργάνωση των υπηρεσιών της Επιτροπής που εμπλέκονται στην παροχή εξωτερικής βοήθειας στις μεσογειακές χώρες αναμένεται να συμβάλει, επίσης, στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας και της ταχύτητας παροχής της βοήθειας, καθώς και στην ποιοτική της βελτίωση.

*´Οπως τονίσθηκε στην Τέταρτη συνάντηση των εμπειρογνωμόνων για την οικονομική μετάβαση στην ευρωμεσογειακή περιοχή που έγινε στις Βρυξέλλες στις 2-3 Οκτωβρίου 2000 (έγγραφα στο παράρτημα) τα κεφάλαια του MEDA θα διοχετεύονται όλο και περισσότερο σε εταίρους που έχουν αποδείξει ικανότητα απορρόφησης καθώς και ορθής εφαρμογής της συμφωνίας σύνδεσης. Η δέσμευση των εταίρων στην εφαρμογή των αντίστοιχων εθνικών στρατηγικών μεταρρύθμισης θα είναι αποφασιστική στην εκτίμηση της ικανότητας απορρόφησής τους.

I. MEDA 1995-1999: ΓΕΝΙΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ

I.1. ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Το πρόγραμμα MEDA αποτελεί το κύριο μέσο χρηματοδοτικής συνεργασίας της ευρω-μεσογειακής εταιρικής σχέσης. Για την περίοδο 1995-1999 προέβλεψε τη διάθεση 3.437 εκατ. EUR από το σύνολο των 4.685 εκατ. EUR που προβλέφθηκαν για τους 12 μεσογειακούς εταίρους για την περίοδο 1995-1999 από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο των Καννών [1].

[1] Το εναπομένον ποσό των 1.248 εκατ. EUR αφορά κυρίως τις γραμμές προϋπολογισμού παλαιότερων πρωτοκόλλων χρηματοδότησης (B7-4050 & 4051), της ειρηνευτικής διαδικασίας (B7-4200) και της Υπηρεσίας Ανακούφισης και Έργων των Ηνωμένων Εθνών , UNRWA (B7-4210).

Κατά τη διάρκεια του 1995 και 1996, το πρόγραμμα MEDA αντικατέστησε σταδιακά τα υπάρχοντα όργανα χρηματοδότησης (κυρίως τα πρωτόκολλα χρηματοδότησης) και το 1999 αντιπροσώπευε το 90 % περίπου του συνόλου των χρηματοδοτικών αναλήψεων υποχρεώσεων από τον προϋπολογισμό της ΕΕ για τη Μεσόγειο. Το πρόγραμμα MEDA συνίσταται κυρίως σε μη επιστρεπτέες ενισχύσεις (90,4% των συνολικών αναλήψεων υποχρεώσεων του προϋπολογισμού το 1995-99) υπό τη διαχείριση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, περιλαμβάνει όμως επίσης κεφάλαια κινδύνου και επιδοτήσεις τόκων για δάνεια (9.6%) που διαχειρίζεται η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕ).

Το 86% περίπου των πόρων που παρέχονται στο MEDA διοχετεύονται διμερώς προς τους εταίρους (το μέτρο αυτό αφορά την Αλγερία, την Αίγυπτο, την Ιορδανία, το Λίβανο, το Μαρόκο, τη Συρία, την Τυνησία, την Τουρκία και την Παλαιστινιακή Αρχή). Τρεις χώρες- το Ισραήλ, η Μάλτα και η Κύπρος- δεν επωφελούνται από τη διμερή συνεργασία λόγω του υψηλού επιπέδου της οικονομικής τους ανάπτυξης. Το 12% περίπου των πόρων διατίθενται σε περιφερειακές δραστηριότητες, από τις οποίες μπορούν να επωφεληθούν, όντας επιλέξιμοι, και οι δώδεκα εταίροι. Οι πόροι του MEDA προγραμματίζονται μέσω: τριετών εθνικών ενδεικτικών προγραμμάτων και ενός περιφερειακού ενδεικτικού προγράμματος που καλύπτει πολυμερείς δραστηριότητες.

Αναλήψεις υποχρεώσεων

Τις αναλήψεις υποχρεώσεων που διατίθενται σε ετήσια βάση, διαχειρίζεται η Ευρωπαϊκή Επιτροπή βάσει του κανονισμού MEDA και στα πλαίσια προγραμματισμού που γίνεται σε συνεργασία με τις διοικήσεις των δικαιούχων εταίρων. Κατά την περίοδο 1995-1999, χρησιμοποιήθηκε το 99.9% των αναλήψεων υποχρεώσεων.

Αναλήψεις υποχρεώσεων MEDA, 1995-1999

TTTABLE

Πληρωμές

Όπως και σε κάθε διεθνή δραστηριότητα χρηματοδοτικής συνεργασίας, ο ρυθμός πληρωμών του προγράμματος MEDA αποτελεί άμεση συνάρτηση του είδους των δραστηριοτήτων για τις οποίες προορίζονται οι αναλήψεις υποχρεώσεων. Ορισμένες δραστηριότητες MEDA, όπως η στήριξη διαρθρωτικών προσαρμογών, έχουν ως αποτέλεσμα την πραγματοποίηση των πληρωμών σε σύντομο χρονικό διάστημα, δύο ετών συνήθως, υπό την προϋπόθεση ότι τηρούνται οι όροι που έχουν συμφωνηθεί μεταξύ της Επιτροπής και της κυβέρνησης της δικαιούχου χώρας.

Οι δραστηριότητες οικονομικής μετάβασης και ανάπτυξης του ιδιωτικού τομέα συνίστανται, εν γένει, σε δραστηριότητες τεχνικής βοήθειας διάρκειας 3-4 ετών, πράγμα το οποίο έχει επίδραση στο ρυθμό εκταμίευσης. Οι κλασσικές αναπτυξιακές δραστηριότητες (αγροτική ανάπτυξη, βασική υγειονομική φροντίδα, εκπαίδευση, ύδρευση, αποχέτευση, κ.α) απαιτούν κατασκευή έργων και παροχή υπηρεσιών καθώς και την προμήθεια εξοπλισμού μετά από σχετικούς διαγωνισμούς. Το χρονικό διάστημα υλοποίησης είναι μεγαλύτερο, από 4 έως 6 χρόνια συνήθως.

Περιφερειακά προγράμματα που χρηματοδοτούνται βάσει της ευρωμεσογειακής εταιρικής σχέσης αποτελούν, συχνά, τελείως καινούργιες μορφές συνεργασίας, που απαιτούν καινοτόμα χρηματοδοτικά και νομικά πλαίσια σύνθετου χαρακτήρα. Στην περίπτωση αυτή, οι πληρωμές καλύπτουν περίοδο 3-5 χρόνων.

Εάν ληφθεί υπόψη το σημερινό φάσμα των δραστηριοτήτων, υπολογίζεται ότι ο μέσος χρόνος εκτέλεσης (δηλ., των πληρωμών) για κάθε ετήσιο τμήμα του προγράμματος MEDA είναι περίπου 4 χρόνια. Για την περίοδο 1995-1999, το άθροισμα των πληρωμών έφθασε στα 890 εκατομμύρια ευρώ, ή το 26 % των αναλήψεων υποχρεώσεων που έγιναν την ίδια περίοδο.

Πληρωμές σε σχέση με τις αναλήψεις υποχρεώσεων , 1995-1999

TTTABLE

Το πρόγραμμα MEDA είναι ένα νέο πρόγραμμα, του οποίου η εφαρμογή καθυστέρησε αρχικά λόγω των μακροχρόνιων διαπραγματεύσεων των συμβάσεων-πλαισίων [2] με τις δικαιούχους χώρες και της πολυπλοκότητας της εφαρμογής. Ωστόσο, δεδομένου ότι τα περισσότερα ανειλημμένα έργα έχουν ήδη φτάσει σε λειτουργική φάση, αναμένεται σε σύντομο σχετικά χρονικό διάστημα ουσιαστική επιτάχυνση των πληρωμών.

[2] Οι συμβάσεις αυτές θεσπίζουν το νομικό και διοικητικό πλαίσιο για την υλοποίηση των δραστηριοτήτων συνεργασίας της ΕΕ

Ανάλυση των αναλήψεων υποχρεώσεων και πληρωμών κατά χώρα

Η σχέση εκταμιεύσεων προς αναλήψεις υποχρεώσεων παρουσιάζει σημαντικές αποκλίσεις από χώρα σε χώρα.

Κατανομή αναλήψεων υποχρεώσεων και πληρωμών MEDA κατά χώρα.

TTTABLE

Τα χαμηλότερα ποσοστά εκταμίευσης εξηγούνται από τους παρακάτω λόγους:

-Αλγερία : δυσκολίες εφαρμογής λόγω της εσωτερικής πολιτικής κατάστασης,

-Λίβανος : ο αριθμός των έργων που είχαν αποφασιστεί στα τέλη της περιόδου (1999) και οι δυσκολίες κατά την εφαρμογή δύο έργων (αποκατάσταση της λιβανικής διοίκησης και τυποποίηση),

-Συρία : η σύμβαση-πλαίσιο δεν έχει ακόμα υπογραφεί από τις συριακές αρχές, και

-Τουρκία : το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επέβαλε ορισμένους περιορισμούς λόγω της επικρατούσας κατάστασης στο θέμα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. επιπλέον, η σύμβαση-πλαίσιο υπεγράφη μόλις πρόσφατα (Μάρτιος 1999).

Παρόλο που οι εταίροι της Μεσογείου σημείωσαν σημαντικοί πρόοδο στη μακροοικονομική σταθεροποίηση τα τελευταία έτη, υπήρξαν μάλλον διστακτικοί στην εφαρμογή βασικών οικονομικών μεταρρυθμίσεων. Οι περισσότερες χώρες της περιοχής αντιμετωπίζουν σήμερα ένα σημαντικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων σχετικά με τη δημιουργία ευνοϊκών συνθηκών για την ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα, την περαιτέρω ελευθέρωση του εμπορίου και την ιδιωτικοποίηση. Η βραδύτητα της οικονομικής μεταρρύθμισης είχε αρνητικό αντίκτυπο στην εφαρμογή των προγραμμάτων MEDA, ιδιαίτερα αυτών που συνδέονται με την οικονομική μετάβαση και τη διαρθρωτική προσαρμογή.

Ανάλυση διμερών δραστηριοτήτων

Οι διμερείς δράσεις MEDA 1995-1999 μπορούν να χωριστούν κατά θέματα, ως εξής: διαρθρωτικές προσαρμογές, οικονομική συνεργασία, κοινωνικός τομέας, περιβάλλον και αγροτική ανάπτυξη.

*Διαρθρωτικές προσαρμογές

Οι μηχανισμοί διαρθρωτικών προσαρμογών (FAS) επιτρέπουν την άμεση και ταχεία στήριξη των μεταρρυθμίσεων που αναλαμβάνουν οι εταίροι σύμφωνα με τους συμπεφωνημένους όρους. το συνολικό ποσό των αναλήψεων υποχρεώσεων FAS κατά τη διάρκεια της περιόδου 1995-1999 έφτασε τα 520 εκατ. EUR, δηλαδή το 15% των αναλήψεων υποχρεώσεων MEDA. Οι εν λόγω διευκολύνσεις FAS διοχετεύτηκαν σε 5 κράτη (Μαρόκο, Αλγερία, Τυνησία, Ιορδανία, Λίβανος)

*Στήριξη της οικονομικής μετάβασης

Η στήριξη αυτή έχει ως κύριο στόχο να ενθαρρύνει τη δημιουργία ευνοϊκού περιβάλλοντος για την ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα μέσω, κυρίως, της λειτουργίας αποτελεσματικών οργάνων χρηματοδότησης. παρέχεται υπό τη μορφή προγραμμάτων συνεργασίας που διαχειρίζεται η Επιτροπή ή μέσω της διάθεσης κεφαλαίων κινδύνου υπό τη διαχείριση της ΕΤΕ.

Τα προγράμματα οικονομικής συνεργασίας αντιπροσωπεύουν ποσό ύψους 900 εκατ. EUR περίπου. τα «κεφάλαια κινδύνου», ύψους άνω των 140 εκατ. EUR, κατευθύνθηκαν σε έξι εταίρους (Μαρόκο, Τυνησία, Ιορδανία, Αίγυπτος, Τουρκία, καθώς και στη Λωρίδα της Γάζας/ Υπεριορδανία).

Συνολικά, οι εν λόγω δράσεις στήριξης της οικονομικής μετάβασης ανήλθαν σε 1.035 εκατ. EUR, δηλαδή πάνω από το 30% των αναλήψεων υποχρεώσεων MEDA.

*Στήριξη της κοινωνικο-οικονομικής ισορροπίας

Οι δράσεις στον ευρύτερο κοινωνικό τομέα (συμπεριλαμβανομένης της υγείας και της εκπαίδευσης) αποβλέπουν στην ενίσχυση της κοινωνικοοικονομικής ισορροπίας των εταίρων: οι δράσεις αυτές αφορούν κοινωνικά ταμεία, ή ειδικά προγράμματα συνεργασίας, καθώς επίσης και, πιο πρόσφατα, μια πιστωτική διευκόλυνση προσαρμογής του τομέα «υγεία», η οποία επέτρεψε τη στήριξη της μεταρρύθμισης του συστήματος ασφάλισης υγείας στην Τυνησία. Οι δράσεις στον κοινωνικό τομέα ανήλθαν έτσι συνολικά στο 1 δισ. ευρώ, δηλαδή το 29 % των αναλήψεων υποχρεώσεων της περιόδου.

*Περιβάλλον

Δράσεις στο τομέα αυτόν δρομολογήθηκαν στο Μαρόκο και την Ιορδανία (συνολικού ύψους 45 εκατ. EUR) .όσον αφορά τις επιδοτήσεις επιτοκίου που εφαρμόσθηκαν για τα δάνεια της ΕΤΕ, αυτές ανήλθαν πάνω από 190 εκατ. EUR . έτσι, οι διμερείς δράσεις στον τομέα του περιβάλλοντος ξεπέρασαν τα 235 εκατ. EUR, δηλ. το 7% των αναλήψεων υποχρεώσεων της περιόδου.

*Αγροτική ανάπτυξη

Στο Μαρόκο, την Τυνησία και τη Συρία αποφασίσθηκαν προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης συνολικού ύψους 155,5 εκατ. EUR, ποσό που καλύπτει το 4,5%των αναλήψεων υποχρεώσεων της περιόδου.

Ανάλυση περιφερειακών δραστηριοτήτων

Κατά την περίοδο 1995-99, αποφασίσθηκαν ή πραγματοποιήθηκαν δραστηριότητες στους ακόλουθους τομείς:

*Πολιτικός τομέας

Ανώτερα στελέχη των υπουργείων Εξωτερικών συναντήθηκαν για να συζητήσουν σχετικά με θέματα πολιτικής και ασφάλειας σε τακτά διαστήματα, τουλάχιστον τέσσερις φορές το χρόνο. Συμφώνησαν για ορισμένα μέτρα ανάπτυξης συνεργασίας και σημείωσαν αξιόλογη πρόοδο στην κατάρτιση της Χάρτας για την Ειρήνη και τη Σταθερότητα. Οι κατευθυντήριες οδηγίες για την εν λόγω Χάρτα συμφωνήθηκαν κατά την Τρίτη Ευρωμεσογειακή Συνδιάσκεψη που πραγματοποιήθηκε στην Στουτγάρδη (Απρίλιος 1999). Οι υπουργοί Εξωτερικών συμφώνησαν να έχουν έτοιμο το κείμενο μέχρι την Τέταρτη Ευρωμεσογειακή Συνδιάσκεψη, η οποία θα πραγματοποιηθεί στη Μασσαλία (13-14 Νοεμβρίου 2000). Η επίσημη υιοθέτηση θα πραγματοποιηθεί όταν το επιτρέψουν οι πολιτικές συνθήκες.

Συμφωνήθηκαν τα ακόλουθα μέτρα δόμησης συνεργασίας:

-εγκαθίδρυση δικτύου θεσμών εξωτερικής πολιτικής (επιτροπή ευρωμεσογειακών μελετών, EuroMeSCo),

-συνεργασία μεταξύ υπηρεσιών προστασίας του πολίτη σε περίπτωση φυσικών ή προκαλούμενων από τον άνθρωπο καταστροφών, και

-δημιουργία μητρώου διμερών συμφωνιών,

-ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τις διεθνείς συμβάσεις για τα δικαιώματα του ανθρώπου, τον αφοπλισμό και τα ανθρωπιστικά δικαιώματα,

-- σεμινάρια κατάρτισης για διπλωμάτες,

Το MEDA χρηματοδοτεί το πρόγραμμα προστασίας του πολίτη, τη EuroMeSCo και τα σεμινάρια κατάρτισης για διπλωμάτες (3 εκατ. EUR).

*Οικονομικός και χρηματοδοτικός τομέας

Ιδρύθηκαν περιφερειακά fora, τα οποία καλύπτουν τους τομείς στους οποίους συμφώνησαν οι υπουργοί να δώσουν προτεραιότητα όσον αφορά την περιφερειακή συνεργασία: βιομηχανική συνεργασία, περιβάλλον, ύδρευση, ενέργεια, μεταφορές και κοινωνία πληροφόρησης. Σε κάθε περίπτωση, ειδικοί στον τομέα από τις 27 ευρωμεσογειακές χώρες συναντώνται για να συμφωνήσουν τις κατευθυντήριες γραμμές για προγράμματα περιφερειακής συνεργασίας, που υπόκεινται σε επικύρωση από την ευρωμεσογειακή επιτροπή. Στην περιφερειακή συνεργασία, δίνεται έμφαση στο διάλογο σχετικά με τις πολιτικές, στη εργασιακή δικτύωση, στην προώθηση της διασύνδεσης υποδομών και στη μεταρρύθμιση του νομικού και διοικητικού πλαισίου για την προώθηση ρυθμίσεων για τον ανταγωνισμό.

-Βιομηχανική συνεργασία: προσδιορίστηκαν τέσσερα κύρια θέματα: προώθηση των επενδύσεων, καινοτομίες και ποιότητα, μέσα και μηχανισμοί της αγοράς Euromed που βελτιώνουν το κλίμα για την ανάπτυξη των ΜΜΕ. Έχουν ήδη αναπτυχθεί προγράμματα συνεργασίας, ιδίως ένα δίκτυο οργανισμών για την προώθηση των επενδύσεων (4 εκατ. EUR), ή αναπτύσσοντας, όπως ένα πρόγραμμα για την προώθηση των μέσων και μηχανισμών της αγοράς Euromed και ένα περιφερειακό ευρωμεσογειακό πρόγραμμα για καινοτομίες και ποιότητα στις εταιρείες, που και τα δύο θα ξεκινήσουν το 2000. Το MEDA έχει χρηματοδοτήσει το πρόγραμμα συνεργασίας μεταξύ στατιστικών υπηρεσιών MEDSTAT, κάποια οικονομικά δίκτυα (6 εκατ. EUR) (μεταξύ των οποίων εμπορικά επιμελητήρια, εμπορικές εκθέσεις, όργανα προώθησης των εξαγωγών, οργανώσεις ΜΜΕ, βιομηχανικές ομοσπονδίες και ένα δίκτυο οικονομικών θεσμών (Ευρωμεσογειακό φόρουμ ινστιτούτων οικονομικών επιστημών, FEMISE) (2 εκατ. EUR)..

-Περιβάλλον: έχει συμφωνηθεί ένα πρόγραμμα βραχυπρόθεσμων και μεσοπρόθεσμων δράσεων προτεραιότητας (SMAP) και έχει ήδη ξεκινήσει μια πρώτη σειρά έργων (7 εκατ. EUR). Η δεύτερη σειρά πρόκειται να ξεκινήσει το 2000.

-Ύδρευση: Έχουν συμφωνηθεί οι γενικές γραμμές ενός προγράμματος δράσεων και το 2000 πρόκειται να ξεκινήσει μια πρώτη σειρά έργων.

-Ενέργεια : Έχουν ξεκινήσει έργα για νομικό και διοικητικό πλαίσιο, διάλογος για την πολιτική, διασύνδεση και ανάλυση, ενέργεια και αστικό περιβάλλον, εφαρμογές ηλιακής ενέργειας, δίκτυο κατάρτισης και σύνδεση δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας.

-Μεταφορές : Το 1997 ξεκίνησε μια πρώτη σειρά έργων για τις θαλάσσιες μεταφορές (9 εκατ. EUR), ενώ το 2000 αναμένεται να ξεκινήσει ένα ολοκληρωμένο έργο μεταφορών.

-Κοινωνία των πληροφοριών: έχει ήδη ξεκινήσει ένα έργο για το κανονιστικό πλαίσιο (3 εκατ. EUR ) και το μείζον πρόγραμμα EUMEDIS (εργασιακή δικτύωση, διασύνδεση και πειραματικά προγράμματα για ειδικές εφαρμογές της τεχνολογίας πληροφοριών) (45 εκατ. EUR).

*Κοινωνικός, πολιτιστικός και ανθρωπιστικός τομέας

-Πολιτισμός: σε δύο συναντήσεις υπουργών Πολιτισμού, συμφωνήθηκαν προτεραιότητες δράσεων. Ήδη εκτυλίσσεται το πρόγραμμα συνεργασίας Euro-Med Heritage σχετικά με την πολιτισμική κληρονομιά ( εκατ. EUR), ενώ το 2000 θα ξεκινήσει το Euro-Med Heritage II.

-Οπτικοακουστικός τομέας: βρίσκεται σε εξέλιξη το οπτικοακουστικό πρόγραμμα Euro-Med για τη συνεργασία στο χώρο του ραδιοφώνου, της τηλεόρασης και του κινηματογράφου ( εκατ. EUR).

-Νεολαία: βρίσκεται σε εξέλιξη το πρόγραμμα Euro-Med Youth για τις ανταλλαγές νέων (6 εκατ. EUR ).

I.2. ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΤΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ MEDA (MEDA II)

Το νομικό πλαίσιο εφαρμογής του προγράμματος MEDA προβλέπεται στον κανονισμό MEDA που εγκρίθηκε το 1996. Είναι σημαντικό η εμπειρία που αποκομίστηκε από την εφαρμογή του να χρησιμοποιηθεί για τη βελτίωση και επιτάχυνση της παροχής της βοήθειας ΕΕ προς τους μεσογειακούς εταίρους της. Ανεξάρτητη αξιολόγηση του κανονισμού MEDA που πραγματοποιήθηκε το 1998-99 έδειξε ότι οι τρέχουσες διαδικασίες λήψης αποφάσεων είναι αργές και άκαμπτες. Βάσει των πορισμάτων της εν λόγω αξιολόγησης, η Επιτροπή υπέβαλε στο Συμβούλιο στα μέσα του 1999 σχέδιο πρότασης για την αναθεώρηση του Κανονισμού MEDA. Το σχέδιο πρότασης περιλαμβάνει στρατηγική τριών στόχων:

*Απλούστευση της διαδικασίας λήψης αποφάσεων για πιο αποτελεσματικό προγραμματισμό: Οι εργασίες της επιτροπής MED (επιτροπή διεύθυνσης, αποτελούμενη από αντιπροσώπους των κρατών μελών της ΕΕ, η οποία βοηθά την Επιτροπή στην εφαρμογή του κανονισμού MEDA) θα πρέπει να επανεστιαστούν στο στρατηγικό σχεδιασμό και προγραμματισμό. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μέσω μίας πιο ουσιαστικής εξέτασης των τριετών Εθνικών Ενδεικτικών Προγραμμάτων (ΕΕΠ) [3] και του Περιφερειακού Ενδεικτικού Προγράμματος (ΠΕΠ) [4]. Για να ενισχυθεί η συνοχή των προτάσεών της χρηματοδότησης με τα ΕΕΠ και το ΠΕΠ, η Επιτροπή προτείνει να παρουσιαστούν οι προτάσεις χρηματοδότησής της σε Ετήσια Σχέδια Χρηματοδότησης για κάθε εταίρο (ΕΣΧ), όπως και ένα για την περιφέρεια (ΠΣΧ).

[3] Τα ΕΕΠ αντανακλούν τον σχεδιασμό των εθνικών προγραμμάτων σύμφωνα με τον Κανονισμό MEDA Περιλαμβάνουν ενδεικτικά ποσά χρηματοδότησης για αναλήψεις υποχρεώσεων και καθορίζουν τους τομείς προτεραιότητας για τη στήριξη από την ΕΕ.

[4] Το ΠΕΠ αντανακλά τις προτεραιότητες του προγράμματος MEDA που αφορούν την περιοχή ως σύνολο. Είναι συμπληρωματικό των ΕΕΠ.

*Ενίσχυση ικανοτήτων προγραμματισμού και εφαρμογής Οι συμφωνίες σύνδεσης προβλέπουν τη σταδιακή εισαγωγή του ελεύθερου εμπορίου μεταξύ της ΕΕ και των μεσογειακών εταίρων της. Το πρόγραμμα MEDA προορίζεται να παίξει βασικό ρόλο στη στήριξη των εταίρων στη μεταρρυθμιστική διαδικασία που απαιτείται στα πλαίσια αυτά. Θα πρέπει, επομένως, να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στο διάλογο με τους εταίρους σχετικά με το μεσοπρόθεσμο προγραμματισμό MEDA, λαμβάνοντας υπόψη τις αντίστοιχες στρατηγικές τους μεταρρύθμισης, το συντονισμό μεταξύ της Επιτροπής και των κρατών μελών της ΕΕ, καθώς και το συντονισμό μεταξύ διμερούς και περιφερειακής συνεργασίας.

*Πιο αποτελεσματικές διαδικασίες εκτέλεσης: Για να βελτιωθεί η επίδραση του προγράμματος MEDA στις οικονομικές και κοινωνικές μεταρρυθμίσεις των εταίρων και με στόχο την αναγωγή του προγράμματος σε ακόμα πιο αποτελεσματικό όργανο της ευρωμεσογειακής εταιρικής σχέσης, πρέπει να εισαχθούν ταχύτερες διαδικασίες εκτέλεσης. Εναρμονισμένες διαδικασίες όσον αφορά την τεχνική και χρηματοδοτική εφαρμογή των δραστηριοτήτων συνεργασίας έχουν ήδη αναπτυχθεί με σκοπό, κυρίως, την περαιτέρω εκλογίκευση και απλούστευση. Σε εξέλιξη βρίσκεται και μια ευρύτερη αναδιάρθρωση της παροχής εξωτερικής βοήθειας της Επιτροπής.

I.3. ΣΥΜΦΩΝΙΕΣ ΣΥΝΔΕΣΗΣ: ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ

Οι συμφωνίες σύνδεσης αποτελούν διμερή νομικά όργανα για την αποκατάσταση βαθύτερων και ευρύτερων σχέσεων με τους μεσογειακούς εταίρους και, υπό αυτή τους την ιδιότητα, παρέχουν ένα στρατηγικό πλαίσιο συνεργασίας. Στηριζόμενες στην παλαιά γενιά των συμφωνιών συνεργασίας που συνήφθησαν στη δεκαετία του 1970. οι συμφωνίες σύνδεσης προβλέπουν τη θεσμοθέτηση του πολιτικού και οικονομικού διαλόγου, τη δημιουργία ζώνης ελεύθερων συναλλαγών, κοινωνική και πολιτιστική συνεργασία καθώς και οικονομική συνεργασία, ιδίως μέσω του προγράμματος MEDA. Έτσι, οι συμφωνίες σύνδεσης συνιστούν, σε διμερές επίπεδο, το στρατηγικό πλαίσιο για συνεργασία.

Στους παρακάτω πίνακες εμφαίνεται συνοπτικά η πρόοδος των διαπραγματεύσεων σύναψης ευρωμεσογειακών συμφωνιών σύνδεσης και το στάδιο στο οποίο βρίσκονται οι συμφωνίες-πλαίσιο :

Καταγραφή των συμφωνιών σύνδεσης

TTTABLE

Το 1999, δεν πραγματοποιήθηκε καμία συνάντηση για επίσημες διαπραγματεύσεις με το Λίβανο και την Αλγερία. Υπήρξαν, ωστόσο, ανεπίσημες επαφές μεταξύ των αρχών των δύο αυτών χωρών και των υπηρεσιών της Επιτροπής. Επίσημες διαπραγματεύσεις αναμένεται να ξαναρχίσουν εντός του 2000.

Συμβάσεις χρηματοδότησης

Η εφαρμογή του προγράμματος MEDA σημείωσε σημαντική πρόοδο το 1999 καθώς υπεγράφησαν με τις αρχές των μεσογειακών εταίρων, οι τελευταίες εναπομένουσες συμβάσεις χρηματοδότησης-πλαίσια. Οι συμβάσεις αυτές καθορίζουν το νομικό και διοικητικό πλαίσιο για την εφαρμογή των δραστηριοτήτων συνεργασίας της ΕΕ (εκτός από τις δραστηριότητες διαρθρωτικών προσαρμογών, οι οποίες διέπονται από ειδικές ρυθμίσεις), ενώ η υπογραφή τους αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την έναρξη επιμέρους έργων.

Στάδιο στο οποίο ευρίσκονται οι συμβάσεις-πλαίσιο MEDA

TTTABLE

I.4. MEDA 1995-1999: ΟΡΙΣΜΕΝΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Η δημιουργία ευρωμεσογειακής οικονομικής ζώνης κοινής ευημερίας αποτελεί ένα φιλόδοξο στόχο, όπως αποδεικνύεται από το γεγονός ότι ο μέσος όρος του κατά κεφαλή εισοδήματος στην Ευρώπη είναι σήμερα περίπου 10 φορές μεγαλύτερος από το μέσο κατά κεφαλή εισόδημα των μεσογειακών εταίρων. Δεδομένων, ειδικότερα, των δεικτών ανεργίας που κυμαίνονται, συνήθως, μεταξύ 20 και 25% σε πολλούς μεσογειακούς εταίρους, η επίτευξη μεγαλύτερων ρυθμών ανάπτυξης αποτελεί, επομένως, σημαντικό στόχο.

Η δημιουργία ζώνης ελεύθερων συναλλαγών δεν είναι μόνον ένας φιλόδοξος στόχος, αλλά και μια αναγκαιότητα για τους μεσογειακούς εταίρους. Ένας λόγος γι' αυτό είναι ότι οι αγορές των επιμέρους εταίρων είναι απλά πολύ μικρές για να μπορέσουν να προσελκύσουν αξιόλογα επίπεδα άμεσων ξένων επενδύσεων. Για παράδειγμα, το συνολικό ΑΕΠ των τριών χωρών του Μαγκρέμπ [5] (με σύνολο πληθυσμού 66 εκατ.) είναι μικρότερο από το ΑΕΠ της Πορτογαλίας, ενώ το ΑΕΠ των χωρών του Μασράκ [6] (σύνολο πληθυσμού 86 εκατ.) δεν υπερβαίνει το ΑΕΠ της Φινλανδίας ή της Ελλάδας.

[5] Μαρόκο, Αλγερία και Τυνησία.

[6] Αίγυπτος, Ιορδανία, ΔΟΛΓ, Λίβανος και Συρία.

Οι άμεσες ξένες επενδύσεις μπορούν να παίξουν σημαντικό ρόλο στον εκσυγχρονισμό των οικονομιών της περιοχής, μέσω της εισαγωγής προηγμένων μεθόδων παραγωγής και διαχείρισης. Μέχρι σήμερα, οι χώρες της περιοχής δεν έχουν επωφεληθεί από την παγκόσμια αύξηση των ροών άμεσων ξένων επενδύσεων παρά την εγγύτητά τους στης Ευρώπη και τις ευνοϊκές συνθήκες πρόσβασης στην ευρωπαϊκή αγορά. Ως ένα μεγάλο βαθμό, τα φτωχά αυτά αποτελέσματα οφείλονται στην πολιτική των διοικητικών περιορισμών, της παρεμπόδισης των επενδύσεων σε ορισμένους τομείς, του δυσμενούς φορολογικού καθεστώτος, κ.α.

Η πρόκληση

Η ανάγκη να επιταχυνθεί η διαδικασία της οικονομικής μετάβασης είναι προφανής. Παρά τις συχνά διαφορετικές οικονομικές αποδόσεις, οι εταίροι μας της Μεσογείου παρουσιάζουν σημαντικές ομοιότητες όσον αφορά τις μελλοντικές οικονομικές προκλήσεις. Το νεαρό του πληθυσμού τους μαζί με την αναμενόμενη εντατικοποίηση της δραστηριότητας των γυναικών συνεπάγονται σημαντική αύξηση της πίεσης στην αγορά απασχόλησης αυτών των χωρών. Σύμφωνα με τις διεθνείς εκτιμήσεις, θα πρέπει να δημιουργηθούν περίπου 45 εκατ. νέες θέσεις απασχόλησης τα προσεχή είκοσι έτη ώστε το ποσοστό της ανεργίας να παραμείνει στο σημερινό επίπεδο. Αυτό σημαίνει ότι οι μεσογειακές χώρες θα πρέπει να αυξήσουν το ποσοστό ετήσιας ανάπτυξης στο 6-7% για να απορροφήσουν το πλεόνασμα του εργατικού δυναμικού και να φθάσουν το επίπεδο της παγκόσμιας οικονομίας.

Ωστόσο, ο διστακτικός ρυθμός των οικονομικών μεταρρυθμίσεων κατέληξε σε ακατάλληλη συγκέντρωση των επενδύσεων (εγχώριων και ξένων) και σε χαμηλή παραγωγικότητα. Το επίπεδο των επενδύσεων βρίσκεται σήμερα στο 24% περίπου του ΑΕγχΠ στις μεσογειακές χώρες, έναντι του 34% κατά μέσο όρο σε ορισμένες ασιατικές οικονομίες. Το μερίδιο της μεσογειακής περιοχής στη ροή των εξωτερικών άμεσων επενδύσεων (ΕΑΕ) προς τις αναδυόμενες οικονομίες είναι πολύ χαμηλό (5%). Η παραγωγικότητα είναι χαμηλή κυρίως λόγω των τεράστιων επενδύσεων σε κρατικές επιχειρήσεις που κυριαρχούν ακόμη σε αρκετές μεσογειακές οικονομίες καθώς και σε ανθρώπινο δυναμικό με προσόντα μη προσαρμοσμένα στη σημερινή παγκόσμια αγορά.

Επιτάχυνση της οικονομικής μετάβασης...

Αν είναι να υπάρξει επιτάχυνση στην ανάπτυξη, αυτή θα προέλθει μόνο μέσω ενός πιο δυναμικού ιδιωτικού τομέα. Προς αυτή την κατεύθυνση, σημαντικό ρόλο μπορεί να παίξει η δημιουργία ενός ευνοϊκότερου κανονιστικού και διοικητικού περιβάλλοντος. Χρειάζονται επείγουσες μεταρρυθμίσεις σε τομείς όπως ο οικονομικός τομέας, η αναδιάρθρωση των δημόσιων επιχειρήσεων και οι ιδιωτικοποιήσεις. Η αυξημένη αποδοτικότητα στον τομέα των υπηρεσιών υποδομής, συμπεριλαμβανομένων των υπηρεσιών τηλεπικοινωνιών, ενέργειας και μεταφορών, θα έχει επίσης σημαντική επίδραση στην ανταγωνιστικότητα και το εν γένει βιοτικό επίπεδο.

Ο εκσυγχρονισμός και η μετατροπή των φορολογικών συστημάτων σε δίκαια, αποτελεσματικά και πρακτικά από διοικητική άποψη συστήματα φορολογίας προς στήριξη της οικονομικής ανάπτυξης, είναι αναγκαία και συμβάλλει ουσιαστικά στη βελτίωση του περιβάλλοντος για επενδύσεις και επιχειρηματικές δραστηριότητες. Ταυτόχρονα, παρέχει την ευκαιρία μείωσης της εξάρτησης από τους φόρους επί των εισαγωγών ως σημαντικής πηγής εσόδων. Σε ορισμένες χώρες, η εξάρτηση αυτή παραμένει ακόμα σε υψηλά επίπεδα. Για παράδειγμα, οι εμπορικοί φόροι αποτελούν το 56.9% των φορολογικών εσόδων στο Λίβανο, το 31.6% στην Ιορδανία και το 29.8% στην Τυνησία.

Σεβασμός προς την κοινωνική συνοχή.

Η ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής και της περιβαλλοντικής ολοκλήρωσης αποτελεί σημαντικό συμπλήρωμα στη διαδικασία οικονομικής μετάβασης βάσει μιας προσέγγισης βιώσιμης ανάπτυξης. Για να εφαρμοστούν με επιτυχία και να γίνουν αποδεκτές οι διαρθρωτικές οικονομικές μεταρρυθμίσεις, πρέπει οι στόχοι και οι μέθοδοι της μεταρρύθμισης να χαίρουν κοινωνικής αποδοχής. Κάτι τέτοιο απαιτεί συνεχείς, αποφασιστικές προσπάθειες για βελτίωση του επιπέδου ζωής των λιγότερο ευνοημένων κοινωνικών ομάδων, ιδιαίτερα μέσω καλά εστιασμένων παρεμβάσεων. Επιπλέον, η τρέχουσα διαδικασία δημογραφικής μετάβασης οδηγεί σε ταχεία μεσοπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη αύξηση του εργατικού δυναμικού. Για να μην επιδεινωθεί περαιτέρω η κατάσταση από πλευράς ανεργίας, και για να βελτιωθεί η βιωσιμότητα της διαδικασίας μετάβασης, το θέμα της κοινωνικής συνοχής πρέπει να λαμβάνεται συστηματικά υπόψη κατά τον σχεδιασμό των στρατηγικών μετάβασης. Κανένα πρόγραμμα οικονομικής μεταρρύθμισης δεν μπορεί να είναι μακροπρόθεσμα βιώσιμο, εάν δεν γίνει αποδεκτό από το λαό. Ούτε είναι βιώσιμο, αν δεν βελτιώνει τις περιβαλλοντικές συνθήκες και αν δεν επιτρέπει τη χρησιμοποίηση των υπαρχόντων φυσικών πόρων από τις μελλοντικές γενιές.

Ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Τα έργα και τα προγράμματα που χρηματοδοτούνται μέσω μη επιστρεπτέων ενισχύσεων από το πρόγραμμα MEDA και τα επενδυτικά προγράμματα που χρηματοδοτούνται με δάνεια της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων συμβάλλουν σε σημαντικό βαθμό, παράλληλα με τα διμερή προγράμματα υπό τη διεύθυνση των κρατών μελών της ΕΕ, στην οικονομική μετάβαση των μεσογειακών εταιρικών χωρών.

Τα έργα που χρηματοδοτούνται από το πρόγραμμα MEDA στον τομέα της οικονομικής μετάβασης στοχεύουν, μεταξύ άλλων, στον εκσυγχρονισμό του βιομηχανικού τομέα, (Αλγερία, Αίγυπτος, Ιορδανία), στην επιτάχυνση της διαδικασίας των ιδιωτικοποιήσεων (Τυνησία, Αλγερία), στην αναδιάρθρωση του οικονομικού τομέα (Αίγυπτος Μαρόκο), στην αναβάθμιση της δημόσιας διοίκησης (Τουρκία, Συρία) και στην ανάπτυξη βασικών υποδομών (Δυτική Όχθη και Λωρίδα της Γάζας, Μαρόκο).

Τα προγράμματα MEDA στοχεύουν, περαιτέρω, στην ενίσχυση της κοινωνικοοικονομικής ισορροπίας μέσω βελτίωσης της βασικής εκπαίδευσης και διευκόλυνσης της πρόσβασης κοριτσιών και γυναικών σε αυτή (Τουρκία, Μαρόκο), στον εκσυγχρονισμό των υγειονομικών υπηρεσιών και των συνταξιοδοτικών συστημάτων (Αίγυπτος, Τυνησία), στην ενίσχυση της κοινωνίας των πολιτών (Αλγερία, Τουρκία) και στην προστασία της πολιτισμικής κληρονομιάς (Ιορδανία, Συρία). Οι περισσότερες μεσογειακές χώρες επωφελούνται επίσης από τις επιδοτήσεις επιτοκίων με χρηματοδότηση του MEDA, σε δάνεια της ΕΤΕ σχετικά με την προστασία του περιβάλλοντος.

Τέλος, η περιφερειακή συνεργασία στα πλαίσια του MEDA στηρίζει όλα τα κεφάλαια της διαδικασίας της Βαρκελώνης (πολιτικό/ασφάλειας, οικονομικό/χρηματοδοτικό και κοινωνικό / πολιτιστικό / ανθρωπιστικό), ενώ διατηρεί επιμελώς τη σφαιρική και περιεκτική φύση της εταιρικής σχέσης και συμβάλλει στην κοινωνική σταθερότητα.

Πορίσματα

Παρόλο που το MEDA αποτελεί οικονομικό εργαλείο για όλα τα κεφάλαια της εταιρικής σχέσης, κύριος στόχος του είναι η δημιουργία ευρωμεσογειακής ζώνης κοινής ευημερίας που είναι ο κινητήριος μοχλός της διαδικασίας, και για την οποία η δημιουργία ζώνης ελεύθερων συναλλαγών έχει ζωτική σημασία. Σύμφωνα με τα παραπάνω, μπορούν να εξαχθούν τα ακόλουθα συμπεράσματα:

*Πέντε χρόνια σχεδόν μετά την ευρωμεσογειακή συνδιάσκεψη των υπουργών Εξωτερικών στη Βαρκελώνη τον Νοέμβριο 1995, έχει σημειωθεί αξιόλογη πρόοδος. Οι διαπραγματεύσεις σχετικά με συμφωνίες σύνδεσης μεταξύ διαφόρων μεσογειακών εταίρων και της Ένωσης έχουν ολοκληρωθεί. Αν και η διαδικασία νομικής επικύρωσης έχει καθυστερήσει την έναρξη ισχύος των εν λόγω συμφωνιών, το γεγονός αυτό δεν εμπόδισε τους περισσότερους εταίρους να αρχίσουν τη διαδικασία οικονομικής μετάβασης.

*Η εφαρμογή του προγράμματος MEDA I υπήρξε βραδεία. Οι διαδικασίες της Επιτροπής ήταν δυσκίνητες και άκαμπτες. Ωστόσο, η αναθεώρηση του κανονισμού MEDA επιτρέπει την ορθολογική οργάνωση των διαδικασιών. Ευνοεί επίσης έναν περισσότερο στρατηγικό προγραμματισμό της συνδρομής κατά τρόπο που να εξασφαλίζεται ότι οι παρεμβάσεις του ΜEDA θα είναι συνεπείς με τις εθνικές στρατηγικές μεταρρύθμισης. Η συνεχιζόμενη επαναδιοργάνωση των εξωτερικών υπηρεσιών της Επιτροπής θα πρέπει επίσης να συμβάλει στην αποτελεσματικότερη και ταχύτερη παράδοση της βοήθειας.

*Η έλλειψη αποφασιστικότητας για την εφαρμογή των βασικών μεταρρυθμίσεων καθυστέρησε επίσης την εφαρμογή του προγράμματος. Μέσα σε ένα πλαίσιο του προϋπολογισμού συνολικά προκλητικό, τα κεφάλαια MEDA θα διοχετεύονται όλο και περισσότερο σε εταίρους που έχουν αποδείξει την ικανότητα απορρόφησής τους καθώς και ότι έχουν εφαρμόσει σωστά τη συμφωνία σύνδεσης που έχει συναφθεί με την ΕΕ. Η δέσμευση των εταίρων να εφαρμόσουν τις στρατηγικές εθνικής μεταρρύθμισης θα είναι αποφασιστική κατά την αξιολόγηση της ικανότητας απορρόφησης. Ο οικονομικός διάλογος που καθιερώθηκε μεταξύ της ´Ενωσης και των εταίρων της Μεσογείου θα αποτελέσει βασικό στοιχείο σ´αυτό το διάβημα.

II. ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ MEDA ΓΙΑ ΤΟ 1999

II.1. ΤΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟ 1999

Οι πολιτικές εξελίξεις στην περιοχή της Μεσογείου το 1999, χαρακτηρίστηκαν σε μεγάλο βαθμό από την ανάδειξη στην εξουσία νέων προσωπικοτήτων.

Στο Ισραήλ, ο Ehud Barak εξελέγη τον Μάιο με το 56% των ψήφων. Η εκλογή του έδωσε νέες ελπίδες για τη συνέχιση της ειρηνευτικής διαδικασίας στη Μέση Ανατολή μετά από αρκετούς μήνες απραξίας. Το επακολουθήσαν κύμα διπλωματικής δραστηριότητας είχε ως αποτέλεσμα το ισραηλινο-παλαιστινιακό μνημόνιο του Σαρμ-ελ-Σεϊχ. Η εφαρμογή του προχωρά, παρά τις καθυστερήσεις. Μέχρι τα τέλη του έτους, η νέα ατμόσφαιρα επέδρασε θετικά και στη συριακή πλευρά, οδηγώντας στην επανάληψη των συρο-ισραηλινών διαπραγματεύσεων στην Ουάσινγκτον.

Κατά τη διάρκεια του 1999 είχαμε το θάνατο δύο σημαντικών προσωπικοτήτων της περιοχής. Ο βασιλιάς Χουσεϊν της Ιορδανίας απεβίωσε τον Φεβρουάριο και ο βασιλιάς Χασσάν του Μαρόκου τον Ιούλιο. Και τους δύο διαδέχθηκαν στο θρόνο οι γιοι τους, ο βασιλιάς Αμπντάλλα και ο βασιλιάς Μοχάμεντ αντίστοιχα, νεαροί ηγέτες πεπεισμένοι για την ανάγκη προώθησης πολιτικών και οικονομικών μεταρρυθμίσεων.

Επιπλέον, η χρονιά σημαδεύτηκε από την ουσιαστική βελτίωση των σχέσεων ΕΕ-Τουρκίας. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Δεκεμβρίου στο Ελσίνκι δέχτηκε την Τουρκία ως υποψήφια προς ένταξη στην ΕΕ χώρα, βάσει των ίδιων κριτηρίων που ισχύουν και για τις υπόλοιπες υποψήφιες χώρες.

Η διαδικασία της Βαρκελώνης διατήρησε την ορμή της. Η διεξαγωγή εντατικών συνομιλιών για την περιφερειακή συνεργασία υπογράμμισε την αυξανόμενη σημασία των περιφερειακών πρωτοβουλιών στο πολιτικό, οικονομικό και πολιτιστικό επίπεδο, ενώ τόνισε την επείγουσα ανάγκη ενίσχυσης της συνεργασίας νότου-νότου (κυρίως μεταξύ των μεσογειακών χωρών-εταίρων). Η τρίτη ευρωμεσογειακή συνδιάσκεψη, η οποία πραγματοποιήθηκε στη Στουτγάρδη τον Απρίλιο, επιβεβαίωσε τους στόχους της Διακήρυξης της Βαρκελώνης, δηλαδή της αναγωγής της λεκάνης της Μεσογείου σε περιοχή διαλόγου, ανταλλαγής και συνεργασίας μέσω της ενίσχυσης της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου, της χρηστής διακυβέρνησης και της βιώσιμης ισορροπημένης οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης. Υιοθετήθηκαν κατευθυντήριες γραμμές για τη σύνταξη ευρωμεσογειακής χάρτας για την ειρήνη και τη σταθερότητα έως την επόμενη συνάντηση των υπουργών εξωτερικών (Νοέμβριος 2000).

Οι διακυμάνσεις στις τιμές των αγαθών επηρέασαν σημαντικά τις οικονομικές εξελίξεις στην περιοχή. Οι αυξήσεις στις τιμές του πετρελαίου από το Μάρτιο 1999 βοηθούν τις πετρελαιοπαραγωγούς μεσογειακές χώρες (Αλγερία, Αίγυπτο, Συρία [7]) να βελτιώσουν τα εξωτερικά τους ισοζύγια και να ενδυναμώσουν τις αναπτυξιακές τους προοπτικές. Ορισμένες χώρες, όπως η Αίγυπτος και η Ιορδανία, μπορεί επίσης να επωφεληθούν έμμεσα από τις υψηλές τιμές του πετρελαίου, δεδομένου ότι έχουν μεγάλο αριθμό μεταναστών εργατών στις πετρελαιοπαραγωγούς χώρες του Κόλπου και διατηρούν σημαντικούς εμπορικούς δεσμούς μαζί τους. Η πίεση για διαρθρωτικές προσαρμογές έχει αυξηθεί σε ορισμένες χώρες λόγω των χαμηλών αναπτυξιακών επιδόσεων και της ανεπαρκούς δημιουργίας θέσεων εργασίας. Η πλήρης εφαρμογή τέτοιων μεταρρυθμίσεων θα μπορούσε να ωφελήσει ουσιαστικά τις μακροπρόθεσμες οικονομικές προοπτικές της περιοχής.

[7] Κατά το 1997-98, τα εισοδήματα πετρελαίου κάλυπταν στην Αλγερία το 18% του συνολικού εισοδήματος του δημόσιου τομέα, στην Αίγυπτο το 8% και στη Συρία το 39% (Πηγή : ΔΝΤ, World Economic Outlook, σελ. 26).

Η ΕΕ απορροφά το 60-75% των εξαγωγών των περισσοτέρων από τους μεσογειακούς εταίρους, ενώ είναι και ο κυριότερος προμηθευτής κεφαλαιουχικών αγαθών και βασικών γεωργικών προϊόντων. Οι εισροές κεφαλαίων και οι τουρίστες προέρχονται κυρίως από την ΕΕ. Το διαπεριφερειακό, όμως, εμπόριο παραμένει σε επίπεδα κάτω του 5 % του ΑΕΠ της περιοχής και η έλλειψη ολοκλήρωσης "νότου-νότου" σημαίνει ότι οι οικονομίες της περιοχής παραμένουν ιδιαίτερα αδύναμες ώστε να προσελκύσουν ξένες επενδύσεις.

Για το λόγο αυτό, η στιγμή είναι κατάλληλη για να υποστηριχθεί το κοινό ψήφισμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των μεσογειακών της εταίρων για εμβάθυνση και διεύρυνση της διαδικασίας των οικονομικών μεταρρυθμίσεων, προκειμένου να επιτευχθούν μακροπρόθεσμες βελτιώσεις. Στο πλαίσιο αυτό, το πρόγραμμα MEDA αποτελεί ένα ουσιαστικό μέσο που μπορεί να παίξει ρόλο καταλύτη και να διευκολύνει τις μεταρρυθμίσεις στους εταίρους.

ΕΙΡΗΝΕΥΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ, 1999

Παρά τα εμπόδια, η ειρηνευτική διαδικασία σημείωσε ουσιαστική πρόοδο το 1999, κυρίως κατά τη διάρκεια του δεύτερου εξαμήνου του έτους. Πράγματι, η παρατεταμένη προεκλογική περίοδος στο Ισραήλ παρέλυσε τις περισσότερες σχετικές πρωτοβουλίες και δραστηριότητες κατά τη διάρκεια του πρώτου εξαμήνου.

Η εκλογή του πρωθυπουργού Barak και η ανάδειξη κεντροαριστερής κυβέρνησης στην εξουσία στο Ισραήλ, προκάλεσε κύμα διπλωματικών επαφών, το οποίο είχε ως αποτέλεσμα τη σύναψη της ισραηλινο-παλαιστινιακής συμφωνίας του Σαρμ-ελ-Σείχ τον Σεπτέμβριο. Η συμφωνία ήταν κυρίως μια επαναδιαπραγμάτευση του μνημονίου του ποταμού Wye του Νοεμβρίου 1998. Ωστόσο, έθετε και ένα χρονοδιάγραμμα για διαπραγματεύσεις περί του μόνιμου καθεστώτος συμπεριλαμβανομένης και μιας συμφωνίας-πλαισίου, για μέχρι τα μέσα Φεβρουαρίου 2000 [8], με κατάληξη μια ολοκληρωμένη συμφωνία έως τον Σεπτέμβριο 2000. Οι περισσότερες από τις αναληφθείσες δεσμεύσεις υλοποιήθηκαν, έστω και με μικρές καθυστερήσεις [9].

[8] Αργότερα αναβλήθηκε για το Μάιο 2000

[9] Συμπεριλαμβανομένης της μεταβίβασης στις παλαιστινιακές αρχές του συνόλου του 40% περίπου της Δυτικής Όχθης, της απελευθέρωσης κάποιων ομάδων φυλακισμένων και τους ανοίγματος του νότιου δρόμου του διαδρόμου ασφαλείας.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση υποστήριξε ενεργά τις εν λόγω εξελίξεις και βοήθησε τα μέρη στις διαπραγματεύσεις. Ο Πρόεδρος του Συμβουλίου κ. Fischer και ο Αντιπρόεδρος της Επιτροπής κ. Marνn επισκέφθηκαν την περιοχή κατά τη διάρκεια του πρώτου εξαμήνου. Ο Πρόεδρος του Συμβουλίου κ. Halonen την επεσκέφθη κατά τη διάρκεια του δεύτερου εξαμήνου. Ο ειδικός απεσταλμένος της ΕΕ για την ειρηνευτική διαδικασία πρεσβευτής Moratinos συνέχισε τα εντατικά διπλωματικά του δρομολόγια σε όλη την περιοχή. Επιπλέον, ανώτατα στελέχη της ΕΕ πραγματοποίησαν πολυάριθμες διαβουλεύσεις με τα βασικά μέρη της ειρηνευτικής διαδικασίας και τους βασικούς πρωταγωνιστές σε διεθνές επίπεδο, αρχικά τις ΗΠΑ και την Ρωσία, και επίσης την Ιαπωνία, τη Νορβηγία και τον Καναδά.

Παράλληλα, η ΕΕ διατήρησε το ευρύ πρόγραμμα οικονομικής στήριξης της Παλαιστινιακής Αρχής. Μετά την ανανέωση των δεσμεύσεων του 1993 για μία ακόμη πενταετή περίοδο [10], η ΕΕ φιλοξένησε και συνδιηύθυνε μια συνάντηση της ad hoc επιτροπής σύνδεσης (AHLC) για την Παλαιστίνη στη Φρανκφούρτη, στις αρχές Φεβρουαρίου. Ακολούθησε συνάντηση της συμβουλευτικής ομάδας της Παγκόσμιας Τράπεζας. Και οι δύο συναντήσεις βοήθησαν στην περαιτέρω προσπάθεια προς την κατεύθυνση της επίτευξης βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης στη Δυτική όχθη και τη Λωρίδα της Γάζας και ενίσχυσαν τη δημοσιονομική διαφάνεια από πλευράς Παλαιστινιακής Αρχής. Οι προσπάθειες αυτές συνεχίστηκαν στην επόμενη συνάντηση της AHLC, τον Οκτώβριο στο Τόκιο.

[10] Νοέμβριος1998, Washington Ministerial Donors Conference

Μαγκρέμπ και Μασρέκ: Δημογραφικοί, Κοινωνικοί και Οικονομικοί Δείκτες

TTTABLE

II.2. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟΥΣ ΕΤΑΙΡΟΥΣ

II.2.1. ΔΙΜΕΡΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ

ΑΛΓΕΡΙΑ

Οι διμερείς σχέσεις ΕΕ-Αλγερίας

Οι διαπραγματεύσεις του συμφώνου σύνδεσης, οι οποίες ξεκίνησαν τον Μάρτιο 1997, διεκόπησαν από την Αλγερία τον Ιούνιο 1997. Κατά τη διάρκεια του 1999, οι σχέσεις με την Αλγερία ξαναβρήκαν σε κάποιο βαθμό το δυναμισμό τους, με το εκ νέου άνοιγμα της Αντιπροσωπείας της Επιτροπής στο Αλγέρι από τα τέλη του προηγούμενου έτους.

Εν αναμονή της σύναψης συμφώνου σύνδεσης ΕΕ-Αλγερίας, ο πολιτικός διάλογος μεταξύ των δύο μερών εκτυλίσσεται μέσω τακτών συναντήσεων σε υπουργικό επίπεδο: η Αλγερία δέχτηκε στις 3/11/99 την επίσκεψη της ευρωπαϊκής τρόικας και του επιτρόπου Patten. Η αποστολή αυτή κατέληξε στην εξαγγελία της επανέναρξης προς τα τέλη του πρώτου τριμήνου του 2000, των επίσημων διαπραγματεύσεων για το σύμφωνο σύνδεσης ΕΕ-Αλγερίας.

Εκτός των άλλων, η Επιτροπή οργάνωσε στο Αλγέρι τον Ιούνιο 1999, κατόπιν αιτήσεως της αλγερινής κυβέρνησης, συνάντηση ανταλλαγής απόψεων για την οικονομική μετάβαση και τις ελεύθερες συναλλαγές, με τη συμμετοχή ευρωπαίων ειδικών επί του θέματος.

Πολιτικές και οικονομικές εξελίξεις

Η αρχή της χρονιάς 1999 κυριαρχήθηκε από τις προεδρικές εκλογές, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν τον Απρίλιο 1999. Η μάλλον καιροσκοπική τακτική των αλγερινών αρχών, η οποία παρατηρήθηκε μετά την ανακοίνωση της παραίτησης του προέδρου Zιroual τον Αύγουστο 1998, ενισχύθηκε ως ένα βαθμό από τον διορισμό κυβέρνησης τον Ιανουάριο 1999, της οποίας κύρια αρμοδιότητα ήταν η προετοιμασία των εκλογών.

Στις προεδρικές εκλογές συμμετείχαν όλοι οι πρωταγωνιστές της πολιτικής σκηνής. Νικητής των εκλογών αναδείχθηκε ο M. Abdelaziz Boutιflika με 73.8% των ψήφων. Οι έξι υπόλοιποι υποψήφιοι αποσύρθηκαν την προηγούμενη των εκλογών, αμφισβητώντας τις συνθήκες ψηφοφορίας στα περιοδεύοντα και ειδικά εκλογικά τμήματα. Το επίσημο ποσοστό συμμετοχής ήταν 60%.

Ο πρόεδρος Boutιflika επικέντρωσε την άμεση δράση του σε ένα πρόγραμμα ειρήνευσης στο πολιτικό πεδίο και αποκατάστασης της εικόνας της Αλγερίας στο διεθνή χώρο. Το πρόγραμμα της πολιτικής ειρήνευσης επέτρεπε, μέσω της ψήφισης σχετικού νόμου, στα μέλη ενόπλων ομάδων που παραδίδονται στις αρχές να επωφεληθούν από μέτρα επιείκειας, εφόσον η παράδοση πραγματοποιείτο πριν από τις 13 Ιανουαρίου 2000. Το σχέδιο αυτό πολιτικής ειρήνευσης επικυρώθηκε με μεγάλη πλειοψηφία από τους αλγερινούς πολίτες (98,6% των ψήφων) με δημοψήφισμα που πραγματοποιήθηκε στις 16 Δεκεμβρίου 1999. Έτσι, ο νόμος αυτός, παρόλο που αμφισβητήθηκε από ένα τμήμα του πληθυσμού, αυτούς που υπέστησαν τις ενέργειες βίας των τρομοκρατών ή έχασαν δικούς τους ανθρώπους, εκλαμβάνεται ως ορόσημο στη διαδικασία επαναφοράς της ειρήνης, ενώ χαίρει και της στήριξης των σημαντικότερων εταίρων της Αλγερίας.

Η σύσταση νέας κυβέρνησης από τον Πρόεδρο σύμφωνα με το πρόγραμμά του, χρειάστηκε να περιμένει όλο το 1999. Η νέα κυβέρνηση του πρωθυπουργού Benbitour διορίστηκε τελικά στις 24 Δεκεμβρίου 1999.

Οι αναφορές περιπτώσεων παραβίασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων (ΑΔ) μειώθηκαν κατά τη διάρκεια του 1999 μετά την προοδευτική βελτίωση της κατάστασης από άποψη ασφάλειας. Η πολιτική της ειρήνευσης του προέδρου Boutιflika αποτέλεσε το πρώτο βήμα προς την εθνική συμφιλίωση. Ωστόσο, η κατάσταση των ΑΔ στην Αλγερία εξακολουθεί, αναμφισβήτητα, να αποτελεί πηγή ανησυχίας και θα παρακολουθείται από κοντά.

Το 1999 ξεκίνησε με σκοτεινές οικονομικές προοπτικές. Οι τιμές του πετρελαίου βρίσκονταν σε επίπεδα που οδηγούσαν στην αφαίμαξη των συναλλαγματικών αποθεμάτων για να αντιμετωπιστούν οι εξωτερικές υποχρεώσεις, ενώ για το 2000 αναμενόταν το χειρότερο. Ωστόσο, η αύξηση και η σταθεροποίηση των τιμών πετρελαίου από το δεύτερο τρίμηνο του 1999 επέτρεψε στη συνέχεια στις αλγερινές αρχές να προσβλέπουν στις εξελίξεις με μεγαλύτερη σιγουριά.

Η πτώση των τιμών πετρελαίου, που ήταν πολύ πιο σημαντική από την πτώση του 1986, αντιμετωπίστηκε σωστά από τις αλγερινές αρχές. Οι επιδόσεις της Αλγερίας σε μακροοικονομικό επίπεδο ήταν μάλλον καλές το 1999 και, σε γενικές γραμμές, οι εξωτερικές και εσωτερικές ισορροπίες διατηρήθηκαν. Η οικονομική ανάπτυξη έφτασε στο 3,6%, ο πληθωρισμός εξακολούθησε να πέφτει (από 5% το 1998 σε 2,6% το 1999), ενώ το δημοσιονομικό έλλειμμα διατηρήθηκε στο 2% του ΑΕΠ, έναντι του 3,9% του προηγούμενου έτους. Ωστόσο, η Αλγερία έκλεισε τη χρονιά με τα συναλλαγματικά της αποθέματα στα επίπεδα αξίας εισαγωγών 4,6 μηνών (1998: 7,5 μήνες). Η μείωση αυτή εξηγείται, εν μέρει, από το υψηλό εξωτερικό χρέος και εξυπηρέτηση των δανείων (πάνω από το 40% της αξίας των εξαγωγών). Η συνεχής άνοδος των τιμών του πετρελαίου επέτρεψε, ωστόσο, να απομακρυνθεί το ενδεχόμενο μιας 3ης ανακλιμάκωσης του εξωτερικού χρέους.

Παρά τις καλές μακροοικονομικές επιδόσεις, η αλγερινή οικονομία συνεχίζει να εξαρτάται γενικά από τον τομέα υδρογονανθράκων. Οι εξαγωγές εκτός υδρογονανθράκων παραμένουν σε οριακά επίπεδα, καθώς αντιστοιχούν στο 3 % μόνο των συνολικών εξαγωγών. Η παρατηρηθείσα, ως εκ τούτου, ανάπτυξη δεν ήταν επαρκής για να επιφέρει αισθητή μείωση στο δείκτη ανεργίας, που διατηρείται στο 30 % περίπου του ενεργού πληθυσμού. Η βούληση για μείωση της εξάρτησης από τους υδρογονάνθρακες επιβεβαιώθηκε ως προτεραιότητα, μπορεί όμως να πραγματοποιηθεί μόνο μέσω διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων στην οικονομία και ενθάρρυνσης των άμεσων ξένων επενδύσεων.

Παρά την ενθάρρυνση των επενδύσεων, η διαδικασία των ιδιωτικοποιήσεων παραμένει σε αδιέξοδο. Μετά από έναν χρόνο και πλέον από την έναρξη του προγράμματος ιδιωτικοποιήσεων, καμία προσπάθεια ιδιωτικοποιήσεως δεν κατέληξε σε κάποιο αποτέλεσμα Η διαδικασία καρκινοβατεί λόγω σύγκρουσης διαδικασιών και πολέμου αρμοδιοτήτων μεταξύ θεσμικών οργάνων υπεύθυνων για τις ιδιωτικοποιήσεις. Επιπλέον, το εξωτερικό εμπόριο παραμένει υποκείμενο σε σημαντικούς περιορισμούς και σε σχετικά υψηλό μέσο ποσοστό προστασίας. Ωστόσο, η έναρξη λειτουργίας του χρηματιστηρίου, καθώς και η δημιουργία ιδιωτικών αεροπορικών εταιρειών, δείχνει την αποφασιστικότητα των αλγερινών αρχών να συνεχίσουν προς την κατεύθυνση της αύξουσας απελευθέρωσης της οικονομίας.

Οικονομική συνεργασία Meda

Η οικονομική συνεργασία μεταξύ ΕΕ και Αλγερίας υπέφερε παραδοσιακά από διαρθρωτικές δυσκολίες στους κόλπους των αλγερινών θεσμών, οι οποίες επιδεινώνονταν από την πολιτική κατάσταση και την κατάσταση στον τομέα της ασφάλειας. Ωστόσο, από τα τέλη 1998, η συνεργασία ξαναβρήκε μια κάποια δυναμική και επέτρεψε την κατάρτιση σημαντικών προγραμμάτων ανάπτυξης για τον ιδιωτικό τομέα. Το 1999, υπεγράφησαν δύο σημαντικές συμβάσεις χρηματοδότησης για προγράμματα MEDA : η μία αφορά τη βιομηχανική αναδιάρθρωση και την ιδιωτικοποιήσεις (38 εκατ.EUR) και η άλλη την προώθηση των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) (57 εκατ. EUR). Το πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων περιλαμβάνει τεχνική βοήθεια για την ενδυνάμωση της διαδικασίας ιδιωτικοποιήσεων των μεσαίων και μεγάλων αλγερινών δημόσιων επιχειρήσεων, που είναι οργανωμένες υπό τη διεύθυνση διαφόρων εταιριών συμμετοχών (holding) κατά τομέα. Το πρόγραμμα ΜΜΕ στοχεύει στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των αλγερινών επιχειρήσεων ενόψει του προοδευτικού ανοίγματος της αλγερινής οικονομίας και της δημιουργίας ζώνης ελεύθερων συναλλαγών με την ΕΕ.

Το 1999, καταρτίστηκε επίσης και ένα σημαντικό πρόγραμμα εκσυγχρονισμού του οικονομικού τομέα (23 εκατ. EUR). Στα πλαίσια του εκσυγχρονισμού του οικονομικού τομέα, προβλέπεται η παροχή τεχνικής βοήθειας και κατάρτισης για τους οικονομικούς θεσμούς, την κεντρική τράπεζα και τους θεσμούς της κεφαλαιαγοράς. Προβλέπεται, επίσης, η ανάπτυξη συνεργασιών μεταξύ ορισμένων αλγερινών τραπεζών και ασφαλιστικών εταιρειών με ομόλογους θεσμούς στην Ευρώπη.

Στα τέλη 1999, δρομολογήθηκε επίσης ένα σχέδιο στήριξης της κοινωνίας των πολιτών (5 εκατ. EUR). Το σχέδιο αυτό θα παρέχει θεσμική ενίσχυση σε 50 με 60 περίπου μη κυβερνητικούς οργανισμούς (ΜΚΟ) και αναπτυξιακές ενώσεις στην Αλγερία, ενώ οι εργασίες θα εστιάζονται κυρίως στους τομείς της τοπικής ανάπτυξης, του περιβάλλοντος, των γυναικών και των νέων.

Κατά την περίοδο 1995-99, για τη συνεργασία MEDA στην Αλγερία δεσμεύτηκαν 164 εκατ. EUR . Εκτός από τα έργα που προαναφέρθηκαν, το πρόγραμμα αυτό περιλαμβάνει διευκόλυνση διαρθρωτικών προσαρμογών (30 εκατ. EUR) και επιδότηση επιτοκίου δανείου της ΕΤΕ για έργα βιομηχανικής απορρύπανσης (10,7 εκατ. EUR). Το 1999, ξεκίνησαν οι προετοιμασίες για ένα σημαντικό έργο στήριξης του κοινωνικού ταμείου, που στοχεύει στην ενίσχυση της κοινωνικής ισορροπίας και τη δημιουργία θέσεων εργασίας στην Αλγερία.

ΑΛΓΕΡΙΑ

ΑΝΑΛΗΨΕΙΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ MEDA ΚΑΤΑ ΤΟ 1999 (ΣΕ ΕΚΑΤ. EUR)

ΣΧΕΔΙΟ //

ΕΚΑΤ EUR

1 - ΣΤΗΡΙΞΗ ΤΟΥ ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΎ ΤΟΜΕΑ

2 - ΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΜΚΟ // 23,2 5

Σύνολο //

28,2

ΑΝΑΛΗΨΕΙΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ 1995-1999

TTTABLE

ΑΙΓΥΠΤΟΣ

Διμερείς σχέσεις ΕΕ-Αιγύπτου

Οι διαπραγματεύσεις για μια νέα συμφωνία σύνδεσης ΕΕ-Αιγύπτου έφτασαν στο τελικό τους στάδιο, αφού επιλύθηκαν τα σημαντικότερα εκκρεμούντα ζητήματα (γεωργικές ποσοστώσεις, επαναποδοχή πολιτών τρίτων χωρών και ανθρώπινα δικαιώματα) κατά το πρώτο εξάμηνο του 1999. Η θέση στην οποία κατέληξαν οι διαπραγματευτές επικυρώθηκε από το Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων τον Ιούνιο 1999 και εξετάσθηκε, στη συνέχεια, από την αιγυπτιακή κυβέρνηση. Η μονογραφή του κειμένου και από τα δύο μέρη αναμένεται κατά το πρώτο εξάμηνο του 2000, ενώ η επίσημη υπογραφή θα ακολουθήσει σε σύντομο χρονικό διάστημα.

Ενώ εκκρεμεί η υπογραφή νέας συμφωνίας σύνδεσης, η υπάρχουσα διμερής συμφωνία για το εμπόριο κλωστοϋφαντουργικών ανανεώθηκε τον Δεκέμβριο 1999 προκειμένου να διατηρηθεί το υπάρχον εμπορικό καθεστώς..

Οι διμερείς εμπορικές σχέσεις, οι οποίες υπήρξαν ικανοποιητικές σε γενικές γραμμές, επισκιάστηκαν το 1999 από διάφορες διαφωνίες σε ευαίσθητα ζητήματα, κυρίως για προβολή τεχνικών εμποδίων στο εμπόριο και φυτοϋγειονομικές απαγορεύσεις στις εισαγωγές. Τα δύο πιο σοβαρά προβλήματα που σχετίζονται με τον τομέα της υγιεινής των τροφίμων, οι περιορισμοί που επιβλήθηκαν στις εισαγωγές αιγυπτιακής πατάτας και φιστικιών λόγω «καστανόχρου σήψεως» και «αφλατοξινών» αντίστοιχα, επιλύθηκαν εγκαίρως πριν από την περίοδο εισαγωγών 1999-2000. Η προσωρινή αναστολή των εισαγωγών πολλών προϊόντων διατροφής από την ΕΕ, που επέβαλε η Αίγυπτος λόγω του θέματος των διοξινών, ισχύει ακόμα, αλλά οι αιγυπτιακές αρχές ανακοίνωσαν ότι θα άρουν την απαγόρευση στις αρχές του 2000 και θα τον αντικαταστήσουν από ένα σύστημα πιστοποίησης ώστε να επιτραπεί η επανάληψη του εμπορίου.

Ο προηγούμενος αντιπρόεδρος της Επιτροπής, ο κ. Leon Brittan, επισκέφθηκε την Αίγυπτο τον Ιούνιο 1999 για να προετοιμάσει το έδαφος για την συνδιάσκεψη του ΠΟΕ στο Seattle και να πιέσει τις αιγυπτιακές αρχές να επιλύσουν τα σημαντικότερα εμπορικά ζητήματα.

Πρόσφατες πολιτικές και εμπορικές εξελίξεις

Τα κύρια πολιτικά γεγονότα του 1999 ήταν η επικύρωση μέσω δημοψηφίσματος της ανανέωσης της θητείας του προέδρου Hosni Mubarak για τέταρτη εξαετία, και η επελθούσα αλλαγή κυβέρνησης. Ο πρώην Υπουργός Δημοσίων Επιχειρήσεων, κ. Atef Obeid, ορίστηκε πρωθυπουργός τον Οκτώβριο 1999 με εντολή να επιταχύνει τις οικονομικές και διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. Στο υπουργικό συμβούλιο εισήλθαν, για πρώτη φορά, και ορισμένα νέα πρόσωπα, συμπεριλαμβανομένου του νέου Υπουργού Διεθνούς Συνεργασίας, τα περισσότερα όμως υπουργικά χαρτοφυλάκια παρέμειναν ως είχαν.

Ένα από τα πιο σημαντικά εσωτερικά πολιτικά προβλήματα των τελευταίων χρόνων ήταν οι δραστηριότητες των εξτρεμιστικών τρομοκρατικών ομάδων. Τα σκληρά κυβερνητικά μέτρα για τη συντριβή τη ένοπλης φονταμεταλιστικής αντιπολίτευσης οδήγησαν σε σοβαρές απώλειες και από τις δύο πλευρές και σε ευρεία προσφυγή σε στρατοδικεία. Η σφαγή των αλλοδαπών τουριστών στο Luxor (Νοέμβριος 1997) σοκάρισε του περισσότερους Αιγυπτίους και οδήγησε στη διάσπαση του φονταμενταλιστικού ισλαμικού κινήματος. Παρόλο που το κίνημα της « ισλαμικής τζιχάντ» δεν απαρνήθηκε επισήμως τη βία, η βασική ένοπλη αντιπολίτευση κήρυξε παύση του πυρός, η οποία τηρήθηκε σταθερά το 1999.

Έχοντας καταφέρει κτυπήματα στη φονταμενταλιστική τρομοκρατία, το καθεστώς άρχισε να απελευθερώνει πολιτικούς κρατουμένους, αν και πολλοί παραμένουν ακόμα στη φυλακή. Η κατάσταση εκτάκτου ανάγκης (η οποία ισχύει από το 1981) ανανεώθηκε για τρία επιπλέον χρόνια, ενώ υπάρχουν επίμονες εκθέσεις για σκληρή αστυνόμευση και άθλιες συνθήκες στις φυλακές.

Η κοινωνία των πολιτών είναι και εκτεταμένη και ενεργή. Ο νέος νόμος για τους μη κυβερνητικούς οργανισμούς (ΜΚΟ) δέχτηκε σωρεία επικρίσεων όταν πρωτοεγκρίθηκε το 1999, οι σημαντικότατες όμως διοικητικές του διατάξεις αντιμετωπίζουν μικρότερη αμφισβήτηση. Ευχής έργο είναι να βρεθεί κάποιος συμβιβασμός για τις διατάξεις παρακολούθησης των ξένων χρηματοδοτήσεων (συμπεριλαμβανόμενων των χρηματοδοτήσεων της ΕΕ) ώστε να επιτραπεί η συνέχιση της χρηματοδότησης των προγραμμάτων ΜΚΟ από την ΕΕ.

Όσον αφορά την κοινωνική νομοθεσία, η κυβέρνηση αντιμετώπισε με επιτυχία τις συντηρητικές δυνάμεις καταρτίζοντας νέους νόμους που οδηγούν σε σημαντική βελτίωση της θέσης των γυναικών, κυρίως στην περίπτωση του διαζυγίου. Αναγνωρίζεται, ωστόσο, ότι οι πολιτική και κοινωνική απελευθέρωση βρίσκεται πολύ πίσω από την οικονομική απελευθέρωση και πρέπει να ακολουθήσουν νέα μέτρα.

Στη διεθνή σκηνή, η Αίγυπτος εξακολούθησε να επαναεπιβεβαιώνει το σημαντικό ρόλο της στην ειρηνευτική διαδικασία για τη Μέση Ανατολή. βελτίωσε περαιτέρω τις σχέσεις της με τις γειτονικές χώρες (κυρίως με το Σουδάν και τη Λιβύη) και την υποσαχάριο Αφρική μέσω της σύνδεσης της με την COMESA [11], ενώ ενίσχυσε περαιτέρω τους δεσμούς της με την Ευρώπη.

[11] Η COMESA (Κοινή αγορά για την Ανατολική και Νότια Αφρική) ιδρύθηκε στην Λουζάκα το 1981. Σήμερα, στην COMESA συμμετέχουν είκοσι μία χώρες της Αφρικής υπό της Σαχάρας..

Η αιγυπτιακή οικονομία παρουσίασε σταθερή απόδοση το 1999 με πραγματική αύξηση του ΑΕΠ κατά 5%. Η επίδοση αυτή ήταν καλή σε σχέση με τον μέσο όρο της περιοχής, ήταν όμως κατώτερη από τον στόχο της κυβέρνησης, ενώ η αύξηση της απασχόλησης ήταν ανεπαρκής για την απορρόφηση του αυξανόμενου αριθμού ανέργων και υποαπασχολουμένων. Τα επίπεδα των αποταμιεύσεων παρέμειναν πολύ χαμηλά, ενώ η ροή των άμεσων ξένων επενδύσεων ήταν πολύ κάτω από τα προσδοκώμενα

Η μείωση των εσόδων από τις εξαγωγές (λόγω των πολύ χαμηλών τιμών πετρελαίου κατά το 1998/99) και οι συνεχώς αυξανόμενες εισαγωγές οδήγησαν στη μείωση των εξωτερικών λογαριασμών και στην αύξηση της πίεσης στην υπερτιμημένη αιγυπτιακή λίρα. Τα αποθέματα ξένου συναλλάγματος χρησιμοποιήθηκαν για την προάσπιση του νομίσματος, αλλά και πάλι παρέμειναν σχετικά υψηλά (ισοδύναμα με περισσότερο από δύο μήνες εισαγωγών). Τόσο οι τιμές του πετρελαίου όσο και ο τουρισμός σημείωσαν αξιοσημείωτη ανάκαμψη μέχρι τα τέλη του 1999.

Παρεμβάσεις MEDA στην Αίγυπτο

Οι περισσότερες δημοσιονομικές αναλήψεις υποχρεώσεων MEDA για την χρηματοδότηση των δράσεων που περιλαμβάνονταν στο Εθνικό Ενδεικτικό Πρόγραμμα (ΕΕΠ) 1996-1999, πραγματοποιήθηκαν ήδη κατά την περίοδο 1996-1998. Ως εκ τούτου, το 1999 εγκρίθηκαν μόνο δύο νέες αναλήψεις υποχρεώσεων, και οι δύο σε σχέση με τις χρηματοδοτούμενες από το MEDA επιδοτήσεις επιτοκίων των δανείων της ΕΤΕ για φιλικές προς το περιβάλλον δράσεις.

Μέχρι τα τέλη του 1999, είχαν πραγματοποιηθεί πάνω από το 90% των αρχικά προβλεπόμενων δράσεων στο ΕΕΠ 1996-99 για την Αίγυπτο. Οι προταθείσες δράσεις για τη στήριξη της μεταρρύθμισης του χρηματοπιστωτικού τομέα και της τεχνικής επαγγελματικής κατάρτισης (ΤΕΚ) δεν ολοκληρώθηκαν, παρόλο που οι συζητήσεις με τις αιγυπτιακές αρχές για τον καθορισμό πλαισίου πολιτικής για την μεταρρύθμιση ΤΕΚ συνεχίστηκαν.

Οι δραστηριότητες συνεργασίας το 1999 επικεντρώθηκαν στην υλοποίηση τεσσάρων σημαντικών προγραμμάτων με χρηματοδότηση MEDA που εγκρίθηκαν κατά την περίοδο 1996-98, συγκεκριμένα:

*Το Κοινωνικό Ταμείο Ανάπτυξης- Φάση II (155 εκατ. EUR, σε συνεργασία με την ΠΤ)

*Το Πρόγραμμα Προαγωγής της Εκπαίδευσης (100 εκατ. EUR, σε συνεργασία με την ΠΤ).

*Το Πρόγραμμα Βιομηχανικού Εκσυγχρονισμού (250 εκατ. EUR);

*Το Πρόγραμμα Μεταρρύθμισης του Τομέα της Υγείας (110 εκατ. EUR).

Η εκτεταμένη στήριξη της ΕΕ προς το αιγυπτιακό κοινωνικό ταμείο ανάπτυξης (ΚΤΑ) αποτελεί μείζονα συνεισφορά στο αιγυπτιακό πρόγραμμα για το μετριασμό των δυσμενών επιπτώσεων της οικονομικής μετάβασης. Μετά τη θετική αξιολόγηση της πρώτης φάσης του ΚΤΑ, το 1996 δεσμεύτηκε μια πρόσθετη χρηματοδότηση MEDA ύψους 155 εκατ. ευρώ (ΚΤΑ II). Οι διαδικασίες πρόσληψης του απαραίτητου προσωπικού τεχνικής βοήθειας για το ΚΤΑ II ολοκληρώθηκαν και η σύμβαση υπεγράφη. Η ομάδα ΤΒ θα βοηθήσει το ΚΤΑ II στο συντονισμό και την παρακολούθηση των εισροών από τους χορηγούς.

Η ΕΕ στηρίζει το πρόγραμμα προαγωγής της εκπαίδευσης (ΠΠΕ) της αιγυπτιακής κυβέρνησης για την ενίσχυση της ποιότητας της βασικής εκπαίδευσης. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται: (1) στην αύξηση της πρόσβασης στην υποχρεωτική εκπαίδευση, ιδιαίτερα για τα κορίτσια και τα λιγότερο ευνοημένα παιδιά. (2) στη βελτίωση της ποιότητας εκπαίδευσης μέσω μείωσης της σπατάλης και εξασφάλισης της απόκτησης βασικών δεξιοτήτων. και (3) στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας του συστήματος προωθώντας τη χρήση πόρων, το σχεδιασμό, τη διαχείριση και την ευθύνη των δασκάλων και των υπευθύνων διαχείρισης του συστήματος. Οι δραστηριότητες που αναλήφθηκαν το 1999 προς στήριξη του ΠΠΕ επικεντρώθηκαν στην πρόσληψη του απαιτούμενου προσωπικού τεχνικής βοήθειας για την εφαρμογή του προγράμματος.

Στην υγεία, η ΕΕ στηρίζει το κυβερνητικό περιεκτικό πρόγραμμα μεταρρύθμισης του τομέα της υγείας (ΠΜΤΥ) διάρκειας 10-15 ετών, του οποίου απώτερος στόχος είναι να προσφέρει στον αιγυπτιακό λαό καθολική πρόσβαση σε αποδοτικές και υψηλής ποιότητας υπηρεσίες στα πλαίσια ενός οικονομικά βιώσιμου και αποδοτικού συστήματος υγείας και ασφάλισης της υγείας. Το ΠΜΤΥ θα επικεντρωθεί αρχικά στην πρωτογενή περίθαλψη και θα θέσει τις βάσεις για μια συνολική μεταρρύθμιση σε θέματα ανθρώπινου δυναμικού και του συστήματος υγείας γενικότερα, για την οποία θα καταρτιστούν και θα εφαρμόζονται προοδευτικά ορισμένες πολιτικές. Μετά την ολοκλήρωση των διαδικασιών για τους διαγωνισμούς, υπεγράφη τον Νοέμβριο 1999 η σύμβαση για τεχνική βοήθεια στο πρόγραμμα μεταρρύθμισης του τομέα της υγείας και, μέχρι τα τέλη του έτους, κινητοποιήθηκε ολόκληρη η ομάδα εμπειρογνωμόνων.

Το πρόγραμμα βιομηχανικού εκσυγχρονισμού (ΠΒΕ) είμαι ένα κοινό όραμα της αιγυπτιακής κυβέρνησης, του ιδιωτικού τομέα και της Ευρωπαϊκής Ένωσης για να μπορέσει η Αίγυπτος να αποδειχθεί ανταγωνιστική με επιτυχία τόσο στις εγχώριες, όσο και στις διεθνείς αγορές. Οι στόχοι του ΠΒΕ κινούνται σε τρία επίπεδα. Πρώτον, σε επίπεδο πολιτικής/θετικού περιβάλλοντος. Δεύτερον, σε τομεακό επίπεδο και, τρίτον, σε επίπεδο μεμονωμένων επιχειρήσεων. Θα δοθεί επίσης βοήθεια στο Υπουργείο Βιομηχανίας, ώστε να μπορέσει να συνεχίσει να διευκολύνει την ανάπτυξη του τομέα των ιδιωτικών επιχειρήσεων και να προωθήσει ένα περισσότερο φιλικό προς τις επιχειρήσεις περιβάλλον. Βοήθεια θα παρασχεθεί και στις ενώσεις επιχειρηματιών, καθώς και σε άλλους σχετικούς οργανισμούς για να αντιμετωπιστούν οι ανάγκες του επιχειρηματικού τομέα. Σε επίπεδο επιχειρήσεων, έχουν επιλεγεί για παροχή βοήθειας 5.000 επιχειρήσεις περίπου, με σκοπό τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητάς τους. Η συμφωνία χρηματοδότησης για το ΠΒΕ υπεγράφη στα τέλη του 1998. Το 1999, οι δραστηριότητες του προγράμματος επικεντρώθηκαν στην ολοκλήρωση του διαγωνισμού για τις ουσιαστικές μελέτες που προβλέπονταν στην αρχική φάση και του διαγωνισμού για το σύνθετο πακέτο τεχνικής βοήθειας για την πρόσληψη διευθυντή και ανωτάτων στελεχών για το κέντρο βιομηχανικού εκσυγχρονισμού, το οποίο θα διευθύνει την εφαρμογή του φιλόδοξου αυτού προγράμματος.

Όσον αφορά την επιδότηση των επιτοκίων για δάνεια της ΕΤΕ, πραγματοποιήθηκαν δύο νέες αναλήψεις υποχρεώσεων (βλέπε παραπάνω) και σημειώθηκε αξιόλογη πρόοδος όσον αφορά τις εκταμιεύσεις εγκεκριμένων από προηγούμενα έτη «επιδοτήσεων επιτοκίου». Όσον αφορά τις δράσεις «κεφαλαίων κινδύνου», το προϋπολογισμένο ποσό για το έργο "Κεραμικά Lecico" εκταμιεύθηκε πλήρως, ενώ επιτεύχθηκε ικανοποιητικό επίπεδο εκταμίευσης στα πλαίσια της διευκόλυνσης «Αναβάθμιση Ανταγωνιστικότητας ΜΜΕ», η οποία είναι συμπληρωματική του ΠΒΕ. Οι αιγυπτιακοί χρηματοπιστωτικοί θεσμοί που διαχειρίζονται τη διευκόλυνση ανέφεραν την εκδήλωση σημαντικού ενδιαφέροντος από την πλευρά της αιγυπτιακής επιχειρηματικής κοινότητας.

ΑΙΓΥΠΤΟΣ : 1999 ΑΝΑΛΗΨΕΙΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ MEDA, εκατ. EUR

Τίτλος έργου /προγράμματος // Ποσό

Απόβλητα Αλεξάνδρειας (επιδότηση επιτοκίου ΕΤΕ) // 6.1

Περιβαλλοντική διευκόλυνση ξενοδοχείων Ερυθράς Θάλασσας (επιδότηση επιτοκίου ΕΤΕ) // 4.9

Σύνολο // 11

ΑΙΓΥΠΤΟΣ : Αναλήψεις υποχρεώσεων 1995-1999

(εκατομμύρια EUR)

TTTABLE

ΙΟΡΔΑΝΙΑ

Διμερείς σχέσεις ΕΕ_Ιορδανίας

Στα τέλη του 1999, το χασεμιτικό βασίλειο της Ιορδανίας και έξι κράτη μέλη της ΕΕ επικύρωσαν τη συμφωνία σύνδεσης ΕΕ-Ιορδανίας, η οποία υπεγράφη τον Νοέμβριο 1997.

Κατά τη διάρκεια της Φιλανδικής προεδρίας (δεύτερο εξάμηνο 1999), κοινοτική τρόικα σε υπουργικό επίπεδο, συνοδευόμενη από την Επιτροπή, επισκέφθηκαν την Ιορδανία, υπογραμμίζοντας τον σημαντικό ρόλο της χώρας στην ειρηνευτική διαδικασία για τη Μέση Ανατολή.

Πρόσφατες πολιτικές και οικονομικές εξελίξεις

Ο βασιλιάς Hussein απεβίωσε στις 7 Φεβρουαρίου 1999. Ο γιος και διάδοχος του, βασιλιάς Αμπντάλλα, δεσμεύτηκε προσωπικά για την εφαρμογή πολιτικής και οικονομικής μεταρρύθμισης. Παρά τις αδυναμίες της, η διαδικασία εκδημοκρατισμού της Ιορδανίας θεωρείται ως πρότυπο στην περιοχή.

Ο βασιλιάς Αμπντάλλα ενεργοποιήθηκε στην προώθηση των δικαιωμάτων των γυναικών στη χώρα του. Υποστήριξε την πρωτοβουλία της κυβέρνησης να ακυρώσει το άρθρο του ποινικού κώδικα που προβλέπει την επιεική μεταχείριση των ανδρών που κακοποιούν γυναίκες ύποπτες για μοιχεία (τα επονομαζόμενα «εγκλήματα τιμής»).

Σε εξωτερικό επίπεδο, ο βασιλιάς Αμπντάλλα και η κυβέρνησή του προχώρησαν στη βελτίωση των δεσμών με την Ευρώπη και τις ΗΠΑ, ενώ εργάζονται με επιτυχία για τη βελτίωση των σχέσεων με τον αραβικό κόσμο, κυρίως με τη Συρία και τις χώρες του Κόλπου. Συνέχισε τις διαμεσολαβητικές προσπάθειες του πατέρα του στα πλαίσια της ειρηνευτικής διαδικασίας και κατόρθωσε να μεσολαβήσει μεταξύ Ισραηλινών και Σύρων πριν από την επανάληψη των συνομιλιών το Δεκέμβριο 1999.

Επιπλέον, ο βασιλιάς Αμπντάλλα έχει ξεκινήσει μια σειρά πρωτοβουλιών με σκοπό τον εκσυγχρονισμό του δημόσιου τομέα και την προώθηση των ιδιωτικοποιήσεων.

Οι δύσκολες οικονομικές συνθήκες που επικρατούσαν στη χώρα και στην περιοχή στα τέλη 1998 / αρχές 1999, οδήγησαν το Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων να ζητήσει, στις 22 Φεβρουαρίου 1999, από την Επιτροπή να μελετήσει το θέμα πρόσθετης χρηματοδοτικής βοήθειας προς την Ιορδανία.. Η ασταθής κατάσταση στην περιοχή-μετά την αναζωπύρωση των διενέξεων στον Κόλπο και το αδιέξοδο της ειρηνευτικής διαδικασίας- επέδρασαν αρνητικά στην οικονομική κατάσταση της Ιορδανίας. Οι πολιτικές αβεβαιότητες, σε συνδυασμό με το υψηλότατο έλλειμμα του προϋπολογισμού (το οποίο εκτιμάται ότι θα υπερβεί το 10% για το 1999), ασκούν σημαντική πίεση στα αποθεματικά ξένου συναλλάγματος της χώρας.

Τον Απρίλιο 1999, η Ιορδανία υπέγραψε με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) νέο πρόγραμμα για την περίοδο 1999-2001 (Ενισχυμένη Πιστωτική Διευκόλυνση (EFF), ενισχυόμενη από χρηματοδοτική διευκόλυνση αντιστάθμισης και απροβλέπτων, συνολικού ύψους 228 εκατομμυρίων δολαρίων ΗΠΑ). Το Μάιο, η Παγκόσμια Τράπεζα έδωσε στην Ιορδανία νέο δάνειο οικονομικής μεταρρύθμισης και ανάπτυξης (ERDL III) ύψους 120 εκατ. δολαρίων ΗΠΑ. Επιπλέον, η Λέσχη των Παρισίων αποφάσισε τον Απρίλιο 1999 να προβεί σε αναδιάρθρωση ιορδανικού χρέους ύψους 800 εκατ. δολαρίων περίπου.

Στα τέλη του 1999, η οικονομική κατάσταση βελτιώθηκε και τα αποθέματα ξένου συναλλάγματος ανέκαμψαν σε σχετικά άνετα επίπεδα (ισοδύναμα με 6 μήνες εισαγωγών). Οι θετικές αυτές τάσεις αναμένεται να ενισχυθούν περαιτέρω, δεδομένου ότι η αύξηση των τιμών του πετρελαίου βελτίωσε την οικονομική κατάσταση των εμπορικών εταίρων της Ιορδανίας, κυρίως των εταίρων της στον Κόλπο. Επιπλέον, η εκλογή του κ. Barak στο Ισραήλ αναμένεται να δώσει νέα ώθηση στην ειρηνευτική διαδικασία στη Μέση Ανατολή.

Παρεμβάσεις MEDA στην Ιορδανία

Η Ιορδανία έχει λάβει σημαντικά κονδύλια από το πρόγραμμα MEDA για τη στήριξη του προγράμματος οικονομικής της μετάβασης. Στα πλαίσια του MEDA I (1995 - 99), η Ιορδανία έλαβε επιχορηγήσεις ύψους 254 εκατ. EUR στα πλαίσια διμερούς συνεργασίας, ενώ οι εξ ιδίων πόρων δανειοδοτήσεις της ΕΤΕ ανήλθαν σε 223 εκατομμύρια EUR.

Το 1999, εγκρίθηκαν από την Επιτροπή τα ακόλουθα τέσσερα προγράμματα:

*Διευκόλυνση Διαρθρωτικών Προσαρμογών ( 80 εκατ. EUR ): Η Επιτροπή ετοίμασε μια νέα διευκόλυνση διαρθρωτικών προσαρμογών για την Ιορδανία με σκοπό την επιτάχυνση της εφαρμογής του προγράμματος διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων της χώρας. Η εκταμίευση εξαρτάται από την τήρηση των όρων που συμφωνήθηκαν στις διαπραγματεύσεις με τις αρχές της Ιορδανίας. Οι όροι αυτοί αφορούν κυρίως: (α) τη μακροοικονομική διαχείριση (β) την φορολογική μεταρρύθμιση (π.χ., την εισαγωγή του ΦΠΑ), (γ) κοινωνικές επενδύσεις, (δ) τη μεταρρύθμιση του δημόσιου τομέα. Η εκταμίευση της 1ης δόσης (40 εκατ. ευρώ) που είχε προγραμματιστεί για τα τέλη 1999 αναβλήθηκε, διότι δεν μπόρεσε να τηρηθεί ένας βασικότατος όρος (υποβολή στη βουλή σχεδίου νόμου για την εισαγωγή του ΦΠΑ).

*Στα πλαίσια της εφαρμογής της συμφωνίας σύνδεσης ΕΕ-Ιορδανίας και της πρόσφατης εισόδου της Ιορδανίας στον ΠΟΕ, το Πρόγραμμα Βιομηχανικού Εκσυγχρονισμού (ΠΒΕ) ύψους 40 εκατ. EUR στοχεύει στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της ιδιωτικής βιομηχανίας της χώρας. Στους στόχους του προγράμματος περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων: (α) η παροχή μη χρηματοδοτικών υπηρεσιών σε δικαιούχους επιχειρήσεις, ιδιαίτερα ΜΜΕ, (β) η διαφοροποίηση των χρηματοδοτικών μέσων για τις επιχειρήσεις του ιδιωτικού τομέα, κυρίως όσον αφορά την μεσοπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση, (γ) η ενίσχυση της επαγγελματικής κατάρτισης, και (δ) η επιτάχυνση θεσμικών μεταρρυθμίσεων (μεταρρύθμιση του Υπουργείου Βιομηχανίας και Εμπορίου και παροχή τεχνικής βοήθειας στους ιορδανικούς θεσμούς που έχουν την ευθύνη της βιομηχανικής πολιτικής.).

*Στα πλαίσια της εφαρμογής του προγράμματος βελτίωσης του τομέα υδροδότησης της ευρύτερης περιοχής του Αμάν, η Επιτροπή ενέκρινε τη χρηματοδότηση της μονάδας διαχείρισης (5 εκατ. EUR). Το πρόγραμμα αποτελείται από μια σημαντική κεφαλαιουχική επένδυση ύψους 200 εκατ. EUR περίπου, η οποία προέρχεται από διεθνείς χορηγούς και δανειοδότες (όπως η ΕΤΕ, η Παγκόσμια Τράπεζα, η Γερμανία, η Ιταλία και η US-AID) για την ανακατασκευή και την αποκατάσταση του δικτύου υδροδότησης του Αμάν, με σκοπό τη σημαντική μείωση του τρέχοντος υψηλού επιπέδου απωλειών νερού.

*Το πρόγραμμα Προστασίας και Προώθησης της Πολιτιστικής Κληρονομιάς (3.9 εκατ. EUR) στοχεύει στην προώθηση της ευαισθητοποίησης και την ενίσχυση της προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς της Ιορδανίας (π.χ ανάπτυξη δύο αρχαιολογικών χώρων, των Um Al-Rasas και Lehun, οι οποίοι προσφέρουν μια πολύ καλή συνοπτική εικόνα του Ιορδανικού πολιτισμού). Το έργο αυτό στοχεύει, επίσης, στην περαιτέρω ανάπτυξη του τομέα του τουρισμού παρέχοντας στήριξη στο Συμβούλιο Τουρισμού της Ιορδανίας.

Τέλος, πρέπει να σημειωθεί ότι η τρίτη ευρωμεσογειακή συνδιάσκεψη υπουργών εξωτερικών στη Στουτγάρδη τον Απρίλιο του 1999 αποφάσισε να τιμήσει τη μνήμη του εκλιπόντος βασιλιά Hussein. Για να τιμήσει τη συνεισφορά του στην αποκατάσταση της ειρήνης στην περιοχή, η συνδιάσκεψη ενέκρινε την ιδέα πολιτιστικών εκδηλώσεων για το 2000, με στόχο της προώθηση της αρμονίας και του αμοιβαίου σεβασμού μεταξύ των λαών της ευρωμεσογειακής περιοχής.

Ιορδανία: 1999 αναλήψεις υποχρεώσεων MEDA, εκατ.EUR

Τίτλος έργου/προγράμματος // Ποσό

Διευκόλυνση Διαρθρωτικών Προσαρμογών II // 80

Πρόγραμμα Βιομηχανικού Εκσυγχρονισμού // 40

Μονάδα Διαχείρισης του Προγράμματος Βελτίωσης Υδροδότησης της ευρύτερης περιοχής του Αμάν // 5

Προστασία και προώθηση πολιτιστικής κληρονομιάς // 3.9

Σύνολο // 128.9

Ιορδανία: Αναλήψεις υποχρεώσεων 1995 - 1999,

εκατ. EUR

TTTABLE

ΛΙΒΑΝΟΣ

Σχέσεις ΕΕ-Λιβάνου

Η πρόοδος των διαπραγματεύσεων για τη συμφωνία σύνδεσης με το Λίβανο υπήρξε αργή. Οι διαπραγματεύσεις ξεκίνησαν τον Νοέμβριο 1995, με τελευταία συνάντηση τον Απρίλιο 1998, μετά από διακοπή σχεδόν δύο χρόνων. Σήμερα, έχει επιτευχθεί συμφωνία στα περισσότερα ζητήματα. Τα εμπόδια για την επανεκκίνηση των διαπραγματεύσεων είναι εσωτερικά (γενικές εκλογές Αυγούστου/Σεπτεμβρίου 2000), οικονομικά (αντίδραση του υπό καθεστώς προστατευτισμού ιδιωτικού τομέα), δημοσιονομικά (υψηλός βαθμός εξάρτησης από τα τελωνειακά έσοδα) και εξωτερικά (δεσπόζουσα επιρροή της Συρίας). Οι νέες πηγές εσόδων από την εισαγωγή του ΦΠΑ που προβλέπεται για το 2001, θα επιτρέψουν τη σταδιακή κατάργηση των τελωνειακών δασμών στα πλαίσια της προετοιμασίας για τη δημιουργία ζώνης ελεύθερων συναλλαγών. Η κυβέρνηση αποδέχτηκε την οικονομική απελευθέρωση, τη διαφάνεια και τον εκσυγχρονισμό, και έχει δεσμευτεί όσον αφορά τις δημοσιονομικές μεταρρυθμίσεις στον προϋπολογισμό 1999 και 2000 για την αντιμετώπιση του μεγάλου δημοσιονομικού ελλείμματος. Η Επιτροπή αναλαμβάνει ηγετικό ρόλο υποστηρίζοντας τις μεταρρυθμίσεις για την ετοιμασία της μελλοντικής συμφωνίας. Στις αρχές του 2000, η Επιτροπή απηύθυνε πρόσκληση για επανέναρξη των διαπραγματεύσεων σχετικά με τη συμφωνία σύνδεσης.

Πρόσφατες οικονομικές και πολιτικές εξελίξεις

Από τη λήξη του εμφυλίου πολέμου (1975 με 1991), ο Λίβανος κυβερνάται από μια τρόικα αποτελούμενη από τον Πρόεδρο (Μαρωνίτης Χριστιανός), τον πρωθυπουργό (Μουσουλμάνος Σουνίτης) και ένα εκπρόσωπο της Βουλής (Σιίτης Μουσουλμάνος). Μετά τις εκλογές του Οκτωβρίου 1998, ο στρατηγός Emile Lahoud ανέλαβε την προεδρία αντικαθιστώντας τον Hariri, με πρόγραμμα που περιελάμβανε την καταπολέμηση της διαφθοράς, το άνοιγμα πολιτικού διαλόγου, την επιτάχυνση της οικονομικής απελευθέρωσης και την ενίσχυση της διαφάνειας στη δημόσια διοίκηση. Στη θέση του πρωθυπουργού διόρισε τον Selim Hoss. Προσπάθησε, χωρίς πολύ μεγάλη επιτυχία μέχρι στιγμής, να αναδιοργανώσει τους κρατικούς θεσμούς σε μη σεκταριστικούς άξονες.

Η νέα κυβέρνηση κληρονόμησε ένα χαώδες δημοσιονομικό έλλειμμα (19 δισεκατομμύρια EUR στις αρχές 1999), το οποίο προσπάθησε να μειώσει μέσω δύο επιτυχών προϋπολογισμών. Οι φιλελεύθερες οικονομικές πολιτικές, η φορολογική μεταρρύθμιση και οι ιδιωτικοποιήσεις θεωρούνται ως βάση για την οικονομική ανάκαμψη. Η προσπάθεια προώθησης μέσω οικονομικών μεταρρυθμίσεων περιπλέκεται λόγω της τρέχουσας ύφεσης.

Η πολιτική κατάσταση χαρακτηρίζεται από την κατοχή της περιοχής των νότιων συνόρων από τους Ισραηλινούς, οδηγώντας σε βίαιες συγκρούσεις μεταξύ μαχητών της οργάνωσης Χεζμπολάχ και Ισραηλινών και των δυνάμεων του Στρατού του Νότιου Λιβάνου (ΣΝΛ) που υποστηρίζεται από το Ισραήλ. Περίπου 4.500 στρατιώτες των δυνάμεων των Ηνωμένων Εθνών (UNIFIL) παρακολουθούν την κατάσταση. Σημαντική εξέλιξη αποτέλεσε η αποχώρηση του ΣΝΛ από την πόλη Jezzine στα μέσα του 1999 και η επιστροφή της στον έλεγχο της Λιβανικής αστυνομίας. Η αστάθεια της κατάστασης στο νότο αυξάνεται συνεχώς. Οι αεροπορικές επιδρομές αντιποίνων από τους Ισραηλινούς κατέστρεψαν δύο σημαντικούς ηλεκτροπαραγωγικούς σταθμούς τον Ιούνιο 1999, και πρόσθεσαν και άλλα προβλήματα στην ήδη επιβαρημένη οικονομία. Ο Λίβανος φιλοξενεί περίπου 300.000 παλαιστίνιους πρόσφυγες, οι οποίοι είναι περιορισμένοι σε διάφορα στρατόπεδα, παλαιστινιακές ριζοσπαστικές αντιστασιακές ομάδες (αντιπάλους του Αραφάτ) και 30.000 Σύριους στρατιώτες οι οποίοι, φαινομενικά, διατηρούν την ειρήνη.

Η επανέναρξη άμεσων επαφών μεταξύ Συρίας και Ισραήλ στα τέλη του 1999 και στις αρχές του 2000 ενδυνάμωσε τις προοπτικές για τη σύναψη συνθήκης ειρήνης, την επιστροφή των υψωμάτων του Γκολάν και την αποχώρηση του Ισραήλ από το νότιο Λίβανο (έστω και μονομερώς, αν χρειαστεί, σύμφωνα με τον πρωθυπουργό Barak) σύμφωνα με το ψήφισμα 425 του Συμβουλίου Ασφαλείας ΗΕ. Σήμερα, οι δύο πλευρές δεν έχουν ακόμα συμφωνήσει για το βασικό πλαίσιο συνέχισης των συνομιλιών.

Χρηματοδοτική συνεργασία στα πλαίσια του προγράμματος MEDA

Ο Λίβανος έχει λάβει, στα πλαίσια του προγράμματος MEDA (1995-99), μη επιστρεπτέες ενισχύσεις ύψους 184 εκατ. EUR. Το μεγαλύτερο μέρος του εν λόγω ποσού δεσμεύτηκε το 1999. Όσον αφορά την κατά κεφαλή βοήθεια, ο Λίβανος συγκαταλέγεται στους κυριότερους δικαιούχους βοήθειας ΕΕ μεταξύ των ευρωμεσογειακών εταίρων. Εκτός από τις μη επιστρεπτέες ενισχύσεις, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων έχει δώσει στο Λίβανο δάνεια ύψους 200 εκατομμυρίων EUR

Το μεγαλύτερο μέρος τη χρηματοδοτικής αυτής στήριξης διοχετεύεται στην οικονομική αναδιάρθρωση και την ανασυγκρότηση της διοίκησης του Λιβάνου. Τον Αύγουστο 1998, υπογράφηκε συμφωνία χρηματοδότησης ύψους 38 εκατ. EUR για ένα πρόγραμμα ανασυγκρότησης των υπουργείων κοινωνικών υπηρεσιών, των κρατικών οργανισμών (ηλεκτρική ενέργεια, υδροδότηση) και των δήμων, μετά από τον μακροχρόνιο και καταστροφικό εμφύλιο πόλεμο. Τον Ιούνιο του 1999, υπεγράφη συμφωνία για πρόγραμμα σχεδιασμού επενδύσεων (25 εκατ. EUR) για την περαιτέρω ενίσχυση των ικανοτήτων σχεδιασμού και διαχείρισης των υπουργείων που ασχολούνται με την ύδρευση, την ενέργεια, τα δημόσια έργα, το περιβάλλον και τις εγκαταστάσεις στερεών αποβλήτων.

Τον Δεκέμβριο 1999, η Επιτροπή ενέκρινε επισήμως διευκόλυνση διαρθρωτικών προσαρμογών ύψους 50 εκατ. EUR, για την ενίσχυση της φορολογικής μεταρρύθμισης, και μη επιστρεπτέα ενίσχυση ύψους 25 εκατ. EUR για τη δημιουργία ταμείου κοινωνικής και οικονομικής ανάπτυξης, το οποίο θα βοηθήσει στη δημιουργία δικτύου ασφαλείας για τις ομάδες χαμηλού εισοδήματος μέσω συστημάτων χορήγησης μικρο-πιστώσεων, δράσεων κοινοτικής ανάπτυξης και κοινωνικών υπηρεσιών.

Τον Νοέμβριο του 1999, εγκρίθηκε πρόγραμμα για τον βιομηχανικό εκσυγχρονισμό (ύψους 11 εκατ. EUR), που αναμένεται να ξεκινήσει στις αρχές του 2000. Η βιομηχανία θα υποστηριχθεί επίσης μέσω της ενίσχυσης των θεσμών που είναι υπεύθυνοι για την εκπόνηση και την πιστοποίηση προτύπων και κανόνων (6 εκατ. EUR), που προγραμματίστηκε για το πρώτο εξάμηνο του 2000.

Λίβανος: Αναλήψεις υποχρεώσεων MEDA για το 1999, εκατ.EUR

Τίτλος έργου /προγράμματος // Ποσό

Πρόγραμμα βιομηχανικού εκσυγχρονισμού // 11

Διευκόλυνση Διαρθρωτικών Προσαρμογών // 50

Ταμείο κοινωνικής και οικονομικής ανάπτυξης // 25

ΣΥΝΟΛΟ* // 86

(Για το 2000, προβλέπονται κεφάλαια κινδύνου και επιδοτήσεις επιτοκίων της ΕΤΕ) //

* συν 31 εκατ. EUR για αναδιάρθρωση και ανθρωπιστική βοήθεια, εκτός MEDA

Λίβανος : Αναλήψεις υποχρεώσεων 1995 - 1999,

Εκατομμύρια EUR

TTTABLE

ΜΑΡΟΚΟ

Διμερείς σχέσεις

Η διαδικασία επικύρωσης της συμφωνίας σύνδεσης από τα κοινοβούλια των κρατών μελών της ΕΕ ολοκληρώθηκε τον Οκτώβριο 1999. Η έναρξη ισχύος καθυστέρησε κατόπιν αιτήματος του Μαρόκου, το οποίο ήθελε να προβεί σε κάποιες προσαρμογές σε σχέση με τα παραρτήματα 2 και 6 της συμφωνίας.

Αφού ελήφθησαν υπόψη οι εν λόγω προσαρμογές, μέσω ανταλλαγής επιστολών, η συμφωνία σύνδεσης όπως και οι επιστολές που τροποποιούν ορισμένα από τα παραρτήματα αυτά, τέθηκαν σε ισχύ την 1η Μαρτίου 2000.

Εκτός των άλλων, η αλιευτική συμφωνία εξέπνευσε στα τέλη Νοεμβρίου 1999. Το Μαρόκο επιβεβαίωσε τη θέση του όσον αφορά τη μη ανανέωσή της, αλλά εκδήλωσε το ενδιαφέρον του για την ανεύρεση άλλων μορφών εταιρικών σχέσεων στον τομέα της αλιείας. Στα πλαίσια αυτά, ο επίτροπος για τη γεωργία, την αγροτική ανάπτυξη και την αλιεία, κ. Fischler επισκέφθηκε το Μαρόκο στις 20 και 21 Δεκεμβρίου 1999..

Στις εμπορικές σχέσεις μεταξύ Μαρόκου και Ευρωπαϊκής Ένωσης σημειώθηκαν κάποιες εντάσεις λόγω προβλημάτων που δημιουργήθηκαν από τη διαχείριση του καθεστώτος εισαγωγής μαροκινών ντοματών. Η υπέρβαση των προβλεπόμενων δασμολογικών ποσοστώσεων για την εισαγωγή του προϊόντος αυτού στην ΕΕ,, οδήγησε την Επιτροπή να εγκαθιδρύσει στις 23 Δεκεμβρίου 1999 σύστημα αδειών εισαγωγής. Μετά από διαβουλεύσεις στις 17 Ιανουαρίου 2000 μεταξύ της Επιτροπής και των μαροκινών αρχών, το σύστημα αυτό καταργήθηκε, μετά τη δέσμευση του Μαρόκου να περιορίσει αυστηρά τις εξαγωγές του.

Οι πολιτικές και οικονομικές εξελίξεις στη χώρα

Το 1999 σημαδεύτηκε από τον θάνατο του βασιλιά Hassan II, στις 23 Ιουλίου, και τη διαδοχή του στο θρόνο από τον γιο του Mohamed VI. Ο νέος βασιλιάς, με διάφορες ενέργειες έξω από τις παλαιές πρακτικές, αναδιαμόρφωσε το πολιτικό σκηνικό με στόχο τη μεγαλύτερη φιλελευθεροποίηση. Η επιστροφή, κυρίως, από την εξορία των πολιτικών αντιπάλων, αποτέλεσε σαφές σημάδι της θέλησης για φιλελευθεροποίηση και εκδημοκρατισμό του καθεστώτος.

Η κυβέρνηση, η οποία ανέλαβε εξ εναλλαγής καθήκοντα από τις αρχές 1998, συνέχισε το έργο της. Έπρεπε, ωστόσο, να αντιμετωπίσει τις κριτικές για αδράνεια από μέρους της αντιπολίτευσης.

Στο οικονομικό πεδίο, παρόλο που τα αποτελέσματα παρουσιάζουν μια σταθερότητα σε μακρο-οικονομικό επίπεδο με δημοσιονομικό έλλειμμα, για το 1999 κυρίως, κάτω του 2,3 %, πτώση του εξωτερικού χρέους, αύξηση των ξένων επενδύσεων, άνοδο του τουρισμού και ικανοποιητικό επίπεδο εξωτερικών προσόδων, η στασιμότητα της ανάπτυξης αποτελεί πηγή ανησυχίας. Η ανάπτυξη του γεωργικού τομέα είναι πολύ μικρότερη από 1 %. Η αύξηση του ΑΕΠ εκτός γεωργίας έχει σταθεροποιηθεί, πάνω-κάτω, γύρω στο 3% μόνο. Τα αποτελέσματα αυτά αποδεικνύονται ανεπαρκή για μια πραγματική οικονομική ανάκαμψη, ιδιαίτερα εάν ληφθεί υπόψη ότι ορισμένες κοινωνικές πτυχές όπως η ανεργία, καθώς και ο δείκτης της φτώχιας, κυρίως, που σημειώνει αύξηση εδώ και 10 χρόνια, παραμένουν προβληματικές.

Οι παρεμβάσεις του προγράμματος MEDA

Το 1999 σημαδεύει το τέλος της φάσης του προγράμματος MEDA που ξεκίνησε το 1995. Οι αρχικά προβλεπόμενοι χρηματοδοτικοί στόχοι (580 εκατ. ευρώ) ξεπεράστηκαν: έτσι, 31 έργα χρηματοδοτήθηκαν με ποσό ύψους 656 εκατ. ευρώ, από τα οποία το 55.4 % για την ενδυνάμωση της οικονομικής ισορροπίας, το 26.4 % για τη στήριξη της οικονομικής μετάβασης και το 18.2 % για διευκόλυνση διαρθρωτικών προσαρμογών. Το 1999, οι παρεμβάσεις της Επιτροπής ενισχύθηκαν στις επαρχίες του βορρά: το 77 % των κονδυλίων διοχετεύτηκαν στις επαρχίες αυτές. Μεταξύ των δράσεων αυτών, η Μεσογειακή Παρακαμπτήρια Οδός (Rocade Mιditerranιenne) αποτελεί το δεύτερο μεγαλύτερο έργο (80,3 εκατ. ευρώ) μετά τη διευκόλυνση διαρθρωτικών προσαρμογών (120 εκατ. ευρώ). Τα υπόλοιπα έργα για την περιοχή του βορρά αφορούν: την υδρο-αγροτική χωροταξική διευθέτηση της περιμέτρου της Sahla στα βόρεια της επαρχίας του Taounate, τον καθαρισμό του ανθυγιεινού ενδιαιτήματος του Tanger, τη στήριξη της βιοτεχνικής αλιείας στις ακτές της Μεσογείου. Για τα υπόλοιπα έργα, ένα μέρος των προβλεπόμενων κονδυλίων προορίζεται ειδικά για το βορρά (βλέπε πλαίσιο).

Πρέπει να σημειωθεί ότι η τρίτη και τελευταία δόση της διευκόλυνσης διαρθρωτικών προσαρμογών (50 εκατ. EUR) καταβλήθηκε το Δεκέμβριο 1999.

Στήριξη της ανάπτυξης των επαρχιών του βορρά

Οι δυσκολίες που αντιμετωπίζει η περιοχή του βορρά οφείλονται στην αδύναμη ανάπτυξή της. Η περιοχή αυτή υποφέρει λόγω της απομόνωσής της και της έλλειψης επενδύσεων σε όλους τους τομείς. Σήμερα, το ένα τρίτο των μαροκινών μεταναστών προέρχονται από το βορρά, ενώ ένα σημαντικό τμήμα της καλλιεργούμενης επιφάνειας καλλιεργείται με χασίς. Η προτεραιότητα που δίδεται στην περιοχή αυτή για τις δράσεις ανάπτυξης δέχθηκε τη στήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Από το 1996, η προσπάθεια της Επιτροπής ενισχύθηκε. Έτσι, το 27% του MEDA προοριζόταν για το βορρά. Το 1999, το 77 % των κονδυλίων διοχετεύτηκαν στην περιοχή αυτή. Πρέπει επίσης να προσθέσουμε ότι ορισμένα ειδικά έργα χρηματοδοτούνται από άλλες γραμμές του προϋπολογισμού.

Η δράση της Επιτροπής στοχεύει στην αύξηση των εισοδημάτων μέσω παραγωγικών έργων, στην κάλυψη του ελλείμματος κοινωνικών επενδύσεων και στην καταπολέμηση της οικολογικής υποβάθμισης.

Τα έργα που βρίσκονται σε εξέλιξη στο βορρά είναι: η ολοκληρωμένη αγροτική ανάπτυξη και η διαχείριση των φυσικών πόρων του βορρά, η στήριξη της διαχείρισης του τομέα της υγείας, η ολοκληρωμένη ανάπτυξη των δασικών ζωνών στο Chefchaouen, η υδρο-αγροτική χωροταξική διευθέτηση στη Sahla, η στήριξη της βιοτεχνικής παράκτιας αλιείας και το ανθυγιεινό ενδιαίτημα στο Tanger. Επίσης στα πλαίσια των έργων υδροδότησης και αποχέτευσης στην ύπαιθρο, στήριξης των νέων και του αθλητισμού, στήριξης της βασικής εκπαίδευσης και των πολιτιστικών ιδρυμάτων, ένα μέρος των κονδυλίων προορίζεται για το βορρά.

Όσον αφορά την άρση της απομόνωσης της περιοχής, το 2000 θα ξεκινήσει ένα σημαντικό έργο: η Μεσογειακή Παρακαμπτήρια Οδός, στην οποία η Ευρωπαϊκή Κοινότητα θα παρέμβει με 80 εκατομμύρια ευρώ. Παράλληλα, ένα πρόγραμμα αγροτικών οδών και δρόμων, στο κέντρο της αλυσίδας Rif, θα επιτρέψει τη σύνδεση των πιο απομονωμένων αγροτικών καταυλισμών (douar) με το ήδη υπάρχον οδικό δίκτυο, διευκολύνοντας έτσι τη μετακίνηση δεκάδων χιλιάδων κατοίκων

Μαρόκο : Εγκριθείσες αναλήψεις υποχρεώσεων για το 1999

TTTABLE

Μαρόκο : Αναλήψεις υποχρεώσεων 1995-1999

TTTABLE

ΣΥΡΙΑ

Διμερείς σχέσεις

Κατά τη διάρκεια του 1999, πραγματοποιήθηκε νέα σειρά συζητήσεων σχετικά με τη σύμβαση-πλαίσιο MEDA, η οποία τελικά υπεγράφη από τα τρία μέρη (την Επιτροπή, την ΕΤΕ και την κυβέρνηση της Συρίας) στις 9 Νοεμβρίου 1999. Ως τα τέλη 1999, η σύμβαση δεν είχε ακόμα επικυρωθεί από την συριακή πλευρά και ελλείψει ισχύουσας σύμβασης- πλαισίου, δεν προχώρησε κανένα από τα έργα MEDA I.

Οι διαπραγματεύσεις για τη συμφωνία σύνδεσης συνεχίστηκαν το 1999. Πραγματοποιήθηκαν συναντήσεις στις 16/17 Μαρτίου στις Βρυξέλλες και στις 9/10 Νοεμβρίου στη Δαμασκό. Οι συζητήσεις επικεντρώθηκαν στη σταδιακή κατάργηση των δασμών για βιομηχανικά και γεωργικά αγαθά, στους κανόνες προέλευσης και στη συνεργασία στους τομείς της βιομηχανίας και της γεωργίας. Η ΕΕ οργάνωσε επίσης μια σειρά συναντήσεων για τεχνικά θέματα, όπως κανόνες προέλευσης και πιθανά σχήματα κατάργησης δασμών. Κατά τη διάρκεια του τέταρτου γύρου στις 9 και 10 Νοεμβρίου, οι διαπραγματεύσεις κάλυψαν όλα τα ζητήματα, συμπεριλαμβανομένης της ρήτρας σχετικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα και των συριακών νόμων έκτακτης ανάγκης.

Πρόσφατες εξελίξεις

Η εσωτερική πολιτική κατάσταση δεν παρουσίασε σημαντικές αλλαγές κατά το 1999, με επανεκλογή του προέδρου Assad, που βρίσκεται στην εξουσία από το 1971, για τέταρτη φορά στις 10 Φεβρουαρίου.

Όσον αφορά τις εξωτερικές υποθέσεις, η Συρία συνέχισε την ενίσχυση των δεσμών της με την Ευρώπη, ενώ διατηρεί καλές σχέσεις και με τις χώρες του Κόλπου, το Ιράν και πολλές ασιατικές χώρες. Η Συρία έχει ενδυναμώσει τις σχέσεις της με τις χώρες του πρώην σοβιετικού μπλοκ και, πιο πρόσφατα, με το Ιράκ. Οι σχέσεις τόσο με την Ιορδανία όσο και με την Τουρκία βελτιώθηκαν σημαντικά το 1999. Σημαντική πρόοδος σημειώθηκε στην ειρηνευτική διαδικασία για τη Μέση Ανατολή με την επανέναρξη των ειρηνευτικών συρο-ισραηλινών συνομιλιών τον Δεκέμβριο 1999.

Η οικονομία σημείωσε μια ελαφρά βελτίωση κατά τη διάρκεια του 1999. Οι αρχές σταθεροποίησαν τη συναλλαγματική ισοτιμία στη μαύρη αγορά και αύξησαν βαθμιαία την επίσημη συναλλαγματική ισοτιμία. Ο δείκτης του πληθωρισμού έπεσε στο 1%. Η αύξηση των τιμών του πετρελαίου, η εξαγγελία οικονομικών μεταρρυθμίσεων και η βελτίωση των προοπτικών για τις επιχειρήσεις λόγω των συρο-ισραηλινών διαπραγματεύσεων ενίσχυσαν τη θετική τάση και τις προοπτικές για οικονομική ανάκαμψη. Η ετήσια αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ αναμένεται να ανέλθει στο 2% περίπου το 1999.

Οι συριακές εξαγωγές ανέκαμψαν το 1999 και το εμπορικό έλλειμμα μειώθηκε από 30% σε 13% του ΑΕΠ. Το ποσοστό των παραγόμενων από το δημόσιο τομέα προϊόντων στις εξαγωγές έπεσε στο 71% το 1999, έναντι 79% το 1997. Η συρο-λιβανική συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών, η οποία προβλέπει μείωση δασμών κατά 25% ετησίως, οδήγησε σε σημαντική αύξηση του εμπορίου με τον Λίβανο (από 1,47 εκατ. δολάρια το 1998 σε 3,34 εκατ. δολάρια το 1999). Η συμφωνία αντιμετωπίστηκε ως ένα μέσο μετάβασης στη συμφωνία σύνδεσης με την ΕΕ. Το εξωτερικό χρέος της χώρας εξακολουθεί να αποτελεί πιεστικό πρόβλημα για τις συριακές αρχές. Ενώ υπάρχουν ενδείξεις ότι έχει συναφθεί συμφωνία με τη Ρωσία, καμία πρόοδος δεν έχει καταγραφεί στο θέμα αυτό όσον αφορά τη Γερμανία.

Στον εναρκτήριο λόγο του για την ανάληψη των καθηκόντων του στις 10 Μαρτίου 1999, ο πρόεδρος Assad υπογράμμισε την ανάγκη για στενότερους δεσμούς με την ΕΕ και για οικονομικές μεταρρυθμίσεις, ιδιαίτερα στον επιχειρηματικό και τραπεζικό τομέα. Ο γιος του προέδρου Assad, Bashar, θεωρείται μεταρρυθμιστής. Πρόσφατα, οι αρχές ανακοίνωσαν την αναθεώρηση του νόμου αριθ. 10 (1991) για τις επενδύσεις, προκειμένου να δημιουργήσουν πιο ευνοϊκό περιβάλλον για τις επιχειρήσεις.

Παρεμβάσεις MEDA

Μεταξύ των έργων που προβλέπει το πρόγραμμα MEDA (1995-99) και που επικεντρώνονται σε σημαντικούς θεσμικούς χώρους, περιλαμβάνονται:

-η μεταρρύθμιση των διοικητικών και οικονομικών δομών

-η στήριξη του επιχειρηματικού τομέα

-ανάπτυξη των ανθρώπινων πόρων.

Τα έργα και προγράμματα που χρηματοδοτούνται από το MEDA αφορούν κυρίως τη δημόσια διοίκηση (μεταρρύθμιση και εκσυγχρονισμός του Υπουργείου Οικονομικών και της τοπικής αυτοδιοίκησης), τις υποδομές (τηλεπικοινωνίες και παροχή ηλεκτρικής ενέργειας) και τη στήριξη του ιδιωτικού τομέα (Ανώτατη Σχολή Διοίκησης Επιχειρήσεων της Δαμασκού).

Το 1999 εγκρίθηκαν χρηματοδοτικές αναλήψεις υποχρεώσεων για το Συρο-ευρωπαϊκό Κέντρο Επιχειρήσεων II (12 εκατ. EUR) και τη διευκόλυνση εκσυγχρονισμού θεσμών και τομέων (21 εκατ. EUR). Εξαιτίας της μη επικύρωσης της σύμβασης-πλαίσιο MEDA ως τα τέλη της εξεταζόμενης περιόδου, κανένα από τα έργα αυτά δεν μπήκε σε φάση εφαρμογής.

Τα εν λόγω προγράμματα στοχεύουν στην ενίσχυση και ενθάρρυνση των κυβερνητικών μεταρρυθμίσεων, τη δημιουργία των απαραίτητων δομών και μέσων για την ανάπτυξη της οικονομίας της Συρίας και τη δημιουργία ενός ευνοϊκού οικονομικού και θεσμικού περιβάλλοντος. Η μελλοντική συμφωνία σύνδεσης με την ΕΕ θα βοηθήσει τη χώρα στην υιοθέτηση των απαραίτητων δομικών μέτρων για τη μεταρρύθμιση της οικονομίας της έτσι ώστε να μπορεί να αντιμετωπίσει το ελεύθερο εμπόριο.

Συρία

Αναλήψεις υποχρεώσεων MEDA για το 1999, εκατομμύρια EUR

Τίτλος έργου/ προγράμματος // Ποσό (εκατ. EUR )

Σχέδιο δράσης ενεργειακού τομέα // 11

Συρο-ευρωπαϊκό κέντρο επιχειρήσεων II // 12

Διευκόλυνση Εκσυγχρονισμού Θεσμών και Τομέων // 21

Πρόγραμμα Αρχαιολογικής Κατάρτισης (προς χρηματοδότηση από γενικά κονδύλια MEDA) // 2

ΣΥΝΟΛΟ // 44

Συρία

Αναλήψεις υποχρεώσεων 1995-1999, εκατ. EUR

TTTABLE

ΤΥΝΗΣΙΑ

Διμερείς σχέσεις

Η Τυνησία ήταν το πρώτο μεσογειακό κράτος-εταίρος που υπέγραψε συμφωνία σύνδεσης με την Ευρωπαϊκή Ένωση (17 Ιουλίου 1995). Από την έναρξη ισχύος της συμφωνίας, την 1η Μαρτίου 1998, την πρώτη συνεδρίαση του Συμβουλίου Σύνδεσης ΕΕ/Τυνησίας στις 14 Ιουλίου 1998 ακολούθησε η συνεδρίαση της Επιτροπής Σύνδεσης που πραγματοποιήθηκε στις 25 Ιουνίου 1999.

Τα θέματα που συζητήθηκαν κατά τη συνεδρίαση της Επιτροπής Σύνδεσης της 25ης Ιουνίου 1999 αφορούσαν τον πολιτικό διάλογο(ανθρώπινα δικαιώματα), τη δημιουργία της ζώνης ελεύθερων συναλλαγών, γεωργικά ζητήματα (ελαιόλαδο), κοινωνικά θέματα και τη εφαρμογή της χρηματοδοτικής συνεργασίας.

Οι πολιτικές και οικονομικές εξελίξεις στη χώρα

Το 1990 σημαδεύτηκε από τις προεδρικές και κοινοβουλευτικές εκλογές της 24ης Οκτωβρίου. Οι εκλογές αυτές χαρακτηρίσθηκαν από την εισαγωγή δύο τροπολογιών στον εκλογικό κώδικα της Τυνησίας, γεγονός που επέτρεψε, για πρώτη φορά, τη συμμετοχή και άλλων υποψηφίων στις προεδρικές εκλογές και τη χορήγηση ενός ελάχιστου ποσοστού 20% των εδρών στα κόμματα της αντιπολίτευσης κατά τις κοινοβουλευτικές εκλογές. Ο πρόεδρος Ben Ali επανεξελέγη σχεδόν ομόφωνα με το 99,44% των ψήφων, ενώ στις κοινοβουλευτικές εκλογές επιβεβαιώθηκε η δεσπόζουσα θέση του κόμματος Rassemblement Constitutionnel Dιmocratique.

Ο λόγος του Προέδρου της Δημοκρατίας επικεντρώθηκε στην προώθηση της πολυφωνίας και της ελευθερίας του τύπου. Στην πράξη, υπάρχει σημαντικό πρόβλημα όσον αφορά τον σεβασμό των θεμελιωδών ελευθεριών και, ειδικότερα, της ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι και της ελευθερίας της έκφρασης. Η βούληση του Προέδρου για την προώθηση μεταρρυθμίσεων φαίνεται ότι έγινε σεβαστή με το διορισμό Υφυπουργού παρά τω Πρωθυπουργώ, αρμόδιου για τα ανθρώπινα δικαιώματα, την επικοινωνία και τις σχέσεις με το Κοινοβούλιο.

Από οικονομική άποψη, οι προβλέψεις για το 1999 επιβεβαιώνουν μια θετική τάση. Ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ αναμένεται να ανέλθει στο 6% με αύξηση των επενδύσεων κατά 11,5% (26% του ΑΕΠ). Το δημόσιο έλλειμμα αναμένεται να αγγίξει το 3% του ΑΕΠ και ο δείκτης πληθωρισμού το 2,8%. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της κυβέρνησης της Τυνησίας, η πτώση των τελωνειακών εσόδων, λόγω της εφαρμογής της συμφωνίας σύνδεσης, αναμένεται να συνεχισθεί με απώλειες 400 εκατ. δηναρίων (320 εκατ. EUR) ετησίως. Για να αντισταθμιστούν οι απώλειες αυτές, η κυβέρνηση προέβη στην αύξηση του συντελεστή του ΦΠΑ σε 18% και στην κατάργηση ορισμένων φοροαπαλλαγών. Η ανεργία παραμένει το αδύναμο σημείο στην εξέλιξη της οικονομίας της χώρας φθάνοντας σε ένα ποσοστό 15%.

Παρεμβάσεις MEDA

Το πρόγραμμα MEDA προβλέπει κονδύλια για τη στήριξη της διαδικασίας οικονομικής μετάβασης της Τυνησίας δίνοντας ιδιαίτερη προσοχή στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, στην ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα και στην κοινωνικοοικονομική ισορροπία. Την περίοδο 1995-96, η Επιτροπή δέσμευσε 428, 4 εκατ..

Οι κύριες δράσεις που πραγματοποιήθηκαν το 1999 είναι :

Διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις : Μετά την επιτυχία του μηχανισμού διαρθρωτικών προσαρμογών (FAS I) το 1998, καταρτίστηκε ένα νέο πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων, ενώ τον Φεβρουάριο του 1999 δεσμεύτηκε μια δεύτερη διευκόλυνση διαρθρωτικών προσαρμογών (FAS II) ύψους 80 εκατ EUR. Η δεύτερη αυτή διευκόλυνση στοχεύει σε ορισμένους σημαντικούς τομείς: τον χρηματοπιστωτικό τομέα, τη διαδικασία ιδιωτικοποιήσεων, την πρωτοβάθμια εκπαίδευση και τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Η FAS II, όπως και η FAS I, ετοιμάστηκε από κοινού με την Παγκόσμια Τράπεζα η οποία, από την πλευρά της, έδωσε δάνειο για τη στήριξη της μεταρρύθμισης του χρηματοπιστωτικού τομέα της Τυνησίας. Στα τέλη 1999, οι όροι και τα κριτήρια για την καταβολή των πρώτων πληρωμών είχαν τηρηθεί. Έτσι, η Επιτροπή προέβη στην πρώτη πληρωμή ύψους 40 εκατ. EUR.

Ανάπτυξη ιδιωτικού τομέα: διάφορα προγράμματα τεχνικής βοήθειας και κατάρτισης διασφαλίζουν τη στήριξη της ανάπτυξης στον ιδιωτικό τομέα, έχοντας ως κύριο στόχο τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας. Τα υπό εκτέλεση έργα στον τομέα αυτό για το 1999 είναι τα ακόλουθα :

-Πρόγραμμα ανάπτυξης ιδιωτικού τομέα το οποίο, μέσω της διάθεσης εμπειρογνωμόνων και υπηρεσιών, στηρίζει την αναβάθμιση των ΜΜΕ.

-Στήριξη της μεταρρύθμισης του συστήματος επαγγελματικής κατάρτισης.

-Πρόγραμμα τεχνικής βοήθειας για τις ιδιωτικοποιήσεις.

-Πρόγραμμα προώθησης άμεσων ξένων επενδύσεων.

-Πρόγραμμα στήριξης της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας της Τυνησίας, με στόχο κυρίως τον τραπεζικό τομέα.

Μια καινούρια γραμμή κεφαλαίων κινδύνου υπό τη διαχείριση της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (30 εκατ. EUR), τα οποία προορίζονται για την αναδιάρθρωση των τυνησιακών επιχειρήσεων, οδήγησε στο διπλασιασμό των κονδυλίων που έχει ήδη εγκρίνει η Επιτροπή για τη χρηματοδότηση τέτοιου τύπου δράσεων.

Κοινωνικοοικονομική ισορροπία: Η Τυνησία παρακολουθεί από πολύ κοντά τις κοινωνικές επιπτώσεις της διαδικασίας μεταρρύθμισης, οπότε το πρόγραμμα MEDA μπορεί να στηρίξει δράσεις κοινωνικού περιεχομένου:

Δύο έργα βρίσκονται υπό εκτέλεση:

-Το πρόγραμμα ολοκληρωμένης αγροτικής ανάπτυξης.

-Το πρόγραμμα στήριξης για τη δημιουργία θέσεων εργασίας (εγκρίθηκε τέλη 1998)

Πραγματοποιήθηκε νέα ανάληψη υποχρεώσεων ύψους 11,5 εκατ. EUR (Επιδότηση επιτοκίων -Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων) για τη διευκόλυνση της αποπληρωμής δανείου της ΕΤΕ που προορίζεται για τη χρηματοδότηση ενός περιβαλλοντικού έργου στην περιοχή του Gabθs.

Στα τέλη 1999, η Επιτροπή δέσμευσε επίσης 40 εκατ. EUR μέσω διευκόλυνσης προς τον τομέα της υγείας για τη στήριξη ενός σημαντικού έργου μεταρρύθμισης του συστήματος ασφάλισης της υγείας στην Τυνησία (βλέπε πλαίσιο)

Πρόγραμμα διαρθρωτικών προσαρμογών MEDA:μεταρρύθμιση ασφαλιστικού συστήματος για την υγεία στην Τυνησία, 40 εκατ. EUR.

Το πρόγραμμα διαρθρωτικών προσαρμογών για τη μεταρρύθμιση του τομέα υγείας της Τυνησίας εγκρίθηκε τον Νοέμβριο 1999 και είναι το πρώτο πρόγραμμα προσαρμογής τομέα με χρηματοδότηση του MEDA.

Αντίθετα με τα προγράμματα διαρθρωτικών προσαρμογών των οποίων γενικός στόχος είναι η αποκατάσταση / εδραίωση μακροοικονομικών ισορροπιών σε συνδυασμό με την εισαγωγή μιας σειράς μέτρων οικονομικής μεταρρύθμισης (νομικό πλαίσιο, ιδιωτικοποιήσεις, δίκτυο κοινωνικής ασφαλείας, μέτρα φορολογικής μεταρρύθμισης κ.α ), τα προγράμματα τομεακών προσαρμογών έχουν πιο περιορισμένο πεδίο εφαρμογής πολιτικής στήριξης και θεσμικών μεταρρυθμίσεων σε σημαντικούς τομείς.

Το τομεακό πρόγραμμα της Τυνησίας στοχεύει επίσης στην ευρύτερη μεταρρύθμιση του ασφαλιστικού συστήματος υγείας. Το πρόγραμμα εμπεριέχει επίσης ορισμένους μακροοικονομικούς όρους για την ενδυνάμωση της βιωσιμότητας των μεταρρυθμίσεων.

Πρωτεύων στόχος του προγράμματος είναι η δημοσίευση στην επίσημη εφημερίδα της Τυνησίας (μετά την υιοθέτησή του από τη βουλή) νόμου για τη μεταρρύθμιση του ασφαλιστικού συστήματος υγείας. Υποστηρίζει, επίσης, την υιοθέτηση και δημοσίευση μιας σειράς διαταγμάτων εφαρμογής (όπως για τις υπηρεσίες που καλύπτει το βασικό πακέτο, την ανάπτυξη συμπληρωματικού ασφαλιστικού συστήματος ή μέτρα για τη βελτίωση της επικέντρωσης δωρεάν υπηρεσιών ή υπηρεσιών μειουμένου κόστους για το χρήστη.). Τα διατάγματα αυτά αποτελούν απαραίτητη προϋπόθεση για την ταχεία έναρξη της ισχύος του νόμου μετά την υιοθέτησή του.

Γιατί υπάρχει πρόγραμμα υπό μορφή τομεακής προσαρμογής; Πρώτον, η πρωτοβουλία σχετικά με τις μεταρρυθμίσεις χρονολογείται από το 1996. Από τότε, η κυβέρνηση της Τυνησίας εργάζεται με συνέπεια για την προετοιμασία της, κυρίως στα πλαίσια της CNAM (Commission Nationale d'Assurance Maladie) και των επτά εξειδικευμένων ομάδων εργασίας που έχει ιδρύσει η CNAM. Τα παραπάνω αποδεικνύουν ότι υπάρχει πλήρης έλεγχος του προγράμματος. Δεύτερον, οι αρχές της Τυνησίας έχουν αποδείξει ότι διαθέτουν την απαραίτητη τεχνογνωσία για την κατάρτιση και την εφαρμογή του προγράμματος. Τρίτον, στην περίπτωση της Τυνησίας συγκεκριμένα, η Παγκόσμια Τράπεζα υποστηρίζει ήδη τον τομέα υγείας μέσω επενδυτικού δανείου ύψους 50 εκατ. δολαρίων. Τέταρτον, η Επιτροπή, όπως και η Παγκόσμια Τράπεζα, έχει αποκομίσει καλές εντυπώσεις από τα προγράμματα διαρθρωτικών προσαρμογών στην Τυνησία.

Δεδομένου του εξειδικευμένου χαρακτήρα του προγράμματος, η Επιτροπή θα έχει στη διάθεσή της εξειδικευμένο τεχνικό προσωπικό για την παρακολούθηση της εφαρμογής και την αξιολόγηση των επιπτώσεων των μεταρρυθμίσεων.

Το πρόγραμμα συντονίζεται στενά με τα κράτη μέλη και την Παγκόσμια Τράπεζα.

Τυνησία: Αναλήψεις υποχρεώσεων MEDA για το 1999

ΤΙΤΛΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ // Εκατ. ευρώ

1 - Στήριξη οικονομικών μεταρρυθμίσεων (FAS II)

2 - Πρόγραμμα στήριξης των μεταρρυθμίσεων στον τομέα της ασφάλισης υγείας

3 - Καθαρισμός Gabιs: Επιδοτήσεις επιτοκίου (ΕΤΕ)

4 - Κεφάλαια Κινδύνου «Στήριξη Ιδιωτικού Τομέα» (ΕΤΕ) // 80

11.5

Σύνολο // 161.5

Τυνησία: Αναλήψεις υποχρεώσεων 1995-1999

TTTABLE

ΤΟΥΡΚΙΑ

Διμερείς σχέσεις

Σε διεθνές επίπεδο, το γεγονός που σημαδεύει τις σχέσεις ΕΕ-Τουρκίας είναι η αναγνώριση στην Τουρκία του καθεστώτος της υποψήφιας για ένταξη χώρας από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Ελσίνκι τον Δεκέμβριο. Η Τουρκία θα αντιμετωπιστεί όπως όλες οι υπόλοιπες υποψήφιες χώρες. ετοιμάζεται ήδη μια εταιρική σχέση για την ένταξη.

Πολιτικές και οικονομικές εξελίξεις

Σε εσωτερικό επίπεδο, η κυβέρνηση συνασπισμού κεντροαριστεράς/δεξιάς που διαθέτει μεγάλη πλειοψηφία στη Βουλή, έχει ξεκινήσει ένα πρόγραμμα διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων σχετικά με τη λειτουργία της πολιτικής ζωής, το δικαστικό σύστημα, την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τη δημόσια διοίκηση, την κοινωνική ασφάλεια. Στον οικονομικό χώρο οι μεταρρυθμίσεις επικεντρώνονται στο τραπεζικό σύστημα και τη στήριξη του αγροτικού τομέα. Η σταθερότητα του υπάρχοντος κυβερνητικού συνασπισμού είναι καλός οιωνός για την αποτελεσματική εφαρμογή των προβλεπόμενων μεταρρυθμίσεων, κυρίως όσον αφορά τον έλεγχο του πληθωρισμού.

Ο σεισμός που έπληξε την Τουρκία τον Αύγουστο προκάλεσε τον θάνατο 17.000 ανθρώπων και σημαντικές οικονομικές ζημίες. Το κύμα αλληλεγγύης που ξεσηκώθηκε, χρησίμευσε ως καταλύτης για την προσέγγιση Τουρκίας - Ελλάδας.

Το 1999, η Τουρκία κτυπήθηκε από την ύφεση: το ΑΕΠ μειώθηκε κατά 5,8%. Μεταξύ των αιτιών της ύφεσης συγκαταλέγονται οι δυσκολίες στο διεθνές εμπόριο και η περιοριστική πολιτική που εφαρμόστηκε για τη