ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
C0MC90) 17 τελικό 
Βρυξέλλες, 23 Φεβρουαρίου 1990 
Πρόταση 
ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 
οχετικά με διαδικασία διαβούλευσης και εξουσιοδότησης για συμφωνίες 
που αφορούν εμπορικές σχέσεις μεταξύ κρατών μελών και τρίτων χωρών στον 
τομέα των αεροπορικών μεταφορών 
(υποβληθείσα από την Επιτροπή) 

XAEAIQ 
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ 
ΓΙΑ ΤΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΜΕ ΤΡΙΤΕΣ ΧΩΡΕΙ 
ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ ΑΕΡΟΠΟΡΙΚΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ 
Ειοανωνή 
1. Ο τομέας των διεθνών αεροπορικών μεταφορών, λόγω διμερών συμφωνιών, 
εμφανίζεται κατακερματισμένος. Έτσι όχι μόνο δημιουργούνται δυσκολίες για 
τους μεταφορείς και στη συνέχεια για τους επιβάτες αλλά και οι ευκαιρίες που 
προσφέρει η αγορά κατανέμονται εξαιρετικά ανομοιόμορφα. Αυτό είναι εμφανές 
στην περίπτωση των αεροπορικών μεταφορέων των κρατών μελών της Κοινότητας. 
Μάλιστα, ορισμένες τρίτες χώρες εκμεταλλεύονται το γεγονός και προωθούν 
βαθμηδόν τα συμφέροντα τους. Στο πλαίσιο αυτό, τα κράτη μέλη έχουν τα ίδια 
συμφέροντα και πρέπει να ταχθούν αλληλέγγυα. Η Κοινότητα πρέπει να θεωρηθεί 
σαν μία αγορά τόσο εσωτερικά όσο και εξωτερικά. 
2. 0 σκοπός της παρούσας ανακοίνωσης είναι να δοθούν με αυτήν πληροφορίες 
σχετικά με την ανάπτυξη των κοινοτικών σχέσεων με τρίτες χώρες στον τομέα των 
αεροπορικών μεταφορών. Εδώ περιλαμβάνεται και η αξιολόγηση της κοινοτικής 
αρμοδιότητας στις σχέσεις αυτές καθώς και προτάσεις όσον αφορά τον τρόπο με 
τον οποίο η Κοινότητα πρέπει να ασκήσει την αρμοδιότητα της. 
3. Το παράρτημα Ι περιέχει σχέδιο απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με τις σχέσεις 
μεταξύ κρατών μελών και τρίτων χωρών στον τομέα των αεροπορικών μεταφορών. 
Γενικά 
4. Η πολιτική αεροπορία σήμερα λειτουργεί με βάση τους διεθνείς κανόνες που 
θεσπίζει η σύμβαση του Σικάγου (1944) και οι πολυμερείς και διμερείς 
συμφωνίες που απορρέουν από τη σύμβαση αυτή. 
- 2 -
Ένας από τους ακρογωνιαίους λίθους της σύμβασης του Σικάγου είναι η αρχή της 
εθνικής κυριαρχίας. Κάθε κράτος έχει αποκλειστική και πλήρη κυριαρχία στον 
εναέριο χώρο του και αποφασίζει σχετικά με τις άδειες για την εκχώρηση 
δικαιωμάτων όσον αφορά τις μεταφορές από ή προς το έδαφος του ή ακόμη που 
διέρχονται από αυτό. Όσον αφορά τις διεθνείς αεροπορικές μεταφορές, αυτό 
γενικά γίνεται με τη σύναψη διμερών συμφωνιών αερομεταφορών. 
Οι εν λόγω διμερείς συμφωνίες θεσπίζουν τα γενικά κριτήρια και διαδικασίες, 
όπως τις διαδικασίες διαβούλευσης, τις διαδικασίες για τον καθορισμό του 
επιπέδου των ναύλων και, στις περισσότερες περιπτώσεις, το επίπεδο της 
μεταφορικής ικανότητας και των δικαιωμάτων των αεροπορικών εταιρειών να 
ασκούν τα συμφωνηθέντα μεταφορικά δικαιώματα. 
Στα παραρτήματα των συμφωνιών για αεροπορικές μεταφορές, το λειτουργικό 
καθορίζεται το λειτουργικό μέρος των συμφωνιών καθώς επίσης οι διάφορες 
διαδρομές για τις οποίες παρέχεται άδεια, τα σημεία διάβασης των συνόρων των 
δύο υπόψη χωρών και τα σημεία διάβασης των συνόρων των χωρών που βρίσκονται 
μεταξύ ή πέραν των χωρών αυτών, η μεταφορική ικανότητα και οι μεταφορικές 
εταιρείες που εξυπηρετούν τις γραμμές. 
Κατά μέσον όρο, μεταξύ καθενός από τα κράτη μέλη και τρίτων χωρών υπάρχουν 60 
περίπου διμερείς συμφωνίες αεροπορικών συγκοινωνιών (ASA). Για τα επιμέρους 
κράτη μέλη η κατάσταση έχει ως εξής : 
Αοιθ. διυεοών ASA ue un κοινοτικέο γώοεΓ 
Βέλγιο 
Δανία 
Γερμανία 
Ελλάδα 
Ισπαν ί α 
Γαλλία 
Ιρλανδία 
Ιταλία 
Λουξεμβούργο 
Κάτω Χώρες 
Πορτογαλία 
Ηνωμ. Βασίλειο 78 
51 
80 
39 
81 
85 
12 
38 
δεν υπάρχουν διμερείς συμφωνίες 
85 
39 
72 
- 3 -
9. Εκτός από τις συμφωνίες αεροπορικών μεταφορών, σε διμερές επίπεδο μεταξύ 
εταίρων υπάρχουν πολλών ειδών άλλες συμφωνίες. Σε μνημόνια συμφωνίας, 
συμφωνημένα πρακτικά συμφωνιών, ανταλλαγές επιστολών κλπ. συναντιώνται 
επιπλέον λεπτομέρειες που έχουν συμφωνηθεί και με τις οποίες στην 
πραγματικότητα είναι δυνατόν ακόμη και να μεταβάλλονται οι επίσημες συμφωνίες 
ή τα παραρτήματα τους σε μεγάλο βαθμό. 
Τα στοιχεία που έχουν σχέση με την πολυμέρεια στις αεροπορικές μεταφορές 
κινούνται σε πλαίσιο που ξεφεύγει από εκείνο του Ι CAO (Διεθνής Οργανισμός 
Πολιτικής Αεροπορίας) για τις εμπορικές διαπραγματεύσεις όσον αφορά τις 
υπηρεσίες κατά το Γύρο Ουρουγουάης (GATT). 
10. Σε αυτό ακριβώς το γενικό πλαίσιο η Κοινότητα πρέπει να εξετάσει την ανάπτυξη 
κοινοτικής πολιτικής εξωτερικών σχέσεων στον τομέα των αεροπορικών μεταφορών. 
11. Προκειμένου να είναι δυνατόν να εκτιμηθεί με ακρίβεια η κατάσταση μεταξύ της 
Κοινότητας και των επί μέρους τρίτων χωρών, είναι ουσιώδες όχι μόνο να είναι 
γνωστό με ακρίβεια το περιεχόμενο των ASA αλλά να είναι διαθέσιμες επαρκείς 
πληροφορίες σχετικά με τις πρόσθετες συμφωνίες με τις οποίες ρυθμίζονται οι 
διατάξεις των ASA και των παραρτημάτων τους. 
12. Επίσης είναι αναγκαία η ενημέρωση σχετικά με τις αλλαγές που προβλέπεται να 
προταθούν στις διμερείς συμφωνίες που περιέχονται στα διάφορα έγγραφα. Μόνο 
στην περίπτωση αυτή θα ήταν δυνατόν να εντοπιστούν οι τομείς στους οποίους θα 
ήταν κατ'εξοχήν σκόπιμο να στραφεί η δράση σε κοινοτικό επίπεδο και να 
ελεγχθεί η συμβατότητα των εν λόγω συμφωνιών με την υφιστάμενη και 
εξελισσόμενη κοινοτική πολιτική. 
_ 4 -
EÎUÏÏTWSK της νφιβτάΜΕνικ κοινοτικής vouoteqigc οτο sgwispiKo 
13. Η έκδοση από το Συμβούλιο της δέσμης μέτρων για τις αεροπορικές μεταφορές τον 
Δεκέμβριο του 1987<1) ήταν ο θεμέλιος λίθος της κοινοτικής πολιτικής στον 
τομέα αυτό. Η εν λόγω δέσμη μέτρων δεν θίγει καθεαυτή το διμερές σύστημα ASA 
μεταξύ επιμέρους κρατών μελών και τρίτων χωρών. Ούτε περιέχει ειδικές 
διατάξεις σχετικά με τον ρόλο της Κοινότητας στους διεθνείς οργανισμούς. 
Συνεπώς, προς το παρόν μόνο, οι γενικές αρχές της συνθήκης ισχύουν άμεσα, 
όπως έχουν συμπληρωθεί με τη διαδικασία διαβουλεύσεων που καθορίζεται στην 
ατϊόφαοϊ) του Συμβουλίου 80/50/EOKÎ2). Η εν λόγω απόφαση αφενός προβλέπει την 
εκ των υστέρων συνεννόηση όσον αφορά εξελίξεις που σημειώθηκαν σε σχέσεις 
μεταξύ κρατών μελών και τρίτων χωρών στον τομέα των αεροπορικών μεταφορών και 
αφετέρου ασχολείται με τη λειτουργία των σημαντικών στοιχείων διμερών ή 
πολυμερών συμφωνιών που έχουν συναφθεί στον τομέα αυτό. 
14. Στο πλαίσιο της εφαρμογής των γενικών διατάξεων της συνθήκης όσον αφορά τις 
αεροπορικές μεταφορές, έχει ήδη διαβιβαστεί από το Σεπτέμβριο 1989 επιστολή 
προς όλα τα κράτη μέλη. Με την επιστολή ζητείται από αυτά να τροποποιήσουν το 
ταχύτερο όλες τις διμερείς τους συμφωνίες στον τομέα των αεροπορικών μεταορών 
σύμφωνα με την κοινοτική νομοθεσία. Ειδικότερα, οι υφιστάμενες ρήτρες με βάση 
τις οποίες απαιτείται εθνικός έλεγχος των αεροπορικών εταιρειών που 
αναφέρονται στις ASA πρέπει να αντικατασταθούν με κοινοτική ρήτρα, δηλαδή από 
τα ακόλουθα : 
"0 κάτοχος αεροπορικού μεταφορέα που έχει ορισθεί να παρέχει τις υπηρεσίες 
που προβλέπονται στο παράρτημα της παρούσας συμφωνίας για λογαριασμό του 
μέρους το οποίο αποτελεί μέρος των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων πρέπει να έχει τις 
κεντρικές του διοικητικές υπηρεσίες και τον κύριο τόπο της επιχειρηματικής 
του δραστηριότητας στην Κοινότητα ενώ το μεγαλύτερο μέρος των μετοχών πρέπει 
να κατέχεται από υπηκόους κρατών μελών ή/και από κράτη μέλη και ο έλεγχος 
ασκείται αποτελεσματικά από τα εν λόγω πρόσωπα ή κράτη". 
(1) Ε.Ε. αριθ. L 374 της 31.12.1987 
(2) Ε.Ε. αριθ. L 18/24 της 24.01.1980 
- 5 -
15. Πάντως, η δέσμη μέτρων του 1987 είχε επιπτώσεις για τους μεταφορείς τρίτων 
χωρών. Η οδηγία του Συμβουλίου 87/601/ΕΟΚ για τους ναύλους προβλέπει ότι μόνο 
οι μεταφορείς τρίτης και τέταρτης ελευθερίας (στην περίπτωση αυτή αεροπορικοί 
μεταφορείς της Κοινότητας) μπορούν να έχουν την πρωτοβουλία όσον αφορά τις 
τιμές. Επίσης απαιτεί από τα κράτη μέλη τα οποία έχουν συνάψει με τρίτες 
χώρες συμφωνίες ασύμβατες προς την οδηγία να απαλείψουν τα μη συμβιβαστά 
σημεία αμέσως μόλις καταστεί δυνατό. Επιπλέον, οι κανονισμοί του Συμβουλίου 
(ΕΟΚ) αριθ. 3975/87 και (ΕΟΚ) αριθ. 3976/87 σχετικά με τον ανταγωνισμό 
εφαρμόζονται για αερομεταφορείς πέμπτης ελευθερίας εντός της Κοινότητας, όπως 
εφαρμόζονται και οι κανονισμοί της Επιτροπής που καταρτίστηκαν με βάση τον 
τελευταίο από τους κανονισμούς του Συμβουλίου. 0 κανονισμός που εκδόθηκε 
τελευταία σχετικά με κώδικα ορθής πρακτικής που αφορά τα μηχανογραφημένα 
συστήματα κράτησης ισχύει για όλα τα συστήματα που λειτουργούν ή πρόκειται να 
λειτουργήσουν εντός της Κοινότητας είτε η βάση των συστημάτων αυτών βρίσκεται 
στην Κοινότητα είτε οπουδήποτε αλλού. 
16. Η τελευταία απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου στην υπόθεση Ahmed Saeed 
παρουσιάζει άμεσο ενδιαφέρον για τους μεταφορείς τρίτων χωρών, διότι στην 
απόφαση αυτή ορίζεται ότι το άρθρο 86, ακόμη και αν δεν υφίστανται κανόνες 
εφαρμογής, μπορεί να ισχύει άμεσα όσον αφορά τη συμπεριφορά μεταφορέων σε 
δρομολόγια μεταξύ χωρών της Κοινότητας και τρίτων χωρών. 
17. Μετά από την απόφαση Ahmed Saeed, η Επιτροπή προτείνει ορισμένες 
τροποποιήσεις των κανονισμών που αφορούν την εφαρμογή των κανόνων 
ανταγωνισμού στις αεροπορικές μεταφορές^1*. Οι προτάσεις αυτές θα δώσουν 
στην Επιτροπή την εξουσία να εφαρμόσει τους εν λόγω κανόνες σε συμφωνίες και 
πρακτικές που αφορούν δρομολόγια προς και από τρίτες χώρες και να 
συμπεριλάβει διαδικασία για την επίλυση διαφορών σε επίπεδο διεθνούς 
νομοθεσίας καθώς και πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου με τον οποίο η 
Επιτροπή εξουσιοδοτείται να χορηγεί εξαιρέσεις κατά κατηγορίες. 
Οι προτάσεις περιέχουν επίσης κανόνες οι οποίοι αφορούν τα μεταφορικά δικαιώματα 
πέμπτης ελευθερίας για κοινοτικούς αεροπορικούς μεταφορείς μεταξύ κρατών μελών και 
τρίτων χωρών. 
(1) COM (89) 417 τελικό, της 8ης Σεπτεμβρίου 1989. 
- 6 -
Κοινοτική αρμοδιότητα 
18. Με την ανάπτυξη της κοινοτικής πολιτικής στον τομέα των αεροπορικών μεταφορών 
και της κοινοτικής νομοθεσίας σε άλλους τομείς, περιλαμβανομένης της 
ολοκλήρωσης της ενιαίας αγοράς, της δημιουργίας μηχανογραφικών συστημάτων 
κράτησης (CRS) που κατέχονται και χρησιμοποιούνται από κοινού καθώς και 
διασυνοριακών συγχωνεύσεων ή συνεργασιών μεταξύ αεροπορικών εταιρειών, θα 
εξασθενίσει η διαίρεση για λόγους εθνικούς και η Κοινότητα θα καθίσταται 
συνεχώς σε μεγαλύτερο βαθμό ο φυσικός εταίρος τρίτων χωρών κατά τις 
συζητήσεις για θέματα αεροπορικών μεταφορών. Η διεξαγωγή διαπραγματεύσεων με 
τρίτες χώρες από την Κοινότητα σαν σύνολο θα αποδεικνύεται όλο και 
περισσότερο η καταλληλότερη διαδικασία όχι μόνο για νομικούς λόγους αλλά και 
για λόγους εμπορικούς, πρακτικούς και λόγους τακτικής. 
19. Σχετικά με το νομικό πλαίσιο της εξωτερικής πολιτικής στον τομέα της 
αεροπορίας, η Επιτροπή θεωρεί ότι σε ορισμένες περιπτώσεις εφαρμόζονται τα 
άρθρα της συνθήκης που αφορούν την κοινή εμπορική πολιτική (113) ενώ σε 
ορισμένες άλλες περιπτώσεις εφαρμόζονται τα άρθρα του κεφαλαίου "Μεταφορές". 
20. Συγκεκριμένα, στις διεθνείς σχέσεις αναγνωρίζεται σήμερα ευρέως ότι οι 
εμπορικές συναλλαγές στον τομέα των υπηρεσιών αποτελούν μέρος της εμπορικής 
πολιτικής και ότι οι δραστηριότητες στον τομέα της αεροπορίας μπορεί να 
θεωρηθούν σαν υπηρεσίες από την άποψη αυτή. Γι'αυτό τον λόγο έχουν περιληφθεί 
στις διαπραγματεύσεις του γύρου Ουρουγουάης. Εντός της Κοινότητας, το 
Δικαστήριο στη γνωμοδότηση αριθ. 1/78 δήλωσε ότι η έννοια "εμπορική 
πολιτική", σύμφωνα με το άρθρο 113, έχει δυναμικό χαρακτήρα και περιλαμβάνει 
κάθε τι που, σε διεθνές πλαίσιο, θεωρείται ότι αποτελεί μέρος της πολιτικής 
αυτής. 
- 7 -
21. Τα ανωτέρω σημαίνουν ότι το άρθρο 113 πρέπει να θεωρηθεί σαν νομική βάση για 
οποιαδήποτε κοινοτική δράση όσον αφορά τις εμπορικές συναλλαγές στον τομέα 
των υπηρεσιών. Η έννοια αυτή πρέπει να νοείται ότι περιλαμβάνει κάθε είδους 
υπηρεσίες που παρέχονται έναντι αμοιβής από υπήκοο κράτους μέλους προς υπήκοο 
άλλου κράτους ή προς άτομο που διαμένει στο έδαφος άλλου κράτους. 
22. Το αποτέλεσμα που προκύπτει είναι ότι όλες οι εμπορικές παράμετροι των 
σχέσεων με τρίτες χώρες στον τομέα της αεροπορίας υπάγονται στη νομική βάση 
του άρθρου 113. Σαν εμπορικές παράμετροι μπορούν να θεωρηθούν όλα τα μέτρα 
που έχουν άμεση σχέση με την πρόσβαση στην αγορά, την προσφερόμενη από τις 
επιχειρήσεις μεταφορική ικανότητα και τιμές καθώς και όλα τα συμπληρωματικά 
μέτρα. Τα θέματα αυτά τυπικά καλύπτονται σε διμερείς συμφωνίες. 
23. Όλες οι υπόλοιπες παράμετροι των αεροπορικών σχέσεων με τρίτες χώρες, δηλαδή 
κοινωνικά, περιβαλλοντικά, τεχνικά προβλήματα, προβλήματα ασφαλείας κλπ. 
διέπονται από το άρθρο 84 παράγραφος 2, στον βαθμό κατά τον οποίο δεν είναι 
συμπληρωματικές προς τις εμπορικές παραμέτρους. Οι εν λόγω παράμετροι έχουν 
μόνο άμεση σχέση με τις διεθνείς εμπορικές συναλλαγές στον τομέα των 
αεροπορικών υπηρεσιών. 
24. Η αρμοδιότητα που παρέχει το άρθρο 113 είναι αποκλειστική αρμοδιότητα. 
Συνεπώς, τα κράτη μέλη δεν έχουν πλέον τη δυνατότητα να διαπραγματεύονται ή 
να συνάπτουν συμφωνίες για θέματα που εμπίπτουν στη σφαίρα της κοινής 
εμπορικής πολιτικής. 
25. Εξάλλου, η κοινοτική αρμοδιότητα για παραμέτρους άλλες εκτός από τις 
εμπορικές εξαρτάται από το αποτέλεσμα της εφαρμογής της νομολογίας του 
Δικαστηρίου στην υπόθεση AETR ή στη γνωμοδότηση 1/76. 
- 8 -
26. Σύμφωνα με τη νομολογία αυτή, αποκλειστική κοινοτική αρμοδιότητα υπάρχει 
επίσης για μη εμπορικού χαρακτήρα θέματα στις διαπραγματεύσεις με τρίτες 
χώρες είτε διμερώς είτε πολυμερώς ή σε διεθνείς οργανισμούς, εφόσον τα εν 
λόγω θέματα καλύπτονται από την κοινοτική νομοθεσία ή εφόσον τα σχετικά 
πορίσματα είναι ενδεχόμενο ότι θα επηρεάσουν τους κοινούς κανόνες που έχουν 
θεσπιστεί. Στις περιπτώσεις αυτές αρμόδια να διαπραγματευθεί εξ ονόματος της 
Κοινότητας είναι η Επιτροπή^1). Καταρχήν η αρμοδιότητα των κρατών μελών σε 
άλλες περιπτώσεις εξακολουθεί να υφίσταται στο ακέραιο. Εντούτοις, ακόμη και 
σε περιπτώσεις κατά τις οποίες υφίσταται εθνική αρμοδιότητα, το Συμβούλιο 
είναι δυνατόν να λάβει απόφαση σχετικά με κοινοτική ενέργεια, εφόσον αυτό 
θεωρείται απαραίτητο για τη συνέχιση της κοινής αεροπορικής πολιτικής^2). 
Τελικά, όταν διεξάγονται διαπραγματεύσεις για θέματα, από τα οποία ορισμένα 
καλύπτει εθνική αρμοδιότητα και ορισμένα κοινοτική αρμοδιότητα, υπάρχει 
μικτή αρμοδιότητα, οπότε η Κοινότητα και τα κράτη μέλη διαπραγματεύονται μαζί 
και οι συμφωνίες συνάπτονται και από τα δύο μέρη. 
27. Η άσκηση της κοινοτικής αρμοδιότητας σε εμπορικής φύσεως θέματα εξετάζεται 
στις παραγράφους 29-42 ενώ η άσκηση αρμοδιότητας για άλλα θέματα εξετάζεται 
στην παράγραφο 43. 
(1) Άρθρο 228 της συνθήκης ΕΟΚ 
Υπόθεση 22/70 "AETR" E.C.L., 197L σ. 274 
Υποθέσεις 3, 4, 6/76 "KRAMER", ECL 176, σ. 1279 και ακόλουθες 
(2) Απόφαση 1/76 του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου 
Άσκηση αουοδιότηταο ε?»τεοικού ευποοίου 
28. Διμερείς συμφωνίες μεταξύ κρατών μελών και τρίτων χωρών, υπό το πρίσμα της 
εξελισσόμενης πολιτικής της Κοινότητας στον τομέα των αεροπορικών μεταφορών, 
δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι εφαρμόζονται απλώς σε επίπεδο κράτους μέλους αλλά 
πρέπει να θεωρηθεί ότι έχουν επίδραση και σε κοινοτικό επίπεδο. Συνεπώς, η 
κοινοτική αρμοδιότητα που υφίσταται με βάση το άρθρο 113 της Συνθήκης ΕΟΚ, 
πρέπει να ασκηθεί. 
29. Από την άποψη αυτή ορισμένες διαπραγματεύσεις έχουν προτεραιότητα για την 
Κοινότητα. Αυτή είναι παραδείγματος χάρη η περίπτωση των χωρών ΕΖΕΣ, για την 
οποία έχει υποβληθεί ξεχωριστή πρόταση. 
30. Όσον αφορά τις υπηρεσίες πέμπτης ελευθερίας για αερομεταφορείς τρίτων χωρών, 
η κατάσταση στην Κοινότητα είναι ιδιάζουσα. Υπό τις παρούσες περιστάσεις 
είναι αναγκαίο να ασκηθεί η κοινοτική αρμοδιότητα, και για την υφιστάμενη 
κατάσταση γίνεται λόγος στις παραγράφους 38 έως 43. 
31. Επίσης, είναι εμφανές ότι είναι προς το συμφέρον της Κοινότητας να αποτραπούν 
συνθήκες υπό τις οποίες τρίτες χώρες θα εκμεταλλεύονται το κενό που μένει 
λόγω έλλειψης κοινοτικής ενότητας. Σε παρόμοια περίπτωση η κοινοτική 
αρμοδιότητα πρέπει να ασκηθεί χωρίς καθυστέρηση. 
32. Επιπλέον, σε ορισμένες περιπτώσεις θα ήταν χρήσιμη η κοινοτική διάσταση 
προκειμένου να ενισχυθεί η διαπραγματευτική θέση της Κοινότητας έναντι τρίτων 
χωρών. 
33. Πάντως, αφενός το γεγονός ότι μεταξύ καθενός κράτους μέλους της Κοινότητας 
και τρίτων χωρών υπάρχουν κατά μέσον όρο περισσότερες από 60 διμερείς 
συμφωνίες, που συμπληρώνονται με άγνωστο αριθμό πρόσθετων συμφωνιών, και 
αφετέρου αν ληφθεί υπόψη η λεπτή διαπραγματευτική θέση των κρατών μελών, 
δημιουργείται σοβαρός κίνδυνος να μειωθεί η αποτελεσματικότητα και η ταχύτητα 
σε περίπτωση που η Κοινότητα αναλάμβανε να παίξει αποκλειστικό 
διαπραγματευτικό ρόλο σε όλες τις διμερείς συμφωνίες αμέσως. Αναλαμβάνοντας 
σταδιακά τις ευθύνες της, η Κοινότητα μπορεί να προετοιμαστεί καλύτερα για το 
έργο της από άποψη τόσο εμπειρίας όσο και πόρων. - 9 -
- 10 -
34. Κατόπιν τούτου, με μεταβατικές διατάξεις προβλέπεται η κατ'εξαίρεση 
εξουσιοδότηση κρατών μελών να διαπραγματεύονται διμερείς συμφωνίες όταν 
κρίνεται ότι επιτακτικοί λόγοι φύσεως διοικητικής ή τεχνικής δεν επιτρέπουν 
ακόμη μη διεξαγωγή διαπραγματεύσεων από την Κοινότητα. 
35. Σε περιπτώσεις κατά τις οποίες τα κράτη μέλη έχουν εξουσιοδοτηθεί να 
διεξάγουν κάποιες διμερείς διαπραγματεύσεις με τρίτες χώρες, θα χρειασθεί 
κάποιο κοινό διαπραγματευτικό πλαίσιο ώστε να εξασφαλισθεί ότι στις εν λόγω 
συμφωνίες θα περιλαμβάνονται ορισμένα κοινά στοιχεία. Παραδείγματος χάρη, 
επιβάλλεται να περιλαμβάνεται η ρήτρα κοινής εθνικότητας. Προς την κατεύθυνση 
αυτή έχουν ήδη γίνει κάποια βήματα (βλ. παράγραφο 14). 
36. Η υφιστάμενη διαδικασία με βάση το άρθρο 113, όπως αυτή καθορίζεται στην 
απόφαση του Συμβουλίου 69/494/ΕΟΚ, αποτελεί χρήσιμη βάση. Εντούτοις, είναι 
αναγκαίο να τροποποιηθεί κατά κάποιο τρόπο η απόφαση αυτή έτσι ώστε να 
δημιουργηθεί πλαίσιο όπου θα λαμβάνονται υπόψη τα ειδικά χαρακτηριστικά της 
πολιτικής αεροπορίας (Παράρτημα Ι). 
- 11 -
KoivoTiKOc Yttooc gytousTawooec (Κοινός χώρος αεροπορικών μεταφορών) 
37. Ένα πολύ σημαντικό στοιχείο το οποίο καλύπτεται από την εμπορική αρμοδιότητα 
και αναφέρεται στην παράγραφο 30 είναι η σχέση μεταξύ Κοινότητας και τρίτων 
χωρών των οποίων μεταφορείς πραγματοποιούν μεταφορές στο εσωτερικό της 
Κοινότητας. Η σημασία του θέματος αυτού δικαιολογεί την άσκηση της κοινοτικής 
αρμοδιότητας χωρίς καθυστέρηση. 
38. Η εμπειρία που έχει μέχρι τώρα αποκτηθεί με την εφαρμογή της δέσμης μέτρων 
έδειξε ότι τα εν λόγω μεταφορικά δικαιώματα ενδιαφέρουν τους κοινοτικούς 
αεροποικούς μεταφορείς και χρησιμοποιούνται. Η αξία αυτών των μεταφορικών 
δικαιωμάτων επηρεάζεται από το αν άλλες αεροπορικές εταιρείες εξυπηρετούν ή 
όχι τη γραμμή ή αν έχουν ή όχι την πρόθεση να εισέλθουν στην αγορά. Συνεπώς, 
η δυνατότητα αεροπορικών εταιρειών από τρίτες χώρες να εισέρχονται στην αγορά 
σε γραμμές μεταξύ κρατών μελών επηρεάζει άμεσα την κοινοτική νομοθεσία και 
τις εμπορικές συναλλαγές μεταξύ κρατών μελών. Υπό τις συνθήκες αυτές είναι 
αναγκαίο να θεωρηθούν τα δικαιώματα πέμπτης ελευθερίας για αεροπορικές 
εταιρείες τρίτων χωρών σαν κοινοτικό πλεονέκτημα. 
39. Άλλοι λόγοι που συνηγορούν υπέρ της αναγωγής των πράξεων μεταφοράς πέμπτης 
ελευθερίας για μεταφορείς τρίτων χωρών σε κοινοτικό επίπεδο : 
(α) Η δέσμη του Δεκεμβρίου 1987 και οι προτάσεις της δεύτερης φάσης περιορίζουν 
τους κοινοτικούς μεταφορείς από άποψη μεταφορικής ικανότητας και πράξεων 
μεταφοράς πέμπτης ελευθερίας. Οι πράξεις μεταφοράς πέμπτης ελευθερίας από μη 
κοινοτικούς μεταφορείς δεν περιορίζονται από την κοινοτική νομοθεσία. Η μόνη 
απαίτηση για τους μεταφορείς αυτούς είναι η παροχή έγκρισης για τις πράξεις 
αυτές από δύο κράτη μέλη. 
- 12 -
(β) Η Κοινότητα πρέπει να αποφύγει την υποβάθμιση της αξίας των μεταφορικών 
δικαιωμάτων που δημιουργούνται από την κοινοτική νομοθεσία στο πλαίσιο της 
εσωτερικής αγοράς αεροπορικών μεταφορών για τους κοινοτικούς αεροπορικούς 
μεταφορείς. 
40. Επίσης πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι η δημιουργία της εσωτερικής αγοράς έχει σαν 
λογική συνέπεια για τον υπόλοιπο κόσμο ότι η Κοινότητα θα θεωρείται σαν μία 
ενότητα και κατά συνέπεια σαν χώρος ενδομεταφοράς. 
41. Ένας τελευταίος λόγος για τον οποίο οι χειρισμοί σχετικά με τις πράξεις 
μεταφοράς πέμπτης ελευθερίας πρέπει να γίνονται σε κοινοτικό επίπεδο είναι 
ότι κάθε κράτος μέλος έχει αντιμετωπίσει άρνηση από ορισμένους πολύ 
σημαντικούς εταίρους στο χώρο των αεροπορικών εταιρειών να χορηγήσουν 
συγκρίσιμα μεταφορικά δικαιώματα σε ευρωπαίους μεταφορείς. Με τον τρόπο αυτό 
έχει δημιουργηθεί κάποια ανισορροπία στις ευκαιρίες που δίδονται στην αγορά. 
Με τον καθορισμό κοινοτικού χώρου ενδομεταφοράς δημιουργούνται συνθήκες 
ισορροπίας και συνεπώς η βάση για πλέον ισόρροπες διαπραγματεύσεις. 
42. Ακριβώς για τους λόγους αυτούς, η Επιτροπή αποφάσισε να προβεί στην 
πραγματοποίηση του κοινοτικού χώρου ενδομεταφοράς. Αυτό σημαίνει ότι το 
σύνολο των συγκοινωνιών εντός και μεταξύ κρατών μελών θεωρείται ισοδύναμο 
προς ενδομεταφορές και, καταρχήν, διαφυλάσσεται για κοινοτικούς μεταφορείς. 
Αυτό δεν συνεπάγεται ότι καταργούνται τα υφιστάμενα δικαιώματα πέμπτης 
ελευθερίας σε περίπτωση που δεν υφίστανται ισοδύναμες ευκαιρίες στην αγορά. 
Πρακτικά θα μπορούσε να εννοεί ότι τα κράτη μέλη δεν είναι πλέον αρμόδια να 
χορηγούν νέα μεταφορικά δικαιώματα πέμπτης ελευθερίας σε τρίτες χώρες αλλά 
ότι θα πρέπει να υποβάλλουν τις αιτήσεις τους για τα υπόψη δικαιώματα στην 
Επιτροπή, προς εξέταση στο πλαίσιο των κοινοτικών διαδικασιών σύμφωνα με το 
άρθρο 113. 
- 13 -
Άσκηση Tnc aouooiOTnTac εξωτερικού ευποοίου qe άλλουc TOUSte 
43. H διαδικασία που προτείνεται στο παράρτημα Ι προβλέπει διαδικασία 
διαβουλεύσεων και παροχής άδειας για συμφωνίες που αφορούν εμπορικές σχέσεις 
στον τομέα των αεροπορικών μεταφορών. Πάντως, στον τομέα αυτό, σε πολλές 
περιοχές αναπτύσσονται κοινές πολιτικές οι οποίες δεν εμπίπτουν στο πεδίο 
εφαρμογής του παρόντος σχεδίου απόφασης του Συμβουλίου, εκτός αν αποτελούν 
αναπόσπαστο μέρος συμφωνίας που διέπεται από το άρθρο 113. Οι τομείς αυτοί 
τυπικά έχουν σχέση με την εναρμόνιση προτύπων και διαδικασιών μάλλον τεχνικού 
χαρακτήρα όπως, μεταξύ άλλων, διευκόλυνση, ασφάλεια, θόρυβος, έρευνα 
ατυχημάτων, έλεγχος εναέριας κυκλοφορίας (ATC), άδειες, απαιτήσεις όσον αφορά 
την αεροπλοϊμότητα κλπ. Στις περιπτώσεις αυτές τα κράτη μέλη πρέπει να 
αποφεύγουν να λαμβάνουν τα ίδια θέσεις σε διεθνείς σχέσεις ενώ ο συντονισμός 
είναι υποχρεωτικός. Η απόφαση του Συμβουλίου 80/50/ΕΟΚ προβλέπει πλαίσιο για 
τη συνεργασία αυτή. Αποκλειστική κοινοτική αρμοδιότητα υπάρχει όταν τα υπόψη 
θέματα καλύπτονται από υφιστάμενη κοινοτική νομοθεσία (παρ. 26). 
Με τα μη εμπορικού χαρακτήρα αυτά θέματα ασχολούνται σε μεγάλη έκταση οι διεθνείς 
οργανισμοί όπως οι ICAO, ECAC και Eurocontrol. 
ΐυμπεράομοτο 
44. Αποκλειστική κοινοτική αρμοδιότητα για τις σχέσεις μεταξύ κρατών μελών και 
τρίτων χωρών υφίσταται για εμπορικά θέματα ενώ σε πολλές περιπτώσεις με την 
υφιστάμενη κοινοτική νομοθεσία δημιουργείται αρμοδιότητα για μη εμπορικά 
θέματα. Η περαιτέρω ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς στον τομέα των αεροπορικών 
μεταφορών θα διευρύνει το πεδίο εφαρμογής της κοινοτικής αρμοδιότητας. 
45. Δεδομένου του μεγάλου αριθμού συμφωνιών μεταξύ κρατών μελών και τρίτων χωρών, 
θα ήταν σκόπιμη η θέσπιση ειδικών κατ'εξαίρεση μέτρων μεταβατικού χαρακτήρα 
που θα επιτρέψουν την αξιοποίηση της διαθέσιμης εμπειρίας στα κράτη μέλη, 
πριν η Επιτροπή είναι σε θέση να ασκήσει την κοινοτική αρμοδιότητα σε όλες 
τις περιπτώσεις που η αρμοδιότητα αυτή υφίσταται. 
- 14 -
46. Συνεπώς, πρέπει να προβλεφθεί ποιες είναι οι περιπτώσεις κατά τις οποίες σε 
μία μεταβατική περίοδο τα κράτη μέλη μπορούν να διαπραγματεύονται στο πλαίσιο 
κοινοτικών κατευθυντήριων γραμμών. Όταν εμπλέκονται άμεσα κοινοτικά 
συμφέροντα και εφόσον η κοινοτική διάσταση θα μπορούσε να συμβάλει στην 
επίτευξη καλύτερου αποτελέσματος κατά τις διαπραγματεύσεις, η Κοινότητα 
πρέπει να ασκήσει άμεσα την αρμοδιότητα της. 
47. Η Κοινότητα θα μπορούσε να ασκήσει την αρμοδιότητα της όχι μόνον στους τομείς 
που αναφέρονται ανωτέρω αλλά και στο πλαίσιο των πράξεων μεταφοράς πέμπτης 
ελευθερίας για μεταφορείς τρίτων χωρών. Η καθιέρωση του κοινοτικού χώρου 
ενδομεταφορών αποτελεί τον θεμέλιο λίθο της πολιτικής αυτής. 
48. Σε διεθνείς οργανισμούς, η Επιτροπή πρέπει σταδιακά να αναδειχθεί σε 
εκπρόσωπο της Κοινότητας. 
15 -
ΠΡΟΤΑΣΗ 
ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 
σχετικά με διαδικασία διαβούλευσης και εξουσιοδότησης 
για συμφωνίες που αφορούν εμπορικές σχέσεις 
μεταξύ κρατών μελών και τρίτων χωρών στον τομέα των αεροπορικών μεταφορών 
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ, 
Έχοντας υπόψη : 
τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας και ιδίως το άρθρο 
113· 
την πρόταση της Επιτροπής· 
Εκτιμώντας : 
ότι η απόφαση του Συμβουλίου αριθ. 69/494/ΕΟΚ, της 16ης Δεκεμβρίου 1969, περί της 
προοδευτικής ενοποιήσεως των συμφωνιών που αφορούν εμπορικές σχέσεις μεταξύ κρατών 
μελών και τρίτων χωρών και περί της διαπραγματεύσεως των κοινοτικών συμφωνιών^) 
προβλέπει διαδικασία διαβουλεύσεων και εξουσιοδότησης για όλες τις εμπορικές 
συμφωνίες με τρίτες χώρες· 
ότι είναι αναγκαίο οι εμπορικές σχέσεις με τρίτες χώρες στον τομέα της πολιτικής 
αεροπορίας να διέπονται από ειδικές διατάξεις που θα αντικαταστήσουν τις διατάξεις 
της απόφασης 69/494/ΕΟΚ· 
ότι οι εμπορικές σχέσεις στο τομέα της αεροπορίας ρυθμίζονται με διμερείς συμφωνίες αεροπορικών 
συγκοινωνιών, τα παραρτήματα τους, τροποποιήσεις τους και άλλες διμερείς και 
πολυμερείς ρυθμίσεις όπου περιέχονται διατάξεις σχετικά με την πρόσβαση στην αγορά, 
την μεταφορική ικανότητα, τους ναύλους ή σχετικές διατάξεις· 
(4) ΕΕ αριθ. L 326, 29.12.69, σ.39 
- 16 -
ότι πρέπει να θεσπιστεί διαδικασία προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι η αντικατάσταση 
εθνικών συμφωνιών από κοινοτικές συμφωνίες εκτελείται σταδιακά· 
ότι, παρόλο που όλες οι διαπραγματεύσεις που αποβλέπουν στη σύναψη νέων συνθηκών, 
συμφωνιών, ή ρυθμίσεων, ή τροποποιήσεων των ήδη υφιστάμενων πρέπει να διεξάγονται 
με βάση κοινοτική διαδικασία, επιτρέπεται οι υφιστάμενες διμερείς συμφωνίες στον 
τομέα των αεροπορικών συγκοινωνιών, τα παραρτήματα τους, τυχόν τροποποιήσεις τους 
και άλλες εμπορικές διμερείς ή πολυμερείς ρυθμίσεις που αφορούν σχέσεις αεροπορικών 
μεταφορών με τρίτες χώρες να παρατείνονται ή ανανεώνονται σιωπηρά, με την 
προϋπόθεση ότι η παράταση αυτή δεν εμποδίζει την εφαρμογή της κοινής εμπορικής 
πολιτικής στον τομέα των αεροπορικών μεταφορών· 
ότι, προκειμένου να εξακριβωθεί αν ο όρος αυτός τηρείται, πρέπει να πραγματοποιούνται 
προηγουμένως διαβουλεύσεις σε κοινοτικό επίπεδο μεταξύ των κρατών μελών και της 
Επιτροπής. 
ότι, σε ορισμένες ειδικές περιπτώσεις, εφόσον δεν είναι ακόμη δυνατή η 
πραγματοποίηση διαπραγματεύσεων από την Κοινότητα ενώ διακοπή των σχέσεων που 
διέπονται από συμφωνία θα μπορούσε να έχει δυσμενείς για την Κοινότητα και 
τα κράτη μέλη επιπτώσεις στην ανάπτυξη των εμπορικών σχέσεων στον τομέα των 
αεροπορικών μεταφορών με την εν λόγω τρίτη χώρα, πρέπει να προβλέπεται, σαν 
προσωρινό μέτρο και για ορισμένο χρονικό διάστημα, η δυνατότητα διεξαγωγής 
διαπραγματεύσεων από κράτη μέλη. 
ότι, προκειμένου να αποτραπεί η διεξαγωγή διαπραγματεύσεων με τις οποίες 
εμποδίζεται η εφαρμογή της κοινής εμπορικής πολιτικής στον τομέα των αεροπορικών 
μεταφορών, οι εν λόγω διαπραγματεύσεις πρέπει να πραγματοποιούνται από κράτη μέλη 
στο πλαίσιο κατευθυντήριων γραμμών που έχουν από πριν συμφωνηθεί με βάση κοινοτική 
διαδικασία και καλύπτουν τους βασικούς όρους της υπό διαπραγμάτευση συμφωνίας. 
ότι, πριν υπογραφεί κάποια συμφωνία, τα αποτελέσματα των διαπραγματεύσεων πρέπει να 
ελέγχονται ώστε να είναι βέβαιο ότι συμφωνούν με τα κοινά συμπεράσματα, 
>i* 
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ: 
ΤΙΤΛΟΣ 1 
Παράταση ή σιωπηρή ανανέωση ήδη υφιστάμενων συμφωνιών 
ΆΡΘΡΟ 1 
Τα κράτη μέλη ανακοινώνουν στην Επιτροπή όλες τις διμερείς συμφωνίες στον 
τομέα των αεροπορικών μεταφορών, τα παραρτήματα τους, τυχόν τροποποιήσεις τους ή 
άλλες εμπορικές διμερείς ή πολυμερείς ρυθμίσεις με τρίτες χώρες που αφορούν σχέσεις 
στον τομέα των αεροπορικών μεταφορών υπό την έννοια του άρθρου 113 της Συνθήκης το αργότερο 
μέχρι ένα έτος μετά την έκδοση της παρούσας απόφασης. 
Πάντως, οι εν λόγω συμφωνίες ή ρυθμίσεις^των οποίων προτείνεται η παράταση ή η 
σιωπηρή ανανέωση, κοινοποιούνται στην Επιτροπή το αργότερο τρεις μήνες πριν 
από την παράταση ή την λήξη της προθεσμίας καταγγελίας της εν λόγω πράξεως. 
Η Επιτροπή κοινοποιεί το κείμενο των εν λόγω συμφωνιών και ρυθμίσεων στα υπόλοιπα 
κράτη μέλη εντός δύο εβδομάδων μετά τη λήψη τους. 
Άρθρο 2 
Μετά την κοινοποίηση, πρέπει να πραγματοποιηθούν διαβουλεύσεις, είτε 
κατόπιν αιτήσεως κράτους μέλους είτε με πρωτοβουλία της Επιτροπής. Η αίτηση αυτή 
για τη διεξαγωγή διαβουλεύσεων υποβάλλεται στην Επιτροπή από το ενδιαφερόμενο 
κράτος μέλος εντός τεσσάρων εβδομάδων μετά την ανακοίνωση της συμφωνίας ή ρύθμισης 
από την Επιτροπή. 
-4« 
Οι διαβουλεύσεις αρχίζουν εντός τριών εβδομάδων από τη λήψη από την Επιτροπή είτε 
της κοινοποιήσεως που προβλέπεται στη δεύτερη παράγραφο του άρθρου 1 είτε της 
αιτήσεως κράτους μέλους. 
0 κύριος σκοπός των διαβουλεύσεων είναι να διαπιστωθεί αν πρέπει να αρχίσουν 
διαπραγματεύσεις σε επίπεδο Κοινότητας ή, αν όχι, μήπως οι συμφωνίες και οι ρυθμίσεις που πρόκειται 
να παραταθούν ή να ανανεωθούν περιλαμβάνουν διατάξεις σχετικές με την κοινή 
εμπορική πολιτική στον τομέα των αεροπορικών μεταφορών κατά την έννοια του άρθρου 
113 και, εφόσον συμβαίνει τούτο, εάν οι εν λόγω διατάξεις θα ήταν δυνατόν να 
αποτελέσουν εμπόδιο στην κοινή εμπορική πολιτική. Επίσης οι διαβουλεύσεις πρέπει να 
καλύπτουν όλες τις εν ισχύ ι πράξεις που έχουν συναφθεί από τα άλλα κράτη μέλη με 
την ενδιαφερόμενη τρίτη χώρα. 
Άοθοο 3 
Σε περίπτωση που είτε μετά τις διαβουλεύσεις είτε με δική της πρωτοβουλία η 
Επιτροπή διαπιστώσει ότι, αν και ορισμένες διατάξεις των πράξεων που πρόκειται να 
παραταθούν ή να ανανεωθούν εμπίπτουν στο πεδίο της κοινής εμπορικής πολιτικής στον 
τομέα των αεροπορικών μεταφορών κατά την έννοια του άρθρου 113, οι διατάξεις αυτές 
δεν θα αποτελούσαν εμπόδιο, κατά τη διάρκεια της προβλεπόμενης περιόδου παράτασης, 
στην εφαρμογή της κοινής εμπορικής πολιτικής, η Επιτροπή μπορεί να επιτρέπει στα 
κράτη μέλη να παρατείνουν ή να ανανεώνουν σιωπηρά, για χρονικό διάστημα που πρέπει 
να ορίζεται, τις εν λόγω διατάξεις ή πράξεις που αποτέλεσαν το αντικείμενο των 
διαβουλεύσεων. Η εν λόγω περίοδος δεν πρέπει να υπερβαίνει το έτος. 
Εάν, πάντως, οι εν λόγω πράξεις περιέχουν είτε ρήτρα κοινοτικής επιφύλαξης είτε 
ρήτρα ετήσιας καταγγελίας, είναι δυνατόν να επιτραπεί η παράταση ή η σιωπηρή 
ανανέωση για μεγαλύτερο διάστημα. 
-1<ι-
ΆΡΘΡΡ 4 
Σε περίπτωση που η Επιτροπή, είτε μετά από διαβουλεύσεις είτε με δική της 
πρωτοβουλία, διαπιστώσει ότι οι διατάξεις που περιέχονται στην πράξη η οποία 
πρόκειται να παραταθεί ή να ανανεωθεί σιωπηρά θα μπορούσε, κατά την προβλεπόμενη 
περίοδο παράτασης, να αποτελέσει εμπόδιο για την εφαρμογή της κοινής εμπορικής 
πολιτικής στον τομέα των αεροπορικών μεταφορών, ιδίως λόγω διαφορών που 
παρατηρούνται μεταξύ πολιτικών κρατών μελών, υποβάλλει προς το Συμβούλιο λεπτομερή 
έκθεση. Η έκθεση συνοδεύεται από τις αναγκαίες προτάσεις και, κατά περίπτωση, από 
συστάσεις με το αίτημα να επιτραπεί στην Επιτροπή να αρχίσει κοινοτικές 
διαπραγματεύσεις με τις εν λόγω τρίτες χώρες. 
ΤΙΤΛΟΣ Ι Ι 
Μεταβατικές διατάξεις 
ΆΡ9ΡΡ 5 
1. Με την επιφύλαξη των διατάξεων του άρθρου 113 της συνθήκης και μέχρι την 31η 
Δεκεμβρίου 1992, το Συμβούλιο, ενεργώντας μετά από πρόταση της Επιτροπής και 
αφού προηγηθούν οι απαραίτητες διαβουλεύσεις, μπορεί κατ'εξαίρεση να 
επιτρέπει διμερείς διαπραγματεύσεις μεταξύ κρατών μελών και ορισμένων τρίτων 
χωρών σε περιπτώσεις κατά τις οποίες για επιτακτικούς λόγους φύσεως 
διοικητικής ή τεχνικής δεν είναι ακόμα δυνατή η διεξαγωγή διαπραγματεύσεων 
από την Κοινότητα. 
2. Οι διατάξεις του παρόντος άρθρου εφαρμόζονται όταν, για ειδικούς λόγους, ένα 
κράτος μέλος θεωρεί ότι, για να αποφευχθεί η διακοπή των συμβατικών εμπορικών 
σχέσεων πρέπει να αρχίσουν διαπραγματεύσεις με κάποια τρίτη χώρα. 
3. Κατά παρέκκλιση των διατάξεων της παραγράφου 1, η Επιτροπή μπορεί, μέχρι τις 
31 Δεκεμβρίου 1992, να εξουσιοδοτεί κράτη μέλη να διεξάγουν διμερείς 
διαπραγματεύσεις με τρίτες χώρες για τις τροποποιήσεις ή/και τις εφαρμογές των 
παραρτημάτων των συμφωνιών σχετικών με την άσκηση μεταφορικών 
δικαιωμάτων, τον καθορισμό αερομεταφορέων, έγκριση αεροπορικών ναύλων και 
προγραμματισμό δρομολογίων. 
-zo 
Άρθρο g 
Η διεξαγωγή των διαβουλεύσεων που πραγματοποιούνται σύμφωνα με το άρθρο 5 
εξασφαλίζεται από την Επιτροπή και 
(ι) περιλαμβάνουν τον συντονισμό που απαιτείται ώστε να εξασφαλιστεί η καλή 
λειτουργία και η ενίσχυση της αγοράς, να λαμβάνονται υπόψη τα νόμιμα 
συμφέροντα των κρατών μελών όσον αφορά τόσο τις εισαγωγές όσο και την 
ανάπτυξη των εξαγωγών και να προωθείται η καθιέρωση ομοιομόρφων αρχών κοινής 
εμπορικής πολιτικής στον τομέα της αεροπορίας έναντι των υπό εξέταση χωρών· 
(Μ) επαναλαμβάνονται κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων εάν οι εξελίξεις των 
τελευταίων τό απαιτούν και ιδίως εάν το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος σκοπεύει 
να αποκλίνει από τις κατευθυντήριες γραμμές που υιοθετήθηκαν κατά τις 
διαβουλεύσεις· 
(iii) πρέπει να οδηγούν σε συμπεράσματα, όσον αφορά τα σημεία i), Μ), που θα 
αποτελέσουν κατευθυντήριες γραμμές για την Επιτροπή ή το κράτος μέλος κατά τη 
διάρκεια των διαπραγματεύσεων. 
ΆΡΘΡΟ 7 
Στο τέλος των διαπραγματεύσεων το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος ανακοινώνει τα 
αποτελέσματα στην Επιτροπή και πληροφορεί σχετικά τα υπόλοιπα κράτη μέλη. 
Εάν εντός πέντε εργάσιμων ημερών μετά την ανακοίνωση στην Επιτροπή κανένα κράτος 
μέλος δεν προβάλει αντιρρήσεις προς την Επιτροπή ως προς την προτεινόμενη συμφωνία 
ή δεν ανακοινώσει σχετική αντίρρηση στο ενδιαφερόμενο κράτος μέλος, η Επιτροπή 
ενημερώνει αμέσως το Συμβούλιο και τα υπόλοιπα κράτη μέλη σχετικά, εκτός εάν η ίδια 
έχει να προβάλει αντιρρήσεις. 
~2i~ 
Αμέσως μετά την ανακοίνωση αυτή,η εν λόγω συμφωνία μπορεί να συναφθεί. 
Σε όλες τις άλλες περιπτώσεις, η συμφωνία μπορεί να συνάπτεται μόνο μετά από 
εξουσιοδότηση του Συμβουλίου, το οποίο αποφαίνεται με ειδική πλειοψηφία μετά από 
πρόταση της Επιτροπής. 
Τίτλος ill 
Τελικές διατάξεις 
ΆΡΘΡΡ 8 
Το περιεχόμενο των ανακοινώσεων και οι διαβουλεύσεις που προβλέπονται στην παρούσα 
απόφαση καλύπτονται από το επαγγελματικό απόρρητο, πράγμα που ειδικότερα, 
συνεπάγεται ότι η Επιτροπή δεν αποκαλύπτει πληροφορίες που παρασχέθηκαν από κράτος 
μέλος στο πλαίσιο της παρούσας αηόφαοτ\ς και τις οποίες το εν λόγω κράτος έχει 
χαρακτηρίσει ως ευαίσθητες από εμπορική άποψη, εκτός αν πρόκειται να 
χρησιμοποιηθούν στο πλαίσιο του άρθρου 1. 
ΆρθΡΡ 9 
Παρεμβάλλεται το ακόλουθο νέο άρθρο στην απόφαση του Συμβουλίου 69/494/ΕΟΚ: 
"Άρθρς> 15Α 
Η παρούσα απόφαση δεν ισχύει για συμφωνίες και ρυθμίσεις που αφορούν 
εμπορικά θέματα στον τομέα των αεροπορικών μεταφορών." 
Η παρούσα απόφαση απευθύνεται προς τα κράτη μέλη. 
3ρυξέλλες, 
Για το Συμβούλιο 
0 Πρόεδρος 
-2Ζ-
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II 
ίί_θύμβ.α<3Ρ_-ΐου.. Ι_ι κάγοϋ 
Η ανακοίνωση για τις κοινοτικές σχέσεις με τρίτες χώρες στον τομέα των αεροπορικών 
μεταφορών αναφέρεται στις ενδομεταφορές με δύο διαφορετικούς τρόπους: 
(1) δημιουργία χώρου ενδομεταφοράς στην Ευρώπη και 
(2) ενδομεταφορά, όπως ορίζεται στο άρθρο 7 της Σύμβασης του Σικάγου. 
Η έννοια του χώρου ενδομεταφοράς νομικά δεν περιλαμβάνεται στη σύμβαση του 
Σικάγου. Η σύμβαση αναφέρεται μόνο στην ενδομεταφορά καθ'εαυτή στο άρθρο 7. 
Όμως, στο άρθρο 77, η σύμβαση του Σικάγου ανοίγει τον δρόμο για περιφερειακή 
συνεργασία. Ορισμένες χώρες κάνουν χρήση της δυνατότητας αυτής. Η εν λόγω διάταξη 
αναφέρεται σε οργανισμούς που πραγματοποιούν κοινές αεροπορικές μεταφορές, σε 
οργανισμούς που ενεργούν σε διεθνές επίπεδο, ή σε ρυθμίσεις συνεργασίας (ροοΜΓ»9). 
Παραδείγματα ρυθμίσεων συνεργασίας αποτελούν η δΑ3, η ΟαΙί Αί Γ και η Αί Γ ΑίΜααβ. 
Στις περιπτώσεις αυτές η στενή συνεργασία και ο συντονισμός των πολιτικών στον 
τομέα των αεροπορικών μεταφορών είχαν σαν αποτέλεσμα τη δημιουργία κοινού 
περιφερειακού αερομεταφορέα. 
Επίσης υπάρχουν παραδείγματα μικρότερης κλίμακας συντονισμού σε περιφερειακό 
επίπεδο, όπως π.χ. στη Νότιο Αμερική. 
Βασικά η συνεργασία μεταξύ κρατών μπορεί να λάβει δύο διαστάσεις: 
1. τη ρύθμιση των αεροπορικών μεταφορών εντόο της περιφέρειας· 
2. τη ρύθμιση των αεροπορικών μεταφορών ποοο και από την εν λόγω περιφέρεια. 
Με την ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς στην Ευρώπη, γίνεται πλέον λόγος και για τις 
δύο διαστάσεις. Οι υφιστάμενες ρυθμίσεις σχετικά με την τιμολόγηση, τη μεταφορική 
ικανότητα και την πρόσβαση στην αγορά καθώς επίσης οι προτάσεις της δεύτερης φάσης 
ρυθμίζουν το θέμα των αεροπορικών μεταφορών εντός της Ευρώπης. Οι προτάσεις 
σχετικά με την ανάπτυξη των αεροπορικών σχέσεων με τρίτες χώρες έχουν σκοπό να 
επέμβουν ρυθμιστικά στο επίπεδο της δεύτερης διάστασης. 
-15-
Οι εταιρείες πέμπτης ελευθερίας που προέρχονται από τρίτες χώρες εμπίπτουν και 
στις δύο κατηγορίες. 
1. Εμπίπτουν εν μέρει στην πρώτη κατηγορία, διότι ανταγωνίζονται άμεσα τις 
ενδοκοινοτικές μεταφορές των κοινοτικών μεταφορέων. Συνεπώς αυτές οι πράξεις 
μεταφοράς θα επηρεάζονται αφενός από την αύξηση του ανταγωνισμού που επήλθε 
με τη δέσμη του 1987 και αφετέρου από τη θέσπιση των προτάσεων της δεύτερης 
φάσης. 
2. Οι εν λόγω πράξεις μεταφοράς πέμπτης ελευθερίας αποτελούν επίσης μέρος της 
δεύτερης διάστασης, δηλαδή των αεροπορικών μεταφορών προς και από την 
Κοινότητα, εφόσον πραγματοποιούνται από μεταφορείς τρίτης χώρας και εξ 
ορισμού αποτελούν επέκταση των πράξεων μεταφοράς τρίτης και τέταρτης 
ελευθερίας από τρίτη χώρα προς την Κοινότητα και αντιστρόφως. Συνεπώς, 
αποτελούν μέρος του "εξωτερικού σκέλους". 
Με τον τρόπο αυτό η σύμβαση του Σικάγου δεν αποκλείει την ανάπτυξη κοινοτικής 
πολιτικής για τις σχέσεις με τρίτες χώρες αλλά στην πραγματικότητα σε κάποιο βαθμό 
ενθαρρύνει την περιφερειακή συνεργασία. 
Με βάση τα δύο αυτά στοιχεία, η αναφορά σε κοινοτικό χώρο ενδομεταφοράς αποτελεί 
λογική συνέπεια της αυξανόμενης στενής συνεργασίας στην Ευρώπη και δεν αντιβαίνει 
στη σύμβαση του Σικάγου. 
Ανταλλαγές δικαιωμάτων ξνδομξταφοράς 
Από ορισμένους κύκλους προβάλλεται ότι η ανάπτυξη των κοινοτικών κανόνων 
ενδομεταφοράς είναι δυνατόν να αντίκεινται κατά κάποιο τρόπο στο άρθρο 7 της 
σύμβασης του Σικάγου. Με το άρθρο αυτό δημιουργείται το καθεστώς του πλέον 
ευνοούμενου κράτους από άποψη ενδομεταφοράς. Κάποια χώρα μπορεί να μην επεκτείνει 
την αποκλειστικότητα των δικαιωμάτων ενδομεταφοράς σε άλλη χώρα ούτε επιτρέται σε 
κάποια χώρα να δεχθεί τέτοιου είδους αποκλειστικά δικαιώματα. Αυτό θα μπορούσε να 
σημαίνει ότι η Κοινότητα δεν μπορεί να συνάψει συμφωνία για την ενδομεταφορά 
-Ik-
με άλλη χώρα ούτε να δημιουργηθούν σχετικά δικαιώματα ενδομεταφοράς μεταξύ των 
ίδιων των κρατών μελών της. Όμως, με βάση το άρθρο 7, στο πλαίσιο της ανταλλαγής 
ευκαιριών στην αγορά, είναι λογικό να θεωρηθεί η διάταξη αυτή σαν υποχρέωση να 
προσφερθεί ενδομεταφορά υπό τις αυτές ή ισότιμες συνθήκες υπό τις οποίες έχουν 
συναφθεί συμφωνίες ενδομεταφοράς με άλλα κράτη. 
Ισοδύναμες αλλά όχι αποκλειστικές συνθήκες θα μπορούσε να δημιουργηθούν σε άλλο 
πλαίσιο. Το άρθρο 7, αν το δει κανείς υπό το πρίσμα αυτό, αφήνει πολλές ευκαιρίες 
συμφωνίας με ορισμένες χώρες του κόσμου σε πολυμερή βάση σχετικά με θέματα 
πρόσβασης στην αγορά χωρίς απαραίτητα να είναι αναγκαία η παραχώρηση δικαιωμάτων 
ενδομεταφοράς σε άλλες χώρες με τις οποίες δεν είναι δυνατόν να χαραχθεί παρόμοιο 
πλαίσιο. 

ISSN 0254-1483 
COM(90) 17 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 1107 
Αριΰ. καταλόγου : CB-CO-90-087-GR-C 
ISBN 92-77-57820-3 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L·2985 Luxembourg