ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σύμφωνα με το άρθρο 251, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο της συνθήκης EK σχετικά με την Κοινή θέση που καθόρισε το Συμβούλιο σχετικά με την έκδοση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για το συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης

1998/0360 (COD) ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σύμφωνα με το άρθρο 251, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο της συνθήκης EK σχετικά με την Κοινή θέση που καθόρισε το Συμβούλιο σχετικά με την έκδοση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για το συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης

1. Ιστορικό

Στις 21 Δεκεμβρίου 1998, η Επιτροπή διαβίβασε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο την πρόταση κανονισμού COM(1998) 779 τελικό. Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή γνωμοδότησε στις 27 Ιανουαρίου 2000. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέδωσε τη γνώμη του σε πρώτη ανάγνωση στις 3 Σεπτεμβρίου 2003. Το Κοινοβούλιο ενέκρινε 47 τροπολογίες. Η Επιτροπή έκανε δεκτές πλήρως 40 τροπολογίες, μερικώς 3 και απέρριψε 4.

Ύστερα από τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και σύμφωνα με το άρθρο 250 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ, η Επιτροπή ενέκρινε τροποποιημένη πρόταση (COM(2003) 596 τελικό), η οποία διαβιβάστηκε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο στις 10 Οκτωβρίου 2003.

Το Συμβούλιο κατέληξε σε μερική πολιτική συμφωνία επί κοινής θέσης την 1η Δεκεμβρίου 2003 και υιοθέτησε την κοινή του θέση με ομοφωνία στις 26 Ιανουαρίου 2004.

2. Αντικειμενο της προτασης της Επιτροπης

Ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71 [1] εξασφαλίζει το συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης των κρατών μελών με σκοπό την προστασία των δικαιωμάτων των προσώπων που διακινούνται στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

[1] Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71 του Συμβουλίου της 14ης Ιουνίου 1971 περί εφαρμογής των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης στους μισθωτούς, στους μη μισθωτούς και στα μέλη των οικογενειών τους που διακινούνται εντός της Kοινότητας, ΕΕ L 149 της 5.7.1971, σ. 2. Κανονισμός όπως ενημερώθηκε από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 118/97 του Συμβουλίου (ΕΕ L 28 της 30.1.1997, σ.1) και όπως τροποποιήθηκε την τελευταία φορά από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1386/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (ΕΕ L 187 της 10.7.2001, σ. 1).

Από την έκδοσή του, το 1971, ο κανονισμός αυτός υπέστη σημαντικό αριθμό τροποποιήσεων, προκειμένου να ληφθεί υπόψη η εξέλιξη των εθνικών νομοθεσιών, να βελτιωθούν ορισμένες διατάξεις, να καλυφθούν κενά ή να ρυθμιστεί η κατάσταση ορισμένων ειδικών κατηγοριών προσώπων. Εξάλλου, η αποσαφήνιση ορισμένων διατάξεων είναι αναγκαία, προκειμένου να αποφευχθούν δυσκολίες ερμηνείας, όπως προκύπτει από το μεγάλο αριθμό αποφάσεων του Δικαστηρίου σε θέματα συντονισμού. Ο επιδιωκόμενος μέσω του συντονισμού στόχος πρέπει επιπλέον να παρακολουθεί τη γενική εξέλιξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πράγματι, οι κανόνες συντονισμού δεν έχουν πλέον ως μόνο αντικείμενο να εξασφαλίσουν την ελεύθερη κυκλοφορία των μισθωτών εργαζομένων, αλλά αποσκοπούν στην προστασία των δικαιωμάτων κοινωνικής ασφάλισης όλων όσοι διακινούνται στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Από τώρα και στο εξής, ο συντονισμός εγγράφεται στην προοπτική της ευρωπαϊκής ιθαγένειας και της οικοδόμησης μιας κοινωνικής Ευρώπης.

Για να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις αυτές, η πρόταση της Επιτροπής έχει συνεπώς το διττό στόχο, αφενός, να απλοποιήσει το συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης και, αφετέρου, να τον εκσυγχρονίσει.

3. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΙΝΗ ΘΕΣΗ

3.1. Γενικές παρατηρήσεις

Η ομόφωνη πολιτική συμφωνία στην οποία κατέληξε το Συμβούλιο την 1η Δεκεμβρίου 2003 ενσωματώθηκε στην κοινή θέση που υιοθετήθηκε στις 26 Ιανουαρίου 2004.

Η κοινή θέση του Συμβουλίου διαφυλάσσει την ουσία των στόχων της αρχικής πρότασης της Επιτροπής, όπως αυτή διατυπώθηκε με την τροποποιημένη πρόταση.

Η κοινή θέση περιλαμβάνει συνεπώς τα εξής βασικά στοιχεία :

- Το προσωπικό πεδίο εφαρμογής του κανονισμού επεκτείνεται σε όλους τους υπηκόους των κρατών μελών που καλύπτονται από τη νομοθεσία ενός κράτους μέλους για την κοινωνική ασφάλιση. Αυτό σημαίνει ότι από τους κανόνες περί συντονισμού προστατεύονται όχι μόνο οι μισθωτοί, οι μη μισθωτοί, οι δημόσιοι υπάλληλοι, οι σπουδαστές και οι συνταξιούχοι αλλά επίσης και τα οικονομικώς μη ενεργά πρόσωπα. Αυτό απλουστεύει και αποσαφηνίζει τους κανόνες που καθορίζουν τη νομοθεσία που εφαρμόζεται σε διασυνοριακές περιπτώσεις.

- Το καθ' ύλη πεδίο εφαρμογής του κανονισμού επεκτείνεται στα εκ του νόμου προβλεπόμενα συστήματα προσύνταξης, πράγμα που συνεπάγεται ότι οι δικαιούχοι τέτοιων συστημάτων θα έχουν εξασφαλίσει την καταβολή των παροχών, την κάλυψή τους με υγειονομική περίθαλψη και το δικαίωμά τους σε οικογενειακές παροχές, ακόμα και εάν κατοικούν σε άλλο κράτος μέλος.

- Ενισχύονται οι αρχές της ίσης μεταχείρισης και της εξομοίωσης των γεγονότων.

- Οι ασφαλισμένοι που διαμένουν προσωρινά σε άλλο κράτος μέλος θα δικαιούνται υγειονομικής περίθαλψης η οποία είναι ιατρικώς αναγκαία κατά τη διάρκεια αυτής της παραμονής.

- Προβλέπεται αυξημένη υποχρέωση για συνεργασία και αμοιβαία συνδρομή μεταξύ των φορέων των κρατών μελών προς όφελος των πολιτών.

Η Επιτροπή δέχεται την κοινή θέση η οποία, αν και λιγότερο φιλόδοξη από την αρχική πρόταση της Επιτροπής, όπως τροποποιήθηκε ύστερα από τη γνώμη του Κοινοβουλίου, αντιπροσωπεύει ένα σημείο ισορροπίας λαμβανομένων υπόψη των περιορισμών και των χαρακτηριστικών των διαφόρων συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης των κρατών μελών. Αποτελεί σημαντική πρόοδο σε θέματα ελεύθερης κυκλοφορίας των πολιτών εξασφαλίζοντας τη διασφάλιση των δικαιωμάτων τους στο πλαίσιο της κοινωνικής ασφάλισης.

3.2. Τροπολογίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, σε πρώτη ανάγνωση

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε 47 τροπολογίες σε πρώτη ανάγνωση.

Οι τροπολογίες 3, 4, 5, 6, 8, 9, 10, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 28, 29, 30, 31, 32, 34, 35, 37, 39 και 55 συμπεριλήφθηκαν ακέραιες τόσο στην τροποποιημένη πρόταση της Επιτροπής όσο και στην κοινή θέση του Συμβουλίου.

Οι τροπολογίες 7 και 52 έγιναν δεκτές στην τροποποιημένη πρόταση και αποτέλεσαν αντικείμενο επαναδιατύπωσης στην κοινή θέση, η οποία μπορεί να γίνει δεκτή από την Επιτροπή (βλ. άρθρο 1 σημ. l) και άρθρο 76 παράγραφος 6 της κοινής θέσης).

Οι τροπολογίες 11, 44 και 51 συμπεριλήφθηκαν μερικώς στην τροποποιημένη πρόταση και στην κοινή θέση.

Η παράγραφος 1 της τροπολογίας 11 συμπεριλήφθηκε ακέραια στην κοινή θέση, πλην όμως η παράγραφος 2 απόκτησε ελαστικότερη διατύπωση έτσι ώστε να περιοριστεί στις ετήσιες δηλώσεις, πράγμα που φαίνεται να εξυπηρετεί καλύτερα τον επιδιωκόμενο σκοπό της διάταξης.

Οι ομαδοποιημένες τροπολογίες 51 και 44, οι οποίες συμπεριελήφθησαν μερικώς στην τροποποιημένη πρόταση, αντικατοπτρίζονται στην ουσία στην κοινή θέση, στο άρθρο 72 στοιχείο γ) που αναθέτει στη διοικητική επιτροπή να «προάγει και αναπτύσσει τη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών και των φορέων τους σε θέματα κοινωνικής ασφάλισης, ιδίως προκειμένου να αντιμετωπίζονται συγκεκριμένα ζητήματα ορισμένων κατηγοριών προσώπων, όπως επίσης και να διευκολύνεται η υλοποίηση δράσεων διασυνοριακής συνεργασίας στον τομέα του συντονισμού των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης».

Η Επιτροπή είχε δεχθεί στην τροποποιημένη πρότασή της την τροπολογία 48 με την οποία υπογραμμίζεται η ανάγκη ύπαρξης μεγαλύτερης σύγκλισης μεταξύ του συντονισμού των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης και ορισμένων διατάξεων που περιέχονται στις συμβάσεις περί διπλής φορολογίας. Η τροπολογία αυτή δεν έγινε δεκτή στην κοινή θέση του Συμβουλίου.

Η τροπολογία 56 είχε ενσωματωθεί στην τροποποιημένη πρόταση αλλά δεν περιέχεται στην κοινή θέση. Το Συμβούλιο δεν τη θεώρησε αναγκαία λόγω του ότι έγιναν τροποποιήσεις στις διατάξεις τις σχετικές με τις παροχές ανεργίας για τους ανέργους οι οποίοι, στη διάρκεια της τελευταίας τους απασχόλησης κατοικούσαν σε κράτος άλλο από το αρμόδιο (βλ. σημείο 3.3.9.).

Οι τροπολογίες 46, 47, 50, 53 και 54 ενσωματώθηκαν ακέραιες στην τροποποιημένη πρόταση και, σε μεγάλο βαθμό, περιέχονται στην κοινή θέση.

Η τροπολογία 46 σχετικά με τη σχέση μεταξύ των νομοθεσιών για την κοινωνική ασφάλιση και ορισμένων συμβατικών ρυθμίσεων ελήφθη υπόψη στην αιτιολογική σκέψη 6 της κοινής θέσης. Το Συμβούλιο προτίθεται να προχωρήσει σταδιακά με μια αξιολόγηση, σε πρώτο στάδιο, της εμπειρίας των κρατών μελών που έχουν κοινοποιήσει τέτοιου είδους συμβατικές ρυθμίσεις. Η Επιτροπή υποστηρίζει τη θέση αυτή η οποία θα επιτρέψει να αξιολογηθεί κατά πόσο είναι αναγκαίο να εφαρμοστεί ενδεχομένως μια νομοθεσία που θα αποσκοπεί στον συντονισμό τέτοιων συμβατικών διατάξεων.

Η τροπολογία 47 παρεμβλήθηκε στην αιτιολογική σκέψη 8 της κοινής θέσης. Επεκτάθηκε στο σύνολο των εργαζομένων που δεν κατοικούν στο κράτος στο οποίο εργάζονται. Η Επιτροπή τάσσεται υπέρ της διευρυμένης αυτής διατύπωσης, δεδομένου ότι η αρχή της ίσης μεταχείρισης είναι σημαντική για το σύνολο των εργαζομένων και όχι μόνο για τους μεθοριακούς εργαζομένους όπως αυτοί ορίζονται στον κανονισμό.

Η τροπολογία 50 σχετικά με το δικαίωμα για παροχές σε είδος στο κράτος εργασίας για τα μέλη της οικογένειας μεθοριακών εργαζομένων έχει περιληφθεί ακέραια στην αιτιολογική σκέψη 23 και στο άρθρο 18 παράγραφος 2 της κοινής θέσης. Το Συμβούλιο αποφάσισε ότι τα μέλη της οικογένειας των μεθοριακών εργαζομένων δικαιούνται παροχές σε είδος κατά τη διαμονή τους στο αρμόδιο κράτος, εκτός εάν το κράτος αυτό αρνηθεί με εγγραφή στο παράρτημα ΙΙΙ του κανονισμού. Στην περίπτωση αυτή, διευκρινίζεται ότι τα μέλη της οικογένειας μπορούν, παρ' όλα αυτά, να δικαιούνται τις παροχές σε είδος που αποδεικνύονται αναγκαίες κατά τη διάρκεια διαμονής τους στο αρμόδιο κράτος. Παρά το ότι στο παράρτημα ΙΙΙ έχουν εγγραφεί επτά κράτη μέλη, η Επιτροπή δέχεται τη λύση αυτή η οποία αποτελεί πραγματική βελτίωση των δικαιωμάτων των μελών της οικογένειας σε σχέση με την τρέχουσα κατάσταση.

Η τροπολογία 53 περιέχεται μερικώς στην αιτιολογική σκέψη 21 και στο άρθρο 20 της κοινής θέσης. Το Συμβούλιο διατήρησε την αρχή της προέγκρισης για τη μη νοσοκομειακή περίθαλψη. Παρά το ότι η Επιτροπή λυπάται για το ότι δεν πραγματοποιήθηκε πρόοδος για το θέμα αυτό στο πλαίσιο του κανονισμού, επισημαίνει ωστόσο ότι η ανάληψη των δαπανών από τον αρμόδιο φορέα για τέτοιου είδους φροντίδες που παρέχονται στο εξωτερικό χωρίς προηγούμενη έγκριση είναι κατ' αρχήν δυνατή βάσει του άρθρου 49 της Συνθήκης σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου [2]. Υπό τις συνθήκες αυτές και δεδομένων των ειδικών χαρακτηριστικών του κανονισμού και του σκοπού του, όπως αυτά εξετάστηκαν πρόσφατα από το Δικαστήριο στην υπόθεση Inizan [3], η Επιτροπή μπορεί να κάνει δεκτή τη θέση.

[2] Αποφάσεις της 28.4.1998, Kohll (υπόθεση C-158/96) και Decker (C-120/95). Απόφαση της 12.7.2001, υπόθεση Smits και Peerbooms (C-157/99), απόφαση της 13.5.2003, υπόθεση Mόller-Faure/Van Riet (C-385/99).

[3] Απόφαση της 23.10.2003, υπόθεση C-56/01.

Η τροπολογία 54 περιέχεται μερικώς στο άρθρο 28 παράγραφος 2. Η διάταξη αυτή διευκρινίζει ότι ο συνταξιούχος πρώην μεθοριακός εργαζόμενος θα μπορεί να εξακολουθεί να δικαιούται παροχές σε είδος στο πρώην κράτος εργασίας, υπό την προϋπόθεση ωστόσο ότι το κράτος αυτό όπως και το κράτος που επιβαρύνεται με τις παροχές έχουν επιλέξει τη λύση αυτή και τα στοιχεία τους εμφαίνονται στο παράρτημα V. Εάν ληφθεί υπόψη ότι ήδη επτά κράτη μέλη έχουν εγγραφεί στο παράρτημα αυτό, η Επιτροπή μπορεί να δεχθεί, συμβιβαστικά, τη λύση αυτή η οποία αποτελεί βελτίωση της κατάστασης για τους συνταξιούχους πρώην μεθοριακούς εργαζομένους.

Οι τροπολογίες 38, 40, 45 και 49 δεν ενσωματώθηκαν στην τροποποιημένη πρόταση ούτε στην κοινή θέση. Η Επιτροπή θεώρησε ότι παρόμοιες διατάξεις όπως αυτές που προβλέπονται με τις τροπολογίες 38 και 40 εμπίπτουν περισσότερο στον εκτελεστικό κανονισμό. Σε ό,τι αφορά τις τροπολογίες 45 και 49, αυτές είναι εκτός του πεδίου εφαρμογής του συντονισμού των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης που προβλέπεται από τη συνθήκη ΕΚ.

3.3. Nέες διατάξεις που εισάγει το Συμβούλιο και η θέση της Επιτροπής σχετικά με αυτές

3.3.1. Αιτιολογικές σκέψεις

Ορισμένες αιτιολογικές σκέψεις τροποποιήθηκαν ή προστέθηκαν για την επίτευξη μεγαλύτερης συνοχής με τις τροποποιήσεις που έγιναν στην πρόταση της Επιτροπής (αιτιολογικές σκέψεις 1α, 2, 5, 8, 9, 10, 11, 18, 20, 22, 23, 29, 30, 31, 32, 33, 35, 36, 41, 42, 43, 44).

3.3.2. Διατάξεις σχετικές με τον τίτλο Ι - Γενικές διατάξεις

Εκτός των τροπολογιών του Κοινοβουλίου που ενσωματώθηκαν στην κοινή θέση, μόνο το άρθρο 4 υπέστη ορισμένες τροποποιήσεις:

- Το Συμβούλιο, για λόγους ασφάλειας του δικαίου, επέλεξε τη λύση του εξαντλητικού καταλόγου των κλάδων κοινωνικής ασφάλισης αντί του ενδεικτικού καταλόγου που αναφερόταν στην πρόταση της Επιτροπής, προσθέτοντας και τον κλάδο «προσύνταξη» στο σημερινό κατάλογοω

- Στο πλαίσιο των ορισμών: ο κανονισμός εφαρμόζεται στις «νομοθεσίες εφόσον αφορούν τους κλάδους κοινωνικής ασφάλισης» που έχουν σχέση με τις διάφορες «παροχές». Διευκρινίζεται ότι ο κανονισμός εφαρμόζεται στις ειδικές παροχές χωρίς συνεισφορά, όχι όμως στα συστήματα παροχών για τα θύματα πολέμου ή των πληττόμενων από τις συνέπειές του.

Η Επιτροπή δέχεται τις τροποποιήσεις αυτές οι οποίες είναι σύμφωνες με το κεκτημένο και αντιπροσωπεύουν μια μικρή αλλά θετική πρόοδο σε σχέση με την τρέχουσα κατάσταση.

3.3.3. Διατάξεις σχετικές με τον τίτλο ΙΙ - Προσδιορισμός της νομοθεσίας στην οποία υπάγεται ένα πρόσωπο

Η κοινή θέση τροποποιεί τα άρθρα 11 και 13.

Στα άρθρα αυτά γίνονται διευκρινήσεις σχετικά με την εφαρμοστέα νομοθεσία, είτε στο πλαίσιο μιας κατάστασης ανεργίας, είτε στην περίπτωση άσκησης δραστηριότητας στην επικράτεια δύο ή περισσότερων κρατών μελών. Οι διευκρινίσεις αυτές είναι οπωσδήποτε αποδεκτές για την Επιτροπή και συμβάλλουν στην καλύτερη εφαρμογή του συντονισμού.

3.3.4. Διατάξεις σχετικές με τον τίτλο ΙΙΙ - Κεφάλαιο 1 : Ασθένεια, μητρότητα και πατρότητα

Η διάρθρωση του κεφαλαίου τροποποιήθηκε στην κοινή θέση.

Παρεμβλήθηκαν τμήματα κατά τρόπο ώστε να γίνει διάκριση μεταξύ των διατάξεων που αφορούν τους δικαιούχους συντάξεων και τα μέλη της οικογένειάς τους και των διατάξεων που εφαρμόζονται στις άλλες κατηγορίες ασφαλισμένων προσώπων. Γίνεται επίσης διάκριση μεταξύ των παροχών σε είδος και των παροχών σε χρήμα. Οι τροποποιήσεις αυτές που αφορούν τη δομή καθιστούν σαφέστερες τις διατάξεις χωρίς να επιφέρουν την απώλεια δικαιωμάτων για τους ασφαλισμένους.

Τα επιδόματα λόγω θανάτου, τα οποία στην πρόταση της Επιτροπής θεωρούνταν ως παροχές ασθένειας σε είδος, δεν περιέχονται πλέον στο κεφάλαιο αυτό αλλά σε ένα ειδικό κεφάλαιο (βλ. σημείο 3.3.6).

Σε ό,τι αφορά ειδικότερα τους δικαιούχους συντάξεων, η κοινή θέση επιφέρει τροποποιήσεις οι οποίες έχουν ουσιαστικά επιπτώσεις στην κατανομή των επιβαρύνσεων των φορέων ως προς τις παροχές. Ως προς το θέμα αυτό, το Συμβούλιο, τόσο για τις παροχές σε είδος όσο και για τις παροχές σε χρήμα, προτίμησε τη διατήρηση της σημερινής κατάστασης. Δεδομένου ότι πρόκειται για οικονομικές ρυθμίσεις μεταξύ των φορέων των κρατών μελών οι οποίες δεν επηρεάζουν κατ' αρχήν το δικαίωμα των ασφαλισμένων για την ασφάλιση ασθένειας, η Επιτροπή δέχεται τη θέση του Συμβουλίου.

Σε συνέχεια των τροποποιήσεων που έγιναν σχετικά με την ανάληψη των εξόδων περίθαλψης για τους δικαιούχους σύνταξης, το Συμβούλιο δεν συμφώνησε με τη λύση που πρότεινε η Επιτροπή για τον καθορισμό του κράτους που είναι επιφορτισμένο με την είσπραξη των εισφορών για τη χρηματοδότηση της ασφάλισης ασθένειας. Το Συμβούλιο προβλέπει ότι οι εισφορές εισπράτονται κατ' αρχήν από το κράτος μέλος που έχει την οικονομική επιβάρυνση για τις παροχές του συνταξιούχου, βάσει της νομοθεσίας του.

Παρεμβλήθηκε επίσης μια διάταξη με την οποία ρυθμίζεται το ζήτημα της σώρευσης παροχών σε χρήμα για μακροχρόνια περίθαλψη, οι οποίες αντιμετωπίζονται ως παροχές ασθένειας. Η Επιτροπή δέχεται την τροποποίηση αυτή η οποία είναι παρεπόμενο της νομολογίας του Δικαστηρίου [4].

[4] Απόφαση της 5.3.1998, υπόθεση C-160/96.

3.3.5. Διατάξεις σχετικές με τον τίτλο III - Κεφάλαιο 2 : Εργατικά ατυχήματα και επαγγελματικές ασθένειες

Η κοινή θέση δεν τροποποιεί σημαντικά την πρόταση της Επιτροπής για το κεφάλαιο αυτό. Ουσιαστικά οι τροποποιήσεις αφορούν την κατάργηση διατάξεων που δεν έχουν λόγο ύπαρξης (συγκεκριμένα το άρθρο 42 της πρότασης της Επιτροπής), λόγω της προσθήκης στο άρθρο 5 της γενικής αρχής περί εξομοίωσης των γεγονότων. Ορισμένοι κανόνες που προστέθηκαν στο άρθρο 46 της πρότασης της Επιτροπής για να ληφθούν υπόψη οι ιδιαιτερότητες ορισμένων νομοθεσιών καταργήθηκαν ύστερα από αλλαγές που έγιναν στις εν λόγω νομοθεσίες.

Σε ό,τι αφορά τα έξοδα μεταφοράς των θυμάτων εργατικού ατυχήματος ή επαγγελματικής ασθένειας, η κοινή θέση προβλέπει την αρχή ανάληψης των δαπανών «εφόσον ο φορέας αυτός χορηγήσει προηγουμένως άδεια για τη μεταφορά αυτή, λαμβάνοντας δεόντως υπόψη τους λόγους που την δικαιολογούν». Η Επιτροπή εκτιμά ότι το πρόβλημα αυτό άξιζε μια πιο τολμηρή προσέγγιση. Υπογραμμίζει ότι το ζήτημα αυτό θα μπορέσει να εξεταστεί στο μέλλον στο πλαίσιο του εκτελεστικού κανονισμού.

3.3.6. Διατάξεις σχετικές με τον τίτλο III - Κεφάλαιο 3 : Παροχές λόγω θανάτου

Στην κοινή θέση το Συμβούλιο περιέλαβε ένα κεφάλαιο ειδικά για τα επιδόματα λόγω θανάτου, όπως αυτό περιέχεται στο σημερινό κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71, ενώ οι παροχές αυτές αντιμετωπίζονται στην πρόταση της Επιτροπής ως παροχές ασθένειας σε είδος.

Η Επιτροπή μπορεί να δεχθεί τη θέση αυτή στο βαθμό που οι σημερινές διατάξεις δεν φαίνεται να προκάλεσαν ιδιαίτερες δυσκολίες στην εφαρμογή τους.

3.3.7. Διατάξεις σχετικές με τον τίτλο III - Κεφάλαιο 4 : Παροχές αναπηρίας

Για λόγους απλοποίησης, η Επιτροπή είχε προτείνει να αντικατασταθεί το σημερινό «δυαδικό» σύστημα συντονισμού με ένα ενιαίο σύστημα συντονισμού, κατά τρόπο ώστε οι παροχές αναπηρίας να υπολογίζονται πάντοτε σύμφωνα με τις διατάξεις του κεφαλαίου «συντάξεις».

Πράγματι, το τρέχον σύστημα προβλέπει ότι εάν ένα πρόσωπο είχε ασφαλιστεί αποκλειστικά βάσει της νομοθεσίας σύμφωνα με την οποία το ποσό των παροχών αναπηρίας είναι ανεξάρτητο από τη διάρκεια των περιόδων ασφάλισης (τα καλούμενα συστήματα τύπου «A»), το πρόσωπο αυτό έχει δικαίωμα σε μία μόνο παροχή, η οποία θα χορηγηθεί από το κράτος μέλος στο οποίο το άτομο ήταν ασφαλισμένο κατά τη στιγμή που συνέβη η αναπηρία (σύστημα «μιας και μόνο σύνταξης»).

Εάν το πρόσωπο είχε ασφαλιστεί αποκλειστικά βάσει της νομοθεσίας σύμφωνα με την οποία το ποσό εξαρτάται από τη διάρκεια ασφάλισης (τα καλούμενα συστήματα τύπου «B»), δηλαδή με δύο τύπους ασφάλισης, τότε έχει δικαίωμα στις παροχές που υπολογίζονται βάσει του κεφαλαίου «συντάξεις» (σύστημα «κατ' αναλογία»).

Η κοινή θέση προβλέπει τη διατήρηση του «δυαδικού» συστήματος αλλά μόνο για τα κράτη μέλη που διαθέτουν το σύστημα τύπου «A» και τα οποία επέλεξαν τη διατήρηση αυτή με σχετική εγγραφή τους σε παράρτημα.

Για την Επιτροπή η εξέλιξη αυτή είναι ένας αποδεκτός συμβιβασμός. Βέβαια, η Επιτροπή θλίβεται για το ότι δεν επιτεύχθηκε απλοποίηση αλλά διαπιστώνει ότι το σημερινό σύστημα δεν φαίνεται να προκαλεί σημαντικές δυσκολίες.

3.3.8. Διατάξεις σχετικές με τον τίτλο III - Κεφάλαιο 5 : Συντάξεις γήρατος και επιζώντων

Η πρόταση της Επιτροπής δεν τροποποιούσε ουσιαστικά τις διατάξεις του κεφαλαίου αυτού αλλά, για λόγους απλοποίησης, το ζήτημα ήταν να γίνουν οι εφαρμοστέοι κανόνες καλύτερα κατανοητοί, μέσω της βελτίωσης της ορολογίας που χρησιμοποιείται και της διάρθρωσης του κεφαλαίου. Η κοινή θέση του Συμβουλίου δεν μεταβάλλει σημαντικά τις διατάξεις του κεφαλαίου αυτού.

Μια τροποποίηση αφορά το άρθρο 55 για τη σώρευση συντάξεων με παροχές διαφορετικού είδους και εξετάζει τις αδικαιολόγητες καταστάσεις σώρευσης. Η συμβιβαστική θέση είναι αποδεκτή για την Επιτροπή.

Η κοινή θέση διατηρεί επίσης τη διάταξη του σημερινού κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71 σύμφωνα με την οποία ένα κράτος μέλος δεν υποχρεούται να χορηγήσει σύνταξη εάν η διάρκεια των περιόδων ασφάλισης που πραγματοποιήθηκαν βάσει της νομοθεσίας του είναι κατώτερη του ενός έτους και εφόσον, λαμβανομένων υπόψη αυτών μόνο των περιόδων, δεν έχει αποκτηθεί κανένα δικαίωμα για παροχές δυνάμει των διατάξεων αυτής της νομοθεσίας. Στην περίπτωση αυτή, οι εν λόγω περίοδοι λαμβάνονται υπόψη από τα άλλα εμπλεκόμενα κράτη μέλη. Δεδομένου ότι η διάταξη προβλέπει ότι δεν θα υπάρχει απώλεια δικαιωμάτων για τον ενδιαφερόμενο, η Επιτροπή μπορεί να κάνει δεκτή τη θέση αυτή.

Η κοινή θέση διατηρεί επίσης τις διατάξεις για τα ειδικά συστήματα των δημοσίων υπαλλήλων, πράγμα που είναι αποδεκτό για την Επιτροπή, λόγω των ιδιομορφιών των συστημάτων αυτών.

3.3.9. Διατάξεις σχετικές με τον τίτλο III - Κεφάλαιο 6 : Ανεργία

Η πρόταση της Επιτροπής διατυπώνει 2 ουσιαστικές τροποποιήσεις στο κεφάλαιο:

- να επεκταθεί από 3 μήνες σε 6 μήνες η περίοδος κατά τη διάρκεια της οποίας ο άνεργος μπορεί να αναζητήσει εργασία σε άλλο κράτος μέλος χωρίς να χάσει τα δικαιώματά του για παροχές ανεργίαςω

- να τεθεί τέλος στο παρόν σύστημα σύμφωνα με το οποίο ο μεθοριακός εργαζόμενος που βρίσκεται σε ανεργία λαμβάνει τις παροχές ανεργίας του κράτους κατοικίας και όχι του αρμόδιου κράτους (το κράτος στο οποίο απασχολήθηκε για τελευταία φορά).

Το Συμβούλιο δεν κατέληξε σε συμφωνία για τα δύο αυτά σημεία. Για την επίτευξη συμβιβαστικής λύσης έγινε διάκριση ανάμεσα σε δύο πτυχές: αφενός, τη μεταχείριση των ανέργων και, αφετέρου, την κατανομή της οικονομικής επιβάρυνσης για τα επιδόματα ανεργίας μεταξύ του κράτους της τελευταίας απασχόλησης και του κράτους κατοικίας.

Σε ό,τι αφορά την κατάσταση των προσώπων, η κοινή θέση προβλέπει :

- Τη διατήρηση της σημερινής περιόδου των 3 μηνών κατά τη διάρκεια της οποίας ο άνεργος μπορεί να αναζητεί απασχόληση σε άλλο κράτος μέλος χωρίς να χάνει τα επιδόματα ανεργίας, ενώ ταυτόχρονα επιτρέπεται στον αρμόδιο φορέα να επεκτείνει την περίοδο αυτή στους 6 μήνες.

- Τη διατήρηση του σημερινού συστήματος σύμφωνα με το οποίο ο μεθοριακός εργαζόμενος που βρίσκεται σε ανεργία λαμβάνει τις παροχές ανεργίας του κράτους κατοικίας (με την υποχρέωση να βρίσκεται στη διάθεση των υπηρεσιών απασχόλησης του κράτους αυτού).

- Το σύστημα συμπληρώνεται ωστόσο από το δικαίωμα του μεθοριακού εργαζομένου που βρίσκεται σε ανεργία να βρίσκεται επίσης στη διάθεση των υπηρεσιών απασχόλησης του αρμόδιου κράτους.

Σε ό,τι αφορά την κατανομή των οικονομικών επιβαρύνσεων μεταξύ των κρατών μελών :

- Διατηρήθηκε η σημερινή αρχή του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71 περί αρμοδιότητας του κράτους κατοικίας.

- Ωστόσο, το αρμόδιο κράτος (το κράτος της τελευταίας απασχόλησης) οφείλει, επί 3 μήνες, να επιστρέφει στο κράτος κατοικίας τις δαπάνες για τις παροχές ανεργίας που καταβάλλει το κράτος αυτό.

- Αυτή η περίοδος επιστροφής των δαπανών επεκτείνεται σε 5 μήνες εφόσον ο εργαζόμενος έχει, κατά τη διάρκεια των προηγούμενων 24 μηνών, ασκήσει δραστηριότητα επί 12 μήνες στο κράτος μέλος στη νομοθεσία του οποίου υπαγόταν για τελευταία φορά.

Προκειμένου να δοθεί απάντηση στις ανησυχίες του Λουξεμβούργου παρεμβλήθηκε μια ειδική μεταβατική διάταξη στο άρθρο 87, σημείο 10 (η διάταξη αυτή ορίζει ότι οι διατάξεις του άρθρου 65 παράγραφοι 2 και 3 εφαρμόζονται στο Λουξεμβούργο το αργότερο 2 έτη μετά την ημερομηνία εφαρμογής του νέου κανονισμού).

Η Επιτροπή μπορεί σε γενικές γραμμές να δεχθεί τη θέση αυτή. Πρώτον, υπογραμμίζει ότι βελτιώθηκαν οι συνθήκες υπό τις οποίες ο άνεργος μπορεί να αναζητήσει εργασία σε ένα άλλο κράτος μέλος χωρίς να χάσει το δικαίωμα σε παροχές ανεργίας, κατά τρόπον ώστε να διευκολύνεται η αναζήτηση εργασίας. Εξάλλου ο μεθοριακός εργαζόμενος βρίσκεται σε καλύτερες συνθήκες για την αναζήτηση απασχόλησης εφόσον μπορεί να εγγραφεί στις υπηρεσίες ανεύρεσης εργασίας τόσο του κράτους κατοικίας όσο και του προηγούμενου κράτους εργασίας. Τα δύο αυτά στοιχεία που προσφέρουν στον άνεργο καλύτερες ευκαιρίες για την ανεύρεση εργασίας ανταποκρίνονται στους στόχους της Επιτροπής και συνιστούν βελτίωση σε σχέση με τη σημερινή κατάσταση. Αφετέρου, οι ρυθμίσεις που αφορούν την κατανομή των οικονομικών επιβαρύνσεων για τις παροχές ανεργίας μεταξύ των κρατών μελών δεν επηρεάζουν το δικαίωμα των ανέργων σε αποζημίωση.

3.3.10. Διατάξεις σχετικές με τον τίτλο III - Κεφάλαιο 7 : Παροχές προσύνταξης

Στην πρότασή της η Επιτροπή είχε προβλέψει ειδική διάταξη για το συνυπολογισμό, λόγω της φύσης των παροχών προσύνταξης και του γεγονότος ότι οι νομοθεσίες των κρατών μελών δεν εξαρτούν το δικαίωμα σε τέτοιου είδους παροχές από την πραγματοποίηση περιόδων κατοικίας.

Στην κοινή του θέση το Συμβούλιο αποκλείει τον κανόνα του συνυπολογισμού των περιόδων για τη χορήγηση παροχών. Ο αποκλεισμός αυτός εξηγείται από το γεγονός ότι τα εκ του νόμου προβλεπόμενα συστήματα προσύνταξης (ο κανονισμός που βασίζεται στο άρθρο 42 της συνθήκης ΕΚ δεν εφαρμόζεται στα εκ του νόμου προβλεπόμενα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης) υπάρχουν μόνο σε ένα περιορισμένο αριθμό κρατών μελών (βλ. αιτιολογική σκέψη 33 της κοινής θέσης).

Σε ό,τι αφορά τις ιδιαιτερότητες των συστημάτων προσύνταξης, η Επιτροπή μπορεί να δεχθεί τη θέση αυτή λαμβάνοντας υπόψη ότι η πρόοδος που συντελέστηκε είναι σημαντική εφόσον με τη συμπερίληψη του κλάδου «προσύνταξη» στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού - ενώ μέχρι σήμερα δεν συμπεριλαμβανόταν - οι αρχές που περιέχονται στον τίτλο Ι θα εφαρμόζονται στις παροχές προσύνταξης, πράγμα που συνεπάγεται ότι θα είναι εγγυημένη κυρίως η αρχή της ίσης μεταχείρισης, της εξαγωγής των παροχών, καθώς και η χορήγηση των οικογενειακών παροχών και των παροχών ασθένειας στα ενδιαφερόμενα πρόσωπα.

3.3.11. Διατάξεις σχετικές με τον τίτλο III - Κεφάλαιο 8 : Οικογενειακές παροχές

Η πρόταση της Επιτροπής στόχευε σε αναδιατύπωση του κεφαλαίου αυτού, προβλέποντας έναν μόνο κανόνα για όλες τις οικογενειακές παροχές στην περίπτωση που υπάρχουν ήδη δικαιώματα σε περισσότερα του ενός κράτη μέλη: το κράτος που προβλέπει το υψηλότερο ποσό καταβάλλει τις παροχές και τα βάρη κατανέμονται στη συνέχεια αναλογικά στα εμπλεκόμενα κράτη μέλη.

Η κοινή θέση επιλέγει μια λιγότερο φιλόδοξη λύση η οποία όμως περιέχει ένα μόνο κεφάλαιο και διατάξεις ταυτόσημες για όλες τις κατηγορίες προσώπων, θέτοντας έτσι τέρμα στην υφιστάμενη διάκριση μεταξύ δικαιούχων συντάξεων και ορφανών, αφενός, και, αφετέρου, των άλλων κατηγοριών ασφαλισμένων.

Για τον προσδιορισμό της εφαρμοστέας νομοθεσίας όταν υφίστανται δικαιώματα σε περισσότερα του ενός κράτη μέλη, το Συμβούλιο υιοθέτησε ένα συνεκτικό σύνολο κανόνων προτεραιότητας σύμφωνα με το οποίο δίνεται προτεραιότητα στη νομοθεσία του κράτους μέλους εργασίας. Το σύστημα που εισάγεται μεριμνά επίσης για την εγγύηση της καταβολής στον ασφαλισμένο του υψηλότερου ποσού παροχών, υπό τη μορφή διαφορικού συμπληρώματος που θα καταβάλλεται από άλλο κράτος μέλος του οποίου η νομοθεσία δίνει επίσης το δικαίωμα σε παροχές.

Η κοινή θέση προβλέπει επίσης ευνοϊκές διατάξεις για τα ορφανά στο άρθρο 69 και αυξημένη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών για την εφαρμογή των κανόνων προτεραιότητας (άρθρο 68 παράγραφος 3).

Η Επιτροπή δέχεται τη θέση αυτή η οποία, αφενός, αποσαφηνίζει και διευκολύνει την εφαρμογή των διατάξεων του κεφαλαίου αυτού και, αφετέρου, διατηρεί πιο ενισχυμένα δικαιώματα για οικογενειακές παροχές υπέρ των ασφαλισμένων.

Αντιθέτως, το Συμβούλιο αποφάσισε να αποκλείσει τις προκαταβολές παροχών διατροφής από το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού (βλ. άρθρο 1, σημείο l και αιτιολογική σκέψη 36). Διατήρησε επίσης την εξαίρεση των ειδικών επιδομάτων τοκετού και υιοθεσίας (βλ. άρθρο 1, σημείο z) από το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71, όπως συμβαίνει σήμερα, λόγω της στενής σχέσης τους με το κοινωνικοοικονομικό περιβάλλον του ενδιαφερόμενου κράτους.

Σε ό,τι αφορά τις προκαταβολές παροχών διατροφής, η Επιτροπή μπορεί να δεχθεί τη θέση αυτή λόγω των ιδιαιτεροτήτων των εν λόγω παροχών και των ειδικών προβλημάτων που δημιουργεί στην πράξη ο συντονισμός τους. Πλην όμως, η Επιτροπή εκφράζει τη θλίψη της για το ότι δεν μπόρεσε να επιτευχθεί συμφωνία σχετικά με την συμπερίληψη των ειδικών επιδομάτων τοκετού και υιοθεσίας. Ωστόσο, δεδομένης της γενικότερης ισορροπίας του κεφαλαίου αυτού, σε ό,τι αφορά την επέκταση των επιδομάτων σε οικονομικώς μη ενεργά πρόσωπα, η Επιτροπή μπορεί να δεχθεί τη θέση του Συμβουλίου.

3.3.12. Διατάξεις σχετικές με τον τίτλο III - Κεφάλαιο 9 : Ειδικές παροχές χωρίς συνεισφορά

Στο κεφάλαιο αυτό η κοινή θέση υιοθετεί την τροπολογία 55 του Κοινοβουλίου η οποία είχε ενσωματωθεί ακέραια στην τροποποιημένη πρόταση της Επιτροπής.

3.3.13. Διατάξεις σχετικές με τον τίτλο IV - Διοικητική επιτροπή και συμβουλευτική επιτροπή για τον συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης

Η κοινή θέση διευκρινίζει ορισμένα σημεία (άρθρο 72, στοιχεία β), γ), δ), στ) και ζ)) που αφορούν την εντολή της διοικητικής επιτροπής και της τεχνικής επιτροπής (άρθρο 73, στοιχείο δ).

Παρεμβάλλει εξάλλου στον κανονισμό διάταξη σχετική με την επιτροπή λογαριασμών, η οποία περιέχεται σήμερα στον εκτελεστικό κανονισμό.

Η πρόταση της Επιτροπής δεν περιελάμβανε διάταξη σχετική με τη συμβουλευτική επιτροπή για το συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης επειδή υπήρχε πρόταση της Επιτροπής για τη συγχώνευση της συμβουλευτικής επιτροπής για την κοινωνική ασφάλιση των διακινούμενων εργαζομένων με τη συμβουλευτική επιτροπή για την ελεύθερη διακίνηση [5]. Δεδομένου ότι η πρόταση αυτή δεν έχει ακόμη αποδώσει καρπούς, δικαιολογείται η προσθήκη διάταξης για τον καθορισμό της σύνθεσης και των καθηκόντων της επιτροπής αυτής.

[5] COM(1998) 394.

3.3.14. Διατάξεις σχετικές με τον τίτλο V - Διάφορες διατάξεις

Η κοινή θέση βελτιώνει σημαντικά το άρθρο 76 προκειμένου να ενισχυθεί η συνεργασία μεταξύ των φορέων αλλά επίσης και μεταξύ των φορέων και των ασφαλισμένων. Η Επιτροπή εκτιμά ότι οι πτυχές αυτές είναι πολύ θετικές, οι διατάξεις αυτές θα μπορέσουν, αφενός, να διευκολύνουν την εφαρμογή των διατάξεων του κανονισμού και, αφετέρου, θα δώσουν τη δυνατότητα στα ασφαλισμένα πρόσωπα να απαιτήσουν τη ρύθμιση της κατάστασής τους λόγω της ενισχυμένης υποχρέωσης για συνεργασία των φορέων.

3.3.15. Διατάξεις σχετικές με τον τίτλο VI - Μεταβατικές και τελικές διατάξεις

Η κοινή θέση τροποποιεί το άρθρο 87, ειδικότερα για να πλαισιώσει τις συνέπειες από τροποποιήσεις που ενδέχεται να έχουν αντίκτυπο στην κατάσταση ορισμένων ασφαλισμένων (βλ. σημείο 8 και 9). Λαμβανομένου υπόψη ότι οι διατάξεις αυτές είναι κλασικές και απολύτως αναγκαίες εφόσον οι κανόνες του συντονισμού εξελίσσονται, η Επιτροπή δέχεται τη θέση αυτή η οποία λαμβάνει υπόψη το γενικότερο συμφέρον των ασφαλισμένων.

Εξάλλου, προβλέπεται σε ό,τι αφορά το Λουξεμβούργο μεταβατική περίοδος για την εφαρμογή του άρθρου 65 παράγραφοι 2 και 3 (βλ. σημείο 3.3.9), πρόβλεψη η οποία ανταποκρίνεται στη γενικότερη συμφωνία του Συμβουλίου για το κεφάλαιο «ανεργία».

Το Συμβούλιο προσέθεσε επίσης διάταξη για να εξασφαλίσει ότι θα ληφθούν από τα κράτη μέλη τα μέτρα εκείνα που θα επιτρέψουν την κατάλληλη ενημέρωση σχετικά με τις τροποποιήσεις που εισάγονται με το νέο κανονισμό. Η Επιτροπή φυσικά εγκρίνει την πρωτοβουλία αυτή η οποία είναι προς όφελος του συνόλου των ασφαλισμένων που καλύπτονται από τον κανονισμό.

Τέλος, το Συμβούλιο αποφάσισε ορισμένες ρυθμίσεις που θα διευκολύνουν τη μετάβαση από το σημερινό κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71 στο νέο συντονιστικό όργανο. Σχετικά με αυτό προστέθηκε ειδική διάταξη στο άρθρο 90 κατά τρόπον ώστε ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71 να διατηρήσει τα αποτελέσματά του έως ότου καταργηθούν ή τροποποιηθούν ορισμένοι κανονισμοί και συμφωνίες που παραπέμπουν στον εν λόγω κανονισμό. Η Επιτροπή υποστηρίζει τη θέση αυτή.

4. Συμπερασματα/γενικεσ παρατηρησεισ

Η Επιτροπή εγκρίνει, στο σύνολό της, την κοινή θέση η οποία ανταποκρίνεται σε αρκετά μεγάλο βαθμό στους στόχους της πρότασης της Επιτροπής. Επιπλέον, η κοινή θέση λαμβάνει υπόψη το μεγαλύτερο μέρος των τροπολογιών του Κοινοβουλίου. Ύστερα από μακροχρόνιες διαβουλεύσεις, παρά το ότι θα ήταν ευκταία μεγαλύτερη απλοποίηση σε αρκετούς τομείς, η κοινή θέση συνιστά σε γενικές γραμμές μια ισορροπημένη συμβιβαστική λύση η οποία παρουσιάζει θετικές πλευρές για τους ασφαλισμένους ως προς το σύνολο των κεφαλαίων. Υπό τις συνθήκες αυτές, η Επιτροπή εκτιμά ότι η πράξη αυτή είναι ουσιαστική για την άσκηση του δικαιώματος της ελεύθερης κυκλοφορίας των πολιτών και διασφαλίζει ταυτόχρονα τα δικαιώματά τους στον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης.

5. Δηλώσεις της Επιτροπής

Βλ. παράρτημα.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

ΣΧΕΔΙΟ ΔΗΛΩΣΗ ΠΡΟΣ ΚΑΤΑΧΩΡΗΣΗ ΣΤΑ ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Κοινή δήλωση του Συμβουλίου και της Επιτροπής :

«Αναγνωρίζοντας ότι ο παρών κανονισμός θα αρχίσει να ισχύει μόνον μετά τη συμπλήρωση των Παραρτημάτων και τη θέσπιση του εκτελεστικού κανονισμού, το Συμβούλιο και η Επιτροπή συμφωνούν ότι στα παραρτήματα και στον εκτελεστικό κανονισμό θα πρέπει να εισαχθούν αποσπάσματα ή διατάξεις, ως εξής :

1) Παράρτημα ΧΙ (σχετικά με τα άρθρα 3, παράγραφος 2 και 70, παράγραφος 2, στοιχείο(γ)) :

Λαμβάνοντας υπόψη την ιδιαίτερη κατάσταση δυνάμει της αυστριακής και της γερμανικής νομοθεσίας όσον αφορά ειδικές παροχές σε χρήμα για τις οποίες δεν καταβάλλεται εισφορά, το εδαφικό πεδίο εφαρμογής των οποίων περιορίζεται σε τμήμα της περιοχής τους και οι οποίες αποκλείονται δυνάμει του άρθρου 4, παράγραφος 2β του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71, θα πρέπει να εισαχθούν τα ακόλουθα αποσπάσματα στο παράρτημα ΧΙ του κανονισμού :

«ΑΥΣΤΡΙΑ»

Ο παρών κανονισμός δεν ισχύει για παροχές που χορηγούνται δυνάμει της νομοθεσίας των ομοσπονδιακών κρατιδίων σε άτομα με αναπηρίες και σε άτομα που χρειάζονται φροντίδα.

«ΓΕΡΜΑΝΙΑ»

Ο παρών κανονισμός δεν ισχύει για παροχές που χορηγούνται δυνάμει της νομοθεσίας των κρατιδίων σε άτομα με αναπηρίες και ιδίως σε τυφλούς.

2) Εκτελεστικός κανονισμός και Παράρτημα ΧΙ (σχετικά με τα άρθρα 5 και 6)

Οι ειδικές διατάξεις που θα θεσπιστούν στα πλαίσια του εκτελεστικού κανονισμού θα πρέπει να αποσκοπούν τόσο στην αποτροπή οποιωνδήποτε ενδεχόμενων σωρευτικών συνεπειών της αρχής της εξομοίωσης γεγονότων ή περιστατικών δυνάμει της νομοθεσίας δύο ή περισσοτέρων κρατών μελών όσο και στη συμπλήρωση, κατ' αναλογία, των κανόνων προτεραιότητας που προβλέπονται ήδη δυνάμει του ισχύοντος άρθρου 15 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 574/72, που θα εισαχθούν εκ νέου στο νέο εκτελεστικό κανονισμό.

Στις περιπτώσεις στις οποίες διαπιστώνεται ότι, λόγω των ειδικών χαρακτηριστικών της εθνικής νομοθεσίας, η άνευ όρων εφαρμογή της αρχής της εξομοίωσης γεγονότων ή περιστατικών θα μπορούσε να οδηγήσει σε αντικειμενικώς αδικαιολόγητα αποτελέσματα, το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος θα αναζητεί το κατάλληλο απόσπασμα του Παραρτήματος ΧΙ, που να εγγυάται τον ειδικό συντονισμό βάσει της αρχής της αναλογικότητας.

3) Εκτελεστικός κανονισμός (σχετικά με τα άρθρα 24 έως 26 και 35)

Μεταξύ των κρατών μελών, πρέπει να καθοριστεί μια ισόρροπη κατανομή του κόστους των παροχών σε είδος που αφορούν τους συνταξιούχους και τα μέλη των οικογενειών τους. Στις περιπτώσεις κατά τις οποίες η απόδοση μεταξύ κρατών μελών του κόστους των παροχών σε είδος προς τους συνταξιούχους και τα μέλη των οικογενειών τους - δυνάμει των άρθρων 24 έως 26 του σχεδίου κειμένου - πραγματοποιείται βάσει κατ' αποκοπήν ποσού, το κατ' αποκοπήν ποσό θα αποτελεί το 85% του μέσου ετήσιου κόστους των παροχών σε είδος προς τους συνταξιούχους και τα μέλη των οικογενειών τους στο κράτος κατοικίας. Το υπόλοιπο 15% αναμένεται ότι θα αφορά το κόστος των παροχών σε είδος προς τους συνταξιούχους και τα μέλη των οικογενειών τους το οποίο καθίσταται αναγκαίο από ιατρική άποψη κατά τη διάρκεια της διαμονής τους σε κράτη μέλη άλλα από το κράτος της κατοικίας. Προκειμένου να αποφευχθεί η υπέρμετρη επιβάρυνση των κρατών μελών που έχουν επιλέξει τη δυνατότητα του άρθρου 27 παράγραφος 2 και συμπεριλαμβάνονται στο Παράρτημα IV σε σχέση με άλλα κράτη μέλη που δεν έχουν επιλέξει αυτήν τη δυνατότητα, τα κράτη μέλη που απαριθμούνται στο Παράρτημα IV αποδίδουν στο κράτος μέλος κατοικίας του συνταξιούχου ή των μελών της οικογενείας τους μόνον ένα κατ' αποκοπή ποσό που ανέρχεται στο 80% του κόστους.

Ο όρος αυτός θα συμπεριληφθεί στις διατάξεις σχετικά με την απόδοση του κόστους των παροχών σε είδος προς τους συνταξιούχους και τα μέλη των οικογενειών τους οι οποίες θα θεσπιστούν με τον εκτελεστικό κανονισμό.

Στον εκτελεστικό κανονισμό θα συμπεριληφθεί επίσης διάταξη που θα διασφαλίζει ότι το κράτος μέλος που υπολογίζει το μέσο ετήσιο κόστος δεν θα επιβάλλει διπλή πληρωμή σε άλλα κράτη μέλη.

4) Εκτελεστικός κανονισμός (σχετικά με το άρθρο 27, παράγραφος 5)

Δεδομένου ότι η Ιρλανδία, η Γερμανία και οι Κάτω Χώρες εκφράζουν ανησυχίες σχετικά με ενδεχόμενες χρηματοοικονομικές επιπτώσεις του άρθρου 27, παράγραφος 5, θα πρέπει να εξευρεθεί ικανοποιητική λύση στον εκτελεστικό κανονισμό ώστε να αποφευχθούν προβλήματα συνδεόμενα με τις διπλές πληρωμές και το κόστος ελέγχου.

5) Εκτελεστικός κανονισμός (σχετικά με το άρθρο 30)

Η εφαρμογή του άρθρου 5, σε σχέση με το άρθρο 30, θα ρυθμιστεί με τον εκτελεστικό κανονισμό.

6) Παράρτημα ΧΙ (σχετικά με το άρθρο 34)

Η ακόλουθη παράγραφος θα πρέπει να περιληφθεί στο Παράρτημα ΧΙ :

«(β) κατά την εφαρμογή του άρθρου 34, οι Κάτω Χώρες θα διαβιβάζουν κατάλογο των κατ' εκτίμηση ποσών τα οποία θα είναι όσο το δυνατόν εγγύτερα προς τις δαπάνες που έχουν πράγματι αναληφθεί.»

7) Παράρτημα ΧΙ (σχετικά με το άρθρο 46)

Tο ακόλουθο απόσπασμα που αφορά το Ηνωμένο Βασίλειο θα πρέπει να περιληφθεί στο Παράρτημα ΧΙ :

Στις περιπτώσεις που εφαρμόζεται το άρθρο 46, εάν το ενδιαφερόμενο πρόσωπο παρουσιάζει πρόβλημα ανικανότητας προς εργασία που του δημιουργεί αναπηρία ενώ υπόκειται στη νομοθεσία άλλου κράτους μέλους, το Ηνωμένο Βασίλειο, για τους σκοπούς του άρθρου 30Α, παράγραφος 5 του Νόμου του 1992 περί Εισφορών Κοινωνικής Ασφάλισης και Παροχών, θα λαμβάνει υπόψη τις περιόδους κατά τις οποίες το πρόσωπο αυτό ελάμβανε, για την ανικανότητά του προς εργασία :

(i) παροχές ασθενείας σε χρήμα ή μισθό ή αμοιβή,

(ii) παροχές κατά την έννοια των Κεφαλαίων 4 και 5, χορηγούμενες για την αναπηρία μετά από την ανικανότητα προς εργασία, δυνάμει της νομοθεσίας του άλλου κράτους μέλους, ως εάν επρόκειτο για περιόδους παροχών βραχείας διάρκειας λόγω ανικανότητας, οι οποίες εχορηγούντο σύμφωνα με το άρθρο 30Α, παράγραφοι 1-4 του Νόμου του 1992 περί Εισφορών Κοινωνικής Ασφάλισης και Παροχών.

Tο ακόλουθο απόσπασμα που αφορά την Ιρλανδία θα πρέπει να περιληφθεί στο Παράρτημα ΧΙ :

Στις περιπτώσεις που εφαρμόζεται το άρθρο 46, εάν το ενδιαφερόμενο πρόσωπο παρουσιάζει πρόβλημα ανικανότητας προς εργασία που του δημιουργεί αναπηρία ενώ υπόκειται στη νομοθεσία άλλου κράτους μέλους, η Ιρλανδία, για τους σκοπούς του άρθρου 95, παράγραφος 1, εδάφιο (α), του Νόμου του 1993 περί Κοινωνικής Πρόνοιας (ενοποίηση), θα λαμβάνει υπόψη τις περιόδους κατά τις οποίες το πρόσωπο αυτό για την αναπηρία που ακολούθησε την ανικανότητά του προς εργασία εθεωρείτο ανίκανο προς εργασία δυνάμει της ιρλανδικής νομοθεσίας.

8) Εκτελεστικός κανονισμός (σχετικά με το άρθρο 50) :

Λόγω της γενικής επιθυμίας να καθορισθεί κοινή διαδικασία για την ενιαία εφαρμογή του άρθρου αυτού, όσον αφορά την ημερομηνία που θα λαμβάνεται υπόψη για την κατάθεση αίτησης σε κάθε ενδιαφερόμενο φορέα, στις «έκτακτες» περιπτώσεις κατά τις οποίες ο ενδιαφερόμενος, κατά την κατάθεση της αρχικής αίτησης, δεν παρέχει κανένα στοιχείο σχετικά με την συμπλήρωση περιόδων ασφάλισης ή κατοικίας δυνάμει της νομοθεσίας του συγκεκριμένου κράτους μέλους, παρέχοντας πλήρη στοιχεία για ολόκληρη την ασφαλιστική σταδιοδρομία του αργότερα μόνον (δεύτερη αίτηση ή πραγματική κατάθεση της αρχικής αίτησης, ενίοτε πολύ αργότερα), συμφωνήθηκε ότι το θέμα των διοικητικών και οικονομικών επιπτώσεων αυτής της αναδρομικής - «ετεροχρονισμένης» - παρέμβασης των ενδιαφερόμενων φορέων, τόσο για αυτούς τους ίδιους όσο και για τον εκάστοτε αιτούντα θα πρέπει να ρυθμισθεί με συνολική διάταξη γενικού χαρακτήρα, στο πλαίσιο του εκτελεστικού κανονισμού, που θα καθορίζει ρητά και λεπτομερώς το σύνολο των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων του ασφαλισμένου και των παρεμβαινόντων φορέων.

Βάσει των αρχών της ισοδυναμίας και της αποτελεσματικότητας που εφαρμόζονται για την επίτευξη των στόχων του άρθρου 42 της Συνθήκης (από το οποίο απορρέει το άρθρο 50), στο βαθμό που η ετεροχρονισμένη - εκ των υστέρων πραγματική - αίτηση μπορεί να εξομοιωθεί με ρητή αίτηση αναστολής της εκκαθάρισης των παροχών (εκούσια παράλειψη), θα πρέπει να προβλεφθούν διατάξεις όπου, πρώτον, να ορίζεται ρητώς ότι η εξομοίωση αυτή υπόκειται στη συγκεκριμένη νομοθεσία η οποία περιέχει ευνοϊκότερες διατάξεις σχετικά με τα αναδρομικά αποτελέσματα των αιτήσεων από εκείνες του εκτελεστικού κανονισμού και, δεύτερον, ότι, μολονότι ο ενδιαφερόμενος κατέθεσε την αρχική αίτηση με έντυπο στο οποίο ζητούνται σαφώς λεπτομερή στοιχεία σχετικά με τις περιόδους ασφάλισης/απασχόλησης/κατοικίας στην επικράτεια άλλου κράτους και ενημερώθηκε για τις επιπτώσεις ενδεχόμενων παραλείψεων εκ μέρους του, είτε δεν παρέσχε κανένα στοιχείο είτε απάντησε απλώς αρνητικά στα αντίστοιχα τμήματα του εγγράφου.

9) Παράρτημα ΧΙ (σχετικά με το άρθρο 51) :

Tο ακόλουθο απόσπασμα που αφορά τη Δανία θα πρέπει να περιληφθεί στο Παράρτημα ΧΙ :

1. Με την επιφύλαξη των διατάξεων του άρθρου 6 του κανονισμού, πρόσωπα τα οποία δεν έχουν ασκήσει μισθωτή δραστηριότητα σε ένα ή περισσότερα κράτη μέλη δικαιούνται δανικής κοινωνικής σύνταξης μόνον εάν είναι ή ήταν προγενέστερα μόνιμοι κάτοικοι της Δανίας επί τουλάχιστον τρία έτη, τηρουμένων των ορίων ηλικίας που επιβάλλει η δανική νομοθεσία. Με την επιφύλαξη του άρθρου 4, το άρθρο 7 δεν εφαρμόζεται σε δανική κοινωνική σύνταξη για την οποία έχουν θεμελιώσει δικαίωμα τα εν λόγω πρόσωπα.

2. Βάσει των ανωτέρω διατάξεων, δεν μπορεί να θεμελιωθεί δικαίωμα δανικής κοινωνικής σύνταξης για τα μέλη της οικογένειας προσώπων που ασκούν ή άσκησαν μισθωτή δραστηριότητα στη Δανία, ούτε για φοιτητές ή για τα μέλη της οικογένειάς τους.

10) Παράρτημα ΧΙ (σχετικά με το άρθρο 52) :

Συμφωνήθηκε ότι το ζήτημα που έθεσε η Σουηδία στο πλαίσιο του άρθρου 52 θα πρέπει να εξεταστεί κατά πρώτον από τη Διοικητική Επιτροπή και, εάν δεν μπορεί να εξευρεθεί ικανοποιητική λύση σε αυτό το πλαίσιο ότι πρέπει, να επιλυθεί με ένα απόσπασμα «ΣΟΥΗΔΙΑ» στο Παράρτημα ΧΙ.

11) Παράρτημα ΧΙ (σχετικά με το άρθρο 54) :

Tο ακόλουθο απόσπασμα που αφορά τη Φινλανδία θα πρέπει να περιληφθεί στο Παράρτημα ΧΙ :

Για τους σκοπούς καθορισμού δικαιώματος και υπολογισμού του ύψους της φινλανδικής εθνικής σύνταξης σύμφωνα με τα άρθρα 52 έως 54, τα δικαιώματα συνταξιοδότησης που έχουν θεμελιωθεί δυνάμει της νομοθεσίας άλλου κράτους μέλους αντιμετωπίζονται ακριβώς όπως τα συνταξιοδοτικά δικαιώματα που θεμελιώνονται δυνάμει της φινλανδικής νομοθεσίας.

12) Εκτελεστικός κανονισμός (σχετικά με το άρθρο 56) :

Κατά τον υπολογισμό παροχών ή τμημάτων παροχών που χρηματοδοτούνται αποκλειστικά με κεφαλαιοποιητική διαδικασία, λαμβάνεται υπόψη μόνον το πραγματικά εξοικονομούμενο κεφάλαιο στο πλαίσιο του εκάστοτε συστήματος. Το κατά πόσον είναι απαραίτητο να υπάρχει η σχετική ρητή ρύθμιση στον εκτελεστικό κανονισμό θα εξαρτηθεί από την σχεδιαζόμενη περαιτέρω εξέταση του ζητήματος αυτού.

13) Παράρτημα ΧΙ (σχετικά με το άρθρο 60)

Η Ισπανία θα διατηρήσει τα υπάρχοντα αποσπάσματα του Παραρτήματος VI σχετικά με τα ειδικά συστήματα για δημοσίους υπαλλήλους, στο Παράρτημα ΧΙ.

14) Παράρτημα XI (σχετικά με το άρθρο 62, παράγραφος 1)

Η Ιρλανδία τόνισε ότι η συμφωνία ως προς την παράγραφο αυτήν δεν θα πρέπει να προεξοφλεί την έκβαση των συζητήσεων σχετικά με το Παράρτημα ΧΙ.

15) Εκτελεστικός κανονισμός (σχετικά με το άρθρο 87, παράγραφος 8) :

Στον εκτελεστικό κανονισμό θα περιληφθούν διατάξεις σχετικά με τη γνωστοποίηση στον προηγούμενο αρμόδιο φορέα από το αφορώμενο πρόσωπο ή από τον νέο αρμόδιο φορέα.

Επίσης, το Συμβούλιο και η Επιτροπή αναγνώρισαν ότι

16) Διεθνείς συμφωνίες (σχετικά με τα άρθρα 11, παράγρ. 3, εδάφιο γ και 65, παράγρ. 6 και 7) :

Η συμφωνία της Πορτογαλίας ως προς τα άρθρα 11, παράγρ. 3, εδάφιο γ και 65, παράγρ. 6 και 7 δεν επηρεάζει το αίτημα της Πορτογαλίας για δίκαιη μεταχείριση όσον αφορά την κατανομή του κόστους μεταξύ της Πορτογαλίας και άλλων κρατών που δεν είναι μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στο πλαίσιο συμφωνιών η διαπραγμάτευση των οποίων θα ακολουθήσει την έκδοση του παρόντος κανονισμού.

Το Συμβούλιο και η Επιτροπή συμφωνούν επίσης ότι τα ακόλουθα άρθρα θα πρέπει να ερμηνευθούν ως εξής :

17) σχετικά με το άρθρο 20, παράγραφος 2

Με την επιφύλαξη των διατάξεων του άρθρου 20 παράγραφος 2, η Ιρλανδία επιθυμεί να αποσαφηνιστεί ότι οι αρμόδιοι ιρλανδικοί φορείς θα μπορούν να εφαρμόζουν και άλλα εθνικά κριτήρια επί πλέον του «χρονικού διαστήματος προσήκοντος από ιατρική άποψη», όπως αναφέρεται στο άρθρο 20 παράγραφος 2 προκειμένου να εγκρίνουν τη μετάβαση ασθενών σε άλλο κράτος μέλος δυνάμει του κανονισμού. Η Ιρλανδία, ωστόσο, συμφωνεί πλήρως ότι η εφαρμογή των πρόσθετων αυτών εθνικών κριτηρίων πρέπει να είναι σύμφωνη με τις διατάξεις του κοινοτικού δικαίου.

18) σχετικά με το άρθρο 35, παράγραφος 2

Εναπόκειται σε κάθε κράτος μέλος ως πιστωτή να καθορίσει αν η νομική ή η διοικητική δομή του επιτρέπει την απόδοση με βάση την πραγματική δαπάνη. Ο καθορισμός αυτός ισχύει έναντι όλων των κρατών μελών εκτός αν υπάρχει αμοιβαία συμφωνία σχετικά με άλλες μεθόδους απόδοσης σύμφωνα με την παράγραφο 3.

19) σχετικά με το άρθρο 84, παράγραφος 2

Το άρθρο 84, παράγραφος 2 δεν θα πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι επιβάλλει σε ένα κράτος μέλος την υποχρέωση να πράξει περισσότερα από τα απαιτούμενα ή τα επιτρεπόμενα σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία ή τις διαδικασίες του.»