Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για την "Πράσινη Βίβλο της Επιτροπής 'Πληροφορία στο δημόσιο τομέα: ένας βασικός πόρος για την Ευρώπη Πράσινη βίβλος για την πληροφορία στο δημόσιο τομέα στην κοινωνία των πληροφοριών'"

(2000/C 57/03)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την Πράσινη Βίβλο της Επιτροπής με τίτλο "Η πληροφορία στο δημόσιο τομέα: ένας βασικός πόρος για την Ευρώπη. Πράσινη βίβλος για την πληροφορία στο δημόσιο τομέα στην κοινωνία των πληροφοριών" (COM(1998) 585 τελικό)·

έχοντας υπόψη την απόφαση της Επιτροπής της 25ης Ιανουαρίου 1999, να ζητήσει τη γνωμοδότηση της ΕΤΠ για το θέμα αυτό σύμφωνα με το άρθρο 198 Γ, πρώτη παράγραφος, της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας·

έχοντας υπόψη την απόφαση του Προεδρείου της, της 15ης Ιουλίου 1998, να αναθέσει την κατάρτιση της γνωμοδότησης στην Επιτροπή 3 "Διευρωπαϊκά δίκτυα, μεταφορές, κοινωνία των πληροφοριών"·

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης (CDR 190/99 rév. 2) που υιοθέτησε η επιτροπή 3 στις 24 Σεπτεμβρίου 1999 (Εισηγητής ο Λόρδος Hanningfield (ΗΒ, ΕΛΚ)·

υιοθέτησε κατά την 31η σύνοδο ολομέλειας της 17ης και 18ης Νοεμβρίου 1999 (συνεδρίαση της 17ης Νοεμβρίου) την παρούσα γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές συγκαταλέγονται μεταξύ των σημαντικότερων συλλογέων, κατόχων και παρόχων υπηρεσιών. Πολλές από τις πληροφορίες αυτές παρέχονται από το κοινό και ένα μεγάλο μέρος τους είναι ήδη διαθέσιμο στο κοινό μέσω διάφορων μέσων επικοινωνίας. Κατά τα τελευταία χρόνια η ταχεία ανάπτυξη και επέκταση του Ίντερνετ είχε ως αποτέλεσμα να είναι οι τοπικές και περιφερειακές αρχές σε θέση να παράσχουν ακόμα μεγαλύτερη πρόσβαση στις πληροφορίες που κατέχουν.

1.2. Η ΕΤΠ επικροτεί την πρωτοβουλία της Επιτροπής να εξετασθεί το θέμα των πληροφοριών του δημόσιου τομέα, που αποτελεί χρήσιμη πηγή η οποία θα μπορούσε να αξιοποιηθεί καλύτερα τόσο από το κοινό όσο και από άλλους. Ωστόσο, υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ των κρατών μελών όσον αφορά τις διάφορες πολιτιστικές και διοικητικές παραδόσεις που έχουν σχέση με τη συλλογή και την οργάνωση των πληροφοριών, υπάρχουν δε και άλλες διαφορές τόσο μεταξύ όσο και εντός των τοπικών και περιφερειακών αρχών. Έχοντας υπόψη τις διαφορές αυτές, η ΕΤΠ κρίνει ότι θα έπρεπε κανείς να εξετάσει προσεκτικά το θέμα των πληροφοριών του δημόσιου τομέα, ώστε οι τυχόν προτάσεις που θα υποβληθούν να αποβούν προς όφελος των πολιτών.

1.3. Η ΕΤΠ έχει την πεποίθηση ότι ένα μεγάλο μέρος των πληροφοριών του δημόσιου τομέα που παρέχονται από τις τοπικές και περιφερειακές αρχές χρησιμοποιείται εντός της συγκεκριμένης περιφέρειας ή περιοχής, η δε Επιτροπή πιθανόν να επιθυμεί να εξετασθεί ποιοι είναι οι καταλληλότεροι πάροχοι των πληροφοριών αυτών και σε ποιους θα πρέπει να απευθύνονται οι εν λόγω πληροφορίες. Ενώ υπάρχει τώρα η τεχνολογία για τη διευκόλυνση της πρόσβασης του κοινού στις πληροφορίες αυτές, τούτο δε σημαίνει ότι οι δημόσιοι οργανισμοί, συμπεριλαμβανόμενων των τοπικών και περιφερειακών αρχών, θα πρέπει να παρέχουν πληροφορίες εάν δεν υπάρχει σαφής ζήτηση για παρόμοιες πληροφορίες. Πρέπει να υπάρξει ισορροπία ανάμεσα στις αρχές, αφενός, και τις πρακτικές λεπτομέρειες και την πραγματικότητα όσον αφορά τη ζήτηση, αφετέρου.

1.4. Πολλά από τα θέματα που θίγονται στη Βίβλο αφορούν τα επίπεδα διαφάνειας των διαδικασιών του δημόσιου τομέα και τη δυνατότητα πρόσβασης στις πληροφορίες που κατέχουν οι δημόσιοι οργανισμοί, συμπεριλαμβανόμενων των τοπικών και περιφερειακών αρχών. Η ΕΤΠ υποστηρίζει κατ' αρχήν το δικαίωμα των ευρωπαίων πολιτών να έχουν πρόσβαση στις πληροφορίες που χρειάζονται για την καθημερινή τους ζωή. Ωστόσο, αναγνωρίζει ότι η νομοθεσία για την "ελευθερία πληροφόρησης" διαφέρει από το ένα κράτος μέλος στο άλλο και θα πρέπει να επιδειχθεί προσοχή ώστε να γίνονται σεβαστές οι θέσεις των μεμονωμένων κρατών μελών.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Έχοντας υπόψη το είδος των πληροφοριών που συλλέγουν οι τοπικές και περιφερειακές αρχές, το απόρρητο των ατομικών και προσωπικών δεδομένων έχει ύψιστη σημασία και πρέπει να συνεχίσει να έχει. Στις οποιεσδήποτε προσπάθειες αύξησης της πρόσβασης στις πληροφορίες του δημόσιου τομέα, ιδίως όταν ενέχονται οι τοπικές και περιφερειακές αρχές, θα απαιτεί ένα εξισορροπημένο σύστημα.

2.2. Ορισμένες πληροφορίες του δημόσιου τομέα έχουν σημαντική εμπορική αξία και οποιαδήποτε επέκταση των παρεχόμενων πληροφοριών θα πρέπει να δίδει στις περιφερειακές και τοπικές αρχές τη δυνατότητα να ωφελούνται από την παροχή των εμπορικών αυτών πληροφοριών. Το εν λόγω είδος πληροφοριών είναι απίθανο να έχει αξία ή να παρουσιάζει ενδιαφέρον για τους μεμονωμένους πολίτες, αλλά εάν οι τοπικές και περιφερειακές αρχές είναι σε θέση να τις εκμεταλλευτούν, αυτό θα συμβάλει στη μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης των μεμονωμένων ατόμων.

3. Ερώτημα 1

Ποιος είναι ο πλέον ενδεδειγμένος ορισμός της έννοιας "πληροφορία στο δημόσιο τομέα";

3.1. Υπάρχουν τεράστιες δυσκολίες για τον ορισμό της έννοιας "πληροφορία στο δημόσιο τομέα". Αυτό οφείλεται εν μέρει στα προβλήματα οριοθέτησης του ίδιου του δημόσιου τομέα. Η ανάπτυξη των τοπικών και περιφερειακών αρχών που συνεργάζονται με τον ιδιωτικό τομέα, οι ικανότητες και οι λειτουργίες των οιονεί μη κυβερνητικών οργανισμών κλπ είχε ως αποτέλεσμα να καταστεί ασαφής η διαχωριστική γραμμή μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Οι υπηρεσίες ανατίθενται όλο και περισσότερο σε τρίτους και ο ρόλος ενός ιδιώτη αναδόχου σήμερα θα εντασσόταν στα πλαίσια του δημόσιου τομέα στο παρελθόν.

3.2. Για το λόγο αυτό, η ΕΤΠ κρίνει ότι θα πρέπει να δοθεί έμφαση στην εξέταση των πληροφοριών που μπορούν να παρασχεθούν για δημόσια χρήση, δηλαδή των "δημόσιων πληροφοριών". Μπορούν να ορισθούν ορισμένες κατηγορίες:

- Πληροφορίες που έχουν σχέση με τους νόμους και τους κανονισμούς μίας περιοχής ή περιφέρειας, δηλαδή πληροφορίες που αφορούν τους "πολίτες" ή "δημοκρατικές διαδικασίες". Πρόκειται για βασικούς νόμους τους οποίους όλοι οι πολίτες πρέπει να έχουν το δικαίωμα να γνωρίζουν.

- Πληροφορίες που έχουν σχέση με την παροχή υπηρεσιών από τις τοπικές και περιφερειακές αρχές στα πλαίσια του δημόσιου τομέα, π.χ. οι ώρες κατά τις οποίες το κοινό έχει πρόσβαση στις πισίνες. Η κατηγορία αυτή θα μπορούσε να ορισθεί ως πληροφορίες για τους "καταναλωτές".

- Μία τελευταία κατηγορία θα μπορούσε να είναι οι "εμπορικές" πληροφορίες. Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές κατέχουν συχνά πληροφορίες με εμπορική αξία.

3.3. Οι πληροφορίες που συλλέγονται βάσει νόμων ή από τις τοπικές και περιφερειακές αρχές στα πλαίσια των δραστηριοτήτων τους, θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για έναν εναλλακτικό και περαιτέρω ορισμό της έννοιας "πληροφορία στο δημόσιο τομέα". Μολονότι θα μπορούσε κανείς με δημιουργική φαντασία να δώσει περαιτέρω ορισμούς της έννοιας αυτής, το βασικό θέμα είναι ό,τι πρόκειται για πληροφορίες δημόσιας χρήσης. Στην περίπτωση των πληροφοριών για τις δημοκρατικές διαδικασίες, δεν πρόκειται για την ελευθερία όσον αφορά τα θέματα πληροφόρησης αλλά για "ζωτικής σημασίας" πληροφορίες του δημόσιου τομέα τις οποίες οι πολίτες θα πρέπει να γνωρίζουν, όπως π.χ. οι νόμοι που ισχύουν σε μία χώρα, περιφέρεια ή περιοχή.

3.4. Πρέπει ωστόσο να σημειωθεί ότι οι τοπικές και περιφερειακές αρχές κατέχουν επίσης πληροφορίες που πιθανόν να έχουν συγκεντρωθεί από ένα τρίτο μέρος, πιθανόν από έναν εμπορικό οργανισμό. Το καθεστώς των πληροφοριών αυτών μπορεί να είναι διαφορετικό από εκείνο των πληροφοριών που συλλέγονται άμεσα από τις τοπικές και περιφερειακές αρχές και, ως εκ τούτου, πιθανόν να υπόκεινται σε ορισμένους περιορισμούς για την έκδοση αδειών εκμετάλλευσης.

3.5. Όταν προσδιορισθεί το περιεχόμενο των πληροφοριών του δημόσιου τομέα, το επόμενο θέμα είναι να εξεταστεί η ισορροπία όσον αφορά το είδος των πληροφοριών που οι τοπικές και περιφερειακές αρχές είναι πράγματι σε θέση να παράσχουν. Όσον αφορά την παροχή οποιωνδήποτε πληροφοριών στο δημόσιο τομέα, χρειάζεται να υπάρχει ισορροπία μεταξύ:

- του δικαιώματος πρόσβασης του κοινού στις πληροφορίες (π.χ., οι πληροφορίες για τις δημοκρατικές διαδικασίες)·

- του δικαιώματος προστασίας της ιδιωτικής ζωής των πολιτών·

- της ανάγκης τήρησης του απορρήτου των πληροφοριών όταν η αποκάλυψή τους αντίκειται στο δημόσιο συμφέρον·

- της αναλογικότητας των δαπανών για την διάθεση των πληροφοριών σε σχέση με την ανάγκη.

3.6. Η ισορροπία μεταξύ των τριών αυτών κριτηρίων διαφέρει από το ένα κράτος μέλος στο άλλο και, για το λόγο αυτό, θα υπάρχουν ορισμένες δυσκολίες στην προσπάθεια εξέτασης του θέματος αυτού σε πανευρωπαϊκό επίπεδο. Αυτό που χρειάζεται είναι να προσδιοριστεί ποιες είναι οι πληροφορίες που χρειάζεται το κοινό για την καθημερινή του ζωή.

3.7. Η ΕΤΠ κρίνει ότι είναι σημαντικό να διευκρινίσει η Επιτροπή ποια είδη πληροφοριών χρειάζεται πράγματι το κοινό και προτείνει να αναληφθούν το συντομότερο δυνατό σχετικές δράσεις εάν αυτό δεν έχει γίνει ακόμη. Η ΕΤΠ είναι διατεθειμένη να συνεργαστεί με τη Επιτροπή για την προώθηση του θέματος αυτού. Δεν είναι πρόσφορη η θέσπιση νομοθεσίας για τη μεγαλύτερη πρόσβαση του κοινού στις πληροφορίες στις περιπτώσεις που προκύπτει σημαντικό κόστος και όταν η ζήτηση του κοινού είναι περιορισμένη.

4. Ερώτημα 2

Δημιουργούν φραγμούς σε ευρωπαϊκό επίπεδο οι διαφορές στις συνθήκες πρόσβασης στις πληροφορίες του δημόσιου τομέα στα κράτη μέλη;

4.1. Υπάρχει μεγάλη ποικιλία διάφορων νομικών διαρθρώσεων σε κάθε κράτος μέλος. Οι διαρθρώσεις αυτές θα επηρεάσουν τα επίπεδα πρόσβασης που θα είναι πιθανόν να επιτευχθούν σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, αλλά το θέμα δεν θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα σημαντικό εντός ενός κράτους μέλους. Η εμπειρία των τοπικών και περιφερειακών αρχών δείχνει ότι οι περισσότερες πληροφορίες που οι εν λόγω αρχές παρέχουν χρησιμοποιούνται εντός μίας συγκεκριμένης περιφέρειας ή περιοχής και, ως εκ τούτου, η μεγάλη πλειοψηφία των εν λόγω "τοπικών" χρηστών πληροφοριών θα υπόκειται στην ίδια νομοθεσία.

4.2. Υπάρχουν διαφορές όσον αφορά την πρακτική και την παροχή πληροφοριών μεταξύ και εντός των τοπικών και περιφερειακών αρχών. Ωστόσο, για το θέμα αυτό η ΕΤΠ θα μπορούσε να συνεργαστεί με την Επιτροπή για την ανάπτυξη μίας βέλτιστης πρακτικής με στόχο την ενθάρρυνση υψηλών επιπέδων διάδοσης πληροφοριών του δημόσιου τομέα από τις τοπικές και περιφερειακές αρχές.

4.3. Όσον αφορά τις πληροφορίες για τις αγορές του ιδιωτικού τομέα, όπου οι τοπικές και περιφερειακές αρχές συμμετέχουν στην εκμετάλλευση παρόμοιων πληροφοριών του δημόσιου τομέα, η εμπειρία μας δείχνει ότι οι εμπορικοί οργανισμοί είναι γενικά πρόθυμοι να καταβάλλουν τις τιμές της αγοράς οποιεσδήποτε κι αν αυτές είναι σε ένα συγκεκριμένο κράτος μέλος, περιφέρεια ή περιοχή.

4.4. Σημειωτέον ότι ορισμένες συγκεκριμένες πηγές πληροφοριών των τοπικών αρχών υπόκεινται σε οικείους νόμους όσον αφορά την πρόσβαση. Η φύση και το είδος των νόμων όσον αφορά την πρόσβαση διαφέρει μεταξύ των κρατών μελών και από το ένα είδος τοπικής και περιφερειακής αρχής στο άλλο. Συνεπώς, στην πορεία προς τη δημιουργία κοινών καθεστώτων πρόσβασης, θα πρέπει να καταβληθούν σημαντικές προσπάθειες για την εξέταση των διάφορων καθεστώτων πρόσβασης στα διάφορα κράτη μέλη.

4.5. Επίσης, όσον αφορά την καθιέρωση κοινής πρόσβασης, θα πρέπει να σημειωθεί ότι οι τοπικές και περιφερειακές αρχές στα κράτη μέλη συλλέγουν και παρουσιάζουν δεδομένα με διάφορες μορφές. Τυχόν προσπάθειες για την καθιέρωση ομοιόμορφων συνθηκών πρόσβασης στις πληροφορίες ενδέχεται να έχουν σημαντικό κόστος για τις τοπικές και περιφερειακές αρχές.

4.6. Όσον αφορά την εξεύρεση λύσεων, αν ληφθεί υπόψη η ποικιλομορφία των συστημάτων που χρησιμοποιούνται στα κράτη μέλη, ο κοινός παρονομαστής θα είναι κατά πάσα πιθανότητα η ανάγκη εξασφάλισης της ισότητας πρόσβασης για όλους τους κατοίκους ενός κράτους μέλους, επειδή η επιβολή προτύπων πανευρωπαϊκών διαρθρώσεων ενδέχεται να αποδειχθεί δαπανηρή.

5. Ερώτημα 3

Μπορεί η δημιουργία ευρωπαϊκών μεταδεδομένων (πληροφορίες σχετικά με τις διαθέσιμες πληροφορίες) να βοηθήσει τους πολίτες και τις επιχειρήσεις της Ευρώπης να βρίσκουν τον προσανατολισμό τους στις πληροφορίες στο δημόσιο τομέα σε όλη την Ευρώπη;

5.1. Η αυξημένη διαθεσιμότητα των μεταδεδομένων θα συμβάλει στην εξεύρεση πληροφοριών από το δημόσιο τομέα. Συχνά υπάρχουν πληροφορίες, αλλά το κοινό δεν γνωρίζει πού να συλλέξει τις πληροφορίες αυτές. Η Επιτροπή των Περιφερειών ελπίζει ότι θα είναι δυνατό να συνεργαστεί με την Επιτροπή για την ανάπτυξη ενός συστήματος στα πλαίσια του οποίου να θεσπιστούν ορισμένα κοινά πρότυπα για τις περιφερειακές και τοπικές αρχές, ώστε να διευκολυνθεί η αναζήτηση συγκεκριμένων πληροφοριών.

5.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών τονίζει τον όλο και πιο περίπλοκο χαρακτήρα της τεχνολογίας καθώς επίσης και το γεγονός ότι οι μηχανισμοί αναζήτησης στο Ίντερνετ βελτιώνουν την ικανότητα των πολιτών να εντοπίζουν πληροφορίες.

5.3. Οι προσπάθειες για την κατάρτιση καταλόγων πληροφοριών θα είναι χρήσιμη, αλλά ενδέχεται να προκύψουν δυσκολίες όσον αφορά την κατάρτιση των καταλόγων για τις τοπικές και περιφερειακές αρχές, επειδή τα διάφορα είδη τοπικών αρχών έχουν διαφορετικές αρμοδιότητες και, ως εκ τούτου, διαθέτουν διαφορετικά είδη πληροφοριών. Δεν υπάρχει πρότυπη μονάδα τοπικής αυτοδιοίκησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η ευελιξία και οι βέλτιστες πρακτικές θα αποτελούν το βασικό παράγοντα για την αποδέσμευση των δημόσιων πληροφοριών που διαθέτουν οι τοπικές και περιφερειακές αρχές.

6. Ερώτημα 4

Ποια είναι η επίδραση των διαφορετικών πολιτικών τιμολόγησης στην πρόσβαση στις πληροφορίες του δημόσιου τομέα και την εκμετάλλευσή τους;

6.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών υποστηρίζει την αρχή να διατίθενται δωρεάν ορισμένα είδη πληροφοριών του δημόσιου τομέα, π.χ. οι πληροφορίες που αφορούν τους πολίτες ή τις δημοκρατικές διαδικασίες. Η παροχή οποιασδήποτε πληροφορίας από μία τοπική ή περιφερειακή αρχή θα έχει ασφαλώς λειτουργικό κόστος και, ανάλογα με τη μέθοδο παροχής των πληροφοριών, ενδέχεται να επιβληθούν ορισμένες ονομαστικές επιβαρύνσεις στον τελικό χρήστη για την κάλυψη του κόστους παροχής των πληροφοριών αυτών.

6.2. Το κόστος παροχής πληροφοριών ενδέχεται να είναι σημαντικό, τα δε επίπεδα ανάπτυξης της τεχνολογίας των πληροφοριών διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των κρατών μελών και από την μία τοπική και περιφερειακή αρχή στην άλλη.

6.3. Η Επιτροπή των Περιφερειών επικροτεί τις προσπάθειες της Επιτροπής που δεν θα παρεμβάλουν εμπόδια στις τοπικές και περιφερειακές αρχές που είναι ικανές να παράσχουν πληροφορίες σε ιδιωτικούς φορείς εμπορικών συμφερόντων. Τα κεφάλαια που συλλέγονται από την εκμετάλλευση των πληροφοριών αυτών μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης των πολιτών.

6.4. Θα χρειασθεί ευελιξία σε οποιαδήποτε μελλοντική νομοθεσία, επειδή η αξία των διαφόρων ειδών πληροφοριών θα διαφέρει μεταξύ και εντός των κρατών μελών.

6.5. Ωστόσο, σε οποιαδήποτε παροχή πληροφοριών από μια τοπική ή περιφερειακή αρχή πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η νομοθεσία για την προστασία των δεδομένων και η ανάγκη προστασίας της ιδιωτικής ζωής των πολιτών. Αν ληφθεί υπόψη η απαίτηση αυτή, πιθανόν να προκύψουν περαιτέρω έξοδα κατά την παροχή πληροφοριών τα οποία θα πρέπει να συνεκτιμηθούν.

6.6. Όσον αφορά τις έννοιες τις τιμολόγησης γενικότερα, είναι απίθανο να προκύψουν διαφορές είτε για τους πολίτες είτε για τις επιχειρήσεις· δεδομένου ότι τα συστήματα τιμολόγησης ισχύουν σε ισότιμη βάση εντός ενός κράτους μέλους, η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει ότι αυτό δεν αποτελεί πρόβλημα.

6.7. Ωστόσο, υπάρχουν διαφορές μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ όσον αφορά την ικανότητα των τοπικών και περιφερειακών αρχών να αναλαμβάνουν το είδος αυτό εκμετάλλευσης των πληροφοριών. Συνεπώς, θα ανέμενε κανείς να υπάρχουν διαφορές ευκαιριών για τους πολίτες και για τις επιχειρήσεις από το ένα κράτος μέλος στο άλλο, αλλά κοινές προσεγγίσεις εντός των κρατών μελών.

6.8. Ωστόσο, το βασικό θέμα είναι ότι, στο μέτρο που η εθνική, περιφερειακή ή τοπική νομοθεσία εφαρμόζεται σε ισότιμη βάση για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις, δεν θα πρέπει να υπάρχουν προβλήματα για την τιμολόγηση των πληροφοριών. Δεν είναι ρεαλιστικό να εξεταστεί το ενδεχόμενο θέσπισης ενός συστήματος κοινής τιμολόγησης στην ΕΕ τη στιγμή αυτή.

7. Ερώτημα 5

Σε ποιο βαθμό και υπό ποιες συνθήκες μπορούν οι δραστηριότητες των φορέων του δημόσιου τομέα στην αγορά των πληροφοριών να προκαλέσουν αθέμιτο ανταγωνισμό σε ευρωπαϊκό επίπεδο;

7.1. Υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ των διάφορων κρατών μελών όσον αφορά τις δυνατότητες εμπορικής αξιοποίησης των πληροφοριών από τις τοπικές ή περιφερειακές αρχές. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, οποιαδήποτε μορφή "πώλησης" πληροφοριών πραγματοποιείται κυρίως από έναν ενδιάμεσο φορέα. Υπάρχουν βέβαια ανησυχίες ότι, αν ληφθούν υπόψη η φύση και οι αρμοδιότητες των τοπικών και περιφερειακών αρχών στον τομέα της συλλογής πληροφοριών, θα αναπτυχθούν ιδιωτικά μονοπώλια σε μικρό αριθμό τομέων σε περίπτωση που οι τοπικές και περιφερειακές αρχές συνεργαστούν με τον ιδιωτικό τομέα.

7.2. Όταν οι τοπικές και περιφερειακές αρχές μπορούν να εκμεταλλευτούν τις πληροφορίες που διαθέτουν, πρέπει να αποφεύγουν τον αθέμιτο ανταγωνισμό, επειδή είναι δυνατό μία τοπική ή περιφερειακή αρχή να αποκτήσει μονοπωλιακή θέση. Η δυνατότητα παροχής ορισμένων συγκεκριμένων ειδών πληροφοριών στις τιμές της αγοράς θα ενθαρρύνει την εισαγωγή καινοτομιών από τις τοπικές και περιφερειακές αρχές.

7.3. Σε περίπτωση που θεσπισθεί ένα σύστημα χρέωσης, οι τοπικές και περιφερειακές αρχές οφείλουν να διερευνήσουν την επίδρασή του στον ιδιωτικό τομέα. Το θέμα της χρέωσης θα αποτελέσει ιδιαίτερο σημείο του πρότυπου σχεδίου που προτείνεται στις συστάσεις της παρούσας γνωμοδότησης.

8. Ερώτημα 6

Αποτελούν φραγμό για την εκμετάλλευση πληροφοριών του δημόσιου τομέα τα διαφορετικά καθεστώτα στην Ευρωπαϊκή Ένωση όσον αφορά τα πνευματικά δικαιώματα;

8.1. Η νομοθεσία για τα πνευματικά δικαιώματα διαφέρει από το ένα κράτος μέλος στο άλλο και θα χρειασθεί να μελετηθεί προσεκτικά κατά την εξέταση του ενδεχόμενου ανοίγματος της παροχής πληροφοριών του δημόσιου τομέα. Ωστόσο, ορισμένες πρωτοβουλίες της ΕΕ συνέβαλαν στην εναρμόνιση των προτύπων. Τα ίδια τα πνευματικά δικαιώματα δεν αποτελούν άμεσο εμπόδιο στην εκμετάλλευση πληροφοριών και στη χορήγηση αδειών εκμετάλλευσης, ενώ άλλες παρόμοιες μορφές νομοθεσίας επιτρέπουν τη διάθεση πληροφοριών σε ευρύτερη βάση.

9. Ερώτημα 7

Πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στα συστήματα προστασίας της ιδιωτικής ζωής όσον αφορά την εκμετάλλευση των πληροφοριών του δημόσιου τομέα;

9.1. Η γνώμη των κρατών μελών της ΕΕ για την προστασία των δεδομένων είναι ιδιαίτερα ανεπτυγμένη και σε γενικές γραμμές ισχύουν για τις πληροφορίες που διαθέτει ο δημόσιος τομέας συμπεριλαμβανομένων των τοπικών και περιφερειακών αρχών. Η Επιτροπή των Περιφερειών υποστηρίζει τις πρωτοβουλίες για την προστασία των δεδομένων και την προστασία των πληροφοριών για το άτομο, ιδίως λόγω του ευαίσθητου χαρακτήρα ορισμένων πληροφοριών τις οποίες οι τοπικές και περιφερειακές αρχές είναι υποχρεωμένες να συλλέγουν. Το 1998 θεσπίστηκαν στο Ηνωμένο Βασίλειο οκτώ βασικές αρχές για την καθιέρωση προτύπων όσον αφορά την αποκάλυψη προσωπικών δεδομένων. Παρόμοιες αρχές θα πρέπει επίσης να αναπτυχθούν στην υπόλοιπη Ευρώπη ώστε να έχουν οι πολίτες εμπιστοσύνη όσον αφορά τον τρόπο χρησιμοποίησης των πληροφοριών.

9.2. Όταν πρέπει να παρακάμπτονται οι αρχές όσον αφορά την προστασία της ιδιωτικής ζωής σε περίπτωση που ένας δημόσιος οργανισμός είναι υποχρεωμένος να δράσει προς το κοινό συμφέρον, αυτό θα πρέπει να γίνεται με μεγάλη προσοχή και σύμφωνα με αυστηρές διαδικασίες για την αποκάλυψη προσωπικών πληροφοριών.

10. Ερώτημα 8

Σε ποιο βαθμό ενδέχεται να αποτελέσουν εμπόδιο για την πρόσβαση στις πληροφορίες του δημόσιου τομέα ή την εκμετάλλευσή τους τα διαφορετικά καθεστώτα στα κράτη μέλη όσον αφορά τη νομική ευθύνη;

10.1. Υπάρχουν διαφορές όσον αφορά τα καθεστώτα νομικής ευθύνης, αλλά η Επιτροπή των Περιφερειών δεν θεωρεί τις διαφορές αυτές σοβαρό εμπόδιο για την εξασφάλιση πρόσβασης στις πληροφορίες του δημόσιου τομέα από όσους το επιθυμούν. Τα πρότυπα ποιότητας των πληροφοριών είναι σημαντικά, αλλά, αν ληφθεί υπόψη ότι υπάρχει ήδη νομοθεσία για τη νομική ευθύνη στα κράτη μέλη, αυτό δεν θα πρέπει να δημιουργήσει καμία σοβαρή δυσκολία σε ένα κράτος μέλος.

10.2. Ωστόσο, ενδέχεται να προκύψουν ορισμένες δυσκολίες όσον αφορά τη διασυνοριακή νομική ευθύνη, επειδή τα συστήματα για τη νομική ευθύνη διαφέρουν από το ένα κράτος μέλος στο άλλο, πράγμα που μπορεί να αποτελέσει εμπόδιο για την πρόσβαση στις πληροφορίες του δημόσιου τομέα, δεδομένου ότι οι κανόνες για τη νομική ευθύνη δεν μπορούν να εφαρμοσθούν στη χώρα προέλευσης του παραβάτη. Αυτό, μπορεί να ενθαρρύνει τις εταιρίες που έχουν πρόσβαση στις πληροφορίες να εδρεύουν σε χώρες όπου η νομοθεσία περί νομικής ευθύνης είναι πιο χαλαρή. Συνεπώς, θα ήταν λογικό να απαιτηθεί μεγαλύτερος συντονισμός της νομοθεσίας των κρατών μελών όσον αφορά τις κυρώσεις για την κατάχρηση των πληροφοριών του δημόσιου τομέα από τρίτους.

11. Ερώτημα 9

Σε ποιο βαθμό είναι επαρκείς οι πολιτικές που ακολουθούν τα θεσμικά όργανα της ΕΕ στον τομέα της πρόσβασης στις πληροφορίες και της διάδοσής τους;

11.1. Οι πολιτικές των οργάνων της ΕΕ είναι γενικά χρήσιμες και κινούνται σαφώς προς τη σωστή κατεύθυνση όσον αφορά την παροχή και τη διάδοση πληροφοριών. Ωστόσο, δεν υπάρχει σχέση μεταξύ των δράσεων της ΕΕ, των κρατών μελών και, ειδικότερα, των τοπικών και περιφερειακών αρχών. Η ανάπτυξη ενός πιο ολοκληρωμένου συστήματος πληροφοριών είναι ευπρόσδεκτη και αποτελεί φιλοδοξία η οποία, χάρη στην τεχνολογία, είναι στόχος που καθίσταται όλο και πιο δυνατό να επιτευχθεί. Είναι επίσης πιθανό να μπορέσουν οι τοπικές και περιφερειακές αρχές να διαδραματίσουν σημαντικότερο ρόλο στην παροχή πληροφοριών στο κοινό σχετικά με την ΕΕ, επειδή αποτελούν το επίπεδο διοίκησης που βρίσκεται πλησιέστερα στο μεμονωμένο πολίτη, ενώ πρέπει επίσης να ενθαρρυνθούν οι βέλτιστες πρακτικές κατά τη διάδοση πληροφοριών.

11.2. Οι δυνατότητες διερεύνησης και αναζήτησης μπορούν πάντα να βελτιωθούν. Πολλές από τις διαδικασίες εσωτερικής αναζήτησης βασίζονται σε ελεύθερη αναζήτηση κειμένου παρά σε ευρετήρια, πράγμα το οποίο μπορεί συχνά να έχει ως αποτέλεσμα διαφορετική ποιότητα από άποψη αποτελεσμάτων αναζήτησης σε διάφορα επίπεδα ποιότητας.

12. Συμπεράσματα

12.1. Υπάρχουν πολλές αρχές όσον αφορά την πρόσβαση και την παροχή πληροφοριών του δημόσιου τομέα τις οποίες η Επιτροπή των Περιφερειών υποστηρίζει. Ωστόσο, υπάρχουν επίσης πρακτικά θέματα όσον αφορά την παροχή πληροφοριών και το σχετικό κόστος, θέματα σημαντικά που πρέπει να αντιμετωπισθούν κατά την υποβολή προτάσεων για την επέκταση της πρόσβασης στις πληροφορίες του δημόσιου τομέα. Η αρχή της αύξησης της πρόσβασης του κοινού δεν θα πρέπει να οδηγήσει στην επιβολή υπερβολικών διοικητικών ή οικονομικών βαρών στις τοπικές και περιφερειακές αρχές.

12.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών ανησυχεί επίσης μήπως στον τομέα αυτό οι ενέργειες για την καθιέρωση δεσμευτικής νομοθεσίας είναι αναποτελεσματικές και προκαλέσουν δυσκολίες στις τοπικές και περιφερειακές αρχές. Αυτό ενδέχεται επίσης να αποβεί εις βάρος της αρχής της επικουρικότητας, οι δε τοπικές και περιφερειακές αρχές πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να παρέχουν πληροφορίες στους κατοίκους της περιφέρειας ή της περιοχής τους που το επιθυμούν.

12.3. Κατά την εξέταση της πρόσβασης στις πληροφορίες του δημόσιου τομέα πρέπει να αρχίσουμε να εξετάζουμε τις απαιτήσεις των καταναλωτών/πολιτών όσον αφορά τις πληροφορίες. Δεν είναι σκόπιμο να δημιουργηθεί ένα δύσκαμπτο και γραφειοκρατικό σύστημα εάν υπάρχει περιορισμένη ζήτηση για πρόσβαση σε πληροφορίες.

12.4. Θα ήταν δυνατό να θεσπιστεί νομοθεσία σε ευρωπαϊκό επίπεδο για τα θέματα που συζητούνται στην Πράσινη Βίβλο, αλλά υπάρχουν άλλοι τρόποι να επιτευχθεί μεγαλύτερη πρόσβαση στις πληροφορίες του δημόσιου τομέα με τις οποίους ενδέχεται να επιτευχθούν υψηλότερα επίπεδα πρόσβασης από εκείνα που μπορούν να επιτευχθούν μόνο με τη νομοθεσία, κατ' ανάγκη σε επίπεδο "χαμηλότερου κοινού παρανομαστή". Ειδικότερα, η Επιτροπή των Περιφερειών υποστηρίζει τις ενέργειες για τη δημιουργία ενός ευρύτερου μηχανισμού ανάπτυξης των βέλτιστων πρακτικών κατά την παροχή πληροφοριών του δημόσιου τομέα. Η Επιτροπή των Περιφερειών εκφράζει την ικανοποίησή της για τη δυνατότητα συνεργασίας με την Επιτροπή ώστε να εξεταστούν τρόποι για την υλοποίηση του στόχου αυτού.

12.5. Η πρόσβαση στις πληροφορίες βελτιώνεται συνεχώς, με αυξημένα επίπεδα ιδιωτικής πρόσβασης στο Ίντερνετ, αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν δυσκολίες όσον αφορά εκείνους που δεν έχουν παρόμοια πρόσβαση και τον τρόπο με τον οποίο οι πληροφορίες του δημόσιου τομέα θα μπορούν να καταστούν διαθέσιμες στα άτομα που δεν διαθέτουν ηλεκτρονικά μέσα.

12.6. Η ταχύτητα των αλλαγών που συντελούνται στον τομέα της πληροφόρησης και των επικοινωνιών σημαίνει ότι η Επιτροπή θα πρέπει να επανεξετάζει τακτικά το θέμα της πληροφόρησης του κοινού, ώστε να συμβαδίζει η ενημέρωση αυτή με τη νομοθετική και τεχνολογική πρόοδο. Η Επιτροπή των Περιφερειών αδημονεί να διαδραματίσει πλήρη και θετικό ρόλο στις μελλοντικές αυτές συζητήσεις.

13. Συστάσεις

13.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει ότι η Επιτροπή θα πρέπει να διαβουλεύεται άμεσα στο μέλλον μέσω της ΕΤΠ με τις τοπικές και περιφερειακές αρχές για τη συζήτηση του ρόλου της τοπικής αυτοδιοίκησης όσον αφορά την παροχή πληροφοριών του δημόσιου τομέα. Η Επιτροπή των Περιφερειών προτείνει να επιλεγούν από όλα τα κράτη μέλη ορισμένες "πρότυπες" τοπικές και περιφερειακές αρχές, ώστε να δημιουργηθεί μία ειδική ομάδα που να εξετάζει και να υποβάλλει εκθέσεις στην Επιτροπή τόσο για τον τρόπο με τον οποίο οι αρχές όσον αφορά την πρόσβαση μπορούν να καταστούν πραγματικότητα, όσο και για το εάν θα είναι δυνατό να επιτευχθεί μεγαλύτερος συντονισμός όσον αφορά την παροχή πληροφοριών.

13.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει ότι, αν ληφθεί υπόψη ο σημαντικός ρόλος που διαδραματίζουν οι τοπικές και περιφερειακές αρχές όσον αφορά την παροχή πληροφοριών του δημόσιου τομέα, οι τυχόν προτάσεις που η Επιτροπή προτίθεται να υποβάλει για την προώθηση της πρόσβασης του κοινού στις δημόσιες πληροφορίες, θα πρέπει να προβλέπουν την όσο το δυνατό ενωρίτερη συμμετοχή της ΕΤΠ στον εν λόγω νομοθετικό πρόγραμμα.

13.3. Η διάδοση των βέλτιστων πρακτικών για την παροχή πληροφοριών του δημόσιου τομέα έχει ζωτική σημασία. Η Επιτροπή των Περιφερειών επικροτεί οποιεσδήποτε περαιτέρω πρωτοβουλίες της Επιτροπής που θα παράσχουν στις τοπικές και περιφερειακές αρχές τη δυνατότητα να εξασφαλίσουν την καλύτερη ενημέρωση των πολιτών.

13.4. Η Επιτροπή των Περιφερειών υποστηρίζει τις ενέργειες για τη δημιουργία μίας πιο συνεκτικής δομής πληροφόρησης εντός των κρατών μελών, ώστε να υπάρχει καλύτερη επικοινωνία μεταξύ των τοπικών, των περιφερειακών και των εθνικών αρχών. Η Επιτροπή των Περιφερειών επιθυμεί να ενθαρρυνθούν τα συστήματα στα οποία οι κάτοχοι ιστοσελίδων στα τοπικά διαδίκτυα είναι σε θέση να παράσχουν πληροφορίες, ώστε να διασφαλισθεί ότι οι πληροφορίες που παρέχονται από τον δημόσιο τομέα σε οποιοδήποτε επίπεδο της τοπικής αυτοδιοίκησης θα είναι συνεχείς και σημαντικές.

13.5. Η Επιτροπή των Περιφερειών ελπίζει ότι μετά την υποβολή εκθέσεων από τις πρότυπες αρχές, η Επιτροπή θα καταρτίσει ορισμένες γενικές κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με την παροχή πληροφοριών του δημοσίου τομέα.

13.6. Η Επιτροπή οφείλει, επίσης, να καταβάλει προσπάθειες προκειμένου να στηρίξει την αποτελεσματικότερη ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των διαφόρων διοικητικών επιπέδων, συμπεριλαμβανομένων των τοπικών και περιφερειακών αρχών.

13.7. Έχοντας υπόψη την αυξανόμενη παροχή πληροφοριών μέσω ηλεκτρονικών μέσων, είναι όλο και πιο αναγκαίο να διασφαλιστεί η εκπαίδευση και η κατάρτιση του κοινού ώστε να έχει πρόσβαση στις πληροφορίες που είναι αναγκαίες για την καθημερινή του ζωή. Η Επιτροπή των Περιφερειών προτείνει να συνεχίσει η Επιτροπή να τονίζει στις κυβερνήσεις των κρατών μελών τη σημασία της εκπαίδευσης του κοινού όσον αφορά τη χρησιμοποίηση της τεχνολογίας που επιτρέπει την πρόσβαση στις πληροφορίες και ενισχύει σε τελική ανάλυση τη θέση του πολίτη.

Βρυξέλλες, 17 Νοεμβρίου 1999.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Manfred DAMMEYER