Στο πλαίσιο της διευκόλυνσης διατέθηκαν 800 εκατ. EUR στον τομέα προτεραιότητας της υγείας.

Ο κύριος πυλώνας της στήριξης της διευκόλυνσης είναι το έργο SIHHAT, μια άμεση επιχορήγηση προς το τουρκικό Υπουργείο Υγείας, που θα χορηγηθεί σε δύο δόσεις των 300 εκατ. EUR και 210 εκατ. EUR, αντίστοιχα. Το SIHHAT στηρίζει το υπουργείο στις προσπάθειές του για παροχή δωρεάν και ισότιμης πρόσβασης σε ιατροφαρμακευτική περίθαλψη σε 4 εκατομμύρια πρόσφυγες. Ο αριθμός των λειτουργικών κέντρων υγείας για μετανάστες (MHC) ανήλθε σε 180, και 4 091 μέλη υγειονομικού προσωπικού περιλαμβάνονται επί του παρόντος στην κατάσταση μισθοδοσίας του έργου, το 79 % των οποίων είναι συριακής καταγωγής. Ο ρυθμός υλοποίησης του έργου συνεχίζει να είναι ικανοποιητικός, με απτά αποτελέσματα στον τομέα. Το αποθεματικό για απρόβλεπτα στο πλαίσιο του SIHHAT 1 ύψους 4,75 εκατ. EUR για την αντιμετώπιση των αναγκών που σχετίζονται με τη νόσο COVID-19 αποδεσμεύτηκε τον Απρίλιο του 2020, και επιπλέον 1,6 εκατ. EUR διατέθηκαν για τη θεραπεία της νόσου COVID-19 στο πλαίσιο του SIHHAT 2.

Το επακόλουθο έργο SIHHAT 2 (210 εκατ. EUR) βρίσκεται σε εξέλιξη με το τουρκικό Υπουργείο Υγείας από τις αρχές του 2021 για να εξασφαλιστούν ο συγχρονισμός με τη λήξη του SIHHAT 1 και η συνέχιση των υπηρεσιών ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης των προσφύγων έως το τέλος του 2023.

Τα κατασκευαστικά έργα για νοσοκομεία στις επαρχίες Dortyol/Hatay και Kilis πλησιάζουν στο στάδιο της ολοκλήρωσης, με πρόοδο άνω του 95 %. Επιπλέον, σύμβαση ύψους 90 εκατ. EUR για την προμήθεια συμπληρωματικών υποδομών και εξοπλισμού υγείας μικρής κλίμακας ξεκίνησε στο πλαίσιο έργου με την Τράπεζα Ανάπτυξης του Συμβουλίου της Ευρώπης (CEB) τον Μάρτιο του 2021.

Εξακολουθούν να εκφράζονται ακόμη ανησυχίες, όσον αφορά την πρόσβαση των προσφύγων που βρίσκονται εκτός της αρχικής επαρχίας καταγραφής τους ή εν κινήσει σε υπηρεσίες υγείας, πρόσβαση η οποία περιορίζεται σε εμβολιασμούς και σε υπηρεσίες έκτακτης ιατρικής βοήθειας. Το γεγονός αυτό έχει αρνητικές επιπτώσεις στους πρόσφυγες που βρίσκονται εν κινήσει, στους εποχιακούς εργαζομένους και στους πρόσφυγες που εγκαταστάθηκαν σε άλλες επαρχίες. Η Επιτροπή παρακολουθεί στενά τις αλλαγές πολιτικής και επιδιώκει να προσεγγίσει τον πληθυσμό των πληττόμενων προσφύγων μέσω έργου κινητής ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης στο πλαίσιο του SIHHAT.

Δημοτικές υποδομές

Ποσό 380 εκατ. EUR διατέθηκε σε αυτόν τον τομέα προτεραιότητας στο πλαίσιο της δεύτερης δόσης της διευκόλυνσης.

Έργα με την Agence Française de Développement (AFD), την Παγκόσμια Τράπεζα, την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) και την Illbank στο πλαίσιο του EUTF αποσκοπούν στη βελτίωση της πρόσβασης και της ποιότητας όσον αφορά τις δημοτικές υπηρεσίες στους τομείς της υδροδότησης, της διαχείρισης λυμάτων και στερεών αποβλήτων στις περιοχές που πλήττονται περισσότερο από την εισροή προσφύγων. Επιπλέον, έργο ύψους 25 εκατ. EUR με την Kreditanstalt für Wiederaufbau (KfW) παρέχει υποδομές αναψυχής με σκοπό τη στήριξη της κοινωνικής συνοχής. Η κατασκευή μίας εγκατάστασης μηχανικής βιολογικής επεξεργασίας αποβλήτων στην επαρχία Gaziantep στο πλαίσιο έργου του EUTF, το οποίο υλοποιείται από το αναπτυξιακό πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών (UNDP), ολοκληρώθηκε τον Οκτώβριο του 2021. Στο πλαίσιο της συμφωνίας ανάθεσης καθηκόντων που υπογράφηκε με την ΕΤΕπ, κατά τη διάρκεια του 2021 υπογράφηκαν και δρομολογήθηκαν 15 συμβάσεις έργου συνολικού ύψους 42,4 εκατ. EUR. Όλα τα υπόλοιπα έργα βρίσκονται ακόμη στο στάδιο προετοιμασίας (επισκόπηση σχεδιασμού, προετοιμασία των τευχών δημοπράτησης κ.λπ.)

Βασικές ανάγκες και κοινωνικοοικονομική στήριξη

Περισσότερα από 2,83 δισ. EUR διατέθηκαν για βασικές ανάγκες και κοινωνικοοικονομική στήριξη στο πλαίσιο της διευκόλυνσης.

Σκοπός των παρεμβάσεων στον συγκεκριμένο τομέα προτεραιότητας είναι η διασφάλιση της κάλυψης των βασικών αναγκών των πλέον ευάλωτων προσφύγων και η ενίσχυση της ανθεκτικότητας και της αυτοδυναμίας των προσφύγων. Με τον τρόπο αυτό, θα καταστεί δυνατή η σταδιακή μετάβαση από την εξάρτηση από την κοινωνική πρόνοια στην αυξημένη αυτοδυναμία και σε ευκαιρίες διαβίωσης.

Στο πλαίσιο της βοήθειας που παρέχεται από τη διευκόλυνση για την κάλυψη βασικών αναγκών, περισσότεροι από 2,6 εκατομμύρια πρόσφυγες έλαβαν στήριξη που τους επιτρέπει να ζουν με αξιοπρέπεια. Το μεγαλύτερο μέρος της στήριξης παρέχεται μέσω του Κοινωνικού Διχτυού Ασφαλείας Έκτακτης Ανάγκης (ESSN) από το τέλος του 2016, ενός προγράμματος ανθρωπιστικής κοινωνικής βοήθειας που προσφέρει σε μηνιαία βάση μετρητά μέσω συστήματος χρεωστικής κάρτας, σε περισσότερους από 1,5 εκατομμύρια ευάλωτους δικαιούχους πρόσφυγες πλέον. Στο πλαίσιο της δεύτερης δόσης της διευκόλυνσης, διατέθηκε από τη διευκόλυνση χρηματοδότηση ύψους 500 εκατ. EUR σε αυτό το εμβληματικό πρόγραμμα, και, επί του παρόντος, βρίσκεται στο στάδιο της εφαρμογής από τη Διεθνή Ομοσπονδία του Ερυθρού Σταυρού / της Ερυθράς Ημισελήνου (από τον Απρίλιο του 2020). Με συμπληρωματική χρηματοδότηση ύψους 400 εκατ. EUR εκτός της διευκόλυνσης που εγκρίθηκε από την αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή τον Ιούλιο του 2020 στο πλαίσιο του διορθωτικού προϋπολογισμού που αναφέρεται ανωτέρω και με πρόσθετη επιχορήγηση ύψους 325 εκατ. EUR που δεσμεύτηκε στο τέλος του 2021 στο πλαίσιο της πρόσθετης δέσμης 3 δισ. EUR για την περίοδο 2021-2023, εξασφαλίζεται η συνέχιση της στήριξης από το ESSN έως το πρώτο τρίμηνο του 2023.

Στο πλαίσιο της δεύτερης δόσης, η Επιτροπή υπέγραψε άμεση επιχορήγηση ύψους 245 εκατ. EUR προς το Υπουργείο Οικογένειας και Κοινωνικών Υπηρεσιών, ώστε να καταστεί δυνατή η παροχή μηνιαίας οικονομικής στήριξης σε επίπεδο εφάμιλλο με την κοινωνική βοήθεια που παρέχει σε ευάλωτα άτομα το τουρκικό σύστημα κοινωνικής ασφάλισης, ήτοι το συμπληρωματικό ESSN (C-ESSN). Μετά το προπαρασκευαστικό στάδιο, οι πληρωμές στους δικαιούχους ξεκίνησαν τον Ιούλιο του 2021 και θα συνεχιστούν τουλάχιστον έως τα μέσα του 2022. Το έργο υλοποιείται παράλληλα με το ESSN και παρέχει στήριξη σε νοικοκυριά με μονογονεϊκές οικογένειες, ηλικιωμένους, άτομα με αναπηρία και άτομα με σοβαρή αναπηρία. Η αντιπροσωπεία της ΕΕ και το προσωπικό του τοπικού γραφείου της ECHO πραγματοποιούν τακτικές συνεδριάσεις για τον συντονισμό της παράλληλης εφαρμογής του ESSN και του C-ESSN.

Εξακολουθεί να παρέχεται πρόσθετη κοινωνικοοικονομική στήριξη στους πρόσφυγες με προφίλ που τους επιτρέπει να έχουν πρόσβαση στην αγορά εργασίας. Η στήριξη αυτή αποσκοπεί στην αύξηση της απασχολησιμότητας των προσφύγων και προβλέπει επαγγελματική κατάρτιση και κατάρτιση για την απόκτηση δεξιοτήτων, γλωσσική κατάρτιση, παροχή συμβουλών επαγγελματικού προσανατολισμού, προγράμματα κατάρτισης στον χώρο εργασίας και απλούστευση της διαδικασίας έκδοσης αδειών εργασίας για την παροχή στήριξης τόσο στους Σύριους πρόσφυγες όσο και στις κοινότητες υποδοχής. Παρέχονται μικρές επιχορηγήσεις για επιχειρήσεις και επιχειρηματική κατάρτιση σε νεοφυείς και υφιστάμενες επιχειρήσεις Σύριων προσφύγων και κοινοτήτων υποδοχής, σε συνεργασία με τον οργανισμό ανάπτυξης μικρών και μεσαίων βιομηχανιών της Τουρκίας (KOSGEB) και την Αναπτυξιακή και Επενδυτική τράπεζα της Τουρκίας (ΤΚΥΒ). Ένα επιπλέον έργο που υλοποιείται επί του παρόντος από την Παγκόσμια Τράπεζα στηρίζει την ανάπτυξη και εφαρμογή ενός μοντέλου κοινωνικής επιχειρηματικότητας για γυναίκες, με σκοπό την παροχή βιώσιμων προσοδοφόρων δραστηριοτήτων τόσο στις ευάλωτες γυναίκες πρόσφυγες από τη Συρία όσο και στις γυναίκες της Τουρκίας. Δύο επιπλέον έργα αποσκοπούν στη στήριξη της απασχόλησης στον τομέα της γεωργίας. Τα έργα θα πρέπει να υλοποιηθούν έως τα μέσα του 2025 το αργότερο.

Διαχείριση της μετανάστευσης

Στον συγκεκριμένο τομέα προτεραιότητας η διευκόλυνση χρηματοδότησε, στο πλαίσιο της πρώτης δόσης, δύο έργα συνολικού ύψους 80 εκατ. EUR.

Το πρώτο έργο παρείχε ενωσιακή στήριξη για την ενίσχυση των ικανοτήτων της Τουρκικής Ακτοφυλακής όσον αφορά την πραγματοποίηση επιχειρήσεων έρευνας και διάσωσης. Το δεύτερο έργο αποσκοπούσε στην παροχή στήριξης στη Γενική Διεύθυνση Διαχείρισης της Μετανάστευσης (DGMM) όσον αφορά τη διαχείριση των επιστροφών από την ΕΕ. Και τα δύο έργα έχουν ολοκληρωθεί.

Πτυχές που αφορούν το φύλο στο πλαίσιο των έργων της διευκόλυνσης

Η Επιτροπή δεσμεύεται να εφαρμόσει το σχέδιο δράσης της ΕΕ για την ισότητα των φύλων III «Μαζί προς έναν κόσμο ισότητας μεταξύ των φύλων 2021-2025» σχετικά με την ενίσχυση της ισότητας των φύλων και την ενδυνάμωση των γυναικών στην εξωτερική δράση της ΕΕ. Στο πλαίσιο αυτό, η προώθηση, προστασία και εκπλήρωση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των γυναικών και κοριτσιών, η ισότητα των φύλων και η ενδυνάμωση των γυναικών και κοριτσιών αποτελούν πρωταρχικές προτεραιότητες και στόχους της ΕΕ που καθοδηγούν τις παρεμβάσεις της διευκόλυνσης.

Ειδικότερα, το ανθρωπιστικό σκέλος της διευκόλυνσης διέπεται από την πολιτική της ΓΔ ECHO για θέματα φύλου του 2013 με τίτλο «Gender in Humanitarian Aid: different needs, adapted response» (Η διάσταση του φύλου στην ανθρωπιστική βοήθεια: διαφορετικές ανάγκες, προσαρμοσμένη απάντηση). Αυτό έχει ως συνέπεια να ζητείται από τους εταίρους να διενεργούν αναλύσεις της διάστασης του φύλου κατά την έναρξη των προγραμμάτων, να προσαρμόζουν τον σχεδιασμό και την υλοποίηση των προγραμμάτων σύμφωνα με τους διαφορετικούς κινδύνους και ευκαιρίες που αντιμετωπίζουν οι ομάδες φύλου, και να υποβάλλουν έκθεση αποτελεσμάτων με χωριστά στοιχεία ανά φύλο.