EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 168/10

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Μητροπολιτικές περιοχές: Οι κοινωνικοοικονομικές τους συνέπειες για το μέλλον της Ευρώπης»

(2007/C 168/02)

Στις 7 Νοεμβρίου 2006, το ομοσπονδιακό υπουργείο μεταφορών, δημοσίων έργων και χωροταξίας κάλεσε, εξ ονόματος της μελλοντικής γερμανικής Προεδρίας, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή να καταρτίσει γνωμοδότηση με θέμα: «Μητροπολιτικές περιοχές: οι κοινωνικοοικονομικές τους συνέπειες για το μέλλον της Ευρώπης»

Το ειδικευμένο τμήμα «Οικονομική και Νομισματική Ένωση, Οικονομική και Κοινωνική Συνοχή», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΕΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις … με βάση εισηγητική έκθεση του κ. van IERSEL.

Κατά την 435η σύνοδο ολομέλειας, στις 25 και 26 Απριλίου 2007 (συνεδρίασή της 25ης Απριλίου 2007), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 125 ψήφους υπερ, χωρίς ψήφους κατά και με 5 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Συμπεράσματα

1.1 Κατά τη διάρκεια της τελευταίας πεντηκονταετίας, ο ευρωπαϊκός χώρος έχει μεταμορφωθεί και η παγκοσμιοποίηση επισπεύδει αυτούς τους μετασχηματισμούς, πράγμα το οποίο έχει σημαντικές συνέπειες για τα κέντρα βάρους της Ευρώπης που είναι οι μητροπολιτικές περιοχές. Οι περιοχές αυτές είναι στην καλύτερη δυνατή θέση να αντεπεξέλθουν στις προκλήσεις αυτές και να επωφεληθούν περισσότερο από τις ευκαιρίες που προκύπτουν από τις εν λόγω αλλαγές.

1.2 Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η εξέλιξη των μητροπολιτικών περιοχών καθώς και οι εθνικές πρωτοβουλίες στον χώρο αυτό αποτελούν θέμα που πρέπει να εξετασθεί από το Συμβούλιο και την Επιτροπή σε συνδυασμό με τη γενική τροπή που παίρνουν τα πράγματα. Η διενέργεια μιας σωστά δομημένης συζήτησης σε ευρωπαϊκό επίπεδο θα τοποθετούσε τις εθνικές προσεγγίσεις σε μια κοινή προοπτική, πράγμα το οποίο θα μπορούσε επίσης να αποτελέσει ώθηση για τους περιφερειακούς παράγοντες.

1.3 Οι ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι, εδώ και μερικά χρόνια, διεξάγεται μια ζωηρή συζήτηση. Σε ό,τι αφορά στη σχέση μεταξύ των μεγάλων μητροπολιτικών περιοχών και της στρατηγικής της Λισσαβόνας, το ενδιαφέρον επικεντρώνεται πλέον περισσότερο απ' ό,τι στο παρελθόν στις κοινωνικοοικονομικές συνέπειες που έχει η ύπαρξη αυτών των περιοχών. Πρόκειται για βήμα προόδου.

1.4 Σε πολλές χώρες και περιφέρειες, οι δημόσιες αρχές, όπως και ο ιδιωτικός τομέας, καθώς και η κοινωνία πολιτών προσπαθούν να δημιουργήσουν τις συνθήκες που είναι απαραίτητες για τη βιώσιμη ανάπτυξη των μητροπολιτικών περιοχών και να εξασφαλίσουν την ανταγωνιστικότητα αυτών στην Ευρώπη και στο παγκόσμιο. Ιδιαίτερη προσοχή αξίζει να δοθεί στην εξέλιξη που παρατηρείται στη Γερμανία. Μελέτες που έχουν διεξαχθεί από πανεπιστήμια και άλλους φορείς σε ομοσπονδιακή κλίμακα διευκολύνουν την αντικειμενικότητα της συζήτησης που διεξάγεται. Στις διυπουργικές διασκέψεις για τις μητροπολιτικές περιοχές συμμετέχουν και οι οργανισμοί τοπικής και περιφερειακής αυτοδιοίκησης.

1.5 Η αστική πολιτική της Επιτροπής καθώς και το σχέδιο περιφερειακής ατζέντας του Συμβουλίου υποκινούν τη θετική τροπή των πραγμάτων. Όντως, προσφέρουν ένα πλαίσιο για μια φιλόδοξη αστική πολιτική. Στην ατζέντα υπογραμμίζονται ορισμένα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των μεγάλων μητροπολιτικών περιοχών. Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι, από την άποψη αυτή, το σχέδιο της περιφερειακής ατζέντας εξακολουθεί να προτρέχει των πραγμάτων.

1.6 Παρά τις διαφορετικές διαρθρώσεις και προσεγγίσεις που παρατηρούνται σε κάθε χώρα, οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουν και οι φιλοδοξίες που τρέφουν οι μεγάλες μητροπολιτικές περιοχές είναι ως επί το πλείστον οι ίδιες.

1.7 Οι αδυναμίες στις οποίες προσκρούει η ισόρροπη ανάπτυξη των μητροπολιτικών περιοχών είναι η έλλειψη ταυτότητας και κατάλληλης διακυβέρνησης. Οι υφιστάμενες διοικητικές διαρθρώσεις είναι συχνά απαρχαιωμένες και εμποδίζουν μιαν ευέλικτη προσαρμογή.

1.8 Για την επιτυχία των μητροπολιτικών περιοχών, πρέπει οπωσδήποτε να αναληφθούν δεσμεύσεις σε διάφορα επίπεδα — εθνικό, περιφερειακό και αστικό — πράγμα το οποίο προαπαιτεί τη νομιμότητα αποκεντρωμένων φορέων και θα διευκολύνει επίσης πρωτοβουλίες εκ μέρους του ιδιωτικού τομέα και μη κυβερνητικών οργανισμών.

1.9 Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει εκ νέου ότι υπάρχει έλλειψη συγκρίσιμων κοινωνικοοικονομικών και περιβαλλοντολογικών δεδομένων σε ευρωπαϊκή κλίμακα. Θεωρεί δε ότι, όπως θα έπρεπε να γίνεται σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο, για τον εμπλουτισμό των γνώσεων που υπάρχουν σχετικά με την κατάσταση που επικρατεί σε καθεμία από τις μητροπολιτικές περιοχές της Ευρώπης και για να διευκολυνθεί η κινητοποίηση των ενδιαφερομένων μητροπολιτικών φορέων, είναι απαραίτητο να παρακολουθούνται σε ετήσια βάση οι επιδόσεις των ευρωπαϊκών μητροπολιτικών περιοχών.

2. Συστάσεις

2.1 Η ΕΟΚΕ απευθύνει έκκληση να καταρτίσει η Επιτροπή Λευκή Βίβλο για τις μητροπολιτικές περιοχές, ως συμπλήρωμα της περιφερειακής ατζέντας, για την προώθηση της συζήτησης σε ευρωπαϊκή κλίμακα πάνω σε μιαν αντικειμενική αναλυτική βάση.

2.2 Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουν και οι φιλοδοξίες που τρέφουν οι μεγάλες μητροπολιτικές περιοχές, μαζί με τη γνώση και τις εμπειρίες που έχουν συναχθεί στα κράτη μέλη, πρέπει να τοποθετηθούν σε μια κοινή, ευρωπαϊκή προοπτική και ότι πρέπει να υπάρξει μέριμνα για τη διάδοση καλών πρακτικών.

2.3 Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι απαραίτητο να ληφθεί πολιτική απόφαση εκ μέρους της Επιτροπής έτσι ώστε να ανατεθεί στην Eurostat η σε ετήσια βάση παρουσίαση αξιόπιστων και συγκρίσιμων δεδομένων για όλες τις μητροπολιτικές περιοχές της Ε.Ε., καθώς και ότι πρέπει να χορηγηθούν πρόσθετες πιστώσεις στην Eurostat για να είναι σε θέση να εκπληρώσει αυτή την αποστολή.

2.4 Για να είναι σε θέση η Eurostat να εκπληρώσει το ταχύτερο δυνατόν την αποστολή αυτή, η ΕΟΚΕ συνιστά να ανατεθεί η διενέργεια πειραματικής μελέτης στην ORATE ή κάποιον άλλο έγκριτο οργανισμό, έτσι ώστε να εξεταστούν οι διάφορες πιθανές μέθοδοι για τον προσδιορισμό των μητροπολιτικών περιοχών με βάση κοινά κριτήρια και για να προταθεί ένας περιορισμένος κατάλογος δεδομένων, η κατάρτιση του οποίου θα μπορούσε να αρχίσει χωρίς καθυστέρηση στις μητροπολιτικές περιοχές με περισσότερους από ένα εκατομμύριο κατοίκους για την περίοδο 1995-2005, με την αξιοποίηση των δεδομένων που υπάρχουν από τις ευρωπαϊκές μελέτες εργατικού δυναμικού (1).

3. Αιτιολογία

3.1 Στη γνωμοδότηση που εξέδωσε το 2004, η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στις κοινωνικοοικονομικές συνέπειες των μητροπολιτικών περιοχών (2), οι οποίες θεωρεί ότι έχουν υποτιμηθεί σε μεγάλο βαθμό.

3.2 Η εν λόγω γνωμοδότηση αποσκοπούσε στην ευαισθητοποίηση των κοινοτικών φορέων για τη σταθερά αυξανόμενη — και θεαματική — συγκέντρωση του πληθυσμού και των οικονομικών δραστηριοτήτων στις μητροπολιτικές περιοχές στην Ευρώπη αλλά και σε όλο τον κόσμο.

3.3 Στη γνωμοδότηση του 2004, η ΕΟΚΕ απευθύνει έκκληση να συμπεριληφθεί στην κοινοτική ημερήσια διάταξη το θέμα της ανάπτυξης των μέτρων πολιτικών περιοχών της Ευρώπης. Η ΕΟΚΕ ήταν ένα από τα πρώτα Όργανα που υπογράμμισαν την άμεση σχέση που υφίσταται μεταξύ του ρόλου των μητροπολιτικών περιοχών και της εφαρμογής της στρατηγικής της Λισσαβόνας. Οι μητροπολιτικές περιοχές είναι τα εργαστήρια της παγκόσμιας οικονομίας· είναι η κινητήρια δύναμη της οικονομίας, των κέντρων δημιουργίας και καινοτομίας.

3.4 Ταυτόχρονα, οι μητροπολιτικές περιοχές συγκεντρώνουν τις βασικές προκλήσεις που θα πρέπει να υπερβεί η Ευρώπη τα επόμενα χρόνια. Όντως, στις περιοχές αυτές παρατηρούνται φαινόμενα όπως η φτώχεια, ο κοινωνικός αποκλεισμός και ο χωρικός διαχωρισμός, καταστάσεις που έχουν επιπτώσεις για την απασχόληση και την (διεθνή) εγκληματικότητα (3).

3.5 Η ακτινοβολία των μητροπολιτικών περιοχών ενισχύεται από τον πολλαπλασιασμό των συναλλαγών κάθε είδους που διεξάγονται μεταξύ αυτών τόσο στην Ευρώπη, όσο και σε όλο τον κόσμο. Τα δίκτυα στα οποία συμμετέχουν οι μητροπολιτικές περιοχές συμβάλλουν στην προαγωγή της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.

3.6 Στη γνωμοδότηση του 2004, η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι παρατηρείται έλλειψη συγκριτικών αναλύσεων στις οποίες παρουσιάζονται με ικανοποιητικό τρόπο οι δυνάμεις, οι αδυναμίες, οι περιορισμοί και οι δυνατότητες των περιοχών αυτών.

3.7 Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο η ΕΟΚΕ επέμενε το 2004 ότι είναι απαραίτητο να δοθεί ένας ορισμός των ευρωπαϊκών μητροπολιτικών περιοχών αλλά και να συγκεντρωθούν κατάλληλα και συγκρίσιμα δεδομένα, σε συνδυασμό με την αξιολόγηση των βασικών δεικτών της στρατηγικής της Λισσαβόνας, για κάθε μητροπολιτική περιοχή.

3.8 Η οικονομία της γνώσης και η δικτυωμένη κοινωνία αυξάνουν την έλξη που ασκούν οι μητροπολιτικές περιοχές επί προσώπων και δραστηριοτήτων. Σε ορισμένα κράτη μέλη, διεξάγεται μια ζωηρή συζήτηση σε εθνική και περιφερειακή κλίμακα με αντικείμενο την πολιτική που πρέπει να εφαρμοστεί έναντι των μεγάλων μητροπολιτών περιοχών και τη διακυβέρνησή τους. Σε διάφορες περιπτώσεις, οι συζητήσεις ακολουθούνται από συγκεκριμένες δράσεις προς την κορυφή ή προς τη βάση.

4. Η ανταπόκριση της Επιτροπής το 2004

4.1 Το 2004, η ΕΟΚΕ κάλεσε την Επιτροπή να πραγματοποιήσει ολοκληρωμένες αναλύσεις με τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερομένων επιτροπών και να παρουσιάζει σε τακτά διαστήματα εκθέσεις σχετικά με την κοινωνικοοικονομική κατάσταση των μητροπολιτικών περιοχών και την θέση τους στην ευρωπαϊκή κλίμακα. Κατ' αυτόν τον τρόπο, θα ήταν εφικτή μια καλύτερη αξιολόγηση των πλεονεκτημάτων και των αδυναμιών των μεγάλων μητροπολιτικών περιοχών, προκειμένου να οριστούν με καλύτερο τρόπο οι σχετικές πολιτικές και να διευκολυνθεί η διάδοση καλών πρακτικών.

4.2 Ανταποκρινόμενη στις υποδείξεις της ΕΟΚΕ, η Επιτροπή συμμερίζεται τη διπλή επισήμανση που κάνει η ΕΟΚΕ σε ό,τι αφορά στον ρόλο-κλειδί που διαδραματίζουν οι μητροπολιτικές περιοχές για την υλοποίηση των στόχων της στρατηγικής της Λισσαβόνας αλλά και για την έλλειψη αξιόπιστων και συγκρίσιμων στοιχείων για αυτές τις περιφερειακές οντότητες σε ευρωπαϊκή κλίμακα (4).

4.3 Παρά την κοινή διαπίστωση, η Επιτροπή δεν έχει δείξει μέχρι στιγμής ότι ακολουθεί μια περισσότερο σκοποθετημένη και ολοκληρωμένη προσέγγιση έναντι των μεγάλων αστικών περιοχών. Σταδιακά, εφαρμόζεται μία αστική πολιτική, ωστόσο στο πλαίσιο αυτό δεν γίνεται διάκριση μεταξύ «πόλεων και μητροπολιτικών περιοχών». Τα στοιχεία που διαβιβάζονται από τις στατιστικές υπηρεσίες είναι ατελή και έχουν συγκεντρωθεί με βάση εθνικούς ορισμούς, πράγμα που σημαίνει ότι εξακολουθούν να μην είναι συγκρίσιμα σε ευρωπαϊκή κλίμακα.

5. Συζητήσεις και πρωτοβουλίες σε επίπεδο κρατών μελών

5.1 Σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο έχουν αναληφθεί πρόσφατα διάφορες πρωτοβουλίες με τις οποίες προβάλλεται η ανάπτυξη των μητροπόλεων. Οι πρωτοβουλίες αυτές περιλαμβάνουν συχνά διάφορα μέτρα για την στήριξη μιας περισσότερο αρμονικής ανάπτυξης σε ό,τι έχει σχέση με τις υποδομές, την χωροταξία, την οικονομία και τις κοινωνικές πτυχές, καθώς και με την ανάπτυξη των υποδομών μεταφοράς και τηλεπικοινωνιών μεταξύ των ίδιων τον μητροπολιτικών περιοχών. Εν είδει παραδείγματος, παρουσιάζονται στη συνέχεια ορισμένες πρωτοβουλίες σε διάφορες χώρες. Το πανόραμα αυτό δεν έχει βεβαίως εξαντλητικό χαρακτήρα.

5.1.1 Από το 1993 διεξάγεται μια εμπεριστατωμένη συζήτηση του θέματος των μητροπολιτικών περιοχών στη Γερμανία. Πανεπιστημιακού επιπέδου έρευνες και συζητήσεις αποσκοπούν στον ορθό και αντικειμενικό ορισμό της σειράς λειτουργιών που επιτελούν οι μεγάλες μητροπολιτικές περιοχές καθώς και στον καθορισμό αυτών με βάση τον εν λόγω κατάλογο λειτουργιών.

5.1.1.1 Στη γερμανική ανάλυση, την παραδοσιακή προσέγγιση του εθνικού χάρτη των πόλεων και των κοινοτήτων καθώς και των κρατιδίων αντικατέστησε μια διαφορετική προσέγγιση στα πλαίσια της οποίας παρουσιάζεται ένας νέος χάρτης της Γερμανίας, με νέες «Leitbilder» δηλαδή κατευθυντήριες απόψεις. Με βάση συγκεκριμένους προσανατολισμούς και προγράμματα δράσης στο πεδίο της πολιτικής για την χωροταξία (που χρονολογούνται από το 1992 και το 1995), όπου τονίζεται η σημασία και η αποστολή των μητροπολιτικών περιοχών, από τότε που ελήφθη η απόφαση της Διάσκεψης των υπουργών χωροταξίας της ομοσπονδίας και των κρατιδίων, στις 30 Ιουνίου 2006, η Γερμανία διαθέτει 11 μητροπολιτικές περιοχές. Η πρώτη διυπουργική διάσκεψη για το θέμα αυτό πραγματοποιήθηκε το 2003.

5.1.1.2 Από τον χάρτη των μητροπολιτικών περιοχών της Γερμανίας, προκύπτει μια αναντιστοιχία μεταξύ της υφιστάμενης διοικητικής οργάνωσης και των γεωγραφικών συνόρων των μητροπολιτών περιοχών. Για παράδειγμα, η μητροπολιτική περιοχή της Νυρεμβέργης περιλαμβάνει την πόλη της Νυρεμβέργης μαζί με μια σειρά από γειτονικές αστικές και αγροτικές κοινότητες. Άλλες καλύπτουν, εν μέρει, περισσότερα κρατίδια, όπως για παράδειγμα οι περιοχές Φρανκφούρτης/Ρήνου/Μάιν, Αμβούργου και Στουτγάρδης. Άλλες πάλι αποτελούν τμήμα κρατιδίου, όπως για παράδειγμα το Μόναχο και η περιοχή του Ρουρ. Σε αρκετές περιπτώσεις υπάρχει ήδη μια θεματική περιφερειοποίηση, όπως σε σχέση με τον πολιτισμό, τον αθλητισμό, τη βιώσιμη ανάπτυξη και το τοπίο. Σε όλες τις περιπτώσεις, οι περιοχές αυτές περιλαμβάνουν πόλεις, σημαντικές και μικρές, καθώς και αγροτικές ζώνες. Κατ' αυτόν τον τρόπο κατέστη εφικτή η σαφής οριοθέτηση της έκτασης των εν λόγω μητροπολιτικών περιοχών.

5.1.1.3 Δεν προβλέπεται (προς το παρόν) η θέσπιση ειδικών εθνικών μέτρων. Οι μητροπολιτικές περιοχές καλούνται να ορίσουν τις ιδιαιτερότητές τους και να τις προβάλλουν. Ο στόχος που επιδιώκεται είναι να προωθηθεί η ανάπτυξη των γερμανικών μητροπολιτών περιοχών ως αυτόνομων παραγόντων στον ευρωπαϊκό και το διεθνή χώρο. Προφανώς, οι φιλοδοξίες των περιοχών αυτών μπορούν να στηριχθούν με εθνικές πολιτικές, όπως για παράδειγμα οι πολιτικές για τους σιδηροδρόμους ή τις αερομεταφορές.

5.1.1.4 Για να στηριχθεί η νομιμότητα αυτής της νέας προσέγγισης, οι μητροπολιτικές περιοχές εκλήθηκαν να θεσπίσουν συστήματα δημοκρατικής εκπροσώπησης με βάση τις δικές τους ιδιαιτερότητες και οράματα. Είναι ελεύθερες να επιλέξουν τη μέθοδο που θα εφαρμόσουν για το σκοπό αυτό: η περιοχή της Στουτγάρδης, για παράδειγμα, διεξάγει άμεσες εκλογές, ενώ η περιοχή της Νυρεμβέργης προτιμά την έμμεση εκπροσώπηση των πόλεων και των κοινοτήτων.

5.1.1.5 Οι πολιτικοί στόχοι που πρέπει να συζητηθούν και να υλοποιηθούν σε αυτές τις μητροπολιτικές περιοχές — οι οποίες κατά τα άλλα έχουν διαφορετικά χαρακτηριστικά — είναι οι ακόλουθες: εξασφάλιση της κρίσιμης μάζας που είναι απαραίτητη για την ανταγωνιστικότητα, δημιουργία των συνθηκών για μια αποτελεσματική διακυβέρνηση, διασαφήνιση του καταμερισμού αρμοδιοτήτων, ανάπτυξη μιας πολυκεντρικής χωροταξικής οργάνωσης, αναζήτηση μιας ικανοποιητικής ισορροπίας μεταξύ της αστυφιλίας και της προστασίας των αγροτικών περιοχών, ανάπτυξη μεταφορικών υποδομών και εξασφάλιση της κινητικότητας, υποστήριξη της καινοτομίας και των οικονομικών πυρήνων, διαχείριση τεχνολογικών και φυσικών κινδύνων, διάθεση των απαραίτητων πόρων για δημόσιες επενδύσεις, βελτίωση της διεθνούς πρόσβασης και προβολή της περιοχής.

5.1.2 Στη Μεγάλη Βρετανία, η στήριξη της ανάπτυξης των μητροπολιτών περιοχών αποτελεί σημείο ενδιαφέροντος από τις αρχές του αιώνα. Το 2004 δημοσιεύτηκε κυβερνητικό υπόμνημα σχετικά με την ανταγωνιστικότητα των μητροπολιτικών περιοχών εκτός Λονδίνου (5). Στόχος ήταν η δημιουργία των προϋποθέσεων για την ενίσχυση της αυτονομίας των «πόλεων — περιφερειών» σε ένα διεθνές πλαίσιο. Όμως, η διαδικασία που είχε προβλεφθεί καθηλώθηκε με την αρνητική έκφραση δημοψηφίσματος για την σύσταση περιφερειακής συνέλευσης στην περιφέρεια του Newcastle.

5.1.2.1 Η τρέχουσα συζήτηση στην Βρετανία επικεντρώνεται στην κατανομή αρμοδιοτήτων αφενός μεταξύ εθνικού και περιφερειακού επιπέδου και, αφετέρου, μεταξύ πόλεων και κοινοτήτων στις πολυπληθέστερες περιφέρειες που έχουν χαρακτηρισθεί ως μελλοντικές μητροπολιτικές περιοχές. Η ιδέα της δημιουργίας «πόλεων — περιφερειών» είναι πάντοτε επίκαιρη. Παρά τον αμφιλεγόμενο χαρακτήρα της τρέχουσας συζήτησης, προβλέπεται να εκδοθεί στο προσεχές μέλλον λευκή βίβλος, ενώ χαράσσεται ένα νέο σχήμα χωροταξικής οργάνωσης με βάση αναγνωρισμένα κριτήρια, συγκρίσιμα με εκείνα που χρησιμοποιούνται στη Γερμανία.

5.1.2.2 Πρέπει να γίνει διάκριση μεταξύ πολιτικής αποκέντρωσης και στήριξης της ανάπτυξης των μητροπολιτικών περιοχών. Χαρακτηριστικό γνώρισμα είναι η ευελιξία και η σύναψη συμμαχιών μεταξύ των τοπικών αρχών με στόχο την αξιοποίηση ευκαιριών και την από κοινού αντιμετώπιση προκλήσεων. Ένα καλό σχετικό παράδειγμα είναι η ανάπτυξη στη βόρεια Αγγλία ((Manchester, Liverpool, Leeds, Sheffield, Newcastle και York), μια πρωτοβουλία από τη βάση προς την κορυφή η οποία αποκαλείται Northern Way με χαρακτηριστικό μια σειρά από συμφωνίες στο εσωτερικό της μητροπολιτικής περιοχής.

5.1.2.3 Η εφαρμογή μιας προσέγγισης από την κορυφή προς τη βάση που θα αποτελεί συνέχεια τοπικών και περιφερειακών πρωτοβουλιών θεωρείται απαραίτητη, επειδή υπάρχουν πολλές στρατηγικές αποφάσεις οι οποίες δεν μπορεί να ληφθούν παρά μόνο με κοινή συναίνεση. Οι αποφάσεις αυτές μπορούν να συμπεριληφθούν σε τρεις ημερήσιες διατάξεις: την ημερήσια διάταξη της ανταγωνιστικότητας, με στόχο την εξασφάλιση της ενίσχυσης των περισσότερο και των λιγότερο αποδοτικών περιφερειών, την ημερήσια διάταξη της κοινωνικής συνοχής προς όφελος των λιγότερο ευνοημένων τμημάτων του πληθυσμού και την ημερήσια διάταξη του περιβάλλοντος με τη συμπερίληψη μέτρων που αποσκοπούν στη βελτίωση της ποιότητας διαβίωσης και στην διατήρηση των φυσικών πόρων. Σε αυτούς τους τρεις τομείς, οι μητροπολιτικές περιοχές θεωρείται ότι συνιστούν την καταλληλότερη γεωγραφική οντότητα για την προώθηση αυτών των πολιτικών.

5.1.3 Στη Γαλλία, διεξάγεται συζήτηση από το 1960. Μέχρι πρόσφατα, τα μέτρα που είχαν ληφθεί ήταν πάρα πολύ λίγα, επειδή υποτιμήθηκε η πολιτική διάσταση της συζήτησης. Γενικότερα, η απουσία πολιτικής διάστασης είναι ένα χαρακτηριστικό που παρατηρείται σε όλη την Ευρώπη.

5.1.3.1 Το 2004, η ΔΔΧΑ (DIACT (6)) προκήρυξε διαγωνισμό για την υποβολή προτάσεων αστικών έργων με απώτερο στόχο την προαγωγή της συνεργασίας των μεγάλων πόλεων και τη στήριξη της οικονομικής ανάπτυξης μητροπολιτικών περιοχών. Μια εξεταστική επιτροπή αποτελούμενη από διευθυντές των ενδιαφερομένων υπουργείων και εμπειρογνώμονες επέλεξε 15 αστικά έργα τα οποία είχαν σχεδιαστεί από την τοπική αυτοδιοίκηση. Τα έργα προσδιορίστηκαν επακριβώς το 2006, και το 2007 θα συναφθούν μητροπολιτικές συμβάσεις που θα ενισχύονται χρηματοδοτικά από το κράτος για την υλοποίηση διαρθρωτικών δράσεων. Με αυτή την πρωτοβουλία, η ΔΔΧΑ αναγνωρίζει την σημασία των μητροπολιτικών περιοχών ως καθοριστικών παραγόντων για την προαγωγή της τοπικής ανταγωνιστικότητας.

5.1.4 Στην Ιταλία, όπως και στην Ισπανία, η περιφερειοποίηση προοδεύει. Η εξέλιξη αυτή, η οποία δεν αφορά άμεσα τις μητροπολιτικές περιοχές, δημιουργεί νέες (νομικές) δυνατότητες για την διακυβέρνηση μητροπόλεων.

5.1.4.1 Στην Ιταλία, ένας νόμος του 1990 προέβλεπε μια προσέγγιση από την κορυφή προς τη βάση, προσδιορίζοντας 14 μητροπολιτικές περιοχές. Ο νόμος αυτός δεν εφαρμόστηκε. Ένας άλλος νόμος του 1999 επέτρεπε την ανάληψη πρωτοβουλιών από τη βάση προς την κορυφή για τη δημιουργία μητροπολιτικών περιοχών. Στην περιφέρεια της Μπολόνια δημιουργήθηκε μια ενιαία συνέλευση που συσπείρωνε 20 κοινότητες και διέθετε ίδιο προϋπολογισμό. Τέλος, η συνταγματική μεταρρύθμιση του 2009 επέτρεψε την καθιέρωση 3 μητροπολιτικών περιοχών γύρω από τη Ρώμη, τη Νεάπολη και το Μιλάνο. Η προσπάθεια για την υλοποίηση της εν λόγω μεταρρύθμισης αναθερμάνθηκε πρόσφατα.

5.1.4.2 Στην Ισπανία, η συζήτηση επικαθορίζεται από την περιφερειακή αυτονομία. Οι αυτόνομες κοινότητες διαθέτουν αποκλειστικές αρμοδιότητες στον τομέα αυτό. Κατά συνέπεια, είναι και υπεύθυνες για τις μητροπολιτικές περιοχές. Ταυτόχρονα, παρατηρείται μια τάση ενίσχυσης των μεγάλων πόλεων και αντιπαράθεσης δυνάμεων μεταξύ ομοσπονδιακής κυβέρνησης, αυτόνομων κοινοτήτων και δυνητικών μητροπολιτικών περιοχών, όπως η Βαρκελώνη και η Βαλένθια. Μια ιδιαίτερη περίπτωση είναι αυτή του Μπιλμπάο, που έχει σημειώσει επιτυχία από την άποψη της δημιουργίας μητροπολιτικής περιοχής που χαίρει αποτελεσματικής διακυβέρνησης και δημοκρατικής νομιμότητας.

5.1.4.3 Ο καθορισμός μητροπολιτικών περιοχών δεν περιορίζεται στις μεγάλες χώρες ούτε στην επικράτεια αυτών. Τα παραδείγματα των μητροπολιτικών περιοχών της Centrope, δηλαδή Βιέννη-Μπρατισλάβα — Μπρνο-Γκγιορ, περιοχές τεσσάρων χωρών (!), και της Κοπεγχάγης-Μάλμε (Δανία και Σουηδία) περιλαμβάνονται στις περισσότερο γνωστές. Και οι δύο αυτές περιοχές προοδεύουν. Στις Κάτω Χώρες πραγματοποιήθηκε πρόσφατα μια σε βάθος συζήτηση του θέματος της καταλληλότερης διακυβέρνησης της περιοχής του Randstad, με απώτερο στόχο την άρση του διοικητικού κατακερματισμού ο οποίος καθηλώνει την ανάπτυξη της περιοχής από άποψη υποδομών και χωροταξίας αλλά και από κοινωνικοοικονομική άποψη.

5.1.5 Μια ανάλογη εξέλιξη παρατηρείται και στα νέα κράτη-μέλη. Στην Πολωνία, η κυβέρνηση έχει καθορίσει μια σειρά από μητροπολίτες περιοχές ή πόλεις — περιφέρειες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η περιοχή του Katowice στην οποία εκχωρήθηκε πρόσφατα το ειδικό καθεστώς μητροπολιτικής περιοχής. Ωστόσο, η ανάπτυξη αστικών και μητροπολιτικών περιοχών είναι συχνά ανεξέλεγκτη και τυχαία, επειδή δεν υπάρχει η κατάλληλη περιφερειακή διακυβέρνηση. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο ορισμένες μητροπόλεις προσανατολίζονται στις πρακτικές και την εμπειρογνωμοσύνη χωρών που διαθέτουν κατά παράδοση αποκεντρωμένες πολιτικές διαρθρώσεις.

5.1.6 Τα εμπορικά επιμελητήρια (CCI), τα οποία εκπροσωπούν κατ' εξοχήν την ιδιωτική οικονομία και το τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, εμπλέκονται επίσης στις διεργασίες για την δημιουργία αστικών περιοχών. Αυτό ισχύει ιδιαιτέρως για τα επιμελητήρια πρωτευουσών και «πόλεων — περιφερειών». Συμβάλλουν σε όλες τις περιπτώσεις στην οικονομική και πολιτιστική μυστικότητα και ακτινοβολία των περιοχών τους, συνεκτιμώντας την ποιότητα ζωής και το σεβασμό του περιβάλλοντος.

6. Ευρωπαϊκές εξελίξεις

6.1 Σε επίπεδο Ε.Ε., ο στόχος προτεραιότητας της Επιτροπής BAROSSO είναι η εφαρμογή της στρατηγικής της Λισσαβόνας. Το θέμα αφορά όλους τους επιτρόπους. Η ΓΔ REGIO τοποθέτησε τη στρατηγική της Λισσαβόνας στο κέντρο της περιφερειακής πολιτικής «νέου τύπου», με αιχμή του δόρατος την αστική ανάπτυξη.

6.1.1 Η «Λισσαβόνα» και η αστική ανάπτυξη έχουν καταστεί προτεραιότητες σε όλες τις περιφέρειες που επωφελούνται από κοινοτικά προγράμματα. Τα προγράμματα αυτά δεν έχουν ως αποκλειστικό στόχο τις μητροπολιτικές περιοχές. Γι αυτές, ένα από τα πιο πολύτιμα προγράμματα είναι το URBACT.

6.1.2 Παράλληλα με την ΓΔ REGIO, υπάρχουν ειδικά προγράμματα, τα οποία διαχειρίζονται άλλες ΓΔ, όπως για παράδειγμα η ΓΔ Έρευνας, η ΓΔ Περιβάλλοντος και η ΓΔ Μεταφορών, και που είναι σημαντικά για τις μητροπόλεις, επειδή διαπνέονται περισσότερο από πριν από τους στόχους της «Λισσαβόνας». Αυτό δεν αφορά τις μητροπόλεις αφεαυτές, αλλά όλα τα προγράμματα τα οποία αποσκοπούν στην ενίσχυση των επιδόσεων των πόλεων ισχύουν επίσης και για τις μητροπολιτικές περιοχές.

6.1.3 Τον Ιούλιο του 2006, ομάδα εργασίας του Συμβουλίου δημοσίευσε το πρώτο σχέδιο περιφερειακής ατζέντας (7), όπου περιγράφονται εμπεριστατωμένα οι τάσεις αστυφιλίας στην ευρωπαϊκή κοινωνία. Όμως, εξακολουθεί να μην υπάρχει σαφής διάκριση μεταξύ πόλεων και μητροπολιτικών περιοχών.

6.2 Διάφορα άτυπα Συμβούλια των Υπουργών Χωροταξίας αφιερώθηκαν στις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι (μεγάλες) πόλεις (8). Ο χωροταξικός σχεδιασμός περιλαμβάνεται στις αρμοδιότητες της Ε.Ε. στο άρθρο 175.2 (9) του κεφαλαίου για το περιβάλλον της Συνθήκης.

6.3 Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (10) υπογραμμίζει ότι «οι πόλεις και τα αστικά συγκροτήματα ή περιοχές συγκεντρώνουν το 78 % του πληθυσμού της Ε.Ε. και αντιπροσωπεύουν ένα χώρο όπου συγκεντρώνονται οι πιο πολυσύνθετες και ταυτόχρονα οι πιο συνηθισμένες προκλήσεις». Θεωρείται ότι είναι οι καθοριστικοί παράγοντες για την υλοποίηση των στόχων της Λισσαβόνας και του Γκέτεμποργκ.

6.3.1 Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζητεί να υπάρξει μέριμνα για τον συντονισμό όλων των γενικών διευθύνσεων της Επιτροπής που ασχολούνται άμεσα η έμμεσα με θέματα αστικής πολιτικής, έτσι ώστε να εντοπισθούν τα συγκεκριμένα προβλήματα που παρατηρούνται στις αστικές περιοχές σε κάθε τομέα δράσης και για να επιτραπεί μια κοινή παρουσίαση των θετικών αποτελεσμάτων που έχουν οι πολιτικές που εφαρμόζονται. Προτείνει τη σύσταση ειδικής διυπηρεσιακής ομάδας και απευθύνει έκκληση για την έναρξη περιφερειακού διαλόγου.

6.4 Η Επιτροπή των Περιφερειών εφιστά την προσοχή των ευρωπαϊκών φορέων στην αυξανόμενη συχνότητα των προκλήσεων με τις οποίες έρχονται αντιμέτωπες οι αστικές περιοχές. Τα συμπεράσματά της απορρέουν από τις ίδιες ανησυχίες και τις ίδιες αρχές που τρέφουν και υποστηρίζουν το ΕΚ και η ΕΟΚΕ.

6.4.1 Η Επιτροπή των Περιφερειών υπογραμμίζει την πραγματικότητα των «λειτουργικών περιφερειών» και τη συνεργασία που υπάρχει μεταξύ εταίρων πέραν των διοικητικών συνόρων — εθνικών, περιφερειακών και τοπικών — συνεργασίας που πρέπει να ευνοείται από τις κοινοτικές πολιτικές με τη θέσπιση ειδικών κινήτρων, όπως η προώθηση έργων για τη στρατηγική ανάπτυξη πολύ μεγάλων περιοχών. Αυτό που ενδιαφέρει ιδιαιτέρως είναι να δημιουργηθούν εκ νέου δίκτυα συνεργασίας και να ενισχυθούν τα υφιστάμενα δίκτυα μεταξύ των μητροπολιτικών και αστικών περιοχών, με την αξιοποίηση της συνεργασίας που λαμβάνει χώρα σήμερα με την πρωτοβουλία Interreg III, η οποία, την περίοδο 2007-2013, θα επικεντρωθεί στο στόχο της εδαφικής συνεργασίας. (11)

6.5 Στις δηλώσεις του Μαρτίου και του Σεπτεμβρίου 2006, το Δίκτυο METREX (12) τονίζει ότι είναι απαραίτητο να οριστεί η έννοια των μητροπολιτικών περιοχών και να αναγνωριστούν οι περιοχές αυτές ως καθοριστικός συντελεστής της περιφερειακής ατζέντας της Ε.Ε.. Το Δίκτυο τάσσεται υπέρ της παραγωγής συγκρίσιμων δεδομένων σε ευρωπαϊκή κλίμακα σχετικά με τις μητροπολιτικές περιοχές. Παράλληλα, ζητεί να καταρτιστεί από την Επιτροπή πράσινη βίβλος που θα αποτελείται από τρία βασικά σκέλη: οικονομική ανταγωνιστικότητα, κοινωνική συνοχή και προστασία του περιβάλλοντος. Το Δίκτυο θεωρεί ότι πολλά σημαντικά προβλήματα, όπως η αλλαγή του κλίματος, η δημογραφική γήρανση ή η μετανάστευση, που πρέπει να αντιμετωπιστούν από την Ευρώπη, δεν μπορούν να ρυθμιστούν αποτελεσματικά και με ολοκληρωμένο τρόπο παρά μόνο με τη βοήθεια των μητροπολιτικών περιοχών. Τέλος, θεωρεί ότι οι μητροπολιτικές περιοχές μπορούν να διαδραματίσουν ουσιαστικό ρόλο στην προσπάθεια για την υλοποίηση των στόχων της Λισσαβόνας, ιδιαιτέρως για την εξασφάλιση της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης στον παγκόσμιο χώρο.

6.6 Ο αριθμός των περιφερειών που εκπροσωπούνται στις Βρυξέλλες έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια (13). Στις διασκέψεις που διοργανώνουν, ένα από τα θέματα τα οποία συζητούνται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον είναι συχνά η ανάπτυξη και οι επιδόσεις των μητροπολιτικών περιοχών.

6.7 Μια ομάδα περιφερειών που εκπροσωπούνται στις Βρυξέλλες οργανώθηκε υπό την επωνυμία «Περιφέρειες της Λισσαβόνας».

6.8 Στο πλαίσιο του προγράμματος ORATE συγκεντρώθηκε τα τελευταία χρόνια μια σειρά από πληροφορίες, δεδομένα, δείκτες και εκθέσεις για τις ευρωπαϊκές περιφέρειες. Όμως, για εκείνους που παρατηρούν ότι τα περιφερειακά διοικητικά σύνορα είναι πολύ διαφορετικά από αυτά των μητροπολιτικών περιοχών, τα αποτελέσματα αυτών των υψηλής ποιότητας εργασιών δεν προσφέρουν στους αρμόδιους για την ανάπτυξη, τη χωροταξία και τη διαχείριση των μητροπολιτικών περιοχών τις πληροφορίες και τις αναλύσεις που χρειάζονται για τον καθορισμό των περισσότερο αναγκαίων πολιτικών για την αξιοποίηση όλου του δυναμικού που διαθέτουν οι μεγάλες αστικές περιοχές.

6.9 Η ΓΔ Περιφερειακής Πολιτικής και η Eurostat ξεκίνησαν το πρόγραμμα Αστική Αξιολόγηση με στόχο την παροχή αξιόπιστων και συγκρίσιμων δεικτών για μια σειρά πόλεων (14). Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τις προσπάθειες που γίνονται για τη συγκέντρωση δεδομένων για τις αστικές ζώνες. Όμως, τα χαρακτηριστικά των πληροφοριών που παρέχονται δεν επιτρέπουν ακόμη την ευρεία αξιοποίησή τους (15).

7. Μια ζωηρή συζήτηση

7.1 Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι η συζήτηση σχετικά με τις μητροπολιτικές περιοχές είναι πολύ πιο ζωηρή από εκείνη που διεξαγόταν πριν από μερικά χρόνια και αυτό για δύο βασικούς λόγους: Αφενός, ο πολλαπλασιασμός των μεγάλων αστικών περιοχών σε όλο τον κόσμο κατέστησε σαφές ότι υπάρχει ένα νέο είδος αστικής οργάνωσης που καθιερώνεται με πολύ ταχύ ρυθμό (16). Αφετέρου, η αναγνώριση της σχέσης που υφίσταται μεταξύ της οικονομικής, κοινωνικής και περιβαλλοντολογικής ανάπτυξης μεγάλων μητροπολιτικών περιοχών και της στρατηγικής της Λισσαβόνας τροφοδότησε περαιτέρω τη συζήτηση αυτή.

7.2 Σε όλα τα κράτη μέλη, μικρά και μεγάλα, περισσότερο ή λιγότερο ανεπτυγμένα, διεξάγονται πολιτικές και κοινωνικές συζητήσεις στο ενδεδειγμένο επίπεδο.

7.3 Οι συζητήσεις αυτές διεξάγονται καταρχάς σε εθνική κλίμακα. Παρόλα αυτά, σε αρκετές περιπτώσεις, οι αρχές αναγνωρίζουν ότι η πραγματική διάσταση ορισμένων μητροπολιτικών περιοχών δεν περιορίζεται στην εθνική επικράτεια. Τα παραδείγματα των περιοχών Κοπεγχάγη — Μάλμε και Βιέννη — Μπρατισλάβα αναφέρθηκαν ήδη, πρέπει όμως να γίνει επίσης λόγος και για τις μητροπολιτικές περιοχές που ορίστηκαν από τις γαλλικές αρχές, όπως οι περιοχές Metz-Luxembourg- Saarbrücken και Lille-Courtrai. σε όλη την Ε.Ε., παρατηρείται αύξηση του αριθμού των διασυνοριακών περιφερειών που τείνουν προς τη διαμόρφωση μητροπολιτικών περιοχών.

7.4 Παρά την εντατικοποίηση του ρυθμού της συζήτησης εδώ και μερικά χρόνια, η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι αυτές οι νέες διαρθρώσεις ευρίσκονται ακόμη στα σπάργανα.

7.5 Η μεγάλη πλειοψηφία των πόλεων και των μητροπολιτικών περιοχών που επιθυμούν να προβάλουν την παρουσία τους στον ευρωπαϊκό και παγκόσμιο χώρο παρουσιάζουν την περίπτωσή τους με εθνικά ή περιφερειακά στοιχεία, χωρίς να λαμβάνουν πάντα υπόψη την πραγματική διάσταση της περιοχής στην οποία αναφέρονται. Πρόκειται για μια από τις συνέπειες της διαφοράς που υφίσταται μεταξύ των μητροπολιτικών περιοχών και της διοικητικής περιφέρειας ή των διοικητικών περιφερειών όπου εντάσσονται.

7.6 Παρά τις διαφορές που υφίστανται σε ό,τι αφορά στις προσεγγίσεις και τις εθνικές και περιφερειακές διαρθρώσεις, η ΕΟΚΕ διαπιστώνει μια προφανή σύγκλιση των προβληματικών. στα πολυσυζητημένα θέματα περιλαμβάνονται τα ακόλουθα: — Η κρίσιμη μάζα μιας μητροπολιτικής περιοχής, ή μιας πόλης — περιφέρειας, ή ενός δικτύου πόλεων και κοινοτήτων· — η ισορροπία μεταξύ των αστικών και αγροτικών περιοχών που αποτελούν τη μητροπολιτική περιοχή· — οι λειτουργίες των μητροπολιτικών περιοχών· — εκπαίδευση και κατάρτιση· — δημιουργικότητα, έρευνα και καινοτομία· — σχηματισμός πυρήνων και ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων στις διεθνείς αγορές· — προσέλκυση και υποδοχή διεθνών επενδύσεων· — μεγάλες υποδομές, χρηματοδότηση αυτών και εταιρική σχέση δημόσιου — ιδιωτικού τομέα· — δίκτυα μεταφορών και τηλεπικοινωνιών που συνδέουν τις μεγάλες μητροπολιτικές περιοχές στην Ευρώπη και σε όλο τον κόσμο· — πολιτιστική ακτινοβολία· — πολυπολιτισμική κοινωνία (μετανάστευση) και οι προκλήσεις που σχετίζονται με τη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό· — απασχολησιμότητα του εργατικού δυναμικού και δημιουργία απασχόλησης· — βιομηχανική παραγωγή και υπηρεσίες υψηλής προστιθέμενης αξίας· — αλλαγή του κλίματος, έλεγχος της ενέργειας, περιορισμός των οχλήσεων και διαχείριση αποβλήτων· — απορρύπανση και αναδιαμόρφωση βιομηχανικών περιοχών σε σχέση με την αναδιάρθρωση παραγωγικών δραστηριοτήτων· — περιορισμός της ανασφάλειας, της εγκληματικότητας και των κινδύνων που εγκυμονεί η παγκόσμια τρομοκρατία· — μείωση των ανισοτήτων μεταξύ υποπεριφερειακών περιοχών και εταιρική σχέση μεταξύ κέντρου και περιφέρειας· — διακυβέρνηση.

7.7 Το κοινό δεν έχει πάντα την αίσθηση της ταύτισης με μια μητροπολιτική περιοχή. Οι ευρωπαϊκές μητροπολιτικές περιοχές στερούνται πολιτικής νομιμότητας. Οι παλαιές διοικητικές διαρθρώσεις δεν επαρκούν πλέον — ανήκουν σε παρελθόντες ιστορικούς κύκλους — ωστόσο οι εθνικές κυβερνήσεις δείχνουν ιδιαίτερα ευάλωτες στις αντιδράσεις των ενδιαφερομένων πλευρών κατά των νέων διαρθρώσεων και ιδιαιτέρως στις αντιδράσεις των υφιστάμενων τοπικών πολιτικών σε διοικητικών φορέων. Από την άλλη πλευρά, οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι μητροπολιτικές περιοχές είναι τεράστιες. Για να τις υπερβούν και για να διαχειριστούν με ορθό τρόπο τις εξελίξεις, πρέπει να υπάρξει σχεδόν παντού μια νέα οργάνωση της διακυβέρνησης.

Βρυξέλλες 25 Απριλίου 2007. Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

(1) Ένα πρώτο επιτυχημένο πείραμα πραγματοποιήθηκε ήδη στα πλαίσια του προγράμματος INTERREG II C και 2000. Το πείραμα αφορούσε 14 μητροπολιτικές περιοχές της βορειοδυτικής Ευρώπης. Αναφέρεται στη μελέτη GEMACA.

(2) Κατά την 410η σύνοδο της ολομέλειάς της, που πραγματοποιήθηκε στις 30 Ιουνίου και 1 Ιουλίου (συνεδρίαση της 1ης Ιουλίου 2004), η ΕΟΚΕ υιοθέτησε γνωμοδότηση με θέμα «Οι μητροπολιτικές περιοχές»: οι κοινωνικο-οικονομικές τους συνέπειες για το μέλλον της Ευρώπης με 129 ψήφους υπέρ και 2 αποχές.

(3) CESE 1169/2006 — «Η εισερχόμενη μετανάστευση στην ΕΕ και οι πολιτικές ένταξης: Η συνεργασία μεταξύ των περιφερειακών και τοπικών αρχών και οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών».

(4) Αναφορά στην ανταπόκριση της Επιτροπής, DG REGIO, στη γνωμοδότηση πρωτοβουλίας — CESE 968/2004 — Ιούλιος 2004.

(5) Competitive Cities: where do the core cities stand? (Core cities σημαίνει μητροπολιτικές περιοχές εκτός Λονδίνου, κυρίως αυτές στα βορειοανατολικά της χώρας).

(6) DIACT: Διυπουργική Διάσκεψη Χωροταξίας και Ανταγωνιστικότητας (πρώην DATAR).

(7) The Territorial State and Perspectives of the European Union Document, Towards a Stronger European Territorial Cohesion in the Light of the Lisbon and Gothenburg Ambitions, προσχέδιο, 26 Ιουνίου 2006.

(8) Το πρώτο άτυπο Συμβούλιο των υπουργών χωροταξίας και εσωτερικών υποθέσεων, όπου συζητήθηκαν σε βάθος οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι πόλεις, πραγματοποιήθηκε στο Ρότερνταμ, τον Νοέμβριο του 2004. Επακολούθησε το άτυπο Συμβούλιο του Λουξεμβούργου, το Μάιο του 2005 με θέμα «Η κατάσταση και οι προοπτικές της επικράτειας της Ε.Ε.». Το προσεχές άτυπο συμβούλιο θα πραγματοποιηθεί στη Λειψία, το Μάιο του 2007.

(9)

Άρθρο 175 (18)

1. Το Συμβούλιο, αποφασίζοντας με τη διαδικασία του άρθρου 251 και μετά από διαβούλευση με την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών, αποφασίζει τις δράσεις που πρέπει να αναλάβει η Κοινότητα για την υλοποίηση των στόχων που αναφέρονται στο άρθρο 174. 2. Κατά παρέκκλιση από τη διαδικασία λήψεως αποφάσεως της παραγράφου 1 και με την επιφύλαξη του άρθρου 95, το Συμβούλιο, αποφασίζοντας ομόφωνα μετά από πρόταση της Επιτροπής και διαβούλευση με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών, θεσπίζει: α) διατάξεις κυρίως φορολογικού χαρακτήρα· β) τα μέτρα που επηρεάζουν: — τη χωροταξία, — την ποσοτική διαχείριση των υδάτινων πόρων ή εκείνα που επιδρούν αμέσως ή εμμέσως στη διαθεσιμότητα των εν λόγω πόρων, — τις χρήσεις της γης, εξαιρουμένης της διαχείρισης των αποβλήτων· γ) τα μέτρα που επηρεάζουν αισθητά την επιλογή ενός κράτους μέλους μεταξύ διαφορετικών πηγών ενέργειας και τη γενική διάρθρωση του ενεργειακού του εφοδιασμού. Το Συμβούλιο, αποφασίζοντας υπό τους όρους του πρώτου εδαφίου, μπορεί να καθορίζει τα θέματα της παρούσας παραγράφου, για τα οποία οι αποφάσεις πρέπει να λαμβάνονται με ειδική πλειοψηφία.

(10) Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο: Έκθεση σχετικά με την αστική διάσταση στο πλαίσιο της διεύρυνσης — 21.9.2005.

(11) Γνωμοδότηση CdR 38/2006 της 26ης Απριλίου 2006, εισηγητής ο κ. Haüpl, «Η πολιτική συνοχής και οι πόλεις: η συμβολή τους στην οικονομική ανάπτυξη και στην απασχόληση στις περιφέρειες».

(12) METREX, Το Network of European Metropolitan Regions and Areas (Δίκτυο περιφερειών και μητροπολιτικών περιοχών της Ευρώπης) συγκροτείται σήμερα από περίπου πενήντα μεγάλες αστικές περιοχές.

(13) Από 20 το 1990, σε 199 το 2006.

(14) Διακρίνοντας τρία γεωγραφικά επίπεδα: Το κέντρο της πόλης, την ευρύτερη αστική ζώνη (LUZ) και τις υποαστικές συνοικίες. Σύμφωνα με τους υπεύθυνους του έργου η LUZ αντιστοιχεί περίπου στην λειτουργική αστική περιοχή

(15) Στην ουσία, σχετικά λίγοι δείκτες είναι ενημερωμένοι για όλες τις LUZ για το ίδιο έτος· Τα γεωγραφικά όρια των LUZ ορίζονται με βάση εθνικά κριτήρια, Πράγμα το οποίο δεν εξασφαλίζει τη συγκρισιμότητα των δεικτών σε ευρωπαϊκή κλίμακα· Τα όρια αυτά δεν έχουν δημοσιοποιηθεί ακόμη. Οι δείκτες αναφέρονται σε παρελθόντα έτη (οι πιο πρόσφατοι αναφέρονται στο 2001)· Τα μέσα που έχουν τεθεί σήμερα στη διάθεση της Eurostat για την υλοποίηση αυτού του ιδιαίτερα σημαντικού έργου που καλύπτει 27 χώρες, 258 πόλεις, 260 LUZ και 150 δείκτες φαίνονται να είναι ιδιαιτέρως ανεπαρκή.

(16) Ο παγκόσμιος πληθυσμός των αστικών περιοχών υπερβαίνει σήμερα τα 3 δισ. ανθρώπους. Ο πληθυσμός 400 μητροπολιτικών περιοχών υπερβαίνει το ένα εκατομμύριο, ενώ πριν από έναν αιώνα ο αντίστοιχος αριθμός των περιοχών αυτών ήταν 16.