[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 24.4.2009

COM(2009) 192 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙ Ο ΚΑΙ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

Έκθεση προόδου στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας: Έκθεση της Επιτροπής σύμφωνα με το άρθρο 3 της οδηγίας 2001/77/ΕΚ, το άρθρο 4 παράγραφος 2 της οδηγίας 2003/30/ΕΚ και σχετικά με την εφαρμογή του Σχεδίου Δράσης της ΕΕ για τη Βιομάζα, COM(2005)628

{SEC(2009) 503 τελικό}

1. Εισαγωγή

Το 1997 η Επιτροπή δημοσίευσε Λευκή Βίβλο για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας[1], όπου ανήγγειλε ότι στόχος ήταν να διπλασιαστεί σε 12% το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση μέχρι το 2010. Η χάραξη αυτής της πολιτικής για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας βασίστηκε στην ανάγκη να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα αειφορίας που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή και την ατμοσφαιρική ρύπανση, να βελτιωθεί η ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού της Ευρώπης και να αναπτυχθεί η ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης και η βιομηχανική και τεχνολογική καινοτομία. Στη Λευκή Βίβλο αναγγέλθηκε επίσης η κατάστρωση στρατηγικής και σχεδίου δράσης για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, με την επισήμανση ότι χρειάζεται να αναπτυχθούν όλες οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, να συγκροτηθούν σταθερά πλαίσια άσκησης πολιτικής και να βελτιωθούν τα καθεστώτα προγραμματισμού των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και η πρόσβαση στο δίκτυο ηλεκτρισμού της παραγόμενης από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Καίριο στοιχείο του σχεδίου δράσης ήταν η θέσπιση ευρωπαϊκής νομοθεσίας που να εξασφαλίζει σταθερό πλαίσιο άσκησης πολιτικής και να προσδιορίζει την αναμενόμενη ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε κάθε κράτος μέλος. Σε δύο καίρια νομοθετικά κείμενα (οδηγία 2001/77/ΕΚ και οδηγία 2003/30/ΕΚ) καθορίζονται για όλα τα κράτη μέλη ενδεικτικοί στόχοι για το 2010 και επιβάλλεται η λήψη μέτρων για να βελτιωθεί ο ρυθμός αύξησης και η ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας καθώς και η πρόσβαση στο δίκτυο ηλεκτρισμού της παραγόμενης από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Επιπλέον, το 2005 εγκρίθηκε το σχέδιο δράσης για τη βιομάζα[2] για να εστιαστεί η προσοχή των κρατών μελών στη συγκεκριμένη ανάγκη ανάπτυξης των πόρων βιομάζας της Ευρώπης.

Η πρόοδος της ΕΕ στην επίτευξη των στόχων του 2010 και οι εν γένει προσπάθειές της για την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας απετέλεσαν αντικείμενο τακτικών αξιολογήσεων και εκθέσεων. Στις εκθέσεις που εκδόθηκαν το 2007, καθώς και στον χάρτη πορείας για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας[3], επισημάνθηκε ο βραδύς ρυθμός προόδου στα κράτη μέλη και η πιθανότητα να μην επιτευχθεί σε επίπεδο ΕΕ ο στόχος που είχε τεθεί για το 2010. Στους πιθανούς λόγους που αναφέρονταν στον χάρτη πορείας συγκαταλέγονταν, μεταξύ άλλων, ο απλώς και μόνον ενδεικτικός χαρακτήρας των εθνικών στόχων και το αβέβαιο επενδυτικό περιβάλλον που προβλεπόταν στο ισχύον νομικό πλαίσιο. Συνακολούθως, η Επιτροπή πρότεινε νέο, αυστηρότερο πλαίσιο για να προωθήσει την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και περισσότερο αρραγείς, νομικώς δεσμευτικούς στόχους για το 2020. Το 2007, μετά από ευρεία δημόσια διαβούλευση και την έγκριση από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο[4] και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο[5], η Επιτροπή πρότεινε νέα νομοθεσία που καλύπτει όλες τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και καθορίζει νέους στόχους για το 2020, ώστε να εξασφαλιστεί σταθερό κανονιστικό πλαίσιο για την επόμενη δεκαετία. Έχει πλέον επιτευχθεί συμφωνία[6] σχετικά με τη νέα οδηγία για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Σκοπός της παρούσας έκθεσης είναι η ενημέρωση σχετικά με την πρόοδο που σημειώθηκε από το 2007, όταν υποβλήθηκαν οι εκθέσεις οι οποίες απαιτούνταν σύμφωνα με τις δύο ισχύουσες σήμερα οδηγίες (2001/77/ΕΚ και 2003/30/ΕΚ), με επικέντρωση στα δεδομένα που καλύπτουν τα έτη 2004 έως 2006 ή 2007[7]. Στην έκθεση παρουσιάζονται επίσης οι προοπτικές εξέλιξης, δεδομένου ότι περιγράφεται η πρόοδος που έχει επιτευχθεί για την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας μέχρι σήμερα και εξηγείται με ποιον τρόπο το νέο πλαίσιο θα προωθήσει την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, συμπεριλαμβανομένης της βιομάζας, στα αμέσως προσεχή έτη.

2. Ηλεκτροπαραγωγή από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας

Σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 4 της οδηγίας 2001/77/ΕΚ, η Επιτροπή οφείλει να δημοσιεύει ανά διετία εκθέσεις στις οποίες να αξιολογεί την πρόοδο των κρατών μελών όσον αφορά την επίτευξη των εθνικών ενδεικτικών στόχων τους για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Στην τελευταία έκθεση[8] επισημάνθηκε ότι, μολονότι ήταν ικανοποιητική η πρόοδος που είχε σημειωθεί τα παρελθόντα έτη, το μερίδιο της ηλεκτροπαραγωγής από ανανεώσιμες πηγές στην ΕΕ αναμενόταν να φθάσει σε 19% μέχρι το 2010 και όχι σε 21% όπως ήταν ο στόχος[9]. Η έκθεση περιείχε επίσης τη διαπίστωση ότι η μέχρι τότε αύξηση του μεριδίου ηλεκτροπαραγωγής από ανανεώσιμες πηγές οφειλόταν σε συντριπτικό βαθμό στην αιολική ενέργεια σε περιορισμένο πλήθος κρατών μελών. Επισημαινόταν επιπλέον ότι χρειάστηκε να κινηθούν διαδικασίες επί παραβάσει κατά ορισμένων κρατών μελών.

Αφότου εκδόθηκε αυτή η έκθεση σημειώθηκε άνοδος των ρυθμών αύξησης της «πράσινης» (οικολογικής) ηλεκτροπαραγωγής: σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat το μερίδιο ηλεκτροπαραγωγής από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ανήλθε σε 15,7%[10] στην ΕΕ το 2006, ενώ το 2004 ήταν 14,5%. Ωστόσο, από την ανάλυση της Επιτροπής προκύπτει ότι δεν θα επιτευχθεί μέχρι το 2010 το στοχευόμενο μερίδιο 21% εάν δεν καταβληθούν σημαντικές πρόσθετες προσπάθειες.

Η πρόοδος που σημειώθηκε για την επίτευξη του στόχου του 2010 (στήλες και αριστερός κατακόρυφος άξονας) και η μεταβολή των μεριδίων στην ηλεκτροπαραγωγή 2004-2006 (τετραγωνίδια, δεξιός κατακόρυφος άξονας) στα κράτη μέλη .

[pic] Πηγή: με βάση τα κανονικοποιημένα δεδομένα της Eurostat για το 2006 και τους στόχους για το 2010

Από το ανωτέρω γράφημα προκύπτει σαφώς ότι οι επιδόσεις των κρατών μελών καλύπτουν όλη την κλίμακα: η Ουγγαρία και η Γερμανία[11] έχουν ήδη επιτύχει τον στόχο τους, ενώ αρκετές άλλες χώρες πρέπει να καταβάλουν όλες τις δυνατές προσπάθειες τα επόμενα δύο έτη, πράγμα που υπογραμμίζει την ανάγκη να ληφθούν γρήγορα και αποτελεσματικά μέτρα για να αρχίσει η ανάπτυξη. Έξι κράτη μέλη έχουν αυξήσει τα μερίδιά τους κατά περισσότερο από 2 ποσοστιαίες μονάδες (στην Γερμανία, για παράδειγμα, το μερίδιο αυτό αυξήθηκε από 10,6% σε 12,6%), ενώ το μερίδιο της ηλεκτροπαραγωγής από ανανεώσιμες πηγές σε ολόκληρη την ΕΕ αυξήθηκε τα τελευταία δύο έτη κατά σχεδόν 1,5 ποσοστιαίες μονάδες (από 14,4% σε 15,7%). Ωστόσο, τα στοιχεία αυτά συγκαλύπτουν τις ανεπαρκείς πρόσφατες προσπάθειες εκ μέρους επτά χωρών, των οποίων τα μερίδια παρέμειναν στάσιμα ή μειώθηκαν[12].

Η αύξηση της ηλεκτροπαραγωγής από ανανεώσιμες πηγές προήλθε από μικρό αριθμό κρατών μελών και ήταν περιορισμένη η κλίμακα των τεχνολογιών που χρησιμοποιήθηκαν[13]:

[pic]

Πηγή: "Promotion and growth of renewable energy sources and systems" Final Report, Ecofys et al. (hydropower excluded) [Προώθηση και αύξηση των ανανεώσιμων πηγών και συστημάτων ενέργειας, εξαιρουμένης της υδροηλεκτρικής ενέργειας].

Είναι σαφές ότι η μεγαλύτερη αύξηση σημειώθηκε στη χρήση στερεάς βιομάζας και αιολικής ενέργειας. Από την κατά χώρα ανάλυση αυτών των τεχνολογιών προκύπτει ότι, και στην περίπτωση αυτή, λίγα είναι τα κράτη μέλη όπου σημειώθηκε κατά κύριο λόγο η πρόοδος στην ΕΕ, ενώ σε άλλα κράτη μέλη σημειώθηκε ελάχιστη ή και καθόλου πρόοδος.

[pic] Πηγή: "Promotion and growth of renewable energy sources and systems" Final Report, Ecofys et al.[Προώθηση και αύξηση των ανανεώσιμων πηγών και συστημάτων ενέργειας, εξαιρουμένης της υδροηλεκτρικής ενέργειας].

2.1. Οι λόγοι των διαφορετικών ρυθμών προόδου

Από προγενέστερες αναλύσεις των διαφορετικών συστημάτων στήριξης από τα κράτη μέλη14 προκύπτει ότι η σταθερότητα αποτελεί καίριας σημασίας χαρακτηριστικό κάθε αποτελεσματικού συστήματος που διευκολύνει τις επενδύσεις. Κατά συνέπεια, καταστάσεις «αναστολής και συνέχισης» λόγω εξάντλησης του προϋπολογισμού, καθώς και μεταβολές στην ασκούμενη πολιτική και τους κανόνες εμποδίζουν την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Μολονότι υπήρξαν κάποιες βελτιώσεις, όπως ιδιαίτερα ευνοϊκά τιμολόγια για την τροφοδότηση του δικτύου με ενέργεια από ΑΠΕ και διαφοροποίηση των επιδοτήσεων ανάλογα με την χρησιμοποιούμενη τεχνολογία, εξακολουθεί να είναι σημαντική η βελτίωση των συστημάτων στήριξης, ιδίως σε εκείνα τα κράτη μέλη όπου είναι βραδείς οι ρυθμοί προόδου.

Επίσης σημαντικούς περιορισμούς στην αύξηση της ηλεκτροπαραγωγής από ΑΠΕ συνιστούν ορισμένοι φραγμοί που δεν σχετίζονται με το κόστος. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο, κατά την οδηγία 2001/77/ΕΚ, απαιτούνται μέτρα για τη βελτίωση της ενημέρωσης των καταναλωτών (δημιουργία εγγυήσεων προέλευσης), η μεταρρύθμιση των διοικητικών διαδικασιών και η εξασφάλιση καλύτερης πρόσβασης στο δίκτυο της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές.

Από την εξέταση του καθεστώτος εγγύησης προέλευσης προκύπτει ότι δεν έχει ακόμα εφαρμοστεί πλήρως σε όλα τα κράτη μέλη, δεδομένου ότι σημειώνονται προβλήματα αξιοπιστίας, διπλής καταμέτρησης και ο κίνδυνος να αντιστοιχεί η ίδια ποσότητα ενέργειας σε δύο διαφορετικές ομάδες καταναλωτών. Το γεγονός αυτό έχει υπονομεύσει την αγορά κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές εν γένει, αγορά που θα μπορούσε να είχε αποτελέσει περαιτέρω πόρο εσόδων και, κατά συνέπεια, επενδύσεων.

Μολονότι η οδηγία 2001/77/ΕΚ παρέχει τη δυνατότητα στα κράτη μέλη να συνάπτουν συμφωνίες για την μεταφορά εγγυήσεων προέλευσης ώστε να συνυπολογίζονται για την εκπλήρωση του στόχου άλλου κράτους μέλους (παρέχεται έτσι η δυνατότητα σε κράτος μέλος να επιτύχει το στόχο του με οικονομικώς αποδοτικότερο τρόπο), δεν έχουν διαπιστωθεί μέχρι τώρα τέτοιου είδους συμφωνίες και δεν έχουν υπάρξει τέτοιες μεταβιβάσεις.

Οι διοικητικές διαδικασίες που σχετίζονται με τον προγραμματισμό και την ανάπτυξη της δυναμικότητας των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας απετέλεσε το αντικείμενο προσεκτικής εξέτασης στο πλαίσιο προηγούμενων εκθέσεων της Επιτροπής[14]. Ωστόσο, ελάχιστη πρόοδος φαίνεται ότι σημειώνεται ως προς την υιοθέτηση των συστάσεων της Επιτροπής σχετικά με διοικητικές μεταρρυθμίσεις. Οι διαδικασίες εξακολουθούν να είναι περίπλοκες, καθώς απαιτείται η διαβούλευση πληθώρας αρχών όταν υποβάλλεται αίτηση για αδειοδότηση κατασκευής ή ανάπτυξης ή για περιβαλλοντική έγκριση. Από τα σχετικά ερωτηματολόγια προκύπτει ότι οι καθυστερήσεις και η αβεβαιότητα της έκβασης εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικούς φραγμούς.

Τα προβλήματα της σύνδεσης με το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας συχνά οφείλονται στην έλλειψη κατάλληλων κανόνων για τη σύνδεση με το δίκτυο, καθώς και στο ότι δεν αφιερώνονται επαρκείς διοικητικοί πόροι για την διεκπεραίωση των αιτήσεων. Ανασχετικά επιδρούν επίσης τα τεχνικά προβλήματα, δεδομένου ότι είναι περιορισμένη η δυναμικότητα του δικτύου να ενσωματώνει την αυξομειούμενη ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές, και η γενική έλλειψη στρατηγικής για την αντιμετώπιση του προβλήματος αυτού. Υφίστανται επίσης χρηματοπιστωτικοί περιορισμοί, δεδομένου ότι είναι διαφορετικοί, και συχνά αδιαφανείς, οι κανόνες χρέωσης για τη σύνδεση και υφίστανται κίνδυνοι διακριτικής μεταχείρισης των μικρών, διασκορπισμένων ηλεκτροπαραγωγών σε σύγκριση με τους μεγάλους παραδοσιακά κατεστημένους παραγωγούς ενέργειας.

Τα ζητήματα που σχετίζονται με την πρόσβαση στο δίκτυο αναδεικνύουν τον ρόλο που διαδραματίζουν οι μεγάλοι ηλεκτροπαραγωγοί στην εσωτερική αγορά. που δεν είναι όμως πλήρως ανταγωνιστική. Οι ατέλειες της ενεργειακής αγοράς, που επισημάνθηκαν προσφάτως στην τρίτη δέσμη μέτρων της Επιτροπής για την ενεργειακή αγορά[15], επέτειναν επίσης τις δυσκολίες των παραγωγών ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ να αποκτήσουν πρόσβαση στην αγορά και να ανταγωνίζονται ισότιμα. Το ζήτημα αυτό έχει επίσης αναφερθεί από την Επιτροπή και η έγκαιρη θέσπιση και εφαρμογή της δέσμης θα εξασφαλίσει την λήψη σημαντικών μέτρων για να εξασφαλιστούν ισότιμοι όροι ανταγωνισμού στην ενεργειακή αγορά.

2.2. Διαδικασίες επί παραβάσει

Οι παραπάνω αναφερόμενες αιτίες της βραδείας προόδου αύξησης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας δεν είναι πρωτόγνωρη. Είχαν ήδη αναφερθεί ρητώς στην οδηγία 2001/77/ΕΚ. Ωστόσο, παρά την οδηγία και την παρακολούθηση και την καθοδήγηση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ορισμένα κράτη μέλη δεν έχουν λάβει τα κατάλληλα μέτρα. Από το 2004 η Επιτροπή υποχρεώθηκε να κινήσει σε 61 περιπτώσεις τις νομικές διαδικασίες κατά κρατών μελών που δεν συμμορφώθηκαν με την οδηγία. Οι περισσότερες υποθέσεις, 13, αφορούσαν την Ιταλία, 6 την Ισπανία, 4 την Αυστρία και από 3 περιπτώσεις αφορούσαν την Τσεχική Δημοκρατία, τη Γαλλία, τη Λετονία και την Πολωνία. Οι 16 από τις 61 αυτές υποθέσεις δεν έχουν ακόμα ολοκληρωθεί. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα συνεχίσει να παρακολουθεί τη συμμόρφωση των κρατών μελών με την οδηγία και θα κινήσει τις διαδικασίες επί παραβάσει στις περιπτώσεις που κριθεί αναγκαίο. Ωστόσο, η ελάχιστη πρόοδος και το πλήθος των διαδικασιών επί παραβάσει σημαίνουν επίσης ότι δεν είναι επαρκώς αυστηρό το νομικό πλαίσιο. Αυτός είναι ένας από τους λόγους που αιτιολογεί τη νέα οδηγία για την ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές.

3. Ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές στον τομέα των μεταφορών

Σύμφωνα με την οδηγία σχετικά με την ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές στις μεταφορές (οδηγία 2003/30/ΕΚ) τα κράτη μέλη όφειλαν να καθορίσουν στόχους για το μερίδιο αντικατάστασης της βενζίνης και του ντίζελ στις μεταφορές το 2005 και το 2010 από ανανεώσιμα καύσιμα, λαμβάνοντας ως εναρκτήριες τιμές αναφοράς 2% και 5,75%, αντίστοιχα. Η οδηγία αυτή καλείται «οδηγία για τα βιοκαύσιμα», δεδομένου ότι αναμένεται ότι στην πράξη τα βιοκαύσιμα θα αποτελούν το συντριπτικό ποσοστό των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας που θα χρησιμοποιούνται στον τομέα των μεταφορών μέχρι το 2010.

Από την έκθεση προόδου του Ιανουαρίου 2007[16] προκύπτει ότι το 2005 τα βιοκαύσιμα καταλάμβαναν μερίδιο 1% στην ΕΕ, και ότι μόνο η Γερμανία και η Σουηδία είχαν επιτύχει τους στόχους αναφοράς.

Η πρόοδος για την επίτευξη των εθνικών στόχων του 2010 (στήλες και αριστερός κατακόρυφος άξονας) και η μεταβολή των μεριδίων των καυσίμων για τις μεταφορές το διάστημα 2004-2006 (τετραγωνίδια, δεξιός κατακόρυφος άξονας) στα κράτη μέλη .

[pic]

Πηγή: Εκθέσεις κρατών μελών για το 2006 και το 2007 και βαρόμετρο ευρωπαϊκού παρατηρητηρίου βιοκαυσίμων (EurObserver Biofuels Barometer)

Η παραγωγή βιοκαυσίμων αυξήθηκε με πολύ ταχύτερο ρυθμό το 2006 και το 2007 σε σύγκριση με προγενέστερα έτη. Το 2007 η χρήση βιοκαυσίμων στις οδικές μεταφορές ήταν 2,6% (8,1 εκατ. ΤΙΠ). Το μερίδιο των βιοκαυσίμων αυξήθηκε κατά 1,6 ποσοστιαίες μονάδες μεταξύ 2005 και 2007, έναντι 0,5 ποσοστιαίων μονάδων μεταξύ 2003 και 2005. Εάν η αύξηση συνεχιστεί με αυτό τον ρυθμό, το 2010 θα έχει επιτευχθεί μερίδιο 5%.

Το 75% των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας που χρησιμοποιήθηκαν το 2007 στις μεταφορές ήταν βιοντίζελ (6,1 εκατ. ΤΙΠ), από το οποίο το 26% εισάχθηκε. Το 15% των ανανεώσιμων καυσίμων στις μεταφορές ήταν βιοαιθανόλη (1,24 εκατ. ΤΙΠ), από την οποία το 31% εισάχθηκε. Το υπόλοιπο 10% ήταν καθαρό φυτικό έλαιο - που χρησιμοποιείται στη Γερμανία, την Ιρλανδία και τις Κάτω Χώρες - και το βιοαέριο, στη Σουηδία. Δεν έχει αναφερθεί η κατανάλωση άλλων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στις μεταφορές. Η χρήση υδρογόνου προερχόμενου από οποιαδήποτε πηγή παραμένει ασήμαντη: ελάχιστη ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές χρησιμοποιείται στις οδικές μεταφορές.

Η εισαγόμενη βιοαιθανόλη έχει διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην ευρωπαϊκή αγορά για αρκετό διάστημα, πράγμα που οφείλεται στο χαμηλότερο κόστος της παραγωγής αιθανόλης από ζαχαροκάλαμο σε τροπικές χώρες, ιδίως στη Βραζιλία. Οι καθαρές εισαγωγές βιοαιθανόλης αυξήθηκαν από 171 χιλ. ΤΙΠ το 2005 σε 397 χιλ. ΤΙΠ το 2007. Το εμπορικό ισοζύγιο της ΕΕ όσον αφορά το βιοντίζελ μεταβλήθηκε: ενώ ήταν θετικό το 2005 (εξαγωγές 355 χιλ. ΤΙΠ) μετατράπηκε σε αρνητικό το 2007 (εισαγωγές 1,8 εκατ. ΤΙΠ βιοντίζελ). Ο κύριος λόγος αυτής της μεταβολής είναι ο φθηνότερος μεθυλεστέρας από σογιέλαιο, προέλευσης ΗΠΑ. Υπάρχουν βάσιμοι λόγοι που στηρίζουν την εικασία ότι αυτές οι φθηνότερες τιμές οφείλονται στην επιδότηση του βιοκαυσίμου στις ΗΠΑ και, κατά συνέπεια, διαμορφώνονται τιμές χαμηλότερες (ακόμη και από το κόστος) των ευρωπαϊκών. Μετά από επίσημη καταγγελία της ευρωπαϊκής βιομηχανίας βιοντίζελ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κίνησε επίσημη έρευνα τον Ιούνιο του 2008 και, τον Μάρτιο του 2009, επέβαλε προσωρινώς δασμό αντιντάμπιγκ και αντισταθμιστικό δασμό.

3.1 Τα αίτια των διαφορετικών ρυθμών προόδου

Η ταχύτερη ανάπτυξη των βιοκαυσίμων από το 2005 ανταποκρίνεται στην ευρείας κλίμακας ανάπτυξη των συστημάτων στήριξης σε επίπεδο κρατών μελών. Οι φοροαπαλλαγές και η υποχρέωση χρήσης βιοκαυσίμων αποτελούν τους δύο συχνότερα απαντώμενους μηχανισμούς που χρησιμοποιούν τα κράτη μέλη για την προώθηση των βιοκαυσίμων. Το διάστημα 2005-2006 όλα τα κράτη μέλη, πλην της Φινλανδίας, χρησιμοποίησαν τις απαλλαγές από το φόρο κατανάλωσης ως κύριο μέτρο στήριξης, ενώ μόνο τρεις χώρες αξιοποίησαν τη δυνατότητα επιβολής υποχρεώσεων χρήσης βιοκαυσίμων. Από το 2007, περισσότερο από το ήμισυ των κρατών μελών έχουν θεσπίσει υποχρεώσεις για την ανάμιξη βιοκαυσίμων, στις περισσότερες δε περιπτώσεις σε συνδυασμό με μερική, αλλά αυξανόμενη, φορολόγηση. Ορισμένες χώρες χρησιμοποιούν μηχανισμούς ποσοστώσεων και διαγωνισμών. Με τους μηχανισμούς αυτούς παρέχεται στις κυβερνήσεις η δυνατότητα να αποφασίζουν για την ποσότητα βιοκαυσίμων που θα πρέπει να προμηθεύονται κάθε έτος, έτσι ώστε να ρυθμίζουν σε κάποιο βαθμό την αγορά.

Η ικανοποιητική πρόοδος που προέκυψε από φοροαπαλλαγές και νέα μέτρα, όπως η υποχρέωση χρήσης βιοκαυσίμων, εξακολουθεί να είναι εμφανής σήμερα. Απόδειξη είναι τα κράτη μέλη των οποίων η πρόοδος υπερέβαινε το μέσο όρο όσον αφορά τη χρήση βιοκαυσίμων μεταξύ 2005 και 2007 (βλ. ανωτέρω γράφημα). Από το γράφημα προκύπτει επίσης ότι εννέα κράτη μέλη έχουν σημειώσει ελάχιστη ή μηδενική πρόοδο για την εκπλήρωση των εθνικών τους στόχων, πράγμα που δημιουργεί ανησυχίες εάν θα μπορέσουν να επιτύχουν αυτούς τους στόχους.

3.2. Διαδικασίες επί παραβάσει

Από το 2005, η Επιτροπή έχει κινήσει σε 62 περιπτώσεις τις νομικές διαδικασίες κατά κρατών μελών για μη συμμόρφωση με την οδηγία, πολλές εκ των οποίων αφορούν τη μη συμμόρφωση με τις υποχρεώσεις υποβολής εκθέσεων ή τον καθορισμό εθνικών στόχων σύμφωνα με τις τιμές αναφοράς που προβλέπονται στην οδηγία. Οι περισσότερες υποθέσεις διαδικασιών επί παραβάσει, συγκεκριμένα ανά 5, αφορούν την Ιταλία, την Ελλάδα και τη Φινλανδία, ενώ ανά 4 υποθέσεις αφορούν τη Γαλλία, τη Δανία και την Ιρλανδία, και ακολουθούν, με 3 υποθέσεις η καθεμία, η Ουγγαρία, η Αυστρία, το Λουξεμβούργο, η Πορτογαλία και η Σλοβακική Δημοκρατία. Όλες αυτές οι υποθέσεις έχουν ολοκληρωθεί επιτυχώς. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα συνεχίσει να παρακολουθεί την πρόοδο των κρατών μελών όσον αφορά την εκπλήρωση των στόχων τους.

3.3. Οικονομικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις

Σύμφωνα με τις διατάξεις της οδηγίας 2003/30/ΕΚ, η παρούσα έκθεση προόδου πρέπει να καλύπτει ορισμένα οικονομικά και περιβαλλοντικά θέματα που σχετίζονται με την ανάπτυξη των βιοκαυσίμων.

Από οικονομική άποψη, η αύξηση της χρήσης των βιοκαυσίμων συνέβαλε στην ασφάλεια του εφοδιασμού, επειδή μείωσε την κατανάλωση ορυκτών καυσίμων και επέφερε διαφοροποίηση των καταναλισκόμενων καυσίμων στην ΕΕ. Το 2007, τα βιοκαύσιμα στην ΕΕ αντικατέστησαν 1.593 εκατομμύρια λίτρα βενζίνης και 7.730 εκατομμύρια λίτρα ντίζελ. Πρόκειται για σχεδόν 3% της συνολικής κατανάλωσης καυσίμων στην ΕΕ για οδικές μεταφορές. Με τους στόχους για το 2010 (και το 2020) το μερίδιο αυτό φυσικά θα αυξηθεί.

Θετική ήταν εξάλλου η συμβολή των κλάδων της βιομάζας και των βιοκαυσίμων στην οικονομία της ΕΕ επειδή δημιούργησαν πρόσθετες θέσεις απασχόλησης . Το 2005, στον κλάδο της βιομάζας που δεν χρησιμοποιείται για ηλεκτροπαραγωγή απασχολούνταν 600.000 άτομα, στον κλάδο της βιομάζας για ηλεκτροπαραγωγή και βιοκαύσιμα απασχολούνταν περισσότερα από 100.000 άτομα και στον κλάδο του βιοαερίου περίπου 50.000 άτομα. Επιπλέον, σημαντικός είναι ο ρόλος της γεωργίας και της δασοκομίας ως πηγές προμήθειας καυσίμων για τις τεχνολογίες βιομάζας. Στις γεωργικές δραστηριότητες που σχετίζονται με τον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας δημιουργείται ακαθάριστη πρόσθετη αξία που υπερβαίνει αισθητά τα 9 δισεκατ. ευρώ ανά έτος[17].

Οι καθαρές εξοικονομήσεις θερμοκηπικών αερίων που επιτεύχθηκαν στην ΕΕ λόγω της διάθεσης στην αγορά και της κατανάλωσης βιοκαυσίμων το 2006 και το 2007 ανήλθαν 9,7 και 14,0 εκατ. τόνους CO2-eq[18] αντιστοίχως. Στην εκτίμηση αυτή λαμβάνεται υπόψη ότι το μεγαλύτερο μερίδιο της κατανάλωσης βιοκαυσίμων στην ΕΕ έχει επιτευχθεί με την επαναχρησιμοποίηση προσφάτως εγκαταλειμμένων γεωργικών γαιών ή με την επιβράδυνση του ρυθμού εγκατάλειψης καλλιεργούμενων γαιών στην ΕΕ. Αυτό δεν συμβαίνει όμως κατ’ ανάγκη όσον αφορά τα εισαγόμενα βιοκαύσιμα ή τα προερχόμενα από εισαγόμενες πρώτες ύλες βιοκαύσιμα, ενώ αυξάνεται το μερίδιο το εισαγόμενων βιοκαυσίμων (μολονότι σε μεγάλο βαθμό οφείλεται στις επιδοτήσεις των εξαγωγών βιοντίζελ από τις ΗΠΑ). Εν προκειμένω, η Επιτροπή αναλύει επί του παρόντος το θέμα της έμμεσης αλλαγής της χρήσης γης και τις δυνατότητες αντιμετώπισης με την άσκηση πολιτικής.

Η παραγωγή βιοκαυσίμων συμβάλλει επίσης στην αύξηση της εντατικοποίησης της γεωργικής παραγωγής στην ΕΕ, με ενδεχόμενο να αυξηθεί η πίεση που ασκείται στη χρήση της γης με υψηλή αξία βιοποικιλότητας και απόθεμα άνθρακα του εδάφους, καθώς και η χρήση λιπασμάτων. Η παραγωγή βιοκαυσίμων μπορεί ωστόσο να μειώσει τον ρυθμό εγκατάλειψης των καλλιεργούμενων γαιών, με θετικά αποτελέσματα στην διάβρωση και την πρόληψη πυρκαγιών, την διατήρηση του τοπίου και της βιοποικιλότητας. Σύμφωνα με τη νέα οδηγία για την ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές και την οδηγία για την ποιότητα των καυσίμων, οι οικονομικοί παράγοντες και τα κράτη μέλη οφείλουν να υποβάλουν λεπτομερέστερες εκθέσεις σχετικά με τις μεταβολές των χρήσεων γης και άλλες περιβαλλοντικές επιπτώσεις λόγω της αυξανόμενης παραγωγής βιοκαυσίμων. Περαιτέρω λεπτομέρειες σχετικά με την ανάλυση των οικονομικών και περιβαλλοντικών επιπτώσεων πρέπει να αναζητηθούν στο συνοδευτικό υπηρεσιακό έγγραφο εργασίας.

Μολονότι η παρούσα ανάλυση επιβεβαιώνει το θετικό αντίκτυπο της μέχρι σήμερα πολιτικής, είναι σημαντικό να συνοδεύεται η προγραμματιζόμενη περαιτέρω αύξηση των βιοκαυσίμων από κριτήρια αειφορίας. Τα κριτήρια αυτά περιλαμβάνονται στη νέα οδηγία για την ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές και την οδηγία για την ποιότητα των καυσίμων, όπου προβλέπονται ελάχιστες απαιτήσεις για την εξοικονόμηση θερμοκηπικών αερίων, καθώς και απαιτήσεις για την αποφυγή επιβλαβών αλλαγών στη χρήση γης.

3.4. Περαιτέρω μέτρα που απαιτούνται στον τομέα των μεταφορών

Πέραν της πολιτικής για τα βιοκαύσιμα, τα τελευταία δύο έτη η Επιτροπή ανέλαβε διάφορες άλλες πρωτοβουλίες ώστε να καταστεί οικολογικότερος ο τομέας των μεταφορών στην Ευρώπη. Σε αυτά συγκαταλέγονται ο κανονισμός για το CO2 από τα αυτοκίνητα[19] (με σκοπό τον περιορισμό των εκπομπών από τα επιβατικά οχήματα) και η οδηγία σχετικά με την προώθηση καθαρών και ενεργειακώς αποδοτικών οχημάτων οδικών μεταφορών[20] (με την οποία θεσπίζονται κανόνες «πράσινων» δημόσιων προμηθειών οχημάτων). Το 2008, η Επιτροπή ενέκρινε τη στρατηγική για πιο οικολογικές μεταφορές[21], η οποία θα ενθαρρύνει τη χρήση καθαρότερων οχημάτων και βελτιωμένων συστημάτων εφοδιαστικής.

Η αύξηση του μεριδίου της χρήσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στις μεταφορές, καθώς και της ενεργειακής απόδοσης των τεχνολογιών κινητήρων και οχημάτων, θα εξακολουθήσουν να αποτελούν καίριες προτεραιότητες της ΕΕ, ώστε να μειωθεί η υψηλή εξάρτηση του τομέα των μεταφορών από τις εισαγωγές πετρελαίου. Μολονότι η πρόοδος απαιτείται να επέλθει ταχύτερα στον τομέα των οδικών μεταφορών (λόγω του μεγέθους και του υψηλού ρυθμού ανάπτυξής του), σημαντικές είναι οι εξελίξεις σε άλλους τρόπους μεταφοράς, ιδίως την αεροπορία.

4. Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας που χρησιμοποιούνται για θερμανση και ψυξη

Για να αξιολογηθεί πλήρως η εξέλιξη της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στην Ευρώπη πρέπει να συμπεριληφθεί επίσης ο τομέας της θέρμανσης και της ψύξης, μολονότι δεν καλύπτεται από την ευρωπαϊκή νομοθεσία. Στον τομέα αυτό αντιστοιχεί περίπου το 50% της συνολικής κατανάλωσης τελικής ενέργειας και το 60% του συνόλου της κατανάλωσης τελικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Κυριαρχεί ο τομέας της βιομάζας, αλλά περιλαμβάνονται επίσης η ηλιακή θερμική και η γεωθερμική ενέργεια.

Μολονότι είναι σχετικά υψηλό το μερίδιο της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές που χρησιμοποιούνται στον τομέα αυτό, μακράν απέχει η αξιοποίηση του δυναμικού του. Στην ουσία έχει αγνοηθεί στα περισσότερα κράτη μέλη η σημασία του τομέα της θέρμανσης και της ψύξης για την ανάπτυξη της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, που εν μέρει είναι αποτέλεσμα της έλλειψης σαφούς νομοθετικού πλαισίου και κινήτρων, καθώς και της ύπαρξης φραγμών που δεν οφείλονται στην αγορά.

Το μερίδιο της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στον τομέα της θέρμανσης το 2006 (στήλες και αριστερός κατακόρυφος άξονας) και η (στάσιμη) αύξηση μεταξύ 2004 και 2006 (τετραγωνίδια, δεξιός κατακόρυφος άξονας) σε όλα τα κράτη μέλη πλην τριών .

[pic]

Πηγή: Eurostat

4.1. Ο ρόλος του τομέα της βιοενέργειας της ΕΕ

Ο τομέας της θέρμανσης και της ψύξης εξαρτάται από διάφορες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, κυριαρχείται όμως από τη χρήση βιομάζας. Στην ουσία, η βιομάζα είναι, σε απόλυτες τιμές, η κυριότερη πηγή ανανεώσιμης ενέργειας και αναμένεται ότι το 2020 θα αποτελεί τα δύο τρίτα του επιδιωκόμενου μεριδίου των ανανεώσιμων πηγών (προβλέψεις PRIMES[22]) στην κατανάλωση πρωτογενούς ενέργειας[23]. Επιπλέον, αξίζει να επισημανθεί ότι η βιομάζα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την παραγωγή θερμότητας, ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και υπό μορφή βιοκαυσίμων, δηλαδή χρήση βιομάζας στις μεταφορές. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η ΕΕ κατάστρωσε το 2005 το σχέδιο δράσης για τη βιομάζα, όπου επεσήμανε την ανάγκη συντονισμού της πολιτικής, και για τον οποίο στην παρούσα έκθεση γίνεται ανασκόπηση της προόδου στον τομέα της βιομάζας.

Το 2006, καταναλώθηκαν 88 εκατ. ΤΙΠ βιομάζας για την παραγωγή ενέργειας ( κατανάλωση πρωτογενούς ενέργειας) εντός της ΕΕ-27, ποσότητα που αντιστοιχεί σε 8% αύξηση σε σύγκριση με το 2005. Παρά το επίτευγμα αυτό απομένει μακρύς δρόμος να διανυθεί μέχρι ότου αξιοποιηθεί το δυναμικό βιομάζας της ΕΕ που αναφέρεται στο σχέδιο δράσης για τη βιομάζα, όπου υπολογίζεται κατ’ εκτίμηση ότι η βιομάζα θα μπορούσε να συμβάλει κατά περίπου 150 εκατ. ΤΙΠ στην κάλυψη των ενεργειακών μας αναγκών το 2010.

Στο σχέδιο δράσης για το περιβάλλον επισημάνθηκαν 33 δράσεις για την αύξηση της χρήσης βιομάζας, στις οποίες περιλαμβάνονται οριζόντια μέτρα που επηρεάζουν τον εφοδιασμό σε βιομάζα, χρηματοδότηση και έρευνα[24], καθώς και η κατάστρωση εθνικών σχεδίων δράσης για τη βιομάζα. Ωστόσο, τα ελάχιστα σχέδια δράσης που έχουν υποβληθεί μέχρι τώρα[25], μολονότι αναγνωρίζουν τη σπουδαιότητα της βιομάζας, διαφέρουν σημαντικά μεταξύ τους, γεγονός που καθιστά δύσκολες τις συγκρίσεις των στρατηγικών. Στα σχέδια αυτά εξετάζεται σε περιορισμένο βαθμό η δυνατότητα αξιοποίησης νέων πόρων βιομάζας[26].

Στα προβλήματα που προσκρούει η αύξηση στον τομέα της βιομάζας συγκαταλέγονται διοικητικοί φραγμοί και φραγμοί άσχετοι με την αγορά, όπως η ανάγκη για σαφέστερη και εναρμονισμένη ορολογία (ιδίως όσον αφορά την βιομάζα και τα απόβλητα) καθώς και οι δυσκολίες που οφείλονται στις χρονοβόρες και νομικώς περίπλοκες διαδικασίες διεκπεραίωσης των αιτήσεων αδειοδότησης (βλ. το συνοδευτικό υπηρεσιακό έγγραφο εργασίας για περισσότερες λεπτομέρειες). Τα προβλήματα αυτά θα αποτελέσουν αντικείμενο της νέας οδηγίας για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Σύμφωνα με τη νέα οδηγία απαιτείται από τα κράτη μέλη να αναφέρουν τα σχέδια τους σχετικά με την ανάπτυξη των πόρων βιομάζας (χρησιμοποιώντας εναρμονισμένα δεδομένα) και απαιτείται από την Επιτροπή να υποβάλει έκθεση σχετικά με τις απαιτήσεις για αειφορικό σύστημα ενεργειακών χρήσεων της βιομάζας και, ενδεχομένως, να προτείνει τέτοιο σύστημα.

5. Συμπερασμα

Ποτέ δεν ήταν σαφέστερο ότι η ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας της Ευρώπης συνιστά καίριας σημασίας στοιχείο για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής. Συνιστά μέρος της προσπάθειας βελτίωσης της ασφάλειας και της αξιοπιστίας του ενεργειακού μας εφοδιασμού. Επιπλέον, στη σημερινή οικονομική κατάσταση, η ανάπτυξη των τεχνολογικών κλάδων των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας θα αποτελέσει ευπρόσδεκτο πόρο δημιουργίας πλούτου και θέσεων απασχόλησης. Αυτοί είναι οι λόγοι για τους οποίους η Ευρωπαϊκή Ένωση κατάστρωσε πολιτική για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και θέσπισε τη σχετική νομοθεσία.

Στην παρούσα έκθεση ανασκοπείται η πρόοδος που σημειώθηκε στην ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Η ανάλυση τεκμηριώνει την αναγκαιότητα του ισχυρότερου νομικού πλαισίου το οποίο αποφάσισε προσφάτως να θεσπίσει η Κοινότητα υπό μορφή οδηγίας για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Εξακολουθεί να υφίσταται το ενδεχόμενο να μην εκπληρώσει η Ευρώπη τους στόχους της του 2010 για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, παρά τις συστάσεις, τις παροτρύνσεις προς τα κράτη μέλη ή, ακόμη, και τις νομικές διαδικασίες που κινήθηκαν κατά ορισμένων εξ αυτών. Με βάση τα προλεχθέντα, ήταν περιορισμένη η πρόσφατη πρόοδος. Νέα μέτρα άσκησης πολιτικής στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας είχαν ως αποτέλεσμα σημαντικό ρυθμό αύξησης σε μερικά κράτη μέλη, σε έξι από τα οποία αυξήθηκε το μερίδιο των ΑΠΕ κατά τουλάχιστον 2 ποσοστιαίες μονάδες από το 2004. Το ίδιο διάστημα, παρέμεινε στάσιμο ή συρρικνώθηκε από το 2004 το μερίδιο της ηλεκτροπαραγωγής από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας σε επτά κράτη μέλη. Στον τομέα των μεταφορών, η σε ευρύτατη κλίμακα μεταστροφή στην υποχρεωτική χρήση ΑΠΕ, αντί φορολογικών μέτρων, συνέβαλε στην αύξηση του μεριδίου τους στην ΕΕ κατά 1,6 ποσοστιαίες μονάδες από το 2004, λόγω κυρίως της αύξησης του μεριδίου κατά περισσότερες από 2 ποσοστιαίες μονάδες σε επτά κράτη μέλη.

Μολονότι επιτεύχθηκε κάποια πρόοδος προσφάτως, ο ρυθμός αύξησης παραμένει βραδύς και τα εμπόδια εξακολουθούν να είναι ανυπέρβλητα, σε όλους τους κλάδους, στα περισσότερα κράτη μέλη. Είναι μάλλον απίθανο να επιτύχει η Ευρώπη τους στόχους που έχει θέσει για το μερίδιο της ηλεκτροπαραγωγής από ανανεώσιμες πηγές ή το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στον τομέα των μεταφορών. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα συνεχίσει να λαμβάνει νομικά μέτρα για να εξασφαλίσει την τήρηση των κείμενων οδηγιών, ούτως ώστε να βελτιωθεί η πρόοδος για την επίτευξη των στόχων του 2010.

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΟΔΟΥ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΩΝ ΠΗΓΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

Ηλεκτρική ενέργεια | Βιοκαύσιμα |

Αύξηση 2004 - 2006/2007 | μεταβολή ≤ 0 ποσοστιαίες μονάδες | μεταβολή> 0 – 1 ποσοστιαίες μονάδες | μεταβολή > 1 ποσοστιαίες μονάδες |

Λ | Κ | ϑ |

Με δεδομένες τις προαναφερόμενες προκλήσεις και το μείζον δυναμικό συμβολής της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στην επίτευξη των στόχων της ΕΕ όσον αφορά το κλίμα και την ενέργεια, η νέα ευρωπαϊκή οδηγία για την ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές, που θα αρχίσει να ισχύει στις αρχές του 2009[28], θα αποτελέσει ευπρόσδεκτη ενίσχυση του νομικού πλαισίου. Τα κράτη μέλη πρέπει να καταστρώσουν μέχρι το 2010 εθνικά σχέδια δράσης, πράγμα που σημαίνει ότι όλα τα κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένων εκείνων όπου ήταν ελάχιστη η μέχρι τώρα πρόοδος για την επίτευξη συμφωνημένων στόχων της ΕΕ, πρέπει να καθορίσουν σαφή σχέδια σχετικά με τον τρόπο που προτίθενται να επιτύχουν τους στόχους για την παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και τη χρήση ανανεώσιμων πηγών στις μεταφορές. Πρέπει επίσης να εξηγούν με ποιον τρόπο προτίθενται να αναθεωρήσουν τους κτηριοδομικούς κανονισμούς και τα καθεστώτα προγραμματισμού προκειμένου να αυξηθεί η χρήση ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και να βελτιωθούν οι όροι για την πρόσβαση στο δίκτυο της παραγόμενης από ανανεώσιμες πηγές ηλεκτρικής ενέργειας. Τα κράτη μέλη πρέπει να καθορίσουν εθνικούς τομεακούς στόχους, μέτρα και καθεστώτα στήριξης που θα χρησιμοποιούνται για την επίτευξη των στόχων, τα συγκεκριμένα μέτρα για την προώθηση της χρήσης ενέργειας από βιομάζα, την επιδιωκόμενη αξιοποίηση (στατιστικών) μεταβιβάσεων από άλλα κράτη μέλη ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και την αξιολόγηση του ρόλου διαφόρων τεχνολογιών για την επίτευξη των στόχων. Επίσης, πρέπει να εφαρμόζουν και να παρακολουθούν κριτήρια αειφορίας των βιοκαυσίμων, ώστε να εξασφαλίζεται ότι τα βιοκαύσιμα σαφώς συμβάλουν στη επίτευξη των περιβαλλοντικών μας επιδιώξεων.

Με όλα αυτά τα στοιχεία, η οδηγία θα αποτελέσει το σταθερό καθεστώς άσκησης πολιτικής για την ανάπτυξη στην ΕΕ της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές την επόμενη δωδεκαετία. Η Ευρώπη είναι πλέον σε καλύτερη και ισχυρότερη θέση για τη διευκόλυνση της ανάπτυξης της ενέργειας από τις ανανεώσιμες πηγές της, ούτως ώστε να αντιμετωπίσει άμεσα τα κύρια ενεργειακά προβλήματα του 21ου αιώνα.

[1] COM(1997)599 «Ενέργεια για το μέλλον: ανανεώσιμες πηγές ενέργειας».

[2] COM(2005)628 «Σχέδιο δράσης για τη βιομάζα».

[3] COM(2006)848 «Χάρτης πορείας για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας».

[4] Συμπεράσματα του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωση έγγραφο. 7224/1/07 REV 1, 2 Μαΐου 2007.

[5] Έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου A6-0287/2007, 20/07/2007.

[6] Παράλληλα, η Επιτροπή τροποποίησε τις κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις για την προστασία του περιβάλλοντος (ΕΕ C 82 της 1.4.2008, σ. 1). Με βάση τον γενικό κανονισμό απαλλαγής κατά κατηγορία (ΕΕ L 214 της 9.8.2008, σ. 3) επιτρέπονται εξαιρέσεις κατά κατηγορία υπό ορισμένες προϋποθέσεις. Και τα δύο μέτρα αφορούν τις κρατικές ενισχύσεις για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

[7] Είναι διαθέσιμα τα δεδομένα του 2007 για τα βιοκαύσιμα, αλλά δεν υπάρχουν ακόμη για όλα τα κράτη μέλη συνεκτικά δεδομένα για το 2007 που να αφορούν την ηλεκτρική ενέργεια. Ως εκ τούτου, για την ηλεκτρική ενέργεια χρησιμοποιούνται τα πλέον πρόσφατα δεδομένα της Eurostat, δηλαδή του 2006.

[8] COM(2006)849 «Έκθεση σχετικά με την πρόοδο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας».

[9] Πρόκειται για τον στόχο του 21% για την ηλεκτροπαραγωγή από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας μέχρι το 2010 . Δεν πρέπει να συγχέεται με τον στόχο για το 2020, που καθορίστηκε από τη νέα οδηγία τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ο οποίος είναι 20% μερίδιο για όλες τις μορφές ενέργειας (όχι μόνο για ηλεκτροπαραγωγή). Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, για να επιτευχθεί το μερίδιο 20% για όλες τις μορφές ενέργειας μέχρι το 2020 θα απαιτηθεί να αυξηθεί σε περίπου 33% το μερίδιο της ηλεκτροπαραγωγής από ανανεώσιμες πηγές.

[10] Με βάση τις κανονικοποιημένες τιμές υδροηλεκτρικής ενέργειας σύμφωνα με την μεθοδολογία της Eurostat (που ενδέχεται να διαφέρει από τις μεθόδους που εφαρμόζονται σε ορισμένα κράτη μέλη).

[11] Ωστόσο, στην Ουγγαρία μειώθηκε μεταξύ 2005 και 2006 το μερίδιο της ηλεκτροπαραγωγής από ανανεώσιμες πηγές.

[12] Μολονότι στην περίπτωση της Λετονίας τούτο οφείλεται περισσότερο στη γρήγορα αυξανόμενη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας από ό,τι στην ελαφρά φθίνουσα ηλεκτροπαραγωγή από ανανεώσιμες πηγές.

[13] Η υδροηλεκτρική ενέργεια παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητη και εξαιρείται από το γράφημα στο οποίο παρουσιάζεται η αύξηση.

[14] SEC(2008)57 «Στήριξη της ηλεκτροπαραγωγής από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας».

[15] Όπου περιλαμβάνεται το έγγραφο COM(2007)531 «Πρόταση κανονισμού για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1228/2003 σχετικά με τους όρους πρόσβασης στο δίκτυο για τις διασυνοριακές ανταλλαγές ηλεκτρικής ενέργειας».

[16] COM (2006)845, Έκθεση προόδου σχετικά με τα βιοκαύσιμα.

[17] Employ RES prΕΕect, Fraunhofer ISI et al., (μελέτη σχετικά με την απασχόληση και τις ΑΠΕ, που ανατέθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή).

[18] Το αριθμητικό αυτό στοιχείο προκύπτει με τη μέθοδο JEC.

[19] Στις 17 Δεκεμβρίου 2008 ολοκληρώθηκαν επιτυχώς κατά την πρώτη ανάγνωση οι διαπραγματεύσεις για την έγκριση κανονισμού σχετικά με το CO2 από τα αυτοκίνητα.

[20] Οδηγία που εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο τον Οκτώβριο του 2008.

[21] COM(2008)433. Ανακοίνωση για πιο οικολογικές μεταφορές.

[22] SEC(2008)85 παράρτημα στην εκτίμηση των επιπτώσεων που συνοδεύει τη δέσμη μέτρων του 2008 για την ενέργεια και το κλίμα.

[23] Κατανάλωση πρωτογενούς ενέργειας σημαίνει την κατανάλωση πηγών ενέργειας, όπως π.χ. βιομάζας, πριν από τη μετατροπή τους· κατανάλωση τελικής ενέργειας σημαίνει την ενέργεια μετά την μετατροπή (σε ηλεκτρική ενέργεια, θερμότητα, καύσιμο μεταφορών).

[24] Αναλύεται περαιτέρω στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής που συνοδεύει την παρούσα έκθεση.

[25] http://ec.europa.eu/energy/renewables/bioenergy/national_biomass_action_plans_en.htm

[26] Η αξιοποίηση μεγαλύτερων ποσοτήτων βιομάζας είναι σημαντική, δεδομένου του ανταγωνισμού στη χρήση βιομάζας, ιδίως ξύλου, από τις βιομηχανίες επεξεργασίας ξύλου.

[27] Πρόκειται για προκαταρκτικό αριθμητικό στοιχείο. Επειδή δεν έχει επιβεβαιωθεί το ποσοστό αύξησης, η Βουλγαρία δεν λήφθηκε υπόψη ως ένα από τα κράτη μέλη με ποσοστό αύξησης των βιοκαυσίμων υψηλότερο του μέσου όρου.

[28] Νέα οδηγία: http://www.europarl.europa.eu/sce/data/amend_motions_texts/doc/P6_AMA%282008%290369%28210-210%29_EN.doc.