ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ - Έκθεση της Επιτροπής σχετικά με τα συνακόλουθα μέτρα των απαλλαγών του 2002

ΠΡΟΟΙΜΙΟ

Σύμφωνα με το άρθρο 276 της Συνθήκης ΕΚ και το άρθρο 180β της Συνθήκης ΕΚΑΕ, "η Επιτροπή καταβάλλει κάθε προσπάθεια ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι παρατηρήσεις που συνοδεύουν τις αποφάσεις απαλλαγής και οι άλλες παρατηρήσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με την εκτέλεση των δαπανών, καθώς και τα σχόλια που συνοδεύουν τις συστάσεις απαλλαγής που διατυπώνει το Συμβούλιο. Μετά από αίτηση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ή του Συμβουλίου, η Επιτροπή υποβάλλει έκθεση για τα μέτρα που έχουν ληφθεί με βάση αυτές τις παρατηρήσεις και σχόλια, και ιδίως σχετικά με τις οδηγίες που έχουν δοθεί στις υπηρεσίες οι οποίες έχουν αναλάβει την εκτέλεση του προϋπολογισμού. Οι εκθέσεις αυτές διαβιβάζονται επίσης στο Ελεγκτικό Συνέδριο " [1].

[1] Βλέπε επίσης το άρθρο 147 του Δημοσιονομικού Κανονισμού.

Η Επιτροπή, ενεργώντας κατόπιν αιτήματος του Συμβουλίου και του Κοινοβουλίου, παρουσιάζει την παρούσα έκθεση, η οποία αναφέρεται στις συστάσεις που διατύπωσε το Συμβούλιο στις 9 Μαρτίου 2004 και στα ψηφίσματα που εξέδωσε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις 21 Απριλίου 2004. Η έκθεση αυτή αφορά τις απαλλαγές που εδόθησαν για το οικονομικό έτος 2002 [2], καθώς και τα ψηφίσματα του Κοινοβουλίου για την "Αξιολόγηση της OLAF", την "Καταπολέμηση της απάτης και την προστασία των οικονομικών συμφερόντων των Κοινοτήτων" (εκθέσεις Bφsch) και το ψήφισμα που εξέδωσε στις 22 Απριλίου 2004 για την Eurostat.

[2] Απαλλαγή 2002 για τον γενικό προϋπολογισμό, απαλλαγή 2002 για το ΕΤΑ, απαλλαγή 2002 για τους Οργανισμούς, απαλλαγή 2002 για την ΕΚΑΧ.

Η παρούσα έκθεση απευθύνεται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο και στο Ελεγκτικό Συνέδριο. Συνοψίζει δε κάθε τομέα ή θέμα που έχει τεθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ή το Συμβούλιο, τις ενέργειες τις οποίες προτίθεται να αναλάβει ή έχει ήδη αναλάβει η Επιτροπή, καθώς και τις συστάσεις για τις οποίες η Επιτροπή δεν πρόκειται ή δεν είναι σε θέση να λάβει συνακόλουθα μέτρα.

Αυτή η συνοπτική έκθεση συμπληρώνεται με έγγραφα εργασίας της Επιτροπής στα οποία εκτίθενται λεπτομερώς οι απαντήσεις σε κάθε επιμέρους σύσταση τόσο του Συμβουλίου όσο και του Κοινοβουλίου.

I. ΨΗΦΙΣΜΑ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΓΕΝΙΚΟ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟ

Α) Η μεταρρύθμιση της Επιτροπής

Η μεταρρύθμιση της Επιτροπής άρχισε το 2000, με σκοπό τη βελτίωση του υπηρεσιακού πνεύματος στην Επιτροπή, τον καλύτερο προσδιορισμό των πολιτικών προτεραιοτήτων της Επιτροπής, τη θέσπιση σύγχρονης πολιτικής ανθρώπινων πόρων και τον εκσυγχρονισμό των συστημάτων οικονομικής διαχείρισης και ελέγχου της Επιτροπής.

Δύο από τα βασικά στοιχεία της μεταρρυθμιστικής διαδικασίας είναι ο νέος Δημοσιονομικός Κανονισμός και ο εκσυγχρονισμένος Κανονισμός Υπηρεσιακής Κατάστασης, οι οποίοι ετέθησαν σε ισχύ, αντίστοιχα, την 1η Ιανουαρίου 2003 και την 1η Μαΐου 2004. Όλα τα κυριότερα μέσα της μεταρρύθμισης αποτελούν τώρα μέρος της καθημερινής λειτουργίας της Επιτροπής και συμβάλλουν στη βελτίωση της διαχείρισης της Επιτροπής καθώς και στην αύξηση της υπευθυνότητας και της διαφάνειας.

Η Επιτροπή συμφωνεί με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ως προς το ότι η μεταρρύθμιση είναι μια συνεχής διαδικασία, η οποία δεν τελειώνει με την έκδοση των νομοθετικών πράξεων. Ως εκ τούτου, έλαβε σοβαρά υπόψη της τις συστάσεις που περιλαμβάνονται στο ψήφισμα για την απαλλαγή του 2002, σε μεγάλο δε βαθμό συμφωνεί με τις εκτιθέμενες απόψεις. Πάντως, η Επιτροπή δεν συμφωνεί με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ως προς το ότι είναι ήδη σήμερα ενδεδειγμένο να προταθούν αλλαγές στα βασικά στοιχεία της οικονομικής μεταρρύθμισης που ενσωματώθηκαν στον νέο Δημοσιονομικό Κανονισμό. Η Επιτροπή ανέλαβε να παρουσιάσει μέχρι την 1η Ιανουαρίου 2006 μια έκθεση σχετικά με την εφαρμογή των διατάξεων του νέου ΔΚ και, εφόσον απαιτηθεί, να υποβάλει στη νομοθετική αρχή κατάλληλες προτάσεις στο πλαίσιο της ανά τριετία επανεξέτασης που προβλέπεται στο άρθρο 184.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρότεινε και αλλαγές στην εσωτερική οργάνωση της Επιτροπής, με ενσωμάτωση της Υπηρεσίας Εσωτερικού Ελέγχου στην Προεδρία της Επιτροπής. Η Επιτροπή έλαβε σοβαρά υπόψη τις προτάσεις αυτές, αλλά πιστεύει ότι εναπόκειται στην προσεχή Επιτροπή να αποφασίσει.

Μεταξύ των πολλών θεμάτων που ετέθησαν από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η Επιτροπή θα ήθελε να δώσει έμφαση στα ακόλουθα:

(i) Μεταρρύθμιση του λογιστικού συστήματος

Ο εκσυγχρονισμός του λογιστικού συστήματος της Επιτροπής έχει δρομολογηθεί. Η Επιτροπή θα συνεχίσει να ενημερώνει τακτικά το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για την πορεία των εργασιών. Αυτή τη στιγμή η Επιτροπή δεν αντιμετωπίζει προβλήματα πρόσληψης του κατάλληλου προσωπικού.

(ii) Εσωτερικοί έλεγχοι

Έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος ως προς την εφαρμογή των προτύπων εσωτερικού ελέγχου. Στις αρχές του 2004, η ετοιμότητα των ΓΔ για συμμόρφωση με τις βασικές απαιτήσεις των 24 προτύπων έδειξε ότι - σε όλες τις ΓΔ - κατά τα τέλη του 2003 είχε επιτευχθεί πλήρως η εφαρμογή του 91% των προτύπων, ενώ το 8% εφαρμοζόταν εν μέρει, και σε μερικές περιπτώσεις σε μεγάλο βαθμό. Όσον αφορά την αποτελεσματικότητα, υπάρχουν ακόμη ορισμένα πράγματα που πρέπει να γίνουν. Στο μέλλον η προσοχή θα εστιασθεί περισσότερο στα υποκείμενα συστήματα, με επαλήθευση της ορθής λειτουργίας των συστημάτων στην πράξη και της παροχής των αναγκαίων διασφαλίσεων.

(iii) Οι ετήσιες εκθέσεις δραστηριοτήτων

Η Επιτροπή έχει επίγνωση του ότι οι γενικοί διευθυντές πρέπει να εκδίδουν ισορροπημένες δηλώσεις, οι οποίες αφενός να αποδίδουν πιστά την εικόνα των εσωτερικών ελέγχων, ιδίως σε τομείς με επιμερισμένη διαχείριση, και αφετέρου να μη στερούνται περιεχομένου. Στην ετήσια έκθεση δραστηριοτήτων για το 2003, οι ΓΔ και υπηρεσίες εξέφρασαν τις επιφυλάξεις τους χρησιμοποιώντας μια τυποποιημένη ελάχιστη δέσμη απαιτήσεων, έτσι ώστε να ενισχυθεί η συγκρισιμότητα των επιφυλάξεων. Ακόμη, η Επιτροπή διεξήγαγε για δεύτερη φορά μια συλλογική επισκόπηση, δηλαδή τα σχέδια των επιφυλάξεων εξετάσθηκαν από ομάδα στελεχών πριν από την οριστικοποίηση των ετήσιων εκθέσεων δραστηριοτήτων. Και οι δύο ως άνω πρωτοβουλίες συνέβαλαν στην ενίσχυση του ειρμού της προσέγγισης.

Β) Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία για την Καταπολέμηση της Απάτης (OLAF)

Η Επιτροπή κατέγραψε τις παρατηρήσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με την πρόταση της Επιτροπής (COM (2004) 103) για την τροποποίηση του κανονισμού (EΚ) αριθ. 1073/1999. Τα σχετικά ζητήματα θα εξετασθούν κατά τις συζητήσεις της νομοθετικής αρχής.

Όσον αφορά την υπόθεση "Blue Dragon", η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι ο Διαμεσολαβητής συνέταξε στις 16 Φεβρουαρίου 2004 ένα σχέδιο σύστασης. Από την OLAF ζητήθηκε να διατυπώσει λεπτομερώς τη γνώμη της μέχρι τις 31 Μαΐου 2004. Η OLAF απάντησε στον Διαμεσολαβητή στις 18 Μαρτίου 2004. Ο Διαμεσολαβητής εξέδωσε την απόφασή του στην υπόθεση αυτή στις 22 Ιουλίου 2004. Κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η OLAF είχε αποδεχθεί το σχέδιο σύστασής του καθώς εξέταζε την υπόθεση και αναρωτήθηκε αν έπρεπε να ανοίξει εκ νέου την έρευνα ή να αρχίσει νέα. Θεώρησε δε ότι η απόφαση της OLAF να μην ανοίξει εκ νέου την έρευνα ή να αρχίσει νέα ήταν εύλογη, οπότε έκλεισε την υπόθεση αυτή.

Τέλος, η Επιτροπή θα ήθελε να τονίσει ότι όλες οι υποθέσεις που κληρονομήθηκαν από την UCLAF έχουν κλείσει. Η OLAF θα υποβάλει σχετική έκθεση στην Επιτροπή Εποπτείας.

Γ) Διαφθορά

Η Επιτροπή συμφωνεί με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ως προς το ότι θα πρέπει να υποστηριχθούν οι στρατηγικές για την καταπολέμηση της διαφθοράς που εφαρμόζονται από τις πρόσφατα ενταχθείσες χώρες, τις υποψήφιες χώρες και τα κράτη μέλη. Για τα νέα κράτη μέλη, ήδη κατά την προενταξιακή φάση δρομολογήθηκαν ορισμένα μέτρα.

Ακόμη, μετά από σχετικό αίτημα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ενεγράφη στον προϋπολογισμό του 2004 ένα νέο κονδύλιο 3 εκατ. ευρώ, για την ειδική υποστήριξη των ΜΚΟ στα νέα κράτη μέλη, με σκοπό να ενεργούν ως θεματοφύλακες της κοινωνίας των πολιτών και να αποκαλύπτουν πρακτικές διαφθοράς στη δημόσια διοίκηση.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει συστήσει, οι ΜΚΟ να ικανοποιούν ορισμένες απαιτήσεις ως προς τους λογαριασμούς και τους λογιστικούς ελέγχους, καθώς και ως προς τη διαφάνεια. Η Επιτροπή συμφωνεί, αλλά πρέπει να υπενθυμίσει ότι δεν έχει το δικαίωμα να παρακολουθεί ούτε να παρεμβαίνει στην εσωτερική διαχείριση των ΜΚΟ. Ωστόσο, οι ΜΚΟ - όπως και όλοι οι άλλοι αποδέκτες κεφαλαίων από τον γενικό προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης - πρέπει να ικανοποιούν τις απαιτήσεις του Δημοσιονομικού Κανονισμού. Σε αυτές περιλαμβάνεται, μεταξύ άλλων, η υποχρέωση να υποβάλλουν τελικές εκθέσεις και λογαριασμούς, καθώς και αποδεικτικά στοιχεία της ακεραιότητάς τους και, εφόσον τούτο απαιτείται, των νομίμων εκπροσώπων τους, πριν από την καταβολή επιχορηγήσεων ή την ανάθεση συμβάσεων.

Δ) Επιμερισμένη διαχείριση

Η Επιτροπή συμφωνεί με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ως προς το ότι η επιμερισμένη διαχείριση αποτελεί ζήτημα που αξίζει να έχει πρώτη προτεραιότητα - όπως ήδη συμβαίνει. Πάντως, τα πολλά επίπεδα διοίκησης που εμπλέκονται, σε συνδυασμό με τις διαφορές στη διοικητική διάρθρωση των κρατών μελών, περιπλέκουν το έργο της εξασφάλισης της τήρησης των αρχών της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης. Η Επιτροπή είναι υπόχρεη προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για την επισήμανση ότι τα κράτη μέλη έχουν υποχρέωση να επιτελούν το έργο που τους αναλογεί σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες της Ένωσης. [3]

[3] Σημείο 6 του ψηφίσματος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που συνοδεύει την απόφαση σχετικά με την απαλλαγή ως προς την εκτέλεση του γενικού προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το οικονομικό έτος 2002.

Η Επιτροπή καταβάλλει προσπάθειες για την εξασφάλιση της ενσωμάτωσης στις προτάσεις για νέες τομεακές νομοθετικές πράξεις ή για τροποποίηση των υφιστάμενων, των βασικών αρχών που τίθενται στη Συνθήκη και στον Δημοσιονομικό Κανονισμό - ιδίως της αρχής της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης (άρθρο 274 ΕΚ). Εννοείται ότι μόνο η νομοθετική αρχή μπορεί να εξασφαλίσει τη διατήρηση των ως άνω αρχών στις τελικές νομοθετικές πράξεις.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει τονίσει την ανάγκη, η Επιτροπή να θεσπίζει κοινά πρότυπα και να προσφέρει στα κράτη μέλη την αναγκαία καθοδήγηση. Η στρατηγική της Επιτροπής για την εξασφάλιση της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης ήδη ακολουθεί την προσέγγιση της θέσπισης κοινών βασικών προτύπων για τη διαχείριση στα κράτη μέλη, για την εποπτεία της εφαρμογής τους και για την παροχή καθοδήγησης με τη μορφή εγχειριδίων και πρακτικών σημειώσεων. Τα συναχθέντα διδάγματα θα ληφθούν υπόψη στις νομοθετικές πράξεις της νέας περιόδου.

Η Επιτροπή είναι υπόχρεη προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για την υποστήριξή του ως προς τη χρήση των ρητρών αποκλεισμού και των δημοσιονομικών διορθώσεων. Τα χρονικά όρια, όπως ο κανόνας που προβλέπει την αποδέσμευση των πιστώσεων κατά το έτος n + 2, αποδείχθηκαν αποτελεσματικά μέσα για τη βελτίωση της απορρόφησής τους, οπότε η Επιτροπή προτείνει τη διατήρηση και την ενίσχυση των ρητρών αυτών στο μέλλον. Οι δημοσιονομικές διορθώσεις και η αναστολή των πληρωμών μπορούν επίσης να φέρουν αποτέλεσμα ως προς την ώθηση των κρατών μελών προς τη θεραπεία των διαχειριστικών τους αδυναμιών, οπότε και αυτές θα διατηρηθούν.

Πάντως, η Επιτροπή δεν συμφωνεί με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ως προς το ότι ένα κράτος μέλος θα πρέπει να χάνει το δικαίωμά του σε γεωργικές ενισχύσεις από το ΕΓΤΠΕ-Τμήμα Εγγυήσεων, εάν δεν εφαρμόζει το Ολοκληρωμένο Σύστημα Διαχείρισης Ελέγχου (IACS) [4]. Είναι γεγονός ότι κανένα κράτος μέλος δεν αποτυγχάνει πλήρως να εφαρμόσει το σύστημα αυτό, αλλά μάλλον κάποιο από τα συστατικά μέρη είναι δυνατόν να μην έχει πλήρως συγκροτηθεί. Με γνώμονα τα προαναφερόμενα, η Επιτροπή επέλεξε τη στρατηγική της επιβολής εκ των υστέρων διορθώσεων. Το ύψος των διορθώσεων αυτών συναρτάται με το επίπεδο των κινδύνων αντικανονικών πληρωμών που προκύπτουν από τις αδυναμίες της εφαρμογής του προαναφερόμενου συστήματος από τα κράτη μέλη.

[4] Σημείο 13 του ψηφίσματος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που συνοδεύει την απόφαση σχετικά με την απαλλαγή ως προς την εκτέλεση του γενικού προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το οικονομικό έτος 2002.

Τέλος, η Επιτροπή δέχεται με ικανοποίηση την υποστήριξη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ως προς την εφαρμογή της προσέγγισης του ενός και μοναδικού λογιστικού ελέγχου, πράγμα που μπορεί να μεγιστοποιήσει την αποτελεσματικότητα της συνολικής ελεγκτικής προσπάθειας της Επιτροπής και των κρατών μελών.

Ε) Eurostat

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέφρασε κατά τη διαδικασία απαλλαγής αρκετές φορές την ανησυχία του ως προς την υπόθεση Eurostat. Η Επιτροπή, όπως επεσήμανε ήδη με διάφορες ευκαιρίες, και ιδίως κατά τη σύνοδο της Ολομέλειας τον Απρίλιο του 2004, έχει λάβει τα αναγκαία μέτρα, ή έχει ήδη αρχίσει τη σχετική διαδικασία. Ακόμη, η Επιτροπή θα ήθελε να επισημάνει ότι τηρούσε τακτικά ενήμερο το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, μέσω της Επιτροπής Δημοσιονομικού Ελέγχου, κατά τις διάφορες φάσεις της διαδικασίας για τη χορήγηση της απαλλαγής.

Τούτο έγινε ιδίως όταν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζήτησε από την Επιτροπή να δημιουργήσει ασφαλιστικές δικλίδες κατά της απόκρυψης κρίσιμων πληροφοριών, καθώς και όταν ζήτησε την επανεξέταση των σχέσεων μεταξύ των διαφόρων παραγόντων και των επιμέρους Επιτρόπων, όπως και του ίδιου του Σώματος, κατά την εφαρμογή των διαφόρων επιπέδων λογοδοσίας.

Η Επιτροπή επιβεβαιώνει την αξιολόγηση που παρουσίασε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σε δύο περιπτώσεις, τον Σεπτέμβριο και τον Νοέμβριο του 2003. Τότε, ο Πρόεδρος της Επιτροπής κατέδειξε ότι όλα τα κυριότερα πραγματικά περιστατικά, όπως αυτά προσδιορίζονται στην έκθεση ελέγχου και στις έρευνες, έλαβαν χώρα πριν από την έναρξη της θητείας της παρούσας Επιτροπής, και πριν από την έναρξη της μεταρρύθμισης.

Ακόμη, αναγνώρισε το πρόβλημα της ενημέρωσης των πολιτικών παραγόντων, εντοπίζοντας τα αίτια της κατάστασης αυτής, και δέσμευσε την Επιτροπή ως προς την αναζήτηση λύσης στο πλαίσιο του σχεδίου δράσης που ενέκρινε η Επιτροπή στις 10 Φεβρουαρίου 2004. Αυτό το σχέδιο δράσης και τα συνακόλουθα μέτρα σκοπό έχουν την αποσαφήνιση των υφιστάμενων κανόνων που διέπουν την κοινοποίηση ευαίσθητων πληροφοριών, δίδουν δε έμφαση στην ενεργητική ενημέρωση.

Όσον αφορά το αίτημα για πλήρη και γραπτή αξιολόγηση, μέχρι την 31η Ιουλίου 2004, των περιστάσεων της υπόθεσης Eurostat, μαζί με όλες τις εκθέσεις της OLAF, η Επιτροπή θεωρεί ότι μια νέα αξιολόγηση της ελλιπούς κυκλοφορίας των πληροφοριών στους κόλπους της Επιτροπής δεν είναι αναγκαία, ενώ δεν θα έδιδε νέα στοιχεία. Αναγκαία είναι η εξασφάλιση της χρησιμοποίησης των νέων μηχανισμών.

Σχετικά με τα αιτήματα που υπεβλήθησαν στην Επιτροπή με αντικείμενο την εξασφάλιση της πλήρους και σε βάθος υλοποίησης των συγκεκριμένων ενεργειών της Λευκής Βίβλου, την αποκατάσταση των πληροφοριοδοτών και τη σύνταξη των ετήσιων εκθέσεων δραστηριοτήτων των Γενικών Διευθύνσεων με αντικείμενο τις αρμοδιότητές τους ως διατακτών, αυτά έχουν ήδη επιτευχθεί.

Ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις η Επιτροπή δεν μπόρεσε να ανταποκριθεί στα αιτήματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, όπως, π.χ., για τη δημοσίευση των εκθέσεων IAS (ΥΕΕ) και IAC, ή για τη δημιουργία κεντρικής εποπτείας της διαχείρισης των συστημάτων ελέγχου που λειτουργούν στις επιμέρους υπηρεσίες .

Όσον αφορά την αναθεώρηση του Δημοσιονομικού Κανονισμού, η Επιτροπή δεν εντόπισε αδυναμίες στον νέο Δημοσιονομικό Κανονισμό που θα μπορούσαν να εκθέσουν τον κοινοτικό προϋπολογισμό στον κίνδυνο απάτης. Σε κάθε περίπτωση, η Επιτροπή θα αξιολογήσει προσεκτικά τη θωράκιση των δημοσιονομικών κανόνων έναντι της απάτης κατά την πρώτη επανεξέταση του Δημοσιονομικού Κανονισμού, η οποία θα πραγματοποιηθεί κατά το 2005 σύμφωνα με το οικείο άρθρο 184, το οποίο προβλέπει την επανεξέταση ανά τριετία.

ΣΤ) Ίδιοι πόροι

Η Επιτροπή είναι έτοιμη να ικανοποιήσει τα περισσότερα από τα αιτήματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Έτσι, δημοσίευσε έκθεση σχετικά με τις δυνατότητες δημιουργίας μιας αμεσότερης σχέσης μεταξύ των φορολογούμενων και του κοινοτικού προϋπολογισμού. Όσον αφορά το σύστημα κοινοτικής διαμετακόμισης, τον Ιούνιο του 2004 η Επιτροπή παρουσίασε μια μελέτη για την εφαρμογή των 38 συστάσεων που διατύπωσε η πρώτη προσωρινή εξεταστική επιτροπή το 1997. Ακόμη, η Επιτροπή συνεχίζει να προωθεί την μετάβαση στη φάση 3.2 του νέου μηχανογραφικού συστήματος διαμετακόμισης (New Computerized Transit System - NCTS), η οποία θα πραγματοποιηθεί σε όλα τα κράτη μέλη στις 31 Δεκεμβρίου 2005. Η χρήση του συστήματος NCTS σημειώνει σταθερή αύξηση, όπως προκύπτει και από τα παρεχόμενα στοιχεία.

Πάντως, η Επιτροπή θεωρεί ότι δεν θα ήταν ενδεδειγμένη η τροποποίηση του Τελωνειακού Κώδικα με σκοπό να τεθεί τέρμα στην πρακτική να θεωρούνται τα προϊόντα που δηλώνονται εσφαλμένα, κατά λάθος ή εσκεμμένα, ως μη εμπίπτοντα στη διαδικασία διαμετακόμισης. Αλλιώς, ο εγγυητής των πράξεων διαμετακόμισης θα ήταν υπόχρεος της τελωνειακής οφειλής που έχει ήδη καταβληθεί πριν από την πράξη διαμετακόμισης, οπότε θα ετίθετο σε κίνδυνο η ισορροπία της ισχύουσας νομοθεσίας.

Σχετικά με τον αριθμό του προσωπικού που απαιτείται για τους πραγματολογικούς ελέγχους στα τελωνεία των κρατών μελών, στο ισχύον νομικό πλαίσιο, εναπόκειται στις εθνικές διοικήσεις να αποφασίσουν την αναγκαία δομή και να φροντίσουν για την επαρκή στελέχωση των υπηρεσιών τους.

Ζ) Γεωργία

Ως προς τα κυριότερα ζητήματα που θέτει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η Επιτροπή έχει ήδη λάβει ή προγραμματίσει διορθωτικά μέτρα. Σχετικά με τον καθορισμό συντελεστών επιδότησης κατά την εξαγωγή, τούτο έγινε στο πλαίσιο της εφαρμογής του ευρύτερου σχεδίου δράσης της Επιτροπής. Ωστόσο, η Επιτροπή δεν είναι σε θέση να τεκμηριώνει τα στοιχεία που επιλέγονται για τον καθορισμό των ως άνω συντελεστών, διότι τα στοιχεία αυτά έχουν ιδιαίτερα ευαίσθητο επαγγελματικό χαρακτήρα για να δημοσιοποιηθούν.

Σχετικά με την προχρηματοδότηση των επιστροφών κατά την εξαγωγή, η Επιτροπή επανεξέτασε το σύστημα και αποφάσισε να διατηρήσει την προχρηματοδότηση, αλλά να περιορίσει το πεδίο εφαρμογής της. Η αποτελεσματικότητα των νέων κανόνων θα αξιολογηθεί πριν εκδοθεί οποιαδήποτε νέα απόφαση.

Το καθεστώς για τις λιγότερο ευνοημένες περιοχές αξιολογήθηκε στο πλαίσιο της εκ των υστέρων αξιολόγησης του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 950/97, η οποία ολοκληρώθηκε τον Ιούλιο του 2003. Η τελική έκθεση σχετικά με την αξιολόγηση αυτή δημοσιεύθηκε στον δικτυακό τόπο της Επιτροπής [5]. Αυτή τη στιγμή, η Επιτροπή προετοιμάζει μια συγκεκριμένη αξιολόγηση του προαναφερόμενου καθεστώτος βάσει του κανονισμού για την ανάπτυξη της υπαίθρου. Τα αποτελέσματα της μελέτης αυτής θα είναι διαθέσιμα κατά τα τέλη του 2005. Η ουσιαστική εφαρμογή από τα κράτη μέλη του συστήματος διαχείρισης, ελέγχου και επιβολής κυρώσεων αξιολογείται κατά τη διάρκεια των ελέγχων εκ μέρους των υπηρεσιών της Επιτροπής. Η Επιτροπή θα συνεχίσει να εργάζεται επί του ζητήματος αυτού ενόσω το κρίνει ενδεδειγμένο.

[5] Βλέπε: http://europa.eu.int/comm/agriculture/eval/reports/950/index_en.htm

Η) Διαρθρωτικά Ταμεία

Η Επιτροπή ενημερώνει τακτικά την αρμόδια για την απαλλαγή αρχή σχετικά με τα μέτρα που λαμβάνονται για την καλύτερη εκτέλεση του προϋπολογισμού. Η προετοιμασία των επόμενων κανονισμών για τα Διαρθρωτικά Ταμεία θα ενσωματώνει τα συναχθέντα διδάγματα, ενώ κάθε μέτρο, όπως ο κανόνας n + 2, που επιταχύνει την εκτέλεση του προϋπολογισμού θα διατηρηθεί, με όλες τις τυχόν αναγκαίες βελτιώσεις.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι μηχανισμοί επιβολής κυρώσεων στα κράτη μέλη σε περίπτωση υποβολής ανεπαρκών δημοσιονομικών εκτιμήσεων, η παροχή οδηγιών SAPARD σε όλες τις γλώσσες των νέων κρατών μελών και η ανά τρίμηνο ανάλυση της κατάστασης ως προς την εφαρμογή του κανόνα n + 2 δεν είναι ενδεδειγμένα μέτρα. Ήδη ενημερώνει κατ' έτος το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με την εφαρμογή του κανόνα n + 2, αμέσως μόλις γίνονται γνωστά τα τελικά στοιχεία.

Τέλος, η Επιτροπή διαδίδει τις καλές πρακτικές που αναδεικνύονται από την παρακολούθηση και την αξιολόγηση, αλλά από την εμπειρία προκύπτει ότι η επιτυχής διαχείριση των Διαρθρωτικών Ταμείων εξαρτάται από ένα ευρύ φάσμα παραγόντων.

Θ) Εσωτερικές πολιτικές και έρευνα

Ως προς τον εσωτερικό έλεγχο, η Επιτροπή τακτικά επανεξετάζει το σχετικό πλαίσιο με σκοπό την αποτελεσματικότερη εφαρμογή των προτύπων εσωτερικού ελέγχου. Στο πλαίσιο αυτό, οι ΓΔ που εμπλέκονται στην έρευνα συμβάλλουν στα προγράμματα αυτο-αξιολόγησης που αποβλέπουν στον εντοπισμό των τομέων όπου χρειάζεται εντατικοποίηση των ελεγκτικών προσπαθειών.

Ήδη λαμβάνονται μέτρα για την ενίσχυση της διαδικασίας είσπραξης των αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών: Η Επιτροπή έχει προβεί σε απολογισμό των βελτιώσεων που αποφασίσθηκαν ως προς το ζήτημα αυτό κατά τη σύσκεψη της επιτροπής COCOBU στις 3 Νοεμβρίου 2003. Οι βελτιώσεις που έχουν σημειωθεί στον τομέα της είσπραξης των ποσών αυτών έχουν τρεις πτυχές: αφορούν τις νέες διαδικασίες, τα νέα μέσα ΤΠ και τις οργανωτικές δομές.

Η διαχείριση και ο συντονισμός των επιτόπιων ελέγχων πραγματοποιούνται εναρμονισμένα σε όλες τις ΓΔ που εμπλέκονται στην έρευνα. Διεξάγονται μηνιαίες συσκέψεις μεταξύ των ελεγκτικών μονάδων πέντε ΓΔ, με σκοπό τη συζήτηση ελεγκτικών πρακτικών, την αξιοποίηση των αποτελεσμάτων των ελέγχων, την εφαρμογή των ελεγκτικών στρατηγικών και την ανταλλαγή ελεγκτικών εμπειριών.

Η Επιτροπή θα παρουσιάσει έκθεση για τους ελέγχους σε σχέση με το 5ο Πρόγραμμα-Πλαίσιο αφού θα έχουν ολοκληρωθεί οι σχετικές εργασίες. Πολλά στοιχεία για την κατάσταση των εκ των υστέρων ελέγχων είναι ήδη διαθέσιμα στις ετήσιες εκθέσεις δραστηριοτήτων.

Ι) Διεύρυνση

Η Επιτροπή συμμερίζεται την άποψη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ότι τα στοιχεία που παρέχονται από την Επιτροπή στην αρμόδια για την απαλλαγή αρχή και στο κοινό θα πρέπει να είναι όσο το δυνατόν περισσότερο προσιτά και κατανοητά - και μετά τη διεύρυνση. Η Επιτροπή πιστεύει ότι ήδη ανταποκρίνεται στις περισσότερες από τις συστάσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Μερικές παραμένουν σε εκκρεμότητα, όπως, π.χ., η δομή της ετήσιας έκθεσης για τη δημοσιονομική και χρηματοοικονομική διαχείριση, η οποία θα τροποποιηθεί απλώς για να αντιστοιχεί στους τομείς πολιτικής από το οικονομικό έτος 2004 και εξής, δεδομένου ότι κατά το έτος αυτό για πρώτη φορά ο προϋπολογισμός καταρτίσθηκε βάσει δραστηριοτήτων (ΠΒΔ).

Επιπλέον δε, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δικαίως έχει τονίσει τη σπουδαιότητα της εξασφάλισης της εφαρμογής της επιμερισμένης διαχείρισης σύμφωνα με τις αρχές της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης. Όπως έχει δηλώσει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, πρόκειται για μια περίπλοκη διαδικασία, στην οποία εμπλέκονται πολλά όργανα σε κάθε κράτος μέλος. Ωστόσο, τα ενδεδειγμένα πρότυπα υπάρχουν ήδη, θα συνεχισθεί δε η περαιτέρω επεξεργασία και τελειοποίησή τους ενόσω τούτο θα είναι αναγκαίο.

Ακόμη, η Επιτροπή θα επιθυμούσε να δώσει έμφαση στο ζήτημα των αδελφοποιήσεων. Την 1η Μαΐου 2004 ετέθη σε ισχύ ένα αναθεωρημένο εγχειρίδιο για τις αδελφοποιήσεις, το οποίο περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, βελτιωμένες διαδικασίες πληρωμών και νέες απαιτήσεις για τους στόχους και τα αποτελέσματα. Έχει συνταχθεί μια συνολική έκθεση για τα σχέδια που ενεκρίθησαν μεταξύ 1998 και 2001. Η έκθεση αυτή είναι διαθέσιμη στην ηλεκτρονική διεύθυνση: http://europa.eu.int/comm/enlargement/phare_evaluation_pdf/interim_s_zz_eur_01006_fv.pdf

Κ) Εξωτερικές ενέργειες

Η Επιτροπή έλαβε δεόντως υπόψη τις συστάσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με τους ελέγχους για τις εξωτερικές ενέργειες. Το 2002, η Επιτροπή (EuropeAid) ανέλαβε μια μείζονα πρωτοβουλία με σκοπό τη βελτίωση τόσο της κάλυψης όσο και της ποιότητας των ελέγχων που διενεργούνται από εξωτερικούς ελεγκτές. Συνέταξε, μεταξύ άλλων, τα ετήσια σχέδια ελέγχων για το 2003 και το 2004 και έκανε αυστηρότερες τις γενικές απαιτήσεις για την επιλογή των ελεγκτών και για τη συμμόρφωσή τους με τα διεθνή πρότυπα, ιδίως ως προς την ανεξαρτησία των ελεγκτών.

Ακόμη, η Επιτροπή αναλαμβάνει ή έχει αναλάβει τις συνιστώμενες ενέργειες σχετικά με τα προγράμματα γειτονίας και το PHARE, καθώς και με τις ενισχύσεις για την εκπαίδευση και την υγεία. Συστηματικά επανεξετάζει τις εκκρεμείς αναλήψεις υποχρεώσεων, έτσι ώστε να μειώνεται το ύψος των παλαιών ή αδρανών υπολοίπων προς εκκαθάριση. Για την υλοποίηση της ανθρωπιστικής βοήθειας, η Επιτροπή έχει ήδη επιλέξει ως εταίρους 160 ανθρωπιστικές οργανώσεις, δυνάμει μιας νέας συμφωνίας-πλαισίου, η οποία ετέθη σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2004.

II. ΨΗΦΙΣΜΑ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ (ΕΤΑ)

Η Επιτροπή αποδέχεται τις συστάσεις του Κοινοβουλίου και έχει ήδη αναλάβει, ή αναλαμβάνει αυτή τη στιγμή τις αναγκαίες ενέργειες. Ακόμη, η Επιτροπή δέχεται με ικανοποίηση την υποστήριξη του Κοινοβουλίου για την πρόταση εγγραφής του ΕΤΑ στον προϋπολογισμό, δηλαδή για την ένταξη του ΕΤΑ στον γενικό προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η πρόταση αυτή συζητείται αυτή τη στιγμή στο Συμβούλιο.

Μεταξύ των συστάσεων του Κοινοβουλίου, η Επιτροπή θα ήθελε να δώσει έμφαση στις εξής:

(i) Δημοσιονομική υποστήριξη

Η Επιτροπή συμφωνεί ως προς το ότι τα κεφάλαια δημοσιονομικής υποστήριξης, αφού χορηγηθούν σε μια χώρα ΑΚΕ, και υπό την προϋπόθεση ότι ικανοποιούνται οι όροι της συμφωνίας χρηματοδότησης, καθίστανται μέρος του προϋπολογισμού της δικαιούχου χώρας, οπότε υπάγονται στη διαχείριση και στη χρησιμοποίηση που προβλέπεται στις εθνικές (και όχι του ΕΤΑ) διαδικασίες δημοσιονομικής διαχείρισης. Η Επιτροπή έχει αλλάξει τα συστήματά της εποπτείας και ελέγχου κατά τρόπο που να λαμβάνει υπόψη τις ιδιαίτερες προκλήσεις που ανακύπτουν από την αυξανόμενη χρήση του μέσου της δημοσιονομικής υποστήριξης. Μεταξύ άλλων, οι αντιπροσωπείες στις χώρες ΑΚΕ που λαμβάνουν δημοσιονομική υποστήριξη έχουν λάβει οδηγίες να υποβάλλουν ανά εξάμηνο εκτενείς εκθέσεις σχετικά με την ποιότητα της διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών, με βάση τα πρότυπα που έχουν εκπονηθεί από τις κεντρικές υπηρεσίες της Επιτροπής. Οι εκθέσεις αυτές συμπληρώνουν τις αναλύσεις και τις επισκοπήσεις της διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών που πραγματοποιούνται τακτικά από τους λοιπούς δωρητές που συνεργάζονται με την Επιτροπή.

(ii) Στρατηγική ελέγχου και αξιολόγησης

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει τονίσει την ανάγκη, η Επιτροπή να φροντίσει για τον συντονισμό και τη συνεργασία μεταξύ των αντιπροσωπειών και των κεντρικών υπηρεσιών. Η Επιτροπή υποστηρίζει τον στόχο αυτόν, έχει δε λάβει, μεταξύ άλλων, τα αναγκαία μέτρα για την εξασφάλιση καλύτερης κάλυψης και ποιότητας για τους ελέγχους που διεξάγονται από εξωτερικούς ελεγκτές. Ομοίως, τον Ιούλιο του 2003 ετέθησαν σε ισχύ νέες κατευθυντήριες οδηγίες για τις αξιολογήσεις. Η στρατηγική ελέγχου και αξιολόγησης συνδέεται με την αξιολόγηση κινδύνων που διεβιβάσθη στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Ελεγκτικό Συμβούλιο στις 12 Μαρτίου 2004 (SEC (2004)318).

(iii) Έκθεση δημοσιονομικής διαχείρισης

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει ζητήσει την ένταξη στις εκθέσεις δημοσιονομικής διαχείρισης αρκετών νέων θεμάτων. Η Επιτροπή έλαβε υπόψη της όλες αυτές τις συστάσεις στην Έκθεση Δημοσιονομικής Διαχείρισης για το 2003, σχετικά με το 6ο, το 7ο, το 8ο και το 9ο Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάπτυξης, η οποία διεβιβάσθη στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις 22 Ιουνίου 2004.

III. ΨΗΦΙΣΜΑ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΑΧ

Η Επιτροπή έλαβε υπό σημείωση τις συστάσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την ΕΚΑΧ και προτίθεται να αναλάβει τις αναγκαίες ενέργειες εν ευθέτω χρόνω. Πιο συγκεκριμένα, ανέλαβε τη διεξαγωγή μιας μελέτης σχετικά με τις εργασίες της ΕΚΑΧ κατά τα πενήντα έτη της λειτουργίας της, με σκοπό την έκδοση μιας επισκόπησης κατάλληλης για το ευρύ κοινό μέχρι τα τέλη του 2004.

IV. ΨΗΦΙΣΜΑ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ

Οι αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την απαλλαγή των οργανισμών απευθύνονται στον διευθυντή κάθε επιμέρους οργανισμού. Ακόμη, τα ψηφίσματα που συνοδεύουν τις αποφάσεις απαλλαγής περιλαμβάνουν ορισμένες οριζόντιες συστάσεις προς τους οργανισμούς αλλά και την Επιτροπή. Έτσι, οι θεσμικές σχέσεις μεταξύ των οργανισμών και της Επιτροπής έχουν σημαντικά ενισχυθεί στο πλαίσιο του νέου Δημοσιονομικού Κανονισμού, μεταξύ άλλων και σχετικά με τη λογιστική και τους εσωτερικούς ελέγχους.

Εν γένει, η Επιτροπή διοργανώνει τακτικές συσκέψεις με τους οργανισμούς, με σκοπό τη συζήτηση λογιστικών ζητημάτων και ιδίως την παροχή ενημέρωσης για την πρόοδο του εκσυγχρονιστικού προγράμματος. Για τα λογιστικά ζητήματα η Επιτροπή έχει καθορίσει μιαν υπηρεσία επαφών, η οποία απαντά στα τυχόν ερωτήματά τους.

Σύμφωνα με το άρθρο 185 του νέου Δημοσιονομικού Κανονισμού, ο εσωτερικός ελεγκτής της Επιτροπής (της ΥΕΕ) ασκεί τις ίδιες εξουσίες στους οργανισμούς που λαμβάνουν οικονομική ενίσχυση από την Κοινότητα με εκείνες που ασκεί και στην Επιτροπή. Με δεδομένα τα αρχικά επίπεδα στελέχωσης, η ΥΕΕ ασχολήθηκε πρώτα κυρίως με την ανάλυση και την αξιολόγηση των δομών των εσωτερικών ελέγχων, έτσι ώστε να ιεραρχήσει τις μεταγενέστερες ελεγκτικές εργασίες και να παράσχει τα πρώτα συμβουλευτικά στοιχεία.

Επιπλέον δε, η Επιτροπή αναλαμβάνει σταδιακά τις προτεινόμενες ενέργειες σχετικά, μεταξύ άλλων, με τη δημιουργία ενός εναρμονισμένου λειτουργικού πλαισίου για τους οργανισμούς, την πολιτική προσωπικού και άλλες μορφές υποστήριξης προς τους επιμέρους οργανισμούς. Από την άλλη πλευρά, η Επιτροπή θεωρεί ότι είναι ενδεδειγμένες περαιτέρω μελέτες για τις δραστηριότητες των οργανισμών καθώς και για τις διοικητικές δαπάνες τους. Ακόμη, υπενθυμίζει ότι οι οικονομική συνεισφορά των κρατών μελών που φιλοξενούν τους οργανισμούς είναι τελείως προαιρετική.

V. ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΓΕΝΙΚΟ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟ

Η Επιτροπή έλαβε δεόντως υπό σημείωση τις παρατηρήσεις που συνοδεύουν τη σύσταση του Συμβουλίου με την οποία συνιστά στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να χορηγήσει απαλλαγή στην Επιτροπή για την εκτέλεση του προϋπολογισμού των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων του οικονομικού έτους 2002.

Η Επιτροπή συμμερίζεται τις ελπίδες του Συμβουλίου να δει τα αποτελέσματα των βελτιώσεων που θα έχει επιφέρει η Επιτροπή ως προς τη νομιμότητα και την κανονικότητα των υποκείμενων πράξεων να αντικατοπτρίζονται στην πράξη το ταχύτερο δυνατόν, έτσι ώστε να καταστεί δυνατή η έκδοση θετικής Δήλωσης Αξιοπιστίας (DAS). Έτσι, η Επιτροπή θα συνεχίσει τις προσπάθειές της για να εξασφαλίσει ότι τα εποπτικά της συστήματα θα παρέχουν επαρκή ασφάλεια σχετικά με τη διαχείριση των κινδύνων σφάλματος στις υποκείμενες πράξεις.

Ακόμη, η Επιτροπή συμφωνεί με το Συμβούλιο ως προς το ότι η συνεργασία με τις εθνικές ελεγκτικές αρχές αποτελεί σημαντικό μέσο βελτίωσης της επιμερισμένης διαχείρισης. Ως εκ τούτου, καταβάλλει προσπάθειες για την ενίσχυση της συνεργασίας αυτής. Ως προς τα Διαρθρωτικά Ταμεία, η Επιτροπή επιδιώκει την καθιέρωση μιας προσέγγισης «ενιαίου ελέγχου», βασιζόμενου στην ενισχυμένη ανταλλαγή πληροφοριών και στον συντονισμό των ελεγκτικών εργασιών.

Ακόμη, η Επιτροπή αναλαμβάνει τις ενέργειες που είναι αναγκαίες για να δοθεί συνέχεια στις παρατηρήσεις του Συμβουλίου σχετικά με τα επιμέρους κεφάλαια της ετήσιας έκθεσης του Ελεγκτικού Συνεδρίου.