ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ - Έκθεση ανάλυσης των απαντήσεων των κρατών μελών στα ερωτηματολόγια της Επιτροπής σχετικά με τη συμμετοχή και την πληροφόρηση των νέων

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

1. Συμμετοχή

1.1. Τα κύρια στοιχεία

1.1.1. Βασικές παρατηρήσεις και δεδομένα

1.1.2. Νομικές βάσεις

1.1.3. Aνάλυση της ποιότητας των δεδομένων

1.2. Η συμμετοχή των νέων στο δημόσιο βίο της κοινότητάς τους

1.2.1. Aνάλυση της κατάστασης από την άποψη των κρατών μελών

1.2.2. Ενέργειες και στρατηγικές σε εθνικό επίπεδο

1.2.3. Προσδοκίες των κρατών μελών σε ευρωπαϊκό επίπεδο

1.2.4. Ορθές πρακτικές

1.3. Συμμετοχή των νέων στα θεσμικά συστήματα της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας

1.3.1. Aνάλυση της κατάστασης από την άποψη των κρατών μελών

1.3.2. Ενέργειες και στρατηγικές σε εθνικό επίπεδο

1.3.3. Προσδοκίες των κρατών μελών σε ευρωπαϊκό επίπεδο

1.3.4. Ορθές πρακτικές

1.4. Εκπαίδευση στη συμμετοχή

1.4.1. Aνάλυση της κατάστασης από την άποψη των κρατών μελών

1.4.2. Ενέργειες και στρατηγικές σε εθνικό επίπεδο

1.4.3. Προσδοκίες των κρατών μελών σε ευρωπαϊκό επίπεδο

1.4.4. Oρθές πρακτικές

2. Πληροφόρηση

2.1. Τα γεγονότα

2.1.1. Βασικές παρατηρήσεις για την πληροφόρηση

2.1.2. Νομική βάση

2.1.3. Aνάλυση της ποιότητας των δεδομένων

2.2. Πρόσβαση στην πληροφόρηση

2.2.1. Aνάλυση της κατάστασης από την άποψη των κρατών μελών

2.2.2. Ενέργειες και στρατηγικές σε εθνικό επίπεδο

2.2.3. Προσδοκίες των κρατών μελών σε ευρωπαϊκό επίπεδο

2.2.4. Ορθές πρακτικές

2.3. Ποιότητα της πληροφόρησης

2.3.1. Ανάλυση της κατάστασης από την άποψη των κρατών μελών

2.3.2. Ενέργειες και στρατηγικές σε εθνικό επίπεδο

2.3.3. Προσδοκίες των κρατών μελών σε ευρωπαϊκό επίπεδο

2.3.4. Ορθές πρακτικές

2.4. Συμμετοχή των νέων στη διαμόρφωση και στη διάδοση των πληροφοριών

2.4.1. Ανάλυση της κατάστασης από την άποψη των κρατών μελών

2.4.2. Ενέργειες και δραστηριότητες σε εθνικό επίπεδο

2.4.3. Προσδοκίες των κρατών μελών σε ευρωπαϊκό επίπεδο

2.4.4. Ορθές πρακτικές

3. Διαβούλευση με τους νέους για την απάντηση των ερωτηματολογίων

4. Συνεργασία σε ευρωπαϊκό επίπεδο

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Στο Λευκό Βιβλίο της Επιτροπής « Μια νέα πνοή για την ευρωπαϊκή νεολαία », που εγκρίθηκε το Νοέμβριο 2001, η συμμετοχή των νέων στο δημόσιο βίο και η πληροφόρησή τους ορίζονται ως προτεραιότητες της πολιτικής δράσης στον τομέα της νεολαίας. Η συμμετοχή, ένα από τα ισχυρά αιτήματα των νέων, θεωρείται αδιάσπαστο στοιχείο της πληροφόρησης. Η πληροφόρηση αποτελεί αναγκαία αλλά δεν είναι η μοναδική προϋπόθεση για τη συμμετοχή. Οι δύο αυτές προτεραιότητες πρέπει να συμβάλουν από κοινού στον ευρύτερο στόχο δηλαδή να αναλάβουν οι νέοι ενεργό ρόλο ως πολίτες και αποσκοπούν στην « προσέγγιση μεταξύ των πολιτών, και κατά κύριο λόγο των νέων και του ευρωπαϊκού εγχειρήματος καθώς και των ευρωπαϊκών θεσμών » [1].

[1] Δήλωση του Λάακεν, 14-15.12.2001

Τα κράτη μέλη, με την απόφασή τους να εφαρμόσουν την ανοικτή μέθοδο συντονισμού (ΑΜΣ) στον τομέα της νεολαίας για την επίτευξη αυτών των δύο αυτών στόχων προτεραιότητας, εξέφρασαν τη βούλησή τους για την ενίσχυση της συνεργασίας τους κατά την εφαρμογή και την αξιολόγηση των πολιτικών μέτρων στους δύο αυτούς τομείς. Αυτό πρέπει να πραγματοποιηθεί « με τρόπο ευέλικτο και προσαρμοσμένο [...] με πλήρη σεβασμό των αρμοδιοτήτων των κρατών μελών και της αρχής της επικουρικότητας » [2]. Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή συνέταξε, σύμφωνα με την εντολή που της έχει ανατεθεί, σε συνεννόηση με τα κράτη μέλη, ένα ερωτηματολόγιο για κάθε μία από αυτές τις δύο προτεραιότητες που διαβίβασε στα κράτη μέλη και στις υποψήφιες χώρες οι οποίες πρέπει « να ενταχθούν στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής συνεργασίας στον τομέα της νεολαίας ».

[2] Ψήφισμα του Συμβουλίου, της 27.06.2002

Τα δύο αυτά διαφορετικά ερωτηματολόγια εκπονήθηκαν με κοινή βάση και με όμοια γενική δομή. Το ζητούμενο ήταν κατά κύριο λόγο να δοθούν βασικές πληροφορίες, κατόπιν να παρουσιαστούν οι προσανατολισμοί των επίκαιρων πολιτικών μαζί με παραδείγματα ορθής πρακτικής και τέλος να διευκρινιστούν οι προσδοκίες σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Επειδή οι χώρες ανέλαβαν την υποχρέωση για την πραγματοποίηση διαβουλεύσεων με τους νέους, οι τρόποι διαβούλευσης που εφαρμόζονται σε εθνικό επίπεδο θα έπρεπε επίσης να παρουσιαστούν.

Μολονότι ο τρόπος με τον οποίο εξετάστηκαν οι ερωτήσεις αυτές ήταν διαφορετικός από τη μία χώρα στην άλλη ανάλογα με την εθνική κατάσταση των πολιτικών για τη νεολαία και το είδος εμπλοκής των νέων, οι απαντήσεις που δόθηκαν με τα δεδομένα που χορηγήθηκαν, τα επιχειρήματα που αναπτύχθηκαν, τις προτάσεις που υποβλήθηκαν και τις ορθές πρακτικές που αναφέρθηκαν, αποτελούν μια πλούσια και ενδιαφέρουσα βάση για την εκπόνηση του παρόντος εγγράφου σύνθεσης.

Ο στόχος της παρούσας έκθεσης είναι η παρουσίαση μιας συνθετικής ανάλυσης των απαντήσεων στα ερωτηματολόγια που θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν ως βάση για την εκπόνηση προτάσεων για κοινούς στόχους στον τομέα της συμμετοχής και της πληροφόρησης, οι οποίες θα μπορούσαν να υποβληθούν προς έγκριση στο Συμβούλιο. Οι απαντήσεις στα δύο ερωτηματολόγια διαχωρίστηκαν σε τρεις κύριους θεματικούς άξονες, στην αρχή των οποίων παρουσιάζονται ορισμένα σημαντικά στοιχεία.

Όσον αφορά τη συμμετοχή, οι τρεις θεματικοί άξονες είναι : η συμμετοχή των νέων ως πολίτες στο δημόσιο βίο της κοινότητάς τους, η συμμετοχή των νέων στα θεσμικά συστήματα της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας και η εκπαίδευση στη συμμετοχή.

Οι τρεις θεματικοί άξονες για τον τομέα της πληροφόρησης είναι : η πρόσβαση στην πληροφόρηση, η ποιότητα της πληροφόρησης των νέων και η συμμετοχή των νέων στην εκπόνηση και στη διάδοση των πληροφοριών.

Οι απαντήσεις των υποψηφίων χωρών έχουν ληφθεί υπόψη στην ανάλυση που πραγματοποιήθηκε για τα 15 κράτη μέλη.

1. συμμετοχη

1.1. Τα κύρια στοιχεία

1.1.1. Βασικές παρατηρήσεις και δεδομένα

Στα 15 κράτη μέλη υπάρχουν 50 εκατομμύρια νέων. Eάν συνυπολογιστούν οι 10 χώρες που πρόκειται να ενταχθούν στην Ένωση το 2004 ο αριθμός των νέων ανέρχεται στα 60 εκατομμύρια και με όλες τις υποψήφιες χώρες στα 75 εκατομμύρια. Ο πληθυσμός ηλικίας 15-25 ετών στις χώρες που απάντησαν στα ερωτηματολόγια ανέρχεται, ανάλογα με τη χώρα, σε ποσοστό μεταξύ 11% και 19% του εθνικού πληθυσμού.

Το δικαίωμα ψηφοφορίας στις εθνικές και ευρωπαϊκές εκλογές αποκτάται από την ηλικία των 18 ετών σε όλες τις χώρες και μειώνεται στην ηλικία των 16 ετών σε μερικές χώρες για την ψηφοφορία στις εκλογές τοπικού επιπέδου. ανάλογα με τη χώρα, οι νέοι αντιστοιχούν σε ποσοστό μεταξύ 10,5% και 17,5% του εκλογικού σώματος.

Η συμμετοχή των νέων στις εκλογές δεν είναι πάντα γνωστή και όταν υπάρχουν στοιχεία, αυτά βασίζονται σε διαφορετικές μεθοδολογίες (έρευνες, δειγματοληψίες, μελέτες ad hoc, κ.λπ) και αναφέρονται σε διαφορετικές ομάδες ηλικίας (18-25 ετών, 18-30 ετών, ...).

Ωστόσο, στις χώρες στις οποίες η ψηφοφορία δεν είναι υποχρεωτική, παρατηρείται στο σύνολο του εκλογικού σώματος η τάση χαμηλής συμμετοχής στις εκλογές, ενώ το ποσοστό συμμετοχής των νέων είναι κατώτερο από το μέσο όρο (της τάξης των 10 ποσοστιαίων μονάδων). Εξάλλου, διαπιστώθηκε συνεχής αύξηση της απόκλισης μεταξύ των ποσοστών συμμετοχής των νέων και αυτών του υπόλοιπου εκλογικού σώματος.

Όσον αφορά το ποσοστό των νέων σε αιρετά αξιώματα (κάτω των 30 ετών), διαπιστώνεται ότι ανάλογα με τη χώρα, κυμαίνεται μεταξύ του 0% και 7% σε εθνικό επίπεδο, μεταξύ 0% και 5% σε περιφερειακό επίπεδο και μεταξύ 0% και 10% σε τοπικό επίπεδο. Ένα ποσοστό μεταξύ 0,5% και 20% των νέων είναι μέλη πολιτικού κόμματος.

Μολονότι είναι γνωστό ότι ένα ποσοστό μεταξύ 0,7% και 16% είναι μέλη συνδικαλιστικής οργάνωσης, δεν υπάρχουν δεδομένα που θα καθιστούσαν δυνατή μια συνολική εικόνα σχετικά με το επίπεδο δέσμευσης και συμμετοχής των νέων, εφόσον μάλιστα αυτή η δέσμευση περιορίζεται συχνά σε ορισμένους τομείς και σε συγκεκριμένα σημεία.

Υπάρχουν πολυάριθμες και πολυποίκιλες δομές συμμετοχής. Οι πιο διαδεδομένες είναι τα Συμβούλια Νεολαίας, οι Βουλές των Εφήβων και οι οργανώσεις νεολαίας. Εκτός από αυτές τις δομές στις οποίες συμμετέχουν αποκλειστικά νέοι, έχουν αναπτυχθεί, συχνά σε επίπεδο τοπικής διοίκησης, συμβούλια και επιτροπές στις οποίες επιτρέπεται η συμμετοχή των νέων, η οποία συμμετοχή είτε έχει συμβουλευτικό χαρακτήρα ή εκτείνεται και σε επίπεδο λήψης αποφάσεων. Τα συμβούλια των μαθητών και των σπουδαστών υπάρχουν επίσης συχνά, με επίκεντρο τα θέματα κυρίως που αφορούν τη ζωή στα εκπαιδευτικά ιδρύματα. Τέλος, πολλές χώρες επιθυμούν να γνωρίζουν καλύτερα τη γνώμη και τις ανάγκες των νέων και προσφεύγουν σε μορφές διαβούλευσης όπως έρευνες, φόρα, συζητήσεις στρογγυλού τραπεζιού, συζητήσεις, κ.λπ.

1.1.2. Νομικές βάσεις

Οι νομικές βάσεις μπορούν να ταξινομηθούν σε κείμενα που προέρχονται από τον τομέα του διεθνούς δικαίου, από το τομέα του εθνικού δικαίου και σε κείμενα που έχουν περιφερειακή ισχύ.

Οι νομικές βάσεις σχετικά με τη συμμετοχή είναι διαφορετικά κατανεμημένες στην κλίμακα αυτή.

Οι εθνικές νομοθετικές διατάξεις ορισμένων χωρών βασίζονται ένα κείμενο διεθνούς δικαίου, δηλαδή στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα του παιδιού. Σε ορισμένες χώρες η συμμετοχή αναφέρεται στις συνταγματικές τους διατάξεις.

Σε επίπεδο εθνικής νομοθεσίας, πολύ σπάνια υπάρχουν ειδικοί νόμοι για τη νεολαία. Ωστόσο, ορισμένες χώρες έχουν συμπεριλάβει στη νομοθεσία τους διατάξεις σχετικά με τη νεολαία και τη συμμετοχή, οι οποίες αφορούν τους τομείς της εκπαίδευσης, οικογένειας, εργασίας καθώς επίσης και της ιδιότητας του πολίτη, το δικαίωμα ψήφου και εκλεξιμότητας. Ορισμένες χώρες διαθέτουν επίσης νομική κάλυψη για θέματα εκπροσώπησης των νέων, για συμβούλια και οργανώσεις νεολαίας, κυρίως σχετικά με τις νομικές υποχρεώσεις χρηματοδότησης. Μολονότι οι ειδικοί νόμοι είναι σπάνιοι σε εθνικό επίπεδο, οι χώρες με ομοσπονδιακή κρατική δομή διαθέτουν γενικά νομοθεσία σε περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο σχετικά με τη νεολαία. Ορισμένες χώρες δεν διαθέτουν νόμους με την έννοια του όρου αλλά πολιτικές δηλώσεις, οι οποίες είναι ενδεχομένως εγκεκριμένες από το Κοινοβούλιο.

1.1.3. Aνάλυση της ποιότητας των δεδομένων

Όλες οι χώρες διαθέτουν μεγάλο αριθμό δεδομένων αλλά ο χαρακτήρας τους καθώς και οι τρόποι και ο ρυθμός της συλλογής τους δεν είναι ομοιογενείς, γεγονός που καθιστά προβληματική τη σύγκρισή τους.

Όσον αφορά τη συμμετοχή των νέων στους θεσμικούς μηχανισμούς της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας, υπάρχουν διάφορα είδη προσεγγίσεων. Τα δεδομένα είναι ως επί το πλείστον εκτιμήσεις που πραγματοποιούνται βάσει μιας σειράς εργαλείων όπως δείκτες που προκύπτουν από εκθέσεις για τη νεολαία, αποτελέσματα ερευνών ή συγκεκριμένων δειγματοληψιών, ή ακόμη μελέτες, που πραγματοποιούνται συνήθως από πανεπιστήμια ή οργανώσεις, με τη συνεργασία συχνά των δημοσίων αρχών.

Όσον αφορά τη συμμετοχή των νέων ως πολίτες στο δημόσιο βίο της κοινότητάς τους, οι στατιστικές που υπάρχουν καλύπτουν συχνότερα μια ιδιαίτερη μορφή δέσμευσης, όπως είναι η συμμετοχή ως μέλος μιας ΜΚΟ ή μιας συνδικαλιστικής οργάνωσης. Άλλα δεδομένα σχετικά με τη χρησιμοποίηση του ελεύθερου χρόνου π.χ., μπορούν επίσης να χρησιμεύσουν για την εξακρίβωση της εξέλιξης της συμμετοχής αλλά παρουσιάζουν το μειονέκτημα ότι έχουν έμμεση σχέση με τα πραγματικά ποσοστά συμμετοχής των νέων. Τέτοιου είδους πληροφορίες υπάρχουν μερικές φορές σε εθνικές εκθέσεις αλλά είναι συχνά απόρροια ερευνών, δημοσκοπήσεων, μελετών και ερευνών μερικού και συγκεκριμένου χαρακτήρα.

Όσον αφορά τις προκλήσεις της συμμετοχής, φαίνεται ότι υπάρχει ένα τεράστιο πεδίο που πρέπει να καλυφθεί για να βελτιωθεί η γνώση σχετικά με τις πρακτικές συμμετοχής και για να αξιολογηθούν καλύτερα τα πλεονεκτήματα της τόσο για την κοινωνία όσο και για τα άτομα.

Μολονότι ορισμένες χώρες υπογραμμίζουν την έλλειψη ειδικών μελετών σχετικά με τον αντίκτυπο, όλες συμφωνούν στην εκτίμηση ότι η συμμετοχή των νέων συμβάλει στην εξέλιξη των δημόσιων πολιτικών. Για τις ερωτηθείσες χώρες είναι σημαντικό να γνωρίζουν καλύτερα τις επιθυμίες και τις ανάγκες της νεολαίας για να μπορούν να προσαρμόσουν ανάλογα τις πολιτικές που εφαρμόζονται. Όταν οι νέοι συμμετέχουν στην συζήτηση, στην εκπόνηση, ή ακόμη καλύτερα στην εφαρμογή των πολιτικών μέτρων συμπεριλαμβανομένων και των προληπτικών, οι τρόποι λήψης αποφάσεων βελτιώνονται. Η συμμετοχή έχει θετικό αντίκτυπο στην ποιότητα των διαδικασιών λήψης αποφάσεων. Αυτό έχει επίσης ως συνέπεια την αλλαγή της νοοτροπίας της κοινωνίας απέναντι στους νέους.

Ορισμένες χώρες εξέφρασαν την ανησυχία τους σχετικά με το γεγονός ότι, λόγω έλλειψης των δεδομένων για την επιβεβαίωση αυτού του θετικού αντίκτυπου, αυτή η διαπίστωση δεν είναι ορατή και γνωστή σε όλους, κυρίως στους νέους.

Μια άλλη σημαντική επίδραση της συμμετοχής που αξίζει να εξεταστεί καλύτερα, είναι η απόκτηση και η ανάπτυξη των προσόντων που προέρχονται από αυτήν. Πρόκειται για προσόντα χρήσιμα για το νέο τόσο στην επαγγελματική όσο και στην κοινωνική του ζωή, που αναμένεται να έχουν θετικές συνέπειες στο σύνολο της κοινωνίας συμβάλλοντας « στην ανάπτυξη των δεξιοτήτων του πολίτη » [3].

[3] Φράση που διατυπώθηκε από το Βέλγιο

Μολονότι επικρατεί συναίνεση σχετικά με το θετικό αντίκτυπο της συμμετοχής στην κοινωνική ενσωμάτωση των νέων, πολλές χώρες επισημαίνουν ότι πρέπει να καταβληθούν πολλές ακόμη προσπάθειες για να εξασφαλιστεί η αναγνώριση αυτών των προσόντων και κυρίως η ευκολότερη πρόσβαση περισσότερων νέων στη συμμετοχή.

Η συμμετοχή μαθαίνεται, πρέπει να ενισχυθεί η εκπαίδευση στη συμμετοχή. Αυτός είναι ο τρίτος μεγάλος τομέας στον οποίο οι χώρες που ερωτήθηκαν επιθυμούν να βελτιώσουν την παρακολούθηση και να διαθέτουν περισσότερα δεδομένα για να μπορούν να μετρήσουν την πρόοδο που σημειώθηκε.

Ο επιδιωκόμενος στόχος δηλαδή η ανάπτυξη της συμμετοχής δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς εκπαίδευση στη συμμετοχή. Ωστόσο η συμμετοχή θα είναι αξιόπιστη μόνον εάν αναληφθούν παράλληλα συγκεκριμένες πρωτοβουλίες, οι οποίες προωθούν τη συμμετοχή των νέων τόσο στο δημόσιο βίο της κοινότητάς τους όσο και στους θεσμικούς μηχανισμούς της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας.

Επιπλέον πρέπει να επιτευχθεί βελτίωση της ποιότητας των δεδομένων για κάθε έναν από αυτούς τους άξονες δράσης.

1.2. Η συμμετοχή των νέων στο δημόσιο βίο της κοινότητάς τους

Θεμελιώδη σημεία :

* Η συμμετοχή αρχίζει σε τοπικό επίπεδο.

* Το δικαίωμα συμμετοχής των νέων αναγνωρίζεται αλλά τα μέσα που διατίθενται πρέπει να ενισχυθούν.

* Η συμμετοχή δεν πρέπει να περιορίζεται στο διάλογο αλλά πρέπει να εντάσσει τους νέους στη διαδικασία λήψης αποφάσεων.

* Τα πρόσωπα επαφής που ασχολούνται σε τοπικό επίπεδο με τους νέους διαδραματίζουν καίριο ρόλο.

* Η πρόσβαση περισσότερων νέων στη συμμετοχή είναι μια ανησυχία που συμμερίζονται όλες οι χώρες.

* Μια από τις κύριες δυσκολίες που εντοπίστηκαν είναι αυτή του συντονισμού των διαφόρων φορέων και των ενεργειών του τομέα.

* Ορισμένες προτάσεις έχουν ως στόχο τη βελτίωση των συνθηκών άσκησης της συμμετοχής, ενώ άλλα σχέδια και ενέργειες αποσκοπούν στην ανάπτυξη της συμμετοχής.

1.2.1. Aνάλυση της κατάστασης από την άποψη των κρατών μελών

Η δέσμευση των νέων και η συμμετοχή τους στις αποφάσεις που τους αφορούν αρχίζουν στον τόπο της καθημερινής τους ζωής.

Η ποιότητα της συμμετοχής των νέων στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων μπορεί να ενισχυθεί κατά κύριο λόγο με το να λαμβάνονται καλύτερα υπόψη οι ειδικές τους ανάγκες και η προσωπική τους εξέλιξη.

Ένα από τα μέσα εφαρμογής αυτής της προσέγγισης είναι η ανάπτυξη δομών συνευθύνης και συν-απόφασης. Το άνοιγμα αυτών των δομών στους νέους καθιστά δυνατή την εκμετάλλευση του δυναμισμού τους, του ενθουσιασμού τους και του πνεύματος πρωτοβουλίας τους για την ανανέωση, τον εμπλουτισμό και την προώθηση νέων προοπτικών δράσης.

Πρέπει να εξασφαλιστεί ότι η επίδραση των νέων θα είναι πραγματική. Είναι πολύ σημαντικό να έχει πραγματικό αντιπροσωπευτικό χαρακτήρα η εκπροσώπηση των νέων, κυρίως των νέων που βρίσκονται στο περιθώριο της κοινωνίας ή είναι αποκλεισμένοι από αυτήν. Είναι αναγκαίο οι νέοι να αντιμετωπίζονται σοβαρά και τα πολιτικά μέτρα που λαμβάνονται να έχουν μακροπρόθεσμο χαρακτήρα.

Η απουσία ή η αδυναμία των νομικών βάσεων, καθώς και η απουσία προτύπων ποιότητας, αποτελούν εμπόδιο στη συμμετοχή των νέων. Η σχετική πολυπλοκότητα των διαδικασιών της συμμετοχικής δημοκρατίας καθιστά δύσκολο το συντονισμό των φορέων του τομέα και απαιτεί περισσότερη προσπάθεια σε χρόνο και πόρους.

Το σχολείο φαίνεται ένας προνομιούχος τόπος για συμμετοχή. Οι νέοι εντάσσονται σε διάφορες δομές συμμετοχής, π.χ. ως απεσταλμένοι ή εκπρόσωποι της τάξης τους. Στις περισσότερες χώρες που απάντησαν στο ερωτηματολόγιο, υπάρχει μια νομική βάση για αυτή τη συμμετοχή με τη μορφή συμβουλίων μαθητών ή φοιτητών, που γενικά συγκροτούνται σε εθνικές ενώσεις.

Άλλες δομές, εκτός του εκπαιδευτικού συστήματος, όπως τα τοπικά συμβούλια ή οι οργανώσεις νεολαίας, μερικές φορές αθλητικές οργανώσεις, προασπίζονται επίσης τα συμφέροντα των νέων.

Φορείς διαλόγου με τους νέους υπάρχουν σε όλες τις χώρες. Η μορφή αυτών των συμβουλευτικών φορέων και το είδος του διαλόγου διαφέρουν από τη μία χώρα στην άλλη αλλά συναντάται παντού ένας συνδυασμός ειδικών για τους νέους δομών- π.χ. συμβούλια ή βουλές νεολαίας - και μικτών δομών που αποτελούνται από νέους, πολιτικούς υπεύθυνους, κοινωνικούς λειτουργούς για τη νεολαία, κ.λπ. Αυτό σημαίνει ότι ο διάλογος με τους νέους είναι λίγο ή πολύ μόνιμος και διαρθρωμένος.

Παρατηρείται μια ανοδική τάση να θεωρείται η συμμετοχή ως σημαντικός στόχος, που οδηγεί σε μια σειρά πρωτοβουλιών σε εθνικό και τοπικό επίπεδο, μολονότι δεν υπάρχει καμία νομική υποχρέωση.

Η ανάπτυξη της συμμετοχής αποτελεί έναν τρόπο για την εφαρμογή των αρχών καλής διακυβέρνησης και για το άνοιγμα της κοινωνίας των πολιτών.

Σε ορισμένες χώρες υπάρχουν σε τοπικό επίπεδο ειδικές αρχές που είναι αρμόδιες για τη νεολαία.

1.2.2. Ενέργειες και στρατηγικές σε εθνικό επίπεδο

Τα αποτελέσματα που προκύπτουν από την ανάλυση της κατάστασης εφαρμόζονται στο επίπεδο των πολιτικών με ένα ευρύ φάσμα ενεργειών που αποβλέπουν στην ανάπτυξη της συμμετοχής των νέων στο δημόσιο βίο της κοινότητάς τους.

Ανεξάρτητα από την αυστηρότητα της ισχύουσας νομοθεσίας για τη συμμετοχή, όλες οι χώρες υποστηρίζουν τις ενέργειες που πραγματοποιούνται προς όφελος της νεολαίας σε τοπικό επίπεδο, είτε πρόκειται για πρωτοβουλίες, σχέδια ή φόρα που διοργανώνονται από ΜΚΟ, από κέντρα νέων ή από τοπικούς συλλόγους. Όλες οι χώρες επιθυμούν να συμβάλουν στην ενίσχυση αυτού του ιστού οργανώσεων και συλλόγων στον οποίο έχει τις ρίζες του η ανάληψη ευθύνης του πολίτη.

Ο ρόλος των τοπικών φορέων, κυρίως αυτός των κοινωνικών λειτουργών, είναι σημαντικός . αποτελούν ένα θεμελιώδη θεσμό για την ενημέρωση των νέων σχετικά με ενέργειες και προγράμματα που πραγματοποιούνται με την πρωτοβουλία των δημοσίων αρχών, για την παρακολούθησή τους κατά την εφαρμογή σχεδίων και πρωτοβουλιών και για τη γνωστοποίηση και την αξιοποίηση των αποτελεσμάτων. Άλλοι σημαντικοί παράγοντες που αναφέρονται είναι οι εταιρικές σχέσεις με τα συμβούλια και τις βουλές των νέων, οι τοπικές αρχές και τα σχολεία.

Στις επιχειρήσεις, οι μηχανισμοί συμμετοχής σχετίζονται ως επί το πλείστον με τις εκλογές της επιτροπής προσωπικού ή των ειδικών επιτροπών ή με τη συνδικαλιστική εκπροσώπηση και δεν αναπτύσσονται στο πλαίσιο των πολιτικών για τη νεολαία. Κατά γενικό κανόνα, δεν υπάρχουν ειδικές ενέργειες για την πληροφόρηση των νέων σχετικά με τις δυνατότητες συμμετοχής στην επιχείρηση.

Στα βοηθητικά μέτρα για την ανάπτυξη της συμμετοχής περιλαμβάνονται ενέργειες πληροφόρησης, προσανατολισμού και παροχής συμβουλών καθώς επίσης κατάρτισης, π.χ. κατάρτισης για τη διαχείριση σχεδίου και ανταλλαγής εμπειριών. Ορισμένα εργαλεία αναπτύχθηκαν σε εθνικό επίπεδο αλλά διατίθενται και σε τοπικό επίπεδο και αποσκοπούν στην ενίσχυση της ενεργούς άσκησης της ιδιότητας του πολίτη από τους νέους στην καθημερινή τους ζωή.

Τα μέσα που αναφέρονται συχνότερα είναι το διαδίκτυο, διάφορα είδη συναντήσεων, συζητήσεις, διαβουλεύσεις καθώς και προγράμματα ανεπίσημης εκπαίδευσης. Ως παράδειγμα αναφέρεται η διαδικασία διαβούλευσης στο πλαίσιο της εκπόνησης του Λευκού Βιβλίου. Η βοήθεια μπορεί επίσης να είναι οικονομική.

Ένα από τα κυριότερα προβλήματα της ανάπτυξης μιας στρατηγικής για την προώθηση της τοπικής συμμετοχής είναι η δυσκολία που αντιμετωπίζεται στο συντονισμό των διαφόρων τομέων που ενδιαφέρουν τους νέους, μεταξύ των πολυάριθμων τοπικών φορέων που δεν έχουν απαραίτητα δημιουργήσει εταιρικές σχέσεις και στην επίτευξη συνοχής μεταξύ των διαφόρων επιπέδων λήψης αποφάσεων.

Το δεύτερο αδύνατο σημείο των σημερινών πολιτικών αποτελεί ο σχετικά εύθραυστος χαρακτήρας των μηχανισμών, συμπεριλαμβανομένων και των νομικών, που καθιστούν δυνατή, εκτός από τη βελτίωση των συνθηκών συμμετοχής, την εξασφάλιση της συμμετοχής των νέων στη λήψη αποφάσεων.

Το ερώτημα της ποιότητας και της εκπόνησης προτύπων ποιότητας τίθεται συχνά.

Επίσης, το άνοιγμα των δομών συμμετοχής σε όσο το δυνατόν περισσότερους νέους αποτελεί έναν προβληματισμό που συμμερίζονται όλες οι χώρες. Η αναγνώριση του γεγονότος ότι οι νέοι αντιμετωπίζουν ιδιαιτέρες δυσκολίες και έχουν ειδικές ανάγκες απαιτεί λύσεις προσαρμοσμένες σ' αυτές τις δυσκολίες και ανάγκες (ειδικά σχέδια, κέντρα νεολαίας, κοινωνική εργασία με νέους που ζουν στο δρόμο). Μια από τις πιο ενδιαφέρουσες προτάσεις είναι η δυνατότητα χρησιμοποίησης προσώπων επαφής, που προέρχονται από τις εν λόγω ομάδες. Για να σημειωθεί επιτυχία, οι ενέργειες πρέπει να εντάσσονται στο πλαίσιο των προσεγγίσεων ενσωμάτωσης, π.χ. σε αθλητικές ή πολιτιστικές εκδηλώσεις να συναντούνται μειονεκτούντες με προνομιούχους νέους. Για ορισμένες ομάδες αποκλεισμένων ατόμων, μπορεί ο στόχος συμμετοχής να συνδέεται με αυτόν της καταπολέμησης της βίας.

Όσον αφορά το ερώτημα της αντιμετώπισης των φύλων, ο τρόπος προσέγγισης είναι ο ίδιος όπως και για τις άλλες ομάδες - για μερικές η συμμετοχή, κυρίως στη λήψη αποφάσεων, είναι πιο δύσκολη - αλλά σε διάφορες χώρες οι γνώμες σχετικά με τα μέτρα που πρέπει να εφαρμοστούν διαφέρουν, επειδή ορισμένες χώρες συνιστούν τόπους και χώρους ειδικούς για νέες γυναίκες. Σημειωτέον ότι ορισμένες χώρες προτείνουν την ανάπτυξη ειδικών ενεργειών για νεώτερους άνδρες.

Οι περισσότερες ενέργειες για την ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών πραγματοποιούνται από ειδικές δημόσιες ή ιδιωτικές δομές, εξειδικευμένες στον προβληματισμό αυτόν. Οι ειδικές για τη νεολαία δομές ασχολούνται λιγότερο με το θέμα αυτό.

1.2.3. Προσδοκίες των κρατών μελών σε ευρωπαϊκό επίπεδο

Η προώθηση της συμμετοχής των νέων στο δημόσιο βίο της κοινότητάς τους αποτελεί μια ανησυχία που συμμερίζονται όλα τα κράτη που ερωτήθηκαν.

Η μεταχείριση αυτών των θεμάτων σε ευρωπαϊκό επίπεδο ανταποκρίνεται στο μεγάλο ενδιαφέρον που έχουν οι χώρες για την ανταλλαγή εμπειριών, την πρόταση λύσεων για παρόμοια προβλήματα, την από κοινού ανάλυση της προόδου που σημειώθηκε.

Η Ευρώπη, που αποτελεί για τους νέους το χώρο αξιών στον οποίο ζουν, σπουδάζουν, εργάζονται και ταξιδεύουν, θεωρείται ως κατάλληλο πλαίσιο για την επίλυση των προβλημάτων αυτών που αφορούν όλους τους ευρωπαίους νέους.

Με τα μέτρα που προτείνονται επιδιώκεται η επίτευξη διαφορετικών στόχων. Ορισμένοι από αυτούς τους στόχους αποβλέπουν στη βελτίωση των συνθηκών άσκησης της συμμετοχής ενώ άλλοι αποβλέπουν πιο άμεσα στην ανάπτυξη ενεργειών και σχεδίων συμμετοχής. Για την επίτευξη αυτών των στόχων, τα κράτη μέλη συνιστούν τη χρησιμοποίηση πολλών και ποικίλων εργαλείων.

Τα μέτρα πληροφόρησης, προσανατολισμού, παροχής συμβουλών πρέπει να συνδυάζονται με επικοινωνία στην οποία οι νέοι διαδραματίζουν ενεργό ρόλο, εκφράζοντας τις απόψεις τους και συζητώντας.

Στον τομέα της κατάρτισης και της παρακολούθησης των νέων, η προτίμηση των κρατών μελών κλίνει προς προσεγγίσεις « στα μέτρα τους », εξατομικευμένες προσεγγίσεις, που πρέπει να αναγνωρίζονται και να αξιοποιούνται περισσότερο. Πρέπει να παρέχεται στους νέους ειδική κατάρτιση, κυρίως σχετικά με τη διαχείριση σχεδίων, εφόσον ένας από τους θεμελιώδεις στόχους είναι η εφαρμογή από τους ίδιους τους νέους των σχεδίων τους συμμετοχής.

Η ανάπτυξη αυτών των σχεδίων πραγματοποιείται στο εγγύς τους περιβάλλον. Η υποστήριξη στις ΜΚΟ νεολαίας, που συμβάλλουν στη διάδοση της παροχής εθελοντικών υπηρεσιών, θα άξιζε να ενισχυθεί και να συμπληρωθεί με ενέργειες δικτύωσης και ανταλλαγής ορθών πρακτικών.

Το σημερινό πρόγραμμα ΝΕΟΛΑΙΑ καθώς και ενδεχομένως ένα μελλοντικό πρόγραμμα πρέπει επίσης να συμβάλουν στην ενίσχυση αυτών των σχεδίων για τα οποία τα κράτη μέλη θεωρούν ότι η ποιότητα προηγείται της ποσότητας.

Τα κράτη μέλη επιθυμούν να εκπονηθούν ενισχυμένες στρατηγικές και για τους δύο προαναφερόμενους τομείς : αφενός για τον τομέα των μηχανισμών υποστήριξης και αφετέρου για τον τομέα των σχεδίων συμμετοχής. Αυτό προϋποθέτει καλύτερη γνώση της συμμετοχής (παρατηρητήρια, συζήτηση σχετικά με τα κριτήρια, κ.λπ.)

Ορισμένα κράτη μέλη προτείνουν τα μέτρα και οι ενέργειες για την προώθηση της συμμετοχής των νέων πρέπει να συντονιστούν στα σχέδια ανάπτυξης της εργασίας για τους νέους. Όλα τα κράτη μέλη φροντίζουν οι στρατηγικές αυτές να λαμβάνουν υπόψη τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι νέοι που βρίσκονται στο περιθώριο της κοινωνίας ή σε μειονεκτική θέση.

1.2.4. Ορθές πρακτικές

Στα κράτη μέλη και στις υποψήφιες χώρες υπάρχει ποικιλία ορθών πρακτικών σχετικά με τη συμμετοχή των νέων στις κοινότητές τους. Ωστόσο, οι ορθές πρακτικές μπορούν γενικά να καταταχθούν σε πέντε κύριες κατηγορίες: εκστρατείες και εκδηλώσεις, εργασία νέων. δραστηριότητες των οργανώσεων νεολαίας, συμβούλια νεολαίας. πληροφόρηση και επικοινωνία. άμεση συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων.

Ορισμένα κράτη μέλη προσπαθούν να παρακινήσουν τους νέους ώστε να συμμετάσχουν στην κοινωνία των πολιτών προσφέροντάς τους πληροφορίες σχετικά με τις ευκαιρίες τους για συμμετοχή σε ένα άνετο και διασκεδαστικό πλαίσιο. Προς το σκοπό αυτόν διοργανώνουν εκστρατείες και εκδηλώσεις με πολύ πρωτότυπες ιδέες και δραστήρια προσέγγιση.

Πολλά κράτη μέλη θεωρούν ότι η εργασία νέων στις διάφορες μορφές της μπορεί να θεωρηθεί ως ορθή πρακτική και ενδείκνυται για την παρακίνηση των νέων στη συμμετοχή, ιδίως σε τοπικό επίπεδο. Τα παραδείγματα στον τομέα αυτόν είναι πολυάριθμα, π.χ. σχέδια που αποσκοπούν στην ενσωμάτωση νέων που προέρχονται από λιγότερο προνομιούχο περιβάλλον και διατρέχουν κίνδυνο αποκλεισμού.

Ορισμένα κράτη μέλη καθώς και υποψήφιες χώρες έχουν αναπτύξει ή βρίσκονται στο στάδιο ανάπτυξης Εθνικών Σχεδίων Νεολαίας. Σχεδόν όλα τα κράτη μέλη συμφωνούν ότι οι οργανώσεις νεολαίας διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην ενθάρρυνση των νέων για συμμετοχή στην κοινωνία των πολιτών σε όλα τα επίπεδα. Τα συμβούλια νεολαίας καθώς και τα φόρα νεολαίας αναφέρθηκαν πολύ συχνά. Ο τρόπος με τον οποίο τα συμβούλια νεολαίας παροτρύνουν τους νέους στη συμμετοχή είναι διάφοροι: ενημερώνουν τους νέους σχετικά με τις δυνατότητες τους συμμετοχής αλλά προσφέρουν επίσης την ευκαιρία εκμάθησης της συμμετοχής με το να αναλαμβάνουν αξιώματα και ευθύνες εντός της ίδιας της οργάνωσης.

Σημαντικά εργαλεία για την προώθηση της συμμετοχής των νέων στην κοινωνία των πολιτών είναι η πληροφόρηση και η επικοινωνία. Η πληροφόρηση και η επικοινωνία είναι εγκάρσια θέματα που μπορούν να καταταχθούν και σε άλλες κατηγορίες ορθής πρακτικής. Ωστόσο, επειδή η πληροφόρηση και η επικοινωνία είναι συχνά τα πρώτα μέσα που επιτρέπουν στους ανθρώπους να γνωρίσουν τις δυνατότητες και τα δικαιώματά τους να συμμετάσχουν, κατατάχθηκαν σε ξεχωριστή κατηγορία. Ένα από τα εργαλεία πληροφόρησης και επικοινωνίας είναι το διαδίκτυο, όπως διαπιστώθηκε από τις απαντήσεις των περισσότερων χωρών. Ένας ενδιαφέρον και προκλητικός τρόπος για την εκμάθηση της συμμετοχής είναι η άμεση συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων, π.χ. σε σχέση με τον προγραμματισμό σχεδίων στην κοινότητα. Ορισμένα κράτη μέλη προσφέρουν αυτή τη δυνατότητα και την πρότειναν ως βέλτιστη πρακτική.

Από τα πολυάριθμα παραδείγματα ορθής πρακτικής στον τομέα, επιλέχθηκαν τα ακόλουθα:

* « Les caravanes nationales : les jeunes, des citoyens actifs », Γαλλία: Με στόχο την αύξηση της συμμετοχής των νέων στις εκλογές, την πληροφόρησή τους σχετικά με τα δικαιώματά τους και τις υποχρεώσεις τους ως πολίτες δημιουργήθηκαν τα « caravanes de la citoyennetι ». Τρία λεωφορεία διέσχισαν τη Γαλλία το Δεκέμβριο 2001, για να συναντήσουν όσο το δυνατόν περισσότερους νέους και να διαδώσουν το μήνυμα σχετικά με την ενεργό άσκηση της ιδιότητας του πολίτη. Αυτά τα λεωφορεία πέρασαν από τις περισσότερες μεγάλες πόλεις. Περιόδευσαν στη Γαλλία για να συναντήσουν νέους με στόχο να ανταλλάξουν απόψεις, να συζητήσουν, να επικοινωνήσουν μεταξύ τους και να πείσουν. ήταν εφοδιασμένα με υλικό, φυλλάδια, ενημερωτικά έντυπα, αφίσες και περικυκλωμένα πάντα από νέους. Έτσι νέοι συναντούσαν άλλους νέους στην έξοδο των λυκείων, στις εμπορικές στοές, στις εστίες των εργαζομένων νέων, των πανεπιστημίων, των πανεπιστημιακών χώρων, των κινηματογράφων, κ.λπ., δηλαδή στο καθημερινό περιβάλλον των νέων.

* Η κυβέρνηση της Iρλανδίας αποφάσισε να εκπονήσει ένα εθνικό πρόγραμμα ανάπτυξης της εργασίας νέων (National Youth Work Development Plan), με στόχο να προωθήσει την ανάπτυξη των δομών και των μηχανισμών συμμετοχής των νέων μέσω ενός κυβερνητικού προγράμματος για τον τομέα της νεολαίας. Η δέσμευση μιας κυβέρνησης για την προώθηση της συμμετοχής των νέων καθιστώντας την σαφή και μετρήσιμο πολιτικό στόχο αποτελεί σίγουρα ένα σημαντικό σήμα για αυτούς που εμπλέκονται στον τομέα της νεολαίας και υποστηρίζει έτσι τις προσπάθειες που καταβάλλονται σε πολυάριθμους τομείς (οργανώσεις νεολαίας, σχολεία, κ.λπ.) για να παρακινηθούν οι νέοι να συμμετάσχουν στην κοινωνία των πολιτών.

* Στον τομέα των συμβουλίων νεολαίας θα μπορούσαν να κατονομαστούν πολλά παραδείγματα. Το Φλαμανδικό Συμβούλιο Νεολαίας, Bέλγιο είναι ανοικτό τόσο σε νέους ανθρώπους όσο και στις οργανώσεις εργασίας νέων. Καθένας ο οποίος θεωρεί ότι ενδιαφέρεται για τα θέματα με τα οποία ασχολείται το Φλαμανδικό Συμβούλιο Νεολαίας και επιθυμεί να υπογράψει το δημοκρατικό του χάρτη μπορεί να γίνει μέλος του. Η γενική συνέλευση αποτελείται από αιρετά μέλη και οι κυριότερες γραμμές πολιτικής καθορίζονται από το ιδρυτικό συνέδριο του συμβουλίου. Η γενική συνέλευση αποτελείται από νέους, από μέλη αναγνωρισμένων σε εθνικό επίπεδο οργανώσεων νεολαίας, έναν νέο που είναι ενεργό μέλος της "Scholierenkoepel" (κεντρική οργάνωση των μαθητών) και ένα νέο που είναι μέλος της Ένωσης Φλαμανδών Φοιτητών. Τρεις επιτροπές υποστηρίζουν τη γενική συνέλευση: η επιτροπή για την πολιτική εργασίας νέων, η επιτροπή για την πολιτική νεολαίας και η διεθνής επιτροπή. Η γενική συνέλευση, οι επιτροπές και οι ομάδες εργασίας είναι ανοικτές σε όλους.

* Στο πλαίσιο της πληροφόρησης και επικοινωνίας μέσω του διαδικτύου, η Φινλανδία ανέπτυξε ένα σχέδιο, με πρωτοβουλία υπουργείων, τοπικών κοινοτήτων και ΜΚΟ το οποίο έχει ως στόχο τη βελτίωση των ευκαιριών συμμετοχής τόσο για νέους όσο και για το ευρύ κοινό στη διαδικασία χάραξης πολιτικής. Αυτό το σχέδιο ανταποκρίνεται στο νόμο περί ανοίγματος των δραστηριοτήτων της κυβέρνησης (Act on the Openness of Government Activities) ο οποίος υποχρεώνει τις δημόσιες αρχές να προσφέρουν προσιτές πληροφορίες σχετικά με θέματα γενικού ενδιαφέροντος πριν από τη λήψη αποφάσεων. Το ευρύ κοινό καθώς και οι υπεύθυνοι για τη λήψη αποφάσεων και οι διοικήσεις έχουν πρόσβαση σε ιδεατή συνεδρίαση στο διαδίκτυο για τη συζήτηση θεμάτων επίκαιρου ενδιαφέροντος για τα οποία προετοιμάζονται αποφάσεις. Στο σχέδιο συμπεριλαμβάνεται η συνεργασία με τα σχολεία. Η ιδέα είναι να ενημερώνονται οι μαθητές σχετικά με το έργο των δημοσίων αρχών, να ευαισθητοποιούνται για τις τρέχουσες διαδικασίες λήψης αποφάσεων και να επιφορτίζονται με την εκπόνηση εκθέσεων σχετικά με τις διαδικασίες που εφαρμόζονται καθώς και σχετικά με το περιεχόμενο.

* Solidarcitι: SOS Jeunes είναι μια υπηρεσία παροχής βοήθειας στους νέους σε ανοικτό περιβάλλον στις Bruxelles, Bέλγιο. Αυτό το σχέδιο απευθύνεται στους νέους ηλικίας μεταξύ 17 και 25 ετών που έχουν διακόψει τη σχολική τους φοίτηση ανεξάρτητα από την κοινωνική τους προέλευση. Στο πλαίσιο αυτό τους προτείνεται ένα έτος θητείας του πολίτη που στην πραγματικότητα είναι ένα είδος παροχής κοινωνικών υπηρεσιών. Κατά τη διάρκεια του σχολικού έτους, οι νέοι κατατάσσονται σε μικτές ομάδες 8 νέων και είναι πλαισιωμένοι από έναν επιμελητή. Το 70% του χρόνου τους αφιερώνεται στην ανάπτυξη υπηρεσιών στην κοινότητά τους, το υπόλοιπο 30% του χρόνου καλύπτεται με δραστηριότητες κατάρτισης, μια ενότητα προσανατολισμού στην κοινωνική ζωή καθώς και με την παροχή υποστήριξης σε συγκεκριμένα προσωπικά σχέδια (π.χ. άδεια οδήγησης, εκμάθηση μιας γλώσσας, μιας καλλιτεχνικής δραστηριότητας...). Μία ή περισσότερες ομάδες παρέχουν επίσης υποστήριξη σε ένα διεθνές σχέδιο. Αυτοί οι νέοι αμείβονται για την εργασία τους ; εξάλλου λαμβάνουν οικονομική υποστήριξη για τα δικά τους σχέδια.

1.3. Συμμετοχή των νέων στα θεσμικά συστήματα της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας

Θεμελιώδη σημεία :

* Η συμμετοχή των νέων στους θεσμικούς μηχανισμούς της πολιτικής εκπροσώπησης αποτελεί επιτακτική ανάγκη για την επιβίωση της δημοκρατίας.

* Το να λαμβάνονται καλύτερα υπόψη οι ανάγκες και τα συμφέροντα των νέων καθώς και οι ιδέες τους και η θετική τους συμβολή, είναι μια δυνατότητα για την ενθάρρυνση των νέων σε μεγαλύτερη συμμετοχή.

* Η καθιέρωση συνεχούς και διαρθρωμένου διαλόγου μεταξύ των νέων και των υπεύθυνων για τη λήψη πολιτικών αποφάσεων αποτελεί αναγκαιότητα.

* Τα διάφορα αιρετά αξιώματα εκπροσώπησης πρέπει να γίνουν πιο ανοικτά στους νέους.

* Ο διάλογος και το άνοιγμα αυτό προτείνονται σε όλα τα επίπεδα εκπροσώπησης, συμπεριλαμβανομένου και του ευρωπαϊκού επιπέδου.

* Οι διαδικασίες αποκλεισμού των πολιτών από το δημόσιο βίο πρέπει να αναλύονται και να παρακολουθούνται καλύτερα.

1.3.1. Aνάλυση της κατάστασης από την άποψη των κρατών μελών

Όλη η κοινωνία πρέπει να εκπροσωπείται από την αντιπροσωπευτική δημοκρατία. Αυτό συνεπάγεται ότι πρέπει να προωθείται η συμμετοχή των νέων, προκειμένου να λαμβάνονται καλύτερα υπόψη οι ανάγκες τους, τα συμφέροντά τους και οι ιδέες τους. Αυτό το γεγονός συμβάλλει στην καλύτερη λειτουργία των κοινωνιών μας και στην εξέλιξη των δημοσίων πολιτικών, σύμφωνα με τη γνώμη των περισσότερων κρατών μελών. Από την άποψη αυτή, η συμμετοχή των νέων αποτελεί μέρος μιας καλύτερης διακυβέρνησης.

Ωστόσο, ορισμένα κράτη μέλη τονίζουν ότι οι νέοι έχουν περιορισμένη επίδραση στις πολιτικές και ότι είναι συχνά πιο ευαίσθητοι στους προβληματισμούς γενικού και παγκόσμιου χαρακτήρα παρά στις τοπικές πολιτικές στις οποίες θα μπορούσαν να ασκήσουν μεγαλύτερη επιρροή.

Για να μειωθεί η απόσταση που χωρίζει τους νέους από την ανάληψη πολιτικής ευθύνης, το πρώτο βήμα είναι η θέσπιση ή η ενίσχυση ενός συνεχούς και διαρθρωμένου διαλόγου μεταξύ των υπεύθυνων για τη λήψη πολιτικών αποφάσεων και των νέων.

Αυτός ο διάλογος μπορεί να αρχίσει με πρωτοβουλία των υπεύθυνων πολιτικών παραγόντων σε διάφορα επίπεδα, ακόμη και αν στην αρχή ο διάλογος αυτός ενδέχεται να είναι μόνον η επαφή με οργανωμένες και διαρθρωμένες αντιπροσωπευτικές οργανώσεις των νέων (κυρίως Συμβούλια Νεολαίας και Βουλές Εφήβων). Επίσης οι διοικήσεις, επιτροπές, ομάδες ή επιτροπές των νέων σε κάθε επίπεδο αρμοδιότητας μπορούν να προωθήσουν το διάλογο αυτόν.

Οι πολιτικές οργανώσεις πρέπει να συμβάλουν στην ανάπτυξη αυτού του διαλόγου και να φροντίσουν ώστε να λαμβάνονται υπόψη τα θέματα που αφορούν τη νεολαία.

Εκτός από το διάλογο, η επίλυση του προβλήματος σχετικά με την πρόσβαση των νέων στις πολιτικές αρμοδιότητες και αποφάσεις επείγει ακόμη περισσότερο, εφόσον η τάση προς μείωση της συμμετοχής των νέων δεν φαίνεται να αντιστρέφεται.

Το ερώτημα αυτό είναι ακόμη πιο σημαντικό για τους νέους που βρίσκονται στο περιθώριο της κοινωνίας ή σε μειονεκτική θέση.

Ως συνέπεια αυτής της μείωσης της συμμετοχής των νέων, η ανανέωση των παραδοσιακών οργανώσεων καθίσταται συνεχώς δυσκολότερη και δεν δημιουργούνται νέες δομές συμμετοχής. Το γεγονός αυτό προκαλεί φόβο σχετικά με την ύπαρξη κρίσης στην αντιπροσωπευτική δημοκρατία και ενέχει τον κίνδυνο να επικρατήσει με διάφορες μορφές μια αρνητική στάση απέναντι στην ιδιότητα του πολίτη, η αποχή από την άσκηση της ιδιότητας του πολίτη ή ακόμη και η ενίσχυση του ατομικισμού.

Είναι αναγκαίο στο πλαίσιο αυτό να εντοπιστούν καλύτερα τα εμπόδια της συμμετοχής.

1.3.2. Ενέργειες και στρατηγικές σε εθνικό επίπεδο

Μολονότι όλες οι χώρες διαπιστώνουν ή εκφράζουν τη λύπη τους για την τάση μείωσης της συμμετοχής των νέων στους μηχανισμούς της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας που παρατηρείται, σπάνια πραγματοποιήθηκαν αναλύσεις με βάση την τακτική παρακολούθηση των δεδομένων και ακόμη λιγότερο θεσπίστηκαν εθνικές στρατηγικές για την αναχαίτιση αυτής της τάσης. Οι περισσότερες χώρες δεν διαθέτουν παρά μόνον μεμονωμένες αξιολογήσεις ή έρευνες σχετικά με τη γνώμη των νέων όσον αφορά το ένα ή το άλλο θέμα.

Ωστόσο αναπτύσσονται διάφορες μορφές διαλόγου μεταξύ των νέων και των υπεύθυνων πολιτικών παραγόντων, οι οποίες είναι μερικές φορές επίσημες, άλλες φορές ανεπίσημες (συζητήσεις στρογγυλού τραπεζιού, ...).

Οι διαβουλεύσεις με τους νέους πραγματοποιούνται συχνότερα σε όλα τα επίπεδα με τη χρήση τεχνικών όπως π.χ. συνεντεύξεις, ερωτηματολόγια, εργαστήρια. Στις περισσότερες περιπτώσεις απευθύνονται σε συγκεκριμένες ομάδες στόχους.

Οι νέοι καλούνται να συμμετάσχουν σε συζητήσεις, διευθυντικές ομάδες, επιτροπές, πάνελ, διασκέψεις, συνέδρια ή συνεδριάσεις εργασίας.

Οι περισσότερες χώρες χρησιμοποιούν συνεχώς περισσότερο καινοτόμα βοηθητικά μέσα : γραμματοκιβώτιο προτάσεων, επιτροπές γειτονιάς, γκράφιτι, παιχνίδια ρόλων, βίντεο, φωτογραφίες, ημέρες ανοικτής πόρτας, κ.λπ.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, χρησιμοποιούνται οι υφιστάμενοι δίαυλοι επικοινωνίας, όπως είναι το εκπαιδευτικό σύστημα ή οι κοινωνικοί λειτουργοί για την οργάνωση διαλόγου με συγκεκριμένες ομάδες νέων.

Οι μεγάλες ενέργειες, που πραγματοποιούνται σε εθνικό επίπεδο είναι συχνά χρονικά περιορισμένες και συνδέονται με ένα ιδιαίτερο γεγονός (π.χ. εκστρατείες για τη συμμετοχή στη ψηφοφορία, όταν πλησιάζουν εκλογές).

1.3.3. Προσδοκίες των κρατών μελών σε ευρωπαϊκό επίπεδο

Το θέμα της συμμετοχής των νέων στα θεσμικά συστήματα αγγίζει τα θεμέλια της δημοκρατίας. Οι προσδοκίες των κρατών μελών από την Ευρώπη είναι η παροχή σε ευρωπαϊκό επίπεδο ενός πλαισίου συζήτησης, ανταλλαγής απόψεων και εάν είναι δυνατόν, ο καθορισμός κοινών αρχών και των στόχων που ισχύουν σε όλη την Ευρώπη και που τους αποδέχονται όλοι.

Τα κράτη μέλη είναι γενικά της γνώμης ότι οι υφιστάμενες δομές εκπροσώπησης πρέπει να ενισχυθούν και ότι στο μέτρο του δυνατού αυτές οι δομές θα πρέπει να συνδεθούν καλύτερα με τη λήψη αποφάσεων. Αυτό ισχύει για τις αντιπροσωπευτικές οργανώσεις νεολαίας που διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο ως εκπρόσωποι της κοινωνίας των πολιτών.

Όσον αφορά τη συμμετοχή των νέων στα θεσμικά συστήματα ευρωπαϊκού επιπέδου, ορισμένα κράτη μέλη αναγνωρίζουν τη σημασία του Ευρωπαϊκού Φόρουμ Νεολαίας, θεωρούν όμως ότι οι οργανώσεις που εκπροσωπούν τη βάση, καθώς και οι μη οργανωμένοι νέοι πρέπει να έχουν πιο εύκολη πρόσβαση στα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα.

Άλλα κράτη μέλη είναι της γνώμης ότι το μοντέλο διαβούλευσης που χρησιμοποιήθηκε στο πλαίσιο της εκπόνησης του Λευκού Βιβλίου « μια νέα πνοή για τη νεολαία της Ευρώπης » θα μπορούσε να αποτελεί έναν τρόπο για την καλύτερη διασύνδεση μεταξύ των οργανώσεων νεολαίας και των μη οργανωμένων νέων. Επίσης, η δικτύωση που καθιστά δυνατή τη συζήτηση μεταξύ των διάφορων οργανώσεων θεωρείται ως αναγκαίο στοιχείο για τη δημιουργία δυναμικής συμμετοχής.

Για να αναπτυχθεί η εκπροσώπηση της νεολαίας ως συστατικό στοιχείο της κοινωνίας των πολιτών, πολλά κράτη μέλη θεωρούν ότι το έργο του Ευρωπαϊκού Φόρουμ Νεολαίας θα πρέπει να συνδυαστεί καλύτερα με τις εργασίες της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής.

Για τη βελτίωση της συμμετοχής των νέων στην αντιπροσωπευτική δημοκρατία, ορισμένα κράτη μέλη τονίζουν τη σημασία της προώθησης των ενεργειών που έχουν ως στόχο να φέρουν τους νέους πιο κοντά στα δημόσια θεσμικά όργανα, μέσω κυρίως της διοργάνωσης τακτικών και συντονισμένων διαβουλεύσεων με αυτά τα θεσμικά όργανα.

1.3.4. Ορθές πρακτικές

Πολλές από τις αναφερόμενες πρακτικές έχουν ως στόχο τη βελτίωση της συμμετοχής των νέων στις εκλογές, εφόσον ο αριθμός των νέων ψηφοφόρων είναι γενικά μικρός. Τα μέσα που χρησιμοποιούνται συχνά π.χ. εκστρατείες πληροφόρησης και μέσων μαζικής ενημέρωσης, ιστοχώροι στο διαδίκτυο ή δημόσιες συζητήσεις με νέους. Τα περισσότερα κράτη μέλη προσπαθούν επίσης να αυξήσουν την ελκυστικότητα της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας προσφέροντας παράλληλα με τις επίσημες δομές εκπροσώπησης και αντίστοιχες δομές για την εκπροσώπηση των νέων, π.χ. Βουλές των Εφήβων σε διάφορα επίπεδα, έφηβους δημάρχους κ.λπ. Οι προσεγγίσεις με δημιουργικό χαρακτήρα όπως π.χ. παιχνίδια προσομοίωσης, που δείχνουν τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν τα κοινοβούλια, είναι πολύ κατάλληλες για την προσέλκυση νέων ανθρώπων.

Σε ορισμένα κράτη μέλη, οι περιφέρειες και οι τοπικές αρχές αποκόμισαν θετικές εμπειρίες με τη μείωση της ηλικίας ψηφοφορίας για τους νέους ηλικίας 16 ετών με στόχο να αυξηθεί το ενδιαφέρον των νέων για τις δημόσιες υποθέσεις.

Προκειμένου να διευκολυνθεί η συμμετοχή των νέων στις εκλογές, στο πλαίσιο ορισμένων πρωτοβουλιών διοργανώνονται επισκέψεις σε μέρη στα οποία συχνάζουν οι νέοι, έτσι ώστε να μπορούν οι νέοι να ενημερώνονται στο δικό τους περιβάλλον, π.χ. στα σχολεία, αντί να υποχρεώνονται να έρχονται σε μια καθορισμένη συνεδρίαση. Άλλα διοργανώνουν μεγάλα φεστιβάλ τα οποία προσελκύουν τους νέους με μια πολυπολιτιστική προσέγγιση και με διάφορες δραστηριότητες.

Με τα ακόλουθα παραδείγματα περιγράφονται ορισμένες από τις αναφερόμενες ορθές πρακτικές:

* Το παιγνίδι του ημικύκλιου, Πορτογαλία: πρόκειται για ένα παιχνίδι προσομοίωσης της λειτουργίας ενός κοινοβουλίου, που διοργανώνεται από την Γενική Γραμματεία Νεολαίας και Αθλητισμού. Η Γενική Γραμματεία θέτει στη διάθεση των σχολείων ένα εγχειρίδιο που περιέχει κανόνες σύμφωνα με τους οποίους δημιουργείται ένα εθνικό κοινοβούλιο που αποτελείται από νέους. Αυτή η προσομοίωση βοηθά τους νέους να εξοικειώνονται με τις εκλογικές διαδικασίες, καθώς και με τους κανόνες σχετικά με τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων. Η Βουλή της Πορτογαλίας (Assembleia da Repϊblica) θέσπισε σχέδιο με την επωνυμία "Σχολείο και Βουλή" που απευθύνεται κυρίως στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Η εκλογή των νέων πραγματοποιείται στο σχολικό περιβάλλον. Στη συνέχεια οι νέοι που εκλέγονται καλούνται στη Βουλή όπου πραγματοποιείται προσομοίωση μιας κοινοβουλευτικής συζήτησης.

* Vote4Future, Aυστρία: στις εθνικές εκλογές το Νοέμβριο 2002 περίπου 1 εκατομμύριο νέοι Αυστριακοί ηλικίας κάτω των 30 ετών εκλήθησαν να ψηφίσουν. Περίπου 250.000 νέοι κλήθηκαν να ψηφίσουν για πρώτη φορά. Με την ευκαιρία αυτή το Εθνικό Συμβούλιο Νεολαίας άρχισε μια εκστρατεία με τον τίτλο »vote4future« με στόχο να παρακινήσει τους νέους να συμμετάσχουν στις εκλογές. Μια ειδική ιστοσελίδα - ο πυρήνας της εκστρατείας - έδειχνε την ανάγκη της συμμετοχής στη ψηφοφορία αλλά περιείχε επίσης πληροφορίες σχετικά με τις ίδιες τις εκλογές. Οι νέοι είχαν τη δυνατότητα μέσω της ιστοσελίδας να πληροφορηθούν σχετικά με τα προγράμματα των κομμάτων και να συζητήσουν ιδεατά με τα κόμματα. Επίσης είχαν τη δυνατότητα ζωντανών συνομιλιών στο διαδίκτυο με τους υποψήφιους βουλευτές. Η εκστρατεία δεν εξαρτάται από κανένα πολιτικό κόμμα και υποστηρίχθηκε από τον Πρόεδρο του Εθνικού Συμβουλίου καθώς και από μια σειρά μέσων ενημέρωσης και από επώνυμους Αυστριακούς.

* Συζητήσεις νέων για τις εκλογές στις Κάτω Χώρες: η συζήτηση νέων για τις εκλογές Jeugdraad είναι ένας καλός τρόπος για την αύξηση της συμμετοχής των νέων στις εκλογές. Οι ίδιοι οι νέοι έχουν τη δυνατότητα να συζητήσουν με τους αρχηγούς των κομμάτων. Επιπλέον, η συζήτηση αυτή μπορεί να κινήσει το ενδιαφέρον και άλλων νέων ανθρώπων. Τα μέσα ενημέρωσης αφιέρωσαν μεγάλη προσοχή στο γεγονός αυτό. Η jongeren-lagerhuisdebat [η κοινοβουλευτική συζήτηση των νέων] είναι μια άλλη επιτυχημένη μορφή συζήτησης. Αναμεταδίδεται στην εθνική τηλεόραση κάθε εβδομάδα. Κατά τη διάρκεια αυτού του προγράμματος οι νέοι συζητούν σχετικά με επίκαιρα πολιτικά θέματα μεταξύ τους και με επώνυμους προσκεκλημένους π.χ. από τον πολιτικό χώρο.

* Η Βουλή των Εφήβων είναι ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα που διοργανώνεται από την Βουλή των Ελλήνων σε ετήσια βάση με τη συνεργασία του υπουργείου Παιδείας της Ελλάδας και του υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού της Κύπρου. Απευθύνεται σε μαθητές ηλικίας 16-20 ετών. Ο κύριος στόχος αυτού του προγράμματος είναι να αναπτυχθεί ανάμεσα στους νέους θετική στάση απέναντι στην αξία της "συμμετοχής στο δημόσιο βίο", καθώς και να μυηθούν στις αξίες, τους κανόνες και τις πρακτικές της δημοκρατίας. 350 έφηβοι βουλευτές από την Ελλάδα, την Κύπρο και από τον απόδημο ελληνισμό εξελέγχθηκαν ως βουλευτές νέοι. τα πρακτικά της βουλής αυτής δημοσιεύτηκαν και διανεμήθηκαν σε όλους τους έλληνες βουλευτές και υπουργούς, στις τοπικές διοικητικές αρχές, στα σχολεία, στην εκκλησιαστική διοίκηση, στον τύπο και σε όλους τους ενδιαφερομένους. η σύνοδος ολομέλειας της Βουλής των Εφήβων αναμεταδόθηκε ζωντανά στην τηλεόραση. Οι αρμόδιες κοινοβουλευτικές επιτροπές τόσο της κυβέρνησης της Ελλάδας όσο και της Κύπρου, διάφοροι πολιτικοί, κοινωνικοί και τοπικοί παράγοντες, κ.λπ. έλαβαν αντίγραφο της τελικής σύνθεσης.

* Δήμαρχος για τους νέους του Middlesbrough (Young People's Mayor-YPM), Ηνωμένο Βασίλειο: όταν οι ενήλικες ψηφοφόροι εξέλεξαν άμεσα έναν δήμαρχο το Μάιο 2002, δόθηκε η ευκαιρία και στους νέους να ψηφίσουν έναν δήμαρχο για τους νέους. Το Middlesbrough είναι η πρώτη πόλη που είχε έναν αιρετό δήμαρχο για τους νέους. Ο δήμαρχος αυτός έλαβε οικονομική υποστήριξη με ένα προϋπολογισμό ύψους £30,000 από το Συμβούλιο. Επιβλέπει την εργασία του ενήλικου δημάρχου και φροντίζει να λαμβάνονται υπόψη οι απόψεις των νέων από τα όργανα της πόλης που είναι υπεύθυνα για τη λήψη αποφάσεων. Ο δήμαρχος για τους νέους είναι υπόλογος στη βουλή των νέων του Middlesbrough, η οποία αποτελείται από 30 περίπου άτομα που εκπροσωπούν τα σχολεία και ομάδες της κοινότητας και η οποία εμπλέκεται στις διαδικασίες όταν πρόκειται για αλλαγές που αφορούν την πόλη. Επειδή ο ενήλικος δήμαρχος έχει άλλα καθήκοντα και ο δήμαρχος για τους νέους έχει σχολείο και κοινωνικές υποχρεώσεις, οι οποίες θεωρούνται ότι έχουν προτεραιότητα, διορίστηκε ένας δημόσιος υπάλληλος που συνδράμει το δήμαρχο για τους νέους στην εκπλήρωση των καθηκόντων του.

1.4. Εκπαίδευση στη συμμετοχή

Θεμελιώδη σημεία :

* Η συμμετοχή είναι το αποτέλεσμα μιας διαδικασίας μάθησης που συνδέεται με τη σταδιοδρομία του ατόμου.

* Αυτές οι ικανότητες πρέπει να αναπτυχθούν στο πλαίσιο της επίσημης εκπαίδευσης αλλά επίσης και στον τομέα της ανεπίσημης ή της άτυπης εκπαίδευσης που διαδραματίζουν θεμελιώδη ρόλο στην απόκτηση των αναγκαίων για την ενεργό συμμετοχή των νέων κοινωνικών ικανοτήτων.

* Η σύνδεση και η συμπληρωματικότητα μεταξύ της επίσημης και της ανεπίσημης εκπαίδευσης πρέπει να ενισχυθούν.

* Είναι αναγκαίο να βελτιωθεί η γνωστοποίηση και η αξιολόγηση των εμπειριών και σχεδίων συμμετοχής που πραγματοποιούνται από τους νέους καθώς και η ανταλλαγή των σχετικών εμπειριών σε όλους αυτούς τους τομείς εκπαίδευσης.

* Στις όλες αυτές τις διαδικασίες μάθησης πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στους νέους που αντιμετωπίζουν δυσκολίες.

1.4.1. Aνάλυση της κατάστασης από την άποψη των κρατών μελών

Το σχολείο αποτελεί ένα προνομιούχο χώρο για τη μάθηση της συμμετοχής. Η συμμετοχή στην ενεργό άσκηση της ιδιότητας του πολίτη πρέπει να αποτελεί μέρος των αναλυτικών προγραμμάτων σπουδών. Αλλά το σχολείο πρέπει επίσης να αποτελεί χώρο άσκησης της ιδιότητας του πολίτη. Οι μαθητές μπορούν να συμβάλουν στις αποφάσεις που αφορούν τη ζωή στα σχολικά ιδρύματα. Τους δίνει την ευκαιρία να αναλάβουν ευθύνες και να αναπτύξουν αυτοπεποίθηση. Μπορούν να επιδείξουν τις ικανότητές τους και να προωθήσουν καινοτόμες προσεγγίσεις.

Πολλές χώρες είναι της γνώμης ότι πρέπει να παραχωρηθεί περισσότερος χώρος στη συμμετοχή και στην εκπαίδευση για θέματα που αφορούν τον πολίτη. Αυτό προϋποθέτει μια εμπεδωμένη εκπαίδευση για τους εκπαιδευτικούς λειτουργούς στον τομέα αυτόν. Πρέπει να αναπτυχθούν προγράμματα και ad hoc μέτρα υποστήριξης . επιθυμητό θα ήταν να ευνοηθεί το άνοιγμα των σχολείων στις γειτονικές συνοικίες και στον εξωτερικό κόσμο. Αυτό αποτελεί σημαντική προϋπόθεση για να μπορέσει το σχολείο να εκπληρώσει το καθήκον του ως χώρος εκπαίδευσης των νέων στην ιδιότητα του πολίτη. Πρέπει να ενισχυθούν οι διασυνδέσεις και οι διαβάσεις μεταξύ των σχολείων (επίσημη εκπαίδευση) και των χώρων ανεπίσημης εκπαίδευσης. Με τον τρόπο αυτό λαμβάνονται επίσης υπόψη οι νέοι που δεν είναι εντεταγμένοι στα κυκλώματα της επίσημης εκπαίδευσης.

Η εκπαίδευση στη συμμετοχή καθιστά δυνατή την απόκτηση ικανοτήτων που είναι χρήσιμες στους νέους και μακροπρόθεσμα και σε όλη την κοινωνία. Οι ικανότητες που αναφέρονται συχνότερα είναι η ικανότητα εκπόνησης και υπεράσπισης ιδεών, η ικανότητα ομιλίας, ακρόασης και διαπραγμάτευσης, η ικανότητα ανάληψης πρωτοβουλιών και εφαρμογής σχεδίων λαμβάνοντας υπόψη τα εκάστοτε όρια και τους περιορισμούς.

1.4.2. Ενέργειες και στρατηγικές σε εθνικό επίπεδο

Μολονότι η συμμετοχή αναγνωρίζεται ως σημαντικό στοιχείο των αναλυτικών προγραμμάτων σπουδών, ωστόσο δεν καταλαμβάνει πάντα πολύ χώρο στα προγράμματα. Υπάρχουν μεν μαθήματα αγωγής του πολίτη, κοινωνικής και πολιτικής αγωγής αλλά δεν διδάσκονται ομοιόμορφα σε όλες τις χώρες και σε όλες τις ομάδες ηλικίας.

Η ενεργός συμμετοχή των μαθητών στη ζωή εντός των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, κρίνεται χρήσιμη αλλά δεν είναι αναγκαστικά αποτελεσματική. πολλοί νέοι δεν αναλαμβάνουν υποχρεώσεις και είναι μερικές δύσκολο να εξασφαλιστεί η συμμετοχή μεγαλύτερου αριθμού μαθητών.

Σε ορισμένες χώρες υπάρχουν ενέργειες που αποσκοπούν στην παιδαγωγική υποστήριξη των νέων που επιθυμούν να εκπονήσουν και να εφαρμόσουν σχέδια. Η « μάθηση στη πράξη » ή μάθηση στη συμμετοχή με παιχνίδια ή προσομοιώσεις είναι επίσης προσεγγίσεις που κερδίζουν έδαφος.

Αυτά τα είδη ενεργειών αναπτύσσονται πολύ συχνά παράλληλα και οι διάφοροι φορείς παιδαγωγικής επιμέλειας και παρακολούθησης στερούνται συχνά δομών και χώρων για το διάλογο. Σε άλλες περιπτώσεις τίθεται επίσης το ερώτημα αναγνώρισης των κεκτημένων.

Υπάρχουν λίγες στρατηγικές κατάρτισης και ευαισθητοποίησης των υπεύθυνων για τη λήψη αποφάσεων παραγόντων και των δημοσίων διοικήσεων σχετικά με τα θέματα συμμετοχής.

1.4.3. Προσδοκίες των κρατών μελών σε ευρωπαϊκό επίπεδο

Τα κράτη μέλη παρουσιάζουν πολλές προτάσεις για την προώθηση της εκπαίδευσης των νέων στη συμμετοχή. Οι περισσότερες από αυτές τις προτάσεις έχουν σχέση με την παρότρυνση των νέων για συμμετοχή στην κοινωνική, οικονομική και πολιτική ζωή και με την εκμάθηση της συμμετοχής και της άσκησης της ιδιότητας του πολίτη και με την ενίσχυση της αντίστοιχης νοοτροπίας. Στα προτεινόμενα μέτρα για την επίτευξη αυτών των στόχων απαιτείται το άνοιγμα των συστημάτων λήψης αποφάσεων, το οποίο άνοιγμα εκτείνεται από την προσομοίωση συμμετοχής στο πλαίσιο παιχνιδιών ρόλων (οργάνωση εκλογών, κοινοβουλίων των νέων, ...) έως τη συμμετοχή στο πλαίσιο των διαδικασιών λήψης αποφάσεων (διαβούλευση ή συνδιαχείριση).

Αυτά τα μέτρα ανήκουν κατ' αρχήν στον τομέα της ανεπίσημης μάθησης, πράγμα που αναγκάζει ορισμένα κράτη μέλη να ζητήσουν την αναγνώριση αυτών των κεκτημένων γνώσεων από τα συστήματα επίσημης εκπαίδευσης, έτσι ώστε να αναβαθμιστεί η εμπλοκή των νέων στις δραστηριότητες συμμετοχής. Οι προσδοκίες των κρατών μελών σε ευρωπαϊκό επίπεδο είναι, εκτός από την ανταλλαγή ορθών πρακτικών, η δημιουργία των κατάλληλων συνθηκών για την καλύτερη προβολή, αξιολόγηση και αναγνώριση αυτής της ανεπίσημης μάθησης.

Μια από τις ανησυχίες που αναφέρεται τακτικά είναι επίσης η προώθηση της συμμετοχής των νέων που βρίσκονται σε λιγότερο προνομιούχα θέση. Πράγματι, πολλά κράτη μέλη τονίζουν ότι οι νέοι ακολουθούν ένα είδος σταδιοδρομίας στη συμμετοχή, που έχει ως αφετηρία τα σχολεία και συνεχίζεται στους συλλόγους και καταλήγει ενδεχομένως στην πολιτική δέσμευση. Αυτό το είδος σταδιοδρομίας ακολουθεί μια πιο προνομιούχα παράταξη της νεολαίας (εκπαιδευτικό επίπεδο, κ.λπ.) και είναι πιο δύσκολα προσιτή από τους νέους που βρίσκονται σε λιγότερο προνομιούχα θέση.

1.4.4. Oρθές πρακτικές

Oι ορθές πρακτικές στον τομέα αυτόν περιλαμβάνουν την επίσημη και την ανεπίσημη εκπαίδευση καθώς και την κατάρτιση των νέων, των πολλαπλασιαστών κατάρτισης και των διοικητικών υπαλλήλων.

Στην επίσημη εκπαίδευση η κάλυψη θεμάτων όπως η αγωγή του πολίτη ή η κοινωνική και πολιτική εκπαίδευση αποτελεί σημαντικό μέσο για τη διδασκαλία των νέων στη συμμετοχή και σε ορισμένα κράτη μέλη αποτελούν μέρος των επίσημων προγραμμάτων σπουδών.

Τα σχολεία παραμένουν σε όλα τα κράτη μέλη ο χώρος στον οποίο η συμμετοχή διαδραματίζει το σημαντικότερο ρόλο στην εκμάθηση των συμμετοχικών διαδικασιών. ωστόσο εξακολουθεί να είναι μερικές φορές μια θεωρητική άποψη των προγραμμάτων σπουδών αντί να αποτελεί ορθή πρακτική στην εμπειρία της συμμετοχής στην καθημερινή ζωή στα σχολεία. Σε πολλές χώρες η συμμετοχή στις εκλογές για τα σχολικά και τα πανεπιστημιακά συμβούλια προσφέρει στους σπουδαστές την ευκαιρία εκμάθησης της συμμετοχής με τη μέθοδο της «μάθησης στην πράξη».

Στον τομέα της ανεπίσημης εκπαίδευσης ένα ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων παρέχει δυνατότητες μάθησης και συμμετοχής στην πράξη. σε ορισμένα κράτη μέλη πιλοτικά προγράμματα διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην εκπαίδευση στη συμμετοχή και στην εξεύρεση καινοτόμων και νέων λύσεων για καλύτερες στρατηγικές συμμετοχής.

Ορισμένες πρωτοβουλίες στον τομέα της κοινωνικής εργασίας για νέους, οι οποίες μπορούν να χαρακτηριστούν ως προσφορές μάθησης μεταξύ της επίσημης και της ανεπίσημης μάθησης, αποσκοπούν στην ενσωμάτωση των νέων από λιγότερο προνομιούχο περιβάλλον και στην εφαρμογή στρατηγικών για τη συμμετοχή των κοινωνικά αποκλεισμένων.

Εξάλλου δεν εντοπίζονται ορθές πρακτικές μόνον στην εκπαίδευση των νέων, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις και στην κατάρτιση ενηλίκων, διδασκόντων, κοινωνικών λειτουργών για νέους, εμψυχωτών των νέων και ιδίως συμβούλων.

Τα συγκεκριμένα συμπεράσματα που ακολουθούν δίνουν μια εικόνα του ευρέως φάσματος ορθών πρακτικών που έχουν εντοπισθεί:

* Η Δανία έχει δρομολογήσει ένα πιλοτικό σχέδιο που είναι ένα είδος «σκιωδών εκλογών» για νέους. Το 1998 ένας δανικός τηλεοπτικός σταθμός, σε συνεργασία με του υπουργείο Παιδείας και πολιτικές οργανώσεις νεολαίας, διοργάνωσε κοινοβουλευτικές εκλογές για παιδιά και νέους παράλληλα με τις «πραγματικές» γενικές εκλογές. Το σχέδιο δρομολογήθηκε για να δώσει στα παιδιά και στους νέους την ευκαιρία να εκφράσουν τις απόψεις τους και να κατανοήσουν τη δημοκρατική διαδικασία των εκλογών. Το 40% σχεδόν των σχολείων συμμετείχε σε αυτό και περισσότερα από 120.000 παιδιά και νέοι προσήλθαν στις κάλπες. Χάρη στη μεγάλη επιτυχία της, η πρωτοβουλία αυτή επαναλήφθηκε κατά τις γενικές εκλογές του Νοεμβρίου του 2001.

* Η Σουηδία διαθέτει πολύτιμη πείρα στη διοργάνωση σχολικών εκλογών. Οι σχολικές εκλογές το 2002 διοργανώθηκαν από τον εθνικό φορέα νεολαίας, την εθνική υπηρεσία εκπαίδευσης, την εκλογική αρχή και τη σουηδική ένωση μαθητικών συμβουλίων. Η ψηφοφορία διοργανώθηκε με τρόπο ανάλογο με αυτόν των εθνικών εκλογών (συμμετοχή των υφισταμένων πολιτικών κομμάτων) και συνοδεύτηκε από πολιτικές συζητήσεις σε πολλά σχολεία. Περίπου 250.000 νέοι συμμετείχαν στις εκλογές και η προσέλευση στις κάλπες στα σχολεία που συμμετείχαν ξεπέρασε το 90%, ποσοστό που εμφανίζει σημαντική αύξηση σε σχέση με τις σχολικές εκλογές του 1998. Τα εκλογικά αποτελέσματα σε διάφορα σχολεία συγκεντρώθηκαν και ανακοινώθηκαν ως τοπικά, περιφερειακά και εθνικά αποτελέσματα από τον εθνικό φορέα νεολαίας.

* Η Γερμανία διαθέτει πρόγραμμα κατάρτισης για την εκπαίδευση συμβούλων ως εμπειρογνωμόνων στη συμμετοχή παιδιών και νέων (στο κρατίδιο της Ρηνανίας-Παλατινάτου). Από το 1999 έως το 2002, 53 σύμβουλοι καταρτίστηκαν και κατέστησαν εμπειρογνώμονες με ειδικότητα την ενθάρρυνση, την παρακολούθηση και την υποστήριξη των νέων στις συμμετοχικές διαδικασίες, την οργάνωση διαλόγου με τον κόσμο των ενηλίκων και τη δυνατότητα συμμετοχής τους στις διαδικασίες σχεδιασμού και λήψης των αποφάσεων. Η επαγγελματική σταδιοδρομία των συμβούλων αυτών σχετίζεται ιδίως με τον τομέα της νεολαίας. Εργάζονται σε παιδικούς σταθμούς, κέντρα νεολαίας, διοικήσεις νεολαίας κ.λπ. Η κατάρτιση περιλαμβάνει νομικές και χρηματοοικονομικές πτυχές της συμμετοχής, τη χρηματοδότηση και το σχεδιασμό σχεδίων, διάφορες μεθόδους παρουσίασης και επικοινωνίας, δημόσιες σχέσεις και συγκεκριμένες παιδαγωγικές προσεγγίσεις. Η κατάρτιση περιλαμβάνει πρακτική εξάσκηση στο εργασιακό περιβάλλον των συμμετεχόντων κατά την οποία εφαρμόζουν ένα δικό τους σχέδιο συμμετοχής στον τομέα.

* Η Εθνική Υπηρεσία Νεολαίας του Λουξεμβούργου παρέχει βοήθεια σε πιλοτικά προγράμματα με σκοπό να δώσει έμφαση στις δραστηριότητες της ανεπίσημης εκπαίδευσης, η οποία αποτελεί μέσο προώθησης της απόκτησης δεξιοτήτων και ικανοτήτων, της ενεργού συμμετοχής και της κοινωνικοποίησης των νέων. Από τη βοήθεια μπορούν να επωφεληθούν οι ενώσεις και οι οργανώσεις νεολαίας, οι εστίες νεολαίας, οι όμιλοι νέων, όλοι οι νέοι από 12 έως 26 ετών, τόσο συλλογικά όσο και ατομικά. Τα σχέδια επιλέγονται με βάση θεμελιώδη στοιχεία π.χ. οι στόχοι του σχεδίου, οι ομάδες στόχοι, οι κατάλληλες ικανότητες και εμπειρίες, το σχέδιο αξιολόγησης. Το σχέδιο πρέπει να έχει τόσο καινοτόμο χαρακτήρα, ώστε στο πλαίσιό του να δοκιμάζονται νέες προσεγγίσεις ή πρότυπα, σύμφωνα όμως με τις κατευθυντήριες γραμμές του υπουργείου Νεολαίας, δηλαδή τη συμμετοχή των νέων στην κοινωνία, την ισότητα ευκαιριών για όλους τους νέους, την προαγωγή των θεμελιωδών αξιών όπως η δημοκρατία, η αλληλεγγύη και η ανοχή.

* Το Συμβούλιο Νεολαίας της Ισπανίας έχει θέσει σε εφαρμογή το πρόγραμμα «Η εκπαίδευση για τη συμμετοχή». Το πρόγραμμα αποσκοπεί στην ανάπτυξη εργαλείων και στρατηγικών που επιτρέπουν την εργασία με τους νέους όσον αφορά τις αξίες και τη στάση απέναντι στη συμμετοχή με βάση την αρχή ότι η συμμετοχή αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την πλήρη άσκηση της ιδιότητας του πολίτη. Προβλέπονται δύο δραστηριότητες: η επεξεργασία διδακτικού οδηγού για την εκπαίδευση στη συμμετοχή και η διοργάνωση μιας σειράς εκπαιδευτικών σεμιναρίων για την επίτευξη των επιδιωκόμενων πολλαπλασιαστικών αποτελεσμάτων.

2. πληροφορηση

2.1. Τα γεγονότα

2.1.1. Βασικές παρατηρήσεις για την πληροφόρηση

Λίγα μόνον κράτη μέλη έχουν χαράξει σαφώς καθορισμένη στρατηγική για την πληροφόρηση της νεολαίας, η οποία υλοποιείται μέσω εθνικών δικτύων πληροφόρησης της νεολαίας για την εξασφάλιση του συντονισμού με το εθνικό, το περιφερειακό και το τοπικό επίπεδο. Η πλειονότητα των κρατών μελών και των υποψηφίων χωρών ωστόσο δεν διαθέτει γνήσια, χρηματοδοτούμενη, συστηματική, συνεκτική και ολοκληρωμένη πολιτική για την πληροφόρηση της νεολαίας ή άλλη ευρύτερη πολιτική για την πληροφόρηση της νεολαίας.

Οι περισσότερες χώρες έχουν αναπτύξει μέσα και εργαλεία (όπως το διάλογο για την πληροφόρηση της νεολαίας, τα συστήματα εκπαίδευσης και συμβουλευτικής, τις ενώσεις νεολαίας, ειδικευμένες ΜΚΟ κ.λπ.) τα οποία δίνουν ώθηση στη μελλοντική ανάπτυξη μιας γνήσιας και καλά συντονισμένης πολιτικής για την πληροφόρηση της νεολαίας στα διάφορα επίπεδα. Παρατηρείται προφανώς η κοινή τάση αποκέντρωσης των ευθυνών για τη διαμόρφωση και τη διάδοση των πληροφοριών προς τη νεολαία σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο.

Η πλειονότητα των κρατών μελών και των υποψηφίων χωρών τονίζει την ανάγκη να αναπτυχθεί μια συγκεκριμένη πολιτική πληροφόρησης ειδικά για τους νέους. Λίγες μόνον χώρες δεν αναγνωρίζουν αυτή την ανάγκη. Πολλές χώρες που διαθέτουν συγκεκριμένη πολιτική για την πληροφόρηση της νεολαίας τη συνδέουν με την ατομική καθοδήγηση των νέων. Σχεδόν όλες οι χώρες συμφωνούν ότι η πληροφόρηση της νεολαίας παραμένει συγχρόνως μέρος της γενικής πολιτικής πληροφόρησης. Οι δύο πολιτικές αλληλοσυμπληρώνονται: η γενική πολιτική πληροφόρησης δεν αποκλείει την ανάπτυξη μιας συγκεκριμένης πολιτικής για την πληροφόρηση της νεολαίας και αντιστρόφως.

Οι περισσότερες χώρες έχουν εντοπίσει ομάδες στόχους για τις δραστηριότητες πληροφόρησης της νεολαίας. Αυτές οι ομάδες στόχοι ορίζονται πολύ συχνά με βάση την ηλικία: πρόκειται συνήθως για νέους από 12 έως 30 ετών. Σε ορισμένες χώρες οι ομάδες στόχοι έχουν διευρυνθεί και καλύπτουν και παιδιά ηλικίας κάτω των 12 ετών.

Μια επιπλέον ομάδα στόχος, δευτερεύουσας ως επί το πλείστον σημασίας, είναι τα άτομα που εργάζονται με νέους ανθρώπους, όπως γονείς, εκπαιδευτικοί λειτουργοί, εκπαιδευτές, σύμβουλοι, βιβλιοθηκάριοι, κοινωνικοί λειτουργοί, εκτελούντες κοινωνική εργασία για νέους κ.λπ. Αυτή η τελευταία ομάδα στόχος έχει προφανώς διαφορετικές ανάγκες πληροφόρησης.

2.1.2. Νομική βάση

Στην πλειονότητα των κρατών μελών και των υποψηφίων χωρών δεν υπάρχει συγκεκριμένη νομική βάση για την πληροφόρηση της νεολαίας. Στις περισσότερες χώρες η πληροφόρηση της νεολαίας αποτελεί μέρος διαφόρων νομικών πράξεων (όπως νόμων, διαταγμάτων και άλλων κανονισμών) και διοικητικών διατάξεων σχετικά με τη διάρθρωση και τη λειτουργία των αρχών που είναι αρμόδιες για τη νεολαία. Η πληροφόρηση της νεολαίας αποτελεί πολύ συχνά μέρος διαφόρων νομικών πράξεων στον τομέα της εκπαίδευσης, των κοινωνικών υποθέσεων, των μέσων ενημέρωσης και των σχέσεων με τις μη κυβερνητικές οργανώσεις.

Επιπλέον, πολλές χώρες αναφέρουν τη σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα του παιδιού ως γενικά δεσμευτικό πλαίσιο των δραστηριοτήτων τους. Ο Ευρωπαϊκός Χάρτης Πληροφόρησης των Νέων, ο οποίος εγκρίθηκε το 1993 από τη γενική συνέλευση της ERYICA (Ευρωπαϊκό Πρακτορείο Πληροφόρησης και Συμβουλευτικής Νέων) αποτελεί ένα ακόμα σημαντικό σημείο αναφοράς. Σχεδόν όλες οι χώρες δέχονται τις αρχές που περιλαμβάνει ο χάρτης της ERYICA.

2.1.3. Aνάλυση της ποιότητας των δεδομένων

Τα δεδομένα που υπέβαλαν τα κράτη μέλη και οι υποψήφιες χώρες στο πλαίσιο του ερωτηματολογίου για την πληροφόρηση της νεολαίας, ήταν πολύ πλούσια. Τα δεδομένα αυτά επιτρέπουν τον εντοπισμό κοινών τάσεων, ιδίως όσον αφορά τις προκλήσεις και τους στόχους της πληροφόρησης της νεολαίας, τη διοργάνωση της πληροφόρησης αυτής και τα σημαντικότερα εργαλεία που χρησιμοποιούνται.

Ωστόσο η κατάσταση παρουσιάζει επίσης σημαντικές αποκλίσεις. Το γεγονός αυτό οφείλεται κυρίως στις διαφορές που αφορούν τις βασικές πληροφορίες (όπως τις πηγές χρηματοδότησης, τη νομική βάση), το ρόλο των φορέων στην πληροφόρηση της νεολαίας, τους διαύλους διανομής και τις προσδοκίες σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Όσον αφορά συγκεκριμένα ζητήματα (όπως η χρηματοδότηση, οι δείκτες, οι δραστηριότητες σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο κ.λπ.), πολύ συχνά απουσιάζουν συγκεκριμένα δεδομένα ή τα δεδομένα που υποβάλλονται δεν είναι συγκρίσιμα εξαιτίας των διαφορών που χαρακτηρίζουν τις συγκεκριμένες εθνικές καταστάσεις. Έτσι πολύ συχνά τα στοιχεία πρέπει να ερμηνεύονται μέσα στο εθνικό πλαίσιο.

2.2. Πρόσβαση στην πληροφόρηση

Κύρια σημεία:

* Η πληροφόρηση αποτελεί εργαλείο που βοηθά τους νέους να προετοιμάζουν το μέλλον τους και συμβάλλει στην ενίσχυση της ενεργού ιδιότητας του πολίτη.

* Η κεντρική πρόκληση που αντιμετωπίζουν πολλές χώρες είναι η υπέρβαση των κοινωνικοοικονομικών και πολιτιστικών μειονεκτημάτων και εμποδίων που αντιμετωπίζουν οι νέοι στις απομακρυσμένες περιοχές, έτσι ώστε να μπορούν όλοι οι νέοι να έχουν ίση και χωρίς διακρίσεις πρόσβαση στις υπηρεσίες πληροφόρησης και παροχής συμβουλών.

* Η συνεργασία και ο συντονισμός των υπηρεσιών πληροφόρησης και παροχής συμβουλών σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο πρέπει να βελτιωθεί προκειμένου να αξιοποιηθούν οι συνεργίες και να αποφευχθούν περιττές προσπάθειες με στόχο την παροχή συνεκτικών και εύκολα προσβάσιμων υπηρεσιών προσαρμοσμένων στις ανάγκες και στο περιβάλλον των νέων.

* Η χρήση του διαδικτύου ως ενός από τους κύριους διαύλους πληροφόρησης των νέων πρέπει να ενισχυθεί, ιδίως μέσω της διασύνδεσης των υφιστάμενων ιστοχώρων για την πληροφόρηση των νέων σε τοπικό, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο με τη νέα Ευρωπαϊκή Πύλη Νεολαίας.

2.2.1. Aνάλυση της κατάστασης από την άποψη των κρατών μελών

Τα κράτη μέλη και οι υποψήφιες χώρες συμφωνούν σε μεγάλο βαθμό με την άποψη ότι μόνον με μια συγκεκριμένη στρατηγική πληροφόρησης μπορούν να αντιμετωπιστούν οι ανάγκες των νέων για προσανατολισμό και σχεδιασμό της ζωής τους και να εκπληρωθεί η επιθυμία τους να διαμορφώσουν οι ίδιοι το μέλλον τους. Οι νέοι χρειάζονται πληροφόρηση προκειμένου να κατανοήσουν τις δυνατότητες που διαθέτουν και να προβούν σε συνειδητές επιλογές.

Προϋπόθεση για αυτό είναι να υπάρχουν διαθέσιμες πληροφορίες, προσβάσιμες σε όλους τους νέους ανθρώπους, ασχέτως του τόπου κατοικίας τους, της ικανότητας και της κοινωνικοοικονομικής τους κατάστασης. Ωστόσο, δεν υπάρχει γενική και χωρίς διακρίσεις πρόσβαση των νέων στην πληροφόρηση για θέματα νεολαίας σε κάθε κράτος μέλος και υποψήφια χώρα.

Η πρόσβαση στην πληροφόρηση θέτει το ζήτημα της χρηματοδότησής της. Όλες οι χώρες εφαρμόζουν την αρχή της δωρεάν χρήσης των υπηρεσιών πληροφόρησης και παροχής συμβουλών προς τους νέους .

Ορισμένα κράτη μέλη έχουν αρχίσει να αποκεντρώνουν την παροχή πληροφοριών για ζητήματα νεολαίας και να την φέρνουν όσο το δυνατόν εγγύτερα στους νέους. Δίκτυα σημείων πρόσβασης σε πληροφορίες σχετικά με τη νεολαία έχουν δημιουργηθεί και προσφέρουν πληροφορίες σε νέους ανθρώπους, ακόμα και σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο και σε απομακρυσμένες, συχνά γεωργικές περιοχές. Στόχος είναι να εξασφαλιστεί η εύκολη πρόσβαση των νέων στις υπηρεσίες πληροφόρησης και παροχής συμβουλών, ασχέτως του εκπαιδευτικού ή κοινωνικού επιπέδου και του τόπου κατοικίας τους. Ένα ιδιαίτερο στοιχείο όσον αφορά τις υποψήφιες χώρες φαίνεται να αφορά την πρόσβαση στην πληροφόρηση (ηλεκτρονικοί υπολογιστές, διαδίκτυο, εφημερίδες, τηλέφωνο κ.λπ.), η οποία είναι συχνά προβληματική για νέους ανθρώπους εξαιτίας του χαμηλού επιπέδου ζωής σε ορισμένες περιοχές.

Το ζήτημα της πρόσβασης στην πληροφόρηση καλύπτει επίσης τους τρόπους με τους οποίους μπορούν να παρασχεθούν στους νέους τα μέσα και η γνώση για την απόκτηση πρόσβασης στις πληροφορίες, για τη χρησιμοποίηση των πληροφοριών και για την αξιοποίησή τους. Μάλιστα πολλά κράτη μέλη υπογραμμίζουν ότι οι νέοι πρέπει να προετοιμαστούν για την απόκτηση των «στοιχειωδών δεξιοτήτων» που απαιτούνται από την κοινωνία των πληροφοριών. Οι νέοι πρέπει να κατανοήσουν τις διάφορες διαστάσεις των νέων «μέσων ενημέρωσης» και τον τρόπο χρησιμοποίησής τους (διαδίκτυο, ηλεκτρονικό ταχυδρομείο). Το ζητούμενο είναι η «ανάπτυξη ικανοτήτων» των νέων, πράγμα που έχει αποφασιστική σημασία εφόσον η ικανότητα χρησιμοποίησης των νέων τεχνολογιών των πληροφοριών και των επικοινωνιών συμβάλλει στην ενίσχυση της κοινωνικής και οικονομικής ενσωμάτωσης. Ορισμένες χώρες τονίζουν ότι οι γνώσεις αυτές δεν αποτελούν απλώς και μόνον ζήτημα τεχνογνωσίας αλλά αφορούν και την εκπαίδευση σχετικά με τα μέσα ενημέρωσης, την κοινωνική κατανόηση, την ηθική, τις αξίες και την ατομική συμπεριφορά (ιδίως όσον αφορά βίαια ηλεκτρονικά παιχνίδια, ρατσιστικές ιστοσελίδες, κανόνες δεοντολογίας στο διαδίκτυο κ.λπ.).

Γενικότερα η πλειονότητα των κρατών μελών υποστηρίζει ότι η πρόσβαση στην πληροφόρηση και στην παροχή συμβουλών βοηθά τους νέους ανθρώπους να αναπτύξουν κριτικό πνεύμα, ιδίως όσον αφορά την κατανάλωση, ενισχύοντας έτσι την αυτονομία και το αίσθημα υπευθυνότητάς τους. Κύριος στόχος στο πλαίσιο αυτό είναι η προαγωγή, με τη βοήθεια της πληροφόρησης, της χειραφέτησης όλων των νέων προκειμένου να ενισχυθεί όσο το δυνατό περισσότερο η συμμετοχή τους στην κοινωνία συμβάλλοντας έτσι στη διαμόρφωση υπεύθυνων πολιτών.

Ορισμένες χώρες υπογραμμίζουν ότι η πρόσβαση σε συγκεκριμένες πληροφορίες σχετικά με τη νεολαία είναι ιδιαίτερα αναγκαία για να μπορέσουν οι νέοι να κατανοήσουν ευκολότερα τα «πολιτικά θέματα», όπως η λειτουργία των πολιτικών κομμάτων και οργανισμών, ο ρόλος των εκλογών, η διαδικασία χάραξης της πολιτικής κ.λπ. Οι υπηρεσίες γενικής πληροφόρησης θεωρούνται ενίοτε γραφειοκρατικές και απρόσωπες με πληροφορίες που δεν διατίθενται πάντα σε ένα περιβάλλον ελκυστικό για τους νέους ή σε γλώσσα που κατανοούν.

Επιπλέον πολλές χώρες έχουν την εντύπωση ότι η πρόσβαση στις πληροφορίες σχετικά με την ΕΕ είναι ανεπαρκής. Οι νέοι δεν κατανοούν τη διαδικασία λήψης των αποφάσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο και τις ευκαιρίες που προσφέρει η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Για το λόγο αυτό, οι νέοι πρέπει να ενημερώνονται καλύτερα για τις νέες ευρωπαϊκές ευκαιρίες που έχουν στη διάθεσή τους. Προς το σκοπό αυτό οι πληροφορίες σχετικά με τα ευρωπαϊκά ζητήματα πρέπει να διατίθενται σε εύκολη, προσβάσιμη μορφή και να παρουσιάζονται με τρόπο φιλικό προς το χρήστη και σε κατανοητή γλώσσα.

2.2.2. Ενέργειες και στρατηγικές σε εθνικό επίπεδο

Τα κράτη μέλη και οι υποψήφιες χώρες συμφωνούν ότι θα πρέπει να προσφέρεται πρόσβαση στις σχετικές πληροφορίες σε όλους τους νέους. Ωστόσο πολύ συχνά οι λιγότερο μορφωμένοι νέοι, οι νέοι από οικογένειες χαμηλού εισοδήματος, οι νέοι από διαφορετικό πολιτιστικό περιβάλλον ή οι νέοι που ζουν σε απομακρυσμένες περιοχές αντιμετωπίζουν δυσκολία στην εξεύρεση των κατάλληλων πληροφοριών. Η κύρια πρόκληση που αντιμετωπίζουν πολλές χώρες είναι επομένως η υπέρβαση των κοινωνικοοικονομικών μειονεκτημάτων και των εμποδίων που αντιμετωπίζουν οι νέοι που κατοικούν σε απομακρυσμένες περιοχές με δύσκολη πρόσβαση στις πληροφορίες.

Μια άλλη πρόκληση συνδέεται με τις εξελίξεις της κοινωνίας των πληροφοριών. Το θέμα της πρόσβασης στις πληροφορίες εξαρτάται από τις ικανότητες των νέων να χρησιμοποιούν τα σύγχρονα εργαλεία της πληροφορικής και των επικοινωνιών. Η ικανότητα χρήσης των τεχνολογιών της πληροφορίας και της επικοινωνίας (ΤΠΕ) αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για την πρόσβαση σε πληροφορίες που όλο και περισσότερο προσφέρουν τα σύγχρονα εργαλεία. Για το λόγο αυτό όλες σχεδόν οι χώρες ζητούν να εκπαιδεύονται όλοι οι νέοι στις ΤΠΕ και να έχουν πρόσβαση στο διαδίκτυο στα μέρη όπου ζουν, εκπαιδεύονται και συναντώνται (π.χ. στο σχολείο, στο σπίτι, στις οργανώσεις νεολαίας, στους χώρους διασκέδασης κ.λπ.). Ωστόσο τα παραδοσιακά προϊόντα πληροφόρησης (όπως τα φυλλάδια, οι αφίσες, τα ενημερωτικά έντυπα) και οι δίαυλοι διανομής (όπως τα ενημερωτικά περίπτερα, οι δημόσιες βιβλιοθήκες) εξακολουθούν να διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο.

Μία ακόμα πρόκληση που υπογραμμίζουν τα κράτη μέλη και οι υποψήφιες χώρες στο πλαίσιο αυτό είναι η ανάγκη να αναπτυχθούν οι ικανότητες των νέων να χειρίζονται τις πληροφορίες και να τις χρησιμοποιούν με κριτικό πνεύμα. Η γνώση του τρόπου χρήσης των ΤΠΕ πρέπει να συμπληρώνεται με συγκεκριμένες γνώσεις σχετικά με τη σωστή χρήση των πληροφοριών, την επιλογή των σωστών πληροφοριών (πολύ συχνά μέσα από ένα κυκεώνα πληροφοριών) και την εξαγωγή των κατάλληλων συμπερασμάτων με βάση αυτές τις πληροφορίες.

Όσον αφορά αυτές τις προκλήσεις, ορισμένα κράτη μέλη και υποψήφιες χώρες ανέπτυξαν διάφορες δραστηριότητες:

- διευκόλυνση της πρόσβασης στις πληροφορίες σε όσο το δυνατόν περισσότερους νέους, ιδίως τους λιγότερο προνομιούχους, με την παροχή υπηρεσιών πληροφόρησης με ελεύθερη πρόσβαση, εύκολα κατανοητών, χωρίς διακρίσεις (ιδίως κατά των νέων γυναικών και των ανθρώπων από διαφορετικό κοινωνικό και πολιτιστικό περιβάλλον), ανώνυμα και δωρεάν.

- υιοθέτηση μέτρων προσαρμοσμένων σε συγκεκριμένες ομάδες στόχους, τα οποία διευκολύνουν την πρόσβαση στις πληροφορίες και συμβάλλουν στην ενημέρωση για τη χρήση των ΤΠΕ.

- διευκόλυνση της πρόσβασης στις πληροφορίες με τη βοήθεια του διαδικτύου, ιδίως για τους μειονεκτούντες νέους, με την παροχή ηλεκτρονικής και διαδικτυακής πρόσβασης στις υπηρεσίες πληροφόρησης για θέματα νεολαίας και στις δραστηριότητες στον τομέα της ανεπίσημης μάθησης.

- ανάπτυξη των ικανοτήτων των νέων στην εξεύρεση, τη συγκέντρωση, την κατανόηση και την ανάλυση των πληροφοριών προκειμένου να καταστούν αυτόνομοι, κριτικοί και χειραφετημένοι χρήστες των πληροφοριών.

- παροχή πρόσβασης σε όλους τους νέους σε πληροφορίες στο άμεσο περιβάλλον τους, ιδίως μέσω της ανάπτυξης ιδιαίτερων δικτύων για την πληροφόρηση της νεολαίας και διαύλων διανομής προσαρμοσμένων στα τοπικά και περιφερειακά πλαίσια και στις ατομικές ιδιαιτερότητες συγκεκριμένων ομάδων στόχων.

- ενίσχυση της συνεργασίας, του συντονισμού και της συνοχής μεταξύ των δημοσίων και των ιδιωτικών φορέων που εργάζονται στον τομέα της πληροφόρησης σχετικά με τη νεολαία (όπως π.χ. οι αρμόδιες αρχές για τη νέα γενιά, οι δημοτικές αρχές, οι ενώσεις, οι παιδικοί σταθμοί, τα νηπιαγωγεία, τα σχολεία, οι βιβλιοθήκες, οι αθλητικοί όμιλοι κ.λπ.) σε διάφορα επίπεδα προκειμένου να δημιουργηθούν συνεργίες και να αποφευχθεί η περιττή πληροφόρηση.

- ενίσχυση του συντονισμού και της συνεργασίας μεταξύ της γενικής πολιτικής για την πληροφόρηση και της πολιτικής που απευθύνεται συγκεκριμένα στους νέους.

2.2.3. Προσδοκίες των κρατών μελών σε ευρωπαϊκό επίπεδο

Μέχρι τώρα οι υπηρεσίες πληροφόρησης για τη νεολαία στα κράτη μέλη και τις υποψήφιες χώρες δεν συνδέονται πολύ στενά μεταξύ τους. Για το λόγο αυτό πολλά κράτη μέλη και υποψήφιες χώρες επιθυμούν να βελτιώσουν τη συνεργασία και το συντονισμό μεταξύ των υπηρεσιών τους για την πληροφόρηση της νεολαίας. Μία από τις σημαντικότερες ιδέες είναι να δημιουργηθεί μια κοινή αρχιτεκτονική δομή των υπηρεσιών πληροφόρησης για τη νεολαία, η οποία θα επιτρέπει στους νέους να έχουν εύκολη πρόσβαση στις σχετικές πληροφορίες σε οποιοδήποτε κράτος μέλος ή υποψήφια χώρα. Προκειμένου να παρέχονται όμοιες υπηρεσίες, είναι αναγκαία η καθιέρωση κοινών προτύπων για την πληροφόρηση της νεολαίας.

Όσον αφορά το ευρωπαϊκό επίπεδο, πολλά κράτη μέλη και υποψήφιες χώρες θα ήθελαν να παράσχουν περισσότερη υποστήριξη στα υφιστάμενα δίκτυα, όπως στο Ευρωπαϊκό Πρακτορείο Πληροφόρησης και Συμβουλευτικής (ERYICA), το δίκτυο EURODESK και την Ένωση Ευρωπαϊκής Κάρτας Νεολαίας. Τα δίκτυα αυτά θα πρέπει να εντείνουν τη συνεργασία τους και να αναζητήσουν όσο το δυνατόν περισσότερες συνεργίες. Επιπλέον πολλές χώρες υπογραμμίζουν την ανάγκη να ενταθεί η συνεργασία μεταξύ των ευρωπαϊκών δικτύων και των υφισταμένων εθνικών δικτύων υπηρεσιών πληροφόρησης της νεολαίας.

Στο πλαίσιο αυτό σχεδόν όλα τα κράτη μέλη και οι υποψήφιες χώρες υποστηρίζουν την ιδέα της δημιουργίας μιας Ευρωπαϊκής Πύλης Νεολαίας. Προσδοκούν ότι το εργαλείο αυτό θα διευκολύνει την πληροφόρηση της νεολαίας και το έργο της παροχής συμβουλών, όχι μόνο σε ευρωπαϊκό αλλά και σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. Η πύλη αυτή θα συμβάλει στην πρόσβαση των νέων στην κοινωνία των πληροφοριών. Μέσω αυτής οι νέοι θα μάθουν πώς λειτουργεί η ΕΕ και ποιες ευκαιρίες τους προσφέρει (γλώσσες, χρηματοδότηση, ταξίδια, εργασία κ.λπ.). Επιπλέον, η πύλη αυτή θα αποτελέσει κοινή βάση πληροφόρησης και παροχής συμβουλών (ιδίως στον τομέα της κινητικότητας, του ελεύθερου χρόνου, της κατάρτισης, της εκπαίδευσης και της απασχόλησης) για τις διάφορες εθνικές υπηρεσίες πληροφόρησης της νεολαίας και θα μπορούσε να συνδεθεί με τα δίκτυα πληροφόρησης σε ευρωπαϊκό, εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. Η Ευρωπαϊκή Πύλη Νεολαίας θα μπορούσε να αποτελέσει καταλύτη για την ανάπτυξη ενός δικτύου εθνικών και ευρωπαϊκών πυλών νεολαίας και θα ενίσχυε τη συνεργασία στην παροχή υπηρεσιών πληροφόρησης της νεολαίας. Πολλά κράτη μέλη τονίζουν ότι, προκειμένου μια τέτοια πρωτοβουλία να επιτύχει, θα πρέπει να εξασφαλισθεί ο κατάλληλος συντονισμός και η χρηματοδότηση.

Πολλά κράτη μέλη παρατηρούν ότι η πληροφόρηση και η γνώση των νέων σχετικά με την Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ελλιπείς. Παρατηρείται έλλειψη πληροφόρησης των νέων ψηφοφόρων ιδίως σχετικά με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τη διαδικασία εκλογής του. Χρειάζεται επομένως η πληροφόρηση σχετικά με την ΕΕ να βελτιωθεί και να προσεγγίσει τους νέους.

Οι πληροφορίες που παρέχονται πρέπει να είναι κατανοητές, πρόσφατες, δωρεάν και προσβάσιμες χωρίς περιορισμούς. Ορισμένες χώρες θεωρούν ότι οι πληροφορίες πρέπει να παρέχονται όσο το δυνατόν περισσότερο στη μητρική γλώσσα των νέων. Ορισμένες υποψήφιες χώρες προτείνουν να παρέχει η ΕΕ πληροφορίες σχετικά με τις συνέπειες της διεύρυνσης στη ζωή των νέων.

Σχεδόν όλες οι χώρες περιμένουν ότι το πρόγραμμα ΝΕΟΛΑΙΑ και η μελλοντική γενεά προγραμμάτων στον τομέα της εκπαίδευσης και της νεολαίας θα συνεχίσουν να υποστηρίζουν σχέδια που αποσκοπούν στην πληροφόρηση των νέων. Πολλές χώρες θεωρούν ότι το πρόγραμμα ΝΕΟΛΑΙΑ θα συμβάλει στη δικτυακή διασύνδεση των υπηρεσιών πληροφόρησης της νεολαίας σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο. Ορισμένες χώρες υπογραμμίζουν την ανάγκη παροχής υποστήριξης, με τη βοήθεια του προγράμματος ΝΕΟΛΑΙΑ, σε συγκεκριμένα μέτρα πληροφόρησης προκειμένου να βοηθήσουν εκείνους τους νέους οι οποίοι αντιμετωπίζουν δυσκολίες πρόσβασης στην πληροφόρηση για γεωγραφικούς, χρηματοοικονομικούς, πολιτιστικούς και κοινωνικούς λόγους.

2.2.4. Ορθές πρακτικές

Οι περισσότερες από τις ορθές πρακτικές που πρότειναν τα κράτη μέλη και οι υποψήφιες χώρες αφορούν την πρόσβαση στην πληροφόρηση και στην παροχή συμβουλών.

Οι πρακτικές που περιγράφηκαν αφορούν κυρίως την πρόσβαση των νέων στην πληροφόρηση και στην παροχή συμβουλών, ενώ η πρόσβαση στην πληροφόρηση για τους διδάσκοντες, τους εργαζόμενους στον τομέα της πληροφόρησης της νεολαίας και για άλλους που ασχολούνται με τη νεολαία, διαδραματίζει λιγότερο εξέχοντα ρόλο.

Τα αναφερθέντα παραδείγματα περιορίζονται σπάνια σε απλά ζητήματα πρόσβασης στις πληροφορίες. Τα περισσότερα από αυτά συνδυάζουν διάφορους στόχους, όπως την πρόσβαση στην πληροφόρηση και στην παροχή συμβουλών και τη βελτίωση της ποιότητας της πληροφόρησης των νέων, την κατάρτιση προσωπικού, τη συμμετοχή των νέων στο έργο της πληροφόρησης, την εκπαίδευση στα μέσα ενημέρωσης, τη δημιουργία δικτύων και τη συνεργασία μεταξύ των διαφόρων φορέων, τη χρήση νέων τεχνολογιών, τη μείωση της ανεργίας κ.λπ.

Μια κοινή τάση που παρατηρείται είναι η αυξανόμενη χρήση των νέων τεχνολογιών όπως οι Η/Υ, το διαδίκτυο, οι παρουσιάσεις πολυμέσων, τα SMS, η διαβούλευση στο διαδίκτυο κ.λπ. για τη διάδοση των πληροφοριών και την παροχή συμβουλών. Ωστόσο οι παραδοσιακοί τρόποι διάδοσης των πληροφοριών, όπως οι αφίσες, τα φυλλάδια, τα σεμινάρια, η άμεση κατ' ιδίαν παροχή συμβουλών κ.λπ. εξακολουθούν να διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο.

Το πλέον μακρόπνοο πρότυπο πληροφόρησης της νεολαίας φαίνεται να αποτελείται από ένα συνδυασμό και των δύο, των παραδοσιακών και των σύγχρονων μεθόδων πληροφόρησης και επικοινωνίας.

Ενδεικτικά είναι τα ακόλουθα παραδείγματα:

* Διάφοροι ιδιωτικοί και δημόσιοι φορείς σε ομοσπονδιακό (Bund) και περιφερειακό (Lδnder) επίπεδο στη Γερμανία δημιούργησαν τον λεγόμενο «Jugendserver (εξυπηρετητή νεολαίας)», ο οποίος είναι μια διαδικτυακή εξέδρα για την πληροφόρηση, την επικοινωνία και τη συνεργασία που καλύπτει ένα ευρύ φάσμα θεμάτων και υπηρεσιών. Μπορεί να θεωρηθεί ως καλή πρακτική καθώς συνδέεται και συντονίζεται στενά με ανάλογες υπηρεσίες σε περιφερειακό και εθνικό επίπεδο. Συμβάλλει στη δημιουργία μιας εύχρηστης αρχιτεκτονικής για την πληροφόρηση της νεολαίας και ενισχύει τη συνεργασία μεταξύ των διαφόρων πηγών πληροφόρησης της νεολαίας. Ο «Jugendserver» μπορεί να συνδεθεί εύκολα με τη μελλοντική Ευρωπαϊκή Πύλη Νεολαίας.

* Η φλαμανδική κοινότητα του Βελγίου έχει δημιουργήσει το δίκτυο JIP (Jongeren Informatie Punten ή Κέντρα Πληροφόρησης των Νέων), το οποίο περιλαμβάνει ένα δίκτυο 95 περίπου κέντρων πληροφόρησης των νέων στη Φλάνδρα και τις Βρυξέλλες. Οι νέοι απευθύνουν κάθε είδους ερωτήσεις στο JIP, το οποίο τους καθοδηγεί στην αναζήτηση πληροφοριών. Το σχέδιο JIP αποτελεί καλό παράδειγμα συνεργασίας μεταξύ συμπληρωματικών μορφών υπηρεσιών και εταίρων όπως είναι η κοινωνική εργασία με νέους και οι οργανώσεις φροντίδας των παιδιών και των νέων. Το σήμα JIP αποτελεί επίσης σήμα ποιότητας το οποίο επιθεωρείται και παρακολουθείται μέσω προγραμμάτων κατάρτισης, διαβουλεύσεων και του διαθέσιμου υλικού πληροφόρησης όπως π.χ. οδηγοί πληροφόρησης της νεολαίας (μηχανογραφημένη βάση δεδομένων), οπτικοί κατάλογοι (screened folders), διανομή φακέλων και διαφημιστικό υλικό.

* Τα κέντρα πληροφόρησης της νεολαίας στη Γαλλία έχουν προσαρμοστεί εδώ και αρκετά χρόνια στους τοπικούς περιορισμούς και στις πραγματικότητες εξασφαλίζοντας πληροφόρηση εκ του σύνεγγυς. Έτσι για παράδειγμα, στις αγροτικές περιοχές δημιουργήθηκαν «λεωφορεία πληροφόρησης» τα οποία μετακινούνται από χωριό σε χωριό προκειμένου να μεταφέρουν πληροφορίες στους νέους που δεν έχουν πρόσβαση στις παραδοσιακές δομές πληροφόρησης που υπάρχουν στις πόλεις. Επίσης στις υποβαθμισμένες συνοικίες έχουν δημιουργηθεί δομές πληροφόρησης της νεολαίας προκειμένου να έλθουν σε επαφή με τους νέους που αντιμετωπίζουν δυσκολίες στο χώρο όπου ζουν.

* Οι Μονάδες Πληροφόρησης κοινωνικά αποκλεισμένων νέων είναι πιλοτικό πρόγραμμα που εφαρμόζεται στην Palma de Mallorca της Ισπανίας. Μπορεί να θεωρηθεί ορθή πρακτική εφόσον αποσκοπεί στην παροχή πληροφοριών σε εκείνους τους κοινωνικά αποκλεισμένους νέους οι οποίοι δεν έχουν από μόνοι τους πρόσβαση στις υπηρεσίες πληροφόρησης. Οι «Μονάδες Πληροφόρησης» δημιουργήθηκαν για το σκοπό αυτό σε ενώσεις και οργανισμούς που εργάζονται με κοινωνικά αποκλεισμένους νέους, μετανάστες, άτομα με αναπηρίες. Οι ίδιοι οι νέοι είναι υπεύθυνοι για τη λειτουργία αυτών των μονάδων πληροφόρησης με τη βοήθεια εκπαιδευτών.

* Τα Γραφεία Διασύνδεσης αποτελούν νέο θεσμό για τα πανεπιστήμια στην Ελλάδα και αποτελούν καλό παράδειγμα ποιοτικών υπηρεσιών παροχής πληροφόρησης που απευθύνονται σε σπουδαστές και νέους αποφοίτους. Κύριος στόχος τους είναι η σύνδεση των ιδρυμάτων της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης με την κοινωνία. Στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης το Γραφείο Διασύνδεσης βοηθά τους σπουδαστές και τους αποφοίτους να προσεγγίσουν ομαλά τη μελλοντική τους σταδιοδρομία και να βρουν απασχόληση σύμφωνη με τις γνώσεις που απέκτησαν κατά τη διάρκεια των σπουδών τους. Είναι αρμόδια για την παροχή πληροφοριών στους φοιτητές για θέματα που αφορούν τη σταδιοδρομία τους καθώς και για θέματα που ενδιαφέρουν τους νέους εν γένει (εκπαιδευτικά, πολιτιστικά, κοινωνικά κ.λπ.). Το Γραφείο Διασύνδεσης λειτουργεί στη βάση ενός συγκεκριμένου δεοντολογικού κώδικα ο οποίος εγγυάται πλήρη διαφάνεια των δραστηριοτήτων του καθώς και τη συμμετοχή των φοιτητικών ενώσεων. Ο κώδικας αυτός πρέπει να εγκρίνεται από όλες τις πανεπιστημιακές αρχές. Η σωστή εφαρμογή του παρακολουθείται από την επιτροπή δεοντολογίας, η οποία διορίζεται κάθε χρόνο από τη σύγκλητο του πανεπιστημίου.

* Τα «Cibercentros (κέντρα κυβερνητικής)» στην Πορτογαλία είναι δικτυωμένα κέντρα πληροφόρησης που καλύπτουν τις πόλεις μεσαίου μεγέθους στις οποίες υπάρχουν πανεπιστημιακά ιδρύματα. Οι χώροι αυτοί είναι ανοικτοί στους σπουδαστές και στον ευρύτερο πληθυσμό, διαθέτουν οπτικοακουστικά στούντιο, αίθουσα πληροφορικής και παραγωγής πολυμέσων, ψηφιακή βιβλιοθήκη κ.λπ. Υπάρχει σύστημα «υποτροφιών» που επιτρέπει στους νέους να εργάζονται στα κέντρα αυτά, εξασφαλίζοντας έτσι μια καλύτερη σχέση μεταξύ των χρηστών των κέντρων αυτών και του προσωπικού τους. Εξάλλου οι νέοι υπότροφοι έχουν αυτονομία για την παραγωγή των πληροφοριών και των μέσων της πληροφόρησης που διαδίδεται από τα κέντρα αυτά και μπορούν επίσης να απαντούν αυτόνομα στις ερωτήσεις των νέων.

2.3. Ποιότητα της πληροφόρησης

Kύρια σημεία:

* Η ποιοτική πληροφόρηση απευθύνεται σε συγκεκριμένες ομάδες στόχους, είναι κατάλληλα σχεδιασμένη, είναι προσαρμοσμένη στο περιβάλλον, στη γλώσσα και στη συμπεριφορά των νέων, χρησιμοποιεί διάφορους τρόπους έκφρασης και δεν προϋποθέτει εκ των προτέρων γνώσεις.

* Πολλές χώρες αναζητούν τρόπους για τη βελτίωση των υπηρεσιών πληροφόρησης και παροχής συμβουλών που προσφέρουν στους νέους, ιδίως μέσω της δημιουργίας αποτελεσματικών διαύλων διάδοσης των πληροφοριών, της κατάρτισης του προσωπικού που εργάζεται στον τομέα της πληροφόρησης της νεολαίας, της αποτελεσματικής χρήσης των σύγχρονων εργαλείων των πληροφοριών και των επικοινωνιών, της εισαγωγή μιας ευρωπαϊκής διάστασης στην πληροφόρηση των νέων και της αύξησης του ενδιαφέροντος των νέων για την πληροφόρηση σχετικά με τη συμμετοχική δημοκρατία.

* Η θέσπιση ενός κώδικα προτύπων στον τομέα της παροχής υπηρεσιών πληροφόρησης και συμβουλευτικής στους νέους θα επιτρέψει τον καθορισμό ποιοτικών κριτηρίων και μηχανισμών ελέγχου της ποιότητας και θα συμβάλει στην ανάπτυξη ποιοτικών προτύπων και σημάτων ποιότητας στην πληροφόρηση των νέων.

* Η εκπαίδευση και η κατάρτιση του προσωπικού που εργάζεται στον τομέα της πληροφόρησης και της παροχής συμβουλών στους νέους πρέπει να βελτιωθεί, ιδίως ως προς τη χρήση των νέων τεχνολογιών πληροφόρησης και επικοινωνίας, την εκμάθηση γλωσσών και την ενίσχυση της ευρωπαϊκής διάστασης στην πληροφόρηση των νέων.

2.3.1. Ανάλυση της κατάστασης από την άποψη των κρατών μελών

Οι νέοι χάνονται πολύ συχνά μέσα στη γενική ροή των πληροφοριών. Οι πληροφορίες που απευθύνονται ειδικά σε αυτούς δεν είναι ελκυστικές, δεν απαντούν στα ερωτήματά τους ή απλώς είναι υπερβολικά πολλές. Για το λόγο αυτό, όλα σχεδόν τα κράτη μέλη και οι υποψήφιες χώρες τονίζουν ότι οι πληροφορίες που απευθύνονται συγκεκριμένα στους νέους πρέπει να είναι ποιοτικές. Αυτό σημαίνει ότι οι πληροφορίες πρέπει να απευθύνονται στους νέους με την κατάλληλη διαμόρφωση και παρουσίαση (φιλικές, συμπαθητικές). Πρέπει να είναι προσαρμοσμένες στα γενικά χαρακτηριστικά της νεολαίας, στην προτίμησή της για ένα άτυπο περιβάλλον, στη γλώσσα και στη συμπεριφορά της. Οι ποιοτικές πληροφορίες είναι αξιόπιστες και κατανοητές, χωρίς να προϋποθέτουν εκ των προτέρων γνώσεις, ιδιαίτερα για τους μειονεκτούντες νέους.

Η νεολαία δεν αποτελεί ομοιογενή ομάδα αλλά χαρακτηρίζεται από εξαιρετική ποικιλομορφία. Για το λόγο αυτό, η παροχή πληροφοριών πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις διαφορές μεταξύ των νέων ανάλογα με την ηλικία, το φύλο, την εθνική καταγωγή, τον πολιτισμό, τη θρησκεία, το χώρο, τη γλώσσα, τις σεξουαλικές ταυτότητες κ.λπ. Στο πλαίσιο αυτό, η παροχή ποιοτικών υπηρεσιών πληροφόρησης απαιτεί τη χρήση πλήθους μέσων πληροφόρησης, από παραδοσιακά μέσα (ενημερωτικά έντυπα, φυλλάδια, αφίσες κ.λπ.) έως σύγχρονες τεχνολογίες της πληροφορίας και της επικοινωνίας.

Εάν απευθυνόταν σε μια υποτιθέμενη ομάδα «μέσων νέων», η πληροφόρηση της νεολαίας θα αποτύγχανε ίσως σε μεγάλο βαθμό στο στόχο της καθώς μια τέτοια ομάδα είναι μάλλον ανύπαρκτη. Ιδίως οι νέοι από μη προνομιούχο περιβάλλον έχουν ιδιαίτερες ανάγκες πληροφόρησης. Οι συγκεκριμένες μορφές πληροφόρησης και η καθοδήγηση των μειονεκτούντων νέων από εμπειρογνώμονες είναι πολύ σημαντικότερες από την πληροφόρηση που απευθύνεται σε άλλους, περισσότερο προνομιούχους νέους. Μια ποιοτική υπηρεσία πληροφόρησης πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις διάφορες ανάγκες και το επίπεδο γνώσης της ομάδας στόχου. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να εντοπιστούν τα αποτελεσματικότερα μέσα για την επαφή με τους νέους και για την χρήση των καταλληλότερων διαύλων πληροφόρησης προκειμένου οι πληροφορίες να φθάνουν στη συγκεκριμένη ομάδα στόχο όσο το δυνατόν πιο αποτελεσματικά.

Πολλά κράτη μέλη και υποψήφιες χώρες συμφωνούν ότι η πληροφόρηση των νέων δεν απευθύνεται μόνον στους νέους άμεσα αλλά και σε όσους εργάζονται με νέους ανθρώπους (διδάσκοντες, βιβλιοθηκάριους, κοινωνικούς λειτουργούς για τους νέους, κοινωνικούς λειτουργούς που εργάζονται με τους νέους στο δρόμο, συνομηλίκους κ.λπ.). Οι συνομήλικοι αποτελούν σημαντική ομάδα στόχο. Αποτελούν σημαντικά σημεία επαφής, βοηθούν τους νέους στην αναζήτηση πληροφοριών και τους παρέχουν συμβουλές. Όσοι εργάζονται με νέους έχουν συγκεκριμένες ανάγκες, ιδίως στον τομέα των πηγών πληροφόρησης για τη νεολαία, των παιδαγωγικών εργαλείων και της επικοινωνίας με τους νέους.

2.3.2. Ενέργειες και στρατηγικές σε εθνικό επίπεδο

Η σημαντικότερη πρόκληση σε όλες τις χώρες δεν είναι τόσο το περιεχόμενο των πληροφοριών όσο ο τρόπος με τον οποίο προσφέρονται και διαδίδονται οι πληροφορίες για τους νέους. Η παροχή ποιοτικών υπηρεσιών πληροφόρησης στους νέους εξαρτάται από τον επαγγελματικό χαρακτήρα αυτών των υπηρεσιών. Αυτό αφορά το συντονισμό μεταξύ των υπηρεσιών εκπαίδευσης, πληροφόρησης και παροχής συμβουλών που προσφέρουν οι αρμόδιες για τη νεολαία αρχές, η τοπική αυτοδιοίκηση, τα σχολεία, οι ΜΚΟ, τα μέσα ενημέρωσης και η οικογένεια σε διάφορα επίπεδα. Ορισμένες χώρες αντιμετωπίζουν πρόκληση από το γεγονός ότι τα σχολεία αποτελούν τον μόνο ίσως δίαυλο επαφής και πληροφόρησης των νέων. Το γεγονός αυτό ενέχει τον κίνδυνο υπερφόρτωσης των σχολείων και των διδασκόντων όσον αφορά την παροχή πληροφοριών.

Μια άλλη πολύ σημαντική πρόκληση αποτελεί η ανάγκη κατάρτισης όσων εργάζονται συγκεκριμένα στον τομέα της πληροφόρησης των νέων. Πρέπει να καταρτιστούν ώστε να γνωρίζουν πώς να προσελκύουν τους νέους στην πληροφόρηση, πώς να τους βοηθούν να ερμηνεύουν, να αξιοποιούν και να χρησιμοποιούν στην πράξη τις πληροφορίες και πώς να παρέχουν στους νέους προσανατολισμό και καθοδήγηση. Υπάρχει η τάση να συνδυάζονται οι υπηρεσίες πληροφόρησης με προσωπικές επαφές και ατομική παροχή συμβουλών κάνοντας χρήση των σύγχρονων τεχνολογιών των πληροφοριών και των επικοινωνιών. Επιπλέον υπάρχει η ανάγκη να προσαρμόζεται σε μόνιμη βάση η πληροφόρηση των νέων στις απαιτήσεις των σύγχρονων κοινωνιών που βασίζονται στην πληροφόρηση και στην επιστήμη, σε νέες συνήθειες, τρόπους ζωής και στον τρόπο επικοινωνίας των νέων (κινητά τηλέφωνα, διαδίκτυο κ.λπ.). Μέχρι τώρα λίγες μόνον χώρες είναι σε θέση να προσφέρουν τέτοιες ποιοτικές υπηρεσίες στους νέους.

Σχεδόν όλα τα κράτη μέλη και οι υποψήφιες χώρες αναγνωρίζουν ότι οι νέοι χρειάζονται πρόσβαση σε ποιοτική πληροφόρηση με ευρωπαϊκή προοπτική σε σημαντικούς τομείς, όπως η εκπαίδευση, η κατάρτιση και η απασχόληση προκειμένου να μπορέσουν να αντιμετωπίσουν τις ραγδαίες εξελίξεις στους τομείς αυτούς. Χρειάζονται ελκυστικές υπηρεσίες πληροφόρησης και παροχής συμβουλών σε ευαίσθητους τομείς, όπως η υγεία, η σεξουαλικότητα, το αλκοόλ, τα ναρκωτικά και η οδική ασφάλεια. Όλες οι χώρες θεωρούν ιδιαίτερα σημαντική την εκπαίδευση στη δημοκρατία και την ανοχή. Κεντρική πρόκληση για την πληροφόρηση των νέων αποτελεί η ενίσχυση του ενδιαφέροντός τους για την πολιτική πληροφόρηση και η αύξηση της συμμετοχής τους στην πολιτική, συμπεριλαμβανομένων και των εκλογών.

Πρόκειται για μια μαθησιακή διαδικασία η οποία συμβάλει στο να λαμβάνεται υπόψη η συγκεκριμένη κοινωνικοπολιτιστική κατάσταση των νέων, ιδίως των μειονεκτούντων νέων. Η παροχή ποιοτικής πληροφόρησης στο πλαίσιο αυτό σημαίνει ότι τα προϊόντα και οι υπηρεσίες που προσφέρονται πρέπει να δημιουργούν μια διασύνδεση μεταξύ της πολιτικής πληροφόρησης και του συγκεκριμένου περιβάλλοντος στο οποίο ζουν και του τρόπου με τον οποίο σκέφτονται οι νέοι.

Τα περισσότερα κράτη μέλη και οι υποψήφιες χώρες συμφωνούν με την αρχή ότι όσο πιο συγκεκριμένη είναι η ομάδα στόχος τόσο πιο εύκολη είναι η διάδοση και η προσαρμογή αυτών των πληροφοριών στις ανάγκες αυτής της ομάδας στόχου. Οι ομάδες στόχοι είναι συνήθως συγκεκριμένες ομάδες ηλικίας ή ομάδες νέων που πληρούν ορισμένα κριτήρια (ναρκομανείς, μετανάστες, νέοι σε αγροτικές περιοχές, νέες γυναίκες κ.λπ.). Πολλές χώρες επικεντρώνουν την πληροφόρηση σε μειονεκτούντες νέους. Η πρόκληση που αντιμετωπίζουν πολλά κράτη μέλη και υποψήφιες χώρες αφορά την πραγματοποίηση ακριβέστερων ερευνών σχετικά με τις προσωπικές επιθυμίες και τις ανάγκες των νέων, ιδίως των μειονεκτούντων, και σχετικά με τις απόψεις, τη συμπεριφορά και τις ανάγκες πληροφόρησης που έχουν συγκεκριμένες ομάδες.

Λόγω των προκλήσεων αυτών, ορισμένα κράτη μέλη και υποψήφιες χώρες έχουν αναπτύξει διάφορους τρόπους:

- προσφορά πληροφόρησης για ένα ευρύ φάσμα θεμάτων, όπως είναι η εκπαίδευση, η κατάρτιση, η απασχόληση, η υγεία, η σεξουαλικότητα, τα ναρκωτικά, οι κοινωνικές υποθέσεις, η στέγαση, το περιβάλλον, τα νομικά θέματα, η δημοκρατία, η καταπολέμηση του ρατσισμού, ο αθλητισμός, ο ελεύθερος χρόνος, τα ταξίδια και η Ευρώπη.

- προσαρμογή του περιεχομένου της πληροφόρησης στο συγκεκριμένο κοινωνικό και τοπικό περιβάλλον στο οποίο ζουν οι νέοι.

- παροχή πρακτικής, ακριβούς, επίκαιρης, ουδέτερης και χρήσιμης, μη κηδεμονικής πληροφόρησης σε γλώσσα που κατανοούν οι νέοι με τη χρήση ελκυστικών για τους νέους εργαλείων (SMS, διαδίκτυο, τηλεόραση, ραδιόφωνο, διαφήμιση κ.λπ.).

- βελτίωση της οικονομικής κατάστασης των φορέων που παρέχουν και διαδίδουν πληροφορίες ποιότητας.

- ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των «παραδοσιακών» φορέων πληροφόρησης της νεολαίας και του «νέου» κόσμου των μέσων ενημέρωσης (του κινηματογράφου, της τηλεόρασης, του ραδιοφώνου, της διαφήμισης).

- προώθηση της παροχής σύγχρονων υπηρεσιών πληροφόρησης και παροχής συμβουλών στους νέους, ιδίως κατά τη μετάβαση από το σχολείο στον εργασιακό βίο σε βασικούς τομείς, όπως η εκπαίδευση, η κατάρτιση και η απασχόληση.

- παροχή υπηρεσιών πληροφόρησης και συμβουλευτικής υψηλής ποιότητας για νέους σε ευαίσθητους τομείς όπως ο έλεγχος των γεννήσεων, η σεξουαλικότητα, η υγεία, το αλκοόλ, τα ναρκωτικά, η οδική ασφάλεια κ.λπ., με στόχο την πρόληψη κινδύνων.

- παροχή πληροφόρησης και συμβουλευτικής πέρα από τα εθνικά πλαίσια.

- εξειδίκευση του προσωπικού που είναι υπεύθυνο για την πληροφόρηση και την καθοδήγηση των νέων και σε άλλους πολλαπλασιαστές προκειμένου να εξασφαλιστεί η παροχή υπηρεσιών υψηλής ποιότητας.

- θέσπιση δεοντολογικών κωδίκων για τους δημοσιογράφους και όσους παρέχουν πληροφορίες στους νέους σχετικά με το σεβασμό των ηθικών προτύπων στην πληροφόρηση.

- θέσπιση ενιαίων προτύπων, διαδικασιών αξιολόγησης και ανεξάρτητων μηχανισμών για τον έλεγχο της ποιότητας στον τομέα της πληροφόρησης και της συμβουλευτικής των νέων.

2.3.3. Προσδοκίες των κρατών μελών σε ευρωπαϊκό επίπεδο

Σχεδόν όλα τα κράτη μέλη προτείνουν την τακτική ανταλλαγή εμπειριών, καινοτομιών, προτύπων και ορθών πρακτικών μεταξύ των επαγγελματιών στον τομέα της πληροφόρησης και της συμβουλευτικής των νέων. Η ανταλλαγή αυτή θα συνέβαλλε στην ανάπτυξη ποιοτικών εθνικών πολιτικών για τη νεολαία. Η ανταλλαγή εμπειριών και ορθών πρακτικών πρέπει να πραγματοποιείται με τρόπο διαρθρωμένο, συστηματικό και ρεαλιστικό. Οι υπεύθυνοι για τη χάραξη πολιτικής και όσοι εργάζονται στον τομέα της πληροφόρησης και της συμβουλευτικής των νέων πρέπει να διδάσκονται από την πείρα των συναδέλφων τους. Η ανταλλαγή αυτή πρέπει να επικεντρώνεται σε λίγες κύριες προτεραιότητες με βάση τα θέματα που θα έχουν συμφωνηθεί από όλους. Οι υποψήφιες χώρες θα μπορούσαν να συμμετάσχουν στην ανταλλαγή εμπειριών. Η ανταλλαγή εμπειριών και ορθών πρακτικών πρέπει να αξιολογείται σε διαρκή βάση, κάτι που θα επέτρεπε την πραγματοποίηση των αναγκαίων προσαρμογών εάν υπήρχε η ανάγκη.

Τα σημαντικότερα ζητήματα που τα κράτη μέλη θα ήθελαν να συζητήσουν σε ευρωπαϊκό επίπεδο είναι η χρήση των νέων τεχνολογιών, η κατάρτιση του προσωπικού που εργάζεται στον τομέα της πληροφόρησης των νέων, η ενίσχυση της ευρωπαϊκής διάστασης στην πληροφόρηση των νέων, η διεξαγωγή κοινών εκστρατειών πληροφόρησης που θα απευθύνονται στους νέους και η θέσπιση προτύπων, μηχανισμών ελέγχου της ποιότητας και εργαλείων αξιολόγησης (περιλαμβανομένων των δεικτών) στην πληροφόρηση και την συμβουλευτική των νέων.

Ορισμένα κράτη μέλη είναι ακόμα πιο φιλόδοξα και προτείνουν τη θέσπιση ενός κώδικα δεοντολογίας στην πληροφόρηση και στη συμβουλευτική των νέων, τον οποίο θα πρέπει να εφαρμόζει κάθε δομή πληροφόρησης των νέων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο κώδικας αυτό θα έπρεπε να ορίζει κοινά ποιοτικά κριτήρια και συστήματα διασφάλισης της ποιότητας και να επιτρέπει μια τυποποιημένη, πανευρωπαϊκή πιστοποίηση. Ο κώδικας αυτός θα μπορούσε να λειτουργήσει επίσης ως «κίνητρο» για άλλους φορείς που συμμετέχουν στην πληροφόρηση των νέων, όπως οι τοπικές και περιφερειακές αρχές, τα σχολεία, τα μέσα ενημέρωσης.

Πιο συγκεκριμένες πτυχές που ενδιαφέρουν πολλές χώρες είναι η σύνδεση της πληροφόρησης με τη συμβουλευτική προκειμένου να διδαχθούν οι νέοι πώς να καταστούν ανεξάρτητοι και υπεύθυνοι χρήστες των πληροφοριών.

Μια άλλη ιδέα είναι να συλλέγονται πρόσφατες πληροφορίες από όλη την Ευρώπη σε διάφορες γλώσσες για διάφορα ευρωπαϊκά θέματα, εφόσον πληροφορίες σχετικά με τα ίδια θέματα αναπαράγονται επανειλημμένα σε εθνικό επίπεδο.

Σχεδόν όλα τα κράτη μέλη αναμένουν ότι η συνεργασία σε ευρωπαϊκό επίπεδο θα βελτιώσει την κατάρτιση των εργαζομένων στον τομέα της πληροφόρησης της νεολαίας σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο όσον αφορά την «ευρωπαϊκή διάσταση» της πληροφόρησης. Ορισμένες χώρες έχουν πιο συγκεκριμένες προσδοκίες για τον καθορισμό των επαγγελματικών προσόντων που θα πρέπει να διαθέτει ένας «εργαζόμενος στον τομέα της πληροφόρησης των νέων», τη δημιουργία ιστοχώρου για την ανταλλαγή εμπειριών και ορθών πρακτικών μεταξύ των εργαζομένων στον τομέα της πληροφόρησης των νέων, την ανάπτυξη πανευρωπαϊκών δυνατοτήτων σπουδών και κατάρτισης για εργαζόμενους στον τομέα της πληροφόρησης των νέων, ιδίως στους τομείς των γλωσσών, της χρήσης των νέων τεχνολογιών, της ανταλλαγής ορθών πρακτικών και της έρευνας.

2.3.4. Ορθές πρακτικές

Τα κράτη μέλη και οι υποψήφιες χώρες πρότειναν πολυάριθμες ορθές πρακτικές που σχετίζονται με την ποιότητα της πληροφόρησης των νέων. Οι περισσότερες από αυτές αφορούν την κατάρτιση των ατόμων που εργάζονται στον τομέα της πληροφόρησης των νέων ή εκείνων που βρίσκονται συχνά σε επαφή με τους νέους, όπως είναι οι εκπαιδευτικοί λειτουργοί, οι γονείς, οι συνομήλικοι, οι καθοδηγητές νεολαίας κ.λπ.

Ορισμένες ορθές πρακτικές που αναφέρονται αφορούν τρόπους με τους οποίους οι ίδιοι οι νέοι μπορούν να μαθαίνουν πώς να αντιμετωπίζουν τις πληροφορίες και πώς να χειρίζονται τις σύγχρονες τεχνολογίες της πληροφορίας και της επικοινωνίας.

Ένα άλλο σημαντικό σημείο αφορά την παραγωγή και τη διάδοση ποιοτικών «παραδοσιακών» πληροφοριών για νέους, π.χ. με εκστρατείες, φυλλάδια, οδηγούς, υλικό πληροφόρησης, λεωφορεία πληροφόρησης, σεμινάρια κ.λπ.). Οι προσφορές αυτές συνδυάζονται πολύ συχνά με περισσότερο «σύγχρονους» τρόπους παρουσίασης και διάδοσης των πληροφοριών, όπως το διαδίκτυο, τα CD Rom, οι βάσεις δεδομένων, η τηλεόραση, τα βιντεοκλίπ κ.λπ.).

Πολλές ορθές πρακτικές αφορούν επίσης τη βελτίωση της δικτύωσης μεταξύ των διαφόρων φορέων παροχής πληροφοριών (για τους νέους), το συντονισμό μεταξύ των υπεύθυνων φορέων στα διάφορα επίπεδα, τον καθορισμό προτύπων και κατευθυντήριων γραμμών και τη δημιουργία κοινών υπηρεσιών πληροφόρησης.

Λίγες μόνον ορθές πρακτικές αφορούν τη σύνδεση της πληροφόρησης με την παροχή συμβουλών, ιδίως τον τρόπο με τον οποίο αυτή μπορεί να βελτιωθεί μέσω της αποτελεσματικής χρήσης των σύγχρονων τεχνολογιών πληροφόρησης και επικοινωνίας.

Ενδεικτικά είναι τα ακόλουθα παραδείγματα:

* Στην Ιρλανδία έχει θεσπιστεί κώδικας προτύπων για τα κέντρα πληροφόρησης της νεολαίας και παράλληλα ένα σύστημα παρακολούθησης της ποιότητας. Πρόκειται για ένα καλό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η πληροφόρηση των νέων αποκτά επαγγελματικό χαρακτήρα μέσω της θέσπισης ποιοτικών προτύπων.

* Στο Λουξεμβούργο οι υπεύθυνοι εκπόνησαν ένα οδηγό για νέους, ο οποίος παρέχει στους νέους συγκεκριμένα σημεία αναφοράς και οδηγίες έτσι ώστε να μπορούν από μόνοι τους να εξεύρουν τις πληροφορίες που επιθυμούν. Ο οδηγός αυτός διατίθεται δωρεάν και απευθύνεται τόσο στους νέους όσο και στους υπεύθυνους και δίνει απαντήσεις σε πολλούς τομείς, π.χ. ευρωπαϊκά προγράμματα για τη νεολαία, χώροι εργασίας, απασχόληση στο εξωτερικό, απασχόληση κατά τις διακοπές, σπουδές, υγεία, κ.λπ.

* Η ομάδα εργασίας των υπηρεσιών πληροφόρησης της νεολαίας στην Αυστρία (ARGE φsterreichische Jugendinfos) αποφάσισε το 2001 να διοργανώσει τα δικά της σεμινάρια επιμόρφωσης στον τομέα της πληροφόρησης των νέων. Τα σεμινάρια αυτά αποτελούν καλό παράδειγμα για τους τρόπους βελτίωσης της κατάρτισης των ατόμων που εργάζονται στον τομέα της πληροφόρησης της νεολαίας. Τα σεμινάρια περιλαμβάνουν έξι επιμορφωτικές ενότητες τριήμερης διάρκειας το καθένα, τα οποία πρέπει να ολοκληρωθούν μέσα σε ένα έτος. Στους συμμετέχοντες που ολοκλήρωσαν τον κύκλο του σεμιναρίου χορηγείται πιστοποιητικό. Τα σεμινάρια αυτά δεν συνέβαλαν μόνον στη βελτίωση των δεξιοτήτων του προσωπικού στον τομέα της πληροφόρησης των νέων αλλά και στη δικτύωση των ατόμων και των οργανώσεων που εργάζονται στον τομέα αυτό.

* Στη γαλλόφωνη κοινότητα του Βελγίου εφαρμόζεται στον τομέα της νεολαίας η μέθοδος των ατομικών συζητήσεων για την παροχή πληροφόρησης και συμβουλών. Η μέθοδος αυτή καθιστά δυνατή τη παροχή πληροφοριών ως στοιχείων γνώσης στους νέους, οι οποίοι μπορούν να χρησιμοποιήσουν τις πληροφορίες αυτές στην εκπόνηση ενός σχεδίου προσωπικής εξέλιξης. Διοργανώνονται επίσης συλλογικές εκδηλώσεις οι οποίες συνδυάζουν επίσης τη μετάδοση πληροφοριών και δεδομένων με τη σωστή χρησιμοποίησή τους σε συγκεκριμένα σχέδια.

* Το σχέδιο Circumlavorando που πραγματοποίησε το