Ειδική έκθεση αριθ. 14/2001

Παρακολούθηση της ειδικής έκθεσης αριθ. 19/98 σχετικά με τη ΣΕΒ, συνοδευόμενη από τις παρατηρήσεις της Επιτροπής

(δυνάμει του άρθρου 248 παράγραφος 4 σημείο 2 της συνθήκης ΕΚ)

(2001/C 324/01)

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

I. Το Συνέδριο, στην ειδική έκθεσή του αριθ. 19/98, κατέληγε στο συμπέρασμα ότι τα χρηματοδοτικά μέτρα που ελήφθησαν συνεπεία της ΣΕΒ δεν εφαρμόστηκαν αυστηρά ούτε με συνέπεια εντός των κρατών μελών και ότι η απαγόρευση της διατροφής των μηρυκαστικών με κρεατοστεάλευρα προερχόμενα από θηλαστικά δεν έτυχε της κατάλληλης παρακολούθησης (βλέπε σημείο 2). Επίσης, στην έκθεση επισημαινόταν ότι είναι αναγκαίο να αναπτύξει η ΕΕ στρατηγική σχετικά με τη ΣΕΒ και ότι είναι σημαντικό να καταρτιστούν πλήρη και αξιόπιστα μητρώα ζώων.

II. Τα έξοδα που βάρυναν την ΕΕ για τη λήψη των μέτρων σχετικά με τη ΣΕΒ τα οποία εφαρμόστηκαν μετά την κρίση της ΣΕΒ του 1996 ήταν υψηλά (4,7 δισεκατομμύρια ευρώ) (βλέπε σημείο 1). Ο μεγαλύτερος αποδέκτης τους ήταν το Ηνωμένο Βασίλειο, όπου σημειώθηκε το 99 % των περιπτώσεων της ΣΕΒ (βλέπε σημείο 9).

III. Στο πλαίσιο της παρακολούθησης του Συνεδρίου εκτιμήθηκαν οι ενέργειες στις οποίες προέβη η ΕΕ για τη διαχείριση του κινδύνου που ενέχει η ΣΕΒ για την υγεία των ανθρώπων και των ζώων (βλέπε σημείο 5). Το Συνέδριο διαπίστωσε ότι η στρατηγική που εφάρμοσε η Επιτροπή σχετικά με τη ΣΕΒ είναι γενικώς ορθή και βασίζεται στη διαθέσιμη επιστημονική γνώση, στην αποτελεσματικότητά της όμως αποτέλεσαν τροχοπέδη, αφενός, η ανεπαρκής εφαρμογή από τα κράτη μέλη και, αφετέρου, το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν διαθέτει αποτελεσματικά μέτρα προκειμένου να επιβάλει στα κράτη να προβαίνουν σε διορθωτικές ενέργειες (βλέπε σημεία 44 έως 46). Μέσω του συνδυασμού της πλημμελούς εφαρμογής των μέτρων ελέγχου της ΣΕΒ και της έλλειψης γενικευμένου ορισμού για όλη την ΕΕ των ειδικών υλικών κινδύνου (ΕΥΚ) (βλέπε σημεία 25 έως 27), τόσο οι καταναλωτές όσο και τα ζώα ήταν εκτεθειμένοι σε διαφορετικά επίπεδα κινδύνου στα κράτη μέλη.

IV. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής αναδιοργανώθηκαν έτσι ώστε να υπάρχει σαφής διαχωρισμός της υγείας και της προστασίας των καταναλωτών από τη διαχείριση της αγοράς στον τομέα του βοείου κρέατος [βλέπε σημείο 12 στοιχείο α)]. Το Γραφείο Τροφίμων και Κτηνιατρικών Θεμάτων της Επιτροπής (ΓΤΚΘ) ενισχύθηκε (βλέπε σημείο 40), η ευρεία όμως εναλλαγή του προσωπικού δημιούργησε ορισμένα προβλήματα (βλέπε σημείο 41), ο δε αριθμός των επιθεωρήσεων σχετικά με τη ΣΕΒ θα μπορούσε να αυξηθεί (βλέπε σημείο 42). Αναδιοργανώθηκαν επίσης οι επιστημονικές συμβουλευτικές επιτροπές [βλέπε σημείο 12 στοιχείο β)] και αυξήθηκαν οι παρεχόμενες χρηματοδοτήσεις για την πραγματοποίηση έρευνας σχετικά με τη ΣΕΒ [βλέπε σημείο 12 στοιχείο γ)].

V. Ενώ το μεγαλύτερο μέρος της νομοθεσίας σχετικά με την πρόληψη της ΣΕΒ θεσπίστηκε πριν από την κρίση της ΣΕΒ του 1996, η αποδοχή από τα κράτη μέλη ορισμένων μέτρων που προτάθηκαν στη συνέχεια από την Επιτροπή, ιδίως η απόσυρση των ΕΥΚ, ήταν δυσχερής (βλέπε σημεία 24 έως 27), επίσης δε προκλήθηκαν καθυστερήσεις από τις θεσμικές διαδικασίες για την έγκριση της νομοθεσίας (βλέπε σημεία 17 και 18).

VI. Στο παρελθόν, είναι πιθανό οι δηλωθείσες περιπτώσεις ΣΕΒ να υπολείπονταν του πραγματικού αριθμού. Πρόσφατα δηλώθηκαν περισσότερες περιπτώσεις ΣΕΒ λόγω της άσκησης καλύτερης εποπτείας, με την καθιέρωση, το 1998, της υποχρεωτικής επιδημιολογικής παρακολούθησης (βλέπε σημείο 20) και τη χρήση ταχειών διαγνωστικών δοκιμών για τη ΣΕΒ (βλέπε σημείο 19). Ζώα που έχουν προσβληθεί από ΣΕΒ, τα οποία γεννήθηκαν μετά την απαγόρευση, το 1994, της χρήσης στις ζωοτροφές κρεατοστεαλεύρων προερχόμενων από θηλαστικά, αποτελούν ένδειξη ότι η απαγόρευση δεν εφαρμόστηκε και δεν ελέγχθηκε ορθά, υπάρχουν δε αποδεικτικά στοιχεία από τις επιθεωρήσεις του ΓΤΚΘ σχετικά με την έλλειψη ελέγχων στο εμπόριο των κρεατοστεαλεύρων. Παρά το γεγονός ότι τα προβλήματα σχετικά με τον ασφαλή προσδιορισμό της προέλευσης, τη μεταποίηση, τη χρήση και την αλληλομόλυνση σχετικά με τα κρεατοστεάλευρα ήταν γνωστά από το 1996, και ότι δύο κράτη μέλη (η Πορτογαλία και το Ηνωμένο Βασίλειο) είχαν εφαρμόσει τις δικές τους εθνικές απαγορεύσεις, σχετικά με τη χρήση κρεατοστεαλεύρων προερχόμενων από θηλαστικά για εκτρεφόμενα ζώα, η Επιτροπή, εφόσον δεν υπάρχει διαγνωστικός έλεγχος ικανός να διαφοροποιεί τις διαφόρων ειδών πρωτεΐνες, απαγόρευσε τη χρήση ζωικών πρωτεϊνών στις ζωοτροφές για όλα τα εκτρεφόμενα ζώα, στο σύνολο της ΕΕ, μόλις από την 1η Ιανουαρίου 2001 (βλέπε σημείο 31).

VII. Το Συνέδριο, στο πλαίσιο της παρακολούθησής του, εφιστά την προσοχή σε άλλα θέματα, όπως η σύγχρονη παραγωγή και εμπορία ζώων και η παρεχόμενη στήριξη μέσω της ΚΓΠ:

α) κίνδυνοι της χρήσης κρεατοστεαλεύρων προερχόμενων από θηλαστικά στις ζωοτροφές που προορίζονται για τα μηρυκαστικά·

β) ενθάρρυνση της εκτατικής κτηνοτροφίας και παραγωγής ζωοτροφών·

γ) αναπροσανατολισμός των καταβαλλόμενων επιδοτήσεων στον τομέα του βοείου κρέατος, έτσι ώστε να διαφοροποιούνται από την παραγωγή, καθιστώντας συγχρόνως σεβαστή την ανάγκη να εξασφαλίζεται ευπρεπές επίπεδο διαβίωσης για τους κτηνοτρόφους (βλέπε σημείο 16)·

δ) θέματα ευζωίας των ζώων, ιδίως όσον αφορά τη μεταφορά ζώντων ζώων διαμέσου της ΕΕ, με τον επακόλουθο κίνδυνο διάδοσης της ασθένειας.

VIII. Η έκθεση παρακολούθησης επισύρει επίσης την προσοχή στο κατά πόσο η Επιτροπή πρέπει να διαθέτει επιπλέον εξουσίες προκειμένου να επιβάλλει τη λήψη μέτρων κατά των κρατών μελών που δεν συμμορφώνονται με την οικεία νομοθεσία (βλέπε σημείο 51) και κατά πόσο απαιτείται να διαθέτει συγκεκριμένες επιπλέον εξουσίες στις περιπτώσεις που τα κράτη μέλη δεν αποδέχονται προτάσεις που σχετίζονται με την υγεία και την προστασία των ζώων ή των ανθρώπων (βλέπε σημείο 50).

ΚΥΡΙΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ

1. Το 1998, το Ελεγκτικό Συνέδριο κατάρτισε την ειδική έκθεση αριθ. 19/1998 σχετικά με τη ΣΕΒ (σπογγώδη εγκεφαλοπάθεια των βοοειδών)(1) που αφορούσε κυρίως μέτρα στήριξης του εισοδήματος στην ΕΕ και τα συγκεκριμένα μέτρα που ελήφθησαν για το Ηνωμένο Βασίλειο για την εξάλειψη των ζώων που διατρέχουν τον κίνδυνο να προσβληθούν από ΣΕΒ. Το συνολικό κόστος που βάρυνε τον προϋπολογισμό της ΕΕ σχετικά με αυτά τα μέτρα στήριξης της αγοράς, συμπεριλαμβανομένης της δημόσιας παρέμβασης και της ιδιωτικής αποθεματοποίησης, ανήλθε σε 4696 εκατομμύρια ευρώ για την περίοδο 1996-2000 (βλέπε παράσταση 1), από τα οποία 1189 εκατομμύρια ευρώ αφορούν την περίοδο 1998 - 2000. Στα ποσά αυτά δεν περιλαμβάνονται τα έξοδα που βαρύνουν τα ίδια τα κράτη μέλη, ούτε τα διαφυγόντα κέρδη λόγω της μείωσης της κατανάλωσης ή της απώλειας αγορών. Η χώρα που έλαβε το μεγαλύτερο μέρος ήταν το Ηνωμένο Βασίλειο, στο οποίο αντιστοιχεί το 43,7 % της δαπάνης (βλέπε παράσταση 2).

2. Τα κύρια συμπεράσματα της έκθεσης του Συνεδρίου αφορούσαν τα εξής:

α) είναι αναγκαίο η ΕΕ να σχεδιάσει και να υιοθετήσει επειγόντως στρατηγική προκειμένου να αντιμετωπίσει αυτό το είδος της κρίσης(2) (βλέπε σημείο 11)·

β) η εφαρμογή των μέτρων εντός και μεταξύ των κρατών μελών χαρακτηρίζεται από έλλειψη αυστηρότητας και συνοχής(3)·

γ) μη ικανοποιητική παρακολούθηση της απαγόρευσης χρήσης στις ζωοτροφές(4) (βλέπε σημεία 29 - 33)·

δ) σπουδαιότητα της καθιέρωσης πλήρων και αξιόπιστων μητρώων ζώων στα κράτη μέλη(5) (βλέπε σημεία 36 έως 39).

Παράσταση 1

Δαπάνες του ΕΓΤΠΕ σχετικά με τη ΣΕΒ, 1996 - 2000 (συνολικό ποσό 4696 εκατ. EUR)

>PIC FILE= "C_2001324EL.000401.TIF">

Πηγή:

Εξέταση από το Ελεγκτικό Συνέδριο των πληροφοριακών στοιχείων που παρέσχε η ΓΔ AGRI

Παράσταση 2

Δαπάνες του ΕΓΤΠΕ σχετικά με τη ΣΕΒ για την περίοδο 1996 - 2000 κατά κράτος μέλος

>PIC FILE= "C_2001324EL.000402.TIF">

Πηγή:

Εξέταση από το Ελεγκτικό Συνέδριο των πληροφοριακών στοιχείων που παρέσχε η ΓΔ AGRI

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΡΜΟΔΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΡΧΗΣ

3. Στο πλαίσιο της διαδικασίας χορήγησης απαλλαγής για το 1997, το Συμβούλιο συνέστησε(6) στην Επιτροπή να χαράξει στρατηγική σχετικά με τη ΣΕΒ. Το Κοινοβούλιο παρατήρησε(7) ότι η Επιτροπή συμμορφώθηκε με τις περισσότερες συστάσεις του(8), ζήτησε όμως από την Επιτροπή να ανακτήσει πλήρως τα ποσά που καταβλήθηκαν κατά παράβαση των κανονισμών που ισχύουν και να εξακολουθήσει το έργο της σχετικά με την καθιέρωση πλήρους συστήματος για την αναγνώριση και την καταγραφή των βοοειδών.

4. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, το 1996 τέθηκε σε εφαρμογή το καθεστώς για τα ζώα ηλικίας άνω των 30 μηνών (Ονer 30 Μοnths Scheme - ΟΤΜS), προκειμένου να εξαλειφθούν τα βοοειδή ηλικίας άνω των 30 μηνών από τις τροφικές αλυσίδες των ανθρώπων και των ζώων. Λόγω του γεγονότος ότι σχετικά με τη σφαγή αυτών των ζώων τόσο ο έλεγχος όσο και η απόδοση λογαριασμών δεν πραγματοποιήθηκαν δεόντως, η Επιτροπή, το Μάιο του 1999(9), απέκλεισε ποσό 32,7 εκατομμυρίων ευρώ από την κοινοτική χρηματοδότηση δαπανών μέχρι τον Αύγουστο του 1997 (ο υπολογισμός έγινε βάσει της απόρριψης του 10 % σχετικά με τα ζώα για τα οποία υποβλήθηκε αίτηση μέχρι τις 4 Ιουλίου 1996, και του 5 % σχετικά με τα ζώα για τα οποία υποβλήθηκε αίτηση μεταξύ της 4ης Ιουλίου 1996 και της 4ης Αυγούστου 1996), προβλέπεται δε περαιτέρω διόρθωση ύψους 8 εκατομμυρίων ευρώ περίπου (υπολογιζόμενη βάσει της απόρριψης του 5 %) σχετικά με την τελική πληρωμή. Για το ήμισυ περίπου των λοιπών κρατών μελών που έχουν αναφέρει περιπτώσεις ΣΕΒ, προτάθηκαν μικρότερες χρηματοοικονομικές διορθώσεις για ανεπάρκειες σχετικά με την εκτέλεση των καθεστώτων στήριξης του εισοδήματος που θεσπίστηκαν συνεπεία της κρίσης της ΣΕΒ.

ΕΜΒΕΛΕΙΑ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ

5. Το 2001, το Συνέδριο προέβη σε εξέταση των μέτρων που θεσπίστηκαν και εφαρμόστηκαν από την ΕΕ σχετικά με τη ΣΕΒ, προκειμένου να εντοπιστεί και να τεθεί υπό έλεγχο ο κίνδυνος εμφάνισης και διάδοσης της ΣΕΒ και η έκθεση σε κίνδυνο της υγείας των ανθρώπων και των ζώων. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής τις οποίες αφορούσε κυρίως το θέμα ήταν η ΓΔ Υγεία και Προστασία των Καταναλωτών (ΓΔ SANCO) και η ΓΔ Γεωργία (ΓΔ AGRI). Δεν πραγματοποιήθηκε επίσκεψη σε κανένα κράτος μέλος.

ΑΙΤΙΕΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΕΒ

6. Η ΣΕΒ(10) ανήκει στην κατηγορία των μεταδοτικών σπογγωδών εγκεφαλοπαθειών (ΜΣΕ) και αποτελεί ασθένεια του εγκεφάλου, χαρακτηριστικό της οποίας είναι η παρουσία μιας ασυνήθους μορφής πρωτεΐνης που ονομάζεται "prion". Η ΣΕΒ εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε βοοειδή στο Ηνωμένο Βασίλειο το 1986, και μολονότι η προέλευσή της δεν είναι γνωστή, δεν είναι μεταδοτική. Από τις επιστημονικές ενδείξεις που υπάρχουν μέχρι σήμερα προκύπτει ότι μεταδίδεται ενδεχομένως από τη λήψη ζωοτροφών που περιέχουν κρεατάλευρα και άλευρα οστών (κρεατοστεάλευρα) που έχουν προσβληθεί από το μολυσματικό παράγοντα, υπάρχει δε και ένα χαμηλό επίπεδο μετάδοσης από τη μητέρα (κάτω του 10 %).

7. Το 1996, η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου ανακοίνωσε ότι υπήρχε ενδεχομένως σχέση μεταξύ της ΣΕΒ και μιας νέας παραλλαγής της ασθένειας Creutzfeld-Jacob (νμ-CJD), που αποτελεί θανατηφόρο εκφυλιστική ασθένεια του ανθρώπινου εγκεφάλου, παρόμοια με τη ΣΕΒ που εμφανίζεται στα ζώα και την τρομώδη νόσο των προβάτων. Σύμφωνα με τις γνώσεις που διαθέτουμε επί του παρόντος(11), η πιθανότερη αιτία είναι η έκθεση στη ΣΕΒ με την κατανάλωση κρέατος μολυσμένου ζώου, μολονότι είναι δυνατό να υπάρχουν και άλλοι τρόποι μετάδοσης άγνωστοι μέχρι σήμερα. Μέχρι τον Απρίλιο του 2001, στην ΕΕ υπήρχαν 99 περιπτώσεις που είχαν είχε επιβεβαιωθεί ή για τις οποίες υπήρχε υποψία για τη νόσο νμ-CJD(12), οι οποίες αφορούσαν κυρίως νέους ανθρώπους.

8. Από την παράσταση 3 προκύπτει ότι γίνεται ευρεία χρήση των ζώων που έχουν σφαγεί για ανθρώπινη κατανάλωση. Τα υποπροϊόντα/ζωικά απορρίμματα χρησιμοποιούνται για ποικίλους σκοπούς σε πολλά και διάφορα προϊόντα, τα περισσότερα όμως μέρη από τα ζώα που σφάζονται καταλήγουν στην ανθρώπινη τροφική αλυσίδα, είτε αμέσως είτε εμμέσως.

Επίπτωση της ΣΕΒ

9. Το Ηνωμένο Βασίλειο ανέφερε, συνολικά, μέχρι τις 31 Μαΐου του 2001, 179804 περιπτώσεις που επιβεβαιώθηκαν, σε σύγκριση με 1738 περιπτώσεις σε άλλες χώρες της ΕΕ και 1673 περιπτώσεις στον υπόλοιπο κόσμο κατά την ίδια περίοδο. Ο αριθμός των περιπτώσεων στο Ηνωμένο Βασίλειο έφθασε σε επίπεδο ρεκόρ το 1992 και έκτοτε σημειώνει μείωση. Από το 1996 και εξής η επίπτωση της ΣΕΒ στην υπόλοιπη ΕΕ σημείωσε αύξηση. Το έτος 2000 το Ηνωμένο Βασίλειο ανέφερε 1428 περιπτώσεις, σε σύγκριση με 482 περιπτώσεις που αναφέρθηκαν από άλλα κράτη μέλη. Η κατάσταση αυτή αντιστράφηκε από τον Ιανουάριο έως το Μάιο του 2001, και το Ηνωμένο Βασίλειο ανέφερε 246 περιπτώσεις, σε σύγκριση με 323 περιπτώσεις που αναφέρθηκαν από άλλα κράτη μέλη (βλέπε παράσταση 4). Αν αυτή η τάση συνεχιστεί, θα αποτελεί ένδειξη ότι η αναφερόμενη επίπτωση της ΣΕΒ στα λοιπά κράτη μέλη αυξάνεται αισθητά.

Παράσταση 3

Χρήση βοοειδών που εσφάγησαν προκειμένου να καταναλωθούν από τον άνθρωπο

>PIC FILE= "C_2001324EL.000601.TIF">

(13)(14)Πηγή:

ΓΔ SANCO

Παράσταση 4

Επίπτωση της ΣΕΒ έως τις 31 Μαΐου 2001

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Πηγές:

Επιτροπή, ΓΔ SANCO.

Έως και το 1996, ΔΓΕ για όλες τις χώρες.

Μετά το 1996, Σύστημα Γνωστοποίησης των Ασθενειών των Ζώων για τα κράτη μέλη και, επιπλέον, μηνιαίες εκθέσεις σχετικά με τη ΣΕΒ για το Ηνωμένο Βασίλειο και την Πορτογαλία, μαζί με τις εκθέσεις δοκιμών διάγνωσης ΔΓΕ για τις λοιπές χώρες.

10. Το Μάρτιο του 2001, αναφέρονταν περιπτώσεις ΣΕΒ σε όλα τα κράτη μέλη εκτός από τέσσερα, την Αυστρία, τη Φινλανδία και τη Σουηδία, που είχαν χαρακτηριστεί από την Επιστημονική Συντονιστική Επιτροπή ως χώρες όπου ήταν απίθανη η εμφάνιση ΣΕΒ, αλλά δεν αποκλειόταν, και την Ελλάδα, σχετικά με την οποία δεν υφίσταται αξιολόγηση του γεωγραφικού κινδύνου όσον αφορά τη ΣΕΒ (βλέπε σημείο 23 και παράρτημα 1).

Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΣΕΒ

Κύρια στοιχεία της στρατηγικής της Επιτροπής για τη ΣΕΒ

11. Η στρατηγική που εφαρμόζει η Επιτροπή για τη ΣΕΒ περιλαμβάνει:

α) έρευνα σχετικά με τη ΣΕΒ, τις απαρχές της και τον τρόπο με τον οποίο μεταδίδεται, προκειμένου να εντοπιστούν οι κίνδυνοι και να καταστεί δυνατό να ληφθούν τα κατάλληλα μέτρα διαχείρισης του κινδύνου·

β) επιδημιολογική παρακολούθηση, προκειμένου να εντοπίζονται τα ζώα που διατρέχουν κίνδυνο ή έχουν ήδη προσβληθεί από ΣΕΒ·

γ) πρότυπα σχετικά με το χειρισμό των ειδικών υλικών κινδύνου, προκειμένου να εξασφαλίζεται ότι τα ζώα που έχουν προσβληθεί από ΣΕΒ και οι ιστοί για τους οποίους υπάρχουν περισσότερες πιθανότητες να είναι φορείς του μολυσματικού παράγοντα ΣΕΒ παραμένουν εκτός της τροφικής αλυσίδας των ανθρώπων και των ζώων·

δ) κατάλληλα πρότυπα ώστε να εξασφαλίζεται ότι όλα τα ζωικά απορρίμματα τυγχάνουν της κατάλληλης επεξεργασίας προκειμένου να ελαχιστοποιείται η μολυσματικότητα·

ε) απαγόρευση της χρήσης στις ζωοτροφές προκειμένου να εξασφαλίζεται ότι σε περίπτωση που υπάρχουν πλημμέλειες σε άλλα επίπεδα, τα ζώα δεν εκτίθενται στον κίνδυνο του μολυσματικού παράγοντα της ΣΕΒ μέσω της διατροφής τους·

στ) σύστημα αναγνώρισης των ζώων προκειμένου να εξασφαλίζεται ότι η προέλευση του ζώου και οι εκμεταλλεύσεις από τις οποίες διήλθε μπορούν να ανιχνεύονται σε περίπτωση διάγνωσης ΣΕΒ·

ζ) σύστημα για να εξασφαλίζεται η αποτελεσματική παρακολούθηση και επιβολή των ανωτέρω μέτρων από τα κράτη μέλη.

12. Τα μέτρα σχετικά με τη ΣΕΒ που εφαρμόστηκαν μέχρι σήμερα αποσκοπούν στην εξάλειψη του κινδύνου της εισόδου ουσιών που έχουν ενδεχομένως μολυνθεί με ΣΕΒ στην τροφική αλυσίδα των ζώων ή του ανθρώπου(15). Τα μέτρα σχετικά με τη ΣΕΒ που έλαβε ή πρότεινε η Επιτροπή προκειμένου να εφαρμοστούν από τα κράτη μέλη συνοψίζονται στην παράσταση 5. Εκτός από αυτά τα ειδικά μέτρα διαχείρισης του κινδύνου της ΣΕΒ, η Επιτροπή αναδιοργάνωσε τις υπηρεσίες της και προέβη στις εξής ενέργειες:

α) η αρμοδιότητα για την ασφάλεια των ειδών διατροφής και την κτηνιατρική επιθεώρηση έχει διαχωριστεί σαφώς από το τμήμα διαχείρισης της αγοράς της Γενικής Διεύθυνσης Γεωργίας (ΓΔ AGRI), και έχει ανατεθεί σε χωριστή διεύθυνση που είναι αρμόδια για την υγεία και την προστασία του καταναλωτή (ΓΔ SANCO)·

β) οι διάφορες επιστημονικές συμβουλευτικές επιτροπές έχουν συσπειρωθεί εντός της ΓΔ SANCO. Δημιουργήθηκε μια Επιστημονική Συντονιστική Επιτροπή (ΕΣΕ) προκειμένου να εποπτεύει θέματα που αφορούν την υγεία των καταναλωτών και την ασφάλεια των τροφίμων. Στην επιτροπή αυτή παρέχει τη στήριξή της ομάδα ad-hoc που πραγματεύεται θέματα σχετικά με τη ΣΕΒ·

γ) η Επιτροπή διέθεσε 50 εκατομμύρια ευρώ περίπου για την έρευνα στον τομέα των μεταδοτικών σπογγωδών εγκεφαλοπαθειών (ΜΣΕ). Το έργο αυτό προστίθεται στα συνεχιζόμενα ερευνητικά σχέδια των κρατών μελών·

δ) η Επιτροπή πρότεινε την ίδρυση μιας Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Τροφίμων(16), τη θέσπιση κανονισμού που να καθορίζει τους λεπτομερείς κανόνες για την επεξεργασία των ζωικών υποπροϊόντων που δεν προορίζονται για την ανθρώπινη κατανάλωση και κανονισμού για την πρόβλεψη πλαισίου όσον αφορά τα μέτρα της στρατηγικής για την αντιμετώπιση της ΣΕΒ (βλέπε σημείο 18)·

ε) η Επιτροπή ακολούθησε πολιτική διαφάνειας, καθιστώντας διαθέσιμες για το κοινό, στο Διαδίκτυο, επιστημονικές γνωμοδοτήσεις και εκθέσεις καθώς και τις εκθέσεις επιθεώρησης του Γραφείου Τροφίμων και Κτηνιατρικών Θεμάτων (μετά από διαβούλευση με τα κράτη μέλη).

Παράσταση 5

Τα σημαντικότερα γεγονότα σχετικά με τη ΣΕΒ

>PIC FILE= "C_2001324EL.000901.TIF">

Πηγή:

Εξέταση από το Ελεγκτικό Συνέδριο της νομοθεσίας σχετικά με τη ΣΕΒ και των εγγράφων της ΓΔ SANCO της Επιτροπής.

13. Μεταξύ του 1998 και της έναρξης της παρούσας κρίσης, στα τέλη του 2000, δεν ελήφθησαν άλλα μέτρα στήριξης της αγοράς εκτός από εκείνα που περιγράφονται στην ειδική έκθεση του Συνεδρίου. Στα μέσα του 2000, η αγορά στον τομέα του βοείου κρέατος σημείωσε ανάκαμψη από την κρίση της ΣΕΒ της περιόδου 1996-1997 με ταχύτερο ρυθμό από ό, τι αναμενόταν(17). Πράγματι, στα μέσα του 2000 η κατανάλωση ήταν υψηλότερη από ό, τι πριν από την κρίση, οι τιμές ήταν στα υψηλότερά τους επίπεδα της πενταετίας και δεν υπήρχαν αποθέματα παρέμβασης.

14. Η δεύτερη κρίση άρχισε το φθινόπωρο του 2000, κατ' αρχάς στη Γαλλία, όπου η αναφερόμενη επίπτωση της ΣΕΒ σημείωνε αύξηση, λόγω της εφαρμογής ευρέος φάσματος δοκιμών για την ανίχνευση της ΣΕΒ (βλέπε σημείο 19). Τόσο η κατανάλωση όσο και οι τιμές του βοείου κρέατος σημείωσαν ταχέως πτώση. Καθώς εφαρμοζόταν το νέο πρόγραμμα δοκιμών για την ανίχνευση ΣΕΒ, τα κράτη μέλη ανέφεραν περισσότερες περιπτώσεις ΣΕΒ, η δε εμπιστοσύνη των καταναλωτών υπέστη ακόμη ένα πλήγμα με τις πρώτες περιπτώσεις που αναφέρθηκαν εμφάνισης σε εγχώριες αγέλες στην Ισπανία, τη Γερμανία και την Ιταλία. Τα διάφορα κράτη μέλη επέβαλαν ταχέως μονομερείς απαγορεύσεις στις εισαγωγές ζώντων ζώων και προϊόντων βοοειδών από τις πληγείσες χώρες, στις χώρες δε αυτές προστέθηκαν τρίτες χώρες και ορισμένες από τις υποψήφιες χώρες για ένταξη στην ΕΕ. Τον Ιανουάριο του 2001, πριν από την εμφάνιση του αφθώδους πυρετού, οι τιμές του βοείου κρέατος σημείωσαν πτώση πάνω από 25 %(18), σε σύγκριση με το επίπεδο του Οκτωβρίου 2000.

15. Η Επιτροπή, προσπαθώντας να αντιδράσει στην κρίση, πρότεινε μέτρα στον κτηνιατρικό τομέα, που αποσκοπούσαν στην αύξηση της προστασίας της δημόσιας υγείας και στην ανάκτηση της εμπιστοσύνης του καταναλωτή (δοκιμές διάγνωσης σε ζώα ηλικίας άνω των 30 μηνών που προορίζονται για την ανθρώπινη κατανάλωση και προσωρινή απαγόρευση της χρήσης κρεατοστεαλεύρων για όλα τα εκτρεφόμενα ζώα). Πρότεινε επίσης μέτρα στήριξης της αγοράς που στόχευαν στη μείωση της παραγωγής βοείου κρέατος και στην παροχή στήριξης στους παραγωγούς. Στο πλαίσιο αυτών των μέτρων προβλέπεται η απόσυρση 1,3 εκατομμυρίων τόνων βοείου κρέατος από την αγορά κατά το έτος 2001, μέσω αποθεματοποίησης από την παρέμβαση και των καθεστώτων που αφορούν αγορά για καταστροφή ή αποθεματοποίηση. Το καθαρό κόστος αυτών των μέτρων για τον προϋπολογισμό της ΕΕ υπολογίζεται ότι θα ανέλθει σε 2200 εκατομμύρια ευρώ κατά την περίοδο 2001-2006(19).

16. Η Επιτροπή έχει υπολογίσει, ότι, από πλευράς κόστους, είναι συμφερότερη η καταστροφή των ζώων στο πλαίσιο του καθεστώτος της αγοράς για καταστροφή (κόστος για τον κοινοτικό προϋπολογισμό 2260 ευρώ ανά τόνο) από τη θέση τους στην παρεμβατική αποθεματοποίηση [κόστος για τον κοινοτικό προϋπολογισμό 2860(20) ευρώ ανά τόνο]. Ωστόσο, το συνολικό κόστος της κρίσης της ΣΕΒ είναι όντως υψηλό. Τα υπολογιζόμενα σε 1748000 ζώα που ήταν επιλέξιμα για το καθεστώς της καταστροφής και τα ζώα που μεταποιήθηκαν προκειμένου να αποθεματοποιηθούν, επιδοτήθηκαν από την ΕΕ επί πολλά έτη μέσω των διαφόρων καθεστώτων πριμοδότησης για τα βοοειδή. Το ζώο καθίσταται μη εμπορεύσιμο αλλά ο παραγωγός δεν ζημιώνεται όσον αφορά το σχετικό ζώο, εφόσον η αντιστάθμιση που χορηγούν τα κράτη μέλη βασίζεται στην αγοραία αξία του ζώου πριν από την κρίση, η δε ΕΕ συμβάλλει σ' αυτό κατά 70 %. Η κρίση της ΣΕΒ δημιουργεί το ερώτημα με ποιον τρόπο μπορεί να αναπροσανατολιστεί η καταβολή επιδοτήσεων στον τομέα του βοείου κρέατος, ώστε να διαφοροποιούνται από την παραγωγή ενώ συγχρόνως γίνεται σεβαστή η ανάγκη εξασφάλισης ευπρεπούς επιπέδου διαβίωσης για τους κτηνοτρόφους.

Νομοθετική βάση για τα μέτρα που έλαβε η ΕΕ μέχρι σήμερα σχετικά με τη ΣΕΒ

17. Η Επιτροπή είχε ήδη εγκρίνει το μεγαλύτερο μέρος της νομοθεσίας για την πρόληψη της ΣΕΒ πριν από την έναρξη της πρώτης κρίσης της ΣΕΒ το 1996(21) (βλέπε παράσταση 5). Τα τρέχοντα μέτρα σχετικά με τη ΣΕΒ βασίζονται όλα στις ρήτρες κτηνιατρικής ασφάλειας, που πρέπει κατά κανόνα να είναι προσωρινά και να βασίζονται σε επιστημονικά κριτήρια. Αυτά λαμβάνονται δυνάμει των εξουσιών που μεταβιβάζονται από το Συμβούλιο στην Επιτροπή.

18. Η Επιτροπή, προκειμένου να παράσχει κατάλληλο έρεισμα για τα μέτρα σχετικά με τη ΣΕΒ, υπέβαλε, τον Ιανουάριο του 1999, πρόταση κανονισμού σχετικά με τις μεταδοτικές σπογγώδεις εγκεφαλοπάθειες (ΜΣΕ)(22), όπου παρέχεται το πλαίσιο για τα μέτρα που έχουν εγκριθεί μέχρι σήμερα σχετικά με τη ΣΕΒ καθώς και κανόνες που διέπουν το εμπόριο, τα μεταποιημένα υποπροϊόντα, την εξάλειψη της ΣΕΒ και κάθε άλλη εμφανιζόμενη μορφή ΜΣΕ. Ο κανονισμός, αφού εγκριθεί στο πλαίσιο της διαδικασίας συναπόφασης από το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο, θα αντικαταστήσει τα τρέχοντα μέτρα. Η κυρίως διαφορά από την ισχύουσα νομοθεσία συνίσταται στο ότι τα μέτρα θα εξαρτώνται από την κατάσταση σχετικά με τη ΣΕΒ που επικρατεί στα κράτη μέλη και στις χώρες που πραγματοποιούν εξαγωγές στην ΕΕ (βλέπε παράρτημα 1). Ωστόσο, η έγκριση των κανονισμών με τη διαδικασία συναπόφασης χαρακτηρίζεται από βραδύτητα, λόγω καθυστερήσεων στα οικεία όργανα. Ο κανονισμός υπεγράφη το Μάιο του 2001(23), 27 μήνες μετά την υποβολή της αρχικής πρότασης.

Επιδημιολογική παρακολούθηση

19. Η παρακολούθηση(24) συνεπάγεται τον εντοπισμό της επίπτωσης της ΣΕΒ και των ζώων που διατρέχουν κίνδυνο μόλυνσης, προκειμένου να εξασφαλίζεται ότι λαμβάνονται μέτρα εφαρμογής των κατάλληλων διαδικασιών διαχείρισης κινδύνου. Επί του παρόντος, η εμφάνιση της ΣΕΒ μπορεί να επιβεβαιωθεί μόνο μετά το θάνατο ενός ζώου. Μέχρι το 1999, οπότε καθιερώθηκαν τρεις ταχείες δοκιμές διάγνωσης μετά τη σφαγή(25) για τα ζώα ηλικίας άνω των 30 μηνών, η ΣΕΒ μπορούσε να επιβεβαιωθεί μόνο με σχετικά επίμοχθη εργαστηριακή ανάλυση του εγκεφάλου. Σύμφωνα με την Επιτροπή, με τις ταχείες αυτές δοκιμές διάγνωσης δεν μπορούν να εντοπιστούν τα ζώα που έχουν προσβληθεί από ΣΕΒ σε αρχικό στάδιο, κατά την περίοδο της επώασης, ούτε μπορεί ένα αρνητικό αποτέλεσμα να εγγυάται την απουσία μολυσματικού παράγοντα ΣΕΒ από το επιμέρους ζώο που εξετάστηκε(26).

20. Η Επιτροπή έθεσε σε εφαρμογή την υποχρεωτική επιδημιολογική παρακολούθηση όλων των ζώων για ΜΣΕ(27) το 1998, βάσει των ελάχιστων απαιτήσεων που συνέστησε ο Διεθνής Οργανισμός για την Υγεία των Ζώων [Διεθνές Γραφείο Επιζωοτιών (ΔΓΕ)]. Αρχικά, ζητούνταν ο έλεγχος σχετικά περιορισμένου αριθμού εγκεφάλων. Αφού εγκρίθηκαν οι ταχείες διαγνωστικές δοκιμές, το 1999, τα προγράμματα παρακολούθησης βελτιώθηκαν τον Ιούνιο του 2000 προκειμένου να γίνεται εκτεταμένος έλεγχος των ζώων που διατρέχουν κίνδυνο(28), να καθοριστούν εθνικά εργαστήρια αναφοράς και να ενισχυθούν τα πρωτόκολλα για τις δοκιμές διάγνωσης σύμφωνα με τις συστάσεις του ΔΓΕ(29). Αυτά τα μέτρα επρόκειτο να εφαρμοστούν τον Ιανουάριο του 2001, αλλά μετά την έναρξη της κρίσης, τα προγράμματα δοκιμών παρατάθηκαν εκ νέου. Από τον Ιανουάριο του 2001, έπρεπε να υποβάλλονται σε δοκιμές διάγνωσης όλα τα βοοειδή ηλικίας άνω των 30 μηνών που προσκομίζονταν στα σφαγεία για ανθρώπινη κατανάλωση, εκτός από την περίπτωση της Αυστρίας, της Φινλανδίας ή της Σουηδίας και μόνο για τα ζώα που προορίζονταν για την εσωτερική τους αγορά] ή προσκομίζονταν για επείγουσα σφαγή. Επιπλέον, έπρεπε να γίνεται τυχαίος έλεγχος διάγνωσης(30) σε όλα τα ζώα ηλικίας άνω των 30 μηνών που πεθαίνουν στην εκμετάλλευση. Από τον Ιανουάριο έως τον Φεβρουάριο του 2001, διεξήχθησαν πάνω από 900000 δοκιμές ταχείας διάγνωσης σε όλη την ΕΕ.

21. Ο αριθμός των περιπτώσεων ΣΕΒ που επισημάνθηκε στο παρελθόν ενδέχεται να υπολείπεται του πραγματικού αριθμού, εφόσον η παθητική εποπτεία(31) είναι δυνατό να μην έχει οδηγήσει στον εντοπισμό και σε δοκιμές για τη διάγνωση υπόπτων περιπτώσεων. Οι επιθεωρήσεις του ΓΤΚΘ επισήμαναν ότι σε όλα τα κράτη μέλη όπου πραγματοποιήθηκε επίσκεψη, η επιδημιολογική παρακολούθηση σχετικά με τη ΣΕΒ ήταν ανεπαρκής (βλέπε παράσταση 6 και παράρτημα 2), και οδήγησαν στο συμπέρασμα ότι υπάρχει ενδεχομένως ΣΕΒ σε κράτη μέλη τα οποία δεν έχουν ακόμη αναφέρει καμία σχετική περίπτωση (Γερμανία, Ιταλία, Ισπανία)(32), και ότι σε άλλα κράτη μέλη, το πραγματικό ποσοστό της ΣΕΒ ήταν ενδεχομένως υψηλότερο από εκείνο που είχαν αναφέρει οι αρμόδιες αρχές. Πριν από τη θέση σε εφαρμογή του νέου προγράμματος δοκιμών διάγνωσης, τον Ιανουάριο του 2001, το ΓΤΚΘ διαπίστωσε ότι ορισμένα κράτη μέλη όφειλαν να βελτιώσουν τις προσπάθειες που καταβάλλουν στον τομέα της παρακολούθησης (Βέλγιο, Δανία, Γερμανία, Ελλάδα, Ισπανία, Ιρλανδία, Ιταλία, Λουξεμβούργο, Κάτω Χώρες και Αυστρία)(33).

22. Ο αυξημένος αριθμός των περιπτώσεων ΣΕΒ που αναφέρθηκαν πρόσφατα από τα κράτη μέλη (βλέπε παράσταση 4) οφείλεται εν μέρει στην αύξηση και τη βελτίωση της επιδημιολογικής παρακολούθησης. Η Επιτροπή θεωρεί ότι, σε διαφορετική περίπτωση, δεν θα είχαν ενδεχομένως εντοπιστεί οι περιπτώσεις που αναφέρθηκαν πρόσφατα στη Γερμανία, στην Ισπανία και στην Ιταλία. Εξάλλου, η Επιστημονική Συντονιστική Επιτροπή (ΕΣΕ), στην αξιολόγηση που προέβη του γεωγραφικού κινδύνου όσον αφορά τη ΣΕΒ(34), θεωρούσε ότι είναι πιθανό να εμφανιστούν περισσότερες περιπτώσεις ΣΕΒ στο Βέλγιο, τη Δανία, τη Γαλλία, την Ιρλανδία, το Λουξεμβούργο, τις Κάτω Χώρες και την Ισπανία (βλέπε παράρτημα 1).

23. Η ΕΣΕ άρχισε την αξιολόγηση του γεωγραφικού κινδύνου όσον αφορά τη ΣΕΒ ορισμένων χωρών το 1998, με στόχο τα εφαρμοζόμενα μελλοντικά μέτρα στο πλαίσιο της ΣΕΒ να αντικατοπτρίζουν την κατάσταση κινδύνου των εν λόγω χωρών όσον αφορά τη ΣΕΒ(35). Η αξιολόγηση πραγματοποιήθηκε σε όλα τα κράτη μέλη εκτός από την Ελλάδα(36) η οποία δεν παρέσχε τις σχετικές πληροφορίες, και για 32 άλλες χώρες (βλέπε παράρτημα 1 και σημείο 10).

Παράσταση 6

Περίληψη των κυριότερων ανεπαρκειών που εντόπισε το Γραφείο Τροφίμων και Κτηνιατρικών Θεμάτων (ΓΤΚΘ) από το 1998 έως το 2000

>PIC FILE= "C_2001324EL.001201.TIF">

Σημείωση:

Οι ανεπάρκειες που σημειώνονται με κόκκινο είναι ιδιαίτερα σοβαρές, διότι σημαίνουν ότι η επίπτωση της ΣΕΒ είναι υψηλότερη από την αναφερθείσα και ότι στα ζώα αυτά χορηγήθηκαν ενδεχομένως ζωοτροφές που περιείχαν κρεατοστεάλευρα προερχόμενα από θηλαστικά.

Πηγή:

Εξέταση από το Ελεγκτικό Συνέδριο των εκθέσεων επιθεώρησης του ΓΤΚΘ, 1998 - 2000.

Ειδικά υλικά κινδύνου (ΕΥΚ)

24. Η ΕΣΕ θεωρούσε ότι υπήρχαν διάφοροι βαθμοί μολυσματικότητας των ιστών, δεν ήταν όμως συνετό να θεωρείται ότι ο μολυσματικός παράγων ΣΕΒ είναι παρών ή απών σε κάθε συγκεκριμένο ιστό μολυσμένου ζώου(37). Εφόσον ο μολυσματικός παράγων ΣΕΒ είναι πιθανότερο να εμφωλεύει σε ορισμένους ιστούς από ό, τι σε άλλους (ιδίως στον εγκέφαλου και στους ιστούς του κεντρικού νευρικού συστήματος), είναι σημαντικό να εξασφαλίζεται ότι οι ιστοί αυτοί παραμένουν εκτός της τροφικής αλυσίδας των ανθρώπων και των ζώων και ότι εφαρμόζονται κατάλληλες διαδικασίας σφαγής για να αποτρέπεται η μόλυνση του κρέατος.

25. Απαιτήθηκε μεγάλο χρονικό διάστημα για την έγκριση και τη θέση σε εφαρμογή των προτάσεων που υπέβαλε η Επιτροπή προκειμένου να αποσυρθούν τα εν λόγω ειδικά υλικά κινδύνου (ΕΥΚ) από την αλυσίδα τροφίμων και ζωοτροφών (βλέπε παράρτημα 3). Το Συμβούλιο απέρριψε, το Δεκέμβριο του 1996, την πρώτη πρόταση που υπέβαλε η Επιτροπή στα κράτη μέλη για την καθιέρωση ελέγχων στο σύνολο της ΕΕ προκειμένου να αποσυρθούν ορισμένοι ιστοί ΕΥΚ. Οι έλεγχοι αυτοί προτάθηκαν εκ νέου στα κράτη μέλη, τον Ιούλιο του 1997, εφόσον όμως δεν συγκεντρώθηκε απλή πλειοψηφία για την απόρριψη της πρότασης στο Συμβούλιο, η Επιτροπή έλαβε απόφαση για την απόσυρση και τον αποκλεισμό των ΕΥΚ από κάθε περαιτέρω μεταποίηση(38). Η απόφαση επρόκειτο να αρχίσει να εφαρμόζεται σε όλα τα κράτη μέλη από την 1η Ιανουαρίου 1998, ανεστάλη όμως η εφαρμογή της τέσσερις φορές μέχρι τον Ιούνιο του 2000, οπότε καταργήθηκε και αντικαταστάθηκε(39).

26. Δεν υπήρχε ομοφωνία, στο επίπεδο της ΕΕ, όσον αφορά το θέμα σε τι συνίστανται τα ΕΥΚ(40). Απαιτήθηκε σχεδόν μία τετραετία αφότου προτάθηκε για πρώτη φορά η επιβολή κανόνων στο σύνολο της ΕΕ σχετικά με τα ΕΥΚ μετά τη γνωμοδότηση της Επιστημονικής Συντονιστικής Επιτροπής, προκειμένου να γίνουν δεκτές οι προτάσεις της Επιτροπής για απομάκρυνση των ΕΥΚ.

27. Η νομοθετική διαδικασία συνεπάγεται άσκοπες καθυστερήσεις στις περιπτώσεις που τα κράτη μέλη δεν αποδέχονται τις προτάσεις της Επιτροπής και απαιτείται η λήψη μέτρων εγκαίρως. Η Επιτροπή δεν μπορεί να επιβάλει στα κράτη μέλη μέτρα για θέματα που έχουν σχέση με την υγεία του ανθρώπου και των ζώων. Είναι αναγκαίο να εξετασθεί κατά πόσο, στις καταστάσεις του είδους αυτού, η Επιτροπή πρέπει να διαθέτει ειδικές επιπλέον εξουσίες για επείγουσες περιπτώσεις.

Μέθοδοι επεξεργασίας των υπολειμμάτων σφαγίων και κανονισμός σχετικά με τις ζωοτροφές

28. Η επεξεργασία των υπολειμμάτων σφαγίων σύμφωνα με παραδεκτά πρότυπα(41) μειώνει αισθητά τη μολυσματικότητα, αλλά δεν εξαλείφει το μολυσματικό παράγοντα ΣΕΒ που εμπεριέχουν τα ΕΥΚ (βλέπε σημείο 24). Στις αποφάσεις της Επιτροπής καθορίζονται οι μέθοδοι επεξεργασίας των υπολειμμάτων σφαγίων που πρέπει να εφαρμόζονται προκειμένου να μειώνεται η μολυσματικότητα για ΣΕΒ από μολυσμένα ζωικά απορρίμματα που έχουν μεταποιηθεί σε κρεατοστεάλευρα προκειμένου να χρησιμοποιηθούν σε ζωοτροφές για εκτρεφόμενα ζώα(42), καθώς και η επιθεώρηση και η έγκριση των εγκαταστάσεων επεξεργασίας υπολειμμάτων σφαγίων και των παραγωγών ζωοτροφών. Με τις επιθεωρήσεις των ΓΤΚΘ εντοπίστηκαν προβλήματα στα περισσότερα κράτη μέλη(43) όπου η μεταφορά των κοινοτικών κανόνων στο εθνικό δίκαιο σημείωσε καθυστέρηση, καθώς και σχετικά με τις διαδικασίες έγκρισης για τις εγκαταστάσεις επεξεργασίας υπολειμμάτων σφαγίων και την εξασφάλιση ότι εφαρμόστηκαν τα σχετικά πρότυπα επεξεργασίας (βλέπε παράσταση 6 και παράρτημα 2). Η επεξεργασία υπολειμμάτων σφαγίων είναι απίθανο να έχει καταστήσει δυνατή την εξάλειψη του μολυσματικού παράγοντα ΣΕΒ, ιδίως σε όσα κράτη μέλη δεν υπάρχει εθνική απαγόρευση σχετικά με τα ΕΥΚ(44).

Απαγόρευση της χρήσης στις ζωοτροφές κρεατοστεαλεύρων προερχόμενων από θηλαστικά

29. Μολονότι δεν είναι γνωστή με βεβαιότητα η αιτία της ΣΕΒ, η κατανάλωση μολυσμένων προϊόντων από μηρυκαστικά αποτελεί τον πιθανότερο τρόπο μετάδοσης. Από το 1988 και εξής, οι αρχές του Ηνωμένου Βασιλείου απαγόρευσαν τη χρήση κρεατοστεαλεύρων προερχόμενων από μηρυκαστικά για τη διατροφή των μηρυκαστικών, μετά δε το Ηνωμένο Βασίλειο, επτά κράτη μέλη έθεσαν επίσης σε εφαρμογή τις όμοιες απαγορεύσεις σχετικά με τη χρήση στις ζωοτροφές(45). Η απαγόρευση σε όλη την ΕΕ της διατροφής των μηρυκαστικών με πρωτεΐνες προερχόμενες από ιστούς θηλαστικών τέθηκε σε ισχύ το 1994(46). Δεδομένου ότι η ΣΕΒ είχε μεγάλη επίπτωση στην εν λόγω χώρα και προκειμένου να αποφεύγεται η αλληλομόλυνση, οι αρχές του Ηνωμένου Βασιλείου απαγόρευσαν τη χρήση κρεατοστεαλεύρων προερχομένων από θηλαστικά σε όλες τις ζωοτροφές για τα εκτρεφόμενα ζώα το 1996(47), η δε Πορτογαλία θέσπισε παρόμοια απαγόρευση το 1998. Στην υπόλοιπη ΕΕ, εξακολούθησε να επιτρέπεται η χρήση κρεατοστεαλεύρων προερχόμενων από θηλαστικά στις ζωοτροφές για άλλα εκτρεφόμενα ζώα(48), εφόσον είχαν τεθεί σε εφαρμογή τα ελάχιστα πρότυπα σχετικά με την επεξεργασία (βλέπε σημείο 28). Η Διεθνής Επιστημονική Διάσκεψη για τα κρεατοστεάλευρα το 1997 εξέτασε κατά πόσο ήταν αναγκαία η θέσπιση νομοθεσίας της ΕΕ προκειμένου να εξασφαλίζεται ο ασφαλής προσδιορισμός της προέλευσης των πρώτων υλών για τα κρεατοστεάλευρα (π.χ. να αποκλειστούν τα ζώα που θνήσκουν στην εκμετάλλευση ή κατά τη διαμετακόμισή τους καθώς και όλα τα υλικά που θεωρούνται ακατάλληλα από την τροφική αλυσίδα των ζώων, έτσι ώστε να μπορούν να χρησιμοποιούνται για την παρασκευή ζωοτροφών μόνον υλικά που έχουν δηλωθεί ως κατάλληλα για την ανθρώπινη κατανάλωση). Μέχρι τον Οκτώβριο του 2000 δεν είχε τεθεί σε ισχύ σχετική νομοθεσία για την απόσυρση ζωικών ιστών που θα μπορούσαν να εμφανίζουν κίνδυνο ΣΕΒ από την αλυσίδα των τροφίμων και των ζωοτροφών(49). Η νομοθεσία για την απόσυρση των ζώων που θνήσκουν στην εκμετάλλευση ή κατά τη διαμετακόμιση, καθώς και όλων των πτωμάτων από την αλυσίδα των ζωοτροφών τέθηκε σε ισχύ το Μάρτιο του 2001(50).

30. Η κρίση που ξέσπασε το 1996 στο Ηνωμένο Βασίλειο κατέδειξε ότι η πλημμελής εφαρμογή της απαγόρευσης του 1988 σχετικά με τη χρήση στις ζωοτροφές οδήγησε σε 36000 περιπτώσεις ΣΕΒ (που αναφέρθηκαν) σχετικά με ζώα που γεννήθηκαν μετά την απαγόρευση που αφορά το Ηνωμένο Βασίλειο την εποχή της ειδικής έκθεσης αριθ. 19/98). Όλα τα κράτη μέλη που είχαν αναφέρει επισημανθείσες περιπτώσεις ΣΕΒ, εκτός από το Λουξεμβούργο, ανέφεραν τώρα περιπτώσεις ζώων που γεννήθηκαν μετά την απαγόρευση του 1994 στην ΕΕ.

31. Στο πλαίσιο των επιθεωρήσεων του ΓΤΚΘ καταγγέλθηκε επανειλημμένα η πλημμελής εφαρμογή της απαγόρευσης σχετικά με τη χρήση στις ζωοτροφές σε όλα τα κράτη μέλη (βλέπε παράσταση 6 και παράρτημα 2). Ακόμη και κατά τις επιθεωρήσεις του μεταξύ των ετών 1998 και 2000, μία εξαετία μετά την πρώτη θέση σε εφαρμογή της απαγόρευσης, το ΓΤΚΘ διαπίστωσε ότι υπήρχε σημαντικός κίνδυνος μόλυνσης των ζωοτροφών για τα μηρυκαστικά με κρεατοστεάλευρα προερχόμενα από θηλαστικά σε εννέα κράτη μέλη(51). Εξάλλου, τα περισσότερα κράτη μέλη ανέχονταν ορισμένο επίπεδο μόλυνσης (εκτός από τη Δανία, τις Κάτω Χώρες και την Ιρλανδία), παρά το γεγονός ότι η κοινοτική νομοθεσία δεν επιτρέπει καμία τέτοια ανοχή(52). Κατά τις επιθεωρήσεις που πραγματοποίησε το ΓΤΚΘ κατά την περίοδο 1998 - 2000 διαπιστώθηκαν επίσης ανεπάρκειες σχετικά με τον έλεγχο του εμπορίου των κρεατοστεα-λεύρων στα περισσότερα κράτη μέλη (βλέπε παράσταση 6). Το Δεκέμβριο του 2000, λόγω ανησυχιών για αλληλομόλυνση και μετά τη γνωμοδότηση της επιστημονικής συντονιστικής επιτροπής(53), το Συμβούλιο απαγόρευσε προσωρινά τη χρήση ζωικών πρωτεϊνών στις ζωοτροφές για όλα τα εκτρεφόμενα ζώα(54).

32. Μετά την εμπειρία που αποκομίστηκε από το Ηνωμένο Βασίλειο, η Επιτροπή είχε επίγνωση του κινδύνου της αλληλομόλυνσης που υπήρχε στις επιχειρήσεις παρασκευής ζωοτροφών, γνωρίζοντας ότι τα ΕΥΚ δεν αποσύρονταν συστηματικά σε όλα τα κράτη μέλη, ότι δεν υπήρχε ασφαλής ανίχνευση της προέλευσης των ζωικών απορριμμάτων που χρησιμοποιούνταν για την παραγωγή κρεατοστεαλεύρων και ότι η απαγόρευση της χρήσης κρεατοστεαλεύρων μόνον όσον αφορά τα μηρυκαστικά δεν μπορούσε να αποτελεί απόδειξη αλάνθαστης εφαρμογής. Η κοινοτική νομοθεσία πραγματεύεται τα ελάχιστα πρότυπα που απαιτούνται για τις επιχειρήσεις παρασκευής ζωοτροφών. Ωστόσο, δεν υπάρχει υποχρέωση προερχόμενη από την ΕΕ για την επιβολή ειδικευμένων επιχειρήσεων παρασκευής ζωοτροφών, γεγονός που θα είχε μειώσει σημαντικά τους κινδύνους της αλληλομόλυνσης.

33. Εκτός από τη μη εφαρμογή από τα κράτη μέλη της απαγόρευσης σχετικά με τις ζωοτροφές, από τις επιθεωρήσεις του ΓΤΚΘ δεν έχουν προκύψει αποδεικτικά στοιχεία ότι η αγροτοβιομηχανία ζωοτροφών (συμπεριλαμβανομένων των εγκαταστάσεων επεξεργασίας υπολειμμάτων σφαγίων και των επιχειρήσεων παρασκευής ζωοτροφών) δεν κατέβαλε επαρκείς προσπάθειες για την αποφυγή της μόλυνσης των ζωοτροφών από κρεατοστεάλευρα και ότι οι ζωοτροφές που περιέχουν κρεατοστεάλευρα δεν έφεραν πάντα τις ορθές ενδείξεις (στη Γερμανία, την Ελλάδα, την Ισπανία, τη Γαλλία, την Ιταλία, την Αυστρία, την Πορτογαλία, τη Φινλανδία και τη Σουηδία). Αυτές οι παραλείψεις συνέβαλαν στο να χρησιμοποιούν οι κάτοχοι γεωργικών εκμεταλλεύσεων από αμέλεια ενδεχομένως μολυσματικές ζωοτροφές για τα ζώα τους.

34. Η προσωρινή απαγόρευση της χρήσης κρεατοστεαλεύρων για όλα τα εκτρεφόμενα ζώα, το καθεστώς της αγοράς για καταστροφή και η απαγόρευση της χρήσης ορισμένων ζωικών ιστών (ΕΥΚ) θα δημιουργήσει ζωικά απορρίμματα που θα πρέπει να εναποτίθενται με ασφάλεια και χωρίς αρνητική επίπτωση στο περιβάλλον. Πριν από την τρέχουσα απαγόρευση της χρήσης στις ζωοτροφές(55), υπολογίζεται ότι κάθε χρόνο στην ΕΕ ανακυκλώνονταν για την παραγωγή ζωοτροφών 16 εκατομμύρια τόνοι ζωικών απορριμμάτων. Η Επιτροπή θεωρεί ότι, βραχυπρόθεσμα έως μεσοπρόθεσμα, ο κοινότερος τρόπος για τη διάθεση αυτών των αποβλήτων θα είναι η μετατροπή τους σε κρεατοστεάλευρα προοριζόμενα για αποτέφρωση ή για υγειονομική ταφή, με αναπόφευκτες συνέπειες για το περιβάλλον(56). Ωστόσο, η ΕΕ δεν διαθέτει αμέσως την απαιτούμενη για το σκοπό αυτό δυναμικότητα αποτέφρωσης. Το κόστος της διάθεσης του είδους αυτού υπολογίζεται ότι ανέρχεται σε 3000 εκατομμύρια ευρώ, στο οποίο προστίθεται ακόμη ένα ποσό 1300 εκατομμυρίων ευρώ από την απώλεια εισοδημάτων (από τα απορρίμματα) για τους παραγωγούς και τη βιομηχανία επεξεργασίας υπολειμμάτων σφαγίων(57).

35. Η προσωρινή απαγόρευση της χρήσης κρεατοστεαλεύρων στις ζωοτροφές για τα εκτρεφόμενα ζώα, δημιουργεί την ανάγκη ανεύρεσης εναλλακτικών λύσεων βασιζόμενων σε φυτικά προϊόντα για τις μεταποιημένες ζωικές πρωτεΐνες προκειμένου να χρησιμοποιούνται στις ζωοτροφές. Οι προερχόμενες από τα ζώα πρωτεΐνες - κυρίως τα κρεατοστεάλευρα - παρείχαν μόνο το 2,4 % του στοιχείου της πρωτεΐνης που περιλαμβάνουν οι ζωοτροφές στην ΕΕ(58) (και αν υπάρχει ακόμη και η ελάχιστη μόλυνση από κρεατοστεάλευρα που έχουν προσβληθεί, τότε η ΣΕΒ μπορεί να εξαπλωθεί) (βλέπε σημείο 6) και μπορούν να αντικατασταθούν εύκολα με χορτονομές, σιτηρά και προϊόντα ελαιούχων σπόρων. Το θέμα σχετικά με το κατά πόσο ενδείκνυται η διατροφή ζώων, που είναι από τη φύση τους φυτοφάγα, με ζωοτροφές που περιλαμβάνουν ζωικά συστατικά στοιχεία έχει καταστεί περισσότερο επίκαιρο, οι δε πρόσφατες προτάσεις της Επιτροπής περιλαμβάνουν μέτρα που αποσκοπούν στην ενθάρρυνση της εκτατικής κτηνοτροφίας.

Μετακινήσεις και αναγνώριση των ζώων

36. Η μεταφορά ζώων και προϊόντων με βάση το κρέας (συμπεριλαμβανομένων των κρεατοστεαλεύρων), εντός και μεταξύ των κρατών μελών, είναι σημαντική. Ωστόσο, ένα από τα παρεπόμενα συνίσταται στο ότι, με το εμπόριο, αυξάνεται ο κίνδυνος εξάπλωσης της ΣΕΒ και άλλων νόσων των ζώων. Σύμφωνα με την ΕΣΕ "η εξαγωγή ζώων και ζωοτροφών που έχουν προσβληθεί (από το Ηνωμένο Βασίλειο) αποτέλεσε την αιτία για τη διάδοση του μολυσματικού παράγοντα της ΣΕΒ σε άλλες χώρες, όπου επανεισήχθη και μεταδόθηκε μέσω της αλυσίδας των ζωοτροφών"(59). Η κρίση της ΣΕΒ που ξέσπασε το 1996, κατέστησε οξύτερη την ανάγκη εφαρμογής αποτελεσματικού συστήματος για την αναγνώριση και την καταγραφή των βοοειδών και κατέστησε εντονότερες τις ανεπάρκειες των συστημάτων που εφαρμόζονται επί του παρόντος για την ανίχνευση των ζώων που εκτίθενται ενδεχομένως στον κίνδυνο της ΣΕΒ. Τον Απρίλιο του 1997, το Συμβούλιο αντικατέστησε την υφιστάμενη οδηγία του 1992 σχετικά με την αναγνώριση και την καταγραφή των ζώων με νέο κανονισμό του Συμβουλίου(60), στο πλαίσιο του οποίου προσαρμόστηκαν οι κανόνες για την επισήμανση με ενώτια(61) και τα μητρώα αγέλης και θεσπίστηκαν οι διατάξεις σχετικά με τις ηλεκτρονικές βάσεις δεδομένων(62) και τα διαβατήρια των ζώων. Τον Δεκέμβριο του 1997(63), θεσπίστηκαν λεπτομερείς κανόνες σχετικά με τις επιθεωρήσεις, προκειμένου να εξακριβώνεται η συμμόρφωση με τα μέτρα αυτά.

37. Η συνολική απαγόρευση εξαγωγών, που επιβλήθηκε το Μάρτιο του 1996 σχετικά με τα ζώντα ζώα και το κρέας βοοειδών ή τα προϊόντα με βάση το κρέας από το Ηνωμένο Βασίλειο, ήρθε βαθμιαία προκειμένου να επιτραπούν οι εξαγωγές βοείου κρέατος που έχει παραχθεί υπό περιορισμένους όρους(64). Η άρση της απαγόρευσης στη Βόρεια Ιρλανδία άρχισε να ισχύει την 1η Ιουνίου 1998 και στη Μεγάλη Βρετανία την 1η Αυγούστου 1999. Τον Μάρτιο του 2001, η μόνιμη κτηνιατρική επιτροπή αποφάσισε ότι η απαγόρευση εξαγωγών του Νοεμβρίου 1998 στην Πορτογαλία(65) μπορούσε να αρθεί, αλλά ότι η ημερομηνία θα εξαρτάται από τη σύνταξη θετικής έκθεσης επιθεώρησης από το ΓΤΚΘ.

38. Το Συνέδριο, στην ειδική έκθεσή του αριθ. 4/2001(66) σχετικά με το Ολοκληρωμένο Σύστημα Διαχείρισης και Ελέγχου, διατύπωνε τη διαπίστωση ότι μολονότι ως προθεσμία για τη θέση σε εφαρμογή της ηλεκτρονικής βάσης δεδομένων είχε οριστεί η 1η Ιανουαρίου 2000, οκτώ κράτη μέλη διέθεταν βάσεις δεδομένων οι οποίες δεν είχαν εγκριθεί από τις υπηρεσίες της Επιτροπής ως πλήρως λειτουργικές(67) και ότι υπήρχαν ανεπάρκειες σχετικά με την έγκριση, την παρακολούθηση και το περιεχόμενο των βάσεων δεδομένων για την αναγνώριση και την καταγραφή των βοοειδών.

39. Στις επιθεωρήσεις που πραγματοποίησαν τόσο το ΓΤΚΘ της ΓΔ SANCO όσο και η μονάδα εκκαθάρισης των λογαριασμών της ΓΔ AGRI, γίνεται διαρκώς αναφορά σε καθυστερήσεις και προβλήματα που σημειώθηκαν σχετικά με την εφαρμογή από τα κράτη μέλη της νομοθεσίας που αφορά την αναγνώριση και την καταγραφή των ζώων.

Παρακολούθηση και εφαρμογή της νομοθεσίας

Επιθεωρήσεις του Γραφείου Τροφίμων και Κτηνιατρικών Θεμάτων (ΓΤΚΘ)

40. Αφότου αναδιοργανώθηκαν οι υπηρεσίες της Επιτροπής βελτιώθηκαν οι μέθοδοι εργασίας του ΓΤΚΘ και αναπτύχθηκε ένα πρόγραμμα σχετικά με την πορεία των εργασιών. Υπάρχει εξαμηνιαίος και ετήσιος σχεδιασμός, οι δε εκθέσεις είναι καλύτερα διαρθρωμένες και παρέχουν, τόσο στα κράτη μέλη όσο και στις λοιπές υπηρεσίες της Επιτροπής, σαφή πορίσματα και συστάσεις. Οι εκθέσεις υπόκεινται σε διαδικασία ποιοτικού ελέγχου εντός του οργάνου, οριστικοποιούνται δε μόνο μετά από διαβούλευση με τα κράτη μέλη. Όλες οι διαπιστώσεις και συστάσεις καταγράφονται σε βάση δεδομένων.

41. Από το 1997 και εξής, το ΓΤΚΘ υπέστη τρεις αναδιοργανώσεις και δύο μετεγκαταστάσεις. Παρά το γεγονός ότι αυξήθηκε ο αριθμός του προσωπικού, εξακολουθεί να μην υπάρχει επαρκές προσωπικό για την πραγματοποίηση των επιθεωρήσεων σχετικά με τη ΣΕΒ. Η ομάδα που ασχολείται με τα θέματα που έχουν σχέση με τη ΣΕΒ (μεταξύ άλλων θεμάτων) συγκροτείται συνήθως από έξι επιθεωρητές, επί του παρόντος δε ενισχύθηκε με άλλους έξι επιθεωρητές. Ο ρυθμός εναλλαγής του προσωπικού είναι υψηλός - τον Ιανουάριο του 2001, το 65 % των επιθεωρητών του ΓΤΚΘ υπηρετούσε στο γραφείο από διάστημα μικρότερο της διετίας, γεγονός που καθιστά δύσκολο να διαθέτουν επαρκή πείρα τα άτομα που προΐστανται των ομάδων επιθεώρησης του ΓΤΚΘ.

42. Κατά το διάστημα από την κρίση του 1996 έως το τέλος του 2000, το ΓΤΚΘ πραγματοποίησε 96 επιθεωρήσεις σχετικά με τη ΣΕΒ(68). Το ποσοστό αυτό αντιστοιχεί στο 10 % περίπου της συνολικής δραστηριότητας επιθεώρησης του ΓΤΚΘ και σε μία επιθεώρηση κατά μέσο όρο το χρόνο σε κάθε κράτος μέλος σχετικά με τη ΣΕΒ (εκτός από το Ηνωμένο Βασίλειο το οποίο επιθεωρήθηκε συχνότερα).

Αξιολόγηση της εφαρμογής, από τα κράτη μέλη, της στρατηγικής σχετικά με τη ΣΕΒ

43. Στο πλαίσιο των επιθεωρήσεων της Επιτροπής (ΓΤΚΘ) από το 1996 και εξής αναφέρθηκε ότι είχαν επισημανθεί εκτεταμένα και συνεχιζόμενα προβλήματα σχετικά με την εφαρμογή των μέτρων της ΣΕΒ σε όλα τα κράτη μέλη. Τα κυρίως προβλήματα που διαπιστώθηκαν αναφέρονται στα σημεία 21 έως 39. Στο παράρτημα 2 παρουσιάζεται συνολική εικόνα των θεμάτων που αναφέρθηκαν από το ΓΤΚΘ μεταξύ των ετών 1998 και 2000 και στην παράσταση 6 αναφέρονται οι κυριότερες ανεπάρκειες που εντόπισε το ΓΤΚΘ μεταξύ των ετών 1998 και 2000. Το γεγονός ότι πολλά από τα προβλήματα εξακολουθούσαν να αναφέρονται στις επιθεωρήσεις της περιόδου 1998 - 2000, υποδηλώνει ότι τα περισσότερα κράτη μέλη(69) δεν μερίμνησαν με αρκετή αυστηρότητα να εξακριβώνουν κατά πόσο η εφαρμογή στο έδαφός τους των μέτρων σχετικά με τη ΣΕΒ ήταν η ενδεδειγμένη.

Διαθέσιμα μέτρα για την εφαρμογή στην ΕΕ της στρατηγικής σχετικά με τη ΣΕΒ

44. Σε περίπτωση που η επιθεώρηση του ΓΤΚΘ καταδεικνύει ότι υπάρχουν προβλήματα, η Επιτροπή μπορεί να αρχίσει διμερείς συζητήσεις με τα οικεία κράτη μέλη και να εφαρμόσει νομοθεσία ενιαίας αγοράς προκειμένου να επιβάλει εμπορικούς περιορισμούς για την προστασία της υγείας των ανθρώπων ή των ζώων. Το μόνο όμως συγκεκριμένο μέτρο που μπορεί να λάβει η Επιτροπή για την επιβολή της εφαρμογής της οικείας νομοθεσίας (για παράδειγμα, έλεγχο των ζωοτροφών), συνίσταται στο να κινεί διαδικασίες αντιμετώπισης των παραβάσεων. Οι διαδικασίες αυτές είναι χρονοβόρες και, μέχρι σήμερα, οι περισσότερες υποθέσεις δεν έχουν παραπεμφθεί στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο (βλέπε σημείο 46). Οι εμπορικοί περιορισμοί στις εξαγωγές εφαρμόζονται μόνο σε περιπτώσεις που γίνεται αντιληπτό ότι υπάρχει μεγάλος κίνδυνος για την υγεία των ανθρώπων ή των ζώων, όπως στην περίπτωση του Ηνωμένου Βασιλείου και της Πορτογαλίας. Δεν υπάρχει διαδικασία για την επιβολή χρηματοοικονομικών διορθώσεων ή ποινών και κυρώσεων(70) στις δαπάνες στον κτηνιατρικό τομέα ή στα μέτρα στήριξης της αγοράς λόγω μη συμμόρφωσης με τη νομοθεσία που αφορά τον κτηνιατρικό τομέα.

45. Αυτό έρχεται σε αντίθεση με τη διαδικασία που εφαρμόζει η υπηρεσία εκκαθάρισης των λογαριασμών της ΓΔ AGRI, όπου οι εκθέσεις επιθεώρησης μπορούν να χρησιμοποιούνται προκειμένου να αποκλείονται ορισμένα ποσά από την κοινοτική χρηματοδότηση για τα μέτρα στήριξης της αγοράς που αφορούν.

46. Κατά την περίοδο 1997 - 1999, η Επιτροπή κίνησε 19 διαδικασίες για παράβαση κατά 13 κρατών μελών [η Αυστρία και η Ιρλανδία αποτελούσαν τις μοναδικές εξαιρέσεις(71)]. Οι περισσότερες από αυτές χρονολογούνται από την περίοδο 1997-98, και αφορούν την εφαρμογή της απαγόρευσης χρήσης στις ζωοτροφές και την επεξεργασία ζωικών απορριμμάτων. Από τις περιπτώσεις αυτές παράβασης η μόνη που έφθασε μέχρι το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο αφορά την εσωτερική αγορά και, συγκεκριμένα, την άρνηση της Γαλλίας(72) το 2000 να επαναλάβει τις εισαγωγές βοείου κρέατος από το Ηνωμένο Βασίλειο. Όσον αφορά τις λοιπές διαδικασίες, η Επιτροπή δεν άσκησε διώξεις είτε διότι τα εμπλεκόμενα κράτη μέλη ανέλαβαν να βελτιώσουν τους ελέγχους τους, είτε διότι οι έλεγχοι που απαιτούσε η σχετική νομοθεσία για τη ΣΕΒ ήταν πολύ γενικοί ώστε να καθίσταται δυνατό να ασκείται επιτυχώς δίωξη κατά κρατών μελών για μη συμμόρφωση. Η απειλή της άσκησης δίωξης για παράβαση κατά κρατών μελών που δεν συμμορφώνονται με την νομοθεσία της ΕΕ δεν αποτέλεσε αρκετά ισχυρό κίνητρο προκειμένου τα κράτη μέλη να εφαρμόζουν ορθά τη νομοθεσία της ΕΕ σχετικά με τη ΣΕΒ.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

47. Το Ελεγκτικό Συνέδριο, στην ειδική έκθεσή του αριθ. 19/1998, διατύπωνε κυρίως τη σύσταση ότι η Επιτροπή πρέπει να αναπτύξει σχέδιο δράσης για την αντιμετώπιση της κρίσης της ΣΕΒ. Στο πλαίσιο της εξέτασης αυτής της παρακολούθησης διαπιστώθηκε ότι η στρατηγική της Επιτροπής στηρίζεται σε ορθή βάση, η εφαρμογή της όμως από τα κράτη μέλη είναι προβληματική και σημειώθηκαν επιζήμιες καθυστερήσεις κατά την έγκριση και την εφαρμογή βασικών μέτρων ελέγχου σχετικά με τη ΣΕΒ (βλέπε σημεία 25 και 27).

48. Η δεύτερη κρίση της ΣΕΒ πρέπει να εξεταστεί στο πλαίσιο της πλημμελούς εφαρμογής από τα κράτη μέλη της υφιστάμενης νομοθεσίας της ΕΕ (βλέπε παράσταση 6). Η ανεπαρκής παρακολούθηση (βλέπε σημείο 21), και η πλημμελής εφαρμογή της απαγόρευσης της χρήσης στις ζωοτροφές κρεατοστεαλεύρων προερχόμενων από θηλαστικά (βλέπε σημεία 30 και 31) στα περισσότερα κράτη μέλη (με εξαίρεση το Ηνωμένο Βασίλειο, από το 1996 και την Πορτογαλία, από το 1999) καθώς και οι ανεπαρκείς έλεγχοι που ασκούνται σχετικά με το εμπόριο των κρεατοστεαλεύρων και των ζωοτροφών (βλέπε σημείο 31), μπορεί να έχουν συμβάλει, αφενός, στο να μην καταστεί δυνατή η εξάλειψη της ΣΕΒ και, αφετέρου, στη διάδοσή της σε άλλα κράτη μέλη. Η απαγόρευση, το 1994, της χρήσης κρεατοστεαλεύρων στις ζωοτροφές δεν εφαρμόστηκε αποτελεσματικά. Σε όλα τα κράτη μέλη που ανέφεραν περιπτώσεις ΣΕΒ στις αυτόχθονες αγέλες τους (εκτός από το Λουξεμβούργο) σημειώθηκαν περιπτώσεις ΣΕΒ σε ζώα που γεννήθηκαν μετά τη θέση σε ισχύ, το 1994, της απαγόρευσης χρήσης στις ζωοτροφές κρεατοστεαλεύρων προερχόμενων από θηλαστικά (βλέπε σημείο 30). Στο πλαίσιο των εκθέσεων επιθεώρησης του ΓΤΚΘ, μεταξύ 1998 και 2000, διαπιστώθηκε ότι στα περισσότερα κράτη μέλη, υπάρχει σημαντικός κίνδυνος μόλυνσης των ζωοτροφών των μηρυκαστικών από κρεατοστεάλευρα προερχόμενα από θηλαστικά. Τα προβλήματα που σχετίζονται με την ασφαλή μεταποίηση, τη χρήση κρεατοστεαλεύρων καθώς και την αλληλομόλυνση είναι γνωστά από το 1996, η προσωρινή όμως απαγόρευση της χρήσης μεταποιημένων ζωικών πρωτεϊνών για όλα τα εκτρεφόμενα ζώα τέθηκε σε εφαρμογή μόλις από την 1η Ιανουαρίου 2001 (βλέπε σημείο 31).

49. Το 99 % των περιπτώσεων ΣΕΒ που αναφέρθηκαν μέχρι σήμερα στην ΕΕ σημειώθηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο (βλέπε σημείο 9). Ωστόσο, σύμφωνα με τις εκθέσεις επιθεώρησης του ΓΤΚΘ, άλλα κράτη μέλη δεν έχουν ενδεχομένως επισημάνει, σε όλη της την έκταση την πραγματική επίπτωση της μέχρι τουλάχιστον το τέλος του 2000. Εξάλλου, ορισμένα κράτη μέλη που από μακρού ισχυρίζονταν ότι δεν είχαν πληγεί από τη ΣΕΒ (Γερμανία, Ιταλία, Ισπανία), άρχισαν να επισημαίνουν περιπτώσεις (βλέπε σημείο 21). Το κόστος της κρίσης της ΣΕΒ για τον προϋπολογισμό της ΕΕ υπήρξε και θα εξακολουθήσει να είναι υψηλό (βλέπε σημεία 4 και 15 και 16).

50. Δυνάμει της ισχύουσας νομοθεσίας, η Επιτροπή, όταν αντιμετωπίζει σθεναρή αντίσταση από τα κράτη μέλη, δεν μπορεί να τους επιβάλει τη λήψη μέτρων σχετικά με θέματα που αφορούν την υγεία των ανθρώπων ή των ζώων (βλέπε σημεία 25 και 27). Επίσης, η θεσμική νομοθετική διαδικασία προξένησε άσκοπα μακροχρόνιες καθυστερήσεις κατά την εφαρμογή των βασικών μέτρων ελέγχου της ΣΕΒ, μολονότι απαιτούνταν ταχείες ενέργειες για την εφαρμογή μέτρων προστασίας της υγείας των ζώων και των ανθρώπων (βλέπε σημεία 18, 25 και 29).

51. Τα μέτρα που διαθέτει επί του παρόντος η Επιτροπή για την επιβολή στα κράτη μέλη της εφαρμογής της νομοθεσίας σχετικά με τη ΣΕΒ δεν είναι τα ενδεδειγμένα (βλέπε σημεία 44 και 46), δεν αποτελούσαν δε επαρκές κίνητρο προκειμένου τα κράτη μέλη να εφαρμόζουν ορθά τα μέτρα σχετικά με τη ΣΕΒ. Αυτό έρχεται σε αντίθεση με τη διαδικασία εκκαθάρισης των λογαριασμών της ΓΔ AGRI για τα μέτρα στήριξης της αγοράς, στο πλαίσιο των οποίων οι χρηματοοικονομικές διορθώσεις στις ενισχύσεις που χορηγεί το ΕΓΤΠΕ ενθαρρύνουν τα κράτη μέλη να λαμβάνουν διορθωτικά μέτρα.

52. Σύμφωνα με τις εκθέσεις επιθεώρησης του ΓΤΚΘ, υπάρχουν ενδείξεις ότι η γεωργική βιομηχανία παραγωγής ζωοτροφών δεν επέδειξε αρκετή αυστηρότητα σχετικά με την εφαρμογή της νομοθεσίας της ΕΕ για τη ΣΕΒ. Ειδικότερα, το ΓΤΚΘ διαπίστωσε ότι οι ζωοτροφές των μηρυκαστικών περιείχαν κρεατοστεάλευρα και ότι οι ζωοτροφές που περιείχαν κρεατοστεάλευρα δεν έφεραν τις σωστές αναφορές στις ετικέτες (βλέπε σημείο 33).

53. Στη διάδοση της ΣΕΒ σε όλη την ΕΕ συνέβαλαν, επίσης, οι ευρείες ενδοκοινοτικές εμπορικές συναλλαγές στον τομέα των βοοειδών και των κρεατοστεαλεύρων (βλέπε σημείο 36). Η τρέχουσα κρίση καθιστά επιτακτική την ανάγκη της επανεκτίμησης των πρακτικών που εφαρμόζονται σχετικά με τη διατροφή και την εκτροφή των βοοειδών (βλέπε σημείο 35). Η ΣΕΒ δεν θα είχε εξαπλωθεί εάν γινόταν εκτατική εκτροφή των βοοειδών και εάν τους χορηγούνταν τα φυσικά μέσα διατροφής τους.

54. Στα κράτη μέλη, οι καταναλωτές (και τα ζώα) ήταν εκτεθειμένοι σε κινδύνους σε διάφορα επίπεδα, λόγω της πλημμελούς εφαρμογής των μέτρων ελέγχου σχετικά με τη ΣΕΒ (βλέπε παράσταση 6 και παράρτημα 2), σε συνδυασμό με την έλλειψη (μέχρι τον Οκτώβριο του 2000) ορισμού των ΕΥΚ για όλη την ΕΕ (βλέπε σημείο 25). Είναι παράδοξο το γεγονός ότι, αφενός, τα κράτη μέλη, μέσω των συστάσεων του Συμβουλίου για τη χορήγηση απαλλαγής (βλέπε σημείο 3) υποστηρίζουν ότι είναι αναγκαίο να χαράξει η Επιτροπή στρατηγική σχετικά με τη ΣΕΒ και, αφετέρου, επιδεικνύουν συχνά αμέλεια όταν πρόκειται να εγκρίνουν ή να εφαρμόσουν τη στρατηγική.

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

55. Είναι αναγκαίο να εξεταστούν τα εξής:

α) κατά πόσο πρέπει να παραχωρηθούν προσωρινά στην Επιτροπή έκτακτες αρμοδιότητες σε περίπτωση που τα κράτη μέλη δεν συμφωνούν με τις υποβαλλόμενες προτάσεις για τη θέσπιση κανονιστικής ρύθμισης σχετικά με την προστασία της υγείας των ζώων ή των ανθρώπων και κατά πόσο είναι αναγκαίο να δοθούν στην Επιτροπή επιπλέον αρμοδιότητες προκειμένου να ενισχυθούν οι διαδικασίες αντιμετώπισης των παραβάσεων(73)·

β) η δυνατότητα να αποκλείεται η χρηματοδότηση μέτρων στήριξης της αγοράς όταν με τις επιθεωρήσεις αποκαλύπτεται κατάφωρη μη συμμόρφωση με τη νομοθεσία της ΕΕ, δεδομένου ότι η μη συμμόρφωση είναι δυνατό να έχει σημαντική επίδραση στη διαχείριση της αγοράς στον τομέα του βοείου κρέατος και να οδηγήσει σε σημαντικές επιπλέον δαπάνες του προϋπολογισμού·

γ) με ποιο τρόπο, λαμβανομένων υπόψη των προβλημάτων στον τομέα του ελέγχου της ΣΕΒ (και άλλων ασθενειών των ζώων), που προκλήθηκαν από τη σημαντική διακίνηση ζώων και κρεατοστεαλεύρων εντός της ΕΕ, θα μπορούσαν να μειωθούν οι μετακινήσεις των ζώων και να παρέχονται καλύτερες πληροφορίες σχετικά με τις μετακινήσεις αυτές, όταν τίθεται σε κίνδυνο η υγεία των ανθρώπων ή των ζώων·

δ) με ποιο τρόπο θα επιτευχθεί αναπροσανατολισμός της καταβολής επιδοτήσεων στον τομέα του βοείου κρέατος χωρίς να εξαρτάται από την παραγωγή ενώ, συγχρόνως, θα λαμβάνεται υπόψη η ανάγκη εξασφάλισης λογικού επιπέδου διαβίωσης για τους κτηνοτρόφους·

ε) λαμβάνοντας υπόψη ότι συνεχίζεται η κρίση της ΣΕΒ, με ποιο τρόπο θα ενθαρρυνθεί περαιτέρω η εφαρμογή εκτατικών και φιλικών προς το περιβάλλον κτηνοτροφικών πρακτικών και θα αντικατασταθούν οι ζωικής προέλευσης πρωτεΐνες με εναλλακτικά προϊόντα φυτικής προέλευσης για τα μηρυκαστικά.

Η παρούσα έκθεση εγκρίθηκε από το Ελεγκτικό Συνέδριο στο Λουξεμβούργο κατά τη συνεδρίασή του της 13ης Σεπτεμβρίου 2001.

Για το Ελεγκτικό Συνέδριο

Jan O. Karlsson

Πρόεδρος

(1) Ειδική έκθεση αριθ. 19/98 σχετικά με την κοινοτική χρηματοδότηση ορισμένων μέτρων που ελήφθησαν λόγω της κρίσης της ΣΕΒ (ΕΕ C 383 της 9.12.1998).

(2) Ειδική έκθεση αριθ. 19/98, σημείο 96.

(3) Ειδική έκθεση αριθ. 19/98, σημείο 93.

(4) Ειδική έκθεση αριθ. 19/98, σημείο 92.

(5) Ειδική έκθεση αριθ. 19/98, σημείο 91.

(6) Έγγραφο 5911/99 FIN 34 PE - L 12.

(7) Έγγραφο PE 230.646 της 17ης Μαρτίου 1999.

(8) Η προσωρινή επιτροπή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τη διενέργεια έρευνας για τη ΣΕΒ, που συγκροτήθηκε τον Ιούλιο του 1996 σχεδόν αμέσως μετά την έναρξη της πρώτης κρίσης της ΣΕΒ, επέκρινε την ανταπόκριση στη ΣΕΒ τόσο της Επιτροπής όσο και των αρχών του Ηνωμένου Βασιλείου. Στην έκθεση που υπέβαλε το Φεβρουάριο του 1997 (έγγραφο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου A4-0020/97), προέβη σε σειρά συστάσεων σχετικά με θέματα που σχετίζονται ιδιαίτερα με τις συνέπειες που είχε για τη δημόσια υγεία η ΣΕΒ και τη διαδικασία λήψης απόφασης και διαχείρισης που εφαρμόζεται στο πλαίσιο της Επιτροπής. Στη συνέχεια, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο συγκρότησε επιτροπή παρακολούθησης (σχετικά με τις συστάσεις στο πλαίσιο της έρευνας για τη ΣΕΒ) (ΕΕ C 150 της 19.5.1997), η οποία οριστικοποίησε την έκθεσή της το Νοεμβρίου 1997. Η εν λόγω επιτροπή ανέφερε ότι η Επιτροπή προέβη σε ενέργειες σχετικά με τις περισσότερες από τις συστάσεις της.

(9) Απόφαση 1999/350/ΕΚ της Επιτροπής, της 4ης Μαΐου 1999 (ΕΕ L 133 της 28.5.1999, σ. 60).

(10) Πηγές σχετικά με τις τεχνικές λεπτομέρειες που περιλαμβάνει το τμήμα αυτό: Διάφορες γνωμοδοτήσεις που εξέδωσε η Επιστημονική Συντονιστική Επιτροπή και η ειδική έκθεση αριθ. 19/1998.

(11) Πηγή: Γνωμοδότηση της επιστημονικής συντονιστικής επιτροπής της 13-14 Απριλίου 2000 "Έκθεση των ανθρώπων στους κινδύνους μόλυνσης από το στόμα με το μολυσματικό παράγοντα ΣΕΒ: μολυσματική δόση και φραγμοί λόγω του είδους των ζώων."

(12) Όλες οι περιπτώσεις σημειώθηκαν στο Ηνωμένο Βασίλειο, με εξαίρεση τη Γαλλία (τρεις) και την Ιρλανδία (μία).

(13) Στην περίπτωση των πρωτεϊνών, μετά από επεξεργασία σε 133 °C, επί 20 λεπτά, σε πίεση 3 ατομοσφαιρών (bars). Στην περίπτωση των λιπών μετά από υπερδιήθηση.

(14) Χρήση εκτός από εκείνη που δεν αφορά προϊόντα διατροφής/βιομηχανική χρήση.

(15) Αντίθετα, ισχύουν παρεκκλίσεις για τη χρήση υλικού προερχόμενου από βοοειδή σε ιατρικά/φαρμακευτικά προϊόντα, όπου ρυθμιστής είναι η ίδια η βιομηχανία, εφόσον διαθέτει κώδικα ορθής πρακτικής, που συνιστά τον ασφαλή προσδιορισμό της προέλευσης των πρώτων υλών. Η φύση του τελικού προϊόντος καθιστά δυσχερή την εξακρίβωση της πρώτης ύλης που χρησιμοποιήθηκε και, όντως, δεν υπάρχει κανονιστική απαίτηση να ελέγχεται κατά πόσο εφαρμόστηκε ο ασφαλής προσδιορισμός της προέλευσης ή της επεξεργασίας.

(16) Λευκό Βιβλίο για την ασφάλεια των τροφίμων, COM (1999) 719 τελικό της 12ης Ιανουαρίου 2000.

(17) Ειδική έκθεση αριθ. 19/98, σημεία 16 έως 21. Η ενημερωμένη κατάσταση προέρχεται από την έκθεση "Προοπτικές για τις γεωργικές αγορές για την περίοδο 2000-2007", Γενική Διεύθυνση Γεωργίας, Νοέμβριος 2000.

(18) Μείωση των τιμών μεταξύ της 42ης εβδομάδας (Οκτώβριος του 2000) και της 5ης εβδομάδας (τέλος Ιανουαρίου) του 2001: βόειο κρέας νεαρών ταύρων AR 3 27 %· αγελάδες DO3 28 %· δαμαλίδες 16 %· βόδια CR 32 %. Πηγή: έγγραφο εργασίας ΓΔ AGRI - Κατάσταση της αγοράς σχετικά με το βόειο κρέας και τα ζώντα ζώα.

(19) Κατ' εκτίμηση υπολογιζόμενο κόστος για την περίοδο 2001 - 2006: 3500 εκατομμύρια ευρώ· εκτιμώμενες οικονομίες από τα μέτρα για τη μείωση της παραγωγής βοείου κρέατος: 1300 εκατομμύρια ευρώ· καθαρό εκτιμώμενο κόστος: 2200 εκατομμύρια ευρώ.

(20) Από τον υπολογισμό της Επιτροπής συνάγεται ότι βόειο κρέας παρέμβασης του είδους αυτού θα είναι αδύνατο να πωλείται στο μέλλον. Αυτό προσέθεσε 800 ευρώ στο υπολογιζόμενο κόστος κατά τόνο της αποθεματοποίησης από την παρέμβαση.

(21) Κύριο μέτρο της νομοθεσίας για την αποτροπή της ΣΕΒ αποτελούσε η απαγόρευση, το 1994, της χρήσης στις ζωοτροφές για τα μηρυκαστικά κρεατοστεαλεύρων προερχόμενων από θηλαστικά και η επεξεργασία των ζωικών απορριμμάτων προκειμένου να μειώνεται η μολυσματικότητα μεταξύ 1994-1997.

(22) COM (1998) 623 τελικό - C4-0025/1999 - 1998/0323 (COD) (ΕΕ C 45 της 19.2.1999, σ. 2).

(23) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 999/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Μαΐου 2001, για τη θέσπιση κανόνων πρόληψης, καταπολέμησης και εξάλειψης ορισμένων μεταδοτικών σπογγωδών εγκεφαλοπαθειών (ΕΕ L 147 της 31.5.2001, σ. 1).

(24) Παθητική παρακολούθηση είναι ο έλεγχος υπόπτων περιπτώσεων ΣΕΒ που έχουν επισημανθεί, δηλαδή ζώα που έχουν επισημανθεί διότι οι κλινικές ενδείξεις τους συμπίπτουν με τις ενδείξεις της ΣΕΒ. Η ενεργητική παρακολούθηση είναι ο έλεγχος ζώων που δεν έχουν επισημανθεί ως ύποπτα για ΣΕΒ, αλλά ανήκουν σε υποπληθυσμούς που εμφανίζουν κίνδυνο.

(25) Εγκεκριμένες ταχείες δοκιμές διάγνωσης μετά τη σφαγή: Prionics, Enfer, CEA μπορούν να αποδείξουν την παρουσία μολυσματικού παράγοντα ΣΕΒ κατά το τέλος της περιόδου επώασης για ζώα που είναι ήδη κλινικώς ασθενή. Με τις δοκιμές αυτές δεν μπορούν να εντοπιστούν προκλινικές περιπτώσεις σε νωρίτερα στάδια της επώασης. Είναι εγκεκριμένες προκειμένου να χρησιμοποιούνται για ζώα ηλικίας άνω των 30 μηνών, και μπορεί να μην είναι αξιόπιστες για νεώτερα ζώα.

(26) Πηγή: παράγραφος 4 του προοιμίου της απόφασης 2000/764/ΕΚ της Επιτροπής, της 29ης Νοεμβρίου 2000 σχετικά με τους ελέγχους στα βοοειδή για την παρουσία σπογγώδους εγκεφαλοπάθειας των βοοειδών και την τροποποίηση της απόφασης 98/272/EΚ για την επιδημιολογική παρακολούθηση των μεταδοτικών σπογγωδών εγκεφαλοπαθειών.

(27) Απόφαση 98/272/ΕΚ της Επιτροπής, της 23ης Απριλίου 1998 - επιδημιολογική παρακολούθηση όλων των σπογγωδών εγκεφαλοπαθειών που μεταδίδονται στα ζώα που τροποποιεί την απόφαση 94/474/ΕΚ (ΕΕ L 122 της 24.4.1998, σ. 59).

(28) "Ζώα που πεθαίνουν στην εκμετάλλευση", ζώα που έχουν προσκομιστεί για επείγουσα σφαγή και εκείνα που εμφανίζουν νευρολογικά συμπτώματα ή/και συμπτώματα συμπεριφοράς.

(29) Απόφαση 2000/374/ΕΚ της Επιτροπής της 5ης Ιουνίου 2000, για τροποποίηση της απόφασης 98/272/EΚ, για την επιδημιολογική παρακολούθηση όλων των σπογγωδών εγκεφαλοπαθειών που πλήττουν τα ζώα (ΕΕ L 135 της 8.6.2000 σ. 27).

(30) Απόφαση 2000/764/ΕΚ της Επιτροπής, της 29ης Νοεμβρίου 2000, περί των ελέγχων στα βοοειδή για την παρουσία σπογγώδους εγκεφαλοπάθειας των βοοειδών και την τροποποίηση της απόφασης 98/272/ΕΚ (ΕΕ L 305 της 6.12.2000, σ. 35).

(31) Παθητική παρακολούθηση είναι ο έλεγχος υπόπτων περιπτώσεων ΣΕΒ που έχουν επισημανθεί, δηλαδή ζώα που έχουν επισημανθεί διότι οι κλινικές ενδείξεις τους συμπίπτουν με τις ενδείξεις της ΣΕΒ. Η ενεργητική παρακολούθηση είναι ο έλεγχος ζώων που δεν έχουν επισημανθεί ως ύποπτα για ΣΕΒ, αλλά ανήκουν σε υποπληθυσμούς που εμφανίζουν κίνδυνο.

(32) Πηγή: Γερμανία: σχέδιο επιστολής για την αποστολή 1129/00 από 25 Σεπτεμβρίου 2000 έως 29 Σεπτεμβρίου 2000· Ιταλία: σχέδιο επιστολής για την αποστολή 1306/00 από 11 Δεκεμβρίου 2000 έως 15 Δεκεμβρίου 2000· Ισπανία: σχέδιο επιστολής για την αποστολή 1305/00 από 11 Δεκεμβρίου 2000 έως 15 Δεκεμβρίου 2000.

(33) Πηγή: Σχετικό έγγραφο του ΓΤΚΘ D33459 της 8ης Νοεμβρίου 2000.

(34) Τελική γνωμοδότηση της ΕΣΕ της 6ης Ιουλίου 2000 σχετικά με το γεωγραφικό κίνδυνο όσον αφορά τη ΣΕΒ, παράρτημα II, τμήμα 3, χώρες με τρέχον επίπεδο κινδύνου III.

(35) Μέχρι σήμερα (Απρίλιος 2001), η Επιτροπή αναφερόταν στο γεωγραφικό κίνδυνο όσον αφορά τη ΣΕΒ κατά την κανονιστική ρύθμιση των εισαγωγών ΕΥΚ από τρίτες χώρες· την έγκριση ειδικών προγραμμάτων δοκιμών διάγνωσης για την Αυστρία, τη Σουηδία και τη Φινλανδία και την πρόβλεψη της δυνατότητας διαφοροποίησης των μέτρων ελέγχου της ΣΕΒ κατά κράτος μέλος στην πρότασή της για τη θέσπιση κανονισμού σχετικά με τις μεταδοτικές σπογγώδεις εγκεφαλοπάθειες.

(36) Ο γεωγραφικός κίνδυνος όσον αφορά τη ΣΕΒ προσδιορίστηκε βάσει πληροφοριών που παρασχέθηκαν από τα κράτη μέλη μετά τη σύσταση της Επιτροπής 98/447/ΕΚ της 22ας Ιουλίου 1998. Οι ελληνικές αρχές είναι έτοιμες να παράσχουν αυτά τα πληροφοριακά στοιχεία μόλις εκδοθεί από το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο κανονισμός σχετικά με τον εντοπισμό και τον έλεγχο των μεταδοτικών σπογγωδών εγκεφαλοπαθειών.

(37) Γνωμοδότηση της ΕΣΕ σχετικά με την ασφάλεια των ΕΥΚ, Δεκέμβριος 1997.

(38) Απόφαση 97/534/ΕΚ της Επιτροπής, της 30ής Ιουλίου 1997 σχετικά με την απαγόρευση της χρήσης υλικών που παρουσιάζουν κίνδυνο από την άποψη μεταδοτικών σπογγωδών εγκεφαλοπαθειών (ΕΕ L 216 της 8.8.1997, σ. 95).

(39) Απόφαση 2000/418/ΕΚ της Επιτροπής, της 29ης Ιουνίου 2000 για τη ρύθμιση της χρήσης υλικών που παρουσιάζουν κινδύνους σχετικά με τις μεταδοτικές σπογγώδεις εγκεφαλοπάθειες και για τροποποίηση της απόφασης 94/474/ΕΚ (ΕΕ L 158 της 30.6.2000, σ. 76).

(40) Σύμφωνα με τη γνώμη της ΕΣΕ σχετικά με την έκθεση σε κίνδυνο της υγείας των ανθρώπων της 10ης Δεκεμβρίου 1999, το Βέλγιο, η Γαλλία, η Ιρλανδία, το Λουξεμβούργο, οι Κάτω Χώρες, η Πορτογαλία και το Ηνωμένο Βασίλειο απέσυραν τα ΕΥΚ. Η Αυστρία, η Δανία, η Γερμανία, η Ελλάδα, η Φινλανδία και η Σουηδία δεν απέσυραν τα ΕΥΚ. Η Ιταλία και η Ισπανία απέσυραν τα ΕΥΚ μόνον από ζώα που προέρχονταν από χώρες όπου έχουν εμφανιστεί κρούσματα ΣΕΒ.

(41) Τα ελάχιστα επίπεδα για τη μεταποίηση ζωικών αποβλήτων προερχόμενων από θηλαστικά είναι τα εξής: μέγιστο μέγεθος σωματιδίου 50 mm· θερμοκρασία τουλάχιστον 133 °C, επί 20 λεπτά χωρίς διακοπή, και υπό πίεση τουλάχιστον 3 ατμοσφαιρών (bars).

(42) Απόφαση 94/382/ΕΚ της Επιτροπής, της 27ης Ιουνίου 1994 (ΕΕ L 172 της 7.7.1994, σ. 25) περί εγκρίσεως εναλλακτικών συστημάτων θερμικής επεξεργασίας για την επεξεργασία ζωικών αποβλήτων προέλευσης μηρυκαστικών· απόφαση 95/29/ΕΚ της Επιτροπής, της 13ης Φεβρουαρίου 1995 για την τροποποίηση της απόφασης 94/382/ΕΚ (ΕΕ L 38 της 18.2.1995, σ. 17)· απόφαση 96/449/ΕΚ της Επιτροπής, της 18ης Ιουλίου 1996 (ΕΕ L 184 της 24.7.1996, σ. 43)· απόφαση 97/735/ΕΚ της Επιτροπής, της 21ης Οκτωβρίου 1997 (ΕΕ 294 της 28.10.1997, σ. 7) σχετικά με ορισμένα μέτρα προστασίας όσον αφορά το εμπόριο ορισμένων κατηγοριών ζωικών αποβλήτων θηλαστικών· απόφαση 1999/534/ΕΚ του Συμβουλίου, της 19ης Ιουλίου 1999 για τη λήψη μέτρων που εφαρμόζονται στην επεξεργασία ορισμένων ζωικών αποβλήτων για την προστασία από τις μεταδοτικές σπογγώδεις εγκεφαλοπάθειες και την τροποποίηση της απόφασης 97/735/ΕΚ της Επιτροπής (ΕΕ L 204 της 4.8.1999, σ. 37).

(43) Βέλγιο, Δανία, Γερμανία, Ελλάδα, Ισπανία, Γαλλία, Ιταλία, Αυστρία, Πορτογαλία, Φινλανδία, Σουηδία και Ηνωμένο Βασίλειο.

(44) Σύμφωνα με τη γνώμη της ΕΣΕ σχετικά με την έκθεση σε κίνδυνο της υγείας των ανθρώπων της 10ης Δεκεμβρίου 1999, το Βέλγιο, η Γαλλία, η Ιρλανδία, το Λουξεμβούργο, οι Κάτω Χώρες, η Πορτογαλία και το Ηνωμένο Βασίλειο απέσυραν τα ΕΥΚ. Η Αυστρία, η Δανία, η Γερμανία, η Ελλάδα, η Φινλανδία και η Σουηδία δεν απέσυραν τα ΕΥΚ. Η Ιταλία και η Ισπανία απέσυραν τα ΕΥΚ μόνον από ζώα που προέρχονταν από χώρες όπου έχουν εμφανιστεί κρούσματα ΣΕΒ.

(45) Το Ηνωμένο Βασίλειο απαγόρευσε, το 1998, τη χρήση κρεατοστεαλεύρων προερχόμενων από μηρυκαστικά για τη διατροφή των ζώων. Τα λοιπά κράτη μέλη θέσπισαν τις απαγορεύσεις τους σχετικά με τις ζωοτροφές ως εξής: Αυστρία (πρωτεΐνες προερχόμενες από θηλαστικά σε μηρυκαστικά τον Δεκέμβριο του 1990)· Δανία (πρωτεΐνες προερχόμενες από μηρυκαστικά σε μηρυκαστικά τον Ιούνιο του 1990)· Φινλανδία (πρωτεΐνες προερχόμενες από θηλαστικά σε μηρυκαστικά το Μάρτιο του 1995)· Γαλλία (πρωτεΐνες προερχόμενες από θηλαστικά σε βοοειδή τον Ιούλιο του 1990)· πρωτεΐνες προερχόμενες από θηλαστικά σε όλα τα μηρυκαστικά το Δεκέμβριο του 1994 και κάθε ζωική πρωτεΐνη, εκτός από γάλα και ψάρι, σε μηρυκαστικά τον Ιούλιο του 1996)· Ιρλανδία (πρωτεΐνη προερχόμενη από μηρυκαστικά σε μηρυκαστικά τον Αύγουστο του 1990)· Κάτω Χώρες (πρωτεΐνες προερχόμενες από μηρυκαστικά σε μηρυκαστικά τον Αύγουστο του 1989)· Σουηδία (κρεατοστεάλευρα προερχόμενα από μηρυκαστικά σε μηρυκαστικά το Δεκέμβριο του 1990 και πρωτεΐνες προερχόμενες από μηρυκαστικά σε όλα τα ζώα το Δεκέμβριο του 1997)· κράτη μέλη που δεν είχαν θέσει σε εφαρμογή απαγόρευση σχετική με τις ζωοτροφές μέχρι την απαγόρευση σε όλη την ΕΕ όσον αφορά τη χορήγηση πρωτεϊνών προερχόμενων από θηλαστικά σε μηρυκαστικά το 1994: Βέλγιο, Γερμανία, Ελλάδα, Ιταλία, Λουξεμβούργο και Ισπανία. Πηγή: εκθέσεις των αποστολών που πραγματοποίησε η ΓΔ VI το 1996.

(46) Απόφαση 94/381/ΕΚ της Επιτροπής, της 27ης Ιουνίου 1994 σχετικά με την απαγόρευση της χρήσης πρωτεϊνών προερχόμενων από ιστό θηλαστικών για τη διατροφή μηρυκαστικών, όπως τροποποιήθηκε από 4ης Ιουλίου 1994 (ΕΕ L 172 της 7.7.1994, σ. 23).

(47) Απαγορεύθηκε η εξαγωγή από το Ηνωμένο Βασίλειο κρεατοστεαλεύρων προερχόμενων από θηλαστικά που είχαν παρασκευαστεί πριν από την 1η Ιανουαρίου 1995, και επιτράπηκε η εξαγωγή κρεατοστεαλεύρων που είχαν παρασκευαστεί μετά την ημερομηνία αυτή μόνον εάν αυτό πραγματοποίηθηκε σύμφωνα με τα συνιστώμενα πρότυπα μεταποίησης. Από το 1996 και εξής, επιβλήθηκε ολοσχερής απαγόρευση των εξαγωγών κρεατοστεαλεύρων από το Ηνωμένο Βασίλειο.

(48) Η Γαλλία απαγόρευσε τη χορήγηση στα εκτρεφόμενα ζώα όλων των πρωτεϊνών ζωικής προέλευσης (εκτός από το γάλα, τα αυγά και ορισμένες άλλες πρωτεΐνες) από τον Νοέμβριο του 2000).

(49) Απόφαση 2001/418/ΕΚ της Επιτροπής, της 19ης Ιουνίου 2000, για τη ρύθμιση της χρήσης υλικών που παρουσιάζουν κινδύνους σχετικά με τις μεταδοτικές σπογγώδεις εγκεφαλοπάθειες.

(50) Απόφαση 2001/25/ΕΚ της Επιτροπής, της 27ης Δεκεμβρίου 2000, για την απαγόρευση της χρήσης ορισμένων ζωικών υποπροϊόντων στις ζωοτροφές.

(51) Βέλγιο, Γερμανία, Ισπανία, Γαλλία, Ιρλανδία, Ιταλία, Λουξεμβούργο, Πορτογαλία (μέχρι τον Ιούλιο του 1999) και Φινλανδία.

(52) Πηγή: Έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής, Απρίλιος 2001, σχετ. SANCO/1531/2001 αναθ. 1 "Χρήση μεταποιημένων ζωικών πρωτεϊνών στις ζωοτροφές".

(53) Γνωμοδότηση της ΕΣΕ της 27ης/28ης Νοεμβρίου 2000 σχετικά με την επιστημονική βάση για την απαγόρευση της χρήσης ζωικών πρωτεϊνών στις τροφές που χορηγούνται σε όλα τα εκτρεφόμενα ζώα, συμπεριλαμβανομένων των χοίρων, των πουλερικών, των ψαριών και των κατοικίδιων ζώων.

(54) Απόφαση 2000/766/ΕΚ του Συμβουλίου, της 4ης Δεκεμβρίου 2000 περί ορισμένων μέτρων προστασίας σχετικά με τις μεταδοτικές σπογγώδεις εγκεφαλοπάθειες και τη χρησιμοποίηση ζωικών πρωτεϊνών στη διατροφή των ζώων, προσωρινή απαγόρευση από την 1η Ιανουαρίου έως την 30ή Ιουνίου 2001(ΕΕ L 306 της 7.12.2000, σ. 32).

(55) Πηγή: πρόταση της Επιτροπής για κανονισμό του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τον καθορισμό των υγειονομικών κανόνων για τα ζωικά υποπροϊόντα που δεν προορίζονται για κατανάλωση από τον άνθρωπο COM (2000) 574 τελικό της 19ης Οκτωβρίου 2000.

(56) Πηγή: έγγραφο εργασίας της Επιτροπής SEC (2001) 631 της 10ης Απριλίου 2001. Εξάλλου, η έκθεση της πρώτης συνόδου της Διεθνούς Επιστημονικής Διάσκεψης για τα κρεατοστεάλευρα, που διοργανώθηκε υπό την αιγίδα της Επιστημονικής Συντονιστικής Επιτροπής της ΕΕ στις Βρυξέλλες από 1 έως 2 Ιουλίου 1997, εξέτασε τις παρακάτω εναλλακτικές λύσεις για τη διάθεση των απορριμμάτων εάν απαγορευόταν η χρήση κρεατοστεαλεύρων στις ζωοτροφές, με την εναπόθεση στη γη ως λίπασμα, με την αποτέφρωση ή με την υγειονομική ταφή.

(57) Πηγή: σημείωμα της Επιτροπής σχετικά με την οικονομική επίδραση της συνολικής απαγόρευσης των αλεύρων ζωικής προέλευσης (δεν φέρει ημερομηνία).

(58) Πηγή: έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής "Προσφορά και ζήτηση των πλούσιων σε πρωτεΐνες φυτών στην ΕΕ μετά την κρίση της ΣΕΒ" SEC (2001) 431 της 16ης Μαρτίου 2001.

(59) Κεφάλαιο 2.2 της τελικής γνωμοδότησης της 6ης Ιουλίου 2000 της Επιστημονικής Συντονιστικής Επιτροπής σχετικά με το γεωγραφικό κίνδυνο όσον αφορά τη ΣΕΒ.

(60) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 820/97 του Συμβουλίου (ΕΕ L 117 της 7.5.1997, σ. 1). Ο παρών κανονισμός αφορά τις διατάξεις που έχουν άμεση εφαρμογή στο Ολοκληρωμένο Σύστημα Διαχείρισης και Ελέγχου καθώς και την επισήμανση του βοείου κρέατος και των προϊόντων με βάση το βόειο κρέας.

(61) Τα ενώτια πρέπει να εφαρμόζονται σε καθένα από τα ώτα προκειμένου να αναγνωρίζονται όλα τα ζώα της εκμετάλλευσης που έχουν γεννηθεί μετά την 1η Ιανουαρίου 1998 ή που προορίζονται για το ενδοκοινοτικό εμπόριο μετά την ημερομηνία αυτή.

(62) Η ηλεκτρονική βάση δεδομένων θα πρέπει να λειτουργεί πλήρως μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1999. Μόλις τεθεί η βάση δεδομένων σε πλήρη λειτουργία, οι κάτοχοι εκμεταλλεύσεων πρέπει να αναφέρουν στην αρμόδια αρχή κάθε μετακίνηση, γέννηση και θάνατο ζώου. Η οδηγία 97/12/ΕΚ του Συμβουλίου (ΕΕ L 109 της 25.4.1997, σ. 1) αφορά τα μέτρα που ελήφθησαν στον κτηνιατρικό τομέα για το ενδοκοινοτικό εμπόριο, προσδιορίζονται όμως, επίσης, οι απαιτήσεις για την ηλεκτρονική βάση δεδομένων, όπως ορίζει ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 820/97 (ΕΕ L 117 της 7.5.1997, σ. 1). Το άρθρο 14 της οδηγίας αναφέρεται στις πληροφορίες που πρέπει να διαθέτει το ηλεκτρονικό σύστημα: των κώδικα ταυτοποίησης, την ημερομηνία γέννησης, το φύλο, τη φυλή ή το χρώμα του τριχώματος, των κώδικα ταυτοποίησης της αγελάδας που το γέννησε (μητέρα του ζώου), τον αριθμό ταυτοποίησης της εκμετάλλευσης όπου αυτό γεννήθηκε, τους αριθμούς ταυτοποίησης όλων των εκμεταλλεύσεων όπου παρέμεινε το ζώο, τις ημερομηνίες κάθε μετάβασης σε άλλη εκμετάλλευση, την ημερομηνία θανάτου ή σφαγής. Εάν τηρούνται αυτές οι απαιτήσεις, η βάση δεδομένων είναι δυνατό να παρέχει πλήρη τεκμηρίωση για κάθε βοοειδές.

(63) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2630/97 της Επιτροπής (ΕΕ L 354 της 30.12.1997, σ. 23). Κατά την ανάλυση κινδύνου πρέπει να λαμβάνεται επίσης υπόψη ο αριθμός των ζώων που βρίσκονται στις εκμεταλλεύσεις· ανησυχίες για τη δημόσια υγεία και την υγεία των ζώων και κάθε προηγούμενη ύπαρξη ή αιφνίδια εκδήλωση της ασθένειας, το ποσό της πριμοδότησης για βοοειδή που ζητήθηκε/καταβλήθηκε σε σύγκριση με προηγούμενα έτη, άλλες σημαντικές μεταβολές και τα αποτελέσματα των ελέγχων που διενεργήθηκαν κατά τα προηγούμενα έτη (π.χ. ορθή τήρηση μητρώου και διαβατηρίων εκμετάλλευσης).

(64) Το καθεστώς εξαγωγών που βασίζεται σε ημερομηνίες, επιτρέπει μόνον τις εξαγωγές κρέατος από ζώα που έχουν γεννηθεί μετά από ορισμένη ημερομηνία σε εκμεταλλεύσεις όπου δεν έχει εκδηλωθεί ΣΕΒ επί οκτώ έτη, έχει παρασκευαστεί υπό ορισμένους όρους και από ζώα των οποίων μπορεί να εξακριβωθεί η προέλευση.

(65) Το ΔΓΕ θεωρεί ότι ο κίνδυνος για ΣΕΒ είναι σημαντικός εάν κατά τη διάρκεια 24μηνης περιόδου οι περιπτώσεις ΣΕΒ που αναφέρθηκαν υπερβαίνουν αρκετά τις 100 ανά εκατομμύριο ζώων. Τον Ιανουάριο του 2001, η επίπτωση στην Πορτογαλία ήταν 167,9 % σε σύγκριση με το ποσοστό 247,5 % που παρατηρήθηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο.

(66) Σημείο 42 της ειδικής έκθεσης αριθ. 4/2001, σχετικά με τον έλεγχο του ΕΓΤΠΕ-Εγγυήσεις - εφαρμογή του Ολοκληρωμένου Συστήματος Διαχείρισης και Ελέγχου (ΟΣΔΕ) συνοδευόμενη από τις απαντήσεις της Επιτροπής, (ΕΕ C 214 της 31.7.2001).

(67) Βάσεις δεδομένων σχετικά με τα ζώα, που δεν λειτουργούν ακόμη πλήρως: Πορτογαλία, Ηνωμένο Βασίλειο εκτός από τη Βόρεια Ιρλανδία, Ιταλία, Ελλάδα, Ιρλανδία, Γαλλία, Ισπανία και Γερμανία.

(68) Στο αριθμητικό αυτό στοιχείο δεν περιλαμβάνονται επιθεωρήσεις που αφορούν την υγιεινή του κρέατος, το εμπόριο ή την αναγνώριση των ζώων.

(69) Ιδίως Βέλγιο, Δανία, Γερμανία, Ισπανία, Γαλλία, Ιρλανδία, Ιταλία, Λουξεμβούργο, Πορτογαλία και Φινλανδία.

(70) Eκτός από τις κυρώσεις που επιβάλλονται για αμέλειες κατά την εφαρμογή των απαιτήσεων σχετικά με την αναγνώριση και καταγραφή των ζώων δυνάμει του καθεστώτος πριμοδοτήσεων του ολοκληρωμένου συστήματος διαχείρισης και ελέγχου.

(71) Στην περίπτωση της Ιρλανδίας, πραγματοποιήθηκαν διμερείς συζητήσεις μεταξύ της ΓΔ SANCO και μέλημα των αρχών αποτέλεσε να πείσουν τα κράτη μέλη να προβούν σε διορθωτικές ενέργειες (Σχετικό έγγραφο του ΓΤΚΘ D33459 της 8ης Νοεμβρίου 2000).

(72) Επιπλέον, διαδικασίες για παράβαση κινήθηκαν κατά της Γερμανίας, δεδομένου όμως ότι η Γερμανία προέβη σε διορθωτικές ενέργειες, δεν δόθηκε συνέχεια στην περίπτωση.

(73) Το Συνέδριο επισημαίνει ότι παρόμοια σύσταση διατυπώθηκε στο Λευκό Βιβλίο για την ασφάλεια των τροφίμων COM(1999) 719 τελικό της 12ης Ιανουαρίου 2000, σημείο 94.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1

ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΟ ΚΙΝΔΥΝΟ ΟΣΟ ΑΦΟΡΑ ΤΗ ΣΕΒ (ΓΚΣ)(1)

1. Ο γεωγραφικός κίνδυνος όσον αφορά τη ΣΕΒ (ΓΚΣ) αντιστοιχεί σε ποιοτικό δείκτη της πιθανότητας εμφάνισης ενός βοοειδούς, ή περισσοτέρων, που να έχουν προσβληθεί από ΣΕΒ, σε προκλινικό ή σε κλινικό στάδιο, σε δεδομένη στιγμή, σε δεδομένη χώρα.

2. Ο ΓΚΣ δεν αποτελεί δείκτη του κινδύνου που διατρέχει η υγεία των ανθρώπων - αυτός εξαρτάται από τα μέτρα που λαμβάνονται σχετικά με τη διαχείριση του κινδύνου προκειμένου να αποτρέπεται ένα στοιχείο μολυσμένο με ΣΕΒ να εισχωρήσει στην ανθρώπινη τροφική αλυσίδα.

3. Σύμφωνα με μεθοδολογία που καθιερώθηκε το 1998 - για την εκτίμηση του ΓΚΣ λαμβάνονται υπόψη οκτώ παράγοντες - δομή και δυναμική του πληθυσμού των βοοειδών, παρακολούθηση της ΣΕΒ, σφαγή ζώων σχετιζόμενη με τη ΣΕΒ, εισαγωγές βοοειδών και κρεατοστεαλεύρων, ζωοτροφές, απαγόρευση της χρήσης κρεατοστεαλεύρων, απαγορεύσεις σχετικά με τα ΕΥΚ και επεξεργασία υπολειμμάτων σφαγίων.

4. O γεωγραφικός κίνδυνος για ΣΕΒ προσδιορίστηκε για όλα τα κράτη μέλη, εκτός από την Ελλάδα, και για 32 άλλες χώρες από τον Ιούλιο του 2000 και εξής, επί του παρόντος δε (Μάιος 2001) προσδιορίζεται για 13 επιπλέον χώρες.

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

5. Σύμφωνα με την ΕΣΕ, όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ διατρέχουν ορισμένο κίνδυνο επισήμανσης περιπτώσεων ΣΕΒ στις εθνικές τους αγέλες(2):

α) Σε επτά κράτη μέλη (Βέλγιο, Δανία, Γαλλία, Ιρλανδία, Λουξεμβούργο, Κάτω Χώρες και Ισπανία, ) η ΕΣΕ ήταν της γνώμης "επί του παρόντος, δεν μπορεί να αποκλειστεί ότι είναι δυνατό να εμφανιστούν (περισσότερες) περιπτώσεις ΣΕΒ.....".

β) Όσον αφορά τη Γερμανία, την Ιταλία και την Ισπανία, οι οποίες κατά το χρόνο έκδοσης της γνωμοδότησης δεν είχαν αναφέρει περιπτώσεις ΣΕΒ στις εγχώριες αγέλες, η ΕΣΕ κατέληξε στο συμπέρασμα ότι είναι δυνατή η εμφάνιση ΣΕΒ στον εγχώριο ζωικό πληθυσμό, σε επίπεδα όμως χαμηλότερα από τα όρια της παθητικής εποπτείας.

6. Στη γνωμοδότηση αναφερόταν επίσης ποια θα ήταν η αναμενόμενη εξέλιξη του γεωγραφικού κινδύνου όσον αφορά τη ΣΕΒ στο δυνάμενο να προβλεφθεί μέλλον(3) - αναμενόταν μείωση σε όλα σχεδόν τα κράτη μέλη εάν εφαρμόζονταν δεόντως οι προτεινόμενες αποφάσεις για την επεξεργασία υπολειμμάτων σφαγίων (1999/534/ΕΚ για την 1η Ιουλίου 2000) και τα ΕΥΚ (σύμφωνα με την απόφαση 2000/418/ΕΚ, η θέση σε ισχύ προβλεπόταν για την 1η Οκτωβρίου 2000). Ωστόσο, για τέσσερα κράτη μέλη (Βέλγιο, Γερμανία, Ιταλία και Λουξεμβούργο), αναμενόταν αύξηση του γεωγραφικού κινδύνου όσον αφορά τη ΣΕΒ παρά τη θέση σε εφαρμογή αυτών των μέτρων.

(1) Τελική γνωμοδότηση της ΕΣΕ σχετικά με το γεωγραφικό κίνδυνο όσον αφορά τη ΣΕΒ, εγκρίθηκε στις 6 Ιουλίου 2000.

(2) Γνωμοδότηση για το γεωγραφικό κίνδυνο όσον αφορά τη ΣΕΒ, παράρτημα 3 - χώρες με τρέχον επίπεδο γεωγραφικού κινδύνου όσον αφορά τη ΣΕΒ ΙΙΙ και πίνακας 3.

(3) Γνωμοδότηση για το γεωγραφικό κίνδυνο όσον αφορά τη ΣΕΒ, τμήμα 3.1 και πίνακας 6, επισκόπηση των αποτελεσμάτων της εκτίμησης του γεωγραφικού κινδύνου όσον αφορά τη ΣΕΒ για 23 χώρες.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2

Έλεγχοι στα κράτη μέλη σχετικά με τη ΣΕΒ - Συνοπτική παρουσίαση των θεμάτων που ανέφερε το Γραφείο Τροφίμων και Κτηνιατρικών Θεμάτων, 1998 έως 2000

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Πηγή:

Εξέταση από το Ελεγκτικό Συνέδριο των εκθέσεων επιθεώρησης του ΓΤΚΘ, 1998 έως 2000.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 3

ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΕΙΣ ΣΤΗ ΘΕΣΠΙΣΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΕ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΑ ΕΙΔΙΚΑ ΥΛΙΚΑ ΚΙΝΔΥΝΟΥ (ΕΥΚ)

Ορισμένοι ιστοί βοοειδών είναι πιθανότερο από ό, τι άλλοι να έχουν προσβληθεί από το μολυσματικό παράγοντα (γνωστά ως ειδικά υλικά κινδύνου - ΕΥΚ) και να μεταδίδουν τη ΣΕΒ. Αφαιρώντας τα υλικά αυτά από την τροφική αλυσίδα των ανθρώπων και των ζώων είναι πιθανό να μειωθεί ο κίνδυνος διάδοσης. Στον παρακάτω πίνακα απεικονίζονται τα κύρια στοιχεία της διαδικασίας με την οποία εγκρίθηκε τελικά στην ΕΕ η απαγόρευση των ΕΥΚ.

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Απαντηση της επιτροπης

ΚΥΡΙΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΙΔΙΚΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ

1. Η Επιτροπή πάντοτε θεωρούσε την καταπολέμηση της ΣΕΒ προτεραιότητα. Κατέβαλε δε ιδιαίτερη προσπάθεια μετά την έκθεση της Εξεταστικής Επιτροπής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου το 1997, για να εξασφαλίσει ότι τα μέτρα της εφαρμόζονταν μέσα σ' ένα πλαίσιο συνεκτικής στρατηγικής. Ειδικότερα, η Επιτροπή ανέλαβε πρωτοβουλίες ευρέος φάσματος (δημιουργία της Γενικής Διεύθυνσης Υγείας και Προστασίας των Καταναλωτών (Sanco), δημοσίευση λευκού βιβλίου για την ασφάλεια των τροφίμων, πρόταση για την Αρχή Τροφίμων κ.λπ.). Οι πρωτοβουλίες αυτές, αντίστοιχα, πρέπει να εξεταστούν υπό το φως των αυξημένων εξουσιών όσον αφορά τα μέτρα για την κτηνιατρική και τη δημόσια υγεία που εισήγαγε η συνθήκη του Άμστερνταμ, μεταξύ των οποίων της επέκτασης της συναπόφασης στις προτάσεις για τον τομέα αυτόν.

Τα ειδικά σχόλια του Δικαστηρίου επίσης πρέπει να εξεταστούν υπό το φως του διευρυμένου κοινοτικού νομοθετικού πλαισίου για την καταπολέμηση της ΣΕΒ που ίσχυε πριν από την 1η Ιανουαρίου 2001:

I. Απαγόρευση της διατροφής βοοειδών και αιγοπροβάτων με κρεατοστεάλευρα που προέρχονται από θηλαστικά, από τον Ιούλιο του 1994.

II. Βελτίωση των όρων επεξεργασίας των υπολειμμάτων σφαγίων (133 βαθμοί, πίεση 3 bar για είκοσι λεπτά), από την 1η Απριλίου 1997.

III. Ενεργά μέτρα επίβλεψης για την ανίχνευση, τον έλεγχο και την εκρίζωση της ΣΕΒ, από την 1η Μαΐου 1998.

IV. Απαίτηση για αφαίρεση των ειδικών υλικών κινδύνου (ΕΥΚ) βοοειδών και αιγοπροβάτων από την ανθρώπινη και ζωική τροφική αλυσίδα, από την 1η Οκτωβρίου 2000.

Τα μέτρα αυτά σχεδιάστηκαν και αναθεωρήθηκαν με βάση τις εξελίξεις στην επιστημονική έρευνα και την εξέλιξη της νόσου στην ΕΕ. Η εφαρμογή τους από τα κράτη μέλη παρακολουθείται επίσης στενά από το Γραφείο Τροφίμων και Κτηνιατρικών Θεμάτων (ΓΤΚΘ). Υπάρχει γενική συμφωνία ότι η αυστηρή εφαρμογή των προαναφερθέντων μέτρων προσφέρει προστασία υψηλού επιπέδου ενάντια στη ΣΕΒ. Ωστόσο, λόγω της πολύ πρόσφατης κρίσης της ΣΕΒ, το νομοθετικό πλαίσιο έχει ενημερωθεί και αναθεωρηθεί. Αυτό έγινε με σκοπό να αντιμετωπιστούν οι αδυναμίες που διαπιστώθηκαν στην εφαρμογή των μέτρων από τα κράτη μέλη, αλλά και για να ληφθούν υπόψη τα νέα επιστημονικά στοιχεία. Συγκεκριμένα, από την 1η Ιανουαρίου 2001 εγκρίθηκαν τα ακόλουθα μέτρα:

I. Αναστολή της χρήσης ορισμένων ζωικών πρωτεϊνών, ειδικά κρεατοστεαλεύρων από θηλαστικά, στις ζωοτροφές για όλα τα εκτρεφόμενα ζώα.

II. Εισαγωγή δοκιμών διάγνωσης ΣΕΒ για όλα τα βοοειδή που προορίζονται για κατανάλωση από τον άνθρωπο ηλικίας άνω των 30 μηνών, με προβλεπόμενες παρεκκλίσεις για τα κράτη μέλη που παρουσιάζουν μικρότερο κίνδυνο ΣΕΒ.

III. Εισαγωγή δοκιμών διάγνωσης ΣΕΒ για όλα τα βοοειδή ηλικίας άνω των 30 μηνών που υποβάλλονται σε επείγουσα σφαγή ή παρουσιάζουν κλινικά συμπτώματα οποιασδήποτε νόσου κατά τη σφαγή (το όριο της ηλικίας περιορίστηκε στους 24 μήνες από την 1η Ιουλίου 2001).

IV. Διεύρυνση του καταλόγου των ΕΥΚ που πρέπει να αφαιρούνται και να καταστρέφονται για να συμπεριλάβει ολόκληρο το έντερο των βοοειδών και τη σπονδυλική στήλη.

V. Απαγόρευση της χρήσης μηχανικώς διαχωριζόμενου κρέατος από τα οστά μηρυκαστικών.

VI. Απαγόρευση ορισμένων τεχνικών σφαγής ("διάσχιση των κεντρικών νευρικών ιστών").

VII. Επέκταση των παραπάνω μέτρων και στις εισαγωγές από τρίτες χώρες.

Τα παραπάνω μέτρα αναθεωρούνται τακτικά, ιδίως με βάση τα νέα επιστημονικά στοιχεία. Ωστόσο, δύο νομοθετικές πράξεις, που διέπονται από τη διαδικασία της συναπόφασης στο Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, είναι αναγκαίες για τη συμπλήρωση του νομοθετικού πλαισίου. Πρώτον, ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 999/2001 για τις μεταδοτικές σπογγώδεις εγκεφαλοπάθειες (ΜΣΕ) στον οποίο συγκεντρώνονται διάφορα ήδη υπάρχοντα μέτρα για την παρακολούθηση, τις δοκιμές διάγνωσης, την κατάταξη των χωρών ανάλογα με τον κίνδυνο, τα ειδικά υλικά κινδύνου (ΕΥΚ) κ.λπ. Ο κανονισμός αυτός ετέθη σε ισχύ την 1η Ιουλίου 2001, ο πραγματικός του αντίκτυπος όμως θα φανεί μόνο όταν ληφθούν αποφάσεις για την κατάταξη των χωρών ανάλογα με τον κίνδυνο. Δεύτερον, η πρόταση κανονισμού σχετικά με τα ζωικά υποπροϊόντα, με τον οποίο παρέχεται το πλαίσιο για την ασφαλή συλλογή και επεξεργασία τέτοιου είδους προϊόντων.

Έχουν ληφθεί διάφορες πρωτοβουλίες προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι το πλαίσιο αυτό εφαρμόζεται με συνεκτικό τρόπο. Η ΣΕΒ συζητείται πλέον επίσημα σε όλες τις συνεδριάσεις του Συμβουλίου Γεωργίας, όταν γίνεται η ενημέρωση των κρατών μελών σχετικά με τις εξελίξεις και εκφράζουν τις δικές τους ανησυχίες και προτεραιότητες. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επίσης ενημερώνεται πλήρως, τόσο με τις τακτικές εμφανίσεις του επιτρόπου Byrne στις σχετικές επιτροπές και στις συζητήσεις για τα κυριότερα νομοθετικά μέτρα που διέπονται από την διαδικασία της συναπόφασης. Τέλος, η Επιτροπή έχει λάβει τα αναγκαία μέτρα για να εξασφαλίσει ότι η διαδικασία εφαρμόζεται με απόλυτη διαφάνεια, ιδίως με τη δημοσίευση των εκθέσεων του Γραφείου Τροφίμων και Κτηνιατρικών Θεμάτων και των γνωμοδοτήσεων της επιστημονικής συντονιστικής επιτροπής.

2. Το Δικαστήριο επισημαίνει την καθυστέρηση εισαγωγής ορισμένων μέτρων, ιδίως της πρότασης για την αφαίρεση και καταστροφή ορισμένων ειδικών υλικών κινδύνου (ΕΥΚ) και της πρότασης για την απαγόρευση της χρήσης ορισμένων ζωικών πρωτεϊνών στις ζωοτροφές των εκτρεφόμενων ζώων. Η Επιτροπή θα ήθελε να τονίσει τις ειδικές συνθήκες που χαρακτηρίζουν και τις δύο αυτές αποφάσεις.

ΕΥΚ

Η Επιτροπή αρχικά είχε προτείνει ένα κοινοτικό μέτρο για την αφαίρεση και καταστροφή των ΕΥΚ τον Δεκέμβριο του 1996. Ωστόσο, παρέμεινε σε εκκρεμότητα για πολλά χρόνια στο Συμβούλιο. Η εκκρεμότητα αυτή υπήρχε καθώς οι επανειλημμένες προσπάθειες της Επιτροπής να εξασφαλίσει την αναγκαία υποστήριξη για ένα συνεκτικό μέτρο δεν επετύγχαναν την ειδική πλειοψηφία για τη στήριξη της πρότασης στη μόνιμη κτηνιατρική επιτροπή και το Συμβούλιο στη συνέχεια απέρριπτε τις προτάσεις με απλή πλειοψηφία. Η κατάσταση αυτή άλλαξε τον Ιούνιο του 2000 όταν, τελικά, η απόφαση της απλής πλειοψηφίας δεν ήταν αρνητική και η Επιτροπή ενέκρινε η ίδια την πρόταση, χωρίς όμως την υποστήριξη του Συμβουλίου. Ετέθη σε ισχύ την 1η Οκτωβρίου του 2000. Το γεγονός ότι υπήρξε η καθυστέρηση αυτή είναι ασφαλώς λυπηρό, αντικατοπτρίζει όμως την πραγματικότητα της (τότε) διαδικασίας λήψης των αποφάσεων στην Κοινότητα.

Το Δικαστήριο θέτει το ερώτημα εάν η Επιτροπή πρέπει να διαθέτει ειδικές επιπλέον εξουσίες για επείγουσες περιπτώσεις, σε καταστάσεις τέτοιου είδους. Πρόκειται βεβαίως για ένα πολύ λεπτό ζήτημα, αφού τα κράτη μέλη δεν είναι πρόθυμα να παραχωρήσουν αυτού του είδους τις εξουσίες για τόσο ευαίσθητα θέματα, χωρίς να τους δοθούν εγγυήσεις από μια κανονιστική επιτροπή. Η κατάσταση θα βελτιωθεί με την εισαγωγή των νέων διατάξεων για την επιτροπολογία στην απόφαση 1999/468/ΕΚ του Συμβουλίου για τον καθορισμό των όρων άσκησης των εκτελεστικών αρμοδιοτήτων που ανατίθενται στην Επιτροπή. Πράγματι, η απόφαση αυτή καταργεί τη δυνατότητα του Συμβουλίου να απορρίπτει πρόταση της Επιτροπής με απλή πλειοψηφία. Με την απόφαση αυτή, μία πρόταση η οποία δεν είναι σύμφωνη με τη γνώμη της επιτροπής ή για την οποία δεν έχει γνωμοδοτήσει η επιτροπή αυτή, μπορεί να απορριφθεί μόνο με ειδική πλειοψηφία στο Συμβούλιο. Διάφορες πράξεις τομεακής νομοθεσίας, συμπεριλαμβανομένου του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 999/2001 για τις ΜΣΕ, επίσης αυξάνουν τις εξουσίες της Επιτροπής όσον αφορά τις επείγουσες αποφάσεις. Γενικότερα, πρόκειται για ένα θέμα το οποίο πρέπει να εξεταστεί μέσα στο πλαίσιο οποιασδήποτε τυχόν περαιτέρω αναθεώρησης των σχετικών αρμοδιοτήτων και σε κοινοτικό επίπεδο και σε επίπεδο κρατών μελών. Στο μεταξύ, η πολιτική ευαισθητοποίηση είναι μεγαλύτερη όσον αφορά την ανάγκη να μην γίνεται οικονομία στους ελέγχους όταν πρόκειται για την προστασία της δημόσιας υγείας.

Κρεατάλευρα και άλευρα οστών (κρεατοστεάλευρα)

Είναι γενικά παραδεκτό ότι τα μολυσμένα κρεατοστεάλευρα αποτελούν τον κύριο φορέα μετάδοση της ΣΕΒ. Η απαγόρευση της εκτροφής μηρυκαστικών (βοοειδών και αιγοπροβάτων) με κρεατοστεάλευρα που προέρχονται από θηλαστικά έχει εφαρμοστεί από το 1994 για την αντιμετώπιση της απειλής αυτής. Εάν η απαγόρευση αυτή εφαρμοστεί αυστηρά η απειλή αντιμετωπίζεται, όπως αποδεικνύεται από σχετικά επιστημονικά στοιχεία. Ωστόσο, τώρα είναι σαφές, ότι η απαγόρευση αυτή δεν εφαρμόστηκε με απόλυτα ικανοποιητικό τρόπο από τα κράτη μέλη.

Η Επιτροπή έλαβε αρκετά μέτρα με σκοπό την καλύτερη συμμόρφωση, στα οποία περιλαμβάνεται η εισαγωγή υψηλότερων προτύπων μεταποίησης των κρεατοστεαλεύρων και την εφαρμογή διαδικασιών παράβασης. Επιπλέον, επειδή αυξήθηκαν οι αμφιβολίες σχετικά με την αποτελεσματικότητα των ελέγχων, αφού εμφανίστηκαν κρούσματα ΣΕΒ σε ζώα που γεννήθηκαν μετά την απαγόρευση, η Επιτροπή προέβη σε αυστηρότερες ενέργειες. Έτσι, για παράδειγμα, η Επιτροπή ζήτησε διαβεβαιώσεις σε υψηλότατο επίπεδο σχετικά με το ότι τα υπάρχοντα μέτρα ελέγχου για τα κρεατοστεάλευρα εφαρμόζονταν με αυστηρότητα. Όταν διαπιστώθηκε ότι οι απαντήσεις που δόθηκαν στο αίτημα αυτό δεν ήταν καθόλου ικανοποιητικές, η Επιτροπή πρότεινε την απαγόρευση της χρήσης στις ζωοτροφές ενός μεγάλου φάσματος ζωικών πρωτεϊνών, για όλα τα εκτρεφόμενα ζώα. Το Συμβούλιο δεν υποστήριξε την πρόταση αυτή και προτίμησε να εγκρίνει μια πιο περιορισμένη απαγόρευση κατά τη σύνοδο του Συμβουλίου Γεωργίας στις 4 Δεκεμβρίου 2000.

Πριν από την απόφαση αυτήν, δεν εφαρμόζονταν στα κράτη μέλη εθνικά μέτρα για την απαγόρευση των κρεατοστεαλεύρων σε τόσο εκτεταμένη κλίμακα. Το Ηνωμένο Βασίλειο και η Πορτογαλία είχαν απαγορεύσει τη χρήση κρεατοστεαλεύρων που προέρχονται από θηλαστικά στις ζωοτροφές όλων των εκτρεφόμενων ζώων, αλλά αυτό είχε γίνει λόγω του υψηλού αριθμού κρουσμάτων ΣΕΒ που είχαν καταγραφεί στις χώρες αυτές. Είναι αξιοσημείωτο ότι δεν υπήρξε πίεση για παρόμοια ή εκτενέστερη απαγόρευση σε οποιοδήποτε άλλο κράτος μέλος. Επιπλέον, δεν υπήρξε γνωμοδότηση της επιστημονικής συντονιστικής επιτροπής η οποία να θεωρεί αναγκαία τη γενική απαγόρευση. Η έκθεση της διεθνούς επιστημονικής διάσκεψης για τα κρεατοστεάλευρα το 1997 ζητούσε να μελετηθεί ακόμη περισσότερο η πολιτική στον τομέα αυτόν και όχι την απαγόρευση. Μετά την έκθεση αυτή η Επιτροπή επιδόθηκε στην εντατική επιστημονική εξέταση των σχετικών θεμάτων, πριν καταλήξει στις ανάλογες νομοθετικές ενέργειες.

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΡΜΟΔΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΑΡΧΗΣ

3. Η έκθεση του Δικαστηρίου τονίζει ότι σε αρκετές περιπτώσεις ο αριθμός των κρουσμάτων ΣΕΒ που είχαν καταγραφεί σε ορισμένα κράτη μέλη ήταν πιθανότατα μικρότερος από την πραγματικότητα και ότι επομένως η διαπίστωση πως τα κράτη μέλη αυτά δεν είχαν πληγεί από τη ΣΕΒ ήταν υπό αμφισβήτηση. Είναι σημαντικό να επισημανθεί ότι η Επιτροπή στη λήψη των αποφάσεων πολιτικής ενήργησε θεωρώντας ότι και οι δύο αυτές υποθέσεις ήταν σωστές. Αυτό αποδεικνύεται από την προσέγγιση για τα ΕΥΚ, όπου η Επιτροπή επέμεινε στην έγκριση ενός εναρμονισμένου κοινοτικού μέτρου για την αφαίρεση και την καταστροφή τους σε όλα τα κράτη μέλη με κρούσματα ΣΕΒ. Αποσκοπώντας στην ακριβή καταμέτρηση της πραγματικής επίπτωσης της ΣΕΒ και της γεωγραφικής της εξάπλωσης, η Επιτροπή πρότεινε την ενίσχυση των μέτρων εποπτείας, όπως και τη χρήση των ταχειών δοκιμών διάγνωσης. Η Επιτροπή ζήτησε επίσης την εκτίμηση της ΕΣΕ για τον γεωγραφικό κίνδυνο της ΣΕΒ και παρείχε για το σκοπό αυτό λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με το ιστορικό. Οι γνωμοδοτήσεις της ΕΣΕ, τις οποίες η Επιτροπή υποστήριξε πλήρως, κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η ΣΕΒ ήταν πιθανόν να υπάρχει σε ορισμένα κράτη μέλη τα οποία θεωρούσαν ότι δεν έχουν πληγεί από τη νόσο. Δυστυχώς, αρκετά κράτη μέλη αμφισβήτησαν τη γνώμη αυτή έως ότου ήρθαν αντιμέτωπα με την επιβεβαίωση της παρουσίας ΣΕΒ.

Η επιβεβαίωση υψηλότερης επίπτωσης της ΣΕΒ όταν γίνονται συστηματικότεροι έλεγχοι δεν πρέπει να αποτελεί έκπληξη. Λόγω της έλλειψης αξιόπιστων ταχειών δοκιμών διάγνωσης, μόλις στο τέλος του 1999 έγιναν διαθέσιμες, είναι αναπόφευκτο ορισμένα κρούσματα ΣΕΒ, στα τελευταία στάδια της κλινικής μολυσματικότητας, να διαφεύγουν του εντοπισμού. Η επίπτωση της ΣΕΒ πρέπει επίσης να εξετάζεται σε προοπτική. Παρά τα αυξημένα μέτρα εποπτείας που εφαρμόστηκαν, συμπεριλαμβανομένης της εξέτασης όλων των βοοειδών ηλικίας άνω των 30 μηνών, ο αριθμός των κρουσμάτων υπολείπεται κατά πολύ της επίπτωσης στο Ηνωμένο Βασίλειο. Κατά την περίοδο της μεγαλύτερης έξαρσης της επιδημίας στο Ηνωμένο Βασίλειο, το 1992, η ετήσια επίπτωση ήταν της τάξης των 37000 σε έναν ζωικό πληθυσμό μικρότερο των 11 εκατομμυρίων, ενώ η αναμενόμενη επίπτωση στην υπόλοιπη ΕΕ το 2000 ήταν μικρότερη των 1000 κρουσμάτων σε έναν ζωικό πληθυσμό 70 εκατομμυρίων ζώων.

Άποψη της Επιτροπής είναι ότι η μείωση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών κατά την πιο πρόσφατη κρίση οφείλεται σε συνδυασμό παραγόντων, αλλά κυρίως στην ανίχνευση της ΣΕΒ για πρώτη φορά σε αρκετά κράτη μέλη και στην υψηλότερη από την αναμενόμενη επίπτωση σε κάποια άλλα. Οι διαπιστώσεις αυτές ήρθαν σε αντίθεση με τις προσδοκίες του κοινού στις συγκεκριμένες χώρες όπου οι καταναλωτές είχαν οδηγηθεί να πιστέψουν ότι η ΣΕΒ δεν αποτελούσε εθνικό πρόβλημα. Οι καταναλωτές αντέδρασαν αρνητικά στις διαπιστώσεις αυτές. Ωστόσο, όταν προέκυψαν αποδείξεις σχετικά με το ότι είχαν ληφθεί τα αναγκαία μέτρα για την προστασία από τον κίνδυνο της ΣΕΒ, η εμπιστοσύνη σταδιακά αποκαταστάθηκε.

4. Εδώ και αρκετά χρόνια εφαρμόζεται ένα σύνολο νομοθετικών πράξεων για την καταπολέμηση της ΣΕΒ. Τα επιστημονικά στοιχεία συνηγορούν έντονα στην άποψη ότι εάν η νομοθεσία αυτή εφαρμοστεί αυστηρά αρκεί για να εξασφαλίσει την προστασία από τους κινδύνους μετάδοσης της ΣΕΒ. Η Επιτροπή έχει επανειλημμένα υπενθυμίσει στα κράτη μέλη τις υποχρεώσεις τους στο θέμα αυτό και έχει δώσει υψηλή προτεραιότητα στις επιθεωρήσεις που γίνονται στα κράτη μέλη σχετικά με την εφαρμογή των μέτρων ελέγχου. Οι επιθεωρήσεις αυτές απέδειξαν ότι συχνά ο βαθμός εφαρμογής δεν ήταν ο επιθυμητός. Οι εκθέσεις των επιθεωρήσεων αυτών δημοσιεύονται στο Διαδίκτυο και συζητούνται με τα κράτη μέλη με σκοπό την επίτευξη καλύτερης συμμόρφωσης. Επιπλέον, η Επιτροπή ξεκίνησε διαδικασίες παράβασης εναντίον των περισσότερων κρατών μελών κατά την περίοδο 1997-1999.

Η χρονοβόρα επεξεργασία των διαδικασιών παράβασης επισημάνθηκε από το Δικαστήριο ότι αποτελεί εμπόδιο στην ικανότητα της Επιτροπής να εξασφαλίσει την καλύτερη εφαρμογή. Η Επιτροπή αναγνωρίζει την αδυναμία αυτή, αλλά δεν υπάρχουν πολλές εναλλακτικές λύσεις. Τα κράτη μέλη επιμένουν στην πλήρη και μακρόχρονη διαδικασία ώστε να ληφθεί πλήρως υπόψη η άποψή τους σε όποιες τυχόν νομικές παραβάσεις και υπάρχει επίσης πολύ μεγάλο βάρος απόδειξης για την Επιτροπή. Επιπλέον, οι πόροι που διαθέτει η Επιτροπή για επιθεωρήσεις είναι περιορισμένοι, όπως αναγνωρίζεται από το Δικαστήριο. Τέλος, το πεδίο εφαρμογής της οικολογικής προϋπόθεσης που επιτρέπει την επιβολή προστίμων σε άλλους τομείς λόγω ανεπαρκών ελέγχων στα κτηνιατρικά μέτρα, δεν ορίζεται σαφώς. Η Επιτροπή αυτή τη στιγμή μελετά το τι μπορεί ακόμη να γίνει, και από την πλευρά αυτή η έκθεση του Δικαστηρίου είναι πολύ χρήσιμη.

ΕΜΒΕΛΕΙΑ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ

5. Οι σκέψεις του Δικαστηρίου σχετικά με τον αναπροσανατολισμό των επιδοτήσεων και την ενθάρρυνση της εκτατικοποίησης αποτελούν βασικά στοιχεία της απόφασης που πρότεινε η Επιτροπή και ενέκρινε το Συμβούλιο Γεωργίας στις 20 Ιουνίου 2001. Οι αποφάσεις που ελήφθησαν (καλύπτουν τα έτη 2001 έως 2003) περιλαμβάνουν, για τα δύο καθεστώτα πριμοδότησης, προοδευτική μείωση της πυκνότητας του ζωικού κεφαλαίου από 2 ΜΖΚ/ha σε 1,8 ΜΖΚ/ha, για την ειδική πριμοδότηση στο βόειο κρέας σημαντική μείωση των εθνικών ανώτατων ορίων και, όσον αφορά το καθεστώς πριμοδότησης θηλάζουσας αγελάδας, την εισαγωγή υποχρεωτικού ελάχιστου αριθμού δαμαλίδων υπό το καθεστώς αυτό και την αναστολή της δυνατότητας ανακατανομής των δικαιωμάτων πριμοδότησης που περιλαμβάνονται στο εθνικό απόθεμα.

ΑΙΤΙΕΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΕΒ

6. Η Επιτροπή θεωρεί ότι στην έκθεση γίνεται γενικά μια δίκαιη και αντικειμενική ανάλυση των μέτρων για την ΣΕΒ που εισήχθησαν και εφαρμόστηκαν από το 1998. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής προσυπογράφουν σε γενικές γραμμές τα συμπεράσματα και της συστάσεις της έκθεσης, ιδίως το ότι " στρατηγική της Επιτροπής στηρίζεται σε ορθή βάση, η εφαρμογή της όμως είναι προβληματική" (σημείο 47).

Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΣΕΒ

14. Όπως σωστά τονίζει το Δικαστήριο η διαπίστωση κρουσμάτων ΣΕΒ σε πολλά κράτη μέλη είχε ως αποτέλεσμα μια άνευ προηγουμένου πτώση της κατανάλωσης στην Κοινότητα. Προκάλεσε επίσης την επιβολή απαγορεύσεων εκ μέρους πολλών χωρών στις εισαγωγές ζώντων βοοειδών και προϊόντων βοείου κρέατος από χώρες της ΕΕ. Η κατάσταση επιδεινώθηκε δραματικά τον Φεβρουάριο του 2001 όταν ο κλάδος επλήγη από τον αφθώδη πυρετό.

Κύριος στόχος του καθεστώτος της αγοράς για καταστροφή ήταν να συμβάλει άμεσα στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών στο βόειο κρέας, εφαρμόζοντας τις υποχρεωτικές δοκιμές για τη ΣΕΒ στα βοοειδή που σφαγιάζονταν κατά τη διάρκεια της ενδιάμεσης περιόδου πριν από τη θέση σε ισχύ της απόφασης 2000/764/ΕΚ, καθώς και να απαλλάξει, όσο γινόταν περισσότερο, την αγορά από την πίεση που οφειλόταν στην πολύ μεγάλη ανισορροπία μεταξύ των βοοειδών στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις και της ζήτησης του κρέατος.

Η πολιτική αυτή, σε συνδυασμό με την ενεργό παρεμβατική αγορά βοείου κρέατος, απέδωσε σημαντικά θετικά αποτελέσματα σε τέτοιο βαθμό ώστε έως το τέλος του Μαΐου 2001 η εκτίμηση για τις απώλειες της αγοράς ήταν ήδη 10 % περίπου.

16. Είναι αλήθεια ότι το οικονομικό κόστος του καθεστώτος αυτού είναι μικρότερο από την παρεμβατική αγορά του βοείου κρέατος. Είναι όμως επίσης σημαντικό να τονιστεί ότι η παρέμβαση περιορίζεται στο βόειο κρέας που προέρχεται από αρσενικά ζώα και, επομένως, για το βόειο κρέας που προέρχεται από θηλυκά ζώα δεν υπάρχει προαιρετική προσέγγιση.

Ο αριθμός των αρσενικών και θηλυκών ζώων στα οποία εφαρμόστηκε το καθεστώς της αγοράς για καταστροφή ανερχόταν, τον Ιούνιο 2001, σε 769632 (κατάσταση στις 30 Ιουνίου 2001). Αξίζει να υπενθυμίσουμε ότι σκοπό των πριμοδοτήσεων ήταν η εν μέρει αποζημίωση των αγροτών για τις μειώσεις των τιμών που αποφασίστηκαν μέσα στο πλαίσιο των μηχανισμών στήριξης της αγοράς. Στα κριτήρια των καθεστώτων πριμοδότησης δεν περιλαμβάνονται τα κίνητρα για την αύξηση της παραγωγής.

Επιπλέον, οι σκέψεις του Δικαστηρίου σχετικά με τον αναπροσανατολισμό των επιδοτήσεων και την ενθάρρυνση της εκτατικοποίησης αποτελούν βασικά στοιχεία της απόφασης που πρότεινε η Επιτροπή και ενέκρινε το Συμβούλιο Γεωργίας στις 20 Ιουνίου 2001. Οι αποφάσεις που ελήφθησαν (καλύπτουν τα έτη 2001 έως 2003) περιλαμβάνουν, για τα δύο καθεστώτα πριμοδότησης, προοδευτική μείωση της πυκνότητας του ζωικού κεφαλαίου από 2 ΜΖΚ/ha σε 1,8 ΜΖΚ/ha, για την ειδική πριμοδότηση στο βόειο κρέας σημαντική μείωση των εθνικών ανώτατων ορίων και, όσον αφορά το καθεστώς πριμοδότησης θηλάζουσας αγελάδας, την εισαγωγή υποχρεωτικού ελάχιστου αριθμού δαμαλίδων υπό το καθεστώς αυτό και την αναστολή της δυνατότητας ανακατανομής των δικαιωμάτων πριμοδότησης που περιλαμβάνονται στο εθνικό απόθεμα.

28. Όλες οι εγκαταστάσεις επεξεργασίας υπολειμμάτων σφαγίων της ΕΕ έχουν πλέον εξοπλιστεί ώστε να λειτουργούν με τα σωστά πρότυπα επεξεργασίας (133°, 3 bar, 20 λεπτά).

29. Η επιστημονική συντονιστική επιτροπή δεν εκτίμησε ότι η χρήση ζωικών πρωτεϊνών στις ζωοτροφές ενέχει γενικό κίνδυνο όσον αφορά τη ΣΕΒ: με την προϋπόθεση της τήρησης ορισμένων προϋποθέσεων, η επιστημονική συντονιστική επιτροπή δεν συνέστησε να μην χρησιμοποιούνται ζωικές πρωτεΐνες στις ζωοτροφές μη μηρυκαστικών ειδών. Επίσης, ορισμένες πρωτεΐνες ζωικής προέλευσης, όπως τα ιχθυάλευρα ή οι πρωτεΐνες με βάση το γάλα στις ζωοτροφές, δεν θεωρείται ότι παρουσιάζουν κίνδυνο ΣΕΒ για οποιοδήποτε είδος ζώων, συμπεριλαμβανομένων και των μηρυκαστικών. Η τρέχουσα συνολική απαγόρευση της χρήσης ζωικών πρωτεϊνών στις ζωοτροφές των εκτρεφόμενων ζώων εγκρίθηκε ως μέτρο ελέγχου λόγω της έλλειψης κάποιας δοκιμής η οποία να μπορεί να κάνει τη διαφοροποίηση μεταξύ των πρωτεϊνών των διαφόρων ειδών και λόγω της εκκρεμούσας έγκρισης και εφαρμογής του σχεδίου κανονισμού για τα ζωικά προϊόντα. Μετά τη διεθνή επιστημονική διάσκεψη για τα κρεατοστεάλευρα, η Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει μια επιστημονική γνωμοδότηση σχετικά με την ασφάλεια των κρεατοστεαλεύρων. Η γνωμοδότηση αυτή παραδόθηκε τον Ιούνιο του 1999 και επανεξετάστηκε τον Ιούλιο του 1999. Οι συστάσεις της γνωμοδότησης αυτής περιελήφθησαν στην πρόταση κανονισμού για τα ζωικά υποπροϊόντα και στην απόφαση 2001/25/ΕΚ της Επιτροπής.

36. Πρέπει να σημειωθεί ότι η αναφερόμενη αντικατάσταση της υπάρχουσας οδηγίας του 1992 για την αναγνώριση και την καταγραφή από νέο κανονισμό του Συμβουλίου, αφορά μόνο τις διατάξεις για τα βοοειδή. Επιπλέον, η Επιτροπή εξετάζει την πιθανότητα πρότασης κανονισμού με σκοπό την ενίσχυση των υπαρχουσών διατάξεων για την αναγνώριση και την καταγραφή των προβάτων.

45. Η νομοθεσία του Συμβουλίου δεν επιτρέπει την "οικολογική προϋπόθεση" όπως π.χ. στην περίπτωση της νομοθεσίας για τις ορμόνες.

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

55. α) Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι προτάσεις αυτές αξίζει να μελετηθούν (βλέπε γενική επισκόπηση). Το ερώτημα εάν η Επιτροπή πρέπει να διαθέτει ειδικές επιπλέον εξουσίες για επείγουσες περιπτώσεις, αποτελεί ένα πολύ λεπτό ζήτημα, αφού τα κράτη μέλη δεν είναι πρόθυμα να παραχωρήσουν αυτού του είδους τις εξουσίες χωρίς να τους δοθούν εγγυήσεις από μια κανονιστική επιτροπή. Η κατάσταση θα βελτιωθεί με την εισαγωγή εκτελεστικών αρμοδιοτήτων που ανατίθενται στην Επιτροπή και ορισμένες πράξεις τομεακής νομοθεσίας που επίσης αυξάνουν τις εξουσίες της Επιτροπής σε σχέση με τις επείγουσες αποφάσεις. Στο μεταξύ, υπάρχει αυξημένη πολιτική ευαισθητοποίηση όσον αφορά την ανάγκη να μην γίνεται οικονομία στους ελέγχους όταν πρόκειται για την προστασία της δημόσιας υγείας. Η Επιτροπή αυτή τη στιγμή μελετά το τι μπορεί ακόμη να γίνει για να επιτευχθεί καλύτερη συμμόρφωση και από την πλευρά αυτή η έκθεση του Δικαστηρίου είναι πολύ χρήσιμη.

β) Η δυνατότητα που αναφέρει το Δικαστήριο να αποσύρεται η οικονομική στήριξη είναι πιθανόν να προκαλέσει αντιδράσεις από την πλευρά των κρατών μελών. Αυτή η ενέργεια θα πρέπει να αποτελεί την τελευταία λύση στην περίπτωση συνεχούς πλημμελούς εφαρμογής της κοινοτικής νομοθεσίας ή της αδυναμίας εφαρμογής επιστημονικά αιτιολογημένων μέτρων ασφαλείας όπως προβλέπεται στην έκθεση.

δ) και ε) Οι σκέψεις του Δικαστηρίου σχετικά με τον αναπροσανατολισμό των επιδοτήσεων και την ενθάρρυνση της εκτατικοποίησης αποτελούν βασικά στοιχεία της απόφασης που πρότεινε η Επιτροπή και ενέκρινε το Συμβούλιο Γεωργίας στις 20 Ιουνίου 2001. Οι αποφάσεις που ελήφθησαν (καλύπτ