[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 9.4.2008

COM(2008) 177 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ , ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

Η ΕΕ παγκόσμιος εταίρος για την ανάπτυξηΕπιτάχυνση της προόδου για την επίτευξη των αναπτυξιακών στόχων της χιλιετίας

{SEC(2008) 431}{SEC(2008) 432}{SEC(2008) 433}{SEC(2008) 434}{SEC(2008) 435}

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. 2008 – καίριο έτος για την ανάπτυξη 5

2. Ευρωπαϊκή βοήθεια 46 εκατομμυρίων ευρώ το 2007 – Θα τηρήσουμε τις υποσχέσεις μας; 6

3. Για μια αποτελεσματικότερη βοήθεια απαιτούνται ριζικές αλλαγές 9

4. Ένας ευρωπαϊκός πόλος συνοχής των αναπτυξιακών πολιτικών 11

5. Η ενίσχυση του εμπόρίου στην υπηρεσία των ΑΣΧ 13

6. Συμπέρασμα – Χρειάζεται νέα ώθηση 14

Περίληψη

Από το 2005, τα κράτη μέλη και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συμμερίζονται μια κοινή άποψη για την ανάπτυξη η οποία εκφράζεται με την ευρωπαϊκή κοινή αντίληψη για την ανάπτυξη. Οι αρχές και οι στόχοι που προβάλλει η Ένωση πλαισιώνουν τις προσπάθειες της αναπτυξιακής βοήθειας που έχουν ως σκοπό ουσιαστικά τη στήριξη των αναπτυσσομένων χωρών στις στρατηγικές τους για τη μείωση της φτώχειας, ιδίως με την προώθηση της πρόσβασης των παιδιών στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση, την ενίσχυση των υγειονομικών συστημάτων στις πιο φτωχές χώρες, την πρόσβαση στο πόσιμο νερό για τους μειονεκτούντες πληθυσμούς, ή ακόμα τη στήριξη προγραμμάτων αύξησης των ικανοτήτων, καθώς και πρωτοβουλιών για τη δημοκρατία και την ορθή διακυβέρνηση.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση, με την διάσκεψη του Μοντερέι για τη χρηματοδότηση της ανάπτυξης το 2002, την ανασκόπηση της προόδου για την επίτευξη των στόχων της χιλιετίας και την έγκριση της ευρωπαϊκής κοινής αντίληψης το 2005, ανέλαβε σειρά υποχρεώσεων όσον αφορά το ύψος της βοήθειας, την αποτελεσματικότητά της και τη συνοχή των αναπτυξιακών πολιτικών και τη βοήθεια στο εμπόριο. Η Επιτροπή εξασφαλίζει την παρακολούθηση των υποχρεώσεων αυτών στο πλαίσιο της Ένωσης, η δε παρούσα ανακοίνωση, καθώς και τα έγγραφα εργασίας που την συνοδεύουν ανταποκρίνονται στην υποχρέωση αυτή.

Στόχος εδώ είναι ο καθορισμός μιας κοινής ευρωπαϊκής θέσης, ειδικότερα ενόψει των συνόδων της Άκρας και της Ντόχας[1] και της εκδήλωσης ανωτάτου επιπέδου των Ηνωμένων Εθνών, τον Σεπτέμβριο 2008, και η επιβεβαίωση έτσι του καίριου ρόλου της Ένωσης στη διεθνή σκηνή και η κινητοποίησή της για την επίτευξη των αναπτυξιακών στόχων της χιλιετίας.

Σχετικά με την πτυχή της χρηματοδοτικής βοήθειας, παρότι η Ένωση εξακολουθεί να είναι ο κύριος χορηγός βοήθειας και ο πιο σημαντικός εταίρος των αναπτυσσομένων χωρών, με την προσπάθεια ενίσχυσης ανά Ευρωπαίο πολίτη των 93 ευρώ τον χρόνο, ο απολογισμός του 2007 παρουσιάζει μείωση της βοήθειας.

Τα κράτη μέλη καλούνται να επιβεβαιώσουν τις πολιτικές τους δεσμεύσεις και τους χρηματοδοτικούς τους στόχους μέχρι το 2010 και το 2015. Οφείλουν να εκφράσουν ουσιαστικά τις δεσμεύσεις που έχουν αναλάβει όσον αφορά το προβλέψιμο της βοήθειας, ιδίως εκπονώντας σοβαρά χρονοδιαγράμματα πολυετών προβλέψεων της χρηματοδοτικής τους ροής.

Όσον αφορά τη βοήθεια στο εμπόριο, τα κράτη μέλη πρέπει να συνεχίσουν τις προσπάθειές τους και να αυξήσουν συλλογικά την εθνική τους συνδρομή, έτσι ώστε να επιτευχθούν οι καθορισθέντες στόχοι μέχρι το 2010.

Τέλος, τα κράτη μέλη καλούνται να εντείνουν τις προσπάθειες αναζήτησης καινοτόμων πόρων για τη χρηματοδότηση των κατάλληλων δράσεων προς αντιμετώπιση των συνεπειών της κλιματικής αλλαγής.

Όσον αφορά την αποτελεσματικότητα της βοήθειας, δεδομένου ότι η Ένωση αναγνωρίζει ότι η ανάπτυξη αποτελεί τόσο θέμα ύψους της βοήθειας όσο και της ποιότητάς της, έχει επιτευχθεί πρόοδος ιδίως με την έγκριση πολιτικών και τεχνικών πλαισίων το 2007 (όπως π.χ. ο κώδικα δεοντολογίας για τον καταμερισμό εργασίας, η συγχρηματοδότηση Επιτροπής/κρατών μελών, το προβλέψιμο των εκταμιεύσεων). Ωστόσο οι προσπάθειες αυτές δεν ήταν τόσο σημαντικές ώστε να έχουν εμφανές αποτέλεσμα.

Η Επιτροπή προτείνει πλέον τη δραστηριοποίηση για την εφαρμογή των αρχών αυτών, βάσει συγκεκριμένων προτάσεων που έχει κάνει. Η Ένωση πρέπει να λάβει μία φιλόδοξη θέση στην Άκρα ώστε να προωθήσει τον πραγματικό καταμερισμό εργασίας, μεγαλύτερη δημοσιονομική βοήθεια και περιεκτική προσέγγιση της ανάπτυξης, με προώθηση της ισότητας των δύο φύλων και της συμμετοχής της κοινωνίας των πολιτών και των τοπικών συλλογικών φορέων, τόσο στην Ευρώπη όσο και στις αναπτυσσόμενες χώρες. Οι προσπάθειες αποτελεσματικότητας που έχουν ήδη αρχίσει προς εξασφάλιση της παραπληρωματικότητας και της ποιότητας των ευρωπαϊκών ενισχύσεων όσον αφορά την στήριξη του εμπορίου θα πρέπει επίσης να αυξηθούν στο μέλλον. Η Επιτροπή καλεί τα κράτη μέλη να καταβάλουν μεγαλύτερη προσπάθεια πρόβλεψης της βοήθειας στο εμπόριο, ιδίως προς τις χώρες ΑΚΕ, και να συνεργαστούν μαζί της για να συγκροτήσουν, μέχρι το τέλος του έτους, τις «ευρωπαϊκές δέσμες βοήθειας στο εμπόριο» και να ιδρύσουν περιφερειακά ταμεία στήριξης των ΣΟΕΣ και των διαδικασιών περιφερειακής ολοκλήρωσης στις περιπτώσεις που οι σχετικές περιφέρειες ΑΚΕ το επιθυμούν.

Όσον αφορά την συνοχή των πολιτικών, η Ένωση είναι πρωτοπόρος και ενδιαφέρεται ιδίως για τα αποτελέσματα στις αναπτυσσόμενες χώρες και στους στόχους της χιλιετίας των ευρωπαϊκών πολιτικών στους δώδεκα τομείς-κλειδιά (π.χ. του εμπορίου, της γεωργίας, της αλιείας, του περιβάλλοντος, της ασφάλειας). Τρεις τομείς πολιτικής με ισχυρό αναπτυξιακό δυναμικό (η κλιματική και ενεργειακή πολιτική, οι μεταναστεύσεις και η έρευνα) αναλύονται με περαιτέρω διατύπωση συγκεκριμένων προτάσεων για την ενίσχυση των συνεργιών με τους αναπτυξιακούς στόχους της Ένωσης.

Το 2008, πρέπει να αποτελέσει καμπή στην αναπτυξιακή δράση της ΕΕ. Η ΕΕ μπορεί και πρέπει να επιτύχει αποτελέσματα. Μπορεί να δώσει σαφές πολιτικό σήμα και να ανταποκριθεί έτσι στις προσδοκίες των χωρών εταίρων.

Κατά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Ιουνίου, τα κράτη μέλη καλούνται να λάβουν μία πολιτικά φιλόδοξη θέση.

Η Ευρώπη πρέπει περισσότερο παρά ποτέ να κινητοποιηθεί και να ενώσει τις δυνάμεις της για να βελτιώσει κατά τρόπο ριζικό τις συνθήκες διαβίωσης ολόκληρων πληθυσμών στις αναπτυσσόμενες χώρες.

2008 – καίριο έτος για την ανάπτυξη

Το 2008 θα είναι ένα καίριο έτος για την ανάπτυξη. Πολλές εκδηλώσεις ανωτάτου επιπέδου θα καταστήσουν τους αναπτυξιακούς στόχους της χιλιετίας (ΑΣΧ) πολιτική προτεραιότητα. Η διάσκεψη της Άκρας[2] θα εξετάσει την εφαρμογή της δήλωσης του Παρισιού για την αποτελεσματικότητα της ανάπτυξης, η οποία είχε εγκριθεί το 2005. Κατά τη διάσκεψη κορυφής της Ντόχας[3] θα γίνει απολογισμός των δεσμεύσεων που είχαν αναληφθεί σχετικά με τη χρηματοδότηση της ανάπτυξης, στη διάσκεψη του Μοντερέι το 2002 Η εκδήλωση ανωτάτου επιπέδου των Ηνωμένων Εθνών, στις 25 Σεπτεμβρίου, θα πρέπει να ενισχύσει τη βούληση δράσης της διεθνούς κοινότητας με σκοπό την επίτευξη των στόχων μέχρι το 2015.

Το 2008 θα είναι επίσης καίριας σημασίας για την αξιοπιστία της Ευρώπης. Το 2005 αναλήφθηκαν υποχρεώσεις ιστορικής σημασίας όσον αφορά το ύψος και την ποιότητα της βοήθειας. Οι υποχρεώσεις αυτές πρέπει να τηρηθούν. Είναι θέμα ατομικής και συλλογικής ευθύνης της Ένωσης για την καταπολέμηση της φτώχειας.

Η Ένωση, από την επίτευξη της ευρωπαϊκής κοινής αντίληψης για την ανάπτυξη το 2005[4], που επικεντρώθηκε στην εξάλειψη της φτώχειας στο πλαίσιο της βιώσιμης ανάπτυξης, ανέλαβε σημαντικές πρωτοβουλίες για να προωθήσει την ατζέντα της ανάπτυξης. Τον Δεκέμβριο 2007, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο[5] κάλεσε την Επιτροπή να συντάξει έκθεση για την συνεισφορά της Ένωσης στους ΑΣΧ. Η παρούσα ανακοίνωση και τα έγγραφα εργασίας που τη συνοδεύουν αποτελούν απάντηση στην πρόσκληση αυτή. Σ' αυτά αναλύεται η κατάσταση και προσδιορίζονται οι απαιτούμενες αλλαγές για την επιτάχυνση της προόδου προς την υλοποίηση των ΑΣΧ.

Η διεθνής κοινότητα έχει αναλάβει υποχρεώσεις επί σειράς μέτρων: Οι αναπτυγμένες χώρες, να αυξήσουν την βοήθεια και την αποτελεσματικότητά της, οι αναπτυσσόμενες χώρες να θέσουν σε εφαρμογή πολιτικές οι οποίες θα επικεντρώνονται στους ΑΣΧ και να συντονίσουν αποτελεσματικότερα την εξωτερική στήριξη. Παρά την αναγνώριση του κεντρικού ρόλου των χωρών εταίρων, οι πιθανότητες επίτευξης των ΑΣΧ εξαρτώνται κατά πολύ από το ύψος της βοήθειας, καθώς επίσης – και σε εξίσου σημαντικό βαθμό- από την αποτελεσματικότητα της βοήθειας.

Έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος σε ορισμένες χώρες και περιφέρειες, αλλά μείωση κατά το ήμισυ της φτώχειας στον κόσμο πόρρω απέχει από του να αποτελεί πραγματικότητα. 11 εκατομμύρια παιδιά, από τα οποία τα περισσότερα δεν έχουν κλείσει τα πέντε, εξακολουθούν να πεθαίνουν κάθε χρόνο από ασθένειες ιάσιμες. Ένα στα τέσσερα άτομα δεν έχει ακόμα πρόσβαση σε πόσιμο νερό. 114 εκατομμύρια παιδιά δεν έχουν ακόμα πρόσβαση στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση. 584 εκατομμύρια γυναίκες είναι ακόμα αναλφάβητες. Η Υποσαχάρια Αφρική εξακολουθεί να είναι ιδιαίτερα καθυστερημένη. Εξάλλου, ειδικά στη Νότια Ασία, πολλές ομάδες πληθυσμού εξακολουθούν να μην απολαμβάνουν τα οφέλη της ανάπτυξης.

Έχουν υπάρξει νέες πρωτοβουλίες, ιδίως εκείνη του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών για τους ΑΣΧ στην Αφρική[6], ή η «Πρόσκληση για δράση» για τους ΑΣΧ[7]. Η εταιρική σχέση ΕΕ-Αφρικής για τους ΑΣΧ, που εγκρίθηκε κατά τη διάσκεψη κορυφής της Λισσαβόνας[8], θα παράσχει επίσης ένα νέο πλαίσιο διαλόγου και δράσης.

Η ΕΕ έχει διαδραματίσει, και συνεχίζει να διαδραματίζει ιθύνοντα ρόλο, όχι μόνο γιατί το 90% της αύξησης της υπεσχημένης βοήθειας θα προέλθει από ευρωπαϊκές χώρες, αλλά και γιατί η Ένωση έχει αναλάβει να μεταρρυθμίσει σε βάθος το σύστημά της διμερούς και κοινοτικής βοήθειας. Πέραν της βοήθειας, η ΕΕ αποφάσισε να εξασφαλίσει τη συνοχή των πολιτικών της όσον αφορά τους αναπτυξιακούς στόχους. Οι ευρωπαϊκές πολιτικές σε τομείς τόσο ποικίλους όσο το εμπόριο, η ασφάλεια, η μετανάστευση και το περιβάλλον, αναλύονται πλέον από την άποψη της επίδρασης τους στην ανάπτυξη και των ευκαιριών θετικής συμβολής τους στους ΑΣΧ.

Οι ΑΣΧ απαιτούν συνεχή προσπάθεια σε μακροπρόθεσμη βάση. Η ΕΕ πρέπει να έχει μεγάλες φιλοδοξίες για τις διασκέψεις της Άκρας και της Ντόχας. Πρέπει επίσης να κινητοποιήσει τη στήριξη της διεθνούς κοινότητας στη διάσκεψη κορυφής της Ομάδας των 8 (G8), καθώς και κατά την εκδήλωση ανωτάτου επιπέδου των Ηνωμένων Εθνών, τον Σεπτέμβριο. Πρόκειται για μια δοκιμή αξιοπιστίας για τη διεθνή κοινότητα και για την ΕΕ ταυτόχρονα, καθώς και για μια ευκαιρία αξιολόγησης του δρόμου που εναπομένει μέχρι το 2015.

Οι νέες παγκόσμιες προκλήσεις, ειδικότερα η κλιματική αλλαγή, βαρύνουν ως επιπλέον μείζων απειλή επί της βιώσιμης ανάπτυξης. Η ευρωπαϊκή κοινή γνώμη συνειδητοποιεί όλο και περισσότερο το ότι η Ένωση δεν μπορεί, σε ένα πλαίσιο επιταχυνόμενης παγκοσμιοποίησης, να επιτύχει τους εσωτερικούς αυτούς στόχους παρά μόνο εάν δράσει επί της διεθνούς σκηνής κατά τρόπο ενιαίο και συνεπή.

Η Ευρώπη έχει στη διάθεσή της τόσο τα μέσα όσο και το πολιτικό πλαίσιο. Η μετάβαση από τους λόγους στα έργα επείγει.

Το 2008 πρέπει να αποτελέσει καμπή στην αναπτυξιακή δράση της ΕΕ. Η Ευρώπη πρέπει περισσότερο παρά ποτέ να ενώσει τις δυνάμεις της για να βελτιώσει ριζικά τις ευκαιρίες επίτευξης των ΑΣΧ, δρώντας επί του ύψους της βοήθειας, της αποτελεσματικότητάς της και της συνοχής των πολιτικών υπέρ της ανάπτυξης. Η Ευρώπη πρέπει να δημιουργήσει τη δυναμική που θα διοχετεύσει τη διεθνή προσπάθεια σε ειδικές δράσεις.

Ευρωπαϊκή βοήθεια 46 εκατομμυρίων ευρώ το 2007 – Θα τηρήσουμε τις υποσχέσεις μας;

Η ευρωπαϊκή βοήθεια πρέπει να αποκτήσει νέα δυναμική

Για δεύτερο συνεχές έτος, σημειώνεται γενική πτώση του ποσού της αναπτυξιακής βοήθειας της διεθνούς κοινότητας. Παρά την ισχυρή πολιτική κινητοποίηση προς τους αναπτυξιακούς στόχους της χιλιετίας, η διεθνής κοινότητα των χορηγών αντιμετωπίζει σαφείς δυσκολίες ως προς την τήρηση των υποχρεώσεών της.

Για πρώτη φορά, η ΕΕ συμμετέχει σ’ αυτή την αρνητική τάση. Παρότι είναι γεγονός ότι ορισμένα κράτη μέλη μπόρεσαν να επαναλάβουν ή να υπερβούν την καλή τους απόδοση του 2006, η συλλογική τάση παρουσίαζε μείωση. Η προσπάθεια ευρωπαϊκής βοήθειας εκφρασμένη σε ευρώ και σε ποσοστό επί τοις εκατό του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος έφθασε το 2007 το 0,38%, σε σύγκριση με το 0,41% του 2006. Παρά ταύτα, η Ευρώπη εξακολουθεί να αποτελεί τον μεγαλύτερο χορηγό στον κόσμο, ιδίως στην Αφρική, και παραμένει η κινητήρια δύναμη της αύξησης της βοήθειας.

Η Ευρώπη θέλει και πρέπει να διαδραματίσει κινητήριο ρόλο για την εκ νέου κινητοποίηση της διεθνούς κοινότητας, ιδίως κατά τη διάσκεψη της Ντόχας, τον Δεκέμβριο. Προς επίτευξη τούτου, η Ευρώπη πρέπει να επιβεβαιώσει εκ νέου τη βούλησή της να επιτύχει τον συλλογικό στόχο του 0,56% το 2010, ώστε να φθάσει το 0,7% το 2015. Δεν χρειαζόμαστε νέες υποσχέσεις, αλλά οφείλουμε να μετατρέψουμε τις υπάρχουσες υποχρεώσεις σε απτά αποτελέσματα. Ένα τέτοιο χρονοδιάγραμμα δράσεων θα μπορούσε να επιβεβαιώσει τις υποχρεώσεις βοήθειας της Ένωσης και να καθορίσει τα στάδια και τις ειδικές δράσεις προς επίτευξη των ΑΣΧ, στους τομείς της παιδείας, της υγείας, του περιβάλλοντος, των υδάτων, της γεωργίας, της ανάπτυξης και των υποδομών. Τούτο απαιτεί ανάκτηση της πολιτικής βούλησης όλων των κρατών μελών και συνειδητοποίηση του ότι η ανάπτυξη αποτελεί σήμερα την καλύτερη μακροπρόθεσμα απάντηση στις προκλήσεις της παγκοσμιοποίησης, είτε πρόκειται για μετανάστευση, ασφάλεια, χρηματοοικονομικά και φορολογικά συστήματα, προστασία των φυσικών πόρων του πλανήτη, επισιτιστική ασφάλεια είτε για διεθνή σταθερότητα.

Σοβαρότητα όσον αφορά το προβλέψιμο της βοήθειας

Σύμφωνα με τις πολιτικές υποσχέσεις, είναι επιτακτική ανάγκη να δοθεί στις χώρες εταίρους η δυνατότητα πρόβλεψης που χρειάζονται για να χαράξουν τις στρατηγικές τους, να καθορίσουν τις προτεραιότητες και τις δράσεις τους. Μια λιγότερο μεταβλητή και πιο προβλέψιμη βοήθεια είναι αναγκαία και για την μακροοικονομική σταθερότητα. Το προβλέψιμο της βοήθειας μετράται σε πολλά επίπεδα: στις ροές της βοήθειας, στα πολυετή προγράμματα και τις εκταμιεύσεις.

Για κάθε ένα από τα επίπεδα αυτά η Επιτροπή έχει υποβάλει προτάσεις:

- Όσον αφορά το προβλέψιμο των ροών βοήθειας, η Επιτροπή επιμένει στην επιτακτική ανάγκη ύπαρξης πολυετών, φιλόδοξων, αλλά ρεαλιστικών χρονοδιαγραμμάτων που να παρέχουν τη δυνατότητα καταμέτρησης, σε επίπεδο κάθε κράτους μέλους, της σταδιακής αύξησης των προϋπολογισμών της βοήθειας, από σήμερα μέχρι το 2010 και το 2015. Υπ’ αυτή την προοπτική θα πρέπει να αξιολογηθούν τα αποτελέσματα του 2007.

- Όσον αφορά τον προγραμματισμό της βοήθειας, ένας όλο και μεγαλύτερος αριθμός κρατών μελών εκδίδουν πλέον έγγραφα στρατηγικής που παρέχουν στη χώρα εταίρο ενδείξεις σχετικά με τους πόρους, βάσει μεσοπρόθεσμης προοπτικής. Τούτο είναι θετικό. Αντίθετα, η βούληση να καταρτίζονται τα εν λόγω έγγραφα στρατηγικής σε ένα πλαίσιο κοινού προγραμματισμού ικανοποιείται σε ελάχιστο μόνο βαθμό. Παρότι η κοινή ανάλυση έχει πραγματοποιηθεί σε πολλές χώρες, μια πραγματική στρατηγική κοινής αντιμετώπισης έχει εφαρμοστεί μόνο στη Νότιο Αφρική, στη Σιέρα Λεόνε και στη Σομαλία, οι δε εργασίες συνεχίζονται στην Γκάνα και στο Μάλι. Μόνο 13 κράτη μέλη συνολικά συμμετέχουν σήμερα στις προσπάθειες κοινού προγραμματισμού. Η ενδιάμεση αναθεώρηση των εγγράφων στρατηγικής ανά χώρα, το 2009 και το 2010 θα παράσχει νέες δυνατότητες σχετικά με το θέμα.

- Το προβλέψιμο των εκταμιεύσεων είναι ουσιαστικής σημασίας στην ατζέντα της Άκρας και στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας Ban Ki-Moon. Υπ’ αυτό το πνεύμα και σε απάντηση στις προσκλήσεις του Συμβουλίου και των κρατών μελών, η Επιτροπή πρότεινε τη σύμβαση ΑΣΧ, η οποία παρέχει τη δυνατότητα χορήγησης στις χώρες με τη μεγαλύτερη απόδοση ενός ελάχιστου ετήσιου ποσού δημοσιονομικής βοήθειας για εξαετή χρονική περίοδο. Τα κράτη μέλη ανέλαβαν δεσμεύσεις[9] σχετικά. Η πρόταση σύμβασης ΑΣΧ είναι η μόνη που ανταποκρίνεται στις αποφάσεις αυτές.

Η ανάγκη δίκαιης προσπάθειας

Ο καταμερισμός των επιβαρύνσεων σε διεθνές επίπεδο πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο σοβαρής συζήτησης μεταξύ της ΕΕ και των εταίρων της . Η ΕΕ είναι με διαφορά ο πλέον γενναιόδωρος χορηγός -ιδίως σε σύγκριση με τις δεσμεύσεις της ομάδας των 8 (G8) στο Gleneagles- και θα μπορούσε επίσης να αναλάβει το 90% της αύξησης της βοήθειας για τη χρονική περίοδο 2007-2010. Η Ένωση πρέπει να χρησιμοποιήσει όλο της το πολιτικό βάρος για να πείσει τους παραδοσιακούς της εταίρους, που είναι ιδίως οι ΗΠΑ και η Ιαπωνία, καθώς και οι αναδυόμενες χώρες (Κίνα, Ινδία, Νότιος Κορέα, Βραζιλία) των οποίων ο ρόλος καλείται να αυξηθεί, να αναλάβουν μια ορθή κατανομή της προσπάθειες υπέρ της ανάπτυξης.

Αντιμετώπιση της μείζονος πρόκλησης της κλιματικής αλλαγής

Ο κόσμος βιώνει ένα φοβερό παράδοξο όπου οι πλέον φτωχές και οι πλέον ευάλωτες χώρες δεν είναι υπεύθυνες για τις ερημωτικές συνέπειες της κλιματικής αλλαγής, πλην όμως είναι αυτές που θίγονται περισσότερο. Το κλίμα δεν γνωρίζει σύνορα, ηπείρους ή διαχωρισμό Βορρά-Νότου[10]. Η διεθνής κοινότητα έχει ιδιαίτερη ευθύνη να βοηθήσει τα κράτη αυτά να αναλάβουν δεσμεύσεις για μια ανάπτυξη με λιγότερες εκπομπές αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου, όπως αντικατοπτρίζεται στη συμφωνία που συνήφθη στο Μπαλί για την προώθηση των διαπραγματεύσεων με σκοπό την επίτευξη γενικής συμφωνίας για την κλιματική αλλαγή, μέχρι το 2009.

Είναι ένας από τους στόχους που έχει ορίσει η Ένωση αποδεχόμενη την πρόταση της Επιτροπής για τη δημιουργία συμμαχίας κατά τη κλιματικής αλλαγής, και τούτο και μέσω διμερών και περιφερειακών πρωτοβουλιών με τη Λατινική Αμερική και την Ασία. Αυτή θα πρέπει να λειτουργήσει κατά τρόπο οργανωμένο. Η Επιτροπή εκφράζει σχετικά την ικανοποίησή της για τη σύσταση από μέρους της σουηδικής κυβέρνησης μιας διεθνούς επιτροπής για την κλιματική αλλαγή της οποίας μπορούμε, στο πλαίσιο της ΕΕ, να λάβουμε υπόψη μας τα αποτελέσματα.

Η Επιτροπή, πεπεισμένη ότι η χρηματοδότηση των κλιματικών πολιτικών στις χώρες εταίρους δεν πρέπει να πραγματοποιείται μόνο με τη δημόσια αναπτυξιακή βοήθεια, μελετά, με διαβουλεύσεις με την παγκόσμια τράπεζα, την ιδέα μιας παγκόσμιας σύναψης δανείου για το οποίο θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν πηγές συνδεόμενες με τη μελλοντική αγορά του άνθρακα μέσω της πώλησης με πλειστηριασμό των δικαιωμάτων εκπομπής. Η πρόκληση είναι σημαντική. Η απάντηση πρέπει να είναι μόνο συλλογική.

Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή επαναλαμβάνει τη σημασία που αποδίδει στην ένταξη της κλιματικής αλλαγής στις στρατηγικές συνεργασίας, καθώς και στον συντονισμό των μέσων βοήθειας της ΕΕ για τη μείωση των κινδύνων καταστροφής, σύμφωνα με τις δεσμεύσεις της Ευρωπαϊκής κοινής αντίληψης για την ανάπτυξη και της Ευρωπαϊκής κοινής αντίληψης για την ανθρωπιστική βοήθεια[11].

Τα κράτη μέλη καλούνται να επιβεβαιώσουν τις δεσμεύσεις τους σε πολιτικό επίπεδο, καθώς και τους χρηματοοικονομικούς τους στόχους μέχρι το 2010 και το 2015. Τα κράτη μέλη καλούνται επίσης να υλοποιήσουν τις υποχρεώσεις που έχουν αναλάβει όσον αφορά το προβλέψιμο της βοήθειας στα τρία προτεινόμενα από την Επιτροπή επίπεδα καταρτίζοντας μεταξύ άλλων πολυετή χρονοδιαγράμματα που θα παρουσιάζουν την αύξηση της δημόσιας αναπτυξιακής βοήθειας. Καλούνται να εντείνουν τις προσπάθειας αναζήτησης καινοτόμων πόρων για τη χρηματοδότηση των δράσεων κατά των συνεπειών της κλιματικής αλλαγής.

Για μια αποτελεσματικότερη βοήθεια απαιτούνται ριζικές αλλαγές

Είναι επιτακτική ανάγκη να συνοδεύεται η αύξηση των πόρων με αποτελεσματικότερους μηχανισμούς εφαρμογής. Εάν ο διπλασιασμός της βοήθειας προς την Αφρική θα πρέπει να εκφραστεί με διπλασιασμό των σχεδίων, η κατάσταση θα είναι μη διαχειρίσιμη. Η Τανζανία πρέπει να εκπονεί 2400 εκθέσεις τον χρόνο για τους χορηγούς βοήθειας. Στο Μάλι, περισσότεροι από 26 χορηγοί δρουν μόνο στον τομέα της αγροτικής ανάπτυξης.

Η διεθνής διάρθρωση της βοήθειας εξακολουθεί να γίνεται όλο και πιο πολύπλοκη, λόγω της δημιουργίας κάθετων δομών, όπως τα παγκόσμια ταμεία και προγράμματα και λόγω της εισόδου νέων δημοσίων και ιδιωτικών φορέων, που παρεμβαίνουν συχνά εκτός των καθορισμένων κωδίκων και των υφισταμένων μηχανισμών συντονισμού.

Όλα συνηγορούν υπέρ μιας καλύτερα εναρμονισμένης και ιδιαίτερα προσαρμοσμένης προς τις χώρες εταίρους βοήθειας. Πρόκειται εδώ για ένα θέμα τελείως διαφορετικό από τις διαδικασίες· πρόκειται για ένα ποιοτικό άλμα, για μια πραγματική αλλαγή νοοτροπίας.

Η ΕΕ, η οποία το 2005 διαδραμάτισε καίριο ρόλο για την έγκριση της δήλωσης του Παρισιού και κατά τη διάσκεψη κορυφής των Ηνωμένων εθνών, έχει σήμερα ιδιαίτερη ευθύνη. Πρέπει να συνεχίσει να αποτελεί την κινητήρια δύναμη αυτής της παγκόσμιας διαδικασίας. Ωστόσο, τρία χρόνια μετά, παρά ορισμένες πραγματικές επιτυχίες, ο «κριτικός πυρήνας» της επιτυχίας δεν έχει επιτευχθεί· δεν έχουν ακόμη εξοικειωθεί όλοι οι φορείς με τα νέα μέσα.

Η εκδήλωση της Άκρας θα είναι καθοριστικής σημασίας. Οι στόχοι μας είναι διττοί. Πρέπει να προβούμε σε ανασκόπηση των όσων έχουν επιτευχθεί, των δυσχερειών που έχουν αντιμετωπιστεί και των αιτίων τους, αλλά και των επιτυχιών και των επιτυχημένων πειραμάτων. Θα το πράξουμε τόσο όσον αφορά τους δείκτες που έχουν καθοριστεί από τη δήλωση του Παρισιού όσο και των επιπλέον δεσμεύσεων που έχει αναλάβει η ΕΕ. Αλλά η Άκρα δεν μπορεί να συνοψιστεί σε έναν απλό απολογισμό. Η υπουργική δήλωση (« Accra Agenda for Action» ) πρέπει να είναι φιλόδοξη και διορατική.

Θα πρέπει να περάσουμε από τις πολιτικές έννοιες και δεσμεύσεις σε συγκεκριμένα επιτεύγματα. Για να πραγματοποιηθεί αυτό τέσσερα ερωτήματα απαιτούν τολμηρή απάντηση:

- Ο καταμερισμός εργασίας πρέπει να γίνει πραγματικότητα. Ο κώδικας δεοντολογίας που εγκρίθηκε το 2007, η εφαρμογή του οποίου εξακολουθεί να βρίσκεται σε εμβρυακό στάδιο, πρέπει να τεθεί ενεργητικότερα σε εφαρμογή, πράγμα που προϋποθέτει εξοικείωση από μέρους όλων των φορέων, συμπεριλαμβανομένων και των επιτόπου φορέων της ΕΕ. Η Επιτροπή θα υποβάλει συγκεκριμένες προτάσεις ανά χώρα.

- Οι χορηγοί βοήθειας πρέπει να χρησιμοποιούν τα συστήματα των χωρών, όπως το έπραξε ιδίως η Επιτροπή αυξάνοντας το τμήμα της γενικής και τομεακής δημοσιονομικής βοήθειας[12].

- Η διαχείριση βάσει των αποτελεσμάτων επιβάλλει την αναθεώρηση του τρόπου κατά τον οποίο μελετώνται και εφαρμόζονται οι προϋποθέσεις μας.

- Πρέπει να εξασφαλιστεί το προβλέψιμο στο επίπεδο των ροών, του προγραμματισμού και των εκταμιεύσεων.

Εξάλλου:

- Ένα από τα μέσα για μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα της ενίσχυσης και διαφανή ενημέρωση σχετικά με τη δράση και τα αποτελέσματα των χορηγών επιτόπου αποτελούν οι άτλαντες που καταρτίζει η Επιτροπή από το 2005 και μετά. Το 2008 η Επιτροπή θα υποβάλει έναν νέο άτλαντα χορηγών, έναν άτλαντα ασταθών καταστάσεων και πολλούς περιφερειακούς άτλαντες. Οι άτλαντες ανά θέμα ή ανά υποπεριοχή μπορούν να καταρτίζονται συστηματικά (π.χ. ανά εξάμηνο) για να τροφοδοτούν τις συζητήσεις και τις αποφάσεις σε επίπεδο ΕΕ.

- Η πρακτική της συγχρηματοδότησης πρέπει να συνεχίσει να επεκτείνεται. Η κοινοτική συγχρηματοδότηση είχε λιγότερη επιτυχία απ’ ό,τι η διμερής συγχρηματοδότηση, αλλά θα πρέπει να αποκτήσει μεγαλύτερο ενδιαφέρον μετά τις διευθετήσεις που πραγματοποιήθηκαν στο ρυθμιστικό πλαίσιο. Στον τομέα αυτό, τα εμπόδια είναι γνωστά, καθώς και οι λύσεις. Θα πρέπει να τις εφαρμόσουμε χωρίς καθυστέρηση.

Η ΕΕ ενισχύεται με τα 12 κράτη μέλη που δεν είχαν συμμετάσχει πλήρως στην προετοιμασία της δήλωσης του Παρισιού και που μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά, βάσει της ίδιας εμπειρίας τους της μεταβατικής κατάστασης και της λήψης της δημόσιας βοήθειας[13]. Μπορούν να βοηθήσουν την ΕΕ ώστε τα αποτελέσματα στην Άκρα να είναι εμφανή.

Οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών (ΟΚΠ) ήταν «το ελλείπον στοιχείο» της δήλωσης του Παρισιού. Η δύναμη των ΟΚΠ έγκειται στην ποικιλία των ρόλων τους. Η κοινωνία των πολιτών αποτελεί εξ ολοκλήρου φορέα ανάπτυξης, Θα πρέπει να συμπεριληφθεί στη διαδικασία και να τύχει υποστήριξης στις προσπάθειές της για τον καθορισμό των αρχών της όσον αφορά την αποτελεσματικότητα της βοήθειας.

Το ίδιο ισχύει για τους τοπικούς συλλογικούς φορείς, που εκφράζουν όλο και περισσότερο την επιθυμία τους να καταστούν συμμετέχον μέρος και φορείς ανάπτυξης. Πρόκειται και εδώ για μια νέα διάσταση της αναπτυξιακής πολιτικής, που θα πρέπει να διερευνήσουμε. Κατά την έννοια αυτή, η κτηθείσα πείρα μέσω της ευρωπαϊκής πολιτικής περιφερειακής ανάπτυξης, όσον αφορά την ενίσχυση της περιφερειακής και εδαφικής διάστασης της οικονομικής ανάπτυξης θα μπορούσε να αποτελέσει πηγή έμπνευσης για τις αναπτυσσόμενες χώρες.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι στο χρονοδιάγραμμα της αποτελεσματικότητας της ενίσχυσης θα πρέπει επίσης να ενσωματωθεί η προβληματική της πρόβλεψης των συγκρούσεων και της αστάθειας.

Τέλος, η προώθηση της ισότητας ανδρών και γυναικών ως θεμελιώδους ανθρώπινου δικαιώματος και ως στρατηγικής στην υπηρεσία της υλοποίησης των ΑΣΧ πρέπει να ενταχθεί στο χρονοδιάγραμμα της αποτελεσματικότητας.

Το Συμβούλιο καλείται να εγκρίνει μια φιλόδοξη θέση της ΕΕ στην Άκρα, για ένα πραγματικό καταμερισμό εργασίας, μεγαλύτερη δημοσιονομική βοήθεια, μεγαλύτερη δυνατότητα πρόβλεψης και μια περιεκτική προσέγγιση στην οποία θα ενέχεται η κοινωνία των πολιτών, τα τοπικά συλλογικά όργανα και η ισότητα των φύλων. Η ΕΕ μπορεί και πρέπει να είναι διαφορετική. Πρέπει να δώσει ένα σαφές πολιτικό σήμα και να ανταποκριθεί έτσι στις προσδοκίες των χωρών εταίρων.

Ένας ευρωπαϊκός πόλος συνοχής των αναπτυξιακών πολιτικών

Η βοήθεια είναι απαραίτητη, αλλά δεν είναι επαρκής. Η αρχή της συνοχής των πολιτικών που ενέκρινε η ΕΕ αποτελεί αρχή αποτελεσματικότητας και ηθική αρχή. Η επίδραση των πολιτικών της καταπολέμησης της φτώχειας που η Ευρώπη εφαρμόζει υπέρ των πιο φτωχών πληθυσμών δεν πρέπει να ναρκοθετηθεί από τα αποτελέσματα άλλων ευρωπαϊκών πολιτικών. Σε κάθε μια από τις αποφάσεις της ευρωπαϊκής πολιτικής πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι επιδράσεις της στους αναπτυξιακούς στόχους της χιλιετίας.

Η ΕΕ έχει αναλάβει να ενισχύσει τη συνοχή στους δώδεκα τομείς που έχουν εν δυνάμει σημαντική επίδραση στους ΑΣΧ. Πρόκειται ταυτόχρονα για την πρόληψη, μέσω αναλύσεων της επίδρασης, τη διόρθωση με προσαρμοσμένες μεταρρυθμίσεις, όπως αυτό πραγματοποιήθηκε για τη γεωργική και αλιευτική πολιτική και την αναζήτηση συνεργιών που θα παράσχουν τη δυνατότητα στα πλέον φτωχά κράτη να επωφεληθούν από τις ευκαιρίες που παρέχουν οι ευρωπαϊκές πολιτικές[14].

Αυτή η αντιμετώπιση της αρχής της συνοχής παρέχει τη δυνατότητα στην Ένωση να αυξήσει τη συνεισφορά της στους ΑΣΧ.

Η ΕΕ θα εντείνει τις προσπάθειές της για μεγαλύτερη συνοχή όσον αφορά τους ΑΣΧ σε όλους τους τομείς που προσδιορίστηκαν το 2005. Εξάλλου, η Επιτροπή έχει διερευνήσει τα όρια ευελιξίας που μπορούν να υπάρξουν σε τρία ειδικά θέματα, ήτοι :

- στις πολιτικές όσον αφορά τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και ειδικότερα τα βιοκαύσιμα στο πλαίσιο των κλιματικών και ενεργειακών πολιτικών. Η ΕΕ πρέπει να βοηθήσει τις αναπτυσσόμενες χώρες να επωφεληθούν από τις παρεχόμενες στην αγορά των βιοκαυσίμων ευκαιρίες για να καταπολεμήσουν τη φτώχεια, ασκώντας ταυτόχρονα προσεκτική εποπτεία των επιδράσεων που η πολιτική αυτή μπορεί να έχει ιδίως στην παραγωγή των τροφίμων, στη χρησιμοποίηση της γης και του περιβάλλοντος. Τούτο συνεπάγεται μια συστηματική παρακολούθηση που θα συμπεριλαμβάνει πλήρως τη διάσταση «ανάπτυξη» , την τήρηση των κριτηρίων βιωσιμότητας, την προώθηση του εμπορίου των βιοκαυσίμων, ιδίως με τις πιο φτωχές χώρες, την έρευνα και τη μεταφορά τεχνολογίας.

- στις μεταναστευτικές πολιτικές και στο πρόβλημα της διαρροής εγκεφάλων , προβληματική ιδιαίτερα σημαντική σε τομείς όπως η υγεία, η παιδεία, η έρευνα και η καινοτομία. Η Επιτροπή προτείνει προγράμματα «κατάρτισης προς εξαγωγή», βελτίωσης των δικαιωμάτων -ιδίως των κοινωνικών- των εργαζομένων που επιστρέφουν στη χώρα καταγωγής τους, και συμφωνίες για την απασχόληση μεταξύ των κρατών μελών και των αναπτυσσομένων χωρών που θα παράσχουν τη δυνατότητα διαχείρισης των προσλήψεων προστατεύοντας ταυτόχρονα τους ευάλωτους τομείς. Τέλος, θα πρέπει να διερευνηθούν διάφορα σχήματα ιθαγένειας, προς ενίσχυση των δεσμών των μεταναστών με τις χώρες υποδοχής και τις χώρες καταγωγής τους.

- στις πολιτικές έρευνας . Η Επιτροπή προτείνει στο Συμβούλιο μια κοινή στρατηγική έρευνας για την ανάπτυξη, ώστε να συντονιστούν καλύτερα οι σχετικές ευρωπαϊκές προσπάθειες. Η Επιτροπή αναλαμβάνει την υποχρέωση, σε ένα πρώτο στάδιο της εν λόγω στρατηγικής, να ενθαρρύνει μέσω του 7ου προγράμματος πλαισίου την μεγαλύτερη συμμετοχή των ερευνητικών κέντρων των φτωχών χωρών και να αυξήσει τις ερευνητικές δραστηριότητες στους τομείς που είναι ιδιαίτερα χρήσιμοι ως προς τη συμβολή τους στην επίτευξη των ΑΣΧ (γεωπονική έρευνα, υγεία, συμπεριλαμβανομένης και της έρευνας για τις ασθένειες που οφείλονται στη φτώχεια και παραμελούνται, δημόσια συστήματα υγείας και αναπαραγωγική υγεία, μετανάστευση, ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, νερό και βιώσιμη ανάπτυξη). Οι πρωτοβουλίες αυτές πρέπει να συνοδεύονται από ειδικά μελετημένα μέτρα βοήθειας για την ανάπτυξη των ερευνητικών ικανοτήτων εκεί όπου αυτό κρίνεται αναγκαίο.

Το Συμβούλιο καλείται να προωθήσει τις αρχές συνοχής των αναπτυξιακών πολιτικών στο πλαίσιο της διεθνούς χρονοδιαγράμματος για τους ΑΣΧ και την αποτελεσματικότητα της βοήθειας. Το Συμβούλιο καλείται επίσης να αποφανθεί για τις κατευθύνσεις των πολιτικών που προορίζονται για την εκμετάλλευση του αναπτυξιακού δυναμικού όσον αφορά τα βιοκαύσιμα, τη μετανάστευση και την έρευνα.

Η ενίσχυση του εμπόρίου στην υπηρεσία των ΑΣΧ

Η ΕΕ είναι ο πρώτος εταίρος μεταξύ των αναπτυγμένων χωρών που χάραξε μια στρατηγική ενίσχυσης του εμπορίου[15]. Πρόκειται για ένα μείζονος σημασίας στάδιο που θα παράσχει στην ΕΕ τη δυνατότητα επίτευξης των οικονομικών στόχων που έχει καθορίσει σχετικά με το θέμα αυτό και τη συγκεκριμένη εφαρμογή στον τομέα αυτό των αρχών της αποτελεσματικότητας της βοήθειας.

Η ΕΕ έχει αναλάβει συνολικά να διαθέτει 2 δισεκατ. ευρώ τον χρόνο από σήμερα μέχρι το 2010 (1 δισεκατ. για την Κοινότητα, 1 δισεκατ. για τα κράτη μέλη) ως τεχνική συνδρομή στο εμπόριο και αύξηση της βοήθειας στους άλλους τομείς (παραγωγική ικανότητα, υποδομές), Έχει δοθεί προτεραιότητα στις χώρες ΑΚΕ προς αντιμετώπιση της ιδιαίτερης κατάστασής τους και των προκλήσεων που αντιπροσωπεύουν οι υπό διαπραγμάτευση συμφωνίες οικονομικών εταιρικών σχέσεων με την ΕΕ: Θα χορηγηθεί στις χώρες ΑΚΕ 50% αύξηση της τεχνικής συνδρομής στο εμπόριο.

Πέραν της οικονομικής διάστασης, οι αρχές της αποτελεσματικότητας, ιδιαίτερα της ευθυγράμμισης και της εξοικείωσης από μέρους των χωρών εταίρων, αποτελεί τον άλλο πυλώνα της στρατηγικής.

Παρότι η στρατηγική αυτή εγκρίθηκε μόλις πρόσφατα, η έκθεση παρακολούθησης της Επιτροπής εμφανίζει αποτελέσματα ενθαρρυντικά, αλλά αμφισβητήσιμα.

Η βοήθεια στο εμπόριο έχει πλέον ενσωματωθεί στη συνεργασία για την ανάπτυξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Συνολικά, το 2006, η τεχνική συνδρομή στο εμπόριο που παρέσχον τα κράτη μέλη ανήλθε σε 641 εκατ. ευρώ στα οποία προστίθεται κοινοτική βοήθεια 941 εκατ. ευρώ, δηλαδή 60% σχεδόν του συνόλου. Η Κοινότητα έχει ως εκ τούτου από τούδε και στο εξής ουσιαστικά τηρήσει την υποχρέωσή της να φθάσει το 1 δισεκατ. ευρώ τον χρόνο. Τα κράτη μέλη από την πλευρά τους, για να φθάσουν συλλογικά το προβλεπόμενο δισεκατομμύριο πρέπει από σήμερα μέχρι το 2010 να αυξήσουν την τεχνική τους συνδρομή κατά 56%. Ο στόχος αυτός είναι υλοποιήσιμος, αλλά προϋποθέτει την καταβολή συνεχούς προσπάθειας.

Η συνολική βοήθεια της ΕΕ στο εμπόριο (που περιλαμβάνει την τεχνική συνδρομή στο εμπόριο, τις παραγωγικές ικανότητες και τις υποδομές) αυξήθηκε σημαντικά φθάνοντας το 2006 τα 7,279 δισεκατ. ευρώ.

Όσον αφορά τις προβλέψεις, είναι ωστόσο ανησυχητικό ότι μόνο έξι κράτη μέλη είναι σε θέση να υποβάλουν προβλέψεις αύξησης της τεχνικής τους συνδρομής τους στο εμπόριο μέχρι το 2010 και ότι κανένα απ’ αυτά δεν μπορεί να βεβαιώσει ότι ο στόχος χορήγησης στα κράτη ΑΚΕ του 50% της αύξησης της βοήθειας μπορεί να τηρηθεί. Τα περιφερειακά προγράμματα του 10ου ΕΤΑ θα αποτελέσουν ευκαιρία για τα κράτη μέλη να το πράξουν καθορίζοντας τις προβλέψεις τους στήριξης, συμπληρωματικά προς την κοινοτική βοήθεια.

Όσον αφορά την ποιότητα της ευρωπαϊκής βοήθειας στο εμπόριο, από την έκθεση παρακολούθησης προκύπτει η ύπαρξη καλών προθέσεων προόδου όσον αφορά τον συντονισμό και την παραπληρωματικότητα. Εννέα κράτη μέλη έχουν ήδη αρχίσει μια από κοινού ανάλυσης της εμπορικής κατάστασης και επτά απ’ αυτά μια διαδικασία κοινού προγραμματισμού. Έξι κράτη μέλη και η Επιτροπή, που αντιπροσωπεύουν από κοινού το 83% της βοήθειας της ΕΕ στο εμπόριο, έχουν ήδη θέσει σε εφαρμογή τις περισσότερες συστάσεις του Συμβουλίου[16].

Το Συμβούλιο καλείται να συστήσει στα κράτη μέλη να συνεχίσουν τις προσπάθειές τους και να αυξήσουν από κοινού και σταδιακά την τεχνική συνδρομή τους στο εμπόριο, κατά τρόπον ώστε να επιτευχθεί το 2010 ένα επίπεδο ανώτερο κατά 56% από εκείνο του 2006, ώστε να τηρηθούν οι καθορισθέντες οικονομικοί στόχοι, και να αυξήσουν τις προσπάθειες που ήδη έχουν αρχίσει να καταβάλουν για την εξασφάλιση της παραπληρωματικότητας και της ποιότητας της ευρωπαϊκής βοήθειας.

Η Επιτροπή καλεί τα κράτη μέλη να καταβάλουν μεγαλύτερη προσπάθεια πρόβλεψης της βοήθειας στο εμπόριο, ιδίως προς στις χώρες ΑΚΕ, και να ενωθούν με αυτή, ώστε να καταρτίσουν από σήμερα μέχρι τα τέλη του έτους, τις «ευρωπαϊκές δέσμες βοήθειας στο εμπόριο» και να ιδρύσουν περιφερειακά ταμεία στήριξης των ΣΟΕΣ και των διαδικασιών περιφερειακής ολοκλήρωσης στις περιπτώσεις που οι σχετικές περιοχές ΑΚΕ το επιθυμούν.

Συμπέρασμα – Χρειάζεται νέα ώθηση

Το Συμβούλιο και τα κράτη μέλη που συνήλθαν στο πλαίσιο του Συμβουλίου καλούνται να προσχωρήσουν σε όλες τις προτάσεις που εκτίθενται ανωτέρω, ώστε να επιβεβαιώσουν και να τηρήσουν τις χρηματοδοτικές τους δεσμεύσεις, να αλλάξουν θεμελιωδώς τους τρόπους λειτουργίας τους όσον αφορά τη διαχείριση της βοήθειας και να βελτιώσουν τις συνεργίες μεταξύ των ευρωπαϊκών πολιτικών και των ΑΣΧ εφαρμόζοντας τις αρχές της συνοχής των αναπτυξιακών πολιτικών.

Εκτός από το ύψος και την αποτελεσματικότητα της βοήθειας, η επίτευξη των ΑΣΧ απαιτεί ειδικές δράσεις, στους τομείς της παιδείας, της υγείας, του περιβάλλοντος, του ύδατος, της γεωργίας, της ανάπτυξης και των υποδομών. Είναι η αποστολή που έχει καθορίσει η ομάδα ανωτάτου επιπέδου για τους ΑΣΧ στην Αφρική. Είναι επίσης ο στόχος της πρωτοβουλίας «Πρόσκληση για δράση». Οι πρωτοβουλίες αυτές, που έχουν ως κίνητρο την επιτακτική ανάγκη επιτάχυνσης της προόδου για την επίτευξη των ΑΣΧ, απαιτούν ένα χρονοδιάγραμμα δράσης για συλλογική αντιμετώπιση από μέρους της ΕΕ, το οποίο καλείται να προωθήσει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, υπό το φως των εργασιών που έχουν πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού σχεδίου έρευνας για τις αναπτυξιακές πολιτικές[17]. Σχετικά με το θέμα αυτό, η πρόθεση της Επιτροπής είναι να θέσει στη διάθεση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Ιουνίου ένα πρώτο έγγραφο επικεντρωμένο στους ΑΣΧ.

Προσπάθειες του είδους αυτού είναι απαραίτητες. Αλλά οι προσπάθειες αυτές απλώς εκφράζουν σε επιχειρησιακούς όρους τις δεσμεύσεις που είχαν αναληφθεί το 2005. Σοβαρή αντιμετώπιση των ΑΣΧ σημαίνει επίσης ενατένιση προς το μέλλον και έχοντας κατά νου δύο ουσιαστικά στοιχεία. Αφενός η επίτευξη των καθορισθέντων στόχων δεν αποτελεί αυτοσκοπό, στο μέτρο που η φτώχεια θα μειωθεί μόνο κατά το ήμισυ το 2015. Αφετέρου νέες μείζονες προσκλήσεις όπως η κλιματική αλλαγή, οι δημογραφικές εξελίξεις, η αστάθεια των χρηματοοικονομικών αγορών, τα φορολογικά συστήματα, η υποβάθμιση των φυσικών πόρων και του περιβάλλοντος καθιστούν ακόμα πιο δυσχερή την υλοποίηση των καθορισθέντων προ οκταετίας στόχων.

Όλα τα προαναφερθέντα πρέπει να ωθήσουν την Ένωση να διπλασιάσει τις προσπάθειες για την τήρηση των χρηματοδοτικών στόχων και πολιτικών που έχει ορίσει και για την ώθηση των άλλων χορηγών να αναλάβουν τον ρόλο τους στην αναπτυξιακή προσπάθεια.

Γραφική παράσταση 1: Συνολική ροή ενισχύσεων 2000 – 2010 (σε εκατ. € σε σταθερές τιμές 2006)

[pic]

Πηγή: Υπολογισμοί της Ευρωπαϊκής Επιτροπής βάσει στοιχείων του ΟΟΣΑ/της ΕΒΑ.

ΕΑΒ ΤΗΣ ΕΕ 2004 - 2007 – ΕΑΒ ΚΑΤ΄ΕΚΤΙΜΗΣΗ 2008 - 2010

|2004 |2005 |2006 |2007 |2008 |2009 |2010 | | |ΕΑΒ σε εκατ. € |ΕΑΒ % επί του ΑΕΕ |ΕΑΒ σε εκατ. € |ΕΑΒ % επί του ΑΕΕ |ΕΑΒ σε εκατ. € |ΕΑΒ % επί του ΑΕΕ |ΕΑΒ σε εκατ. € |ΕΑΒ % επί του ΑΕΕ |ΕΑΒ σε εκατ. € |ΕΑΒ % επί του ΑΕΕ |ΕΑΒ σε εκατ. € |ΕΑΒ % επί του ΑΕΕ |ΕΑΒ σε εκατ. € |ΕΑΒ % επί του ΑΕΕ | | | | | | | | | | | | | | | | | | Αυστρία | 546 |0,23 |1.266 |0,52 |1.193 |0,47 |1.313 |0,49 |933 |0,33 |970 |0,33 |1.552 |0,51 | | Βέλγιο | 1.178 |0,41 |1.580 |0,53 |1.576 |0,50 |1.427 |0,43 |1751 |0,50 |2191 |0,60 |2.669 |0,70 | | Βουλγαρία | NA |NA |NA |NA |1 |0,00 |16 |0,06 |33 |0,10 |51 |0,14 |68 |0,17 | | Κύπρος | 4 |0,03 |12 |0,09 |21 |0,15 |18 |0,12 |21 |0,13 |24 |0,14 |28 |0,15 | | Τσεχική Δημοκρατία | 87 |0,11 |109 |0,11 |128 |0,12 |131 |0,11 |134 |0,10 |144 |0,10 |155 |0,10 | | Δανία | 1.639 |0,85 |1.697 |0,81 |1.782 |0,80 |1.872 |0,81 |1932 |0,80 |2014 |0,80 |2.109 |0,80 | | Εσθονία | 4 |0,04 |8 |0,07 |12 |0,09 |17 |0,12 |23 |0,14 |29 |0,15 |35 |0,16 | | Φινλανδία | 547 |0,37 |726 |0,46 |664 |0,40 |711 |0,40 |838 |0,44 |956 |0,48 |1.067 |0,51 | | Γαλλία | 6.820 |0,41 |8.067 |0,47 |8.446 |0,47 |7.261 |0,39 |8772 |0,45 |9791 |0,48 |10.810 |0,51 | | Γερμανία | 6.064 |0,28 |8.112 |0,36 |8.314 |0,36 |8.961 |0,37 |10567 |0,42 |12183 |0,46 |13.798 |0,51 | | Ελλάδα | 258 |0,16 |309 |0,17 |338 |0,17 |366 |0,16 |603 |0,25 |839 |0,32 |1.076 |0,39 | | Ουγγαρία | 56 |0,07 |80 |0,10 |119 |0,13 |66 |0,07 |69 |0,07 |130 |0,13 |182 |0,17 | | Ιρλανδία | 489 |0,39 |578 |0,42 |814 |0,54 |869 |0,54 |913 |0,54 |1036 |0,58 |1.139 |0,60 | | Ιταλία | 1.982 |0,15 |4.096 |0,29 |2.901 |0,20 |2.870 |0,19 |5235 |0,33 |6905 |0,42 |8.706 |0,51 | | Λετονία | 7 |0,06 |8 |0,07 |10 |0,06 |12 |0,06 |13 |0,06 |16 |0,06 |20 |0,07 | | Λιθουανία | 8 |0,04 |12 |0,06 |18 |0,08 |30 |0,11 |37 |0,12 |49 |0,14 |67 |0,17 | | Λουξεμβούργο | 190 |0,83 |206 |0,86 |232 |0,84 |266 |0,90 |299 |0,91 |326 |0,92 |358 |0,93 | | Μάλτα | 8 |0,18 |8 |0,18 |7 |0,15 |8 |0,15 |9 |0,17 |10 |0,17 |10 |0,17 | | Κάτω Χώρες | 3.384 |0,73 |4.116 |0,82 |4.344 |0,81 |4.540 |0,81 |4754 |0,80 |5072 |0,81 |5.245 |0,80 | | Πολωνία | 95 |0,05 |165 |0,07 |239 |0,09 |260 |0,09 |340 |0,10 |517 |0,14 |679 |0,17 | | Πορτογαλία | 830 |0,63 |303 |0,21 |315 |0,21 |294 |0,19 |495 |0,30 |697 |0,41 |898 |0,51 | | Ρουμανία | NA |NA |NA |NA |3 |0,00 |80 |0,07 |136 |0,12 |191 |0,15 |247 |0,17 | | Σλοβακική Δημοκρατία | 23 |0,07 |45 |0,12 |44 |0,10 |49 |0,09 |73 |0,12 |97 |0,15 |120 |0,17 | | Σλοβενία | 25 |0,10 |29 |0,10 |35 |0,12 |40 |0,12 |54 |0,15 |61 |0,16 |69 |0,17 | | Ισπανία | 1.962 |0,24 |2.428 |0,27 |3.039 |0,32 |4.196 |0,41 |5422 |0,50 |6149 |0,54 |7.218 |0,60 | | Σουηδία | 2.191 |0,78 |2.706 |0,94 |3.151 |1,02 |3.166 |0,93 |3539 |1,00 |3709 |1,00 |3.875 |1,00 | | Ηνωμένο Βασίλειο | 6.339 |0,36 |8.666 |0,47 |9.932 |0,51 |7.247 |0,36 |8554 |0,44 |10006 |0,49 |12.232 |0,56 | | ΣΥΝΟΛΟ ΕΕ 15 | 34.418 |0,35 |44.857 |0,44 |47.040 |0,43 |45.361 |0,40 |54605 |0,47 |62845 |0,51 |72.752 |0,57 | | ΣΥΝΟΛΟ ΕΕ 10/12 | 316 |0,07 |479 |0,08 |637 |0,09 |726 |0,09 |942 |0,10 |1319 |0,13 |1.681 |0,16 | | ΣΥΝΟΛΟ ΕΕ 25/27 | 34.735 |0,33 |45.336 |0,41 |47.676 |0,41 |46.087 |0,38 |55547 |0,44 |64164 |0,49 |74.432 |0,54 | | | | | | | | | | | | | | | | | | ΕΕ 25/27 ΕΑΒ σε USD | 43.156 | |56.344 | |59.839 | |63.090 | | | | | | | | |

Πηγές: ΟΟΣΑ/EΒA για τα έτη 2004 - 2006. Στοιχεία της Επιτροπής στηριζόμενα στα στοιχεία των κρατών μελών προς την Επιτροπή και προς την ΕΒΑ για το 2007.

Τα γκρι τετραγωνίδια περιέχουν στοιχεία διαβιβασθέντα από τα κράτη μέλη ενώ τα λευκά, στοιχεία της Επιτροπή ή κατ' εκτίμηση υπολογισμούς. Η ΕΑΒ αναφέρεται σε τρέχουσες τιμές.

[1] Τρίτο φόρουμ ανωτάτου επιπέδου για την αποτελεσματικότητα της ενίσχυσης, Άκρα, 2-4 Σεπτεμβρίου 2008. Διεθνής διάσκεψη απολογισμού της χρηματοδότησης της ανάπτυξης, 29 Νοεμβρίου-2 Δεκεμβρίου 2008.

[2] Τρίτο φόρουμ ανωτάτου επιπέδου για την αποτελεσματικότητα της ενίσχυσης, Άκρα, 2-4 Σεπτεμβρίου 2008.

[3] Διεθνής διάσκεψη απολογισμού της χρηματοδότησης της ανάπτυξης, 29 Νοεμβρίου - 2 Δεκεμβρίου 2008.

[4] ΕΕ C 46, της 24.2.2006, σ.1.

[5] Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, 14 Δεκεμβρίου 2007, συμπεράσματα παρ. 77.

[6] Διευθύνουσα ομάδα ανωτάτου επιπέδου.

[7] Που ξεκίνησε τον Ιούλιο του 2007.

[8] Δεκέμβριος 2007.

[9] Συμπεράσματα του Συμβουλίου γενικών υποθέσεων και εξωτερικών σχέσεων, της 24ης Μαΐου 2005 και ευρωπαϊκή κοινή αντίληψη, παρ 27.

[10] Βλέπε ιδίως την έκθεση του Αναπτυξιακού προγράμματος των Η.Ε (UNPD) 2007-2008 «La lutte contre les changements climatiques: la solidarité humaine dans un monde divisé» («Η καταπολέμηση των κλιματικών αλλαγών: Η ανθρώπινη αλληλεγγύη σε έναν χωρισμένο κόσμο»).

[11] ΕΕ C 25, της 30.1.2008, σ. 1.

[12] 44% για τις χώρες ΑΚΕ στο πλαίσιο του 10ου ΕΤΑ.

[13] Όλα προσυπέγραψαν την Ευρωπαϊκή κοινή αντίληψη του 2005, και τέσσερα απ’ αυτά υπέγραψαν τη δήλωση του Παρισιού.

[14] Έκθεση της ΕΕ σχετικά με τη συνοχή της αναπτυξιακής πολιτικής, 20.9.2007, COM(2007) 545 και SEC(2007) 1202.

[15] Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης – ΄Εγγραφο 13070/07 - 11 Οκτωβρίου 2007.

[16] Οι αρχές της αποτελεσματικότητας της στρατηγικής της βοήθειας στο εμπόριο αφορούν ιδίως τους μηχανισμούς αξιολόγησης των αναγκών σε μια χώρα, την ένταξη του εμπορίου στη στρατηγική ανάπτυξης και συνεργασίας, τον καταλογισμό των θεμάτων βιωσιμότητας, την ανάλυση του προγραμματισμού και των συγχρηματοδοτήσεων.

[17] Συμβούλιο γενικών υποθέσεων και εξωτερικών σχέσεων της 11.4.2006 «Εκφράζουν την ικανοποίησή τους για την πρόταση της Επιτροπής να προαγάγει ένα ευρωπαϊκό δίκτυο κέντρων ερευνών για αναπτυξιακά θέματα και προσβλέπουν στην περαιτέρω επεξεργασία της πρωτοβουλίας αυτής».