Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Πώς μπορεί να εξασφαλιστεί αξιοπρεπής εργασία για τους νέους και να διασφαλιστεί η ένταξη των νέων που βρίσκονται εκτός εκπαίδευσης, απασχόλησης ή κατάρτισης (ΕΕΑΚ) μέσω της εκπόνησης εθνικών σχεδίων ανάκαμψης (ΕΣΑ)»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2022/C 152/05)

Εισηγήτρια: η κ. Nicoletta MERLO

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας 25.3.2021 Νομική βάση Άρθρο 32 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας Αρμόδιο τμήμα Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη Υιοθετήθηκε από το τμήμα 24.11.2021 Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια 8.12.2021 Σύνοδος ολομέλειας αριθ. 565 Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας (υπέρ/κατά/αποχές) 152/13/48

1. Συμπεράσματα και συστάσεις

1.1. Η ΕΟΚΕ επικροτεί τα εθνικά σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΕΣΑΑ) ως μια άνευ προηγουμένου ευκαιρία για την προώθηση αλλαγών και την ενεργοποίηση επενδύσεων για τη βιώσιμη ανάπτυξη και τη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας που πρέπει να αξιοποιηθούν με μια διακυβέρνηση χωρίς αποκλεισμούς, η οποία απαιτεί διάλογο, ανοικτό πνεύμα και διαφάνεια.

1.2. Η ΕΟΚΕ σημειώνει με λύπη την έλλειψη ουσιαστικής και στοχευμένης διαβούλευσης με τους κοινωνικούς εταίρους και τους ενδιαφερόμενους φορείς σε ορισμένα κράτη μέλη κατά τον σχεδιασμό των ΕΣΑΑ. Η ΕΟΚΕ προτρέπει την Επιτροπή να θεσπίσει μέτρα που θα διασφαλίζουν τη διαρθρωμένη και ουσιαστική συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων, της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών και των οργανώσεων νεολαίας στην εφαρμογή και την παρακολούθηση των ΕΣΑΑ. Η προστασία και η ενίσχυση του κοινωνικού διαλόγου σε εθνικό επίπεδο είναι ζωτικής σημασίας, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι τα δημόσια κονδύλια δαπανώνται σωστά για μια ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς.

1.3. Η ΕΟΚΕ προτείνει την αξιολόγηση και τη συστηματοποίηση της συλλογής βέλτιστων πρακτικών σε εθνικό επίπεδο, όπου η διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους και τις οργανώσεις νεολαίας μέσω ειδικών επιτροπών και κοινωνικού διαλόγου απέφερε εξαιρετικά αποτελέσματα όσον αφορά τις πολιτικές και τα μέτρα που αφορούν ειδικά τους νέους για τη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας και προοπτικών σταδιοδρομίας για τους νέους.

1.4. Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να διασφαλίσουν ποιοτική και χωρίς αποκλεισμούς καθοδήγηση και παροχή συμβουλών σε όλους τους νέους, ειδικά στους νέους με αναπηρία, αρχής γενομένης από την προσχολική εκπαίδευση, προκειμένου να τους παρέχονται περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την περαιτέρω εκπαίδευσή τους και, στη συνέχεια, σχετικά με τις δυνατότητες σταδιοδρομίας στο πλαίσιο της πράσινης και ψηφιακής μετάβασης της αγοράς εργασίας.

1.5. Η ΕΟΚΕ επικροτεί τα μέτρα για την προώθηση και τη διάδοση του ρόλου και των πρακτικών επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης (ΕΕΚ) ως μοχλού πρακτικών καινοτομίας, δεξιοτήτων STEM (θετικές επιστήμες, τεχνολογία, μηχανική και μαθηματικά), διά βίου μάθησης και αποτελεσματικής διαμεσολάβησης στην εργασία, καθώς αυτά είναι καίριας σημασίας για τη γεφύρωση του υφιστάμενου χάσματος δεξιοτήτων. Είναι επίσης σημαντικό να βελτιωθεί η αξιολόγηση των δεξιοτήτων προκειμένου να εντοπιστούν εκ των προτέρων οι δεξιότητες που θα χρειαστούν στις μελλοντικές αγορές εργασίας. Θα πρέπει να πραγματοποιηθούν οι κατάλληλες ρυθμίσεις για να διασφαλιστεί ότι η ΕΕΚ είναι επίσης προσβάσιμη σε άτομα με αναπηρία, με βάση την αναγνώριση των ατομικών ικανοτήτων και δίνοντας τη δυνατότητα σε όλους τους πολίτες να αποκτήσουν επαγγελματικές δεξιότητες χρήσιμες για την προσωπική τους ανάπτυξη, καλύπτοντας παράλληλα τις ειδικές ανάγκες των εταιρειών όσον αφορά τις κενές εξειδικευμένες θέσεις εργασίας.

1.6. Η ΕΟΚΕ συνιστά την παροχή εξατομικευμένης στήριξης σε στοχευμένες ομάδες, ιδίως σε νέους ΕΕΑΚ. Αυτή η στήριξη θα πρέπει να καταστήσει δυνατή την ολιστική αντιμετώπιση όλων των ζητημάτων που άπτονται της ένταξης στην αγορά εργασίας, όπως η στέγαση, οι εγκαταστάσεις υποδοχής, οι μεταφορές και η υγεία.

1.7. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι αποτελεί προτεραιότητα η διασφάλιση της αποτελεσματικότητας και της επάρκειας των δημόσιων υπηρεσιών απασχόλησης, των βασικών παραγόντων των ενεργητικών πολιτικών για την αγορά εργασίας, μέσω στοχευμένων επενδύσεων και μεταρρυθμίσεων, όπου χρειάζεται, ώστε να είναι σε θέση να στηρίζουν όλους τους ανθρώπους, ξεκινώντας από τους πλέον ευάλωτους και όσους είναι περισσότερο μακριά από τις αγορές εργασίας, στην αναζήτηση εργασίας ή στον αναπροσανατολισμό τους.

1.8. Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι οι εγγυήσεις για τη νεολαία δεν έχουν αξιοποιηθεί πλήρως ως το κύριο εργαλείο πολιτικής για την καταπολέμηση της αυξανόμενης ανεργίας των νέων. Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να εντείνουν τις προσπάθειές τους για την εφαρμογή των ενισχυμένων εγγυήσεων για τη νεολαία, συμπεριλαμβανομένης της ποιοτικής κατάρτισης που προωθεί την ένταξη στην αγορά εργασίας και, καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να παράσχει επισκόπηση των μέτρων που έχουν ληφθεί για την εφαρμογή των συστάσεων του Συμβουλίου σχετικά με τις ενισχυμένες εγγυήσεις για τη νεολαία σε εθνικό επίπεδο καθώς και να διασφαλίσει αποτελεσματικές συνέργειες με τα ΕΣΑΑ.

1.9. Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις διατάξεις των ΕΣΑΑ που στηρίζουν ποιοτικά προγράμματα κατάρτισης, συμπεριλαμβανομένης της μαθητείας ή πρακτικής άσκησης, καθώς αποτελούν αποτελεσματικό εργαλείο για τη μείωση της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου και μπορούν να διασφαλίσουν την καλύτερη ένταξη των νέων (και άλλων) στην αγορά εργασίας και καλεί τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν τη σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο για ποιοτικά και αποτελεσματικά προγράμματα μαθητείας ( 1 ) . Ωστόσο, η ΕΟΚΕ ζητεί την απαγόρευση της μη αμειβόμενης πρακτικής άσκησης. Η αξιοπρεπής αμοιβή για όλους τους ασκούμενους θα πρέπει να διασφαλιστεί στο πλαίσιο της επικείμενης αναθεώρησης της σύστασης του Συμβουλίου σχετικά με ένα πλαίσιο ποιότητας για την πρακτική άσκηση. Η ΕΟΚΕ προτείνει επίσης να αναπτυχθεί ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο για ποιοτικές περιόδους πρακτικής άσκησης, προκειμένου να διασφαλιστεί η εκπαιδευτική αξία της εν λόγω μαθησιακής εμπειρίας.

1.10. Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να επενδύσουν τους πόρους ανάκαμψης για τη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας και την αναβάθμιση των δεξιοτήτων των νέων, όπου χρειάζεται, με ιδιαίτερη έμφαση στις συμβάσεις αορίστου χρόνου και στις αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας που περιορίζουν τον κίνδυνο επισφάλειας. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ τονίζει την ανάγκη να γεφυρωθεί το χάσμα κοινωνικής ασφάλισης και ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν ορθά τη σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την πρόσβαση στην κοινωνική προστασία ( 2 ) και να θεσπίσουν ένα σύγχρονο σύστημα, προσαρμοσμένο σε όλες τις μορφές εργασίας, ικανό να εγγυάται και να στηρίζει το εισόδημα των μελλοντικών συνταξιούχων, ιδίως εκείνων που υπόκεινται και θα υπόκεινται σε ασυνεχείς επαγγελματικές σταδιοδρομίες.

1.11. Η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητο, προκειμένου να αποφευχθεί η επιδότηση της εργασιακής ανασφάλειας, να διασφαλιστεί ότι οι επιδοτήσεις προσλήψεων εξαρτώνται από συμβάσεις αορίστου χρόνου ή προγράμματα σταθεροποίησης. Επιπλέον, τα κίνητρα πρόσληψης μπορούν να είναι αποτελεσματικά για τη δημιουργία ευκαιριών απασχόλησης όσον αφορά «μειονεκτούντα» άτομα που αναζητούν εργασία, καθώς και για την ανακατανομή των εργαζομένων που απολύονται, ευνοώντας τη μετάβασή τους σε νέους τομείς και νέα επαγγέλματα.

1.12. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στο ζήτημα της ψυχικής υγείας και των ψυχοκοινωνικών διαταραχών, ιδίως μεταξύ των νέων, με τη μείωση του στίγματος όσον αφορά τα ζητήματα ψυχικής υγείας μέσω της πρόληψης και της ευαισθητοποίησης, αρχής γενομένης από τα σχολεία και στη συνέχεια στις επιχειρήσεις, καθώς και μέσω της παροχής επαρκούς χρηματοδότησης στους παρόχους υπηρεσιών και υποστήριξης στον τομέα αυτό.

1.13. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι οι συνεχιζόμενες ανισότητες μεταξύ των φύλων στον κόσμο της εργασίας αυξάνουν τα τρωτά σημεία των νέων γυναικών στις οικονομικές επιπτώσεις της πανδημίας COVID-19. Η ΕΟΚΕ επικροτεί τα μέτρα που έχουν λάβει ορισμένα κράτη μέλη για να ενθαρρύνουν και να προωθήσουν την απασχόληση των γυναικών και τη γυναικεία επιχειρηματικότητα, να επενδύσουν σε επαρκείς κοινωνικές υποδομές και να μεταρρυθμίσουν τα συστήματα παιδικής μέριμνας, ιδίως την προσχολική εκπαίδευση, και ζητεί την κλιμάκωση αυτών των ορθών πρακτικών σε επίπεδο ΕΕ, προκειμένου να υποστηριχθεί η πλήρης απασχόληση των γυναικών, και ιδίως των νεαρών μητέρων.

2. Πλαίσιο

2.1. Η πανδημία COVID-19 είχε και εξακολουθεί να έχει τεράστιο αντίκτυπο στις κοινωνίες και τις οικονομίες μας. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει κάνει σημαντικά βήματα προς την ανάκαμψη: για πρώτη φορά, τα κράτη μέλη επέλεξαν την ευρωπαϊκή αλληλεγγύη και σύγκλιση αντί της λιτότητας για την καταπολέμηση της κρίσης.

2.2. Ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (εφεξής ο Μηχανισμός), το μεγαλύτερο μέρος του NextGenerationEU, παρέχει 672,5 δισεκατ. ευρώ σε δάνεια και επιχορηγήσεις για τη στήριξη των μεταρρυθμίσεων και των επενδύσεων που αναλαμβάνουν τα κράτη μέλη. Αυτό το άνευ προηγουμένου ποσό έχει ως στόχο να μετριάσει τις οικονομικές και τις κοινωνικές επιπτώσεις της πανδημίας COVID-19 και να καταστήσει τις ευρωπαϊκές οικονομίες και κοινωνίες πιο βιώσιμες, ανθεκτικές και καλύτερα προετοιμασμένες για τις προκλήσεις και τις ευκαιρίες της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης.

2.3. Στο πλαίσιο της συμφωνίας, τα ΕΣΑΑ θα πρέπει να διαθέσουν τουλάχιστον το 37 % των δαπανών για τη στήριξη των κλιματικών στόχων και το 20 % για τη στήριξη της ψηφιακής μετάβασης. Επιπλέον, όλες οι επενδύσεις και οι μεταρρυθμίσεις πρέπει να τηρούν την αρχή της «μη πρόκλησης σημαντικής βλάβης», διασφαλίζοντας ότι δεν βλάπτουν σημαντικά το περιβάλλον. Επιπλέον, τα ΕΣΑΑ αναμένεται να συμβάλουν στην αποτελεσματική αντιμετώπιση των σχετικών προκλήσεων που προσδιορίζονται στις ειδικές ανά χώρα- συστάσεις στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου· ωστόσο, στο σημείο αυτό δεν ορίζεται κατώτατο όριο ή διαδικασία για την παρακολούθηση των δαπανών σε διάφορες προτεραιότητες, όπως είναι, για παράδειγμα, οι νέοι.

2.4. Η έγκαιρη και ουσιαστική συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων καθ’ όλη τη διάρκεια του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, σε διάφορα επίπεδα και σε όλους τους τομείς πολιτικής που επηρεάζουν άμεσα ή έμμεσα την απασχόληση και τις αγορές εργασίας είναι καίριας σημασίας για τη βελτίωση της συμμετοχής στον σχεδιασμό των πολιτικών, συμπεριλαμβανομένων των μέτρων που περιλαμβάνονται στα ΕΣΑΑ. Ο κοινωνικός διάλογος αποτελεί κινητήρια δύναμη για την επιτυχή και δίκαιη χάραξη πολιτικής, εάν είναι σε θέση να προτείνει αποτελεσματικές λύσεις και να αντικατοπτρίζει τις τρέχουσες αλλαγές πολιτικής και μεταρρυθμίσεις στις συλλογικές διαπραγματεύσεις, κατά περίπτωση.

2.5. Ο Μηχανισμός συμπληρώνει άλλες δραστηριότητες που απευθύνονται στους νέους ( 3 ) και ευθυγραμμίζεται στενά με τις προτεραιότητες της Επιτροπής για την περίοδο 2019-2024, στις οποίες αναφέρεται σαφώς ότι η ΕΕ πρέπει να δημιουργήσει ελκυστικότερο επενδυτικό περιβάλλον και ανάπτυξη που δημιουργεί ποιοτικές θέσεις εργασίας, ιδίως για τους νέους και τις μικρές επιχειρήσεις ( 4 ) . Το νέο πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ALMA ( 5 ) (Aim, Learn, Master, Achieve = στόχος, μάθηση, γνώση, επιτυχία), ένα νέο πρόγραμμα πρακτικής άσκησης τύπου Erasmus που απευθύνεται σε ΕΕΑΚ και παρέχει βραχυπρόθεσμη εργασιακή εμπειρία σε νέους Ευρωπαίους σε άλλα κράτη μέλη, μπορεί να αποφέρει θετικά αποτελέσματα εάν εξασφαλιστούν πρότυπα ποιότητας, συμπεριλαμβανομένης της κοινωνικής προστασίας, της καθοδήγησης και της εποπτείας, καθώς και αξιοπρεπείς μισθοί στους δικαιούχους του.

2.6. Στις 22 Ιανουαρίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε τις νέες κατευθυντήριες γραμμές που πρέπει να ακολουθήσουν τα κράτη μέλη της ΕΕ κατά την κατάρτιση των ΕΣΑΑ τους για την πρόσβαση στο λεγόμενο Ταμείο Ανάκαμψης, όπου προκύπτει ότι οι δημόσιες πολιτικές υπέρ των νέων δεν αποτελούν πλέον απλώς έναν «οριζόντιο» στόχο των σχεδίων, δηλαδή μια πτυχή που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά την επίτευξη άλλων κύριων στόχων, αλλά έχουν καταστεί προαπαιτούμενο και απόλυτη προτεραιότητα του NextGenerationEU και πρέπει να συμπεριληφθούν ως ολόκληρος πυλώνας και όχι απλώς ως οριζόντια προτεραιότητα.

2.7. Οι χώρες της ΕΕ θα πρέπει να έχουν υποβάλει επισήμως τα ΕΣΑΑ τους έως τις 30 Απριλίου 2021. Ωστόσο, η Επιτροπή παρέτεινε την προθεσμία και συμφώνησε ότι οι χώρες μπορούν να υποβάλουν τα σχέδιά τους έως τα μέσα του 2022. Στις 15 Οκτωβρίου 2021, ο αριθμός των υποβληθέντων σχεδίων ανέρχεται σε 26.

2.8. Ο Μηχανισμός αποτελεί μια μοναδική ευκαιρία για τα κράτη μέλη, όχι μόνο για την αντιμετώπιση της κρίσης στον τομέα της δημόσιας υγείας, αλλά και για την επιδίωξη της μετάβασης σε μια ψηφιακή οικονομία και οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, τη δημιουργία ισχυρής κοινωνικής πρόνοιας και την προώθηση της συνοχής. Έχει πραγματικές δυνατότητες να επιφέρει απτές αλλαγές στους νέους εργαζόμενους και να τους αποτρέψει από το να μετατραπούν σε «χαμένη» γενιά χωρίς δίκαιες ευκαιρίες στη μελλοντική Ευρώπη. Ωστόσο, υπάρχει μεγάλη ανάγκη για διακυβέρνηση χωρίς αποκλεισμούς σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, όπου ο κοινωνικός διάλογος και η συνεργασία με την κοινωνία των πολιτών έχουν ισχυρό και ουσιαστικό αντίκτυπο.

2.9. Η κρίση COVID-19 αύξησε περαιτέρω τις ανισότητες, θέτοντας σε περισσότερο μειονεκτική θέση τους εργαζομένους, ιδίως τους νέους εργαζομένους. Με την παρούσα γνωμοδότηση πρωτοβουλίας, η ΕΟΚΕ, βασιζόμενη στην ανάλυση των μέτρων για τις γενεές που περιλαμβάνονται στα ΕΣΑΑ που υπέβαλαν ορισμένα κράτη μέλη και εντοπίζοντας έτσι τις ορθές πρακτικές και αδυναμίες, προτίθεται να διατυπώσει συστάσεις σχετικά με τον τρόπο εγγύησης αξιοπρεπούς εργασίας για τους νέους και εξασφάλισης της ένταξης των ΕΕΑΚ μέσω της υλοποίησης των έργων.

3. Γενικές παρατηρήσεις

3.1. Οι νέοι της Ευρώπης συγκαταλέγονται μεταξύ εκείνων που πλήττονται περισσότερο από την πανδημία: σχολεία, πανεπιστήμια και κοινωνικοί χώροι έκλεισαν, στερώντας από τους νέους την εκπαίδευση, τον πολιτισμό και τις διασυνδέσεις· ένας στους έξι νέους έχασε τη δουλειά του λόγω των οικονομικών συνεπειών της πανδημίας COVID-19 ( 6 ) · τον Αύγουστο του 2021, το ποσοστό ανεργίας των νέων ήταν 16,5 % στην ΕΕ ( 7 ) · σε ορισμένες χώρες, οι νέοι έχουν πληγεί ιδιαίτερα, με αποτέλεσμα τα ποσοστά ανεργίας να εκτοξεύονται —μεταξύ αυτών είναι: η Ισπανία (40,5 %), η Ιταλία (29,7 %), η Βουλγαρία (18,3 %) και η Γαλλία (19,6 %). Επιπλέον, ένα ποσοστό άνεργων νέων τείνει να παραβλέπεται στα επίσημα στοιχεία επειδή είτε δεν υποβάλλουν αίτηση για παροχές ανεργίας, είτε δεν εγγράφονται σε γραφεία εύρεσης εργασίας και αντ’ αυτού βγάζουν τα προς το ζην σε ψευδώς αυτοαπασχολούμενη εργασία, σε εργασία πλατφόρμας ή στη παραοικονομία. Ως εκ τούτου, μπορεί να υποτεθεί ότι τα πραγματικά στοιχεία θα μπορούσαν να είναι ακόμη χειρότερα από εκείνα που ανέφερε η Eurostat.

3.2. Επιπλέον, η κρίση COVID-19 έχει επιδεινώσει περαιτέρω την κατάσταση των ΕΕΑΚ. Ο αριθμός των ΕΕΑΚ στην Ευρώπη, ιδίως σε χώρες όπως η Ιταλία, η Ελλάδα, η Βουλγαρία και η Ρουμανία, είναι εξαιρετικά υψηλός με αυξητικές τάσεις λόγω της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου, της έλλειψης κατάλληλης καθοδήγησης, της απώλειας θέσεων εργασίας και της έλλειψης ευκαιριών απασχόλησης. Η κατηγορία αυτή των ευάλωτων νέων διατρέχει υψηλό κίνδυνο περιθωριοποίησης, φτώχειας και μόνιμου αποκλεισμού από την απασχόληση.

3.3. Οι ΕΕΑΚ είναι μια ευρεία κατηγορία που περιλαμβάνει έναν ετερογενή πληθυσμό, συμπεριλαμβανομένων των ανέργων, των ατόμων που εγκαταλείπουν το σχολείο και όλων των αποθαρρυμένων αποφοίτων κολεγίων που εξακολουθούν να μην έχουν βρει εργασία και άλλων μη οικονομικά ενεργών νέων για διαφορετικούς λόγους. Οι άνεργοι είναι μόνο μια υποομάδα της ευρύτερης κατηγορίας των ΕΕΑΚ και η αλληλεπικάλυψη μεταξύ των ανέργων και της ομάδας των ΕΕΑΚ ποικίλλει με την πάροδο του χρόνου και ανά χώρα ( 8 )

3.4. Ο μεγάλος αριθμός ΕΕΑΚ αντιπροσωπεύει σημαντική απώλεια για τις οικονομίες και τις κοινωνίες μας. Το αίσθημα απογοήτευσης ή αποκλεισμού των ενδιαφερόμενων ατόμων ενέχει επίσης υψηλό πολιτικό κίνδυνο για τη σταθερότητα των δημοκρατικών μας κοινωνιών. Η ανικανότητα των εκπαιδευτικών και κοινωνικών συστημάτων να αποτρέψουν το φαινόμενο ή να μειώσουν τον αριθμό των ΕΕΑΚ καταδεικνύει την αποτυχία των ευρέως υποστηριζόμενων αποτελεσματικών πολιτικών για την προώθηση της ισότητας των ευκαιριών σε ολόκληρη την Ευρώπη.

3.5. Η κρίση αυτή πλήττει ιδιαίτερα τους εργαζόμενους σε άτυπες και διάφορες μορφές απασχόλησης ( 9 ) (προσωρινή απασχόληση, εργασία βάσει επιταγής πληρωμής υπηρεσιών, εργασία σε πλατφόρμες, περιστασιακή εργασία και συνεργατική απασχόληση κ.λπ.) ( 10 ) και, δυστυχώς, σε αυτές τις μορφές απασχόλησης κυριαρχούν οι νέοι. Αυτές οι θέσεις εργασίας είναι συχνά χαμηλά αμειβόμενες, με ακανόνιστα ωράρια εργασίας, ελλιπή εργασιακή ασφάλεια και περιορισμένη ή μηδενική κοινωνική προστασία (άδεια μετ’ αποδοχών, σύνταξη, αναρρωτική άδεια κ.λπ.). Συχνά, η εργασία αυτή δεν πληροί τις προϋποθέσεις για παροχές ανεργίας ή για προγράμματα μειωμένου ωραρίου εργασίας που εφαρμόζονται από τις κυβερνήσεις ( 11 ) . Αυτού του είδους η εργασία εντοπίζεται κυρίως σε τομείς και κλάδους που πλήττονται ιδιαίτερα από την πανδημία COVID-19, όπως οι τομείς του τουρισμού, της χονδρικής πώλησης, του λιανικού εμπορίου, της στέγασης και των τροφίμων ( 12 ) . Από την άλλη πλευρά, οι νέες μορφές εργασίας μπορούν να αποτελέσουν ευκαιρία για τους νέους που ζουν σε αγροτικές ή σε απομακρυσμένες περιοχές, ή για τα νεαρά άτομα με αναπηρία, τους σπουδαστές και τους νέους γονείς, και, ως εκ τούτου, απαιτούνται αξιοπρεπείς μισθοί και κοινωνική ασφάλιση.

3.6. Τα εμπόδια στην απασχόληση σε περιφερειακό επίπεδο, όπως η κινητικότητα, ο ψηφιακός γραμματισμός, η υγεία και οι επισφαλείς συνθήκες διαβίωσης, συμπεριλαμβανομένης της έλλειψης στέγης ή κοινωνικής ασφάλισης, θα πρέπει να εντοπίζονται και να λαμβάνονται υπόψη στα ΕΣΑΑ. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι τα κράτη μέλη θα μπορούσαν να παρακολουθούν αυτά τα εμπόδια στην ένταξη των νέων στην αγορά εργασίας με ποιοτικούς και ποσοτικούς όρους και να υποβάλλουν συγκεκριμένες προτάσεις για την αντιμετώπισή τους στο πλαίσιο των αντίστοιχων ΕΣΑΑ τους.

4. Ειδικές παρατηρήσεις

4.1. Η ανάκαμψη μετά την κρίση COVID-19 θα πρέπει να θεωρηθεί ευκαιρία. Η οικονομία έχει κλονιστεί, όπως και η αγορά εργασίας.

4.2. Τα ΕΣΑΑ αποτελούν μια άνευ προηγουμένου ευκαιρία για την προώθηση και υποστήριξη των αλλαγών που πρέπει να αξιοποιηθούν με χωρίς αποκλεισμούς διαχείριση, η οποία απαιτεί διάλογο, ανοικτό πνεύμα και διαφάνεια. Στα μέτρα που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο των ΕΣΑΑ θα πρέπει να συμμετέχουν οι τοπικές αρχές, οι κοινωνικοί εταίροι και η κοινωνία των πολιτών, συμπεριλαμβανομένων των οργανώσεων των νέων, προκειμένου να δημιουργηθεί μια συμμετοχική διακυβέρνηση που θα μπορεί να φέρει συναίνεση, εμπιστοσύνη και αίσθημα δικαιοσύνης όσον αφορά τα ΕΣΑΑ.

4.3. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να εγγυώνται συνεχείς διαβουλεύσεις με τους κοινωνικούς εταίρους, την κοινωνία των πολιτών και τις οργανώσεις των νέων ειδικότερα κατά τον σχεδιασμό, την εφαρμογή και την παρακολούθηση μέτρων προσαρμοσμένων στους νέους εργαζομένους και τους ΕΕΑΚ, προκειμένου να αξιολογηθεί, από τη σκοπιά της νεότερης γενιάς, κατά πόσον και σε ποιο βαθμό οι πολιτικές είναι κατάλληλες για τις προοπτικές εκπαίδευσης και σταδιοδρομίας τους και παρέχουν ομαλή είσοδο στην αγορά εργασίας.

4.4. Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις πρωτοβουλίες που έχουν αναληφθεί μέχρι σήμερα από τα κράτη μέλη για την αξιολόγηση του αντικτύπου της δημόσιας πολιτικής στις γενεές: στην Αυστρία μέσω του «Youth Check» ( 13 ) , νόμου που ισχύει από το 2013, σύμφωνα με τον οποίο όλες οι νέες νομοθετικές και κανονιστικές προτάσεις πρέπει να αξιολογούνται ως προς τις πιθανές επιπτώσεις που θα μπορούσαν να έχουν για τα παιδιά και τους νέους, μεταξύ άλλων μέσω της συμμετοχής του Εθνικού Συμβουλίου Νεολαίας και στην Ιταλία μέσω της COVIGE ( 14 ) , μιας επιτροπής που συστάθηκε πρόσφατα από το υπουργείο Πολιτικής για τη Νεολαία και αποτελείται από διευθυντικά στελέχη και εκπροσώπους της δημόσιας διοίκησης, καθηγητές πανεπιστημίου και εμπειρογνώμονες στις πολιτικές για τη νεολαία, συμπεριλαμβανομένου του Εθνικού Συμβουλίου Νεολαίας, η οποία έχει ως στόχο την εκ των προτέρων και εκ των υστέρων αξιολόγηση του αντίκτυπου στις γενεές όλων των δημόσιων πολιτικών, μέσω ειδικών δεικτών και μοντέλων και μέσω της σύγκρισης με καλές πρακτικές άλλων χωρών της ΕΕ.

4.5. Η ΕΟΚΕ συνιστά σε όλα τα κράτη μέλη να υιοθετήσουν παρόμοια μέτρα ή να παρακολουθούν τις πολιτικές που πρέπει να υιοθετηθούν και έχουν ήδη εγκριθεί ουσιαστικά και από τη σκοπιά των γενεών, διασφαλίζοντας παράλληλα τη σωστή συμμετοχή των νέων στη διαβούλευση.

4.6. Η έρευνα ( 15 ) που διεξήγαγε το Cedefop προβλέπει ότι σχεδόν 7 εκατομμύρια θέσεις εργασίας στην ΕΕ θα χαθούν ή δεν θα δημιουργηθούν λόγω της πανδημίας COVID-19 έως το 2022, ενώ ορισμένοι τομείς ( 16 ) όπως η υγεία, η επιστήμη και η καινοτομία, η τεχνολογία των πληροφοριών και η ψηφιακή επικοινωνία θα σημειώσουν σημαντική ανάπτυξη και θα δημιουργήσουν θέσεις εργασίας. Η πανδημία έχει ευνοήσει θέσεις εργασίας σε τομείς και επαγγέλματα που είναι αρκετά ευέλικτα ώστε να προσαρμόζονται στους νέους κανόνες της κοινωνικής αποστασιοποίησης και της τηλεργασίας. Είναι δε πιθανό να συνεχιστούν ακόμη και μετά την πανδημία, μεταβάλλοντας τη φύση της εργασίας, η οποία παραδοσιακά απαιτούσε φυσικό χώρο ( 17 )

4.7. Σύμφωνα με έκθεση του ΟΟΣΑ ( 18 ) , η πανδημία μπορεί επίσης να επηρεάσει τη μαθησιακή στάση των παιδιών και των νέων. Οι διακοπές στην τακτική σχολική εκπαίδευση οδήγησαν πολλά παιδιά να σημειώσουν μικρότερη από την αναμενόμενη πρόοδο στην ανάπτυξη δεξιοτήτων. Βραχυπρόθεσμα, η πανδημία θα μπορούσε να οδηγήσει σε αύξηση της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου, ενώ μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, η μειωμένη συμμετοχή θα μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα η σημερινή γενιά μαθητών να μην αναπτύξει θετική μαθησιακή στάση, σε μια εποχή βαθιών διαρθρωτικών αλλαγών που θα απαιτήσουν από τα άτομα να επικαιροποιούν τις δεξιότητές τους καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής τους. Επιπλέον, η έκθεση προσδιορίζει την πιθανή αιτία της ανισότητας των φύλων στις εκπαιδευτικές ευκαιρίες. Η έκθεση ζητεί να αυξηθούν επειγόντως οι επενδύσεις στη διά βίου μάθηση, βοηθώντας τα άτομα να προσαρμοστούν και να καταστούν ανθεκτικά σε εξωτερικούς κλυδωνισμούς.

4.8. Σε έναν ταχέως μεταβαλλόμενο κόσμο εργασίας που διαμορφώνεται από την παγκοσμιοποίηση και τις συνέπειες της πανδημίας COVID-19, η ΕΟΚΕ θεωρεί ζωτικής σημασίας την πρόληψη της αναντιστοιχίας δεξιοτήτων, εστιάζοντας στις ικανότητες και τις προσωπικές δεξιότητες, επενδύοντας επαρκείς πόρους στην εκπαίδευση και την καθοδήγηση, προωθώντας την καλύτερη σύνδεση και μετάβαση μεταξύ του κόσμου της εκπαίδευσης και του κόσμου της εργασίας, μεταξύ άλλων με την προώθηση εργαλείων όπως η εναλλαγή μεταξύ σχολείου και εργασίας, η πρακτική άσκηση και η μαθητεία και στην προώθηση προγραμμάτων διά βίου μάθησης, με τη συμμετοχή όλων των βασικών ενδιαφερόμενων μερών και με έμφαση στις ευάλωτες ομάδες, ιδίως τους νέους, τους ΕΕΑΚ και εκείνους των οποίων οι θέσεις εργασίας διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο μετασχηματισμού. Η κατάλληλη απάντηση πολιτικής είναι μια ολοκληρωμένη δέσμη ενεργητικών πολιτικών της αγοράς εργασίας με διασυνδέσεις στις δημόσιες υπηρεσίες απασχόλησης και στα συστήματα κατάρτισης, προκειμένου να προωθηθεί μια χωρίς αποκλεισμούς και βιώσιμη ανάκαμψη.

4.9. Υπάρχει ευρεία συναίνεση μεταξύ των ενδιαφερόμενων μερών ότι ο επαγγελματικός προσανατολισμός δεν ήταν ποτέ πιο σημαντικός, ιδίως για τους νέους που είναι πιθανό να αναζητήσουν εργασία μόλις εγκαταλείψουν το σχολείο δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει όσους ζητούν ισχυρές επενδύσεις στον επαγγελματικό προσανατολισμό ( 19 ) , καθώς τα στοιχεία καταδεικνύουν τον πολύτιμο ρόλο που πρέπει να διαδραματίσει ο επαγγελματικός προσανατολισμός στην προετοιμασία των σπουδαστών για την αντιμετώπιση μιας ταχέως μεταβαλλόμενης αγοράς εργασίας που ενδέχεται να μην ανταποκρίνεται στις προσδοκίες τους ή να ανταποκρίνεται στις προηγουμένως αποκτηθείσες δεξιότητες.

4.10. Μια οριζόντια αναφορά στους νέους υπάρχει στα ΕΣΑΑ σε σχέση με την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση. Η μάθηση και η κατάρτιση στον χώρο εργασίας, όπως η μαθητεία και η πρακτική άσκηση, που αποτελούν συνήθως κρίσιμα σημεία εκκίνησης για τους νέους, έχει επίσης διαταραχθεί σε μεγάλο βαθμό κατά τη διάρκεια της κρίσης, παρά το γεγονός ότι η έκταση ποικίλλει σημαντικά ανάλογα με τη βιομηχανία και την περιφέρεια. Ως μακροχρόνιος υποστηρικτής του εκσυγχρονισμού της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, η ΕΟΚΕ επικροτεί τις εθνικές προσπάθειες για την αναζήτηση και την προώθηση εναλλακτικών λύσεων για την παροχή πρακτικής κατάρτισης σε δεξιότητες, όπως συμβάσεις μάθησης και κατάρτισης που συνδέονται με την εργασία, και την επέκταση της εξ αποστάσεως μάθησης. Ορισμένες χώρες έχουν επίσης θεσπίσει νέα μέτρα πολιτικής για να εξασφαλίσουν ότι τα συστήματα τεχνικής και επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης (ΤΕΕΚ) είναι καλύτερα προετοιμασμένα απέναντι σε μελλοντικούς κλυδωνισμούς ( 20 )

4.11. Οι στρατηγικές προβολής αποτελούν ζωτικά τμήματα των σχεδίων ανάκαμψης που χρειάζονται στοχευμένες επενδύσεις σε παρόχους υπηρεσιών για τη νεολαία και σε δημόσιες υπηρεσίες απασχόλησης. Τα πρόσφατα πορίσματα καταδεικνύουν ότι σχεδόν οι μισοί ΕΕΑΚ δεν γνωρίζουν τα κρατικά μέτρα στήριξης που έχουν στη διάθεσή τους ( 21 )

4.12. Στο πλαίσιο των ΕΣΑΑ πρέπει να ενισχυθούν οι επενδύσεις σε παρόχους υπηρεσιών για τη νεολαία και να ενθαρρυνθεί η οριζόντια συνεργασία μεταξύ των παρόχων υπηρεσιών για τη νεολαία και των δημόσιων υπηρεσιών απασχόλησης (ΔΥΑ). Οι αποδοτικές και αποτελεσματικές ΔΥΑ μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην υποστήριξη των ατόμων που αντιμετωπίζουν εμπόδια στην απασχόληση και στη διασφάλιση ομαλών μεταβάσεων μεταξύ θέσεων εργασίας, αλλά η προσέγγιση των πιο ευάλωτων ΕΕΑΚ θα απαιτήσει συνεργασία μεταξύ των ΔΥΑ και διαφόρων τοπικών φορέων, από ενώσεις και εκπαιδευτικά ιδρύματα έως ειδικούς συμβούλους εκπαιδευμένους σε θέματα ψυχικής υγείας. Αυτό απαιτεί αποτελεσματική και κατάλληλη ανταλλαγή πληροφοριών και δεδομένων και σημαίνει ότι οι φορείς και οι σύμβουλοι των ΔΥΑ θα χρειαστεί να αφιερώσουν περισσότερο χρόνο στη διαχείριση αυτών των συμπράξεων ( 22 )

4.13. Οι «Εγγυήσεις για τη νεολαία», που χρηματοδοτήθηκαν πρόσφατα από το ΕΚΤ+, με υποχρέωση να δαπανηθεί τουλάχιστον το 12 % των κονδυλίων στα κράτη μέλη με υψηλότερο ποσοστό ΕΕΑΚ από τον μέσο όρο της ΕΕ ( 23 ) , παραμένουν το κύριο εργαλείο για την καταπολέμηση της ανεργίας των νέων στην ΕΕ. Η σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με τον τρόπο ενίσχυσης του προγράμματος, η οποία εγκρίθηκε τον Οκτώβριο 2020 ( 24 ) , περιλαμβάνει κατάλογο μέτρων σχετικά με τον τρόπο διασφάλισης της ποιότητας των προσφερόμενων στο πλαίσιο του προγράμματος, τον τρόπο βελτίωσης της προβολής και τον τρόπο ενίσχυσης της παρακολούθησης των αποτελεσμάτων για την καλύτερη αξιολόγηση του προγράμματος. Ως εκ τούτου, τα ΕΣΑΑ πρέπει να προβούν σε απολογισμό των εθνικών σχεδίων εφαρμογής των εγγυήσεων για τη νεολαία και να δημιουργήσουν δεσμούς με τα ΕΣΑΑ. Η παράλειψη αυτή θα οδηγήσει σε χαμένες ευκαιρίες και στη δημιουργία μέτρων που θα αποτύχουν στην εξεύρεση λύσεων για τους ΕΕΑΚ.

4.14. Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η τελευταία επικαιροποίηση των εθνικών σχεδίων εφαρμογής των εγγυήσεων για τη νεολαία χρονολογείται από το 2014 και ότι, μέχρι στιγμής, δεν έχουν αρχίσει όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ να επικαιροποιούν τις εθνικές στρατηγικές τους για τη νεολαία ώστε να λαμβάνουν υπόψη τις ενισχυμένες εγγυήσεις για τη νεολαία ( 25 ) . Τα κράτη μέλη πρέπει να εντείνουν τις προσπάθειές τους, να ενσωματώσουν τα διδάγματα που αντλήθηκαν και να κινητοποιήσουν στρατηγικά τη χρηματοδότηση της ΕΕ προκειμένου το μέσο αυτό να καταστεί πραγματικά αποτελεσματικό και λειτουργικό.

4.15. Με έμφαση στους νέους εργαζόμενους, πρέπει να αναπτυχθούν ειδικά μέτρα ανάκαμψης για την καταπολέμηση της ανεργίας των νέων και της επισφαλούς εργασίας ( 26 ) των νέων μέσω της δημιουργίας ποιοτικών θέσεων εργασίας, καθώς και για την προστασία του εκτεταμένου αριθμού εργαζομένων ( 27 ) σε άτυπες μορφές εργασίας, οι οποίοι δεν διαθέτουν επαρκή κάλυψη κοινωνικής ασφάλισης. Επιπλέον, θα πρέπει να εξεταστούν ειδικά μέτρα για τους νέους αυτοαπασχολούμενους, προκειμένου να υποστηριχθούν και να αυξηθούν οι νεοφυείς επιχειρήσεις και η επιχειρηματικότητα των νέων.

4.16. Έρευνα ( 28 ) σχετικά με τις αλλαγές που έγιναν στα συστήματα κοινωνικής προστασίας από τα κράτη μέλη της ΕΕ κατά τη διάρκεια της πανδημίας έδειξε ότι η πλειονότητα έχει κάνει πιο προσιτά τα μέτρα εισοδηματικής στήριξης των εργαζομένων, όπως προγράμματα βραχυχρόνιας εργασίας, επιδόματα ανεργίας και παρόμοια μέτρα, ιδίως με την αύξηση της αξίας τους, τη χαλάρωση των όρων επιλεξιμότητας και την παράταση της διάρκειάς τους. Αν και τα μέτρα αυτά δεν στοχεύουν ειδικά τους νέους, θα βοηθήσουν στη στήριξη των νέων, οι οποίοι είναι πιθανότερο να είναι άνεργοι και συχνά αποκλείονται από την κοινωνική προστασία, όπως επιδόματα ανεργίας, λόγω έλλειψης εργασιακού ιστορικού.

4.17. Για τους λόγους αυτούς, και λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι όλες οι αλλαγές που έγιναν είναι προσωρινές, πολλές από τις οποίες έχουν ήδη λήξει, αφήνοντας για άλλη μια φορά τους νέους αντιμέτωπους με χάσμα κοινωνικής προστασίας, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι είναι ζωτικής σημασίας οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής να επικεντρωθούν στην οικοδόμηση ενός οικουμενικού συστήματος κοινωνικής προστασίας που θα διασφαλίζει ότι όλοι οι εργαζόμενοι (τυπικοί και άτυποι, νέοι και ενήλικες) καλύπτονται εξίσου από την κοινωνική προστασία. Η αντιμετώπιση αυτών των κενών θα διασφαλίσει την προστασία των νέων από τη φτώχεια, καθώς και από τυχόν μελλοντικούς κλυδωνισμούς της αγοράς εργασίας.

4.18. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι είναι επίσης σημαντικό να υποστηριχθούν οι νέοι όσον αφορά την κοινωνική ασφάλιση και, ως εκ τούτου, ενθαρρύνει όλα τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν σωστά τη σύσταση του Συμβουλίου για την πρόσβαση στην κοινωνική προστασία των εργαζομένων και των αυτοαπασχολούμενων ( 29 ) , η οποία συνιστά στα κράτη μέλη να παρέχουν πρόσβαση για την επαρκή κοινωνική προστασία των ατόμων σε όλες τις μορφές εργασίας.

4.19. Πρέπει να καταβληθούν περισσότερες προσπάθειες για την εξεύρεση τρόπων συνδυασμού της ασφάλειας της απασχόλησης και της ποιότητας των θέσεων εργασίας στο πλαίσιο μιας δυναμικής αγοράς εργασίας και η ενίσχυση των κοινωνικών διαλόγων είναι καίριας σημασίας για την εξεύρεση αποτελεσματικών μέτρων. Βέλτιστες πρακτικές υπάρχουν σε χώρες όπως 1) η Πορτογαλία, όπου η κυβέρνηση διεξάγει τακτικές συζητήσεις με τους κοινωνικούς εταίρους και τις οργανώσεις των νέων. Μέτρα όπως η ποσόστωση για τους ΕΕΑΚ σε εταιρείες με μεγάλο αριθμό θέσεων πρακτικής άσκησης ή οι μειωμένες επιδοτήσεις προσλήψεων για βραχυπρόθεσμες συμβάσεις ( 30 ) έχουν συμβάλει στην τόνωση της απασχόλησης των νέων στη χώρα· και 2) η Ισπανία όπου οι κοινωνικοί διάλογοι οδήγησαν στην επέκταση της κάλυψης της κοινωνικής ασφάλισης ώστε να συμπεριλάβει την πρακτική άσκηση ( 31 )

4.20. Η αβεβαιότητα, η ανησυχία και το άγχος, που μπορεί να οδηγήσουν τους νέους σε κατάθλιψη, αυξήθηκαν με την έναρξη της κρίσης και συνεχίζουν να αυξάνονται σε ορισμένες χώρες. Το προσωρινό κλείσιμο των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και των κοινωνικών, πολιτιστικών και αθλητικών δραστηριοτήτων αποδυνάμωσε τις κοινωνικές επαφές που συμβάλλουν στη διατήρηση της καλής ψυχικής υγείας. Η στήριξη της ψυχικής υγείας που παρέχεται σε σχολεία και πανεπιστήμια έχει διαταραχθεί σε μεγάλο βαθμό σε πολλές χώρες και οι νέοι χρησιμοποιούν όλο και περισσότερο άλλες πλατφόρμες για υποστήριξη, όπως τηλεφωνικές γραμμές και κέντρα νεολαίας, ενώ οι υπηρεσίες ψυχικής υγείας προσφέρουν τηλεδιαβουλεύσεις και εξ αποστάσεως υπηρεσίες περίθαλψης προκειμένου να διατηρηθεί η συνέχεια των υπηρεσιών. Ταυτόχρονα, οι πάροχοι των εν λόγω υπηρεσιών επλήγησαν επίσης σε μεγάλο βαθμό από τα περιοριστικά μέτρα και πολλοί δεν μπόρεσαν να συνεχίσουν τις δραστηριότητές τους λόγω έλλειψης οικονομικών και ανθρώπινων πόρων. Η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητη τη στήριξη αυτού του τομέα, ο οποίος εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον εθελοντισμό και τη χρηματοδότηση έργων, μέσω μιας πιο βιώσιμης χρηματοδότησης, δεδομένου ότι έχει αποδειχθεί κρίσιμο στοιχείο του κοινωνικού μας ιστού κατά τη διάρκεια της κρίσης.

4.21. Μπορούν να γίνουν περισσότερα για την αντιμετώπιση της διάστασης του φύλου στα ΕΣΑΑ, ιδίως όσον αφορά τους ΕΕΑΚ, τα ποσοστά των οποίων είναι γενικά υψηλότερα μεταξύ των νέων γυναικών απ’ ό,τι μεταξύ των νέων ανδρών. Το 2020, τα ποσοστά των γυναικών ΕΕΑΚ ήταν κατά μέσο όρο 1,3 φορές υψηλότερα από τα ποσοστά των ανδρών ΕΕΑΚ, ενώ τα ποσοστά των μη οικονομικά ενεργών γυναικών ΕΕΑΚ ήταν κατά 1,7 φορές υψηλότερα. Τα ποσοστά αυτά είναι ιδιαίτερα υψηλά στις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης (Βουλγαρία, Ρουμανία, Ουγγαρία, Τσεχική Δημοκρατία, Σλοβακία και Πολωνία) και στην Ιταλία ( 32 ) . Η πλειονότητα των ΕΕΑΚ στις χώρες αυτές ανήκουν σε αυτή την ομάδα λόγω οικογενειακών υποχρεώσεων ή είναι νέοι με αναπηρία. Υψηλότερο ποσοστό νεαρών γυναικών αφιερώνουν χρόνο στη φροντίδα παιδιών και άλλων μελών της οικογένειας. Οι νέες γυναίκες αφιερώνουν σχεδόν τριπλάσιο χρόνο σε μη αμειβόμενη φροντίδα και οικιακή εργασία από ό, τι οι νέοι άνδρες. Η ΕΟΚΕ επικροτεί τα μέτρα που έχουν λάβει ορισμένα κράτη μέλη για να ενθαρρύνουν και να προωθήσουν την απασχόληση των γυναικών και τη γυναικεία επιχειρηματικότητα, να επενδύσουν σε επαρκείς κοινωνικές υποδομές και να μεταρρυθμίσουν τα συστήματα παιδικής μέριμνας, ιδίως την προσχολική εκπαίδευση, και ζητεί την κλιμάκωση αυτών των ορθών πρακτικών σε επίπεδο ΕΕ, προκειμένου να υποστηριχθεί η πλήρης απασχόληση των γυναικών, και ιδίως των νεαρών μητέρων και ζητεί τη θέσπιση ενός άρτιου συστήματος για την ετήσια παρακολούθηση της προόδου και των κεφαλαίων που διατίθενται και χρησιμοποιούνται για την ισότητα των φύλων στο πλαίσιο του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, συμπεριλαμβανομένων των σχετικών δεικτών.

Βρυξέλλες, 8 Δεκεμβρίου 2021. Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής Christa SCHWENG

(1) Σύσταση του Συμβουλίου, της 15ης Μαρτίου 2018, σχετικά με ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο για ποιοτικά και αποτελεσματικά προγράμματα μαθητείας (ΕΕ C 153 της 2.5.2018, σ. 1).

(2) Σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την πρόσβαση στην κοινωνική προστασία — Προσαρμογή της κοινωνικής προστασίας για το μέλλον. (ΕΕ C 387 της 15.11.2019, σ. 1).

(3) Στρατηγική της ΕΕ για τη νεολαία (2018) (ΕΕ C 456 της 18.12.2018, σ. 1)· Δέσμη μέτρων για τη στήριξη της απασχόλησης των νέων (2020)· Μια γέφυρα προς την απασχόληση — ενίσχυση των εγγυήσεων για τη νεολαία (2020) (ΕΕ C 372 της 4.11.2020, σ. 1)· ALMA (2021)· Ευρωπαϊκό Έτος Νεολαίας (αναμένεται το 2022).

(4) https://ec.europa.eu/info/strategy/priorities-2019-2024_el

(5) https://ec.europa.eu/social/main.jsp?catId=1549&langId=el

(6) Ως νέοι ορίζονται συνήθως τα άτομα από 15 έως 29 ετών.

(7) Eurostat

(8) Konle-Seidl, R. και Picarella, F. (2021), Youth in Europe: Effects of COVID-19 on their economic and social situation (Νεολαία στην Ευρώπη: Επιπτώσεις της κρίσης COVID-19 στην οικονομική και κοινωνική τους κατάσταση), Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Λουξεμβούργο.

(9) https://www.eurofound.europa.eu/topic/non-standard-employment

(10) https://www.eurofound.europa.eu/el/publications/blog/new-forms-of-employment-in-europe-how-new-is-new

(11) Eurofound (2021), COVID-19: Implications for employment and working life (Επιπτώσεις στην απασχόληση και την επαγγελματική ζωή), Υπηρεσία Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Λουξεμβούργο.

(12) Spasova S., Bouget D., Ghailani, D. και Vanhercke B. (2017), Access to social protection for people working on non-standard contracts and as self-employed in Europe (Πρόσβαση στην κοινωνική προστασία για άτομα που εργάζονται με άτυπες συμβάσεις και ως αυτοαπασχολούμενοι στην Ευρώπη).

(13) https://national-policies.eacea.ec.europa.eu/youthwiki/chapters/austria/54-young-peoples-participation-in-policy-making

(14) https://www.giovani.gov.it/it/comunicazione/notizie/comitato-per-la-valutazione-dell-impatto-generazionale-delle-politiche-pubbliche/

(15) https://www.cedefop.europa.eu/en/news-and-press/news/coronavirus-impact-jobs-eu-sectors-and-occupations-skills-forecast-analysis

(16) https://ec.europa.eu/eures/public/four-job-sectors-high-demand-result-covid-19-pandemic-2021-02-19_en (Τέσσερις τομείς απασχόλησης που παρουσιάζουν υψηλή ζήτηση ως αποτέλεσμα της πανδημίας COVID-19).

(17) Cedefop skills and jobs forecast (Εκτιμήσεις του Cedefop για τις δεξιότητες και τις θέσεις εργασίας).

(18) https://www.oecd.org/skills/covid-19-pandemic-highlights-urgent-need-to-scale-up-investment-in-lifelong-learning-for-all-says-oecd.htm

(19) https://www.oecd.org/education/career-readiness/Investing%20in%20Career%20Guidance_en.pdf

(20) Skills development in the time of COVID-19: Taking stock of the initial responses in technical and vocational education and training, International Labour Office (Ανάπτυξη δεξιοτήτων στην εποχή της COVID-19: Απολογισμός των αρχικών απαντήσεων στην τεχνική και επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση), Διεθνής Οργάνωση Εργασίας — Γενεύη: ΔΟΕ, 2021.

(21) Moxon, D., Bacalso, C, και Șerban, A. (2021), Beyond the pandemic: The impact of COVID-19 on young people in Europe (Πέρα από την πανδημία: Ο αντίκτυπος της νόσου COVID-19 στους νέους στην Ευρώπη), Βρυξέλλες, Ευρωπαϊκό φόρουμ Νεολαίας.

(22) PES partnership management (Διαχείριση των συμπράξεων των ΔΥΑ), Eamonn Davern (Σεπτέμβριος 2020).

(23) https://ec.europa.eu/social/main.jsp?catId=1099&langId=en

(24) Σύσταση του Συμβουλίου για «Μια γέφυρα προς την απασχόληση — ενίσχυση των εγγυήσεων για τη νεολαία» και για την κατάργηση της σύστασης του Συμβουλίου, της 22ας Απριλίου 2013, για τη θέσπιση εγγυήσεων για τη νεολαία (ΕΕ C 372 της 4.11.2020, σ. 1).

(25) Konle-Seidl, R. και Picarella, F. (2021), Youth in Europe: Effects of COVID-19 on their economic and social situation (Νεολαία στην Ευρώπη: Επιπτώσεις της κρίσης COVID-19 στην οικονομική και κοινωνική τους κατάσταση), Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Λουξεμβούργο.

(26) Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της 4ης Ιουλίου 2017, σχετικά με τις συνθήκες εργασίας και την επισφαλή απασχόληση [2016/2221(INI)] (ΕΕ C 334 της 19.9.2018, σ. 88).

(27) Διεθνές Γραφείο Εργασίας. Παγκόσμια έκθεση για την κοινωνική προστασία 2020–22: Η κοινωνική προστασία στο σταυροδρόμι — Επιδιώκοντας ένα καλύτερο μέλλον. Γενεύη: ΔΟΕ, 2021

(28) ETUI (2021), Non-standard workers and the self-employed in the EU: Social protection during the Covid-19 pandemic (Άτυποι εργαζόμενοι και αυτοαπασχολούμενοι στην ΕΕ: Κοινωνική προστασία κατά τη διάρκεια της πανδημίας Covid-19).

(29) Σύσταση του Συμβουλίου της 8ης Νοεμβρίου 2019 σχετικά με την πρόσβαση στην κοινωνική προστασία για εργαζομένους και αυτοαπασχολούμενους (ΕΕ C 387 της 15.11.2019, σ. 1).

(30) https://www.iefp.pt/apoios-a-contratacao

(31) 121/000066 Σχέδιο νόμου σχετικά με την εγγύηση της αγοραστικής δύναμης των συντάξεων και άλλα μέτρα για την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής βιωσιμότητας του δημόσιου συνταξιοδοτικού συστήματος] (congreso.es).

(32) https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Statistics_on_young_people_neither_in_employment_nor_in_education_or_training