[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 13.6.2008

COM(2008) 375 τελικό

2005/0241 (COD)

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σύμφωνα με το άρθρο 251 παράγραφος 2 δεύτερο εδάφιο της συνθήκης ΕΚ σχετικά με την

κοινή θέση που εξέδωσε το Συμβούλιο ενόψει της έκδοσης του κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την ευθύνη των μεταφορέων στις θαλάσσιες και εσωτερικές πλωτές μεταφορές επιβατών σε περίπτωση ατυχήματος

2005/0241 (COD)

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σύμφωνα με το άρθρο 251 παράγραφος 2 δεύτερο εδάφιο της συνθήκης ΕΚ σχετικά με την

κοινή θέση που εξέδωσε το Συμβούλιο ενόψει της έκδοσης του κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την ευθύνη των μεταφορέων στις θαλάσσιες και εσωτερικές πλωτές μεταφορές επιβατών σε περίπτωση ατυχήματος

1. ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΗΣ ΥΠΟΘΕΣΗΣ

Ημερομηνία διαβίβασης της πρότασης στο ΕΚ και το Συμβούλιο (Έγγραφο COM(2005) 592 τελικό – 2005/0241 (COD)): | 13 Φεβρουαρίου 2006 |

Ημερομηνία γνωμοδότησης της Επιτροπής των Περιφερειών: | 15 Ιουνίου 2006 |

Ημερομηνία γνωμοδότησης της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής: | 13 Σεπτεμβρίου 2006 |

Ημερομηνία γνωμοδότησης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σε πρώτη ανάγνωση: | 25 Απριλίου 2007 |

Ημερομηνία της τροποποιημένης πρότασης της Επιτροπής: | 22 Οκτωβρίου 2007 |

Ημερομηνία έκδοσης της κοινής θέσης: | 6 Ιουνίου 2008 |

2. ΣΤΟΧΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Στόχος της πρότασης είναι να παρέχεται σε όλους τους επιβάτες πλοίων, ανεξαρτήτως της διαδρομής τους, όπως και σε όλους τους μεταφορείς, εναρμονισμένο νομικό πλαίσιο, το οποίο να καθορίζει τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους σε περίπτωση ατυχήματος. Το επιδιωκόμενο επίπεδο εναρμόνισης πρέπει να είναι επαρκώς υψηλό, ώστε να εξασφαλίζεται δικαιότερη αποζημίωση αλλά και καλύτερη πρόληψη των ζημιών.

Σκοπός της πρότασης είναι να ενσωματωθεί στο κοινοτικό δίκαιο το Πρωτόκολλο του 2002 της Σύμβασης των Αθηνών του 1974 σχετικά με την θαλάσσια μεταφορά επιβατών και των αποσκευών τους, το οποίο εγκρίθηκε υπό την αιγίδα του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού («Σύμβαση των Αθηνών του 2002»). Η Σύμβαση των Αθηνών του 2002 είναι ένα σύγχρονο νομικό κείμενο, στο οποίο ορίζονται σαφώς τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις επιβατών και μεταφορέων· στη Σύμβαση προβλέπεται για τις βλάβες σε περίπτωση ναυτικού ατυχήματος καθεστώς ευθύνης χωρίς υπαιτιότητα του μεταφορέα, ορίζονται επαρκώς υψηλά μέγιστα ποσά αποζημίωσης, απαιτείται από όλους τους μεταφορείς να συνάπτουν ασφαλιστήριο συμβόλαιο και παρέχεται η δυνατότητα στον ενάγοντα να εγείρει αξιώσεις αποζημίωσης απευθείας από τον ασφαλιστή.

Επισημαίνεται ότι, παράλληλα με αυτήν την πρωτοβουλία, τα κράτη μέλη και η Κοινότητα πρόκειται να καταστούν συμβαλλόμενα μέρη της Σύμβασης των Αθηνών του 2002[1].

Η ενσωμάτωση της Σύμβασης των Αθηνών του 2002 στο κοινοτικό δίκαιο πρέπει να συνοδευθεί από ορισμένες προσαρμογές:

- η Σύμβαση των Αθηνών του 2002 αφορά μόνον τις διεθνείς θαλάσσιες μεταφορές. Η Επιτροπή προτείνει να επεκταθεί το πεδίο εφαρμογής στις θαλάσσιες ενδομεταφορές (δηλαδή στις θαλάσσιες μεταφορές στο εσωτερικό ενός και του αυτού κράτους μέλους, καμποτάζ) και στις εσωτερικές πλωτές μεταφορές·

- με σκοπό την εναρμόνιση προς όφελος τόσον των επιβατών όσον και των μεταφορέων, η Επιτροπή προτείνει να καταστεί μη εφαρμόσιμη ρήτρα της Σύμβασης των Αθηνών του 2002, δυνάμει της οποίας επιτρέπεται σε κράτος μέλος να καθορίζει μεμονωμένα όρια αποζημίωσης υψηλότερα από εκείνα που προβλέπονται στη σύμβαση. Η Επιτροπή αποδέχθηκε άλλωστε στην τροποποιημένη πρότασή της[2] τροπολογία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, με την οποία επιδιώκεται να παρέχεται στα θύματα η εγγύηση ότι θα μπορούν να λάβουν αποζημίωση σε όλες τις περιπτώσεις σύμφωνα με τα ανώτατα όρια που προβλέπονται στη Σύμβαση των Αθηνών, αποκλείοντας έτσι την εφαρμογή των ανταγωνιστικών κανόνων για συνολική μείωση της ευθύνης.

- προσθήκη μέτρου για ευνοϊκότερη αποζημίωση των ζημιών που προκαλούνται σε εξοπλισμό ατόμων με αναπηρία·

- προσθήκη υποχρέωσης προκαταβολής·

- προσθήκη υποχρέωσης ενημέρωσης των επιβατών σχετικά με τα δικαιώματά τους.

3. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΘΕΣΗΣ

Η Επιτροπή κρίνει ότι το Συμβούλιο αφαίρεσε από την πρότασή της μεγάλο μέρος του περιεχομένου της.

Καταρχήν, η κοινή θέση αποβλέπει να εξαιρεθεί από το πεδίο εφαρμογής της πρότασης η εσωτερική ναυσιπλοΐα και μεγάλο μέρος των εγχώριων θαλάσσιων μεταφορών. Το δε Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είχε στη γνωμοδότησή του σε πρώτη ανάγνωση διφορούμενη προσέγγιση όσον αφορά την εσωτερική ναυσιπλοΐα. Αντίθετα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υποστήριξε ρητά να περιληφθούν οι εγχώριες θαλάσσιες μεταφορές και ταυτόχρονα να δοθεί περισσότερος χρόνος σε ορισμένους ενδιαφερόμενους μεταφορείς ώστε να προσαρμοσθούν. Αυτές οι τροπολογίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου είχαν υποστηριχθεί από την Επιτροπή αλλά δεν υιοθετήθηκαν από το Συμβούλιο.

Στη συνέχεια, το Συμβούλιο απέρριψε δύο μηχανισμούς για την εναρμόνιση των ανώτατων ορίων αποζημίωσης. Στο κείμενο ως έχει σήμερα, τα ανώτατα όρια αποζημίωσης είναι μεταβλητής γεωμετρίας, και μάλιστα από δύο απόψεις:

- τα όρια αποζημίωσης δεν είναι τα ίδια για όλη την Ευρώπη. Πράγματι, το Συμβούλιο επέλεξε να διατηρηθεί η εφαρμογή του άρθρου 7 της Σύμβασης των Αθηνών της 2002, το οποίο επιτρέπει στα συμβαλλόμενα κράτη να ορίζουν μεμονωμένα όρια ανώτερα από εκείνα της σύμβασης.

- η αποζημίωση των θυμάτων εξαρτάται από το μέγεθος του ατυχήματος. Το Συμβούλιο διατήρησε πράγματι την εφαρμογή του άρθρου 19 της Σύμβασης των Αθηνών της 2002, το οποίο επιτρέπει τον ανταγωνισμό των μηχανισμών γενικού περιορισμού της ευθύνης με την ίδια τη σύμβαση, με αποτέλεσμα τα όρια αποζημίωσης να είναι δυνατόν κατώτερα από εκείνα της σύμβασης.

Από την άλλη πλευρά, η Επιτροπή επισημαίνει την πρόθεση του Συμβουλίου να αποσαφηνίσει τους κανόνες που ισχύουν σε θέματα δικαστικής αρμοδιότητας, αναγνώρισης και εκτέλεσης των δικαστικών αποφάσεων. Οι κανόνες αυτοί μπορούν στην πραγματικότητα να προέρχονται είτε από τη Σύμβαση των Αθηνών είτε από την κοινοτική νομοθεσία (κανονισμός αριθ. 44/2001, αποκαλούμενος "Bρυξέλλες I"). Η Επιτροπή κρίνει πάντως ότι η διατύπωση στην κοινή θέση (αιτιολογική σκέψη 3 ε)) δεν είναι η κατάλληλη. Η διατύπωση υπονοεί πράγματι περιοριστική οριοθέτηση του πεδίου αποκλειστικής κοινοτικής αρμοδιότητας, η οποία δεν είναι σύμφωνη με τη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου.

Επισημαίνεται ότι η κοινή θέση εγκρίθηκε με ειδική πλειοψηφία. Η Επιτροπή, επειδή διαφωνεί με την απόφαση αυτή που ελήφθη με ειδική πλειοψηφία, θα μπορούσε να παρεμποδίσει την έγκρισή της σε δεύτερη ανάγνωση. Η Επιτροπή δεν θέλησε να το πράξει, κρίνοντας ότι πρέπει να συνεχισθεί ο διοργανικός διάλογος.

Η Επιτροπή υπέβαλε την εξής δήλωση επί τη ευκαιρία της έγκρισης της κοινής θέσης:

" Η Επιτροπή δεν επιθυμεί να εμποδίσει τη λήψη απόφασης κατά πλειοψηφία σχετικά με τη σημαντική αυτή πρόταση, που αποσκοπεί στη θέσπιση εναρμονισμένου νομικού πλαισίου προκειμένου να αποζημιώνονται επαρκώς οι επιβάτες πλοίων σε περίπτωση ατυχήματος.

Ωστόσο, η Επιτροπή εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι το Συμβούλιο δεν διατήρησε τη φιλοδοξία της πρότασής της. Πράγματι, το Συμβούλιο περιόρισε το πεδίο εφαρμογής εξαιρώντας τις εσωτερικές πλωτές μεταφορές και μεγάλο τμήμα των εθνικών μεταφορών. Το Συμβούλιο απέρριψε εξάλλου δύο μηχανισμούς που εξασφάλιζαν την εναρμόνιση των επιπέδων αποζημίωσης προς όφελος τόσο των θυμάτων όσο και του κλάδου: όπως έχει πλέον η πολιτική συμφωνία, αφενός τα θύματα δεν θα μπορούν να λαμβάνουν πάντοτε τις μέγιστες αποζημιώσεις που προβλέπονται στη Σύμβαση των Αθηνών και αφετέρου οι μεταφορείς θα υποχρεώνονταν σε ορισμένες περιπτώσεις να καταβάλλουν αποζημιώσεις υψηλότερες από τις προβλεπόμενες στη Σύμβαση των Αθηνών.

Τέλος, η Επιτροπή διαφωνεί με τη διατύπωση της αιτιολογικής παραγράφου (3ε), η οποία φαίνεται να αμφισβητεί την έκταση των αποκλειστικών κοινοτικών αρμοδιοτήτων."

4. Λεπτομερεισ Παρατηρησεισ της Επιτροπής επί των τροπολογιών που ενέκρινε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

4.1 Τροπολογίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που έγιναν δεκτές από την Επιτροπή και ενσωματώθηκαν πλήρως ή εν μέρει στην κοινή θέση

Η τροπολογία 6, η οποία αποβλέπει να ληφθούν υπόψη οι κατευθύνσεις που εξέδωσε ο ΔΝΟ τον Οκτώβριο του 2006 για τις ζημίες που οφείλονται σε τρομοκρατικές ενέργειες.

Οι τροπολογίες 2 και 10 για την επιστροφή προκαταβολών που καταβλήθηκαν αδικαιολόγητα.

Οι τροπολογίες 3 και 11 για τα χαρακτηριστικά των πληροφοριών που παρέχονται στους επιβάτες.

4.2 Τροπολογίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που έγιναν αποδεκτές από την Επιτροπή αλλά δεν ενσωματώθηκαν στην κοινή θέση

Η τροπολογία 5 για το ρόλο του κράτους του λιμένα.

Οι τροπολογίες 7 και 8 που αφορούν τα ανώτατα όρια αποζημίωσης.

Η τροπολογία 12 για τους τρόπους πληροφόρησης των επιβατών.

Η τροπολογία 13 για τη χρονική κλιμάκωση της εφαρμογής του κανονισμού στις τακτικές πορθμειακές γραμμές.

Η τροπολογία 14 για τη χρονική κλιμάκωση της εφαρμογής του κανονισμού στην εσωτερική ναυσιπλοΐα.

Η τροπολογία 15 για τη χρονική κλιμάκωση της εφαρμογής του κανονισμού στις τακτικές πορθμειακές γραμμές στις υπερπόντιες χώρες και εδάφη.

4.3. Τροπολογίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που απορρίφθηκαν από την Επιτροπή αλλά ενσωματώθηκαν στην κοινή θέση

Η τροπολογία 9 για τον περιορισμό των προκαταβολών μόνον σε περιπτώσεις ατυχημάτων πλοήγησης.

Οι τροπολογίες 16 έως 27 για την εξαίρεση της εσωτερικής ναυσιπλοΐας.

4.4 Τροπολογίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που απορρίφθηκαν από την Επιτροπή και δεν ενσωματώθηκαν στην κοινή θέση

Η τροπολογία 4 για το ρόλο του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια στη Θάλασσα.

5. Συμπέρασμα

Η Επιτροπή έλαβε γνώση της κοινής θέσης που εξέδωσε το Συμβούλιο με ειδική πλειοψηφία, υπενθυμίζει όμως τη θέση της για το θέμα οριοθέτησης του πεδίου εφαρμογής και για το θέμα της αναγκαίας εναρμόνισης των ορίων αποζημιώσεων των θυμάτων σε ευρωπαϊκή κλίμακα.

[1] Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με τη σύναψη από την Ευρωπαϊκή Κοινότητα του Πρωτοκόλλου του 2002 της Σύμβασης των Αθηνών σχετικά με τη θαλάσσια μεταφορά επιβατών και των αποσκευών τους, 1974 - COM(2003) 375 της 24ης Ιουνίου 2003. Βρίσκεται στο στάδιο της έγκρισης.

[2] COM (2007)645 της 22ας Οκτωβρίου 2007.