19.2.87 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 41/5 
Π 
(Προπαρασκευαστικές πράξεις) 
ΕΠΙΤΡΟΠΗ 
Πρόταση για απόφαση του Συμβουλίου κερί αναθεωρήσεως, για το έτος 1987, του ερευνητικού προ­
γράμματος 1984-1987 που εκτελείται από το Κοινό Κέντρο Ερευνών για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα 
COM(S6) 416 τελικό 
(Υποβληθείσα από την Επιτροπή στο Συμβούλιο την Ιη Αυγούστου 1987) 
(87/C 41/05) 
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ, 
Έχοντας υπόψη: 
τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας 
Ατομικής Ενέργειας, και ιδίως τα άρθρα 7 και 8, 
τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής 
Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 235 ('), 
την πρόταση της Επιτροπής, μετά από διαβούλευση της 
Επιστημονικής και Τεχνικής Επιτροπής για τις πυρηνικές 
δραστηριότητες, 
τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, 
Εκτιμώντας: 
ότι, στο πλαίσιο της κοινής πολιτικής στον επιστημονικό 
και τεχνολογικό τομέα, το πολυετές πρόγραμμα έρευνας 
αποτελεί ένα από τα βασικά μέσα συμβολής της Ευρω­
παϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας στην ασφάλεια και 
την ανάπτυξη της πυρηνικής ενέργειας, καθώς και στην 
απόκτηση και διάδοση των γνώσεων στον πυρηνικό τομέα* 
ότι, σύμφωνα με το άρθρο 2 της συνθήκης για την ίδρυση 
της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, αποτελεί απο­
στολή της Κοινότητας, μεταξύ άλλων, να προάγει την αρμο­
νική ανάπτυξη των οικονομικών δραστηριοτήτων στο 
σύνολο της Κοινότητας, τη συνεχή και ισόρροπη επέκταση 
και αυξημένη σταθερότητα' ότι οι στόχοι της δράσης που 
αναλαμβάνει η Κοινότητα γι' αυτό το σκοπό προσδιορί­
ζονται στο άρθρο 3 της ίδιας συνθήκης· 
(') 'Οταν η Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη αρχίζει να ισχύει, η νομική 
βάση του άρθρου 235 θα αντικατασταθεί απ'αυτήν του νέου 
άρθρου 130 Π παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΟΚ, που εισήχθη 
από την εν λόγω πράξη. ότι οι μη πυρηνικές δραστηριότητες που προβλέπονται από 
την παρούσα απόφαση κρίνονται απαραίτητες για την πραγ-
ματοποποίηση αυτών των στόχων 
ότι το Συμβούλιο εξέδωσε, στις 14 Ιανουαρίου 1974, 
ψήφισμα για το συντονισμό των εθνικών πολιτικών και τον 
καθορισμό των ενεργειών κοινοτικού ενδιαφέροντος στον 
επιστημονικό και τεχνολογικό τομέα (2) · 
ότι το πρόγραμμα έχει καταρτιστεί σύμφωνα με το ψήφισμα 
του Συμβουλίου της 17ης Δεκεμβρίου 1970 που αφορά τις 
λεπτομέρειες για τη θέσπιση προγραμμάτων έρευνας και 
κατάρτισης (3)· 
ότι είναι σκόπιμο η κοινή στρατηγική στον επιστημονικό 
και τεχνολογικό τομέα να ορίζεται και να εντάσσεται σε 
πολυετή προγράμματα που θα περιλαμβάνουν το σύνολο 
των επιστημονικών και τεχνικών δραστηριοτήτων που 
πραγματοποιούνται ή πρόκειται να πραγματοποιηθούν 
βάσει των τριών συνθηκών ότι το Συμβούλιο επιβεβαίωσε 
αυτή τη σκοπιμότητα με το ψήφισμα του της 25ης Ιουλίου 
1983 σχετικά με τα προγράμματα-πλαίσια για κοινοτικές 
δραστηριότητες έρευνας, ανάπτυξης και επίδειξης και το 
πρώτο πρόγραμμα-πλαίσιο 1984-1987 (4)' 
ότι το Κοινό Κέντρο Ερευνών (ΚΚΕρ) θα πρέπει να ενσω­
ματωθεί πληρέστερα στις δραστηριότητες αυτού του νέου 
προγράμματος-πλαισίου, να διαδραματίζει κύριο ρόλο στη 
στρατηγική έρευνας της Κοινότητας και να εκτελεί έργα 
κοινού ενδιαφέροντος' 
ότι το άρθρο 3 των αποφάσεων του Συμβουλίου 77/488/ 
ΕΟΚ, Ευρατόμ(5), 80/317/ΕΟΚ, Ευρατόμ(6) και 84/1/ΕΟΚ, 
Ευρατόμ (7) προβλέπει επανεξέταση του προγράμματος κατά 
τη διάρκεια του τρίτου έτους, 
Ο ΕΕ αριθ. C 7 της 29.1.1974, σ. 2. 
Ο ΕΕ αριθ. L 16 της 20.1.1971, σ. 13. 
(4) ΕΕ αριθ. C 208 της 4. 8. 1983, σ. 1. 
Ο ΕΕ αριθ. L 200 της 8. 8.1977, σ. 4. 
(6) ΕΕ αριθ. L 72 της 18. 3. 1980, σ. 11. 
Ο ΕΕ αριθ. L 3 της 5.1.1984, σ. 21. 
Αριθ. C 41/6 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 19.2.87 
ΑΠΟΦΑΣΙΖΕΙ: 
Άρ&ρο 1 
Το ερευνητικό πρόγραμμα 1984-1987, όπως καθορίστηκε 
στο παράρτημα Α της απόφασης του Συμβουλίου 84/1/ 
ΕΟΚ, Ευρατόμ της 22ας Δεκεμβρίου 1983 (') και 
συμπληρώθηκε με την απόφαση του Συμβουλίου 85/373/ 
Ευρατόμ της 25ης Ιουλίου 1985 (2), αντικαθίσταται για το 
έτος 1987 από ένα αναθεωρημένο πρόγραμμα που περιγρά­
φεται στο παράρτημα Α. 
Άρ&ρο2 
Λαμβάνοντας υπόψη τις αποφάσεις που ήδη εξέδωσε το 
Συμβούλιο κατά τη διαδικασία του προϋπολογισμού, οι πιστώσεις που χρειάζονται για τη διεξαγωγή του αναθεωρη­
μένου προγράμματος κατά το έτος 1987 αυξάνονται κατά 33 
εκατομμύρια ECU για λοιπές δαπάνες. 
Στο παράρτημα Β δίνεται η ενδεικτική κατανομή των πιστώ­
σεων αυτών για το αναθεωρημένο πολυετές πρόγραμμα. 
Άρ&ρο3 
Πριν από την πρόταση για το επόμενο πολυετές πρόγραμμα 
του ΚΚΕρ, η Επιτροπή υποβάλει στο Συμβούλιο και στο 
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μια εκτίμηση για το μελλοντικό 
ρόλο του ΚΚΕρ, την οποία θα έχει συντάξει μια ομάδα 
εμπειρογνωμόνων. 
(') ΕΕ αριθ. L 3 της 5.1.1984, σ. 21. 
Ο ΕΕ αριθ. L 210 της 7.8.1985, σ. 28. 
19.2.87 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αρι£. C 41/7 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΡΕΥΝΑΣ 
ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΕΡΕΥΝΩΝ ΠΑ ΤΟ ΕΤΟΣ 1987 
(τελευταίο έτος εφαρμογής του τετραετούς προγράμματος 1984-1987 που αναθεωρείται με την παρούσα απόφαση) 
Το πρόγραμμα που θεσπίστηκε με τις αποφάσεις 84/1/ΕΟΚ, Ενρατόμ της 22ας Δεκεμβρίου 1983 και 85/373/ 
Ευρατόμ της 25ης Ιουλίου 1985 συμπληρώνεται με τις ακόλουθες τροποποιήσεις: 
ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΡΑΣΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ 
Υλικά και δομές: αξιοπιστία και πρότυπα 
(Επέκταση του προγράμματος «Υλικά για χρήση σε υψηλές θερμοκρασίες») 
— Κατασκευαστικά κράματα για χρήση σε υψηλές θερμοκρασίες, 
— Προηγμένα κεραμικά για τεχνικές εφαρμογές, 
— Τράπεζα δεδομένων για υλικά χρησιμοποιούμενα σε υψηλές θερμοκρασίες και κέντρο πληροφοριών, 
— Μέθοδοι για την εκτίμηση της αξιοπιστίας υλικών και δομών. 
ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΡΑΣΗΣ ΣΧΑΣΗ 
Ασφάλεια αντιδραστήρων 
— Αξιοπιστία και εκτίμηση κινδύνων, 
— Ακεραιότητα των κατασκευαστικών στοιχείων και συτημάτων σε αντιδραστήρες ελαφρού ύδατος, 
— Μελέτη της μη κανονικής συμπεριφοράς των συστημάτων ψύξης του πυρήνα ανιδραστήρων ελαφρού ύδατος, 
— Μελέτες απομόνωσης, 
— Πρωτογενή αίτια ραδιενεργού μόλυνσης (Source term), 
— Κατάρτιση μοντέλων ατυχημάτων σε αναπαραγωγικούς αντιδραστήρες ταχέων νετρονίων. 
ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΡΑΣΗΣ ΜΕ ΠΥΡΗΝΙΚΕΣ ΜΟΡΦΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ 
Μέθοδοι αναφοράς για μη πυρηνικά ενεργειακά συστήματα 
(Το πρόγραμμα αυτό αντικαθιστά τα προγράμματα «τεχνικές μέθοδοι δοκιμής ηλιακών ενεργειακών συστημάτων» 
και «διαχείριση της ενέργειας στις κατοικίες».) 
— Φωτοβολταϊκά ενεργειακά συστήματα, 
— Ενεργειακά συστήματα μη προκαλούντα ρύπανση του περιβάλλοντος. 
ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΡΑΣΗΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 
Προστασία του περιβάλλοντος 
— Χημικές ουσίες περιβαλλοντικής σημασίας, 
— Ατμοσφαιρική ρύπανση, 
— Ποιότητα του νερού, 
— Χημικά απόβλητα. 
Εφαρμογή τεχνικών μεθόδων τηλεανίχνευσης 
— Παρακολούθηση και διαχείριση των χρήσεων γης, 
— Προστασία της θάλασσας, 
— Γεωργία. 
Αξιολόγηση και παρακολούθηση της ακτινοβολίας 
Τα υπόλοιπα προγράμματα δεν τροποποιούνται. 
Στο παράρτημα Β δίνεται η νέα κατανομή των πόρων για τα μεμονωμένα προγράμματα. 
AptS. C 41/8 Επίσημη Εφημερίδα των Ευπωπαϊκών Κοινοτήτων 19. 2. 87 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β 
ΑΝΑΘΕΩΡΗΜΕΝΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ ΚΚΕρ 1984-1987 
Ενδεικτική κατανομή των πόρων 
Εγκριθείσες πιστώσεις σε εκατομμύρια ECU 
Πρόγραμμα 
Βιομηχανικές τεχνολογίες 
— Πυρηνικές μετρήσεις και υλικά αναφοράς 
— Υλικά και δομές: Αξιοπιστία και πρότυπα 
(Υλικά για χρήση σε υψηλές θερμοκρασίες) 
Σύνολο 
Σύντηξη 
— Τεχνολογία και ασφάλεια της σύντηξης 
Σύνολο 
Σχάση 
— Ασφάλεια αντιδραστήρων 
— Διαχείριση ραδιενεργών αποβλήτων 
— Διασφαλίσεις και διαχείριση σχάσιμων υλικών 
— Πυρηνικά καύσιμα και έρευνα επί των ακτι-
ναδών 
Σύνολο 
Μη πυρηνικές'μορφές ενέργειας 
— Μέθοδοι αναφοράς για μη πυρηνικά ενεργειακά 
συστήματα 
Σύνολο 
Περιβάλλον 
— Προστασία του περιβάλλοντος 
— Εφαρμογή τεχνικών μεθόδων τηλεανίχνευσης 
— Βιομηχανικοί κίνδυνοι 
— Αξιολόγηση και παρακολούθηση της ακτινοβο­
λίας 
Σύνολο 
Δραστηριότητες των επιστημονικών τμημάτων 
— Εκμετάλλευση του αντιδραστήρα υψηλής ροής 
HFR (συμπληρωματικό πρόγραμμα) 
Σύνολο 
Σύνολο προγράμματος (1984-1987) Εγκεκριμένο Πρόγραμμα 
Αποφάσεις 
84/1/ΕΟΚ — 
85/373/Ευρατόμ 
64 
28 
92 
59 
59 
192 
49 
45 
66 
352 
39 
39 
49 
29 
21 
99 
59 
59 
700 Περιλαμβάνοντας 
τις αποφάσεις επί 
του προϋπολογι­
σμού (') 
71,8 
35,0 
106,8 
65,3 
65,3 
203,2 
53,5 
49,3 
69,8 
375,8 
41,0 
41,0 
56,8 
33,8 
22,1 
1,7 
114,4 
62,1 
62,1 
765,4 Συμπληρωματι­
κές πιστώσεις 
2,7 
2,3 
5,0 
3,5 
3,5 
5,3 
3,2 
2,6 
4,0 
15,1 
1,0 
ι,ο 
1,7 
0,6 
0,1 
0,7 
3,1 
5,1 
5,1 
32,8 Αναθεωρημένο 
Πρόγραμμα 
74,5 
37,3 
111,8 
68,8 
68,8 
208,5 
56,7 
51,9 
73,8 
390,9 
42,0 
42,0 
58,5 
34,4 
22,2 
2,4 
117,5 
67,2 
67,2 
798,2 
(') Καθώς και την ανακατανομή του προσωπικού που προτείνεται στην παρούσα αναθεώρηση του προγράμματος. 
19.2.87 Επίσημη Εφημερίδα των. Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 41/9 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 
ΤΕΧΝΙΚΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ 
Στο παρόν παράρτημα θα περιγραφεί ο τρόπος προσαρμογής του προγράμματος του Κοινού Κέντρου Ερευνών στη 
μεταβατική περίοδο. Στο κείμενο θα διατηρηθεί η υποδιαίρεση των δραστηριοτήτων σε πέντε ερευνητικά προγράμ­
ματα δράσης (ΕΠΔ) και στο πρόγραμμα για την εκμετάλλευση του αντιδραστήρα υψηλής ροής στο Petten, όπως 
καθορίσθηκαν στην απόφαση του Συμβουλίου του Δεκεμβρίου 1983. 
1. Βιομηχανικές τεχνολογίες 
Θα δοθεί περαιτέρω έμφαση στα προγράμματα για τις πυρηνικές μετρήσεις και τα πυρηνικά υλικά αναφοράς και 
για τα υλικά και τις δομές, μέσω της επέκτασης των δραστηριοτήτων προς υποστήριξη της έρευνας στον τομέα της 
σύντηξης, πχ. μέσω εντονότερων προσπαθειών για την προετοιμασία και προώθηση της τυποποίησης (έρευνα που 
προηγείται της τυποποίησης). 
Τα εργαστήρια στο Petten και στην Ispra θα συνεργαστούν στενά στον τομέα της έρευνας επί των υλικών και 
δομών. Σε μεταγενέστερη χρονική φάση θα συμβάλει στο πρόγραμμα αυτό και το Ερευνητικό Κέντρο της Καρλσ­
ρούης. Προβλέπεται ότι οι μέθοδοι ανάπτυξης και ανάλυσης υλικών που αναπτύχθηκαν αρχικώς για την πυρηνική 
τεχνολογία θα χρησιμοποιηθούν επίσης και για τα μη πυρηνικά υλικά. 
Θα συνεχισθεί η στενή συνεργασία μεταξύ των εργαστηρίων του Geel και του κοινοτικού γραφείου αναφοράς. 
Κατ' αυτό τον τρόπο, λαμβάνονται υπόψη σε μεγάλο βαθμό οι συστάσεις των διαφόρων συμβουλευτικών οργάνων 
και καταβάλλεται προσπάθεια, μέσω στενών επαφών με τη βιομηχανία σε διάφορα επίπεδα, για μια αποτελεσμα­
τική και πλησίον της πρακτικής εφαρμογής εκτέλεση του προγράμματος. 
1.1. Πυρηνικά υλικά και πυρηνικές μετρήσεις αναφοράς 
Το αναθεωρημένο πρόγραμμα με αντικείμενο τις πυρηνικές μετρήσεις αναφοράς θα δώσει ιδιαίτερη έμφαση στις 
εξής εργασίες: 
— Μετρήσεις δεδομένων προτύπων νετρονίων, 
— Προσδιορισμό των ενεργών διατομών εκπομπής νετρονίων για εφαρμογές στην τεχνολογία της σύντηξης 
(NET), 
— Διερεύνηση των δεδομένων νετρονίων για την πυρηνική σχάση, τα οποία είχαν περιγραφεί σε ένα πίνακα προ­
τεραιότητας του Οργανισμού Πυρηνικής Ενέργειας (ΟΟΣΑ) Kat των οποίων η ανάλυση ζητείται μονίμως από 
τα συμβουλευτικά όργανα (ΕΔΣ, ομάδα αξιολόγησης). 
Στον τομέα της πυρηνικής μετρολογίας αποτελεί σημαντικό σχέδιο η ανάπτυξη ενός πλαστικού θερμιδόμετρου για 
την μέτρηση των δόσεων νετρονίων με απορροφητικές ιδιότητες που ομοιάζουν με εκείνες του ανθρώπινου ιστού. 
Στο πλαίσιο του σχεδίου έρευνας με αντικείμενο τα υλικά αναφοράς, επιδιώκεται και προωθείται περαιτέρω ένα 
κοινοτικό πρόγραμμα μέτρησης και αξιολόγησης πυρηνικών αναλυτικών δεδομένων σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Επι­
πλέον, οι προσπάθειες επικεντρώνονται περαιτέρω στον ακριβή προσδιορισμό του ατομικού βάρους του πυριτίου, 
σε συνδυασμό με συλλογικές απόπειρες επαναπροσδιορισμού της σταθεράς Loschmidt. Τέλος, θα δοθεί σε μεγαλύ­
τερη έκταση υποστήριξη στις δραστηριότητες του κοινοτικού γραφείου αναφοράς. 
Διακόπηκε προσωρινά η εκτέλεση του σχεδίου «LOLERM» (υλικά αναφοράς χαμηλής στάθμης ραδιενέργειας). 
Υπάρχουν όμως σκέψεις, υπό το φως των εντυπώσεων από το ατύχημα στο Tschernobyl, για μια νέα προσπάθεια 
στον τομέα αυτό. 
1.2. ΥΑικά και δομές 
Στο πλαίσιο του προγράμματος αυτού, αφενός συνεχίζονται οι εργασίες που άρχισαν στο Petten με αντικείμενο τα 
κράματα για χρήση σε υψηλές θερμοκρασίες και τα κεραμικά υψηλών προδιαγραφών και, αφετέρου, πρόκειται να 
αναπτυχθούν στην Ispra μέθοδοι, μζ τις οποίες θα μπορεί να ελεγχθεί η καταλληλότητα και διάρκεια ζωής επιλεγ­
μένων υλικών για μια ειδική τεχνική εφαρμογή. 
Προκειμένου να εξασφαλιστεί η βέλτιστη εφαρμογή των διατιθέμενων μέσων, πρέπει να επιδιωχθούν στενές 
επαφές με εθνικά και διεθνή ερευνητικά κέντρα καθώς καιι με τη βιομηχανία. Συγχρόνως, πρέπει να υποστηρι­
χθούν οι βιομηχανικές τεχνολογίες και οι εργασίες να συμβάλουν στην ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας. 
AptO.C 41/10 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 19.2.87 
Κατά την εφαρμογή τους, τα κατασκευαστικά κράματα υψηλών θερμοκρασιών δέχονται τη συνδυασμένη επενέρ­
γεια της χημικής (διαβρωτικής), μηχανικής και θερμικής καταπόνησης. Οι μελέτες που διίξάγονται κυρίως στο 
Petten θα συμβάλουν στην εμβάθυνση της κατανόησης για την συμπεριφορά αυτών των κραμάτων και των μηχα­
νισμών πρόκλησης ζημιών, οι οποίοι αναπτύσσονται στα κράματα κατά τη βιομηχανική τους χρήση. Με βελτιω­
μένες γνώσεις και με τη βοήθεια κατάλληλων αναλυτικών μοντέλων, μπορεί να καταρτιστεί ένας κατάλογος 
ιδιοτήτων που θα χρησιμεύει ως βάση για την επιλογή υλικών κατά τη σχεδίαση των κατασκευαστικών στοιχείων 
των εγκαταστάσεων και θα καθιστά δυνατή την εκτίμηση της αναμενόμενης διάρκειας ζωής και της αξιοπιστίας 
τους. Το σχέδιο αυτό συμβάλλει ιδιαίτερα στις βιομηχανίες πετροχημικών και παραγωγής ενέργειας. 
Σε παρόμοιους στόχους αποβλέπουν και τα σχέδια που ασχολούνται με τα προηγμένα κεραμικά για κατασκευές. Η 
ανάπτυξη στον τομέα αυτό όμως κατευθύνεται σε νέες τεχνικές παραγωγής. 
Για το χαρακτηρισμό των υλικών και για την ανάλυση των μηχανικών ιδιοτήτων, των θερμοδυναμικών και των 
ιδιοτήτων που υπεισέρχονται κατά την μεταφορά μάζας και θερμότητας, θα εφαρμοστούν επίσης οι μέθοδοι που 
αναπτύχθηκαν για τα πυρηνικά κεραμικά στις εγκαταστάσεις του ΚΚΕρ στην Καρλσρούη. 
Και τα δύο σχέδια, δηλαδή το σχετικό με τα κράματα για χρήση σε υψηλές θερμοκρασίες και το σχετικό με τα 
κεραμικά υψηλών προδιαγραφών, θα διεξαχθούν στο πλαίσιο δράσεων πολυμερούς, διεθνούς συνεργασίας όπως η 
COST (για τα κράματα), η ΟΔΕ (για τα κεραμικά), καθώς επίσης και τα προγράμματα BRITE, EURAM, VAMAS 
και ΕΥΡΗΚΑ (και για τους δύο ερευνητικούς τομείς). 
Ένα τρίτο σχέδιο αφορά τη συγκέντρωση, αξιολόγηση και διάθεση δεδομένων για υλικά υψηλών θερμοκρασιών. 
Προς τούτο θα συνεχίσει να λειτουργεί η τράπεζα δεδομένων και θα καταστεί προσιτή σε ενδιαφερόμενους φορείς 
από όλες τις χώρες μέλη. 
Μπορούν τώρα από όλο τον ευρωπαϊκό χώρο να ζητούνται πληροφοριακά στοιχεία από τις υπηρεσίες του κέντρου 
πληροφοριών για υλικά υψηλών θερμοκρασιών. 
Το μεταβατικό πρόγραμμα προβλέπει: 
— τη συλλογή, αξιολόγηση και διάθεση δεδομένων υλικών για βιομηχανικές ανάγκες, για την ανάπτυξη προτύπων 
και για την εφαρμογή προηγμένων υλικών, 
— τη δημιουργία στην Ευρώπη ενός χώρου συνάντησης για την ανταλλαγή πληροφοριών και τεχνογνωσίας στον 
τομέα των υλικών υψηλών θερμοκρασιών και για την προώθηση των κοινοτικών δραστηριοτήτων, 
— μια ανάλυση των αναγκών της βιομηχανίας για πρότυπα στον τομέα των προηγμένων και πρόσφατα αναπτυγ­
μένων υλικών. 
Η συμβολή των ερευνητικών εγκαταστάσεων τής Ispra στο πρόγραμμα για τα υλικά και τις δομές θα επικεντρωθεί, 
στο πλαίσιο της σημερινής κατάστασης, σε δύο δραστηριότητες: στην ανάπτυξη μεθόδων για την εκτίμηση της 
αξιοπιστίας των κατασκευαστικών στοιχείων και των υλικών των εγκαταστάσεων, και στη μελέτη μιας κοινοτικής 
εγκατάστασης (τοίχωμα αντίδρασης), για τη δοκιμή της συμπεριφοράς μεγάλων και σύνθετων δομικών και μηχα­
νολογικών συστημάτων υπό υψηλή στατική και δυναμική καταπόνηση και για τη βελτίωση των παραδοχών των 
μελετών και των κατασκευαστικών κωδίκων. 
Οι εργασίες ανάλυσης της αξιοπιστίας αφορούν προπαντός χαλύβδινες κατασκευές, οι οποίες χρησιμοποιούνται 
στις βιομηχανίες χημικών προϊόντων, πετροχημικών και παραγωγής ενέργειας. 
Στο πλαίσιο αυτού του προγράμματος: 
— θα αναπτυχθούν μέθοδοι μη καταστρεπτικών δοκιμών για την ανίχνευση αστοχιών 
και 
— θα καταρτισθούν μοντέλλα υπολογισμού, με τα οποία θα καθίσταται δυνατή η πρόβλεψη της αναμενόμενης 
διάρκειας ζωής ενός μέρους μηχανής ή ενός κατασκευαστικού στοιχείου εγκατάστασης υπό δεδομένη κατα­
πόνηση. 
Θα καταρτισθούν προτάσεις για διαδικασίες καθιέρωσης προτύπων, αφενός μέσω της σύγκρισης της καταλλη­
λότητας διαφόρων τεχνικών (ακουστική εκπομπή, ολογραφία με ακτίνες λέιζερ, τεχνικές υπερήχων και ανίχνευσης 
θερμότητας και σύγχρονες μέθοδοι για την ανάλυση της μικρογραφικής δομής και τον έλεγχο των φυσικών 
ιδιοτήτων), αφετέρου μέσω μιας παραβολής των μεθόδων που εφαρμόστηκαν στα διάφορα εργαστήρια και μέσω 
της σύγκρισης των αποτελεσμάτων τα οποία επιτεύχθηκαν με τις ίδιες τεχνικές (Συγκριτικές δοκιμές — Benchmark 
Exercises). 
To 1987 θα ολοκληρωθεί και αξιολογηθεί μια έρευνα που διεξάχθηκε σε συνεργασία με εθνικά εργαστήρια και 
βιομηχανίες, καθώς επίσης και σε συνδυασμό με ερευνητικά προγράμματα όπως τα BRITE, EURAM, VAMAS με 
σκοπό την εξακρίβωση των αναγκών σε μεθόδους χαρακτηρισμού και εκτίμησης της αξιοπιστίας νέων υλικών για 
προηγμένες τεχνολογίας (πχ. αεροναυτική). Τα αποτελέσματα της έρευνας θα καταστήσουν δυνατή τη διάθεση του 
αναγκαίου μετρολογικού τεχνικού εξοπλισμού ή, αν τούτο είναι εφικτό, τον εκσυγχρονισμό υπαρχουσών εγκατα­
στάσεων. 
19.2.87 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων AptS.C 41/11 
Μαζί με τις εργασίες σχεδιασμού ενός τοιχώματος αντίδρασης θα εκτελεσθούν εργασίες σχετικές με την επιλογή 
των ερευνητικών σχεδίων και με τον καθορισμό των προτεραιοτήτων τους. Οι περαιτέρω μελέτες γι' αυτήν την 
εγκατάσταση θα διεξαχθούν σε στενή συνεργασία με εθνικούς εμπειρογνώμονες, προκειμένου να εκπονηθεί η 
μελέτη μιας γνήσιας κοινοτικής εγκατάστασης. 
Η συμβολή των ερευνητικών εγκαταστάσεων της Ispra και του Petien στο πρόγραμμα με αντικείμενο τα υλικά και 
τις δομές αφορά προπαντός την εφαρμογή επιστημονικών και τεχνικών μεθόδων για την υποστήριξη εθνικών και 
διεθνών ιδρυμάτων κατά τη σύνταξη προδιαγραφών και προτύπων και κατά τον καθορισμό προτύπων για την 
εκτίμηση των δυνατοτήτων εφαρμογής και της ασφάλειας των βιομηχανικών προϊόντων. Αυτές οι προπαρασκευα­
στικές εργασίες που προηγούνται των προτύπων θεωρούνται σήμερα γενικώς ως η καθοριστική του ρυθμού φάση 
της διαδικασίας τυποποίησης. Κατ' αυτό τον τρόπο πχ., στο πλαίσιο της έρευνας για τη μηχανική συμπεριφορά 
στοιχείων σωληνώσεων, συμβάλλει σημαντικά σε ένα σχέδιο BRITE η εργασία που αφορά τη βελτίωση των B.S. 
των DIN και άλλων σχετικών προτύπων. 
2. Θερμοπυρηνική σύντηξη 
Όπως μέχρι τώρα, οι εγκαταστάσεις του ΚΚΕρ στην Ispra θα συμβάλουν στο ευρωπαϊκό ερευνητικό πρόγραμμα 
σύντηξης, με εντονότερο όμως προσανατολισμό στα προβλήματα σφάλειας, πράγμα που φαίνεται από την υψηλή 
προτεραιότητα που αποδίδεται στην κατασκευή και στον εξοπλισμό ενός εργαστηρίου χειρισμού του τριτίου στην 
Ispra. 
Στον τομέα των μελετών για την ανάπτυξη αντιδραστήρων, οι ερευνητές του ΚΚΕρ θα συνεχίσουν να υποστηρί­
ζουν την ομάδα NET στο Garching στα ζητήματα τα σχετικά με την επινόηση μηχανικών κατασκευαστικών μερών, 
τον τεχνικό εξοπλισμό χειρισμού συντήξιμων υλικών εξ αποστάσεως, τον επωάσιμο μανδύα και τα κατασκευα­
στικά στοιχεία που είναι εκτεθειμένα στο πλάσμα. 
Τα πειράματα με αντικείμενο την τεχνολογία του επωάσιμου μανδύα θα επικεντρωθούν, όπως και κατά τα παρελ­
θόντα έτη, στη συμπλήρωση της τράπεζας δεδομένων για το 17Li83Pb, όπου το επωάσιμο υλικό που λειτουργεί με 
ρευστό τρίτιο θα ληφθεί ως βάση αναφοράς για τις μελέτες του NET. Τόσο στην Ispra όσο και στο Petten θα 
μελετηθούν προβλήματα, όπως αυτό που αφορά το συμβιβαστό του υλικού επώασης με το χάλυβα και την 
ανάκτηση του τριτίου (πειράματα εκτελούμενα στο εργαστήριο και πειράματα ακτινοβόλησης εντός της πυρηνικής 
στήλης). 
Οι μελέτες με αντικείμενο τα υλικά κατασκευής θα αφορούν προπαντός τη μέτρηση των μηχανικών ιδιοτήτων 
χρωμιομαγγανιούχων χαλύβων υπό ακτινοβόληση, στις οποίες οι ακτινοβολήσεις θα διεξαχθούν, όπως και κατά" τα 
παρελθόντα έτη, στο κύκλοτρο Mc-40 στην Ispra και στον αντιδραστήρα υψηλής ροής στο Petten. Στην Ispra πρό­
κειται σύντομα να λειτουργήσει μια ειδική εγκατάσταση για τη διερεύνηση της θερμικής κόπωσης φύλλων, τα 
οποία προορίζονται για την κατασκευή του πρώτου τοιχώματος στο NET. 
Οι μελέτες στον τομέα της εκτίμησης κινδύνων θα αφορούν μεταξύ άλλων αναλύσεις της πιθανότητας έναρξης 
ατυχημάτων λόγω απώλειας του ψυκτικού μέσου στο πρώτο τοίχωμα και στον επωάσιμο μανδύα, την προσο­
μοίωση διακοπών του πλάσματος και την διερεύνηση της αμοιβαίας επίδρασης του επωάσιμου υλικού (17Li83Pb) 
με το νερό. Για τα πειράματα αυτά έγινε προμήθεια ενός νέου πυροβόλου ηλεκτρονίων και κατασκευάστηκε μια 
μεγάλη εγκατάσταση δοκιμών, η λειτουργία των οποίων αναμένεται στα τέλη του 1986. Θα συνεχισθεί η διε­
ρεύνηση της διασποράς του τριτίου στην ατμόσφαιρα. 
Οι εργασίες για το εργαστήριο του τριτίου θα επικεντρωθούν στην εκπόνηση της λεπτομερούς μελέτης, σε συνερ­
γασία με εργολάβους από τον ευρωπαϊκό βιομηχανικό χώρο. Επιπλέον, θα γίνουν διαθέσιμες οι πληροφορίες, οι 
οποίες πρέπει να υποβληθούν στις ιταλικές αρχές ασφάλειας για την έκδοση της άδειας λειτουργίας της εγκατά­
στασης, έτσι ώστε να μπορέσει να αρχίσει η κατασκευή πριν τα τέλη του 1987. 
Για την προετοιμασία των εργασιών που θα διεξάγονται στο εργαστήριο θα εκτελεστούν πειράματα προσο­
μοίωσης με υδρογόνο και δευτέριο και θα δοκιμασθούν τεχνικές για την ανάκτηση του τριτίου. 
3. Ασφάλεια της πυρηνικής σχάσης 
Στον ερευνητικό τομέα της ασφάλειας των αντιδραστήρων, θα πρέπει υπό το φως του ατυχήματος στο Tschernobyl 
να επανεξεταστούν οι προτεραιότητες και εν ανάγκη να καθορισθούν νέες, χωρίς όμως να προεξοφλούνται τα 
αποτελέσματα μιας λεπτομερούς ανάλυσης που βρίσκεται ακόμα υπό διεξαγωγή. Προβλέπεται ότι θα δοθεί μεγαλύ­
τερη προσοχή στα προβλήματα σοβαρών ατυχημάτων λόγω τήξης του πυρήνα και στην περιστολή των συνεπειών 
τους. Εξάλλου θα ενισχυθούν οι προσπάθειες για την ανάπτυξη μεθόδων στοχαστικής εκτίμησης των κινδύνων. 
Σχετικώς με αυτό, αποκτά μεγαλύτερη σπουδαιότητα η αναληφθείσα από το ΚΚΕρ εργασία της συλλογής και 
αξιολόγησης πληροφοριών για επεισόδια σε αντιδραστήρες. 
Εξάλλου, θα τερματισθούν στο άμεσο μέλλον οι δραστηριότητες στον τομέα της θερμοϋδραυλικής του νατρίου για 
αναπαραγωγικούς αντιδραστήρες ταχέων νετρονίων. 
Οι έρευνες στον τομέα της ασφάλειας του κύκλου των πυρηνικών καυσίμων θα συνεχιστούν στο σύνολο τους, με 
κάπως ευρύτερο περιεχόμενο σε μερικές περιπτώσεις, με εξαίρεση τις μελέτες για τη διάθεση των πυρηνικών 
αποβλήτων κάτω από το θαλάσσιο βυθό. Οι έρευνες στον τομέα της διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων θα 
επικεντρωθούν στην πρόσφατα αποπερατωθείσα εγκατάσταση δοκιμών PETRA της οποίας θα γίνεται εκμετάλ­
λευση σε συνεργασία με εθνικά εργαστήρια. Για τις δραστηριότητες βελτίωσης του ελέγχου των σχασίμων υλικών 
αναπτύσσεται στην Ispra μια νέα εγκατάσταση — η PERLA. 
Αριθ. C 41/12 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 19.2.87 
3.1. Ασφάλεια αντιδραστήρων 
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει τις ακόλουθες έξι δραστηριότητες: 
— Αξοπιστία και αξιολόγηση κινδύνων, 
— Ακεραιότητα των κατασκευαστικών στοιχείων και συστημάτων σε αντιδραστήρες ελαφρού ύδατος, 
— Διερεύνηση της μη κανονικής συμπεριφοράς των συστημάτων ψύξης σε αντιδραστήρες ελαφρού ύδατος, 
— Συστήματα απομόνωσης, 
— Πρωτογενή αίτια ραδιενεργού μόλυνσης, 
— Κατάρτιση μοντέλων για επεισόδια σε αναπαραγωγικούς αντιδραστήρες ταχέων νετρονίων. 
Κατωτέρω παρατίθενται μερικά σημαντικά στοιχεία του προγράμματος της μεταβατικής περιόδου: 
Όσον αφορά τις μελέτες για την αξιοπιστία και αξιολόγηση κινδύνων, θα δοθεί έμφαση σε μια συστηματική 
ανάλυση των πληροφοριών για περιστατικά ανωμαλιών οι οποίες έχουν ήδη εισαχθεί στη μνήμη της τράπεζας 
δεδομένων του συστήματος αναφοράς μη κανονικών περιστατικών AORS (Ευρωπαϊκό σύστημα δεδομένων αξιοπι-
στίας-ERDS). Σε συνεργασία με διεθνείς οργανισμούς, το 1987 θα καταρτισθούν κατευθυντήριες γραμμές για την 
εφαρμογή μεθόδων στοχαστικής ανάλυσης κινδύνων σε ευρωπαϊκούς σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής. Προς υπο­
στήριξη αυτής της δράσης, πολλές ομάδες εργασίας θα συμμετάσχουν σε μια κοινοτικών διαστάσεων συγκριτική 
δοκιμή με αντικείμενο την ανάλυση ενός σοβαρού επεισοδίου. 
Θα συνεχιστούν οι δραστηριότητες με αντικείμενο την πρόβλεψη της διάρκειας ζωής των επιμέρους στοιχείων του 
πρωτεύοντος κυκλώματος αντιδραστήρων ελαφρού ύδατος, συνεπεία των οποίων θα εκτιμηθεί καλύτερα η 
σημασία της ασφάλειας των επιμέρους στοιχείων γαι την πρόληψη των ατυχημάτων. 
Τα αποτελέσματα του προγράμματος δοκιμών LOBI για τη διερεύνηση των επιπτώσεων βλαβών στο σύστημα 
ψύξης αντιδραστήρων ελαφρού ύδατος θα συγκριθούν με τις προβλέψεις των υπολογιστικών μοντέλλων, τα οποία 
έχουν αναπτυχθεί για μεγάλα συστήματα υπό συνθήκες απώλειας του ψυκτικού μέσου και κατά τις ειδικές κατα­
πονήσεις λόγω μεταβατικών καταστάσεων. 
Το 1987 θα διεξαχθούν υπό τη διεύθυνση της Ispra νέες μελέτες στα προβλήματα των πρωτογενών αιτίων της 
ραδιενεργού μόλυνσης, στο πλαίσιο δράσεων έρευνας με κοινή δαπάνη. Για την ανάλυση των αποτελεσμάτων, θα 
πρέπει να ενισχυθεί το προς τούτο διατιθέμενο προσωπικό στην Ispra, στο πλαίσιο της προετοιμασίας για ένα 
ανοποιημένο πρόγραμμα δοκιμών, όπως προτάθηκε από ένα κράτος μέλος. 
Το 1987 θα τερματισθεί το πρόγραμμα ερευνών για τον ωστενιτικό χάλυβα, και στη θέση του θα καταρτισθεί ένα 
πρόγραμμα για το σκυρόδεμα ως υλικού για συστήματα απομόνωσης. Τούτο γίνεται στο πλαίσιο ενός σχεδίου για 
έρευνα στα συστήματα απομόνωσης, το οποίο θα διαξαχθεί σε στενή συνεργασία με τα ερευνητικά κέντρα των 
κρατών μελών. 
Η ανάλυση της ασφάλειας των αναπαραγωγικών αντιδραστήρων ταχέων νετρονίων θα επικεντρωθεί σε σοβαρά 
ατυχήματα, στα οποία θα εξετασθούν περιπτώσεις τοπικής και ολικής τήξης του πυρήνα. 
Τα σχέδια FARO και PAHR (πειράματα ακτινοβόλησης εντός της πυρηνικής στήλης) θα συνεχισθούν το 1987 
σύμφωνα με τον αρχικό προγραμματισμό. Θα ολοκληρωθούν οι εργασίες για την ανάπτυξη του ευρωπαϊκού 
κώδικα ατυχημάτων (EAC), και θα δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στην ανάλυση τοπικών βλαβών (επιμέρους 
μονάδων). 
Θα τερματισθεί το πρόγραμα δοκιμών για τα ζητήματα θερμοϋδραυλικής του νατρίου, καθώς επίσης και οι εργα­
σίες για τις ιδιότητες των υλικών κατασκευής αναπαραγωγικών αντιδραστήρων ταχέων νετρονίων με νάτριο ως 
ψυκτικό μέσο. Ήδη το 1986 τέλειωσαν οι έρευνες με αντικείμενο την αξιολόγηση μιας δονούμενης τράπεζας. Κατά 
το μεταβατικό έτος θα εξετασθεί συγκεκριμένα ο τρόπος ενίσχυσης των αναλυτικών εργασιών στο ΚΚΕρ μέσω της 
χαλάρωσης των ερευνητικών δραστηριοτήτων για κώδικες μεγάλων θερμοϋδραυλικών συστημάτων. Όλες οι εργα­
σίες θα διεξαχθούν σε στενή συνεργασία με εθνικά ερευνητικά κέντρα, ερευνητικές εγκαταστάσεις και επιτροπές 
κατάρτισης προτύπων, οι οποίες θα εκμεταλλευθούν τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα. Με τη συνέχιση των δρα­
στηριοτήτων κοινής δαπάνης που άρχισαν το 1985 θα ενισχυθεί επίσης η συνεργασία με τις βιομηχανίες. 
3.2. Διαχείριση ραδιενεργών αποβλήτων 
Η μέχρι τώρα δομή του σχεδίου θα διατηρηθεί επίσης και κατά το 1987: στον κύκλο δραστηριοτήτων της διαχεί­
ρισης των αποβλήτων και του κύκλου του πυρηνικού καυσίμου ανήκει επίσης, παράλληλα με τις μελέτες ραδιοχη-
μικής ανάλυσης και μέτρησης ακτινιδών, το στήσιμο της εγκατάστασης PETRA. Εξετάζονται επίσης τα ζητήματα 
ασφάλειας κατά την αποθήκευση ραδιενεργών αποβλήτων σε ηπειρωτικούς γεωλογικούς σχηματισμούς καθώς και 
οι δυνατότητες εισαγωγής σε βαθείς ωκεάνιους ιζηματογενείς σχηματισμούς. 
Κατά το 1987 θα προετοιμασθεί η μετάβαση σε ένα νέο πρόγραμμα, στο οποίο θα εξετασθούν ευρύτερα τα προ­
βλήματα του χαρακτηρισμού και του ποιοτικού ελέγχου. 
Κατά τη διάρκεια του 1987 θα αρχίσει η «ψυχρή» λειτουργία της εγκατάστασης PETRA. Αναφορικά με αυτήν, η 
φάση των πυρηνικών δοκιμών θα τελειώσει μέχρι τα τέλη του έτους. Μια ομάδα χρηστών, που έχει σχηματισθεί με 
την υπόδειξη της αρμόδιας ΕΔΣ, θα προγραμματίσει τις προς διεξαγωγή δοκιμές και θα ενθαρρύνει την ανταλλαγή 
πληροφοριών μεταξύ των ενδιαφερομένων μερών. Η εγκατάσταση του ΚΚΕρ στην Καρλσρούη θα συμμετάσχει 
ενεργώς στο πρόγραμμα και θα συμβάλει στα πεδία του χαρακτηρισμού των αποβλήτων και του ποιοτικού 
ελέγχου. 
19.2.87 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 41/13 
Θα μειωθεί η συμβολή στο συντονιζόμενο από την οργάνωση πυρηνικής ενέργειας του ΟΟΣΑ σχέδιο για τη διά­
θεση αποβλήτων σε ωκεάνιους ιζηματογενείς σχηματισμούς, και το έτος 1988 θα ανασταλεί τελείως. 
3.3. Διασφαλίσεις και διαχείριση σχάσιμων υλικών 
Με το πρόγραμμα επιδιώκεται η παραπέρα ανάπτυξη μεθόδων και οργάνων για την ανάλυση σχασίμων υλικών, 
την απομόνωση και επιτήρηση τους σε πυρηνικές τεχνικές εγκαταστάσεις, ώστε να βελτιωθούν η επεξεργασία, 
μετάδοση και αξιολόγηση δεδομένων σχετικών με διασφαλίσεις και να μελετηθούν οκοκληρωμένες μέθοδοι για 
τον έλεγχο της διακίνησης σχασίμων υλικών μέσω των διαφόρων σταδίων του κύκλου του πυρηνικού καυσίμου. 
Θα δοθεί προτεραιότητα στον εξοπλισμό του εργαστηρίου βαθμονόμησης και εξάσκησης PERLA στην Ispra, το 
οποίο αναμένεται να ολοκληρωθεί στα τέλη του 1987. Θα πρέπει επίσης να δοθεί έμφαση στη συστηματική ανά­
πτυξη ολοκληρωμένων συστημάτων απομόνωσης και επιτήρησης για τους χώρους αποθήκευσης πυρηνικών υλικών. 
Τέλος, θα δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην ανάπτυξη βάσεων δεδομένων για τη λογιστική παρακολούθηση σχάσιμων 
υλικών και για τη χρησιμοποίηση τους με τη βοήθεια ευφυών συστημάτων υποστήριξης της λήψης αποφάσεων. 
3.4. Έρευνα στα πυρηνικά καύσιμα και σνις ακτινίδες 
Θα συνεχισθεί ένα σημαντικό μέρος αυτού του προγράμματος που εκτελείται στις εγκαταστάσεις του ΚΚΕρ στην 
Καρλσρούη και περιλαμβάνει συμβολές στα πεδία της ανάπτυξης πυρηνικών καυσίμων, της ασφάλειας του κύκλου 
των ακτινιδών και της βασικής έρευνας επί των ακτινιδών, ενόψει όμως της μετάβασης στο επόμενο πολυετές 
πρόγραμμα, σχεδιάζονται μερικές μετατοπίσεις έμφασης: 
Στον τομέα των αναλύσεων της συμπεριφοράς σε υψηλές θερμοκρασίες των υλικών κατασκευής των αντι­
δραστήρων, θα αποδοθεί μεγαλύτερη προσοχή στο πρόβλημα «απαγωγή της θερμότητας μετά από ατύχημα» 
(PAHR). Οι μελέτες αερολυμάτων, οι οποίες μέχρι τώρα περιορίζονταν σε ενεργά σωματίδια, θα πρέπει να επεκτα­
θούν σε άλλα πυρηνικά και μη πυρηνικά υλικά εν αιωρήσει, όπως πχ. στην αφαρμογή αερολυμάτων από εγκαταστά­
σεις καθαρισμού. Στον τομέα της ανάπτυξης πυρηνικών καυσίμων, οι συμβουλευτικές επιτροπές συνιστούν να 
περιληφθεί στο πρόγραμμα της μεταβατικής περιόδου η συμπεριφορά των πυρηνικών καυσίμων ταχέων αντι­
δραστήρων και να εξεταστούν προσεκτικότερα τα ειδικά προβλήματα των πυρηνικών καυσίμων, τα οποία υπεισέρ­
χονται στην ανάκτηση πλουτωνίου σε αντιδραστήρες ελαφρού ύδατος. Με βάση την πολυετή εμπειρία που 
αποκτήθηκε στον τομέα των αναλύσεων των πυρηνικών καυσίμων, θα πρέπει στις πιθανές μελλοντικές μελέτες να 
εξετασθούν οι δυνατότητες εφαρμογής ακτίνων λέιζερ για την επεξεργασία υλικών και για την παρασκευή δειγ­
μάτων υλικών υψηλού βαθμού καθαρότητας (ισοτόπων) ως ουσιών βαθμονόμησης για τη βασική έρευνα επί των 
ακτινιδών (και όπου υπάρχει δυνατότητα για την πυρηνική ιατρική). 
Όπως αναφέρθηκε παραπάνω στα σημεία 1.2 και 2.2, οι εγκαταστάσεις του ΚΚΕρ στην Καρλσρούη θα συμμετέ­
χουν μελλοντικώς σε μεγαλύτερο βασθμό απ' ό,τι μέχρι τώρα στο ερευνητικό πρόγραμμα στον τομέα των υλικών 
και στο πρόγραμμα για τη διάθεση των πυρηνικών αποβλήτων. 
4. Μη πυρηνικές μορφές ενέργειας 
Το πρόγραμμα αυτό θα αναδιαρθρωθεί πλήρως: τα σχέδια «διαχείριση της ενέργειας στις κατοικίες» και «δοκιμή 
ηλιακών ενεργειακών συστημάτων» θα αντικατασταθούν με ένα σχέδιο για την ανάπτυξη και δοκιμή μεθόδων 
αναφοράς για μη πυρηνικές μορφές ενέργειας, με το οποίο θα λαμβάνεται υπόψη το έργο που έχει ανατεθεί στο 
ΚΚΕρ, να συμβάλει δηλαδή στην ανάπτυξη προτύπων. 
Το νέο πρόγραμμα περικλείει δύο δραστηριότητες: 
Η πρώτη αφορά την ανάπτυξη και δοκιμασία μεθόδων δοκιμής για συστήματα φωτοβολταϊκής μετατροπής στην 
«Ευρωπαϊκή εγκατάσταση ηλιακών δοκιμών», δραστηριότητα στο πλαίσιο της οποίας προωθείται σήμερα στην 
πρώτη γραμμή ο χαρακτηρισμός προηγμένων φωτοβολταϊκών υλικών (άμορφου πυριτίου). Το δεύτερο σχέδιο σχε­
τικά με θερμικά ενεργειακά συστήματα μη ρυπαίνοντα το περιβάλλον, το οποίο αφορά τη δοκιμή ενεργητικών και 
παθητικών ηλιακών συστημάτων, θα συντονιστεί με εθνικές δραστηριότητες. 
5. Έρευνα στον τομέα του περιβάλλοντος 
Όπως και στο παρελθόν, το πρόγραμμα αφορά την προστασία του περιβάλλοντος, την ανάπτυξη και εφαρμογή 
τεχνικών τηλεανίχνευσης, την εξακρίβωση βιομηχανικών κινδύνων και τα προβλήματα της ακτινοπροστασίας* Το 
1987 θα πρέπει να παραδοθεί στην αρμόδια υπηρεσία της Επιτροπής η — προσιτή στο κοινό — τράπεζα δεδομένων 
ECDIN για τις χημικές ουσίες που πιθανώς είναι τοξικές για το περιβάλλον, ενώ το ΚΚΕρ θα παραμείνει υπεύθυνο 
για την επιστημονική ισχύ των δεδομένων. 
5.1. Προστασία τον περιβάλλοντος 
Οι σημαντικότερες αλλαγές που θα επέλθουν στο πρόγραμμα του 1987 έναντι του αρχικού προγράμματος είναι η 
έναρξη μιας δραστηριότητας για τα χημικά απόβλητα και μια ενίσχυση των προσπαθειών για την κατάρτιση μο-
ντέλλων ποσοτικού προσδιορισμού των επιπτώσεων της ρύπανσης του περιβάλλοντος στον άνθρωπο και σε 
ολόκληρο το οικολογικό σύστημα. 
Υπό το φως της εμπειρίας που αποκτήθηκε κατά τα τρία πρώτα έτη εφαρμογής του προγράμματος, προτείνεται η 
κατάταξη των διεξαγόμενων δραστηριοτήτων έρευνας σε τέσσερις κατηγορίες: «χημικές ουσίες περιβαλλοντικής 
σημασίας», «ατμοσφαιρική ρύπανση», «ποιότητα του νερού» και «χημικά απόβλητα». Το τελευταίο τούτο σχέδιο 
περιλαμβάνει δραστηριότητες οι οποίες διεξάγονταν προηγμένως στο πλαίσιο του προγράμματος «βιομηχανικοί 
κίνδυνοι». 
AptS.C 41/14 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 19.2.87 
Οι χημικές ουσίες περιβαλλοντικής σημασίας και οι ενδεχόμενοι κίνδυνοι απ' αυτές περιγράφονται και αξιολο­
γούνται στην τράπεζα δεδομένων ECDIN (δίκτυο πληροφοριών και δεδομένων για χημικές ουσίες περιβαλλοντικής 
σημασίας). Τα δεδομένα είναι προσιτά στο κοινό ('). Η ατμοσφαιρική ρύπανση σε κλειστούς χώρους και οι επιπτώ­
σεις της στον άνθρωπο αποκτούν όλο και μεγαλύτερη σημασία ως ερευνητικό σχέδιο και θα εξετασθούν στο 
πλαίσιο μιας δράσης COST από τη διεύθυνση του ΚΚΕρ. Θα συνεχιστούν οι εργασίες σχετικά με τα ιχνοστοιχεία 
και τις συνέπειες τους στην υγεία. 
Στο πεδίο των βλαβερών ουσιών στην ατμόσφαιρα, οι εναποθέσεις οξέων ευρίσκονται στην πρώτη γραμμή ως 
ερευνητικός τομέας, ενώ κατά την ανάλυση των συνεπειών της φωτοχημικής δράσης θα εξετασθούν διεξοδικότερα 
οι επιπτώσεις στα φυτά. Με τη χρησιμοποίηση μαθηματικών μοντέλλων θα κατανοηθούν καλύτερα ο μηχανισμός 
της μεταφοράς ρυπαντών στην ατμόσφαιρα και το πρόβλημα του ισοζυγίου μάζας, για το οποίο μπορούν να χρησι­
μεύσουν ως υποδείγματα τα δεδομένα από επί τόπου μετρήσεις οι οποίες διεξάχθηκαν με κοινοτική χρηματο­
δότηση. Σε σχέση με αυτή τη δραστηριότητα αναμένονται σημαντικές συμβολές προς τη δράση 611 COST (φυσι­
κοχημική συμπεριφορά των ατμοσφαιρικών ρυπαντών) και στο σχέδιο EUROTRAC του προγράμματος ΕΥΡΗΚΑ. 
Στο κεντρικό εργαστήριο για την ατμοσφαιρική ρύπανση θα συνεχισθούν περαιτέρω οι εργασίες για την υλο­
ποίηση της απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με τις οριακές τιμές για το διοξείδιο του θείου και τα αιωρούμενα 
σωματίδια, μέσω προτάσεων για τον εναρμονισμό των αναλυτικών τεχνικών μεθόδων. 
Οι μελέτες στον τομέα της ποιότητας του νερού επικεντρώνονται στην κατανομή των ιχνοστοιχείων και στις 
δυνατές βλαβερές επιπτώσεις τους στο περιβάλλον σε υδάτινα οικοσυστήματα.. 
Ένα άλλο ερευνητικό σχέδιο (το οποίο προηγουμένως διεξαγόταν στο πλαίσιο της δράσης «επικίνδυνες βιομηχα­
νικές ουσίες») αφορά την κατανομή και το δυνατό μετασχηματισμό βλαβερών χημικών αποβλήτων, τη διαχείριση 
τους και τις επιπτώσεις τους στο περιβάλλον, υπό την έννοια της απόφασης του Συμβουλίου 78/319/ΕΟΚ περί 
τοξικών αποβλήτων. 
5.2. Μέτρηση των ακτινοβολιών και εκτίμηση των κινδύνων από τις ακτινοβολίες 
Η πρόταση αυτή αποτελεί ένα επεξεργασμένο προσχέδιο για μια περιεκτική πρόταση προγράμματος προς υποβολή 
για το έτος 1988, η οποία, υπό την έννοια της συνθήκης Ευρατόμ (Κεφάλαιο III) και υπό το φως της καταστροφής 
του Tschernobyl, αποσκοπεί στη δημιουργία ή στη βελτίωση του επιστημονικού εργαλείου για μελλοντικές δράσεις 
της Επιτροπής στον τομέα της προστασίας από τις ακτινοβολίες. 
Προβλέπονται οι εξής επί μέρους δραστηριότητες: 
— Η εξέταση των δυνατοτήτων συλλογής σε μια τράπεζα δεδομένων όλων των πληροφοριών σχετικά με τα περι­
βαλλοντικά χαρακτηριστικά και τη βιολογική επενέργεια των ραδιονουκλεϊδίων, 
— Η ανάλυση μαθηματικών μοντέλλων ως προς την ικανότητα τους να υπολογίσουν σε ευρωπαϊκή κλίμακα την 
κατανομή των ραδιονουκλεϊδίων, τα οποία εκλύονται από μια πυρηνική τεχνική εγκατάσταση (υπό συνθήκες 
κανονικής λειτουργίας ή σε περίπτωση βλάβης), και να εκτιμούν την προκύπτουσα συλλογική δόση ραδιενέρ­
γειας για τον πληθυσμό, 
— Η συλλογή και αξιολόγηση δεδομένων από μετρήσεις που προέκυψαν από τις δραστηριότητες παρακολούθησης 
του περιβάλλοντος που διεξάγονται στο ερευνητικό κέντρο της Ispra, συμπληρωματικώς προς το πρόγραμμα 
κοινής δαπάνης «ακτινοπροστασία». 
Το νέο πρόγραμμα περιλαμβάνει μελέτες για την τυποποίηση των μεθόδων μέτρησης για τη λήψη δειγμάτων αέρα, 
καθώς επίσης και μια εργασία σύγκρισης των αποτελεσμάτων που επιτεύχθηκαν στα κράτη μέλη. 
5.3. Τηλεανίχνενση 
Το έτος 1987 σχεδιάζεται να αποτελέσει για το πρόγραμμα αυτό μια μεταβατική περίοδο για νέες δομές και στό­
χους σχεδίων προς εφαρμογή στο επόμενο πολυετές πρόγραμμα. 
Η δραστηριότητα στον τομέα αυτό αφορά κατά πρώτον προμελέτες για την εφαρμογή εγκαταστάσεων ραδιεντο-
πιστή τεχνητού διαφράγματος (SAR) για σκοπούς τηλεανίχνευσης. Θα αποδοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην αξιο­
ποίηση και χρησιμοποίηση των δεδομένων που αποκτήθηκαν κατά το 1986 στο πλαίσιο της κινητοποίησης 
AGRISAR. 
Το υπό διεξαγωγή σχέδιο για την παράκτια μεταφορά της θαλάσσιας ρύπανσης θα συνεχιστεί κατά τέτοιο τρόπο 
ώστε να δίνεται η δυνατότητα σημαντικού επαναπροσανατολισμού του προγράμματος στα τέλη του 1987. Θα 
πρέπει να καταρτιστεί ένα μοντέλλο διάχυσης και κυκλοφορίας, με το οποίο θα δίνεται η δυνατότητα να περιγρά­
φονται οι βιοφυσικές παράμετροι που προκύπτουν από τη θαλάσσια ρύπανση και να προβλέπεται η κατανομή της. 
Κατά το δεύτερο εξάμηνο του 1987, το προωτότυπο ενός ανιχνευτήρα φθορισμού επαγόμενου με ακτίνες λέιζερ, το 
οποίο αναπτύχθηκε για την ανίχνευση και ανάλυση πετρελαιοκηλίδων στη θάλασσα, θα είναι έτοιμο για τη διε­
ξαγωγή των πρώτων επί τόπου δοκιμών. Άλλωστε, θα διερευνηθεί κατά πόσον η τεχνική αυτή είναι επίσης 
κατάλληλη για την ανίχνευση και εξακρίβωση χημικών ρύπων, ώστε να επεκταθεί ενδεχομένως το πρόγραμμα 
προς την κατεύθυνση αυτή. 
(') Συμπεριλαμβανομένων των ουσιών που αναφέρθηκαν στις λίστες Ι και II της οδηγίας 76/464/ΕΟΚ. 
19.2.87 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ApiS. C 41 /15 
Στο πλαίσιο του σχεδίου για τη διερεύνηση των αποθεμάτων ιχθύων, η υπό διεξαγωγή μελέτες, οι οποίες επικεντρώ­
νονται σε τυπικές ζώνες ανοδικών ρευμάτων στην ατλαντική ακτή του Μαρόκου, θα διευρυνθούν ενόψει της 
σύστασης ενός ειδικού σχεδίου στο πλαίσιο του προγράμματος 1988-1991. 
Τέλος, κατά το 1987, το κοινό σχέδιο δράσης που συντάσσεται από τη ΓΔ Γεωργίας, τη Στατιστική Υπηρεσία και 
το ΚΚΕρ θα εγκαινιαστεί προσανατολιζόμενο στην ένταξη της τηλεανίχνευσης σε ένα ευρωπαϊκό σύστημα πληρο­
φοριών για την γεωργία. Οι πρώτες δραστηριότητες, οι οποίες θα εκτελεσθούν μέσω συμβάσεων, αφορούν την 
ανάπτυξη στατιστικών μεθόδων για την απογραφή των γεωργικών χρήσεων γης και για την χρησιμοποίηση προ­
γνώσεων για τη συγκομιδή, με 6άση δεδομένα από τηλεανίχνευση. 
Το σχέδιο για τις θεομηνίες, το οποίο επί του παρόντος εξετάζεται ως προς τη σκοπιμότητα του, θα διακοπεί. 
Επί πλέον, το ΚΚΕρ μαζί με τις ενδιαφερόμενες γενικές διευθύνσεις θα καθορίσουν λεπτομερώς τις δρα­
στηριότητες, με τις οποίες θα πρέπει να υλοποιηθούν οι συστάσεις που διατυπώθηκαν από μια ομάδα εμπειρογνω­
μόνων, ιδίως όσον αφορά το πρόγραμμα CORINE και τον τομέα της θαλάσσιας ρύπανσης. Η ομάδα αυτή, η οποία 
συστάθηκε με την πρωτοβουλία της ΓΔΧΙΙ-ΚΚΕρ, έχει εξετάσει υπό τη διεύθυνση του κυρίου Roy Gibson την 
ανάπτυξη της εφαρμογής των τεχνικών μεθόδων τηλεανίχνευσης. 
5.4. Βιομηχανικοί κίνδυνοι 
Οι δραστηριότητες του ΚΚΕρ στον τομέα αυτό θα διεξαχθούν σε στενή συνεργασία με τη ΓΔ περιβάλλον, προ­
στασία των καταναλωτών και πυρηνική ασφάλεια, όπου το Κοινό Κέντρο Ερευνών έχει εξειδικευθεί στην 
εκτίμηση κινδύνων και στην αντιμετώπιση κινδύνων και για το σκοπό αυτό μπορεί να προσφύγει στις ικανότητες 
του, οι οποίες έχουν ήδη αναπτυχθεί για την επίλυση των προβλημάτων ασφάλειας των αντιδραστήρων. 
Κατόπιν της προκαταρκτικής βασικής εργασίας η οποία διεξάχθηκε κατά τη διάρκεια των ετών 1984 και 1985 και 
με βάση τις συσκέψεις με αντιπροσώπους του βιομηχανικού χώρου και αρχών αρμόδιων για την ασφάλεια των 
βιομηχανικών εγκαταστάσεων, στο πλαίσιο του νέου προγράμματος του ΚΚΕρ θα εξετασθούν δύο πλευρές της 
ασφάλειας των βιομηχανικών εγκαταστάσεων: η πρόληψη ατυχημάτων και η περιστολή των ζημιών. 
Οι εργασίες με αντικείμενο την πρόλυψη ατυχημάτων περιλαμβάνουν δοκιμές μοντέλων για την ανάλυση κιν­
δύνων, οι οποίες εν μέρει θα διεξαχθούν με άλλες ερευνητικές ομάδες και για το σκοπό αυτό θα πρέπει να χρησι­
μεύουν για την εναρμόνιση των προς εφαρμογή μεθόδων. Επί πλέον, σχετικώς με αυτή τη δραστηριότητα, τα 
ερευνητικά σχέδια άλλων ιδρυμάτων (EuReDatA (') και ESRA (2)) θα πρέπει να συντονισθούν και να γίνει ανταλ­
λαγή δεδομένων που αποκτήθηκαν στο πλαίσιο διαφόρων ερευνητικών προγραμμάτων. 
Οι εργασίες με αντικείμενο την περιστολή των ζημιών επικεντρώνονται σε πειραματικές και θεωρητικές μελέτες 
των καλουμένων ανεξέλεγκτων χημικών αντιδράσεων (Runaway-Reactions), δηλαδή διαδικασιών οι οποίες, σε 
περίπτωση που ξεφύγουν από τον έλεγχο, αυξάνουν ταχέως το καταστρεπτικό αποτέλεσμα. Οι προβλεπόμενες 
μελέτες περιλαμβάνουν ζητήματα κινητικής και θερμοδυναμικής, τη διεξαγωγή δοκιμών κατάρτισης μοντέλλων και 
εργασίες ανάλυσης της αποτελεσματικότητας των ανακουφιστικών συστημάτων. 
Το σχέδιο για τα χημικά απόβλητα, το οποίο μέχρι τώρα αντιμετωπιζόταν στο πλαίσιο της δραστηριότητας για 
τους βιομηχανικούς κινδύνους, θα προστεθεί το 1987 στο πρόγραμμα με αντικείμενο την προστασία του περιβάλ­
λοντος, ενώ η ανάπτυξη τεχνικών μη καταστρεπτικής δοκιμής υλικών θα εξακολουθήσει να διεξάγεται στο πλαίσιο 
του προγράμματος για τις βιομηχανικές τεχνολογίες. 
6. Εκμετάλλευση του αντιδραστήρα υψηλής ροής 
Αυτό το πρόγραμμα συμπληρωματικού χαρακτήρα ως προς άλλες δραστηριότητες, σύμφωνα με τα σχέδια που 
συμφωνήθηκαν με τις αρμόδιες εποπτικές και συμβουλευτικές επιτροπές, θα συνεχιστεί και κατά το έτος 1987. 
Κατόπιν της ανακατασκευής που αναλήφθηκε κατά τα έτη 1984 μέχρι 1986, είναι τώρα διαθέσιμη μια σύγχρονη 
εγκατάσταση υψηλών επιδόσεων, η οποία είναι κατ' εξοχήν κατάλληλη για τη δοκιμή υλικών και ως πηγή νετρο­
νίων εντατικής απόδοσης. 
Τα κυριότερα πεδία εφαρμογής είναι ίδια με εκείνα του παρελθόντος: 
— Έρευνα τεχνολογικού προσανατολισμού στον τομέα της ανάπτυξης των πυρηνικών καυσίμων για αντιδρα­
στήρες σχάσης και ανάλυση της συμπεριφοράς κατασκευαστικών υλικών εκτεθειμένων σε ακτινοβολία, 
(') EuReDatA: Ευρωπαϊκή Ένωση Τράπεζας Δεδομένων Αξιοπιστίας. 
(2) ESRA: Ευρωπαϊκή Ένωση Ασφάλειας και Αξιοπιστίας. 
Αριθ. C 41 /16 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 19.2.87 
— Πειράματα με υλικά για αντιδραστήρες σύντηξης, 
— Πειράματα πυρηνικής φυσικής, 
— Εφαρμογή των ακτινοβολιών με νετρόνια για τη διερεύνηση της δομής των υλικών, 
— Παρασκευή ραδιοϊσοτόπων για ιατρικές, βιομηχανικές και επιστημονικές χρήσεις, 
— Πυρηνικές εξετάσεις. 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 
Αντίκτυπος στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) 
1. Η διεξαγωγή του προτεινόμενου προγράμματος για το 1987 θα έχει κατά ποικίλους τρόπους άμεσες και έμμεσες 
επιπτώσεις στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, όπου ως ΜΜΕ ορίζονται όσες απασχολούν προσωπικό λιγό­
τερο από 100 και 500 άτομα αντιστοίχως. 
2. Οι άμεσες επιπτώσεις παρουσιάζονται υπό δύο διαφορετικές μορφές: 
i) αφενός οφέλη τα οποία αντλούν οι ΜΜΕ από τη διεξαγωγή του προγράμματος, 
ii) αφετέρου εργασίες του ΚΚΕρ που μπορούν να ανατεθούν με σύμβαση στις ΜΜΕ. 
Οι ΜΜΕ (παράλληλα με άλλους εργολάβους, εθνικά ερευνητικά κέντρα, οργανισμούς τυποποίησης κλπ) 
αντλούν έμμεσα οφέλη από τα ερευνητικά αποτελέσματα του ΚΚΕρ, τα οποία γνωστοποιούνται μέσω τεχνικών 
δημοσιεύσεων, σε δημόσια σεμινάρια και διασκέψεις και τα οποία ανακοινώνονται στις εθνικές αρχές, οι 
οποίες αποκτούν αυτές τις πληροφορίες από τις ανά τομέα συμβουλευτικές επιτροπές διαχείρισης και συντο­
νισμού στο πλαίσιο των τακτικών εκθέσεων απολογισμού της εργασίας και των ερευνητικών αποτελεσμάτων 
του ΚΚΕρ. 
3. Οι ΜΜΕ, οι οποίες αντλούν άμεσα οφέλη από την εργασία του ΚΚΕρ, επωφελούνται από τις δραστηριότητες 
του ΚΚΕρ στον τομέα της συλλογής, αξιολόγησης και διεύρυνσης των γνώσεων, όπως πχ. στο πλαίσιο της 
τράπεζας δεδομένων για υλικά χρησιμοποιούμενα σε υψηλές θερμοκρασίες στο Petten και στην Ispra, της τρά­
πεζας δεδομένων ECDIN για τις τοξικές χημικές ουσίες (θα λειτουργεί στο εξής υπό ένα εξωτερικά φορέα). 
Οι ΜΜΕ χρησιμοποιούν τις πειραματικές εγκαταστάσεις του ΚΚΕρ συμπεριλαμβανομένης και της εγκατά­
στασης δοκιμής ηλιακών συστημάτων στην Ispra, πράγμα που έχει επίσης ως συνέπεια μια παραπέρα ανάπτυξη 
των εφαρμοζόμενων μεθόδων. 
Όπως ήδη κατά το παρελθόν, έτσι και κατά το 1987 οι ΜΜΕ θα εργαστούν από κοινού στις ερευνητικές εγκα­
ταστάσεις του ΚΚΕρ, για την ανάπτυξη οργάνων, τα οποία χρησιμοποιούνται στα ποικίλα προγράμματα, και 
για την επεξεργασία νέων μεθοδολογιών, συμπεριλαμβανομένων τεχνολογιών για τη διαβίβαση πληροφοριών 
και για το χειρισμό πληροφοριών (συστήματα ελέγχου διασφαλίσεων, τεχνικές τηλεανίχνευσης). 
Νέοι επιστημονικοί κλάδοι για την εφαρμογή νέων προγραμμάτων συχνά αναδείχθηκαν σε συνεργασία με 
ΜΜΕ (πχ. τεχνητή νοημοσύνη), και πολλά σχέδια για την αξιοποίηση των ερευνητικών αποτελεσμάτων του 
ΚΚΕρ διεξάγονται με ΜΜΕ. Τούτο θα συνεχισθεί και κατά το 1987. 
Τέλος, τα ερευνητικά αποτελέσματα του ΚΚΕρ, δρώντας τονωτικά, οδήγησαν στην ίδρυση νέων ΜΜΕ στον 
τομέα της υψηλής τεχνολογίας. Τούτο τεκμηριώνεται με την ύπαρξη, ιδίως στο πολύ πρόσφατο παρελθόν, παρα­
δειγμάτων, τα οποία ανάγονται στο πρόγραμμα του ΚΚΕρ για την αεροδιαστημική τηλεπισκόπηση. 
4. Στο προκαταρκτικό σχέδιο προϋπολογισμού για το έτος 1987 οι «λοιπές» δαπάνες εκτιμήθηκαν στο ύψως των 
29 εκατομμυρίων ECU, οι οποίες καλύπτουν τις δραστηριότητες γενικής διοίκησης και υποδομής. 
Το ποσό αυτό συμπεριλαμβάνει όλα τα στοιχεία του κόστους, τα οποία υπεισέρχονται κατά τη λειτουργία των 
τεσσάρων ερευνητικών εγκαταστάσεων (προμήθεια ενέργειας, μεταφορές, συντήρηση κτιρίων και τεχνικών 
εγκαταστάσεων, γενικές υπηρεσίες). Εκτιμάται ότι γύρω στο V} του χρηματικού αυτού ποσού θα δοθεί για 
συμβάσεις με ΜΜΕ. Ένα επί πλέον ποσό 12 εκατομμυρίων ECU διατίθεται για την επιστημονική-τεχνική υπο­
στήριξη, από το οποίο ένα πολύ σημαντικό τμήμα θα χρησιμοποιηθεί επίσης για συμβάσεις με ΜΜΕ. Το ίδιο 
ισχύει για ένα ποσό 36 εκατομμυρίων ECU, το οποίο προορίζεται για τη χρηματοδότηση της διεξαγωγής του 
άμεσου προγράμματος, συμπεριλαμβανομένης και της εκμετάλλευσης του αντιδραστήρα υψηλής ροής στο 
Petten. Σχετικώς με αυτό, οι καταναλώσιμες διατάξεις που χρησιμοποιούνται στα πειράματα ακτινοβόλησης 
κατά το μεγαλύτερο τμήμα τους κατασκευάζονται από ΜΜΕ, και κατά την κατασκευή επιστημονικών διατά­
ξεων, την προετοιμασία δοκιμίων κλπ, οι τέσσερεις ερευνητικές εγκαταστάσεις προσφεύγουν σε σημαντικό 
βαθμό σε τοπικές επιχειρήσεις.