[pic] | ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ |

Βρυξέλλες, 7.12.2010

COM(2010) 723 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

σχετικά με την επανεξέταση της κοινοτικής στρατηγικής για τον υδράργυρο

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

σχετικά με την επανεξέταση της κοινοτικής στρατηγικής για τον υδράργυρο

1. Εισαγωγή

Στις 28 Ιανουαρίου 2005, η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με κοινοτική στρατηγική για τον υδράργυρο[1]. Η στρατηγική πραγματεύεται τις περισσότερες πτυχές του κύκλου ζωής του υδραργύρου. Στόχος της είναι πρωτίστως να μειώσει τα επίπεδα έκθεσης στον υδράργυρο τόσο του ανθρώπου όσο και του περιβάλλοντος. Στην ανακοίνωση προσδιορίζονται είκοσι δράσεις προτεραιότητας, προς ανάληψη τόσο εντός της ΕΕ, όσο και διεθνώς.

Η στρατηγική έγινε δεκτή με ικανοποίηση στα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 24ης Ιουνίου 2005, όπως και με το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 14ης Μαρτίου 2006.

Η Επιτροπή εκφράζει την πρόθεσή της να «επανεξετάσει τη στρατηγική για τον υδράργυρο συνολικά έως τα τέλη του 2010», όπως αναφέρεται στο σημείο 11 της ανακοίνωσης. Για να στηρίξει την επανεξέταση της στρατηγικής, η Επιτροπή ζήτησε από εξωτερικό σύμβουλο να εκπονήσει διεξοδική μελέτη σχετικά με την υλοποίησή της[2]. Επιπλέον, στις 18 Ιουνίου 2010 πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες σύσκεψη διαβούλευσης των άμεσα ενδιαφερομένων με τα κράτη μέλη, τον κλάδο και περιβαλλοντικές ΜΚΟ. Η τελική έκθεση αντικατοπτρίζει σχόλια τα οποία διατυπώθηκαν στη σύσκεψη, καθώς και τα γραπτά σχόλια που υποβλήθηκαν στο διάστημα μεταξύ Ιουλίου και Αυγούστου 2010.

Η επανεξέταση βασίζεται στα ευρήματα της ανωτέρω μελέτης και σε άλλες πληροφορίες που διαθέτει η Επιτροπή. Με την επανεξέταση καλύπτεται επίσης η υποχρέωση της Επιτροπής να αναφέρει τη συντελούμενη πρόοδο στις πολυμερείς δραστηριότητες σύμφωνα με το άρθρο 8 παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1102/2008 για την απαγόρευση των εξαγωγών μεταλλικού υδραργύρου και ορισμένων ενώσεων και μειγμάτων υδραργύρου και για την ασφαλή αποθήκευση του μεταλλικού υδραργύρου[3]. Η αναφερόμενη στο άρθρο 8 παράγραφος 2 του κανονισμού υποχρέωση υποβολής έκθεσης σχετικά με τις διεξαγόμενες ερευνητικές δραστηριότητες με αντικείμενο τις επιλογές ασφαλούς διάθεσης πληρούται με την έκθεση μελέτης με τίτλο «Απαιτήσεις για τις μονάδες οριστικής διάθεσης μεταλλικού υδραργύρου και αντίστοιχα κριτήρια αποδοχής» (“Requirements for facilities and acceptance criteria for the disposal of metallic mercury”) που διατίθεται στο δικτυακό τόπο της Επιτροπής (βλέπε επίσης δράση 9 κατωτέρω).

2. Διεθνείς εξελιξεισ

Επειδή ο υδράργυρος έχει την ιδιότητα να διαχέεται στο περιβάλλον σε μεγάλες αποστάσεις, η έκθεση του πληθυσμού και του περιβάλλοντος της Ένωσης σε αυτόν είναι αδύνατον να μειωθεί σε αποδεκτό επίπεδο με την άσκηση αποκλειστικά εγχώριων πολιτικών. Ως εκ τούτου, χρειάζεται συντονισμένη διεθνής δράση για τη συνολική και αποτελεσματική αντιμετώπιση του προβλήματος του υδραργύρου. Δεδομένου ότι η στρατηγική για τον υδράργυρο διαπνεόταν από την ενλόγω προσέγγιση, σε επτά από τις δράσεις της (δράσεις 14 έως 20) εστιάσθηκε σε ζητήματα σχετικά με τη στήριξη και την προώθηση διεθνών δραστηριοτήτων. Η ΕΕ κάλεσε επανειλημμένως το Διοικητικό Συμβούλιο του προγράμματος των ΗΕ για το περιβάλλον να λάβει απόφαση για την έναρξη διαπραγματεύσεων σχετικά με παγκόσμια και νομικώς δεσμευτική πράξη σχετικά με τον υδράργυρο. Τον Φεβρουάριο 2009, το Διοικητικό Συμβούλιο αποφάσισε τελικά να συγκροτήσει διακυβερνητική διαπραγματευτική επιτροπή (ΔΔΕ) με εντολή να συντάξει παγκόσμια και νομικώς δεσμευτική πράξη που να καλύπτει τις περισσότερες πηγές του κύκλου ζωής του υδραργύρου. Η πρώτη σύνοδος της ΔΔΕ πραγματοποιήθηκε στις 7-11 Ιουνίου 2010 στη Στοκχόλμη, με στόχο η αντίστοιχη διαδικασία να ολοκληρωθεί στις αρχές του 2013. Με τη χάραξη και την υλοποίηση της ευρωπαϊκής στρατηγικής για τον υδράργυρο επιδιώκεται η ουσιαστική συμβολή στην ενλόγω διαδικασία.

Μόλις υιοθετηθεί η αντίστοιχη παγκόσμια νομοθετική πράξη, η Επιτροπή θα αξιολογήσει την ανάγκη για περαιτέρω επανεξέταση της ενωσιακής πολιτικής για τον υδράργυρο ώστε να αντικατοπτρίζει πλήρως τις νέες διεθνείς υποχρεώσεις.

3. Υλοποίηση τησ στρατηγικησ

Συνολικά, έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος στην υλοποίηση των δράσεων που αποφασίστηκαν το 2005. Στα κατωτέρω κεφάλαια σκιαγραφείται η επιτευχθείσα πρόοδος και για τις είκοσι δράσεις. Για ευχέρεια παραπομπής, στο παράρτημα επαναλαμβάνεται το πλήρες κείμενο των ενλόγω δράσεων.

3.1. Μείωση των εκπομπων

Δράση 1: υλοποίηση της ολοκληρωμένης πρόληψης και του ελέγχου της ρύπανσης (IPPC)

Η οδηγία 2008/1/ΕΚ[4] σχετικά με την ολοκληρωμένη πρόληψη και έλεγχο της ρύπανσης (IPPC – που είχε αρχικώς εκδοθεί το 1996) αποτελεί καίριο νομικό μέσο για τη μείωση των εκπομπών υδραργύρου. Ωστόσο, ο τρόπος που εφαρμόστηκε από τις αρμόδιες για τις άδειες αρχές των κρατών μελών, σε συνδυασμό με την ατελή εφαρμογή των βέλτιστων διαθέσιμων τεχνικών (ΒΔΤ) στις άδειες, δεν επέτρεψε την πλήρη αξιοποίηση των παρεχόμενων δυνατοτήτων για τη μείωση των εκπομπών του υδραργύρου. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή απέδωσε ιδιαίτερη σημασία στη διόρθωση της κατάστασης, όταν επιχειρήθηκε η εκ βάθρων αναθεώρηση της οδηγίας IPPC που οδήγησε στη νέα οδηγία για τις βιομηχανικές εκπομπές (ΟΒΕ).

Όντως, στη νέα οδηγία για τις βιομηχανικές εκπομπές (ΟΒΕ), η οποία εκδόθηκε στις 8 Νοεμβρίου 2010 και θα αντικαταστήσει την οδηγία IPPC, ενισχύεται σε μεγάλο βαθμό ο ρόλος των ΒΔΤ και των συνδεόμενων με τις ΒΔΤ επιπέδων εκπομπών (ΣΕΕ). Τα επίπεδα αυτά πρέπει πλέον να εγκριθούν από την Επιτροπή ως συμπεράσματα για τις ΒΔΤ και θα έχουν νομική ισχύ. Η δυνατότητα των αρχών που είναι αρμόδιες για την έκδοση αδειών, να αποκλίνουν από τα θεσπιζόμενα επίπεδα θα περιοριστεί και θα προϋποθέτει αιτιολόγηση σύμφωνα με αυστηρά κριτήρια που ορίζονται στην οδηγία. Αναμένεται ότι αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα την ταχύτερη αντικατάσταση των τεχνολογιών που βασίζονται στον υδράργυρο και τη μείωση των εκπομπών υδραργύρου σε σειρά βιομηχανικών κλάδων, ιδιαίτερα στη τσιμεντοβιομηχανία, τους βιομηχανικούς κλάδους μη σιδηρούχων μετάλλων, τις μεγάλες εγκαταστάσεις καύσης, την αποτέφρωση αποβλήτων και τη βιομηχανία χλωριούχων αλκαλίων.

Δράση 2: εκπόνηση εγγράφων αναφοράς ΒΔΤ (BREF)

Πρόκειται για εργασία εν εξελίξει. Τα BREF για τη βιομηχανία χλωριούχων αλκαλίων, τις μεγάλες εγκαταστάσεις καύσης και το βιομηχανικό κλάδο μη σιδηρούχων μετάλλων υποβάλλονται τώρα σε επανεξέταση, σε στενή συνεργασία με τους άμεσα ενδιαφερομένους. Στο πλαίσιο αυτό θα αντιμετωπιστούν ειδικότερα και οι εκπομπές του, ιδιαίτερα όσον αφορά τον παροπλισμό μονάδων παραγωγής κυψελών υδραργύρου στη βιομηχανία χλωριούχων αλκαλίων.

Δράση 3: εκπομπές από μικρής κλίμακας μονάδες καύσης άνθρακα

Τον Δεκέμβριο 2005 έλαβε οριστική μορφή μελέτη με αντικείμενο το "Κόστος και την περιβαλλοντική αποτελεσματικότητα των επιλογών μείωσης των εκπομπών υδραργύρου στην ατμόσφαιρα από μικρής κλίμακας εγκαταστάσεις καύσης άνθρακα"[5]. Σύμφωνα με τα ευρήματα της μελέτης, εκτιμήθηκε ότι η πηγή αυτή συμβάλλει με ποσοστό 16% στις συνολικές ενωσιακές εκπομπές υδραργύρου. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με βάση τα ευρήματα της ως άνω μελέτης, , συνέστησε στην πρότασή της για την ΟΒΕ να μειωθεί από 50 MW σε 20 MW η ελάχιστη ονομαστική ισχύς εισόδου που συνεπάγεται την εφαρμογή των κανόνων που ισχύουν για τις μεγάλες μονάδες καύσης. Ωστόσο, στη νομοθεσία της Ένωσης διατηρήθηκε τελικά το κατώφλι των 50 MW συμπεριλαμβάνοντας παράλληλα στην οδηγία ρήτρα με την οποία απαιτείται να επανεξετάσει η Επιτροπή, έως τα τέλη 2012, την ανάγκη ελέγχου εκπομπών κατώτερων της προαναφερόμενης τιμής και, εν ανάγκη, να υποβάλει νομοθετική πρόταση. Εν ευθέτω χρόνο, η Επιτροπή θα μεριμνήσει ώστε να δοθεί η δέουσα συνέχεια στις ως άνω εντολές.

Δράση 4: διαχείριση των αποβλήτων οδοντιατρικών αμαλγαμάτων

Τα οδοντιατρικά αμαλγάματα αντιστοιχούν στη δεύτερη σε μέγεθος χρήση υδραργύρου στην ΕΕ. Με την απόφαση 2000/532/ΕΚ της Επιτροπής[6], τα απόβλητα αμαλγαμάτων από εργασίες οδοντιατρικής περίθαλψης χαρακτηρίζονται ως επικίνδυνα απόβλητα και ως εκ τούτου υπόκεινται στις διατάξεις της πρόσφατα εκδοθείσας οδηγίας πλαισίου για τα απόβλητα[7]. Η Επιτροπή πραγματοποίησε ανασκόπηση των ήδη εφαρμοζόμενων πρακτικών που στις οδοντιατρικές κλινικές μονάδες των κρατών μελών, διενεργώντας το 2005 έρευνα με ερωτηματολόγιο. Κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, ενώ σε πολλά κράτη μέλη είναι υποχρεωτική η εγκατάσταση διαχωριστών αμαλγαμάτων και έχουν καθιερωθεί κατάλληλοι μηχανισμοί συλλογής, αυτό δεν συμβαίνει σε όλη την Κοινότητα.

Οι εκπομπές υδραργύρου υπόκεινται επίσης στην ενωσιακή νομοθεσία για τα ύδατα. Ο υδράργυρος έχει χαρακτηριστεί ως επικίνδυνη ουσία προτεραιότητας σύμφωνα με το παράρτημα Χ της οδηγίας πλαισίου για τα ύδατα (ΟΠΥ)[8], συνεπώς τα κράτη μέλη υποχρεούνται μακροπρόθεσμα να λάβουν μέτρα για να παύσουν ή να εξαλείψουν σταδιακά τις εκπομπές, απορρίψεις και απώλειες της εν λόγω ουσίας. Επιπλέον, και αντανακλώντας τη συνδιαστική θεώρηση της ΟΠΥ, η οδηγία 2008/105/ΕΚ[9] θεσπίζει πρότυπα περιβαλλοντικής ποιότητας στο πεδίο της πολιτικής υδάτων για ορισμένες ουσίες προτεραιότητας, συμπεριλαμβανομένου του υδραργύρου και των ενώσεων του. Στην περίπτωση που δεν τηρούνται τα ενλόγω πρότυπα, τα κράτη μέλη οφείλουν να λάβουν τα δέοντα μέτρα συμμόρφωσης όπως προβλέπεται στο άρθρο 11 της ΟΠΥ.

3.2. Μείωση της προσφορασ

Δράση 5: απαγόρευση των εξαγωγών υδραργύρου

Στις 22 Οκτωβρίου 2008 εξεδόθη ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1102/2008[10] για την απαγόρευση των εξαγωγών μεταλλικού υδραργύρου και ορισμένων ενώσεων και μειγμάτων υδραργύρου και για την ασφαλή αποθήκευση του μεταλλικού υδραργύρου. Η απαγόρευση των εξαγωγών αρχίζει να ισχύει στις 15 Μαρτίου 2011. Οι θεσπιζόμενες βάσει του κανονισμού υποχρεώσεις αναφοράς και ανταλλαγής πληροφοριών θα δώσουν τη δυνατότητα να εκτιμηθούν η αποτελεσματικότητα της απαγόρευσης και οι επιπτώσεις της στην παγκόσμια αγορά υδραργύρου.

3.3. Μείωση της ζητησης

Οι εφαρμογές στα οδοντιατρικά αμαλγάματα και τον εξοπλισμό μετρήσεων έχουν αναγνωριστεί ως ιδιαίτερης σημασίας, επειδή αντιπροσωπεύουν μείζονες ποσότητες υδραργύρου που εξακολουθούν να ενυπάρχουν στα προϊόντα.

Δράση 6: χρήση οδοντιατρικών αμαλγαμάτων

Οι υπηρεσίες της Επιτροπής συμβουλεύθηκαν δύο επιστημονικές επιτροπές σχετικά με τη χρήση οδοντιατρικών αμαλγαμάτων, την επιτροπή για την υγεία και τους περιβαλλοντικούς κινδύνους (SCHER) και την επιτροπή για τους ανακύπτοντες και τους πρόσφατα εντοπιζόμενους κινδύνους για την υγεία (SCENIHR). Οι γνώμες[11],[12] αμφότερων των επιτροπών δεν κατέληξαν σε οριστικά συμπεράσματα όσον αφορά την αναγκαιότητα λήψης πρόσθετων κανονιστικών μέτρων για τον περιορισμό της χρήσης οδοντιατρικών αμαλγαμάτων.

Ωστόσο, με δεδομένο αφενός ότι ορισμένα κράτη μέλη έχουν ήδη περιορίσει ουσιωδώς τη χρήση οδοντιατρικών αμαλγαμάτων στο εθνικό τους σύστημα υγειονομικής περίθαλψης και αφετέρου ότι τα οδοντιατρικά αμαλγάματα αντιπροσωπεύουν τη δεύτερη σε μέγεθος χρήση υδραργύρου στην ΕΕ, η Επιτροπή αποφάσισε να διενεργήσει αξιολόγηση του πλήρους κύκλου ζωής της συγκεκριμένης χρήσης υδραργύρου. Τα αποτελέσματα της αξιολόγησης αυτής αναμένονται για τα τέλη 2011.

Δράση 7: μετρήσεις και έλεγχοι του εξοπλισμού που περιέχει υδράργυρο

Στις 25 Σεπτεμβρίου 2007, εξεδόθη η οδηγία 2007/51/ΕΚ[13] για την τροποποίηση της οδηγίας 76/769/ΕΟΚ του Συμβουλίου σχετικά με περιορισμούς διάθεσης στην αγορά ορισμένων οργάνων μέτρησης που περιέχουν υδράργυρο. Έτσι δεν επιτρέπεται πλέον να διακινούνται στην αγορά ιατρικά θερμόμετρα, όπως και τα λοιπά όργανα μέτρησης που περιέχουν υδράργυρο (π.χ. μανόμετρα, βαρόμετρα, σφυγμομανόμετρα, θερμόμετρα διαφορετικά από θερμόμετρα πυρετού) που προορίζονται για πώληση στο ευρύ κοινό. Η οδηγία περιλαμβάνει ρήτρα επανεξέτασης για πιθανή επέκταση των υφιστάμενων περιορισμών, και σε άλλα όργανα μέτρησης που περιέχουν υδράργυρο.

Είναι πλέον υπό εξέταση το ενδεχόμενο να επεκταθεί ο ανωτέρω περιορισμός εμπορίας σε επιπλέον όργανα υγειονομικής περίθαλψης, καθώς και σε όργανα μέτρησης προοριζόμενα για επαγγελματικές και βιομηχανικές χρήσεις. Ωστόσο, έχει αλλάξει το νομικό πλαίσιο με την κατάργηση της οδηγίας 76/769/ΕΟΚ και την υποχρέωση, για τους περαιτέρω περιορισμούς εμπορίας, να τηρούνται οι διαδικασίες που επιβάλλει ο κανονισμός REACH (ΕΚ) αριθ. 1907/2006[14]. Η προαναφερόμενη οδηγία 2007/51/ΕΚ εντάχθηκε στο παράρτημα XVII "Περιορισμοί στην παραγωγή, τη διάθεση στην αγορά και τη χρήση ορισμένων επικίνδυνων ουσιών, παρασκευασμάτων και προϊόντων", στο λήμμα 18α, του κανονισμού REACH (ΕΚ) αριθ. 1907/2006, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 552/2009 της Επιτροπής[15]. Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Χημικών Προϊόντων (ECHA), κατόπιν αιτήματος που διατύπωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή βάσει υποχρέωσης της που απορρέει από τη ρήτρα επανεξέτασης του περιορισμού για τα όργανα μέτρησης που περιέχουν υδράργυρο, αξιολόγησε νέα επιστημονικά στοιχεία και συνέταξε έκθεση στην οποία προτείνει τον περαιτέρω περιορισμό του υδραργύρου στα όργανα μέτρησης στην υγειονομική περίθαλψη και σε λοιπές επαγγελματικές και βιομηχανικές χρήσεις. Η διαδικασία διαμόρφωσης γνώμης της έκθεσης περιορισμού την οποία συνέταξε ο ECHA ξεκίνησε με δημόσια διαβούλευση στις 24 Σεπτεμβρίου 2010. Τον Σεπτέμβριο 2011 αναμένεται να υποβληθούν στην Επιτροπή οι γνώμες των σχετικών επιτροπών δυνάμει της REACH. Η Επιτροπή θα αποφασίσει έπειτα για το αν και πότε θα αρχίσουν να ισχύουν στην ΕΕ οι περιορισμοί. Σε συναφή εξέλιξη, η SCENIHR εξέδωσε πρόσφατα γνωμοδότηση[16] στην οποία επιβεβαιώνει ότι διατίθενται αξιόπιστα εναλλακτικά όργανα έναντι των σφυγμομανομέτρων υδραργύρου στην υγειονομική περίθαλψη.

Δράση 8: λοιπά προϊόντα και εφαρμογές

Η έκθεση της μελέτης «Επιλογές για την περιστολή της χρήσης υδραργύρου σε προϊόντα και εφαρμογές και μοίρα του ήδη διακινούμενου υδραργύρου»[17] πραγματεύεται τις περισσότερες τρέχουσες εφαρμογές του υδραργύρου και περιέχει αξιολόγηση των επιλογών για την μείωση των εισροών υδραργύρου στην κοινωνία. Η μελέτη καλύπτει επίσης τη δράση 10.

Ως επακόλουθο της σταδιακής απαγόρευσης των λαμπτήρων πυρακτώσεως από την ενωσιακή αγορά με την οδηγία περί οικολογικού σχεδιασμού του 2005 όπως τροποποιήθηκε το 2009[18], η Επιτροπή πραγματεύθηκε το πρόβλημα του υδραργύρου που περιέχεται στους χρησιμοποιούμενους σε όλο και μεγαλύτερο βαθμό οικονομικούς λαμπτήρες φωτισμού. Στις 24.9.2010, η Επιτροπή εξέδωσε απόφαση περί τροποποιήσεως του παραρτήματος της οδηγίας 2002/95/ΕΚ (της αποκαλούμενης οδηγίας RoHS) με την οποία μειώθηκαν σημαντικά οι οριακές τιμές για του εν λόγω λαμπτήρες που περιέχουν υδράργυρο[19]. Οι λαμπτήρες αυτοί φωτισμού υπόκεινται επίσης στις περί χωριστής συλλογής και επεξεργασίας διατάξεις της οδηγίας 2002/96/ΕΚ[20] σχετικά με τα απόβλητα ειδών ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού (ΑΗΗΕ). Επιπλέον, η Επιτροπή ζήτησε από την επιστημονική την επιτροπή για την υγεία και τους περιβαλλοντικούς κινδύνους (SCHER) γνωμοδότηση σχετικά με τον υδράργυρο σε ορισμένους οικονομικούς λαμπτήρες φωτισμού. Η SCHER απεφάνθη[21] ότι οι συνεπτυγμένων διαστάσεων λυχνίες φθορισμού (CFL) εξασφαλίζουν καθαρή, αν και περιορισμένη, μείωση των συνολικών εκπομπών υδραργύρου από τις λυχνίες και τους σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα, οι οποίοι παρέχουν ηλεκτρική ενέργεια για φωτισμό, σε σύγκριση με άλλους εξετασθέντες λαμπτήρες φωτισμού. Η SCHER ήταν επίσης της γνώμης ότι είναι απίθανο τυχόν θραύση των εν λόγω λυχνιών να συνεπάγεται κίνδυνο για την υγεία ενηλίκων ατόμων. Η SCHER δεν μπορούσε να αποφανθεί για τον κίνδυνο στα παιδιά, επειδή δεν υπάρχουν στοιχεία για την αντίστοιχη έκθεση.

Τον Δεκέμβριο 2008, η Επιτροπή πρότεινε αναδιατύπωση των οδηγιών ΑΗΗΕ και RoHS με στόχο, μεταξύ άλλων, περαιτέρω μείωση των περιεχόμενων στα απόβλητα επικίνδυνων ουσιών (συμπεριλαμβανομένου του υδραργύρου) και αναβαθμισμένους στόχους επανασυλλογής και ανακύκλωσης. Τον Νοέμβριο 2010 επετεύχθη συμφωνία σε πρώτη ανάγνωση στο πλαίσιο της διαδικασίας συναπόφασης για τον RoHS, ενώ η πρόταση για τα ΑΗΗΕ τελεί ακόμη υπό εξέταση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Η οδηγία 2000/53/ΕΚ για τα οχήματα στο τέλος του κύκλου ζωής τους[22] (όπως τροποποιήθηκε τελευταία το 2010) προβλέπει γενική απαγόρευση της χρήσης υδραργύρου σε υλικά και κατασκευαστικά μέρη οχημάτων. Εξακολουθεί να παραχωρείται εξαίρεση για τις λυχνίες προβολέων και τους σωλήνες φθορισμού που χρησιμοποιούνται σε οθόνες του πίνακα οργάνων, η εξαίρεση όμως αυτή έχει χρονικό όριο μέχρι την 1η Ιουλίου 2012 (ημερομηνία της έγκρισης τύπου του οχήματος).

Με βάση την οδηγία 2006/66/ΕΚ σχετικά με τις ηλεκτρικές στήλες και τους συσσωρευτές και τα απόβλητα ηλεκτρικών στηλών και συσσωρευτών[23], το ανώτατο επιτρεπόμενο όριο για τον περιεχόμενο σε ηλεκτρικές στήλες και συσσωρευτές υδράργυρο μειώθηκε σημαντικά σε σύγκριση με το αντίστοιχο όριο στην προηγούμενη (καταργηθείσα) οδηγία 91/157/ΕΟΚ σχετικά με τις ηλεκτρικές στήλες.

3.4. Αντιμετώπιση των πλεονασματων και των αποθεματων

Δράση 9: αποθήκευση

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1102/2008 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την απαγόρευση των εξαγωγών μεταλλικού υδραργύρου και ορισμένων ενώσεων και μειγμάτων υδραργύρου και για την ασφαλή αποθήκευση του μεταλλικού υδραργύρου ορίζει ότι ο υδράργυρος που συλλέγεται από πηγές μαζικών ποσοτήτων, ιδιαίτερα τη βιομηχανία παραγωγής χλωριούχων αλκαλίων, πρέπει να θεωρείται απόβλητο υποκείμενο σε διάθεση. Τώρα γίνεται επεξεργασία ειδικών κριτηρίων για την ασφαλή αποθήκευση του μεταλλικού υδραργύρου, τα οποία θα εγκριθούν από την Επιτροπή στις αρχές 2011. Επιπλέον, ο ευρωπαϊκός βιομηχανικός κλάδος χλωριούχων αλκαλίων υπέγραψε προαιρετική συμφωνία με την οποία δεσμεύεται να αποστέλλει τις πλεονάζουσες ποσότητες υδραργύρου μόνο σε τόπους αποθήκευσης που εγγυώνται υψηλά πρότυπα ασφάλειας. Οι υποχρεώσεις αναφοράς δυνάμει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1102/2008 θα επιτρέψουν στην Επιτροπή να παρακολουθεί στενά την υλοποίηση της δέσμευσης αυτής.

Ανταποκρινόμενη στην υποχρέωσή της να εξετάζει τις υπό διεξαγωγή ερευνητικές δραστηριότητες με αντικείμενο τις επιλογές ασφαλούς διάθεσης, συμπεριλαμβανομένης της μετατροπής του μεταλλικού υδραργύρου σε στερεά κατάσταση (βλέπε άρθρο 8 παράγραφος 2 του κανονισμού), η Επιτροπή ανέθεσε σε σύμβουλο να συντάξει έκθεση που απέκτησε τελική μορφή το φθινόπωρο 2010[24]. Οι αναμενόμενες οσονούπω στην αγορά πρόοδοι στις τεχνικές μετατροπής σε στερεά κατάσταση είναι πιθανό να επηρεάσουν την ανάπτυξη απαιτήσεων και κριτηρίων για την αποθήκευση μεταλλικού υδραργύρου σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 3. Τη στιγμή της έγκρισης της παρούσας ανακοίνωσης, οι εν λόγω εργασίες ήσαν ακόμη υπό διεξαγωγή.

Δράση 10: υδράργυρος τον οποίο περιέχουν τα ήδη διακινούμενα προϊόντα

Οι αναληφθείσες στο πλαίσιο αυτής της δράσης εργασίες αναφέρονται στη δράση 8.

3.5. Προστασία απο την εκθεση

Δράση 11: ο υδράργυρος σε ψάρια και θαλασσινά

Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) έχει αναπτύξει βελτιωμένα εργαλεία για να υπολογίζει την έκθεση σε λεπτομερές επίπεδο τροφίμων και σε ορισμένες ειδικές ομάδες πληθυσμού. Η νέα αναλυτική βάση δεδομένων για την κατανάλωση τροφίμων[25] περιέχει πληροφορίες για την κατανάλωση από τα παιδιά και τους ενήλικους σε ατομικού επιπέδου ηλικία πρόσληψης, φύλο και βάρος εκάστου συμμετέχοντος. Εάν καταστούν διαθέσιμα νέα δεδομένα για τον υδράργυρο, μπορούν να διενεργηθούν λεπτές εκτιμήσεις της έκθεσης με τη χρήση των νέων βάσεων δεδομένων για την κατανάλωση τροφίμων.

Οι εθνικές αρχές έχουν προσφέρει λεπτομερέστερες συμβουλές κατανάλωσης όσον αφορά τον υδράργυρο στα τρόφιμα, χρησιμοποιώντας ως βάση το ενημερωτικό σημείωμα της Επιτροπής (βλέπε επίσης κατωτέρω στο πλαίσιο της δράσης 12).

Προκειμένου να βελτιώσει περαιτέρω την προστασία της υγείας των εργαζομένων οι οποίοι μπορεί να εκτεθούν στον υδράργυρο, η Επιτροπή εξέδωσε την οδηγία 2009/161/ΕΕ[26] για τη θέσπιση τρίτου καταλόγου ενδεικτικών οριακών τιμών επαγγελματικής έκθεσης (IOELV). Ο κατάλογος αυτός περιλαμβάνει IOELV για τον υδράργυρο και ανόργανες ενώσεις δισθενούς υδραργύρου.

Δράση 12: πληροφορίες όσον αφορά τον υδράργυρο στα είδη διατροφής

Με βάση τις γνώσεις που αποκτήθηκαν στο πλαίσιο της δράσης 11, η Επιτροπή εξέδωσε στις 21 Απριλίου 2008 ενημερωτικό σημείωμα[27] προς τα κράτη μέλη όσον αφορά τον μεθυλυδράργυρο στα ψάρια και θαλασσινά. Το σημείωμα προσφέρει συμβουλές για τις μέγιστες ποσότητες ορισμένων ψαριών που καταναλώνονται από ευάλωτες ομάδες (εγκύους και θηλάζουσες γυναίκες και μικρά παιδιά), οι οποίες θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως κατευθύνσεις από τα κράτη μέλη όταν εκδίδουν συμβουλές για τους καταναλωτές.

3.6. Βελτίωση τησ κατανοησησ

Δράση 13: προτεραιότητες για την έρευνα στον τομέα του υδραργύρου

Από το 2005 και μετά χρηματοδοτήθηκαν από την ΕΕ ορισμένα ερευνητικά έργα που πραγματεύονται τις προτεραιότητες για την έρευνα στον τομέα του υδραργύρου. Οι λεπτομέρειες των έργων που χρηματοδοτήθηκαν μέσω του εβδόμου προγράμματος πλαισίου (ΠΠ7) και άλλων μηχανισμών χρηματοδότησης της έρευνας είναι διαθέσιμες μέσω της υπηρεσίας πληροφόρησης για την κοινοτική έρευνα και ανάπτυξη (CORDIS)[28]. Πρόσφατα υπογράφηκε βάσει του περιβαλλοντικού προγράμματος του ΠΠ7 συμφωνία επιχορήγησης για πενταετές ερευνητικό έργο με αντικείμενο ένα παγκόσμιο σύστημα παρατήρησης του υδραργύρου (GMOS), με συνολικό κόστος 8,8 εκατομμυρίων ευρώ και την εμπλοκή 24 εταίρων από 24 χώρες. Η Επιτροπή συνεισφέρει 6,8 εκατομμύρια ευρώ στο συνολικό κόστος του ενλόγω έργου, το οποίο ξεκίνησε επίσημα την 1η Νοεμβρίου 2010. Στόχος του GMOS είναι να προσφέρει καίριες πληροφορίες σχετικά με τη μεταφορά του υδραργύρου μέσω της ατμόσφαιρας σε παγκόσμια κλίμακα, οι οποίες θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως βάση για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των στρατηγικών μείωσης των εκπομπών υδραργύρου. Αυτό θα συμβάλει σημαντικά στην εκτίμηση της μακροχρόνιας επιτυχίας των σχετικών πολιτικών που ασκούνται σε ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο.

Το χρηματοδοτικό μέσο της ΕΕ για το περιβάλλον (LIFE) έχει χρησιμοποιηθεί για να χρηματοδοτήσει πιλοτικό έργο με αντικείμενο την ασφαλή διάθεση μεταλλικού υδραργύρου[29]. Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δρομολόγησε το 2009 την εκπόνηση μελέτης με αντικείμενο την «Επιστημονική στήριξη σε σχέση με την ενωσιακή πολιτική για τον υδράργυρο». Στόχος της μελέτης είναι να δώσει στην Επιτροπή μια άρτια επιστημονική γνωστική βάση για τον υδράργυρο, αναλύοντας και ανακεφαλαιώνοντας υφιστάμενα ερευνητικά αποτελέσματα που ενδιαφέρουν την ασκούμενη πολιτική. Στη μελέτη θα προβλέπεται παγιωμένη απογραφή των σχετικών με τον υδράργυρο πορισμάτων από ποικιλία ερευνητικών έργων που έχουν αναληφθεί κατά τα τελευταία έτη. Τα αποτελέσματα της μελέτης αναμένονται το θέρος 2011.

3.7. Στήριξη και προωθηση τησ διεθνουσ δρασησ

Η ΕΕ στήριξε ενεργώς τις καταβαλλόμενες προσπάθειες στο πλαίσιο του παγκόσμιου προγράμματος για τον υδράργυρο βάσει του προγράμματος των ΗΕ για το περιβάλλον (UNEP), ιδίως εκείνες που οδήγησαν στην απόφαση 25/5[30] του Διοικητικού Συμβουλίου του UNEP, τον Φεβρουάριο 2009. H απόφαση 25/5 ήταν η αφετηρία για μια τριετή έως τετραετή διαπραγματευτική διαδικασία η οποία αναμένεται να καταλήξει σε παγκόσμιο, νομικώς δεσμευτικό μέσο για τον υδράργυρο (βλέπε επίσης κεφάλαιο 2 και δράσεις 17 & 18). Σε παγκόσμιο επίπεδο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προσέφερε στήριξη στην ομάδα γεωσκόπησης που πρόσφατα εγκαινίασε νέα εργασία (Παγκόσμιο σχέδιο παρακολούθησης για τον υδράργυρο) με στόχο να συγκροτήσει παγκόσμιο σύστημα παρατηρήσεων για τον υδράργυρο.

Δράση 14: εισηγήσεις σε παγκόσμια φόρα και δραστηριότητες

Πέραν των ανωτέρω, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και διάφορα κράτη μέλη συμμετέχουν σε ορισμένες διεθνείς δραστηριότητες με τις οποίες αυξάνεται η συνειδητοποίηση, επιζητούνται δε παράλληλα λύσεις για το πρόβλημα του υδραργύρου. Στο πλαίσιο αυτό, τον Οκτώβριο 2006 διοργανώθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις Βρυξέλλες διεθνές συνέδριο. Η ΕΕ και τα κράτη μέλη της είναι μέλη σε συμμετέχουν σε διάφορα διεθνή φόρα όπου συζητείται το ζήτημα του υδραργύρου[31]. Έχουν επίσης αναληφθεί πρωτοβουλίες σε επίπεδο μεμονωμένων κρατών μελών, όπως η IKIMP[32] (Ενοποίηση γνώσεων για την τεκμηρίωση της πολιτικής για τον υδράργυρο), μια τριετής πρωτοβουλία ανταλλαγής γνώσεων, αφιερωμένη σε ζητήματα υδραργύρου, στο ΗΒ.

Δράση 15: χρηματοδότηση για τη μείωση των εκπομπών από την καύση άνθρακα σε τρίτες χώρες

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προσέφερε χρηματοδότηση ύψους 1 εκατομμυρίου ευρώ προς το UNEP για την εκτέλεση έργου με αντικείμενο τη «Μείωση των εκπομπών από την καύση άνθρακα στον ενεργειακό τομέα». Το σήμερα υπό διεξαγωγή έργο διευθύνεται από το Κέντρο καθαρού άνθρακα της Διεθνούς Οργάνωσης Ενέργειας[33] και επικεντρώνεται σε χώρες με υψηλό βαθμό εξάρτησης από τα στερεά καύσιμα, ιδιαίτερα την Κίνα, την Ινδία, τη Ρωσία και τη Νότιο Αφρική. Επιπλέον, το 2010 δημοσιεύθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανοικτή προκήρυξη για τεχνολογίες καθαρού άνθρακα, για επιχορηγήσεις προοριζόμενες σε χώρες που εξαρτώνται από τον άνθρακα, αναδυόμενες οικονομίες και αναπτυσσόμενες χώρες[34]. Οι επιχορηγήσεις στοχεύουν κυρίως σε δραστηριότητες και μελέτες συγκρότησης δυναμικότητας, διαθέτουν δε συνολικό προϋπολογισμό ύψους 3 εκατομμυρίων ευρώ. Μολονότι το έργο δεν θα εστιάσει αποκλειστικά στον υδράργυρο, θα συντελέσει στον εντοπισμό παράλληλων ωφελειών από τις τεχνικές ελέγχου των εκπομπών στον τομέα της ηλεκτροπαραγωγής με καύση άνθρακα.

Δράση 16: προηγούμενη συναίνεση εν επιγνώσει για την εισαγωγή υδραργύρου

Ήδη από το 2003 η προηγούμενη συναίνεση εν επιγνώσει είχε καταστεί υποχρεωτική για τις εξαγωγές και εισαγωγές ενώσεων υδραργύρου μέσω του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 304/2003 (που έχει πλέον αντικατασταθεί από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 689/2008[35]) για τις εισαγωγές και εξαγωγές επικίνδυνων χημικών προϊόντων, υλοποιώντας τοιουτοτρόπως τη Σύμβαση του Ρότερνταμ περί διαδικασίας συναίνεσης μετά από ενημέρωση (PIC) για ορισμένα επικίνδυνα χημικά προϊόντα και προϊόντα φυτοπροστασίας στο διεθνές εμπόριο. Η διαδικασία PIC εφαρμόστηκε επίσης στις εισαγωγές ενώσεων υδραργύρου για χρήση ως παρασιτοκτόνων.

Δράση 17: πρωτόκολλο για τα βαρέα μέταλλα της σύμβασης της UNECE (Οικονομική Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών για την Ευρώπη) σχετικά με τη διασυνοριακή ρύπανση της ατμόσφαιρας σε μεγάλη απόσταση

Η ΕΕ και 20 κράτη μέλη της είναι Μέρη στο πρωτόκολλο για τα βαρέα μέταλλα στο πλαίσιο της σύμβασης της UNECE σχετικά με τη διαμεθοριακή ατμοσφαιρική ρύπανση σε μεγάλη απόσταση (LRTAP). Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παροτρύνει ένθερμα όσα κράτη μέλη δεν έχουν ακόμη επικυρώσει το πρωτόκολλο να το πράξουν το συντομότερο δυνατό. Τον Σεπτέμβριο 2008, η ΕΕ πρότεινε την προσθήκη ορισμένων προϊόντων που περιέχουν υδράργυρο στο παράρτημα VI του πρωτοκόλλου. Τον Δεκέμβριο 2010 το εκτελεστικό όργανο της σύμβασης LRTAP θα αποφασίσει για την πιθανή έναρξη διαπραγματευτικής διαδικασίας και για το αντικείμενο της διαπραγματευτικής εντολής. Ωστόσο, θα έχει σημασία να διασφαλισθεί ότι οι διαπραγματεύσεις στο πλαίσιο του πρωτοκόλλου για τα βαρέα μέταλλα συνάδουν με τις εξελίξεις στο πλαίσιο του μελλοντικού, νομικώς δεσμευτικού μέσου UNEP για τον υδράργυρο.

Δράση 18: στήριξη του παγκόσμιου προγράμματος UNEP για τον υδράργυρο

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συμμετέχει στη συμβουλευτική ομάδα της παγκόσμιας εταιρικής σχέσης για τον υδράργυρο και έχει προσχωρήσει επίσημα στο χώρο εταιρικής συνεργασίας για τις Εκλύσεις υδραργύρου από την καύση άνθρακα», ενώ η Γερμανία και η Ιταλία είναι μέλη των χώρων «Διαχείριση αποβλήτων υδραργύρου» και «Έρευνα στη μεταφορά μέσω της ατμόσφαιρας και στη μοίρα του υδραργύρου», αντίστοιχα. Στην απόφαση 25/5 του Διοικητικού Συμβουλίου του UNEP η παγκόσμια εταιρική σχέση για τον υδράργυρο χαρακτηρίστηκε ως ένας από τους κυριότερους μηχανισμούς για την απόδοση, αμέσως, δράσεων με αντικείμενο τον υδράργυρο στη διάρκεια της διαπραγματευτικής διαδικασίας του παγκόσμιου, νομικώς δεσμευτικού μέσου για τον υδράργυρο.

Δράση 19: ο υδράργυρος στον τομέα της εξόρυξης χρυσού

Το 2010, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα προσφέρει στο UNDP χρηματοδοτική συνεισφορά ύψους 1,5 εκατομμυρίων ευρώ για τη σύσταση της διευκόλυνσης για την «Ασπίδα της Γουιάνας»[36]. Η διευκόλυνση αποτελεί χρηματοδοτικό μηχανισμό από πολλούς δωρητές που εστιάζει στις δραστηριότητες οι οποίες χρειάζονται για την κατοχύρωση της οικολογικής ακεραιότητας της οικολογικής περιφέρειας της «Ασπίδας της Γουιάνας»[37]. Με τη διευκόλυνση θα χρηματοδοτηθούν «έργα επί του πεδίου» που πραγματεύονται ( μεταξύ άλλων) κινδύνους προκαλούμενους από τη παράνομη και άναρχη εξόρυξη χρυσού από χρυσωρύχους μικρής κλίμακας ( garimpeiros ) που εξαπλώνεται στη γαλλική Γουιάνα, το Σουρινάμ, τη Γουιάνα, τη Βενεζουέλα και την Κολομβία.

Δράση 20: μείωση της προσφοράς υδραργύρου σε διεθνές επίπεδο

Η δοθείσα από το Διοικητικό Συμβούλιο του UNEP προς τη Διακυβερνητική Επιτροπή Διαπραγμάτευσης (INC) εντολή υπό τη μορφή της απόφασης 25/5 περιέχει, μεταξύ άλλων, τη μείωση της προσφοράς υδραργύρου, τη συγκρότηση δυναμικότητας για περιβαλλοντικώς ορθή αποθήκευση της ουσίας και την περιστολή του διεθνούς εμπορίου υδραργύρου. Η ΕΕ συνέβαλε ήδη στη συνολική επιδίωξη εκδίδοντας τον κανονισμό για την απαγόρευση των εξαγωγών υδραργύρου (βλέπε δράση 5). Στο πλαίσιο της διαπραγματευτικής διαδικασίας, η ΕΕ θα συνηγορήσει υπέρ του τρόπου άσκησης της πολιτικής της και θα διερευνήσει τους δυνατούς τρόπους κατάλληλου αντικατοπτρισμού της σε ένα μελλοντικό, νομικώς δεσμευτικό μέσο.

4. Συμπεράσματα

Η υλοποίηση της στρατηγικής για τον υδράργυρο ευρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο και έχει αποδώσει καρπούς σε όλες σχεδόν τις δράσεις.

Για τη μείωση των εκπομπών υδραργύρου υφίσταται πλέον ένα νέο νομικό πλαίσιο για τις μεγάλες σημειακές πηγές. Η εφαρμογή της νέας οδηγίας για τις βιομηχανικές εκπομπές θα επιτρέψει στην ΕΕ να αξιοποιήσει το σημαντικό δυναμικό μείωσης των εκπομπών που μπορεί να επιτευχθεί μέσω της εφαρμογής των βέλτιστων διαθέσιμων τεχνικών. Ωστόσο, αυτό θα απαιτήσει μια τολμηρή πρακτική μεταφοράς κανόνων στο εθνικό δίκαιο και εφαρμογής τους εκ μέρους των κρατών μελών, την οποία θα παρακολουθεί στενά και στηρίζει η Επιτροπή.

Όσον αφορά τη ζήτηση υδραργύρου σε προϊόντα, θα συνεχιστούν οι τρέχουσες εργασίες με αντικείμενο την επέκταση των υφισταμένων περιορισμών εμπορίας ορισμένων οργάνων μετρήσεων που περιέχουν υδράργυρο σε επιπλέον όργανα που χρησιμοποιούνται στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης, ιδιαίτερα τα σφυγμομανόμετρα και για λοιπές επαγγελματικές και βιομηχανικές χρήσεις.

Η Επιτροπή διαπιστώνει ειδικότερα ότι υπάρχει ανάγκη περαιτέρω διερεύνησης του ζητήματος των οδοντιατρικών αμαλγαμάτων. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή προτίθεται να αναλάβει το 2011 την εκπόνηση μελέτης για να αξιολογήσει αναλυτικότερα το ζήτημα με τη δέουσα συνεκτίμηση όλων των πτυχών του κύκλου ζωής των.

Η διεθνής δράση αποτελεί προτεραιότητα για τα επόμενα χρόνια. Με δεδομένο τον παγκόσμιο χαρακτήρα του προβλήματος του υδραργύρου, η εσωτερική ενωσιακή νομοθεσία από μόνη της δεν μπορεί να εγγυηθεί την αποτελεσματική προστασία των ευρωπαίων πολιτών. Η Επιτροπή προτίθεται επομένως να εστιάσει τις προσπάθειές της στη διαπραγμάτευση ενός παγκόσμιου, νομικώς δεσμευτικού μέσου για τον υδράργυρο υπό την αιγίδα του UNEP. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΕ έχει πολλά να προσφέρει επειδή ήδη διαθέτει αποτελεσματικά μέσα σε ενωσιακό επίπεδο. Μόλις το διεθνές αυτό μέσο αποκτήσει μορφή, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα αξιολογήσει ποιες πτυχές του κύκλου ζωής του υδραργύρου θα πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο πρόσθετης, ειδικώς στην ΕΕ, δράσης, συμπεριλαμβανομένων, εάν χρειάζονται, επιπλέον νομοθετικών προτάσεων και λαμβάνοντας υπόψη την επανεξέταση, το 2013, του κανονισμού απαγόρευσης των εξαγωγών και την περαιτέρω πρόοδο στο πλαίσιο της στρατηγικής. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τους πρόσθετους περιορισμούς στις εισαγωγές και εξαγωγές, όπως υποδείχθηκε από τη μελέτη επανεξέτασης του συμβούλου, η οποία χρειάζεται να αξιολογηθεί υπό το πρίσμα υποχρεώσεων κατόπιν διεθνών διαπραγματεύσεων.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Οι δράσεις της κοινοτικής στρατηγικής για τον υδράργυρο (πλήρες κείμενο)

1. Μείωση των εκπομπων

Δράση 1. Η Επιτροπή θα αξιολογήσει τις επιπτώσεις της εφαρμογής της IPPC στις εκπομπές του υδραργύρου και θα εξετάσει κατά πόσον απαιτείται να αναληφθεί περαιτέρω δράση όπως η θέσπιση οριακών τιμών εκπομπής σε κοινοτικό επίπεδο, ενώ υποβάλλονται δεδομένα βάσει των απαιτήσεων αναφοράς στο πλαίσιο της IPPC και του EPER (Ευρωπαϊκό μητρώο ρυπογόνων εκπομπών - ΕΜΡΕ)[38] καθώς και στο πλαίσιο της ευρύτερης επανεξέτασης της στρατηγικής έως τα τέλη του 2010. Εν προκειμένω θα περιληφθεί και η εξέταση των συνδυασμένων οφελών από τους ελέγχους που θα εφαρμοστούν έως την 1η Ιανουαρίου 2008 στο πλαίσιο της οδηγίας 2001/80/EΚ για τη μείωση των εκπομπών του διοξειδίου του θείου από τις μεγάλης κλίμακας εγκαταστάσεις καύσης.

Δράση 2. Η Επιτροπή θα ενθαρρύνει τα κράτη μέλη και τη βιομηχανία να παρέχουν περισσότερες πληροφορίες σε ό,τι αφορά τις εκπομπές, την πρόληψη και τις τεχνικές ελέγχου του υδραργύρου, ώστε να καταστεί δυνατή η εξαγωγή συμπερασμάτων με τη μορφή BREF τα οποία να συμβάλλουν στην περαιτέρω μείωση των εκπομπών. Η δεύτερη έκδοση του BREF για τα χλωριούχα αλκάλια θα περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με την αντιμετώπιση των κινδύνων που συνεπάγονται οι εκλύσεις από την απόσυρση και τον παροπλισμό κυψελών υδραργύρου.

Δράση 3. Η Επιτροπή θα πραγματοποιήσει μελέτη το 2005 σχετικά με τις εναλλακτικές δυνατότητες στον τομέα της καταπολέμησης των εκπομπών του υδραργύρου από μικρής κλίμακας μονάδες καύσης άνθρακα, παράλληλα με την ευρύτερη αξιολόγηση στο πλαίσιο του προγράμματος CAFE.

Δράση 4. Η Επιτροπή θα επανεξετάσει κατά το 2005 τον τρόπο με τον οποίο τα κράτη μέλη εφαρμόζουν τις κοινοτικές απαιτήσεις για την επεξεργασία των αποβλήτων οδοντιατρικών αμαλγαμάτων και εν συνεχεία θα λάβει τα απαραίτητα μέτρα ώστε να εξασφαλιστεί η ορθή εφαρμογή τους.

2. Μείωση τησ προσφορασ

Δράση 5. Ως προκαταληπτική συμβολή υπέρ της πρότασης σχετικά με μια οργανωμένη σε παγκόσμιο επίπεδο προσπάθεια για το σταδιακό τερματισμό της πρωτογενούς παραγωγής του υδραργύρου και με παράλληλο στόχο να σταματήσει η είσοδος των πλεονασμάτων στην αγορά όπως περιγράφεται στο σημείο 10, η Επιτροπή σκοπεύει να προτείνει τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 304/2003 για το σταδιακό τερματισμό των εξαγωγών υδραργύρου από την Κοινότητα το αργότερο έως το 2011.

3. Μείωση τησ ζητησησ

Δράση 6. Βραχυπρόθεσμα η Επιτροπή θα ζητήσει από την Ομάδα Εμπειρογνωμόνων για τα Ιατροτεχνολογικά Προϊόντα να εξετάσει τη χρήση του υδραργύρου στα οδοντιατρικά αμαλγάματα και θα ζητήσει τη γνώμη της Επιστημονικής Επιτροπής για την Υγεία και τους Περιβαλλοντικούς Κινδύνους, ώστε να εκτιμήσει κατά πόσον επιβάλλεται να ληφθούν επιπλέον κανονιστικά μέτρα.

Δράση 7. Η Επιτροπή προτίθεται να προτείνει το 2005 την τροποποίηση της οδηγίας 76/769/EΟΚ[39] ώστε να περιοριστεί η διάθεση στην αγορά για καταναλωτική χρήση και υγειονομική φροντίδα των μη ηλεκτρικών ή ηλεκτρονικών ειδών εξοπλισμού μετρήσεων και ελέγχων που περιέχουν υδράργυρο.

Δράση 8. Βραχυπρόθεσμα η Επιτροπή θα εξετάσει περαιτέρω βραχυπρόθεσμα τα ελάχιστα εναπομένοντα προϊόντα και εφαρμογές στην Ευρωπαϊκή Ένωση που χρησιμοποιούν μικρές ποσότητες υδραργύρου. Μέσο και μακροπρόθεσμα, όλες οι άλλες εναπομένουσες χρήσεις ενδέχεται να επιτρέπονται μόνον κατόπιν άδειας και αφού εξετασθεί το ενδεχόμενο υποκατάστασης βάσει του κανονισμού REACH[40], μετά από την έγκρισή του.

4. Αντιμετώπιση των πλεονασματων και των αποθεματων

Δράση 9. Η Επιτροπή θα αναλάβει δράση ώστε να επιτευχθεί η προσωρινή αποθήκευση υδραργύρου από τη βιομηχανία παραγωγής χλωριούχων αλκαλίων, σύμφωνα με χρονοδιάγραμμα το οποίο να εναρμονίζεται προς τον προβλεπόμενο σταδιακό τερματισμό των εξαγωγών του υδραργύρου έως το 2011. Κατ’ αρχήν η Επιτροπή θα εξετάσει τις δυνατότητες συμφωνίας με τη βιομηχανία.

Δράση 10. Βραχυ – και μακροπρόθεσμα η Επιτροπή θα εκτελέσει περαιτέρω μελέτη σχετικά με τη μοίρα του υδραργύρου που περιέχουν τα ήδη διακινούμενα προϊόντα.

5. Προστασία απο την εκθεση

Δράση 11. Βραχυπρόθεσμα η EFSA θα εξετάσει περαιτέρω τις προσλήψεις υδραργύρου λόγω της συμμετοχής των επιμέρους τύπων ψαριών και θαλασσινών στη δίαιτα ευπαθών πληθυσμών (π.χ. εγκύων και παιδιών).

Δράση 12. Η Επιτροπή θα παράσχει συμπληρωματικές πληροφορίες όσον αφορά τον υδράργυρο στα είδη διατροφής μόλις καταστούν διαθέσιμα νέα δεδομένα. Οι εθνικές αρχές θα ενθαρρυνθούν να προσφέρουν τις συμβουλές τους λαμβάνοντας δεόντως υπόψη τις τοπικές ιδιομορφίες.

6. Βελτίωση τησ κατανοησησ

Δράση 13. Οι προτεραιότητες για τις έρευνες στον τομέα του υδραργύρου θα αντιμετωπισθούν στο 7ο Πρόγραμμα πλαίσιο έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης καθώς και με άλλους κατάλληλους χρηματοδοτικούς μηχανισμούς.

7. Στήριξη και προωθηση τησ διεθνουσ δρασησ

Δράση 14. Η Κοινότητα, τα κράτη μέλη και οι υπόλοιποι εμπλεκόμενοι θα πρέπει να εξακολουθούν να ενημερώνουν τα παγκόσμια φόρα και τις δραστηριότητες αναλαμβάνοντας διμερείς δεσμεύσεις και υλοποιώντας διμερή έργα με τρίτες χώρες, ενδεχομένως και με τη μεταφορά τεχνολογίας, ώστε να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα του υδραργύρου.

Δράση 15. Η Επιτροπή θα εξετάσει κατά πόσον είναι σκόπιμο να θεσπιστεί συγκεκριμένο σύστημα χρηματοδότησης για ερευνητικά και πρότυπα πειραματικά έργα με στόχο τη μείωση των εκπομπών υδραργύρου από την καύση του άνθρακα σε χώρες με υψηλή εξάρτηση από τα στερεά καύσιμα όπως η Κίνα, η Ινδία, η Ρωσία κ.λπ. κατά το πρότυπο του προγράμματος CARNOT με το οποίο καθιερώνεται η καθαρή και αποτελεσματική χρήση των στερεών καυσίμων.

Δράση 16. Η Κοινότητα επιβάλλεται να προάγει την πρωτοβουλία υπαγωγής του υδραργύρου στη διαδικασία PIC (χορήγηση άδειας κατόπιν ενημέρωσης-συναίνεση εν επιγνώσει) σύμφωνα με τη Σύμβαση του Ρότερνταμ.

Δράση 17. Η Κοινότητα και τα κράτη μέλη επιβάλλεται να συνεχίσουν να υποστηρίζουν τις εργασίες που αναπτύσσονται στο πλαίσιο του πρωτοκόλλου για τα βαρέα μέταλλα της σύμβασης της UNECE (Οικονομική Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών για την Ευρώπη) σχετικά με τη διασυνοριακή ρύπανση της ατμόσφαιρας σε μεγάλη απόσταση.

Δράση 18. Η Κοινότητα, τα κράτη μέλη και οι λοιποί εμπλεκόμενοι θα έπρεπε επίσης να υποστηρίξουν το παγκόσμιο πρόγραμμα για τον υδράργυρο του UNEP (Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον), μέσω της εξέτασης υλικών καθώς και της παροχής τεχνογνωσίας, ανθρώπινων και οικονομικών πόρων.

Δράση 19. Η Κοινότητα και τα κράτη μέλη θα πρέπει να υποστηρίξουν κάθε παγκόσμια προσπάθεια που συμβάλλει στη μείωση της χρήσης του υδραργύρου στον τομέα της εξόρυξης χρυσού, π.χ. μέσω του Παγκόσμιου Έργου για τον Υδράργυρο των UNDP (Πρόγραμμα των ΗΕ για την Ανάπτυξη)/GEF (Ταμείο Προστασίας του Περιβάλλοντος)/UNIDO (Οργανισμός Βιομηχανικής Ανάπτυξης των ΗΕ). Θα εξετάσουν επίσης τις δυνατότητες να υποστηριχθούν επιμέρους αναπτυσσόμενες χώρες με διάφορα μέσα σχετικά με την ενίσχυση της αναπτυξιακής συνεργασίας, λαμβάνοντας υπόψη τις εθνικές στρατηγικές για την ανάπτυξη.

Δράση 20. Για να μειωθεί η προσφορά υδραργύρου διεθνώς η Κοινότητα θα πρέπει να συνηγορήσει υπέρ του σταδιακού τερματισμού της πρωτογενούς του παραγωγής σε παγκόσμιο επίπεδο και να ενθαρρύνει τις υπόλοιπες χώρες να απαγορεύσουν την επανεισαγωγή των ήδη υφιστάμενων πλεονασμάτων στην αγορά, στο πλαίσιο πρωτοβουλίας ανάλογης με την αναληφθείσα βάσει του πρωτοκόλλου του Μόντρεαλ για τις ουσίες που καταστρέφουν την οζονόσφαιρα. Για να επιτευχθεί ο ως άνω στόχος, η εξεταζόμενη τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ.304/2003 θα επιβάλει το σταδιακό τερματισμό των εξαγωγών υδραργύρου από την Κοινότητα έως το 2011.

[1] COM(2005)20 τελικό.

[2] http://ec.europa.eu/environment/chemicals/mercury/pdf/review_mercury_strategy2010.pdf

[3] ΕΕ L 304 της 14.11.2008, σ. 75.

[4] ΕΕ L24/8 της 29.1.2008.

[5] http://ec.europa.eu/environment/chemicals/mercury/

[6] ΕΕ L226/3 της 6/9/2000.

[7] Οδηγία 2008/98/ΕΚ, ΕΕ L312/3 της 22.11.2008.

[8] Οδηγία 2000/60/ΕΚ, ΕΕ L327 της 22.12.2000.

[9] ΕΕ L348/89 της 24.12.2008.

[10] ΕΕ L304/75 της 14.11.2008.

[11] http://ec.europa.eu/health/archive/ph_risk/committees/04_scher/docs/scher_o_089.pdf

[12] http://ec.europa.eu/health/archive/ph_risk/committees/04_scenihr/docs/scenihr_o_016.pdf

[13] ΕΕ L257 της 3.10.2007.

[14] ΕΕ L396/1 της 30.12.2006.

[15] ΕΕ L164/7 της 26.6.2009.

[16] http://ec.europa.eu/health/archive/ph_risk/committees/04_scenihr/docs/scenihr_o_025.pdf

[17] http://ec.europa.eu/environment/chemicals/mercury/pdf/study_report2008.pdf

[18] Οδηγία 2009/125/ΕΚ, ΕΕ L 285 της 31.10.2009, σ. 10.

[19] ΕΕ L251/28 της 25.9.2010.

[20] ΕΕ L37/24 της 13.2.2003.

[21] http://ec.europa.eu/health/scientific_committees/environmental_risks/docs/scher_o_124.pdf

[22] ΕΕ L 269 της 21.10.2000, σ. 34.

[23] ΕΕ L 266 της 26.9.2006, σ. 1.

[24] http://ec.europa.eu/environment/chemicals/mercury/

[25] http://www.efsa.europa.eu/en/datex/datexfooddb.htm

[26] ΕΕ L338 της 19.12.2009.

[27] Ενημερωτικό σημείωμα της ΕΚ, της 21ης Απριλίου 2008, σχετικά με τον μεθυλυδράργυρο σε ιχθύς και ιχθυηρά: ec.europa.eu/food/food/chemicalsafety/contaminants/information_note_mercury-fish_21-04-2008.pdf

[28] http://cordis.europa.eu/search

[29] Πρόγραμμα MERSADE (http://www.mayasa.es/ing/mersade.asp)· MERSADE LIFE06 ENV/ES/PREP/03

[30] http://www.chem.unep.ch/mercury/GC25/GC25Report_English_25_5.pdf

[31] Συμπεριλαμβανομένων του προγράμματος των ΗΕ για τον υδράργυρο στο περιβάλλον, του πρωτοκόλλου βαρέων μετάλλων βάσει της σύμβασης LRTAP (μεταφορά ατμοσφαιρικών ρύπων σε μεγάλη απόσταση) της Οικονομικής Επιτροπής των ΗΕ για την Ευρώπη, των συμβάσεων OSPAR (του Όσλο και των Παρισίων για την πρόληψη της θαλάσσιας ρύπανσης) και της Βασιλείας, κλπ.

[32] http://www.mercurynetwork.org.uk/

[33] http://www.iea-coal.org.uk

[34] https://webgate.ec.europa.eu/europeaid/online-services/index.cfm?ADSSChck=1281432803820&do=publi.detPUB&searchtype=AS&Pgm=7573841&debpub=&orderby=upd&orderbyad=Desc&nbPubliList=15&page=1&aoref=129199

[35] ΕΕ L204/14 της 31.7.2008.

[36] http://ec.europa.eu/europeaid/documents/aap/2010/af_aap_2010_dci-env.pdf

[37] http://www.guianashield.org

[38] Απόφαση 2000/479/ΕΚ της Επιτροπής, της 17ης Ιουλίου 2000, περί υιοθέτησης ενός ευρωπαϊκού μητρώου ρυπογόνων εκπομπών (EPER) σύμφωνα με το άρθρο 15 της οδηγίας 96/61/ΕΚ του Συμβουλίου σχετικά με την ολοκληρωμένη πρόληψη και έλεγχο της ρύπανσης, ΕΕ L192 της 28.7.2000.

[39] Οδηγία 76/769/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 27ης Ιουλίου 1976 περί προσεγγίσεως των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών που αφορούν περιορισμούς κυκλοφορίας στην αγορά και χρήσεως μερικών επικινδύνων ουσιών και παρασκευασμάτων, ΕΕ L 262 της 27.9.76.

[40] Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την καταχώριση, την αξιολόγηση και την αδειοδότηση των χημικών προϊόντων και για τους περιορισμούς που επιβάλλονται σε αυτά (Reach), για τη σύσταση ενός Ευρωπαϊκού Οργανισμού Χημικών Προϊόντων και για την τροποποίηση της οδηγίας 1999/45/EΚ και του κανονισμού (ΕΚ) {σχετικά με τους ανθεκτικούς οργανικούς ρύπους}, COM(2003) 644 τελικό της 29.10.2003.