29. 7. 85 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 188/1 
II 
(Προπαραοκευαοτικές πράξεις) 
ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ 
Γνωμοδότηση για τον επαγγελματικό καρκίνο 
(85/C 188/01) 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΟΚΕ) αποφάσισε στις 12/13 Δεκεμβρίου 1984, 
σύμφωνα με το άρθρο 20 εδάφιο 4 του εσωτερικού της κανονισμού, να καταρτήσει γνωμο­
δότηση για τον: «επαγγελματικό καρκίνο». 
Το τμήμα κοινωνικών υποθέσεων στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών 
εργασιών υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του στις 23 Μαΐου 1985 με βάση την εισηγητική 
έκθεση του κ. Etty. 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε κατά την 227η σύνοδο ολομέλειας της, 
συνεδρίαση της 29ης Μαΐου 1985, ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση: 
0. Προοίμιο 
0.1. Ο επαγγελματικός καρκίνος έχει αναγνωρισθεί 
σαν ένα σοβαρό πρόβλημα όσον αφορά την προστα­
σία των εργαζομένων. Η ανάγκη πρόληψης και ελέγ­
χου έχει τονισθεί σε ενέργειες και προτάσεις εθνικού 
και διεθνούς επιπέδου καθώς και σε λιγότερο επίση­
μες αλλά εξίσου έγκυρες διαβουλεύσεις, δημοσιεύσεις 
και μέτρα τόσο στον βιομηχανικό όσο και στον επι­
στημονικό τομέα. Ιδιαίτερα, η ΟΚΕ προσπάθησε να 
μην επαναλάβει το έργο που έχει κιόλας επιτελεστεί 
αναφορικά με τους ορισμούς και τον εντοπισμό των 
ήδη γνωστών καρκινογόνων επαγγελματικών κινδύ­
νων, και αναγνώρισε τη σημασία που έχει η διατύπω­
ση προτάσεων σε συμφωνία με άλλες υποχρεώσεις, 
στο πλαίσιο των κοινοτικών δράσεων και των διε­
θνών συμφωνιών. 
0.2. Σημείο αφετηρίας του τμήματος στάθηκε η ά­
ποψη ότι η αποτελεσματική πρόληψη των καρκινογό­
νων κινδύνων στον τόπο εργασίας (βιομηχανία, γεωρ­
γία, ελεύθερα επαγγέλματα κλπ.) είναι δυνατή με την 
προστασία των εργαζομένων από την έκθεση τους 
στους κινδύνους αυτούς. 
0.3. Η έκθεση, λαμβάνοντας υπόψη ότι αρκετοί φο­
ρείς της Κοινότητας διαδραματίζουν ήδη έναν ρόλο 
στον τομέα του ελέγχου ορισμένων καρκινογόνων 
συντελεστών, ασχολείται περισσότερο με μια συνολι­
κή στρατηγική προσέγγιση του προβλήματος της πρό­
ληψης και του ελέγχου του καρκίνου παρά με τη λήψη 
νέων εγκεκριμένων μέτρων αυτό σημαίνει ότι για την 
εφαρμογή των γενικών αρχών στην Κοινότητα θα 
απαιτηθεί η προετοιμασία μιας οδηγίας στα πλαίσια 
της οδηγίας πλαίσιο, καθώς και η υιοθέτηση κατάλλη­λων δράσεων για την εφαρμογή της στα κράτη μέλη 
της Κοινότητας. 
1. Γενικές παρατηρήσεις, η σημασία της γνωμοδό­
τησης 
1.1. Η ΟΚΕ, αφού εξέτασε τους ορισμούς οι οποίοι 
έχουν ήδη προετοιμασθεί από τους οργανισμούς που 
αναφέρθηκαν στην εισαγωγή, υιοθέτησε τον ακό­
λουθο ορισμό: 
«Με τον όρο επαγγελματικός καρκίνος νοούνται 
εκείνα τα κακοήθη νεοπλάσματα που εμφανίζονται 
στους εργαζόμενους σαν συνέπεια της έκθεσης τους 
σε μια καρκινογόνο ουσία ή παράγοντα κατά την 
εργασία τους». 
1.1.1. Στις καρκινογόνες ουσίες και στους καρκινο­
γόνους παράγοντες συμπεριλαμβάνονται όχι μόνο οι 
χημικές και φυσικές ουσίες που απαιτούνται ειδικά 
από την εργασιακή διαδικασία αλλά και η έκθεση του 
εργαζόμενου την οποία συνεπάγεται η εργασιακή 
δραστηριότητα. Ο καρκίνος μπορεί να προέλθει από 
φυσική, χημική αλλά και δραστηριότητα ιών. Μέχρι 
σήμερα, η ύπαρξη του επαγγελματικού καρκίνου έχει 
αποδοθεί στις δύο πρώτες δραστηριότητες, αλλά όπως 
σε ορισμένα επαγγέλματα απαντώνται επίσης και 
καρκινογόνοι ιοί, πρέπει να συμπεριληφθούν και αυ­
τοί στο πεδίο δράσης του εγγράφου αυτού. 
1.2. Η ΟΚΕ εξέτασε μια άποψη σύμφωνα με την 
οποία τα επαγγελματικά καρκινογόνα στοιχεία δεν 
είναι κατ' ουσίαν διαφορετικά από τους άλλους επαγ­
γελματικούς κινδύνους, αλλά υιοθέτησε την προσέγ­
γιση σύμφωνα με την οποία οι επαγγελματικές καρκι-
νογόνες ουσίες δημιουργούν έναν κίνδυνο με τα ακό-
Αριθ. C 188/2 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 29. 7. 85 
λουθα χαρακτηριστικά, τα οποία αν παρουσιαστούν 
τον καθιστούν ποιοτικά διάφορο: 
α) δεν υπάρχει απόδειξη για την ύπαρξη ενός επιπέ­
δου ασφάλειας κατά την έκθεση· 
β) μεσολαβεί συνήθως μια μακρά λανθάνουσα περίο­
δος μεταξύ της έκθεσης και της εμφάνισης και διά­
γνωσης της νόσου οπότε η νόσος μπορεί να έχει 
καταστεί αμετάκλητη· 
γ) είναι δύσκολο να προβλεφθεί η ασθένεια και 
συχνά είναι μοιραία. Υπάρχουν εντούτοις και μορ­
φές καρκίνου που μπορούν να θεραπευτούν με 
επιτυχία, μολονότι οι διαδικασίες ανίχνευσης είναι 
εφαρμόσιμες μόνο σε ορισμένες μορφές καρκίνου, 
ενώ η διάγνωση και θεραπεία έχουν κυμαινόμενα 
αποτελέσματα* 
δ) δεν είναι εφικτές οι προβλέψεις όσον αφορά την 
επιρρέπεια ατόμων στον κίνδυνο και την επίδραση 
του επαγγελματικού καρκίνου. 
1.3. Οι παράγοντες αυτοί δίνουν έμφαση στην α­
νάγκη του αποτελεσματικού εντοπισμού των καρκινο­
γόνων ουσιών και παραγόντων στο περιβάλλον της 
εργασίας καθώς και στη λήψη των κατάλληλων προ­
ληπτικών μέτρων και ελέγχων. Καθιστούν επίσης ου­
σιαστική ανάγκη την πλήρη ενημέρωση και συστή­
ματα κατάρτισης. Αυτές οι πτυχές αναπτύσσονται με 
μεγαλύτερη λεπτομέρεια στις παραγράφους της γνω­
μοδότησης που ακολουθούν. Τα μέτρα που συζητού­
νται στη συνέχεια ισχύουν για τις καρκινογόνες ου­
σίες και διαδικασίες καθώς και για τα άτομα που εκτί­
θενται ή ενδέχεται να εκτεθούν σε αυτές. 
2. Ταξινόμηση των καρκινογόνων παραγόντων 
2.1. Το πρόβλημα της ταξινόμησης γίνεται δυσχερέ­
στερο υπό το φως των προτεινόμενων συστάσεων από 
άλλους οργανισμούς. Η ιδέα να κατανεμηθούν σε κα­
τηγορίες κατά φθίνουσα τάξη της καρκινογόνου 
δραστικότητας τους και της εφαρμογής τους σε ορι­
σμένες ομάδες παραγόντων, που έχουν ταξινομηθεί 
σύμφωνα με ειδικά μέτρα όπως η απαγόρευση, η πα­
ροχή άδειας, ο περιορισμός, ο έλεγχος, η επίθεση ετι-
κέττας κλπ., φαίνεται ενδιαφέρουσα για λόγους απλό­
τητας και ευχέρειας στη θέσπιση κανόνων. Το τμήμα 
ωστόσο αναγνώρισε ότι προκύπτουν προβλήματα α­
ναφορικά με την ταξινόμηση των καρκινογόνων πα­
ραγόντων στον τομέα αυτό. 
2.2. Το ζήτημα της απαγόρευσης συζητείται παρά 
κάτω. Η ΟΚΕ συνιστά ότι, όταν εντοπίζονται ουσίες, 
παράγοντες και διαδικασίες σαν δείκτες καρκινογό­
νου κινδύνου, να συγκεντρώνονται όλες οι διαθέσιμες 
πληροφορίες και να εκτιμώνται. Η κοινωνική επιταγή 
να προληφθεί η έκθεση των εργαζόμενων σε καρκινο­
γόνους παράγοντες (και να απαγορευθεί συνεπώς, ως 
η ασφαλέστερη λύση, η χρήση τους) πρέπει να αντιπα-
ραβληθεί με την οικονομική αναγκαιότητα η οποία 
υπαγορεύει την εξακολούθηση της χρησιμοποίησης 
τους, κάτω από ορισμένες συνθήκες. 
2.3. Ο εντοπισμός κινδύνων και η εκτίμηση αποτε­
λούν δύο τομείς όπου η ΟΚΕ έπρεπε να αποφύγει να 
εκφράσει ειδικές γνώμες. Σημειώνει ότι τα αποτελέ­
σματα των εργασιών των εξειδικευμένων ιδρυμάτων 
καθιστούν δυνατή την απαρίθμηση παραγόντων/δια­δικασιών, που αποδεικνύουν την καρκινογενή τους 
ιδιότητα, την πιθανή τους ή θέτουν ερωτηματικά σχε­
τικά με αυτή. 
2.4. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι η λήψη συγκεκριμένων μέ­
τρων για τον περιορισμό των κινδύνων θα πρέπει να 
καθοδηγείται από τα αποτελέσματα της έρευνας αυ­
τής καθώς και από τις γνώμες των ειδικών. Θα ήταν 
εφικτή η κατάρτιση ενός προγράμματος για τον περιο­
ρισμό των κινδύνων στο οποίο θα δίνεται προτεραιό­
τητα στην ανάπτυξη των μέτρων όσον αφορά τις ουσί­
ες και τις διαδικασίες οι οποίες έχουν αποδειχθεί ότι 
είναι φορείς υψηλής καρκινογόνου ισχύος. Παρακάτω 
δίδονται στοιχεία για την κατάρτιση ενός τέτοιου 
προγράμματος. 
3. Περιορισμός των κινδύνων 
3.1. Η θέσπιση μέτρων περιορισμού των κινδύνων θα 
πρέπει να αποτελέσει την κοινή προσπάθεια των 
κυβερνήσεων, των εργοδοτών και των εργαζομένων 
καθώς και των εκπροσώπων τους. Για τους εργοδότες 
και τους εργαζόμενους προέχει σημαντικά ο ρόλος της 
πρόληψης ο οποίος θα πρέπει να υποστηριχθεί με την 
κατάλληλη νομοθεσία για ορισμένα θέματα. Οι αρμό­
διες αρχές θα πρέπει να ενημερώνονται κατάλληλα 
για τα προληπτικά μέτρα που λαμβάνουν από κοινού 
οι εργοδότες και εργαζόμενοι και οι εκπρόσωποι 
τους. 
3.2. Στην περίπτωση κατά την οποία αποδειχθεί ότι 
μια ουσία ή μια διαδικασία είναι εξαιρετικά καρκινο­
γόνος, θα πρέπει να απαγορευθεί η έκθεση· σε περι­
πτώσεις που δεν είναι δυνατό να αποφευχθεί η έκθε­
ση, θα πρέπει τότε να απαγορευτεί η χρήση της. Αν 
πρέπει να ληφθούν είτε ένα από τα δύο αυτά μέτρα ή 
καί τα δύο μαζί θα πρέπει να καθορισθεί κατά περί­
πτωση. Είναι δυνατό να υπάρξουν εξαιρέσεις εφόσον 
συνοδεύονται από μέτρα αυστηρής προστασίας στην 
περίπτωση κατά την οποία μια χρήση είναι αιτιολογη­
μένη (όπως για παράδειγμα στην ιατρική έρευνα). Το 
τμήμα θεωρεί ότι η χρήση καρκινογόνων ουσιών θα 
πρέπει πάντοτε να αιτιολογείται με ευσυνειδησία και 
ακρίβεια. Αν η χρήση δεν είναι δυνατό να αιτιολογη­
θεί, τότε θα πρέπει να απαγορεύεται. 
3.3. Οι αρχές που θεσπίστηκαν σ' αυτήν την εισηγη­
τική έκθεση απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή στην περί­
πτωση νέων ουσιών. Οι αρχές αυτές θα πρέπει να 
επεκταθούν ώστε να περιλάβουν, για την περίπτωση 
νέων ουσιών, μια ειδική εκτίμηση της καρκινογόνου 
ισχύος καθώς και το βαθμό έκθεσης σχετικά με τις 
προτεινόμενες συνθήκες χρήσης. Μετά την εκτίμηση, 
κατά την οποία θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί πλήρως 
το διαθέσιμο επιστημονικό και τεχνολογικό δυναμι­
κό, θα πρέπει να εφαρμόζονται τα μέτρα που εκτέθη­
καν και αναλύθηκαν στις δύο προηγούμενες παραγρά­
φους. Στο πλαίσιο αυτό ιδιαίτερη σημασία έχουν επί­
σης οι διαδικασίες που αναπτύχθηκαν στην παρά­
γραφο 4.3. 
3.4. Εφόσον υπάρχουν διαθέσιμα πιο ασφαλή υπο­
κατάστατα θα πρέπει να χρησιμοποιούνται. Ορισμένα 
από τα μέλη του τμήματος τόνισαν ότι θα πρέπει να 
λαμβάνονται υπόψη ορισμένοι παράγοντες όπως το 
κόστος καθώς και κατά πόσο το υποκατάστατο δια­
θέτει όλες τις σχετικές ιδιότητες της ουσίας ή της δια-
29. 7. 85 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 188/3 
δικασίας προκειμένου να αντικατασταθεί. Η έρευνα 
στον τομέα των ασφαλέστερων υποκατάστατων κα­
θώς και η πληροφόρηση, όσον αφορά τη διαθεσιμότη­
τα τους, θα πρέπει να ενταθεί και να βελτιωθεί. Όσα 
από τα κράτη μέλη δεν έχουν ακόμη επικυρώσει τη 
σύμβαση 139 του ΔΟΕ για την «Πρόληψη και 'Ελεγχο 
των Επαγγελματικών Κινδύνων που προκαλούνται 
από καρκινογόνους ουσίες και παράγοντες», θα πρέ­
πει να το κάνουν. 
3.5. Ο καθορισμός οριακών τιμών έκθεσης και η 
βαθμιαία αύξηση τους μπορούν να αποτελέσουν μια 
ακόμη συμβολή στο ζήτημα της πρόληψης των κινδύ­
νων. Εντούτοις, πρέπει να γίνει σαφές ότι όσον αφορά 
την πρόληψη το μόνο γνωστό ασφαλές επίπεδο που 
διασφαλίζει μηδενικό κίνδυνο είναι η μηδενική έκθε­
ση. 
3.6. Από την άποψη αυτή οι παράγοντες στους οποί­
ους πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή είναι: 
- η ανάπτυξη των μεθόδων μέτρησης για το εργα­
σιακό περιβάλλον και την επίβλεψη της υγείας· η 
βελτίωση της ευαισθησίας και της ιδιαιτερότητας 
των διαφόρων χημικών ελέγχων αποτελεί μέρος 
της ανάπτυξης αυτής· 
- η παρακολούθηση ανά εργαζόμενο, τόπο εργασίας 
και περιοχή εργασίας· 
- η μέτρηση σύμφωνα με μια καθορισμένη περιοδι­
κότητα που αναλογεί στα χαρακτηριστικά της πα­
ραγωγικής διαδικασίας κατά προτίμηση, κάθε 
τρεις μήνες τουλάχιστον, ή σε αραιότερα χρονικά 
διαστήματα, σύμφωνα με τις διαβουλεύσεις εργο­
δοτών και εργαζομένων και των εκπροσώπων 
τους, εφόσον τα ποσοστά συγκέντρωσης είναι 
τόσο περιορισμένα ώστε να καθίσταται θεμιτή η 
υπόθεση ότι ο κίνδυνος για όσους εκτίθενται είναι 
σημαντικά περιορισμένος· 
- οι διαβουλεύσεις με τους εργαζόμενους και τους 
εκπροσώπους τους σχετικά με τις μετρήσεις και τα 
αποτελέσματα τους· 
- το δικαίωμα των εργαζομένων και των εκπροσώ­
πων τους να ζητούν μετρήσεις· και τέλος, 
- η πρόνοια για την ενημέρωση, όσον αφορά το πε­
ριεχόμενο των υφιστάμενων σχετικών εθνικών νο­
μοθεσιών. 
3.7. Για την ανάπτυξη των μέτρων, αναφορικά με 
τον περιορισμό των κινδύνων, ένας σημαντικός τομέ­
ας είναι εκείνος των τεχνικών μέτρων. 
3.7.1. Στο πλαίσιο αυτό, το τμήμα καταρχήν προτεί­
νει μέτρα για τη μεταφορά των καρκινογόνων παρα­
γόντων (όπως για παράδειγμα σε κλειστά εμπορευμα­
τοκιβώτια ή με κατάλληλη μορφή). 
3.7.2. Δεύτερο, θα πρέπει να δοθεί προσοχή στα τε­
χνικά μέτρα, που είναι ενσωματωμένα σε ένα σύστη­
μα, τα οποία ασκούν επίδραση στους παράγοντες μιας 
διαδικασίας δηλαδή στις δραστηριότητες στον τόπο 
εργασίας όπως: 
- η μείωση της συγκέντρωσης των καρκινογόνων ου­
σιών και αντίστοιχα η μείωση του βαθμού έκθε­
σης· 
- η πρόληψη της εκπομπής με τη χρησιμοποίηση 
κλειστών συστημάτων - η μείωση της θερμοκρασίας και της πίεσης· 
- η αλλαγή του χωρικού σχεδιαγράμματος του τό­
που εργασίας και της περιοχής εργασίας· 
- η αλλαγή των παραμέτρων διαδικασίας π.χ. με τη 
χρήση καταλυτών 
- η αλλαγή των διαδικασίών παραγωγής κατά ποσό­
τητες σε συνεχείς διαδικασίες· 
- η διήθηση (φιλτράρισμα) σε περίπτωση ανακυκλο-
φορίας του αέρα. 
3.7.3. Τρίτο, θα πρέπει να γίνει επεξεργασία των 
δυνατοτήτων εκλογής όσον αφορά τα τεχνικά μέτρα 
«εκτός συστήματος» (δηλαδή την απομάκρυνση των 
εκπομπών μέσω απορροφητήρων ή εξαερισμού· η πρό­
ληψη της έκθεσης με τη χρησιμοποίηση προστατευτι­
κών συσκευών). 
3.7.4. Τέταρτο, θα πρέπει να εξετασθεί η μείωση του 
ατομικού κινδύνου των εργαζομένων σε κάθε ένα από 
τα στάδια αυτά. Η ομάδα μελέτης θεωρεί ότι τα προ­
ληπτικά μέτρα θα πρέπει να αφορούν: 
- τη μείωση της διάρκειας και έντασης της εργασίας 
κατά τη διάρκεια της έκθεσης· 
- τη μείωση του αριθμού των εργαζομένων που εκτί­
θενται (όχι πάντως με τέτοιο τρόπο, ώστε να αυξη­
θεί ο ατομικός κίνδυνος εκείνων που εκτίθενται)· 
- τη χρησιμοποίηση προστατευτικού εξοπλισμού (α­
ναπνευστικές συσκευές, ρουχισμός, κλπ.)· τέλος 
- οι εργαζόμενοι, οι οποίοι εκτίθενται σε καρκινογό­
νους παράγοντες και διαδικασίες, θα πρέπει να 
υποβάλλονται σε τακτική ιατρική και βιολογική 
επίβλεψη. 
3.8. Όσον αφορά την πρόληψη, το τμήμα παραδέ­
χτηκε ότι είναι ανάγκη να εντοπισθεί αν υπάρχει το 
ενδεχόμενο ομάδων που εκτίθενται σε μεγαλύτερο 
κίνδυνο. Μια ειδικευμένη ομάδα οφείλει να μελετήσει 
το ενδεχόμενο αυτό προκειμένου να καθορισθεί αν 
είναι αναγκαία επιπλέον μέτρα. Η ΟΚΕ παραδέχτηκε 
επίσης ότι ενδέχεται να προκύψουν προβλήματα στο 
πλαίσιο αυτό, όσον αφορά δηλαδή τις υπάρχουσες 
διατάξεις για ίση μεταχείριση και ίσες ευκαιρίες με­
ταξύ ανδρών και γυναικών. 
4. Διαβούλευση, συλλογή και διάδοση πληροφοριών 
4.1. Ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια για την πρό­
ληψη είναι η έλλειψη σχετικών γνώσεων για την καρ­
κινογόνο ισχύ των παραγόντων και των διαδικασιών 
στο τόπο εργασίας, για τους κινδύνους που εμπεριέ­
χονται, καθώς και για τις δυνατότητες μιας αποτελε­
σματικής πρόληψης και εφαρμογής τους, μεταξύ των 
εργοδοτών και εργαζομένων. Μια επιπλέον δυσκολία 
είναι το ότι οι επιπτώσεις των καρκινογόνων ουσιών 
έχουν την τάση να εκδηλώνονται χρόνια μετά την έκ­
θεση. Αυτό μπορεί να έχει σαν αποτέλεσμα να απο­
τύχει η υιοθέτηση των προληπτικών μέτρων, γιατί δεν 
είναι δυνατό να εντοπισθούν σοβαρά συμπτώματα. 
4.2. Είναι επιτακτική η ανάγκη ενός συστήματος, το 
οποίο θα επιτρέψει την καλύτερη ροή των σχετικών 
πληροφοριών προς τους υπεύθυνους για τη λήψη των 
προληπτικών μέτρων στον τόπο εργασίας και μέσω 
αυτών στους εργαζόμενους και τους εκπροσώπους 
Αριθ. C 188/4 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 29. 7. 85 
τους. Παρόμοιες πληροφορίες θα πρέπει να κατα­
στούν διαθέσιμες και σε άλλες ενδιαφερόμενες ομάδες 
όπως στους επαγγελματικούς ιατρούς, στους υγειονό-
μους του περιβάλλοντος, καθώς και σε όσους είναι 
αρμόδιοι για την έρευνα προκειμένου να καλυφθεί το 
κενό στις γνώσεις. Παραμερίζοντας το ζήτημα μιας 
εμπεριστατωμένης συζήτησης σχετικά με την οργά­
νωση και τον συντονισμό της έρευνας, όσον αφορά 
τον εντοπισμό και την εκτίμηση των κινδύνων, το 
τμήμα θεωρεί ότι έχει σημασία να υπογραμμισθεί ότι 
θα ήταν ευχής έργο η διασύνδεση ορισμένων μέτρων 
για την πρόληψη των κινδύνων με την δημιουργία 
συνθηκών καλύτερης ροής πληροφοριών (ίδρυση τρα­
πεζών δεδομένων, καταχώρηση σε μητρώο, βλέπε κε­
φάλαιο 5 παρακάτω). 
4.3. Τακτικές διαβουλεύσεις και συνεργασία μεταξύ 
' των εργοδοτών και των εργαζομένων μπορούν και 
πρέπει να διαδραματίσουν ένα σημαντικό ρόλο σαν 
μέσο για τον σχεδιασμό του περιορισμού των 
κινδύνων και σαν λειτουργικοί κανόνες. 
4.4. Προϋπόθεση των αποτελεσματικών διαβουλεύ­
σεων αποτελεί η επαρκής πληροφόρηση τόσο των ερ­
γοδοτών όσο και των εργαζομένων. 
4.5. Όσον αφορά τους εργοδότες, τους εργαζόμε­
νους και τους ελεύθερους επαγγελματίες, θα πρέπει να 
τονισθεί ότι πολλά από τα μέτρα που συνιστώνται 
στο προηγούμενο κεφάλαιο σχετικά με τους περιορι­
σμούς των κινδύνων θα μπορούσαν και θα πρέπει να 
χρησιμοποιηθούν, σαν μέσα καλύτερης πληροφόρη­
σης. 
4.6. Οι εργαζόμενοι θα πρέπει να λαμβάνουν πλήρη 
πληροφόρηση, προκειμένου να είναι πραγματικά σε 
θέση να συνεργάζονται, για την πρόληψη των κινδύ­
νων. Από την άλλη πλευρά, λήφθηκαν υπόψη τα προ­
βλήματα σχετικά με το απόρρητο των επιχειρήσεων, 
καθώς και η επιθυμία να παρέχεται η κατάλληλη πλη­
ροφόρηση στα κατάλληλα άτομα" οι εργαζόμενοι έ­
χουν ανάγκη από διαφορετική πληροφόρηση από την 
πληροφόρηση που οφείλουν να έχουν οι επαγγελματι­
κοί ιατροί. 
4.7. Η βελτίωση της πληροφόρησης που. απευθύνεται 
στους εργαζόμενους θα μπορούσε να πραγματοποιη­
θεί στο επίπεδο της μορφής με την οποία παρέχεται. 
Θα πρέπει να παρέχεται προφορικά και οπτικά καθώς 
και σε γραπτή μορφή, να είναι κατανοητή, να διαδίδε­
ται σε τακτά χρονικά διαστήματα (π.χ. μια φορά το 
χρόνο) στην μητρική γλώσσα των εργαζομένων και να 
αφορά ειδικά την εργασία τους. 
4.8. Σε ό,τι αφορά το περιεχόμενο η πληροφόρηση 
θα πρέπει να σχετίζεται με τους κινδύνους και τις 
συνέπειες της εργασίας με καρκινογόνες ουσίες, τη 
συγκέντρωση καρκινογόνων παραγόντων που πρέπει 
να αναμένονται κατά τη διάρκεια των δραστηριοτή­
των στον τόπο εργασίας, καθώς και τα προληπτικά 
μέτρα που πρέπει να λαμβάνονται. Το τελευταίο αυτό 
στοιχείο συγκεκριμένα πρέπει να λάβει τη μορφή λε­
πτομερειακών κανόνων εργασίας και κατάρτισης, α­
ναφορικά τόσο με την εργασία κάτω από φυσιολογι­
κές συνθήκες (μέτρα για την προσωπική υγιεινή, κα­
θαρισμός, διάθεση των αποβλήτων) όσο και κάτω από 
«μη φυσιολογικές συνθήκες» ή στις οποίες περιλαμ­βάνονται καταστάσεις έκτακτης ανάγκης. Θα πρέπει 
να καλύπτει δραστηριότητες, όπως εκείνες της επι­
διόρθωσης και της συντήρησης και τέλος εκείνη της 
σήμανσης. Επιγραφές θα πρέπει να πληροφορούν ό­
σους βρίσκονται στον τόπο εργασίας για την ονομα­
σία της ουσίας με την οποία εργάζονται, για την καρ­
κινογόνο δραστικότητα της και τις ιδιότητες της, τη 
συγκέντρωση παραγόντων σε αυτά τα προληπτικά 
μέτρα τα οποία πρέπει να ληφθούν και τις ενδεχόμε­
νες επιπτώσεις. Αυτό το είδος σήμανσης στον τόπο 
εργασίας θα αποτελέσει το αναγκαίο συμπλήρωμα της 
υπάρχουσας κοινοτικής νομοθεσίας σχετικά με τη σή­
μανση επικινδύνων ουσιών. 
4.9. Τα μέτρα που αναφέρθηκαν δεν ισχύουν μόνο 
για τους εργαζόμενους στη βιομηχανία, αλλά επίσης 
και για τους εργαζόμενους στον γεωργικό τομέα, ή 
για άλλους εργαζόμενους και ελεύθερους επαγγελμα­
τίες, οι οποίοι εκτίθενται σε καρκινογόνους παράγο­
ντες και διαδικασίες, στο χώρο εργασίας τους. 
4.10. Οι υπάρχοντες κατάλογοι των επαγγελμάτων 
που συνεπάγονται καρκινογόνους κινδύνους, οι οποί­
οι έχουν καταρτισθεί από διεθνείς εξειδικευμένους ορ­
γανισμούς, θα πρέπει συνεχώς να ενημερώνονται. 
4.11. Ειδική προσοχή πρέπει να δοθεί στην αποτε­
λεσματική διάδοση της πληροφόρησης και των δια­
βουλεύσεων στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. 
5. Καταγραφή των ιατρικών δεδομένων 
5.1. Θεωρείται ότι πρέπει να καταβληθούν ενεργητι­
κές προσπάθειες προκειμένου να βελτιωθεί η διαδικα­
σία καταγραφής των αποτελεσμάτων από τις ιατρικές 
και βιολογικές εξετάσεις των εργαζομένων, οι οποίοι 
εκτίθενται σε καρκινογόνες ουσίες, με σκοπό τη δη­
μιουργία καλύτερων όρων για την ιατρική και επιδη­
μιολογική έρευνα. Το ίδιο ισχύει και για τη θέσπιση 
μητρώων θανάτου στα οποία θα συμπεριλαμβάνονται 
πληροφορίες σχετικά με την αιτία του θανάτου και τις 
προηγούμενες επαγγελματικές δραστηριότητες του α­
ποθανόντος· για τη παροχή πληροφοριών από μητρώα 
καρκινοπαθών σε συνδυασμό με τα επαγγελματικά 
δεδομένα καθώς και για οποιαδήποτε άλλη σχετική 
συγκέντρωση συλλογής δεδομένων. Θα πρέπει να εξα­
σφαλισθεί μια καλύτερη πρόσβαση και χρήση των 
υπαρχόντων δεδομένων. Χρειάζεται να δοθεί προτε­
ραιότητα στην ανάπτυξη ενός συνδετικού σχήματος 
για την αποτελεσματική και συνδυασμένη καταγραφή 
των στοιχείων αυτών. Μεγάλη σημασία θα είχε στο 
πλαίσιο αυτό η δημιουργία ενός διαγράμματος για την 
ενημερωμένη ταξινόμηση των επαγγελμάτων. 
5.2. Όσον αφορά το ενδεχόμενο σύγκρουσης μεταξύ 
των επιστημονικών και δεοντολογικών αξιών που εί­
ναι εγγενείς στη βελτίωση της καταγραφής δεδομέ­
νων, θεωρείται ότι είναι δυνατό να σχεδιαστεί ένα 
σύστημα καταχώρισης δεδομένων με το οποίο θα τη­
ρείται το απόρρητο των προσωπικών δεδομένων. Για 
παράδειγμα οι στατιστικές που περιέχουν προσωπικά 
δεδομένα θα μπορούν να εξετάζονται από άτομα τα 
οποία, λόγω της επαγγελματικής τους δεοντολογίας, 
αναμένεται να εξασφαλίζουν το απόρρητο αυτό. 
5.3. Εκτός από τα δεοντολογικά ζητήματα, η κατα­
γραφή περιπτώσεων επαγγελματικού καρκίνου, δη-
29. 7. 85 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 188/5 
μιουργεί ορισμένα τεχνικά προβλήματα τα οποία θα 
πρέπει να ληφθούν υπόψη. Ορισμένα από αυτά συνδέ­
ονται με την μακρά λανθάνουσα περίοδο της ασθένει­
ας. 'Αλλα σχετίζονται με την κινητικότητα των ερ­
γαζομένων που εκτίθενται σε καρκινογόνους παρά­
γοντες ή διαδικασίες καθώς και με την αλλαγή απα­
σχόλησης. Προκειμένου να συμπληρωθούν τα δεδομέ­
να, είναι πιθανό να αναζητηθούν εργαζόμενοι οι οποί­
οι έχουν παύσει να απασχολούνται και οι οποίοι εί­
χαν εκτεθεί προηγουμένως. 
5.4. Η καταγραφή των περιπτώσεων επαγγελματικού 
καρκίνου δεν θα πρέπει να περιορισθεί μονάχα στους 
θανατηφόρους καρκίνους, αλλά να συμπεριλαμβάνο­
νται επίσης και οι περιπτώσεις επαγγελματικού καρκί­
νου που έχουν θεραπευθεί με επιτυχία. 
5.5.' Τα αρχεία, όπως περιγράφονται παραπάνω, θα 
πρέπει να διατηρούνται για μια ελάχιστη περίοδο 40 
ετών από την ημερομηνία που έπαυσε η έκθεση σε 
καρκινογόνους παράγοντες ή διαδικασίες στον τόπο 
εργασίας. 6. Δράση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας 
6.1. Το τμήμα θεωρεί ότι η ιδιαίτερη φύση των καρ­
κινογόνων παραγόντων και διαδικασιών καθώς και ο 
ιδιαίτερος χαρακτήρας των κινδύνων, οι οποίοι ενέ­
χονται σε αυτά, δικαιολογούν την επεξεργασία μιας 
ειδικής οδηγίας στα πλαίσια της οδηγίας πλαίσιο, η 
οποία θα αφορά κυρίως τη χρήση των καρκινογόνων 
ουσιών στον τόπο εργασίας, σύμφωνα με την οποία 
κάθε σχετική ουσία θα μπορεί να εξετάζεται. 
6.2. Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή Κοινότητα οφείλει να 
επισύρει την προσοχή των κρατών μελών που δεν 
έχουν ακόμη κυρώσει τις υπάρχουσες σχετικές διε­
θνείς πράξεις, ότι είναι σκόπιμο να τις κυρώσουν. 
6.3. Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα οφείλει να αναλάβει 
και να συντονίσει την πραγματοποίηση ερευνών σε 
τομείς συναφείς με την πρόληψη του επαγγελματικού 
καρκίνου και η έρευνα αυτή θα πρέπει να εγγραφεί 
σαν προτεραιότητα στο πρόγραμμα δράσης της Ευρω­
παϊκής Κοινότητας. 
Βρυξέλλες, 29 Μαΐου 1985. 
0 ϋρόεόρος 
της Οικονομικής και Κοινίονικής Επιτροπής 
Gerd MUHR 
Γνωμοδότηση για την πρόταση κανονισμού (ΕΟΚ) του Συμβουλίου που τροποποιεί τον κανο­
νισμό (ΕΟΚ) αριΦ. 3626/82 για την εφαρμογή στην Κοινότητα της σύμβασης για το διε-θνές 
εμπόριο των ειδών άγριας πανίδας και χλωρίδας που απειλούνται με εξαφάνιση (!) 
(85/C 188/02) 
Στις 18 Απριλίου 1985, το Συμβούλιο αποφάσισε, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 198 
της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, να ζητήσει τη 
γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την παραπάνω αναφερό­
μενη πρόταση κανονισμού (ΕΟΚ). 
Το τμήμα περιβάλλοντος, δημόσιας υγείας και κατανάλωσης, στο οποίο ανατέθηκε η προ­
ετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του στις 14 Μαΐου 1985 με 
βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Storie-Pugh. 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΟΚΕ), κατά τη 227η σύνοδο ολομέλειας της (συ­
νεδρίαση της 29ης Μαΐου 1985), υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση: 
Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει την πρόταση της Επιτροπής. 
Βρυξέλλες, 29 Μαΐου 1985. 
0 ΙΙρόεόρος 
της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Gerd MUHR 
(') ΕΕ αριθ. C 112 της 7. 5. 1985, σ. 7.