[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 22.2.2006

SEC(2006) 227 τελικό

Σύσταση για

ΓΝΩΜΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

κατ’ εφαρμογή του άρθρου 9 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου της 7ης Ιουλίου 1997 για το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σύγκλισης της Κύπρου, 2005-2009

(υποβληθείσα από την Επιτροπή)

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Ιστορικό

Το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης, το οποίο τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιουλίου 1998, βασίζεται στον στόχο της επίτευξης υγιών δημόσιων οικονομικών ως μέσο ενίσχυσης των προϋποθέσεων για σταθερότητα των τιμών και ισχυρή διατηρήσιμη ανάπτυξη, οι οποίες ευνοούν τη δημιουργία απασχόλησης. Το 2005, το σύμφωνο τροποποιήθηκε για πρώτη φορά. Η μεταρρύθμιση αναγνώριζε τη χρησιμότητα του συμφώνου για την εδραίωση της δημοσιονομικής πειθαρχίας, αλλά είχε ως σκοπό την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας και των οικονομικών του ερεισμάτων, καθώς επίσης τη διασφάλιση της μακροπρόθεσμης διατηρησιμότητας των δημόσιων οικονομικών.

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και το συντονισμό των οικονομικών πολιτικών[1], ο οποίος αποτελεί στοιχείο του συμφώνου, ορίζει ότι τα κράτη μέλη υποβάλλουν υποχρεωτικά, στο Συμβούλιο και την Επιτροπή, προγράμματα σταθερότητας ή σύγκλισης, καθώς και ετήσιες επικαιροποιήσεις τους (τα κράτη μέλη που έχουν ήδη υιοθετήσει το ενιαίο νόμισμα υποβάλλουν (επικαιροποιημένα) προγράμματα σταθερότητας, ενώ τα κράτη μέλη που δεν το έχουν υιοθετήσει ακόμη υποβάλλουν (επικαιροποιημένα) προγράμματα σύγκλισης). Το πρώτο πρόγραμμα σύγκλισης της Κύπρου υποβλήθηκε τον Μάιο του 2004. Κατ’ εφαρμογή του κανονισμού, το Συμβούλιο εξέδωσε γνώμη επί του προγράμματος στις 5 Ιουλίου 2004 με βάση σχετική σύσταση της Επιτροπής και μετά από διαβουλεύσεις με την Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή. Βάσει της ίδιας διαδικασίας, τα επικαιροποιημένα προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης αξιολογούνται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και εξετάζονται από την προαναφερθείσα επιτροπή, ενώ το Συμβούλιο έχει την ευχέρεια να τα εξετάσει.

Στα εν λόγω προγράμματα, τα κράτη μέλη καλούνται να καθορίσουν τον μεσοπρόθεσμο στόχο τον οποίον θέτουν για τη δημοσιονομική τους κατάσταση και να προσδιορίσουν τα μέτρα που σκοπεύουν να εφαρμόσουν προκειμένου να επιτύχουν και να διατηρήσουν το στόχο αυτό, περιλαμβανομένων των συνοδευτικών οικονομικών παραδοχών. Μετά τη μεταρρύθμιση του συμφώνου, ο μεσοπρόθεσμος στόχος πρέπει να διαφοροποιείται για τα επιμέρους κράτη μέλη λαμβανομένης υπόψη της οικονομικής και δημοσιονομικής ετερογένειας που παρουσιάζει η Ένωση, καθώς και του κινδύνου που η δημοσιονομική πολιτική συνεπάγεται για τη διατηρησιμότητα. Άλλο στοιχείο της μεταρρύθμισης είναι το ότι πρέπει, αφενός, να επιτυγχάνεται συμμετρικότερη προσέγγιση σε σχέση με τη δημοσιονομική πολιτική κατά τη διάρκεια του οικονομικού κύκλου, με την τήρηση αυξημένης δημοσιονομικής πειθαρχίας σε περιόδους ευνοϊκής οικονομικής συγκυρίας και, αφετέρου, να λαμβάνονται υπόψη «μείζονες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις» με επαληθεύσιμα αποτελέσματα για τη μακροπρόθεσμη διατηρησιμότητα σε περίπτωση πρόσκαιρων αποκλίσεων από το μεσοπρόθεσμο στόχο ή από την πορεία προσαρμογής για την επίτευξή του.

Λαμβάνοντας υπόψη τις φθινοπωρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής του 2005, τον κώδικα δεοντολογίας[2], την από κοινού συμφωνηθείσα μεθοδολογία για την εκτίμηση της δυνητικής παραγωγής και των κυκλικά προσαρμοσμένων αποτελεσμάτων καθώς και τους γενικούς προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών που περιλαμβάνονται στις ολοκληρωμένες κατευθυντήριες γραμμές για την περίοδο 2005-2008, η Επιτροπή εξέτασε την προσφάτως υποβληθείσα επικαιροποίηση του προγράμματος σύγκλισης της Κύπρου και, επί τη βάσει της κατωτέρω αξιολόγησης, εξέδωσε σύσταση για γνώμη του Συμβουλίου σχετικά με την εν λόγω επικαιροποίηση.

Εκτίμηση

1. Η Κύπρος υπέβαλε το δεύτερο επικαιροποιημένο της πρόγραμμα σύγκλισης που καλύπτει την περίοδο 2005-2009 στις 14 Δεκεμβρίου 2005, δηλαδή μετά την παρέλευση της προθεσμίας της 1ης Δεκεμβρίου που προβλέπει ο νέος κώδικας δεοντολογίας[3], γεγονός που αντικατοπτρίζει την επιθυμία των αρχών να ενσωματώσουν στο εν λόγω πρόγραμμα σύγκλισης τα δημοσιονομικά μέτρα που εξαγγέλθηκαν τη δεύτερη εβδομάδα του Δεκεμβρίου. Το πρόγραμμα ακολουθεί, εν γένει, το πρότυπο που ισχύει για τα προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης με βάση τον νέο κώδικα δεοντολογίας.[4]

2. Στις 5 Ιουλίου 2004, το Συμβούλιο αποφάσισε ότι η Κύπρος είχε υπερβολικό έλλειμμα. Σύμφωνα με τη σύσταση του Συμβουλίου της ίδιας ημερομηνίας κατ’ εφαρμογή του άρθρου 104 παράγραφος 7, το υπερβολικό έλλειμμα πρέπει να διορθωθεί μέχρι το έτος 2005. Στη γνώμη που εξέδωσε στις 8 Μαρτίου 2005 σχετικά με την προηγούμενη επικαιροποίηση του προγράμματος σύγκλισης για την περίοδο 2004-2008, το Συμβούλιο κάλεσε την Κύπρο να εφαρμόσει με αποφασιστικότητα τα προβλεπόμενα μέτρα προκειμένου το έλλειμμα να μειωθεί σε επίπεδο κατώτερο του 3% του ΑΕΠ έως το 2005, να διασφαλιστεί ότι παράλληλα θα αρχίσει να μειώνεται ο δείκτης δημοσίου χρέους και να συνεχιστούν οι μεταρρυθμίσεις στα συστήματα συντάξεων και υγείας.

3. Κατά την τελευταία δεκαετία, ο ρυθμός ανόδου του πραγματικού ΑΕΠ (3,5%) της Κύπρου συγκαταλεγόταν μεταξύ των υψηλοτέρων της ΕΕ, κυρίως χάρη στην υψηλή παραγωγικότητα και τη δυναμική αύξηση της απασχόλησης. Ο καθαρός ξένος δανεισμός (εξωτερικό έλλειμμα) αυξήθηκε (4,75% του ΑΕΠ το 2004) λόγω απωλειών στο επίπεδο της ανταγωνιστικότητας και του αυξημένου ανταγωνισμού σε ορισμένους από τους κυριότερους εξαγωγικούς τομείς της Κύπρου. Παρεμφερής εξέλιξη σημειώθηκε και όσον αφορά τις καθαρές δανειακές ανάγκες του δημόσιου τομέα, γεγονός που αύξησε το έλλειμμα σε επίπεδο ανώτερο του 4% του ΑΕΠ το 2004. Ο πληθωρισμός υπολογιζόμενος βάσει του ΕνΔΤΚ παρέμεινε σε επίπεδο χαμηλότερο του 3% για το μεγαλύτερο μέρος της δεκαετίας.

4. Το επικαιροποιημένο πρόγραμμα προβλέπει αύξηση του ΑΕΠ με ρυθμό ελαφρώς ανώτερο του 4% για την περίοδο 2006-2009· η πρόβλεψη αυτή βασίζεται στην αναμενόμενη ενίσχυση της τελικής εγχώριας ζήτησης καθώς και στη θετική συνεισφορά του εξωτερικού σκέλους της οικονομίας. Οι προβλέψεις αυτές είναι εύλογες μέχρι το 2007, αλλά είναι ελαφρώς ευνοϊκές για το 2008 και το 2009. Επομένως, οι κυκλικές συνθήκες, μετρούμενες με το κενό παραγωγής, ενδέχεται να είναι ευνοϊκότερες σε σχέση με τις προβλέψεις του προγράμματος. Το εξωτερικό έλλειμμα αναμένεται να υποχωρήσει με σταθερό ρυθμό και από 5,33% του ΑΕΠ το 2006 να υποχωρήσει στο 2,75% το 2009.

5. Ο εναρμονισμένος πληθωρισμός βάσει του ΕνΔΤΚ, ο οποίος παρέμεινε στο 2% περίπου το 2005 παρά τις υψηλότερες τιμές ενέργειας και των μη μεταποιημένων γεωργικών τροφίμων, αναμένεται να παραμείνει σχετικά σταθερός καθ’όλη τη διάρκεια της περιόδου που καλύπτει το πρόγραμμα. Η πρόβλεψη αυτή φαίνεται ρεαλιστική. Από την είσοδό της στον ΜΣΙ ΙΙ στις 2 Μαΐου του 2005, η συναλλαγματική ισοτιμία CYP/EUR παρέμεινε πλησίον της κεντρικής ισοτιμίας. Οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων στη διάρκεια του 2005 υποχώρησαν και διαμορφώθηκαν σε επίπεδο κατώτερο του 4% στις αρχές του 2006. Η απόκλιση σε σχέση με τις αποδόσεις της ζώνης του ευρώ υποχώρησε σε επίπεδο κατώτερο των 100 μονάδων βάσης. Η Κύπρος επιδιώκει να εισέλθει στη ζώνη του ευρώ την 1η Ιανουαρίου 2008.

6. Στην παρούσα επικαιροποίηση εκτιμάται ότι το 2005 το έλλειμμα θα διαμορφωθεί στο 2,5% του ΑΕΠ, σε σύγκριση με το 2,75% του ΑΕΠ που προβλεπόταν στις εκτιμήσεις των υπηρεσιών της Επιτροπής του φθινοπώρου 2005· η προηγούμενη επικαιροποίηση προέβλεπε έλλειμμα μόλις κατώτερο του 3%. Η διαφορά με την προηγούμενη επικαιροποίηση αντικατοπτρίζει κυρίως μια βελτίωση της τάξης του 0,5% του ΑΕΠ όσο αφορά τις πληρωμές για τόκους.

7. Το παρόν επικαιροποιημένο πρόγραμμα, το οποίο βασίζεται σε πρόβλεψη για μείωση του ελλείμματος κάτω από το 3% του ΑΕΠ το 2005, αποσκοπεί στην περαιτέρω εξυγίανση των δημοσίων οικονομικών έως το 2009, προκειμένου το έλλειμμα να διαμορφωθεί έως τότε σε επίπεδο περίπου 0,5% του ΑΕΠ και το ακαθάριστο χρέος στο 53,5% του ΑΕΠ. Το πρωτογενές πλεόνασμα, αφού ανήλθε στο 0,75% του ΑΕΠ το 2005, προβλέπεται ότι θα συνεχίσει να αυξάνεται προοδευτικά και το 2009 αναμένεται να διαμορφωθεί στο 1,75% του ΑΕΠ. Η συρρίκνωση του ελλείμματος οφείλεται σε περικοπή των δαπανών κατά περίπου 4% του ΑΕΠ, η οποία δεν αντισταθμίσθηκε πλήρως από τη μείωση του δείκτη εσόδων (κατά 2%). Η εξυγίανση βασίζεται σε διαρθρωτικού χαρακτήρα περικοπές των τρεχουσών πρωτογενών δαπανών, σε εξοικονομήσεις πόρων όσον αφορά τις πληρωμές για τόκους και σε συνδυασμό διαρθρωτικών και έκτακτων μέτρων στο σκέλος των εσόδων. Η εξαγγελθείσα για την περίοδο 2006-2008 προσαρμογή είναι πιο σταδιακή από ό,τι είχε εξαγγελθεί στο προηγούμενο πρόγραμμα, γεγονός που αντικατοπτρίζει μια ελαφρώς βραδύτερη επιτάχυνση του ρυθμού ανόδου του ΑΕΠ.

8. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς που πραγματοποίησαν οι υπηρεσίες της Επιτροπής με βάση τα στοιχεία του προγράμματος χρησιμοποιώντας την από κοινού συμφωνηθείσα μεθοδολογία, το διαρθρωτικό έλλειμμα (δηλαδή το κυκλικά προσαρμοσμένο έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης μη λαμβανομένων υπόψη έκτακτων και άλλων προσωρινών μέτρων) προβλέπεται να βελτιωθεί και από το 3% το 2005 να υποχωρήσει στο 0,5% περίπου το 2009, δηλαδή να υποχωρεί κατά περισσότερο από 0,5 εκατοστιαία μονάδα του ΑΕΠ ετησίως κατά μέσο όρο, σε ένα περιβάλλον σταδιακά μειωμένου κενού παραγωγής. Η μη βελτίωση του διαρθρωτικού αποτελέσματος το 2007 αντικατοπτρίζει την αναμενόμενη επιδείνωση της καθαρής θέσης της Κύπρου έναντι του προϋπολογισμού της ΕΕ, καθότι προσωρινές αντισταθμιστικές ενισχύσεις που συνδέονται με την προσχώρηση της χώρας στην ΕΕ παύουν να χορηγούνται μετά το 2006. Το επικαιροποιημένο πρόγραμμα προσδιορίζει σαφώς ως μεσοπρόθεσμο στόχο διαρθρωτικό έλλειμμα ύψους 0,5% του ΑΕΠ και προβλέπει την επίτευξή του το 2009. Καθώς ο μεσοπρόθεσμος αυτός στόχος του προγράμματος είναι περισσότερο απαιτητικός από την σχετική ελάχιστη τιμή αναφοράς (εκτιμάται ότι το έλλειμμα θα διαμορφωθεί σε επίπεδο περίπου 2% του ΑΕΠ), τυχόν επίτευξή του αναμένεται να διασφαλίσει και τον στόχο της διαμόρφωσης επαρκούς περιθωρίου ασφαλείας έναντι του ενδεχόμενου εμφάνισης υπερβολικού ελλείμματος. Ο μεσοπρόθεσμος στόχος του προγράμματος τίθεται σε ενδεδειγμένο επίπεδο, δεδομένου ότι βρίσκεται εντός του φάσματος που προβλέπει για τα κράτη μέλη που μετέχουν στην ευρωζώνη ή στον ΜΣΙ II το σύμφωνο σταθερότητας και ανάπτυξης και ο κώδικας δεοντολογίας· παράλληλα ο στόχος αυτός αντικατοπτρίζει κατάλληλα το δείκτη χρέους και τη μέση δυνητική αύξηση της παραγωγής μακροπρόθεσμα.

9. Οι κίνδυνοι για τις δημοσιονομικές προβλέψεις του προγράμματος κρίνονται σε γενικές γραμμές ισορροπημένοι. Δεδομένης της υψηλής εξειδίκευσης της Κύπρου στον τομέα του τουρισμού, οι κίνδυνοι για το μακροοικονομικό σενάριο συνδέονται κυρίως με τις γεωπολιτικές εξελίξεις στην περιοχή. Επιπλέον, οι μακροοικονομικές πολιτικές για το 2008 και το 2009 κρίνονται ελαφρώς αισιόδοξες και οι φορολογικές προβλέψεις φαίνονται μάλλον ευνοϊκές. Ωστόσο, η κυπριακή κυβέρνηση έχει πετύχει μέχρι τώρα τους δημοσιονομικούς της στόχους και στο πλαίσιο του επικαιροποιημένου προγράμματος επαναλαμβάνεται η δέσμευσή της για λήψη συμπληρωματικών μέτρων εφόσον αυτό αποδειχθεί απαραίτητο για την υλοποίηση της προβλεπόμενης εξυγίανσης.

10. Με βάση το εκτιμώμενο αποτέλεσμα για το 2005 και λαμβανομένης υπόψη της εξισορρόπησης των κινδύνων που συνδέονται με τους δημοσιονομικούς στόχους, η δημοσιονομική θέση που περιγράφεται στο πρόγραμμα φαίνεται να είναι συνεκτική με τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος το 2005, όπως προβλέπεται στη σύσταση του Συμβουλίου δυνάμει του άρθρου 104 παράγραφος 7. Αναμένεται επίσης η θέση αυτή να προσφέρει επαρκές περιθώριο ασφαλείας από το 2008 και μετά έναντι του ενδεχόμενου να υπερβεί το δημοσιονομικό έλλειμμα την τιμή αναφοράς του 3% του ΑΕΠ σε συνθήκες κανονικών μακροοικονομικών διακυμάνσεων και να επιτρέψει ουσιαστικά την επίτευξη του μακροπρόθεσμου στόχου του προγράμματος για έλλειμμα 0,5% του ΑΕΠ το 2009. Γενικά, ο ρυθμός της εξυγίανσης σε σχέση με την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου στόχου του προγράμματος είναι συμβατός με τα προβλεπόμενα στο σύμφωνο σταθερότητας και ανάπτυξης.

11. Το δημόσιο χρέος αναμένεται να διαμορφωθεί στο 70,5% του ΑΕΠ το 2005, δηλαδή σε επίπεδο ανώτερο της τιμής αναφοράς του 60% του ΑΕΠ. Το επικαιροποιημένο πρόγραμμα προβλέπει συνεχή μείωση του δείκτη χρέους, το οποίο αναμένεται να υποχωρήσει στο 53,5% το 2009 χάρη στην αύξηση των πρωτογενών υπολοίπων, σε υψηλή άνοδο του ονομαστικού ΑΕΠ και, από το 2006 και μετά, σε προσαρμογές αποθεμάτων-ροών που μειώνουν το χρέος (μείωση των χρεολυτικών κεφαλαίων). Οι κίνδυνοι που συνδέονται με τις εξελίξεις αυτές φαίνονται σχετικά περιορισμένοι. Επαρκής φαίνεται να είναι και ο ρυθμός μείωσης του δείκτη χρέους.

12. Όσον αφορά τη διατηρησιμότητα των δημόσιων οικονομικών, φαίνεται ότι ο κίνδυνος για την Κύπρο είναι μεγάλος όσον αφορά το προβλεπόμενο δημοσιονομικό κόστος από τη γήρανση του πληθυσμού. Η αυστηρή εφαρμογή της σχεδιασθείσας εξυγίανσης των δημοσίων οικονομικών σε μεσοπρόθεσμη βάση θα μειώσει τους κινδύνους που συνδέονται με την μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά τους και, όπως αναγνωρίζεται και στο πρόγραμμα, η εφαρμογή ουσιαστικών μεταρρυθμίσεων στα συστήματα συντάξεων και υγείας θα είναι απαραίτητη προκειμένου να συγκρατηθεί η ταχεία άνοδος των δαπανών που συνδέονται με τη γήρανση του πληθυσμού κατά την περίοδο έως το 2050 και να περιοριστεί ο κίνδυνος που συνδέεται με τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των δημοσίων οικονομικών.

13. Τα μέτρα που προβλέπονται στον τομέα των δημόσιων οικονομικών ανταποκρίνονται εν γένει στους γενικούς προσανατολισμούς οικονομικής πολιτικής που περιλαμβάνονται στις ολοκληρωμένες κατευθυντήριες γραμμές για την περίοδο 2005-2008. Ειδικότερα, η Κύπρος βρίσκεται σε πορεία διόρθωσης του υπερβολικού της ελλείμματος εντός της προθεσμίας που έχει θέσει το Συμβούλιο και πράττει τα απαραίτητα για να επιτύχει τον μεσοπρόθεσμο στόχο της, ενώ ο δείκτης χρέους αρχίζει να μειώνεται από το 2005. Το πρόγραμμα προβλέπει επίσης ότι θα περιοριστεί η ανισορροπία στο εξωτερικό σκέλος της οικονομίας.

14. Στο "εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων" της Κύπρου, το οποίο υποβλήθηκε στις 11 Νοεμβρίου 2005 στο πλαίσιο της ανανεωμένης στρατηγικής της Λισσαβώνας για την ανάπτυξη και την απασχόληση, προσδιορίζονται οι ακόλουθες προκλήσεις με σοβαρές συνέπειες για τα δημόσια οικονομικά: (i) προώθηση της Ε&Α και της καινοτομίας και διευκόλυνση της διάδοσης των ΤΠΕ· (ii) η αναβάθμιση των βασικών υποδομών, (iii) η στήριξη στην ανάπτυξη του ανθρώπινου κεφαλαίου και (iv) η κοινωνική συνοχή. Οι δημοσιονομικές επιπτώσεις των μέτρων που προσδιορίζονται στο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων αποτυπώνονται στις δημοσιονομικές προβλέψεις του προγράμματος σύγκλισης. Τα προβλεπόμενα μέτρα στον τομέα των δημοσίων οικονομικών ανταποκρίνονται στις προτεραιότητες του εθνικού προγράμματος μεταρρυθμίσεων. Ειδικότερα, το επικαιροποιημένο πρόγραμμα δίδει έμφαση σε μέτρα για την εποπτεία και τον καλύτερο έλεγχο των δημοσίων δαπανών.

Με βάση την ανωτέρω εκτίμηση, η διαρθρωτική προσαρμογή που προβλέπεται για την περίοδο του προγράμματος μετά τη μείωση του ελλείμματος κάτω από το 3% του ΑΕΠ το 2005 κρίνεται ως ένα θετικό βήμα. Λαμβανομένων υπόψη των συστάσεων που διατύπωσε το Συμβούλιο στις 5 Ιουλίου του 2004 βάσει του άρθρου 104 παράγραφος 7, θα ήταν σκόπιμο οι αρχές της Κύπρου :

(i) να εφαρμόσουν αποφασιστικά τα μέτρα που προβλέπονται στο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σύγκλισης ώστε, μετά τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος, η λήψη μέτρων μόνιμου χαρακτήρα να επιτρέψει τη συνέχιση της προσπάθειας δημοσιονομικής εξυγίανσης και την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου στόχου που καθορίζεται στο πρόγραμμα·

(ii) να ελέγξουν τις δημόσιες δαπάνες και να εφαρμόσουν περαιτέρω μεταρρυθμίσεις στους τομείς των συντάξεων και της υγείας προκειμένου να βελτιωθεί η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των δημοσίων οικονομικών.

Σύσταση για

ΓΝΩΜΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

κατ’ εφαρμογή του άρθρου 9 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου της 7ης Ιουλίου 1997 για το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σύγκλισης της Κύπρου , 2005-2009

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας,

τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και το συντονισμό των οικονομικών πολιτικών[5], και ιδίως το άρθρο 9 παράγραφος 3,

τη σύσταση της Επιτροπής,

κατόπιν διαβούλευσης με την Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή,

ΕΚΔΙΔΕΙ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΓΝΩΜΗ:

15. Στις 14 Μαρτίου 2006, το Συμβούλιο εξέτασε το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σύγκλισης της Κύπρου για την περίοδο 2005 - 2009.

16. Κατά την τελευταία δεκαετία, ο ρυθμός ανόδου του πραγματικού ΑΕΠ (3,5%) της Κύπρου συγκαταλεγόταν μεταξύ των υψηλοτέρων της ΕΕ, κυρίως χάρη στην υψηλή παραγωγικότητα και τη δυναμική αύξηση της απασχόλησης. Ο καθαρός ξένος δανεισμός (εξωτερικό έλλειμμα) αυξήθηκε (4,8% του ΑΕΠ το 2004) λόγω απωλειών στο επίπεδο της ανταγωνιστικότητας και του αυξημένου ανταγωνισμού σε ορισμένους από τους κυριότερους εξαγωγικούς τομείς της Κύπρου. Παρεμφερής εξέλιξη σημειώθηκε και όσον αφορά τις καθαρές δανειακές ανάγκες του δημόσιου τομέα, γεγονός που αύξησε το έλλειμμα στο 4,1% του ΑΕΠ το 2004. Ο πληθωρισμός υπολογιζόμενος βάσει του ΕνΔΤΚ παρέμεινε σε επίπεδο χαμηλότερο του 3% για το μεγαλύτερο μέρος της δεκαετίας.

17. Στις 5 Ιουλίου 2004, το Συμβούλιο αποφάσισε ότι η Κύπρος είχε υπερβολικό έλλειμμα. Σύμφωνα με τη σύσταση του Συμβουλίου της ίδιας ημερομηνίας κατ’ εφαρμογή του άρθρου 104 παράγραφος 7, το υπερβολικό έλλειμμα πρέπει να διορθωθεί μέχρι το έτος 2005. Στη γνώμη που εξέδωσε στις 8 Μαρτίου 2005 σχετικά με την προηγούμενη επικαιροποίηση του προγράμματος σύγκλισης για την περίοδο 2004-2008, το Συμβούλιο κάλεσε την Κύπρο να εφαρμόσει με αποφασιστικότητα τα προβλεπόμενα μέτρα προκειμένου το έλλειμμα να μειωθεί σε επίπεδο κατώτερο του 3% του ΑΕΠ έως το 2005, να διασφαλιστεί ότι παράλληλα θα αρχίσει να μειώνεται ο δείκτης δημοσίου χρέους και να συνεχιστούν οι μεταρρυθμίσεις στα συστήματα συντάξεων και υγείας.

18. Στην παρούσα επικαιροποίηση εκτιμάται ότι το 2005 το έλλειμμα θα διαμορφωθεί στο 2,5% του ΑΕΠ, σε σύγκριση με το 2,75% του ΑΕΠ που προβλεπόταν στις εκτιμήσεις των υπηρεσιών της Επιτροπής του φθινοπώρου 2005· η προηγούμενη επικαιροποίηση προέβλεπε έλλειμμα μόλις κατώτερο του 3%. Η διαφορά με την προηγούμενη επικαιροποίηση αντικατοπτρίζει κυρίως μια βελτίωση της τάξης του 0,5% του ΑΕΠ όσο αφορά τις πληρωμές για τόκους.

19. Το νέο πρόγραμμα ακολουθεί, εν γένει, το πρότυπο και τις απαιτήσεις παροχής δεδομένων που ισχύουν για τα προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης με βάση τον νέο κώδικα δεοντολογίας[6]. Η Κύπρος υπέβαλε το επικαιροποιημένο της πρόγραμμα σύγκλισης μετά την παρέλευση της προθεσμίας της 1ης Δεκεμβρίου που προβλέπει ο νέος κώδικας δεοντολογίας, γεγονός που αντικατοπτρίζει την επιθυμία των αρχών να ενσωματώσουν στο εν λόγω πρόγραμμα σύγκλισης τα δημοσιονομικά μέτρα που εξαγγέλθηκαν τη δεύτερη εβδομάδα του Δεκεμβρίου.

20. Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο βασίζεται το πρόγραμμα προβλέπει αύξηση του ΑΕΠ με ρυθμό ελαφρώς ανώτερο του 4% για την περίοδο 2005-2009. Εκτιμώμενο με βάση τα διαθέσιμα σήμερα πληροφοριακά στοιχεία, το σενάριο αυτό φαίνεται να βασίζεται σε εύλογες αναπτυξιακές παραδοχές μέχρι το 2007, οι οποίες όμως κρίνονται ελαφρώς ευνοϊκές για το 2008 και το 2009. Επομένως, οι κυκλικές συνθήκες, μετρούμενες με το κενό παραγωγής, ενδέχεται να είναι ευνοϊκότερες σε σχέση με τις προβλέψεις του προγράμματος. Ρεαλιστικές φαίνονται οι προβλέψεις του προγράμματος όσον αφορά τον πληθωρισμό.

21. Το παρόν επικαιροποιημένο πρόγραμμα, το οποίο βασίζεται σε πρόβλεψη για μείωση του ελλείμματος κάτω από το 3% του ΑΕΠ το 2005, αποσκοπεί στην περαιτέρω εξυγίανση των δημοσίων οικονομικών έως το 2009, προκειμένου το έλλειμμα να διαμορφωθεί έως τότε σε επίπεδο περίπου 0,5% του ΑΕΠ. Το πρωτογενές πλεόνασμα, αφού ανήλθε στο 0,75% του ΑΕΠ το 2005, προβλέπεται ότι θα συνεχίσει να αυξάνεται προοδευτικά και το 2009 αναμένεται να διαμορφωθεί στο 1,75% του ΑΕΠ. Η συρρίκνωση του ελλείμματος οφείλεται σε περικοπή των δαπανών κατά περίπου 4% του ΑΕΠ, η οποία δεν αντισταθμίσθηκε πλήρως από τη μείωση του δείκτη εσόδων (κατά 2%). Η εξυγίανση βασίζεται σε διαρθρωτικού χαρακτήρα περικοπές των τρεχουσών πρωτογενών δαπανών, σε εξοικονομήσεις πόρων όσον αφορά τις πληρωμές για τόκους και σε συνδυασμό διαρθρωτικών και έκτακτων μέτρων στο σκέλος των εσόδων. Η εξαγγελθείσα για την περίοδο 2006-2008 προσαρμογή είναι πιο σταδιακή από ό,τι είχε εξαγγελθεί στο προηγούμενο πρόγραμμα, γεγονός που αντικατοπτρίζει μια ελαφρώς βραδύτερη επιτάχυνση του ρυθμού ανόδου του ΑΕΠ.

22. Κατά την περίοδο του προγράμματος, το διαρθρωτικό έλλειμμα (δηλαδή το κυκλικά προσαρμοσμένο αποτέλεσμα μη λαμβανομένων υπόψη έκτακτων και άλλων προσωρινών μέτρων) υπολογιζόμενο χρησιμοποιώντας την από κοινού συμφωνηθείσα μεθοδολογία, προβλέπεται να βελτιωθεί και από το 3% το 2005 να υποχωρήσει στο 0,5% περίπου το 2009, δηλαδή να υποχωρεί κατά περισσότερο από 0,5 εκατοστιαία μονάδα του ΑΕΠ ετησίως κατά μέσο όρο. Η μη βελτίωση του διαρθρωτικού αποτελέσματος το 2007 αντικατοπτρίζει την αναμενόμενη επιδείνωση της καθαρής θέσης της Κύπρου έναντι του προϋπολογισμού της ΕΕ, καθότι προσωρινές αντισταθμιστικές ενισχύσεις που συνδέονται με την προσχώρηση της χώρας στην ΕΕ παύουν να χορηγούνται μετά το 2006. Το επικαιροποιημένο πρόγραμμα προσδιορίζει σαφώς ως μεσοπρόθεσμο στόχο για τη δημοσιονομική θέση διαρθρωτικό έλλειμμα ύψους 0,5% του ΑΕΠ και προβλέπει την επίτευξή του το 2009. Καθώς ο μεσοπρόθεσμος αυτός στόχος του προγράμματος είναι περισσότερο απαιτητικός από την σχετική ελάχιστη τιμή αναφοράς (εκτιμάται ότι το έλλειμμα θα διαμορφωθεί σε επίπεδο περίπου 2% του ΑΕΠ), τυχόν επίτευξή του αναμένεται να διασφαλίσει και τον στόχο της διαμόρφωσης επαρκούς περιθωρίου ασφαλείας έναντι του ενδεχόμενου εμφάνισης υπερβολικού ελλείμματος. Ο μεσοπρόθεσμος στόχος του προγράμματος τίθεται σε ενδεδειγμένο επίπεδο, δεδομένου ότι βρίσκεται εντός του φάσματος που προβλέπει για τα κράτη μέλη που μετέχουν στην ευρωζώνη ή στον ΜΣΙ II το σύμφωνο σταθερότητας και ανάπτυξης και ο κώδικας δεοντολογίας· παράλληλα ο στόχος αυτός αντικατοπτρίζει κατάλληλα το δείκτη χρέους και τη μέση δυνητική αύξηση της παραγωγής μακροπρόθεσμα.

23. Οι κίνδυνοι για τις δημοσιονομικές προβλέψεις του προγράμματος κρίνονται σε γενικές γραμμές ισορροπημένοι. Δεδομένης της υψηλής εξειδίκευσης της Κύπρου στον τομέα του τουρισμού, οι κίνδυνοι για το μακροοικονομικό σενάριο συνδέονται κυρίως με τις γεωπολιτικές εξελίξεις στην περιοχή. Επιπλέον, οι μακροοικονομικές πολιτικές για το 2008 και το 2009 κρίνονται ελαφρώς αισιόδοξες και οι φορολογικές προβλέψεις φαίνονται μάλλον ευνοϊκές. Ωστόσο, η κυπριακή κυβέρνηση έχει πετύχει μέχρι τώρα τους δημοσιονομικούς της στόχους και στο πλαίσιο του επικαιροποιημένου προγράμματος επαναλαμβάνεται η δέσμευσή της για λήψη συμπληρωματικών μέτρων εφόσον αυτό αποδειχθεί απαραίτητο για την υλοποίηση της προβλεπόμενης εξυγίανσης.

24. Με βάση το εκτιμώμενο αποτέλεσμα για το 2005 και λαμβανομένης υπόψη της εξισορρόπησης των κινδύνων που συνδέονται με τους δημοσιονομικούς στόχους, η δημοσιονομική θέση που περιγράφεται στο πρόγραμμα φαίνεται να είναι συνεκτική με τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος το 2005, όπως προβλέπεται στη σύσταση του Συμβουλίου. Επίσης, η θέση αυτή φαίνεται να προσφέρει επαρκές περιθώριο ασφαλείας από το 2008 και μετά έναντι του ενδεχόμενου να υπερβεί το δημοσιονομικό έλλειμμα την τιμή αναφοράς του 3% του ΑΕΠ σε συνθήκες κανονικών μακροοικονομικών διακυμάνσεων και να επιτρέψει ουσιαστικά την επίτευξη του μακροπρόθεσμου στόχου του προγράμματος το 2009, όπως προβλέπεται στο πρόγραμμα.. Κατά τα έτη που ακολουθούν τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος, ο ρυθμός της εξυγίανσης σε σχέση με την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου στόχου του προγράμματος είναι γενικά συμβατός με τα προβλεπόμενα στο σύμφωνο σταθερότητας και ανάπτυξης, το οποίο ορίζει ότι, για τα κράτη μέλη του ΜΣΙ ΙΙ, η ετήσια βελτίωση του διαρθρωτικού αποτελέσματος πρέπει να είναι τουλάχιστον της τάξης του 0,5% του ΑΕΠ και ότι η εξυγίανση πρέπει να είναι ταχύτερη σε ευνοϊκές οικονομικές συνθήκες και ενδεχομένως βραδύτερη σε περιόδους αρνητικής οικονομικής συγκυρίας .

25. Ο δείκτης χρέους αναμένεται να διαμορφωθεί στο 70,5% του ΑΕΠ το 2005, δηλαδή σε επίπεδο ανώτερο της τιμής αναφοράς του 60% του ΑΕΠ που προβλέπει η Συνθήκη. Το πρόγραμμα προβλέπει μείωση του δείκτη χρέους στο 53,5% το 2009. Οι κίνδυνοι στους οποίους υπόκειται η προβλεπόμενη εξέλιξη του δείκτη χρέους κρίνονται σε γενικές γραμμές ισορροπημένοι. Με γνώμονα την ανωτέρω εκτίμηση κινδύνων, ο δείκτης χρέους φαίνεται να βαίνει μειούμενος σε ικανοποιητικό βαθμό με κατεύθυνση τη σχετική τιμή αναφοράς.

26. Όσον αφορά τη διατηρησιμότητα των δημόσιων οικονομικών, φαίνεται ότι ο κίνδυνος για την Κύπρο είναι μεγάλος όσον αφορά το προβλεπόμενο δημοσιονομικό κόστος της γήρανσης του πληθυσμού. Η αυστηρή εφαρμογή της σχεδιασθείσας εξυγίανσης των δημοσίων οικονομικών σε μεσοπρόθεσμη βάση θα μειώσει τους κινδύνους που συνδέονται με την μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά τους και, όπως αναγνωρίζεται και στο πρόγραμμα, η εφαρμογή ουσιαστικών μεταρρυθμίσεων στα συστήματα συντάξεων και υγείας θα είναι απαραίτητη προκειμένου να συγκρατηθεί η ταχεία άνοδος των δαπανών που συνδέονται με τη γήρανση του πληθυσμού κατά την περίοδο έως το 2050 και να περιοριστεί ο κίνδυνος που συνδέεται με τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των δημοσίων οικονομικών.

27. Τα μέτρα που προβλέπονται στον τομέα των δημόσιων οικονομικών ανταποκρίνονται εν γένει στους γενικούς προσανατολισμούς οικονομικής πολιτικής που περιλαμβάνονται στις ολοκληρωμένες κατευθυντήριες γραμμές για την περίοδο 2005-2008. Ειδικότερα, η Κύπρος βρίσκεται σε πορεία διόρθωσης του υπερβολικού της ελλείμματος εντός της προθεσμίας που έχει θέσει το Συμβούλιο και πράττει τα απαραίτητα για να επιτύχει τον μεσοπρόθεσμο στόχο της, ενώ ο δείκτης χρέους αρχίζει να μειώνεται από το 2005.

28. Στο "εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων" της Κύπρου, το οποίο υποβλήθηκε στις 11 Νοεμβρίου 2005 στο πλαίσιο της ανανεωμένης στρατηγικής της Λισσαβώνας για την ανάπτυξη και την απασχόληση, προσδιορίζονται οι ακόλουθες προκλήσεις με σοβαρές συνέπειες για τα δημόσια οικονομικά: (i) προώθηση της Ε&Α και της καινοτομίας και διευκόλυνση της διάδοσης των ΤΠΕ· (ii) η αναβάθμιση των βασικών υποδομών, (iii) η στήριξη στην ανάπτυξη του ανθρώπινου κεφαλαίου και (iv) η κοινωνική συνοχή. Οι δημοσιονομικές επιπτώσεις των μέτρων που προσδιορίζονται στο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων αποτυπώνονται στις δημοσιονομικές προβλέψεις του προγράμματος σύγκλισης. Τα προβλεπόμενα μέτρα στον τομέα των δημοσίων οικονομικών ανταποκρίνονται στις προτεραιότητες του εθνικού προγράμματος μεταρρυθμίσεων. Ειδικότερα, το επικαιροποιημένο πρόγραμμα δίδει έμφαση σε μέτρα για την εποπτεία και τον καλύτερο έλεγχο των δημοσίων δαπανών.

Με βάση την ανωτέρω εκτίμηση, το Συμβούλιο χαιρετίζει την διαρθρωτική προσαρμογή που προβλέπει το πρόγραμμα μετά τη μείωση του ελλείμματος κάτω από το 3% του ΑΕΠ το 2005. Λαμβανομένων υπόψη των συστάσεων βάσει του άρθρου 104 παράγραφος 7, το Συμβούλιο καλεί την Κύπρο:

(i) να εφαρμόσει αποφασιστικά τα μέτρα που προβλέπονται στο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σύγκλισης ώστε, μετά τη διόρθωση του υπερβολικού ελλείμματος, η λήψη μέτρων μόνιμου χαρακτήρα να επιτρέψει τη συνέχιση της προσπάθειας δημοσιονομικής εξυγίανσης και την επίτευξη του μεσοπρόθεσμου στόχου που καθορίζεται στο πρόγραμμα·

(ii) να ελέγξει τις δημόσιες δαπάνες και να εφαρμόσει περαιτέρω μεταρρυθμίσεις στους τομείς των συντάξεων και της υγείας προκειμένου να βελτιωθεί η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των δημοσίων οικονομικών.

Σύγκριση βασικών μακροοικονομικών και δημοσιονομικών προβλέψεων

2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 |

Πραγματικό ΑΕΠ (μεταβολή %) | ΠΣ Δεκέμβριος 2005 | 3,8 | 4,1 | 4,2 | 4,2 | 4,2 | 4,3 |

COM Νοέμβ. 2005 | 3,8 | 3,9 | 4,0 | 4,2 | μ.δ.σ. | μ.δ.σ. |

ΠΣ Δεκέμβριος 2004 | 3,6 | 4,0 | 4,4 | 4,5 | 4,5 | μ.δ.σ. |

Πληθωρισμός ΕνΔΤΚ (%) | ΠΣ Δεκέμβριος 2005 | 1,9 | 2,1 | 2,0 | 2,0 | 2,0 | 2,0 |

COM Νοέμβ. 2005 | 1,9 | 2,3 | 2,1 | 2,1 | μ.δ.σ. | μ.δ.σ. |

ΠΣ Δεκέμβριος 2004 | 2,1 | 2,6 | 2,2 | 2,1 | 2,0 | μ.δ.σ. |

Κενό παραγωγής (% του δυνητικού ΑΕΠ) | ΠΣ Δεκέμβριος 20051 | -1,3 | -0,8 | -0,3 | 0,1 | 0,0 | 0,1 |

COM Νοέμβ. 20055 | -1,1 | -0,7 | -0,2 | 0,4 | μ.δ.σ. | μ.δ.σ. |

ΠΣ Δεκέμβριος 20041 | -1,5 | -1,1 | -0,6 | 0,0 | +0,5 | μ.δ.σ. |

Αποτέλεσμα γενικής κυβέρνησης (ως % του ΑΕΠ) | ΠΣ Δεκέμβριος 2005 | -4,1 | -2,5 | -1,9 | -1,8 | -1,2 | -0,6 |

COM Νοέμβ. 2005 | -4,1 | -2,8 | -2,86 | -2,46 | μ.δ.σ. | μ.δ.σ. |

ΠΣ Δεκέμβριος 2004 | -4,8 | -2,9 | -1,7 | -1,5 | -0,9 | μ.δ.σ. |

Πρωτογενές αποτέλεσμα (ως % του ΑΕΠ) | ΠΣ Δεκέμβριος 2005 | -0,9 | 0,7 | 1,2 | 1,2 | 1,4 | 1,7 |

COM Νοέμβ. 2005 | -0,9 | 0,5 | 0,3 | 0,7 | μ.δ.σ. | μ.δ.σ. |

ΠΣ Δεκέμβριος 2004 | -1,3 | 0,7 | 1,8 | 2,0 | 2,5 | μ.δ.σ. |

Κυκλικά προσαρμοσμένο δημοσιονομικό αποτέλεσμα (ως % του ΑΕΠ) | ΠΣ Δεκέμβριος 20051 | -3,6 | -2,2 | -1,8 | -1,8 | -1,2 | -0,6 |

COM Νοέμβ. 2005 | -3,9 | -2,5 | -2,7 | -2,6 | μ.δ.σ. | μ.δ.σ. |

ΠΣ Δεκέμβριος 2004 | -4,3 | -2,7 | -1,7 | -1,5 | -0,9 | μ.δ.σ. |

Διαρθρωτικό αποτέλεσμα2 (ως % του ΑΕΠ) | ΠΣ Δεκέμβριος 20053 | -4,6 | -3,1 | -2,1 | -2,1 | -1,5 | -0,6 |

COM Νοέμβ. 20054 | -4,9 | -3,1 | -2,7 | -2,6 | μ.δ.σ. | μ.δ.σ. |

ΠΣ Δεκέμβριος 2004 | μ.δ.σ. | μ.δ.σ. | μ.δ.σ. | μ.δ.σ. | μ.δ.σ. | μ.δ.σ. |

Ακαθάριστο δημόσιο χρέος (ως % του ΑΕΠ) | ΠΣ Δεκέμβριος 2005 | 71,3 | 70,5 | 67,0 | 64,0 | 56,9 | 53,5 |

COM Νοέμβ. 2005 | 72,0 | 70,4 | 69,1 | 67,4 | μ.δ.σ. | μ.δ.σ. |

ΠΣ Δεκέμβριος 2004 | 74,9 | 71,9 | 69,2 | 65,7 | 58,1 | μ.δ.σ. |

Σημείωση 1 Υπολογισμοί των υπηρεσιών της Επιτροπής βάσει των στοιχείων που παρατίθενται στο πρόγραμμα 2 Κυκλικά προσαρμοσμένο αποτέλεσμα (όπως και στις προηγούμενες στήλες) πλην εκτάκτων και λοιπών προσωρινών μέτρων 3 Έκτακτα και λοιπά προσωρινά μέτρα ληφθέντα από το πρόγραμμα (έκτακτα έσοδα 1.0% του ΑΕΠ το 2004, 0.9% του ΑΕΠ το 2005, και 0.3% του ΑΕΠ το 2006-2008) 4 Έκτακτα και λοιπά προσωρινά μέτρα προερχόμενα από τις φθινοπωρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής του 2005 (1% του ΑΕΠ το 2004 και 0,6% το 2005)· 5 Βάσει εκτιμώμενης δυνητικής αύξησης 4,0%, 3,5%, 3,5% και 3,5% αντιστοίχως για την περίοδο 2004-2007 6 Η πρόβλεψη για το έλλειμμα του 2006 βασίζεται σε ένα σενάριο αμετάβλητης πολιτικής, στο βαθμό που το σχέδιο προϋπολογισμού για το 2006 δεν ήταν διαθέσιμο την καθορισθείσα προθεσμία για τις φθινοπωρινές προβλέψεις 2005 των υπηρεσιών της Επιτροπής, γεγονός που εξηγεί επίσης εν μέρει την πρόβλεψη για υψηλότερο έλλειμμα το 2007. Πηγή: Πρόγραμμα σύγκλισης (ΠΣ)· Φθινοπωρινές οικονομικές προβλέψεις της Επιτροπής το 2005 (COM), υπολογισμοί των υπηρεσιών της Επιτροπής |

[1] ΕΕ L 209, 2.8.1997, σ. 1. Κανονισμός όπως τροποποιήθηκε τελευταία με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1055/2005 (ΕΕ L 174 της 7.7.2005, σ. 1). Τα έγγραφα που αναφέρονται στο παρόν κείμενο διατίθενται στον ακόλουθο δικτυακό τόπο:

http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm

[2] «Λεπτομερείς ρυθμίσεις για την εφαρμογή του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης και τις κατευθυντήριες γραμμές για τη μορφή και το περιεχόμενο των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης», που εγκρίθηκε από το Συμβούλιο ECOFIN στις 11 Οκτωβρίου 2005.

[3] Γνώμη της οικονομικής και δημοσιονομικής επιτροπής για τις «Λεπτομερείς ρυθμίσεις για την εφαρμογή του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης και κατευθυντήριες γραμμές για τη μορφή και το περιεχόμενο των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης», που ενεκρίθη από το Συμβούλιο ECOFIN στις 11 Οκτωβρίου 2005.

[4] Το πρόγραμμα περιέχει όλα τα υποχρεωτικά στοιχεία καθώς και τα περισσότερα προαιρετικά στοιχεία που προβλέπει ο κώδικας δεοντολογίας.

[5] ΕΕ L 209, 2.8.1997, σ. 1. Κανονισμός, όπως τροποποιήθηκε από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1055/2005.(ΕΕ L 174, 7.7.2005, σ. 1). Τα έγγραφα που αναφέρονται στο παρόν κείμενο διατίθενται στον ακόλουθο δικτυακό τόπο:

http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm

[6] Γνώμη της οικονομικής και δημοσιονομικής επιτροπής για τις «Λεπτομερείς ρυθμίσεις για την εφαρμογή του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης και κατευθυντήριες γραμμές για τη μορφή και το περιεχόμενο των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης», που ενεκρίθη από το Συμβούλιο ECOFIN στις 11 Οκτωβρίου 2005.