Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για:

- «την ανακοίνωση της Επιτροπής για ένα πρόγραμμα κοινοτικής δράσης σχετικά με την παρακολούθηση της υγείας στο πλαίσιο της δράσης στον τομέα της δημόσιας υγείας», και - «την πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου που εγκρίνει ένα πρόγραμμα δράσης σχετικά με την παρακολούθηση της υγείας στο πλαίσιο δράσης στον τομέα της δημόσιας υγείας»

(96/C 129/11)

Στις 18 Iουλίου 1995, και σύμφωνα με το άρθρο 198 Γ της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Επιτροπή των Περιφερειών αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση για τις ανωτέρω ανακοίνωση και πρόταση.

Στην επιτροπή 8 «Οικονομική και Κοινωνική Συνοχή, Κοινωνική Πολιτική, Δημόσια Υγεία» ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Bengt Mollstedt.

Κατά την 11η σύνοδο ολομέλειας της 17ης και 18ης Ιανουαρίου 1996 (συνεδρίασης της 18ης Ιανουαρίου 1996), η Επιτροπή των Περιφερειών υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

Η Επιτροπή των Περιφερειών μελέτησε με μεγάλο ενδιαφέρον το πρόγραμμα κοινοτικής δράσης για την παρακολούθηση της υγείας σκοπός του οποίου είναι: η συγκέντρωση στοιχείων για την υγεία σε κοινοτικό επίπεδο και η ανάπτυξη κοινοτικών δεικτών για την υγεία, η ανάπτυξη δυνατότητας αναλύσεως των δεδομένων που θα συγκεντρωθούν και η διάδοση πληροφοριών για την υγεία και τους καθοριστικούς της παράγοντες, οι οποίες θα παράσχουν τη δυνατότητα στην Κοινότητα και στα κράτη μέλη να καθορίσουν προτεραιότητες και να αναθεωρήσουν πολιτικές και δράσεις και θα τους συνδράμουν κατά τις αποφάσεις για τη χορήγηση πόρων.

Η ενημέρωση σε θέματα υγείας αναγνωρίζεται στο άρθρο 129 ως ειδικός τομέας της κοινοτικής δράσης και αποτελεί πρωταρχικό μέσο στα πλαίσια της διαδικασίας χάραξης πολιτικών της Κοινότητας. Τα στοιχεία για την υγεία και οι σχετικοί δείκτες αποτελούν σημαντικό τμήμα του συστήματος παρακολούθησης της υγείας που θα εξυπηρετήσει το σκοπό της παρακολούθησης της υγείας και των καθοριστικών παραγόντων της υγείας σε όλη την Κοινότητα και θα επιτρέψει την πραγματοποίηση συγκρίσεων με τρίτες χώρες, θα διευκολύνει το σχεδιασμό, την επόπτευση, την εφαρμογή και την αξιολόγηση των προγραμμάτων και των δράσεων της Κοινότητας και, τέλος, θα εφοδιάσει τα κράτη μέλη με συγκριτικούς δείκτες και πληροφορίες υψηλής ποιότητας, οι οποίοι θα ενισχύσουν και θα προσθέσουν αξία στα εθνικά συστήματα παρακολούθησης της υγείας και θα συμβάλουν στην ανάπτυξη των εθνικών πολιτικών στο τομέα της υγείας.

Σύμφωνα με την Επιτροπή, το σύστημα θα πρέπει να αναπτυχθεί με βάση την άνετη διαθεσιμότητα ευρωπαϊκών στοιχείων και δεικτών, θα πρέπει να αποφευχθεί κάθε περιττή επικάλυψη των εργασιών, για να μη βαρύνονται αδικαιολόγητα τα κράτη μέλη που μεταβιβάζουν ήδη στοιχεία για την υγεία σε μεγάλο αριθμό διεθνών οργανώσεων, θα πρέπει να εκτιμηθούν προσεκτικά οι διαθέσιμες επιλογές για την ανάπτυξη των διαφόρων τμημάτων του συστήματος και το σύστημα θα πρέπει να σχεδιασθεί κατά τέτοιο τρόπο ούτως ώστε να εξασφαλίζεται η μεγαλύτερη δυνατή ευελιξία του.

Η Επιτροπή προβλέπει τρία πεδία δράσης: κατάρτιση των δεικτών υγείας της Κοινότητας, ανάπτυξη ενός παγκοινοτικού δικτύου για τη συγκέντρωση στοιχείων και διάδοση στοιχείων και τη δυνατότητα και πραγματοποίηση αναλύσεων. Οι δράσεις αυτές προτείνεται να ενταχθούν σε ένα πενταετές πρόγραμμα δράσης της Κοινότητας.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η Επιτροπή έδειχνε ανέκαθεν ενδιαφέρον για τον τομέα της δημόσιας υγείας και τόνιζε τη σημασία της παρακολούθησης της υγείας με διάφορους δείκτες. Δεδομένου ότι η δημόσια υγεία είναι πολύ στενά συνδεδεμένη με κάθε πολίτη, κάθε τοπική κοινότητα και κάθε περιφέρεια, το θέμα αποκτά μεγάλη σημασία για την Επιτροπή των Περιφερειών. Η ανακοίνωση και η πρόταση της Επιτροπής τονίζουν τη σημασία της επικουρικότητας, αλλά δεν λαμβάνουν υπόψη το γεγονός ότι η αρχή αυτή συνεπάγεται την ενεργό συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών. Η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί ότι η αρχή της επικουρικότητας αποτελεί εργαλείο για τη συμμετοχή του μεμονωμένου πολίτη, ιδιαιτέρως σε ό,τι αφορά την υγεία. Έτσι οι δραστηριότητες για την προαγωγή της υγείας πρέπει κατά κύριο λόγο να παραμείνουν στα πλαίσια των τοπικών και περιφερειακών αρχών. Το εθνικό επίπεδο πρέπει να έχει ανάμειξη μόνο σε ειδικές περιπτώσεις. Εντούτοις, όταν πρόκειται για τη συγκέντρωση στοιχείων για την υγεία, είναι απαραίτητο η σχετική εργασία να βασίζεται σε μεγάλους πληθυσμούς, όπως οι περιφέρειες ή οι μεγαλύτερες πόλεις.

2.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών επιμένει ότι θα πρέπει να εξασφαλισθεί η σημαντική συμμετοχή της Επιτροπής των Περιφερειών και των τοπικών και περιφερειακών αρχών στη διεργασία της εφαρμογής της έκθεσης και του προτεινόμενου πενταετούς προγράμματος. Η Επιτροπή των Περιφερειών θα αντιμετωπίσει το πρόγραμμα ως αφετηρία για μία εντατικότερη δραστηριότητα από πλευράς της Κοινότητας και λαμβάνοντας δεόντως υπόψη τις τρέχουσες ευθύνες των τοπικών και περιφερειακών αρχών.

2.3. Η ανακοίνωση και η πρόταση αφορούν δύο διαφορετικές πτυχές, την πολιτική και την τεχνική συμμετοχή. Οι πολιτικές πτυχές αφορούν την επίδραση της δημόσιας υγείας επί του μέλλοντος της Ένωσης και την ανάγκη βελτιώσεων ως προς την υγεία του συνολικού πληθυσμού. Η έκθεση περιγράφει τη σημασία των δυνατοτήτων που παρέχονται για την πραγματοποίηση συγκρίσεων σε θέματα δημόσιας υγείας σε διάφορες περιοχές, περιφέρειες και κράτη μέλη, προκειμένου κυρίως να παρασχεθούν δυνατότητες βελτιώσεως της υγείας. Υπάρχουν επίσης και περιγραφές για τον τρόπο με τον οποίο μπορούν να χρησιμοποιηθούν τα στοιχεία για την ανάλυση των αιτίων και των αποτελεσμάτων για να σχηματισθεί μία βάση ενόψει της καλύτερης υγείας του ευρωπαϊκού πληθυσμού.

2.4. Η Επιτροπή των Περιφερειών δεν έχει αντιρρήσεις σε ό,τι αφορά τους πολιτικούς στόχους που εκτίθενται στην έκθεση. Μολαταύτα, έχει σημασία να δοθεί στις περιφέρειες, στις μεγάλες πόλεις κ.λ.π. η δυνατότητα χρησιμοποίησης των στοιχείων σε τέτοιο επίπεδο ώστε να ανταποκρίνεται επίσης και σε διοικήσεις μικρότερες από τα κράτη μέλη.

2.5. Η Επιτροπή των Περιφερειών εκτιμά ότι το προτεινόμενο πρόγραμμα θα μπορούσε να χρησιμεύσει στο μέλλον για τον καθορισμό ελάχιστων υγειονομικών προτύπων σε όλα τα κράτη μέλη.

2.6. Οι τεχνικές πτυχές αφορούν τη συλλογή και διάδοση των στοιχείων από και προς τα κράτη μέλη. Οι δείκτες υγείας παρέχονται ως παραδείγματα και ο προσδιορισμός των δεικτών θα πρέπει να αποφασισθεί το συντομότερο δυνατό σε συνεργασία με την ΠΟΥ, τις σχολές δημόσιας υγείας και άλλους εμπειρογνώμονες. Η Επιτροπή θα πρέπει να εξετάσει και το θέμα της συμμετοχής εμπειρογνωμόνων τοπικού και περιφερειακού επιπέδου στο έργο αυτό, π.χ. ειδικών υγιεινής του περιβάλλοντος από τις τοπικές και/ή περιφερειακές αυτοδιοικήσεις. Τέλος, θα πρέπει να αναφερθεί και το ζήτημα της σημαντικής. Οι πτυχές της υγείας αφορούν το μεμονωμένο πολίτη που δεν υποφέρει από ασθένειες, αναπηρίες κ.λπ. Η συγκέντρωση των στοιχείων για τους μεμονωμένους πολίτες θα παράσχει την εικόνα της δημόσιας υγείας. Η έννοια της ιατρικής φροντίδας αρμόζει για τον ασθενούντα που ακολουθεί μία ορισμένη θεραπεία. Μολαταύτα όμως, η ιατρική θεραπεία και η φροντίδα για την υγεία δεν είναι όροι συνώνυμοι και πρέπει να γίνει διάκριση μεταξύ αυτών.

3. Ειδικές παρατηρήσεις για την ανακοίνωση

3.1. Σημεία 1-3

Η Επιτροπή των Περιφερειών συμφωνεί με τις γενικές αρχές, υπογραμμίζει όμως (στο σημείο 2) ότι επίσης θα μπορούσαν να τεθούν ως στόχοι οι τοπικές αρχές και περιφέρειες που έχουν εξαιρετικά αποτελέσματα.

Η Επιτροπή των Περιφερειών τονίζει ότι οι δείκτες υγείας θα δώσουν επίσης πρόσθετη αξία στις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές.

3.2. Σημείο 5

Ο όρος «επικουρικότης» πρέπει να κατανοηθεί με την ευρύτατη σημασία του, με τη σημασία δηλαδή της εξουσιοδότησης των τοπικών και περιφερειακών αρχών να αναλάβουν ίδια καθήκοντα σχετικά με τη δημόσια υγεία.

3.3. Σημείο 9

Η Επιτροπή των Περιφερειών σημειώνει με ενδιαφέρον ότι το σύστημα θα πρέπει «να στηρίξει την Κοινότητα και τα μέλη κράτη σε ό,τι αφορά την πολιτική στον τομέα της υγείας και την αξιολόγηση». Έχει σημασία το σύστημα παρακολούθησης να είναι δυναμικό και να μετέχει στις καθημερινές δραστηριότητες και όχι να λειτουργεί κατά τρόπο απομονωμένο.

3.4. Σημείο 15

Η Επιτροπή των Περιφερειών συμμερίζεται την άποψη ότι το σύστημα παρακολούθησης πρέπει να συνεργάζεται με την ΠΟΥ. Πρέπει όμως να σημειωθεί ότι ορισμένα προγράμματα της ΠΟΥ, π.χ. οι «Υγιείς πόλεις» βασίζονται στη συνεργασία μεταξύ τοπικών αρχών και όχι μεταξύ χωρών. Το σύστημα αυτό θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως παράδειγμα.

3.5. Σημείο 26

Η Επιτροπή αναφέρεται στις «ιατρικές πρακτικές». Αυτό δεν είναι σύμφωνο με την αρχή ότι η ιατρική φροντίδα πρέπει να εμπίπτει στις αρμοδιότητες των μεμονωμένων κρατών μελών. Παραταύτα, αυτό θα μπορούσε να γίνει δεκτό εφόσον οι «ιατρικές πρακτικές» ορισθούν ως «συμμετοχή του τομέα ιατρικής φροντίδας και ιατρικής γνώσης στον τομέα της δημόσιας υγείας».

3.6. Σημείο 30

Το σημείο αυτό αφορά τους παράγοντες που επιδρούν στη δημόσια υγεία, όπως η εκπαίδευση, το φυσικό περιβάλλον, η απασχόληση και η κοινωνική πολιτική. Εδώ έγκειται ένας από τους πρωταρχικούς λόγους για τους οποίους η Κοινότητα θα πρέπει να επιδείξει σφαιρικό ενδιαφέρον στα θέματα της δημόσιας υγείας. Μολαταύτα, η ευθύνη για πολλές πρακτικές δραστηριότητες στους τομείς αυτούς εμπίπτει στις αρμοδιότητες των τοπικών και/ή περιφερειακών αρχών, και για το λόγο αυτό η αρχή της επικουρικότητας πρέπει να τονισθεί ακόμη μια φορά.

3.7. Σημείο 40

Η Επιτροπή των Περιφερειών σημειώνει με ικανοποίηση ότι η Επιτροπή αναγνωρίζει την ανάγκη διασφαλίσεως του κάθε πολίτη και της ακεραιότητά του/της και υπογραμμίζει ότι αυτό αποτελεί σημαντικό τμήμα του προγράμματος.

3.8. Σημείο 43

Η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί ότι είναι απαραίτητο να προστεθούν τα εξής στο σημαντικό κατάλογο των σκοπών:

«- η ανάλυση των σχέσεων μεταξύ αιτίου - αποτελέσματος στον τομέα της δημόσιας υγείας ειδικότερα όταν χρειάζεται η συγκέντρωση στοιχείων από πολλά κράτη για εξαγωγή συμπερασμάτων.»

3.9. Σημείο 46

Ο κατάλογος των δεικτών που δίδεται στο Παράρτημα Α αποτελεί σημαντικό παράδειγμα το οποίο πρέπει να αναλυθεί πιο εμπεριστατωμένα. Η Επιτροπή των Περιφερειών προτείνει η επικουρική επιτροπή που αναφέρεται στο άρθρο 5 της πρότασης να εξετάσει τον κατάλογο αυτό σε συνεργασία με τεχνικούς εμπειρογνώμονες του τομέα της δημόσιας υγείας. Παραταύτα, η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί ότι είναι ουσιαστική η διάκριση μεταξύ αιτίων και προϊστορίας.

3.10. Σημεία 62-63

Η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί ότι το σύστημα πρέπει να μπορεί να αλλάζει με τον καιρό, αλλά να έχει επίσης και συνοχή προκειμένου να μετρούνται οι μακροπρόθεσμες αλλαγές. Έτσι η συζήτηση για την εναρμόνιση θα μπορούσε να περιορισθεί.

3.11. Σημείο 74

Η Επιτροπή των Περιφερειών συμφωνεί ότι η ποσοστικοποίηση της κατάστασης της υγείας αποτελεί μόνο τη βάση για τη βελτίωση της πολιτικής στον τομέα της δημόσιας υγείας. Η Κοινότητα και τα κράτη μέλη αυτής, συμπεριλαμβανομένων και των ενδιαφερομένων τοπικών και περιφερειακών αρχών, πρέπει να χρησιμοποιούν τους σχετικούς δείκτες για συνεχή συζήτηση και βελτίωση.

3.12. Σημείο 77

Η Επιτροπή των Περιφερειών παρατηρεί ότι στο σημείο αυτό αναφέρονται για πρώτη φορά στο κείμενο οι περιφέρειες και οι υποομάδες πληθυσμού. Η Επιτροπή των Περιφερειών θα ήθελε η σχετική μνεία να γίνει ενωρίτερα στο κείμενο της ανακοίνωσης.

3.13. Σημείο 90

Η Επιτροπή των Περιφερειών συμφωνεί να δημοσιεύεται ετησίως μία έκθεση, αλλά σημειώνει ότι καλά παραδείγματα θα μπορούσαν επίσης να βρεθούν και σε διάφορες τοπικές περιφερειακές και εθνικές εκθέσεις και ότι θα μπορούσαν επίσης να χρησιμοποιηθούν ως αφετηριακά σημεία για τις ετήσιες εκθέσεις της Επιτροπής.

3.14. Σημείο 97

Το πρόγραμμα αξιολόγησης είναι αποδεκτό, αλλά η Επιτροπή των Περιφερειών απαιτεί να ζητείται η γνώμη της ή να συμμετέχει σε μία ομάδα αξιολόγησης.

3.15. Παράρτημα Α

Η Επιτροπή των Περιφερειών επιθυμεί να υποδείξει τους εξής τομείς που οφείλουν να συμπεριληφθούν μεταξύ των δεικτών υγείας, οι οποίοι παρουσιάζονται στο Παράρτημα Α:

- άσθμα, αλλεργία,

- υγιεινή των τροφίμων (διενέργεια ελέγχων στα εστιατόρια και τα μαγειρεία ιδρυμάτων),

- υπερβολική χρήση αντιβιοτικών, τόσο κατά την ιατρική θεραπεία όσο και κατά την παραγωγή κρέατος.

4. Ειδικές παρατηρήσεις για την πρόταση

4.1. Άρθρο 2.1

Η Επιτροπή των Περιφερειών εμμένει στην άποψη ότι η συνεργασία θα πρέπει να πραγματοποιείται όχι μόνο με τα κράτη μέλη, αλλά και με εκπροσώπους των τοπικών και περιφερειακών αρχών, οι οποίες θα πρέπει να ενημερώνονται και να συμμετάσχουν στο έργο εγκαίρως.

4.2. Άρθρο 2.2

Η Επιτροπή των Περιφερειών προτείνει να αναφερθούν στο κείμενο οργανώσεις όπως η ΠΟΥ, ο ΟΟΣΑ και η EUROSTAT.

4.3. Άρθρο 3

Η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί ότι ο χορηγούμενος προϋπολογισμός των 13,8 εκατ. Ecu ίσως να μην είναι επαρκής, εάν ληφθεί υπόψη η απαραίτητη συνεργασία με άλλους φορείς, τοπικές και περιφερειακές αρχές, κ.λπ.

4.4. Άρθρο 5.1

Η προτεινόμενη επιτροπή αποτελείται από πολλά μέλη. Η Επιτροπή των Περιφερειών προτείνει η εν λόγω επιτροπή να αποτελείται από ένα μόνο μέλος που θα εκπροσωπεί κάθε κράτος μέλος (εθνικό επίπεδο) και τα υπόλοιπα μέλη της επιτροπής να προέρχονται από περιφερειακούς οργανισμούς, όπως η Επιτροπή των Περιφερειών, η Nomesko (η Βόρεια Επιτροπή Ιατρικών Στατιστικών), κ.α.

4.5. Άρθρο 6.2

Η Επιτροπή των Περιφερειών τονίζει τη σημασία που έχει η συμμετοχή στο πρόγραμμα των συνδεδεμένων χωρών.

5. Συμπεράσματα

Η Επιτροπή των Περιφερειών υποστηρίζει το προτεινόμενο σύστημα για την παρακολούθηση της υγείας και τονίζει:

- ότι το σύστημα θα πρέπει να χρησιμοποιεί τα υπάρχοντα εθνικά και διεθνή στοιχεία,

- ότι το σύστημα θα πρέπει να διαδίδει τις πληροφορίες και τις αναλύσεις στις ενδιαφερόμενες αρχές το συντομότερο δυνατό,

- ότι οι τοπικές και περιφερειακές αρχές θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα συμμετοχής στο σύστημα,

- ότι η ποσοστικοποίηση της υγείας αποτελεί απλώς το στήριγμα και τη βάση για τη βελτίωση της πολιτικής για τη δημόσια υγεία,

- ότι το προτεινόμενο σύστημα παρακολούθησης αποτελεί την αρχή μιας κατά πολύ εντατικότερης δραστηριότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα της δημόσιας υγείας, έστω και εντός τους πλαισίου του υφιστάμενου άρθρου 129 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας.

Βρυξέλλες, 18 Ιανουαρίου 1996.

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής των Περιφερειών

Jacques BLANC