Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την «Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου περί θέσπισης πολυετούς προγράμματος πλαισίου για δράσεις στον τομέα της ενέργειας (1998-2002) και για συναφή μέτρα»

(98/C 214/12)

Στις 4 Φεβρουαρίου 1998 και σύμφωνα με το άρθρο 198 της ΣΕΕ, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα ενέργειας, πυρηνικών θεμάτων και έρευνας, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 7 Απριλίου 1998 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. von der Decken.

Κατά την 354η σύνοδο ολομέλειάς της της 29ης και 30ής Απριλίου 1998 (συνεδρίαση της 29ης Απριλίου), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 115 ψήφους υπέρ και 3 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η πρόταση απόφασης του Συμβουλίου περιλαμβάνει αιτιολογική έκθεση και 7 παραρτήματα.

- το Παράρτημα Ι περιλαμβάνει την πρόταση απόφασης 7

- στο Παράρτημα ΙΙ διασαφηνίζονται οι χρηματοδοτικές πτυχές του πρώτου τομέα δράσης, ο οποίος περιλαμβάνει τις οριζόντιες δράσεις για την ανάλυση των προοπτικών, την πρόβλεψη και την παρατήρηση της αγοράς 7

- στο Παράρτημα ΙΙΙ εξετάζονται οι χρηματοδοτικές πτυχές του δεύτερου τομέα δράσης, ο οποίος επί του παρόντος εφαρμόζεται βάσει του προγράμματος Synergy και περιλαμβάνει τις οριζόντιες δράσεις για την προώθηση της διεθνούς συνεργασίας στον τομέα της ενέργειας 7

- Το Παράρτημα IV περιγράφει το θεματικό πρόγραμμα για την Προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και τις συναφείς δημοσιονομικές πτυχές. Μέχρι σήμερα, το θεματικό αυτό πρόγραμμα αποτελούσε μέρος του Altener II 7

- το Παράρτημα V περιλαμβάνει τον τομέα δράσης για την ενεργειακή αποδοτικότητα και τον περιορισμό των εκπομπών CO2 και τις συναφείς δημοσιονομικές πτυχές. Μέχρι σήμερα, το θεματικό αυτό πρόγραμμα αποτελούσε μέρος του SAVE II 7

- το παράρτημα VΙ ασχολείται με το πρόγραμμα Carnot και τις συναφείς δημοσιονομικές πτυχές 7

- το παράρτημα VΙΙ ασχολείται με τις δημοσιονομικές πτυχές της συνεργασίας με τα Νέα Ανεξάρτητα Κράτη όσον αφορά τη μεταφορά ραδιενεργών υλικών και την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης πυρηνικών υλών.

1.2. Το πρόγραμμα πλαίσιο για την ενέργεια έχει ως στόχο να διασφαλίσει τη συνέπεια και την αποτελεσματικότητα των μέτρων που λαμβάνονται βάσει της πολιτικής για την ενέργεια. Είναι απαραίτητο να ενταχθούν τα διάφορα προγράμματα σε ένα καλύτερα οργανωμένο, διαφανές και αποτελεσματικό πλαίσιο. Η διάρθρωση του πενταετούς αυτού σχεδίου βασίζεται στο συνδυασμό οριζόντιων και θεματικών δράσεων και προγραμμάτων.

1.3. Δομή του προγράμματος πλαισίου - Όργανα

Προκειμένου να επιτευχθεί όσο το δυνατόν μεγαλύτερη συνοχή, ιδιαίτερη σημασία έχει η αποτελεσματικότητα της διαδικασίας λήψης αποφάσεων. Η πρόταση της Επιτροπής για την εφαρμογή του προγράμματος πλαισίου βασίζεται στη σύσταση μιας ενιαίας επιτροπής γνωμοδοτικού χαρακτήρα, η οποία θα συνεργάζεται με όλα τα ενδιαφερόμενα όργανα.

1.4. Οριζόντιες δράσεις

Οι δράσεις αυτές υπερβαίνουν το πλαίσιο ενός ειδικού προγράμματος και συμβάλλουν γενικά στην επίτευξη των στόχων προτεραιότητας. Ο προορισμός τους είναι διαφορετικός επιτρέπουν ωστόσο το συντονισμό των δράσεων που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο του θεματικού προγράμματος και συμβάλλουν με τον τρόπο αυτό στη διασφάλιση της συνέχειας με τις υπόλοιπες κοινοτικές πολιτικές.

1.4.1. Κύριος στόχος του προγράμματος για την ανάλυση των προοπτικών και την παρατήρηση της αγοράς καθώς και των προτεινόμενων δράσεων, είναι η ενίσχυση των εθνικών και κοινοτικών αποφάσεων τομέα της ενέργειας με τη βοήθεια μιας κοινής αναλυτικής βάσης. Το εν λόγω πρόγραμμα αφορά κυρίως τους ακόλουθους τομείς δράσης: μεταβολές του κλίματος, ελευθέρωση των αγορών ενέργειας και παγκόσμιες τάσεις στην αγορά ενέργειας.

1.4.2. Η διεθνής συνεργασία στον τομέα της ενέργειας πρέπει να καλύψει τους ακόλουθους τομείς: παροχή συμβουλών σε θέματα ενεργειακής πολιτικής, αποστολή εμπειρογνωμόνων στις αρχές τρίτων χωρών, μελέτες και εργασίες ενεργειακής προοπτικής, δράσεις επιμόρφωσης, συντονισμός των διαφόρων κοινοτικών πράξεων βάσει των οποίων πραγματοποιούνται διεθνείς δράσεις στον τομέα της ενέργειας, διάδοση και ανταλλαγή πληροφοριών.

1.5. Θεματικά προγράμματα

Τα προγράμματα αντιστοιχούν σε προτεραιότητες της κοινοτικής πολιτικής για την ενέργεια.

1.5.1. Ενίσχυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και θέση σε εφαρμογή μιας στρατηγικής και ενός σχεδίου δράσης στον τομέα αυτό: Όπως υπογραμμίζεται και στο πρόγραμμα Altener II, στόχος παραμένει η ενίσχυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας μέσω της διείσδυσής τους στην αγορά, την επέκταση των υποδομών και την διάδοση των γνώσεων.

1.5.2. Η προώθηση της ενεργειακής αποδοτικότητας καλύπτεται από το πρόγραμμα SAVE ΙΙ.

1.5.3. Η προώθηση της χρήσης καθαρών και αποδοτικών τεχνολογιών στον τομέα των στερεών καυσίμων εξετάζεται στο πρόγραμμα CARNOT.

1.5.4. Με τα μέτρα για τη συνεργασία στον πυρηνικό τομέα σε θέματα ασφάλειας επιδιώκεται η βελτίωση του συστήματος καταχώρησης και ελέγχου των πυρηνικών υλικών («safeguards») καθώς και η ηλεκτρονική επεξεργασία των δεδομένων σε όλα τα επίπεδα: βιομηχανική συνεργασία με τη Ρωσία και τα Νέα Ανεξάρτητα Κράτη, συνεργασία κατά τη μεταφορά ραδιενεργών υλικών και καταπολέμηση του λαθρεμπορίου ραδιενεργών υλικών. Το πρόγραμμα αυτό θα συμπεριλάβει έξι τομείς δραστηριοτήτων, με τους οποίους επιδιώκεται να διευκολυνθεί η λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, να αξιολογηθούν ενδεχόμενα ατυχήματα κατά τη μεταφορά και να αναπτυχθεί η συνεργασία με τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και με τα Νέα Ανεξάρτητα Κράτη, προκειμένου να βελτιωθεί η ασφάλεια των μεταφορών τους.

1.6. Συντονισμός ενεργειακών πτυχών με άλλα κοινοτικά προγράμματα και πολιτικές

1.6.1. Στήριξη της έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης. Όπως το τέταρτο, έτσι και το πέμπτο πρόγραμμα πλαίσιο περιλαμβάνει προγράμματα όπως Joule, Thermie καθώς και ένα πρόγραμμα ΕΤΑ για την πυρηνική ασφάλεια και την ελεγχόμενη θερμοπυρηνική σύντηξη, το οποίο βασίζεται στη Συνθήκη Ευρατόμ και στο οποίο συμμετέχει το Κοινό Κέντρο Ερευνών.

1.6.2. Δεν πραγματοποιείται καμία αλλαγή στον τρόπο λειτουργίας, τα όργανα και τα μέσα εφαρμογής στον τομέα των διευρωπαϊκών ενεργειακών δικτύων.

1.6.3. Χρειάζεται να βελτιωθεί ο συντονισμός των προγραμμάτων σε άλλους τομείς πολιτικής όπως οι εξωτερικές σχέσεις (π.χ. στα πλαίσια των προγραμμάτων Phare, Tacis και MEDA), τα διαρθρωτικά ταμεία και η προώθηση των επενδύσεων.

1.6.4. Θα συγκροτηθεί ομάδα γενικών διευθυντών, η οποία θα διασφαλίζει ότι οι κατευθυντήριες γραμμές που περιέχουν ενεργειακές πτυχές θα χαράσσονται ύστερα από διαβουλεύσεις και με πλήρη διαφάνεια. Η ομάδα θα έχει καθήκον να συντάσσει ετήσιο συνολικό απολογισμό των ενεργειακών δράσεων που εκτελούνται βάσει των διαφόρων κοινοτικών πολιτικών.

1.7. Γενικές δημοσιονομικές εκτιμήσεις

Ο Πίνακας που παρατίθεται στη συνέχεια παρουσιάζει μία προσωρινή κατανομή των πόρων (σε εκατ. Ecu). Τα εκτιμώμενα κονδύλια του προϋπολογισμού εκτίθενται αναλυτικά στο Δημοσιονομικό Δελτίο κάθε παραρτήματος.

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

1.8. Η ΟΚΕ έχει ήδη εκδώσει γνωμοδοτήσεις για το Altener ΙΙ () και για το SAVE ΙΙ ().

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η ΟΚΕ εκφράζει ικανοποίηση διότι το έγγραφο της Επιτροπής αποτελεί το πρώτο βήμα για μια ενιαία, συνεκτική, αποτελεσματική, ευέλικτη και διαφανή προσέγγιση για την ανάληψη δράσης στον τομέα της ενεργειακής πολιτικής. Αναγνωρίζεται η ανάγκη προσανατολισμού προς αυτούς τους τομείς προτεραιότητας και εφεξής, μπορεί να αρχίσει ένας κατάλληλος συντονισμός των σχετικών πολύπλευρων προσπαθειών.

2.2. Η ενεργειακή πολιτική της ΕΕ θα αντιμετωπίσει μεγάλες προκλήσεις στο μέλλον. Η κατάσταση που επικρατεί στον τομέα αυτό μπορεί να χαρακτηρισθεί από μια αυξανόμενη εξάρτηση από τις εισαγωγές. Με βάση τα δεδομένα αυτά καθώς και τις μεταβαλλόμενες γεωπολιτικές συνθήκες, μεγάλη σημασία έχουν οι εξωτερικές σχέσεις της ΕΕ, ιδίως στον τομέα της ενέργειας. Η κοινοτική πολιτική πρέπει να επιδιώξει έντονα την εξασφάλιση του ενεργειακού εφοδιασμού. Η διεθνής συνεργασία στον τομέα της ενέργειας θα αυξήσει την ασφάλεια του εφοδιασμού και στη συνέχεια θα συμβάλει σε μια καθιέρωση νέων αντιλήψεων και στη βελτίωση των προτύπων ασφαλείας παγκοσμίως.

2.3. Λόγω της αυξανόμενης παγκοσμιοποίησης, σημειώνεται προσέγγιση των αγορών και οι επιχειρήσεις βρίσκονται σε ανταγωνισμό παγκοσμίως. Είναι απαραίτητο να συνεκτιμηθούν τα συμφέροντα της Ευρώπης και των πολιτών της και να βελτιωθεί η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, προκειμένου να μπορέσει να επιβιώσει στον υφιστάμενο παγκόσμιο ανταγωνισμό.

2.4. Η πρόοδος για την ελευθέρωση των αγορών ηλεκτρικής ενέργειας () και φυσικού αερίου (Συμβούλιο υπουργών ενέργειας της 8ης Δεκεμβρίου 1997) αποτελεί σημαντικό βήμα για την υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς και τη βελτίωση της διεθνούς ανταγωνιστικότητας της Κοινότητας.

2.5. Μια ακόμη πρόκληση αποτελεί ο συσχετισμός των δύο αυτών θεμάτων με την περιβαλλοντική διάσταση. Η πολιτική ενέργειας του μέλλοντος οφείλει να είναι και περιβαλλοντική πολιτική ή τουλάχιστον να διασφαλίζει τη διαφύλαξη του περιβάλλοντος.

2.6. Ο συσχετισμός ενέργειας και περιβάλλοντος που πραγματοποιείται από το 4ο πρόγραμμα-πλαίσιο λαμβάνει υπόψη την ανάγκη μιας εντονότερης συνεκτίμησης της περιβαλλοντικής πτυχής. Με βάση τις δεσμεύσεις που αναλήφθηκαν στο Κιότο και τα μέτρα που αναμένεται να επακολουθήσουν, καθίσταται προφανής η ανάγκη διασφάλισης της συμβατότητας της ενεργειακής πολιτικής της ΕΕ με τους περιβαλλοντικούς στόχους.

2.7. Η μείωση των τιμών της ενέργειας, που αναμένεται να προκύψει από τον υψηλό βαθμό ελευθέρωσης και τον εντονότερο ανταγωνισμό, ενδέχεται να θέσει σε κίνδυνο τα αποτελέσματα που επιτεύχθηκαν χάρη σε περιβαλλοντικά μέτρα. Αντίστροφα, η εισαγωγή, π.χ. ενός φόρου επί της ενέργειας ενόψει της εσωτερίκευσης του εξωτερικού κόστους ενδέχεται να εμποδίσει την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. Παράλληλα με τις εξαιρετικά ακριβείς παρατηρήσεις, είναι απαραίτητη και η ανάληψη δράσης από τα κράτη μέλη, προκειμένου να αποφευχθούν ανεπιθύμητες εξελίξεις όσον αφορά τον ανταγωνισμό, την προστασία του περιβάλλοντος και τα συμφέροντα των πολιτών. Συνεπώς, είναι απαραίτητο να πραγματοποιηθούν λεπτομερείς συζητήσεις σχετικά με τις απομένουσες διαφωνίες και τη μελλοντική στρατηγική, η οποία πρέπει να λαμβάνει υπόψη, τόσο την περιβαλλοντική διάσταση, υπό την έννοια της βιώσιμης ανάπτυξης, όσο και τη διεθνή ανταγωνιστικότητα καθώς και τον περιορισμό της εξάρτησης από τις εξαγωγές. Οι εμπειρίες των κρατών μελών μπορούν να δείξουν πως κατέστη δυνατόν να εναρμονισθούν εν μέρει αντικρουόμενοι στόχοι.

2.8. Η ΟΚΕ εκφράζει ικανοποίηση διότι η Επιτροπή προσδίδει την κατάλληλη βαρύτητα, τόσο στους τρεις κύριους στόχους: ασφάλεια εφοδιασμού, ανταγωνιστικότητα και προστασία του περιβάλλοντος όσο και στον κατάλληλο προσανατολισμό της ενεργειακής της πολιτικής, η οποία βασίζεται σε δέσμη μέτρων που επιδιώκουν την υλοποίηση των στόχων της και στην αύξηση της αποτελεσματικότητας και της διαφάνειας. Ένα πρώτο, αν και μη ικανοποιητικό βήμα για τη βελτίωση της διαφάνειας, αποτέλεσε η ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο: «Συνολική θεώρηση της ενεργειακής πολιτικής και των ενεργειακών δράσεων», αντικείμενο και της σχετικής γνωμοδότησης της ΟΚΕ ().

3. Ειδικές παρατηρήσεις

Η ΟΚΕ, σε συμφωνία με την Επιτροπή, είναι της άποψης ότι τα μέτρα που ελήφθησαν στο πλαίσιο της ενεργειακής πολιτικής με σκοπό τη διασφάλιση της συνεκτικότητας και της αποδοτικότητας, πρέπει να ενταχθούν σε μια πιο ολοκληρωμένη, διαφανέστερη και αποτελεσματικότερη προσέγγιση.

3.1. Γενικές παρατηρήσεις

3.1.1. Το πρόγραμμα-πλαίσιο για την ενέργεια, όπως υποβλήθηκε από την Επιτροπή, αποτελεί απλώς το πρώτο βήμα προς μια τέτοια ενιαία προσέγγιση. Το πρόγραμμα αυτό περιλαμβάνει μόνο σχέδια που χρηματοδοτούνται από τη Γενική Διεύθυνση XVII. Το έγγραφο της Επιτροπής, θα έπρεπε να αναφέρει σαφώς το εν λόγω κριτήριο, το οποίο δεν είναι κατανοητό για έναν μη ειδήμονα.

3.1.2. Θα αναμενόταν το πρόγραμμα-πλαίσιο να δώσει μια γενική εικόνα των μέτρων που ελήφθησαν στον τομέα της ενέργειας. Τούτο αφήνεται να διαφανεί από τον τίτλο. Για το λόγο αυτό, η ΟΚΕ εκφράζει λύπη, αφενός, διότι στο έγγραφο δεν περιλαμβάνονται σημαντικά μέτρα στον τομέα της ενέργειας, ή τουλάχιστον αναφορές σε αυτά και, αφετέρου, διότι το πρόγραμμα πλαίσιο περιλαμβάνει απλώς τα προγράμματα της Γενικής Διεύθυνσης XVII.

3.1.3. Προκειμένου να βελτιωθεί η συνεκτικότητα και η αποδοτικότητα της ενεργειακής πολιτικής και παρά το γεγονός ότι οι ανεπαρκείς νομικές πράξεις της ΕΕ δεν επιτρέπουν πλήρη ενσωμάτωση του συνόλου των ενεργειακών μέτρων, το πρόγραμμα πλαίσιο οφείλει να καταγράφει πλήρως όλα τα μέτρα της Επιτροπής, είτε αποτελούν μέρος του προγράμματος, είτε όχι. Για το λόγο αυτό, θα ήταν προτιμότερη μια λιγότερο τυποποιημένη παρουσίαση και ένα έγγραφο της Επιτροπής, σε γενικές γραμμές, πιο σαφές και κατανοητό, διότι τούτο είναι εξαιρετικά σημαντικό στον τομέα της ενέργειας για την εξασφάλιση της υποστήριξης των ευρωπαίων πολιτών.

3.1.4. Η Επιτροπή δεν προέβη σε αναφορά στα σχέδια που περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα πλαίσιο και στα άλλα προγράμματα και δράσεις που προτείνει η Επιτροπή και τα οποία χρηματοδοτούνται χωριστά, όπως ισχύει για την «Κοινοτική στρατηγική για την προώθηση στης συνδυασμένης παραγωγής θερμότητας και ηλεκτρισμού (CHP) και την άρση των εμποδίων στην ανάπτυξη της» () και «Ενέργεια για το μέλλον: ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, Λευκή Βίβλος για κοινοτική στρατηγική και σχέδιο δράσης» (), δύο θέματα για τα οποία η ΟΚΕ επεξεργάζεται επί του παρόντος σχετικές γνωμοδοτήσεις. Η ΟΚΕ θεωρεί πολύ σημαντικό να συγκεντρωθούν όλα τα μέτρα σε ένα συνεκτικό πρόγραμμα και να υπογραμμισθούν οι σχέσεις τους και καλεί την Επιτροπή να προωθήσει την περαιτέρω ενσωμάτωση των μέτρων ενεργειακής πολιτικής.

3.1.5. Εξάλλου, η ΟΚΕ θεωρεί απαραίτητη την κατάρτιση ενός πίνακα που να περιλαμβάνει τις δράσεις των κρατών μελών, ο οποίος θα αποτελέσει πολύτιμο βοήθημα για τις εποικοδομητικές ανταλλαγές, μια συνεκτική και αποτελεσματική κοινοτική πολιτική στον τομέα της ενέργειας και θα δώσει τη δυνατότητα λήψης πρόσθετων μέτρων. Για το θέμα αυτό, η αρχή της επικουρικότητας πρέπει να τηρείται αυστηρά.

3.2. Νομική βάση

3.2.1. Οι προσπάθειες των διαφόρων ιθυνόντων για την εισαγωγή στην Συνθήκη για την ΕΕ ενός κεφαλαίου για την ενέργεια δεν απέδωσαν μέχρι σήμερα κανένα αποτέλεσμα. Η Επιτροπή επιδιώκει όπως είναι λογικό να εξαντλήσει το νομικό πλαίσιο που διαθέτει, επιδιώκοντας να θεσπίσει στο εσωτερικό της, έναν καλύτερο συντονισμό των ενεργειακών δράσεων, μέσω μιας εντονότερης διακίνησης των πληροφοριών.

3.2.2. Η πρόταση της Επιτροπής δημιουργεί μια μελλοντική προοπτική, παρά τις περιορισμένες νομοθετικές δυνατότητες, και μέσω της θέσπισης μιας ενιαίας επιτροπής και μιας εσωτερικής ομάδας Γενικών Διευθυντών. Εάν η Επιτροπή καταφέρει να θέσει επιτυχώς σε εφαρμογή τις υποβληθείσες προτάσεις, να δημιουργήσει τη βάση για μια μελλοντική στρατηγική, να δώσει ένα θετικό μήνυμα στο Συμβούλιο και να αποδείξει ότι η οδός που διανοίχτηκε με τη σύσταση της ενιαίας επιτροπής και της ομάδας των Γενικών Διευθυντών, οδηγεί σε μεγαλύτερη συνεκτικότητα και συντονισμό, τότε, εν ευθέτω χρόνω, θα ήταν ευκταίο να εξετασθεί η διεύρυνση αυτής της μεθόδου εργασίας.

3.2.3. Ένας πρόσθετος στόχος της ενιαίας επιτροπής πρέπει να είναι η εξάλειψη των υφιστάμενων ασυνεπειών σε επίπεδο ΕΕ και κρατών μελών. Ακόμη, τα κράτη μέλη θα πρέπει να αναλάβουν σημαντική ευθύνη στο εσωτερικό μιας τέτοιας επιτροπής, της οποίας ο ρόλος, από καθαρά γνωμοδοτικός, θα διευρυνθεί όπως προτείνει η Επιτροπή σε διοικητικό και κανονιστικό.

3.3. Όργανα

3.3.1. Λόγω του έντονου χαρακτήρα των οριζοντίων και των θεματικών προγραμμάτων, τα κύρια σημεία σχετικά με την οργανωτική διάρθρωση, τα οποία θα έπρεπε να υπογραμμισθούν περισσότερο, παραμελούνται και υπάρχει ο κίνδυνος να μην τύχουν κατάλληλης εξέτασης.

3.3.2. Η ενιαία επιτροπή που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι ένα νέο όργανο που θα είναι υπεύθυνο για τα διάφορα σχέδια του προγράμματος πλαισίου για την ενέργεια και για το συντονισμό των αντίστοιχων δράσεων. Η επιτροπή αυτή θα αντικαταστήσει τις επιτροπές προγραμμάτων και θα αναλάβει τις αρμοδιότητές τους.

3.3.3. Είναι απαραίτητο να πραγματοποιηθούν περαιτέρω αναλυτικές συζητήσεις σχετικά με την ενιαία επιτροπή, τον προσδιορισμό της αποστολής της σε σύγκριση με άλλες επιτροπές με ενεργειακές αρμοδιότητες που αναφέρονται στο πρόγραμμα πλαίσιο. Ακόμη, πρέπει να αποφευχθεί επικάλυψη των αρμοδιοτήτων των επιτροπών ή ανταγωνισμός. Η ενιαία επιτροπή πρέπει να αποτελέσει προστιθέμενη αξία σε σχέση με τις υφιστάμενες επιτροπές, τις οποίες θα αντικαταστήσει και να είναι σε θέση να αναλάβει τα καθήκοντά τους.

3.3.4. Το έγγραφο δεν προσδιορίζει τη σύνθεση της ενιαίας επιτροπής, η οποία θα πρέπει επίσης να συμβάλει ενεργά στο συντονισμό των ενεργειακών μέτρων που εφαρμόζονται βάσει των διαφόρων κοινοτικών πολιτικών. Ακόμη, πρέπει να μεριμνά για τη διαφάνεια και την ενσωμάτωση των διαφόρων ενεργειακών μέτρων και να διασφαλίζει τη χρησιμοποίηση της απαραίτητης τεχνογνωσίας. Είναι απαραίτητο να διασαφηνιστεί περαιτέρω η σύνθεση και η λειτουργία της ενιαίας επιτροπής.

3.3.5. Η Επιτροπή υπέβαλε «Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με το 5ο Πρόγραμμα-Πλαίσιο των κοινοτικών δράσεων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης (1998-2002)», για την οποία η ΟΚΕ επεξεργάστηκε σχετική γνωμοδότηση (). Χρειάζεται να εξετασθεί εάν οι εμπειρίες σχετικά με την «συλλογική συντονιστική δομή», δηλαδή τη συμβουλευτική δομή του 5ου προγράμματος πλαισίου, λαμβανομένου υπόψη του εντελώς διαφορετικού νομικού καθεστώτος, μπορούν να χρησιμεύσουν στην λειτουργία της ενιαίας επιτροπής του προγράμματος πλαισίου για την ενέργεια και να συμβάλουν στην σύναψη συμπερασμάτων.

3.4. Βελτίωση του συντονισμού μεταξύ των ενεργειακών στοιχείων των διαφόρων κοινοτικών πολιτικών

3.4.1. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι πρέπει να ενισχυθεί ο συντονισμός των Γενικών Διευθύνσεων και για το λόγο αυτό, πρέπει να συντάσσεται ετήσιος απολογισμός του συνόλου των ενεργειακών δράσεων που εφαρμόζονται στο πλαίσιο διαφόρων κοινοτικών πολιτικών, προκειμένου να αποφευχθούν στο μέλλον τα διάφορα αντικρουόμενα μέτρα. Ακόμη, η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τη θέσπιση της ομάδας των Γενικών Διευθυντών.

3.4.2. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι η ομάδα αυτή, η οποία αποτελεί το πλαίσιο για όλες τις ενεργειακές δράσεις, ακόμη και εκείνες που δεν περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα πλαίσιο, όπως η κοινοτική στρατηγική προώθησης της συνδυασμένης παραγωγής θερμότητας και ηλεκτρισμού, το Λευκό Βιβλίο και το σχέδιο δράσης για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και την περιφερειακή πολιτική, (για να αναφερθούν μόνον αυτές), είναι το κεντρικό στοιχείο του προγράμματος πλαισίου και, συνεπώς, θα έπρεπε να κατέχει σημαντικότερη θέση.

3.4.3. Η ομάδα των Γενικών Διευθυντών δίνει τη δυνατότητα να συνδυασθούν οι ικανότητες όλων των γενικών διευθύνσεων, να επιτευχθεί μεγάλη υποστήριξη, στο εσωτερικό της Επιτροπής, σε μια κοινοτική ενεργειακή πολιτική και, με τον τρόπο αυτό, να περιορισθεί το μειονέκτημα της απουσίας από τη Συνθήκη ΕΕ ενός ειδικού κεφαλαίου για την ενέργεια. Ακόμη, χρειάζεται να χαραχθούν κοινές στρατηγικές, οι οποίες υπερβαίνουν τις αρμοδιότητες μίας Γενικής Διεύθυνσης.

3.4.4. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι η πρώτη επείγουσα ενέργεια των Γενικών Διευθυντών πρέπει να είναι η κατάρτιση πίνακα, ο οποίος θα παρουσιάζει τα εξεταζόμενα μέτρα και τομείς και θα συμπεριληφθεί στη συνέχεια στις ετήσιες εκθέσεις σχετικά με το συντονισμό των ενεργειακών δράσεων και των επιπτώσεών τους. Μια γενική παρουσίαση όπως εκείνη που προβλέπεται στην Ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο: «Συνολική θεώρηση της ενεργειακής πολιτικής και των ενεργειακών δράσεων (2)

(2) COM(97) 167 τελικό.», αντικείμενο και της σχετικής γνωμοδότησης της ΟΚΕ () δεν είναι ούτε επαρκώς σαφής, ούτε πλήρης. Το δίκτυο των Γενικών Διευθύνσεων οφείλει επίσης να εξετάσει σε ποιο βαθμό τα εφαρμοζόμενα μέτρα ενεργειακής πολιτικής της Επιτροπής συμβάλλουν στην επίτευξη των κοινοτικών στόχων.

3.4.5. Προκειμένου να χρησιμοποιηθούν σύντομα και αποτελεσματικά τα πλεονεκτήματα και οι δυνατότητες της ομάδας των Γενικών Διευθυντών, είναι απαραίτητο η ομάδα να θεσμοθετηθεί μέσω του καθορισμού του πολιτικού και του λειτουργικού πλαισίου της.

3.5. Η ομάδα των Γενικών Διευθυντών και η ενιαία επιτροπή πρέπει να μεριμνούν για το συντονισμό τόσο σε κοινοτικό επίπεδο όσο και σε επίπεδο προγράμματος πλαισίου. Η ΟΚΕ τάσσεται υπέρ αυτής της προσέγγισης, εφόσον καταστεί δυνατή η αναδιαμόρφωση της μελλοντικής πολιτικής για την ενέργεια με τα δύο αυτά όργανα.

4. Τα οριζόντια και τα θεματικά προγράμματα

4.1. Ανάλυση των προοπτικών και παρατήρηση της αγοράς ()

4.1.1. Με την εν λόγω δράση επιδιώκεται η επεξεργασία, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, ενός προγράμματος για την τακτική παρακολούθηση των ενεργειακών αγορών και των τάσεων, προκειμένου να είναι δυνατό οι αποφάσεις στον τομέα της ενέργειας να λαμβάνονται βάσει κοινής ανάλυσης.

4.1.2. Η ΟΚΕ κρίνει σκόπιμο, κατά την επεξεργασία αναλύσεων, να είναι δυνατό να εξετάζονται και να χρησιμοποιούνται ως βάση και άλλες μελέτες και εμπειρίες. Το πρόγραμμα πρέπει να χρηματοδοτεί μόνον πρόσθετες μελέτες, γεγονός που συμβαδίζει και με τα περιορισμένα μέσα που προβλέπονται για την εν λόγω δράση, τα οποία δεν αρκούν για την πραγματοποίηση εμπεριστατωμένων μελετών της αγοράς.

4.2. Προώθηση της διεθνούς συνεργασίας στον τομέα της ενέργειας ()

4.2.1. Το Synergy είναι ένα ειδικό πρόγραμμα για την προώθηση της διεθνούς συνεργασίας στον τομέα της ενέργειας. Το Παράρτημα ΙΙΙ του προγράμματος πλαισίου προβλέπει μόνο πενταετή παράταση του προγράμματος () αυτού, το οποίο υιοθετήθηκε από το Συμβούλιο το 1997 και για ένα έτος.

4.2.2. Η ΟΚΕ επικροτεί πλήρως το πρόγραμμα, αλλά εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι δεν ζητήθηκε η γνώμη της για το Synergy, παρά την καρποφόρα συνεργασία για τα προγράμματα Altener II και SAVE II.

4.3. Προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας ()

4.3.1. Η μεγάλη σημασία που προσδίδεται στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ανταποκρίνεται στις περιβαλλοντικές απαιτήσεις. Ωστόσο, χρειάζεται να γίνει ακόμη σαφέστερο, μέχρι ποιου βαθμού το εξεταζόμενο έγγραφο απομακρύνεται από το πρόγραμμα Altener II [για το οποίο έχει ήδη εκδώσει γνωμοδότηση η ΟΚΕ ()] ή εάν είναι ακριβώς το ίδιο και ποιο ρόλο διαδραματίζουν το Altener II, το Λευκό Βιβλίο και το συνεπόμενο σχέδιο δράσης για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (μια ειδική ομάδα εργασίας επεξεργάζεται επί του παρόντος τη γνωμοδότηση της ΟΚΕ), στο πλαίσιο του πολυετούς προγράμματος προώθησης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην Κοινότητα.

4.3.2. Η ΟΚΕ συνιστά να διατηρηθεί η ονομασία Altener, διότι έχει έντονη εξωτερική επίδραση, είναι ευρέως γνωστή και συνδέεται άρρηκτα με τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Συνεπώς, για λόγους προσέγγισης του πολίτη, καλεί την Επιτροπή να περιλάβει την ονομασία αυτή στον Τίτλο του Παραρτήματος IV.

4.4. Ενεργειακή αποτελεσματικότητα ()

4.4.1. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή όσον αφορά τη σημασία της αποτελεσματικής χρήσης της ενέργειας και θεωρεί ότι πρόκειται για ένα από τα σημαντικότερα μέσα για τον περιορισμό των εκπομπών CO2. Το πρόγραμμα SAVE II έχει ήδη αποτελέσει αντικείμενο γνωμοδότησης της ΟΚΕ (). Για λόγους προϋπολογισμού, με την απόφαση του 1996, χορηγήθηκαν οι απαραίτητες πιστώσεις μόνο για το πρώτο έτος εφαρμογής του προγράμματος. Για τα επόμενα έτη, το θέμα ανατέθηκε στο εν επεξεργασία τότε πρόγραμμα πλαίσιο για την ενέργεια. Το SAVE II περιλαμβάνεται πλέον σε αυτό και η διάρκειά του παρατάθηκε μέχρι το 2002.

4.4.2. Η ΟΚΕ εκφράζει ικανοποίηση για τη διασφάλιση της χρηματοδότησης και την παράταση του προγράμματος SAVE II, σε συμφωνία με το πρόγραμμα πλαίσιο για την ενέργεια Δυστυχώς, η Επιτροπή δεν εξηγεί στο έγγραφό της μέχρι ποιο βαθμό οι νέες διατάξεις διαφέρουν από το ήδη εφαρμοζόμενο πρόγραμμα SAVE II, εφόσον τούτο παρατείνεται, αλλά προφανώς, οι τροποποιήσεις πρέπει να είναι περιορισμένες.

4.4.3. Η κοινοτική στρατηγική για την προώθηση της συνδυασμένης παραγωγής θερμότητας και ηλεκτρισμού (CHP) και την άρση των εμποδίων στην ανάπτυξή της (), η οποία αποτελεί επίσης αρμοδιότητα της ΓΔ ΧVΙΙ, πρέπει να αναφερθεί διότι αποτελεί ουσιαστική συμβολή στη στρατηγική για την προώθηση της ενεργειακής αποδοτικότητας, ακόμη και εάν δεν αποτελεί συστατικό στοιχείο του προγράμματος πλαισίου.

4.4.4. Η ΟΚΕ ζητεί την διατήρηση της ονομασίας SAVE και στον τίτλο του Παραρτήματος V.

4.5. Κίνητρα για την εισαγωγή καθαρών και αποδοτικών τεχνολογιών στον τομέα των στερεών καυσίμων ()

4.5.1. Το πρόγραμμα Carnot συμβάλλει στην εφαρμογή των γνώσεων που αποκτήθηκαν στον τομέα της παραγωγής καθαρής ενέργειας από τον άνθρακα. Φαίνεται ότι τομέας αυτός, που ανήκε πριν στο Thermie II, αποσπάστηκε από αυτό και εξετάζεται χωριστά.

4.5.2. Η ΟΚΕ υποστηρίζει το πρόγραμμα αυτό αλλά επισημαίνει ότι στην Επιτροπή ανήκει να εξετάσει τη συμπληρωματικότητα με άλλα ερευνητικά προγράμματα που δεν περιλαμβάνονται στο πέμπτο πρόγραμμα πλαίσιο, όπως εκείνα της ΕΚΑΧ και το Thermie II και να αποφύγει τις ενδεχόμενες επικαλύψεις.

4.5.3. Η ΟΚΕ έχει ήδη εκδώσει γνωμοδότηση για το πρόγραμμα Thermie II (). Το παρόν έγγραφο της Επιτροπής δεν ενσωματώνει σε ένα ευρύτερο πλαίσιο τις πτυχές του Thermie II που δεν σχετίζονται με την έρευνα.

4.5.4. Όσον αφορά τη μείωση της ενεργειακής εξάρτησης, θα πρέπει να εξετασθεί το ενδεχόμενο έντονης χρήσης των ευρωπαϊκών αποθεμάτων άνθρακα, λαμβανομένης ιδίως υπόψη της προσεχούς διεύρυνσης της ΕΕ και των κοιτασμάτων άνθρακα στις υποψήφιες προς ένταξη χώρες. Τούτο απαιτεί την εντονότερη χρηματοδότηση της μελέτης των τεχνολογιών παραγωγής καθαρής ενέργειας από ορυκτά καύσιμα.

4.6. Συνεργασία στον πυρηνικό τομέα ()

4.6.1. Ευθύς εξαρχής διαπιστώνεται ότι είναι περιορισμένα τα χρηματοδοτικά μέσα που αφιερώνει στην πυρηνική ασφάλεια το πρόγραμμα πλαίσιο για την ενέργεια. Τούτο συνεπάγεται την ακατανόητη για τον μη ειδικό επιλογή των μικρών αποσπασματικών δράσεων στον τεράστιο τομέα της πυρηνικής ασφάλειας. Η ΟΚΕ επισημαίνει με έμφαση ότι η προσέγγιση αυτή δεν συμβάλλει στη βελτίωση της εμπιστοσύνης του ευρωπαίου πολίτη στην πυρηνική ασφάλεια, διότι τούτος είναι ιδιαίτερα ευαίσθητος σε ό,τι αφορά την πυρηνική ενέργεια. Μόνον μέσω της διαφάνειας και της εμπιστοσύνης μπορεί να επιτευχθεί η απαραίτητη ευρεία υποστήριξη εκ μέρους του πληθυσμού.

4.6.2. Για το λόγο αυτό, είναι απαραίτητο να καταρτισθεί ένας κατάλογος όλων των προγραμμάτων για την πυρηνική ασφάλεια και να επισημανθούν όλες οι δράσεις που εφαρμόζονται σε άλλους τομείς (Tacis, Phare 5, ερευνητικά προγράμματα, κ.λπ.), εφόσον πρόκειται στην περίπτωση αυτή για ένα πρόγραμμα πλαίσιο. Ακόμη, πρέπει να διασαφηνισθούν οι σχέσεις με τα άλλα προγράμματα.

4.6.3. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι δεν είναι σκόπιμο να συμπεριληφθεί στο πρόγραμμα πλαίσιο για την ενέργεια, με μια τόσο τυποποιημένη παρουσίαση (δημοσιονομικό δελτίο), μια περιορισμένη πτυχή του εκτεταμένου τομέα της πυρηνικής ασφάλειας και κατ' αυτόν τον τρόπο να δημιουργήσει ανησυχίες στους ευρωπαίους πολίτες. Πρέπει να εξετασθεί εάν, με τον τρόπο αυτό, δημιουργείται προστιθέμενη αξία ή εάν θα ήταν προτιμότερο να καταργηθεί το παράρτημα VII από το πρόγραμμα πλαίσιο, προκειμένου να εξετασθεί με άλλες δράσεις του τομέα της πυρηνικής ασφάλειας.

5. Συμπεράσματα

5.1. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι η διατύπωση των εγγράφων που αφορούν προγράμματα, όπως το εν λόγω έγγραφο, δεν πρέπει να περιορίζεται στα τυπικά κριτήρια διότι πρέπει να είναι κατανοητή από ένα ευρύτερο κοινό και τον ενδιαφερόμενο πληθυσμό. Για έναν μη ειδήμονα, είναι δύσκολο να κατανοηθεί για ποιο λόγο αυτά τα λίγα μέτρα περιελήφθησαν στο πρόγραμμα πλαίσιο και όχι άλλα μέτρα για τον τομέα της ενέργειας που έχουν υιοθετηθεί από τη ΓΔ XVII, δηλαδή από την Επιτροπή.

5.2. Επίσης, θα πρέπει να γίνει κατανοητή η σημασία του όρου «πλαίσιο» όταν πρόκειται για ένα πρόγραμμα πλαίσιο. Η ΟΚΕ συνιστά έμμονα στην Επιτροπή να δώσει μεγαλύτερη σημασία στη σαφήνεια και στην εξωτερική επίδραση των εγγράφων της, κατά τη σύνταξή τους. Η ΟΚΕ έχει η πεποίθηση ότι πρόκειται για καθοριστική πτυχή για την απόκτηση της πολιτικής στήριξης των ευρωπαίων πολιτών.

Βρυξέλλες, 29 Απριλίου 1998.

Ο Πρόεδρος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Tom JENKINS

() ΕΕ C 19 της 21.1.1998.

() ΕΕ C 82 της 19.3.1996.

() Οδηγία του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ΕΕ L 27 της 30.1.1997.

() ΕΕ C 19 της 21.1.1998.

() CΟΜ(97) 514 τελικό, ΕΕ C 157 της 25.5.1998.

() CΟΜ(97) 599 τελικό.

() ΕΕ C 355 της 21.11.1997.

() Βλ. Παράρτημα ΙΙ, COM(97) 550 τελικό.

() Βλ. Παράρτημα ΙΙΙ, COM(97) 550 τελικό.

() ΕΕ L 104 της 22.4.1997.

() Βλ. Παράρτημα IV, COM(97) 550 τελικό.

() Βλ. παράρτημα V, COM(97) 550 τελικό.

() Βλ. Παράρτημα VΙ, COM(97) 550 τελικό.

() ΕΕ C 393 της 31.12.1994.

() Βλ. Παράρτημα VΙΙ, COM(97) 550 τελικό.