EL    EL  ΕΠΙΤΡΟΠΗ  ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ  ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ  
Βρυξέλλες , 21.1.2004 
COM(2004) 24 τελικό  
  
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ  ΤΗΣ  ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ  
ΣΤΟ  ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ  
Σχέδιο  κοινής  έκθεσης  για την απασχόληση  2003/2004 
 
 2    ΠΙΝΑΚΑΣ  ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ  
ΠΕΡΙΛΗΨΗ .............................................................................................................................. 4  
ΕΙΣΑΓΩΓΗ ............................................................................................................................. 11  
1. ΤΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ  ΚΑΙ  ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ  ΠΛΑΙΣΙΟ ............................................... 12 
1.1 Η ΑΥΞΗΣΗ  ΤΗΣ  ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ  ΣΕ ΣΤΑΣΙΜΟΤΗΤΑ ............................................ 12 
1.2 Η ΜΕΣΟΠΡΟΘΕΣΜΗ  ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ  ΓΙΑ ΤΗΝ  ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ  ΠΑΡΑΜΕΝΕΙ  
ΕΠΙΚΑΙΡΗ .................................................................................................................. 13 
2. ΓΕΝΙΚΗ  ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ  ΟΣΟΝ  ΑΦΟΡΑ  ΤΟΥΣ  ΣΤΟΧΟΥΣ  ΤΗΣ  ΕΕ ΣΤΟΝ  
ΤΟΜΕΑ  ΤΗΣ  ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ .......................................................................... 15 
2.1 ΠΛΗΡΗΣ  ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ : Η ΕΕ ∆ΙΑΤΡΕΧΕΙ  ΤΟΝ  ΚΙΝ∆ΥΝΟ  ΝΑ ΜΗΝ  ΕΠΙΤΥΧΕΙ  
ΤΟΥΣ  ΣΤΟΧΟΥΣ  ΠΟΥ  ΑΦΟΡΟΥΝ  ΤΟ ΠΟΣΟΣΤΟ  ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ........................ 15 
2.2 ΠΟΙΟΤΗΤΑ  ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ  ΤΗΣ  ΕΡΓΑΣΙΑΣ : ∆ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΗ  ΠΡΟΟ∆ΟΣ  
ΣΤΙΣ  ∆ΙΑΦΟΡΕΣ  ∆ΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ................................................................................... 17 
2.3 ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ  ΣΥΝΟΧΗ  ΚΑΙ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ : ΑΠΟ∆ΟΣΗ  ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗΣ  
ΕΜΦΑΣΗΣ  ΣΤΙΣ  ΧΩΡΙΣ  ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΥΣ  ΑΓΟΡΕΣ  ΕΡΓΑΣΙΑΣ .............................. 19 
3. ΕΦΑΡΜΟΓΗ  ΤΩΝ  ΕΙ∆ΙΚΩΝ  ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΩΝ  ΓΡΑΜΜΩΝ : 
ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ  ΤΩΝ  ΕΠΙ∆ΟΣΕΩΝ  ΚΑΙ  ΤΩΝ  ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ .......................... 21 
3.1 ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΑ  ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΑ  ΜΕΤΡΑ  ΓΙΑ ΤΟΥΣ  ΑΝΕΡΓΟΥΣ  ΚΑΙ ΤΟΥΣ  
ΑΕΡΓΟΥΣ ................................................................................................................... 21 
3.2 ∆ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ  ΘΕΣΕΩΝ  ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ  ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ............... 24 
3.3 ∆ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ  ΤΩΝ  ΑΛΛΑΓΩΝ  ΚΑΙ ΠΡΟΩΘΗΣΗ  ΤΗΣ  ΠΡΟΣΑΡΜΟΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ  ΚΑΙ 
ΤΗΣ  ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ  ΣΤΗΝ  ΑΓΟΡΑ  ΕΡΓΑΣΙΑΣ .................................................... 26 
3.4 ΠΡΟΩΘΗΣΗ  ΤΗΣ  ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ  ΤΟΥ  ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ  ∆ΥΝΑΜΙΚΟΥ  ΚΑΙ ΤΗΣ  ∆ΙΑ 
ΒΙΟΥ  ΜΑΘΗΣΗΣ ........................................................................................................ 29 
3.5 ΑΥΞΗΣΗ  ΤΗΣ  ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ  ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ  ∆ΥΝΑΜΙΚΟΥ  ΚΑΙ ΠΡΟΩΘΗΣΗ  ΤΗΣ  
ΠΑΡΑΤΑΣΗΣ  ΤΟΥ  ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ  ΒΙΟΥ ......................................................... 32 
3.6 ΙΣΟΤΗΤΑ  ΤΩΝ  ∆ΥΟ  ΦΥΛΩΝ ..................................................................................... 35 
3.7 ΠΡΟΩΘΗΣΗ  ΤΗΣ  ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗΣ  ΚΑΙ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ  ΤΩΝ  ∆ΙΑΚΡΙΣΕΩΝ  ΕΙΣ 
ΒΑΡΟΣ  ΤΩΝ  ΜΕΙΟΝΕΚΤΟΥΝΤΩΝ  ΑΤΟΜΩΝ  ΣΤΗΝ  ΑΓΟΡΑ  ΕΡΓΑΣΙΑΣ ................. 38 
3.8 ΑΝΤΑΜΟΙΒΗ  ΤΗΣ  ΕΡΓΑΣΙΑΣ  ΜΕΣΩ  ΤΗΣ  ΠΑΡΟΧΗΣ  ΚΙΝΗΤΡΩΝ  ΓΙΑ ΤΗ 
ΒΕΛΤΙΩΣΗ  ΤΗΣ  ΕΛΚΥΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ  ΤΗΣ................................................................ 40 
3.9 ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ  ΤΗΣ  Α∆ΗΛΩΤΗΣ  ΕΡΓΑΣΙΑΣ  ΣΕ ΚΑΝΟΝΙΚΗ  ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ .......... 42 
3.10 ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ  ΤΩΝ  ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΩΝ  ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ  ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ............ 44 
4. ΟΡΘΗ  ∆ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ  ΚΑΙ  ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ  ΣΤΗΝ  ΕΦΑΡΜΟΓΗ  ΤΩΝ  
ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΩΝ  ΓΡΑΜΜΩΝ  ΓΙΑ ΤΗΝ  ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ...................... 45 
 
 3    5. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ  ΤΩΝ  ΕΠΙ∆ΟΣΕΩΝ  ΚΑΙ  ΤΩΝ  ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ  ΤΩΝ  ΚΡΑΤΩΝ  
ΜΕΛΩΝ .................................................................................................................... 48 
6. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ : ΕΠΙΠΛΕΟΝ  ΕΝΙΣΧΥΣΗ  ΤΗΣ  ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ  
ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ  ΓΙΑ ΤΗΝ  ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ  ΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΣ  ΠΛΗΡΩΣ  
ΥΠΟΨΗ  ΤΗΝ  ΕΚΘΕΣΗ  ΤΗΣ  ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ  ΕΙ∆ΙΚΗΣ  ΟΜΑ∆ΑΣ  ΓΙΑ ΤΗΝ  
ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ  ΤΗΣ  ΟΠΟΙΑΣ  ΠΡΟΕ∆ΡΟΣ  ΗΤΑΝ  Ο WIM KOK ............... 80 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ  1: ΒΑΣΙΚΟΙ  ∆ΕΙΚΤΕΣ  ΚΑΙ ∆ΕΙΚΤΕΣ  ΠΛΑΙΣΙΟΥ  ................................... 83 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ  2: ΠΡΟΟ∆ΟΣ  ΟΣΟΝ  ΑΦΟΡΑ   ΤΟΥΣ  ΣΤΟΧΟΥΣ .................................... 105 
 
 4    ΠΕΡΙΛΗΨΗ  
Η παρούσα  κοινή  έκθεση  για την απασχόληση  (ΚΕΑ ) παρουσιάζει  µια πρώτη  επισκόπηση  
της προόδου  την οποία  επιτέλεσαν  τα κράτη  µέλη κατά  την εφαρ µογή της νέας στρατηγικής  
για την απασχόληση , η οποία  συµφωνήθηκε  για την περίοδο  2003-2006: µ ια στρατηγική  που 
εδράζεται  σε τρεις  βασικούς  στόχους : πλήρης  απασχόληση , ποιότητα  και παραγωγικότητα  
της εργασίας  και ενισχυ µένη κοινωνική  συνοχή  και ενσω µάτωση . 
Η έκθεση  δηµοσιεύεται  σε µια εποχή  κατά  την οποία  οι στόχοι  της στρατηγικής  της 
Λισσαβώνας  απειλούνται  σοβαρά  από την κατάσταση  η οποία  επικρατεί  στην  αγορά  
εργασίας . Η Ευρώπη  εξακολούθησε  να αισθάνεται  τον αντίκτυπο  της οικονο µικής 
επιβράδυνσης  κατά  το µεγαλύτερο  διάστη µα του 2002 και του 2003. Η αύξηση  της 
απασχόλησης  παρουσίασε  στασι µότητα  από τις αρχές  του 2003 και αναµένεται  να παρουσιάσει  
µικρή µόνο άνοδο  κατά  την περίοδο  2004-2005. Η ανεργία  αυξήθηκε  σταδιακά  στο 8,1% το 
2003. Οι µεταρρυθ µίσεις  που πραγ µατοποιήθηκαν  κατά  τα τελευταία  έτη κατέστησαν  την 
ευρωπαϊκή  αγορά  εργασίας  ανθεκτικότερη  και περισσότερο  ικανή  να προσαρ µόζεται  στους  
κραδασ µούς, όµως αν δεν ανακά µψει η οικονο µία και δεν γίνουν  περαιτέρω  µεταρρυθ µίσεις  
στην  αγορά  εργασίας , υπάρχει  κίνδυνος  στασι µότητας  της απασχόλησης  και, ενδεχο µένως , 
υψηλότερης  ανεργίας  και αεργίας . 
Η πρόοδος  προς  την κατεύθυνση  του στόχου  της Λισσαβώνας  για ένα γενικό  ποσοστό  
απασχόλησης  της τάξης  του 70% το 2010 έχει ανακοπεί . Είναι  πλέον  σαφές  ότι, καθώς  το 
ποσοστό  απασχόλησης  βρίσκεται  σήµερα στο 64,3%, η ΕΕ δεν θα επιτύχει  τον ενδιά µεσο 
στόχο  ποσοστού  απασχόλησης  για το 2005 (67%). Το ποσοστό  απασχόλησης  των γυναικών  
βελτιώθηκε  το 2002 (55,6%) και εξακολουθεί  να βρίσκεται  σε καλό  δρόµο για την επίτευξη  
του ενδιά µεσου  στόχου  που έχει τεθεί  για το 2005 (57%). Η πρόοδος  προς  το στόχο  που έχει 
τεθεί  για το 2010 θα εξαρτηθεί  σε καίριο  βαθµό από τις βελτιώσεις  που θα παρουσιάσει  το 
ποσοστό  απασχόλησης  των εργαζο µένων  µεγαλύτερης  ηλικίας . Αν και το ποσοστό  αυτό 
αυξήθηκε , υπερβαίνοντας  οριακά  το 40% το 2002, ωστόσο  ο στόχος  που τέθηκε  για το 2010 
(50 %) είναι  ακόµη πολύ  µακριά . 
Εν όψει της οικονο µικής επιβράδυνσης , το εαρινό  Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  του 2003, 
ανταποκρινό µενο στην  έντονη  επιθυ µία των αρχηγών  κρατών  και κυβερνήσεων  για ενίσχυση  
του ρυθµού των διαρθρωτικών  µεταρρυθ µίσεων , κάλεσε  την Επιτροπή  να συγκροτήσει  µια 
ευρωπαϊκή  ειδική  οµάδα (Taskforce) για την απασχόληση , υπό την προεδρία  του πρώην  
πρωθυπουργού  των Κάτω  Χωρών  Wim Kok, η οποία  θα αναλά µβανε  την υποχρέωση  να 
υποβάλει  στην  Ευρωπαϊκή  Επιτροπή  έκθεση  σχετικά  µε τις πρακτικές  µεταρρυθ µίσεις  που θα 
µπορούσαν  να έχουν  τον πλέον  άµεσο αντίκτυπο  στην  εφαρ µογή της στρατηγικής  για την 
απασχόληση . Το Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  των Βρυξελλών  (∆εκέ µβριος  2003) κάλεσε  την 
Επιτροπή  και το Συµβούλιο  να λάβουν  υπόψη  τους την έκθεση  της εν λόγω  ειδικής  οµάδας  
κατά  την εκπόνηση  της κοινής  έκθεσης  για την απασχόληση . 
Η ειδική  οµάδα για την απασχόληση  εστίασε  την προσοχή  της στην  ανάγκη  να ενισχυθεί  η 
αύξηση  τόσο  της απασχόλησης  όσο και της παραγωγικότητας  και προσδιόρισε  τέσσερις  
βασικές  προϋποθέσεις  από τις οποίες  εξαρτάται  η επιτυχία : αύξηση  της προσαρ µοστικότητας  
των εργαζο µένων  και των επιχειρήσεων · προσέλκυση  περισσότερων  ατόµων στην  αγορά  
εργασίας · περισσότερες  και αποτελεσ µατικότερες  επενδύσεις  στο ανθρώπινο  δυνα µικό· 
εξασφάλιση  της αποτελεσ µατικής  εφαρ µογής των µεταρρυθ µίσεων  µέσω της καλύτερης  
διακυβέρνησης . Η ειδική  οµάδα προσδιόρισε  γενικές  προτεραιότητες  δράσης  για όλα τα 
κράτη  µέλη στα πλαίσια  αυτά , ενώ συγχρόνως  επισή µανε τις συγκεκρι µένες µεταρρυθ µίσεις  
 
 5    που πρέπει  να γίνουν  σε καθένα  από τα 15 σηµερινά  και τα 10 νέα κράτη  µέλη. Η Επιτροπή  
και το Συµβούλιο  συµφωνούν  µε τις αξιολογήσεις  και τα πολιτικά  µηνύµατα της ειδικής  
οµάδας  για την απασχόληση , τα οποία , εφόσον  συνάδουν  απολύτως  µε τις κατευθυντήριες  
γραµµές της ευρωπαϊκής  στρατηγικής  για την απασχόληση , έχουν  ενσω µατωθεί  σε πολύ  
µεγάλο  βαθµό στην  παρούσα  κοινή  έκθεση  για την απασχόληση . 
Οι τρεις  βασικοί  στόχοι : 
Στην  απάντησή  τους ως προς  το στόχο  της πλήρους  απασχόλησης , ορισµένα κράτη  µέλη 
επέδειξαν  ευρύτερη  δέσµευση θέτοντας  εθνικούς  στόχους , είτε µε τη µορφή  στόχων  για τα 
ποσοστά  απασχόλησης  είτε µε τη µορφή  στόχου  για τη δηµιουργία  θέσεων  απασχόλησης . 
Ορισ µένοι από τους στόχους  αυτούς  είναι  πιο φιλόδοξοι  απ’ ό,τι στο παρελθόν . Ο 
καθορισ µός στόχων  πρέπει  να υποστηρίζεται  από αυστηρή  εφαρ µογή των µεταρρυθ µίσεων . 
Τα εθνικά  σχέδια  δράσης  (ΕΣ∆) καταδεικνύουν  ότι ο ρυθµός των µεταρρυθ µίσεων  στην  
αγορά  εργασίας  συνεχίστηκε  – σε µερικές , µάλιστα , περιπτώσεις  επιταχύνθηκε  -, ιδίως  όσον  
αφορά  τις µεταρρυθ µίσεις  που αποσκοπούν  στην  αύξηση  της συµµετοχής  στην  αγορά  
εργασίας  και της προσφοράς  εργατικού  δυνα µικού. Ωστόσο , οι µεταρρυθ µίσεις  που 
αποσκοπούν  στη διαµόρφωση  ενός περιβάλλοντος  ευνοϊκότερου  για τη δηµιουργία  θέσεων  
εργασίας  είναι  πιο αποσπασ µατικές . 
Κατά  την τελευταία  δεκαετία  σηµειώθηκε  επίσης  στην  ΕΕ µια ανησυχητική  υποχώρηση  του 
ρυθµού αύξησης  της παραγωγικότητας  της εργασίας . Αντίθετα , οι Ηνωµένες Πολιτείες  
κατόρθωσαν  να συνδυάσουν  πολύ  υψηλές  επιδόσεις  στον  τοµέα της απασχόλησης  µε 
επιτάχυνση  της παραγωγικότητας  της εργασίας . Στα περισσότερα  ΕΣ∆ η παραγωγικότητα  
θεωρείται  αυτοτελής  και αυθύπαρκτος  στόχος · η σχέση  της µε την βελτίωση  της ποιότητας  
της εργασίας  δεν αναλύεται  εξίσου  διεξοδικά . Ωστόσο , οι πρόσφατες  επιδόσεις  όσον  αφορά  
την ποιότητα  στην εργασία  είναι  ενθαρρυντικές1. Αν και υπάρχουν  περιθώρια  βελτιώσεων , 
είναι  ορατή  η πρόοδος  στους  τοµείς της εκπαίδευσης  και των δεξιοτήτων , της γεφύρωσης  των 
διαφορών  µεταξύ  των δύο φύλων  (µε εξαίρεση  τις διαφορές  αµοιβών ) και της ασφάλειας  
κατά  την εργασία . 
Τα ΕΣ∆ καταδεικνύουν  ότι η απασχόληση  διαδρα µατίζει  ρόλο  ζωτικής  σηµασίας  για την 
προώθηση  της κοινωνικής  συνοχής  και ενσω µάτωσης . Ορισ µένα κράτη  µέλη υιοθετούν  µια 
προσέγγιση  που αποσκοπεί  στην  αύξηση  της ελκυστικότητας  της εργασίας , προωθώντας  
γενικευ µένες µεταρρυθ µίσεις  στους  τοµείς της κοινωνικής  ασφάλισης  και της φορολογίας . 
Άλλα  εστιάζουν  τη δραστηριότητά  τους σε εξειδικευ µένα µέτρα για ειδικές  οµάδες. Πολλά  
κράτη  µέλη τονίζουν  τη σηµασία που έχει η υιοθέτηση  µιας πολυδιάστατης  προσέγγισης  που 
υπερακοντίζει  τις πολιτικές  οι οποίες  περιορίζονται  στο επίπεδο  της αγοράς  εργασίας , µε 
στόχο  την αντιµετώπιση  των περιφερειακών  και κοινωνικών  ανισοτήτων . 
Οι ειδικές  κατευθυντήριες  γραµµές: 
Πρόληψη  και ενεργοποίηση  
Για να αξιοποιηθούν  οι δυνατότητες  του εργατικού  δυνα µικού, είναι  απαραίτητη  η εφαρ µογή 
προληπτικών  και ενεργητικών  πολιτικών  στο επίπεδο  της αγοράς  εργασίας . Η εφαρ µογή 
πολιτικών  αυτού  του είδους  έχει ακόµη πιο καίρια  σηµασία σε περιόδους  οικονο µικής 
επιβράδυνσης . Όπως  προβλέπει  η ενισχυ µένη προσέγγιση  η οποία  συνιστάται  στις νέες 
                                                 
1 "Η βελτίωση  της ποιότητας  στην  εργασία : επισκόπηση  της πρόσφατης  προόδου ", ανακοίνωση  της 
Επιτροπής , COM(2003) 728. 
 
 6    κατευθυντήριες  γραµµές, είναι  ορατή  η πρόοδος  που έχει επιτευχθεί  όσον  αφορά  την 
εξασφάλιση , για όλους  τους ανέργους  και µάλιστα  από τα πρώτα  στάδια  της ανεργίας , της 
παροχής  εξατο µικευµένων  υπηρεσιών  αναζήτησης  εργασίας  και καθοδήγησης , καθώς  και της 
παροχής , σε κάθε  άνεργο , της εξατο µικευµένης δυνατότητας  να κάνει  ένα νέο ξεκίνη µα πριν 
από τη συµπλήρωση  έξι ή δώδεκα  µηνών , αντιστοίχως , για τους νέους  και τους ενηλίκους . 
Ωστόσο , πολύ  λιγότερη  προσοχή  αποδίδεται  στη συµµετοχή  των αέργων  (και ιδίως  των 
γυναικών ). Τα κράτη  µέλη έχουν  δεσµευτεί  να εκσυγχρονίσουν  τις δηµόσιες  υπηρεσίες  
απασχόλησης , ενώ ορισµένα κινούνται  προς  την κατεύθυνση  της ανάπτυξης  συνεργασίας  µε 
τον ιδιωτικό  τοµέα. Τα κράτη  µέλη τα οποία  παρέχουν  στοιχεία  σχετικά  µε την 
αποτελεσ µατικότητα  των µέτρων  ενεργοποίησης  αποτελούν  µειοψηφία . Πρέπει  να 
καταβληθούν  περισσότερες  προσπάθειες  για την παροχή  συγκρίσι µων δεικτών  για την 
ενεργοποίηση  και την πρόληψη , ούτως  ώστε  να καταστεί  δυνατή  η αξιολόγηση  της 
επιτελού µενης προόδου . 
Επιχειρη µατικότητα  
Πρέπει  να γίνουν  περισσότερα  πράγ µατα για να αξιοποιηθούν  οι δυνατότητες  δηµιουργίας  
θέσεων  απασχόλησης  στην  ΕΕ µέσω της βελτίωσης  του επιχειρη µατικού  περιβάλλοντος  και 
της προώθησης  της ικανότητας  των επιχειρήσεων  να καινοτο µούν. Τα περισσότερα  κράτη  
µέλη στοχεύουν  στη διευκόλυνση  της δηµιουργίας  νέων  επιχειρήσεων  (start-ups), στη µείωση  
των διοικητικών  επιβαρύνσεων  και στην  επέκταση  των υπηρεσιών  παροχής  υποστήριξης  στις 
επιχειρήσεις . Αρκετά  έχουν  δηµιουργήσει  ειδικές  οµάδες εργασίας  για την απλούστευση  και τη 
βελτίωση  των κανονιστικών  ρυθµίσεων , περιλα µβανο µένου του πτωχευτικού  δικαίου . 
Αυξη µένη προσοχή  αποδίδεται  στην  πρόσβαση  των νεοσύστατων  και των υφιστα µένων  ΜΜΕ  
σε πόρους  χρηµατοδότησης , αλλά  το ζήτηµα αυτό  εξακολουθεί  να αποτελεί  σηµαντικό  
πρόβλη µα. Για να καταστήσουν  την επιχειρη µατικότητα  επιλογή  σταδιοδρο µίας για όλους , 
πολλά  κράτη  µέλη έχουν  εντάξει  το µάθηµα της διοίκησης  επιχειρήσεων  σε όλα τα 
εκπαιδευτικά  τους επίπεδα , ενώ ορισµένα προβλέπουν  στοχοθετη µένες δράσεις  που 
απευθύνονται  σε υποεκπροσωπού µενες οµάδες. Πρόκληση  εξακολουθεί  να αποτελεί  η 
τόνωση  της καινοτο µίας και της Ε&Α, καθώς  και η αποτελεσ µατικότερη  διάδοση  των 
αποτελεσ µάτων  της σε όλη την οικονο µία. 
Αντιµετώπιση  της αλλαγής  και προώθηση  της προσαρ µοστικότητας  
Τα κράτη  µέλη, οι κοινωνικοί  εταίροι , οι επιχειρήσεις  και οι εργαζό µενοι πρέπει  να αυξήσουν  
την ικανότητά  τους να προβλέπουν , να δροµολογούν  και να αφοµοιώνουν  τις αλλαγές . Πέρα  
από τη δράση  που απαιτείται  στα πλαίσια  άλλων  ειδικών  κατευθυντήριων  γραµµών, 
αναγνωρίζεται  σε ολοένα  και µεγαλύτερο  βαθµό η ανάγκη  επίτευξης  ικανοποιητικότερης  
ισορροπίας  µεταξύ  της ευελιξίας  και της ασφάλειας  στην  αγορά  εργασίας . Για να 
αντιµετωπιστούν  οι ανάγκες  τόσο  των εργοδοτών  όσο και των εργαζο µένων  και για να 
αποτραπεί  η δηµιουργία  µιας αγοράς  εργασίας  δύο ταχυτήτων , πρέπει  να υπάρχουν  
ελκυστικές  συµβατικές  ρυθµίσεις . Υπάρχουν  στοιχεία  που αποκαλύπτουν  µια τάση  για 
αύξηση  της ευελιξίας  µέσω αλλαγών  στα ωράρια  εργασίας  και στο εργασιακό  περιβάλλον . Σε 
ορισµένα κράτη  µέλη η έµφαση  έχει µετατεθεί  προς  την κατεύθυνση  της ενσω µάτωσης  
κανόνων  ευελιξίας  στις τυποποιη µένες συµβάσεις , της βελτίωσης  των εργασιακών  συνθηκών  
και της µείωσης  του αριθµού των εργατικών  ατυχη µάτων  και των επαγγελ µατικών  ασθενειών . 
Οι ενέργειες  που αποσκοπούν  στην  προώθηση  της γεωγραφικής  κινητικότητας  παρα µένουν  
ανεπαρκείς , ενώ τείνουν  να εστιάζονται  στη µείωση  των περιφερειακών  ανισοτήτων . 
Εξάλλου , ανεπαρκής  είναι  η προσοχή  που αποδίδεται  στη διαχείριση  των αναδιαρθρώσεων . 
 
 7    Ανάπτυξη  του ανθρώπινου  δυνα µικού 
Η Ευρώπη  χρειάζεται  περισσότερες  και αποτελεσ µατικότερες  επενδύσεις  στο ανθρώπινο  
δυνα µικό. Η ΕΕ πρέπει  να καταβάλει  πολύ  περισσότερες  προσπάθειες , αν θέλει  να έχει 
πιθανότητες  να πετύχει  για το 2010 τους στόχους  σύµφωνα  µε τους οποίους  το 85% των νέων  
ηλικίας  22 ετών  πρέπει  να έχουν  ολοκληρώσει  την ανώτερη  δευτεροβάθ µια εκπαίδευση  και 
το 12,5% των ενηλίκων  να συµµετέχουν  σε δράσεις  εκπαίδευσης  και κατάρτισης . Ορισ µένα 
κράτη  µέλη καταβάλλουν  προσπάθειες  για τη µεταρρύθ µιση των συστη µάτων  διά βίου 
µάθησης , προκει µένου να δηµιουργήσουν  συστή µατα καθοδηγού µενα από τη ζήτηση  και να 
προσαρ µόσουν  καλύτερα  τις προσφερό µενες ευκαιρίες  στις ατοµικές ανάγκες . Λίγα  είναι  τα 
κράτη  µέλη τα οποία  δείχνουν  ότι κινούνται  αποφασιστικά  προς  την κατεύθυνση  της αύξησης  
και της ενίσχυσης  της αποτελεσ µατικότητας  των επενδύσεων  στο ανθρώπινο  δυνα µικό. Οι 
στρατηγικές  για την αύξηση  των ιδιωτικών  επενδύσεων  (από µεµονωµένα άτοµα ή 
επιχειρήσεις ) παρα µένουν  αποσπασ µατικές . Οι µεταρρυθ µίσεις  που αποσκοπούν  στην  
ενθάρρυνση  των µεµονωµένων  ατόµων να επενδύουν  επικεντρώνονται  στη χρήση  
χρηµατοοικονο µικών  κινήτρων . Πολλές  πρωτοβουλίες  αφορούν  την αναγνώριση  και 
πιστοποίηση  ανεπίση µων ή εντοπισ µένων  στο χώρο  εργασίας  µορφών  µάθησης , µε στόχο  την 
αναγνώριση  των υφιστα µένων  δεξιοτήτων . Οι κοινωνικοί  εταίροι  συµµετέχουν  περισσότερο  
στο σχεδιασ µό και την παροχή  των µαθηµάτων  κατάρτισης , µε αύξηση  της χρήσης  των 
συλλογικών  συµβάσεων . Ο επιµερισµός του κόστους  και των ευθυνών  πρέπει  να βελτιωθεί  
και να γίνει διαφανέστερος . 
Αύξηση  της προσφοράς  εργατικού  δυνα µικού και προώθηση  της παράτασης  του 
επαγγελ µατικού  βίου 
Για να αυξηθεί  η απασχόληση  και να ενισχυθεί  η οικονο µική ανάπτυξη  µεσοπρόθεσ µα και 
µακροπρόθεσ µα, είναι  απολύτως  απαραίτητη  η αύξηση  της προσφοράς  εργατικού  δυνα µικού. 
Η επίτευξη  του στόχου  του 70% για το ποσοστό  απασχόλησης  εξαρτάται  σε αποφασιστικό  
βαθµό από τη σηµαντική  αύξηση  του ποσοστού  απασχόλησης  των εργαζο µένων  µεγαλύτερης  
ηλικίας  και από την αύξηση  της µέσης  ηλικίας  εξόδου  από την αγορά  εργασίας . Ολοένα  και 
περισσότερα  κράτη  µέλη εφαρ µόζουν  εθνικές  στρατηγικές  για την παράταση  του 
επαγγελ µατικού  βίου, υλοποιώντας  µια δέσµη µέτρων  που επικεντρώνονται  σε 
µεταρρυθ µίσεις  των συστη µάτων  παροχών , βελτιώνοντας  την εργασιακή  ικανότητα  µέσω της 
ενίσχυσης  των δυνατοτήτων  πρόσβασης  στην  κατάρτιση  και αναβαθ µίζοντας  τις εργασιακές  
συνθήκες . Ιδιαίτερη  έµφαση  δίνεται  στη µεταρρύθ µιση των συνταξιοδοτικών  συστη µάτων , 
πράγ µα που περιλα µβάνει  την αύξηση  της συνήθους  ηλικίας  συνταξιοδότησης  και την 
αποθάρρυνση  της πρόωρης  συνταξιοδότησης . Ωστόσο , η κακή  διαχείριση  των διαδικασιών  
οικονο µικής αναδιάρθρωσης , τα συστή µατα εθελοντικής  πρόωρης  συνταξιοδότησης  και τα 
αντικίνητρα  που υπάρχουν  στα εκ του νόµου συνταξιοδοτικά  συστή µατα δεν επιτρέπουν  τη 
σηµαντική  αύξηση  του ποσοστού  απασχόλησης  των εργαζο µένων  µεγαλύτερης  ηλικίας . Είναι  
ζήτηµα ζωτικής  σηµασίας  να αναπτύξουν  τα κράτη  µέλη σφαιρικές  στρατηγικές  για την 
αύξηση  της συµµετοχής  του εργατικού  δυνα µικού. Η αύξηση  της συµµετοχής  των γυναικών  
αποτελεί  κρίσι µη συνιστώσα  της πρόκλησης  την οποία  αντιπροσωπεύει  η γήρανση  του 
πληθυσ µού, ενώ τα κράτη  µέλη δεν µπορούν  να στηριχθούν , για την επίτευξη  των στόχων , 
µόνο στον  αντίκτυπο  που θα έχει η εφαρ µογή µέτρων  απευθυνό µενων  σε ειδικές  οµάδες. Η 
µετανάστευση  θεωρείται  σηµαντική  πηγή  πρόσθετου  εργατικού  δυνα µικού για επαγγέλ µατα ή 
τοµείς στους  οποίους  υπάρχουν  δυσκολίες  εξεύρεσης  εργαζο µένων . 
 
 8    Ισότητα  των δύο φύλων  
Η αξιοποίηση  των δυνατοτήτων  που παρέχει  η συµµετοχή  των γυναικών  είναι  ζήτηµα που 
αφορά  τόσο  την ισότητα  των δύο φύλων  όσο και την οικονο µική αποτελεσ µατικότητα . 
Πολλά  κράτη  µέλη επιδιώκουν  να αυξήσουν  τη συµµετοχή  των γυναικών  και να µειώσουν  τις 
διαφορές  απασχόλησης  και ανεργίας , κυρίως  µέσω πολιτικών  που αποσκοπούν  στον  
ισορροπη µένο συνδυασ µό της επαγγελ µατικής  µε την ιδιωτική  ζωή. Ωστόσο , οι παράγοντες  
στους  οποίους  οφείλονται  οι διαφορές  απασχόλησης , ανεργίας  και αµοιβών  (π.χ., ο 
διαχωρισ µός των δύο φύλων , η φορολογία  και οι µισθοί ) δεν αντιµετωπίζονται  σωστά . Πολλά  
κράτη  µέλη παρουσιάζουν  µια δέσµη µέτρων  τα οποία  αναµένεται  να έχουν  θετικό  αντίκτυπο  
ως προς  τη µείωση  των διαφορών  αµοιβών  µεταξύ  των δύο φύλων , αλλά  οι περισσότερες  
δράσεις  είναι  αποσπασ µατικές , ιδίως  στις χώρες  στις οποίες  υπάρχουν  οι µεγαλύτερες  
διαφορές . Πολλές  πρωτοβουλίες  παρα µένουν  εθελοντικές , χωρίς  αξιολόγηση  αντικτύπου . Η 
φροντίδα  των παιδιών  παρουσιάζεται  ως προτεραιότητα  στα περισσότερα  κράτη  µέλη, αλλά  η 
προσέγγιση  ποικίλλει  συχνά  ως προς  την εστίαση  και τη φιλοδοξία  της, ενώ ανεπαρκής  είναι  
η έµφαση  που αποδίδεται  στην  ποιότητα  και την προσιτότητά  της από απόψεως  κόστους . Η 
ενσω µάτωση  της διάστασης  του φύλου  εξακολουθεί  να είναι  µη συστη µατική , ενώ δεν 
γίνονται  αξιολογήσεις  του αντικτύπου  που έχουν  τα υπάρχοντα  συστή µατα και οι νέες 
προτάσεις  πολιτικής  στα δύο φύλα . 
Η ένταξη  των µειονεκτούντων  
Η αποτελεσ µατικότερη  ένταξη  των ατόµων που αντιµετωπίζουν  ιδιαίτερες  δυσκολίες  στην  
αγορά  εργασίας  αποτελεί  βασικό  στοιχείο  για την αύξηση  της προσφοράς  εργατικού  
δυνα µικού και την ενίσχυση  της κοινωνικής  συνοχής . Τα περισσότερα  κράτη  µέλη 
παρουσιάζουν  πολιτικές  για τη µείωση  του αριθµού των νέων  που εγκαταλείπουν  πρόωρα  το 
σχολείο  και για τη βελτίωση  της θέσης  που έχουν  στην  αγορά  εργασίας  τα άτοµα µε αναπηρία , 
οι µετανάστες  και οι εθνικές  µειονότητες . Ωστόσο , εξακολουθούν  να υπάρχουν  σηµαντικά  
κενά , ενώ οι προσπάθειες  που καταβάλλονται  στον  τοµέα αυτόν  πρέπει  να ενταθούν  και να 
επεκταθούν  ώστε  να καλύψουν  και άλλα  άτοµα που µειονεκτούν , όπως  τους εργαζό µενους  
χαµηλής  ειδίκευσης , τα άτοµα που λαµβάνουν  κοινωνικές  παροχές  και τους µόνους  γονείς . Οι 
εργοδότες  πρέπει  να εµπλακούν  πιο ενεργά  στην  προσπάθεια  επίτευξης  του στόχου  της 
αυξη µένης συµµετοχής  των µειονεκτούντων  ατόµων. 
Αύξηση  της ελκυστικότητας  της εργασίας  
Για να αυξηθεί  η συµµετοχή  του εργατικού  δυνα µικού και για να προωθηθεί  η δηµιουργία  
αγορών  εργασίας  χωρίς  αποκλεισ µούς, είναι  απαραίτητο  να µειωθούν  οι εναπο µένουσες  
«παγίδες » που ευνοούν  την ανεργία , την αεργία  και την φτώχια . Ολοένα  και περισσότερα  
κράτη  µέλη αναλα µβάνουν  µεταρρυθ µίσεις  προκει µένου να καταστήσουν  ελκυστικότερη  την 
εργασία , ενεργώντας  συγχρόνως  στο επίπεδο  της φορολογίας  και των παροχών . Οι 
µεταρρυθ µίσεις  επικεντρώνονται  ως επί το πλείστον  στη µείωση  των φόρων  και στην  
πρόβλεψη  πρόσθετων  παροχών  εργασίας , που έχουν  ήδη θεσπιστεί  ή προγρα µµατίζονται  από 
ολοένα  και µεγαλύτερο  αριθµό κρατών  µελών . Ορισ µένα κράτη  µέλη έχουν  κάνει  πιο 
αυστηρούς  τους όρους  που απαιτούνται  για τη χορήγηση  των παροχών  ή τη διάρκειά  τους, 
αλλά  οι µεταρρυθ µίσεις  των συστη µάτων  παροχών  δεν είναι  επαρκώς  σφαιρικές . Αρκετά  
κράτη  µέλη πρέπει  ακόµη να αντιµετωπίσουν  τα αντικίνητρα  που υπάρχουν  για την ανάληψη  
χαµηλά αµειβόµενων  θέσεων  απασχόλησης , ιδίως  αντιµετωπίζοντας  την κατάσταση  των 
αέργων  και εξετάζοντας  τα µη χρηµατοοικονο µικά κίνητρα  που συνδέονται  µε την ανάληψη  
µιας θέσης  εργασίας , περιλα µβανο µένων  των πτυχών  που αφορούν  την ποιότητα  της 
εργασίας . Χρειάζονται  περαιτέρω  µεταρρυθ µίσεις  των συστη µάτων  παροχών , καθώς  και των 
 
 9    φορολογικών  και συνταξιοδοτικών  συστη µάτων , προκει µένου να ενθαρρύνονται  οι 
εργαζό µενοι µεγαλύτερης  ηλικίας  να παρα µένουν  για µεγαλύτερο  χρονικό  διάστη µα στην  
εργασία , ιδίως  στις χώρες  µε χαµηλά επίπεδα  απασχόλησης  για τους εργαζο µένους  
µεγαλύτερης  ηλικίας . Τα κράτη  µέλη πρέπει  να συνεχίσουν  τις προσπάθειες  µείωσης  των µη 
µισθολογικών  δαπανών  εργασίας , ιδίως  για τα άτοµα χαµηλής  ειδίκευσης  και τους 
χαµηλόµισθους . 
Μετατροπή  της αδήλωτης  εργασίας  
Η αδήλωτη  εργασία  δηµιουργεί  αθέµιτο ανταγωνισ µό µεταξύ  των επιχειρήσεων  και δεν 
επιτρέπει  τη βιώσι µη ενσω µάτωση  των εν λόγω  εργαζο µένων  στην  αγορά  εργασίας . Τα ΕΣ∆ 
επιβεβαιώνουν  την αυξη µένη δέσµευση  των κρατών  µελών  να αντιµετωπίσουν  το ζήτηµα της 
αδήλωτης  εργασίας  µέσω µιας πιο ολοκληρω µένης προσέγγισης , συνδυάζοντας  την 
απλούστευση  του επιχειρη µατικού  περιβάλλοντος  µε µεταρρυθ µίσεις  των φορολογικών  
συστη µάτων  και των συστη µάτων  παροχών , µε την ενίσχυση  της εφαρ µογής των σχετικών  
νοµοθετικών  διατάξεων  και µε την επιβολή  κυρώσεων . Πρέπει  να γίνουν  περισσότερες  
προσπάθειες  για να κατανοηθεί  η φύση  και η έκταση  του προβλή µατος. Τα κράτη  µέλη 
αναφέρουν  ότι έλαβαν  ορισµένα µέτρα για την απλούστευση  των διοικητικών  διαδικασιών  και 
των διαδικασιών  καταχώρισης  των νέων  προσλήψεων  και των εισφορών  κοινωνικής  
ασφάλισης , καθώς  και για τη βελτίωση  του συντονισ µού µεταξύ  των σχετικών  αρχών . 
Επιπροσθέτως , για την αύξηση  της ελκυστικότητας  της εργασίας , ορισµένα κράτη  µέλη 
αναφέρουν  ότι έλαβαν  φορολογικά  µέτρα για την αποτροπή  της αδήλωτης  εργασίας  και τη 
δίκαιη  ανταµοιβή των εργαζο µένων . Πολλά  κράτη  µέλη λαµβάνουν  µέτρα που απευθύνονται  
στους  αλλοδαπούς  εργαζο µένους  ή τους λαθρο µετανάστες , όπως  η καλύτερη  ενηµέρωσή  τους 
για τα εργασιακά  τους δικαιώ µατα και ο αυστηρότερος  έλεγχος  των εργασιακών  συνθηκών . 
Αντιµετώπιση  των περιφερειακών  ανισοτήτων  
Οι ανισότητες  µεταξύ  των περιφερειών  ως προς  την απασχόληση  και την ανεργία  
εξακολουθούν  να είναι  σηµαντικές  και θα αυξηθούν  µε τη διεύρυνση . Οι σχετικές  έρευνες  
επιβεβαιώνουν  την ύπαρξη  στενής  σχέσης  µεταξύ  των επενδύσεων  στο ανθρώπινο  δυνα µικό 
και των οικονο µικών  επιδόσεων  σε εθνικό  και περιφερειακό  επίπεδο , πράγ µα που καθιστά  τις 
επενδύσεις  σηµαντικό  εργαλείο  για την πολιτική  περιφερειακής  συνοχής . Ο ρόλος  του 
Ευρωπαϊκού  Κοινωνικού  Ταµείου είναι  καίριος  από την άποψη  αυτή . 
Καλή  διακυβέρνηση  και συνεργασία  για την εφαρ µογή των κατευθυντήριων  γραµµών 
Η επιτυχία  της πολιτικής  στον  τοµέα της απασχόλησης  εξαρτάται  από την ποιότητα  της 
εφαρ µογής της. Τα ΕΣ∆ του 2003 είναι , σε γενικές  γραµµές, αξιόλογα  βασικά  έγγραφα , 
σπάνια  όµως αποτελούν  το κεντρικό  όργανο  για τη συζήτηση  και τον καθορισ µό των εθνικών  
προτεραιοτήτων  στον  τοµέα της απασχόλησης . Πρέπει , ιδίως , να αποκτήσει  µεγαλύτερη  
σηµασία η συµµετοχή  των κοινοβουλευτικών  σωµάτων . Οι κοινωνικοί  εταίροι , καθώς  και οι 
αρχές  περιφερειακής  και τοπικής  αυτοδιοίκησης , θεωρούνται  σηµαντικοί  εταίροι  για τις 
εθνικές  κυβερνήσεις , αλλά  η συµµετοχή  τους στα ΕΣ∆ θα µπορούσε  να βελτιωθεί . 
Τα κράτη  µέλη προσπαθούν  σε ολοένα  και µεγαλύτερο  βαθµό να σκιαγραφήσουν  τις 
δηµοσιονο µικές τους προτεραιότητες  στα ΕΣ∆, αλλά  οι σχετικές  πληροφορίες  παρα µένουν  
ανοµοιογενείς . Οι πληροφορίες  σχετικά  µε την εφαρ µογή των ΕΣ∆ και τις υπηρεσίες  
υλοποίησης  των σχετικών  µέτρων  επικεντρώνονται  στο ρόλο  των δηµόσιων  υπηρεσιών  
απασχόλησης  (∆ΥΑ ), ενώ µικρή είναι  η έµφαση  που αποδίδεται  σε άλλες  υπηρεσίες , όπως  η 
εκπαίδευση  και η κατάρτιση , καθώς  και οι κοινωνικές  υπηρεσίες . 
 
 10    Είναι  απαραίτητο  να βελτιωθεί  η διαχείριση  των πολιτικών  απασχόλησης  τόσο  σε εθνικό  
επίπεδο  όσο και σε επίπεδο  ΕΕ. Σε εθνικό  επίπεδο , η προσπάθεια  αυτή  συνεπάγεται  την 
ανάπτυξη  συνεργασιών  για την προώθηση  των µεταρρυθ µίσεων , τη χάραξη  φιλόδοξων  
πολιτικών  απασχόλησης , µε στόχους  που να αντανακλούν  εκείνους  οι οποίοι  καθορίζονται  σε 
επίπεδο  ΕΕ, και την αποτελεσ µατικότερη  χρήση  των ΕΣ∆ ως εγγράφων  κεντρικού  
σχεδιασ µού και παρακολούθησης , στα οποία  συγκεντρώνονται  τα διάφορα  στοιχεία  της 
µεταρρυθ µιστικής  διαδικασίας . Σε ευρωπαϊκό  επίπεδο , η επίτευξη  αυτού  του στόχου  
συνεπάγεται  την ενίσχυση  του ρόλου  των συστάσεων  που διατυπώνει  η ΕΕ για κάθε  χώρα , 
την πιο στοχοθετη µένη χρήση  των πόρων  της ΕΕ για την υλοποίηση  των στόχων  της 
Λισσαβώνας , την ενθάρρυνση  της ανάληψης  µιας ισχυρής  δέσµευσης  από τους ευρωπαίους  
κοινωνικούς  εταίρους  και την ενίσχυση  της διάδοσης  των σχετικών  γνώσεων  και της 
συστη µατικής  και πιο ανοικτής  αµοιβαίας  ενηµέρωσης  µέσω της ανταλλαγής  εµπειριών . 
 
 11    ΕΙΣΑΓΩΓΗ  
Στην  παρούσα  κοινή  έκθεση  για την απασχόληση  (ΚΕΑ ) παρουσιάζεται  µια πρώτη  επισκόπηση  
της κατάστασης  στον  τοµέα αυτόν  και µια εκτίµηση της προόδου  που σηµειώθηκε  στα κράτη  µέλη 
κατά  την εφαρ µογή της νέας δέσµης κατευθυντήριων  γραµµών για την απασχόληση  που 
συµφωνήθηκαν  για την περίοδο  2003-2006 µ ε τρεις  βασικούς  στόχους : πλήρης  απασχόληση , 
ποιότητα  και παραγωγικότητα  της εργασίας  και ενισχυ µένη κοινωνική  συνοχή  και ενσω µάτωση . Η 
κοινή  έκθεση  περιέχει , αφενός , ανάλυση  της προόδου  σε ολόκληρη  την ΕΕ µε βάση  τους 
κυριότερους  από κοινού  συµφωνηθέντες  στόχους  και κατευθυντήριες  γραµµές και, αφετέρου , µια 
σύντο µη επισκόπηση  για κάθε  χώρα . Οι βασικοί  δείκτες  και οι δείκτες  πλαισίου  που 
συµφωνήθηκαν  από την επιτροπή  απασχόλησης  υποστηρίζουν  την εν λόγω  ανάλυση  και 
παρέχονται  στα παραρτή µατα. 
Στον  Τίτλο  VIII της συνθήκης  για την ίδρυση  της Ευρωπαϊκής  Κοινότητας  καθορίζονται  οι αρχές  
και οι διαδικασίες  για την ανάπτυξη  µιας συντονισ µένης στρατηγικής  για την απασχόληση . 
Ειδικότερα , στο άρθρο  128 περιγράφονται  αναλυτικά  τα βήµατα που οδηγούν  στη χάραξη  µιας 
στρατηγικής  αυτού  του είδους , µεταξύ  των οποίων  συγκαταλέγονται , σε ετήσια  βάση , οι 
κατευθυντήριες  γραµµές για την πολιτική  απασχόλησης  των κρατών  µελών . Κάθε  κράτος  µέλος 
υποβάλλει  στο Συµβούλιο  και στην  Επιτροπή  ετήσιο  εθνικό  σχέδιο  δράσης  σχετικά  µε τα 
κυριότερα  µέτρα που έλαβε  για την εφαρ µογή της πολιτικής  για την απασχόληση  σύµφωνα  µε τις 
κατευθυντήριες  γραµµές. Η εξέταση  των εθνικών  σχεδίων  δράσης  οδηγεί  στην  υποβολή  στο 
Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  µιας κοινής  έκθεσης  του Συµβουλίου  και της Επιτροπής  σχετικά  µε την 
κατάσταση  της απασχόλησης  στην  ΕΕ και την εφαρ µογή των κατευθυντήριων  γραµµών για την 
απασχόληση . Με βάση  την έκθεση  αυτή , το Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  εγκρίνει  κάθε  χρόνο  
συµπεράσ µατα, τα οποία , µε τη σειρά  τους, ενδέχεται  να οδηγήσουν  σε αναδιατύπωση  των 
κατευθυντήριων  γραµµών. Επιπροσθέτως , κατόπιν  σχετικής  εισηγήσεως  της Επιτροπής , το 
Συµβούλιο  απευθύνει  κατάλληλες  συστάσεις  προς  τα κράτη  µέλη. 
Η ευρωπαϊκή  στρατηγική  για την απασχόληση  (ΕΣΑ ), η οποία  διαµορφώθηκε  σύµφωνα  µε το 
προαναφερό µενο θεσµικό πλαίσιο , αποτελεί  σηµαντική  συµβολή  στην  ευρύτερη  πολιτική  ατζέντα  
της ΕΕ, η οποία  καθορίστηκε  στη σύνοδο  κορυφής  της Λισσαβώνας  και στα επόµενα Ευρωπαϊκά  
Συµβούλια . Στο πλαίσιο  του εξορθολογισ µού του κύκλου  συντονισ µού της πολιτικής , ο οποίος  
αποφασίστηκε  το 2002, τα κυριότερα  στοιχεία  που συµβάλλουν  στην  ατζέντα  της Λισσαβώνας , η 
παρούσα  κοινή  έκθεση  για την απασχόληση , η έκθεση  εφαρ µογής των βασικών  κατευθυντήριων  
γραµµών οικονο µικής πολιτικής  και η έκθεση  εφαρ µογής της στρατηγικής  για την εσωτερική  
αγορά , παρουσιάζονται  ως µέρος του "πακέτου  εφαρ µογής", που αποσκοπεί  στο συγχρονισ µό και 
την ενίσχυση  του συντονισ µού και της συνοχής  των πολιτικών . 
Αν και η κυριότερη  πηγή  της παρούσας  έκθεσης  είναι  τα εθνικά  σχέδια  δράσης  που υπέβαλε  κάθε  
κράτος  µέλος το φθινόπωρο  του 2003, σηµαντική  συµβολή  στην  εφετινή  ΚΕΑ  παρέχει  η έκθεση  
την οποία  υπέβαλε  η ειδική  οµάδα για την απασχόληση  που συγκροτήθηκε  αιτήσει  του εαρινού  
Ευρωπαϊκού  Συµβουλίου  του 2003, υπό την προεδρία  του κ. Wim Kok, πρώην  πρωθυπουργού  των 
Κάτω  Χωρών , ο οποίος  παρουσίασε  την έκθεσή  του στην  Ευρωπαϊκή  Επιτροπή  στις 26.11.20032. 
Στη βάση  αυτή , το τελευταίο  κεφάλαιο  της παρούσας  κοινής  έκθεσης  για την απασχόληση  
συνοψίζει  κάποια  βασικά  "µηνύµατα" για το εαρινό  Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  του 2004. 
                                                 
2 "Θέσεις  εργασίας , θέσεις  εργασίας , θέσεις  εργασίας  – η αύξηση  της απασχόλησης  στην  Ευρώπη ", έκθεση  της 
ειδικής  οµάδας  για την απασχόληση , υπό την προεδρία  του κ. Wim Kok. 
 
 12    1. ΤΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ  ΚΑΙ  ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ  ΠΛΑΙΣΙΟ  
Η παρούσα  κοινή  έκθεση  για την απασχόληση  δηµοσιεύεται  σε µια εποχή  συγκρατη µένης 
αισιοδοξίας  για την ανάκα µψη των αγορών  εργασίας  της ΕΕ. Οι πολιτικές  απασχόλησης  και 
οι διαρθρωτικές  µεταρρυθ µίσεις  που αναλήφθηκαν  τα τελευταία  χρόνια  ενίσχυσαν  την αγορά  
εργασίας  της Ευρώπης  και αύξησαν  την ικανότητά  της να προσαρ µόζεται  στους  κλονισ µούς, 
όπως  καταδεικνύεται  από τη σχετική  ανθεκτικότητα  της απασχόλησης  κατά  τη διάρκεια  της 
πρόσφατης  περιόδου . Βρισκό µαστε  τώρα  σε καλύτερη  θέση  για να εξασφαλίσου µε την 
επάνοδο  της ανάπτυξης  και της υψηλής  απασχόλησης , αν και πρέπει  να γνωρίζου µε ότι η 
διατήρηση  κάποιου  υπεράριθ µου προσωπικού  κατά  την προηγηθείσα  περίοδο  (δηλαδή  ο 
σχηµατισµός αποθε µάτων  προσφοράς  εργασίας ) και οι ετεροχρονισ µένες συνέπειες  του 
οικονο µικού κύκλου  στην  απασχόληση  θα καθυστερήσουν  την αύξηση  της απασχόλησης . Η 
νέα ευρωπαϊκή  στρατηγική  για την απασχόληση  (ΕΣΑ ) παρέχει  µια ολοκληρω µένη και 
συνεκτική  απάντηση  για την αντιµετώπιση  των προκλήσεων  που απασχολούν  την ΕΕ στον  
τοµέα της απασχόλησης . Η παρούσα  έκθεση  εξετάζει  τις δεσµεύσεις  που έχουν  αναληφθεί  
από τα κράτη  µέλη βάσει  των νέων  ευρωπαϊκών  κατευθυντήριων  γραµµών για την 
απασχόληση  και επιση µαίνει  τους τοµείς στους  οποίους  είναι  περισσότερο  πιεστική  η ανάγκη  
επίτευξης  προόδου . Η άµεση ανάληψη  δράσης  θα συµβάλει  στην  υποστήριξη  της ανάκα µψης 
της οικονο µίας και της απασχόλησης . 
1.1 Η ΑΥΞΗΣΗ  ΤΗΣ  ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ  ΣΕ ΣΤΑΣΙΜΟΤΗΤΑ  
Μετά  από µια αρχική  ισχυρή  ανθεκτικότητα  την οποία  επέδειξε  η αγορά  εργασίας  της ΕΕ, ο 
αντίκτυπος  της οικονο µικής επιβράδυνσης  έχει αρχίσει  να γίνεται  αισθητός  εντονότερα . 
Οι εξελίξεις  που σηµειώθηκαν  στην  αγορά  εργασίας  από την έναρξη  της πρόσφατης  
οικονο µικής επιβράδυνσης  δείχνουν  ότι η απασχόληση  στην  ΕΕ αντιστέκεται  τώρα  καλύτερα  
απ' ό,τι στο παρελθόν  στην  αδυνα µία την οποία  παρουσιάζει  η οικονο µική δραστηριότητα . 
Πράγ µατι, η αντίδραση  της απασχόλησης  στην  πρόσφατη  επιβράδυνση  είναι  µέχρι τώρα  
πολύ  µετριότερη  απ' ό,τι στην  προηγού µενη επιβράδυνση  της δεκαετίας  του '90, πράγ µα που 
υποδηλώνει  ότι η διαδικασία  δηµιουργίας  και απώλειας  θέσεων  εργασίας  είναι  διαφορετική  
από αυτήν  των πρώτων  χρόνων  της δεκαετίας  του '90, µε µικρότερη  πτώση  της απασχόλησης  
µέχρι τώρα  στη γεωργία  και τη βιοµηχανία , ενώ ο τοµέας των υπηρεσιών  έχει δηµιουργήσει  
πολύ  περισσότερες  θέσεις  εργασίας . 
Η τρέχουσα  ανθεκτικότητα  αποτελεί  ουσιαστικά  συνέπεια  των αλλαγών  που έγιναν  στην  
ευρωπαϊκή  αγορά  εργασίας  κατά  τη διάρκεια  του δεύτερου  µισού της δεκαετίας  του '90, 
αλλαγών  που επηρέασαν  τους µηχανισ µούς οι οποίοι  συνδέουν  την απασχόληση  και τη 
συµµετοχή  µε τον οικονο µικό κύκλο . Συνολικά , τα συνδυασ µένα αποτελέσ µατα της 
αυξη µένης συµµετοχής  των γυναικών  και των νέων , το αυξανό µενο επίπεδο  δεξιοτήτων  του 
εργασιακά  ενεργού  πληθυσ µού (δηλαδή  των ατόµων που βρίσκονται  σε ηλικία  κατάλληλη  
για εργασία ) και η µεγαλύτερη  διαθεσι µότητα  νέων  ειδών  συµβάσεων  διευκόλυναν  την 
ανάπτυξη  ενός µοντέλου  ανάπτυξης  εντάσεως  απασχόλησης , το οποίο  υποστηρίχθηκε  επίσης  
από την εφαρ µογή µιας «φιλικότερης » για την απασχόληση  µισθολογικής  πολιτικής  από τους 
κοινωνικούς  εταίρους  και από τη µείωση  των µη µισθολογικών  δαπανών  εργασίας . 
Η Ευρώπη  συνέχισε  να αισθάνεται  τον αντίκτυπο  της οικονο µικής επιβράδυνσης  καθ' όλη τη 
διάρκεια  του µεγαλύτερου  µέρους  του 2002 και του 2003, µε την αύξηση  του ΑΕγχΠ  να είναι  
χαµηλότερη  από το 1%. Μετά  από αρκετά  έτη υψηλών  ποσοστών  δηµιουργίας  θέσεων  
εργασίας , η αύξηση  της απασχόλησης  παρουσίασε  στασι µότητα  από τις αρχές  του 2003 . Η 
πτωτική  τάση  της ανεργίας  αντιστράφηκε  από τα µέσα του 2001 και τα επίπεδα  ανεργίας  
 
 13    αυξήθηκαν  βαθµιαία από το χαµηλότερο  ποσοστό  7,3% του 2001 σε 8% το 2003. Η 
απασχόληση  αναµένεται  να αυξηθεί  µε αργούς  ρυθµούς κατά  τη διάρκεια  της περιόδου  
2004-2005. 
Για το 2004 υπάρχει  ο κίνδυνος  να συνεχιστεί  η στασι µότητα  στην  απασχόληση  και, 
ενδεχο µένως , να αυξηθεί  η ανεργία , εκτός  αν η οικονο µία ανακά µψει σηµαντικά  και γίνουν  
περαιτέρω  µεταρρυθ µίσεις  στην  αγορά  εργασίας . Αν η ανάκα µψη είναι  µέτρια , η αύξηση  της 
απασχόλησης  ενδέχεται  να είναι  περιορισ µένη, δεδοµένου ότι εύλογα  µπορεί  να υποθέσει  
κανείς  ότι κατά  την πρόσφατη  επιβράδυνση  οι επιχειρήσεις  «συσσώρευσαν » υπεράριθ µο 
εργατικό  δυνα µικό. Η αύξηση  της προσφοράς  θέσεων  εργασίας  έχει ουσιώδη  σηµασία για 
την επίτευξη  των στόχων  της Λισσαβώνας , αλλά  καθώς  η αύξηση  του εργατικού  δυνα µικού 
αναµένεται  να υπερβεί  την αύξηση  της απασχόλησης , η ανεργία  ενδέχεται  να συνεχίσει  να 
αυξάνεται  στο εγγύς  µέλλον . 
1.2 Η ΜΕΣΟΠΡΟΘΕΣΜΗ  ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ  ΓΙΑ ΤΗΝ  ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ  ΠΑΡΑΜΕΝΕΙ  
ΕΠΙΚΑΙΡΗ  
Οι επιδόσεις  στον  τοµέα της απασχόλησης  αποτελούν  βασική  συνιστώσα  του στόχου  που 
καθορίστηκε  το 2000 στη Λισσαβώνα , να γίνει η ΕΕ η ανταγωνιστικότερη  και δυνα µικότερη  
οικονο µία της γνώσης  παγκοσ µίως, ικανή  να δηµιουργεί  βιώσι µη οικονο µική ανάπτυξη  µε 
περισσότερες  και καλύτερες  θέσεις  εργασίας  και µεγαλύτερη  κοινωνική  συνοχή . Οι εν λόγω  
επιδόσεις  συνδέονται  στενά  µε σηµαντικές  µεταρρυθ µίσεις  στους  τοµείς των συντάξεων , της 
εκπαίδευσης , της έρευνας  και της κοινωνικής  ενσω µάτωσης , καθώς  και στις αγορές  
προϊόντων , υπηρεσιών  και εργασίας . 
Η νέα ευρωπαϊκή  στρατηγική  για την απασχόληση  (ΕΣΑ) σχεδιάστηκε  για να υποστηρίξει  τους 
στόχους  της Λισσαβώνας . Οι νέες κατευθυντήριες  γραµµές καθορίζουν  τρεις  βασικούς  και 
συµπληρω µατικούς  στόχους : πλήρης  απασχόληση · ποιότητα  και παραγωγικότητα  της 
εργασίας ·κοινωνική  ενσω µάτωση  και συνοχή . Προσδιορίστηκαν  δέκα  ειδικοί  τοµείς δράσης  
για την υποστήριξη  αυτών  των στόχων . Εξάλλου , οι κατευθυντήριες  γραµµές προβλέπουν  
επίσης  την ανάληψη  δράσης  για τη βελτίωση  της διαχείρισης  των πολιτικών  απασχόλησης . 
Με δεδοµένη την οικονο µική επιβράδυνση , την παρατετα µένη αβεβαιότητα  ως προς  το 
χρονικό  ορίζοντα  και την κλίµακα της ανάκα µψης και την έντονη  επιθυ µία των αρχηγών  
κρατών  και κυβερνήσεων  να διατηρηθεί  και να ενταθεί  η ορµή για την πραγ µατοποίηση  
διαρθρωτικών  µεταρρυθ µίσεων , το εαρινό  Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  του 2003 κάλεσε  την 
Επιτροπή  να συγκροτήσει  µια ευρωπαϊκή  ειδική  οµάδα (Taskforce) για την απασχόληση , υπό 
την προεδρία  του κ. Wim Kok, πρώην  πρωθυπουργού  των Κάτω  Χωρών , προκει µένου να 
συµβάλει  στον  προσδιορισ µό των πρακτικών  µεταρρυθ µίσεων  που µπορούν  να ασκήσουν  την 
αµεσότερη  και ταχύτερη  επίδραση  στην  εφαρ µογή της αναθεωρη µένης στρατηγικής  για την 
απασχόληση  από τα κράτη  µέλη. 
Αναγνωρίζοντας  τις διαρθρωτικές  βελτιώσεις  που πραγ µατοποιήθηκαν  σε διάφορα  κράτη  
µέλη και την άνοδο  της απασχόλησης  από τα µέσα της δεκαετίας  του '90 έως το 2002 στην  
ΕΕ, η ειδική  οµάδα προειδοποιεί  ότι η Ευρωπαϊκή  Ένωση  διατρέχει  τον κίνδυνο  να µην 
επιτύχει  το φιλόδοξο  στόχο  που έθεσε  στη Λισσαβώνα  το 2000. Αν τα κράτη  µέλη δεν 
εντείνουν  τις προσπάθειές  τους, φαίνεται  ολοένα  και περισσότερο  απίθανη  η επίτευξη  του 
κυρίαρχου  στόχου  για το 2010, καθώς  και των στόχων  στον  τοµέα της απασχόλησης . 
Στην  προσπάθειά  της να αντιµετωπίσει  την επιβράδυνση , η Ευρώπη  δεν πρέπει  να αγνοήσει  
τις ευρύτερες , πιο µακροπρόθεσ µες προκλήσεις  που αντιµετωπίζει . Η παγκοσ µιοποίηση  και η 
οικονο µική ολοκλήρωση  επηρεάζουν  ολοένα  και περισσότερο  τον τρόπο  µε τον οποίο  ζουν 
 
 14    και εργάζονται  οι Ευρωπαίοι  και απαιτούν  µια γρήγορη  απάντηση  στην  αλλαγή  και σωστή  
διαχείρισή  της. Η γρήγορη  γήρανση  του πληθυσ µού θέτει  σε αµφισβήτηση  την ικανότητα  της 
Ευρώπης  να παρα µείνει ανταγωνιστική  και να επιτύχει  υψηλότερη  απασχόληση  και 
οικονο µική ανάπτυξη  στο µέλλον . 
Αντί για την εµπλοκή  σε µια διαδικασία  περαιτέρω  αλλαγών  των κατευθυντήριων  γραµµών 
της ΕΕ, η ειδική  οµάδα θεωρεί  ότι η έµφαση  σε επίπεδο  ΕΕ πρέπει  τώρα  να δοθεί  στη 
στενότερη  παρακολούθηση  των µεταρρυθ µίσεων  που αναλα µβάνονται  από τα κράτη  µέλη. Η 
παρούσα  έκθεση  εξετάζει  τις απαντήσεις  που δόθηκαν  από τα κράτη  µέλη στην  πλήρη  δέσµη 
των κατευθυντήριων  γραµµών για την απασχόληση , λαµβάνοντας  υπόψη  τις προτάσεις  που 
περιλα µβάνονται  στην  έκθεση  της ειδικής  οµάδας  για την απασχόληση . 
Η ειδική  οµάδα για την απασχόληση  προτρέπει  τα κράτη  µέλη να ενεργήσουν  αποφασιστικά  
τώρα , ώστε  να αυξηθεί  η εµπιστοσύνη  και να υποστηριχθεί  η οικονο µική ανάπτυξη . Πέρα  
από την ανάγκη  να δηµιουργηθούν  περισσότερες  θέσεις  εργασίας  βραχυπρόθεσ µα, 
υπογρα µµίζει ότι ο στόχος  των πολιτικών  απασχόλησης  πρέπει  να είναι  η βελτίωση  των 
επιπέδων  τόσο  της απασχόλησης  όσο και της παραγωγικότητας  – που αποτελούν  βασικούς  
παράγοντες  για την αξιοποίηση  του δυνα µικού οικονο µικής ανάπτυξης  της Ευρώπης  και 
ζωτικά  στοιχεία  της στρατηγικής  της Λισσαβώνας . 
Η ειδική  οµάδα για την απασχόληση  επισή µανε τέσσερις  βασικές  προϋποθέσεις  για την 
τόνωση  της απασχόλησης  και της παραγωγικότητας :  
– αύξηση  της προσαρ µοστικότητας  των εργαζο µένων  και των επιχειρήσεων , 
– προσέλκυση  περισσότερων  ατόµων στην  αγορά  εργασίας , 
– περισσότερες  και αποτελεσ µατικότερες  επενδύσεις  στο ανθρώπινο  δυνα µικό, 
– εξασφάλιση  της αποτελεσ µατικής  εφαρ µογής των µεταρρυθ µίσεων  µέσω της 
καλύτερης  διακυβέρνησης . 
Η ειδική  οµάδα για την απασχόληση  προσδιόρισε  προτεραιότητες  δράσης  που αφορούν  
γενικά  όλα τα κράτη  µέλη στο πλαίσιο  καθενός  από τους παραπάνω  τοµείς. Προβαίνει  επίσης  
σε συγκεκρι µένες υποδείξεις  για τις µεταρρυθ µίσεις  που απαιτούνται  σε καθένα  από τα 
δεκαπέντε  σηµερινά  και τα δέκα  νέα κράτη  µέλη. 
Η νέα στρατηγική  έχει επίσης  ως σκοπό  να υποστηρίξει  την απασχόληση  και τις 
µεταρρυθ µίσεις  της αγοράς  εργασίας  στα δέκα  νέα κράτη  µέλη τα οποία  αναµένεται  να 
προσχωρήσουν  στην  ΕΕ το 2004. Τα νέα κράτη  µέλη, που πρέπει  να προβούν  σε σηµαντικές  
µεταρρυθ µίσεις  σε πολιτικό , οικονο µικό και θεσµικό επίπεδο , άρχισαν  να πραγ µατοποιούν  
σηµαντικές  µεταρρυθ µίσεις  της αγοράς  εργασίας  κατά  τη διάρκεια  της τελευταίας  δεκαετίας  
για να προσαρ µοστούν  στην  οικονο µία της αγοράς  και να προετοι µαστούν  για την ένταξή  
τους στην  ΕΕ. Μέσω  της στενής  συνεργασίας  τους µε την Ευρωπαϊκή  Επιτροπή , κατάρτισαν  
κοινές  αξιολογήσεις  για τις προκλήσεις  που αντιµετωπίζουν  στους  τοµείς της απασχόλησης  
και της αγοράς  εργασίας  και ανέπτυξαν  µια τακτική  διαδικασία  υποβολής  σχετικών  
εκθέσεων3. Θα συµµετάσχουν  πλήρως  στη συντονισ µένη ευρωπαϊκή  στρατηγική  
απασχόλησης  από την 1η Μαΐου  του 2004. 
                                                 
3 "Πρόοδος  της εφαρ µογής των εγγράφων  κοινής  αξιολόγησης  για τις πολιτικές  για την απασχόληση  στις 
προσχωρούσες  χώρες ", COM(2003) 663. 
 
 15    2. ΓΕΝΙΚΗ  ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ  ΟΣΟΝ  ΑΦΟΡΑ  ΤΟΥΣ  ΣΤΟΧΟΥΣ  ΤΗΣ  ΕΕ ΣΤΟΝ  
ΤΟΜΕΑ  ΤΗΣ  ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ   
Τα εθνικά  σχέδια  δράσης  του 2003, που καταρτίστηκαν  ως απάντηση  στις νέες 
κατευθυντήριες  γραµµές, παρουσιάζουν  µια πολιτική  προσέγγιση  για την απασχόληση  που 
είναι  συνολικά  µάλλον  ισορροπη µένη ως προς  τους τρεις  βασικούς  στόχους  της ΕΣΑ . 
Ωστόσο , σε ορισµένες περιπτώσεις , η ποιότητα -παραγωγικότητα  και/ή οι στόχοι  που 
αφορούν  την κοινωνική  ενσω µάτωση  δεν έχουν  ισότι µη θέση  σε σχέση  µε το στόχο  της 
πλήρους  απασχόλησης4. Κατωτέρω  εξετάζεται  η πρόοδος  που επιτελέστηκε  ως προς  αυτούς  
τους στόχους . 
2.1 ΠΛΗΡΗΣ  ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ : Η ΕΕ ∆ΙΑΤΡΕΧΕΙ  ΤΟΝ  ΚΙΝ∆ΥΝΟ  ΝΑ ΜΗΝ  
ΕΠΙΤΥΧΕΙ  ΤΟΥΣ  ΣΤΟΧΟΥΣ  ΠΟΥ  ΑΦΟΡΟΥΝ  ΤΟ ΠΟΣΟΣΤΟ  
ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ   
Η πρόοδος  προς  την κατεύθυνση  του στόχου  της Λισσαβώνας  για ένα γενικό  ποσοστό  
απασχόλησης  της τάξης  του 70% για την ΕΕ έχει ανακοπεί . Εξάλλου , είναι  πλέον  σαφές  ότι η 
ΕΕ δεν θα επιτύχει  τον ενδιά µεσο στόχο  ποσοστού  απασχόλησης  για το 2005 (67%, όπως  
συµφωνήθηκε  στη Στοκχόλ µη). Το γενικό  ποσοστό  απασχόλησης  παρέ µεινε το 2003 στο 
επίπεδο  που επιτεύχθηκε  το 2002 (64,3%). Ακόµη και αν υπάρξει  οικονο µική ανάκα µψη, το 
ποσοστό  απασχόλησης  µπορεί  να φθάσει  µόνο σε ποσοστό  65% το 2005. Σηµειώθηκε  κάποια  
µείωση  του χάσµατος σε µερικά  κράτη  µέλη στα οποία  υπήρχαν  πολύ  χαµηλά ποσοστά  
απασχόλησης  (Ελλάδα , Ισπανία  και Ιταλία ), όπου  η αύξηση  απασχόλησης  συνεχίστηκε  το 
2002 και το 2003. Ωστόσο , µόνο τέσσερα  κράτη  µέλη πέτυχαν  το στόχο  του 70% (∆ανία , 
Κάτω  Χώρες , Σουηδία  και ΗΒ), ενώ η Φινλανδία , η Πορτογαλία  και η Αυστρία  είναι  κοντά . 
Η παρατετα µένη επιβράδυνση  είχε ως αποτέλεσ µα την ανύπαρκτη  ή πολύ  µέτρια  αύξηση  της 
απασχόλησης  επί τρία έτη (2002-2004) και καµία ή µικρή βελτίωση  του ποσοστού  
απασχόλησης  κατά  την εν λόγω  περίοδο . Εποµένως , όπως  προκύπτει  από τη γραφική  
παράσταση  κατωτέρω , η ΕΕ δεν θα επιτύχει  τους ενδιά µεσους  στόχους  απασχόλησης  του 
2005 και, κατά  συνέπεια , θα απαιτηθεί  µια ουσιαστική  επιτάχυνση  της αύξησης  της 
απασχόλησης  κατά  τα προσεχή  έτη. Για να επιτύχει  το στόχο  της Λισσαβώνας  (70%), η 
απασχόληση  θα πρέπει  να αυξάνεται  κατά  µέσον  όρο από το 2004 έως το 2010 κατά  1,6% – 
πράγ µα που δεν συνάδει  µε την τάση  που προκύπτει  από τις σηµερινές  επιδόσεις , αλλά  δεν 
είναι  ανέφικτο , αν συγκριθεί  µε τις επιδόσεις  της περιόδου  1997-2000. Αυτό  θα συνεπαγόταν  
αύξηση  της απασχόλησης  κατά  περίπου  15 εκατο µµύρια θέσεις  εργασίας  για την ΕΕ-15. Ο 
αριθµός αυτός  θα έπρεπε  να προσεγγίσει  τα 22 εκατο µµύρια θέσεις  εργασίας , αν ο στόχος  
αφορούσε  την ΕΕ-25. 
                                                 
4 Η ποιότητα  δεν εξετάζεται  ρητά  στα εθνικά  σχέδια  δράσης  2003 της Γερµανίας  (µόνο ως "συνοδευτικά  
µέτρα"), της Ιταλίας , των Κάτω  Χωρών  και του Ηνωµένου Βασιλείου . Η κοινωνική  ενσω µάτωση  δεν 
εξετάζεται  ρητά  στα εθνικά  σχέδια  δράσης  της Γερµανίας , της Αυστρίας  και της Ιταλίας . Ωστόσο , αυτό  
δεν προδικάζει  το ουσιαστικό  περιεχό µενο των εν λόγω  εθνικών  σχεδίων  δράσης  ως προς  τους στόχους  
αυτούς . 
 
 16    Γράφη µα 1: Ο ∆ΡΟΜΟΣ  ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΙΤΕΥΞΗ  ΤΟΥ ΣΤΟΧΟΥ  ΤΗΣ ΛΙΣΣΑΒΩΝΑΣ
ΓΙΑ ΤΟ ΠΟΣΟΣΤΟ  ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ : 1997-2010
596061626364656667686970
1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010Ενδιά µεσος στόχος  2005: 67%Τάση  έως το 1997
Πορεία  που απαιτείται  για την
επίτευξη  του στόχου  της Λισσαβώνας
για το 2010
 
Πηγή : Υπηρεσίες  της Επιτροπής . Ευρωπαϊκή  έρευνα  εργατικού  δυνα µικού έως το 2003. Για το 2003-2005 το 
ποσοστό  απασχόλησης  επικαιροποιείται  χρησι µοποιώντας  την πρόβλεψη  της Γενικής  ∆ιεύθυνσης  ECFIN για 
την απασχόληση  και τις προβολές  πληθυσ µού της EUROSTAT. Από το 2005 το ποσοστό  απασχόλησης  
παρεκτείνεται  µε βάση  την παραδοχή  ότι θα υπάρχει  µια σταθερή  ετήσια  αύξηση .  
Η συνολική  εικόνα  κρύβει  τις αποκλίνουσες  τάσεις  που παρατηρούνται  στα ποσοστά  
απασχόλησης  κατά  φύλο . Το ποσοστό  απασχόλησης  για τις γυναίκες  συνέχισε  να βελτιώνεται  
το 2002 και, όντας  στα επίπεδα  του 55,6%, παρα µένει σε καλό  δρόµο προς  τον ενδιά µεσο στόχο  
του 57% για το 2005 . Μάλιστα  σε επτά κράτη  µέλη (∆ανία , Κάτω  Χώρες , Αυστρία , 
Πορτογαλία , Φινλανδία , Σουηδία  και ΗΒ) υπερβαίνει  το στόχο  της ΕΕ (60%) που τέθηκε  για 
το 2010. Είναι  σαφές  ότι καθοριστική  σηµασία για τη διαµόρφωση  του µέσου  όρου  της ΕΕ 
έχουν  τα χαµηλά ποσοστά  απασχόλησης  των γυναικών  σε µόνο τέσσερα  κράτη  µέλη (Βέλγιο , 
Ελλάδα , Ισπανία  και Ιταλία ). Για να φθάσει  στο στόχο  του 60%, η µέση ετήσια  αύξηση  του 
ποσοστού  γυναικείας  απασχόλησης  που καταγράφεται  από το 1997 πρέπει  να διατηρηθεί  
κατά  τη διάρκεια  των επόµενων  επτά ετών . Αυτό  δεν µπορεί  να γίνει µόνο µε βάση  την 
οικονο µική ανάπτυξη · πρέπει , συγχρόνως , να διατηρηθεί  και ο ρυθµός των µεταρρυθ µίσεων . 
Η πρόοδος  προς  το στόχο  της Λισσαβώνας  θα εξαρτηθεί  σε καίριο  βαθµό από την τάση  που 
θα παρουσιάσει  η απασχόληση  των εργαζο µένων  µεγαλύτερης  ηλικίας . Αν και τα ποσοστά  
απασχόλησης  για τους εργαζο µένους  µεγαλύτερης  ηλικίας  αυξήθηκαν  πιο αισθητά , φτάνοντας  
σε ποσοστό  που µόλις υπερβαίνει  το 40% το 2002, ωστόσο  ο στόχος  του 50% είναι  ακόµη πολύ  
µακριά . Ο στόχος  του 50% έχει επιτευχθεί  µόνο από τέσσερα  κράτη  µέλη (∆ανία , 
Πορτογαλία , Σουηδία  και ΗΒ), ενώ είναι  εφικτός  και σε άλλα  δύο (Φινλανδία  και Ιρλανδία ). 
Η πρόοδος  προς  το στόχο  αυτό  θα εξαρτηθεί  ουσιαστικά  από τα υπόλοιπα  κράτη  µέλη (ιδίως  
από το Βέλγιο , τη Γαλλία , την Ιταλία , το Λουξε µβούργο  και την Αυστρία ), όπου  το ποσοστό  
απασχόλησης  των εργαζο µένων  µεγαλύτερης  ηλικίας  είναι  χαµηλότερο  από 33%. Εποµένως , 
πρέπει  να αναληφθεί  επειγόντως  δράση  για να αυξηθεί  ο αριθµός των ατόµων µεγαλύτερης  
ηλικίας  που συνεχίζουν  να εργάζονται , αλλά  και για να εξασφαλιστεί  ότι οι αυριανοί  
εργαζό µενοι µεγαλύτερης  ηλικίας  – δηλαδή  τα άτοµα της ηλικιακής  οµάδας  των 40 έως 50 
ετών  – θα µπορούν  να παρα µείνουν  στην  αγορά  εργασίας  για µεγαλύτερο  χρονικό  διάστη µα. 
Για να επιτευχθεί  ο κοινοτικός  στόχος  του 50%, θα πρέπει  να εργάζονται  το 2010 στην  ΕΕ-15 
7 εκατο µµύρια περισσότερα  άτοµα της ηλικιακής  οµάδας  των 55 έως 64 ετών . Χωρίς  να λαµβάνονται  υπόψη  οι κυκλικές  εξελίξεις  για την περίοδο  2003-2005: 
Μέσο  ποσοστό  αύξησης  1,6% από το 2006 έως το 2010 – Ιστορικά  στοιχεία  
 
 17    Τα κράτη  µέλη δροµολόγησαν  σειρά  µεταρρυθ µίσεων  που αποσκοπούν  στην  αύξηση  της 
συµµετοχής  και της προσφοράς  εργατικού  δυνα µικού, εφαρ µόζοντας , π.χ., πολιτικές  για την 
αύξηση  της ελκυστικότητας  της εργασίας , καθώς  και ενεργητικές  πολιτικές  στους  τοµείς της 
αγοράς  εργασίας , της εκπαίδευσης  και της κατάρτισης  και της κινητικότητας . Ωστόσο , οι 
µεταρρυθ µίσεις  που αποσκοπούν  στη διαµόρφωση  ενός περιβάλλοντος  ευνοϊκότερου  για τη 
δηµιουργία  θέσεων  εργασίας  είναι  λιγότερο  σφαιρικές . Οι προσεγγίσεις  εστιάζονται  µερικές  
φορές  στη δηµιουργία  θέσεων  εργασίας  µέσω της µείωσης  των δαπανών  εργασίας  (Βέλγιο , 
Γαλλία ), της άρσης  των κανονιστικών  ρυθµίσεων  (Γερµανία, Γαλλία , Ιταλία ), της 
ενθάρρυνσης  της ανάπτυξης  και της καινοτο µίας των ΜΜΕ  (Ελλάδα , Ιρλανδία , Κάτω  Χώρες , 
Αυστρία , Φινλανδία , Σουηδία , ΗΒ) και της περιφερειακής  ανάπτυξης  (Πορτογαλία , Ιρλανδία ) 
ή στηρίζονται  απλώς  στην  αλληλεπίδραση  µεταξύ  της οικονο µικής ανάπτυξης  και της 
ευκα µψίας των αγορών  εργασίας  (∆ανία , Ισπανία , Ιταλία ). Οι ευκαιρίες  που παρέχει  η 
οικονο µία της γνώσης  για τη δηµιουργία  θέσεων  εργασίας  δεν κατέχουν  εξέχουσα  θέση  στη 
δέσµη πολιτικών  µέτρων . 
Στην  απάντησή  τους στις κατευθυντήριες  γραµµές απασχόλησης  του 2003, τα κράτη  µέλη 
επέδειξαν  ευρύτερη  δέσµευση θέτοντας  εθνικούς  στόχους  είτε υπό τη µορφή  στόχων  για 
συγκεκρι µένα ποσοστά  απασχόλησης  είτε υπό τη µορφή  στόχου  για την δηµιουργία  
συγκεκρι µένου αριθµού θέσεων  εργασίας  κατά  τη διάρκεια  της κυβερνητικής  θητείας  (βλέπε  
πίνακα  στο παράρτη µα 2). Ορισ µένα από αυτά  (και ιδίως  το Βέλγιο , η Γαλλία , η Ελλάδα , η 
Αυστρία  και η Φινλανδία ) δείχνουν  περισσότερες  φιλοδοξίες  απ’ ό,τι στο παρελθόν . Ωστόσο , 
ο καθορισ µός στόχων  πρέπει  να υποστηριχθεί  από την αυστηρή  εφαρ µογή των 
µεταρρυθ µίσεων . 
2.2 ΠΟΙΟΤΗΤΑ  ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ  ΤΗΣ  ΕΡΓΑΣΙΑΣ : ∆ΙΑΦΟΡΕΤΙΚΗ  
ΠΡΟΟ∆ΟΣ  ΣΤΙΣ  ∆ΙΑΦΟΡΕΣ  ∆ΙΑΣΤΑΣΕΙΣ  
Στην  έκθεση  που συνέταξε  η Επιτροπή  κατόπιν  σχετικού  αιτήµατος του εαρινού  Ευρωπαϊκού  
Συµβουλίου  των Βρυξελλών  υπογρα µµίστηκαν  οι θετικές  αλληλεπιδράσεις  µεταξύ  της 
ποιότητας  της εργασίας , της παραγωγικότητας , της απασχόλησης  και της κοινωνικής  
ενσω µάτωσης5. Η έκθεση  αυτή  προβαίνει  σε πλήρη  επισκόπηση  της προόδου  που 
επιτελέστηκε  για τη βελτίωση  της ποιότητας  της εργασίας , µε βάση  την πολυδιάστατη  
προσέγγιση  που καθορίστηκε  στις κατευθυντήριες  γραµµές απασχόλησης . 
Η µείωση  του ρυθµού αύξησης  της παραγωγικότητας  της εργασίας  κατά  την τελευταία  
δεκαετία  είναι  ιδιαίτερα  ανησυχητική  για την ΕΕ. Η αύξηση  της παραγωγικότητας  της 
εργασίας  επιβραδύνθηκε  ακόµη περισσότερο  κατά  τα πρόσφατα  έτη, σε αντίθεση  µε την 
αύξηση  της απασχόλησης . Σε σύγκριση  µε το πρώτο  µισό της δεκαετίας  του 90, κατά  την 
περίοδο  1996 - 2002 αυξήθηκε  σηµαντικά  η συµβολή  της αύξησης  της απασχόλησης  στην  
αύξηση  του ΑΕγχΠ . Συγκριτικά  αναφέρεται  ότι, έως την πρόσφατη  επιβράδυνση , οι 
Ηνωµένες Πολιτείες  µπόρεσαν  να συνδυάσουν  υψηλές  επιδόσεις  στον  τοµέα της 
απασχόλησης  µε επιτάχυνση  της παραγωγικότητας  της εργασίας , µε αποτέλεσ µα το ΑΕγχΠ  
να αυξηθεί  κατά  µία ποσοστιαία  µονάδα  περισσότερο  στις ΗΠΑ  απ’ ό,τι στην  ΕΕ κατά  την 
περίοδο  1996-2002. Αξίζει  να σηµειωθεί  ότι οι επιδόσεις  ορισµένων  από τα µικρότερα  κράτη  
µέλη της ΕΕ ήταν  πολύ  υψηλότερες  από το µέσο όρο της ΕΕ και µάλιστα  καλύτερες  και από 
τις αντίστοιχες  επιδόσεις  των ΗΠΑ . 
                                                 
5 Βλέπε  την ανακοίνωση  COM(2003) 728 της 16.11.2003 " Βελτίωση  της ποιότητας  στην  εργασία  - Μια 
πρόσφατη  επισκόπηση  της επιτελεσθείσας  προόδου ". 
 
 18    Σε βραχυπρόθεσ µο επίπεδο , η πραγ µατική  αύξηση  της παραγωγικότητας  της εργασίας  
ενδέχεται  να αποκλίνει  από την κατεύθυνση  που θα έπρεπε  να ακολουθηθεί  σε πιο 
µακροπρόθεσ µη προοπτική , ιδίως  σε µια περίοδο  οικονο µικής επιβράδυνσης , κατά  την οποία  
η χαµηλότερη  αύξηση  της παραγωγικότητας  ενδέχεται  να οφείλεται  εν µέρει στην  
προσαρ µογή των ωρών  εργασίας  παρά  του αριθµού των ατόµων. Επίσης , παρά  το γεγονός  ότι 
οι µεταρρυθ µίσεις  στην  αγορά  εργασίας  που ενθαρρύνουν  την εφαρ µογή ενός µοντέλου  
ανάπτυξης  που χαρακτηρίζεται  από µεγαλύτερη  ένταση  εργατικού  δυνα µικού ενδέχεται  να 
οδηγήσουν  σε πραγ µατική  αύξηση  της παραγωγικότητας  µικρότερη  από αυτήν  που θα 
µπορούσε  να επιτευχθεί  σε πιο µακροπρόθεσ µη βάση , ωστόσο  η κατάσταση  αυτή  δεν πρέπει  
να θεωρηθεί  ως αρνητική  συνέπεια . Ένα υψηλότερο  ποσοστό  απασχόλησης  συνεπάγεται  
αναµφίβολα  αύξηση  του κατά  κεφαλήν  ΑΕγχΠ  χωρίς  αρνητικές  επιπτώσεις  για τη 
µακροπρόθεσ µη αύξηση  της παραγωγικότητας  του υπάρχοντος  εργατικού  δυνα µικού. 
Κατά  συνέπεια , καθώς  οι πρόσφατες  τάσεις  δεν είναι  καθόλου  ενθαρρυντικές , είναι  ανάγκη  
να τονωθεί  η αύξηση  της απασχόλησης  και, συγχρόνως , να ενταθούν  οι προσπάθειες  για τη 
βελτίωση  της µακροπρόθεσ µης αύξησης  της παραγωγικότητας . Βασική  προϋπόθεση  για την 
επίτευξη  του στόχου  αυτού  είναι  ότι η ΕΕ πρέπει  να διαθέτει  ένα καλά  εκπαιδευ µένο και 
ευπροσάρ µοστο  εργατικό  δυνα µικό και να επενδύει  περισσότερο  - και µε µεγαλύτερη  
αποτελεσ µατικότητα  - στο ανθρώπινο  δυνα µικό της, στα πλαίσια  µια υγιούς  δηµοσιονο µικής 
πολιτικής . Η ΕΕ πρέπει  επίσης  να επιταχύνει  τη διάδοση  των ΤΠΕ , ιδίως  στον  τοµέα των 
υπηρεσιών , και να αυξήσει  τις επενδύσεις  στους  τοµείς της Ε&Α και των υποδο µών, να 
βελτιώσει  την επιχειρη µατική  κουλτούρα  και να επιταχύνει  τις µεταρρυθ µίσεις  των αγορών  
προϊόντων  και υπηρεσιών . Καθώς  ορισµένοι από τους τοµείς που δηµιούργησαν  µεγάλο  
αριθµό θέσεων  απασχόλησης  επέδειξαν  µάλλον  αποθαρρυντικές  επιδόσεις  όσον  αφορά  την 
αύξηση  της παραγωγικότητας , επιβάλλεται  να καταβληθούν  προσπάθειες  για τη βελτίωση  της 
ποιότητας  της εργασίας , συµπεριλα µβανο µένης της αναβάθ µισης των δεξιοτήτων  και της 
καλύτερης  οργάνωσης  της εργασίας  στους  τοµείς αυτούς , ούτως  ώστε  να αντιµετωπιστεί  µε 
επιτυχία  η πρόκληση  της παραγωγικότητας6. 
Τα περισσότερα  ΕΣ∆ θεωρούν  την παραγωγικότητα  ως αυτοτελή  και αυθύπαρκτο  στόχο , 
ανεξάρτητα  από τη σχέση  της µε την ποιότητα . Πρέπει  επίσης  να σηµειωθεί  ότι οι 
περισσότερες  χώρες  που παρουσιάζουν  υψηλό  ποσοστό  απασχόλησης  (Ηνωµένο Βασίλειο , 
Κάτω  Χώρες , Σουηδία  και Φινλανδία ) θεωρούν  τις αυξήσεις  της παραγωγικότητας  ως µέσο 
για να αντισταθ µίσουν  την αναµενόµενη µεσοπρόθεσ µα ανεπάρκεια  εργατικού  δυνα µικού. 
Εποµένως , στα περισσότερα  κράτη  µέλη υπάρχουν  πολύ  µεγάλα  περιθώρια  για την εφαρ µογή 
µιας περισσότερο  σφαιρικής  προσέγγισης , που θα αναγνωρίζει  τις θετικές  αλληλεπιδράσεις  
µεταξύ  της ποιότητας  της εργασίας , της παραγωγικότητας  και της αύξησης  της απασχόλησης  
και της κοινωνικής  ενσω µάτωσης . 
Οι πρόσφατες  τάσεις  και επιδόσεις  σχετικά  µε τις διάφορες  διαστάσεις  της ποιότητας  είναι  
ενθαρρυντικές  από µερικές  απόψεις . Έχουν  γίνει στην  ΕΕ σηµαντικές  βελτιώσεις  στους  τοµείς 
της εκπαίδευσης  και των δεξιοτήτων , της µείωσης  των διαφορών  µεταξύ  των δύο φύλων  (µε 
εξαίρεση  τις µισθολογικές  διαφορές ) και της ασφάλειας  στο χώρο  εργασίας . Ωστόσο , 
υπάρχουν  περιθώρια  για σηµαντικές  βελτιώσεις  σε κάθε  διάσταση  της ποιότητας . Το ποσοστό  
απασχόλησης  των εργαζο µένων  µεγαλύτερης  ηλικίας , αν και αυξάνει  µε βραδύ  ρυθµό, 
εξακολουθεί  να απέχει  πολύ  από το στόχο  της Στοκχόλ µης (50%). Οι νέοι αντιµετωπίζουν  
ολοένα  και περισσότερες  δυσκολίες  σε πολλά  κράτη  µέλη στην  προσπάθειά  τους να βρουν  
                                                 
6 Για λεπτο µερέστερη  ανάλυση  σχετικά  µε τις τάσεις  και τις επιδόσεις  όσον  αφορά  την παραγωγικότητα , 
βλέπε  κεφάλαιο  2 της έκθεσης  «Employment in Europe 2003» ( Η απασχόληση  στην  Ευρώπη  κατά  το 
2003) και την ετήσια  οικονο µική έκθεση  για το 2003. 
 
 19    θέσεις  εργασίας  που να τους προσφέρουν  λογικές  προοπτικές  σταδιοδρο µίας. Οι πολίτες  που 
δεν είναι  υπήκοοι  κρατών  µελών  της ΕΕ είναι  σε σαφώς  µειονεκτική  θέση  από απόψεως  
απασχόλησης  και ανεργίας , ενώ η ενσω µάτωση  των ατόµων µε αναπηρία  στην  αγορά  
εργασίας  παρα µένει προβλη µατική , ιδίως  για τα άτοµα µε σοβαρή  αναπηρία . Όσον  αφορά  
την ισότητα  των δύο φύλων , η έλλειψη  επαρκών  υποδο µών για τη φροντίδα  των παιδιών  και 
τη µέριµνα των άλλων  εξαρτη µένων  ατόµων εµποδίζει  την αύξηση  της συµµετοχής  των 
γυναικών . Οι µισθολογικές  διαφορές  µεταξύ  των δύο φύλων  παρουσιάζουν  µικρές  µόνο 
τάσεις  µείωσης , ενώ τα τοµεακά  και επαγγελ µατικά  στεγανά  παρα µένουν . Τέλος , πράγ µα 
όµως εξίσου  σηµαντικό , η τάση  την οποία  παρουσιάζει  η αύξηση  της παραγωγικότητας  είναι , 
όπως  προαναφέρθηκε , απογοητευτική . 
Πολύ  λίγα είναι  τα κράτη  µέλη που προσπαθούν  να αντιµετωπίσουν  κάθε  επιµέρους  
διάσταση  της ποιότητας  στα πλαίσια  µιας σφαιρικής  προσέγγισης . Αντίθετα , κάθε  κράτος  
µέλος έχει την τάση  να προσδιορίζει  ως προτεραιότητες  για ανάληψη  δράσης  τις δικές  του 
συγκεκρι µένες κρίσι µες διαστάσεις . Π.χ., η ισορροπία  µεταξύ  ευελιξίας  και ασφάλειας , καθώς  
και η ισότητα  των δύο φύλων , επιση µαίνονται  ως θέµατα καίριας  σηµασίας  στην  Ιταλία , την 
Ισπανία , την Ελλάδα  και την Πορτογαλία . Ιδιαίτερη  έµφαση  αποδίδουν  στην  κατάρτιση  η 
Πορτογαλία  και η Ισπανία , καθώς  και τα κράτη  µέλη µε υψηλή  παραγωγικότητα  (∆ανία , 
Γαλλία , Φινλανδία , Σουηδία ). Η υγεία  και η ασφάλεια  θεωρούνται  σηµαντικές  
προτεραιότητες  σε πολλές  χώρες . Μάλιστα  πέντε  από αυτές  (∆ανία , Ελλάδα , Γαλλία , 
Πορτογαλία  και Ηνωµένο Βασίλειο ) έχουν  θέσει  στόχους  για τη µείωση  των ατυχη µάτων . 
Εξάλλου , ο χρόνος  εργασίας , ο οποίος  µόνο έµµεσα καλύπτεται  από τις δέκα  διαστάσεις , 
αναφέρεται  επίσης  ως σηµαντικό  θέµα από το Βέλγιο , το Λουξε µβούργο  και τη Φινλανδία . 
2.3 ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ  ΣΥΝΟΧΗ  ΚΑΙ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ : ΑΠΟ∆ΟΣΗ  ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗΣ  
ΕΜΦΑΣΗΣ  ΣΤΙΣ  ΧΩΡΙΣ  ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΥΣ  ΑΓΟΡΕΣ  ΕΡΓΑΣΙΑΣ  
Πέραν  από τους καταγεγρα µµένους  ανέργους , το 2002, το 4,5% του πληθυσ µού της ΕΕ που 
βρισκόταν  σε ηλικία  εργασίας  (µικρή αύξηση  σε σύγκριση  µε το 2001) δεν εργαζόταν , αλλά  
επιθυ µούσε  να εργαστεί . Οι πρόσφατες  αυξήσεις  της ανεργίας  είναι  ανησυχητικές , διότι  
ενδέχεται  να προοιωνίζονται  αύξηση  της µακροχρόνιας  ανεργίας , πράγ µα που αποτελεί  
σηµαντικό  κίνδυνο  κοινωνικού  αποκλεισ µού και το οποίο  θα καθιστούσε  όλο και πιο 
δύσκολη  την πρόσβαση  των µειονεκτούντων  ατόµων στην  αγορά  εργασίας . Στο πλαίσιο  
αυτό , η ήδη επισφαλής  κατάσταση  την οποία  αντιµετωπίζουν  στην  αγορά  εργασίας  τα άτοµα 
µε αναπηρία , οι µετανάστες  και οι εθνικές  µειονότητες , οι µόνοι γονείς , οι νέοι που 
εγκαταλείπουν  πρόωρα  το σχολείο  και οι εργαζό µενοι µεγαλύτερης  ηλικίας  θα µπορούσε  να 
επιδεινωθεί  ακόµη περισσότερο  (βλέπε  κατευθυντήρια  γραµµή 7). 
Μετά  την παρουσίαση  των εθνικών  σχεδίων  δράσης  για την ενσω µάτωση7, η οποία  
περιγράφει  τις προσεγγίσεις  που ακολουθούνται  σε κάθε  κράτος  µέλος για την καταπολέ µηση 
της φτώχιας  και του κοινωνικού  αποκλεισ µού σε διάφορους  τοµείς πολιτικής , τα σχέδια  
δράσης  των κρατών  µελών  για την απασχόληση  προσπαθούν  να προσδιορίσουν  µε 
µεγαλύτερη  λεπτο µέρεια  τη συµβολή  των πολιτικών  απασχόλησης  στην  κοινωνική  
ενσω µάτωση . Ωστόσο , υπάρχουν  ακόµη σηµαντικά  περιθώρια  βελτιώσεων  όσον  αφορά  την 
έκταση  στην  οποία  η πλειονότητα  των κρατών  µελών  αντιµετώπισε  τους στόχους  που 
προβλέπονται  στην  τρίτη  βασική  κατευθυντήρια  γραµµή για την κοινωνική  ενσω µάτωση . 
Το κοινό  στοιχείο  στα σχέδια  απασχόλησης  είναι  το γεγονός  ότι, κατά  την αντίληψή  τους, η 
συµµετοχή  στην  απασχόληση  διαδρα µατίζει  πολύ  σηµαντικό  ρόλο  για την προώθηση  της 
                                                 
7 Κοινή  έκθεση  για την ενσω µάτωση , 2003. 
 
 20    κοινωνικής  ενσω µάτωσης . Ωστόσο , υπάρχουν  διαφορές  ως προς  την έµφαση  που αποδίδεται  
στο ζήτηµα του εάν και κατά  πόσον  η πολιτική  που ακολουθείται  στον  τοµέα της αγοράς  
εργασίας  µπορεί  να θεωρηθεί  αρκούντως  επαρκής  για την αντιµετώπιση  του προβλή µατος 
του κοινωνικού  αποκλεισ µού. Ορισ µένα κράτη  µέλη (Κάτω  Χώρες , Φινλανδία ) εστιάζουν  τις 
προσπάθειές  τους στην  εξάλειψη  των εµποδίων  τα οποία  παρακωλύουν  τη συµµετοχή  στην  
απασχόληση . Η προσέγγιση  αυτή , η οποία  συνίσταται  στην  ενίσχυση  της οικονο µικής 
ελκυστικότητας  της εργασίας , ευνοεί  συστη µατικά  τις µεταρρυθ µίσεις  των συστη µάτων  
κοινωνικής  ασφάλισης  και φορολογίας  (φορολογικές  απαλλαγές  για το άτοµα χαµηλού  
εισοδή µατος, εξάλειψη  των αντικινήτρων  για την εργασία , σε συνδυασ µό µε υποστηρικτικά  
µέτρα, όπως  η φροντίδα  των παιδιών ). Άλλα  κράτη  µέλη (Γαλλία , Πορτογαλία , Σουηδία , 
Αυστρία , Ελλάδα ), αν και αναγνωρίζουν  το βασικό  ρόλο  τον οποίο  διαδρα µατίζει  η πολιτική  
απασχόλησης  για την καταπολέ µηση του κοινωνικού  αποκλεισ µού, αποδίδουν  µεγαλύτερη  
έµφαση  στη δυσχερή  κατάσταση  συγκεκρι µένων  οµάδων  και ευνοούν  κυρίως  τη λήψη  
εξατο µικευµένων  µέτρων  που λαµβάνουν  υπόψη  τις ιδιαίτερες  ανάγκες  των σχετικών  
ατόµων. Τα κράτη  µέλη8 αναγνωρίζουν  επίσης  ρητά  τα όρια των πολιτικών  απασχόλησης  και 
τονίζουν  την ανάγκη  για αύξηση  των συνεργειών  µε τις πολιτικές  που εφαρ µόζονται  σε 
άλλους  τοµείς, όπως  η εκπαίδευση , η υγειονο µική περίθαλψη  ή η στέγαση , στα πλαίσια  µιας 
πραγ µατικά  πολυδιάστατης  προσέγγισης . 
Τα κράτη  µέλη κλήθηκαν  από το Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  της Βαρκελώνης  να θέσουν  εθνικούς  
στόχους  για τη µείωση  της φτώχιας  έως το 2010. Τα περισσότερα  χρησι µοποίησαν  την 
ευκαιρία  που προσέφεραν  τα ΕΣ∆ για την ενσω µάτωση  και τα ΕΣ∆ για την απασχόληση  
προκει µένου να θέσουν  στόχους  αυτού  του είδους . Ως παράδειγ µα µπορούν  να αναφερθούν  η 
Ελλάδα  (η οποία  έθεσε  ως στόχο  να µειώσει  έως το 2010 το ποσοστό  των ατόµων που 
διατρέχουν  τον κίνδυνο  να περιέλθουν  σε κατάσταση  φτώχιας , φθάνοντάς  το σε ποσοστό  που 
να αντιστοιχεί  µε το µέσο όρο της ΕΕ-15), οι Κάτω  Χώρες  (που έθεσαν  ως στόχο  να 
αυξήσουν  το ποσοστό  απασχόλησης  για τις εθνικές  µειονότητες  σε 54% έως το 2005), η 
Σουηδία  (η οποία  έθεσε  ως στόχο  να µειώσει  κατά  50%, κατά  την περίοδο  1999-2004, τον 
αριθµό των ατόµων που χρειάζονται  κοινωνική  υποστήριξη ) και η Γαλλία  (που έθεσε  ως 
στόχο  να αυξήσει , κατά  την περίοδο  2003-2005, µ εταξύ  των ατόµων που λαµβάνουν  το 
ελάχιστο  επίδο µα κοινωνικής  αλληλεγγύης , τον αριθµό εκείνων  οι οποίοι  εξέρχονται  από την 
κατάσταση  της ανεργίας ). Το Ηνωµένο Βασίλειο  έχει θέσει  ως στόχο  να ανεβάσει  στο 70% 
το ποσοστό  των µόνων  γονέων  που εργάζονται , να µειώσει  το ποσοστό  των παιδιών  που ζουν 
σε νοικοκυριά  ανέργων  γονέων  και να αυξήσει  το ποσοστό  απασχόλησης  των µειονεκτουσών  
περιφερειών  και οµάδων . 
Η έµφαση  που αποδίδεται  στις περιφερειακές  ανισότητες  είναι  λιγότερο  σηµαντική  (µε 
εξαίρεση  την Πορτογαλία , την Ελλάδα , το Βέλγιο  και το Ηνωµένο Βασίλειο ), παρά  το 
γεγονός  ότι οι περιφερειακές  διαφορές  όσον  αφορά  τις επιδόσεις  των αγορών  εργασίας  
παρα µένουν  σηµαντικές . Οι ανισότητες  µεταξύ  των επιµέρους  περιφερειών  όσον  αφορά  τη 
συµµετοχή  στην  αγορά  εργασίας , ιδίως  ως προς  την απασχόληση , και τα υψηλά  επίπεδα  
ανισοτήτων  µεταξύ  των διαφόρων  κοινωνικών  οµάδων  οδηγούν  σε θυλάκους  φτώχιας  και 
κοινωνικού  αποκλεισ µού, ακόµη και στις πλουσιότερες  περιφέρειες  της ΕΕ. Η αντιµετώπιση  
αυτών  των ανισορροπιών  επιβάλλει  ένα ισορροπη µένο µίγµα παραγωγικών  επενδύσεων , 
επενδύσεων  στο ανθρώπινο  δυνα µικό και µεταρρυθ µίσεων  στην  αγορά  εργασίας , όπως  µια 
µισθολογική  πολιτική  που να λαµβάνει  υπόψη  της τις περιφερειακές  και τοπικές  συνθήκες . 
                                                 
8 Π.χ., η ∆ανία  χρησι µοποιεί  την έννοια  της "αρνητικής  κοινωνικής  κληρονο µιάς", ενώ η Ελλάδα  
αναγνωρίζει  παράγοντες  όπως  η σύνθεση  της οικογένειας  και η εκπαίδευση . 
 
 21    Για να επιτευχθούν  οι στόχοι  της Λισσαβώνας , θα χρειαστεί  να αναστραφεί  κατά  τα επόµενα 
έτη η σηµερινή  τάση . Τόσο  η αύξηση  της απασχόλησης  όσο και η αύξηση  της 
παραγωγικότητας  της εργασίας  πρέπει  να επιταχυνθούν  αισθητά . Οι πρόσφατες  
µεταρρυθ µίσεις  της αγοράς  εργασίας  κατέδειξαν  την αξία τους, αυξάνοντας  την 
ανθεκτικότητα  της απασχόλησης  στην  οικονο µική επιβράδυνση . Η ισχυρότερη  υποστήριξη  
στην  επιχειρη µατικότητα , η έρευνα  και η διάδοση  της καινοτο µίας, καθώς  και οι αυξη µένες 
και αποτελεσ µατικότερες  επενδύσεις  στο ανθρώπινο  δυνα µικό είναι  όλα εξίσου  σηµαντικά  
στοιχεία  για την πραγ µατοποίηση  αυτής  της αλλαγής . Οι µεταρρυθ µίσεις  αυτές  πρέπει  να 
υλοποιηθούν  µε αποφασιστικότητα  και να συνοδεύονται  από µεταρρυθ µίσεις  στις αγορές  
προϊόντων , υπηρεσιών  και κεφαλαίων . 
Τα κράτη  µέλη πρέπει  να επιβεβαιώσουν  τη δέσµευσή  τους για την πραγ µατοποίηση  των 
µεταρρυθ µίσεων  αυτών  θέτοντας  εθνικούς  στόχους  για τα ποσοστά  απασχόλησης , όπως  
προτείνει  η ειδική  οµάδα για την απασχόληση , και δηµιουργώντας  συνέργειες  µεταξύ  των 
πολιτικών  απασχόλησης , ποιότητας  και παραγωγικότητας  και κοινωνικής  ενσω µάτωσης , 
κατά  τη διαδικασία  υλοποίησης  των µεταρρυθ µίσεων . Εφαρ µόζοντας  τις δέκα  ειδικές  
κατευθυντήριες  γραµµές, τα κράτη  µέλη θα συµβάλουν  στην  προώθηση  της 
προσαρ µοστικότητας  των εργαζο µένων  και των επιχειρήσεων , θα ενδυνα µώσουν  την 
προσφορά  εργατικού  δυνα µικού και θα βελτιώσουν  τα επίπεδα  του ανθρώπινου  κεφαλαίου , 
στοιχεία  που προσδιορίστηκαν  από την ειδική  οµάδα ως βασικές  προϋποθέσεις  της επιτυχίας . 
3. ΕΦΑΡΜΟΓΗ  ΤΩΝ  ΕΙ∆ΙΚΩΝ  ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΩΝ  ΓΡΑΜΜΩΝ : 
ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ  ΤΩΝ  ΕΠΙ∆ΟΣΕΩΝ  ΚΑΙ  ΤΩΝ  ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ  
3.1 ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΑ  ΚΑΙ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΑ  ΜΕΤΡΑ  ΓΙΑ ΤΟΥΣ  ΑΝΕΡΓΟΥΣ  ΚΑΙ ΤΟΥΣ  
ΑΕΡΓΟΥΣ  
Βασικά  στοιχεία  και προκλήσεις  
Η οικονο µική επιβράδυνση  ανέκοψε  τη µακροπρόθεσ µη πτώση  του ποσοστού  ανεργίας  στην  
ΕΕ. Το ποσοστό  ανεργίας  αυξήθηκε  από 7,4% το 2001 σε 8,1% το 2003, ενώ σήµερα περίπου  
14 εκατο µµύρια άτοµα είναι  άνεργα  στην  ΕΕ-15 συνολικά . Η µακροχρόνια  ανεργία  
σταθεροποιήθηκε  σε ποσοστό  άνω του 3% (πάνω  από 5% στην  Ελλάδα  και την Ιταλία ). Η 
µακροχρόνια  ανεργία  πλήττει  σχετικά  περισσότερο  τις γυναίκες  απ’ ό,τι τους άντρες  (µε µέσα 
ποσοστά  3,6% έναντι  2,6%), µ ε εξαίρεση  τη Φινλανδία , την Ιρλανδία , τη Σουηδία  και το 
Ηνωµένο Βασίλειο . Η ανεργία  των νέων  αυξήθηκε  κατά  το πρώτο  εξάµηνο του 2003, ενώ 
πολύ  υψηλά  επίπεδα  εξακολουθούν  να καταγράφονται  στην  Ελλάδα , την Ιταλία , την Ισπανία , 
τη Φινλανδία , τη Γαλλία  και το Βέλγιο9. 
Παρά  το γεγονός  ότι το συνολικό  ποσοστό  ανεργίας  αναµένεται  να σταθεροποιηθεί  κατά  την 
επόµενη διετία , εξακολουθεί  να υπάρχει  κίνδυνος  έξαρσης  της µακροχρόνιας  ανεργίας  και 
αεργίας . Ο κίνδυνος  αυτός  επιβάλλει  την απόδοση  ιδιαίτερης  έµφασης  στην  εφαρ µογή 
πολιτικών  ενεργοποίησης  και πρόληψης , προκει µένου να περιοριστεί  το διάστη µα της 
ανεργίας  και να αποτραπεί  η µακροχρόνια  ανεργία , η αποµάκρυνση  από την αγορά  εργασίας  
και η αεργία . 
                                                 
9 Κατά  το πρώτο  εξάµηνο του 2003, η αναλογία  των νέων  µεταξύ  των ανέργων  ήταν  της τάξης  του 7,5%, 
(ενώ υπερέβη  το 9% στην  Ελλάδα , την Ισπανία , την Ιταλία  και τη Φινλανδία ). Το ποσοστό  ανεργίας  
των νέων  έφθασε  στο 15,7% (ενώ υπερβαίνει  το 20% στις ίδιες χώρες ).  
 
 22    Εφαρ µοζόµενες πολιτικές  
Η ειδική  κατευθυντήρια  γραµµή αναθεωρήθηκε  το 2003. Στο εξής στηρίζεται  σε µια σαφή  
αλληλουχία  µέτρων  τα οποία  πρέπει  να λαµβάνονται  ήδη από τα πρώτα  στάδια  της ανεργίας  
έως τη µακροχρόνια  ανεργία . Συνεπεία  της αλλαγής  αυτής , αναθεωρήθηκαν  οι αντίστοιχοι  
δείκτες , µε αποτέλεσ µα να είναι  πρώι µη η σαφής  αξιολόγηση  της τήρησής  τους το 2002/03. 
Στα παραρτή µατα 1 και 2 παρουσιάζονται  οι δείκτες  που είναι  διαθέσι µοι µέχρι τώρα  στο 
πλαίσιο  της νέας προσέγγισης . 
Ωστόσο , τα κράτη  µέλη επιτέλεσαν  περαιτέρω  πρόοδο  λαµβάνοντας  µέτρα ώστε  να 
παρέχονται  σε κάθε  άνεργο  εξατο µικευµένες υπηρεσίες  αναζήτησης  εργασίας  και καθοδήγησης  
σε πρώι µο στάδιο  της περιόδου  ανεργίας . Αυτό  ισχύει  κυρίως  στη ∆ανία  (νέο "πρόγρα µµα 
εντατικών  επαφών ")· στο Βέλγιο  (πρώι µη αξιολόγηση  της κατάστασης  στη Φλάνδρα )· στη 
Γαλλία  (σχεδόν  όλοι όσοι αναζητούν  εργασία  επωφελούνται  από το πρόγρα µµα PAP-ND10 
εντός  4 µηνών )· στη Γερµανία (πιο γρήγορη  καταχώριση  στα µητρώα  της δηµόσιας  
υπηρεσίας  απασχόλησης  και ταχύτερη  παρέ µβαση  της υπηρεσίας  αυτής  µετά τις 
µεταρρυθ µίσεις  Hartz)· και στην  Ιταλία  όπου , στα πλαίσια  της µεταρρύθ µισης της αγοράς  
εργασίας , η δηµόσια υπηρεσία  απασχόλησης  θα είναι  υποχρεω µένη να προτείνει  στους  
ανέργους  συνεντεύξεις  προσανατολισ µού εντός  3 µηνών  από την έναρξη  της περιόδου  
ανεργίας . 
Συνεχίζονται  επίσης  οι προσπάθειες  που αποσκοπούν  στο να παρέχεται  σε κάθε  άνεργο  η 
δυνατότητα  να κάνει  ένα νέο ξεκίνη µα, µε τη µορφή  κατάρτισης , επανακατάρτισης , 
επαγγελ µατικής  εµπειρίας , θέσης  εργασίας  ή άλλου  µέτρου  απασχολησι µότητας , πριν 
περάσουν  έξι ή δώδεκα  µήνες ανεργίας , αντιστοίχως , για τους νέους  και τους ενηλίκους . 
Ανάµεσα στις κυριότερες  µεταρρυθ µίσεις  που πρέπει  να επιση µανθούν  είναι  το πρόγρα µµα 
Jump-Plus στη Γερµανία, η αναθεώρηση  του βελγικού  συστή µατος συµβάσεων  πρώτης  
απασχόλησης , που αποσκοπεί  στη διευκόλυνση  των προσλήψεων  από τις επιχειρήσεις , και το 
ιρλανδικό  "High Unemployment Area Programme", που αποσκοπεί  στον  εντοπισ µό και την 
εξάλειψη  των εµποδίων  που παρακωλύουν  την απασχόληση . Οι δείκτες  που παρασχέθηκαν  
από τα κράτη  µέλη, αν και ανοµοιογενείς11, δείχνουν  αύξηση  της κάλυψης  των ανέργων  από 
τα µέτρα αυτά . Οκτώ  κράτη  µέλη (Βέλγιο , Γερµανία, Γαλλία , Ιρλανδία , Λουξε µβούργο , 
Φινλανδία , Σουηδία  και Ηνωµένο Βασίλειο ) έχουν  φθάσει  ή έχουν  υπερβεί  το νέο στόχο  του 
25% για την ενεργοποίηση  των µακροχρόνια  ανέργων . Ωστόσο , πολύ  µικρή είναι  η έµφαση  
που εξακολουθεί  να αποδίδεται  στην  ενσω µάτωση  των αέργων , πράγ µα που εµποδίζει  ιδίως  
την πρόσβαση  των γυναικών  σε ενεργητικά  και προληπτικά  µέτρα. Ιδιαίτερη  προσπάθεια  
πρέπει  να καταβάλουν  τα κράτη  µέλη για την παροχή  συγκρίσι µων δεικτών  ενεργοποίησης  και 
πρόληψης , ούτως  να καταστεί  δυνατή  η αξιολόγηση  της προόδου  κατά  τα επόµενα έτη. 
Ο εκσυγχρονισ µός των υπηρεσιών  απασχόλησης  για την υποστήριξη  της ενεργοποίησης  και 
της πρόληψης  συνεχίζεται . Σε µερικά  κράτη  µέλη παρουσιάζεται  µια τάση  αύξησης  της 
συνεργασίας  µεταξύ  των δηµόσιων  υπηρεσιών  απασχόλησης  και εταίρων  του ιδιωτικού  
τοµέα, και ιδίως  εταιρειών  παροχής  προσωπικού  προσωρινής  απασχόλησης  (Κάτω  Χώρες , 
Ιταλία , Γερµανία, Ηνωµένο Βασίλειο ). Έχουν  ληφθεί  µέτρα για τη βελτίωση  των υπηρεσιών  
που παρέχονται  στους  εργοδότες , µέσω της ανάπτυξης  κέντρων  κλήσης  και της άµεσης  
δηµοσίευσης  θέσεων  εργασίας  στο ∆ιαδίκτυο  (Ηνωµένο Βασίλειο , Ιρλανδία , Γερµανία, 
Βέλγιο  και Σουηδία ). Ενισχύονται  επίσης  οι υπηρεσίες  που παρέχονται  σε περιφερειακό  
                                                 
10 Plan d' Action Personnalisé – Nouveau Départ. 
11 Αρκετά  κράτη  µέλη δεν µπόρεσαν  να παράσχουν  τους δείκτες  µε βάση  τους αναθεωρη µένους  
ορισµούς. 
 
 23    (Γαλλία , Ισπανία , Ιταλία ) και τοπικό  επίπεδο  (∆ανία , Κάτω  Χώρες ). Στις περισσότερες  χώρες  
αναπτύσσονται , στους  κόλπους  των δηµόσιων  υπηρεσιών  απασχόλησης , νέα συστή µατα 
ΤΠΕ . Ευκταίο  είναι  να συνεχίσουν  να καταβάλλονται  περαιτέρω  προσπάθειες  για τη 
συνέχιση  της διαδικασίας  εκσυγχρονισ µού. 
Επτά  κράτη  µέλη (Αυστρία , ∆ανία , Ισπανία , Λουξε µβούργο , Φινλανδία , Σουηδία  και 
Ηνωµένο Βασίλειο ) παρέχουν  στοιχεία  σχετικά  µε την αποτελεσ µατικότητα  των µέτρων  
ενεργοποίησης  από την άποψη  της επαγγελ µατικής  επανένταξης  των ατόµων που 
επωφελήθηκαν  από ένα ενεργητικό  µέτρο. Στην  Αυστρία , σχεδόν  το 50% των ανέργων  
βρίσκουν  δουλειά  έξι µήνες µετά τη συµµετοχή  τους σε ένα µέτρο. Η αντίστοιχη  αναλογία  
είναι  περίπου  ένα τρίτο  στη Σουηδία  και την Ισπανία  και πάνω  από τα δύο τρίτα  στο 
Λουξε µβούργο . Αρκετά  κράτη  µέλη εφαρ µόζουν  εξειδικευ µένα µέτρα υπέρ  των νέων  
(Βέλγιο , Γερµανία, Γαλλία , Ελλάδα , Ιταλία ) και των γυναικών  (Ελλάδα , Ισπανία , Ιταλία ), 
συχνά  σε συνδυασ µό µε κίνητρα  που παρακινούν  τους εργοδότες  να προβούν  σε προσλήψεις . 
∆ιάφορα  κράτη  µέλη (∆ανία , Γαλλία , Κάτω  Χώρες , Φινλανδία  και Σουηδία ) έλαβαν  
σηµαντικά  µέτρα για τη βελτίωση  του τρόπου  διαχείρισης  των παροχών  ανεργίας  µέσω της 
συνεργασίας  µεταξύ  φορέων  της αγοράς  εργασίας . Η εξάρτηση  του δικαιώ µατος για λήψη  
της παροχής  από την προϋπόθεση  της συµµετοχής  στη διαδικασία  ενεργοποίησης  αποτελεί  
σαφές  παράδειγ µα αυτής  της συνεργασίας . 
Παρά  τους δηµοσιονο µικούς  περιορισ µούς, εξακολουθούν  να υπάρχουν  σηµαντικά  
περιθώρια  για περαιτέρω  αναπροσανατολισ µό των δαπανών  και µεγαλύτερη  
αποτελεσ µατικότητα  µέσω του καλύτερου  συγχρονισ µού και της αποτελεσ µατικότερης  
επικέντρωσης  των µέτρων . 
Στο πλαίσιο  αυτό , η ειδική  οµάδα για την απασχόληση  υπογρά µµισε ότι για την αξιοποίηση  
των δυνατοτήτων  του εργατικού  δυνα µικού είναι  απαραίτητη  η λήψη  µέτρων  που θα 
αποσκοπούν  στην  πρόληψη  της ανεργίας  και στην  υποστήριξη  της επαγγελ µατικής  
(επαν )ένταξης  των αέργων  και των ατόµων που έχασαν  πρόσφατα  τη δουλειά  τους, καθώς  
επίσης  ότι τα µέτρα αυτά  είναι  ακόµη περισσότερο  σηµαντικά  σε µια περίοδο  οικονο µικής 
επιβράδυνσης , ιδίως  σε περιφέρειες  και τοµείς που υφίστανται  αναδιάρθρωση . Η ειδική  
οµάδα κάλεσε  τα κράτη  µέλη: 
– να προσφέρουν  σε πρώι µο στάδιο  σε όλους  τους ανέργους  που αναζητούν  εργασία  
εξατο µικευµένες υπηρεσίες , υπό τη µορφή  καθοδήγησης , κατάρτισης  ή νέων  
ευκαιριών  εργασίας , όπως  προβλέπουν  οι κατευθυντήριες  γραµµές απασχόλησης · 
– να βελτιώσουν  την αποτελεσ µατικότητα  των προγρα µµάτων  ενεργοποίησης  
προσδιορίζοντας  τις πραγ µατικές  ανάγκες  των ατόµων που αναζητούν  εργασία  και 
προτι µώντας  τα εξειδικευ µένα µέτρα από τα γενικά  προγρά µµατα µεγάλης  κλίµακας · 
– να αναπτύξουν  συστή µατα ταχείας  αντιµετώπισης  των προβλη µάτων  σε περίπτωση  
κλεισί µατος εγκαταστάσεων  ή εταιρικών  αναδιαρθρώσεων  µεγάλης  κλίµακας · 
– να εξοπλίσουν  τις υπηρεσίες  απασχόλησης  µε επαρκή  ικανότητα  (από πλευράς  
προσωπικού  και πόρων ), ώστε  να είναι  σε θέση  να παράσχουν  τέτοιες  
εξατο µικευµένες υπηρεσίες , και να ενισχύσουν  τις τοπικές  συνεργασίες  στον  τοµέα 
της απασχόλησης · 
– να αντιµετωπίσουν  τις ειδικές  ανάγκες  των πλέον  ευάλωτων  οµάδων  πληθυσ µού, 
περιλα µβανο µένων  των µειονεκτούντων  νέων  και των ατόµων µε αναπηρία . 
 
 24    3.2 ∆ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ  ΘΕΣΕΩΝ  ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ  ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ  
Βασικά  δεδοµένα και προκλήσεις  
Στη διευρυ µένη Ευρωπαϊκή  Ένωση  πρέπει  να δηµιουργηθούν  περίπου  22 εκατο µµύρια θέσεις  
εργασίας  προκει µένου να επιτευχθεί  ο στόχος  που τέθηκε  στη Λισσαβώνα  σχετικά  µε το 
ποσοστό  απασχόλησης  για το 2010. Η αύξηση  της απασχόλησης  στην  ΕΕ ανήλθε  µόνο σε 
0,4% το 2002, ποσοστό  που ισοδυνα µεί µε καθαρή  δηµιουργία  θέσεων  απασχόλησης  της 
τάξεως  των 0,6 εκατο µµυρίων . Κατά  τη διάρκεια  του 2003, η αύξηση  της απασχόλησης  
αναµένεται  να είναι  ιδιαίτερα  µικρή στη ∆ανία , τη Γερµανία, τις Κάτω  Χώρες  και την 
Πορτογαλία . Το ποσοστό  ίδρυσης  νέων  επιχειρήσεων  παρέ µεινε σταθερό  κατά  την περίοδο  
1997-2000. Η ∆ανία , το Λουξε µβούργο , η Ισπανία  και το Ηνωµένο Βασίλειο  είχαν  τα 
υψηλότερα  ποσοστά  ίδρυσης  νέων  επιχειρήσεων  µεταξύ  των κρατών  µελών  που παρέχουν  
συγκρίσι µα δεδοµένα. Τα υψηλότερα  ποσοστά  επιβίωσης  νέων  επιχειρήσεων  σηµειώθηκαν  
στο Λουξε µβούργο  και στο Ηνωµένο Βασίλειο . Οι επιχειρη µατικές  επενδύσεις  ως ποσοστό  
του ΑΕγχΠ  µειώθηκαν  στην  ΕΕ από 18,3% σε 17,2% κατά  το διάστη µα 2000-2002. 
Πρέπει  να καταβληθούν  περισσότερες  προσπάθειες  για την αξιοποίηση  των δυνατοτήτων  
δηµιουργίας  θέσεων  απασχόλησης  στην  ΕΕ µέσω της βελτίωσης  του επιχειρη µατικού  
περιβάλλοντος  και της προώθησης  της ικανότητας  των επιχειρήσεων  να καινοτο µούν. Η 
αύξηση  των ευκαιριών  απασχόλησης  µέσω της επιχειρη µατικότητας  και της δηµιουργίας  
νέων  επιχειρήσεων  έχει ζωτική  σηµασία για την επίτευξη  των στόχων  που τέθηκαν  στην  
Λισσαβώνα  ως προς  τα ποσοστά  απασχόλησης . Ζωτική  επίσης  σηµασία για την αύξηση  της 
απασχόλησης  και την ενίσχυση  της οικονο µικής ανάπτυξης  έχουν  η τόνωση  της καινοτο µίας 
και η αποτελεσ µατικότερη  διάδοση  των αποτελεσ µάτων  της σε όλους  τους τοµείς της 
οικονο µίας. 
Εφαρ µοζόµενες πολιτικές  
Τα περισσότερα  κράτη  µέλη πραγ µατοποίησαν  προόδους  όσον  αφορά  τη διευκόλυνση  της 
δηµιουργίας  νέων  επιχειρήσεων  και τη µείωση  των διοικητικών  επιβαρύνσεων , ιδίως  σε 
συνδυασ µό µε προγρά µµατα ηλεκτρονικής  διακυβέρνησης  που αποσκοπούν  στην  
απλούστευση  της καταχώρησης  των εταιρειών  και στη µείωση  των περιοδικών  δαπανών  
συµµόρφωσης . Μερικά  κράτη  µέλη έθεσαν  στόχους  για τη δηµιουργία  νέων  επιχειρήσεων  
(Γαλλία  και Βέλγιο ), ενώ τα κράτη  µέλη έχουν  εξαγγείλει  και άλλους  στόχους  στο πλαίσιο  
του σχεδίου  "ποσοτικοί  στόχοι " (Quantitative Target Project). Η Γαλλία  και οι Κάτω  Χώρες  
έδωσαν  µεγαλύτερη  έµφαση  στο ζήτηµα της µεταβίβασης  των επιχειρήσεων , ενώ η Ελλάδα , η 
Φινλανδία  και η Σουηδία  λαµβάνουν  µέτρα για τη µείωση  των φορολογικών  επιβαρύνσεων  
κατά  τη µεταβίβαση  της κυριότητας  µιας επιχείρησης  από γενιά  σε γενιά . Η επέκταση  των 
υπηρεσιών  υποστήριξης  των επιχειρήσεων  αποτελεί  προτεραιότητα  στα περισσότερα  κράτη  
µέλη, πολύ  λίγα όµως έλαβαν  µέτρα για την περαιτέρω  βελτίωση  της ποιότητας  αυτών  των 
υπηρεσιών  (Ισπανία , Φινλανδία , ∆ανία , Πορτογαλία ). Ελάχιστα  είναι  τα κράτη  µέλη τα οποία  
αναφέρουν  ότι έλαβαν  ειδικά  µέτρα για τη µείωση  των διοικητικών  επιβαρύνσεων  που 
συνδέονται  µε την πρόσληψη  προσωπικού , αλλά  αναπτύχθηκαν  συστή µατα για την 
καταχώριση  των νέων  προσλήψεων  (Βέλγιο , Ισπανία , Γαλλία  και Ελλάδα ). 
Συνεχίζεται  στα κράτη  µέλη η απλούστευση  των υφιστα µένων  κανονιστικών  ρυθµίσεων , ενώ 
έχουν  ενταθεί  οι προσπάθειες  για την αξιολόγηση  του αντικτύπου  των νέων  νοµοθετικών  
µέτρων  και την εξάλειψη  των αλληλοσυγκρουό µενων  ρυθµίσεων . Αρκετά  κράτη  µέλη έχουν  
συγκροτήσει  διυπουργικές  οµάδες εργασίας  ή ειδικές  οµάδες (task forces) για την 
απλούστευση  και τη βελτίωση  της νοµοθεσίας . Στο Ηνωµένο Βασίλειο , ο αναθεωρη µένος 
οδηγός  σχετικά  µε την αξιολόγηση  του αντικτύπου  των νοµοθετικών  ρυθµίσεων  επιβάλλει  
 
 25    στα υπουργεία  την υποχρέωση  να δοκιµάζουν  τις συνέπειες  που έχουν  οι νέες νοµοθετικές  
ρυθµίσεις  στις µικρές  επιχειρήσεις . Στη συνέχεια , καθορίζονται  µε σαφήνεια  οι υποχρεώσεις  
κάθε  υπουργείου  όσον  αφορά  την κανονιστική  µεταρρύθ µιση. Ορισ µένα κράτη  µέλη, µεταξύ  
των οποίων  η ∆ανία , η Ελλάδα , η Πορτογαλία , η Φινλανδία  και το Βέλγιο , εξετάζουν  την 
απλούστευση  του πτωχευτικού  τους δικαίου . ∆ιάφορα  κράτη  µέλη έχουν  λάβει  νέα ή 
ενίσχυσαν  τα υπάρχοντα  µέτρα για την πρόσβαση  των νεοσύστατων  και των υφιστα µένων  
ΜΜΕ , σε πόρους  χρηµατοδότησης , αλλά  το ζήτηµα αυτό  εξακολουθεί  να αποτελεί  σηµαντικό  
πρόβλη µα για την ανάπτυξη  των επιχειρήσεων , ιδίως  των νέων  και των µικρών12. Στη Γαλλία  
και στο Βέλγιο  προωθούνται  περαιτέρω  τα δίκτυα  ιδιωτών  επενδυτών  («Business angels»), τα 
οποία  µπορούν  να παράσχουν  υποστήριξη  σε θέµατα διοίκησης  καθώς  και συµµετοχή  στο 
διοικητικό  συµβούλιο  πέρα  από την πρόσβαση  στη χρηµατοδότηση . 
Για να επιτύχουν  το στόχο  της ανάδειξης  της επιχειρη µατικής  δραστηριότητας  σε µια επιλογή  
σταδιοδρο µίας για όλους , τα κράτη  µέλη προβλέπουν  µια σειρά  µέτρων  κατάρτισης , καθώς  
και στοχοθετη µένες δράσεις  για οµάδες που υποεκπροσωπούνται  στους  κύκλους  των 
επιχειρη µατιών . Η γυναικεία  επιχειρη µατικότητα  προωθείται  κυρίως  µέσω δράσεων  
κατάρτισης  καθώς  και µέσω της δηµιουργίας  δικτύων  (Ηνωµένο Βασίλειο , Λουξε µβούργο , 
Ισπανία  και Ελλάδα ). Η ∆ανία  δίνει  έµφαση  στην  παροχή  ευέλικτων  υπηρεσιών  που 
ανταποκρίνονται  στις ατοµικές ανάγκες  του καθενός . Το άνοιγ µα των "κλειστών " 
επαγγελ µάτων  στην  Ελλάδα  και η κατάργηση  των απαιτήσεων  περί υποχρεωτικών  βαθµών 
σε ορισµένα επαγγέλ µατα στη Γερµανία και την Αυστρία  αναµένεται  να αυξήσουν  τις 
ευκαιρίες  ίδρυσης  επιχειρήσεων . Ορισ µένα κράτη  µέλη προβλέπουν  την παροχή  ειδικής  
υποστήριξης  για τις νεοσύστατες  επιχειρήσεις  που δηµιουργούνται  στον  τοµέα της 
κοινωνικής  οικονο µίας. Για να µειώσει  τους κινδύνους  που συνεπάγεται  η µετάβαση  στην  
αυτοαπασχόληση , η Αυστρία  σχεδιάζει  την επέκταση  των κριτηρίων  επιλεξι µότητας  για τις 
παροχές  ανεργίας . Πρέπει  επίσης  να επανεξεταστεί  ο αντίκτυπος  των συστη µάτων  
κοινωνικής  προστασίας  στα κίνητρα  που παρέχονται  για την απόκτηση  καθεστώτος  
αυτοαπασχολού µενου και για τη µετάβαση  από το καθεστώς  του µισθωτού  στο καθεστώς  του 
αυτοαπασχολού µενου. Ενόψει  του γεγονότος  ότι οι ιδιοκτήτες  των επιχειρήσεων  είναι  άτοµα 
όλο και πιο µεγάλης  ηλικίας , πρέπει  να θεσπιστούν  περαιτέρω  διατάξεις  και µέτρα 
υποστήριξης  που να διασφαλίζουν  την επιτυχη µένη µεταβίβαση  των επιχειρήσεων . Τα 
περισσότερα  κράτη  µέλη αναγνωρίζουν  τη σηµασία που έχει η προώθηση  της 
επιχειρη µατικότητας  µέσω της εκπαίδευσης  και της κατάρτισης  και µερικά  εντάσσουν  την πτυχή  
αυτή στα προγρά µµατα σπουδών  τους σε διάφορα  επίπεδα  εκπαίδευσης  (δεν παρέχουν  όµως 
πολλές  λεπτο µέρειες  για τα σχετικά  µαθήµατα). Η βελτίωση  των µεθόδων  διδασκαλίας  των 
εκπαιδευτικών  και των συµβούλων  επαγγελ µατικού  προσανατολισ µού έχει µεγάλη  σηµασία 
για την αύξηση  της ποιότητας  της εκπαίδευσης  και επιση µαίνεται  ως προτεραιότητα  στη 
Φινλανδία . Σε µερικές  χώρες , προωθείται  η δηµιουργία  δεσµών µεταξύ  των επιχειρήσεων  και 
των εκπαιδευτικών  ιδρυµάτων , µε στόχο  την εκπαίδευση  των επιχειρη µατιών  (Αυστρία , 
Ιρλανδία , Λουξε µβούργο , Ηνωµένο Βασίλειο ), την εφαρ µογή δραστηριοτήτων  κατάρτισης  
που αποσκοπούν  στη βελτίωση  των διοικητικών  δεξιοτήτων  ή την ενίσχυση  της καινοτο µικής 
ικανότητας  των επιχειρήσεων . 
Στο πλαίσιο  αυτό , η ειδική  οµάδα για την απασχόληση  υπογρά µµισε ότι τα κράτη  µέλη 
πρέπει : 
– να µειώσουν  τα διοικητικά  και κανονιστικά  εµπόδια  που παρακωλύουν  τη 
δηµιουργία  και την εν συνεχεία  διαχείριση  νέων  επιχειρήσεων , π.χ. αναπτύσσοντας  
                                                 
12 Για περαιτέρω  ανάλυση , βλέπε  την έκθεση  2004 για την εφαρ µογή του Ευρωπαϊκού  Χάρτη  Μικρών  
Επιχειρήσεων , όπου  η "πρόσβαση  στη χρηµατοδότηση " είναι  ένας από τους τοµείς προτεραιότητας . 
 
 26    συµβουλευτικές  υπηρεσίες  (όπως  τα κέντρα  ενιαίας  εξυπηρέτησης ) για τις 
νεοσύστατες  επιχειρήσεις  και παρέχοντας  βοήθεια  στις ΜΜΕ  για τη διαχείριση  των 
ανθρώπινων  πόρων  τους· 
– να βελτιώσουν  την πρόσβαση  των νεοσύστατων  επιχειρήσεων  και των ΜΜΕ  σε 
χρηµατοδοτικούς  πόρους · 
– να προωθήσουν  µια επιχειρη µατική  κουλτούρα , ιδίως  µε την ενίσχυση  της 
διοικητικής  κατάρτισης  στον  τριτογενή  τοµέα και την επαγγελ µατική  εκπαίδευση  
και µε την επανεξέταση  του πτωχευτικού  δικαίου  µε στόχο  τη µείωση  των 
υπερβολικών  κινδύνων  για τους επιχειρη µατίες · 
– να µειώσουν  το επίπεδο  των µη µισθολογικών  δαπανών  εργασίας  για τα άτοµα 
χαµηλής  ειδίκευσης  και τους χαµηλόµισθους  και να διαµορφώσουν  φιλικές  για την 
απασχόληση  µισθολογικές  συνθήκες  που να αντανακλούν  την κατάσταση  της 
αγοράς  εργασίας  και τα γενικά  επίπεδα  παραγωγικότητας , καθώς  επίσης  να 
καταστήσουν  δυνατή  την επαρκή  διαφοροποίηση  των µισθών  µεταξύ  τοµέων και 
περιφερειών · 
– να ενθαρρύνουν  την ανάπτυξη  δικτύων  και συνεργασιών  για την προώθηση  και τη 
διάδοση  της καινοτο µίας σε περιφερειακό  και τοµεακό  επίπεδο  και να διαδώσουν  τη 
χρήση  των ΤΠΕ  καθιστώντας  τες περισσότερο  προσπελάσι µες και ενισχύοντας  την 
κατάρτιση  σε όλα τα επίπεδα · 
– να προβλέψουν  κατάλληλα  κίνητρα , τόσο  φορολογικά  όσο και µέσω δικαιω µάτων  
διανοητικής  ιδιοκτησίας , προκει µένου να ενθαρρύνουν  την αύξηση  των ιδιωτικών  
επενδύσεων  στην  έρευνα  και την καινοτο µία και να αξιοποιήσουν  το δυνα µικό της 
ενιαίας  αγοράς  µέσω της θέσπισης  κοινών  προτύπων , της διακρατικής  συνεργασίας  
και της κινητικότητας  των ερευνητών · 
– να επανεξετάσουν  το πτωχευτικό  δίκαιο  µε στόχο  τη µείωση  των υπερβολικών  
κινδύνων  για τους επιχειρη µατίες  και την εξάλειψη  του στίγµατος της αποτυχίας  
(πτώχευσης ). 
3.3 ∆ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ  ΤΩΝ  ΑΛΛΑΓΩΝ  ΚΑΙ ΠΡΟΩΘΗΣΗ  ΤΗΣ  
ΠΡΟΣΑΡΜΟΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ  ΚΑΙ ΤΗΣ  ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ  ΣΤΗΝ  ΑΓΟΡΑ  
ΕΡΓΑΣΙΑΣ  
Βασικά  δεδοµένα και προκλήσεις  
Κατά  τα πρόσφατα  έτη βελτιώθηκε  η κατάσταση  όσον  αφορά  την απασχόληση  ορισµένου 
χρόνου  και τη µερική  απασχόληση , αν και η διαδικασία  αυτή  ανακόπηκε  το 2002. 
Παρατηρείται  τώρα  µια τάση  για σύγκλιση , καθώς  τα κράτη  µέλη στα οποία  η µερική  
απασχόληση  και η απασχόληση  ορισµένου χρόνου  υποεκπροσωπείται  παρουσιάζουν  
σηµαντικές  αυξήσεις  (µε εξαίρεση  την Ελλάδα  και την Ιρλανδία ). Παρατηρείται  επίσης  
ολοένα  και µεγαλύτερη  ποικιλία  ως προς  τα ωράρια  εργασίας  στις περισσότερες  χώρες . 
Υπάρχει  µια µεσοπρόθεσ µη τάση  για µείωση  του αριθµού των εργατικών  ατυχη µάτων , µε 
σηµαντικές  βελτιώσεις  στην  Ελλάδα , την Ιρλανδία , την Πορτογαλία  και το Βέλγιο . Η 
γεωγραφική  κινητικότητα  µεταξύ  περιφερειών  παρα µένει µάλλον  χαµηλή. Το 2002, είτε 
έµεινε αµετάβλητη  είτε µειώθηκε  στα κράτη  µέλη. 
 
 27    Οι ευρωπαϊκές  χώρες  βιώνουν  µια περίοδο  έντονων  οικονο µικών  αλλαγών  και εταιρικών  
αναδιαρθρώσεων . Πίσω  από την οριακή  αύξηση  της απασχόλησης  το 2002 και τη 
στασι µότητά  της το 2003, δηµιουργήθηκαν  και καταργήθηκαν  πολλές  θέσεις  εργασίας13. Τα 
κράτη  µέλη, οι εργαζό µενοι και οι επιχειρήσεις  πρέπει  να αυξήσουν  την ικανότητά  τους να 
προβλέπουν , να δροµολογούν  και να αφοµοιώνουν  τις αλλαγές . Η βελτίωση  της ικανότητας  
αντιµετώπισης  των αλλαγών  απαιτεί  υψηλό  βαθµό ευελιξίας  στις αγορές  εργασίας  και 
ποικιλία  συµβατικών  και εργασιακών  ρυθµίσεων . Αυτό  µπορεί  να γίνει µόνο αν συνδυαστεί  
µε την παροχή  στους  εργαζό µενους  επαρκούς  ασφάλειας  όσον  αφορά  την ικανότητά  τους να 
παρα µένουν  και να προοδεύουν  στην  αγορά  εργασίας . Πρέπει  να αυξηθεί  η γεωγραφική  και η 
επαγγελ µατική  κινητικότητα , ούτως  ώστε  να διευκολυνθεί  η δηµιουργία  µιας 
ευπροσάρ µοστης  αγοράς  εργασίας . 
Εφαρ µοζόµενες πολιτικές  
Οι πρόσφατες  µεταρρυθ µίσεις  της αγοράς  εργασίας  άρχισαν  να δίνουν  στις επιχειρήσεις  
µεγαλύτερες  δυνατότητες  χρήσης  µιας ποικιλίας  διαφόρων  συµβάσεων  απασχόλησης . 
Παρατηρείται  ήδη µια τάση  για µεγαλύτερη  ευελιξία  µέσω των ωραρίων  εργασίας  (και, 
γενικότερα , της διαρρύθ µισης του χρόνου  εργασίας ) και του εργασιακού  περιβάλλοντος . Π.χ., 
στα περισσότερα  κράτη  µέλη προβλέπονται  ήδη µεγαλύτερες  περίοδοι  αναφοράς  για τον 
υπολογισ µό του χρόνου  εργασίας  ή έχουν  δηµιουργηθεί  νέες δυνατότητες  διακοπής  των 
επαγγελ µατικών  δραστηριοτήτων  για τον καλύτερο  συνδυασ µό της εργασίας  µε την ιδιωτική  
ζωή. Ορισ µένα κράτη  µέλη αρχίζουν  να εστιάζουν  την προσοχή  τους στην  εισαγωγή  
περισσότερης  ευελιξίας  στις τυποποιη µένες συµβάσεις . Η διαπίστωση  αυτή  αφορά , π.χ., τον 
καθορισ µό των κατώτατων  ορίων  πάνω  από τα οποία  προβλέπεται  αυστηρότερη  προστασία  
της απασχόλησης  (Γερµανία) ή την έκδοση  νοµοθεσίας  για τις απολύσεις  η οποία  θεσπίζει  
ένα πιο διαφανές  και αξιόπιστο  πλαίσιο  τόσο  για τους εργοδότες  όσο και για τους 
εργαζό µενους  (Ισπανία , Πορτογαλία ). Ορισ µένα κράτη  µέλη έχουν  δροµολογήσει  την πλήρη  
επανεξέταση  της νοµοθεσίας  τους της σχετικής  µε θέµατα απασχόλησης  (Κάτω  Χώρες , 
Πορτογαλία , Γαλλία ). 
Οι προσπάθειες  για την προώθηση  της προσαρ µοστικότητας  µέσω της επαγγελ µατικής  και της 
συνεχούς  κατάρτισης  είναι  συνήθως  πιο ανεπτυγ µένες στις περιπτώσεις  στις οποίες  οι 
κοινωνικοί  εταίροι  έχουν  συνάψει  σχετικές  συµβάσεις . Οι διαφορές  όσον  αφορά  την παροχή  
κατάρτισης  µεταξύ  εκείνων  που καλύπτονται  και εκείνων  που δεν καλύπτονται  από 
συλλογικές  συµβάσεις  είναι  ιδιαίτερα  έντονες  στο Βέλγιο , τη Γερµανία, την Ισπανία , τη 
Γαλλία , την Ιταλία , το Λουξε µβούργο  και την Πορτογαλία . 
Η βελτίωση  των συνθηκών  εργασίας  και η µείωση  των εργατικών  ατυχη µάτων  και των 
επαγγελ µατικών  ασθενειών  αποτελούν  σηµαντικές  προτεραιότητες  για όλα σχεδόν  τα κράτη  
µέλη, πέντε  από τα οποία  έχουν  θέσει  στόχους  για τη µείωση  των ατυχη µάτων  (Ηνωµένο 
Βασίλειο , ∆ανία , Γαλλία , Ελλάδα , Πορτογαλία ). Έµφαση  δίνεται  κυρίως  στην  πρόληψη , 
µέσω της καλύτερης  ενηµέρωσης  και της συµβουλευτικής  υποστήριξης , καθώς  και στην  
αυστηρότερη  επιτήρηση . Τα κράτη  µέλη δείχνουν  µεγαλύτερο  ενδιαφέρον  για τις οικονο µικές 
µεταβολές  και τις αναδιαρθρώσεις . Ο επαγγελ µατικός  αναπροσανατολισ µός, που 
υποστηρίζεται  από την κατάρτιση , τη στοχοθετη µένη συµβουλευτική  υποστήριξη  και την 
παροχή  υπηρεσιών  επαγγελ µατικής  επανένταξης , θεωρείται  από τους περισσότερους  ως η 
πλέον  ενδεδειγ µένη προσέγγιση . Η εφαρ µογή µιας τέτοιας  πολιτικής  απαιτεί  τη βελτίωση  της 
                                                 
13 Βλέπε  «Employment in Europe 2003» ( Η απασχόληση  στην  Ευρώπη  κατά  το 2003), όπου  γίνεται  λόγος  
για περίπου  µισό εκατο µµύριο προαναγγελίες  απολύσεων , ιδίως  στον  τοµέα των ΤΠΕ  και στον  
χρηµατοοικονο µικό τοµέα. 
 
 28    συνεργασίας  και του συντονισ µού µεταξύ  όλων  των φορέων , την ενίσχυση  της 
παρακολούθησης  και τη βελτίωση  των συστη µάτων  έγκαιρης  προειδοποίησης . Συνήθως  οι 
δράσεις  που αποσκοπούν  στην  προώθηση  της γεωγραφικής  κινητικότητας  εντάσσονται  στο 
πλαίσιο  της µείωσης  των περιφερειακών  ανισοτήτων , δεδοµένου ότι βραχυπρόθεσ µα οι 
ελλείψεις  εργατικού  δυνα µικού δεν είναι  πρόβλη µα που να δηµιουργεί  ανησυχία  στα 
περισσότερα  κράτη  µέλη. Σκοπός  των εφαρ µοζοµένων  πολιτικών  είναι  να διευκολύνουν  την 
κινητικότητα  και τις µεταφορές , συνήθως  µέσω οικονο µικών  κινήτρων  (Ισπανία )· όπου  
ενδείκνυται , αντιµετωπίζουν  ζητήµατα που σχετίζονται  µε τα προσόντα  (γνώση  ξένων  
γλωσσών  και επικύρωση  προσόντων , σε περίπτωση  διακρατικής  κινητικότητας ). 
Τα περισσότερα  κράτη  µέλη συµµετέχουν  στο δίκτυο  EURES µ ε στόχο  την παροχή  µιας 
επιπλέον  υπηρεσίας  στους  παράγοντες  που δραστηριοποιούνται  στην  αγορά  εργασίας  τόσο  
από την πλευρά  της προσφοράς  όσο και από την πλευρά  της ζήτησης . Αν και πολλά  κράτη  
µέλη κάνουν  λόγο  για την ανάγκη  δηµοσίευσης  όλων  των θέσεων  εργασίας  των ∆ΥΑ  σε µια 
κοινή  ευρωπαϊκή  πλατφόρ µα έως το 2005, ωστόσο  λίγα είναι  αυτά  που επιση µαίνουν  ρητά  
την πρόθεσή  τους να κινηθούν  προς  την κατεύθυνση  αυτή  (Γερµανία, Σουηδία , Πορτογαλία , 
∆ανία ). 
Όταν  προωθούν  συγχρόνως  την αύξηση  της ευελιξίας  στην  αγορά  εργασίας  µαζί µε την 
ασφάλεια , τα κράτη  µέλη πρέπει  να λαµβάνουν  υπόψη  τους το ευρύ  φάσµα µέτρων  που 
επηρεάζουν  την ικανότητα  των εργαζο µένων  και των επιχειρήσεων  να προσαρ µόζονται . 
Ιδιαίτερα  σηµαντική  είναι  η πρόσβαση  των εργαζο µένων  στη συνεχή  κατάρτιση  (ιδίως  για τα 
άτοµα χαµηλής ειδίκευσης  και τους εργαζο µένους  µεγαλύτερης  ηλικίας ). Πρέπει  να 
καταβληθούν  περισσότερες  προσπάθειες  για την αύξηση  των επιπέδων  συµµετοχής  µέσω της 
θέσπισης  κινήτρων  για τους εργοδότες  και τους εργαζο µένους . Οι κοινωνικοί  εταίροι  πρέπει  
να µεριµνήσουν  για την αποτελεσ µατική  εφαρ µογή των συµβάσεων  που έχουν  συναφθεί  στον  
τοµέα αυτόν . 
Στηριζό µενος στην  αλληλεπίδραση  µεταξύ  ευελιξίας  και ασφάλειας , ο εκσυγχρονισ µός της 
οργάνωσης  της εργασίας  αποτελεί  στοιχείο  καίριας  σηµασίας  τόσο  για την αύξηση  της 
απασχόλησης  όσο και για την τόνωση  της παραγωγικότητας . Ενώ σε ορισµένα κράτη  µέλη 
ενδέχεται  να χρειάζεται  µεγαλύτερη  ευελιξία  όσον  αφορά  τις τυποποιη µένες συµβάσεις14, 
ωστόσο  η επανεξέταση  του συµβατικού  πλαισίου  ενδέχεται  επίσης  να απαιτήσει  την 
ενίσχυση  της ασφάλειας  στις µη τυποποιη µένες συµβάσεις . Η έκδοση  οδηγίας -πλαισίου  της 
ΕΕ σχετικά  µε τις συνθήκες  εργασίας  των εργαζο µένων  που παρέχονται  από εταιρείες  παροχής  
προσωπικού  προσωρινής  απασχόλησης  θα αυξήσει  τις δυνατότητες  των εταιρειών  αυτών  να 
προσφέρουν  θέσεις  εργασίας  που να συνδυάζουν  την ευελιξία  και την ασφάλεια . Πρέπει  να 
δοθεί  µεγαλύτερη  έµφαση  στη διαχείριση  των αναδιαρθρώσεων , ιδίως  ενόψει  της διεύρυνσης . 
Σχετικά  µε το θέµα αυτό , πρέπει  να επιδιωχθεί  η εφαρ µογή µιας προληπτικής  προσέγγισης , η 
οποία  θα ελαχιστοποιεί  τους κινδύνους  που εγκυµονούν  ενδεχο µένως  οι αναδιαρθρώσεις  για 
τους εργαζο µένους , τις επιχειρήσεις  και τις τοπικές  κοινωνίες . 
Στο πλαίσιο  αυτό , η ειδική  οµάδα για την απασχόληση  υπογρά µµισε ότι τα κράτη  µέλη και οι 
κοινωνικοί  εταίροι  πρέπει : 
– να εξετάσουν  και, όπου  χρειάζεται , να αναπροσαρ µόσουν  το επίπεδο  ευελιξίας  που 
προβλέπεται  από τις τυποποιη µένες συµβάσεις , ούτως  ώστε  να διασφαλίσουν  την 
ελκυστικότητά  τους για τους εργοδότες  και τους εργαζο µένους · 
                                                 
14 Οι τυποποιη µένες συµβάσεις  ορίζονται  ως συµβάσεις  αορίστου  χρόνου , είτε πλήρους  είτε µερικής  
απασχόλησης . 
 
 29    – να επανεξετάσουν  το ρόλο  που θα µπορούσαν  να διαδρα µατίσουν  άλλες  µορφές  
συµβάσεων , ούτως  ώστε  να παρέχονται  στους  εργοδότες  και στους  εργαζο µένους  
περισσότερες  εναλλακτικές  επιλογές , ανάλογα  µε τις ανάγκες  τους· 
– να µεριµνήσουν  ώστε  όλες οι µορφές  συµβάσεων  να παρέχουν  επαρκή  βαθµό 
ασφάλειας  στους  εργαζο µένους  και να αποτρέψουν  τη δηµιουργία  αγορών  εργασίας  
δύο ταχυτήτων · 
– να εξαλείψουν  τα εµπόδια  που παρακωλύουν  την ίδρυση  και την ανάπτυξη  
εταιρειών  παροχής  προσωπικού  προσωρινής  απασχόλησης  ως αποτελεσ µατικών  και 
ελκυστικών  διαµεσολαβητικών  φορέων  της αγοράς  εργασίας , που να παρέχουν  
καλύτερες  ευκαιρίες  εργασίας  και υψηλότερα  πρότυπα  απασχόλησης · 
– να προωθήσουν  τη χρήση  των τεχνολογιών  της πληροφορίας  και της επικοινωνίας  
(ΤΠΕ ) και την ευελιξία  του χρόνου  εργασίας , ως µέσα εκσυγχρονισ µού της 
εργασιακής  οργάνωσης · 
– να εξαλείψουν  τα εµπόδια  και να αυξήσουν  την ελκυστικότητα  της εργασίας  µερικής  
απασχόλησης  για τους εργοδότες  και τους εργαζο µένους · 
– να προσαρ µόσουν  τα συστή µατα κοινωνικής  προστασίας  κατά  τρόπον  ώστε  να 
υποστηρίζουν  την κινητικότητα  στην  αγορά  εργασίας  και να διευκολύνουν  τη 
µετάβαση  µεταξύ  των διαφόρων  καταστάσεων  (π.χ., εργασία , κατάρτιση , διακοπή  
της επαγγελ µατικής  δραστηριότητας  ή αυτοαπασχόληση ) (ασφάλιση  από εργασία  σε 
εργασία ). 
3.4 ΠΡΟΩΘΗΣΗ  ΤΗΣ  ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ  ΤΟΥ  ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ  ∆ΥΝΑΜΙΚΟΥ  ΚΑΙ ΤΗΣ  
∆ΙΑ ΒΙΟΥ  ΜΑΘΗΣΗΣ  
Βασικά  δεδοµένα και προκλήσεις  
Η ΕΕ δυσκολεύεται  πολύ  να πετύχει  το στόχο  που τέθηκε  για το 2010, σύµφωνα  µε τον οποίο  το 
85% των νέων  ηλικίας  22 ετών  πρέπει  να έχουν  ολοκληρώσει  την ανώτερη  δευτεροβάθ µια 
εκπαίδευση . Το 2002, είχε ολοκληρώσει  την ανώτερη  δευτεροβάθ µια εκπαίδευση  το 75,5% 
των νέων  ηλικίας  20-24 ετών15, ποσοστό  που αντιπροσωπεύει  µικρή αύξηση  σε σχέση  µε το 
2001 (75,2%). Υπάρχουν  µεγάλες  διαφορές  µεταξύ  των επιµέρους  κρατών  µελών , µε 
ποσοστά  που κυµαίνονται  από το 43,7% στην  Πορτογαλία  έως το 91% στο Ηνωµένο 
Βασίλειο . Γενικά , το επίπεδο  εκπαίδευσης  των γυναικών  είναι  υψηλότερο  από εκείνο  των 
ανδρών . Η συµµετοχή  στην εκπαίδευση  και την κατάρτιση16 εξακολουθεί  να είναι  χαµηλή: 
µόνο 8,5% των ατόµων ηλικίας  25-64 ετών  (8,4% το 2001). Αν αυτός  ο ρυθµός προόδου  
συνεχιστεί , η ΕΕ δεν θα επιτύχει  τον στόχο  περί ποσοστού  συµµετοχής  12,5%, που τέθηκε  για το 
2010. Τα ποσοστά  συµµετοχής  είναι  χαµηλά σε αρκετά  κράτη  µέλη: κάτω  από το 4% στην  
Ελλάδα , τη Γαλλία  και την Πορτογαλία  και κάτω  από το 6% στην  Ισπανία , την Ιταλία , την 
Ιρλανδία  και τη Γερµανία. Τα υψηλότερα  επίπεδα  συµµετοχής  ενηλίκων  (άνω του 21%) 
παρατηρούνται  στο Ηνωµένο Βασίλειο  και τη Σουηδία . Εξάλλου , η συµµετοχή  ποικίλλει  
                                                 
15 Λόγω  της ευαισθησίας  που έχουν  τα στοιχεία  τα οποία  αφορούν  τα άτοµα ηλικίας  22 ετών , ο δείκτης  
υποκατάστασης  που έχει συµφωνηθεί  για τη µέτρηση  αυτού  του στόχου  είναι  το επίπεδο  εκπαίδευσης  
που έχουν  ολοκληρώσει  οι νέοι ηλικίας  20 - 24 ετών . 
16 Πηγή : Έρευνα  εργατικού  δυνα µικού. Για τα περισσότερα  κράτη  µέλη, ως συµµετοχή , κατά  την έννοια  
της έρευνας  εργατικού  δυνα µικού, νοείται  η εκπαίδευση  και η κατάρτιση  που παρασχέθηκε  κατά  τις 4 
εβδο µάδες πριν από τη διεξαγωγή  της έρευνας . 
 
 30    σηµαντικά  κατά  ηλικιακή  οµάδα και επίπεδο  εκπαίδευσης . Οι οµάδες που έχουν  τη 
µεγαλύτερη  ανάγκη  είναι  εκείνες  που έχουν  τις µικρότερες  πιθανότητες  να λάβουν  
κατάρτιση . Τα άτοµα ηλικίας  από 25 έως 34 ετών  έχουν  σχεδόν  πενταπλάσιες  πιθανότητες  να 
συµµετάσχουν  σε προγρά µµατα εκπαίδευσης  και κατάρτισης  απ’ ό,τι τα άτοµα ηλικίας  55 
έως 64 ετών . Επίσης , τα άτοµα χαµηλής  ειδίκευσης  έχουν  4 φορές  µικρότερες  πιθανότητες  να 
συµµετάσχουν  σε προγρά µµατα κατάρτισης  απ’ ό,τι τα άτοµα υψηλής  ειδίκευσης , πράγ µα 
που αυξάνει  το χάσµα προσόντων  µεταξύ  των µεν και των δε. Οι γυναίκες  παρουσιάζουν  µια 
ελαφρώς  µεγαλύτερη  τάση  συµµετοχής  σε προγρά µµατα κατάρτισης  απ’ ό,τι οι άνδρες . 
Για να µπορέσει  η ΕΕ να επιτύχει  τους στόχους  που έχει θέσει  για το 2010, πρέπει  να 
ενισχυθεί  η µεταρρύθ µιση των πολιτικών  ούτως  ώστε  να διασφαλιστεί  η ύπαρξη  
δυνατοτήτων  διά βίου µάθησης  για όλους . Ειδικότερα , οι βασικές  προκλήσεις  είναι  η 
βελτίωση  του επιπέδου  των βασικών  προσόντων , παρέχοντας  σε όλους  το δικαίω µα 
πρόσβασης  στη δευτεροβάθ µια εκπαίδευση , η µείωση  του αριθµού των νέων  που 
εγκαταλείπουν  πρόωρα  το σχολείο  και η βελτίωση  της πρόσβασης  σε προγρά µµατα κατάρτισης  
καθ’ όλη τη διάρκεια  της ζωής . Επιπροσθέτως , τα κράτη  µέλη µαζί µε τους κοινωνικούς  
εταίρους  πρέπει  να καταστήσουν  διαφανή  τα δικαιώ µατα και τις υποχρεώσεις  όσον  αφορά  την 
εκπαίδευση  και την κατάρτιση , να καθορίσουν  πρότυπα  ποιότητας  στον  τοµέα της 
εκπαίδευσης  και της κατάρτισης  και να τα ελέγχουν  και να µεριµνήσουν  για τη διασφάλιση  
επαρκούς  επιπέδου  επενδύσεων  από τους εργοδότες . Είναι  εξαιρετικά  σηµαντικό , ιδίως  στη 
σηµερινή  οικονο µική συγκυρία , να µη µειωθούν  οι επενδύσεις  των εργοδοτών  στο ανθρώπινο  
δυνα µικό, αλλά  αντίθετα  να αυξηθούν . 
Εφαρ µοζόµενες πολιτικές  
Αρκετά  κράτη  µέλη κατέβαλαν  σηµαντικές  προσπάθειες  για την κάλυψη  διαφόρων  πτυχών  
της διά βίου µάθησης , ιδίως  όσον  αφορά  την απασχολησι µότητα , λίγα όµως είναι  εκείνα  τα 
οποία  περιγράφουν  ένα συνεκτικό  και σφαιρικό  σύστη µα ή στρατηγική  για τη διά βίου 
µάθηση . Σκοπός  των πρόσφατων  µεταρρυθ µίσεων  στη ∆ανία , τη Σουηδία , τη Φινλανδία  και 
τη Γαλλία  είναι  να καταστήσουν  τα υπάρχοντα  συστή µατα πιο ευέλικτα  και καλύτερα  
προσαρ µοσµένα στις ατοµικές ανάγκες . Το Βέλγιο , η Γερµανία, η Αυστρία  και η Φινλανδία  
δίνουν  προτεραιότητα  στη βελτίωση  της µετάβασης  από το σχολείο  στην εργασία . Στην  Ιταλία , 
έγινε  ευρύτατη  µεταρρύθ µιση των συστη µάτων  επαγγελ µατικής  κατάρτισης  µέσω της 
εφαρ µογής ενός νέου συστή µατος µαθητείας , της δηµιουργίας  διεπαγγελ µατικών  ταµείων 
(Fondi interprofessionali) και της πρόβλεψης  ατοµικών  αδειών  κατάρτισης . Άλλα  
παραδείγ µατα αφορούν  συγκεκρι µένους  τοµείς στους  οποίους  έγιναν  µεταρρυθ µίσεις  και, 
συγκεκρι µένα, την καταπολέ µηση του αναλφαβητισ µού (Βέλγιο , Γαλλία , Ιρλανδία  και 
Ηνωµένο Βασίλειο ), τη βελτίωση  των βασικών  προσόντων  (∆ανία , Γερµανία, Ιρλανδία , 
Πορτογαλία , Ηνωµένο Βασίλειο ) και την ανάπτυξη  των προσόντων  ΤΠΕ  (∆ανία , Γερµανία, 
Ιρλανδία , Κάτω  Χώρες , Ελλάδα ). 
Σε πολλά  κράτη  µέλη σκοπός  των µεταρρυθ µίσεων  ήταν  να διαµορφώσουν  ένα σύστη µα που 
να κατευθύνεται  κυρίως  από τη ζήτηση  µέσω µηχανισ µών καλύτερης  πρόβλεψης  των αναγκών  
σε προσόντα . Η Ιρλανδία  συγκρότησε  µια οµάδα εµπειρογνω µόνων  για τις µελλοντικές  
ανάγκες  σε προσόντα  ("Future Skill Needs"), ενώ στην  Αγγλία  η στρατηγική  σχετικά  µε τα 
προσόντα  ("Skills Strategy for England") έχει ως στόχο  να συνδέσει  στενότερα  τα 
προγρά µµατα κατάρτισης  µε τις ανάγκες  των εργοδοτών . Τα περισσότερα  κράτη  µέλη 
αναφέρουν  ότι έχουν  επιτελέσει  προόδους  προς  την κατεύθυνση  της επίτευξης  των στόχων  
που έχει θέσει  η ΕΕ για το 2010. Αρκετά  κράτη  µέλη έχουν  θέσει  εθνικούς  στόχους  που 
αντιστοιχούν  µε τους στόχους  της ΕΕ (Ιρλανδία , Πορτογαλία , Γαλλία , Σουηδία  και ∆ανία ). 
Άλλα  θέτουν  στόχους  για άλλες  πτυχές  της διά βίου µάθησης  (Βέλγιο , Ηνωµένο Βασίλειο , 
 
 31    Ισπανία ). Είναι  ιδιαίτερα  σηµαντικό  για όλα τα κράτη  µέλη που υστερούν  να θέσουν  
φιλόδοξους  στόχους  για την τόνωση  της πολιτικής  τους. 
Μερικά  κράτη  µέλη έχουν  δεσµευτεί  να προβούν  σε περισσότερες  και αποτελεσ µατικότερες  
επενδύσεις  στο ανθρώπινο  δυνα µικό. Ωστόσο , δεν υπάρχουν  πολλά  στοιχεία  σχετικά  µε τα 
επίπεδα  των επενδύσεων  ή τους τρόπους  που ενθαρρύνουν  την αποτελεσ µατικότερη  
επένδυση  αυτών  των πόρων . Έχουν  τεθεί  κάποιοι  στόχοι  για την αύξηση  των επενδύσεων  στο 
ανθρώπινο  δυνα µικό, αλλά  δεν υπάρχουν  πολλές  λεπτο µέρειες  σχετικά  µε τις στρατηγικές  που 
ακολουθούνται  για την αύξηση  των ιδιωτικών  επενδύσεων  – από τα µεµονωµένα άτοµα ή τις 
επιχειρήσεις . Τα κράτη  µέλη έχουν  αναπτύξει  ένα αρκετά  ευρύ  φάσµα πολιτικών  στον  τοµέα 
αυτόν , δεν είναι  όµως εξίσου  σαφής  η δέσµευση  για επίτευξη  της αύξησης  που ζητά η 
κατευθυντήρια  γραµµή. Υπάρχουν  αρκετά  είδη πολιτικών  που αποβλέπουν  στην  ενθάρρυνση  
των εργοδοτών , και ιδίως  των ΜΜΕ , να επενδύουν  στο εργατικό  δυνα µικό τους. Μεταξύ  των 
προσεγγίσεων  που υιοθετούνται , περιλα µβάνεται  η µείωση  των εισφορών  κοινωνικής  
ασφάλισης  για τους εργοδότες  που εφαρ µόζουν  προγρά µµατα κατάρτισης  (Ισπανία ), η 
πρόβλεψη  φορολογικών  απαλλαγών  για τις επιχειρήσεις  που επενδύουν , η παροχή  ενίσχυσης  
στους  εργοδότες  προκει µένου να καλύψουν  το κόστος  που συνεπάγεται  γι’ αυτούς  η παροχή  
αµειβόµενου ελεύθερου  χρόνου  στο προσωπικό  τους, η σύναψη  συµβάσεων  κατάρτισης  και η 
πρόβλεψη  υποχρεωτικών  παρακρατήσεων . 
Οι κοινωνικοί  εταίροι  συµµετέχουν  σε ολοένα  και µεγαλύτερο  βαθµό στη χάραξη  και την 
εφαρ µογή των πολιτικών  εκπαίδευσης  και κατάρτισης  για ενηλίκους , ενώ υπάρχουν  ολοένα  
και περισσότερα  στοιχεία  από τα οποία  προκύπτει  η κάλυψη  της κατάρτισης  από συλλογικές  
συµβάσεις  ή συµφωνίες . Οι προσπάθειες  ενθάρρυνσης  των µεµονωµένων  ατόµων να 
συµµετέχουν  και να επενδύουν  στη µάθηση  ενισχύθηκαν  µε πολλούς  και διάφορους  τρόπους . 
Μερικά  κράτη  µέλη εφάρ µοσαν  πειρα µατικά  προγρά µµατα που απέβλεπαν  στη διεύρυνση  
της συµµετοχής  σε προγρά µµατα διά βίου µάθησης  µέσω οικονο µικών  κινήτρων , π.χ. µέσω 
"λογαριασ µών αποτα µίευσης  χρόνου " ή ατοµικών  λογαριασ µών κατάρτισης , καθώς  και µέσω 
πληρω µών που αποσκοπούν  στην  αντιστάθ µιση του χρόνου  που δαπανάται  εκτός  εργασίας . 
Ωστόσο , οι εφαρ µοζόµενες πολιτικές  είναι  ως επί το πλείστον  αρκετά  γενικές . Τα κράτη  µέλη 
πρέπει  να αναπτύξουν  µια δέσµη πολιτικών  που θα προσελκύουν  όλα τα άτοµα – υψηλής  ή 
χαµηλής  ειδίκευσης  – να επιδεικνύουν  µεγαλύτερη  προθυ µία για µάθηση . Πολλές  
πρωτοβουλίες  στοχεύουν  επίσης  στην αναγνώριση  και την πιστοποίηση  ανεπίση µης µάθησης  ή 
µάθησης  στο χώρο  εργασίας , µε στόχο  την καλύτερη  αναγνώριση  υπαρχόντων  προσόντων  και 
τη µείωση  του χρόνου  που απαιτείται  για την κατάρτιση . Ο σηµαντικός  ρόλος  του ΕΚΤ  όσον  
αφορά  τις επενδύσεις  στο ανθρώπινο  δυνα µικό θα µπορούσε  να λαµβάνεται  καλύτερα  υπόψη . 
Στο πλαίσιο  αυτό , η ειδική  οµάδα εργασίας  για την απασχόληση  επισή µανε ότι είναι  
σηµαντικό  να αυξήσουν  τα κράτη  µέλη τις επενδύσεις  τους στο ανθρώπινο  δυνα µικό. Η 
ειδική  οµάδα προτρέπει  τα κράτη  µέλη και τους κοινωνικούς  εταίρους : 
να αυξήσουν  τα επίπεδα  ανθρώπινου  δυνα µικού: 
– να παράσχουν  στους  πάντες  το δικαίω µα πρόσβασης  στη δευτεροβάθ µια 
εκπαίδευση , καθώς  και ένα ελάχιστο  επίπεδο  βασικών  προσόντων · 
– να προωθήσουν  την πρόσβαση  µεγαλύτερου  ποσοστού  νέων  στα πανεπιστή µια· 
– να αυξήσουν  την πρόσβαση  στη διά βίου κατάρτιση , µε ιδιαίτερη  έµφαση  στα άτοµα 
χαµηλής  ειδίκευσης  και στα λοιπά  µειονεκτούντα  άτοµα· 
 
 32    – να προβλέπουν  καλύτερα  τις µελλοντικές  ανάγκες  όσον  αφορά  τα προσόντα , ακόµη 
και µέσω ενός ευρωπαϊκού  δικτύου  οργανισ µών πρόβλεψης · 
– τα κράτη  µέλη πρέπει  να θέσουν  τα ίδια διαφανείς  και φιλόδοξους  στόχους , που να 
συµπληρώνουν  τους στόχους  που τίθενται  σε ευρωπαϊκό  επίπεδο , για τη δηµιουργία  
αποτελεσ µατικών  συστη µάτων  διά βίου µάθησης · 
να µοιράζονται  τις δαπάνες  και τις ευθύνες : 
– να εξασφαλίσουν  τη διαφάνεια  ως προς  τα δικαιώ µατα και τις υποχρεώσεις  κάθε  
µέρους  όσον  αφορά  την εκπαίδευση  και την κατάρτιση · 
– να καθορίσουν  και να ελέγχουν  πρότυπα  για τη διασφάλιση  της ποιότητας  των 
συστη µάτων  εκπαίδευσης  και κατάρτισης , είτε αυτά  παρέχονται  από δηµόσιες  αρχές  
είτε από εταιρείες  είτε από ειδικούς  σε θέµατα κατάρτισης · 
– να εγγυηθούν  επαρκή  επίπεδα  επενδύσεων  από τους εργοδότες  καθώς  και δίκαιο  
επιµερισµό των δαπανών  και των οφελών  µεταξύ  τους, µέσω ενός συνδυασ µού 
υποχρεωτικών  και εθελοντικών  µέσων , όπως  είναι  τα τοµεακά  ή περιφερειακά  
ταµεία κατάρτισης , καθώς  και µέσω άλλων  µέτρων , όπως  είναι  η χορήγηση  
φορολογικών  απαλλαγών  και η παροχή  υπηρεσιών  υποστήριξης · 
να διευκολύνουν  την πρόσβαση  στη διά βίου µάθηση : 
– να βελτιώσουν  τον προσδιορισ µό των ατοµικών  αναγκών  και την πρόσβαση  στην  
κατάρτιση . Ο στόχος  αυτός  θα µπορούσε  να επιτευχθεί  µε την ανάδειξη  της 
κατάρτισης  σε κεντρικό  στοιχείο  των συµβατικών  σχέσεων , µε την βελτίωση  των 
παρεχο µένων  συµβουλών  και υπηρεσιών  καθοδήγησης  όσον  αφορά  τη χάραξη  
προσωπικών  προγρα µµάτων  ανάπτυξης  και µε την ενίσχυση  της αναγνώρισης  και 
της επικύρωσης  των ικανοτήτων  και των προσόντων · 
– να διευρύνουν  την παροχή  κατάρτισης  µε την καλύτερη  αξιοποίηση  των νέων  
διαθέσι µων εργαλείων , όπως  η ηλεκτρονική  µάθηση · 
– να προωθήσουν  τη δηµιουργία  δικτύων  και εταιρικών  σχέσεων  µεταξύ  των 
παραγόντων  κάθε  επιπέδου , µε στόχο  την προώθηση  της συνεργασίας  και την από 
κοινού  αξιοποίηση  των ορθών  πρακτικών . 
3.5 ΑΥΞΗΣΗ  ΤΗΣ  ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ  ΕΡΓΑΤΙΚΟΥ  ∆ΥΝΑΜΙΚΟΥ  ΚΑΙ ΠΡΟΩΘΗΣΗ  
ΤΗΣ  ΠΑΡΑΤΑΣΗΣ  ΤΟΥ  ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ  ΒΙΟΥ  
Βασικά  δεδοµένα και προκλήσεις  
Η συνεχιζό µενη αύξηση  της συµµετοχής  των γυναικών  στο εργατικό  δυνα µικό στα 
περισσότερα  κράτη  µέλη αντιστάθ µισε εν µέρει την υποχώρηση  ή τη στασι µότητα  του 
ποσοστού  συµµετοχής  των ανδρών . Το ποσοστό  δραστηριότητας  των γυναικών  
εξακολούθησε  να αυξάνεται , έστω  και µε βραδύτερους  ρυθµούς, και έφθασε  στο 60,9% το 
2002 (το ποσοστό  δραστηριότητας  των ανδρών  αυξήθηκε  ελαφρά , φθάνοντας  στο 78,4%). Τα 
ποσοστά  συµµετοχής  των νέων  (15-24 ετών ) παρέ µειναν  σταθερά  ή υποχώρησαν  στα 
περισσότερα  κράτη  µέλη από το 1997 και µετά, ενώ τα ποσοστά  απασχόλησης  εξακολουθούν  
 
 33    να είναι  χαµηλά. Μάλιστα , το 2002 υποχώρησαν  στο 40,6%17. Το ποσοστό  απασχόλησης  των 
ατόµων µεγαλύτερης  ηλικίας  αυξήθηκε  σηµαντικά  σε ορισµένα κράτη  µέλη (Γαλλία , 
Φινλανδία , Κάτω  Χώρες ) και έφθασε  σε επίπεδο  ΕΕ σε ποσοστό  40,1% το 2002, 
παρουσιάζοντας  σηµαντική  διαφορά  µεταξύ  γυναικών  και ανδρών  (30,5% έναντι  50,1%). 
Ωστόσο , σε τέσσερα  κράτη  µέλη (Λουξε µβούργο , Αυστρία , Βέλγιο , Ιταλία ) το ποσοστό  
εξακολουθεί  να είναι  κάτω  από 30%. 
Η γήρανση  του πληθυσ µού της Ευρώπης  θα οδηγήσει  σταδιακά  σε συρρίκνωση  του εργατικού  
δυνα µικού. Έως το 2030 τα άτοµα που θα βρίσκονται  σε ηλικία  εργασίας  ενδέχεται  να 
µειωθούν  σε 280 εκατο µµύρια για την ΕΕ-25 (έναντι  αριθµού 303 εκατο µµυρίων  σήµερα), 
πράγ µα που θα οδηγήσει  σε σηµαντική  µείωση  του όγκου  απασχόλησης , έστω  και εάν 
επιτευχθεί  το 2010 ο στόχος  του 70%. Η εξέλιξη  αυτή  θα επηρεάσει  το αναπτυξιακό  
δυνα µικό και τη βιωσι µότητα  των συντάξεων  και των παροχών . Αρκετά  κράτη  µέλη 
αντιµετωπίζουν  το πρόβλη µα του αυξανό µενου αριθµού των ατόµων που ζητούν  παροχές  
αναπηρίας  ή ασθένειας  (Ηνωµένο Βασίλειο , Κάτω  Χώρες , Σουηδία , Λουξε µβούργο , ∆ανία ), 
πράγ µα που δηµιουργεί  σοβαρές  παγίδες  αεργίας , ιδίως  στις ηλικίες  άνω των 50 ετών . 
Λαµβάνοντας  υπόψη  το γεγονός  ότι το εαρινό  Συµβούλιο  της Βαρκελώνης  ζήτησε , το 2001, 
να αυξηθεί  κατά  πέντε  έτη στην  ΕΕ ο µέσος όρος  της ηλικίας  εξόδου  από την αγορά  εργασίας  
έως το 2010, διαπιστώνεται  ότι η αποχώρηση  από την αγορά  εργασίας  εξακολουθεί  να γίνεται  
σε σχετικά  χαµηλές ηλικίες  σε πολλά  κράτη  µέλη, αν και η µέση ηλικία  εξόδου  από την 
αγορά  εργασίας  αυξήθηκε  από τα 60,5 έτη18 το 2001 στα 61 έτη το 2002. Αν δεν ληφθούν  
επειγόντως  δραστικά  µέτρα για την αντιστροφή  των σηµερινών  τάσεων , δεν υπάρχει  καµία 
περίπτωση  όχι να επιτευχθούν  αλλά  ούτε καν να προσεγγιστούν  οι στόχοι  που έχει θέσει  η 
Ευρώπη  για την αύξηση , αφενός , του ποσοστού  απασχόλησης  των εργαζο µένων  µεγαλύτερης  
ηλικίας  και, αφετέρου , της µέσης  ηλικίας  εξόδου  από την αγορά  εργασίας . Η πρόκληση  είναι  
όχι µόνο να εξασφαλιστεί  ότι ένα υψηλότερο  ποσοστό  εκείνων  που βρίσκονται  σήµερα στην  
ηλικιακή  κατηγορία  των 55-64 ετών  παρα µένουν  στην  εργασία , αλλά  και να αυξηθεί  η 
απασχολησι µότητα  των ατόµων τα οποία  διανύουν  σήµερα την τέταρτη  και την πέµπτη 
δεκαετία  της ζωής  τους. 
Εφαρ µοζόµενες πολιτικές  
Τα κράτη  µέλη προχωρούν  στη χάραξη  σφαιρικών  στρατηγικών  για την αύξηση  της 
συµµετοχής  στην εργασία . Ορισ µένα από αυτά  εστιάζουν  τις προσπάθειές  τους σε όλες τις 
σχετικές  οµάδες: νέους , γυναίκες , άτοµα µεγαλύτερης  ηλικίας  και µετανάστες  (Σουηδία , 
∆ανία , Φινλανδία , Ηνωµένο Βασίλειο ). Οι πολιτικές  προσπάθειες  που καταβάλλονται  στα 
περισσότερα  κράτη  µέλη είναι  τώρα  καλύτερα  διαρθρω µένες, ενώ οι πρόσφατες  τάσεις  όσον  
αφορά  τα ποσοστά  απασχόλησης  τόσο  των εργαζο µένων  µεγαλύτερης  ηλικίας  όσο και των 
γυναικών  είναι  ενθαρρυντικές . Μερικά  κράτη  µέλη αναφέρουν  ότι έλαβαν  µέτρα που 
προωθούν  τη συµµετοχή  των νέων  τόσο  στην  εκπαίδευση  όσο και στην  αγορά  εργασίας  
(Σουηδία , ∆ανία , Φινλανδία , Αυστρία ), αν και τα περισσότερα  κράτη  µέλη προωθούν  την 
ενεργοποίηση  των νέων  στο πλαίσιο  της ειδικής  κατευθυντήριας  γραµµής 1. Η αύξηση  της 
συµµετοχής  των γυναικών  αποτελεί  σηµαντική  συνιστώσα  του προβλή µατος της γήρανσης  
του πληθυσ µού και της πρόκλησης  για παράταση  του επαγγελ µατικού  βίου, και τα κράτη  
µέλη δεν µπορούν  να στηριχθούν  µόνο στα αποτελέσ µατα που θα έχει η λήψη  µέτρων  
                                                 
17 Μέρος  της τάσης  αυτής  οφείλεται  στην  αυξη µένη συµµετοχή .  
18 Ο αριθµός αυτός  αναθεωρήθηκε  προς  τα πάνω  σε σχέση  µε τις αρχικές  εκτιµήσεις  που 
περιλα µβάνονταν  στις κατευθυντήριες  γραµµές απασχόλησης . Τα στοιχεία  για το 2001 και το 2002 
εξακολουθούν  να είναι  προσωρινά . 
 
 34    πολιτικής  για συγκεκρι µένες οµάδες προκει µένου να επιτύχουν  τους στόχους . Τα µέτρα 
επικεντρώνονται  στη φροντίδα  των παιδιών  και σε άλλες  υπηρεσίες  µέριµνας (βλέπε  σηµείο 
3.6 παρακάτω ). 
Οι οικονο µικές αναδιαρθρώσεις , τα εθελοντικά  συστή µατα πρόωρης  συνταξιοδότησης  και τα 
αντικίνητρα  που υπάρχουν  στα εκ του νόµου συστή µατα συνταξιοδότησης  εξακολουθούν  να 
εµποδίζουν  τη σηµαντική  αύξηση  των ποσοστών  απασχόλησης  των εργαζο µένων  
µεγαλύτερης  ηλικίας . Ολοένα  και περισσότερα  κράτη  µέλη εφαρ µόζουν  εθνικές  στρατηγικές  
για την παράταση  του επαγγελ µατικού  βίου (Σουηδία , Ηνωµένο Βασίλειο , ∆ανία , 
Φινλανδία ), ενώ ορισµένα από αυτά  έχουν  θέσει  εθνικούς  στόχους  για την αύξηση  της µέσης  
ηλικίας  εξόδου  από την εργασία  (Γαλλία , Φινλανδία , Πορτογαλία ). Τα κράτη  µέλη 
εφαρ µόζουν  µια δέσµη µέτρων  τα οποία  επικεντρώνονται  στη µεταρρύθ µιση των 
συστη µάτων  παροχών , ενώ αποδίδεται  µεγαλύτερη  έµφαση  στη βελτίωση  της ικανότητας  για 
εργασία  µέσω της καλύτερης  πρόσβασης  στην  κατάρτιση  και της προσαρ µογής στις 
συνθήκες  εργασίας . Πολύ  µεγάλη  έµφαση  αποδίδεται  στη µεταρρύθ µιση των 
συνταξιοδοτικών  συστη µάτων , πράγ µα που περιλα µβάνει  την αύξηση  της κανονικής  ηλικίας  
συνταξιοδότησης  και την αποθάρρυνση  της πρόωρης  συνταξιοδότησης , ευνοώντας  
παράλληλα  την ευέλικτη  συνταξιοδότηση . 
Η µετανάστευση  θεωρείται  από τα περισσότερα  κράτη  µέλη ως σηµαντική  πηγή  πρόσθετου  
εργατικού  δυνα µικού, αλλά  µόνο για επαγγέλ µατα ή τοµείς στους  οποίους  υπάρχουν  
δυσκολίες  εξεύρεσης  εργαζο µένων . Αρκετά  κράτη  µέλη (Βέλγιο , Γερµανία, Ισπανία , 
Ιρλανδία ) επιδιώκουν  να απλουστεύσουν  το σύστη µα χορήγησης  αδειών  εργασίας  και τις 
ρυθµίσεις  που διέπουν  την πρόσληψη  µεταναστών , καθώς  και να διευκολύνουν  τη 
µετανάστευση  από τις υπό προσχώρηση  χώρες  (Ιρλανδία , Αυστρία , Ηνωµένο Βασίλειο ). Τα 
περισσότερα  αποδίδουν  µεγαλύτερη  έµφαση  στις πολιτικές  ενσω µάτωσης  των µεταναστών  
που ζουν σήµερα στην  ΕΕ (κατευθυντήρια  γραµµή 7) ή στη µείωση  των ελλείψεων  και των 
ανεπαρκειών  εργατικού  δυνα µικού. 
Παρά  την επιτελεσθείσα  πρόοδο , για να επιτευχθούν  οι στόχοι  τους οποίους  έχει συµφωνήσει  
η ΕΕ όσον  αφορά  την απασχόληση  και την ηλικία  εξόδου  από την αγορά  εργασίας , πρέπει  να 
αυξηθούν  πιο γρήγορα  τα ποσοστά  απασχόλησης  των εργαζο µένων  µεγαλύτερης  ηλικίας  και 
των γυναικών . Η πρόκληση  της γήρανσης  του πληθυσ µού επηρεάζει  όλες τις γενιές  και δεν 
µπορεί  να αντιµετωπιστεί  επιτυχώς  µε αποσπασ µατικό  τρόπο . Για να τονωθεί  η συµµετοχή  
των γυναικών , πρέπει  να γίνουν  σηµαντικές  τροποποιήσεις  των οικονο µικών  κινήτρων  και, 
ιδίως , να δηµιουργηθούν  περισσότερο  στοχοθετη µένα συστή µατα φορολογικών  
διευκολύνσεων , να εξασφαλιστεί  η παροχή  κατάλληλων  και προσιτών  από απόψεως  κόστους  
υπηρεσιών  φροντίδας  των παιδιών  και να γίνει η εργασία  µερικής  απασχόλησης  πιο ελκυστική  
οικονο µικά τόσο  για τις γυναίκες  όσο και για τους άντρες . Οι κοινωνικοί  εταίροι  πρέπει  να 
αναλάβουν  ισχυρότερες  και πιο αποφασιστικές  δεσµεύσεις  όσον  αφορά , αφενός , τη διαχείριση  
της προσφοράς  εργατικού  δυνα µικού, ιδίως  σχετικά  µε τα θέµατα του φύλου , της ηλικίας  και 
της µετανάστευσης , και, αφετέρου , την επινόηση  και τη διάδοση  βέλτιστων  πρακτικών  τόσο  
στο δηµόσιο όσο και στον  ιδιωτικό  τοµέα. Οι επιχειρήσεις , σεβό µενες την εταιρική  
κοινωνική  τους ευθύνη , πρέπει  να αναγνωρίσουν  τα πλεονεκτή µατα που προσφέρει  η ύπαρξη  
εργαζο µένων  από διαφορετικές  ηλικιακές  οµάδες και να προσαρ µόσουν  τις πρακτικές  τις 
οποίες  ακολουθούν  στον  τοµέα της απασχόλησης , κατά  τρόπον  ώστε  να διατηρούν  τους 
έµπειρους  εργαζο µένους  επί µεγαλύτερο  χρονικό  διάστη µα. 
Είναι  απαραίτητη  η χάραξη  και η εφαρ µογή µιας περισσότερο  ενεργού  και συντονισ µένης 
µεταναστευτικής  πολιτικής  σε επίπεδο  ΕΕ ως συνιστώσας  µιας σφαιρικής  προσέγγισης  για την 
αύξηση  της προσφοράς  εργατικού  δυνα µικού. 
 
 35    Στο πλαίσιο  αυτό , η ειδική  οµάδα για την απασχόληση  υπογρά µµισε ότι τα κράτη  µέλη και οι 
κοινωνικοί  εταίροι  πρέπει  να χαράξουν  µια σφαιρική  στρατηγική  για την παράταση  του 
επαγγελ µατικού  βίου, ούτως  ώστε  οι εργαζό µενοι να συνταξιοδοτούνται  σε µεγαλύτερη  
ηλικία  και οι εργοδότες  να προσλα µβάνουν  και να διατηρούν  στην  επιχείρησή  τους 
εργαζο µένους  µεγαλύτερης  ηλικίας . Η στρατηγική  αυτή  περιλα µβάνει  τα εξής: 
– παροχή  κινήτρων , αφενός , στους  εργαζο µένους , ώστε  να συνταξιοδοτούνται  σε 
µεγαλύτερη  ηλικία , και, αφετέρου , στους  εργοδότες , ώστε  να προσλα µβάνουν  και να 
διατηρούν  στην  επιχείρησή  τους εργαζο µένους  µεγαλύτερης  ηλικίας . Η προσπάθεια  
αυτή  πρέπει  να περιλα µβάνει  τη θέσπιση  ευνοϊκών  φορολογικών  ρυθµίσεων  και την 
πρόβλεψη , όσον  αφορά  την απασχόληση  και τη συνταξιοδότηση , κανόνων  που να 
δίνουν  κίνητρα  στους  εργαζο µένους  µεγαλύτερης  ηλικίας  να παρα µένουν  για 
µεγαλύτερο  χρονικό  διάστη µα στην  εργασία  και να αποθαρρύνουν  την πρόωρη  
αποχώρηση  από αυτήν . Πρέπει  να συνεχιστούν  σε όλα τα κράτη  µέλη οι 
προσπάθειες  αποθάρρυνσης  της πρόωρης  συνταξιοδότησης · 
– προώθηση  της πρόσβασης  όλων  στην  κατάρτιση , ανεξάρτητα  από την ηλικία , και 
ανάπτυξη  στρατηγικών  διά βίου µάθησης  και ιδίως  συστη µάτων  κατάρτισης  στο 
χώρο  εργασίας  για τους εργαζο µένους  µεγαλύτερης  ηλικίας , οι οποίοι  
υποεκπροσωπούνται  όσον  αφορά  την κατάρτιση · 
– βελτίωση  της ποιότητας  της εργασίας  ούτως  ώστε  να διασφαλίζεται  ένα ελκυστικό , 
ασφαλές  και ευπροσάρ µοστο  εργασιακό  περιβάλλον  καθ’ όλη τη διάρκεια  του 
εργασιακού  βίου, περιλα µβανό µενης της πρόβλεψης  ρυθµίσεων  για την εργασία  
µερικής  απασχόλησης  και τη διακοπή  της επαγγελ µατικής  σταδιοδρο µίας. 
3.6 ΙΣΟΤΗΤΑ  ΤΩΝ  ∆ΥΟ  ΦΥΛΩΝ  
Βασικά  δεδοµένα και προκλήσεις  
Οι δυνατότητες  συµµετοχής  των γυναικών  παρα µένουν  ακόµη σε µεγάλο  βαθµό 
αναξιοποίητες . Στην  ΕΕ-15 υπάρχουν  σήµερα 6,4 εκατο µµύρια γυναίκες  που βρίσκονται  σε 
ηλικία  εργασίας  και επιθυ µούν να εργαστούν , αλλά  δεν κατέχουν  αµειβόµενη θέση  
απασχόλησης , ενώ 6,6 εκατο µµύρια γυναίκες  είναι  άνεργες . Το 2002 το ποσοστό  
απασχόλησης  των γυναικών  αυξήθηκε  ελαφρά  από 55% σε 55,6%, µ ε αποτέλεσ µα να µειωθεί  
η διαφορά  µεταξύ  των δύο φύλων  ως προς  την απασχόληση  στις 17,2 εκατοστιαίες  µονάδες . Η 
διαφορά  µεταξύ  των δύο φύλων  ως προς  το ποσοστό  ανεργίας  µειώθηκε  σε 1,8%. Οι 
µεγαλύτερες  διαφορές  (πάνω  από 20% ως προς  την απασχόληση  και 5% ως προς  την ανεργία ) 
παρατηρούνται  στην  Ισπανία , την Ελλάδα  και την Ιταλία . Οι µισθολογικές  διαφορές  µεταξύ  
των δύο φύλων  παρέ µειναν  υψηλές  από το 1998 και εφεξής  (16%), ενώ σηµαντικά  
υψηλότερες  είναι  οι διαφορές  στον  ιδιωτικό  τοµέα (21%) απ’ ό,τι στο δηµόσιο (12%). Οι 
µεγαλύτερες  συνολικές  διαφορές  (πάνω  από 20%)  παρατηρούνται  στην  Γερµανία, το Ηνωµένο 
Βασίλειο  και τις Κάτω  Χώρες . Σε οκτώ  κράτη  µέλη οι µισθολογικές  διαφορές  στον  ιδιωτικό  
τοµέα υπερβαίνουν  τις 20 ποσοστιαίες  µονάδες  (Πορτογαλία , Ηνωµένο Βασίλειο , Κάτω  
Χώρες , Αυστρία , Γερµανία, Ιρλανδία , Ισπανία , Ελλάδα ). Οι εργασιακές  ρυθµίσεις αποτελούν  
επίσης  σηµαντική  συνιστώσα . Σχεδόν  το ένα τρίτο  των απασχολου µένων  γυναικών  
εργάζονται  µε καθεστώς  µερικής  απασχόλησης , ενώ το αντίστοιχο  ποσοστό  για τους άντρες  
είναι  κάτω  από 5%. Το ένα τρίτο  των γυναικών  εργάζονται  µε καθεστώς  µερικής  
απασχόλησης , διότι  είναι  υποχρεω µένες να φροντίζουν  τα παιδιά  τους ή άλλα  εξαρτώ µενα 
άτοµα. Με δεδοµένο τον αντίκτυπο  που έχει η µητρότητα  στην απασχόληση  για τις γυναίκες , το 
ζήτηµα της φροντίδας  των παιδιών  αποκτά  ιδιαίτερη  σηµασία. 
 
 36    Για να µπορέσει  η Ευρωπαϊκή  Ένωση  να εξασφαλίσει  πλήρη  απασχόληση , να αυξήσει  την 
ποιότητα  στην  εργασία  και να προωθήσει  την κοινωνική  ενσω µάτωση  και συνοχή , πρέπει  να 
εξαλειφθούν  προοδευτικά  οι διαφορές  µεταξύ  των δύο φύλων  στην  αγορά  εργασίας . Η 
επίτευξη  του στόχου  αυτού  επιβάλλει  τόσο  την υιοθέτηση  µιας προσέγγισης  που να 
προβλέπει  την ενσω µάτωση  της διάστασης  του φύλου  όσο και την ανάληψη  ειδικών  δράσεων  
πολιτικής  για τη δηµιουργία  των αναγκαίων  συνθηκών  που θα επιτρέπουν  στις γυναίκες  και 
στους  άντρες  να εισέρχονται , να επανεισέρχονται  και να παρα µένουν  στην  αγορά  εργασίας . 
Το Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  της Βαρκελώνης  συµφώνησε  ότι έως το 2010 τα κράτη  µέλη 
πρέπει  να εξασφαλίζουν  υπηρεσίες  φροντίδας  τουλάχιστον  για το 90% των παιδιών  ηλικίας  
µεταξύ  3 ετών  και της υποχρεωτικής  ηλικίας  έναρξης  της σχολικής  φοίτησης , καθώς  και για 
το 33% τουλάχιστον  των παιδιών  ηλικίας  κάτω  των 3 ετών . Πρέπει  να αντιµετωπιστούν  οι 
παράγοντες  στους  οποίους  οφείλονται  οι διαφορές  µεταξύ  των δύο φύλων  ως προς  την 
απασχόληση , την ανεργία  και τις αµοιβές  (π.χ., ο διαχωρισ µός των δύο φύλων ) και να τεθούν  
στόχοι  για τη µείωση  αυτών  των διαφορών , χωρίς  να τίθεται  υπό αµφισβήτηση  η αρχή  της 
διαφοροποίησης  των αµοιβών  ανάλογα  µε την παραγωγικότητα  και την κατάσταση  στην  
αγορά  εργασίας . 
Εφαρ µοζόµενες πολιτικές  
Οι διαφορές  ως προς  την απασχόληση  και την ανεργία  σπάνια  εξετάζονται  υπό αυτή  τη µορφή . 
Τα κράτη  µέλη αναφέρονται  κυρίως  στην  αύξηση  της συµµετοχής  των γυναικών . ∆ύο ακόµη 
κράτη  µέλη θέτουν  εθνικούς  στόχους  για την απασχόληση  των γυναικών  (Αυστρία  και 
Ελλάδα ), πράγ µα που ανεβάζει  πλέον  το συνολικό  αριθµό σε 7 χώρες . ∆εν γίνεται  πάντοτε  
σαφής  η σύνδεση  µεταξύ  της θέσπισης  ενός στόχου  και της ανάπτυξης  ενός προγρά µµατος 
πολιτικής . Η πολιτική  συνδυασ µού της επαγγελ µατικής  µε την οικογενειακή  ζωή θεωρείται  κατά  
κανόνα  ως ο µόνος τρόπος  αύξησης  του ποσοστού  απασχόλησης  των γυναικών  και µείωσης  
των διαφορών . Σπάνια  γίνεται  λόγος  για εξάλειψη  των οικονο µικών  αντικινήτρων  που 
σχετίζονται  µε τους µισθούς  και τη φορολογία . Η Πορτογαλία , η Ελλάδα  και η Γαλλία  έχουν  
θέσει  εθνικούς  στόχους  για τη µείωση  των διαφορών  ως προς  την ανεργία  ή του ποσοστού  
ανεργίας  των γυναικών . Η Ισπανία  και η Ιταλία , δύο από τις χώρες  µε τις µεγαλύτερες  
διαφορές  µεταξύ  των δύο φύλων  ως προς  τα ποσοστά  ανεργίας , δεν παρουσιάζουν  καµία 
ειδική  πρωτοβουλία . 
Μεγαλύτερη  σηµασία φαίνεται  να αποδίδεται  στο ζήτηµα των µισθολογικών  διαφορών  
µεταξύ  των δύο φύλων , πρόβλη µα που επιδιώκεται  να επιλυθεί  και µέσω ενός πιο ενεργού  
ρόλου  των κοινωνικών  εταίρων  (Βέλγιο , Ιρλανδία , Σουηδία , ∆ανία , Φινλανδία , Γαλλία , 
Λουξε µβούργο ). Η Γαλλία  και η Ελλάδα  έχουν  θέσει  εθνικούς  στόχους  για τη µείωση  των 
διαφορών  αυτών , άλλες  χώρες  προτείνουν  µέτρα όπως  την ευρύτερη  χρήση  µισθολογικών  
στατιστικών , την εφαρ µογή συστη µάτων  αξιολόγησης  της εργασίας , την ανάπτυξη  
«εργαλειοθηκών » για τις επιχειρήσεις  και τη διενέργεια  ελέγχων  για τη διαπίστωση  της 
ισότητας  των αµοιβών , τα οποία  αναµένεται  να έχουν  όλα θετικό  αντίκτυπο . Ωστόσο , οι 
περισσότερες  ενέργειες  είναι  αποσπασ µατικές , ιδίως  στις χώρες  µε τις µεγαλύτερες  διαφορές  
(Γερµανία, Πορτογαλία , Αυστρία ). Πολλές  πρωτοβουλίες  είναι  επίσης  εθελοντικές , χωρίς  
αξιολόγηση  αντικτύπου . Οι χώρες  στις οποίες  µεγάλο  ποσοστό  των γυναικών  εργάζονται  µε 
καθεστώς  µερικής  απασχόλησης  (Ηνωµένο Βασίλειο , Κάτω  Χώρες ) δεν έχουν  αναλύσει  την 
επίπτωση  του φαινο µένου αυτού  στις µισθολογικές  διαφορές  µεταξύ  των δύο φύλων . Πολλά  
κράτη  µέλη συνδέουν  τις µισθολογικές  διαφορές  µε το διαχωρισ µό των δύο φύλων , 
αναβαθ µίζοντας  το θέµα αυτό  σε πιο συγκεκρι µένη πολιτική  προτεραιότητα  απ’ ό,τι στο 
παρελθόν . Πέρα  από τις σκανδιναβικές  χώρες , το Ηνωµένο Βασίλειο , η Ιρλανδία , οι Κάτω  
Χώρες , η Γαλλία , η Αυστρία , η Γερµανία και το Βέλγιο  αναφέρουν  στα εθνικά  σχέδια  δράσης  
τους πρωτοβουλίες  µε διαφορετικό  βαθµό φιλοδοξίας  (που συνδέονται  κυρίως  µε τις 
εκπαιδευτικές  επιλογές  και ενθαρρύνουν  τις γυναίκες  να εισέλθουν  σε τεχνολογικούς  τοµείς 
 
 37    και επαγγέλ µατα). Γενικά , οι προσπάθειες  που καταβάλλονται  σε επίπεδο  πολιτικής  για τη 
µείωση  του διαχωρισ µού των δύο φύλων  δεν κρίνονται  επαρκείς , ιδίως  ενόψει  της πρόσφατης  
αύξησης  του διαχωρισ µού στα περισσότερα  κράτη  µέλη. Το πρόβλη µα αυτό  είναι  ιδιαίτερα  
έντονο  στις χώρες  µε υψηλά  ποσοστά  αύξησης  της απασχόλησης  των γυναικών , όπως  είναι  η 
Ισπανία , η Ιρλανδία , το Λουξε µβούργο  και η Αυστρία . 
Μερικά  κράτη  µέλη έχουν  βελτιώσει  τις ευκαιρίες  για εργασία  µε καθεστώς  µειωµένης 
απασχόλησης . Ορισ µένα εξακολουθούν  να θεωρούν  το συνδυασ µό επαγγελ µατικής  και 
οικογενειακής  ζωής  ζήτηµα των γυναικών , ενώ άλλα  αναγνωρίζουν  το ρόλο  των ανδρών  στις 
ευθύνες  φροντίδας  και στις οικογενειακές  υποχρεώσεις  (κυρίως  µε την ενθάρρυνση  της 
λήψης  άδειας  πατρότητας  ή τη βελτίωση  των σχετικών  συστη µάτων ). Η φροντίδα  των 
παιδιών  αποτελεί  πολιτική  προτεραιότητα  σε σχεδόν  όλα τα κράτη  µέλη, αν και η 
ακολουθού µενη προσέγγιση  ποικίλλει  ως προς  την εστίαση  και τη φιλοδοξία . Όσον  αφορά  το 
στόχο  που έθεσε  η ΕΕ για το 2010 σχετικά  µε τη φροντίδα  των παιδιών , σύµφωνα  µε τον 
οποίο  πρέπει  να καλύπτεται  το 33% των παιδιών  ηλικίας  κάτω  των 3 ετών  και το 90% των 
παιδιών  από την ηλικία  των 3 ετών  έως την ηλικία  υποχρεωτικής  έναρξης  της σχολικής  
φοίτησης , µόνο η Σουηδία , η ∆ανία  και το Βέλγιο  (Φλάνδρα ) πέτυχαν  το στόχο  για τη 
νεώτερη  ηλικιακή  οµάδα. Για τα παιδιά  ηλικίας  άνω των 3 ετών  η κατάσταση  βελτιώνεται , 
αλλά  σε πολλές  χώρες  δεν προβλέπεται  η φροντίδα  µετά το σχολείο , η οποία  διαδρα µατίζει  
αποφασιστικό  ρόλο  για τη δυνατότητα  των γονέων  να εργαστούν . Οι χώρες  που 
εξακολουθούν  να αντιµετωπίζουν  τις µεγαλύτερες  προκλήσεις  για την αύξηση  των µέσων  
φροντίδας  των παιδιών , ιδίως  για τα παιδιά  ηλικίας  0-3 ετών , είναι  η Ιταλία , η Γερµανία 
(παλιά  κρατίδια ), η Αυστρία , το Λουξε µβούργο , το ΗΒ, η Ισπανία , η Ελλάδα , η Ιρλανδία  και 
η Πορτογαλία . Πολλά  κράτη  µέλη θέτουν  εθνικούς  στόχους  για την ενίσχυση  των µέσων  
φροντίδας  των παιδιών  (Βέλγιο , Γαλλία , Ελλάδα , Ιρλανδία , Πορτογαλία  και ΗΒ). Συχνά  
λείπει  από την εφαρ µοζόµενη πολιτική  η σύνδεση  µεταξύ  της επέκτασης  της φροντίδας  των 
παιδιών  και των αναγκών  της αγοράς  εργασίας , ενώ µικρή είναι  η προσοχή  που δίνεται  στην  
ποιότητα  και στην  προσιτότητα  από απόψεως  κόστους . Οι πιθανές  παγίδες  στις πολιτικές , 
που ενισχύουν  τους ρόλους  των φύλων , όπως  τα συστή µατα επιδο µάτων  φροντίδας  των 
παιδιών  ή οι επιχορηγήσεις  οικιακής  φροντίδας , δεν φαίνεται  να προσελκύουν  την προσοχή . 
Για τη φροντίδα  άλλων  εξαρτη µένων  ατόµων δεν υπάρχουν  γενικά  συγκεκρι µένες 
πρωτοβουλίες . 
Η ενσω µάτωση  της διάστασης  του φύλου  εξακολουθεί  να είναι  ανεπαρκής  και µη συστη µατική  
(µε εξαίρεση  τη Σουηδία ). ∆εν γίνονται  αξιολογήσεις  του αντικτύπου  που έχουν  τα 
υπάρχοντα  συστή µατα και οι νέες προτάσεις  πολιτικής  στα δύο φύλα  (µε εξαίρεση  την 
Ιρλανδία ). Η κατάρτιση  στατιστικών  κατά  φύλο  και η ανάπτυξη  θεσµικών  µηχανισ µών ή 
εργαλείων  για την ενσω µάτωση  της διάστασης  του φύλου  αποτελεί  αντικεί µενο µικρότερης  
προσοχής  στα ΕΣ∆ του 2003.  
Κατά  συνέπεια , πρέπει  να καταβληθούν  ουσιαστικές  προσπάθειες  για να διατηρηθεί  η πορεία  
προς  την επίτευξη  του στόχου  που τέθηκε  στη Λισσαβώνα  για αύξηση  του ποσοστού  
γυναικείας  απασχόλησης  στο 60% έως το 2010, ενισχύοντας  την ενσω µάτωση  της διάστασης  
του φύλου  στις κατευθυντήριες  γραµµές, µε ιδιαίτερη  έµφαση  στις φορολογικές  και 
µισθολογικές  πολιτικές  και στη διαµόρφωση  περισσότερο  φιλικών  για την οικογένεια  
ρυθµίσεων  ως προς  τα ωράρια  εργασίας  στις χώρες  στις οποίες  υπάρχουν  χαµηλά επίπεδα  
γυναικείας  απασχόλησης . Πρέπει  να δοθεί  προτεραιότητα  στην  επέκταση  των υπηρεσιών  
φροντίδας  παιδιών , ιδίως  για τα παιδιά  ηλικίας  0-3 ετών . 
Σηµειώνοντας  ότι η αξιοποίηση  των δυνατοτήτων  συµµετοχής  των γυναικών  είναι  ζήτηµα 
που αφορά  τόσο  την ισότητα  των δύο φύλων  όσο και την οικονο µική αποτελεσ µατικότητα , η 
ειδική  οµάδα παρακινεί  τα κράτη  µέλη και τους κοινωνικούς  εταίρους : 
 
 38    – να εξαλείψουν  τα οικονο µικά αντικίνητρα  που λειτουργούν  αρνητικά  για τη 
συµµετοχή  των γυναικών , ιδίως  όσον  αφορά  τους µισθούς  και τη φορολογία , 
περιλα µβανο µένων  των µισθολογικών  διαφορών  µεταξύ  των δύο φύλων · 
– να αυξήσουν  τη διαθεσι µότητα , την προσιτότητα  (από απόψεως  κόστους ) και την 
ποιότητα  των υπηρεσιών  φροντίδας  παιδιών  και ηλικιω µένων · 
– να βελτιώσουν  τις εργασιακές  ρυθµίσεις , λαµβάνοντας  µέτρα που αυξάνουν  την 
ελκυστικότητα  της εργασίας  µερικής  απασχόλησης  και διευκολύνουν  τις 
δυνατότητες  διακοπής  της επαγγελ µατικής  σταδιοδρο µίας και τις ευέλικτες  µορφές  
εργασίας · 
– να λάβουν  εξειδικευ µένα µέτρα για τις ειδικές  ανάγκες  των γυναικών  που 
µειονεκτούν . 
3.7 ΠΡΟΩΘΗΣΗ  ΤΗΣ  ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗΣ  ΚΑΙ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ  ΤΩΝ  
∆ΙΑΚΡΙΣΕΩΝ  ΕΙΣ ΒΑΡΟΣ  ΤΩΝ  ΜΕΙΟΝΕΚΤΟΥΝΤΩΝ  ΑΤΟΜΩΝ  ΣΤΗΝ  
ΑΓΟΡΑ  ΕΡΓΑΣΙΑΣ   
Βασικά  στοιχεία  και προκλήσεις  
Η κατάσταση  των ατόµων που αντιµετωπίζουν  ειδικές  δυσκολίες  στην  αγορά  εργασίας  
παρα µένει σηµαντικά  δυσµενέστερη  από ό,τι για τον υπόλοιπο  πληθυσ µό. Για πολλά  έτη, 
ελλείψει  ενός κοινοτικού  ορισµού για τα µειονεκτούντα  άτοµα, συνυπήρχαν  ποικίλοι  ορισµοί 
µεταξύ  των κρατών  µελών . Οι οµάδες των µειονεκτούντων  ατόµων στις οποίες  γίνεται  
συχνότερα  αναφορά  είναι  τα άτοµα µε αναπηρίες , οι µετανάστες  και οι εθνικές  µειονότητες  
και (σε µικρότερο  βαθµό) όσοι εγκαταλείπουν  πρόωρα  το σχολείο , καθώς  και τα άτοµα µε 
χαµηλή ειδίκευση . Οι γυναίκες  που ανήκουν  στις µειονεκτούσες  οµάδες βρίσκονται  συχνά  σε 
χειρότερη  κατάσταση  από ό,τι οι άνδρες . Η διαφορά  της ανεργίας  µεταξύ  των υπηκόων  της ΕΕ 
και των υπηκόων  τρίτων  χωρών  ανέρχεται  σταθερά  στο υψηλό  ποσοστό  του 7,7% για το 2002 . 
Μόνον  η Φινλανδία  παρουσιάζει  σηµαντική  µείωση  (κατά  8,3 ποσοστιαίες  µονάδες  σε σχέση  
µε το 2001), ενώ στη Γερµανία και το Βέλγιο  η διαφορά  αυτή  διευρύνθηκε  κατά  1,6 και 6,2 
ποσοστιαίες  µονάδες  αντίστοιχα . Για τα άτοµα µε χαµηλή ειδίκευση , τους νέους , τους 
εργαζο µένους  µεγαλύτερης  ηλικίας  και τα άτοµα µε αναπηρία , η αύξηση  της συµµετοχής  
τους στην  αγορά  εργασίας  συνεχίζει  να αποτελεί  µείζονα  πρόκληση . 
Ο µέσος όρος  της ΕΕ για τα άτοµα που εγκαταλείπουν  πρόωρα  το σχολείο , ο οποίος  ανήλθε  στο 
18,8% το 200219, αποτελεί  ελαφρά  βελτίωση  σε σχέση  µε το 2001 (19,4%), η οποία  όµως 
πόρρω  απέχει  από τον κοινοτικό  στόχο  του 10%. Το ποσοστό  αυτό  είναι  ιδιαίτερα  υψηλό  
στην  Πορτογαλία  (45,5%), στην  Ισπανία  (29%) και στην  Ιταλία  (24,2%). 
Η ενσω µάτωση  των µεταναστών  και των ατόµων µε αναπηρίες  παρα µένει πρωταρχική  
πρόκληση  για τα περισσότερα  κράτη  µέλη. Αυτό  ισχύει  και για τα άλλα  άτοµα σε κίνδυνο , όπως  
τα άτοµα µε χαµηλή ειδίκευση , οι δικαιούχοι  κοινωνικών  επιδο µάτων  ή οι µόνοι γονείς . 
Εφαρ µοζόµενες πολιτικές  
Τα περισσότερα  κράτη  µέλη καταστρώνουν  πολιτικές  που αποσκοπούν  στη µείωση  των 
ατόµων που εγκαταλείπουν  πρόωρα  το σχολείο . Τα µέτρα ποικίλλουν  από την ενίσχυση  της 
                                                 
19 Ποσοστό  της ηλικιακής  οµάδας  18-24 ετών  που εκαιδευτικό  τουε επίπεδο  δεν ξεπερνά  την κατώτερη  
δευτεροβάθ µια βαθµίδας ή κατώτερη  ή δεν ακολουθεί  περαιτέρω  εκπαίδευση  ή κατάρτηση . 
 
 39    συνεργασίας  µεταξύ  σχολείων  και επιχειρήσεων  (Γερµανία και Κάτω  Χώρες ) έως την 
αρµονικότερη  προσαρ µογή των παιδαγωγικών  µεθόδων  και την αύξηση  του εξατο µικευµένου 
προσανατολισ µού των µαθητών  στο Λουξε µβούργο  και τη Γαλλία . Οι πολιτικές  που 
εφαρ µόζονται  συχνότερα  για τη βελτίωση  της κατάστασης  των ατόµων µε αναπηρία  στην  
αγορά  εργασίας  είναι  οι πολιτικές  ενεργοποίησης , όπως  η προσωπική  στήριξη , η αυξη µένη 
συµµετοχή  στην  εκπαίδευση  και την επαγγελ µατική  κατάρτιση , η βελτίωση  της νοµοθεσίας  
για την προώθηση  της ενσω µάτωσης  των ατόµων µε αναπηρία , καθώς  και η παροχή  
φορολογικών  κινήτρων . 
Τα περισσότερα  κράτη  µέλη συνεχίζουν  να εφαρ µόζουν  µέτρα που έχουν  σκοπό  να 
στηρίξουν  την ενσω µάτωση  των µεταναστών  και των εθνικών  µειονοτήτων , όπως  τα 
προγρά µµατα στοιχειώδους  µόρφωσης , τα γλωσσικά  µαθήµατα, τα προγρά µµατα 
διαφοροποίησης  που αποσκοπούν  στην  αύξηση  των προσλήψεων  µεταναστών , η κατάρτιση  
και ο επαγγελ µατικός  προσανατολισ µός, που συχνά  χρηµατοδοτούνται  µέσω προγρα µµάτων  
του ΕΚΤ . Ορισ µένα κράτη  µέλη αναφέρονται  ρητά  στην  µεταφορά  των δύο οδηγιών  του 
άρθρου  13 ή επιση µαίνουν  τη λήψη  πρόσθετων  µέτρων , όπως  οι εκστρατείες  
ευαισθητοποίησης  για την αντιµετώπιση  των διακρίσεων . Ορισ µένα συνδέουν  επίσης  την 
αυξη µένη συµµετοχή  των µεταναστών  µε την προσπάθεια  εξεύρεσης  λύσης  στην  γήρανση  
του πληθυσ µού και την ενίσχυση  της προσφοράς  εργασίας  (κατευθυντήρια  γραµµή 5) καθώς  
και µε την ελάφρυνση  συγκεκρι µένων  επαγγελ µάτων  µε στενώσεις  (κατευθυντήρια  γραµµή 
3). Ολιγάριθ µα µόνον  κράτη  µέλη (Κάτω  Χώρες , Ιρλανδία , ∆ανία , Φινλανδία , Σουηδία ) 
έχουν  θέσει  εθνικούς  στόχους  για τη βελτίωση  της θέσης  των υπηκόων  τρίτων  χωρών  ή των 
εθνικών  µειονοτήτων  στην  αγορά  εργασίας . Επίσης , όσον  αφορά  τα άτοµα που ανήκουν  σε 
άλλες  µειονεκτούσες  οµάδες, όπως  τα άτοµα µε αναπηρία  ή οι µόνοι γονείς , λίγα κράτη  µέλη 
(NL, IE, PT, SE, UK) προτάσσουν  µετρήσι µους στόχους . Ορισ µένοι από τους στόχους  
αυτούς  αφορούν  αποτελέσ µατα στην  αγορά  εργασίας , όπως  ο στόχος  του UK για την 
επίτευξη  ποσοστού  απασχόλησης  των µόνων  γονέων  ύψους  70%, ενώ άλλοι  στόχοι  έχουν  
σκοπό  τη βελτίωση  µιας συγκεκρι µένης κατάστασης , όπως  για παράδειγ µα η αύξηση  σε 95% 
της συµµετοχής  στην  εκπαίδευση  των ατόµων που ζουν νοµαδικά  στην  Ιρλανδία . 
Οι εργοδότες  θα πρέπει  επίσης  να συµµετέχουν  περισσότερο  στην  επίτευξη  του στόχου  
αυξη µένης συµµετοχής  των µειονεκτούντων  ατόµων, ιδίως  αξιοποιώντας  πλήρως  το δυνα µικό 
ποικιλο µορφίας  κατά  τη διαχείριση  του ανθρώπινου  δυνα µικού τους, προσαρ µόζοντας  το 
χώρο  εργασίας  και εισάγοντας  ευέλικτα  πρότυπα  εργασίας . 
Στο πλαίσιο  αυτό , η ειδική  οµάδα για την απασχόληση  υπογρά µµισε ότι τα κράτη  µέλη και οι 
κοινωνικοί  εταίροι  πρέπει : 
– να µειώσουν  τον αριθµό των νέων  που εγκαταλείπουν  πρόωρα  το σχολείο  και να 
παράσχουν  σε όλους  το δικαίω µα πρόσβασης  στη δευτεροβάθ µια εκπαίδευση  καθώς  
και ένα ελάχιστο  επίπεδο  βασικών  δεξιοτήτων · 
– να δηµιουργήσουν  αποτελεσ µατικούς  µηχανισ µούς εξεύρεσης  εργασίας  και 
κατάρτισης  για τους νέους , µε την παροχή  προσαρ µοσµένων  συµβουλών  και 
προσανατολισ µού, όπως  επίσης  και την ανάπτυξη  εξατο µικευµένων  προγρα µµάτων  
που θα αντιµετωπίζουν  τις ειδικές  ανάγκες  των ατόµων µε αναπηρία · 
– να προωθήσουν  µια πολυδιάστατη  πολιτική  ενσω µάτωσης  των µεταναστών  καθώς  
και των υπηκόων  τρίτων  χωρών  που να διευκολύνει  τη συµµετοχή  στην  εκπαίδευση  
και την κατάρτιση , να αντιµετωπίζει  τις διακρίσεις  στο χώρο  εργασίας , να καλύπτει  
τις ειδικές  ανάγκες  των γυναικών  µεταναστών , να προωθεί  τη δηµιουργία  
 
 40    επιχειρήσεων  από µετανάστες  και να βελτιώνει  την αναγνώριση  των προσόντων  και 
των ικανοτήτων  που αποκτώνται  στο εξωτερικό . 
3.8 ΑΝΤΑΜΟΙΒΗ  ΤΗΣ  ΕΡΓΑΣΙΑΣ  ΜΕΣΩ  ΤΗΣ  ΠΑΡΟΧΗΣ  ΚΙΝΗΤΡΩΝ  ΓΙΑ ΤΗ 
ΒΕΛΤΙΩΣΗ  ΤΗΣ  ΕΛΚΥΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ  ΤΗΣ  
Βασικά  στοιχεία  και προκλήσεις  
Συνεχίζουν  να υφίστανται  οικονο µικά αντικίνητρα  που αποθαρρύνουν  τα άτοµα να 
εισέλθουν , να παρα µείνουν  και να προοδεύσουν  στην  αγορά  εργασίας . Πρόσφατα  πορίσ µατα 
για την έκταση  των παγίδων  της ανεργίας  αποκάλυψαν  οριακούς  φορολογικούς  συντελεστές  
που υπερβαίνουν  το 85% σε ορισµένα κράτη  µέλη έναντι  70% στις ΗΠΑ20. Οι τάσεις  
µείωσης  που παρουσιάζουν  οι φορολογικοί  συντελεστές  για τους χαµηλόµισθους  εργαζο µένους  
στην ΕΕ των 15 παρουσιάζουν  στασι µότητα , καθώς  ο φορολογικός  συντελεστής  
σταθεροποιείται  στο 37,8% το 2002. Το ποσοστό  έµµεσης  φορολόγησης  της µισθωτής  
εργασίας  συνέχισε  να παρουσιάζει  πτωτικές  τάσεις  για να φτάσει  στο 36,4 % το 2002, 
ποσοστό  που αναµένεται  να σταθεροποιηθεί  στο 2003. Ωστόσο , το µη µισθολογικό  εργατικό  
κόστος  παρα µένει σε υψηλά  επίπεδα  σε αρκετά  κράτη  µέλη, γεγονός  που µπορεί  να 
επηρεάσει  αρνητικά  τις ευκαιρίες  εξεύρεσης  εργασίας  και την παροχή  κινήτρων . Το υψηλό  
ποσοστό  φτωχών  εργαζο µένων  παρα µένει πηγή  ανησυχίας  σε ορισµένα κράτη  µέλη 
(Πορτογαλία , Λουξε µβούργο , Ισπανία , Ιταλία ). Οι παγίδες  ανικανότητας  – αντικίνητρα , 
δηλαδή , τα οποία  αποθαρρύνουν  τα άτοµα που βρίσκονται  σε µακρόχρονη  ασθένεια  ή 
αναπηρία  να επιστρέψουν  στην  αγορά  εργασίας  – συνεχίζουν  να υφίστανται  στις Κάτω  
Χώρες , το Ηνωµένο Βασίλειο , τη Σουηδία , το Λουξε µβούργο . 
Για να αυξηθεί  η συµµετοχή  του εργατικού  δυνα µικού και για να ενισχυθούν  οι αγορές  
εργασίας  χωρίς  αποκλεισ µούς, έχει ιδιαίτερη  σηµασία να µειωθούν  οι παγίδες  της ανεργίας , 
της αεργίας  και της φτώχιας  που εξακολουθούν  να υπάρχουν . Στις κατευθυντήριες  γραµµές 
για την απασχόληση  τα κράτη  µέλη καλούνται  να επανεξετάσουν  και, όπου  κρίνεται  
απαραίτητο , να µεταρρυθ µίσουν  για το σκοπό  αυτό  τα συστή µατα φορολόγησης  και 
επιδο µάτων  που εφαρ µόζουν , συµπεριλα µβανο µένης της διάρκειας  και διαχείρισης  των 
τελευταίων , εξασφαλίζοντας  παράλληλα  το κατάλληλο  επίπεδο  κοινωνικής  προστασίας . 
Συγκεκρι µένα, οι πολιτικές  θα πρέπει  να αποσκοπούν  στην  επίτευξη  σηµαντικής  µείωσης  
στους  υψηλούς  πραγ µατικούς  φορολογικούς  συντελεστές  έως το 2010 και, όπου  κρίνεται  
απαραίτητο , στο φορολογικό  βάρος  των χαµηλόµισθων  εργαζο µένων  ανάλογα  µε τις 
συνθήκες  σε κάθε  κράτος  µέλος. 
Εφαρ µοζόµενες πολιτικές  
Όλο και περισσότερα  κράτη  µέλη εφαρ µόζουν  µεταρρυθ µίσεις  µε στόχο  την αντα µοιβή της 
εργασίας , λαµβάνοντας  υπόψη  τον παράλληλο  αντίκτυπο  των φόρων  και των επιδο µάτων  
(Βέλγιο , Γαλλία , ∆ανία , Γερµανία, Κάτω  Χώρες , Σουηδία , Ηνωµένο Βασίλειο , Ισπανία ). Οι 
µεταρρυθ µίσεις εστιάζονται  κυρίως  στη µείωση  των φόρων  και των κοινωνικών  εισφορών  
καθώς  και στην  εισαγωγή  ενδοεργασιακών  επιδο µάτων . Αντίθετα , οι µεταρρυθ µίσεις  των 
κινήτρων  που εµπεριέχονται  στα συστή µατα επιδο µάτων  υπήρξαν  λιγότερο  διεξοδικές . Όλο 
και µεγαλύτερος  αριθµός κρατών  µελών  (Βέλγιο , Γαλλία , Κάτω  Χώρες , Ηνωµένο Βασίλειο , 
Ιρλανδία ) έχει εισαγάγει  ή προγρα µµατίζει  να εισαγάγει  τέτοια  συστή µατα ενδοεργασιακών  
                                                 
20 Στοιχεία  ΟΟΣΑ  για ένα άτοµο µε εισόδη µα που αντιστοχεί  στο 67% του µέσου  µισθού  του εργάτη  
παραγωγής  για το 2001 και 2002. Στους  υπολογισ µούς έχουν  ληφθεί  υπόψη  οι συνδυασ µένες 
επιπτώσεις  φόρων  και επιδο µάτων  στο εισόδη µα του ατόµου όταν µεταβαίνει  από κατάσταση  ανεργίας  
σε κατάσταση  εργασίας . 
 
 41    επιδο µάτων  ή αµοιβές  επιβράβευσης  που συνδέονται  µε την απασχόληση , αντιµετωπίζοντας  
συγχρόνως  την ανάγκη  να αυξηθούν  τα κίνητρα  εξεύρεσης  εργασίας  καθώς  και το ζήτηµα 
των φτωχών  εργαζό µενων . 
Ορισ µένα κράτη  µέλη θα πρέπει  να καταργήσουν  τα αντικίνητρα  που αποθαρρύνουν  την 
ανάληψη  χαµηλόµισθης  εργασίας  από τους άεργους , κυρίως  διότι  έτσι χάνουν  τα επιδό µατα 
που συνδέονται  µε το επίπεδο  του εισοδή µατός τους, σε συνδυασ µό µε τους φραγ µούς 
συµµετοχής  µη οικονο µικού χαρακτήρα  (όπως  η ανεπαρκής  πρόσβαση  στην  κατάρτιση , η 
έλλειψη  προοπτικών  επαγγελ µατικής  σταδιοδρο µίας, οι δυσκολίες  συνδυασ µού του 
επαγγελ µατικού  βίου µε την οικογένεια , η έλλειψη  φροντίδας  των τέκνων  και άλλων  
υποδο µών φροντίδας ). Πολλά  κράτη  µέλη δεν έχουν  προωθήσει  επαρκώς  την ουσιαστική  
σύνδεση  των εξωεργασιακών  επιδο µάτων  µε τα µέτρα ενεργοποίησης . 
Σε ορισµένα κράτη  µέλη οι προϋποθέσεις  για τη χορήγηση  ή η διάρκεια  χορήγησης  των 
επιδο µάτων  έγιναν  αυστηρότερες  (Γερµανία, Κάτω  Χώρες , Σουηδία , ∆ανία , Βέλγιο ). Παρά  
την πρόοδο  που έχει σηµειωθεί , τα συστή µατα πρόωρης  συνταξιοδότησης  συνεχίζουν  να 
εφαρ µόζονται  ευρέως . Σε ορισµένα κράτη  µέλη οι µεταρρυθ µίσεις  των συστη µάτων  
χορήγησης  επιδο µάτων , των φορολογικών  και των συνταξιοδοτικών  συστη µάτων  
ενθαρρύνουν  τους εργαζό µενους  µεγαλύτερης  ηλικίας  να συνεχίσουν  να εργάζονται  για 
µεγαλύτερο  χρονικό  διάστη µα (Ισπανία , Αυστρία , Σουηδία , Φινλανδία , Γερµανία, Ιρλανδία ), 
αλλά  απαιτούνται  µεγαλύτερες  µεταρρυθ µίσεις , ιδίως  στα κράτη  µέλη µε χαµηλά ποσοστά  
απασχόλησης . 
Πολλά  κράτη  µέλη συνεχίζουν  τις προσπάθειές  τους για τη µείωση  του µη µισθολογικού  
κόστους  της εργασίας , ιδίως  για τους χαµηλόµισθους  και τους εργαζό µενους  µε χαµηλή 
ειδίκευση , δίνοντας  ιδιαίτερη  σηµασία στις εργοδοτικές  εισφορές  (Βέλγιο , Γαλλία , Κάτω  
Χώρες , Λουξε µβούργο , Ισπανία , Ελλάδα ), που αποτελούν  και το µεγαλύτερο  µέρος του 
φορολογικού  βάρους  της εργασίας . Άλλα  κράτη  µέλη έχουν  ανακοινώσει  την εφαρ µογή 
περαιτέρω  µεταρρυθ µίσεων  κατά  την περίοδο  2004 – 2007 ( Φινλανδία , Αυστρία , ∆ανία ) ενώ 
η Ιρλανδία  επικέντρωσε  την προσοχή  της στη µείωση  των κοινωνικών  εισφορών  των 
εργαζο µένων . Ορισ µένα κράτη  µέλη παρέχουν  φορολογικές  µειώσεις  µε στόχο  τις 
γυναίκες /τους µόνους  γονείς  (Ελλάδα , Ισπανία , Ιρλανδία , Φινλανδία ) προκει µένου να 
παρα µείνουν  ή να επανενσω µατωθούν  στην  αγορά  εργασίας  ύστερα  από µια διακοπή , όπως  
επίσης  και µε στόχο  τα άτοµα µε αναπηρία  και τους (νέους /µεγαλύτερης  ηλικίας ) άνεργους  
(Ελλάδα ) ή για να ενθαρρύνουν  την ανάληψη  θέσεων  εργασίας  µερικής  απασχόλησης  
(Γαλλία ). ∆εν υπάρχουν  στοιχεία  σχετικά  µε τους διαχωρισ µούς των φύλων  στα συστή µατα 
φορολογίας  και επιδο µάτων , ιδίως  όσον  αφορά  τον κίνδυνο  της φτώχιας  ή του κοινωνικού  
αποκλεισ µού. Η φορολόγηση  µε βάση  την οικογένεια , όπου  εφαρ µόζεται , παρα µένει ένα 
σηµαντικό  αντικίνητρο , ιδίως  για τις γυναίκες  (Γερµανία). 
Η πολύπλοκη  φύση  των παγίδων  της ανεργίας , της αεργίας  και της φτώχιας  αναδεικνύει  την 
ανάγκη  να καταστρωθεί  µια ολοκληρω µένη προσέγγιση  για την αντα µοιβή της εργασίας , που 
να καλύπτει  τόσο  τα οικονο µικά όσο και τα µη οικονο µικά εργασιακά  κίνητρα , 
συµπεριλα µβανο µένων  των πτυχών  που σχετίζονται  µε την ποιότητα  της εργασίας . Επίσης , 
πρόοδος  πρέπει  να επιτευχθεί  για τη µέτρηση  των ανωτέρω  παγίδων . Η αποτελεσ µατική  
εφαρ µογή των µεταρρυθ µίσεων  σχετικά  µε τα συστή µατα φορολογίας  και επιδο µάτων  
εξαρτάται  από την περαιτέρω  βελτίωση  της εφαρ µογής των κριτηρίων  επιλεξι µότητας  καθώς  
και της διαχείρισης  των επιδο µάτων . Ορισ µένα κράτη  µέλη πρέπει  να καταβάλουν  
αποφασιστικές  προσπάθειες  (Κάτω  Χώρες , Ηνωµένο Βασίλειο , Σουηδία , Λουξε µβούργο ) για 
να µειώσουν  τις παγίδες  ανικανότητας , όχι µόνο αναθεωρώντας  τα συστή µατα φορολογίας  και 
επιδο µάτων  καθώς  και τα κριτήρια  επιλεξι µότητας , αλλά  και ενισχύοντας  την 
απασχολησι µότητα  των δικαιούχων . Οι δυνατότητες  να αντικατασταθούν  τα επιδό µατα 
 
 42    ανεργίας  µε άλλα  εξωεργασιακά  επιδό µατα, όπως  τα επιδό µατα πρόωρης  συνταξιοδότησης  
και ανικανότητας , θα πρέπει  να καταργηθούν . Επίσης , παράλληλα  µε τις µεταρρυθ µίσεις  στα 
συστή µατα φορολογίας  και επιδο µάτων , θα πρέπει  να καθοριστούν  ελάχιστες  αποδοχές  για να 
εξασφαλιστεί  ένα ικανοποιητικό  επίπεδο  αποδοχών  που να ενισχύει  την ελκυστικότητα  της 
εργασίας  στα µάτια των ατόµων µε χαµηλή ειδίκευση  και των αέργων . 
Στο πλαίσιο  αυτό  και µε στόχο  την αντιµετώπιση  των παγίδων  της ανεργίας , της αεργίας  και 
των χαµηλών  αποδοχών  µε την προσαρ µογή της ισορροπίας  µεταξύ  φόρων  και επιδο µάτων , η 
ειδική  οµάδα για την απασχόληση  τόνισε  την ανάγκη  τα κράτη  µέλη:  
– να συµπληρώσουν  τις χαµηλές αποδοχές , όπου  αυτό  κρίνεται  απαραίτητο , µέσω των 
ενδοεργασιακών  επιδο µάτων  ως κινήτρου  που θα παροτρύνει  τους εργαζό µενους  να 
αναλάβουν  θέσεις  εργασίας  µε χαµηλές µισθολογικές  αποδοχές , διατηρώντας  
παράλληλα  τους µισθούς  σε επίπεδο  σύµφωνο  µε την παραγωγικότητα , 
– να διασφαλίσουν  ότι τα επιδό µατα που εξαρτώνται  από το ύψος  των εισοδη µάτων  
(όπως  τα επιδό µατα οικογενείας  ή στέγασης ) εκπληρώνουν  το ρόλο  τους για την 
ελάφρυνση  της φτώχιας , χωρίς  όµως να συνιστούν  αντικίνητρο  που αποτρέπει  την 
ανάληψη  εργασίας , 
– να µεταβούν  από τα φορολογικά  συστή µατα µε κριτήριο  το οικογενειακό  εισόδη µα 
στα συστή µατα µε κριτήριο  το ατοµικό εισόδη µα, 
– να ενισχύσουν  την ελκυστικότητα  της µερικής  απασχόλησης  για τους γονείς  ή τους 
µόνους  γονείς  που επιθυ µούν να συνδυάσουν  τον οικογενειακό  βίο µε την εργασία , 
καθώς  και για τους εργαζο µένους  µεγαλύτερης  ηλικίας  που επιθυ µούν να 
συνδυάσουν  την προοδευτική  συνταξιοδότηση  µε τη µερική  απασχόληση . 
3.9 ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ  ΤΗΣ  Α∆ΗΛΩΤΗΣ  ΕΡΓΑΣΙΑΣ  ΣΕ ΚΑΝΟΝΙΚΗ  ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ   
Κύρια  στοιχεία  και προκλήσεις  
Η αδήλωτη  εργασία  αποτελεί  ένα ζήτηµα που για πρώτη  φορά  καλύπτεται  από ειδική  
κατευθυντήρια  γραµµή. Οι εκτιµήσεις  σχετικά  µε την έκταση  της αδήλωτης  εργασίας  
κυµαίνονται  ανάλογα  µε τα στοιχεία  για κάθε  κράτος  µέλος από 1,5% του ΑΕγχΠ  στο 
Ηνωµένο Βασίλειο  σε περίπου  14,6% στην  Ιταλία21, αλλά  πολλά  κράτη  µέλη δεν παρέχουν  
εκτιµήσεις . Επιπλέον , τα εθνικά  στοιχεία  βασίζονται  σε διαφορετικές  πηγές , γεγονός  που 
καθιστά  τις συγκρίσεις  µεταξύ  των κρατών  µελών  ιδιαίτερα  δύσκολες . 
Η δυσκολία  που αντιµετωπίζουν  τα κράτη  µέλη στην  αξιολόγηση  της έκτασης  που λαµβάνει  
η αδήλωτη  εργασία  εντοπίζεται  στην  πολύπλοκη  φύση  του προβλή µατος. Η αδήλωτη  εργασία  
επηρεάζει  την ποιότητα  της εργασίας  όσων  εργάζονται  λαθραία , την κοινωνική  συνοχή  και το 
συνολικό  επιχειρη µατικό  περιβάλλον . Οι κατευθυντήριες  γραµµές για την απασχόληση  
προωθούν  συνεπώς  µια συνολική  προσέγγιση  που συνδυάζει  την απλοποίηση  του 
επιχειρη µατικού  περιβάλλοντος , τις µεταρρυθ µίσεις  των συστη µάτων  φορολόγησης  και 
επιδο µάτων , τη βελτίωση  της εφαρ µογής των νόµων, την επιβολή  κυρώσεων  και την 
ανάληψη  προσπαθειών  για να κατα µετρηθεί  η έκταση  του προβλή µατος καθώς  και η πρόοδος  
που έχει σηµειωθεί . 
                                                 
21 Αναλογία  των θέσεων  αδήλωτης  εργασίας  σε σχέση  µε το συνολικό  αριθµό των θέσεων  εργασίας  
(επίση µων και αδήλωτων ) στην  Ιταλία . 
 
 43    Εφαρ µοζόµενες πολιτικές  
Τα εθνικά  σχέδια  δράσης  επιβεβαιώνουν  τη γενικά  αυξη µένη προτεραιότητα  που αποδίδουν  
τα κράτη  µέλη στην  αδήλωτη  εργασία  καθώς  και την πρόοδο  για την εφαρ µογή 
ολοκληρω µένων  προσεγγίσεων  πολιτικής . Η σχετική  πολιτική  θα πρέπει  να συνδυάζει  την 
ανάληψη  προληπτικών  ενεργειών  καθώς  και την επιβολή  κυρώσεων22. Λίγα  µόνον  κράτη  
µέλη διαθέτουν  σχέδια  για τη διεύρυνση  των στοιχείων  σχετικά  µε το φαινό µενο αυτό  και την 
έκτασή  του (Γαλλία  και Πορτογαλία ). Τα κράτη  µέλη λαµβάνουν  µια σειρά  από µέτρα στους  
τοµείς της απλοποίησης  των διοικητικών  διαδικασιών  για τις επιχειρήσεις  και για την 
καταχώρηση  της απασχόλησης  και των ασφαλιστικών  εισφορών , τα οποία  µειώνουν  το κόστος  
συµµόρφωσης  µε το νόµο και συµβάλλουν  στη συλλογή  ποιοτικότερων  στοιχείων  σχετικά  µε 
την απασχόληση  (Βέλγιο , Ελλάδα , Γαλλία , Ισπανία ). Με στόχο  να αναβαθ µίσουν  την 
ελκυστικότητα  της εργασίας , ορισµένα κράτη  µέλη αναφέρουν  τη λήψη  µέτρων  που 
συνδέονται  µε τη φορολογία  και αποσκοπούν  στην πρόληψη  της αδήλωτης  εργασίας  και στην 
ανταµοιβή της εργασίας  στην  επίση µη οικονο µία. Στα µέτρα αυτά  περιλα µβάνεται  η ενίσχυση  
των κινήτρων  για τη δήλωση  των υπηρεσιών  που παρέχονται  κατ' οίκον  (Κάτω  Χώρες , 
Βέλγιο , Γερµανία, Φινλανδία  και Σουηδία ), την αύξηση  του αφορολόγητου  ορίου  της 
απασχόλησης  (Βέλγιο  και Γερµανία) ή την αύξηση  των ορίων  για την καταχώρηση  του ΦΠΑ  
(∆ανία  και Φινλανδία ) (βλέπε  επίσης  την κατευθυντήρια  γραµµή 8). 
Ορισ µένα κράτη  µέλη αποδίδουν  προτεραιότητα  στην  προώθηση  του συντονισ µού µεταξύ  των 
αρµόδιων  αρχών  έτσι ώστε  να ενισχυθούν  οι έλεγχοι  σχετικά  µε τη δήλωση  της εργασίας , 
συµπεριλα µβανο µένης της ανταλλαγής  στοιχείων . Το Ηνωµένο Βασίλειο  έχει συστήσει  
ειδικές  διακλαδικές  οµάδες και η Αυστρία  προγρα µµατίζει  τη δηµιουργία  παρό µοιων  
οµάδων . Στην  Ιταλία  οι επιτροπές  για τον εντοπισ µό της αδήλωτης  εργασίας  προωθούν  τη 
συνεργασία  µεταξύ  των αρµόδιων  οργάνων  και εταίρων  σε εθνικό  και τοπικό  επίπεδο . Σε 
µερικά  κράτη  µέλη (Βέλγιο , Γαλλία , Ιταλία  και Πορτογαλία ) η συνεργασία  µε τους 
κοινωνικούς  εταίρους  αποτελεί  αναπόσπαστο  τµήµα της στρατηγικής  τους για την µετατροπή  
της αδήλωτης  εργασίας  σε κανονική  απασχόληση . Σε µερικά  κράτη  µέλη πραγ µατοποιούνται  
εκστρατείες  ευαισθητοποίησης  του κοινού  σχετικά  µε τις αρνητικές  συνέπειες  της αδήλωτης  
εργασίας  µε προληπτικούς  σκοπούς . 
Ορισ µένα κράτη  µέλη (Ελλάδα , Βέλγιο , Σουηδία , Ιταλία , Αυστρία , Κάτω  Χώρες , 
Πορτογαλία , Φινλανδία  και Γαλλία ) λαµβάνουν  ειδικά  µέτρα για τους ξένους  εργαζό µενους  ή 
τους λαθρο µετανάστες . Ιδιαίτερη  έµφαση  δίνεται  στους  παράνο µους µετανάστες  και τα 
σχετικά  µέτρα περιλα µβάνουν  τη βελτίωση  της διαδικασίας  καταχώρησης  των εργαζό µενων  
µεταναστών  καθώς  και την ενίσχυση  των κυρώσεων  για τους εργοδότες  που προσλα µβάνουν  
εργαζό µενους  χωρίς  άδεια  εργασίας . Τα µέτρα που αποσκοπούν  στην  ενσω µάτωση  των 
ξένων  εργαζο µένων  οι οποίοι  διαµένουν  νοµίµως στα κράτη  µέλη επικεντρώνονται  στη 
βελτίωση  της πληροφόρησης  σχετικά  µε τα δικαιώ µατά τους στην  αγορά  εργασίας , καθώς  και 
στην  ενίσχυση  των ελέγχων  σχετικά  µε τις συνθήκες  εργασίας  τους (Φινλανδία ). Ορισ µένα 
κράτη  µέλη προβαίνουν  σε στοχοθετη µένες ενέργειες  σε τοµείς όπου  η αδήλωτη  εργασία  είναι  
πλέον  εµφανής . Τα µέτρα αυτά  βασίζονται  τόσο  στην  υιοθέτηση  µιας προληπτικής  
προσέγγισης  όσο και στην  παροχή  κινήτρων  για τη δήλωση  των υπηρεσιών  που παρέχονται  
κατ’οίκον , καθώς  και στην  ενίσχυση  των ελέγχων . Στη Γερµανία και τη Γαλλία , 
διασαφηνίζεται  η υποχρέωση  όσων  αναθέτουν  µια σύµβαση  σε υπεργολάβους  να ελέγχουν  
την εγκυρότητα  της δήλωσης  απασχόλησης  που πρέπει  να πραγ µατοποιούν  όσοι 
αναλα µβάνουν  τη σύµβαση  αυτή . 
                                                 
22 Επιβεβαιώθηκε  από το ψήφισ µα του Συµβουλίου  για την µετατροπή  αδήλωτης  εργασίας  σε κανονική  
(ΟJ C 260 της 29.10.2003). 
 
 44    Στο πλαίσιο  αυτό , η ειδική  οµάδα για την απασχόληση  καλεί  τα κράτη  µέλη να ενισχύσουν  
τις προσπάθειές  τους για να µετατρέψουν  την αδήλωτη  εργασία  σε κανονική  απασχόληση , 
αντιµετωπίζοντας  ιδίως  τα αντικίνητρα  στα φορολογικά  συστή µατα και στα συστή µατα 
επιδο µάτων  που δεν επιτρέπουν  τη µεταφορά  της αδήλωτης  εργασίας  στον  τοµέα της 
επίση µης απασχόλησης . 
3.10 ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ  ΤΩΝ  ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΩΝ  ΑΝΙΣΟΤΗΤΩΝ  ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ   
Βασικά  στοιχεία  και προκλήσεις  
Στα περισσότερα  κράτη  µέλη οι περιφερειακές  ανισότητες  απασχόλησης  και ανεργίας , παρότι  
αµβλύνονται , παρα µένουν  ακόµη σηµαντικές . Οι ανισότητες  στην  ανεργία  είναι  εντονότερες  
από ό,τι στην  απασχόληση . Οι µεγαλύτερες  ανισότητες  όσον  αφορά  την ανεργία  εντοπίζονται  
στην  Ιταλία , την Ισπανία  και το Βέλγιο . Για την απασχόληση  οι µεγαλύτερες  ανισότητες  
εµφανίζονται  στην  Ιταλία , τη Γαλλία  και την Ισπανία . Τις λιγότερο  θετικές  εξελίξεις  έχουν  να 
επιδείξουν  η Ιταλία , η Γερµανία και το Βέλγιο , ενώ στη Φινλανδία , το Ηνωµένο Βασίλειο , 
την Ιρλανδία  και τη Γαλλία  µπορούν  να παρατηρηθούν  ορισµένες βελτιώσεις , αν και το 
επίπεδο  των ανισοτήτων  στις χώρες  αυτές  παρα µένει ακόµα υψηλό . 
Οι ανισότητες  απασχόλησης  και ανεργίας  µεταξύ  των περιφερειών  στην  Ευρωπαϊκή  Ένωση  
παρα µένουν  σηµαντικές  και θα επιδεινωθούν  µετά τη διεύρυνση . Σύµφωνα  µε τα 
αποτελέσ µατα ερευνών , υπάρχει  µια έντονη  συσχέτιση  µεταξύ  των επενδύσεων  στο 
ανθρώπινο  κεφάλαιο  και των οικονο µικών  επιδόσεων  σε εθνικό  και περιφερειακό  επίπεδο , η 
οποία  καθιστά  τις επενδύσεις  αυτές  σηµαντικό  εργαλείο  της περιφερειακής  πολιτικής  
συνοχής . Οι διαφορές  θα πρέπει  να αντιµετωπιστούν  µε την υιοθέτηση  µιας ευρείας  
προσέγγισης  στην  οποία  θα συµµετέχουν  οι παράγοντες  σε όλα τα επίπεδα  προκει µένου να 
στηριχθεί  η οικονο µική και η κοινωνική  συνοχή  και παράλληλα  να αξιοποιηθούν  τα 
κοινοτικά  διαρθρωτικά  ταµεία. 
Εφαρ µοζόµενες πολιτικές  
Όλα τα κράτη  µέλη εφαρ µόζουν  σε κάποιο  βαθµό µια περιφερειακή  και/ή τοπική  πολιτική  
απασχόλησης  για την γεφύρωση  των ανισοτήτων  αυτών , που συχνά  στηρίζεται  στα 
προγρά µµατα των διαρθρωτικών  ταµείων. Ωστόσο , τα εθνικά  σχέδια  δράσης  δεν διαθέτουν  
επαρκή  πληροφόρηση  για να εκτιµηθεί η έκταση  στην  οποία  τα κράτη  µέλη αναπτύσσουν  και 
εφαρ µόζουν  πολιτικές  που έχουν  ως σκοπό  τη µείωση  των περιφερειακών  ανισοτήτων  
απασχόλησης  και ανεργίας . Ορισ µένα κράτη  µέλη έχουν  θέσει  στόχους  για τη µείωση  των 
ανισοτήτων  αυτών  (Ελλάδα , Γαλλία , Ηνωµένο Βασίλειο ). Γενικότερα , οι ανισότητες  αυτές  
πιστεύεται  ότι αποτελούν  προϊόν  της ανεπαρκούς  οικονο µικής ανάπτυξης  και υποστηρικτικής  
υποδο µής, ενώ η διάσταση  του ανθρώπινου  κεφαλαίου  σπανίως  χαρακτηρίζεται  ως βασικός  
παράγοντας  για το ζήτηµα αυτό . Οι στρατηγικές  για την τόνωση  της περιφερειακής  
οικονο µικής ανάπτυξης  στηρίζονται  από τις δηµόσιες  υπηρεσίες  για τις επιχειρήσεις  και 
προγρά µµατα για τη δηµιουργία  επιχειρήσεων  και την ενίσχυση  των επενδύσεων . Η 
προσέγγιση  αυτή  αποτελεί  ξεκάθαρα  το επίκεντρο  της τακτικής  που ακολουθεί  η Ιρλανδία . 
Άλλα  κράτη  µέλη (∆ανία , Ελλάδα ) προωθούν  την ανάπτυξη  υποδο µών. Ορισ µένα κράτη  
µέλη έχουν  στόχο  τη δηµιουργία  κέντρων  ανάπτυξης  από τα οποία  προσδοκούν  τη διάχυση  
οφελών  (Ιρλανδία , Πορτογαλία ). Ωστόσο , ο αντίκτυπος  που έχουν  οι πρωτοβουλίες  αυτές  
στην  απασχόληση  σπανίως  αξιολογείται . 
Οι περιφερειακές  πολιτικές  απασχόλησης  εστιάζονται  στην κινητικότητα  και στην ανάπτυξη  
δεξιοτήτων . Πολλά  από τα κράτη  µέλη έχουν  θεσπίσει  συστή µατα για την προώθηση  της 
κινητικότητας , τόσο  για τους απασχολού µενους  όσο και για τους ανέργους . Η ανάπτυξη  των 
 
 45    δεξιοτήτων  µπορεί  να επηρεάσει  τις εκπαιδευτικές  πολιτικές , για παράδειγ µα στη Σουηδία , 
όπου  τµήµατα της εκπαιδευτικής  πολιτικής  επικεντρώνονται  στις περιφερειακές  ανισορροπίες  
(δηµιουργία  κέντρων  µάθησης , προσανατολισ µός, συνεργασία  µε τις επιχειρήσεις ). 
Γενικότερα , τα κράτη  µέλη επιση µαίνουν  τη διάθεση  σηµαντικών  πόρων  για τη στήριξη  της 
δηµιουργίας  απασχόλησης  σε περιφερειακό  και τοπικό  επίπεδο . Σε ορισµένα κράτη  µέλη οι 
δηµογραφικές  εξελίξεις  επηρεάζουν  τις περιφερειακές  ανισορροπίες  και έχουν  συνέπειες  στις 
πολιτικές  απασχόλησης  (Φινλανδία , Πορτογαλία ). 
Η κοινωνική  οικονο µία παίζει  κάποιο  ρόλο  κυρίως  στο πλαίσιο  των πολιτικών  κοινωνικής  
ενσω µάτωσης . Το Λουξε µβούργο  καταρτίζει  νοµοθεσία  σχετικά  µε την κοινωνική  οικονο µία 
που έχει σκοπό  την αύξηση  της διαφάνειας  της χρηµατοδότησης  και της 
αποτελεσ µατικότητας . Στο Βέλγιο  οι περιφέρειες  διαθέτουν  ειδικά  προγρά µµατα που 
στηρίζουν  την κοινωνική  οικονο µία µε την πρόθεση  να δηµιουργηθεί  ένα νοµικό πλαίσιο  για 
τους συνεταιρισ µούς. Μόνο  το Βέλγιο  και η Πορτογαλία  αναφέρουν  στοιχεία  σχετικά  µε τα 
περιφερειακά  σχέδια  δράσης  για την απασχόληση , ενώ τα τοπικά  σχέδια  για την απασχόληση  
παρα µένουν  σταθερά  στην ατζέντα . Η συµµετοχή  των κοινωνικών  εταίρων  έχει ενισχυθεί  στο 
πλαίσιο  αυτό  (Γερµανία, Ισπανία , Αυστρία , Βέλγιο , ∆ανία , Ιταλία , Πορτογαλία , Γαλλία  και 
Ηνωµένο Βασίλειο ). 
Η µείωση  των ανισοτήτων  απαιτεί  ένα ισορροπη µένο µίγµα της οικονο µικής ανάπτυξης  και 
της ανάπτυξης  του ανθρώπινου  κεφαλαίου . Θα πρέπει  να δοθεί  προτεραιότητα  στην  αύξηση  
της παραγωγικότητας  µέσω των επενδύσεων  στο ανθρώπινο  κεφάλαιο , ιδίως  στις πλέον  
µειονεκτούσες  περιοχές . Η επικεί µενη διεύρυνση  θα επιδεινώσει  τις περιφερειακές  διαφορές  
και θα απαιτήσει  µεγαλύτερη  προσοχή  στο θέµα αυτό . Η ικανότητα  των παραγόντων  στα 
περιφερειακά  επίπεδα  να αναπτύξουν  και να εφαρ µόσουν  στρατηγικές  για την απασχόληση  
θα πρέπει  να προωθηθεί  και να στηριχθεί  από τα κράτη  µέλη. 
Η ΕΕ ενεργοποιεί  σηµαντικούς  χρηµατοδοτικούς  πόρους , ιδίως  για την προώθηση  της 
ανάπτυξης  και της διαρθρωτικής  προσαρ µογής των κρατών  µελών  και των περιοχών  που 
βρίσκονται  σε καθυστέρηση . Στο πλαίσιο  αυτό  η ειδική  οµάδα σηµειώνει  ότι η καλύτερη  
χρήση  του προϋπολογισ µού της ΕΕ αποτελεί  ένα σηµαντικό  χρηµατοδοτικό  µοχλό  για την 
εφαρ µογή της ευρωπαϊκής  στρατηγικής  για την απασχόληση . 
4. ΟΡΘΗ  ∆ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ  ΚΑΙ  ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ  ΣΤΗΝ  ΕΦΑΡΜΟΓΗ  ΤΩΝ  
ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΩΝ  ΓΡΑΜΜΩΝ  ΓΙΑ  ΤΗΝ  ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ  
Κύρια  στοιχεία  και προκλήσεις  
Η επιτυχία  των πολιτικών  απασχόλησης  εξαρτάται  κατά  κύριο  λόγο  από την ποιότητα  
εφαρ µογής τους. Γι’αυτόν  ακριβώς  το λόγο , στις κατευθυντήριες  γραµµές για την 
απασχόληση  ιδιαίτερη  έµφαση  δίνεται  στη βελτίωση  της διακυβέρνησης  για την απασχόληση  
και απευθύνονται  εκκλήσεις  για την ενίσχυση  της συµµετοχής  των κοινοβουλευτικών  
σωµάτων , των κοινωνικών  εταίρων  και των λοιπών  ενδιαφερό µενων  φορέων . Επίσης , 
τονίζεται  η σηµασία των αποτελεσ µατικών  συστη µάτων  εκτέλεσης , καθώς  και η κατάλληλη  
διάθεση  των χρηµατοδοτικών  πόρων . 
Εφαρ µοζόµενες πολιτικές  
Τα εθνικά  σχέδια  δράσης  για το 2003 αποτελούν  σε γενικές  γραµµές καλά  καταρτισ µένα 
βασικά  έγγραφα  µε µεσοπρόθεσ µο προσανατολισ µό που καλύπτουν  τα πρώτα  τρία έτη του 
κύκλου  υποβολής  στοιχείων  για την αναθεωρη µένη ΕΣΑ . Παρέχουν  ένα ευρύ  φάσµα 
 
 46    πληροφοριών  σχετικά  µε τις προσεγγίσεις  και τις φιλοδοξίες  των εθνικών  πολιτικών  
απασχόλησης , που συχνά  βασίζονται  σε στόχους  σε µια σειρά  από τοµείς (ποσοστά  
απασχόλησης , εργατικά  ατυχή µατα, φτώχια , πρόληψη  και ενεργοποίηση , περιφερειακές  
ανισότητες , διά βίου µάθηση , απασχόληση  των γυναικών , φροντίδα  των τέκνων , υπήκοοι  
τρίτων  χωρών , επιχειρήσεις , ανθρώπινο  κεφάλαιο , ηλικία  εξόδου ). 
Τα εθνικά  σχέδια  εργασίας  σπανίως  αποτελούν  το κεντρικό  µέσο για τη συζήτηση  και τον 
καθορισ µό των εθνικών  προτεραιοτήτων  στον  τοµέα της απασχόλησης  σε εθνικό  επίπεδο . 
Συγκεκρι µένα, η συµµετοχή  των κοινοβουλευτικών  σωµάτων  παρα µένει περιορισ µένη. 
Ορισ µένα κράτη  µέλη αναφέρουν  ότι τα εθνικά  σχέδια  δράσης  αποστέλλονται  στα 
κοινοβούλια  (Ισπανία , Ιρλανδία )· σε άλλα  κράτη  µέλη διεξάγονται  ad hoc συζητήσεις  στα 
κοινοβούλια  (Φινλανδία , ∆ανία )· σε άλλα  πάλι έχει αναπτυχθεί  µια πρακτική  µονιµότερης  
ενηµέρωσης  (Λουξε µβούργο , Σουηδία , Πορτογαλία ). Τα εθνικά  σχέδια  δράσης  εξετάζονται  
σε γενικές  γραµµές από τις κοινοβουλευτικές  επιτροπές  (κυρίως  τις επιτροπές  απασχόλησης  
και κοινωνικών  υποθέσεων ) και όχι από την ολοµέλεια . Τα κοινοβούλια  πάλι σπάνια  
διαδρα µατίζουν  αποφασιστικό  ρόλο  στη διαδικασία  έγκρισής  τους. 
Οι περιφερειακές  και (σε ορισµένες περιπτώσεις ) οι τοπικές  αρχές  αποτελούν  σηµαντικούς  
εταίρους  των εθνικών  κυβερνήσεων  κατά  την κατάρτιση  και την εφαρ µογή των πολιτικών  
απασχόλησης . Η συµµετοχή  των αρχών  σε τοπικό  επίπεδο  στη διαδικασία  των εθνικών  
σχεδίων  δράσης  έχει αναπτυχθεί  σε σηµαντικό  βαθµό σε ορισµένα κράτη  µέλη. Η έγκαιρη  
πληροφόρηση  και διαβούλευσή  τους επιτάσσονται  εν µέρει από το συνταγ µατικό  πλαίσιο  
(Αυστρία , Βέλγιο , Ισπανία ), αλλού  όµως λαµβάνουν  τη µορφή  ενισχυ µένης συνεργασίας . Σε 
ορισµένες περιπτώσεις , το τοπικό  και περιφερειακό  επίπεδο  πολιτικής  και διοίκησης  
επιζητούν  ενεργώς  µεγαλύτερη  συµµετοχή . Ο πολλαπλασιασ µός των επιπέδων  συµµετοχής  
και της από κοινού  εφαρ µογής των πολιτικών  µερικές  φορές  επιβάλλουν  την ανάγκη  
ενισχυ µένου συντονισ µού (Βέλγιο , Ηνωµένο Βασίλειο ). 
Τα σαφώς  καθορισ µένα και αξιόπιστα  θεσµικά πλαίσια  επιτρέπουν  τη διεύρυνση  του φάσµατος 
του κοινωνικού  διαλόγου . Η συµµετοχή  των κοινωνικών  εταίρων  κατά  την ανάπτυξη  των 
εθνικών  σχεδίων  δράσης  ενισχύεται  και η συµβολή  τους κατά  την εφαρ µογή παρουσιάζεται  
και τεκµηριώνεται  καλύτερα . Η συµµετοχή  τους έχει αναπτυχθεί  είτε µέσα σε ένα 
καθορισ µένο θεσµικό πλαίσιο  είτε έχει δοθεί  έµφαση  στην  ανάληψη  συγκεκρι µένης δράσης  
(Γαλλία , Ιρλανδία , Ελλάδα , Πορτογαλία ). Η συµµετοχή  των κοινωνικών  εταίρων  σε 
ευρωπαϊκό  επίπεδο  ενισχύθηκε  µε την έγκριση  του κοινού  προγρά µµατος εργασίας  τους για 
το 2003-2005 και τη θεσµοποίηση  της κοινωνικής  συνόδου  κορυφής  για τη µεγέθυνση  και 
την απασχόληση , που συνέρχεται  τακτικά  πριν από την εαρινή  σύνοδο  του Ευρωπαϊκού  
Συµβουλίου . 
Η συζήτηση  στο πλαίσιο  των εθνικών  σχεδίων  δράσης  σχετικά  µε την εφαρ µογή και τις 
υπηρεσίες  υλοποίησής  έχει µερικό  χαρακτήρα  και επικεντρώνεται  στις ενεργητικές  πολιτικές  για 
την αγορά  εργασίας  καθώς  και στις δηµόσιες  υπηρεσίες  απασχόλησης . Σπανίως  συζητώνται  
άλλες  υπηρεσίες  εφαρ µογής, όπως  η εκπαίδευση  και η κατάρτιση , καθώς  και οι κοινωνικές  
υπηρεσίες . Η ιδιαίτερη  έµφαση  που δίνεται  στις δηµόσιες  υπηρεσίες  απασχόλησης  αφορά  
εµµέσως  όλες τις αρχές  πλην  των κεντρικών , στο βαθµό που η διαδικασία  αποκέντρωσης  των 
δηµόσιων  υπηρεσιών  απασχόλησης  οδηγεί  σε νέες ή µεταλλασσό µενες σχέσεις  µε τις τοπικές  
αρχές . Ορισ µένες φορές  το γεγονός  αυτό  αποτελεί  το προϊόν  νοµικών  αλλαγών . Ο 
εκσυγχρονισ µός των δηµόσιων  υπηρεσιών  απασχόλησης  προχωρεί . Ένα από τα πολλά  
χαρακτηριστικά  του είναι  και η µετάβαση  στην  αυξη µένη συνεργασία  µε τον ιδιωτικό  
τοµέα/εταίρους  και ιδίως  µε τις εταιρείες  παροχής  προσωπικού  προσωρινής  απασχόλησης  
(Κάτω  Χώρες , Γερµανία, Ηνωµένο Βασίλειο ). Ορισ µένα κράτη  µέλη αναδιαθρώνουν  τις 
δηµόσιες  υπηρεσίες  απασχόλησής  τους, έτσι ώστε  να διευρύνουν  το φάσµα των υπηρεσιών  
 
 47    τους προς  τους πελάτες , τόσο  από την άποψη  της ζήτησης  όσο και της προσφοράς  (Γερµανία, 
Βέλγιο , Κάτω  Χώρες , Φινλανδία , Ιρλανδία , ∆ανία ). Η ενίσχυση  του προσανατολισ µού µε 
επίκεντρο  τους πελάτες , που διευκολύνεται  µε τα νέα εργαλεία  ΤΠΕ , συνέβαλε  στη µεταστροφή  
της αποστολής  των δηµόσιων  υπηρεσιών  απασχόλησης  από υπηρεσίες  οργανωτικής  
εξυπηρέτησης  σε υπηρεσίες  εξυπηρέτησης  του κοινού /αυτοεξυπηρέτησης . 
Η αυξη µένη αποτελεσ µατικότητα  της υπηρεσιών  εφαρ µογής αποτελεί  κοινό  στόχο  όλων  των 
κρατών  µελών . Ωστόσο , παρότι  οι µηχανισ µοί αξιολόγησης  περιγράφονται  µέχρις  ενός 
σηµείου, η παροχή  περισσότερων  πληροφοριών  σχετικά  µε τα αποτελέσ µατα καθώς  και η 
υποβολή  πρακτικών  παραδειγ µάτων  θα συνέβαλλαν  καλύτερα . Γίνονται  πολλές  φορές  
γενικότερες  αναφορές  στη βελτίωση  της αξιολόγησης , όπως  για παράδειγ µα στην  περίπτωση  
της σχεδιαζό µενης αναθεώρησης  σχετικά  µε την αποτελεσ µατικότητα  των εργαλείων  που 
διαθέτουν  οι τοπικές  αρχές  στην  αγορά  εργασίας  των Κάτω  Χωρών . Το λιγότερο  ευνοϊκό  
οικονο µικό κλίµα επηρέασε  τις επιδόσεις  των δηµόσιων  υπηρεσιών  απασχόλησης  λόγω  της 
χρονικής  καθυστέρησης  µεταξύ  της αναγνώρισης  της ανάγκης  παροχής  αυξη µένων  πόρων  
και της ουσιαστικής  παροχής  τους. Η καθυστέρηση  αυτή  αποδείχθηκε  πρόβλη µα και σε 
προηγού µενες περιόδους  ταχείας  αύξησης  της ανεργίας . Οι αυξη µένοι πόροι  δεν 
εµφανίζονται  µε συστη µατικότητα  στα εθνικά  σχέδια  δράσης . Αξιοση µείωτες  εξαιρέσεις  
αποτελούν  η Ισπανία , η Φινλανδία  και η Γερµανία, όπου  προσλα µβάνεται  ή τοποθετείται  
επιπλέον  προσωπικό . 
Οι δηµοσιονο µικές προβλέψεις  για τη στήριξη  των πολιτικών  απασχόλησης  των κρατών  
µελών  επηρεάζουν  µια σειρά  γραµµών του προϋπολογισ µού. Παρότι  σε όλους  σχεδόν  τους 
τοµείς υπάρχουν  δηµοσιονο µικοί περιορισ µοί, οι δαπάνες  των προγρα µµάτων  ενεργητικών  
πολιτικών  για την αγορά  εργασίας  ουσιαστικά  αυξήθηκαν  σε ορισµένα κράτη  µέλη, όπως  στο 
Βέλγιο  (πάνω  από το 4%) και στη Φινλανδία  (πάνω  από το 5%), και ιδίως  στην  Αυστρία  µε 
το εντυπωσιακό  ποσοστό  της τάξης  του 17,0% το 2002 ύστερα  από αύξηση  ύψους  18,5% το 
2001. Λίγα  κράτη  µέλη αναφέρουν  παραδείγ µατα σχετικά  µε τους τρόπους  εξασφάλισης  της 
διαφάνειας  και της αποτελεσ µατικότητας  στη διάθεση  χρηµατοδοτικών  πόρων  για την 
εφαρ µογή των κατευθυντήριων  γραµµών για την απασχόληση . Τα στοιχεία  που 
υποβάλλονται  τείνουν  να εστιάζονται  περισσότερο  στο ΕΚΤ . Λίγα  µόνο κράτη  µέλη έχουν  
µέχρι στιγµής προσπαθήσει  να προσαρ µόσουν  τις δαπάνες  του ΕΚΤ  στη νέα δοµή των 
κατευθυντήριων  γραµµών (Βέλγιο , Γάλλία  και Πορτογαλία ). Ορισ µένα κράτη  αποδίδουν  
αυξανό µενη προσοχή  στις ενέργειες  του ΕΚΤ  και στη διοίκηση  του εθελοντικού  και του 
κοινωνικού  τοµέα (Ηνωµένο Βασίλειο , Ελλάδα ). Άλλα  κράτη  µέλη αρχίζουν  να δίνουν  µια 
νέα διάσταση  στο ΕΚΤ · το φαινό µενο αυτό  είναι  ιδιαίτερα  έντονο  στη ∆ανία , στην  οποία  το 
ΕΚΤ  θεωρείται  ως επιχειρη µατικό  και βιοµηχανικό  εργαλείο . Η ενδιά µεση αναθεώρηση  των 
προγρα µµάτων  των διαρθρωτικών  ταµείων, που πρόκειται  σύντο µα να ολοκληρωθεί , θα 
παράσχει  περισσότερες  πληροφορίες  σχετικά  µε τη µέχρι στιγµής στήριξη  του ΕΚΤ  στην  
εφαρ µογή των κατευθυντήριων  γραµµών για την απασχόληση . 
Στο πλαίσιο  αυτό  η ειδική  οµάδα για την απασχόληση  υπογρά µµισε την ανάγκη  να βελτιωθεί  
η διακυβέρνηση  για τις πολιτικές  απασχόλησης . 
Τα κράτη  µέλη θα πρέπει  να επανεπιβεβαιώσουν  την προσήλωσή  τους στην  επίτευξη  των 
στόχων  απασχόλησης  που έχουν  θέσει  από κοινού  σε ευρωπαϊκό  επίπεδο : 
– οικοδο µώντας  συνεργασίες  µεταρρύθ µισης για την απασχόληση  µεταξύ  όλων  των 
ενδιαφερό µενων  φορέων ˙ 
 
 48    – διατυπώνοντας  σαφείς  εθνικές  πολιτικές  µε στόχους  που να αντικατοπτρίζουν  τους 
στόχους  που συµφωνούνται  σε επίπεδο  ΕΕ, ιδίως  όσον  αφορά  τους στόχους  για τα 
ποσοστά  απασχόλησης , την πραγ µατική  ηλικία  εξόδου  από την αγορά  εργασίας  
καθώς  και τα κριτήρια  της ΕΕ για την εκπαίδευση  και την κατάρτιση  και, όπου  αυτό  
κρίνεται  απαραίτητο , τον αναπροσανατολισ µό των δαπανών  και την αύξηση  της 
αποτελεσ µατικότητας  στη χρήση  των δηµοσίων  κονδυλίων ˙ 
– χρησι µοποιώντας  τα εθνικά  σχέδια  δράσης  ως έγγραφα  προγρα µµατισµού και 
συντονισ µού της κεντρικής  πολιτικής , που αντικατοπτρίζουν  το ευρύ  φάσµα των 
απαιτού µενων  πολιτικών  και κινητοποιούν  όλους  τους βασικούς  παράγοντες  για την 
εφαρ µογή µεταρρυθ µίσεων : τα εθνικά  σχέδια  δράσης  χρειάζονται  ενισχυ µένη 
πολιτική  νοµιµοποίηση  µε τη συµµετοχή  των εθνικών  κοινοβουλίων  και τη 
διαβούλευση  των κοινωνικών  εταίρων  και της κοινωνίας  των πολιτών , διαδικασίες  
οι οποίες  πρέπει  να αποτελούν  τον κανόνα  σε όλη την ΕΕ. Η ενίσχυση  του ρόλου  
των εθνικών  κοινοβουλίων  θα µπορούσε  επίσης  να εξυπηρετήσει  το στόχο  για την 
καλύτερη  ενσω µάτωση  των εθνικών  σχεδίων  δράσης  στους  ετήσιους  
δηµοσιονο µικούς  κύκλους ˙ 
Στις χώρες  στις οποίες  οι αρµοδιότητες  για την πολιτική  απασχόλησης  είναι  µοιρασ µένες 
µεταξύ  των κεντρικών  αρχών  και των περιφερειακών  και των τοπικών  αρχών , η σχέση  
µεταξύ  των διαφόρων  επιπέδων  µπορεί , όπου  αυτό  κρίνεται  απαραίτητο , να διαρθρώνεται  µε 
βάση  την ανοιχτή  µέθοδο  συντονισ µού. 
Τα εργαλεία  σε επίπεδο  ΕΕ θα πρέπει  να χρησι µοποιούνται  µε αποτελεσ µατικότερο  τρόπο  ως 
µοχλός  επιτελώντας  τις εξής λειτουργίες : 
– ενισχύοντας  το ρόλο  των ειδικών  συστάσεων  της ΕΕ για κάθε  χώρα ˙ 
– προσανατολίζοντας  περισσότερο  τα κονδύλια  της ΕΕ προς  στους  στόχους  της 
Λισσαβώνας  και οι γενικοί  και ποσοτικοί  στόχοι  για την απασχόληση  ειδικότερα ˙ 
– ενθαρρύνοντας  την ενίσχυση  της δέσµευσης  εκ µέρους  των ευρωπαϊκών  κοινωνικών  
εταίρων ˙ 
– ενισχύοντας  τη διάδοση  και την αµοιβαία  εκµάθηση  µέσω της ανταλλαγής  
εµπειριών . 
5. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ  ΤΩΝ  ΕΠΙ∆ΟΣΕΩΝ  ΚΑΙ  ΤΩΝ  ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ  ΤΩΝ  ΚΡΑΤΩΝ  
ΜΕΛΩΝ  
Τα ακόλουθα  τµήµατα για τις χώρες  εξετάζουν , για κάθε  κράτος  µέλος, τα εξής θέµατα: 
– τις βασικές  επιδόσεις  τους στην  οικονο µία και την απασχόληση , 
– τα κύρια  χαρακτηριστικά  του συνδυασ µού πολιτικής  για την απασχόληση , όπως  
ιδίως  αναφέρεται  στα εθνικά  σχέδια  δράσης  για την απασχόληση  το 2003, 
– τις κύριες  πτυχές  διακυβέρνησης  στον  τοµέα της πολιτικής  απασχόλησης , 
– την ανταπόκριση  στις συστάσεις  του Συµβουλίου  του Ιουλίου  2003 και τις 
µελλοντικές  βασικές  προκλήσεις . 
 
 49    Κατά  την εξέταση  των βασικών  προκλήσεων  στο µέλλον , η έκθεση  λαµβάνει  επίσης  υπόψη  
της τοµείς που καλύπτονται  από την ειδική  οµάδα για την απασχόληση , ιδίως  τα ειδικά  
µηνύµατά της που προορίζονται  για κάθε  χώρα .  
 
 50    ΒΕΛΓΙΟ  
Πλαίσιο  της οικονο µίας και της αγοράς  εργασίας : Η βελγική  οικονο µία χαρακτηρίστηκε  
από επιβράδυνση  κατά  το 2002 και το 2003. Η αύξηση  του ΑΕγχΠ  ανήλθε  στο 0,7% το 2002 
και προβλέπεται  να κυµανθεί  κάτω  του 1% το 2003. Η συνολική  απασχόληση  µειώθηκε  το 
2002 και αναµένεται  να σηµειώσει  και νέα µείωση  το 2003. Το συνολικό  ποσοστό  
απασχόλησης  παρέ µεινε στάσι µο στο χαµηλό ποσοστό  του 59,9% το 2002. Το ποσοστό  
απασχόλησης  των ατόµων µεγαλύτερης  ηλικίας  συνεχίζει  να είναι  το χαµηλότερο  στην  ΕΕ. Η 
ανεργία  αυξήθηκε  ταχύτερα  από ό,τι ο µέσος όρος  στην  ΕΕ και ανήλθε  στο 7,3% το 2002 και 
προβλέπεται  να φτάσει  στο 8,2% το 2003. Η µακροχρόνια  ανεργία  αντιπροσωπεύει  περίπου  
το µισό της συνολικής  ανεργίας . Συνεχίζουν  να παρα µένουν  οι µακρόχρονες  περιφερειακές  
ανισότητες  όσον  αφορά  την απασχόληση . Επίσης , η φορολογική  και η µη φορολογική  
επιβάρυνση  της εργασίας  παρα µένει σε υψηλά  επίπεδα . 
Εξελίξεις  της πολιτικής  απασχόλησης : Το Βέλγιο  εφαρ µόζει µια ισορροπη µένη και 
στρατηγική  προσέγγιση  απέναντι  στους  διάφορους  στόχους  και κατευθυντήριες  γραµµές 
καθώς  και στους  στόχους  που έχουν  καθοριστεί  σε πολυάριθ µους τοµείς πολιτικής . Για τα 
έτη έως το 2007 έχει τεθεί  ο βασικός  στόχος  δηµιουργίας  200.000 νέων  θέσεων  εργασίας , µε 
τον οποίο  η συνολική  απασχόληση  θα αυξηθεί  στο 65%. Τα µέτρα που συµφωνήθηκαν  στη 
διάσκεψη  για την απασχόληση , που έλαβε  χώρα  το Σεπτέ µβριο του 2003, έχουν  σκοπό  να 
δηµιουργήσουν  άµεσα 60.000 νέες θέσεις  εργασίας ˙ οι υπόλοιπες  θα προκύψουν  από τη 
µελλοντική  οικονο µική ανάπτυξη . Η περαιτέρω  µείωση  του κόστους  εργασίας  αποτελεί  το 
επίκεντρο  της στρατηγικής  για την απασχόληση , σε συνδυασ µό µε την ενίσχυση  των 
ενεργητικών  πολιτικών  για την αγορά  εργασίας . Γίνονται  διοικητικές  απλοποιήσεις  για να 
κεντριστεί  το επιχειρη µατικό  πνεύµα. Η παράταση  του επαγγελ µατικού  βίου προωθείται  µε 
τη λήψη  στοχοθετη µένων  µέτρων . Ίσως  όµως να είναι  απαραίτητη  η εφαρ µογή 
τολµηρότερων  µεταρρυθ µίσεων . Η ποιότητα  στην  εργασία  αντιµετωπίζεται  υπό διαφορετικά  
πρίσµατα, µε ορθή  ισορροπία  µεταξύ  ευελιξίας  και ασφάλειας . Παρά  τις πρόσφατες  
προσπάθειες , η συµµετοχή  στην  εκπαίδευση  και την κατάρτιση  παρα µένει στάσι µη. 
∆ιακυβέρνηση : Η κύριαρχη  θέση  της απασχόλησης  στις προτεραιότητες  της κυβέρνησης  
ενίσχυσε  την ευαισθητοποίηση  σχετικά  µε την ΕΣΑ . Οι τοπικές  αρχές  και οι κοινωνικοί  
εταίροι  συµµετείχαν  ενεργώς  στην  κατάρτιση  του εθνικού  σχεδίου  δράσης  και πρόσφατα  
έλαβαν  µέρος στη διάσκεψη  για την απασχόληση  προκει µένου να στηρίξουν  την εθνική  
στρατηγική  για την απασχόληση . Η συνεχιζό µενη αναδιοργάνωση  των δηµόσιων  υπηρεσιών  
απασχόλησης  αναµένεται  να συµβάλει  στην  καλύτερη  διασάφηση  της αποστολής  τους. 
∆ιατέθηκαν  σηµαντικά  επιπλέον  κονδύλια  στην  στρατηγική  για την απασχόληση  αλλά  ο 
προϋπολογισ µός για την επαγγελ µατική  κατάρτιση  παρα µένει αναλογικά  σε χαµηλό επίπεδο . 
Η συµβολή  του ΕΚΤ  έχει ως κύριο  στόχο  της προληπτικά  µέτρα, τη διά βίου µάθηση  και 
ενέργειες  κοινωνικής  ενσω µάτωσης .  
Απάντηση  στις συστάσεις  του Συµβουλίου  και κύριες  προκλήσεις : Έχουν  υιοθετηθεί  
µέτρα µε τα οποία  έχουν  αρχίσει  να εφαρ µόζονται  ορισµένες από τις συστάσεις  του 
Συµβουλίου  Απασχόλησης . Ενισχύθηκε  η προληπτική  προσέγγιση  και ανακοινώθηκε  η 
ανάληψη  περαιτέρω  προσπαθειών . Ο αντίκτυπός  τους όµως πρέπει  να καθοριστεί . Στο 
πλαίσιο  αυτό , εµφανίζεται  η ανάγκη  να υπάρξει  µια πιο ενεργητική  προσέγγιση  για την 
αναδιάρθρωση  των επιχειρήσεων  και για την αντιµετώπιση  της κατάστασης  των 
µειονεκτούντων  νέων  και των µεταναστών . Παρότι  οι εισροές  στη µακρόχρονη  ανεργία  
µειώθηκαν , παρα µένουν  σε υψηλά  επίπεδα  και η µακροχρόνια  ανεργία  αυξήθηκε . Η µείωση  
του εργατικού  κόστους , τα τοπικά  συστή µατα απασχόλησης  και άλλες  πολιτικές  
ενεργοποίησης  αναµένεται  να ενισχύσουν  τα ποσοστά  απασχόλησης . Ο στόχος  όµως των 
 
 51    200.000 νέων  θέσεων  εργασίας  θα καλυφθεί  εν µέρει µόνον  από τα µέτρα που έχουν  
συµφωνηθεί . Παρότι  ελήφθησαν  και νέα µέτρα για την προώθηση  της παράτασης  του 
επαγγελ µατικού  βίου, δεν έχουν  τεθεί  στόχοι  και συνεχίζουν  να υφίστανται  κίνητρα  για την 
πρόωρη  αποχώρηση  από την αγορά  εργασίας . Η φορολογική  µεταρρύθ µιση εφαρ µόζεται  
σύµφωνα  µε το σχέδιο  και έχουν  αποφασιστεί  περαιτέρω  περικοπές  των ασφαλιστικών  
εισφορών . Προτείνονται  νέα µέτρα για την αντιµετώπιση  των παγίδων  ανεργίας  που 
παρα µένουν , αλλά  το σύστη µα παροχών  παρα µένει βασικά  το ίδιο. ∆εν έχουν  ακόµη 
υλοποιηθεί  πρωτοβουλίες  για τη βελτίωση  της παρακολούθησης  των ανέργων , όσον  αφορά  
τη διαθεσι µότητά  τους στην  αγορά  εργασίας . Οι ενέργειες  για την τοπική  ανάπτυξη  
αναµένεται  να µειώσουν  τις περιφερειακές  ανισότητες  απασχόλησης , αλλά  εστιάζονται  σε 
δραστηριότητες  µε χαµηλή παραγωγικότητα . Έχουν  ληφθεί  ορισµένα µέτρα για την αύξηση  
της εργατικής  κινητικότητας  και θα συναφθούν  συµφωνίες  συνεργασίας  έτσι ώστε  να 
αντιµετωπιστούν  οι περιφερειακοί  φραγ µοί µεταξύ  των υπηρεσιών  απασχόλησης . Επιπλέον , 
είναι  ανάγκη  να ενισχυθούν  τα κίνητρα  για τη διά βίου µάθηση .  
 
 52    ∆ΑΝΙΑ  
Πλαίσιο  της οικονο µίας και της αγοράς  εργασίας : Κατά  το περασ µένο έτος η δανική  
οικονο µία χαρακτηρίστηκε  από σαφή  σηµάδια επιβράδυνσης  της οικονο µικής 
δραστηριότητας  ύστερα  από µια επταετή  περίοδο  ισχυρής  οικονο µικής ανάπτυξης . Η 
πραγ µατική  αύξηση  του ΑΕγχΠ  το 2003 αναµένεται  να ανέλθει  στο 0,8%, παρουσιάζοντας  
µείωση  από το 2,1% το 2002, ενώ η αύξηση  της παραγωγικότητας  είναι  µεταξύ  των 
µεγαλύτερων  στην  ΕΕ. Τόσο  το εργατικό  δυνα µικό όσο και η συνολική  απασχόληση  
παρουσίασαν  σηµαντική  πτώση  από το 2001. Η ανεργία , η οποία  υπολογιζόταν  σε 5,5% το 
2003, παρουσίασε  απότο µη αύξηση  ύστερα  από τη µεγαλύτερη  µείωση  που σηµείωσε  στις 
αρχές  του 2002 τα τελευταία  25 χρόνια . Η αύξηση  αυτή  έπληξε  ιδίως  τους πτυχιούχους  και 
επιδείνωσε  την µακροχρόνια  ανεργία . Τα ποσοστά  συµµετοχής  και ενεργοποίησης  στη ∆ανία  
είναι  από τα υψηλότερα  στην  ΕΕ και η χώρα  αυτή  έχει ήδη επιτύχει  όλους  τους ποσοτικούς  
στόχους  που τέθηκαν  στη Λισσαβώνα  για την απασχόληση . 
Εξελίξεις  της πολιτικής  απασχόλησης : Η πολιτική  ατζέντα  συνεχίζει  να εστιάζεται  στις 
µακροπρόθεσ µες προκλήσεις  της δανικής  κοινωνίας , όπως  η γήρανση  του πληθυσ µού, οι 
ενδεχό µενες ελλείψεις  εργατικού  δυνα µικού καθώς  και η µειωµένη παρουσία  των εθνικών  
µειονοτήτων  στην  αγορά  εργασίας . Πρωταρχικές  προκλήσεις  αποτελούν  η αναστροφή  των 
πτωτικών  τάσεων  που χαρακτηρίζουν  την απασχόληση  και το εργατικό  δυνα µικό. 
Προκει µένου οι φόροι  και οι κοινωνικές  υπηρεσίες  να διατηρηθούν  στο παρόν  επίπεδό  τους 
και να εξισορροπηθούν  οι επιπτώσεις  της γήρανσης  του πληθυσ µού έως το 2010, οι δανικές  
αρχές  εκτιµούν ότι η απασχόληση  θα πρέπει  να αυξηθεί  κατά  59.000 άτοµα. Η κυβέρνηση , 
για να επιτυχεί  την πλήρη  απασχόληση , εφαρ µόζει µια στρατηγική  µε επίκεντρο  την 
προσφορά , µε ιδιαίτερη  έµφαση  στη παροχή  στήριξης  προς  τους ανέργους  έτσι ώστε  να 
βρουν  εργασία . Για να επιτύχει  η προσέγγιση  αυτή , είναι  απαραίτητο  να βελτιωθεί  η 
συνολική  οικονο µική δραστηριότητα  και ο ιδιωτικός  τοµέας να προσλάβει  µεγάλο  µέρος των 
πτυχιούχων  που απασχολούσε  πριν το κράτος . Η κυβέρνηση  συνέχισε  τις µεταρρυθ µίσεις  για 
την ενσω µάτωση  των εθνικών  µειονοτήτων  ύστερα  από τα περιορισ µένα αποτελέσ µατα που 
επιτεύχθηκαν  στον  τοµέα αυτό  τα πρόσφατα  έτη. Η στρατηγική  ενσω µάτωσης  θεωρείται  ότι 
έχει δύο σκοπούς : την εκµετάλλευση  του εργατικού  δυνα µικού της οµάδας  αυτής  και τη 
βελτίωση  της ενσω µάτωσής  της στην  δανική  κοινωνία . 
∆ιακυβέρνηση : Γενικότερα , η ∆ανία  διαθέτει  καλά  διαρθρω µένες δοµές διακυβέρνησης  
χάρις  στη µοναδική  της παράδοση  συµµετοχής  των κοινωνικών  εταίρων  στα θέµατα της 
αγοράς  εργασίας . Παρά  το γεγονός  αυτό , µια σειρά  θεµάτων  χρήζουν  περαιτέρω  
αντιµετώπισης . Μια από τις λειτουργικές  προκλήσεις  που παρουσιάζονται  είναι  να 
εξασφαλιστεί  η δικαιότερη  µεταχείριση  µεταξύ  όσων  ανέργων  καλύπτονται  από το σύστη µα 
ασφάλισης  κατά  της ανεργίας  (που υπάγεται  στην  αρµοδιότητα  των δηµόσιων  υπηρεσιών  
απασχόλησης ) και όσων  καλύπτονται  από το σύστη µα κοινωνικής  πρόνοιας  (που 
διαχειρίζονται  οι δηµοτικές  αρχές ). Είναι  ανάγκη  να ενισχυθεί  η συµµετοχή  του 
περιφερειακού  και του τοπικού  επιπέδου  στην  εφαρ µογή της εθνικής  στρατηγικής  για την 
απασχόληση  και να ενισχυθεί  η συµµετοχή  των δήµων στον  καθορισ µό και την εφαρ µογή της 
στρατηγικής  αυτής . 
Απάντηση  στις συστάσεις  του Συµβουλίου  και βασικές  προκλήσεις : Έχουν  υιοθετηθεί  
µέτρα µε τα οποία  έχουν  αρχίσει  να εφαρ µόζονται  ορισµένες από τις συστάσεις  του 
Συµβουλίου  Απασχόλησης . Όσον  αφορά  την προσφορά  εργατικού  δυνα µικού, θα πρέπει  να 
αξιολογηθούν  σοβαρά  οι προκλήσεις  και να εξευρεθεί  η απαραίτητη  απάντηση  πολιτικής . 
Ωστόσο , το ζήτηµα των στενώσεων  δεν έχει αντιµετωπιστεί  επαρκώς , µε εξαίρεση  ορισµένες 
τοπικές  πρωτοβουλίες  που αναλήφθηκαν  στους  τοµείς της εκπαίδευσης  και της 
 
 53    ιατροφαρ µακευτικής  περίθαλψης . Με δεδοµένο ότι το πρόβλη µα αναµένεται  να επιδεινωθεί  
στο µέλλον , η απάντηση  αυτή  ίσως να µην είναι  επαρκής  και να πρέπει  να υπάρξει  µια 
συνολικότερη  και πιο συντονισ µένη δράση . Κατάλληλη  απάντηση  δόθηκε  στη σύσταση  
σχετικά  µε τα µειονεκτούντα  άτοµα. Πραγ µατοποιήθηκαν  µεταρρυθ µίσεις  που βασίζονται  
τόσο  στα οικονο µικά κίνητρα  για την ανάληψη  εργασίας  όσο και σε περαιτέρω  µέτρα που 
ενθαρρύνουν  τους µετανάστες  να ενσω µατωθούν  καλύτερα  στη δανική  κοινωνία . Αποµένει 
να αποτι µηθεί κατά  πόσο  οι µειώσεις  στα επιδό µατα για τους µετανάστες  σε συνδυασ µό µε 
τα αυξη µένα µέτρα ενεργοποίησης  θα οδηγήσουν  όντως  σε αυξη µένη συµµετοχή  στην  αγορά  
εργασίας . Η απάντηση  στη σύσταση  σχετικά  µε την ανταµοιβή της εργασίας  υπήρξε  ένα νέο 
φορολογικό  πακέτο . Το πακέτο  αυτό  επέφερε  µια προοδευτική  αλλά  µετριοπαθή  µείωση  της 
φορολογίας  της εργασίας  µεταξύ  του 2004 και του 2007. Οι πραγ µατικές  συνέπειες  της 
µεταρρύθ µισης αυτής  πρέπει  να αποτελέσουν  αντικεί µενο περαιτέρω  παρακολούθησης  τα 
προσεχή  έτη. Επιπλέον , θα πρέπει  να καταβληθούν  προσπάθειες  για να αντιστραφεί  η 
αρνητική  τάση  που παρουσιάστηκε  τα τελευταία  έτη σχετικά  µε τη συµµετοχή  στη συνεχή  
επαγγελ µατική  κατάρτιση .  
 
 54    ΓΕΡΜΑΝΙΑ  
Πλαίσιο  της οικονο µίας και της αγοράς  εργασίας : Το 2002, το πραγ µατικό  ΑΕγχΠ  
αυξήθηκε  κατά  0,2% και αναµένεται  να παρα µείνει στο ίδιο επίπεδο  το 2003. Το πραγ µατικό  
κόστος  ανά µονάδα  εργασίας  µειώθηκε  κατά  0,8% το 2002 και αναµένεται  να µειωθεί  
περαιτέρω  κατά  0,9% το 2003. Η αύξηση  της απασχόλησης  το 2002 υπήρξε  αρνητική  κατά  -
0,6% - και το συνολικό  ποσοστό  απασχόλησης  ανήλθε  στο 65,3%. Το 2003, αναµένεται  να 
µειωθεί  περαιτέρω  η απασχόληση  κατά  περίπου  1,5%. Το ποσοστό  απασχόλησης  των 
γυναικών  παρέ µεινε σταθερό  στο 58,8% και το ποσοστό  απασχόλησης  των εργαζο µένων  
µεγαλύτερης  ηλικίας  αυξήθηκε  στο 38,4%, αλλά  παρα µένει στα επίπεδα  του 1997. Το 
ποσοστό  της ανεργίας  παρουσίασε  αύξηση  και ανήλθε  στο 8,6% το 2002. Αναµένεται  να 
αυξηθεί  περαιτέρω  στο 9,4% το 2003. Η µακροχρόνια  ανεργία  αυξήθηκε  για να φτάσει  στο 
4,0% το 2002. Η ανεργία  είναι  υπερδιπλάσια  στην  Ανατολική  Γερµανία από ό,τι στη ∆υτική . 
Εξελίξεις  της πολιτικής  απασχόλησης : Η Γερµανία επιβεβαιώνει  την προσήλωσή  της στην  
επίτευξη  των στόχων  απασχόλησης  της Λισσαβώνας , χωρίς  όµως να έχει θέσει  κάποιο  
συγκεκρι µένο στόχο  για την απασχόληση . Το εθνικό  σχέδιο  δράσης  δεν καθορίζει  µια σαφή  
σχέση  µεταξύ  των τριών  πρωταρχικών  στόχων . Ο νόµος Job-AQTIV, οι τέσσερις  νόµοι που 
ψηφίστηκαν  για την προώθηση  της απασχόλησης  και τη µεταρρύθ µιση της χρηµατοδοτικής  
στήριξης  προς  τους ανέργους  (Hartz I-IV) µ ε σκοπό  τη βελτίωση  των προγρα µµάτων  
ενεργητικών  πολιτικών  για την αγορά  εργασίας  και των υπηρεσιών  εξεύρεσης  εργασίας , 
καθώς  και η ευρύτερη  ατζέντα  2010 αποτελούν  µια ενισχυ µένη απάντηση  στις κύριες  
προκλήσεις  της αγοράς  εργασίας . Ακόµα πιο σηµαντική  είναι  η δέσµευση  να υπάρξει  για 
όλους  τους άνεργους  ηλικίας  15 έως 25 ετών  ένα µέτρο απασχόλησης  ή ένα µέτρο βελτίωσης  
των προσόντων  τους, ενώ παράλληλα  η διάρκεια  παροχής  των επιδο µάτων  ανεργίας  
περιορίστηκε  στους  12 µήνες (18 µήνες για όσους  είναι  άνω των 55 ετών ). Η δηµιουργία  
θέσεων  εργασίας  θα ενισχυθεί  µέσω ευνοϊκών  φορολογικών  ποσοστών  και των εισφορών  
κοινωνικής  ασφάλισης  για τις «µίνι θέσεις  εργασίας ». Οι περισσότερες  από τις 
µεταρρυθ µίσεις  αυτές  µόλις εφαρ µόστηκαν . Κατά  συνέπεια , µια εκτίµηση του αντίκτυπου  
που έχει η νέα νοµοθεσία  αυτή  µπορεί  να έχει µόνον  προκαταρκτικό  χαρακτήρα . 
∆ιακυβέρνηση : Η συνεργασία  µεταξύ  του οµοσπονδιακού  κράτους , των οµόσπονδων  
κρατιδίων , των δηµοτικών  αρχών  και των κοινωνικών  εταίρων  έχει ζωτικό  χαρακτήρα . 
Ωστόσο , η ευαισθητοποίηση  σχετικά  µε την ΕΣΑ  παρα µένει σχετικά  περιορισ µένη. Πρέπει  
να γίνουν  βήµατα για να εξασφαλιστεί  ότι το νέο σύστη µα διακυβέρνησης  των 
προγρα µµάτων  ενεργητικών  πολιτικών  για την αγορά  εργασίας  δεν οδηγεί  στην  αποµόνωση  
των ανέργων  και στον  αποκλεισ µό των µειονεκτουσών  οµάδων . Το 2002, η συµβολή  του 
ΕΚΤ  στην  εφαρ µογή της ΕΣΑ  ανήλθε  στο ποσό  των 1.646 δις ευρώ . Το εθνικό  σχέδιο  δράσης  
υπογρα µµίζει το ρόλο  του ΕΚΤ  ιδίως  στις κατευθυντήριες  γραµµές 1, 3, 6 και 7. 
Απάντηση  στις συστάσεις  του Συµβουλίου  και βασικές  προκλήσεις : Έχουν  υιοθετηθεί  
µέτρα µε τα οποία  έχουν  αρχίσει  να εφαρ µόζονται  ορισµένες από τις συστάσεις  του 
Συµβουλίου  Απασχόλησης . Συνεχίζονται  οι προσπάθειες  για τη βελτίωση  της 
αποτελεσ µατικότητας  των προγρα µµάτων  ενεργητικών  πολιτικών  για την αγορά  εργασίας  και 
ένα µείζον  θετικό  βήµα αποτελεί  η δηµιουργία  κέντρων  απασχόλησης . Ωστόσο , ο νόµος Job-
AQTIV δεν είχε άµεσο αντίκτυπο . Καθώς  η µείωση  των περιφερειακών  ανισοτήτων  
εξαρτάται  από τη δηµιουργία  νέων  θέσεων  εργασίας  από τις επιχειρήσεις , το γεγονός  ότι οι 
νέες επιχειρήσεις  που δηµιουργούνται  στην  Ανατολική  Γερµανία υπολείπονται  του 
αντίστοιχου  αριθµού στα δυτικά  οµόσπονδα  κρατίδια  είναι  ιδιαίτερα  ανησυχητικό . Η 
µεταρρύθ µιση της προστασίας  της απασχόλησης  προχωρά , και οι αλλαγές  έχουν  ως στόχο  τις 
µικρές  επιχειρήσεις  και τη χαλάρωση  της πρόσβασης  στα διάφορα  επαγγέλ µατα. Θα πρέπει  
 
 55    να εξεταστεί  πώς θα εφαρ µοστούν  οι συστάσεις  της οµάδας  εµπειρογνω µόνων  σχετικά  µε τη 
χρηµατοδότηση  της διά βίου µάθησης . Όσον  αφορά  την ισότητα  των δύο φύλων , η φροντίδα  
των παιδιών  ηλικίας  κάτω  των 3 ετών  υπολείπεται  κατά  πολύ  του στόχου  της ΕΕ που 
ανέρχεται  στο 33%, ιδίως  στα δυτικά  κρατίδια , και οι διαφορές  αποδοχών  µεταξύ  ανδρών  και 
γυναικών  παρα µένουν  υψηλές . Τέλος , όσον  αφορά  την ανταµοιβή της εργασίας , ο 
διαχωρισ µός της φορολογίας  εισοδή µατος εντός  των ζευγαριών  δηµιούργησε  αντικίνητρα  για 
την ανάληψη  εργασίας , ιδίως  όσον  αφορά  τις γυναίκες . Αντιθέτως , τα κίνητρα  εργασίας  προς  
τους εργαζο µένους  µεγαλύτερης  ηλικίας  και τους εργαζο µένους  στην  κατώτερη  βαθµίδα της 
µισθολογικής  κλίµακας  βελτιώθηκαν . Πέρα  από τις παραπάνω  προκλήσεις , θα πρέπει  να 
εξεταστεί  και η απλοποίηση  του επιχειρη µατικού  πλαισίο · θα πρέπει  να καταστρωθούν  
συνολικές  στρατηγικές  για την παράταση  του επαγγελ µατικού  βίου και να ενισχυθεί  η 
ενσω µάτωση  των µεταναστών .  
 
 56    ΕΛΛΑ∆Α  
Πλαίσιο  της οικονο µίας και της αγοράς  εργασίας : Η πραγ µατική  αύξηση  του ΑΕγχΠ  
επιταχύνθηκε  το 2002 για να φτάσει  στο επίπεδο  του 3,8%, πολύ  πάνω  από το µέσο όρο της 
ΕΕ ύψους  1,1%. Το ΑΕγχΠ  συνέχισε  να αυξάνεται  το 2003 κατά  4,1%. Η αύξηση  αυτή  
προβλέπεται  να παρα µείνει σε υψηλά  επίπεδα  το 2004, αλλά  θα παρουσιάσει  επιβράδυνση  το 
2005. Η παραγωγικότητα  της εργασίας  αυξήθηκε  το 2001 και το 2002 κατά  4%, πολύ  πάνω  
από τα µέσα επίπεδα  της ΕΕ. Αντιθέτως , το ποσοστό  συνολικής  απασχόλησης  το 2002 
κυµάνθηκε  σε επίπεδα  πολύ  χαµηλότερα  από τον µέσο όρο της ΕΕ (56,7% εν συγκρίσει  µε 
64,3%), ιδίως  για τις γυναίκες  (42,5%). Εκτιµάται ότι θα αυξηθεί  κατά  1% το 2003 και τα έτη 
2004 και 2005 θα αυξηθεί  µε χαµηλότερους  ρυθµούς. Το 2002 το ποσοστό  απασχόλησης  των 
εργαζό µενων  µεγαλύτερης  ηλικίας  προσέγγισε  σε µεγάλο  βαθµό το µέσο όρο της ΕΕ και 
ανήλθε  στο 39,7%. Το ποσοστό  ανεργίας  ύψους  10%, παρότι  παρουσίασε  σαφή  µείωση  το 
2002, παρα µένει πάνω  από το µέσο όρο της ΕΕ (7,7%). Προβλέπεται  ότι θα µειωθεί  στο 9,5% 
το 2003 και στο 9,0% το 2005. Το ποσοστό  ανεργίας  είναι  ιδιαίτερα  υψηλό  για τις γυναίκες  
(15% το 2002) και τους νέους  (9,6%). Η συµµετοχή  των ενηλίκων  στην  κατάρτιση  είναι  
συγκριτικά  χαµηλή (1,2% του εργατικού  δυνα µικού εν συγκρίσει  µε το µέσο όρο της ΕΕ που 
ανέρχεται  στο 8,5%). 
Εξελίξεις  της πολιτικής  απασχόλησης : Η αύξηση  της συµµετοχής  και της απασχόλησης  – 
ιδίως  των γυναικών  και των νέων  –, η µείωση  του υψηλού  επιπέδου  της ανεργίας  και η 
ενίσχυση  της κοινωνικής  συνοχής  και ενσω µάτωσης  είναι  µερικοί  από τους κύριους  στόχους  
της ελληνικής  κυβέρνησης . Τέθηκε  ο φιλόδοξος  στόχος  δηµιουργίας  300.000 νέων  θέσεων  
εργασίας  και η κυβέρνηση  προτίθεται  να δηµιουργήσει  25.000 θέσεις  µερικής  απασχόλησης  
στο δηµόσιο τοµέα το 2003. Το εθνικό  σχέδιο  δράσης  θέτει  ως κύρια  προτεραιότητα  τη 
βελτίωση  των ίσων  ευκαιριών , της υγείας  και της ασφάλειας  στο χώρο  εργασίας , καθώς  και 
τη συµµετοχή  των ενηλίκων  στην  εκπαίδευση  και την κατάρτιση . Η αποτελεσ µατικότητα  των 
προγρα µµάτων  ενεργητικών  πολιτικών  για την αγορά  εργασίας  θα πρέπει  να ενισχυθεί , ιδίως  
µε µια µείζονα  µεταρρύθ µιση των µέτρων  και των προγρα µµάτων  των δηµόσιων  υπηρεσιών  
απασχόλησης  (ΟΑΕ∆ ), σε διαβούλευση  µε τους κοινωνικούς  εταίρους . Θα πρέπει  επίσης  να 
υπάρξουν  περαιτέρω  κίνητρα  για την αντα µοιβή της εργασίας  στα συστή µατα φορολογίας  και 
συνταξιοδότησης  έτσι ώστε  να ενθαρρυνθεί  η αύξηση  της απασχόλησης  στην  επίση µη 
οικονο µία.  
∆ιακυβέρνηση : Η ελληνική  κυβέρνηση  επεδίωξε  τη σύσφιγξη  της συνεργασίας  µε τους 
κοινωνικούς  εταίρους , οι οποίοι  εκπροσωπούνται  σήµερα στην  εθνική  επιτροπή  για την 
απασχόληση , συµµετέχοντας  έτσι ενεργώς  στον  προγρα µµατισµό και την εφαρ µογή του 
εθνικού  σχεδίου  δράσης . Οι τοπικές  και περιφερειακές  αρχές  επίσης  εκπροσωπούνται  στην  
επιτροπή , ενώ έχουν  δηµιουργηθεί  διασυνδέσεις  στο πλαίσιο  του εθνικού  σχεδίου  δράσης  για 
την ενσω µάτωση . Θα πρέπει  να γίνουν  περαιτέρω  προσπάθειες  για να ενισχυθεί  η συµµετοχή  
των κοινωνικών  εταίρων  στον  προγρα µµατισµό και την αξιολόγηση  των δραστηριοτήτων . Το 
ΕΚΤ  παρέχει  µια σηµαντική  συµβολή  στην  εφαρ µογή του εθνικού  σχεδίου  δράσης , ιδίως  
στον  τοµέα της εκπαίδευσης , της κατάρτισης  και της ισότητας  των δύο φύλων . 
Απάντηση  στις συστάσεις  του Συµβουλίου  και βασικές  προκλήσεις : Έχουν  υιοθετηθεί  
µέτρα µε τα οποία  έχουν  αρχίσει  να εφαρ µόζονται  ορισµένες από τις συστάσεις  του 
Συµβουλίου  Απασχόλησης . Στο πλαίσιο  της προσαρ µοστικότητας , προβλέπονται  νέα µέτρα 
για την προώθηση  της µερικής  απασχόλησης , αλλά  το πρόσφατο  πακέτο  για τη µεταρρύθ µιση 
της αγοράς  εργασίας  είχε περιορισ µένο µόνον  αντίκτυπο  και βρίσκεται  υπό επανεξέταση . Θα 
πρέπει  να ενθαρρυνθεί  η διαφοροποίηση  στις εργασιακές  ρυθµίσεις , ιδίως  µε τη ενίσχυση  της 
ελκυστικότητας  της µερικής  απασχόλησης  ή της εργασίας  µέσω εταιρειών  παροχής  
 
 57    προσωπικού  προσωρινής  απασχόλησης  για τις εταιρίες  και τους εργαζο µένους . Τα µέτρα για 
την προώθηση  της διά βίου µάθησης  κινούνται  στη σωστή  κατεύθυνση , αλλά  πρέπει  να 
καταβληθούν  περισσότερες  προσπάθειες  για να συντονιστούν  τα συστή µατα εκπαίδευσης , 
κατάρτισης  και απασχόλησης  και για να αυξηθεί  η συµµετοχή  στη διά βίου µάθηση , ιδίως  για 
τους ενηλίκους . Είναι  εµφανής  η πρόοδος  ως προς  την ισότητα  των φύλων , αλλά  συνεχίζουν  
να υφίστανται  µεγάλες  διαφορές  όσον  αφορά  την απασχόληση  και την ανεργία . Η Ελλάδα  
έλαβε  µια σειρά  από µέτρα που έχουν  σκοπό  να ενισχύσουν  την απασχολησι µότητα  των 
γυναικών  και να διευκολύνουν  το συνδυασ µό του οικογενειακού  βίου µε την εργασία , παρότι  
το εθνικό  σχέδιο  δράσης  δεν αναφέρει  στοιχεία  σχετικά  µε την πρόοδο  που επετεύχθη  από το 
2002. Το γεγονός  αυτό  δεν επιτρέπει  να αξιολογηθεί  εύκολα  η αποτελεσ µατικότητα  των 
πολιτικών . Μια συνεχιζό µενη πρόκληση  είναι  η επίτευξη  των στόχων  για την φροντίδα  των 
παιδιών . Όσον  αφορά  την ενεργοποίηση , προγρα µµατίζεται  η µετάβαση  από τις παθητικές  
στις ενεργητικές  πολιτικές , αν και τα µέτρα για τη µείωση  των ασφαλιστικών  εισφορών  µέχρι 
στιγµής είχαν  περιορισ µένους  καρπούς . Θα πρέπει  να υπάρξει  µεγαλύτερη  προσοχή  στην  
τόνωση  της προσφοράς  εργατικού  δυνα µικού και την αντα µοιβή της εργασίας . Παρότι  έχουν  
γίνει βήµατα για να επιταχυνθεί  η µεταρρύθ µιση των δηµόσιων  υπηρεσιών  απασχόλησης  και 
για να εφαρ µοστεί  σε ενιαίο  επίπεδο  µια προληπτική  και εξατο µικευµένη προσέγγιση , η 
µεταρρύθ µιση θα πρέπει  να προχωρήσει  και άλλο . Επιπλέον , θα πρέπει  να µειωθούν  η 
διοικητική  επιβάρυνση  των επιχειρήσεων  για να προωθηθεί  η δηµιουργία  θέσεων  εργασίας .  
 
 58    ΙΣΠΑΝΙΑ  
Πλαίσιο  της οικονο µίας και της αγοράς  εργασίας : Παρά  το διεθνές  περιβάλλον , η ισπανική  
οικονο µία πέτυχε  καλές  επιδόσεις  το 2002 και το πρώτο  τµήµα του 2003, µε ταχύτερους  
ρυθµούς αύξησης  του ΑΕγχΠ  της σε σχέση  µε την ΕΕ (2 % το 2002 και 2,3% πρόβλεψη  για 
το 2003). Η αύξηση  της απασχόλησης  παρα µένει υψηλή  (1,5% το 2002 και πρόβλεψη  1,7% 
για το 2003). Αν και το ποσοστό  απασχόλησης  αυξήθηκε  το 2002 στο 58,4%, αύξηση  
παρουσίασε  και το ποσοστό  ανεργίας  που ανήλθε  στο 11,3% (πρόβλεψη  για το 2003). Και 
στις δύο περιπτώσεις  οι αυξήσεις  ήταν  µεγαλύτερες  για τις γυναίκες . Παρα µένουν  σηµαντικές  
διαφορές  µεταξύ  των δύο φύλων , όπως  επίσης  και η τάση  να γίνονται  διακρίσεις  µεταξύ  τους 
σε διάφορα  επαγγέλ µατα και τοµείς. Το ποσοστό  απασχόλησης  των εργαζο µένων  
µεγαλύτερης  ηλικίας  παρουσίασε  επίσης  αύξηση  κατά  0,5 ποσοστιαία  µονάδα  και ανήλθε  στο 
39,7%. Η πρόσληψη  µε συµβάσεις  ορισµένου χρόνου  παρα µένει σε υψηλά  επίπεδα  και εξηγεί  
εν µέρει τη χαµηλή συµµετοχή  στην  κατάρτιση . Αντιθέτως , περιορισ µένη είναι  η παρουσία  
της µερικής  απασχόλησης . 
Εξελίξεις  της πολιτικής  απασχόλησης : Σε γενικές  γραµµές, τα µέτρα που παρουσιάστηκαν  
αποτελούν  συνέχεια  της υπάρχουσας  πολιτικής . Η δηµιουργία  θέσεων  εργασίας  και η 
συµµετοχή  στην  αγορά  εργασίας  αποτελούν  τον κυριότερο  στόχο , ιδίως  µέσω της προώθησης  
µέτρων  για την αντα µοιβή της εργασίας  και τη βελτίωση  της ποιότητας  στο χώρο  εργασίας  
και την παραγωγικότητα . Παρά  το χαµηλό ποσοστό  απασχόλησης , δεν έχουν  τεθεί  εθνικοί  
στόχοι . Η µείωση  των συµβάσεων  ορισµένου χρόνου  και η αύξηση  της συµµετοχής  των 
γυναικών  και των εργαζο µένων  µεγαλύτερης  ηλικίας  προωθούνται  ενεργώς . Η ενίσχυση  της 
κοινωνικής  συνοχής  και ενσω µάτωσης  αντιµετωπίζονται  µε την έµφαση  που δίνεται  στη 
λήψη  ενεργητικών  µέτρων  για οµάδες και περιοχές  µε ειδικές  δυσκολίες . Παρότι  τα µέτρα για 
τη συµµετοχή  των εργαζο µένων  µεγαλύτερης  ηλικίας  έχουν  ενισχυθεί , η σχετική  προσέγγιση  
βασίζεται  κυρίως  σε οικονο µικά κίνητρα . Είναι  απαραίτητη  η καλύτερη  παροχή  υποδο µής για 
τη µέριµνα των παιδιών  έτσι ώστε  να στηριχθεί  η συµµετοχή  των γυναικών  στην  αγορά  
εργασίας . Για να µειωθούν  οι περιφερειακές  ανισότητες  θα πρέπει  να ληφθούν  µέτρα µε 
σκοπό  την αύξηση  της γεωγραφικής  κινητικότητας , αλλά  η λειτουργία  της αγοράς  ακινήτων  
παρα µένει ένα εµπόδιο . Θα πρέπει  να δοθεί  περισσότερη  προσοχή  στην  ενσω µάτωση  του 
αυξανό µενου αριθµού των µεταναστών  εργαζο µένων .  
∆ιακυβέρνηση : Στην  πολιτική  απασχόλησης  συµµετέχουν  τόσο  οι αυτόνο µες κοινότητες  όσο 
και οι δηµοτικές  αρχές . Το γεγονός  αυτό  οδηγεί  σε µια πολύπλοκη  διαδικασία  συντονισ µού, 
στην  οποία  η οριστική  ολοκλήρωση  του συστή µατος ενηµέρωσης  αποτελεί  βασική  
πρόκληση . Κατά  την κατάρτιση  του εθνικού  σχεδίου  δράσης  έγινε  διαβούλευση  µε ευρύ  
φάσµα εταίρων , αλλά  έχει διατυπωθεί  το αίτηµα να υπάρξει  µια συστη µατικότερη  διαδικασία  
παρακολούθησης  και κατάρτισης . Το εθνικό  σχέδιο  δράσης  περιέχει  λεπτο µερείς  
δηµοσιονο µικές πληροφορίες  για καθε µία από τις κατευθυντήριες  γραµµές. Ο συνολικός  
προϋπολογισ µός αυξήθηκε  το 2003 κατά  9,5% σε σύγκριση  µε το 2002. Παρότι  
υπογρα µµίζεται  η συµβολή  του ΕΚΤ , δεν έχει παρουσιαστεί  κάποια  ανάλυση  σχετικά  µε τον 
τρόπο  επικέντρωσης  των πόρων  και τα αποτελέσ µατα. 
Απάντηση  στις συστάσεις  του Συµβουλίου  και βασικές  προκλήσεις : Έχουν  υιοθετηθεί  
µέτρα µε τα οποία  έχουν  αρχίσει  να εφαρ µόζονται  ορισµένες από τις συστάσεις  του 
Συµβουλίου  Απασχόλησης . Η δράση  για την αντιµετώπιση  των αλλαγών  και την προώθηση  
της προσαρ µοστικότητας  εξαρτάται  σε µεγάλο  βαθµό από τις συµφωνίες  µεταξύ  της κρατικής  
διοίκησης  και των κοινωνικών  εταίρων  και από τα κίνητρα  για την προώθηση  των σταθερών  
προσλήψεων . Παρά  τις µεγάλες  προσπάθειες  που καταβλήθηκαν  τα τελευταία  έτη, η πρόοδος  
για τη µείωση  της εργασίας  ορισµένου χρόνου  υπήρξε  πολύ  περιορισ µένη. Θα πρέπει  να 
 
 59    ενθαρρυνθεί  η διαφοροποίηση  των εργασιακών  ρυθµίσεων , ιδίως  µε την ενίσχυση  της 
ελκυστικότητας  της µερικής  απασχόλησης  ή της απασχόλησης  µέσω εταιρειών  παροχής  
προσωπικού  προσωρινής  απασχόλησης  για τις επιχειρήσεις  και τους εργαζο µένους . Η ισότητα  
των φύλων  προωθήθηκε  µέσω της συνέχισης  µέτρων  που εφαρ µόστηκαν  τα προηγού µενα 
έτη. Σηµειώθηκε  επίσης  σηµαντική  αύξηση  των δηµοσιονο µικών  πόρων . Η παροχή  
φροντίδας  για τα παιδιά  κάτω  των τριών  ετών  αναµένεται  να βελτιωθεί  σηµαντικά , αλλά  η 
φροντίδα  εκτός  του σχολείου  για παιδιά  άνω των τριών  και άλλα  εξαρτώ µενα µέλη δεν 
προβλέπεται  στο εθνικό  σχέδιο  δράσης . Οι περιφερειακές  διαφορές  των ποσοστών  εργασίας  
και απασχόλησης  µειώθηκαν  ελαφρώς  το 2002. Ωστόσο , υπάρχουν  περιορισ µένα µόνον  
στοιχεία  σχετικά  µε την εισαγωγή  νέων  εργαλείων  για την περαιτέρω  αντιµετώπιση  του 
ζητήµατος αυτού . Ο εκσυγχρονισ µός των δηµόσιων  υπηρεσιών  απασχόλησης  περιλα µβάνει  
ορισµένα από αυτά . Ωστόσο , η ολοκλήρωση  του στατιστικού  συστή µατος παρακολούθησης , 
η οποία  ανακοινώθηκε  στο εθνικό  σχέδιο  δράσης  του 2001, δεν έχει ολοκληρωθεί . Επιπλέον , 
η πρόσβαση  των µειονεκτούντων  ατόµων στις ενεργητικές  πολιτικές  για την αγορά  εργασίας  
θα πρέπει  να διευρυνθεί  (ιδιαίτερα  για τους νέους  και τους µετανάστες ), καθώς  και να 
βελτιωθεί  η πρόσβαση  στην  κατάρτιση  µέσω της παροχής  κινήτρων .  
 
 60    ΓΑΛΛΙΑ  
Πλαίσιο  της οικονο µίας και της αγοράς  εργασίας : Οι επιδόσεις  της οικονο µίας και της 
αγοράς  εργασίας  επιδεινώθηκαν  σηµαντικά  κατά  την περίοδο  2002-2003. Η οικονο µική 
ανάπτυξη  έπεσε  στο 1,2% του ΑΕγχΠ  το 2002 και προβλέπεται  να σηµειώσει  και άλλη  
πτώση  στο 0,1% το 2003. Η προσαρ µογή της αγοράς  εργασίας  στην  παρατετα µένη 
επιβράδυνση  οδήγησε  σε έντονη  µείωση  της αύξησης  της απασχόλησης  (0,7%) το 2002 και 
σε αρνητική  αύξηση  της απασχόλησης  (πρόβλεψη  -0,2%) για το 2003. Παράλληλα , η ανεργία  
αυξήθηκε  κατά  0,3% για να φτάσει  στο 8,8% το 2002, ενώ το 2003 προβλέπεται  να αυξηθεί  
στο 9,4%. Παρότι  το ποσοστό  απασχόλησης  ανέρχεται  στο 63% (2002), χαρακτηρίζεται  από 
έντονη  συγκέντρωση  στην  ηλικιακή  οµάδα 25-54 ετών  (79,5%), σε αντίθεση  µε την ηλικιακή  
οµάδα 15-24 ετών  (30,1%) ή την οµάδα 55-64 ετών  (34,8%). Η συµµετοχή  στην  εκπαίδευση  
και την κατάρτιση  (2,7%) παρα µένει σηµαντικά  κάτω  από το µέσο όρο της ΕΕ (8,5%). 
Εξελίξεις  της πολιτικής  απασχόλησης : το γαλλικό  εθνικό  σχέδιο  δράσης  εκθέτει  µια 
αρκετά  ισορροπη µένη προσέγγιση  για την αύξηση  της απασχόλησης , της ποιότητας  και της 
παραγωγικότητας  στην  εργασία , καθώς  και της κοινωνικής  ενσω µάτωσης  µε βάση  τους 
στόχους  για την υπόλοιπη  διάρκεια  θητείας  της κυβέρνησης  (2003-2006). Περιέχει  
ορισµένους  προσανατολισ µούς πολιτικής  οι οποίοι , αν και εξαρτώνται  από την οικονο µική 
ανάπτυξη , θα βελτιώσουν  την ισορροπία  του συνδυασ µού πολιτικής . Οι βασικοί  
προσανατολισ µοί πολιτικής  αφορούν  τη γενίκευση  των µειώσεων  στις ασφαλιστικές  
εισφορές  για τις επιχειρήσεις , την ενθάρρυνση  της συµµετοχής  στην  αγορά  εργασίας  µέσω 
της ενίσχυσης  της οικονο µικής ελκυστικότητας  και των πολιτικών  ενεργοποίησης  για τους 
ανέργους  και τους άεργους , καθώς  και µε την αύξηση  των προσπαθειών  για τη στήριξη  των 
αλλαγών  και των επενδύσεων  για το ανθρώπινο  δυνα µικό. Ο ρόλος  των κοινωνικών  εταίρων  
για την εφαρ µογή ορισµένων  µεταρρυθ µίσεων , ιδίως  στον  τοµέα της διά βίου µάθησης , της 
ισότητας  των δύο φύλων , της µεταρρύθ µισης των παροχών  και του εκσυγχρονισ µού της 
οργάνωσης  εργασίας  θα ενισχυθεί . Οι στρατηγικές  παράτασης  του επαγγελ µατικού  βίου θα 
αναβαθ µιστούν , µέτρο που ακολουθεί  την πρόσφατη  µεταρρύθ µιση του συνταξιοδοτικού  
συστή µατος. 
∆ιακυβέρνηση : Η βελτίωση  της διακυβέρνησης  της πολιτικής  απασχόλησης  αποτελεί  τµήµα 
των γενικότερων  θεσµικών  µεταρρυθ µίσεων  και της εκχώρησης  αρµοδιοτήτων  για ορισµένα 
εργαλεία  της αγοράς  εργασίας  (πρβλ . επαγγελ µατική  κατάρτιση ) στο περιφερειακό  επίπεδο . 
Επίσης , συνδέθηκε  στενά  µε την επανέναρξη  των µεταρρυθ µίσεων  που βρίσκονται  σε εξέλιξη  
για τον κοινωνικό  διάλογο . Ο νέος προϋπολογισ µός για την απασχόληση  απέκτησε  
µεγαλύτερη  διαφάνεια , καθώς  σήµερα αναφέρει  τα κονδύλια  που διατίθενται  για όλα τα 
κύρια  µέτρα πολιτικής . Το εθνικό  σχέδιο  δράσης  παρουσιάζει  τη σχέση  µεταξύ  της 
υφιστά µενης στήριξης  του ΕΚΤ  και των κατευθυντήριων  γραµµών για την απασχόληση  µε 
έµφαση  στην  πρόληψη  και την ανάπτυξη  του ανθρώπινου  κεφαλαίου .  
Απάντηση  στις συστάσεις  του Συµβουλίου  και βασικές  προκλήσεις : Έχουν  υιοθετηθεί  
µέτρα µε τα οποία  έχουν  αρχίσει  να εφαρ µόζονται  ορισµένες από τις συστάσεις  του 
Συµβουλίου  Απασχόλησης . Η απάντηση  πολιτικής  στην πρόληψη  και την ενεργοποίηση  
αντικατοπτρίζεται  σε εκτετα µένα σχέδια  εξατο µικευµένου προσανατολισ µού για τους 
ανέργους , στην  ενεργοποίηση  των συστη µάτων  στήριξης  του εισοδή µατος και στην  
επανεξέταση  των παροχών  ανεργίας . Η διά βίου µάθηση  εντάχθηκε  σε µείζονα  συµφωνία  των 
κοινωνικών  εταίρων  σχετικά  µε το ατοµικό δικαίω µα στην  επαγγελ µατική  κατάρτιση  και θα 
είναι  σηµαντικό  να εξασφαλιστεί  ότι οι εργαζό µενοι µε χαµηλή ειδίκευση  καθώς  και οι 
εργαζό µενοι στις ΜΜΕ  επωφελούνται  από αυξη µένη πρόσβαση  στην  κατάρτιση . 
Προβλέπεται  ότι η προσφορά  εργατικού  δυνα µικού και η παράταση  του επαγγελ µατικού  βίου 
 
 61    θα βελτιωθούν  µε την αύξηση  του ορίου  συνταξιοδότησης , τη µείωση  των προγρα µµάτων  
πρόωρης  συνταξιοδότησης  και την παρότρυνση  προς  τους εργαζό µενους  µεγαλύτερης  
ηλικίας  να συνεχίσουν  να απασχολούνται . Επίσης , προωθείται  η κοινωνική  συνεργασία , 
καθώς  οι κοινωνικοί  εταίροι  κλήθηκαν  να διαπραγ µατευθούν  συµφωνίες  για τη στήριξη  της 
οικονο µικής αναδιάρθρωσης  και της ισότητας  των φύλων  στο χώρο  εργασίας . Πέρα  από τα 
θέµατα αυτά , η Γαλλία  θα πρέπει  να εξετάσει  πώς θα αντιµετωπίσει  τους διαχωρισ µούς στην 
αγορά  εργασίας , ενθαρρύνοντας  τη µετάβαση  των ατόµων που απασχολούνται  µε συµβάσεις  
ορισµένου χρόνου  στο καθεστώς  µόνιµης σύµβασης . Η αδύνα µη θέση  των νέων  και των 
µεταναστών  στην αγορά  εργασίας  θα πρέπει  να εξεταστεί  µε µεγαλύτερη  προσοχή . Επίσης , θα 
πρέπει  να προωθηθούν  η µείωση  της πρόωρης  αποχώρησης  από το σχολείο  και η διευκόλυνση  
της πρόσβασης  σε συστή µατα µαθητείας . 
 
 62    ΙΡΛΑΝ∆ΙΑ  
Πλαίσιο  της οικονο µίας και της αγοράς  εργασίας : Παρότι  η Ιρλανδία  και πάλι πέτυχε  το 
υψηλότερο  ποσοστό  ανάπτυξης  του ΑΕγχΠ  (6,8%) µ εταξύ  όλων  των κρατών  µελών  το 2002, 
τα ποσοστά  ανάπτυξής  της παρουσίασαν  σηµαντική  επιβράδυνση  λόγω  της επιδείνωσης  στην  
παγκόσ µια οικονο µία. Το γεγονός  αυτό  αντικατοπτρίζεται  στο ποσοστό  ανάπτυξης  του ΑΕΠ , 
ύψους  µόνο 0,1%. Προβλέπεται  ότι η οικονο µία θα παρα µείνει σχετικά  αδύνα µη το 2003, 
αλλά  θα παρουσιάσει  ορισµένα σηµεία ανάκα µψης το 2004. Η απασχόληση  συνέχισε  να 
αυξάνεται  κατά  1,4% το 2002, εν συγκρίσει  µε 2,9% το 2001, κυρίως  λόγω  της ανάπτυξης  
στο δηµόσιο τοµέα. Το συνολικό  ποσοστό  απασχόλησης  ανήλθε  στο 65,3% και το ποσοστό  
απασχόλησης  των γυναικών  σε 55,4% (µ έσος όρος  της ΕΕ 55,6%), το ποσοστό  απασχόλησης  
των ανδρών  στο 75,2% (µ έσος όρος  ΕΕ 72,8%) και των εργαζο µένων  µεγαλύτερης  ηλικίας  
σε 48,1 (µέσος όρος  ΕΕ 40,1). Η ανεργία  αυξήθηκε  από 3,9% στο 4,4% και η µακροχρόνια  
ανεργία  στο 1,3%. Η αύξηση  της παραγωγικότητας  της εργασίας , τόσο  κατά  κεφαλήν  όσο και 
ανά ώρα, αυξήθηκε  σηµαντικά  στο 4,6% και το πραγ µατικό  κόστος  ανά µονάδα  εργασίας , 
που είχε αυξηθεί  ελαφρώς  το 2001, µ ειώθηκε  κατά  –3,6, ποσοστό  που αποτελεί  και τη 
µεγαλύτερη  µείωση  στην  ΕΕ. 
Εξελίξεις  της πολιτικής  απασχόλησης : Η Ιρλανδία  αντιµετωπίζει  δύο προκλήσεις : την 
αύξηση  των ποσοστών  συµµετοχής  των αέργων  και των ανέργων  και την αποτροπή  της 
ένταξης  στην  οµάδα της µακροχρόνιας  ανεργίας  όσων  έχασαν  πρόσφατα  την εργασία  τους. Η 
ενσω µάτωση  της διάστασης  του φύλου  στη διαδικασία  «πλήρους  συµµετοχής » για όλους  
τους ανέργους , όταν έχουν  συµπληρώσει  έξι µήνες ανεργίας , αποτελεί  µια σηµαντική  κίνηση  
που τονίζει  τη σηµασία των πολιτικών  ενεργοποίησης . Επίσης , υπάρχει  ένα ευρύ  φάσµα 
προγρα µµάτων  απασχόλησης  µε στόχο  τους κοινωνικά  αποκλεισ µένους , συγκεκρι µένες 
ευάλωτες  οµάδες και φτωχές  περιοχές . Έχουν  τεθεί  στόχοι  εθνικής  εµβέλειας  για να 
αυξηθούν  τα ποσοστά  συµµετοχής  των γυναικών  και των ευάλωτων  οµάδων . Η Ιρλανδία  
αναλα µβάνει  επίσης  δράση  σε µια σειρά  από τοµείς για τη βελτίωση  της ποιότητας  της 
εργασίας  και της παραγωγικότητας . Στους  τοµείς της υγείας  και της ασφάλειας , έχουν  
µειωθεί  σηµαντικά  τα σοβαρά  και τα θανατηφόρα  ατυχή µατα. Επίσης  δίνεται  προτεραιότητα  
στις επενδύσεις  για την έρευνα  και την ανάπτυξη . Η οµάδα εµπειρογνω µόνων  για τις 
µελλοντικές  ανάγκες  δεξιοτήτων  υπέβαλε  µια σειρά  από εκθέσεις  στις οποίες  εντοπίζονται  οι 
εµφανιζό µενες ελλείψεις  δεξιοτήτων  και προχώρησε  σε συστάσεις  στρατηγικής  για την 
κάλυψή  τους. Το γεγονός  αυτό  οδήγησε  σε αύξηση  των επενδύσεων , συµπεριλα µβανο µένης 
της κατάρτισης  σε θέµατα πληροφορικής . Ωστόσο , το εθνικό  σχέδιο  δράσης  δεν περιέχει  
επαρκή  στοιχεία  σχετικά  µε τον αντίκτυπο  των πολιτικών  αυτών . 
∆ιακυβέρνηση : Η κοινωνική  συνεργασία  παρα µένει ισχυρή  στην  Ιρλανδία , αλλά  η 
πρόσφατη  επιβράδυνση  της οικονο µίας άσκησε  πιέσεις  στη διαδικασία  συνεργασίας . Η 
προβολή  της ευρωπαϊκής  στρατηγικής  για την απασχόληση  είναι  περιορισ µένη στο ευρύτερο  
κοινό . Πέρα  από το ΕΚΤ , λίγες  πληροφορίες  παρέχονται  σχετικά  µε τα χρηµατοδοτικά  
κονδύλια  για τη στήριξη  των κατευθυντήριων  γραµµών.  
Απάντηση  στις συστάσεις  του Συµβουλίου  και βασικές  προκλήσεις : Έχουν  υιοθετηθεί  
µέτρα µε τα οποία  έχουν  αρχίσει  να εφαρ µόζονται  ορισµένες από τις συστάσεις  του 
Συµβουλίου  Απασχόλησης . Έχει επιτευχθεί  σηµαντική  πρόοδος  στην  αντιµετώπιση  των 
περιφερειακών  ανισοτήτων . Η διαφορά  των ποσοστών  ανεργίας  έχει µειωθεί  σήµεργασία  σε 
µόλις πάνω  από 1% µεταξύ  των δύο περιφερειών  και η στόχευση  των επενδύσεων  και των 
επιδοτήσεων  στη φτωχότερη  περιφέρεια  είχε θετικό  αντίκτυπο . Η πρόσφατη  εθνική  
χωροταξική  στρατηγική  παρουσιάζει  ένα εικοσαετές  στρατηγικό  πλαίσιο  για την προώθηση  
µιας δικαιότερης  εξάπλωσης  της ανάπτυξης  µεταξύ  των περιφερειών . Έχουν  επιτευχθεί  
 
 63    σηµαντικές  αυξήσεις  στα ποσοστά  συµµετοχής  στη διά βίου µάθηση  και έχουν  αναληφθεί  
πρωτοβουλίες  για την ενδοεργασιακή  κατάρτιση . Ωστόσο , παρά  τα στοιχεία  για την ανάληψη  
πολυάριθ µων πρωτοβουλιών  και µέτρων  στον  τοµέα αυτό , είναι  δύσκολο  να ειπωθεί  ότι 
υπάρχει  ένα συνολικό  συνεκτικό  πλαίσιο . Έχουν  τεθεί  ορισµένοι στόχοι , αλλά  δεν υπάρχουν  
επαρκείς  πληροφορίες  σχετικά  µε την πρόοδο  που επιτυγχάνεται . Έχουν  ληφθεί  ορισµένα 
µέτρα σχετικά  µε τα θέµατα των φύλων  και η Ιρλανδία  έχει δεσµευθεί  να αναπτύξει  µια 
πενταετή  εθνική  στρατηγική  για τις γυναίκες . Ωστόσο , οι διαχωρισ µοί στην  εργασία  και οι 
µισθολογικές  διαφορές  ανδρών  και γυναικών  (19% το 2000) παρα µένουν  σε υψηλά  επίπεδα  
και δεν έχουν  τεθεί  στόχοι  στον  τοµέα αυτό . Έχει επιτευχθεί  κάποια  πρόοδος  στον  τοµέα της 
φροντίδας  των παιδιών , αλλά  η παροχή  των σχετικών  υπηρεσιών  καθώς  και το κόστος  τους 
συνεχίζουν  να αποτελούν  ένα πρόβλη µα. Επιτεύχθηκε  περαιτέρω  πρόοδος  για τη µη 
φορολόγηση  των χαµηλόµισθων  εργαζο µένων , όχι όµως και στην  εξατο µικευµένη 
προσαρ µογή της φορολογίας . 
 
 64    ΙΤΑΛΙΑ  
Πλαίσιο  της οικονο µίας και της αγοράς  εργασίας : Το ΑΕγχΠ  αυξήθηκε  µόνο κατά  0,4% 
το 2002, ενώ για το 2003 δεν αναµένεται  αύξηση  πέραν  του 0,3%. Το 2002 η δηµιουργία  
νέων  θέσεων  εργασίας  συνεχίστηκε  µε ικανοποιητικούς  ρυθµούς (+1,1%), αλλά  κατά  τη 
συνολική  διάρκεια  του 2003 σηµείωσε  επιβράδυνση  (προβλέπεται  +0,8%). Παρά  την 
υπέρβαση  για πρώτη  φορά  του ορίου  του 55% το 2002 (55,5%), το ποσοστό  απασχόλησης  
της Ιταλίας  είναι  από τα χαµηλότερα  στην  ΕΕ των 15. Το ποσοστό  απασχόλησης  των 
γυναικών  παρουσιάζει  αύξηση  αλλά  παρα µένει πολύ  χαµηλό στο 42,0%. Το ποσοστό  των 
εργαζο µένων  µεγαλύτερης  ηλικίας  παρουσίασε  επίσης  περιορισ µένη αύξηση , αλλά  
παρα µένει στο πολύ  χαµηλό επίπεδο  του 28,9%. Η ανεργία  µειώθηκε  και άλλο  το 2002 και 
έπεσε  στο 9,0%: προβλέπεται  και νέα περιορισ µένη µείωσή  της στο 8,8% για το 2003. Η 
ανεργία  των νέων  παρα µένει πηγή  ανησυχίας  (µε ποσοστό  9,7% το 2002 έναντι  7,2% του 
µέσου  όρου  στην  ΕΕ), όπως  επίσης  και το ποσοστό  µακροχρόνιας  ανεργίας , που ανέρχεται  
στο 5,3%, και το ποσοστό  ανεργίας  των γυναικών  (12,2%). Συνεχίζουν  να υπάρχουν  µεγάλες  
γεωγραφικές  ανισορροπίες  παρά  τις πρόσφατες  θετικές  τάσεις .  
Εξελίξεις  της πολιτικής  απασχόλησης : Το εθνικό  σχέδιο  δράσης  για το 2003 επιβεβαιώνει  
τους ακόλουθους  στόχους  για το 2005: συνολικό  ποσοστό  απασχόλησης  στο 58,5%, ποσοστό  
απασχόλησης  για τις γυναίκες  στο 46% και για τους εργαζο µένους  µεγαλύτερης  ηλικίας  στο 
40%. Οι στόχοι  αυτοί  προβλέπεται  να επιτευχθούν  µέσω της εφαρ µογής µεταρρυθ µίσεων  που 
θα ενισχύσουν  την ευελιξία  των ρυθµίσεων  σχετικά  µε τις συµβάσεις  και το χρόνο  εργασίας , 
καθώς  και των αλλαγών  στα συστή µατα εκπαίδευσης  και συνταξιοδότησης . Οι σχεδιαζό µενες 
µεταρρυθ µίσεις  σε δύο ακόµα τοµείς (της διάρκειας  και του επιπέδου  των παροχών  ανεργίας  
καθώς  και των ποσοστών  φορολόγησης  του εργατικού  εισοδή µατος) αναµένεται  ότι θα 
συµβάλουν  στην  αύξηση  της προσφοράς  εργατικού  δυνα µικού µε την ενίσχυση  της 
ελκυστικότητας  της εργασίας . Παρότι  οι µεταρρυθ µίσεις  έχουν  ενισχύσει  την ευελιξία  της 
αγοράς  εργασίας , έτσι ώστε  να βελτιωθεί  η αποτελεσ µατικότητά  της, πρέπει  να 
αντιµετωπισθεί  το ζήτηµα του κατακερ µατισµού των διαφόρων  µορφών  συµβάσεων  και των 
τοµέων, όπως  επίσης  και ο κίνδυνος  διαχωρισ µών µεταξύ  των δύο φύλων . Για τη Νότια  
Ιταλία  το εθνικό  σχέδιο  δράσης  επιβεβαιώνει  τους στόχους  που διατυπώθηκαν  στο ΚΠΣ  
2000-2006: ανάπτυξη  πάνω  από τον κοινοτικό  µέσο όρο έως τα µέσα της δεκαετίας  και 
ποσοστό  απασχόλησης  περίπου  60% έως το 2010, µέσω της ενίσχυσης  της ευελιξίας  και της 
διαφάνειας  στην  αγορά  εργασίας , που εµµέσως  θα ευνοήσουν  την νοµιµοποίηση  της 
απασχόλησης  εργαζο µένων  οι οποίοι  ήδη εργάζονται  στην  παραοικονο µία. Με τα 
«διεπαγγελ µατικά  ταµεία», που θα ξεκινήσουν  την λειτουργία  τους το 2004 και θα τα 
διαχειρίζονται  οι κοινωνικοί  εταίροι , αναµένεται  να δοθεί  η απαραίτητη  ώθηση  στη συνεχή  
κατάρτιση  και τη διά βίου µάθηση . 
∆ιακυβέρνηση : Οι περιφέρειες  µπόρεσαν  να συµµετάσχουν  ενεργώς  χάρις  στις αρµοδιότητές  
τους για τη χάραξη  πολιτικής  και τη διαχείριση  των δηµόσιων  υπηρεσιών  απασχόλησης  και 
του ΕΚΤ  εντός  των γεωγραφικών  τους συνόρων . Οι κοινωνικοί  εταίροι  δεν συµµετείχαν  σε 
ανάλογο  βαθµό, καθώς  δεν επετεύχθη  συµφωνία  µεταξύ  των 37 διαφορετικών  οργανώσεων  
που τους απαρτίζουν . Η συνεισφορά  του ΕΚΤ  είναι  ιδιαίτερα  σηµαντική  για τις περιφέρειες , 
στις οποίες  αποτελεί  το κύριο  χρηµατοδοτικό  εργαλείο  για την άσκηση  ενεργών  πολιτικών . 
Απάντηση  στις συστάσεις  του Συµβουλίου  και βασικές  προκλήσεις : Έχουν  υιοθετηθεί  
µέτρα µε τα οποία  έχουν  αρχίσει  να εφαρ µόζονται  ορισµένες από τις συστάσεις  του 
Συµβουλίου  Απασχόλησης . Ως απάντηση  στη σύσταση  για την προσαρ µοστικότητα  
ψηφίστηκε  νοµοθεσία  σχετικά  µε την ευελιξία . Θα πρέπει  να δοθεί  προσοχή  στην  
αντιµετώπιση  του διαχωρισ µού της αγοράς  εργασίας  µεταξύ  των συµβάσεων  αορίστου  και 
 
 65    ορισµένου χρόνου . Η σύσταση  σχετικά  µε την προσφορά  εργατικού  δυνα µικού και την 
παράταση  του επαγγελ µατικού  βίου λήφθηκε  υπόψη  στην  πρόσφατη  µεταρρύθ µιση του 
συνταξιοδοτικού  συστή µατος. Θα πρέπει  να προσφερθούν  κατάλληλα  κίνητρα  έτσι ώστε  να 
επιµηκυνθεί  η παρουσία  των εργαζο µένων  στην  αγορά  εργασίας  (συµπεριλα µβανο µένης της 
µερικής  απασχόλησης ). ∆εν έχει επιτευχθεί  µεγάλη  πρόοδος  για την παροχή  υπηρεσιών  
φροντίδας  των παιδιών . Όσον  αφορά  τη διά βίου µάθηση , τα επιπλέον  κονδύλια  που 
ανακοινώθηκαν  αναµένεται  να συµβάλουν  σηµαντικά  στην  αντιµετώπιση  των υφιστά µενων  
αδυνα µιών. Οι εκπαιδευτικές  µεταρρυθ µίσεις  αναµένεται  να συµβάλουν  στην  πρόληψη  της 
πρόωρης  αποχώρησης  από το σχολείο  και να αυξήσουν  το βαθµό ανταπόκρισης  της 
τριτοβάθ µιας εκπαίδευσης  στις ανάγκες  της αγοράς  εργασίας . Πρέπει  επίσης  να επιση µανθεί  
η άνιση  πρόοδος  που επιτεύχθηκε  στις υπηρεσίες  εκτέλεσης , διότι , παρά  την ουσιαστική  
ενίσχυση  των δηµόσιων  υπηρεσιών  απασχόλησης  (µε µικρότερη  αποτελεσ µατικότητα  στη 
Νότια  Ιταλία ), δεν έχει δηµιουργηθεί  ένα εθνικό  σύστη µα πληροφορικής  για την επεξεργασία  
των στοιχείων . Η κάλυψη  και η αποτελεσ µατικότητα  της ασφάλισης  κατά  της ανεργίας  και 
των προγρα µµάτων  ενεργητικών  πολιτικών  για την αγορά  εργασίας  θα πρέπει  να βελτιωθούν , 
ιδίως  στη Νότια  Ιταλία . Όσον  αφορά  τη δηµιουργία  θέσεων  εργασίας , οι δείκτες  επίδοσης  
επιση µαίνουν  την ύπαρξη  ορισµένων  βελτιώσεων . Ωστόσο , το πραγ µατικό  αποτέλεσ µα των 
κινήτρων  που έχουν  στόχο  τη Νότια  Ιταλία  δεν είναι  σαφές , παρότι  πιθανώς  βοηθήθηκε  η 
µετατροπή  της αδήλωτης  εργασίας  σε επίση µη απασχόληση . Η αδήλωτη  εργασία  θα πρέπει  
να µειωθεί  περαιτέρω  µέσω της κατάργησης  µιας σειράς  αντικινήτρων  στο φορολογικό  
σύστη µα και της συνεπέστερης  εφαρ µογής του νόµου.  
 
 66    ΛΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟ  
Πλαίσιο  της οικονο µίας και της αγοράς  εργασίας : Η δυσµενής οικονο µική συγκυρία  το 
2002 επηρέασε  την αγορά  εργασίας : ιδιαίτερα  χαµηλή ανάπτυξη  του ΑΕγχΠ  (+1,3% το 2002 
έναντι  +8,9% το 2000), ποσοστό  ανεργίας  που αυξήθηκε  για πρώτη  φορά  ύστερα  από το 
1998 (2,8% του ενεργού  πληθυσ µού το 2002 και πρόβλεψη  3,7% για το 2003), µ ειωµένη 
αύξηση  της εγχώριας  απασχόλησης  (+3,2% το 2002· +5,6% το 2001), ελαφρά  αύξηση  του 
ποσοστού  της συνολικής  απασχόλησης  (63,7% το 2002, δηλαδή  +0,6%), ποσοστό  
απασχόλησης  των γυναικών  το οποίο  εµφανίζει  παρό µοιες τάσεις  (51,6% το 2002· 50,9% το 
2001) και ποσοστό  απασχόλησης  των εργαζο µένων  µεγαλύτερης  ηλικίας  που παρουσιάζει  
ικανοποιητική  αύξηση , αλλά  παρα µένει σε χαµηλά επίπεδα  (28,3% το 2002· 25,6% το 2001). 
Εξελίξεις  της πολιτικής  απασχόλησης : Γενικότερα , το εθνικό  σχέδιο  δράσης , παραθέτοντας  
ένα σύνολο  µέτρων  των οποίων  έχει ξεκινήσει  ή προβλέπεται  η εφαρ µογή, σχετικά  σπάνια  
προτάσσει  ποσοτικούς  στόχους  για τα µέτρα που παρουσιάζονται . Επικεντρώνεται  στην  
αύξηση  των ποσοστών  απασχόλησης  των γυναικών , την ενίσχυση  της ενσω µάτωσης  µέσω 
της εργασίας  και τη συνέχιση  των µεταρρυθ µίσεων  στον  τοµέα της παιδείας  και της 
κατάρτισης . Μέχρι  στιγµής αναζητούνται  σε µεγάλο  βαθµό τα αίτια  του προβλή µατος για το 
χαµηλό ποσοστό  απασχόλησης  των εργαζο µένων  µεγαλύτερης  ηλικίας . Μολονότι  η ανεργία  
έχει χαρακτήρα  ευρύτατα  εποχιακό , συνεχίζει  να ενθαρρύνεται  η δηµιουργία  νέων  θέσεων  
εργασίας , είτε µέσω της καλύτερης  αναγνώρισης  των κοινωνικών  πρωτοβουλιών  υπέρ  της 
απασχόλησης  είτε µε την προώθηση  της επιχειρη µατικής  δραστηριότητας . Η βελτίωση  της 
ποιότητας  και της παραγωγικότητας  της εργασίας , που εµφανίζεται  στην  προσπάθεια  
συνδυασ µού του οικογενειακού  και του επαγγελ µατικού  βίου ή στην  παράταση  των νοµικών  
διατάξεων  για την οργάνωση  της εργασίας , θα πρέπει  από την πλευρά  της να αξιοποιηθεί  
ευρύτερα , ιδίως  υπέρ  των εργαζο µένων  µεγαλύτερης  ηλικίας . 
∆ιακυβέρνηση : Μια τριµερής επιτροπή  (κυβέρνηση -εργοδότες -συνδικαλιστικές  ενώσεις ) 
ενέκρινε  το εθνικό  σχέδιο  δράσης . Το παρατηρητήριο  των επαγγελ µατικών  σχέσεων  και της 
απασχόλησης  διασφαλίζει  την παρακολούθηση  της εφαρ µογής του. Οι κοινωνικοί  εταίροι  
διαδρα µατίζουν  επίσης  σηµαντικό  αυτόνο µο ρόλο  µέσω πρωτοβουλιών  που αναλα µβάνουν  
είτε από κοινού  (µερική  απασχόληση , τηλεργασία ) είτε χωριστά . Η συνεργασία  µεταξύ  των 
υπηρεσιών  του Λουξε µβούργου , ιδιωτικών  ή δηµόσιων , που έχουν  ως αντικεί µενο την 
απασχόληση  ή την κατάρτιση , φαίνεται  να ενισχύεται . Τέλος , τα υπουργεία  που συµµετέχουν  
στο εθνικό  σχέδιο  δράσης  (εργασίας , γυναικείων  υποθέσεων  της γυναίκας , παιδείας ) είναι  
επίσης  µέλη των φορέων  διαχείρισης  των προγρα µµάτων  του στόχου  3 και του EQUAL. 
Απάντηση  στις συστάσεις  του Συµβουλίου  και βασικές  προκλήσεις : Έχουν  υιοθετηθεί  
µέτρα µε τα οποία  έχουν  αρχίσει  να εφαρ µόζονται  ορισµένες από τις συστάσεις  του 
Συµβουλίου  Απασχόλησης . Η βελτίωση  της ποιότητας  στην  παιδεία  και την κατάρτιση  
προωθείται  ιδίως  µε τη λήψη  νέων  στοχοθετη µένων  µέτρων  για τους νέους  χωρίς  προσόντα  
και µε τη διευκόλυνση  της ατοµικής πρόσβασης  στη συνεχή  κατάρτιση . Η αξιολόγηση  της 
συνολικής  στρατηγικής , που ανακοινώθηκε  στο εθνικό  σχέδιο  δράσης  2002, αναµένεται  να 
επιτρέψει  την ενίσχυση  της συνοχής  µεταξύ  των συστη µάτων  εκπαίδευσης  και κατάρτισης . 
Μέχρι  στιγµής δεν έχει δοθεί  καµία συνολική  διαρθρωτική  απάντηση , τουλάχιστον  στον  
ιδιωτικό  τοµέα, για να υπάρξει  λύση  στο χαµηλό ποσοστό  απασχόλησης  των εργαζο µένων  
µεγαλύτερης  ηλικίας . Επιση µαίνεται  όµως το σχέδιο  κατάργησης  του συστή µατος που 
επιβάλλει  στους  δικαιούχους  ή σύνταξης  γήρατος  που επιθυ µούν να ασκήσουν  ένα 
επάγγελ µα, την προηγού µενη υποβολή  αίτησης . Η νοµοθεσία  που ψηφίστηκε  το 2002, η 
οποία  ευνοεί  την παρα µονή στην  αγορά  εργασίας  και µεταρρυθ µίζει το σύστη µα 
ανικανότητας  και ανακατάταξης , δεν αποτέλεσε  ακόµα αντικεί µενο αξιολόγησης . Η τάση  
 
 67    αύξησης  του ποσοστού  απασχόλησης  των γυναικών  συνεχίζει  να στηρίζεται  µε µέτρα που 
διευκολύνουν  το συνδυασ µό του επαγγελ µατικού  βίου µε την οικογένεια , µε τη διευκόλυνση  
της επιστροφής  στην  απασχόληση  και µε την ενίσχυση  της ελκυστικότητας  των 
επαγγελ µατικών  δραστηριοτήτων  για τις γυναίκες . Επιπλέον , θα πρέπει  να αναπτυχθούν  
λύσεις  µε επίκεντρο  την εργασία  για τα άτοµα που καλύπτονται  από το σύστη µα ασφάλισης  
αναπηρίας  τα οποία  είναι  σε θέση  να εργαστούν . Προκει µένου να διαφοροποιηθεί  η δοµή των 
επιχειρήσεων  και να ενθαρρυνθούν  εναλλακτικές  πηγές  δηµιουργίας  θέσεων  εργασίας , θα 
πρέπει  να ενισχυθούν  οι νεοσύστατες  επιχειρήσεις  και η επιχειρη µατική  κατάρτιση .  
 
 68    ΚΑΤΩ  ΧΩΡΕΣ  
Πλαίσιο  της οικονο µίας και της αγοράς  εργασίας : Για το 2003 το ποσοστό  ανάπτυξης  του 
ΑΕγχΠ  προβλέπεται  να είναι  αρνητικό  στο -0,9%, που αποτελεί  και τη χαµηλότερη  επίδοση  
κράτους  µέλους  στην  ΕΕ και απεικονίζει  τη συνέχιση  της οικονο µικής επιβράδυνσης . Το 
πραγ µατικό  κόστος  ανά µονάδα  εργασίας , που κορυφώθηκε  το 2003, µ ειώνοντας  έτσι 
σηµαντικά  την ανταγωνιστικότητα , αναµένεται  να µειωθεί  από το 2004. Η ανεργία  
παρουσίασε  ταχεία  αύξηση  από τα τέλη του 2001. Ενώ τα ποσοστά  απασχόλησης  των 
ανδρών  και των γυναικών  υπερβαίνουν  κατά  πολύ  τους στόχους  της Λισσαβώνας , το 
ποσοστό  απασχόλησης  των εθνικών  µειονοτήτων  υπολείπεται  σε µεγάλο  βαθµό των στόχων . 
Η απασχόληση  των εργαζο µένων  µεγαλύτερης  ηλικίας  βελτιώθηκε  αρκετά  και βρίσκεται  
πάνω  από το µέσο όρο της ΕΕ. 
Εξελίξεις  της πολιτικής  απασχόλησης : Το εθνικό  σχέδιο  δράσης  εντοπίζει  τις κύριες  
προκλήσεις  µε ορίζοντα  τριών  ετών . Παρότι  η στρατηγική  προσέγγιση  για την επίτευξη  των 
στόχων  της «πλήρους  απασχόλησης » και της «ενίσχυσης  της κοινωνικής  συνοχής » είναι  
ισχυρή , ο στόχος  για τη «βελτίωση  της ποιότητας  και της παραγωγικότητας » δεν 
παρουσιάζεται  επαρκώς . Ωστόσο , για την εφαρ µογή της αρχής  ότι «όποιος  µπορεί  θα πρέπει  
να εργαστεί », οι επενδύσεις  στο ανθρώπινο  δυνα µικό πρέπει  να γίνουν  λιγότερο  επιφανειακές  
και να υλοποιηθούν  µεγάλες  επενδύσεις  στον  τοµέα του κεφαλαίου  και της καινοτο µίας. 
Έχουν  τεθεί  φιλόδοξοι  εθνικοί  στόχοι  για τη συµµετοχή  των εθνικών  µειονοτήτων  και των 
γυναικών  στην  αγορά  εργασίας . Η ανεργία  των νέων  θα ανέλθει  σε ποσοστό  που δεν 
υπερβαίνει  το διπλάσιο  της συνολικής  ανεργίας . Τα φορολογικά  µέτρα µειώνουν , αλλά  δεν 
αντιµετωπίζουν  πλήρως  τις παγίδες  της ανεργίας . Οι µεταρρυθ µίσεις  του ασφαλιστικού  
συστή µατος επικεντρώνονται  στη µείωση  της έντονης  εξάρτησης  από ττις παροχές : το 8% 
περίπου  του εργατικού  δυνα µικού βρίσκεται  στην  ανεργία  ή λαµβάνει  παροχές  κοινωνικής  
στήριξης  και το 13% περίπου  υπάγεται  στο σύστη µα αναπηρίας . Η ευνοϊκή  φορολογική  
µεταχείριση  των συστη µάτων  πρόωρης  συνταξιοδότησης  αναµένεται  να καταργηθεί , µε την 
προϋπόθεση  να ευοδωθούν  οι τελικές  ρυθµίσεις  σε συνεργασία  µε τους κοινωνικούς  
εταίρους . Οι πολιτικές  µετανάστευσης , που δεν γίνονται  αποδεκτές  για να αντισταθ µιστεί  η 
γήρανση  του πληθυσ µού, έχουν  περιοριστικό  χαρακτήρα . Ανησυχίες  γεννά  η συνεχιζό µενη 
υστέρηση  στην  εφαρ µογή µιας συνολικής  προσέγγισης  για την οµάδα των ενηλίκων  (78% µη 
συµµόρφωση  και 25% εισροές  στη µακροχρόνια  ανεργία ). Τα στοιχεία  σχετικά  µε τη 
βιωσι µότητα  των θέσεων  εργασίας  υπογρα µµίζουν  επίσης  την ανάγκη  να βελτιωθεί  η 
ποιότητα  των µέτρων  ενεργοποίησης . 
∆ιακυβέρνηση : Η πρόσφατη  συµφωνία  για το συµβατικό  πάγω µα των αποδοχών  
επιβεβαιώνει  τον ισχυρό  ρόλο  της κοινωνικής  συνεργασίας . Η αυτορρύθ µιση των κοινωνικών  
εταίρων  έχει επίσης  προοδεύσει  σηµαντικά . Τα προγρά µµατα επανενσω µάτωσης  ανατίθενται  
σε ιδιωτικές  εταιρείες  µε βάση  τα αποτελέσ µατά τους. Οι εταιρείες  αυτές  αντιµετωπίζουν  
ωστόσο  δυσκολίες  στην  επίτευξη  των εν λόγω  αποτελεσ µάτων  και δυσκολεύονται  να 
ανταποκριθούν  στη ζήτηση  προγρα µµάτων  προς  άτοµα που έχουν  αποµακρυνθεί  από την 
αγορά  εργασίας . Ο ρόλος  των δηµόσιων  υπηρεσιών  απασχόλησης  περιορίζεται  στη 
µεσολάβηση  για την εξεύρεση  θέσεων  εργασίας  από τους νέους  άνεργους . Οι δήµοι, που 
επωµίζονται  πλήρως  τη χρηµατοδοτική  αρµοδιότητα , αποτελούν  τους κύριους  παράγοντες  
των πολιτικών  ενεργοποίησης . Το σύστη µα χρηµατοδότησης  ωθεί το σύστη µα 
διαµεσολάβησης  των δήµων να εξασφαλίζει  την όσο το δυνατόν  ταχύτερη  εξεύρεση  εργασίας  
από όσο το δυνατόν  περισσότερους  δικαιούχους  του συστή µατος κοινωνικής  πρόνοιας , 
γεγονός  που µπορεί  να µην γίνεται  εις βάρος  της διατηρησι µότητας  των θέσεων  εργασίας  που 
καταλα µβάνουν . Το εθνικό  σχέδιο  δράσης  σιωπά  όσον  αφορά  τα δηµοσιονο µικά κονδύλια  
για τα µέτρα πολιτικής . Η συρρίκνωση  των προϋπολογισ µών των κρατών  µελών  µπορεί  να 
 
 69    οδηγήσει  στην  καλύτερη  απορρόφηση  των 1,8 δισεκατο µµυρίων  που διατίθενται  από το 
ΕΚΤ . 
Απάντηση  στις συστάσεις  του Συµβουλίου  και βασικές  προκλήσεις : Έχουν  υιοθετηθεί  
µέτρα µε τα οποία  έχουν  αρχίσει  να εφαρ µόζονται  ορισµένες από τις συστάσεις  του 
Συµβουλίου  Απασχόλησης . Σε απάντηση  της νέας σύστασης  για τη διά βίου µάθηση , το 
εθνικό  σχέδιο  δράσης  παραθέτει  ορισµένα µέτρα για να προληφθεί  η αποκοπή  των 
εργαζο µένων  µε χαµηλή ειδίκευση  από την αγορά  εργασίας , χωρίς  όµως να αναφέρει  τα 
προσδοκώ µενα αποτελέσ µατα. Η απάντηση  στην  έκκληση  να αξιοποιηθούν  επίσης  η 
επανακατάρτιση  και η εκπαίδευση  για την αντιµετώπιση  της ανεργίας  δεν είναι  ακόµη 
επαρκής . Για να δοθεί  κατάλληλη  απάντηση  στη νέα σύσταση  για τη µείωση  των 
µισθολογικών  διαφορών  µεταξύ  ανδρών  και γυναικών  (21%), οι πολιτικές  για την 
αντιµετώπιση  των µεταξύ  τους διαχωρισ µών στα επαγγέλ µατα θα πρέπει  να συµπληρωθούν  
µε πολιτικές  που θα ενθαρρύνουν  περισσότερο  τις γυναίκες  να αναλάβουν  πλήρη  
απασχόληση . Σύµφωνα  µε τη σύσταση  για την ανταµοιβή της εργασίας , τα όρια που τέθηκαν  
στους  δήµους (από το 2004) όσον  αφορά  την παροχή  πρόσθετης  εισοδη µατικής  ενίσχυσης  
µπορεί  να συµβάλουν  στην  περαιτέρω  µείωση  των παγίδων  της ανεργίας . Η σχεδιαζό µενη 
µεταρρύθ µιση του συστή µατος για τα άτοµα µε αναπηρία , σε συνδυασ µό µε έναν µηχανισ µό 
παροχής  «κινήτρων  και αντικινήτρων » που θα παροτρύνει  (όπου  αυτό  είναι  δυνατό ) τόσο  
τους εργοδότες  όσο και τους ασθενείς  εργαζο µένους  να επιζητούν  την ταχεία  επιστροφή  των 
τελευταίων  στο χώρο  εργασίας , φαίνεται  ότι είναι  κατάλληλα  για να µειωθούν  οι εισροές  στο 
σύστη µα αυτό . Παρότι  δίδεται  µεγαλύτερη  προσοχή  στην  ενεργοποίηση  των δικαιούχων  
παροχών  αναπηρίας  και στην  αύξηση  της παρουσίας  των εθνικών  µειονοτήτων  και των 
(νέων ) γυναικών  στο σύστη µα, τα αναµενόµενα αποτελέσ µατα, όσον  αφορά  τις εκροές , δεν 
είναι  σαφή . Επιπλέον , πρέπει  να αναληφθεί  δράση  για τη δηµιουργία  ενός ολοκληρω µένου 
συστή µατος που θα ενθαρρύνει  την παράταση  του επαγγελ µατικού  βίου και θα αποθαρρύνει  
την πρόωρη  συνταξιοδότηση . Επίσης , θα πρέπει  να προωθηθεί  η ενίσχυση  των προληπτικών  
και των ενεργητικών  µέτρων  για την οµάδα των ενηλίκων  και να διευκολυνθεί  η ενσω µάτωση  
των µειονοτήτων  και των υπηκόων  τρίτων  χωρών  τόσο στο σχολικό  σύστη µα όσο και στην 
αγορά  εργασίας .  
 
 70    ΑΥΣΤΡΙΑ  
Πλαίσιο  της οικονο µίας και της αγοράς  εργασίας : Η αύξηση  του ΑΕγχΠ  ανήλθε  στο 1,4% 
το 2002 και αναµένεται  να µειωθεί  στο 0,9% το 2003. Το ποσοστό  της ανεργίας  αυξήθηκε  
στο 4,3% το 2002 και αναµένεται  να φτάσει  στο 4,5% το 2003. Ωστόσο , το ποσοστό  της 
µακροχρόνιας  ανεργίας  µειώθηκε  στο 0,8%. Η ανεργία  των νέων , παρότι  αυξήθηκε  στο 3,7% 
το 2002, παρα µένει σε ένα από τα χαµηλότερα  ποσοστά  στην  ΕΕ. Η συνολική  αύξηση  της 
απασχόλησης  το 2002 ήταν  -0,4%, αλλά  το ποσοστό  της απασχόλησης  αυξήθηκε  στο 69,3%. 
Παρότι  το ποσοστό  απασχόλησης  των ανδρών  σηµείωσε  και νέα µείωση  (75,7%), το 
ποσοστό  απασχόλησης  των γυναικών  παρουσίασε  σηµαντική  αύξηση  (63,1%), κυρίως  χάρις  
στη µερική  απασχόληση . Το ποσοστό  απασχόλησης  των εργαζο µένων  µεγαλύτερης  ηλικίας  
(55-64 ετών ) αυξήθηκε  στο 30,0% το 2002. 
Εξελίξεις  της πολιτικής  απασχόλησης : Η αυστριακή  κυβέρνηση  έχει θέσει  τον εθνικό  
στόχο  να αυξηθεί  το ποσοστό  απασχόλησης  των γυναικών  στο 65% το 2005. Προκει µένου η 
Αυστρία  να φέρει  εις πέρας  τη µείζονα  αυτή  πρόσκληση , να αυξηθεί  δηλαδή  η συµµετοχή  
των εργαζο µένων  µεγαλύτερης  ηλικίας , το κοινοβούλιο  ψήφισε  δέσµη µεταρρυθ µίσεων  για 
τις συντάξεις  καθώς  και µια σειρά  από µέτρα, όπως  µειώσεις  των ασφαλιστικών  εισφορών  
και ένα πιο ισορροπη µένο σύστη µα πρόωρης  συνταξιοδότησης . Επίσης , στην  ατζέντα  είναι  
και η ενίσχυση  του δικαιώ µατος στη µερική  απασχόληση . Λαµβάνονται  µέτρα για την 
αύξηση  του ποσοστού  των νεοσύστατων  επιχειρήσεων  και για την ανάπτυξη  ενεργητικής  
πολιτικής  για την αγορά  εργασίας . Για να ενισχυθεί  η οικονο µική βάση  και για να 
αξιοποιηθούν  όσο το δυνατόν  καλύτερα  οι δυνατότητες  του εργατικού  δυνα µικού, η 
κυβέρνηση  θεωρεί  ιδιαίτερα  σηµαντικό  να αυξήσει  σταδιακά  το µερίδιο  της έρευνας  και της 
ανάπτυξης  από 1,95% του ΑΕγχΠ  το 2002 σε 3% το 2010. Όσον  αφορά  τη βελτίωση  της 
ποιότητας  και της παραγωγικότητας , τα µέτρα που λαµβάνει  η Αυστρία  εστιάζονται  στους  
τοµείς της διά βίου µάθησης , της ευελιξίας  και της σταθερότητας  των θέσεων  εργασίας , στην  
ενίσχυση  της υγείας  και της ασφάλειας , στην  καταπολέ µηση των διακρίσεων  και στη 
βελτίωση  της οργάνωσης  της εργασίας , καθώς  και της ισορροπίας  στον  επαγγελ µατικό  βίο, 
αν και οι πολιτικές  που περιέχει  το εθνικό  σχέδιο  δράσης  για την εφαρ µογή του στόχου  αυτού  
παρα µένουν  πολύ  γενικόλογες . Όσον  αφορά  την ενίσχυση  της κοινωνικής  συνοχής  και 
ενσω µάτωσης , το εθνικό  σχέδιο  δράσης  παραπέ µπει βασικά  στο εθνικό  σχέδιο  δράσης  για 
την ενσω µάτωση . Η µεσοπρόθεσ µη προοπτική  των πολιτικών  δεν αναπτύσσεται  επαρκώς  µε 
λίγες  εξαιρέσεις . 
∆ιακυβέρνηση : Όλοι  οι κύριοι  παράγοντες  (τα διάφορα  υπουργεία , οι κοινωνικοί  εταίροι , τα 
οµόσπονδα  κρατίδια , οι περιφέρειες , ορισµένες ΜΚΟ ) συµµετείχαν  στη χάραξη  του εθνικού  
σχεδίου  δράσης . Οι κοινωνικοί  εταίροι  παραδιοσιακά  παίζουν  µείζονα  ρόλο  στην  πολιτική  
απασχόλησης  της Αυστρίας , πέρα  από τα θέµατα που άπτονται  του εθνικού  σχεδίου  δράσης . 
Στην  Αυστρία  το ΕΚΤ  αξιοποιείται  ιδίως  για την επανενσω µάτωση  των µειονεκτουσών  
οµάδων  στην  αγορά  εργασίας  και αντιπροσωπεύει  περίπου  το ένα έκτο του προϋπολογισ µού 
για τα ετήσια  προγρά µµατα ενεργητικών  πολιτικών  για την αγορά  εργασίας  το 2002. 
Απάντηση  στις συστάσεις  του Συµβουλίου  και βασικές  προκλήσεις : Έχουν  υιοθετηθεί  
µέτρα µε τα οποία  έχουν  αρχίσει  να εφαρ µόζονται  ορισµένες από τις συστάσεις  του 
Συµβουλίου  Απασχόλησης . Περιγράφονται  διάφορες  ενέργειες  που αποσκοπούν  στην  
ενίσχυση  της διά βίου µάθησης , όπως  το σύµφωνο  για τη νεότητα , την απασχόληση  και την 
κατάρτιση , που συνήφθη  µεταξύ  της κυβέρνησης  και των κοινωνικών  εταίρων  το 2002. Τη 
στιγµή αυτή  βρίσκεται  σε εξέλιξη  η εφαρ µογή της συνολικής  στρατηγικής  που περιέχεται  στο 
παρόν  κυβερνητικό  πρόγρα µµα. Εφαρ µόζονται  σηµαντικές  πολιτικές  µεταρρύθ µισης των 
συντάξεων , προγρά µµατα ενεργητικών  πολιτικών  για την αγορά  εργασίας  και επιδοτήσεις  
 
 71    του κόστους  εργασίας . Η αύξηση  του ποσοστού  απασχόλησης  των εργαζο µένων  µεγαλύτερης  
ηλικίας  αποτελεί  µακρόπνοο  στόχο  και η βελτίωση  του ποσοστού  απασχόλησης  της 
ηλικιακής  οµάδας  55-64 ετών  κατά  1,4 εκατοστιαίες  µονάδες  µεταξύ  του 2001 και του 2002 
αποτελεί  θετικό  σηµείο. Αναλα µβάνεται  µια σειρά  από ενδιαφέροντα  σχέδια  στον  τοµέα των 
ίσων  ευκαιριών , αλλά  ο µόνος στόχος  που έχει τεθεί  ήταν  η αύξηση  του ποσοστού  
απασχόλησης  των γυναικών . Οι µισθολογικές  διαφορές  ανδρών  και γυναικών  παρουσιάζουν  
αυξητικές  τάσεις . Η προσφορά  υπηρεσιών  φροντίδας  των παιδιών  δεν ανταποκρίνεται  µέχρι 
στιγµής στη ζήτηση . Μια πρώτη  αξιολόγηση  του αντίκτυπου  που έχει το επίδο µα φροντίδας  
των παιδιών  στην  ποιότητα  και την ποσότητα  της απασχόλησης  των γυναικών  είχε ανάµικτα 
πορίσ µατα. Επιπλέον , είναι  αναγκαία  η ανάληψη  δράσης  για την παρακολούθηση  και τη 
συµπλήρωση  των πρόσφατων  µεταρρυθ µίσεων  που αποσκοπούν  στη διευκόλυνση  της 
επαγγελ µατικής  κινητικότητας  και τη µείωση  του µη µισθολογικού  κόστους  των 
χαµηλόµισθων  εργαζο µένων . 
 
 72    ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ  
Πλαίσιο  της οικονο µίας και της αγοράς  εργασίας : Το Ακαθάριστο  Εγχώριο  Προϊόν  
µειώνεται  από το 1998 (4,6%). Το 2002, η ανάπτυξη  ήταν  µόλις 0,4% και αναµένεται  να είναι  
αρνητική  το 2003. Τα επίπεδα  της παραγωγικότητας  εξακολουθούν  να είναι  τα χαµηλότερα  
στην  Ευρωπαϊκή  Ένωση  (62,6% του µέσου  όρου  της ΕΕ). Η πρόοδος  για την επίτευξη  των 
στόχων  που τέθηκαν  στη Λισσαβώνα  για την απασχόληση  ήταν  πολύ  ενθαρρυντική  από το 
1998, αλλά  η τάση  αντιστράφηκε  το 2002. Ωστόσο , µόνον  ο στόχος  για την συνολική  
απασχόληση  το 2010 δεν έχει ακόµη επιτευχθεί  (68,2% το 2002), αν και η συνολική  
απασχόληση  έχει ξεπεράσει  κατά  πολύ  το στόχο  για το 2005. Το ποσοστό  ανεργίας  αυξήθηκε  
σηµαντικά  από 4,1% το 2001 σε 6,3% το τρίτο  τρίµηνο του 2003, κατά  το οποίο  η ανεργία  
των γυναικών  ήταν  υψηλότερη  από των ανδρών . Για πρώτη  φορά  από το 1997 ο αριθµός των 
µακροχρόνια  ανέργων  αυξήθηκε  το 2002. 
Εξελίξεις  στην  πολιτική  για την απασχόληση : Η προσέγγιση  προς  τους τρεις  στρατηγικούς  
στόχους  είναι  αρκετά  ισορροπη µένη και αφορά  τόσο  τις πολιτικές  της ζήτησης  όσο και της 
προσφοράς . Οι αρχές  έχουν  δεσµευτεί  να προχωρήσουν  σε µεταρρυθ µίσεις  που αποσκοπούν  
στην  ανάπτυξη  της δοµής των επιχειρήσεων , η οποία  εξακολουθεί  να χαρακτηρίζεται  από 
µικρού  µεγέθους  εταιρείες  µε ένταση  στην  απασχόληση  και µε δυσκολίες  στην  
αναδιάρθρωση  και στην  ενσω µάτωση  της καινοτο µίας. Η κυβέρνηση  έχει ανταποκριθεί  σε 
αυτές  τις προκλήσεις  κυρίως  µέσω προγρα µµάτων  που διακρίνονται  από µια κυρίαρχη  
οικονο µική παρέ µβαση , αλλά  διαδρα µατίζουν  ουσιαστικό  ρόλο  στην  αναδιάρθρωση  της 
οικονο µίας και παρέχουν  τις συνθήκες  που διευκολύνουν  τη δηµιουργία  ειδικευ µένων  θέσεων  
απασχόλησης . Παρά  την πρόοδο  που έχει επιτευχθεί  από το 1997, η απασχόληση  στον  τοµέα 
των υπηρεσιών  έχει µεγάλες  δυνατότητες  ανάπτυξης . Έχει δοθεί  µεγάλη  έµφαση  στην  
στρατηγική  για την διά βίου µάθηση  η οποία  διαδρα µατίζει  πολύ  βασικό  ρόλο  στην  
αντιµετώπιση  σοβαρών  αδυνα µιών στην  εκπαίδευση , την κατάρτιση  και τα επίπεδα  
επαγγελ µατικών  προσόντων , περιλα µβάνοντας  τη µείωση  του υψηλού  ποσοστού  των ατόµων 
που εγκαταλείπουν  πρόωρα  το σχολείο . Ωστόσο , η στρατηγική  της διά βίου µάθησης  δεν έχει 
αρχίσει  να υλοποιείται  πλήρως  και απαιτεί  καλύτερους  µηχανισ µούς παρακολούθησης . Έχει 
βελτιωθεί  ο συντονισ µός µε τη στρατηγική  για την κοινωνική  ενσω µάτωση  και το εθνικό  
σχέδιο  δράσης  για τις ίσες ευκαιρίες . Είναι  πολύ  σηµαντικό  να δοθεί  µεγαλύτερη  έµφαση  στα 
συστή µατα διαχείρισης , ελέγχου  και αξιολόγησης , ώστε  να εξασφαλιστεί  η επίτευξη  των 
στόχων  καθώς  και η κατάλληλη  εκτίµηση των πολιτικών  για την απασχόληση . 
∆ιακυβέρνηση : Πρέπει  να υπάρχει  στενός  συντονισ µός µεταξύ  των πολιτικών  για την 
απασχόληση  και την οικονο µία και να εξασφαλιστούν  αποτελεσ µατικά  συστή µατα παροχής  
και δοµές σε περιφερειακό  και τοπικό  επίπεδο , σε συνδυασ µό µε κατάλληλη  χρηµατοδότηση . 
Η έµφαση  δεν πρέπει  να περιορίζεται  στο κυβερνητικό  επίπεδο , αλλά  να περιλα µβάνει  την 
ενεργό  συµµετοχή  των κοινωνικών  εταίρων  και της κοινωνίας  των πολιτών  κατά  την 
υλοποίηση  του εθνικού  σχεδίου  δράσης . 
Απάντηση  στις συστάσεις  του Συµβουλίου  και βασικές  προκλήσεις : Εγκρίθηκαν  µέτρα τα 
οποία  αρχίζουν  να ανταποκρίνονται  στις συστάσεις  του Συµβουλίου  όσον  αφορά  την 
απασχόληση . ∆ιά βίου µάθηση : µια ολοκληρω µένη στρατηγική  για τη διά βίου µάθηση  
εγκρίθηκε  το 2001. Πρόσφατες  νοµοθετικές  πρωτοβουλίες  για νέους  βασικούς  νόµους όσον  
αφορά  την εκπαίδευση  και την επαγγελ µατική  κατάρτιση  αποτελούν  επίσης  θετική  συµβολή  
στο νοµικό πλαίσιο  για τη στήριξη  της στρατηγικής  για τη διά βίου µάθηση . Ωστόσο , οι 
επίµονοι αρνητικοί  δείκτες  δείχνουν  ότι πρέπει  να γίνουν  βελτιώσεις  στην  υλοποίηση  αυτής  
της στρατηγικής . Απαιτούνται  επείγοντα  µέτρα για τη µείωση  του ποσοστού  των ατόµων που 
εγκαταλείπουν  πρόωρα  το σχολείο  και για να εξασφαλιστεί  η εφαρ µογή ενός εκπαιδευτικού  
 
 73    συστή µατος καλύτερης  ποιότητας  που να ανταποκρίνεται  περισσότερο  στις ανάγκες  της 
αγοράς  εργασίας . Ισότητα  των δύο φύλων : η προσφορά  υπηρεσιών  για την οικογενειακή  
υποστήριξη  εξακολουθεί  να βελτιώνεται  και έχει σηµειωθεί  πρόοδος  ιδιαίτερα  όσον  αφορά  
την υποδο µή για την φροντίδα  των παιδιών , αν και δεν έχει ακόµη καλυφθεί  η ζήτηση . 
Χρειάζεται  συγκεκρι µένη δράση  που να στοχεύει  στην  αντιµετώπιση  των διαφορών  στις 
αµοιβές  µεταξύ  των δύο φύλων  στον  ιδιωτικό  τοµέα καθώς  και των υψηλών  επιπέδων  
διαχωρισ µού των δύο φύλων . Η ενσω µάτωση  της διάστασης  των ίσων  ευκαιριών  (από την 
πλευρά  των δύο φύλων ) πρέπει  να αναπτυχθεί  περισσότερο  µέσω του εθνικού  σχεδίου  
δράσης . Συνεργασία  των κοινωνικών  εταίρων : ένας νέος κώδικας  εργασίας  θα τεθεί  σε ισχύ 
το 2003. Είναι  το προϊόν  εκτενούς  διαβούλευσης  µεταξύ  των κοινωνικών  εταίρων  και 
ορισµένα από τα κύρια  χαρακτηριστικά  του περιλα µβάνουν  την απλοποίηση  του διοικητικού  
και ρυθµιστικού  πλαισίου  καθώς  και την επιβολή  ορίων  στη χρήση  των συµβάσεων  
ορισµένου χρόνου . Το 2003 η κυβέρνηση  υπέβαλε  πρόταση  για ένα «κοινωνικό  συµβόλαιο » 
για την ανταγωνιστικότητα  και την απασχόληση , η οποία  βασίζεται  σε προηγού µενες 
συµφωνίες  που υπογράφηκαν  το 2001. Η προσπάθεια  η οποία  καταβλήθηκε  στο στάδιο  των 
διαπραγ µατεύσεων  πρέπει  να συνοδευτεί  από αντίστοιχα  ισχυρούς  µηχανισ µούς υλοποίησης  
ώστε  να εξασφαλιστεί  η εκπλήρωση  των προσδοκιών . 
 
 74    ΦΙΝΛΑΝ∆ΙΑ  
Πλαίσιο  της οικονο µίας και της αγοράς  εργασίας : Το 2002 το Ακαθάριστο  Εγχώριο  
Προϊόν  αυξήθηκε  κατά  2,2% και φέτος  αναµένεται  να παρα µείνει στο 1,5%. Παρά  τη 
βραδεία  οικονο µική ανάπτυξη , η απασχόληση  παρέ µεινε σε απρόσ µενα υψηλά  επίπεδα . Το 
συνολικό  ποσοστό  απασχόλησης  68,1% ήταν  µεγαλύτερο  του στόχου  της Ευρωπαϊκής  
Ένωσης  που είχε τεθεί  για το 2005. Η απασχόληση  των γυναικών  ήταν  66,2% δηλαδή  πάνω  
από το στόχο  της Λισσαβώνας  για το 2010. Το ποσοστό  απασχόλησης  των ατόµων ηλικίας  
55-64 ετών  αυξήθηκε  στο 47,8%, δηλαδή  πάνω  από το µέσο όρο της Ευρωπαϊκής  Ένωσης , 
αλλά  κάτω  από το στόχο  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  (50%). Το ποσοστό  ανεργίας  παρέ µεινε σε 
υψηλά  επίπεδα  και ήταν  9,1% και για τα δύο φύλα  το 2002. Αναµένεται  να αυξηθεί  στο 9,3% 
φέτος . 
Εξελίξεις  στην  πολιτική  για την απασχόληση : Η στρατηγική  της Φινλανδίας  για την 
απασχόληση  επικεντρώνεται  στην  αύξηση  του ποσοστού  απασχόλησης  και στη µείωση  της 
διαρθρωτικής  ανεργίας  ώστε  να αντιµετωπιστεί  η µεσοπρόθεσ µη πρόκληση  της συρρίκνωσης  
του εργατικού  δυνα µικού. Η πολιτική  αυτή  υποστηρίζεται  από µέτρα για τη βελτίωση  της 
ποιότητας  και της παραγωγικότητας  στην  εργασία  και την ενίσχυση  της κοινωνικής  
ενσω µάτωσης . Ο στόχος  της κυβέρνησης  είναι  να αυξήσει  την απασχόληση  τουλάχιστον  
κατά  100.000 άτοµα έως το τέλος  της τρέχουσας  βουλευτικής  περιόδου  το 2007. Το 
µακροπρόθεσ µο σχέδιο  είναι  να επιτευχθεί  ποσοστό  απασχόλησης  ύψους  75% έως το τέλος  
της επόµενης βουλευτικής  περιόδου  το 2011. Ο στόχος  είναι  η αύξηση  του ποσοστού  
συµµετοχής  του εργατικού  δυνα µικού σε όλες τις περιφέρειες  και όλων  των ηλικιακών  
οµάδων , ιδιαίτερα  των ατόµων µεγαλύτερης  ηλικίας , και σε αυτόν  τον στόχο  θα 
επικεντρωθούν  οι προσπάθειες  για την αξιοποίηση  των δυνατοτήτων  αύξησης  της 
απασχόλησης . Η ανεργία  αναµένεται  να µειωθεί  στο 5%. Η κυβέρνηση  προετοι µάζει την 
αύξηση  της µετανάστευσης  που συνδέεται  µε την εργασία . Ωστόσο , εάν η οικονο µική 
ανάπτυξη  συνεχίσει  να είναι  µέτρια , η επίτευξη  του στόχου  του 70% για τη γενική  
απασχόληση  έως το 2010 παρα µένει µια πρόκληση  ενόψει  της δηµογραφικής  κατάστασης .  
∆ιακυβέρνηση : Tο εθνικό  σχέδιο  δράσης  προετοι µάστηκε  στο πλαίσιο  τριµερούς  
συνεργασίας  και στη διαδικασία  αυτή  συµµετείχαν  περιφερειακοί  φορείς . Τα σηµεία 
εστίασης  του εθνικού  σχεδίου  δράσης  συζητήθηκαν  στην  επιτροπή  απασχόλησης  και 
ισότητας  του Κοινοβουλίου . Ωστόσο , υπάρχει  ακόµη περιθώριο  βελτίωσης , ώστε  να 
εξασφαλιστεί  η ενεργός  συµµετοχή  όλων  των σχετικών  παραγόντων  στη διαδικασία  του 
εθνικού  σχεδίου  δράσης . Υπάρχουν  ορισµένα χρηµατοοικονο µικά δεδοµένα στο εθνικό  
σχέδιο  δράσης . Η πρόταση  του προϋπολογισ µού για το 2004 περιλά µβανε  αύξηση  8% για την 
υλοποίηση  της ενεργού  πολιτικής  για την αγορά  εργασίας . Για κάθε  κατευθυντήρια  γραµµή 
αναφέρεται  η υποστήριξη  του ΕΚΤ  προς  το εθνικό  σχέδιο  δράσης . 
Απάντηση  στις συστάσεις  του Συµβουλίου  και βασικές  προκλήσεις : Εγκρίθηκαν  µέτρα τα 
οποία  αρχίζουν  να ανταποκρίνονται  στις συστάσεις  του Συµβουλίου  όσον  αφορά  την 
απασχόληση . Άρχισε  ένα πρόγρα µµα για την πολιτική  της απασχόλησης  σε συνεργασία  µε 
τους κοινωνικούς  εταίρους  για να βελτιωθεί  η αποτελεσ µατικότητα  των προγρα µµάτων  για την 
αγορά  εργασίας  και για να ενισχυθεί  η κατάλληλη  προσφορά  εργασίας . Αναγνωρίζεται  ευρέως  
στη Φινλανδία  ότι για να µειωθεί  η διαρθρωτική  ανεργία , πρέπει  να αυξηθεί  το ποσοστό  
ενεργοποίησης , το οποίο  αναµένεται  να φτάσει  το 30% την περίοδο  2003-2007. Σύµφωνα  µε 
τη στρατηγική  για παράταση  της επαγγελ µατικής  ζωής , η Φινλανδία  αποσκοπεί  να εξασφαλίσει  
ότι έως το 2010 τα άτοµα θα παρα µένουν  στην  εργασία  2-3 έτη περισσότερο  από σήµερα. Η 
φορολογική  πολιτική  της κυβέρνησης  συνίσταται  στο να καταστεί  οικονο µικώς συµφέρουσα  η 
εργασία  και η απασχόληση  ατόµων καθώς  και στην  προώθηση  της δηµιουργίας  θέσεων  
 
 75    εργασίας  για τα άτοµα µε χαµηλά εισοδή µατα. Ο στόχος  είναι  η µείωση  της φορολογίας  κατά  
1 δισεκατο µµύριο 120 εκατο µµύρια ευρώ  τουλάχιστον , κατά  την τρέχουσα  βουλευτική  
περίοδο . Οι φορολογικές  µειώσεις  το 2003 θα είναι  συνολικά  792 εκατο µµύρια ευρώ . Το 
2002, η φορολογία  των χαµηλόµισθων  ήταν  40,4%, δηλαδή  0,6 ποσοστιαίες  µονάδες  
λιγότερο  από το 2001, αλλά  πάνω  από το µέσο όρο της ΕΕ που ήταν  37,8%. Παρά  τις 
προσπάθειες , δεν υπάρχει  σηµαντική  τάση  για µικρότερο  διαχωρισ µό των φύλων  ή για µείωση  
των διαφορών  στις αµοιβές  µεταξύ  των δύο φύλων . Χρειάζεται  µια πιο στρατηγική  
µακροπρόθεσ µη προσέγγιση . Επιπλέον , η Φινλανδία  χρειάζεται  να συνεχίσει  τις προσπάθειές  
της για τη βελτίωση  της πρόσβασης  στην  κατάρτιση  των ατόµων µε χαµηλή ειδίκευση  και 
πρέπει  να εξεταστεί  περισσότερο  το ζήτηµα της µείωσης  των παγίδων  της ανεργίας  και του 
κόστους  της εργασίας  για τους χαµηλόµισθους . 
 
 76    ΣΟΥΗ∆ΙΑ  
Πλαίσιο  της οικονο µίας και της αγοράς  εργασίας : Η επιβράδυνση  της οικονο µικής 
ανάπτυξης  συνεχίστηκε  το 2002 (ποσοστά  ανάπτυξης  ύψους  0,9% και 1,9%) και η ανάπτυξη  
της απασχόλησης  ήταν  αρνητική  για πρώτη  φορά  τα πέντε  τελευταία  χρόνια , ενώ το ποσοστό  
απασχόλησης  µειώθηκε  από 74,1% σε 73,6%. Αυτό  οφείλεται  κυρίως  στη µείωση  κατά  0,8% 
της απασχόλησης  των ανδρών , ενώ η απασχόληση  των γυναικών  παρέ µεινε σε σταθερά  
επίπεδα  στο 72,2%. Όσον  αφορά  τα θετικά  σηµεία, η απασχόληση  των εργαζο µένων  
µεγαλύτερης  ηλικίας  αυξήθηκε  από 66,8% σε 68%. Παρά  τη µικρή πτώση  της απασχόλησης , 
οι στόχοι  της Λισσαβώνας  επιτεύχθηκαν  και µε το παραπάνω  και η ανεργία  παρέ µεινε σε 
σταθερά  επίπεδα  στο 4,9%, αν και το ποσοστό  ανεργίας  των νέων  παρουσίαση  µικρή αύξηση  
από 5,9% σε 6,4%. Η µακροχρόνια  ανεργία  παρα µένει από τις χαµηλότερες  στην  Ευρωπαϊκή  
Ένωση  στο 1%. 
Εξελίξεις  στην  πολιτική  για την απασχόληση : Η πρώτη  προτεραιότητα  της Σουηδίας  είναι  
η πλήρης  απασχόληση , δηλαδή  η εξασφάλιση  απασχόλησης  για το 80% της ηλικιακής  
οµάδας  20-64, αν και η ηµεροµηνία επίτευξης  θα είναι  µετά το 2004 που έχει τεθεί  ως 
στόχος . Για να επιτευχθεί  αυτός  ο στόχος  λαµβάνονται  µέτρα για να αυξηθεί  η πραγ µατική  
ηλικία  εξόδου  από το εργατικό  δυνα µικό και το ποσοστό  συµµετοχής  των µεταναστών , ενώ η 
µεγαλύτερη  πρόκληση  της αγοράς  εργασίας  είναι  να καταβληθούν  προσπάθειες  να µειωθεί  ο 
αριθµός των µακροχρόνιων  αναρρωτικών  αδειών , 65% των οποίων  αφορούν  γυναίκες  ιδίως  
στο δηµόσιο τοµέα. Το υψηλό  ποσοστό  των αναρρωτικών  αδειών  δεν συµβαδίζει  µε τα άλλα  
στοιχεία  που δείχνουν  ένα ποιοτικό  κλίµα εργασίας , όπως  οι ανεπτυγ µένοι συνεχείς  
µηχανισ µοί κατάρτισης , η αποτελεσ µατική  ενσω µάτωση  της διάστασης  των δύο φύλων  και η 
γονική  άδεια . Η παραγωγικότητα  ανά ώρα ξεπέρασε  το 3% το 2002, αλλά  ξεκίνησε  από µια 
σχετικά  χαµηλή βάση . Οι γυναίκες  αντιστοιχούν  σε ένα µικρό ποσοστό  των επιχειρη µατιών  
και αυτοαπασχολου µένων , αλλά  έχουν  απορροφήσει  τα 2/3 των διαθέσι µων κονδυλίων  για 
ένα νέο σχέδιο  ενθάρρυνσης  των νέων  επιχειρήσεων . Το βασικό  εργαλείο  για την κοινωνική  
συνοχή  παρα µένει η βοήθεια  προς  τις αδύνα µες οµάδες ώστε  να αποκτήσουν  εργασία . 
∆ιακυβέρνηση : Ο κοινωνικός  διάλογος  είναι  ισχυρός  στη Σουηδία  και οι κοινωνικοί  εταίροι  
είναι  δραστήριοι , όχι µόνο στη συµβολή  τους προς  το εθνικό  σχέδιο  δράσης , αλλά  και στη 
σύναψη  συλλογικών  συµβάσεων  για µια νέα οργάνωση  της εργασίας , το εργασιακό  
περιβάλλον , την διά βίου µάθηση  κ.τ.λ. Αυτές  οι συµφωνίες  αποκεντρώνονται  – οι ελάχιστες  
προδιαγραφές  καθορίζονται  σε κεντρικό  επίπεδο  και στο πλαίσιο  αυτό  καταρτίζονται  στη 
συνέχεια  τοπικές  συµφωνίες . Από το 2001, η κυβέρνηση  υπέβαλε  εκθέσεις  στο Κοινοβούλιο  
όσον  αφορά  την εφαρ µογή της Ευρωπαϊκής  Στρατηγικής  για την Απασχόληση  (ΕΣΑ ), όµως η 
σχέση  µεταξύ  της ΕΣΑ  και των αποφάσεων  της εθνικής  πολιτικής  δεν είναι  σαφής . Το 2003, 
το ΕΚΤ  στο πλαίσιο  των διαφόρων  προγρα µµάτων  του (σχεδόν  148 εκατο µµύρια ευρώ ) 
αντιστοιχεί  σχεδόν  στο 3% των κονδυλίων  της σουηδικής  πολιτικής  για την αγορά  εργασίας . 
Αναφέρονται  επίσης  οι κατευθυντήριες  γραµµές στις οποίες  συµβάλλει  το ΕΚΤ . 
Απάντηση  στις συστάσεις  του Συµβουλίου  και βασικές  προκλήσεις : Εγκρίθηκαν  µέτρα τα 
οποία  αρχίζουν  να ανταποκρίνονται  στις συστάσεις  του Συµβουλίου  όσον  αφορά  την 
απασχόληση . Η διαφορά  ανάµεσα στο ποσοστό  ανεργίας  των Σουηδών  και των µεταναστών  
συνεχίζει  να µειώνεται  και έφτασε  το 11% το 2002. Καταβάλλονται  περισσότερες  
προσπάθειες  για την αύξηση  της απασχόλησης , συµπεριλα µβάνοντας  τη βελτιω µένη 
κατάρτιση  για την εκµάθηση  γλωσσών , σε συνδυασ µό µε την κατάρτιση  στο χώρο  εργασίας  
και την αναγνώριση  των προσόντων  που έχουν  ήδη αποκτηθεί . Για να µειωθεί  κατά  το ήµισυ 
ο αριθµός των µακροχρόνιων  αναρρωτικών  ασθενών  έως το 2008, αναλα µβάνεται  δράση  µε 
προσωρινά  επιδό µατα εργασίας , µε κοινές  συµφωνίες  µεταξύ  των ταµείων ασθένειας  και των 
δηµοσίων  αρχών  για να αυξηθεί  η επανένταξη  στην  εργασία  καθώς  και µε τη συνεργασία  µε 
 
 77    τους εργοδότες  για την πρόληψη . Είναι  πολύ  νωρίς  να πούµε εάν τα µέτρα αυτά  θα έχουν  
θετικά  αποτελέσ µατα. Η µεταρρύθ µιση των φορολογικών  συστη µάτων  και των συστη µάτων  
παροχών  προκει µένου να βελτιωθούν  τα κίνητρα  της εργασίας  είναι  µια συνεχής  διαδικασία , 
που άρχισε  το 1999. Ο οριακός  φορολογικός  συντελεστής  έχει µειωθεί  στο 46% από 47,8% 
το 2000. Επιπλέον  υπάρχουν  και άλλες  προκλήσεις  που απαιτούν  προσοχή , 
συµπεριλα µβανο µένης της ανάγκης  να διευκολυνθεί  η ανάπτυξη  των µικροµεσαίων  
επιχειρήσεων , να εξασφαλιστεί  ότι το εκπαιδευτικό  σύστη µα αναλα µβάνει  αποτελεσ µατική  
δράση  για να µειωθεί  ο αριθµός των ατόµων που εγκαταλείπουν  πρόωρα  το σχολείο  και να 
αυξηθεί  η πρόσβαση  στην  κατάρτιση  των ατόµων µε χαµηλή ειδίκευση , ιδίως  όσον  αφορά  
τους άεργους  νέους . 
 
 78    ΗΝΩΜΕΝΟ  ΒΑΣΙΛΕΙΟ  
Πλαίσιο  της οικονο µίας και της αγοράς  εργασίας : Οι µακροοικονο µικές επιδόσεις  του 
Ηνωµένος Βασιλείου  εξακολουθούν  να είναι  σταθερές  και το ποσοστό  ανάπτυξής  του είναι  
πάνω  από τον µέσο όρο της Ευρωπαϊκής  Ένωσης . Το 2002 το πραγ µατικό  Ακαθάριστο  
Εγχώριο  Προϊόν  αυξήθηκε  κατά  1,7% και αναµένεται  να φτάσει  το 2,0% το 2003 και το 2,8% 
και το 2,9% το 2004 και το 2005 αντίστοιχα . Η ανάπτυξη  της παραγωγικότητας  της εργασίας  
σηµείωσε  µικρή αύξηση  το 2002 φτάνοντας  το 1,6%, όµως το Ηνωµένο Βασίλειο  
εξακολουθεί  να έχει µια µεγάλη  διαφορά  παραγωγικότητας  µε σηµαντικούς  ανταγωνιστές . Το 
ποσοστό  συνολικής  απασχόλησης  παρέ µεινε σε σταθερά  επίπεδα  στο 71,7% το 2002, και η 
ανοδική  τάση  διατηρήθηκε  για τις γυναίκες  (65,3%) και για τους εργαζό µενους  µεγαλύτερης  
ηλικίας  (53,5%). Η απασχόληση  αναµένεται  να σηµειώσει  µέτρια  άνοδο  την περίοδο  
2003-2005. Η ανεργία  έφτασε  το 2002 το 5,1%, όµως εξακολουθεί  να είναι  πολύ  κάτω  από το 
µέσο όρο της ΕΕ. Η µακροχρόνια  ανεργία  συνέχισε  να µειώνεται  όµως η ανεργία  των νέων  
αυξήθηκε  φτάνοντας  το 9,2%. Η ανεργία  και η αεργία  εξακολουθούν  να είναι  
συγκεντρω µένες σε ορισµένες κοινότητες  και οµάδες. Η συνολική  ανεργία  αναµένεται  να 
µειωθεί  στο 4,9% το 2003 και να παρα µείνει σε αυτά  τα επίπεδα  ή περίπου  σε αυτά  τα 
επίπεδα  κατά  τη διάρκεια  της περιόδου  της πρόβλεψης . Ο αριθµός των ατόµων σε ηλικία  
εργασίας  που ζητούν  παροχές  ασθένειας  και αναπηρίας  παρα µένει σε υψηλά  επίπεδα  
φτάνοντας  τα 2,7 εκατο µµύρια. 
Εξελίξεις  στην  πολιτική  για την απασχόληση : Το Ηνωµένο Βασίλειο  ξεπερνάει  όλους  τους 
ποσοτικούς  στόχους  για την απασχόληση  που τέθηκαν  στη Λισσαβώνα . Η βασική  πρόκληση  
για το Ηνωµένο Βασίλειο  είναι  να εξασφαλίσει  ότι οι ισχυρές  επιδόσεις  του όσον  αφορά  τα 
ποσοστά  απασχόλησης  µπορούν  να συνδυαστούν  µε αυξη µένα επίπεδα  παραγωγικότητας  της 
εργασίας  και µε µια αγορά  εργασίας  µε λιγότερους  αποκλεισ µούς. Το εθνικό  σχέδιο  δράσης  
δεν παρέχει  µια ρητή  εκτίµηση της κατάστασης  σε εθνικό  επίπεδο  όσον  αφορά  τους τρεις  
κύριους  στόχους , όµως η συνολική  απάντηση  της πολιτικής  φαίνεται  αρκετά  ισχυρή  όσον  
αφορά  την πλήρη  απασχόληση  και την κοινωνική  ένταξη . ∆ίνεται  όλο και µεγαλύτερη  
έµφαση  στην  αντιµετώπιση  των υψηλών  επιπέδων  της οικονο µικής αεργίας  και των 
ανισοτήτων  στο γενικό  πλαίσιο  και στην  κατανο µή της απασχόλησης . Οι προσπάθειες  για την 
αντιµετώπιση  της σχετικά  χαµηλής  ειδίκευσης  στο Ηνωµένο Βασίλειο  συνεχίζεται  µε πολλά  
συµπληρω µατικά  µέτρα που αφορούν  τη ζήτηση  και την προσφορά . Η απάντηση  της 
πολιτικής  στην  ποιότητα  και την παραγωγικότητα  της εργασίας  εστιάζεται  στην  προαγωγή  
των ευέλικτων  πρακτικών  εργασίας  σε συνδυασ µό µε τα ελάχιστα  επίπεδα  ασφάλειας . Η 
µεταρρύθ µιση των κανονιστικών  διατάξεων  και η βελτίωση  της ασφάλειας  και της υγείας  
στην  εργασία  αποτελούν  επίσης  προτεραιότητες . Λιγότερη  έµφαση  δίνεται  σε ευρύτερα  
θέµατα ποιότητας  της εργασίας , περιλα µβανο µένου του ωραρίου  εργασίας , ενώ 
εξακολουθούν  να υπάρχουν  σηµαντικές  ανισότητες  µεταξύ  των δύο φύλων . 
∆ιακυβέρνηση : Οι κοινωνικοί  εταίροι  και οι περιφερειακοί  και τοπικοί  φορείς  συµµετέχουν  
όλο και περισσότερο  στην  υλοποίηση  των πρωτοβουλιών  για την απασχόληση  και 
αναλα µβάνεται  δράση  για την ενίσχυση  των περιφερειακών  συστη µάτων  σχεδιασ µού. Εκτός  
από τις αποκεντρω µένες διοικήσεις  και τους κοινωνικούς  εταίρους , έχει σηµειωθεί  πρόοδος  
όσον  αφορά  την συµµετοχή  όλο και περισσότερων  ενδιαφερο µένων  µερών  στην  
προετοι µασία του εθνικού  σχεδίου  δράσης  του τρέχοντος  έτους . Το ΕΚΤ  προσδιορίζεται  ως 
το βασικό  µέσο για την προαγωγή  της στρατηγικής  του Ηνωµένου Βασιλείου  για την 
απασχόληση  και τονίζονται  παραδείγ µατα από ενέργειες  που υποστηρίζει  το ΕΚΤ . Ωστόσο  
δεν παρέχονται  πληροφορίες  για τα γενικά  ποσά  που διατίθενται  για την υποστήριξη  των 
κατευθυντηρίων  γραµµών. 
 
 79    Απάντηση  στις συστάσεις  του Συµβουλίου  και βασικές  προκλήσεις : Εγκρίθηκαν  µέτρα τα 
οποία  αρχίζουν  να ανταποκρίνονται  στις συστάσεις  του Συµβουλίου  όσον  αφορά  την 
απασχόληση . ∆εν υπάρχουν  γενικά  στοιχεία  για την αξιολόγηση  του εθνικού  σχεδίου  δράσης  
όσον  αφορά  την αποτελεσ µατικότητα  των παρε µβάσεων  της πολιτικής . Συντελείται  µια 
προοδευτική  µετατόπιση  της εστίασης  προς  τους οικονο µικά άεργους  ιδίως  όσον  αφορά  τα 
άτοµα σε αναρρωτική  άδεια  ή τους δικαιούχους  επιδο µάτων  αναπηρίας , µε µια µικτή 
πολιτική  που περιλα µβάνει  µεταρρύθ µιση των παροχών  και του φορολογικού  συστή µατος, 
τον εκσυγχρονισ µό των υπηρεσιών  απασχόλησης  και έναν αριθµό νέων  πιλοτικών  σχεδίων . 
Οι προσπάθειες  για την ενίσχυση  της ενεργοποίησης  επικεντρώνονται  στην  παροχή  
περισσότερης  ευελιξίας  στα γενικά  προγρά µµατα, όµως το New Deal για τους ενηλίκους  
εξακολουθεί  να ισχύει  µόνον  ύστερα  από 18 µήνες ανεργίας  και εξακολουθούν  να υπάρχουν  
αµφιβολίες  για την καταλληλότητα  της απάντησης  της «δραστήριας  αναζήτησης  εργασίας » 
για την αντιµετώπιση  της χαµηλής  ειδίκευσης  ανάµεσα στους  άνεργους  και για την 
προώθηση  της βιωσι µότητας  στην  εργασία . Όσον  αφορά  την ισότητα  των δύο φύλων , δίνεται  
έµφαση  στα µέτρα για την προώθηση  της ισορροπίας  ανάµεσα στην  οικογενειακή  και την 
επαγγελ µατική  ζωή και στη βελτίωση  της φροντίδας  των παιδιών . Γενικά  το θέµα της 
ισότητας  των δύο φύλων  δεν έχει ενταχθεί  επαρκώς  στο σχέδιο  και εξακολουθούν  να 
υπάρχουν  αµφιβολίες  για την αποτελεσ µατικότητα  της δράσης  όσον  αφορά  την αντιµετώπιση  
των διαφορών  στις αµοιβές  µεταξύ  των δύο φύλων . Τέλος , αν και το Ηνωµένο Βασίλειο  δεν 
σχεδιάζει  να θεσπίσει  ένα γενικό  πλαίσιο  για τη συµµετοχή  των κοινωνικών  εταίρων , 
υπάρχουν  αποδείξεις  για µεγαλύτερη  συµµετοχή  των κοινωνικών  εταίρων  σε ειδικά  θέµατα 
πολιτικής , περιλα µβανο µένης της ηµερήσιας  διάταξης  για τις δεξιότητες . Επιπλέον , ιδίως  
όσον  αφορά  τις χαµηλές επιδόσεις  του Ηνωµένου Βασιλείου  όσον  αφορά  την 
παραγωγικότητα  της εργασίας , πρέπει  να δοθεί  ιδιαίτερη  προσοχή  στην  αποτελεσ µατική  
εφαρ µογή των εθνικών  στρατηγικών  για τις δεξιότητες . 
 
 80    6. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ : ΕΠΙΠΛΕΟΝ  ΕΝΙΣΧΥΣΗ  ΤΗΣ  ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ  
ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ  ΓΙΑ ΤΗΝ  ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ  ΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΣ  ΠΛΗΡΩΣ  
ΥΠΟΨΗ  ΤΗΝ  ΕΚΘΕΣΗ  ΤΗΣ  ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ  ΕΙ∆ΙΚΗΣ  ΟΜΑ∆ΑΣ  ΓΙΑ ΤΗΝ  
ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ  ΤΗΣ  ΟΠΟΙΑΣ  ΠΡΟΕ∆ΡΟΣ  ΗΤΑΝ  Ο WIM KOK 
Η παρούσα  έκθεση  δείχνει  ότι οι µεταρρυθ µίσεις  συνεχίζονται  σε πολλούς  τοµείς που 
καλύπτονται  από τις κατευθυντήριες  γραµµές για την απασχόληση . Τέτοιες  µεταρρυθ µίσεις  
έχουν  ήδη διαδρα µατίσει  σηµαντικό  ρόλο  στη βελτίωση  των επιδόσεων  της αγοράς  εργασίας , 
στη διάρκεια  της προηγού µενης δεκαετίας , όπως  επιβεβαιώθηκε  από την αντίσταση  της 
απασχόλησης  στην  πρόσφατη  οικονο µική ύφεση . Οι µεταρρυθ µίσεις  πρέπει  να συνεχιστούν  
και να επεκταθούν . 
Για να υποστηριχθούν  οι δυνατότητες  ανάπτυξης  της Ευρώπης  και να αυξηθούν  οι ευκαιρίες  
µας για την επίτευξη  των στόχων  για την απασχόληση  το 2010, πρέπει  να λάβου µε µέτρα για 
την επιτάχυνση  της ανάπτυξης  τόσο  της απασχόλησης  όσο και της παραγωγικότητας . Αυτό  
τονίζεται  έντονα  στην  έκθεση  της ειδικής  οµάδας  για την απασχόληση , που είχε πρόεδρο  τον 
Wim Kok. Η δράση  αυτή  πρέπει  επίσης  να υποστηριχθεί  από προσπάθειες  για τη βελτίωση  
άλλων  διαστάσεων  που αφορούν  την ποιότητα  στην  απασχόληση  και για την προώθηση  των 
αγορών  εργασίας  χωρίς  αποκλεισ µούς. 
Μια στενή  προσέγγιση  προς  τις µεταρρυθ µίσεις  της αγοράς  απασχόλησης  δεν θα είναι  
αρκετή . Ισχυρές  µακροοικονο µικές πολιτικές  είναι  απαραίτητες  για να εξασφαλιστεί  
εµπιστοσύνη  και σταθερότητα . Μια βελτίωση  του περιβάλλοντος  για την επιχειρη µατικότητα  
γενικά  και για την έρευνα  και την καινοτο µία ειδικότερα , είναι  βασικό  στοιχείο  για τη 
δηµιουργία  περισσότερων  θέσεων  εργασίας . ∆ιαρθρωτικές  µεταρρυθ µίσεις  χρειάζονται  
επίσης  στις αγορές  προϊόντων , υπηρεσιών  και κεφαλαίων  για την υποστήριξη  της 
ανταγωνιστικότητας  και της δηµιουργίας  θέσεων  εργασίας . Πρέπει  να υπάρχει  παράλληλα  
πρόοδος  σε όλα τα µέτωπα  που αφορούν  την ατζέντα  της Λισσαβώνας , ιδιαίτερα  όσον  αφορά  
την έρευνα  και την καινοτο µία, την εκπαίδευση  και την κατάρτιση  και τη µεταρρύθ µιση των 
συστη µάτων  κοινωνικής  προστασίας , συµπεριλα µβανο µένων  των συνταξιοδοτικών  
συστη µάτων . 
Οι πολιτικές  σε αυτούς  τους τοµείς αναµένεται  να ενισχύσουν  τις επιχειρη µατικές  επενδύσεις  
στην  Ευρώπη  τόσο  στο φυσικό  όσο και στο ανρθώπινο  κεφάλαιο  και να δηµιουργήσουν  
καλύτερες  συνθήκες  για τη δηµιουργία  θέσεων  εργασίας  και την ανάπτυξη  της 
παραγωγικότητας . 
Ανάγκη  να δοθεί  έµφαση  στην υλοποίηση  
Η έµφαση  στους  µεσοπρόθεσ µους προσανατολισ µούς και η αναγνώριση  ότι πρέπει  να δοθεί  
περισσότερη  προσοχή  στην  υλοποίηση  έδωσαν  µεγάλη  ώθηση  στην  αναθεώρηση  της 
Ευρωπαϊκής  Στρατηγικής  για την Απασχόληση  το 2003 και στο συντονισ µό των πολιτικών  
για την απασχόληση  και την οικονο µία. Η οµάδα εργασίας  για την απασχόληση  έχει 
υπογρα µµίσει τη συνοχή  µεταξύ  των µεταρρυθ µίσεων  που προτείνονται  στην  έκθεσή  της και 
του γενικού  πλαισίου  πολιτικής  που απορρέει  από τις αναθεωρη µένες γενικές  κατευθυντήριες  
γραµµές της οικονο µικής πολιτικής  και τις κατευθυντήριες  γραµµές για την απασχόληση . 
Έχει επιβεβαιωθεί  η ανάγκη  να δοθεί  έµφαση  στην  στενότερη  παρακολούθηση  των 
µεταρρυθ µίσεων  των κρατών  µελών , και µέσω πιο ισχυρών  συστάσεων  της Ευρωπαϊκής  
Ένωσης  ειδικών  ανά χώρα  και µιας αποτελεσ µατικότερης  χρήσης  της αξιολόγησης  από 
οµοτίµους και όχι τόσο  να αρχίσει  µια διαδικασία  περαιτέρω  αλλαγών  των κατευθυντήριων  
γραµµών. 
 
 81    Τα κράτη  µέλη πρέπει  να ακολουθούν  πλήρως  όλες τις πολιτικές  που συστήνονται  στις 
κατευθυντήριες  γραµµές για την απασχόληση . Θα ενισχύσουν  την προσαρ µοστικότητα  των 
εργοδοτών  και των εργαζο µένων , θα αυξήσουν  την προσφορά  εργατικού  δυνα µικού και θα 
βελτιώσουν  το ανθρώπινο  κεφάλαιο  το οποίο , µαζί µε καλύτερη  διακυβέρνηση , παρέχει  το 
θεµατικό  επίκεντρο  για δράση  στην  έκθεση  της οµάδας  εργασίας . 
Η Επιτροπή  και το Συµβούλιο  συµµερίζονται  πλήρως  την αξιολόγηση  και τα πολιτικά  
µηνύµατα που παρουσιάζονται  στην  έκθεση  της ειδικής  οµάδας  που συµβαδίζουν  πλήρως  µε 
τις ευρωπαϊκές  κατευθυντήριες  γραµµές για την απασχόληση . Η έκθεση  της ειδικής  οµάδας  
για την απασχόληση  δείχνει  ότι τα κράτη  µέλη πρέπει  να δώσουν  προτεραιότητα : 
– Στην  αύξηση  της προσαρ µοστικότητας  των εργαζο µένων  και των επιχειρήσεων , 
εστιάζοντας  στο να καταστούν  πιο ελκυστικές  τόσο  οι τυποποιη µένες όσο και οι µη 
τυποποιη µένες (άτυπες ) συµβάσεις  και στην  αποφυγή  της δηµιουργίας  µιας αγοράς  
εργασίας  δύο ταχυτήτων  και στη µείωση  των εµποδίων  για τη σύσταση  νέων  
επιχειρήσεων . 
– Προσέλκυση  περισσότερων  ατόµων στην  αγορά  εργασίας  µε το σχεδιασ µό 
ολοκληρω µένων  στρατηγικών  για την παράταση  του επαγγελ µατικού  βίου, µε την 
εξασφάλιση  ενεργών  πολιτικών  αγοράς  εργασίας  µε εξατο µικευµένες υπηρεσίες  
προς  όλους  όσοι αναζητούν  θέση  εργασίας , και µε την ανάπτυξη  πολιτικών  ώστε  να 
καταστεί  η εργασία  οικονο µικά συµφέρουσα  µε επίκεντρο  τους εργαζο µένους  µε 
χαµηλές αποδοχές . 
– Περισσότερες  και αποτελεσ µατικότερες  επενδύσεις  στο ανθρώπινο  κεφάλαιο , µε 
τον καθορισ µό φιλόδοξων  πολιτικών  για την αύξηση  των επιπέδων  του ανθρώπινου  
κεφαλαίου , µε τον κατα µερισµό των δαπανών  και των ευθυνών  και µε την 
αναθεώρηση  των κινήτρων  ώστε  να εξασφαλιστούν  περισσότερες  επενδύσεις  και µε 
την πρόσβαση  στη διά βίου µάθηση . 
– Εξασφάλιση  της αποτελεσ µατικής  εφαρ µογής  των µεταρρυθ µίσεων  µέσω της 
καλύτερης  διακυβέρνησης , µε τη δηµιουργία  ή τις µεταρρυθ µίσεις  εταιρικών  
σχέσεων  που κινητοποιούν  τη στήριξη  και τη συµµετοχή  διαφόρων  ενδιαφερο µένων  
µερών , µε το σχεδιασ µό σαφών  εθνικών  πολιτικών  και στόχων , που απηχούν  τους 
στόχους  που συµφωνήθηκαν  σε επίπεδο  ΕΕ, και µε την αποδοτική  χρήση  των 
δηµοσίων  κονδυλίων . Η ΕΕ διαδρα µατίζει  σηµαντικό  ρόλο  στην  υποστήριξη  των 
προσπαθειών  των κρατών  µελών  µέσω της ενίσχυσης  του ρόλου  των ειδικών  
συστάσεων  για κάθε  χώρα , µέσω της στενότερης  σύνδεσης  του προϋπολογισ µού της 
ΕΕ µε την υλοποίηση  των στόχων  της Λισσαβώνας  και µέσω της ανάπτυξης  ενός 
αποτελεσ µατικότερου  συστή µατος αµοιβαίας  µάθησης . 
Αυτή  η έκθεση  και αυτές  οι προτεραιότητες , καθώς  και τα ειδικά  µηνύµατα για κάθε  χώρα  
στην  έκθεση  της ειδικής  οµάδας , παρέχουν  τη βάση  για τη διατύπωση  των συστάσεων  της ΕΕ 
όσον  αφορά  τις εθνικές  πολιτικές  για την απασχόληση  το 2004. 
Άνοιγ µα της ΕΣΑ στα δέκα νέα κράτη  µέλη 
Οι προκλήσεις  της αγοράς  εργασίας  στις προσχωρούσες  χώρες  µέλη έχουν  προσδιοριστεί  
επαρκώς23 και οι κατευθυντήριες  γραµµές για την απασχόληση  έχουν  σχεδιαστεί  µε γνώµονα 
                                                 
23 "Πρόοδος  της εφαρ µογής των εγγράφων  κοινής  αξιολόγησης  για τις πολιτικές  για την απασχόληση  στις 
προσχωρούσες  χώρες  " COM(2003) 663 
 
 82    την υποστήριξη  των µεταρρυθ µίσεων  τόσο  στα σηµερινά  όσο και στα νέα κράτη  µέλη. Τα 
δέκα  νέα κράτη  µέλη θα υποβάλουν  τα πρώτα  τους εθνικά  σχέδια  δράσης  αµέσως  µετά την 
προσχώρησή  τους και θα συµµετάσχουν  πλήρως  στην  υλοποίηση  της νέας Ευρωπαϊκής  
Στρατηγικής  για την Απασχόληση . Οι πόροι  που διαθέτει  το ΕΚΤ  το 2004 και το 2005 πρέπει  
να χρησι µοποιηθούν  για την πλήρη  υποστήριξη  των πλέον  επειγουσών  µεταρρυθ µίσεων  που 
χρειάζονται  στα νέα κράτη  µέλη. 
 
 83    ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ  1: ΒΑΣΙΚΟΙ  ∆ΕΙΚΤΕΣ  ΚΑΙ  ∆ΕΙΚΤΕΣ  ΠΛΑΙΣΙΟΥ24 25 
 BE DK DE EL ES FR IE IT LU NL AT PT FI SE UK EU15 
Βασικοί  δείκτες                  
Ποσοστό  ανεργίας   7.3 4.5 8.6 10.0 11.3 8.7 4.4 9. 0 2.8 2.7 4.3 5.1 9.1 4.9 5.1 7.7 
Άνδρες  6.6 4.4 8.7 6.6 8.0 7.8 4.6 7. 0 2.1 2.5 4.1 4.2 9.1 5.3 5.6 6.9 
Γυναίκες  8.2 4.6 8.3 15.0 16.4 9.9 4.0 12. 2 3.9 3.0 4.5 6.1 9.1 4.5 4.5 8.7 
Ποσοστό  απασχόλησης  (15-64) 59.9 75.9 65.3 56.7 58.4 63.0 65.3 55. 5 63.7 74.4 69.3 68.2 68.1 73.6 71.7 64.3 
Άνδρες  68.2 80.0 71.7 71.4 72.6 69.5 75.2 69. 1 75.6 82.4 75.7 75.9 70.0 74.9 78.0 72.8 
Γυναίκες  51.4 71.7 58.8 42.5 44.1  56.7 55.4 42.0 51.6 66.2 63.1 60.8 66.2 72.2 65.3 55.6 
Ποσοστό  απασχόλησης  (55-64) 26.7 57.8 38.4 39.7 39.7 34.8 48.1 28. 9 28.3 42.3 30.0 50.9 47.8 68.0 53.5 40.1 
Άνδρες  36.1 64.5 47.1 56.0 58.6 39.3 65.1 41. 3 37.9 54.6 39.8 61.2 48.5 70.4 62.6 50.1 
Γυναίκες  17.6 50.4 29.9 24.4 22.0 30.6 30.8 17. 3 18.6 29.9 20.9 41.9 47.2 65.6 44.7  30.5 
Αύξηση  της παραγωγικότητας  της εργασίας  (κατά  
κεφαλήν ) 0.9 2.3 0.8 4.2 0.7 0.5 4.6 -0.7 -1.9 -0.3 1.4 0.3 1.3 1.7 1.1 0.7 
Αύξηση  της παραγωγικότητας  της εργασίας  (ανά 
ώρα) 0.9 2.3 1.2 4.2 0.7 0.4 4.6 -1.0 -1.9 -0.5 1.4 0.3 1.4 3.1 1.1 0.6 
                                                 
24 Το έτος αναφοράς  είναι  το 2002, εκτός  αν υπάρχει  άλλη  ένδειξη  
25 Οι δείκτες  που φέρουν  * βασίζονται  σε δεδοµένα από µη εναρ µονισµένες εθνικές  πηγές  και συνεπώς  δεν είναι  απόλυτα  συγκρίσι µοι 
 
 84     
 BE DK DE EL ES FR IE IT LU NL AT PT FI SE UK EU15 
Ποσοστό  µακροχρόνιας  ανεργίας  3.6 0.9 4.0 5.1 3.9 2.7 1.3 5. 3 0.8 0.7 0.8 1.8 2.3 1.0 1.1 3.0 
Άνδρες  3.1 0.8 3.9 3.0 2.3 2.3 1.7 4. 1 0.6 0.6 0.6 1.4 2.5 1.2 1.4 2.6 
Γυναίκες  4.1 1.0 4.1 8.3 6.3 3.3 0.7 7. 2 1.0 0.8 1.1 2.2 2.0 0.8 0.7 3.6 
Υπηρεσίες  πρόληψης   
(νέοι άνεργοι ) : : : : : : 11.7 : 30.3 : 3.9 : : 2.6 16 : 
Υπηρεσίες  πρόληψης  * 
(ενήλικοι  άνεργοι ) : : : : : : 12.9 : 22.3 : 2.1 : : 17.4 9 : 
Νέο ξεκίνη µα (α) (νέοι άνεργοι )* : : : : : : 59.6 : 22 : 82.2 : : 2.6 0 : 
Νέο ξεκίνη µα (α) (ενήλικοι  άνεργοι )* : : : : : : 49 : 46.4 : 82.9 : : 17.4 0 : 
Νέο ξεκίνη µα (β) * : : : : : : : : : : : : : : : : 
Ενεργοποίηση  των µακροχρόνια  ανέργων  * 32 24 : : : : 32 : : : 14 : 25 50 47 : 
Ποσοστό  ένταξης  στην  απασχόληση  * : : : : : : : : : : : : : : 40 : 
3 µήνες µετά τη συµµετοχή  σε µια ενέργεια : : : : : : : : 68 : 44  : 47 35 : : 
6 µήνες µετά τη συµµετοχή  σε µια ενέργεια : : : : 32 : : : : : 49 : : 38 : : 
Ποσοστό  επιστροφής  στην  ανεργία  * : : : : : : : : : : : : : : 19 : 
3 µήνες µετά τη συµµετοχή  σε µια ενέργεια : 29 : : : : : : 11 : 24 : 47 20 : : 
6 µήνες µετά τη συµµετοχή  σε µια ενέργεια : 27 : : 52 : : : : : 27 : : 17 : : 
Σύσταση  νέων  επιχειρήσεων  (µικτό ποσοστό ) 
(2000) 7.0 10.0 : : 9.7 : : 7.8 11.4 9.4 : 7.6 7.3 7.0 8.9 : 
 
 85     BE DK DE EL ES FR IE IT LU NL AT PT FI SE UK EU15 
Αύξηση  της απασχόλησης  -0.2 -0.7 -0.6 -0.2 1.3 0.8 1.4 1.4 3.2 0.8 -0.4 0.2 0.3 0.2 0.2 0.4 
Άνδρες  -0.9 -0.8 -1.3 -0.7 0.5 0.1 0.3 0.9 1.1 0.0 -2.5 -0.1 -0.8 -0.2 0.0 -0.2 
Γυναίκες  0.7 -0.6 0.2 0.6 2.6 1.7 2.9 2. 1 6.6 1.9 2.3 0.5 1.6 0.6 0.5 1.1 
Ποσοστό  επιβίωσης  των νεοσύστατων  επιχειρήσεων  
(2000) :  63.8 : : 69.3 :  71.3 78.4 :  : 71.6 68.4 :  77.8 : 
Ποικιλο µορφία  των εργασιακών  ρυθµίσεων  (µερική  
απασχόληση  + συµβάσεις  ορισµένου χρόνου + 
αυτοαπασχόληση ) 35.5 32.9 37.8 39.9 45.6 33.8 33.2 35. 1 21.3 54.7 32.9 43.1 34.4 36.4 36.4 38.0 
Ποικιλο µορφία  των εργασιακών  ρυθµίσεων  (µερική  
απασχόληση ) 18.3 18.3 19.2 1.9 3.7 12.9 13.2 6. 3 10.8 34.8 18.0 2.4 8.1 14.0 22.2 15.4 
Άνδρες  4.8 9.6 4.2 0.8 0.8 3.0 3.2 1. 7 0.8 14.7 3.8 0.6 4.6 5.2 6.8 4.3 
Γυναίκες  35.7 27.6 36.9 3.6 8.1 24.2 24.6 12. 9 25.1 59.9 34.8 4.6 11.6 23.0 39.2 28.9 
Ποικιλο µορφία  των εργασιακών  ρυθµίσεων  
(συµβάσεις  ορισµένου χρόνου ) 4.6 5.9 10.0 9.3 26.5 10.2 2.3 7. 0 3.3 5.0 6.2 19.2 13.2 8.6 3.2 9.7 
Άνδρες  4.2 5.7 10.6 8.7 27.5 10.4 2.4 6. 5 3.4 6.0 6.8 19.0 11.1 8.7 3.7 10.1 
Γυναίκες  5.1 6.2 9.2 10.2 25.0 10.0 2.2 7. 8 3.1 3.8 5.6 19.5 15.2 8.4 2.8 9.1 
Ποικιλο µορφία  των εργασιακών  ρυθµίσεων  
(αυτοαπασχόληση ) 13.6 8.0 10.0 32.0 17.5 9.7 16.8 23. 4 7.4 11.1 10.9 25.4 12.3 10.2 11.4 14.0 
Άνδρες  16.5 11.8 12.9 38.0 20.5 12.9 24.3 28. 3 9.5 13.2 13.1 27.8 15.9 14.8 15.4 17.8 
Γυναίκες  9.7 3.7 6.4 22.3 12.5 5.7 6.3 15. 2 4.1 8.4 8.3 22.6 8.5 5.2 6.5 8.9 
Τάσεις  στα εργατικά  ατυχή µατα (σοβαρά )  83 82 88 86 106 98 105 92 97 92 83 : 87 111 110 94 
Τάσεις  στα εργατικά  ατυχή µατα (θανατηφόρα )  124 55 65 78 81 79 43 62 37 79 94 : 98 105 92 79 
 
 86     BE DK DE EL ES FR IE IT LU NL AT PT FI SE UK EU15 
Τάσεις  στις επαγγελ µατικές  ασθένειες  : : : : : : : : : : : : : : : : 
∆ιαφάνεια  για τις κενές  θέσεις  εργασίας  * : : : : : : : : : : : : : : : : 
Μορφωτικό  επίπεδο  των ατόµων ηλικίας  20-24 
ετών  81.1 63.9 73.3 81.3 64.9 81.7 83.9 69. 1 69.8 73.3 85.0 43.7 86.2 86.7 91.0 75.6 
Άνδρες  77.6 65.4 72.6 76.3 58.2 80.5 79.7 64. 2 74.0 70.0 85.6 35.4 81.9 85.2 90.7 72.9 
Γυναίκες  84.7 62.5 73.8 85.9 71.9 82.8 88.1 74. 0 65.5 76.7 84.4 52.0 90.4 88.3 91.3 78.4 
Συµµετοχή  στην  εκπαίδευση  και κατάρτιση  6.5 18.4 5.8 1.2 5.0 2.7 7.7 4. 6 7.7 16.4 7.5 2.9 18.9 18.4 22.3 8.5 
Άνδρες  6.8 16.2 6.1 1.2 4.5 2.4 6.5 4. 5 8.9 16.9 7.6 2.4 16.5 15.7 18.6 7.9 
Γυναίκες  6.3 20.7 5.5 1.1 5.4 3.0 8.8 4. 7 6.4 15.9 7.4 3.3 21.4 21.2 26.3 9.2 
Επενδύσεις  στους  ανθρώπινους  πόρους  (2000) 5.2 8.4 4.5 3.8 4.4 5.8 4.4 4. 6 : 4.8 5.7 5.7 6.0 7.4 4.4 4.9 
Συµµετοχή  στη συνεχή  επαγγελ µατική  κατάρτιση  
(Άνδρες ) (1999) . 54 51 28 48 64 55 51 54 50 43 52 62 67 53 : 
Συµµετοχή  στη συνεχή  επαγγελ µατική  κατάρτιση  
(Γυναίκες ) (1999) . 58 44  30 46 59 54 53 56 40 47 47 67 69 51 : 
Ποσοστό  ενεργών  ατόµων 64.7 79.6 71.5 63.1 66.0 69.1 68.4 61. 1 65.5 76.5 73.0 72.1 74.9 77.6 75.6 69.7 
Άνδρες  73.1 83.6 78.7 76.6 79.0 75.7 79.0 74. 3 77.1 84.5 80.1 79.5 77.0 79.4 82.7 78.4 
Γυναίκες  56.2 75.5 64.2 50.1 52.8 62.7 57.8 47. 9 53.7 68.3 66.0 65.0 72.8 75.8 68.3 60.9 
Μέσος  όρος  ηλικίας  εξόδου  από το εργατικό  
δυνα µικό (2001) 57.0 61.9 60.7 59.6 60.6 58.1 63.1 59. 4 56.8 60.9 59.6 62.0 61.6 62.0 62.1 59.9 
Άνδρες  57.8 62.2 60.9 61.2 60.7 58.2 63.2 59. 6 57.5 61.1 60.0 62.0 61.6 62.1 63.1 60.5 
Γυναίκες  55.9 61.1 60.4 57.7 60.2 58.0 62.2 59. 2 55.3 60.3 58.6 61.5 61.4 61.9 61.0 59.1 
 
 87     BE DK DE EL ES FR IE IT LU NL AT PT FI SE UK EU15 
∆ιαφορές  µεταξύ  των δύο φύλων  στην  απασχόληση 16.9 8.3 12.9 28.9 28.5 12.8 19.8 27. 1 24.0 16.3 12.6 15.1 3.8 2.7 12.7 17.2 
∆ιαφορές  µεταξύ  των δύο φύλων  στην  ανεργία   1.6 0.2 -0.4 8.4 8.4 2.1 -0.6 5. 2 1.8 0.5 0.4 1.9 0 -0.8 -1.1 1.8 
∆ιαφορές  στις αµοιβές  µεταξύ  των δύο φύλων  12 15 21 15 15 13 19 6 : 21 20 8 17 18 21 15.8 
Ιδιωτικός  τοµέας 15 16 24 22 23 : 23 15 : 26 24 28 15 16 26 21.9 
∆ηµόσιος  τοµέας : 13 20 9 3 : 15 0 : 19 14 -17 25 18 18 11.0 
Αντίκτυπος  της γονικής  ιδιότητας  στην  απασχόληση  
(Άνδρες ) -10.6 : -7.9 -6.5 -13.1 -14.3 : -14.2 -8.3 -4.7 -5.4 -10.6 -9.9 : -4.8 -9.5 
Αντίκτυπος  της γονικής  ιδιότητας  στην  απασχόληση  
(Γυναίκες ) 3.1 : 21.4 5.2 8.8 11.5 16.3 4. 9 5.4 11.5 8.9 -1.4 : : 22.9 12.7 
Κάλυψη  της φροντίδας  των τέκνων  0-3 ετών * 
(1998 DE·2001 NL,FI) 28.3 68 7 : 11 30 : 7 10 22.5 8.8 16.3 26.1 73 10.8 : 
Άτοµα που εγκαταλείπουν  πρόωρα  το σχολείο  12.4 15.4 12.6 16.1 29.0 13.4 14.7 24. 3 17.0 15.0 9.5 45.5 9.9 10.4 : 18.8 
Άνδρες  14.9 13.8 12.6 20.1 35.4 14.9 18.5 27. 9 14.4 15.7 8.8 52.9 12.6 11.4 : 21.4 
Γυναίκες  9.9 17.0 12.6 12.3 22.3 11.9 10.8 20. 7 19.6 14.3 10.3 38.1 7.3 9.3 : 16.2 
∆ιαφορά  στα ποσοστά  απασχόλησης  για τα 
µειονεκτούντα  άτοµα * : : : : : : : : : : : : : : : : 
∆ιαφορά  στα ποσοστά  ανεργίας  µεταξύ  των 
υπηκόων  της ΕΕ και άλλων  υπηκόων  27.2 8.9 8.2 -0.1 4.6 16.8 -0.3 : 6.6 3.2 5.5 3.5 11.8 10.2 5.0 8.7 
Φτωχοί  εργαζό µενοι 6 5 4 13 8 8 7 10 8 7 6 14 5 7 6 7 
Άνδρες  6 4 4 14 9 9 8 12 8 7 6 14 5 8 5 8 
Γυναίκες  5 5 5 12 5 6 6 6 7 7 6 15 5 6 7 6 
Παγίδα  της ανεργίας  91.3 90.7 88.4 80.8 81.7 84.0 73.4 59. 9 86.7 84.8 72 87.0 83.4 87.1 70.3 : 
 
 88     BE DK DE EL ES FR IE IT LU NL AT PT FI SE UK EU15 
Φορολογία  των εργαζο µένων  µε χαµηλά 
εισοδή µατα 48.9 40.4 45.9 34.3 33.9 37.8 16.6 42. 7 27.3 37.2 39.9 29.5 40.4 45.9 24.7 37.8 
Περιφερειακές  ανισότητες  (απασχόληση ) 7.4 : : 5.61 8.7 : : 15.5 : 1.9 : 4.8 8.9 : 6.5 : 
Περιφερειακές  ανισότητες  (ανεργία ) 45.5 : : 25.1 34.8 : : 76.5 : 21.5  29.5 37.3 : 30.1 : 
∆είκτες  πλαισίου                  
Αύξηση  του ΑΕγχΠ  0.7 1.6 0.2 4.0 2.0 1.2 6.0 0. 4 1.1 0.2 1.0 0.5 1.6 1.9 1.8 1.1 
Ποσοστό  απασχόλησης  (ηλικιακή  οµάδα 15-24) 29.4 63.5 45.6 26.5 33.3 30.1 47.9 25. 8 32.3 70.0 51.8 42.1 40.7 42.8 56.3 40.6 
Ποσοστό  απασχόλησης  (ηλικιακή  οµάδα 25-54) 76.5 84.1 78.7 71.1 70.1 79.5 76.1 70. 1 79.1 82.8 84.1 81.6 81.6 84.2 80.6 77.2 
Ποσοστό  απασχόλησης  (ηλικιακή  οµάδα 20-64) 64.9 77.7 68.7 61.4 62.6 68.7 70.7 59. 4 68.5 75.8 72.3 73.4 72.6 78.5 74.7 68.2 
Ποσοστό  απασχόλησης  σε ισοδύνα µα πλήρους  
απασχόλησης  55.4 69.7 58.1 56.3 56.2 60.4 60.7 53. 6 60.9 58.1 63.0 67.1 65.8 68.1 62.1 58.9 
Άνδρες  67.6 76.7 69.9 72.0 72.2 70.4 74.4 68. 4 76.0 74.7 74.8 76.7 69.3 72.9 74.0 71.2 
Γυναίκες  43.2 63.1 46.4 41.3 40.1 50.9 47.0 39. 2 45.7 42.0 51.4 58.0 62.4 63.4 50.8 46.8 
Ικανοποίηση  από την εργασία  4.6 4.9  4.0 4.3 4.7 : 4.2  4.8 5.2 4.2 4.4  :  : 4.4 
Πραγ µατικό  κόστος  ανά µονάδα  εργασίας  1.2 0.5 -0.8 -1.2 -1.1 0.7 -3.6 0.4 5.0 1.7 -0.6 0.4 -0.2 0.8 -0.7 -0.2 
Παραγωγικότητα  της εργασίας  (κατά  κεφαλήν ) 120 99 97 83 93 112 124 111 131 97 99 63 102 93 93 100 
Παραγωγικότητα  της εργασίας  (ανά ώρα) 125 106 108 68 82 117 118 110 128 115 103 58 96 94 87 100 
Ένταξη  στη µακροχρόνια  ανεργία  *                 
 
 89     BE DK DE EL ES FR IE IT LU NL AT PT FI SE UK EU15 
Αναλογία  της ανεργίας  των νέων  6,3 5,2 4,9 9,6 9,5 7,4 3,9 9,7 2,8 3,9 3,7 5,5 10,8  6,4 7,8 7,2 
Άνδρες  7.1 6.5 6.0 7.6 8.8 7.5 4.7 9. 6 2.4 4.0 3.9 5.1 11.0 6.4 9.2 7.6 
Γυναίκες  5.5 3.9 3.8 11.4 10.3 7.4 3.2 9. 7 3.2 3.8 3.6 5.9 10.6 6.5 6.2 6.8 
∆απάνες  για την πολιτική  για την αγορά  εργασίας  
(ενεργητικές ) (2001) 1.0 1.6 0.9 0.3 0.7 0.9 0.7 0. 5 : 0.9 0.4 0.2 0.7 1.3 0.1 0.7 
∆απάνες  για την πολιτική  για την αγορά  εργασίας  
(παθητικές ) (2001) 2.2 2.3 2.0 0.4 1.4 1.4 0.7 0. 6 0.5 1.7 1.2 1.0 2.1 1.1 0.4 1.3 
Απασχόληση  στις νεοσύστατες  επιχειρήσεις  (2000) 1.6 2.4 : : 4.5 : : 2.9 : : : 2.7 0.5 1.8 : : 
Ποσοστό  απασχόλησης  στις υπηρεσίες  47.6 58.1 49.1 34.7 38.2 48.8 43.1 40. 8 74.0 59.3 46.6 39.2 45.7 56.4 60.6 48.3 
Άνδρες  46.5 51.9 43.8 39.9 39.1 45.4 39.1 44.9  76.7 57.4 40.4 36.5 37.1 47.7 55.7 46.0 
Γυναίκες  48.7 64.4 54.5 29.7 37.2 52.2 47.2 36. 8 71.2 61.2 53.0 41.8 54.3 65.4 65.6 50.6 
Χρόνος  εργασίας  39.3 39.1 39.9 41.0 40.4 37.7 39.5 38. 5 39.5 38.9 40.0 40.3 39.2 39.9 43.3 40.0 
Άνδρες  39.7 40.1 40.3 41.9 41.0 38.2 40.7 39. 8 40.3 39.1 40.1 41.1 40.0 40.1 44.9  40.8 
Γυναίκες  38.3 37.7 39.2 39.7 39.5 36.9 37.7 36. 4 37.9 38.1 39.9 39.2 38.2 39.6 40.6 38.6 
Υπερωρίες  1.1 4.8 7.9 0.3 0.2 2.2 1.5 1. 4 3.8 6.4 6.3 1.4 8.5 8.0 4.2 4.1 
Άνδρες  1.4 5.4 10.2 0.3 0.2 2.3 2.2 1. 8 5.4 7.4 8.2 1.8 10.4 10.9 4.7 5.0 
Γυναίκες  0.8 4.1 5.2 0.2 0.1 2.1 0.8 0. 9 1.6 5.0 3.9 0.9 6.6 5.3 3.5 3.1 
Κενές  θέσεις  εργασίας  ανά άνεργο  * 0.10 0.03 0.11 : 0.03 : : : : 0.49 : : 0.01 0.28 : : 
Χρήση  ηλεκτρονικού  υπολογιστή  53 72 57 35 36 45 46 59 56 72 62 32 70 73 58 53 
Επενδύσεις  από επιχειρήσεις  στην  κατάρτιση  των 
ενηλίκων  (1999) 0.9 1.4 0.7 0.5 0.9 1.2 1.0 0. 6 1.0 1.1 0.5 0.6 1.1 1.3 0.8 0.8 
 
 90     BE DK DE EL ES FR IE IT LU NL AT PT FI SE UK EU15 
Απόθε µα εργατικού  δυνα µικού 2.9 3.6 3.7 1.4 4.4 2.0 4.3 8. 0 1.8 3.7 3.9 1.5 6.1 1.8 6.0 4.4 
Άνδρες  2.2 2.7 2.9 0.8 2.9 1.5 3.6 5. 1 1.3 2.8 2.6 1.0 5.7 1.8 5.0 3.2 
Γυναίκες  3.7 4.5 4.4 2.0 6.0 2.5 5.0 10. 9 2.3 4.6 5.2 1.9 6.4 1.8 7.1 5.6 
Αύξηση  της προσφοράς  εργασίας  0.5 -0.3 0.0 1.0 1.4 0.3 0.0 0.5 1.1 0.7 1.6 0.3 -0.1 -0.3 0.0 0.4 
Άνδρες  0.0 -0.2 -0.2 0.3 0.7 0.4 -0.7 0. 3 0.9 0.2 0.5 0.0 -0.5 -0.6 -0.3 0.1 
Γυναίκες  1.1 -0.4 0.3 1.5 2.1 0.3 0.7 0. 6 1.4 1.2 2.8 0.5 0.4 0.0 0.3 0.7 
∆ιαφορές  απασχόλησης  µεταξύ  των δύο φύλων  σε 
ισοδύνα µα πλήρους  απασχόλησης  24.4 13.6 23.5 30.7 32.1 19.5 27.4 29. 2 30.3 32.7 23.4 18.7 6.9 9.5 23.2 24.4 
∆ιαφορές  µεταξύ  των δύο φύλων  στην  απασχόληση  
(ηλικιακή  οµάδα 15-24) 5.7 0.8 3.1 10.0 12.3 8.0 6.5 9. 1 7.8 2.6 8.2 11.2 1.3 0.6 3.6 6.5 
∆ιαφορές  µεταξύ  των δύο φύλων  στην  απασχόληση  
(ηλικιακή  οµάδα 25-64) 19.4 7.8 13.8 34.3 31.9 16.1 21.9 31. 8 28.8 18.5 13.7 15.2 4.4 3.3 13.4 19.5 
∆ιαφορές  µεταξύ  των δύο φύλων  στην  απασχόληση  
(ηλικιακή  οµάδα 55-64) 18.4 14.3 17.3 30.7 36.1 8.6 34.4 24. 2 19.5 25.9 19.4 20.6 0.6 5.2 17.4 19.6 
∆ιαφορές  µεταξύ  των δύο φύλων  στην  απασχόληση  
(υψηλό  µορφωτικό  επίπεδο ) 4.2 2.4 2.4 6.3 11.0 4.9 7.6 8. 6 10.5 6.3 2.1 3.4 1.0 0.2 3.3 4.5 
∆ιαφορές  µεταξύ  των δύο φύλων  στην  απασχόληση  
(µέσο µορφωτικό  επίπεδο ) 17.7 5.4 8.6 25.6 21.4 13.1 20.5 18. 3 18.8 10.7 12.7 8.6 8.3 5.6 9.4 12.3 
∆ιαφορές  µεταξύ  των δύο φύλων  στην  απασχόληση  
(χαµηλό µορφωτικό  επίπεδο ) 20.6 15.7 18.2 25.6 31.6 13.4 27.6 29. 0 23.5 25.8 15.6 19.8 12.2 11.6 8.2 22.8 
∆ιαφορές  στις αµοιβές  των δύο φύλων  (ηλικιακή  
οµάδα 16-24) (2000) 13 6 6 11 7 : 2 6 : : 17 10 10 : 5 6 
∆ιαφορές  στις αµοιβές  των δύο φύλων  (ηλικιακή  
οµάδα 25-54) (2000) 11 15 19 13 14 : 19 5 : : 19 10 18 : 22 15 
∆ιαφορές  στις αµοιβές  των δύο φύλων  (ηλικιακή  
οµάδα 55-64) (2000) 18 19 34 19 15 : 28 16 : : 28 -14 21 : 27 23 
∆ιαφορές  στις αµοιβές  των δύο φύλων  (υψηλό  
µορφωτικό  επίπεδο ) (2000) 18 15 19 9 21 : 17 13 : : 29 10 26 24 : 18 
 
 91     BE DK DE EL ES FR IE IT LU NL AT PT FI SE UK EU15 
∆ιαφορές  στις αµοιβές  των δύο φύλων  (µέσο 
µορφωτικό  επίπεδο ) (2000) 12 14 16 23 14 : 25 9 : : 19 16 18 16 : 14 
∆ιαφορές  στις αµοιβές  των δύο φύλων  (χαµηλό 
µορφωτικό  επίπεδο ) (2000) 12 9 14 24 24 : 30 15 : : 16 20 17 14 : 17 
∆ιαχωρισ µός των φύλων  (επαγγέλ µατα) 25.3 28.3 26.9 21.8 25.2 26.3 26.9 21. 8 27.1 24.5 27.7 27.7 29.4 27.8 26.4 25.1 
∆ιαχωρισ µός των φύλων  (τοµείς) 18.2 18.5 18.1 15.5 19.4 17.5 21.0 15. 4 19.7 16.7 20.3 22.1 21.6 21.5 18.8 17.7 
Εξαρτώ µενα άτοµα της τρίτης  ηλικίας  * : 56.6 : : : 14.1 : : : : : : 28.6 17.3 : : 
∆ιαφορές  στην  αγορά  εργασίας  για τα 
µειονεκτούντα  άτοµα : : : : : : : : : : : : : : : : 
Ποσοστό  έµµεσης φορολόγησης  της µισθωτής  
εργασίας  43.4 40.0 39.8 36.2 30.3 42.5 26.7 40. 7 30.9 30.6 39.3 34.2 43.4 45.7 24.8 36.3 
 
 
 92    1999 (year
)2000 (year
1)AT BE DE DK ES EU-15 FI FR GR IE IT LU NL PT SE UK
WORK 61 42 48 33 46 42 46 39 45 44 30 : 35 62 : :
EDUC_TRAI
N36 5 1 2 1 3 322 1 3 3 :1 0 0 : :
NON_EMPLOYE
D36 52 48 56 53 55 51 59 53 43 67 : 55 38 : :
WORK WORK
84 7780
7175 79 76 74 82
8981 :
7791 : :
EDUC_TRAI
N 0 301 1 000
14:
61: :
NON_EMPLOYE
D 16 2019
2424 20 24 26 18
1015 :
189: :
EDUC_TRAI
NWORK ::
2:: : :: ::
34:: :
EDUC_TRAI
N::
41:: : :: ::
21:: :
NON_EMPLOYE
D::
33:: : :: ::
44:: :
NON_EMPLOYE WORK 45 27 26 13 30 25 29 24 21 25 17 : 21 39 : :
EDUC_TRAI
N27 5 1 1 1 4 522 1 6 2 : 70 : :
NON_EMPLOYE
D53 66 68 76 69 72 66 74 76 59 81 : 72 61 : :
Source: European Community Household Panel (ECHP),
Eurostat
Notes
Age Group: 17- 65 in 2000 and unemployed in 1998
Classification based ILO activity status and self-defined main activity status
WORK includes persons
- working with an employer in paid employment
- self-employees and
- unpaid family workers
NON EMPLOYED includes persons
- whose ILO activity status is 'unemployed', 'inactive' or 'discouraged worker'
- who work less than 15 hours in paid employment and do not consider this work as main activity
EDUC TRAIN includes persons
- working with an employer in paid apprenticeship or in training under special schemes
- in education or trainingTransitions into employment and training
Transitions of unemployed people into employment and training
from year n to year n+1
 
 
 93    Μεταβάσεις  σε απασχόληση  και εκπαίδευση  
Μεταβάσεις  ανέργων  σε απασχόληση  και εκπαίδευση  από το έτος ν στο έτος ν+1 
Πηγή : Πάνελ  Νοικοκυριών  της Ευρωπαϊκής  Κοινότητας  (ECHP), Eurostat 
Σηµειώσεις : 
Ηλικιακή  Οµάδα: 17-65 το 2000 και άνεργοι  το 1998 
Ταξινό µηση βασισ µένη στην  εργασιακή  κατάσταση  και αυτό -προσδιορισ µένη κύρια  εργασιακή  κατάσταση  όπωςορίζεται  από το ∆ΓΕ 
ΕΡΓΑΣΙΑ : περιλα µβάνει  τα εξής άτοµα 
 - Απασχολού µενους  σε αµειβόµενηεργασία  
 - Αυτοαπασχολού µενους  και  
 - Μη αµειβόµενα µέλη οικογενείας  
ΜΗ-ΑΠΑΣΟΛΟΎΜΕΝΟΙ  περιλα µβάνει  άτοµα 
 - των οποίων  η κατάστασή  τους κατά  το ∆ΓΕ είναιάνεργος ", "άεργος  ή ¨"αποθαρρη µένος εργάτης " 
 - απασχολούνται  λιγότερο  από 15 ώρες  σε αµειβόµενη εργασία  και δεν θεωρούν  αυτή  την απασχόληση  ως κύρια  δραστηριότητα  
ΕΚΠ -ΚΑΤΑΡ . περιλα µβάνει  άτοµα που είναι  
 - εργαζό µενους  σε αµειβόµενη µαθητεία  ή σε ειδικό  πρόγρα µµα κατάρτισης  
 - σε εκπαίδευση  ή κατάρτιση  
 
 94    1999 (year n) 2000 (year n+1) AT BE DE DK ES EU-15 FI FR GR IE IT LU NL PT SE UK
TOTAL DECILE1 766 66 6 76666: 67 : 6
DECILE2 777 75 7 77675: 77 : 7
DECILE3 777 85 7 77676: 77 : 8
DECILE4_10 51 46 51 59 39 47 51 46 41 48 39 : 54 52 : 55
NON-EMPLOYED 28 35 29 19 45 33 28 35 41 32 44 : 25 27 : 24
DECILE1 DECILE1 63 59 55 46 34 53 44 54 60 38 59 : 52 48 : 56
DECILE2 13 9 12 25 12 14 12 19 13 20 11 : 18 12 : 13
DECILE3 845 38 5 64474: 37 : 6
DECILE4_10 244 47 5 64684: 6 1 3 : 5
NON-EMPLOYED 13 24 24 21 39 23 31 19 16 26 21 : 20 21 : 20
DECILE2 DECILE1 59 1 1 3 1 5 11 12 10 12 10 11 : 7 18 : 10
DECILE2 60 53 55 45 36 48 36 44 45 32 44 : 52 46 : 54
DECILE3 17 15 11 23 15 16 15 20 20 19 16 : 21 15 : 15
DECILE4_10 12 18 13 12 19 14 18 14 11 16 19 : 11 16 : 10
NON-EMPLOYED 659 1 7 1 5 11 20 12 13 24 11 : 10 4 : 11
DECILE3 DECILE1 122 42 2 32133: 11 : 3
DECILE2 11 17 11 6 10 12 16 11 16 9 13 : 6 24 : 16
DECILE3 61 49 55 49 25 45 47 42 45 32 38 : 57 42 : 47
DECILE4_10 19 24 23 31 50 32 28 39 32 43 37 : 31 30 : 27
NON-EMPLOYED 889 1 0 1 4 8 666 1 2 8: 53 : 7
DECILE4+ DECILE1 000 10 0 00001: 01 : 1
DECILE2 111 11 1 11112: 11 : 1
DECILE3 132 25 3 43335: 24 : 3
DECILE4_10 93 92 92 92 88 91 90 91 92 90 89 : 95 89 : 92
NON-EMPLOYED 534 45 4 45453: 35 : 4
NON_EMPLOYED DECILE1 656 95 5 75353: 65 : 4
DECILE2 334 64 4 74372: 63 : 3
DECILE3 223 52 3 32241: 32 : 3
DECILE4_10 645 1 0 5 5 75373: 79 : 6
NON-EMPLOYED 83 87 82 71 84 84 76 83 89 77 91 : 79 81 : 84
Notes
Age Group: 15- 65
Classification based on ILO activity status and gross monthly earnings
NON_EMPLOYED = ILO activity status is 'unemployed', 'inactive' or 'discouraged worker': means data not available or sample size below 20Transitions by pay level
Transitions between non-employment and employment and within employment by pay level (gross monthly earnings) from year n  to year n+1
Source: European Community Household Panel (ECHP),
Eurostat
 
 
 
 
 95    Μετάβαση  κατά  επίπεδο  εισοδή µατος  
Μεταβάσεις  µεταξύ  µη-απασχόλησης  και απασχόλησης  και εντός  απασχόλησης  κατά  επίπεδο  εισοδή µατος (µέσο µηνιαίο  εισόδη µα) από το έτος ν στο 
έτος ν+1 
Πηγή : Πάνελ  νοικοκυριών  της Ευρωπαϊκής  Κοινότητας  (ECHP), Eurostat 
Σηµείωση : 
Ηλικιακή  Οµάδα: 15-65 
Ταξινό µηση βασισ µένη στην  εργασιακή  κατάσταση  και ακαθάριστο  εισόδη µα όπως  ορίζεται  από το ∆ΓΕ 
ΜΗ-ΑΠΑΣΧΟΛΟΎΜΕΝΟΙ  = η εργασιακή  κατάσταση  αυτή  κατά  το ∆ΓΕ είναι  "άνεργος ", "άεργος  ή ¨"αποθαρρη µένος εργάτης " 
: σηµαίνει  µη διαθέσι µα στοιχεία  ή µέγεθος  δείγµατος µικρότερο  των 20. 
 
 96    ΠΗΓΕΣ  ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΟΙ  
Τα δεδοµένα που χρησι µοποιούνται  σε αυτή  την έκθεση  προέρχονται  κυρίως  από τη Eurostat, τη Στατιστική  Υπηρεσία  των Ευρωπαϊκών  Κοινοτήτων . 
Ορισ µένα δεδοµένα περιλα µβάνονται  και στο εθνικό  σχέδιο  δράσης  για την απασχόληση .  
Οι κύριες  πηγές  δεδοµένων  της Eurostat είναι : 
- η Έρευνα  Εργατικού  ∆υνα µικού της Ευρωπαϊκής  Κοινότητας  (LFS), 
- η τριµηνιαία  έκδοση  στοιχείων  της Eurostat για το εργατικό  δυνα µικό (QLFD), 
- οι εναρ µονισµένες σειρές  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  για την ανεργία  και 
- το πάνελ  νοικοκυριών  της Ευρωπαϊκής  Κοινότητας  (ECHP). 
Η Έρευνα  Εργατικού  ∆υνα µικού της Ευρωπαϊκής  Κοινότητας  (LFS) είναι  η εναρ µονισµένη έρευνα  της ΕΕ για τις εξελίξεις  στην  αγορά  εργασίας . 
Ορισ µένα κράτη  µέλη παρέχουν  τριµηνιαία  αποτελέσ µατα από µια συνεχή  έρευνα  εργατικού  δυνα µικού, ενώ άλλα  κράτη  µέλη διεξάγουν  µία ετήσια  
έρευνα  την άνοιξη . 
Η τριµηνιαία  έκδοση  στοιχείων  της Eurostat για το εργατικό  δυνα µικό (QLFD) είναι  µια εναρ µονισµένη σειρά  τριµηνιαίων  στατιστικών  για την 
απασχόληση  µε βάση  την έρευνα  εργατικού  δυνα µικού και τις εθνικές  πηγές , κατά  περίπτωση . Η QLFD συνίσταται  από δύο δέσµες τριµηνιαίων  
σειρών : 1)πληθυσ µός, απασχόληση  και ανεργία  ανά φύλο  και ηλικία , κυρίως  µε βάση  τα κοινοτικά  αποτελέσ µατα της LFS, και 2) απασχόληση  ανά 
οικονο µική δραστηριότητα  και καθεστώς  απασχόλησης  (κυρίως  µε βάση  τα στοιχεία  των εθνικών  λογαριασ µών για την απασχόληση  ESA 1995), 
κατανε µηµένη επιπλέον  ανά φύλο  και ανά ορισµένα χαρακτηριστικά  του επαγγέλ µατος. 
Η έρευνα  «Πάνελ  Νοικοκυριών  της Ευρωπαϊκής  Κοινότητας »(ECHP) είναι  µια ετήσια  διαχρονική  έρευνα  ενός αντιπροσωπευτικού  δείγµατος 
νοικοκυριών  που άρχισε  το 1994 και καλύπτει  τις συνθήκες  διαβίωσης , το καθεστώς  απασχόλησης , την υγεία , την εκπαίδευση  και το εισόδη µα. Τη 
στιγµή της δηµοσίευσης  της παρούσας  έκθεσης , τα δεδοµένα που ήταν  διατεθει µένα αφορούσαν  τη χρονική  περίοδο  1994-2000. Η έρευνα  βασίζεται  
σε ένα εναρ µονισµένο ερωτη µατολόγιο  της Eurostat, προσαρ µοσµένο από τις εθνικές  στατιστικές  υπηρεσίες . 
 
 97    Βασικοί  δείκτες  
Ποσοστό  ανεργίας  
Ορισ µός: Σύνολο  των ανέργων  ως ποσοστό  του συνολικού  ενεργού  πληθυσ µού (ανά φύλο ) 
Πηγή : εναρ µονισµένες σειρές  της Eurostat για την ανεργία  
Ποσοστό  απασχόλησης  
Ορισ µός: Συνολικό  ποσοστό  απασχόλησης  (ηλικιακή  οµάδα 15-64), κατανε µηµένο ανά φύλο  και ανά εργαζο µένους  µεγαλύτερης  
ηλικίας  (ηλικιακή  οµάδα 55-64). Απασχολού µενοι ως ποσοστό  του συνολικού  πληθυσ µού στην  ίδια ηλικιακή  οµάδα. 
Πηγή : τριµηνιαία  έκδοση  στοιχείων  για το εργατικό  δυνα µικό (QLFD), Eurostat26 
Μεταβάσεις  ανά επίπεδο  αµοιβής  
Ορισ µός: Μεταβάσεις  µεταξύ  µη απασχόλησης  και απασχόλησης  και εντός  της απασχόλησης  ανά επίπεδο  αµοιβής  (ακαθάριστες  
µηνιαίες  αποδοχές ) από το έτος n έως το έτος n+127. 
Πηγή : Πάνελ  νοικοκυριών  της Ευρωπαϊκής  Κοινότητας  (ECHP), Eurostat  
Αύξηση  της παραγωγικότητας  της εργασίας  
Ορισ µός: Αύξηση  του ΑΕγχΠ  κατά  κεφαλήν  του απασχολού µενου πληθυσ µού και ανά εργασθείσα  ώρα. 
Πηγή : ESA95, Γ∆ ECFIN 
Μεταβάσεις  ανά καθεστώς  απασχόλησης  
Ορισ µός: Μεταβάσεις  µεταξύ  απασχόλησης , ανεργίας  και αεργίας  από το έτος n έως το έτος n+1. 
Πηγή : ECHP, Eurostat 
Ποσοστό  µακροχρόνιας  ανεργίας  
Ορισ µός: Σύνολο  του πληθυσ µού των µακροχρόνια  ανέργων  (12 µήνες ή και περισσότερο ) ως ποσοστό  του συνολικού  ενεργού  
πληθυσ µού (ανά φύλο ) 
Πηγή : QLFD, Eurostat 
Υπηρεσίες  πρόληψης  
Ορισ µός: Ποσοστό  των νέων  /ενηλίκων  ανέργων  που έχουν  γίνει άνεργοι  το µήνα X, εξακολουθούν  να είναι  άνεργοι  το µήνα X+6/12 
χωρίς  εντατική  παροχή  συµβουλών  και χωρίς  βοήθεια  στην  αναζήτηση  εργασίας . (Πολιτική  για την αγορά  εργασίας  (ΠΑΕ ) κατηγορία  
1) [τιµή στόχος  0%=πλήρης  συµµόρφωση ] (ανά φύλο ) 
Πηγή : Εθνικά  δεδοµένα 
Νέο ξεκίνη µα (α) 
Ορισ µός: Ποσοστό  των νέων  /ενηλίκων  ανέργων  που έχουν  γίνει άνεργοι  το µήνα X, εξακολουθούν  να είναι  άνεργοι  το µήνα X+6/12 
και δεν τους έχει προσφερθεί  ένα νέο ξεκίνη µα µε τη µορφή  κατάρτισης , επανακατάρτισης , απόκτησης  επαγγελ µατικής  πείρας , θέσης  
εργασίας  ή άλλου  µέτρου  απασχολησι µότητας . (ΠΑΕ  κατηγορίες  2-7) [τιµή στόχος  0%=πλήρης  συµµόρφωση ] (ανά φύλο ) 
Πηγή : Εθνικά  δεδοµένα 
                                                 
26 Τα στοιχεία  QLFD είναι  συγκρίσι µες εκτιµήσεις  µε βάση  την έρευνα  για το εργατικό  δυνα µικό και την ESA-95 
27 Τα επίπεδα  αµοιβής  που αναφέρονται  είναι  δεκατη µόρια 1, 2, 3 και 4-10. Η µη απασχόληση  αναφέρεται  στο καθεστώς  απασχόλησης  της ∆ΟΕ  'άνεργοι ', 'άεργοι ' και 
'αποθαρρυ µένοι εργαζό µενοι'. 
 
 98    Νέο ξεκίνη µα (β) 
Ορισ µός: Ποσοστό  των νέων  /ενηλίκων  ανέργων  που έχουν  γίνει άνεργοι  το µήνα X, εξακολουθούν  να είναι  άνεργοι  το µήνα X+6/12, 
και δεν τους έχει προσφερθεί  ένα νέο ξεκίνη µα µε τη µορφή  κατάρτισης , επανακατάρτισης , απόκτησης  επαγγελ µατικής  πείρας , θέσης  
εργασίας  ή άλλου  µέτρου  απασχολησι µότητας . (ΠΑΕ  κατηγορίες  1-7) [τιµή στόχος  0%=πλήρης  συµµόρφωση ] (ανά φύλο ) 
Πηγή : Εθνικά  δεδοµένα 
Ενεργοποίηση  των µακροχρόνια  ανέργων  
Ορισ µός: Αριθ µός των µακροχρόνια  ανέργων  που συµµετέχουν  σε ένα ενεργητικό  µέτρο (κατάρτιση , επανακατάρτιση , απόκτηση  
επαγγελ µατικής  πείρας  ή άλλο  µέτρο απασχολησι µότητας ) σε σχέση  µε το σύνολο  των συµµετεχόντων  µακροχρόνια  ανέργων , συν 
τους εγγεγρα µµένους  µακροχρόνια  άνεργους  (ετήσιοι  µέσοι όροι). Κατανε µηµένος ανά είδη µέτρων  και ανά φύλο . (ΠΑΕ  κατηγορίες  
2-7) 
Πηγή : Εθνικά  δεδοµένα (µεσοπρόθεσ µα, η βάση  δεδοµένων  ΠΑΕ ) 
Συνέχεια  που δίνεται  σε συµµετέχοντες  σε ενεργητικά  µέτρα  
Ορισ µός: 
1. Ποσοστό  ένταξης  στην  απασχόληση  των συµµετεχόντων  στην  ΠΑΕ  (3 ή 6 µήνες ύστερα  από τη συµµετοχή  σε ένα µέτρο) 
2. Ποσοστό  επιστροφής  στην  ανεργία  των συµµετεχόντων  στην  ΠΑΕ  (3 ή 6 µήνες ύστερα  από τη συµµετοχή  σε ένα µέτρο) 
Πηγή : Εθνικά  δεδοµένα 
Σύσταση  νέων  επιχειρήσεων  
Ορισ µός: Μικτό  ποσοστό  της σύστασης  νέων  επιχειρήσεων  ως ποσοστό  του συνολικού  αποθέ µατος των επιχειρήσεων  που 
δραστηριοποιούνται  
Πηγή : Στατιστικές  διάρθρωσης  των επιχειρήσεων  της Eurostat (SBS) 
Ανάπτυξη  της απασχόλησης  
Ορισ µός: Ετήσια  αλλαγή  στο συνολικό  αριθµό των απασχολου µένων , γενικά  και ανά κύριο  τοµέα (ανά φύλο ) 
Πηγή : QLFD, Eurostat 
Ποσοστό  επιβίωσης  των νεοσύστατων  επιχειρήσεων  
Ορισ µός: Νεοσύστατες  επιχειρήσεις  του έτους  n που συνεχίζουν  να δραστηριοποιούνται  το έτος n+3 
Πηγή : Στατιστικές  διάρθρωσης  των επιχειρήσεων  της Eurostat (SBS) 
Ποικιλο µορφία  των συµβατικών  και των εργασιακών  ρυθµίσεων  
Ορισ µός: Σύνολο  των εργαζο µένων  µε µερική  απασχόληση  και/ή µε συµβάσεις  ορισµένου χρόνου , συν σύνολο  των 
αυτοαπασχολου µένων  ως % των απασχολου µένων . Εργαζό µενοι σε µη κανονική  απασχόληση  (µερική  απασχόληση  και/ή σύµβαση  
εργασίας  ορισµένου χρόνου ) ως % του συνόλου  των εργαζο µένων . (Κατανο µή ανά µερική  απασχόληση , σύµβαση  εργασίας  
ορισµένου χρόνου , µερική  απασχόληση  και σύµβαση  ορισµένου χρόνου , ανά αιτία , ανά φύλο .) Συνολικός  αριθµός των 
αυτοαπασχολου µένων  ως % του συνόλου  των απασχολου µένων . (Κατανο µή ανά µερική  απασχόληση , ανά φύλο .) 
Πηγή : LFS, Eurostat 
 
 99    Μεταβάσεις  ανά είδος  σύµβασης  
Ορισ µός: Μεταβάσεις  µεταξύ  της µη απασχόλησης  και της απασχόλησης  και εντός  της απασχόλησης  ανά είδος  σύµβασης  από το έτος 
n έως το έτος n+1.28 
Πηγή : ECHP, Eurostat 
Τάσεις  στα εργατικά  ατυχή µατα 
Ορισ µός: Η εξέλιξη  του ποσοστού  επίπτωσης , εκφρασ µένου µε τον αριθµό των εργατικών  ατυχη µάτων  ανά 100.000 
απασχολου µένους . 
Πηγή : Ευρωπαϊκές  στατιστικές  για τα εργατικά  ατυχή µατα (ESAW), Eurostat 
Τάσεις  στις επαγγελ µατικές  ασθένειες  
Ορισ µός: Τάσεις  στις επαγγελ µατικές  ασθένειες  
Πηγή : Ευρωπαϊκές  στατιστικές  για τις επαγγελ µατικές  ασθένειες  (EODS), Eurostat 
∆ιαφάνεια  για τις κενές  θέσεις  εργασίας  
Ορισ µός: Ποσοστό  των κενών  θέσεων  εργασίας  που διαφη µίζονται  µέσω των δηµοσίων  υπηρεσιών  απασχόλησης  των κρατών  µελών  
που είναι  προσπελάσι µες σε µια κοινή  πλατφόρ µα από άτοµα που αναζητούν  εργασία  σε όλη την ΕΕ  
Πηγή : Εθνικές  πηγές  
Μορφωτικό  επίπεδο  ατόµων ηλικίας  22 ετών  
Ορισ µός: Ποσοστό  των ατόµων 22 ετών  που έχουν  ολοκληρώσει  τουλάχιστον  την ανώτερη  δευτεροβάθ µια εκπαίδευση  (ISCED 
επίπεδο  3). Η ηλικιακή  οµάδα 20-24 χρησι µοποιείται  ως δείκτης  υποκατάστασης . (ανά φύλο ) 
Πηγή : LFS, Eurostat 
Συµµετοχή  στην  εκπαίδευση  και την κατάρτιση  
Ορισ µός: Συµµετοχή  στην  εκπαίδευση  και την κατάρτιση  (25-64), γενικά  και ανά ηλικιακή  οµάδα, καθεστώς  εργασίας  και µορφωτικό  
επίπεδο . (ανά φύλο ) 
Πηγή : LFS, Eurostat 
Επενδύσεις  στους  ανθρωπίνους  πόρους  
Ορισ µός: Συνολικές  δηµόσιες  δαπάνες  για την εκπαίδευση  ως ποσοστό  του ΑΕγχΠ29. 
Πηγή : Κοινό  ερωτη µατολόγιο  της UNESCO/ ΟΟΣΑ /Eurostat  
Συµµετοχή  στη συνεχή  επαγγελ µατική  κατάρτιση  (CVT) 
Ορισ µός: Ποσοστό  των εργαζο µένων  που συµµετέχουν  στη συνεχή  επαγγελ µατική  κατάρτιση  (CVT) (ανά φύλο ) 
Πηγή : CVTS, Eurostat 
Ποσοστό  ενεργών  ατόµων 
Ορισ µός: Ποσοστό  των απασχολου µένων  και των ανέργων  στο συνολικό  πληθυσ µό σε ηλικία  εργασίας  (15-64 ετών ). (ανά φύλο ) 
Πηγή : QLFD, Eurostat 
                                                 
28 Το είδος  της σύµβασης  αναφέρεται  στις µόνιµες συµβάσεις , στις συµβάσεις  ορισµένου χρόνου , στην  εκπαίδευση  και κατάρτιση  (π.χ. έµµισθη µαθητεία ) και στους  
αυτοαπασχολου µένους . 
29 Η δηµογραφική  δοµή πρέπει  να λαµβάνεται  υπόψη  στην  ανάλυση . 
 
 100    Μέσος  όρος  ηλικίας  εξόδου  από το εργατικό  δυνα µικό 
Ορισ µός: Η µέση ηλικία  εξόδου  από την αγορά  εργασίας , µε βάση  ένα υπόδειγ µα πιθανοτήτων  που λαµβάνει  υπόψη  τις σχετικές  
αλλαγές  των ποσοστών  από έτος σε έτος για συγκεκρι µένη ηλικία . (ανά φύλο ) 
Πηγή : LFS, Eurostat και Γ∆ EMPL 
∆ιαφορές  µεταξύ  των δύο φύλων  στην  απασχόληση  
Ορισ µός: Η διαφορά  στα ποσοστά  απασχόλησης  µεταξύ  ανδρών  και γυναικών  σε ποσοστιαίες  µονάδες . 
Πηγή : QLFD, Eurostat 
∆ιαφορές  µεταξύ  των δύο φύλων  στην  ανεργία  
Ορισ µός: Η διαφορά  στα ποσοστά  ανεργίας  µεταξύ  γυναικών  και ανδρών  σε ποσοστιαίες  µονάδες . 
Πηγή : Εναρ µονισµένες σειρές  για την ανεργία , Eurostat 
∆ιαφορά  στις αµοιβές  µεταξύ  των δύο φύλων  
Ορισ µός: ∆ιαφορά  µεταξύ  των µέσων  ακαθάριστων  ωριαίων  αποδοχών  ανδρών  και γυναικών  ως ποσοστό  των µέσων  ακαθάριστων  
ωριαίων  αποδοχών  των ανδρών  (για αµειβόµενους  υπαλλήλους  που εργάζονται  περισσότερες  από 15 ώρες  την εβδο µάδα). Κατανο µή 
ανά δηµόσιο και ιδιωτικό  τοµέα. 
Πηγή : ECHP, Eurostat 
Αντίκτυπος  της γονικής  ιδιότητας  στην  απασχόληση  
Ορισ µός: Η διαφορά  σε ποσοστιαίες  µονάδες  στα ποσοστά  απασχόλησης  για άτοµα χωρίς  τέκνα  και µε τέκνο  ηλικίας  0-6 ετών , ανά 
φύλο  (ηλικιακή  οµάδα 20-50). 
Πηγή : LFS, Eurostat 
Φροντίδα  παιδιών  
Ορισ µός: Παιδιά  που λαµβάνουν  φροντίδα  (εκτός  από την οικογένεια ) ως ποσοστό  όλων  των παιδιών  της ίδιας  ηλικιακής  οµάδας . 
Κατανο µή ανά: πριν από την ένταξή  τους σε µη υποχρεωτικό  προσχολικό  σύστη µα (0-3 ετών ), στο µη υποχρεωτικό  ή αντίστοιχο  
προσχολικό  σύστη µα (3-6 ετών ) και στην  υποχρεωτική  πρωτοβάθ µια εκπαίδευση  (6-12 ετών )30. 
Πηγή : Εθνικά  δεδοµένα (µέχρι να διατεθούν  τα δεδοµένα ΕΕ-SILC) 
Άτοµα που εγκαταλείπουν  πρόωρα  το σχολείο  
Ορισ µός: Ποσοστό  των ατόµων ηλικίας  18-24 ετών  που έχουν  ολοκληρώσει  τη κατώτερη  δευτεροβάθ µια εκπαίδευση  (ISCED 
επίπεδο  2) ή όχι και δεν συµµετέχουν  σε περαιτέρω  εκπαίδευση  ή κατάρτιση  . (ανά φύλο ) 
Πηγή : LFS, Eurostat 
∆ιαφορά  στα ποσοστά  ανεργίας  για τα µειονεκτούντα  άτοµα 
Ορισ µός: ∆ιαφορά  µεταξύ  των ποσοστών  ανεργίας  των µειονεκτούντων  ατόµων (σύµφωνα  µε τους ορισµούς των κρατών  µελών ) και 
του συνολικού  ποσοστού  ανεργίας , σε ποσοστιαίες  µονάδες . (ανά φύλο ) 
Πηγή : Εθνικά  δεδοµένα 
∆ιαφορά  στα ποσοστά  ανεργίας  µεταξύ  των υπηκόων  της ΕΕ και άλλων  υπηκόων . 
Ορισ µός: ∆ιαφορά  στα ποσοστά  ανεργίας  µεταξύ  των υπηκόων  της ΕΕ και άλλων  υπηκόων , σε ποσοστιαίες  µονάδες . (ανά φύλο ) 
Πηγή : LFS, Eurostat 
                                                 
30 Η ηλικία  του παιδιού  ενδέχεται  να διαφέρει  από χώρα  σε χώρα  όσον  αφορά  την έναρξη  της προσχολικής  και της πρωτοβάθ µιας εκπαίδευσης . 
 
 101    Φτωχοί  εργαζό µενοι 
Ορισ µός: Αριθ µός των φτωχών  εργαζο µένων  ως % του ενεργού  πληθυσ µού, που υπολογίζεται  ξεχωριστά  για τους ωροµίσθιους  και 
τους µισθωτούς  εργαζο µένους  και τους αυτοαπασχολου µένους . (ανά φύλο ) 
Οι φτωχοί  εργαζό µενοι (φτώχεια  στην  εργασία ) ορίζεται  ως το µερίδιο  των ατόµων που κατατάσσονται  ως "εργαζό µενοι " (είτε ως 
ωροµίσθιοι  είτε ως µισθωτοί  ή ως αυτοαπασχολού µενοι) σύµφωνα  µε τον ορισµό του συχνότερου  καθεστώτος  δραστηριότητας  (το 
καθεστώς  που δηλώνουν  τα άτοµα ότι είχαν  για περισσότερο  από το ήµισυ του συνολικού  αριθµού των µηνών  για τους οποίους  
διατέθηκαν  πληροφορίες  για οποιοδήποτε  καθεστώς  στο ηµερολόγιο  των δραστηριοτήτων ) το διαθέσι µο εισόδη µα των οποίων , που 
αντιστοιχεί  στο νοικοκυριό , είναι  κάτω  από το 60% του εισοδή µατος που αντιστοιχεί  στον εθνικό  µέσο όρο. 
Πηγή : ECHP, Eurostat 
Παγίδα  της ανεργίας  
Ορισ µός: Ο οριακός  πραγ µατικός  φορολογικός  συντελεστής  των εισοδη µάτων  εργασίας  που λαµβάνει  υπόψη  το συνδυασ µένο 
αποτέλεσ µα της αύξησης  των φόρων  και της κατάργησης  των παροχών  κατά  την έναρξη  της εργασίας . Υπολογίζεται  ως η αναλογία  
της αλλαγής  του ακαθάριστου  εισοδή µατος µείον το καθαρό  εισόδη µα που συνδέεται  µε την εργασία , µείον το καθαρό  εισόδη µα που 
δεν συνδέεται  µε την εργασία , διά της αλλαγής  του ακαθάριστου  εισοδή µατος για ένα άτοµο που µεταβαίνει  από την ανεργία  σε µια 
θέση  εργασίας  µε το 67% των αποδοχών  ενός µέσου  εργάτη  παραγωγής , τον πρώτο  µήνα της ανεργίας . 
Πηγή : ΟΟΣΑ -Επιτροπή  
Φορολογία  των εργαζο µένων  µε χαµηλά εισοδή µατα 
Ορισ µός: Η φορολογική  επιβάρυνση  του κόστους  εργασίας : αναλογία  του φόρου  εισοδή µατος συν τις κοινωνικές  εισφορές  του 
εργοδότη  και του εργαζό µενου, περιλα µβάνοντας  τους φόρους  µισθωτών  υπηρεσιών , µείον τις χρηµατικές  παροχές , διά του κόστους  
εργασίας  για ένα άτοµο που κερδίζει  το 67% των αποδοχών  ενός µέσου  εργάτη  παραγωγής . 
Πηγή : ΟΟΣΑ -Επιτροπή  
Περιφερειακές  ανισότητες  – συντελεστές  διακύ µανσης  
Ορισ µός: Τυπική  απόκλιση  απασχόλησης  (ανεργίας ) διά του σταθ µισµένου εθνικού  µέσου  όρου  (ηλικιακή  οµάδα 15-64 ετών ). 
(NUTS II) Πηγή : LFS 
∆είκτες  πλαισίου  
Αύξηση  του ΑΕγχΠ  
Ορισ µός: Ετήσιος  µέσος όρος  της αύξησης  του ΑΕγχΠ . 
Πηγή : ESA95, Γ∆ ECFIN 
Ποσοστό  απασχόλησης  ανά ηλικιακή  οµάδα 
Απασχολού µενοι στην  ηλικιακή  οµάδα 15-24, 25-54 και 20-64 ετών  ως ποσοστό  του συνολικού  πληθυσ µού στην  ίδια ηλικιακή  
οµάδα. (ανά φύλο ) 
Πηγή : LFS, Eurostat 
Ποσοστό  απασχόλησης  σε ισοδύνα µα πλήρους  απασχόλησης  
Ορισ µός: Το σύνολο  των εργασθεισών  ωρών  διά του µέσου  όρου  του ετήσιου  αριθµού των εργασθεισών  ωρών  σε θέσεις  εργασίας  
πλήρους  απασχόλησης , που υπολογίζεται  ως ποσοστό  του συνολικού  πληθυσ µού ηλικίας  15-64 ετών . 
Πηγή : LFS, Eurostat 
Ικανοποίηση  από την εργασία  
Ορισ µός: Ικανοποίηση  από το είδος  εργασίας  στη σηµερινή  εργασία , που εκφράζεται  ως ο µέσος όρος  σε κλίµακα 1 έως 6  
Πηγή : ECHP, Eurostat 
 
 102    Πραγ µατικό  κόστος  ανά µονάδα  εργασίας  
Ορισ µός: Αύξηση  των συνολικών  αποδοχών  ανά εργαζό µενο προσαρ µοσµένη στην  παραγωγικότητα  της εργασίας  και τον 
αποπληθωριστή  ΑΕγχΠ  
Πηγή : ESA95, Γ∆ ECFIN 
Παραγωγικότητα  της εργασίας  
Ορισ µός: Συνολική  ετήσια  παραγωγικότητα  διά του αριθµού των απασχολου µένων  και των εργασθεισών  ωρών  (ΑΕγχΠ  σε ΜΑ∆  ανά 
απασχολού µενο /ανά εργασθείσα  ώρα σχετικά  µε την Ευρώπη  των 15) 
Πηγή : ESA95, Γ∆ ECFIN 
Μεταβάσεις  στην  απασχόληση  και την κατάρτιση  
Ορισ µός: Μεταβάσεις  των ανέργων  στην  απασχόληση  και την κατάρτιση  από το έτος n στο έτος n+1. 
Πηγή : LFS, Eurostat 
Ένταξη  στη µακροχρόνια  ανεργία  
Ορισ µός: Ποσοστό  των νέων /ενήλικων  ανέργων  που έµειναν  άνεργοι  το µήνα X και παρέ µειναν  άνεργοι  το µήνα X+6/12 χωρίς  καµία 
διακοπή . 
Πηγή : Εθνικές  πηγές  
Ποσοστό  της ανεργίας  των νέων  
Ορισ µός: Σύνολο  των νέων  ανέργων  (15-24 ετών ) ως µερίδιο  του συνολικού  πληθυσ µού στην  ίδια ηλικιακή  οµάδα (ανά φύλο ) 
Πηγή : Εναρ µονισµένες σειρές  για την ανεργία , Eurostat. 
∆απάνες  για την ΠΑΕ   
Ορισ µός: Ενεργητικές /παθητικές  δαπάνες  για την ΠΑΕ  ως % του ΑΕγχΠ  
Πηγή : Βάση  δεδοµένων  ΠΑΕ  της Eurostat  
Απασχόληση  σε νεοσύστατες  επιχειρήσεις  
Ορισ µός: Αριθ µός των ατόµων που απασχολούνται  σε νεοσύστατες  επιχειρήσεις  (το έτος n) και στις επιχειρήσεις  που επιβιώνουν  
(νεοσυσταθείσες  επιχειρήσεις  τα έτη n-3, n-2 και n-1) σε σχέση  µε τον αριθµό των απασχολου µένων  σε όλες τις επιχειρήσεις  που 
δραστηριοποιούνται  (το έτος n). 
Πηγή : SBS, Eurostat  
Ποσοστό  απασχόλησης  στις υπηρεσίες  
Ορισ µός: Αριθ µός των απασχολου µένων  που εργάζονται  στον  τοµέα των υπηρεσιών  (κύρια  θέση  εργασίας ) ηλικίας  15-64 ως 
ποσοστό  του πληθυσ µού της ίδιας  ηλικιακής  οµάδας . (ανά φύλο ) 
Πηγή : QLFD, Eurostat  
Χρόνος  εργασίας  
Ορισ µός: 
1. Μέσος  όρος  των συνήθων  εβδο µαδιαίων  ωρών  εργασίας  που ορίζεται  ως το σύνολο  των ωρών  εργασίας  των πλήρως  
απασχολου µένων  εργαζο µένων  διά του αριθµού των πλήρως  απασχολου µένων  (ανά φύλο ) 
2.Τάσεις  στο µέσο όρο του ετήσιου  πραγ µατικού  χρόνου  εργασίας  ανά απασχολού µενο. (ανά φύλο ) 
Πηγή : LFS, Eurostat  
Υπερωρίες  
Ορισ µός: Αριθ µός των εργαζο µένων  για τους οποίους  ο αριθµός των πραγ µατικών  εργασθεισών  ωρών  ξεπερνά  λόγω  υπερωριών  τον 
αριθµό των συνήθων  ωρών  εργασίας  ως % όλων  των εργαζο µένων . (ανά φύλο ) 
Πηγή : LFS, Eurostat  
 
 103    Κενές  θέσεις  ανά άνεργο  
Ορισ µός: Τάση  µέσα σε ένα κράτος  µέλος της αναλογίας  µεταξύ  του συνολικού  αριθµού των κενών  θέσεων  εργασίας  σε σύγκριση  µε 
το συνολικό  αριθµό των ανέργων  (αναλογία  θέσεων /ανέργων ) 
Πηγή : Εθνικά  δεδοµένα (Έρευνα  για τις κενές  θέσεις  εργασίας  από το 2004)  
Χρήση  ηλεκτρονικών  υπολογιστών  
Ορισ µός: Ποσοστό  του εργατικού  δυνα µικού που χρησι µοποιεί  ηλεκτρονικούς  υπολογιστές  στο σπίτι  και/ή στο χώρο  εργασίας  για 
σκοπούς  εργασίας  
Πηγή : Έρευνα  του Ευρωβαρό µετρου  για τις ΤΠΕ  και την απασχόληση  (2002)  
Επενδύσεις  των επιχειρήσεων  στην  κατάρτιση  των ενηλίκων  
Ορισ µός: Επένδυση  των επιχειρήσεων  στη συνεχή  επαγγελ µατική  κατάρτιση  (CVT) σε σχέση  µε τις δαπάνες  εργασίας . 
Πηγή : CVTS, Eurostat  
Απόθε µα εργατικού  δυνα µικού  
Ορισ µός: Άεργοι  που θέλουν  να εργαστούν  ως ποσοστό  του πληθυσ µού σε ηλικία  εργασίας  15-64 ετών , κατανο µή ανά κύριο  λόγο  της 
αεργίας . (ανά φύλο ) 
Πηγή : LFS, Eurostat  
Αύξηση  της προσφοράς  εργατικού  δυνα µικού  
Ορισ µός: Ετήσια  αλλαγή  στην  προσφορά  εργατικού  δυνα µικού (περιλα µβάνοντας  απασχολου µένους  και ανέργους  σε ηλικία  εργασίας  
15-64 ετών ). (ανά φύλο ) 
Πηγή : QLFD, Eurostat  
∆ιαφορές  απασχόλησης  µεταξύ  των δύο φύλων  σε ισοδύνα µα πλήρους  απασχόλησης  
Ορισ µός: Η διαφορά  στα ποσοστά  απασχόλησης  που υπολογίζεται  σε ισοδύνα µα πλήρους  απασχόλησης  µεταξύ  ανδρών  και γυναικών  
σε ποσοστιαίες  µονάδες . 
Πηγή : LFS, Eurostat  
∆ιαφορές  απασχόλησης  µεταξύ  των δύο φύλων  ανά οµάδα και µορφωτικό  επίπεδο  
Ορισ µός: Η διαφορά  σε ποσοστά  απασχόλησης  µεταξύ  ανδρών  και γυναικών  σε ποσοστιαίες  µονάδες , ανά ηλικιακή  οµάδα (15-24, 
25-54, 55-64) και ανά µορφωτικό  επίπεδο  (κάτω  από την ανώτερη  δευτεροβάθ µια, ανώτερη  δευτεροβάθ µια και τριτοβάθ µια 
εκπαίδευση , σύµφωνα  µε την ταξινό µηση ISCED). 
Πηγή : LFS, Eurostat  
∆ιαφορές  στις αµοιβές  των δύο φύλων  (κατανο µές και προσαρ µογές) 
Ορισ µός: 
1. ∆ιαφορές  στις αµοιβές  των δύο φύλων  ανά ηλικιακή  οµάδα και µορφωτικό  επίπεδο  (διαφορές  µεταξύ  των µέσων  ωριαίων  µικτών  
αποδοχών  µεταξύ  ανδρών  και γυναικών  ως ποσοστό  των µέσων  ωριαίων  µικτών  αποδοχών  των ανδρών  για µισθωτούς  εργαζό µενους  
που εργάζονται  περισσότερες  από 15 ώρες  την εβδο µάδα). 
2. ∆ιαφορές  στις αµοιβές  των δύο φύλων , προσαρ µοσµένες ανά τοµέα, επάγγελ µα και ηλικία  
Πηγή : ECHP, Eurostat  
 
 104    ∆ιαχωρισ µός των φύλων  
Ορισ µός: 
1. ∆ιαχωρισ µός των φύλων  στα επαγγέλ µατα, που υπολογίζεται  ως το µέσο εθνικό  ποσοστό  απασχόλησης  γυναικών  και ανδρών  που 
ισχύει  για κάθε  επάγγελ µα· οι διαφορές  αθροίζονται  για να παραχθεί  το συνολικό  επίπεδο  της ανισότητας  των δύο φύλων  που 
παρουσιάζεται  ως αναλογία  της συνολικής  απασχόλησης  (ταξινό µηση ISCO). 
2. ∆ιαχωρισ µός των φύλων  σε τοµείς, που υπολογίζεται  ως το µέσο εθνικό  ποσοστό  απασχόλησης  γυναικών  και ανδρών  που ισχύει  
για κάθε  τοµέα· οι διαφορές  αθροίζονται  για να παραχθεί  το συνολικό  επίπεδο  της ανισότητας  των δύο φύλων  που παρουσιάζεται  ως 
αναλογία  της συνολικής  απασχόλησης  (ταξινό µηση NACE). 
Πηγή : LFS, Eurostat  
Εξαρτώ µενα άτοµα της τρίτης  ηλικίας  
Ορισ µός: Εξαρτώ µενοι άνδρες  και γυναίκες  ηλικίας  άνω των 75 ετών  ως ποσοστό  όλων  των ανδρών  και γυναικών  άνω των 75. 
Κατανο µή ανά: τροφί µους σε ειδικά  ιδρύµατα, άτοµα που δέχονται  βοήθεια  στο σπίτι  (εκτός  από την οικογένεια ) και άτοµα που 
φροντίζει  η οικογένεια . 
Πηγή : Εθνικά  δεδοµένα 
∆ιαφορές  στην  αγορά  εργασίας  για τις µειονεκτούσες  οµάδες  
Ορισ µός: ∆ιαφορές  στην  αγορά  εργασίας  (π.χ. διαφορές  στην  απασχόληση , την ανεργία , την αεργία ), για τις µειονεκτούσες  οµάδες 
(όπως  οι ανάπηροι , οι εθνοτικές  µειονότητες , οι µετανάστες , τα άτοµα µε χαµηλή εξειδίκευση , οι µόνοι γονείς , κ.τ.λ.) σύµφωνα  µε 
τους ορισµούς των κρατών  µελών . 
Πηγή : Εθνικά  δεδοµένα 
Ποσοστό  έµµεσης  φορολόγησης  της µισθωτής  εργασίας  
Ορισ µός: Ποσοστό  συνολικών  φόρων  για τη µισθωτή  εργασία  (φόροι  ατοµικού εισοδή µατος, συν εισφορές  κοινωνικής  ασφάλισης  
των εργαζο µένων  και των εργοδοτών , συν φόροι  µισθοδοσίας ) διαιρού µενο διά της συνολικής  αµοιβής  των εργαζο µένων  συν τους 
φόρους  µισθοδοσίας  
Πηγή : Επιτροπή  
 
 105    ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ  2: ΠΡΟΟ∆ΟΣ  ΟΣΟΝ  ΑΦΟΡΑ   
ΤΟΥΣ  ΣΤΟΧΟΥΣ  
ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ  ΤΗΣ  ΛΙΣΣΑΒΩΝΑΣ  ΚΑΙ  ΤΗΣ  ΣΤΟΚΧΟΛΜΗΣ  ΟΣΟΝ  ΑΦΟΡΑ  ΤΑ 
ΠΟΣΟΣΤΑ  ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ : 
Οι πολιτικές  θα συµβάλουν  στην  επίτευξη  κατά  µέσο όρο στην  Ευρωπαϊκή  Ένωση : 
– συνολικού  ποσοστού  απασχόλησης  ύψους  67% το 2005 και 70% το 2010 
- ποσοστού  απασχόλησης  των γυναικών  ύψους  57% το 2005 και 60% το 2010 
– ποσοστού  απασχόλησης  ύψους  50% για τους εργαζο µένους  µεγαλύτερης  ηλικίας  
(55-64 ετών ) το 2010. 
Όλοι  οι εθνικοί  στόχοι  πρέπει  να είναι  σύµφωνοι  µε το αποτέλεσ µα που αναµένεται  σε 
επίπεδο  Ευρωπαϊκής  Ένωσης  και πρέπει  να λαµβάνουν  υπόψη  τις ειδικές  εθνικές  
συνθήκες . 
 
Source: QLFD, comparable annual estimates based on LFS and ESA95,  Eurostat.Employment rates in Member States  
in 1997 and 2002
0 10 20 30 40 50 60 70 80 
B DK D EL  E F IRL I L NL A P FIN S UK EU15   1997 2002 
Lisbon Target = 70 % by 2010
 
 
 
 106    Source: QLFD, comparable annual estimates based on LFS and ESA95, Eurostat.Female employment rates in Member States in 1997 
and 2002
01020304050607080
B DK D EL E F IRL I L NL A P FIN S UK EU15% of female working age population1997 2002
Lisbon Target > 60 % by 2010
 
 
 
Source: QLFD, comparable annual estimates based on LFS and ESA95, Eurostat. Employment rates of older workers (55-64) in 
Member States in 1997 and 2002
01020304050607080
B DK D EL E F IRL I L NL A P FIN S UK EU15% of population aged 55-641997 2002
Lisbon Target - 50 % by 2010
 
 107    Εθνικοί  στόχοι  για την απασχόληση  
 
ΚΡΑΤΗ  
ΜΕΛΗ  ΕΘΝΙΚΟΙ  ΣΤΟΙΧΟΙ  
 
 ΣΥΝΟΛΟ   ΣΥΝΟΛΟ   
Στόχοι  της 
ΕΕ 70% για το 2010 
67% για το 2005 60% για το 2010 
57% για το 2005 50% για το 
2010  
Αυστρία   65% έως το 
2005  ∆εν έχουν  τεθεί  άλλοι  στόχοι  επειδή  οι 
στόχοι  της Λισσαβώνας  και της Στοκχόλ µης 
έχουν  ήδη επιτευχθεί  (εκτός  για τους 
εργαζό µενους  µεγαλύτερης  ηλικίας ) 
Βέλγιο  Στόχος  για την αύξηση  της 
απασχόλησης  είναι  η 
δηµιουργία  200.000 νέων  
θέσεων  εργασίας  το 2007 
(παοσοστό  απασχόλησης  
65% περίπου )   Οι περιφέρειες  έχουν  θέσει  τους δικούς  τους 
στόχους  για την απασχόληση . 
∆ανία  Στόχος  για την αύξηση  της 
απασχόλησης  είναι  η 
δηµιουργία  60.000 νέων  
θέσεων  εργασίας  για το 
2010 ( παοσοστό  
απασχόλησης . 75 % 
περίπου )   Όλοι  οι στόχοι  της Λισσαβώνας  και της 
Στοκχόλ µης έχουν  ήδη επιτευχθεί . 
Γαλλία  65% έως το 2006 
(+ 2% σε σχέση  µε το2002) 60% έως το 
2006 
(+ 3% σε σχέση  
µε το 2002) 40% έως το 
2006 
(+ 5 % σε 
σχέση  µε το 
2002)  
Φινλανδία  Στόχος  για την αύξηση  της 
απασχόλησης  είναι  η 
δηµιουργία  100.000 νέων  
θέσεων  εργασίας  για το 
2007, ο οποίος  συµβαδίζει  
µε το στόχο  να επιτευχθεί  
έως το 2010 ποσοστό  
απασχόλησης  75%   ∆εν έχουν  τεθεί  άλλοι  στόχοι  (πλησιάζουν  
τους στόχους  της Λισσαβώνας  και της 
Στοκχόλ µης, και ο στόχος  για τις γυναίκες  
έχει ήδη ξεπεραστεί ). 
Γερµανία  
    
 
 108    Ελλάδα  Στόχος  για την αύξηση  της 
απασχόλησης  είναι  η 
δηµιουργία  300.000 νέων  
θέσεων  εργασίας  για το 
2008, ( αντιστοιχεί  σε 
ποσοστό  απασχόλησης  
62%) 50 % έως το 
2008  Το ποσοστό  απασχόλησης  για τους νέους  να 
φτάσει  το 35% το 2008. Έως το 2008 το 
ποσοστό  ανεργίας  αναµένεται  να µειωθεί  
στο 6% γενικά  και στο 8 % για τις γυναίκες . 
Ιταλία  58.5 % (2005) 
 46% (2005) 40 % (2005) Τα ποσοστά  απασχόλησης  για το 2005 είναι  
µονο µια πρόβλεψη . 
Ιρλανδία     ∆εν έχουν  τεθεί  στόχοι . 
Λουξε µβού
ργο    ∆εν έχουν  τεθεί  στόχοι . 
Κάτω  
Χώρες   65 % (2010)  Οι στόχοι  της Λισσαβώνας  και της 
Στοκχόλ µης έχουν  ήδη επιτευχθεί  (εκτός  για 
τους εργαζό µενους  µεγαλύτερης  ηλικίας ). Ο 
στόχος  για τις εθνοτικές  µειονότητες  είναι  
54% έως το 2005. Η ανεργία  των νέων  να 
µην ξεπεράσει  το διπλάσιο  του µέσου  όρου  
(2010). 
Πορτογαλί
α 67 % (2005) 60 % (2010) 50% (2010) Οι στόχοι  αντιστοιχούν  στη δέσµευση  της 
κυβέρνησης  να διατηρήσει  τουλάχιστον  τα 
ποσοστά  απασχόλησης  στα σηµερινά  
επίπεδα .  
Ισπανία     ∆εν έχουν  τεθεί  στόχοι . 
 
Σουηδία  80 % (2004) 
(+ 2% σε σχέση  µε το 2002)   Οι στόχοι  της Λισσαβώνας  και της 
Στοκχόλ µης έχουν  ήδη επιτευχθεί . Ο στόχος  
για το 2004 αντιστοιχεί  στην  ηλικιακή  
οµάδα 20-64. 
Ηνω µένο 
Βασίλειο   70 % για τους 
µόνους  γονείς  
(2010)  Οι στόχοι  της Λισσαβώνας  και της 
Στοκχόλ µης έχουν  ήδη επιτευχθεί .  
 
 
 109    ΕΙ∆ΙΚΗ  ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΑ  ΓΡΑΜΜΗ  1: ΕΝΕΡΓΟΠΟΙΗΣΗ  ΚΑΙ  ΠΡΟΛΗΨΗ  
Τα κράτη  µέλη θα εξασφαλίσουν  ότι: 
– σε κάθε  άνεργο  θα προσφέρεται  ένα νέο ξεκίνη µα πριν από τη συµπλήρωση  6 
µηνών  ανεργίας  στην  περίπτωση  των νέων  και πριν από τη συµπλήρωση  12 
µηνών  ανεργίας  στην  περίπτωση  ενηλίκων  µε τη µορφή  της κατάρτισης , της 
επανακατάρτισης , πρακτικής  άσκησης  στην  εργασία , εργασίας  ή άλλων  µέτρων  
απασχολησι µότητας , σε συνδυασ µό, αν χρειαστεί , µε συνεχή  βοήθεια  στην  
αναζήτηση  εργασίας · 
– έως το 2010, το 25% των µακροχρόνια  ανέργων  θα συµµετέχουν  σε ένα 
ενεργητικό  µέτρο µε τη µορφή  κατάρτισης , επανακατάρτισης , πρακτικής  
άσκησης  στην  εργασία , ή άλλο  µέτρο απασχολησι µότητας , µε σκοπό  την 
επίτευξη  του µέσου  όρου  των τριών  πιο προηγ µένων  κρατών  µελών . 
Παρέχονται  πληροφορίες  µόνο για τα κράτη  µέλη που παρέχουν  δείκτες  στο εθνικό  
σχέδιο  δράσης . 
∆είκτες  για την πρόληψη  σύµφωνα  µε τον νέο ορισ µό31 
 Μη συµµόρφωση : Νέοι  άνεργοι  Μη συµµόρφωση  :Ενήλικοι  άνεργοι  
 Άνδρες  Γυναίκες  Σύνολο  Άνδρες  Γυναίκες  Σύνολο  
AT 82.2 82.1 82.2 81.8 84.3 82.9 
IE   59.6   49.0 
LUX 18.4 26.4 22.0 45.5 47.4 46.4 
SW 3.1 2.1. 2.6 19.6 15.0 17.4 
UK   0   0 
 
                                                 
31 Ποσοστό  των νέων /ενηλίκων  ανέργων  που έγιναν  άνεργοι  το µήνα X, εξακολούθησαν  να είναι  
άνεργοι  το µήνα X+6/12, και δεν τους προσφέρθηκε  νέο ξεκίνη µα για παράδειγ µα µε τη µορφή  
της κατάρτισης , επανακατάρτισης , επαγγελ µατικής  πείρας  ή εργασίας . Τα στοιχεία  κατανέ µονται  
ανά φύλο . 
 
 110    ∆είκτες  για την πρόληψη  σύµφωνα  µε τον προηγού µενο ορισ µό32 
 Μη συµµόρφωση  
Νέοι  άνεργοι   Μη συµµόρφωση  
Ενήλικοι  άνεργοι  
 Άνδρες  Γυναίκες  Σύνολο  Άνδρες  Γυναίκες  Σύνολο  
BE 26.2 24.6 25.4 45.1 46.6 45.9 
DK 76.0 75.0 76.0 57.0 43.0 50.0 
DE - 17.5 16.2 - 19.9 18.4 
ES 50.8 47.2 49.0 65.6 56.6 61.1 
FR 15.8 12.3 14.0 16.7 14.4 15.5 
NL   0   78.0 
PT 14.0 12.4 13.0 15.4 14.2 14.7 
FIN 9.1 10.3 9.6 5.9 6.4 6.1 
  
                                                 
32 Ποσοστό  των νέων /ενηλίκων  ανέργων  που έγιναν  άνεργοι  το µήνα X, εξακολούθησαν  να είναι  
άνεργοι  το µήνα X+6/12 και δεν έχουν  ξεκινήσει  ένα ατοµικό σχέδιο  δράσης  (δηλαδή  µια σειρά  
από ενέργειες  που περιλα µβάνουν  αξιολόγηση  των αναγκών  µία προς  µία και βοήθεια  στην  
αναζήτηση  εργασίας ). Τα στοιχεία  κατανέ µονται  ανά φύλο . 
 
 111    Ποσοστό  ενεργοποίησης  των µακροχρόνια  ανέργων  (2002)33 
 Ενεργοποίηση  των 
µακροχρόνια  
ανέργων34 
 M W T 
BE 32 32 32 
DK 27 20 24 
DE νέοι 
Ενήλικες   
43 
24  
45 
24  
43 
24 
FR  
νέοι 
Ενήλικοι     
36 
42 
IE   32 
LUX 
νέοι 
Ενήλικοι   
95 68  
91 68  
93 68 
NL    
AT 13 17 14 
FIN   25 
SW 54 45 50 
UK   47 
                                                 
33 Μακροχρόνια  άνεργος  είναι  ο νέος που έχει καταγραφεί  ως άνεργος  για 6 µήνες και ο ενήλικος  
για 12 µήνες. 
34 Αριθ µός των µακροχρόνια  καταγεγρα µµένων  ανέργων  που συµµετέχουν  σε ένα ενεργητικό  µέτρο 
(µε τη µορφή  κατάρτισης , παρκτικής  άσκησης  εργασίας , ή άλλου  µέτρου  απασχολησι µότητας ) σε 
σχέση  µε τον αριθµό των καταγεγρα µµένων  µακροχρόνια  ανέργων  (%) 
 
 112    ΕΙ∆ΙΚΗ  ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΑ  ΓΡΑΜΜΗ  3 ΠΡΟΣΑΡΜΟΣΤΙΚΟΤΗΤΑ  
Οι πολιτικές  θα στοχεύσουν  ιδίως  στην  επίτευξη  σηµαντικής  µείωσης  της επίπτωσης  των 
εργατικών  ατυχη µάτων  και των επαγγελ µατικών  ασθενειών . 
Εθνικοί  στόχοι  για τα εργατικά  ατυχή µατα: 
UK Όλοι  οι στόχοι  που πρέπει  να επιτευχθούν  έως το 2009/2010 ( έτη αναφοράς  
1999/2000). 
• Μείωση  του ποσοστού  επίπτωσης  θανατηφόρων  τραυ µατισµών κατά  10%. 
• Μείωση  του ποσοστού  επίπτωσης  ασθενειών  που συνδέονται  µε την 
εργασία  κατά  20%. 
• Μείωση  του αριθµού των ηµερών  που χάνονται  λόγω  τραυ µατισµών και 
ασθενειών  που συνδέονται  µε την εργασία  κατά  30%.  
DK Στόχοι  για το 2005 (έτος αναφοράς  2000). 
• Μείωση  του αριθµού σοβαρών  εργατικών  ατυχη µάτων  κατά  15%. 
• Μείωση  της ιδιαίτερα  επαναληπτικής  εργασίας  κατά  10%. 
• Μείωση  των δραστηριοτήτων  άρσης /έλξης /ώθησης  κατά  15%. 
• Μείωση  του αριθµού των ατόµων µε ψυχοκοινωνικά  προβλή µατα κατά  5%. 
FR Στόχοι  για το 2006. 
• Μείωση  των ατυχη µάτων  που συνδέονται  µε την εργασία  κατά  15% 
συνολικά . 
• Μείωση  των ατυχη µάτων  που συνδέονται  µε την εργασία  κατά  20% στους  
τοµείς υψηλού  κινδύνου . 
• Μείωση  των ατυχη µάτων  κατά  τη µετάβαση  από και προς  την εργασία  
κατά  20%. 
• Μείωση  του αριθµού των ατόµων που εκτίθενται  στο θόρυβο  κατά  20%. 
EL Στόχοι  για το 2008. 
• Μείωση  των ατυχη µάτων  που συνδέονται  µε την εργασία  κατά  20% 
συνολικά . 
• Μείωση  των ατυχη µάτων  που συνδέονται  µε την εργασία  κατά  25% στους  
τοµείς υψηλού  κινδύνου . 
PT ∆εν υπάρχει  στόχος  για συγκεκρι µένο έτος. 
• Μείωση  του ποσοστού  επίπτωσης  των εργατικών  ατυχη µάτων  κατά  40%. 
Τα υπόλοιπα  κράτη  µέλη δεν παρουσίασαν  στόχο  στο εθνικό  σχέδιο  δράσης . ∆εν 
διατίθενται  συγκριτικά  δεδοµένα σε επίπεδο  ΕΕ. 
Έως το 2005, όσοι αναζητούν  θέση  εργασίας  στην  ΕΕ πρέπει  να µπορούν  να έχουν  
πρόσβαση  σε όλες τις κενές  θέσεις  εργασίας  που δηµοσιεύονται  από τις υπηρεσίες  
απασχόλησης  των κρατών  µελών . 
Όλα τα κράτη  µέλη δεσµεύονται  στα εθνικά  σχέδια  δράσης  να επιδιώξουν  αυτόν  το 
στόχο . 
 
 113    ΕΙ∆ΙΚΗ  ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΑ  ΓΡΑΜΜΗ  4: Ανθρώπινο  κεφάλαιο : 
Σύµφωνα  µε τις εθνικές  προτεραιότητες , οι πολιτικές  θα στοχεύσουν  ιδίως  στην  επίτευξη  
των ακόλουθων  αποτελεσ µάτων  έως το 2010: 
– τουλάχιστον  85% των ατόµων ηλικίας  22 ετών  στην  Ευρωπαϊκή  Ένωση  πρέπει  
να έχουν  ολοκληρώσει  την ανώτερη  δευτεροβάθ µια εκπαίδευση · 
– ο µέσος όρος  συµµετοχής  στη διά βίου µάθηση  στην  Ευρωπαϊκή  Ένωση  πρέπει  
να είναι  τουλάχιστον  12,5% των ενηλίκων  σε ηλικία  εργασίας  (25-64 ετών ). 
Ποσοστό  των ατόµων ηλικίας  22 ετών  που έχουν  ολοκληρώσει  την ανώτερη  
δευτεροβάθ µια εκπαίδευση . Η ηλικιακή  οµάδα 20-24 χρησι µοποιείται  ως οµάδα 
υποκατάστασης  (2002) 
0102030405060708090100
GR FR PT IT ES DE BE AT IE LU EU-
15NL DK SE FI UKEU Target 2010
 
Ποσοστό  του πληθυσ µού σε ηλικία  εργασίας  που συµµετέχει  στην  εκπαίδευση  και 
την κατάρτιση  (2002) 
0510152025
GR FR PT IT ES DE BE A T IE LU EU-
15NL DK SE FI UK  EU Targ et 2010: 12.5%  
 
 114    ΕΙ∆ΙΚΗ  ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΑ  ΓΡΑΜΜΗ  5: ΣΤΟΧΟΙ  ΤΗΣ  ΒΑΡΚΕΛΩΝΗΣ  ΓΙΑ 
ΤΗΝ  ΠΑΡΑΤΑΣΗ  ΤΟΥ  ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΥ  ΒΙΟΥ  ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΣΗ  ΗΛΙΚΙΑ  
ΕΞΟ∆ΟΥ : 
Οι πολιτικές  θα στοχεύσουν  στην  επίτευξη  έως το 2010 αύξησης  κατά  5 έτη, στην  
Ευρωπαϊκή  Ένωση , της πραγ µατικής  µέσης  ηλικίας  εξόδου  από την αγορά  εργασίας  
(υπολογίζεται  σε 59,9 το 200135). Σε αυτό  το πλαίσιο  οι κοινωνικοί  εταίροι  
διαδρα µατίζουν  σηµαντικό  ρόλο . Όλοι  οι εθνικοί  στόχοι  πρέπει  να συµβαδίζουν  µε το 
αποτέλεσ µα που αναµένεται  σε επίπεδο  Ευρωπαϊκής  Ένωσης  και πρέπει  να λαµβάνουν  
υπόψη  τις ιδιαίτερες  εθνικές  συνθήκες . 
Μέση  ηλικία  εξόδου  από την αγορά  εργασίας  
 2001  200236  ∆ιαφορά : σύνολο  
BE 56.8 58.5 1.7 
DK 61.6 60.9 -0.7 
DE 60.6 60.7 0.1 
GR 59.4 62.6 3.2 
ES 60.4 61.5 1.1 
FR 58.1 58.8 0.7 
IE 62.8 62.4 -0.4 
IT 59.8 59.9 0.1 
LU 56.8 59.3 2.5 
NL 60.9 62.2 1.3 
AT 59.2 59.3 0.1 
PT 61.8 62.9 1.1 
FI 61.4 60.5 -0.9 
SE 61.7 63.2 1.5 
UK 62 62.3 0.3 
EU 
15 60.4 60.8 
0.4 
Εθνικοί  στόχοι  για τη µέση ηλικία  εξόδου : 
Γαλλία : να αυξήσει  τη µέση ηλικία  εξόδου  κατά  1,5 έτη και να αυξήσει  το ποσοστό  
απασχόλησης  των εργαζο µένων  µεγαλύτερης  ηλικίας  κατά  5 ποσοστιαίες  µονάδες  έως το 
2008. 
Φινλανδία : αύξηση  της ηλικίας  εξόδου  κατά  2-3 έτη έως το 2010 . 
Πορτογαλία : ο στόχος  του 2006 είναι  να διατηρηθεί  η σηµερινή  µέση ηλικία  εξόδου  
(62). 
                                                 
35 Αναθεωρήθηκε  στη συνέχεια  προς  τα άνω (60.5 έτη) 
36 Προσωρινά  στοιχεία  
 
 115    ΕΙ∆ΙΚΗ  ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΑ  ΓΡΑΜΜΗ  6: ΙΣΟΤΗΤΑ  ΤΩΝ  ∆ΥΟ  ΦΥΛΩΝ  
Τα κράτη  µέλη, µέσω µιας ολοκληρω µένης προσέγγισης  που θα συνδυάζει  την 
ενσω µάτωση  της διάστασης  των δύο φύλων  και τα ειδικά  µέτρα της πολιτικής , θα 
ενθαρρύνουν  τη συµµετοχή  των γυναικών  στην  αγορά  εργασίας  και θα πετύχουν  µια 
σηµαντική  µείωση  της διαφοράς  µεταξύ  των δύο φύλων  στα ποσοστά  απασχόλησης37, 
στα ποσοστά  ανεργίας  και στις αµοιβές  έως το 2010 . 
ΚΡΑΤΗ  ΜΕΛΗ  ∆ΙΑΦΟΡΕΣ  ΜΕΤΑΞΥ  ΤΩΝ  ∆ΥΟ  ΦΥΛΩΝ  ΣΤΗΝ  ΑΝΕΡΓΙΑ  
ΣΗΜΕΡΙΝΗ  ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ  ΚΑΙ  ΕΘΝΙΚΟΙ  ΣΤΟΧΟΙ  
% (έτος 2002) ∆ιαφορές  µεταξύ  των φύλων  (γυναίκες  
– άνδρες ) ΕΘΝΙΚΟΙ  ΣΤΟΧΟΙ    
Στόχος  της ΕΕ Σηµαντική  µείωση  στις διαφορές  µεταξύ  των δύο φύλων  στα ποσοστά  ανεργίας  µέχρι το 2010  
Αυστρία  0.4    
Βέλγιο  1.6    
∆ανία  0.2    
Γαλλία  2.1 Μείωση  της µακροχρόνιας  ανεργίας  των γυναικών  
στο 5%   
Φινλανδία  0    
Γερµανία -0.4    
Ελλάδα  8.4 Μείωση  της ανεργίας  των γυναικών  κάτω  από το 
10% έως το 2006 και στο 8% έως το 2008   
Ιταλία  5.2    
Ιρλανδία  -0.6    
Λουξε µβούργο  1.8    
Κάτω  Χώρες  0.5    
Πορτογαλία  1.9 Μείωση  των διαφορών  µεταξύ  των δύο φύλων  
στην  ανεργία  κατά  το ένα τρίτο  έως το 2005/2006.   
Ισπανία  8.4    
Σουηδία  -0.8    
Ηνω µένο Βασίλειο  -1.1    
ΕΕ-15 1.8    
                                                 
37 Βλέπε  διάγρα µµα 2 
 
 116     
Unemployment gender gap 1998-2002
-4-2024681012
Austria
Belgium
Denmark
France
Finland
Germany
Greece
Italy
Ireland
Netherlands
Portugal
Spain
Sweden
United Kingdom
EU-15
Source: Unemployment harmonised series, Eurostat%1998
2002
 
 
 117     
ΚΡΑΤΗ  ΜΕΛΗ   
∆ΙΑΦΟΡΕΣ  ΣΤΙΣ  ΑΜΟΙΒΕΣ  ΜΕΤΑΞΥ  ΤΩΝ  ∆ΥΟ  ΦΥΛΩΝ38 
ΣΗΜΕΡΙΝΗ  ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ  ΚΑΙ  ΕΘΝΙΚΟΙ  ΣΤΟΧΟΙ  
 
% (έτος 2000) ΣΥΝΟΛΟ  Ι∆ΙΩΤΙΚΟΣ  
ΤΟΜΕΑΣ  ∆ΗΜΟΣΙΟΣ  
ΤΟΜΕΑΣ  ΕΘΝΙΚΟΙ  ΣΤΟΧΟΙ   
Στόχος  της ΕΕ Σηµαντική  µείωση  των διαφορών  στις αµοιβές  µεταξύ  των δύο φύλων  σε κάθε  
κράτος  µέλος έως το 2010  
Αυστρία  20 24 14  
Βέλγιο  12 15 -  
∆ανία  15 16 13  
Γαλλία  13 - - Μείωση  των διαφορών  µεταξύ  
των δύο φύλων  κατά  ένα τρίτο  
από το 2003 έως το 2010 
Φινλανδία  17 15 25  
Γερµανία 21 24 20  
Ελλάδα  15 22 9  
Ιταλία  6 15 0  
Ιρλανδία  19 23 15  
Λουξε µβούργο  - - -  
Κάτω  Χώρες  21 26 19  
Πορτογαλία  8 28 -17  
Ισπανία  15 23 3  
Σουηδία  18 16 18  
Ηνω µένο 
Βασίλειο  21 26 18  
ΕΕ-15 16 22 11  
 
                                                 
38 Οι διαφορές  µεταξύ  των µέσων  ακαθάριστων  ωριαίων  αποδοχών  µεταξύ  ανδρών  και γυναικών  ως 
ποσοστό  των µέσων  ακαθάριστων  ωριαίων  αποδοχών  των ανδρών  (για αµειβόµενους  
εργαζο µένους  που εργάζονται  πάνω  από 15 ώρες  την εβδο µάδα).  
 
 118    Gender pay gap 1997-2000
0510152025
Austria
Belgium
Denmark
France
Finland
Germany
Greece
Italy
Ireland
Netherlands
Portugal
Spain
Sweden
United Kingdom
EU-15%1997
2000
Source: European Community Household Panel (ECHP)
 
 
 119    ΣΤΟΧΟΙ  ΤΩΝ  ΚΡΑΤΩΝ  ΜΕΛΩΝ  ΣΤΟΝ  ΤΟΜΕΑ  ΤΗΣ  ΦΡΟΝΤΙ∆ΑΣ  ΤΩΝ  ΠΑΙ∆ΙΩΝ  
Τα κράτη  µέλη πρέπει  να καταργήσουν  τα αντικίνητρα  συµµετοχής  των γυναικών  στην  αγορά  εργασίας  και, λαµβάνοντας  υπόψη , 
αφενός , τη ζήτηση  για υποδο µή φροντίδας  των παιδιών  και, αφετέρου , τα εθνικά  τους πρότυπα  για την παροχή  των σχετικών  
υπηρεσιών , να προσπαθήσουν  να εξασφαλίζουν  την παροχή  υπηρεσιών  φροντίδας  των παιδιών  έως το 2010 για το 90% τουλάχιστον  
των παιδιών  ηλικίας  από 3 ετών  έως και την ηλικία  ολοκλήρωσης  της υποχρεωτικής  σχολικής  εκπαίδευσης , καθώς  και για το 33% 
τουλάχιστον  των παιδιών  ηλικίας  κάτω  των 3 ετών . 
Χώρα : Τελευταία  επίδοση  0-3 ετών  Τελευταία  επίδοση  3 ετών  – ηλικία  υποχρεωτικής  σχολικής  
εκπαίδευσης  Εθνικός  στόχος  
ΣΤΟΧΟΣ  ΕΕ 33% έως το 2010 90% έως το 2010  
Αυστρία  0-3 ετών  
Επίση µο κέντρο  φροντίδας  των παιδιών  
(KTH)  
2002: 8,8%, 2001: 7,81% (61,6% για τα παιδία  ηλικίας  3 ετών ) 3-6 ετών  
Επίση µο κέντρο  φροντίδας  των παιδιών  (KTH)
 
2002: 81,6%, 2001: 78,43% 
 - 
Βέλγιο  0-3 ετών  
Βέλγιο  
2002: 28,3%, 2001: 28,0% 
Φλάνδρα  
2002: 32,0%, 2001: 31,4% 
Βαλλονία  
2002: 23,8%, 2001: 23,8% 3-6 ετών  
Βέλγιο , Φλάνδρα  και Βαλλονία  
2002: 100% 
2001: 100% Φλάνδρα : 10.000 νέες θέσεις  φροντίδας  παιδιών  
κατά  τα έτη 2000-2004, το 2003-2004 θα 
δηµιιουργηθούν  1.400 νέες θέσεις  φροντίδας  
µετά το σχολείο  
 
 
 120    Γερµανία 0-3 ετών  
1998:  
Γερµανία 7,0% -παλαιά  Länder 2,8%, νέα 
Länder 36,3% 3-6,5 ετών  
1998:  
Γερµανία 89,5% 
-παλαιά  Länder 86,8%, - νέα Länder 111,8%  
∆ανία  6 µήνες -2 έτη 
Ηµερήσια  φροντίδα , λέσχες  για παιδιά  
σχολικής  ηλικίας , κ.τ.λ. 
2002: 68%, 2001: 67%, 2000: 66% 3-5 ετών  
Ηµερήσια  φροντίδα , λέσχες  για παιδιά  σχολικής  ηλικίας , κ.τ.λ. 
2002: 94%, 2001: 93%, 2000: 93% - 
Ισπανία  Παιδιά  σχολικής  ηλικίας  
0-2 ετών : 11% 
3 ετών : 92,9% Παιδία  σχολικής  ηλικίας  
4-5 ετών : 100%  
Φινλανδία  0-2 ετών  (2001) 
Υποδο µή πλήρους  ηµερήσιας  φροντίδας : 
26.1% 
-κέντρο  ηµερήσιας  φροντίδας  11,6% 
-κέντρο  φροντίδας  από οικογένειες  11,7% 
-άλλες  υποδο µές φροντίδας  επί πληρω µεί 
1,3% 
-άλλες  υποδο µές χωρίς  επιβάρυνση  1,5% 3-6 ετών  (2001) 
Υποδο µές πλήρους  ηµερήσιας  φροντίδας : 61,3% 
-κέντρο  ηµερήσιας  φροντίδας  43,5%, κέντρο  φροντίδας  από 
οικογένειες  15,4%, - άλλες  υποδο µές επί πληρω µεί 1,1% -άλλες  
ρυθµίσεις  χωρίς  επιβάρυνση  1,3% 
Απογευ µατινή  φροντίδα : 10,6%  
-υποδο µές επί πληρω µεί 4,8%, υποδο µές χωρίς  επιβάρυνση  0,6% 
-µη χρήση  υποδο µών φροντίδας  των παιδιών  (;) 5,2% - 
 
 121    Γαλλία  2001:  
Βρεφονηπιακοί  σταθ µοί συλλογικής  
οργάνωσης : 6,7% (0-3 ετών ) 
Βρεφονηπιακοί  σταθ µοί που οργανώνονται  
από εθελοντές  γονείς : 1,4% (0-3 ετών ) 
Φροντίδα  παιδιών  από τροφούς  µε βάση  το 
πρόγρα µµα των οικογενειών : 1,3% (0-6 ετών ) 
Σταθ µοί προσχολικής  φροντίδας : 0,3% (2-6 
ετών ) 
Σταθ µοί έκτακτης  φύλαξης  παιδιών : 1,6% (0-6 
ετών ) 
Τροφοί  φύλαξης  παιδιών : 20,6%  Βλ. πρώτη  στήλη . Αύξηση  της κάλυψης  της φροντίδας  των τέκνων  
έως το 2010 σύµφωνα  µε τους στόχους  της 
κατευθυντήριας  γραµµής. 
 
Ελλάδα  - - Αύξηση  της φροντίδας  των παιδιών  έως το 2010 
σύµφωνα  µε τους στόχους  της κατευθυντήριας  
γραµµής. 
Ιρλανδία  - Παιδιά  προσχολικής  ηλικίας  
-73.000 οικογένειες  (42,5% όλων  των οικογενειών ) που δεν 
προσφεύγουν  στη φύλαξη  των παιδιών  από γονείς  
-23.000 οικογένειες  προσφεύγουν  στη φροντίδα  παιδιών  από 
συγγενείς  αµισθί 2003: Αύξηση  των θέσεων  φροντίδας  των 
παιδιών  κατά  30%, 450 νέοι σταθ µοί 
2006: Αύξηση  των θέσεων  φροντίδας  των 
παιδιών  κατά  50%, 800 νέοι σταθ µοί 
Ιταλία  0-2 ετών  
∆ηµόσιες  υπηρεσίες  φροντίδας  των παιδιών : 
6,5% 
Άλλοι  τύποι  υπηρεσιών  φύλαξης : 0,6% 3-5 ετών  
Σχολείο  νηπίων : 98% - 
 
 122    Λουξε µβούργο  0-4 ετών  
Νηπιαγωγεία  9,98% 4-12 ετών  
Εξωσχολική  φροντίδα  5,87%  
Κάτω  Χώρες  0-2 ετών  (2001) 
Ηµερήσιο  νηπιαγωγείο  ή φύλαξη  παιδιών  
22,5% 2-4 ετών  (2001) 
Οµάδες παιχνιδιού , ηµερήσιο  νηπιαγωγείο  και φύλαξη  παιδιών  
82,5% 
-οµάδες παιχνιδιού  60% 
-ηµερήσιο  νηπιαγωγείο  ή φύλαξη  παιδιών  22,5% 
4-12 ετών  (2001) 
Μετασχολική  φροντίδα  και /ή φροντίδα  στις διακοπές  7%  
 
Πορτογαλία  0-3 ετών  
Προσχολική  φροντίδα  
2002: 16,3% 
2001: 16,0% 2000: 14,6% - 2006: 20% κάλυψη  των υπηρεσιών  φροντίδας  
των παιδιών  για παιδιά  ηλικίας  0-3 ετών  
2010: 90% κάλυψη  της προσχολικής  
εκπαίδευσης  για παιδιά  ηλικίας  3-5 ετών  
Σουηδία  1-3 ετών  
Σύνολο  προσχολικής  ηλικίας  και νηπιαγωγείο : 
∆ηµόσιο: 61,2% 
Ιδιωτικό :11,8% 
Προσχολική  ηλικία : 
∆ηµόσιο: 54% 
Ιδιωτικό :11% 
Νηπιαγωγείο : 4-5 ετών  
Σύνολο  προσχολικής  ηλικίας  και νηπιαγωγείο : 
∆ηµόσιο: 76,7%, ιδιωτικό :14,8% 
Προσχολική  ηλικία : 
∆ηµόσιο: 69%, ιδιωτικό :14% 
Νηπιαγωγείο : 
∆ηµόσιο: 7,7%, ιδιωτικό : 0,8% 
6-9 ετών  - 
 
 123    ∆ηµόσιο: 7,2% 
Ιδιωτικό : 0,8% Σύνολο  προσχολικής  ηλικίας  και νηπιαγωγείο : ∆ηµόσιο: 68,5%, 
ιδιωτικό  6,1% 
Εξωσχολική  φροντίδα : 
∆ηµόσιο: 67%, ιδιωτικό : 6% 
Νηπιαγωγείο : δηµόσιο: 1,5%, ιδιωτικό : 0,1% 
Ηνωµένο 
Βασίλειο  0-2 ετών  
Επίση µη και άτυπη  φροντίδα  27,6% 
 3-4 ετών  
Επίση µη και άτυπη  φροντίδα  58,1% 
Μόνον  επίση µη 29,4% 
Μόνον  άτυπη  8,9%, µόνο στο πλαίσιο  της οικογένειας  3,6% 
5-14 ετών  
Επίση µη και άτυπη  φροντίδα  23%, µόνον  επίση µη 10,8% 
Μόνον  άτυπη  46,9%, µ όνο στο πλαίσιο  της οικογένειας  19,3% 2004: συνολικός  στόχος  1,6 εκατο µµυρίων  
θέσεων  φροντίδας  των παιδιών , προσχολική  
εκπαίδευση  για όλα τα παιδιά  ηλικίας  3 ετών  
2006: δηµιουργία  250.000 επιπλέον  θέσεων   
 
 
 
 124    ΕΙ∆ΙΚΗ  ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΑ  ΓΡΑΜΜΗ  7: ΜΕΙΟΝΕΚΤΟΥΣΕΣ  ΟΜΑ∆ΕΣ  
Ειδικότερα , οι πολιτικές  έχουν  ως στόχο  να επιτύχουν  έως το 2010: 
– µ έσο όρο στην  ΕΕ που να µην υπερβαίνει  το 10% για τα άτοµα που εγκαταλείπουν  
πρόωρα  το σχολείο ,  
– σηµαντική  µείωση  σε κάθε  κράτος  µελος της διαφοράς  ανεργίας  που χωρίζει  τα 
µειονεκτούντα  άτοµα από το µέσο όρο, σύµφωνα  µε τους στόχους  και τους ορισµούς 
των κρατών  µελών , 
– σηµαντική  µείωση  σε κάθε  κράτος  µέλος της διαφοράς  ανεργίας  µεταξύ  των 
υπηκόων  της ΕΕ και των υπηκόων  τρίτων  χωρών , σύµφωνα  µε τους στόχους  των 
κρατών  µελών . 
Ποσοστό  των ατόµων που εγκαταλείπουν  πρόωρα  το σχολείο  – όπως  κατα µετράται  µε 
βάση  το ποσοστό  των ατόµων ηλικίας  18-24 ετών  που έχουν  ολοκληρώσει  τη 
χαµηλότερη  βαθµίδα της δευτεροβάθ µιας εκπαίδευσης  ή χαµηλότερο  επίπεδο  
εκπαίδευσης  και δεν παρακολουθούν  περαιτέρω  προγρά µµατα εκπαίδευσης  ή 
κατάρτισης  (2002) 
05101520253035404550
NL A T FI SE BE DE FR IE DK GR LU EU-
15IT ES PT UKEU target 2010 10%
 
 
 125     
ΚΡΑΤΗ  
ΜΕΛΗ  ΣΤΟΧΟΙ  ΤΩΝ  ΚΡΑΤΩΝ  ΜΕΛΩΝ  
 Πρόωρη  
εγκατάλειψη  του 
σχολείου  Μετανάστες  και 
εθνικές  µεινότητες  Άτοµα µε αναπηρία  Άλλες  οµάδες  ή στόχοι  
Στόχος  της 
ΕΕ Μέγιστο  ποσοστό  
10% έως το 2010    
Αυστρία      
Βέλγιο      
∆ανία   3,5% των δηµόσιων  
υπαλλήλων  θα πρέπει  
να είναι  µετανάστες  ή 
να κατάγονται  από 
χώρες  εκτός  της 
∆υτικής  Ευρώπης  και 
της Βόρειας  Αµερικής    
Γαλλία  Μείωση  των ατόµων 
που εγκαταλείπουν  
πρόωρα  το σχολείο  
κατά  10.000 σε 5 έτη 
 Το 90% της οµάδας -
στόχου  των µεταναστών  
θα πρέπει  να υπογράψει  
συµβόλαιο  
ενσω µάτωσης  έως το 
2005  Αύξηση  της επιστροφής  
στην  αγορά  εργασίας  
των µακρόχρονων  
ανέργων  κατά  2% κάθε  
έτος 
Εξατο µικευµένος 
προσανατολισ µός όλων  
των ατόµων που 
αναζητούν  εργασία  από 
τον πρώτο  µήνα 
καταγραφής  τους κατά  
τα έτη 2003-2005 
Αύξηση  της εξόδου  από 
την ανεργία  των 
δικαιούχων  του 
ελάχιστου  εισοδή µατος 
ενσω µάτωσης  (RMI) 
κατά  τα έτη 2003-2005 
Φινλανδία      
Γερµανία  
    
Ελλάδα     Το ποσοστό  των 
ατόµων που 
κινδυνεύουν  από τη 
φτώχεια  και τον 
κοινωνικό  αποκλεισ µό 
πρόκειται  να µειωθεί  
στον  κοινοτικό  µέσο 
όρο µε την κοινωνική  
αναδιανο µή έως το 
2008 
 
 126    Ιταλία      
Ιρλανδία   Φοίτηση  όλων  των 
ατόµων που ζουν 
νοµαδικά  στην  
πρωτοβάθ µια 
εκπαίδευση  και αύξηση  
του ποσοστού  των 
νοµάδων  που 
συνεχίζουν  τις σπουδές  
µετά τη στοιχειώδη  
εκπαίδευση  στο 95% 
έως το 2004 Απασχόληση  των ατόµων 
µε αναπηρία  στο δηµόσιο 
τοµέα σε ποσοστό  3% 
 Εξάλειψη  της 
µακρόχρονης  ανεργίας  
µόλις το επιτρέπουν  οι 
περιστάσεις  αλλά  σε 
κάθε  περίπτωση  έως το 
2007 
Λουξε µβούρ -
γο     
Κάτω  Χώρες  Στόχος  µείωσης  κατά  
30% των ατόµων που 
εγκαταλείπουν  
πρόωρα  το σχολείο  
έως το 2006 και κατά  
50% έως το 2010 Ποσοστό  απασχόλησης  
των εθνικών  µεινοτήτων  
ύψους  54% έως το 2005   
Πορτογαλία  Μείωση  των ατόµων 
ηλικίας  18-24 ετών  
που εγκαταλείπουν  
πρόωρα  το σχολείο  
στο 35% το 2006 και 
στο 25% το 2010  Συµµετοχή  13.000 ατόµων 
µε αναπηρία  σε ενέργειες  
επαγγελ µατικής  
κατάρτισης  και 
κοινωνικοεπαγγελ µατικής  
ενσω µάτωσης  το 2004 Συµµετοχή  50.000 
ατόµων σε 
προγρά µµατα που 
συνδέονται  µε την 
αγορά  κοινωνικής  
απασχόλησης  το 2004 
Ισπανία      
 
 
 
 127    ΕΙ∆ΙΚΗ  ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΑ  ΓΡΑΜΜΗ  8: ΑΝΤΑΜΟΙΒΗ  ΤΗΣ  ΕΡΓΑΣΙΑΣ  
Οι πολιτικές  έχουν  στόχο  να επιτύχουν  έως το 2010 σηµαντική  µείωση  των υψηλών  
πραγ µατικών  οριακών  φορολογικών  συντελεστών  και, όπου  κρίνεται  απαραίτητο , του 
φορολογικού  βάρους  των χαµηλόµισθων  εργαζο µένων , σε συνάρτηση  µε τις συνθήκες  του 
κάθε  κράτους  µέλους . 
Οριακοί  πραγ µατικοί  φορολογικοί  συντελεστές39: 
 2000 2001 2002 
AT : 74,8 72,0 
BE : 88,8 91,3 
DE : 87,9 88,4 
DK : 91,2 90,7 
ES : 81,3 81,7 
EU-15 : : : 
FI : 80,6 83,4 
FR : 86,8 84,0 
GR : 79,4 80,8 
IE : 72,6 73,4 
IT : 59,6 59,9 
LU : 87,6 86,7 
NL : 85,2 84,8 
PT : 87,7 87,0 
SE : 87,3 87,1 
UK : 70,4 70,3 
Πηγή : ΟΟΣΑ -Επιτροπή  
                                                 
39 Οι οριακοί  πραγ µατικοί  φορολογικοί  συντελεστές  εισοδή µατος συνεκτι µούν τις συνδυασ µένες 
επιπτώσεις  της αύξησης  των φόρων  και της απώλειας  παροχών  κατά  την ανάληψη  εργασίας . Στους  
υπολογισ µούς λαµβάνονται  υπόψη  οι συνδυασ µένες επιπτώσεις  των φόρων  και παροχών  στο εισόδη µα 
ενός ατόµου που µεταβαίνει  από την ανεργία  στην  απασχόληση . Ο δείκτης  αυτός  είναι  ένας από τους 
διαρθρωτικούς  δείκτες  που έχουν  συµφωνηθεί  (µακρύς  κατάλογος ) 
 
 128    Φορολογική  επιβάρυνση  του κόστους  εργασίας40:  
  1998 1999 2000 2001 2002 
AT 41,5 41,6 40,1 39,7 39,9 
BE 51,1 51,0 49,9 49,1 48,9 
DE 47,5 47,0 46,5 45,5 45,9 
DK 40,4 41,3 41,2 40,6 40,4 
ES 35,1 32,6 32,8 33,4 33,9 
EU15 40,3 39,1 38,6 37,7 37,8 
FI 44,0 42,6 42,4 41,0 40,4 
FR 42,5 40,3 39,6 38,4 37,8 
GR 35,1 34,3 34,3 34,3 34,3 
IE 23,4 21,5 18,1 17,3 16,6 
IT 44,4 44,1 43,3 42,8 42,7 
LU 28,9 29,5 30,4 28,8 27,3 
NL 39,2 40,2 40,6 36,8 37,2 
PT 30,7 30,2 30,4 29,5 29,5 
SE 49,3 48,7 47,9 46,8 45,9 
UK 28,5 25,8 25,3 24,5 24,7 
                                                 
40 Αναλογία  του φόρου  εισοδή µατος, των ασφαλιστικών  εισφορών  εργοδοτών  και εργαζο µένων , καθώς  
και του φόρου  µισθωτών  υπηρεσιών  µείον τις χρηµατικές  παροχές  διά του κόστους  εργασίας  για ένα 
άτοµο που κερδίζει  το 67% των µέσων  αποδοχών  ενός µέσου  εργάτη  παραγωγής . 
 
 129    ΕΙ∆ΙΚΗ  ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΑ  ΓΡΑΜΜΗ  10: ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΕΣ  ΑΝΙΣΟΤΗΤΕΣ  
Επιπλέον , ορισµένα κράτη  µέλη έχουν  θέσει  στόχους  για τη µείωση  των περιφερειακών  
ανισοτήτων , αν και κάτι τέτοιο  δεν επιβάλλεται  ειδικά  από τις κατευθυντήριες  γραµµές. 
EL • Ο δείκτης  περιφερειακών  ανισοτήτων  (δεν παρέχεται  ορισµός) θα πρέπει  να 
µειωθεί  από το 9,6%, όπου  βρίσκεται  τη στιγµή αυτή  η Ελλάδα , στο 7% το 2008 
(11,4% την παρούσα  στιγµή για την ΕΕ). 
• Το κατά  κεφαλήν  ΑΕγχΠ  των περιφερειών  θα πρέπει  έως το 2008 να µην είναι  
κάτω  του 65% του κοινοτικού  µέσου  όρου  σε καµµία ελληνική  περιφέρεια . 
• Το ποσοστό  ανεργίας  των περιφερειών  δεν θα πρέπει  να υπερβαίνει  πάνω  από 3 
εκατοστιαίες  µονάδες  τον εθνικό  µέσο όρο. 
FR • Για 85 υποβαθ µισµένες αστικές  περιοχές : 
 Μείωση  των ατόµων που αναζητούν  εργασία  κατά  ένα τρίτο  έως το 2008. 
 Μείωση  της ανεργίας  στα ίδια επίπεδα  µε τις γύρω  αστικές  περιοχές . 
• Για τα υπερπόντια  διαµερίσµατα της Γαλλίας  (DOM): 
 Μεγαλύτερη  ανάπτυξη  του εµπορίου  από ό,τι στην  ηπειρωτική  Γαλλία . 
 Μείωση  των ανισοτήτων  όσον  αφορά  την ανεργία . 
UK • Για τις 30 περιοχές  µε τα χαµηλότερα  ποσοστά  απασχόλησης : προσέγγισή  τους 
µε το συνολικό  ποσοστό  απασχόλησης  του Ηνωµένου Βασιλείου .