Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για την "Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, για την προαγωγή της ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στην εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας"

(2001/C 22/08)

H ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής με θέμα την οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την "προαγωγή της ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στην εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας" (COM(2000) 279 τελικό - 2000/0116(COD))·

έχοντας υπόψη την απόφαση του Συμβουλίου της 26ης Ιουνίου 2000 να προβεί σε σχετικές διαβουλεύσεις με την Επιτροπή των Περιφερειών, σύμφωνα με το άρθρο 265Γ πρώτο εδάφιο της ΣΕΚ·

έχοντας υποψη την απόφαση του Προεδρείου της Επιτροπής των Περιφερειών της 13ης Ιουνίου 2000, να ανατεθεί η προετοιμασία της γνωμοδότησης αυτής στην Επιτροπή 4 - "Χωροταξία, αστικά θέματα, περιβάλλον, ενέργεια"·

έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 11ης Ιουνίου 1999 (8013/99)·

έχοντας υπόψη το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 26.05.1998 για την ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές (A4-0199/98)·

έχοντας υπόψη το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, που αφορά την ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές και την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, της 30ης Μαρτίου 2000 (A5-0078/2000)·

έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής για την "Ενέργεια για το μέλλον: ανανεώσιμες πηγές ενέργειας - Λευκή βίβλος για κοινοτική στρατηγική και σχέδιο δράσης" (COM (97) 599 τελικό και τη γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών όσον αφορά την ανακοίνωση αυτή (CdR 57/98 fin)(1)·

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης (CdR 191/2000 rev.1) που υιοθέτησε η επιτροπή 4 στις 7 Ιουλίου 2000. (εισηγητής: κ. Maier (D,PES))·

υιοθέτησε κατά την 35η σύνοδο ολομέλειας της, που πραγματοποιήθηκε στις 20 και 21 Σεπτεμβρίου 2000 (συνεδρίαση της 21ης Σεπτεμβρίου) την ακόλουθη γνωμοδότηση.

Η θέση και οι συστάσεις της Επιτροπής των Περιφερειών επί της εν λόγω ανακοίνωσης:

Η Επιτροπή των Περιφερειών

1. διερωτάται για τα όσα αναφέρονται στο σημείο 2.2 της πρότασης οδηγίας τελικό, δηλαδή ότι ολοένα και περισσότεροι ευρωπαίοι είναι πρόθυμοι να πληρώσουν ακριβότερη ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές. Αυτό αξίζει να επαληθευτεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο στο πλαίσιο μιας αντικειμενικής αξιολόγησης.

2. επικροτεί τη σταθερή απόφαση της Επιτροπής, με την οποία επιζητεί να δημιουργήσει να διατηρήσει με την υποβληθείσα πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την προώθηση της παραγωγής ηλεκτρισμού από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας στην εσωτερική αγορά ηλεκτρισμού ένα πλαίσιο, πλαίσιο το οποίο επιπλέον συμβάλλει στην αισθητή αύξηση του μεριδίου ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (ΗΕ-ΑΕΠ) στην ΕΕ και το οποίο κατ' αυτόν τον τρόπο αποτελεί ταυτόχρονα μια σημαντική πρόοδο, η οποία συνίσταται στη μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου με στόχο την επίτευξη της προστασίας του κλίματος, όπως αναφέρεται στη συμφωνία του Κιότο.

3. τονίζει τη σημασία της κοινής προσπάθειας, ούτως ώστε να επιτευχθεί, όπως ορίζει η Λευκή Βίβλος για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και έχει εγκριθεί από το Συμβούλιο, ο διπλασιασμός του μεριδίου των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, από το σημερινό 6 %, σε 12 % της μεικτής εσωτερικής ενεργειακής κατανάλωσης στην ΕΕ το έτος 2010.

4. σημειώνει, ότι η ΗΕ-ΑΕΠ ως μέρος της κοινοτικής στρατηγικής συμβάλλει σημαντικά στην απαραίτητη προστασία του κλίματος και στην εφαρμογή της μείωσης των κοινοτικών υποχρεώσεων και, ότι επομένως, επιβάλλεται να ληφθούν μέτρα για να εξασφαλιστεί η ικανοποιητικότερη αξιοποίηση των δυνατοτήτων στο πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας.

5. συμφωνεί με τη διαπίστωση της Επιτροπής ότι η θέσπιση υποχρέωσης των κρατών μελών να ώστε δραστηριοποιηθούν για τον καθορισμό στόχων εγχώριας κατανάλωσης ΗΕ-ΑΕΠ, οι οποίοι ευθυγραμμίζονται τόσο με τους στόχους που ορίζει η Λευκή Βίβλος για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας όσο και με τις σχετικές υποχρεώσεις της Επιτροπής στο Κιότο, πρέπει να συμβάλει σημαντικά στην ανάπτυξη των τομέων ΗΕ-ΑΕΠ.

6. υπογραμμίζει την αναγκαιότητα να αφεθεί στα κράτη μέλη, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, η επιλογή των μέτρων, η οποία επιτρέπει στην πραγματικότητα την καλύτερη δυνατή εκμετάλλευση του υφιστάμενου δυναμικού σε ειδικές περιπτώσεις.

7. συμφωνεί με την άποψη της Επιτροπής ότι τα διάφορα μέτρα που εφαρμόζονται μέχρι σήμερα από τα κράτη μέλη εξακολουθούν να είναι, μεσοπρόθεσμα, απαραίτητα για την παραγωγή της ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, ενώ δεν αντανακλούν πλήρως τις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας, δηλαδή το κόστος και τα οφέλη που μπορούν να επιφέρουν οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας για την κοινωνία και το περιβάλλον.

8. τονίζει ότι είναι αναγκαίο όχι μόνο να επιτευχθούν οι στόχοι των κρατών μελών με την πρόταση οδηγίας, αλλά ότι πρέπει επίσης και τα κράτη να εργάζονται προς αυτό το στόχο, ούτως ώστε να συμπληρωθούν και να υποστηριχθούν αποτελεσματικά τα εθνικά μέτρα.

9. για το συγκεκριμένο θέμα τονίζει ότι οι προσπάθειες των κρατών μελών να χρησιμοποιήσουν σε εντονότερο βαθμό την ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές θα αντιμετωπίσουν δυσχέρειες, εφόσον δεν είναι ακόμα σαφές ποια μέτρα συμβαδίζουν με το κοινοτικό δίκαιο και η διαφάνεια όσον αφορά την πραγματοποίηση της απόφασης δεν είναι επαρκώς εξασφαλισμένη.

10. τονίζει την αναγκαιότητα να ληφθεί υπόψη η ιδιαίτερη σημασία της προστασίας τόσο του περιβάλλοντος όσο και του κλίματος για την υγεία και την ποιότητα ζωής των πολιτών κατά τη διαδικασία στάθμισης, σε περίπτωση που ισοσταθμίζονται τα μέτρα που αναλαμβάνονται από τα κράτη μέλη συμβαδίζουν με τις ανάγκες της εσωτερικής αγοράς.

11. κρίνει επειγόντως αναγκαίο να γίνει σαφής ο τρόπος με τον οποίο θα ενδυναμωθεί μελλοντικά μέσω της Επιτροπής ο συνδυασμός μεταξύ οδηγίας, πλαισίων ενίσχυσης του περιβάλλοντος και κοινοποίησης και θα διατηρηθεί με αντικειμενικά κριτήρια εκτίμησης διαφανής και εφαρμόσιμη η οδηγία, η οποία θα απαντά σχετικά στο ερώτημα για τα μέτρα που αφορούν την προαγωγή των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, και μπορούν να συμφωνούν με το κοινοτικό δίκαιο.

12. θεωρεί απαραίτητο το "κοινοτικό πλαίσιο" για κρατικές στηρίξεις να διατηρήσει τα σχετικά αντικειμενικά κριτήρια αξιολόγησης, με τα οποία λαμβάνεται υπόψη η ανάγκη για δημόσια ενίσχυση της χρήσης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

13. θεωρεί ότι η διατύπωση της Συνθήκης ΕΚ προβλέπει έναν κατ' επιλογή περιορισμό της έννοιας της ενίσχυσης, η οποία έμμεσα ή άμεσα προέρχεται από κρατικούς πόρους και ως εκ τούτου τίθεται η βάση, ώστε η απαγόρευση αποζημίωσης να μην υπαχθεί στους κανονισμούς για τον καθορισμό των σταθερών τιμών, δεδομένης μιας αιτιολογημένης από το νόμο υποχρέωσης επιθεώρησης και αποζημίωσης.

14. επισημαίνει ότι για την παραγωγή ηλεκτρισμού από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας θα πρέπει μεταξύ άλλων να χορηγηθούν από κάθε κράτος μέλος φορολογικές διευκολύνσεις για την αύξηση της παραγωγής. Εξάλλου η πρόσβαση στην αγορά ηλεκτρισμού από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας θα ευνοηθεί με τις φορολογικές διευκολύνσεις και θα συμβάλει στην μεταφορά και τη διανομή τέτοιου είδους ηλεκτρισμού.

15. τονίζει ότι ένας από τους λόγους της υποχρέωσης για την προστασία του περιβάλλοντος, με σκοπό την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, δε συνιστά, έμμεσα ή άμεσα, κανένα μέτρο στήριξης των τιμών.

16. υποστηρίζει την πρόθεση της Επιτροπής, ώστε τα κράτη μέλη να θεσπίσουν σύστημα για την πιστοποίηση προέλευσης της ΗΕ-ΑΕΠ, ως προϋπόθεση για αποτελεσματικό εμπόριο ηλεκτρικής ενέργειας, και κατ' αυτόν τον τρόπο παρέχεται πλήρης διαφάνεια για την επιλογή του καταναλωτή.

17. καλεί την Επιτροπή, με την πρόταση οδηγίας να παράσχει μια ακριβή ιδέα για μια ενιαία πρακτική των κρατών μελών, και να προσδιορίσει μαζί με την εγγύηση για την πιστοποίηση της προέλευσης και την έννοια των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

18. αντιπροσωπεύει την άποψη ότι η υδραυλική ενέργεια, ως σημαντικός παράγοντας ενίσχυσης των ανανεώσιμων ενεργειακών πηγών σε μια κοινοτική στρατηγική, πρέπει να ταξινομηθεί χωρίς αμφιβολία ανεξάρτητα από την ισχύ της ως ανανεώσιμη πηγή ενέργειας.

19. επιθυμεί να τονίσει ότι με στόχο τη διαφάνεια και την ενημέρωση του καταναλωτή πρέπει να ενισχυθεί σε συνολικό επίπεδο η υποχρέωση πιστοποίησης της προέλευσης της ηλεκτρικής ενέργειας, υπό την προϋπόθεση ότι διασφαλίζεται ο σεβασμός της αρχής της επικουρικότητας και το ότι η λήψη του εν λόγω θετικού μέτρου είναι όσο το δυνατόν περισσότερο φιλική προς τον καταναλωτή.

20. αναγνωρίζει ότι δεν έχουν δημιουργηθεί ακόμα οι κατάλληλες συνθήκες για μια απόφαση σε κοινοτικό επίπεδο που να προβλέπει μέσα προώθησης.

21. κρίνει σκόπιμο και επιτακτικό για την Επιτροπή, κατά τη διάρκεια των διαλόγων που διεξάγει επί του παρόντος και που θα διεξαγάγει στο μέλλον, όσον αφορά την εγκατάσταση ενός εναρμονισμένου συστήματος που θα στηρίζεται στην εμπορευματοποίηση της ανανεώσιμης ενέργειας, να αντιμετωπίσει και να εξετάσει λεπτομερώς και με βάση τις συγκεντρωθείσες εμπειρίες όλες τις υπάρχουσες εναλλακτικές λύσεις όπως τον καθορισμό των τιμών και το πρότυπο των ποσοστώσεων.

22. τονίζει την αναγκαιότητα να αποφευχθεί, ελλείψει εναρμόνισης, η υπερβολική στήριξη από τα εθνικά συστήματα, λόγω συναλλαγών ανάμεσα στα κράτη μέλη.

23. θεωρεί άκρως επείγον τα εθνικά καθεστώτα στήριξης, που αφορούν τις συναλλαγές ανάμεσα στα κράτη μέλη, να μην δημιουργηθούν παρά τη στιγμή που θα έχει τεθεί σε λειτουργία ένα σύστημα παρεμπόδισης της άνισης εκμετάλλευσης των πλεονεκτημάτων από πλευράς τιμών, λόγω των διαφορών ανάμεσα στα διαφορετικά εθνικά καθεστώτα στήριξης.

24. στο συγκεκριμένο θέμα τονίζει ότι, με νέες ρυθμίσεις που θα προβλέπουν, σε κοινοτική κλίμακα κατάλληλες μεταβατικές ρυθμίσεις, η εμπιστοσύνη των επενδυτών και η προστασία τους θα αποτελέσει μεγαλύτερο αντικείμενο σεβασμού, και ότι θα αποφευχθεί "περιττό κόστος".

25. επιβεβαιώνει ότι τα κράτη μέλη μεριμνούν για την κατάρτιση και τη δημοσιοποίηση τεχνικών κανόνων και λειτουργικών απαιτήσεων όσον αφορά τη σύνδεση των παραγωγών τόσο στο δίκτυο μεταφοράς όσο και στο δίκτυο διανομής με αντικειμενικό και αμερόληπτο τρόπο.

26. ζητεί από την Επιτροπή να εξετάσει όλες τις πιθανότητες που παρέχουν δυνατότητα περιορισμού των διοικητικών, νομοθετικών, και ρυθμιστικών δαπανών που προκαλεί η εφαρμογή της οδηγίας και οι απαραίτητοι έλεγχοι αποτελεσμάτων.

27. στο συγκεκριμένο θέμα τονίζει ότι ο στόχος ενίσχυσης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας δεν θα γίνει δυνατό να εκπληρωθεί, αν επιβαρύνεται με ανταγωνιστικά μειονεκτήματα για τις φιλικές προς το περιβάλλον πηγές ενέργειας, γιατί δεν λαμβάνονται υπόψη οι εξωτερικές δαπάνες της καθιερωμένης διαδικασίας παραγωγής ενέργειας.

28. τονίζει ότι αποτελεί συμφέρον η παρακολούθηση της διαδικασίας υιοθέτησης της πρότασης οδηγίας του Συμβουλίου, με την οποία αναδιαρθρώνεται το κοινοτικό πλαίσιο φορολογίας των ενεργειακών προϊόντων και την οποία παρουσίασε η Επιτροπή το 1997(2), με σκοπό να ικανοποιήσει πιο εύκολα τους εθνικούς στόχους που εστιάζονται σε περιβαλλοντικά θέματα και στην ενεργειακή πολιτική.

29. ζητεί επίμονα από την Επιτροπή να διαμορφώσει ένα πραγματικό γενικό όραμα για το μέλλον της ενέργειας, με στόχο την ικανοποίηση των ενεργειακών αναγκών των ανθρώπων και τη διασφάλιση της βιώσιμης ανάπτυξης του πλανήτη σε καθαρό περιβάλλον.

30. τονίζει την αναγκαιότητα προσεκτικής παρακολούθησης, έπειτα από την υιοθέτηση της οδηγίας, όσον αφορά την πρόοδο που πραγματοποιείται στη μείωση των εκπομπών και σε περίπτωση έλλειψης αποτελεσμάτων, την αναγκαιότητα λήψης των κατάλληλων μέτρων.

31. στο συγκεκριμένο θέμα τονίζει ότι η θέση σε εφαρμογή της οδηγίας, χωρίς προθεσμία, θα προσέδιδε στην ενίσχυση εκ μέρους της ΗΕ-ΑΕΠ στην ΕΕ μια δυναμική που θα ωφελούσε όχι μόνο τους πολίτες και τους οικονομικούς κύκλους, αλλά και τη βιομηχανία των κρατών μελών, παρέχοντας στον τομέα παραγωγής και εφοδιασμού σε ΗΕ-ΑΕΠ μια αποφασιστική ώθηση, με τις θετικές συνέπειες που μπορεί να ενέχει κάτι τέτοιο για την αγορά εργασίας.

Βρυξέλλες, 21 Σεπτεμβρίου 2000.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Jos Chabert

(1) ΕΕ C 315 της 13.10.1998, σ. 5.

(2) COM(97) 30 τελικό της 12ης Μαρτίου 1997.