ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

1. ΠΛΑΙΣΙΟ

1.1. Ιστορικό και στόχοι

Η έκθεση σε ιονίζουσα ακτινοβολία οδηγεί σε καταστροφικά αποτελέσματα όσον αφορά την υγεία. Υπό κανονικές συνθήκες, οι δόσεις είναι πολύ χαμηλές και, ως εκ τούτου, δεν υφίστανται κλινικά παρατηρήσιμες επιπτώσεις στους ιστούς. Μολαταύτα, εξακολουθεί να υπάρχει πιθανότητα πρόκλησης επακόλουθων και ιδίως καρκίνου. Θεωρείται ότι δεν υπάρχει ανώτατο όριο δόσης για το σκοπό αυτό: οποιαδήποτε έκθεση, όσο μικρή και να είναι, δύναται να αποτελέσει αιτία καρκίνου αργότερα κατά τη διάρκεια της ζωής του εκτιθέμενου ατόμου. Θεωρείται επίσης ότι η πιθανότητα πρόκλησης κάποιου επακόλουθου είναι ανάλογη της δόσης. Για το λόγο αυτόν απαιτείται η υιοθέτηση μιας συγκεκριμένης προσέγγισης όσον αφορά την προστασία από την ακτινοβολία βάσει των τριών αρχών της αιτιολόγησης, της βελτιστοποίησης και του περιορισμού των δόσεων, οι οποίες αποτελούν τους θεμέλιους λίθους του συστήματος προστασίας που θεσπίστηκε εδώ και αρκετές δεκαετίες από τη διεθνή επιτροπή ακτινοπροστασίας (ICRP).

Η νομοθεσία της Ευρατόμ ακολουθεί ανέκαθεν τις συστάσεις της ICRP. Αυτός ο ιδιαιτέρως αναγνωρισμένος επιστημονικός οργανισμός εξέδωσε προσφάτως νέες οδηγίες για το σύστημα προστασίας από την ακτινοβολία (δημοσίευση 103, 2007). Διατηρώντας τους τρεις πυλώνες του συστήματος, η ICRP καθορίζει λεπτομερέστερα την εφαρμογή των αρχών σε οποιαδήποτε κατάσταση έκθεσης και ανεξαρτήτως του εάν η πηγή της ακτινοβολίας είναι ανθρωπογενής ή φυσική. Η προστασία από την ακτινοβολία καλύπτει πράγματι όχι μόνο εκθέσεις που προκύπτουν από το χειρισμό πηγών ακτινοβολίας (προγραμματισμένες καταστάσεις έκθεσης), αλλά και καταστάσεις έκθεσης έκτακτης ανάγκης οι οποίες προκύπτουν, παραδείγματος χάριν, από πυρηνικό ατύχημα, καθώς και μια σειρά άλλων καταστάσεων και ιδίως εκείνες που περιλαμβάνουν έκθεση σε φυσικές πηγές ακτινοβολίας οι οποίες αποκαλούνται «υφιστάμενες καταστάσεις ακτινοβολίας». Η ICRP επικαιροποίησε επίσης τη μεθοδολογία αξιολόγησης της ενεργού δόσης, καθώς και την εφαρμογή ορίων δόσεων, υπό το πρίσμα των πλέον πρόσφατων επιστημονικών πληροφοριών.

Ένα μεγάλο ποσοστό εργαζομένων σε βιομηχανίες που επεξεργάζονται φυσικά ραδιενεργά υλικά (NORM) εκτίθενται σε δόσεις που υπερβαίνουν το όριο δόσεων για το κοινό χωρίς ωστόσο να επωφελούνται προστασίας όπως οι εργαζόμενοι που εκτίθενται κατά την εργασία τους. Αυτή η κατάσταση δεν δύναται να συνεχιστεί. Συνεπώς, στόχος των νέων συστάσεων της ICRP είναι να ενσωματώσουν τις φυσικές πηγές ακτινοβολίας στο συνολικό σύστημα. Ήδη από το 1996, στη νομοθεσία της Ευρατόμ[1] είχαν θεσπιστεί απαιτήσεις για εργασιακές δραστηριότητες που σχετίζονταν με φυσικές πηγές ακτινοβολίας. Αυτές περιελήφθησαν σε ξεχωριστό τίτλο αντί να ενσωματωθούν στο συνολικό πλαίσιο προστασίας από την ακτινοβολία. Επιπλέον, παραχωρήθηκε μέγιστη ευελιξία στα κράτη μέλη να αποφασίζουν παραδείγματος χάριν, ποιες βιομηχανίες NORM αποτελούν αντικείμενο προβληματισμού. Έτσι δημιουργήθηκαν ευρείες διαφορές στον έλεγχο των βιομηχανιών NORM και στην προστασία των εργαζομένων στις εν λόγω βιομηχανίες. Η κατάσταση αυτή δεν είναι συμβατή με το ρόλο της Ευρατόμ όσον αφορά τη θέσπιση ενιαίων προτύπων.

Η έκθεση μέσα σε κτίρια στο ραδόνιο, ένα φυσικό ραδιενεργό ευγενές αέριο το οποίο εισέρχεται στα κτίρια από το έδαφος, είναι πολύ πιο σημαντική από την έκθεση σε οποιαδήποτε άλλη πηγή ακτινοβολίας. Πρόσφατες επιδημιολογικές μελέτες επιβεβαίωσαν ότι δύναται να προκαλείται καρκίνος των πνευμόνων από την έκθεση στο ραδόνιο και ο ΠΟΥ[2] χαρακτηρίζει πλέον το φαινόμενο αυτό ως ένα ιδιαιτέρως σημαντικό ζήτημα για την υγεία[3]. Η έκθεση στο ραδόνιο μέσα σε κτίρια αποτέλεσε αντικείμενο σύστασης της Επιτροπής το 1990. Η επιβεβαιωμένη αιτιώδης συνάφεια μεταξύ του καρκίνου των πνευμόνων και της έκθεσης στο ραδόνιο απαιτεί ενίσχυση των πολιτικών περιορισμού του ραδονίου στην Ευρώπη μέσω δεσμευτικών απαιτήσεων. Η ραδιενέργεια στα οικοδομικά υλικά αποτέλεσε αντικείμενο της οδηγίας για τα κατασκευαστικά προϊόντα[4], χωρίς ωστόσο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή Τυποποίησης (CEN) να έχει θεσπίσει ακόμα οποιαδήποτε αντίστοιχα πρότυπα. Η αναθεώρηση της οδηγίας για τους βασικούς κανόνες ασφαλείας δεν θα αφορά μόνο την ανακύκλωση των καταλοίπων των βιομηχανιών NORM σε οικοδομικά υλικά, αλλά θα εξασφαλίζει επίσης συνεκτική και εναρμονισμένη προστασία έναντι άλλων οικοδομικών υλικών με αυξημένα επίπεδα ραδιενέργειας.

Πέραν της προστασίας της υγείας των ανθρώπων, το σύστημα ακτινοπροστασίας της ICRP αντιμετωπίζει πλέον και το ζήτημα της προστασίας των ζώντων οργανισμών από την έκθεση σε ιονίζουσες ακτινοβολίες. Παρότι θεωρείται γενικά ότι η έκθεση των ζώντων οργανισμών δεν απαιτεί τη λήψη πρόσθετων μέτρων, η εν λόγω υπόθεση πρέπει πλέον να αποδειχθεί μέσω της συμμόρφωσης με κριτήρια και βάσει μιας συμφωνηθείσας μεθοδολογίας.

Υφίσταται σημαντικό νομοθετικό πλαίσιο της Ευρατόμ για την αντιμετώπιση διαφόρων ζητημάτων προστασίας από την ακτινοβολία, το οποίο ορίζεται ως βασικοί κανόνες προστασίας στη συνθήκη Ευρατόμ. Καθώς τα ζητήματα αυτά έχουν εξελιχθεί με την πάροδο του χρόνου, ανακύπτουν αναπόφευκτα αρκετές ανακολουθίες μεταξύ των διαφορετικών νομοθετικών πράξεων καθώς και απαρχαιωμένες αναφορές ως αποτέλεσμα της επικαιροποιημένης νομοθεσίας. Οι εν λόγω ανακολουθίες θα πρέπει να επιλυθούν σύμφωνα με την πολιτική της Επιτροπής για την απλούστευση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας.

Τα προβλήματα συνοψίζονται ως εξής:

– η επιστημονική πρόοδος δεν αντανακλάται πλήρως στην υφιστάμενη νομοθεσία·

– υφίστανται ανακολουθίες μεταξύ των υφιστάμενων νομοθετικών πράξεων·

– το πεδίο εφαρμογής της υφιστάμενης νομοθεσίας δεν καλύπτει πλήρως τις φυσικές πηγές ακτινοβολίας ή την προστασία του περιβάλλοντος.

Τα προβλήματα αυτά μεταφράζονται σε τέσσερεις συγκεκριμένους στόχους:

– εισαγωγή των απαραίτητων τροποποιήσεων στο αντικείμενο σύμφωνα με τα πλέον πρόσφατα επιστημονικά δεδομένα και την εμπειρία που έχει αποκομιστεί·

– διασαφήνιση των απαιτήσεων και εξασφάλιση της συνοχής εντός του ευρωπαϊκού νομοθετικού πλαισίου·

– εξασφάλιση της συνοχής με τις διεθνείς συστάσεις·

– κάλυψη όλων των καταστάσεων έκθεσης και των κατηγοριών έκθεσης.

1.2. Επικουρικότητα

Το στοιχείο β) του άρθρου 2 της συνθήκης Ευρατόμ ορίζει ότι η Κοινότητα οφείλει να θεσπίσει ομοιόμορφους κανόνες ασφάλειας για την προστασία της υγείας των εργαζομένων και του πληθυσμού και να μεριμνά για την εφαρμογή τους. Αντιστοίχως, στο προοίμιο της Συνθήκης, τα κράτη μέλη δηλώνουν ότι είναι αφενός «αποφασισμένα να δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις ανάπτυξης μιας ισχυρής πυρηνικής βιομηχανίας» και αφετέρου «ενδιαφέρονται να δημιουργήσουν συνθήκες ασφάλειας που θα απομακρύνουν τους κινδύνους για τη ζωή και την υγεία των λαών». Καθήκον της Ευρατόμ είναι «να θεσπίσει ομοιόμορφους κανόνες ασφάλειας για την προστασία της υγείας των εργαζομένων και του πληθυσμού και να μεριμνά για την εφαρμογή τους». Ως εκ τούτου, η αρμοδιότητα της Ευρατόμ να ρυθμίζει το πεδίο της προστασίας της υγείας από τις ιονίζουσες ακτινοβολίες αναγνωρίζεται ρητώς στη συνθήκη Ευρατόμ.

Η αποκλειστική φύση των νομοθετικών εξουσιών της Ευρατόμ σύμφωνα με τα άρθρα 30 και 31 της συνθήκης Ευρατόμ δεν απαιτεί κατ’ αρχήν την εφαρμογή της αρχής της επικουρικότητας. Σύμφωνα με τα άρθρα αυτά, η Επιτροπή πρέπει να λάβει επί των νομοθετικών της προτάσεων τη γνώμη μιας ομάδας εμπειρογνωμόνων η οποία θα οριστεί από την επιστημονική και τεχνική επιτροπή της Ευρατόμ.

1.3. Τρέχουσα νομοθεσία

Μετά την έναρξη ισχύος της συνθήκης Ευρατόμ, θεσπίστηκε ένα ολοκληρωμένο σύνολο νομοθετικών κειμένων βάσει του άρθρου 31 της συνθήκης για τη θέσπιση των βασικών κανόνων ασφαλείας.

Ο βασικός πυλώνας της εν λόγω νομοθεσίας είναι η οδηγία 96/29/Ευρατόμ του Συμβουλίου για τον καθορισμό των βασικών κανόνων ασφαλείας για την προστασία της υγείας των εργαζομένων και του πληθυσμού από τους κινδύνους που προκύπτουν από ιονίζουσες ακτινοβολίες (οδηγία Ευρατόμ για τους βασικούς κανόνες ασφαλείας). Η νομοθεσία που θεσπίστηκε βάσει του άρθρου 31 της συνθήκης Ευρατόμ περιλαμβάνει επίσης τα εξής:

- Απόφαση 87/600/Ευρατόμ του Συμβουλίου, της 14ης Δεκεμβρίου 1987, σχετικά με τις κοινοτικές διατάξεις για την έγκαιρη ανταλλαγή πληροφοριών σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης λόγω ακτινοβολίας·

- Κανονισμός αριθ. 3954/87/Eυρατόμ του Συμβουλίου, της 22ας Δεκεμβρίου 1987, για τον καθορισμό των μέγιστων επιτρεπτών επιπέδων ραδιενέργειας στα τρόφιμα και τις ζωοτροφές ύστερα από πυρηνικό ατύχημα ή σε περίπτωση έκτακτου κινδύνου από ακτινοβολίες, και οι σχετικές νομοθετικές πράξεις, κανονισμός αριθ. 944/89/Eυρατόμ της Επιτροπής, της 12ης Απριλίου 1989, για τον καθορισμό των μέγιστων επιτρεπτών επιπέδων ραδιενεργού μόλυνσης στα τρόφιμα ήσσονος σημασίας ύστερα από πυρηνικό ατύχημα ή σε κάθε άλλη περίπτωση έκτακτου κινδύνου από ακτινοβολίες και κανονισμός αριθ. 770/90/Eυρατόμ της Επιτροπής, της 29ης Μαρτίου 1990, περί του καθορισμού των μέγιστων επιτρεπτών επιπέδων ραδιενέργειας στις ζωοτροφές ύστερα από πυρηνικό ατύχημα ή σε περίπτωση έκτακτου κινδύνου από ακτινοβολίες[5]·

- Οδηγία 89/618/Ευρατόμ του Συμβουλίου, της 27ης Νοεμβρίου 1989, σχετικά με την ενημέρωση του πληθυσμού για τα εφαρμοστέα μέτρα προστασίας της υγείας και την ακολουθητέα συμπεριφορά σε περίπτωση έκτακτου κινδύνου από ακτινοβολία (οδηγία για την ενημέρωση του κοινού)·

- Σύσταση 90/143/Ευρατόμ της Επιτροπής της 21ης Φεβρουαρίου 1990 για την προστασία του πληθυσμού από την έκθεση στο ραδόνιο μέσα στα κτίρια·

- Οδηγία 90/641/Ευρατόμ του Συμβουλίου, της 4ης Δεκεμβρίου 1990, για την προστασία στην πράξη των εξωτερικών εργαζομένων που εκτίθενται σε κίνδυνο από ιονίζουσες ακτινοβολίες κατά τη διάρκεια των δραστηριοτήτων τους σε ελεγχόμενη περιοχή (οδηγία για τους εξωτερικούς εργαζομένους)·

- Κανονισμός αριθ. 1493/93/Ευρατόμ του Συμβουλίου της 8ης Ιουνίου 1993 για τις αποστολές ραδιενεργών ουσιών μεταξύ κρατών μελών·

- Οδηγία 97/43/Ευρατόμ του Συμβουλίου, της 30ής Ιουνίου 1997, περί της προστασίας της υγείας από τους κινδύνους κατά την έκθεση στην ιονίζουσα ακτινοβολία για ιατρικούς λόγους, και κατάργησης της οδηγίας 84/466/Ευρατόμ της 3ης Σεπτεμβρίου 1984 (οδηγία για την έκθεση για ιατρικούς λόγους)·

- Σύσταση 2001/928/Ευρατόμ της Επιτροπής της 20ής Δεκεμβρίου 2001 περί της προστασίας του πληθυσμού από την έκθεση στο ραδόνιο στις παροχές πόσιμου νερού·

- Οδηγία 2003/122/Ευρατόμ του Συμβουλίου, της 22ας Δεκεμβρίου 2003, για τον έλεγχο των κλειστών πηγών ραδιενέργειας και των έκθετων πηγών (οδηγία για τις κλειστές πηγές ραδιενέργειας)·

- Οδηγία 2006/117 του Συμβουλίου, της 20ής Νοεμβρίου 2006, σχετικά με την επιτήρηση και τον έλεγχο των αποστολών ραδιενεργών αποβλήτων και αναλωμένου πυρηνικού καυσίμου·

- Οδηγία 2009/71/Ευρατόμ του Συμβουλίου της 25ης Ιουνίου 2009 περί θεσπίσεως κοινοτικού πλαισίου για την ασφάλεια πυρηνικών εγκαταστάσεων.

Η οδηγία για τους βασικούς κανόνες προστασίας επικαιροποιήθηκε διαδοχικά το 1962, το 1966, το 1976, το 1980, το 1984 και το 1996, λαμβάνοντας υπόψη την πρόοδο που σημειωνόταν στις επιστημονικές γνώσεις σχετικά με τα αποτελέσματα της ιονίζουσας ακτινοβολίας σύμφωνα με τις συστάσεις της ICRP και βάσει της πρακτικής εμπειρίας. Η έκθεση για ιατρικούς λόγους περιλαμβάνεται σε ειδική νομοθεσία από το 1984. Συγκεκριμένοι προβληματικοί τομείς καλύπτονται με τις τρεις σχετικές οδηγίες· την οδηγία για τις κλειστές πηγές ραδιενέργειας, την οδηγία για τους εξωτερικούς εργαζομένους και την οδηγία για την ενημέρωση του κοινού. Η ανάλυση της νομοθεσίας που έχει θεσπιστεί βάσει του άρθρου 31 της συνθήκης Ευρατόμ αποκαλύπτει ότι η οδηγία για την έκθεση για ιατρικούς λόγους, η οδηγία για τις κλειστές πηγές ραδιενέργειας, η οδηγία για τους εξωτερικούς εργαζομένους και η οδηγία για την ενημέρωση του κοινού συνδέονται στενά με την οδηγία 96/29 για τους βασικούς κανόνες ασφαλείας, καθώς αναπτύσσουν περαιτέρω τις απαιτήσεις της οδηγίας για τους βασικούς κανόνες ασφαλείας ή αναφέρονται σε διάφορες διατάξεις αυτής. Για το λόγο αυτό, η πρόταση για τη νέα οδηγία σχετικά με τους βασικούς κανόνες ασφαλείας καλύπτει το αντικείμενο και το πεδίο εφαρμογής των οδηγιών αυτών.

Η Επιτροπή θα προτείνει ξεχωριστά οδηγία για τη θέσπιση τεχνικών απαιτήσεων προστασίας της υγείας του πληθυσμού από ραδιενεργές ουσίες στο νερό ανθρώπινης κατανάλωσης (COM(2011)385). Αυτή η οδηγία της Ευρατόμ θα αντικαταστήσει την υφιστάμενη οδηγία 98/83/ΕΚ όσον αφορά την εφαρμογή της σε ραδιενεργές ουσίες και θα τη συμπληρώσει με τεχνικά παραρτήματα για τη συχνότητα δειγματοληψιών, τις μεθόδους ανάλυσης και τα επίπεδα ανίχνευσης. Το θέμα της οδηγίας αυτής θα μπορεί να ενσωματωθεί σε μια αναδιατύπωση με τους βασικούς κανόνες ασφαλείας κάποια στιγμή στο μέλλον που θα κριθεί κατάλληλη. Κατά το παρόν στάδιο, ωστόσο, δεδομένου ότι η οδηγία έχει απλώς σκοπό την ενσωμάτωση των υφιστάμενων απαιτήσεων της νομοθεσίας βάσει της ΣΕΚ κατά τρόπο ώστε να αποφεύγεται κάθε ερμηνεία σχετικά με οποιαδήποτε πιθανή αλλαγή επί της ουσίας, θεωρείται καταλληλότερο να μην ενσωματωθεί σε αυτό το στάδιο σε μια πρόταση για την αναθεώρηση της οδηγίας σχετικά με τους βασικούς κανόνες ασφαλείας. Επιπλέον, όταν η ομάδα εμπειρογνωμόνων του άρθρου 31 γνωμοδότησε σχετικά με την αναθεωρημένη οδηγία περί των βασικών κανόνων ασφαλείας, βρισκόταν ακόμα σε εξέλιξη η συζήτηση σχετικά με τον εάν μια οδηγία για τις ραδιενεργές ουσίες σε νερό ανθρώπινης κατανάλωσης θα έπρεπε να βασιστεί στη συνθήκη Ευρατόμ ή τη ΣΕΚ. Υπό τις συνθήκες αυτές, αποφασίστηκε να κατατεθεί πρόταση για την αναθεώρηση της οδηγίας για τους βασικούς κανόνες ασφαλείας όπως συμφωνήθηκε από την ομάδα εμπειρογνωμόνων του άρθρου 31 το Φεβρουάριο 2010.

Τα άλλα νομοθετικά κείμενα που βασίζονται στο άρθρο 31 της συνθήκης Ευρατόμ, όπως έχει αναφερθεί στην έκθεση εκτίμησης των επιπτώσεων, είτε χρησιμοποιούν διαφορετικό μέσο είτε έχουν αντικείμενο που δεν αφορά ουσιαστικά την προστασία από την ακτινοβολία είτε αφορούν συγκεκριμένες κατηγορίες εγκαταστάσεων.

1.4. Απλούστευση

Το 2005 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε ανακοίνωση με τίτλο «Εφαρμογή του κοινοτικού προγράμματος της Λισαβόνας: Στρατηγική για την απλούστευση του ρυθμιστικού περιβάλλοντος: πρωτοβουλία για τη βελτίωση της νομοθεσίας» (COM/2005/535 τελικό) ως απάντηση στα αιτήματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την απλούστευση της νομοθεσίας της ΕΕ και τη βελτίωση της ποιότητάς της. Η πρωτοβουλία αυτή αποτελεί τη βάση επί της οποίας επιχειρείται η ενοποίηση των πέντε προαναφερθεισών οδηγιών. Η αναδιατύπωση των οδηγιών αυτών με άλλα νομοθετικά κείμενα βάσει του Τίτλου ΙΙ κεφάλαιο 3 της συνθήκης Ευρατόμ δεν είναι ούτε εφικτή ούτε χρήσιμη.

1.5. Διεθνές πλαίσιο

Οι διεθνείς βασικοί κανόνες ασφαλείας αντανακλούν τη διεθνή συναίνεση σχετικά με το τι συνιστά υψηλό επίπεδο ασφάλειας για την προστασία των ανθρώπων και του περιβάλλοντος από τις επιζήμιες συνέπειες της ιονίζουσας ακτινοβολίας. Είναι εγκεκριμένοι από το Διοικητικό Συμβούλιο του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (IAEA) και είναι μη δεσμευτικοί. Το κύριο έγγραφο για την προστασία από την ακτινοβολία είναι οι κανόνες ασφαλείας αριθ. 115 «Διεθνείς βασικοί κανόνες ασφαλείας για την προστασία από ιονίζουσες ακτινοβολίες και για την ασφάλεια των πηγών ακτινοβολίας», IAEA, 1996. Το 2006, ο IAEA, από κοινού με άλλους διεθνείς οργανισμούς (Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών, Διεθνής Οργάνωση Εργασίας, Οργανισμός Πυρηνικής Ενέργειας του ΟΟΣΑ, Παναμερικανική Οργάνωση Υγείας και Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας), ξεκίνησε την αναθεώρηση των κανόνων ασφαλείας αριθ. 115. Αυτή η συνεχιζόμενη δραστηριότητα βασίζεται επίσης στις νέες συστάσεις της ICRP που περιλαμβάνονται στη δημοσίευση 103, η οποία εκδόθηκε το 2007.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνεργάζεται στενά με τον ΙΑΕΑ και με άλλους διεθνείς οργανισμούς για την αναθεώρηση των διεθνών βασικών κανόνων ασφαλείας. Ωστόσο, θα πρέπει να υπογραμμιστεί ότι η οδηγία της Ευρατόμ για τους βασικούς κανόνες ασφαλείας δεν έχει στόχο να προσδώσει νομικά δεσμευτικό χαρακτήρα στις διεθνείς απαιτήσεις. Η αναφορά των διεθνών βασικών κανόνων ασφαλείας στην ευρωπαϊκή νομοθεσία ή η ενσωμάτωσή τους σε αυτήν δεν είναι εφικτή για δύο βασικούς λόγους. Αφενός, η γλώσσα των διεθνών βασικών κανόνων ασφαλείας δεν είναι σύμμορφη προς τους κανόνες νομικής διατύπωσης της ΕΕ. Οι διεθνείς απαιτήσεις είναι επίσης ορισμένες φορές υπερβολικά λεπτομερείς και υπερβαίνουν την έννοια των «βασικών» κανόνων που ορίζεται στη συνθήκη Ευρατόμ. Επιπλέον, οι απαιτήσεις των βασικών κανόνων ασφαλείας της Ευρατόμ πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τους κανόνες της εσωτερικής αγοράς. Αφετέρου, οι διεθνείς βασικοί κανόνες ασφαλείας πρέπει να διασφαλίζουν ότι οι χώρες ανά τον κόσμο, οι οποίες διαθέτουν διαφορετικά επίπεδα κανονιστικής και τεχνολογικής υποδομής, θα πρέπει να μπορούν να συμμορφώνονται με αυτούς. Η ευρωπαϊκή νομοθεσία είναι πιο φιλόδοξη. Η Ευρατόμ δεσμεύεται βάσει της συνθήκης να θεσπίσει ομοιόμορφους βασικούς κανόνες ασφαλείας. Η ενσωμάτωση των διεθνών βασικών κανόνων ασφαλείας σε μια ευρωπαϊκή πράξη είναι, ως εκ τούτου, όχι μόνο δύσκολη αλλά και αντίθετη με τον κύριο ρόλο που διαδραματίζει η Ευρατόμ από το 1959 και το σημαντικό νομοθετικό πλαίσιο που έχει ήδη θεσπιστεί. Μολαταύτα, η Επιτροπή επιδιώκει την ευρύτερη δυνατή συνοχή μεταξύ της Ευρατόμ και των διεθνών κανόνων και επιδιώκει την ενδεχόμενη υποστήριξη των δεύτερων εκ μέρους της Ευρατόμ.

2. Διαβούλευση με τα ενδιαφερόμενα μέρη και εκτίμηση αντικτύπου

2.1. Ενδιαφερόμενα μέρη

Η Επιτροπή (ΓΔ Ενέργειας) έχει ξεκινήσει και υποστηρίξει διάφορα έργα και μελέτες για συγκεκριμένα ζητήματα προστασίας από την ακτινοβολία, τα αποτελέσματα των οποίων δημοσιεύθηκαν στη σειρά για την προστασία από την ακτινοβολία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής[6]. Τα διάφορα έργα, μελέτες και συνέδρια εντοπίζουν τις προκλήσεις στην εφαρμογή της τρέχουσας νομοθεσίας σχετικά με την προστασία από την ακτινοβολία και τους προβληματικούς τομείς που δεν καλύπτονται επαρκώς από το υφιστάμενο σύστημα προστασίας.

Το 2009, η Επιτροπή ξεκίνησε διαβούλευση για μια «πρόταση νέων απαιτήσεων για τις φυσικές πηγές ακτινοβολίας στην οδηγία για τους βασικούς κανόνες ασφαλείας». Η ομάδα εργασίας «Φυσικές Πηγές» της ομάδας εμπειρογνωμόνων του άρθρου 31 πρότεινε μια ολοκληρωμένη προσέγγιση στη ρύθμιση των βιομηχανιών NORM, του ραδονίου και των οικοδομικών υλικών. Το εν λόγω έγγραφο δημοσιεύθηκε στο δικτυακό τόπο της Επιτροπής και επίσης αναρτήθηκε σε περίοπτη θέση στο δικτυακό τόπο EANNORM[7]. Η διαβούλευση διήρκησε από τις 2 Φεβρουαρίου 2009 έως τις 20 Απριλίου 2009.

Η αναθεώρηση των βασικών κανόνων ασφαλείας της Ευρατόμ αξιοποίησε τη συνεχή αλληλεπίδραση με δύο οργανισμούς που αποτελούν τα κύρια ενδιαφερόμενα μέρη, ήτοι τους Επικεφαλής των Ευρωπαϊκών Αρμόδιων Αρχών για την Προστασία από τη Ραδιενέργεια (HERCA) και το Διεθνή Οργανισμό Προστασίας από τη Ραδιενέργεια (IRPA). Μια γενική εικόνα της αναθεώρησης των βασικών κανόνων ασφαλείας παρουσιάστηκε στον οργανισμό HERCA στις συναντήσεις που έλαβαν χώρα το Δεκέμβριο 2008 και 2009, καθώς και τον Ιούνιο 2010. Η απάντηση των αρχών προστασίας από την ακτινοβολία ήταν θετική και ο HERCA δεν έγειρε κάποιο σημαντικό ζήτημα βάσει του οποίου να απαιτούνταν αλλαγές στην προσέγγιση. Η αναθεώρηση παρουσιάστηκε στο διεθνές συνέδριο του IRPA (Μπουένος Άιρες, 2008) και σε ευρωπαϊκά συνέδρια που οργάνωσε ο IRPA (Μπράσοβ, 2006· Ελσίνκι, 2010), καθώς και στις ετήσιες συναντήσεις των ευρωπαϊκών οργανώσεων του IRPA. Ο ευρωπαϊκός κλάδος του IRPA δημιούργησε μια ομάδα εργασίας για τη συλλογή πληροφοριών από τις ενώσεις του για τη συνεχή αναθεώρηση αμφότερων των διεθνών βασικών κανόνων ασφαλείας και των αντίστοιχων της Ευρατόμ. Συχνή ήταν και η επικοινωνία με το Ευρωπαϊκό Φόρουμ Ατομικής Ενέργειας (FORATOM) το οποίο εκπροσωπεί τους ενδιαφερόμενους του κλάδου της πυρηνικής ενέργειας.

Η βασική επικοινωνία με τα ενδιαφερόμενα μέρη πραγματοποιείται μέσω της ομάδας εμπειρογνωμόνων του άρθρου 31, ήτοι των εμπειρογνωμόνων με τους οποίους πρέπει να πραγματοποιηθεί διαβούλευση βάσει του άρθρου 31 της συνθήκης Ευρατόμ. Το Φεβρουάριο 2010, η ομάδα εμπειρογνωμόνων εξέδωσε γνώμη επί της πιθανής αναθεώρησης της ευρωπαϊκής νομοθεσίας υπό μορφή σχεδίου οδηγίας. Το κείμενο είναι προϊόν εντατικής εργασίας των ομάδων εργασίας της ομάδας εμπειρογνωμόνων, λαμβανομένων υπόψη των μελετών που διενήργησε η Επιτροπή καθώς και άλλων πηγών πληροφοριών (συνέδρια, δίκτυα).

Το σχέδιο που προτάθηκε από την Επιτροπή είναι σε μεγάλο βαθμό το ίδιο με το σχέδιο στο οποίο βασίστηκε η γνώμη της ομάδας εμπειρογνωμόνων του άρθρου 31. Έχουν πραγματοποιηθεί μόνο ορισμένες τροποποιήσεις ως προς τη διατύπωση και έχουν προστεθεί κάποιοι ορισμοί. Οι εμπειρογνώμονες άφησαν την Επιτροπή να αποφασίσει εάν ο ορισμός των κλειστών πηγών ραδιενέργειας θα πρέπει να παραμείνει ο ίδιος με αυτόν της ισχύουσας οδηγίας 2003/122/Ευρατόμ ή εάν ο ορισμός θα πρέπει να ευθυγραμμιστεί με τον Κώδικα Δεοντολογίας του ΙΑΕΑ σχετικά με την ασφάλεια και προστασία των ραδιενεργών πηγών. Η Επιτροπή επέλεξε το δεύτερο.

Στη γνώμη της, η ομάδα εμπειρογνωμόνων του άρθρου 31 προτείνει επίσης τη διατήρηση του κειμένου του άρθρου 54 της οδηγίας 96/29/Ευρατόμ, το οποίο επιτρέπει στα κράτη μέλη να επιλέξουν να μην εφαρμόσουν τους ομοιόμορφους βασικούς κανόνες ασφαλείας και να θεσπίσουν αυστηρότερα όρια δόσεων ώστε να αντανακλώνται τα ενδεχόμενα νέα επιστημονικά ευρήματα μετά τη θέσπιση της οδηγίας. Αυτό θα έθετε σε κίνδυνο την εφαρμογή της συνθήκης Ευρατόμ η οποία απαιτεί τη θέσπιση ομοιόμορφων κανόνων. Ως εκ τούτου, το προτεινόμενο κείμενο της οδηγίας δεν περιλαμβάνει τέτοιου είδους διάταξη. Στην απόφασή του της 25ης Νοεμβρίου 1992 στην υπόθεση της Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων κατά του Βασιλείου του Βελγίου (Υπόθεση C-376/90[8]), το Δικαστήριο έκρινε ότι «ελλείψει ρητής διατάξεως κατ' αντίθετη έννοια, η οδηγία πρέπει να ερμηνευθεί κατά την έννοια ότι επιτρέπει στα κράτη μέλη να καθορίζουν, …, αυστηρότερα όρια δόσεων». Από την άποψη αυτή, έχει εισαχθεί στο προτεινόμενο κείμενο της αναθεωρημένης οδηγίας για τους βασικούς κανόνες ασφαλείας μια ρητή δήλωση σχετικά με την ομοιομορφία των κανόνων.

2.2. Εκτίμηση των επιπτώσεων

Πραγματοποιήθηκε ολοκληρωμένη εκτίμηση των επιπτώσεων για την αξιολόγηση των πιθανών εναλλακτικών για την επίτευξη των στόχων:

1. για την εναρμόνιση της προστασίας της υγείας των εργαζομένων, του κοινού και των ασθενών με τα πλέον πρόσφατα επιστημονικά δεδομένα και την πρακτική εμπειρία·

2. για τον εξορθολογισμό της υφιστάμενης νομοθεσίας της ΕΕ στο πεδίο της προστασίας από την ακτινοβολία·

3. για την εξασφάλιση της συνοχής με διεθνείς κανόνες και συστάσεις·

4. για την κάλυψη όλων των καταστάσεων έκθεσης, συμπεριλαμβανομένης της έκθεσης σε φυσικές πηγές ακτινοβολίας στο σπίτι, καθώς και της προστασίας του περιβάλλοντος.

Βάσει των στόχων αυτών, η έκθεση εκτίμησης επιπτώσεων μελετά ένα μεγάλο εύρος επιλογών αναφορικά με το βαθμό της ενοποίησης με άλλα νομοθετήματα και αναφορικά με το αντικείμενο και την ουσία της νομοθεσίας που ενσωματώνεται:

Επιλογή 1: Διατήρηση της υφιστάμενης νομοθεσίας ως έχει.

Επιλογή 2: Αναθεώρηση της οδηγίας για τους βασικούς κανόνες ασφαλείας και της οδηγίας για την έκθεση για ιατρικούς λόγους. Η επιλογή αυτή προβλέπει αλλαγές στις δύο οδηγίες με στόχο την ευθυγράμμισή τους με τις πλέον πρόσφατες συστάσεις της ICRP και με την επιστημονική πρόοδο.

Επιλογή 3: Αναθεώρηση και ενοποίηση της οδηγίας για τους βασικούς κανόνες ασφαλείας και της οδηγίας για την έκθεση για ιατρικούς λόγους και ενσωμάτωση της οδηγίας για τους εξωτερικούς εργαζομένους, της οδηγίας για την ενημέρωση του κοινού και της οδηγίας για τις κλειστές πηγές ραδιενέργειας. Μη νομοθετικά μέτρα θα αντιμετωπίζουν τα ζητήματα φυσικών πηγών ακτινοβολίας και την προστασία των μη ανθρώπινων ειδών. Η επιλογή αυτή προσφέρει τη δυνατότητα αναθεώρησης της οδηγίας για τους βασικούς κανόνες ασφαλείας επεκτείνοντας τις απαιτήσεις στην έκθεση για ιατρικούς λόγους, την ενημέρωση του κοινού, την έκθεση των εξωτερικών εργαζομένων και τις κλειστές πηγές ραδιενέργειας. Στο πλαίσιο αυτής της επιλογής πολιτικής, η οδηγία 96/29 για τους βασικούς κανόνες ασφαλείας και οι σχετικές νομοθετικές πράξεις (οδηγία 97/43/Ευρατόμ για την έκθεση για ιατρικούς λόγους, οδηγία 90/641/Ευρατόμ για τους εξωτερικούς εργαζομένους, οδηγία 2003/122/Ευρατόμ για τις κλειστές πηγές ραδιενέργειας, οδηγία 89/618/Ευρατόμ για την ενημέρωση του κοινού και σύσταση 90/143/Ευρατόμ της Επιτροπής) θα συγχωνευθούν και οι απαιτήσεις της οδηγίας για τους βασικούς κανόνες ασφαλείας και της οδηγίας για την έκθεση για ιατρικούς λόγους θα αναβαθμιστούν ταυτοχρόνως σύμφωνα με τις πλέον πρόσφατες επιστημονικές γνώσεις και την κανονιστική πείρα.

Επιλογή 4: Αναθεώρηση της οδηγίας για τους βασικούς κανόνες ασφαλείας και διεύρυνση του αντικειμένου της ώστε να καλύπτει τις φυσικές πηγές ακτινοβολίας στο σπίτι. Στο πλαίσιο της επιλογής αυτής, θα ενσωματωθεί μια ολοκληρωμένη προσέγγιση για τη διαχείριση των εκθέσεων λόγω φυσικών πηγών ακτινοβολίας στο γενικό σύνολο απαιτήσεων της οδηγίας για τους βασικούς κανόνες ασφαλείας της Ευρατόμ. Οι απαιτήσεις θα αντανακλούν τη διάκριση μεταξύ προγραμματισμένων και υφιστάμενων καταστάσεων έκθεσης, σύμφωνα με τη δημοσίευση αριθ. 103 της ICRP. Παρότι η επαγγελματική έκθεση σε φυσικές πηγές ακτινοβολίας (καθώς και η έκθεση του κοινού που οφείλεται σε κατάλοιπα ή απόβλητα βιομηχανικών NORM) εξετάζεται ήδη στις επιλογές 1 έως 3, η έκθεση σε φυσικές πηγές ακτινοβολίας που θα ενσωματωθούν ρητώς αφορούν την έκθεση του κοινού στο οικιακό περιβάλλον.

Επιλογή 5: Αναθεώρηση της οδηγίας για τους βασικούς κανόνες ασφαλείας και διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής της ώστε να καλύπτει την προστασία μη ανθρώπινων ειδών. Το αντικείμενο και ο γενικός σκοπός της οδηγίας 96/29/Ευρατόμ για τους βασικούς κανόνες ασφαλείας είναι η προστασία της υγείας του πληθυσμού και των εργαζομένων έναντι των κινδύνων που προκύπτουν από τις ιονίζουσες ακτινοβολίες. Η οδηγία αυτή εφαρμόζεται για την προστασία του ανθρώπινου περιβάλλοντος αλλά μόνο ως μια οδός από τις περιβαλλοντικές πηγές στην έκθεση του ανθρώπου. Σύμφωνα με τις νέες συστάσεις της ICRP, θα συμπληρωθεί με ειδική μελέτη της έκθεσης των ζώντων οργανισμών στο περιβάλλον συνολικά. Στόχος θα είναι να απαιτηθεί από τα κράτη μέλη να θεσπίσουν κατάλληλα μέτρα προστασίας των μη ανθρώπινων ειδών στη νομοθεσία τους για την προστασία από την ακτινοβολία.

Επιλογή 6: Αναθεώρηση και ενοποίηση της οδηγίας για τους βασικούς κανόνες ασφαλείας και της οδηγίας για την έκθεση για ιατρικούς λόγους, ενσωμάτωση της οδηγίας για τους εξωτερικούς εργαζομένους, της οδηγίας για την ενημέρωση του κοινού και της οδηγίας για τις κλειστές πηγές ραδιενέργειας και διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής ώστε να καλύπτει την έκθεση του πληθυσμού σε φυσική ακτινοβολία και την προστασία των μη ανθρώπινων ειδών. Η επιλογή αυτή περιλαμβάνει όλα τα στοιχεία της επιλογής 3 (αναθεώρηση της οδηγίας για τους βασικούς κανόνες ασφαλείας και ενσωμάτωση των άλλων τεσσάρων οδηγιών). Η αναθεώρηση των βασικών κανόνων ασφαλείας περιλαμβάνει όλα τα εντοπισθέντα ζητήματα και διευρύνει το πεδίο εφαρμογής ώστε να περιλαμβάνει όλες τις καταστάσεις έκθεσης, συμπεριλαμβανομένης της έκθεσης του πληθυσμού μέσα σε κτίρια στο ραδόνιο και σε οικοδομικά υλικά και κάθε κατηγορία ανθρώπινης και μη ανθρώπινης έκθεσης.

Η αποτελεσματικότητα των προτεινόμενων επιλογών αξιολογείται ως προς τους στόχους, την αποδοτικότητα των πρόσθετων απαιτήσεων όσον αφορά τις επιπτώσεις στην υγεία και το περιβάλλον, τα οικονομικά οφέλη και το διοικητικό κόστος, καθώς και τη συνοχή της οδηγίας με το σύνολο της νομοθεσίας της Ευρατόμ και της ΕΕ. Οι τροποποιήσεις της οδηγίας για τους βασικούς κανόνες ασφαλείας και της οδηγίας για την έκθεση για ιατρικούς λόγους θα έχουν σημαντικές επιπτώσεις στους ακόλουθους τομείς:

- Κοινωνικές επιπτώσεις και επιπτώσεις στην υγεία: Οι κοινωνικές επιπτώσεις σχετίζονται με την παροχή επαρκούς προστασίας στους εργαζομένους σε βιομηχανίες NORM. Οι επιπτώσεις στην υγεία θα είναι περισσότερο αντιληπτές όσον αφορά την έκθεση για ιατρικούς λόγους, ιδίως κατά την πρόληψη ακτινολογικών εξετάσεων που πραγματοποιούνται με περιττή συχνότητα ή ενέχουν υψηλή δόση ραδιενέργειας (παραδείγματος χάριν, σπινθηρογραφίες) σε ασθενείς και προκαλούν αυξημένα περιστατικά καρκίνου στο μέλλον. Συγκεκριμένες επαγγελματικές ομάδες (παραδείγματος χάριν, καρδιολόγοι) θα επωφεληθούν από τη μείωση του ορίου δόσεων για τους φακούς των οφθαλμών και θα αποφύγουν την εμφάνιση καταρράκτη που προκαλείται από την ακτινοβολία.

- Οικονομικές επιπτώσεις: Παρότι δεν είναι δυνατό στο παρόν στάδιο να πραγματοποιηθεί μια ποσοτικοποιημένη οικονομική εκτίμηση, οι βιομηχανίες NORM θα επωφεληθούν από την εναρμόνιση των απαιτήσεων μεταξύ των κρατών μελών.

- Διοικητικό κόστος: Παρότι η αρχή της βελτιστοποίησης της προστασίας, βάσει της οποίας οι δόσεις πρέπει να διατηρούνται στα κατώτερα ευλόγως εφικτά επίπεδα, λαμβάνοντας υπόψη κοινωνικούς και οικονομικούς παράγοντες, είναι βασικής σημασίας ώστε να διασφαλιστεί η κατάλληλη ισορροπία κόστους-οφέλους στην προστασία από την ακτινοβολία στην πράξη, η νέα έννοια της «διαβαθμισμένης προσέγγισης» επεκτείνει την αρχή αυτή ώστε να βελτιώσει την αποτελεσματικότητα της κανονιστικής εποπτείας και να μειώσει το διοικητικό κόστος για τις βιομηχανίες.

Πρόσθετες τροποποιήσεις που έχουν εισαχθεί στις άλλες τρεις οδηγίες είναι οι ακόλουθες:

- εναρμόνιση του ορισμού των κλειστών πηγών υψηλής ραδιενέργειας (ΚΠΥΡ) με τους διεθνείς κανόνες·

- συγκεκριμένες απαιτήσεις για την προστασία των εξωτερικών εργαζομένων με σαφή ορισμό των ευθυνών των εργοδοτών τους και των επιχειρήσεων που διενεργούν τις πρακτικές κατά τις οποίες οι εν λόγω εργαζόμενοι είναι εκτεθειμένοι·

- απαιτήσεις για την ενημέρωση του κοινού πριν και κατά τη διάρκεια ενός περιστατικού έκτακτης ανάγκης λόγω ακτινοβολίας, εντός του συνολικού αναθεωρημένου πλαισίου για τη διαχείριση καταστάσεων έκθεσης έκτακτης ανάγκης.

Η συγχώνευση των πέντε οδηγιών αποτελεί σημαντικό επίτευγμα όσον αφορά τη συνοχή της νομοθεσίας της Ευρατόμ. Η αναδιάρθρωση που απαιτείται για την κάλυψη αυτού του ευρύτερου αντικειμένου της οδηγίας για τους βασικούς κανόνες ασφαλείας βελτιώνει περαιτέρω τη σαφήνεια του κειμένου και εξασφαλίζει καλύτερη εφαρμογή των απαιτήσεων στην πράξη.

Το ευρύτερο πεδίο εφαρμογής της νέας οδηγίας συνεπάγεται περαιτέρω ουσιαστικές τροποποιήσεις:

Αναφορικά με τις «υφιστάμενες καταστάσεις έκθεσης», παρέχονται επίπεδα αναφοράς για συγκεντρώσεις ραδονίου μέσα στα κτίρια και για την εξωτερική έκθεση από οικοδομικά υλικά. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να θεσπίσουν ένα ολοκληρωμένο και διαφανές σχέδιο δράσης για το ραδόνιο, προσαρμοσμένο βάσει των εθνικών αναγκών και των γεωλογικών χαρακτηριστικών των διαφόρων περιοχών. Οι εναρμονισμένες απαιτήσεις για τα οικοδομικά υλικά θα επιτρέψουν περαιτέρω τυποποίηση βάσει της οδηγίας για τα κατασκευαστικά προϊόντα (οδηγία 89/106/ΕΟΚ του Συμβουλίου). Ενώ οι καταναλωτές και οι επαγγελματίες του κατασκευαστικού κλάδου θα επωφεληθούν από την παρακολούθηση και τη σήμανση των υλικών, το διοικητικό βάρος για τον κλάδο θα διατηρηθεί σε ελάχιστα επίπεδα μέσω κατάλληλης επιλογής επιπέδων αναφοράς και του καταλόγου ειδών υλικών που θεωρούνται ανησυχητικά.

Οι σχετικές απαιτήσεις στους βασικούς κανόνες ασφαλείας της Ευρατόμ για την προστασία των μη ανθρώπινων ειδών θα επιτρέψουν στα κράτη μέλη να τους ενσωματώσουν στις εθνικές περιβαλλοντικές πολιτικές τους, κατά τρόπο συνεκτικό προς τις τρέχουσες προσεγγίσεις για την προστασία της υγείας από την ιονίζουσα ακτινοβολία. Η μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων των εν λόγω νέων απαιτήσεων σχετίζεται ουσιαστικά με την πρόληψη περιβαλλοντικής ζημίας σε περίπτωση ατυχήματος. Για τη λειτουργία της εγκατάστασης υπό κανονικές συνθήκες πρόκειται μάλλον για κατάδειξη ότι δεν υπάρχουν επιπτώσεις στο περιβάλλον.

3. Νομικά στοιχεία της πρότασης

Η αναδιατύπωση των πέντε οδηγιών οδηγεί σε μια ογκώδη ενιαία οδηγία με περισσότερα από 100 άρθρα και πολλά παραρτήματα. Δεδομένης της έκτασης και της πολυπλοκότητας των αλλαγών, δεν επιδιώκεται να πραγματοποιηθεί μια τυπική διαδικασία αναδιατύπωσης. Δεν είναι δυνατό να υπάρξει συγκεκριμένη αναφορά σε κάθε μεμονωμένο στοιχείο της πρότασης. Στις ακόλουθες ενότητες παρέχεται συνοπτική περιγραφή των κύριων χαρακτηριστικών κάθε κεφαλαίου.

3.1. Κεφάλαιο I: Αντικείμενο και πεδίο εφαρμογής

Το παρόν κεφάλαιο ορίζει το πεδίο εφαρμογής της νέας οδηγίας (γενικός σκοπός της οδηγίας στις διάφορες κατηγορίες έκθεσης και διάφορες καταστάσεις έκθεσης, και συγκεκριμένοι σκοποί που απορρέουν από την ενσωμάτωση των απαιτήσεων για τις κλειστές πηγές υψηλής ραδιενέργειας και για την ενημέρωση του κοινού και την εξαίρεση των μη δυνάμενων να ελεγχθούν εκθέσεων). Το πεδίο εφαρμογής διευρύνεται ώστε να συμπεριλάβει την έκθεση διαστημικών πληρωμάτων στην κοσμική ακτινοβολία, την οικιακή έκθεση σε αέριο ραδονίου στον αέρα εντός των κτιρίων, την εξωτερική έκθεση σε ακτινοβολία γάμμα από οικοδομικά υλικά και την προστασία του περιβάλλοντος πέραν των περιβαλλοντικών οδών που οδηγούν στην έκθεση των ανθρώπων.

3.2. Κεφάλαιο II: Ορισμοί

Το παρόν κεφάλαιο περιλαμβάνει όλους τους ορισμούς που έχουν δοθεί στις προγενέστερες οδηγίες με ορισμένες προσαρμογές με στόχο την επίλυση ασυνεπειών καθώς και την προσαρμογή βάσει της νέας ορολογίας που έχει εισαχθεί στη δημοσίευση αριθ. 103 της ICRP και στο σχέδιο διεθνών βασικών κανόνων ασφαλείας.

3.3. Κεφάλαιο III: Σύστημα ακτινοπροστασίας

Το κεφάλαιο αυτό περιλαμβάνει τις γενικές αρχές προστασίας από την ακτινοβολία: αιτιολόγηση, βελτιστοποίηση και περιορισμός των δόσεων. Επεξηγεί τον προεξέχοντα ρόλο των περιορισμών της δόσης και των επιπέδων αναφοράς στη διαδικασία της βελτιστοποίησης, ενώ στο παράρτημα Ι παρουσιάζονται οι ζώνες των επιπέδων αναφοράς που έχουν προταθεί από την ICRP για τις υφιστάμενες καταστάσεις έκθεσης και τις καταστάσεις έκθεσης έκτακτης ανάγκης. Τα όρια δόσεων δεν τροποποιούνται, εκτός από την περίπτωση του ενιαίου ορισμού του ετήσιου ορίου δόσεων κατά την εργασία (όχι ο μέσος όρος των 5 ετών) και ενός χαμηλότερου ορίου δόσεων στα όργανα για τους φακούς των οφθαλμών, όπως έχει προταθεί από την ICRP. Η νέα οδηγία δεν περιλαμβάνει πλέον τις τεχνικές μετρήσεις που υπεισέρχονται στον ορισμό της ενεργού δόσης και άλλους παράγοντες που υπεισέρχονται στον υπολογισμό των δόσεων, αλλά παραπέμπει στη δημοσίευση αριθ. 103 της ICRP για το σκοπό αυτό. Επιπροσθέτως, η οδηγία δεν περιλαμβάνει πλέον τους μακροσκελείς καταλόγους συντελεστών δόσεων που αφορούν συγκεκριμένα τα ραδιονουκλεΐδια (δόσεις ανά μονάδα πρόσληψης ανά κατάποση ή εισπνοή) αλλά θα παραπέμπει σε μια μελλοντική ενοποιημένη δημοσίευση της ICRP την οποία οι ενδιαφερόμενοι θα μπορούν να κατεβάσουν στον υπολογιστή τους χωρίς χρέωση.

3.4. Κεφάλαιο IV: Απαιτήσεις εκπαίδευσης, κατάρτισης και ενημέρωσης για την προστασία από την ακτινοβολία

Το κεφάλαιο αυτό συγκεντρώνει τις διάφορες απαιτήσεις που διέπουν την εκπαίδευση και την κατάρτιση στις διάφορες οδηγίες και περιλαμβάνει διατάξεις για την αναγνώριση του «εμπειρογνώμονα ακτινοπροστασίας» και του «ιατροφυσικού εμπειρογνώμονα».

3.5. Κεφάλαιο V: Αιτιολόγηση και κανονιστικός έλεγχος πρακτικών

Η εφαρμογή της αρχής της αιτιολόγησης εξακολουθεί να αποτελεί εθνική ευθύνη. Ιδιαίτερη προσοχή δίδεται στην αιτιολόγηση πρακτικών που συνεπάγονται εκούσια έκθεση ανθρώπων για λόγους μη ιατρικής απεικόνισης (π.χ. έλεγχος ασφαλείας στα αεροδρόμια).

Το καθεστώς κανονιστικού ελέγχου παρουσιάζεται πλέον ως ένα σύστημα τριών βαθμίδων (γνωστοποίηση, καταχώριση, αδειοδότηση), που αντικαθιστά το προηγούμενο σύστημα δύο βαθμίδων της αναφοράς και προέγκρισης. Παρέχεται λεπτομερέστερος κατάλογος των πρακτικών που υπόκεινται είτε σε καταχώριση είτε σε αδειοδότηση. Στο πλαίσιο της έννοιας της «διαβαθμισμένης προσέγγισης» του κανονιστικού ελέγχου, υπάρχει μια σαφής διάταξη για τη συγκεκριμένη εξαίρεση πρακτικών (από τη γνωστοποίηση και από την έγκριση) σε εθνικό επίπεδο. Οι προκαθορισμένες τιμές για τη χορήγηση εξαίρεσης βάσει των συγκεντρώσεων ραδιενέργειας λαμβάνονται πλέον από τον οδηγό ασφαλείας RS-G-1.7 της ΙΑΕΑ. Οι ίδιες προκαθορισμένες τιμές ισχύουν για την απαλλαγή από τον κανονιστικό έλεγχο (επιτρεπόμενα όρια), αλλά προβλέπεται ο καθορισμός συγκεκριμένων τιμών σε ευρωπαϊκά κείμενα καθοδήγησης. Τα κράτη μέλη θα έχουν τη δυνατότητα να διατηρούν τα προκαθορισμένα επιτρεπόμενα όρια στην τρέχουσα εθνική νομοθεσία τους και να διατηρούν τις υφιστάμενες τιμές εξαίρεσης για μέτριες ποσότητες υλικών. Λεπτομερή στοιχεία των κριτηρίων εξαίρεσης, καθώς και των ορίων εξαίρεσης και των επιτρεπόμενων ορίων παρέχονται στο παράρτημα VI.

Στο κεφάλαιο αυτό παρουσιάζονται επίσης ακριβέστερες απαιτήσεις σχετικά με την ενημέρωση που πρέπει να δίδεται μαζί με μια αίτηση χορήγησης άδειας (η έκδοση εγκρίσεων απόρριψης ραδιενεργών αέριων ή υγρών αποβλήτων καλύπτεται στο κεφάλαιο VIΙΙ).

3.6. Κεφάλαιο VI: Προστασία εργαζομένων, μαθητευόμενων και σπουδαστών

Ο τίτλος αυτός περιλαμβάνει, με περιορισμένες τροποποιήσεις, τις διατάξεις για την επαγγελματική έκθεση της οδηγίας 96/29/Ευρατόμ. Περιλαμβάνει επίσης τις συγκεκριμένες απαιτήσεις της οδηγίας για τους εξωτερικούς εργαζομένους και εισάγει σαφή κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ του εργοδότη και της επιχείρησης στην οποία διενεργείται η πρακτική. Το σύστημα δεδομένων ατομικής ακτινολογικής παρακολούθηση εκτιθέμενων εργαζομένων και το ελάχιστο σύνολο δεδομένων που πρέπει να κοινοποιούνται για εξωτερικούς εργαζομένους έχουν επικαιροποιηθεί βάσει των συστάσεων του οργανισμού HERCA.

Δεν πραγματοποιείται διάκριση μεταξύ της διαχείρισης των επαγγελματικών εκθέσεων σε βιομηχανίες NORM και άλλες πρακτικές, αλλά οι πρώτες επωφελούνται μιας διαβαθμισμένης κανονιστικής προσέγγισης βάσει των επικρατουσών εκθέσεων και της πιθανότητας αύξησής τους με την πάροδο του χρόνου.

Το κεφάλαιο αυτό καλύπτει πλέον την επαγγελματική έκθεση σε όλες τις καταστάσεις έκθεσης, προβλέποντας πιο σαφή προστασία για τους εργαζομένους έκτακτης ανάγκης καθώς και για τους εργαζομένους που εκτίθενται σε υψηλά επίπεδα ραδονίου μέσα σε κτίρια στο χώρο εργασίας τους.

3.7. Κεφάλαιο VII: Προστασία ασθενών και άλλων ατόμων που υποβάλλονται σε έκθεση για ιατρικούς λόγους.

Το κεφάλαιο αυτό περιλαμβάνει τις σχετικές απαιτήσεις της οδηγίας για την έκθεση για ιατρικούς λόγους αλλά τις ενισχύει, ιδίως σε σχέση με τα ακόλουθα:

- την εφαρμογή της αρχής της αιτιολόγησης·

- την ενημέρωση των ασθενών για τους κινδύνους και τα οφέλη για την υγεία·

- την ενημέρωση για τις δόσεις·

- διαγνωστικά επίπεδα αναφοράς·

- τη συμμετοχή του ιατροφυσικού εμπειρογνώμονα·

- την πρόληψη τυχαίων και ακούσιων εκθέσεων για ιατρικούς λόγους.

3.8. Κεφάλαιο VIII: Προστασία του κοινού

Το κεφάλαιο αυτό περιλαμβάνει τις απαιτήσεις για την έκθεση του πληθυσμού της οδηγίας 96/29/Ευρατόμ αναλύοντας σαφέστερα την έκδοση εγκρίσεων απόρριψης ραδιενεργών αποβλήτων (παραπέμποντας επίσης στη σύσταση 2004/2/Ευρατόμ της Επιτροπής).

Η ενότητα για τις καταστάσεις έκθεσης έκτακτης ανάγκης περιλαμβάνει τις απαιτήσεις της οδηγίας για την ενημέρωση του κοινού.

Η ενότητα για τις υφιστάμενες καταστάσεις έκθεσης καλύπτει την έκθεση στο ραδόνιο μέσα στα κτίρια, προβλέποντας ένα ελαφρώς χαμηλότερο μέγιστο επίπεδο αναφοράς για τις υφιστάμενες κατοικίες σε σχέση με τη σύσταση 90/143/Ευρατόμ της Επιτροπής, σύμφωνα με τις συστάσεις της ICRP και του ΠΟΥ. Περιλαμβάνει επίσης απαιτήσεις για την ταξινόμηση των οικοδομικών υλικών βάσει ενός δείκτη ραδιενέργειας και ενός ενιαίου επιπέδου αναφοράς για την ετήσια δόση που προκύπτει από τη διαμονή εντός κτιρίου κατασκευασμένου με τα εν λόγω υλικά.

3.9. Κεφάλαιο IX: Προστασία του περιβάλλοντος

Το κεφάλαιο αυτό, σύμφωνα με το διευρυμένο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας όπως και στους διεθνείς βασικούς κανόνες ασφαλείας, έχει στόχο να παράσχει ένα μέσο απόδειξης της συμμόρφωσης με περιβαλλοντικά κριτήρια. Παρόλο που η ICRP έχει εκδώσει μεθοδολογία για τον υπολογισμό των δόσεων για τους ζώντες οργανισμούς, εκκρεμεί ακόμα μια δημοσίευση για την εφαρμογή των κριτηρίων αυτών. Εν αναμονή περαιτέρω οδηγιών, οι εθνικές αρχές θα πρέπει να αναλάβουν τον υπολογισμό των δόσεων για αντιπροσωπευτικά ζώα και φυτά όσον αφορά την προστασία του οικοσυστήματος.

Θα πρέπει επίσης να ληφθούν κατάλληλα τεχνικά μέτρα ώστε να αποφευχθούν οι περιβαλλοντικές συνέπειες έκλυσης λόγω ατυχήματος και να παρακολουθούνται τα υφιστάμενα επίπεδα ραδιενέργειας στο περιβάλλον, από την άποψη της προστασίας του περιβάλλοντος και της υγείας του ανθρώπου.

3.10. Κεφάλαιο X : Απαιτήσεις κανονιστικού ελέγχου

Το κεφάλαιο αυτό περιλαμβάνει όλες τις ευθύνες των κανονιστικών αρχών σε κάθε κατάσταση έκθεσης. Μια σαφής δομή παρέχεται μέσω των ακόλουθων ενοτήτων:

- Θεσμική υποδομή·

- Έλεγχος των κλειστών πηγών ραδιενέργειας (στα παραρτήματα II, XII, XIII, XIV, XV ενσωματώνονται διάφορες πτυχές της οδηγίας για τις κλειστές πηγές ραδιενέργειας)·

- Έκθετες πηγές (με νέες απαιτήσεις αναφορικά με τη μόλυνση από μέταλλα)·

- Καταστάσεις έκθεσης έκτακτης ανάγκης (θέσπιση συστήματος διαχείρισης έκτακτων περιστατικών και αντίστοιχης διεθνούς συνεργασίας, ενώ οι απαιτήσεις για την προστασία των εργαζομένων και του κοινού σε μια κατάσταση έκθεσης έκτακτης ανάγκης καλύπτονται στα κεφάλαια V και VIII αντιστοίχως)·

- Υφιστάμενες καταστάσεις έκθεσης (γενικές διατάξεις για τη διαχείριση μολυσμένων περιοχών, σχέδιο δράσης για το ραδόνιο)·

- Σύστημα επιβολής (πρόγραμμα επιθεωρήσεων και αντιμετώπιση ανεπαρκειών).

Η πρώτη ενότητα για τη ‘θεσμική υποδομή’ απαιτεί σαφή ορισμό των ευθυνών των διαφόρων αρχών. Η Επιτροπή πρέπει να λαμβάνει περιοδικά επικαιροποιημένες πληροφορίες και να τις δημοσιεύει στην Επίσημη Εφημερίδα. Στην ενότητα αυτή ορίζονται επίσης οι ευθύνες του «εμπειρογνώμονα ακτινοπροστασίας», του «υπευθύνου ακτινοπροστασίας» (στους τρέχοντες βασικούς κανόνες ασφαλείας, οι έννοιες αυτές συγχωνεύονται στο ρόλο του «ειδικευμένου εμπειρογνώμονα») και του «ιατροφυσικού εμπειρογνώμονα».

3.11. Κεφάλαιο XI: Τελικές διατάξεις

Η μεταφορά της νέας οδηγίας στο εθνικό δίκαιο δεν θα πρέπει να απαιτεί μεγάλη νομοθετική προσπάθεια. Ως εκ τούτου, θεωρείται επαρκής μια διετής προθεσμία μεταφοράς. Συγκεκριμένα νέα χαρακτηριστικά, όπως η προστασία του περιβάλλοντος, δύναται να μεταφερθούν αργότερα.

Σύμφωνα με τη συνθήκη Ευρατόμ, οι βασικοί κανόνες πρέπει να εφαρμόζονται ομοιόμορφα στα κράτη μέλη, με την επιφύλαξη, ωστόσο, των απαιτήσεων για τις οποίες προβλέπεται σαφής ευελιξία βάσει των συμφραζομένων του κειμένου. Μολαταύτα, τα όρια δόσεων, οι προκαθορισμένες τιμές εξαίρεσης, το επίπεδο αναφοράς για τα οικοδομικά υλικά, κ.λπ. προορίζονται σαφώς να μεταφερθούν και να εφαρμοστούν κατά τρόπο ομοιόμορφο.

4. Δημοσιονομικές επιπτώσεις

Δεν υπάρχουν επιπτώσεις στον προϋπολογισμό της ΕΕ.

2011/0254 (NLE)

Πρόταση

ΟΔΗΓΙΑ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

για τον καθορισμό βασικών κανόνων ασφαλείας για την προστασία από τους κινδύνους που προκύπτουν από ιονίζουσες ακτινοβολίες

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας, και ιδίως τα άρθρα 31 και 32,

Έχοντας υπόψη την πρόταση της Επιτροπής, που καταρτίστηκε αφού ελήφθη η γνώμη ομάδας προσωπικοτήτων που ορίζονται από την Επιστημονική και Τεχνική Επιτροπή μεταξύ των εμπειρογνωμόνων επιστημόνων των κρατών μελών και αφού ζήτησε τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

(1) Το άρθρο 2 στοιχείο β) της Συνθήκης προβλέπει τη θέσπιση ομοιόμορφων κανόνων ασφαλείας για την προστασία της υγείας των εργαζομένων και του πληθυσμού και το άρθρο 30 της συνθήκης ορίζει ‘βασικούς κανόνες’ για την προστασία της υγείας των εργαζομένων και του πληθυσμού απέναντι στους κινδύνους που προκύπτουν από τις ιονίζουσες ακτινοβολίες.

(2) H Κοινότητα, για να εκτελέσει το έργο της, όρισε τους βασικούς κανόνες για πρώτη φορά το 1959 σύμφωνα με το άρθρο 218 της συνθήκης μέσω των οδηγιών, της 2ας Φεβρουαρίου 1959, περί καθορισμού των βασικών κανόνων για την προστασία της υγείας των εργαζομένων και του πληθυσμού από τους κινδύνους που προκύπτουν από τις ιονίζουσες ακτινοβολίες[9]. Οι οδηγίες έχουν αναθεωρηθεί αρκετές φορές, η πλέον πρόσφατη από τις οποίες ήταν το 1996 με την οδηγία 96/29/Ευρατόμ του Συμβουλίου της 13ης Μαΐου 1996 για τον καθορισμό των βασικών κανόνων ασφαλείας για την προστασία της υγείας των εργαζομένων και του πληθυσμού από τους κινδύνους που προκύπτουν από ιονίζουσες ακτινοβολίες[10] η οποία κατήργησε τις προγενέστερες οδηγίες.

(3) Με την οδηγία 96/29/Ευρατόμ θεσπίζονται οι βασικοί κανόνες ασφαλείας. Οι διατάξεις της παρούσας οδηγίας εφαρμόζονται σε κανονικές καταστάσεις και καταστάσεις έκτακτης ανάγκης λόγω ακτινοβολίας και συμπληρώνονται από ειδικότερη νομοθεσία

(4) Η οδηγία 97/43/Ευρατόμ του Συμβουλίου της 30ής Ιουνίου 1997 περί της προστασίας της υγείας από τους κινδύνους κατά την έκθεση στην ιονίζουσα ακτινοβολία για ιατρικούς λόγους και κατάργησης της οδηγίας 84/466/Ευρατόμ[11], η οδηγία 89/618/Ευρατόμ του Συμβουλίου της 27ης Νοεμβρίου 1989 σχετικά με την ενημέρωση του πληθυσμού για τα εφαρμοστέα μέτρα προστασίας της υγείας και την ακολουθητέα συμπεριφορά σε περίπτωση έκτακτου κινδύνου από ακτινοβολίες[12], η οδηγία 90/641/Ευρατόμ του Συμβουλίου της 4ης Δεκεμβρίου 1990 για την προστασία στην πράξη των εξωτερικών εργαζομένων που εκτίθενται σε κίνδυνο από ιονίζουσες ακτινοβολίες κατά τη διάρκεια των δραστηριοτήτων τους σε ελεγχόμενη περιοχή[13] και η οδηγία 2003/122/Ευρατόμ του Συμβουλίου της 22ας Δεκεμβρίου 2003 για τον έλεγχο των κλειστών πηγών ραδιενέργειας και των έκθετων πηγών[14] καλύπτουν διαφορετικές πτυχές συμπληρωματικές της οδηγίας 96/29/Ευρατόμ.

(5) Με την πάροδο του χρόνου, οι ορισμοί που χρησιμοποιούνται στη νομοθεσία αυτή έχουν εξελιχθεί και έχουν προσαρμοστεί στο ειδικό πεδίο εφαρμογής. Μολαταύτα, πολλές απαιτήσεις που προβλέπονται σε αυτές είναι κατάλληλες για το αρχικό πλαίσιο κατά το χρόνο θέσπισης της νομοθεσίας αυτής αλλά δεν δύναται να επεκταθούν προς χρήση στην οδηγία 96/29/Ευρατόμ.

(6) Η ομάδα εμπειρογνωμόνων που διορίστηκε από την επιστημονική και τεχνική επιτροπή έχει συστήσει οι βασικοί κανόνες ασφαλείας που θεσπίζονται βάσει των άρθρων 30 και 31 της συνθήκης Ευρατόμ να λαμβάνουν υπόψη τις νέες συστάσεις της Διεθνούς Επιτροπής Ακτινοπροστασίας (ICRP), ιδίως αυτές που αναφέρονται στη δημοσίευση αριθ. 103 (2007)[15] και θα πρέπει να αναθεωρούνται υπό το πρίσμα νέων επιστημονικών αποδείξεων και πρακτικής εμπειρίας.

(7) Οι διατάξεις της παρούσας οδηγίας θα πρέπει να ακολουθούν την προσέγγιση βάσει των καταστάσεων που έχει θεσπιστεί με τη δημοσίευση αριθ. 103 της ICRP και να πραγματοποιούν διάκριση μεταξύ των υφιστάμενων, των προγραμματισμένων καταστάσεων έκθεσης και των καταστάσεων έκθεσης έκτακτης ανάγκης. Λαμβάνοντας υπόψη αυτό το νέο πλαίσιο, η οδηγία θα πρέπει να καλύπτει όλες τις καταστάσεις έκθεσης και όλες τις κατηγορίες έκθεσης, ήτοι την επαγγελματική έκθεση, την έκθεση του πληθυσμού και την έκθεση για ιατρικούς λόγους.

(8) Στην παρούσα οδηγία θα πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη μια νέα μεθοδολογία που έχει θεσπίσει η ICRP για τον υπολογισμό των δόσεων βάσει των πλέον πρόσφατων γνώσεων σχετικά με τους κινδύνους από την ακτινοβολία.

(9) Διατηρούνται τα τρέχοντα ετήσια όρια δόσεων για την επαγγελματική έκθεση και την έκθεση του πληθυσμού. Ωστόσο, δεν θα πρέπει πλέον να απαιτείται η λήψη του μέσου όρου 5 ετών, εκτός από συγκεκριμένες ειδικές περιστάσεις που προσδιορίζονται στην εθνική νομοθεσία.

(10) Νέες επιστημονικές πληροφορίες σχετικά με τις επιπτώσεις στους ιστούς απαιτούν την εφαρμογή της αρχής της βελτιστοποίησης και στις δόσεις σε όργανα, κατά περίπτωση, ώστε να διατηρούνται οι δόσεις στα χαμηλότερα ευλόγως εφικτά επίπεδα. Η παρούσα οδηγία θα πρέπει επίσης να ακολουθεί τις νέες κατευθυντήριες γραμμές της ICRP σχετικά με το όριο δόσεων στα όργανα όσον αφορά τους φακούς των οφθαλμών κατά την επαγγελματική έκθεση.

(11) Οι βιομηχανίες που επεξεργάζονται φυσικά ραδιενεργά υλικά που εξορύσσονται από τον φλοιό της γης υποβάλλουν τους εργαζομένους και, εάν τα υλικά εκλυθούν στο περιβάλλον, τον πληθυσμό σε αυξημένη έκθεση σε ακτινοβολία.

(12) Η προστασία έναντι των φυσικών πηγών ακτινοβολίας θα πρέπει να ενσωματωθεί πλήρως στις γενικές απαιτήσεις αντί να αποτελέσει αντικείμενο ξεχωριστού τίτλου. Ιδίως οι βιομηχανίες που επεξεργάζονται υλικά που περιέχουν φυσικά ραδιονουκλεΐδια θα πρέπει να αντιμετωπίζονται εντός του ίδιου κανονιστικού πλαισίου όπως και οι άλλες πρακτικές.

(13) Οι νέες απαιτήσεις για τη ραδιενέργεια στα οικοδομικά υλικά θα πρέπει να επιτρέπουν την ελεύθερη κυκλοφορία των οικοδομικών υλικών.

(14) Πρόσφατα επιδημιολογικά ευρήματα οικιστικών μελετών δείχνουν κίνδυνο πρόκλησης καρκίνου των πνευμόνων από την έκθεση στο ραδόνιο μέσα στα κτίρια σε επίπεδα της τάξης των 100 Bq m-3. Η νέα έννοια των καταστάσεων έκθεσης επιτρέπει την ενσωμάτωση των διατάξεων της σύστασης 90/143/Ευρατόμ της Επιτροπής για την προστασία του πληθυσμού από την έκθεση στο ραδόνιο[16] μέσα στα κτίρια στις δεσμευτικές απαιτήσεις των βασικών κανόνων ασφαλείας, ενώ προβλέπει αρκετή ευελιξία στην εφαρμογή τους.

(15) Η έκθεση των πληρωμάτων αεροσκαφών στην κοσμική ακτινοβολία θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως προγραμματισμένη κατάσταση έκθεσης. Ο χειρισμός αεροσκαφών θα πρέπει να ενταχθεί στο πεδίο της παρούσας οδηγίας και να αντιμετωπίζεται ως ειδικά εγκεκριμένη έκθεση.

(16) Η προστασία της υγείας του πληθυσμού περιλαμβάνει την παρουσία ραδιενεργών ουσιών στο περιβάλλον. Πέραν των άμεσων οδών περιβαλλοντικής έκθεσης, θα πρέπει να εξεταστεί η προστασία του περιβάλλοντος συνολικά, συμπεριλαμβανομένης της έκθεσης των ζώντων οργανισμών, εντός ενός ολοκληρωμένου και συνεκτικού πλαισίου. Δεδομένου ότι το ανθρώπινο είδος είναι μέρος του περιβάλλοντός του, η πολιτική αυτή ωφελεί τη μακροπρόθεσμη προστασία της υγείας του.

(17) Στο ιατρικό πεδίο, οι σημαντικές τεχνολογικές και επιστημονικές εξελίξεις έχουν οδηγήσει σε σημαντική αύξηση της έκθεσης των ασθενών. Από την άποψη αυτή, η οδηγία θα πρέπει να υπογραμμίζει την ανάγκη αιτιολόγησης της έκθεσης για ιατρικούς λόγους, συμπεριλαμβανομένης της έκθεσης ασυμπτωματικών ατόμων, και θα πρέπει να ενισχύει τις απαιτήσεις που αφορούν την πληροφόρηση των ασθενών, την καταγραφή και τη δήλωση των δόσεων από τις ιατρικές διαδικασίες, τη χρήση διαγνωστικών επιπέδων αναφοράς και τη διαθεσιμότητα διατάξεων μέτρησης των δόσεων.

(18) Οι εκθέσεις λόγω ατυχήματος και οι ακούσιες εκθέσεις για ιατρικούς λόγους αποτελούν πηγή συνεχούς προβληματισμού. Η πρόληψη και η παρακολούθησή τους, εφόσον προκληθούν, θα πρέπει να καλύπτονται πλήρως. Για το σκοπό αυτό, ο ρόλος των προγραμμάτων διασφάλισης της ποιότητας, συμπεριλαμβανομένης της ανάλυσης των κινδύνων στην ακτινοθεραπεία, για την αποφυγή τέτοιων περιστατικών θα πρέπει να υπογραμμίζεται, ενώ στις εν λόγω περιπτώσεις θα πρέπει να απαιτείται καταγραφή, δήλωση, ανάλυση και λήψη διορθωτικών μέτρων.

(19) Οι αποκαλούμενες εκθέσεις για ‘ιατρικούς-νομικούς’ λόγους που εισήχθησαν με την οδηγία 97/43/Ευρατόμ αναγνωρίζονται πλέον σαφώς ως εκούσιες εκθέσεις ατόμων για σκοπούς άλλους πέραν των ιατρικών ή ως ‘εκθέσεις μέσω απεικόνισης για μη ιατρικούς λόγους’. Οι εν λόγω πρακτικές πρέπει να τεθούν υπό κατάλληλο κανονιστικό έλεγχο και να αιτιολογούνται κατά τρόπο παρόμοιο με τις εκθέσεις για ιατρικούς λόγους. Ωστόσο, απαιτείται μια διαφορετική προσέγγιση αφενός για τις διαδικασίες που εφαρμόζονται από ιατρικό προσωπικό με τη χρήση ιατρικού εξοπλισμού και αφετέρου για τις διαδικασίες που εφαρμόζονται από μη ιατρικό προσωπικό με τη χρήση μη ιατρικού εξοπλισμού. Εν γένει, τα ετήσια όρια δόσεων και οι αντίστοιχοι περιορισμοί για την έκθεση του πληθυσμού θα πρέπει να εφαρμόζονται.

(20) Τα κράτη μέλη θα πρέπει να υποβάλλουν ορισμένες πρακτικές που ενέχουν κίνδυνο λόγω της ιονίζουσας ακτινοβολίας σε ένα σύστημα κανονιστικού ελέγχου ή να απαγορεύσουν ορισμένες πρακτικές. Τα κράτη μέλη θα επωφεληθούν από την εφαρμογή μιας διαβαθμισμένης προσέγγισης στον κανονιστικό έλεγχο, η οποία θα πρέπει να είναι ανάλογη του μεγέθους και της πιθανότητας εκθέσεων λόγω των πρακτικών και ανάλογη των αποτελεσμάτων που δύναται να έχει ο κανονιστικός έλεγχος στη μείωση των εν λόγω εκθέσεων ή τη βελτίωση της ασφάλειας των εγκαταστάσεων.

(21) Οφέλη προκύπτουν από τη διατήρηση ίδιων τιμών συγκέντρωσης ραδιενέργειας τόσο για την εξαίρεση πρακτικών από τον κανονιστικό έλεγχο όσο και για τα επιτρεπόμενα όρια για την απαλλαγή υλικών από τις ρυθμιζόμενες πρακτικές. Έπειτα από μια ολοκληρωμένη ανασκόπηση, προέκυψε ότι οι τιμές που συστήνει ο ΙΑΕΑ στο έγγραφο του RS-G-1.7[17] δύναται να χρησιμοποιηθούν και ως προκαθορισμένες τιμές εξαίρεσης, κατ’ αντικατάσταση των τιμών συγκέντρωσης ραδιενέργειας που προβλέπονται στο παράρτημα Ι της οδηγίας 96/29/Ευρατόμ, και ως γενικά επιτρεπόμενα όρια, κατ’ αντικατάσταση των τιμών που προτείνει η Επιτροπή στο έγγραφο για την προστασία από την ακτινοβολία αριθ. 122[18].

(22) Τα κράτη μέλη δύναται να παραχωρήσουν συγκεκριμένη εξαίρεση από την έγκριση για ορισμένες πρακτικές που συνεπάγονται ακτινοβολία άνω των τιμών εξαίρεσης.

(23) Συγκεκριμένα επιτρεπόμενα όρια άνω των προκαθορισμένων τιμών εξαίρεσης και απαλλαγής, καθώς και η αντίστοιχη καθοδήγηση από την Κοινότητα[19], εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικά εργαλεία για τη διαχείριση μεγάλων όγκων υλικών που προκύπτουν από την αποσυναρμολόγηση αδειοδοτημένων εγκαταστάσεων.

(24) Τα κράτη μέλη θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι οι εξωτερικοί εργαζόμενοι λαμβάνουν την ίδια προστασία με τους εκτιθέμενους εργαζόμενους που απασχολούνται από επιχειρήσεις που εκτελούν πρακτικές με πηγές ακτινοβολίας. Οι συγκεκριμένες διατάξεις για τους εξωτερικούς εργαζομένους της οδηγίας 90/641/Ευρατόμ θα πρέπει να επεκταθούν για να καλύπτουν και τις εργασίες σε επιβλεπόμενες ζώνες.

(25) Αναφορικά με τη διαχείριση καταστάσεων έκθεσης έκτακτης ανάγκης, η τρέχουσα προσέγγιση που βασίζεται στα επίπεδα παρέμβασης θα πρέπει να αντικατασταθεί από ένα πιο ολοκληρωμένο σύστημα που περιλαμβάνει ανάλυση απειλών, συνολικό σύστημα διαχείρισης έκτακτων κινδύνων λόγω ακτινοβολίας, σχέδια αντιμετώπισης έκτακτης ανάγκης κατά εντοπισμένων απειλών και προσχεδιασμένες στρατηγικές για τη διαχείριση κάθε υποθετικού συμβάντος.

(26) Η εισαγωγή επιπέδων αναφοράς στις καταστάσεις έκθεσης έκτακτης ανάγκης και στις υφιστάμενες καταστάσεις έκθεσης επιτρέπουν την προστασία του ατόμου καθώς και τη μελέτη άλλων κοινωνικών κριτηρίων όπως συμβαίνει και με τα όρια δόσεων και τους περιορισμούς δόσης για τις προγραμματισμένες καταστάσεις έκθεσης.

(27) Η αποτελεσματική διαχείριση εντός έκτακτου πυρηνικού κινδύνου με διασυνοριακές συνέπειες απαιτεί τη βελτιωμένη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών στο σχεδιασμό και την αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης λόγω ακτινοβολίας.

(28) Ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας (ΙΑΕΑ) από κοινού με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών, τη Διεθνή Οργάνωση Εργασίας, τον Οργανισμό Πυρηνικής Ενέργειας του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης και την Παναμερικανική Οργάνωση Υγείας αναθεωρούν τους διεθνείς βασικούς κανόνες ασφαλείας βάσει της νέας δημοσίευσης της ICRP αριθ. 103.

(29) Οι ρόλοι και οι ευθύνες των εθνικών υπηρεσιών και εμπειρογνωμόνων που συμμετέχουν στην εξασφάλιση του υψηλού επιπέδου διαχείρισης των τεχνικών και πρακτικών πτυχών της προστασίας από την ακτινοβολία πρέπει να διασαφηνιστούν.

(30) Θα πρέπει να εισαχθούν ακριβέστερες απαιτήσεις για την έκδοση εγκρίσεων απελευθέρωσης στο περιβάλλον και για την παρακολούθηση των απελευθερώσεων. Η σύσταση 2004/2/Ευρατόμ της Επιτροπής, της 18ης Δεκεμβρίου 2003, για την τυποποίηση των πληροφοριών που αφορούν την απελευθέρωση στο περιβάλλον ραδιενεργών αέριων και υγρών καταλοίπων από πυρηνικούς αντιδραστήρες ηλεκτροπαραγωγής και εγκαταστάσεις επανεπεξεργασίας κατά την κανονική λειτουργία τους[20] θέσπισε τυποποιημένες πληροφορίες για την αναφορά δεδομένων σχετικά με την απελευθέρωση καταλοίπων από εργοστάσια πυρηνικής ισχύος και εγκαταστάσεις επανεπεξεργασίας.

(31) Δεν απαιτούνται σημαντικές αλλαγές στην πλέον πρόσφατη οδηγία 2003/122/Ευρατόμ για τον έλεγχο κλειστών πηγών ραδιενέργειας και έκθετων πηγών, πέραν της διεύρυνσης ορισμένων απαιτήσεων ώστε να συμπεριλαμβάνεται οποιαδήποτε κλειστή πηγή ραδιενέργειας. Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν ορισμένα ανεπίλυτα προβλήματα σχετικά με τις έκθετες πηγές και έχουν υπάρξει σημαντικές περιπτώσεις εισαγωγής μολυσμένων μετάλλων από τρίτες χώρες. Αντιστοίχως, θα πρέπει να θεσπιστεί απαίτηση για την κοινοποίηση συμβάντων που αφορούν έκθετες πηγές ή μόλυνση μετάλλων. Αναφορικά με τη διεθνή ασφάλεια, είναι επίσης σημαντικό να εναρμονιστούν τα επίπεδα πάνω από τα οποία μια πηγή θεωρείται κλειστή πηγή υψηλής ραδιενέργειας με τα επίπεδα που έχει θεσπίσει ο ΙΑΕΑ.

(32) Σύμφωνα με την κοινή πολιτική δήλωση των κρατών μελών και της Επιτροπής σχετικά με τα επεξηγηματικά έγγραφα της 28ης Σεπτεμβρίου 2011, τα κράτη μέλη ανέλαβαν να συνοδεύσουν, σε αιτιολογημένες περιπτώσεις, την κοινοποίηση των μέτρων μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο με ένα ή περισσότερα έγγραφα στα οποία θα επεξηγείται η σχέση μεταξύ των συστατικών στοιχείων μιας οδηγίας και των αντίστοιχων μερών των πράξεων μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο. Όσον αφορά την παρούσα οδηγία, ο νομοθέτης κρίνει ότι η διαβίβαση των εγγράφων αυτών είναι αιτιολογημένη.

(33) Οι οδηγίες 89/618/Ευρατόμ και 90/641/ Ευρατόμ, 96/29/ Ευρατόμ, 97/43/ Ευρατόμ και 2003/122/ Ευρατόμ πρέπει συνεπώς να καταργηθούν,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ:

ΚΕΦΑΛΑΙΟ I

ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΚΑΙ ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Άρθρο 1

Αντικείμενο

1. Η παρούσα οδηγία θεσπίζει τους βασικούς κανόνες ασφαλείας για την προστασία της υγείας των εργαζομένων, του πληθυσμού, των ασθενών και άλλων ατόμων που υποβάλλονται σε έκθεση για ιατρικούς λόγους απέναντι στους κινδύνους που προκύπτουν από τις ιονίζουσες ακτινοβολίες με σκοπό την ομοιόμορφη εφαρμογή τους από τα κράτη μέλη.

2. Η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται για την προστασία του περιβάλλοντος ως μιας οδού από τις πηγές ραδιενέργειας στην έκθεση του ανθρώπου, και συμπληρώνεται, κατά περίπτωση, με συγκεκριμένη μελέτη της έκθεσης των ζώντων οργανισμών στο περιβάλλον συνολικά.

3. Η παρούσα οδηγία προβλέπει απαιτήσεις για τον έλεγχο της ασφάλειας και προστασίας των πηγών ραδιενέργειας από έκνομες ενέργειες και την παροχή κατάλληλων πληροφοριών στην περίπτωση κατάστασης έκθεσης έκτακτης ανάγκης.

4. Η παρούσα οδηγία ορίζει απαιτήσεις για την πρόληψη της έκθεσης των εργαζομένων και του κοινού σε ιονίζουσες ακτινοβολίες ως αποτέλεσμα έκθετων πηγών και ανεπαρκούς ελέγχου κλειστών πηγών υψηλής ραδιενέργειας και την εναρμόνιση των ελέγχων που εφαρμόζονται στα κράτη μέλη με τον καθορισμό ειδικών απαιτήσεων που να εξασφαλίζουν ότι κάθε τέτοια πηγή βρίσκεται υπό έλεγχο.

5. Η παρούσα οδηγία αποβλέπει στον καθορισμό, σε κοινοτικό επίπεδο, κοινών στόχων σχετικά με τα μέτρα και τις διαδικασίες ενημέρωσης του πληθυσμού με σκοπό την ενίσχυση της προστασίας της υγείας στην πράξη σε περιπτώσεις έκτακτου κινδύνου από ακτινοβολίες.

Άρθρο 2

Πεδίο εφαρμογής

1. Η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται σε κάθε προγραμματισμένη ή υφιστάμενη κατάσταση έκθεσης και σε κάθε κατάσταση έκθεσης έκτακτης ανάγκης που συνεπάγεται κίνδυνο λόγω της έκθεσης σε ιονίζουσα ακτινοβολία, ο οποίος δεν δύναται να παραβλεφθεί από άποψη προστασίας από την ακτινοβολία όσον αφορά την προστασία της υγείας των εργαζομένων, του κοινού ή των ασθενών και άλλων ατόμων που υποβάλλονται σε έκθεση για ιατρικούς λόγους ή όσον αφορά την προστασία του περιβάλλοντος.

2. Η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται σε όλες τις πρακτικές που περιλαμβάνουν πηγές ακτινοβολίας, ήτοι:

α) στην παραγωγή, επεξεργασία, χειρισμό, χρήση, αποθήκευση, κατοχή, μεταφορά, αποστολή, εισαγωγή και εξαγωγή από την Κοινότητα και απόρριψη ραδιενεργών ουσιών·

β) στο χειρισμό ηλεκτρικού εξοπλισμού που εκπέμπει ιονίζουσα ακτινοβολία και το χειρισμό οποιουδήποτε ηλεκτρικού εξοπλισμού που λειτουργεί με διαφορά δυναμικού άνω των 5 kV·

γ) στις πρακτικές που συνεπάγονται παρουσία φυσικών πηγών ακτινοβολίας που οδηγούν σε σημαντική αύξηση της έκθεσης των εργαζομένων ή του κοινού και ιδίως:

i) το χειρισμό αεροσκαφών και διαστημικών οχημάτων·

ii) την έκθεση στο ραδόνιο στο χώρο εργασίας·

iii) τις δραστηριότητες σε βιομηχανίες που επεξεργάζονται υλικά με φυσικά ραδιονουκλεΐδια ή τις δραστηριότητες που σχετίζονται με την εν λόγω επεξεργασία.

δ) σε κάθε άλλη πρακτική που ορίζει το κράτος μέλος.

3. Η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται στη διαχείριση υφιστάμενων καταστάσεων έκθεσης, ιδίως στην έκθεση του πληθυσμού στο ραδόνιο μέσα στα κτίρια, στην εξωτερική έκθεση από οικοδομικά υλικά και σε περιπτώσεις μακροχρόνιας έκθεσης από τα επακόλουθα ενός περιστατικού έκτακτης ανάγκης ή μιας δραστηριότητας του παρελθόντος.

4. Η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται επίσης στη διαχείριση καταστάσεων έκθεσης έκτακτης ανάγκης στο μέτρο που αυτές θεωρείται ότι αιτιολογούν παρέμβαση για την προστασία της υγείας του πληθυσμού ή των εργαζομένων ή για την προστασία του περιβάλλοντος· οι πιθανές εκθέσεις καθώς και η ετοιμότητα και ο σχεδιασμός σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης από ακτινοβολίες αποτελούν μέρος των προγραμματισμένων καταστάσεων έκθεσης.

Άρθρο 3

Εξαίρεση από το πεδίο εφαρμογής

Η παρούσα οδηγία δεν εφαρμόζεται σε ραδιονουκλεΐδια που περιέχονται φυσικά στο ανθρώπινο σώμα, στην κοσμική ακτινοβολία που επικρατεί στο επίπεδο του εδάφους και στην υπέργεια έκθεση σε ραδιονουκλεΐδια που υπάρχουν στον μη διαταραχθέντα φλοιό της γης.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ II

ΟΡΙΣΜΟΙ

Άρθρο 4

Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:

(1) «έκθεση για ιατρικούς λόγους», η έκθεση ασθενών ή ασυμπτωματικών ατόμων στο πλαίσιο της ιατρικής ή οδοντιατρικής τους διάγνωσης ή θεραπείας, η οποία έχει ως στόχο να ωφελήσει την υγεία ή την ευημερία τους, καθώς και η έκθεση των παρεχόντων φροντίδα και εθελοντών στη βιοϊατρική έρευνα·

(2) «ιονίζουσα ακτινοβολία», η μεταφορά ενέργειας υπό μορφή σωματιδίων ή ηλεκτρομαγνητικών κυμάτων μήκους κύματος έως και 100 νανομέτρων (συχνότητας τουλάχιστον 3x1015 Hertz), μέσω των οποίων παράγονται ιόντα αμέσως ή εμμέσως·

(3) «έκτακτη ανάγκη», μια μη συνηθισμένη κατάσταση ή περιστατικό που απαιτεί τη λήψη άμεσης δράσης κυρίως για τον περιορισμό κινδύνου ή δυσμενών συνεπειών για την υγεία και την ασφάλεια του ανθρώπου, την ποιότητα ζωής, την περιουσία ή το περιβάλλον. Η έννοια αυτή περιλαμβάνει επίσης πυρηνικά ή ακτινολογικά περιστατικά έκτακτης ανάγκης·

(4) «κατάσταση έκθεσης έκτακτης ανάγκης», κατάσταση έκθεσης λόγω οποιουδήποτε αιφνίδιου περιστατικού που απαιτεί τη λήψη επειγουσών αποφάσεων για τον έλεγχό της. Το περιστατικό δύναται να είναι αποτέλεσμα ατυχήματος (είτε έχει προβλεφθεί ως πιθανή έκθεση είτε όχι) ή κακόβουλης ενέργειας·

(5) «έκθεση», η πράξη της έκθεσης ή η κατάσταση έκθεσης σε ιονίζουσα ακτινοβολία που εκπέμπεται εκτός (εξωτερική έκθεση) ή εντός του ανθρώπινου σώματος (εσωτερική έκθεση)·

(6) «κατάσταση έκθεσης», μια κατάσταση που προκαλεί έκθεση, συμπεριλαμβανομένων των πηγών ραδιενέργειας και των δραστηριοτήτων ή των ενεργειών που δύναται να επηρεάζουν την έκθεση από τις εν λόγω πηγές έκθεσης·

(7) «κοινό», τα άτομα που υποβάλλονται σε έκθεση του πληθυσμού·

(8) «πηγή ακτινοβολίας», μια οντότητα που δύναται να προκαλεί έκθεση ακτινοβολίας –όπως μέσω της εκπομπής ιονίζουσας ακτινοβολίας ή μέσω της έκλυσης ραδιενεργών ουσιών– και μπορεί να αντιμετωπιστεί ως μεμονωμένη οντότητα για σκοπούς προστασίας και ασφάλειας·

(9) «πηγή ραδιενέργειας», μια πηγή ακτινοβολίας που περιλαμβάνει ραδιενεργό υλικό με σκοπό τη χρήση της ραδιενέργειάς του·

(10) «ραδιενεργό υλικό», υλικό που περιέχει ραδιενεργές ουσίες·

(11) «έκθετη πηγή», μια κλειστή πηγή που δεν εξαιρείται και δεν βρίσκεται υπό κανονιστικό έλεγχο, π.χ. διότι δεν έχει τεθεί ποτέ υπό κανονιστικό έλεγχο ή διότι έχει εγκαταλειφθεί, χαθεί, τοποθετηθεί σε λανθασμένη θέση, κλαπεί ή άλλως μεταβιβαστεί χωρίς κατάλληλη έγκριση·

(12) «οικοδομικό υλικό», κατασκευαστικό προϊόν το οποίο παράγεται ώστε να ενσωματωθεί κατά μόνιμο τρόπο σε κτίριο·

(13) «απόρριψη», η εναπόθεση ραδιενεργών αποβλήτων ή αναλωμένου καυσίμου σε εγκεκριμένη εγκατάσταση, χωρίς πρόθεση ανάκτησής τους·

(14) «υφιστάμενη κατάσταση έκθεσης», μια κατάσταση έκθεσης που υφίσταται ήδη κατά το χρόνο που πρέπει να ληφθεί απόφαση για τον έλεγχό της και που δεν απαιτεί ή δεν απαιτεί πλέον επείγουσα λήψη μέτρων·

(15) «φυσική πηγή ακτινοβολίας», πηγή ιονίζουσας ακτινοβολίας με φυσική, γήινη ή κοσμική προέλευση·

(16) «προγραμματισμένη κατάσταση έκθεσης», κατάσταση έκθεσης που ανακύπτει από την προγραμματισμένη λειτουργία ή εισαγωγή μιας πηγής ακτινοβολίας ή από δραστηριότητες που μεταβάλλουν οδούς έκθεσης, κατά τρόπο ώστε να προκαλείται έκθεση ή πιθανή έκθεση των ανθρώπων ή του περιβάλλοντος. Στις προγραμματισμένες καταστάσεις έκθεσης δύναται να περιλαμβάνονται κανονικές εκθέσεις και πιθανές εκθέσεις·

(17) «πιθανή έκθεση», έκθεση που δεν αναμένεται με βεβαιότητα αλλά που δύναται να προκύψει από ένα περιστατικό ή μια αλληλουχία περιστατικών πιθανολογικής φύσης, συμπεριλαμβανομένων αστοχιών εξοπλισμού και σφαλμάτων στο χειρισμό·

(18) «ακτινοπροστασία», η προστασία των ανθρώπων από τις επιζήμιες επιπτώσεις της έκθεσης σε ιονίζουσα ακτινοβολία και τα μέσα επίτευξής της·

(19) «πρακτική», οποιαδήποτε δραστηριότητα που περιλαμβάνει το χειρισμό ή την εισαγωγή πηγών ακτινοβολίας ή που μεταβάλει τις οδούς έκθεσης και αντιμετωπίζεται ως προγραμματισμένη κατάσταση έκθεσης·

(20) «ραδόνιο», το ισότοπο Rn-222 και τα θυγατρικά στοιχεία του, κατά περίπτωση (έκθεση στο ραδόνιο είναι η έκθεση στα θυγατρικά στοιχεία του ραδονίου)·

(21) «αποθήκευση», η διατήρηση πηγών ραδιενέργειας ή ραδιενεργών αποβλήτων σε εγκατάσταση που προβλέπει την επαρκή συγκράτησή τους, με πρόθεση την ανάκτησή τους·

(22) «βελτιστοποίηση», μια επαναληπτική διαδικασία προσανατολισμένη στο μέλλον για τη θέσπιση επαρκών μέτρων προστασίας, λαμβάνοντας υπόψη τις επικρατούσες συνθήκες, τις διαθέσιμες επιλογές και τη φύση της κατάστασης έκθεσης, με στόχο τη διατήρηση του μεγέθους και της πιθανότητας της έκθεσης και του αριθμού των εκτιθέμενων ατόμων στα κατώτερα ευλόγως εφικτά επίπεδα·

(23) «έκθεση του κοινού», η έκθεση ατόμων, εκτός της επαγγελματικής έκθεσης ή της έκθεσης για ιατρικούς λόγους·

(24) «επαγγελματική έκθεση», η έκθεση εργαζομένων κατά τη διάρκεια της εργασίας τους·

(25) «βλάβη της υγείας», υπολογισμός του κινδύνου μείωσης της διάρκειας και της ποιότητας της ζωής ο οποίος εμφανίζεται σε έναν πληθυσμό ύστερα από έκθεση. Περιλαμβάνει τις απώλειες που οφείλονται τόσο σε σωματικές επιπτώσεις και καρκίνο όσο και σε σοβαρές γενετικές διαταραχές·

(26) «Ενεργός δόση (Ε)», το άθροισμα των σταθμισμένων ισοδύναμων δόσεων σε όλους τους ιστούς και όργανα του σώματος από εσωτερική και εξωτερική ακτινοβόληση. Δίνεται από τον τύπο:

όπου :

DT,R είναι η απορροφώμενη μέση δόση σε όργανο ή όργανο T, λόγω της ακτινοβολίας R,

wR είναι ο συντελεστής στάθμισης ακτινοβολίας και

wT είναι ο συντελεστής στάθμισης ιστού για τον ιστό ή το όργανο T.

Οι κατάλληλες τιμές wT και wR καθορίζονται στη δημοσίευση αριθ. 103 της Διεθνούς Επιτροπής Ακτινοπροστασίας. Η μονάδα για την ενεργό δόση είναι το sievert (Sv).

(27) Όριο δόσης είναι η τιμή της ενεργού δόσης ή της ισοδύναμης δόσης σε μια προσδιορισμένη περίοδο που δεν δύναται να ξεπεραστεί για ένα άτομο. Το όριο δόσεων ισχύει για το σύνολο των εκθέσεων από κάθε εγκεκριμένη πρακτική·

(28) Περιορισμός δόσης είναι ο περιορισμός που έχει οριστεί ως το πιθανό ανώτατο όριο μιας μεμονωμένης δόσης και χρησιμοποιείται για να καθοριστεί το εύρος επιλογών που εξετάζονται κατά τη διαδικασία βελτιστοποίησης για μια δεδομένη πηγή ακτινοβολίας σε μια προγραμματισμένη κατάσταση έκθεσης·

(29) Ισοδύναμη δόση (HT) είναι η απορροφώμενη δόση, στον ιστό ή το όργανο T σταθμισμένη για το είδος και την ποιότητα της ακτινοβολίας R. Δίνεται από τον τύπο:

όπου :

– DT,R είναι η απορροφώμενη μέση δόση σε όργανο ή όργανο T, λόγω της ακτινοβολίας R,

– wR είναι ο συντελεστής στάθμισης ακτινοβολίας.

Όταν το πεδίο ακτινοβολίας αποτελείται από είδη και ενέργειες με διαφορετικές τιμές του wR, η συνολική ισοδύναμη δόση, HT, δίνεται από τον τύπο:

Οι κατάλληλες τιμές wR καθορίζονται στη δημοσίευση αριθ. 103 της Διεθνούς Επιτροπής Ακτινοπροστασίας. Η μονάδα για την ισοδύναμη δόση είναι το sievert (Sv)·

(30) Εξωτερικός εργαζόμενος νοείται κάθε εκτιθέμενος εργαζόμενος της κατηγορίας Α που δεν απασχολείται από την επιχείρηση που είναι υπεύθυνη για τις επιβλεπόμενες και ελεγχόμενες ζώνες αλλά ασκεί δραστηριότητα στις περιοχές αυτές, συμπεριλαμβανομένων των ασκουμένων, των μαθητευομένων και των σπουδαστών·

(31) Επιχείρηση, νοείται κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο που έχει τη νομική ευθύνη της εκτέλεσης πρακτικής ή που έχει τη νομική ευθύνη μιας πηγής ακτινοβολίας (συμπεριλαμβανομένων των περιπτώσεων που ο ιδιοκτήτης ή κάτοχος μιας πηγής ακτινοβολίας δεν διενεργεί συναφείς δραστηριότητες)·

(32) Περιορισμός του κινδύνου νοείται ο περιορισμός που τίθεται ως περιστολή του επιμέρους κινδύνου από μια πηγή ακτινοβολίας (κίνδυνος υπό την έννοια της πιθανότητας πρόκλησης βλάβης στην υγεία λόγω πιθανής έκθεσης ως συνάρτηση της πιθανότητας εμφάνισης ενός ακούσιου περιστατικού που προκαλεί δόση και της πιθανότητας πρόκλησης βλάβης λόγω της δόσης αυτής)·

(33) Παρέχοντες φροντίδα νοούνται άτομα που εν γνώσει τους και ηθελημένα εκτίθενται σε ιονίζουσα ακτινοβολία βοηθώντας, εκτός του πλαισίου της εργασίας τους, στην υποστήριξη και την ανακούφιση ατόμων που υποβάλλονται ή έχουν υποβληθεί σε έκθεση για ιατρικούς λόγους·

(34) Επίπεδο αναφοράς, σε μια κατάσταση έκθεσης έκτακτης ανάγκης ή σε μια υφιστάμενη κατάσταση έκθεσης, νοείται το επίπεδο της δόσης ή του κινδύνου πάνω από το οποίο κρίνεται ακατάλληλη η έκθεση και κάτω από το οποίο θα πρέπει να συνεχίσει να εφαρμόζεται η βελτιστοποίηση της προστασίας·

(35) Εκτιθέμενος εργαζόμενος, νοείται το πρόσωπο που είτε αυτοαπασχολείται είτε εργάζεται στην υπηρεσία εργοδότη και το οποίο υποβάλλεται σε έκθεση κατά την εργασία που διενεργείται στο πλαίσιο πρακτικής που ρυθμίζεται από την παρούσα οδηγία και το οποίο ενδέχεται να λαμβάνει δόσεις που υπερβαίνουν ένα από τα όρια δόσεων για την έκθεση του πληθυσμού·

(36) Sievert (Sv), το ειδικό όνομα της μονάδας ισοδύναμης ή ενεργού δόσης. Ένα sievert ισούται με ένα joule ανά χιλιόγραμμο: 1 Sv = 1 J kg-1·

(37) Πρόσληψη, νοείται η ραδιενέργεια των ραδιονουκλεϊδίων που εισέρχονται στο σώμα από το εξωτερικό περιβάλλον·

(38) Μαθητευόμενος, το άτομο που εκπαιδεύεται ή διδάσκεται, μέσα σε μια επιχείρηση, με σκοπό να εξασκήσει μια καθορισμένη ειδικότητα·

(39) Δεσμευθείσα ενεργός δόση [E(τ)], νοείται το άθροισμα των ισοδύναμων δεσμευθεισών δόσεων σε όργανο ή ιστό HT(τ), που προκύπτουν από πρόσληψη, αφού καθεμία πολλαπλασιαστεί με τον κατάλληλο παράγοντα στάθμισης ιστού wT.

Για τον καθορισμό της E(t), το t δίνεται για τον αριθμό των ετών στη διάρκεια των οποίων γίνεται η ολοκλήρωση. Για σκοπούς συμμόρφωσης με τα όρια δόσεων που προσδιορίζονται στην παρούσα οδηγία, το t είναι μια περίοδος 50 ετών μετά την πρόσληψη στην περίπτωση ενηλίκων και έως την ηλικία των 70 στην περίπτωση παιδιών. Η μονάδα για τη δεσμευθείσα ενεργό δόση είναι το sievert (Sv)·

(40) Ιατροφυσικός εμπειρογνώμονας, το άτομο που διαθέτει τη γνώση, την εκπαίδευση και την πείρα να ενεργεί ή να παρέχει συμβουλές σε ζητήματα σχετικά με την ακτινοφυσική που εφαρμόζεται κατά την έκθεση για ιατρικούς λόγους, η ικανότητα του οποίου να ενεργεί αναγνωρίζεται από τις αρμόδιες αρχές·

(41) Υγειονομική υπηρεσία εργασίας, ο επαγγελματίας του τομέα της υγείας ή φορέας αρμόδιος να ασκεί την ιατρική παρακολούθηση εκτιθέμενων εργαζομένων και η ικανότητα του οποίου να ενεργεί σχετικά αναγνωρίζεται από τις αρμόδιες αρχές·

(42) Εμπειρογνώμονας ακτινοπροστασίας, το άτομο που διαθέτει τη γνώση, την εκπαίδευση και την πείρα που απαιτείται για να παρέχει συμβουλές ακτινοπροστασίας ώστε να εξασφαλίζει την αποτελεσματική προστασία ατόμων και η ικανότητα του οποίου να ενεργεί αναγνωρίζεται από τις αρμόδιες αρχές·

(43) Κλειστή πηγή υψηλής ραδιενέργειας, κλειστή πηγή στην οποία το ποσό του ραδιενεργού υλικού υπερβαίνει τις τιμές του παραρτήματος ΙΙ·

(44) Σχέδιο αντιμετώπισης έκτακτης ανάγκης, τα μέτρα για το σχεδιασμό επαρκούς αντίδρασης στην περίπτωση μιας κατάστασης έκθεσης έκτακτης ανάγκης λόγω ακτινοβολίας σε σχέση με μια συγκεκριμένη εγκατάσταση ή δραστηριότητα βάσει υποθετικών περιστατικών και συναφών σεναρίων·

(45) Εργαζόμενος έκτακτης ανάγκης είναι πρόσωπο που διαθέτει καθορισμένο ρόλο ως εργαζόμενος σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης λόγω ακτινοβολίας και ο οποίος δύναται να εκτεθεί σε ακτινοβολία ενώ ενεργεί για την αντιμετώπιση μιας έκτακτης ανάγκης·

(46) Δοσιμετρική υπηρεσία: φορέας ή άτομο υπεύθυνο για τη βαθμονόμηση, λήψη ή ερμηνεία των ενδείξεων συσκευών ατομικής παρακολούθησης, ή για τη μέτρηση της ραδιενέργειας στο ανθρώπινο σώμα ή σε βιολογικά δείγματα, ή για τον υπολογισμό των δόσεων, και του οποίου η ικανότητα να ενεργεί σχετικά είναι αναγνωρισμένη από τις αρμόδιες αρχές·

(47) Σύστημα διαχείρισης έκτακτης ανάγκης: νομικό ή διοικητικό πλαίσιο που θεσπίζει ευθύνες για την ετοιμότητα και αντιμετώπιση έκτακτων αναγκών, καθώς και μηχανισμοί για τη λήψη αποφάσεων στην περίπτωση κατάστασης έκθεσης έκτακτης ανάγκης·

(48) Ιατρικός ακτινολογικός: αναφέρεται στις ακτινοδιαγνωστικές και ακτινοθεραπευτικές διαδικασίες και στην παρεμβατική ακτινολογία ή άλλη ακτινολογία προγραμματισμού και καθοδήγησης που χρησιμοποιεί ιονίζουσα ακτινοβολία·

(49) Πρακτικές πτυχές των διαδικασιών έκθεσης για ιατρικούς λόγους: η υποβολή σε έκθεση για ιατρικούς λόγους και κάθε συναφής πτυχή, συμπεριλαμβανομένου του χειρισμού και της χρήσης ιατρικού ακτινολογικού εξοπλισμού, καθώς και η εκτίμηση τεχνικών και φυσικών παραμέτρων, συμπεριλαμβανομένων των δόσεων ακτινοβολίας, η βαθμονόμηση και η συντήρηση εξοπλισμού, η παρασκευή και η χορήγηση ραδιοφαρμακευτικών προϊόντων και η εμφάνιση φιλμ, όπως οι διαδικασίες αυτές διενεργούνται, μεταξύ άλλων, από ακτινογράφους και τεχνικούς της πυρηνικής ιατρικής και της ακτινοθεραπείας·

(50) Ιατρός: ιατρός, οδοντίατρος ή άλλος επαγγελματίας του τομέα της υγείας που είναι εξουσιοδοτημένος να αναλαμβάνει την κλινική ευθύνη των ατομικών εκθέσεων σε ακτινοβολίες για ιατρικούς λόγους σύμφωνα με τις εθνικές απαιτήσεις·

(51) Διαγνωστικά επίπεδα αναφοράς: επίπεδα δόσης στις ιατρικές ακτινοδιαγνωστικές ή τις παρεμβατικές ακτινολογικές πρακτικές ή, στην περίπτωση των ραδιοφαρμακευτικών προϊόντων, επίπεδα ραδιενέργειας για εξετάσεις ομάδων ασθενών τυπικού μεγέθους ή τυπικών «φαντασμάτων» για ευρέως οριζόμενους τύπους εξοπλισμού·

(52) Διέγερση: διαδικασία μέσω της οποίας ένα σταθερό νουκλεΐδιο μετατρέπεται σε ραδιονουκλεΐδιο με την ακτινοβόληση του υλικού εντός του οποίου περιέχεται με σωματίδια ή φωτόνια υψηλής ενέργειας·

(53) Ραδιενεργός ουσία: κάθε ουσία που περιέχει ένα ή περισσότερα ραδιονουκλεΐδια, των οποίων η συγκέντρωση ραδιενέργειας δεν μπορεί να αγνοηθεί σε ό,τι αφορά την προστασία από τις ακτινοβολίες·

(54) Έκθεση μέσω απεικόνισης για μη ιατρικούς λόγους: κάθε εκούσια έκθεση ανθρώπων για σκοπούς απεικόνισης στην οποία ο κύριος λόγος της έκθεσης δεν σχετίζεται με την υγεία ή την ευημερία του εκτιθέμενου ατόμου·

(55) Γνωστοποίηση: υποβολή εγγράφου στις αρμόδιες αρχές για την κοινοποίηση της πρόθεσης διενέργειας μιας πρακτικής εμπίπτουσας στο πεδίο εφαρμογής της παρούσας οδηγίας·

(56) Καταχώριση: άδεια παραχωρούμενη με έγγραφο από τις αρμόδιες αρχές ή παραχωρούμενη βάσει της εθνικής νομοθεσίας για τη διενέργεια δραστηριότητας υπό τις προϋποθέσεις που ορίζονται στην εθνική νομοθεσία·

(57) Καταναλωτικό προϊόν: διάταξη ή κατασκευασμένο είδος στο οποίο έχουν σκοπίμως ενσωματωθεί ή παραχθεί μέσω διέγερσης ραδιονουκλεΐδια ή το οποίο παράγει ιονίζουσα ακτινοβολία και το οποίο δύναται να πωλείται ή να διατίθεται στο κοινό χωρίς ειδική επιτήρηση ή κανονιστικό έλεγχο μετά την πώλησή του·

(58) Επιταχυντής: συσκευή ή εγκατάσταση όπου επιταχύνονται σωματίδια εκπέμποντας ιονίζουσα ακτινοβολία με ενέργεια μεγαλύτερη από 1 μεγαηλεκτρόνιο βολτ (MeV)·

(59) Εκτός χρήσης κλειστή πηγή: κλειστή πηγή η οποία δεν χρησιμοποιείται πλέον, ούτε προορίζεται να χρησιμοποιηθεί, για τον σκοπό για τον οποίο χορηγήθηκε άδεια·

(60) Επιθεώρηση: έλεγχος από κάθε αρμόδια αρχή για την εξακρίβωση της συμμόρφωσης με τις εθνικές διατάξεις·

(61) Γεννήτρια ακτινοβολίας: διάταξη ικανή να παράγει ιονίζουσα ακτινοβολία, όπως ακτίνες Χ, νετρόνια, ηλεκτρόνια ή άλλα φορτισμένα σωματίδια, η οποία δύναται να χρησιμοποιηθεί για επιστημονικούς, βιομηχανικούς ή ιατρικούς σκοπούς·

(62) Ραδιενεργά απόβλητα: ραδιενεργό υλικό το οποίο δεν προβλέπεται να χρησιμοποιηθεί περαιτέρω·

(63) Διασφάλιση της ποιότητας: όλες οι προγραμματισμένες και συστηματικές ενέργειες που απαιτούνται προκειμένου να διασφαλισθεί επαρκώς ότι μια δομή, σύστημα, εξάρτημα ή διαδικασία θα λειτουργεί ικανοποιητικά τηρώντας τους συμφωνημένους κανόνες· Ο ποιοτικός έλεγχος αποτελεί μέρος της διασφάλισης της ποιότητας·

(64) Άδεια: άδεια που χορηγείται από την αρμόδια αρχή, κατόπιν αιτήσεως, για τη διενέργεια μιας πρακτικής βάσει των προϋποθέσεων που ορίζονται σε συγκεκριμένο έγγραφο αδείας·

(65) Επιτρεπόμενα όρια: τιμές που καθορίζονται από τις αρμόδιες αρχές ή στην εθνική νομοθεσία και εκφράζονται ως συγκεντρώσεις ραδιενέργειας, έως τα οποία τα υλικά που προκύπτουν από οποιαδήποτε πρακτική που υπόκειται σε γνωστοποίηση ή έγκριση δύναται να απαλλάσσονται από τις απαιτήσεις της παρούσας οδηγίας·

(66) Επιβλεπόμενη ζώνη: περιοχή που υπόκειται σε επίβλεψη για λόγους προστασίας από ιονίζουσες ακτινοβολίες·

(67) Ελεγχόμενη ζώνη: ζώνη που υπόκειται σε ειδικούς κανόνες για λόγους προστασίας από τις ιονίζουσες ακτινοβολίες ή παρεμπόδισης της εξάπλωσης ραδιενεργού μόλυνσης, και στην οποία η πρόσβαση υπόκειται σε έλεγχο·

(68) Έκθεση λόγω ατυχήματος: έκθεση ατόμων, πέραν των εργαζομένων έκτακτης ανάγκης, λόγω ατυχήματος·

(69) Επαγγελματική έκθεση έκτακτης ανάγκης: επαγγελματική έκθεση που λαμβάνει χώρα σε μια κατάσταση έκθεσης έκτακτης ανάγκης σε άτομα που αναλαμβάνουν δράση για τον περιορισμό των συνεπειών έκτακτου κινδύνου λόγω ακτινοβολίας·

(70) Ιατρική εξέταση πληθυσμού: διαδικασία στην οποία χρησιμοποιούνται ακτινολογικές εγκαταστάσεις για την έγκαιρη διάγνωση ασθενειών σε πληθυσμιακές ομάδες που εκτίθενται σε κίνδυνο·

(71) Περιοχή αυξημένου κινδύνου λόγω του ραδονίου: γεωγραφική περιοχή ή διοικητική περιφέρεια που καθορίζεται βάσει ερευνών που δείχνουν ότι το ποσοστό των κατοικιών που αναμένεται να υπερβούν το εθνικό επίπεδο αναφοράς είναι σημαντικά υψηλότερο από το αντίστοιχο ποσοστό σε άλλα μέρη της χώρας·

(72) Ιατρική ακτινολογική διαδικασία: κάθε διαδικασία που προκαλεί έκθεση για ιατρικούς λόγους·

(73) Παραπέμπων: ιατρός, οδοντίατρος ή άλλος επαγγελματίας του τομέα της υγείας που είναι εξουσιοδοτημένος να παραπέμπει άτομα σε έκθεση σε ακτινοβολίες για ιατρικούς λόγους, σύμφωνα με τις εθνικές απαιτήσεις·

(74) Ατομική βλάβη: κλινικώς παρατηρήσιμα βλαβερά αποτελέσματα που εμφανίζονται σε άτομα ή στους απογόνους τους είτε αμέσως είτε αργότερα και τα οποία, στην τελευταία περίπτωση, είναι πιθανόν αλλά όχι βέβαιο ότι θα εμφανισθούν·

(75) Παρεμβατική ακτινολογία: η χρήση τεχνικών απεικόνισης με ακτίνες Χ πέραν αυτών που περιλαμβάνουν απεικόνιση με υπερήχους ή μαγνητικό συντονισμό ή άλλες τεχνικές μη ιονίζουσας ακτινοβολίας με σκοπό την εισαγωγή και καθοδήγηση διατάξεων στο σώμα για διαγνωστικούς ή θεραπευτικούς σκοπούς·

(76) Ακτινοδιαγνωστικός: αναφέρεται στην in vivo διαγνωστική πυρηνική ιατρική, στην ιατρική διαγνωστική ακτινολογία με τη χρήση ιονίζουσας ακτινοβολίας και την οδοντιατρική ακτινολογία·

(77) Ακτινοθεραπευτικός: αναφέρεται στην ακτινοθεραπεία, συμπεριλαμβανομένης της πυρηνικής ιατρικής για θεραπευτικούς σκοπούς·

(78) Κλινική ευθύνη: η ευθύνη του ιατρού σχετικά με κάθε έκθεση ατόμων για ιατρικούς λόγους και ιδίως: Αιτιολογία· βελτιστοποίηση· κλινική αξιολόγηση του αποτελέσματος· συνεργασία με άλλους ειδικούς και το προσωπικό, κατά περίπτωση, επί πρακτικών πτυχών των διαδικασιών έκθεσης για ιατρικούς λόγους· συγκέντρωση πληροφοριών, εφόσον χρειάζεται, από προηγούμενες εξετάσεις· παροχή υφιστάμενων ακτινολογικών πληροφοριών ή/και φακέλων σε άλλους ιατρούς ή/και τον παραπέμποντα, εφόσον απαιτείται· και παροχή πληροφοριών στους ασθενείς και τα άλλα συμμετέχοντα άτομα σχετικά με τον κίνδυνο που συνεπάγονται οι ιονίζουσες ακτινοβολίες, εφόσον χρειάζεται·

(79) «κλινικός έλεγχος», συστηματική εξέταση ή ανασκόπηση ιατρικών ακτινολογικών διαδικασιών με σκοπό τη βελτίωση της ποιότητας και του αποτελέσματος της φροντίδας του ασθενούς μέσω διαρθρωμένης αναθεώρησης κατά την οποία οι ακτινολογικές πρακτικές, διαδικασίες και αποτελέσματα αντιπαραβάλλονται με συμφωνημένους κανόνες ορθών ιατρικών ακτινολογικών διαδικασιών, και η οποία οδηγεί σε τροποποίηση των πρακτικών, εφόσον ενδείκνυται, και εφαρμογή νέων κανόνων, εφόσον απαιτείται·

(80) Ιατρική ακτινολογική εγκατάσταση: εγκατάσταση που περιέχει ιατρικό ακτινολογικό εξοπλισμό·

(81) Ακούσια έκθεση: έκθεση για ιατρικούς λόγους που διαφέρει σημαντικά από την έκθεση για ιατρικούς λόγους που επιδιώκεται για ένα δεδομένο σκοπό·

(82) Αντιπροσωπευτικό άτομο: άτομο που λαμβάνει δόση και το οποίο είναι αντιπροσωπευτικό των πλέον υψηλά εκτιθέμενων ατόμων στον πληθυσμό·

(83) Υπεύθυνος ακτινοπροστασίας: άτομο που είναι τεχνικά αρμόδιο σε ζητήματα ακτινοπροστασίας σχετικά με ένα δεδομένο τύπο πρακτικής και έχει διοριστεί από την επιχείρηση για την εποπτεία της εφαρμογής των ρυθμίσεων ακτινοπροστασίας της επιχείρησης·

(84) Επανορθωτικά μέτρα: απομάκρυνση της πηγής ή μείωση του μεγέθους της (από πλευράς ραδιενέργειας ή ποσότητας) με σκοπό την αποφυγή ή μείωση των δόσεων που μπορεί στην αντίθετη περίπτωση να προσλαμβάνονταν σε μια υφιστάμενη κατάσταση έκθεσης.

(85) Μέτρα προστασίας: μέτρα, διαφορετικά από τα επανορθωτικά, με σκοπό την αποφυγή ή μείωση των δόσεων που δύναται να ληφθούν σε μια κατάσταση έκθεσης έκτακτης ανάγκης ή σε μια υφιστάμενη κατάσταση έκθεσης·

(86) Έγκριση: η χορήγηση από τις αρμόδιες αρχές έγγραφης άδειας σε μια επιχείρηση για την εκτέλεση προσδιορισμένων δραστηριοτήτων υποκείμενων σε κανονιστικό έλεγχο υπό μορφή καταχώρισης ή χορήγησης άδειας·

(87) Κλειστή πηγή: πηγή ραδιενέργειας στην οποία το ραδιενεργό υλικό είναι κλεισμένο κατά τρόπο μόνιμο εντός κάψουλας ή στενά συσσωματωμένο σε στερεά μορφή·

(88) Προμηθευτής: κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο που προμηθεύει ή θέτει κλειστή πηγή στη διάθεση άλλου·

(89) Δοχείο εγκλωβισμού πηγής: το περίβλημα μιας κλειστής πηγής που δεν αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της, αλλά προορίζεται για τη θωράκιση της πηγής κατά τη χρήση, τη μεταφορά, το χειρισμό της κ.λπ.·

(90) Θορόνιο: το ισότοπο Rn-220·

(91) Υπολειπόμενη δόση: η δόση που αναμένεται να ληφθεί από κάθε οδό έκθεσης μετά την πλήρη εφαρμογή των μέτρων προστασίας ή στην περίπτωση που λαμβάνεται απόφαση περί μη εφαρμογής μέτρων προστασίας·

(92) Απορροφώμενη δόση (D)», η ενέργεια που απορροφάται ανά μονάδα μάζας

όπου

– είναι η μέση ενέργεια που μεταδίδεται από τις ιονίζουσες ακτινοβολίες στην ύλη μέσα σε ένα στοιχείο όγκου,

– dm είναι η μάζα της ύλης που περιέχεται μέσα σε αυτό το στοιχείο όγκου·

Στην παρούσα οδηγία, ως απορροφούμενη δόση λαμβάνεται η μέση δόση σε ιστό ή όργανο. Η μονάδα για την απορροφούμενη δόση είναι το gray (Gy).

(93) Gray (Gy): η μονάδα της απορροφώμενης δόσης. Ένα gray ισούται με ένα joule ανά χιλιόγραμμο: 1Gy = 1 J kg-1;

(94) Ραδιενέργεια (Α): η ραδιενέργεια Α, μιας ποσότητας ραδιονουκλεϊδίου σε συγκεκριμένη ενεργειακή κατάσταση σε δεδομένη χρονική στιγμή. Είναι το πηλίκο dN δια dt, όπου dN είναι η αναμενόμενη τιμή του αριθμού των αυτόματων πυρηνικών πτώσεων από αυτή την ενεργειακή κατάσταση στο χρονικό διάστημα dt:

Η μονάδα ραδιενέργειας είναι το becquerel·

(95) Becquerel (Bq): η ειδική ονομασία της μονάδας ραδιενέργειας. Ένα becquerel είναι ισοδύναμο με μία μετάπτωση ανά δευτερόλεπτο: 1 Bq = 1 s-1·

(96) Δεσμευθείσα ισοδύναμη δόση (HT(τ)): το ολοκλήρωμα στο χρόνο (t) του ρυθμού ισοδύναμης δόσης (στον ιστό ή το όργανο T) που δέχεται ένα άτομο μετά από πρόσληψη ραδιενέργειας. Ορίζεται από τον τύπο:

για πρόσληψη σε χρόνο t0, όπου:

είναι ο αντίστοιχος ρυθμός ισοδύναμης δόσης στο όργανο ή ιστό T στο χρόνο t,

t είναι το χρονικό διάστημα της ολοκλήρωσης.

Για τον καθορισμό του HT(t), το τ δίνεται σε έτη. Όταν δεν δίνεται, λαμβάνουμε περίοδο 50 ετών για τους ενηλίκους και έως την ηλικία των 70 για τα παιδιά. Η μονάδα για την δεσμευθείσα ισοδύναμη δόση είναι το sievert (Sv)·

(97) Κανονική έκθεση: η έκθεση που αναμένεται υπό κανονικές συνθήκες κατά τη λειτουργία μιας εγκατάστασης ή μιας δραστηριότητας (συμπεριλαμβανομένης της συντήρησης, της επιθεώρησης, του παροπλισμού), συμπεριλαμβανομένων πιθανών δευτερεύουσας σημασίας ατυχών περιστατικών που δύναται να διατηρηθούν υπό έλεγχο, ήτοι κατά την κανονική λειτουργία και τα αναμενόμενα λειτουργικά συμβάντα·

(98) Προβλεπόμενη δόση: η δόση που αναμένεται να λαμβανόταν εάν δεν είχαν ληφθεί μέτρα προστασίας·

(99) Ποιοτικός έλεγχος: το σύνολο των λειτουργιών (προγραμματισμός, συντονισμός, εφαρμογή) που αποσκοπούν στη διατήρηση ή τη βελτίωση της ποιότητας. Περιλαμβάνει την παρακολούθηση, την αξιολόγηση και τη διατήρηση στα απαιτούμενα επίπεδα όλων των χαρακτηριστικών επιδόσεων του εξοπλισμού που είναι δυνατόν να οριστούν, να μετρηθούν και να ελεγχθούν·

(100) Στρατηγική αντιμετώπισης: ένα σύνολο διαφόρων μέτρων προστασίας για την αντιμετώπιση υποθετικών ή πραγματικών περιστατικών για τη διαχείριση μιας κατάστασης έκθεσης έκτακτης ανάγκης σύμφωνα με τους δηλωθέντες στόχους. Στο πλαίσιο ενός σχεδίου αντιμετώπισης έκτακτης ανάγκης, θεσπίζονται στρατηγικές αντιμετώπισης για κάθε υποθετικό περιστατικό και σενάριο.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ III

ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΚΤΙΝΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

Άρθρο 5

Γενικές αρχές

Τα κράτη μέλη θεσπίζουν νομικές απαιτήσεις και ένα κατάλληλο καθεστώς κανονιστικού ελέγχου το οποίο αντανακλά, για κάθε κατάσταση έκθεσης, ένα σύστημα ακτινοπροστασίας βάσει των ακόλουθων αρχών της αιτιολόγησης, της βελτιστοποίησης και του περιορισμού των δόσεων:

α) αιτιολογία: οι αποφάσεις για την εισαγωγή ή μεταβολή μιας πηγής ακτινοβολίας, μιας οδού έκθεσης ή των πραγματικών εκθέσεων πρέπει να είναι αιτιολογημένες υπό την έννοια ότι οι εν λόγω αποφάσεις λαμβάνονται με πρόθεση να εξασφαλιστεί ότι το ατομικό ή κοινωνικό όφελος που προκύπτει από αυτές αντισταθμίζει τη βλάβη που δύναται να προκαλέσουν·

β) βελτιστοποίηση: σε κάθε κατάσταση έκθεσης, η ακτινοπροστασία πρέπει να βελτιστοποιείται με σκοπό τη διατήρηση του μεγέθους και της πιθανότητας έκθεσης και του αριθμού των εκτιθέμενων ατόμων στα κατώτερα ευλόγως εφικτά επίπεδα, λαμβάνοντας υπόψη οικονομικούς και κοινωνικούς παράγοντες, μέσω των οποίων η βελτιστοποίηση της προστασίας των ατόμων που υφίστανται έκθεση για ιατρικούς λόγους θα είναι ανάλογη του ιατρικού σκοπού της έκθεσης, όπως περιγράφεται στο άρθρο 55. Η αρχή αυτή εφαρμόζεται ως προς την ενεργό δόση καθώς και ως προς τις δόσεις στα όργανα, ως ένα μέτρο προφύλαξης που διατηρεί τις αβεβαιότητες σχετικά με τη βλάβη στην υγεία κάτω από το καθορισμένο όριο, για προσδιοριστικά αποτελέσματα·

γ) περιορισμός των δόσεων: σε προγραμματισμένες καταστάσεις έκθεσης, το σύνολο των δόσεων σε ένα άτομο από κάθε ρυθμιζόμενη πηγή ακτινοβολίας δεν δύναται να υπερβαίνει τα προβλεπόμενα όρια δόσεων για επαγγελματική έκθεση ή έκθεση του κοινού. Τα όρια δόσεων δεν ισχύουν στην περίπτωση εκθέσεων για ιατρικούς λόγους.

Σημείο 1

εργαλεία βελτιστοποίησησ

Άρθρο 6

Περιορισμοί δόσης σχετικά με την επαγγελματική έκθεση και την έκθεση του πληθυσμού

1. Στην περίπτωση επαγγελματικής έκθεσης, θεσπίζεται περιορισμός δόσης ως ένα πρακτικό εργαλείο βελτιστοποίησης που χρησιμοποιείται από την επιχείρηση υπό τη γενική εποπτεία των αρμόδιων αρχών. Στην περίπτωση εξωτερικών εργαζομένων, ο περιορισμός δόσης θεσπίζεται με τη συνεργασία εργοδότη και επιχείρησης.

2. Για την έκθεση του κοινού, προσδιορίζεται περιορισμός δόσης για την ατομική δόση που λαμβάνουν άτομα του πληθυσμού από τη προγραμματισμένη λειτουργία μιας προκαθορισμένης πηγής ακτινοβολίας. Οι αρμόδιες αρχές καθορίζουν τον περιορισμό έτσι ώστε να εξασφαλίζουν συμμόρφωση με το όριο δόσεων για το σύνολο των δόσεων που λαμβάνει το ίδιο άτομο από όλες τις εγκεκριμένες πρακτικές.

3. Όσον αφορά τις πιθανές εκθέσεις, η βελτιστοποίηση περιλαμβάνει την κατάλληλη διαχείριση της ασφάλειας των πηγών και των εγκαταστάσεων. Κατά περίπτωση, δύναται να θεσπίζονται περιορισμοί του κινδύνου.

4. Οι περιορισμοί δόσης θεσπίζονται αναφορικά με την ατομική ενεργό ή ισοδύναμη δόση κατά τη διάρκεια ενός έτους ή άλλης κατάλληλης βραχύτερης περιόδου.

5. Στην περίπτωση θέσπισης περιορισμών δόσης για τον περιορισμό τυχόν παρατεταμένης συσσωρευμένης έκθεσης, οι περιορισμοί θεσπίζονται βάσει της ετήσιας ενεργού δόσης ή της ισοδύναμης δόσης σε ένα όργανο.

Άρθρο 7

Περιορισμοί δόσης σχετικά με την έκθεση για ιατρικούς λόγους

Περιορισμοί δόσης δεν εφαρμόζονται στην περίπτωση έκθεσης ασθενών για ιατρικούς λόγους.

Για τους παρέχοντες φροντίδα, καθώς και για τους εθελοντές που συμμετέχουν σε ιατρική και βιοϊατρική έρευνα (οι οποίοι δεν αναμένεται να έχουν κανένα άμεσο ιατρικό όφελος από την έκθεση), θεσπίζονται περιορισμοί δόσης βάσει της ατομικής δόσης, υπέρβαση της οποίας δεν είναι πιθανό να γίνει κατά τη περίοδο εκτέλεσης της εν λόγω εξέτασης, θεραπείας ή του ερευνητικού έργου.

Άρθρο 8

Επίπεδα αναφοράς

1. Θεσπίζονται επίπεδα αναφοράς για τις υφιστάμενες καταστάσεις έκθεσης και τις καταστάσεις έκθεσης έκτακτης ανάγκης ως το όριο της ενεργού δόσης ή της δόσης σε όργανο πάνω από το οποίο κρίνεται ακατάλληλη η έκθεση σε υφιστάμενες καταστάσεις έκθεσης και σε καταστάσεις έκθεσης έκτακτης ανάγκης.

2. Θα σχεδιαστούν και θα εφαρμοστούν βελτιστοποιημένες στρατηγικές προστασίας με στόχο τη μείωση των ατομικών δόσεων κάτω από τα επίπεδα αναφοράς. Οι επιλεγμένες για τα επίπεδα αναφοράς τιμές εξαρτώνται από το είδος της κατάστασης έκθεσης.

3. Η βελτιστοποίηση της προστασίας δίνει προτεραιότητα σε εκθέσεις άνω του επιπέδου αναφοράς. Οι επιλογές των επιπέδων αναφοράς λαμβάνουν υπόψη τις απαιτήσεις ακτινοπροστασίας και κοινωνικά κριτήρια.

4. Η επιλογή των επιπέδων αναφοράς για την ενεργό δόση λαμβάνει υπόψη τις τρεις ζώνες επιπέδων αναφοράς που ορίζονται στο σημείο 1 του παραρτήματος Ι.

Σημείο 2

Περιορισμός των δόσεων

Άρθρο 9

Όριο ηλικίας για τους εκτιθέμενους εργαζομένους

Με την επιφύλαξη του άρθρου 12 παράγραφος 2, σε άτομα ηλικίας κάτω των 18 ετών δεν δύναται να ανατίθεται εργασία η οποία θα μπορούσε να τους καταστήσει εκτιθέμενους εργαζομένους.

Άρθρο 10

Όρια δόσεων για την επαγγελματική έκθεση

1. Το όριο της ενεργού δόσης για επαγγελματική έκθεση είναι 20 mSv ανά έτος. Ωστόσο, σε ειδικές περιπτώσεις ή για συγκεκριμένες καταστάσεις έκθεσης που προσδιορίζονται στην εθνική νομοθεσία, δύναται να επιτραπεί για ένα μεμονωμένο έτος υψηλότερη ενεργός δόση έως 50 mSv ανά έτος, εφόσον η μέση δόση κατά τη διάρκεια πέντε συνεχόμενων ετών δεν υπερβαίνει τα 20 mSv ανά έτος.

Στην περίπτωση εργαζομένων έκτακτης ανάγκης, δύναται να επιτραπεί υψηλότερη ενεργός δόση, σύμφωνα με το άρθρο 52.

2. Πέραν των ορίων της ενεργού δόσης της παραγράφου 1, ισχύουν τα ακόλουθα όρια ισοδύναμης δόσης:

α) το όριο της ισοδύναμης δόσης για τους φακούς των οφθαλμών είναι 20 mSv ανά έτος ή, κατά περίπτωση, η ίδια τιμή που προσδιορίζεται για το όριο της ενεργού δόσης·

β) το όριο ισοδύναμης δόσης για το δέρμα είναι 500 mSv ανά έτος· το όριο αυτό ισχύει για τη μέση δόση οποιασδήποτε επιφάνειας 1 cm², ανεξάρτητα από την εκτιθέμενη περιοχή·

γ) το όριο ισοδύναμης δόσης για τα χέρια, τους βραχίονες, τα πόδια και τους αστραγάλους είναι 500 mSv ανά έτος.

Άρθρο 11

Προστασία εγκύων

1. Μόλις η έγκυος ενημερώσει την επιχείρηση, σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία ή/και πρακτική, για την κατάστασή της, το κυοφορούμενο παιδί απολαύει προστασίας ανάλογης με αυτήν που παρέχεται στο κοινό. Ως εκ τούτου, οι συνθήκες απασχόλησης για την έγκυο θα είναι τέτοιες ώστε η ισοδύναμη δόση στο κυοφορούμενο να είναι στα κατώτερα ευλόγως εφικτά επίπεδα και να μην υπερβαίνουν το 1 mSv κατά τη διάρκεια τουλάχιστον της υπόλοιπης εγκυμοσύνης.

2. Από τη στιγμή που η γαλουχούσα γυναίκα ενημερώσει την επιχείρηση για την κατάστασή της, δεν απασχολείται πλέον σε εργασία η οποία συνεπάγεται σημαντικό κίνδυνο σωματικής ραδιενεργού μόλυνσης.

Άρθρο 12

Όρια δόσεων για τους μαθητευομένους και τους σπουδαστές

1. Για τους μαθητευομένους ηλικίας 18 ετών και άνω και για τους σπουδαστές ηλικίας 18 ετών και άνω, οι οποίοι, κατά τις σπουδές τους, είναι υποχρεωμένοι να χρησιμοποιούν πηγές ακτινοβολίας, τα όρια δόσεων συμπίπτουν με εκείνα του άρθρου 10 για τους εκτιθέμενους εργαζομένους.

2. Για τους μαθητευομένους ηλικίας 16 έως 18 ετών και για τους σπουδαστές ηλικίας 16 έως 18 ετών οι οποίοι, κατά τις σπουδές τους, είναι υποχρεωμένοι να χρησιμοποιούν πηγές ακτινοβολίας, το ετήσιο όριο για την ενεργό δόση είναι ίσο με 6 mSv.

Πέραν των ορίων της ενεργού δόσης της πρώτης υποπαραγράφου, ισχύουν τα ακόλουθα όρια ισοδύναμης δόσης:

α) το όριο ισοδύναμης δόσης για τους φακούς των οφθαλμών είναι 20 mSv ανά έτος·

β) το όριο ισοδύναμης δόσης για το δέρμα είναι 150 mSv ανά έτος κατά μέσο όρο για οποιαδήποτε επιφάνεια 1 cm² δέρματος, ανεξάρτητα από την εκτιθέμενη περιοχή·

γ) το όριο ισοδύναμης δόσης για τα χέρια, τους βραχίονες, τα πόδια και τους αστραγάλους είναι 150 mSv ανά έτος.

3. Για τους μαθητευομένους και σπουδαστές που δεν υπάγονται στις διατάξεις των παραγράφων 1 και 2, τα όρια δόσεων είναι ίσα με τα όρια δόσης που καθορίζονται στο άρθρο 13 για το κοινό.

Άρθρο 13

Όρια δόσεων για την έκθεση του κοινού

1. Το όριο της ενεργού δόσης για την έκθεση του κοινού είναι 1 mSv ανά έτος.

2. Πέραν του ορίου δόσης της παραγράφου 1, ισχύουν τα ακόλουθα όρια ισοδύναμης δόσης:

α) το όριο ισοδύναμης δόσης για τους φακούς των οφθαλμών είναι 15 mSv ανά έτος·

β) το όριο ισοδύναμης δόσης για το δέρμα είναι 50 mSv ανά έτος κατά μέσο όρο για οποιαδήποτε επιφάνεια 1 cm² δέρματος, ανεξάρτητα από την εκτιθέμενη περιοχή.

Άρθρο 14

Εκτίμηση της ενεργού και της ισοδύναμης δόσης

Για την εκτίμηση της ενεργού και της ισοδύναμης δόσης χρησιμοποιούνται οι ακόλουθες τιμές και σχέσεις:

α) για την εξωτερική ακτινοβολία, χρησιμοποιούνται οι τιμές και σχέσεις που ορίζονται στη δημοσίευση αριθ. 103 της Διεθνούς Επιτροπής Ακτινοπροστασίας για την εκτίμηση της ενεργού και της ισοδύναμης δόσης.

β) για την εσωτερική έκθεση από ραδιονουκλεΐδιο ή μείγμα ραδιονουκλεϊδίων, χρησιμοποιούνται οι τιμές και σχέσεις που ορίζονται στη δημοσίευση αριθ. 103 της Διεθνούς Επιτροπής Ακτινοπροστασίας και οι συντελεστές δόσης κατάποσης και εισπνοής που ορίζονται στη δημοσίευση αριθ. 72 της Διεθνούς Επιτροπής Ακτινοπροστασίας για την εκτίμηση της δεσμευθείσας ενεργού δόσης.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV

ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ, ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΚΑΙ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΚΤΙΝΟΒΟΛΙΑ

Άρθρο 15

Γενικές ευθύνες για την εκπαίδευση, την κατάρτιση και την παροχή πληροφοριών

1. Τα κράτη μέλη θεσπίζουν επαρκές νομοθετικό και διοικητικό πλαίσιο για την παροχή κατάλληλης εκπαίδευσης, κατάρτισης και ενημέρωσης για την ακτινοπροστασία σε όλα τα άτομα τα καθήκοντα των οποίων απαιτούν συγκεκριμένες ικανότητες σχετικά με την προστασία από την ακτινοβολία. Η κατάρτιση, η επανακατάρτιση και η ενημέρωση των σχετικών ατόμων επαναλαμβάνεται ανά διαστήματα και τεκμηριώνεται.

2. Τα κράτη μέλη θεσπίζουν εκπαίδευση, κατάρτιση και επανακατάρτιση που επιτρέπει την αναγνώριση εμπειρογνωμόνων ακτινοπροστασίας, ιατροφυσικών εμπειρογνωμόνων, υγειονομικών υπηρεσιών εργασίας και υπηρεσιών δοσιμετρίας.

Άρθρο 16

Κατάρτιση εκτιθέμενων εργαζομένων, μαθητευόμενων και σπουδαστών και παρεχόμενες πληροφορίες

1. Τα κράτη μέλη απαιτούν από την επιχείρηση ή τον εργοδότη να ενημερώνει τους εκτιθέμενους εργαζομένους, μαθητευόμενους και σπουδαστές που υφίστανται επαγγελματική έκθεση σχετικά με τα ακόλουθα:

α) τους κινδύνους για την υγεία που απορρέουν από την εργασία τους,

β) τις γενικές διαδικασίες ακτινοπροστασίας και τις προφυλάξεις που πρέπει να λαμβάνονται, και ιδίως αυτές που σχετίζονται με τις συνθήκες λειτουργίας και εργασίας τόσο για την πρακτική εν γένει όσο και για κάθε τύπο θέσης ή εργασίας όπου μπορεί να τοποθετηθούν,

γ) τα σχέδια και τις διαδικασίες αντιμετώπισης έκτακτης ανάγκης,

δ) τη σημασία της τήρησης των τεχνικών, ιατρικών και διοικητικών απαιτήσεων.

2. Τα κράτη μέλη απαιτούν από την επιχείρηση ή τον εργοδότη να ενημερώνει τις γυναίκες για τη σημασία που έχει το να δηλώνουν εγκαίρως τυχόν εγκυμοσύνη δεδομένων των κινδύνων έκθεσης για το κυοφορούμενο και του κινδύνου μόλυνσης του βρέφους λόγω της πρόσληψης ραδιονουκλεϊδίων.

3. Τα κράτη μέλη απαιτούν από την επιχείρηση ή τον εργοδότη να παρέχει κατάλληλα προγράμματα κατάρτισης και ενημέρωσης για την ακτινοπροστασία στο προσωπικό της/του.

4. Πέραν της ενημέρωσης και της κατάρτισης στο πεδίο της ακτινοπροστασίας, όπως προβλέπεται στις παραγράφους 1, 2 και 3, κάθε επιχείρηση που είναι υπεύθυνη για κλειστές πηγές υψηλής ραδιενέργειας εξασφαλίζει ότι η εν λόγω κατάρτιση περιλαμβάνει συγκεκριμένες απαιτήσεις για την ασφαλή διαχείριση και την ασφάλεια των κλειστών πηγών ραδιενέργειας ώστε να προετοιμάζει τους συναφείς εργαζομένους επαρκώς για κάθε περιστατικό που επηρεάζει την ασφάλειά τους ή την ακτινοπροστασία άλλων ατόμων. Η ενημέρωση και η κατάρτιση πρέπει να δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στις απαραίτητες απαιτήσεις ασφαλείας και να περιέχουν συγκεκριμένες πληροφορίες για τις πιθανές συνέπειες της απώλειας του ελέγχου των κλειστών πηγών υψηλής ραδιενέργειας.

Άρθρο 17

Ενημέρωση και κατάρτιση εργαζομένων ενδεχομένως εκτιθέμενων σε έκθετες πηγές

Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι η διοίκηση και οι εργαζόμενοι σε εγκαταστάσεις όπου είναι πολύ πιθανόν να υπάρχουν έκθετες πηγές ή να τυγχάνουν επεξεργασίας σε ιδιαιτέρως μεγάλους χώρους συγκέντρωσης παλαιοσιδηρικών και μεγάλες εγκαταστάσεις ανακύκλωσης παλαιοσιδηρικών και σε σημαντικά κομβικά σημεία διέλευσης:

α) ενημερώνονται για την πιθανότητα να βρεθούν αντιμέτωποι με πηγή·

β) λαμβάνουν οδηγίες και κατάρτιση για την οπτική ανίχνευση των πηγών και των δοχείων εγκλωβισμού τους·

γ) ενημερώνονται για τα βασικά στοιχεία σχετικά με τις ιονίζουσες ακτινοβολίες και τις επιπτώσεις τους·

δ) ενημερώνονται σχετικά με τα συστήματα ανίχνευσης·

ε) ενημερώνονται και λαμβάνουν κατάρτιση για τα μέτρα που πρέπει να λαμβάνονται επί τόπου σε περίπτωση ανίχνευσης ή υποψίας ανίχνευσης πηγής.

Άρθρο 18

Ενημέρωση και κατάρτιση των εργαζομένων έκτακτης ανάγκης

1. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι οι εργαζόμενοι έκτακτης ανάγκης και οποιαδήποτε άλλα άτομα που δύναται να συμμετέχουν στην οργάνωση της υποστήριξης έκτακτης ανάγκης σε περίπτωση ενός περιστατικού έκτακτης ανάγκης λόγω ακτινοβολίας λαμβάνουν επαρκείς και τακτικά επικαιροποιημένες πληροφορίες σχετικά με τους κινδύνους που δύναται να ενέχει η παρέμβασή τους για την υγεία τους και για τα μέτρα προφύλαξης που θα πρέπει να λαμβάνουν. Η ενημέρωση αυτή λαμβάνει υπόψη τις διάφορες περιπτώσεις έκτακτου κινδύνου που είναι δυνατό να ανακύψουν.

2. Μόλις λάβει χώρα κάποια κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω ακτινοβολίας, οι πληροφορίες που αναφέρονται στην παράγραφο 1 συμπληρώνονται αναλόγως βάσει των συγκεκριμένων περιστάσεων.

3. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι οι εργαζόμενοι έκτακτης ανάγκης εκπαιδεύονται τακτικά όπως προβλέπεται στο σύστημα διαχείρισης έκτακτης ανάγκης που αναφέρεται στο άρθρο 97. Κατά περίπτωση, η εν λόγω κατάρτιση περιλαμβάνει πρακτικές ασκήσεις.

4. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι, πέραν της κατάρτισης για την αντιμετώπιση έκτακτων περιστατικών που αναφέρεται στην παράγραφο 3 του παρόντος άρθρου, ο οργανισμός που είναι υπεύθυνος για την προστασία των εργαζομένων έκτακτης ανάγκης, όπως προβλέπεται στο άρθρο 30 παράγραφος 1 στοιχείο β), παρέχει στους εν λόγω εργαζομένους κατάλληλη εκπαίδευση και ενημέρωση για την ακτινοπροστασία.

Άρθρο 19

Εκπαίδευση, ενημέρωση και κατάρτιση στο πεδίο της έκθεσης για ιατρικούς λόγους.

1. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι οι ιατροί και τα άτομα που συμμετέχουν στις πρακτικές πτυχές διαδικασιών έκθεσης για ιατρικούς λόγους έχουν λάβει επαρκή εκπαίδευση, ενημέρωση και θεωρητική και πρακτική κατάρτιση για τη διενέργεια ιατρικών ακτινολογικών πρακτικών, καθώς και σχετικές γνώσεις ακτινοπροστασίας.

Για το σκοπό αυτό, τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε να καταρτίζονται κατάλληλα προγράμματα σπουδών και αναγνωρίζουν τα αντίστοιχα διπλώματα, πιστοποιητικά ή τυπικά προσόντα.

2. Τα άτομα που συμμετέχουν στα σχετικά προγράμματα κατάρτισης δύναται να συμμετέχουν σε πρακτικές πτυχές των διαδικασιών έκθεσης για ιατρικούς λόγους όπως προβλέπεται στο άρθρο 56 παράγραφος 4.

3. Τα κράτη μέλη