Πρόταση στο Συμβούλιο για κοινή δράση βάσει του άρθρου Κ.3 παράγραφος 2 στοιχείο β) της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση σχετικά με την προσωρινή προστασία των παρά τη θέλησή τους μετακινούμενων ατόμων (97/C 106/07) COM(97) 93 τελικό - 97/0081(CNS)

(Υποβλήθηκε από την Επιτροπή στις 20 Μαρτίου 1997)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση, και ιδίως το άρθρο Κ.3 παράγραφος 2 στοιχείο β),

την πρόταση της Επιτροπής,

τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

Εκτιμώντας:

ότι, σύμφωνα με το άρθρο Κ.1 σημείο 1 της συνθήκης, η πολιτική ασύλου θεωρείται ως θέμα κοινού ενδιαφέροντος από τα κράτη μέλη 7

ότι, σύμφωνα με το άρθρο Κ.2 της συνθήκης, πρέπει να τηρείται σε όλες τις καταστάσεις η αρχή της μη απέλασης και μη επαναπροώθησης, η οποία κατοχυρώνεται από τη σύμβαση περί του καθεστώτος των προσφύγων της 28ης Ιουλίου 1951 και την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την προστασία των δικαιωμάτων του ανθρώπου της 4ης Νοεμβρίου 1950 7

ότι ο αριθμός των παρά τη θέλησή τους μετακινούμενων ατόμων στην Ευρώπη έχει αυξηθεί δραματικά κατά τα τελευταία έτη 7

ότι τα κράτη μέλη και τα όργανα της Ένωσης έχουν επανειλημμένα εκφράσει τους φόβους τους για την κατάσταση των παρά τη θέλησή τους μετακινούμενων ατόμων, ιδιαίτερα στο πόρισμα για τα παρά τη θέλησή τους μετακινούμενα άτομα από την πρώην Γιουγκοσλαβία, το οποίο ψηφίστηκε από τους αρμόδιους για τη μετανάστευση υπουργούς στη συνεδρίασή τους στο Λονδίνο την 30ή Νοεμβρίου και την 1η Δεκεμβρίου 1992, στο ψήφισμα για ορισμένες κοινές κατευθυντήριες γραμμές όσον αφορά την αποδοχή ιδιαίτερα ευάλωτων ομάδων ατόμων από την πρώην Γιουγκοσλαβία, το οποίο ψηφίστηκε από τους αρμόδιους για τη μετανάστευση υπουργούς στη συνεδρίασή τους στην Κοπεγχάγη την 1η και 2α Ιουνίου 1993, στην ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για τις πολιτικές μετανάστευσης και ασύλου (1) και στο ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με την ανακοίνωση της Επιτροπής για τις πολιτικές μετανάστευσης και ασύλου (2) 7

ότι το Συμβούλιο ενέκρινε στις 25 Σεπτεμβρίου 1995 ψήφισμα για την κατανομή των βαρών υποδοχής και προσωρινής διαμονής των παρά τη θέλησή τους μετακινούμενων ατόμων (3), και στις 4 Μαρτίου 1996, απόφαση περί διαδικασίας συναγερμού και επείγοντος για την κατανομή των βαρών της υποδοχής και προσωρινής διαμονής των παρά τη θέλησή τους μετακινουμένων ατόμων (4) 7

ότι το Συμβούλιο αναγνώρισε στο προαναφερόμενο ψήφισμα ότι, σε περιπτώσεις κατά τις οποίες παρατηρείται ή ενδέχεται να παρατηρηθεί μαζική συρροή των παρά τη θέλησή τους μετακινούμενων ατόμων στην επικράτεια κράτους μέλους, απαιτείται ταχεία και συντονισμένη δράση προκειμένου να αποσοβηθεί σοβαρός κίνδυνος της ζωής των συγκεκριμένων ατόμων 7

ότι αυτή η συντονισμένη προσέγγιση πρέπει να καταδεικνύει την υπάρχουσα αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών μελών και να αντανακλά την ανθρωπιστική παράδοση της Ευρώπης, εξασφαλίζοντας κατ' αυτόν τον τρόπο για όλα τα χρήζοντα διεθνούς προστασίας άτομα, τα οποία υπάγονται στη δικαιοδοσία τους, μεταχείριση αντάξια της ανθρώπινης αξιοπρέπειας 7

ότι είναι ως εκ τούτου απαραίτητο να ληφθεί απόφαση για την εγκαθίδρυση συστήματος προσωρινής προστασίας σε ειδικές καταστάσεις στο επίπεδο της Ένωσης 7

ότι είναι επίσης απαραίτητο να καθοριστεί το ελάχιστο περιεχόμενο των δικαιωμάτων που συνδέονται με τη νομική κατάσταση των παρά τη θέλησή τους μετακινούμενων ατόμων, τα οποία θα τίθενται υπό ένα τέτοιο σύστημα προσωρινής προστασίας 7

ότι οι αποφάσεις για την εγκαθίδρυση ειδικών συστημάτων προσωρινής προστασίας κατ' εφαρμογήν αυτής της κοινής δράσης πρέπει να λαμβάνονται με ειδική πλειοψηφία,

ΘΕΣΠΙΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΚΟΙΝΗ ΔΡΑΣΗ:

Άρθρο 1

Ορισμοί

Για τους σκοπούς της παρούσας κοινής δράσης:

α) ως «σύστημα προσωρινής προστασίας» νοείται το σύστημα, το οποίο προσφέρει, βάσει της παρούσας κοινής δράσης, προστασία προσωρινού χαρακτήρα σε άτομα χρήζοντα διεθνούς προστασίας 7

β) ως «άτομα χρήζοντα διεθνούς προστασίας» νοούνται οι υπήκοοι τρίτων χωρών ή οι απάτριδες, οι οποίοι εγκατέλειψαν τη χώρα κατοικίας τους και των οποίων η επιστροφή υπό ασφαλείς και ανθρώπινες συνθήκες είναι αδύνατη ενόψει της επικρατούσας σε αυτή τη χώρα κατάστασης, ιδιαίτερα:

- άτομα τα οποία ετράπησαν σε φυγή από περιοχές στις οποίες σημειώνονται ένοπλες συγκρούσεις και διαρκείς βιαιοπραγίες,

- άτομα τα οποία διέτρεξαν ή διατρέχουν σοβαρό κίνδυνο να εκτεθούν σε συστηματικές ή εκτεταμένες προσβολές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων των ομάδων που εξαναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις κατοικίες τους μέσω εκστρατειών για εθνικές ή θρησκευτικές διώξεις και

- άτομα τα οποία, για άλλους λόγους που έχουν σχέση με την προσωπική τους κατάσταση, θεωρούνται ως χρήζοντα διεθνούς προστασίας 7

γ) ως «μαζική συρροή άτομων χρηζόντων διεθνούς προστασίας» νοείται είτε ο σημαντικός αριθμός αφίξεων στην Ένωση ατόμων τα οποία διατείνονται ότι χρήζουν διεθνούς προστασίας, είτε η μεγάλη πιθανότητα να δημιουργηθεί σύντομα τέτοια κατάσταση 7

δ) «Σύμβαση της Γενεύης» είναι η Σύμβαση περί του καθεστώτος των προσφύγων της 28ης Ιουλίου 1951, όπως τροποποιήθηκε από το Πρωτόκολλο της Νέας Υόρκης της 31ης Ιανουαρίου 1967 7

ε) ως «αναγνωρισμένοι πρόσφυγες» νοούνται τα άτομα που έχουν υπαχθεί στο καθεστώς του πρόσφυγα σύμφωνα με τη Σύμβαση της Γενεύης.

Άρθρο 2

Γενικές διατάξεις

1. Η παρούσα κοινή δράση δεν έχει εφαρμογή σε άτομα που έχουν γίνει δεκτά από κράτη μέλη στο πλαίσιο εθνικών συστημάτων προσωρινής προστασίας τα οποία έχουν εγκαθιδρυθεί πριν από την έναρξη ισχύος της παρούσας κοινής δράσης.

2. Τα κράτη μέλη εφαρμόζουν τις διατάξεις της παρούσας κοινής δράσης χωρίς διάκριση λόγω φυλής, θρησκεύματος ή ιθαγενείας.

3. Η παρούσα κοινή δράση δεν θίγει το δικαίωμα των κρατών μελών να παρέχουν ευνοϊκότερες συνθήκες στα άτομα που χρήζουν διεθνούς προστασίας.

Άρθρο 3

Η εγκαθίδρυση συστημάτων προσωρινής προστασίας

1. Σε περιπτώσεις μαζικής συρροής ατόμων χρηζόντων διεθνούς προστασίας, το Συμβούλιο, αφού εξετάσει κατά πόσον παρέχεται ικανοποιητική προστασία στην περιοχή της καταγωγής, αποφασίζει την εγκαθίδρυση του συστήματος προσωρινής προστασίας σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 12 παράγραφος 1.

2. Η απόφαση που αναφέρεται στην παράγραφο 1 καθορίζει τις ειδικές ομάδες ατόμων στις οποίες εφαρμόζεται το σύστημα προσωρινής προστασίας και τη διάρκειά του.

Άρθρο 4

Επανεξέταση ή/και σταδιακή κατάργηση του συστήματος προσωρινής προστασίας

Κάθε έτος, και τουλάχιστον έξι μήνες πριν από τη λήξη συστήματος προσωρινής προστασίας, η Επιτροπή υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο έκθεση για την κατάσταση στη χώρα καταγωγής και την εφαρμογή του συστήματος προσωρινής προστασίας από τα κράτη μέλη, καθώς και για τις οικονομικές επιπτώσεις του.

Υπό το φως αυτής της έκθεσης, και τουλάχιστον τρεις μήνες πριν από τη λήξη ενός συστήματος προσωρινής προστασίας, το Συμβούλιο αποφασίζει, σύμφωνα με την προβλεπόμενη στο άρθρο 12 παράγραφος 1, διαδικασία:

- την επανεξέταση της απόφασης που ελήφθη σύμφωνα με το άρθρο 3

ή

- τη σταδιακή κατάργηση του συστήματος προσωρινής προστασίας και την επιστροφή των συγκεκριμένων ατόμων στη χώρα καταγωγής, εφόσον η κατάσταση της χώρας αυτής επιτρέπει την ασφαλή επιστροφή υπό ανθρώπινες συνθήκες.

Κατά τη διοργάνωση της επιστροφής, δίνεται προτεραιότητα στην προώθηση του εθελοντικού επαναπατρισμού, σε στενή συνεργασία με τους αρμόδιους διεθνείς οργανισμούς και ιδιαίτερα με την Ύπατη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τους πρόσφυγες.

Άρθρο 5

Συνδρομή σε ιδιαίτερα θιγόμενα κράτη μέλη

Με βάση την έκθεση της Επιτροπής που αναφέρεται στο άρθρο 4, το Συμβούλιο εξετάζει με ποιον τρόπο μπορεί να παρασχεθεί καλύτερα συνδρομή στα κράτη μέλη τα οποία θίγονται ιδιαιτέρως από τη μαζική συρροή ατόμων χρηζόντων διεθνούς προστασίας.

Άρθρο 6

Άδεια διαμονής

Τα κράτη μέλη χορηγούν άδεια διαμονής στους δικαιούχους του συστήματος προσωρινής προστασίας κατά τη διάρκεια ισχύος του συστήματος.

Άρθρο 7

Επανένωση των μελών της οικογενείας

1. Τα κράτη μέλη φροντίζουν ώστε οι δικαιούχοι του συστήματος προσωρινής προστασίας να έχουν το δικαίωμα επανένωσης των μελών της οικογενείας τους σε σχέση με τους/τις συζύγους τους και τα ανήλικα συντηρούμενα τέκνα τους.

2. Κατά τη λήψη απόφασης σχετικά με την επανένωση των μελών της οικογένειας, η απουσία εγγράφων αποδεικτικών στοιχείων όσον αφορά τον γάμο ή τη γονική σχέση δεν αποτελεί καθεαυτή εμπόδιο. Όλα τα σχετικά περιστατικά και οι συνθήκες λαμβάνονται υπόψη προκειμένου να αξιολογηθεί το κύρος οιουδήποτε αποδεικτικού στοιχείου και η αξιοπιστία των δηλώσεων του αιτούντος.

Άρθρο 8

Απασχόληση και κοινωνική ασφάλιση

Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι στους δικαιούχους του συστήματος προσωρινής προστασίας χορηγείται άδεια άσκησης προσοδοφόρας δραστηριότητας. Θα πρέπει να υπάρχει ίση μεταχείριση μεταξύ δικαιούχων ενός συστήματος προσωρινής προστασίας και ατόμων στα οποία έχει αναγνωριστεί η ιδιότητα το πρόσφυγα, όσον αφορά τις αποδοχές, την κοινωνική ασφάλιση και τις λοιπές συνθήκες εργασίας.

Άρθρο 9

Στέγαση, κοινωνικές παροχές και εκπαίδευση

1. Τα κράτη μέλη καταβάλλουν προσπάθειες ώστε να εξασφαλίζουν στέγη στους δικαιούχους του συστήματος προσωρινής προστασίας, ισότιμη με εκείνη που παρέχεται στα αναγνωρισμένα ως πρόσφυγες άτομα. Σαν προσωρινό μέτρο όμως, μπορεί να τους προσφερθεί προσωρινή στέγη για περίοδο ενός έτους από την έναρξη του συστήματος προσωρινής προστασίας.

2. Τα κράτη μέλη κατοχυρώνουν ότι οι δικαιούχοι του συστήματος προσωρινής προστασίας τυγχάνουν κάθε απαραίτητης υποστήριξης, ιδιαίτερα όσον αφορά τη σίτιση και την ιατρική περίθαλψη. Στο μέτρο που οι δικαιούχοι προσωρινής προστασίας έχουν πρόσβαση σε προσοδοφόρα απασχόληση, κατά τον καθορισμό της έκτασης και του χαρακτήρα της υποστήριξης που πρέπει να τους παρασχεθεί, λαμβάνονται υπόψη οι δυνατότητές τους να εξασφαλίζουν οι ίδιοι τα προς το ζην.

3. Τα κράτη μέλη κατοχυρώνουν ότι οι δικαιούχοι προσωρινής προστασίας έχουν πρόσβαση στη δημόσια εκπαίδευση υπό τους ίδιους όρους με τους αναγνωρισμένους πρόσφυγες.

Άρθρο 10

Άσυλο

Η εξέταση αίτησης για χορήγηση ασύλου σύμφωνα με τη Σύμβαση της Γενεύης, η οποία υποβάλλεται από δικαιούχο προσωρινής προστασίας μπορεί να αναβληθεί καθ' όσο χρονικό διάστημα το Συμβούλιο δεν έχει εκδώσει απόφαση σχετικά με τη σταδιακή κατάργηση του συστήματος προσωρινής προστασίας, σύμφωνα με το άρθρο 4 δεύτερο εδάφιο αλλά όχι πέραν των πέντε ετών από την έναρξη του συστήματος προσωρινής προστασίας.

Άρθρο 11

Ρήτρες εξαίρεσης

Το ευεργέτημα της προσωρινής προστασίας δεν χορηγείται σε άτομα, για τα οποία υπάρχουν σοβαροί λόγοι να πιστεύεται ότι:

- έχουν διαπράξει έγκλημα κατά της ειρήνης, έγκλημα πολέμου ή έγκλημα κατά της ανθρωπότητας, κατά την έννοια των διεθνών συμφωνιών που έχουν συναφθεί για την αντιμετώπιση τέτοιων εγκλημάτων,

- έχουν διαπράξει σοβαρό αίκημα του κοινού ποινικού δικαίου εκτός της χώρας στην οποία καταφεύγουν, πριν από την αφιξή τους στην επικράτεια ενός εκ των κρατών μελών,

- είναι ένοχοι ενεργειών αντίθετων προς τους σκοπούς και τις αρχές των Ηνωμένων Εθνών.

Ένα κράτος μέλος μπορεί να αρνηθεί να χορηγήσει το ευεργέτημα της προσωρινής προστασίας σε άτομα για τα οποία ευλόγως πιστεύεται ότι αποτελούν κίνδυνο για την ασφάλεια αυτού του κράτους μέλους ή τα οποία, έχοντας καταδικαστεί τελεσίδικα για ιδιαίτερα σοβαρό αδίκημα, θεωρούνται ότι αποτελούν κίνδυνο για τους πολίτες αυτού του κράτους μέλους.

Άρθρο 12

Μέτρα εφαρμογής

1. Κατόπιν πρωτοβουλίας οποιουδήποτε κράτους μέλους ή της Επιτροπής, που μπορεί να ζητήσει τη γνώμη του Ύπατου Αρμοστή των Ηνωμένων Εθνών, το Συμβούλιο με ειδική πλειοψηφία, θεσπίζει τα μέτρα εφαρμογής της παρούσας κοινής δράσης που αναφέρονται στα άρθρα 3 και 4, για τους πρόσφυγες.

2. Τα μέτρα εφαρμογής που αναφέρονται στην παράγραφο 1 δημοσιεύονται στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

Άρθρο 13

Μακροπρόθεσμα μέτρα προστασίας

Εάν, μετά από περίοδο πέντε ετών από την έναρξη συστήματος προσωρινής προστασίας, το Συμβούλιο δεν έχει λάβει απόφαση για τη σταδιακή κατάργηση του συστήματος σύμφωνα με το άρθρο 4, τα κράτη μέλη οφείλουν να εξετάσουν κατά πόσον πρέπει να εισαχθούν πιο μακροπρόθεσμα μέτρα για τους δικαιούχους προσωρινής προστασίας.

Άρθρο 14

Τελική διάταξη

Η παρούσα κοινή δράση αρχίζει να ισχύει την ημερομηνία δημοσίευσής της στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

(1) COM(94) 23 τελικό της 23. 2. 1994.

(2) ΕΕ αριθ. C 269 της 16. 10. 1995, σ. 156.

(3) ΕΕ αριθ. C 262 της 7. 10. 1995, σ. 1.

(4) ΕΕ αριθ. L 63 της 13. 3. 1996, σ. 10.