Γνωμοδότηση για

- την πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τα κοινοτικά σχέδια και υποδείγματα, και

- την πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη νομική προστασία των σχεδίων και υποδειγμάτων

(95/C 110/05)

Στις 30 Μαΐου 1994, και σύμφωνα με το άρθρο 23 εδάφιο 2 του Εσωτερικού Κανονισμού, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση για την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα βιομηχανίας, εμπορίου, βιοτεχνίας και υπηρεσιών, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, επεξεργάσθηκε τη γνωμοδότησή του την 3η Φεβρουαρίου 1995 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Pardon.

Κατά την 323η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 22ας Φεβρουαρίου 1995), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε κατά πλειοψηψία και με 3 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

Eνώ είχε ανακοινωθεί ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα εξέδιδε γνώμη πριν από τη διάλυσή του, η ΟΚΕ, επιθυμώντας να εκδώσει γνωμοδότηση προηγουμένως, διαπίστωσε στην πρώτη γνωμοδότησή της () ότι θα έπρεπε να εκδοθεί άμεσα μία πρώτη επιμέρους αλλά οριστική γνωμοδότηση στην οποία θα εξετάζονταν μόνον τα ιδιαίτερα σημαντικά και επίμαχα θέματα.

Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή εξέτασε τις ακόλουθες διατάξεις της πρότασης κανονισμού :

- άρθρο 5 : έννοια του νέου σχεδίου ή υποδείγματος,

- άρθρο 6 : ατομικότητα του σχεδίου ή υποδείγματος,

- άρθρο 23 : « ρήτρα για τις επισκευές ».

Κατά την 317η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 6ης Ιουλίου 1994), η γνωμοδότηση αυτή υιοθετήθηκε.

Η πρόσθετη γνωμοδότηση θα έχει ως αντικείμενο τα υπόλοιπα ζητήματα που τίθενται από τις προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

2. Γενικά

2.1. Η Επιτροπή παρουσιάζει δύο έγγραφα : μία πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τα κοινοτικά σχέδια και υποδείγματα [έγγρ. COM(93) 342 τελικό της 3ης Δεκεμβρίου 1993] και μία πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη νομική προστασία των σχεδίων και υποδειγμάτων [έγγρ. COM(93) 344 τελικό της 3ης Δεκεμβρίου 1993].

3. Κανονισμός για τα κοινοτικά σχέδια ή υποδείγματα

3.1. Η πρόταση κανονισμού επιδιώκει ως προς τα βιομηχανικά σχέδια και υποδείγματα και τα προϊόντα που ενσωματώνουν βιομηχανικά σχέδια τη διασφάλιση της ελεύθερης κυκλοφορίας, τον ανόθευτο ανταγωνισμό και την κατάλληλη προστασία αυτής της μορφής βιομηχανικής και εμπορικής ιδιοκτησίας.

3.2. Σχέδια και υποδείγματα είναι χαρακτηριστικά της εμφάνισης που μπορούν να γίνουν αντιληπτά με τις ανθρώπινες αισθήσεις. Τα αισθητικά κριτήρια δεν διαδραματίζουν κανένα ρόλο.

3.3. Η αισθητική σημασία των σχεδίων και υποδειγμάτων αυξήθηκε σημαντικά την τελευταία δεκαετία. Οι καταναλωτές ζητούν προϊόντα όχι μόνο ανάλογα με τη χρήση τους αλλά και, ή μάλλον περισσότερο, ανάλογα με το σχέδιο τους.

3.4. Με την πρόταση κανονισμού επιδιώκεται να δημιουργηθεί ένα και μοναδικό κοινοτικό σύστημα το οποίο θα συνυπάρξει με τα διαφορετικά εθνικά συστήματα προστασίας που έχουν περιορισμένη εδαφικά ισχύ και επιβάλλουν στους χρήστες την υποχρέωση της πολλαπλής κοινοποίησης, της καταβολής διαφόρων τελών στα κράτη μέλη και μια απαραίτητη παρακολούθηση των διαφορετικών διατάξεων που ισχύουν στα διάφορα κράτη μέλη.

3.5. Η βιομηχανική αισθητική ποιότητας είναι ένα από τα κύρια πλεονεκτήματα των βιομηχανιών που είναι εγκατεστημένες στην Κοινότητα στον ανταγωνισμό τους με βιομηχανίες τρίτων χωρών οι οποίες συχνά έχουν χαμηλότερο εργατικό κόστος.

Τα σχέδια και υποδείγματα συχνά αναπαράγονται εύκολα, ενώ σε πολλές περιπτώσεις δεν απαιτείται τεχνογνωσία. Συνεπώς, η πρόταση κανονισμού ικανοποιεί το αίτημα των επιχειρηματιών για τη θέσπιση νομικών διατάξεων με τις οποίες να παρέχεται, τουλάχιστον, προστασία από σφετερισμούς σχεδίων και υποδειγμάτων.

Κατά την άποψη της Επιτροπής, οι στόχοι αυτοί επιτυγχάνονται μόνο με το νομικό μέσο του κανονισμού.

Για το κοινοτικό σύστημα προστασίας των σχεδίων και υποδειγμάτων προβλέπεται ένα διφασικό σύστημα με το οποίο καθιερώνεται, αφενός, προστασία που βασίζεται στην καταχώρηση και, αφετέρου, αυτοδίκαιη προστασία που επέρχεται από τη στιγμή που ένα σχέδιο και υπόδειγμα έχει καταστεί προσιτό στο κοινό.

3.6. Οι βασικές απαιτήσεις για την προστασία είναι το σχέδιο και υπόδειγμα να συνιστά καινοτομία και να έχει ατομικό χαρακτήρα, πράγμα που σημαίνει ότι το σχέδιο και υπόδειγμα, στα μάτια του ενημερωμένου χρήστη, διαφέρει από άλλα σχέδια και υποδείγματα που υπάρχουν στην αγορά.

Το μη καταχωρημένο κοινοτικό σχέδιο και υπόδειγμα παρέχει στο δικαιούχο προστασία κατά της αναπαραγωγής ενώ το καταχωρημένο κοινοτικό σχέδιο και υπόδειγμα παρέχει στο δικαιούχο γνήσιο αποκλειστικό δικαίωμα όσον αφορά τη χρήση του σχεδίου και υποδείγματος.

3.7. Προβλέπεται τριετής διάρκεια προστασίας για ένα μη καταχωρημένο κοινοτικό σχέδιο ή υπόδειγμα ενώ για ένα καταχωρημένο σχέδιο ή υπόδειγμα η προστασία αυτή είναι 5ετής και δύναται να παραταθεί κατ`ανώτατο όριο μέχρι 25 έτη.

3.8. Βάσει του σχεδίου κανονισμού της Επιτροπής, εξαιρούνται από την παροχή προστασίας διάρκειας 25 ετών τα ανταλλακτικά που χρησιμοποιούνται για επισκευές, για τα οποία παρέχεται προστασία τριετούς διάρκειας. Επίσης, για τα ακριβά και πολύπλοκα προϊόντα με μεγάλη διάρκεια χρήσεως, όπως τα αυτοκίνητα, στην περίπτωση των οποίων η προστασία του σχεδίου και υποδείγματος που συνδέεται με τα μεμονωμένα στοιχεία από τα οποία απαρτίζεται το πολύπλοκο προϊόν, μπορεί να δημιουργήσει μία πλήρως εξαρτημένη αγορά ανταλλακτικών, καθιερώνεται μία ρήτρα για τις επισκευές η οποία καθιστά δυνατή την αναπαραγωγή σχεδίων και υποδειγμάτων με σκοπό την παραγωγή ανταλλακτικών τρία έτη μετά τον χρόνο κατά τον οποίο τέθηκε για πρώτη φορά σε κυκλοφορία στην αγορά το προϊόν στο οποίο ενσωματώθηκε το σχέδιο ή υπόδειγμα. Συνεπώς, ο κατασκευαστής έχει αποκλειστικό δικαίωμα επί μία τριετία.

4. Οδηγία για τη νομική προστασία των σχεδίων και υποδειγμάτων

4.1. Το σύστημα κοινοτικής προστασίας τη θέσπιση του οποίου προβλέπει ο κανονισμός, δεν είναι δυνατό να αντικαταστήσει ξαφνικά τα υφιστάμενα εθνικά συστήματα προστασίας. Είναι απαραίτητη μία περίοδος συνύπαρξης, τουλάχιστον προσωρινής. Ακόμη και στην περίπτωση που το κοινοτικό σχέδιο ή υπόδειγμα τεθεί σε ισχύ και καταστεί το μέσο προστασίας που προτιμούν οι δημιουργοί και οι δικαιοδόχοι τους, οι εθνικές αρχές θα πρέπει να διατηρήσουν το δικό τους σύστημα καταχώρησης προκειμένου να λάβουν υπόψη τα ήδη αποκτηθέντα δικαιώματα. Οι καταχωρήσεις που πραγματοποιούνται από δικαιούχους εθνικών δικαιωμάτων θα πρέπει να είναι ανανεώσιμες έως τη μέγιστη χρονική περίοδο που προβλέπει η νομοθεσία της συγκεκριμένης χώρας.

Άλλωστε, ακόμη και στην περίπτωση που το κοινοτικό σχέδιο ή υπόδειγμα καταστεί το προτιμότερο σύστημα προστασίας, είναι αναπόφευκτο ορισμένες εθνικές επιχειρήσεις οι δραστηριότητες των οποίων αναπτύσσονται αποκλειστικά στις τοπικές αγορές, να επιθυμούν πάντα να τυγχάνουν μόνον εθνικής προστασίας.

Τέλος, η μετάβαση από μία λύση με γνώμονα την εθνική αγορά σε μία λύση με γνώμονα την κοινοτική αγορά, θα μπορούσε να απαιτήσει μακρόχρονες διαδικασίες για ορισμένους δικαιούχους δικαιωμάτων σχεδίων και υποδειγμάτων, οι οποίοι ίσως χρειασθούν ορισμένο χρόνο προκειμένου να προσαρμοσθούν στο κοινοτικό σύστημα.

4.2. Η πρόταση οδηγίας τείνει να μειώσει τους νομικούς φραγμούς στην ελεύθερη κυκλοφορία των αγαθών για τα σχέδια ή υποδείγματα και να καθιερώσει στην κοινή αγορά ένα σύστημα ανταγωνισμού χωρίς στρεβλώσεις.

4.3. Η πρόταση οδηγίας αποτελεί απαραίτητο συμπλήρωμα του κανονισμού για τα κοινοτικά σχέδια και υποδείγματα.

4.4. Σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, η εναρμόνιση δεν απαιτείται να επεκταθεί σε όλες τις πτυχές της ειδικής εθνικής νομοθετικής προστασίας και επαρκεί να ευθυγραμμισθούν τα απαραίτητα στοιχεία για τη συνύπαρξη της ειδικής εθνικής και της κοινοτικής προστασίας των σχεδίων και υποδειγμάτων.

Αυτό αφορά τον ορισμό του « σχεδίου και υποδείγματος », τους όρους για την παροχή προστασίας, περιλαμβανομένων των λόγων αποκλεισμού, τις μη επιζήμιες αποκαλύψεις όσον αφορά την απαίτηση ένα σχέδιο και υπόδειγμα να είναι νέο και να έχει ατομικότητα, τον σκοπό και τη διάρκεια προστασίας, τους λόγους απόρριψης ή ακυρότητας, τον ορισμό των δικαιωμάτων που παρέχονται σε σχέδια και υποδείγματα περιλαμβανομένων των περιορισμών τους και της απώλειας των δικαιωμάτων.

5. Εξέταση του σχεδίου κανονισμού

5.1.

Άρθρο 1

Η έκφραση « σχέδιo ή υπόδειγμα » δεν φαίνεται να είναι ισοδύναμη στις διάφορες γλώσσες. Πρέπει να επανεξετασθεί προσεκτικά από γλωσσική άποψη, προκειμένου να καταστεί αποτελεσματικότερος και σαφέστερος ο ορισμός που περιέχεται στο σημείο α) του άρθρου 3.

5.2.

Άρθρο 2

Πρέπει να επισημανθεί η σχέση μεταξύ του άρθρου αυτού και του Κανονισμού αριθ. 40/94 του Συμβουλίου της 20ής Δεκεμβρίου 1993 που δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της 14ης Ιανουαρίου 1994 (), περί ιδρύσεως Γραφείου Εναρμόνισης εμπορικών σημάτων, σχεδίων και υποδειγμάτων στην εσωτερική αγορά.

5.3.

Άρθρο 3

Οι ορισμοί κρίνονται ευρείς, παρόλο που, στην αιτιολογική έκθεση, αναφέρεται ότι ο κατάλογος των αντικειμένων που αναφέρονται είναι μόνο ενδεικτικός.

Ο ορισμός του άρθρου 3α), σχετικά με το σχέδιο ή το υπόδειγμα θα μπορούσε να διατυπωθεί ως εξής : « ... η εικόνα την οποία παρουσιάζει το σύνολο ή μέρος ενός προϊόντος σαν αποτέλεσμα κυρίως των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών που έχει η γραμμή του, το περίγραμμα, το χρώμα, οι ιδιότητες, το σχήμα ή και τα υλικά του ίδιου του προϊόντος ή/και της διακόσμησης που φέρει ».

Τα « προγράμματα ηλεκτρονικών υπολογιστών » και οι « ημιαγωγοί » πρέπει να αποκλειστούν ρητώς από το πεδίο εφαρμογής του Κανονισμού.

5.4.

Άρθρο 4

Πρέπει να εξακριβωθεί εάν οι γενικοί όροι που προβλέπονται από το άρθρο 4 είναι συμβατοί προς το άρθρο 25 της Συμφωνίας σχετικά με τις πτυχές των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας που αφορούν το εμπόριο, συμπεριλαμβανομένης και της εμπορίας παραποιημένων προϊόντων.

Η ΟΚΕ εγκρίνει το περιεχόμενο της παραγράφου 2 του άρθρου 4 αλλά θα επιθυμούσε την καλύτερη διατύπωσή του ώστε να καταστεί σαφέστερο ότι αποκλείεται η παροχή οιασδήποτε προστασίας στα στοιχεία πολυσύνθετου προϊόντος τα οποία δεν πληρούν τους όρους του νέου και της ατομικότητας.

Θα μπορούσε, στο προτεινόμενο κείμενο, ό όρος « πολυσύνθετο αντικείμενο » να αντικατασταθεί από τον όρο « πολυσύνθετο προϊόν » και το τέλος της φράσης « πληροί ... ατομικότητας » από τη φράση « αν λογίζεται ως νέο και έχει την ατομικότητα του πολυσύνθετου προϊόντος ».

5.5.

Άρθρο 7

Η « ημερομηνία » κατά την οποία ένα σχέδιο ή υπόδειγμα καθίσταται προσιτό στο κοινό θα πρέπει να έχει σαφέστερο χαρακτήρα. Πράγματι, ο προσδιορισμός της εν λόγω ημερομηνίας είναι σημαντικός.

Η προσδιοριζόμενη κατ`αυτόν τον τρόπο ημερομηνία ισχύει για όλα τα μέρη του κόσμου ή μόνο για την επικράτεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης; Για να ληφθεί υπόψη η ημερομηνία αυτή κατά τον προσδιορισμό της έναρξης της τριετούς περιόδου προστασίας, θα πρέπει να διευκρινιστεί ότι η ημερομηνία κατά την οποία ένα σχέδιο ή υπόδειγμα καθίσταται προσιτό στο κοινό πρέπει να είναι γνωστή στους ενδιαφερόμενους κύκλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Τέλος, πρέπει να προστεθεί μια τρίτη πρόταση με την ακόλουθη διατύπωση : « Όποιος διεκδικεί την ιδιοκτησία μη καταχωρημένου υποδείγματος οφείλει, κατόπιν αιτήσεως τρίτου που τον ερωτά επ`αυτού, να αναφέρει την ημερομηνία κατά την οποία κατέστη προσιτό στο κοινό το υπόδειγμά του ».

5.6.

Άρθρο 8

Για περισσότερη σαφήνεια, οι διάφορες υποθέσεις που λαμβάνονται υπόψη σε αυτή τη διάταξη θα πρέπει να εκτεθούν χωριστά.

5.7.

Άρθρο 9, 1η παράγραφος

Από την αιτιολογική έκθεση συνάγεται ότι ο στόχος της εν λόγω διάταξης συνίσταται στο να μην προστατεύονται τα σχέδια ή υποδείγματα η μορφή των οποίων υπαγορεύεται εξ ολοκλήρου από τη λειτουργία για την οποία προορίζονται. Καμία παρέκκλιση δεν είναι δυνατή και το σχέδιο δεν έχει αυθαίρετα χαρακτηριστικά. Συνεπώς, απαιτείται να τροποποιηθεί η διατύπωση και να απαλειφθεί η λέξη « αυθαίρετα ».

5.8.

Άρθρο 9, 2η παράγραφος

Από την εν λόγω προστασία αποκλείονται μόνον τα μέρη του σχεδίου ή υποδείγματος που είναι απολύτως απαραίτητα για τη σύνδεση δύο στοιχείων ούτως ώστε το καθένα από αυτά να πληροί τη λειτουργία του. Ο αποκλεισμός αυτός αποσκοπεί στη διασφάλιση της διαλειτουργικότητας προϊόντων με διαφορετικά εμπορικά σήματα. Επομένως, απαιτείται αυστηρή ερμηνεία της διατύπωσης που χρησιμοποιείται σε αυτή την παράγραφο, δηλαδή « μηχανολογικά συναρμολογημένο ή συνδεδεμένο ». Ο όρος « συναρμολογημένο » δίνει την εντύπωση ότι αυτή η διάταξη θα πρέπει να εφαρμόζεται επίσης στα σχέδια ή υποδείγματα, ή τα μέρη σχεδίων ή υποδειγμάτων, που δεν ανήκουν στο στοιχείο που καθιστά δυνατή τη σύνδεση. Κατά συνέπεια, πρέπει να διαγραφούν οι λέξεις « συναρμολογημένο ή », προκειμένου να αποφευχθεί οιαδήποτε λανθασμένη ερμηνεία.

Παραδείγματος χάρη, η πόρτα ενός αυτοκινήτου προορίζεται μοιραία να ενσωματωθεί στο αμάξωμα και, ως εκ τούτου, οι διαστάσεις της δεν μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο μονοπωλίου, αλλά η εξωτερική μορφή του αυτοκινήτου ή η διακόσμησή του πρέπει προφανώς να προστατεύονται.

Το ίδιο ισχύει και για έναν τροχό αυτοκινήτου. Ο τροχός προορίζεται για εγκατάσταση και τοποθέτηση σε συγκεκριμένο αυτοκίνητο. Ο τροχός διαθέτει σταθερό αριθμό οπών οι οποίες πρέπει οπωσδήποτε να αντιστοιχούν στα βλήτρα (μπουλόνια) προκειμένου να καταστεί δυνατή η τοποθέτηση του τροχού σε συγκεκριμένο αυτοκίνητο. Ο αριθμός των οπών και ο βαθμός σύσφιξης του τροχού δεν δύνανται, συνεπώς, να αποτελέσουν αντικείμενο μονοπωλίου. Αντιθέτως, όλα τα υπόλοιπα στοιχεία της μορφής του, του « τύπου » του, είναι επιδεκτικά προστασίας. Οι κατασκευαστές τροχών αυτοκινήτων μπορούν να κατασκευάζουν τροχούς κατάλληλους για ένα συγκεκριμένο μοντέλο αυτοκινήτου, αρκεί το σχέδιο ή υπόδειγμα του τροχού να διαφέρει από το πρωτότυπο.

5.9.

Άρθρο 10

Η αρχή αυτή που διατυπώνεται στη Σύμβαση των Παρισίων αναφέρεται στα σχέδια ή υποδείγματα, αλλά όχι στην « εκμετάλλευση ή δημοσίευση » αυτής. Προκειμένου να αποκτήσει η εν λόγω αρχή πλήρη ισχύ και εγκυρότητα, θα πρέπει να διαγραφεί η έκφραση εντός εισαγωγικών.

5.10.

Άρθρο 12

Δεδομένου ότι, όσον αφορά τρίτους, είναι δύσκολο να προσδιορισθεί η κρίσιμη ημερομηνία που δηλώνει τη διάρκεια προστασίας του μη καταχωρημένου κοινοτικού σχεδίου ή υποδείγματος, προτείνεται να υποχρεούται ο δικαιούχος του μη καταχωρημένου κοινοτικού σχεδίου ή υποδείγματος να παρέχει πληροφορίες σχετικά με την ημερομηνία έναρξης της διάρκειας της προστασίας σε οιονδήποτε το ζητήσει.

5.11.

Άρθρο 14

Θα πρέπει να διευκρινιστεί ότι, στην 2η παράγραφο, πρόκειται περί παρέκκλισης από την αρχή που διατυπώνεται στην 1η παράγραφο σχετικά με την έννομη κατοχή του δικαιώματος.

5.12.

Άρθρο 15

Το παρόν άρθρο αφορά την περίπτωση στην οποία υπάρχουν δύο ή περισσότεροι δημιουργοί και προβλέπει, δικαίως, το καθεστώς της από κοινού κατοχής του δικαιώματος.

Εντούτοις, ο τρόπος άσκησης του δικαιωμάτος αυτού πρέπει να διευκρινισθεί.

Κατ`αρχήν, ο τρόπος άσκησης του εν λόγω δικαιώματος θα πρέπει να καθορίζεται δια συμβάσεως. Σε αντίθετη περίπτωση, σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση, το δικαίωμα αυτό πρέπει να ασκείται από κοινού.

Ωστόσο, μπορεί να προβλεφθεί η δυνατότητα να δρα ο καθένας ανεξάρτητα, όπως προβλέπεται από τη νομοθεσία των χωρών Μπενελούξ ().

5.13.

Άρθρο 16, 1η παράγραφος

Στη διαδικασία διεκδικήσεως, αντί να γίνεται λόγος για μεταβίβαση δικαιώματος προς όφελος του δικαιούχου του κοινοτικού σχεδίου ή υποδείγματος, θα ήταν προτιμότερο να επιλεγεί η παραλλαγή που πρότεινε η Επιτροπή στις 11 Ιανουαρίου 1995 και να γραφεί : « το εξουσιοδοτημένο πρόσωπο ... μπορεί ... να αξιώσει να αναγνωρισθεί ως νόμιμος δικαιούχος, ήδη από την σύλληψη του κοινοτικού σχεδίου ή προτύπου ».

5.14.

Άρθρο 16, 3η παράγραφος

Η διετής προθεσμία θα πρέπει να εφαρμόζεται και στην περίπτωση μη καταχωρημένων κοινοτικών σχεδίων ή υποδειγμάτων.

5.15.

Άρθρο 19

Πρέπει να ληφθεί υπόψη η σχέση μεταξύ του παρόντος άρθρου και του άρθρου 39, 4η παράγραφος.

5.16.

Άρθρο 20

Το παρόν άρθρο παρέχει στον δικαιούχο μη καταχωρημένου κοινοτικού σχεδίου ή υποδείγματος το δικαίωμα απαγόρευσης προς οιονδήποτε τρίτο της χρησιμοποίησης πανομοιότυπου σχεδίου ή υποδείγματος, το οποίο είναι προϊόν « αντιγραφής ». Ιδιαίτερα στον τομέα της κλωστοϋφαντουργίας, η εν λόγω διάταξη δεν είναι παραδεκτή παρά μόνο σε περίπτωση αντιστροφής του βάρους της αποδείξεως. Αυτό σημαίνει ότι ο δικαιούχος σχεδίου ή υποδείγματος, θα πρέπει να διαθέτει το πλεονέκτημα να προσκομίζει πρώτος αποδεικτικά στοιχεία : εάν μπορεί να αποδείξει ότι είναι ο δημιουργός του σχεδίου ή υποδείγματος και ότι το σχέδιο ή υπόδειγμα του τρίτου είναι τουλάχιστον ουσιαστικά παρόμοιο με το δικό του σχέδιο ή υπόδειγμα θα πρέπει να εναπόκειται στον εναγόμενο να αποδείξει ότι δεν προέβη σε αντιγραφή του σχεδίου ή υποδείγματος του ενάγοντος, δικαιούχου του σχεδίου ή υποδείγματος.

Το κείμενο πρέπει να απλοποιηθεί και αποσαφηνισθεί.

5.17.

Άρθρο 21

Πρέπει να είναι αποδεκτό ότι ο δικαιούχος του σχεδίου ή υποδείγματος στο οποίο στηρίζεται το προϊόν μπορεί να προσφύγει στη δικαιοσύνη επικαλούμενος παραποίηση απευθείας εις βάρος του κατασκευαστή των μέσων παραγωγής του παραποιημένου σχεδίου ή υποδείγματος (ως προς το εν λόγω θέμα βλ. την πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου () για τη θέσπιση μέτρων με σκοπό την απαγόρευση της θέσης σε ελεύθερη κυκλοφορία, της εξαγωγής και της επανεξαγωγής εμπορευμάτων παραποίησης/απομίμησης και των αναπαραχθέντων χωρίς άδεια (πειρατικών) εμπορευμάτων.

Η ισχύς της καταχώρησης δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να καθίσταται αναδρομική.

5.18.

Άρθρο 27, 1η παράγραφος

Το κείμενο του σημείου β), και ιδιαίτερα η αναφορά που γίνεται στο άρθρο 9, 2η παράγραφος, οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η εν λόγω παράγραφος παρέχει τη δυνατότητα κήρυξης μερικής ακυρότητας κοινοτικού σχεδίου ή υποδείγματος.

Τα χαρακτηριστικά διασύνδεσης μπορούν βέβαια να πληρούν τους όρους καταχώρησης : νέο και ατομικότητα. Ένα σχέδιο ή υπόδειγμα κηρύσσεται άκυρο μόνον στην περίπτωση που η διασύνδεση αποτελεί αντικείμενο διεκδίκησης δικαιώματος επί του κοινοτικού σχεδίου ή υποδείγματος βάσει του προαναφερόμενου άρθρου 9, 2η παράγραφος.

Εντούτοις, συνήθως, το σχέδιο ή υπόδειγμα χαρακτηριστικού τμήματος διασύνδεσης δεν αποτελεί αφ`εαυτού ανεξάρτητο σχέδιο ή υπόδειγμα αλλά μέρος συνολικού σχεδίου ή υποδείγματος. Η προστασία που παρέχεται στο συγκεκριμένο σχέδιο ή υπόδειγμα δεν καλύπτει το σχέδιο ή υπόδειγμα του στοιχείου διασύνδεσης, εφόσον τούτο αποκλείεται βάσει του άρθρου 9, 2η παράγραφος. Ο περιορισμός αυτός δεν καθιστά άκυρο το σχέδιο ή υπόδειγμα, αλλά περιορίζει απλώς το πεδίο προστασίας που του παρέχεται.

Συνεπώς, η αναφορά στο άρθρο 9, 2η παράγραφος που γίνεται στο άρθρο 27, 1η παράγραφος, θα πρέπει να περιοριστεί στις περιπτώσεις όπου το χαρακτηριστικό διασύνδεσης αποτελεί αφ`εαυτού ανεξάρτητο σχέδιο ή υπόδειγμα. Εξάλλου, αν δοθεί η δυνατότητα να κυρηχθεί μερική ακυρότητα, θα πρέπει να ληφθούν υπόψη οι συνέπειες που απορρέουν από αυτή. Οι διαδικαστικοί κανόνες θα πρέπει επίσης να προβλέπουν τροποποίηση του μητρώου, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι μπορεί οποιοσδήποτε να συμβουλεύεται το μητρώο για να πληροφορηθεί εάν ένα ειδικό καταχωρημένο κοινοτικό σχέδιο ή υπόδειγμα έχει κηρυχθεί μερικώς άκυρο. Κάτι τέτοιο δεν είναι επιθυμητό διότι αντιτίθεται στο στόχο της απλοποίησης τον οποίο επιδιώκει η υπό εξέταση πρόταση.

5.19.

Άρθρο 27, 2η παράγραφος

Ως προς τη διάταξη αυτή, καθώς και ως προς τις σχετικές προς αυτήν διατάξεις των άρθρων 56 και 88, δεν καθορίζεται με σαφήνεια για ποιό λόγο ένας τρίτος ο οποίος, χωρίς να είναι προσβολέας, είναι ενήμερος περί του λόγου ακυρότητας όπως αυτός περιγράφεται στην παρούσα παράγραφο, δεν δύναται να προβεί σε αγωγή ακυρώσεως του σχεδίου ή υποδείγματος.

5.20.

Άρθρο 39

Ο κατάλογος των σημείων που απαριθμούνται στην 3η παράγραφο είναι προαιρετικός. Προτείνεται να προβλεφθεί η δυνατότητα κατάρτισης αναλυτικού καταλόγου των χαρακτηριστικών του σχεδίου ή υποδείγματος που κρίνονται από τον ενάγοντα ως νέα και ατομικά. Ο κατάλογος αυτός θα ήταν χρήσιμος τόσο στο δικαιούχο του σχεδίου ή υποδείγματος όσο και σε τρίτους, ενόψει μεταγενέστερου καθορισμού της ισχύος και της έκτασης της προστασίας.

5.21.

Άρθρο 40

Η πολλαπλή αίτηση υπόκειται στον όρο ότι προϊόντα στα οποία πρόκειται να ενσωματωθούν τα σχέδια ή υποδείγματα να ανήκουν όλα στην ίδια υποκατηγορία, ή στο ίδιο σύνολο ή στην ίδια σύνθεση στοιχείων.

Ο εν λόγω περιορισμός είναι εξαιρετικά αυστηρός, θα πρέπει, επομένως, να διαγραφεί η αναφορά στις υποκατηγορίες.

Η διάρθρωση των τελών για τις αιτήσεις θα πρέπει να διασφαλίζει ότι όσοι υποβάλλουν μεμονωμένες αιτήσεις δεν θα επιδοτούν επιπλέον εκείνους που υποβάλλουν πολλαπλές αιτήσεις.

5.22.

Άρθρο 52

Το παρόν άρθρο, σε συνάρτηση με το άρθρο 21, 2η παράγραφος, καθιστά σαφές ότι κατά την περίοδο αναστολής ο δικαιούχος του σχεδίου ή υποδείγματος μπορεί να εγείρει αξιώσεις μόνον επί των δικαιωμάτων που παρέχονται από μη καταχωρημένο κοινοτικό σχέδιο ή υπόδειγμα.

Η κατάθεση σχεδίων ή υποδειγμάτων τα οποία συνιστούν αντικείμενο αναστολής της δημοσίευσης παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Εντούτοις, θα πρέπει να αντιμετωπισθεί το ενδεχόμενο σύνδεσης του συνόλου των δικαιωμάτων που παρέχονται από το καταχωρημένο κοινοτικό σχέδιο ή υπόδειγμα, ακόμη και στην περίπτωση κατάθεσης σχεδίου ή υποδείγματος του οποίου έχει ανασταλεί η δημοσίευση - κατάθεση πραγματοποιηθείσα σύμφωνα με λιγότερο πολύπλοκες διατυπώσεις και με μειωμένα τέλη.

Όσον αφορά τα σχέδια και υποδείγματα των οποίων έχει ανασταλεί η δημοσίευση, θα πρέπει να παραχωρούνται τα ίδια ακριβώς δικαιώματα με εκείνα που ισχύουν στην περίπτωση των ήδη καταχωρημένων σχεδίων και υποδειγμάτων.

Η λύση θα μπορούσε ενδεχομένως να συνίσταται στη διασαφήνιση του άρθρου 21, 2η παράγραφος, ως εξής : προκειμένου να ανασταλεί η δημοσίευση ενός καταχωρημένου σχεδίου ή υποδείγματος σύμφωνα με το άρθρο 52, το συγκεκριμένο καταχωρημένο κοινοτικό σχέδιο ή υπόδειγμα συνεπάγεται για το δικαιούχο του τα δικαιώματα που αναφέρονται στο άρθρο 20.

Θα πρέπει δε να προβλέπεται για κάθε ενδιαφερόμενο η δυνατότητα να ζητεί από το Γραφείο πληροφορίες όσον αφορά τα σχέδια ή υποδείγματα των οποίων έχει ανασταλεί η δημοσίευση.

Προκειμένου να ικανοποιηθεί το ενδεχόμενο αίτημα περί τήρησης του απορρήτου, θα μπορούσε να προβλεφθεί, για τα σχέδια και υποδείγματα των οποίων έχει ανασταλεί η δημοσίευση, « ανοικτή » κατάθεση - με δυνατότητα δημοσίου ελέγχου - και « κλειστή » κατάθεση - χωρίς δυνατότητα ελέγχου.

5.23.

Άρθρο 89, 2η παράγραφος

Το άρθρο 89, στη 2η παράγραφο, θεσπίζει τεκμήριο ισχύος υπό την έννοια ότι ένα κοινοτικό σχέδιο ή υπόδειγμα πρέπει να θεωρείται ως νέο, δυνάμει του άρθρου 5, εφόσον ο δικαιούχος του αποδεικνύει την αξίωσή του περί της ατομικότητας του εν λόγω σχεδίου ή υποδείγματος.

Τούτο σημαίνει ότι το σχέδιο ή υπόδειγμα θεωρείται ως νέο, δυνάμει του άρθρου 5, εφόσον αποδειχθεί η ατομικότητά του, δυνάμει του άρθρου 6.

Η ερμηνεία που πρέπει να δοθεί στη λέξη « αποδεικνύει » παρατίθεται στην αιτιολογική έκθεση, στη σελίδα 50 της πρότασης κανονισμού.

Οι προβλεπόμενες διατάξεις συνιστούν πράγματι αντιστροφή του βάρους της αποδείξεως που φέρει ο εναγόμενος ο οποίος έχει καταθέσει ανταγωγή, δηλαδή του εικαζόμενου προσβολέα και όχι του δικαιούχου του δικαιώματος.

Εφόσον ο δικαιούχος αποδεικνύει την αξίωσή του περί της ατομικότητας του σχεδίου ή υποδείγματός του, τούτο θεωρείται ως νέο έως ότου ο εναγόμενος προσκομίσει αποδεικτικά στοιχεία περί του αντιθέτου, στο πλαίσιο της διαδικασίας ανταγωγής ακυρώσεως.

Συνεπώς, το σχέδιο ή υπόδειγμα θεωρείται μέχρι αποδείξεως του εναντίου ως διαθέτον « ατομικότητα », δυνάμει του άρθρου 6, και ως νέο, δυνάμει του άρθρου 5.

5.24.

Άρθρο 93

Η 2η παράγραφος προβλέπει ότι το δικαστήριο κοινοτικών σχεδίων και υποδειγμάτων δύναται να διατάξει τον προσβολέα να παράσχει πληροφορίες περί της προέλευσης των παραποιημένων προϊόντων.

Όσον αφορά ορισμένους τομείς της βιομηχανίας των οποίων τα προϊόντα διακινούνται ταχύτατα, απαιτείται άμεση πληροφόρηση, προκειμένου να δύναται ο δικαιούχος του σχεδίου ή υποδείγματος να εντοπίζει όσο το δυνατόν συντομότερα την προέλευση του παραποιημένου προϊόντος. Εάν ο δικαιούχος αναγκαστεί να προσφύγει στη δικαιοσύνη κατά ενός πωλητή, προκειμένου να ανακαλύψει την προέλευση του προϊόντος, η συναφής διαδικασία προβλέπεται επίπονη, αναποτελεσματική, επαχθής και ατελέσφορη, ιδίως δε, αν η προσφυγή βασίζεται στην προστασία μη καταχωρημένου σχεδίου (που παρέχει δικαίωμα μόνο κατά αντιγράφων που κατασκευάστηκαν ή χρησιμοποιήθηκαν κακοπίστως), ενώ ο πωλητής ενήργησε καλοπίστως.

Πρέπει, συνεπώς, να υπάρξει συμπληρωματική διάταξη που να προβλέπει τη δυνατότητα να καταθέτει ο δικαιούχος καταχωρημένου σχεδίου ή υποδείγματος, και ιδιαίτερα μη καταχωρημένου, αγωγή για πληροφόρηση, ανεξάρτητα από την αγωγή για παραποίηση, σύμφωνα με το παράδειγμα της γερμανικής νομοθεσίας, η οποία θα του επιτρέπει να αποκτήσει χρήσιμες πληροφορίες προκειμένου να φθάσει έως την πηγή του αντιγράφου, δηλαδή την πρόθεση του προσβολέα.

Προς αποφυγή οιασδήποτε βίαιης απόσπασης ανταγωνιστικών πληροφοριών, η διαδικασία αυτή θα πρέπει να συνοδεύεται από κατάθεση εγγύησης, παρόμοιας με εκείνη που προβλέπεται στον τελωνειακό κανονισμό για την καταπολέμηση της παραποίησης.

6. Εξέταση του σχεδίου οδηγίας

Η ΟΚΕ συμφωνεί πλήρως με το σχέδιο οδηγίας.

Βρυξέλλες, 22 Φεβρουαρίου 1995.

Ο Πρόεδρος της

Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Carlos FERRER

() ΕΕ αριθ. C 388 της 31. 12. 1994.

() Ενιαία νομοθεσία των χωρών Μπενελούξ, για τα εμπορικά σήματα, η οποία κυρώθηκε στις 13 Μαρτίου 1962 και τροποποιήθηκε στις 10 Νοεμβρίου 1983 και στις 2 Δεκεμβρίου 1992. Η τελευταία αυτή τροποποίηση δεν τέθηκε ακόμη σε ισχύ.

() ΕΕ αριθ. L 341 της 30. 12. 1994, σ. 8.

() ΕΕ αριθ. L 11 της 14. 1. 1994, σ. 1-36.