[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 28.8.2008

COM(2008) 528 τελικό

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

σχετικά με την εφαρμογή του ειδικού καθεστώτος του φόρου AIEM που εφαρμόζεται στις Καναρίους Νήσους

(υποβληθείσα από την Επιτροπή)

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

σχετικά με την εφαρμογή του ειδικού καθεστώτος του φόρου AIEM που εφαρμόζεται στις Καναρίους Νήσους

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. Ιστορικό 3

2. Περίληψη 4

3. Ανάλυση 4

3.1. Οικονομική ανάπτυξη – μεταβλητές δραστηριότητας και απασχόλησης 4

3.2. Συνεχιζόμενα μειονεκτήματα που υπαγορεύουν τη διατήρηση σε ισχύ των ειδικών ρυθμίσεων για τον φόρο AIEM 6

3.3. Ακεραιότητα και συνεκτικότητα της κοινοτικής έννομης τάξης 7

4. Γενικό συμπέρασμα 8

Ιστορικό

Οι διατάξεις της συνθήκης ΕΚ, οι οποίες εφαρμόζονται στις εξόχως απόκεντρες περιφέρειες της Κοινότητας, όπως οι Κανάριοι Νήσοι, δεν επιτρέπουν διαφορές στη φορολογία μεταξύ τοπικών προϊόντων και προϊόντων που πωλούνται από ένα κράτος μέλος σε άλλο. Παρόλα αυτά, το άρθρο 299 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ προβλέπει τη δυνατότητα θέσπισης ειδικών μέτρων στις εν λόγω περιοχές λόγω της ύπαρξης σε αυτές μόνιμων μειονεκτημάτων τα οποία επηρεάζουν την κοινωνική και οικονομική τους κατάσταση.

Με την απόφαση του Συμβουλίου της 20ής Ιουνίου 2002 (2002/546/ΕΚ), η οποία εξεδόθη με βάση το άρθρο 299 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ, επετράπη στο Βασίλειο της Ισπανίας, για το χρονικό διάστημα από την 1η Ιανουαρίου 2002 μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2011, να θεσπίσει απαλλαγή από τον φόρο AIEM ή μερική μείωσή του («Arbitrio sobre las Importaciones y Entregas de Mercancias en las islas Canarias») για ορισμένα προϊόντα που παράγονται τοπικώς στις Καναρίους Νήσους. Ο φόρος AIEM βαρύνει γενικώς τα προϊόντα που εισάγονται ή παράγονται στις Καναρίους Νήσους. Στο παράρτημα της απόφασης του Συμβουλίου απαριθμούνται τα προϊόντα στα οποία εφαρμόζεται το προαναφερθέν ειδικό μέτρο. Η διαφορά φορολόγησης μεταξύ των προϊόντων που φορολογούνται κανονικά και εκείνων στα οποία εφαρμόζεται απαλλαγή ή μερική μείωση του φόρου δεν μπορεί να υπερβαίνει το 5%, 15% ή 25%, αναλόγως του προϊόντος.

Στην απόφαση του Συμβουλίου της 20ής Ιουνίου 2002, εξηγούνταν οι λόγοι οι οποίοι υπαγόρευσαν τη θέσπιση του ειδικού καθεστώτος. Οι κύριες αιτίες των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι Κανάριοι Νήσοι είναι η απομόνωση και ο κατακερματισμός της αγοράς. Οι παράγοντες αυτοί προκαλούν διάφορες δυσχέρειες, που σχετίζονται κυρίως με την αύξηση του κόστους παραγωγής (μεταφορά, ενέργεια, προμήθεια πρώτων υλών, διαχείριση αποβλήτων κ.ο.κ.). Επίσης επιτείνουν την περιορισμένη διαφοροποίηση της οικονομίας, η οποία είναι ασθενέστερη και περισσότερο ευπαθής σε αρνητικές μεταβολές σε σύγκριση με τις ευρωπαϊκές και παγκόσμιες αγορές.

Επομένως, τα ειδικά μέτρα θεσπίστηκαν προκειμένου να αντιμετωπισθούν τα μειονεκτήματα που χαρακτηρίζουν τις Καναρίους Νήσους και με τον τρόπο αυτό να καταστεί δυνατή η ανάπτυξη της οικονομίας τους. Τα μέτρα απέβλεπαν ιδίως στην ενίσχυση της εγχώριας βιομηχανίας μέσω της βελτίωσης της ανταγωνιστικής της θέσης, που επηρεάζεται δυσμενώς από τη γεωγραφική θέση, τη δομή και το μέγεθος της αγοράς.

Σύμφωνα με το άρθρο 2 της προαναφερθείσας απόφασης του Συμβουλίου της 20ής Ιουνίου 2002, οι ισπανικές αρχές οφείλουν να υποβάλουν στην Επιτροπή, το αργότερο στις 31 Δεκεμβρίου 2005, έκθεση εφαρμογής του καθεστώτος που διέπει τον φόρο AIEM. Τούτο είναι απαραίτητο για να εξακριβωθεί η επίπτωση των λαμβανομένων μέτρων και η συμβολή τους στην προώθηση ή τη διατήρηση των τοπικών οικονομικών δραστηριοτήτων, λαμβάνοντας υπόψη τα μειονεκτήματα που αντιμετωπίζουν οι εξόχως απόκεντρες περιφέρειες. Η εν λόγω έκθεση υπεβλήθη στην Επιτροπή στις αρχές Ιανουαρίου του 2006 και επισυνάπτεται στην παρούσα έκθεση (παράρτημα 1). Επίσης επισυνάπτεται περίληψη της εν λόγω έκθεσης στα αγγλικά (παράρτημα 2).

Εξάλλου, το άρθρο 2 της προαναφερθείσας απόφασης του Συμβουλίου ορίζει ότι η Επιτροπή υποβάλλει στο Συμβούλιο έκθεση, η οποία περιλαμβάνει ανάλυση των οικονομικών και κοινωνικών παραμέτρων της εφαρμογής του ειδικού καθεστώτος που διέπει τον φόρο AIEM, καθώς και, ενδεχομένως, πρόταση προσαρμογής των διατάξεων της υπόψη απόφασης.

Περίληψη

Σκοπός της παρούσας έκθεσης είναι η διερεύνηση των συνεπειών των μέτρων που έχουν θεσπισθεί κατ’ εφαρμογή της απόφασης του Συμβουλίου της 20ής Ιουνίου 2002 (2002/546/ΕΚ) και η εκτίμηση της συμβολής τους στην προώθηση ή τη διατήρηση των τοπικών οικονομικών δραστηριοτήτων, λαμβάνοντας υπόψη τα μειονεκτήματα που αντιμετωπίζει η συγκεκριμένη περιφέρεια.

Τα σοβαρότερα μειονεκτήματα που αντιμετωπίζει η υπό εξέταση περιφέρεια σχετίζονται με τη γεωγραφική απομόνωση, το μικρό μέγεθος της αγοράς και τον κατακερματισμό της. Οι Νήσοι, λόγω των ανωτέρω περιοριστικών παραγόντων, χαρακτηρίζονται από αυξημένο κόστος παραγωγής και μεταφοράς, καθώς και από αυξημένο περιβαλλοντικό κόστος. Επιπλέον, αδυνατούν να επωφεληθούν από την παγκοσμιοποίηση. Το καθεστώς AIEM αποσκοπεί στην άμβλυνση αυτών των μειονεκτημάτων της αγοράς των Καναρίων Νήσων. Στοιχεία που έχουν υποβληθεί από την κυβέρνηση της Ισπανίας καταδεικνύουν ότι, καίτοι η θέσπιση των ειδικών μέτρων είχε θετικό αντίκτυπο, τα προβλήματα που υπαγόρευσαν τη θέσπιση του ειδικού φορολογικού καθεστώτος εξακολουθούν να υφίστανται. Ως εκ τούτου, η διατήρηση σε ισχύ των ειδικών μέτρων είναι δικαιολογημένη.

Η ανάλυση που επιχειρείται στην έκθεση λαμβάνει υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και τους περιορισμούς που αντιμετωπίζει η υπό εξέταση περιφέρεια, αλλά και τον στόχο της μη υπονόμευσης της ακεραιότητας και της συνεκτικότητας της κοινοτικής έννομης τάξης, συμπεριλαμβανομένης της εσωτερικής αγοράς και των κοινών πολιτικών.

Η Επιτροπή συμπεραίνει ότι, με βάση τα στοιχεία που έχουν υποβάλει οι ισπανικές αρχές και την έλλειψη σοβαρών καταγγελιών από πλευράς ενδιαφερομένων, το καθεστώς AIEM λειτουργεί κατά τρόπο ικανοποιητικό. Κατά συνέπεια, οι ισχύοντες κανόνες μπορούν να παραμείνουν σε ισχύ, χωρίς να είναι αναγκαία η τροποποίηση των διατάξεων της ρηθείσας απόφασης.

Ανάλυση

Η παρούσα ανάλυση βασίζεται στα στοιχεία που έχουν υποβάλει οι ισπανικές αρχές στο πλαίσιο της υποβληθείσας βάσει του άρθρου 2 έκθεσής τους. Στην έκθεση περιγράφονται διάφορες μεταβλητές και, μεταξύ αυτών, επισημαίνονται μεταβολές που επήλθαν μετά τη θέσπιση του ειδικού καθεστώτος σε σχέση με τον φόρο AIEM.

Οικονομική ανάπτυξη – μεταβλητές δραστηριότητας και απασχόλησης

Κατά τη χρονική περίοδο που καλύπτει η ανάλυση, οπότε ίσχυε το ειδικό καθεστώς για τον φόρο AIEM, παρατηρήθηκαν πολλές θετικές τάσεις.

Κατά πρώτον, διαπιστώθηκε ανάπτυξη της οικονομίας των Καναρίων Νήσων. Ο βιομηχανικός τομέας στις Καναρίους Νήσους αυξήθηκε ταχύτερα (τούτο ισχύει ιδίως για τον κλάδο των κατασκευών) σε σύγκριση με την υπόλοιπη Ισπανία, και το γεγονός αυτό οδήγησε σε αύξηση της σπουδαιότητας της βιομηχανίας των Νήσων στο πλαίσιο του εν γένει βιομηχανικού τομέα της Ισπανίας. Από εξέταση της επιχειρηματικής δραστηριότητας προκύπτει ότι ο αριθμός των επιχειρήσεων που υπάγονται στο καθεστώς AIEM (δηλαδή αυτών στις οποίες εφαρμόζονται τα ειδικά μέτρα που θεσπίστηκαν δυνάμει της απόφασης του Συμβουλίου της 20ής Ιουνίου 2002) αυξήθηκε σταδιακά κατά την περίοδο 2001-03, με αποτέλεσμα το σχετικό ποσοστό να προσεγγίζει το 60% του συνόλου των μεταποιητικών επιχειρήσεων. Πρέπει να τονισθεί ότι η αύξηση του αριθμού των εν λόγω επιχειρήσεων που υπάγονται στο καθεστώς AIEM ήταν μεγαλύτερη από την αντίστοιχη αύξηση για τις λοιπές μεταποιητικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στις Νήσους. Κατά τα έτη από το 2001 έως το 2003, ο αριθμός των επιχειρήσεων που παράγουν προϊόντα τα οποία φορολογούνται μόνο κατά την εισαγωγή αυξήθηκε κατά 12,5%. Η αύξηση αυτή ήταν μεγαλύτερη από την αύξηση του μεταποιητικού τομέα, ο οποίος κατά το ίδιο χρονικό διάστημα κατέγραψε αύξηση μόλις 2,6%.

Σε ό,τι αφορά τον κύκλο εργασιών, το καθαρό ποσό για τις επιχειρήσεις που υπάγονται στο καθεστώς AIEM κατέγραψε τάση μεγαλύτερης αύξησης, ιδίως το 2004, σε σύγκριση με τον υπόλοιπο μεταποιητικό τομέα.

Μετά την καθιέρωση του καθεστώτος AIEM, παρατηρήθηκε κάποια διαφοροποίηση της δραστηριότητας στον μεταποιητικό τομέα. Αρκετές νέες γραμμές παραγωγής εγκαταστάθηκαν σε μονάδες παραγωγής στις Καναρίους Νήσους. Επίσης, έκαναν την εμφάνισή τους μερικά νέα προϊόντα και σήματα, π.χ. νέα ποτά και σήματα καπνού, αλλά και εμφιαλωμένα νερά και υλικά συσκευασίας.

Προκειμένου για τον ρυθμό των επενδύσεων, για τις επιχειρήσεις που υπάγονται στο καθεστώς AIEM αυτός αυξήθηκε κατά 13,7% την περίοδο 2001-2003 (καθαρές επενδύσεις των επιχειρήσεων που υπάγονται στο καθεστώς AIEM σε εκατομμύρια ευρώ: το 2001 – 114,44· το 2002 – 125,28· το 2003 – 130,14). Οι καθαρές επενδύσεις σε όλους τους μεταποιητικούς κλάδους σημείωσαν σημαντική αύξηση το 2002, αλλά μειώθηκαν το 2003 (καθαρές επενδύσεις του συνόλου των μεταποιητικών επιχειρήσεων σε εκατομμύρια ευρώ: το 2001 – 209,58· το 2002 – 260,29· το 2003 – 238,86).

Το καθεστώς AIEM άσκησε επίσης επίδραση στην απασχόληση. Κατά τα έτη 2002 και 2003, ο αριθμός των θέσεων εργασίας που δημιουργήθηκαν σε κλάδους δραστηριότητας που υπάγονται στο καθεστώς αυξήθηκε περισσότερο σε σύγκριση με τον υπόλοιπο μεταποιητικό τομέα. Η απασχόληση σε επιχειρήσεις υπαγόμενες στο καθεστώς AIEM ισοδυναμούσε με το 63% σχεδόν της συνολικής απασχόλησης στη μεταποίηση (αριθμός θέσεων εργασίας που καλύπτονται από το καθεστώς: το 2001 – 22.618· το 2002 – 23.721· το 2003 – 24 561 / Σύνολο θέσεων εργασίας στη μεταποίηση: το 2001 – 37.112· το 2002 – 38.571· το 2003 – 39.107). Την ίδια χρονική περίοδο, η αναλογία του κύκλου εργασιών που καλύπτεται από το καθεστώς AIEM επί του κύκλου εργασιών του συνόλου του μεταποιητικού τομέα παρέμεινε στο ίδιο επίπεδο, δηλαδή γύρω στο 51,5 % (το 2001 – 51,8%, το 2002 – 51,5%, το 2003 – 51,3%). Τα προκαταρκτικά αποτελέσματα για το έτος 2004 υποδήλωναν μείωση της απασχόλησης στις δραστηριότητες που καλύπτονται από το καθεστώς AIEM, αν και η μείωση αυτή ήταν λιγότερο αισθητή σε σύγκριση με τη μείωση που κατεγράφη εν γένει στις Καναρίους Νήσους.

Σε γενικές γραμμές, η πορεία του δείκτη τιμών καταναλωτή (ΔΤΚ) ήταν περισσότερο ευνοϊκή στις Καναρίους Νήσους από ό,τι στην υπόλοιπη Ισπανία. Η απόκλιση όσον αφορά τον πληθωρισμό το 2004 ήταν 0,7%. Σε ό,τι αφορά την πορεία του ΔΤΚ στις Καναρίους Νήσους σε σύγκριση με τον ΔΤΚ του καλαθιού προϊόντων που καλύπτονται από το καθεστώς AIEM, η εξέλιξη ως προς αυτά τα τελευταία ήταν καλύτερη. Ενώ η αύξηση του ΔΤΚ ήταν 2,5% κατά την περίοδο 2001-2004, η αντίστοιχη αύξηση για τα προϊόντα AIEM ήταν μόλις 1,8%. Εντός της κατηγορίας των προϊόντων AIEM, τα τρόφιμα και ποτά και τα προϊόντα καπνού κατέγραψαν ιδιαίτερα χαμηλά ποσοστά πληθωρισμού.

Τα φορολογικά έσοδα από το καθεστώς AIEM διοχετεύονται στην οικονομία των Καναρίων Νήσων και χρησιμοποιούνται για την υλοποίηση στρατηγικής οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης, η οποία περιλαμβάνει την προώθηση τοπικών δραστηριοτήτων (αιτιολογική σκέψη αριθ. 23 της απόφασης 2002/546/ΕΚ του Συμβουλίου). Η έκθεση των ισπανικών αρχών καταδεικνύει ότι οι πραγματικές δαπάνες των κρατικών φορέων των Καναρίων Νήσων για την προώθηση τοπικών δραστηριοτήτων υπερβαίνουν τα έσοδα τα οποία αποφέρει το καθεστώς AIEM.

Οι τάσεις που περιγράφονται παραπάνω υποδηλώνουν ότι στην οικονομία των Καναρίων Νήσων επήλθαν ορισμένες θετικές αλλαγές μετά τη θέσπιση ειδικών μέτρων σε σχέση με το φορολογικό καθεστώς AIEM κατ’ εφαρμογή της απόφασης του Συμβουλίου της 20ής Ιουνίου 2002. Από πολλές απόψεις (συνολική οικονομική ανάπτυξη, κύκλος εργασιών, διαφοροποίηση οικονομικής δραστηριότητας, επενδύσεις, απασχόληση), βελτιώθηκε η κατάσταση των επιχειρήσεων στις οποίες εφαρμόζεται η απαλλαγή ή μερική μείωση του φόρου AIEM για τα εντοπίως παραγόμενα προϊόντα. Τούτο ισχύει ιδιαίτερα αν γίνει σύγκριση με τις επιχειρήσεις που δεν επηρεάζονται από την εφαρμογή των ειδικών μέτρων σε σχέση με τον φόρο AIEM.

Επομένως, τα αποδεικτικά στοιχεία που έχουν προσκομισθεί φανερώνουν ότι η απόφαση του Συμβουλίου της 20ής Ιουνίου 2002 εκπληρώνει τον σκοπό για τον οποίο θεσπίστηκε.

Παρόλα αυτά, η κατάσταση των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στην τοπική αγορά παραμένει μειονεκτική και εξακολουθεί να είναι αναγκαίο το υπό εξέταση ειδικό και στοχευμένο μέτρο. Το συγκεκριμένο θέμα εξετάζεται στην υποενότητα που ακολουθεί.

Συνεχιζόμενα μειονεκτήματα που υπαγορεύουν τη διατήρηση σε ισχύ των ειδικών ρυθμίσεων για τον φόρο AIEM

Η θέση της τοπικής βιομηχανίας παραμένει μειονεκτική.

Η υπό εξέταση περιφέρεια χαρακτηρίζεται από ορισμένα μόνιμα μειονεκτήματα, τα οποία εμποδίζουν την οικονομική ανάπτυξη των Καναρίων Νήσων: γεωγραφική απομόνωση, κατακερματισμός και μικρό μέγεθος της αγοράς. Τα δεδομένα αυτά επηρεάζουν πλήθος σημαντικών παραμέτρων που σχετίζονται με την οικονομική ανάπτυξη της περιοχής.

Ένα από τα κύρια μειονεκτήματα έγκειται στα περιορισμένα μέσα μεταφοράς (μόνο αεροπορικώς ή δια θαλάσσης). Συνεπώς, το κόστος μεταφοράς είναι πολύ υψηλότερο από το μέσο κόστος στην Ισπανία. Τούτο ισχύει ιδίως για τη μεταφορά εμπορευμάτων και σε μικρότερο βαθμό για τη μεταφορά επιβατών. Η μεταφορά εμπορευμάτων υπόκειται στην πράξη σε πλειάδα περιοριστικών παραγόντων, που σχετίζονται με τον ισχνό ανταγωνισμό στο πεδίο των τιμών και τις καθυστερημένες παραδόσεις. Ως εκ τούτου, οι επιχειρήσεις των Καναρίων Νήσων αντιμετωπίζουν αυξημένο κόστος για μεταφορές, τόσο από άποψη χρημάτων όσο και από άποψη χρόνου. Ο περιορισμός αυτός συνεπάγεται μείωση της αποτελεσματικότητας και αυξημένο κόστος παραγωγής στις Καναρίους Νήσους.

Και άλλα στοιχεία που σχετίζονται με την παραγωγική διαδικασία συνεπάγονται ομοίως υψηλότερο κόστος. Οι επιχειρήσεις εξαρτώνται ως επί το πλείστον από εισαγόμενες πρώτες ύλες και ενέργεια (σε ποσοστό που υπερβαίνει το 70%, οι συντελεστές παραγωγής τους πρέπει να εισαχθούν στις Καναρίους Νήσους, ενώ στην υπόλοιπη Ισπανία το αντίστοιχο ποσοστό δεν υπερβαίνει το 40%). Στην πράξη, οι επιχειρήσεις είναι αναγκασμένες να συγκροτούν πρόσθετα αποθέματα και αρκετά συχνά έρχονται αντιμέτωπες με το πρόβλημα των υπερβολικά μεγάλων αποθεμάτων. Ως εκ τούτου, το κόστος ορισμένων πρώτων υλών είναι υψηλότερο. Παραδείγματος χάρη, για το νερό, το συνολικό μέσο κόστος ανά κυβικό μέτρο είναι 1,68 ευρώ. Πρόκειται για την ακριβότερη τιμή στην Ισπανία, όπου το μέσο κόστος του νερού για το σύνολο της χώρας είναι 0,86 ευρώ.

Οι επιχειρήσεις υποβάλλονται επίσης σε πρόσθετες δαπάνες εξαιτίας ορισμένων παραγόντων, όπως οι εξειδικευμένες υπηρεσίες συντήρησης, η επιμόρφωση διευθυντικών στελεχών και τεχνικών και η προώθηση της εκάστοτε επιχείρησης. Καθώς η αγορά είναι μικρή, οι αναγκαίοι ειδικοί πρέπει να έλθουν από πιο μακρινά μέρη. Το ίδιο ισχύει όταν το προσωπικό μιας επιχείρησης πρέπει να παρακολουθήσει μαθήματα επιμόρφωσης, να μετάσχει σε επιχειρηματικές εκθέσεις ή συνέδρια ή να πραγματοποιήσει επιχειρηματικό ταξίδι με σκοπό την προώθηση προϊόντων ή την υπογραφή νέας σύμβασης.

Εξάλλου, υψηλό είναι επίσης το κόστος διάθεσης βιομηχανικών αποβλήτων. Πολλά είδη αποβλήτων (συμπεριλαμβανομένων των τοξικών) δεν μπορούν να υποβληθούν σε επεξεργασία στις Καναρίους Νήσους, λόγω του περιορισμένου αριθμού εξειδικευμένων μονάδων ανακύκλωσης. Για τον λόγο αυτό, πολύ συχνά είναι αναγκαία η μεταφορά των αποβλήτων εκτός των Νήσων.

Από την ανάλυση του ύψους των τιμών προκύπτει ότι για ορισμένες κατηγορίες προϊόντων AIEM (τρόφιμα, φάρμακα και αρώματα), οι τιμές είναι εν γένει υψηλότερες στις Καναρίους Νήσους από ό,τι στην υπόλοιπη Ισπανία. Οι υψηλότερες τιμές αντανακλούν τα πρόσθετα βάρη για τη βιομηχανική δραστηριότητα στις Νήσους. Τούτο σημαίνει ότι τυχόν μείωση ή κατάργηση της εν λόγω προστασίας θα οδηγούσε σε περαιτέρω μείωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανικής παραγωγής των Καναρίων Νήσων έναντι των εισαγόμενων προϊόντων και, κατ’ επέκταση, της αποδοτικότητας της παραγωγής αυτής, καθώς επίσης ότι υπάρχει περίπτωση να θέσει ευθέως σε κίνδυνο την επιβίωση τουλάχιστον ενός μέρους των σχετικών δραστηριοτήτων.

Λόγω των γεωγραφικών περιορισμών που υπάρχουν, η αγορά των Καναρίων Νήσων παραμένει εκ των πραγμάτων πολύ περιορισμένη. Η συμβολή των εξαγωγών στο συνολικό ΑΕΠ είναι η χαμηλότερη μεταξύ όλων των αυτόνομων περιφερειών της Ισπανίας. Οι Κανάριοι Νήσοι, σε σύγκριση με την υπόλοιπη Ισπανία, έχουν τον μικρότερο αριθμό επιχειρήσεων που ασκούν εξαγωγική δραστηριότητα. Εκτός αυτού, υπάρχει μεγάλος βαθμός αλληλεξάρτησης μεταξύ των τοπικών επιχειρήσεων. Τυχόν κλείσιμο μιας επιχείρησης έχει αρνητικές συνέπειες και για άλλες επιχειρήσεις. Εξάλλου, το μέσο μέγεθος των βιομηχανικών επιχειρήσεων στις Καναρίους Νήσους από την άποψη του αριθμού εργαζομένων τείνει να είναι μικρότερο από αυτό που ισχύει για το σύνολο της χώρας.

Οι περιορισμοί που αντιμετωπίζει η αγορά των Καναρίων Νήσων προκαλούν χαμηλή διαφοροποίηση της δραστηριότητας στο σύνολο της οικονομίας. Αυτό σημαίνει ότι για την οικονομία δεν υπάρχει ισορροπία μεταξύ των διαφόρων βιομηχανικών κλάδων. Η πρωτοκαθεδρία του τομέα των υπηρεσιών (ιδίως του τουρισμού) παραμένει σε παρεμφερές επίπεδο κι έχει μείνει σχεδόν αμετάβλητη τα τελευταία χρόνια. Το 2001, η συμβολή του τομέα των υπηρεσιών στο σύνολο της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας ήταν 79%, ενώ το 2004 ήταν 78%. Στην Ισπανία, για αμφότερα τα προαναφερθέντα έτη, παρέμεινε στο 66%.

Μια τέτοια ανισορροπία αποδυναμώνει την κατάσταση της αγοράς.

Ακεραιότητα και συνεκτικότητα της κοινοτικής έννομης τάξης

Από δεδομένα που παρατίθενται στην ανάλυση της έκθεσης προκύπτει ότι το υπό εξέταση καθεστώς εκπληρώνει επίσης την απαίτηση σύμφωνα με την οποία τα μέτρα που θεσπίζονται από το Συμβούλιο κατ’ εφαρμογή του άρθρου 299 παράγραφος 2 της συνθήκης δεν πρέπει να υπονομεύουν την ακεραιότητα και συνεκτικότητα της κοινοτικής έννομης τάξης.

Τα μέτρα που εφαρμόζονται κατ’ εφαρμογή της απόφασης του Συμβουλίου της 20ής Ιουνίου 2002 (2002/546/ΕΚ) είναι αναγκαία και όχι δυσανάλογα σε σχέση με τους στόχους που θέτει η εν λόγω απόφαση.

Εκ προοιμίου, τα μέτρα που θεσπίστηκαν στο πλαίσιο της απόφασης του Συμβουλίου στόχευαν και αφορούσαν μόνον τα πλέον ευάλωτα βιομηχανικά προϊόντα. Αριθμητικά δεδομένα που έχει υποβάλει η ισπανική κυβέρνηση φανερώνουν ότι τα πρόσθετα έξοδα που αντιμετωπίζει η συγκεκριμένη εξόχως απόκεντρη περιφέρεια δεν υπεραντισταθμίζονται μέσω της εφαρμογής των επιτρεπόμενων απαλλαγών σε συγκεκριμένα προϊόντα που εμπίπτουν στο καθεστώς AIEM. Επομένως, τα ισχύοντα μέτρα είναι ανάλογα των στόχων που επιδιώκονται με αυτά. Οι σχετικές λεπτομέρειες καθορίζονται στην απόφαση της Επιτροπής της 16ης Απριλίου 2008 με αντικείμενο τις σχετικές με κρατικές ενισχύσεις πτυχές της παρούσας υπόθεσης[1].

Εξάλλου, από τη συμπληρωματική μελέτη την οποία υπέβαλε η ισπανική κυβέρνηση («IMPACTO DE LOS APE EN CANARIAS» της 26ης Σεπτεμβρίου 2006) συνάγεται ότι οι εμπορικές σχέσεις μεταξύ των Καναρίων Νήσων και των χωρών ΑΚΕ είναι αμελητέες, πράγμα που σημαίνει ότι το ειδικό καθεστώς που ισχύει για τον φόρο AIEM δεν μπορεί να θεωρηθεί εμπόδιο για την υπό διαπραγμάτευση ευρωπαϊκή συμφωνία εταιρικής σχέσης μεταξύ της ΕΕ και της Δυτικής Αφρικής, η οποία αποσκοπεί σε αύξηση του εμπορίου και των επενδύσεων μεταξύ των δύο πλευρών.

Επιπλέον, η Επιτροπή δεν έχει λάβει άξιες λόγου καταγγελίες σχετικά με ενδεχόμενες αρνητικές συνέπειες του καθεστώτος AIEM για τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. Ειδικότερα, η Επιτροπή δεν έχει λάβει πληροφορίες που να αναφέρουν ότι η εφαρμογή του καθεστώτος AIEM υπεραντισταθμίζει τα έξοδα που σχετίζονται με τα μόνιμα μειονεκτήματα που πλήττουν τις Καναρίους Νήσους.

Από τα προεκτεθέντα εξάγεται το συμπέρασμα ότι οι τρέχουσες ρυθμίσεις φαίνεται να λειτουργούν κατά τρόπο ικανοποιητικό και ότι είναι σκόπιμη η διατήρησή τους σε ισχύ, προκειμένου να αντισταθμίζεται καταλλήλως η δυσχερής θέση των Καναρίων Νήσων.

Γενικό συμπέρασμα

Το ειδικό καθεστώς που θεσπίστηκε με την απόφαση του Συμβουλίου της 20ής Ιουνίου 2002 (2002/546/ΕΚ) είχε θετικές συνέπειες για τις οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες στις Νήσους. Η ανάλυση των τάσεων που παρατηρήθηκαν σε σχέση με συγκεκριμένες μεταβλητές καταδεικνύει ότι έχει εκπληρωθεί ο στόχος της προώθησης ή της διατήρησης τοπικών οικονομικών δραστηριοτήτων.

Λόγω των μειονεκτημάτων που σχετίζονται με τα ιδιαίτερα δεδομένα των Καναρίων Νήσων, εξακολουθεί να δικαιολογείται η διατήρηση σε ισχύ των υπό εξέταση μέτρων. Ειδικότερα, υπάρχουν ενδείξεις ότι η κατάσταση των Νήσων παραμένει από πολλές απόψεις μειονεκτική, παρά τις καταγραφείσες θετικές τάσεις.

Τα διαθέσιμα στοιχεία επιβεβαιώνουν ότι το ειδικό καθεστώς που ισχύει για τον φόρο AIEM δεν υπονομεύει την ακεραιότητα και τη συνεκτικότητα της κοινοτικής έννομης τάξης. Τα μέτρα διέπονται από καλή στοχοθέτηση (αφορούν μόνο τα πλέον ευαίσθητα προϊόντα) και περιορίζονται στο μέτρο που είναι αναγκαίο για την επίτευξη των επιδιωκόμενων στόχων (αντιστάθμιση των μειονεκτημάτων της περιφέρειας, π.χ. της γεωγραφικής της απομάκρυνσης και του μικρού μεγέθους και του κατακερματισμού της αγοράς). Όλοι οι ενδιαφερόμενοι είναι ικανοποιημένοι με το τρέχον καθεστώς, το οποίο δεν παρακωλύει την ομαλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. Από την άλλη πλευρά, τυχόν μείωση ή κατάργηση της παρεχόμενης προστασίας θα προκαλούσε δραματική συρρίκνωση της αποδοτικότητας της παραγωγής βιομηχανικών προϊόντων στις Καναρίους Νήσους. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, ενδέχεται να προκαλέσει την παύση ορισμένων δραστηριοτήτων εγχώριας παραγωγής.

Η Επιτροπή συμπεραίνει ότι ο φόρος AIEM, όπως θεσπίστηκε δυνάμει της απόφασης του Συμβουλίου της 20ής Ιουνίου 2002, εξακολουθεί να είναι δικαιολογημένος υπό τη σημερινή του μορφή. Συνεπώς, δεν απαιτείται πρόταση της Επιτροπής για την προσαρμογή των υφιστάμενων διατάξεων της εν λόγω απόφασης του Συμβουλίου.

[1] Υπόθεση NN 22/2008