Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την υγειονομική ταφή των αποβλήτων» () (97/C 355/02)

Στις 10 Απριλίου 1997 και σύμφωνα με το άρθρο 130 Σ της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, το Συμβούλιο απεφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα περιβάλλοντος, δημόσιας υγείας και κατανάλωσης, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, επεξεργάσθηκε τη γνωμοδότησή του στις 15 Ιουλίου 1997 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Colombo και των συνεισηγητών κκ. Boisserιe και Gauder.

Κατά την 348η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 1ης Οκτωβρίου 1997), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 69 ψήφους υπέρ, 1 κατά και 1 αποχή την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η εξεταζόμενη πρόταση αποτελεί αναδιατύπωση της προτάσεως που παρουσιάσθηκε το 1991 (), επί της οποίας η ΟΚΕ είχε αποφανθεί με μία σειρά κριτικών παρατηρήσεων () ενώ το Συμβούλιο είχε υιοθετήσει σχετικά κοινή θέση () η οποία και απορρίφθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις 22 Μαΐου 1996.

1.2. Βασικές παρατηρήσεις της γνωμοδότησης της ΟΚΕ του 1991

1.2.1. Στη γνωμοδότησή της, η ΟΚΕ είχε επιμείνει στη σημασία της προληπτικής και σφαιρικής προσέγγισης όσον αφορά τα απόβλητα, με μία παρέμβαση επί της συνολικής διαδικασίας της παραγωγής, της διανομής και της κατανάλωσης, κατά τέτοιο τρόπο ώστε «να μειωθούν οι ποσότητες των αποβλήτων προς διάθεση σε χώρους υγειονομικής ταφής» (σημείο 1.3 και 2.2). Καλούσε συνεπώς την Επιτροπή να ενισχύσει τις πολιτικές προλήψεως προσδιορίζοντας «με μεγαλύτερη ακρίβεια τις προθεσμίες και τους στόχους μείωσης και προοδευτικής διάδοσης των τεχνολογιών ανάκτησης και ανακύκλωσης». Υπογράμμιζε επίσης ότι είναι απαραίτητη η «προεπεξεργασία των αποβλήτων ενόψει της μειώσεως των όγκων καθώς επίσης και της τοξικότητας» (1.3).

1.2.2. Η ΟΚΕ εξέφραζε επίσης τη λύπη της για το γεγονός ότι η πρόταση δεν περιελάμβανε «υποδείξεις σχετικά με την κατάρτιση και την επαγγελματική ενημέρωση του προσωπικού που είναι αρμόδιο για την υγειονομική ταφή» (2.8) και συνιστούσε να «εξασφαλισθούν μηχανισμοί ενημέρωσης και διαβούλευσης των πολιτών» (2.9). Τέλος, υπεγράμμιζε τη σημασία που έχει η δημιουργία μιας τράπεζας δεδομένων όσον αφορά τον όγκο και το είδος των αποβλήτων που παράγονται στην Κοινότητα, στην προετοιμασία της οποίας θα μπορούσε να συμβάλει η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Περιβάλλοντος (2.4 και 2.5).

1.2.3. Στις ειδικές παρατηρήσεις της, η ΟΚΕ ζητούσε να επιδειχθεί ιδιαίτερη προσοχή στους κινδύνους που παρουσιάζει η ανάμιξη διαφόρων αποβλήτων (3.4.1), επέμενε στην ειδίκευση του προσωπικού που είναι αρμόδιο για τις επιθεωρήσεις και τους ελέγχους (3.4.2), εντόπιζε την αστική ευθύνη στο πλαίσιο της προτάσεως οδηγίας η οποία επρόκειτο τότε να υιοθετηθεί σχετικά με την «αστική ευθύνη για τις ζημίες που προκαλούνται από τα απόβλητα» () και σημείωνε ότι είναι αδύνατο να επέλθει «εναρμόνιση των δαπανών». Διετύπωνε εντούτοις την ευχή να επιτευχθεί μία αναπροσέγγιση των δαπανών ως αποτέλεσμα της εναρμόνισης των προτύπων και καλούσε την Επιτροπή να συλλέξει τα εθνικά, σωρευτικά δεδομένα για τις δαπάνες της διάθεσης με σκοπό την επεξεργασία ενός εμπεριστατωμένου στατιστικού πλαισίου (3.8).

1.3. Η κοινή θέση του Συμβουλίου

1.3.1. Εξετάζοντας την κοινή θέση που εγκρίθηκε από το Συμβούλιο στις 6 Οκτωβρίου 1995, σε σχετικό σημείωμα της 14ης Φεβρουαρίου 1996, η ΟΚΕ σημείωνε τη μεταβολή της νομικής βάσης (άρθρο 130 Σ αντί του άρθρου 100 Α) που εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και διεπίστωνε με ικανοποίηση ότι διασαφηνίζεται καλύτερα η προληπτική προσέγγιση στην αιτιολογική έκθεση καθώς επίσης και ότι στην αιτιολογική έκθεση και στο άρθρο 9 παρ. 1 γίνεται μνεία στην επαγγελματική κατάρτιση. Σε ό,τι αφορά την μικτή διάθεση, η ΟΚΕ εξετίμησε την αυστηρότερη προσέγγιση που εν μέρει υιοθετεί τις συστάσεις της ΟΚΕ και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Η ΟΚΕ σημείωνε επίσης με μία ορισμένη ανησυχία τη διαγραφή των άρθρων και των αναφορών στην αστική ευθύνη και στο ταμείο διαχείρισης των κλειστών υγειονομικών ταφών, που οφείλεται στο γεγονός ότι η Επιτροπή βρίσκεται στο στάδιο επεξεργασίας προτάσεων εφ' όλης της προβληματικής της αστικής ευθύνης για τις ζημίες που προκαλούνται στο περιβάλλον. Ως προς αυτό, έχει αναλάβει τη δέσμευση να συνεχίσει την επεξεργασία των εργασιών αυτών οι οποίες δεν έχουν έως σήμερα αποδώσει ικανοποιητικά αποτελέσματα.

1.4. Η θέση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σε δεύτερη ανάγνωση

1.4.1. Το Κοινοβούλιο απέρριψε την κοινή θέση που ενέκρινε το Συμβούλιο τον Μάϊο 1996, λόγω κυρίως μιας σειράς επιπρόσθετων εξαιρέσεων και μέτρων που παραχωρούνται στα κράτη μέλη με βάση την αρχή της επικουρικότητας και λόγω του υπερβολικού εύρους που παραχωρούνταν στη μικτή διάθεση αποβλήτων.

1.5. Οι κυριότερες καινοτομίες της νέα προτάσεως της Επιτροπής

1.5.1. Όπως επεξηγείται στην αιτιολογική έκθεση, η Επιτροπή έλαβε υπόψη την εξέλιξη που παρουσιάζει η πολιτική της διαχείρισης των αποβλήτων, η οποία επανεξετάσθηκε προσφάτως σε σχετική ανακοίνωση επί της οποίας αποφάνθηκε η ΟΚΕ () και για την οποία το Συμβούλιο υιοθέτησε σχετικό ψήφισμα ().

1.5.2. Η ιεραρχία που προσφάτως επανασυζητήθηκε δίδει προτεραιότητα στη μείωση στην πηγή, ενώ η διάθεση αποτελεί την ύστατη λύση: η νέα πρόταση περιλαμβάνει ποσοτικές διατάξεις για τον περιορισμό της μείωσης των βιοαποδομήσιμων αποβλήτων που προορίζονται για χώρους ταφής καθώς και για την απαγόρευση της ταφής μεταχειρισμένων ελαστικών αυτοκινήτων (άρθρο 5).

1.5.3. Η πρόταση συμμερίζεται τις ανησυχίες που έχει εκφράσει η ΟΚΕ σχετικά με την προεπεξεργασία των αποβλήτων για να μειωθεί ο όγκος τους και ο επικίνδυνος χαρακτήρας τους (άρθρο 6) και προβλέπει τη συλλογή, επεξεργασία και χρησιμοποίηση των παραγόμενων αερίων.

1.5.4. Τα κράτη μέλη καλούνται να διασφαλίσουν ότι η τιμή καλύπτει επίσης και τις υπολογιζόμενες δαπάνες αποκατάστασης των χώρων μετά το τέλος της ταφής αποβλήτων (άρθρο 10) όπως ευχόταν η ΟΚΕ.

1.5.5. Η μικτή διάθεση, που δεν χρησιμοποιείται πλέον από την πλειοψηφία των κρατών μελών απαγορεύεται, σύμφωνα με τις σχετικές συστάσεις του Κοινοβουλίου και της ΟΚΕ (διαγραφή του άρθρου 7 της κοινής θέσεως του Συμβουλίου).

1.5.6. Ενισχύονται οι γενικές απαιτήσεις (παράρτημα Ι) με την καθιέρωση ελάχιστης απόστασης από κατοικημένες περιοχές και άλλων υποχρεώσεων για την προστασία του τοπικού περιβάλλοντος.

1.5.7. Οι διατάξεις που εφαρμόζονται για τους υπάρχοντες χώρους ταφής ενισχύονται ενώ μειώνονται οι εξαιρέσεις που προβλέπονταν από την κοινή θέση του Συμβουλίου (άρθρο 3.3) βάσει των οποίων είχε διαμορφωθεί η αρνητική στάση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η ΟΚΕ επικροτεί τις αρχές που εμπνέουν την πρόταση οδηγίας και τους στόχους που προκαθορίζει. Οι στόχοι αυτοί (τόνωση των προληπτικών μέτρων, ανακύκλωση και ανάκτηση των αποβλήτων, ταφή ως έσχατη λύση, εγγύηση υψηλού επιπέδου περιβαλλοντικής προστασίας για τους χώρους ταφής, εσωτερίκευση του περιβαλλοντικού κόστους και προώθηση ίσων συνθηκών κόστους για τα κράτη μέλη) αποτελούν συνεκτική εφαρμογή της κοινοτικής στρατηγικής στον τομέα της ταφής των αποβλήτων, και υιοθετήθηκαν προσφάτως στο ψήφισμα του Συμβουλίου για την πολιτική των αποβλήτων.

2.2. Η ΟΚΕ χαίρει διότι η σημερινή διατύπωση του κειμένου λαμβάνει υπόψη πολλές από τις συστάσεις και τις παρατηρήσεις που διετύπωσαν η ΟΚΕ και το Συμβούλιο επί της πρώτης διατύπωσης της οδηγίας, αλλά επισημαίνει ταυτοχρόνως ότι παραθεωρήθηκαν σημαντικά σημεία επί των οποίων η ΟΚΕ θεωρεί απαραίτητο να επιμείνει.

2.2.1. Κατά πρώτο λόγον, είναι απαραίτητο να υιοθετηθούν προγραμματισμένες κατευθύνσεις στον τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης για τους τεχνικούς και τους διαχειριστές των χώρων ταφής. Πρόκειται για εγκαταστάσεις που απαιτούν όχι μόνον ακριβή πρόβλεψη αλλά και συνετή διαχείριση καθ'όλη την περίοδο δραστηριότητας. Οι αρμόδιοι για την τεχνική διαχείριση και τον έλεγχο οφείλουν να διαθέτουν την κατάλληλη τεχνική και διαχειριστική κατάρτιση με σαφή διάκριση των καθηκόντων και των ευθυνών τους. Δεν επαρκεί η πρόβλεψη της προσήκουσας επαγγελματικότητας για την έκδοση των αδειών: είναι απαραίτητο επίσης οι εθνικές και οι περιφερειακές αρχές να εφαρμόσουν μόνιμα προγράμματα κατάρτισης και τεχνικής ενημέρωσης για την προπαρασκευή των τεχνικών και αρμοδίων στις δραστηριότητες διαχείρισης και ελέγχου. Η ανταλλαγή εμπειριών εδώ θα μπορεί να συντελέσει στον καθορισμό επαγγελματικών σταδιοδρομιών σε κοινοτικό επίπεδο.

2.2.2. Κατά δεύτερον λόγον, είναι αναγκαίο να ευθυγραμμισθεί η πρόταση με τα κριτήρια πρόσβασης στην ενημέρωση για θέματα περιβάλλοντος που προβλέπονται στη σχετική οδηγία () και να προβλεφθούν κατάλληλες μορφές συμμετοχής των ενδιαφερόμενων πολιτών στις αποφάσεις που αφορούν τον έλεγχο των δραστηριοτήτων διάθεσης. Η συνειδητή συμμετοχή του πολιτών στις αποφάσεις που πρέπει να υιοθετήσουν οι δημόσιες αρχές θα πραγματοποιηθεί μόνον με μία πολιτική διαφάνειας και ενημέρωσης σχετικά με τους περιβαλλοντικούς αντίκτυπους και τις εγγυήσεις ασφάλειας. Η ΟΚΕ ζητεί να γίνει μια πρόσθηκη στο άρθρο 8 με την οποία θα καλούνται οι αρμόδιες αρχές να πληροφορούν τους ενδιαφερόμενους ότι η απόθεση πραγματοποιήθηκε σύμφωνα με τους όρους που απαιτεί η σχετική άδεια απόθεσης αποβλήτων.

2.2.3. Δεδομένου ότι η πρόταση οδηγίας τάσσει ως στόχο επίσης και την τόνωση των τεχνικών προεπεξεργασίας και ανάκτησης των αποβλήτων, η ΟΚΕ τέλος συνιστά στην Επιτροπή να δώσει νέα ώθηση στις εξής δραστηριότητες:

- μελέτη και έρευνα με σκοπό την απόκτηση αξιόπιστων στατιστικών στοιχείων στον τομέα της παραγωγής και της σύνθεσης των αποβλήτων και συγκεκριμένα των βιομηχανικών αποβλήτων 7

- προσδιορισμός των ειδικών οδηγιών και ρυθμίσεων στον τομέα της διαχείρισης των ροών προτεραιότητας των αποβλήτων, αρχής γενομένης από την ανάκτηση των ελαστικών οχημάτων 7

- καθορισμός μιας κοινοτικής ρύθμισης για την αστική ευθύνη όσον αφορά τις περιβαλλοντικές ζημίες.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1. H OKE θεωρεί ότι ορισμένες πτυχές της προτάσεως πρέπει να διευκρινισθούν καλύτερα ειδικότερα σε ό,τι αφορά:

- τον σαφή προσδιορισμό της ιλύος, εν αναμονή της επανεπεξεργασίας της οδηγίας για την ιλύ που εκπονείται σήμερα 7

- την εφαρμογή της οδηγίας για τους χώρους υγειονομικής ταφής που βρίσκονται στο εσωτερικό εγκαταστάσεων στις οποίες παράγονται τα απόβλητα, για τα οποία πρέπει από κοινού με τις προδιαγραφές για την πρόληψη να ληφθούν καταλληλότερα μέτρα και για τον ολοκληρωμένο έλεγχο της ρυπάνσεως (οδηγία IPPC).

3.2. Η ΟΚΕ επικροτεί τον στόχο μειώσεως των βιοαποδομήσιμων αποβλήτων στους χώρους ταφής, δεδομένου ότι ανταποκρίνεται στις πολιτικές μειώσεως των εκπομπών αερίων που δημιουργούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου, εκ των οποίων το μεθάνιο που δημιουργείται από την ταφή αποτελεί το σημαντικότερο συστατικό. Επισημαίνει όμως ότι οι στόχοι μειώσεως αφορούν μόνο τα αστικά απόβλητα και όχι τα απόβλητα βιομηχανικής προελεύσεως. Ως προς αυτό, η ΟΚΕ λυπάται για το γεγονός ότι η δεδηλωμένη έλλειψη αξιόπιστων στατιστικών στοιχείων όσον αφορά τις ροές βιομηχανικών αποβλήτων και της συνθέσεως αυτών δεν επιτρέπει σήμερα τον καθορισμό αξιόπιστων στόχων μειώσεως των βιοαποδομήσιμων συστατικών τους που συρρέουν στους χώρους ταφής. Θεωρεί ότι υπό τις συνθήκες αυτές η οδηγία πρέπει τουλάχιστον να αναθέσει στην ευρωπαϊκή υπηρεσία περιβάλλοντος και στην Eurostat την ταχεία επεξεργασία αξιόπιστων στατιστικών στοιχείων και κατάλληλων αξιολογήσεων για τη χάραξη της δέουσας πολιτικής και για τα βιομηχανικά απόβλητα.

3.3. Η ΟΚΕ θεωρεί ορθή την εφαρμογή των νέων διατάξεων και για τους υπάρχοντες χώρους ταφής με την υιοθέτηση σχεδίων διευθέτησης, με προσωρινώς καθορισμένες προθεσμίες, σε συμφωνία με τις αρμόδιες αρχές. Παραμένει όμως άλυτο το πρόβλημα των κλειστών χώρων ταφής καθώς και το πρόβλημα των χώρων ταφής που θα πάψουν να λειτουργούν ένεκα ελλείψεως σχεδίου διευθέτησης εντός πενταετούς περιόδου όπως προβλέπεται στο άρθρο 14. Καλό θα ήταν να προβλεφθεί ότι, σε ορισμένες περιπτώσεις οι χώροι ταφής των οποίων η διαμόρφωση και η διαχείριση στηρίζεται σε τεχνικά κριτήρια που δεν έχουν ακόμη ευθυγραμμισθεί με τη νέα οδηγία, μπορούν στο μέλλον να αποτελέσουν αντικείμενο παρεμβάσεων για την εξυγίανση και την περιβαλλοντική βελτίωση.

3.3.1. Συχνά για την εκτέλεση παρόμοιων βελτιωτικών εργασιών απαιτούνται αρκετά υψηλοί χρηματοπιστωτικοί πόροι. Κατά τη γνώμη της ΟΚΕ τα έργα αυτά πρέπει να εκτελούνται βάσει μέτρων που να ανταποκρίνονται στην αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει». Στις περιπτώσεις κατά τις οποίες δεν είναι δυνατό να εντοπισθούν οι υπεύθυνοι της ρύπανσης πρέπει να προβλεφθούν επιπρόσθετα ή συμπληρωματικά μέτρα, έστω και αν είναι πρόδηλο ότι η αναζήτηση λύσεως καθίσταται ζήτημα ιδιατέρως λεπτό δεδομένου ότι οι διάφορες χώρες έχουν υιοθετήσει πολυποικίλες νομοθετικές κατευθύνσεις και οι προσπάθειες που καταβλήθηκαν για τον καθορισμό κοινής πολιτικής στον τομέα της αστικής ευθύνης δεν έχουν δώσει ακόμη τα αναμενόμενα αποτελέσματα.

3.3.2. Η υιοθέτηση νέας οδηγίας για τους χώρους ταφής συνιστά ένα κίνητρο για την εκ νέου αντιμετώπιση της προβληματικής αυτής και για να εξετασθεί κατά πόσο είναι σκόπιμη η εφαρμογή μέτρων με στόχο τη δημιουργία πόρων για τη χρηματοδότηση των παρεμβάσεων εξυγίανσης των χωρών ταφής που έχουν παύσει να λειτουργούν και εκείνων που θα έχουν εξαντληθεί πριν από την ευθυγράμμιση με τις νέες προδιαγραφές. Αναφορικά με τους τελευταίους αυτούς που θα λειτουργούν επί ορισμένα έτη χωρίς να επιβαρύνονται με δαπάνες ευθυγράμμισης, είναι σκόπιμο να εκτιμηθεί κατά πόσο είναι δυνατό να εσωτερικευθεί στο πλαίσιο των σχετικών τιμών απόθεσης μία επιπρόσθετη ποσόστωση για την τροφοδότηση των σχετικών πόρων.

3.4. Συμφωνώντας με το στόχο να εξασφαλισθεί η δέουσα περίοδος για τη διαχείριση μετά το κλείσιμο των χώρων ταφής, η ΟΚΕ θεωρεί ότι εκτός από την χρηματοδοτική εγγύηση ελάχιστης διάρκειας 50 ετών είναι απαραίτητο να προσδιορισθεί και το ελάχιστο ακριβές χρονικό διάστημα για τη μετέπειτα συντήρηση του χώρου, την εποπτεία και τον έλεγχο (άρθρο 13, παρ. 3) που πρέπει να εξασφαλίσει ο φορέας εκμετάλλευσης σε όλες τις περιπτώσεις προκειμένου να αποφευχθούν υπερβολικά μεγάλες διαφορές συμπεριφοράς στα διάφορα κράτη μέλη οι οποίες αναπόφευκτα θα αντικατοπτρισθούν στην υψηλή διαφορά του κόστους διαχείρισης.

3.5. Κατά την φάση της οικοδομήσεως πρέπει να καταστεί υποχρεωτική η συνεχόμενη επαλήθευση της ποιότητας από πλευράς τρίτων ανεξάρτητων φορέων (άρθρο 7 και άρθρο 8, παρ. Β). Στο ίδιο άρθρο 7 θα πρέπει να συμπεριληφθεί στο σημείο 5 και η ανάλυση του κινδύνου.

3.6. Η ΟΚΕ επισημαίνει ότι στο κείμενο της προτάσεως υποτιμούνται σε σοβαρότατο βαθμό οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις και οι δυνητικοί κίνδυνοι που προέρχονται από τη διάδοση στο υπέδαφος των αερίων της ταφής. Θεωρεί ότι το πρόβλημα αυτό θα πρέπει να μελετηθεί εμπεριστατωμένως και να προσδιορισθούν σαφή πρότυπα προβολής και διαχείρισης με ιδιαίτερη αναφορά στην ανάγκη δημιουργίας τεχνητών εμποδίων στους χώρους στους οποίους η γεωλογική φύση του εδάφους ευνοεί την μετατόπιση των αερίων του χώρου ταφής. Θεωρεί ότι πρέπει τουλάχιστον στο Παράρτημα Ι, παρ. 4 «Έλεγχος των αερίων», σημείο 1 να ενσωματωθεί η διευκρίνιση ότι στην έννοια της μετανάστευσης των αερίων του χώρου ταφής εννοείται τόσο η διασπορά στην ατμόσφαιρα όσο και η διασπορά στο υπέδαφος. Ανάλογα, σε ό,τι αφορά τους ελέγχους, πρέπει να ενσωματωθεί στο παράρτημα ΙΙΙ, παρ. 3 «Στοιχεία για τις εκπομπές, έλεγχος υδάτων και αερίων» τρίτο εδάφιο, η πρόβλεψη ότι ο έλεγχος των αερίων πρέπει να είναι αντιπροσωπευτικός όχι μόνον για κάθε τμήμα του χώρου ταφής αλλά και του συνεκτεινόμενου υπεδάφους.

3.7. Σε ό,τι αφορά τις απαιτήσεις για τους χώρους ταφής και τις διαδικασίες ελέγχου θεωρεί ότι στο πλαίσιο της αναθεώρησης των Παραρτημάτων είναι απαραίτητο:

3.7.1. Να προσδιορισθούν τα πρότυπα και οι λεπτομέρειες υπολογισμού του συντελεστού διαπερατότητας Κ (Παράρτημα Ι, σημείο 3) έστω και εάν η δράση αυτή εμπίπτει στις αρμοδιότητες της Επιτροπής για την οποία γίνεται λόγος στο άρθρο 16. Αντιθέτως θα ήταν σαφέστερο να προσδιορισθεί ότι το χρονικό διάστημα διαπεράσεως της βάσης του χώρου ταφής δεν πρέπει να είναι κατώτερο π.χ. των 10 ετών.

3.7.2. Οι χημικές αναλύσεις του στραγγίσματος (Παράρτημα ΙΙΙ, παρ. 4, σημείωση 17) θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη επίσης και τα στοιχεία σίδηρος, μαγνήσιο, αμωνιακό άζωτο, νιτρώδη άλατα, ηλεκτρική αγωγιμότητα, χλωριούχα άλατα, δυνατότητα Redox καθώς και την αξιολόγηση της οικοτοξικότητας.

3.7.3. Η δειγματοληψία των υπόγειων υδάτων (Παράρτημα ΙΙΙ, παρ. 4) πρέπει να διενεργείται εντός επαρκούς χρονικού διαστήματος προκειμένου να προσδιορίζεται η εποχική και τοπική ποικιλία των ποιοτικών και ποσοτικών χαρακτηριστικών των υπόγειων υδάτων.

3.7.4. Τέλος, σύμφωνα με τις δράσεις που προωθεί η Επιτροπή για την καθιέρωση συστημάτων οικολογικής διαχείρισης και μεθόδων που να ανταποκρίνονται στους οικολογικούς ελέγχους για τους χώρους ταφής, η οδηγία θα μπορούσε σκοπίμως να συστήσει και να τονώσει (όχι να υποχρεώσει την υιοθέτηση πιστοποιημένων ή καταχωρημένων συστημάτων περιβαλλοντικής διαχείρισης [Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1836/93 ()] που μπορούν να βελτιώσουν και να ολοκληρώσουν τα παραδοσιακά συστήματα ελέγχου και παρακολούθησης κατά τις λειτουργικές φάσεις.

Βρυξέλλες, 1η Οκτωβρίου 1997.

Ο Πρόεδρος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Tom JENKINS

() ΕΕ C 156 της 24. 5. 1997, σ. 10.

() ΕΕ C 190 της 22. 7. 1991.

() ΕΕ C 40 της 17. 2. 1992.

() ΕΕ C 59 της 28. 2. 1996.

() Η οδηγία αυτή δεν υιοθετήθηκε ποτέ από το Συμβούλιο ενώ η προβληματική της αστικής ευθύνης στον τομέα των περιβαλλοντικών ζημιών βρίσκεται ακόμη στο στάδιο των συζητήσεων και δεν έχει λάβει τη μορφή νομοθετικών προτάσεων.

() ΕΕ C 89 της 19. 3. 1997.

() ΕΕ C 76 της 11. 3. 1997.

() ΕΕ L 158 της 23. 6. 1990.

() ΕΕ L 168 της 10. 7. 1993.