ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ σχετικά με την παραγωγή και την εμπορία λυκίσκου (συγκομιδή 1997)

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

2. ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ 1997

2.1 Παγκόσμια κατάσταση

2.1.1 Παραγωγή

2.1.2 Εξέλιξη της αγοράς

2.2 Η κατάσταση στην Κοινότητα

2.2.1 Διάρθρωση της παραγωγής

2.2.2 Παραγωγή

2.2.3 Πωλήσεις και διαμόρφωση των τιμών

2.2.4 Έσοδα

3. ΚΟΙΝΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΟΥ ΛΥΚΙΣΚΟΥ

4. ΠΡΟΣΩΡΙΝΑ ΕΙΔΙΚΑ ΜΕΤΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΟΥ ΛΥΚΙΣΚΟΥ

I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Σύμφωνα με το άρθρο 11 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1696/71, η Επιτροπή υποχρεούται να υποβάλει στο Συμβούλιο ετήσια έκθεση για την παραγωγή και την εμπορία του λυκίσκου. Σκοπός της έκθεσης αυτής είναι η παροχή στοιχείων σχετικά με την εξέλιξη της παραγωγής, των τιμών και των αναγκών σε λυκίσκο.

Στην παρούσα έκθεση, η οποία είναι η εικοστή έβδομη ετήσια έκθεση που υπέβαλε η Επιτροπή, τονίζονται τα κυριότερα γεγονότα της περιόδου εμπορίας 1997. Το μεγαλύτερο βάρος δίνεται στα βασικά θέματα.

I. ΣΥΓΚΟΜΙΔΗ 1997

A. Παγκόσμια κατάσταση

1. Παραγωγή

Η καλλιεργούμενη με λυκίσκο έκταση σε παγκόσμιο επίπεδο είναι περίπου 78.000 εκτάρια, από τα οποία 63.000 εκτάρια περίπου ανήκουν στα μέλη της ΔΕΚΛ (Διεθνής Επιτροπή Καλλιέργειας Λυκίσκου) και στις χώρες παραγωγής της Κοινότητας (βλέπε πίνακα 1). Σημαντική είναι επίσης η παραγωγή της Κίνας για την οποία δεν είναι διαθέσιμα ακριβή στατιστικά στοιχεία αλλά μόνον εκτιμήσεις σε γενικές γραμμές.

Κατά μέσο όρο, όσον αφορά την ΔΕΚΛ και την ΕΚ, οι καλλιεργούμενες εκτάσεις με λυκίσκο μειώθηκαν κατά 9,14%. Η εν λόγω μείωση ήταν μεγαλύτερη στην Ουκρανία (-46%), τη Ρωσία (-39%), την Τσεχική Δημοκρατία (-25%), τη Βουλγαρία (-24%) και τη Σλοβακική Δημοκρατία (-20%). Ανάμεσα στις λίγες χώρες στις οποίες παρατηρήθηκε αύξηση των καλλιεργούμενων με λυκίσκο εκτάσεων, θα πρέπει να αναφερθεί κατ´αρχήν η Γαλλία (+9%) και η Αυστραλία (+3,5%).

Με 2.400.000 εκατόκιλα (Ztr) (1), περίπου, η παγκόσμια συγκομιδή του 1997 ήταν κατώτερη (-5,86%) από εκείνη του 1996. Η ποιότητα της παραγωγής είναι λίγο καλύτερη με περιεκτικότητα σε οξύ άλφα 7,75%* η συνολική παραγωγή οξέος άλφα μειώθηκε (-395 τόνοι) και ανέρχεται σε 9.300 τόνους.

(1) 1 Ztr = 50 kg

Αν από άποψη παραγωγής, η συγκομιδή 1997 προσεγγίζει κατά πολύ τον μέσο όρο των 20 τελευταίων ετών, η συνολική απόδοση σε οξύ άλφα έχει αυξηθεί σαφώς.

Ενώ η παραγωγή μπύρας παρουσιάζει - από το 1990 - φθίνουσα τάση από χρόνο σε χρόνο στην Ευρώπη, δεν συμβαίνει το ίδιο και στις υπόλοιπες ηπείρους, κυρίως δε στην Ασία και όλως ιδιαιτέρως στην Κίνα, η οποία κατέχει σήμερα τη δεύτερη θέση σε παγκόσμιο επίπεδο μεταξύ των χωρών παραγωγής μπύρας μετά τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η παραγωγή μπύρας υπολογίζεται κατά το 1998, σε παγκόσμιο επίπεδο, σε 1.300 εκατομμύρια εκατόλιτρα. Η προσθήκη λυκίσκου σε 5,8 g/α/εκατόλιτρο μπύρας στα ζυθοποιεία απαιτεί τη χρησιμοποίηση περίπου 6,4 g/εκατόλιτρο ενώ η διαφορά οφείλεται στις απώλειες τις οφειλόμενες στην αποθεματοποίηση και τη μεταποίηση του λυκίσκου. Κατά συνέπεια απαιτείται, ποσότητα 8.320 τόνων οξέος άλφα για να παραχθεί η εν λόγω ποσότητα μπύρας* η παραχθείσα ποσότητα οξέος άλφα κατά την συγκομιδή 1997 είναι επομένως πλεονασματική (980 τόνοι) σε σχέση με τις ανάγκες. Πρέπει να προστεθεί ότι απαιτείται σήμερα λιγότερο οξύ άλφα από ό,τι κατά το παρελθόν, χάρη στην τάση παρασκευής λιγότερο πικρής μπύρας και στη διαρκή τεχνολογική πρόοδο.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, παρατηρείται πλεονασματική παραγωγή λυκίσκου σε σχέση με τις ανάγκες των ζυθοποιείων. Για το λόγο αυτό τα κράτη μέλη της ΔΕΚΛ πρότειναν την εκρίζωση 30% των εκτάσεων το 1996, δηλαδή 18.000 εκταρίων. Το 1997, η μείωση ήταν της τάξης των 6.300 εκταρίων, ήτοι 10%. Οι προβλέψεις μείωσης για το 1998 αφήνει να διαφανεί νέα μείωση + 6.000 εκταρίων σε επίπεδο μελών της ΔΕΚΛ.

1. Εξέλιξη της αγοράς

Οι τιμές του γερμανικού λυκίσκου σημείωσαν μείωση σε σχέση με την προηγούμενη συγκομιδή κυρίως στην ελεύθερη αγορά όπου είναι σαφώς κατώτερες του μέσου όρου των 20 τελευταίων ετών. Οι μέσες τιμές στην Αμερική μειώθηκαν επίσης [1,58 $/Pound (453,59 γρ.), ήτοι 174,17 $/Ztr, ήτοι 156,88 ECU/Ztr], αλλά δεδομένου ότι η απόδοση είναι υψηλότερη απ´ό,τι στην Ευρώπη (1,94 τόνοι/εκτάριο έναντι 1,41 τόνων/εκτάριο), τα μέσα έσοδα ανά εκτάριο είναι ανώτερα (6.775,64 $/εκτάριο, ήτοι 6.103 ECU/εκτάριο, έναντι 5.528 ECU/εκτάριο στην ΕΕ).

Η σύναψη των συμβάσεων εκ των προτέρων - αν και παρουσιάζει μακροπρόθεσμα φθίνουσα τάση από άποψη όγκου, διάρκειας και τιμών - αποδεικνύει παρόλα αυτά ότι είναι ένα θετικό σύστημα από άποψη ασφάλειας των εσόδων δεδομένου ότι οι τιμές προκαθορίζονται για ένα ορισμένο αριθμό ετών, για ορισμένες ποικιλίες και ποσότητες, αφού οι θεσμικές τιμές είναι εν γένει ανώτερες από τις τιμές spot (βλέπε πίνακες 2 και 5 ).

Το στοιχείο το οποίο απασχολεί όλως ιδιαιτέρως ορισμένα μέλη της ΔΕΚΛ είναι η διαδικασία καθορισμού των τιμών για τις αρωματικές ποικιλίες η οποία βασίζεται μάλλον στην ποσότητα οξέος άλφα παρά στο ίδιο το άρωμα.

A. Η κατάσταση στην Κοινότητα

1. Διάρθρωση της παραγωγής

Όπως και στον υπόλοιπο γεωργικό τομέα συνεχίστηκαν οι μετατροπές των διαρθρώσεων στην καλλιέργεια του λυκίσκου. Σήμερα, 4.123 γεωργικές εκμεταλλεύσεις παράγουν λυκίσκο στην Κοινότητα. (βλέπε πίνακα Α). Ο αριθμός των εν λόγω εκμεταλλεύσεων μειώθηκε κατά περίπου 10,68% σε σχέση με το 1996, ενώ η μέση καλλιεργούμενη με λυκίσκο έκταση αυξήθηκε από 5,9 εκτάρια σε 6,5 εκτάρια ανά εκμετάλλευση. Σχεδόν 500 εκμεταλλεύσεις έπαυσαν την καλλιέργεια λυκίσκου στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

1. Παραγωγή

Η καλλιεργηθείσα με λυκίσκο έκταση στην Κοινότητα, το 1997, έφθασε τα 26.786 εκτάρια, ήτοι 545 εκτάρια (2%) λιγότερα από ό,τι το 1996 (βλέπε πίνακες αριθ. 1 και 6)* το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής αυτής πραγματοποιήθηκε στη Γερμανία (21.381 εκτάρια, ήτοι 80%). Στη χώρα αυτή σημειώθηκε μείωση των καλλιεργούμενων εκτάσεων κατά 432 εκτάρια σε σχέση με το 1996, ήτοι 1,98%.

Οι αρωματικές ποικιλίες αντιπροσωπεύουν σήμερα το 60,42% των εκτάσεων καλλιέργειας λυκίσκου*η πιο αντιπροσωπευτική καλλιέργεια παραμένει η ποικιλία Perle (25% των εκτάσεων καλλιέργειας αρωματικών ποικιλιών). Ανάμεσα στις αρωματικές ποικιλίες που παρουσίασαν μεγάλες αυξήσεις όσον αφορά την έκτασή τους, θα πρέπει να σημειωθούν: η Hallertauer Tradition (+375 εκτάρια) και η Perle (+96 εκτάρια). Οι πικρές ποικιλίες αντιπροσωπεύουν 37,27% και οι λοιπές ποικιλίες 2,31%.

Το τμήμα των εκτάσεων που καλλιεργήθηκε το 1997 με τις πικρές ποικιλίες μειώθηκε ελαφρά ενώ αυξήθηκε η έκταση που καλλιεργήθηκε με άλλες ποικιλίες. Από τις πικρές ποικιλίες, εκείνη που φαίνεται ότι καλλιεργήθηκε περισσότερο είναι η Hallertauer Magnum (σε έκταση 3.026 εκταρίων), ακολουθούμενη από την Northern Brewer (σε έκταση 2.983 εκταρίων, πράγμα που αντιπροσωπεύει μείωση κατά 643 εκτάρια σε σχέση με το 1996). Ακολουθούν οι ποικιλίες Nugget (1.329 εκτάρια), Target (1.137 εκτάρια) και Brewer's Gold (516 εκτάρια), ενώ οι τελευταίες δύο ποικιλίες παρουσίασαν επίσης μείωση από άποψη έκτασης, κατά 250 και 323 εκτάρια αντιστοίχως. Είναι γεγονός ότι η γενική τάση που παρατηρείται όσον αφορά τις πικρές ποικιλίες είναι η αύξηση των καλλιεργειών των ποικιλιών σούπερ-άλφα, οι οποίες έχουν τη μεγαλύτερη ζήτηση στις αγορές, όπως π.χ. οι ποικιλίες Hallertauer Magnum και Nugget. Η έκταση για την καλλιέργεια της ποικιλίας Nugget αυξήθηκε κατά 9,92% σε σχέση με αυτή της συγκομιδής 1996 και αυτή για την ποικιλία Magnum κατά 25% περίπου.

Σε ποσοτικούς όρους, η συγκομιδή 1997 υπήρξε σαφώς κατώτερη αυτής του 1996 (-11,48%). Με 837.464 Ztr, η μέση απόδοση ανά εκτάριο ανήλθε σε 1,56 τ/ εκτάριο ή 31 Ztr/ εκτάριο.

Η παραγωγή ήταν καλής ποιότητας και η περιεκτικότητα σε οξύ άλφα της τάξεως των 8,75% κατά μέσο όρο στο σύνολο της Κοινότητας για τις τρεις κατηγορίες ποικιλιών, ήτοι ισοδύναμο 3.662 τόνων οξέος άλφα - 137 χιλιόγραμμα ανά εκτάριο - για την παραγωγή μπύρας το 1998.

1. Πωλήσεις και διαμόρφωση των τιμών

Πωλήσεις βάσει συμβάσεων

Συνολικά, η μέση τιμή πώλησης λυκίσκου βάσει συμβάσεων ανέρχεται σε 202 ΕCU/Ζtr, ήτοι κατά 8 ΕCU/Ζtr περισσότερο από ό,τι για τη συγκομιδή 1996, με διαφορές ανά κράτος μέλος οι οποίες κυμαίνονται μεταξύ 143 ΕCU/Ζtr στην Ισπανία και 384 ΕCU/Ζtr στην Ιρλανδία, οι οποίες πώλησαν το σύνολο της παραγωγής τους βάσει συμβάσεων (βλέπε πίνακα 6). Στην Αυστρία και τη Γερμανία παρατηρήθηκαν χαμηλότερες τιμές βάσει συμβάσεων σε σχέση με το προηγούμενο έτος (-5 ECU/Ztr και -13 ECU/Ztr αντιστοίχως), ενώ στο Ηνωμένο Βασίλειο η αύξηση είναι σημαντική (+88 ECU/Ztr).

Το 73% της συγκομιδής 1997 πωλήθηκε στο πλαίσιο συμβάσεων (βλέπε πίνακα 5 του παραρτήματος), όπως άλλωστε και κατά το προηγούμενο έτος (72%). Το Βέλγιο βρίσκεται σαφώς κάτω από αυτόν τον μέσο όρο με 19%. Στην Πορτογαλία δεν πραγματοποιήθηκαν πωλήσεις βάσει συμβάσεων.

Οι υψηλότερες μέσες τιμές βάσει συμβάσεων παρατηρούνται για τις αρωματικές ποικιλίες (213 ΕCU/Ζtr), από τις οποίες οι ακριβότερες ποικιλίες είναι οι Bramling Cross, Challenger, First Gold, Fuggles, Goldings, και Progress. Οι τιμές, εκφραζόμενες σε ECU, για τις ποικιλίες αυτές, οι οποίες καλλιεργούνται κατ´εξοχήν στο Ηνωμένο Βασίλειο, είναι υψηλότερες από το μέσο όρο για την εν λόγω ομάδα. Σε εθνικό νόμισμα, οι βρετανικές τιμές είναι ωστόσο πολύ χαμηλές. Η διαφορά αυτή εξηγείται από τη σημαντική ανατίμηση της λίρας στερλίνας. Για την ποικιλία Strisselspalt που καλλιεργείται αποκλειστικά στη Γαλλία, παρατηρήθηκαν μέσες τιμές βάσει συμβάσεων ύψους 249 ECU/Ztr. Μεταξύ των ποικιλιών για τις οποίες σημειώθηκαν οι χαμηλότερες τιμές συγκαταλέγεται με κάθε βεβαιότητα η ποικιλία Hersbrucker η οποία καταλαμβάνει 19% περίπου της καλλιεργούμενης με αρωματικές ποικιλίες έκτασης (βάσει συμβάσεων: 166 ΕCU/Ζtr).

Όσον αφορά τις πικρές ποικιλίες, η μέση τιμή πώλησης βάσει συμβάσεως ήταν 183 ΕCU/Ζtr. Στο σύνολο των ποικιλιών, οι ποικιλίες για τις οποίες καταβλήθηκαν υψηλότερες τιμές είναι οι Buket (που καλλιεργείται αποκλειστικά στην Αυστρία), Target, Yeoman και Northdown. Οι τιμές βάσει συμβάσεων για την ποικιλία Nugget παραμένουν σχεδόν ίδιες.

Πωλήσεις στην ελεύθερη αγορά

Η μέση τιμή του λυκίσκου που πωλείται στην ελεύθερη αγορά είναι πολύ χαμηλότερη από αυτή της προηγούμενες περιόδου με 64 ECU/Ztr, σε σχέση με 98 ECU/Ztr το 1996. Και σε αυτή την περίπτωση, διαπιστώνονται αρκετά μεγάλες διαφορές από το ένα κράτος μέλος στο άλλο από 52 ECU/Ztr στο Βέλγιο έως 187 ECU/Ztr στη Γαλλία (Βλέπε πίνακα 6).

Οι τιμές spot είναι παραπλήσιες για τις αρωματικές ποικιλίες (62 ECU/Ztr) και τις πικρές ποικιλίες (66 ECU/Ztr), αλλά πολύ υψηλότερες για τις άλλες ποικιλίες.

Οι τιμές spot για την ποικιλία Nugget μειώθηκαν από 96 CU/Ztr σε 62 ECU/Ztr (-35%). Η εν λόγω ποικιλία η οποία είναι πολύ παραγωγική σε οξύ άλφα προσέλκυσε έναν ορισμένο αριθμό καλλιεργητών, πράγμα που οδήγησε σε πολύ άφθονη προσφορά στην παγκόσμια αγορά, γεγονός που ενισχύθηκε κατά ένα μεγάλο μέρος από τις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου η έκταση στην οποία καλλιεργείται η ποικιλία αυτή παρουσιάζει επίσης αύξηση (3.638 εκτάρια το 1997 έναντι 3.497 εκταρίων το 1996).

Οι τιμές στην ελεύθερη αγορά μειώθηκαν σημαντικά στη Γερμανία (-36%) και στο Βέλγιο (-34%), ελαφρώς στην Αυστρία (-2%) και αυξήθηκαν στις άλλες χώρες, και ιδίως στη Γαλλία (+60%).

Μεταξύ των ποικιλιών μεγάλης καλλιέργειας, η ποικιλία για την οποία σημειώθηκαν οι χαμηλότερες τιμές, ήδη από τη συγκομιδή του 1993, είναι οπωσδήποτε η αρωματική ποικιλία Hersbrucker, η οποία είχε στο παρελθόν μεγάλη ζήτηση στην αμερικανική αγορά, αλλά της οποίας η ζήτηση μειώνεται σήμερα σταθερά, δεδομένου ότι η αμερικανική αγοραστική πολιτική προσανατολίστηκε προς άλλες ποικιλίες όπως, για παράδειγμα, την Spalter Select και την Hallertauer Tradition. Ενώ η τιμή πώλησης στην ελεύθερη αγορά, της ποικιλίας Hersbrucker ήταν μόνον 29 ECU/Ztr, οι δύο νέες αρωματικές ποικιλίες πέτυχαν τιμές της τάξεως των 38 ECU/Ztr και 50 ECU/Ztr αντιστοίχως, τιμές οι οποίες είναι παρ´όλα αυτά πάντα χαμηλότερες από τον κοινοτικό μέσο όρο για τον αρωματικό λυκίσκο.

Μεταξύ των οκτώ κρατών μελών που παράγουν λυκίσκο, στα τρία σημειώθηκαν τιμές χαμηλότερες από τον κοινοτικό μέσο όρο (για όλες τις ποικιλίες), δηλαδή στο Βέλγιο, τη Γερμανία και την Ισπανία.

Από τα 837.464 Ztr που παράχθηκαν στην Κοινότητα το 1997, αναφέρεται, σύμφωνα με τα επίσημα στατιστικά στοιχεία, ότι μόνον 20.709 Ζtr δεν επωλήθησαν (2,47%). Η Ιρλανδία και η Ισπανία πώλησαν το σύνολο της παραγωγής τους, βάσει συμβάσεων, με μέσο όρο τιμών 384 ΕCU/Ζtr και 143 ECU/Ztr αντιστοίχως (βλέπε πίνακα 5), ακολουθούμενες από την Αυστρία η οποία πώλησε το 98% της παραγωγής της βάσει συμβάσεων με μέση τιμή 250 ECU/Ztr.

1. Έσοδα

Το 1997, τα έσοδα μειώθηκαν σε σχέση με εκείνα του 1996, με μέσα έσοδα ανά εκτάριο πλήρους παραγωγής λυκίσκου 5.528 ECU/εκτάριο (βλέπε πίνακα 6), έναντι 6.166 ECU/εκτάριο για τη συγκομιδή 1996 (-10%).

Σε κοινοτικό επίπεδο, τα υψηλότερα έσοδα καταγράφηκαν για την ομάδα των αρωματικών ποικιλιών (5.955 ECU/ εκτάριο πλήρους καλλιέργειας, δηλαδή μείωση κατά 5,8% σε σχέση με τον προηγούμενο χρόνο), αν και στη Γαλλία, την Αυστρία και το Ηνωμένο Βασίλειο σημειώθηκαν αυξήσεις των εσόδων γι'αυτές τις ποικιλίες.

Οι περισσότερο αποδοτικές αρωματικές ποικιλίες είναι για τη Γαλλία, η ποικιλία Strisselspalt (έσοδα 7.926 ECU/ εκτάριο πλήρους παραγωγής) και για το Ηνωμένο Βασίλειο οι ποικιλίες Challenger (10.157 ECU/εκτάριο πλήρους παραγωγής), Goldings (11.305 ECU/εκτάριο πλήρους παραγωγής) και Fuggles (10.053 ECU/εκτάριο πλήρους παραγωγής). Αξίζει να σημειωθεί ότι η ποικιλία "Cιlia", που καλλιεργείται αποκλειστικά στην Αυστρία πωλήθηκε εξ ολοκλήρου βάσει συμβάσεων και απέφερε επίσης έσοδα της τάξης των 10.746 ECU/εκτάριο πλήρους παραγωγής.

Τα έσοδα μειώθηκαν επίσης για την ομάδα των πικρών ποικιλιών (-18%) και έφθασαν σε 4.895 ECU/εκάριο πλήρους παραγωγής, σε όλα τα κράτη μέλη παραγωγής, πλην του Ηνωμένου Βασιλείου* τα έσοδα μειώθηκαν κυρίως στο Βέλγιο (-26%), στη Γερμανία (-25%), και στην Πορτογαλία (-49%). Στην Πορτογαλία η μείωση αυτή οφείλεται αποκλειστικά στη μείωση της τιμής της ποικιλίας Nugget, η οποία αποτελεί τη μόνη ποικιλία που καλλιεργείται στη χώρα αυτή και που πωλείται εξ ολοκλήρου στην ελεύθερη αγορά. Ωστόσο, μεταξύ των κοινοτικών χωρών που διαθέτουν λυκίσκο της ποικιλίας Nugget στην ελεύθερη αγορά, η Πορτογαλία αποτελεί τη χώρα η οποία έλαβε τις υψηλότερες τιμές (93 ECU/Ztr έναντι 62 ECU/Ztr που αποτελεί τον κοινοτικό μέσο όρο). Για τις "Άλλες" ποικιλίες, που καλλιεργούνται κυρίως στη Γερμανία (616 εκτάρια) και λίγο στο Ηνωμένο Βασίλειο (2 εκτάρια), τα μέσα έσοδα αυξήθηκαν (+13%). Δεδομένου ότι οι ποικιλίες αυτές καλλιεργούνται μόνο σε μικρές εκτάσεις, έχουν αμελητέα επίπτωση επί του συνολικού μέσου όρου των εσόδων των παραγωγών.

I. ΚΟΙΝΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΟΥ ΛΥΚΙΣΚΟΥ

Η κοινή οργάνωση της αγοράς στον τομέα του λυκίσκου δημιουργήθηκε το 1971 με τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1696/71, με σκοπό τη βελτίωση της ποιότητας των προϊόντων και τη διαφύλαξη του βιοτικού επιπέδου των παραγωγών. Επειδή αποκλείσθηκε συνειδητά η θέσπιση ειδικών κανόνων για το εξωτερικό εμπόριο και ενός καθεστώτος παρέμβασης, ο κοινοτικός τομέας λυκίσκου είναι ιδιαίτερα εκτεθιμένος στον ανταγωνισμό που επικρατεί στην παγκόσμια αγορά.

Τα κύρια στοιχεία του βασικού κανονισμού, τα οποία διευκρινίστηκαν, στη συνέχεια, στους ειδικούς κανονισμούς του Συμβουλίου ή της Επιτροπής, περιλαμβάνουν κανόνες για την εμπορία του λυκίσκου μέσω μιας διαδικασίας πιστοποίησης και ενός καθεστώτος "προσυμβάσεων", για την αναγνώριση και την ενθάρρυνση των ενώσεων παραγωγών καθώς και τις συναλλαγές με τις τρίτες χώρες. Ο κανονισμός προβλέπει άλλωστε ένα καθεστώς ενίσχυσης για τον λυκίσκο που παράγεται στην Κοινότητα. Η ενίσχυση αυτή ανέρχεται σε 480 ECU/εκτάριο, συμπεριλαμβανομένης και της συγκομιδής του έτους 2000. Αποτελεί πράγματι ένα αμάλγαμα δύο ενισχύσεων που υφίσταντο στο προηγούμενο καθεστώς, δηλαδή της ενίσχυσης στους παραγωγούς και της μετατροπής των ποικιλιών. Η ένωση παραγωγών έχει τη δυνατότητα να αποφασίσει κατά πόσο θα καταβάλει την ενίσχυση αυτή εξ ολοκλήρου στα μέλη της κατ´αναλογία των εκτάσεων που καλλιεργούνται ή μόνο ένα τμήμα αυτής - το οποίο καθορίζεται μεταξύ 80% και 100% - ανάλογα αν εκκρεμούν ακόμη αιτήσεις για μετατροπή των ποικιλιών ή ενδεχομένως άλλα προς εκτέλεση μέτρα [βλέπε κατωτέρω στοιχείο γ)].

Κατά την τελευταία τροποποίηση του βασικού κανονισμού τον Αύγουστο του 1997 - με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1554/97(2)-, δόθηκε έμφαση στην ενίσχυση του ρόλου των ενώσεων παραγωγών μέσω:

(2) EE αριθ. L 208 της 2.8.1997, σ. 1.

α) της δυνατότητας για τα μέλη μιας αναγνωρισμένης ένωσης παραγωγών να θέτουν σε εμπορία τα ίδια - χωρίς να τους επιβάλλεται μείωση της ενίσχυσης - το σύνολο ή μέρος των προϊόντων τους, εφόσον τους παρέχεται η σχετική άδεια από την ένωση. Αυτή ασκεί δικαίωμα ελέγχου επί των τιμών τις οποίες διαπραγματεύονται παραγωγοί και έμποροι και αποδέχεται ή απορρίπτει τη σύναψη των συμβάσεων. Σε περίπτωση που δεν επιτευχθεί συμφωνία σχετικά με τις προτεινόμενες τιμές, η ένωση παραγωγών έχει την υποχρέωση να ξανά υποβάλει την προσφορά σε υψηλότερη τιμή και να βρει ένα νέο αγοραστή*

β) της δυνατότητας να πραγματοποιηθεί η μετατροπή ποικιλιών επί μονίμου βάσεως, δηλαδή χωρίς περιορισμό έκτασης και χρόνου, ενώ η πληρωμή της περιέχεται στην κατ'αποκοπή ενίσχυση ανά εκτάριο που προαναφέρθηκε. Ο προϋπολογισμός για το σκοπό αυτό θα αποφασιστεί από την ένωση παραγωγών σε συνάρτηση με τις ανάγκες, στο πλαίσιο ορισμένων περιορισμών [βλέπε κατωτέρω σημείο γ)]*

γ) της δυνατότητας να παρακρατείται έως κατ'ανώτατο όριο 20% της ενίσχυσης στους παραγωγούς για την εφαρμογή ειδικών μέτρων. Αυτά συνίστανται σε μέτρα για τον εξορθολογισμό και την εκμηχάνιση των εργασιών καλλιέργειας και συγκομιδής, τη θέσπιση κοινών κανόνων παραγωγής (καλλιεργητικές τεχνικές, λιπάσματα, ποικιλίες, κ.λπ.), τη μετατροπή ποικιλιών, ενέργειες προώθησης, ενέργειες για τον προσδιορισμό και τη βελτίωση της ποιότητας, ενέργειες έρευνας και "μέτρα παρέμβασης" σύμφωνα με το εδάφιο 2. Ο στόχος του μέτρου αυτού είναι να εξασφαλισθεί η ευελιξία της ένωσης παραγωγών σε θέματα διαχείρισης της ενίσχυσης, παρέχοντάς της τη δυνατότητα, εφόσον το επιθυμεί να χρησιμοποιήσει εξ ολοκλήρου το 20% της ενίσχυσης για την πραγματοποίηση της μετατροπής ποικιλιών.

Στην περίπτωση που οι ενώσεις παραγωγών δεν διαθέτουν σε εμπορία το σύνολο της παραγωγής των μελών τους, η δυνατότητα αυτή καθίσταται υποχρέωση, ενώ το ποσοστό είναι πάντα στην περίπτωση αυτή 20%.

I. ΠΡΟΣΩΡΙΝΑ ΕΙΔΙΚΑ ΜΕΤΡΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΟΥ ΛΥΚΙΣΚΟΥ

Το Συμβούλιο εξέδωσε πρόσφατα έναν κανονισμό για τη θέσπιση προσωρινών ειδικών μέτρων στον τομέα του λυκίσκου (κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1098/98).

Κύριο χαρακτηριστικό της αγοράς λυκίσκου είναι επί του παρόντος μία πλεονασματική κατάσταση συγκυριακού, αλλά και διαρθρωτικού χαρακτήρα* είναι κατά συνέπεια σκόπιμο να μειωθεί η παραγωγή ελαττώνοντας τις καλλιεργούμενες εκτάσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Τα μέτρα εξυγίανσης που θεσπίστηκαν για περίοδο 5 ετών από τη συγκομιδή 1998, αφορούν την προσωρινή αγρανάπαυση ή την εκρίζωση των καλλιεργειών.

Για το σκοπό αυτό, προβλέπεται να δοθεί ακόμη μεγαλύτερη ευελιξία στις ενώσεις παραγωγών, παραμένοντας ωστόσο στα όρια του παρόντος κονδυλίου του προϋπολογισμού.

Τα δύο αυτά μέτρα έχουν προαιρετικό χαρακτήρα, ανεξάρτητα αν πρόκειται σε επίπεδο κράτους μέλους, ένωσης παραγωγών ή μεμονωμένου παραγωγού.

Η θέση σε εφαρμογή των μέτρων αυτών θα πραγματοποιηθεί:

- μέσω της ένταξης της "προσωρινής αγρανάπαυσης" για τις καλλιέργειες και της "εκρίζωσης" στον κατάλογο των ειδικών μέτρων που μπορούν να τεθούν σε εφαρμογή σε επίπεδο ενώσεων παραγωγών, για την από κοινού προσαρμογή της παραγωγής στις απαιτήσεις της αγοράς*

- αναλαμβάνοντας σε επίπεδο ένωσης παραγωγών την πληρωμή μιας χρηματικής συνεισφοράς επί της παρακράτησης της ενίσχυσης στους παραγωγούς (που δεν μπορεί να υπερβεί το 20%). Η συνεισφορά αυτή χρησιμεύει ως μερική αντιστάθμιση των πραγματικών εξόδων που συνδέονται με την εφαρμογή των εν λόγω μέτρων, καθώς και της απώλειας κέρδους*

- μέσω της πληρωμής μιας αντιστάθμισης στους παραγωγούς - ποσού ίσου με αυτό της ενίσχυσης, την οποία θα ελάμβαναν αν είχε πραγματοποιηθεί η συγκομιδή - κατά τη διάρκεια μιας μέγιστης περιόδου 5 ετών για τις εκτάσεις που τίθενται σε αγρανάπαυση ή που υφίστανται εκρίζωση, με την επιφύλαξη της τήρησης ορισμένων όρων.