Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την «Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με διαφανές σύστημα εναρμονισμένων κανόνων για περιορισμούς στην οδηγία βαρέων φορτηγών οχημάτων που εκτελούν διεθνείς μεταφορές σε καθορισμένους δρόμους» () (98/C 407/19)

Στις 8 Ιουνίου 1998 και σύμφωνα με το άρθρο 75, παρ. 1 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα μεταφορών και επικοινωνιών, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 15 Ιουλίου 1998, με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Wright.

Κατά την 357η σύνοδο ολομέλειας της 9ης και 10ης Σεπτεμβρίου 1998 (συνεδρίαση της 9ης Σεπτεμβρίου 1998), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 112 ψήφους υπέρ, μία κατά και 3 αποχές.

1. Κύρια σημεία της πρότασης της Επιτροπής

1.1. Η παρούσα σύγχυση που επικρατεί στον τομέα των απαγορεύσεων στη διέλευση () καταλήγει συχνά στην συγκέντρωση των μετακινήσεων σε περιορισμένο αριθμό ημερών, γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο ατυχήματος, προκαλεί συμφόρηση, βλάπτει το περιβάλλον και, κατά συνέπεια, καταρρίπτει την αρχική επιδίωξη της απαγόρευσης διέλευσης.

1.2. Η πρόταση της Επιτροπής επιδιώκει την εναρμόνιση σε κοινοτική κλίμακα των ρυθμίσεων έτσι ώστε οι επιχειρήσεις μεταφορών να μπορούν να χρησιμοποιούν όσο το δυνατόν καλύτερα τα μέσα σχεδιασμού και επιμελητείας που διαθέτουν για τις διεθνείς μεταφορικές αποστολές. Οι ενδεχόμενες απαγορεύσεις θα ισχύουν μόνο σε ένα περιορισμένο δίκτυο σημαντικών διεθνών οδών: το διευρωπαϊκό οδικό δίκτυο (ΤΕΝ). Σε όλες τις άλλες οδούς και για όλες τις μη διεθνείς μεταφορές, τα κράτη μέλη θα συνεχίσουν να επιβάλλουν οποιεσδήποτε απαγορεύσεις επιθυμούν.

1.3. Συνεπώς, για τα κράτη μέλη που επιθυμούν να επιβάλλουν περιορισμούς στη διέλευση, η Επιτροπή προτείνει τα εξής:

- εναρμόνιση για το οδικό δίκτυο ΤΕΝ της χρονικής περιόδου (π.χ. Κυριακή 7 π.μ. έως 10 μ.μ. ή 12 τα μεσάνυχτα, για τη θερινή περίοδο) κατά την οποία μπορούν να ισχύουν περιορισμοί στις διεθνείς μεταφορές 7

- εναρμόνιση του τύπου των οχημάτων και των μεταφορικών αποστολών που εξαιρούνται από τους περιορισμούς 7

- σύστημα κοινοποίησης: η Επιτροπή με βάση την πληροφόρηση που παρέχουν τα κράτη μέλη θα δημοσιεύει ετήσια έκθεση για τους περιορισμούς που θα ισχύουν το προσεχές έτος.

1.4. Είναι δυνατόν να επιβάλλονται και απαγορεύσεις νυχτερινής διέλευσης (μεταξύ 10 μ.μ. και 5 π.μ.) στα φορτηγά που υπερβαίνουν τα κοινοτικά πρότυπα για το θόρυβο 7 προβλέπεται ακόμη, σειρά εξαιρέσεων σε εξαιρετικές περιπτώσεις όπου δικαιολογείται η επιβολή απαγορεύσεων.

1.5. Τα κράτη μέλη μπορούν να επεκτείνουν τις απαγορεύσεις σε ορισμένα τμήματα του διευρωπαϊκού δικτύου (ΤΕΝ), όταν υφίστανται αντικειμενικοί λόγοι περιβαλλοντικής ασφάλειας ή κοινωνικοί λόγοι. Ακόμη, έχει θεσπισθεί διαδικασία που περιλαμβάνει και μια επιτροπή, η οποία θα εξετάζει τα εν λόγω αιτήματα. Η Επιτροπή εγγυάται ότι θα εξετάζει όλα τα σχετικά αιτήματα εντός δύο μηνών.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρόταση οδηγίας, διατηρώντας όμως ορισμένες επιφυλάξεις. Η οδηγία θα παράσχει τη βάση για την ανάπτυξη και την εφαρμογή ενός θεμιτού και λειτουργικού συστήματος εναρμονισμένων διατάξεων όσον αφορά τους περιορισμούς στα φορτηγά που πραγματοποιούν διεθνείς μεταφορές σε συγκεκριμένες διαδρομές.

2.1.1. Ακόμη, η ΟΚΕ συμφωνεί με το βασικό επιχείρημα της Επιτροπής ότι η παρούσα κατάσταση όσον αφορά τους περιορισμούς στα φορτηγά που πραγματοποιούν μεταφορές στο εσωτερικό της Κοινότητας, είναι αφόρητη.

2.1.2. Η ΟΚΕ τάσσεται, κατ' αρχήν, υπέρ της εναρμόνισης των περιορισμών που προτείνει η οδηγία αλλά διατηρεί ορισμένες επιφυλάξεις όσον αφορά την αποτελεσματικότητα του συστήματος μέσω του οποίου θα τεθούν σε εφαρμογή. Ακόμη, η ΟΚΕ επιθυμεί να υπογραμμίσει ότι, όπως διατυπώνεται με την παρούσα πρόταση, η σχεδιαζόμενη εναρμόνιση των εθελοντικών περιορισμών στα φορτηγά που κυκλοφορούν στο διευρωπαϊκό δίκτυο (ΤΕΝ), θα καταλήξει να εφαρμόζεται μόνο σε 7 κράτη μέλη που επί του παρόντος επιβάλλουν κάποιες μορφές περιορισμών στην οδήγηση. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι τούτο δεν συμβαδίζει με τον μακροπρόθεσμο στόχο της δημιουργίας μιας «ομαλής κατάστασης» στον τομέα των οδικών εμπορευματικών μεταφορών. Η ΟΚΕ αναγνωρίζει τις πρακτικές δυσκολίες και την απουσία πειστικών δεδομένων σχετικά με τα αποτελέσματα των περιορισμών και θεωρεί ότι η πρόταση οδηγίας πρέπει να εκληφθεί ως ένα βήμα προόδου προς την επίτευξη μιας πραγματικά εναρμονισμένης κοινοτικής θέσης έναντι των περιορισμών στην κυκλοφορία των φορτηγών.

2.1.3. Λόγω της οικονομικής, περιβαλλοντικής και κοινωνικής σημασίας των υπό εξέταση ζητημάτων και της σημαντικής βαρύτητας της κοινής γνώμης για το θέμα, η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να διασφαλίσει ότι η ετήσια έκθεση σχετικά με τους περιορισμούς διέλευσης θα περιλαμβάνει όσο είναι πρακτικά δυνατόν, τα πιο πρόσφατα ερευνητικά δεδομένα σχετικά με τις ποσοτικές και ποιοτικές επιπτώσεις των εν λόγω περιορισμών.

2.2.1. Όπως προκύπτει από την αιτιολογική έκθεση της Επιτροπής, η παρούσα κατάσταση όσον αφορά τους περιορισμούς στα φορτηγά που πραγματοποιούν μεταφορές στο εσωτερικό της Κοινότητας, είναι συγκεχυμένη και ανομοιογενής. Επτά από τα 15 κράτη μέλη εφαρμόζουν ορισμένους περιορισμούς, κυρίως το Σαββατοκύριακο. Σε όλες τις περιπτώσεις, η απόφαση για την επιβολή περιορισμών λαμβάνεται από το κράτος μέλος. Η εξέταση των περιορισμών που ισχύουν στα επτά κράτη μέλη, οδηγεί στη διαπίστωση ότι διαφέρουν τόσο οι ώρες έναρξης και λήξης των περιορισμών όσο και οι ορισμοί των οχημάτων που εμπίπτουν σε αυτούς. Η κατάσταση περιεπλάκη ακόμη περισσότερο από τις διαφορές στις αργίες που υπάρχουν στην επικράτεια της Κοινότητας κατά τρόπο τελείως ασυντόνιστο με αποτέλεσμα να διαταράσσεται ο προγραμματισμός των ταξιδίων των φορτηγών που πραγματοποιούν μεταφορές μέσω ορισμένων κρατών μελών. Ακόμη, διαφέρουν και οι λόγοι που προβάλλουν τα κράτη μέλη για την επιβολή των εν λόγω περιορισμών.

2.2.2. Πράγματι, η ύπαρξη των εν λόγω περιορισμών αυξάνει το κόστος των οδικών μεταφορών στα κράτη μέλη όπου τούτοι ισχύουν και, σε γενικές γραμμές, περιπλέκει τον προγραμματισμό των διεθνών μεταφορών. Υπάρχουν στοιχεία ότι η ύπαρξη μη συντονισμένων περιορισμών είναι ιδιαίτερα προβληματική για τους μεταφορείς που πραγματοποιούν μεταφορές μεγάλων αποστάσεων. Συνεπώς, δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι πολλά κράτη μέλη ζήτησαν από την Επιτροπή να υποβάλει προτάσεις για τον περιορισμό των αρνητικών επιπτώσεων των εν λόγω περιορισμών. Η ΟΚΕ συμφωνεί ότι απαιτείται υιοθέτηση οδηγίας που να επιδιώκει την διασαφήνιση και την εναρμόνιση των περιορισμών στη διέλευση των φορτηγών. Η ΟΚΕ θεωρεί εξαιρετικά σημαντικό να διασφαλισθεί η δημιουργία μιας «ομαλής κατάστασης», η οποία να προωθεί μια μεταφορική λειτουργία που να συμβαδίζει με την ανάπτυξη των ΔΔ (ΤΕΝ) και να εξισορροπεί τις οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές ανάγκες.

2.2.3. Αξίζει να σημειωθεί ότι από την άποψη αυτή, η Επιτροπή στην αιτιολογική της έκθεση τάσσεται έντονα υπέρ της κατάργησης των περιορισμών που επιβάλλονται στην κυκλοφορία των φορτηγών τα Σαββατοκύριακα. Για παράδειγμα, προτάσσει το επιχείρημα ότι δεν υφίστανται ενδείξεις ότι οι ανωτέρω περιορισμοί έχουν οδηγήσει σε μεταστροφή από τις οδικές μεταφορές και προτίμηση των σιδηροδρομικών κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου. Η Επιτροπή δεν διαπιστώνει εκ πρώτης όψεως ότι οι γενικοί περιορισμοί που επιβάλλονται στην κυκλοφορία των φορτηγών έχουν οδηγήσει σε μείωση των τροχαίων ατυχημάτων κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου. Ως γενικός κανόνας, προβάλλεται ότι είναι αβέβαιο εάν οι περιορισμοί που επιβάλλονται κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου, συμβάλλουν στη μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης από τις μεταφορές. Ακόμη, η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι οι διεθνείς μετακινήσεις φορτηγών αποτελούν σχετικά μικρό ποσοστό των συνολικών μετακινήσεων οχημάτων στο εσωτερικό της Κοινότητας 7 για παράδειγμα, ανέρχονται μόλις στο 2,7 % των συνολικών μετακινήσεων στο γερμανικό οδικό δίκτυο.

2.2.4. Αντίθετα, προτάσσεται το επιχείρημα ότι από άποψη κυκλοφοριακής συμφόρησης, η πλήρης κατάργηση των περιορισμών θα οδηγήσει στην κυκλοφορία του ίδιου αριθμού φορτηγών σε 6 ή 7 ημέρες την εβδομάδα αντί για 5 και θα συμβάλει σε μείωση του κόστους ύψους 3 δισεκατομμυρίων Ecu, (αν και πρέπει να αναγνωρισθεί ότι η ύπαρξη απεριόριστης πρόσβασης στο οδικό δίκτυο θα προσελκύσει μεγαλύτερο αριθμό φορτηγών). Ακόμη, η Επιτροπή διατείνεται ότι οι ισχύοντες μη συντονισμένοι περιορισμοί υποσκάπτουν σε ορισμένες περιπτώσεις την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 3820/85 του Συμβουλίου για την εναρμόνιση ορισμένων κοινωνικών διατάξεων στον τομέα των οδικών μεταφορών. Οι περιορισμοί στην διέλευση σαφώς επιβάλλουν περιόδους ανάπαυσης στους οδηγούς, οι οποίες όμως δεν συμπίπτουν και δεν είναι ίδιας διάρκειας με εκείνες που επιβάλλουν τα άρθρα 8 και 9 του προαναφερθέντος κανονισμού. Η υποχρεωτική εισαγωγή περιόδων ανάπαυσης δημιουργεί ήδη σημαντικά προβλήματα σε ό,τι αφορά τη στάθμευση των φορτηγών που εκτελούν μεταφορές, ιδιαίτερα στους αυτοκινητοδρόμους και γύρω από ορισμένους λιμένες. Υπάρχουν σαφώς λόγοι να αναληφθεί μια δημόσια ή ιδιωτική πρωτοβουλία για το θέμα της πρόβλεψης κατάλληλων χώρων στάθμευσης. Η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να ερευνήσει το θέμα και να υποβάλει προτάσεις προκειμένου να υποστηρίξει τους περιορισμούς στη διέλευση των φορτηγών που αναφέρονται στην προτεινόμενη οδηγία και να συμβάλει στην αποτελεσματική τους εφαρμογή.

2.2.5. Παρά τα ισχυρά αυτά επιχειρήματα υπέρ της κατάργησης των υφιστάμενων περιορισμών στη διέλευση των φορτηγών, η Επιτροπή επειδή αναγνωρίζει το σημαντικό βάρος της κοινής γνώμης, αποδέχεται την ύπαρξη σοβαρών επιχειρημάτων που συνηγορούν υπέρ της διατήρησης ορισμένων περιορισμών διέλευσης. Ακόμη, αναγνωρίζει ότι οι συνθήκες κυκλοφορίας διαφέρουν από το ένα κράτος μέλος στο άλλο και, κατά το μέτρο του δυνατού, πρέπει να γίνεται σεβαστή η αρμοδιότητα των κρατών μελών να αποφασίζουν σχετικά με ζητήματα διαχείρισης της κυκλοφορίας και να μην μεταβάλλουν τους περιορισμούς που δεν επηρεάζουν την διεθνή κυκλοφορία. Συνεπώς, η πρόταση της Επιτροπής περιορίζεται στην κυκλοφορία των φορτηγών στο διευρωπαϊκό οδικό δίκτυο (ΤΕΝ). Επιδίωξη της Επιτροπής είναι η δημιουργία ενός «διεθνούς συστήματος εναρμονισμένων διατάξεων» σε κοινοτική κλίμακα προκειμένου να «διασφαλισθεί ο κατάλληλος σχεδιασμός και επιμελητεία των διεθνών μεταφορικών αποστολών» και σε τελευταία ανάλυση, η βελτίωση της λειτουργίας της ενιαίας αγοράς.

2.2.6. Σχετικά, η ΟΚΕ επιθυμεί να προβεί σε δύο παρατηρήσεις. Πρώτον, αν και εκφράζει την ικανοποίησή της για τις προσπάθειες της Επιτροπής να συγκεντρώσει σαφή δεδομένα σχετικά με τις επιπτώσεις των υφιστάμενων περιορισμών διέλευσης σε σημαντικά οικονομικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά ζητήματα, ωστόσο, καλεί την Επιτροπή να παράσχει μια λεπτομερέστερη επισκόπηση των ερευνητικών ενδείξεων στους εν λόγω τομείς. Ακόμη, όπου δεν υφίσταται στατιστική βάση δεδομένων, όπως φαίνεται ότι ισχύει για ορισμένες πληροφορίες, είναι απαραίτητο να αναληφθούν ενέργειες για την επίλυση του προβλήματος, έτσι ώστε η εξέταση των μελλοντικών ενεργειών να βασίζεται σε ορθά στοιχεία. Η δεύτερη, αλλά θεμελιώδους σημασίας παρατήρηση, αφορά την αντίφαση που υφίσταται μεταξύ του προαναφερθέντος στόχου της θέσπισης ενός σαφούς συστήματος εναρμονισμένων διατάξεων, αφενός, και της χορήγησης στα κράτη μέλη της ελευθερίας να επιλέγουν εάν επιθυμούν ή όχι να επιβάλλουν περιορισμούς στη διέλευση φορτηγών στην επικράτειά τους, αφετέρου.

2.2.7. Η πρόταση οδηγίας παρέχει ένα σύστημα εναρμονισμένων διατάξεων. Ωστόσο, δεν περιλαμβάνει κανένα μέσο που να διασφαλίζει την ομοιόμορφη εφαρμογή των διατάξεων στο εσωτερικό της Κοινότητας και για το λόγο αυτό είναι απίθανο να μεταβάλει ριζικά την ανομοιογενή επιβολή περιορισμών στα φορτηγά. Όπως αναγνωρίζει και η Επιτροπή, περισσότερα από τα μισά κράτη μέλη δεν επιβάλλουν περιορισμούς διέλευσης στα φορτηγά κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου. Δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι η οδηγία, με την παρούσα μορφή της, θα μεταβάλλει τη στάση και την πολιτική αυτών των κρατών μελών. Συνεπώς, η σύγχυση και η έλλειψη συντονισμού που επικρατούν στην Κοινότητα ενδέχεται να βελτιωθούν μόνον σε εκείνα τα κράτη μέλη που επί του παρόντος εφαρμόζουν περιορισμούς, μόνον εάν επιλέξουν να υιοθετήσουν τις νέες ρυθμίσεις. Η ΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για την προφανή εμμονή μιας ανομοιογενούς εφαρμογής περιορισμών στην κυκλοφορία των φορτηγών και, κατά συνέπεια, καλεί την Επιτροπή να συνεργασθεί με όλα τα κράτη μέλη προκειμένου να εξασφαλίσει ένα καλύτερο συντονισμό όσον αφορά τους περιορισμούς στην κυκλοφορία των φορτηγών κατά τρόπο που να συμβαδίζει με τις προθέσεις της εν λόγω οδηγίας.

2.3. Κατά την άποψη της ΟΚΕ, η Επιτροπή πρέπει να επανεξετάσει πώς μπορεί να διασφαλισθεί συντονισμός όσον αφορά τους προτεινόμενους περιορισμούς στα φορτηγά σε όλα τα κράτη μέλη. Η ΟΚΕ κατανοεί τις δυσκολίες και την ανάγκη θέσπισης ενός εναρμονισμένου αποτελεσματικού και δίκαιου πλαισίου. Επίσης, αναγνωρίζει τη σημασία της διαφύλαξης των δικαιωμάτων των κρατών μελών όσον αφορά τη διαχείριση της κυκλοφορίας. Για το λόγο αυτό, προτείνει τη θέσπιση πενταετούς προθεσμίας προκειμένου να δοθεί στα κράτη μέλη η δυνατότητα να προσαρμοστούν στους προτεινόμενους περιορισμούς για τα φορτηγά που κυκλοφορούν στα διευρωπαϊκά οδικά δίκτυα (ΤΕΝ). Πρόκειται για κοινή πρακτική στην περίπτωση οδηγιών που απαιτούν σημαντικές αλλαγές από ορισμένα κράτη μέλη.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1. Σε συμφωνία με τα σχόλια του προηγούμενου σημείου, η ΟΚΕ προτείνει τις ακόλουθες τροποποιήσεις:

3.1.1. Άρθρο 6

Στο τέλος του άρθρου να προστεθούν τα εξής:

«Η ετήσια έκθεση θα περιλαμβάνει στατιστική ανάλυση των οικονομικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών επιπτώσεων των περιορισμών διέλευσης των φορτηγών όπως ορίζονται από την παρούσα οδηγία. Συγκεκριμένα, πρέπει να περιλαμβάνει συγκρίσεις των κυριότερων αποτελεσμάτων που προέρχονται από τα κράτη μέλη που συνεχίζουν να εφαρμόζουν τους περιορισμούς και από τα κράτη μέλη που επιλέγουν να μην εφαρμόσουν τέτοιου είδους περιορισμούς. Η έκθεση θα εφιστά επίσης την προσοχή και θα εξετάζει τις σχετικές έρευνες στους τομείς αυτούς.»

3.1.2. Η ΟΚΕ συμφωνεί με τα υπόλοιπα άρθρα, εδάφια και παραρτήματα της πρότασης οδηγίας. Ωστόσο, επιθυμεί να της παρασχεθεί λεπτομερέστερη ενημέρωση σχετικά με το πώς θα συσταθεί η αντιπροσωπευτική επιτροπή για την οποία γίνεται λόγος στο άρθρο 8. Τέλος, η ΟΚΕ θεωρεί λογικό ότι στην επιτροπή αυτή θα πρέπει να εκπροσωπούνται πλήρως οι ανάλογοι οικονομικοί και κοινωνικοί εταίροι.

3.1.3. Άρθρο 10

Μετά το δεύτερο εδάφιο, να ενσωματωθεί τρίτο εδάφιο ως εξής:

«Τα κράτη μέλη που δεν υιοθετούν τις διατάξεις της παρούσας οδηγίας όπως ορίζονται στο ανωτέρω πρώτο εδάφιο, οφείλουν να επανεξετάζουν μαζί με την Επιτροπή, τουλάχιστον μία φορά το έτος, την θέση τους όσον αφορά τους περιορισμούς στην κυκλοφορία των φορτηγών, προκειμένου να διασφαλισθεί η ολοένα ευρύτερη εναρμόνιση και συντονισμός σε όλη την Κοινότητα.»

Βρυξέλλες, 9 Σεπτεμβρίου 1998.

Ο Πρόεδρος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Tom JENKINS

() ΕΕ C 198 της 24.6.1998, σ. 17.

() Επτά από τα 15 κράτη μέλη της ΕΕ απαγορεύουν τη διέλευση φορτηγών αυτοκινήτων από την επικράτειά τους για ένα τμήμα του Σαββατοκύριακου και κατά τη διάρκεια των δημοσίων αργιών. Ωστόσο, οι ημερομηνίες των αργιών, η έναρξη και η λήξη της απαγόρευσης κατά το Σαββατοκύριακο, οι ενδεχόμενες εξαιρέσεις και ακόμη και ο ορισμός ενός φορτηγού αυτοκινήτου που πραγματοποιεί διεθνή μεταφορά, διαφέρουν.