Γνωμοδότηρη για την πρόταση απόφασης του Συμβουλίου αναφορικά με τη συνέχιση της ανάπτυξης του συστήματος Handynet στο πλαίσιο της απόφασης 93/136/ΕΟΚ για τη θέσπιση του τρίτου προγράμματος δράσης υπέρ των ατόμων με ειδικές ανάγκες (Helios II 1993-1996) (94/C 397/13)

Στις 4 Αυγούστου 1994, και σύμφωνα με το άρθρο 198 Z της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της ΟΚΕ για την ανωτέρω πρόταση.

Η ΟΚΕ αποφάσισε να ορίσει την Dame Jocelyn Barrow Γενική Εισηγήτρια για τη γνωμοδότηση.

Κατά την 320ή σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 23ης Νοεμβρίου 1994), η ΟΚΕ υιοθέτησε ομόφωνα την εξής γνωμοδότηση.

1. Ιστορικό

1.1. Το πρόγραμμα Helios II (που ισχύει από 1ης Ιανουαρίου 1993 έως 31ης Δεκεμβρίου 1996) εισέρχεται τώρα στην ενεργό του φάση. Με βάση τις τρείς αρχές που πρέπει να τηρούνται (ίσες ευκαιρίες, ένταξη και αυτόνομη ζωή), καλύπτει πέντε τομείς προτεραιότητας. Λειτουργική αναπροσαρμογή, ένταξη στον τομέα της εκπαίδευσης, στον τομέα της κατάρτισης, και συμμετοχή στην οικονομική και κοινωνική ζωή. Το πρόγραμμα Helios είναι το μόνο κοινοτικό πρόγραμμα που προορίζεται αποκλειστικά για τα άτομα με ειδικές ανάγκες αλλά εφαρμόζεται σε συνδυασμό και με άλλες κοινοτικές πρωτοβουλίες (Horizon και TIDE). Μολονότι η ΟΚΕ επιθυμεί τη συνοχή των διαφόρων προγραμμάτων, υπενθυμίζει ότι η ανησυχητική κατάσταση των ατόμων με ειδικές ανάγκες πρέπει να ρυθμισθεί σε πολιτικό επίπεδο με σχετική δήλωση των αρχηγών κρατών ή κυβερνήσεων, και μάλιστα με την ενσωμάτωση των δικαιωμάτων των ατόμων με ειδικές ανάγκες σε ένα χάρτη δικαιωμάτων των πολιτών, τόσο σε εθνικό όσο και σε κοινοτικό επίπεδο.

1.2. Το σύστημα Handynet, που αποτελεί ουσιώδες μέρος του Helios II είναι σχέδιο προς εξυπηρέτηση των ατόμων με ειδικές ανάγκες. Διαθέτει 50 000 περίπου δεδομένα σχετικά με τα τεχνικά βοηθήματα, τις διευθύνσεις οργανισμών και ειδικευμένων εταιρειών, και τις νομοθεσίες που ισχύουν για τα άτομα με ειδικές ανάγκες στα κράτη μέλη. Αυτό το σύστημα διάδοσης πληροφοριών έχει υποστεί προσαρμογή στα σημερινά δεδομένα και διατίθεται σε οπτικό δίσκο CD-ROM αριθ. 6 (μονάδες τεχνικών βοηθημάτων). Σήμερα μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε 363 περίπου κέντρα παροχής πληροφοριών και συμβουλών, 47 κέντρα συλλογής πληροφοριών και 12 εθνικά συντονιστικά κέντρα, κατανεμημένα σε όλη την Ένωση. Όπως ζητούσε η ΟΚΕ στη προηγούμενη γνωμοδότησή της (), έχει μεγάλη σημασία να υπάρχει αξιόπιστη στατιστική αξιολόγηση για να κριθεί η συχνότητα χρησιμοποίησης του συστήματος.

2. Γενικές παρατηρήσεις στο Handynet

2.1. Η ΟΚΕ εγκρίνει και πάλι () την πρόταση αναφορικά με τη συνέχιση της ανάπτυξης του μηχανοργανωμένου συστήματος πληροφόρησης και τεκμηρίωσης Handynet στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων του προγράμματος Helios II. Πάντως εισηγείται την αναδιατύπωση της πρότασης για να συμπεριληφθεί σ`αυτήν η ανάπτυξη και η συνέχεια.

2.2. Η ΟΚΕ επιθυμεί να επισύρει την προσοχή στο γεγονός ότι τα άτομα με ειδικές ανάγκες (που οφείλονται σε φυσικές, πνευματικές, ή ψυχικές μειονεξίες) υπερβαίνουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση τα 30 εκατομμύρια. Το ύψος του αριθμού αυτού πρέπει να ληφθεί υπόψη για την ανάπτυξη της μελλοντικής κοινωνικής πολιτικής.

2.3. Η ΟΚΕ τάσσεται υπέρ της θεσπίσεως ενός νομικού πλαισίου για την προστασία των δικαιωμάτων των ατόμων με ειδικές ανάγκες. Επιβάλλεται να ληφθεί κάθε μέτρο για την εξάλειψη οποιασδήποτε μορφής διάκρισης και να θεσπισθούν δικαιώματα για ίσες ευκαιρίες όσον αφορά την απασχόληση και την κοινωνική ζωή. Υπολείπεται μεγάλο έργο, προκειμένου να διασφαλισθούν τα θεμελιώδη δικαιώματα των ατόμων με ειδικές ανάγκες και να υιοθετηθεί μία συνεκτικότερη πολιτική στον ειδικό αυτό τομέα. Πρέπει να ασκηθεί πίεση στα κράτη μέλη για να αναλάβουν, όπου είναι αναγκαίο, τη διεύρυνση της εσωτερικής τους νομοθεσίας στον τομέα αυτό. Εφιστάται η προσοχή στα συγκεκριμένα μέτρα που πρέπει να ληφθούν στον τομέα της απασχόλησης, της πολιτιστικής ανάπτυξης και της εκπαίδευσης.

2.4. Η ενημερότητα κοινού αποτελεί αποφασιστικό παράγοντα για την εδραίωση της πολιτικής θέλησης χωρίς την οποία δεν θα υπάρξει πρόοδος.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

Μόνον Άρθρο

3.1. Το άρθρο πρέπει να ενισχυθεί ως εξής : το Handynet επιβάλλεται να συνεχισθεί και αναπτυχθεί υπό το φώς των νέων μεθόδων κατάρτισης και δυνατότητας πρόσβασης που πρόκειται να συμπεριληφθούν τώρα.

3.2. Η ΟΚΕ διερωτάται για ποιό λόγο το Handynet παρεκτείνεται για ένα έτος και μόνο ενώ το Helios II, του οποίου είναι μέρος, θα συνεχισθεί για δύο έτη.

3.3. Συνιστά επιπλέον ότι είναι ανάγκη να διασφαλιστθεί βεβαιότητα και για τα δύο προγράμματα στο μέλλον μέσω μια μακροπρόθεσμης δέσμευσης. Προτείνει ακόμη ότι το Handynet πρέπει να εξετασθεί ιδιαιτέρως και ανεξαρτήτως από το Helios II.

4. Η έκθεση της Επιτροπής

4.1. Πρόκειται για μία υπεύθυνη αξιολόγηση των πιό πρόσφατων αποτελεσμάτων δηλ. για εκτίμηση των επιτυχιών και των ελλείψεων (π.χ. σ. 36-37). Αλλά παρουσιάζεται με τρόπο πενιχρό και μικρά στοιχεία, ενώ πολλές από τις ζωτικές ενδιαφέρουσες πληροφορίες δίδονται με τη μορφή υποσημειώσεων τυπωμένων σε ακόμη μικρότερα πλάγια στοιχεία. Η ΟΚΕ εύχεται μια καλύτερη παρουσίαση και μια ευρύτερη διανομή. Ευρύτερη διάδοση της έκθεσης σημαίνει μεγαλύτερη ενημερότητα του ευρέος κοινού όσον αφορά τις κοινωνικές και οικονομικές ανάγκες των ατόμων με ειδικές ανάγκες καθώς επωφελούνται των ευκαιριών για μια τόσο εκτεταμένη ένταξη και αποδοχή στην κοινωνία.

4.2. Η ΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να ενθαρρύνουν όσο το δυνατό περισσότερο τη διάδοση του οπτικού δικτύου CD-ROM σε εθνικό επίπεδο και να εντείνουν τη συνεργασία και ανταλλαγή πληροφοριών με τις τρίτες χώρες όσον αφορά τα μεταποιημένα τεχνικά βοηθήματα. Επιπλέον στο Υπόμνημα αναφέρεται ότι το Handynet βασίζεται πλήρως στην αρχή της επικουρικότητας. Σχετικά η ΟΚΕ τονίζει την ανάγκη διάδοσης μέχρι το τοπικό επίπεδο ενόψει των διαπιστώσεων της Έκθεσης (σ. 47) ότι ένα σύστημα πληροφόρησης τότε μόνο έχει πραγματική αξία όταν είναι ευρύτατα διαδεδομένο.

4.3. Η ΟΚΕ υπενθυμίζει ότι το σύστημα Handynet θα πρέπει να είναι αποτελεσματικό από πλευράς κόστους με την έννοια ότι θα υπάρξουν οικονομίες κλίμακος με την επέκταση υφιστάμενων δικτύων και τη μείωση των δαπανών επικοινωνίας που θα προέλθει από την ευρεία χρήση δίσκων, εκτυπωτικών συσκευών και δικτύωσης. Τονίζει ότι είναι απαραίτητη η επέκταση των διασυνοριακών ανταλλαγών, η επίταση της συνεργασίας και η κινητοποίηση των οικείων τομέων ().

4.4. Η ΟΚΕ επικροτεί την πρωτοβουλία της Επιτροπής να μελετήσει δύο νέες μονάδες (απασχόληση-κατάρτιση και δυνατότητες πρόσβασης) λαμβάνοντας υπόψη τις ανάγκες των μειονεκτικών ατόμων όπως διατυπώνεται από τα ίδια και να εξετάσει πληροφορίες για την τοποθέτηση σε απασχόληση.

4.4.1. Σχετικά η ΟΚΕ ζητεί από τα κράτη μέλη να εντείνουν την δέσμευσή τους και να υποστηρίξουν διάφορα μέτρα όπως π.χ. ενθαρρύνοντας τους εργοδότες να προσλαμβάνουν άτομα με ειδικές ανάγκες.

4.5. Η ΟΚΕ συνιστά μεγαλύτερη συνεργασία με τους βιομηχάνους και τις επιχειρήσεις διανομής. Η έκθεση αναφέρεται στο γεγονός (σ. 36) ότι πρέπει να καταβληθεί εντονότερη προσπάθεια.

4.6. Η ΟΚΕ εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι η ασφάλεια κατά το σχεδιασμό και κατασκευή έχουν ιδιαίτερη σημασία για τα άτομα με ειδικές ανάγκες και συχνά για τα άτομα που τα φροντίζουν. Η πτυχή αυτή δεν καλύπτεται πλήρως ακόμη.

4.7. Μεταχειρισμένα προϊόντα επιβάλλεται να διαγράφονται από την βάση δεδομένων αλλά να διατηρούνται σε φάκελο αρχείου. Η ΟΚΕ τονίζει ότι παρόμοια προϊόντα μπορεί να παραμένουν (και παραμένουν) σε χρήση για μεγάλο διάστημα και είναι ανάγκη να υπάρχουν πληροφορίες αμέσως διαθέσιμες ιδίως όσον αφορά τη συντήρηση και τα ανταλλακτικά. Σημειώνεται η θέσπιση ρήτρας περί ευθύνης για μεταχειρισμένα προϊόντα στην οδηγία για την Ασφάλεια των προϊόντων του 1994.

4.8. Η ΟΚΕ τονίζει και πάλι την ανάγκη για επείγουσα επανεκτίμηση του ΦΠΑ και του μηδενικού συντελεστή στις βοήθειες για άτομα με ειδικές ανάγκες.

Βρυξέλλες, 23 Νοεμβρίου 1994.

Ο Πρόεδρος της

Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Carlos FERRER

() ΕΕ αριθ. C 79 της 30. 3. 1992, παράγραφος 3.7.

() ΕΕ αριθ. C 56 της 7. 3. 1990.

() ΕΕ αριθ. C 79 της 30. 3. 1992.