Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για την "Ανακοίνωση της Επιτροπής με θέμα 'Σχέδιο δράσης για την πολιτική υπέρ των καταναλωτών 1999-2001'"

(2000/C 57/12)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

εκτιμώντας την ανακοίνωση της Επιτροπή με θέμα "Σχέδιο δράσης για την πολιτική υπέρ των καταναλωτών 1999-2001" (COM(1998) 696 τελικό)·

έχοντας υπόψη την απόφαση που έλαβε το Προεδρείο, στις 15 Ιουλίου 1998, με βάση το άρθρο 198 Γ, τέταρτο εδάφιο, να εκδώσει γνωμοδότηση σχετικά με το θέμα αυτό και να αναθέσει την προετοιμασία των σχετικών εργασιών στην επιτροπή 5 "Κοινωνική πολιτική, δημόσια υγεία, προστασία των καταναλωτών, έρευνα, τουρισμός"·

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης (CDR 181/99 rev. 2) που υιοθέτησε η επιτροπή 5 στις 6 Σεπτεμβρίου 1999 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Jung·

υιοθέτησε ομόφωνα, κατά την 31η σύνοδο ολομέλειας που πραγματοποιήθηκε στις 17 και 18 Νοεμβρίου 1999 (συνεδρίαση της 18ης Νοεμβρίου), την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Γενικό πλαίσιο

1.1.1. Η παγκοσμιοποίηση των αγορών και η τεχνολογική πρόοδος συνεπάγονται σε αυξανόμενο βαθμό μακροπρόθεσμες επιδράσεις στον τομέα των υπηρεσιών, της παραγωγής καθώς και στις μεθόδους διάθεσης των προϊόντων. Ο αριθμός των νέων προϊόντων που προσφέρονται στους καταναλωτές αυξάνεται διαρκώς. Επιπλέον, τα περισσότερα προϊόντα δεν παράγονται πλέον στο κράτος μέλος στο οποίο κατοικεί ο καταναλωτής ή στην επικράτεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η τεχνολογική καινοτομία και η επιστημονική πρόοδος συνεπάγονται πολυπλοκότερες και πιο σύγχρονες μεθόδους και διαδικασίες παραγωγής, των οποίων οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις για την υγεία και την ασφάλεια των καταναλωτών δεν έχουν εκτιμηθεί ακόμη με απόλυτη βεβαιότητα.

1.1.2. Η εξέλιξη αυτή συνεπάγεται νέα καθήκοντα για την πολιτική καταναλωτών και θα επηρεάσει τη μελλοντική εξέλιξη της πολιτικής αυτής. Οι καταναλωτές στην Ευρώπη έχουν μεγάλες απαιτήσεις όσον αφορά την ασφάλεια και τα πρότυπα της υγείας στα οποία πρέπει να ανταποκρίνονται τα προϊόντα και οι υπηρεσίες. Οι απαιτήσεις αυτές θέτουν συγχρόνως τα κριτήρια προς τα οποία θα πρέπει να προσανατολίζεται η μελλοντική καταναλωτική πολιτική των κρατών μελών και της Ένωσης. Ενόψει παρόμοιας εξέλιξης, που χαρακτηρίζεται από ραγδαίες μεταβολές, οι καταναλωτές χρειάζεται να διαθέτουν πολλές γνώσεις και μεγάλη ικανότητα κρίσης, ικανότητες τις οποίες δεν ήταν πάντα δυνατό να αναπτύξουν σε όλους τους τομείς. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεωρεί βέβαιο ότι οι κυβερνήσεις των κρατών μελών πιέζονται σε αυξανόμενο βαθμό να δράσουν. Πιστεύει, επίσης, ότι στο μέλλον θα χρειαστεί, εκτός από τη βελτίωση της ανεργίας και του συντονισμού, και μία πιο ευέλικτη ρυθμιστική πολιτική, προσανατολισμένη σε μεγαλύτερο βαθμό προς τις πραγματικές ανάγκες. Κρίνει ότι θα χρειαστεί, επίσης, μία αντικειμενικότερη προσέγγιση όσον αφορά τη χάραξη μιας πολιτικής η οποία να βασίζεται σε ανεξάρτητη επιστημονική αξιολόγηση. Θα χρειαστεί επιπλέον να βελτιωθούν οι δυνατότητες πληροφόρησης των καταναλωτών.

1.1.3. Παρόμοιες μεταβολές της αγοράς σημειώνονται και στον τομέα των υπηρεσιών και συνεπάγονται αντίστοιχες εξελίξεις σχετικά με τις προσδοκίες των καταναλωτών. Ολοένα περισσότεροι καταναλωτές ζητούν, ως μη ειδικευμένα άτομα, πολύπλοκες χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, όπως, π.χ. στον τομέα της συμπληρωματικής ιδιωτικής συνταξιοδότησης. Αντίθετα από ό,τι τα αγαθά, οι υπηρεσίες είναι προσαρμοσμένες στις ατομικές ανάγκες του καταναλωτή. Το γεγονός αυτό δυσχεραίνει τη σύγκριση μεταξύ υπηρεσιών, με αποτέλεσμα να περιορίζεται η πίεση του ανταγωνισμού. Η μελλοντική πολιτική για τους καταναλωτές θα πρέπει να συνεκτιμήσει στα πλαίσια των εν μέρει υφιστάμενων νομικών διατάξεων, την αυξανόμενη πολυπλοκότητα της προσφοράς.

1.1.4. Η ελευθέρωση των αγορών προκάλεσε επίσης κατά τα τελευταία έτη αισθητές μεταβολές και στον τομέα των έως σήμερα αποκλειστικά δημόσιων υπηρεσιών. Η ελευθέρωση των υπηρεσιών αυτών στηρίχθηκε κυρίως στο επιχείρημα ότι λόγω του αυξανόμενου ανταγωνισμού που συνεπάγεται, θα επιφέρει σημαντικά οφέλη για τον καταναλωτή. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τονίζει ότι προκειμένου να υλοποιηθεί πραγματικά ο επιδιωκόμενος στόχος, θα πρέπει, ενδεχομένως, να ληφθούν πρόσθετα μέτρα.

1.1.5. Η ταχεία διάδοση νέων τεχνολογιών πληροφόρησης και επικοινωνιών και κυρίως του διαδικτύου (Ιnternet), προκαλούν μεταβολές και σχετικά με τις μεθόδους μάρκετινγκ και διάθεσης προϊόντων. Το διαδίκτυο προσφέρει στους καταναλωτές πρόσβαση σε πολυάριθμες πληροφορίες και προσφορές. Συγχρόνως, περικλείει όμως κινδύνους διότι το νομικό πλαίσιο για το ηλεκτρονικό εμπόριο δεν έχει τελειοποιηθεί ακόμη. Η ανάγκη για την ανάληψη δράσεων στον τομέα αυτό ανοίγει νέους τομείς δραστηριότητας σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

1.2 Το θεσμικό πλαίσιο

1.2.1. Σύμφωνα με το αναθεωρημένο άρθρο 153 της Συνθήκης του Άμστερνταμ, η Κοινότητα, προκειμένου να προωθήσει τα συμφέροντα των καταναλωτών και να διασφαλίσει υψηλό επίπεδο προστασίας του καταναλωτή, συμβάλει στην προστασία της υγείας, της ασφάλειας και των οικονομικών συμφερόντων των καταναλωτών, καθώς και στην προώθηση του δικαιώματός τους για ενημέρωση, εκπαίδευση και οργάνωσή τους για την υπεράσπιση των συμφερόντων τους.

1.2.2. Η διασφάλιση υψηλού επιπέδου προστασίας αναγνωρίστηκε για πρώτη φορά ως αυτόνομος στόχος της Ένωσης, με τη Συνθήκη του Μάαστριχτ. Το άρθρο 153 της Συνθήκης του Άμστερνταμ επιβεβαιώνει, ενισχύσει και αναπτύσσει περαιτέρω το στόχο αυτό. Θεμελιώδη σημασία για την ανάπτυξη της πολιτικής για τους καταναλωτές έχει το γεγονός ότι οι απαιτήσεις σχετικά με την προστασία του καταναλωτή, λαμβάνονται υπόψη κατά τον καθορισμό και την εφαρμογή άλλων κοινοτικών πολιτικών και δραστηριοτήτων.

1.2.3. Η ενίσχυση των δικαιωμάτων των καταναλωτών και η θεμελίωση της πολιτικής για τους καταναλωτές στη Συνθήκη του Άμστερνταμ ήταν ένα από τα αιτήματα που διατύπωσε η Επιτροπή των Περιφερειών στη γνωμοδότηση της 13ης Ιουνίου 1996 για την ανακοίνωση της Επιτροπής με θέμα "Προτεραιότητες της πολιτικής καταναλωτών 1996-1998"(1).

1.3. Στόχοι

Με τη γνωμοδότηση αυτή η ΕΤΠ επιδιώκει:

- να συμβάλει περαιτέρω στην ενίσχυση της προστασίας των καταναλωτών και των δικαιωμάτων τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση·

- να υποστηρίξει τις προσπάθειες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την υλοποίηση του σχεδίου δράσης 1999-2001 για την πολιτική υπέρ των καταναλωτών·

- να υποβάλει προτάσεις για τη βελτίωση της προστασίας των καταναλωτών·

- να υπογραμμίσει την ευθύνη των κρατών μελών και των τοπικών και περιφερειακών αρχών σχετικά με την επίτευξη πραγματικής προστασίας των καταναλωτών στην Ευρώπη·

- να συμβάλει σε μία ενεργό συνεργασία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, με τα κράτη μέλη, τις τοπικές και περιφερειακές αρχές καθώς και με τις ενώσεις των οικονομικών παραγόντων των καταναλωτών και τους ίδιους τους καταναλωτές.

2. Το περιεχόμενο του σχεδίου δράσης για την πολιτική των καταναλωτών 1999-2001

Με το σχέδιο δράσης για την πολιτική υπέρ των καταναλωτών, η Επιτροπή επιδιώκει, στο πλαίσιο των δράσεων που αποσκοπούν στην ενίσχυση της φωνής των καταναλωτών σε ολόκληρη την ΕΕ, την επίτευξη υψηλού επιπέδου υγείας και ασφάλειας για τους ευρωπαίους καταναλωτές και τον απόλυτο σεβασμό των οικονομικών συμφερόντων των ευρωπαίων καταναλωτών. Με αυτές τις τρεις προτεραιότητες στον τομέα της προστασίας των καταναλωτών σκοπεύει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ξεκινήσει την τρίτη χιλιετία.

2.1. Ενίσχυση της φωνής των καταναλωτών σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση

2.1.1. Η Επιτροπή θεωρεί δεδομένο ότι οι καταναλωτές φέρουν μία ορισμένη ευθύνη για την προώθηση των συμφερόντων τους. Συγχρόνως όμως χρειάζονται αποτελεσματική και αντικειμενική βοήθεια, τόσο λόγω της αυξανόμενης πολυπλοκότητας των συνθηκών της αγοράς όσο και λόγω της πληθώρας πληροφοριών που προκαλεί η εξέλιξη της κοινωνίας των πληροφοριών. Ορισμένες ομάδες του πληθυσμού έχουν ιδιαίτερη ανάγκη για παρόμοια βοήθεια.

2.1.2. Η αποτελεσματική εκπροσώπηση των συμφερόντων των καταναλωτών προϋποθέτει αποτελεσματικές ενώσεις των καταναλωτών. Προκειμένου οι ενώσεις των καταναλωτών να μπορούν να διατηρούν την ανεξαρτησία τους και να προωθούν αποτελεσματικά και αντικειμενικά τα δικαιώματα των καταναλωτών, όπως το δικαίωμα για ενημέρωση, για την παροχή συμβουλών και για εκπροσώπηση, χρειάζονται οικονομική βοήθεια αλλά και την εξασφάλιση κατάλληλης εμπειρογνωμοσύνης. Για το σκοπό αυτό, η Επιτροπή προτείνει στο παράρτημα Ι της ανακοίνωσης μαθήματα κατάρτισης για τις ενώσεις καταναλωτών καθώς και μαθήματα επιμόρφωσης ως συμπληρωματικά μέτρα των εκπαιδευτικών δράσεων που έχουν ήδη ξεκινήσει.

2.1.3. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπογραμμίζει τη σημασία του διαλόγου όσον αφορά την κατάλληλη συνεκτίμηση των συμφερόντων των καταναλωτών σε σχέση με τα συμφέροντα άλλων παραγόντων της κοινωνίας. Η ιδιαίτερη σημασία του διαλόγου ισχύει τόσο όσον αφορά το διάλογο των καταναλωτών με τους οικονομικούς κύκλους, με τις εθνικές αρχές τοπικής αυτοδιοίκησης, με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, όσο και το διάλογο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τρίτες χώρες και διεθνείς οργανισμούς.

2.1.4. Προκειμένου να ακούγονται περισσότερο οι απόψεις των καταναλωτών, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτίθεται να ενισχύει τις διαβουλεύσεις με τις ενώσεις καταναλωτών στα πλαίσια της διαδικασίας λήψης αποφάσεων ευρωπαϊκού επιπέδου αλλά ιδιαίτερα το διάλογο σε τομεακή βάση μεταξύ καταναλωτών και οικονομικών παραγόντων, ώστε οι συνομιλητές αυτοί να καταλήγουν, στα πλαίσια της επίλυσης των δυνητικών ή υφιστάμενων διαφορών τους, σε συμφωνίες αυτορρύθμισης. Επίσης, προκειμένου να ληφθούν κατάλληλα υπόψη τα συμφέροντα των καταναλωτών η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα ζητεί να διαβουλεύεται με την επιτροπή καταναλωτών σε θέματα που αφορούν την εφαρμογή μέτρων, την εκπαίδευση και τις ενημερωτικές εκστρατείες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Επιτροπή προτίθεται να προωθήσει το διάλογο μεταξύ των επιχειρήσεων και των καταναλωτών με τη διάθεση πόρων για την πραγματοποίηση τομεακών κύκλων διαλόγου (ετησίως) σε "κατώτατο" επίπεδο, δηλαδή μεταξύ καταναλωτών και οικονομικών παραγόντων.

2.1.5. Ο διάλογος μεταξύ των παραγόντων στην οικονομία και των καταναλωτών της Ευρωπαϊκής Εσωτερικής Αγοράς θα εμβαθυνθεί και θα διευρυνθεί μέσω της ίδρυσης "ευρωπαϊκών υπηρεσιών πληροφόρησης" και παροχής συμβουλών στους καταναλωτές, τις λεγόμενες "ευρωθυρίδες". Οι ευρωθυρίδες, σε συνεργασία με τις ενώσεις καταναλωτών θα επιτελούν σε αυξανόμενο βαθμό εργασίες δημοσίων σχέσεων. Προκειμένου να βελτιωθεί η ροή των πληροφοριών μεταξύ όλων των ενδιαφερομένων, η Επιτροπή σκοπεύει να δημιουργήσει ένα δίκτυο μεταξύ των υπηρεσιών της και των ευρωθυρίδων.

2.1.6. Η προώθηση της εκπαίδευσης των καταναλωτών στα κράτη μέλη έχει, κατά τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, εξαιρετική σημασία. Η Ένωση επιθυμεί να συμβάλει σχετικά, προωθώντας τη συνεργασία με τις εθνικές, περιφερειακές και τοπικές αρχές, την ανταλλαγή υποδειγματικών μεθόδων ένταξης της εκπαίδευσης των καταναλωτών στα σχολικά προγράμματα. Για το σκοπό αυτό η Επιτροπή θα επικεντρωθεί κυρίως στην ανάπτυξη του υλικού διδασκαλίας, στην κατάρτιση των εκπαιδευτικών και στην αλληλεπίδραση μεταξύ των σχολείων και τους τοπικού τους περιβάλλοντος.

2.2. Υψηλό επίπεδο υγείας και ασφάλειας για τους ευρωπαίους καταναλωτές

2.2.1. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει χαράξει για τα επόμενα τρία χρόνια τους ακόλουθους στόχους:

- Χάραξη της πολιτικής με βάση τα επιστημονικά δεδομένα·

- Ασφαλέστερα προϊόντα·

- Ασφαλέστερες υπηρεσίες·

- Καλύτερη επιβολή του νόμου, παρακολούθηση και αντίδραση στα έκτακτα περιστατικά.

2.2.2. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει στο σχέδιο δράσης τους αυξανόμενους κινδύνους που απειλούν την υγεία και την ασφάλεια των καταναλωτών λόγω της προσφοράς ολοένα και πιο περίπλοκων προϊόντων και υπηρεσιών. Τονίζει επίσης ότι είναι αναγκαίο να επιλεγεί μία συνεχής και αντικειμενική προσέγγιση όσον αφορά τη χάραξη της πολιτικής η οποία θα βασίζεται σε ανεξάρτητη επιστημονική αξιολόγηση των κινδύνων. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεωρεί σχετικά απαραίτητο να επιτυγχάνεται ο γρήγορος εντοπισμός, η αξιολόγηση και η ανταπόκριση σε απρόβλεπτους κινδύνους για την υγεία και την ασφάλεια του καταναλωτή, ώστε να λαμβάνονται σύντομα τα κατάλληλα μέτρα.

2.2.3. Για τους λόγους αυτούς ένας από τους στόχους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι η ενοποίηση των εργασιών των υφιστάμενων επιστημονικών επιτροπών και η αύξηση της αποτελεσματικότητάς τους. Αυτό θα επιτευχθεί μέσω εναρμονισμένων κατευθυντήριων γραμμών όσον αφορά την προσέγγιση και τη μεθοδολογία. Για το σκοπό αυτό η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτίθεται να εξετάσει τη χρήση της αξιολόγησης από ομότιμους ειδικούς (ομάδες Peer) και τη συνεργασία των επιστημονικών επιτροπών με τους αντίστοιχους εθνικούς οργανισμούς μέσω ενός δικτύου. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα εξετάσει σε πιο βαθμό η λειτουργία της διαδικασίας ανάλυσης των κινδύνων στα πλαίσια ενός συνεκτικού πλαισίου μπορεί να βελτιωθεί. Αναφέρει επίσης ότι προτίθεται να αναπτύξει κατευθυντήριες γραμμές για μία εκτεταμένη εφαρμογή της αρχής της πρόληψης σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

2.2.4. Οι κίνδυνοι για την υγεία των καταναλωτών δεν σταματούν στα εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και επομένως επιδιώκεται η επίτευξη συμφωνίας διεθνούς επιπέδου σχετικά με την ανάλυση των κινδύνων στον τομέα της ασφάλειας των τροφίμων και των προϊόντων καθώς και σχετικά με την εισαγωγή της αρχής της πρόληψης.

2.2.5. Στον τομέα της νομοθεσίας τροφίμων το σχέδιο δράσης αναφέρει την προετοιμασία ανακοίνωσης για την εφαρμογή μέτρων σε τομείς ιδιαίτερου ενδιαφέροντος για τους καταναλωτές όπως π.χ. η επισήμανση, η υγιεινή και η επιθεώρηση καθώς και την επεξεργασία πρότασης οδηγίας στον τομέα της νομοθεσίας για τα τρόφιμα. Προγραμματίζεται επίσης η απλούστευση και ο εξορθολογισμός των οδηγιών περί κτηνιατρικής υγιεινής και της γενικής οδηγίας περί υγιεινής. Άλλοι στόχοι που θα επιδιωχθούν στα πλαίσια της τροποποίησης των υφιστάμενων νομικών διατάξεων είναι να ενισχυθεί η διαδικασία αυτορρύθμισης των ενδιαφερομένων σε όλη τη διατροφική αλυσίδα αλλά και η εντατικοποίηση του εσωτερικού ελέγχου, των ελέγχων που διεξάγονται σε εθνικό επίπεδο εκ μέρους της Επιτροπής.

2.2.6. Παράλληλα με την ανακοίνωση μιας έκθεσης για την εφαρμογή της οδηγίας για την ασφάλεια των προϊόντων με προτάσεις για την αναθεώρηση της οδηγίας αυτής, δηλώνεται επίσης η πρόθεση για βελτίωση της ασφάλειας των παιδιών και της προστασίας όσον αφορά τα προϊόντα παιδικής φροντίδας. Αυτό θα επιτευχθεί στα πλαίσια της δημιουργίας νέων ή της αναθεώρησης των υφιστάμενων προτύπων των προϊόντων.

2.2.7. Σχετικά με τη βελτίωση της προστασίας των καταναλωτών στον τομέα των υπηρεσιών, η Επιτροπή θα προτείνει πρωτοβουλίες οι οποίες θα αφορούν τόσο την ασφάλεια των υπηρεσιών όσο και τη νομική ευθύνη των φορέων παροχής τους.

2.2.8. Προτείνεται επίσης η βελτίωση και η ανάπτυξη του συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης από τους κινδύνους επικίνδυνων καταναλωτικών αγαθών. Επιπλέον, θα συσταθεί δίκτυο ειδικών οι οποίοι θα καλούνται σε έκτακτες περιπτώσεις. Ο στόχος ασφαλέστερων τροφίμων θα επιτευχθεί με τη συνδρομή της υπηρεσίας τροφίμων και κτηνιατρικής στο Λονδίνο, μέσω της εφαρμογής ενός συστήματος αξιολόγησης των κινδύνων και της καθιέρωσης ελέγχων σε όλα τα στάδια της διατροφικής αλυσίδας, συμπεριλαμβανομένου και του ελέγχου των υπηρεσιών που διεξάγουν τους ελέγχους. Προκειμένου να διασφαλισθεί η υλοποίηση και η εφαρμογή των κοινοτικών νομικών διατάξεων στα κράτη μέλη, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναφέρει ρητά τη δυνατότητα καθιέρωσης προσφυγής σε περίπτωση παραβίασης των όρων μιας συμφωνίας.

2.3. Απόλυτος σεβασμός των οικονομικών συμφερόντων των καταναλωτών στην Ευρωπαϊκή Ένωση

2.3.1. Με τον τίτλο αυτό η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παραπέμπει στο ισχύον και εκτεταμένο νομικό πλαίσιο για την προάσπιση των συμφερόντων των καταναλωτών. Ένας από τους στόχους της Επιτροπής τα επόμενα έτη είναι η αναπροσαρμογή και η ενδεχόμενη συμπλήρωση του νομικού αυτού πλαισίου. Επιπλέον, θα πρέπει κατά την άποψη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να ληφθεί μέριμνα ώστε οι ισχύουσες διατάξεις να εφαρμόζονται αποτελεσματικά στην πράξη. Για το λόγο αυτό μία από τις προτεραιότητες που έχει χαράξει είναι η βελτίωση της συνεργασίας σε διοικητικό επίπεδο. Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτίθεται να αναπτύξει δραστηριότητες για τη βελτίωση της εφαρμογής των μέτρων καθώς και για την καλύτερη ενσωμάτωση των υφιστάμενων νομικών διατάξεων στο εθνικό δίκαιο. Επιπλέον, υποστηρίζει μία εξισορροπημένη εφαρμογή των μη νομικών ρυθμιστικών μέσων ή των συμφωνιών αυτορρύθμισης (Soft low).

2.3.2. Στα πλαίσια της αναθεώρησης της υπάρχουσας νομοθεσίας η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτίθεται να υποβάλει προτάσεις για την αναθεώρηση της υπάρχουσας νομοθεσίας σχετικά με την καταναλωτική πίστη και την προσαρμογή της νομοθεσίας αυτής στις σημερινές μεθόδους και πρακτικές. Συγχρόνως θα εξετάσει διάφορες προσεγγίσεις για την καταπολέμηση του υπερδανεισμού και εάν καταστεί απαραίτητο να εκδώσει σύσταση. Επίσης, θα εξεταστούν οι δυνατότητες βελτίωσης του υφιστάμενου ρυθμιστικού πλαισίου για τους μεσάζοντες ασφάλισης ώστε να διευκολυνθεί η σύναψη διασυνοριακών συμφωνιών. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα εξετάσει επιπλέον εάν η ανακοίνωσή της ενίσχυσε την εμπιστοσύνη των καταναλωτών στα ηλεκτρονικά μέσα πληρωμής στην ενιαία αγορά και οι συστάσεις που περιλαμβάνει η ανακοίνωση αυτή υλοποιήθηκαν κατάλληλα. Σε περίπτωση που αποδειχθεί μη ικανοποιητική η εφαρμογή της σύστασης, η Επιτροπή θα προτείνει την έκδοση σχετικής οδηγίας.

2.3.3. Σχετικά με το ευρώ η Επιτροπή προτίθεται να επικεντρώσει την προσοχή της στην παρακολούθηση και στην εφαρμογή των τριών υφιστάμενων συστάσεών της. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτίθεται να εξετάσει το ενδεχόμενο να εκδώσει νομοθεσία σχετικά με το θέμα της διπλής αναγραφής τιμών καθώς και μέτρα για την προάσπιση των συμφερόντων των καταναλωτών στις ηλεκτρονικές πληρωμές.

2.3.4. Στα πλαίσια της υποχρέωσης για την υποβολή εκθέσεων σχετικά με τις υπάρχουσες νομοθετικές προτάσεις η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιθυμεί να προβεί σε μία εκτενή αναθεώρηση της σημερινής νομοθεσίας. Πρόκειται να εκπονήσει τις ακόλουθες εκθέσεις στα πλαίσια του σχεδίου δράσης:

Έως τα τέλη του 1999:

- Έκθεση για την εφαρμογή της οδηγίας σχετικά με τις καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων

- Έκθεση για την εφικτότητα αποτελεσματικών μέσων αντιμετώπισης των παραπόνων των καταναλωτών

- Έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας για τη συγκριτική και παραπλανητική διαφήμιση

Έως τα τέλη του 2001:

- Έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας για τις εξ αποστάσεως συμβάσεις

Χωρίς αναφορά προθεσμίας:

- Έκθεση για την εφαρμογή της οδηγίας σχετικά με τις προσφυγές παράληψης.

Εκτός από την αναθεώρηση των υφιστάμενων νομοθεσιών η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοινώνει προτάσεις για την πλήρωση των κενών που υπάρχοντος ρυθμιστικού πλαισίου. Οι προτάσεις αυτές θα αφορούν ενδεχομένως μεταξύ άλλων τα προβλήματα των "θαυματουργών" προϊόντων, των παραπλανητικών ισχυρισμών σε θέματα υγείας και τις πυραμιδοειδείς πωλήσεις (σύστημα χιονοστιβάδας).

2.3.5. Ένας από τους κύριους στόχους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στα πλαίσια αυτού του σχεδίου δράσης είναι η πρακτική εφαρμογή των μέτρων καθώς και ο έλεγχος της μεταφοράς του κοινοτικού νόμου στον εθνικό. Όσον αφορά την πρακτική εφαρμογή του νόμου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα συμβάλει στη διευκόλυνση και στην ενθάρρυνση της συνεργασίας σε διοικητικό επίπεδο μεταξύ των κρατών μελών και της Επιτροπής καθώς και μεταξύ των κρατών μελών και των ενώσεων των καταναλωτών. Συγχρόνως προτίθεται να ενθαρρύνει το συντονισμό της εφαρμογής του νόμου από εθνικούς φορείς.

2.3.6. Όσον αφορά την πρόσβαση των καταναλωτών στη δικαιοσύνη, η Επιτροπή δίνει προτεραιότητα στην πρακτική εφαρμογή της οδηγίας σχετικά με τα ένδικα μέσα σε περίπτωση παράλειψης. Επιπλέον, προτίθεται να υποστηρίξει την εφαρμογή μέτρων και συστάσεων που περιλαμβάνονται στην ανακοίνωση σχετικά με την εξώδικη επίλυση των διαφορών κατανάλωσης. Επίσης η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα εξετάσει εάν υπάρχει ανάγκη για τη διευκόλυνση των καταναλωτών να κινούν νομικές διαδικασίες από κοινού.

2.3.7. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιθυμεί επιπλέον να επιτύχει τη συστηματικότερη και συνεκτικότερη συνεκτίμηση των συμφερόντων των καταναλωτών σε όλο το φάσμα των κοινοτικών πολιτικών. Ο στόχος είναι η εξασφάλιση της σωστής ισορροπίας μεταξύ της φιλελευθεροποίησης που απαιτείται στην αγορά και της επιθυμίας των καταναλωτών για μία πραγματική επιλογή όσον αφορά τις χαμηλές ποιότητες των υπηρεσιών, τη διαφάνεια και την ενημέρωση. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιθυμεί, επίσης, να συνεκτιμήσει καλύτερα τα συμφέροντα των καταναλωτών και σε θέματα που αφορούν την κοινωνία των πληροφοριών επειδή η κοινωνία αυτή ενώ προσφέρει μεγάλα πλεονεκτήματα για τους καταναλωτές περικλείει συγχρόνως κινδύνους για τα συμφέροντά τους, ιδιαίτερα όσον αφορά την ασφάλεια των συστημάτων πληρωμής και την κατανομή αρμοδιοτήτων και νομικής ευθύνης.

3. Γενικές παρατηρήσεις

3.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών εκφράζει την ικανοποίησή της για την υποβολή εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ανακοίνωσης για το σχέδιο δράσης της πολιτικής υπέρ των καταναλωτών 1999-2001 με βάση τη Συνθήκη του Άμστερνταμ για το γεγονός ότι παρουσιάζει τα μελλοντικά μέτρα στον τομέα της πολιτικής καταναλωτών και τις ανάλογες δράσεις υπό το φως των διατάξεων της Συνθήκης του Άμστερνταμ καθώς και ότι διευκρινίζει σε ποιους τομείς προτίθεται να επικεντρώσει τις προσπάθειες της κατά την επόμενη τριετία.

3.2. Σύμφωνα με την Επιτροπή των Περιφερειών το άρθρο 153 της Συνθήκης του Άμστερνταμ αναγνωρίζει το υψηλό επίπεδο προστασίας των καταναλωτών στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως αυτόνομο στόχο καθώς και ως αναγκαία συμπλήρωση της ευρωπαϊκής εσωτερικής αγοράς. Από αυτή την άποψη η Επιτροπή των Περιφερειών επιδοκιμάζει ρητά την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με το σχέδιο δράσης για την πολιτική υπέρ των καταναλωτών.

3.3. Η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί ότι το σχέδιο δράσης για την πολιτική υπέρ των καταναλωτών 1999-2001 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αποτελεί θεμελιώδες μέσο για την περαιτέρω ανάπτυξη της προστασίας των καταναλωτών σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Επισημαίνει, ωστόσο, ότι το σχέδιο δράσης έχει γενικό χαρακτήρα και ότι από αυτή την άποψη έχει σημασία κατά την εφαρμογή του να καταστούν τα προτεινόμενα μέτρα πιο συγκεκριμένα και προπάντων να εξεταστεί εκ των προτέρων η ανάγκη για νομοθετική δραστηριότητα εκ μέρους της Ένωσης.

3.4. Η Επιτροπή των Περιφερειών υποστηρίζει την προτεινόμενη προσέγγιση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ενίσχυση της πολιτικής υπέρ των καταναλωτών σε ευρωπαϊκό επίπεδο καθώς και τις προτεραιότητες που χαράζει όπως την ενίσχυση της θέσης των καταναλωτών στην Ευρωπαϊκή Ένωση, τη δημιουργία υψηλών προτύπων ασφάλειας και προστασίας της υγείας των καταναλωτών καθώς και τον απόλυτο σεβασμό των οικονομικών συμφερόντων των καταναλωτών στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Υπογραμμίζει ότι, σύμφωνα με το άρθρο 153 της Συνθήκης του Άμστερνταμ η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει απλώς να συμβάλει προς την κατεύθυνση αυτή.

3.5. Η Επιτροπή των Περιφερειών τονίζει ότι η πολιτική για την προστασία των καταναλωτών στην Κοινότητα δεν θα πρέπει να έχει αμυντικό χαρακτήρα αλλά ότι θα πρέπει μετά από προσεκτική μελέτη να επεμβαίνει διαμορφώνοντας και υποστηρίζοντας την υφιστάμενη νομοθεσία καθώς και προωθώντας τη συμμετοχή των ευρωπαίων καταναλωτών σε αυτή τη διεργασία.

3.6. Η Επιτροπή των Περιφερειών επιθυμεί επίσης να τονίσει ότι η πολιτική της Κοινότητας υπέρ των καταναλωτών θα πρέπει να συμβιβάζεται με τις αρχές της επικουρικότητας καθώς και με την αναλογικότητα που θεσπίζεται στο άρθρο 5 της Συνθήκης του Άμστερνταμ. Κυρίως όσον αφορά την πρόθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να συμμετάσχει εντονότερα στην εφαρμογή των μέτρων, η Επιτροπή των Περιφερειών υπογραμμίζει την ανάγκη σεβασμού της αρχής της επικουρικότητας. Επισημαίνει, επίσης, ότι η εφαρμογή νομικών πράξεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι αρμοδιότητα των κρατών μελών και, σε ορισμένες περιπτώσεις, των περιφερειών.

3.7. Μολονότι οι καταναλωτές είναι ως ένα βαθμό υπεύθυνοι για την προάσπιση των συμφερόντων τους, έχουν ωστόσο ανάγκη, κατά την Επιτροπή των Περιφερειών, από την προστασία των δημοσίων υπηρεσιών και την υποστήριξη των ενώσεων καταναλωτών, κυρίως στον τομέα της διαμόρφωσης των απαιτούμενων συνθηκών για την ομαλή λειτουργία της αγοράς, της ελευθέρωσης των δημόσιων επιχειρήσεων κοινής ωφελείας, καθώς και της προστασίας της υγείας και της αξιολόγησης των πολυάριθμων πληροφοριών που διατίθενται μέσω των νέων μέσων μαζικής ενημέρωσης. Το δικαίωμα των πολιτών της Ευρωπαϊκής Ένωσης να έχουν πρόσβαση σε πληροφορίες, να προσχωρούν σε οργανώσεις και να επιμορφώνονται αποτελεί, ως προϋπόθεση για την προάσπιση των δικαιωμάτων τους, θεμελιώδες δικαίωμα και επομένως πρέπει να προωθηθεί. Η Επιτροπή των Περιφερειών επιθυμεί, ωστόσο, να επισημάνει επίσης ότι οι δημόσιες υπηρεσίες και οι οργανώσεις των καταναλωτών αντιμετωπίζουν, στα πλαίσια της οικονομικής και κοινωνικής εξέλιξης που σημειώνεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση (π.χ. το πρόβλημα της γήρανσης του πληθυσμού(2)), σε αυξανόμενο βαθμό επίσης ομάδων πληθυσμού οι οποίες, λόγω υλικής ή σωματικής αδυναμίας, δεν μπορούν να αναλάβουν πλήρως τις ευθύνες τους ως καταναλωτές και χρειάζονται συνεπώς σε μεγαλύτερο βαθμό την υποστήριξη των οργανισμών αυτών.

3.8. Η Επιτροπή των Περιφερειών επιδοκιμάζει το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στην ύπαρξη εξειδικευμένων και αποτελεσματικών ενώσεων των καταναλωτών καθώς και ότι προβλέπει την υποστήριξη παρόμοιων οργανισμών. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία όχι μόνο για τους ίδιους τους καταναλωτές αλλά και για την πολιτική υπέρ των καταναλωτών που ασκείται σε τοπικό, περιφερειακό, εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο διότι οι οργανώσεις των καταναλωτών θα πρέπει να είναι σε θέση να διοχετεύουν σε αυξανόμενο βαθμό τις πληροφορίες και να τις αξιολογούν, προκειμένου να παρέχουν αποτελεσματικές συμβουλές στους καταναλωτές και αφετέρου προκειμένου να μπορούν να εκπροσωπούν σωστά τα συμφέροντα των καταναλωτών στα πλαίσια των διαδικασιών λήψης αποφάσεων στις επιμέρους πολιτικές βαθμίδες.

3.9. Με αυτές τις προϋποθέσεις μπορεί να αναπτυχθεί ένας χρήσιμος και ισότιμος διάλογος μεταξύ καταναλωτών και οικονομικών παραγόντων. Σε αυτό το πλαίσιο η Επιτροπή των Περιφερειών επιδοκιμάζει ιδιαίτερα την πρόθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να προωθήσει την πραγματοποίηση διαλόγου σε τακτικά διαστήματα και σε τομεακή βάση με στόχο την επεξεργασία μέτρων αυτορρύθμισης. Η προσέγγιση αυτή, δηλαδή να περιοριστούν στο ελάχιστο οι νομοθετικές πράξεις, μπορεί να συμβάλει στην ελάφρυνση του έργου των νομοθετικών οργάνων κυρίως όμως στην αύξηση της υπευθυνότητας των ενδιαφερόμενων μερών τόσο σε τοπικό όσο και σε περιφερειακό επίπεδο. Ωστόσο, η Επιτροπή των Περιφερειών τονίζει ρητά ότι η προσέγγιση αυτή δεν θα πρέπει να αποβεί σε βάρος των καταναλωτών και ότι θα πρέπει τελικά να διατηρηθεί η δυνατότητα εφαρμογής νομικών μέτρων για την προστασία των καταναλωτών.

3.10. Η Επιτροπή των Περιφερειών επιδοκιμάζει ιδιαίτερα την προτεραιότητα που έχει καθορίσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή όσον αφορά τη συστηματική διαβούλευση με τους καταναλωτές, τον επιδιωκόμενο εντονότερο συντονισμό της τομεακής διαβούλευσης καθώς και την προγραμματισμένη δημιουργία δικτύου με σκοπό την καλύτερη συγκέντρωση της τεχνογνωσίας σε θέματα καταναλωτών.

Σύμφωνα με τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών σε αυτό το δίκτυο, το οποίο με την αξιοποίηση των σύγχρονων μέσων επικοινωνίας θα λειτουργήσει με χαμηλό κόστος, θα πρέπει να ανήκουν όχι μόνο οι ευρωθυρίδες, αλλά και οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης και περιφερειακής διοίκησης και οι υφιστάμενες οργανώσεις καταναλωτών. Η Επιτροπή των Περιφερειών επιδοκιμάζει επιπλέον την πρόταση να καταγραφεί, να συγκεντρωθεί συστηματικά και να δημοσιευτεί το δίκαιο για την προστασία των καταναλωτών που ισχύει σε ευρωπαϊκό επίπεδο και στα κράτη μέλη ώστε να επιτευχθεί μία όσο το δυνατό μεγαλύτερη διαφάνεια η οποία είναι απαραίτητη για την αποδοχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης εκ μέρους των πολιτών καθώς και για την εμπιστοσύνη των πολιτών στην εσωτερική αγορά.

3.11. Η Επιτροπή των Περιφερειών εκφράζει την ιδιαίτερη ικανοποίησή της για την πρόθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να συνεκτιμήσει στο μέλλον σε μεγαλύτερο βαθμό τα οικονομικά συμφέροντα των καταναλωτών σε άλλες πολιτικές της. Κατά τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών αυτό θα συμβάλει ώστε οι άλλες πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης να συμβιβάζονται καλύτερα από ό,τι μέχρι σήμερα με την προστασία των συμφερόντων των καταναλωτών.

4. Ειδικές παρατηρήσεις

4.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών επιθυμεί να τονίσει ότι η μεγαλύτερη συνεκτίμηση των συμφερόντων των καταναλωτών μπορεί να αυξήσει σημαντικά την αποδοχή των πολιτών έναντι της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η αρνητική στάση των πολιτών απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση γίνεται ιδιαίτερα αισθητή σε τομείς στους οποίους λαμβάνονται μόνο ανεπαρκώς τα αναμενόμενα μέτρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης όπως π.χ. στον τομέα της προστασίας της υγείας και στον τομέα των τροφίμων. Η ευρωπαϊκή πολιτική για την προστασία των καταναλωτών κατέχει υψηλή στρατηγική σημασία όσον αφορά την προσέγγιση των πολιτών εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

4.2. Λόγω της ταχύτατα αυξανόμενης πρόσβασης των νέων και των παιδιών στα νέα μέσα επικοινωνίας έχει κατά τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών ιδιαίτερη σημασία να διαπαιδαγωγηθούν τα άτομα αυτά κατά τέτοιο τρόπο ώστε να εξελιχθούν σε καταναλωτές με προσωπική κρίση και να αποκτήσουν υπευθυνότητα. Η διαπαιδαγώγηση αυτή πρέπει να πραγματοποιηθεί στα σχολεία. Επιπλέον, οι νέοι μετακινούνται σήμερα με πολύ μεγαλύτερη ευκολία εντός της εσωτερικής αγοράς από ό,τι πριν από μερικά χρόνια. Από αυτή την άποψη κρίνεται εύλογη η πρόταση να συμπεριληφθεί η ευρωπαϊκή διάσταση της προστασίας των καταναλωτών στα εκπαιδευτικά προγράμματα. Συνεπώς, η Επιτροπή των Περιφερειών επιδοκιμάζει την πρόταση της Ευρωπαϊκή Επιτροπής να συμβάλει στον τομέα αυτό με το σεβασμό της αρχής της επικουρικότητας.

4.3. Η Επιτροπή των Περιφερειών επιδοκιμάζει την πρόθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να εφαρμόσει στο μέλλον κατά την επεξεργασία μέτρων και αποφάσεων μία επιστημονικά έγκυρη διαδικασία για την ανάλυση και την αξιολόγηση των κινδύνων. Τα γεγονότα γύρω από τη σπογγώδη εγκεφαλοπάθεια των βοοειδών και η σημαντική απώλεια εμπιστοσύνης που προκάλεσε τους ευρωπαίους καταναλωτές κατέδειξε σαφέστατα ότι είναι αναγκαία παρόμοια προσέγγιση σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Για το μέλλον είναι αναγκαίο να διασφαλιστεί ότι θα εισάγονται στην αγορά μόνο ασφαλή, υγιή και κατάλληλα για την ανθρώπινη κατανάλωση προϊόντα.

4.4. Προκειμένου να διασφαλιστεί η ασφάλεια των τροφίμων είναι αναγκαίο να ελέγχεται αποτελεσματικά και εκτεταμένα ολόκληρη η αλυσίδα της παραγωγής τροφίμων από την παραγωγή έως την πώληση στον τελικό καταναλωτή. Τα κράτη μέλη καθώς και οι τοπικές και περιφερειακές αρχές καλούνται να βελτιώσουν τον έλεγχο που διεξάγουν στον τομέα αυτό για τον συντονίσουν με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Σε αυτό το πλαίσιο καλείται η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επεξεργαστεί και να υποβάλει το συντομότερο δυνατό μία βασική οδηγία για το σύνολο του δικαίου στον τομέα των τροφίμων στην οποία να χαράσσονται οι βασικές αρχές του κοινοτικού δικαίου στον τομέα των τροφίμων και να προσδιορίζονται σαφώς οι υποχρεώσεις των ενδιαφερομένων.

4.5. Η Επιτροπή των Περιφερειών επιδοκιμάζει την πρόθεση της Επιτροπής να δημοσιεύσει ανακοίνωση για την εφαρμογή μέτρων παρακολούθησης στους τομείς ιδιαίτερου ενδιαφέροντος για τους καταναλωτές, όπως είναι η επισήμανση, η υγιεινή και η επιθεώρηση. Στο πλαίσιο αυτό, ζητείται από την Επιτροπή να επεκτείνει σημαντικά την υποχρέωση επισήμανσης, έτσι ώστε οι καταναλωτές να ενημερώνονται επαρκώς για το περιεχόμενο, τα συστατικά και την προέλευση. Αυτό ισχύει ιδιαιτέρως για τα τρόφιμα, τα οποία περιλαμβάνουν γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς ή παρασκευάζονται με τη χρησιμοποίησή τους. Η Επιτροπή των Περιφερειών επισημαίνει εν προκειμένω ότι η επαρκής επισήμανση επιβάλλεται και για τους καταναλωτές που υποφέρουν από αλλεργίες. Καταρχήν, η πλήρης αναφορά του περιεχομένου και των συστατικών δίνει τη δυνατότητα σε αυτή την κατηγορία καταναλωτών να επιλέγουν τρόφιμα χωρίς κίνδυνο.

4.6. Είναι επίσης αναγκαίο να αποτελέσει η αρχή της πρόληψης βασικό στόχο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των κρατών μελών καθώς και των τοπικών και περιφερειακών αρχών. Η Επιτροπή των Περιφερειών καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να διαμορφώσει την αρχή αυτή για την εφαρμογή της στην πράξη με πιο συγκεκριμένο τρόπο και να χαράξει σαφείς και αποτελεσματικές κατευθυντήριες γραμμές για την εφαρμογή της αρχής της πρόληψης.

4.7. Η Επιτροπή των Περιφερειών τονίζει ότι η ίση και κατάλληλη εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου στα κράτη μέλη είναι απαραίτητη για τη λειτουργία της ευρωπαϊκής εσωτερικής αγοράς αλλά και για την εμπιστοσύνη των καταναλωτών και ότι πρέπει επομένως να ελέγχεται. Ο έλεγχος των επιδόσεων των αρμόδιων υπηρεσιών και αρχών ελέγχου, ακόμη και με τη χρήση τεχνικών επαλήθευσης, θεωρείται κατάλληλο μέσο προκειμένου να διαπιστωθεί εάν η εποπτεία στα πλαίσια του ελέγχου των τροφίμων εφαρμόζεται αποτελεσματικά και με τον ίδιο τρόπο σε ολόκληρη την εσωτερική αγορά. Το μέτρο αυτό συμβάλει στην ενιαία εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου. Σε αυτό το πλαίσιο η Επιτροπή των Περιφερειών επιθυμεί να τονίσει επίσης ότι η εποπτεία στον τομέα των τροφίμων εμπίπτει στην αρμοδιότητα των κρατών μελών και των τοπικών και περιφερειακών αρχών και πρέπει να παραμείνει σε αυτό το επίπεδο.

4.8. Η Επιτροπή των Περιφερειών υποστηρίζει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην πρόθεσή της να αναθέσει στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Τυποποίησης την κατάρτιση νέων προτύπων προϊόντων ή την αναθεώρηση των υφιστάμενων προτύπων στον τομέα της ασφάλειας των παιδιών και των προϊόντων βρεφικής περιποίησης. Οι ευρωπαίοι καταναλωτές θα πρέπει, ωστόσο, να συμμετέχουν με τον κατάλληλο τρόπο σε αυτές τις διαδικασίες τυποποίησης.

4.9. Η Επιτροπή των Περιφερειών επιδοκιμάζει την πρόθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να βελτιώσει και να αναπτύξει περισσότερο το σύστημα ταχείας προειδοποίησης για επικίνδυνα προϊόντα κατανάλωσης. Προκειμένου οι αρμόδιες αρχές των κρατών μελών, κυρίως εκείνες που είναι αρμόδιες στον τομέα των τροφίμων, να καταστούν ικανές να αντιδρούν σύντομα και αποτελεσματικά, θεωρείται σκόπιμο να επικεντρώνονται οι προειδοποιητικές ανακοινώσεις στις περιπτώσεις άμεσων κινδύνων για την υγεία. Οι αρμόδιες αρχές των κρατών μελών θα πρέπει επίσης να διαθέτουν όλα τα απαραίτητα στοιχεία σχετικά με τις οδούς διανομής των επικίνδυνων προϊόντων ώστε να μπορούν να επέμβουν σύντομα και εύστοχα. Οι ανακοινώσεις οι οποίες περιέχουν πληροφορίες γενικού χαρακτήρα θα πρέπει να διακρίνονται εύκολα από τις προειδοποιητικές ανακοινώσεις.

4.10. Η Επιτροπή των Περιφερειών αναγνωρίζει ότι, τόσο η αυτορρύθμιση της οικονομίας όσο και οι εθελούσιες συμφωνίες μεταξύ των ενώσεων καταναλωτών και των παραγόντων της οικονομίας, αποτελούν ευκταία συμπλήρωση και εναλλακτική λύση ως προς τις νομικές διατάξεις. Ωστόσο, παρόμοια ρύθμιση και παρόμοιες συμφωνίες θα πρέπει να ανταποκρίνονται στο στόχο ενός υψηλού επιπέδου προστασίας των καταναλωτών. Επίσης, έχει θεμελιώδη σημασία η τακτική διεξαγωγή ελέγχου των μέσων αυτών ως προς την αποτελεσματικότητά τους.

4.11. Η Επιτροπή των Περιφερειών επιδοκιμάζει ρητά την πρόθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να εκσυγχρονίσει τις ισχύουσες διατάξεις σχετικά με την καταναλωτική πίστη και να τις προσαρμόσει στις σημερινές μεθόδους πώλησης καθώς και στα σημερινά δεδομένα.

4.12. Υφίσταται ένα σημαντικό συμφέρον των ευρωπαίων καταναλωτών σχετικά, δηλ. να μπορούν να έχουν ακωλύτως τη δυνατότητα της ηλεκτρονικής επικοινωνίας και της αναπτυσσόμενης με αυτή ηλεκτρονικής εμπορικής επικοινωνίας. Τούτο δε δημιουργεί μόνο έντονες προόδους στον τεχνικό τομέα αλλά ενισχύει και ευρύτερες προσαρμογές των γενικών νομικών όρων. Η Επιτροπή των Περιφερειών επισημαίνει ρητά ότι οι βασικές προϋποθέσεις με τις οποίες θα διασφαλίζεται στην κοινωνία των πληροφοριών η προστασία των καταναλωτών θα ήταν σκόπιμο να θεσπίζονται σε ευρωπαϊκό ή διεθνές επίπεδο.

4.13. Στα πλαίσια της συζήτησης που διεξάγεται σήμερα σχετικά με το σχέδιο οδηγίας για την προσφορά χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών εξ αποστάσεως φαίνεται ότι τα κράτη μέλη συμφωνούν σε μεγάλο βαθμό σχετικά με το γεγονός ότι οι ρυθμίσεις της γενικής οδηγίας πωλήσεων εξ αποστάσεως θα πρέπει να αποτελεί τη βάση όλων των συζητήσεων. Συμφωνούν, επίσης, ότι με τα σημερινά δεδομένα ως προς την εναρμόνιση του αστικού δικαίου, δεν θεωρείται σκόπιμη η πλήρης εναρμόνιση στα πλαίσια της προαναφερθείσας οδηγίας. Η Επιτροπή των Περιφερειών υποστηρίζει την άποψη σύμφωνα με την οποία η χάραξη ελάχιστων προτύπων πρέπει να έχει προτεραιότητα, επειδή προσφέρει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να διασφαλίζουν υψηλότερο επίπεδο προστασίας.

4.14. Η Επιτροπή των Περιφερειών επιδοκιμάζει την πρόθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να εξετάσει εάν είναι αναγκαία και σκόπιμη η διευκόλυνση των συλλογικών προσφυγών των καταναλωτών. Επισημαίνει ωστόσο, ότι σε ορισμένα κράτη μέλη υφίστανται σοβαροί ενδοιασμοί σχετικά με την περαιτέρω επέκταση των συλλογικών προσφυγών επειδή τα κράτη αυτά θεωρούν ότι το ατομικό δικαίωμα των καταναλωτών για προσφυγή στη δικαστική οδό είναι εξασφαλισμένο σε όλους.

5. Συμπεράσματα

5.1. Οι ευρωπαίοι καταναλωτές θα αξιολογήσουν την καταναλωτική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης κυρίως με κριτήριο την προσφορά ακίνδυνων υγιών τροφίμων καθώς και ασφαλών προϊόντων και αγαθών στην ευρωπαϊκή αγορά. Για το λόγο αυτό η Επιτροπή των Περιφερειών επιμένει ότι ο στόχος αυτός πρέπει να αποτελέσει το κέντρο βάρους των εργασιών κατά τα επόμενα τρία έτη. Η Επιτροπή των Περιφερειών υποστηρίζει, επίσης, ότι υπό το πρίσμα της προστασίας των καταναλωτών θα πρέπει στο μέλλον να δοθεί ακόμη μεγαλύτερη σημασία στο μέλλον στην εντατική χρήση φαρμακευτικών προϊόντων και ιδιαίτερα αντιβιοτικών κατά την εκτροφή ζώων και συνεπώς στην παραγωγή τροφίμων ζωικής προέλευσης, καθώς και στην προστασία της υγείας.

5.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να υποστηρίξει με έμφαση τα συμφέροντα των ευρωπαίων καταναλωτών στον τομέα της υγείας, της ασφάλειας καθώς και τα οικονομικά τους συμφέροντα στους αντίστοιχους διεθνείς οργανισμούς καθώς και στα πλαίσια των διεθνών εμπορικών σχέσεων καθώς και στην προστασία της υγείας.

5.3. Η Επιτροπή των Περιφερειών τονίζει, επίσης, ότι είναι αναγκαίο να προωθηθεί η ευρωπαϊκή νομική εναρμόνιση στον τομέα της προστασίας των καταναλωτών με βάση τον καθορισμό ελάχιστων προτύπων. Κατά αυτόν τον τρόπο τα κράτη μέλη έχουν τη δυνατότητα να υπερβούν, σε περίπτωση ανάγκης και σε συμφωνία με τη Συνθήκη τα ελάχιστα αυτά πρότυπα και να λάβουν κατάλληλα υπόψη τις εθνικές τους ιδιαιτερότητες κατά την εφαρμογή των ευρωπαϊκών μέτρων.

5.4. Η Επιτροπή των Περιφερειών έχει γνώση του γεγονότος ότι οι ευρωπαίοι καταναλωτές απαιτούν ολοένα και περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την προέλευση και τη σύνθεση των προϊόντων που διατίθενται στο εμπόριο. Γι' αυτό ζητείται από την Επιτροπή να επεκτείνει σημαντικά την υποχρέωση της επισήμανσης με σκοπό την προστασία των καταναλωτών. Η Επιτροπή των Περιφερειών θα επιθυμούσε ακόμη να διευκολυνθεί από νομική άποψη και η αναφορά της γεωγραφικής προέλευσης των προϊόντων.

5.5. Λόγω της αυξανόμενης παγκοσμιοποίησης των αγορών, είναι απαραίτητο να προστατεύονται οι καταναλωτές από τις παραβάσεις παραγωγών που προσφέρουν τα προϊόντα τους σε διεθνές επίπεδο. Συνεπώς, η Ευρωπαϊκή Κοινότητα θα πρέπει να εντατικοποιήσει τις προσπάθειές της και όσον αφορά την προστασία των καταναλωτών σε παγκοσμιοποιημένες αγορές.

5.6. Η ΕΤΠ χαίρει διότι προβλέπεται η ενίσχυση της εκπροσώπησης των συμφερόντων των καταναλωτών σε ευρωπαϊκή και διεθνή βαθμίδα από την Επιτροπή ως ίδιος στόχος δραστηριότητας. Η Επιτροπή των Περιφερειών καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να δώσει την απαραίτητη σημασία στην προστασία των καταναλωτών στα πλαίσια της διαδικασίας διεύρυνσης και να υποστηρίξει τα υποψήφια κράτη, ιδιαίτερα στην ανάπτυξη της προστασίας των καταναλωτών σε εθνικό επίπεδο. Κατά τη γνώμη της ΕΤΠ ιδιαίτερα, στο σημείο αυτό, η θέσπιση μιας διαρκούς διεθνούς συνεργασίας μεταξύ περιφερειακών οργανισμών προστασίας των καταναλωτών των κρατών μελών και εκείνων που θα προσχωρήσουν μελλοντικά (στην ΕΕ) είναι αναπόφευκτη.

5.7. Η Επιτροπή των Περιφερειών προτείνει την τυποποίηση των δικαιωμάτων που περιέχονται στις οδηγίες για την προστασία των καταναλωτών. Θα ήταν παραδείγματος χάρη σκόπιμο να εναρμονιστούν τα διάφορα δικαιώματα ένστασης και οι σχετικές προθεσμίες να προσδιοριστεί με ενιαίο τρόπο η έννοια του καταναλωτή και της επιχείρησης και να επιδιωχθεί μία τυποποιημένη διατύπωση της ρήτρας του διεθνούς ιδιωτικού δικαίου.

5.8. Η Επιτροπή των Περιφερειών εκφράζει την άποψη ότι θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην εξειδίκευση και δικτύωση των υφιστάμενων οργανώσεων προστασίας των καταναλωτών σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, σε σχέση με την ίδρυση περισσότερων ευρωθυρίδων, επειδή οι οργανώσεις αυτές αποτελούν τις σημαντικότερες υπηρεσίες επαφής με το μέσο καταναλωτή.

5.9. Η Επιτροπή των Περιφερειών επιδοκιμάζει την πρόθεση να συγκεντρωθεί συστηματικά και να δημοσιευθεί η ισχύουσα εθνική, περιφερειακή και κοινοτική νομοθεσία σχετικά με την προστασία των καταναλωτών. Προτείνει γι' αυτό να συμπεριληφθούν σε μία παρόμοια τράπεζα δεδομένων οι συμφωνίες αυτορρύθμισης των επιχειρήσεων.

5.10. Η Επιτροπή των Περιφερειών καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να την ενημερώνει σε τακτικά διαστήματα σχετικά με την υλοποίηση του σχεδίου δράσης και την πρόοδο που σημειώνεται σχετικά.

Βρυξέλλες, 18 Νοεμβρίου 1999.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Manfred DAMMEYER

(1) CDR 221/96 fin - EE C της 11.11.1996, σ. 49.

(2) Βλ. CDR 388/97 rév. fin 2 - EE C 251 της 10.8.1998, σ. 36 - Γνωμοδότηση για την έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη δημογραφική κατάσταση.