Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Πρόταση σύστασης του Συμβουλίου σχετικά με την ισόρροπη συμμετοχή γυναικών και ανδρών στη λήψη αποφάσεων»

(96/C 204/08)

Στις 30 Ιανουαρίου 1996, και σύμφωνα με το άρθρο 198 της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα κοινωνικών, οικογενειακών, εκπαιδευτικών και πολιτισμικών θεμάτων, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 12 Απριλίου 1996 με βάση εισηγητική έκθεση της κ. Twist.

Κατά την 335η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 24ης Απριλίου 1996), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 102 ψήφους υπέρ, 3 κατά και 9 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Γενικές παρατηρήσεις

Η ΟΚΕ επικροτεί την πρόταση σύστασης του Συμβουλίου με την επιφύλαξη των ακόλουθων παρατηρήσεων:

1.1. Μολονότι η πρόταση δεν ικανοποιεί πλήρως τις νόμιμες προσδοκίες για ίση συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων, θα συμβάλει στην προώθηση μιας ολοκληρωμένης και ευρείας στρατηγικής εξίσωσης των φύλων, συμπεριλαμβανόμενης της συμμετοχής των γυναικών στις βασικές αποφάσεις και του θέματος της ισότητας των φύλων (). Στο πλαίσιο αυτό, θα ήταν σκόπιμο να γίνει αναφορά στην Πλατφόρμα Δράσης του Πεκίνου (που συμφωνήθηκε από το 186 κράτη) και στις δεσμεύσεις των Συνόδων Κορυφής του Έσσεν και των Καννών. Η σύσταση του Συμβουλίου θα έπρεπε επίσης να θίγει την ανάγκη διατήρησης του στόχου της ίσης συμμετοχής στη μελλοντική Συνθήκη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

1.2. Στη σύσταση ζητείται επίσης να χαραχθούν στρατηγικές και να αναληφθούν δραστηριότητες για την «προώθηση» της ισόρροπης εκπροσώπησης, παρά να εφαρμοστούν στρατηγικές που να συμβάλουν στην επίτευξη του σκοπού αυτού. Η ΟΚΕ παροτρύνει ωστόσο τα κράτη μέλη να θέσουν σαφείς στόχους, λαμβάνοντας ειδικά μέτρα για να εξασφαλισθεί η διεξαγωγή ευρέων ενημερωτικών εκστρατειών και η στενή συνεργασία με τις κοινωνικο-επαγγελματικές οργανώσεις για την επίτευξη συγκεκριμένης προόδου όσον αφορά τη δικαιότερη συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων. Η αναφορά στους στόχους πρέπει τουλάχιστο να υποστηρίζεται από χρονοδιαγράμματα και άλλους μηχανισμούς ελέγχου και αξιολόγησης. Στο κείμενο θα μπορούσαν να προβάλλονται καλύτερα οι θετικές δράσεις.

1.3. Οι θετικές δράσεις είναι ιδιαίτερα αναγκαίες στους τομείς της εκπαίδευσης και της κατάρτισης. Η πρόταση της Επιτροπής σωστά επικρίνει την υφιστάμενη ανισορροπία στη λήψη αποφάσεων που οφείλεται στη «στερεότυπη» κατανομή των ρόλων των ανδρών και των γυναικών με «την εκπαίδευση και την κατάρτιση». Ωστόσο, δεν θίγονται επαρκώς, οι βασικές αιτίες του προβλήματος που είναι πολιτιστικής φύσεως. Η νοοτροπία πρέπει να αλλάξει. Οι θετικές δράσεις για την προώθηση της πρόσβασης των γυναικών και των κοριτσιών στην εκπαίδευση και την κατάρτιση, η αντικειμενική καθοδήγηση για θέματα σταδιοδρομίας και το ευρύτερο φάσμα επιλογής θέσεων εργασίας, έχουν ζωτική σημασία για την πλήρη ανάπτυξη του ρόλου των γυναικών στον οικονομικό, κοινωνικό, πολιτικό και πολιτιστικό τομέα και για την ένταξή τους στην αγορά εργασίας σε ισότιμη βάση. Επίσης, είναι σημαντικό να ενθαρρύνονται οι νέοι και οι άνδρες ώστε να καταλαμβάνουν θέσεις εργασίας που κατέχουν «παραδοσιακά» οι γυναίκες.

1.4. Μολονότι υπάρχει σχέση μεταξύ της συμμετοχής των γυναικών στη λήψη αποφάσεων και της ανάγκης για ίση κατανομή των ευθυνών ανδρών/γυναικών σε όλους τους τομείς της κοινωνίας, η πρόταση της Επιτροπής δεν τονίζει επαρκώς την ανάγκη λήψης μέτρων για την ενθάρρυνση των ανδρών να συμμετέχουν δικαιότερα στις οικογενειακές υποχρεώσεις. Θα μπορούσε να τονισθεί η ιδέα που έχει ήδη προταθεί από τον ΟΟΣΑ και υποστηριχθεί από τον Επίτροπο, κ. Flynn, να συνομολογηθεί ένα νέο «συμβόλαιο μεταξύ των δύο φύλων» (). Η ΟΚΕ ζητεί επίσης να προτείνονται στη σύσταση συγκεκριμένα μέτρα για την παιδική μέριμνα, καθώς και άλλοι μηχανισμοί που να διευκολύνουν το συνδυασμό επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής ().

1.5. Συνεπάγεται ότι στη σύσταση πρέπει να γίνεται αναφορά στα θέματα της «απασχόλησης», της οργάνωσης και του χρόνου εργασίας. Ο κατακερματισμός της αγοράς εργασίας, η άνιση αμοιβή, οι άνισες δυνατότητες παραγωγών και δομές σταδιοδρομίας, καθώς και ο πρόσκαιρος χαρακτήρας της απασχόλησης των γυναικών είναι θέματα που χρήζουν εξέτασης, ώστε να αλλάξει η παραδοσιακά «ανδροκρατούμενη» διαδικασία λήψης αποφάσεων στην αγορά εργασίας.

2. Ειδικές παρατηρήσεις

2.1. Το σημείο 2.1 της πρότασης θα ήταν σκόπιμο να αναφέρεται στην έννοια του νέου «συμβολαίου μεταξύ των δύο φύλων». Θα έπρεπε επίσης να αναφέρεται ειδικά στην απασχόληση, στην ανάγκη καταπολέμησης του κατακερματισμού της αγοράς, στη διευκόλυνση νέων ρυθμίσεων όσον αφορά το χρόνο εργασίας και στην προώθηση όλων των μέτρων που καθιστούν δυνατό το συνδυασμό της εργασίας με την οικογενειακή ζωή.

2.2. Στο σημείο 2 θα έπρεπε να τονίζεται η ανάγκη να επιδεικνύεται στα σχολεία και τα ιδρύματα κατάρτισης ένα είδος ευαισθησίας, όχι μόνο όσον αφορά τα «σχολικά προγράμματα και εγχειρίδια» αλλά και, ειδικότερα, όσον αφορά την πρόσβαση και τις δυνατότητες επιλογής.

2.3. Το σημείο 3 δεν θα έπρεπε να επικεντρώνεται στη μαζική και παθητική εκπόνηση στατιστικών. Τα κράτη μέλη και η Επιτροπή θα πρέπει αντίθετα να επισημάνουν τις κοινωνικές τάσεις και να προσπαθήσουν να εξηγήσουν με ποιο τρόπο και για ποιο λόγο, σε ορισμένες περιπτώσεις, έχουν επιτευχθεί ικανοποιητικά ποσοστά συμμετοχής των γυναικών στην απασχόληση, σε υψηλότερες θέσεις εργασίας και στη λήψη αποφάσεων.

2.4. Στο σημείο 4 θα έπρεπε να επισημαίνεται ότι η ανεπαρκής εκπροσώπηση των γυναικών σε πολιτικούς και άλλους αντιπροσωπευτικούς οργανισμούς αποτελεί βασική πρόκληση της δημοκρατίας. Απαιτούνται σαφείς κανόνες για την αποκατάσταση του δημοκρατικού αυτού ελλείμματος, καθώς επίσης και κατάλληλα χρονοδιαγράμματα και μηχανισμοί αξιολόγησης.

2.5. Οι κυβερνήσεις των κρατών μελών παροτρύνονται ώστε, σε στενή συνεργασία με τις ανάλογες κοινωνικο-επαγγελματικές οργανώσεις και τους ΜΚΟ, να διορίσουν περισσότερες γυναικές ως μέλη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής. Οι κυβερνήσεις πρέπει επίσης να διορίζουν περισσότερες γυναίκες σε ανάλογα αντιπροσωπευτικά όργανα και ιδρύματα της ΕΕ.

2.6. Δεν αρκεί μία μόνο έκθεση αξιολόγησης για την εφαρμογή της σύστασης που θα υποβληθεί εντός τριετίας από την υιοθέτησή της. Πρέπει να προβληθεί μία συνεχής αξιολόγηση βάσει τακτικά προσαρμοζόμενων προτάσεων.

Βρυξέλλες, 24 Απριλίου 1996.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Carlos FERRER

() Βλ. επίσης στο έγγρ. COM(96) 67 τελικό, της 21. 2. 1996.

() Οι γυναίκες και οι διαρθρωτικές αλλαγές (Women and structural changes), Παρίσι, ΟΟΣΑ, 1991.

() Βλ. π.χ. ΕΕ αριθ. C 39 της 12. 2. 1996, σ. 39 «Στόχος 3: Γυναίκες και άνδρες που συνδυάζουν την εργασία με το νοικοκυριό και την οικογενειακή ζωή».