Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την "Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων"

(COM(2002) 119 τελικό - 2002/0061 (COD))

(2003/C 61/14)

Στις 22 Μαρτίου 2002, και σύμφωνα με το άρθρο 262 της Συνθήκης περί ιδρύσεως των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, σχετικά με την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα "Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα των πολιτών", στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 4 Σεπτεμβρίου 2002 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Ehnmark.

Κατά την 393η σύνοδο ολομέλειας της 18ης και 19ης Σεπτεμβρίου 2002 (συνεδρίαση της 18ης Σεπτεμβρίου), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε (ομόφωνα) με 135 ψήφους υπέρ, 0 ψήφους κατά και καμία αποχή την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Κύρια σημεία της γνωμοδότησης

1.1. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβώνας του 2000 έθεσε έναν ιδιαίτερα φιλόδοξο στόχο για την ανάπτυξη της Ένωσης, με εκτεταμένες συνέπειες όχι μόνο από οικονομικής αλλά και από κοινωνικής και περιβαλλοντικής άποψης. Η στρατηγική της Λισσαβώνας υπογράμμισε ότι ο γενικός στόχος για την πρόοδο της Ένωσης, είναι να καταστεί η πλέον ανταγωνιστική και δυναμική, στηριζόμενη στη γνώση, κοινωνία παγκοσμίως μέχρι το 2010. Μεταγενέστερα Ευρωπαϊκά Συμβούλια επιβεβαίωσαν τον εν λόγω στόχο.

1.2. Ένας από τους σημαντικότερους τομείς δράσης για την επίτευξη του στόχου της Λισσαβώνας είναι η εκπαίδευση και η κατάρτιση, και κατ' επέκταση η ανάπτυξη των ανθρωπίνων πόρων. Ένας άλλος ουσιαστικός τομέας δράσης είναι η ανάπτυξη των αγορών εργασίας και της λειτουργίας τους. Στο σημείο επαφής αυτών των δύο τομέων βρίσκονται οι προσπάθειες για τη βελτίωση της ποιοτικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, καθώς και για τη διασφάλιση της αμοιβαίας αναγνώρισης των επαγγελματικών προσόντων διαμέσου των συνόρων. Μόνο κατ' αυτόν τον τρόπο μπορούν τα συστήματα αγοράς εργασίας και εκπαίδευσης να συμβάλουν πλήρως στην επίτευξη του στόχου της Λισσαβώνας.

1.3. Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επιδοκιμάζει τη νέα πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την παγίωση και απλούστευση του νομικού πλαισίου για την αμοιβαία αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων. Αυτή είναι μία πρόταση επίκαιρη και με μεγάλο βεληνεκές. Παρά το γεγονός ότι επικεντρώνεται στα νομοθετικώς κατοχυρωμένα επαγγέλματα, θα συμπεριλάβει, εκ των πραγμάτων, τόσο τα νομοθετικώς κατοχυρωμένα όσο και τα μη κατοχυρωμένα επαγγέλματα, καθώς και τα επαγγέλματα που βασίζονται σε συντομότερες αλλά και μακρύτερες περιόδους εκπαίδευσης, ιδίως επειδή πολλά επαγγέλματα είναι κατοχυρωμένα σε ορισμένες χώρες της ΕΕ, ενώ σε άλλες χώρες της ΕΕ δεν είναι. Υπό την έννοια αυτή, ενδέχεται να επηρεαστεί και η κινητικότητα στο πεδίο των μη κατοχυρωμένων επαγγελμάτων, έστω και αν η πρόταση οδηγίας δεν αναφέρεται επίσημα σ' αυτό. Η προτεινόμενη νέα οδηγία αντιπροσωπεύει μία σημαντικότατη απλούστευση των ισχυουσών νομικών δομών. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τις εν λόγω προθέσεις.

1.4. Ένα σύστημα για την αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων πρέπει να βασίζεται στην ενεργό υποστήριξη και συμμετοχή των ενδιαφερόμενων επαγγελματικών ενώσεων και των κοινωνικών εταίρων. Τούτο σε ένα ορισμένο βαθμό διασφαλίζεται από το υφιστάμενο καθεστώς, σε αντίθεση με το προτεινόμενο. Η ΕΟΚΕ προτείνει τροποποιήσεις της πρότασης οδηγίας, προκειμένου να διασφαλίζεται η εν λόγω συμμετοχή.

1.5. Η αμοιβαία αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων πρέπει να βασίζεται σε τεκμήρια συγκρίσιμα υψηλής ποιότητας των προσόντων. Είναι ουσιώδους σημασίας οι καταναλωτές και γενικά οι πολίτες να μπορούν να εμπιστεύονται την ποιότητα των υπηρεσιών των προσφερόμενων τόσο από μετανάστες όσο και από εγχώριους επαγγελματίες. Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η πρόταση οδηγίας δεν καλύπτει επαρκώς τα εγγενή προβλήματα της εγκαθίδρυσης μιας καλής υπηρεσίας καταναλωτή. Αυτό δεν αποτελεί μόνο θέμα των δημόσιων αρχών αλλά των επαγγελματικών ενώσεων και των κοινωνικών εταίρων. Τα κράτη μέλη οφείλουν να διασφαλίσουν ότι τη βασική μέριμνα θα αποτελέσει η προστασία των καταναλωτών.

1.6. Το νέο καθεστώς για την αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων πρέπει να είναι απλό και ελαστικό αλλά και ευπροσάρμοστο στις αλλαγές της αγοράς εργασίας ή των εκπαιδευτικών συστημάτων. Η προτεινόμενη οδηγία δεν διευκρινίζει σε ποια έκταση οι διατάξεις της οδηγίας μπορεί να υπόκεινται σε αναθεωρήσεις, ως αποτέλεσμα αλλαγών στην πολιτική για την παιδεία. Η ΕΟΚΕ συνιστά ακόμη στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να δώσει ιδιαίτερη προσοχή στην ανάγκη πολιτικής συνέπειας στα σημεία επαφής των πολιτικών για την παιδεία, την αγορά εργασίας και την εσωτερική αγορά.

1.7. Το νέο σύστημα δίνει τη δυνατότητα σε ευρωπαϊκούς επαγγελματικούς οργανισμούς να προτείνουν πανευρωπαϊκές κοινές βάσεις για την αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ιδιαίτερα θετικό το γεγονός ότι η εν λόγω δυνατότητα περιλαμβάνεται στην πρόταση οδηγίας. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι τα κριτήρια για την υποβολή τέτοιου είδους προτάσεων θα έπρεπε να καθορίζονται καλύτερα στην οδηγία. Η ΕΟΚΕ προτείνει μια δέσμη τέτοιων κριτηρίων.

1.8. Η νέα πρόταση οδηγίας θέτει πολυάριθμες προκλήσεις στον τομέα της πληροφόρησης και της επικοινωνίας, τόσο για τις εθνικές αρχές όσο και για τους επαγγελματικούς φορείς. Η ΕΟΚΕ θεωρεί απολύτως απαραίτητη την παροχή υπηρεσίας υψηλής ποιότητας προς τους πολίτες όσον αφορά την αναγνώριση των παρόχων υπηρεσιών.

1.9. Η ΕΟΚΕ εκπροσωπεί την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών εταίρων, των επαγγελματιών και των καταναλωτών. Η ΕΟΚΕ προτίθεται να συμμετάσχει ενεργά στην παρακολούθηση της συνέχειας που θα δοθεί στην οδηγία, καθώς ένα μέρος των εργασιών της ΕΟΚΕ αφορά την εσωτερική αγορά και τις εξελίξεις στα εκπαιδευτικά συστήματα.

2. Η ανάγκη για αυξημένη κινητικότητα στις αγορές εργασίας: αναγνώριση των πτυχίων στο πλαίσιο της στρατηγικής της Λισσαβώνας

2.1. Η γεωγραφική κινητικότητα μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ παραμένει σχετικά χαμηλή, γεγονός που καταδεικνύεται από το ότι 225000 πολίτες - ή ποσοστό 0,1 % επί του συνολικού πληθυσμού της ΕΕ - άλλαξαν επίσημα τόπο κατοικίας από μία χώρα σε μία άλλη κατά το 2000. Ωστόσο, το πρότυπο κινητικότητας έχει μεταβληθεί. Όταν σχεδιάστηκε, πριν από 40 έτη, το κοινοτικό καθεστώς για την επαγγελματική αναγνώριση, η γεωγραφική κινητικότητα αφορούσε κυρίως ανειδίκευτους εργάτες. Επί του παρόντος, την κινητικότερη ομάδα στην εσωτερική αγορά εργασίας αποτελούν οι ειδικευμένοι εργαζόμενοι.

2.2. Η γεωγραφική και επαγγελματική κινητικότητα θεωρείται ως ένα από τα βασικά μέτρα για την ενίσχυση της απασχόλησης και την προώθηση της συνολικής ανταγωνιστικότητας στην ΕΕ. Η άρση των εμποδίων στην κινητικότητα κατέστη ένα βασικό θέμα πολιτικής. Δεδομένων των μεταβαλλόμενων τάσεων της κινητικότητας στην αγορά εργασίας, κατέστη σημαντική η διευκόλυνση της κινητικότητας στο εσωτερικό της Ένωσης - αντί της εξόδου απ' αυτήν.

2.3. Η στρατηγική της Λισσαβώνας χαρακτήρισε την έλλειψη κινητικότητας στην αγορά εργασίας ως ουσιώδες εμπόδιο για την επίτευξη οικονομικής και βιομηχανικής ανάπτυξης. Η στρατηγική επισήμανε, εξάλλου, την ανάγκη για τη διασφάλιση της υψηλής ποιότητας των προσφερόμενων υπηρεσιών. Η πτυχή της ποιότητας φαίνεται να αποτελεί ένα από τα βασικά θέματα της τρέχουσας συζήτησης για την ανάπτυξη των εκπαιδευτικών συστημάτων.

2.4. Επί του παρόντος, καταβάλλονται προσπάθειες, αφενός, στην ανώτατη εκπαίδευση και, αφετέρου, στην επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση, για την επίτευξη ενός βαθμού σύγκλισης τόσο όσον αφορά τα εκπαιδευτικά προγράμματα όσο και τα πρότυπα. Αν και είναι ακόμη νωρίς να αναφερθούμε σε εναρμόνιση, είναι προφανές ότι τα εκπαιδευτικά συστήματα έχουν διαπιστώσει την ανάγκη για ένα βαθμό προγραμματικής σύγκλισης. Η σύγκλιση στα ακαδημαϊκά και επαγγελματικά προσόντα θα συμβάλλει αναμφίβολα στην κινητικότητα για πρόσθετα προσόντα.

2.5. Το νομικό πλαίσιο για την αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων αποτελεί μέσο για την επίτευξη μίας ανοιχτής και ελαστικής εσωτερικής αγοράς. Τα ίδια επαγγέλματα οργανώνονται συχνά με πολύ διαφορετικούς τρόπους στα κράτη μέλη. Η κύρια προσέγγιση πρέπει να είναι η διατήρηση του γενικού δικαιώματος εγκατάστασης με βάση τις εθνικές διατάξεις. Η πρόβλεψη για μερική πρόσβαση στο επάγγελμα ή η διασυνοριακή παροχή υπηρεσιών θα πρέπει να παρέχουν μόνο περιορισμένη ή σε εξαιρετικές περιπτώσεις ελευθέρωση. Η οδηγία δεν έχει επιτύχει να δώσει σαφείς σχετικές απαντήσεις. Η ΕΟΚΕ συνιστά να περιληφθεί σχετική δήλωση στην οδηγία.

2.6. Πρέπει να επισημανθεί ότι, στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται να επιδειχθεί για τις "βιομηχανίες διπλωμάτων" και άλλους ψευδείς παρόχους πιστοποιητικών προσόντων και να ληφθούν τα απαραίτητα μέτρα.

3. Γενικές παρατηρήσεις

3.1. Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την πρόταση νέας οδηγίας για την αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων. Στόχος της είναι η δημιουργία ενός καλύτερα συντονισμένου, διαφανούς και ευέλικτου καθεστώτος αμοιβαίας αναγνώρισης για νομοθετικώς κατοχυρωμένα επαγγέλματα, βάσει του υφιστάμενου γενικού καθεστώτος και των τομεακών οδηγιών για την αναγνώριση. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η πρόταση συνιστά τον πρώτο συνεκτικό εκσυγχρονισμό του κοινοτικού καθεστώτος για την επαγγελματική αναγνώριση από το σχεδιασμό του πριν από μία τεσσαρακονταετία.

3.2. Η συνολική παγίωση των καθεστώτων αναγνώρισης των προσόντων για τα νομοθετικώς κατοχυρωμένα επαγγέλματα οφείλει να τα καταστήσει ευκολότερα όσον αφορά τη διαχείρισή τους, σαφέστερα, ταχύτερα και φιλικότερα προς τους χρήστες, με σκοπό τη διευκόλυνση της ελεύθερης κυκλοφορίας εξειδικευμένων εργαζομένων μεταξύ των κρατών μελών. Τούτο γίνεται ακόμη σημαντικότερο ενόψει της διευρυμένης Ευρωπαϊκής Ένωσης.

3.3. Με τη δημιουργία μιας συνεκτικής δέσμης αρχών για την αμοιβαία αναγνώριση, η Επιτροπή προσπάθησε να παραμερίσει ενδεχόμενους τομείς διαμάχης όσον αφορά τα εθνικά καθεστώτα. Τούτο ισχύει ειδικότερα για τις χώρες όπου υφίστανται δημόσιοι επαγγελματικοί οργανισμοί με αρμοδιότητες συνταξιοδοτικών ταμείων και άλλων πτυχών της κοινωνικής ασφάλισης. Η ΕΟΚΕ συνιστά η πρόταση οδηγίας να καταστήσει σαφές στο προοίμιό της ότι οι διατάξεις της οδηγίας δεν εμπεριέχουν αλλαγές στις βασικές δομές των επαγγελματικών ενώσεων στα κράτη μέλη. Στόχος της οδηγίας είναι αποκλειστικά η προώθηση και η απλούστευση της κινητικότητας και όχι οι μεταβολές των δομών των κρατών μελών.

3.4. Η ενημέρωση για την αναγνώριση των πτυχίων και των προσόντων, όσον αφορά τόσο τα νομοθετικώς κατοχυρωμένα επαγγέλματα όσο και οποιεσδήποτε πρωτοβουλίες για τα μη νομοθετικώς κατοχυρωμένα επαγγέλματα, πρέπει να βελτιωθεί, βάσει τόσο της υφιστάμενης ενημέρωσης και δικτύων επικοινωνίας όσο και των τρεχουσών εργασιών για την ενίσχυση της διαφάνειας των προσόντων, προκειμένου να διασφαλισθεί ότι οι πολίτες μπορούν να εμπιστεύονται μία συνεκτικότερη υπηρεσία παροχής πληροφοριών και συμβουλών ειδικά για τα ατομικά συμφέροντα και δικαιώματά τους. Η ΕΟΚΕ θα επιδοκίμαζε μία εμπεριστατωμένη ανάλυση για τον τρόπο εγκαθίδρυσης μίας άρτιας υπηρεσίας ενημέρωσης των πολιτών.

3.5. Η οδηγία θα αντικαταστήσει δεκαπέντε ισχύουσες οδηγίες στον τομέα της αναγνώρισης των επαγγελματικών προσόντων, δηλαδή δώδεκα οδηγίες, οι οποίες καλύπτουν τα επτά ιατρικά επαγγέλματα(1), τα επαγγέλματα του νοσοκόμου υπεύθυνου για γενική περίθαλψη(2), του οδοντιάτρου(3), του κτηνιάτρου(4), της μαίας(5), του φαρμακοποιού(6) και του αρχιτέκτονα(7) και οι οποίες υιοθετήθηκαν στο διάστημα μίας δωδεκαετίας κατά τις δεκαετίες 1970 και 1980, καθώς και τις τρεις οδηγίες γενικού καθεστώτος(8), οι οποίες ενημερώθηκαν στο σύνολό τους από την οδηγία SLIM του 1999 και την οδηγία SLIM του 2001. Κατ' αυτόν τον τρόπο, θα έπρεπε να καλυφθεί το συνολικό φάσμα των επαγγελμάτων από τα επαγγέλματα ανώτατης εκπαίδευσης μέχρι τα βιοτεχνικά και εμπορικά επαγγέλματα.

3.6. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την προσέγγιση που ακολούθησε η Επιτροπή. Έχει ουσιώδη σημασίας να αναληφθούν νέες προσπάθειες για την απλούστευση του νομοθετικού πλαισίου για την αναγνώριση των προσόντων. Ιδιαίτερα ενόψει της διεύρυνσης της ΕΕ, είναι ζωτικής σημασίας η εγκαθίδρυση ενός νέου καθεστώτος που λαμβάνει υπόψη του την ανάγκη για την απλούστευση καθώς και για τη σταθερή υψηλή ποιότητα των προσφερόμενων υπηρεσιών.

3.7. Η πρόταση προβλέπει ειδικές υποχρεώσεις για τους παρόχους υπηρεσιών σχετικά με την συγκεκριμένη πληροφόρηση στους πελάτες τους και στα σημεία επαφής στα κράτη μέλη. Γενικότερες υποχρεώσεις προβλέπονται για τα κράτη μέλη όσον αφορά την ανταλλαγή πληροφοριών. Η ΕΟΚΕ θα επιθυμούσε πιο συγκεκριμένες προτάσεις όσον αφορά τις υποχρεώσεις των κρατών μελών να εργαστούν για την ολοκλήρωση των υφιστάμενων εθνικών καθεστώτων.

4. Ειδικές παρατηρήσεις

Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι πρέπει να γίνει σαφές στον τίτλο της οδηγίας ότι αφορά μόνο τα νομοθετικώς κατοχυρωμένα επαγγέλματα.

4.1. Τίτλος Ι - Γενικές διατάξεις

4.1.1. Το πεδίο εφαρμογής της προτεινόμενης οδηγίας

4.1.1.1. Η ΕΟΚΕ σημείωσε ότι η διατύπωση δεν καλύπτει τους πολίτες τρίτων χωρών που πραγματοποίησαν τις σπουδές τους σε ένα κράτος μέλος της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι αυτή η κατηγορία πολιτών από τρίτες χώρες, οι οποίοι διαθέτουν άδεια παραμονής θα έπρεπε να έχουν τα ίδια δικαιώματα με τους πολίτες της ΕΕ για την αναγνώριση των προσόντων τους(9).

4.1.1.2. Όσον αφορά τους πολίτες κράτους μέλους και με σκοπό τη διατήρηση υψηλών προδιαγραφών στις υπηρεσίες που παρέχονται στους καταναλωτές, η ΕΟΚΕ προτείνει να δίνεται η δυνατότητα στο κράτος μέλος υποδοχής να υποβάλλει σε δοκιμασία επάρκειας τον υποψήφιο που κατέχει επίσημο αποδεικτικό επαγγελματικών προσόντων που αποκτήθηκαν σε τρίτη χώρα και τριετή επαγγελματική πείρα που πιστοποιείται από κράτος μέλος που αναγνώρισε το αποδεικτικό με βάση το άρθρο 2, παράγραφος 2.

4.1.2. Συνέπειες της αναγνώρισης

4.1.2.1. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την σαφή και άμεση διατύπωση των δύο πρώτων παραγράφων.

4.1.2.2. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ διατηρεί ορισμένες επιφυλάξεις όσον αφορά την εφαρμογή του άρθρου 4, παράγραφος 3, το οποίο ορίζει ότι εφόσον το επάγγελμα για το οποίο ο αιτών διαθέτει τα προσόντα στο κράτος μέλος προέλευσης συνιστά αυτόνομη δραστηριότητα επαγγέλματος που καλύπτει ευρύτερο πεδίο δραστηριοτήτων στο κράτος μέλος υποδοχής και εφόσον η συγκεκριμένη διαφορά δεν δύναται να καλυφθεί με τη λήψη αντισταθμιστικού μέτρου, η αναγνώριση των προσόντων του αιτούντος παρέχει σε αυτόν πρόσβαση μόνο στη συγκεκριμένη δραστηριότητα στο κράτος μέλος υποδοχής. Στη συγκεκριμένη αυτή περίπτωση η ΕΟΚΕ φοβάται ότι θα προκληθεί σύγχυση στον καταναλωτή σχετικά με την επαγγελματική επάρκεια του παρόχου υπηρεσιών. Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της υποχρέωσης του ενδιαφερόμενου παρόχου υπηρεσιών να δίδει στον καταναλωτή σαφείς και ακριβείς πληροφορίες σχετικά με το ακριβές πεδίο του τομέα δραστηριότητάς του.

Η ΕΟΚΕ έχει ήδη αναφερθεί (βλέπε σημείο 2.5) στην ανάγκη σαφούς αναφοράς στην οδηγία ότι η μερική πρόσβαση σε επάγγελμα πρέπει να αποτελεί την εξαίρεση και όχι τον κανόνα.

4.1.2.3. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ έχει λάβει γνώση των ανησυχιών ορισμένων εθνικών επαγγελματικών ενώσεων ότι η διατύπωση του άρθρου 4, παράγραφος 3 - μεταξύ άλλων - μπορεί να ερμηνευθεί ως πράσινο φως για πλέον ομοιόμορφες δομές στους εθνικούς επαγγελματικούς φορείς. Η ΕΟΚΕ συνιστά να περιληφθεί στο προοίμιο της οδηγίας μια δήλωση ότι στόχος της είναι η προώθηση και η απλούστευση της κινητικότητας και όχι η οποιαδήποτε παρέμβαση στις δομές των εθνικών επαγγελματικών φορέων.

4.2. Τίτλος ΙΙ - Ελεύθερη παροχή υπηρεσιών

4.2.1. Άρθρο 5, Αρχή της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών

4.2.1.1. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι ο στόχος της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών θα πρέπει να είναι η υψηλή ποιότητα των υπηρεσιών στους ευρωπαίους πολίτες και η προστασία της ασφάλειας και της υγείας των ευρωπαίων καταναλωτών, και αυτό όσον αφορά τόσο τις δημόσιες όσο και τις ιδιωτικές υπηρεσίες. Ο καταναλωτής θα πρέπει να ενημερώνεται ορθά στη μητρική του γλώσσα σχετικά με τον πάροχο υπηρεσιών και τις συνθήκες υπό τις οποίες παρέχονται οι υπηρεσίες.

4.2.1.2. Ένας αποδέκτης υπηρεσιών δεν μπορεί γενικά να διαπιστώσει σε ποιο κράτος είναι εγκατεστημένος ένας πάροχος υπηρεσιών. Γι' αυτό, θα πρέπει να μπορεί να εμπιστεύεται ότι οι προσφερόμενες σε αυτόν υπηρεσίες αντιστοιχούν στο επίπεδο προστασίας της χώρας στην οποία προσφέρονται. Για το λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι οι ειδικοί επαγγελματικοί κανόνες του κράτους υποδοχής των υπηρεσιών πρέπει να είναι δεσμευτικοί και για τους παρόχους υπηρεσιών από άλλα κράτη μέλη.

4.2.1.3. Η προτεινόμενη οδηγία αντιμετωπίζει το ενδεχόμενο ενός ελαφρύτερου καθεστώτος για την παροχή διασυνοριακών υπηρεσιών από εκείνο για εγκατάσταση, αν και περιλαμβάνει ρήτρα διασφάλισης. Η κινητικότητα των παρόχων υπηρεσιών στο εσωτερικό των κρατών μελών θα διευκολυνθεί με τη παροχή σε αυτούς της δυνατότητας προσωρινής εργασίας για διάστημα μέχρι 16 μηνών στη χώρα υποδοχής με τον τίτλο της χώρας προέλευσης. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι αυτό δεν θα πρέπει να ερμηνεύεται ως ένδειξη διαφοράς όσον αφορά της ποιότητα των υπηρεσιών αλλά αντιθέτως ως τρόπος επίλυσης ενός διοικητικού ζητήματος. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ παραπέμπει στο άρθρο 7 σχετικά με την υποχρέωση για τον πάροχο υπηρεσιών να ενημερώνει σχετικώς εκ των προτέρων το σημείο επαφής του κράτους μέλους εγκατάστασης. Η εν λόγω υποχρέωση ισχύει και για την προσωρινή διευθέτηση της παροχής υπηρεσιών.

4.2.1.4. Το άρθρο 7 της πρότασης οδηγίας ορίζει ότι, οπουδήποτε εγκατασταθεί ο πάροχος υπηρεσιών με σκοπό την παροχή υπηρεσιών, οφείλει να ενημερώσει σχετικώς εκ των προτέρων το σημείο επαφής του κράτους μέλους εγκατάστασης. Η διάταξη αυτή αναμφίβολα θα προκαλέσει ορισμένα προβλήματα όσον αφορά την ενημέρωση και τις διοικητικές διαδικασίες, αλλά θα λειτουργήσει ως μηχανισμός ελέγχου της ποιότητας.

4.2.1.5. Το άρθρο 9 της οδηγίας υποχρεώνει τα κράτη μέλη να μεριμνούν ώστε οι πάροχοι υπηρεσιών να τηρούν τις υποχρεώσεις τους σχετικά με την ενημέρωση. Για να τηρηθεί η εν λόγω υποχρέωση, πρέπει να ενημερώνονται οι αρχές του κράτους υποδοχής για την παροχή των υπηρεσιών. Επίσης, το προβλεπόμενο στο άρθρο 8 δικαίωμα των αρχών του κράτους μέλους υποδοχής να ζητούν πληροφορίες από το κράτος μέλους εγκατάστασης δεν έχει νόημα, εκτός εάν οι αρχές του κράτους μέλους υποδοχής έχουν γνώση της παροχής υπηρεσιών. Επ' αυτού, η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι θα πρέπει να ενημερώνεται και το σημείο επαφής του κράτους υποδοχής από τον επίδοξο πάροχο υπηρεσιών.

4.2.1.6. Όσον αφορά το άρθρο 8, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι πρέπει να ορισθεί προθεσμία απάντησης από τις αρμόδιες αρχές.

4.2.1.7. Επιπλέον από τις πληροφορίες που απαιτούνται σύμφωνα με το άρθρο 9 της πρότασης οδηγίας, θα πρέπει να διασφαλισθεί επίσης ότι ο πάροχος υπηρεσιών θα πληροφορεί τον αποδέκτη σχετικά με την ασφάλιση έναντι των χρηματικών κινδύνων που σχετίζονται με την επαγγελματική ευθύνη.

Επίσης, οι καταναλωτές πρέπει να ενημερώνονται σχετικά με τη διάρκεια της επαγγελματικής παραμονής στη χώρα τους διότι χρειάζεται να γνωρίζουν εάν θα έχουν ή όχι παρακολούθηση στην θεραπεία, το φάκελο ή την υπόθεσή τους. Επίσης, πρέπει να διαθέτουν πληροφορίες σχετικά με τα μέσα προσφυγής που διαθέτουν σε περίπτωση προβλήματος.

4.2.1.8. Προκειμένου να αποφευχθούν οι αμφιβολίες και τα προβλήματα, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι πρέπει να καταστεί σαφές το εάν η περίοδος των δεκαέξι εβδομάδων υπολογίζεται με βάση ημερολογιακές ή εργάσιμες ημέρες. Η ΕΟΚΕ προτείνει την λύση των ημερολογιακών ημερών, δεδομένου ότι ορισμένοι επαγγελματίες παρέχουν τις υπηρεσίες τους και τα σαββατοκύριακα.

4.3. Τίτλος ΙΙΙ - Ελευθερία εγκατάστασης

4.3.1. Κεφάλαιο Ι, Γενικό καθεστώς αναγνώρισης των τίτλων εκπαίδευσης

4.3.1.1. Το κεφάλαιο αυτό, στην ουσία, υιοθετεί τις αρχές που ορίζονται στις οδηγίες 89/48/ΕΟΚ και 92/51/ΕΟΚ. Το γενικό καθεστώς βασίζεται στην αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης, σύμφωνα με την οποία κάθε εξειδικευμένος επαγγελματίας που έχει μία απασχόληση σε ένα κράτος μέλος έχει το δικαίωμα για την αναγνώριση του τίτλου εκπαίδευσης για την ικανοποίηση των απαιτήσεων άσκησης του ίδιου επαγγέλματος σε ένα άλλο κράτος μέλος, χωρίς να υποχρεούται να υποστεί νέα δοκιμασία επάρκειας. Καθώς δεν υφίσταται συντονισμός όσον αφορά τις ελάχιστες απαιτήσεις εκπαίδευσης, το γενικό καθεστώς δεν επιτρέπει γενικά την αυτόματη αναγνώριση. Το κράτος μέλος υποδοχής μπορεί να απαιτήσει αντισταθμιστικά μέτρα, σε περίπτωση ύπαρξης σημαντικών διαφορών μεταξύ της εκπαίδευσης που απέκτησε ο μετανάστης και της εκπαίδευσης που απαιτείται από το κράτος μέλος υποδοχής. Η αρχή αυτή διατηρείται στην πρόταση οδηγίας.

4.3.1.2. Αναμφίβολα, η επικουρική εφαρμογή του γενικού καθεστώτος στους επαγγελματίες που υπάγονται στο τομεακό καθεστώς είναι ασύμβατη με την εναρμόνιση των ελάχιστων απαιτήσεων εκπαίδευσης. Εξάλλου, το τομεακό καθεστώς χάνει το νόημά του, εάν η μη συμμόρφωση με τις ελάχιστες απαιτήσεις εκπαίδευσης, οδηγεί στην αυτόματη εφαρμογή του γενικού καθεστώτος.

4.3.1.3. Τελικά εξαιτίας αυτού, δημιουργούνται δύο τάξεις στους κόλπους ενός επαγγελματικού κλάδου: οι επαγγελματίες που διαθέτουν εκπαίδευση που πληροί τις ελάχιστες απαιτήσεις της τομεακής οδηγίας και οι υπόλοιποι. Για τους καταναλωτές αυτή η διαφορά δεν γίνεται αισθητή και οι ίδιοι δεν έχουν τη δυνατότητα να διακρίνουν μεταξύ των εξειδικευμένων και των λιγότερο εξειδικευμένων παρόχων υπηρεσιών.

4.3.1.4. Κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ, η τρέχουσα πρακτική των κρατών μελών να κρίνουν εξατομικευμένα τις γνώσεις και τις δεξιότητες των αιτούντων και να προδιαγράφουν κατάλληλα και αναλογικά αντισταθμιστικά μέτρα σύμφωνα με τη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου δικαιολογείται εκ των πραγμάτων και είναι υπέρ των καταναλωτών. Συνεπώς, θα πρέπει να διατηρηθεί.

4.3.2. Άρθρο 11, Επίπεδα προσόντων

4.3.2.1. Σε θεωρητικό επίπεδο, ορίζονται πέντε επίπεδα επαγγελματικών προσόντων. Τα επίπεδα από Ι μέχρι και ΙΙΙ αντιστοιχούν στα τρία επίπεδα προσόντων που καλύπτει η οδηγία 92/51/ΕΟΚ. Η οδηγία 89/48/ΕΟΚ διαχωρίζεται στα επίπεδα IV και V. Η αναγνώριση παρέχεται βάσει της πρότασης οδηγίας μόνο εάν το απαιτούμενο επίπεδο στο κράτος μέλος υποδοχής δεν υπερβαίνει το αμέσως ανώτερο επίπεδο εκείνου που πιστοποιείται από τον τίτλο εκπαίδευσης του αιτούντος. Το ισχύον σύστημα δίνει τη δυνατότητα μηχανισμών σύνδεσης των γενικών οδηγιών 92/51 και 89/48.

4.3.2.2. Αποτελεί πρόοδο το γεγονός ότι η πρόταση οδηγίας λαμβάνει υπόψη της τη διάκριση μεταξύ διαφορετικών επιπέδων ανώτατης εκπαίδευσης. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι τα επίπεδα των προσόντων δεν αντιστοιχούν με τη γενική πολιτική της ΕΕ για τη παιδεία και με την τάση που κυριαρχεί στην αποκαλούμενη διαδικασία της Μπολόνια για την ανώτατη εκπαίδευση.

4.3.2.3. Η ΕΟΚΕ προτείνει τις παρακάτω τροποποιήσεις στο άρθρο 11:

- Το επίπεδο 5 αντιστοιχεί σε ανώτατη εκπαίδευση ελάχιστης διάρκειας τεσσάρων και μέγιστης πέντε ετών,

- Το επίπεδο 6 αντιστοιχεί σε ανώτατη εκπαίδευση ελάχιστης διάρκειας πέντε ετών.

4.3.3. Άρθρο 13, Όροι αναγνώρισης

4.3.3.1. Το περιεχόμενο του εν λόγω άρθρου προέρχεται βασικά από το άρθρο 3 των οδηγιών 89/48 και 92/51.

4.3.3.2. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η πιστοποιούμενη νομοθετικώς κατοχυρωμένη εκπαίδευση καθιστά περιττή την απόδειξη επαγγελματικής πείρας δύο ετών για τους μετακινούμενους εργαζόμενους που προέρχονται από ένα κράτος μέλος, στο οποίο δεν κατοχυρώνεται νομοθετικά το εν λόγω επάγγελμα.

4.3.4. Άρθρο 14, Αντισταθμιστικά μέτρα

4.3.4.1. Στατιστικά στοιχεία καταδεικνύουν ότι ποσοστό υψηλότερο από 80 % των αιτήσεων γίνεται αποδεκτό χωρίς αντισταθμιστικά μέτρα. Ωστόσο, θα πρέπει να δίνεται δυνατότητα αντισταθμιστικών μέτρων, όπως για παράδειγμα δοκιμασία επάρκειας ή περίοδος προσαρμογής, σε περίπτωση σημαντικών διαφορών μεταξύ της εκπαίδευσης και κατάρτισης του αιτούντος και εκείνης που απαιτείται από το κράτος μέλος υποδοχής. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι το κράτος μέλος υποδοχής πρέπει να διαθέτει το δικαίωμα να κρίνει ποιο από τα δύο αντισταθμιστικά μέτρα θα πρέπει να απαιτηθεί από έναν αιτούντα, με την επιφύλαξη της αρχής της αναλογικότητας.

4.3.4.2. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι οι σημαντικές διαφορές στο σχέδιο οδηγίας ερμηνεύονται με βάση τη διάρκεια και το περιεχόμενο της εκπαίδευσης που απαιτείται από το κράτος μέλος υποδοχής και τονίζει ότι οι αρμόδιες αρχές πρέπει να επικεντρώνουν την προσοχή τους στα υφιστάμενα προσόντα και όχι στην αρχική εκπαίδευση του αιτούντος. Απαιτούνται κοινές μέθοδοι συνεκτίμησης της επαγγελματικής πείρας και των προσόντων που αποκτήθηκαν μέσω συνεχούς εκπαίδευσης.

4.3.4.3. Με το άρθρο 14, η Επιτροπή καταργεί την δυνατότητα των κρατών μελών να απαιτούν επαγγελματική πείρα αντί των αντισταθμιστικών μέτρων σε περίπτωση ουσιαστικών αποκλίσεων ως προς τη διάρκεια και όχι το περιεχόμενο της εκπαίδευσης. Οι λέξεις κλειδιά είναι προφανώς η "διάρκεια και όχι το περιεχόμενο" της εκπαίδευσης. Τούτο σημαίνει ότι ο αιτών δεν θα έχει τη δυνατότητα να αντισταθμίζει την βραχύτερη εκπαίδευση με ουσιαστική περίοδο επαγγελματικής πείρας. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι θα έπρεπε να είχαν αναλυθεί οι επιπτώσεις αυτής της πρότασης.

4.3.4.4. Η πρόταση οδηγίας ορίζει ότι σε περίπτωση που ένα κράτος μέλος εκτιμά ότι μπορεί ή ότι δεν επιθυμεί να παραχωρήσει σε έναν αιτούντα τη δυνατότητα επιλογής μεταξύ περιόδου προσαρμογής και δοκιμασίας επάρκειας, θα πρέπει προηγουμένως να ενημερώσει τα υπόλοιπα κράτη μέλη και την Επιτροπή προσκομίζοντας κατάλληλη αιτιολόγηση για την εν λόγω παρέκκλιση. Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει το πλεονέκτημα αυτής της διάταξης, καθώς αυτή θα καταστήσει δυσχερέστερη την επιβολή νέων εμποδίων στην κινητικότητα. Η εν λόγω διάταξη καταδεικνύει την ανάγκη δημιουργίας ενός ιδιαίτερα αποτελεσματικού δικτύου εθνικών σημείων επαφής για την εφαρμογή της οδηγίας.

4.3.4.5. Θα πρέπει να διασφαλίζεται ο σεβασμός του κώδικα δεοντολογίας, τον οποίο ενέκρινε η ομάδα συντονιστών για το γενικό σύστημα αναγνώρισης των πτυχίων.

4.3.4.6. Η αυξανόμενη κινητικότητα σε συνδυασμό με τις προσπάθειες ενθάρρυνσής της έχουν ήδη ενισχύσει τις συγκρίσεις και τη σύγκλιση των προσόντων και της εκπαίδευσης. Κατά συνέπεια, καθίσταται ολοένα σημαντικότεροι οι σαφείς και απλοί όροι που ισχύουν για την προσωρινή και ευκαιριακή διασυνοριακή παροχή υπηρεσιών.

4.3.5. Άρθρο 15, Κοινές βάσεις

4.3.5.1. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της διότι η πρόταση οδηγίας εισάγει την έννοια των κοινών ευρωπαϊκών βάσεων, οι οποίες θα προτείνονται από τις επαγγελματικές ενώσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο και θα υιοθετούνται από την Επιτροπή μετά από την απαιτούμενη διαβούλευση με τα κράτη μέλη. Σύμφωνα με το σχέδιο οδηγίας, κοινή βάση σημαίνει μία δέσμη κριτηρίων των επαγγελματικών προσόντων, η οποία παρέχει επαρκή εχέγγυα ως προς το επίπεδο των ικανοτήτων για τη συνέχιση ενός δεδομένου επαγγέλματος και βάσει της οποία οι εν λόγω ενώσεις πιστοποιούν τα προσόντα που αποκτήθηκαν στα κράτη μέλη. Σε περίπτωση που, βάσει των υφιστάμενων ή μελλοντικών κοινών βάσεων, τίθενται κριτήρια προσόντων με απόφαση που ελήφθη σε κοινοτικό επίπεδο (Επιτροπή για την Αναγνώριση των Επαγγελματικών Προσόντων), τα κράτη μέλη δεν θα μπορούν να επιβάλλουν πλέον αντισταθμιστικά μέτρα. Αυτός ο συνδυασμός κοινών βάσεων και αντισταθμιστικών μέτρων είναι εξαιρετικά ενδιαφέρων και θα πρέπει να στηριχθεί.

4.3.5.2. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι αυτή η μορφή ενεργούς συμμετοχής των ευρωπαϊκών επαγγελματικών ενώσεων μπορεί να αποτελέσει έναν ορθό τρόπο για να καταστεί η επαγγελματική αναγνώριση απλούστερη και περισσότερο αυτοματοποιημένη, προβλέψιμη και διαφανής. Ωστόσο, η μέθοδος πρέπει να προσφέρει κατάλληλα εχέγγυα όσον αφορά το επίπεδο προσόντων του αιτούντος.

4.3.5.3. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ απαιτεί σαφή κριτήρια για τους ευρωπαϊκούς επαγγελματικούς φορείς που ενδέχεται να υποβάλουν αίτηση για τον ορισμό κοινών βάσεων. Οι εν λόγω ευρωπαϊκοί επαγγελματικοί φορείς οφείλουν:

- να καλύπτουν, ει δυνατόν, όλες τις χώρες της ΕΕ,

- να προωθούν και να διαφυλάσσουν ένα υψηλό πρότυπο στο σχετικό επαγγελματικό τομέα διασφαλίζοντας την προσέγγιση σε υψηλό επίπεδο της αρχικής εκπαίδευσης και των απαιτήσεων για τη συνεχή εκπαίδευση,

- να προωθούν τακτικές εξωτερικές αξιολογήσεις του επιπέδου των υπηρεσιών που παρέχουν τα μέλη της στα κράτη μέλη,

- να χορηγούν ένα πιστοποιητικό για ένα καθορισμένο επίπεδο επαγγελματικών προσόντων, όπου αυτό δεν εμπίπτει στην αρμοδιότητα των κρατών μελών,

- να διασφαλίζουν ότι τα μέλη των ενώσεων μελών τους σέβονται τους καθορισμένους κανόνες επαγγελματικής δεοντολογίας, και

- να είναι αντιπροσωπευτικές για την αντίστοιχη επαγγελματική ομάδα σε εθνικό επίπεδο (στο εσωτερικό του κράτους μέλους).

4.3.5.4. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να δημιουργήσει ένα ευρωπαϊκό μητρώο κοινών βάσεων. Το μητρώο πρέπει να ενσωματωθεί στην ενημερωτική ιστοσελίδα "One Stop-Mobility", η οποία περιλαμβάνει συνδέσμους προς τις οργανώσεις που καθορίζουν τις βάσεις.

4.3.5.5. Ορισμένες ευρωπαϊκές ομοσπονδίες επαγγελματικών ενώσεων (όπως η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Ενώσεων Ψυχολόγων (EFPA), το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Ενώσεων Γεωδαιτών (CLGE), η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Κοινοτήτων Κλινικής Χημείας (EC4) κ.λπ.) εξέφρασαν την υποστήριξή τους στην πρόταση οδηγίας και, ταυτόχρονα, ανακοίνωσαν ότι θα υποβάλουν πρόταση για κοινή βάση, σύμφωνα με το άρθρο 15. Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει τις πρώτες αυτές ευκαιρίες για τη δοκιμασία των σχεδιαζόμενων διαδικασιών στην πρόταση οδηγίας.

4.3.6. Κεφάλαιο ΙΙ, Αναγνώριση της επαγγελματικής πείρας

4.3.6.1. Η αρχή που διέπει το υφιστάμενο σύστημα εξακολουθεί να ισχύει. Η πρόταση οδηγίας προβλέπει την αυτόματη αναγνώριση των προσόντων με βάση την πιστοποιημένη επαγγελματική πείρα του αιτούντος σε περίπτωση βιοτεχνικών, βιομηχανικών και εμπορικών δραστηριοτήτων. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι απαιτεί προσεκτική εξέταση η διάκριση μεταξύ ετών εργασίας "ως αυτοαπασχολούμενος ή διευθυντής επιχείρησης" και "ως μισθωτός".

4.3.7. Κεφάλαιο ΙΙΙ, Αναγνώριση βάσει του συντονισμού των ελάχιστων όρων εκπαίδευσης

4.3.7.1. Η εκπαίδευση για επαγγέλματα (όπως γενικός ιατρός και ειδικευμένος ιατρός, νοσοκόμος γενικής περίθαλψης, οδοντίατρος, κτηνίατρος, φαρμακοποιός και αρχιτέκτονας) που καλύπτονται από τις ισχύουσες τομεακές οδηγίες, έχει εναρμονισθεί ως ένα ορισμένο βαθμό σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Ως εκ τούτου αναγνωρίζονται κατά κανόνα αυτόματα τα εθνικά προσόντα. Το κεφάλαιο αυτό διατηρεί την αρχή που διέπει την αυτόματη αναγνώριση των τίτλων εκπαίδευσης. Ωστόσο, το πεδίο της νέας οδηγίας μπορεί να θέσει στο επίκεντρο τις υφιστάμενες γενικότερες διαφορές, όπως είναι ο αριθμός των απαιτούμενων ετών για ένα συγκεκριμένο επάγγελμα.

Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι πρέπει να διατηρηθεί ο στόχος υψηλής ποιότητας στην εκπαίδευση και την κατάρτιση καθώς και στις υπηρεσίες προς τον ασθενή ή τον πελάτη.

5. Παρατηρήσεις για ειδικά επαγγέλματα

5.1. Η πρόταση οδηγίας επιφέρει σημαντική αλλαγή στον αριθμό των ιατρικών ειδικοτήτων που θα περιλαμβάνονται σε παράρτημα της οδηγίας. Από τις 52, επί του παρόντος, ειδικότητες που ρυθμίζονται με βάση την εν λόγω τομεακή οδηγία, στο μέλλον θα συμπεριλαμβάνονται στο παράρτημα μόνο 18 ειδικότητες, ενώ οι υπόλοιπες 34 θα θεωρούνται μέρος του γενικού καθεστώτος. Καθώς φαίνεται ότι υφίσταται σύγχυση όσον αφορά τον αριθμό των ειδικοτήτων, η ΕΟΚΕ συνιστά στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ενημερώσει το εν λόγω παράρτημα.

5.2. Ορισμένοι επαγγελματικοί φορείς ιατρών επισήμαναν ότι αυτό θα σήμαινε το διαχωρισμό των ιατρικών ειδικοτήτων σε δύο ομάδες, μία με σαφή εχέγγυα ποιότητας και μία άλλη με γενικότερα χαρακτηριστικά ποιότητας. Η ΕΟΚΕ κατανοεί την ανάγκη για τη συμπερίληψη σε παράρτημα μόνο εκείνων των ειδικοτήτων που αναγνωρίζονται σε όλα τα κράτη μέλη. Ωστόσο, υπάρχει αναμφίβολα ο κίνδυνος ότι αυτός ο διαχωρισμός των ιατρικών ειδικοτήτων θα μπορούσε να έχει αρνητικές συνέπειες για τις ειδικότητες που ρυθμίζονται βάσει του γενικού καθεστώτος. Η ΕΟΚΕ είναι της άποψης ότι ο εν λόγω διαχωρισμός δεν είναι ορθός και συνιστά την απαρίθμηση όλων των σημερινών ειδικοτήτων στο παράρτημα.

5.3. Οι φαρμακοποιοί εξέφρασαν την επιθυμία να διατηρηθεί η παρέκκλιση που προβλέπει το άρθρο 2, παράγραφος 2 της οδηγίας 85/433/ΕΟΚ που ορίζει ότι τα κράτη μέλη δεν υποχρεούνται να αναγνωρίζουν τα διπλώματα, πιστοποιητικά και άλλους τίτλους που αναφέρονται στην παράγραφο 1 για τη δημιουργία νέων φαρμακείων ανοικτών στο κοινό. Θεωρούνται ως φαρμακεία ανοικτά στο κοινό και εκείνα τα οποία λειτουργούν λιγότερο από τρία χρόνια. Προκειμένου να διατηρηθούν τα υψηλά πρότυπα των φαρμακευτικών υπηρεσιών που παρέχονται στο ευρωπαϊκό κοινό και να διασφαλισθεί η κατάλληλη γεωγραφική κατανομή των φαρμακείων, η ΕΟΚΕ συνιστά να ενσωματωθεί η παρέκκλιση αυτή στο άρθρο 41 της πρότασης οδηγίας.

5.4. Οι αρχιτέκτονες μάλλον προτιμούν να μην περιλαμβάνονται στη νέα οδηγία. Κύριος λόγος γι' αυτό είναι οι πτυχές ποιότητας. Εξάλλου, η αιτιολογική έκθεση της πρότασης οδηγίας τονίζει σε ένα βαθμό τις πτυχές ποιότητας του επαγγέλματος του αρχιτέκτονα. Έχοντας υπόψη το μέγεθος της προσπάθειας που καταβάλλει η Επιτροπή για να ανταποκριθεί στα συμφέροντα των αρχιτεκτόνων στο πλαίσιο της πρότασης οδηγίας, η ΕΟΚΕ συνιστά τη συμπερίληψη του επαγγέλματος του αρχιτέκτονα στη νέα οδηγία.

5.5. Ένα άλλο παράδειγμα είναι το κτηνιατρικό επάγγελμα, το οποίο οφείλει να προσφέρει υψηλό επίπεδο προστασίας των καταναλωτών, πρόληψης και καταπολέμησης των ασθενειών των ζώων και να διασφαλίζει την ευζωία των ζώων.

6. Τεκμηρίωση και διατυπώσεις

6.1. Άρθρο 46

Η ΕΟΚΕ σημείωσε ότι οι διοικητικές διατυπώσεις τείνουν να τηρούνται με διαφορετικούς τρόπους στα κράτη μέλη. Ο κώδικας δεοντολογίας που εγκρίθηκε από την ομάδα συντονιστών για το γενικό καθεστώς αναγνώρισης των πτυχίων κατέστησε δυνατό τον καθορισμό, βάσει της πείρας που αποκτήθηκε από την Επιτροπή και τα κράτη μέλη, των προτιμητέων και των αποδεκτών ή μη πρακτικών. Ο κώδικας δεοντολογίας μπορεί να χρειάζεται ενημέρωση σύμφωνα με τη νέα οδηγία-πλαίσιο.

6.2. Άρθρο 47

Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι οι αρμόδιες αρχές οφείλουν να δώσουν αιτιολογημένη απόφαση το αργότερο τρεις μήνες μετά την ημερομηνία υποβολής του πλήρους φακέλου του αιτούντος. Σε σχέση με το γενικό καθεστώς, τούτο σημαίνει ότι η προθεσμία μειώνεται από τους 4 μήνες που ισχύουν επί του παρόντος, γεγονός που κρίνεται θετικό για τον αιτούντα.

6.3. Άρθρο 48, Χρήση του επαγγελματικού τίτλου

Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι, εφόσον η πρόσβαση σε επάγγελμα στο κράτος μέλος υποδοχής είναι μερική, κατ' εφαρμογήν του άρθρου 4, παράγραφος 3, το εν λόγω κράτος μέλος μπορεί να συνοδεύει τον επαγγελματικό τίτλο από κατάλληλη μνεία. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ουσιαστικό να μην εκληφθεί η εν λόγω μνεία από τους καταναλωτές ως όποια εξειδίκευση αλλά αντίθετα ως περιορισμός της επάρκειας του επαγγελματία.

6.4. Άρθρο 49, Γλωσσικές γνώσεις

Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι η σχετική γνώση της γλώσσας ή των γλωσσών της χώρας υποδοχής κατέχει ουσιαστική σημασία για την άσκηση ενός επαγγέλματος. Ωστόσο, οι γλωσσικές απαιτήσεις δεν πρέπει να επηρεάζουν τη βασική ελευθερία της κυκλοφορίας των εργαζομένων που διασφαλίζεται από τη Συνθήκη. Οι γλωσσικές απαιτήσεις πρέπει να είναι απαραίτητες και να επιβάλλονται κατά αναλογικό τρόπο και πάντοτε να συνδυάζονται με κατάλληλα μέτρα για την παροχή πρόσθετης γλωσσικής κατάρτισης.

6.5. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία της γλωσσικής κατάρτισης ως τμήμα της κινητικότητας και, συνεπώς, υποστηρίζει την πρόταση που περιλαμβάνεται στο Σχέδιο δράσης της Επιτροπής για τις δεξιότητες και την κινητικότητα, η οποία αναφέρει ότι τα κράτη μέλη πρέπει να προσφέρουν δυνατότητας απόκτησης γλωσσικών προσόντων στην προσχολική και σχολική εκπαίδευση και ενίσχυσής τους στη δευτεροβάθμια και επαγγελματική εκπαίδευση.

6.6. Παράλληλα, είναι ουσιαστικό να λαμβάνονται πλήρως υπόψη οι ανάγκες των ευρωπαϊκών αγορών εργασίας. Οι κοινωνικοί εταίροι οφείλουν να προβλέπουν την κατάλληλη γλωσσική κατάρτιση των εργαζομένων όπου χρειάζεται, ως τμήμα των αναπτυξιακών σχεδίων ανάπτυξης των προσόντων. Οι προσπάθειες γλωσσικής κατάρτισης για την προώθηση της κινητικότητας θα πρέπει να συμπεριλαμβάνουν όλες τις ομάδες της αγοράς εργασίας. Μετά το Ευρωπαϊκό έτος γλωσσών, η Επιτροπή θα υποβάλει προτάσεις για την ανάληψη δράσης για την προώθηση της μάθησης ξένων γλωσσών. Η ΕΟΚΕ θα έχει, εν ευθέτω χρόνω, την ευκαιρία να σχολιάσει τα σχέδια αυτά.

7. Τίτλος V - Διοικητική συνεργασία και εκτελεστικές δεξιότητες

7.1. Αρμόδιες αρχές και σημεία επαφής

7.1.1. Η πρόταση οδηγίας υπογραμμίζει την ανάγκη ουσιαστικά βελτιωμένων υπηρεσιών πληροφόρησης και διαβούλευσης σε εθνικό επίπεδο. Κατά τη δημιουργία της ενιαίας αγοράς, ιδρύθηκαν διάφορα σημεία επαφής και υπηρεσίες πληροφόρησης. Ο αριθμός των ερωτήσεων και των επαφών από τις επιχειρήσεις και το ευρύ κοινό είναι μέχρι σήμερα μάλλον περιορισμένος. Όταν τεθεί σε ισχύ η νέα οδηγία και γίνει ευρύτερα γνωστή η σχεδιαζόμενη πιο φιλόδοξη πληροφόρηση για τους παρόχους υπηρεσιών, είναι αναμενόμενο ότι τα δίκτυα πληροφόρησης για την ενιαία αγορά θα ανταποκριθούν σε σημαντικά περισσότερες κλήσεις. Όσον αφορά την παιδεία και ειδικότερα την ανώτατη εκπαίδευση, υφίστανται ήδη ορισμένα καλά οργανωμένα κέντρα πληροφόρησης. Πρόκειται για τα ΝΑRICS (Εθνικά Ενημερωτικά Κέντρα για την Ακαδημαϊκή Αναγνώριση), τα οποία είναι τα σημεία επαφής για επαγγέλματα ανώτατης εκπαίδευσης, τα ΝRCVG (Κέντρα Εθνικών Πόρων για τον Επαγγελματικό Προσανατολισμό), καθώς και τα εθνικά σημεία αναφοράς για την επαγγελματική κατάρτιση.

7.1.2. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ οφείλει να παρατηρήσει ότι η νέα οδηγία θα θέσει στα κράτη μέλη μια αρκετά σημαντική διοικητική πρόκληση.

7.1.3. Οι προτεινόμενες νέες διαδικασίες θα απαιτήσουν, ειδικά στην αρχή, σημαντικές διοικητικές προσπάθειες εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η ΕΟΚΕ θα εκτιμούσε την πραγματοποίηση μίας επισκόπησης των συνολικών διοικητικών δαπανών για τη νέα οδηγία.

7.1.4. Η ΕΟΚΕ υποθέτει ότι οι τρέχουσες πρωτοβουλίες που διαχειρίζεται η ΓΔ Αγορά, όπως οι υπηρεσίες "Europe Direct Call Center Singpost" και "Dialogue with Citizens" θα συνδεθούν με την ευρωπαϊκή ενημερωτική ιστοσελίδα One-Stop Mobility, όπως προτείνεται στο Σχέδιο Δράσης για την κινητικότητα και στα συμπεράσματα της Βαρκελώνης.

7.1.5. Οι άμεσοι σύνδεσμοι με τις ιστοσελίδες των ευρωπαϊκών επαγγελματικών ενώσεων και των κοινωνικών εταίρων θα πρέπει να προσφέρουν έγκυρες πληροφορίες για συγκεκριμένα επαγγέλματα. Οι αιτούντες θα πρέπει να διευκολύνονται κατά την πλοήγησή τους σε άλλες ιδιωτικές ιστοσελίδες που αφορούν την αναγνώριση των προσόντων. Υφίστανται πολλές τέτοιες ιστοσελίδες που μπορούν να προσφέρουν πρόσθετη πληροφόρηση.

7.1.6. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόταση που περιλαμβάνεται στο Σχέδιο Δράσης για τις δεξιότητες και την κινητικότητα και στα συμπεράσματα της Βαρκελώνης, σύμφωνα με την οποία η Επιτροπή και τα κράτη μέλη πρέπει να αναλάβουν μια ενημερωτική εκστρατεία για την κινητικότητα το 2003. Οι κοινωνικοί εταίροι και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη καλούνται να αναλάβουν τομεακές ενημερωτικές εκστρατείες.

8. Άρθρο 54, Επιτροπή αναγνώρισης των επαγγελματικών προσόντων

8.1. Προτείνεται η ύπαρξη μόνο μίας επιτροπής για την εφαρμογή της οδηγίας, καθώς και την ενημέρωσή της. Όλες οι επιτροπές που δημιουργήθηκαν υπό το ισχύον σύστημα θα πρέπει να καταργηθούν.

8.2. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι το πεδίο της εν λόγω επιτροπής πρέπει να είναι ιδιαίτερα ευρύ, καλύπτοντας από τους ιατρούς μέχρι τους αρχιτέκτονες, και ακόμη το σύνολο του φάσματος των επαγγελμάτων, από τα επαγγέλματα ανώτατης εκπαίδευσης μέχρι τα βιοτεχνικά και εμπορικά επαγγέλματα που περιλαμβάνονται στο γενικό καθεστώς. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι οι διαδικασίες επιτροπολογίας αρμόζουν στην αναβάθμιση των τεχνικών απαιτήσεων, αλλά αμφιβάλλει κατά πόσον μπορούν να είναι κατάλληλες για την υιοθέτηση αξιόπιστων εχεγγύων για την ποιότητα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης. Η κοινοτική δράση/καθεστώς στον τομέα της επαγγελματικής αναγνώρισης εστιάζεται στην ελεύθερη κυκλοφορία. Οι συμβουλευτικές επιτροπές επικεντρώθηκαν στην εκπαίδευση. Το μελλοντικό καθεστώς πρέπει να προβλέπει ένα μηχανισμό που να εγγυάται μία ανάλογη συμβολή εκ μέρους του αντίστοιχου επαγγέλματος υπό τη μορφή συμβουλευτικών επιτροπών για την αναβάθμιση της εκπαίδευσης και κατάρτισης. Αυτό δεν αφορά μόνο τα επαγγέλματα που ακολουθούν την αρχή της αυτόματης αναγνώρισης, αλλά και άλλες επαγγελματικές ομάδες. Τα επαγγέλματα πρέπει να διαθέτουν τη δυνατότητα, αφενός, δραστηριοποίησης και υποβολής προτάσεων για αλλαγές και, αφετέρου, ανταπόκρισης σε αιτήματα της εν λόγω επιτροπής.

8.3. Είναι ουσιώδους σημασίας, κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, η επιβεβαίωση σε κατάλληλη νομικά μορφή κάθε διευθέτησης σχετικής με ένα μηχανισμό διαβούλευσης, η οποία να διασφαλίζει ότι η διαβούλευση θα διατηρηθεί και στο μέλλον. Είναι σημαντικό να λάβει η εγγύηση διαβούλευσης την κατάλληλη και δεσμευτική μορφή.

8.4. Η ΕΟΚΕ προτείνει την προσθήκη στο άρθρο 54 μίας νέας, τρίτης, υποπαραγράφου, η οποία να ορίζει:

-

"Η επιτροπή οφείλει, υπό την κατάλληλη μορφή, να συμβουλεύεται επαγγελματικούς φορείς, τους κοινωνικούς εταίρους και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη για θέματα σχετικά με την εφαρμογή και την ανάπτυξη της οδηγίας. Πρωτοβουλίες διαβούλευσης μπορούν να αναλαμβάνουν και οι αρμόδιοι επαγγελματικοί φορείς και οι κοινωνικοί εταίροι."

8.5. Όταν, πριν από 40 έτη, σχεδιάστηκε το κοινοτικό καθεστώς για την επαγγελματική αναγνώριση, η γεωγραφική κινητικότητα πραγματοποιούνταν, κατά κύριο λόγο, από ανειδίκευτους εργάτες. Σήμερα, οι ειδικευμένοι εργαζόμενοι αποτελούν την ομάδα με τη μεγαλύτερη κινητικότητα στην εσωτερική αγορά εργασίας. Η κινητικότητα θεωρείται μέσον για την ενίσχυση της απασχόλησης και της ανταγωνιστικότητας στην ΕΕ. Προκειμένου να οικοδομηθούν ισχυρότεροι δεσμοί με τον πραγματικό κόσμο της εργασίας, θα ήταν ιδιαίτερα σημαντική η ενεργός συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων στη διαδικασία αναγνώρισης.

9. Συμπεράσματα

9.1. Ανάγκη για μια συνολική στρατηγική

9.1.1. Η ΕΟΚΕ έχει επίγνωση του γεγονότος ότι η επίσημη αρμοδιότητα της ΓΔ "Εσωτερική Αγορά" εμπίπτει στο πεδίο του καθεστώτος της ΕΕ για την αναγνώριση των νομοθετικώς κατοχυρωμένων επαγγελμάτων. Παράλληλα, συνειδητοποιεί ότι ένα αυξανόμενο μερίδιο της αγοράς εργασίας δραστηριοποιείται εκτός του νομοθετικά κατοχυρωμένου πεδίου, όπου η διαφάνεια και η αμοιβαία εμπιστοσύνη αποτελούν τα καίρια στοιχεία για την αναγνώριση των προσόντων και των ικανοτήτων.

9.1.2. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ επέλεξε μία συνολική προοπτική για τα θέματα της αναγνώρισης και ενστερνίζεται την πρόσκληση που απηύθυνε την 3η Ιουνίου 2002 το Συμβουλίου για την Απασχόληση και την Κοινωνική Πολιτική προς την Επιτροπή σχετικά με την προώθηση, σε στενή συνεργασία με το Συμβούλιο και τα κράτη μέλη, της συνεργασίας στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης, με βάση την διαφάνεια και την διασφάλιση της ποιότητας, προκειμένου να αναπτυχθεί ένα πλαίσιο για την αναγνώριση των προσόντων (ευρωπαϊκό σύστημα ακαδημαϊκών προσόντων, συμπληρώματα πτυχίων και πιστοποιητικών, ευρωπαϊκό βιογραφικό), το οποία θα ακολουθεί τα επιτεύγματα της διαδικασίας της Μπολόνια και θα προωθεί παρόμοια δράσης στον τομέα της επαγγελματικής εκπαίδευσης. Μια τέτοιου είδους συνεργασία πρέπει να διασφαλίζει την ενεργό συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων, των ιδρυμάτων επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης και άλλων ενδιαφερομένων μερών.

9.1.3. Η ΕΟΚΕ σημειώνει με ιδιαίτερη ικανοποίηση ότι πρόσφατα δόθηκε υψηλή προτεραιότητα, στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής πολιτικής ατζέντας, σε δράσεις στον τομέα της αναγνώρισης. Θα πρέπει να αναπτυχθούν οι συνέργιες μεταξύ των δράσεων αυτών, προκειμένου να επιτευχθεί μία γενική στρατηγική.

9.1.4. Πολλές πρωτοβουλίες αναγνώρισης αναπτύχθηκαν μέχρι σήμερα, χωρίς αλληλοσύνδεση. Βάσει του άρθρου 15, θα δημιουργηθούν κοινές βάσεις στο πλαίσιο της συγκεντρωτικής οδηγίας για την αναγνώριση, υπό την εποπτεία της ΓΔ "Εσωτερική Αγορά". Η ΓΔ "Εκπαίδευση" θα εποπτεύει το θέμα των εθελοντικών ελάχιστων προτύπων στην εκπαίδευση και κατάρτιση, με σκοπό τη διευκόλυνση της επαγγελματικής αναγνώρισης των μη νομοθετικώς κατοχυρωμένων επαγγελμάτων. Θα δημιουργήσουν και οι ομάδες μη νομοθετικώς κατοχυρωμένων επαγγελμάτων τις δικές τους κοινές βάσεις; Το Φόρουμ για τη Διαφάνεια στην επαγγελματική κατάρτιση θα συντονίζει το θέμα της ανεπίσημης αναγνώρισης και της άτυπης μάθησης. Οι τομεακές επιτροπές που εγκαθιδρύθηκαν μέσω του ευρωπαϊκού κοινωνικού διαλόγου μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη συνέχιση της εργασίας επί των τομεακών προσόντων.

9.1.5. Ένας αριθμός βιομηχανιών, όπως η τεχνολογία πληροφοριών και επικοινωνιών, η αυτοκινητοβιομηχανία και η αεροναυπηγική, αναπτύσσουν τις δικές τους ευρωπαϊκές ή διεθνείς προσεγγίσεις για τα πρότυπα προσόντων. Ορισμένες απ' αυτές στοχεύουν στην έκδοση ευρωπαϊκών πτυχίων, τα οποία θα απονέμονται σε εθελοντική βάση. Υπάρχει μία σειρά σχεδίων στο πλαίσιο των προγραμμάτων Σωκράτης και Leonardo da Vinci που αφορούν θέματα αναγνώρισης. Το σχέδιο Tuning έχει ως στόχο τη σύγκλιση ορισμένων θεμάτων της ανώτατης εκπαίδευσης.

9.1.6. Καθώς η διαδικασία της Μπολόνια είχε ως στόχο τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού χώρου ανώτατης εκπαίδευσης μέχρι το 2010, ενώ το ίδιο επιδιώκει για την επαγγελματική εκπαίδευση και η αποκαλούμενη διαδικασία της Μπριζ, θα υπάρξουν δύο παράλληλες διαδικασίες σύγκλισης και εναρμόνισης στον τομέα της ευρωπαϊκής εκπαίδευσης και κατάρτισης. Οι κοινωνικοί εταίροι θα συμμετάσχουν στη διαδικασία της Μπριζ, αλλά μέχρι στιγμής αποκλείσθηκαν από τη διαδικασία της Μπολόνια. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι τα παράλληλα μέσα και υπηρεσίες για την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση και την ανώτατη εκπαίδευση πρέπει να συντονίζονται, καθώς τα όρια μεταξύ των δύο πεδίων είναι ακαθόριστα, ενώ και οι κοινωνικοί εταίροι πρέπει να ενσωματωθούν σε δράσεις σε αμφότερα τα πεδία. Τα εθνικά σημεία αναφοράς για τα επαγγελματικά προσόντα πρέπει να ενσωματωθούν στην παράλληλη υπηρεσία ΝΑRIC που σχετίζεται με την ανώτατη εκπαίδευση.

9.1.7. Η ΕΟΚΕ τονίζει με έμφαση ότι εξακολουθεί να υφίσταται ανάγκη για συνέργια και συνοχή πολιτικής μεταξύ της ΓΔ "Εσωτερική Αγορά", η οποία ασχολείται με θέματα κινητικότητας, της ΓΔ "Εκπαίδευση και Πολιτισμός", η οποία είναι αρμόδια για ευρωπαϊκά σχέδια σχετικά με την ποιότητα της εκπαίδευσης και κατάρτισης, και της ΓΔ "Απασχόληση", η οποία διαθέτει έναν αριθμό επιτροπών κοινωνικού διαλόγου.

9.1.8. Η ΕΟΚΕ κρίνει επιτακτική την επίτευξη ενός πλαισίου πολιτικής για το συνολικό πεδίο της αναγνώρισης. Η εν λόγω πρόταση οδηγίας αποτελεί ένα μόνο βήμα προς την κατεύθυνση αυτή. Η ΕΟΚΕ συνιστά με εμμονή την θέσπισης ενός κοινού ευρωπαϊκού βήματος ή στρογγυλής τράπεζας με στόχο την διατύπωση των κατευθυντήριων γραμμών συντονισμού. της αναγνώρισης των νομοθετικώς κατοχυρωμένων και μη επαγγελμάτων ανώτατης εκπαίδευσης, της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης καθώς και της ανεπίσημης και άτυπης μάθησης. Ένα τέτοιο κοινό ευρωπαϊκό βήμα ή στρογγυλή τράπεζα αποτελούμενη από την Επιτροπή και άλλα κοινοτικά όργανα, τα κράτη μέλη και τους υπόλοιπους ενδιαφερόμενους εταίρους, όπως εκπαιδευτικά ιδρύματα, κοινωνικοί εταίροι και επαγγελματικοί φορείς, θα δώσει νέα ώθηση στις συνολικές προσπάθειες προώθησης και ενίσχυσης της κινητικότητας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ενόψει της διεύρυνσης, τέτοιες προσπάθειες καθώς και η ανάγκη ορθού συντονισμού των πολιτικών θα είναι ουσιαστικότατες.

9.1.9. Η ΕΟΚΕ θα προσδώσει σε αυτά τα θέματα υψηλή προτεραιότητα στις μελλοντικές εργασίες της σχετικά με τις πολιτικές για την εκπαίδευση και την απασχόληση.

Βρυξέλλες, 18 Σεπτεμβρίου 2002.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Göke Frerichs

(1) ΕΕ L 165 της 7.7.1993, σ. 1 καθώς και την τελευταία τροποποίησή της από την οδηγία SLIM.

(2) ΕΕ L 176 της 15.7.1977, σ. 1 και σ. 8, καθώς και την τελευταία τροποποίησή της από την οδηγία SLIM.

(3) ΕΕ L 233 της 24.8.1978, σ. 1 και σ. 10, καθώς και την τελευταία τροποποίησή της από την οδηγία SLIM.

(4) ΕΕ L 362 της 23.12.1978, σ. 1 και σ. 7, καθώς και την τελευταία τροποποίησή της από την οδηγία SLIM.

(5) ΕΕ L 33 της 11.2.1980, σ. 1 και σ. 8, καθώς και την τελευταία τροποποίησή της από την οδηγία SLIM.

(6) ΕΕ L 253 της 24.9.1985, σ. 34 και σ. 37, καθώς και την τελευταία τροποποίησή της από την οδηγία SLIM.

(7) ΕΕ L 223 της 21.8.1985, σ. 15, καθώς και την τελευταία τροποποίησή της από την οδηγία SLIM.

(8) ΕΕ L 19 της 24.1.1989, σ. 16, καθώς και την τελευταία τροποποίησή της από την οδηγία SLIM. ΕΕ L 209 της 24.7.1992, σ. 25, καθώς και την τελευταία τροποποίησή της από την οδηγία SLIM. ΕΕ L 201 της 31.7.1999, σ. 77.

(9) Βλέπε Ομάδα σχεδιασμού υψηλού επιπέδου για τις δεξιότητες και την κινητικότητα, 14 Δεκεμβρίου 2001, σχέδιο δράσης της Επιτροπής για τις δεξιότητες και την κινητικότητα, COM(2002) 72) και την πρόταση οδηγίας για τις προϋποθέσεις εισόδου και διαμονής υπηκόων τρίτων χωρών με σκοπό τη μισθωτή απασχόληση και την άσκηση ανεξάρτητων οικονομικών δραστηριοτήτων, COM(2001) 386 τελικό.