Βρυξέλλες, 29.9.2004

COM(2004) 626 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

σχετικά με τα μέσα για τη χορήγηση εξωτερικής βοήθειας στο πλαίσιο των μελλοντικών δημοσιονομικών προοπτικών 2007-2013

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

σχετικά με τα μέσα για τη χορήγηση εξωτερικής βοήθειας στο πλαίσιο των μελλοντικών δημοσιονομικών προοπτικών 2007-2013

Στις ανακοινώσεις που εξέδωσε η Επιτροπή το Φεβρουάριο του 2004 (Η οικοδόμηση του κοινού μας μέλλοντος [COM(2004) 101]) και στις 14ης Ιουλίου (Δημοσιονομικές προοπτικές 2007 – 2013 [COM(2004) 487]) καθορίστηκε το πλαίσιο για μια νέα και απλουστευμένη πολιτική και διοικητική διάρθρωση για την εκτέλεση κοινοτικών προγραμμάτων ενίσχυσης και συνεργασίας. Κατά συνέπεια, σε αντικατάσταση του υφιστάμενου[1] φάσματος των γεωγραφικών και θεματικών μέσων που αναπτύχθηκαν με την πάροδο του χρόνου για την αντιμετώπιση επιμέρους αναγκών, προτείνονται έξι μέσα, εκ των οποίων τρία έχουν ως στόχο την υλοποίηση συγκεκριμένων πολιτικών και τρία αποσκοπούν στην αναγκαία αντιμετώπιση ειδικών αναγκών.

Από τα εν λόγω έξι μέσα μόνο τα τέσσερα είναι νέα· τα άλλα δύο υπάρχουν ήδη και δεν απαιτούν περαιτέρω τροποποίηση. Η παρούσα ανακοίνωση θεσπίζει επομένως τα τέσσερα νέα νομικά μέσα που απαιτούνται προκειμένου να τεθεί σε εφαρμογή το νέο πλαίσιο και η νέα διάρθρωση. Τα νέα αυτά μέσα είναι:

1) Ένα μέσο προενταξιακής βοήθειας

2) Ένα ευρωπαϊκό μέσο γειτονίας και εταιρικής σχέσης

3) Ένα μέσο συνεργασίας για την ανάπτυξη και οικονομικής συνεργασίας

4) Ένα μέσο σταθερότητας

***

Με τη διεύρυνση ανατέθηκαν στην ΕΕ σημαντικότερες αρμοδιότητες στον τομέα των εξωτερικών δράσεων, αρμοδιότητες οι οποίες αποσκοπούν στην επίτευξη τριών βασικών στόχων: διασφάλιση της σταθερότητας, της ασφάλειας και της ευημερίας στις γειτονικές της χώρες (“Η ΕΕ και η πολιτική γειτνίασης που εφαρμόζει”)· δραστηριοποίηση για τη στήριξη της αειφόρου ανάπτυξης σε διεθνή κλίμακα (“Η ΕΕ ως εταίρος αειφόρου ανάπτυξης”)· προώθηση παγκόσμιας πολιτικής διακυβέρνησης και διασφάλιση της στρατηγικής ασφάλειας και της ασφάλειας του πολίτη (“Η ΕΕ ως παγκόσμιος εταίρος”) [2] .

Για την ανάληψη των εν λόγω ευθυνών, στην ανακοίνωση ‘Η οικοδόμηση του κοινού μας μέλλοντος-προκλήσεις πολιτικής και δημοσιονομικά μέσα της διευρυμένης ΄Ένωσης 2007-2013’, η οποία εκδόθηκε στις 10 Φεβρουαρίου του 2004, τέθηκε ο φιλόδοξος στόχος να αποκτήσει δυνατότερη φωνή η ΄Ένωση, στηριζόμενη σε αποτελεσματικότερα μέσα. Η παρούσα ανακοίνωση αφορά μια νέα εξέλιξη στο πλαίσιο της οποίας η Επιτροπή δεν θα επαναλαμβάνεται, αλλά θα καταδεικνύει την προστιθέμενη αξία της παρέμβασης της ΕΕ, θα διευκρινίζει λεπτομερέστερα τις μεθόδους της για την επίτευξη των εν λόγω πολιτικών στόχων και θα προτείνει τα μέσα που θα επιτρέψουν τη στήριξή τους.

Με πληθυσμό άνω των 450 εκατ. κατοίκων και το ένα τέταρτο της παγκόσμιας παραγωγής, καθώς και με την ιδιότητα του σημαντικότερου χορηγού βοήθειας και του σημαντικότερου εμπορικού εταίρου 100 χωρών, η ΄Ένωση των 25 – και συντόμως των 27 – μελών θα μπορούσε να επηρεάσει σημαντικά τις πολιτικές και οικονομικές επιλογές που καθορίζουν την ευημερία και τη σταθερότητα στην Ευρώπη καθώς και στον υπόλοιπο κόσμο, επιλογές οι οποίες με τη σειρά τους επηρεάζουν την ευημερία και την ασφάλεια των Ευρωπαίων.

Εντούτοις, η δυνατότητα αυτή είναι εν μέρει ανεκμετάλλευτη. Υπάρχει μία αναντιστοιχία μεταξύ του οικονομικού και του πολιτικού ειδικού βάρους της ΕΕ.

Το κόστος του μειωμένου ρόλου της Ευρώπης στον τομέα των εξωτερικών σχέσεων, είτε σε πολιτικό είτε σε οικονομικό επίπεδο, είναι πραγματικό. Ο εξωτερικός κόσμος δοκιμάζει διαρκώς και σε καταστάσεις κρίσης τις ικανότητές μας να δράσουμε ή να αντιδράσουμε κατά τρόπο περισσότερο συνεκτικό. Χωρίς να υπενθυμίσουμε το Ιράκ ή την κρίση στην Αργεντινή, τα καθημερινά παραδείγματα του κόστους αυτού είναι πολυάριθμα.

Ενόψει της προσεχούς περιόδου 2007-2013, η ΕΕ θα πρέπει επομένως να χαράξει μακροπρόθεσμες προοπτικές και να έχει μια γενική κατεύθυνση παρά να αντιδρά στα εκάστοτε γεγονότα. Εάν η Ένωση επιθυμεί να έχει περισσότερο βαρύνοντα λόγο στη διεθνή σκηνή, θα πρέπει να εκφράζεται με μια φωνή και να προωθεί μια αληθινά κοινή στρατηγική. Θα έπρεπε να ενισχύσει την ικανότητά της να καταστήσει αποτελεσματικότερη την παγκόσμια διακυβέρνηση και να προωθήσει τη βιώσιμη ανάπτυξη και την πολιτική σταθερότητα μέσω των πολιτικών της σε πολυμερή και διμερή βάση. Η ΕΕ πρέπει να βελτιώσει την ικανότητά της για χάραξη ουσιαστικών εξωτερικών πολιτικών, παρακάμπτοντας τη διαίρεση σε πυλώνες, που υπονομεύει τη συνεκτικότητα της δράσης της· πρέπει επίσης να διασφαλίσει ότι, από τη στιγμή που θα εγκριθούν οι εν λόγω πολιτικές, θα υποστηρίζονται με όλους τους πόρους των κοινοτικών και εθνικών μέσων, σύμφωνα με τις αντίστοιχες διαδικασίες λήψης αποφάσεων.

Υπάρχει σαφής απαίτηση των πολιτών για περισσότερη παρουσία της Ευρώπης στη διεθνή σκηνή, ακόμα και σε τομείς στους οποίους επί του παρόντος δεν έχουν αναπτυχθεί ιδιαίτερα οι κοινοτικές πολιτικές. Σύμφωνα με δημοσκοπήσεις, οι περισσότεροι πολίτες πιστεύουν ότι, για την ανάληψη εξωτερικών δράσεων, το ευρωπαϊκό επίπεδο είναι το πλέον κατάλληλο και μάλιστα με μεγάλη διαφορά σε σχέση με την αντιμετώπιση σε εθνική κλίμακα. Τα δύο τρίτα των ευρωπαίων πολιτών υποστηρίζουν μια κοινή εξωτερική πολιτική και τα τρία τέταρτα μια κοινή πολιτική άμυνας. Προσδοκούν από την ΕΕ να προωθεί συχνότερα στη διεθνή σκηνή τα κοινά τους συμφέροντα και αξίες και στο πλαίσιο αυτό να διασφαλίζει η ΕΕ μια γενική κατεύθυνση για τις πολυμερείς διαπραγματεύσεις και να επηρεάζει την εξέλιξη της παγκοσμιοποίησης. Η εμπειρία της ΕΕ σε θέματα ολοκλήρωσης την ωθεί περισσότερο να ενθαρρύνει τη δημιουργία ενός πολυμερούς θεσμικού πλαισίου και τη θέσπιση κανόνων, παρά στην μονομερή δράση. Η ΕΕ πρέπει επίσης να διασφαλίζει αυξημένη συνεκτικότητα των εσωτερικών επιλογών της από άποψη επίδρασής τους στον υπόλοιπο κόσμο και να ενισχύει τον διάλογο με την κοινωνία των πολιτών, προκειμένου να παραμείνει επικεντρωμένη στα συμφέροντα όλων των ενδιαφερομένων μερών.

Σε ένα κόσμο που χαρακτηρίζεται ως ανοικτός και ασταθής, οι πολίτες εκτίθενται επίσης όλο και περισσότερο σε κινδύνους όπως συγκρούσεις, φυσικές καταστροφές και πανδημίες. Χωρίς εσωτερικά σύνορα, η ΕΕ είναι ευάλωτη στους εν λόγω κινδύνους και απειλές, Επομένως θα πρέπει να αναλάβει τις δέουσες εξωτερικές δράσεις και να υποστηρίξει αποτελεσματικά τις διεθνείς προσπάθειες που δεν αφορούν μόνο την φυσική ασφάλεια των πληθυσμών και το δυναμικό ανάπτυξής τους, αλλά και τη γενική ασφάλεια και σταθερότητα. Καθώς επεξηγείται κατωτέρω, μια συνεκτική προσέγγιση στον τομέα των εξωτερικών σχέσεων θα αυξήσει την επιρροή της ΕΕ σαφώς πέραν των στόχων που θα μπορούσαν να επιτύχουν χωριστά τα κράτη μέλη, ακόμα και αν κατέβαλαν παράλληλες προσπάθειες.

ΤΟ ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΌ ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑ ΤΩΝ ΔΑΠΑΝΩΝ της εε

Η σαφής προστιθέμενη αξία από την οποία επωφελείται η ΕΕ είναι θεμελιώδης για την υλοποίηση των προαναφερθέντων στρατηγικών στόχων. Ωστόσο, η εν λόγω προστιθέμενη αξία μπορεί να αυξηθεί περαιτέρω.

Παρά το γεγονός ότι η Κοινότητα περιόριζε άλλοτε τις παρεμβάσεις της σε προγράμματα αφιερωμένα μόνο σε αναπτυξιακά ζητήματα, έχει έκτοτε συνάψει πλήρεις συμφωνίες εταιρικής σχέσης και συνεργασίας με τις περισσότερες χώρες του κόσμου και αντιμετωπίζει πλέον πολύπλοκες καταστάσεις. Κατά τον τρόπο αυτόν, η Κοινότητα ανέπτυξε φιλόδοξα προγράμματα που καλύπτουν πολλούς τομείς και της παρέχουν τη δυνατότητα να ανταποκρίνεται σε ολόκληρο το φάσμα των προκλήσεων που αντιμετωπίζουν οι τρίτες χώρες, από τη θεσμική ανάπτυξη μέχρι την εμφάνιση ενός αποτελεσματικού ιδιωτικού τομέα. Τα προγράμματα δαπανών δεν καλύπτουν και δεν μπορούν να καλύψουν όλα τα ζητήματα. Αποτελούν έναν κατάλληλο συνδυασμό μέσων οικονομικής πολιτικής, ο οποίος καθορίζεται για κάθε συγκεκριμένη χώρα εταίρο. Για τους λόγους που εκτίθενται λεπτομερώς κατωτέρω, κάθε ευρώ που δαπανάται σε κοινοτική κλίμακα έχει μεγαλύτερο αποτέλεσμα μόχλευσης και επομένως μεγαλύτερο αντίκτυπο σε σχέση με την ισοδύναμη δαπάνη σε εθνική κλίμακα.

- Η αποτελεσματικότητα της εξωτερικής δράσης της ΕΕ: Δράση στο κατάλληλο επίπεδο

Η παρέμβαση της ΕΕ μπορεί καταρχήν να αιτιολογηθεί απλώς διότι αποτελεί το μόνο αποτελεσματικό μέσο για την ενδεδειγμένη επίτευξη του στόχου μας. Η προστιθέμενη αξία προέρχεται από το γεγονός ότι η Κοινότητα αντιπροσωπεύει απλώς το κατάλληλο επίπεδο δράσης. Το γεγονός μόνο της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης σημαίνει ότι από τα πλεονεκτήματα που αντλεί ένα κράτος μέλος από τις εξωτερικές παρεμβάσεις του, επωφελούνται επίσης και τα λοιπά κράτη μέλη. Εντούτοις, οι αποφάσεις που λαμβάνονται σε εθνικό επίπεδο δεν μπορούν εύκολα να ενσωματώσουν τα «ευρωπαϊκά» αυτά αποτελέσματα και ως εκ τούτου ενδέχεται τελικά να εμφανίζονται κατώτερα των προσδοκιών, γεγονός που αιτιολογεί σαφώς μια παρέμβαση σε κοινοτική κλίμακα.

Η διεύρυνση αποτελεί σαφές παράδειγμα ενός τομέα στον οποίο οι δράσεις σε κοινοτικό επίπεδο είναι η μόνη επιλογή: η παρέμβαση επικεντρώνεται στην βοήθεια των υποψηφίων χωρών έτσι ώστε να πληρούν τα κριτήρια ένταξης και να προετοιμασθούν για τη διαχείριση των κοινοτικών κονδυλίων. Είναι σαφής η ανάγκη παρέμβασης σε επίπεδο ΕΕ, ακόμα και αν προσβλέπει στην εμπειρία κρατών μελών κατά τη διαδικασία (για παράδειγμα με αδελφοποίηση). Επίσης, οι στόχοι της πολιτικής γειτνίασης δύνανται να επιτευχθούν μόνο με την ανάληψη δράσης σε επίπεδο ΕΕ: η ασφάλεια και η μετανάστευση αποτελούν άλλα παραδείγματα στα οποία τα μέτρα βελτιστοποιούνται εφόσον εφαρμόζονται σε επίπεδο ΕΕ. Το ίδιο μπορεί να ισχύει και για την τυποποίηση και την καθιέρωση προτύπων, καθώς και για την προβολή εσωτερικών πολιτικών εκτός της Ένωσης (βιοποικιλότητα, αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη, εταιρική διακυβέρνηση…)

Η προστιθέμενη αξία των κοινοτικών δαπανών προκύπτει επίσης από το γεγονός ότι στο πλαίσιο των σχέσεων με τις τρίτες χώρες η Κοινότητα ελέγχει μόνη όλα τα επιχειρησιακά ζητήματα συγχρόνως. Κατά συνέπεια, η Κοινότητα μπορεί να διασφαλίσει τη συνεκτικότητα και συνέργια μεταξύ των βασικών μέσων στον τομέα των εξωτερικών σχέσεων: του πολιτικού διαλόγου, του εμπορίου, της χορήγησης ενίσχυσης, της οικονομικής συνεργασίας, της εξωτερικής προβολής των εσωτερικών πολιτικών. Οι διμερείς σχέσεις των κρατών μελών (για παράδειγμα στον πολιτικό τομέα) με μια συγκεκριμένη τρίτη χώρα ή ακόμα και περιοχή, μπορούν βεβαίως να είναι παλαιότερες και στενότερες, το πλήρες όμως οπλοστάσιο των μέσων διατίθεται μόνο σε κοινοτική κλίμακα. Ως εκ τούτου, οι κοινοτικές δαπάνες, σε συνδυασμό με άλλα διαθέσιμα μέσα, έχουν έναν πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα μεγαλύτερο από τις εθνικές ή ακόμα και τις πολυμερείς δαπάνες που περιορίζονται από το γεγονός ότι είναι αδύνατη η πλήρης εκμετάλλευση της συμπληρωματικότητας μεταξύ της εν λόγω δαπάνης και άλλων πολιτικών.

Παράδειγμα: Το συγκριτικό πλεονέκτημα μιας κοινοτικής προσέγγισης αποδεικνύεται σαφώς στην περίπτωση των δυτικών Βαλκανίων, στην οποία η ΕΕ στήριξε τη διαχείριση της κρίσης και σήμερα προωθεί την σταθεροποίηση της περιοχής (συνδυάζοντας τον πολιτικό διάλογο, ένα ad hoc καθεστώς στις συναλλαγές, εκτεταμένα οικονομικά προγράμματα που καλύπτουν την συνεργασία στον τομέα της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων, μέτρα δημοκρατικής σταθεροποίησης, οικονομική μεταρρύθμιση, κλπ.) επίτευγμα κατά κάποιο τρόπο απίθανο να προκύψει από την συνδυασμένη δράση μεμονωμένων κρατών μελών.

- Η αποτελεσματικότητα της εξωτερικής δράσης της ΕΕ: κοινή αξιοποίηση των πόρων

Η προστιθέμενη αξία των παρεμβάσεων της ΕΕ είναι άμεσα συνδεδεμένη με την επιρροή και την προβολή που προκύπτουν από το οικονομικό βάρος της Κοινότητας, καθώς και από την κρίσιμη χρηματοδοτική μάζα και τις σημαντικές οικονομίες κλίμακας που συνεπάγεται.

Παράδειγμα: Στον τομέα της ύδρευσης, η Κοινότητα ήταν σε θέση να συγκεντρώσει μια κρίσιμη μάζα χρηματοδότησης, ικανή να έχει παγκόσμιο αντίκτυπο (μετά από την παγκόσμια σύνοδο κορυφής για την αειφόρο ανάπτυξη (WSSD), η Κοινότητα θα αναλάβει υποχρεώσεις ύψους 1 δισεκατ. € με την πρωτοβουλία «Νερό για τη ζωή»). Ακόμα και αν η μεμονωμένη τεχνογνωσία κρατών μελών μπορεί να είναι το ίδιο ανεπτυγμένη στον τομέα αυτό, το μέγεθος της ενίσχυσης και οι διάφορες ικανότητες τις οποίες η ΕΕ δύναται να συγκεντρώσει εξασφαλίζουν σαφώς μεγαλύτερα αποτελέσματα για κάθε ευρώ που δαπανάται στο πλαίσιο αυτό.

- Η καταλυτική επίδραση της δράσης της ΕΕ: κοινή αξιοποίηση των εμπειριών

Η Κοινότητα συνεργάζεται με τις περισσότερες χώρες στον κόσμο. Τούτο επιτρέπει στα κράτη μέλη να συμμετέχουν αποτελεσματικά, μολονότι έμμεσα, σε δράσεις που υλοποιούνται σε όλες τις αναπτυσσόμενες χώρες και τις χώρες σε μεταβατικό στάδιο. Η εμπειρία της στον τομέα της περιφερειακής ολοκλήρωσης παρέχει στην Κοινότητα σαφές πλεονέκτημα στις σχέσεις της με τις λοιπές περιφερειακές οντότητες, καθώς και όταν πρόκειται για την προώθηση περιφερειακών διαδικασιών, όπως για παράδειγμα στην περίπτωση των περιφερειακών οντοτήτων της Αφρικής και της Mercosur.

Η κοινοτική προστιθέμενη αξία προκύπτει επίσης από τις μεθόδους της Κοινότητας και από τον αυξημένο συντονισμό και συνεκτικότητα που διασφαλίζει η ΕΕ, η οποία κατά τον τρόπο αυτό δρα ως καταλύτης των προσπαθειών που καταβάλλουν μεμονωμένα τα κράτη μέλη.

Παράδειγμα : Η ανθρωπιστική βοήθεια της Κοινότητας δημιούργησε κοινοτική προστιθέμενη αξία στον εν λόγω τομέα πολιτικής, κυρίως μέσω της αμοιβαίας κατανόησης της συμπληρωματικότητας και του συντονισμού που οδηγεί σε αποτελεσματική κατανομή εργασίας μεταξύ της διμερούς βοήθειας που παρέχεται από τα κράτη μέλη και της κοινοτικής συνδρομής (αποτέλεσμα οριοθέτησης). Στο σύνολό της η ΕΕ παρέχει ετησίως το 50% της παγκόσμιας ανθρωπιστικής βοήθειας, ενώ μόνη της η ECHO αντιπροσωπεύει το 25% : το γεγονός αυτό επιτρέπει στην ΕΕ να επηρεάζει τη διεθνή ανθρωπιστική δράση έναντι των λοιπών μεγάλων χορηγών, όπως των ΗΠΑ και οργανισμών, όπως του ΟΗΕ.

Η κοινοτική προστιθέμενη αξία πηγάζει επίσης από τις χρησιμοποιούμενες μεθόδους, ιδίως την αποσύνδεση της ενίσχυσης, την τομεακή και δημοσιονομική στήριξη, με αποτέλεσμα την προώθηση της συμμετοχής της ενδιαφερόμενης χώρας, καθιστώντας αποτελεσματικά τα εθνικά δημοσιονομικά συστήματα, παρέχοντας τη δυνατότητα στα εθνικά συστήματα σχεδιασμού να αποκτήσουν τη βέλτιστη ισορροπία μεταξύ των περιοδικών και κεφαλαιουχικών δαπανών, διασφαλίζοντας τον συντονισμό των χορηγών στο πλαίσιο των εθνικών προτεραιοτήτων και χρονοδιαγραμμάτων και ωθώντας τις κυβερνήσεις να υιοθετήσουν μια μέθοδο που θα εστιάζει περισσότερο στα αποτελέσματα. Η Επιτροπή έχει επίσης διαδραματίσει πρωτοπόρο ρόλο καθιερώνοντας μια προσέγγιση της ανάπτυξης που επικεντρώνεται πραγματικά στα αποτελέσματα, συνδέοντας άμεσα το μέγεθος της ενίσχυσης με τα επιτεύγματα των χωρών όσον αφορά τους εθνικούς στόχους τους για τη μείωση της φτώχειας.

- Eκμεταλλεύσιμα αποθέματα προστιθέμενης αξίας

Η προστιθέμενη αξία της κοινοτικής παρέμβασης σε σύγκριση με εκείνην που μπορούν να επιτύχουν τα κράτη μέλη χωριστά ή ενεργώντας παράλληλα, δεν θα πρέπει να θεωρηθεί ότι έχει φθάσει στο μέγιστο του δυναμικού της. Η Ένωση μπορεί να ενισχύσει την επιρροή της μέσω της βελτιωμένης συνεκτικότητας στον τομέα των εξωτερικών σχέσεων, εφόσον οι προσπάθειες που καταβάλλονται για εσωτερικές συζητήσεις προσανατολιστούν σε εξωτερικές δράσεις.

Η μεταρρύθμιση του στρατηγικού σχεδιασμού, η δημιουργία του γραφείου EuropeAid και η αποκέντρωση της διαχείρισης των σχεδίων έχουν ήδη επιτρέψει την αποτελεσματικότερη επικέντρωση των προγραμμάτων στις τοπικές ανάγκες και τον βελτιωμένο συντονισμό με τους λοιπούς χορηγούς, καθώς και την επιτάχυνση της προγραμματισμένης υλοποίησης (μείωση των προθεσμιών κατά ένα έτος κατά μέσο όρο). Η ΕΕ έχει επίσης επικεντρώσει τη δράση της σε τομείς στους οποίους η προστιθέμενη αξία είναι μεγαλύτερη: το εμπόριο και την ανάπτυξη, την περιφερειακή ολοκλήρωση, την μακροοικονομική στήριξη, τις υποδομές, τη διακυβέρνηση και ‘δυσχερείς εταιρικές σχέσεις’. Εντούτοις, παραμένουν ανεκμετάλλευτα αποθέματα προστιθέμενης αξίας, ιδίως όσον αφορά τη βελτίωση των ενεργειών διαχείρισης κρίσεων (εφόσον η παραδοσιακή βοήθεια εμποδίζεται), την ενίσχυση της συνεκτικότητας των εξωτερικών πολιτικών της ΕΕ και την αύξηση του βαθμού συμπληρωματικότητας μεταξύ των εν λόγω πολιτικών και εκείνων των κρατών μελών.

Καθίσταται όλο και περισσότερο προφανές το γεγονός ότι απαιτείται σύγκλιση μεταξύ των εσωτερικών πολιτικών στόχων της ΕΕ, όπως είναι η αειφόρος ανάπτυξη ή η ασφάλεια, και των πολιτικών στόχων της Ένωσης στον τομέα των εξωτερικών σχέσεων, όπως είναι η αειφόρος ανάπτυξη και η προώθηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της δημοκρατίας.

Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ: ΜΙΑ ΠΛΗΡΗΣ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΩΝ ΜΕΣΩΝ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ

Όπως ήδη αναφέρθηκε, με τις προτάσεις που υποβάλλονται στο παρόν έγγραφο απλουστεύονται ριζικά τα υφιστάμενα μέσα στον τομέα των εξωτερικών σχέσεων (RELEX). Η κοινοτική συνδρομή και συνεργασία παρέχεται επί του παρόντος με ένα φάσμα περιφερειακών μέσων, για παράδειγμα, CARDS, TACIS, MEDA, κ.λπ. και μέσω των ρυθμίσεων που θεσπίζονται για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάπτυξης (ΕΤΑ) στη συμφωνία του Κοτονού, στο οποίο θα πρέπει να προστεθεί σημαντικός αριθμός θεματικών μέσων (για παράδειγμα η Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία για τη Δημοκρατία και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα).

Ως παράδειγμα της πολυπλοκότητας του υφιστάμενου πλαισίου αναφέρεται ότι η συνεργασία και η παροχή συνδρομής στην Νότια Μεσόγειο και την Εγγύς και Μέση Ανατολή διέπονται επί του παρόντος από έντεκα διαφορετικούς κανονισμούς. Η κατάσταση είναι ανάλογη για την περιφέρεια Tacis καθώς και για τις περιφέρειες της Ασίας/Λατινικής Αμερικής. Η προενταξιακή βοήθεια υλοποιείται με τρία χωριστά μέσα που διέπονται από χωριστούς κανονισμούς του Συμβουλίου και έναν κανονισμό συντονισμού.

Όλοι οι εν λόγω κανονισμοί παρουσιάζουν σημαντικές διαφορές από άποψη επιτροπολογίας και προγραμματισμού. Η αποτελεσματική και συντονισμένη διαχείριση των κοινοτικών προγραμμάτων με βάση το εν λόγω μικτό και σύνθετο φάσμα μέσων, καθίσταται όλο και περισσότερο δυσχερής.

- Μέσα με πολιτικό προσανατολισμό

Όπως προβλέπεται στις ανακοινώσεις της 10ης Φεβρουαρίου και της 14ης Ιουλίου, η Επιτροπή προτείνει επομένως μία δραστική απλούστευση των μέσων, λόγω της αναγκαιότητας να διευκολυνθεί η συνεκτικότητα και η συνέπεια των εξωτερικών δράσεων και να επιτευχθούν περισσότερα και καλύτερα αποτελέσματα με τους διαθέσιμους πόρους, τηρώντας παράλληλα τις ακόλουθες αρχές:

- Διασφάλιση μιας συνολικής συνεκτικής πολιτικής: Ο κατάλληλος συνδυασμός πολιτικών και η εξισορρόπηση μεταξύ των αναγκών που απαιτούν βραχυπρόθεσμη αντιμετώπιση και των μακροπρόθεσμων στρατηγικών θα διασφαλισθεί μέσω των εγγράφων στρατηγικής χώρας (ΕΣΧ) και των περιφερειακών εγγράφων στρατηγικής (ΠΕΣ), καθώς και με ενταξιακές και θεματικές στρατηγικές. Με την προϋπόθεση τακτικών επανεξετάσεων και τη χρησιμοποίηση ενός κατάλληλου συνδυασμού των νέων προτεινόμενων μέσων, θα διασφαλιστεί η απαραίτητη συνεκτικότητα στην προσέγγιση.

- Απλούστευση της διάρθρωσης και των διαδικασιών: [3] Τα κονδύλια του προϋπολογισμού και οι διαδικασίες (τα χρηματοδοτικά μέσα και οι νομικές τους βάσεις) θα αναδιοργανωθούν έτσι ώστε να αυξηθεί η αποτελεσματικότητά τους, ιδίως όσον αφορά τις καταστάσεις έκτακτης ανάγκης και τις κρίσεις, και προκειμένου να ανταποκρίνονται ικανοποιητικότερα σε νέες πρωτοβουλίες όπως είναι το Παγκόσμιο Ταμείο για την Καταπολέμηση του HIV/AIDS, της Φυματίωσης και της Ελονοσίας, ή η Πρωτοβουλία υπέρ των Υπερχρεωμένων Φτωχών Χωρών.

- Επικέντρωση της κατανομής των πόρων στα αποτελέσματα : Υπάρχει ευρεία συναίνεση ως προς την ανάγκη διάθεσης πόρων σύμφωνα με τα αναμενόμενα και τα πραγματικά αποτελέσματα. Η διαδικασία των ΕΣΧ και των ΠΕΣ, εφόσον ενισχύεται με αυξημένες ικανότητες ανάλυσης, θα πρέπει να ευθυγραμμίζεται με τους αρχικούς στόχους και τα πραγματικά επιτεύγματα.

- Βελτίωση του διαλόγου και συντονισμός με άλλους χορηγούς και θεσμικούς φορείς: Κατ’ αρχήν, με τα λοιπά θεσμικά όργανα της ΕΕ, αλλά και με τα κράτη μέλη και τους οργανισμούς του Bretton Woods.

- Βελτίωση του διαλόγου με τις τρίτες χώρες: Όλες οι χώρες θα καλύπτονται από το νέο και απλουστευμένο σύνολο στοχοθετημένων μέσων, που θα είναι περισσότερο κατανοητό και εύληπτο.

Για την περαιτέρω βελτίωση της συνολικής αποτελεσματικότητας της κοινοτικής βοήθειας την οποία διαχειρίζεται η Επιτροπή, τα νέα μέσα και η κατανομή των κονδυλίων θα κατευθύνονται με βάση την αυξημένη προσοχή στις ανάγκες και στα κριτήρια επίδοσης. Η ενσωμάτωση της βοήθειας του πρώην ΕΤΑ στον προϋπολογισμό θα διευκολύνει τη γόνιμη αλληλεπίδραση, με στόχο τη βέλτιστη αξιοποίηση των μέχρι σήμερα δύο χωριστών συστημάτων. Η Επιτροπή θα προσπαθήσει εξάλλου να διασφαλίσει ότι το νέο πλαίσιο που διέπει τον προγραμματισμό και την παροχή της βοήθειας θα της παράσχει τη δυνατότητα να ενεργεί αποτελεσματικά.

- Μετάβαση σε έξι μόνο μέσα, εκ των οποίων τα τέσσερα είναι νέα

Tο πλαίσιο που καθορίζεται στην παρούσα ανακοίνωση περιορίζει δραστικά τις περιπλοκές και ασυνέπειες που υπήρχαν προγενέστερα και προτείνει τρία νέα βασικά μέσα που θα αντιστοιχούν στις τρεις βασικές πολιτικές στον τομέα των εξωτερικών σχέσεων, δηλαδή την προενταξιακή πολιτική, την πολιτική της Ένωσης έναντι των γειτονικών χωρών και την πολιτική της Ένωσης για τη στήριξη της οικονομικής συνεργασίας και ανάπτυξης με τις λοιπές χώρες. Τα εν λόγω τρία βασικά μέσα συμπληρώνονται στη συνέχεια με τρία ειδικά μέσα, εκ των οποίων το ένα είναι νέο για την αντιμετώπιση ειδικών αναγκών και ειδικότερα την αντιμετώπιση κρίσιμων καταστάσεων.

Οι τρεις βασικές πολιτικές / μέσα είναι:

Προενταξιακή πολιτική

Η πολιτική αυτή καλύπτει τις υποψήφιες χώρες (την Τουρκία και την Κροατία) και τις δυνάμει υποψήφιες χώρες (τα Δυτικά Βαλκάνια) και καθορίζεται από το πλαίσιο της ένταξης και της προενταξιακής περιόδου και συγκεκριμένα από τα έγγραφα στρατηγικής, τις τακτικές εκθέσεις, τις ευρωπαϊκές εταιρικές σχέσεις, τις εταιρικές σχέσεις για την προσχώρηση και τις διαπραγματεύσεις.

Το μέσο προενταξιακής βοήθειας θα αντικαταστήσει ένα φάσμα υφιστάμενων μέσων (PHARE, ISPA, SAPARD, CARDS, κ.λπ.) και θα αφορά τη θεσμική ανάπτυξη, την περιφερειακή και διασυνοριακή συνεργασία, την περιφερειακή ανάπτυξη, την αγροτική ανάπτυξη και την ανάπτυξη ανθρώπινων πόρων, ενώ θα καλύπτει την ανάγκη ευέλικτης προσέγγισης έτσι ώστε να ληφθούν ταχέως υπόψη νέες προτεραιότητες.

Οι δικαιούχες χώρες θα υποδιαιρεθούν σε δύο κατηγορίες, ανάλογα με το καθεστώς είτε της υποψήφιας χώρας είτε της δυνάμει υποψήφιας χώρας (όπως αναγνωρίστηκαν από το Συμβούλιο). Οι δυνάμει υποψήφιες χώρες θα εξακολουθήσουν να λαμβάνουν συνδρομή σύμφωνα με τον ισχύοντα κανονισμό CARDS: Θεσμική ανάπτυξη και εκδημοκρατισμός, οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη, περιφερειακή και διασυνοριακή συνεργασία και κάποια ευθυγράμμιση με το κοινοτικό κεκτημένο, ιδίως εφόσον πρόκειται για το κοινό συμφέρον της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της υποψήφιας χώρας. Οι υποψήφιες χώρες θα λαμβάνουν το ίδιο είδος συνδρομής, θα λαμβάνουν όμως επιπλέον ενίσχυση που θα τις βοηθήσει:

- να εκπληρώσουν τα πολιτικά, οικονομικά και όλα τα σχετικά με το κεκτημένο κριτήρια που αφορούν την ένταξη (τα κριτήρια ένταξης) και να αναπτύξουν διοικητική και δικαστική ικανότητα για την εφαρμογή του κεκτημένου·

- να προετοιμαστούν για την υλοποίηση των διαρθρωτικών ταμείων, του Ταμείου Συνοχής και του Ταμείου Αγροτικής Ανάπτυξης της ΕΕ (κοινοτικά ταμεία) μετά την προσχώρηση, δημιουργώντας τις απαραίτητες δομές και συστήματα και χρηματοδοτώντας έργα.

Λαμβάνοντας υπόψη την ιστορία και την κατάσταση που επικρατεί στα Βαλκάνια, θα δοθεί έμφαση ειδικότερα, στο πλαίσιο των εν λόγω γενικών στόχων, στη σταθεροποίηση, την περιφερειακή συνεργασία, τα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης και την οικονομική ανάπτυξη.

Ο όμιλος της ΕΤΕπ θα στηρίξει πλήρως τους ίδιους στόχους, ιδίως χάρη στη συγχρηματοδότηση περιφερειακών προγραμμάτων και άλλων μορφών συγχρηματοδότησης ή ειδικών εντολών.

Tο Ευρωπαϊκό Μέσο Γειτονίας και Εταιρικής Σχέσης

Το μέσο αυτό καλύπτει τις χώρες τις οποίες αφορά η ευρωπαϊκή πολιτική γειτνίασης, δηλαδή τις χώρες της Νότιας και Ανατολικής Μεσογείου (χώρες MEDA), τα δυτικά νέα ανεξάρτητα κράτη και τις χώρες του Νοτίου Καυκάσου. Το μέσο αυτό θα στηρίξει επίσης τις στρατηγικές εταιρικές σχέσεις μας με τη Ρωσία.

Tο Ευρωπαϊκό Μέσο Γειτονίας και Εταιρικής Σχέσης (ΕΜΓΕΣ) έχει δύο βασικούς στόχους:

- την προώθηση μιας προοδευτικής οικονομικής ολοκλήρωσης και την εμβάθυνση της πολιτικής συνεργασίας μεταξύ της ΕΕ και των χωρών-εταίρων

- την αντιμετώπιση ειδικών ευκαιριών και προκλήσεων που ανακύπτουν λόγω της γεωγραφικής γειτνίασης της Ένωσης με τους γείτονές της.

Το ΕΜΓΕΣ θα συμβάλει στην αύξηση του βαθμού συνεργασίας μεταξύ της ΕΕ και των γειτόνων της, στους τομείς της πολιτικής, της οικονομίας, του πολιτισμού και της ασφάλειας. Θα αποτελέσει ένα πλήρες μέσο, που θα αντικαθιστά το MEDA και το Tacis καθώς και άλλα υφιστάμενα μέσα, όπως την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία για τη Δημοκρατία και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (ΕΠΔΑΔ). Το ΕΜΓΕΣ θα είναι ένα μέσο «με πολιτικό προσανατολισμό», το οποίο θα λειτουργεί στο πλαίσιο των υφιστάμενων διμερών συμφωνιών μεταξύ της Κοινότητας και των γειτονικών χωρών. Θα επικεντρώνεται ιδίως στην στήριξη της υλοποίησης των σχεδίων δράσης στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Γειτνίασης (ΕΠΓ). Το πεδίο εφαρμογής του θα υπερβαίνει την προώθηση στόχων, όπως της αειφόρου ανάπτυξης ή της καταπολέμησης της φτώχειας και θα περιλαμβάνει για παράδειγμα τη χορήγηση σημαντικής στήριξης σε μέτρα που οδηγούν σε προοδευτική συμμετοχή στην εσωτερική αγορά της ΕΕ. Η σύγκλιση των νομοθεσιών, η κανονιστική σύγκλιση και η θεσμική ανάπτυξη θα ενισχυθούν με μηχανισμούς όπως είναι η ανταλλαγή εμπειριών, οι μακροπρόθεσμες αδελφοποιήσεις με κράτη μέλη ή η συμμετοχή σε κοινοτικά προγράμματα και φορείς.

Ένα ειδικό και καινοτόμο στοιχείο είναι εκείνο της διασυνοριακής συνεργασίας. Το ΕΜΓΕΣ θα χρηματοδοτήσει “κοινά προγράμματα” που θα συνδέουν περιφέρειες των κρατών μελών με όμορες χώρες εταίρους. Το μέσο αυτό θα απλουστεύσει ριζικά τις διαδικασίες και θα επιτρέψει την ουσιαστική βελτίωση της αποτελεσματικότητας. Θα υιοθετεί μια προσέγγιση του τύπου «διαρθρωτικά ταμεία», βασισμένη στον πολυετή προγραμματισμό, την εταιρική σχέση και την συγχρηματοδότηση. Η διασυνοριακή συνεργασία στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ θα κατευθύνεται με κοινή μεθοδολογία είτε μέσω του ΠΜ ή του ΕΜΓΕΣ, ανάλογα με τη γειτονική χώρα. Οι συνιστώσες διασυνοριακής συνεργασίας, τις οποίες περιλαμβάνουν το ΕΜΓΕΣ και το ΠΜ, για ενέργειες στα εξωτερικά σύνορα της Ένωσης, θα συγχρηματοδοτούνται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ).

Η ΕΤΕπ θα εντείνει την στήριξή της στους προαναφερθέντες στόχους, στους τομείς των αρμοδιοτήτων της, ιδίως χάρη στην επόμενη γενεά των εξωτερικών εντολών της, διασφαλίζοντας το βέλτιστο συνδυασμό των ιδίων πόρων της και των δημοσιονομικών κονδυλίων, με ένα ευρύ φάσμα χρηματοοικονομικών μέσων.

H πολιτική αναπτυξιακής και οικονομικής συνεργασίας με άλλες χώρες

Η πολιτική αυτή καλύπτει ιδίως όλες τις χώρες, τα εδάφη και τις περιφέρειες που δεν είναι επιλέξιμες για τη χορήγηση ενίσχυσης στο πλαίσιο είτε του Μέσου Προενταξιακής Βοήθειας, είτε του Ευρωπαϊκού Μέσου Γειτονίας και Εταιρικής Σχέσης. Σκοπός της κοινοτικής πολιτικής για την ανάπτυξη και την οικονομική συνεργασία είναι η στήριξη της συνεργασίας για την ανάπτυξη, της οικονομικής συνεργασίας, της χρηματοδοτικής συνεργασίας, της επιστημονικής και τεχνικής συνεργασίας, καθώς και οποιωνδήποτε άλλων μορφών συνεργασίας με τις χώρες και περιφέρειες-εταίρους, έτσι ώστε να βοηθηθούν οι αναπτυσσόμενες χώρες να επιτύχουν τους αναπτυξιακούς στόχους της χιλιετίας και κατά τον τρόπο αυτόν να περιορίσουν τη φτώχεια. Η συνεργασία αυτή υλοποιείται στο πλαίσιο των αρχών και των στόχων της εξωτερικής δράσης της ΕΕ και σύμφωνα με τα άρθρα 179 και 181 Α της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας.

Το μέσο συνεργασίας για την ανάπτυξη και οικονομικής συνεργασίας θα αποτελέσει το κύριο μέσο για την στήριξη των αναπτυσσομένων χωρών στις προσπάθειές τους να επιτύχουν τους εν λόγω στόχους. Το μέσο συνεργασίας για την ανάπτυξη και οικονομικής συνεργασίας είναι πλήρες και καλύπτει τη συνεργασία με τις χώρες και περιφέρειες-εταίρους, καθώς και όλες τις οριζόντιες και θεματικές πρωτοβουλίες που αποσκοπούν στην ενίσχυση των χωρών εταίρων, στην επίτευξη των στόχων που αναφέρονται στα άρθρα 177 έως 181 Α της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και στην εκπλήρωση των διεθνών υποχρεώσεων της Κοινότητας. Θα περιλαμβάνει το διάδοχο του ενάτου ΕΤΑ. Η εν λόγω ενσωμάτωση στον προϋπολογισμό θα διευκολύνει τη γόνιμη αλληλεπίδραση και θα επιτρέψει τη βελτιστοποίηση των δυο συστημάτων.

Τα εν λόγω τρία κύρια μέσα έχουν πολιτικό προσανατολισμό και συνεπώς έχουν ιδιαίτερες επιπτώσεις στο γεωγραφικό χώρο και κάλυψη. Συμπληρώνονται από τρία μέσα/προγράμματα που αποσκοπούν στην αντιμετώπιση συγκεκριμένων κρίσεων. Τα μέσα αυτά είναι:

Το μέσο σταθερότητας

Πρόκειται για ένα νέο μέσο που έχει ως στόχο την ενδεδειγμένη αντιμετώπιση της αστάθειας και των κρίσεων καθώς και των μακροπρόθεσμων προβλημάτων που συνδέονται με την σταθερότητα ή την ασφάλεια. Το μέσο αυτό θα είναι συμπληρωματικό σε σχέση με το Προενταξιακό Μέσο (ΠΜ), το Ευρωπαϊκό Μέσο Γειτονίας και Εταιρικής Σχέσης (ΕΜΓΕΣ), καθώς και το Μέσο Συνεργασίας για την Ανάπτυξη και Οικονομικής Συνεργασίας (ΜΣΑΟΣ) και θα παράσχει συνδρομή με σκοπό τη δημιουργία των απαραίτητων συνθηκών για την υλοποίηση των πολιτικών που ενισχύονται από τα προαναφερθέντα τρία μέσα (ΠΜ, ΕΜΓΕΣ και ΜΣΑΟΣ).

Ειδικότερα, το μέσο σταθερότητας θα παράσχει στην Κοινότητα τη δυνατότητα:

- να αντιμετωπίζει αποτελεσματικά, άμεσα και ολοκληρωμένα καταστάσεις κρίσης και αστάθειας σε τρίτες χώρες, στο πλαίσιο ενός και μοναδικού νομικού μέσου, έως ότου καταστεί δυνατόν να επαναληφθεί η συνήθης συνεργασία στο πλαίσιο των γενικών μέσων συνεργασίας και συνδρομής. Θα βασιστεί στην προστιθέμενη αξία την οποία απέδειξε ο μηχανισμός ταχείας αντίδρασης, καθώς και στις διατάξεις που προβλέπονται ήδη σε περίπτωση επείγουσας ανάγκης, από ορισμένα υφιστάμενα χρηματοδοτικά μέσα στον τομέα των εξωτερικών σχέσεων·

- να αντιμετωπίσει παγκόσμια και περιφερειακά διασυνοριακά προβλήματα που παρουσιάζουν πτυχές που συνδέονται με την ασφάλεια ή τη σταθερότητα και που ανακύπτουν σε τρίτες χώρες, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων ζητημάτων όπως είναι η πυρηνική ασφάλεια και η μη διάδοση πυρηνικών, καθώς και η καταπολέμηση της εμπορίας προσώπων, του οργανωμένου εγκλήματος και της τρομοκρατίας και των σημαντικών και απρόβλεπτων κινδύνων για τη δημόσια υγεία·

- να αντιδρά ταχέως μπροστά σε επείγουσες πολιτικές προκλήσεις με τις οποίες θα έρθει μελλοντικά αντιμέτωπη η ΄Ένωση, με τη διαχείριση μέτρων που δεν προβλέπονται από τα τρία μέσα πολιτικής, έως ότου να καταστεί δυνατό να ενσωματωθούν επαρκώς στο πλαίσιο πολιτικής άλλων μέσων.

Το μέσο σταθερότητας εντάσσεται σαφώς στο πλαίσιο του πρώτου πυλώνα. Εντούτοις, σχεδιάσθηκε λαμβάνοντας υπόψη την ανάγκη για αποτελεσματικό επιχειρησιακό συντονισμό μεταξύ των κοινοτικών δράσεων και των μέτρων που εγκρίνονται στο πλαίσιο της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας.

Το μέσο ανθρωπιστικής βοήθειας και η μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή

Τα δύο αυτά μέσα θα παραμείνουν αμετάβλητα, με εξαίρεση το γεγονός ότι το σύνολο της επισιτιστικής βοήθειας ανθρωπιστικού χαρακτήρα θα ενταχθεί στο πλαίσιο της ανθρωπιστικής βοήθειας αντί να ρυθμίζεται με χωριστό κανονισμό. Όσον αφορά την ανθρωπιστική βοήθεια, θεωρείται ότι το πεδίο εφαρμογής της και οι στόχοι της είναι ήδη επαρκώς καθορισμένοι και ότι λειτουργεί ικανοποιητικά από άποψη παροχής υπηρεσιών και αποτελεσματικότητας. Επιπλέον, από τη δημιουργία της το 1990, η μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή αποδείχθηκε ένα αποτελεσματικό μέσο οικονομικής σταθεροποίησης και ένας μοχλός διαρθρωτικής μεταρρύθμισης για τις δικαιούχες χώρες. Κατά συνέπεια, δεν απαιτείται τροποποίηση.

- Εξωτερικές πτυχές εσωτερικών πολιτικών

Όπως ήδη διαπιστώθηκε ανωτέρω, η προβολή εσωτερικών πολιτικών έκτός της ΄Ένωσης παρέχει μια σημαντική προστιθέμενη αξία στις δράσεις που υλοποιούνται σε επίπεδο Ευρωπαϊκής ΄Ένωσης. Επιπλέον, για την αποτελεσματική προβολή των εν λόγω πολιτικών είναι απαραίτητο να συνδυάζεται η ανάγκη μιας πολιτικής συνοχής και μιας θεματικής προβολής για τις σχετικές εσωτερικές πολιτικές (ιδίως την εκπαίδευση, το περιβάλλον, τη μετανάστευση και τη χορήγηση ασύλου, τα τελωνεία και τη φορολογία και τα δίκτυα), με την ανάγκη γενικής συνεκτικότητας στον τομέα των εξωτερικών σχέσεων (όπως καθορίζεται στα έγγραφα στρατηγικής ανά χώρα ή περιοχή ή στα έγγραφα πλαισίου προενταξιακής πολιτικής).

Λαμβανόμενης υπόψη της απόλυτης αυτής ανάγκης, τα τρία γενικά μέσα πολιτικού χαρακτήρα που καθορίζονται ανωτέρω θα καλύψουν όλους τους τομείς πολιτικής, είτε ως συγκεκριμένη θεματική προσέγγιση, είτε στο πλαίσιο του κατάλληλου φάσματος μέτρων πολιτικής που έχουν θεσπισθεί για μια συγκεκριμένη τρίτη χώρα ή περιφέρεια, κατά την προετοιμασία και την έγκριση εγγράφων και προγραμμάτων στρατηγικής ανά χώρα/περιφέρεια, ή ευρωπαϊκών εταιρικών σχέσεων και εταιρικών σχέσεων προσχώρησης. Συνεπώς, δεν υπάρχει συστηματικά ανάγκη χωριστών νομικών μέσων ή κανονισμών για την αντιμετώπιση εξωτερικών πτυχών των εσωτερικών πολιτικών.

Η απαίτηση αυτή προβλέπεται στα συνημμένα σχέδια κανονισμών.

Κατά συνέπεια, στο πλαίσιο των σχετικών μέσων και κανονισμών, έχουν προβλεφθεί κατάλληλες και πλήρεις διατάξεις προκειμένου να διασφαλιστεί η δέουσα κάλυψη των εξωτερικών πτυχών των εσωτερικών πολιτικών. Τούτο, παρέχει τη δυνατότητα να καλυφθούν από τα τέσσερα νέα μέσα τα μέτρα για την στήριξη τομέων πολιτικής όπως του περιβάλλοντος, της εκπαίδευσης, των μεταφορών, καθώς και των τελωνείων και της φορολογίας. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η επίτευξη ενός συγκεκριμένου στόχου πολιτικής θα απαιτήσει να μην προγραμματίζονται τα κονδύλια σε γεωγραφική βάση, δεδομένου ότι εξυπηρετούν πολυμερείς σκοπούς, όπως για παράδειγμα, την παροχή δυνατότητας στην Ευρωπαϊκή Ένωση να προωθήσει τους περιβαλλοντικούς στόχους της σε πολυμερές πλαίσιο, ανεξάρτητα από τις προτεραιότητες των διαφόρων δικαιούχων.

Η Επιτροπή θα ξεκινήσει διάλογο με το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο προτίθεται να διασφαλίσει αφενός την συνεκτικότητα και την συνέπεια των στόχων των εν λόγω πολιτικών και μέσων με τη γενική κατεύθυνση και ώθηση που δίδει η πολιτική της Ένωσης, και αφετέρου την ελαχιστοποίηση των αλληλοεπικαλύψεων και των αποκλίσεων μεταξύ θεματικών και γεωγραφικών μέσων. Όπως διευκρινίζεται στις προηγούμενες ανακοινώσεις, η πολιτική πρέπει να οδηγεί τα μέσα κατά τρόπο που να διασφαλίζεται γενική συνεκτικότητα.

Επιπλέον, το νέο πλαίσιο θα παράσχει τη δυνατότητα να καταστούν αποτελεσματικότερες οι διαδικασίες χρηματοδότησης, διασφαλίζοντας μεγαλύτερο βαθμό ευελιξίας και προβλεψιμότητας και επομένως μειώνοντας τις καθυστερήσεις μεταξύ της λήψης των πολιτικών αποφάσεων και της υλοποίησής τους.

Το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο καλούνται να εγκρίνουν τους προτεινόμενους κανονισμούς για το Ευρωπαϊκό Μέσο Γειτονίας και Εταιρικής Σχέσης και το Μέσο Συνεργασίας για την Ανάπτυξη και Οικονομικής Συνεργασίας που παρουσιάζονται στα μέρη 2) και 3) κατωτέρω.

Το Συμβούλιο καλείται να εγκρίνει, μετά από διαβούλευση με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Προενταξιακό Μέσο και το Μέσο Σταθερότητας, τα οποία αναφέρονται στα μέρη 1) και 4) κατωτέρω.

[1] Θα δοθεί συνέχεια στις τυχόν εκκρεμούσες νομοθετικές προτάσεις μόνον εφόσον η έγκριση της πρότασης είναι απαραίτητη για την εκτέλεση των δημοσιονομικών πιστώσεων στο πλαίσιο των υφιστάμενων δημοσιονομικών προοπτικών. Η Επιτροπή θα αποσύρει σε εύθετο χρόνο τις προτάσεις των οποίων η έγκριση δεν είναι απαραίτητη.

[2] Οι στόχοι αυτοί παρατίθενται λεπτομερώς στην ανακοίνωση της 10ης Φεβρουαρίου.

[3] Υπάρχουν επί του παρόντος 91 κονδύλια του προϋπολογισμού στους τομείς πολιτικής που καλύπτουν τις εξωτερικές σχέσεις (RELEX). Δεν συμπεριλαμβάνονται τα κονδύλια του προϋπολογισμού για άλλες πολιτικές που έχουν χαραχθεί με βάση τους πόρους του υφιστάμενου κεφαλαίου 4.