Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για το έγγραφο "Μεταναστευτικά ρεύματα στην Ευρώπη"

(2000/C 57/10)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την απόφαση που έλαβε το Προεδρείο στις 2 Ιουνίου 1999, σύμφωνα με το άρθρο 265, παράγραφος 5, της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, να εκδώσει γνωμοδότηση με θέμα "Τα μεταναστευτικά ρεύματα στην Ευρώπη" και να αναθέσει στην επιτροπή 7 "Παιδεία, επαγγελματική εκπαίδευση, πολιτισμός, νεολαία, αθλητισμός, δικαιώματα του πολίτη" την κατάρτιση της σχετικής γνωμοδότησης·

έχοντας υπόψη τη συμβολή της επιτροπής 5, μετά τη συνεδρίαση της 6ης Σεπτεμβρίου 1999 (Εισηγητής: ο κ. von Plüskow, D, PES)·

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης (CdR 227/99 Rev. 2) που υιοθέτησε η επιτροπή 7 την 1η Οκτωβρίου 1999 (Εισηγητής: ο κ. Distaso, I, EPP)·

υιοθέτησε ομόφωνα κατά την 31η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 18ης Νοεμβρίου), την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η δεκαετία του 1990 χαρακτηρίσθηκε, σε μεγάλο βαθμό, από σημαντική αύξηση της μετανάστευσης προς τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η έκτασή της μπορεί να υπολογισθεί σε πολλά εκατομμύρια μετανάστες. Για πολλά κράτη μέλη η αύξηση της μετανάστευσης αποτελεί το κυριότερο αίτιο αύξησης του πληθυσμού τους.

1.2. Τα αίτια που καθόρισαν τη σημαντική αύξηση της μετανάστευσης προς τα κράτη μέλη πρέπει κυρίως να αποδοθούν στα ακόλουθα γεγονότα:

- στη σημαντική αύξηση της δημογραφικής πίεσης στις χώρες που βρίσκονται στα νότια σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στην νοτιοανατολική ακτή της Μεσογείου·

- στην άρση του Σιδηρού Παραπετάσματος, τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης, κ.λπ.·

- στη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας και στις συνέπειες που αυτή είχε στην περιοχή των Βαλκανίων και τη λοιπή Ευρώπη.

- Η σημαντική αύξηση της μετανάστευσης προς τα κράτη μέλη είχε και εξακολουθεί ενίοτε να έχει δυσμενείς επιπτώσεις για τις τοπικές και περιφερειακές αρχές. Ως επίπεδα διακυβέρνησης που βρίσκονται εγγύτερα στον αντίκτυπο των μεταναστευτικών ρευμάτων, οι τοπικές και περιφερειακές αρχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης φρονούν ότι επιβάλλεται να συμμετέχουν στη διαδικασία λήψης αποφάσεων των κεντρικών κυβερνήσεων και των υπερεθνικών οργανισμών που αφορούν πολιτικές παρέμβασης για το χειρισμό του εν λόγω φαινομένου.

1.3. Ειδικότερα, η περιφέρεια της Πούλιας (ΙΤ) και το Συνέδριο Τοπικών και Περιφερειακών Αρχών (C.P.L.R.E.) του "Συμβουλίου της Ευρώπης" διοργάνωσαν στο Μπάρι της Ιταλίας, στις 2 και 3 Οκτωβρίου 1997, διεθνή διάσκεψη με τίτλο "Οι τοπικές και περιφερειακές κοινότητες ενώπιον των μεσογειακών μεταναστευτικών ρευμάτων: Από την μισαλλοδοξία στην ανάπτυξη".

1.4. Η διάσκεψη αυτή, απέβλεπε να καταστήσει ευαίσθητες την κοινή γνώμη και τις εθνικές και τοπικές αρχές. Κατέληξε σε τελική δήλωση καθώς και στη ανάμιξη της Συνέλευσης της Ολομέλειας του C.P.L.R.E., η οποία, βάσει ειδικής έκθεσης που υποβλήθηκε από την Περιφέρεια της Πούλιας, ενέκρινε το ψήφισμα αριθ. 69/98 και τη σύσταση αριθ. 50/98 προς την Υπουργική Επιτροπή του Συμβουλίου της Ευρώπης.

1.5. Στα έγγραφα τονίζεται η σοβαρότητα και η πολυπλοκότητα του φαινομένου, καθώς και το γεγονός ότι προβλέπεται να εξακολουθήσει να υφίσταται για μεγάλο χρονικό διάστημα. Επίσης, εκτίθεται μια εκτεταμένη στρατηγική για την αντιμετώπιση ενός προβλήματος που ενδέχεται τελικά να πλήξει όλη την Ευρώπη, μολονότι τα πλέον άμεσα αποτελέσματα θα γίνουν αισθητά στις βόρειες παράκτιες περιοχές της Μεσογείου. Εάν το φαινόμενο δεν αντιμετωπισθεί με τον κατάλληλο τρόπο, μπορεί να οδηγήσει σε μισαλλοδοξία και ξενοφοβία και να τροφοδοτήσει την οργανωμένη εγκληματικότητα με σοβαρές συνέπειες για τη δημόσια τάξη.

1.6. Ειδικότερα, στη σύσταση αριθ. 50/98, το CPLRE προέβη σε έκκληση στην Ευρωπαϊκή Ένωση προκειμένου "να συμβάλει στον καθορισμό κοινών κανόνων σχετικά με τα μεταναστευτικά ρεύματα στην λεκάνη της Μεσογείου και να τις μεσογειακές τοπικές και περιφερειακές αρχές ως μεθοριακές αρχές όταν αναλαμβάνουν δράσεις υπέρ της διασυνοριακής και διαπεριφερειακής συνεργασίας με στόχο την προώθηση πρακτικών προγραμμάτων υποδοχής μεταναστών και την ανάπτυξη των χωρών προέλευσης".

1.7. Το πρόβλημα περιπλέκεται από το γεγονός ότι οι στατιστικές στον εν λόγω τομέα απέχουν πολύ από του να δίνουν μία ακριβή εικόνα της πραγματικότητας. Είναι γνωστό ότι μεγάλος αριθμός περιπτώσεων λαθρομετανάστευσης διαφεύγει τους ελέγχους, φαινόμενο που υφίσταται σε όλα τα κράτη μέλη. Πρέπει, μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, να αποβούν αποτελεσματικότεροι οι συνοριακοί έλεγχοι και να ενισχυθούν οι δράσεις της αστυνομίας έναντι εκείνων που, στο εσωτερικό των κρατών μελών, αντλούν οφέλη από την λαθρομετανάστευση. Η λαθρομετανάστευση έχει λάβει σημαντικά μεγαλύτερες διαστάσεις στα κράτη μέλη που βρίσκονται στο Νότο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτό οφείλεται εν μέρει στο γεγονός ότι αυτές οι χώρες βρίσκονται κοντά στις χώρες του Μαγκρέμπ, όπου η πληθυσμιακή πίεση είναι πολύ ισχυρή, και κοντά στην περιοχή των Βαλκανίων, που επλήγη από την πρόσφατη κρίση, και εν μέρει στην γεωγραφική κατάσταση που καθιστά ιδιαίτερα δύσκολους τους ελέγχους.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Επειδή τα θέματα που άπτονται της μετανάστευσης υπάγονται, ανάλογα με τις επί μέρους πτυχές που εξετάζονται, στην αρμοδιότητα τόσο των κρατών μελών όσο και των περιφερειακών και τοπικών αρχών, η Επιτροπή των Περιφερειών σκοπεύει να συμμετέχει ενεργότερα στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

2.2. Οι τροποποιήσεις και προσθήκες που έγιναν στην Συνθήκη του Άμστερνταμ, παρέχουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση τη δυνατότητα να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο τόσο στον τομέα της κατάρτισης μελετών και ερευνών, όσο και στον τομέα της νομοθεσίας. Με τον τρόπο αυτό, η ΕΕ θα είναι σε θέση να ενοποιήσει τα μονομερή μέτρα που έχουν λάβει τα επιμέρους κράτη μέλη ως προς τη μετανάστευση, με στόχο τη σύσταση ενός ευρωπαϊκού συστήματος για τη δίκαιη και την όσο το δυνατόν πιο ίση κατανομή των ατόμων που αναζητούν άσυλο, αρχικά με βάση τη διάκριση κατ' αρχήν μεταξύ των προσφύγων που εμπίπτουν στη Σύμβαση της Γενεύης και αυτών που δεν εμπίπτουν. Σε αυτό το πλαίσιο, η Επιτροπή των Περιφερειών επιδοκιμάζει το σχέδιο δράσης του Συμβουλίου και της Επιτροπής που ενέκρινε, στις 11 και 12 Δεκεμβρίου 1998, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στη Βιέννη για την εφαρμογή των διατάξεων της Συνθήκης του Άμστερνταμ, όπου γίνεται, μεταξύ άλλων, λόγος για την ανάπτυξη συνολικής στρατηγικής με αντικείμενο την μετανάστευση. Περαιτέρω η ΕΤΠ υποστηρίζει ρητώς τις νεότερες αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου από 15/16.10.1999 στο Τάμπερε, οι οποίες θέτουν τη βάση για την ανάπτυξη μιας κοινής πολιτικής ασύλου και μετανάστευσης στην ΕΕ.

2.3. Είναι απαραίτητο να ληφθούν αμέσως μέτρα για το χειρισμό των μεταναστευτικών ρευμάτων στην Ευρώπη, προκειμένου να προστατευτούν τα θεμελιώδη δικαιώματα των πολιτών και να προετοιμαστεί το έδαφος για την καταπολέμηση του ρατσισμού, της ξενοφοβίας και της κοινωνικής περιθωριοποίησης. Μεταναστευτικά ρεύματα εντός και προς την Ευρώπη αποτελούν κανονική και επιθυμητή ενέργεια από τα οποία τα φιλοξενούντα κράτη και περιφέρειες για αριθμό λόγων - ιδιαίτερα πολιτιστικών, δημογραφικών και οικονομικών - μπορούν να επωφεληθούν. Μόνο ρεύματα που διαφεύγουν τον κανονικό αριθμό έχουν ανάγκη μια κρατική καθοδήγηση. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αναφέρει στις αποφάσεις του και διατυπώνει ότι η κατεύθυνση αυτών των κινήσεων αποτελεί καθήκον όλης της Ένωσης, που πρέπει να αντιμετωπισθεί με αλληλεγγύη λαμβανομένων υπόψη των εξής στοιχείων:

- σύμπραξη με τα κράτη αποδημίας

- ένα κοινό σύστημα ασύλου στην ΕΕ

- κατάλληλη αντιμετώπιση υπηκόων τρίτων κρατών.

2.4. Το ζήτημα της μετανάστευσης πρέπει να προσεγγισθεί συνολικά, επιδιώκοντας να μην υπάρχει σύγχυση μεταξύ του αρχικού προβλήματος και της συμπτωματολογίας του.

2.5. Τα μεταναστευτικά ρεύματα φέρνουν στην επιφάνεια πολυσύνθετα προβλήματα, όπως είναι η ενδημική φτώχια, η οικονομική και κοινωνική παρακμή, οι εθνικές εντάσεις, η πολιτική και η σε σχέση με το φύλο καταπίεση, η ανεπαρκής ασφάλεια των πολιτών και οφείλονται στην αστάθεια των δημόσιων θεσμών και στην ευρύτατη διάδοση του οργανωμένου εγκλήματος.

2.6. Όλα αυτά τα προβλήματα συμβάλλουν στην τροφοδότηση των μεταναστευτικών ρευμάτων. Η κατάσταση επιδεινώνεται περαιτέρω από αποσταθεροποιητικούς παράγοντες όπως είναι η βαλκανική κρίση, καθώς και η δημογραφική ανάπτυξη, ειδικότερα στην ανεπαρκώς ανεπτυγμένη νότια ακτή της Μεσογείου.

2.7. Η Ευρωπαϊκή Ένωση για να επιτύχει συγκεκριμένα αποτελέσματα στο πλαίσιο αυτό θα πρέπει να παρεμβαίνει, αξιοποιώντας όλους τους κατάλληλους, χρηματοδοτικούς και άλλους, πόρους, όχι μόνον με δράσεις στήριξης που αποβλέπουν στην ενίσχυση της ασφάλειας στα κράτη μέλη, αλλά επίσης και με μέτρα που έχουν καταρτισθεί προσεκτικά για την αντιμετώπιση των προαναφερθέντων αρχικών προβλημάτων.

2.8. Στόχος πρέπει να είναι η εξαφάνιση του φαύλου κύκλου που ευθύνεται για πολλές από τις μάστιγες της εποχής μας που υφίστανται στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως είναι η πορνεία και η πορνεία των νέων, το εμπόριο ανθρωπίνων οργάνων και η διάδοση επικίνδυνων ναρκωτικών ουσιών.

2.9. Μόνον καταπολεμώντας τα αρχικά προβλήματα είναι δυνατό να μειωθούν σε φυσιολογικά επίπεδα τα μεταναστευτικά ρεύματα.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1. Είναι προφανές ότι για να υπάρξει χειρισμός του φαινομένου των μεταναστευτικών ρευμάτων πρέπει να υπάρξει δράση σε δύο μέτωπα. Το πρώτο είναι το μέτωπο των χωρών υποδοχής.

3.2. Χώρες υποδοχής

Στις χώρες αυτές χρειάζεται να εξασφαλισθούν:

α) πολιτικές υποδοχής προκειμένου, μεταξύ άλλων, να αντιμετωπιστούν οι έκτακτες καταστάσεις που προέκυψαν από την κρίση των Βαλκανίων (Κοσσυφοπέδιο) δεδομένου ότι η αύξηση των εγκαταστάσεων υποδοχής στις παραμεθόριες περιοχές αποτελεί ζήτημα επείγουσας ανάγκης·

β) πολιτικές κοινωνικής ένταξης για να ξεφύγουν οι μετανάστες από το οργανωμένο έγκλημα και να ενταχθούν σε ένα έντιμο περιβάλλον· οι πολιτικές αυτές είναι απαραίτητο να εφαρμοσθούν σε ολόκληρη την επικράτεια της Ευρώπης, κατόπιν συνεννοήσεως με την ΕΕ, τις κεντρικές κυβερνήσεις και τις τοπικές και περιφερειακές αρχές.

3.3. Για την ορθή κατεύθυνση των πολιτικών αυτών είναι, κατά προτεραιότητα, απαραίτητο να ορισθούν λεπτομερώς οι διάφορες κατηγορίες για να υπάρχουν, μεταγενέστερα, σημεία αναφοράς.

- Πρόσφυγες που ζητούν πολιτικό άσυλο

Πρόκειται για τα άτομα που αναμένουν απάντηση στην αίτηση πολιτικού ασύλου που έχουν υποβάλει ή που έχουν ήδη καταχωρηθεί ως αιτούντες άσυλο από την κυβέρνηση της χώρας υποδοχής ή την Υπηρεσία του Ύπατου Αρμοστή του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες.

- Πρόσφυγες με ανθρωπιστικό καθεστώς

Πρόκειται για άτομα που αναζητούν προστασία χωρίς ωστόσο να πληρούν τα κριτήρια για την εφαρμογή του καθεστώτος πρόσφυγα που προβλέπονται από τις Συμβάσεις για τους πρόσφυγες, στα οποία όμως έχει δοθεί προσωρινή άδεια διαμονής. Ο στόχος εδώ πρέπει να είναι η σύσταση ενιαίου μηχανισμού για την ίση μεταχείριση των προσφύγων που εμπίπτουν σε αυτή την κατηγορία προκειμένου να αντικατασταθούν πολλοί και διάφοροι κανόνες ως προς το ανθρωπιστικό καθεστώς που υφίσταται σήμερα στις χώρες της ΕΕ.

- Τα άτομα που έχουν εγκαταλείψει τις περιοχές τους και παραμένουν στη χώρα τους

Η εσωτερική μετατόπιση αποτελεί περιορισμένο φαινόμενο στα κράτη μέλη.

- Παράνομοι μετανάστες

Πρόκειται για άτομα που διαφεύγουν από τις επίσημες στατιστικές και τα οποία είναι εύκολη λεία για την οργανωμένη εγκληματικότητα και αποτελούν ένα "άδηλο" φαινόμενο μεγάλων διαστάσεων.

3.4. Ο πολύπλοκος χαρακτήρας του φαινομένου αυτού και η πολυποίκιλη διάρθρωσή του οδηγούν την ΕΤΠ στην άποψη ότι, αντί να επιδιώξει την εξεύρεση αυτόνομης λύσεως, είναι προτιμότερο να θέσει υπόψη της Επιτροπής, του Συμβουλίου και του ίδιου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, τη σύσταση ομάδας εργασίας αποτελούμενης από εκπροσώπους και εμπειρογνώμονες των επιτροπών 5 και 7 οι οποίοι, σε συνεχή συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, θα συνεισφέρουν με συγκεκριμένο και ωφέλιμο τρόπο στην διαδικασία λήψης αποφάσεων που ήδη εφαρμόζεται.

3.5. Περιοχές προέλευσης της μετανάστευσης

3.5.1. Πέρα από τις επείγουσες πολιτικές υποδοχής και κοινωνικής ένταξης, που αναφέρθηκαν πιο πάνω, θα πρέπει επίσης να καταρτισθούν προγράμματα ανάπτυξης για τις περιοχές προέλευσης της μετανάστευσης.

3.5.2. Είναι αναγκαίο να εφαρμοσθούν πολιτικές συνεργασίας για την προώθηση των μέτρων που λαμβάνονται σε τοπική και τομεακή κλίμακα, μέσω κυρίως της συμμετοχής των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων που είναι πιο κοντά στις περιοχές αυτές.

3.5.3. Χρειάζεται να καταρτισθούν γενικά προγράμματα που να εξασφαλίζουν την τοπική ανάπτυξη μέσω της ενίσχυσης των μικροεπιχειρήσεων, της οργάνωσης των υπηρεσιών για την υγεία και της ανάπτυξης των συστημάτων εκπαίδευσης.

3.5.4. Πρέπει επίσης να καταβληθεί κάθε δυνατή προσπάθεια για να ενισχυθούν τα συστήματα τοπικής αυτοδιοίκησης και να υποστηριχθούν οι δημοκρατικές διαδικασίες, ούτως ώστε να δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες που θα επιτρέψουν στις αναπτυξιακές πολιτικές να εφαρμοστούν, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας.

3.5.5. Ένας επιπλέον στόχος πρέπει να είναι να εξασφαλισθεί στις περιοχές αυτές ο κατάλληλος κοινωνικός έλεγχος και να αποφευχθεί το ενδεχόμενο οι ενέργειες προώθησης της ανάπτυξης που προωθούνται από τη Διεθνή Κοινότητα να εκφραστούν σε οφέλη για τις εγκληματικές οργανώσεις.

3.5.6. Πολλές από τις πρωτοβουλίες που έχουν αναλάβει τα όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης επιβεβαιώνουν ότι το εν λόγω φαινόμενο είναι πολυσύνθετο και εξαιρετικά διαδεδομένο και αποτελεί πηγή μεγάλης ανησυχίας, καθώς και ότι πρέπει να αντιμετωπισθεί δεόντως, αξιοποιώντας πιθανόν τις νέες δυνατότητες που παρέχει η Συνθήκη του Άμστερνταμ.

3.6. Δράσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης

3.6.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών σημειώνει ειδικότερα τις ακόλουθες πρόσφατες πρωτοβουλίες της ΕΕ:

- την "πρόταση απόφασης του Συμβουλίου περί θέσπισης κοινοτικού προγράμματος δράσης για την προώθηση της ένταξης των προσφύγων"(1)·

- την "πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με κοινή δράση που θεσπίστηκε από το Συμβούλιο βάσει του άρθρου Κ.3 της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία προβλέπει μέτρα προοριζόμενα να υποστηρίξουν την υποδοχή και τον εκούσιο επαναπατρισμό προσφύγων, ακουσίως μετακινηθέντων και αιτούντων άσυλο"(2)·

- τη δημιουργία ομάδας υψηλού επιπέδου: "Ασυλία και μετανάστευση" (7/8 Δεκ. 98)·

- το σχέδιο κοινής δράσης για την εγκαθίδρυση συστήματος ταχείας προειδοποίησης για την μετάδοση πληροφοριών σχετικά με την παράνομη μετανάστευση και τα εγκληματικά δίκτυα λαθρεμπόρων, που υιοθετήθηκε από το Συμβούλιο σύμφωνα με το άρθρο Κ.3 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση(3)·

- τις πρωτοβουλίες που έχουν αναληφθεί στον τομέα της μετανάστευσης και του ασύλου, καθώς και τις συζητήσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου κατά την σύνοδο ολομέλειας του Απριλίου 1999·

- τις πραγματοποιούμενες εργασίες για την εναρμόνιση στον τομέα του ασύλου και της μετανάστευσης πρέπει να ελέγχονται τόσο από άποψη διαδικασιών όσο και ουσίας.

3.6.2. Μολονότι οι πρωτοβουλίες αυτές εξαίρουν τον επείγοντα χαρακτήρα της κατάστασης, αποδίδουν προσοχή σε ορισμένες μόνον πτυχές του προβλήματος και φαίνεται να αδυνατούν να προσεγγίσουν το θέμα σφαιρικά. Η ΕΤΠ επικροτεί τις αποφάσεις του Τάμπερε για μια νέα κοινή ευρωπαϊκή πολιτική ασύλου, τα νέα μέτρα για την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος και τις νέες απαιτήσεις, αφενός μεν, για τη δημιουργία των προϋποθέσεων μιας νέας στρατηγικής στον τομέα της μετανάστευσης, αφετέρου δε, για την εφαρμογή των επιμέρους στοιχείων της στρατηγικής αυτής. Ένας ενεργός διάλογος στην κοινή ομάδα εργασίας μεταξύ της επιτροπής 5 και 7, και των εκπροσώπων της Επιτροπής μπορεί να διευκολύνει την προώθηση της κοινής αυτής στρατηγικής.

3.6.3. Επιβάλλεται, συνεπώς, να περάσουμε από το πνεύμα της αντιμετώπισης των έκτακτων περιστάσεων στο πνεύμα του γενικότερου προγραμματισμού (που, μεταξύ άλλων, συνεπάγεται να εκτιμηθεί η έκταση των παρεμβάσεων για απρόβλεπτα συμβάντα και να διατεθούν ικανοί πόροι για επείγουσες καταστάσεις), όπως εξάλλου συνιστά και η ίδια η ανακοίνωση της Επιτροπής της 23ης Φεβρουαρίου 1994(4)σχετικά με την "Πολιτική μετανάστευσης και ασύλου". Στην ανακοίνωση αυτή, η Επιτροπή επισημαίνει ότι είναι απαραίτητο να επιδιωχθεί μία σφαιρική προσέγγιση που να διαρθρώνεται γύρω από τα εξής τρία ξεχωριστά αλλά συνυφασμένα στοιχεία:

- την ανάληψη δράσης για τη μεταναστευτική πίεση·

- τη διατήρηση υπό έλεγχο των μεταναστευτικών ρευμάτων·

- την παγίωση των πολιτικών ένταξης των μεταναστών που διαμένουν νομίμως σε μία χώρα.

3.6.4. Η προσέγγιση αυτή θα οδηγήσει σε όλες τις δυνατές ενέργειες μεταξύ των διαφόρων παραγόντων συνεργασίας: των κυβερνήσεων, των τοπικών και περιφερειακών αρχών, των μη κυβερνητικών οργανώσεων, των επιχειρήσεων, των πανεπιστημίων και, κυρίως, των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών.

3.6.5. Στην υλοποίηση του προαναφερθέντος στόχου της μείωσης των μεταναστευτικών ρευμάτων σε φυσιολογικά επίπεδα, θα συνέβαλε η ενίσχυση των χωρών προέλευσης προκειμένου να επιτύχουν ένα ικανό επίπεδο ανάπτυξης, μέσω μέτρων που να απευθύνονται άμεσα στα αρχικά προβλήματα αντί να τα αντιμετωπίζουν ως απλά συμπτώματα.

3.6.6. Λαμβάνοντας υπόψη τις δράσεις που έχουν αναλάβει τα Ηνωμένα Έθνη, η Ευρωπαϊκή Ένωση και ο Οργανισμός για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη και που αναμφισβήτητα θα έχουν θετικό αντίκτυπο στο φαινόμενο, η Επιτροπή των Περιφερειών φρονεί ότι για τη σταθεροποίηση των Βαλκανίων θα πρέπει αυτές να υποστηριχθούν περαιτέρω μέσω, π.χ., των προγραμμάτων χρηματοδότησης για την υλοποίηση του Διαδρόμου αριθμός 8 και άλλων ανάλογων πρωτοβουλιών, τόσο με στόχο την προώθηση μιας διαδικασίας ανάπτυξης στην περιοχή, όσο και προκειμένου να διασφαλιστεί, στους άξονες αυτούς, μία πολιτική ενσωμάτωσης των βαλκανικών χωρών στην Ευρωπαϊκή Ένωση η οποία θα έχει αναμφίβολα θετικές επιδράσεις στα τρέχοντα μεταναστευτικά ρεύματα.

3.6.7. Εάν η Διεθνής Κοινότητα ή η Ευρωπαϊκή Ένωση υπολόγιζε το κόστος που θα είχε η ανάληψη περιορισμένης μόνον δράσης - ή και η αδράνεια - για την καταπολέμηση των αιτίων των μεταναστευτικών ρευμάτων, θα είχε πρόσθετους λόγους να καταρτίσει και να θέσει σε εφαρμογή ένα πρόγραμμα επενδύσεων υπέρ των χωρών προέλευσης της μετανάστευσης. Το ιδανικό θα ήταν να ενισχυθούν οι "μεθοριακές πολιτικές" και να δοθούν οι κατάλληλες ευκαιρίες στις μεθοριακές περιοχές να συμβάλουν στον προσδιορισμό και την εφαρμογή αναπτυξιακών πολιτικών.

3.6.8. Η Επιτροπή των Περιφερειών έχει επίγνωση ότι μία ισχυρή πολιτική αλληλεγγύης θα μετατρέψει "τα μεταναστευτικά ρεύματα" από πρόβλημα σε πόρο για την Ευρώπη.

4. Συμπεράσματα

4.1. Τα προαναφερόμενα δείχνουν πόσο περίπλοκα είναι τα θέματα που αφορούν τη μετανάστευση. Αφορούν δε στις περισσότερες περιπτώσεις τις περιφερειακές και τοπικές αρχές. Όλα σχεδόν τα μεταναστευτικά θέματα που εξετάζονται σε εθνικό επίπεδο αποτελούν τελικά υπόθεση των τοπικών και περιφερειακών αρχών. Συνεπώς, είναι ιδιαίτερα σημαντικό για την Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να ζητούν τη γνώμη της ΕΤΠ για θέματα που αφορούν τη μετανάστευση και για θέματα του είδους αυτού που αναφέρονται σε αποφάσεις της Επιτροπής και αφορούν τα συμφέροντα και τις ευθύνες των τοπικών και περιφερειακών αρχών. Εκτός από τη στάση αυτή, η ΕΤΠ οφείλει να τονίσει την επιδίωξη των ακόλουθων ειδικών στόχων για τη διασφάλιση του χειρισμού των μεταναστευτικών ρευμάτων.

α) η Επιτροπή, κατά προτίμηση, να αναλάβει την πρωτοβουλία της διοργάνωσης μιας Διάσκεψης στην οποία να συμμετάσχουν εκπρόσωποι των εθνικών και περιφερειακών κυβερνήσεων, τα τοπικά όργανα και οι μη κυβερνητικοί οργανισμοί, προκειμένου να καθοριστούν, στα πλαίσια σφαιρικής στρατηγικής, χρήσιμες κατευθυντήριες γραμμές και ειδικά μέτρα με στόχο την χάραξη προγράμματος που να προωθήσει τα προγράμματα υποδοχής προσφύγων και της κοινωνικής ένταξής τους στις χώρες υποδοχής, καθώς και την κατάρτιση προγραμμάτων ανάπτυξης στις χώρες προέλευσης της μετανάστευσης·

β) η Επιτροπή πρέπει να καταρτίσει πρόγραμμα που να αποβλέπει στη βελτίωση της ανταλλαγής πληροφοριών, μέσω σεμιναρίων ad hoc για τα πολλαπλά αίτια της μετανάστευσης και σε σχέση, ιδιαίτερα, με τα συστήματα υγείας και κοινωνικής ασφάλειας των κρατών μελών·

γ) πρέπει να συσταθεί ενημερωτικό δίκτυο που να διαρθρώνεται σε όλη την επικράτεια της Ένωσης στα υποψήφια προς ένταξη κράτη και στις περιοχές προέλευσης της μετανάστευσης για την μελέτη και την παρακολούθηση των μεταναστευτικών ρευμάτων, μέσω της πιο ισχυρής διασύνδεσης μεταξύ των υφιστάμενων κέντρων και του συγκροτούμενου παρατηρητηρίου ως μέσου για την κατάρτιση ειδικών πολιτικών παρέμβασης, όπως προωθήθηκε από την Περιφέρεια της Πούλιας και το Συμβούλιο Τοπικών και Περιφερειακών Αρχών του Συμβουλίου της Ευρώπης -(Ψηφ. Αριθ. 69/98)· πρέπει επίσης να γίνει μνεία στα θετικά μέτρα που έλαβε η Επιτροπή, ιδιαίτερα σε συνεργασία με την Eurostat·

δ) είναι σκόπιμο μακροπρόθεσμα να συγκροτηθεί ομάδα εργασίας που να αποτελείται από εκπροσώπους και εμπειρογνώμονες των επιτροπών 5 και 7 της Επιτροπής των Περιφερειών σε κατάλληλο συντονισμό με την Επιτροπή, προκειμένου να υπάρξει διασύνδεση μεταξύ των οργάνων των τοπικών και περιφερειακών αρχών και των πρωτοβουλιών που προωθούνται από την Επιτροπή και τα κράτη μέλη, με στόχο την κατάλληλη προετοιμασία της διάσκεψης που αναφέρεται στο σημείο α)·

ε) επιβάλλεται να αξιοποιηθεί το δυναμικό των ευρωμεσογειακών συμφωνιών και να ενισχυθούν οι πολιτικές μεθοριακής συνεργασίας, με τη δημιουργία ενός αποθεματικού ταμείου για παρεμβάσεις επείγοντος χαρακτήρα με στόχο την υπεράσπιση των συνόρων της ΕΕ καθώς και την παροχή των κατάλληλων μέσων για την αντιμετώπιση των πρώτων αναγκών υποδοχής.

στ) στις πραγματοποιούμενες εργασίες για την εναρμόνιση στους τομείς του ασύλου και της μετανάστευσης, το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο πρέπει να λάβουν υπόψη τη σημασία της Σύμβασης του ΟΗΕ για τα παιδιά και την εξέταση των σχετικών θεμάτων.

Βρυξέλλες, 18 Νοεμβρίου 1999.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Manfred DAMMEYER

(1) COM(1998) 731 τελικό - 98/0356 (CNS).

(2) COM(1998) 733 τελικό.

(3) 99/0909 (CNS).

(4) COM(94) 23 τελικό.