ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, TΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, TΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ - Σχόλια της Επιτροπής για τα συμπεράσματα της μεσοπρόθεσμης αξιολόγησης του προγράμματος-πλαισίου για την ενέργεια (1998-2002)

1. Εισαγωγη

Το 1998 τα προγράμματα που σχετίζονται με την ενέργεια - ETAP, SYNERGY, ALTENER, SAVE, CARNOT και SURE - συγκεντρώθηκαν σε ένα Πολυετές Πρόγραμμα-πλαίσιο για την Ενέργεια (ΠΠΕ). Με το παρόν έγγραφο, η Επιτροπή κοινοποιεί στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών τα συμπεράσματα της μεσοπρόθεσμης αξιολόγησης του Πολυετούς Προγράμματος-πλαισίου για την Ενέργεια (1998-2002) και τα σχόλιά της επ'αυτού, όπως προβλέπει η απόφαση του Συμβουλίου για το Πολυετές Πρόγραμμα-Πλαίσιο για την Ενέργεια [1]. Η αξιολόγηση καλύπτει τις κοινοτικές δραστηριότητες-πλαίσιο κατά την περίοδο 1998-2001.

[1] Το άρθρο 5 παράγραφος 2 της πόφασης αριθ. 1999/21/EΚ, Eυρατόμ, της 14ης Δεκεμβρίου 1998 (ΕΕ L 7, 13.1.1999, σ. 16), ορίζει: "Κατά τα τρίτο έτος της περιόδου εφαρμογής του παρόντος προγράμματος πλαισίου, και οπωσδήποτε πριν να υποβάλει προτάσεις σχετικά με τη θέσπιση επομένου παρόντος προγράμματος πλαισίου, η Επιτροπή αναθέτει σε ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες την εξωτερική αξιολόγηση της συνολικής υλοποίησης των κοινοτικών δράσεων που έχουν αναληφθεί δυνάμει του παρόντος προγράμματος πλαισίου. Η Επιτροπή διαβιβάζει τα πορίσματα της αξιολόγησης αυτής, μαζί με τις παρατηρήσεις της, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών".

Η μεσοπρόθεσμη αξιολόγηση πραγματοποιήθηκε από Ομάδα ειδημόνων, ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων, αναφερόμενη στο εξής ως η "Ομάδα", της οποίας προήδρευε η κ. Judith Stammers. Η Ομάδα διεξήγαγε διεξοδική μελέτη με βάση ποικίλα στοιχεία, καθώς και προηγούμενες αξιολογήσεις των ειδικών προγραμμάτων και την ετήσια αξιολόγηση των δραστηριοτήτων του Προγράμματος-Πλαισίου για την Ενέργεια το 1998-1999 που είχε πραγματοποιήσει το Γραφείο Συμβούλων van Dijk το το έτος 2000, η οποία κάλυψε τις δραστηριότητες που διεξάχθηκαν κατά την περίοδο 1998-1999. Η έκθεση περιλαμβάνει αξιολόγηση της απόδοσης, της αποτελεσματικότητας και της συνάφειας, και της βιωσιμότητας των ειδικών προγραμμάτων, λαμβανομένων υπόψη των χρονικών και οικονομικών περιορισμών. Εξετάζει επίσης το συντονισμό των ειδικών προγραμμάτων, τη μεταξύ τους συνέργια και το πρόσθετο όφελος του προγράμματος. Ο πίνακας που ακολουθεί δείχνει την ποικιλομορφία των υπό ανάλυση προγραμμάτων, καθώς και τους πόρους διαχείρισης που διατέθηκαν για καθένα από αυτά.

Ορισμένα συνολικά στοιχεία για τα ειδικά προγράμματα του ΠΠΕ, 1998-2001

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Η Ομάδα εκφράζει τις απόψεις της για τις μελλοντικές δραστηριότητες, καθώς και για τη γενική αρχιτεκτονική του πλαισίου και τα ειδικά μέσα παρέμβασης. Στην αξιολόγησή τους, οι εμπειρογνώμονες έλαβαν υπόψη τους το ευρύτερο πολιτικό σκηνικό στο οποίο εντάσσεται η ενεργειακή πολιτική και ιδίως την Πράσινη Βίβλο "Προς μια ευρωπαϊκή στρατηγική για την ασφάλεια ενεργειακού εφοδιασμού" [2]. Η Επιτροπή θεωρεί ιδιαίτερα θετικό το γεγονός ότι η Ομάδα έλαβε υπόψη της τις τελευταίες γενικές πολιτικές εξελίξεις και πρωτοβουλίες, όπως και την ενεργειακή πολιτική που συνδέεται με το έργο που επιτελείται με βάση άλλες κοινοτικές πολιτικές (π.χ. εξωτερικές σχέσεις, γεωργία, περιφερειακή πολιτική, έρευνα).

[2] COM(2000) 769 τελικό, 29.11.2000.

Στα σχόλια που ακολουθούν η Επιτροπή προσπάθησε να απαντήσει σε όλες τις προτάσεις και τις συστάσεις που περιλαμβάνει η έκθεση. Επίσης, σχολιάζει εν συντομία ορισμένα ειδικά σημεία που σχετίζονται με τα συμπεράσματα και τις συστάσεις στις περιλήψεις των αξιολογήσεων των ειδικών προγραμμάτων.

2. Κυρια συμπερασματα και συστασεισ

Η Επιτροπή κρίνει ότι η Ομάδα συνέταξε μια ισόρροπη και περιεκτική έκθεση, συνδυάζοντας αναγνώριση και κριτικό πνεύμα, η οποία καλύπτει όλες τις δραστηριότητες του προγράμματος-πλαισίου. Τέσσερα είναι τα κύρια μηνύματα της έκθεσης:

- Χρειάζεται οπωσδήποτε ένα νέο πρόγραμμα για την ενέργεια που θα αποτελέσει τη συνέχεια του τρέχοντος ΠΠΕ. Συνιστάται να μετεξελιχθεί το τρέχον πρόγραμμα-πλαίσιο σε ένα ενιαίο πρόγραμμα το οποίο θα περιλαμβάνει τρία πεδία από τις τρέχουσες δραστηριότητες - ενεργειακή απόδοση, ανανεώσιμες ενέργειες και διεθνής συνεργασία - και να εμπεριέχει ένα νέο πρόσθετο πεδίο για τις ενεργειακές πτυχές των μεταφορών.

- Tο νέο πρόγραμμα πρέπει να μελετηθεί έτσι ώστε να συνυπολογισθούν οι ενεργειακές συνιστώσες άλλων κοινοτικών προγραμμάτων και να τις επηρεάσει. Συνιστάται το πρόγραμμα να διαθέτει διαχειριστική δομή που θα εξασφαλίζει αποτελεσματική καθοδήγηση και συντονισμό.

- Tο ΠΠΕ δεν έχει στην πραγματικότητα εικόνα προς τα έξω και λειτούργησε ως έξι ανεξάρτητα προγράμματα. Έτσι, οι δεσμοί μεταξύ των προγραμμάτων ήταν εν γένει αδύναμοι και δεν υπήρξε σοβαρή συνέργια. Εξαιρέσεις αποτελούν το SAVE και το ALTENER. Ταυτόχρονα, θεωρείται ότι τα ειδικά προγράμματα λειτούργησαν γενικά καλά και μέσω αυτών χρηματοδοτήθηκαν καλά έργα τα οποία είχαν χρήσιμα αποτελέσματα.

- Παρά τα επιτεύγματα και τις επιτυχίες που σημειώθηκαν σε διαφόρους κλάδους, κρίθηκε ότι και τα έξι προγράμματα έπασχαν από έλλειψη πόρων, οικονομικών και ανθρώπινου δυναμικού. Και στα έξι προγράμματα δεν δόθηκε αρκετή προσοχή στη διάδοση των αποτελεσμάτων τους και στην αξιολόγηση των επιπτώσεών τους. Η Ομάδα κρίνει ότι για το μελλοντικό πρόγραμμα ενέργειας πρέπει να διατεθεί ουσιαστικά μεγαλύτερος προϋπολογισμός από εκείνον των 175 εκατ. EUR που είχε διατεθεί για το ΠΠΕ για την περίοδο 1998-2002. Επίσης, πρέπει να εξετασθεί το ενδεχόμενο να ανατεθεί η καθημερινή διαχείριση του νέου προγράμματος σε εξωτερικούς φορείς, και συγκεκριμένα με τη δημιουργία μιας υπηρεσίας προς το σκοπό αυτό.

Απάντηση της Επιτροπής

Κατά την εκπόνηση της πρότασής της για το πολυετές πρόγραμμα για την ενέργεια "Έξυπνη Ενέργεια για την Ευρώπη, 2003-2006" [3], η Επιτροπή έλαβε δεόντως υπόψη της τις συστάσεις των προηγούμενων αξιολογήσεων του ΠΠΕ, όπως και τα προκαταρκτικά πορίσματα της Ομάδας στην προσωρινή της έκθεση.

[3] COM(2002) 162 τελικό της 9.4.2002 και COM(2002)162 τελικό/2 της 24.4.2002.

Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή προτείνει ένα ενιαίο πρόγραμμα ενέργειας που θα καλύπτει τέσσερα συγκεκριμένα πεδία δραστηριότητας και το πρόγραμμα εργασίας του οποίου θα έχει λεπτομερείς κανόνες συντονισμού και σύνδεσης με τις υπόλοιπες κοινοτικές πολιτικές και δράσεις των κρατών μελών στον τομέα της ενέργειας. Στην πρόταση δίδεται έμφαση επίσης στην ανάγκη για αποτελεσματικότερη και συστηματικότερη διάδοση και αξιολόγηση των επιπτώσεων του μελλοντικού προγράμματος. Ωστόσο, η Επιτροπή εξετάζει ακόμη εναλλακτικές διαχειριστικές δομές έτσι ώστε να επιλεγεί η πιο αποδοτική λύση στην εφαρμογή του προγράμματος.

3. Μελλοντικο προγραμμα ενεργειας

Η Ομάδα συνιστά να θεσπισθεί μελλοντικό πρόγραμμα με πολύ μεγαλύτερο προϋπολογισμό από εκείνον των 175 εκατ. EUR του τρέχοντος ΠΠΕ. Tο πρόγραμμα πρέπει να έχει τρία από τα έξι πεδία δραστηριότητας του τρέχοντος ΠΠΕ, να περιλαμβάνει ένα ακόμη πεδίο σχετικά με τις ενεργειακές πτυχές των μεταφορών και να εστιασθεί σημαντικά στην επίδραση, τον συντονισμό και τον προσαναντολισμό των ενργειακών συνιστωσών των υπολοίπων συναφών προγραμμάτων της Επιτροπής, όπως και στη σύνδεσή του με τα προγράμματα των κρατών μελών, διεθνών οργανισμών, χρηματοδοτικών ιδρυμάτων και άλλων παραγόντων σε άλλα πεδία συνδεόμενα με την ενεργειακή πολιτική.

Η Ομάδα κρίνει ότι οι ιδέες αυτές θα μπορούσαν να τεθούν σε εφαρμογή με το διορισμό ενός προσώπου το οποίο, επικουρούμενο από μια μονάδα, θα μπορούσε να είναι αρμόδιο για το συντονισμό των ενεργειακών πτυχών άλλων κοινοτικών προγραμμάτων και για τις επαφές με τα ενεργειακά προγράμματα και άλλους παράγοντες εκτός ΕΚ. Η θέση του προσώπου αυτού πρέπει να είναι μέσα στη ΓΔ Ενέργειας και Μεταφορών. Επίσης, πρέπει να συσταθεί μια διοργανική ομάδα εργασίας της Επιτροπής, της οποίας θα προεδρεύει το πρόσωπο αυτό, όπου θα μετέχουν αντιπρόσωποι των Γενικών Διευθύνσεων των οποίων τα προγράμματα έχουν ενεργειακές συνιστώσες. Η Ομάδα συνιστά ακόμη να θεσπισθεί επίσημη διαδικασία για το φορέα αυτόν έτσι ώστε να διερευνά την ενεργειακή συνιστώσα κάθε κοινοτικού προγράμματος.

Η Ομάδα συνιστά το μελλοντικό πρόγραμμα να παρέχει χρηματοδότηση για: (i) τη συντονιστική μονάδα που προαναφέρθηκε και τις μελέτες, αξιολογήσεις, προβλέψεις που θα αναθέσει, οι οποίες υπολογίζονται σε 20 εκατ. ευρώ για 4 έτη. και (ii) τέσσερα διαφορετικά πεδία εργασίας που θα καλύπτουν την ενεργειακή απόδοση, τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, τη διεθνή συνεργασία και τις ενεργειακές πτυχές των μεταφορών, τα οποία θα απορροφήσουν αντίστοιχα έως το 40%, 35%, 10% και 15% των υπολοίπων κονδυλίων του προγράμματος.

Ταυτόχρονα, η συντονιστική μονάδα πρέπει να διαχειρίζεται το έργο που επιτελείται από το τρέχον Πρόγραμμα-Πλαίσιο για την Ενέργεια μέσω του ETAP που σχετίζεται με τα πεδία του νέου προγράμματος και να χρηματοδοτηθεί από τον προϋπολογισμό τους. Οι υπόλοιπες δραστηριότητες του ETAP πρέπει να εγκαταλειφθούν στο μελλοντικό πρόγραμμα, το ίδιο μάλιστα ισχύει για τις δραστηριότητες ιδίου τύπου του CARNOT και του SURE.

Τέλος, η Ομάδα συνιστά στην Επιτροπή να γνωστοποιήσει περισσότερο το πρόγραμμα και να βελτιώσει την εικόνα του, καλεί δε την Επιτροπή να εξετάσει τη δυνατότητα να αναθέσει την καθημερινή διαχείριση των τεσσάρων πεδίων εργασίας του προγράμματος σε εξωτερικούς φορείς, και συγκεκριμένα με τη δημιουργία μιας υπηρεσίας προς το σκοπό αυτό.

Απάντηση της Επιτροπής

Η Επιτροπή ενστερνίζεται την άποψη της Ομάδας ότι οι υπάρχοντες περιορισμένοι πόροι για το μελλοντικό πρόγραμμα πρέπει να διατεθούν για ορισμένο αριθμό πεδίων εργασίας τα οποία αντιπροσωπεύουν τις σημερινές προτεραιότητες της ενεργειακής πολιτικής. Η Επιτροπή είναι πεπεισμένη ότι η προτεινόμενη εστίαση των δραστηριοτήτων μπορεί να συμβάλει περισσότερο στην ευαισθητοποίηση των κύριων ενδιαφερόμενων συντελεστών, έτσι ώστε αυτοί να κινηθούν προς πιο αποδοτικά και έξυπνα σχέδια παραγωγής και κατανάλωσης ενέργειας. Έτσι, ένα ενοποιημένο πρόγραμμα που θα καλύπτει τέσσερα θεματικά πεδία, όπως αυτό που προτείνει η Ομάδα, θα προσφέρει οπωσδήποτε εν γένει μεγαλύτερη συνοχή και θα επηρεάσει τις χρηματοδοτούμενες δράσεις. Θα διευκολύνει επίσης την καθιέρωση αναλυτικών διαδικασιών και τη βελτίωση της προσαρμογής στις μεταβαλλόμενες ανάγκες ή/και προτεραιότητες.

Για το πρόγραμμα, η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι είναι σημαντικό να εστιασθούν οι μελέτες, οι αξιολογήσεις και οι προβλέψεις στα τέσσερα προβλεπόμενα θεματικά πεδία, μολονότι δέχεται ότι είναι αναγκαίο να εξακολουθήσει η Κοινότητα να υποστηρίζει δραστηριότητες που αφορούν εν γένει την ενέργεια και άπτονται ταυτόχρονα πολλών κλάδων, όπως είναι η δημιουργία μοντέλων. Επίσης, η Επιτροπή συμφωνεί ότι το έργο που επιτελείται σήμερα από τα ειδικά προγράμματα CARNOT και SURE δεν προσφέρουν δυνατότητες συνέργιας με τα τέσσερα θεματικά πεδία που προτάθηκαν και, συνεπώς, δραστηριότητες στους τομείς αυτούς δεν πρέπει να διεξαχθούν στο πλαίσιο ενός ενιαίου και ολοκληρωμένου προγράμματος ενέργειας.

Η Επιτροπή προσδίδει πολύ μεγάλη σημασία στο συντονισμό και τη σύνδεση του προγράμματος με άλλες κοινοτικές πολιτικές που συνδέονται με τα θέματα ενέργειας, καθώς και με την ανάπτυξη συμπληρωματικών δράσεων σε συντονισμό με εκείνες των κρατών μελών και άλλων κύριων συντελεστών στο πεδίο της ενέργειας. Η συμβολή των μελών της επιτροπής του προγράμματος με την οποία η Επιτροπή συζητεί τα θέματα διαχείρισης του προγράμματος μπορεί να είναι καίρια.

Η διϋπηρεσιακή συνεργασία και διαβούλευση στην Επιτροπή θα εξασφαλίσει ότι οι δράσεις στον τομέα της ενέργειας θα διεξαχθούν με συνεκτικό τρόπο. Εξάλλου, η διϋπηρεσιακή συνεργασία και διαβούλευση στην Επιτροπή θα διευκολυνθεί από τους μηχανισμούς αξιολόγησης των επιπτώσεων που υιοθετήθηκαν πρόσφατα από την Επιτροπή με τη δέσμη μέτρων της για "Καλύτερη ρύθμιση" [4]. Η Επιτροπή δεσμεύεται πλήρως να βελτιώσει τη διαχείριση των κοινοτικών προγραμμάτων σύμφωνα με τις βέλτιστες πρακτικές διαχείρισης και με τη μεταρρύθμιση της Επιτροπής. Η Επιτροπή θα εξετάσει την πρόταση σύστασης διϋπηρεσιακής ομάδας εργασίας με τις διάφορες ενδιαφερόμενες υπηρεσίες.

[4] COM(2002) 275 τελικό, COM(2002) 276 τελικό, COM(2002) 277 τελικό και COM(2002) 278 τελικό της 5.6.2002.

Σχετικά με το θέμα δημιουργίας συντονιστικής μονάδας και ανάθεσης της καθημερινής διαχείρισης σε εξωτερικούς φορείς, η Επιτροπή εξετάζει ακόμη τις διάφορες επιλογές που διαθέτει για να προσδιορίσει ποια είναι η πιο αποδοτική λύση για τη διαχείριση και το συντονισμό του προγράμματος και των δραστηριοτήτων στον τομέα της ενέργειας.

Με το νέο οργανωτικό χάρτη της γενικής Διεύθυνσης Ενέργειας και Μεταφορών που προτάθηκε πρόσφατα, η διαχείριση του πολυετούς προγράμματος ενέργειας, "Έξυπνη ενέργεια για την Ευρώπη" (2003-2006), θα γίνεται από μια και μόνον διεύθυνση. Κατ'αυτόν τον τρόπο, όπως συνέστησε και η Ομάδα, θα αναδειχθούν οι συντονιστικές πτυχές και θα προσδιορισθεί ο αξιωματούχος που θα αναλάβει την ευθύνη αποκατάστασης και διατήρησης επαφών με άλλα προγράμματα σχετιζόμενα με την ενέργεια και τους συντελεστές εκτός Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Εφόσον χρειασθεί, και βάσει του λόγου κόστους/αποτελέσματος, η Επιτροπή θα αποφασίσει ίσως επίσης την ανάθεση ειδικών καθηκόντων σε άλλους εξωτερικούς φορείς. Δεδομένης της φύσης των δραστηριοτήτων του προγράμματος που προτείνεται, μια πρώτη επιλογή είναι να ανατεθούν ορισμένα διαχειριστικά καθήκοντα του προγράμματος σε εκτελεστικό φορέα, εξαιρουμένων των καθηκόντων όπου υπεισέρχεται κάποια εκτίμηση η οποία συνεπάγεται πολιτικές επιλογές.

Συνολικά, η πρόταση της Επιτροπής για ένα πολυετές πρόγραμμα ενέργειας, "Έξυπνη ενέργεια για την Ευρώπη" (2003-2006), ανταποκρίνεται σε μεγάλο βαθμό στις συστάσεις που προαναφέρθηκαν. Πάντως, όσον αφορά την κατανομή των κονδυλίων του προϋπολογσιμού ανά θεματικό πεδίο, η Επιτροπή προτείνει να αντιστραφεί το ποσοστό χρηματοδότησης μεταξύ "ενεργειακής απόδοσης" και "ανανεώσιμων πηγών ενέργειας" (35% και 40% αντίστοιχα, αντί 40% και 35% όπως πρότεινε η Ομάδα). Η Επιτροπή κρίνει όντως ότι οι περισσότερες δραστηριότητες που θα διεξαχθούν με βάση τις "ενεργειακές πτυχές των μεταφορών" συνδέονται με τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης και πολύ λιγότερο με τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

4. Ειδικα προγραμματα/πεδια εργασιασ

Όσον αφορά τις συστάσεις που ισχύουν για όλα τα πεδία εργασίας του ΠΠΕ, η Ομάδα τόνισε ότι είναι αναγκαίο να μειωθεί το χρονικό διάστημα που μεσολαβεί μεταξύ ολοκλήρωσης της πρόσκλησης υποβολής προτάσεων/προσφορών και της υπογραφής των συμβάσεων. Η Ομάδα συνιστά επίσης να καταστρώσει η Επιτροπή στρατηγικές στοχοθετημένης διάδοσης των αποτελεσμάτων των έργων και να αξιολογεί συστηματικά τις επιπτώσεις των αποτελεσμάτων του μελλοντικού προγράμματος.

Απάντηση της Επιτροπής

Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι το χρονικό διάστημα που απαιτείται για την προετοιμασία των συμβάσεων πρέπει να μειωθεί. Κατά την εκπόνηση του προγράμματος εργασίας για την "Έξυπνη ενέργεια για την Ευρώπη, 2003-2006", η Επιτροπή δεσμεύεται πλήρως να απλουστεύσει τις διαδικασίες, τα έγγραφα που συνδέονται με τις προσκλήσεις υποβολής προσφορών και τις συμβάσεις, έτσι ώστε να αποβούν πιο εύχρηστα και αποτελεσματικά, και να ενθαρρυνθεί και να διευκολυνθεί η ηλεκτρονική υποβολή των προτάσεων. Επίσης, η διευκρίνιση και η περαιτέρω ανάθεση αρμοδιότητων σε διαφορετικά επίπεδα της Επιτροπής θα επισπεύσει την προετοιμασία των συμβάσεων.

Η Επιτροπή είναι επίσης πεπεισμένη ότι οι κοινές διαδικασίες με βάση μια ενοποιημένη δομή του προγράμματος θα συμβάλει περισσότερο στη μείωση αυτού του χρονικού διαστήματος. Ωστόσο, η Επιτροπή δεν συμμερίζεται την άποψη της Ομάδας ότι η γνωμοδότηση της επιτροπής του προγράμματος σχετικά με το σύνολο των προτάσεων που συνιστώνται προς χρηματοδότηση είναι ένας από τους κύριους συντελεστές στους οποίους οφείλεται η μακροβόρα διαδικασία αξιολόγησης. Οι συνεδριάσεις της επιτροπής του προγράμματος καθορίζονται εκ των προτέρων και συνήθως πραγματοποιούνται περίπου εντός ενός μηνός από την αξιολόγηση από τους εξωτερικούς εμπειρογνώμονες.

Σχετικά με τη διάδοση των αποτελεσμάτων και την αξιολόγηση των επιπτώσεων, η Επιτροπή προτείνει για κάθε θεματικό πεδίο να διατεθεί ουσιαστικό μέρος της χρηματοδότησης του προγράμματος στις δραστηριότητες αυτές. Το πρόγραμμα εργασίας "Έξυπνη ενέργεια για την Ευρώπη" θα περιλαμβάνει μια στρατηγική πληροφόρησης που θα ευνοεί την αναλυτική προώθηση και αξιοποίηση των αποτελεσμάτων, όπως και την αποτελεσματική αναπαραγωγή των βέλτιστων πρακτικών. Το πρόγραμμα εργασίας θα προσδιορίζει επίσης συγκεκριμένες μεθόδους και μέσα για τη συστηματική παρακολούθηση των έργων και του προγράμματος, ιδίως με τη γενικευμένη χρήση των δεικτών που αφορούν τις επιδόσεις.

5. Εξατομικευμενα πεδια εργασιασ του μελλοντικου προγραμματοσ

Οι συστάσεις της Ομάδας για τα εξατομικευμένα πεδία εργασίας παρουσιάζεται στο παράρτημα της παρούσας ανακοίνωσης.

Απάντηση της Επιτροπής

Η Επιτροπή εκτιμά τις εποικοδομητικές παρατηρήσεις και συστάσεις της Ομάδας και δεσμεύεται να τις εξετάσει σε βάθος και να εξασφαλίσει κατάλληλη παρακολούθηση αυτών στο πρόγραμμα εργασίας "Έξυπνη ενέργεια για την Ευρώπη". Στη συνέχεια εκτίθενται εν συντομία τα σχόλια σχετικά με ορισμένα συγκεκριμένα σημεία που έγειρε η Ομάδα.

Η Επιτροπή συμφωνεί πλήρως ότι οι προτεραιότητες του προγράμματος εργασίας πρέπει να προκύψουν μετά από ευρεία διαδικασία διαβουλεύσεων όπου θα συμμετέχουν οι ενδιαφερόμενοι παράγοντες και οι αρχές των κρατών μελών που είναι αρμόδιες για την ενέργεια. Ωστόσο, η Επιτροπή κρίνει ότι οι διαβουλεύσεις πρέπει να πραγματοποιηθούν κατά τη διάρκεια της διαδικασίας του προγράμματος εργασίας (η οποία περιλαμβάνει λεπτομερή οδηγό των προβλεπόμενων προσκλήσεων υποβολής προσφορών), οπωσδήποτε όμως όχι πριν από κάθε πρόσκληση υποβολής προτάσεων.

Η Επιτροπή δεσμεύεται να δημοσιεύσει τις συνολικές στατιστικές συμμετοχής στο πρόγραμμα και να καταβάλει κάθε προσπάθεια προκειμένου να προσελκύσει στο πρόγραμμα ποικίλλους και νέους ενδιαφερόμενους, μαζί με τους κύριους παράγοντες του τομέα της ενέργειας σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο.

Η Επιτροπή προσδίδει μέγιστη σημασία στην αυθεντική αλλαγή της συμπεριφοράς όσον αφορά την ενέργεια στην Κοινότητα με την περαιτέρω ευαισθητοποίηση των κύριων ενδιαφερόμενων παραγόντων, των επιχειρηματιών και των πολιτών εν γένει προωθώντας τις ανταλλαγές πείρας και τεχνογνωσίας, χρηματοδοτώντας δράσεις για την προώθηση των επενδύσεων στις βέλτιστες διατιθέμενες τεχνολογίες και ενθαρρύνοντας τη διάδοση των βέλτιστων πρακτικών και διευκολύνοντας επομένως τη γενική στροφή προς την πιο αποτελεσματική παραγωγή και χρήση της ενέργειας.

Η Επιτροπή κρίνει ότι τα υπάρχοντα δίκτυα προώθησης σε κοινοτικό και διεθνές επίπεδο, μαζί με τους οργανισμούς ενέργειας, είναι σημαντικοί φορείς στη διαδικασία αυτή και πρέπει να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην προώθηση και την πλήρη εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων του προγράμματος. Όπως επεσήμανε η Ομάδα, τα δίκτυα αυτά περιλαμβάνουν τα κατά τόπους γραφεία SAVE αλλά, κατά την άποψη της Επιτροπής, δεν πρέπει να περιοριστούν εκεί.

Η Επιτροπή συμφωνεί ότι η αξιολόγηση των κατά τόπους γραφείων του SAVE πρέπει να αποτελέσει προϋπόθεση για την συνέχιση της κοινοτικής χρηματοδότησης αλλά δεν συμφωνεί με την άποψη της Ομάδας ότι πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη χρηματοδότηση στα κατά τόπους γραφεία SAVE κατά την εναρκτήρια φάση. Εξαίρεση θα μπορούσε να αποτελέσει πάντως η περίπτωση των κατά τόπους γραφείων στις υποψήφιες χώρες. Η Επιτροπή είναι όντως της άποψης ότι η κοινοτική χρηματοδότηση πρέπει να εστιαστεί περισσότερο σε συγκεκριμένες δραστηριότητες που έχουν μελετηθεί για να επιτευχθούν συγκεκριμένοι ενεργειακοί στόχοι.

Η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη της τις συστάσεις της Ομάδας σχετικά με την οργάνωση των ετήσιων συνεδριάσεων των τοπικών και περιφερειακών γραφείων και για τη δημιουργία ενός σχεδίου επιβράβευσης των καλύτερων γραφείων. Η Επιτροπή συμφωνεί επίσης ότι είναι σημαντικές οι πρωτοβουλίες όπως η "ManagEnergy", και ότι χρειάζεται να συνεχιστούν και να αναβαθμιστούν στο μέλλον.

Η Επιτροπή θεωρεί τη διεθνή συνεργασία στο πλαίσιο του μελλοντικού προγράμματος ως έναν μηχανισμό που θα υποστηρίξει την ανάπτυξη της συνεργασίας και θα προωθήσει και θα διευκολύνει τις επενδύσεις στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και στην αποτελεσματική χρήση της ενέργειας στις αναπτυσσόμενες χώρες. Οι επενδύσεις αυτές θα βοηθήσουν στην αντιμετώπιση προβλημάτων που συνδέονται με την αναμενόμενη αύξηση της ενεργειακής κατανάλωσης στις αναπτυσσόμενες χώρες και τις αντίστοιχες επιπτώσεις τους στην ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού και τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου από τη χρήση ορυκτών καυσίμων. Το πρόγραμμα θα συμβάλει επομένως στη μείωση της φτώχειας και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των αντίστοιχων πληθυσμών. Η πρόταση της Επιτροπής έχει μελετηθεί έτσι ώστε να ενισχυθεί η ισχύς των θεσμών στις χώρες αυτές, καθώς και να προωθηθούν οι μηχανισμοί του Πρωτοκόλλου του Κυότο, έτσι ώστε να ενθαρρυνθεί η χρήση των αειφόρων ενεργειακών πηγών και να βελτιωθεί η εξυπηρέτηση των ενεργειακά πτωχών χωρών [5] σε ό,τι αφορά την ενέργεια. Αυτό σημαίνει ότι, λαμβανομένων υπόψη των περιορισμένων χρηματοδοτικών πόρων για τα έργα, αντί να συνεχιστεί η εφαρμογή των κατευθύνσεων του Synergy που υπάρχουν σήμερα, η Επιτροπή προτείνει να εστιαστούν και πάλι στόχοι, τα πεδία δραστηριότητας και η γεωγραφική κάλυψη των δράσεων με βάση το νέο πρόγραμμα.

[5] Η επικείμενη ανακοίνωση της Επιτροπής για τη συνεργασία με τις αναπτυσσόμενες χώρες στο πεδίο της ενέργειας επ'ευκαιρία της Παγκόσμιας Διάσκεψης Κορυφής στο Johannesburg το 2002 θα αναφέρεται στα θέματα αυτά.

Η πλήρης έκθεση διατίθεται εφόσον ζητηθεί στην ηλεκτρονική διεύθυνση tren-info@cec.eu.int.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Συμπερασματα τησ Μεσοπροθεσμησ Αξιολογησησ του Προγραμματοσ-Πλαισιου για την Ενεργεια (1998-2002)

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Η παρούσα μεσοπρόθεσμη αξιολόγηση του προγράμματος πλαισίου για την Ενέργεια (1998-2002) (EΠΕ) εκπονήθηκε από τον Ιανουάριο έως τον Μάιο του 2002 από μια ομάδα απαρτιζόμενη από το γραφείο συμβούλων van Dijk, τον καθηγητή Ugo Farinelli και την Judith Stammers. Αποστολή της Ομάδας ήταν: να αναλύσει την απόδοση, την αποτελεσματικότητα και τη συνάφεια, καθώς και τη βιωσιμότητα των έξι προγραμμάτων που απαρτίζουν το ΠΠΕ (SAVE, ALTENER, SYNERGY, CARNOT, SURE και ETAP). να εξετάσουν τα οφέλη που προσέφερε το ΠΠΕ στα προγράμματα αυτά . και να εκφράσουν τις απόψεις τους σχετικά με τις μελλοντικές δραστηριότητες. Η Ομάδα έπρεπε προς τον σκοπό αυτό να λάβει υπόψη της το ευρύτερο πολιτικό πλαίσιο μέσα στο οποίο εντάσσεται η ενεργειακή πολιτική.

Εξαιτίας της καθυστέρησης στην έναρξη της αξιολόγησης από την Επιτροπή, τα πορίσματα της Ομάδας δεν ήταν δυνατό να επηρεάσουν την εκπόνηση του νέου προγράμματος πλαισίου από την Επιτροπή. Ελπίζεται ωστόσο ότι θα τροφοδοτήσουν τη συζήτηση σχετικά με τις προτάσεις της Επιτροπής και ότι θα αποβούν χρήσιμα στην εκπόνηση του μελλοντικού σχεδίου εργασίας του προγράμματος.

Η αξιολόγηση των ειδικών προγραμμάτων του ΠΠΕ βασίστηκε σε συνομιλίες με τους διαχειριστές του προγράμματος από την ΓΔ TREN και στην εξέταση των εγγράφων που διέθεσαν οι εν λόγω διαχειριστές. Οι προηγούμενες εξωτερικές αξιολογήσεις που κάλυπταν τα πρώτα χρόνια του προγράμματος, και η επισκόπηση που εκπόνησε η διαχείριση σχετικά με το τι συνέβη έκτοτε βοήθησαν στη συγκέντρωση των βασικών δεδομένων. Πραγματοποιήθηκαν τηλεφωνικές συνδιαλέξεις σχετικά με το ΠΠΕ με ορισμένα μέλη της επιτροπής του προγράμματος ΠΠΕ, δύο μέλη της ομάδας εργασίας του Συμβουλίου Ενέργειας και μία επαφή στις υποψήφιες χώρες. Η κατανόηση των υπολοίπων δραστηριοτήτων της Επιτροπής σχετικά με τη κοινοτική ενεργειακή πολιτική επιτεύχθηκε με βάση έγγραφα και συνομιλίες με υπαλλήλους της ΓΔ Ενέρεγαις και Μεταφορών, της ΓΔ Έρευνας, της ΓΔ Περιβάλλοντος, της ΓΔ Ανάπτυξης, της AIDCO, της ΓΔ Περιφερειακής Ανάπτυξης και της ΓΔ Γεωργίας. Πραγματοποιήθηκαν επίσης συνομιλίες με τρία μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που ενδιαφέροναι ιδιαίτερα για την ενέργεια.

Οι αξιολογητές έκριναν ότι τα ειδικά προγράμματα εφαρμόστηκαν εν γένει καλά από τους αρμόδιους υπαλλήλους, οι οποίοι ήταν γνώστες του πεδίου τους. Χρηματοδοτήθηκαν καλά έργα, τα οποία απέφεραν χρήσιμα αποτελέσματα. Ωστόσο, όλα τα προγράμματα έπασχαν από σοβαρή έλλειψη πόρων, τόσο οικονομικών όσο και ανθρώπινου δυναμικού, εάν ληφθεί υπόψη το μέγεθος των στόχων τους. Στις απόπειρες που έγιναν να υπερβληθεί το πρόβλημα αυτό, σε όλα τα προγράμματα ενθαρρύνθηκε τα τελευταία χρόνια η υποβολή προτάσεων για μεγαλύτερα έργα και δημοσιεύτηκαν πιο στοχοθετημένα προγράμματα εργασίας. Η αξιολόγηση των προτάσεων έγινε πιο αυστηρή και διαφανής με την πάροδο των χρόνων.χρησιμοποιήθηκαν διαφορετικές (ενδεδειγμένες όμως) διαδικασίες για τα διάφορα προγράμματα. Εξαιτίας των σύνθετων διαδικασιών, το χρονικό διάστημα μεταξύ της ολοκλήρωσης μιας πρόσκλησης υποβολής προτάσεων και της υπογραφής των συμβάσεων υπήρξε εν γένει πολύ μεγάλο. Εξαιτίας της έλλειψης ανθρώπινου δυναμικού, σε όλα τα προγράμματα δεν δόθηκε αρκετή προσοχή στη διάδοση των αποτελεσμάτων των έργων και στην αξιολόγηση των επιπτώσεών τους. Είναι γνωστό ότι ορισμένα έργα διήρκησαν τεράστιο χρονικό διάστημα μετά τη λήξη της κοινοτικής χρηματοδότησης, δεν έγινε όμως καμία απόπειρα συστηματικού ελέγχου.

Και τα έξι ειδικά προγράμματα εφαρμόστηκαν επί ορισμένα χρόνια πριν συγκεντρωθούν στο ΠΠΕ. Η απόφαση του Συμβουλίου για την κατάρτισή τους δεν προέβλεπε προϋπολογισμό για τη συγκέντρωση των προγραμμάτων και την επίτευξη συνέργιας μεταξύ αυτών. Αποτέλεσμα ήταν οι δεσμοί μεταξύ των προγραμμάτων να είναι εν γένει αδύναμοι και η συνέργια σχεδόν ανύπαρκτη. Λαμπρές εξαιρέσεις είναι το SAVE και το ALTENER, μεταξύ των οποίων αναπτύχθηκε στενός δεσμός τα τελευταία δύο χρόνια. Αυτά τα δύο προγράμματα - και, όντως, τα περισσότερα από τα υπόλοιπα ειδικά προγράμματα - είναι πολύ γνωστά σε όλη την Ευρώπη. Λίγοι εκτός Επιτροπής έχουν ακούσει για το ΠΠΕ ή, εάν έχουν ακούσει, το συγχέουν με το υποπρόγραμμα για την ενέργεια του Προγράμματος-Πλαισίου για την έρευνα. Το ΠΠΕ δεν έχει ουσιαστικά εικόνα προς τα έξω.

Ο συνολικός προϋπολογισμός του ΠΠΕ για την περίοδο 1998-2002 είναι 170 εκατ. EUR. Πολύ περισσότερα δαπανήθηκαν από την Επιτροπή για έργα που αφορούν την ενέργεια εκτός ΠΠΕ παρά στο πλαίσιο αυτού. Γι'αυτό ευθύνονται κυρίως οι ΓΔ εκτός της ΓΔ Ενέργειας και Μεταφορών, όπως π.χ. η ΓΔ Έρευνας, η ΓΔ Περιφερειακής Ανάπτυξης και η AIDCO (που εφαρμόζει την πολιτική της ΓΔ Ανάπτυξης και της ΓΔ Εξωτερικών Σχέσεων). Υπάρχουν και άλλες ΓΔ τις οποίες αφορούν θέματα σχετιζόμενα με την ενεργειακή πολιτική, μολονότι δεν προβλέπουν ειδική χρηματοδότηση προς το σκοπό αυτό, π.χ. η ΓΔ Περιβάλλοντος.

Οι αξιολογητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι είναι πραγματικά αναγκαίο να καταρτιστεί πρόγραμμα ενέργειας το οποίο θα ακολουθήσει το ΠΠΕ όταν αυτό λήξει κατά τα τέλη του 2002. Κρίνουν ότι το νέο πρόγραμμα πρέπει να έχει καλύτερη εικόνα από εκείνη του ΠΠΕ και να εφαρμοστεί με πιο ενιαίο τρόπο. Θεωρούν σημαντικό το πρόγραμμα να αποτελέσει αρμοδιότητα της ΓΔ Ενέργειας και Μεταφορών. Κρίνουν ότι το πρόγραμμα πρέπει να μελετηθεί έτσι ώστε να ληφθεί υπόψη το έργο όλων των υπολοίπων ΓΔ που σχετίζονται με την ενέργεια και να το επηρεάσει. Πιστεύουν ότι πρέπει να συναφθούν συμβάσεις με πολλούς άλλους παράγοντες στο δεδομένο πεδίο - κράτη μέλη, διεθνείς οργανισμοί, χρηματοδοτικά ιδρύματα, κ.λπ. - χωρίς τους οποίους δεν θα πραγματοποιηθούν και θα αναπτυχθούν συγκεκριμένες δραστηριότητες μετά τα έργα που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο του ΠΠΕ.

Συστασεισ

Στη συνέχεια δίδονται οι συστάσεις των αξιολογητών. Οι γενικές συστάσεις αφορούν το μελλοντικό πρόγραμμα κατ'αρχήν. Μετά από αυτές ακολουθούν συστάσεις που είναι κοινές σε όλα τα ειδικά προγράμματα του ΠΠΕ και θα μπορούσαν να εφαρμοστούν στο μελλοντικό πρόγραμμα. Τέλος, απαριθμούνται κύριες συστάσεις ειδικές των πεδίων έργου που πρέπει να περιληφθούν στο μελλοντικό πρόγραμμα.

Γενικές συστάσεις για το μελλοντικό πρόγραμμα ενέργειας

- Πρέπει να διοριστεί ένα πρόσωπο από τη ΓΔ Ενέργειας και Μεταφορών που θα αναλάβει το συντονισμό των συνιστωσών ενέργειας των υπολοίπων κοινοτικών προγραμμάτων, και θα αποκαταστήσει και θα διατηρήσει επαφές με τα ενεργειακά προγράμματα και τους υπολοίπους παράγοντες εκτός ΕΚ.

- Πρέπει να δημιουργηθεί μια μονάδα που θα είναι υπόλογη στον ανωτέρω συντονιστή, με σκοπό να εκπονεί μελέτες, αξιολογήσεις, εκτιμήσεις και να συλλέγει τα δεδομένα που σχετίζονται με τα θέματα συντονισμού.

- Πρέπει να δημιουργηθεί μια διϋπηρεσιακή επιτροπή ή ομάδα εργασίας, της οποίας θα προεδρεύει ο ανωτέρω συντονιστής, από αντιπροσώπους των ΓΔ, των οποίων τα προγράμματα σχετίζονται με την ενέργεια, π.χ. ΓΔ Περιβάλλοντος, ΓΔ Γεωργίας, ΓΔ Περιφερειακής Ανάπτυξης, ΓΔ Ανάπτυξης, ΓΔ Εξωτερικών Σχέσεων, AIDCO και ΓΔ Έρευνας.

- Πρέπει να συμφωνηθεί επίσημα ότι η συνιστώσα ενέργειας κάθε κοινοτικού προγράμματος πρέπει να εξετάζεται από τον φορέα αυτό.

- Ο συντονισμός με τις υπόλοιπες ΓΔ και τους εξωτερικούς οργανισμούς δεν πρέπει να αποτελεί απλώς ρουτίνα. Πρέπει να οργανωθεί και να τονωθεί με σαφείς στόχους. Ο συντονισμός πρέπει να αποβεί επωφελής σε όλους τους μετέχοντες για τον χρόνο και την προσπάθεια που θα αφιερώσουν.

- Το μελλοντικό πρόγραμμα ενέργειας πρέπει να καταρτιστεί ως ενιαίο πρόγραμμα μέσω του οποίου θα χρηματοδοτηθεί:

- η ανωτέρω συντονιστική μονάδα και οιεσδήποτε μελέτες, αξιολογήσεις, προβλέψεις κ.λπ. που θα της ανατεθούν.

- τέσσερα διαφορετικά πεδία εργασίας που θα καλύπτουν (α) την ενεργειακή απόδοση (το πεδίο που σήμερα χρηματοδοτείται από το SAVE), (β) τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ALTENER), (γ) τη διεθνή συνεργασία (SYNERGY) και (δ) τις ενεργειακές πτυχές των μεταφορών (TRANSPORT).

- Το έργο που επιτελείται σήμερα μέσω του πολυετούς προγράμματος μελετών, αναλύσεων, προβλέψεων και άλλων συναφών εργασιών στον τομέα της ενέργειας, το οποίο συνδέεται με το νέο πρόγραμμα πρέπει να διαχειρίζεται η συντονιστική ομάδα και να χρηματοδοτείται από τον προϋπολογισμό της. Το υπόλοιπο έργο που σήμερα χρηματοδοτείται από το ETAP πρέπει να εγκαταλειφθεί.

- Το έργο που επιτελείται σήμερα από το CARNOT πρέπει να εγκαταλειφθεί στο μελλοντικό πρόγραμμα ενέργειας και να συνεχιστεί μέσω του προγράμματος της ΕΚΑΧ.

- Το έργο σχετικά με τις μεταφορές ραδιενεργών υλικών (TRM) που επιτελείται σήμερα από το SURE πρέπει να εγκαταλειφθεί στο μελλοντικό πρόγραμμα ενέργειας και να συνεχιστεί μέσω του προγράμματος διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων και της παύσης λειτουργίας των πυρηνικών σταθμών της ΓΔ Ενέργειας και Μεταφορών.

- Το μελλοντικό πρόγραμμα ενέργειας πρέπει να διαθέτει ουσιαστικά μεγαλύτερο προϋπολογισμό από εκείνον των 170 εκατ. EUR που διατέθηκε για το ΠΠΕ κατά την περίοδο 1998-2002.

- Ανεξάρτητα από το ύψος του τελικού προϋπολογισμού, η κατανομή των κονδυλίων μεταξύ των διαφόρων στοιχείων του προγράμματος πρέπει να έχει ως εξής:

- Η συντονιστική ομάδα πρέπει να έχει προϋπολογισμό 20 εκατ. EUR για τέσσερα χρόνια (5 εκατ. EUR ανά έτος κατά μέσο όρο) για τις μελέτες, αξιολογήσεις, εκτιμήσεις, προβλέψεις, κ.λπ, που θα απαιτηθούν για τον προβληματισμό και τις δραστηριότητές της. Οι μελέτες αυτές, π.χ., πρέπει να χρηματοδοτηθούν 100% έτσι ώστε να εξασφαλιστεί ότι θα ανταποκρίνονται επακριβώς στις ανάγκες της μονάδας.

- Τα υπόλοιπα κονδύλια του προγράμματος ενέργειας πρέπει να κατανεμηθούν μεταξύ των τεσσάρων ειδικών πεδίων εργασίας ως εξής:

- SAVE 40%

- ALTENER 35%

- TRANSPORT 15%

- SYNERGY 10%.

- Πρέπει να καταβληθεί κάθε προσπάθεια για να γνωστοποιηθεί το πρόγραμμα και να βελτιωθεί η εικόνα του προς τα έξω.

- Πρέπει να εξεταστεί το ενδεχόμενο να ανατεθεί σε εξωτερικούς φορείς η καθημερινή διαχείριση των τεσσάρων πεδίων εργασίας κατά κάποιον τρόπο, ίσως με τη δημιουργία μιας υπηρεσίας προς το σκοπό αυτό. Έτσι θα ελευθερωθεί προσωπικό της Επιτροπής το οποίο θα επανδρώσει τη συντονιστική ομάδα και θα επιτελέσει το στρατηγικό έργο που αφορά τη διαχείριση των τεσσάρων πεδίων εργασίας.

Συστάσεις κοινές για όλα τα ειδικά προγράμματα/πεδία εργασίας

- Πρέπει να ανευρεθεί τρόπος να μειωθεί ο χρόνος που μεσολαβεί από τη λήξη της πρόσκλησης υποβολής προτάσεων έως την υπογραφή των συμβάσεων. Στις μεθόδους που θα εξεταστούν πρέπει να συμπεριληφθεί: η καθιέρωση ενός απλού τύπου σύμβασης πάγιου τέλους, εφόσον χρειάζεται. η δυνατότητα του συντονιστή του έργου να υπογράφει ο ίδιος εκ μέρους όλων των εταίρων του έργου. η καθιέρωση ενός ειδικού τύπου σύμβασης για τα ομαδοποιημένα έργα.

- Στρατηγικές για στοχοθετημένη διάδοση των αποτελεσμάτων των έργων, η οποία θα εφαρμόζεται για όλα τα ειδικά προγράμματα. Η διάδοση των αποτελεσμάτων μεμονωμένων έργων πρέπει να αρχίζει στο αρχικό στάδιο του έργου.

- Η αξιολόγηση των επιπτώσεων πρέπει να θεωρηθεί εργαλείο συστηματικής διαχείρισης. Για τα νέα έργα, πρέπει να καθοριστούν διαδικασίες όπου θα συμμετέχουν οι συνεταίροι των έργων, όπως και οι πάροχοι πληροφοριών σχετικά με τις επιπτώσεις τους. Δεν χρειάζεται να αποβεί "βαριά" η διαδικασία. Πολλά μπορούν να είναι τα διδάγματα από απλές και αποτελεσματικές διαδικασίες. Πρέπει επίσης να πραγματοποιείται αξιολόγηση των επιπτώσεων όλων των έργων και προγραμμάτων που έχουν ολοκληρωθεί.

Κύριες συστάσεις ειδικά για τα εξατομικευμένα πεδία εργασίας του μελλοντικού προγράμματος

SAVE

- Για να υπάρξει καλύτερη εκμετάλλευση των διαθέσιμων χρηματοδοτικών πόρων, οι στόχοι πρέπει να είναι πιο εστιασμένοι. Πριν από κάθε πρόσκληση υποβολής προτάσεων, πρέπει να εκπονείται ανεξάρτητη μελέτη με την ενεργό συνδρομή των κρατών μελών προκειμένου να καθοριστούν οι προτεραιότητες του προγράμματος σε σύνδεση με τον διάθεσιμο προϋπολογισμό.

- Πρέπει να πραγματοποιείται ανάλυση του κύκλου εργασιών των προτεινόντων έτσι ώστε να προσδιορίζεται εάν πρόκειται για τους ορθούς υποψήφιους και κατά πόσον το πρόγραμμα πρέπει να προωθηθεί ευρύτερα ή/και με διαφορετικό τρόπο.

- Πρέπει να δημιουργείται πιο συνολική εικόνα από τους διαχειριστές του προγράμματος για τις δραστηριότητές του. Οι εκθέσεις αυτές πρέπει να περιέχουν αναλυτικές πληροφορίες έτσι ώστε να μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τις αξιολογήσεις.

- Στο μέλλον, πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στη διάδοση των αποτελεσμάτων και την αξιολόγηση των επιπτώσεων. Με βάση τις ευρείες γνώσεις που έχουν αποκτηθεί ήδη μέσω του SAVE, η διάδοση των αποτελεσμάτων πρέπει να αποβεί κύριο στοιχείο του μελλοντικού προγράμματος.

- Τα κατά τόπους γραφεία SAVE πρέπει να διαδραματίσουν πιο ενεργό ρόλο στη διάδοση των αποτελεσμάτων του SAVE και να χρηματοδοτηθούν προς το σκοπό αυτό.

- Τα κατά τόπους γραφεία του SAVE πρέπει να έχουν πιο άμεση βοήθεια κατά την εναρκτήριο φάση της λειτουργίας τους.

- Πρέπει να πραγματοποιηθεί ανάλυση των επιπτώσεων των κατά τόπους γραφείων του SAVE στο τέλος της σύμβασής τους με την Επιτροπή ούτως ώστε να προσδιορισθούν οι λόγοι επιτυχίας ή αποτυχίας.

- Για τα κατά τόπους γραφεία SAVE πρέπει να διοργανώντονται κάθε χρόνο εκδηλώσεις και να επιβραβεύονται τα καλύτερα γραφεία.

- Πρέπει να ενθαρρυνθούν πρωτοβουλίες όπως η ManagEnergy που υποστηρίζουν την ανταλλαγή πείρας. Οι πρωτοβουλίες αυτές θα μπορούσαν να βοηθήσουν πραγματικά τα κατά τόπους γραφεία SAVE και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη.

- Πρέπει να αποκατασταθούν καλύτεροι δεσμοί μεταξύ του SAVE και άλλων προγραμμάτων για την ενέργεια και το περιβάλλον σε εθνικό, ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο.

ALTENER

- Επειδή ο προϋπολογισμός του προγράμματος είναι μικρός, πρέπει να καταβληθεί κάθε προσπάθεια ώστε να επιτευχθεί αποτελεσματική αλληλεπίδραση και συνέργια μεταξύ του ALTENER και των πρωτοβουλιών και των πολιτικών των κρατών μελών για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

- Οι δραστηριότητες διάδοσης που θα πραγματοποιηθούν στο πλαίσιο των έργων πρέπει να παρακολουθούνται για να προσδιοριστεί κατά πόσον πραγματοποιούνται με σωστό τρόπο και σε βαθμό που να αποβαίνουν αποτελεσματικές.

- Τα κατά τόπους γραφεία SAVE πρέπει να διαδραματίσουν μεγαλύτερο ρόλο στη διάδοση των αποτελεσμάτων του ALTENER σε τοπικό επίπεδο και να χρηματοδοτηθούν προς το σκοπό αυτό.

- Πρέπει να ανευρεθεί τρόπος ούτως ώστε τα κατά τόπους γραφεία OPET να συνεργάζονται στενά με τα κατά τόπους γραφεία SAVE στη διάδοση των αποτελεσμάτων του ALTENER.

SYNERGY

- Το πρόγραμμα SYNERGY πρέπει να συνεχιστεί στο μέλλον σύμφωνα με τις ισχύουσες γενικές κατευθύνσεις.

- Ο στόχος που συνδέεται με την εφαρμογή του Πρωτοκόλλου του Κυότο πρέπει να αναμορφωθεί έτσι ώστε να ενθαρρυνθεί η χρήση της αειφόρου ενέργειας ως εργαλείο για την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη.

- Πρέπει να αποκατασταθούν και να διατηρηθούν στενότεροι δεσμοί με τα υπόλοιπα προγράμματα της Επιτροπής και με τα προγράμματα των κρατών μελών, τρίτων χωρών και διεθνών οργανισμών.

- Πρέπει να συναφθούν συμβάσεις με διεθνή δίκτυα μελετητικών και ερευνητικών κέντρων για να προσδιοριστεί η συμβολή των δικτύων αυτών στην επίτευξη των στόχων του προγράμματος δράσης.

- Πρέπει να επιζητηθεί ο συντονισμός και η συνεργασία με διεθνείς χρηματοδοτικούς οργανισμούς και άλλες πηγές χρηματοδότησης δεδομένου ότι είναι αναγκαίο να συνεχιστούν τα έργα SYNERGY και να εφαρμοστούν τα αποτελέσματά τους μετά τη λήξη της κοινοτικής χρηματοδότησης.

- Ένας αντιπρόσωπος της ΓΔ Ανάπτυξης ή/και της AIDCO πρέπει να συμμετέχει στην επιτροπή αξιολόγησης και επιλογής των προτάσεων.