EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 267/12

Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα «Η στρατηγική διεύρυνσης και οι κυριότερες προκλήσεις για την περίοδο 2009-2010: εν δυνάμει υποψήφιες χώρες»

(2010/C 267/04)

I. ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

Γενική πρόοδος και χρονοδιάγραμμα

1. χαιρετίζει τη δημοσίευση του εγγράφου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «Στρατηγική διεύρυνσης και κυριότερες προκλήσεις για την περίοδο 2009-2010 – εν δυνάμει υποψήφιες χώρες» και την ανακοίνωση σχετικά με την αίτηση ένταξης της Ισλανδίας·

2. χαιρετίζει την πρόοδο που έχει σημειωθεί στα εν δυνάμει υποψήφια κράτη μέλη, η οποία οδήγησε το 2009 στην υποβολή αίτησης για την προσχώρηση της Αλβανίας και της Σερβίας στην Ε.Ε., πρόοδο η οποία παρατηρείται επίσης και σε σχέση με την συνέχεια της εφαρμογής των προσωρινών συμφωνιών εμπορίου και συναφών θεμάτων και των συμφωνιών σταθεροποίησης και σύνδεσης σε όλες τις εν δυνάμει υποψήφιες χώρες καθώς και σχετικά με την πορεία των μεταρρυθμίσεων στο Κοσσυφοπέδιο·

3. διαπιστώνει ότι η ΕΕ έχει καταβάλει σημαντικές προσπάθειες για να προωθήσει την προσέγγιση των εν δυνάμει υποψηφίων χωρών μαζί της. Οι πιο πρόσφατες από αυτές τις προσπάθειες αποσκοπούσαν, μεταξύ άλλων, στο μετριασμό των επιπτώσεων της χρηματοπιστωτικής κρίσης και περιλάμβαναν προτάσεις για την απλούστευση του καθεστώτος θεωρήσεων. Και στις δύο περιπτώσεις πρόκειται για βήματα προόδου τα οποία καθιστούν σαφή στους πολίτες την προστιθέμενη αξία της ΕΕ·.

4. χαιρετίζει την κατάργηση του καθεστώτος θεώρησης διαβατηρίων για τους πολίτες του Μαυροβουνίου και της Σερβίας αποτέλεσμα να ταξιδεύουν χωρίς θεώρηση στα περισσότερα κράτη μέλη της ΕΕ και, επίσης, εκφράζει την ελπίδα ότι η Αλβανία και η Βοσνία-Ερζεγοβίνη θα εκπληρώσουν σύντομα τα κριτήρια που απαιτούνται για την κατάργηση των θεωρήσεων·

5. σημειώνει τα συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με τη στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ενωσης για την περιοχή της Βαλτικής που υιοθετήθηκαν στις 26 Οκτωβρίου 2009 και τη Δήλωση του Συμβουλίου Αδριατικής – Ιόνιου πελάγους υπέρ της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την εν λόγω περιοχή που υπεγράφη στην Ανκόνα, στις 5 Μαίου 2010 (1) από τους υπουργούς εξωτερικών των οκτώ χωρών που συμμετέχουν στην Αδριατική πρωτοβουλία (Αλβανία, Βοσνία, Εργεζοβίνη, Κροατία, Ελλάδα, Ιταλία, Μαυροβούνιο, Σερβία, και Σλοβενία), επισημαίνει δε ότι η ευρωπαϊκή στρατηγική για τις μακροπεριφέρειες αποτελεί σημαντικό μέσο επιτάχυνσης της διαδικασίας ολοκλήρωσης, που επιτρέπει μάλιστα και την αξιοποίηση των τοπικών και περιφερειακών αρχών.

6. τονίζει ότι η ευρεία λαϊκή υποστήριξη της μελλοντικής ένταξης συντελεί σε μεγάλο βαθμό στην επιτυχή έκβαση της διαδικασίας ολοκλήρωσης. Οι ΟΤΑ μπορούν να συμβάλουν σημαντικά στην υλοποίηση του στόχου αυτού, όπως μπορούν να συμβάλουν στην ικανότητα απορρόφησης του κοινοτικού κεκτημένου και της οικονομικής στήριξης της ΕΕ. Για το σκοπό αυτό, ουσιαστικής σημασίας είναι τα ακόλουθα:

— οι δήμοι και οι περιφέρειες θα έχουν τη δυνατότητα να συμμετάσχουν ενεργά στις εθνικές διαδικασίες ολοκλήρωσης, σε συμφωνία με τις θεμελιώδεις αρχές του Χάρτη τοπικής και περιφερειακής αυτοδιοίκησης του Συμβουλίου της Ευρώπης·

— ο ΜΠΒ (μηχανισμός προενταξιακής βοήθειας) πρέπει να διαμορφωθεί με τέτοιο τρόπο ώστε οι δήμοι και οι περιφέρειες να μπορούν να αξιοποιήσουν με ευρύτερο από ό,τι μέχρι σήμερα τρόπο το πρόγραμμα για την αύξηση των επενδύσεων και την ανάπτυξη ικανότητας·

— οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης θα συμμετάσχουν στο έργο της ολοκλήρωσης, εφόσον τα κριτήρια της Κοπεγχάγης επιβάλλουν την ύπαρξη σταθερών θεσμών και σταθερού συστήματος χρηματοδότησης. Κατ' αυτόν τον τρόπο δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για την καθιέρωση ενός διαφανούς συστήματος προετοιμασίας και λήψης αποφάσεων·

— ο κανονισμός του Συμβουλίου 1085/2006, άρθρο 2.1 για το ΜΠΒ επιδιώκει τη στήριξη «(α) της ενίσχυσης των δημοκρατικών θεσμών …» και «(γ) της μεταρρύθμισης της δημόσιας διοίκησης, συμπεριλαμβανομένου ενός συστήματος που θα διευκολύνει την αποκέντρωση της διαχείρισης της βοήθειας στη δικαιούχο χώρα …». Εάν ληφθούν υπόψη η επιδίωξη αυτή και οι τρέχουσες πρακτικές στις δυνητικά υποψήφιες χώρες, ο κανονισμός πρέπει να περιλαμβάνει στη φάση του προγραμματισμού του ΜΠΒ έναν υποχρεωτικό μηχανισμό για διαβούλευση με εκπροσώπους των τοπικών και των περιφερειακών αρχών·

— η διάρκεια του προγραμματισμού του ΜΠΒ σε εθνικό επίπεδο είναι υπερβολικά μεγάλη για να γίνει αποδεκτή. Η ΕΤΠ συνιστά στην Επιτροπή να επανεξετάσει επειγόντως τις προϋποθέσεις για τον προγραμματισμό με σκοπό την απλούστευση των διαδικασιών·

Μέτρα ενημέρωσης

7. διαπιστώνει ότι το τοπικό και το περιφερειακό επίπεδο ενδείκνυνται όλως ιδιαιτέρως για την προώθηση του διαλόγου με τους πολίτες και την ενημέρωση αυτών σχετικά με την πρόοδο της διαδικασίας ολοκλήρωσης, καθώς και τις προκλήσεις που προκύπτουν από την προσαρμογή στο κοινοτικό κεκτημένο·

8. τονίζει πόσο σημαντικό είναι να προαγάγει η ΕΕ τη συνεργασία και την ενδεδειγμένη πρόσβαση σε πληροφορίες σε όλα τα κοινωνικά στρώματα. Η πρόσβαση στην πληροφόρηση έχει καθοριστική σημασία, ιδιαιτέρως για τα νεοσύστατα δημοκρατικά καθεστώτα, τα οποία ευρίσκονται συχνά εκτεθειμένα σε λαϊκιστικά ρεύματα που δεν είναι πάντα εφικτό να αντισταθμιστούν από πλουραλιστικές συζητήσεις·

9. τονίζει τη σημασία που έχουν τα μέτρα ενημέρωσης της ΕΕ καθώς και η διενέργεια συγκεκριμένων και λεπτομερών αναλύσεων της κατάστασης που επικρατεί στα εν δυνάμει υποψήφια κράτη μέλη. Διαφορετικά, ενδέχεται να προκύψουν καταχρηστικές ερμηνείες, ενδεχόμενο το οποίο θα προξενούσε, στις αρμόδιες για την ενταξιακή διαδικασία αρχές, δυσχέρειες με τον έλεγχο όλων των διαστάσεων της διαδικασίας αυτής. Η ανοιχτή συζήτηση και η καλή πληροφόρηση των πολιτών μπορούν, αντιθέτως, να συμβάλουν στην αποδυνάμωση των συγκρουσιακών συστημικών λύσεων οι οποίες με την πάροδο του χρόνου οδήγησαν στην ενίσχυση των εθνοτικών εντάσεων·

Ανάπτυξη ικανότητας

10. είναι της γνώμης ότι το πρόγραμμα του ΜΠΒ πρέπει να αξιοποιηθεί καλύτερα, έτσι ώστε να δοθεί στους δήμους και τις περιφέρειες η δυνατότητα να συνδράμουν με την ικανότητα που διαθέτουν στην ενίσχυση της διαδικασίας ολοκλήρωσης. Εξάλλου, ο ΜΠΒ μπορεί να συμβάλει στην ανάπτυξη θεσμικής ικανότητας σε όλα τα επίπεδα·

11. συμμερίζεται την άποψη της Επιτροπής ότι οι εσωτερικές αλληλεπιδράσεις σε μια περιφέρεια έχουν πάρα πολύ μεγάλη σημασία για τη διαδικασία ολοκλήρωσης. Το NALAS (2), το οποίο δημιουργήθηκε από τους ΟΤΑ, είναι ένα καλό παράδειγμα περιφερειακών ανταλλαγών μεταξύ διαφόρων χωρών·

12. διαπιστώνει ότι η ανακοίνωση της Επιτροπής θα ήταν ακόμη πιο σημαίνουσα αν απέδιδε μεγαλύτερη προσοχή στο τοπικό και το περιφερειακό επίπεδο. Και τούτο διότι, μετά την ένταξη μιας χώρας στην ΕΕ, αυτό είναι το επίπεδο στο οποίο θα πρέπει να εφαρμοστεί σημαντικό μέρος του κοινοτικού κεκτημένου·

13. θεωρεί λυπηρό το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν υποβάλει σε τακτική αξιολόγηση την υποεθνικού επιπέδου διαθέσιμη ικανότητα στις υποψήφιες χώρες·

Τοπικό και περιφερειακό επίπεδο και η κοινωνία των πολιτών

14. είναι της άποψης ότι η κοινωνία των πολιτών συμβάλει σε μεγάλο βαθμό στην οικοδόμηση σταθερών δημοκρατικών καθεστώτων, και συνεπώς, πρέπει να εκπροσωπείται στη διαδικασία ολοκλήρωσης·

15. συνιστά να καταβληθούν κανονιστικές προσπάθειες με σκοπό την εντονότερη στήριξη των ευάλωτων κοινωνικών ομάδων. Πολλές υποψήφιες χώρες παρουσιάζουν υστέρηση σε τομείς όπως η δημόσια υγεία και η κοινωνική πολιτική, καθώς και ερωτήματα σχετικά με την ευάλωτη θέση των γυναικών και την ισότητα των φύλων·

16. τονίζει ότι η ικανότητα των εν δυνάμει υποψηφίων κρατών μελών να συνεκτιμούν τα συμφέροντα των μειονοτήτων έχει ύψιστη σημασία για την επιτυχή έκβαση της διαδικασίας ολοκλήρωσης. Σε πολλές περιπτώσεις, η εφαρμογή πρακτικών και ενιαίων λύσεων είναι ιδιαίτερα εφικτή σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο·

17. συμμερίζεται την άποψη της Επιτροπής ότι πρέπει να ενισχυθεί η θεσμική ικανότητα των δυνητικών υποψηφίων κρατών μελών. Από τη στιγμή που θα αρχίσει να λειτουργεί η Ανώτατη περιφερειακή σχολή δημόσιας διοίκησης, πρέπει οπωσδήποτε να συμμετάσχουν στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα εκπρόσωποι της περιφερειακής και τοπικής διοίκησης·

Παρατηρήσεις ανά χώρα

Αλβανία

18. εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η αντιπολίτευση συμμετέχει εκ νέου στις εργασίες του κοινοβουλίου παρά το ό,τι υφίσταται ορισμένους περιορισμούς. Στην Αλβανία συνεχίζει να υπάρχει έλλειψη του απαραίτητου για τη διαδικασία ολοκλήρωσης συντονισμού μεταξύ των διαφόρων επιπέδων κοινωνικής οργάνωσης·

19. διαπιστώνει ότι έχει σημειωθεί πρόοδος σε πολλούς τομείς που αφορούν την προσαρμογή των νομοθετικών διατάξεων στο κοινοτικό κεκτημένο, ιδιαιτέρως από τη στιγμή που η Αλβανία υπέβαλε επισήμως αίτηση προσχώρησης στην ΕΕ. Όταν αρχίσουν οι επίσημες διαπραγματεύσεις, θα διεξαχθούν σύμφωνα με την διαδικασία που προβλέπεται στη Συνθήκη της Λισαβόνας, η οποία προϋποθέτει ανάλυση των δήμων και των περιφερειών και συμμετοχή τους στις διεργασίες·

20. υπογραμμίζει ότι είναι σημαντικό να συμμετάσχουν οι ΟΤΑ στη διαδικασία στα πρόθυρα της οποίας βρίσκεται σήμερα η Αλβανία (δηλαδή τις επικείμενες ενταξιακές διαπραγματεύσεις) ·

21. τονίζει πόσο σημαντικό είναι να χρησιμοποιηθούν οι μηχανισμοί ανάπτυξης ικανοτήτων που διαθέτει η Επιτροπή για την προώθηση των διοικητικών μεταρρυθμίσεων που έχουν ξεκινήσει σήμερα σε όλα τα επίπεδα στην Αλβανία ((Twinning, TAIEX και SIGMA). Όντως, αυτό είναι ουσιαστικό για την οικοδόμηση αποτελεσματικών και διαφανέστερων θεσμών και την καταπολέμηση της υφιστάμενης εκτεταμένης διαφοράς·

22. επισημαίνει την ανάγκη να προωθήσει περισσότερο η Αλβανία την εύρυθμη λειτουργία της αγοράς ακινήτων έτσι ώστε να μπορέσουν, μεταξύ άλλων, και οι ΟΤΑ να βελτιώσουν μακροπρόθεσμα τη φορολογική τους βάση·

23. υπενθυμίζει ότι η διαδικασία αποκέντρωσης στην Αλβανία εξακολουθεί να βρίσκεται στα σπάργανα. Η νομοθεσία που έχει ήδη υιοθετηθεί και πρέπει να εφαρμοστεί από τους ΟΤΑ δεν έχει ακόμη τεθεί σε εφαρμογή στο σύνολό της. Ένας από τους λόγους που απαιτούν την άμεση θέση σε ισχύ είναι και η προστασία των συμφερόντων των μειονοτήτων·

24. διαπιστώνει επίσης ότι, στο κεφάλαιο της ανακοίνωσης για τα οικονομικά και κοινωνικά δικαιώματα, η Επιτροπή περιορίζεται σε αναλύσεις της νομοθεσίας, ενώ θα έπρεπε να συμπεριλάβει και την εφαρμογή της νομοθεσίας αλλά και των συνεπειών της μη εφαρμογής της για τις ευάλωτες ομάδες·

25. συμμερίζεται την άποψη της Επιτροπής ότι έχει σημειωθεί πρόοδος στο φορολογικό τομέα· παράλληλα, όμως, επισημαίνει ότι η άνιση κατανομή αρμοδιοτήτων και πόρων στα πλαίσια της διαδικασίας αποκέντρωσης εγκυμονεί κινδύνους·

Βοσνία-Ερζεγοβίνη

26. διαπιστώνει ότι το σύνταγμα της Βοσνίας, το οποίο βασίζεται στη συμφωνία του Ντέιτον, έχει οδηγήσει σε μια περίπλοκη διοικητική διάρθρωση. Ο σχεδιασμός της συμφωνίας του Ντέιτον είναι τέτοιος που δεν επιτρέπει στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη να αποκτήσει την απαραίτητη διοικητική ικανότητα για προσαρμογή στην ευρωπαϊκή νομοθεσία. Η διαιρεμένη Βοσνία χρειάζεται μια ηγεσία που να συμφιλιώσει τα αντιμαχόμενα μέρη και να προωθήσει συλλογικές λύσεις. Αντιθέτως, μια ηγεσία που αποφασίζει με γνώμονα εθνοτικά κριτήρια δεν εξυπηρετεί τα συμφέροντα των πολιτών της χώρας·

27. εκφράζει τη λύπη της για την αποτυχία των συνομιλιών Butmir για τις συνταγματικές μεταρρυθμίσεις και καλεί τις ηγεσίες όλων των εθνοτικών ομάδων στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη να αναζητήσουν μια αποδεκτή λύση, έτσι ώστε η χώρα να επιτύχει την πλήρη κυριαρχία και την ικανότητα να συνεχίσει τις μεταρρυθμίσεις και τις διαδικασίες για την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση

28. επισημαίνει επιπλέον ότι, από τη στιγμή που θα γίνουν αντιληπτές από το κοινό οι συνέπειες μιας διχασμένης ηγεσίας στη Βοσνία, θα ασκηθούν πιέσεις στο σύστημα λήψης αποφάσεων, πιέσεις που θα οδηγήσουν σε μεταρρυθμίσεις. Για να συμβεί αυτό, η ΕΕ πρέπει να διασαφηνίσει ποιες εναλλακτικές πολιτικές λύσεις προσφέρονται πραγματικά: Η προσήλωση σε θέματα που ενισχύουν τις αντιθέσεις ή μια πολιτική που θα επιτρέψει στη χώρα να υιοθετήσει τις τέσσερις ελευθερίες της εσωτερικής αγοράς;

29. συμπεραίνει ότι πρέπει να αναδιαμορφωθεί και να εμπλουτιστεί η συζήτηση σχετικά με το καθεστώς θεωρήσεων. Όπως προκύπτει, εάν η κοινή γνώμη το ζητήσει, οι ιθύνοντες μπορούν να αναλάβουν δράση. Στο σημείο αυτό, η ΕΕ και –οπωσδήποτε- η Επιτροπή των Περιφερειών επωμίζονται σημαντικό ρόλο. Το θέμα είναι να μπορέσουν οι τοπικοί οι ιθύνοντες να καταστήσουν σαφές στους πολίτες της Βοσνίας ποιες είναι οι απαιτήσεις της ολοκλήρωσης και ποια τα πλεονεκτήματα. Για το σκοπό αυτό, χρειάζεται μεγαλύτερη δέσμευση και συνοχή, καθώς και εντονότερη επικέντρωση του ενδιαφέροντος στις αξίες και τα ιδανικά που συνάδουν με τον σεβασμό του ατόμου και των δικαιωμάτων του·

30. συμμερίζεται την άποψη της Επιτροπής ότι η σημερινή κοινωνική διάρθρωση είναι αναποτελεσματική και επηρεάζει δυσμενώς το οικονομικό κλίμα·

31. είναι της άποψης ότι υπάρχουν στη Βοσνία δυνάμεις που στηρίζουν τις μεταρρυθμίσεις και ενδιαφέρονται τόσο για την ενίσχυση της κρατικής δομής όσο και για την προώθηση της αποκέντρωσης με την ενίσχυση των ΟΤΑ. Οι πολίτες που επιθυμούν να έχουν τη δυνατότητα να ταξιδεύουν και που αντιλαμβάνονται για ποιο λόγο δεν γίνονται επενδύσεις ή γιατί τα διαρθρωτικά ταμεία δεν έχουν ακόμη υλοποιηθεί, μπορούν ως ομάδα να κατευθύνουν τη συζήτηση και σε θέματα άλλα αυτού των θεωρήσεων. Η Επιτροπή των Περιφερειών πρέπει να συμμετάσχει στις ενημερωτικές δράσεις και να προωθήσει συναντήσεις με επιλεγμένος τοπικούς αξιωματούχους στη Βοσνία οι οποίοι μπορούν να συμβάλλουν στην αλλαγή·

32. διαπιστώνει ότι η περίπλοκη θεσμική διάρθρωση έχει συμβάλει στο έλλειμμα πληροφόρησης των ΟΤΑ και των οργανώσεών τους σχετικά με την ΕΕ και τους πόρους του ΜΠΒ·

33. συμπεραίνει ότι χρειάζεται ενίσχυση των αρμοδιοτήτων της εθνικής διοίκησης σε πολλούς τομείς, κυρίως επειδή αυτή είναι και η βαθμίδα διοίκησης στη δικαιοδοσία της οποίας εμπίπτει η θέσπιση κοινών διατάξεων για την τοπική αυτοδιοίκηση·

34. πιστεύει ότι ο ΜΠΒ πρέπει να προσφέρεται και για τη στήριξη μέτρων σε τοπική κλίμακα·

Σερβία

35. χαιρετίζει την αναγνώριση, εκ μέρους του σερβικού Κοινοβουλίου, του νέου καθεστώτος της αυτόνομης επαρχίας της Βοϊβοδίνας, που τέθηκε σε ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2010 και ενισχύει τις περιφερειακές αρμοδιότητες της Βοϊβοδίνας και διαπιστώνει ότι η Σερβία έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο σε ό,τι αφορά τη διαδικασία ολοκλήρωσης. Ωστόσο, η διαδικασία αποκέντρωσης δεν είναι αρκετά συντονισμένη, ενώ παρατηρούνται, δυστυχώς, αλληλεπικαλύψεις αρμοδιοτήτων διαφόρων υπουργείων. Στο πλαίσιο των τρεχουσών μεταρρυθμίσεων, καταβάλλονται προσπάθειες για την ανάπτυξη ενός περιφερειακού επιπέδου διοίκησης που θα αναλάβει αρμοδιότητες σχετικές με την εξέλιξη και την ανάπτυξη της χώρας. Ωστόσο, επικρατεί σχετική σύγχυση όσον αφορά την θέση σε εφαρμογή. Η ΕΤΠ θεωρεί ότι η ενίσχυση της θεσμικής ικανότητας, η οποία προωθείται με τη διεθνή στήριξη της σερβικής Ένωσης ΟΤΑ (3), συμβάλλει σημαντικά στον εκσυγχρονισμό της τοπικής αυτοδιοίκησης·

36. τονίζει ότι η διαδικασία ολοκλήρωσης πρέπει να συνοδευτεί από μια διαδικασία εσωτερικής μεταρρύθμισης σε όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης··

37. εκφράζει την ικανοποίησή της για τη σύσταση, το Μάρτιο 2009, του Εθνικού Συμβουλίου για την Αποκέντρωση της Δημοκρατίας της Σερβίας, το οποίο μαζί με συμβούλιο εμπειρογνωμόνων θα καταρτίσει μια ολοκληρωμένη στρατηγική για την αποκέντρωση, σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα. Η πρωτοβουλία αυτή μπορεί να συμβάλει στην ενίσχυση των τρεχουσών μεταρρυθμίσεων·

38. χαιρετίζει την πρόοδο που έχει σημειωθεί σε ό,τι αφορά τη θεσμική ενίσχυση των ΟΤΑ. Η σταθερότητα και -κατ' αυτόν τον τρόπο- η διαφάνεια των οικονομικών είναι στοιχεία καθοριστικής σημασίας και προϋποθέτουν όχι μόνο μέτρα για την ανάπτυξη διοικητικής ικανότητας, αλλά και προσπάθειες για να εξασφαλισθεί ότι οι ΟΤΑ θα πληρούν τα κριτήρια της Κοπεγχάγης σχετικά με την ύπαρξη σταθερών δημόσιων θεσμών. Ένα σημαντικό θέμα στο προσεχές μέλλον θα είναι η επιστροφή της εγγείου ιδιοκτησίας στην τοπική αυτοδιοίκηση καθώς και η δυνατότητα απόκτησης ακίνητης περιουσίας από τους ΟΤΑ·

39. διαπιστώνει ότι ορισμένες κοινότητες δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν την παροχή βασικών υπηρεσιών, παρά το γεγονός ότι η Σερβία διαθέτει ένα σύστημα φορολογικής αντιστάθμισης. Στις απαιτούμενες μεταρρυθμίσεις συγκαταλέγονται, μεταξύ άλλων, μέτρα για την αύξηση της δημοσιονομικής αυτονομίας της τοπικής αυτοδιοίκησης. Αυτό θα μπορούσε να επιτευχθεί με τη βοήθεια ενός συντελεστή χρηματοδότησης μέσω του οποίου οι δαπάνες για την ανάληψη νέων αρμοδιοτήτων θα αντισταθμίζονται με κρατικούς πόρους·

40. χαιρετίζει την πρωτοβουλία που έχει αναλάβει η Σερβία για να διευκολύνει τους ΟΤΑ στη λήψη μέτρων προστασίας του περιβάλλοντος με την ίδρυση ταμείου που θα τροφοδοτείται με τα έσοδα από το φόρο περιβάλλοντος. Πρόκειται για ένα καλό παράδειγμα μέτρων που μπορούν να συμβάλουν στην προσαρμογή της τοπικής αυτοδιοίκησης στα δεδομένα της Ε.Ε.. Ένα μέρος από τα εν λόγω φορολογικά έσοδα δεσμεύεται και διοχετεύεται άμεσα στην τοπική αυτοδιοίκηση και μπορεί, π.χ., να αξιοποιηθεί για την ανάπτυξη της απαιτούμενης ικανότητας για τη διενέργεια μελετών περιβαλλοντικών επιπτώσεων·

41. διαπιστώνει ότι ο ΜΠΒ θεωρείται καταρχάς μέσο για τη μεταρρύθμιση της κεντρικής διοίκησης της Σερβίας και την προαγωγή μέτρων ανάπτυξης μεγάλων υποδομών. Με αυτά τα δεδομένα, είναι λυπηρό το ότι είναι πολύ περιορισμένο το μερίδιο που διατίθεται για την υλοποίηση επειγόντων και απαραίτητων μέτρων, π.χ. για την περαιτέρω ανάπτυξη ικανοτήτων σε τοπική κλίμακα·

42. χαιρετίζει το ψήφισμα του Σερβικού Κοινοβουλίου της 31ης Μαρτίου 2010, με το οποίο καταδικάζονται οι σφαγές στη Σρεμπρένιτσα τον Ιούλιο του 1995. Η έγκριση του ψηφίσματος αποτελεί ένα σημαντικό βήμα για την ιστορική κάθαρση της Σερβίας. Η σερβική κυβέρνηση απευθύνει έτσι ένα θετικό μήνυμα για τη συμφιλίωση, την εσωτερική ανάπτυξη της χώρας και την περαιτέρω προσέγγιση με την Ευρωπαϊκή Ένωση·

Κοσσυφοπέδιο (4)

43. χαιρετίζει την πορεία της προσπάθειας για την σταθεροποίηση του Κοσσυφοπεδίου. Οι πρωτοβουλίες που έχουν αναληφθεί από διεθνείς οργανισμούς, μεταξύ των οποίων και από πολλά κράτη μέλη της ΕΕ, έχουν ανοίξει τον δρόμο για την ανάπτυξη ενός σταθερού κράτους δικαίου και τη βελτίωση της ασφάλειας των πολιτών. Ταυτόχρονα, υπενθυμίζει ότι ορισμένες πτυχές της εξέλιξης προς μεγαλύτερη σταθερότητα θυμίζουν την κατάσταση στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη και εγκυμονούν τον κίνδυνο εθνικής διαίρεσης, η οποία θα μπορούσε να υπονομεύσει μια μελλοντική ολοκλήρωση. Με τον τρόπο αυτό θα μπορούσαν να δημιουργηθούν προσκόμματα στη διαδικασία ολοκλήρωσης στη χώρα αυτή, όπου το επίπεδο εκπαίδευσης στην κοινωνία είναι χαμηλό και οι δημόσιοι θεσμοί δεν έχουν αναπτυχθεί επαρκώς·

44. τονίζει ότι η διασφάλιση των αρχών του κράτους δικαίου στο Κοσσυφοπέδιο έχει ουσιαστική σημασία και αναγνωρίζει ότι η παρουσία της διεθνούς κοινότητας στο Κοσσυφοπέδιο έχει αποφασιστική σημασία για την εξασφάλιση της ειρηνικής συνύπαρξης των διαφόρων εθνοτικών ομάδων·

45. χαιρετίζει την πρωτοβουλία μεταρρύθμισης της τοπικής αυτοδιοίκησης και την προσπάθεια αποκέντρωσης που καταβάλλεται σήμερα στο Κοσσυφοπέδιο·

46. διαπιστώνει ότι οι τρέχουσες εξελίξεις στο Κοσσυφοπέδιο οδηγούν στην περαιτέρω ανάπτυξη μιας σειράς εθνοκεντρικά προσανατολισμένων οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης, κατάστασης η οποία καθιστά επιτακτικότερο το διάλογο σε επίπεδο τοπικής αυτοδιοίκησης. Η τάση αυτή καθιστά απαραίτητη την ενίσχυση του ρόλου των οργάνων για την προαγωγή της τοπικής συνεργασίας. Η υλοποίηση κοινών προγραμμάτων στο πλαίσιο του ΜΠΒ μπορεί να δώσει ώθηση στις προσπάθειες αυτές. Σε ό,τι αφορά τη μελλοντική εξέλιξη του Κοσσυφοπεδίου και δεδομένων όχι μόνον των περιορισμένων δημόσιων πόρων που διαθέτει η χώρα, αλλά και της σημασίας του ρόλου των θεσμών που προάγουν την κοινωνική αλληλεγγύη και την καθολικότητα των βασικών δημόσιων υπηρεσιών, πρέπει να αποφευχθεί, στο μέτρο του δυνατού, η ύπαρξη -για εθνοτικούς λόγους- αλληλεπικαλυπτόμενων ιδρυμάτων (σχολείων, νοσοκομείων). Παρόμοια φαινόμενα θα μπορούσαν να εκληφθούν ως πολιτική αποτυχία και θα οδηγούσαν σε κακοδιαχείριση των δημόσιων πόρων και κυρίως στην περαιτέρω όξυνση των εθνοτικών διαφορών·

47. συνιστά να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην ανάπτυξη της ικανότητας του εκπαιδευτικού συστήματος του Κοσσυφοπεδίου, έτσι ώστε να μπορέσει η χώρα να αξιοποιήσει την δημογραφική της σύνθεση. Υπάρχει μεγάλος κίνδυνος ένα μεγάλο μέρος της πολυπληθούς σήμερα νεολαίας της χώρας να την εγκαταλείψει μετά την ολοκλήρωση των σπουδών της·

48. τονίζει ότι η ανάπτυξη της θεσμικής ικανότητας είναι ιδιαίτερα σημαντική για την αποτελεσματική χρήση των περιορισμένων δημόσιων πόρων της χώρας. Η πρόοδος αυτή θα απελευθέρωνε πόρους οι οποίοι θα μπορούσαν να διατεθούν, για παράδειγμα, στον τομέα της υγείας·

49. συμμερίζεται την άποψη της Επιτροπής ότι, για την αποτελεσματική εφαρμογή των κανόνων που θεσπίστηκαν πρόσφατα στον τομέα των δημόσιων συμβάσεων, χρειάζονται εκτεταμένα εκπαιδευτικά μέτρα·

50. συνιστά να αξιοποιηθεί ο ΜΠΒ για την εκτεταμένη ανάπτυξη ικανότητας στη χώρα. Με αυτό τον τρόπο, θα μπορούσε να προαχθεί σε ολόκληρη τη χώρα η κατανόηση των απαιτήσεων της ολοκλήρωσης και των πλεονεκτημάτων που προσφέρει η ένταξη στην ΕΕ.·

Μαυροβούνιο

51. χαιρετίζει την αποφασιστικότητα που δείχνει το Μαυροβούνιο στο πλαίσιο της διαδικασίας ολοκλήρωσης. Αυτό γίνεται ιδιαίτερα αισθητό στο θεσμοθετημένο διάλογο μεταξύ εκπροσώπων της κυβέρνησης και της τοπικής αυτοδιοίκησης, οι οποίοι συνέρχονται πολλές φορές το χρόνο·

52. συμμερίζεται την άποψη της Επιτροπής ότι υπάρχει ανάγκη ειδικευμένου προσωπικού που θα στελεχώσει όλα τα επίπεδα της δημόσιας διοίκησης στο Μαυροβούνιο. Για το σκοπό αυτό, η κυβέρνηση προχωρεί στη συνδυασμένη χρήση των πόρων που διαθέτει για συντονιστικές δραστηριότητες, στις οποίες θα πρέπει να εκπροσωπείται επαρκώς και η τοπική αυτοδιοίκηση. Το γεγονός αυτό δεν επιδρά μόνο στο ρυθμό των μεταρρυθμίσεων, αλλά και στην ικανότητα της χώρας να συντονίζει τις ξένες χρηματοδοτικές δραστηριότητες. Όλα αυτά έγιναν εφικτά με την επικέντρωση του ενδιαφέροντος στο τοπικό επίπεδο στο πλαίσιο του προγράμματος του ΜΠΒ·

53. διαπιστώνει ότι, μολονότι υπήρξε παράταση της όλης διαδικασίας, πριν από τις τρέχουσες μεταρρυθμίσεις της τοπικής αυτοδιοίκησης διενεργήθηκε ευρύς διάλογος σχετικά με το ρόλο των δημάρχων και τις εθελούσιες εταιρικές σχέσεις ΟΤΑ με στόχο την καλύτερη προετοιμασία ενόψει της παροχής στήριξης από τα διαρθρωτικά ταμεία·

54. χαιρετίζει την ενίσχυση των νομοθετικών διατάξεων για την περιστολή της διαφθοράς τόσο στις τοπικές εκλογές όσο και γενικότερα, με την ενίσχυση των εξωτερικών ελέγχων·

55. διαπιστώνει ότι η επιρροή των τοπικών αρχών σε ό,τι αφορά το ύψος των φόρων είναι περιορισμένη, κατάσταση η οποία έχει επιπτώσεις στην τοπική αυτοδιοίκηση·

56. επισημαίνει, ακόμη, ότι είναι απαράδεκτο να χρειάζεται μία τριετία για την έναρξη των πρώτων έργων που χρηματοδοτούνται από τον ΜΠΒ. Ακόμη και αν συντομευτεί η προπαρασκευαστική φάση για τις ενισχύσεις του ΜΠΒ το προσεχές έτος, είναι απαραίτητη η απλούστευση των κανόνων για να μειωθεί το διάστημα που μεσολαβεί μέχρι την έναρξη των έργων·

Ισλανδία

57. συμμερίζεται τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να ξεκινήσουν οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την Ισλανδία και να συμπεριληφθεί η χώρα αυτή στον κατάλογο των δικαιούχων προενταξιακής χρηματοδοτικής στήριξης στο πλαίσιο του Μηχανισμού Προενταξιακής Βοήθειας (ΜΠΒ).

Βρυξέλλες, 9 Ιουνίου 2010 Η Πρόεδρος της Επιτροπής των Περιφερειών Mercedes BRESSO

(1) www.aii-ps.org

(2) Network of Associations of Local Authorities of South East Europe (Δίκτυο των Ενώσεων ΟΤΑ της Νοτιοανατολικής Ευρώπης).

(3) Μόνιμη Διάσκεψη Δήμων και Κοινοτήτων.

(4) Κατά την έννοια του ψηφίσματος 1244/99 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών.