6.2.91 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 31/1 
II 
(Προπαρασκευαστικές πράξεις) 
ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ 
Γνωμοδότηση για την πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την προστασία των φυσικών και ημιφυσικών 
οικοτόπων, καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας (') και τα Συμπληρωματικά Παραρτήματα (2) 
(91/C 31/01) 
Στις 26 Σεπτεμβρίου 1988, και σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 130 Ρ της συνθήκης περί ιδρύσεως 
της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση 
της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την παραπάνω πρόταση και τα συμπληρωματικά 
παραρτήματα. 
Το τμήμα περιβάλλοντος, δημόσιας υγείας και κατανάλωσης, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία 
των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του στις 4 Σεπτεμβρίου 1990 με βάση 
την έκθεση της κ. Robinson, γενικής εισηγήτριας. 
Κατά την 280ή σύνοδο ολομέλειας της (συνεδρίαση της 18ης Οκτωβρίου 1990), η Οικονομική και 
Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση. 
1. Εισαγωγή 
1.1. Τα περιβαλλοντικά προγράμματα δράσης της Κοινό­
τητας προβλέπουν μέτρα για την προστασία της φύσης, στην 
οποία εντάσσεται και η προστασία των οικοτόπων και της 
άγριας πανίδας και χλωρίδας. 
1.2. Πρωταρχικός σκοπός της παρούσας πρότασης είναι 
να προβλεφθεί μία νομική ρύθμιση για την προστασία των 
οικοτόπων σπάνιων ειδών και ειδών που κινδυνεύουν να 
εξαφανισθούν ή απειλούνται με εξαφάνιση στην Κοινότητα. 
Ο συγκεκριμένος στόχος της πρότασης είναι να δημιουργηθεί 
μέχρι το 2000 ένα δίκτυο προστατευόμενων ζωνών άγριας 
πανίδας και χλωρίδας σε ολόκληρη την Κοινότητα, και να 
εξασφαλισθεί με τον τρόπο αυτό η αποτελεσματικότερη εφαρ­
μογή της Σύμβασης της Βέρνης περί άγριας πανίδας και 
χλωρίδας και φυσικών οικοτόπων. Τα μέσα με τα οποία η 
πρόταση επιδιώκει την επίτευξη του στόχου αυτού είναι τα 
εξής: 
(Ι) η χάραξη ενός γενικού πλαισίου κοινοτικής νομοθεσίας 
βάσει της οποίας τα κράτη μέλη οφείλουν να λάβουν τα 
απαιτούμενα μέτρα για την προστασία των ειδών και των 
βιοτόπων, με αποτέλεσμα να απαιτηθεί ενδεχομένως η 
επικύρωση και η υιοθέτηση της Σύμβασης της Βέρνης 
με τη θέσπιση κοινοτικών νόμων -• οι λεπτομέρειες 
εφαρμογής εναπόκεινται στα κράτη μέλη. βάσει της 
αρχής της επικουρικότητας 
(') ΕΕ αριθ. C 247 της 21. 9. 1988. σ. 3. 
(2) ΕΕαριθ. C 195 της 3. 8. 1990. σ. 1. (II) ο εντοπισμός, σε μια σειρά παραρτημάτων, των ειδών 
και οικοτόπων που χρήζουν προστασίας 
(III) η συμπερίληψη στα παραρτήματα ορισμένων γενικών 
αρχών για τη διαχείριση της άγριας πανίδας και χλω­
ρίδας 
(IV) η απαίτηση να εκτιμούνται οι επιπτώσεις στο περιβάλ­
λον των Ζωνών Ειδικής Προστασίας στα πλαίσια του 
Άρθρου 5(2) της πρότασης της Επιτροπής στις περι­
πτώσεις που είναι απαραίτητη η προστασία των οικοτό­
πων, (απειλούμενοι οικότοποι ή οι οικότοποι ειδών που 
απειλούνται με εξαφάνιση). 
1.3. Ενώ η ΟΚΕ εγκρίνει το βασικό στόχο της οδηγίας, 
θεωρεί ότι η παρούσα πρόταση, όπως αυτή έχει σχεδιασθεί, 
δεν μπορεί να επιτύχει τους στόχους και σκοπούς της. Είναι 
απαραίτητο να καταρτισθεί ένα αναθεωρημένο κείμενο, μαζί 
με μια σειρά ακριβέστερων παραρτημάτων που να προσδιορί­
ζει σαφέστερα την ακριβή εμβέλεια του ρόλου της Κοινό­
τητας και του ρόλου των κρατών μελών στην προστασία της 
φύσεως. Το αναθεωρημένο κείμενο θα πρέπει να προσδιορίζει 
σαφώς τις ευρωπαϊκές διαστάσεις της προστασίας των οικοτό­
πων και των ειδών, θα πρέπει να διατυπωθεί σαφέστερα και 
να καθορίζει με ακρίβεια ορισμούς ώστε να αποφευχθούν 
πολλές νομικές ασάφειες που ενδέχεται να προκύψουν σε 
περίπτωση που η παρούσα πρόταση υιοθετηθεί χωρίς τρο­
ποποιήσεις. Οι απαιτήσεις αυτές είναι ουσιαστικές για την 
αποτελεσματική εφαρμογή της προτεινόμενης οδηγίας. 
Ακόμη, η έλλειψη εκτιμήσεων όσον αφορά τις δαπάνες εφαρ­
μογής (που θα επιβαρύνουν τους φορολογούμενους, τους γε­
ωργούς και βιομηχάνους), αποτελεί σημαντικό μειονέκτημα. 
Αριθ. C 31/2 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 6. 2. 91 
2. Γενικές παρατηρήσεις 
2.1. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υποστηρίζει 
τους στόχους της προστασίας των ευρωπαϊκής σημασίας βιο­
τόπων πανίδας και χλωρίδας που κινδυνεύουν να εξαφανι­
σθούν. Πιστεύει ότι η κοινοτική δράση στον τομέα αυτό είναι 
επιθυμητή. 
2.2. Η ΟΚΕ λαμβάνει υπόψη τη Σύμβαση περί Διατη­
ρήσεως των Αποδημητικών Πτηνών που ανήκουν στην 
Άγρια Πανίδα (Σύμβαση της Βόννης), τη Σύμβαση περί Δια­
τηρήσεως της Άγριας Ζωής και του Φυσικού Περιβάλλοντος 
της Ευρώπης (Σύμβαση της Βέρνης) και τη Σύμβαση περί 
Υδροτόπων Διεθνούς Σημασίας, ιδιαίτερα ως βιοτόπων 
υδρόβιων πτηνών (Σύμβαση Ράμσαρ) ('). Παρατηρεί με λύπη 
ότι ορισμένα κράτη μέλη δεν έχουν επικυρώσει τη Σύμβαση 
της Βέρνης ή δεν εφαρμόζουν όλες τις διατάξεις της. 
2.3. Η ΟΚΕ λαμβάνει υπόψη την οδηγία για τη διατήρηση 
των άγριων πτηνών (2). Σημειώνει με λύπη ότι η οδηγία δεν 
εφαρμόζεται πλήρως από τα περισσότερα κράτη μέλη και 
ζητεί την ολοκληρωτική εφαρμογή της μέχρι την 1η Ιανουα­
ρίου 1993. 
2.4. Έχοντας υπόψη τα δεδομένα αυτά, η ΟΚΕ έχει σοβα­
ρές επιφυλάξεις όσον αφορά τη μορφή και το περιεχόμενο 
της προτεινόμενης οδηγίας για τους βιότοπους. Θα ήταν 
χρήσιμο αν η προτεινόμενη οδηγία περιελάμβανε μια σαφή 
ανάλυση των σκοπών από τους οποίους θα μπορούσαν να 
προέλθουν λειτουργικοί στόχοι. Θα ήταν επίσης χρήσιμο αν 
η προτεινόμενη οδηγία προσδιόριζε σαφέστερα τα λει­
τουργικά όρια της επικουρικότητας σε ό,τι αφορά τους 
ρόλους της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και των κρατών μελών 
στην προστασία των βιοτόπων και των ειδών. Στη σημερινή 
μορφή της, η προτεινόμενη οδηγία είναι υπερβολικά αόριστη 
και ασαφής. 
2.5. Η προτεινόμενη οδηγία θα πρέπει να προσανατολισθεί 
σαφώς προς την προστασία των βιοτόπων ευρωπαϊκής σημα­
σίας και των ειδών τους που απειλούνται με εξαφάνιση. Συνε­
πώς, τα παραρτήματα οφείλουν να είναι όσο το δυνατόν 
συντομότερα και να επικεντρώνονται απόλυτα στους αναφε­
ρόμενους βιότοπους και είδη ευρωπαϊκής σημασίας. 
2.6. Είναι αναμφισβήτητη η σημασία του καθορισμού 
σαφών στόχων και σκοπών. Χωρίς παρόμοιους στόχους και 
σκοπούς η οδηγία μπορεί να έχει την ίδια τύχη με την οδηγία 
για τα πτηνά. Είναι χειρότερο να υπάρχει μια αποτελεσματική 
οδηγία από την παντελή έλλειψη οδηγίας. Η οδηγία πρέπει 
να είναι, και να φαίνεται ότι είναι, λειτουργική. Οφείλει 
να ενσωματωθεί στις εργασίες του Ευρωπαϊκού Γραφείου 
Περιβάλλοντος για να δημιουργηθεί ένα ισχυρό σύστημα 
ελέγχου, και πρέπει να δίδεται ευρεία δημοσιότητα σε οποια­
δήποτε έλλειψη προόδου. Χρειάζεται να καθορισθούν ρεα­
λιστικές προθεσμίες για την υλοποίηση και επίτευξη των 
(') Βλέπε «Η κατάσταση του περιβάλλοντος στην Ευρωπαϊκή Κοινό­
τητα κατά το 1986» (ISBN 92-825-6973-Χ Αριθμός καταλόγου: 
CL-NO-10-633-EN-C). 
(2) Οδηγία 79/409ΈΟΚ (ΕΕ αριθ. L 103 της 25. 4. 1979). στόχων (βλέπε στις παρατηρήσεις για την οδηγία περί πτη­
νών στο σημείο 2.3 παραπάνω). Την επίβλεψη της εφαρμογής 
και της λειτουργίας θα πρέπει να αναλάβει μια Συμβουλευτική 
Επιτροπή που να είναι σε θέση να προτείνει σαφείς ενέργειες 
σε περίπτωση που οι στόχοι δεν υλοποιηθούν. 
2.7. Πρέπει να δοθεί ορισμός πολλών από τους όρους που 
χρησιμοποιούνται στην πρόταση για να έχουν νομική ασφά­
λεια. Για παράδειγμα, επιβάλλεται να δοθεί ορισμός της έν­
νοιας «Άγριος» όπως και των όρων «Προστατευόμενος» και 
«Σχέδιο διαχείρισης». Θα πρέπει να καταρτισθεί ένα ακόμη 
παράρτημα που να περιέχει τους ορισμούς των όρων που 
χρησιμοποιούνται στην οδηγία. 
2.8. Η υιοθέτηση της προτεινόμενης οδηγίας θα έχει συνέ­
πειες για τη λειτουργία ορισμένων κοινοτικών χρηματοδοτι­
κών οργάνων. Θα έχει επίσης επιπτώσεις σε ορισμένους 
σημαντικούς τομείς κοινοτικής πολιτικής, όπως η γεωργία, 
η περιφερειακή πολιτική, οι μεταφορές και η βιομηχανία. 
Για να σχηματίσει η ΟΚΕ θετική άποψη για την πρόταση, 
χρειάζεται να γίνει εκτεταμένη μνεία των επιπτώσεων της 
προτεινόμενης οδηγίας σε άλλες πολιτικές της Κοινότητας. 
2.9. Στην πρόταση δεν επισυνάπτεται δημοσιονομικό δελ­
τίο. Ωστόσο, χρειάζεται σημαντική χρηματοδότηση για να 
είναι αποτελεσματική. Καλό θα ήταν να αντληθούν οι πόροι 
για πολλούς αγροτικούς βιότοπους από τα κεφάλαια της Κοι­
νής Γεωργικής Πολιτικής (για γεωργούς που υποχρεώνονται 
από την οδηγία να προστατεύουν έντομα κλπ.) και για τους 
αστικούς βιότοπους από τα αναπτυξιακά κεφάλαια της Κοινό­
τητας (για βιομηχανίες των οποίων τα προγράμματα ανάπτυ­
ξης και επέκτασης μπορεί να επηρεασθούν αρνητικά από την 
υιοθέτηση της οδηγίας). Πάντως, στο δελτίο της χρηματο­
δότησης όλων των αναπτυξιακών προγραμμάτων από την 
Ευρωπαϊκή Κοινότητα πρέπει να γίνεται αναφορά στις συνέ­
πειες για τους βιότοπους άγριας πανίδας και χλωρίδας (βλέπε 
άρθρο 7 του κανονισμού 2052/88 που αναφέρει ότι όλα τα 
μέτρα που χρηματοδοτούνται από τα Διαρθρωτικά Ταμεία ή 
λαμβάνουν ενίσχυση από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύ­
σεων πρέπει να «συμβαδίζουν με ... κοινοτικές πολιτικές, 
μεταξύ άλλων και με εκείνες που αφορούν ... την προστασία 
του περιβάλλοντος»). 
2.10. Λόγω της γεωγραφικής θέσης πολλών βιοτόπων και 
ειδών, η ΟΚΕ πιστεύει ότι η οδηγία πρέπει να τροποποιηθεί 
για να μπορέσει να εφαρμοσθεί στη μείζονα Ευρώπη. Αυτό 
ισχύει κυρίως για τους ορεινούς βιότοπους, για τα παρθένα 
ή σχεδόν παρθένα δάση, τα έλη και για τα καθαρά γλυκά 
ύδατα. 
3. Ειδικές παρατηρήσεις 
3.1. Διάρθρωση των παρατηρήσεων 
Η πρόταση αποτελείται από ορισμένα άρθρα που ταξινο­
μούνται σε κεφάλαια. Συνεπώς, οι ειδικές παρατηρήσεις της 
ΟΚΕ επικεντρώνονται στα κεφάλαια της πρότασης παρά στα 
συγκεκριμένα άρθρα της. 
6. 2. 91 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 31/3 
3.2. Γενικές διατάξεις (Άρθρα 1-3) 
3.2.1. Άρθρα 1 και 2 
Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας πρέπει να διασα­
φηνισθεί ότι στην άγρια χλωρίδα και πανίδα θεωρείται ότι 
περιλαμβάνονται μόνο τα είδη ή τα υποείδη του φυτικού και 
ζωικού βασιλείου. Τα είδη και τα υποείδη είναι σημαντικά 
επειδή αποτελούν επιστημονικά αναγνωρισμένες μονάδες που 
παρουσιάζουν αξιόλογη γενετική ποικιλομορφία. Θα πρέπει 
να καταστεί σαφές ότι η οδηγία δεν αφορά είδη μικροοργα­
νισμών, όπως τα βακτηρίδια, οι ιοί, ή τα περισσότερα είδη 
μυκήτων (που ενδέχεται να προστατεύονται στα μεμονωμένα 
κράτη μέλη). 
3.2.2. Άρθρο 3 
Έχει σημασία να προσδιορισθούν σαφείς στόχοι για την 
οδηγία. Σκοπός της πρότασης είναι, εν μέρει, η εφαρμογή 
της Σύμβασης της Βέρνης ('). Συνεπώς επιβάλλεται να δοθεί 
ένας ικανοποιητικός προσδιορισμός της «κατάστασης διατή­
ρησης» των βιοτόπων και προτείνεται όπως ο προσδιορισμός 
βασισθεί στη διατύπωση που χρησιμοποιείται στο άρθρο 1 
της Σύμβασης της Βόννης (2). 
Επομένως, στο άρθρο 3 της πρότασης παρεμβάλλεται πρό­
σθετο άρθρο 3(2) με το ακόλουθο περιεχόμενο: 
«(ζ)το ικανοποιητικό καθεστώς διατήρησης ενός είδους 
ορίζεται ως ακολούθως: Καθεστώς διατήρησης σημαίνει: 
το σύνολο των επιδράσεων που επενεργούν στο είδος και 
είναι δυνατό να επηρεάσουν τη μακροπρόθεσμη κατα­
νομή και αφθονία του. 
Το καθεστώς διατήρησης θα θεωρείται ικανοποιητικό 
όταν: 
(1)τα στοιχεία για τη δυναμική του πληθυσμού καταδει­
κνύουν ότι το είδος διατηρείται μακροπρόθεσμα ως βιώ­
σιμη συνιστώσα των οικοσυστημάτων του 
(2)το γεωγραφικό φάσμα στο οποίο απαντάται το είδος 
δεν υφίσταται τώρα μείωση ούτε και ενδέχεται να μειωθεί 
σε μακροπρόθεσμη βάση 
(3)υπάρχει, και θα υπάρξει στο προβλεπόμενο μέλλον, 
ένα επαρκές οικοσύστημα για τη διατήρηση του πλη­
θυσμού των ειδών σε μακροπρόθεσμη βάση. 
Το καθεστώς διατήρησης θα θεωρείται ικανοποιητικό 
όταν πληρούνται και οι τρεις όροι που εκτίθενται στις 
περιπτώσεις (1)-(3), και ως μη ικανοποιητικό όταν ένας 
ή περισσότεροι από τους όρους που εκτίθενται στις περι­
πτώσεις (1)-(3) δεν πληροίται.» 
(') Σύμβαση για τη διατήρηση της άγριας ζωής στην Ευρώπη και 
των φυσικών βιοτόπων — 1979 (ΕΕ αριθ. L 38 της 10. 2. 1982). 
(2) Σύμβαση για τα αποδημητικά είδη άγριων ζώων (ΕΕ αριθ. L 210 
της 10. 7. 1982). 3.3. Προστασία των βιοτόπων (Άρθρα 4-9) 
Γενικά 
Η ΟΚΕ πιστεύει ότι το στοιχείο αυτό της πρότασης έχει 
κεφαλαιώδη σημασία, επειδή τα σημαντικότερα προβλήματα 
κατά την εφαρμογή της οδηγίας για τα πτηνά και των ισχυου­
σών διεθνών συμβάσεων αντιμετωπίζονται στη διατήρηση 
των βιοτόπων. 
3.4. Εκτίμηση των επιπτώσεων στο περιβάλλον 
(Άρθρα 10-11) 
3.4.1. Άρθρο 10 
Δεν είναι μόνο οι πολιτικές που επηρεάζουν τους οικότοπους 
άγριας πανίδας και χλωρίδας, αλλά και κυβερνητικές μέθοδοι 
και διαδικασίες σ'όλα τα επίπεδα (κοινοτικό, εθνικό, περιφε­
ρειακό και τοπικό). Για παράδειγμα, σε πολλά κράτη μέλη οι 
γεωργικές και δασοκομικές δραστηριότητες είτε δεν υπόκει­
νται στο συνήθη έλεγχο του σχεδιασμού της χρήσης γαιών 
είτε απαλλάσσονται από αυτόν. Μέθοδοι διαδικασιών 
προγραμματισμού και ελέγχου της χρήσης γαιών μπορεί να 
έχουν εξίσου σημαντική επίδραση όπως και σε γενικότερες 
πολιτικές. Αυτό ίσως είναι ιδιαίτερα επιζήμιο για τους οικο-
τόπους, π.χ. ένα μικρό ρυάκι όπου φύεται το άγριο ενυδροκάρ-
δαμο (νεροκάρδαμο) μπορεί να αφανιστεί από έναν γεωργό 
που καλλιεργεί τη γειτονική γη επί ένα έτος. Υπάρχουν πολλά 
μείζονος σημασίας παραδείγματα όπως η έλλειψη μέτρων 
κατάλληλου ελέγχου ώστε να εξασφαλισθούν οι ενδεδειγμέ­
νοι τρόποι αναδάσωσης ή η δυνατότητα αποστράγγισης για 
την ανάπτυξη γεωργικών δραστηριοτήτων ή άλλους οικονο­
μικούς σκοπούς που υποβιβάζουν σε σοβαρό βαθμό πολλούς 
ελώδεις οικοτόπους. Οι έλεγχοι ανάπτυξης και οι διαδικασίες 
προγραμματισμού τυγχάνουν διαφορετικής αντιμετωπίσεως 
στα διάφορα κράτη μέλη. 
Μπορεί να προκύψει σύγκρουση μεταξύ των στόχων αυτής 
της οδηγίας, που αποβλέπει στην προστασία των οικοτόπων, 
και των στόχων άλλων κοινοτικών μέσων που αποβλέπουν 
στην προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης, όπως π.χ. τα 
Ευρωπαϊκά Ολοκληρωμένα Προγράμματα. 
Η προστασία του περιβάλλοντος οφείλει να γίνεται διαμέσου 
διαδικασιών προγραμματισμού και ανάπτυξης σε όλα τα κυ­
βερνητικά επίπεδα και μεταξύ άλλων με αποφάσεις όσον 
αφορά τη χρήση της γης για ανάγκες εθνικής ασφάλειας. 
Η οδηγία για τους οικοτόπους θα επιβάλει νέους περιο­
ρισμούς στις αποφάσεις για τη χρήση γαιών και τη χωροτα­
ξία. Οι περιορισμοί αυτοί, ιδιαίτερα στα πλαίσια πρακτικών 
που παρουσιάζουν ευαισθησία για το περιβάλλον (π.χ. περιο­
ρισμός της χρήσης λιπασμάτων), θα πρέπει να μπορούν να 
αποζημιώνονται διαμέσου των χρηματοδοτικών μέσων της 
Κοινότητας. Θα πρέπει να υπάρχουν μηχανισμοί που θα 
εξασφαλίζουν ότι δεν υπάρχει επικάλυψη μεταξύ της χρη­
ματοδότησης για την προστασία οικοτόπων και άλλων 
προγραμμάτων αποζημίωσης. 
Αριθ. C 31/4 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 6.2.91 
3.4.2. Άρθρο 11 
Επειδή το σχέδιο για τις ευαίσθητες από περιβαλλοντική 
άποψη περιοχές εφαρμόζεται ήδη σε ορισμένα κράτη μέλη, 
θα πρέπει να αναπτυχθεί μια εποικοδομητική και όχι αντα­
γωνιστική σχέση μεταξύ της παρούσας οδηγίας και των εν 
λόγω σχεδίων για την προστασία των οικοτόπων και των 
ειδών. 
3.5. Προστασία των ειδών (Άρθρα 12-18) 
3.5.1. Άρθρα 12 και 13 
Στα άρθρα αυτά προβλέπεται η περιοδική επανεξέταση των 
ειδών που περιλαμβάνονται στα παραρτήματα 1, 2 και 3 και 
τους οικοτόπους που αναφέρονται στο παράρτημα 4. Η ΟΚΕ 
συνιστά τη διενέργεια της επανεξέτασης αυτής τουλάχιστον 
σε 5ετή βάση. 
3.5.2. Άρθρο 14 
Να γίνει μνεία στις παραγράφους 3 και 4 του άρθρου 14 της 
ανάγκης προστασίας από την ανεξέλεγκτη λήψη σπόρων ή 
το εμπόριο σπόρων που έχουν ληφθεί με ανεξέλεγκτο τρόπο, 
προκειμένου για φυτά που περιλαμβάνονται στα παραρτήματα 
(εκτός από οργανισμούς προστασίας που κατέχουν σχετική 
άδεια). 
3.5.3. Αρθρο 15 
Στο παράρτημα που αναφέρονται τα απαγορευμένα μέσα σύλ­
ληψης και θανάτωσης θα πρέπει να γίνει ειδική εξαίρεση των 
μέσων που επιτρέπονται για κτηνιατρικούς σκοπούς. Σκοπός 
του παραρτήματος είναι να αποφευχθούν οι άνευ διακρίσεως 
μέθοδοι θανάτωσης με τις οποίες ένα προστατευόμενο είδος 
θανατώνεται τυχαία, ενώ ένα μη προστατευόμενο είδος θανα­
τώνεται νομίμως. 
3.6. Ενημέρωση (Άρθρο 19) 
Άρθρο 19 
Το άρθρο 19(2) αναφέρει: 
«Η Επιτροπή δημοσιεύει το οριστικό κείμενο της έκθε­
σης και τη διαβιβάζει στα κράτη μέλη, στο Ευρωπαϊκό 
Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο.» 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή θα πρέπει να προστε­
θεί στους αποδέκτες της έκθεσης. 
3.7. Έρεν να (Άρθρο 20, καθώς και άρθρο 24) 
Η ΟΚΕ θεωρεί ότι τα άρθρα για την έρευνα και την παρακο­
λούθηση πρέπει να συμπτυχθούν σε ένα κεφάλαιο. Το άρθρο 
24 θα πρέπει κατά συνέπεια να μετατεθεί και να ενσωματωθεί 
στο άρθρο 20. Οι προτεραιότητες της έρευνας θα πρέπει να περιλαμβάνουν 
τον εντοπισμό των βασικών από οικολογική άποψη ειδών 
(είδη από τα οποία εξαρτώνται πολλά άλλα είδη), και την 
παρακολούθηση ενδεικτικών ειδών (είδη που δείχνουν την 
υγεία της άγριας πανίδας και χλωρίδας στην Ευρώπη). 
3.8. Διαδικασία τροποποίησης (Άρθρα 21-23) 
Όσον αφορά τη Συμβουλευτική Επιτροπή που αναφέρεται 
στο άρθρο 23, θα πρέπει ταυτόχρονα να αποστέλλεται στην 
Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αντίγραφο του σχεδίου 
μέτρων που υποβάλλονται από την Επιτροπή στην επιτροπή 
κεφαλαίου 23 για γνωμοδότηση. 
3.9. Συμπληρωματικές διατάξεις (Άρθρα 25-27) 
3.9.1. Γενικά 
Πρέπει να γίνει αναφορά στη σύμβαση για το διεθνές εμπόριο 
των ειδών της άγριας πανίδας και χλωρίδας που απειλούνται 
με εξαφάνιση (CITES)('). Επιβάλλεται να διασαφηνισθεί στις 
συμπληρωματικές διατάξεις η σχέση μεταξύ της οδηγίας για 
τους οικοτόπους και της σύμβασης για το διεθνές εμπόριο 
των ειδών της άγριας πανίδας και χλωρίδας που απειλούνται 
με εξαφάνιση. 
Οι μη κυβερνητικοί οργανισμοί διαδραματίζουν παραδοσια­
κά προεξέχοντα ρόλο στη χάραξη της πολιτικής διατήρησης 
ενός των κρατών μελών και συμμετέχουν σήμερα ενεργά στην 
εφαρμογή της. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι ο ρόλος τους όσον αφορά 
την οδηγία για τους οικοτόπους θα πρέπει να καταστεί σαφής. 
3.9.2. Άρθρο 25 
Πρέπει να δοθεί ο ορισμός των «εγχωρίων ειδών». Η ΟΚΕ 
θεωρεί ότι ένα χρονοδιάγραμμα αποτελεί σημαντικό στοιχείο 
ενός παρόμοιου ορισμού, εφόσον η γεωγραφική εξάπλωση 
πολλών ειδών έχει αλλάξει από την εποχή των παγετώνων. 
Η ΟΚΕ συνιστά να εξετασθούν οι διαδικασίες σχετικά με 
την ελευθέρωση γεννετικά τροποποιημένων οργανισμών. 
4. Παρατηρήσεις που προκύπτουν από τα παραρτήματα 
4.1. Στο παράρτημα 1 παρατίθενται τα είδη των οποίων 
οι οικότοποι απειλούνται η ΟΚΕ κρίνει ότι θα πρέπει να 
περιληφθεί ένα εισαγωγικό σημείωμα στο οποίο θα αναφέ­
ρονται τα κριτήρια που χρησιμοποιήθηκαν για να καταρτι­
σθεί αυτός ο πίνακας. Στο παράρτημα 2 παρατίθενται τα ίδια 
τα απειλούμενα είδη και στην περίπτωση αυτή πρέπει να 
καταστούν σαφή τα κριτήρια που χρησιμοποιήθηκαν για την 
κατάρτιση αυτού του πίνακα. Η ΟΚΕ πιστεύει ότι όλα τα 
είδη που περιλαμβάνονται στο παράρτημα 1 θα πρέπει να 
περιλαμβάνονται και στο παράρτημα 2. Συνεπώς, το παράρ­
τημα 2 πρέπει να περιέχει μια εισαγωγική παρατήρηση που 
να τονίζει ότι περιλαμβάνει όλα τα είδη του παραρτήματος 
(') Κανονισμός (ΕΟΚ) apt». 3626/82. 
6. 2. 91 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 31/5 
1 καθώς και τα επιπλέον είδη που θα αναφέρονται σε ένα 
αναθεωρημένο παράρτημα 2. 
Τα παραρτήματα δεν παρέχουν ακόμη επαρκή ανάλυση των 
ειδών που τώρα απειλούνται με εξαφάνιση και των χωρών 
στις οποίες απειλούνται. 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αντιλαμβάνεται ότι 
καταβάλλεται περαιτέρω προσπάθεια για να ορισθεί το πεδίο 
των παραρτημάτων (βλέπε επίσης 3.5.1) και κρίνει ότι αυτή 
η εξέλιξη είναι απαραίτητη για την αποτελεσματική εφαρ­
μογή της οδηγίας. 
4.2. Τα ονόματα των ζώων που αναφέρονται στο παράρ­
τημα 1 δεν είναι πλήρη, ενώ το ίδιο συμβαίνει και με τα φυτά 
του παραρτήματος 2. Η ΟΚΕ συνιστά να παρατεθούν τα 
πλήρη ονόματα τους, παρά το προηγούμενο της Σύμβασης 
της Βέρνης. 
4.3. Εφόσον η πρόταση βασίζεται στην αρχή της επικουρι­
κότητας, δεν είναι σαφής ο σκοπός που εξυπηρετεί η συμπερί­
ληψη του όρου «Σχέδιο διαχείρισης» στο παράρτημα 3. Ο εν 
λόγω όρος θα σημαίνει διαφορετικά πράγματα στα διάφορα 
κράτη μέλη. 
4.4. Ορισμένα είδη που αναφέρονται στο παράρτημα 3 
είναι εξαιρετικά κοινά ή ακόμη και παρείσακτα, σε ορισμένα 
μέρη της Κοινότητας και δεν χρήζουν σχεδίων διαχείρισης 
στις περιοχές αυτές. Παραδείγματα είναι ο ελαιόπρινος (ilex 
aquifolium) στην Ιρλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο, και το 
πολυγόνατο (tamus communis) στο νότιο τμήμα του Ηνωμέ-
Βρυξέλλες, 18 Οκτωβρίου 1990. νου Βασιλείου (βλέπε στα επισυναπτόμενα διαγράμματα που 
έχουν αντιγραφεί από το Perring & Walters, 1962). Παρόμοιες 
παρατηρήσεις ισχύουν και για τα είδη αγρίων ζώων όπως ο 
λύγξ και η ικτύς η δύσοσμος που είναι παραδοσιακά θηρά­
ματα σε ορισμένα κράτη μέλη. Τα είδη που περιλαμβάνονται 
στο παράρτημα 3 θα πρέπει να αναφέρονται κατά περιοχές 
και το παράρτημα να παρέχει πληροφορίες σχετικά με τις 
περιοχές των κρατών μελών για τις οποίες απαιτούνται σχέδια 
διαχείρισης. 
4.5. Χρειάζεται να τροποποιηθεί το κείμενο της οδηγίας 
(βλέπε σημείο 4.4 παραπάνω) ώστε να υπάρχει νομική ασφά­
λεια σε ό,τι αφορά το καθήκον τοπικής προστασίας. Το πα­
ράρτημα 4 επικροτείται, πλην όμως ο όρος «προστατευθούν» 
δεν είναι σαφής. 
4.6. Υπάρχουν στο παράρτημα 7 όροι, όπως «υγρότοποι», 
που είναι άκρως ασαφείς. Το παράρτημα αυτό χρήζει σαφέ­
στερης επαναδιατύπωσης, ώστε να καταστεί σαφές ότι το 
παράρτημα αναφέρεται σε περιοχές φυσικών και ημιφυσικών 
βιοτόπων που αποτελούν διαδρόμους μεταξύ περιοχών ειδι­
κής προστασίας. 
4.7. Επειδή πρωταρχικό μέλημα της παρούσας οδηγίας 
είναι η πανίδα και η χλωρίδα (όχι τα πτηνά), το έμβλημα μόνο 
με πουλιά είναι πολύ άστοχο. Μήπως πρέπει να προστεθεί 
ένα σύμβολο, π.χ. ένα δένδρο; Το έμβλημα πρέπει να είναι 
ρεαλιστικό και να μην αιθεροβατεί. 
4.8. Στο παράρτημα 11 (σημείο 10) η λέξη «τηλεσκόπηση» 
θα πρέπει να αντικατασταθεί με τις λέξεις «έλεγχο εξ 
αποστάσεως». 
Ο Πρόεδρος της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
FranQois STAEDELIN 
Αριθ. C 31/6 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 6.2.91 
6.2.91 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ.