C 300/24

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα «Στρατηγική για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία»

(2021/C 300/06)

Γενική εισηγήτρια: Daniela BALLICO (IT/ECR), Δήμαρχος Τσιαμπίνο (μητροπολιτική περιοχή της Ρώμης) Έγγραφο αναφοράς: Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Ένωση ισότητας: στρατηγική για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία 2021-2030 COM(2021) 101 final

IΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

1. τονίζει ότι τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία (ΑμεΑ), όπως κατοχυρώνονται στα άρθρα 2, 9, 10, 19, 168 και 216 παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) και στα άρθρα 2 και 21 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ), στα άρθρα 3, 15, 21, 23 και 26 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στα άρθρα 3 και 17 του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, καθώς και στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία που κυρώθηκε στις 26 Νοεμβρίου 2009, πρέπει να διασφαλίζονται και να προάγονται σε όλους τους τομείς και σε κάθε επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών μελών·

2. χαιρετίζει την ανακοίνωση με θέμα «Ένωση ισότητας: στρατηγική για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία 2021-2030», ως στρατηγική δράση η οποία αποσκοπεί στην προώθηση της αυτονομίας και της κοινωνικής τους ένταξης, στη διασφάλιση της άσκησης των δικαιωμάτων τους σε ισότιμη βάση και στην προστασία των πολιτών που κινδυνεύουν περισσότερο από διακρίσεις και κοινωνική περιθωριοποίηση·

3. εκτιμά ότι οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές θα πρέπει να αναγνωριστούν ως στρατηγικοί εταίροι κατά τη χάραξη, την υλοποίηση και την παρακολούθηση της στρατηγικής, βάσει των αρμοδιοτήτων τους και του έργου που επιτελούν για την εκτέλεση των εν λόγω αρμοδιοτήτων·

4. ζητεί οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές να τύχουν μεγαλύτερης αναγνώρισης, δεδομένου ότι πολλές από τις πολιτικές για την ένταξη των ατόμων με αναπηρία χρειάζονται επιτόπια υλοποίηση και εφαρμογή υπό συνθήκες εγγύτητας έναντι των ΑμεΑ. Για να διασφαλιστεί η πλήρης οικειοποίηση της στρατηγικής, εκτός από τις σχετικές εθνικές, περιφερειακές και τοπικές στρατηγικές και τους σχετικούς πόρους απαιτούνται και επαρκείς πρόσθετοι πόροι από τα ευρωπαϊκά ταμεία με στόχο τη διασφάλιση της δίκαιης μετάβασης προς την αυτόνομη διαβίωση και τη συμμετοχή στην κοινότητα των ατόμων με αναπηρία·

5. τονίζει τη σημασία του πλαισίου πολιτικής της στρατηγικής και των δράσεων της που αποτελεί νέα ευκαιρία για την επίτευξη συγκεκριμένων στόχων όσον αφορά την ένταξη και την αυτονομία των ατόμων με αναπηρία στην Ευρωπαϊκή Ένωση αρχής γενομένης από τα κράτη μέλη. Η στρατηγική παρουσιάζεται σε μια δύσκολη συγκυρία διότι η πανδημία COVID-19 έχει θέσει σοβαρά σε κίνδυνο την επιβίωση, την υγεία και την αξιοπρέπεια των ατόμων με αναπηρία, καταδεικνύοντας όλες τις αδυναμίες των συστημάτων κοινωνικής προστασίας και ένταξης·

6. επικροτεί τη θέσπιση πλαισίου παρεμβάσεων με στόχο τη διασφάλιση των δικαιωμάτων και των ευκαιριών του ενός πέμπτου του ευρωπαϊκού πληθυσμού που ζει με σωματική, και/ή μη ορατή, αισθητηριακή, νοητική αναπηρία, προβλήματα ψυχικής υγείας ή πολλαπλές αναπηρίες. Το καθεστώς αναπηρίας συνιστά δείκτη υψηλότερου κινδύνου φτώχειας, αποκλεισμού και κατάθλιψης, ιδίως όταν το περιβάλλον δεν είναι σχεδιασμένο για τη διαφορετικότητα του κάθε ανθρώπου·

7. χαιρετίζει τη στρατηγική σχετικά με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία (ΣΗΕΔΑΑ), η οποία αποτελεί το πρώτο οικουμενικό σχέδιο δράσης για τη διασφάλιση των δικαιωμάτων και των ευκαιριών των ατόμων με αναπηρία·

8. συμφωνεί με τη δημιουργία της πλατφόρμας για την αναπηρία, η οποία θα εγκαινιαστεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή το 2021, και ζητεί να συμμετέχει σε αυτήν με την ιδιότητα του παρατηρητή, προκειμένου να παρακολουθεί την αποτελεσματική συμπερίληψη των ατόμων με αναπηρία στο σύνολο των πολιτικών και των προγραμμάτων. Τονίζει την ανάγκη πλήρους συμμετοχής των τοπικών και των περιφερειακών αρχών, δεδομένου ότι αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες για τη διαχείριση πολιτικών που επηρεάζουν άμεσα τα άτομα με αναπηρία επιτόπου·

9. ζητεί ενισχυμένη συνεργασία με τα θεσμικά αντιπροσωπευτικά επίπεδα της Ευρώπης και επισημαίνει, ως εκ τούτου, ότι η ΕτΠ μπορεί να συμβάλει στο έργο της πλατφόρμας κινητοποιώντας τις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές με στόχο την ευαισθητοποίηση σχετικά με τις προκλήσεις της νέας στρατηγικής για την καταπολέμηση των στερεοτύπων και των διακρίσεων εις βάρος των ατόμων με αναπηρία και προάγοντας τη δέουσα και ισότιμη αντιμετώπισή τους στην καθημερινή ζωή·

10. εξαίρει τη σημασία της συνεργασίας με τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, τις ενώσεις ατόμων με αναπηρία και τα μέλη των οικογενειών τους προκειμένου να τεθεί σε εφαρμογή η αρχή «τίποτα για εμάς χωρίς εμάς», με τη διασφάλιση μηχανισμών για τη συμμετοχή των ατόμων με αναπηρία και των οικογενειών τους, μέσω των φορέων του τομέα, καθώς και με τη δημιουργία ειδικών χώρων για τις γυναίκες και τα κορίτσια με αναπηρία·

11. επαναλαμβάνει τη σημασία της υιοθέτησης μιας ολιστικής διατομεακής προοπτικής· ζητεί να συμπεριληφθούν συγκεκριμένες δράσεις για ευάλωτες ομάδες ατόμων με αναπηρία που αντιμετωπίζουν φραγμούς λόγω του συνδυασμού διαφορετικών παραγόντων, όπως το βιολογικό ή κοινωνικό φύλο, ο γενετήσιος προσανατολισμός, η φυλετική ή εθνοτική καταγωγή, η θρησκεία και οι πεποιθήσεις, ή μια δύσκολη κοινωνικοοικονομική ή διαφορετικά ευάλωτη κατάσταση. Επομένως, συνιστά στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εμβαθύνει αυτήν τη διατομεακή προσέγγιση και να αναπτύξει πρωτοβουλίες των οποίων η εφαρμογή έχει αντίκτυπο στον σχεδιασμό, τη διαχείριση και την αξιολόγηση των δημόσιων πολιτικών·

12. επισημαίνει την ανάγκη υιοθέτησης της αρχής σύμφωνα με την οποία οι δημόσιες διοικήσεις δίνουν το παράδειγμα του τρόπου διάρθρωσης της κοινωνικής ένταξης και διασφάλισης των δικαιωμάτων και των ίσων ευκαιριών των ατόμων με αναπηρία, τόσο όσον αφορά την ένταξη στην ελεύθερη αγορά εργασίας όσο και την υλοποίηση προσβάσιμων υπηρεσιών. Για τον σκοπό αυτό, η ΕτΠ θα πρέπει, τόσο ως εργοδότης όσο και ως θεσμικός φορέας, να ενστερνιστεί την αρχή «ηγείσθαι δια του παραδείγματος» και να καθορίσει ενδεδειγμένο χρονοδιάγραμμα επί τούτου·

13. υπογραμμίζει την ανάγκη ανάδειξης πιθανών τρόπων συμμετοχής του ιδιωτικού τομέα, ιδίως όσον αφορά την ένταξη στην αγορά εργασίας και την προσβασιμότητα των αγαθών και των υπηρεσιών, μέσω σύμπραξης δημόσιου και ιδιωτικού τομέα·

14. σημειώνει ότι η στρατηγική εξετάζει την πανδημία μόνο υπό το πρίσμα της αυτόνομης διαβίωσης και, οριακά, της εκπαιδευτικής ένταξης. σημειώνει επίσης την απουσία της δέουσας αναγνώρισης των οικογενειακών (άτυπων) φροντιστών, ως επί το πλείστον γυναικών, η οποία εκδηλώθηκε έντονα κατά τη διάρκεια της πανδημίας λόγω της συρρίκνωσης των υπηρεσιών προς τους οικείους τους και ανέδειξε τη σημασία του ουσιώδους έργου της παροχής βοήθειας και φροντίδας, καθώς και την ανάγκη να ενισχυθεί η πρόσβαση στην τεχνολογία και η χρήση της σε προσωπικό επίπεδο·

15. παροτρύνει τα κράτη μέλη να συμπεριλάβουν ειδικά μέτρα για τα άτομα με αναπηρία στα εθνικά προγράμματα μεταρρυθμίσεων και στα εθνικά σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας.

Προσβασιμότητα, αυτονομία και ισότητα

16. συμφωνεί με τη δράση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την προγραμματισμένη για το 2022 έναρξη λειτουργίας του κέντρου πόρων «AccessibleEU» (προσβάσιμη ΕΕ), με τη συμμετοχή του συνόλου των ενδιαφερομένων. Επιπλέον, ζητεί τα εξής: αξιολόγηση της λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς υποστηρικτικών τεχνολογιών έως το 2023· υποστήριξη της εφαρμογής των υποχρεώσεων προσβασιμότητας που προβλέπονται στις οδηγίες για τις δημόσιες συμβάσεις· αξιολόγηση της εφαρμογής της οδηγίας για την προσβασιμότητα στο διαδίκτυο· διεξαγωγή απογραφής των σχετικών με τις σιδηροδρομικές υποδομές δραστηριοτήτων και του επιπέδου προσβασιμότητάς τους·

17. επικροτεί την επικύρωση της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία (ΣΗΕΔΑΑ) από την ΕΕ και τα κράτη μέλη της και καλεί το Συμβούλιο και όλα τα κράτη μέλη να υπογράψουν το Προαιρετικό Πρωτόκολλο της ΣΗΕΔΑΑ·

18. συμφωνεί με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ως προς την ανάγκη παρακολούθησης της εφαρμογής των διαφόρων οδηγιών που αφορούν την προσβασιμότητα, προκειμένου η ΕΕ και όλα τα θεσμικά όργανα να είναι σε θέση να εφαρμόζουν ενδεδειγμένες πολιτικές υλοποίησης· οι κανόνες προσβασιμότητας πρέπει να τηρούνται αυστηρά και να βελτιώνονται, προκειμένου να παρέχονται προσβάσιμα περιβάλλοντα, τόσο στα κτίρια κατοικιών όσο και σε όλους τους κρίκους της αλυσίδας προσβασιμότητας·

19. υπενθυμίζει ότι τα άτομα με αναπηρία πρέπει να έχουν κάθε ευκαιρία για να επιτύχουν ανεξάρτητη διαβίωση και ότι το δικαίωμα στην αυτονομία πρέπει να είναι διασφαλισμένο καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής τους. Είναι σημαντικό να ρυθμιστεί η μορφή της ατομικής βοήθειας για τα άτομα με σωματική αναπηρία υψηλότερου επιπέδου εξάρτησης·

20. υπογραμμίζει τον θεμελιώδη ρόλο που διαδραματίζουν όλα τα άτομα με αναπηρία ως ειδήμονες της κατάστασής τους. Εν προκειμένω, οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές επιτελούν καθοριστικό ρόλο όταν χρειάζεται να αναγνωρίσουν την ενεργό συμμετοχή τους στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων ακόμη και όσον αφορά την προσβασιμότητα. Υπενθυμίζει επ’ αυτού, το Ευρωπαϊκό Βραβείο Προσβάσιμης Πόλης (Access City Award), το οποίο απονέμεται ετησίως από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε τρεις ευρωπαϊκές πόλεις που διακρίνονται για την προσπάθειά τους να καταστήσουν τον αστικό ιστό πιο προσιτό σε όλους τους πολίτες τους, επιδεικνύοντας ιδιαίτερη προσοχή στα προβλήματα που σχετίζονται με την ηλικία και το επίπεδο κινητικότητας εν γένει και ενθαρρύνει την ανάληψη παρόμοιων πρωτοβουλιών που να επιβραβεύουν την προσβασιμότητα στις αγροτικές περιοχές και στο φυσικό περιβάλλον·

21. καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να συμπεριλάβει την προσβασιμότητα ως δεσμευτικό κριτήριο κατά την προβλεπόμενη για το 2021 αναθεώρηση του νομοθετικού πλαισίου για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων, προκειμένου να καταστούν περισσότερο προσβάσιμα στα άτομα με αναπηρία·

Απόλαυση των δικαιωμάτων της ΕΕ

Ελεύθερη κυκλοφορία και διαμονή

22. συμμερίζεται την ανάγκη έγκρισης της ευρωπαϊκής κάρτας αναπηρίας έως το τέλος του 2023, με στόχο τόσο τη διασφάλιση της πλήρους απόλαυσης των δικαιωμάτων που παρέχει η Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και την αμοιβαία αναγνώριση του καθεστώτος αναπηρίας σε όλα τα κράτη μέλη. Αναμένει με ενδιαφέρον τη μελλοντική πρόταση της Επιτροπής σχετικά με την ευρωπαϊκή κάρτα αναπηρίας και ελπίζει ότι θα μπορέσει να ξεπεράσει τις δυσκολίες που ανακύπτουν κατά το δοκιμαστικό στάδιο·

23. στηρίζει την πρόθεση της Επιτροπής να συνεργαστεί πιο ουσιαστικά με τα κράτη μέλη για την ταχύτερη δυνατή υιοθέτηση της κάρτας αναπηρίας και να επιδιώξει, συγχρόνως, την εναρμονισμένη αναγνώριση του καθεστώτος αναπηρίας που είναι απολύτως αναγκαία προκειμένου να διασφαλιστεί το δικαίωμα στην κινητικότητα εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης μέσω τόσο του δικαιώματος σε παρεμφερείς παροχές και ενισχύσεις όσο και της άρσης των εμποδίων·

Ενίσχυση της συμμετοχής στη δημοκρατική διαδικασία

24. συμμερίζεται την ανάγκη, η οποία επισημαίνεται στη στρατηγική, να ενισχυθεί η συμμετοχή στην κοινωνική και την πολιτική ζωή των ατόμων με αναπηρία που εξακολουθούν να υφίστανται διακρίσεις ακόμη και κατά την άσκηση του δικαιώματος ψήφου τους·

25. ζητεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει το ενδεχόμενο ευρωπαϊκής συμφωνίας σχετικά με το δικαίωμα ψήφου των ατόμων με αναπηρία, προκειμένου να αρθούν τα παντός είδους εμπόδια και να κατοχυρωθεί το δικαίωμα των ατόμων με αναπηρία να εκφράζουν την πολιτική προτίμησή τους όπως κάθε άλλος Ευρωπαίος πολίτης. Επισημαίνει ότι, επί του παρόντος, η Επιτροπή ενέκρινε πρόγραμμα διαβουλεύσεων για τις ευρωπαϊκές εκλογές χωρίς αποκλεισμούς, το οποίο όμως δεν περιλαμβάνει την αναπηρία. Συνιστά να συμπεριληφθούν τα άτομα με αναπηρία σε αυτό το πρόγραμμα το ταχύτερο δυνατόν, καθώς και όλα τα επίπεδα στα οποία διεξάγονται εκλογές·

26. συμφωνεί με την ανάγκη βελτίωσης της πρόσβασης των ατόμων με αναπηρία στο πλήρες φάσμα της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, καθώς και με την εκτίμηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ως προς την ανεπάρκεια των υπηρεσιών κοινωνικής πρόνοιας και των κοινωνικών και υγειονομικών υπηρεσιών, τα όρια των οποίων έγιναν αισθητά κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Υπογραμμίζει την ιδιαίτερα δύσκολη κατάσταση στις απομακρυσμένες και αγροτικές περιοχές. Σημειώνει και επικροτεί το γεγονός ότι το ζήτημα του διαχωρισμού θίγεται για πρώτη φορά σε ευρωπαϊκό έγγραφο τέτοιας σημασίας. Θεωρεί απολύτως ορθή την αντιμετώπιση του ζητήματος του διαχωρισμού των ατόμων με αναπηρία και της αποϊδρυματοποίησής τους, με στόχο να ασκούν το δικαίωμά τους για μια ικανοποιητική και πλήρως αυτόνομη διαβίωση στην κοινότητα, μέσω της ανάπτυξης τοπικών υπηρεσιών, που θα περιλαμβάνουν την παρακολούθηση της υγείας, την ψηφιοποίηση της υποστήριξης της προσωπικής αυτονομίας και τη μορφή της προσωπικής βοήθειας, που σημαίνει ότι θα μπορούν να επιλέξουν πού, με ποιον και πώς θα ζήσουν·

Ανάπτυξη νέων δεξιοτήτων για νέες θέσεις εργασίας

27. εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι η πανδημία επέφερε απώλεια θέσεων εργασίας σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, αρχής γενομένης από τα άτομα με αναπηρία. Επαναλαμβάνει επίσης ότι αυτό συνέβη όσον αφορά τους οικείους που φροντίζουν άτομα με αναπηρία και ότι πρόκειται για φαινόμενο που επηρεάζει κυρίως τις μητέρες, τις συντρόφους και τις κόρες·

28. συμμερίζεται την άποψη ότι η επιτάχυνση του ψηφιακού μετασχηματισμού και της πράσινης μετάβασης προσφέρει ευκαιρίες, χάρη στη χρήση των τεχνολογιών πληροφοριών και επικοινωνιών, της τεχνητής νοημοσύνης και της ρομποτικής, προσαρμοσμένων στις ανάγκες των ατόμων με αναπηρία, καθώς και της ανάγκης για επένδυση στις ψηφιακές δεξιότητές τους·

29. υπενθυμίζει την ανάγκη συλλογής συγκρίσιμων δεδομένων σχετικά με την αναπηρία, με σκοπό την καλύτερη αξιολόγηση του μαθήματος ζωής που δίνουν τα άτομα με αναπηρία σε διάφορες περιστάσεις, την εκτίμηση των πολιτικών και των δράσεων, την παρακολούθηση της προόδου τους και την ανάληψη ενδεδειγμένων δράσεων·

30. καλεί την Επιτροπή να μεριμνήσει για τη συστηματική ανταπόκριση στην υποχρέωση ενημέρωσης σχετικά με τα άτομα με αναπηρία, ιδίως στις αγροτικές περιοχές. Όπως ζητήθηκε από τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία (ΣΗΕΔΑΑ) και επιβεβαιώθηκε από την Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων των Ηνωμένων Εθνών, είναι αναγκαίο να καλυφθεί η έλλειψη ενημέρωσης όχι μόνον με αναλυτικά δεδομένα, αλλά και με δείκτες ένταξης για την παρακολούθηση των πολιτικών και τη διαφύλαξη των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρία·

31. συμφωνεί με την ανάγκη προσαρμογής των επαγγελματικών προσόντων των ατόμων με αναπηρία μέσω του ρόλου που θα εκπληρώσει η επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση και του επόμενου σχεδίου δράσης για την ψηφιακή εκπαίδευση 2021-2027. Επιδοκιμάζει επίσης τη στρατηγική για την υλοποίηση των δράσεων αυτών μέσω ισχυρής δέσμευσης των κρατών μελών να διαθέτουν προσβάσιμα προγράμματα χωρίς αποκλεισμούς, καθώς και τους απαραίτητους πόρους, μεριμνώντας για την αξιοποίηση και τη συμπληρωματικότητα των υφιστάμενων. Τονίζει, επιπλέον, την ανάγκη να ενισχυθεί η προώθηση της πρόσβασης των ατόμων με αναπηρία στις πανεπιστημιακές σπουδές·

32. τονίζει την ανάγκη ειδικών διατάξεων που θα επιτρέπουν την αναβάθμιση δεξιοτήτων και τη μετεκπαίδευση των ατόμων με αναπηρία, προκειμένου να αξιοποιηθεί ιδίως το δυναμικό της ψηφιακής μετάβασης. Σε αυτή τη βάση, θεωρεί τη χρήση της μαθητείας ως εργαλείο κοινωνικής ένταξης στο πλαίσιο του προγράμματος «Εγγυήσεις για τη νεολαία»·

33. ενστερνίζεται την πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να θέσουν σαφείς στόχους για την αύξηση του ποσοστού απασχόλησης των ατόμων με αναπηρία, ιδίως στην ανοιχτή αγορά εργασίας, και την ενίσχυση των δυνατοτήτων των υπηρεσιών απασχόλησης. Τονίζει εκ νέου ότι απαιτείται να διευκολυνθεί η αυτοαπασχόληση και η αυτοεπιχειρηματικότητα των ατόμων με αναπηρία. Προτρέπει τα κράτη μέλη να εξετάσουν το ενδεχόμενο παροχής φορολογικών ελαφρύνσεων στις επιχειρήσεις που προσλαμβάνουν εργαζόμενους με αναπηρία ή φορολογικών πλεονεκτημάτων στους αυτοαπασχολούμενους με αναπηρία και ιδίως στην επιχειρηματικότητα.

34. επικροτεί την έκδοση του Σχεδίου Δράσης για την Κοινωνική Οικονομία που προβλέπει τη βελτίωση του ευνοϊκού για την κοινωνική οικονομία περιβάλλοντος, συμπεριλαμβανομένων ευκαιριών για τα άτομα με αναπηρία. Ζητεί περισσότερες επενδύσεις στις κοινωνικές επιχειρήσεις με ιδιαίτερη έμφαση στην ένταξη. Υποστηρίζει ότι οι κοινωνικές επιχειρήσεις μπορούν να προωθήσουν ένα μοντέλο προσανατολισμένο στην αγορά για δραστηριότητες οι οποίες, υπό την προϋπόθεση επιτυχούς διαχείρισής τους, μπορούν να επεκταθούν και να καταστούν οικονομικά βιώσιμες στην ελεύθερη αγορά εργασίας ( 1 )

Ίση πρόσβαση και μη διάκριση

35. αναγνωρίζει ότι το ζήτημα της πρόσβασης στη δικαιοσύνη δεν είναι δευτερεύον και αφορά πρωτίστως τις θεσμικές διακρίσεις εις βάρος των ατόμων με νοητική ή ψυχοκοινωνική αναπηρία και προβλήματα ψυχικής υγείας. Παροτρύνει τα κράτη μέλη να προβάλουν τις βέλτιστες πρακτικές που αναπτύσσονται ως μορφή μεταβίβασης και πολλαπλασιαστικού αποτελέσματος·

36. υπενθυμίζει ότι «μεγάλος αριθμός πολιτών της ΕΕ με αναπτυξιακή διαταραχή ή/και ψυχικές ασθένειες τίθενται υπό καθεστώς διαχείρισης (plenary guardianship) ή επιτροπείας (partial guardianship). Εκφράζει ωστόσο την ανησυχία της για το γεγονός ότι ένα άτομο που τίθεται υπό τέτοιο καθεστώς ενδέχεται να απολέσει σχεδόν εξ ολοκλήρου τα νόμιμα δικαιώματά του, ενώ οι σημαντικότερες αποφάσεις που αφορούν τη ζωή του λαμβάνονται από τον νόμιμο εκπρόσωπό του. Υπάρχουν πολλοί ενήλικες οι οποίοι, παρά τη θέλησή τους, έχουν εισαχθεί σε ίδρυμα από νομίμως εξουσιοδοτημένο εκπρόσωπο. Η ΕτΠ συνιστά στα κράτη μέλη να θεσπίσουν κανόνες ενόψει της εφαρμογής του άρθρου 12 της ΣΗΕΔΑΑ ( 2 ) και να συμπεριλάβουν στη λήψη των συναφών αποφάσεων τους ενδιαφερομένους, τις οικογένειές τους, τις οργανώσεις υπεράσπισης των δικαιωμάτων των ενδιαφερομένων και τους ειδικούς.

37. θεωρεί θεμελιώδους σημασίας να αντιμετωπιστεί το ζήτημα της καταπολέμησης της βίας εις βάρος των ατόμων με αναπηρία, ιδίως δε των γυναικών, των αγοριών, των κοριτσιών και των εφήβων με αναπηρία, καθώς και το ζήτημα των ατόμων με νοητική και συμπεριφορική αναπηρία. Υποστηρίζει ότι η ενίσχυση των συναφών δράσεων είναι αναγκαία στο πλαίσιο της νέας στρατηγικής. Παραδείγματος χάρη, θα πρέπει οι προστατευόμενες στεγαστικές δομές να υπόκεινται σε αποτελεσματικότερη παρακολούθηση και όλα τα κέντρα παροχής συμβουλών και υποδοχής γυναικών να καταστούν πλήρως προσβάσιμα·

38. συμφωνεί ότι μία από τις κυριότερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ευρωπαϊκή Ένωση στον τομέα της αναπηρίας είναι η ανάγκη καταπολέμησης των διακρίσεων σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής των ατόμων με αναπηρία·

39. αναγνωρίζει ότι η εκπαίδευση αποτελεί το βασικό μέσο καταπολέμησης των ανισοτήτων και για τα άτομα με αναπηρία. συμφωνεί με το γεγονός ότι η εγγύηση για μια εκπαίδευση χωρίς αποκλεισμούς εκτείνεται επίσης στα παιδιά, τους εφήβους και τους ενήλικες με αναπηρία. Αναγνωρίζει ότι τα ευρωπαϊκά προγράμματα σε αυτόν τον τομέα υποστηρίζουν και προωθούν την ανάληψη σχετικών δράσεων. Καλεί τις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές, καθώς και τις ενώσεις ατόμων με αναπηρία και τα μέλη των οικογενειών τους, να συμμετέχουν στο πρόγραμμα μάθησης για τα άτομα με αναπηρία, με στόχο την προώθηση της ανταλλαγής ορθών πρακτικών, και ζητεί την ενεργό συμμετοχή των τοπικών και των περιφερειακών αρχών στην ενσωμάτωση των πολιτικών κοινωνικής ένταξης στις εκπαιδευτικές πολιτικές·

Βελτίωση της πρόσβασης στην τέχνη και στον πολιτισμό, στην αναψυχή, στον ελεύθερο χρόνο, στον αθλητισμό και στον τουρισμό·

40. τάσσεται υπέρ της αξιοποίησης της προσωπικότητας των ατόμων με αναπηρία, και ουσιαστικά των αγοριών, των κοριτσιών και των νέων, όπως και κάθε άλλου ατόμου, μέσω της πρόσβασης στην τέχνη, στον πολιτισμό, στις δραστηριότητες αναψυχής και ελεύθερου χρόνου, στον αθλητισμό και στον τουρισμό·

41. επισημαίνει, ειδικότερα, τον ρόλο που διαδραματίζει ο αθλητισμός στη διευκόλυνση της ένταξης των ατόμων με αναπηρία και καλεί τα κράτη μέλη να προωθήσουν προγράμματα για τη διευκόλυνση της συμμετοχής των παιδιών και των νέων, καθώς και των ατόμων με αναπηρία με μεγαλύτερους περιορισμούς.

Ηγείσθαι διά του παραδείγματος

42. αναγνωρίζει τη σημασία της υιοθέτησης ενός πολύπλευρου συστήματος για την αποτελεσματική εφαρμογή της στρατηγικής. Το πρώτο βήμα συνίσταται στη συστηματική συμμετοχή των ατόμων με αναπηρία στη διαδικασίες λήψης αποφάσεων·

43. τονίζει την ανάγκη αποτελεσματικής καταπολέμησης στην πράξη των στερεοτύπων για τη σωματική και τη διανοητική αναπηρία στο δημόσιο λόγο, την απεικόνιση στα ΜΜΕ και την εκπαίδευση, μέσω της μηδενικής ανοχής σε προκαταλήψεις και στιγματισμό με βάση τη σωματική/διανοητική αναπηρία, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης γλώσσας που οδηγεί σε διακρίσεις. Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές βρίσκονται σε ιδανική θέση να δώσουν το παράδειγμα, τόσο ως εργοδότες όσο και ως πάροχοι υπηρεσιών, λόγω της εγγύτητάς τους στους πολίτες·

44. επικροτεί τη δέσμευση της Επιτροπής να ενισχύσει τη στρατηγική για τους ανθρώπινους πόρους με στόχο το άνοιγμα των θέσεων εργασίας στα άτομα με αναπηρία και τη διευκόλυνσή τους μέσω εύλογων προσαρμογών, προκειμένου να είναι εξίσου παραγωγικά με τους συναδέλφους τους: αυτό προϋποθέτει την προσβασιμότητα των κτιρίων και όλων των εργασιακών εργαλείων, με ιδιαίτερη έμφαση στον σχεδιασμό, την ανάπτυξη και τη χρήση των τεχνολογιών στην υπηρεσία των ανθρώπων·

45. τονίζει την ανάγκη ενίσχυσης του πλαισίου παρακολούθησης για την εφαρμογή της στρατηγικής με τη θέσπιση αποτελεσματικών δεικτών με βάση υπάρχοντα δεδομένα για τη μέτρηση και την αξιολόγηση του αντικτύπου της κοινωνικής ένταξης των ατόμων με αναπηρία, καθώς και την ανάγκη να προταθούν και να ενσωματωθούν μέτρα σε συνέχεια αυτής της αξιολόγησης· υπενθυμίζει τη σημασία της εκπόνησης ετήσιων εκθέσεων με θέμα την πρόοδο που σημειώνεται στα κράτη μέλη όσον αφορά την ένταξη των ατόμων με αναπηρία, συμπεριλαμβανομένων των ορθών πρακτικών των τοπικών και των περιφερειακών αρχών, καθώς και των ενώσεων ατόμων με αναπηρία και των μελών των οικογενειών τους·

46. καλεί την Ευρωπαϊκή Ένωση, τα κράτη μέλη και τις περιφερειακές και τις τοπικές αρχές τους να ενισχύσουν τη διάσταση της αναπηρίας στα εθνικά και τα περιφερειακά στατιστικά συστήματα, προκειμένου να υπάρχουν αξιόπιστα στοιχεία σε τακτική βάση, κατόπιν συνεννόησης με την Eurostat.

Βρυξέλλες, 7 Μαΐου 2021. Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών Απόστολος ΤΖΙΤΖΙΚΩΣΤΑΣ

(1) Eurofound (2021), Disability and labour market integration: Policy trends and support in EU Member States (Αναπηρία και ένταξη στην αγορά εργασίας: Τάσεις πολιτικής και στήριξη στα κράτη μέλη της ΕΕ), https://www.eurofound.europa.eu/sites/default/files/ef_publication/field_ef_document/ef20013en.pdf

(2) https://www.un.org/disabilities/documents/convention/convention_accessible_pdf.pdf