EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 81/145

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέματα

«Έγγραφο προβληματισμού για την κοινωνική διάσταση της Ευρώπης»

[COM(2017) 206],

«Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών — Δημιουργία ενός ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων»

[COM(2017) 250 final]

και

«Πρόταση διοργανικής διακήρυξης για τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων»

[COM(2017) 251 final]

(2018/C 081/20)

Εισηγήτρια: η κ. Gabriele BISCHOFF Συνεισηγητής: ο κ. Jukka AHTELA

Αίτηση γνωμοδότησης Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 5/7/2017 Νομική βάση Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης Αρμόδιο ειδικευμένο τμήμα Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη Υιοθετήθηκε από το τμήμα 27.9.2017 Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια 19.10.2017 Σύνοδος ολομέλειας αριθ. 529 Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας (υπέρ/κατά/αποχές) 229/4/2

1. Συμπεράσματα

1.1. Αντιμέτωποι με προκλήσεις όπως το μέλλον της εργασίας, η όξυνση των ανισοτήτων και της φτώχειας, η παγκοσμιοποίηση και η μετανάστευση, οι πολίτες θέτουν όλο και περισσότερο υπό αμφισβήτηση μια ΕΕ και διάφορα κράτη μέλη που δεν είναι σε θέση να τους εγγυηθούν ασφάλεια, οικονομική και κοινωνική πρόοδο και ποιοτική απασχόληση ή που αποδυναμώνουν την εθνική προστασία στα κράτη μέλη. Η συζήτηση για την κοινωνική διάσταση της Ευρώπης και τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων θα μπορούσε να συμβάλει καθοριστικά στην επίτευξη νέας συναίνεσης σχετικά με αυτά τα πιεστικά θέματα και να βοηθήσει στην απεμπλοκή της ΕΕ.

1.2. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει με έμφαση ότι οι αποφάσεις που θα ληφθούν σχετικά με τα σενάρια ή τις επιλογές προς υιοθέτηση όσον αφορά την κοινωνική διάσταση δεν αποτελούν ακαδημαϊκό ζήτημα, αλλά θα επηρεάσουν βαθιά τη ζωή των πολιτών. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι ένα ρεαλιστικό μέλλον για την Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να βασίζεται μόνο στο συνδυασμό υγιούς οικονομικής βάσης και ισχυρής κοινωνικής διάστασης. Ειδικότερα, οι σύγχρονες κοινωνικές υπηρεσίες και η ισότητα ευκαιριών προϋποθέτουν τη χειραφέτηση των ατόμων, την κοινωνική ειρήνη και την οικονομική ανάπτυξη. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει ότι η εκπλήρωση των στόχων της Συνθήκης για ισόρροπη οικονομική ανάπτυξη και κοινωνική πρόοδο, η οποία θα οδηγήσει σε βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και εργασίας, θα πρέπει να είναι η κατευθυντήρια αρχή για τον καθορισμό του μελλοντικού προσανατολισμού της κοινωνικής διάστασης της ΕΕ.

1.3. Η ΕΟΚΕ αντιλαμβάνεται ότι ο ευρωπαϊκός πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων προορίζεται να αποτελέσει δήλωση πολιτικής βούλησης και δεν δημιουργεί, από μόνος του, νέα νομικά δικαιώματα. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι, εφόσον η διακήρυξη της κοινωνικής διάσκεψης κορυφής του Γκέτεμποργκ τον Νοέμβριο του 2017 υποστηριχθεί από το Συμβούλιο, αυτό θα αποτελέσει ένα ηχηρό μήνυμα. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ένας σαφής οδικός χάρτης που θα συνδέεται με την εφαρμογή του πυλώνα θα συμβάλει στην προώθηση της σύγκλισης και στην επίτευξη των στόχων του.

1.4. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει επίσης ότι υφίσταται διάσταση απόψεων εντός του σημερινού πολιτικού πλαισίου ως προς τον τρόπο με τον οποίο η ΕΕ θα πρέπει να πορευθεί. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ακράδαντα ότι η εμβάθυνση της κοινωνικής διάστασης μπορεί να επιτευχθεί καλύτερα και από τα 27 κράτη μέλη, με ιδιαίτερη εστίαση σε ζωτικά έργα που αποφέρουν κοινωνική και οικονομική πρόοδο. Ωστόσο, εάν αυτό δεν είναι εφικτό να επιτευχθεί, θα πρέπει να εξεταστούν εναλλακτικοί δίαυλοι, παραδείγματος χάρη, ορισμένες χώρες μπορούν να προχωρήσουν και να προσκαλέσουν όλα τα υπόλοιπα κράτη να τις ακολουθήσουν. Η ΕΟΚΕ τονίζει επίσης ότι απαιτείται μεγαλύτερη σαφήνεια όσον αφορά τα μέτρα που θα πρέπει να εφαρμόζονται στην ΕΕ-27 και εκείνα που θα πρέπει να καλύπτουν τη ζώνη του ευρώ.

1.5. Η όξυνση των ανισοτήτων, της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού θα πρέπει να καταπολεμηθεί σε όλα τα επίπεδα και από όλους τους ενδιαφερόμενους. Προς το σκοπό αυτό, η ΕΟΚΕ θεωρεί αναγκαίο να καταβληθούν περισσότερες προσπάθειες στα ενδεδειγμένα επίπεδα για τον καθορισμό κοινών αρχών, προτύπων, πολιτικών και στρατηγικών με στόχο τόσο τη βελτιωμένη σύγκλιση των μισθών και τη θέσπιση κατώτατων μισθών όσο και την αύξησή τους σε ικανά επίπεδα με πλήρη σεβασμό της αυτονομίας των κοινωνικών εταίρων. Η ΕΟΚΕ έχει ήδη επισημάνει στην πρώτη γνωμοδότησή της για τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων (ΕΠΚΔ) (1) ότι η μελέτη της ΔΟΕ (2) αποτελεί χρήσιμο σημείο αναφοράς. Τονίζει ότι μια σειρά από δείκτες μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη σύγκριση των ελάχιστων επιπέδων των μισθών, οι οποίοι λαμβάνουν υπόψη τις εθνικές συνθήκες, με δημοφιλέστερο τον λόγο του ελάχιστου προς τον διάμεσο (ή μέσο) μισθό. Επιπλέον, είναι σημαντική η διασφάλιση ελάχιστου εισοδήματος για όλους τους πολίτες. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι οι οικονομικοί πόροι που διατίθενται για την κοινωνική συνοχή και τις κοινωνικές επενδύσεις θα πρέπει να αυξηθούν για την αντιμετώπιση των μελλοντικών προκλήσεων.

1.6. Η κοινωνική πολιτική αποτελεί συντρέχουσα αρμοδιότητα στο νομικό πλαίσιο της ΕΕ. Θεωρείται σημαντικό να επιτευχθεί συναίνεση σχετικά με το ποιος θα πρέπει να κάνει τι στον τομέα της κοινωνικής πολιτικής και, ιδίως, σχετικά με το σε ποιους τομείς θα πρέπει να δραστηριοποιείται η ΕΕ και με ποιον τρόπο, σε συνδυασμό με μεγαλύτερη διαφάνεια και υποχρέωση λογοδοσίας τόσο για τις αναληφθείσες δράσεις όσο και για τις ενδεχόμενες παραλείψεις. Σε αυτό το πλαίσιο, χρειάζεται να προαχθούν μεταρρυθμίσεις και πολιτικές πρωτοβουλίες με μέλημα την αντιμετώπιση των πολλαπλών προκλήσεων και τη δέουσα προετοιμασία των κοινωνιών και των οικονομιών για το μέλλον. Εάν μετά την παρέλευση εύλογης προθεσμίας αποδειχτεί ότι η πολιτική δέσμευση για την υλοποίηση των κοινών αρχών δεν αποτελεί επαρκές έρεισμα, θα πρέπει να εξεταστεί το ενδεχόμενο λήψης νέων κατάλληλων μέτρων, καθώς και εφαρμογής νομοθετικών και μη νομοθετικών πρωτοβουλιών.

1.7. Όλες οι συναφείς οργανώσεις εκπροσώπησης της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών πρέπει να συμμετέχουν δεόντως στη διαμόρφωση και την εφαρμογή των σχετικών πολιτικών, με παράλληλη αναγνώριση του ιδιαίτερου ρόλου των κοινωνικών εταίρων και διασφάλιση της αυτονομίας τους. Η προώθηση των συλλογικών διαπραγματεύσεων και του κοινωνικού διαλόγου σε όλα τα επίπεδα θα είναι επίσης σημαντική για την εύρυθμη λειτουργία των αγορών εργασίας, την επικράτηση δίκαιων συνθηκών εργασίας για όλους, την αύξηση της παραγωγικότητας και τη βιώσιμη κοινωνική ασφάλιση.

1.8. Στο επίκεντρο του εν λόγω πολιτικού σχεδίου βρίσκονται οι κοινές αξίες της ΕΕ που βασίζονται στα θεμελιώδη δικαιώματα. Η ΕΟΚΕ εξακολουθεί να ανησυχεί σοβαρά για την πλημμελή τήρηση των υφιστάμενων κοινωνικών δικαιωμάτων, αλλά και για την ύπαρξη «διαφορετικών κόσμων συμμόρφωσης» με το δίκαιο της ΕΕ. Η Επιτροπή, ως «θεματοφύλακας των Συνθηκών», είναι μεν υπεύθυνη για την εφαρμογή της νομοθεσίας, όμως, τα κράτη μέλη έχουν την υποχρέωση να εφαρμόζουν ορθά και να τηρούν τους κανόνες της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι θα μπορούσε να αναλάβει πιο ενεργό ρόλο για την προβολή, την ενημέρωση και την παρακολούθηση της επικρατούσας κατάστασης με τη δημιουργία ενός μόνιμου φόρουμ για τα θεμελιώδη δικαιώματα και το κράτος δικαίου.

1.9. Η συζήτηση σχετικά με την κοινωνική διάσταση της Ευρώπης δεν μπορεί να πραγματοποιείται μεμονωμένα και πρέπει να συνδέεται με τις συζητήσεις που έχουν ως θέμα την εμβάθυνση της ΟΝΕ, τον τρόπο τιθάσευσης της παγκοσμιοποίησης με παράλληλη αντιμετώπιση των προκλήσεων της και τις δυνατότητες ενδεδειγμένης και αποτελεσματικής χρηματοδότησης των εν λόγω στόχων.

1.10. Η βελτίωση της κοινωνικής διάστασης προϋποθέτει την ανάληψη δράσης σε δύο βασικούς τομείς: την ΟΝΕ και την ενιαία αγορά. Η κοινωνική πολιτική πρέπει να ενσωματωθεί σε μια διαφορετική οικονομική πολιτική της ΕΕ, με ορθό συνδυασμό μακροοικονομικών πολιτικών και πρόοδο προς την κατεύθυνση της εμβάθυνσης της ΟΝΕ. Όσον αφορά την ΟΝΕ, το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο θα διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην επανεξισορρόπηση της οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής, καθώς και στη διευκόλυνση άρτια σχεδιασμένων μεταρρυθμίσεων στα εκάστοτε κράτη μέλη. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι απαιτείται ένα οικονομικό και κοινωνικό Ευρωπαϊκό Εξάμηνο. Ο ευρωπαϊκός πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων πυλώνας προορίζεται να ασκήσει επίσης επίδραση στην ευρωπαϊκή οικονομική διακυβέρνηση. Ο κοινωνικός πίνακας αποτελεσμάτων χρειάζεται να βελτιωθεί με τη βοήθεια επαρκών και κατάλληλων δεικτών.

1.11. Η ΕΟΚΕ παραμένει πεπεισμένη ότι ένα ευοίωνο μέλλον είναι εφικτό και ότι η ενδυνάμωση της ΕΕ μπορεί να συμβάλει στην καλύτερη διαμόρφωση της παγκοσμιοποίησης και της ψηφιοποίησης, προκειμένου να εξασφαλιστούν ικανοποιητικές προοπτικές για όλους τους πολίτες. Ωστόσο, πρέπει όλοι να συνειδητοποιήσουν τι ακριβώς διακυβεύεται: τι θα μπορούσε να χαθεί σε περίπτωση οπισθοδρόμησης ή να κερδηθεί με βήματα προόδου.

2. Εισαγωγή (ιστορικό, προκλήσεις και πλαίσιο)

2.1. Δέκα χρόνια μετά τη χρηματοοικονομική κρίση, τα οικονομικά, κοινωνικά και πολιτικά της αποτελέσματα εξακολουθούν να είναι εμφανή και έχουν επηρεάσει βαθιά την ΕΕ και τους πολίτες της. Η ΕΕ χρειάζεται ένα όραμα για το μέλλον και μια νέα κατεύθυνση, παράλληλα με την ικανότητα αντιμετώπισης βασικών προκλήσεων όπως η μετανάστευση, η όξυνση των ανισοτήτων και η φτώχεια.

2.2. Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή πιστεύει ότι ένα ρεαλιστικό μέλλον για την Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να βασίζεται μόνο στον συνδυασμό υγιούς οικονομικής βάσης και ισχυρής κοινωνικής διάστασης. Είναι πεπεισμένη ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση χρειάζεται μια ανανεωμένη συναίνεση σχετικά με μια βιώσιμη οικονομική και κοινωνική στρατηγική που θα τη βοηθήσει να τηρήσει την υπόσχεσή της για την επιδίωξη ισόρροπης οικονομικής ανάπτυξης και κοινωνικής προόδου που βελτιώνουν περαιτέρω την ευημερία των πολιτών της. Ως εκ τούτου, επιδοκιμάζει τόσο τη συζήτηση σχετικά με την κοινωνική διάσταση της Ευρώπης, η οποία συνδέεται με την ευρύτερη συζήτηση για το μέλλον της Ευρώπης, όσο και την πρόταση της Επιτροπής για μια διοργανική διακήρυξη σχετικά με τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων.

2.3. Το έγγραφο προβληματισμού για την κοινωνική διάσταση της Ευρώπης, που δημοσιεύτηκε στις 26 Απριλίου 2017, είναι ένα από τα πέντε σχετικά έγγραφα που εκπονήθηκαν για να τροφοδοτήσουν την ευρεία συζήτηση μεταξύ των ηγετών των 27 κρατών μελών, των θεσμικών οργάνων της ΕΕ, των κοινωνικών εταίρων και των πολιτών, η οποία ξεκίνησε με τη Λευκή Βίβλο της Επιτροπής για το μέλλον της Ευρώπης (3). Το έγγραφο για την κοινωνική διάσταση συνιστά τη συμβολή της Επιτροπής στη συζήτηση όσον αφορά τον τρόπο προσαρμογής των ευρωπαϊκών κοινωνικών μοντέλων στις τρέχουσες και μελλοντικές προκλήσεις, καθώς και τον ρόλο που πρέπει να διαδραματίσει η Ευρωπαϊκή Ένωση στο θέμα αυτό και σε ποιο βαθμό.

2.4. Το έγγραφο εξετάζει το ερώτημα εάν και με ποιον τρόπο μπορεί να υποστηριχθεί η κοινωνική διάσταση υπό το πρίσμα των διαφορετικών σεναρίων που αναπτύσσονται στη Λευκή Βίβλο. Ενώ η Λευκή Βίβλος καθορίζει πέντε σενάρια που δεν είναι εξαντλητικά ή δεσμευτικά, το έγγραφο προβληματισμού περιγράφει μόνο τρεις πιθανές επιλογές για την κοινωνική διάσταση της Ευρώπης. Αξιολογεί επίσης τα τέσσερα σημαντικά εργαλεία που διαθέτει σήμερα η ΕΕ για να συμβάλει στην επίτευξη του στόχου της ανάπτυξης χωρίς αποκλεισμούς: νομοθεσία, καθοδήγηση, χρηματοδότηση και συνεργασία.

2.5. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει πλήρως την πρωτοβουλία της Λευκής Βίβλου της Επιτροπής: είναι καιρός η Ευρωπαϊκή Ένωση να εξετάσει σοβαρά τις μελλοντικές προοπτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία ενδέχεται σύντομα να μειωθεί αριθμητικά σε 27 κράτη μέλη. Η κοινωνική διάσταση αποτελεί αναπόσπαστο μέρος αυτής της συζήτησης.

2.6. Παράλληλα με το έγγραφο προβληματισμού για την κοινωνική διάσταση, η Επιτροπή υπέβαλε επίσης σύσταση και πρόταση διοργανικής διακήρυξης για τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων (ΕΠΚΔ/ο πυλώνας) (4). Είχε προηγηθεί εκτενής διαβούλευση το 2016 σχετικά με το προκαταρκτικό σχέδιο του πυλώνα. Η ΕΟΚΕ εξέθεσε τις αρχικές απόψεις της σχετικά με τον πυλώνα σε γνωμοδότηση (5), η οποία υιοθετήθηκε τον Ιανουάριο του 2017, με βάση τα κυριότερα αποτελέσματα των συζητήσεων που διοργανώθηκαν στα 28 κράτη μέλη.

2.7. Στην παρούσα γνωμοδότηση, η ΕΟΚΕ απαντά στο αίτημα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να διατυπώσει τη γνώμη της σχετικά με το έγγραφο προβληματισμού για την κοινωνική διάσταση της Ευρώπης. Με αυτόν τον τρόπο, η ΕΟΚΕ συνδέει επίσης την πρωτοβουλία αυτή με τη σύσταση και την προτεινόμενη διακήρυξη του πυλώνα.

2.8. Η «κοινωνική Ευρώπη» είναι μια πολύ ευρεία έννοια και, όπως περιγράφεται στο έγγραφο προβληματισμού, η κατανόηση τού τι σημαίνει αυτό ποικίλλει σημαντικά. Ορισμένοι ενδέχεται να αμφισβητούν ακόμη και την ίδια την ανάγκη κοινωνικής διάστασης της ΕΕ διότι θεωρούν την κοινωνική πολιτική της ΕΕ απειλή για την παγκόσμια ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης. Άλλοι, ωστόσο, θεωρούν την «κοινωνική Ευρώπη» καίριο στοιχείο της συμβολής της ΕΕ στη διαμόρφωση δημοκρατικών κοινωνιών με συνοχή, πολιτισμική ποικιλομορφία και ευημερία.

2.9. Η κοινωνική διάσταση είχε πάντοτε κεντρική θέση στην Ευρωπαϊκή Ένωση· ωστόσο, αν και υφίσταται ένα αρκετά σημαντικό κοινωνικό κεκτημένο της ΕΕ (το οποίο έχει διαμορφωθεί σταδιακά και παράλληλα με την ενιαία αγορά, την οικονομική και νομισματική ένωση, τα θεμελιώδη δικαιώματα των εργαζομένων και των πολιτών), θεωρείται ενίοτε αόρατο και απόν σε σύγκριση με τις εθνικές πολιτικές των κρατών μελών. Ωστόσο, η κοινωνική πραγματικότητα εντός της Ευρώπης διαφέρει πολύ. Ο κίνδυνος που ελλοχεύει είναι η αύξηση των αποκλίσεων, ιδίως στην περίπτωση ενός σεναρίου βάσει του οποίου η ΕΕ θα αποφασίσει ενεργά την οπισθοδρόμηση όσον αφορά την ολοκλήρωσή της. Στο έγγραφο προβληματισμού εντοπίζονται επίσης διάφοροι παράγοντες αλλαγής με συνέπειες για τα κοινωνικά μοντέλα των κρατών μελών, όπως οι δημογραφικές μεταβολές προς την κατεύθυνση της γήρανσης του πληθυσμού, η πιο ποικίλη και πολύπλοκη κοινωνία και ο μεταβαλλόμενος τρόπος ζωής, καθώς και ο μετασχηματισμός της εργασίας, παράγοντες που οδηγούν σε όλο και πιο ποικίλα και ακανόνιστα πρότυπα και συνθήκες εργασίας.

2.10. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι ένα ρεαλιστικό μέλλον για την Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να βασίζεται μόνο στο συνδυασμό μιας υγιούς οικονομικής βάσης και μιας ισχυρής κοινωνικής διάστασης. Η ΕΕ μοιράζεται την αρμοδιότητα με τα κράτη μέλη στον τομέα της κοινωνικής πολιτικής, αν και την ευθύνη φέρει κυρίως το εθνικό επίπεδο: οι κυβερνήσεις, οι κοινωνικοί εταίροι και οι φορείς της κοινωνίας των πολιτών. Επιδιώκοντας την πρόοδο, και στο συνολικό πλαίσιο της συναίνεσης για το μέλλον της Ευρώπης, θα είναι επίσης σημαντικό να επιτευχθεί συναίνεση ως προς το ποιος πρέπει να κάνει τι στον τομέα της κοινωνικής πολιτικής και κυρίως σε ποιους τομείς πρέπει να ενεργεί η ΕΕ και με ποιον τρόπο.

2.11. Η ΕΟΚΕ έχει επίσης επισημάνει το πρόβλημα της μη επιβολής των υφιστάμενων κοινωνικών δικαιωμάτων. Η Επιτροπή, ως «θεματοφύλακας των Συνθηκών», έχει την κύρια ευθύνη για την επιβολή της νομοθεσίας. Ωστόσο, εναπόκειται στα κράτη μέλη να εφαρμόζουν ορθά την ενωσιακή νομοθεσία και να συμμορφώνονται με αυτή. Υπάρχουν «διαφορετικοί κόσμοι συμμόρφωσης (6)» όσον αφορά το δίκαιο της ΕΕ στα κράτη μέλη, ενώ παρατηρείται κάποια απροθυμία της Επιτροπής για τη δέουσα αντιμετώπιση του εν λόγω ζητήματος. Αυτό αποτελεί επίσης εμπόδιο για μεγαλύτερη σύγκλιση, το οποίο πρέπει να αντιμετωπιστεί. Η ΕΟΚΕ έχει ήδη τονίσει την ανάγκη προώθησης και επιβολής των υφιστάμενων κοινωνικών και θεμελιωδών δικαιωμάτων και παρακολούθησης των παραβιάσεων (7). Η ΕΟΚΕ οφείλει να αναλάβει πιο ενεργό ρόλο σε αυτό το πλαίσιο και μπορεί να ιδρύσει ένα μόνιμο φόρουμ για τα θεμελιώδη δικαιώματα και το κράτος δικαίου. Η διαφάνεια και η σαφήνεια σχετικά με το ποιος κάνει τι είναι ζωτικής σημασίας προκειμένου να μπορούν οι πολίτες να κατανοήσουν ποιοι φέρουν ευθύνες και ποιοι οφείλουν να λογοδοτούν.

2.12. Η ΕΟΚΕ έχει υπογραμμίσει σε πολλές γνωμοδοτήσεις (8) την ανάγκη ενός συνδυασμού μακροοικονομικών πολιτικών που θα υποστηρίζει τους στόχους της κοινωνικής πολιτικής αντί να τους αντιστρατεύεται. Είναι, συνεπώς, ευπρόσδεκτη η ενδέκατη αιτιολογική σκέψη της σύστασης για τον πυλώνα η οποία αναφέρει ότι «η οικονομική και η κοινωνική πρόοδος είναι αλληλένδετες και […] η θέσπιση ενός ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων θα πρέπει να εντάσσεται στο πλαίσιο των ευρύτερων προσπαθειών για την οικοδόμηση ενός πιο βιώσιμου μοντέλου ανάπτυξης χωρίς αποκλεισμούς, μέσα από την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας και τη διαμόρφωση καλύτερων συνθηκών για επενδύσεις, δημιουργία θέσεων εργασίας και προώθηση της κοινωνικής συνοχής». Επομένως, η συζήτηση για την κοινωνική διάσταση πρέπει να συνδέεται προφανώς με τη συζήτηση σχετικά με τη μελλοντική αρχιτεκτονική της ΟΝΕ, η οποία αποτελεί επίσης αντικείμενο χωριστού εγγράφου προβληματισμού για το μέλλον της Ευρώπης.

2.13. Ένα βασικό ερώτημα είναι το εξής: τι αντίκτυπο θα έχει ο πυλώνας; Υπάρχει πληθώρα προσδοκιών και ερωτημάτων όσον αφορά τον πυλώνα, όπως π.χ.: θα μπορέσει να συμβάλει στην αντιμετώπιση των κοινωνικών ελλείψεων της κοινής αγοράς ή στην εξάλειψη της ανισορροπίας μεταξύ οικονομικών ελευθεριών και κοινωνικών δικαιωμάτων (9); Η αλήθεια είναι ότι η δημιουργία υψηλών προσδοκιών μπορεί να λειτουργήσει ως «μπούμερανγκ». Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ συνιστά να υιοθετηθεί μια ρεαλιστική, αλλά και συνάμα φιλόδοξη προσέγγιση.

2.14. Η ΕΟΚΕ έχει ήδη τονίσει στο πλαίσιο της συζήτησης για τον πυλώνα ότι η ΕΕ πρέπει να καταρτίσει ένα θετικό σχέδιο για όλους ώστε να αντιμετωπιστεί η άνοδος του λαϊκισμού, του εθνικισμού και του σκεπτικισμού των ευρωπαίων πολιτών και να αποδειχθεί ότι η ΕΕ εξακολουθεί να είναι σε θέση να εκπληρώνει την υπόσχεση δημιουργίας οικονομικής ανάπτυξης και θέσεων εργασίας και βελτίωσης των συνθηκών διαβίωσης και εργασίας. Επαναλαμβάνει ότι αυτή θα πρέπει να είναι η κατευθυντήρια αρχή για τον καθορισμό του μελλοντικού προσανατολισμού της κοινωνικής διάστασης της Ευρώπης.

3. Το έγγραφο προβληματισμού σχετικά με την κοινωνική διάσταση της Ευρώπης

3.1. Στο ψήφισμά της σχετικά με τη Λευκή Βίβλο για το μέλλον της Ευρώπης, η ΕΟΚΕ έχει ήδη υπογραμμίσει ότι οι προβλεπόμενες συζητήσεις με τις κυβερνήσεις και την κοινωνία των πολιτών στα κράτη μέλη δεν θα πρέπει να αφορούν την επιλογή μεταξύ των πέντε διαφορετικών σεναρίων που περιγράφονται στη Λευκή Βίβλο, αλλά να αξιοποιηθούν για τη σκιαγράφηση των πιθανών συνεπειών των διαφόρων επιλογών και διαδρομών. Επομένως, οι επιλογές στα περιγραφόμενα σενάρια δεν θεωρούνται οι μόνες εναλλακτικές λύσεις ή «μοντέλα» που περιγράφουν διαφορετικές, απομονωμένες διαδρομές. Η ίδια προσέγγιση πρέπει να ισχύει και για το έγγραφο προβληματισμού για την κοινωνική διάσταση.

3.2. Το έγγραφο προβληματισμού αναφέρεται στις ποικίλες μορφές της κοινωνικής πραγματικότητας εντός της ΕΕ, προσδιορίζει δυνητικούς παράγοντες αλλαγής και προτείνει τρεις πιθανές επιλογές: — περιορισμός της κοινωνικής διάστασης στην ελεύθερη κυκλοφορία (ελεύθερη κυκλοφορία μόνο), — όσοι επιθυμούν να καταβάλουν περισσότερες προσπάθειες στον κοινωνικό τομέα το πράττουν (ενισχυμένη συνεργασία), — εμβάθυνση της κοινωνικής διάστασης της Ευρώπης στο πλαίσιο της ΕΕ των 27 (εμβάθυνση της κοινωνικής διάστασης και με τα 27 κράτη μέλη).

3.3. Για την καλύτερη κατανόηση των δυνητικών επιπτώσεων, η ΕΟΚΕ εξέτασε τις τρεις προτεινόμενες επιλογές όσον αφορά τις προκλήσεις και τους παράγοντες αλλαγής που περιγράφονται στο έγγραφο προβληματισμού, καθώς και τις προκλήσεις που διερεύνησε η ΕΟΚΕ στην αρχική γνωμοδότησή της για τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Τα εν λόγω σημεία εκτίθενται, εντελώς ενδεικτικά, ως παραδείγματα στο προσάρτημα.

3.4. Η «ελεύθερη κυκλοφορία μόνο» —η πρώτη επιλογή— θα αποτελούσε τη μεγαλύτερη αλλαγή σε σχέση με την υφιστάμενη κατάσταση και θα μπορούσε να θεωρηθεί ένα μεγάλο βήμα προς τα πίσω. Κάτι τέτοιο θα προκαλούσε ακόμη μεγαλύτερες αποκλίσεις στην ΕΕ, με σημαντικές συνέπειες στη ζωή των πολιτών της και θα ευνοούσε την εμφάνιση φυγόκεντρων δυνάμεων, πράγμα το οποίο ενέχει εντέλει κίνδυνο αποσύνθεσης της ΕΕ. Από την άλλη πλευρά, η ελεύθερη κυκλοφορία και η νομοθεσία για την ενδοενωσιακή κινητικότητα θα μπορούσαν να είναι υψηλότερης ποιότητας και μεγαλύτερης εμβέλειας και να διευκολύνουν την επιβολή και την παρακολούθηση από την Επιτροπή (δηλαδή λιγότερα αλλά καλύτερα).

3.5. Η «ενισχυμένη συνεργασία» —η δεύτερη επιλογή— θα μπορούσε τουλάχιστον να επιτύχει μεγαλύτερη σύγκλιση μεταξύ ορισμένων κρατών μελών, θα δημιουργούσε όμως και μεγαλύτερα χάσματα σε σχέση με άλλα (ημι-σύγκλιση). Θα αποτελούσε ένα βήμα προόδου όσον αφορά την υφιστάμενη κατάσταση και θα παρέκαμπτε το σημερινό πρόβλημα εξεύρεσης κάθε φορά του χαμηλότερου κοινού παρονομαστή ή της συμπερίληψης υπερβολικά πολλών δυνατοτήτων εξαίρεσης που καθιστούν την εφαρμογή των κανόνων αυτών αρκετά περίπλοκη. Παρά ταύτα, θα οδηγούσε σε διαφορετικά επίπεδα δικαιωμάτων για τους πολίτες, ανάλογα με το κράτος μέλος στο οποίο ζουν, και θα δημιουργούσε νέες προκλήσεις και αβεβαιότητες για τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε ολόκληρη την ΕΕ, οι οποίες θα βρίσκονταν και πάλι αντιμέτωπες με διαφορετικούς κόσμους συμμόρφωσης. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει επίσης στη διάβρωση της στήριξης στην κοινή αγορά, εάν οι πολίτες των χωρών που δεν εμπλέκονται αισθάνονται όλο και περισσότερο ότι παραμελημένοι.

3.6. Η «εμβάθυνση της κοινωνικής διάστασης και με τους 27» —η τρίτη επιλογή— θα αποτελούσε σημαντική αλλαγή σε σχέση με την τρέχουσα κατάσταση και θα συνιστούσε σημαντική κινητήρια δύναμη για τη σύγκλιση σε επίπεδο ΕΕ. Θα μπορούσε να περιλαμβάνει δεσμευτικά μέτρα και σημεία αναφοράς για την ΕΕ των 27 και ενωσιακή χρηματοδότηση βάσει των επιδόσεων όσον αφορά σημεία αναφοράς και κοινούς στόχους. Ωστόσο, μολονότι η ΕΟΚΕ πιστεύει ακράδαντα ότι η εμβάθυνση της κοινωνικής διάστασης μπορεί να επιτευχθεί καλύτερα με τη συνεργασία όλων των 27 κρατών μελών της ΕΕ και, λαμβάνοντας υπόψη τις ήδη περίπλοκες διαπραγματεύσεις σχετικά με την αόριστη έννοια του πυλώνα, δεν φαίνεται ρεαλιστικό να ευελπιστεί κανείς ότι η επιλογή αυτή θα υποστηριχθεί, ιδίως από όσα κράτη μέλη επιθυμούν να διατηρήσουν το συγκριτικό τους πλεονέκτημα όσον αφορά τα χαμηλότερα μισθολογικά και κοινωνικά πρότυπα ή από όσα φοβούνται ότι τα εθνικά τους μοντέλα και τα υψηλά τους πρότυπα θα επηρεαστούν αρνητικά.

3.7. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η προσέγγιση της «εμβάθυνσης της κοινωνικής διάστασης, όπου είναι δυνατόν, και της μεγαλύτερης εστίασης στα αποτελέσματα» θα δώσει επίσης ώθηση σε μια σημαντική κινητήρια δύναμη για μεγαλύτερη σύγκλιση και, ως εκ τούτου, υποστηρίζει τη λήψη δεσμευτικών μέτρων που βασίζονται στο Ευρωπαϊκό Εξάμηνο (10) με κριτήρια αναφοράς —τουλάχιστον για τη ζώνη του ευρώ, αλλά κατά προτίμηση για τα 27 κράτη μέλη— σε σχέση με την απασχόληση, την εκπαίδευση και την ευημερία (με κοινό πλαίσιο αναφοράς για την υποστήριξη του εισοδήματος όσων έχουν ανάγκη). Η προσέγγιση αυτή θα πρέπει να συνοδεύεται από έναν οδικό χάρτη ο οποίος θα καθορίζει κοινές πρωτοβουλίες σε βασικούς τομείς όπου οι δράσεις της ΕΕ παρέχουν σαφή προστιθέμενη αξία και, από την άλλη, όπου είναι δυνατόν, θα επικεντρώνεται στα αποτελέσματα. Οι οικονομικοί πόροι που διατίθενται για την κοινωνική συνοχή και τις κοινωνικές επενδύσεις θα πρέπει να αυξηθούν για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που τίθενται όσον αφορά τις δεξιότητες και τις ικανότητες, την ψηφιοποίηση και τις δημογραφικές μεταβολές στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

4. Διακήρυξη για τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων

4.1. Η ΕΟΚΕ έχει ήδη δηλώσει ότι ο πυλώνας θα πρέπει να συμβάλει στην επίτευξη δίκαιης ισορροπίας μεταξύ της οικονομικής και της κοινωνικής διάστασης της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το θέμα της εξισορρόπησης οικονομικών και κοινωνικών στόχων υπερβαίνει τη διαμόρφωση ενός μόνο πυλώνα και άπτεται των οριζόντιων θεμελίων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

4.2. Εξ ορισμού, ο ευρωπαϊκός πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων καλείται να συμβάλει σε μια «δίκαιη και αληθινά πανευρωπαϊκή αγορά εργασίας» και «να χρησιμεύσει ως πυξίδα για την ανανεωμένη σύγκλιση εντός της ευρωζώνης»· ωστόσο, οι στόχοι αυτοί υπερβαίνουν τις αρμοδιότητες στον τομέα της κοινωνικής πολιτικής βάσει του Τίτλου X της ΣΛΕΕ. Αφορούν άμεσα τον πυρήνα των οικονομικών και νομισματικών πολιτικών, καθώς και τη στρατηγική για την απασχόληση βάσει των Τίτλων VIII και IX της ΣΛΕΕ.

4.3. Ο πυλώνας σκιαγραφεί 20 «αρχές και δικαιώματα» που κρίνονται απαραίτητα από την Επιτροπή για δίκαιες και εύρυθμες αγορές εργασίας και συστήματα κοινωνικής πρόνοιας τον 21ο αιώνα, τα οποία ταξινομούνται σε τρεις κατηγορίες: 1) ίσες ευκαιρίες και πρόσβαση στην αγορά εργασίας, 2) δίκαιες συνθήκες εργασίας και 3) κοινωνική προστασία και ένταξη.

4.4. Η ίδρυση του πυλώνα έχει τόσο αναδρομικό όσο και προοδευτικό χαρακτήρα. Επιδιώκει να αντικατοπτρίζει το υφιστάμενο κεκτημένο κοινωνικών δικαιωμάτων, αλλά και καταδεικνύει εάν και με ποιο τρόπο θα πρέπει να συμπληρωθεί, όπου είναι απαραίτητο, ώστε να ληφθούν υπόψη οι σημαντικές αλλαγές στον κόσμο της εργασίας και στην κοινωνία, με σκοπό να συμβάλει στην επίτευξη εύρυθμων αγορών εργασίας και συστημάτων κοινωνικής πρόνοιας στην Ευρώπη του 21ου αιώνα.

4.5. Απαιτεί κάποιες διευκρινίσεις σχετικά με τη νομική φύση του πυλώνα, οι οποίες παρουσιάζονται υπό μορφή δύο χωριστών, αν και σχεδόν πανομοιότυπων, μέσων: μια σύστασης της Επιτροπής (11) και μιας πρότασης διοργανικής διακήρυξης (12). Σύμφωνα με τη συνοδευτική ανακοίνωση, η επιλογή των μέσων λαμβάνει υπόψη ευρύτερους πολιτικούς προβληματισμούς και νομικούς περιορισμούς, ιδίως τους περιορισμούς των αρμοδιοτήτων της ΕΕ στον τομέα της κοινωνικής πολιτικής.

4.6. Η σύσταση, κατ’ εφαρμογή της αρμοδιότητας της Επιτροπής βάσει του άρθρου 292 της ΣΛΕΕ, τίθεται αμέσως σε ισχύ. Δεν αναφέρει ρητά σε ποιους απευθύνεται, όμως οι αιτιολογικές σκέψεις 17-20 διευκρινίζουν ότι η υλοποίηση του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων αποτελεί κοινή δέσμευση και ευθύνη της Ένωσης, των κρατών μελών της και των κοινωνικών εταίρων και θα πρέπει να εφαρμοστεί τόσο σε επίπεδο Ένωσης όσο και σε επίπεδο κρατών μελών, στο πλαίσιο των αντίστοιχων αρμοδιοτήτων τους και σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΟΚΕ επιθυμεί επίσης να τονίσει ότι η αυτονομία των κοινωνικών εταίρων θα πρέπει να γίνεται σεβαστή.

4.7. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει επίσης στα θεσμικά όργανα της ΕΕ «να προβούν σε από κοινού επίσημη διακήρυξη για τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων». Δεν υπάρχει νομική βάση στις συνθήκες της ΕΕ για τη Διακήρυξη, αν και το μέσο αυτό έχει χρησιμοποιηθεί μία φορά στο παρελθόν με τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΧΘΔΕΕ), η διακήρυξη του οποίου έγινε για πρώτη φορά στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Νίκαιας στις 7 Δεκεμβρίου 2000. Η διακήρυξη πρέπει να διακρίνεται από τη διοργανική συμφωνία κατά την έννοια του άρθρου 295 της ΣΛΕΕ, και, σύμφωνα με τη νομική εκτίμηση του Συμβουλίου, η διακήρυξη «συνιστά άτυπη πράξη η οποία δεν είναι νομικά δεσμευτική και δεν γεννά άμεσα εκτελεστά δικαιώματα».

4.8. Η διαδικασία της Διακήρυξης για τον πυλώνα είναι επίσης διαφορετική από τον Κοινοτικό Χάρτη των θεμελιωδών κοινωνικών δικαιωμάτων των εργαζομένων, ο οποίος εγκρίθηκε στις 9 Δεκεμβρίου 1989. Ο Κοινοτικός Χάρτης έχει και αυτός καθαρά δηλωτικό χαρακτήρα, έχει όμως υπογραφεί από όλα τα κράτη μέλη εκτός του Ηνωμένου Βασιλείου. Δεν επρόκειτο για κοινή δήλωση που εγκρίθηκε μαζί με άλλα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, αν και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατάρτισε πρόγραμμα κοινωνικής δράσης για την εφαρμογή του Χάρτη (COM(89) 568 final). Επιπλέον, περιέχει διατάξεις για την επιβολή του.

4.9. Εφόσον η «υλοποίηση του ευρωπαϊκού κοινωνικού πυλώνα» αποτελεί κοινή δέσμευση και ευθύνη της Ένωσης, των κρατών μελών της και των κοινωνικών εταίρων, κρίνεται σκόπιμο το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να προσυπογράψουν μαζί με την Επιτροπή την επίσημη διακήρυξη του πυλώνα. Ο ευρωπαϊκός πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων θα έχει επίσης αντίκτυπο επί της οικονομικής διακυβέρνησης της ΕΕ (Ευρωπαϊκό Εξάμηνο, κοινωνικός πίνακας αποτελεσμάτων) και, ως εκ τούτου, η επίτευξη συναίνεσης στο Συμβούλιο για την υποστήριξη της διακήρυξης θα αποτελούσε ένα ηχηρό μήνυμα. Παρά την αναγνώριση του γεγονότος ότι οι κοινωνικοί εταίροι είναι αρμόδιοι σε πολλούς τομείς, η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι δεν έχουν συμπεριληφθεί επισήμως στη διαδικασία της διακήρυξης (13).

4.10. Η ΕΟΚΕ αντιλαμβάνεται ότι ο ευρωπαϊκός πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων προορίζεται να αποτελέσει δήλωση πολιτικής βούλησης και δεν δημιουργεί, από μόνος του, νέα νομικά δικαιώματα. Η Επιτροπή κάνει διάκριση μεταξύ δικαιωμάτων και αρχών: τα πρώτα αναφέρεται ότι επιβεβαιώνουν εκ νέου κάποια από τα δικαιώματα που περιέχονται ήδη στο κεκτημένο της Ένωσης, ενώ οι αρχές αναφέρεται ότι είναι νέες και απαντούν στις προκλήσεις που προκύπτουν από τις κοινωνικές, τεχνολογικές και οικονομικές εξελίξεις. Μάλιστα, σύμφωνα με την ανακοίνωση, ούτε οι αρχές ούτε τα δικαιώματα δεν είναι άμεσα εκτελεστά.

4.11. Παρά την έλλειψη νομικά δεσμευτικού χαρακτήρα, μια τέτοια διακήρυξη θα συνεπαγόταν πολιτική δέσμευση εκ μέρους των θεσμικών οργάνων της ΕΕ, καθώς και του Συμβουλίου και των κρατών μελών, να υλοποιήσουν τον πυλώνα σεβόμενοι παράλληλα την κατανομή των αρμοδιοτήτων και την αρχή της επικουρικότητας.

4.12. Ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΧΘΔΕΕ), σε αντίθεση με τον πυλώνα, έχει την ίδια αξία με τις συνθήκες και αποτελεί επομένως μέρος του πρωτογενούς δικαίου, αν και δεν δημιουργεί νέες αρμοδιότητες σε επίπεδο ΕΕ και δεν είναι άμεσα εκτελεστός από τους πολίτες της ΕΕ, παρότι νομικά δεσμευτικός για τα όργανα της ΕΕ. Ο ΧΘΔΕΕ υιοθετεί ευρύτερη προσέγγιση και στα οικονομικά και τα κοινωνικά δικαιώματα. Εάν μετά την παρέλευση εύλογης προθεσμίας αποδειχτεί ότι η πολιτική δέσμευση που αναφέρεται ανωτέρω δεν έχει οδηγήσει σε όλα τα κράτη μέλη στην ανάληψη συγκεκριμένων πρωτοβουλιών με στόχο την υλοποίηση του πυλώνα, θα πρέπει να εξεταστεί το ενδεχόμενο λήψης νέων κατάλληλων μέτρων, καθώς και εφαρμογής νομοθετικών και μη νομοθετικών πρωτοβουλιών. Η ΕΟΚΕ έχει ήδη ζητήσει την υιοθέτηση μιας οδηγίας-πλαισίου για το ελάχιστο εισόδημα (14). Σε μια σειρά νέων νομικών γνωμοδοτήσεων, π.χ. για λογαριασμό του υπουργείου Εργασίας της Γερμανίας, διερευνάται ο τρόπος με τον οποίο θα μπορούσε να επιτευχθεί αυτός ο στόχος (15).

4.13. Η ΕΟΚΕ έχει ήδη επισημάνει σε γνωμοδότηση του 2011 (16) ότι τα θεμελιώδη κοινωνικά δικαιώματα είναι «αδιαίρετα» από τα αστικά και πολιτικά δικαιώματα και, ως εκ τούτου, απαιτούν ιδιαίτερη στρατηγική αντιμετώπιση. Πρότεινε να προβλεφθούν πρόσθετα μέτρα και να αναληφθούν δραστηριότητες προώθησης προκειμένου να μεγιστοποιηθεί η αποτελεσματικότητα της στρατηγικής για την εφαρμογή των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Η Επιτροπή δεν αντιμετωπίζει επαρκώς το πρόβλημα της έλλειψης επιβολής των υφιστάμενων κοινωνικών δικαιωμάτων και η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι υπάρχει κίνδυνος ο πυλώνας να αλλοιώσει τον συγκεκριμένο ρόλο που πρέπει να διαδραματίζει η Επιτροπή ως «θεματοφύλακας των Συνθηκών».

5. Σχέση μεταξύ του εγγράφου προβληματισμού για την κοινωνική διάσταση και του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων

5.1. Πρέπει επίσης να εξεταστεί η σχέση μεταξύ του πυλώνα και του εγγράφου προβληματισμού για την κοινωνική διάσταση, καθώς και των άλλων εγγράφων προβληματισμού στη συζήτηση για το ευρύτερο μέλλον της Ευρώπης. Ανάλυση του πυλώνα καταδεικνύει ότι πολλά από τα σενάρια από τη Λευκή Βίβλο/το έγγραφο προβληματισμού για την κοινωνική διάσταση μπορούν πράγματι να συνδυαστούν στην υλοποίηση του πυλώνα.

5.2. Ο πυλώνας απευθύνεται κυρίως στα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ. Από την άποψη αυτή, η φιλοσοφία του πυλώνα προσεγγίζει το σενάριο στο οποίο «όσοι θέλουν να πράξουν περισσότερα, πράττουν περισσότερα». Η παρακολούθηση της εφαρμογής του πυλώνα μέσω του κοινωνικού πίνακα αποτελεσμάτων —με τη βοήθεια επαρκών και κατάλληλων δεικτών— ο οποίος θα πρέπει να ενταχθεί στο Ευρωπαϊκό Εξάμηνο, θα μπορούσε ενδεχομένως να προσφέρει κάποια πρόοδο προς αυτήν την κατεύθυνση. Η κοινωνία των πολιτών και οι κοινωνικοί εταίροι θα πρέπει να κληθούν να εκφέρουν γνώμη σχετικά με αυτούς τους δείκτες διότι η παρούσα πρόταση δεν είναι επαρκής.

5.3. Ορισμένα από τα προτεινόμενα μέτρα «παρακολούθησης» που προωθούνται στην ανακοίνωση για τον πυλώνα συνάδουν με το σενάριο της ΕΕ των 27, ενώ άλλα μπορεί να φαίνεται ότι αποσκοπούν πρωτίστως στο σενάριο «όσων θέλουν να πράξουν περισσότερα». Έτσι λοιπόν, τα μέτρα —όπως η πρωτοβουλία για την προώθηση της ισορροπίας μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής για τους εργαζόμενους γονείς και φροντιστές— που παρουσιάζονται ως μέρος της δέσμης μέτρων του κοινωνικού πυλώνα, προορίζονται να εφαρμοστούν στην ΕΕ των 27. Στο ίδιο πνεύμα, τα μέτρα που σχετίζονται με την επιβολή της ισχύουσας νομοθεσίας και τον κοινωνικό διάλογο επίσης προορίζονται προς εφαρμογή στην ΕΕ των 27. Η ανάγκη λειτουργίας σε πιο περιορισμένο γεωγραφικό επίπεδο θα μπορούσε επίσης να θέσει νέες προκλήσεις για τους κοινωνικούς εταίρους, οι οποίοι εκπροσωπούνται σε επίπεδο ΕΕ.

5.4. Άλλα μέτρα τα οποία προτείνονται στη σύσταση, όπως αυτά που αφορούν το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο και την ολοκλήρωση της οικονομικής και νομισματικής ένωσης της Ευρώπης, ισχύουν και προορίζονται μόνο για τη ζώνη του ευρώ. Εντάσσονται καλύτερα στο σενάριο «όσων θέλουν να πράξουν περισσότερα». Στην πραγματικότητα, το έγγραφο προβληματισμού αναδεικνύει, ως παράδειγμα ενός τέτοιου σεναρίου, μια ισχυρότερη σύγκλιση προς πιο ολοκληρωμένες αγορές εργασίας και προς τα πλέον αποτελεσματικά κοινωνικά συστήματα, καθώς και ισχυρότερα συστήματα εκπαίδευσης και υγείας.

5.5. Η χρηματοδοτική στήριξη της ΕΕ μέσω του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου ταιριάζει καλύτερα με την προσέγγιση της ΕΕ των 27. Η ιδέα της διάθεσης μεγαλύτερης χρηματοδότησης αναφέρεται ουσιαστικά στο έγγραφο προβληματισμού ως παράδειγμα εμβάθυνσης της κοινωνικής διάστασης από την ΕΕ των 27.

6. Σχέση με τα άλλα έγγραφα προβληματισμού για το μέλλον της Ευρώπης

6.1. Η συζήτηση σχετικά με την κοινωνική διάσταση της Ευρώπης δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί μεμονωμένα και είναι, επομένως, επίσης σημαντικό να εξεταστεί η σχέση με τα άλλα έγγραφα προβληματισμού για το μέλλον της Ευρώπης και τα κύρια μηνύματά τους σχετικά με την κοινωνική διάσταση και την πορεία προς το μέλλον, παρά το γεγονός ότι η ΕΟΚΕ θα καταρτίσει χωριστές γνωμοδοτήσεις για τα εν λόγω έγγραφα (17).

6.2. Το έγγραφο προβληματισμού σχετικά με την «εμβάθυνση της οικονομικής και νομισματικής ένωσης» κατατάσσει την απασχόληση, την ανάπτυξη, την κοινωνική δικαιοσύνη, την οικονομική σύγκλιση και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα μεταξύ των κατευθυντήριων αρχών για την εμβάθυνση της ΟΝΕ. Κάτι τέτοιο μοιάζει μάλλον με μια αρκετά περιορισμένη αντίληψη της κοινωνικής διάστασης της ΟΝΕ. Πρώτα απ’ όλα, δεν είναι συνεπής όσον αφορά την οικονομική και κοινωνική σύγκλιση, ή ιδίως την ανοδική σύγκλιση και, δεύτερον, κυρίως σχετικά με την «κοινωνική δικαιοσύνη». Δεν δίνεται καμία εξήγηση σχετικά με την έννοια ή την αντίληψη της «κοινωνικής δικαιοσύνης» (social fairness), ούτε επεξηγείται γιατί δεν γίνεται, αντίθετα, αναφορά στην «κοινωνική δικαιοσύνη» (social justice) σύμφωνα με το άρθρο 3 της ΣΛΕΕ.

6.3. Το έγγραφο προβληματισμού για την ΟΝΕ αναφέρεται στην ενίσχυση του συντονισμού των οικονομικών πολιτικών στο πλαίσιο του εξαμήνου της ΕΕ ως του βασικού εργαλείου. Εντός του Εξαμήνου, ο ευρωπαϊκός πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων θα πρέπει να λειτουργήσει ως μια «ανανεωμένη πυξίδα για πολλές από τις πολιτικές αυτές, προς την κατεύθυνση της βελτίωσης των συνθηκών εργασίας και διαβίωσης». Γίνεται συνεπώς απαραίτητη «η περαιτέρω ενίσχυση της συνεργασίας και του διαλόγου με τα κράτη μέλη, με τη συμμετοχή και των εθνικών κοινοβουλίων, των κοινωνικών εταίρων, των Εθνικών Συμβουλίων Παραγωγικότητας και άλλων ενδιαφερομένων» με στόχο τη διασφάλιση «ισχυρότερης οικειοποίησης σε εθνικό επίπεδο και για την ενθάρρυνση της καλύτερης εφαρμογής της μεταρρύθμισης». Στο έγγραφο προβληματισμού, η Επιτροπή τονίζει επίσης τη σχέση μεταξύ των εθνικών μεταρρυθμίσεων και της υφιστάμενης κοινοτικής χρηματοδότησης. Στην ουσία, η συζήτηση σχετικά με την ανάγκη για μεγαλύτερη οικειοποίηση, συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και προϋποθέσεις για κοινοτική χρηματοδότηση δεν είναι κάτι καινούργιο και απλώς υπογραμμίζεται η ανάγκη βελτίωσης της διακυβέρνησης και της απόδοσης του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου.

6.4. Οι προτάσεις σχετικά με την ανανέωση της διαδικασίας σύγκλισης στο έγγραφο προβληματισμού για την ΟΝΕ επικεντρώνονται στη χρήση του πλαισίου σε επίπεδο ΕΕ με σκοπό τη σύγκλιση, ενδυναμώνοντας τον συντονισμό της οικονομικής πολιτικής και ενισχύοντας τους δεσμούς μεταξύ των εθνικών μεταρρυθμίσεων και της υφιστάμενης κοινοτικής χρηματοδότησης. Οι απόψεις διίστανται όσον αφορά την εξάρτηση της κοινοτικής χρηματοδότησης από τις μεταρρυθμίσεις και η ΕΟΚΕ συνιστά κάτι τέτοιο να είναι δυνατό μόνο με την πλήρη συμμετοχή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην όλη διαδικασία, καθώς και με την επί ίσοις όροις συμμετοχή και με τον σαφή ρόλο των εθνικών κοινοβουλίων, επίσης. Μεγαλύτερη σύγκλιση και σταθερότητα αναμένεται να προκύψουν με τη διενέργεια των κατάλληλων διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Παρότι η ΕΟΚΕ συμμερίζεται την άποψη ότι οι άρτια σχεδιασμένες μεταρρυθμίσεις στα εκάστοτε κράτη μέλη ενδέχεται να είναι καθοριστικής σημασίας τόσο για την επίτευξη μεγαλύτερης σύγκλισης όσο και για την ενίσχυση της καταλληλότητας και της ανθεκτικότητας των κοινωνικών συστημάτων, τονίζει συγχρόνως ότι απαιτείται βελτιωμένος συνδυασμός μακροοικονομικών πολιτικών και ευρύτερη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων στο πλαίσιο του μακροοικονομικού διαλόγου, του σχεδιασμού της διαδικασίας του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου και των σχετικών μεταρρυθμίσεων.

6.5. Εντός της εργαλειοθήκης της ΟΝΕ, ο κοινωνικός πίνακας αποτελεσμάτων στο πλαίσιο του πυλώνα θεωρείται, μαζί με τα εθνικά συμβούλια, στοιχείο της Οικονομικής Ένωσης για την παρακολούθηση των εξελίξεων ως προς την παραγωγικότητα. Αυτό καταδεικνύει τη σχέση μεταξύ της εμβάθυνσης της ΟΝΕ και του πυλώνα. Ο ευρωπαϊκός πυλώνας κοινωνικών δικαιωμάτων προορίζεται να χρησιμοποιηθεί ως πυξίδα για την επίτευξη ορισμένων διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων στους τομείς που περιγράφονται από τις 20 αρχές.

6.6. Το παράρτημα 2 του εγγράφου για την ΟΝΕ αναφέρει τη σημασία μιας νέας αρχής για τον κοινωνικό διάλογο και χαρακτηρίζει την προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να καθιερώσει έναν ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων ως «σημαντικό βήμα» (σ. 32-33). Από την άποψη αυτή, είναι ζωτικής σημασίας να υπάρξει ευρεία κατανόηση του κοινωνικού διαλόγου, ο οποίος δεν μπορεί απλώς να περιορίζεται στο πλαίσιο του Τίτλου Κοινωνική Πολιτική. Παρά το γεγονός ότι η υποχρέωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης να προωθήσει τον ρόλο των κοινωνικών εταίρων αναφέρεται στον Τίτλο Κοινωνική Πολιτική, η εν λόγω υποχρέωση οφείλει να έχει επιπτώσεις, ανάλογα με την περίπτωση, και εκτός της πολιτικής αυτής.

6.7. Στο έγγραφο προβληματισμού με θέμα «Τιθάσευση της παγκοσμιοποίησης», η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προσπαθεί να αντιμετωπίσει τους αυξανόμενους φόβους και την κριτική για τις τρέχουσες πολιτικές και τα αποτελέσματα της παγκοσμιοποίησης. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι η παγκοσμιοποίηση μπορεί να είναι ευεργετική με την κατάλληλη αξιοποίηση, έτσι ώστε να μην αισθάνονται πάρα πολλοί άνθρωποι ότι έχουν περιθωριοποιηθεί.

6.8. Σύμφωνα με την Επιτροπή, οι ισχυρές κοινωνικές πολιτικές διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην προστασία και την ενδυνάμωση των πολιτών σε αυτήν τη διαδικασία. Κάτι τέτοιο θεωρείται απαραίτητη προϋπόθεση για την ενίσχυση της εμπιστοσύνης των πολιτών αναφορικά με τις προκλήσεις και τα οφέλη της παγκοσμιοποίησης.

6.9. Το έγγραφο προβληματισμού για την τιθάσευση της παγκοσμιοποίησης αφορά ειδικά την κοινωνική διάσταση. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την άποψη ότι «η βελτιωμένη κατανομή των ωφελημάτων της παγκοσμιοποίησης, σε συνδυασμό με αποτελεσματική κοινωνική προστασία, θα συμβάλουν ώστε οι ενδιαφερόμενοι να βρουν αξιοπρεπή εργασία και να προσαρμοστούν στην αλλαγή. Γενικότερα, μια θεμιτή και δίκαιη ανακατανομή του πλούτου, καθώς και η πραγματοποίηση στοχοθετημένων επενδύσεων για την προώθηση της κοινωνικής ένταξης ευπαθέστερων κατηγοριών του πληθυσμού, συμπεριλαμβανομένων των μεταναστών, θα συμβάλει στην ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής». Η άποψη αυτή συνάδει σε πολύ μεγάλο βαθμό με την έμφαση που έδωσε η ΕΟΚΕ στην ανάγκη για δίκαιη μετάβαση σε ένα περιβάλλον ψηφιοποίησης και παγκοσμιοποίησης. Η Επιτροπή τονίζει επίσης ότι «η ΕΕ πρέπει επίσης να είναι μια καινοτόμος και ανταγωνιστική οικονομία με κορυφαίες παγκοσμίως εταιρείες και πολίτες, που μπορούν να προσαρμοστούν στις αλλαγές και είναι σε θέση να παράγουν τον απαραίτητο πλούτο για την προάσπιση του κοινωνικού μας μοντέλου».

6.10. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει επίσης την άποψη ότι είναι απαραίτητο να βελτιωθούν παγκοσμίως τα κοινωνικά και εργασιακά πρότυπα και οι πρακτικές, σε στενή συνεργασία με τη ΔΟΕ, τους κοινωνικούς εταίρους και τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών ασχολούνται ενεργά με το εν λόγω ζήτημα, όπως π.χ. με τις οργανώσεις της κοινωνικής οικονομίας.

6.11. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ότι η ΕΕ μπορεί να διαμορφώσει το παγκόσμιο εγχειρίδιο κανόνων, όχι μόνο επειδή είναι η μεγαλύτερη ενιαία αγορά στον κόσμο και ο μεγαλύτερος εμπορικός και επενδυτικός φορέας, αλλά και γιατί πιστεύει σε παγκόσμιες λύσεις για τις παγκόσμιες προκλήσεις. Ως εκ τούτου, το ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο, οι βασικές μας αξίες και τα θεμελιώδη δικαιώματα θα πρέπει να συνιστούν την «πυξίδα και το μοντέλο αναφοράς μας για μια δίκαιη παγκοσμιοποίηση».

6.12. Παρά το γεγονός ότι το έγγραφο προβληματισμού για το μέλλον των οικονομικών της ΕΕ ήταν το τελευταίο που δημοσιεύθηκε, ο προϋπολογισμός της ΕΕ θα είναι θεμελιώδους σημασίας, όμως, φυσικά, θα καθοριστεί από τις επιλογές που θα γίνουν σχετικά με το μέλλον της Ευρώπης. Το έγγραφο προβληματισμού για τα οικονομικά της ΕΕ αξιολογεί τις επιπτώσεις επί των δαπανών της ΕΕ σύμφωνα με τα πέντε σενάρια που περιγράφονται στη Λευκή Βίβλο, οι οποίες θα έχουν τεράστιο αντίκτυπο για τους πολίτες, τις περιφέρειες και τις ομάδες ανθρώπων που χρειάζονται τη μεγαλύτερη υποστήριξη. Μόνο στο πέμπτο σενάριο —όπου τα κράτη μέλη συμφωνούν να κάνουν πολύ περισσότερα μαζί— θα δαπανηθεί μεγαλύτερο ποσό για την οικονομική, κοινωνική και εδαφική συνοχή.

6.13. Η αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ θα έχει σοβαρές συνέπειες στον προϋπολογισμό της ΕΕ. Η ΕΟΚΕ έχει επίγνωση του κινδύνου εφόσον αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε μείωση των κοινωνικών κονδυλίων. Η ΕΟΚΕ τονίζει ιδιαίτερα ότι το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο αποτελεί σημαντική κινητήρια δύναμη για μεγαλύτερη σύγκλιση και δεν πρέπει να υποστεί περικοπές, εφόσον βεβαίως το ζητούμενο είναι η επιτυχής αντιμετώπιση των μελλοντικών προκλήσεων.

7. Τομείς προτεραιότητας της ΕΟΚΕ και δράση σε διάφορα επίπεδα από τους αρμόδιους φορείς

7.1. Στην αρχική γνωμοδότησή της για τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, η ΕΟΚΕ υπέδειξε ήδη τους ακόλουθους βασικούς τομείς στους οποίους κρίνει αναγκαία την ανάληψη δράσης σε ευρωπαϊκό ή/και σε εθνικό επίπεδο, ανάλογα με τις αντίστοιχες αρμοδιότητες: — επενδύσεις και καινοτομία, — απασχόληση και δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας, — μέτρα καταπολέμησης της φτώχειας, συμπεριλαμβανομένου του ελάχιστου εισοδήματος, — δίκαιη και ομαλή μετάβαση με τη στήριξη ενεργών πολιτικών για την αγορά εργασίας, — συνθήκες-πλαίσιο στις αγορές εργασίας για την υποστήριξη νέων και πιο ποικιλόμορφων σταδιοδρομιών και οι οποίες προωθούν δίκαιες συνθήκες εργασίας για όλους, — κοινωνική προστασία για όλους (νέες μορφές εργασίας όπως πλατφόρμες κ.λπ.), — κοινωνικές επενδύσεις (δεξιότητες, μεταβάσεις κ.λπ.), — κοινωνικές υπηρεσίες γενικού ενδιαφέροντος.

7.2. Για την επίτευξη συναίνεσης σχετικά με την πορεία προς τα εμπρός, πρέπει να προσδιοριστούν βασικά έργα στους τομείς αυτούς. Η ΕΕ θα πρέπει να ξεκινήσει με έργα που έχουν άμεσο θετικό αντίκτυπο και που υποστηρίζονται από όλους.

8. Τα επόμενα βήματα από την κοινωνική διάσκεψη κορυφής του Γκέτεμποργκ (2017) και πέραν αυτής: Μετάβαση από τις αρχές στα δικαιώματα (18) ;

8.1. Έχουν περάσει τρία χρόνια από τότε που ο πρόεδρος Juncker δήλωσε για πρώτη φορά ότι επιθυμούσε να υλοποιήσει ένα «τριπλό κοινωνικό Α» για την ΕΕ (19). Η Επιτροπή υπό τον κ. Juncker ξεκίνησε αρκετά αργά με τις πρωτοβουλίες της και χρειάστηκε πολύ χρόνο για τις διαβουλεύσεις σχετικά με τον πυλώνα (1 έτος). Επιπλέον χρόνος απαιτήθηκε επίσης για τη δρομολόγηση της συζήτησης σχετικά με το μέλλον της Ευρώπης, χωρίς να παρασχεθούν συγκεκριμένες συστάσεις από την Επιτροπή ως προς την ακολουθητέα πορεία. Οι εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα διεξαχθούν το 2019, ενώ θα συσταθεί και νέα Επιτροπή. Για πολλούς, αυτό το χρονικό παράδοξο —αφενός, να τελειώνει ο χρόνος για τη σταθεροποίηση της ΟΝΕ και την υλοποίηση του/των ευρωπαϊκού/(-ών) κοινωνικού/(-ών) μοντέλου//(-ων) πριν από το 2019 και, αφετέρου, να επιδιώκεται να κερδηθεί χρόνος πριν από τη διεξαγωγή σημαντικών εκλογών το φθινόπωρο του 2017— δυστυχώς εμποδίζει την ΕΕ να επανέλθει σε ορθή τροχιά.

8.2. Η πρόταση της Επιτροπής του Απριλίου 2017 για μια κοινή διοργανική διακήρυξη σχετικά με τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων έχει προκαλέσει μεικτές αντιδράσεις. Ορισμένοι πιστεύουν ότι πρόκειται για σημαντική πρόοδο, άλλοι τη βλέπουν κυρίως ως συμβολική πράξη που δεν είναι αρκετά απτή για την αντιμετώπιση της κοινωνικής κρίσης, ενώ υπάρχουν και κάποιοι που φοβούνται ότι είναι πολύ ριζοσπαστική. Κατόπιν της κοινωνικής διάσκεψη κορυφής του Γκέτεμποργκ (Νοέμβριος 2017), βάσει της διακήρυξης για τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και των συζητήσεων επί του εγγράφου προβληματισμού σχετικά με την κοινωνική διάσταση της Ευρώπης, η ΕΟΚΕ παροτρύνει και τα τρία θεσμικά όργανα της ΕΕ να διαμορφώσουν ένα εποικοδομητικό πρόγραμμα για τους πολίτες της ΕΕ με στόχο την ενίσχυση ενός ευρωπαϊκού οικονομικού και κοινωνικού μοντέλου κατάλληλου για το μέλλον, επιδιώκοντας την προαγωγή της οικονομικής ανάπτυξης, της απασχόλησης και της ευημερίας των πολιτών, σε συνδυασμό με την ανοδική σύγκλιση της απασχόλησης και των κοινωνικών επιδόσεων.

8.3. Μεγάλη αβεβαιότητα εξακολουθεί να περιβάλλει τον πυλώνα, αν μη τι άλλο σχετικά με το εάν γίνει αποδεκτός από όλα τα κράτη μέλη. Εάν συμβεί αυτό, βασικό ζήτημα για την ΕΟΚΕ θα είναι να καθοριστούν τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν ώστε να διασφαλιστεί ότι μπορεί να αποτελέσει αποτελεσματικό μέσο. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι θα πρέπει να ληφθούν περαιτέρω μέτρα στο πλέον κατάλληλο επίπεδο, μεταξύ άλλων, κοινές πρωτοβουλίες σε βασικούς τομείς στους οποίους η δράση της ΕΕ παρέχει σαφή προστιθέμενη αξία και, όπου είναι δυνατόν, θα πρέπει να επικεντρώνονται στα αποτελέσματα. Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι ένας σαφής οδικός χάρτης για την εφαρμογή του πυλώνα θα συμβάλει στην προώθηση της σύγκλισης και στην επίτευξη των στόχων του.

8.4. Η ΕΟΚΕ προτείνει, επίσης, οι εκτιμήσεις επιπτώσεων να περιλαμβάνουν και αξιολόγηση της συμβατότητας με τον πυλώνα. Το θεματολόγιο για τη βελτίωση της νομοθεσίας θα πρέπει να επικεντρωθεί πολύ περισσότερο στο κατά πόσον και με ποιον τρόπο οι διάφορες πρωτοβουλίες διευκολύνουν την κοινωνική πρόοδο προς όφελος των πολιτών, αφενός, και στη δυνατότητα ευχερούς τήρησης και εφαρμογής τους, αφετέρου.

8.5. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι ο ρόλος της θα συνίσταται στην παρακολούθηση αυτής της διαδικασίας, στη στήριξή της μέσω συζητήσεων σε εθνικό επίπεδο, αλλά και στη σταθερή άποψη ότι απαιτείται μεγαλύτερη διαφάνεια και συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών. Προειδοποιεί, επίσης, να αποφευχθούν νέες πολύπλοκες διαδικασίες ή η προσέγγιση του μέλλοντος της ΕΕ από θεσμικής κυρίως άποψης.

Βρυξέλλες, 19 Οκτωβρίου 2017. Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής Γιώργος ΝΤΆΣΗΣ

(1) ΕΕ C 125 της 21.4.2017, σ. 10.

(2) «Building a Social Pillar for European Convergence» (Οικοδόμηση ενός κοινωνικού πυλώνα για την ευρωπαϊκή σύγκλιση), ΔΟΕ, 18 Ιουλίου 2016.

(3) https://ec.europa.eu/commission/white-paper-future-europe-reflections-and-scenarios-eu27_el

(4) https://ec.europa.eu/commission/priorities/deeper-and-fairer-economic-and-monetary-union/european-pillar-social-rights_el

(5) ΕΕ C 125 της 21.4.2017, σ. 10

(6) “Complying with Europe: EU Harmonisation and Soft Law in the Member States” (Συμμόρφωση με την Ευρώπη: εναρμόνιση της ΕΕ και ελαστικές νομοθετικές διατάξεις στα κράτη μέλη), Gerda Falkner, Oliver Treib, Miriam Hartlapp, 2007.

(7) Π.χ. ΕΕ C 376 της 22.12.2011, σ. 74

(8) ΕΕ C 271 της 19.9.2013, σ. 1

ΕΕ C 451 της 16.12.2014, σ. 10

ΕΕ C 13 της 15.1.2016, σ. 33

(9) ΕΕ C 143 της 22.5.2012, σ. 23

ΕΕ C 271 της 19.9.2013, σ. 1

(10) Αυτή είναι η πρόταση της Επιτροπής όσον αφορά την «Εμβάθυνση της οικονομικής και νομισματικής ένωσης (ΟΝΕ)».

(11) ΕΕ L της 113 της 29.4.2017, σ. 56.

(12) Επιπλέον, η σύσταση και η διακήρυξη συνοδεύονταν από μια κεντρική ανακοίνωση και από ορισμένες άλλες συνοδευτικές μη νομοθετικές πρωτοβουλίες, συμπεριλαμβανομένου ενός κοινωνικού πίνακα αποτελεσμάτων για την παρακολούθηση της προόδου, δύο διαβουλεύσεων των κοινωνικών εταίρων και μίας νομοθετικής πρότασης οδηγίας σχετικά με την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής, η οποία αποτελεί αντικείμενο χωριστής γνωμοδότησης της ΕΟΚΕ.

(13) Βλέπε ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με θέμα «Δημιουργία ενός ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων», COM (2017) 250 final, σ. 6.

(14) ΕΕ C 170 της 05.06.2014, σ. 23 (η γνωμοδότηση αυτή δεν έλαβε την υποστήριξη της Ομάδας Εργοδοτών, βλέπε www.eesc.europa.eu/resources/docs/statement-minimum-income.pdf).

(15) «Ein verbindlicher EU-Rechtsrahmen für soziale Sicherungssysteme in den Mitgliedstaaten», (Ένα νομικά δεσμευτικό πλαίσιο της ΕΕ για τα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης στα κράτη μέλη), νομική γνωμοδότηση του καθηγητή Δρ. Thorsten Kingreen, Σεπτέμβριος 2017.

(16) ΕΕ C 376 της 22.12.2011, σ. 74

(17) «Εμβάθυνση της ΟΝΕ έως το 2025» (ECO/438) (βλέπε σελίδα 124 της παρούσας Επίσημης Εφημερίδας) , «Τα οικονομικά της ΕΕ μέχρι το 2025» (ECO/439) (βλέπε σελίδα 131 της παρούσας Επίσημης Εφημερίδας).

(18) Σημείωση: πρόκειται για σημαντικό κεφάλαιο που σχετίζεται με θέματα διακυβέρνησης και εφαρμογής, όπως είναι το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο και ο ρόλος των κοινωνικών εταίρων, καθώς και ποιο ρόλο μπορεί να διαδραματίσει η ΕΟΚΕ. Πρέπει να αναπτυχθεί πλήρως. Το κείμενο που ακολουθεί παρέχει επισκόπηση των (πολιτικών) δράσεων που έχουν αναληφθεί σχετικά με τον πυλώνα.

(19) 22 Οκτωβρίου 2014, Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.