ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ σύμφωνα με το άρθρο 9 της σύστασης 98/480/ΕΚ της Επιτροπής, της 22ας Ιουλίου 1998, για ορθή περιβαλλοντική πρακτική όσον αφορά τα οικιακά απορρυπαντικά πλυντηρίων ρούχων

1. Εισαγωγή

1.1. Από τις αρχές της δεκαετίας του '70, η Κοινότητα ακολουθεί μια πολιτική στον τομέα των απορρυπαντικών με στόχο την επίλυση των προβλημάτων που προκαλεί ο τασιενεργός αφρός στα υδάτινα συστήματα. Επομένως, όλη η υφιστάμενη κοινοτική νομοθεσία [1] αποσκοπεί κυρίως στον περιορισμό περιβαλλοντικών προβλημάτων όπως η δημιουργία αφρού στα ποτάμια και βασίζεται σε ελέγχους βιοαποικοδομησιμότητας.

[1] Οδηγία του Συμβουλίου 73/404/ΕΟΚ, ΕΕ L 347, 17.12.1973. Οδηγία του Συμβουλίου 73/405/ΕΟΚ, ΕΕ L 347, 17.12.1973. Οδηγία του Συμβουλίου 82/242/ΕΟΚ, ΕΕ L 109, 22.4.1982. Οδηγία του Συμβουλίου 82/243/ΕΟΚ, ΕΕ L 109, 22.4.1982. Οδηγία του Συμβουλίου 86/94/ΕΟΚ, ΕΕ L 080, 25.3.1986.

1.2. Η υφιστάμενη νομοθεσία περί απορρυπαντικών έχει παράσχει μια σταθερή βάση για την ενιαία αγορά και έχει εξασφαλίσει έναν σχετικά υψηλό βαθμό περιβαλλοντικής προστασίας. Οι τασιενεργές ουσίες οι οποίες κατατάσσονται ως «πρωτογενώς βιοαποικοδομήσιμες» χάνουν σχετικά γρήγορα τις επιφανειοδραστικές τους ιδιότητες. Είναι κατά κανόνα λιγότερο τοξικές από τις υπόλοιπες επιφανειοδραστικές χημικές ουσίες. Οι κανονιστικές απαιτήσεις όσον αφορά την πρωτογενή βιοαποικοδομησιμότητα των τασιενεργών ουσιών όχι μόνον έχουν επιλύσει το πρόβλημα του αφρισμού, αλλά παρείχαν και έναν πλήρη μηχανισμό για την απαγόρευση των μη βιοαποικοδομήσιμων επιφανειοδραστικών χημικών ουσιών.

1.3. Εντούτοις, από τη δεκαετία του '70, η κατασκευαστική τεχνολογία στον τομέα των απορρυπαντικών και των τασιενεργών ουσιών έχει αλλάξει σημαντικά. Η παλαιά τεχνολογία παραγωγής απορρυπαντικών βασιζόταν στην τεχνολογία πύργων η οποία έθετε αυστηρούς όρους ως προς το προϊόν, περιορίζοντας το φάσμα των τασιενεργών ουσιών που μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν. Οι νέες κατασκευαστικές τεχνολογίες για τα απορρυπαντικά επιτρέπουν την παραγωγή πιο συμπυκνωμένου προϊόντος και τη χρήση μεγαλύτερης ποικιλίας χημικών ουσιών. Ορισμένες από τις νέες αυτές τασιενεργές χημικές ουσίες δεν μπορούν να ελεγχθούν επαρκώς με τη χρήση των μεθόδων ελέγχου που θεσπίζονται από τις υφιστάμενες οδηγίες περί απορρυπαντικών.

1.4. Επιπλέον, η νομοθεσία περί απορρυπαντικών συμπληρώνεται από προαιρετικά μέτρα, όπως η σύσταση της Επιτροπής για την Επισήμανση των Απορρυπαντικών και των Προϊόντων Καθαρισμού [2] και η σύσταση της Επιτροπής για Ορθή Περιβαλλοντική Πρακτική όσον αφορά τα οικιακά απορρυπαντικά πλυντηρίων ρούχων [3].

[2] Σύσταση της Επιτροπής 89/542/ΕΟΚ, ΕΕ L 291, 10.10.1989.

[3] Σύσταση της Επιτροπής 98/480/ΕΚ, ΕΕ L 215, 1.8.1998.

1.5. Το 1996, η AISE κατάρτισε κώδικα ορθής περιβαλλοντικής πρακτικής όσον αφορά τα οικιακά απορρυπαντικά πλυντηρίων ρούχων (στο εξής «ο κώδικας») για εφαρμογή σε 18 χώρες [4]: τα 15 κράτη μέλη της ΕΕ συν 3 πρόσθετες χώρες (Ισλανδία, Νορβηγία και Ελβετία). Η AISE [5] δεσμεύθηκε να αναλάβει πρωτοβουλίες για την επίτευξη αυτών των στόχων και απηύθυνε στην Επιτροπή αίτημα για έγκριση των στόχων του κώδικα. Το αίτημα αυτό, έπειτα από διαβούλευση μεταξύ της Επιτροπής και των κρατών μελών, είχε ως αποτέλεσμα τη σύσταση της Επιτροπής.

[4] Αυστρία, Βέλγιο, Δανία, Φινλανδία, Γαλλία, Γερμανία, Ελλάδα, Ιρλανδία, Ιταλία, Λουξεμβούργο, Πορτογαλία, Ισπανία, Σουηδία, Κάτω Χώρες, Ηνωμένο Βασίλειο που ανήκουν στην ΕΕ και Ισλανδία, Νορβηγία και Ελβετία.

[5] Η AISE (Association Internationale de la savonnerie, de la dιtergence et des produits d'entretien - Διεθνής Ένωση Σαπωνοποιίας, Απορρυπαντικών και Προϊόντων Καθαρισμού) είναι ο επίσημος φορέας που εκπροσωπεί τη βιομηχανία της σαπωνοποιίας, των απορρυπαντικών και των προϊόντων καθαρισμού στην Ευρώπη και σε άλλους διεθνείς οργανισμούς. Τα μέλη της AISE και οι εθνικές της ενώσεις εκπροσωπούν 28 χώρες (κυρίως στην Ευρώπη). τα μέλη τους είναι επιχειρήσεις που διαθέτουν, σε τοπικό επίπεδο, τα προϊόντα των ανωτέρω κατηγοριών στην αγορά. Η AISE εκπροσωπεί ποσοστό άνω του 90 % των κοινοτικών βιομηχανιών απορρυπαντικών και προϊόντων καθαρισμού.

2. Στόχοι της σύστασης της Επιτροπής 98/480/ΕΚ της 22ας Ιουλίου 1998

2.1. Η σύσταση 98/480/ΕΚ της Επιτροπής, της 22ας Ιουλίου 1998, για ορθή περιβαλλοντική πρακτική όσον αφορά τα οικιακά απορρυπαντικά πλυντηρίων ρούχων, υπέδειξε για πρώτη φορά σε κοινοτικό επίπεδο μια συμφωνία μεταξύ της βιομηχανίας και της Επιτροπής ως μέσο για την εκ μέρους της βιομηχανίας εφαρμογή των δράσεων που προβλέπονται στη σύσταση. Λαμβάνει υπόψη τα ψηφίσματα του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 17ης Ιουλίου 1997 και της 7ης Οκτωβρίου 1997 για τις περιβαλλοντικές συμφωνίες, όπου αναγνωρίζεται ότι οι εθελοντικές συμφωνίες μπορούν να αποτελέσουν πολύτιμο μέσο για την εκ μέρους της βιομηχανίας ανάληψη των ευθυνών της στο μεγαλύτερο δυνατό βαθμό [6].

[6] Ψήφισμα του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 17ης Ιουλίου 1997, ΕΕ C 286, 22.9.1997, σ. 254. Ψήφισμα του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 7ης Οκτωβρίου 1997, ΕΕ C 321, 22.10.1997, σ. 6.

2.2. Η σύσταση θέσπισε πέντε στόχους, σε σχέση με την κατάσταση που υπήρχε στα 15 κράτη μέλη της ΕΕ το 1996, οι οποίοι έπρεπε να επιτευχθούν έως το τέλος του 2001:

- μείωση κατά 5 % της ενέργειας που καταναλώνεται ανά κύκλο πλυσίματος για την ομάδα προϊόντων (kWh/πλύσιμο). βάση: 1,04 kWh.

- μείωση κατά 10 % του βάρους των οικιακών απορρυπαντικών πλυντηρίων ρούχων που καταναλώνονται κατά κεφαλήν (kg κατά κεφαλήν). βάση: 9,94 kg.

- μείωση κατά 10 % του βάρους της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας συσκευασίας της ομάδας των προϊόντων που καταναλώνονται κατά κεφαλήν (kg κατά κεφαλήν). βάση: 0,71 kg.

- μείωση κατά 10 % του βάρους των «δυσαποδόμητων οργανικών συστατικών» (ΔΟΣ) που καταναλώνονται κατά κεφαλήν (kg κατά κεφαλήν).βάση: 0,32 kg.

- παροχή ενημέρωσης στους καταναλωτές για τον τρόπο καλύτερης χρήσης των απορρυπαντικών.

2.3. Η εφαρμογή του κώδικα άρχισε το φθινόπωρο του 1997 στη Δανία και στη Σουηδία σε πειραματική βάση. Μετά τα θετικά αποτελέσματα του πειραματικού αυτού σχεδίου και την υποστήριξη που παρείχε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή με τη μορφή σύστασης την οποία εξέδωσε τον Ιούλιο του 1998, άρχισε η εφαρμογή και στις υπόλοιπες χώρες της ΕΚ στα μέσα του 1998 / αρχές του 1999 και έκτοτε συνεχίζεται.

2.4. Οι δεσμεύσεις και οι στόχοι στο πλαίσιο του κώδικα της AISE βασίζονται στην αξιολόγηση των κινδύνων και στην ανάλυση του κύκλου ζωής. Στο πλαίσιο του κώδικα, οι κατασκευαστές συμφωνούν να παρέχουν στους καταναλωτές τις σχετικές οδηγίες χρήσης, ώστε να τους καθοδηγούν πώς να χρησιμοποιούν τα απορρυπαντικά πλυντηρίων ρούχων με συναίσθηση περιβαλλοντικής ευθύνης.

2.5. Επομένως, η AISE και ορισμένοι παράγοντες μη μέλη της AISE που ασχολούνται με την πώληση, την εμπορική προώθηση ή την παραγωγή οικιακών απορρυπαντικών πλυντηρίων ρούχων στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα και στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο δεσμεύτηκαν να εξασφαλίσουν τη συμμόρφωση προς την παρούσα σύσταση, σε συνεργασία με τις εθνικές ενώσεις, και να υποβάλλουν τουλάχιστον ανά διετία εκθέσεις προόδου για την επίτευξη των στόχων που αφορούν την κατανάλωση απορρυπαντικών, τις συσκευασίες και τα ΔΟΣ, καθώς και να υποβάλουν έκθεση για την κατανάλωση ενέργειας μετά το πέρας της πενταετίας, δηλαδή να υποβάλουν στοιχεία για το 2001.

2.6. Θα πρέπει να επισημανθεί ότι τα κράτη μέλη συμφώνησαν να συμβάλουν στην εφαρμογή αυτής της σύστασης της Επιτροπής και ότι όλοι οι συμμετέχοντες έδειξαν ενδιαφέρον για την επίτευξη των στόχων που καθορίζονται στην ανωτέρω σύσταση, και συγκεκριμένα:

- τη χρήση χαμηλότερων θερμοκρασιών πλύσης για τον περιορισμό της κατανάλωσης ενέργειας και κατά συνέπεια τη μείωση των εκπομπών CO2.

- τον περιορισμό της κατανάλωσης απορρυπαντικών και των συσκευασιών τους για τη μείωση των γενικών περιβαλλοντικών επιπτώσεων των απορρυπαντικών.

- τον περιορισμό των δυσαποδόμητων συστατικών των απορρυπαντικών (ΔΟΣ), για τη μείωση των επιπτώσεων των απορρυπαντικών στο περιβάλλον.

3. Στάδια εφαρμογής της σύστασης 98/480/ΕΚ

3.1. Όπως ορίζεται στο άρθρο 7 της σύστασης, η AISE επιφόρτισε έναν εξωτερικό οργανισμό με τη συλλογή και την επεξεργασία των στατιστικών στοιχείων. Επελέγη η εταιρεία PricewaterhouseCoopers (PwC) για να παρακολουθεί την πρόοδο των στόχων που αφορούν την κατανάλωση απορρυπαντικών, τη συσκευασία και τα ΔΟΣ κάθε δύο χρόνια και, επιπλέον, να παρουσιάσει την κατανάλωση ενέργειας στην τελική έκθεση το 2002. Το 2002, η PwC εξαγοράστηκε από την IBM Global Services, με αποτέλεσμα η τελική έκθεση να φέρει το όνομα της IBM αντί της PwC. Παρά την αλλαγή αυτή, η τελική έκθεση εκπονήθηκε από την ίδια ομάδα ατόμων που είχαν συντάξει τις δύο προηγούμενες ενδιάμεσες εκθέσεις.

3.2. Η PwC εκπόνησε δύο ενδιάμεσες εκθέσεις που καλύπτουν τις περιόδους 1996-1998 [7] και 1999-2000 [8]. Και οι δύο εκθέσεις έχουν παρόμοια δομή. Περιγράφουν τις μεθόδους συλλογής των στοιχείων και παρέχουν αποτελέσματα για τους τρεις προαναφερθέντες στόχους, τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο, μαζί με μια περίληψη των κύριων τάσεων. Οι εκθέσεις αυτές δημοσιεύθηκαν στον ιστοχώρο της Επιτροπής:

[7] «AISE Code of Good Environmental Practice: Progress report to the European Commission, 1997- 1998» (Κώδικας ορθής περιβαλλοντικής πρακτικής της AISE: έκθεση προόδου προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 1997-1998), PricewaterhouseCoopers, Δεκέμβριος 1999.

[8] «AISE Code of Good Environmental Practice: Progress report to the European Commission 1999-2000» (Κώδικας ορθής περιβαλλοντικής πρακτικής της AISE: έκθεση προόδου προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 1999-2000), PricewaterhouseCoopers, Οκτώβριος 2001.

και αποτέλεσαν το αντικείμενο έκθεσης της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο [9].

[9] «Έκθεση της Επιτροπής σχετικά με τα αποτελέσματα της εφαρμογής, κατά την περίοδο 1996-2000, της σύστασης 98/480/ΕΚ της Επιτροπής», COM(2002)287.

3.3. Η AISE υπέβαλε και άλλες εκθέσεις [10], [11] συμπληρωματικές της πρώτης και δεύτερης ενδιάμεσης έκθεσης προόδου της PwC. Οι συμπληρωματικές αυτές εκθέσεις εστιάζονται κυρίως στις δράσεις που ανέλαβαν οι εθνικές ενώσεις μέλη της AISE μετά την έκδοση της σύστασης και την επίσημη έναρξή της σε όλα τα κράτη μέλη όσον αφορά το σχέδιο του κώδικα στο σύνολό του, με ιδιαίτερη έμφαση στις δράσεις ενημέρωσης με σκοπό την ενθάρρυνση της ορθής χρήσης οικιακών απορρυπαντικών πλυντηρίων ρούχων.

[10] «Implementation of the AISE Code in Europe: complementary report from AISE to the PwC 1997-1998 Progress Report» (Εφαρμογή του κώδικα της AISE στην Ευρώπη: συμπληρωματική έκθεση προόδου της AISE προς την PwC, 1997-1998), AISE, Οκτώβριος 1999.

[11] «Implementation of the AISE Code of Good Environmental Practice for household laundry detergents in Europe, AISE 1999/2000 progress report» (Εφαρμογή του κώδικα της AISE, για ορθή περιβαλλοντική πρακτική όσον αφορά τα οικιακά απορρυπαντικά πλυντηρίων ρούχων, στην Ευρώπη - Έκθεση προόδου της AISE, 1999/2000), AISE, Νοέμβριος 2001.

3.4. Μετά την υποβολή των εκθέσεων της PwC και της AISE τον Οκτώβριο του 2000, η Επιτροπή διοργάνωσε συνεδρίαση της ομάδας εργασίας με τα κράτη μέλη για την παροχή ενημέρωσης σχετικά με την πρόοδο που επιτεύχθηκε κατά τα έτη 1997-1998. Διοργανώθηκε επίσης διαβούλευση με άλλους συμμετέχοντες, όπως ο BEUC (Ευρωπαϊκός Οργανισμός Καταναλωτών) και το EEB (Ευρωπαϊκό Γραφείο Περιβάλλοντος), οι οποίοι διατύπωσαν σχόλια. Οι εκθέσεις υποβλήθηκαν επίσης στην Επιτροπή Καταναλωτών για γνωμοδότηση σχετικά με την πορεία εφαρμογής της σύστασης.

3.5. Τα βασικά συμπεράσματα των οργανισμών αυτών για την περίοδο αναφοράς 1996-1998 ήταν ότι, για τους τέσσερις στόχους που έπρεπε να εξεταστούν στην ενδιάμεση αξιολόγηση, δύο από αυτούς είχαν επιτευχθεί πλήρως: η μείωση των ΔΟΣ και η παροχή ενημέρωσης στους καταναλωτές, ενώ τα στοιχεία για την περίοδο 1996-1998 δείχνουν ότι απομένουν πολλά να γίνουν για να περιοριστεί η κατανάλωση απορρυπαντικών και συσκευασιών.

3.6. Η IBM έχει πλέον εκπονήσει μια τελική έκθεση [12], η οποία καλύπτει ολόκληρη την πενταετή περίοδο. Η έκθεση έχει παρόμοια δομή με τις ενδιάμεσες εκθέσεις της PwC και περιγράφει τις μεθόδους συλλογής των στοιχείων, τις διαδικασίες λογιστικού ελέγχου, το σχεδιασμό και τη διαχείριση. Τα στοιχεία για την κατανάλωση ενέργειας, που παρουσιάζονται στη βασική έκθεση, συλλέχθηκαν εκ νέου για το 2001 μέσω μιας έρευνας αγοράς την οποία διενέργησε μια ειδικευμένη εταιρεία, η Taylor Nelson Sofres (πρώην Taylor Nelson AGB).

[12] «AISE Code of Good Environmental Practice: τελική έκθεση προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή 1996-2001» (Κώδικας ορθής περιβαλλοντικής πρακτικής της AISE: τελική έκθεση προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 1996-2001), IBM, Οκτώβριος 2002.

3.7. Η τελική έκθεση της IBM για την περίοδο 1996-2001 δείχνει ότι ο αριθμός των επιχειρήσεων που προσχώρησαν στον κώδικα έχει αυξηθεί από 119 ως 168, παρά τις συγχωνεύσεις στην εν λόγω βιομηχανία. Οι επιχειρήσεις αυτές αντιπροσωπεύουν περίπου το 90 % της αγοράς της ΕΕ. Τα στοιχεία για την κατανάλωση απορρυπαντικών, τις συσκευασίες και τα ΔΟΣ, καθώς και για την κατανάλωση ενέργειας για το 2001, συγκρίνονται με τα στοιχεία για την περίοδο αναφοράς.

3.8. Η τελική έκθεση της AISE [13] παρουσιάζει τα ίδια στοιχεία με την τελική έκθεση της IBM και επίσης σχολιάζει τις καταναλωτικές τάσεις. Επιπλέον, η έκθεση της AISE παρουσιάζει τις δράσεις της AISE από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης για την προώθηση της βιώσιμης κατανάλωσης, και ιδίως την εκστρατεία «Ορθής πλύσης» ("WashRight"), με στόχο τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας και απορρυπαντικών μέσω της σωστής χρήσης. Οι δράσεις περιλαμβάνουν τηλεοπτικές διαφημιστικές εκστρατείες, έναν ειδικό ιστοχώρο και υπομνηστικές ετικέτες στις συσκευασίες.

[13] «Implementation of the AISE Code of Good Environmental Practice for household laundry detergents in Europe, AISE 1996/2001 final report» (Εφαρμογή του κώδικα της AISE για ορθή περιβαλλοντική πρακτική όσον αφορά τα οικιακά απορρυπαντικά πλυντηρίων ρούχων στην Ευρώπη, τελική έκθεση της AISE, 1996/2001), AISE, Δεκέμβριος 2002.

3.9. Η Επιτροπή προέβη σε διαβούλευση με τα κράτη μέλη στις 21 Νοεμβρίου 2003, με την AISE στις 18 Μαρτίου 2003 και με την επιτροπή καταναλωτών στις 5 Ιουνίου 2003, σχετικά με την πορεία εφαρμογής της σύστασης. Η επιτροπή καταναλωτών εξέδωσε γνωμοδότηση [14] τον Οκτώβριο του 2003.

[14] Γνωμοδότηση CC 2003 045/3 που διατίθεται στην εξής διεύθυνση: http://europa.eu.int/comm/consumers/ cons_org/associations/committ/opinions/opinions_en.htm

4. Πρόοδος σε σχέση με τους επιδιωκόμενους στόχους κατά την περίοδο 1996-2001

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Σχήμα 1: Πρόοδος σε σχέση με τους επιδιωκόμενους στόχους κατά την περίοδο 1996-2001 (στοιχεία του σημείου 4.1)

4.1. Η πρόοδος που επιτεύχθηκε στα 15 κράτη μέλη της ΕΕ σε σχέση με τους στόχους που περιγράφονται στο σημείο 2.2 εμφαίνεται υπό γραφική μορφή στο παραπάνω σχήμα 1 και υπό μορφή πίνακα παρακάτω:

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

4.2. Ο πέμπτος στόχος αφορούσε την παροχή πληροφοριών στους καταναλωτές ως μέτρο στήριξης για την επίτευξη των τεσσάρων ποσοτικών στόχων που περιλαμβάνονται στον παραπάνω πίνακα. Η παροχή κατάλληλων πληροφοριών στους καταναλωτές πραγματοποιήθηκε μέσω της εκστρατείας ορθής πλύσης και μέσω της αναγραφής τους στις συσκευασίες των απορρυπαντικών. Μπορεί να θεωρηθεί ότι επιτεύχθηκε ο στόχος της ενημέρωσης.

4.3. Από τα στοιχεία του παραπάνω πίνακα φαίνεται ότι η προηγούμενη ανοδική τάση στην κατανάλωση απορρυπαντικών μεταξύ 1996 και 1998 μεταστράφηκε σε πτωτική τάση κατά τη διάρκεια της υπόλοιπης περιόδου. Η μείωση της κατανάλωσης δεν πέτυχε το στόχο σε σχέση με το έτος αναφοράς 1996. Η μείωση σε σχέση με το υψηλό ποσοστό του 1998 ανήλθε σε 9,9 %.

4.4. Η κατανάλωση συσκευασιών σημείωσε σημαντική μείωση κατά την πρώτη περίοδο αναφοράς, αλλά έκτοτε δεν συντελέστηκε περαιτέρω πρόοδος προς την επίτευξη του στόχου. Ο στόχος απείχε πολύ από το να εκπληρωθεί.

4.5. Ο στόχος σχετικά με τα ΔΟΣ είχε ήδη επιτευχθεί στο τέλος της περιόδου αναφοράς 1996-1998, και η τάση συνέχισε να είναι πτωτική. Ο στόχος ξεπεράστηκε κατά πολύ.

4.6. Η συλλογή στοιχείων για την κατανάλωση ενέργειας πραγματοποιήθηκε μόνο στο τέλος της πενταετούς περιόδου. Ο στόχος της μείωσης κατά 5 % ξεπεράστηκε κατά πολύ.

5. Ανάλυση της επιτυχίας της πρακτικής εφαρμογής

5.1. Η σύσταση έθεσε τέσσερις ποσοτικούς στόχους για μειώσεις της κατανάλωσης και έναν επιπλέον στόχο για την παροχή πληροφοριών στους καταναλωτές με στόχο την ενθάρρυνση της ορθής χρήσης απορρυπαντικών. Η ενθάρρυνση της ορθής χρήσης των απορρυπαντικών θεωρούνταν θεμελιώδες μέτρο στήριξης στους τομείς όπου η ενεργός συμμετοχή των καταναλωτών ήταν απαραίτητη για την επίτευξη των στόχων, δηλαδή για τη μείωση της κατανάλωσης απορρυπαντικών και ενέργειας. Μπορεί επομένως να συναχθεί από την επιτυχία της επίτευξης των δύο τελευταίων στόχων ότι παρασχέθηκαν κατάλληλες πληροφορίες στους καταναλωτές, οι οποίοι και τις ακολούθησαν.

5.2. Η εκστρατεία «Ορθής πλύσης»: Η εκστρατεία αυτή εστιάστηκε κυρίως στην ενημέρωση των καταναλωτών σχετικά με τη σωστή δοσολογία και θερμοκρασία πλύσης, παρουσιάζοντας τις πληροφορίες στους καταναλωτές με ομοιόμορφο τρόπο στο σύνολο της ΕΕ. Οι ίδιες οι πληροφορίες ήταν προσαρμοσμένες στις υφιστάμενες συνήθειες χρήσης στην κάθε χώρα. Στο τέλος της περιόδου αναφοράς, ο στόχος της μείωσης της κατανάλωσης ενέργειας είχε επιτευχθεί, ενώ ο στόχος της μείωσης της κατανάλωσης απορρυπαντικών δεν είχε εκπληρωθεί. Εκ πρώτης όψεως, το γεγονός αυτό μπορεί να σημαίνει ότι οι πληροφορίες έγιναν κατανοητές από τους καταναλωτές, που αντέδρασαν κατάλληλα όσον αφορά την κατανάλωση ενέργειας, αλλά υπήρξαν λιγότερο δεκτικοί όσον αφορά την κατανάλωση απορρυπαντικού. Πράγματι, μια έρευνα που διενεργήθηκε για λογαριασμό της AISE έδειξε ότι το 79 % των καταναλωτών ακολούθησε τις συστάσεις ορθής πλύσης σχετικά με την ενέργεια (θερμοκρασίες πλύσης) και το 64 % σχετικά με τη δοσολογία απορρυπαντικού.

5.3. Εντούτοις, οι μεταβολές στις συνήθειες πλύσης των καταναλωτών, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι ο στόχος της ενέργειας είχε καθοριστεί ανά πλύση, ενώ ο στόχος της κατανάλωσης απορρυπαντικού είχε καθοριστεί κατά κεφαλήν, συμβάλλουν επίσης ουσιωδώς στις αποκλίνουσες επιδόσεις σχετικά με τους στόχους της κατανάλωσης ενέργειας και απορρυπαντικού. Η επίδραση των πρόσθετων αυτών παραγόντων εξετάζεται πιο αναλυτικά στο παράρτημα A. Οι συσχετίσεις δείχνουν ότι η μείωση της κατανάλωσης απορρυπαντικού οφείλεται μάλλον στην τήρηση των οδηγιών δοσολογίας από τους καταναλωτές παρά στη χρήση πιο συμπυκνωμένων μορφών απορρυπαντικών. Αν και το αποτέλεσμα αυτό ανταποκρίνεται πλήρως στους στόχους της εκστρατείας ορθής πλύσης, δεν αποδεικνύει ότι υπάρχει αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της εκστρατείας και της μειωμένης κατανάλωσης.

5.4. Οι τέσσερις ποσοτικοί στόχοι: Κανένας από τους τέσσερις ποσοτικούς στόχους που θέσπισε η σύσταση δεν επιτεύχθηκε επακριβώς. Τα αποτελέσματα είναι ένας συνδυασμός ελλιπών επιδόσεων σε ορισμένες περιπτώσεις και υπερεπιδόσεων σε άλλες. Ενώ τα πρόσθετα περιβαλλοντικά οφέλη από την υπέρβαση των στόχων για την ενέργεια και τα ΔΟΣ είναι ευπρόσδεκτα, το έλλειμμα ως προς τα περιβαλλοντικά οφέλη λόγω της αδυναμίας επίτευξης των στόχων των σχετικών με την κατανάλωση απορρυπαντικών και συσκευασιών είναι ανεπιθύμητο.

5.5. Η αξιολόγηση του συνολικού βαθμού επιτυχίας της εφαρμογής εξαρτάται από το κατά πόσο μπορεί να αποδειχθεί ότι η υπέρβαση ορισμένων στόχων αντισταθμίζει την αδυναμία επίτευξης άλλων στόχων. Με άλλα λόγια, πρέπει να εξακριβωθεί εάν τα οφέλη για το περιβάλλον που απορρέουν από τα επιτευχθέντα αποτελέσματα έχουν λιγότερη ή περισσότερη αξία από τους καθορισμένους στόχους. Η μέθοδος που χρησιμοποιήθηκε για την ποσοτικοποίηση της σύγκρισης των οφελών περιγράφεται στο παράρτημα B. Η ποσοτική αυτή ανάλυση δείχνει ότι οι υπερεπιδόσεις όσον αφορά το στόχο το σχετικό με τα ΔΟΣ ήταν υπεραρκετές για να αντισταθμίσουν τις ελλιπείς επιδόσεις σχετικά με τους άλλους στόχους.

6. Συμπεράσματα

6.1. Η εκστρατεία ορθής πλύσης ανταποκρίθηκε στο στόχο της παροχής κατάλληλων πληροφοριών στους καταναλωτές στο σύνολο της ΕΕ. Ωστόσο, δεν στάθηκε δυνατό να προσδιοριστεί ποσοτικά η συμβολή της εκστρατείας στην επίτευξη των τεσσάρων ποσοτικών στόχων, επειδή η αξιολόγηση του αντίκτυπου της ενημέρωσης στη συμπεριφορά των καταναλωτών είναι εγγενώς δύσκολη.

6.2. Η ανάλυση των αποτελεσμάτων που σημειώθηκαν σχετικά με τους τέσσερις ποσοτικούς στόχους δείχνει ότι τα καθαρά περιβαλλοντικά οφέλη που επέφεραν οι μειώσεις που επιτεύχθηκαν από τη βιομηχανία κατά την εφαρμογή της σύστασης, σε συνδυασμό με τη συμβολή των καταναλωτών, είναι αισθητά μεγαλύτερα από εκείνα που θα προέκυπταν από την επακριβή επίτευξη των στόχων. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή συμπεραίνει ότι συνολικά η εφαρμογή της σύστασης υπήρξε επιτυχής.

6.3. Με την παρούσα έκθεση, η Επιτροπή παρέχει τις πληροφορίες σχετικά με τα αποτελέσματα που επιτεύχθηκαν από την εφαρμογή της σύστασης 98/480/ΕΚ, όπως απαιτείται από το άρθρο 9 της σύστασης.

7. Μελλοντικές εξελίξεις

Η AISE αναπτύσσει ένα «Χάρτη για βιώσιμη ανάπτυξη» για να εμβαθύνει την προσέγγιση που υιοθετήθηκε στον κώδικα ορθής περιβαλλοντικής πρακτικής. Ο χάρτης καλύπτει τον επαγγελματικό καθαρισμό καθώς και τα απορρυπαντικά πλυντηρίων ρούχων και προβλέπει έναν κεντρικό ρόλο για την αξιολόγηση των κινδύνων που συνεπάγονται για την υγεία και το περιβάλλον τα συστατικά απορρυπαντικών [15] κατά τη μορφοποίηση απορρυπαντικών. Πιο πρόσφατα, η Επιτροπή ενέκρινε πρόταση για νέα νομοθεσία σχετικά με τις χημικές ουσίες, το σύστημα REACH, όπου προβλέπεται επίσης ότι η αξιολόγηση των κινδύνων θα αποτελεί βασικό κριτήριο για την πρόσβαση των χημικών προϊόντων στην αγορά. Επιπλέον, η υφιστάμενη νομοθεσία σχετικά με τη βιοαποικοδομησιμότητα των τασιενεργών ουσιών στα απορρυπαντικά εκσυγχρονίζεται με σκοπό την εξασφάλιση ενός υψηλότερου επιπέδου προστασίας του περιβάλλοντος.

[15] http://www.heraproject.com/ RiskAssessment.cfm

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ A

Ανάλυση της εκστρατείας «Ορθής πλύσης»

1. Αν και σαφώς η παροχή πληροφοριών στους καταναλωτές δεν είναι παρά μόνο ένας από τους παράγοντες που επηρεάζουν τη συμπεριφορά των καταναλωτών, οι σημαντικές αποκλίσεις στα αποτελέσματα που καταγράφηκαν σε ολόκληρη την ΕΕ τονίζει τη σημασία των άλλων παραγόντων. Για παράδειγμα, η μεταβολή στη χρήση απορρυπαντικού ποίκιλε από - 18,8 % στη Δανία έως + 13,7 % στη Φινλανδία. Ομοίως, η μεταβολή στην κατανάλωση ενέργειας ποίκιλε έντονα, από -13,5 % στην Ελλάδα έως 0 % στη Γερμανία, την Ιρλανδία, την Ισπανία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Οι αποκλίσεις αυτές εμφανίστηκαν παρά το γεγονός ότι παρασχέθηκαν οι ίδιες πληροφορίες στους καταναλωτές όλων των κρατών μελών. Εκ πρώτης όψεως, οι έντονες αποκλίσεις που παρουσιάζουν τα στοιχεία για την κατανάλωση φαίνεται δύσκολο να συμβιβαστούν με τα στοιχεία της μελέτης «Ορθής πλύσης» που δείχνει ότι το 64 % και το 79 % των καταναλωτών αντίστοιχα ακολούθησαν τις συστάσεις όσον αφορά την κατανάλωση απορρυπαντικού και ενέργειας.

2. Η AISE προβάλλει τρεις παράγοντες για να εξηγήσει την αδυναμία επίτευξης του στόχου σχετικά με την κατανάλωση απορρυπαντικού. Πρώτον, παρατηρήθηκε μια τάση απομάκρυνσης των προτιμήσεων των καταναλωτών από τα συμπυκνωμένα προϊόντα και τις συσκευασίες επαναπλήρωσης. Δεύτερον, υπήρξε μια δημογραφική μετατόπιση προς περισσότερα μονοπρόσωπα νοικοκυριά. Τρίτον, σημειώθηκε μια τάση των καταναλωτών για συχνότερη πλύση ρούχων. Η έκθεση της AISE παρέχει στοιχεία για την περίοδο 1996-2001, τα οποία αναφέρουν αύξηση του αριθμού νοικοκυριών κατά 4,1 % και του συνολικού αριθμού πλυσιμάτων κατά 11 %. Για να ενταχθούν τα στοιχεία αυτά στο κατάλληλο πλαίσιο, πρέπει να αναφερθεί ότι ο πληθυσμός της ΕΕ αυξήθηκε κατά 1,3 % κατά την ίδια περίοδο. Η AISE επισημαίνει επίσης ότι η συνολική κατανάλωση απορρυπαντικού ανά πλύση μειώθηκε κατά 16 %, ενώ η κατά κεφαλήν μείωση ανήλθε σε 7,9 %. Ομοίως, η μείωση της κατανάλωσης συσκευασιών ανά πλύση ανήλθε σε 14,9 %, σε σύγκριση με την κατά κεφαλήν μείωση κατά 6,7 %.

3. Εντούτοις, τα συνολικά αυτά στοιχεία για την κατανάλωση απορρυπαντικών δεν επιτρέπουν να προσδιοριστεί κατά πόσο η μείωση που επιτεύχθηκε οφειλόταν στην τήρηση των πληροφοριών δοσολογίας από τους καταναλωτές σύμφωνα με τις συστάσεις ορθής πλύσης, και σε ποιο βαθμό οφειλόταν, παραδείγματος χάριν, στη χρήση πιο συμπυκνωμένων προϊόντων. Δεδομένης της φύσης των διαθέσιμων στοιχείων, δεν είναι δυνατό να εντοπιστούν σχέσεις αιτίου-αιτιατού σχετικά με τα θέματα αυτά, ιδίως όσον αφορά τη συμπεριφορά των καταναλωτών. Είναι όμως δυνατό να γίνει διάκριση μεταξύ της επιμέρους συμβολής της μειωμένης δοσολογίας και εκείνης της χρήσης διαφορετικών μορφών απορρυπαντικών προϊόντων στη συνολική μείωση της κατανάλωσης απορρυπαντικών. Επίσης, μπορεί να ποσοτικοποιηθεί κάθε επιμέρους συμβολή.

4. Η αξία της τελευταίας εκ των δύο αυτών συμβολών εξάγεται από τη στατιστική συσχέτιση μεταξύ της συνολικής κατανάλωσης απορρυπαντικού και της συνολικής κατανάλωσης συσκευασιών. Λεπτομερή στοιχεία για τα 15 κράτη μέλη της ΕΕ σχετικά με τις μεταβολές που καταγράφηκαν μεταξύ 1996 και 2001 συνοψίζονται στον παρακάτω πίνακα. Όπως φαίνεται στο σχήμα 2, τα στοιχεία έχουν συντελεστή συσχέτισης R2 = 0,48. Αυτή η τιμή συσχέτισης σημαίνει ότι μόλις λιγότερο από το ήμισυ της μεταβολής στην κατανάλωση απορρυπαντικού και συσκευασιών μπορεί να αποδοθεί σε μια κοινή πρωτογενή αιτία.

Σχήμα 2: Συσχέτιση μεταξύ των μεταβολών στην κατανάλωση απορρυπαντικού και συσκευασιών στα 15 κράτη μέλη της ΕΕ για την περίοδο 1996-2001 (στοιχεία της έκθεσης IBM)

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

.

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Μεταβολή στην κατανάλωση ΔΟΣ, απορρυπαντικού, ενέργειας και συσκευασιών μεταξύ 1996 και 2001 στα 15 κράτη μέλη της ΕΕ (στοιχεία της έκθεσης IBM).

5. Αν το σχήμα 2 ληφθεί ως απόκλιση από το σενάριο όπου κανένας καταναλωτής δεν επιλέγει διαφορετικό απορρυπαντικό [16], τότε ο συντελεστής συσχέτισης R2 = 0,48 μπορεί να ερμηνευθεί ότι σημαίνει πως το ήμισυ περίπου της μείωσης στη συνολική κατανάλωση απορρυπαντικών κατά κεφαλήν οφείλεται στο γεγονός ότι ο καταναλωτής συνέχισε να χρησιμοποιεί το ίδιο απορρυπαντικό προϊόν στην ίδια συσκευασία, με μειωμένη όμως κατανάλωση του προϊόντος. Το υπόλοιπο ήμισυ της συνολικής κατά κεφαλήν μείωσης στην κατανάλωση απορρυπαντικών μπορεί να αποδοθεί στη χρήση προϊόντων σε διαφορετική συσκευασία. Αυτό μπορεί να είναι το αποτέλεσμα σημαντικής αλλαγής εκ μέρους του καταναλωτή, όπως η χρήση συμπυκνωμένων προϊόντων αντί για τις συνήθεις σκόνες, για παράδειγμα, αλλά ακόμη και μια ασήμαντη αλλαγή εκ μέρους του καταναλωτή, όπως η χρήση της ίδιας μάρκας σε συσκευασία διαφορετικού μεγέθους, θα είχε επίσης παρόμοιο στατιστικό αποτέλεσμα, εξαιτίας της μεταβολής του λόγου συσκευασίας προς απορρυπαντικού.

[16] Η περίπτωση όπου κάθε καταναλωτής εξακολουθεί να χρησιμοποιεί το ίδιο απορρυπαντικό προϊόν στην ίδια συσκευασία και, για οποιοδήποτε λόγο, αλλάζει μόνο το επίπεδο κατανάλωσης του προϊόντος είναι, στην πραγματικότητα, το σενάριο που αντιστοιχεί στο συνήθη τύπο χρήσης σε πολλά νοικοκυριά. Στην περίπτωση αυτή, η κατανάλωση συσκευασιών και η κατανάλωση απορρυπαντικού έχουν σταθερό λόγο, ανεξάρτητα από το επίπεδο κατανάλωσης, και το αντίστοιχο διάγραμμα συσχέτισης παρουσιάζει τα ακόλουθα χαρακτηριστικά σε σύγκριση με το σχήμα 2. Πρώτον, η κλίση της γραμμής συσχέτισης έχει τιμή ακριβώς 1,00, δηλαδή μια μεταβολή κατά x % στην κατανάλωση απορρυπαντικού οδηγεί αυτομάτως σε μεταβολή κατά x % στην κατανάλωση συσκευασιών. Δεύτερον, η γραμμή συσχέτισης περνά από το αρχικό σημείο, δηλαδή απουσία μεταβολής στην κατανάλωση απορρυπαντικού δεν υπάρχει μεταβολή στην κατανάλωση συσκευασιών. Τρίτον, ο συντελεστής συσχέτισης είναι R2 = 1,00, δηλαδή όλα τα σημεία συμπίπτουν ακριβώς με τη γραμμή συσχέτισης, αντανακλώντας το γεγονός ότι όλες οι μεταβολές στην κατανάλωση απορρυπαντικού και συσκευασιών έχουν την ίδια πρωτογενή αιτία, και συγκεκριμένα, μια μεταβολή στην ποσότητα - αλλά όχι στον τύπο - του απορρυπαντικού προϊόντος που καταναλώνεται.

6. Κατά συνέπεια, από την κατά κεφαλήν μείωση στην κατανάλωση απορρυπαντικού κατά 7,9 % που ανέφερε η IBM, το ήμισυ περίπου μόνο, ήτοι το 4 %, μπορεί να αποδοθεί στη μειωμένη κατανάλωση του συνήθους προϊόντος τους από τους καταναλωτές. Επειδή η κατά κεφαλήν μείωση της κατανάλωσης απορρυπαντικού συνοδεύτηκε από αύξηση του αριθμού πλυσιμάτων κατά κεφαλήν, η μειωμένη αυτή κατανάλωση απορρυπαντικού δεν μπορεί παρά να είναι το αποτέλεσμα της χρήσης μειωμένης δόσης απορρυπαντικού ανά πλύση, χρησιμοποιώντας το σύνηθες προϊόν. Η AISE αναφέρει ότι, κατά την εκστρατεία ορθής πλύσης, η συνιστώμενη δόση απορρυπαντικού μειώθηκε κατά μόλις πάνω από 25 %, ήτοι από 150g έως 110g ανά πλύση. Η μείωση κατά 7,9 % που επιτεύχθηκε στην κατά κεφαλήν κατανάλωση απορρυπαντικού μεταφράζεται σε μείωση της κατανάλωσης ανά πλύση κατά 17 % (92,1 % της κατά κεφαλήν κατανάλωσης/111 % του αριθμού πλυσιμάτων). Ωστόσο, το ήμισυ μόνο από τη μείωση αυτή ανά πλύση, ήτοι 8,5 % αντί για 17 %, μπορεί να αποδοθεί στη μείωση της δόσης συνήθους προϊόντος από τους καταναλωτές σύμφωνα με τις πληροφορίες δοσολογίας που τους παρασχέθηκαν.

7. Η μείωση της δόσης λόγω της χρήσης άλλων μορφών προϊόντος συνέβαλε σε περαιτέρω μείωση κατά 8,5 %. Εκ πρώτης όψεως, μια μείωση της κατανάλωσης κατά 8,5 %, σε συνδυασμό με μια μετατόπιση προς άλλες μορφές προϊόντος, θα συνεπάγονταν μετατόπιση προς προϊόντα σε συμπυκνωμένη μορφή. Στην περίπτωση αυτή, θα φαινόταν εύλογο να χρεωθεί ο παρασκευαστής μέρος τουλάχιστον της μείωσης της κατανάλωσης επειδή εισήγαγε μια νέα μορφή προϊόντος, αντί να αποδίδεται όλη η μείωση στους καταναλωτές που ακολούθησαν τις συστάσεις για μείωση της δοσολογίας. Εντούτοις, η AISE αναφέρει ότι στην πραγματικότητα σημειώθηκε μια ελαφρά τάση απομάκρυνσης από τα προϊόντα σε συμπυκνωμένη μορφή. Πράγματι, η τάση αυτή επιβεβαιώνεται από το σχήμα 2 που δείχνει μια αύξηση στην κατανάλωση συσκευασιών κατά 1,1 % ακόμη και χωρίς να υπάρχει μεταβολή στην κατανάλωση απορρυπαντικού.

8. Για ποιο λόγο πρέπει μια τάση προς λιγότερο συμπυκνωμένες μορφές προϊόντος να οδηγεί σε μείωση της δόσης απορρυπαντικού ανά πλύση; Μια πιθανή εξήγηση είναι ότι, ανεξάρτητα από κάθε εκστρατεία ενημέρωσης, όταν οι καταναλωτές επιλέγουν ένα διαφορετικό προϊόν, είτε συμπυκνωμένο είτε όχι, είναι πολύ πιο πιθανό να διαβάσουν τις πληροφορίες δοσολογίας προσεκτικά απ' ό,τι εάν συνέχιζαν να χρησιμοποιούν το σύνηθες προϊόν τους. Υπάρχουν επομένως εύλογοι, αν και όχι αδιαμφισβήτητοι, λόγοι να αποδοθεί ολόκληρη η μείωση κατά 17 % στην κατανάλωση απορρυπαντικού ανά πλύση, ή κατά 7,9 % κατά κεφαλήν, στη συμμόρφωση των καταναλωτών με τις πληροφορίες δοσολογίας.

9. Σε σύγκριση με τη συνιστώμενη μείωση της δόσης απορρυπαντικού κατά 25 % ανά πλύση, η μείωση κατά 17 % ανά πλύση αντιστοιχεί επομένως στα δύο τρίτα περίπου των καταναλωτών που μείωσαν τις δόσεις απορρυπαντικού σύμφωνα με τις νέες συστάσεις χαμηλότερης δοσολογίας. Το ποσοστό αυτό είναι σύμφωνο με τα αποτελέσματα της μελέτης της AISE σχετικά με την εκστρατεία ορθής πλύσης, όπου αναφερόταν ότι το 64 % των καταναλωτών ακολουθούσαν τις οδηγίες δοσολογίας. Φαίνεται επομένως ότι η πλειονότητα των καταναλωτών ανταποκρίθηκε σωστά στις πληροφορίες δοσολογίας κάθε φορά που χρησιμοποιούσε το πλυντήριο ρούχων. Η επίδραση της εκστρατείας ορθής πλύσης στο επίπεδο συμμόρφωσης δεν μπορεί ωστόσο να συναχθεί από τα στοιχεία αυτά.

10. Το συνολικό εύρος της απάντησης των καταναλωτών στις πληροφορίες δοσολογίας, δηλαδή η μείωση κατά 17 % της δόσης απορρυπαντικού ανά πλύση, υπερέβη το στόχο της μείωσης κατά 10 % της κατανάλωσης απορρυπαντικού. Εντούτοις, επειδή σήμερα ο καταναλωτής χρησιμοποιεί το πλυντήριο πιο συχνά, η συνολική μείωση της κατανάλωσης απορρυπαντικού και συσκευασιών σε κατά κεφαλήν βάση ανέρχεται στο ήμισυ του ύψους που θα είχε επιτευχθεί αλλιώς και, κατά συνέπεια, οι δύο αυτοί στόχοι κατανάλωσης δεν έχουν ικανοποιηθεί σε κατά κεφαλήν βάση [17].

[17] Σε αντίθεση με τους στόχους ως προς την κατανάλωση απορρυπαντικού και συσκευασιών, ο στόχος ως προς την κατανάλωση ενέργειας καθορίστηκε αρχικά με βάση την ενέργεια ανά πλύση. Λαμβάνοντας υπόψη την αύξηση του αριθμού πλύσεων κατά 11 %, που ανέφερε η AISE, η μεταβολή στην κατανάλωση ενέργειας ανά πλύση κατά - 6,4 % επιφέρει μεταβολή στην κατά κεφαλήν κατανάλωση ενέργειας κατά + 2.2 %. Τα αποτελέσματα που καταγράφηκαν σε ανά πλύση βάση είναι επομένως πολύ διαφορετικά από εκείνα που καταγράφηκαν σε κατά κεφαλήν βάση για όλα τα κριτήρια στόχους.

11. Οι αποκλίσεις μεταξύ των ποσοστιαίων μειώσεων της κατανάλωσης σε ανά πλύση βάση και της κατανάλωσης σε κατά κεφαλήν βάση οφείλονται κυρίως στην τάση των καταναλωτών να πλένουν περισσότερο - τάση η οποία δεν προβλεπόταν στη σύσταση (ή από την εκστρατεία ορθής πλύσης). με άλλα λόγια, οι αποκλίσεις οφείλονται σε εξωτερικό παράγοντα. Ενώ είναι σαφές ότι οι εξωτερικοί παράγοντες έχουν συμβάλει στο να καταστεί δυσκολότερη η πρόκληση για τη βιομηχανία, η μεταβολή στη συμπεριφορά των καταναλωτών όσον αφορά την πλύση δεν μπορεί να αγνοηθεί για την αντικειμενική αξιολόγηση της επιτυχίας της σύστασης σε σχέση με το δηλωμένο στόχο της να μειωθούν οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις των απορρυπαντικών πλυντηρίων ρούχων. Επιπλέον, η αξιολόγηση αυτή πρέπει να είναι όσο το δυνατόν πιο ποσοτική. Η σχετική ανάλυση παρατίθεται στο παράρτημα B.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ B

Ανάλυση των τεσσάρων ποσοτικών στόχων

1. Στη σύσταση προβλεπόταν ότι θα προέκυπτε σημαντική και αξιόλογη μείωση του περιβαλλοντικού αντίκτυπου της χρήσης οικιακών απορρυπαντικών εάν επιτυγχάνονταν οι διάφοροι στόχοι. Εντούτοις, ήταν σαφές ότι δεν ήταν δυνατό να ποσοτικοποιηθούν τα περιβαλλοντικά οφέλη που θα επέφερε η επίτευξη των στόχων. Επομένως, η εκτίμηση της συνολικής επιτυχίας της εφαρμογής σε περίπτωση υπέρβασης ή αδυναμίας επίτευξης των στόχων παρουσιάζει ορισμένες εγγενείς δυσκολίες όσον αφορά την προσπάθεια συσχέτισης των ποσοτικοποιήσιμων μειώσεων που επιτεύχθηκαν από τη βιομηχανία και τους καταναλωτές με τα μη ποσοτικοποιήσιμα οφέλη των εν λόγω μειώσεων για το περιβάλλον.

2. Μια απλή εξέταση των χρεώσεων και πιστώσεων σχετικά με τους διάφορους στόχους μπορεί να ληφθεί ως αποδεκτός δείκτης της συνολικής προσπάθειας που κατέβαλε η βιομηχανία για να ανταποκριθεί στους στόχους, αλλά η πολυπλοκότητα των περιβαλλοντικών απαντήσεων στις εισροές χημικών προϊόντων φαίνεται να αποκλείει τη χρήση ενός τόσο απλού δείκτη για τη μέτρηση των περιβαλλοντικών οφελών - εκτός και αν μπορεί να αποδειχθεί ότι υπάρχει βάσιμος λόγος για την απόδοση ίσης στάθμισης σε κάθε μία από τις παραμέτρους στόχους.

3. Ασφαλώς, δεν μπορεί να προσδιοριστεί απόλυτη ισοδυναμία μεταξύ των περιβαλλοντικών οφελών που προκύπτουν από τις μειωμένες εισροές που οφείλονται σε παραμέτρους τόσο διαφορετικές μεταξύ τους όπως η ηλεκτρική ενέργεια και τα ΔΟΣ. Η πρώτη παράμετρος επηρεάζει την ατμόσφαιρα (παγκόσμια θέρμανση) μέσω της εκπομπής CO2, ενώ η δεύτερη επηρεάζει το υδάτινο περιβάλλον (τοξικότητα). Αυτό που μπορεί όμως να προσδιοριστεί είναι ότι η κυριότερη ανησυχία που προκαλεί η χρήση απορρυπαντικών αφορά τις συνέπειές τους στο υδάτινο περιβάλλον. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η κοινοτική νομοθεσία σχετικά με τα απορρυπαντικά εστιάζεται ιδιαίτερα στο υδάτινο τμήμα και στη βιοαποικοδομησιμότητα των τασιενεργών ουσιών.

4. Επομένως, θα φαινόταν λογικό οι τέσσερις ποσοτικοποιήσιμοι παράμετροι στόχοι να καταταχθούν σύμφωνα με την επίδρασή τους στο υδάτινο τμήμα. Η κατανάλωση ΔΟΣ και η κατανάλωση απορρυπαντικού έχουν και οι δύο άμεσες επιπτώσεις στο υδάτινο τμήμα και, ως εκ τούτου, κατατάσσονται πάνω από την κατανάλωση συσκευασιών και ενέργειας. Τα απορρυπαντικά αποτελούνται από οργανικά και ανόργανα συστατικά. Τα οργανικά συστατικά, και ιδίως τα δυσαποδόμητα, αναγνωρίζεται ότι προκαλούν συνήθως περισσότερη ανησυχία από τα ανόργανα συστατικά. αυτός είναι και ο λόγος που η μείωση της κατανάλωσης ΔΟΣ επιλέχθηκε ως ένας από τους στόχους. Η κατανάλωση ΔΟΣ κατατάσσεται επομένως πάνω από την κατανάλωση απορρυπαντικού. Οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις της κατανάλωσης συσκευασιών ή ενέργειας προκαλούν πολύ λιγότερες ανησυχίες. Εντούτοις, λόγω της δέσμευσης που ανέλαβε η ΕΕ απέναντι στο πρωτόκολλο του Κιότο, υπάρχει επιχείρημα για την κατάταξη της μείωσης της κατανάλωσης ενέργειας πάνω από τη μείωση των συσκευασιών.

5. Αφού διαμορφώθηκε η κατάταξη με την εξής σειρά:

1. κατανάλωση ΔΟΣ,

2. κατανάλωση απορρυπαντικών,

3. κατανάλωση ενέργειας,

4. κατανάλωση συσκευασιών,

είναι δυνατό να πραγματοποιηθεί μια σύντομη ανάλυση χειρότερης περίπτωσης των συνολικών περιβαλλοντικών οφελών που επέφερε η εφαρμογή σε σύγκριση με τα αναμενόμενα οφέλη από την επακριβή επίτευξη των τιμών στόχων. Για το σκοπό αυτό αρκεί, πρώτον, να αποδοθεί ένας συντελεστής στάθμισης ίσος με 1 στην κατανάλωση συσκευασιών και, δεύτερον, να υποτεθεί ότι μια παράμετρος στόχος με υψηλότερη κατάταξη δεν είναι λιγότερο σημαντική από μία με χαμηλότερη κατάταξη.

6. Η υπόθεση αυτή διαμορφώνει μια οριακή περίπτωση όπου ένας συντελεστής στάθμισης ίσος με 1 εφαρμόζεται επίσης στις τρεις υπόλοιπες παραμέτρους. Η υπόθεση αυτή έχει ως συνέπεια να υποτιμάται ο περιβαλλοντικός αντίκτυπος τόσο της αδυναμίας επίτευξης όσο και της υπέρβασης των παραμέτρων στις οποίες το περιβάλλον είναι το περισσότερο ευαίσθητο. Εάν οι περιπτώσεις αδυναμίας επίτευξης υπερίσχυαν σε αριθμό των υπερβάσεων όσον αφορά τις παραμέτρους με την υψηλότερη κατάταξη, θα προέκυπτε μια απαράδεκτα ελαστική υπόθεση. Εφόσον όμως υπερισχύουν οι περιπτώσεις υπέρβασης και καθώς, ιδίως, η μεγαλύτερη υπέρβαση αφορά την παράμετρο στόχο με την υψηλότερη κατάταξη, η υπόθεση είναι πολύ αυστηρή και ασφαλής, αφού θέτει το χαμηλότερο δυνατό όριο σχετικά με τα περιβαλλοντικά οφέλη λόγω της υπέρβασης των τιμών στόχων.

7. Βάσει των υποθέσεων αυτών, ικανοποιείται ο όρος για την ίση στάθμιση των παραμέτρων στόχων που αναφέρεται στο σημείο 2 παραπάνω και, κατά συνέπεια, τα συνολικά περιβαλλοντικά οφέλη που προέκυψαν από την έμπρακτη εφαρμογή μπορούν να συγκριθούν με τα οφέλη που θα είχαν προκύψει από την επακριβή επίτευξη των τιμών στόχων επί τη βάσει απλώς και μόνο του εύρους, δηλαδή των ποσοστιαίων τιμών, της υπέρβασης και της αδυναμίας επίτευξης του εκάστοτε στόχου.

8. Ο παρακάτω πίνακας δείχνει ότι βάσει των πιο αυστηρών υποθέσεων, όπου δηλαδή η αδυναμία επίτευξης των στόχων των σχετικών με την κατανάλωση συσκευασιών και απορρυπαντικών μόλις που αντισταθμίζεται από τον ίδιο αριθμό ποσοστιαίων μονάδων υπέρβασης σχετικά με τα ΔΟΣ, προκύπτει ένα καθαρό περιβαλλοντικό όφελος ίσο με υπέρβαση των στόχων κατά 9,7 % συνολικά.

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Τα παραπάνω στοιχεία σχετικά με την κατανάλωση ΔΟΣ, απορρυπαντικών και συσκευασιών είναι τιμές κατά κεφαλήν, ενώ όσον αφορά την ενέργεια οι αντίστοιχες τιμές είναι ανά πλύση. Εάν ληφθεί υπόψη η κατά κεφαλήν κατανάλωση ενέργειας (+ 2.2 %) αντί για την κατανάλωση ενέργειας ανά πλύση (- 6,4 %), για να συνεκτιμηθεί η αύξηση κατά 11 % του αριθμού πλυσιμάτων, το καθαρό περιβαλλοντικό όφελος ανέρχεται σε 1,1 %.

9. Βάσει πιο ρεαλιστικών υποθέσεων, όπου αποδίδεται στον αντίκτυπο των ΔΟΣ στάθμιση μεγαλύτερη του 1, θα αναμενόταν πολύ μεγαλύτερο καθαρό όφελος για το περιβάλλον από το ποσοστό που προέκυψε παραπάνω. Είναι σαφές ότι η σημαντική υπέρβαση που επιτεύχθηκε όσον αφορά την παράμετρο στόχο στην οποία το περιβάλλον παρουσιάζει τη μεγαλύτερη ευαισθησία, δηλαδή τα ΔΟΣ, υπερισχύει της αδυναμίας επίτευξης όλων των άλλων στόχων συνολικά, ακόμη και κάτω από τις πιο αυστηρές προϋποθέσεις.