A4-0360/96

Ψήφισμα σχετικά με την ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών για την πολιτική συνοχής και το περιβάλλον (COM(95)0509 - C4- 0141/96)

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

- έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής (COM(95)0509 - C4-0141/96),

- έχοντας υπόψη τα άρθρα 2, 3 (ι) και (κ), 130Α έως Ε και 130Ρ έως Τ της Συνθήκης ΕΚ,

- έχοντας υπόψη το κανονισμό 2081/93/ΕΟΚ της 20ής Ιουλίου 1993 για την τροποποίηση του κανονισμού 2052/88/ΕΟΚ σχετικά με την αποστολή των διαρθρωτικών ταμείων, την αποτελεσματικότητά τους και το συντονισμό των δραστηριοτήτων τους μεταξύ αυτών και με τις δράσεις της ΕΤΕΠ και των άλλων υφισταμένων χρηματοδοτικών μέσων ((ΕΕ L 193 της 31.7.1993, σελ. 5)),

- έχοντας υπόψη την οδηγία 85/337/ΕΟΚ, της 27ης Ιουνίου 1985, σχετικά με την εκτίμηση των επιπτώσεων ορισμένων σχεδίων δημόσιων και ιδιωτικών έργων στο περιβάλλον ((ΕΕ L 175 της 5.7.1985, σελ. 40)),

- έχοντας υπόψη την απόφασή του της 13ης Νοεμβρίου 1996 για την κοινή θέση που θεσπίστηκε από το Συμβούλιο ενόψει της έγκρισης οδηγίας του Συμβουλίου που τροποποιεί την οδηγία 85/337/ΕΟΚ για την εκτίμηση των επιπτώσεων ορισμένων δημόσιων και ιδιωτικών έργων στο περιβάλλον ((ΣΠ αυτής της ημερομηνίας, Μέρος ΙΙ, σημείο 4)),

- έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 5ης Απριλίου 1995 για τις κατευθυντήριες γραμμές για το 1996 για τη διαδικασία του προϋπολογισμού, Τμήμα ΙΙΙ - Επιτροπή ((EE C 109 της 1.5.1995, σελ. 46)) και ιδίως την παράγραφό του 8,

- έχοντας υπόψη τη γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών επί της ανακοίνωσης της Επιτροπής,

- έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Περιφερειακής Πολιτικής και τις γνωμοδοτήσεις της Επιτροπής Προϋπολογισμών καθώς και της Επιτροπής Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Προστασίας των Καταναλωτών (A4-0360/96),

A. λαμβάνοντας υπόψη ότι η υλοποίηση των κοινοτικών διαρθρωτικών δράσεων πρέπει να συμβάλει στη διατήρηση μιας σταθερής ανάπτυξης χωρίς να επιβαρύνει το περιβάλλον,

B. λαμβάνοντας υπόψη ότι η σχετική κοινοτική νομοθεσία είναι σε πολλά σημεία, κυρίως δε σε ό,τι αφορά τη διενέργεια της μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων, ατελής, με αποτέλεσμα να μην προστατεύεται επαρκώς το περιβάλλον,

Γ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η λειτουργία του Ταμείου Συνοχής, το οποίο πρέπει κατά το ήμισυ να υποστηρίζει δράσεις στον τομέα του περιβάλλοντος, δεν είναι από περιβαλλοντικής απόψεως απόλυτα ικανοποιητική και εμφανίζει κάποια προβλήματα που επιδέχονται διορθώσεις,

Δ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η λειτουργία των Επιτροπών Παρακολούθησης για την εφαρμογή των προγραμμάτων των διαρθρωτικών ταμείων χρειάζεται βελτιώσεις σε ό,τι αφορά τη σημασία που δίνεται στην προστασία και προαγωγή του περιβάλλοντος,

Ε. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι κοινοτικές διαρθρωτικές δράσεις πρέπει να μην αποβαίνουν σε βάρος του περιβάλλοντος ή πάντως σε κάθε περίπτωση να διενεργούνται με το μικρότερο δυνατό κόστος για το περιβάλλον,

ΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι δεν υπάρχουν αμιγώς περιβαλλοντικές κοινοτικές πρωτοβουλίες και κοινοτόμες ενέργειες,

Ζ. λαμβάνοντας υπόψη ότι σε μεγάλο βαθμό οι στόχοι της ανάπτυξης και της προστασίας του περιβάλλοντος μπορούν να εναρμονιστούν μεταξύ τους και ότι ο κύριος στόχος πρέπει να είναι η επίτευξη της αειφόρου ανάπτυξης,

Η. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι περιφέρειες με καλές περιβαλλοντικές συνθήκες είναι σίγουρα πιο ελκυστικές για την πραγματοποίηση επενδύσεων και συνεπώς την επίτευξη ανάπτυξης από αυτές που εμφανίζουν περιβαλλοντική υποβάθμιση,

Θ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η μεταφορά πόρων και τεχνογνωσίας από τις περισσότερο στις λιγότερο αναπτυγμένες περιφέρειες της Ένωσης μέσω των διαρθρωτικών ταμείων και του Ταμείου Συνοχής μπορεί να έχει δευτερογενή θετική επίδραση στο περιβάλλον των τελευταίων, εφόσον βέβαια οι μεταφερόμενοι πόροι και η τεχνογνωσία αξιοποιούνται κατάλληλα,

Ι. λαμβάνοντας υπόψη την επιστολή προθέσεων της 8/12/1995 που απέστειλε η Επιτροπή στο Κοινοβούλιο στα πλαίσια της διαδικασίας έγκρισης του προϋπολογισμού 1996 σύμφωνα με την οποία δεσμεύεται, αφενός, ότι τα σχέδια έργων κόστους μεγαλύτερου των 50 εκατ. ECU που δεν έχουν ακόμα εκτελεστεί, θα αποκτήσουν ρήτρα σεβασμού του περιβάλλοντος και, αφετέρου, ότι στα πλαίσια των διαθέσιμων πόρων και με τη βοήθεια της κατάλληλης οργάνωσης και της ειδικής κατάρτισης του προσωπικού, θα δοθεί η δυνατότητα στις ενδιαφερόμενες υπηρεσίες να τηρήσουν τους προαναφερθέντες όρους μέσω του ελέγχου, της εποπτείας και της αξιολόγησης των περιβαλλοντικών επιπτώσεων των διαρθρωτικών μέσων[semigr ]

IA. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι άμεσες δράσεις και έργα στον τομέα του περιβάλλοντος συμβάλλουν σημαντικά στη δημιουργία νέων ή/και στη διατήρηση των υπαρχουσών θέσεων αποσχόλησης και ως εκ τούτου στην ανάπτυξη,

IB. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον τομέα του περιβάλλοντος (eco-businesses), πολλές από τις οποίες μάλιστα είναι και μικρομεσαίες, αλλά και άλλες παρόμοιες δραστηριότητες, όπως ο οικολογικός τουρισμός, συμβάλλουν σημαντικά στην επίτευξη του στόχου της αειφορίας, καθώς δημιουργούν θέσεις απασχόλησης αλλά και συμβάλλουν ταυτόχρονα στην προστασία του περιβαλλόντος,

1. θεωρεί, ως γενική αρχή, ότι είναι απαραίτητο να ενισχυθεί σημαντικά η σημασία που δίνεται στην περιβαλλοντική διάσταση σε όλα τα επίπεδα προγραμματισμού και υλοποίησης των πολιτικών συνοχής της Ένωσης καθώς και ότι όλες οι δραστηριότητες των διαρθρωτικών ταμείων και του Ταμείου Συνοχής θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τους το στόχο της αειφόρου ανάπτυξης[semigr ] πιστεύει ότι η αποδέσμευση κονδυλίων θα πρέπει να εξαρτάται από την εφαρμογή και την απόδειξη της τήρησης της αντίστοιχης περιβαλλοντικής νομοθεσίας της ΕΚ, που αφορά τα προγράμματα και τα έργα[semigr ]

2. επιμένει ότι πρέπει να αυξηθεί το ποσό της χρηματοδότησης που θα διατεθεί για την προστασία της φύσης, προκειμένου να προστατευθούν οι βιότοποι και το περιβάλλον διαβίωσης απειλουμένων ειδών και γενικότερα της πανίδας και της χλωρίδας, μεταξύ άλλων, με την κατασκευή των ονομαζομένων οικολογικών γεφυρών[semigr ] όσον αφορά το Ταμείο Συνοχής, καλεί την Επιτροπή να διασφαλίσει μία ισορροπία μεταξύ των έργων μεταφορικής υποδομής και των περιβαλλοντικών έργων[semigr ]

3. ζητεί από τα κράτη μέλη και την Επιτροπή να λάβουν τα αναγκαία μέτρα ούτως ώστε η αρχή της αντιστάθμισης να εφαρμοσθεί με λογικό και συνεπή τρόπο, υπό την έννοια ότι οι αρνητικές επιπτώσεις της κατασκευής έργων υποδομής ή άλλων παρεμβάσεων στο τοπίο, στη φύση, στα δάση ή στον τομέα της αναψυχής πρέπει να ανατραπούν ή, διαφορετικά, να αντισταθμιστούν[semigr ]

4. πιστεύει πως πρέπει να καταβληθούν προσπάθειες για περαιτέρω ενσωμάτωση της πολιτικής συνοχής με τη γεωργική πολιτική, ώστε να επιτευχθούν οι περιβαλλοντικοί στόχοι[semigr ]

5. πιστεύει πως τα ειδικά κριτήρια χρηματοδότησης κάθε ταμείου (συμπεριλαμβανομένου και του Ταμείου Συνοχής) πρέπει να αναθεωρηθούν προκειμένου να διασφαλιστεί ότι τα ταμεία θα μπορούν στην πράξη να υποστηρίξουν όλο το φάσμα των δραστηριοτήτων που απαιτούνται για την επίτευξη της περιβαλλοντικώς αειφόρου ανάπτυξης[semigr ]

6. εκφράζει τη λύπη του που, λόγω του κριτηρίου ότι τα σχέδια πρέπει να έχουν προϋπολογισμό ύψους 10 εκατομ. Ecu τουλάχιστον για να πληρούν την προϋπόθεση χρηματοδότησης από το Ταμείο Συνοχής, πολλά περιβαλλοντικά σχέδια μικρής κλίμακας δεν μπορούν να χρηματοδοτηθούν από το Ταμείο[semigr ] γιάυτό το λόγο, ζητά από την Επιτροπή να δημιουργήσει τη δυνατότητα συνδυασμού διαφόρων περιβαλλοντικών σχεδίων, προκειμένου να πληρούν από κοινού το κριτήριο του ελάχιστου μεγέθους[semigr ]

7. θεωρεί ότι θα πρέπει να εξεταστεί με μεγάλη προσοχή η ιδέα για προτιμησιακή περιβαλλοντική διαφοροποίηση του συντελεστή κοινοτικής ενίσχυσης με στόχο την προώθηση περιβαλλοντικά αειφορικών επενδύσεων καθώς και έργων που είναι πιο φιλικά για το περιβάλλον[semigr ]

8. θεωρεί εξέχουσας σημασίας την αύξηση των κονδυλίων και την βελτίωση των προγραμμάτων στον τομέα των άμεσων περιβαλλοντικών δράσεων και πιστεύει ότι η αναγκαία μεγαλύτερη έμφαση στην περιβαλλοντική διάσταση θα μπορούσε να μεταφρασθεί στη δημιουργία μιας αμιγώς περιβαλλοντικής κοινοτικής πρωτοβουλίας, καθώς και στην υποστήριξη αμιγώς περιβαλλοντικών δράσεων στα πλαίσια καινοτόμων ενεργειών (άρθρο 10 του κανονισμού του ΕΤΠΑ), επισημαίνει με έμφαση ότι αυτές οι άμεσες και καθαρώς περιβαλλοντικές δράσεις πρέπει να περιλαμβάνουν και μέτρα για τη διατήρηση της φύσης, τη διατήρηση της βιοποικιλότητας και τη σταθερή διαχείριση της φυσικής κληρονομιάς[semigr ]

9. πιστεύει ότι θα ήταν ιδιαίτερα θετική η διαμόρφωση ενός κανόνα σύμφωνα με τον οποίο, από τις δυνατές δράσεις ή προτάσεις για δράσεις, θα επιλέγονται κάθε φορά εκείνες που είναι πιο φιλικές ή πάντως λιγότερο επιβαρυντικές για το περιβάλλον[semigr ]

10. κρίνει ότι, στην περίπτωση που το εύρος ή το είδος των περβαλλοντικών επιπτώσεων ενός έργου προκαλούν διϊστάμενες απόψεις, θα πρέπει να δίνεται μεγαλύτερη έμφαση στην εφαρμογή της αρχής της προληπτικής δράσης (άρθρο 130Ρ παρ. 2, της Συνθήκης)[semigr ]

11. κρίνει ότι, όσον αφορά τη λειτουργία του Ταμείου Συνοχής, θα πρέπει στο μέλλον να καταβληθούν έντονες προσπάθειες για την απαρέγκλιτη τήρηση της κλείδας κατανομής 50%-50% για τις υποστηριζόμενες δράσεις στους τομείς των μεταφορών και του περιβάλλοντος καθώς και ότι θα πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στην προώθηση αμιγώς περιβαλλοντικών δράσεων και των πιο φιλικών προς το περιβάλλον μέσων μεταφοράς[semigr ]

12. κρίνει ότι ο ιδιαίτερα σημαντικός θεσμός της μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων (ΜΠΕ) χρειάζεται αναμόρφωση και καλύτερη εφαρμογή στην πράξη, έτσι ώστε να γίνει πιο αποτελεσματικός στην κατεύθυνση της προστασίας του περιβάλλοντος. Θεωρεί ειδικότερα ότι η ΜΠΕ θα πρέπει να διενεργείται οπωσδήποτε πριν από την έγκριση του έργου, να εκπονείται από μελετητές που είναι διαφορετικοί από τους σχεδιαστές ή/και τους κατασκευαστές του έργου και κυρίως ότι θα πρέπει να περιβληθεί με νομική ισχύ ο δεσμευτικός χαρακτήρας των πορισμάτων της[semigr ]

13. προτρέπει την Επιτροπή μα προχωρήσει με γοργούς ρυθμούς στην ολοκλήρωση της πρότασής της για την αναθεώρηση της οδηγίας 85/337/ΕΟΚ σχετικά με την εκτίμηση των επιπτώσεων ορισμένων σχεδίων δημόσιων και ιδιωτικών έργων στο περιβάλλον[semigr ]

14. παρακινεί την Επιτροπή να κινήσει τη διαδικασία διενέργειας μελέτης σχετικά με την εξεύρεση μίας ευρέως αποδεκτής μεθοδολογίας για τον ακριβή ορισμό και μέτρηση των ενδεχόμενων περιβαλλοντικών επιπτώσεων των υποστηριζόμενων από την Ένωση έργων και δράσεων,

15. πιστεύει γενικά ότι χρειάζεται βελτίωση της λειτουργίας των Επιτροπών Παρακολούθησης. Θεωρεί, ειδικότερα, ότι η βελτίωση αυτή θα μπορούσε να προέλθει αφενός από την ενίσχυση του ρόλου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, χωρίς να θίγεται η αρχή της επικουρικότητας, κάτι που μπορεί να γίνει με διάλογο και στενότερη συνεργασία ανάμεσα στην Επιτροπή και τα κράτη-μέλη καθώς και τις τοπικές και περιφερειακές αρχές τους και αφετέρου από την αναβάθμιση της συμμετοχής σε αυτές των δημόσιων περιβαλλοντικών αρχών και οργανώσεων αλλά και τη συμμετοχή και μη κυβερνητικών περιβαλλοντικών οργανώσεων[semigr ]

16. επισημαίνει ότι οι εκλεγμένες τοπικές και περιφερειακές αρχές πρέπει να συμμετάσχουν στις φάσεις σχεδιασμού, παρακολούθησης και αξιολόγησης των προγραμμάτων που χρηματοδοτούνται από τα διαρθρωτικά ταμεία και το Ταμείο Συνοχής[semigr ]

17. υποστηρίζει ένθερμα την πρόθεση της Επιτροπής να περιλάβει στον τακτικό διάλογο και την ανταλλαγή πληροφοριών και εμπειριών τις περιβαλλοντικές ΜΚΟ? η Επιτροπή πρέπει να ενθαρρύνει τις εθνικές και περιφερειακές αρχές να επιτρέψουν την πρόσβαση των ΜΚΟ σε πληροφορίες (έγγραφα, χάρτες, φωτογραφίες κλπ.) καθώς και τις επιτροπές παρακολούθησης και τους υπόλοιπους οργανισμούς που εμπλέκονται στη διαδικασία λήψης αποφάσεων[semigr ]

18. ζητεί από την Επιτροπή να δώσει ιδιαίτερη έμφαση στην αναβάθμιση των διαδικασιών αξιολόγησης και ελέγχου, συμπεριλαμβανομένων και των αναγκαίων επισκέψεων ελέγχου, καθώς και στην εκχώρηση ευρύτερων εξουσιών, όσον αφορά την επιλογή των έργων και την διαχείριση των οικονομικών πόρων, στις επιτροπές παρακολούθησης[semigr ]

19. πιστεύει ότι ένα ιδιαίτερα σημαντικό μέτρο θα ήταν η σύσταση, σε κοινοτικό ή εθνικό επίπεδο ενός Σώματος Ελεγκτών Περιβάλλοντος, το οποίο θα μπορούσε να δραστηριοποιείται τόσο κατά τη διενέργεια αλλά, κυρίως, στην εκ των υστέρων αξιολόγηση των έργων, με στόχο τον έλεγχο της τήρησης των όρων της σύμβασης, τη διαπίστωση ενδεχόμενων παραβάσεων και την επιβολή ανάλογων ποινών, όπως π.χ. προστίμων, λήψη διορθωτικών μέτρων κλπ.. Αυτοί οι έλεγχοι θα πραγματοποιούνται δειγματοληπτικώς ή μετά από ρητή καταγγελία η οποία δεν φαίνεται εκ πρώτης όψεως αβάσιμη[semigr ]

20. καλεί την Επιτροπή να δημιουργήσει «ομάδα μελέτης για την περιφερειακή ανάπτυξη και την περιβαλλοντολογικά βιώσιμη ανάπτυξη» με εκπροσώπους από τις Γενικές Διευθύνσεις XVI, XI και VI, ώστε να αντιμετωπίζονται τα περιβαλλοντικά προβλήματα και να εξασφαλίζεται καλύτερος συντονισμός μεταξύ των Γενικών Διευθύνσεων[semigr ]

21. καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να προωθήσουν εκπαιδευτικές πρωτοβουλίες γύρω από τις πολιτικές κατευθυντήριες γραμμές και τις καλύτερες δυνατές πρακτικές για μια σταθερή περιφερειακή ανάπτυξη, πρωτοβουλίες που θα απευθύνονται σε υπαλλήλους εθνικών και περιφερειακών υπηρεσιών, καθώς και σε οικονομικούς και κοινωνικούς φορείς υπεύθυνους για το σχεδιασμό, την εφαρμογή και την παρακολούθηση μέτρων στο πλαίσιο της περιφερειακής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης[semigr ]

22. ζητεί επιμόνως από την Επιτροπή να χρησιμοποιήσει δυναμικότερα τις αρμοδιότητές της ώστε να επιβάλει στα κράτη μέλη να συμμορφωθούν με την περιβαλλοντική νομοθεσία, φθάνοντας μέχρι και τη διακοπή ή τη ματαίωση της χρηματοδότησής της ή την επιβολή προστίμων (σύμφωνα με το άρθρο 171 της Συνθήκης ΕΚ) και, αν παραστεί ανάγκη, να υποβάλει προτάσεις για διεύρυνση των αρμοδιοτήτων της[semigr ]

23. πιστεύει ότι θα πρέπει μα ενισχύονται από την Ένωση οι λεγόμενες «οικολογικές επιχειρήσεις», που στην πλειοψηφία τους μάλιστα είναι μικρομεσαίες, ενώ θα πρέπει παράλληλα να ενισχύονται και άλλες περιβαλλοντικά φιλικές δραστηριότητες, όπως ο οικολογικός τουρισμός[semigr ]

24. θεωρεί ότι η περιβαλλοντική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν πρέπει να μετατραπεί σε μηχανισμό βιομηχανικών πολιτικών που αντιμάχονται τη συνοχή ούτε σε άλλοθι πολιτικών συμφερόντων που επιδιώκουν την κατάκτηση αγορών στο πλαίσιο του ανταγωνισμού, αλλά σε δέσμη αυξανομένων σταδιακώς απαιτήσεων που θα επιτρέψει την προσαρμογή του βιομηχανικού και εμπορικού ευρωπαϊκού ιστού[semigr ]

25. ζητεί από την Επιτροπή να δεσμευθεί ότι:

α) θα κοινοποιεί αμελητί τα μέτρα που λαμβάνονται για την οργάνωση των υπηρεσιών και των διαδικασιών με σκοπό τη θέση σε εφαρμογή του περιεχομένου της επιστολής προθέσεων των Επιτρόπων Wulf-Mathies και Liikanen,

β) θα θέσει υπόψη της αρμόδιας για τον προϋπολογισμό αρχής τα απαιτούμενα στοιχεία για την αποτίμηση του κόστους/αποτελεσματικότητας των δράσεων που αναλαμβάνονται στο πλαίσιο της «φιλοπεριβαλλοντοποίησης» των διαρθρωτικών ταμείων (συμπεριλαμβανομένων των στόχων 3, 4 και 5α) και του Ταμείου Συνοχής),

γ) η εν λόγω αποτίμηση θα μπορέσει να πραγματοποιηθεί στη βάση καταλόγου των μεγάλων έργων ο οποίος θα συνοδεύεται από δελτίο ποσοτικών και ποιοτικών επιπτώσεων διπλής παραμέτρου: της συνοχής και της διάρκειας. Η αξιολόγηση αυτή θα διαβιβασθεί στο Κοινοβούλιο πριν από την πρώτη ανάγνωση του προϋπολογισμού από το τελευταίο[semigr ]

26. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στην Επιτροπή και το Συμβούλιο.