[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 5.3.2008

COM(2008) 125 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ σχετικά με την

πρόοδο των διερευνητικών συζητήσεων για την συνεργασία στον τομέα των μεταφορών με τις γειτονικές χώρες

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ σχετικά με την

πρόοδο των διερευνητικών συζητήσεων για την συνεργασία στον τομέα των μεταφορών με τις γειτονικές χώρες (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. Εισαγωγή 3

2. Οργάνωση των διερευνητικών συνομιλιών 4

3. Προκαταρκτικά συμπερασματα μετά τον πρώτο κύκλο των διερευνητικών συνομιλιών 5

3.1. Ισχυρή στήριξη στην προσέγγιση της Επιτροπής 5

3.2. Προσαρμογές της προσέγγισης 6

4. Κατάσταση προόδου, επιτεύγματα και επόμενα βήματα 7

4.1. Πανευρωπαϊκοί διάδρομοι/ζώνες 7

4.2. Θαλάσσιες λεωφόροι 8

4.3. Βόρειος άξονας 8

4.4. Κεντρικός άξονας 9

4.5. Νοτιοανατολικός άξονας 9

4.5.1. Το περιφερειακό κύριο δίκτυο μεταφορών των Δυτικών Βαλκανίων 9

4.5.2 Κλάδοι προς τη Μέση Ανατολή, τον Καύκασο και την Κεντρική Ασία 10

4.6. Διάδρομος Traceca 11

4.7. Μεσογειακοί άξονες και περιφερειακό σχέδιο δράσεις για τις μεταφορές 11

5. Συμπέρασμα 12

1. Εισαγωγή

Στην ανακοίνωση της Επιτροπής « Ενίσχυση της ευρωπαϊκής πολιτικής γειτονίας (ΕΠΓ)»[1] επισημάνθηκαν οι κύριες θεματικές/τομεακές πτυχές της ΕΠΓ και η ανάγκη να ενισχυθεί ο πολυμερής διάλογος με τις χώρες εταίρους σε θέματα όπως η ενέργεια, οι μεταφορές, το περιβάλλον ή η διαχείριση συνόρων. Αναφέρθηκαν επίσης η ιδέα πολυμερών συμφωνιών στους τομείς της ενέργειας και των μεταφορών και η ανάγκη να εναρμονιστούν οι διάφορες υπό εξέλιξη πρωτοβουλίες. Υπογραμμίστηκε ιδίως η σπουδαιότητα συντονισμού του πολιτικού διαλόγου με την πραγματική ανάπτυξη των διαδρόμων μεταφορών. Η περαιτέρω εξέλιξη του μηνύματος αυτού αποτέλεσε το αντικείμενο της πρόσφατης ανακοίνωσης «Μια ισχυρή ευρωπαϊκή πολιτική γειτονίας» [2], με την οποία η Επιτροπή παρότρυνε τα κράτη μέλη και τους εταίρους της ΕΠΓ να συνεργαστούν στενά για να ολοκληρωθεί η επέκταση των μεγάλων διευρωπαϊκών αξόνων μεταφορών στις γειτονικές χώρες.

Όπως υπογραμμίστηκε στην ανακοίνωση της Επιτροπής για τα Δυτικά Βαλκάνια[3] , η ευρωπαϊκή προοπτική αποτελεί κινητήρια δύναμη μεταρρυθμίσεων στην περιοχή αυτή και, κατά συνέπεια, μείζονα συντελεστή σταθερότητας και προόδου. Μετά την ολοκλήρωση της πλέον πρόσφατης διεύρυνσης της ΕΕ, τα Δυτικά Βαλκάνια συνορεύουν πλήρως με εδάφη κρατών μελών της ΕΕ, πράγμα που καθιστά καίριο θέμα την συντονισμένη ανάπτυξη στον τομέα των μεταφορών.

Επιπλέον, στη στρατηγική εταιρική σχέση ΕΕ - Ρωσίας μέσω της Συμφωνίας Εταιρικής Σχέσης και Συνεργασίας και στους χάρτες πορείας για τους τέσσερεις κοινούς χώρους, που εγκρίθηκαν στη διάσκεψη κορυφής της Μόσχας τον Μάιο του 2005, προβλεπόταν η προώθηση της συμπληρωματικότητας των τομέων μεταφορών και της σταδιακής ενοποίησης των δικτύων μεταφορών, η άρση των τεχνικών και διοικητικών κωλυμάτων και η εξασφάλιση υποδομών μεταφορών και διαλειτουργικότητάς τους με τη σύγκλιση των αντίστοιχων νομοθεσιών.

Στην ανακοίνωση της Επιτροπής « Κατευθυντήριες γραμμές για τις μεταφορές στην Ευρώπη και τις γειτονικές περιοχές»[4] περιγράφηκαν τα πρώτα βήματα σφαιρικής πολιτικής για την περαιτέρω ενοποίηση του συστήματος μεταφορών της ΕΕ με τα συστήματα των γειτονικών χωρών. Η πολιτική αυτή επικεντρώνεται στους πέντε κύριους άξονες μεταφορών που χρησιμοποιούνται για το διεθνές εμπόριο και στα σχετικά πρότυπα και νομοθεσία (καλούμενα «οριζόντια μέτρα») που επηρεάζουν τη χρήση των αξόνων αυτών από όλα τα μέσα μεταφοράς[5]. Με την πάροδο του χρόνου η προσέγγιση αυτή ενδεχομένως να οδηγήσει στη σύγκλιση των διατάξεων και των κανονισμών στο σύνολο του τομέα των μεταφορών και, συνακολούθως, αυτό να δημιουργηθεί ουσιαστική αγορά μεταφορών για την ΕΕ και τις γειτονικές της χώρες. Θα μπορούσε να αναμένεται ιδιαίτερα σημαντικός αντίκτυπος στις χώρες στις οποίες, για πολιτικούς λόγους, ήταν μέχρι στιγμής σχετικά περιορισμένη η συνεργασία στον τομέα των μεταφορών.

Στην ανακοίνωσή της η Επιτροπή είχε προαναγγείλει προσέγγιση δύο σταδίων για την υλοποίηση της πολιτικής. Προβλεπόταν να δρομολογηθούν σε πρώτο στάδιο διερευνητικές συνομιλίες με τις γειτονικές χώρες, με σκοπό την αξιολόγηση του ενδιαφέροντος και της πρόθεσης αυτών των χωρών να δεσμευτούν για την ενίσχυση των υπαρχόντων πλαισίων συντονισμού. Οι συνομιλίες θα έπρεπε να έχουν σκοπό να εξασφαλιστεί ότι η μορφή και το περιεχόμενο της δομής συνεργασίας ανταποκρίνονται κατά τον αποτελεσματικότερο τρόπο στις ανάγκες και τις προσδοκίες των ενδιαφερομένων μερών. Σε δεύτερο στάδιο, και μετά την έκβαση των διερευνητικών συνομιλιών, προβλεπόταν ότι η Επιτροπή θα προβεί σε συγκεκριμένες συστάσεις ή/και πρόταση για την υλοποίηση της πολιτικής και του πλαισίου (των πλαισίων) συντονισμού.

Τον Ιούνιο του 2007, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο των υπουργών Μεταφορών, αφού επικρότησε τόσο την προσέγγιση περαιτέρω επέκτασης των αξόνων μεταφορών όσο και την ιδιαίτερη έμφαση που δόθηκε στα οριζόντια μέτρα, κάλεσε την Επιτροπή να υποβάλει προτάσεις για την έμπρακτη υλοποίηση της προσέγγισης αυτής και για την ενίσχυση της οργανωτικής δομής και του πλαισίου συντονισμού των αξόνων μεταφορών.

Οι διερευνητικές συνομιλίες άρχισαν την άνοιξη του 2007 και στον πρώτο γύρο συμμετείχαν όλες οι γειτονικές χώρες και περιοχές. Οι συνομιλίες προχωρούν και η παρούσα ανακοίνωση πραγματεύεται τις συνομιλίες αυτές και συνοψίζει τα προκαταρκτικά συμπεράσματα. Έχουν ήδη ολοκληρωθεί επιτυχώς οι συνομιλίες για την περιοχή των Δυτικών Βαλκανίων. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή προτείνει στο Συμβούλιο, μαζί με την παρούσα κοινοποίηση, την διαπραγμάτευση κατευθυντηρίων γραμμών για συνθήκη με την οποία θα ιδρύεται κοινότητα μεταφορών στην νοτιοανατολική Ευρώπη.

2. Οργάνωση των διερευνητικών συνομιλιών

Οι διερευνητικές συνομιλίες ξεκίνησαν την άνοιξη του 2007 και έχει πραγματοποιηθεί ο πρώτος γύρος συναντήσεων με όλες τις γειτονικές χώρες, τους πανευρωπαϊκούς διαδρόμους/ζώνες , καθώς και με διάφορους άμεσα ενδιαφερόμενους. Πέρα από τις διάφορες συνεδριάσεις εργασίας, πραγματοποιήθηκαν οι ακόλουθες κύριες συναντήσεις.

- Κατά τη διάρκεια του έτους πραγματοποιήθηκε σειρά συναντήσεων με τους πανευρωπαϊκούς διαδρόμους/ζώνες, συμπεριλαμβανομένων δύο συναντήσεων με τους προέδρους και τις γραμματείες των πανευρωπαϊκών διαδρόμων, η πρώτη τον Ιανουάριο και η δεύτερη τον Οκτώβριο του 2007.

- Η ομάδα εργασίας «Στρατηγικές μεταφορών, υποδομή και συμπράξεις δημόσιου – ιδιωτικού τομέα» στο πλαίσιο του διαλόγου ΕΕ – Ρωσίας για τις μεταφορές συνεδρίασε δύο φορές, τον Οκτώβριο του 2007 στη Μόσχα και τον Ιανουάριο του 2008 στις Βρυξέλλες. Η ad hoc ομάδα εργασίας σχετικά με τα προβλήματα εφοδιαστικής, που συγκροτήθηκε για να εξετάσει την κατάσταση στα σύνορα ΕΕ – Ρωσίας και να υποβάλει συστάσεις σχετικά με τον τρόπο βελτίωσης του ρυθμού ροής του όγκου μεταφορών, ολοκλήρωσε το έργο της τον Ιούνιο του 2007, επί γερμανικής Προεδρίας της ΕΕ, και διαβίβασε την έκθεσή της στην Επιτροπή και στο Υπουργείο Μεταφορών της Ρωσίας. Οι συστάσεις αυτές πρέπει πλέον να υλοποιηθούν από τις μόνιμες ομάδες εργασίας, στο πλαίσιο του διαλόγου. Εν προκειμένω, προτείνονται αναβάθμιση της υποδομής και διαδικαστικά μέτρα, που εν συνεχεία θα αξιοποιηθούν για την ανάπτυξη του Βόρειου Άξονα και για τα οριζόντια θέματα.

- Διάφοροι γόνιμοι γύροι διαπραγματεύσεων διοργανώθηκαν από τον Μάρτιο του 2007 στις Βρυξέλλες και στο Κίεβο, με αντικείμενο νέα ενισχυμένη συμφωνία με την Ουκρανία , η οποία θα διαδεχθεί τη Συμφωνία Εταιρικής Σχέσης και Συνεργασίας με τη χώρα αυτή.

- Το Ευρωμεσογειακό Φόρουμ Μεταφορών συνήλθε το Μάιο του 2007 και ενέκρινε περιφερειακό σχέδιο δράσης για τις μεταφορές που καλύπτει την περίοδο 2007-2013. Στη συνέχεια συνεδρίασε η ομάδα εργασίας για τις υποδομές, το Νοέμβριο του 2007, για να επιβεβαιώσει τους άξονες και να επικαιροποιήσει τον κατάλογο των έργων υποδομής. Οι συνεδριάσεις αυτές κατέληξαν σε υψηλού επιπέδου διάσκεψη με θέμα το σύστημα μεταφορών της Μεσογείου , η οποία οργανώθηκε από την Επιτροπή με την υποστήριξη της πορτογαλικής Προεδρίας της ΕΕ και πραγματοποιήθηκε στις 3 Δεκεμβρίου 2007 στη Λισαβόνα. Κατά τη διάσκεψη, ο Αντιπρόεδρος της Επιτροπής Barrot και υπουργοί από την ΕΕ και τις χώρες της Μεσογείου αναγνώρισαν τον καίριο ρόλο του σχεδίου δράσης για να διευρυνθούν οι μείζονες άξονες του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών και να επεκταθεί το κοινοτικό κεκτημένο στην περιοχή αυτή.

- Στο πλαίσιο της περιφερειακής συνεργασίας που καθιερώθηκε με την πολυμερή συμφωνία Τraceca (διάδρομος μεταφορών Ευρώπη – Καύκασος – Ασία) έχουν διοργανωθεί αρκετές συνεδριάσεις σε διάφορα επίπεδα: συνεδριάσεις ομάδων εργασίας μέχρι σύνοδος της Διακυβερνητικής Επιτροπής, που πραγματοποιήθηκε στις 13-14 Δεκεμβρίου 2007 στην πόλη Αστάνα. Στο πλαίσιο της συνόδου αυτής άρχισαν διερευνητικές συνομιλίες με εντολή να υποβληθούν προτάσεις στη διάσκεψη κορυφής του 2008 σχετικά με το κατά πόσον/με ποιον τρόπο είναι δυνατόν επί τη βάσει των δομών Traceca να συγκροτηθεί το μελλοντικό νομικό και θεσμικό πλαίσιο για τον άξονα μεταφορών, το οποίο θα αποτελέσει την ανανεωμένη, μακροπρόθεσμη βάση για τη συνεργασία μας.

3. Προκαταρκτικά συμπερασματα μετά τον πρώτο κύκλο των διερευνητικών συνομιλιών

3.1. Ισχυρή στήριξη στην προσέγγιση της Επιτροπής

Μολονότι χρειάζονται περαιτέρω συζητήσεις με όλες τις ενδιαφερόμενες χώρες προτού η Επιτροπή να είναι σε θέση να υποβάλει συγκεκριμένες προτάσεις σχετικά με τον τρόπο για την ενίσχυση των πλαισίων συντονισμού, έχουν ήδη προκύψει διάφορα προκαταρκτικά συμπεράσματα. Κατά τις διερευνητικές συνομιλίες διαπιστώθηκε εν γένει υποστήριξη της προσέγγισης που παρουσίασε η Επιτροπή στην ανακοίνωσή της. Συγκεκριμένα, επικράτησε ευρεία συναίνεση όσον αφορά:

- τη χρησιμότητα της προσέγγισης των αξόνων μεταφορών, ως βάση συνεργασίας μεταξύ της ΕΕ και των γειτονικών της χωρών,

- την ανάγκη να μην περιοριστούν οι ενέργειες στα μέτρα υποδομής και να συνδυαστούν στενότερα η ανάπτυξη των διαδρόμων μεταφορών και ο συνολικός πολιτικός διάλογος,

- τη σπουδαιότητα ισχυρού και δεσμευτικού πλαισίου συντονισμού που θα μπορούσε να λάβει τη μορφή δεσμευτικότερου μνημονίου συμφωνίας ή συνθήκης,

- την ανάγκη να διαμορφωθούν οι καθοδηγητικές λειτουργίες των αξόνων μεταφορών σύμφωνα με την πρόταση της Επιτροπής (βλ. κατωτέρω πλαίσιο), με βάση τις υπάρχουσες περιφερειακές δομές και τις γραμματείες τεχνικού χαρακτήρα.

Υπουργικές σύνοδοι ανά άξονα/περιοχή για τη λήψη στρατηγικών αποφάσεων σχετικά με τις τροποποιήσεις του εκάστοτε άξονα, τις συμμετέχουσες χώρες και φορείς και τη χρηματοδότηση της δομής συντονισμού. Περιφερειακή διευθύνουσα ομάδα για την παρακολούθηση της υλοποίησης κάθε άξονα, στην οποία θα συμμετέχει ένας υψηλού επιπέδου εκπρόσωπος από κάθε ενδιαφερόμενη χώρα· αποστολή κάθε διευθύνουσας ομάδας θα είναι να καταρτίζει γενικό σχέδιο (master plan) για τον άξονα, όπου να περιλαμβάνεται ο εντοπισμός των σημείων συμφόρησης, να υποβάλει προτάσεις και να καθορίζει προτεραιότητες για τα μέτρα. Όλες οι περιφερειακές διευθύνουσες ομάδες πρέπει να συναντώνται σε τακτικά διαστήματα, ώστε να εξασφαλίζεται η συνεκτική υλοποίηση των συμφωνημένων μέτρων και να επιτυγχάνεται συναίνεση, π.χ. επί κοινών μεθόδων για την αξιολόγηση και την παρακολούθηση σε επίπεδο στρατηγικής και σε επίπεδο έργου. Εκτός από την προετοιμασία των υπουργικών συνόδων, κάθε περιφερειακή διευθύνουσα ομάδα θα πρέπει επίσης να υποβάλει έκθεση στην αντίστοιχη υποεπιτροπή στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Γειτονίας και Εταιρικής Σχέσης, με σκοπό να συμπεριληφθούν οι σχετικές προτάσεις στα διμερή και στα περιφερειακά σχέδια δράσης. Κάθε περιφερειακή διευθύνουσα ομάδα δύναται να αποφασίζει να συγκροτεί ομάδες εργασίας ή επιχειρησιακές ομάδες (task force), όπου θα συμμετέχουν όλα ή ορισμένα από τα μέλη της για να πραγματεύονται λεπτομερέστερα τεχνικά θέματα. Θα έχει επίσης τη δυνατότητα να διοργανώνει διασκέψεις χορηγών και να ζητεί τη συμμετοχή κοινωνικών εταίρων και άλλων άμεσα ενδιαφερόμενων. Μόνιμη Γραμματεία που θα εξασφαλίζει τη διοικητική και τεχνική υποστήριξη. Η γραμματεία θα παρακολουθεί μελέτες σχετικά με κάθε άξονα, θα προετοιμάζει τις συνεδριάσεις της διευθύνουσας ομάδας και τις υπουργικές συνόδους και θα μεριμνά για θέματα λογιστικής αυτών των συνόδων. Κάθε διευθύνουσα ομάδα και γραμματεία θα πρέπει να συνεργάζονται με τους ευρωπαίους συντονιστές, ιδίως δε με εκείνους που έχουν οριστεί για τις οδούς εσωτερικής ναυσιπλοΐας και για τις θαλάσσιες λεωφόρους ή για τα διευρωπαϊκά δίκτυα μεταφορών (ΔΕΔ-Μ). |

3.2. Προσαρμογές της προσέγγισης

Κατά τις διερευνητικές συνομιλίες διαπιστώθηκε η ανάγκη να επέλθουν μερικές ελάχιστες προσαρμογές στην προσέγγιση που είχε αρχικώς προτείνει η Επιτροπή. Πρόκειται για προσαρμογές που αφορούν κυρίως την γεωγραφική καθώς και την τομεακή κάλυψη του συνολικού εγχειρήματος.

- Η συνεργασία με την Ελβετία πρέπει να συνεχιστεί με τις υπάρχουσες δομές, οι οποίες ήδη λειτουργούν ομαλά στον τομέα των μεταφορών. Η συνεργασία αυτή βασίζεται σε διμερείς σχέσεις και συμφωνίες μεταξύ της ΕΕ και της Ελβετίας και, συγκεκριμένα, αφορούν διαδρόμους μεταφορών μέσω της Ελβετίας που συνδέουν την Ιταλία με τη Γερμανία, τη Γαλλία και την Αυστρία, αποτελώντας ήδη μέρος της πολιτικής για τα διευρωπαϊκά δίκτυα μεταφορών.

- Η Επιτροπή συμφωνεί με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου Μεταφορών του Ιουλίου 2007 ότι είναι χρήσιμη η εμπλοκή των χωρών της Κεντρικής Ασίας στην προσέγγιση των αξόνων μεταφορών, μέσω της συμμετοχής τους στο πλαίσιο Traceca, δεδομένου ότι για το εμπόριο, και άρα για τις συνδέσεις μεταφορών, χρειάζεται παγκόσμια προοπτική δεδομένης της διαρκώς αυξανόμενης παγκοσμιοποίησης.

- Η επέκταση της πρωτοβουλίας για τον Ενιαίο Ευρωπαϊκό Ουρανό στις γειτονικές περιοχές σημειώνει ταχεία πρόοδο και η Επιτροπή ζητεί διαπραγματευτικές οδηγίες από το Συμβούλιο για την ανάπτυξη ευρύτερου Κοινού Αεροπορικού Χώρου μέχρι το 2010, ο οποίος θα βασίζεται σε περαιτέρω σφαιρικές αεροπορικές συμφωνίες με τις γειτονικές χώρες. Κατά συνέπεια προτείνεται να μη συμπεριληφθεί στην προσέγγιση ο τομέας των αεροπορικών μεταφορών. Ωστόσο, θα μπορούσαν να συνεκτιμηθούν οι επενδύσεις σε αερολιμενικές υποδομές ως μέρος δυνητικών σημείων συμφόρησης κατά μήκος των αξόνων.

- Ανάλογη πρόοδος έχει σημειωθεί στην ανάπτυξη του ευρωπαϊκού συστήματος δορυφορικής πλοήγησης Galileo . Η Επιτροπή προτείνει, κατά συνέπεια, να συνεχιστεί η συνεργασία υπό το ειδικό πλαίσιο Galileo, το οποίο να μη συμπεριληφθεί στις συντονιστικές δομές που προβλέπονται για τους άξονες.

Όσον αφορά την απαίτηση του Συμβουλίου να ενταχθούν στην επέκταση των κύριων διευρωπαϊκών αξόνων μεταφορών προς τις γειτονικές χώρες τα αφρικανικά δίκτυα, η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι ήδη ενισχύει την ανάπτυξη ενοποιημένων διαφρικανικών δικτύων μεταφορών και υπηρεσιών, θέμα στο οποίο δόθηκε νέα ώθηση το 2007, όταν δρομολογήθηκε η εταιρική σχέση ΕΕ - Αφρικής για τις υποδομές.

4. Κατάσταση προόδου, επιτεύγματα και επόμενα βήματα

4.1. Πανευρωπαϊκοί διάδρομοι/ζώνες

Κατά τις συνεδριάσεις με τους πανευρωπαϊκούς διαδρόμους/ζώνες εξετάστηκαν οι διαφορές μεταξύ των διαδρόμων εντός και εκτός του εδάφους της ΕΕ, η βέλτιστη γεωγραφική κάλυψη κάθε άξονα, τα καθήκοντα της διευθύνουσας ομάδας που είναι απαραίτητα για την αποτελεσματικότητά της και ο ρόλος των οριζόντιων μέτρων. Πολύτιμες είναι οι γνώσεις όσον αφορά τα πλεονεκτήματα και τις αδυναμίες της λειτουργίας των διαδρόμων, που αποκόμισαν «από πρώτο χέρι» οι πρόεδροι και οι γραμματείες των διαδρόμων.

Μολονότι είναι σαφή τα πλεονεκτήματα της ιδέας του πανευρωπαϊκού διαδρόμου, είναι εξίσου σαφές ότι η ιδέα αυτή πρέπει να αναθεωρηθεί. Συγκεκριμένα, η Επιτροπή θεωρεί ότι πρέπει να γίνει σαφής διάκριση μεταξύ των διαδρόμων που, μετά την διεύρυνση, εντάσσονται στις προτεραιότητες του διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών[6] και των διαδρόμων που συνδέουν την ΕΕ με τις γειτονικές της χώρες. Παράλληλα, είναι σημαντικό να ενσωματωθούν με τον κατάλληλο τρόπο οι λειτουργίες και η πολύτιμη πείρα από τους διαδρόμους στις υπάρχουσες περιφερειακές δομές ή σε εκείνες που πρόκειται να συγκροτηθούν.

4.2. Θαλάσσιες λεωφόροι

Η ομάδα υψηλού επιπέδου χαρακτήρισε τις θαλάσσιες λεωφόρους ως άξονα ίσης σημασίας με τους τέσσερεις χερσαίους διαδρόμους. Παρά τις ομοιότητες μεταξύ όλων των θαλάσσιων λεωφόρων, είναι επίσης σαφείς οι διαφορές που συνηγορούν υπέρ διαφοροποιημένης προσέγγισης. Πρόκειται για διαφορές ως προς τον τύπο των σημείων συμφόρησης, τη συχνότητα και την ποιότητα των υπηρεσιών μέχρι την εφαρμοστέα διεθνή νομοθεσία και τον βαθμό επιβολής της νομοθεσίας αυτής. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή προτείνει να καλυφθούν οι θαλάσσιες λεωφόροι από τις αντίστοιχες περιφερειακές δομές που θα καθοριστούν για τους οικείους χερσαίους άξονες. Σε όλες τις περιπτώσεις πρέπει να εξασφαλιστεί στενή συνεργασία με τον ευρωπαίο συντονιστή για τις θαλάσσιες λεωφόρους.

4.3. Βόρειος άξονας

Ο βόρειος άξονας εμπίπτει σε μεγάλο βαθμό στην πολιτική της Βόρειας Διάστασης της ΕΕ, η οποία καλύπτει τα βόρεια κράτη μέλη της ΕΕ, τη Ρωσία, καθώς και τη Νορβηγία και την Ισλανδία. Σκοπός της Βόρειας Διάστασης είναι να αντιμετωπισθούν τα ιδιαίτερα προβλήματα περιφερειακής ανάπτυξης της βόρειας Ευρώπης, όπου περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, ανεπαρκείς διευκολύνσεις μεταφορών και διέλευσης συνόρων. Οι κυριότεροι περιφερειακοί οργανισμοί που δραστηριοποιούνται στην περιοχή αυτή είναι το Συμβούλιο των Κρατών της Βαλτικής Θάλασσας (CBSS), το Ευρωαρκτικό Συμβούλιο της Θάλασσας του Μπάρεντ (BEAC), το Αρκτικό Συμβούλιο (AC) και το Σκανδιναβικό Συμβούλιο Υπουργών.

Στην πολιτική δήλωση, η οποία εγκρίθηκε κατά τη σύνοδο κορυφής για τη Βόρεια Διάσταση που πραγματοποιήθηκε το Νοέμβριο του 2006, διατυπώθηκε το αίτημα να εξεταστεί κατά πόσον, στο πλαίσιο της Βόρειας Διάστασης, είναι επιθυμητή εταιρική σχέση για τις μεταφορές και την εφοδιαστική, στην οποία να συμμετέχουν όλες οι χώρες που εμπλέκονται στον Βόρειο άξονα. Ως ρόλος αυτής της εταιρικής σχέσης προτάθηκε ο συντονισμός των πόρων από τους διεθνείς χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς, τις κυβερνήσεις και τον ιδιωτικό τομέα για τη χρηματοδότηση μεγάλων έργων υποδομής μεταφορών περιφερειακής (και όχι τοπικής) σημασίας. Μετά τη σύνοδο των ανώτατων αξιωματούχων της Βόρειας Διάστασης, που πραγματοποιήθηκε στην Αγία Πετρούπολη στις 21 Νοεμβρίου 2007, συστάθηκε ομάδα εργασίας για να εξετάσει τις δυνατότητες συγκρότησης της νέας εταιρικής σχέσης και να συζητήσει το πεδίο εφαρμογής και τον ρόλο της εταιρικής σχέσης, λαμβάνοντας επίσης υπόψη την αποτελεσματική παρακολούθηση και υλοποίηση του βορείου άξονα και των θαλάσσιων λεωφόρων στην εν λόγω περιοχή. Η ομάδα εργασίας θα υποβάλει την έκθεσή της τον Ιούνιο του 2008, προκειμένου να εξετασθεί στη σύνοδο των υπουργών της Βόρειας Διάστασης που θα πραγματοποιηθεί το φθινόπωρο του 2008.

Κατά τις διερευνητικές συνομιλίες επικροτήθηκε η συγκρότηση της ομάδας εργασίας, παράλληλα όμως υπογραμμίστηκε η σημασία να καταστεί η εταιρική σχέση αναπόσπαστο μέρος των συντονιστικών δομών που θα συγκροτηθούν για την περιοχή του βορείου άξονα, ώστε να εξασφαλιστεί πλήρως συνεκτική προσέγγιση χωρίς αλληλεπικαλύψεις. Κατά τη δεύτερη φάση των συνομιλιών θα πρέπει να εξεταστούν βαθύτερα οι εξής συγκεκριμένες πτυχές:

- Το γεωγραφικό πεδίο εφαρμογής της εταιρικής σχέσης σύμφωνα με τους στόχους της πολιτικής για τη Βόρεια Διάσταση και η προσαρμογή του βορείου άξονα. Προτάθηκε να κληθεί η Λευκορωσία ως παρατηρητής στην ομάδα εργασίας, ώστε να εξασφαλιστεί η συνέχεια κατά μήκος όλων των κλάδων του άξονα.

- Η αποστολή της εταιρικής σχέσης όσον αφορά τον τύπο των έργων υποδομής που θα εξεταστούν, λαμβάνοντας υπόψη τις εξελίξεις και την πρόοδο σε άλλα φόρα που έχουν αντικείμενο τα σχετικά πρότυπα και νομοθεσία, συμπεριλαμβανομένων των τελωνείων (οριζόντια μέτρα), που επιδρούν στις διαδικασίες εφοδιαστικής κατά μήκος των αξόνων.

- Κατά πόσον η εταιρική σχέση θα μπορούσε να ανταποκριθεί στις λειτουργίες περιφερειακής διευθύνουσας ομάδας ή/και γραμματείας για την περιοχή του βορείου άξονα και με ποιον τρόπο η εταιρική σχέση θα ανταποκρινόταν καλύτερα στις δομές συντονισμού και παρακολούθησης που θα συγκροτηθούν για την περιοχή του βορείου άξονα (βλ. πλαίσιο στο κεφάλαιο 3.1).

4.4. Κεντρικός άξονας

Σκοπός της υπό διαπραγμάτευση ενισχυμένης συμφωνίας με την Ουκρανία είναι να εμβαθυνθεί η πολιτική συνεργασία σε θέματα δημοκρατίας, ανθρωπίνων δικαιωμάτων και κράτους δικαίου, να δημιουργηθεί ουσιαστικός και εκτενής χώρος ελευθέρων συναλλαγών να αυξηθεί η ενεργειακή απόδοση και ασφάλεια του εφοδιασμού, η περιβαλλοντική προστασία και η ενίσχυση της συνεργασίας σε καίριους τομείς όπως οι μεταφορές. Η δημιουργία χώρου ελευθέρων συναλλαγών, που θα αποτελέσει αναπόσπαστο σημείο της συμφωνίας, θα αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης από τη στιγμή που η Ουκρανία θα ολοκληρώσει τη διαδικασία προσχώρησής της στον ΠΟΕ.

Οι διαπραγματεύσεις στον τομέα των μεταφορών επικεντρώνονται στην υλοποίηση των συστάσεων της ομάδας υψηλού επιπέδου, τις οποίες υιοθέτησε η Επιτροπή στην ανακοίνωσή της, όσον αφορά τον κεντρικό άξονα, τον διάδρομο Traceca και τη βαθύτερη προσέγγιση με τη νομοθεσία της ΕΕ. Η Επιτροπή διαπιστώνει με ευχαρίστηση την ικανοποιητική πρόοδο των συνομιλιών και ότι αναμένονται συγκεκριμένα αποτελέσματα κατά τη διάρκεια του 2008. Κατά τη δεύτερη φάση των διαπραγματεύσεων θα πρέπει να εξετασθούν οι λεπτομέρειες της θεσμικής δομής, ιδίως όσον αφορά την πολυμερή διευθύνουσα ομάδα και τη γραμματεία. Κατά τις συνομιλίες θα πρέπει επίσης να εξετασθούν οι συνδέσεις από τον κεντρικό προς τον βόρειο άξονα, καθώς και ο ενδεδειγμένος τρόπος για την ενσωμάτωση της Μολδαβίας σε αυτήν την προσέγγιση.

4.5. Νοτιοανατολικός άξονας

4.5.1. Το περιφερειακό κύριο δίκτυο μεταφορών των Δυτικών Βαλκανίων

Στα Δυτικά Βαλκάνια υποψήφιες χώρες είναι η Κροατία και η Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας[7], ενώ η Αλβανία, η Βοσνία - Ερζεγοβίνη, το Μαυροβούνιο και η Σερβία καθώς και το Κόσσοβο[8], είναι δυνητικές υποψήφιες χώρες για προσχώρηση στην ΕΕ. Η συνεργασία στον τομέα των μεταφορών και η επέκταση του κοινοτικού κεκτημένου έχει κατά συνέπεια προχωρήσει περισσότερο απ’ ό,τι σε άλλες περιοχές.

Οι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπέγραψαν το 2004 μνημόνιο συμφωνίας για την ανάπτυξη περιφερειακού κυρίου δικτύου μεταφορών, το οποίο θα αποτελέσει μέρος του διευρωπαϊκού δικτύου μετά την προσχώρηση. Κατά την 3η ετήσια σύνοδο υπουργών, στις 4 Δεκεμβρίου 2007, υπογράφηκε προσθήκη στο μνημόνιο συμφωνίας, η οποία αφορά την πρόσβαση στην αγορά σιδηροδρομικών μεταφορών και το άνοιγμά της και αποτελεί βήμα προσέγγισης για την εφαρμογή του κεκτημένου της Κοινότητας στις σιδηροδρομικές μεταφορές, περιλαμβανομένης της κοινωνικής διάστασης.

Για να αξιοποιηθεί πλήρως το πλαίσιο προσχώρησης, η Επιτροπή θεωρεί, κατά συνέπεια, ότι η συνεργασία στην περιοχή των Δυτικών Βαλκανίων πρέπει να επικεντρωθεί στο περιφερειακό κύριο δίκτυο και ενθαρρύνει τις χώρες να επισπεύσουν την ευθυγράμμιση της εθνικής τους νομοθεσίας με το κοινοτικό κεκτημένο στο θέμα των μεταφορών και άλλους σχετικούς τομείς. Μετά την επιτυχή ολοκλήρωση των διερευνητικών συνομιλιών, η Επιτροπή προτείνει λοιπόν, μαζί με την παρούσα ανακοίνωση, κατευθυντήριες γραμμές για την διαπραγμάτευση συνθήκης για την ίδρυση κοινότητας μεταφορών στα Δυτικά Βαλκάνια. Σκοπός της συνθήκης αυτής είναι να συγκροτηθεί ενοποιημένη αγορά υποδομών και χερσαίων μεταφορών, εσωτερικών πλωτών μεταφορών και θαλάσσιων μεταφορών[9] και να ευθυγραμμιστεί η σχετική νομοθεσία στην περιοχή των Δυτικών Βαλκανίων με το κοινοτικό κεκτημένο.

4.5.2 Κλάδοι προς τη Μέση Ανατολή, τον Καύκασο και την Κεντρική Ασία

Η Τουρκία είναι επίσης υποψήφια χώρα και οι διαπραγματεύσεις προσχώρησης άρχισαν το 2005. Ως πρώτο βήμα για τον καθορισμό του μελλοντικού διευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών όσον αφορά την Τουρκία, ολοκληρώνεται η αξιολόγηση των αναγκών σε υποδομές μεταφορών (transport infrastructure needs assessment, «TINA»). Οι διαπραγματεύσεις αυτές θα πρέπει φυσικά να συνεχιστούν στο πλαίσιο του χρονοδιαγράμματος που έχει καθοριστεί για τις διαπραγματεύσεις προσχώρησης. Ωστόσο, δεδομένης της γεωστρατηγικής θέσης της Τουρκίας στο σταυροδρόμι μεταξύ της ΕΕ, του Καυκάσου και της Κεντρικής Ασίας, αφενός, και τη Μέσης Ανατολής αφετέρου, η Επιτροπή καλεί την Τουρκία να διαδραματίσει επίσης καθοριστικό ρόλο στο πλαίσιο της προσέγγισης των αξόνων μεταφορών. Χωρίς τροποποίηση του ορισμού του άξονα μεταφορών, προτείνεται λοιπόν να διαχωριστεί ο νοτιοανατολικός άξονας σε δύο κλάδους, που και οι δύο αφορούν την Τουρκία. Η σύνδεση από την Τουρκία στον Καύκασο θα καλύπτεται από το πλαίσιο Traceca, ενώ ο κλάδος προς την Αίγυπτο θα καλύπτεται από τις ευρωμεσογειακές δομές και θα συνδέεται με το Νοτιοδυτικό άξονα ως μέρος των Μεσογειακών αξόνων (βλ. κατωτέρω κεφάλαια 4.6 και 4.7 αντιστοίχως).

4.6. Διάδρομος Traceca

Από τους πέντε άξονες, ο διάδρομος Traceca είναι ο μοναδικός για τον οποίο η συνεργασία οργανώνεται με πολυμερή συμφωνία που έχει υπογραφεί από τις ενδιαφερόμενες χώρες[10]. Στα όργανα που έχουν συγκροτηθεί με βάση τη συμφωνία συμπεριλαμβάνεται Διακυβερνητική Επιτροπή, η οποία απαρτίζεται από ανώτατες κυβερνητικές αρχές ή τους εξουσιοδοτημένους εκπροσώπους τους, συνήθως αντιπροέδρους κυβερνήσεων αρμόδιους για τις μεταφορές, υπουργούς μεταφορών ή/και υπουργούς εξωτερικών, καθώς και μόνιμη γραμματεία. Έχουν συγκροτηθεί διάφορες ομάδες εργασίας. Η Διακυβερνητική Επιτροπή ενέκρινε το 2006 μακροπρόθεσμη στρατηγική μέχρι το 2015 και το 2007 υιοθέτησε βραχυπρόθεσμο σχέδιο δράσης που θα εφαρμοστεί μέχρι το 2010.

Το πλαίσιο Traceca φαίνεται ότι αποτελεί το κατάλληλο θεμέλιο, επειδή είναι στέρεη η νομική του βάση, στο οποίο θα στηριχτεί το σύνολο των οργανισμών και το κέντρο βάρους της στρατηγικής για την υλοποίηση του διαδρόμου, Ωστόσο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεωρεί ότι πρέπει να ενισχυθούν και να εκσυγχρονισθούν η θεσμική και η πολιτική διάσταση του πλαισίου Traceca, συγκεκριμένα για να εξασφαλιστεί αποτελεσματικά η ανάπτυξη του διαδρόμου και ο συνολικός πολιτικός διάλογος, που τώρα καλύπτονται από την διαδικασία Μπακού.

Όπως επιβεβαιώθηκε από τη Διακυβερνητική Επιτροπή τον Δεκέμβριο του 2007, κατά τη δεύτερη φάση των διερευνητικών συνομιλιών θα πρέπει ιδίως να εξεταστεί κατά πόσον / με ποιον τρόπο είναι δυνατόν από τις δομές Traceca να συγκροτηθεί μελλοντικά το νομικό και θεσμικό πλαίσιο που να αποτελέσει την ανανεωμένη μακροπρόθεσμη βάση για τη συνεργασία. Πρέπει επίσης να εξευρεθεί η βέλτιστη προσέγγιση της διαδικασίας του Μπακού, δεδομένου ότι τα νέα έγγραφα και δομές πρέπει να εξυπηρετούν αποτελεσματικά τόσο τα μέτρα για τους διαδρόμους (υποδομή) όσο και τα οριζόντια μέτρα (περιφερειακή προσέγγιση).

4.7. Μεσογειακοί άξονες και περιφερειακό σχέδιο δράσεις για τις μεταφορές

Αφότου ξεκίνησε η διαδικασία της Βαρκελώνης, το 1995, η Επιτροπή υποστήριξε δραστήρια την ανάπτυξη ενοποιημένου συστήματος μεταφορών στην περιοχή της Μεσογείου. Το αποτέλεσμα είναι ότι στην περιοχή αυτή έχει σημειωθεί μάλλον η μεγαλύτερη πρόοδος για να καταστεί πραγματικότητα η επέκταση των διευρωπαϊκών δικτύων μεταφορών.

Έχουν ήδη συσταθεί τα θεσμικά πλαίσια, όπου περιλαμβάνονται οι υπουργικές διασκέψεις που λαμβάνουν τις στρατηγικές αποφάσεις, το Ευρωμεσογειακό Φόρουμ Μεταφορών για τον συντονισμό των κοινών προσεγγίσεων και την ανάπτυξη ενοποιημένου περιφερειακού συστήματος μεταφορών, καθώς και διάφορες ομάδες εργασίας που καλύπτουν τις υποδομές και τα οριζόντια μέτρα. Το περιφερειακό σχέδιο δράσης για τις μεταφορές, που υιοθετήθηκε από το Φόρουμ το Μάιο του 2007, αποτελεί σημαντική πρόοδο για την υλοποίηση των κυρίων αξόνων στην περιοχή, μέσω κανονιστικών μεταρρυθμίσεων και πλήρους κλίμακας οριζοντίων μέτρων. Επιπλέον, έχει συσταθεί τεχνική γραμματεία, η CETMO, η οποία καλύπτει τις χώρες της δυτικής Μεσογείου. Ωστόσο, δεν υφίσταται παρόμοια δομή για την περιοχή της ανατολικής Μεσογείου.

Στη διάσκεψη που πραγματοποιήθηκε στη Λισαβόνα στις 3 Δεκεμβρίου 2007, ο Αντιπρόεδρος Barrot συνεχάρη τους υπουργούς για την δραστήρια συμμετοχή τους στην ανάπτυξη και την υλοποίηση των μεσογειακών αξόνων. Κάλεσε το φόρουμ και τις ομάδες εργασίας να συνεχίσουν το επιτυχές τους έργο και να αντιμετωπίσουν τα λίγα εναπομένοντα ζητήματα κατά την δεύτερη φάση των διερευνητικών συνομιλιών. Σε αυτά περιλαμβάνονται η αποτελεσματική παρακολούθηση της υλοποίησης των αξόνων στην περιοχή, η συγκρότηση τεχνικής γραμματείας για την περιοχή της ανατολικής Μεσογείου και η ενίσχυση του συντονισμού μέσω μνημονίου συμφωνίας ή διεθνούς συμφωνίας.

5. Συμπέρασμα

Ο πρώτος γύρος διερευνητικών συνομιλιών απέδειξε το έντονο ενδιαφέρον των γειτονικών χωρών και άλλων άμεσα ενδιαφερομένων για τη σύγκλιση της βασικής ιδέας των αξόνων και του ευρύτερου πολιτικού διαλόγου. Οι συνομιλίες κατέληξαν σε ήσσονες προσαρμογές των συστάσεων που προτάθηκαν στην ανακοίνωση «Κατευθυντήριες γραμμές για τις μεταφορές στην Ευρώπη και τις γειτονικές περιοχές», ώστε να ληφθεί καλύτερα υπόψη η πρόσφατη πρόοδος, ιδίως όσον αφορά τις πρωτοβουλίες για τον Ενιαίο Ευρωπαϊκό Ουρανό και το σύστημα Galileo, καθώς και την ανάπτυξη των μελλοντικών διευρωπαϊκών δικτύων μεταφορών στην περιοχή των Δυτικών Βαλκανίων και την Τουρκία.

Το θεσμικό πλαίσιο που προτείνει η Επιτροπή υποστηρίχθηκε επίσης από τις γειτονικές χώρες και άλλους άμεσα ενδιαφερόμενους. Όλες οι γειτονικές χώρες και άλλοι άμεσα ενδιαφερόμενοι υπογραμμίζουν τη σημασία της περιφερειακής συνεργασίας κατά μήκος των αξόνων και της αξιοποίησης των υπαρχόντων πλαισίων.

Κατά τη δεύτερη φάση των διερευνητικών συνομιλιών πρέπει να αντιμετωπισθούν τα ακόλουθα ζητήματα, πέραν των ειδικών για κάθε άξονα σημείων που αναλύθηκαν στα προηγούμενα κεφάλαια:

- Πρέπει να επιδιωχθεί σταθερή δέσμευση εκ μέρους των γειτονικών χωρών στη μορφή της ενισχυμένης συνεργασίας.

- Πρέπει να επιτευχθεί συμφωνία με τις υπάρχουσες περιφερειακές δομές σχετικά με νέα καθήκοντα για την εξασφάλιση αποτελεσματικής παρακολούθησης των αξόνων.

- Πρέπει να συμφωνηθεί η δημιουργία ή η ολοκλήρωση περιφερειακών δομών για τους άξονες για τους οποίους αυτές δεν υπάρχουν ακόμη.

Η Επιτροπή έχει ήδη προγραμματίσει σειρά συνεδριάσεων για την άνοιξη του 2008. Τον Σεπτέμβριο του 2008 θα υποβληθεί η δεύτερη έκθεση προόδου των διερευνητικών συνομιλιών, και, κατά περίπτωση, σύσταση προς το Συμβούλιο να αρχίσει διαπραγματεύσεις, καθώς και εκτίμηση της απαιτούμενης χρηματοδότησης χωρίς να επηρεάζεται το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο για τους αντίστοιχους τομείς άσκησης πολιτικής.

[1] COM(2006) 726 της 4ης Δεκεμβρίου 2006.

[2] COM(2007) 774 της 5ης Δεκεμβρίου 2007.

[3] Έγκριση στις 5 Μαρτίου 2008

[4] COM(2007) 32 της 31ης Ιανουαρίου 2007.

[5] Η βάση για τη χάραξη πολιτικής εκπονήθηκε από την Ομάδα Υψηλού Επιπέδου της οποίας προήδρευε η άλλοτε αντιπρόεδρος της Επιτροπής Loyola de Palacio. Βλ. Την έκθεση με τίτλο « Networks for peace and development », στον ιστότοπο: http://ec.europa.eu/ten/transport/external_dimension/index_en.htm.

[6] Οι πανευρωπαϊκοί διάδρομοι I, IV, V, VI και VII βρίσκονται πλέον κατά το μεγαλύτερο μέρος εντός του εδάφους της ΕΕ.

[7] Οι διαπραγματεύσεις για την προσχώρηση της Κροατίας άρχισαν το 2005. Τον Δεκέμβριο 2005, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο χορήγησε στην Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας το καθεστώς της υποψήφιας χώρας, δεν έχουν όμως αρχίσει οι διαπραγματεύσεις προσχώρησης.

[8] Σύμφωνα με το ψήφισμα αριθ. 1244 της 10ης Ιουνίου 1999 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών.

[9] Ο τομέας της αεροπορίας καλύπτεται ήδη από την Ευρωπαϊκή Κοινή Συμφωνία για τις Αερομεταφορές.

[10] Έχουν υπογράψει οι εξής χώρες: Αφγανιστάν, Αρμενία, Αζερμπαϊτζάν, Γεωργία, Καζακστάν, Δημοκρατία της Κιργιζίας, Μολδαβία, Τατζικιστάν, Τουρκία, Ουκρανία και Ουζμπεκιστάν, καθώς και τα κράτη μέλη της ΕΕ Ρουμανία και Βουλγαρία. Το Πακιστάν και το Ιράν έχουν υποβάλει αίτηση να καταστούν μέλη.