ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ - ΕΚΘΕΣΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΧΑΡΤΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΜΙΚΡΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ

Πίνακας περιεχομένων

Περίληψη: Εφαρμόζει η ΕΕ την αρχή «Σκέψου πρώτα σε μικρή κλίμακα»;

Ετήσια έκθεση εφαρμογής του ευρωπαϊκού Χάρτη για τις μικρές επιχειρήσεις

1. Ιστορικό

1.1 Στόχοι

1.2 Προετοιμασία της έκθεσης

1.3 Δομή της έκθεσης

1.4 Οι "μικρές επιχειρήσεις" για τους σκοπούς της έκθεσης

2. Εθνικές επιχειρηματικές πολιτικές

2.1 Εκπαίδευση και επιμόρφωση για το επιχειρηματικό πνεύμα

2.2 Φθηνότερη και ταχύτερη εκκίνηση

2.3 Καλύτερη νομοθεσία και ρυθμίσεις

2.4 Διαθεσιμότητα των ικανοτήτων

2.5 Βελτίωση της πρόσβασης σε απευθείας σύνδεση

2.6 Περισσότερα οφέλη από την Ενιαία Αγορά

2.7 Φορολογικά και χρηματοοικονομικά ζητήματα

2.8 Ενίσχυση των τεχνολογικών δυνατοτήτων των μικρών επιχειρήσεων

2.9 Επιτυχημένα πρότυπα ηλεκτρονικών επιχειρήσεων και υποστήριξη κορυφαίων μικρών επιχειρήσεων

2.10 Ανάπτυξη ισχυρότερης και αποτελεσματικότερης εκπροσώπησης των συμφερόντων των μικρών επιχειρήσεων στο επίπεδο της Ένωσης και σε εθνικό επίπεδο

3. Ευρωπαϊκή Επιτροπή

3.1 Εκπαίδευση και επιμόρφωση για το επιχειρηματικό πνεύμα

3.2 Φθηνότερη και ταχύτερη εκκίνηση

3.3 Καλύτερη νομοθεσία και ρυθμίσεις

3.4 Διαθεσιμότητα των ικανοτήτων

3.5 Βελτίωση της πρόσβασης σε απευθείας σύνδεση

3.6 Περισσότερα οφέλη από την Ενιαία Αγορά

3.7 Φορολογικά και χρηματοοικονομικά ζητήματα

3.8 Ενίσχυση των τεχνολογικών δυνατοτήτων των μικρών επιχειρήσεων

3.9 Επιτυχημένα πρότυπα ηλεκτρονικών επιχειρήσεων και υποστήριξη κορυφαίων μικρών επιχειρήσεων

3.10 Ανάπτυξη ισχυρότερης και αποτελεσματικότερης εκπροσώπησης των συμφερόντων των μικρών επιχειρήσεων σε επίπεδο της Ένωσης και σε εθνικό επίπεδο

4. Συμπεράσματα

Περίληψη: Εφαρμόζει η ΕΕ την αρχή «Σκέψου πρώτα σε μικρή κλίμακα»;

Οι μικρές επιχειρήσεις - εκείνες που απασχολούν πενήντα ή λιγότερα άτομα -διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο σε όλους τους τομείς οικονομικών δραστηριοτήτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αποτελούν βασική πηγή θέσεων εργασίας, έδαφος αναπαραγωγής επιχειρηματικών ιδεών και κύριο οδηγό για την καινοτομία, την απασχόληση, καθώς και την κοινωνική και τοπική ολοκλήρωση.

Υπάρχουν τουλάχιστον 20 εκατομμύρια τέτοιες επιχειρήσεις στην ΕΕ, οι οποίες απασχολούν 65 εκατομμύρια άτομα. Αντιστοιχούν στο 99 % όλων των επιχειρήσεων και παρέχουν το 53 % των θέσεων απασχόλησης [1]. Το ποσοστό των θέσεων απασχόλησης που προσφέρουν οι μικρές επιχειρήσεις είναι σημαντικά υψηλότερο στην ΕΕ απ' ό,τι στις ΗΠΑ ή στην Ιαπωνία, στις οποίες ένα πολύ μεγαλύτερο μερίδιο των θέσεων απασχόλησης οφείλεται σε μεγάλες εταιρείες.

[1] Πηγή: Παρατηρητήριο των ευρωπαϊκών ΜΜΕ (προσεχής έκθεση).

Στη Φέιρα, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε ένα Χάρτη για τις Μικρές Επιχειρήσεις, στον οποίο αιτιολόγησε την καίρια σημασία που αποδίδει στις μικρές επιχειρήσεις και ανέλαβε τη δέσμευση να ενεργήσει για την υποστήριξή τους. Ο Χάρτης έχει εξελιχθεί σε πυλώνα της πολιτικής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις επιχειρήσεις και σε ακρογωνιαίο λίθο της πολιτικής των κρατών μελών. Η παροχή της προτεραιότητας στις μικρές επιχειρήσεις (ή «Σκέψου πρώτα σε μικρή κλίμακα») ανακεφαλαιώνει την ουσία της πολιτικής της ΕΕ για τις επιχειρήσεις και ο Χάρτης εντάσσεται πλήρως στην προσέγγιση αυτή.

Τηρούν όμως πράγματι τις δεσμεύσεις τους οι αρμόδιες αρχές της ΕΕ; Το ερώτημα αυτό αποτελεί το αντικείμενο της δεύτερης έκθεσης για την εφαρμογή του Χάρτη της Φέιρα.

Ένα από τα προβλήματα της παροχής προτεραιότητας στις μικρές επιχειρήσεις έγκειται στο ότι δεν είναι πάντα εύκολη η συλλογή πληροφοριών σχετικά με τις ανάγκες και τα προβλήματα των εν λόγω επιχειρήσεων. Υπάρχουν πολύ περισσότερα διαθέσιμα στοιχεία για τα προβλήματα των ΜΜΕ εν γένει ή για τα προβλήματα των μεγάλων επιχειρήσεων. Οι μικροεπιχειρηματίες έχουν ίσως καλύτερα πράγματα να κάνουν από το να συμμετέχουν σε συμβουλευτικές επιτροπές. Η υποχρέωση απάντησης σε ερωτηματολόγια μπορεί να παρέχει πολύτιμες πληροφορίες στις κυβερνήσεις και στους ερευνητές, αλλά οι γραφειοκρατικές εργασίες στο περιθώριο των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων είναι μια πτυχή του προβλήματος του μικροεπιχειρηματία.

Για το λόγο αυτό, χρειάζεται μερικές φορές να γίνει προσφυγή σε στοιχεία που έχουν συλλεγεί σχετικά με τα προβλήματα των ΜΜΕ και να στηριχθεί κανείς στην κοινή λογική και στις συμβουλές των οργανώσεων επιχειρήσεων και των συμβουλευτικών φορέων για να αποφασίσει εάν τα στοιχεία αυτά μπορούν επίσης να εφαρμοστούν στις μικρές επιχειρήσεις.

Οι μικρές επιχειρήσεις μπορεί να είναι πράγματι πολύ μικρές. 1,2 εκατ. μικρές επιχειρήσεις στην Ευρώπη απασχολούν έντεκα έως πενήντα άτομα, με μέσο όρο είκοσι απασχολούμενους. τουλάχιστον 19 εκατ. από τις επιχειρήσεις αυτές αριθμούν δέκα ή λιγότερες θέσεις απασχόλησης, με μέσο όρο δύο απασχολούμενους ανά επιχείρηση.

Η παροχή προτεραιότητας στις μικρές επιχειρήσεις είναι, επομένως, μια προσέγγιση η οποία είναι ταυτόχρονα καλά αιτιολογημένη και δύσκολο να τεθεί σε εφαρμογή. Αιτιολογημένη, επειδή αποτελεί οικονομική ανάγκη και επειδή εάν οι κυβερνήσεις δεν την εφαρμόσουν, η φωνή των περισσότερων επιχειρήσεων ενδέχεται απλώς να μην ακουστεί. Δύσκολη, επειδή υπάρχει έλλειψη ουσιαστικών πληροφοριών. Εάν όμως οι κυβερνήσεις δεν σκεφτούν πρώτα σε μικρή κλίμακα, είναι πιθανό να μην το πράξουν ποτέ.

Ένα μεγάλο μέρος του περιβάλλοντος πολιτικής στο οποίο λειτουργούν οι μικρές επιχειρήσεις εμπίπτει στην αρμοδιότητα των κρατών μελών. Η Επιτροπή έχει να διαδραματίσει ένα σημαντικό, αν και δευτερεύοντα, ρόλο για να βοηθήσει τα κράτη μέλη να βελτιώσουν τις επιδόσεις τους, μέσω των αρμοδιοτήτων που της παρέχει η Συνθήκη και μέσω της ανοικτής μεθόδου του συντονισμού. Επιπλέον, μέσω της παρέμβασης των διαρθρωτικών ταμείων, της ΕΤΕπ και άλλων χρηματοδοτικών μέσων τα οποία διαχειρίζεται το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων [2], η κοινοτική διάσταση μπορεί να προσφέρει άμεση υποστήριξη. Τέλος, κατά την άσκηση της κοινοτικής αρμοδιότητας, η Επιτροπή μπορεί να επηρεάσει επωφελώς το περιβάλλον των μικρών επιχειρήσεων σε τομείς όπως το κανονιστικό περιβάλλον και η πρόσβαση στην αγορά.

[2] Στα μέσα αυτά συγκαταλέγονται, π.χ., τα μέσα που υποστηρίζονται στο πλαίσιο του πολυετούς προγράμματος για τις επιχειρήσεις και το επιχειρηματικό πνεύμα.

Μεταξύ των διάφορων κοινοτικών πολιτικών στις οποίες σημειώνονται συμπράξεις των αποτελεσμάτων του έργου που εκτελείται στα πλαίσια του Χάρτη, η πολιτική της συνοχής έχει μεγάλη σημασία. Ο βαθύτερος λόγος γι'αυτό είναι ότι οι ΜΜΕ, και ιδιαίτερα οι μικρές επιχειρήσεις, έχουν ιδιαίτερη σημασία σε περιφέρειες που υστερούν όσον αφορά την ανάπτυξη. Επομένως, η πρόοδος που θα επιτυγχάνεται σύμφωνα με τις διατάξεις του Χάρτη έχει εξαιρετική σημασία, λόγω της προστιθέμενης αξίας που θα μπορεί να επιτύχει η Κοινότητα με βάση τις συμπράξεις με την πολιτική της συνοχής.

Ο Χάρτης δεν κληρονόμησε μια στατική κατάσταση. Τόσο στα κράτη μέλη, όσο και σε κοινοτικό επίπεδο, είχαν ήδη αναληφθεί δράσεις σχετικά με πολλά από τα προβλήματα με τα οποία ασχολείται. Αυτό που πράγματι άλλαξε με το Χάρτη είναι ότι εστιάστηκε η προσοχή στο ιδιαίτερο θέμα των μικρών επιχειρήσεων και ότι τους δόθηκε η προβολή που τους αξίζει. Η πρόοδος που συντελέστηκε από τότε που εγκρίθηκε ο Χάρτης δεν οφείλεται αναγκαστικά στο Χάρτη. Αυτό δεν έχει σημασία. Σημασία έχει το να συντελείται πρόοδος.

Επιπλέον, η προτεραιότητα στις μικρές επιχειρήσεις είναι μια συνεχής διαδικασία. Αφού αρχίσει να δίδεται προτεραιότητα στις μικρές επιχειρήσεις, η πρακτική αυτή πρέπει να καθιερωθεί ως συνήθεια. Μόνο τότε θα μπορέσει η ΕΕ να αποκομίσει τα μεγαλύτερα οφέλη από το πλούσιο δυναμικό των μικρών επιχειρήσεών της.

Η Οικονομική και Νομισματική Ένωση δίνει επίσης ώθηση στις μικρές επιχειρήσεις δημιουργώντας ένα σταθερό μακροοικονομικό περιβάλλον και συμβάλλοντας στην πλήρη ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς, πράγματα που παρέχουν στις εταιρείες την ευκαιρία να αναλάβουν δραστηριότητες διασυνοριακού εμπορίου σε πολύ πιο ασφαλή και διαφανή βάση απ' ό,τι προηγουμένως. Αυτό αληθεύει ιδίως για τις μικρές επιχειρήσεις.

Η ετήσια Έκθεση σχετικά με την Εφαρμογή του Ευρωπαϊκού Χάρτη για τις Μικρές Επιχειρήσεις, η οποία βασίζεται σε μια μελέτη των εργασιών που έχουν επιτελεστεί στα κράτη μέλη και στην Επιτροπή για την υποστήριξη των μικρών επιχειρήσεων, δείχνει ότι έχει συντελεστεί πραγματική πρόοδος και ότι αναμένεται να επιτευχθεί περισσότερη πρόοδος. Η έκθεση δείχνει επίσης ότι η επιτυχία στο ένα ή στο άλλο κράτος μέλος έχει συχνά κεντρίσει την επιτυχία σε άλλα κράτη μέλη.

Η έκθεση δεν μπορεί εύκολα να συνοψιστεί. Όταν εξετάζονται από κοινοτική σκοπιά, πολλές από τις εργασίες που πραγματοποιούνται στα κράτη μέλη φαίνονται αποσπασματικές. Για να κατανοηθεί η πρόοδος που συντελείται στους διάφορους τομείς τους οποίους επεσήμανε ο Χάρτης, επιβάλλεται η ανάγνωση της ίδιας της έκθεσης.

Μπορούν ωστόσο να διακριθούν ορισμένες γενικές τάσεις.

1. Συντελείται πρόοδος σε ορισμένους τομείς, αλλά θα χρειαστεί κάποιο χρονικό διάστημα για να γίνουν πλήρως αισθητά τα αποτελέσματα. Η εκπαίδευση είναι ένας από αυτούς τους τομείς. Παραδοσιακά, η προετοιμασία για τις επιχειρηματικές δραστηριότητες δεν διαδραμάτιζε σημαντικό ρόλο στην εκπαίδευση, αλλά υπάρχει σήμερα με τον ένα ή άλλο τρόπο στα δευτεροβάθμια σχολεία στα δύο τρίτα περίπου των κρατών μελών. Το ίδιο συμβαίνει και στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.

2. Σε ορισμένους τομείς η πρόοδος είναι αρκετά εντυπωσιακή. Ένας από αυτούς τους τομείς είναι η διαδικασία δημιουργίας νέας επιχείρησης. Μια ατομική επιχείρηση είναι δυνατόν να ιδρυθεί σε δύο ή λιγότερες ημέρες σε οκτώ κράτη μέλη και με ελάχιστο κόστος. Μια ιδιωτική εταιρεία περιορισμένης ευθύνης είναι δυνατόν να ιδρυθεί σε λιγότερο από δύο εβδομάδες σε δέκα κράτη μέλη (σε ορισμένα από αυτά, σε λιγότερο από μία εβδομάδα), με κόστος κάτω των 500 ευρώ σε έξι κράτη μέλη [3].

[3] Πηγή: Συγκριτική αξιολόγηση της πολιτικής για τις επιχειρήσεις: Συμπεράσματα από τον πίνακα αποτελεσμάτων του 2001, SEC(2001) 1900, 21.11.2001.

3. Υπάρχουν σημάδια αύξησης της πολιτικής δέσμευσης. Ως παραδείγματα μπορούν να αναφερθούν η απλούστευση των κανονιστικών ρυθμίσεων, η αξιολόγηση του επιχειρηματικού αντικτύπου και οι εναλλακτικές λύσεις πέραν των κανονιστικών ρυθμίσεων. Πάνω από τα μισά κράτη μέλη είτε διενεργούν συστηματικά αξιολογήσεις του επιχειρηματικού αντικτύπου ή βρίσκονται στο στάδιο της δημιουργίας σχετικών συστημάτων. Σε επίπεδο της ΕΕ, το θέμα αυτό, που συζητήθηκε κατά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Laeken, θα αποτελέσει το αντικείμενο ενός σχεδίου δράσης το οποίο πρόκειται να υποβληθεί από την Επιτροπή έως τον Ιούνιο του 2002.

4. Ενώ στην πλειοψηφία των κρατών μελών έχει συντελεστεί πραγματική πρόοδος σε θέματα όπως η εκπαίδευση για την ανάπτυξη της επιχειρηματικότητας, ορισμένα κράτη μέλη φαίνεται ακόμη να μην έχουν λάβει κανένα μέτρο για την προώθηση της επιχειρηματικότητας μέσω του εκπαιδευτικού συστήματος. Η τάση αυτή επαναλαμβάνεται σε κάθε τομέα στον οποίο έχει συντελεστεί πρόοδος. Υπάρχουν ακόμη περιθώρια βελτίωσης σε περισσότερα κράτη μέλη.

5. Εξακολουθούν να υπάρχουν περίπλοκα προβλήματα, τα οποία ενδέχεται να μην επιλυθούν ποτέ τελείως λόγω της ίδιας της ύπαρξης των κυκλικών οικονομικών διακυμάνσεων. Για παράδειγμα, χάρη στα χαμηλά επιτόκια που οφείλονται στις προετοιμασίες για τη νομισματική ένωση και στους σταθερούς ρυθμούς ανάπτυξης, η πρόσβαση των μικρών επιχειρήσεων σε δάνεια έχει διευκολυνθεί σε σημαντικό βαθμό. Η προσφορά επιχειρηματικών κεφαλαίων αρχικής φάσης έχει επίσης αυξηθεί κατά τα πρόσφατα έτη μέσω είτε δημόσιων είτε ιδιωτικών πηγών. Ωστόσο το πρόβλημα της χρηματοδότησης για τις εταιρείες σε φάση εκκίνησης και τις μικρές επιχειρήσεις έχει οξυνθεί κατά τους έξι τελευταίους μήνες, εξαιτίας κυρίως της επιδεινούμενης οικονομικής κατάστασης, αλλά επίσης λόγω της αναδιοργάνωσης του τραπεζικού τομέα. Επιπροσθέτως, τα επιχειρηματικά κεφάλαια έχουν καταστεί πιο άτολμα. Ακόμη και καλές προτάσεις ενδέχεται να μη λάβουν χρηματοδότηση εάν οι μικρές επιχειρήσεις που τις υποβάλλουν δεν είναι σε θέση να παράσχουν εγγυήσεις ή ένα μεγαλύτερο μερίδιο ιδίων κεφαλαίων.

6. Υπάρχει πλήθος καλών παραδειγμάτων επιτυχημένων μεθόδων που πρέπει να αξιοποιηθούν περαιτέρω. Οι επιχειρήσεις που ξεκινούν σε ένα φυτώριο παρουσιάζουν ένα πολύ μεγαλύτερο ποσοστό επιτυχίας από τις άλλες. Το 90 % των νεοϊδρυόμενων επιχειρήσεων που ξεκίνησαν σε επωαστήρια επιχειρήσεων εξακολουθούσαν να είναι δραστήριες τρία χρόνια αργότερα [4]. Εντούτοις, αν και ο αριθμός των επωαστηρίων επιχειρήσεων αυξάνεται, η προσφυγή σε αυτά στο σύνολο της ΕΕ είναι μάλλον ανομοιόμορφη.

[4] Πηγή: Συγκριτική αξιολόγηση της πολιτικής για τις επιχειρήσεις: Συμπεράσματα από τον πίνακα αποτελεσμάτων του 2001, SEC(2001) 1900, 21.11.2001

7. Τέλος, το πρόβλημα που ίσως αντιμετωπίζεται με το λιγότερο ικανοποιητικό τρόπο είναι εκείνο που αναφέρθηκε στην αρχή, δηλαδή το πώς μπορεί να εξασφαλιστεί η αποτελεσματικότερη εκπροσώπηση των συμφερόντων των μικρών επιχειρήσεων στο επίπεδο της ΕΕ και σε εθνικό επίπεδο. Τα συμφέροντα των μικρών επιχειρήσεων, όπως ορίζονται στο Χάρτη, πρέπει να παραμείνουν στο επίκεντρο της χάραξης πολιτικής. Χρειάζεται να ασκηθεί μόνιμη πίεση ώστε να λαμβάνονται υπόψη τα συμφέροντα των μικρών επιχειρήσεων. Η καλύτερη εκπροσώπηση των συμφερόντων τους, όσο δύσκολη και αν ενδέχεται να είναι, αποτελεί επείγουσα ανάγκη σε όλους τους τομείς πολιτικής.

Ετήσια έκθεση εφαρμογής του ευρωπαϊκού Χάρτη για τις μικρές επιχειρήσεις

1. Ιστορικό

1.1 Στόχοι

Ο ευρωπαϊκός Χάρτης για τις μικρές επιχειρήσεις, που εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Φέιρα τον Ιούνιο του 2000, έχει κεντρική σημασία για την επίτευξη του στόχου που τέθηκε στη Λισσαβώνα, να γίνει την Ευρώπη η πιο ανταγωνιστική και δυναμική οικονομία στον κόσμο έως το 2010. Ο Χάρτης αναγνωρίζει τον κρίσιμο ρόλο που διαδραματίζουν οι μικρές επιχειρήσεις για την ανάπτυξη της ανταγωνιστικότητας, της καινοτομίας και της απασχόλησης στην Ευρώπη.

Πρόκειται για τη δεύτερη ετήσια έκθεση εφαρμογής σχετικά με το Χάρτη. Η πρώτη έκθεση [5], που υποβλήθηκε μόνο μερικούς μήνες μετά από την έγκριση του Χάρτη, παρουσίαζε συνοπτικά τους κύριους τομείς ενεργειών, δεδομένου ότι πολλοί από αυτούς είχαν καλυφθεί πρόσφατα στην έκθεση σχετικά με την εφαρμογή του προγράμματος δράσης για την προώθηση του επιχειρηματικού πνεύματος και της ανταγωνιστικότητας [6]. Η παρούσα έκθεση εξετάζει την πρόοδο που σημείωσαν τόσο τα κράτη μέλη όσο και η Επιτροπή για την εφαρμογή των στρατηγικών συστάσεων του Χάρτη από την έγκρισή του έως σήμερα.

[5] Έκθεση της Επιτροπής, Ευρωπαϊκός Χάρτης για τις μικρές επιχειρήσεις: Ετήσια έκθεση εφαρμογής COM(2001) 122 τελικό, 7.3.2001.

[6] Έκθεση σχετικά με την εφαρμογή του προγράμματος δράσης για την προώθηση του επιχειρηματικού πνεύματος και της ανταγωνιστικότητας, SEC(2000) 1825, 27.10.2000.

Ο κύριος στόχος αυτής της έκθεσης είναι να προσδιοριστούν τα ισχυρά και τα αδύναμα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και, έτσι, να συμβάλει στην ενίσχυση της πολιτικής υπέρ των μικρών επιχειρήσεων και στη διατήρηση της δυναμικής που δημιουργήθηκε στη Λισσαβώνα. Τα κράτη μέλη έχουν σημειώσει πραγματική πρόοδο για την επίτευξη των στρατηγικών συστάσεων του Χάρτη, αλλά η αξιοποίηση των επιτευγμάτων αυτών έχει ζωτική σημασία.

Η εφαρμογή του Χάρτη αποτελεί ουσιαστικό πυλώνα της πολιτικής της Επιτροπής «Σκέψου πρώτα σε μικρή κλίμακα». Σε κάθε έναν από τους δέκα τομείς που αναφέρονται στον Χάρτη υλοποιούνται διάφορα μέτρα. Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται το πολυετές πρόγραμμα για τις επιχειρήσεις και το επιχειρηματικό πνεύμα [7] και διάφορα σχέδια της διαδικασίας Best - για τον εντοπισμό και τη διάδοση των καλύτερων πρακτικών - που υλοποιούνται από κοινού με τα κράτη μέλη [8]. Επιπρόσθετα, στην Κοινή Έκθεση για την Απασχόληση [9] παρουσιάζεται μια βασιζόμενη σε εθνικές εκθέσεις ανασκόπηση των μέτρων που λαμβάνουν τα κράτη μέλη υπέρ της επιχειρηματικότητας.

[7] Απόφαση του Συμβουλίου της 20.12.2000 σχετικά με πολυετές πρόγραμμα για την επιχείρηση και το επιχειρηματικό πνεύμα, και ειδικότερα για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) (2001-2005) (2000/819/EK).

[8] Έκθεση διαδικασίας Best του 2001, SEC(2001) 1704, 29.10.2001.

[9] COM(2001) 438 τελικό, 12.9.2001.

1.2 Προετοιμασία της έκθεσης

Η έκθεση εφαρμογής βασίζεται στις λεπτομερείς εθνικές εκθέσεις που υπέβαλαν τα κράτη μέλη και η Νορβηγία, καθώς και στις διμερείς συνεδριάσεις μεταξύ της Επιτροπής και των εθνικών αρχών. Στις περισσότερες από τις διμερείς αυτές συνεδριάσεις συμμετείχαν επίσης οργανώσεις επιχειρήσεων, τα στοιχεία των οποίων όσον αφορά την αποτελεσματικότητα των εθνικών επιχειρηματικών πολιτικών διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στη διαδικασία σύνταξης της έκθεσης. Σε επίπεδο Επιτροπής, ο συντονισμός επιτεύχθηκε μέσω μιας διυπηρεσιακής ομάδας στην οποία συμμετέχουν όλες οι Γενικές Διευθύνσεις που επηρεάζουν την πολιτική για τις επιχειρήσεις.

Η έκθεση έχει ως στόχο να παρουσιάσει μια συνοπτική επισκόπηση και μια περίληψη των κύριων μέτρων που υλοποιούνται. Στο πλαίσιο αυτό, και για λόγους που έχουν σχέση με το σκοπό και την έκτασή της, η έκθεση δεν επιδιώκει να παρουσιάσει εξαντλητικό κατάλογο των μέτρων. Είναι επίσης σημαντικό να υπογραμμιστεί ότι μερικά από τα μέτρα που αναφέρονται στην έκθεση είτε ήταν υπό εξέλιξη είτε είχαν προγραμματιστεί πριν από την έγκριση του Χάρτη.

Για λεπτομερή περιγραφή των εν λόγω μέτρων, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να ανατρέχουν στις εθνικές εκθέσεις που διατίθενται στον ιστοχώρο της Επιτροπής [10], και στον κατάλογο των σχετικών μέτρων που διατίθεται στο Διαδίκτυο [11]. Οι εκθέσεις περιλαμβάνουν στοιχεία επαφής που βοηθούν τους ενδιαφερομένους να έχουν πρόσβαση σε συμπληρωματικές πληροφορίες και διευκολύνουν την ανταλλαγή γνώσεων και ορθών πρακτικών. Επιπλέον, η έκθεση εφαρμογής βασίζεται σε στοιχεία που συγκεντρώθηκαν από άλλες εκθέσεις της Επιτροπής οι οποίες αναλύουν την απόδοση των κρατών μελών σε διάφορους βασικούς τομείς που έχουν σχέση με το Χάρτη [12].

[10] Για το πλήρες κείμενο κάθε έκθεσης, βλέπε:

[11] Βλέπε "Κατάλογος των μέτρων υπέρ του επιχειρηματικού πνεύματος και της ανταγωνιστικότητας": http://europa.eu.int/comm/enterprise/enterprise_policy/best-directory2/index.htm.

[12] Βλέπε, παραδείγματος χάριν, Συγκριτική αξιολόγηση της πολιτικής για τις επιχειρήσεις: Συμπεράσματα από τον πίνακα αποτελεσμάτων του 2001, SEC(2001) 1900, 21.11.2001, Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο "Διατήρηση των δεσμεύσεων, αύξηση του ρυθμού προόδου", COM(2001) 641 τελικό, 8.11.2001 και τό Παρατηρητήριο των ευρωπαϊκών ΜΜΕ.

Η Νορβηγία αποδέχτηκε την πρόσκληση της Επιτροπής να συμμετάσχει στην έκθεση. Κανένα από τα υπόλοιπα μέλη του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου, Ισλανδία ή Λιχτενστάιν, δεν εξέφρασε την επιθυμία να συμμετάσχει.

1.3 Δομή της έκθεσης

Η έκθεση αποτελείται από ένα κεφάλαιο που αναλύει την πρόοδο των κρατών μελών σε κάθε ένα από τους δέκα τομείς του Χάρτη, καθώς και από ένα κεφάλαιο σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειώσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Λαμβανομένου υπόψη ότι ο ίδιος ο Χάρτης βασίζεται σε σειρά συστάσεων, το τελευταίο κεφάλαιο της έκθεσης περιλαμβάνει τα συμπεράσματα σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειωθεί σε κάθε έναν από τους δέκα βασικούς τομείς, χωρίς να επιχειρεί να διατυπώσει νέα δέσμη συστάσεων.

1.4 Οι "μικρές επιχειρήσεις" για τους σκοπούς της έκθεσης

Τα περισσότερα από τα μέτρα που αναλύονται στην παρούσα έκθεση προορίζονται για τη στήριξη τόσο των μικρών όσο και των μεσαίων επιχειρήσεων. Η Επιτροπή θεωρεί ότι, ακόμα κι αν αυτά τα μέτρα δεν στοχεύουν αποκλειστικά στις επιχειρήσεις με λιγότερο από πενήντα υπαλλήλους, η αξία ή ο αντίκτυπός τους είναι εξίσου σημαντικοί για τις μικρές επιχειρήσεις. Στο πλαίσιο αυτό, τόσο η Επιτροπή όσο και τα κράτη μέλη ακολούθησαν την πρακτική να συμπεριλάβουν στην παρούσα έκθεση όλες τις πρωτοβουλίες που έχουν αντίκτυπο στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, δίνοντας έμφαση σε εκείνα τα μέτρα που απευθύνονται ειδικά στις μικρές επιχειρήσεις.

2. Εθνικές επιχειρηματικες πολιτικες

2.1 Εκπαίδευση και επιμόρφωση για το επιχειρηματικό πνεύμα

Η Ευρώπη θα γαλουχήσει το επιχειρηματικό πνεύμα και τις νέες ικανότητες από μικρότερη ηλικία. Γενικές γνώσεις σχετικά με τις επιχειρήσεις και το επιχειρηματικό πνεύμα πρέπει να διδάσκονται σε όλα τα σχολικά επίπεδα. Ειδικές ενότητες σχετικές με τις επιχειρήσεις θα πρέπει να αποτελούν ουσιαστικό συστατικό των εκπαιδευτικών προγραμμάτων στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση και στα κολέγια και τα πανεπιστήμια.

Οι περισσότερες χώρες έχουν εντείνει τις προσπάθειες να βελτιώσουν την πανεπιστημιακή εκπαίδευση που έχει σχέση με την επιχειρηματικότητα. Στη Γερμανία, στην Ισπανία και στην Αυστρία έχουν ιδρυθεί πανεπιστημιακές έδρες με αντικείμενο την ίδρυση επιχειρήσεων και τη διαχείριση των ΜΜΕ, ενώ στη Δανία, στην Ιρλανδία, στην Πορτογαλία, στη Φινλανδία και στη Σουηδία υπάρχουν πανεπιστήμια που προσφέρουν σειρές μαθημάτων για την επιχειρηματικότητα και τη διαχείριση. Η βρετανική κυβέρνηση έχει εγκαινιάσει ένα πρόγραμμα που προωθεί τη διασύνδεση μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων με στόχο την εμπορική αξιοποίηση της πανεπιστημιακής έρευνας. Υλοποιούνται μέτρα ευαισθητοποίησης, όπως ο ετήσιος διαγωνισμός επιχειρηματικού σχεδίου μεταξύ φοιτητών στην Ιρλανδία, οι "ημέρες προώθησης της επιχειρηματικότητας" στη Γαλλία, οι διασκέψεις για την επιχειρηματικότητα στην Πορτογαλία και τα κέντρα πληροφόρησης για την υποστήριξη των σπουδαστών με επιχειρηματικές ιδέες στην Ισπανία.

Σε διάφορες χώρες, και κυρίως στη Φινλανδία και στη Σουηδία, η επιχειρηματικότητα εντάσσεται πλέον στο πρόγραμμα σπουδών της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Εφαρμόζονται επίσης δοκιμαστικά προγράμματα όπου οι σπουδαστές διδάσκονται πώς να οργανώσουν και να διευθύνουν μια επιχείρηση. Ενδιαφέροντα είναι τα σχετικά παραδείγματα από τη Γερμανία, την Ιρλανδία, την Αυστρία, τη Σουηδία και το ΗΒ. Στην Ιταλία, στις Κάτω Χώρες και στην Αυστρία, μεταξύ άλλων, αναπτύσσονται προγράμματα για να προωθηθούν γενικές επιχειρηματικές δεξιότητες, όπως η δημιουργικότητα και η ανεξαρτησία, ενώ στο Βέλγιο, στη Δανία και στην Ιρλανδία προσφέρονται βραβεία για την επιχειρηματικότητα. Εντούτοις, λιγότερο συχνά απαντώνται μέτρα για την ανάπτυξη των επιχειρηματικών δεξιοτήτων στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση. Λίγες χώρες αναφέρουν πρόοδο στον τομέα αυτό. Στο πλαίσιο σχεδίου που εφαρμόζεται στο ΗΒ, μαθητές σχολείων πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης εκπαιδεύονται στις δεξιότητες που είναι απαραίτητες στον εργασιακό χώρο, ενώ δύο σουηδικά προγράμματα στοχεύουν στην υποκίνηση της δημιουργικότητας και της πρωτοβουλίας παιδιών ηλικίας έξι έως ένδεκα ετών και στην κατάρτιση των δασκάλων στην επιχειρηματική εκπαίδευση.

Θα ενθαρρύνουμε και θα προωθήσουμε τις επιχειρηματικές προσπάθειες των νέων και θα αναπτύξουμε κατάλληλα επιμορφωτικά προγράμματα για στελέχη σε μικρές επιχειρήσεις.

Στο Βέλγιο, στη Δανία, στην Ελλάδα, στην Ιρλανδία, στη Φινλανδία και στη Σουηδία έχουν εγκαθιδρυθεί συστήματα καθοδήγησης και υποστήριξης που βοηθούν πιθανούς επιχειρηματίες να κάνουν πράξη τις επιχειρηματικές ιδέες τους. Στόχος τους είναι να παράσχουν συμβουλές, κατάρτιση, καθοδήγηση και άλλες διευκολύνσεις με στόχο την επιτυχή υλοποίηση επιχειρηματικών ιδεών. Υπάρχουν σχετικά λίγες πρωτοβουλίες για την ανάπτυξη προγραμμάτων κατάρτισης διοικητικών στελεχών και εργαζομένων στις ΜΜΕ. Στη Φινλανδία, προσφέρονται ειδικά προγράμματα κατάρτισης γυναικών, ενώ το ΗΒ παρέχει υποτροφίες σε πιθανούς επιχειρηματίες από λιγότερο ευνοημένες περιοχές και εφαρμόζει προγράμματα για το συνδυασμό των σπουδών με τη μάθηση βάσει της εργασίας.

Γενική αξιολόγηση

Οι προσπάθειες σε αυτόν τον τομέα αρχίζουν να αποδίδουν: η επιχειρηματικότητα αναπτύσσεται στην Ευρώπη. Παρ' όλο που οι περισσότερες χώρες έχουν ενισχύσει τις προσπάθειές τους προκειμένου να προωθήσουν την επιχειρηματικότητα σε πανεπιστημιακό επίπεδο, πρέπει να αναπτυχθούν περαιτέρω τα μέτρα για τη δευτεροβάθμια και, ιδίως, την πρωτοβάθμια εκπαίδευση. Πρέπει να καταβληθούν περισσότερες προσπάθειες για να ενισχυθούν η επιχειρηματικότητα και οι δεξιότητες, όπως είναι η πρωτοβουλία και η διάθεση ανάληψης κινδύνου, από νεαρή ηλικία και για να καθιερωθεί η επιχειρηματικότητα ως τρόπος συμπεριφοράς και όχι ως ακαδημαϊκό θέμα. Χρειάζεται να εξασφαλιστούν η συνέχεια των προσπαθειών, και η μεταφορά των αποτελεσμάτων σε μακροπρόθεσμες πρακτικές.

2.2 Φθηνότερη και ταχύτερη εκκίνηση

Το κόστος της εκκίνησης των επιχειρήσεων θα πρέπει να συγκαταλέγεται μεταξύ των ανταγωνιστικότερων στο κόσμο. Οι χώρες με τις μεγαλύτερες καθυστερήσεις και τις πιο πολύπλοκες διαδικασίες για την έγκριση νέων εταιρειών θα πρέπει να ενθαρρυνθούν να πλησιάσουν το επίπεδο των ταχύτερων χωρών. Θα πρέπει να αυξηθεί η απευθείας σύνδεση για την εγγραφή.

Σύμφωνα με στοιχεία του πίνακα αποτελεσμάτων της πολιτικής για τις επιχειρήσεις της Επιτροπής [13], ο ελάχιστος χρόνος για την οργάνωση μιας ατομικής επιχείρησης (που απασχολεί ένα έως δύο άτομα) κυμαίνεται μεταξύ μιας και δύο εργασιακών ημερών στο Βέλγιο, στη Γερμανία, στην Ελλάδα, στην Ισπανία, στην Ιταλία, στις Κάτω Χώρες, στην Αυστρία και στο ΗΒ. Οι ελάχιστες δαπάνες καταχώρησης αυτού του τύπου των επιχειρήσεων είναι μικρότερες των 100 ευρώ σε όλα εκτός από δύο κράτη μέλη. Ωστόσο, το τυπικό χρονικό διάστημα και το κόστος που προκύπτουν στην πράξη για τη μέση επιχείρηση μπορεί να είναι κάπως υψηλότερα.

[13] Συγκριτική αξιολόγηση της πολιτικής για τις επιχειρήσεις: Συμπεράσματα από τον πίνακα αποτελεσμάτων του 2001, SEC(2001) 1900, 21.11.2001.

Όσον αφορά τις διαδικασίες για την καταχώρηση ιδιωτικής εταιρίας περιορισμένης ευθύνης, διαπιστώνονται μεγαλύτερες διακυμάνσεις. Οι τρέχουσες ελάχιστες κεφαλαιακές απαιτήσεις για τις επιχειρήσεις αυτές κυμαίνονται από 1 ευρώ στην Ιρλανδία και το ΗΒ έως και 23.500 ευρώ. Η καταχώρηση ιδιωτικής εταιρίας περιορισμένης ευθύνης τείνει να είναι σχετικά δαπανηρή στην Ευρώπη, αν και στη Δανία το κόστος καταχώρησης είναι μηδενικό. Στη Γαλλία, στην Ιρλανδία, στην Πορτογαλία, στη Φινλανδία, στη Σουηδία και στο ΗΒ, το κόστος είναι μικρότερο των 500 ευρώ [14]. Σε όλα εκτός από πέντε κράτη μέλη ο ελάχιστος χρόνος δεν υπερβαίνει τις δύο εβδομάδες, ενώ σε οκτώ κράτη μέλη μια ιδιωτική εταιρία περιορισμένης ευθύνης μπορεί να καταχωρηθεί μέσα σε μία εβδομάδα.

[14] Σύμφωνα με το σχέδιο της διαδικασίας Best σχετικά με τη "Συγκριτική αξιολόγηση της διαχείρισης της έναρξης των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων", το κόστος καταχώρησης του ενλόγω τύπου εταιρείας είναι επίσης μικρότερο των 500 ευρώ στη Γερμανία και στην Ιταλία.

Εισάγονται ενιαία έντυπα καταχώρησης ή δήλωσης προκειμένου να απλουστευθούν οι διαδικασίες για τα άτομα που θέλουν να αρχίσουν μια επιχειρηματική δραστηριότητα, π.χ. καταχώρηση μέσω Διαδικτύου και καλύτερη επικοινωνία μεταξύ διοικήσεων, ιδίως για φορολογικούς λόγους και λόγους καταβολής του Φ.Π.Α. Παρέχονται επίσης μεγαλύτερες δυνατότητες για την πρόσβαση των επιχειρήσεων σε πληροφορίες και συμβουλές μέσω Διαδικτύου, για θέματα όπως διοικητικές διαδικασίες, χορήγηση αδειών για τη σύσταση επιχείρησης και χρηματοδοτικές δυνατότητες.

Γενική αξιολόγηση

Ενώ ο χρόνος και οι δαπάνες που απαιτούνται για τη σύσταση μιας επιχείρησης έχουν μειωθεί εντυπωσιακά τα τελευταία χρόνια σε διάφορες χώρες, παρατηρούνται ακόμα μεγάλες διακυμάνσεις σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι χώρες οι οποίες χαρακτηρίζονται από τις μακρύτερες περιόδους και τις υψηλότερες δαπάνες για την εκκίνηση των επιχειρήσεων, έχουν περιθώρια να διδαχθούν από τα παραδείγματα άλλων χωρών, οι επιδόσεις μερικών από τις οποίες είναι από τις καλύτερες στον κόσμο. Πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη μέριμνα στην απλοποίηση των κανόνων, στις διαφορές του ποσού του καταβεβλημένου εταιρικού κεφαλαίου που απαιτείται για τις ιδιωτικές εταιρίες περιορισμένης ευθύνης και στην ευρύτερη διαδικασία της εκκίνησης μιας επιχείρησης, συμπεριλαμβανομένης της παροχής κατάλληλων υπηρεσιών πληροφόρησης και υποστήριξης.

2.3 Καλύτερη νομοθεσία και ρυθμίσεις

Οι εθνικοί νόμοι περί χρεωκοπίας θα πρέπει να εξεταστούν βάσει της ορθής πρακτικής. Η γνώση από ασκήσεις συγκριτικής αξιολόγησης θα πρέπει να μας οδηγήσει στη βελτίωση των ισχυουσών πρακτικών στην ΕΕ.

Παρατηρείται αυξανόμενη συνειδητοποίηση της ανάγκης, αφενός, να αποφεύγεται η υπερβολική ποινικοποίηση των επιχειρηματιών που πτωχεύουν και, αφετέρου, να επιλύονται εγκαίρως τα οικονομικά προβλήματα των βιώσιμων επιχειρήσεων. Διάφορες χώρες, μεταξύ των οποίων το Βέλγιο, η Γερμανία, οι Κάτω Χώρες, η Αυστρία, η Φινλανδία και το ΗΒ, έχουν λάβει μέτρα για να εκσυγχρονίσουν τη νομοθεσία τους περί αφερεγγυότητας. Γενικά, αυτές οι προσπάθειες έχουν ως στόχο να βελτιώσουν την αποτελεσματικότητα των σχεδίων αναδιοργάνωσης και να μειώσουν τις κυρώσεις που επιβάλλονται στους "άδολους" χρεώστες, δίνοντάς τους έτσι τη δυνατότητα να πραγματοποιήσουν μια νέα αρχή μετά την πτώχευση. Σε διάφορα κράτη μέλη, προσφέρονται μέτρα στήριξης των επιχειρήσεων που αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσχέρειες. Στη Γερμανία, διάφορες πρωτοβουλίες παρέχουν συμβουλές στις επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν τις οικονομικές δυσκολίες. Στις Κάτω Χώρες, συνταξιούχοι εμπειρογνώμονες, όπως επιχειρηματίες ή ελεγκτές, παρέχουν οικονομικές και στρατηγικές συμβουλές σε αφερέγγυες ΜΜΕ σε εθελοντική βάση, ενώ στη Γαλλία η ένωση "RE-CREER" υποστηρίζει επιχειρηματίες που έχουν πτωχεύσει και επιδιώκει να αλλάξει τις αντιλήψεις όσον αφορά την πτώχευση. Στην Αυστρία, οι ΜΜΕ μπορούν να αναζητήσουν τη βοήθεια ειδικευμένων οργανισμών εάν ένας από τους χρεώστες τους κηρυχθεί αφερέγγυος [15].

[15] Περισσότερες ορθές πρακτικές σε αυτόν τον τομέα αναφέρονται στο φυλλάδιο "Helping business overcome financial difficulties: a guide to good practices and principles on restructuring, bankruptcy and a fresh start" και στα πρακτικά του σεμιναρίου για τις αποτυχίες επιχειρήσεων, που πραγματοποιήθηκε στο Noordwijk το Μάιο του 2001.

Οι νέες ρυθμίσεις σε εθνικό και κοινοτικό επίπεδο πρέπει να εξεταστούν προσεκτικά, ώστε να αξιολογηθεί ο αντίκτυπός τους στις μικρές επιχειρήσεις και τους επιχειρηματίες. Όποτε είναι δυνατόν, οι εθνικοί και οι κοινοτικοί κανόνες πρέπει να απλοποιούνται. Οι κυβερνήσεις πρέπει να χρησιμοποιούν φιλικά προς τον χρήστη διοικητικά έγγραφα.

Στα περισσότερα κράτη μέλη, έχουν συγκροτηθεί διάφορες μορφές συστημάτων αξιολόγησης του αντίκτυπου των κανονιστικών ρυθμίσεων (ΑΑΚΡ) με σκοπό να εξασφαλίζεται ότι πριν από κάθε νέο ή αναθεωρημένο νόμο θα πραγματοποιείται ανάλυση των εναλλακτικών λύσεων της κανονιστικής ρύθμισης, αξιολόγηση των δαπανών και του φόρτου που θα επιβαρύνουν τις επιχειρήσεις και τους πολίτες και διαβούλευση με τους εμπλεκόμενους. Στις περισσότερες περιπτώσεις, δημιουργούνται για το σκοπό αυτό κοινές οδηγίες, πίνακες ελέγχου και ειδικές μονάδες ή τμήματα. Στη Δανία, στην Ιταλία, στην Αυστρία, στη Φινλανδία, στη Σουηδία και στο ΗΒ αναλύονται συστηματικά, πριν από την έγκριση της νομοθεσίας, οι εναλλακτικές λύσεις μιας κανονιστικής ρύθμισης, π.χ. οι εθελοντικές συμφωνίες.

Οι μεγαλύτερες περίοδοι διαβουλεύσεων με τις επιχειρήσεις πριν από τη θέσπιση της νομοθεσίας, τα διυπουργικά δίκτυα για ρυθμιστική μεταρρύθμιση, οι επιτροπές δοκιμής από αντιπροσωπευτικές επιχειρήσεις για την αξιολόγηση των συνεπειών της προτεινόμενης νομοθεσίας και οι ειδικές μονάδες ρυθμιστικού πλαισίου αποτελούν ολοένα συχνότερες πρακτικές των κυβερνήσεων προκειμένου να περιοριστεί η επιβάρυνση των επιχειρήσεων από τη νομοθεσία. Παρατηρείται επίσης η τάση μερικών χωρών να βελτιώσουν την ποιότητα της νομοθεσίας γενικά και να απλουστεύσουν τους ισχύοντες νόμους. Η Δανία και η Σουηδία έχουν αναπτύξει συστήματα εκτίμησης του φόρτου που συνεπάγεται για τις επιχειρήσεις η ισχύουσα νομοθεσία και χρησιμοποιούνται ολοένα περισσότερο ρήτρες "απόσυρσης" ή "προθεσμίας" για την απαρχαιωμένη νομοθεσία. Στην Ιταλία καταβάλλονται δραστήριες προσπάθειες για την κατάργηση ξεπερασμένων νόμων και κανονιστικών ρυθμίσεων.

Οι μικρές επιχειρήσεις μπορούν να εξαιρούνται από ορισμένες υποχρεώσεις κανονιστικού χαρακτήρα. Στο πλαίσιο αυτό η Επιτροπή μπορεί να απλουστεύσει τη νομοθεσία περί ανταγωνισμού, έτσι ώστε να μειωθεί ο φόρτος συμμόρφωσης για τις μικρές επιχειρήσεις.

Έχουν αναφερθεί πολύ λίγες περιπτώσεις εξαίρεσης μικρών επιχειρήσεων από κανονιστικές υποχρεώσεις. Στο ΗΒ εξετάζονται σήμερα μέτρα ελάφρυνσης του φόρτου του εταιρικού δικαίου για τις μικρές επιχειρήσεις, ιδιαίτερα στους τομείς της τήρησης λογιστικών βιβλίων και των λογιστικών ελέγχων.

Γενική αξιολόγηση

Σε γενικές γραμμές, χρειάζεται να καταβληθούν περισσότερες προσπάθειες για να διευκολυνθεί η εκ νέου ανάληψη επιχειρηματικών δραστηριοτήτων από επιχειρηματίες που έχουν "άδολα" αποτύχει και για να αντιμετωπίζεται η αποτυχία ως φυσιολογικό στάδιο επιχειρηματικής εξέλιξης. Πρέπει επίσης να λαμβάνονται υπόψη τα συμφέροντα των εργαζομένων σε περιπτώσεις χρεωκοπίας ή αναδιάρθρωσης των επιχειρήσεων. Οι περισσότερες χώρες εφαρμόζουν πλέον κάποιο τύπο οικονομικής αξιολόγησης του αντίκτυπου σχεδιαζόμενης νομοθεσίας. Όσα κράτη πρέπει ακόμα να εισαγάγουν συστήματα ΑΑΚΡ θα μπορούσαν να διδαχθούν από τις πρακτικές άλλων. Γίνεται πλέον ευρύτερα αποδεκτό ότι πρέπει να μελετηθούν εναλλακτικές προσεγγίσεις στις κανονιστικές ρυθμίσεις και πρέπει να απλουστευθούν η νομοθεσία και οι διοικητικές διαδικασίες. Ωστόσο, οι προσπάθειες χρειάζεται να εντατικοποιηθούν (και, σε μερικές περιπτώσεις, να ξεκινήσουν).

2.4 Διαθεσιμότητα των ικανοτήτων

Θα προσπαθήσουμε να εξασφαλίσουμε ότι τα ιδρύματα επιμόρφωσης, τα οποία θα συμπληρώνονται από προγράμματα επιμόρφωσης εντός των επιχειρήσεων, θα παρέχουν κατάλληλες ικανότητες προσαρμοσμένες στις ανάγκες των μικρών επιχειρήσεων και θα προσφέρουν δια βίου επιμόρφωση και παροχή συμβουλών.

Κατά μέσον όρο, το 10 % των ατόμων ηλικίας 25-64 ετών στην ΕΕ συμμετέχουν σε κάποιο τύπο κατάρτισης [16]. Μόνο στη Δανία, στις Κάτω Χώρες, στη Φινλανδία, στη Σουηδία και στο ΗΒ ο αριθμός είναι ουσιαστικά υψηλότερος. Όλο και περισσότερες επιχειρήσεις μικρού και πολύ μικρού μεγέθους θεωρούν την έλλειψη ειδικευμένων εργαζομένων ως το σημαντικότερο πρόβλημά τους (για τις μικρές επιχειρήσεις το ποσοστό αυξήθηκε από 17 % το 1999 σε 30 % το 2001, και για τις πολύ μικρές επιχειρήσεις από 13 % το 1999 σε 20 % το 2001) [17].

[16] Πηγή: Συγκριτική αξιολόγηση της πολιτικής για τις επιχειρήσεις: Συμπεράσματα από τον πίνακα αποτελεσμάτων του 2001, SEC(2001) 1900, 21.11.2001. Το 2000, ένας μέσος όρος 10 % των ατόμων ηλικίας 25-64 ετών είχε συμμετάσχει σε πρόγραμμα κατάρτισης τις τέσσερις εβδομάδες πριν από την έρευνα (στα περισσότερα κράτη μέλη τα στοιχεία αυτά αντικατοπτρίζουν αύξηση σε σχέση με τα αποτελέσματα των προηγούμενων ετών).

[17] Πηγές: η έρευνα ENSR για τις ΜΜΕ το 2001, Παρατηρητήριο των ευρωπαϊκών ΜΜΕ (προσεχής έκθεση).

Η Ευρώπη αντιμετωπίζει σήμερα έλλειμμα δεξιοτήτων στον κρίσιμο τομέα των τεχνολογιών πληροφόρησης και επικοινωνίας (ΤΠΕ), καθώς επίσης και σε άλλους σημαντικούς τομείς όπως είναι οι τεχνικοί κλάδοι. Παρ' όλο που η Γερμανία, η Ισπανία, η Γαλλία, η Ιρλανδία, η Ιταλία και το ΗΒ παράγουν μεγάλο αριθμό πτυχιούχων πληροφορικής και συναφών κλάδων, όπως μαθηματικών, τα περισσότερα άλλα κράτη μέλη σημειώνουν επιδόσεις χειρότερες σε σχέση με τους ανταγωνιστές, όπως είναι οι ΗΠΑ. Η αναλογία υπολογιστών ανά μαθητές διαφέρει επίσης σημαντικά σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση: από περίπου πέντε ή λιγότερους υπολογιστές ανά 100 μαθητές σε περισσότερους από τριάντα ανά 100 μαθητές στη Δανία, στο Λουξεμβούργο και στη Φινλανδία [18].

[18] Πηγή: Συγκριτική αξιολόγηση της πολιτικής για τις επιχειρήσεις: Συμπεράσματα από τον πίνακα αποτελεσμάτων του 2001, SEC(2001) 1900, 21.11.2001.

Ποικίλα μέτρα έχουν αναπτυχθεί για να ενθαρρύνουν την κατάρτιση στις ΜΜΕ. Η Ισπανία, η Ιταλία, η Αυστρία και η Σουηδία παρέχουν φορολογικά κίνητρα για την κατάρτιση εντός της επιχείρησης ή / και την πρόσληψη ειδικευμένου προσωπικού από τις ΜΜΕ, ενώ η Δανία, η Ιρλανδία, η Αυστρία, η Φινλανδία, η Σουηδία και το ΗΒ προσφέρουν σειρές μαθημάτων για διευθυντές μικρών επιχειρήσεων, προσαρμοσμένες στις ανάγκες τους. Πρωτοβουλίες γιά την προώθηση, ιδίως, δεξιοτήτων ΤΠΕ αναπτύσσονται στη Δανία, στην Ελλάδα, στην Πορτογαλία, στη Σουηδία, στο ΗΒ και στη Νορβηγία. Μερικές από τις εν λόγω πρωτοβουλίες επικεντρώνονται στην ενίσχυση των δεξιοτήτων ΤΠΕ στις ΜΜΕ, ενώ άλλες στοχεύουν στην εκπαίδευση εργαζομένων ή ανέργων. Στα μέτρα για την υποστήριξη της δια βίου μάθησης συγκαταλέγεται η σουηδική πρωτοβουλία για την παροχή δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στους ανέργους, ο ιταλικός νόμος που αναγνωρίζει τα δικαιώματα των εργαζομένων στη δια βίου μάθηση και στη χορήγηση άδειας για αυτόν το σκοπό, η συγκρότηση ομάδας εμπειρογνωμόνων για την ανάλυση των επιχειρηματικών δεξιοτήτων και των αναγκών κατάρτισης στην Ιρλανδία, ένα γερμανικό πρόγραμμα τόσο για τον προσδιορισμό των δομών και των στρατηγικών ανάπτυξης δεξιοτήτων στις ταχέως αναπτυσσόμενες ΜΜΕ, όσο και για τη διάδοση των καλύτερων πρακτικών λύσεων, καθώς και ένα φινλανδικό πρόγραμμα για την ανάπτυξη ενός εργαλείου ανάλυσης δεξιοτήτων για τις ΜΜΕ. Η Γερμανία και η Αυστρία έχουν αναπτυγμένα συστήματα διττής επαγγελματικής κατάρτισης.

Γενική αξιολόγηση

Το ποσοστό των υπαλλήλων που συμμετέχουν σε προγράμματα επαγγελματικής κατάρτισης παραμένει χαμηλό στην Ευρώπη. Ενώ παρέχονται ολοένα περισσότερα μαθήματα κατάρτισης σε ολόκληρη την ΕΕ, παραμένουν περιορισμένα τα φορολογικά κίνητρα για τους εργοδότες ώστε να προσφέρουν δυνατότητες κατάρτισης, τα μέτρα στήριξης της κατάρτισης εντός της επιχείρησης και άλλα μέτρα για την ενθάρρυνση της δια βίου μάθησης. Παρά τη γενική συνειδητοποίηση της ανάγκης για την παροχή κατάρτισης σχετικά με τις ΤΠΕ και τα διάφορα νέα μέτρα που προωθούνται από τα κράτη μέλη, παρατηρείται έλλειψη δεξιοτήτων σε αυτόν τον τομέα, αν και το επίπεδο διαφέρει σημαντικά μεταξύ των κρατών μελών. Απαιτείται επίσης εντατικοποίηση των προσπαθειών για τη διασύνδεση των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και των επιχειρήσεων. Ένας επίσης παράγων προς εξέταση είναι η απόκτηση των κατάλληλων γλωσσικών δεξιοτήτων, ιδιαίτερα όσον αφορά τους επιχειρηματίες που επιθυμούν να δραστηριοποιηθούν εκτός της αγοράς της χώρας τους.

2.5 Βελτίωση της πρόσβασης σε απευθείας σύνδεση

Οι δημόσιες αρχές θα πρέπει να παροτρυνθούν να αυξήσουν την ηλεκτρονική επικοινωνία τους με τον τομέα των μικρών επιχειρήσεων. Έτσι, οι εταιρίες θα είναι σε θέση να δέχονται συμβουλές, να υποβάλουν αιτήσεις, να καταθέτουν φορολογικές δηλώσεις ή να λαμβάνουν απλές πληροφορίες σε απευθείας σύνδεση και, επομένως, ταχύτερα και φθηνότερα. Η Επιτροπή θα πρέπει να δώσει το παράδειγμα στον τομέα αυτό.

Η ηλεκτρονική επικοινωνία μεταξύ των δημόσιων αρχών και των επιχειρήσεων μπορεί να ωφελήσει αμφότερες τις πλευρές από την άποψη της ταχύτητας, του κόστους, της αποδοτικότητας και της διαφάνειας. Οι πρωτοβουλίες ηλεκτρονικής διακυβέρνησης μπορούν επίσης να αποτελέσουν κίνητρο για τις ΜΜΕ για τη μετάβασή τους στην ψηφιακή εποχή. Ο αριθμός των μικρών επιχειρήσεων που χρησιμοποιούν το Διαδίκτυο αυξάνεται σταθερά: η χρήση του Διαδικτύου από τις πολύ μικρές επιχειρήσεις έχει αυξηθεί από περίπου 40 % το 1999 σε 70 % το 2001, και από τις μικρές επιχειρήσεις από 67 % σε 81 % [19].

[19] Πηγές: έρευνα ENSR για τις ΜΜΕ το 2001, Παρατηρητήριο των ευρωπαϊκών ΜΜΕ (προσεχής έκθεση).

Όλες οι κυβερνήσεις συνειδητοποιούν την ανάγκη να κάνουν όσο το δυνατόν πιο προσιτές τις υπηρεσίες τους, ειδικότερα μέ την πρόσβαση μέσω Διαδικτύου, και να μειώσουν την υποβολή των ίδιων πληροφοριών εκ μέρους των επιχειρήσεων σε διαφορετικές αρχές. Πολλές κρατικές υπηρεσίες διαθέτουν πλέον τόπους στο Διαδίκτυο, όπου παρέχουν πληροφορίες και προσφέρουν συμβουλές σχετικά με διοικητικές διαδικασίες, δυνατότητες χρηματοδότησης και σχετικά με άλλα θέματα που αφορούν την έναρξη των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων και τη διοίκηση των επιχειρήσεων. Έχει σημειωθεί επίσης πρόοδος, ειδικότερα στην Ελλάδα, όσον αφορά τη διασύνδεση υπουργείων και αρχών απομακρυσμένων περιοχών έτσι ώστε να είναι ευκολότερη η ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ τους. Τα σημεία ενιαίας πρόσβασης που παρέχουν στις επιχειρήσεις άμεση σύνδεση με όλες τις πληροφορίες και τις υπηρεσίες που προσφέρει το κράτος είναι πλέον ευρύτατα διαδεδομένα. Η σουηδική κυβέρνηση ανάπτυξε πρόσφατα ένα αμφίδρομο ιστοχώρο που στοχεύει στην παροχή των πληροφοριών στις επιχειρήσεις και στην αύξηση του διαλόγου τους με τη διοίκηση.

Στη Γαλλία, στην Ιρλανδία, στην Αυστρία και στη Νορβηγία μπορούν να πραγματοποιούνται ηλεκτρονικές συναλλαγές μεταξύ επιχειρήσεων και φορολογικών αρχών και υπηρεσιών κοινωνικής ασφάλισης, ενώ στη Δανία, στη Γερμανία και στην Ελλάδα λειτουργούν ή είναι υπό ανάπτυξη πύλες για τις δημόσιες συμβάσεις. Στο ΗΒ και στη Νορβηγία έχουν δημιουργηθεί ηλεκτρονικοί απεσταλμένοι (Ε-Envoys) για να ανοίξουν το δρόμο στην ηλεκτρονική σύνδεση των χωρών τους.

Γενική αξιολόγηση

Πρόκειται για έναν τομέα όπου όλες οι κυβερνήσεις φαίνεται ότι κινούνται στη σωστή κατεύθυνση, αν και οι προσπάθειες αυτές πρέπει να στηριχτούν και να βελτιωθούν ακόμα περισσότερο για να ικανοποιήσουν τις ανάγκες των επιχειρήσεων. Επιπλέον, ενώ οι αιτήσεις καταχώρησης χορηγούνται διατίθενται μέσω Διαδικτύου σε πολλές χώρες, δεν είναι ακόμα εφικτή η ολοκλήρωση των διαδικασιών καταχώρησης σε απευθείας σύνδεση.

2.6 Περισσότερα οφέλη από την ενιαία αγορά

Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη πρέπει να συνεχίσουν τις μεταρρυθμίσεις που πραγματοποιούνται ήδη, με σκοπό την ολοκλήρωση, στην Ένωση, μιας πραγματικής εσωτερικής αγοράς, φιλικής προς τις μικρές επιχειρήσεις, σε τομείς που έχουν ζωτική σημασία για την ανάπτυξη των μικρών επιχειρήσεων, περιλαμβανομένου του ηλεκτρονικού εμπορίου, των τηλεπικοινωνιών, των επιχειρήσεων κοινής ωφελείας, των δημοσίων προμηθειών και των συστημάτων διασυνοριακών πληρωμών.

Οι οικονομίες των κρατών μελών εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το εμπόριο, ιδίως μεταξύ τους, η δε απελευθέρωση του ενδοκοινοτικού εμπορίου αποτελεί βασικό κινητήριο μοχλό της οικονομικής ανάπτυξης. Αξιόλογη πρόοδος έχει σημειωθεί σε διάφορα κράτη μέλη όσον αφορά τη ελευθέρωση των τηλεπικοινωνιών και των αγορών φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας, παρ' όλο που για την πλήρη ελευθέρωση απαιτούνται ακόμα αρκετές ενέργειες. Αυξανόμενη προσοχή δίνεται επίσης στη μεταρρύθμιση της νομοθεσίας για τις δημόσιες συμβάσεις και, ιδίως, στη διευκόλυνση της πρόσβασης των μικρών επιχειρήσεων στις δημόσιες προσφορές, ειδικότερα στη Δανία, στη Γερμανία, στην Ιρλανδία, στη Σουηδία και στη Φινλανδία.

Πρέπει να εφαρμόζονται αυστηρά οι ευρωπαϊκοί και εθνικοί κανόνες περί ανταγωνισμού, για να εξασφαλιστεί ότι οι μικρές επιχειρήσεις θα έχουν όλες τις δυνατότητες να εισέρχονται σε νέες αγορές και να ανταγωνίζονται σε ισότιμη βάση.

Η Δανία, οι Κάτω Χώρες και το HB έχουν εγκρίνει νόμους περί ανταγωνισμού που συμβάλουν στην ευθυγράμμιση της νομοθεσίας τους περί ανταγωνισμού με αυτήν της ΕΕ και έχουν στόχο να βελτιώσουν τις ευκαιρίες για τις μικρές επιχειρήσεις στην εσωτερική αγορά. Η Αυστρία έχει εισαγάγει επίσης ένα ειδικό πρόγραμμα που θα βοηθήσει τις ΜΜΕ να αντλήσουν περισσότερα οφέλη από την εσωτερική αγορά. Ενώ υπάρχουν ακόμα μερικά προβλήματα στην ολοκλήρωση της μεταφοράς των ευρωπαϊκών οδηγιών στην εθνική νομοθεσία - μόνο η Δανία, η Ισπανία, οι Κάτω Χώρες, η Φινλανδία και η Σουηδία έχουν επιτύχει το στόχο (που έχει οριστεί για την άνοιξη του 2002 από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Στοκχόλμης) για έλλειμμα μεταφοράς 1,5 % - σε όλα εκτός από δύο κράτη μέλη το έλλειμμα μεταφοράς είναι μικρότερο του 3 % [20].

[20] Πηγή: Πίνακας αποτελεσμάτων της Εσωτερικής Αγοράς αριθ. 9 (19 Νοεμβρίου 2001).

Γενική αξιολόγηση

Παρ' όλο που δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι η εσωτερική αγορά έχει μεταμορφώσει το εμπόριο εντός της ΕΕ, τα κράτη μέλη συνεχίζουν να εισάγουν νέους τεχνικούς κανονισμούς με ανησυχητικό ρυθμό. Ο αριθμός των κοινοποιήσεων σχεδίων τεχνικών κανονισμών από τα κράτη μέλη [21] έχει αυξηθεί από 591 το 1999 σε 751 το 2000. Αυτή η τάση ενέχει τον κίνδυνο να αυξηθεί περαιτέρω ο διοικητικός φόρτος για τις μικρές επιχειρήσεις που πρέπει να συμμορφωθούν με αυξανόμενο αριθμό διαφορετικών νομοθετημάτων. Εντούτοις, είναι δύσκολη η άμεση σύνδεση μεταξύ του αριθμού των κανονιστικών ρυθμίσεων που εκδίδονται από τα κράτη μέλη και των προβλημάτων συμμόρφωσης για τις μικρές επιχειρήσεις. Το αποφασιστικό κριτήριο είναι, στην πραγματικότητα, το περιεχόμενο των εθνικών κανονιστικών ρυθμίσεων.

[21] Oδηγία 98/34/EK της 22ας Ιουνίου 1998, όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία 98/48/EK της 20ής Ιουλίου 1998, για την καθιέρωση μιας διαδικασίας πληροφόρησης στον τομέα των τεχνικών προτύπων και προδιαγραφών και κανόνων σχετικά με τις υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας, ΕΕ L 204, 21.7.1998, σελ. 37, και ΕΕ L 217, 5.8.1998, σελ. 18. Υποχρεώνει τα κράτη μέλη να κοινοποιούν τους τεχνικούς κανονισμούς σχετικά με προϊόντα και υπηρεσίες της κοινωνίας της πληροφορίας στην Επιτροπή με μορφή σχεδίων. Ενώ ο στόχος είναι να αποφευχθεί η δημιουργία τεχνικών εμποδίων, οι κοινοποιήσεις παρέχουν επίσης ένα βαρόμετρο της τάσης για κανονιστικές ρυθμίσεις.

2.7 Φορολογικά και χρηματοοικονομικά ζητήματα

Τα φορολογικά συστήματα θα πρέπει να αναπροσαρμοστούν ώστε να επιβραβεύεται η επιτυχία, να ενθαρρύνεται η έναρξη επιχειρηματικών δραστηριοτήτων, να ευνοείται η επέκταση των μικρών επιχειρήσεων και η δημιουργία θέσεων απασχόλησης και να διευκολύνεται η δημιουργία και η διαδοχή όσον αφορά τις μικρές επιχειρήσεις. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να εφαρμόζουν τη βέλτιστη πρακτική όσον αφορά τη φορολογία και τα κίνητρα προσωπικών επιδόσεων.

Η Γερμανία απαλλάσσει τις μικρές επιχειρήσεις από το φόρο κύκλου εργασιών και σχεδιάζει μεταρρύθμιση της φορολογίας επιχειρήσεων που θα προβλέπει κίνητρα για τους ιδιοκτήτες ατομικών επιχειρήσεων, η Γαλλία έχει μειώσει το ποσοστό του φόρου εταιριών για τις επιχειρήσεις με κύκλο εργασιών χαμηλότερο από 7,6 εκατομμύρια ευρώ, η Πορτογαλία έχει απλοποιήσει το σύστημα φορολόγησης των εταιρικών κερδών για τις επιχειρήσεις με κύκλο εργασιών μέχρι 150.000 ευρώ, η Φινλανδία έχει μειώσει τη φορολογία για τους χαμηλού εισοδήματος επιχειρηματίες και η Σουηδία επιτρέπει στις επιχειρήσεις να αναβάλουν την καταβολή μέρους του φόρου εισοδήματός τους για λόγους επανεπένδυσης. Η Γαλλία έχει δημιουργήσει επίσης φορολογικά κίνητρα για να παρακινήσει την ανάπτυξη επιχειρηματικών επενδυτών («επιχειρηματικών αγγέλων»). Η Ιταλία έχει δημιουργήσει ένα σύστημα κινήτρων φορολογικής πίστωσης για να υποστηρίξει τις επενδύσεις από τις επιχειρήσεις στις μειονεκτούσες περιοχές. Η Αυστρία, η Φινλανδία και η Ελλάδα, μεταξύ άλλων, έχουν τροποποιήσει τη νομοθεσία τους περί κληρονομιών και δωρεών για να διευκολύνουν τη μεταφορά επιχειρήσεων. Η Ισπανία, η Πορτογαλία και το ΗΒ έχουν αναπτύξει φορολογικά κίνητρα για τις αγορές εξοπλισμού ή/και την υλοποίηση προγραμμάτων ΤΠΕ εκ μέρους των μικρών επιχειρήσεων, ενώ στο Βέλγιο το «ομοσπονδιακό σχέδιο +1 +2 +3» μειώνει τις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης για την πρόσληψη για πρώτη φορά ενός πρώτου, δεύτερου και τρίτου εργαζομένου.

Οι επιχειρηματίες χρειάζονται χρηματοδότηση για να κάνουν τις φιλοδοξίες τους πραγματικότητα. Προκειμένου να βελτιωθεί η πρόσβαση των μικρών επιχειρήσεων στις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες θα κάνουμε τα ακόλουθα:

Θα εντοπίσουμε και θα άρουμε τα εμπόδια στη δημιουργία μιας πανευρωπαϊκής αγοράς κεφαλαίων και στην εφαρμογή του Σχεδίου Δράσης για τις Χρηματοοικονομικές Υπηρεσίες και του Σχεδίου Δράσης για τα Επιχειρηματικά Κεφάλαια.

Βλέπε το τμήμα για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Θα βελτιώσουμε τη σχέση ανάμεσα στο τραπεζικό σύστημα και τις μικρές επιχειρήσεις με τη δημιουργία των ενδεδειγμένων όρων πρόσβασης στις πιστώσεις και στο επιχειρηματικό;

Προκειμένου να υποκινηθεί η εμφάνιση νέων ταχέως αναπτυσσόμενων επιχειρήσεων, τα περισσότερα κράτη μέλη ενισχύουν κεφάλαια επιχειρηματικού κινδύνου για εκκινήσεις επιχειρήσεων στον τομέα της τεχνολογίας. Στο Βέλγιο, η πρωτοβουλία "Bourses de prι-activitι" παρέχει κεφάλαιο για αναλύσεις και επιχειρηματικά σχέδια πριν από τη σύσταση μιας επιχείρησης, ενώ η "Coupole financiθre des PME" συγκεντρώνει σε κοινό πλαίσιο τα υπάρχοντα δημόσια χρηματοδοτικά μέσα παρέχοντας μακροπρόθεσμα επιχειρηματικά κεφάλαια και εγγυήσεις. Στη Δανία, δύο ειδικές επενδυτικές επιχειρήσεις έχουν συσταθεί για να παρέχουν κεφάλαια αρχικής ώθησης και κεφάλαια εκκίνησης σε καινοτόμες επιχειρήσεις που παρουσιάζουν πολύ υψηλή επικινδυνότητα για τις καθιερωμένες επιχειρήσεις επιχειρηματικού κεφαλαίου. Η ελληνική κυβέρνηση έχει συγκροτήσει εταιρεία κεφαλαίων επιχειρηματικών συμμετοχών για τις νέες τεχνολογίες και ένα ταμείο για επιχειρήσεις μεγάλου επιχειρηματικού κινδύνου στον τομέα της υψηλής τεχνολογίας. Το αυστριακό "πρόγραμμα αρχικής χρηματοδότησης" παρέχει χρηματοδοτήσεις για καινοτόμες επιχειρηματικές ιδέες στον τομέα της τεχνολογίας. Στη Φινλανδία, το Εθνικό Ταμείο Έρευνας και Ανάπτυξης υποστηρίζει αρχικές χρηματοδοτήσεις για εκκινήσεις επιχειρήσεων στον τομέα της τεχνολογίας και δημιουργείται ένα νέο όργανο αρχικής χρηματοδότησης για τα τεχνολογικά χωριά και τα επωαστήρια επιχειρήσεων. Το Ίδρυμα Καινοτομίας της Σουηδίας παρέχει δάνεια υψηλού κινδύνου με χαμηλά επιτόκια σε επιχειρηματίες κατά τα αρχικά στάδια καινοτόμων διαδικασιών και το Ταμείο Υψηλής Τεχνολογίας του ΗΒ (ένα κεφάλαιο κεφαλαίων) επενδύει σε κεφάλαια αρχικής φάσης στον τομέα της υψηλής τεχνολογίας.

Στην Ισπανία και στην Ιταλία έχουν αναπτυχθεί περαιτέρω οι εταιρείες αμοιβαίων εγγυήσεων που βοηθούν τις ΜΜΕ να αποκτήσουν πρόσβαση σε πιστώσεις, ενώ στη Δανία, στην Ελλάδα και στη Σουηδία έχουν δημιουργηθεί ή έχουν ενισχυθεί τα κεφάλαια εγγύησης δανείου (που παρέχουν ένα τμήμα των εγγυήσεων που απαιτούνται από τους χρηματοδοτικούς οργανισμούς) με στόχο να ενθαρρύνουν τον τραπεζικό τομέα να αυξήσει τα προσφερόμενα στις ΜΜΕ δάνεια.

Σε διάφορες χώρες έχουν οργανωθεί συστήματα πληροφοριών και υποστήριξης για να βοηθήσουν μελλοντικούς επιχειρηματίες να αποκτήσουν πληροφορίες σχετικά με την πρόσβαση σε χρηματοδοτήσεις. Το ολοκληρωμένο πρόγραμμα κινήτρων της Ιταλίας για την περίοδο 2000-2006 επιτρέπει στις επιχειρήσεις που υποβάλλουν ένα πρόγραμμα ανάπτυξης να έχουν πρόσβαση σε χρηματοδοτήσεις για καινοτομία, κατάρτιση και δικτύωση, ενώ, στις Κάτω Χώρες, ο ιστοχώρος και η υπηρεσία "SME Account" βοηθούν τους επιχειρηματίες σε θέματα που αφορούν την πρόσβαση σε χρηματοδότηση.

Θα βελτιώσουμε την πρόσβαση στα διαρθρωτικά ταμεία και θα θεωρήσουμε ευπρόσδεκτες τις πρωτοβουλίες της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων για την αύξηση της χρηματοδότησης που είναι διαθέσιμη για τις νεοπαγείς επιχειρήσεις και τις επιχειρήσεις υψηλής τεχνολογίας, περιλαμβανομένων των τίτλων συμμετοχής στο κεφάλαιο.

Βλέπε το τμήμα για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Γενική αξιολόγηση

Οι χρηματοδοτήσεις αρχικής φάσης, ως ποσοστό του ΑΕγχΠ στα κράτη μέλη, διπλασιάστηκαν μεταξύ 1999 και 2000 [22]. Η διαθεσιμότητα επιχειρηματικών κεφαλαίων αυξάνεται με υψηλό ρυθμό, αν και παρατηρούνται σημαντικές διαφορές μεταξύ των κρατών μελών, τα δε κεφάλαια αυτά διατίθενται κυρίως στους τομείς της υψηλής τεχνολογίας και των καινοτόμων επιχειρήσεων. Τα δάνεια και τα συστήματα αμοιβαίων εγγυήσεων μπορούν να συμβάλουν στη γεφύρωση του χρηματοδοτικού ελλείμματος για τις επιχειρήσεις σε παραδοσιακότερους τομείς. Παρ' όλο που τα συστήματα αυτά υπάρχουν στα περισσότερα κράτη μέλη, η σημασία του ρόλου τους ποικίλλει από χώρα σε χώρα. Επιπλέον, τα σημερινά συστήματα φορολόγησης εταιριών δίνουν ένα ισχυρό πλεονέκτημα στις επενδύσεις που χρηματοδοτούνται από το χρέος. Για τις επιχειρήσεις, η χρηματοδότηση μέσω νέων μετοχών είναι ασύμφορος, καθόσον δεν επιτρέπεται μείωση της φορολογήσιμης βάσης για την αντίστοιχη πληρωμή [23]. Σε μία εποχή που τα κράτη μέλη προσπαθούν να αναπτύξουν τις αγορές αξιών τους, συμπεριλαμβανομένων των επενδύσεων επιχειρηματικών κεφαλαίων και των επιχειρηματικών επενδυτών («επιχειρηματικών αγγέλων»), αυτό το ζήτημα πρέπει να αντιμετωπιστεί. Επιπλέον, στα πλαίσια της σημερινής μειωμένης διαθεσιμότητας επενδύσεων επιχειρηματικών κεφαλαίων σε εταιρείες υψηλής τεχνολογίας, πρέπει να ενθαρρύνεται η αποτελεσματικότερη χρησιμοποίηση των προγραμμάτων δανειοδότησης και παροχής εγγυήσεων για την κάλυψη των αναγκών των ενλόγω εταιρειών, με βάση την επιτυχή εφαρμογή του συγκεκριμένου τύπου προγραμμάτων σε ορισμένα κράτη μέλη.

[22] Πηγή: Συγκριτική αξιολόγηση της πολιτικής για τις επιχειρήσεις: Συμπεράσματα από τον πίνακα αποτελεσμάτων του 2001, SEC(2001) 1900, 21.11.2001.

[23] Πηγή: "Προς μια εσωτερική αγορά χωρίς φορολογικά εμπόδια - μια στρατηγική για να έχουν οι επιχειρήσεις μιά ενοποιημένη φορολογική βάση για τις δραστηριότητές τους στην ΕΕ", COM (2001) 582 τελικό, 23.10.2001.

2.8 Ενίσχυση των τεχνολογικών δυνατοτήτων των μικρών επιχειρήσεων

Θα ενισχύσουμε τόσο τα υφιστάμενα προγράμματα που αποσκοπούν στην προώθηση της διάδοσης της τεχνολογίας προς τις μικρές επιχειρήσεις, όσο και τη δυνατότητα των μικρών επιχειρήσεων να εντοπίζουν, να επιλέγουν και να προσαρμόζουν τις τεχνολογίες.

Ιδιαίτερη μέριμνα αποδίδεται στη βελτίωση των τεχνολογικών δυνατοτήτων των μικρών επιχειρήσεων και στην προώθηση της μεταφοράς τεχνολογίας από τα ερευνητικά ιδρύματα στις ΜΜΕ. Το Βέλγιο, η Δανία, η Ισπανία και η Νορβηγία έχουν θεσπίσει μέτρα για να ενθαρρύνουν την πρόσληψη τεχνολογικά ειδικευμένου προσωπικού στις ΜΜΕ. Στη Φινλανδία, αναπτύσσεται μια πρωτοβουλία για να βοηθήσει τις ΜΜΕ να αξιοποιήσουν πλήρως τις δυνατότητες των ΤΠΕ. Στη Γερμανία, προσφέρονται διάφορα προγράμματα που παρέχουν κεφάλαια αρχικής ώθησης (και συμβουλευτικές υπηρεσίες) σε επιχειρήσεις νέας τεχνολογίας σε περίπτωση που δεν προσφέρονται στην αγορά. Η Ελλάδα και η Γαλλία δραστηριοποιούνται στη λήψη μέτρων για τη στήριξη και τη δημιουργία τεχνολογικών πάρκων και επωαστηρίων επιχειρήσεων.

Θα καλλιεργήσουμε τη συνεργασία και τις ανταλλαγές στον τομέα της τεχνολογίας ανάμεσα σε εταιρίες διαφορετικών μεγεθών και ειδικότερα ανάμεσα στις ευρωπαϊκές μικρές επιχειρήσεις, θα αναπτύξουμε αποτελεσματικότερα ερευνητικά προγράμματα που θα εστιάζονται στην εμπορική εφαρμογή της γνώσης και της τεχνολογίας, και θα αναπτύξουμε και θα προσαρμόσουμε τα συστήματα ποιότητας και πιστοποίησης για τις μικρές επιχειρήσεις. Είναι σημαντικό να διασφαλισθεί ότι θα υπάρχει κοινοτικό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας και θα είναι εύκολα προσιτό στις μικρές επιχειρήσεις.

Θα καλλιεργήσουμε τη συμμετοχή των μικρών επιχειρήσεων στη συνεργασία μεταξύ επιχειρήσεων, σε τοπικό, εθνικό, ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο καθώς και τη συνεργασία μεταξύ μικρών επιχειρήσεων και ιδρυμάτων ανώτατης εκπαίδευσης και ερευνητικών ιδρυμάτων.

Συνεπώς, πρέπει να υποστηριχθούν οι δράσεις σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο που αποσκοπούν στην ανάπτυξη ομίλων και δικτύων μεταξύ επιχειρήσεων, να αυξηθεί η πανευρωπαϊκή συνεργασία μεταξύ μικρών επιχειρήσεων που χρησιμοποιούν τεχνολογίες της πληροφορίας, να διαδοθεί η βέλτιστη πρακτική σε συμφωνίες συνεργασίας και να υποστηριχθεί η συνεργασία μεταξύ μικρών επιχειρήσεων έτσι ώστε να βελτιωθούν οι δυνατότητές τους να διεισδύουν σε πανευρωπαϊκές αγορές και να επεκτείνουν τις δραστηριότητές τους σε αγορές τρίτων χωρών.

Στις Κάτω Χώρες, τα προγράμματα συνεργασίας δημόσιου-ιδιωτικού τομέα στοχεύουν να βελτιώσουν το κλίμα για την εκκίνηση τεχνολογικών επιχειρήσεων, να ενθαρρύνουν τη συνεργασία μεταξύ μεγάλων και μικρών εταιριών και να προωθήσουν δέσμες καινοτόμων επιχειρήσεων. Ένα πρόγραμμα που εφαρμόζεται στην Αυστρία επιδιώκει να προωθήσει την καινοτομία και τη χρήση της τεχνολογίας προκειμένου να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα της δομής των ΜΜΕ, ενώ μια άλλη αυστριακή πρωτοβουλία έχει ως στόχο να διαδώσει παραδείγματα ορθών πρακτικών καινοτόμων επιχειρήσεων σε άλλες επιχειρήσεις. Τέλος, ένα σουηδικό πρόγραμμα επιδιώκει να αυξήσει τις γνώσεις ΤΠΕ μεταξύ επιχειρήσεων που απασχολούν από μηδέν έως δέκα άτομα.

Γενική αξιολόγηση

Ενώ όλες οι κυβερνήσεις έχουν δεσμευτεί να προωθήσουν τη μεταφορά τεχνολογίας από τα ερευνητικά ιδρύματα στις μικρές επιχειρήσεις και να βελτιώσουν τη συνεργασία μεταξύ τους, ελάχιστη πρόοδος αναφέρεται στους τομείς της συνεργασίας μεταξύ εταιριών, των ομάδων επιχειρήσεων και των δικτύων. Για να υπάρξει πρόοδος απαιτείται, αφενός, μακροπρόθεσμη αφοσίωση σε αυτές τις μορφές συνεργασίας, και, αφετέρου, η καταβολή προσπάθειας για να προωθηθεί και να διευκολυνθεί η τεχνολογική αλλαγή στις ΜΜΕ.

2.9 Επιτυχημένα πρότυπα ηλεκτρονικών επιχειρήσεων και υποστήριξη κορυφαίων μικρών επιχειρήσεων

Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη θα πρέπει να ενθαρρύνουν τις μικρές επιχειρήσεις να εφαρμόζουν τη βέλτιστη πρακτική και να υιοθετούν επιτυχημένα επιχειρηματικά πρότυπα που θα τους παρέχουν τη δυνατότητα να ευδοκιμήσουν πραγματικά στη νέα οικονομία.

Το ποσοστό των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων που είναι συνδεδεμένες με το Διαδίκτυο αυξήθηκε με ταχείς ρυθμούς τα τελευταία χρόνια, από μόλις πάνω από 40 % το 1999 σε 70 % το 2001 για τις πολύ μικρές επιχειρήσεις, και από 67 % σε 81 % για τις μικρές επιχειρήσεις [24]. Ο αριθμός των ΜΜΕ που πραγματοποιούν ή που λαμβάνουν πληρωμές μέσω του Διαδικτύου αυξάνεται επίσης, αν και η Ευρωπαϊκή Ένωση παρουσιάζει στο σύνολό της μια μάλλον άνιση εικόνα στον τομέα αυτό. Οι εν λόγω τύποι πληρωμών είναι πλέον συχνοί στη Δανία, στο Λουξεμβούργο, στην Αυστρία, στη Φινλανδία και στη Σουηδία, ενώ και σε άλλα κράτη αυξάνεται η σημασία τους, ιδίως στο Βέλγιο και στη Γερμανία.

[24] Πηγή: "Έρευνα 2001 ENSR στις ΜΜΕ, Παρατηρητήριο των ευρωπαϊκών ΜΜΕ" (προσεχής έκθεση) και "Ευρωπαϊκό παρατηρητήριο για τις ΜΜΕ - έκτη έκθεση, Λουξεμβούργο, 2000". Η αύξηση είναι λιγότερο προφανής στις μέσου μεγέθους επιχειρήσεις: από 86 % το 1999 σε 92 % σε 2001,

Η Ιρλανδία και η Φινλανδία έχουν θεσπίσει μέτρα για να διαδώσουν παραδείγματα ορθών πρακτικών ή / και επιτυχιών των ΜΜΕ που χρησιμοποιούν το ηλεκτρονικό εμπόριο. Η Ισπανία, η Αυστρία, η Σουηδία και η Νορβηγία αναπτύσσουν προγράμματα για να ενημερώσουν τις ΜΜΕ για τις ευκαιρίες και τα οφέλη του ηλεκτρονικού εμπορίου και η Νορβηγία προωθεί μια πρωτοβουλία που έχει στόχο να γίνουν ασφαλέστερες και ευκολότερες οι αγορές μέσω του Διαδικτύου για τους καταναλωτές και τις επιχειρήσεις. Στο ΗΒ, ένα πρόγραμμα δράσης που ενθαρρύνει τις εταιρίες να συναλλάσσονται με ηλεκτρονικά μέσα περιλαμβάνει στόχους για τον αριθμό των επιχειρήσεων που συναλλάσσονται μέσω Διαδικτύου.

Στην Ελλάδα έχει αναπτυχθεί ένας συνεχής μηχανισμός διαβουλεύσεων μεταξύ κράτους, επιχειρήσεων, ακαδημαϊκών κοινοτήτων και κοινωνικών εταίρων σχετικά με την ανταγωνιστικότητα των ΜΜΕ στην ψηφιακή οικονομία και το περιβάλλον ηλεκτρονικού εμπορίου. Η Γερμανία έχει δημιουργήσει ένα δίκτυο κέντρων αριστείας για το ηλεκτρονικό εμπόριο, και ένα δίκτυο στο Διαδίκτυο για το ηλεκτρονικό εμπόριο, ενώ στο Βέλγιο και στη Νορβηγία, μεταξύ άλλων, αναπτύσσονται μέτρα για να αυξηθούν οι δεξιότητες των μικρών επιχειρήσεων στις ΤΠΕ.

Θα συντονίσουμε τις δραστηριότητες των κρατών μελών και της ΕΕ για τη δημιουργία συστημάτων, δικτύων και υπηρεσιών πληροφόρησης και επιχειρηματικής υποστήριξης, τα οποία να είναι εύκολα προσβάσιμα και κατανοητά, και να ανταποκρίνονται στις επιχειρηματικές ανάγκες. θα διασφαλίσουμε πρόσβαση σε ευρωπαϊκό επίπεδο σε ό,τι αφορά την καθοδήγηση και υποστήριξη από μέντορες και "αγγέλους επιχειρήσεων" (Business angels), μεταξύ άλλων και μέσω ιστοσελίδων, και θα εκμεταλλευτούμε το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο για τις ΜΜΕ.

Η Δανία έθεσε σε λειτουργία μια πύλη στο Διαδίκτυο που προσφέρει ένα ενιαίο σημείο πρόσβασης σε πληροφορίες σχετικά με την εκκίνηση και τη διοίκηση επιχειρήσεων, και προσφέρει επίσης ειδική γραμμή άμεσης επικοινωνίας (hotline) και υπηρεσίες συμβούλου μέσω του Διαδικτύου για τις επιχειρήσεις. Στη Γαλλία, έχει αναπτυχθεί ένας χάρτης ποιότητας για τις υπηρεσίες προς τις επιχειρήσεις. Στο Βέλγιο, στην Ισπανία, στην Ιρλανδία, στη Φινλανδία, στη Σουηδία και στο ΗΒ προσφέρονται προγράμματα καθοδήγησης, και στη Σουηδία υπάρχει επίσης ένα δίκτυο συμβούλων επιχειρήσεων για γυναίκες επιχειρηματίες. Σε όλα εκτός από δύο κράτη μέλη υπάρχουν πλέον δίκτυα «επιχειρηματικών αγγέλων». Σε διάφορες χώρες, και ιδίως στη Δανία και στη Γαλλία, προωθούνται επίσης συστήματα συμμετοχής των εργαζομένων στο ιδιοκτησιακό καθεστώς.

Γενική αξιολόγηση

Εκτός από τις προσπάθειες να εντοπιστούν και να καταργηθούν τα νομικά εμπόδια στο ηλεκτρονικό εμπόριο, η πλειονότητα των χωρών έχει αναπτύξει προγράμματα δράσης για να ενθαρρυνθούν οι επιχειρήσεις να συναλλάσσονται ηλεκτρονικά. Μερικά από τα προγράμματα αυτά περιλαμβάνουν συγκεκριμένους στόχους για τον αριθμό των επιχειρήσεων που συναλλάσσονται μέσω Διαδικτύου. Εντούτοις, ενώ μερικές χώρες έχουν σημειώσει σημαντική πρόοδο από την άποψη του αριθμού επιχειρήσεων που έχουν απευθείας σύνδεση με το Διαδίκτυο, αποδεικνύεται ιδιαίτερα δύσκολο να πεισθούν οι επιχειρήσεις να συναλλάσσονται ηλεκτρονικά: σύμφωνα με την έρευνα της ENSR το 2001, 40 % των ευρωπαϊκών μικρών επιχειρήσεων (και 43 % των πολύ μικρών επιχειρήσεων) θεωρούν ότι οι πωλήσεις μέσω Διαδικτύου δεν ενδείκνυνται για το είδος των δραστηριοτήτων τους [25]. Η ενίσχυση του νομικού πλαισίου για το ηλεκτρονικό εμπόριο και η βελτίωση των υποδομών, πρέπει να συνδυαστούν με μέτρα ευαισθητοποίησης και με κατάρτιση σε δεξιότητες TΠΕ προκειμένου να πεισθούν περισσότερες επιχειρήσεις σχετικά με τα οφέλη του ηλεκτρονικού εμπορίου.

[25] Πηγή: "Έρευνα της ENSR το 2001 για τις ΜΜΕ, Παρατηρητήριο των ευρωπαϊκών ΜΜΕ" (προσεχής έκθεση).

Η επίτευξη "επιχειρηματικής υποστήριξης κορυφαίου επιπέδου" προϋποθέτει τη βελτίωση της καθημερινής πρακτικής χιλιάδων συμβούλων επιχειρήσεων, που αναπτύσσουν τις δραστηριότητές τους κυρίως σε τοπικό επίπεδο, σε ολόκληρη την ΕΕ. Υπάρχουν πολλά παραδείγματα ορθών πρακτικών και παρατηρείται ένας αυξανόμενος επαγγελματισμός του προσωπικού υποστήριξης. Ένα έγγραφο εργασίας του προσωπικού της Επιτροπής που δημοσιεύθηκε πρόσφατα [26] περιγράφει αυτήν την πρακτική και παρέχει οδηγίες για την επίτευξη υπηρεσιών επιχειρηματικής υποστήριξης κορυφαίου επιπέδου.

[26] "Δημιουργώντας κορυφαίες υπηρεσίες υποστήριξης των επιχειρήσεων" SEC (2001) 1937, 28.11.2001.

2.10 Ανάπτυξη ισχυρότερης και αποτελεσματικότερης εκπροσώπησης των συμφερόντων των μικρών επιχειρήσεων στο επίπεδο της Ένωσης και σε εθνικό επίπεδο

Θα ολοκληρώσουμε την επισκόπηση του τρόπου με τον οποίο εκπροσωπούνται τα συμφέροντα των μικρών επιχειρήσεων σε επίπεδο ΕΕ και σε εθνικό επίπεδο, μεταξύ άλλων μέσω του κοινωνικού διαλόγου.

Η συγκρότηση επιτροπών διαβούλευσης των μικρών επιχειρήσεων που συμβουλεύουν τις εθνικές αρχές για τη χάραξη της πολιτικής αποτελεί ένα από τα μέσα που χρησιμοποιούν οι κυβερνήσεις για να εξασφαλίσουν συστηματικές διαβουλεύσεις με τις ΜΜΕ. Μερικές από αυτές τις επιτροπές, όπως η διάσκεψη στρογγυλής τραπέζης για τις ΜΜΕ της Ιρλανδίας, η ομάδα αντιπροσώπων από μικρές επιχειρήσεις της Σουηδίας και η υπουργική συμβουλευτική ομάδα μικρών επιχειρήσεων της Σκωτίας στο ΗΒ, συγκεντρώνουν αντιπροσώπους μικρών επιχειρήσεων με ανώτερους υπαλλήλους, αναπτυξιακούς οργανισμούς και ακαδημαϊκούς. Στη Γερμανία, έχει οριστεί ένας υψηλού επιπέδου εκπρόσωπος της ομοσπονδιακής κυβέρνησης για τις ΜΜΕ, καθήκον του οποίου είναι να εξασφαλίζει ότι τα συμφέροντα των ΜΜΕ θα λαμβάνονται υπόψη κατά τη λήψη αποφάσεων σε ομοσπονδιακό επίπεδο. Επιπλέον, η Ισπανία έχει δημιουργήσει ένα «Παρατηρητήριο για τις μικρές επιχειρήσεις» και η Νορβηγία έχει αναπτύξει ένα «Βαρόμετρο μικρών επιχειρήσεων».

Τα συμφέροντα των μικρών επιχειρήσεων αντιπροσωπεύονται συχνά στο ευρύτερο πλαίσιο των επιτροπών ή των οργανώσεων επιχειρήσεων όπου συμμετέχουν τόσο οι μεγάλες όσο και οι μικρές επιχειρήσεις. Από την άποψη της αντιπροσώπευσης των συμφερόντων των μικρών επιχειρήσεων σε επίπεδο ΕΕ, μόνο το ΗΒ έχει λάβει άμεσα μέτρα, με τη λειτουργία ενός γραφείου αντιπροσωπείας στις Βρυξέλλες ("smallbusiness|europe").

Γενική αξιολόγηση

Ενώ οι περισσότερες χώρες συμβουλεύονται τους εμπλεκόμενους φορείς με κάποιο τρόπο (π.χ., μέσω ειδικών διαβουλεύσεων με τους ενδιαφερομένους πριν από τη θέσπιση της νομοθεσίας ή / και στο πλαίσιο της αξιολόγησης του αντίκτυπου κανονιστικών ρυθμίσεων), οι συστηματικές διαβουλεύσεις με τις μικρές επιχειρήσεις δεν αποτελούν ακόμα τον κανόνα. Χρειάζεται να καταβληθούν περισσότερες προσπάθειες για να εξασφαλίσει η αποτελεσματική εκπροσώπευση των συμφερόντων τους.

3. Ευρωπαϊκh Επιτροπh

3.1 Εκπαίδευση και επιμόρφωση για το επιχειρηματικό πνεύμα

Τον Οκτώβριο του 2000 η Επιτροπή οργάνωσε, από κοινού με τις γαλλικές αρχές, ένα φόρουμ με θέμα "Κατάρτιση για την επιχειρηματικότητα". Σε συνέχεια του φόρουμ αυτού, άρχισε να υλοποιείται ένα πρόγραμμα εκπαίδευσης και κατάρτισης για την επιχειρηματικότητα (από το δημοτικό στο πανεπιστήμιο) στο πλαίσιο της διαδικασίας Best. Το πρόγραμμα στοχεύει να προσδιορίσει και να αξιολογήσει τα μέτρα και τις ορθές πρακτικές που αναπτύσσονται σε εθνικό ή τοπικό επίπεδο προκειμένου να προωθηθούν οι επιχειρηματικές δεξιότητες στο εκπαιδευτικό σύστημα. Η Επιτροπή υλοποιεί επίσης ένα πρόγραμμα διαδικασίας Best που αποσκοπεί στη συγκέντρωση πληροφοριών για συγκεκριμένες ενέργειες και σχέδια υποστήριξης που στοχεύουν στις γυναίκες επιχειρηματίες και στη διάδοση ορθών πρακτικών.

Στο πλαίσιο της ετήσιας ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση (EΣΑ), οι κοινές οδηγίες για την πολιτική απασχόλησης επιβάλλουν στα κράτη μέλη να προωθήσουν την εκπαίδευση για την επιχειρηματικότητα καθώς επίσης και προγράμματα κατάρτισης για επιχειρηματίες. Η ΕΣΑ περιλαμβάνει επίσης ένα πρόγραμμα εξέτασης μεταξύ ομολόγων που συγκεντρώνει εμπειρογνώμονες και επιτελείς από διάφορα κράτη μέλη για να εξετάσουν τη μεταβιβασιμότητα των πολιτικών.

Περισσότερα προγράμματα του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου (ΕΚΤ) υποστηρίζουν σήμερα την ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού στις ΜΜΕ. Την περίοδο 2000-2006, το ΕΚΤ θα διαθέσει ποσό λίγο μικρότερο των 8 000 εκατ. ευρώ για να προωθήσει την επιχειρηματικότητα στην ΕΕ. Στις δραστηριότητες περιλαμβάνεται η ανάπτυξη επιχειρηματικών δεξιοτήτων, η ίδρυση επιχειρήσεων και η ανάπτυξη δικτύων για την υποστήριξη του επιχειρηματικού πνεύματος. Το ΕΚΤ θα διαθέσει επίσης κοινοτική ενίσχυση 11 000 εκατ. ευρώ για να προωθήσει τη μεγαλύτερη προσαρμοστικότητα μέσω, παραδείγματος χάριν, της αποτελεσματικότερης μεταφοράς τεχνολογίας στις ΜΜΕ και της κατάρτισης των υπαλλήλων.

3.2 Φθηνότερη και ταχύτερη εκκίνηση

Οι δυσκολίες για την έναρξη λειτουργίας μιας επιχείρησης μπορούν να αποτελέσουν ανασταλτικό παράγοντα για την επιχειρηματικότητα. Ιδιαίτερη έμφαση επομένως έχει δοθεί στη βελτίωση των διαδικασιών έναρξης των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων. Ανταποκρινόμενη σε έκκληση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Λισσαβώνας, η Επιτροπή πραγματοποίησε το 2001 συγκριτική αξιολόγηση στο πλαίσιο της διαδικασίας Best με την ενεργό συμμετοχή εμπειρογνωμόνων και ανώτερων υπαλλήλων των κρατών μελών. Από την αξιολόγηση αυτή προέκυψε μια σαφής χαρτογράφηση των διαδικασιών σε κάθε κράτος μέλος και συγκεντρώθηκαν σημαντικά στοιχεία όσον αφορά τις σημερινές πρακτικές, συμπεριλαμβανομένων χαρακτηριστικών περιπτώσεων ορθών πρακτικών. Μια σειρά συγκριτικών στοιχείων παρέχει ρεαλιστικούς στόχους για τις εθνικές αρχές. Η ανάλυση έδειξε ότι τα τελευταία χρόνια σημειώνεται σταθερή πρόοδος όσον αφορά τη μείωση των καθυστερήσεων στις διοικητικές διαδικασίες, αν και ακόμα δεν έχουν εφαρμοστεί στον τομέα αυτό μερικά από τα βασικά στοιχεία της σύστασης της Επιτροπής του 1997 [27]. Υπάρχουν επίσης σημαντικές δυνατότητες αξιοποίησης της τεχνολογίας των πληροφοριών, ιδίως για την καταχώρηση μέσω Διαδικτύου.

[27] Σύσταση της Επιτροπής για βελτίωση και απλούστευση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος για έναρξη λειτουργίας επιχειρήσεων, ΕΕ L 145, 5.6.1997, σελ. 29,

3.3 Καλύτερη νομοθεσία και ρυθμίσεις

Το πρόγραμμα "Αποτυχία και πτώχευση επιχειρήσεων", που άρχισε το 2001, έχει ως στόχο τον εντοπισμό βασικών ζητημάτων, τη συγκέντρωση σχετικών στοιχείων και την ανταλλαγή ορθών πρακτικών όσον αφορά την επίλυση χρηματοδοτικών δυσχερειών και τη διευκόλυνση μιας νέας αρχής μετά από πτώχευση. Το Μάιο του 2001 διοργανώθηκε, από κοινού με τις ολλανδικές αρχές, ένα σεμινάριο για την αποτυχία των επιχειρήσεων [28]. Στο σεμινάριο δόθηκε έμφαση στην ανάγκη για σαφές νομικό πλαίσιο, έγκαιρη επέμβαση και αναδιάρθρωση των βιώσιμων επιχειρήσεων, καθώς και στην ανάγκη να αντιμετωπιστεί το στίγμα της αποτυχίας. Η Επιτροπή έχει ξεκινήσει επίσης μια μελέτη για τις νομικές και κοινωνικές συνέπειες της αφερεγγυότητας.

[28] Πληροφορίες για αυτό το σεμινάριο (έκθεση και ομιλίες) διατίθενται στη διεύθυνση http://www.businessfailure.ez.nl.

Η Επιτροπή παρουσίασε κατά τη διάρκεια του 2001 τρία έγγραφα με αντικείμενο την απλούστευση και τη βελτίωση του ρυθμιστικού περιβάλλοντος: μια ενδιάμεση έκθεση προς το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Στοκχόλμης, τη Λευκή Βίβλο σχετικά με την ευρωπαϊκή διακυβέρνηση (αμφότερα τα έγγραφα περιλαμβάνουν οδηγίες για καλύτερη κανονιστική διαδικασία) και μια ειδική ανακοίνωση σχετικά με τον ορισμό αυτής της συντονισμένης στρατηγικής [29]. Η ανακοίνωση προτείνει την έναρξη συζήτησης σχετικά με τα κύρια ζητήματα για τη βελτίωση των κανονιστικών ρυθμίσεων: απλούστευση του κοινοτικού κεκτημένου, καλά προετοιμασμένη νομοθεσία, καλλιέργεια μιας νέας νοοτροπίας στα θεσμικά όργανα και σωστότερη μεταφορά και εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου.

[29] "Απλούστευση και βελτίωση του ρυθμιστικού περιβάλλοντος", COM(2001) 726 τελικό, 5.12. 2001.

Λαμβάνοντας υπόψη τις εξελίξεις προς μια συνολική στρατηγική για την απλούστευση του ρυθμιστικού περιβάλλοντος, άρχισε το Σεπτέμβριο του 2000 ένα πρόγραμμα διαδικασίας Best σχετικά με το υπάρχον σύστημα αξιολόγησης του αντίκτυπου στις επιχειρήσεις. Το πρόγραμμα επιδιώκει να ερευνήσει μεθόδους υπολογισμού του κόστους και των οφελών νομοθετικών προτάσεων για τις επιχειρήσεις και να συμβάλει στις συζητήσεις σχετικά με τη βελτίωση των κανονιστικών ρυθμίσεων. Σε σεμινάριο εργασίας που πραγματοποιήθηκε τον Ιούνιο του 2001, έγινε ανταλλαγή ορθών πρακτικών με τα κράτη μέλη.

Τόσο τα κράτη μέλη όσο και η Επιτροπή υπέβαλαν εκθέσεις σχετικά με το κανονιστικό περιβάλλον στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Laeken. Η έκθεση της Επιτροπής υπογράμμιζε, μεταξύ άλλων πρωτοβουλιών, την ανάγκη να εφαρμοστεί ένα συστηματικό σύστημα αξιολόγησης του αντίκτυπου για την ανάλυση και την υποβολή εκθέσεων σχετικά με τις εκτιμώμενες δαπάνες και τα οφέλη τόσο της νέας νομοθεσίας όσο και της νομοθεσίας που αναθεωρείται. Το νέο σύστημα θα τεθεί σε ισχύ έως τα τέλη του 2002. Μία ευρύτερη αξιολόγηση του αντίκτυπου που θα περιλαμβάνει αξιολόγηση του αντίκτυπου στη βιώσιμη ανάπτυξη θα αρχίσει επίσης να εφαρμόζεται έως τα τέλη του 2002.

Η ισχύουσα νομοθεσία της εσωτερικής αγοράς επανεξετάζεται αυτήν την περίοδο από εθνικούς εμπειρογνώμονες και από επιχειρήσεις, καταναλωτές και εμπορικές οργανώσεις στα πλαίσια της πρωτοβουλίας SLIM. Η επανεξέταση αυτή εστιάζεται σε εκείνες τις διατάξεις που είναι ασαφείς, ξεπερασμένες και που επιφέρουν πρόσθετες δαπάνες και φόρτο εργασιών για τους χρήστες και τις εθνικές αρχές. Οι πειραματικές ομάδες εκπροσώπησης των επιχειρήσεων (ΠΟΕΕ), που άρχισαν να λειτουργούν το 1998, στοχεύουν να συμπληρώσουν άλλες διαδικασίες αξιολόγησης του αντίκτυπου με την παροχή των αναλυτικών πληροφοριών από τις επιχειρήσεις που ενδέχεται να επηρεάζονται από τις νέες προτάσεις όσον αφορά στις δαπάνες συμμόρφωσης και το διοικητικό φόρτο. Η Επιτροπή έχει αναλάβει μια αξιολόγηση των ΠΟΕΕ και συζητά αυτήν την περίοδο με τα κράτη μέλη σχετικά με τον τρόπο ενίσχυσης της αποτελεσματικότητάς τους.

Επιπλέον, η Επιτροπή προώθησε την πρωτοβουλία διαδραστικής χάραξης της πολιτικής τον Απρίλιο του 2001. Στόχος της είναι να βελτιώσει τη διακυβέρνηση με τη χρησιμοποίηση του Διαδικτύου για τη συλλογή και την ανάλυση των αντιδράσεων στην αγορά, προκειμένου να αντληθούν συμπεράσματα που θα χρησιμοποιηθούν στη διαδικασία χάραξης πολιτικής της ΕΕ. Οι ΜΜΕ καλούνται για να συμμετέχουν σε διαβουλεύσεις στο Διαδίκτυο μέσω του ιστοχώρου "Η φωνή σας στην Ευρώπη" και της σελίδας υποδοχής της Γενικής Διεύθυνσης «Επιχειρήσεις». Μπορούν επίσης να απευθυνθούν σε κάποιο από τα περισσότερα από 200 ευρωπαϊκά κέντρα πληροφοριών (Euro Info Centres) για να αναφέρουν στην Επιτροπή τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν αναπτύσσοντας εμπορικές δραστηριότητες στην εσωτερική αγορά. Αυτά τα στοιχεία θα βοηθήσουν την Επιτροπή να ανταποκριθεί ταχύτερα και ακριβέστερα στα αιτήματα των ΜΜΕ, με σκοπό να καταστήσει τη χάραξη πολιτικής της ΕΕ περισσότερο διαφανή, περιεκτική και αποτελεσματική (βλέπε επίσης το νέο δίκτυο SOLVIT που προτείνεται στη σελίδα 29).

Με σκοπό την απλούστευση του ρυθμιστικού περιβάλλοντος και τη μείωση του διοικητικού φόρτου των επιχειρήσεων, η Επιτροπή υποστηρίζει τόσο τις προσπάθειες των υπηρεσιών εθνικών εμπορικών μητρώων να βελτιώσουν τις υπηρεσίες τους προς τις επιχειρήσεις, όσο και το δίκτυό τους για την ανταλλαγή ορθών πρακτικών μεταξύ περισσότερων από είκοσι ευρωπαϊκών μητρώων.

Στις 29 Νοεμβρίου 2000, η Επιτροπή υιοθέτησε ένα νέο ρυθμιστικό πλαίσιο για τις συμφωνίες οριζόντιας συνεργασίας. Το πλαίσιο αυτό περιλαμβάνει δύο κανονισμούς απαλλαγής ανά κατηγορία - κατά εφαρμογή του άρθρου 81 παράγραφος 3 της Συνθήκης σε κατηγορίες συμφωνιών εξειδίκευσης και σε κατηγορίες συμφωνιών έρευνας και ανάπτυξης [30] - και τις κατευθυντήριες γραμμές για τη δυνατότητα εφαρμογής του άρθρου 81 στις συμφωνίες οριζόντιας συνεργασίας [31]. Η έγκριση αυτών των κειμένων μειώνει το φόρτο εργασιών των επιχειρήσεων για τη συμμόρφωσή τους, κάνοντας την εφαρμογή του άρθρου 81 στις οριζόντιες συμφωνίες περισσότερο προβλέψιμη και λιγότερο επαχθή. Αυτά τα πλεονεκτήματα είναι ιδιαίτερα εμφανή στις ΜΜΕ. Η νέα ανακοίνωση για τις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας (de minimis) που εγκρίθηκε τον Δεκέμβριο του 2001 από την Επιτροπή [32] διευκρινίζει ότι οι συμφωνίες μεταξύ των ΜΜΕ, σε γενικές γραμμές, δεν εμπίπτουν στο άρθρο 81(1) δεδομένου ότι δεν επηρεάζουν το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών.

[30] Κανονισμός της Επιτροπής (ΕΚ) αριθ. 2658/2000 της 29ης Νοεμβρίου 2000, σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 81, παράγραφος 3 της συνθήκης σε κατηγορίες συμφωνιών εξειδίκευσης (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) ΕΕ L 304, 5.12.2000, σ. 3-6 καί Κανονισμός της Επιτροπής (ΕΚ) αριθ. 2659/2000 της 29ης Νοεμβρίου 2000, σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 81, παράγραφος 3 της συνθήκης σε κατηγορίες συμφωνιών έρευνας και ανάπτυξης (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) ΕΕ L 304, 5.12.2000, σ. 7-12.

[31] Ανακοίνωση της Επιτροπής Κατευθυντήριες γραμμές για την εφαρμογή τον άρθρου 81 της συνθήκης ΕΚ στις συμφωνίες οριζόντιας συνεργασίας ΕΕ C 3, 6.1.2001, σ. 2

[32] Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τις συμφωνίες ήσσονος σημασίας οι οποίες δεν περιορίζουν σημαντικά τον ανταγωνισμό σύμφωνα με το άρθρο 81 παράγραφος 1 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (de minimis) ΕΕ C 368, 22.12.2001, σ. 13-15.

Στις 12 Ιανουαρίου 2001, η Επιτροπή εξέδωσε τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 70/2001 σχετικά με την εφαρμογή των άρθρων 87 και 88 της συνθήκης ΕΚ στις κρατικές ενισχύσεις προς μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις [33], αντικαθιστώντας έτσι τις κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές του 1996 για τις κρατικές ενισχύσεις προς μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Ο νέος κανονισμός απαλλάσσει τα κράτη μέλη που επιθυμούν να χορηγήσουν τέτοια ενίσχυση από την υποχρέωση να κοινοποιούν την πρόθεσή τους αυτή εκ των προτέρων στην Επιτροπή. Ωστόσο, η απαλλαγή ισχύει μόνο υπό τον όρο ότι η ενίσχυση είναι συμβατή με όλους τους όρους που προβλέπονται στον κανονισμό. Ο νέος κανονισμός εγκρίθηκε με την πρόθεση να απλουστευθούν οι διοικητικές διαδικασίες ώστε να μπορούν τα κράτη μέλη να χορηγούν τις ενισχύσεις αυτές προς τις ΜΜΕ ταχύτερα. Την ίδια ημέρα, η Επιτροπή εξέδωσε επίσης έναν κανονισμό [34] διευκρινίζοντας την προσέγγισή της προς τις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας (de minimis) που μπορούν να χορηγηθούν χωρίς προγενέστερη κοινοποίηση. Ενώ οι ενισχύσεις ήσσονος σημασίας (de minimis), δηλ. οι ενισχύσεις μέχρι 100.000 ευρώ ανά δικαιούχο σε περίοδο τριών ετών, δεν περιορίζονται στις ΜΜΕ, ενισχύσεις τέτοιου μεγέθους αναμένεται ότι θα εξυπηρετούν ειδικότερα τις ανάγκες των μικρών επιχειρήσεων.

[33] ΕΕ L 10, 13.1.2001, σ. 33.

[34] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 69/2991 της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή των άρθρων 87 και 88 της Συνθήκης ΕΚ στις ενισχύσεις ήσσονος σημασίας, ΕΕ L 10, 13.1.2001, σ. 30.

3.4 Διαθεσιμότητα των ικανοτήτων

Η Επιτροπή έχει συγκροτήσει, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, ομάδα εμπειρογνωμόνων για να αναλύει και να παρακολουθεί τη ζήτηση ικανοτήτων στους τομείς της ΤΠΕ και του ηλεκτρονικού εμπορίου, καθώς και την προσφορά ειδικευμένου εργατικού δυναμικού στην Ευρώπη. Η ομάδα παρακολούθησης δεξιοτήτων ΤΠΕ (2001-2002), που αποτελείται από εμπειρογνώμονες από όλα τα κράτη μέλη, παρακολουθεί και συγκρίνει εθνικές πολιτικές για τη βελτίωση της διαθεσιμότητας δεξιοτήτων ΤΠΕ και ηλεκτρονικού εμπορίου.

Η πρόσφατη ανακοίνωση της Επιτροπής για την ηλεκτρονική οικονομία [35] αναγνωρίζει την επείγουσα ανάγκη αντιμετώπισης των ελλείψεων δεξιοτήτων στους τομείς των ΤΠΕ και του ηλεκτρονικού εμπορίου και, στο πλαίσιο αυτό, την ανάγκη προώθησης λύσεων ηλεκτρονικής μάθησης. Η ηλεκτρονική μάθηση [36] θεωρείται σημαντικό μέσο για την εκπαίδευση ενηλίκων, με έμφαση στη σημασία των ανεπίσημων και άτυπων μορφών μάθησης, και αποδεικνύεται ότι είναι ένα δημοφιλές και αποτελεσματικό ως προς το κόστος μέσο για την παροχή των αναγκαίων δεξιοτήτων και ικανοτήτων προς αντιμετώπιση των μεταβαλλόμενων αναγκών των επιχειρήσεων (μέχρι 60 % των αναγκών κατάρτισης βασικών παραγόντων στον τομέα των ΤΠΕ καλύπτεται από την ηλεκτρονική μάθηση).

[35] «Ο αντίκτυπος της ηλεκτρονικής οικονομίας για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις: Οικονομική ανάλυση και συνέπειες πολιτικής», COM(2001) 711 τελικό, 29.11.2001.

[36] Βλέπε επίσης "Σχέδιο δράσης για την ηλεκτρονική μάθηση - να σκεφτούμε την εκπαίδευση του αύριο": http://europa.eu.int/comm/education/elearning/doc_en.html

Η ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τη δια βίου μάθηση [37] παρουσιάζει μια περιεκτική στρατηγική για να υποστηρίξει τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού χώρου δια βίου μάθησης. Η ανακοίνωση προτείνει τόσο τη δικτύωση και τη συνεργασία μεταξύ των ΜΜΕ και των φορέων παροχής κατάρτισης, όσο και τη δημιουργία εταιρικών σχέσεων με άλλες επιχειρήσεις μέσω δικτύων μάθησης και επιμερισμού των δεξιοτήτων. Η Επιτροπή, σε συνεργασία με τους ευρωπαϊκούς κοινωνικούς εταίρους, θα αρχίσει επίσης την πραγματοποίηση μιας έρευνας για τη μάθηση στις ΜΜΕ, με ιδιαίτερη εστίαση στην ανεπίσημη και στην άτυπη μάθηση.

[37] COM(2001) 678 τελικό, 21.11.2001.

Το πρόγραμμα Leonardo Da Vinci υποστηρίζει, μεταξύ άλλων, διεθνικά σχέδια που αφορούν την προώθηση της κατάρτισης κυρίως για διευθυντικά στελέχη των ΜΜΕ. Επιπλέον, το πρόγραμμα προσφέρει οικονομικά κίνητρα αποκλειστικά για ΜΜΕ που συμμετέχουν σε ευρωπαϊκά προγράμματα ανταλλαγής μαθητευόμενων και ατόμων που παρακολουθούν προγράμματα επιμόρφωσης.

Η υποστήριξη του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου (ΕΚΤ) προς τη δια βίου μάθηση υπολογίζεται σε περίπου 12 000 εκατ. ευρώ για την περίοδο 2000-2006. Τα προγράμματα προβλέπουν ολοένα περισσότερο τη δέσμευση για την ανάπτυξη ενός πλαισίου δια βίου μάθησης στον εργασιακό χώρο. Στο πλαίσιο αυτό συγκαταλέγονται οι προσπάθειες να αναγνωριστούν τα προσόντα και οι δεξιότητες και να αναπτυχθούν εκπαιδευτικά πακέτα πολυμέσων και μέθοδοι μάθησης εξ αποστάσεως για να ενισχυθούν οι δεξιότητες ΤΠΕ στις ΜΜΕ. Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης, τον Φεβρουάριο του 2001, ανακοίνωση σχετικά με τις νέες ευρωπαϊκές αγορές εργασίας [38], η οποία επικυρώθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Στοκχόλμης. Στο πλαίσιο της συνέχειας που δόθηκε, η Επιτροπή συγκρότησε ομάδα εργασίας υψηλού επιπέδου για τις δεξιότητες και την κινητικότητα, που απαρτίζεται από ανώτερους αντιπροσώπους της βιομηχανίας, εμπειρογνώμονες της αγοράς εργασίας και δασκάλους, και η οποία πρότεινε σειρά μέτρων για να καταστεί η ευρωπαϊκή αγορά εργασίας ανοικτή και προσιτή για όλους μέχρι το 2005. Βάσει αυτών των συστάσεων, η Επιτροπή θα εγκρίνει πρόγραμμα δράσης που θα υποβληθεί στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Βαρκελώνης. Οι προτάσεις θα περιλαμβάνουν ενέργειες για την κατάργηση των εμποδίων στην κινητικότητα, την εξασφάλιση καλύτερης αναγνώρισης των δεξιοτήτων σε όλη την ΕΕ και τη βελτίωση της λειτουργίας των ευρωπαϊκών αγορών εργασίας, όπως είναι η ενίσχυση του ευρωπαϊκού δικτύου απασχόλησης (EURES) ώστε να υποστηριχθεί η κινητικότητα των εργαζομένων και να βοηθηθούν οι ΜΜΕ κατά την αναζήτηση ειδικευμένων εργαζομένων.

[38] COM(2001) 116 τελικό, 28.2.2001.

Τον Ιούνιο του 2001, η Επιτροπή ενέκρινε ανακοίνωση με τίτλο «Μια στρατηγική κινητικότητας για τον ευρωπαϊκό χώρο της έρευνας» [39] που επιδιώκει να δημιουργήσει ένα ευνοϊκό περιβάλλον για τους ερευνητές, το οποίο, μεταξύ άλλων, θα συμβάλει στην «αύξηση της μεταφοράς γνώσεων και τεχνολογίας μεταξύ των διαφόρων συντελεστών του ευρωπαϊκού συστήματος έρευνας και καινοτομίας, συμπεριλαμβανομένης της βιομηχανίας».

[39] COM(2001) 331 τελικό, 20.6.2001

3.5 Βελτίωση της πρόσβασης σε απευθείας σύνδεση

Τον Μάρτιο του 2001, η Επιτροπή ενέκρινε μια ανακοίνωση σχετικά με τη βοήθεια προς τις ΜΜΕ για τη «Μετάβαση στην Ψηφιακή Εποχή» (eEurope GoDigital) [40]. Η πρωτοβουλία GoDigital που περιγράφεται σε αυτήν την ανακοίνωση ακολουθεί το πρόγραμμα δράσης eEurope που επικυρώθηκε από τα κράτη μέλη στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Feira. Το πρόγραμμα θεωρεί ότι οι ΜΜΕ είναι στοιχείο κρίσιμης σημασίας για τις προσπάθειες υλοποίησης του σχεδίου δράσης eEurope, και καθορίζει συγκεκριμένους στόχους και ένα χρονοδιάγραμμα εφαρμογής. Τα κράτη μέλη και η Επιτροπή καλούνται, μεταξύ άλλων, να ενθαρρύνουν τις ΜΜΕ να υιοθετήσουν την ψηφιακή τεχνολογία μέσω συντονισμένων δραστηριοτήτων δικτύωσης για την ανταλλαγή γνώσεων σχετικά με τις υπάρχουσες βέλτιστες πρακτικές, την ετοιμότητα για ηλεκτρονικό εμπόριο και τη συγκριτική αξιολόγηση. "Κέντρα αναφοράς" (καθιερωμένα δίκτυα που παρέχουν πληροφορίες και συμβουλές σε διαφορετικά μέρη της ΕΕ) θα μπορούσαν να βοηθήσουν τις ΜΜΕ να εισαγάγουν το ηλεκτρονικό εμπόριο στην επιχειρηματική στρατηγική τους. Έχει διατεθεί επιχορήγηση 0,75 εκατ. ευρώ για την οργάνωση εργαστηρίων και σεμιναρίων GoDigital, το δε Σεπτέμβριο του 2001 άρχισε μια εκστρατεία των ευρωπαϊκών κέντρων πληροφόρησης για την πρωτοβουλία GoDigital σε δεκαοχτώ χώρες.

[40] COM(2001) 136 τελικό, 13.3.2001.

Στην ανακοίνωσή της «Ο αντίκτυπος της ηλεκτρονικής οικονομίας για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις: Οικονομική ανάλυση και συνέπειες πολιτικής» τον Νοέμβριο του 2001 [41], η Επιτροπή υπογράμμισε περαιτέρω την ανάγκη να είναι οι δημόσιες υπηρεσίες στην πρωτοπορία της παροχής υπηρεσιών μέσω Διαδικτύου, και να παρέχουν κατάλληλα κίνητρα στις ΜΜΕ για να χρησιμοποιούν τις υπηρεσίες αυτές. Τονίστηκε επίσης η ανάγκη να ενισχυθούν οι τρέχουσες πρωτοβουλίες σε όλα τα επίπεδα ώστε μπορέσουν οι ΜΜΕ να αποκτήσουν δεξιότητες ΤΠΕ και ηλεκτρονικού εμπορίου.

[41] COM (2001) 711 τελικό, 29.11.2001.

3.6 Περισσότερα οφέλη από την Ενιαία Αγορά

Το Νοέμβριο του 1999, η Επιτροπή ενέκρινε την πενταετή στρατηγική της για την εσωτερική αγορά της Ευρώπης, με στόχο να προσδιοριστούν οι τομείς στους οποίους χρειάζεται να ληφθούν μέτρα. Η στρατηγική τονίζει την ανάγκη για συνεχή μέτρα διαρθρωτικής και οικονομικής μεταρρύθμισης και για την ύπαρξη ισχυρής πολιτικής δέσμευσης να αντιμετωπιστούν ζητήματα προτεραιότητας με γνώμονα τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων της ΕΕ. Η Επιτροπή επανεξετάζει σε ετήσια βάση τη στρατηγική για την εσωτερική αγορά (τελευταία φορά τον Απρίλιο του 2001 [42] και επόμενη τον Απρίλιο του 2002) ώστε να μελετά τις επιδόσεις και να προβαίνει σε βελτιώσεις. Ένας από τους τέσσερις στόχους της στρατηγικής είναι να βελτιώσει το επιχειρηματικό περιβάλλον, στο πλαίσιο του οποίου πολλές από τις επιμέρους δράσεις προβλέπουν ενέργειες για την ενίσχυση των μικρών επιχειρήσεων (π.χ. απλούστευση των διαδικασιών για τις δημόσιες συμβάσεις ή άλλες τομεακές οδηγίες για προϊόντα).

[42] COM(2001) 198 τελικό, 11.4.2001

Προκειμένου να βελτιωθεί η εσωτερική αγορά ξεκίνησε το 2001 η πρωτοβουλία εσωτερικής αγοράς για τα βιομηχανικά προϊόντα. Αυτή η πρωτοβουλία έχει ως στόχο αφ'ενός να εξασφαλίσει ότι οι κανόνες εσωτερικής αγοράς προσαρμόζονται στις τεχνολογικές αλλαγές χωρίς να δημιουργούν κανονιστικά εμπόδια, και αφ'ετέρου να μειώσει τον φόρτο των διοικητικών εργασιών για τις επιχειρήσεις. Η Επιτροπή πραγματοποίησε μέσω Διαδικτύου τετράμηνες διαβουλεύσεις με εκπροσώπους της βιομηχανίας για να εντοπίσει τα εμπόδια που εξακολουθούν να υπάρχουν για την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων και των συναφών υπηρεσιών στην ΕΕ. Τα αποτελέσματα της έρευνας και σχετικό πρόγραμμα δράσης θα παρουσιαστούν στις αρχές του 2002.

Τον Νοέμβριο του 2001, η Επιτροπή ενέκρινε ανακοίνωση που περιέγραψε τις νέες προτάσεις για ένα αποτελεσματικό σύστημα επίλυσης προβλημάτων στην εσωτερική αγορά που αποκαλείται "SOLVIT" [43]. Απαιτείται μια ολοκληρωμένη προσέγγιση, με τη δημιουργία μιας βάσης δεδομένων στο Διαδίκτυο για όλη την ΕΕ που θα διευκολύνει την παρακολούθηση και την επίλυση των προβλημάτων που οφείλονται σε κακή εφαρμογή των κανόνων από τις δημόσιες αρχές. Η Επιτροπή έχει καθορίσει επίσης σε σύσταση [44] που απευθύνεται στα κράτη μέλη μερικές κοινές αρχές και προθεσμίες τις οποίες πρέπει να τηρήσουν τα κράτη μέλη.

[43] COM (2001) 702 τελικό, 27.11.2001.

[44] COM (2001) 3901 τελικό, 7.12.2001.

Η δέσμη νομοθετικών προτάσεων της Επιτροπής για την απλούστευση και την αποσαφήνιση των ισχυόντων κανονισμών περί δημοσίων συμβάσεων θα καταστήσει τους εν λόγω κανονισμούς περισσότερο αναγνώσιμους και κατανοητούς. Η προώθηση της χρήσης των ηλεκτρονικών μέσων για τις δημόσιες προμήθειες, και η αυξανόμενη διαφάνεια σχετικά με τα κριτήρια που χρησιμοποιούνται για την ανάθεση των συμβάσεων θα ωφελήσουν τις μικρές επιχειρήσεις καθόσον θα μπορούν να επικεντρώνουν τις προσπάθειές τους στις περιπτώσεις όπου κρίνουν ότι έχουν τις περισσότερες δυνατότητες να τους ανατεθεί η σύμβαση.

Ένα σημαντικό πρόβλημα για τις μικρές επιχειρήσεις είναι οι καθυστερήσεις στις πληρωμές. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο εξέδωσαν την οδηγία για την καταπολέμηση των καθυστερήσεων πληρωμών στις εμπορικές συναλλαγές τον Ιούνιο του 2000 [45]. Η οδηγία πρέπει να εφαρμοστεί πλήρως από τα κράτη μέλη μέχρι τις 8 Αυγούστου 2002. Εν τω μεταξύ, ένα φυλλάδιο πληροφοριών διανεμήθηκε στην ευρωπαϊκή επιχειρηματική κοινότητα και διατίθεται επίσης στο Διαδίκτυο.

[45] Οδηγία 2000/35/EK της 29.6.2000, ΕΕ L 200, 8.8.2000.

Η οδηγία για το ηλεκτρονικό εμπόριο τέθηκε σε ισχύ στα κράτη μέλη στις 17 Ιανουαρίου 2002. Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι μια επιχείρηση που έχει εγκατασταθεί σε ένα κράτος μέλος μπορεί, στις περισσότερες περιπτώσεις, να θεωρεί την κοινοτική αγορά ως εγχώρια αγορά της, γνωρίζοντας ότι επαρκεί να συμμορφούται προς την εθνική νομοθεσία της, και όχι να αναγκάζεται να εξετάζει τις νομοθεσίες δεκατεσσάρων άλλων κρατών μελών όταν παρέχει διασυνοριακές υπηρεσίες στην Κοινότητα. Έτσι, οι ΜΜΕ πραγματοποιούν τεράστια εξοικονόμηση κόστους και πόρων.

Το νομικό πλαίσιο της ΕΕ σχετικά με την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και την προστασία του ιδιωτικού βίου προσφέρει επίσης το πλεονέκτημα της αρχής του ελέγχου στη χώρα προέλευσης. Οι ΜΜΕ που τηρούν τη νομοθεσία περί προστασίας των δεδομένων του κράτους μέλους στο οποίο είναι εγκατεστημένες μπορούν να συγκεντρώνουν και να επεξεργάζονται δεδομένα για την παροχή των υπηρεσιών ή των προϊόντων τους ή την εσωτερική τους οργάνωση στο σύνολο της εσωτερικής αγοράς. Μια σαφής και αποτελεσματική πολιτική προστασίας του ιδιωτικού βίου είναι σημαντική για να κερδίσει μια επιχείρηση την εμπιστοσύνη των καταναλωτών.

Τα προγράμματα εργασίας του IDA (ανταλλαγή δεδομένων μεταξύ διοικήσεων) για το 2001 και το 2002 δίνουν έμφαση στις ενέργειες που παρέχουν άμεσα οφέλη για τις επιχειρήσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αρχίζοντας από μια έρευνα που πραγματοποιήθηκε από τις δημόσιες διοικήσεις σχετικά με τις απαιτήσεις των επιχειρήσεων για πανευρωπαϊκές υπηρεσίες. Στο πλαίσιο του IDA έχει αρχίσει επίσης μια οριζόντια δράση για να διευκολυνθεί η δημιουργία διαλειτουργικών πυλών στο Διαδίκτυο που θα παρέχουν δημόσια πρόσβαση στις πληροφορίες διοικητικών και δημόσιων υπηρεσιών στα κράτη μέλη. Η κύρια πρωτοβουλία που προβλέπεται είναι η καθιέρωση μιας κοινής πύλης για τη διοίκηση της ΕΕ.

3.7 Φορολογικά και χρηματοοικονομικά ζητήματα

Τον Δεκέμβριο του 2000 άρχισε ένα πρόγραμμα διαδικασίας Best για τη μεταβίβαση επιχειρήσεων με στόχο την παρακολούθηση της εφαρμογής της σύστασης της Επιτροπής του 1994 σχετικά με τη μεταβίβαση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων [46]. Η εν λόγω σύσταση καλούσε τα κράτη μέλη να βελτιώσουν το νομικό και φορολογικό περιβάλλον τους για τις μεταβιβάσεις επιχειρήσεων, να βελτιώσουν την πληροφόρηση και να παρέχουν υποστήριξη για τις μεταβιβάσεις επιχειρήσεων. Η Επιτροπή έχει οργανώσει ομάδα εμπειρογνωμόνων που θα συγκεντρώσουν τις πληροφορίες για τα μέτρα που λαμβάνονται και θα αξιολογήσουν την αποτελεσματικότητά τους. Η τελική έκθεση αναμένεται τον Ιούνιο του 2002.

[46] ΕΕ L 385, 31.12.1994, σελ. 14 και η συνοδευτική ανακοίνωση που περιέχει την αιτιολόγηση της σύστασης, ΕΕ C 400, 31.12.1994, σελ. 1.

Η Επιτροπή πραγματοποιεί επίσης μια μελέτη σχετικά με το νομικό και διοικητικό περιβάλλον για τα συστήματα συμμετοχής των εργαζομένων στο μετοχικό κεφάλαιο. Τα συστήματα αυτά μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο για την προώθηση του επιχειρηματικού πνεύματος, δεδομένου ότι βοηθούν στην προσέλκυση, διατήρηση και παρακίνηση των στελεχών και στην εξοικονόμηση ρευστότητας. Εντούτοις, οι σύνθετες και ασαφείς νομικές και διοικητικές διατάξεις σε πολλά κράτη μέλη (ειδικότερα σχετικά με τη φορολογία) φαίνονται να εμποδίζουν την εφαρμογή τους. Επιπλέον, η Επιτροπή έχει εκδώσει μελέτη με τίτλο "Φόρος εταιριών και καινοτομία: επίμαχα ζητήματα και επισκόπηση της εμπειρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης τη δεκαετία του '90", η οποία αναλύει τα δυνατά και τα αδύνατα σημεία των διάφορων πολιτικών προσεγγίσεων.

Το πρόγραμμα δράσης για τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες περιέχει μέτρα που στοχεύουν στην αύξηση της χρηματοδότησης με ανταγωνιστικούς όρους σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης για τις ΜΜΕ, και στην κατάργηση οποιωνδήποτε περιττών διοικητικών ή νομικών εμποδίων για την αύξηση του κεφαλαίου σε διασυνοριακή βάση. Αυτός είναι ο στόχος της προτεινόμενης οδηγίας για το ενιαίο ενημερωτικό δελτίο, το οποίο στοχεύει να εξασφαλίσει ότι ένα ενημερωτικό δελτίο ή ένα έγγραφο προσφοράς που εγκρίνεται σε κάποιο κράτος μέλος γίνεται αποδεκτό σε όλα τα κράτη μέλη. Επιπλέον, η υποβολή οικονομικών εκθέσεων θα ενισχυθεί με την κατάργηση των εθνικών διαφορών στα πρότυπα λογιστικής, μέσω της εφαρμογής των διεθνών προτύπων λογιστικής σε ολόκληρη την ΕΕ.

Τον Οκτώβριο 2001 η Επιτροπή εξέδωσε την ενδιάμεση αξιολόγηση της προόδου στο πλαίσιο του σχεδίου δράσης για τα επιχειρηματικά κεφάλαια (ΣΔΕΚ). Το ΣΔΕΚ, που εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Κάρντιφ, καθορίζει σειρά ενεργειών για την κατάργηση των εμποδίων ώστε να δημιουργηθεί μια αγορά επιχειρηματικών κεφαλαίων στην ΕΕ που να λειτουργεί αποδοτικά. Η αξιολόγηση υπογραμμίζει τη θετική εξέλιξη των κεφαλαίων επιχειρηματικών συμμετοχών στην Ευρώπη τα τελευταία χρόνια και την αύξηση των χρηματοδοτήσεων για κεφάλαια αρχικής ώθησης και για έναρξη λειτουργίας επιχειρήσεων. Επίσης επισημαίνει ότι η ευρωπαϊκή βιομηχανία κεφαλαίων επιχειρηματικών συμμετοχών έχει γίνει αρτιότερη και καλύτερα οργανωμένη. Εντούτοις, το βάθος των αγορών εξακολουθεί να διαφέρει σημαντικά μεταξύ των κρατών μελών. Πρέπει να εξεταστούν με ιδιαίτερη προσοχή τα μέσα και οι μέθοδοι για την ενθάρρυνση της εμφάνισης νέων επιχειρήσεων ταχείας ανάπτυξης, συμπεριλαμβανομένης της βελτίωσης της διασύνδεσης μεταξύ του κόσμου της επιστημονικής έρευνας και εκείνου των επιχειρήσεων.

Τον Σεπτέμβριο 2001, η Επιτροπή δημοσίευσε έκθεση σχετικά με την πρόοδο που επιτεύχθηκε στο πλαίσιο της δράσης για τα κεφάλαια αρχικής ώθησης CREA. Η δράση που υποστηρίχθηκε πρόσφατα συγκρότησε κεφάλαια αρχικής ώθησης με επενδυτικά κεφάλαια τουλάχιστον 4 εκατομμυρίων ευρώ, προκειμένου να καλυφθεί το έλλειμμα χρηματοδοτήσεων κατά την αρχική φάση. Δώδεκα ενεργά κεφάλαια έχουν επενδύσει 102 εκατομμύρια ευρώ σε 114 νέες επιχειρήσεις, δημιουργώντας 1.637 νέες θέσεις εργασίας. Η πλειονότητα αυτών των κεφαλαίων επενδύει τοπικά ή περιφερειακά στους κλάδους της τεχνολογίας των πληροφοριών, των επικοινωνιών, των ηλεκτρονικών και των βιολογικών επιστημών.

Η τέταρτη διάσκεψη στρογγυλής τραπέζης των τραπεζών και των ΜΜΕ, που πραγματοποιήθηκε τον Δεκέμβριο 2001, επικεντρώθηκε στις υποψήφιες χώρες και κάλυψε ένα ευρύ φάσμα θεμάτων για την πρόσβαση σε χρηματοδότηση. Η τελική έκθεση αντιπαραθέτει τις καλύτερες πρακτικές με τα προβλήματα που έχουν εντοπιστεί, και υποβάλλει σειρά προτάσεων για δράση και συστάσεων προς την ΕΕ. Η Επιτροπή κλήθηκε από το Συμβούλιο των υπουργών αρμόδιων για θέματα βιομηχανίας του Δεκεμβρίου του 2001 να διευκολύνει τις επαφές μεταξύ των τραπεζών / χρηματοδοτικών οργανισμών και των ΜΜΕ, να καταρτίσει κώδικα ορθών πρακτικών στον εν λόγω τομέα και να προσδιορίσει ορθές πρακτικές για την απλοποίηση των διαδικασιών.

Τον Οκτώβριο 2001, η Επιτροπή προώθησε, μαζί με τα κράτη μέλη, ένα σχέδιο διαδικασίας Best για την καθιέρωση ορθών πρακτικών στις δραστηριότητες των «επιχειρηματικών αγγέλων».

Στα πλαίσια του πέμπτου προγράμματος πλαισίου για την Ε&ΤΑ, ξεκίνησαν διάφορα προγράμματα για να διευκολυνθεί η πρόσβαση σε ιδιωτικές χρηματοδοτήσεις καινοτομιών βάσει της πρωτοβουλίας "gate2growth". Στα προγράμματα αυτά συγκαταλέγονται τα ακόλουθα πανευρωπαϊκά δίκτυα: το φόρουμ κεφαλαίων επιχειρηματικών συμμετοχών Ι-TecNet - ένα δίκτυο επαγγελματικών φορέων κεφαλαίων επιχειρηματικών συμμετοχών που δραστηριοποιούνται στα αρχικά στάδια και στις επενδύσεις σε καινοτόμες τεχνολογίες -, το φόρουμ επωαστηρίων - ένα δίκτυο των διευθυντικών στελεχών επωαστηρίων τεχνολογίας, επιταχυντών των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων και κεφαλαίων αρχικής ώθησης -, και το δίκτυο ακαδημαϊκών εμπειρογνωμόνων για την επιχειρηματικότητα, την κατάρτιση και την ιδιωτική χρηματοδότηση καινοτομιών.

Με βάση την απόφαση του Συμβουλίου της 20ής Δεκεμβρίου 2000 σχετικά με το πολυετές πρόγραμμα για τις επιχειρήσεις και την επιχειρηματικότητα (2001-2005), η Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων συμφώνησαν σχετικά με την εφαρμογή των χρηματοδοτικών μέσων του προγράμματος: ενισχύσεις εκκίνησης του ΕΜΤ, μηχανισμός εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ, και η δράση «κεφαλαία αρχικής ώθησης». Τα μέσα αυτά ενεργοποιούνται μέσω χρηματοδοτικών μεσαζόντων.

Ο στόχος των ενισχύσεων εκκίνησης του ΕΜΤ είναι να αυξηθεί η διαθεσιμότητα επιχειρηματικών κεφαλαίων προς καινοτόμες ΜΜΕ κατά τη διάρκεια των φάσεων προπαρασκευής και έναρξης λειτουργίας. Το ΕΤΕ επενδύει με ίσους όρους με άλλους επενδυτές μετοχικού κεφαλαίου σε εξειδικευμένα κεφάλαια επιχειρηματικών συμμετοχών. Τα κεφάλαια που εξετάζονται στο πλαίσιο αυτού του μηχανισμού είναι μικρότερα ή έχουν πρόσφατα δημιουργηθεί, ιδίως εκείνα που λειτουργούν σε περιφερειακό επίπεδο, εκείνα που εστιάζουν σε συγκεκριμένες βιομηχανίες ή τεχνολογίες και εκείνα που χρηματοδοτούν προγράμματα αξιοποίησης αποτελεσμάτων Ε&Α.

Ο μηχανισμός εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ επιδιώκει να υποκινήσει τη δημιουργία θέσεων εργασίας, υποστηρίζοντας τις επενδυτικές δραστηριότητες των ΜΜΕ με τη διάθεση περισσότερων χρηματοδοτήσεων δανείων. Αυτό επιτυγχάνεται με την αύξηση των δυνατοτήτων των μηχανισμών εγγυήσεων και αφορά τόσο νέα και όσο και υπάρχοντα χαρτοφυλάκια. Ο μηχανισμός εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ παρέχει τέσσερα διαφορετικά "παράθυρα", για (την παραδοσιακή) χρηματοδότηση δανείου, μικροδάνεια, δάνεια για επενδύσεις σε ΤΠΕ και επενδύσεις μετοχικού κεφαλαίου.

Το σχέδιο δράσης «κεφάλαια αρχικής ώθησης» έχει ως στόχο να υποκινήσει την προσφορά κεφαλαίων για την ίδρυση καινοτόμων νέων επιχειρήσεων με δυνατότητες οικονομικής μεγέθυνσης και δημιουργίας θέσεων εργασίας, καθώς και επιχειρήσεων της παραδοσιακής οικονομίας, με την παροχή υποστήριξης για κεφάλαια αρχικής ώθησης, επωαστήρια επιχειρήσεων ή παρόμοιους οργανισμούς. Η υποστήριξη αποσκοπεί στη μακροπρόθεσμη πρόσληψη πρόσθετων διαχειριστών επενδύσεων προκειμένου να ενισχυθούν οι δυνατότητες του κλάδου των κεφαλαίων επιχειρηματικών συμμετοχών να παρέχει επενδύσεις σε κεφάλαια αρχικής ώθησης.

Επιπλέον, μέσω του σχεδίου «Οικονομική μεγέθυνση και περιβάλλον», το ΕΤΕ προσφέρει εγγύηση στους χρηματοδοτικούς οργανισμούς που χορηγούν δάνεια σε ΜΜΕ για τις φιλικές προς το περιβάλλον επενδύσεις. Η εγγύηση παρέχεται δωρεάν για το χρηματοδοτικό οργανισμό και για την επιχείρηση, καθόσον τη χορηγία του σχεδίου έχει αναλάβει η ΕΕ. Το σχέδιο υποστηρίζει τριάντα οκτώ οικονομικούς μεσάζοντες και περισσότερες από 4.000 επιχειρήσεις. Το μνημόνιο συμφωνίας που υπογράφηκε στις 7 Ιουνίου 2001 μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της ΕΤΕ παρέχει το πλαίσιο στενής συνεργασίας για την προώθηση της έρευνας και της τεχνολογικής καινοτομίας στην Ευρώπη προσφέροντας συμπληρωματικές, αλλά ανεξάρτητες, μορφές χρηματοδοτικής υποστήριξης. Κύριος στόχος της εν λόγω συνεργασίας είναι να αυξηθεί ο αντίκτυπος των επιδοτήσεων που χορηγεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και των δανείων ή των επιχειρηματικών κεφαλαίων που παρέχει η ΕΤΕ για ερευνητικά σχέδια, υποδομές και καινοτόμες επιχειρήσεις. Ο στόχος αυτός θα επιτευχθεί με την καλύτερη ανάπτυξη συνεργιών μεταξύ του προγράμματος πλαισίου για την έρευνα της Κοινότητας και της πρωτοβουλίας της ΕΤΕ «Καινοτομία 2000».

3.8 Ενίσχυση των τεχνολογικών δυνατοτήτων των μικρών επιχειρήσεων

Οι ΜΜΕ αποτελούν σημαντική ομάδα στόχο του έκτου προγράμματος πλαισίου Ε&ΤΑ, με το 15 % του προϋπολογισμού για τους επτά θεματικούς τομείς προτεραιότητας που αφορούν τις ΜΜΕ. Το ποσό αυτό ανέρχεται σε περίπου 1 700 εκατ. ευρώ, κάνοντας έτσι το πρόγραμμα πλαίσιο ένα από τα μεγαλύτερα μέσα στήριξης στον κόσμο για τις ΜΜΕ που δραστηριοποιούνται στον τομέα της έρευνας και της καινοτομίας. Επιπλέον, για τις ΜΜΕ που δεν δραστηριοποιούνται τόσο εντατικά στην έρευνα προβλέπονται ειδικές δράσεις έρευνας: 450 εκατ. ευρώ προβλέπονται για το πρόγραμμα συλλογικής έρευνας και ερευνητικής συνεργασίας (CRAFT). Για την παροχή πληροφοριών και συμβουλών προς τις ΜΜΕ όσον αφορά το έκτο πρόγραμμα πλαίσιο πρόκειται να συγκροτηθεί ένα ειδικό δίκτυο εθνικών σημείων επαφής.

Τα μέτρα περιφερειακής καινοτομίας επιδιώκουν να ενθαρρύνουν τις περιφέρειες να ενεργούν σε ένα διεθνές πλαίσιο διευκολύνοντας την ανταλλαγή εμπειριών μεταξύ των περιοχών που συμμετέχουν σε ενέργειες καινοτομίας. Η νέα γενεά καινοτόμων ενεργειών για την περίοδο 2000-2006, που χρηματοδοτείται στο πλαίσιο των διαρθρωτικών ταμείων, ενδιαφέρει ιδιαίτερα τις μικρές επιχειρήσεις. Τρία θέματα έχουν επιλεχτεί για αυτήν την περίοδο: η περιφερειακή οικονομία που βασίζεται στη γνώση και στην τεχνολογική καινοτομία (για να βοηθηθούν οι λιγότερες αναπτυγμένες περιοχές να αναπτύξουν ανταγωνιστικά εργαλεία και να εφαρμόσουν συνεργασίες μεταξύ του δημόσιου τομέα, των επιχειρήσεων, των ερευνητικών οργανώσεων και των πανεπιστημίων). eEurope-regio: η κοινωνία των πληροφοριών και η περιφερειακή ανάπτυξη (για την ενίσχυση προγραμμάτων στον τομέα των υπηρεσιών ψηφιακής τεχνολογίας προκειμένου να καλυφθεί η υστέρηση, π.χ. των απομακρυσμένων περιοχών) και η περιφερειακή ταυτότητα και η βιώσιμη ανάπτυξη (για την ενθάρρυνση των περιφερειών να βασιστούν στα πολιτιστικά προτερήματά τους ή στις συγκεκριμένες ικανότητές τους ώστε να βελτιωθεί το επαγγελματικό περιβάλλον στις περιφέρειες). Για τα προγράμματα αυτά διατίθεται συνολικός προϋπολογισμός 400 εκατομμυρίων ευρώ.

Στο πλαίσιο του πέμπτου προγράμματος πλαισίου για την Ε&ΤΑ, η πειραματική δράση αριστείας για την έναρξη των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων καινοτόμων επιχειρήσεων (Pilot Action of Excellence for Innovative start-ups - PAXIS) προσφέρει ένα δίκτυο για τις οικονομικές περιοχές που παρέχουν υποδειγματικές συνθήκες για την εκκίνηση επιχειρήσεων και την αξιοποίηση επιτευγμάτων. Οι περιοχές PAXIS αναμένονται για να γίνουν ευρωπαϊκά υποδείγματα περιφερειών που αριστεύουν στην ενθάρρυνση της καινοτομίας. Η πρόσκληση υποβολής προτάσεων που δημοσιεύθηκε τον Μάιο του 2001, σχετικά με "Μηχανισμούς για τη διευκόλυνση της σύστασης και της ανάπτυξης καινοτόμων επιχειρήσεων", θα χορηγεί χρηματοδοτήσεις σε μέχρι και είκοσι δύο ευρωπαϊκές οικονομικές περιοχές που πληρούν τα κριτήρια αριστείας για τη δημιουργία καινοτόμων επιχειρήσεων, βάσει πέντε θεματικών δικτύων. Προβλέπει επίσης διασυνοριακά προγράμματα για τα μέσα και τις προσεγγίσεις όσον αφορά τη σύσταση καινοτόμων επιχειρήσεων, καθώς και διάφορα συνοδευτικά μέτρα.

Το πρόγραμμα "CORDIS", (κοινοτική υπηρεσία πληροφόρησης για την έρευνα και την ανάπτυξη) παρέχει μια νέα υπηρεσία που βοηθά τις ΜΜΕ να συμμετέχουν και να επωφελούνται από ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις έρευνας. Έχει ιδιαίτερη σημασία για τις καινοτόμες ΜΜΕ που υπ