[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 27.6.2007

COM(2007) 378 τελικό

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ EΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

για την πρόοδο της Ρουμανίας σχετικά με τα συνοδευτικά μέτρα από την προσχώρηση και μετά

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ EΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

για την πρόοδο της Ρουμανίας σχετικά με τα συνοδευτικά μέτρα από την προσχώρηση και μετά

1. Εισαγωγη

1.1. Πλαίσιο

Όταν προσχώρησε η Ρουμανία στην ΕΕ την 1η Ιανουαρίου 2007, θεσπίστηκαν ειδικές διατάξεις για να διευκολύνουν και να υποστηρίξουν την ομαλή προσχώρησή της και, παράλληλα, να διασφαλίσουν την ορθή λειτουργία των πολιτικών και των θεσμών της ΕΕ.

Όπως απαιτείται από όλα τα κράτη μέλη, η Ρουμανία, κατά την προσχώρησή της στην ΕΕ, ανέλαβε τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις που απορρέουν από την ιδιότητα του μέλους. Κατά τη συνήθη πρακτική της, η Επιτροπή παρακολουθεί την εφαρμογή της νομοθεσίας (του κοινοτικού κεκτημένου) για να διασφαλίσει την τήρηση των εν λόγω υποχρεώσεων.

Επιπλέον, όπως και με τις χώρες που προσχώρησαν στην ΕΕ το 2004, η Συνθήκη Προσχώρησης προβλέπει μεταβατικές διατάξεις και μέτρα διασφάλισης (π.χ. περιορισμοί για την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων, για την πρόσβαση στα δίκτυα οδικών μεταφορών· διατάξεις για τους κτηνιατρικούς, φυτοϋγειονομικούς κανόνες και τους κανόνες επισιτιστικής ασφάλειας). Η Συνθήκη Προσχώρησης ορίζει ότι αν υπάρξουν σοβαρές αμέλειες στη μεταφορά και στην εφαρμογή του κεκτημένου στους τομείς της οικονομίας, της εσωτερικής αγοράς, της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων, μπορούν να ληφθούν μέτρα διασφάλισης[1] για μέγιστη περίοδο τριών ετών από την ημερομηνία της προσχώρησης. Η προσχώρηση της Ρουμανίας συνοδεύτηκε επίσης από σειρά ειδικών συνοδευτικών μέτρων τα οποία προορίζονται να αποτρέψουν ή να καλύψουν ελλείψεις στους τομείς της ασφάλειας τροφίμων, των γεωργικών κεφαλαίων, καθώς και της μεταρρύθμισης του δικαστικού τομέα και της καταπολέμησης της διαφθοράς. Γι’αυτούς τους δύο τελευταίους τομείς, θεσπίστηκε μηχανισμός για τη συνεργασία και τον έλεγχο, ο οποίος καθορίζει στόχους αναφοράς για τον έλεγχο της προόδου σ’αυτόν τον τομέα[2].

Αυτός ο μηχανισμός θεσπίστηκε για να βελτιωθεί η λειτουργία του νομοθετικού, διοικητικού και δικαστικού συστήματος και για να αντιμετωπιστούν οι σοβαρές ελλείψεις στην καταπολέμηση της διαφθοράς. Στόχος του μηχανισμού συνεργασίας και ελέγχου είναι να εξασφαλίσει τη λήψη μέτρων τα οποία θα εγγυώνται στους πολίτες της Ρουμανίας και στα άλλα κράτη μέλη ότι οι σχετικές διοικητικές και δικαστικές αποφάσεις, η νομοθεσία και οι πρακτικές στη Ρουμανία είναι σύμφωνες με εκείνες της υπόλοιπης ΕΕ. Η πρόοδος στον τομέα της μεταρρύθμισης του δικαστικού συστήματος και της καταπολέμησης της διαφθοράς θα επιτρέψει στους πολίτες και στις επιχειρήσεις της Ρουμανίας να απολαύουν των δικαιωμάτων που δικαιούνται ως Ευρωπαίοι πολίτες. Αν δεν σημειωθεί οριστική πρόοδος σ’αυτούς τους τομείς, υπάρχει κίνδυνος να μην είναι σε θέση η Ρουμανία να εφαρμόσει ορθά το κοινοτικό δίκαιο.

Η Επιτροπή κλήθηκε να υποβάλλει έκθεση σχετικά με τα εν λόγω συνοδευτικά μέτρα σε τακτά διαστήματα. Στην περίπτωση του μηχανισμού συνεργασίας και ελέγχου, οι εκθέσεις πρέπει να υποβάλλονται ανά εξάμηνο, με αρχή τον Ιούνιο 2007. Η παρούσα έκθεση περιλαμβάνει μια γενική επισκόπηση της προόδου που υλοποιήθηκε όσον αφορά τα συνοδευτικά μέτρα και αποτελεί την πρώτη έκθεση για το μηχανισμό συνεργασίας και ελέγχου. Εξετάζει όλους τους τομείς στους οποίους θεσπίστηκαν συνοδευτικά μέτρα, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στη μεταρρύθμιση του δικαστικού τομέα και στην καταπολέμηση της διαφθοράς.

1.2. Μεθοδολογία

Για την εκπόνηση της παρούσας έκθεσης χρησιμοποιήθηκαν πολυάριθμες πηγές πληροφοριών εκ των οποίων η κυριότερη ήταν η κυβέρνηση της Ρουμανίας. Ελήφθησαν επίσης πληροφορίες και αναλύσεις από την Αντιπροσωπεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και τις διπλωματικές αποστολές των κρατών μελών στη Ρουμανία, από τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, από ενώσεις και εκθέσεις εμπειρογνωμόνων. Η Επιτροπή οργάνωσε αποστολές στη Ρουμανία τον Απρίλιο 2007, στο πλαίσιο του μηχανισμού συνεργασίας και ελέγχου. Οι αποστολές αυτές υποστηρίχθηκαν από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες από τα κράτη μέλη και τις υπηρεσίες της Επιτροπής. Στόχος ήταν να διενεργηθεί μια ανεξάρτητη αξιολόγηση της προόδου. Οι εμπειρογνώμονες εκπόνησαν εκθέσεις οι οποίες εν συνεχεία διαβιβάστηκαν στη Ρουμανία προς διόρθωση των τυχόν ανακριβειών όσον αφορά τα αντικειμενικά στοιχεία.

Η Ρουμανία υπέβαλε μια πρώτη έκθεση για την πρόοδο που υλοποιήθηκε στο πλαίσιο του μηχανισμού συνεργασίας και ελέγχου στις 31 Μαρτίου 2007 και εξακολούθησε να ενημερώνει την Επιτροπή σχετικά με τις μετέπειτα εξελίξεις.

2. Συνοδευτικα μετρα: κατασταση προοδου

Τα συνοδευτικά μέτρα για τη Ρουμανία καλύπτουν τα γεωργικά ταμεία, την ασφάλεια των τροφίμων, τη μεταρρύθμιση του δικαστικού συστήματος και την καταπολέμηση της διαφθοράς. Το παρόν κεφάλαιο εξετάζει εν συντομία τις εξελίξεις στους δύο πρώτους από αυτούς τους τομείς, για στοιχεία των οποίων πρέπει επίσης να εκπονηθούν χωριστές εκθέσεις. Η πρόοδος στους τομείς της μεταρρύθμισης του δικαστικού συστήματος και της καταπολέμησης της διαφθοράς εξετάζεται στο κεφάλαιο 3.

Το παράρτημα περιλαμβάνει περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την κατάσταση προόδου όσον αφορά τις ρήτρες διασφάλισης και άλλες διατάξεις σ’αυτούς τους τομείς. Λαμβανομένων υπόψη των καθιερωμένων δομών εφαρμογής και των μηχανισμών υποβολής εκθέσεων στους τομείς της γεωργίας, της υγείας των ζώων και της ασφάλειας των τροφίμων, αυτά τα θέματα δεν θα καλύπτονται, στο μέλλον, σ’αυτήν την οριζόντια έκθεση. Οι περαιτέρω αποφάσεις που ενδέχεται να απαιτηθούν σ’αυτούς τους τομείς, θα λαμβάνονται μεμονωμένα σύμφωνα με τους κανόνες που διέπουν τα εν λόγω θέματα.

2.1. Γεωργικά ταμεία

Όσον αφορά τα γεωργικά ταμεία, τα κράτη μέλη υποχρεούνται να διαθέτουν διαπιστευμένους και αποτελεσματικούς οργανισμούς πληρωμών για να διασφαλίζεται η καλή διαχείριση και ο αποτελεσματικός έλεγχος των γεωργικών δαπανών. Τα κράτη μέλη υποχρεούνται επίσης να δημιουργήσουν ολοκληρωμένο σύστημα διαχείρισης και ελέγχου (ΟΣΔΕ) για τις άμεσες πληρωμές στους γεωργούς και ορισμένες δαπάνες στον τομέα της αγροτικής ανάπτυξης (ιδίως για να αποφεύγονται οι δόλιες πρακτικές και οι παράτυπες πληρωμές). Αν τα κράτη μέλη δεν εφαρμόζουν σωστά τα εν λόγω συστήματα ελέγχου, η Επιτροπή αποφασίζει εκ των υστέρων δημοσιονομικές διορθώσεις μέσω των ετήσιων δημοσιονομικών ελέγχων. Δεδομένου ότι υπήρχε μεγάλος κίνδυνος να μην λειτουργήσει ορθά το ολοκληρωμένο σύστημα διαχείρισης και ελέγχου (ΟΣΔΕ) από την ημερομηνία προσχώρησης της Ρουμανίας, η Επιτροπή θέσπισε ένα μηχανισμό διασφάλισης που μπορούσε να εφαρμοστεί στη Ρουμανία στην περίπτωση που τα στοιχεία του ΟΣΔΕ ή τα άλλα στοιχεία που είναι αναγκαία για να πραγματοποιούνται ορθές πληρωμές δεν θα είχαν καθοριστεί ή θα παρουσίαζαν σοβαρές ελλείψεις. Ο μηχανισμός διασφάλισης προβλέπει ότι οι δαπάνες οι σχετικές με το ΟΣΔΕ μπορούσαν να μειωθούν προσωρινά κατά 25%. Οι κυριότερες ανησυχίες σχετικά με το ΟΣΔΕ αφορούσαν τον τρόπο σύνδεσης του μητρώου εκμετάλλευσης με το LPIS (σύστημα αναγνώρισης αγροτεμαχίων), τη διοικητική ικανότητα και την υλικοτεχνική υποστήριξη, το σύστημα πληροφορικής και την ποιότητα των δεδομένων που καταγράφονται. Από την έκθεση που υπέβαλαν οι αρχές της Ρουμανίας το Μάρτιο 2007, διαπιστώνεται ότι το σύστημα δεν έχει ακόμη εφαρμοστεί πλήρως: δύο από τις τέσσερις ενότητες του ΟΣΔΕ είναι διαθέσιμες μόνο ως πρωτότυπα. Επιπλέον η ενότητα διοικητικού ελέγχου δεν φαίνεται να διαθέτει όλες τις απαιτούμενες λειτουργικές δυνατότητες. Η έκθεση επισημαίνει σημαντικά προβλήματα στη λειτουργία των συστημάτων ΤΠ (τεχνολογίας πληροφοριών). Θα ληφθούν αποφάσεις για το αν πρέπει να εφαρμοστούν μέτρα διασφάλισης (τα οποία ενδέχεται να οδηγήσουν σε μείωση των δαπανών που σχετίζονται με το ΟΣΔΕ) με βάση τα αποτελέσματα των ελέγχων που θα διενεργήσει η Επιτροπή τον Ιούνιο-Ιούλιο 2007 και την αξιολόγηση της έκθεσης που υπέβαλαν οι ρουμανικές αρχές τον Μάρτιο 2007.

2.2. Υγεία των ζώων και ασφάλεια των τροφίμων

Στον τομέα της υγείας των ζώων, θεσπίστηκαν μεταβατικά μέτρα για την κλασική πανώλη των χοίρων και εγκρίθηκαν σχέδια εξάλειψης της νόσου. Μια επανεξέταση αυτών των μέτρων προγραμματίζεται για το Σεπτέμβριο 2007. Η Επιτροπή επικαλέσθηκε επίσης ένα συμπληρωματικό μέτρο διασφάλισης για να περιορίσει το ενδοκοινοτικό εμπόριο αλόγων από τη Ρουμανία. Η Ρουμανία εκσυγχρονίζει τις εγκαταστάσεις της αξιοποίησης ζωικών υποπροϊόντων ενώ ζητήθηκε έκθεση προόδου. Στους τομείς του κρέατος, των ιχθύων και του γάλακτος, εφαρμόστηκαν μεταβατικά μέτρα σε μεγάλο αριθμό εγκαταστάσεων οι οποίες δεν μπορούν να διαθέσουν τα προϊόντα τους παρά μόνο στην εθνική αγορά της Ρουμανίας. Θεσπίστηκαν ειδικά μέτρα για το νωπό γάλα.

3. Μεταρρυθμιση του Δικαστικου συστηματος και Καταπολεμηση της Διαφθορασ

3.1. Συνοπτική επισκόπηση

Η μεταρρύθμιση του δικαστικού συστήματος και η καταπολέμηση της διαφθοράς αποτέλεσαν αντικείμενο στενής παρακολούθησης στο πλαίσιο του μηχανισμού συνεργασίας και ελέγχου. Κατωτέρω παρατίθενται μια συνοπτική ανάλυση και μια λεπτομερής εξήγηση της προόδου που υλοποιήθηκε σε σχέση με τους στόχους αναφοράς που καθορίστηκαν βάσει του εν λόγω μηχανισμού. Η λεπτομερής εξήγηση διαρθρώνεται γύρω από δράσεις οι οποίες αποτέλεσαν τους δείκτες προόδου προς την υλοποίηση των στόχων αναφοράς.

Η Ρουμανία σημείωσε πρόοδο, σε διαφορετικό βαθμό, στην υλοποίηση των στόχων που καθορίστηκαν στο μηχανισμό συνεργασίας και ελέγχου. Είναι σημαντικό να υπενθυμιστεί ότι αυτοί οι στόχοι αναφοράς δεν συνοψίζονται σε έναν απλό κατάλογο ελέγχου μεμονωμένων δράσεων που μπορούν να επαληθεύονται μία προς μία. Όλοι αυτοί οι στόχοι είναι αλληλεξαρτώμενοι. Η πρόοδος που σημειώνεται σε σχέση με έναν στόχο έχει επιπτώσεις στους άλλους. Κάθε στόχος αναφοράς συμβάλλει στην οικοδόμηση ενός ανεξάρτητου, αμερόληπτου δικαστικού και διοικητικού συστήματος. Η δημιουργία και η διατήρηση ενός τέτοιου συστήματος αποτελούν μακρόπνοη διαδικασία και συνεπάγονται θεμελιώδεις αλλαγές συστημικού χαρακτήρα. Ως εκ τούτου οι στόχοι αναφοράς δεν μπορούν να εξετάζονται χωριστά. Πρέπει να εντάσσονται στο πλαίσιο μιας ευρύτερης μεταρρύθμισης του δικαστικού συστήματος και της καταπολέμησης της διαφθοράς για τις οποίες απαιτείται μακροπρόθεσμη πολιτική δέσμευση. Για να αποδειχθεί ότι η αλλαγή είναι όντως οριστική απαιτούνται πιο απτά αποδεικτικά στοιχεία της επιτόπιας εφαρμογής.

Η κυβέρνηση της Ρουμανίας ανέλαβε τη δέσμευση να προβεί στη μεταρρύθμιση του δικαστικού συστήματος και στην εξάλειψη της διαφθοράς. Σε όλους τους τομείς, οι ρουμανικές αρχές επιδεικνύουν καλή θέληση και αποφασιστικότητα. Έχουν εκπονήσει τα απαιτούμενα νομοσχέδια, σχέδια δράσης και προγράμματα. Ωστόσο, μόνο με την αποφασιστική εφαρμογή των δράσεων αυτών επιτόπου και σε καθημερινή βάση μπορεί να επιτευχθεί πράγματι ο στόχος. Η υλοποίηση όμως των προθέσεων αυτών σε αποτελέσματα εξακολουθεί να αποτελεί σαφώς ένα αδύνατο σημείο. Η Ρουμανία έχει εντείνει τις προσπάθειές της στο μεγαλύτερο δυνατό βαθμό για την καταπολέμηση της διαφθοράς. Παρότι αναγνωρίζονται οι προσπάθειες αυτές, πολλά απομένουν ακόμη να γίνουν. Η πρόοδος που σημειώθηκε μετά τη θέσπιση του μηχανισμού συνεργασίας και ελέγχου εξακολουθεί να είναι ανεπαρκής.

Βαθειά ριζωμένα προβλήματα, και ιδίως η διαφθορά, απαιτούν την οριστική καθιέρωση και την αποτελεσματική λειτουργία των μόνιμων δομών έρευνας και καταστολής, που είναι ικανές να στείλουν έντονα αποτρεπτικά μηνύματα. Επιπλέον, οι διαρθρωτικές αλλαγές που απαιτούνται έχουν επιπτώσεις στην κοινωνία στο σύνολό της και πρέπει να αλλάξουν άρδην, πέρα από την απλή εκπλήρωση των στόχων αναφοράς. Τούτο απαιτεί σθεναρή δέσμευση της Ρουμανίας μακροπρόθεσμα και μπορεί να επιτύχει μόνο αν τηρηθεί ο αυστηρός διαχωρισμός της εκτελεστικής, της νομοθετικής και της δικαστικής εξουσίας και αν επικρατούν σταθερές πολιτικές συνθήκες και δεσμεύσεις.

3.2. Αξιολόγηση

3.2.1. Στόχος αναφοράς 1: να εξασφαλιστεί μια πιο διαφανής και αποτελεσματική δικαιοσύνη, ιδίως με την ενίσχυση της ικανότητας και της υπευθυνότητας του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου. Να αναφέρεται και να παρακολουθείται ο αντίκτυπος του νέου Κώδικα Πολιτικής και Ποινικής Δικονομίας

Όλα τα μέτρα του σχεδίου δράσης του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου έχουν εφαρμοστεί και άρχισαν να έχουν τα πρώτα αποτελέσματα ιδίως όσον αφορά την καθιέρωση μιας συνεκτικής νομολογίας. Ωστόσο η απουσία ενιαίας πρακτικής για τις περιπτώσεις επιστροφής περιουσιών παραμένει γενικό πρόβλημα.

Οι πληροφορίες όσον αφορά τις δραστηριότητες ελέγχου που διεξήχθησαν μέχρι σήμερα για να υπολογιστεί ο αντίκτυπος των τροποποιήσεων του κώδικα πολιτικής και ποινικής δικονομίας, μαρτυρούν ότι οι αρχές έχουν αναλάβει πραγματική δέσμευση για να ενσωματώσουν τις παρατηρήσεις των ασκούντων συναφή με τη δικαιοσύνη επαγγέλματα στο νέο νομοσχέδιο περί των δικονομικών κωδίκων. Έχει σημειωθεί ικανοποιητική πρόοδος των εργασιών για τον κώδικα πολιτικής δικονομίας ενώ ήταν μικρή η πρόοδος όσον αφορά τον κώδικα ποινικής δικονομίας.

Απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες για να ολοκληρωθούν οι μεταρρυθμίσεις σε θέματα προσωπικού και οργάνωσης του δικαστικού συστήματος και για να εξασφαλιστεί η διάρκειά τους. Οι μεταρρυθμίσεις σ’αυτόν τον τομέα εφαρμόστηκαν μερικώς. Μια πολιτική που θα στηρίζεται στις ανάγκες σε προσωπικό παρεμποδίζεται από τις υπάρχουσες νομικές εγγυήσεις για τη θητεία των δικαστών και των εισαγγελέων. Η εναλλακτική λύση που προβλέπεται επί του παρόντος για την πλήρωση των κενών θέσεων με επισπευσμένη διαδικασία ("fast track") πρόσληψης, παράλληλα με τους ετήσιους διαγωνισμούς, προκαλεί ανησυχίες ως προς την ποιότητα όλων των νεοπροσληφθέντων στο δικαστικό σώμα της Ρουμανίας.

Γενικά, η Ρουμανία έχει σημειώσει κάποια πρόοδο στη μεταρρύθμιση του δικαστικού της συστήματος.

Λεπτομερής αξιολόγηση

- Εφαρμογή των τυχόν αναγκαίων μέτρων, συμπεριλαμβανομένων των μέτρων που προβλέπονται στο αντίστοιχο σχέδιο δράσης του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου που εγκρίθηκαν τον Ιούνιο 2006, τα οποία εξασφαλίζουν τη συνεπέστερη ερμηνεία και εφαρμογή της νομοθεσίας σε όλα τα επίπεδα της δικαιοσύνης και στο σύνολο της χώρας, μετά τις κατάλληλες διαβουλεύσεις με τους δικαστές, τους εισαγγελείς και τους δικηγόρους· παρακολούθηση του αντικτύπου των νομοθετικών και διοικητικών μέτρων που έχουν θεσπιστεί πρόσφατα

Οι δράσεις και τα μέτρα που προβλέπονται στο σχέδιο δράσης του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου του Ιουνίου 2006 εγκρίθηκαν και εφαρμόστηκαν για τη διασφάλιση των αναγκαίων προϋποθέσεων – νομοθετικών, διοικητικών ή άλλων – ώστε να μπορούν τα δικαστήρια να εγγυώνται περισσότερο τη συμμόρφωση της νομολογίας τους με τη νομολογία άλλων δικαστηρίων στο ίδιο επίπεδο δικαιοδοσίας καθώς και με εκείνη του Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου (HCCJ).

Η προσφυγή υπέρ του νόμου αποτελεί το βασικό ένδικο μέσο σ’αυτό το πλαίσιο,[3] το οποίο αναμορφώθηκε το 2005 και είναι τώρα διαθέσιμο στα Εφετεία (στα οποία διαπιστώθηκαν οι περισσότερες περιπτώσεις αντιφατικής νομολογίας), ενώ δόθηκε δεσμευτική ισχύς στις αποφάσεις με τις οποίες αποφαίνεται το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο στην εκδίκαση αυτών των προσφυγών. Κρίνοντας από το ρυθμό υποβολής και έκδοσης των αποφάσεων στις προσφυγές υπέρ του νόμου κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2006 και τους πρώτους μήνες του 2007, αυτή η διαδικασία αποτέλεσε το κυριότερο μέσο για την εναρμόνιση της νομολογίας. Ως τέτοιο, αυτό το ένδικο μέσο μπορεί επίσης να αποδειχθεί επαρκές και οι περαιτέρω νομοθετικές πρωτοβουλίες που αποσκοπούν στη δημιουργία νέων μηχανισμών ενοποίησης της νομολογίας πρέπει να εξετάζονται προσεκτικά με βάση τα θετικά αποτελέσματα που επιτεύχθηκαν στις προσφυγές υπέρ του νόμου[4].

Η πρόσβαση των δικαστών στη νομολογία έχει βελτιωθεί. Όλα τα δικαστήρια έχουν πρόσβαση στις περιλήψεις των αποφάσεων του Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου και τα πλήρη κείμενα των αποφάσεων του HCCJ είναι τώρα διαθέσιμα στον δικτυακό τόπο του Δικαστηρίου. Η εντατική διαδικασία μηχανοργάνωσης των δικαστηρίων τα τελευταία χρόνια έχει αυξήσει την πρόσβαση των δικαστών στα νομικά στοιχεία και στη νομολογία. Σε οριζόντιο επίπεδο, τα Εφετεία δημοσιεύουν και διανέμουν μεταξύ τους τα λεγόμενα «τριμηνιαία δελτία» τα οποία περιλαμβάνουν τη σχετική νομολογία από την αντίστοιχη δικαιοδοσία τους.

Το πρόγραμμα συνεχούς εκπαίδευσης και το αποκεντρωμένο πρόγραμμα κατάρτισης του Εθνικού Ινστιτούτου για το Δικαστικό Σώμα (NIM) έχουν εφαρμοστεί. Το πρόγραμμα συνεχούς εκπαίδευσης 2007 του NIM περιλαμβάνει 19 τέτοια σεμινάρια για 120 δικαστές (έναντι των 9 σεμιναρίων το 2006) και το αποκεντρωμένο πρόγραμμα συνεχούς κατάρτισης του 2007 προβλέπει τουλάχιστον 3 σεμινάρια ετησίως που θα οργανώνονται για τα δικαστήρια/εισαγγελίες (σε σύγκριση με το 1 σεμινάριο/ετησίως τουλάχιστον το 2006, όταν είχαν οργανωθεί 135 τέτοια σεμινάρια).

Το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο (SCM) καθιέρωσε έναν μηχανισμό για την παρακολούθηση των αποτελεσμάτων που έχουν τα μέτρα στη νομολογία σε όλη τη χώρα. Ένας μηχανισμός τακτικών διαβουλεύσεων μεταξύ των δικαστηρίων δημιουργήθηκε για θέματα που αφορούν την εναρμόνιση της δικανικής πρακτικής. Από τον Ιανουάριο 2007, στο πλαίσιο της συνέχισης της εφαρμογής του σχεδίου δράσης 2006 του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου (SCM), οργανώνονται περιοδικές συνεδριάσεις των προέδρων των τμημάτων του HCCJ με τους ομολόγους τους από τα δευτεροβάθμια δικαστήρια με σκοπό την εναρμόνιση της δικανικής πρακτικής και την εξέταση των ενδεχόμενων προτάσεων προσφυγών υπέρ του νόμου. Τον Φεβρουάριο 2007, το SCM υποχρέωσε κάθε δικαστήριο να οργανώνει μηνιαίες συνεδριάσεις των δικαστών σε κάθε επίπεδο δικαιοδοσίας για να εξασφαλίζεται η κατάλληλη επικοινωνία μεταξύ των ασκούντων συναφή με τη δικαιοσύνη επαγγέλματα σε τοπικό επίπεδο. Το Συμβούλιο σχεδίασε επίσης έναν κεντρικό μηχανισμό με τον οποίο οργανώνει τακτικές συνεδριάσεις με τους προέδρους των τμημάτων από κάθε Εφετείο καθώς και του Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου. Στόχος των συνεδριάσεων είναι να δημιουργηθεί ένα φόρουμ στο οποίο όλα τα δικαστήρια που επιλαμβάνονται αναιρέσεων (HCCJ και Εφετεία) και επομένως αποφασίζουν για τις πρακτικές στον τομέα των αναιρέσεων, συζητούν τα νομικά θέματα για τα οποία επισημαίνεται ότι προκαλούν αντιφατική νομολογία.

Τέλος, αναφέρθηκε ότι η επίτευξη εναρμονισμένης πρακτικής παρεμποδίζεται μερικές φορές από τις συχνές αλλαγές της νομοθεσίας, ορισμένες εκ των οποίων συνδέονται με την παγιοποίηση της μεταρρύθμισης της δικαιοσύνης.

- Σχεδιασμός και εφαρμογή ενός ορθολογικού και ρεαλιστικού μοντέλου στελέχωσης για το δικαστικό σύστημα με βάση την τρέχουσα αξιολόγηση των αναγκών

Η κατάσταση των ανθρώπινων πόρων στο δικαστικό σύστημα της Ρουμανίας, καθώς και η διοικητική ικανότητα σε κεντρικό επίπεδο και σε επίπεδο δικαστηρίων ή εισαγγελικής αρχής, εξακολουθεί να απασχολεί τις αρχές. Το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο και η Γενική Εισαγγελία είναι επιφορτισμένοι με αυτά τα καθήκοντα[5]. Η ορθολογική διαχείριση του προσωπικού και η θεσμική αναδιάρθρωση βρίσκονται επί του παρόντος στο στάδιο εφαρμογής.

Οι δικαστικές αρχές πρέπει να αποφασίζουν, σε επίπεδο σχεδιασμού, σχετικά με τα θέματα τα οποία υπάγονται στην γενική έννοια της «οργάνωσης των δικαστηρίων» καθώς και σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο μπορούν να ανατεθούν διάφορα διαχειριστικά καθήκοντα, στο πλαίσιο αυτής της γενικής έννοιας, μεταξύ προέδρων δικαστηρίων/εισαγγελέων, οικονομικών διευθυντών, γραμματέων, των ιδίων των δικαστών και, πιθανώς, ενός προϊσταμένου/υπεύθυνου οργάνωσης των δικαστηρίων. Επιπλέον, η μεταρρύθμιση της στρατηγικής των ανθρώπινων πόρων και η συγκεκριμένη εφαρμογή ενός αναθεωρημένου πίνακα προσωπικού απαιτούν ορισμένο βαθμό ευελιξίας σε θέματα διαχείρισης των σταδιοδρομιών των δικαστών, μεγαλύτερο από αυτόν που επιτρέπει το σημερινό νομοθετικό πλαίσιο.

Το φαινόμενο της απόσπασης των δικαστών φαίνεται προβληματικό. Περίπου 200 δικαστές και εισαγγελείς αποσπώνται από τις δικαστικές θέσεις τους σε διάφορα όργανα (Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο, Υπουργείο Δικαιοσύνης, Εθνικό Ινστιτούτο για το Δικαστικό Σώμα (NIM), NSC, κλπ.). Σε πολλές περιπτώσεις οι αρχικές θέσεις των αποσπασμένων δικαστών δεν θεωρούνται επισήμως κενές και έτσι δεν πληρούνται επειδή οι εν λόγω δικαστές έχουν το δικαίωμα να διατηρήσουν τη θέση τους στο δικαστικό σώμα. Η μόνη πιθανή λύση είναι να αποσπασθεί ένας δικαστής από άλλο δικαστήριο για να καλύψει προσωρινά την de facto κενή θέση. Επιπλέον, η νομοθεσία δεν προβλέπει αριθμητικό όριο για τις αποσπάσεις, οι οποίες είναι ιδιαίτερα ελκυστικές λόγω των υψηλότερων αμοιβών που λαμβάνουν οι αποσπασμένοι δικαστές. Εντούτοις το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο εγκρίνει όλο και λιγότερες αποσπάσεις για τους δικαστές. Ένα άλλο σχετικό θέμα είναι ο τρόπος με τον οποίο οι αρμόδιες αρχές[6] μπορούν να τροποποιούν τον πίνακα προσωπικού του δικαστικού σώματος. Η κατάργηση μιας θέσης από τον πίνακα προσωπικού επιτρέπεται μόνον εάν η εν λόγω θέση είναι κενή. Κατά συνέπεια, σε περίπτωση δικαιοδοσίας στην οποία ήταν κατειλημμένες όλες οι θέσεις, η κυβέρνηση δεν μπορούσε να μειώσει τον αριθμό των εν λόγω θέσεων ακόμη και αν ο φόρτος εργασίας έδειχνε ότι οι περισσότερες ήταν περιττές.

Τα σχέδια συμπερασμάτων μελέτης σχετικά με τις δραστηριότητες μικρών δικαστηρίων, τα οποία επί του παρόντος εξετάζονται από το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο και το Υπουργείο Δικαιοσύνης, επιβεβαιώνουν ότι πολλές από τα μικρά δικαστήρια απαιτούν την ορθολογική μεταρρύθμισης των δομών προσωπικού τους (για ορισμένα απαιτείται ακόμη και η διακοπή των δραστηριοτήτων)· ως εκ τούτου, η αναδιάταξη των ανθρώπινων πόρων για να αντανακλάται καλύτερα ο πραγματικός φόρτος εργασίας κάθε δικαστηρίου, απαιτεί την εξισορρόπηση των διοικητικών και νομοθετικών πρωτοβουλιών, οι οποίες δεν έχουν ακόμη υλοποιηθεί (το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο απέρριψε ένα πρόσφατο νομοσχέδιο που προετοίμασε το Υπουργείο Δικαιοσύνης, το οποίο προέβλεπε μια έκτακτη διαδικασία μεταφοράς για τις περιπτώσεις αναδιοργάνωσης των δικαστηρίων ή των εισαγγελιών).

Ένα άλλο μέτρο που εξέτασε το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο στο πλαίσιο μιας πιο μακροπρόθεσμης στρατηγικής ανθρώπινων πόρων, είναι να περιορίσει τα κριτήρια πρόσληψης δικαστών ως προσωρινή λύση έως ότου πληρωθούν οι κενές θέσεις. Μετά τις νομοθετικές μεταρρυθμίσεις του 2004 και 2005, οι δικαστές στη Ρουμανία διορίζονται δια βίου και επωφελούνται από πολυάριθμους νόμους προστασίας των σταδιοδρομιών τους. Έτσι φαίνεται ότι θα είναι δύσκολο να αποτρέπονται οι νέες προσλήψεις με χαμηλότερα προσόντα εάν διαπιστωθεί αργότερα ότι δεν εκπληρούν τις προσδοκίες του συστήματος.

- Ανάπτυξη και εφαρμογή ενός σχεδίου για την αναδιάρθρωση του Υπουργείου Δικαιοσύνης, το οποίο θα αντιμετωπίζει τις σημερινές ελλείψεις σε θέματα διαχείρισης και ανθρώπινων πόρων

Εκπονήθηκε ένα σχέδιο αναδιάρθρωσης του Υπουργείου Δικαιοσύνης, το οποίο βρίσκεται τώρα στο στάδιο εφαρμογής. Εντούτοις η διαδικασία παρεμποδίζεται από την έλλειψη ενός αποτελεσματικού μοντέλου στελέχωσης για το δικαστικό σύστημα.

Το σχέδιο για την αναδιοργάνωση του Υπουργείου Δικαιοσύνης εκπονήθηκε με βάση την ανάλυση των εκθέσεων δραστηριοτήτων 2005 και 2006 του Υπουργείου Δικαιοσύνης.

Στις 2 Οκτωβρίου 2006 ο Πρόεδρος διόρισε το νέο Γενικό Εισαγγελέα της Ρουμανίας κατόπιν προτάσεως του Υπουργείου Δικαιοσύνης και με την έγκριση του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου. Οι κυριότερες ανεπάρκειες αφορούν ελλείψεις σε θέματα διαχείρισης και μια άνιση και ανεπαρκή ανακατανομή των εισαγγελέων στο πλαίσιο των υπηρεσιών της Εισαγγελίας, λαμβανομένου υπόψη του φόρτου εργασίας ανά εισαγγελέα.

Επομένως το σχέδιο οργανώνεται γύρω από τα ακόλουθα 5 μέτρα: 1) αναδιάρθρωση της Εισαγγελίας που εξαρτάται από το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο· 2) σχεδιασμός και έγκριση του νέου εσωτερικού κανονισμού της Εισαγγελίας· 3) ανακατανομή των θέσεων των εισαγγελέων· 4) πλήρωση των κενών θέσεων προϊσταμένων· 5) πλήρωση των κενών χαμηλόβαθμων θέσεων.

Τα δύο πρώτα μέτρα έχουν ήδη ολοκληρωθεί.

Το τρίτο μέτρο βρίσκεται στο στάδιο εκτέλεσης και η προθεσμία έχει καθοριστεί για το τέλος του 2007. Οι περισσότερες υποθέσεις εξετάζονται από τους εισαγγελείς πρωτοδικών. Συνεπώς, ο πίνακας προσωπικού έχει αναδιαταχθεί με τη μεταφορά ορισμένων θέσεων εισαγγελιών από τα υψηλότερα επίπεδα στα χαμηλότερα. Επειδή επί του παρόντος οι περιττές θέσεις δεν μπορούν να ανακατανεμηθούν εφόσον είναι κατειλημμένες, η αναδιοργάνωση απαιτεί ορισμένο χρόνο.

Το τέταρτο μέτρο βρίσκεται στο στάδιο εκτέλεσης και είναι ένα «μόνιμο μέτρο». Το φθινόπωρο του 2006 διοργανώθηκαν γενικοί διαγωνισμοί για θέσεις υψηλών αρμοδιοτήτων και πληρώθηκαν 17 υψηλόβαθμες θέσεις στις εισαγγελίες. Μεταξύ Ιανουαρίου και Μαρτίου 2007 πληρώθηκαν επιπλέον πέντε υψηλόβαθμες θέσεις στο Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο. Περαιτέρω διαγωνισμοί για τέτοιες θέσεις προγραμματίζονται για την άνοιξη και το φθινόπωρο του 2007.

Το πέμπτο μέτρο βρίσκεται στο στάδιο εκτέλεσης και είναι επίσης ένα «μόνιμο μέτρο». Ο συνήθης τρόπος διορισμού εισαγγελέων δεν επιτρέπει την πλήρωση των κενών θέσεων δεδομένου ότι το Εθνικό Ινστιτούτο για το Δικαστικό Σώμα (NIM) επιτρέπει να αποφοιτούν μόνο 180 υποψήφιοι ετησίως και μόνο το 40% από αυτούς γίνονται εισαγγελείς.

- Παρακολούθηση του αντικτύπου που έχουν οι τροπολογίες του κώδικα πολιτικής και ποινικής δικονομίας οι οποίες εγκρίθηκαν πρόσφατα στο δικαστικό σύστημα ώστε να ενσωματωθούν ενδεχομένως τα αναγκαία διορθωτικά μέτρα στους προβλεπόμενους νέους κώδικες

Ο νόμος αριθ. 459/2006 για την τροποποίηση του κώδικα πολιτικής δικονομίας εγκρίθηκε το Δεκέμβριο 2006 και τέθηκε σε ισχύ τον Ιανουάριο 2007. Οι κυριότερες αλλαγές αφορούν α) τη μεταφορά αρμοδιοτήτων για την επίλυση αβάσιμων αξιώσεων αμφισβήτησης δικαστών ενώπιον του δικαστηρίου στο οποίο υποβάλλονται οι αξιώσεις, β) απλούστευση της διαδικασίας επιβολής εξαναγκαστικών μέτρων.

Το Υπουργείο Δικαιοσύνης εξέτασε τον αντίκτυπο αυτών των τροποποιήσεων αφού ζήτησε από τις ενδιαφερόμενες δικαιοδοσίες να υποβάλουν τις αξιολογήσεις τους και συγκέντρωσε τις αυτεπάγγελτες συστάσεις των δικαστών. Δεδομένου ότι έχει παρέλθει μόνο βραχεία περίοδος από την έναρξη ισχύος του, τα δικαστήρια αναφέρθηκαν κυρίως στις πιθανές επιπτώσεις του νόμου .

Ο νόμος αριθ. 356/2006 για την τροποποίηση του κώδικα ποινικής δικονομίας εγκρίθηκε το Δεκέμβριο 2006 και τέθηκε σε ισχύ στις 9 Σεπτεμβρίου 2006. Έγιναν περαιτέρω τροποποιήσεις με την έκδοση του έκτακτου κυβερνητικού διατάγματος αριθ. 60/2006. Οι κυριότερες τροποποιήσεις αφορούν: α) την ενίσχυση εναλλακτικών μέτρων προσωρινής κράτησης, β) τον περιορισμό των λόγων για την αμφισβήτηση δικαστών, γ) την κατάργηση της άσκησης ποινικής δίωξης επ'αυτοφόρω για τις ήσσονος σημασίας παραβάσεις του νόμου που μπορούν να μηνυθούν κατόπιν αιτήσεως του θύματος (επί του παρόντος ο εισαγγελέας οφείλει να ερευνήσει την υπόθεση και συνήθως ανακαλείται η μήνυση του θύματος), δ) τον περιορισμό της δυνατότητας που έχουν τα δικαστήρια να επιστρέφουν την υπόθεση στον εισαγγελέα για περαιτέρω έρευνα.

Το Υπουργείο Δικαιοσύνης εξέτασε τον αντίκτυπο των τροποποιήσεων συγκεντρώνοντας τις γνώμες των ενδιαφερόμενων δικαστών οι οποίοι κατήρτισαν κατάλογο συστάσεων για το νέο κώδικα ποινικής δικονομίας. Σ’αυτήν την προσπάθεια συνέβαλε επίσης και το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο. Εν πάση περιπτώσει, οι προαναφερόμενες παρατηρήσεις δεν λήφθησαν ακόμη υπόψη . Ορισμένες ανησυχίες σχετίζονται με τη δυνατότητα που έχουν οι εισαγγελείς να παρακολουθούν την αλληλογραφία και τις τηλεφωνικές κλήσεις επί 48 ώρες χωρίς καμία εντολή από δικαστή, ή την ανάμειξη στη σχέση δικηγόρου-πελάτη μέσω της παρακολούθησης των τηλεφωνικών κλήσεων.

Η μεταρρύθμιση της ποινικής νομοθεσίας παρεμποδίστηκε σοβαρά από την απόφαση της Νομικής Επιτροπής της Γερουσίας του Μαρτίου 2007 να υποβάλει σε ψηφοφορία της Ολομέλειας τον κώδικα ποινικής δικονομίας ο οποίος εγκρίθηκε το 2004 και ανεστάλη το 2005, επειδή δεν ήταν σύμφωνος με τους διαδικαστικούς κανόνες και λόγω των ουσιαστικών ανακολουθιών που επεσήμαναν οι ασκούντες συναφή με τη δικαιοσύνη επαγγέλματα. Εάν είχε τεθεί σε ισχύ, ο κώδικας του 2004 θα είχε προκαλέσει σημαντικές δυσκολίες στα ποινικά δικαστήρια και στις εισαγγελίες και θα απειλούσε σοβαρά να καταστήσει μη λειτουργικό ολόκληρο το σύστημα ποινικής δικαιοσύνης. Η Ολομέλεια της Γερουσίας αποφάσισε στα τέλη Μαρτίου να αναπέμψει τον κώδικα ποινικής δικονομίας 2004 στη Νομική Επιτροπή για περαιτέρω εξέταση. Τούτο θα επιτρέψει να συζητηθεί η νέα πρόταση για τον ποινικό κώδικα και τον κώδικα ποινικής δικονομίας. Η Ρουμανία προβλέπει να αρχίσει δημόσιο διάλογο σχετικά με αυτό το φθινόπωρο του 2007.

- Υποβολή εκθέσεων και παρακολούθηση της προόδου όσον αφορά την έγκριση των νέων κωδίκων, περιλαμβανομένων των κατάλληλων διαβουλεύσεων και των επιπτώσεών τους στο δικαστικό σύστημα

Η κατάσταση είναι πολύ διαφορετική για τους νέους κώδικες δικονομίας. Η διαδικασία βρίσκεται στο στάδιο εφαρμογής και έχει σημειώσει καλή πρόοδο σε ό,τι αφορά τον κώδικα πολιτικής δικονομίας, ενώ βρίσκεται ακόμη στην αρχή για τον άλλο κώδικα παρόλο που σημειώθηκε κάποια πρόοδος. Η σύνθεση της επιτροπής για τη σύνταξη του νέου κώδικα ποινικής δικονομίας ολοκληρώθηκε και εγκρίθηκε με το διάταγμα αριθ. 1251/C του Υπουργείου Δικαιοσύνης της 17ης Μαΐου 2007.

Νέος κώδικας πολιτικής δικονομίας

Η επιτροπή για τη σύνταξη του νέου κώδικα πολιτικής δικονομίας συστάθηκε το 2006[7]. Η επιτροπή συνέταξε περίπου 250 άρθρα (από 7-800 άρθρα συνολικά), τα οποία αφορούν την εκδίκαση σε πρώτο βαθμό. Λήφθηκε απόφαση σχετικά με τη διάρθρωση του κώδικα.

Η Ρουμανία προβλέπει να ολοκληρωθούν οι εργασίες στο τέλος του Δεκεμβρίου 2007. Μόλις εγκριθεί από την κυβέρνηση μετά τον δημόσιο διάλογο, το κείμενο θα διαβιβασθεί στο Κοινοβούλιο. Η έγκρισή του προβλέπεται για το θέρος του 2008 και θα καθοριστεί vacatio legis τουλάχιστον 6 μηνών.

Όσον αφορά τη δικαιοδοσία των νέων δικαστηρίων, προβλέπονται τα ακόλουθα: 1) τα πρωτοδικεία θα έχουν περιορισμένη δικαιοδοσία· 2) τα δικαστήρια θα έχουν μικτή δικαιοδοσία, και θα λειτουργούν ως πρωτοδικεία σε ειδικά θέματα και ως δευτεροβάθμια δικαστήρια για τις προσφυγές που εγείρονται κατά των αποφάσεων των κατώτερων δικαστηρίων· 3) τα εφετεία θα εκδικάζουν τις προσφυγές κατά των αποφάσεων των δικαστηρίων και θα ενεργούν ως πρωτοδικεία σε περίπτωση διοικητικών αξιώσεων· 4) το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο θα εκδικάζει μόνον τις προσφυγές (recurs) κατά των αποφάσεων που λαμβάνονται σε δεύτερο βαθμό δικαιοδοσίας. Κατ’αυτόν τον τρόπο το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο θα γίνει πραγματικό Ακυρωτικό Δικαστήριο που θα εξετάζει μόνο θέματα δικαίου. Προβλέπεται να υποβάλλονται οι υποθέσεις σε αυστηρό έλεγχο για το παραδεκτό των προσφυγών ώστε να αποτρέπεται ο υπερβολικός φόρτος εργασίας για το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο. Η Ρουμανία προβλέπει ότι το Ανώτατο Δικαστήριο, ως το μοναδικό αρμόδιο δικαστήριο της χώρας να εκδίδει τελική απόφαση για νομικά ζητήματα, θα αναλάβει το ρόλο καθοδηγητή της δικαιοδοσίας και θα συμβάλει σημαντικά στην εναρμόνιση της δικανικής πρακτικής.

Η επιτροπή για τη σύνταξη του νέου κώδικα πολιτικής δικονομίας επιδιώκει να λύσει το πρόβλημα των εξαιρέσεων αντισυνταγματικότητας ως τρόπου για την καθυστέρηση των διαδικασιών[8]. Η λύση που επιλέγεται στην περίπτωση που τα μέρη θέσουν το ζήτημα της συνταγματικότητας ενός νόμου, ο οποίος σχετίζεται με την υπόθεση, είναι να παραπέμπεται το ζήτημα στο Συνταγματικό Δικαστήριο χωρίς, ωστόσο, να διακόπτεται η δίκη. Εάν ο νόμος κηρυχθεί αντισυνταγματικός, το ενδιαφερόμενο μέρος κινεί διαδικασία προσφυγής ή υποβάλλει πρόταση αναθεώρησης.

Νέος κώδικας ποινικής δικονομίας

Η επιτροπή για τη σύνταξη του νέου κώδικα ποινικής δικονομίας άρχισε τις εργασίες της τον Ιανουάριο 2007.

Επί του παρόντος, τα μέλη της επιτροπής[9] εργάζονται για τη χάραξη των γενικών γραμμών του νέου κώδικα. Έχει επεξεργαστεί ορισμένα αρχικά σχέδια του κώδικα αλλά η τελική εκδοχή δεν είναι ακόμη έτοιμη.

Η νέα ποινική δικονομία θα στηρίζεται κυρίως στην αρχή της κατ'αντιδικίαν διεξαγωγής της δίκης. Για σοβαρά και μέσης σημασίας εγκλήματα οι διαδικασίες δίωξης θα είναι υποχρεωτικές ενώ για την εγκληματικότητα ήσσονος σημασίας αφήνεται στην κρίση του εισαγγελέα να μην ασκήσει δίωξη.

Μέχρι τώρα η επιτροπή δεν είχε καμία επαφή με την άλλη επιτροπή σύνταξης για να διευκολυνθεί η έγκαιρη επίλυση των ενδεχόμενων αποκλινουσών απόψεων επί κοινής αρχής όπως οι εξαιρέσεις της αντισυνταγματικότητας.

- Προώθηση της ικανότητας του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου να επιτελεί τις βασικές του αρμοδιότητες καθώς και της υπευθυνότητάς του. Ειδικότερα, αντιμετώπιση της πιθανής σύγκρουσης συμφερόντων και αντιδεοντολογικών ενεργειών μεμονωμένων μελών του Συμβουλίου. Διορισμός δικαστικών επιθεωρητών, σύμφωνα με τα αντικειμενικά κριτήρια που υιοθετήθηκαν πρόσφατα, οι οποίοι θα πρέπει να έχουν επίσης μεγαλύτερη περιφερειακή αντιπροσώπευση

Το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο διαθέτει πλέον πλήρως τη διοικητική ικανότητα να ασκεί τις αρμοδιότητές του βάσει του νόμου. Το Συμβούλιο λειτουργεί συνεκτικά σε όλους τους τομείς αρμοδιότητάς του και εφαρμόζει ένα σύστημα ομάδων εργασίας τις οποίες συντονίζει ένα μόνιμο μέλος του Συμβουλίου, για την παρακολούθηση και την εφαρμογή των δραστηριοτήτων σε κάθε αντίστοιχο τομέα. Η νέα διευθυντική ομάδα του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου (SCM), η οποία εξελέγη τον Ιανουάριο 2007, δεσμεύτηκε για μια λειτουργική σχέση με το Υπουργείο Δικαιοσύνης και άλλες κρατικές αρχές καθώς και για τη μεγαλύτερη συμμετοχή του SCM στις νομοθετικές συζητήσεις που αφορούν το δικαστικό σύστημα.

Η υπευθυνότητα και τα πρότυπα δεοντολογίας του Συμβουλίου και των μελών του εξακολουθούν να προκαλούν ανησυχία. Το ίδιο ισχύει για την πιθανή σύγκρουση των συμφερόντων των μελών του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου. Ο νόμος επιτρέπει στα σημερινά μέλη του Συμβουλίου να επιλέγουν ανάμεσα στο να είναι μόνιμα και στο να ασκούν τα καθήκοντα μέλους του Συμβουλίου και καθήκοντα προϊσταμένου σε δικαστήριο ή σε εισαγγελία ταυτόχρονα[10]. Επιπλέον, για θέματα όπως τα κριτήρια δεοντολογίας για τα μέλη ή την πιθανή σύγκρουση συμφερόντων, το Συμβούλιο υιοθέτησε πάντα τυπολατρική θέση σύμφωνα με την οποία δεν μπορεί να υποτεθεί η έλλειψη ακεραιότητας των μελών του Συμβουλίου και οι ισχυρισμοί περί αντιδεοντολογικής συμπεριφοράς πρέπει να εξετάζονται για κάθε περίπτωση χωριστά.

Όσον αφορά το διορισμό των δικαστικών επιθεωρητών, το Συμβούλιο εφήρμοσε μια καθορισμένη και αντικειμενική διαδικασία σε όλους τους πρόσφατους γύρους διορισμών. Το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο φρόντισε επίσης ώστε οι νεοδιορισθέντες επιθεωρητές να έχουν γεωγραφική αντιπροσώπευση και έθεσε τέρμα στο μονοπώλιο που είχαν μέχρι πρόσφατα οι δικαστές από τα/τις δικαστήρια/εισαγγελίες του Βουκουρεστίου.

3.2.2. Στόχος αναφοράς 2: να συσταθεί, όπως προβλέπεται, Οργανισμός Ακεραιότητας με αρμοδιότητες όσον αφορά τον έλεγχο περιουσιακών στοιχείων, την έλλειψη συμμόρφωσης και την ενδεχόμενη σύγκρουση συμφερόντων, καθώς και την έκδοση δεσμευτικών αποφάσεων βάσει των οποίων μπορούν να επιβληθούν αποτρεπτικές ποινές

Ο νόμος περί Εθνικής Υπηρεσίας Ακεραιότητας ο οποίος τροποποιήθηκε με έκτακτο κυβερνητικό διάταγμα, εξουσιοδοτεί την υπηρεσία να ελέγχει τα περιουσιακά στοιχεία, την έλλειψη συμμόρφωσης και την πιθανή σύγκρουση συμφερόντων μεγάλου αριθμού εκλεγμένων και ανώτατων δημόσιων υπαλλήλων. Προβλέπει επίσης την έκδοση δεσμευτικών αποφάσεων βάσει των οποίων μπορούν να επιβάλλονται αποτρεπτικές ποινές. Αναμένεται ότι η υπηρεσία θα αρχίσει να λειτουργεί τον Οκτώβριο 2007.

Οι ανησυχίες νομικού περιεχομένου σε σχέση με την ανεξαρτησία της υπηρεσίας και την αποτελεσματικότητα των αρμοδιοτήτων της σε θέματα ανάκρισης και επιβολής αποτρεπτικών ποινών, λαμβάνονται μόνον εν μέρει υπόψη στις τροποποιήσεις που εισήχθησαν με έκτακτο κυβερνητικό διάταγμα. Το εν λόγω διάταγμα ισχύει μόνο έως ότου επιβεβαιωθεί ή τροποποιηθεί από το Κοινοβούλιο.

Η Ρουμανία έχει υλοποιήσει σημαντική πρόοδο στην εκπλήρωση αυτού του στόχου αναφοράς. Εντούτοις, έως ότου συσταθεί η υπηρεσία και αρχίσει να παρουσιάζει τα πρώτα συγκεκριμένα αποτελέσματά της, δεν είναι δυνατό να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητά της στην υλοποίηση των στόχων.

Λεπτομερής αξιολόγηση

- Να εκδοθεί νομοθεσία για τη σύσταση μιας αποτελεσματικής και ανεξάρτητης υπηρεσίας ακεραιότητας αρμόδιου για τον έλεγχο των περιουσιακών στοιχείων, την έλλειψη συμμόρφωσης και την ενδεχόμενη σύγκρουση συμφερόντων, καθώς και για την έκδοση δεσμευτικών αποφάσεων βάσει των οποίων μπορούν να επιβληθούν αποτρεπτικές ποινές

Το Υπουργείο Δικαιοσύνης παρουσίασε νομοσχέδιο για τη σύσταση Εθνικής Υπηρεσίας Ακεραιότητας (NIA) αρμόδιας για θέματα περιουσιακών στοιχείων, έλλειψης συμμόρφωσης και ενδεχόμενης σύγκρουσης συμφερόντων.

Το νομοσχέδιο εγκρίθηκε από την κυβέρνηση, τον Ιούλιο του 2006, και τελικά υιοθετήθηκε από τη Γερουσία της Ρουμανίας το Μάιο του 2007[11].

Βάσει του νόμου, ο πρόεδρος και οι αντιπρόεδροι της Υπηρεσίας διορίζονται από τη Γερουσία, προτάσει του Εθνικού Συμβουλίου Ακεραιότητας, για τετραετή θητεία, κατόπιν διαγωνισμού/εξέτασης[12]. Επίσης με πρόταση του Εθνικού Συμβουλίου Ακεραιότητας, η Γερουσία απαλλάσσει τον πρόεδρο και τους αντιπροέδρους από τα καθήκοντά τους.

Το Εθνικό Συμβούλιο Ακεραιότητας (NIA) διενεργεί δραστηριότητες ελέγχου σε θέματα περιουσιακών στοιχείων, σύγκρουσης συμφερόντων και έλλειψης συμμόρφωσης[13].

Ο νόμος προβλέπει ετήσιο ανεξάρτητο εξωτερικό έλεγχο, χρηματοδοτούμενο από ίδιο προϋπολογισμό. Όλες οι προσωπικότητες και οι αξιωματούχοι του δημοσίου σε εθνικό και κεντρικό επίπεδο υποχρεούνται να υποβάλλουν δηλώσεις περιουσιακών στοιχείων και συμφερόντων[14].

Ο επιθεωρητής ακεραιότητας προβαίνει στον έλεγχο των περιουσιακών στοιχείων και σε επαλήθευση της σύγκρουσης συμφερόντων ή των περιπτώσεων ασυμβίβαστου αυτεπαγγέλτως ή τη αιτήσει ενός ενδιαφερόμενου μέρους, σύμφωνα με τις επιταγές του νόμου. Η έναρξη της ελεγκτικής διαδικασίας θα κοινοποιείται στο πρόσωπο που υποβάλλεται σε εξακρίβωση, το οποίο έχει το δικαίωμα να ζητήσει νομική συνδρομή ή εκπροσώπηση από δικηγόρο.

Για την προστασία των προσωπικοτήτων και των κρατικών αξιωματούχων έναντι κάθε καταχρηστικής ενέργειας που τους αφορά, ο νόμος προβλέπει ποινή φυλάκισης για τα πρόσωπα που υποβάλλουν ψευδείς δηλώσεις.

Ο επιθεωρητής ακεραιότητας γνωστοποιεί στο δικαστήριο εάν, βάσει των διαθέσιμων αποδεικτικών στοιχείων, διαπιστώνεται αξιοσημείωτη διαφορά μεταξύ των κατεχόμενων και των δηλωθέντων περιουσιακών στοιχείων, η οποία δεν μπορεί λογικά να δικαιολογηθεί[15]. Στην περίπτωση αυτή, το δικαστήριο μπορεί να διατάξει τη δήμευση μέρους της περιουσίας ή κάποιου περιουσιακού στοιχείου. Εάν το δικαστήριο, με οριστική και αμετάκλητη απόφαση, αποφανθεί ότι η περιουσία αποκτήθηκε παράνομα και διατάξει το μέτρο της δήμευσης, ο νόμος προβλέπει την επιβολή κυρώσεων που συνίστανται στην απαλλαγή του συγκεκριμένου προσώπου από τα καθήκοντά του και στην απαγόρευση άσκησης κάθε άλλης υψηλόβαθμη δραστηριότητας ή δημόσιου λειτουργήματος, επί μία τριετία από την ημερομηνία της απαλλαγής, εξαιρουμένων των εκλεγμένων κατόχων αξιώματος. Η οριστική και αμετάκλητη απόφαση με την οποία δηλώνεται η σύγκρουση συμφερόντων υποβάλλεται στις πειθαρχικές επιτροπές ή, κατά περίπτωση, στις αρμόδιες αρχές, για να επιβάλουν στον ενδιαφερόμενο πειθαρχική κύρωση ή να τον απαλλάξουν από τα καθήκοντά του.

Έχουν ήδη εκφραστεί πολλές ανησυχίες σχετικά με την τελική έκδοση του σχεδίου της Εθνικής Υπηρεσίας Ακεραιότητας σε σχέση με τα παρακάτω σημεία:

- - Αρχικά, σκοπός του σχεδίου ήταν η σύσταση μιας υπηρεσίας που θα είναι σε θέση να ασκεί έλεγχο και να λαμβάνει μέτρα σε ένα τομέα που δεν καλύπτεται από κανένα άλλο όργανο στη Ρουμανία, σχετικά με περιουσιακά στοιχεία που δεν μπορούν να δικαιολογηθούν από τα εισοδήματα του εξεταζόμενου προσώπου. Ωστόσο, η εγκριθείσα μορφή του νομοσχεδίου διατηρεί την έννοια της «αθέμιτης» και όχι της «αδικαιολόγητης» περιουσίας. Η «αθέμιτη» περιουσία μπορεί να δημευθεί, αλλά πρέπει προηγουμένως να αποδειχθεί ότι προέρχεται από παράνομη ή αθέμιτη δραστηριότητα. Παρά ταύτα, αυτός ο τομέας αρμοδιότητας, αφενός, καλύπτεται ήδη από τους εισαγγελείς και την αστυνομία (ποινικά αδικήματα) και τις φορολογικές αρχές, την αστυνομία κτλ. (πλημμελήματα, θέματα αστικού δικαίου) και, αφετέρου, υπάρχει ενδεχομένως σωρεία περιπτώσεων όπου, αν και τα περιουσιακά στοιχεία υπερβαίνουν αδικαιολόγητα τα εισοδήματα, οι "παράνομες" πράξεις δεν μπορούν να αποδειχθούν.

- - Το ποσοστό που καθορίζει την "αξιοσημείωτη διαφορά" μεταξύ των κατεχόμενων και των δηλωθέντων περιουσιακών στοιχείων, βάσει του οποίου ο επιθεωρητής ακεραιότητας ενημερώνει το δικαστήριο (τουλάχιστον 10%, αλλά όχι κάτω από το ισοδύναμο σε λέι ποσού ύψους 20.000 ευρώ[16]) είναι ιδιαίτερα υψηλό σε σχέση με το αρχικά προταθέν 2%.

Το ΕΚΔ αριθ. 49/01/06/2007, το οποίο τέθηκε σε ισχύ τον Ιούνιο του 2007, θεσπίζει ορισμένες θετικές αλλαγές σε ορισμένες πτυχές των δύο αυτών σημείων. Ειδικότερα, αντικαθιστά τον όρο «αθέμιτη περιουσία» με τον όρο «αδικαιολόγητη περιουσία». Επιτρέπει επίσης να κινηθεί διαδικασία έρευνας μόλις διαπιστωθεί διαφορά της τάξης των 10.000 ευρώ μεταξύ περιουσιακών στοιχείων και εισοδήματος.

Παρά ταύτα, για να ισχύσει επί μακρόν, το έκτακτο κυβερνητικό διάταγμα πρέπει να επικυρωθεί από το Κοινοβούλιο[17].

Δεν έχει ακόμη αξιολογηθεί η καθαυτό λειτουργία της υπηρεσίας.

- Να συσταθεί μια Εθνική Υπηρεσία Ακεραιότητας (NIA) και να διασφαλιστεί ότι διαθέτει τους αναγκαίους ανθρώπινους και οικονομικούς πόρους ώστε να εκπληρώσει την εντολή της

Αυτό το τμήμα του στόχου αναφοράς δεν μπορεί να αξιολογηθεί πριν από την αποτελεσματική υλοποίηση της νεοσυσταθείσας Εθνικής Υπηρεσίας Ακεραιότητας (NIA).

3.2.3. Στόχος αναφοράς 3: Να συνεχιστεί, βάσει της ήδη σημειωθείσας προόδου, η διεξαγωγή επίσημων, αμερόληπτων ερευνών σχετικά με τις καταγγελίες διαφθοράς σε υψηλό επίπεδο

Συνεχίστηκε να σημειώνεται πρόοδος όσον αφορά τις διώξεις σε υποθέσεις διαφθοράς σε υψηλό επίπεδο. Ειδικές υπηρεσίες δίωξης της διαφθοράς (Εθνική υπηρεσία καταπολέμησης της διαφθοράς- DNA) έχουν δημιουργηθεί σε ολόκληρη τη χώρα και εμφανίζουν θετικό απολογισμό όσον αφορά τις έρευνες και τις απαγγελίες κατηγοριών σε περιπτώσεις διαφθοράς σε υψηλό επίπεδο. Στις επιδόσεις τους περιλαμβάνονται ορισμένες ιδιαίτερα προβεβλημένες υποθέσεις κατά τις οποίες απαγγέλθηκαν κατηγορίες σε ορισμένες γνωστές και ισχυρές προσωπικότητες. Η αυστηρότητα όσον αφορά τις διώξεις δεν αποτυπώνεται, ωστόσο, και στις δικαστικές αποφάσεις. Τα διαβιβασθέντα σχετικά με τις καταδίκες στοιχεία δείχνουν ότι κατά μέσο όρο οι ποινές δεν είναι αποτρεπτικές, ενώ παρατηρείται υψηλότατος αριθμός αναστολών των ποινών αυτών σε υποθέσεις διαφθοράς σε υψηλό επίπεδο. Θα πρέπει να αποσαφηνιστεί το σκεπτικό των αναστολών αυτών, και θα πρέπει να εξεταστεί ο βαθμός ευαισθητοποίησης και οι στάσεις στο πλαίσιο του δικαστικού συστήματος όσον αφορά την επιβολή αποτρεπτικών ποινών σε υποθέσεις διαφθοράς υψηλού επιπέδου. Η επικρατούσα κατάσταση υπονομεύει την πρόσφατη πρόοδο που σημειώθηκε στον τομέα των ερευνών και επηρεάζει αρνητικά την αντίληψη που σχηματίζει η κοινή γνώμη σχετικά με την πολιτική βούληση για την πάταξη της διαφθοράς.4ρρφ Εξάλλου, ορισμένα πρόσφατα γεγονότα θα μπορούσαν να έχουν αρνητικές επιπτώσεις στην καταπολέμηση της διαφθοράς. Αναφέρουμε κυρίως την αποποινικοποίηση της τραπεζικής απάτης, την πρόθεση του Κοινοβουλίου να μειώσει τη μέγιστη διάρκεια των ποινικών ανακριτικών διαδικασιών, καθώς και το αίτημα απόλυσης ανώτερου στελέχους της DNA.

Γενικά, η πρόοδος που σημειώθηκε στον τομέα της δικαστικής αντιμετώπισης της διαφθοράς σε υψηλό επίπεδο παραμένει ανεπαρκής.

Λεπτομερής αξιολόγηση

- Να συνεχιστεί η καταγραφή των περιπτώσεων επαγγελματικών και αμερόληπτων ερευνών στις υποθέσεις διαφθοράς σε υψηλό επίπεδο. Να εξασφαλιστεί η νομική και θεσμική σταθερότητα του πλαισίου καταπολέμησης της διαφθοράς, κυρίως μέσω της διατήρησης της τρέχουσας διαδικασίας διορισμού και ανάκλησης του Γενικού Εισαγγελέα της Ρουμανίας, του προϊσταμένου εισαγγελίας της Εθνικής Διεύθυνσης Καταπολέμησης της Απάτης, καθώς και άλλων υψηλόβαθμων στελεχών της γενικής εισαγγελίας

Τον Μάρτιο του 2006, η ρουμανική βουλή επικύρωσε το νόμο αριθ. 54/06, ο οποίος αποκατέστησε τις αρμοδιότητες της «Εθνικής υπηρεσίας καταπολέμησης της διαφθοράς» όσον αφορά τη διερεύνηση όλων των υποθέσεων διαφθοράς σε υψηλό επίπεδο. Η υπηρεσία αυτή ονομάζεται σήμερα Εθνική Διεύθυνση Καταπολέμησης της Διαφθοράς (DNA). Έχει συσταθεί ως νομική οντότητα στους κόλπους της εισαγγελικής αρχής του Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου (HCCJ). Ο γενικός εισαγγελέας που είναι διορισμένος στο Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο (HCCJ) διευθύνει την DNA μέσω του προϊσταμένου της εισαγγελίας. Η DNA διαθέτει δικό της προϋπολογισμό και προσωπικό.

Απρόσκοπτα συνεχίστηκε η δέσμευση και η ικανότητα της DNA όσον αφορά τη δίωξη υποθέσεων διαφθοράς σε υψηλό επίπεδο. Ο αριθμός και η φύση των νέων ερευνών που κινήθηκαν το διάστημα αυτό από την DNA απέδωσαν ικανοποιητικά αποτελέσματα στον τομέα των αμερόληπτων ερευνών σε υποθέσεις διαφθοράς σε υψηλό επίπεδο.

Τα χρονικά πλαίσια εντός των οποίων διενεργεί και ολοκληρώνει η DNA τις έρευνές της εξακολουθούν να φανερώνουν ότι υπάρχει επαγγελματισμός υψηλού επιπέδου στις πολυτομεακές ομάδες ερευνών. Από το Σεπτέμβριο του 2006, έχουν καταχωρισθεί 84 νέες διώξεις που αφορούν 195 εναγόμενους. Κατά το ίδιο χρονικό διάστημα, τα δικαστήρια εξέδωσαν 47 μη τελεσίδικες δικαστικές αποφάσεις σε δίκες διαφθοράς, καθώς και 33 τελεσίδικες αποφάσεις. Σε τρεις υποθέσεις εκδόθηκε αθωωτική απόφαση.

Ωστόσο οι προσπάθειες και τα αποτελέσματα της DNA όσον αφορά τις διώξεις για διαφθορά σε υψηλό επίπεδο δεν υποστηρίζονται με ανάλογα αποτελέσματα από το δικαστικό σύστημα. Υπάρχουν ορισμένα στοιχεία στην πρακτική των δικαστηρίων που δείχνουν είτε ελλιπή συνειδητοποίηση του φαινομένου της διαφθοράς είτε έλλειψη κατάρτισης/γνώσεων

Πρώτον, οι ποινές που επιβάλλουν τα δικαστήρια σε υποθέσεις διαφθοράς δεν έχουν αποτρεπτικό αποτέλεσμα και, κατά συνέπεια, δεν πληρούν την προληπτική τους λειτουργία. Με τη μέση διάρκεια των ποινών για αδικήματα διαφθοράς να ανέρχεται σε φυλάκιση 1-2 ετών και με τη χορήγηση υπό όρους αναστολής στη συντριπτική πλειονότητα των καταδικαστικών αποφάσεων, τα δικαστήρια αδυνατούν να αποδείξουν ότι κατανοούν τον ουσιαστικό ρόλο που διαδραματίζουν στις προσπάθειες για την πάταξη της διαφθοράς στη Ρουμανία.

Δεύτερον, στις σημαντικότερες υποθέσεις διαφθοράς που ερεύνησε η DNA και οι οποίες εκδικάστηκαν κατά το τελευταίο εξάμηνο, τα δικαστήρια ανέστειλαν τη διαδικασία και παρέπεμψαν τις υποθέσεις στο Συνταγματικό Δικαστήριο για να αποφανθεί επί διαφόρων προσφυγών της υπεράσπισης περί αντισυνταγματικότητας. Αν και η τακτική αυτή είναι ορθή από διαδικαστική άποψη, εγείρονται ερωτήματα σχετικά με την τάση των δικαστηρίων να παραπέμπουν τις υποθέσεις σε υψηλότερο βαθμό δικαιοδοσίας αντί να τις εκδικάζουν στα κατώτερα δικαστήρια. Κατά συνέπεια, οι δίκες δύο πρώην υψηλόβαθμων πολιτικών, που την εποχή εκείνη είχαν θεωρηθεί πειστική ένδειξη ότι υπάρχει η βούληση για την καταπολέμηση της διαφθοράς υψηλού επιπέδου στη Ρουμανία, παραμένουν σήμερα σε εκκρεμότητα μέχρι να ολοκληρωθεί η διαδικασία ελέγχου της συνταγματικότητας, η οποία ενδέχεται να διαρκέσει πέραν του έτους.

Όσον αφορά τις διαδικασίες διορισμού και ανάκλησης, η πρόωρη αποχώρηση ή η αντικατάσταση υπαλλήλων που κατέχουν θέσεις-κλειδιά στη διαδικασία των μεταρρυθμίσεων μπορεί να αποβεί επιζήμια για τη συνέχιση της μεταρρυθμιστικής διαδικασίας. Όσον αφορά τη διαδικασία διορισμού και ανάκλησης του Γενικού Εισαγγελέα και του προϊσταμένου εισαγγελίας της DNA, η απόφαση της νομικής επιτροπής της Γερουσίας να ενεργοποιήσει παλαιότερη πρόταση που εκκρεμεί στη Γερουσία από το 2006 ακυρώθηκε από την Ολομέλεια στα τέλη Μαρτίου 2007. Μένει να διαπιστωθεί εάν έχει αμετάκλητα εγκαταλειφθεί η πρόθεση τροποποίησης της διαδικασίας διορισμού. Από την άποψη αυτή, δεν είναι καθόλου καθησυχαστικός ο αριθμός των αλλαγών προσωπικού που σημειώθηκαν τους τελευταίους μήνες. Αναφέρεται ενδεικτικά η αποχώρηση προσωπικοτήτων από τη Γενική Διεύθυνση για την Καταπολέμηση της Διαφθοράς του Υπουργείου Δημόσιας Διοίκησης και Εσωτερικών (GAD) και η πρόταση ανάκλησης διευθυντικών στελεχών της DNA και του Εθνικού Ινστιτούτου Δικαστικών (ΕΙΔ)[18]. Επίσης, παραιτήθηκαν διάφοροι ανώτεροι υπάλληλοι του Υπουργείου Δικαιοσύνης.

Εξάλλου, ένα άλλο πρόβλημα που σχετίζεται με την καταπολέμηση της διαφθοράς είναι οι ενδεχόμενες τροποποιήσεις του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, οι οποίες συζητούνται στο Κοινοβούλιο. Οι τροποποιήσεις αυτές θα μπορούσαν να έχουν σημαντική αρνητική επίπτωση στην καταπολέμηση της διαφθοράς, ιδίως όσον αφορά τα τρία παρακάτω σημεία: (1) Παρά τις διατυπωθείσες ανησυχίες, η κατάργηση της δυνατότητας να επιτρέπει ο εισαγγελέας τη δεόντως αιτιολογημένη προσωρινή κράτηση για επείγουσες υποθέσεις, έστω και αν – σε όλες τις περιπτώσεις – απαιτείται η άδεια του δικαστή εντός των προσεχών 48 ωρών· (2) ο περιορισμός της έρευνας κατ'ανώτατο όριο σε έξι μήνες· (3) ο περιορισμός της παρακολούθησης τηλεφωνικών συνδιαλέξεων σε 120 το πολύ ημέρες. Οι τροποποιήσεις αυτές θα περιορίσουν σημαντικά τη δυνατότητα των ερευνητών να συγκεντρώνουν αποδεικτικά στοιχεία, ιδίως όταν πρόκειται για τη διάλυση συγκροτημένων εγκληματικών ομάδων ή για την αποκάλυψη ισχυρών κυβερνητικών στελεχών εμπλεκόμενων σε βάθος σε υποθέσεις διαφθοράς.

Τέλος, στα τέλη Μαρτίου 2007, εγκρίθηκε ένα νέος νόμος[19], ο οποίος αποποινικοποιεί ορισμένες πτυχές τραπεζικής απάτης που ενέπιπταν προηγουμένως στη δικαιοδοσία της DNA[20] και απειλεί τη νομική σταθερότητα του θεσμικού πλαισίου για την καταπολέμηση της απάτης. Εάν ο νόμος εφαρμοσθεί αναδρομικά, πράγμα που κατά τα φαινόμενα θα συμβεί, θα εφαρμοσθεί η αποποινικοποίηση στους τραπεζικούς υπαλλήλους που έλαβαν αθέμιτες προμήθειες (kick-backs) για να χορηγήσουν αμφισβητούμενα και παράνομα δάνεια. Αυτό θα είχε ως αποτέλεσμα την απόρριψη πολυάριθμων εκκρεμών υποθέσεων από την DNA[21].

3.2.4. Στόχος αναφοράς 4: Να ληφθούν περισσότερα μέτρα για την πρόληψη και την καταπολέμηση της διαφθοράς, ιδίως στο πλαίσιο της τοπικής αυτοδιοίκησης

Η Ρουμανία σημείωσε πρόοδο όσον αφορά την εφαρμογή "πρωτοπόρων" σχεδίων με στόχο την ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης σε θέματα διαφθοράς, όπως για παράδειγμα η επιτυχημένη "πράσινη" τηλεφωνική γραμμή για θέματα διαφθοράς και το Εθνικό Κέντρο Ακεραιότητας, ένα ανεξάρτητο δημόσιο συμβουλευτικό όργανο για θέματα διαφθοράς που διοικείται σε συνεργασία με την κοινωνία των πολιτών. Εξάλλου, η Ρουμανία οργάνωσε διάφορες εκστρατείες ευαισθητοποίησης σε θέματα διαφθοράς που απευθύνθηκαν στο ευρύ κοινό, στους δικαστικούς και στους δημοσίους υπαλλήλους σε διάφορους τομείς δραστηριότητας. Η Γενική Διεύθυνση για την Καταπολέμηση της Διαφθοράς του Υπουργείου Δημόσιας Διοίκησης και Εσωτερικών (GAD) έχει λάβει ορισμένα προληπτικά μέτρα όπως οι έλεγχοι ακεραιότητας και οι επιθεωρήσεις. Οργανώθηκαν προγράμματα επιμόρφωσης για δημοσίους υπαλλήλους και ελήφθησαν προληπτικά μέτρα σε τομείς όπως η υγεία και η εκπαίδευση. Δεν υπάρχει, ωστόσο, μια ολοκληρωμένη τοπική στρατηγική καταπολέμησης της διαφθοράς βασιζόμενη σε εκτίμηση κινδύνου η οποία θα προορίζεται για πιο ευάλωτους τομείς και για την τοπική αυτοδιοίκηση. Τα αποτελέσματα θετικών πιλοτικών δραστηριοτήτων δεν αποτέλεσαν αντικείμενο καμιάς έκθεσης. Εξάλλου, παραμένουν οι ανησυχίες όσον αφορά τη συνέχιση της πολιτικής υποστήριξης σε σημαντικά σχέδια μεγάλου βεληνεκούς όπως το Εθνικό Κέντρο Ακεραιότητας.

Σε γενικές γραμμές, επιτεύχθηκε κάποια πρόοδος σε σχέση με αυτό τον στόχο αναφοράς.

Λεπτομερής αξιολόγηση

- Να αξιολογήσετε τα αποτελέσματα των πρόσφατων εκστρατειών ευαισθητοποίησης και, εν ανάγκη, να προτείνετε δραστηριότητες παρακολούθησης που να εστιάζονται στους τομείς που εμφανίζουν υψηλό κίνδυνο διαφθοράς

Διάφορες εκστρατείες καταπολέμησης της διαφθοράς δρομολογήθηκαν το 2006 και συνεχίστηκαν το 2007. Οι εκστρατείες ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης που διενήργησε η GAD παρήγαγαν απτά αποτελέσματα. Μεταξύ Σεπτεμβρίου 2006 και Μαρτίου 2007, η πράσινη τηλεφωνική γραμμή άμεσης βοήθειας (TELVERDE) της GAD κατέγραψε 6237 κλήσεις και φωνητικά μηνύματα. Κατά την ίδια περίοδο επίσης, η GAD διαβίβασε 142 ποινικές έρευνες στην DNA, η οποία με τη σειρά της απήγγειλε κατηγορίες σε 17 υποθέσεις προερχόμενες από την παραπάνω μονάδα. Το Υπουργείο Δικαιοσύνης δρομολόγησε άλλη μία εκστρατεία ευαισθητοποίησης, απευθυνόμενη τόσο στους πολίτες όσο και στους δικαστικούς («να μη δωροδοκήσετε και να μη δωροδοκηθείτε»). Η εκστρατεία συνεχίζεται και μέχρι σήμερα δεν έχει υπολογιστεί ο αντίκτυπός της στις ομάδες στόχους.

- Να υποβάλετε έκθεση σχετικά με τη χρήση μέτρων που θα μειώσουν τις δυνατότητες διαφθοράς και θα προσδώσουν στην τοπική αυτοδιοίκηση μεγαλύτερη διαφάνεια, καθώς και έκθεση σχετικά με τις κυρώσεις που επιβλήθηκαν σε δημόσιους λειτουργούς, ιδίως στην τοπική αυτοδιοίκηση

Όσον αφορά τη χρήση μέτρων για τη μείωση των δυνατοτήτων διαφθοράς και την αύξηση της διαφάνειας της τοπικής αυτοδιοίκησης, η Εθνική Υπηρεσία Δημοσίων Υπαλλήλων (NCSA) είναι δικαιούχος ενός σημαντικού σχεδίου αδελφοποίησης PHARE το οποίο δρομολογήθηκε το Δεκέμβριο του 2006, και το οποίο θα βοηθήσει την υπηρεσία να επαναπροσδιορίσει τις πολιτικές στον τομέα των ανθρώπινων πόρων και τις εσωτερικές πρακτικές. Ένας από τους κυριότερους στόχους του σχεδίου είναι η ενίσχυση της διαφάνειας και της ακεραιότητας όσον αφορά την απόδοση των δημοσίων υπαλλήλων στην υπηρεσία τους.

Η GAD παρουσίασε, στα τέλη Ιανουαρίου 2007, έκθεση σχετικά με τα μέτρα που χρησιμοποιήθηκαν για την πρόληψη και την καταπολέμηση της διαφθοράς στους κόλπους του Υπουργείου Εσωτερικών και των υπηρεσιών του. Όσον αφορά αποκλειστικά τη συνοριακή αστυνομία, η οποία ήταν η ύψιστη προτεραιότητα της GAD το 2006, η μονάδα διενήργησε 6.000 και πλέον ελέγχους ακεραιότητας, μυστικές επιχειρήσεις και αιφνιδιαστικές επιθεωρήσεις, κατά τις οποίες αναφέρθηκαν οι περισσότερες απόπειρες διαφθοράς συνοριακών υπαλλήλων (ποσοστό 60% υψηλότερο από το 2005). 67 περιστατικά απόπειρας δωροδοκίας καταγγέλθηκαν στην GAD από αστυνομικούς συνόρων, ενώ το υψηλότερο ποσό που προσφέρθηκε ως δωροδοκία σε αστυνομικό ο οποίος το αρνήθηκε ανήλθε σε 5.000 ευρώ (υπόθεση λαθρεμπορίου τσιγάρων στα ρουμανοουκρανικά σύνορα).

Η GAD αποδύθηκε επίσης σε μια συστηματική προληπτική εκστρατεία, μέσω της πραγματοποίησης δραστηριοτήτων με το προσωπικό του Υπουργείου Εσωτερικών, καθώς και σε εταιρική σχέση με την κοινωνία των πολιτών, επιδιώκοντας να προσελκύσει διάφορα τμήματα του ευρύτερου κοινού (όπως λ.χ. φοιτητικές οργανώσεις) στις προσπάθειες των δημόσιων οργανισμών για τη μεταρρύθμιση της διοίκησης και του προσωπικού τους.

Όσον αφορά τις απάτες που συνδέονται με κοινοτικά κονδύλια, η Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (DLAF) ανέφερε ότι τον Ιανουάριο του 2007 κινήθηκαν 13 νέες υποθέσεις. Ο συνολικός αριθμός των υποθέσεων που διερεύνησε η DLAF μεταξύ 1ης Σεπτεμβρίου 2006 και 15ης Μαρτίου 2007 ανήλθε σε 84, ενώ, κατά την περίοδο αναφοράς, κινήθηκαν 63 διαδικασίες. 22 φάκελοι διαβιβάστηκαν στην DNA στο πλαίσιο της συμφωνίας συνεργασίας μεταξύ των δύο οργάνων, και 17 διαβιβάστηκαν στις τακτικές εισαγγελικές αρχές.

Είναι δύσκολο να αξιολογηθούν τα συγκεκριμένα αποτελέσματα των προληπτικών μέτρων που έλαβαν οι δημόσιοι οργανισμοί ελλείψει αναλυτικών μέσων ενσωματωμένων στις εκστρατείες ευαισθητοποίηση και ενημέρωσης που πραγματοποιήθηκαν μέχρι σήμερα. Μια ευρεία εκστρατεία κατά της διαφθοράς, χρηματοδοτούμενη μέσω ενός σχεδίου PHARE 2004, εξοπλισμένη με όλες τις έννοιες που θα επιτρέψουν να σχηματιστεί ικανοποιητική εικόνα της κατάστασης στην οποία βρίσκονται η κεντρική και η τοπική διοίκηση όσον αφορά την πρόληψη και την καταπολέμηση της διαφθοράς, βρίσκεται σε εναρκτήρια φάση και θα πραγματοποιηθεί το 2007

Από όλα τα κεντρικά και τοπικά όργανα, η GAD του Υπουργείου Δημόσιας Διοίκησης και Εσωτερικών εμφανίζεται ως η κεντρική δομή καταπολέμησης της διαφθοράς.

4. Παρακολούθηση στο πλαίσιο του μηχανισμού συνεργασίας και ελέγχου

Όσον αφορά τη δικαστική μεταρρύθμιση και την καταπολέμηση της διαφθοράς, η Ρουμανία θα πρέπει να συνεχίσει τις προσπάθειες για να επιτύχει τους στόχους αναφοράς και ειδικότερα,

- Να ολοκληρώσει την έγκριση του νέου Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, να συνεχίσει τη διαδικασία έγκρισης του νέου Κώδικα Ποινικής Δικονομίας και να ενισχύσει τον νέο Ποινικό Κώδικα.

- Να μεριμνήσει ώστε να επιλυθούν τα τρέχοντα οργανωτικά προβλήματα και προβλήματα στελέχωσης του ρουμανικού δικαστικού συστήματος και να διασφαλίσει την παρακολούθηση των αποτελεσμάτων των μελετών και των πιλοτικών σχεδίων με στόχο τη θέσπιση δεικτών επιδόσεων για το δικαστικό σώμα.

- Να καταδείξει την αποτελεσματικότητα της Εθνικής Υπηρεσίας Ακεραιότητας (NIA).

- Να εξασφαλίσει τη νομική και θεσμική σταθερότητα του πλαισίου καταπολέμησης της διαφθοράς, και ιδίως βασικών οργάνων όπως η DNA, και να προωθήσει τη λήψη αποτρεπτικών αποφάσεων σε υποθέσεις διαφθοράς σε υψηλό επίπεδο. Θα πρέπει να ληφθούν αυστηρότερα αποτρεπτικά μέτρα όπως να καταστούν αυστηρότερες οι νομικές προϋποθέσεις όσον αφορά την αίτηση χορήγησης υπό όρους αναστολής εκτέλεσης της ποινής, καθώς και αντίστοιχη κατάρτιση των δικαστικών.

- Να θεσπιστεί μια συνεκτική εθνική στρατηγική για την καταπολέμηση της διαφθοράς επικεντρωμένη στους πιο ευαίσθητους τομείς και στην τοπική αυτοδιοίκηση και να παρακολουθείται η υλοποίησή της.

- Για να επιτευχθούν οι παραπάνω στόχοι, να ενισχυθεί η ικανότητα του δικαστικού συστήματος σε όλα τα επίπεδα, κυρίως όσον αφορά τον επαγγελματισμό, την ανεξαρτησία, τους πόρους και τις εξουσίες.

Ο μηχανισμός συνεργασίας και ελέγχου θα συνεχίσει να χρησιμοποιείται για την παρακολούθηση της προόδου στη Ρουμανία. Για να διευκολυνθεί η συνεργασία και ο έλεγχος, θα ήταν χρήσιμο να καταρτίσουν οι ρουμανικές αρχές ένα σχέδιο δράσης με τα διαδοχικά στάδια, μέχρι τον Οκτώβριο του 2007, παρουσιάζοντας τα μέτρα που σκοπεύει να λάβει η Ρουμανία για να εκπληρώσει τους στόχους αναφοράς. Το σχέδιο θα πρέπει να βασίζεται σε μια συνεκτική στρατηγική καταπολέμησης της διαφθοράς σε όλα τα επίπεδα και σε ένα αξιόπιστο σχέδιο για την ενίσχυση του επαγγελματισμού, της ανεξαρτησίας, των εξουσιών και των πόρων του δικαστικού συστήματος. Είναι σημαντικό να ενθαρρύνουν οι ρουμανικές αρχές τον ανοικτό διάλογο με τους ρουμάνους πολίτες, ενισχύοντας τη διαφάνεια στις μεταρρυθμίσεις που έχουν δρομολογηθεί στο πλαίσιο του μηχανισμού συνεργασίας και ελέγχου, κυρίως όσον αφορά τη διαφθορά. Είναι ουσιώδες να υπάρξει συνεχής πολιτική δέσμευση για τη μεταρρύθμιση του δικαστικού συστήματος και την καταπολέμηση της διαφθοράς.

4.1. Ενίσχυση

Η Ρουμανία θα ενισχυθεί στις προσπάθειές της για τη μεταρρύθμιση του δικαστικού συστήματος και την καταπολέμηση της διαφθοράς. Πρόκειται κυρίως για τη διάθεση υφιστάμενων κοινοτικών πόρων τους οποίους μπορεί να λάβει η Ρουμανία στο πλαίσιο διαφόρων προγραμμάτων, για τη στήριξη των θεσμών και των προγραμμάτων κατάρτισης που συνδέονται με τη δικαστική μεταρρύθμιση και την καταπολέμηση της διαφθοράς.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλεί τα άλλα κράτη μέλη να εντείνουν τη συνδρομή τους και την πολύτιμη έμπρακτη υποστήριξή τους προς τη Ρουμανία συνεργαζόμενα με τις ρουμανικές αρχές σε κοινές ομάδες έρευνας για την καταπολέμηση της διαφθοράς, ανταλλάσσοντας χρηματοοικονομικές πληροφορίες και μεθοδολογίες με τις οικείες αρχές, αποστέλλοντας εμπειρογνώμονες και συμβούλους με απόσπαση σε καίρια υπουργεία και οργανισμούς (όπως η μελλοντική Εθνική Υπηρεσία Ακεραιότητας και το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο) και παρέχοντας επαγγελματική εκπαίδευση υψηλού επιπέδου στους αστυνομικούς, τους τελωνειακούς και τους εισαγγελείς στις εθνικές αστυνομικές και τελωνειακές ακαδημίες, τις σχολές δικαστών ή τα εθνικά ινστιτούτα δικαιοσύνης και άλλα κέντρα αριστείας στο δημόσιο τομέα.

Η καθοριστική σημασία της αρχής του κράτους δικαίου για την ΕΕ συνεπάγεται ότι όλοι οι παράγοντες – η Επιτροπή, η Ρουμανία και τα άλλα κράτη μέλη- πρέπει να συνεργαστούν ώστε να διασφαλίσουν ότι θα υπάρξει αποτελεσματικότητα όσον αφορά τη μεταρρύθμιση του δικαστικού συστήματος και την καταπολέμηση του εγκλήματος και της διαφθοράς σε όλα τα επίπεδα στη Ρουμανία. Η Επιτροπή θα εξετάσει, μέχρι τον Οκτώβριο του 2007, τη βοήθεια που παρέχουν τα κράτη μέλη, ώστε να εντοπισθούν τυχόν κενά και να διασφαλισθεί η παροχή πλήρους υποστήριξης στη Ρουμανία.

5. Συμπέρασμα

Κατά το πρώτο εξάμηνο της ένταξης, η Ρουμανία συνέχισε να αποκαθιστά τις αδυναμίες που θα μπορούσαν να παρεμποδίσουν την αποτελεσματική εφαρμογή της νομοθεσίας, των πολιτικών και των προγραμμάτων της ΕΕ. Απαιτείται περισσότερος χρόνος ώστε η σημαντική νομοθετική πρόοδος να μετουσιωθεί σε αποτελέσματα στους καίριους τομείς. Θα πρέπει να υπάρξει επαγρύπνηση σε όλους τους τομείς στους οποίους εφαρμόζονται συνοδευτικά μέτρα. Ειδικότερα, πρέπει να ενταθούν οι προσπάθειες που καταβάλλονται στο πλαίσιο της δικαστικής μεταρρύθμισης και της καταπολέμησης της διαφθοράς. Βάσει των αναλύσεων που περιέχονται στην παρούσα έκθεση, η Επιτροπή δεν κρίνει δικαιολογημένο στο παρόν στάδιο να επικαλεστεί τις ρήτρες διασφάλισης της συνθήκης προσχώρησης.

Η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να συνεργάζεται στενά με τη Ρουμανία για να τη βοηθήσει να εκπληρώσει τους στόχους αναφοράς που καθορίζονται στο μηχανισμό συνεργασίας και ελέγχου. Η απόφαση για τη σύσταση του μηχανισμού συνεργασίας και ελέγχου προβλέπει ότι η Επιτροπή υποβάλλει έκθεση κάθε έξι μήνες. Η Επιτροπή θα επικαιροποιήσει την παρούσα έκθεση στις αρχές του 2008. Θα καταρτίσει στα μέσα του 2008 την προσεχή εμπεριστατωμένη έκθεση σχετικά με το μηχανισμό συνεργασίας και ελέγχου. Η Ρουμανία θα πρέπει, ως τις 31 Μαρτίου 2008, να υποβάλει αναφορά στην Επιτροπή σχετικά με την περαιτέρω σημειωθείσα πρόοδο ώστε να εισφέρει τα αναγκαία στοιχεία για την εκπόνηση της έκθεσης.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Τρέχουσα κατάσταση όσον αφορά τα μέτρα διασφάλισης και τις μεταβατικές ρυθμίσεις που πρέπει να εφαρμοστούν στη Ρουμανία

Οικονομική ρήτρα διασφάλισης

Άνευ αντικειμένου

Ρήτρα διασφάλισης για την εσωτερική αγορά

Άνευ αντικειμένου

Ρήτρα διασφάλισης στον τομέα της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων

Άνευ αντικειμένου

Γεωργικά κεφάλαια

α) Μέτρα διασφάλισης

Άνευ αντικειμένου.

β) Μεταβατικές ρυθμίσεις

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1423/2006 της Επιτροπής, της 26ης Σεπτεμβρίου 2006 , σχετικά με τη θέσπιση μηχανισμού για τη λήψη των κατάλληλων μέτρων στον τομέα των γεωργικών δαπανών όσον αφορά τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία

Ασφάλεια τροφίμων

α) Μέτρα διασφάλισης

Απόφαση 2007/269/ΕΚ της Επιτροπής , της 23ης Απριλίου 2007, σχετικά με προστατευτικά μέτρα για τη λοιμώδη αναιμία των ιπποειδών στη Ρουμανία

β) Μεταβατικές ρυθμίσεις

Απόφαση 2006/77/ΕΚ της Επιτροπής , της 14ης Νοεμβρίου 2006, σχετικά με μεταβατικά μέτρα ελέγχου της υγείας των ζώων για την καταπολέμηση της κλασικής πανώλης των χοίρων στη Ρουμανία

Απόφαση 2006/802/ΕΚ της Επιτροπής , της 23ης Νοεμβρίου 2006 , για την έγκριση των σχεδίων εξάλειψης της κλασικής πανώλους των χοίρων στους αγριόχοιρους και του επείγοντος εμβολιασμού των αγριόχοιρων και των χοίρων των εκμεταλλεύσεων κατά της κλασικής πανώλους των χοίρων στη Ρουμανία

Απόφαση 2006/805/ΕΚ της Επιτροπής , της 24ης Νοεμβρίου 2006, σχετικά με μέτρα ελέγχου της υγείας των ζώων για την καταπολέμηση της κλασικής πανώλους των χοίρων σε ορισμένα κράτη μέλη» (όπως τροποποιήθηκε τελευταία με την απόφαση 2007/152/ΕΚ της Επιτροπής, της 6 ης Μαρτίου 2007)

Απόφαση 2007/16/ΕΚ της Επιτροπής , της 22ας Δεκεμβρίου 2006 , σχετικά με τη θέσπιση μεταβατικών μέτρων για το ενδοκοινοτικό εμπόριο σπέρματος, ωαρίων και εμβρύων βοοειδών, χοιροειδών, αιγοπροβάτων και ιπποειδών που λαμβάνονται στη Βουλγαρία και τη Ρουμανία

Απόφαση 2007/23/ΕΚ της Επιτροπής , της 22ας Δεκεμβρίου 2006 , για την τροποποίηση του προσαρτήματος Β του παραρτήματος VII της πράξης προσχώρησης του 2005 όσον αφορά ορισμένες εγκαταστάσεις των τομέων του κρέατος, του γάλακτος και των ιχθύων στη Ρουμανία

Απόφαση 2007/27/ΕΚ της Επιτροπής , της 22ας Δεκεμβρίου 2006 , για την έγκριση ορισμένων μεταβατικών μέτρων σχετικά με τις παραδόσεις νωπού γάλακτος σε εγκαταστάσεις επεξεργασίας και με την επεξεργασία του εν λόγω νωπού γάλακτος στη Ρουμανία όσον αφορά τις απαιτήσεις των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 852/2004 και (ΕΚ) αριθ. 853/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου

Απόφαση 2007/29/ΕΚ της Επιτροπής , της 22ας Δεκεμβρίου 2006 , για τη θέσπιση μεταβατικών μέτρων σχετικά με ορισμένα προϊόντα ζωικής προέλευσης που καλύπτονται από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 853/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου τα οποία εισήχθησαν στη Βουλγαρία και στη Ρουμανία από τρίτες χώρες πριν από την 1η Ιανουαρίου 2007

Απόφαση 2007/30/ΕΚ της Επιτροπής , της 22ας Δεκεμβρίου 2007 , για τη θέσπιση μεταβατικών μέτρων σχετικά με την εμπορία ορισμένων προϊόντων ζωικής προέλευσης που παράγονται στη Βουλγαρία και στη Ρουμανία» (όπως τροποποιήθηκε με την απόφαση 2007/264/ΕΚ της Επιτροπής, της 25 ης Απριλίου 2007)

Απόφαση 2007/228/ΕΚ της Επιτροπής, της 11ης Απριλίου 2007 , για τη θέσπιση μεταβατικών μέτρων για το σύστημα αναγνώρισης και καταγραφής των αιγοπροβάτων στη Ρουμανία που προβλέπεται από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 21/2004 του Συμβουλίου.

[1] Άρθρα 36, 37 και 38 της Πράξης Προσχώρησης.

[2] Απόφαση (ΕΚ) αριθ. 928/2006/EK της Επιτροπής της 13ης Δεκεμβρίου 2006 για τη θέσπιση μηχανισμού για τη συνεργασία και τον έλεγχο της προόδου στη Ρουμανία όσον αφορά την επίτευξη των ειδικών στόχων αναφοράς στους τομείς της δικαστικής μεταρρύθμισης και της καταπολέμησης της διαφθοράς (ΕΕ L 354 της 14.12.2006, σ. 56).

[3] Πρόκειται για ειδικό ένδικο μέσο που αποσκοπεί αποκλειστικά στην ενοποίηση της νομολογίας δεδομένου ότι δεν απορρέει από ειδική διαδικασία. Η αρμοδιότητα υποβολής τέτοιας προσφυγής ανατίθεται στη Γενική Εισαγγελία του Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου (HCCJ) και στους ανώτατους φορείς των Εφετείων.

Οι αποφάσεις του HCCJ σε μια προσφυγή υπέρ του νόμου είναι δεσμευτικές για όλα τα δικαστήρια και η καθιερωμένη νομολογία μπορεί να αλλάξει μόνον δια νόμου.

[4] Το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο, το Υπουργείο Δικαιοσύνης και το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο εξακολουθούν να εργάζονται για ένα νομοσχέδιο το οποίο θα εισαγάγει νέα διαδικασία ενώπιον του HCCJ, δίνοντας στα κατώτερα δικαστήρια τη δυνατότητα να αναζητούν κατευθυντήρια ερμηνεία του νόμου στις προδικαστικές αποφάσεις του Ανώτατου Δικαστηρίου. Ο νέος μηχανισμός θεωρείται, εντούτοις, αντιφατικός από τους ασκούντες συναφή με τη δικαιοσύνη επαγγέλματα και η δυνατότητα εφαρμογής του παραμένει αμφισβητήσιμη.

[5] Επί του παρόντος υπάρχουν 428 κενές θέσεις για δικαστές (εκ των οποίων οι 106 αφορούν υψηλόβαθμες θέσεις) από ένα σύνολο 4.469 θέσεων απασχόλησης στον δικαστικό τομέα και 604 κενές θέσεις για εισαγγελείς (εκ των οποίων οι 120 είναι υψηλόβαθμες θέσεις) από ένα σύνολο 2.784 θέσεων για εισαγγελείς.

Ένα διμερές πρόγραμμα τεχνικής βοήθειας με το Ηνωμένο Βασίλειο για την οργάνωση των δικαστηρίων, άρχισε μια αξιολόγηση για τους πιθανούς τρόπους βελτίωσης της οργάνωσης των δικαστηρίων. Επιπλέον, μια μελέτη για το φόρτο εργασίας των δικαστηρίων και των εισαγγελικών αρχών αποτέλεσε τη βάση για μια πρωτοβουλία του Υπουργείου Δικαιοσύνης και του SCM για την ορθολογικοποίηση των δομών στελέχωσης των δικαστηρίων που έχουν φόρτο εργασίας κάτω του μέσου όρου. Από την πλευρά της, η Γενική Εισαγγελία που αποτελεί τμήμα του HCCJ, κατέληξε σε μια στρατηγική αναδιάρθρωσης που εγκρίθηκε από το SCM και υιοθετήθηκε από το Υπουργείο Δικαιοσύνης τον Απρίλιο 2007, η οποία αποσκοπεί στο να μειώσει τον αριθμό τμημάτων της Γενικής Εισαγγελίας από 9 σε 4 και να καθιερώσει μια πιο ευέλικτη και σύγχρονη εισαγγελική υπηρεσία.

Τον Δεκέμβριο 2006, το SCM ενέκρινε μια μελέτη για το φόρτο εργασίας των δικαστηρίων η οποία εκπονήθηκε με βάση τα στατιστικά στοιχεία που συγκεντρώθηκαν το 2005 και 2006. Η έκθεση δείχνει ότι σημειώθηκε σημαντική αύξηση της δραστηριότητας των δικαστηρίων το 2006, σε επίπεδο πρωτοδικείων και δικαστηρίων, καθώς και του φόρτου εργασίας ανά δικαστή, κυρίως σε επίπεδο δικαστηρίων. Η ίδια έκθεση αναφέρει ότι στο επίπεδο των εφετείων ο όγκος των δραστηριοτήτων εξακολούθησε να μειώνεται. Η Ρουμανία προτίθεται να λάβει υπόψη τα βασικά συμπεράσματα κατά τη συμπλήρωση της μελέτης για τον μέγιστο όγκο υποθέσεων ανά δικαστή.

[6] Άρθρα 120 και 121 του νόμου αριθ. 304/2004 περί της οργανώσεως του δικαστικού συστήματος.

[7] Αποτελείται από 21 μέλη, εκ των οποίων τα 11 είναι προσωπικό του Τμήματος συντάξεως κανονιστικών κειμένων, μελέτης και τεκμηρίωσης του Υπουργείου Δικαιοσύνης. Ένα μέλος είναι ο Υφυπουργός του Υπουργείου Δικαιοσύνης και εννέα είναι καθηγητές ασκούντες ως δικηγόροι και δικαστές. Ελήφθησαν πολλές παρατηρήσεις από δικαστές από όλη τη χώρα. Η επιτροπή συνετέθη σε υποομάδες οι οποίες εργάζονται για συγκεκριμένο τομέα του νέου κώδικα. Οι υποομάδες συνεδριάζουν τουλάχιστον μια φορά εβδομαδιαίως.

[8] Όταν τεθεί το ζήτημα εξαιρέσεως της αντισυνταγματικότητας, το δικαστήριο έχει το δικαίωμα να ελέγχει μόνον εάν ο αμφισβητούμενος νόμος είναι σχετικός με την υπόθεση. Σ’αυτήν την περίπτωση, το δικαστήριο διαβιβάζει το φάκελο στο Συνταγματικό Δικαστήριο και η κύρια δίκη αναστέλλεται αυτομάτως. Ως εκ τούτου, επίσης οι εντελώς αβάσιμες εξαιρέσεις μπορούν να προκαλέσουν σημαντική καθυστέρηση, δεδομένου ότι το Συνταγματικό Δικαστήριο έχει τεράστιο φόρτο εργασίας.

[9] Η επιτροπή η οποία απαρτίζετο αρχικά από πέντε μέλη, σήμερα αποτελείται από 17 μέλη. Σύμφωνα με το διάταγμα του Υπουργείου Δικαιοσύνης του Μαΐου 2007, αυτά τα 17 μέλη περιλαμβάνουν έναν υφυπουργό του Υπουργείου Δικαιοσύνης, τρεις καθηγητές δικαίου, τέσσερις δικαστές (έναν από το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο, δύο από τα εφετεία κα έναν από δικαστήριο), δύο εισαγγελείς (έναν από την Εθνική Διεύθυνση Καταπολέμησης της Διαφθοράς και έναν από την εισαγγελία του εφετείου), ένα νόμιμο εκπρόσωπο, έναν εμπειρογνώμονα από το Νομοθετικό Συμβούλιο, έναν ακαδημαϊκό βοηθό και τέσσερις νομικούς συμβούλους από το Νομοθετικό Τμήμα του Υπουργείου Δικαιοσύνης. Αρχικά οι συνεδριάσεις γίνονταν δύο φορές το μήνα. Η Ρουμανία αναφέρει ότι η επιτροπή εργάζεται τώρα σε μόνιμη βάση και συνεδριάζει δύο φορές ημερησίως από τις 23 Μαΐου.

[10] Επτά μέλη του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου επέλεξαν μόνιμη δραστηριότητα· ο πρόεδρος του Συμβουλίου ασκεί de jure μόνιμη δραστηριότητα επί ένα έτος.

[11] Νόμος αριθ. 144 της 25ης Μαΐου 2007 για τη σύσταση, την οργάνωση και τη λειτουργία της Εθνικής Υπηρεσίας Ακεραιότητας, όπως δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ρουμανίας, μέρος I, αριθ. 359 της 25ης Μαΐου 2007.

[12] Το Εθνικό Συμβούλιο Ακεραιότητας είναι όργανο χωρίς νομική προσωπικότητα που δεν λειτουργεί σε μόνιμη βάση, και στελεχώνεται από εκπροσώπους της κυβέρνησης, γερουσιαστές και μέλη της Βουλής των Αντιπροσώπων, εκπροσώπους των δικαστικών ενώσεων και των εκλεγμένων ηγετών των φορέων της τοπικής αυτοδιοίκησης, των δημοσίων υπαλλήλων και της κοινωνίας των πολιτών. Το Συμβούλιο υποβάλλει στη Γερουσία ετήσια έκθεση σχετικά με τη δραστηριότητα της Υπηρεσίας.

[13] Κατά την ερευνητική τους δραστηριότητα, οι επιθεωρητές ακεραιότητας μπορεί να διατάξουν ακροάσεις μαρτύρων, πραγματογνωμοσύνη και να ζητήσουν ενδεχομένως όλα τα έγγραφα και τα πληροφοριακά στοιχεία που είναι αναγκαία για τη σύνταξη της πράξης εξακρίβωσης από όλα τα εμπλεκόμενα κρατικά όργανα και φορείς, καθώς και από άλλες οντότητες δημόσιου και ιδιωτικού δικαίου.

[14] Μη δημοσίευση δήλωσης περιουσιακών στοιχείων ή συμφερόντων συνεπάγεται επιβολή προστίμου το οποίο προβλέπεται από το νόμο· το ίδιο ισχύει και για τη μη υποβολή ή την καθυστερημένη υποβολή της δήλωσης. Η υποβολή ψευδούς δήλωσης περιουσιακών στοιχείων ή συμφερόντων θεωρείται αξιόποινη πράξη και τιμωρείται με φυλάκιση.

[15] Η αξιοσημείωτη διαφορά καθορίζεται βάσει του νόμου ως η διαφορά μεταξύ των υφιστάμενων περιουσιακών στοιχείων και των αποκτηθέντων εισοδημάτων η οποία υπερβαίνει το 10% αλλά δεν είναι μικρότερη από το ισοδύναμο ποσού ύψους 20.000 ευρώ σε λέι. Με έκτακτο κυβερνητικό διάταγμα για την τροποποίηση και συμπλήρωση του νόμου αριθ. 144/2007 σχετικά με τη σύσταση, την οργάνωση και τη λειτουργία της Εθνικής Υπηρεσίας Ακεραιότητας (ΕΚΔ αριθ. 49/01/06/2007), το ποσό για το οποίο μπορεί να κινηθεί έλεγχος περιουσιακών στοιχείων ανέρχεται πλέον στο ισοδύναμο 10.000 ευρώ σε λέι. Η Ρουμανία αναμένει την κύρωση του διατάγματος από το Κοινοβούλιο.

[16] Το ισοδύναμο 10.000 ευρώ σε λέι βάσει του ΕΚΔ.

[17] Η νομική επιτροπή ψήφισε στις 13 Ιουνίου το ΕΚΔ, το οποίο αναμένει την τελική έγκριση του Κοινοβουλίου.

[18] Ωστόσο, το CSM απεφάνθη ότι καμία πρόταση απόλυσης δεν ήταν επαρκώς αιτιολογημένη· ως εκ τούτου και οι δύο αιτήσεις εκκρεμούν μέχρι να συγκεντρωθούν περισσότερα αποδεικτικά στοιχεία.

[19] Νόμος αριθ. 69/2007, της 26ης Μαρτίου 2007, ο οποίο τροποποιεί το νόμο αριθ. 78/2000 (ο νόμος για την πρόληψη και τη διερεύνηση της διαφθοράς).

[20] Ο νόμος αποποινικοποιεί τη χορήγηση δανείων κατά παράβαση των τραπεζικών πολιτικών, καθώς και τη χρήση δανείων για σκοπούς άλλους από εκείνους που δηλώνονται στην αίτηση δανειοληψίας (εκτός των δανείων που αφορούν κρατικά κεφάλαια). Αυτές οι αξιόποινες πράξεις τέθηκαν αρχικά στη δικαιοδοσία της DNA λόγω της σχέσης τους με τη διαφθορά και λόγω των αρνητικών επιπτώσεων της τραπεζικής απάτης για τις ρουμανικές τράπεζες.

[21] Η περίπτωση αυτή αφορά ενδεχομένως 52 υποθέσεις και ανάλογο αριθμό υποθέσεων στην DNA για τις οποίες θα παύσουν οι ποινικές έρευνες.