Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την "Πρόταση Κανονισμού του Συμβουλίου σχετικά με την τροποποίηση του Κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1267/1999 για τη θέσπιση μέσου προενταξιακών διαρθρωτικών πολιτικών"

(2001/C 221/26)

Στις 18 Απριλίου 2001, και σύμφωνα με το άρθρο 262 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Για την επεξεργασία της γνωμοδότησής της, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή απεφάσισε να ορίσει ως γενικό εισηγητή τον κ. Walker.

Κατά την 382η σύνοδο ολομέλειας της 30ής και 31ης Μαΐου 2001 (συνεδρίαση της 30ής Μαΐου 2001), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 48 ψήφους υπέρ 1 κατά και 2 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Γνωμοδότηση

1.1. Ο Κανονισμός του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. 1267/1999 θέσπισε ένα μέσο προενταξιακών διαρθρωτικών πολιτικών (ΙSPΑ) του 1999 για να συνδράμει τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης (ΧΚΑΕ) που ήταν υποψήφιες για ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση να ικανοποιήσουν τις απαιτήσεις του κοινοτικού κεκτημένου στους τομείς των υποδομών των μεταφορών και του περιβάλλοντος. Η εφαρμογή του μέσου αυτού το επόμενο έτος είχε ως αποτέλεσμα τη χορήγηση κοινοτικής συνδρομής για ένα σύνολο 80 περίπου μέτρων.

1.2. Σύμφωνα με τον κανονισμό αυτό, τα μέτρα που είναι επιλέξιμα για κοινοτική στήριξη πρέπει να είναι επαρκούς κλίμακας ώστε να έχουν σημαντικό αντίκτυπο στον ανάλογο τομέα. Η αποκτηθείσα πείρα από την Επιτροπή στην αξιολόγηση των αιτήσεων χρηματοδότησης που υποβλήθηκαν από τις δικαιούχες χώρες δείχνει ότι οι χώρες αυτές έχουν συχνά δυσκολίες να συγχρηματοδοτήσουν τα μέτρα αυτά από διαθέσιμους δημόσιους πόρους.

1.2.1. Συνεπώς, για να εξασφαλιστεί η μεγαλύτερη επίδραση του ΙSPΑ στις δικαιούχες χώρες, είναι αναγκαίο να εξασφαλιστεί η μεγαλύτερη δυνατή χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΡΕ) ή από άλλους διεθνείς χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς (Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (EBRD), Παγκόσμια Τράπεζα, κ.λπ. ) και, όπου ενδείκνυται, από τον ιδιωτικό τομέα. Το 2000, το ΙSPΑ επέτυχε χρηματοδότηση από διεθνείς οργανισμούς για το 40 % περίπου των μέτρων που εγκρίθηκαν και επιτεύχθηκε με τον τρόπο αυτό μόχλευση 25 % περίπου.

1.3. Εντούτοις, αποδεικνύεται ότι η χρηματοδότηση αυτή είναι δύσκολη λόγω της έλλειψης, στον Κανονισμό του Συμβουλίου για τη θέσπιση του ΙSPΑ, ειδικών διατάξεων που να επιτρέπουν την παρέκκλιση από τον κανόνα του άρθρου 114(1) του δημοσιονομικού κανονισμού που εφαρμόζεται στον Ευρωπαϊκό Κανονισμό των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Δυνάμει της διάταξης αυτής, που εφαρμόζεται στον τομέα της εξωτερικής ενίσχυσης, στις προσκλήσεις υποβολής προσφορών για τις συμβάσεις που χρηματοδοτούνται από την Κοινότητα μπορούν να συμμετάσχουν μόνο φυσικά ή νομικά πρόσωπα των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των δικαιούχων χωρών του ΙSPΑ.

1.3.1. Το πρόβλημα προκύπτει επειδή το βασικό πλαίσιο του ΙSPΑ χαράχθηκε κατά το πρότυπο του ταμείου συνοχής το οποίο, ως μέσο κοινοτικής ενίσχυσης, απαιτεί να έχουν πρόσβαση στις προσκλήσεις για την υποβολή προσφορών όλοι οι ενδιαφερόμενοι, ανεξαρτήτως εθνικότητας, ενώ το ΙSPΑ αποτελεί στην ουσία μέσο εξωτερικής ενίσχυσης και για το λόγο αυτό διέπεται από το άρθρο 114(1) του δημοσιονομικού κανονισμού που περιορίζει τη συμμετοχή στις προσκλήσεις για την υποβολή προσφορών στους υπηκόους των κρατών μελών και των κρατών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, καθώς επίσης και στις εταιρίες που είναι καταχωρημένες σε αυτά.

1.4. Το πρόβλημα έχει επίσης σχέση και με το θέμα της συγχρηματοδότησης· η τελευταία μπορεί να λάβει τη μορφή μικτής ή παράλληλης συγχρηματοδότησης. Στα πλαίσια της πρώτης, υπάρχει μια πρόσκληση για την υποβολή προσφορών, ένας έλεγχος και μια εποπτική αρχή. Στα πλαίσια της παράλληλης συγχρηματοδότησης, μπορούν να υπάρχουν δύο ή περισσότερες χωριστές προσκλήσεις για την υποβολή προσφορών που συνδυάζονται για να διαμορφώσουν ένα ενιαίο σχέδιο.

1.4.1. Σύμφωνα με τους υφιστάμενους κανονισμούς, η μικτή συγχρηματοδότηση στην οποία συμμετέχουν διεθνείς χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί θα είναι ανοιχτή σε κάθε ενδιαφερόμενο για την υποβολή προσφορών· στο πλαίσιο αυτό, η ΕBRD θεωρείται ότι αποτελεί διεθνή και όχι ευρωπαϊκό χρηματοπιστωτικό οργανισμό εξαιτίας του γεγονότος ότι έχει μετόχους από τρίτες χώρες. Στα πλαίσια της παράλληλης συγχρηματοδότησης, κάθε προσφορά εξετάζεται μεμονωμένα και, όταν η Κοινότητα συμμετέχει στη χρηματοδότηση, η προσφορά περιορίζεται στα φυσικά και νομικά πρόσωπα των κρατών μελών και των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, μολονότι θα μπορούσε να ανατεθεί η σύμβαση σε άλλους υποβάλλοντες προσφορά που αποτελούν μέρος του ιδίου συνολικού σχεδίου με βάση διαφορετικούς κανόνες σε περίπτωση που δεν υπάρχει χρηματοδοτική συμμετοχή της Κοινότητας.

1.4.2. Αυτό σημαίνει στην ουσία ότι, σύμφωνα με τους ισχύοντες κανονισμούς, το ΙSPA δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για κοινοτική συμμετοχή, ούτε στη μικτή ούτε στην παράλληλη συγχρηματοδότηση μιας προσφοράς, μολονότι θα μπορούσε να συμμετέχει στην παράλληλη χρηματοδότηση μιας ή περισσότερων προσφορών σ' ένα ενιαίο σχέδιο υπό τον όρο ότι οι προσφορές αυτές θα υπόκεινταν στις απαιτήσεις του δημοσιονομικού κανονισμού.

1.5. Η Επιτροπή προτείνει να απαλειφθεί ο περιορισμός αυτός με τη συμπερίληψη στον Κανονισμό ενός άρθρου που να αντικατοπτρίζει τις υφιστάμενες διατάξεις του προγράμματος PHARE.

2. Προτάσεις της Επιτροπής

2.1. Οι προτάσεις της Επιτροπής αναφέρονται στο Παράρτημα.

3. Παρατηρήσεις

3.1. Η ΟΚΕ σημειώνει ότι η εφαρμογή του άρθρου 114(1) του δημοσιονομικού κανονισμού αποτελεί ανυπέρβλητο εμπόδιο σε ορισμένες περιπτώσεις για τη συμμετοχή των διεθνών χρηματοπιστωτικών οργανισμών στη χρηματοδότηση επιλέξιμων μέτρων ενίσχυσης στα πλαίσια του ΙSPA.

3.2. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει την πρόταση της Επιτροπής να περιληφθεί ένας βασικός όρος στον κανονισμό που να επιτρέπει την εφαρμογή του άρθρου 114(2). Κρίνει ότι αυτό θα διευρύνει το πεδίο εφαρμογής της συγχρηματοδότησης από διεθνείς χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς και θα διευκολύνει την επίτευξη μεγαλύτερης μόχλευσης στη χρηματοδότηση του ΙSPA.

3.3. Η ΟΚΕ επικροτεί την πρόταση να επικουρείται η Επιτροπή της ΕΕ από μια επιτροπή βάσει των όρων που αναφέρονται στις προτάσεις της Επιτροπής.

3.4. Η ΟΚΕ πιστεύει ότι η επιλεξιμότητα της συμμετοχής στο ΙSPA θα πρέπει να επεκταθεί στις άλλες υποψήφιες χώρες Κύπρο, Μάλτα και Τουρκία.

3.5. Η ΟΚΕ κρίνει ότι χρήζουν λεπτομερούς εξέτασης ορισμένες πτυχές του τρόπου με τον οποίο είναι διαρθρωμένο και λειτουργεί το ΙSPA. Συνεπώς, προτείνει να καταρτιστεί στο άμεσο μέλλον γνωμοδότηση πρωτοβουλίας για το θέμα αυτό.

Βρυξέλλες, 30 Μαΐου 2001.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Göke Frerichs

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

στη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Απόσπασμα από την Πρόταση Κανονισμού του Συμβουλίου σχετικά με την τροποποίηση του Κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1267/1999 για τη θέσπιση μέσων προενταξιακών διαρθρωτικών πολιτικών COM(2001) 110 τελικό - 2001/0058 (CNS)

Άρθρο 1

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1267/1999 τροποποιείται ως εξής:

(1) Παρεμβάλλεται το ακόλουθο άρθρο 6α: "Άρθρο 6α

Ανάθεση συμβάσεων

1. Για τα μέτρα για τα οποία η Κοινότητα αποτελεί την μόνη πηγή εξωτερικής βοήθειας, η συμμετοχή στις προσκλήσεις υποβολής προσφορών, στους διαγωνισμούς και στις συμβάσεις επιτρέπεται, με ίσους όρους, σε όλα τα φυσικά και νομικά πρόσωπα των κρατών μελών και των χωρών που αναφέρονται στο άρθρο 1, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο.

2. Η παράγραφος 1 εφαρμόζεται στις συγχρηματοδοτήσεις. Εντούτοις, σε περίπτωση συγχρηματοδότησης, η συμμετοχή τρίτων χωρών σε προσκλήσεις υποβολής προσφορών, διαγωνισμούς ή συμβάσεις επιτρέπεται από την Επιτροπή μόνο μετά από εξέταση κάθε περίπτωσης χωριστά."

(2) Στο άρθρο 7, προστίθεται η ακόλουθη παράγραφος 8: "8. Σε περίπτωση συγχρηματοδότησης ενός μέτρου από διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα μπορούν να ληφθούν υπόψη, για τον υπολογισμό των συνολικών επιλέξιμων δαπανών του μέτρου αυτού, οι δαπάνες που είναι σύμφωνες με τους κανόνες της επιλεξιμότητας που αναφέρονται στην παράγραφο 7, αλλά οι οποίες πραγματοποιούνται σύμφωνα με τις διαδικασίες που ισχύουν στις πηγές εξωτερικής χρηματοδότησης εκτός της κοινοτικής βοήθειας και οι οποίες φέρονται από τα εν λόγω χρηματοπιστωτικά ιδρύματα."

(3) Στο άρθρο 14, οι παράγραφοι 1, 2 και 3 αντικαθίστανται από το ακόλουθο κείμενο: "1. Η Επιτροπή επικουρείται από μια επιτροπή την οποία αποτελούν αντιπρόσωποι των κρατών μελών και της οποίας προεδρεύει ο αντιπρόσωπος της Επιτροπής, στο εξής καλούμενη 'επιτροπή'. Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων υποδεικνύει έναν αντιπρόσωπο, ο οποίος δεν έχει δικαίωμα ψήφου.

2. Όταν γίνεται παραπομπή στην παρούσα παράγραφο, εφαρμόζεται η διαδικασία της επιτροπής διαχείρισης που προβλέπεται στο άρθρο 4 της απόφασης 1999/468/ΕΚ, με την επιφύλαξη των διατάξεων του άρθρου 7 της εν λόγω απόφασης.

3. Το χρονικό διάστημα που προβλέπεται στο άρθρο 4, παράγραφος 3 της απόφασης 1999/468/ΕΚ καθορίζεται σε ένα μήνα."