Ετήσια Έκθεση 1994 Tacis 
της Ευρωπαϊκής Επιτροπής 
Βρυξέλλες 18.7.1995 Com (95) 349 τελιχό 
Τι είναι το Tacis; 
Το Πρόγραμμα Tacis είναι μια πρωτοβουλία της 
Ευρωπαϊκής Κοινότητας για τα Νέα Ανεξάρτητα 
Κράτη και τη Μογγολία που προάγει την ανάπτυξη 
αρμονικών οικονομικών και πολιτικών δεσμών μεταξύ 
της Ευρωπαϊκής Ενωσης και των συνέταιρων αυτών 
χωρών. Στόχος του είναι η ενίσχυση των 
πρωτοβουλιών των συνέταιρων χωρών προκειμένου 
να αναπτύξουν κοινωνίες που θα βασίζονται στις 
πολιτικές ελευθερίες και στην οικονομική ευημερία. 
To Tacis παρέχει επιδοτήσεις για τεχνογνωσία 
προκειμένου να ενισχύσει τή διαδικασία μετάβασης 
προς την οικονομία της αγοράς και τη δημοκρατική 
Κατά τα πρώτα τέσσερα χρόνια λειτουργίας του. 
1991-1994, το Tacis ανέλαβε υποχρεώσεις 
χρηματοδοτήσεων ύψους 1.757 εκατ. ECU για την 
εκπόνηση πάνω από 2.000 έργων. To Tacis προάγει την έννοια της δημοκρατίας και ένα 
κοινωνικό οικονομικό σύστημα με προσανατολισμό 
την οικονομία της αγοράς, δημιουργώντας δεσμούς 
και μόνιμες σχέσεις μεταξύ οργανισμών στις 
συνέταιρες χώρες και στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα. 
Οι κύριες προτεραιότητες του Tacis είναι: η 
μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης, η 
αναδιάρθρωση των κρατικών επιχειρήσεων και η 
ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα, η ανάπτυξη της 
υποδομής στους τομείς των μεταφορών και των 
τηλεπικοινωνιών, η ενέργεια, η πυρηνική ασφάλεια και 
το περιβάλλον, η δημιουργία ενός αποδοτικού 
συστήματος παραγωγής, επεξεργασίας και διανομής 
τροφίμων, η ανάπτυξη των κοινωνικών υπηρεσιών και 
της εκπαίδευσης. Στη συνέχεια, η κάθε χώρα επιλέγει 
τους τομείς που έχουν προτεραιότητα με βάση τις 
ανάγκες της. 
To Tacis συνεργάζεται με τις συνέταιρες χώρες για να 
καθοριστεί ο τρόπος διάθεσης των πόρων. Η 
συνεργασία αυτή εξασφαλίζει τη συμβατότητα των 
χρηματοδοτήσεων του Tacis με τις μεταρρυθμιστικές 
πολιτικές και προτεραιότητες της κάθε χώρας. Ως 
μέρος μιας ευρύτερης διεθνούς προσπάθειας, το Tacis 
συνεργάζεται στενά με άλλους χορηγούς και διεθνείς 
οργανισμούς. 
To Tacis παρέχει τεχνογνωσία από ένα μεγάλο φάσμα 
δημόσιων και ιδιωτικών οργανισμών που δίνουν τη 
δυνατότητα συνδυασμού της εμπειρίας από την 
οικονομία της αγοράς και τη δημοκρατία με τις 
εγχώριες γνώσεις και ικανότητες. Η τεχνογνωσία 
αυτή παρέχεται με την προσφορά συμβουλών στη 
χάραξη πολιτικής, ομάδων εμπειρογνωμόνων, 
μελετών και κατάρτισης, με την ανάπτυξη και 
μεταρρύθμιση νομικών και ρυθμιστικών πλαισίων, 
ιδρυμάτων και οργανισμών και με την ίδρυση 
συναιτερισμών, δικτύων, αδελφοποιήσεων και 
πρότυπων έργων. To Tacis αποτελεί επίσης καταλύτη 
διότι απελευθερώνει πόρους από άλλους σημαντικούς 
δανειστές παρέχοντας τη δυνατότητα πραγμα­
τοποίησης μελετών με στόχο την πραγματοποίηση 
επενδύσεων και μελετών σκοπιμότητας. 
Περιεχόμενα 
Δήλωση του Επιτρόπου 2 
Ετος αλλαγής για το Tacis 3 
Οι οικονομικές και πολιτικές προκλήσεις 3 
To Tacis και η πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης 4 
Χρηματοοικονομική επισκόπηση του Tacis 6 
Λειτουργική διαχείριση του προγράμματος Tacis 9 
Εξελίξεις όσον αφορά τις τεχνικές και 
τα θέματα του Tacis 12 
To Tacis και τα θεσμικά όργανα 
της Ευρωπαϊκής Κοινότητας 14 
Διμερής και διεθνής συνεργασία 15 
Αρμενία 17 
Αζερμπαϊτζάν 19 
Λευκορωσία 21 
Γεωργία 23 
Καζακστάν 25 
Κιργιζία 28 
Μολδαβία 30 
Μογγολία 33 
Ρωσική Ομοσπονδία 35 
Τατζικιστάν 42 
Τουρκμενιστάν 43 
Ουκρανία 46 
Ουζμπεκιστάν 50 
Πολυκρατικά προγράμματα 52 
Μελλοντικές προοπτικές 56 
Χρηματοδοτήσεις του Tacis ανά τομέα 57 
Χρηματοδοτικές επιδόσεις του Tacis 62 
Κατάλογος των κυριοτέρων συμβάσεων 
που υπογράφηκαν το 1994 65 
Δήλωση του Επιτρόπου 
Το πρόγραμμα Tacis της Ευρωπαϊκής Κοινότητας είναι 
μοναδικό ως προς το εύρος του, τον αριθμό κρατών που 
περιλαμβάνει και το είδος της ενίσχυσης που χορηγεί. 
Το πρόγραμμα αποσκοπεί στην οικονομική 
μεταρρύθμιση και τον εκδημοκρατισμό μέσω της 
μεταφοράς τεχνογνωσίας. 
Η εφαρμογή του διέπεται από το πνεύμα της 
συνεργασίας μεταξύ των Νέων Ανεξαρτήτων Κρατών 
και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. To Tacis είναι ένα 
πρόγραμμα που βασίζεται στη ζήτηση. Κατά συνέπεια, η 
επιτυχία του εξαρτάται από τη δημιουργία 
αποτελεσματικών εργασιακών σχέσεων μεταξύ των 
εταίρων. Υπό αυτό το πρίσμα, το 1994 υπήρξε ένα 
σημαντικό έτος. Πραγματοποιήθηκαν ορισμένα βήματα 
που έφεραν το πρόγραμμα πλησιέστερα προς τους 
εταίρους του και διεύρυναν τη συμμετοχή των 
Συντονιστικών Μονάδων των Κυβερνήσεων στα Νέα 
Ανεξάρτητα Κράτη καθώς και των οργανισμών που 
επωφελούνται από τα έργα του Tacis. 
Το έτος αυτό υπήρξε επίσης σημαντικό και για το 
γεγονός ότι το Tacis άρχισε να επικεντρώνεται 
σαφέστερα σε εκείνους τους τομείς και τις περιφέρειες 
που μπορούν να χρησιμοποιήσουν αποτελεσματικότερα 
τις ενισχύσεις του προγράμματος. Τούτο κατέστη 
δυνατό να επιτευχθεί στο πλαίσιο του προγράμματος 
δεδομένου ότι το 1994 ήταν το πρώτο έτος κατά το 
οποίο ένας αρκετά σημαντικός αριθμός σχεδίων ήταν 
ήδη υπό εκτέλεση ή βρίσκονταν στο στάδιο της 
αποπεράτωσης και, ως εκ τούτου, μπορούσε να 
δρομολογηθεί η διαδικασία της παρακολούθησης και 
της αξιολόγησης των σχεδίων. 
Επίσης, αυξήθηκε σημαντικά και ο ρυθμός εκτέλεσης 
του προγράμματος. Το 1994, στο πλαίσιο του Tacis 
συνήφθησαν συμφωνίες για την απορρόφηση πόρων οι 
οποίοι ήταν σχεδόν ίσοι με το σύνολο των πόρων των 
τριών προηγουμένων ετών ενώ το σύνολο των 
πληρωμών που καταβλήθηκαν στο πλαίσιο του 
προγράμματος ήταν κατά 41% ανώτερο από το σύνολο 
των πληρωμών κατά την περίοδο 1991-1993. Τα εν λόγω επιτεύγματα του Προγράμματος οφείλονται 
κυρίως στην αφοσίωση και τον ζήλο όλων εκείνων που 
συμμετέχουν σε αυτό, ιδιαίτερα αν ληφθεί υπόψη ότι το 
πρόγραμμα Tacis απασχολεί λιγότερο προσωπικό, σε 
σχέση με τον προϋπολογισμό του, σε σύγκριση με άλλα 
σημαντικά διεθνή προγράμματα. Ο φόρτος εργασίας 
ορισμένων task managers του Tacis είναι τόσο μεγάλος 
που αδυνατούν να ανταποκριθούν στα καθήκοντα τους, 
εκτός εάν προσληφθεί και επιπλέον προσωπικό. 
Επιθυμώ ιδιατέρως να αναγνωρίσω τη συνεισφορά του 
Sir Leon Brittan, του Επιτρόπου που ήταν αρμόδιος για 
το πρόγραμμα Tacis έως το Δεκέμβριο του 1994. Η 
προσωπική του συμβολή διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο 
στη βελτίωση των επιδόσεων και της 
αποτελεσματικότητας του προγράμματος. 
Κατά το 1994 αναλήφθηκαν πρωτοβουλίες οι οποίες 
αποτέλεσαν ένα σταθερό υπόβαθρο για την περαιτέρω 
ανάπτυξη του Tacis. Ελπίζω ότι οι ευεργητικές 
συνέπειες των ανωτέρω θα αντικατοπτριστούν στις 
επιδόσεις του προγράμματος στο εγγύς μέλλον. 
Hans van den Broek 
Μέλος ιης Ευραιπάιχής Επιτροπής 
Ετος αλλαγής για το Tacis 
Το 1994 υπήρξε ένα σημαντικό έτος για το Tacis. Το 
πολιτικό πλαίσιο του ενισχύθηκε με την υπογραφή 
Συμφωνιών Συνεταιρισμού και Συνεργασίας με τη 
Ρωσική Ομοσπονδία, την Ουκρανία και τη Μολδαβία 
ενώ σε εξέλιξη βρίσκονται οι διαπραγματεύσεις για την 
υπογραφή συμφωνιών με το Καζακστάν, την Κιργιζία 
και τη Λευκορωσία. Οι συμφωνίες αυτές περιέχουν όλα 
τα στοιχεία της ενίσχυσης που παρέχει η Ευρωπαϊκή 
Κοινότητα στις χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης 
και παρέχουν το πλαίσιο για οικονομική και πολιτική 
συνεργασία, εντός του οποίου λειτουργεί το Tacis. 
Στον τομέα της διαχείρισης, το Tacis βελτίωσε 
σημαντικά τις οικονομικές επιδόσεις του και 
πραγματοποίησε σημαντικά βήματα για να καταστήσει 
τη λειτουργία του αποτελεσματικότερη. Τούτο 
πραγματοποιήθηκε με την αποκέντρωση ορισμένων 
τομέων και με την καθιέρωση ενός ολοκληρωμένου 
συστήματος παρακολούθησης και αξιολόγησης. Σημαντικά βήματα πραγματοποιήθηκαν επίσης για τη 
βελτίωση των σχέσεων του προγράμματος με το 
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, καθώς και άλλα θεσμικά 
όργανα και ομάδες που διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο 
προκειμένου να βελτιωθούν η της επικοινωνία και η 
παροχή πληροφοριών. 
Έχουν ενταθεί, επίσης, οι ενέργειες στο πλαίσιο του 
προγράμματος, που επικεντρώνονται σε ορισμένα 
διατομεακά θέματα στα οποία περιλαμβάνονται η 
προώθηση της δημοκρατίας, ο ρόλος των γυναικών και 
η προστασία του περιβάλλοντος. 
Τα θέματα αυτά εξετάζονται εκτενέστερα στα επόμενα 
κεφάλαια. 
Οι οικονομικές και πολιτικές 
προκλήσεις 
Τα επιτεύγματα του Tacis πραγματοποιήθηκαν εντός 
ενός πολιτικού και οικονομικού πλαισίου το οποίο 
υφίσταται τεράστιες μεταβολές. Οι κυβερνήσεις των 
περισσοτέρων Νέων Ανεξαρτήτων Κρατών 
εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν επιτυχώς τα 
προβλήματα της εγκαθίδρυσης των μηχανισμών 
δημοκρατικής διακυβέρνησης και οικοδόμησης ενός 
νέου συστήματος δημόσιας διοίκησης και 
αυτοδιοίκησης. Ωστόσο, δεν προκαλεί έκπληξη το 
γεγονός ότι υπάρχουν ακόμη αρκετές δυσκολίες τόσο 
όσον αφορά τη διατήρηση ενός δημοκρατικού 
συστήματος διακυβέρνησης όσο και την ανάπτυξη των 
ικανοτήτων που είναι απαραίτητες για την ορθή 
λειτουργία της δημοκρατίας. 
Μολονότι η κατάσταση σταθεροποιείται, δεν θα πρέπει 
να υποτιμηθούν οι επιπτώσεις της στο Tacis δεδομένου 
ότι αυτό είναι ένα πρόγραμμα μεταφοράς 
τεχνογνωσίας που βασίζεται στη ζήτηση, γεγονός που 
προϋποθέτει υψηλό βαθμό συνεργασίας με τις 
κυβερνήσεις και προσήλωση στις οικονομικές και 
πολιτικές μεταρρυθμίσεις. Παρόλο το μέγεθος και την ποικιλομορφία των 
οικονομιών των δημοκρατιών της πρώην Σοβιετικής 
Ένωσης, τα προβλήματα τα οποία πρέπει να 
αντιμετωπίσει το Tacis έχουν κοινή προέλευση, 
δηλαδή : 
βιομηχανική αλληλεξάρτηση 
μη διαφοροποιημένη βιομηχανία 
κεντρικός σχεδιασμός 
κεντρικά κατευθυνόμενη παραγωγή 
κρατικό εμπόριο 
τομείς παροχής υπηρεσιών που βρίσκονται σε 
νηπιακή ηλικία. 
Μολονότι έχει σημειωθεί πρόοδος στην αντιμετώπιση 
των εν λόγω θεμάτων, χρειάζεται να παρέλθει κάποιο 
χρονικό διάστημα για να γίνουν κατανοητές και 
αποδεκτές οι οικονομικές μεταρρυθμίσεις και να 
ξεπεραστούν 70 χρόνια κεντρικού προγραμματισμού. 
Κάθε χώρα μπορεί να προχωρήσει μόνο με το ρυθμό 
που της επιτρέπουν οι οικονομικές, κοινωνικές και 
πολιτικές συνθήκες και, υπό αυτές τις συνθήκες, το 
Tacis μπορεί μόνο να παράσχει βοήθεια και συμβουλές, 
χωρίς να μπορεί να υποχρεώσει τους εταίρους του να 
αλλάξουν πολιτική ή να επιβάλουν ταχύτερους ρυθμούς 
μεταρρύθμισης από εκείνους τους οποίους επιθυμούν. 
Εκτός από την αντιμετώπιση των προκλήσεων 
οικονομικής και πολιτικής μεταρρύθμισης, οι συνέταιρες 
χώρες του Tacis πρέπει να αντιμετωπίσουν επίσης τις 
οικονομικές συνέπειες από τη διάλυση της πρώην 
Σοβιετικής Ένωσης. Για ορισμένες χώρες οι δυσκολίες 
που προέκυψαν ήταν σοβαρές προκαλώντας μεγάλα 
προβλήματα ανασυγκρότησης. Μειώθηκε επίσης η 
παραγωγή και η οικονομική δραστηριότητα ποτέλεσμα 
της διακοπής του ρυθμού των εμπορικών ροών μεταξύ 
των πρώην δημοκρατιών. Η κατάσταση επιδεινώθηκε 
λόγω των σοβαρών προβλημάτων στις μεταφορές και 
στις επικοινωνίες καθώς και λόγω της έλλειψης των 
απαραίτητων διακρατικών συστημάτων πληρωμών.ων 
πληρωμών. 
Ορισμένες χώρες ενεπλάκησαν επίσης σε πολιτικές 
διαμάχες, οι οποίες, σε ορισμένες περιπτώσεις, 
εξελίχτηκαν σε ένοπλες συγκρούσεις. Το γεγονός 
αυτό έπληξε την πορεία των μεταρρυθμίσεων στις εν 
λόγω χώρες και δημιούργησε δυσκολίες στο 
Πρόγραμμα Tacis. Σε ορισμένες περιπτώσεις, το Tacis αναγκάστηκε να διακόψει εξ ολοκλήρου τις 
δραστηριότητες του. 
Η διάλυση της πρώην Σοβιετικής Ένωσης σήμαινε 
επίσης ότι το Tacis δρομολογούσε τις ενέργειες του 
στο ίδιο χρονικό διάστημα κατά το οποίο οι 
περισσότερες συνέταιρες χώρες εγκαθιστούσαν τους 
μηχανισμούς της ανεξάρτητης διακυβέρνησης τους. 
Τούτο είχε ως συνέπεια να καθυστερήσει η οργάνωση 
του βασικού λειτουργικού πλαισίου και επέδρασε 
επίσης στην ταχύτητα εφαρμογής του προγράμματος, 
ιδιαίτερα κατά τα δύο πρώτα έτη της λειτουργίας του 
(1991 και 1992). 
Ο στόχος αυτός έχει πλέον επιτευχθεί και η βελτίωση 
των επιδόσεων του προγράμματος κατά τους 
τελευταίους 18 μήνες οφείλεται κυρίως στο γεγονός 
ότι τώρα έχει ολοκληρωθεί και έχει αρχίσει να 
λειτουργεί αποτελεσματικά το λειτουργικό πλαίσιο του 
προγράμματος τόσο στις Βρυξέλλες όσο και στις 
συνέταιρες χώρες. Πρέπει να αναφερθεί ότι χρειάζεται 
να συνεχιστεί ακόμη η διαδικασία σταθεροποίησης και, 
εάν αυτή διατηρηθεί μπορούμε να αναμένουμε ότι η 
ποιοτική και ποσοτική βελτίωση των επιδόσεων θα 
συνεχιστεί και στο μέλλον. 
To Tacis και η πολιτική της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης 
Το 1994 σημειώθηκε μια σημαντική εξέλιξη που είχε ως 
αποτέλεσμα τη δημιουργία ενός γενικού πλαισίου για 
τις μελλοντικές σχέσεις μεταξύ της Ευρωπαϊκής 
Ένωσης και των εταίρων της. Η εξέλιξη αυτή ήταν η 
διαπραγμάτευση Συμφωνιών Εταιρικών Σχέσεων και 
Συνεργασίας που είχαν ως βάση τις αρχές της ισότητας 
και του συνεταιρισμού. Οι συμφωνίες αυτές έχουν ευρύ 
πεδίο δράσεως και καλύπτουν τη μελλοντική πολιτική, 
την εμπορική, την οικονομική και την πολιτιστική 
συνεργασία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, των 
κρατών μελών της και των Νέων Ανεξάρτητων Κρατών. 
Οι συμφωνίες αυτές αποσκοπούν στο να 
προετοιμάσουν το δρόμο για την ενσωμάτωση των 
πρώην Σοβιετικών Κρατών σε μια ευρύτερη ευρωπαϊκή 
οικονομία και την προοδευτική ενσωμάτωση τους στο 
παγκόσμιο οικονομικό σύστημα. Από τη στιγμή που θα 
αρχίσουν να ισχύουν, θα προσφέρουν μεγαλύτερη ασφάλεια σε εμπόρους και επενδυτές από την 
Ευρωπαϊκή Κοινότητα και θα ενθαρρύνουν τις άμεσες 
επενδύσεις τις οποίες έχουν ανάγκη οι οικονομίες των 
Νέων Ανεξάρτητων Κρατών. 
Συμφωνίες υπεγράφηκαν τον Ιούνιο με τη Ρωσική 
Ομοσπονδία και την Ουκρανία, τον Νοέμβριο με την 
Μολδαβία και βρίσκονται σε εξέλιξη οι διαπραγματεύσεις 
με το Καζακστάν, την Κιργιζία και τη Λευκορωσία. Κατά 
τη διάρκεια του 1994 πραγματοποιήθηκαν διερευνητικές 
συνομιλίες με τη Γεωργία. 
Οι Συμφωνίες Εταιρικών Σχέσεων και Συνεργασίας 
παρέχουν ένα πλαίσιο για τις δραστηριότητες του Tacis. 
Συγκεκριμένα, στη Συμφωνία προσδιορίζονται οι τομείς 
οικονομικής συνεργασίας για τους οποίους το Tacis 
αποτελεί πηγή χρηματοδότησης. 
Οι Συμφωνίες Εταιρικών Σχέσεων και Συνεργασίας 
καλύπτουν τέσσερις κύριους τομείς : 
• τον πολιτικό διάλογο 
• τις εμπορικές σχέσεις 
• το επενδυτικό και επιχειρηματικό περιβάλλον 
• τη συνεργασία σε εκτεταμένο αριθμό τομέων, όπως 
ο οικονομικός, νομοθετικός, ο επιστημονικός, ο 
πολιτιστικός και πολλοί άλλοι. 
Οι Συμφωνίες Εταιρικών Σχέσεων με τα Νέα 
Ανεξάρτητα Κράτη δημιουργούν εμπορικές σχέσεις οι 
οποίες βασίζονται στην αρχή του πλέον ευνοούμενου 
κράτους, γεγονός το οποίο σημαίνει ότι τα 
συμβαλλόμενα μέρα συμφωνούν να μην κάνουν 
διακρίσεις μεταξύ τους σε δασμολογικά θέματα. Στην 
περίπτωση της Ρωσικής Ομοσπονδίας το καθεστώς 
αυτό δεν καλύπτει μόνο το εμπόριο αγαθών, αλλά 
επεκτείνεται σε ένα πλήρες φάσμα παροχής υπηρεσιών. 
Οι Συμφωνίες εξασφαλίζουν την άρση των ποσοτικών 
περιορισμών που ισχύουν στις περισσότερες κατηγορίες 
εισαγωγών της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τα Νέα 
Ανεξάρτητα Κράτη. 
Οι συμφωνίες μπορούν να ανασταλούν εάν 
παραβιαστούν οι βασικές αρχές στις οποίες στηρίζονται 
- σεβασμός της δημοκρατίας, των ανθρωπίνων 
δικαιωμάτων και των αρχών της οικονομίας της αγοράς. 
Προς το παρόν, οι συμφωνίες δεν δημιουργούν μια 
ζώνη ελευθέρων συναλλαγών. Ωστόσο, στις συμφωνίες 
με τη Ρωσική Ομοσπονδία, την Ουκρανία, τη 
Λευκορωσία και τη Μολδαβία έχει συμπεριληφθεί 
διάταξη η οποία προβλέπει την από κοινού εξέταση της 
κατάστασης το 1998 με την προοπτική της ενδεχόμενης 
έναρξης διαπραγματεύσεων για τη δημιουργία μιας 
ζώνης ελευθέρων συναλλαγών. 
Στην περίπτωση της Ρωσικής Ομοσπονδίας, της 
Ουκρανίας, του Καζακστάν και της Κιργιζίας, οι 
Συμφωνίες προβλέπουν τη διαπραγμάτευση συμφωνιών 
στον τομέα του εμπορίου πυρηνικών υλικών. Επιμέρους 
συμφωνίες για το χάλυβα πρόκειται να συναφθούν με 
τη Ρωσική Ομοσπονδία, την Ουκρανία και το 
Καζακστάν. Οι Συμφωνίες περιλαμβάνουν επίσης τους εξής 
σημαντικούς τομείς : 
• μέτρα για την προώθηση της οικονομικής 
συνεργασίας 
• ενέργειες για την απελευθέρωση της ροής των 
κεφαλαίων 
• μέτρα για τη βελτίωση των προϋποθέσεων για 
επενδύσεις και για τη δημιουργία επιχειρήσεων, 
συμπεριλαμβανομένων τραπεζών και άλλων 
χρηματοδοτικών υπηρεσιών από φορείς και 
επιχειρήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης. 
Οι Συμφωνίες Εταιρικών Σχέσεων και Συνεργασίας 
πρέπει να εγκριθούν από τα κοινοβούλια όλων των 
κρατών μελών και τα κοινοβούλια των συνέταιρων 
χωρών καθώς επίσης και από το Ευρωπαϊκό 
Κοινοβούλιο. Επειδή τούτο απαιτεί κάποιο χρονικό 
διάστημα, η Επιτροπή επιδιώκει να συνάψει, στο μέτρο 
που είναι δυνατό, προσωρινές συμφωνίες οι οποίες θα 
επιτρέψουν να τεθούν σε εφαρμογή το ταχύτερο 
δυνατό οι εμπορικές και συναφείς πτυχές της 
Συμφωνίας Εταιρικών Σχέσεων και Συνεργασίας. 
Στο πλαίσιο των Συμφωνιών Εταιρικών Σχέσεων και 
Συνεργασίας, το πρόγραμμα Tacis θα δημιουργήσει ένα 
νέο κλίμα οικονομικής ανάπτυξης και πολιτικής 
σταθερότητας καθώς και ανάπτυξης του εμπορίου και 
των επενδύσεων, που αποτελούν βασικές 
προϋποθέσεις για την οικονομική ανασυγκρότηση και 
τον εκσυγχρονισμό. 
Χρηματοοικονομική επισκόπηση του 
Tacis 
Το 1994 το Πρόγραμμα Tacis ανέλαβε υποχρεώσεις 
χρηματοδότησης προς τις συνέταιρες χώρες συνολικού 
ύψους 470 εκατ. ECU, περιλαμβανομένων 10 εκατ. ECU 
για το Πρόγραμμα Εκδημοκρατισμού του Tacis.'ETOi, το 
σύνολο των πιστώσεων ανάληψης υποχρεώσεων για 
όλη τη διάρκεια του Προγράμματος ανέρχεται σε 1757 
εκατ. ECU. 
Κατά τη διάρκεια του 1994, στο πλαίσιο του Tacis 
δρομολογήθηκαν έργα και συνήφθησαν συμβάσεις 
χρηματοδότησης ύψους 514,7 εκατ. ECU - αύξηση 48% 
έναντι του προηγούμενου έτους - υπερκαλύπτοντας το 
στόχο για το συγκεκριμένο έτος κατά 11% και 
υπερβαίνοντας, επίσης, την ετήσια ανάληψη 
υποχρεώσεων του προϋπολογισμού. Συγκριτικά, οι 
συνηφθείσες συμβάσεις χρηματοδότησης από το 1991 
έως το 1993 ανέρχονταν συνολικά σε 557,2 εκατ. ECU, 
γεγονός που σημαίνει ότι το 1994 στο πλαίσιο του Tacis 
συνήφθησαν συμβάσεις χρηματοδότησης που το 
σύνολο τους ήταν σχεδόν ίσο με το σύνολο των τριών 
προηγουμένων ετών. 
Πιστώσεις ανάληψης υποχρεώσεων 1991-1994 1 
1.756,84 εκατ. ECU 
472,09 469,682 
396,50 418,57 
1991 1992 1993 1994 
1 Στα στοιχεία που αναφέρονται στο 1993 περιλαμβάνονται 
22 εκατ. EOU για ανθρωπιστική βοήθεια στην Αρμενία, το 
Αζερμπαϊτζάν και τη Γεωργία (η διαχείριση τους έγινε από το 
Tacis). Στα στοιχεία του 1994 δεν περιλαμβάνεται η ανθρωπιστική 
βοήθεια που διαχειρίστηκε το πρόγραμμα ECHO. 
2 Στον προϋπολογισμό 1994 περιλαμβάνονται 10 εκατ. ECU για το 
Πρόγραμμα Δημοκρατίας (η διαχείριση τους έγινε από το Tacis στο 
πλαίσιο χωριστού κονδυλίου του προϋπολογισμού) Συνεπώς, μειώθηκαν σημαντικά οι ληξιπρόθεσμες 
οφειλές για συμβάσεις προγενέστερων ετών καθώς και 
ο χρόνος που μεσολαβεί μεταξύ ανάληψης 
υποχρεώσεων και σύναψης συμβάσεων. 
Οι πληρωμές στο πλαίσιο του Προγράμματος ανήλθαν 
σε 300,3 εκατ. ECU, αύξηση κατά 66% έναντι του 
προηγούμενου έτους και κατά 41% έναντι του 
συνολικού ύψους των πληρωμών των τριών 
προηγούμενων ετών. 
Τούτο σημαίνει ότι συνήφθησαν συμβάσεις για το 61% 
του συνόλου των υποχρεώσεων που είχαν αναληφθεί 
στο πλαίσιο του Tacis και πραγματοποιήθηκαν 
πληρωμές για το 48% των συμβάσεων που είχαν 
συναφθεί. 
Η καθυστέρηση μεταξύ ανάληψης υποχρεώσεων και 
πληρωμής είναι φυσιολογική για ένα παρόμοιο 
πρόγραμμα. Μετά από τέσσερα έτη λειτουργίας, το 
Tacis εκταμίευσε 67,8% του αρχικού του 
προϋπολογισμού για το 1991. Το ποσοστό αυτό 
εκταμίευσης είναι ελαφρώς υψηλότερο από το μέσο 
όρο σε σύγκριση με άλλα μείζονα προγράμματα 
βοήθειας. 
Ποσά αναληφθεισων υποχρεώσεων ανά χώρα κατά την περίοδο 1991-1994 (σε εκατ. ECU) 
Αρμενία 1991 
1992 
1993 
1994 0 1,50 
9,55 
17,00 
Αζερμπαϊτζάν 
Λευκορωσία 
Γεωργία 
Καζακστάν 
Κιργιζία 1991 
1992 
1993 
1994 
1991 
1992 
1993 
1994 
1991 
1992 
1993 
1994 
1991 
1992 
1993 
1994 0 
12,50 
8,00 
8,00 
9,44 
14,63 
r| 9,00 
7,00 
5,23 
9,00 
(6,00 
É8.00 
7,6 
W$fë 
0,70 20,60 
14,00 
14,00 
1991 
1992 9.23 
1993 ^.'Κί 10,00 
1994 0 
Μολδαβία 1991 1,20 
1992 9,00 
1993 0 
1994 10,00 
Μογγολία 1991 0 
1992 0 
1993 0 
1994 ΒΗ 8,00 
Ρωσική 
Ομοσπονδία 1991 
1992 
1993 
1994 209,14 
111,00 
160,75 
150,00 
Τατζικιστάν 
Τουρκμενισταν 1991 
1992 
1993 
1994 
1991 
1992 
1993 
1994 • 4·00 
1,00 
0 
8,00 
Ουκρανία 1991 
1992 
1993 
1994 28,90 
Ουζμπεκιστάν 1991 
1992 
1993 
1994 1,49 
18,78 
115,00 
Π ολυ κρατικά 
προγράμματα 1991 
1992 
1993 
1994 108,90 
192,98 
166,19 
Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα 1991-1994 (σε εκατ. ECU) 
Πυρηνική ασφάλεια 
και περιβάλλον 1991 
1992 
1993 
1994 53,00 
80,00 
100,00 
88,00 
Αναδιάρθρωση κρατικώ 
επιχειρήσεων 
και ανάπτυξη 
του ιδιωτικού τομέα 
Αναμόρφωση δημόσιας 
διοίκησης, κοινωνικές 
υπηρεσίες και 
εκπαίδευση 
Γεωργία 1991 
1992 
1993 
1994 
1991 
1992 
1993 
1994 
1991 
1992 
1993 
1994 37,50 
42,28 
mm^~r 71,91 
63,55 94,46 
103,00 
79,95 
60,48 
Ενέργεια 1991 
1992 
1993 
1994 43,70 65,00 
Μεταφορές 1991 
1992 
1993 
1994 49,80 
Συμβουλές 1991 0 
χάραξης 1992 
πολιτικής 1993 
1994 
ΤΤηλεπικοινωνίες 1991 
1992 
1993 
1994 0 
6,76 
5,65 
4,10 
Αλλοι 
τομείς 1991 
1992 
1993 
1994 8,25 
! 39,40 
86,21 
Λειτουργική διαχείριση του 
Προγράμματος Tacis 
Το 1994 η λειτουργική διαχείριση του Tacis 
επικεντρώθηκε σε ορισμένους σημαντικούς τομείς. Οι 
τομείς αυτοί περιλαμβάνουν την οικονομική επίδοση και 
τη βελτίωση των εσωτερικών λειτουργιών και 
διαδικασιών, την επίτευξη μεγαλύτερου 
αποκεντρωτισμού όσον αφορά τις δραστηριότητες του 
προγράμματος και τη δημιουργία ενός συστήματος 
παρακολούθησης και αξιολόγησης. Η διεύθυνση του 
Προγράμματος δρομολόγησε επίσης μια πρωτοβουλία 
στον τομέα των επικοινωνιών και επέστησε την 
προσοχή σε σημαντικά διατομεακά θέματα, όπως η 
δημοκρατία, ο ρόλος των γυναικών και η προστασία του 
περιβάλλοντος. 
Ένα από τα κύρια θέματα στο πλαίσιο των εν λόγω 
εξελίξεων υπήρξε η προσπάθεια τόνωσης του 
ενδιαφέροντος των πελατών για το Πρόγραμμα, 
επιδιώκοντας μεγαλύτερη συμμετοχή των οργανισμών 
στις συνέταιρες χώρες και η διεύρυνση του ρόλου των 
συντονιστικών μονάδων. 
Στο πλαίσιο αυτό, έγινε χρήση ερευνών προκειμένου να 
προσδιοριστούν και να αντιμετωπιστούν οι ανάγκες για 
τη διοργάνωση ακροάσεων για την παροχή 
πληροφοριών σχετικά με τη λειτουργία του 
Προγράμματος και εντατικοποιήθηκε ο διάλογος με 
άλλους δωρητές, οργανισμούς στην Ευρωπαϊκή Ένωση 
και συνέταιρες χώρες. 
Τα εν λόγω θέματα που αφορούν τη διαχείριση 
εξετάζονται λεπτομερέστερα παρακάτω. 
Βελτίωση της επίδοσης 
Το 1994, το Tacis μπόρεσε να εγκρίνει τον ετήσιο 
προϋπολογισμό του πιο γρήγορα από ό,τι σε 
προηγούμενα έτη. Το 23% του προϋπολογισμού 1994 
εγκρίθηκε το Μάρτιο, το 71% τον Ιούλιο και το 93% στο 
τέλος του Σεπτεμβρίου. Τούτο αποτελεί σημαντική 
βελτίωση έναντι του προηγούμενου έτους όταν το 
κύριο μέρος του προϋπολογισμού εγκρίθηκε μόνο κατά 
τους τελευταίους τρεις μήνες του έτους. 
Η βελτίωση αυτή επιτεύχθηκε χάρης στις πρωτοβουλίες 
που αναλήφθηκαν το 1993 για τη καθιέρωση πολυετούς 
προγραμματισμού. 
Κατά συνέπεια, τα ενδεικτικά προγράμματα που 
καταρτίστηκαν το 1993 κάλυπταν την περίοδο μέχρι το 
1996 χωρίς, ως εκ τούτου, να χρειάζεται να εκπονηθούν 
Ενδεικτικά Προγράμματα το 1994, πριν από την 
κατάρτιση των ετησίων Προγραμμάτων Δράσης. Κατά 
αυτόν τον τρόπο, το Tacis μπόρεσε να αρχίσει την προετοιμασία των Προγραμμάτων Δράσης νωρίτερα, 
δηλαδή στις αρχές του έτους. 
Για ορισμένες από τις μικρότερες χώρες οι 
επιχορηγήσεις 1993 και 1994 ήταν μικτές, ορισμένες 
χρηματοδοτήθηκαν στο πλαίσιο του προϋπολογισμού 
1993 και άλλες στο πλαίσιο του προϋπολογισμού 1994. 
Κατά αυτόν τον τρόπο, δεν χρειάστηκε να καταρτιστεί 
ένα μεμονωμένο Πρόγραμμα Δράσης κάθε έτος. 
Παράλληλα, επιταχύνθηκε σημαντικά η εφαρμογή των 
σχεδίων, όπως παρατηρείται και από την αύξηση της 
σύναψης συμβάσεων. Συνολικά, το 1994 παρατηρήθηκε 
αύξηση της σύναψης συμβάσεων με την υπογραφή 
1300 συμβάσεων συνολικής αξίας 515 εκατ. ECU 
περίπου, έναντι 350 εκατ. ECU το 1993. Τούτο σημαίνει 
ότι το 1994 το Tacis ξεκίνησε και εφάρμοσε 
περισσότερα έργα και κινητοποίησε περισσότερους 
εμπειρογνώμονες παρά ποτέ στο παρελθόν. Μειώθηκε 
επίσης η καθυστέρηση που παρατηρούνται μεταξύ της 
έγκρισης των Προγραμμάτων Δράσης και της έναρξης 
εφαρμογής των σχεδίων. 
Η Επιτροπή σχεδιάζει να χρησιμοποιήσει τη μέθοδο 
αυτή ως βάση στο μέλλον προτείνοντας τη χρήση εκ 
μέρους του Tacis πολυετούς οικονομικού σχεδιασμού. 
Τούτο θα βελτιώσει σημαντικά την αποτελεσματικότητα 
του Tacis επειδή θα μπορεί να σχεδιαστεί μια 
μακροπρόθεσμη χορήγηση δημοσιονομικών πόρων. Η 
εξασφάλιση της διαθεσιμότητας δημοσιονομικών 
πόρων για τα επόμενα έτη θα εξάλειπτε την ανάγκη 
κατάρτισης των επιδοτήσεων ανά χώρα βάση του 
έκαστου ετήσιου προϋπολογισμού, καταρτίζοντας, έτσι, 
έκαστο έτος Προγράμματα Δράσης για κάθε χώρα. Η 
κατάρτιση Προγραμμάτων Δράσης που θα καλύπτουν 
δύο ή τρία έτη θα εξοικονομούσε χρόνο και θα 
επέτρεπε στο ανθρώπινο δυναμικό του Tacis να 
επικεντρώσει περισσότερο την προσοχή του στον 
προγραμματισμό και την εφαρμογή των έργων. 
Αύξηση της αποτελεσματικότητας 
Το 1994, πραγματοποιήθηκαν ενέργειες για τη 
βελτίωση του συντονισμού της εσωτερικής διαχείρισης 
του Tacis και για την αποσαφήνιση και απλοποίηση των 
διαδικασιών. 
Επίσης, αναθεωρήθηκαν και απλοποιήθηκαν οι 
κατευθυντήριες γραμμμές για τις συμβάσεις παροχής 
υπηρεσιών, καθιστώντας ευκολόχρηστες τις 
διαδικασίες διακήρυξης διαγωνισμών και σύναψης 
συμβάσεων. 
Επιπλέον, το 1994 οι υπηρεσίες του Tacis εγκαθίδρυσαν 
ένα σύστημα για τη συστηματική και πλήρη 
προετοιμασία όλων των εμπειρογνωμόνων που 
εργάζονται στα σχέδια του Προγράμματος Tacis. 
Αξιολόγηση της επίδρασης των 
δραστηριοτήτων 
Το 1994 δρομολογήθηκε μια νέα σημαντική 
πρωτοβουλία παρακολούθησης και αξιολόγησης. 
Ομάδες παρατηρητών συγκροτούμενες από 
ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες που προέρχονταν 
τόσο από την Ευρωπαϊκή Κοινότητα όσο και από τις 
ενεχόμενες συνέταιρες χώρες προέβησαν στην 
αξιολόγηση του σχεδιασμού και των αποτελεσμάτων 
των σχεδίων καθώς και στη συμβολή τους στην 
αντιμετώπιση των αναγκών των συνέταιρων χωρών. 
Εμπειρογνώμονες που συμμετείχαν στην 
παρακολούθηση επισκέφτηκαν έργα για να εξετάσουν 
τη πρόοδο που είχε σημειωθεί έναντι του 
συμφωνηθέντος σχεδιασμού. Οι εμπειρογνώμονες 
αυτοί μπορούν να προειδοποιήσουν τους διευθυντές 
των σχεδίων σχετικά με ενδεχόμενα προβλήματα στην 
αρχή φάση και να προτείνουν λύσεις. Στο τέλος του 
σχεδίου, αξιολογούνται τα αποτελέσματα προκειμένου 
να βελτιωθεί η ποιότητα του μελλοντικού 
προγραμματισμού. 
Στο τέλος του 1994, οι ομάδες αυτές είχαν καλύψει τα 
μισά περίπου από τα σχέδια που είχαν δρομολογηθεί 
και λειτουργούσαν. Εξαίρεση αποτέλεσε ο τομέας της 
πυρηνικής ασφάλειας όπου η εφαρμογή της 
παρακολούθησης απαιτεί περισσότερο χρόνο εξαιτίας 
της πολύπλοκης τεχνικής φύσης των σχεδίων. Η 
παρακολούθηση του τομέα της πυρηνικής ασφάλειας θα 
αρχίσει το 1995. Μολονότι το πρόγραμμα 
παρακολούθησης και αξιολόγησης βρίσκεται στο πρώτο 
έτος της λειτουργίας του, παρατηρείται ότι τα 
περισσότερα σχέδια λειτουργούν ικανοποιητικά και 
επιτυγχάνουν τους γενικούς στόχους τους. 
Κατά τη διαδικασία παρακολούθησης και αξιολόγησης 
προσδιορίστηκαν επίσης τομείς όπου πρέπει να 
επέλθουν αλλαγές. Επιβεβαιώθηκε ότι είναι απαραίτητο 
να επέλθουν ποιοτικές αλλαγές όπως : 
αποκέντρωση 
περιφερειακή προσέγγιση 
καθιέρωση νέων τεχνικών 
βελτίωση τ ου συντονισμού με άλλους δωρητές 
εμπειρογνώμονες οι οποίοι είναι οικείοι με το νέο 
περιβάλλον εντός του οποίου πρόκειται να 
εργαστούν πληρέστερος συντονισμός στην αρχική φάση με τις 
συνέταιρες χώρες, τα Νέα Ανεξάρτητα Κράτη. 
Διεύρυνση της αποκέντρωσης 
Ένας από τους βασικούς στόχους του Tacis υπήρξε 
πάντοτε η όσο το δυντό μεγαλύτερη συμμμετοχή των 
συνέταιρων χωρών στη λειτουργία του Προγράμματος. 
Ωστόσο, μόνο πρόσφατα άρχισαν να διαμορφώνονται 
οι συνθήκες, υπό την έννοια της δημιουργίας υποδομών 
διαχείρισης σε κάθε χώρα, που επιτρέπουν να 
επιτελεστούν σημαντικές εξελίξεις στον εν λόγω 
τομέα. 
Τα πλεονεκτήματα που προκύπτουν από τον 
αποκεντρωτισμό είναι σαφή. Ο πληρέστερος 
συντονισμός με τους εταίρους οργανισμούς και 
κυβερνήσεις επιτρέπουν στο Πρόγραμμα να εξετάζει 
τις ανάγκες τους εκ του σύνεγγυς. Επιταχύνεται, 
επίσης, η εφαρμογή των σχεδίων με την απομάκρυνση 
των δυσκολιών που παρουσιάζονται σήμερα εξ αιτίας 
του εξ αποστάσεως μακρυνού συντονισμού που 
πραγματοποιείται από τις Βρυξέλλες και εξασφαλίζεται 
η υψηλή ποιότητα και η ανεμπόδιστη εφαρμογή των 
σχεδίων που έχουν επιλεχθεί για χρηματοδότηση. 
Ωστόσο, τα πλεονεκτήματα αυτά μπορούν να 
υλοποιηθούν μόνο εάν εφαρμοστεί προσεκτικά 
μεγαλύτερος αποκεντρωτισμός και χρησιμοποιηθούν οι 
απαραίτητες υποδομές για να εξασφαλιστεί η 
αποτελεσματική διαχείριση των προγραμμάτων. 
Τούτο απαιτεί βασικά την εκπλήρωση δύο 
προϋποθέσεων : ενίσχυση των Μονάδων Συντονισμού 
που εκπροσωπούν την κυβέρνηση της συνέταιρης 
χώρας και εκπροσώπηση του Tacis σε τοπικό επίπεδο. 
Όσον αφορά την εκπροσώπηση του Tacis σε τοπικό 
επίπεδο, το σημαντικότερο βήμα ήταν η σύσταση 
Αντιπροσωπείας στη Μόσχα το 1991. Στη συνέχεια 
ακολούθησε η σύσταση το 1994 Αντιπροσωπείας στο 
Κίεβο. Η Αντιπροσωπεία της Μόσχας έχει ήδη αναλάβει 
τη διαχείριση ορισμένων προγραμμάτων όπως το 
πρόγραμμα Bistro ενώ, παράλληλα, της παραχωρήθηκαν 
πρόσθετες αρμοδιότητες κατά τη διάρκεια του πρώτου 
εξαμήνου του 1994 στις οποίες περιλαμβάνονται η 
προετοιμασία του καθορισμού των αρμοδιοτήτων για 
ορισμένα σχέδια σε κάθε τομέα και η διοικητική μέριμνα 
των εμπειρογνωμόνων που είναι υπεύθυνη για την 
εφαρμογή των προγραμμάτων στις περιφέρειες. 
10 
Πρόσφατα, δημιουργήθηκαν αντιπροσωπείες και στο 
Καζακστάν και τη Γεωργία. 
Η Επιτροπή έχει επίσης προπαρασκευάσει σχέδια για 
την εγκαθίδρυση τεχνικών γραφείων σε ορισμένες 
συνέταιρες χώρες που θα παρέχουν υποστήριξη στην 
προετοιμασία και την εφαρμογή των προγραμμάτων του 
Tacis. Τα τεχνικά γραφεία έχουν σχεδιαστεί ως 
αυτοτελής ενότητες που θα έχουν στενή συνεργασία 
με τη Μονάδα Συντονισμού ή την περιφερειακή αρχή. 
Θα παρέχουν υποστήριξη στις εργασίες των Μονάδων 
Συντονισμού και θα υποβάλουν εκθέσεις απευθείας στις 
Βρυξέλλες. 
Τεχνικά γραφεία θα δημιουργηθούν σε εκείνες τις 
περιφέρειες της Ρωσικής Ομοσπονδίας στις οποίες το 
Tacis έχει δρομολογήσει ιδιαίτερα περιφερειακά 
προγράμματα. 
Οι Μονάδες Συντονισμού που έχουν ιδρυθεί από τις 
συνέταιρες χώρες διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο 
στην προπαρασκευή και την εφαρμογή των εθνικών 
προγραμμάτων του Tacis. 
Οι Μονάδες Συντονισμού έχουν καταστεί έγκυροι και 
χρήσιμοι εταίροι του Tacis, εκπροσοπώντας έναν 
αποτελεσματικό και αξιόπιστο σύνδεσμο με τις 
κυβερνητικές αρχές. Έχουν διαρκώς αυξανόμενη 
συμμετοχή στην κατάρτιση στρατηγικών ανά χώρα και 
τομέα καθώς επίσης και στην επιλογή των προτάσεων 
που αφορούν τασχέδια, με βάση ένα συνεχή διάλογο 
με τις υπηρεσίες του Tacis σχετικά με την πολιτική που 
ακολουθείται. 
Από τα μέσα του 1994, αυξήθηκε η επιρροή των 
τοπικών παραγόντων στις διαδικασίες προκήρυξης 
διαγωνισμών για την επιλογή των εμπειρογνωμόνων 
των σχεδίων του Tacis, παραχωρώντας σε αυτούς 
δικαίωμα ψήφου κατά την αξιολόγηση των προσφορών. 
Οι εταίροι οργανισμοί έχουν λάβει επίσης όλες τις 
τελικές και τις εκθέσεις προόδου εκ μέρους των 
αναδόχων του σχεδίου και εκθέσεις σχετικά με την 
παρακολούθηση του έργου εκ μέρους των ομάδων 
παρακολούθησης. 
Κόθε έτος, ένα μέρος των χρηματοδοτήσεων για τη 
Ρωσική Ομοσπονδία, την Ουκρανία και το Καζακστάν 
προορίζονται για περιφερειακά προγράμματα. Ωστόσο, 
οι δραστηριότητες που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο 
των εν λόγω περιφερειακών προγραμμάτων υπήρξαν, 
έως σήμερα, αντικείμενο διαπραγματεύσεων τόσο με 
τις εθνικές όσο και με τις τοπικές αρχές. Στο πλαίσιο της αποκέντρωσης του Tacis, θα 
καταβληθούν αυξημένες προσπάθειες για τη διαχείριση 
των προγραμμάτων συνεργασίας απευθείας από τις 
περιφερειακές και δημοτικές αρχές δημιουργώντας, 
κατΆ αυτόν τον τρόπο, τη δυνατότητα ενίσχυσης των 
μεταρρυθμίσεων και της υποστηριζόμενης ανάπτυξης 
σε τοπικό ή περιφερειακό επίπεδο. 
Βελτίωση των επικοινωνιών 
Τα θεσμικά και συμβουλευτικά όργανα της Ευρωπαϊκής 
Κοινότητας, τα κράτη μέλη και οι συνέταιρες χώρες 
επέδειξαν αυξημένο ενδιαφέρον στο Πρόγραμμα Tacis. 
Κατά τη διάρκεια του 1993, αποφασίστηκε η διάθεση 
περισσοτέρων πόρων για την ανάπτυξη και εφαρμογή 
ενός προγράμματος επικοινωνιών. 
Κατά τα τέλη του 1993, δόθηκε η εντολή 
δρομολόγησης ενός προγράμματος έρευνας στον 
τομέα των επικοινωνιών για τον προσδιορισμό των 
αναγκών των κυριοτέρων φορέων λήψης αποφάσεων 
καθώς και εκείνων που εργάζονται στο Πρόγραμμα. 
Μετά από εκτεταμένες διαβουλεύσεις, εγκρίθηκε στις 
αρχές του 1994 η εκπόνηση στρατηγικής στον τομέα 
των επικοινωνιών, η οποία, στη συνέχεια 
δρομολογήθηκε στα μέσα του έτους. 
Τα προγράμματα περιελάμβαναν : μείζονα επανεξέταση 
των γραπτών και οπτικών χαρακτηριστικών στοιχείων 
που είναι ενσωματωμένα στο Πρόγραμμα καθώς και της 
εφαρμογής του εκ μέρους πολλών από εκείνους που 
συμμετέχουν σε αυτό' ένα σημαντικό εκδοτικό 
πρόγραμμα, το οποίο περιλαμβάνει περιοδική 
ενημέρωση σχετικά με τις συμβάσεις και μεταφράσεις 
στα ρωσικά- τη δημιουργία τράπεζας δεδομένων για τις 
επικοινωνίες σε σύμπραξη με το Πρόγραμμα Phare, στο 
οποίο έχουν καταχωρηθεί περισσότερα από 20.000 
ονόματα μεμονωμένων ατόμων και οργανισμών που 
έχουν επιδείξει για το Tacis- ένα ειδικό εθνικό 
πρόγραμμα για τη Ρωσική Ομοσπονδία, το οποίο θα 
τεθεί σε πλήρη λειτουργία το δεύτερο τρίμηνο του 
1995. Στη συνέχεια θα ακολουθήσουν και άλλες χώρες 
αρχίζοντας με την Ουκρανία. 
11 
Εξελίξεις όσον αφορά τις τεχνικές 
και τα θέματα του Tacis 
Η ανάπτυξη νέων τεχνικών 
Το 1994, το Tacis ανέπτυξε ορισμένες νέες τεχνικές οι 
οποίες στηρίζονται στην αποκτηθείσα εμπειρία έως 
σήμερα και αποσκοπούν στην αύξηση του 
συνεταιρισμού και της συνεργασίας μεταξύ της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης και των συνέταιρων χωρών. 
Αδελφοποίηση 
To Tacis χρησιμοποιεί ολοένα και περισσότερο τη 
μέθοδο της αδελφοποίησης για την προώθηση των 
μεταρρυθμίσεων. Με τις αδελφοποιήσεις 
δημιουργούνται συνεταιριστικές σχέσεις μεταξύ 
συναφών ομάδων σε διαφορετικές χώρες για την 
προώθηση της αμοιβαίας συνεργασίας και εκπαίδευσης. 
Το 1994, στο πλαίσιο του Tacis δρομολογήθηκε ένα 
διετές πρόγραμμα αδελφοποιήσεων με στόχο τη 
δημιουργία δεσμών μεταξύ φορέων τοπικής 
αυτοδιοίκησης πόλεων της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και 
των αντιστοίχων φορέων στις συνέταιρες χώρες. 
Έχουν προγραμματιστεί 60 περίπου σχέδια 
αδελφοποίησης ενώ έχει δρομολογηθεί ένα νέο σχέδιο 
αδελφοποίησης μεταξύ νοσοκομείων στη Ρωσική 
Ομοσπονδία και τη Δυτική Ευρώπη. 
Πέρα από τα άμεσα οφέλη που προκύπτουν από την 
ανταλλαγή τεχνογνωσίας, η αδελφοποίηση αναμένεται 
επίσης να αποτελέσει τη βάση για μακροχρόνιους 
δεσμούς μεταξύ ανατολικών και δυτικών εταίρων. 
Εταιρικές σχέσεις 
To Tacis βοηθά στη δημιουργία συνεταιρισμών μεταξύ 
ιδρυμάτων και οργανισμών με κοινά ενδιαφέροντα. Ένα 
πρόγραμμα που εκπονήθηκε πρόσφατα προς 
υποστήριξη του ανωτέρω σκοπού είναι το πρόγραμμα 
επαγγελματικού συνεταιρισμού. Στο πλαίσιο του εν 
λόγω προγράμματος δημιουργούνται δεσμοί μεταξύ 
των επαγγελματικών ενώσεων στις συνέταιρες χώρες 
και στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Στο πρώτο πρόγραμμα, 
χρηματοδοτούνται δεσμοί μεταξύ αρχιτεκτονικών 
μεθόδων στη Ρωσική Ομοσπονδία και στην Ιρλανδία. Οι 
δεσμοί αυτοί αποσκοπούν να καταστήσουν γνωστές 
στους Ρώσους αρχιτέκτοντες τις αρχιτεκτονικές 
μεθόδους που χρησιμοποιούνται στην οικονομία που 
είναι προσανατολισμένη στην αγορά. Ένα παρόμοιο 
πρόγραμμα που έτυχε ενίσχυσης κατά το περασμένο 
έτος ήταν και η κατάρτιση διευθυντών της 
κλωστοϋφαντουργικής βιομηχανίας. 
Δίκτυα 
Ένας από τους τομείς δραστηριοτήτων του Tacis που 
καθίσταται ολοένα και πιο σημαντικός είναι η 
δημιουργία δικτύων συνεργασίας μεταξύ οργανισμών στις συνέταιρες χώρες και αντιστοίχων οργανισμών 
στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα. 
Μεταξύ των σημαντικότερων προγραμμάτων που 
αναπτύσσονται σε αυτόν τον τομέα στο πλαίσιο του 
Tacis περιλαμβάνεται το Tempus (Διευρωπαϊκό 
Πρόγραμμα Κινητικότητας για Πανεπιστημιακές 
Σπουδές), το οποίο προωθεί τους δεσμούς μεταξύ 
ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Ευρωπαϊκή 
Κοινότητα και στις συνέταιρες χώρες του Tacis, το 
δίκτυο Κέντρων Επικοινωνίας Επιχειρήσεων που 
δημιουργήθηκε σε πολλά Νέα Ανεξάρτητα Κράτη για να 
συνδράμει τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις καθώς, και το 
Πρόγραμμα ACE (Δράση για Συνεργασία της 
Οικονομικής Επιστήμης), το οποίο αποσκοπεί στην 
προώθηση της ακαδημαϊκής έρευνας και της ανάλυσης 
των οικονομικών πολιτικών. 
Μείζονα διατομεακά θέματα 
Υπάρχουν ορισμένα θέματα τα οποία εκτείνονται σε 
όλους τους τομείς δραστηριότητας του Tacis και, 
συνεπώς, δεν μπορούν να κατανεμηθούν σε ένα 
μεμονωμένο τομέα. Αναφορικά με τα θέματα αυτά, το 
1994, αναλήφθηκαν στο πλαίσιο του Tacis ορισμένες 
σημαντικές πρωτοβουλίες, οι οποίες εκτίθενται 
εκτενέστερα παρακάτω. 
Δημοκρατία 
Το πρόγραμμα Δημοκρατίας του Tacis, το οποίο έχει ως 
βάση μια πρωτοβουλία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, 
τέθηκε σε λειτουργία στα Νέα Ανεξάρτητα Κράτη το 
1994. Αποσκοπεί να συμβάλει στην εδραίωση ενός 
κοινωνικού ήθους που θα διέπεται από το σεβασμό των 
ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ακολουθεί το επιτυχές 
Πρόγραμμα Δημοκρατίας που εκπονήθηκε στο πλαίσιο 
του Προγράμματος Phare για τις χώρες της Κεντρικής 
και Ανατολικής Ευρώπης. 
Το πρόγραμμα αποσκοπεί να επιτύχει δύο στόχους. Ο 
πρώτος είναι να αποτελέσει ένα όργανο της Επιτροπής 
στον τομέα των εξωτερικών σχέσεων για την ενίσχυση 
της εγκαθίδρυσης μιας περισσότερο πλουραλιστικής 
κοινωνίας στα Νέα Ανεξάρτητα Κράτη. Ο δεύτερος 
είναι να ανταποκριθεί στις ανάγκες ομάδων με ευρύ 
φάσμα ενδιαφερόντων, ενώσεων και μη κυβερνητικών 
οργανισμών (ΜΚΟ), που συμβάλουν στη δημιουργία 
μιας περισσότερο πλουραλιστικής κοινωνίας. 
Στο πλαίσιο του πρώτου στόχου, το Tacis χορήγησε 
ενίσχυση για τη διενέργεια των κοινοβουλευτικών 
εκλογών στη Ρωσία και στην Ουκρανία. Επιπλέον, το 
Tacis χορήγησε ενίσχυση για την παρακολούθηση των 
μέσων μαζικής ενημέρωσης κατά διάρκεια 
12 
προεκλογικών εκστρατειών στη Ρωσική Ομοσπονδία, 
την Ουκρανία, τη Μολδαβία και τη Λευκορωσία καθώς 
και ένα πρόγραμμα κατάρτισης για βουλευτές της 
Ουκρανίας. 
Στο πλαίσιο του δεύτερου στόχου, το 1994 από τους εν 
λόγω οργανισμούς υποβλήθηκαν δύο αιτήσεις για την 
υποβολή προτάσεων εκ μέρους των εν λόγω 
οργανισμών, παράλληλα με το Πρόγραμμα 
Δημοκρατίας του Phare. Αυτές είχαν ως αποτέλεσμα 
την επιλογή 88 προτάσεων από τις συνέταιρες χώρες 
του Tacis, που εκπροσωπούσαν αναλήψεις 
υποχρεώσεων ύψους 7,3 εκατ. ECU. 
Περιβάλλον 
Η φροντίδα για το περιβάλλον διαδραματίζει σημαντικό 
ρόλο στο Πρόγραμμα Tacis. Η μέριμνα για τις 
περιβαλλοντικές πτυχές αποτελεί απαραίτητη προϋπό­
θεση για μακροπρόθεσμη και διαρκή οικονομική ανάπτυξη. 
Στο πλαίσιο του Tacis τούτο σημαίνει την ενσωμάτωση 
των περιβαλλοντικών πτυχών στα μεμονωμένα έργα 
καθώς, επίσης, την προώθηση θεσμικών συστημάτων τα 
οποία ενσωματώνουν την υποστηριζόμενη 
περιβαλλοντική ανάπτυξη μέσα στο πλαίσιο των 
οικονομικών μεταρρυθμίσεων και της ανάπτυξης. 
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή αποφάσισε ότι είναι 
ορθότερο να ληφθεί μέριμνα για το περιβάλλον σε 
ολόκληρο το πλαίσιο του προγράμματος, 
εξασφαλίζοντας, κατά αυτόν τον τρόπο, τη 
μακροβιωσιμότητα των μεταρρυθμίσεων. Ταυτόχρονα, 
τα περιβαλλοντικά σχέδια που είναι ουσιώδη για τη 
διαδικασία της οικονομικής μεταρρύθμισης, 
χρηματοδοτούνται μέσω ενός πολυκρατικού 
περιβαλλοντικού προγράμματος. 
Ένα σημαντικό μέρος του εν λόγω πολυκρατικού 
προγράμματος, που καταρτίστηκε το 1994, είναι η 
Υπηρεσία Περιβαλλοντικής Υποστήριξης. Αυτή 
χρηματοδοτεί βραχυπρόθεσμα, αποτελεσματικά από 
απόψεως κόστους και δυνάμενα να αντιγραφούν 
περιβαλλοντικά σχέδια υψηλών προδιαγραφών των 
αρχών που καθορίστηκαν στο Σχέδιο Περιβαλλοντικής 
Δράσης για την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη. 
Προκειμένου να διασφαλιστεί ότι το Tacis ενθαρρύνει 
επίσης τις ιδιαίτερα αναγκαίες επενδύσεις στον τομέα 
της προστασίας του περιβάλλοντος, υφίσταται στενή 
συνεργασία με την ΕΤΑΑ μέσω της διευκόλυνσης του 
Μπαγκόγκ. Για την καθοδήγηση των ενδεχομένων 
επενδυτών μέσα από το λαβύριθνο των νόμων και των 
κανονιστικών ρυθμίσεων είναι υπό κατάρτιση ένας "οδηγός επενδυτών στους τομείς του περιβάλλοντος, 
της υγείας και της ασφάλειας" για όλα τα Νέα 
Ανεξάρτητα Κράτη. Ο οδηγός αυτός αποσκοπεί να 
καταστήσει ευκολότερη τη στάθμιση των κινδύνων εκ 
μέρους των επενδυτ και της ασφάλειας" για όλα τα 
Νέα Ανεξάρτητα Κράτη. Ο οδηγός αυτός αποσκοπεί 
να καταστήσει ευκολότερη τη στάθμιση των κινδύνων 
εκ μέρους των επενδυτών, ενθαρρύνοντας κατά 
αυτόν τον τρόπο τις επενδύσεις.εσματικότητα καθώς 
και ο γεωργικός τομέας στο πλαίσιο του οποίου 
εκπαιδεύονται οι εντόπιοι πληθυσμοί στη διαχείριση 
υποπροϊόντων και αποβλήτων κατά τη διάρκεια της 
διαδικασίας παρασκευής τροφίμων. Επιπλέον, το 
Tacis βοηθά τις χώρες της Κεντρικής Ασίας να 
αντιμετωπίσουν το πρόβλημα της κακής διαχείρισης 
των υδάτινων πόρων το οποίο έχει προκαλέσει τη 
συρρίκνωση της λίμνης Αράλης, την καταστροφή της 
γεωργίας και σοβαρές απειλές για την υγεία των 
ανθρώπων. Αξιόλογα περιβαλλοντικά σχέδια τα οποία 
δεν εμπίπτουν σε κανένα τομέα μπορούν να 
χρηματοδοτηθούν στο πλαίσιο του περιβαλλοντικού 
πολυκρατικού προγράμματος. Ήδη έχουν αρχίσει 
διαβουλεύσεις με το Διεθνές Ταμείο Προστασίας της 
ϋ6$$$γριας Πανίδας για την εκτέλεση κοινών σχεδίων 
στην περιοχή της λίμνης Βαϊκάλης, δίδοντας κατά 
αυτόν τον τρόπο συνέχεια στα ψηφίσματα του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. 
Ισότητα γυναικών και ανδρών 
Πολλά από τα προβλήματα που αν τιμετωπίζουν οι 
γυναίκες οφείλονται κατά κύριο λόγο στη γενική πτώση 
του βιοτικού επιπέδου και τη μείωση των θέσεων 
απασχόλησης που παρέχουν ικανοποιητικές αμοιβές. 
Είναι αξιοσημείωτο το γεγονός ότι η μείωση των 
θέσεων απασχόλησης πλήττει πρωτίστως τις γυναίκες 
και, επιπλέον, οι τομείς της οικονομίας που 
απασχολούν, κατ εξοχή, γυναίκες, δηλαδή οι τομείς 
της υγείας και της εκπαίδευσης, είναι οι τομείς που 
πλήττονται περισσότερο από τις περικοπές. 
Κρίθηκε ότι ο καλύτερος τρόπος για την αντιμετώπιση 
του εν λόγω προβλήματος είναι η εξασφάλιση ίσης 
πρόσβασης για τις γυναίκες σε όλα τα σχέδια του Tacis, 
εξασφαλίζοντας επίσης ότι στο πλαίσιο όλων των 
σχεδίων του Tacis θα καταβληθούν προσπάθειες για να 
επηρεαστεί θετικά η θέση των γυναικών. Π.χ. θα πρέπει 
να υπάρχει ίση συμμετοχή ανδρών και γυναικών στα 
σεμινάρια και στα μαθήματα κατάρτισης. 
Πέραν από το έργο που πραγματοποιείται στο πλαίσιο 
του Tacis και αποσκοπεί στην βελτίωση της οικονομικής 
κατάστασης, η οποία κατά προέκταση θα βελτιώσει και 
τη θέση των γυναικών, υπάρχουν ορισμένοι τομείς 
13 
δραστηριότητας του Tacis οι οποίοι έχουν ιδιαίτερο 
αντίκτυπο στις γυναίκες. Κατ' αυτόν τον τρόπο, οι 
δράσεις που αποσκοπούν στη βελτίωση της κοινωνικής 
ασφάλισης μπορούν να αντισταθμίσουν τις πιέσεις που 
υφίστανται οι γυναίκες για να επιστρέψουν στις 
οικιακές απασχολήσεις. Το Πρόγραμμα Δημοκρατίας 
του Tacis προσφέρει ένα πρόσθετο πλαίσιο ενίσχυσης 
ορισμένων περισσότερο εξειδικευμένων στόχων, όπως π.χ. το Πρόγραμμα Lien του Tacis στο πλαίσιο του 
οποίου συγχρηματοδοτούνται έργα από μη 
κυβερνητικούς οργανισμούς. 
Επίσης, το Tacis χρηματοδότησε ένα συνέδριο που 
πραγματοποιήθηκε στη Μόσχα το Δεκέμβριο 1994 για 
τη διεύρυνση των δυνατοτήτων για γυναίκες 
επιχειρηματίες στη Ρωσική Ομοσπονδία. 
To Tacis και τα θεσμικά όργανα της 
Ευρωπαϊκής Κοινότητας 
Το 1994, το Tacis κατέβαλε συντονισμένες 
προσπάθειες για τη βελτίωση των σχέσεων με τα 
θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και 
ιδιαίτερα το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Ελεγκτικό 
Συνέδριο. Οι προσπάθειες αυτές καταβλήθηκαν για να 
μπορέσει να δοθεί απάντηση σε ορισμένα ερωτήματα 
που τέθηκαν κατά τη διάρκεια του 1994. 
Συγκεκριμένα, το Κοινοβούλιο είχε ζητήσει την 
εκπόνηση εξαμηνιαίας έκθεσης δραστηριοτήτων, μια 
περισσότερο αποκεντρωτική προσέγγιση των 
δραστηριοτήτων και προνομιακή μεταχείριση για τα 
σχέδια εκείνα που περιλαμβάνουν επιμέρους συμβάσεις 
με εταιρείες από τις συνέταιρες χώρες. 
To Tacis ανταποκρίθηκε σε αυτά τα αιτήματα 
διευρύνοντας το πεδίο εφαρμογής των 
αποκεντρωμένων δραστηριοτήτων που εμπίπτουν στην 
αρμοδιότητα της αντιπροσωπείας στη Μόσχα και 
αναθεωρώντας ορισμένες προκηρύξεις διαγωνισμών 
κατά τρόπο που να καθίσταται σαφές ότι θα υπάρξει 
προνομιακή μεταχείριση στις προσφορές οι οποίες 
προτείνουν επιμέρους συμβάσεις σε τοπικές 
επιχειρήσεις. Οι εν λόγω αλλαγές καθώς και οι 
δραστηριότητες, σε γενικές γραμμές, του Tacis 
γνωστοποιήθηκαν σε μια σειρά συνεδριάσεων υψηλού 
επιπέδου μεταξύ εκπροσώπων του Κοινοβουλίου και 
της Επιτροπής οι οποίες συνοδεύτηκαν από μια 
εκτεταμένη ανταλλαγή πληροφοριών. 
Μια άλλη σημαντική εξέλιξη στις σχέσεις του Tacis με 
το Κοινοβούλιο ήταν η έκθεση που εκπονήθηκε από το 
Κοινοβούλιο για την αξιολόγηση της βοήθειας εκ 
μέρους των χωρών της Δύσης στην Κοινοπολιτεία 
Ανεξαρτήτων Κρατών (η έκθεση Randzio-Plath). Στην έκθεση αυτή θίγονταν ορισμένα θέματα που έχουν 
σχέση με το Tacis όπως η εξάρτηση από 
εμπειρογνώμονες που προσφέρουν τις υπηρεσίες τους 
για βραχύ χρονικό διάστημα, η έλλειψη διαφάνειας, οι 
δυσκίνητες διαδικασίες, το ενδιαφέρον για 
συγκεκριμένα θέματα στα οποία περιλαμβάνονται η 
δημοκρατία, οι γυναίκες, το περιβάλλον, η πυρηνική 
ασφάλεια και η δημιουργία εταιρικών σχέσεων με 
οργανισμούς στην Ευρωπαϊκή Ένωση. 
To Tacis ανέλαβε δράση για να αντιμετωπίσει τα 
σημαντικότερα θέματα. Μειώθηκε η εξάρτηση από 
εμπειρογνώμονες βραχυπρόθεσμης υπηρεσίας και 
απλοποιήθηκαν οι διαδικασίες. 
Το Σεπτέμβριο, το Tacis παρουσίασε επίσης στο 
Κοινοβούλιο μια δεύτερη έκθεση σχετικά με τις 
δραστηριότητες του. 
Εφεξής, το Κοινοβούλιο θα ενημερώνεται τακτικά για 
τις δραστηριότητες και την οικονομική επίδοση του 
Tacis. 
Κατά τη διάρκεια του 1994 αναθεωρήθηκαν επίσης και 
οι σχέσεις με το Ελεγκτικό Συνέδριο. Η Επιτροπή 
καθιέρωσε τακτικές επαφές με το Ελεγκτικό Συνέδριο 
σχετικά με την εφαρμογή του Tacis. Στις αποστολές 
του Ελεγκτικού Συνεδρίου συμμετέχουν τώρα και 
υπάλληλοι της Επιτροπής. 
Επίσης, το 1994, οι υπηρεσίες της Επιτροπής που 
διαχειρίζονται το Tacis ασχολήθηκαν με τη διευθέτηση 
πολλών θεμάτων που έθιξε το Ελεγκτικό Συνέδριο στην 
τελευταία έκθεση του και ιδιαίτερα με την επιτάχυνση 
της εφαρμογής και την απλοποίηση των διαδικασιών. 
14 
Διμερής και διεθνής συνεργασία 
Η Επιτροπή διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στο 
συντονισμό της ενίσχυσης προς τα Νέα Ανεξάρτητα 
Κράτη. Επιδιώχθηκε η συνεργασία με διεθνή 
χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και κράτη-χορηγούς, κυρίως 
τις ΗΠΑ, τόσο σε στρατηγικό όσο και σε λειτουργικό 
επίπεδο, για να διασφαλισθεί η ανταλλαγή και η ανάλυση 
πληροφοριών σχετικά με τα προγράμματα των χορηγών. 
Αυτό συμβάλλει στην αποφυγή διπλών εργασιών και 
στην κάλυψη των κενών, ενώ καθιστά δυνατή την 
ανάπτυξη συμπληρωματικών δραστηριοτήτων. 
Πρόγραμμα Εταιρικών Σχέσεων και 
Συντονισμού 
Το 1994 άρχισε να εφαρμόζεται το Πρόγραμμα 
Εταιρικών Σχέσεων και Συντονισμού, η μέχρι σήμερα 
σημαντικότερη πρωτοβουλία του Tacis για την 
προώθηση τόσο της συνεργασίας με τα κράτη μέλη της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και των διμερών 
προγραμμάτων τους. 
Ο γενικός στόχος του προγράμματος είναι να συμβάλει 
στη διαδικασία οικονομικής αναδιάρθρωσης των Νέων 
Ανεξάρτητων Κρατών με τη βελτίωση του συντονισμού 
των προγραμμάτων ενίσχυσης και, επομένως, με την 
αύξηση της αποτελεσματικότητας και της 
αποδοτικότητας τους. Με τη χορήγηση ανάλογης 
χρηματοδοτικής συνδρομής, το πρόγραμμα ενθαρρύνει 
οργανισμούς των κρατών μελών να αναπτύξουν μία 
προκαταρκτική και συστηματική προσέγγιση όσον 
αφορά το συντονισμό των δραστηριοτήτων τους τόσο 
με το Tacis όσο και μεταξύ τους, δημιουργώντας με τον 
τρόπο αυτό συνεργείες και αποτρέποντας τις 
αλληλεπικαλύψεις. 
Το πρόγραμμα εγκρίθηκε στα τέλη του 1993 με αρχικό 
προϋπολογισμό ύψους 5 εκατομμυρίων ECU για τη 
συγχρηματοδότηση σχεδίων από τα κράτη μέλη στους 
τομείς προτεραιότητας του Tacis. Το Πρόγραμμα, που 
βασίζεται σε μία προσέγγιση "από τη βάση προς την 
κορυφή", παρέχει τη δυνατότητα σε οργανισμούς του 
δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα των κρατών μελών να 
αναπτύξουν προτάσεις σε συνεργασία με ιδρύματα των 
συνέταιρων χωρών. Οι αρμόδιες αρχές των κρατών 
μελών προβαίνουν σε προεπιλογή των σχεδίων 
προκειμένου να διασφαλιστεί ο συντονισμός με τα δικά 
τους διμερή προγράμματα χρηματοδότησης. Με την 
τελική επιλογή από την Επιτροπή εξασφαλίζεται ότι τα 
προγράμματα συμπληρώνουν ήδη αναληφθείσες ή 
προγραμματιζόμενες δραστηριότητες του Tacis και, 
όταν είναι δυνατό, τις δραστηριότητες άλλων διεθνών 
χορηγών. Κατά τον πρώτο γύρο υποβλήθηκαν συνολικά 72 
σχέδια, από τα οποία επιλέκτηκαν τελικά 21 σχέδια 
ποιότητας. Τον Οκτώβριο του 1994 εγκρίθηκε και το 
Νοέμβριο του ιδίου έτους άρχισε ο δεύτερος γύρος του 
Προγράμματος με προϋπολογισμό ύψους 
5 εκατομμυρίων ECU. 
Συντονισμός με την Παγκόσμια Τράπεζα 
Ο συντονισμός με την Παγκόσμια Τράπεζα συνέχισε να 
αναπτύσσεται το 1994, βάσει του πλαισίου συνεργασίας 
που είχε καθιερωθεί το 1993. Η συνεργασία καλύπτει 
τις διαβουλεύσεις σχετικά με τη γενική στρατηγική, την 
ανταλλαγή πληροφοριών για τα σχέδια και τις σχετικές 
αρμοδιότητες, την κοινή συμμετοχή σε ενημερωτικές 
αποστολές και τη χρησιμοποίηση των πιστώσεων του 
Tacis για την ενίσχυση των προπαρασκευαστικών 
δανειοδοτικών δραστηριοτήτων της Παγκόσμιας 
Τράπεζας. 
Η Επιτροπή και η Παγκόσμια Τράπεζα αποδέχτηκαν μία 
ρήτρα ελέγχου και υπέγραψαν ένα ερμηνευτικό 
έγγραφο για να διευκολυνθεί ο συνδυασμός του 
προγραμματισμού και των διαδικασιών. Το 1994 η 
Επιτροπή συμμετείχε επίσης στις συμβουλευτικές 
ομάδες "Αρμενία, Γεωργία και Κιργιζία", καθώς επίσης 
και στην ανεπίσημη συνεδρίαση της Παγκόσμιας 
Τράπεζας για την Ουκρανία. 
Συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα 
Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης 
Το Πρόγραμμα Tacis και η Ευρωπαϊκή Τράπεζα 
Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (ΕΤΑΑ) συνεργάζονται 
μέσω μίας σειράς οργάνων. Το 1994, η Συμφωνία του 
Μπανγκόκ κατέστησε δυνατή τη διάθεση 
20 εκατομμυρίων ECU από τον προϋπολογισμό του 
Προγράμματος Tacis για την εξασφάλιση της 
τεχνολογίας που απαιτούνταν για την υποστήριξη 
σχεδίων συμμετοχής σε μετοχικά κεφάλαια και 
δανειοδότησης της ΕΤΑΑ. Το Πρόγραμμα υποστηρίζει 
επίσης τις δραστηριότητες της ΕΤΑΑ εκτός της 
συμφωνίας αυτής προκειμένου να ενισχυθεί η 
δυνατότητα της Τράπεζας να χρηματοδοτεί επενδύσεις 
και να χορηγεί δάνεια στις συνέταιρες χώρες του 
προγράμματος Tacis. 
Συνεργασία με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο 
Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) συμμετέχει 
δραστήρια, μαζί με άλλους χορηγούς, στο πρόγραμμα 
κατάρτισης του Tacis που αφορά τις κεντρικές τράπεζες 
15 
των περισσότερων Νέων Ανεξάρτητων Κρατών, ενώ 
συνεργάζεται με τους φορείς του Προγράμματος για τη 
δημιουργία της Διακρατικής Τράπεζας. Το ΔΝΤ 
συντονίζει επίσης την διεθνή οργανωτική επιτροπή για 
τις πληρωμές και το σύστημα συμψηφισμού με τις 
συνέταιρες χώρες και διαδραματίζει σημαντικό ρόλο 
στο συντονισμό των στατιστικών για τα Νέα 
Ανεξάρτητα Κράτη. 
Συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες 
Το 1994 εφαρμόστηκε ένα ανεπίσημο πλαίσιο 
συνεργασίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες, το οποίο είχε 
συμφωνηθεί στα τέλη του 1993, όσον αφορά την 
ενίσχυση στις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής 
Ευρώπης και τα Νέα Ανεξάρτητα Κράτη. Με τον τρόπο αυτό καθίσταται δυνατός ο συντονισμός σε στρατηγικό 
επίπεδο καθώς επίσης και ο συντονισμός των 
μεμονωμένων σχεδίων. Το εν λόγω πλαίσιο 
συμπληρώνεται από μία ευρεία ανταλλαγή 
πληροφοριών, που προωθείται συγκεκριμένα με 
ενδιάμεσες στάσεις στις Βρυξέλλες κατά την 
επιστροφή από αποστολές σε συνέταιρες χώρες. Το 
1994 πραγματοποιήθηκαν στην Ουάσινγκτον και στις 
Βρυξέλλες αντίστοιχα δύο υψηλού επιπέδου 
συνεδριάσεις συντονισμού ΕΚ-ΗΠΑ, οι οποίες έδωσαν 
τη δυνατότητα να πραγματοποιηθούν ουσιαστικές 
συζητήσεις σε επίπεδο πολιτικής και σε λειτουργικό 
επίπεδο, επιβεβαιώνοντας ταυτόχρονα ότι το φόρουμ 
αυτό αποτελεί το πιο αποτελεσματικό πλαίσιο 
συνεργασίας ΕΚ-ΗΠΑ. 
16 
Αρμενία 
Η σύγκρουση με το Αζερμπαϊτζάν για το Nagorny 
Karabakh αποτελεί το κυρίαρχο χαρακτηριστικό της 
πολιτικής και οικονομικής κατάστασης που επικρατεί 
στην Αρμενία. Μολονότι βρίσκεται σε ευνοϊκή θέση για 
να αξιοποιήσει τη μελλοντική επέκταση του εμπορίου 
στην περιοχή, ο εμφύλιος πόλεμος στη Γεωργία και ο 
Αζερο-τουρκικός οικονομικός αποκλεισμός 
απομόνωσαν την Αρμενία και παρέλυσαν τις εμπορικές 
της σχέσεις. Οι εξαγωγές, από τις οποίες μία χώρα 
μπορεί να αποκτήσει σκληρό νόμισμα, μειώθηκαν 
έντονα και η σχεδόν πλήρης εξάρτηση της χώρας από 
εισαγωγές ενέργειας αποδυνάμωσαν σοβαρά την 
οικονομία της. Συνεπώς, η ενέργεια είναι τομέας 
ύψιστης σημασίας στα πλαίσια του Προγράμματος 
Tacis. Ωστόσο, οι μακροπρόθεσμες προοπτικές της 
Αρμενίας είναι ευοίωνες. Λήφθηκαν σημαντικά μέτρα 
για τη δημιουργία του βασικού νομικού και θεσμικού 
πλαισίου που είναι απαραίτητο για την υποστήριξη μίας 
ανταγωνιστικής οικονομίας της αγοράς. Πράγματι, η 
Αρμενία συγκαταλέγεται μεταξύ των πρώτων Νέων 
Ανεξάρτητων Κρατών που άρχισαν τις μεταρρυθμίσεις, 
και συνεχίζει να λαμβάνει βοήθεια από το Tacis για την 
αναδιάρθρωση του επιχειρηματικού της τομέα. Το 
μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα της κυβέρνησης είναι 
φιλόδοξο, ενώ έχει αρχίσει να εφαρμόζεται μία πολιτική 
ελευθέρωσης των τιμών και θεσμικών μεταρρυθμίσεων. 
Το Πρόγραμμα Tacis συνέβαλε σημαντικά στη 
διαδικασία αυτή, υποστηρίζοντας τις κυβερνητικές 
δράσεις με ορισμένα μέτρα, όπως με σημαντικά 
προγράμματα ανάπτυξης ανθρώπινων πόρων. 
Η ενίσχυση του Tacis στην Αρμενία έχει ως επίκεντρο: 
• την ενέργεια 
• την αναδιάρθρωση και την ανάπτυξη επιχειρήσεων 
• την ανάπτυξη ανθρώπινων πόρων. 
Το 1994, οι δραστηριότητες του Προγράμματος στην 
Αρμενία χρηματοδοτήθηκαν από προηγούμενους 
ετήσιους προϋπολογισμούς (1991-1993). 
Αντιμετώπιση της ενεργειακής πρόκλησης 
Το Πρόγραμμα Tacis αφορά κατά κύριο λόγο θέματα 
ενέργειας και συγκεκριμένα την εφαρμογή μίας 
αποτελεσματικής ενεργειακής πολιτικής που να 
ικανοποιεί τις επιτακτικές ανάγκες του πληθυσμού και 
της βιομηχανίας. Η περιορισμένη διαθεσιμότητα 
εγχώριων ενεργειακών πόρων είναι μία από τις 
κυριότερες αιτίες της βραδείας οικονομικής ανάπτυξης 
της Αρμενίας. Πολλές από τις βιομηχανίες της χώρας 
αυτής είναι έντασης ενέργειας, ενώ η στέγαση 
βασίζεται στην υπόθεση ότι υπάρχει άφθονη αστική θέρμανση. Οι δομές προσφοράς καυσίμων πρέπει να 
ενισχυθούν με πολιτικές και εμπορικές συμφωνίες1 
χρειάζονται επενδύσεις για τη βελτίωση της ευελιξίας 
και της λειτουργικής αποτελεσματικότητας του 
ενεργειακού τομέα' πρέπει επίσης να γίνεται 
αποτελεσματικότερη χρησιμοποίηση των διαθέσιμων 
προμηθειών καυσίμων. Τα σχέδια του Προγράμματος 
Tacis στον τομέα της ενέργειας, που προωθήθηκαν το 
1994, είχαν ως επίκεντρο τον εξορθολογισμό και τη 
διαφοροποίηση της προσφοράς ενέργειας. Οι σχετικές 
ενέργειες αφορούσαν αξιολόγηση των αποθεμάτων 
υδρογονανθράκων της Αρμενίας, την αποκατάσταση 
της λειτουργίας μικρών μονάδων παραγωγής 
υδροηλεκτρικής ενέργειας, τη δυνατότητα επέκτασης 
του δικτύου αγωγών αερίου της χώρας για τη σύνδεση 
του με πηγές εφοδιασμού στο Ιράν, και την παροχή 
συμβουλών στην κυβέρνηση για τη λήψη κατάλληλων 
μέτρων με στόχο τόσο τη διατήρηση της ενέργειας και 
την αποτελεσματικότητα στον τομέα αυτό, όσο και τη 
βελτιστοποίηση των υπόγειων εγκαταστάσεων 
αποθήκευσης αερίου. 
Ανάπτυξη επιχειρηματικού πνεύματος 
Η ιδιωτικοποίηση εξακολουθεί να αποτελεί 
προτεραιότητα της πολιτικής της κυβέρνησης της 
Αρμενίας, αν και ορισμένες κρατικοποιημένες 
επιχειρήσεις πρέπει να συνεχίσουν να λειτουργούν υπό 
τον έλεγχο του Δημοσίου. Το Πρόγραμμα υποστηρίζει 
τη διαδικασία ιδιωτικοποίησης στην Αρμενία, δίδοντας 
ιδιαίτερη έμφαση στην ανάπτυξη μικρομεσαίων 
επιχειρήσεων, καθώς και στην ανάπτυξη του τομέα των 
εμπορικών τραπεζών, πράγμα που αποτελεί 
προϋπόθεση για τη γενικότερη επιτυχία της 
στρατηγικής ιδιωτικοποίησης. Από τον Απρίλιο του 
1994, το Πρόγραμμα Tacis συμμετέχει σε ένα σχέδιο, 
προϋπολογισμού ύψους 1 εκατομμυρίου ECU, με 
αντικείμενο την παροχή συμβουλών στην κυβέρνηση 
όσον αφορά τη θέσπιση και την εφαρμογή του σχετικού 
προγράμματος ιδιωτικοποιήσεων, που επισπεύθηκε 
σημαντικά κατά το τελευταίο τρίμηνο του 1994. Ένα 
άλλο σχέδιο του προγράμματος Tacis, που άρχισε να 
εφαρμόζεται το 1994 με προϋπολογισμό ύψους 
1,4 εκατομμυρίων ECU, παρέχει - στα πλαίσια ενός 
φορέα αποκαλούμενου "Διευκόλυνση Παροχής 
Συμβουλών και Υπηρεσιών Διαχείρισης" (MASF) - την 
απαιτούμενη εμπειρογνωμοσύνη για την υποστήριξη 
διευθυντικών στελεχών κατά τη σύλληψη, την 
παρουσίαση και την εφαρμογή ενός επιχειρηματικού 
σχεδίου για εταιρείες που δεν προσφέρονται για 
ουσιαστική ιδιωτικοποίηση. Η ενίσχυση του 
Προγράμματος το 1994 σε επιχειρήσεις του ιδιωτικού 
τομέα περιελάμβανε τη δημιουργία ενός Κέντρου 
17 
Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα/έτος 1991 1992 1993 1994* Σύνολο 
Πυρηνική ασφάλεια και περιβάλλον 
Αναδιάρθρωση κρατικών επιχείρησε 
ων και ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα 
Αναμόρφωση δημόσιας διοίκησης, 
κοινωνικές υπηρεσίες και εκπαίδευση 
Γεωργία 
Ενέργεια 
Μεταφορές 
Συμβουλές χάραξης πολιτικής 
Τηλεπικοινωνίες 
Αλλοι τομείς 
Διάφορα 0,3 
0,7 
0 
0 
0,5 
0 
0 
0 
0 0 
3,54 
1,5 
1,66 
0 
0 
2,85 
0 
0 0 
2,3 
1,8 
0 
4,1 
0 
0 
0 
8 
0,8 0,3 
6,54 
3,3 
1,66 
4,6 
0 
2,85 
0 
8 
0,8 
Σύνολο 1,5 9,55 
Σημείωση: Στο πλαίσιο του προϋπολογισμού 1994 δεν διατέθηκαν ποσά στην Αρμενία 17 28,05 
Επικοινωνίας Επιχειρήσεων (BCC) και ενός Γραφείου 
Ανάπτυξης MME - που εδρεύει τώρα στην Yerevan. 
Άλλες πρωτοβουλίες του Προγράμματος αφορούν τη 
δημιουργία ενός πρότυπου ταμείου επενδύσεων για την 
προσέλκυση κεφαλαίων στην οικονομία, ιδίως από τη 
Διασπορά. 
Ανάπτυξη ανθρώπινων πόρων 
Ο τομέας των ανθρώπινων πόρων πρέπει να 
προσαρμοστεί στις νέες προκλήσεις που αντιμετωπίζει 
η Αρμενία καθώς αναπτύσσεται η οικονομία της 
αγοράς. Η ενίσχυση του προγράμματος Tacis στον 
τομέα αυτό περιλαμβάνει τη μεταρρύθμιση του 
εκπαιδευτικού συστήματος και του συστήματος 
κοινωνικής ασφάλειας, καθώς και τη βελτίωση των 
κοινωνικών υπηρεσιών, ιδίως με την προώθηση της 
συνεργασίας μεταξύ της Αρμενίας και της Ευρωπαϊκής 
Κοινότητας. 
Το Πρόγραμμα παρέχει στην κυβέρνηση ενίσχυση 
ύψους 1,9 εκατομμυρίων ECU για τη σύσταση μίας 
ομάδας εργασίας που θα καταρτίσει ένα σχέδιο δράσης 
για τη μεταρρύθμιση του συστήματος κοινωνικής 
ασφάλειας. Επικεντρώνει επίσης την προσοχή του στην επανεξέταση των κοινωνικών υπηρεσιών του 
Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλειας για τη 
βελτίωση των ανάλογων διαδικασιών και την ενίσχυση 
του συστήματος συλλογής σχετικών δεδομένων. 
Διοργανώνονται επίσης μαθήματα κατάρτισης και 
εκπαιδευτικές επισκέψεις για τους προϊσταμένους 
υπηρεσιών. Στον τομέα της δημόσιας διοίκησης, το 
Tacis εστιάζει το ενδιαφέρον του στη βελτίωση της 
αποδοτικότητας των δημόσιων υπηρεσιών και στην 
αναδιάρθρωση των συνδικαλιστικών οργανώσεων της 
Αρμενίας (1,5 εκατομμύρια ECU). Το σχέδιο αυτό έχει 
τρεις συνιστώσες. Δημιουργήθηκε μία Σχολή Δημόσιας 
Διοίκησης υπό την αιγίδα της κυβέρνησης. Η Σχολή 
αυτή προσφέρει κατάρτιση στους δημόσιους 
υπαλλήλους σε κεντρικό και τοπικό επίπεδο και 
περιλαμβάνει το σχεδιασμό μαθημάτων κατάρτισης, την 
κατάρτιση εκπαιδευτών και την παροχή εκπαιδευτικού 
υλικού. Επιπλέον, δημιουργείται μία Επιτροπή 
Μεταρρύθμισης της Δημόσιας Διοίκησης για να ορίσει 
το νέο νομικό και θεσμικό πλαίσιο. Επίσης, το σχέδιο 
προβλέπει την παροχή κατάρτισης και τεχνογνωσίας 
στους ηγέτες των συνδικαλιστικών οργανώσεων σε 
θέματα πολιτικής. 
Αζερμπαϊτζάν 
Η σύγκρουση στο Nagorny Karabakh, και ο 
συνεπακόλουθος εκτοπισμός του 15% του πληθυσμού 
της χώρας, διατάραξε τις προσπάθειες των διαδοχικών 
κυβερνήσεων για τη μετάβαση σε μία οικονομία της 
αγοράς. Παρά τα προβλήματα αυτά, λήφθηκαν 
πρόσφατα σημαντικά μέτρα στα πλαίσια της 
διαδικασίας μεταρρύθμισης, όπως ορισμένα 
αντιπληθωριστικά μέτρα τον Ιούνιο του 1994 και εκτενή 
σχέδια για την ελευθέρωση των τιμών μέχρι τις αρχές 
του 1995. 
Ο ενεργειακός τομέας της χώρας έχει τη δυνατότητα 
να ωθήσει την πρόοδο ολόκληρης της οικονομίας, 
λείπουν όμως οι επενδύσεις και η συντήρηση του 
δικτύου αγωγών είναι μηδαμινή. Λόγω της κατάστασης 
αυτής, η ενέργεια θεωρήθηκε ως βασικός τομέας 
παρέμβασης του Tacis. Το Πρόγραμμα έδωσε επίσης 
προτεραιότητα στην επίσπευση της εφαρμογής του 
προγράμματος ιδιωτικοποιήσεων και στην ανάπτυξη 
ενός τραπεζικού τομέα που να συμβάλει στην ανάπτυξη 
των επιχειρήσεων. 
Παράλληλα, παρέχεται βοήθεια για τη μεταρρύθμιση 
του εκπαιδευτικού συστήματος της χώρας ώστε να 
ευθυγραμμιστεί περισσότερο με τις μεταβαλλόμενες 
επιτακτικές ανάγκες της οικονομίας του Αζερμπαϊτζάν. 
Για να μεγιστοποιηθεί η αποτελεσματικότητα του 
Προγράμματος, το Tacis επικεντρώνει το ενδιαφέρον 
του σε τρεις τομείς: 
• την ενέργεια 
• την αναδιάρθρωση και την ανάπτυξη των 
επιχειρήσεων 
• την ανάπτυξη ανθρώπινων πόρων. 
Ο προϋπολογισμός του Tacis για το 1994 προβλέπει τη 
διάθεση ποσού ύψους 8 εκατομμυρίων ECU για το 
εθνικό πρόγραμμα με το Αζερμπαϊτζάν. 
Η οικονομική διάσταση της ενέργειας 
Παρά τα προβλήματα που έχουν σχέση με τη μείωση 
της τοπικής παραγωγής πετρελαίου και αερίου, έχουν 
ληφθεί θετικά μέτρα στον τομέα της ενέργειας. Το 
Πρόγραμμα συνέχισε να δίνει έμφαση στην 
αναγκαιότητα μιας συνεκτικής κυβερνητικής πολιτικής 
για την προώθηση της σταθερής χρησιμοποίησης της 
ενέργειας, συμπεριλαμβάνοντας την ανάπτυξη μιας 
ορθολογικής πολιτικής τιμών και τη διατήρηση της 
ενέργειας. Το 1994 άρχισε να εφαρμόζεται ένα μείζον 
σχέδιο του Προγράμματος Tacis για την παροχή 
εμπειρογνωμοσύνης στην κυβέρνηση και την Κρατική 
Εταιρεία Πετρελαίων όσον αφορά πολλές πτυχές της 
ενεργειακής πολιτικής. Το σχέδιο αυτό κάλυπτε την Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα το 1994 
8 σε εκατ. ECU 
Διάφορα 0,7 
Αναδιάρθρωση κρατικών 
επιχειρήσεων και ανάπτυξη 
του ιδιωτικού τομέα 1,9 
Αναμόρφωση 
δημόσιας διοίκησης, 
κοινωνικές υπηρεσίες 
και εκπαίδευση 1,8 
παροχή συμβουλών επί νομικών θεμάτων που έχουν 
σχέση με τις πετρελαιοπηγές της χώρας, δίνοντας 
ιδιαίτερη έμφαση στις προετοιμασίες για την υπογραφή 
από το Αζερμπαϊτζάν του Ευρωπαϊκού Ενεργειακού 
Χάρτη. 
Στα πλαίσια του Προγράμματος άρχισε επίσης να 
εφαρμόζεται ένα σχέδιο, προϋπολογισμού ύψους 
1,5 εκατομμυρίων ECU, για την παροχή 
συμβουλευτικών υπηρεσιών στην εταιρεία διανομής 
αερίου Azerigaz και στην εταιρεία παραγωγής και 
διανομής ηλεκτρικής ενέργειας Azerenerji. Το σχέδιο 
αυτό θα έχει ως επίκεντρο θέματα εξυπηρέτησης της 
πελατείας και την προώθηση της μέτρησης, ενώ θα 
συνδράμει τη σύναψη συμβάσεων και την ανάληψη 
κοινοπραξιών με οργανισμούς της Ευρωπαϊκής 
' Ενωσης. Τέλος, στα πλαίσια του Προγράμματος Tacis 
άρχισε να εφαρμόζεται σχέδιο, προϋπολογισμού 
2 εκατομμυρίων ECU, για την παροχή συμβουλευτικών 
υπηρεσιών στην Azneftkhimmash, μία κρατική 
επιχείρηση υπεύθυνη για την κατασκευή εξοπλισμού για 
τις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις, με στόχο: 
• τη διατήρηση και την παγίωση της προηγούμενης 
εμπειρογνωμοσύνης όσον αφορά προϊόντα που 
έχουν σχεδιαστεί βάσει ρωσικών προδιαγραφών 
• την ενθάρρυνση της διαφοροποίησης του 
υφιστάμενου φάσματος προϊόντων για να 
συμπεριλάβει τόσο τον εξοπλισμό πετρελαϊκών 
εγκαταστάσεων που κατασκευάζεται βάσει των 
προδιαγραφών του Αμερικανικού Ιδρύματος 
Πετρελαίου (API) όσο και νέα προϊόντα 
• την εξασφάλιση τεχνικής αναγνώρισης και την 
είσοδο των νέων προϊόντων API στην αγορά των 
Νέων Ανεξάρτητων Κρατών και στη διεθνή αγορά. 
19 
Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα/έτος 1991* 1992 1993 1994 Σύνολο 
Πυρηνική ασφάλεια και περιβάλλον 
Αναδιάρθρωση κρατικών επιχείρησε 
ων και ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα 
Αναμόρφωση δημόσιας διοίκησης, 
κοινωνικές υπηρεσίες και εκπαίδευση 
Γεωργία 
Ενέργεια 
Μεταφορές 
Συμβουλές χάραξης πολιτικής 
Τηλεπικοινωνίες 
Αλλοι τομείς 
Διάφορα 0 
2,6 
3 
2,5 
0 
0 
4,4 
0 
0 
0 0 
1,9 
1,8 
0 
3,6 
0 
0 
0 
0 
0,7 0 
4,5 
4,8 
2,5 
3,6 
0 
4,4 
0 
8 
0,7 
Σύνολο - 12,5 
Σημείωση: Στο πλαίσιο του προϋπολογισμού 1991 δεν διατέθηκαν ποσά στο Αζερμπαϊτζάν 8 28,5 
Η ενίσχυση των επιχειρήσεων 
Λόγω της ανυπαρξίας ενός προγράμματος 
ιδιωτικοποιήσεων εγκεκριμένου από τη Βουλή, η 
εμβέλεια των επίσημων ιδιωτικοποιήσεων ήταν 
περιορισμένη, αν και ψηφίστηκαν ορισμένοι νόμοι για τη 
διευκόλυνση της διαδικασίας ιδιωτικοποιήσεων. Τον 
Απρίλιο του 1994 άρχισε να εφαρμόζεται ένα σχέδιο 
του Προγράμματος Tacis για την παροχή συμβουλών 
στην Επιτροπή Κρατικής Περιουσίας για όλα τα θέματα 
σχετικά με τις ιδιωτικοποιήσεις, ενώ το Πρόγραμμα 
παρέχει ενίσχυση και για την κατάρτιση ενός εκτενούς 
προγράμματος ιδιωτικοποιήσεων. 
Αρχίζει να κάνει την εμφάνιση του ένας νέος ιδιωτικός 
τομέας, κυρίως σε επίπεδο μικρών επιχειρήσεων. Στα 
πλαίσια του προγράμματος Tacis ιδρύθηκε το 1994 ένα 
γραφείο ανάπτυξης μικρομεσαίων επιχειρήσεων, που 
παρέχει συμβουλές και κατάρτιση σε θέματα σχετικά με 
τη διαχείριση μίας μικρής επιχείρησης. Το γραφείο αυτό 
χρησιμεύει επίσης ως μέσο παροχής συμβουλών στην 
κυβέρνηση για την ανάπτυξη κλίματος ευνοϊκού για την 
ανάπτυξη μικρών επιχειρήσεων. Ένα περαιτέρω 
σχέδιο, που εγκρίθηκε το 1994 και του οποίου η 
εφαρμογή προβλέπεται να αρχίσει κατά τους 
πρώτους μήνες του 1995 - προβλέπει την παροχή 
κατάρτισης σε θέματα διαχείρισης σε επιχειρηματίες 
νεοσύστατων μικρών επιχειρήσεων. Η απόκτηση νέων ικανοτήτων 
Το Πρόγραμμα Tacis ενισχύει ενεργά την κυβέρνηση 
στον τομέα της κοινωνικής προστασίας. Αναπτύσσεται 
ένα μικρό σχέδιο για την ενημέρωση του προσωπικού 
ανώτερων και μεσαίων κλιμακίων των Υπηρεσιών 
Απασχόλησης όσον αφορά θεσμικές ρυθμίσεις και 
διαχειριστικές πρακτικές στις χώρες της Ευρωπαϊκής 
Κοινότητας. Με τον τρόπο αυτό θα βελτιωθεί η 
ενημέρωση σε θέματα ανεργίας και θα εισαχθούν νέες 
μέθοδοι για την προώθηση της απασχόλησης, για τις 
υπηρεσίες εξεύρεσης νέας απασχόλησης και για την 
κατάρτιση. Για την ενίσχυση των μεταρρυθμίσεων στον 
τομέα της δημόσιας διοίκησης, άρχισε πρόσφατα να 
εφαρμόζεται ένα σημαντικό σχέδιο, προϋπολογισμού 
ύψους 3 εκατομμυρίων ECU, για την υποστήριξη των 
προσπαθειών του Ιδρύματος Διοίκησης της Εθνικής 
Οικονομίας στο Baku. Στόχος είναι η απόκτηση 
διαχειριστικών ικανοτήτων, καθώς και η παροχή 
ερευνητικών και συμβουλευτικών υπηρεσιών στις 
δημόσιες υπηρεσίες τόσο σε κεντρικό όσο και σε τοπικό 
επίπεδο. Το Ίδρυμα θα οργανώσει ένα μονοετές 
πρόγραμμα σπουδών (δίπλωμα δημόσιας διοίκησης) και 
σύντομους κύκλους μαθημάτων για την επιμόρφωση 
των υφιστάμενων δημόσιων υπαλλήλων και την 
κατάρτιση του προσωπικού των επιχειρήσεων του 
δημόσιου τομέα. 
20 
Λευκορωσία 
Η κυβέρνηση της Λευκορωσίας επιβεβαίωσε την 
υποστήριξη της για τη βιομηχανική ανασυγκρότηση και 
κατέβαλε προσπάθειες για την επίσπευση του 
προγράμματος ιδιωτικοποιήσεων βάσει εγγυήσεων. Η 
αναδιάρθρωση των επιχειρήσεων αποτελεί 
προτεραιότητα της ενίσχυσης που παρέχεται από το 
πρόγραμμα Tacis και τα μέτρα της κυβέρνησης για την 
επίσπευση της δημιουργίας μικρών επιχειρήσεων 
αποτελούν σημαντική πρωτοβουλία. Η δέσμευση της 
κυβέρνησης να καταρτίσει ένα πρόγραμμα 
μακροπρόθεσμης σταθεροποίησης είναι ιδιαίτερα 
ενθαρρυντική. Το πρόγραμμα αυτό θα έχει ως 
αντικείμενο τα τρέχοντα προβλήματα του πληθωρισμού, 
της φθίνουσας παραγωγής και της ανεργίας, και θα 
διαμορφώσει τη νομοθετική και τη διαρθρωτική βάση 
για τις περαιτέρω οικονομικές μεταρρυθμίσεις. Το 
ενδιαφέρον της κυβέρνησης στρέφεται επίσης προς τη 
γεωργία και την αλυσίδα προμήθειας τροφίμων, τομείς 
που τυγχάνουν σημαντικής ενίσχυσης από το 
Πρόγραμμα Tacis. Ο εκσυγχρονισμός των συστημάτων 
μεταφορών της χώρας έχει επίσης θεωρηθεί ότι είναι 
σκόπιμο να τύχει έντονης υποστήριξης από το 
Πρόγραμμα Tacis. Η πρόσφατη απόφαση της 
κυβέρνησης να δημιουργήσει μία μεμονωμένη υπηρεσία 
για το συντονισμό της ξένης χρηματοδότησης και της 
διεθνούς συνεργασίας θεωρείται ως θετικό βήμα. Η 
υπηρεσία αυτή θα αποτελεί μέσο για την 
αποτελεσματική διάθεση των πιστώσεων του 
προγράμματος Tacis. 
Οι βασικοί τομείς ενίσχυσης του Προγράμματος για την 
Λευκορωσία ήταν το 1994 οι εξής: 
ενίσχυση στις επιχειρήσεις 
• παραγωγή, μεταποίηση και διανομή τροφίμων 
• μεταφορές. 
Στα πλαίσια του προϋπολογισμού του προγράμματος 
Tacis για το 1994 διατέθηκε ποσό ύψους 
7 εκατομμυρίων ECU για τα εθνικά προγράμματα στη 
Λευκορωσία. 
Επίσπευση της διαδικασίας μεταρρύθμισης των 
επιχειρήσεων 
Κατά τη διάρκεια του 1994, το Πρόγραμμα Tacis 
προώθησε τις βιομηχανικές εταιρικές σχέσεις ως μέσο 
υποστήριξης της αναδιάρθρωσης των επιχειρήσεων, 
δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στη βιομηχανία 
ηλεκτρονικών προϊόντων και στην κατασκευή 
εξοπλισμού για τις τομείς της γεωργίας και της 
μεταποίησης τροφίμων. Το Πρόγραμμα αυτό έφερε 
απτά αποτελέσματα, όπως οι εμπορικές συμφωνίες για 
την τοπική κατασκευή εξοπλισμού μεταποίησης 
τροφίμων ευρωπαϊκών προδιαγραφών. Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα το 1994 
7 σε εκατ. ECU 
Διάφορα 0,7 
Αναδιάρθρωση κρατικών 
επιχειρήσεων και ανάπτυξη 
του ιδιωτικού τομέα 5 
Όσον αφορά τις ιδιωτικοποιήσεις, το 1994 το 
Πρόγραμμα Tacis άρχισε να παρέχει συμβουλές στο 
Υπουργείο Κρατικής Περιουσίας σχετικά με το 
πρόγραμμα. 
ιδιωτικοποιήσεων βάσει εγγυήσεων και την εφαρμογή 
του. Το πρόγραμμα αυτό έχει ζωτική σημασία για τη 
μεταρρυθμιστική πολιτική της κυβέρνησης της 
Λευκορωσίας. Ένα άλλο σχέδιο - που άρχισε να 
εφαρμόζεται το Σεπτέμβριο του 1994 με 
προϋπολογισμό ύψους 450.000 ECU - θα υποστηρίξει 
τις εργασίες του Ιδρύματος Ιδιωτικοποιήσεων και 
Διαχείρισης ποευκορωσίας. Ενα άλλο σχέδιο - που 
άρχισε να εφαρμόζεται το Σεπτέμβριο του 1994 με 
προϋπολογισμό ύψους 450.000 ECU - θα υποστηρίξει 
τις εργασίες του Ιδρύματος Ιδιωτικοποιήσεων και 
Διαχείρισης που ιδρύθηκε πρόσφατα στο Μινσκ. Ο 
στόχος του ιδρύματος αυτού είναι κυρίως 
εκπαιδευτικός, δηλαδή η εκπαίδευση ανώτερων 
κυβερνητικών αξιωματούχων και η διδασκαλία σε 
άλλους οργανισμούς του δημόσιου τομέα - και 
ενδεχομένως σε πανεπιστήμια - για θέματα 
ιδιωτικοποίησης και διαχείρισης των επιχειρήσεων μετά 
την ιδιωτικοποίηση. Θα παρασχεθεί επίσης 
συμπληρωματική βοήθεια με τη μορφή εξοπλισμού και 
κατάρτισης για Λευκορώσους, τόσο στο εσωτερικό όσο 
και στο εξωτερικό.δημιουργίας ενός επενδυτικού 
ταμείου (900.000 ECU). 
Το 1994, το Πρόγραμμα Tacis παρείχε ευρεία ενίσχυση 
σε ολόκληρο το φάσμα μεταρρύθμισης των 
επιχειρήσεων στη Λευκορωσία, συμπεριλαμβανόμενης 
και της παροχής συμβουλών για στρατηγικές πολιτικές 
με στόχο την ανάπτυξη μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Το 
1994 άρχισε να εφαρμόζεται ένα σημαντικό σχέδιο 
(1,9 εκατομ. ECU), που αποτελείται από δύο σκέλη, για 
τη χάραξη μίας στρατηγικής με στόχο την ανάπτυξη του 
21 
Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα/έτος 1991 1992 1993 1994 Σύνολο 
Πυρηνική ασφάλεια και περιβάλλον 
Αναδιάρθρωση κρατικών επιχείρησε 
ων και ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα 
Αναμόρφωση δημόσιας διοίκησης, 
κοινωνικές υπηρεσίες και εκπαίδευση 
Γεωργία 
Ενέργεια 
Μεταφορές 
Συμβουλές χάραξης πολιτικής 
Τηλεπικοινωνίες 
Αλλοι τομείς 
Διάφορα 0 
0,3 
0,7 
1,7 
4,5 
2,24 
0 
0 
0 
0 0 
7,52 
1 
2,51 
1,9 
1 
0,7 
0 
0 
0 0 
5 
0 
0 
0 
1,3 
0 
0 
0 
0,7 0 
16,82 
1,7 
6,21 
6,4 
6,54 
0,7 
0 
0 
1,7 
Σύνολο 9,44 14,63 40,07 
ιδιωτικού τομέα. Το πρώτο σκέλος του σχεδίου 
αποσκοπεί στην παροχή συμβουλών και πρακτικής 
βοήθειας στο Υπουργείο που είναι αρμόδιο για την 
ανάπτυξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (MME) με 
σκοπό την ίδρυση επτά Κέντρων Ενίσχυσης 
Επιχειρήσεων και την κατάρτιση του προσωπικού τους. 
Το δεύτερο σκέλος αποβλέπει στην ανάπτυξη 
συμβουλευτικών υπηρεσιών για τις MME σε ολόκληρη 
τη Λευκορωσία. 
Βοήθεια για τη γεωργία της Λευκορωσίας 
Στο γεωργικό τομέα εφαρμόζεται ένα σχέδιο 
προϋπολογισμού 2,5 εκατομμυρίων ECU για την 
περαιτέρω ανάπτυξη της παραγωγής γεωργικών 
προϊόντων, της μεταποίησης τροφίμων και της 
συσκευασίας. Το έργο αυτό συνδράμει επίσης στην 
αναβάθμιση των συστημάτων εμπορίας και διανομής 
στους τομείς του χονδρικού και του λιανικού εμπορίου. 
Επιπλέον, το 1994 άρχισαν να εφαρμόζονται δύο σημαντικά σχέδια, καθένα προϋπολογισμού ύψους 
1 εκατομμυρίου ECU. Τα σχέδια αυτά έχουν ως στόχο 
την υποστήριξη της αύξησης της γεωργικής παραγωγής 
με την παροχή πληροφοριών για την αγορά και την 
έναρξη της εφαρμογής δύο πρότυπων σχεδίων για την 
περαιτέρω επέκταση της παραγωγής λίνου. 
Ενίσχυση των υποδομών μεταφορών 
Τέσσερα νέα σχέδια υλοποιούνται στον τομέα των 
μεταφορών της Λευκορωσίας, με στόχο την ανάπτυξη 
της διάρθρωσης των συστημάτων μεταφορών και την 
προώθηση του εκσυγχρονισμού τους. Η μεγαλύτερη 
σύμβαση αφορά την πραγματοποίηση τεχνικών και 
θεσμικών μεταρρυθμίσεων στον τομέα της οδοποιίας 
(1,3 εκατομμύρια ECU). Το σχέδιο θα έχει ως 
αντικείμενο τις τεχνικές κατασκευής και συντήρησης 
δρόμων, τεχνικές τις οποίες η Λευκορωσία μπορεί να 
υιοθετήσει για την κατασκευή δρόμων σύμφωνα με τα 
ευρωπαϊκά πρότυπα. 
22 
Γεωργία 
Η οικονομία της Γεωργίας αντιμετωπίζει δυσκολίες που 
οφείλονται τόσο σε εξωτερικές όσο και σε εσωτερικές 
πιέσεις. Η βιομηχανική παραγωγή σημειώνει κατακόρυφη 
πτώση. Η εμβέλεια και η κλίμακα ιδιωτικοποίησης 
μεγάλων βιομηχανικών επιχειρήσεων είναι περιορισμένη, 
πράγμα που αντανακλά τα χαμηλά επίπεδα εμπιστοσύνης 
στην οικονομία. Οι προοπτικές εμπορικής ανάπτυξης είναι 
περιορισμένες λόγω της έλλειψης ενός αποτελεσματικού 
συστήματος τραπεζικών συμψηφισμών. Η σημερινή 
κατάσταση του επιχειρηματικού τομέα της χώρας 
αποτελεί το επίκεντρο ευρείας ενίσχυσης του 
προγράμματος Tacis. Τα 2/3 περίπου των καλλιεργήσιμων 
εδαφών της Γεωργίας έχουν τώρα ιδιωτικοποιηθεί και η 
γεωργία αύξησε το μερίδιο της στο ΑΕΠ. Ωστόσο, η 
αύξηση αυτή οφείλεται περισσότερο στη δραστική μείωση 
της βιομηχανικής παραγωγής παρά σε οποιαδήποτε 
σημαντική βελτίωση των επιδόσεων του τομέα της 
γεωργίας. Με βάση τα δεδομένα αυτά, η συνεργασία στα 
πλαίσια του προγράμματος Tacis εντάθηκε για να στηρίξει 
τις εξελίξεις στον τομέα της γεωργίας και την αλυσίδα 
εφοδιασμού τροφίμων. Κατά τα τέλη του 1994, η 
κυβέρνηση πρότεινε μία οικονομική πολιτική που 
προέβλεπε την εφαρμογή διαρθρωτικών πολιτικών και την 
κάλυψη των χρηματοδοτικών αναγκών. Προώθησε 
πρόσφατους νόμους για την επίσπευση των προσπαθειών 
ιδιωτικοποίησης και την τόνωση του ενδιαφέροντος για 
τις κυβερνητικές μεταρρυθμίσεις και την ανάπτυξη του 
ιδιωτικού τομέα. Οι μεταρρυθμίσεις στον τομέα της 
δημόσιας διοίκησης και η πλαισίωση αποτελεσματικών 
κοινωνικών πολιτικών έχουν ζωτική σημασία για την 
υλοποίηση αποτελεσματικών οικονομικών μεταβολών. Η 
ευρείας κλίμακας εκπαίδευση και κατάρτιση θεωρείται 
βασική για την τόνωση της διαδικασίας αυτής, που 
εφαρμόζεται στα πλαίσια του Προγράμματος Tacis. 
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εγκατέστησε το 1994 
Αντιπροσωπεία στο Tbilisi. Με τον τρόπο αυτό θα 
ενισχυθεί η δυνατότητα συνεργασίας του Tacis με την 
κυβέρνηση και θα εξασφαλιστεί η στενή συσχέτιση των 
δραστηριοτήτων του Προγράμματος με τις 
μεταρρυθμιστικές προτεραιότητες της Γεωργίας. 
Το Πρόγραμμα Tacis έχει ως επίκεντρο διάφορους 
βασικούς τομείς και σχέδια ώστε να αποφευχθεί η 
διασπορά των πιστώσεων σε υπεράριθμες δραστηριότητες 
με μικρή επίδραση και χαμηλά ποσοστά εφαρμογής. 
Πρόκειται για τομείς που έχουν ιδιαίτερη σημασία για τη 
μεταβατική διαδικασία ή για τομείς που προσφέρουν 
δυνατότητες επιτάχυνσης της διαδικασίας αυτής. 
Οι κυριότεροι τομείς δράσεις του προγράμματος Tacis 
είναι οι εξής: 
• αναδιάρθρωση και ανάπτυξη επιχειρήσεων Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα το 1994 
8 σε εκατ. ECU 
Διάφορα 0,8 
Αναδιάρθρωση κρατικών 
επιχειρήσεων και ανάπτυξη 
του ιδιωτικού τομέα 3,6 
Αναμόρφωση 
δημόσιας διοίκησης, 
κοινωνικές υπηρεσίες και εκπαίδευση 1, 
• παραγωγή, μεταποίηση και διανομή τροφίμων 
• ανάπτυξη ανθρώπινων πόρων. 
Στα πλαίσια του προϋπολογισμού του προγράμματος 
Tacis για το 1994 διατέθηκε ποσό ύψους 8 εκατομμυρίων 
ECU για εθνικά προγράμματα στη Γεωργία. 
Ανάπτυξη μιας επιχειρηματικής οικονομίας 
Η κυβέρνηση της Γεωργίας επιταχύνει τη διαδικασία 
ιδιωτικοποιήσεων και το Πρόγραμμα Tacis υποστηρίζει 
την προσπάθεια αυτή με την εξασφάλιση της συνέχισης 
των εργασιών σε τομείς καθοριστικής σημασίας. Αυτό 
αφορά ειδικότερα τη δημιουργία ενός ευνοϊκού κλίματος 
για την ανάπτυξη των ιδιωτικών επιχειρήσεων και τη 
συνέχιση της δημιουργίας μίας πηγής φορολογικών 
εσόδων και σκληρού νομίσματος. Κατά τη διάρκεια του 
1994 προωθήθηκε ένα έργο του Προγράμματος Tacis 
προϋπολογισμού ύψους 1,8 εκατομμυρίων ECU για την 
ενίσχυση των δραστηριοτήτων των μικρομεσαίων 
επιχειρήσεων (MME) της Γεωργίας. Οι πιστώσεις αυτές 
θα χρησιμοποιηθούν για τη συμπλήρωση της ενίσχυσης 
που παρέχουν το Γραφείο Ανάπτυξης MME και το 
Κέντρο Επικοινωνίας Επιχειρήσεων στο Tbilisi, που 
δημιουργήθηκαν με την υποστήριξη του Προγράμματος 
Tacis. Η εγκατάσταση ενός ακόμη γραφείου παροχής 
ενίσχυσης στο Kutaisi αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του 
έργου αυτού. Ένα άλλο σχέδιο, προϋπολογισμού 
ύψους 1,2 εκατομμυρίων ECU, άρχισε να εφαρμόζεται 
τον Απρίλιο με στόχο την προώθηση της συνεργασίας 
με το Υπουργείο Διαχείρισης Κρατικής Περιουσίας για 
τη διευθέτηση μίας σειράς νομικών, διαχειριστικών και 
διαδικαστικών θεμάτων. Παρασχέθηκε επίσης 
υποστήριξη σε περιορισμένης κλίμακας προγράμματα 
ιδιωτικοποιήσεων και βασική κατάρτιση για υπαλλήλους 
Υπουργείων ώστε να προετοιμαστεί η έναρξη του 
προγράμματος ιδιωτικοποιήσεων βάσει εγγυήσεων. 
23 
Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα/έτος 1991 1992 1993 1994 Σύνολο 
Πυρηνική ασφάλεια και περιβάλλον 
Αναδιάρθρωση κρατικών επιχείρησε 
ων και ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα 
Αναμόρφωση δημόσιας διοίκησης, 
κοινωνικές υπηρεσίες και εκπαίδευση 
Γεωργία 
Ενέργεια 
Μεταφορές 
Συμβουλές χάραξης πολιτικής 
Τηλεπικοινωνίες 
Αλλοι τομείς 
Διάφορα 0 
0 
1,2 
2,8 
0,5 
0,73 
0 
0 
0 
0 0 
3,5 
1,25 
1,5 
0 
0 
2,75 
0 
0 
0 0 
3,6 
1,8 
1,8 
0 
0 
0 
0 
0 
0,8 0 
7,1 
4,25 
6,1 
0,5 
0,73 
2,75 
0 
6 
0,8 
Σύνολο 5,23 9 8 28,23 
Δημιουργία νέων προοπτικών για τη γεωργία 
Η ανάπτυξη μιας ουσιαστικής πολιτικής στον τομέα των 
τροφίμων και της γεωργίας, συμπεριλαμβανόμενης μίας 
νομικής βάσης και ενός δημόσιου θεσμικού πλαισίου, 
θεωρήθηκε σημαντική προτεραιότητα. Το 1994 άρχισε 
να εφαρμόζεται ένα στρατηγικό πρόγραμμα, 
προϋπολογισμού ύψους 3,3 εκατομμυρίων ECU, που θα 
συμβάλει στον εκσυγχρονισμό του γεωργικού τομέα 
της χώρας. Το σχέδιο αυτό παρέχει ειδική υποστήριξη 
στο Υπουργείο Γεωργίας και Βιομηχανίας Τροφίμων, 
καθώς το τελευταίο υπόκειται σε διαδικασία 
μετατροπής από κατευθυνόμενη υπηρεσία σε υπηρεσία 
παροχής υπηρεσιών. Η αναδιαμόρφωση της θεσμικής 
αυτής βάσης θα πρέπει να επισπεύσει την ανάπτυξη 
αποτελεσματικών και ολοκληρωμένων γεωργικών 
πολιτικών και την προώθηση "βέλτιστων πρακτικών 
γεωργικής διαχείρισης". Ένα δεύτερο σχέδιο, που 
ολοκληρώθηκε το 1994 με προϋπολογισμού ύψους 
2,2 εκατομμυρίων ECU, είχε ως αντικείμενο τη 
λεπτομερή ανάλυση και αξιολόγηση των τομέων 
γαλακτοκομικών προϊόντων, κρέατος, τροφίμων, 
οπωροκηπευτικών και σιτηρών της γεωργίας. Βάσει των 
εργασιών, υποβλήθηκαν στο Υπουργείο Γεωργίας και 
Βιομηχανίας Τροφίμων πρακτικές προτάσεις παροχής 
ενίσχυσης στους τομείς αυτούς με στόχο την εξέταση 
τους και την ανάληψη σχετικών δράσεων. Διεύρυνση του φάσματος ικανοτήτων στη 
Γεωργία 
Η ανάπτυξη ανθρώπινων πόρων σε βασικούς τομείς του 
πολιτικού και οικονομικού συστήματος της Γεωργίας θα 
συμβάλει στη δημιουργία ενός πυρήνα συνεχούς 
ανάπτυξης. Το Πρόγραμμα Tacis παρέχει ενίσχυση για 
τη θεσμική μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης. Κατά 
τη διάρκεια του 1994 προχώρησε η εφαρμογή 
διάφορων σημαντικών σχεδίων του προγράμματος 
Tacis που εστίασαν το ενδιαφέρον τους στο στόχο 
αυτό. Στα σχέδια αυτά συγκαταλέγονται ένα 
πρόγραμμα διαχείρισης και κατάρτισης σε οικονομικά 
θέματα, προϋπολογισμού ύψους 943.000 ECU, στη 
Σχολή Επιχειρηματικών Σπουδών του Tbilisi, καθώς και 
μία ιδιαίτερα επιτυχής σειρά σεμιναρίων κατάρτισης σε 
τραπεζικά θέματα (890.000 ECU). ' Εχει ήδη αρχίσει να 
εφαρμόζεται ένα σχέδιο, προϋπολογισμού ύψους 
1,8 εκατομμυρίων ECU, για την κατάρτιση των 
δημόσιων υπαλλήλων σε θέματα που αφορούν τη 
μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης. Μία αξιόλογη 
δράση στον τομέα των ανθρώπινων πόρων 
αναλαμβάνεται στα πλαίσια ενός σχεδίου, 
προϋπολογισμού ύψους 1,4 εκατομμυρίων ECU, για την 
ενίσχυση του δικτύου κοινωνικής ασφάλειας στη 
Γεωργία. Το σχέδιο αυτό εφαρμόστηκε σύμφωνα με 
χρονοδιάγραμμα το 1994. 
24 
Καζακστάν 
Οι επαφές μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και του 
Καζακστάν ενισχύθηκαν το 1994 με την ίδρυση 
Πρεσβείας της χώρας αυτής στις Βρυξέλλες. Οι 
σχέσεις αυτές συσφίχτηκαν περαιτέρω με την 
εγκατάσταση Αντιπροσωπείας της Επιτροπής στο 
ό6$$$λματι. To Tacis διαθέτει τώρα ένα πάγιο 
πρόγραμμα ενίσχυσης του Καζακστάν, που αποσκοπεί 
στην υποστήριξη των προσπαθειών της κυβέρνησης για 
ταχεία μετάβαση σε μία οικονομία της αγοράς βάσει 
δημοκρατικών θεσμών. 
Τον Ιούλιο του 1994, η κυβέρνηση υιοθέτησε ένα 
σχέδιο οικονομικής ανάπτυξης σε μία προσπάθεια 
τόνωσης της παραγωγής και προσέλκυσης ξένων 
επενδύσεων που έχουν ζωτική σημασία για την 
εξαγωγή των σημαντικών πετρελαϊκών αποθεμάτων της 
χώρας. Το Καζακστάν συμμετείχε επίσης με το 
Ουζμπεκιστάν και την Κιργιζία στη δημιουργία ενός 
κοινού οικονομικού χώρου. 
Η ανεργία και η κατανάλωση επηρεάστηκαν και οι δύο 
από τη φθίνουσα παραγωγή και, για το λόγο αυτό, 
διατέθηκαν περιορισμένοι χρηματοδοτικοί πόροι για την 
κοινωνική πολιτική και ειδικότερα την εκπαίδευση. Οι 
δραστηριότητες του Προγράμματος Tacis συμβάλλουν 
στην αποκατάσταση της ισορροπίας αυτής με 
στοχοθετημένα προγράμματα ανάπτυξης ανθρώπινων 
πόρων. Ο γεωργικός τομέας της χώρας εξακολουθεί να 
είναι υπανάπτυκτος και αποτελεί ένα από τα κυριότερα 
αντικείμενα των πρωτοβουλιών του Προγράμματος 
Tacis. Η ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα ήταν μέχρι 
σήμερα βραδεία, αλλά τον Ιούνιο του 1994 η κυβέρνηση 
του Καζακστάν έθεσε σε εφαρμογή ένα εσπευσμένο 
πρόγραμμα μαζικών ιδιωτικοποιήσεων - προσπάθεια που 
υποστηρίζεται πλήρως από μία σειρά σχεδίων του 
Προγράμματος Tacis. 
Η ενίσχυση του Προγράμματος Tacis το 1994 
επικεντρώθηκε σε τρεις βασικούς τομείς- επήλθαν 
δηλαδή αλλαγές σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια 
κατά τα οποία ενισχύθηκε μία ευρεία σειρά τομέων. Οι 
τρεις αυτοί τομείς είναι οι εξής: 
• η αναδιάρθρωση και η ανάπτυξη επιχειρήσεων 
• η παραγωγή, η μεταποίηση και η διανομή τροφίμων 
• η ανάπτυξη ανθρώπινων πόρων 
Στα πλαίσια του προϋπολογισμού του 1994 το 
Πρόγραμμα Tacis διέθεσε 14 εκατομμύρια ECU για 
εθνικά προγράμματα στο Καζακστάν. Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα το 1994 
14 σε εκατ. ECU 
Διάφορα 1,12 
Αναδιάρθρωση κρατικών 
επιχειρήσεων και ανάπτυξη 
του ιδιωτικού τομέα 6,3 
Αναμόρφωση 
δημόσιας διοίκησης, 
κοινωνικές υπηρεσίες και εκπαίδευση 1, 
Αναδιάρθρωση των επιχειρήσεων 
Το επίκεντρο της ενίσχυσης του Προγράμματος Tacis 
στον τομέα αυτό είναι η ανάπτυξη ενός πλαισίου 
σύγχρονων χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, η 
προώθηση της ανάπτυξης μικρών επιχειρήσεων σε 
τοπικό επίπεδο και η υποστήριξη της κυβέρνησης 
προκειμένω να φέρει πιο αποτελεσματικά σε πέρας τη 
διαδικασία ιδιωτικοποιήσεων και την αναδιάρθρωση των 
επιχειρήσεων. 
Το Πρόγραμμα Tacis συνεργάζεται με την Επιτροπή 
Κρατικής Περιουσίας του Καζακστάν (GKI) για την 
υποστήριξη του προγράμματος μαζικών 
ιδιωτικοποιήσεων. Το σχέδιο αυτό άρχισε να 
εφαρμόζεται το 1994 και έχει ως στόχο την 
αποκέντρωση του προγράμματος ιδιωτικοποιήσεων και 
την αύξηση της συμμετοχής των τοπικών 
εμπειρογνωμόνων. Επιπλέον, το Πρόγραμμα Tacis 
παρέχει ενίσχυση προγραμματικής και οργανωτικής 
φύσεως στο Κρατικό Ταμείο Ιδιωτικοποιήσεων (GPF) 
κατά τη χάραξη και την εφαρμογή της στρατηγικής του. 
Το 1994 συστάθηκε επίσης μία συμβουλευτική υπηρεσία 
στα πλαίσια του Κέντρου Επικοινωνίας Επιχειρήσεων -
ενός οργάνου που ιδρύθηκε στην Αλματι στα πλαίσια 
του Προγράμματος Tacis. Οι εργασίες του Ταμείου 
Υποστήριξης Επιχειρήσεων του Καζακστάν θα 
ενισχυθούν στα πλαίσια του σχεδίου αυτού. Στα πλαίσια 
του Tacis παρασχέθηκαν επίσης συμβουλές όσον 
αφορά επιχειρηματικές σχέσεις με επιχειρήσεις της 
Δύσης. Η υποστήριξη των επιχειρήσεων επιτεύχθηκε με 
μία ευρεία σειρά μέσων, όπως η συνεργασία στα 
προγράμματα ιδιωτικοποιήσεων και η σύσταση μίας 
συμβουλευτικής υπηρεσίας τραπεζικών εργασιών 
25 
Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα/έτος 1991 1992 1993 1994 Σύνολο 
Πυρηνική ασφάλεια και περιβάλλον 
Αναδιάρθρωση κρατικών επιχείρησε 
ων και ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα 
Αναμόρφωση δημόσιας διοίκησης, 
κοινωνικές υπηρεσίες και εκπαίδευση 
Γεωργία 
Ενέργεια 
Μεταφορές 
Συμβουλές χάραξης πολιτικής 
Τηλεπικοινωνίες 
Αλλοι τομείς 
Διάφορα 0 
0 
4,9 
2,2 
0,7 
0 
0 
0 
0 
0 0 
6,55 
1,4 
3,05 
3,2 
0 
6,4 
0 
0 
0 0 
6,3 
3,15 
3,15 
0 
0 
0 
0 
0 
1.4 0 
6,3 
1,8 
3,15 
0 
0 
1,63 
0 
0 
1,12 0 
19,15 
11,25 
11,55 
3,9 
0 
8,03 
0 
0 
2,52 
Σύνολο 7,8 20,6 14 14 56,4 
χρηματοδοτούμενης από το Πρόγραμμα Tacis. Το 
σχέδιο αυτό ενισχύει εμπορικές τράπεζες σε τομείς 
που θεωρούνται καθοριστικής σημασίας για την ταχεία 
αναβάθμιση και αναδιάρθρωση των τραπεζικών 
εργασιών στο νέο ανταγωνιστικό περιβάλλον. 
Χρηματοδότηση της γεωργίας του Καζακστάν 
Παρά την έλλειψη λιπασμάτων, το σοβαρότερο 
πρόβλημα του γεωργικού τομέα ήταν το 1994 η 
προμήθεια μηχανημάτων, ανταλλακτικών και καυσίμων. 
Η στρατηγική του Tacis στο Καζακστάν έχει ως στόχο 
την αναζωογόννηση της αγροτικής οικονομίας και τη 
δημιουργία εσόδων από εξαγωγές. Το 1994 άρχισε να 
εφαρμόζεται ένα πρότυπο πρόγραμμα ιδιωτικής 
γεωργίας και μεταποίησης τροφίμων (2 εκατομμύρια 
ECU) στην Akmola για τη βελτίωση της 
αποτελεσματικότητας της γεωργίας και την αύξηση της 
παραγωγής. Ένα δεύτερο σχέδιο, προϋπολογισμού 
ύψους 1,2 εκατομμυρίων ECU, έχει ως στόχο την 
αναδιοργάνωση ενός μεγάλου εργοστασίου 
γεωργικών-βιομηχανικών ειδών διατροφής. Επίσης, 
το Πρόγραμμα Tacis ενισχύει τη Συνεταιριστική ' Ενωση Καταναλωτών του Καζακστάν για τη βελτίωση των 
πηγών εφοδιασμού και την ανάπτυξη ενός 
αποτελεσματικού συστήματος χονδρικού και λιανικού 
εμπορίου. 
Περαιτέρω, το Πρόγραμμα Tacis υποστηρίζει το 
Υπουργείο Γεωργίας στη χάραξη πολιτικής και την 
κατάρτιση στατιστικών, ενώ συνδράμει επίσης τους 
ιδιώτες γεωργούς με την ενίσχυση του θεσμικού 
πλαισίου για τις οργανώσεις αγροτών. 
Η εκπαίδευση και η κατάρτιση για την αλλαγή 
της κατάστασης 
Στον τομέα των ανθρώπινων πόρων, το Πρόγραμμα 
Tacis επικέντρωσε το ενδιαφέρον του στη 
μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης, τόσο με την 
κατάρτιση μεμονωμένων ατόμων όσο και με την παροχή 
συμβουλών στην κυβέρνηση για τη χάραξη πολιτικής. 
Το Πρόγραμμα Tacis υποστήριξε επίσης τη διδασκαλία 
οικονομικών επιστημών και διοίκησης επιχειρήσεων. Το 
1994 διενεργήθηκε εμπεριστατωμένη εξέταση των 
δημόσιων υπηρεσιών, στην οποία αναλύθηκαν οι δομές 
26 
της κυβέρνησης και οι σχέσεις μεταξύ κεντρικής 
κυβέρνησης και τοπικής αυτοδιοίκησης. Καταρτίστηκε 
σχέδιο για τη μελλοντική υποστήριξη των θεμάτων 
αυτών, συμπεριλαμβανόμενων των νομοθετικών, 
διαρθρωτικών και εκπαιδευτικών αναγκών. 
Το Πρόγραμμα Tacis χρηματοδότησε τις 
δραστηριότητες του Ιδρύματος Διοίκησης Επιχειρήσεων 
και Οικονομικών του Καζακστάν, που είναι τώρα η 
"ναυαρχίδα" των μεταρρυθμίσεων. Το 1994 άρχισε να 
εφαρμόζεται σχέδιο με ως στόχο να συνδράμει το 
Υπουργείο Παιδείας του Καζακστάν στη δημιουργία 
ενός σύγχρονου συστήματος τριτοβάθμιας εκπαίδευσης 
που να λαμβάνει υπόψη τις μελλοντικές ανάγκες σε 
ανθρώπινους πόρους του Καζακστάν. Η ενίσχυση του προγράμματος Tacis στο σχέδιο αυτό ανέρχεται 
συνολικά σε 700.000 ECU. Επίσης, στον τομέα της 
εκπαίδευσης χορηγήθηκε ενίσχυση 2,33 εκατομμυρίων 
ECU για τη βελτίωση της διδακτικής ικανότητας της 
Κρατικής Ακαδημίας Διοίκησης Επιχειρήσεων του 
Καζακστάν και τριών επαρχιακών κέντρων κατάρτισης. 
Το σχέδιο αυτό έχει ως στόχο την εκπαίδευση 
μελλοντικών γενεών καθηγητών οικονομικών 
επιστημών και εμπειρογνωμόνων σε θέματα οικονομίας 
για την ενίσχυση του τομέα της δημόσιας διοίκησης της 
χώρας αυτής πέραν της περιοχής της πρωτεύουσας και 
στις περιφέρειες της Karaganda, Jambul και Attaral. 
27 
Κιργιζία 
Η Κιργιζία έθεσε ως κυριότερη προτεραιότητα τη 
δημιουργία μίας στέρεας μακροοικονομικής βάσης. Η 
χώρα απέφυγε σε μεγάλο βαθμό τις εμφύλιες 
αναταραχές που έπληξαν τα άλλα Νέα Ανεξάρτητα 
Κράτη. Ωστόσο, ήταν μία από τις φτωχότερες 
δημοκρατίες της πρώην Σοβιετικής ' Ενωσης και, μετά 
την ανεξαρτησία της το 1991, παρατηρήθηκε ταχεία 
επιδείνωση των εμπορικών της σχέσεων με τις 
γειτονικές της χώρες. Ο τομέας της γεωργίας 
παρουσιάζει το μεγαλύτερο δυναμικό οικονομικής 
ανάπτυξης στη χώρα, αλλά το δυναμικό αυτό 
εξακολουθεί να παραμένει ανεκμετάλλευτο 
κατάσταση στην οποία δίδεται τώρα ιδιαίτερη προσοχή 
στη στρατηγική του Tacis για την Κιργιζία. Είναι επίσης 
επιτακτικά αναγκαία η μεταρρύθμιση των δημόσιων 
υπηρεσιών της χώρας και η αναβάθμιση των πολιτικών. 
Για το λόγο αυτό, το Πρόγραμμα Tacis παρέχει 
σημαντική ενίσχυση για πρωτοβουλίες που αφορούν 
την ανάπτυξη ανθρώπινων πόρων. Η αύξηση των τιμών 
των εισαγωγών ενέργειας συνοδεύθηκε από δραστική 
πτώση του βιοτικού επιπέδου - το 70% τουλάχιστο του 
πληθυσμού ζει κάτω του θεωρητικού ορίου φτώχειας 
που έθεσε η κυβέρνηση. Συνεπώς, η ενέργεια είναι ένα 
από τα κυριότερα συστατικά στοιχεία του 
Προγράμματος Tacis για τη χώρα αυτή. Μέχρι τα τέλη 
του 1993 σημειώθηκε ικανοποιητική πρόοδος όσον 
αφορά τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, αλλά έκτοτε 
άρχισε να παρατηρείται επιβράδυνση. Για να αυξηθεί η 
κεκτημένη ταχύτητα πραγματοποίησης αλλαγών, το 
1994 άρχισε να εφαρμόζεται ένα τριετές πρόγραμμα 
μεταρρυθμίσεων για την αναθεώρηση της στρατηγικής 
ιδιωτικοποιήσεων και τη μείωση των κρατικών 
παρεμβάσεων στην οικονομία. 
Ο σχετικά ταχύς ρυθμός αλλαγών στην Κιργιζία, που 
οφείλεται κυρίως στην εφαρμογή ουσιαστικών 
προγραμμάτων συνδρομής από άλλους χορηγούς, 
ώθησε το Πρόγραμμα Tacis να διοχετεύσει επιλεκτικά 
τους πόρους του σε περιορισμένο αριθμό τομέων και σε 
συγκεκριμένες γεωγραφικές ζώνες, όπου αυτό ήταν 
δυνατό. 
Η ενίσχυση του Προγράμματος Tacis στην Κιργιζία 
έφτασε στο αποκορύφωμα της το 1994 με την ενίσχυση 
των ακόλουθων κυρίως τομέων: 
• παραγωγής, μεταποίησης και διανομής τροφίμων 
• ενέργειας 
• ανάπτυξης ανθρώπινων πόρων Επενδύσεις στη γεωργία 
Αν και οι ιδιωτικοποιήσεις έχουν προχωρήσει αρκετά σε 
ορισμένους άλλους οικονομικούς τομείς, περιορίζονται 
μέχρι σήμερα στη γεωργία. Εντούτοις, η κυβέρνηση 
ανέλαβε την υποχρέωση να καταστήσει τις γεωργικές 
επιχειρήσεις τομέα που συμβάλλει θετικά στην όλη 
μεταβατική διαδικασία, το δε 1994 πραγματοποιήθηκε 
σημαντική πρόοδος στον τομέα αυτό με την αρχική 
χάραξη σχετικής στρατηγικής. 
Το 1994 άρχισε να εφαρμόζεται ένα σημαντικό σχέδιο, 
προϋπολογισμού 2,7 εκατομμυρίων ECU, με δύο 
βασικούς στόχους για τον τομέα της γεωργίας. Ο 
πρώτος στόχος είναι η ανύψωση του επιπέδου 
γεωργικής παραγωγής και η βελτίωση της μεταποίησης 
και της διανομής τροφίμων με τη δημιουργία ενός 
εκτενούς και συντονισμένου πλαισίου για την ανάπτυξη 
ιδιωτικών επιχειρήσεων γεωργίας, μεταποίησης και 
διανομής τροφίμων. Ο δεύτερος στόχος είναι η αύξηση 
του βιοτικού επιπέδου των παραγωγών και των 
καταναλωτών, και η συμβολή στην ισόρροπη ανάπτυξη 
της οικονομίας της Κιργιζίας. 
Μετά από οκτώ μήνες εφαρμογής, το σχέδιο 
πραγματοποιεί τώρα σημαντική πρόοδο. Ολοκληρώθηκε 
μία λεπτομερής ανάλυση του τομέα της γεωργίας και 
των τροφίμων, στην οποία εντοπίζονται τα 
πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα, ενώ 
επισημαίνονται και οι μελλοντικές δυνατότητες 
ανάπτυξης. Οι εργασίες έχουν επίσης προχωρήσει 
αρκετά σε ορισμένα πρότυπα ιδρύματα, 
συμπεριλαμβανόμενης της δημιουργίας μιας 
οργάνωσης γεωργών, μιας πρότυπης υπηρεσίας 
κατάρτισης και παροχής συμβουλών στους γεωργούς, 
και ενός δικτύου γεωργικών μηχανημάτων. Περαιτέρω, 
στα πλαίσια του Προγράμματος Tacis άρχισαν να 
εφαρμόζονται σχέδια για τη βελτίωση του τομέα της 
ιδιωτικής κτηνοτροφίας (2 εκατομμύρια ECU) και για 
τον εφοδιασμό γεωργικών πρώτων υλών και υπηρεσιών 
σε ιδιώτες γεωργούς (1,7 εκατομμύρια ECU). 
Βοήθεια για την επίλυση του προβλήματος της 
ενέργειας 
Το Πρόγραμμα Tacis χορήγησε ενίσχυση ύψους 
1,4 εκατομμυρίων ECU για την ανάπτυξη μίας εθνικής 
ενεργειακής στρατηγικής. Η στρατηγική αυτή θα έχει 
ως επίκεντρο την ανάγκη οργανωτικής αναδιάρθρωσης 
και τη δημιουργία ενός κατάλληλου νομικού και 
ρυθμιστικού πλαισίου. 
28 
Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα/έτος 1991 1992 1993 1994* Σύνολο 
Πυρηνική ασφάλεια και περιβάλλον 
Αναδιάρθρωση κρατικών επιχείρησε 
ων και ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα 
Αναμόρφωση δημόσιας διοίκησης, 
κοινωνικές υπηρεσίες και εκπαίδευση 
Γεωργία 
Ενέργεια 
Μεταφορές 
Συμβουλές χάραξης πολιτικής 
Τηλεπικοινωνίες 
Αλλοι τομείς 
Διάφορα 0 
0 
0 
ο 
0,7 
0 
0 
0 
0 
0 0 
0,82 
0 
2,71 
0 
0 
5,7 
0 
0 
0 0 
0 
2,6 
4 
2,4 
0 
0 
0 
0 
1 0 
0,82 
2,6 
6,71 
3,1 
0 
5,7 
0 
0 
1 
Σύνολο 0,7 9,23 
Σημείωση: Στο πλαίσιο του προϋπολογισμού 1994 δεν διατέθηκαν ποσά στην Κιργιζία 10 19,93 
Ενα περαιτέρω σχέδιο προϋπολογισμού ύψους 
660.000 ECU άρχισε να εφαρμόζεται το 1994 με στόχο 
τη βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας των 
κτιρίων στην Κιργιζία. Στόχοι του σχεδίου αυτού είναι η 
μείωση της συνολικής κατανάλωσης ενέργειας, η 
εφαρμογή αποτελεσματικών από άποψη κόστους 
μέτρων εξοικονόμησης ενέργειας (διατηρώντας 
ταυτόχρονα κατάλληλα επίπεδα άνεσης), και η 
συνειδητοποίηση εκ μέρους των καταναλωτών της 
σημασίας της αποδοτικότητας της ενέργειας. Ένα 
άλλο σημαντικό σχέδιο (1,1 εκατομμύριο ECU) 
εκπονείται τη στιγμή αυτή. Αφορά την οργάνωση 
προγραμμάτων κατάρτισης στα πλαίσια των κρατικών 
ενεργειακών δομών, κυρίως για να ικανοποιηθεί η 
ανάγκη δημιουργίας μίας νέας τάξης διευθυντικών 
στελεχών επιχειρήσεων, ικανών να αντιμετωπίσουν τα 
αιτήματα των υπό ανασυγκρότηση οργανισμών 
ενέργειας. Το σχέδιο θα αναβαθμίσει τις ικανότητες 
διευθυντικών στελεχών και κυβερνητικών υπαλλήλων 
σε τομείς όπως η διοίκηση επιχειρήσεων, η διαχείριση 
ανθρώπινων πόρων, οι καινοτομίες και οι τεχνολογίες, η 
αγγλική ορολογία στους τομείς των επιχειρήσεων και 
της τεχνολογίας. Βελτίωση του συστήματος κοινωνικής 
ασφάλισης 
To Tacis συμβάλλει στην προσαρμογή του δημόσιου 
τομέα στο βασικό του νέο ρόλο σε μία οικονομία της 
αγοράς με τη χρηματοδότηση σχεδίων που 
αναπτύσσουν τους ανθρώπινους πόρους στην Κιργιζία. 
Ενα σημαντικό σχέδιο (προϋπολογισμού 3,8 
εκατομμυρίων ECU) άρχισε να εφαρμόζεται κατά το 
δεύτερο εξάμηνο του 1994 για τον εκσυγχρονισμό και 
τον εξορθολογισμό του συστήματος κοινωνικής 
ασφάλισης της Κιργιζίας. θα χορηγηθεί ενίσχυση στο 
Κοινωνικό Ταμείο και στο Υπουργείο Εργασίας και 
Κοινωνικής Ασφάλισης για την ανάπτυξη ενός 
συστήματος επιδομάτων και εισφορών για ανίκανα 
προς εργασία άτομα, άνεργους και συνταξιούχους. 
Επιπλέον, το Πρόγραμμα Tacis συνεργάζεται με την 
κυβέρνηση της Κιργιζίας για την ανάπτυξη των 
δημόσιων υπηρεσιών σε τομείς όπως η νομοθεσία, οι 
διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και η εκπαίδευση 
προσωπικού. 
29 
Μολδαβία 
Το κυβερνητικό πρόγραμμα διαρθρωτικών 
μεταρρυθμίσεων σημειώνει ικανοποιητική πρόοδο και το 
Κράτος μετατρέπει το ρόλο του που από άμεσες 
παρεμβάσεις στην οικονομία αποκτά τη μορφή της 
διευκόλυνσης και της υποστήριξης των παραγωγικών 
τομέων, υποστηρίζοντας με τον τρόπο αυτό τη 
μετάβαση της χώρας από μία κατευθυνόμενη οικονομία 
σε μία οικονομία της αγοράς. 
Η οικονομική κατάσταση, που επιδεινώθηκε συνολικά 
κατά την περίοδο 1990-1993, δείχνει τα πρώτα σημεία 
βελτίωσης από τις αρχές του 1994. Η αυστηρή 
νομισματική πολιτική είχε ως αποτέλεσμα τη μείωση 
του πληθωρισμού και η εισαγωγή νέου νομίσματος 
οδήγησε στη σταθεροποίηση της συναλλαγματικής του 
ισοτιμίας κατά τη διάρκεια του 1994. 
Οι κυριότερες οικονομικές μεταρρυθμίσεις το 1994 
σχετίζονται με τις ιδιωτικοποιήσεις και τη γεωργική 
μεταρρύθμιση. 
Το Υπουργείο Ιδιωτικοποιήσεων, που ιδρύθηκε τον 
Απρίλιο του 1994, έχει ως στόχο την επίσπευση της 
εφαρμογής του προγράμματος κρατικών 
απαλλοτριώσεων, μία πρωτοβουλία που υποστηρίζεται 
από το Πρόγραμμα Tacis με τη χορήγηση ενίσχυσης για 
την αναδιάρθρωση των επιχειρήσεων και την ανάπτυξη 
ανθρώπινων πόρων. Οι ιδιωτικοποιήσεις στον τομέα της 
γεωργίας είναι βραδύτερες. Το 1993/1994 
καταργήθηκαν ορισμένες επιδοτήσεις βασικών ειδών 
διατροφής στα πλαίσια του κυβερνητικού 
προγράμματος ελευθέρωσης των τιμών. Για να 
προωθήσει την οικονομική ανάπτυξη, η κυβέρνηση της 
Μολδαβίας πρέπει να βελτιώσει το ενεργειακό της 
δίκτυο και να αναβαθμίσει τις υποδομές μεταφορών. Οι 
τομείς αυτοί θεωρούνται επιλέξιμοι για τη λήψη 
περαιτέρω βοήθειας στα πλαίσια του Προγράμματος 
Tacis. 
Στο Ενδεικτικό Πρόγραμμα 1993-1995 εντοπίζονται 
τέσσερις τομείς προτεραιότητας με ιδιαίτερη έμφαση 
στις μεταρρυθμίσεις που έχουν σχέση με τα είδη 
διατροφής. Οι τομείς αυτοί είναι οι εξής: 
• παραγωγή, μεταποίηση και διανομή τροφίμων 
• ανάπτυξη ανθρώπινων πόρων 
• ενέργεια και μεταφορές 
• αναδιάρθρωση και ανάπτυξη επιχειρήσεων. Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα το 1994 
10 σε εκατ. ECU 
Διάφορα 0,75 Αναδιάρθρωση κρατικών 
επιχειρήσεων και ανάπτυξη 
του ιδιωτικού τομέα 1,45 
Αναμόρφωση 
δημόσιας διοίκησης, 
κοινωνικές υπηρεσίες 
και εκπαίδευση 1,9 
Γεωργία 4,7 
Για την επιτάχυνση της εφαρμογής των σχεδίων, 
αποφασίστηκε ο συνδυασμός των Προγραμμάτων 
Δράσης του 1993 και 1994. Στα πλαίσια του 
προϋπολογισμού αυτού, το Tacis διέθεσε ποσό ύψους 
10 εκατομμυρίων ECU για το εθνικό πρόγραμμα στη 
Μολδαβία. Για να μεγιστοποιηθεί η επίδραση των 
σχεδίων, το Πρόγραμμα Tacis επικέντρωσε την 
υποστήριξη του για τη Μολδαβία το 1994 σε 
περιορισμένο αριθμό επιμέρους τομέων, που εκτίθενται 
παρακάτω. 
Ενίσχυση στη γεωργία 
Στις αρχές του 1994 άρχισε να εφαρμόζεται ένα 
σχέδιο, προϋπολογισμού ύψους 1,4 εκατομμυρίων ECU, 
για τη βελτίωση της παραγωγής, μεταποίησης και 
διανομής χοιρείου κρέατος στη Μολδαβία, 
δημιουργώντας με τον τρόπο αυτό ένα πρότυπο 
συνεργασίας παραγωγών και καταναλωτών. ' Ενα άλλο 
σχέδιο, προϋπολογισμού ύψους 0,9 εκατομμυρίου ECU, 
αφορά τους τομείς του οίνου και του καπνού της χώρας 
αυτής, καθώς επίσης και την αξιολόγηση και την 
προώθηση δυνητικών αγορών εξαγωγής των προϊόντων 
αυτών. Προς το παρόν αναπτύσσονται σχέδια για την 
υποστήριξη της γεωργίας της Μολδαβίας τα οποία 
αφορούν, μεταξύ άλλων, ένα σχέδιο προϋπολογισμού 
ύψους 2,4 εκατομμυρίων ECU για τη χρηματοδότηση 
ενός πρότυπου σχεδίου για την επίσπευση της 
ιδιωτικοποίησης γεωργικών εκμεταλλεύσεων. Έχουν 
επίσης προωθηθεί σχέδια για τη διάθεση ποσού ύψους 
0,6 εκατομμυρίου ECU για την προώθηση και την 
30 
Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα/έτος 1991 1992 1993* 1994 Σύνολο 
Πυρηνική ασφάλεια και περιβάλλον 
Αναδιάρθρωση κρατικών επιχείρησε 
ων και ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα 
Αναμόρφωση δημόσιας διοίκησης, 
κοινωνικές υπηρεσίες και εκπαίδευση 
Γεωργία 
Ενέργεια 
Μεταφορές 
Συμβουλές χάραξης πολιτικής 
Τηλεπικοινωνίες 
Αλλοι τομείς 
Διάφορα 0 
0 
0,2 
1 
ο 
ο 
ο 
ο 
ο 
ο ο 
1,73 
2 
2,27 
2 
0 
1 
0 
0 
0 0 
1,45 
1,9 
4,7 
0,6 
0,6 
0 
0 
0 
0,75 0 
3,18 
4,1 
7,97 
2,6 
0,6 
1 
0 
0 
0,75 
Σύνολο 1,2 9 
Σημείωση: Στο πλαίσιο του προϋπολογισμού 1993 δεν διατέθηκαν ποσά στη Μολδαβία 10 20,2 
προσέλκυση επενδύσεων στον αγροτικό-βιομηχανικό 
τομέα. Εγκρίθηκε επίσης ποσό ύψους 1,4 εκατομμυρίων 
ECU για τη δημιουργία μίας ομοσπονδίας οργανώσεων 
ιδιωτών γεωργών. 
Η απόκτηση γνώσεων και ικανοτήτων 
Δύο σημαντικά σχέδια άρχισαν να εφαρμόζονται το 
1994 στον τομέα της ανάπτυξης ανθρώπινων πόρων. 
Έχει τώρα ολοκληρωθεί η φάση Ι ενός σχεδίου, 
προϋπολογισμού ύψους 1 εκατομμυρίου ECU, για την 
προώθηση της απασχόλησης, που εφαρμόζεται σε 
συνεργασία με το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής 
Προστασίας και προβαίνει σε λεπτομερή ανάλυση της 
αγοράς εργασίας. Δεύτερον, ένα σχέδιο, 
προϋπολογισμού ύψους 1,25 εκατομμυρίων ECU, 
άρχισε να επεκτείνει την εμβέλεια και την ποιότητα της 
εκπαίδευσης σε θέματα διοίκησης. Ενέργεια - ένας βασικός τομέας της οικονομίας 
της Μολδαβίας 
Ο τομέας της ενέργειας έχει στρατηγική σημασία για τη 
Μολδαβία, επειδή η χώρα αυτή είναι τελείως 
εξαρτημένη από την εισαγόμενη ενέργεια (οι 
εισαγωγές αυτές αντιπροσωπεύουν το ήμισυ του 
συνολικού κόστους εισαγωγών). 
Ένα σημαντικό σχέδιο, προϋπολογισμού ύψους 
2 εκατομμυρίων ECU, άρχισε να εφαρμόζεται τον 
Ιούνιο του 1994. Καλύπτει διάφορους βασικούς τομείς 
δράσης : την παροχή συμβουλών από εμπειρογνώμονες 
στην κυβέρνηση όσον αφορά την αναδιάρθρωση του 
τομέα της ενέργειας- σχέδιο επίδειξης ενός σταθμού 
παραγωγής ενέργειας- την εμπορία του αερίου του 
Moldenergo και της Μολδαβίας και τη δημιουργία μίας 
εθνικής υπηρεσίας αποδοτικότητας της ενέργειας. 
31 
Έχει καταρτιστεί ένα ακόμη σχέδιο, που θα 
εφαρμοστεί σε συνεργασία με το Υπουργείο Ενέργειας 
και θα τύχει ενίσχυσης 0,6 εκατομμυρίων ECU από το 
Πρόγραμμα Tacis, με στόχο τη λήψη αποτελεσματικών 
μέτρων εξοικονόμησης ενέργειας στον τομέα της 
βιομηχανίας. 
Η βελτίωση των εμπορικών σχέσεων της 
Μολδαβίας 
Το Πρόγραμμα Tacis υποστηρίζει την ανάπτυξη των 
μέσων μεταφοράς της Μολδαβίας. Ενα πρόγραμμα, 
προϋπολογισμού ύψους 0,45 εκατομμυρίου ECU, που 
άρχισε να εφαρμόζεται τον Οκτώβριο του 1994, 
διερευνά τη βιωσιμότητα της ανάπτυξης του λιμένα του 
Giurgiulesti και προβλέπει την εκπόνηση μελέτης 
σκοπιμότητας για την προτεινόμενη κατασκευή 
δεξαμενών αποθήκευσης πετρελαίου εντός του χώρου 
του λιμένα. ' Ενα άλλο έργο του Προγράμματος Tacis, 
που εφαρμόζεται σε συνεργασία με την Air Moldova, 
έχει ως στόχο να θέσει τις βάσεις για την 
αναδιάρθρωση και την εμπορική προώθηση της 
αεροπορικής αυτής εταιρείας. Βοήθεια στις επιχειρήσεις της Μολδαβίας 
Μετά από μία δύσκολη αρχή, οι μεταρρυθμίσεις στον 
τομέα των επιχειρήσεων της Μολδαβίας έφερε 
ενθαρρυντικά αποτελέσματα το 1994. Ορισμένα 
σημαντικά σχέδια προωθούνται τη στιγμή αυτή για την 
προώθηση της ανάπτυξης του τομέα. Στα σχέδια αυτά 
περιλαμβάνεται σχέδιο, προϋπολογισμού ύψους 
1 εκατομμυρίου ECU, που άρχισε να εφαρμόζεται το 
Μάρτιο του 1994, για την υποστήριξη των 
δραστηριοτήτων του Υπουργείου Ιδιωτικοποιήσεων και 
Κρατικής Περιουσίας. Ένα δεύτερο σχέδιο, 
προϋπολογισμού ύψους 1 εκατομμυρίου ECU, έχει ως 
στόχο να ενισχύσει το Κέντρο Επικοινωνίας 
Επιχειρήσεων που παρέχει οδηγίες και συμβουλές σε 
επιχειρήσεις του δημόσιου τομέα. Επιπλέον, το 
Πρόγραμμα Tacis συνεργάζεται με διάφορες 
επιχειρήσεις της Μολδαβίας στον τομέα της 
ανασυγκρότησης. 
32 
Μογγολία 
Η Μογγολία, η πρώην Λαϊκή Δημοκρατία της 
Μογγολίας, ήταν ένα μονοκομματικό κράτος. Το 1990, 
το πολιτικό σύστημα επέτρεψε τη δημιουργία 
αντιπολιτευόμενων κομμάτων. Μολονότι η χώρα είναι 
διπλάσια σε έκταση από την Ουκρανία, ο πληθυσμός 
της είναι μόνο 2,5 εκατομμύρια. Η οικονομία, όπως και η 
οικονομία των άλλων χωρών που ενισχύονται από το 
Πρόγραμμα Tacis, εξαρτόταν σε μεγάλο βαθμό από το 
εμπόριο με την πρώην Σοβιετική Ένωση. Στα 
πρόσφατα μέτρα οικονομικής μεταρρύθμισης που έλαβε 
η κυβέρνηση μετά την κατάρρευση του εμπορίου με τις 
γειτονικές χώρες, συγκαταλέγεται ένα σχέδιο 
εσπευσμένων ιδιωτικοποιήσεων που έχει ως στόχο τη 
μεταβίβαση του 80% της οικονομικής βάσης της χώρας 
στον ιδιωτικό τομέα. 
Οι σχέσεις της Ευρωπαϊκής Κοινότητας με τη Μογγολία 
ενισχύθηκαν το 1994, όταν η χώρα κατέστη επίσημος 
εταίρος του Προγράμματος Tacis. Ένα σημαντικό 
γεγονός κατά το έτος αυτό ήταν η χάραξη του 
απαιτούμενου λειτουργικού πλαισίου για την ενίσχυση 
των προγραμματιζόμενων σειρών δραστηριοτήτων του 
Προγράμματος Tacis. Ιδιαίτερη έμφαση δίδεται στην 
ανάγκη ανάπτυξης όλου του δυναμικού ανθρώπινων 
πόρων, που έχει ζωτική σημασία για την υλοποίηση μίας 
αποτελεσματικής οικονομίας της αγοράς στη 
Μογγολία. Η αναδιάρθρωση των επιχειρήσεων είναι 
ένας άλλος τομέας όπου υπάρχουν περιθώρια 
μελλοντικής συνεργασίας για την αύξηση της 
οικονομικής συμβολής των MME, ιδίως εκείνων του 
αγροτικού-βιομηχανικού τομέα. Ορισμένα σχέδια του 
Προγράμματος Tacis εφαρμόζονται τώρα και στους δύο 
αυτούς τομείς. 
Το βιοτικό επίπεδο της Μογγολίας, ιδίως στις αστικές 
περιοχές, έχει υποβαθμιστεί. Η διαθεσιμότητα 
ενέργειας αποτελεί συνεχή πρόκληση για τις 
οικονομικές φιλοδοξίες της χώρας. Η ενίσχυση του 
Προγράμματος Tacis επικεντρώνεται στη 
σταθεροποίηση της προσφοράς και στην προώθηση της 
ενεργειακής αποδοτικότητας. 
Το Ενδεικτικό Πρόγραμμα Tacis 1994-1995 για τη 
Μογγολία έχει ως επίκεντρο τις ακόλουθες 
δραστηριότητες: Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα το 1994 
8 σε εκατ. ECU 
Διάφορα 0,64 
Αναδιάρθρωση κρατικών 
επιχειρήσεων και ανάπτυξη 
του ιδιωτικού τομέα 
2,56 
Αναμόρφωση _ - _ 
δημόσιας διοίκησης, 
κοινωνικές υπηρεσίες και εκπαίδευση 3,8 
Στα πλαίσια του προϋπολογισμού του Tacis για το 1994 
διατέθηκε ποσό ύψους 8 εκατομμυρίων ECU για το 
εθνικό πρόγραμμα της Μογγολίας. 
Η αναβάθμιση των ανθρώπινων πόρων της 
Μογγολίας 
Στα πλαίσια της χρηματοδότησης του Προγράμματος 
Tacis θα παρασχεθεί υποστήριξη στο Υπουργείο 
Επιστημών και Παιδείας και στο Οικονομικό Ίδρυμα 
ώστε να διευκολυνθούν οι προσπάθειες της 
κυβέρνησης για την ανεύρεση τρόπων βελτίωσης του 
εκπαιδευτικού συστήματος της χώρας, δίδοντας 
ιδιαίτερη έμφαση στις οικονομικές σπουδές. Στόχος 
είναι η προσαρμογή της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης για 
την ικανοποίηση των αναγκών μίας οικονομίας της 
αγοράς με την αναθεώρηση των προγραμμάτων 
σπουδών, την επιμόρφωση καθηγητών και την 
αναδιοργάνωση του Οικονομικού Ινστιτούτου. To Tacis 
θα παράσχει υποστήριξη στο Υπουργείο Εργασίας και 
Δημογραφικής Πολιτικής για την ενίσχυση των 
υπηρεσιών απασχόλησης. Επιπλέον, το Κέντρο 
Επιστημονικών και Τεχνολογικών Πληροφοριών 
Μογγολίας θα χρηματοδοτηθεί από το Tacis για την 
αναβάθμιση ενός συστήματος ενημέρωσης 
εκπαιδετικού χαρακτήρα. 
την ανάπτυξη ανθρώπινων πόρων 
την αναδιάρθρωση και την ανάπτυξη επιχειρήσεων 
την ενέργεια. 
33 
Προώθηση του επιχειρηματικού κλίματος 
Οι δραστηριότητες του Tacis στον τομέα της 
αναδιάρθρωσης και της ανάπτυξης επιχειρήσεων έχει 
ως στόχο να συνδράμει την κυβέρνηση στη χάραξη 
κατάλληλων πολιτικών και στην προώθηση ενός 
κλίματος ευνοϊκού για την ταχεία ανάπτυξη του τομέα 
των MME. Προς το σκοπό αυτό, το Φθινόπωρο του 1994 
διοργανώθηκε σημαντική πρόσκληση για την υποβολή 
προσφορών ύψους 2,4 εκατομμυρίων ECU. Το σχέδιο 
έχει δύο βασικά σκέλη : στα πλαίσια του πρώτου, θα 
παρασχεθούν συμβουλές στο Εθνικό Συμβούλιο 
Ανάπτυξης που είναι υπεύθυνο για την ανάπτυξη των 
MME. Στα πλαίσια του δεύτερου σκέλους, θα συσταθεί 
ένα Γραφείο Ανάπτυξης των MME σε συνεργασία με το 
Κέντρο Ανάπτυξης Επιχειρήσεων της Μογγολίας. ' Ενα 
Συμβουλευτικό Κέντρο Μεταποίησης Γεωργικών 
Προϊόντων θα ενσωματωθεί στο Γραφείο αυτό για την 
επίσπευση των επενδύσεων των MME σε βιομηχανίες 
μεταποίησης αγροτικών προϊόντων. Βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας 
Η συμβολή του Προγράμματος Tacis στον ενεργειακό 
τομέα της Μογγολίας έχει ως επίκεντρο πρακτικά 
μέτρα για τη βελτίωση της αξιοπιστίας και της 
αποτελεσματικότητας της προσφοράς ενέργειας, 
καθώς επίσης και της θέρμανσης σε δύο επαρχιακές 
πόλεις. Στο Darkhan, το Tacis θα προσδιορίσει τρόπους 
για την αύξηση της αποτελεσματικότητας και της 
δυναμικότητας της τοπικής μονάδας αστικής 
θέρμανσης. Στο Choibalsan, θα εξεταστούν οι 
δυνατότητες ανακαίνισης του σταθμού παραγωγής 
ενέργειας. Και τα δύο αυτά σχέδια έχουν μόλις αρχίσει 
να εφαρμόζονται. Σε αμφότερες τις περιπτώσεις, το 
Tacis θα χρηματοδοτήσει μελέτες σκοπιμότητας, 
εκτιμήσεις του κόστους και προκαταρκτικές εργασίες 
σχεδιασμού, ενώ ταυτόχρονα θα εξεταστούν τα 
περιθώρια εξοικονόμησης ενέργειας και παροχής 
κατάρτισης. 
34 
Ρωσική Ομοσπονδία 
Το οικονομικό υπόβαθρο 
Οι γενικές τάσεις της οικονομίας της Ρωσίας συνέχισαν 
το 1994 να είναι ασαφείς. Αφενός, η κατάσταση της 
οικονομίας επιδεινώθηκε, με έντονη αύξηση του 
πληθωρισμού μετά την κατάρρευση του ρουβλίου τον 
Οκτώβριο. Οι κεφαλαιουχικές επενδύσεις μειώθηκαν 
επίσης κατά 26% κατά τη διάρκεια του ιδίου έτους. 
Ωστόσο, αφετέρου, τα πρώτα στοιχεία για το 1994 
δείχνουν ότι η πτώση της παραγωγής σταμάτησε. Από 
το Φθινόπωρο του 1994, το πραγματικό ΑΕΠ και η 
βιομηχανική παραγωγή άρχισαν να αυξάνονται μετά 
από πολλά χρόνια κάμψης: η βιομηχανική παραγωγή 
κατά το τελευταίο τρίμηνο ήταν κατά 5% υψηλότερη 
από εκείνη της ιδίας περιόδου του 1993. Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα το 1994 
150 σε εκατ. ECU 
Διάφορα 15 
Τηλεπικοινωνίες 
4, 
Μεταφορές 
13,9 
Ενέργεια 19,5 Αναδιάρθρωση κρατικών 
επιχειρήσεων και ανάπτυξη 
του ιδιωτικού τομέα 43,4 
Αναμόρφωση 
δημόσιας διοίκησης, 
κοινωνικές υπηρεσίες 
και εκπαίδευση 18,85 
Γεωργία 16,3 
Οι προοπτικές μακροοικονομικής σταθεροποίησης 
απομακρύνθηκαν περισσότερο. Κατά την τελευταία 
τριετία η χώρα συνετέλεσε αναμφισβήτητα ουσιαστική 
πρόοδο για τη δημιουργία μίας οικονομίας της αγοράς 
με μεταρρυθμίσεις τόσο στον τομέα της ελευθέρωσης 
όσο και των διαρθρώσεων. Ωστόσο, η δημιουργία ενός 
επαρκούς νομοθετικού και θεσμικού πλαισίου 
επιβραδύνθηκε πρόσφατα και υπάρχουν μέχρι σήμερα 
ελάχιστες ενδείξεις περί πραγματικής αναδιάρθρωσης 
των επιχειρήσεων. 
Η επίσημη ανεργία ανήλθε σε 7,1 του ενεργού 
πληθυσμού στο τέλος του έτους, σημείωσε δηλαδή 
αύξηση κατά 1,6%. Επιπλέον, το 6,4% του εργατικού 
δυναμικού είτε βρίσκεται σε μη εθελούσια άδεια είτε 
εργάζεται λιγότερες ώρες την εβδομάδα. 
Η οικονομική κατάστασης της Ρωσικής Ομοσπονδίας 
επιδεινώθηκε το 1994. Το συνολικό έλλειμμα του 
προϋπολογισμού το έτος αυτό ανήλθε σε 9,9% του ΑΕΠ. 
Το ισοζύγιο τρεχουσών πληρωμών κατέστη ελλειμματικό 
(2,8 δισεκατομμύρια δολάρια), το συνολικό εξωτερικό 
χρέος συνέχισε να αυξάνεται (120 δισεκατομμύρια 
δολάρια) και τα αποθέματα εξαντλήθηκαν, μειούμενα σε 
1,9 δισεκατομμύρια δολάρια κατά τα τέλη του έτους, μετά 
από αύξηση 8 δισεκατομμυρίων δολαρίων τον Ιούνιο. 
Εντούτοις, το μεγάλο εμπορικό πλεόνασμα της Ρωσίας 
μεταβλήθηκε ελάχιστα το 1994, η δε αύξηση των 
εξαγωγών εμπορευμάτων αντισταθμίστηκε από αύξηση 
των εξαγωγών. Η πραγματική αύξηση των εξαγωγών σε 
μη μέλη της Κοινοπολιτείας Ανεξάρτητων Κρατών ανήλθε 
σε 28% περίπου, ενώ ο όγκος του εμπορίου με τις χώρες 
της Κοινοπολιτείας Ανεξάρτητων Κρατών μειώθηκε. Αντιφατικές ενδείξεις προέκυψαν όσον αφορά τις 
διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. Εκδόθηκε διάταγμα 
ελευθέρωσης του καθεστώτος εξαγωγών πετρελαίου, 
αλλά το Κοινοβούλιο δεν κατόρθωσε να θεσπίσει 
νομοθεσία για τις συμβάσεις και τους τίτλους στον 
τομέα του πετρελαίου και του αερίου, ούτε να λάβει 
οριστική θέση για την ιδιοκτησία της γης. 
Ωστόσο, τον Απρίλιο, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο 
ενέκρινε μια δωδεκάμηνη εφεδρική (stand-by) πίστωση 
ύψους 6,8 δισεκατομμυρίων δολαρίων, βασιζόμενο σε 
ένα σοβαρό ομοσπονδιακό προϋπολογισμό με 
περιορισμένο έλλειμμα (λιγότερο από 6% του ΑΕΠ), σε 
μία δέσμευση για την εφαρμογή αυστηρής νομισματικής 
πολιτικής και στην περαιτέρω ελευθέρωση του 
εξωτερικού εμπορίου. 
Συμφωνία εταιρικών σχέσεων και συνεργασίας 
Τον Ιούνιο του 1994, η Ευρωπαϊκή Κοινότητα, τα κράτη 
μέλη της και η Ρωσική Ομοσπονδία υπέγραψαν Συμφωνία 
Εταιρικών Σχέσεων και Συνεργασίας ως μέσο για τη 
χάραξη ενός πλαισίου για τη μελλοντική συνεργασία στον 
οικονομικό, πολιτικό και πολιτιστικό τομέα. 
Η Συμφωνία έχει ως στόχο την ενίσχυση των πολιτικών, 
εμπορικών και οικονομικών σχέσεων, την προώθηση 
της περαιτέρω οικονομικής ολοκλήρωσης μεταξύ της 
Ρωσικής Ομοσπονδίας και της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, 
καθώς επίσης και την κατάρτιση χρονοδιαγράμματος 
μελλοντικών διαπραγματεύσεων για τη δημιουργία μίας 
35 
ελεύθερης ζώνης εμπορίου.Στα πλαίσια της Συμφωνίας 
διεξάγεται τακτικά διάλογος υψηλού επιπέδου και 
τονίζεται η σημασία των ανθρώπινων δικαιωμάτων και 
των δημοκρατικών αρχών. 
Η εφαρμογή των διατάξεων σχετικά με το εμπόριο θα 
καταστεί δυνατή με μία Προσωρινή Συμφωνία, πριν 
εγκριθεί η πλήρης Συμφωνία από το Ευρωπαϊκό 
Κοινοβούλιο, τα κοινοβούλια των κρατών μελών και τη 
Ρωσική Ομοσπονδία. 
To Tacis υποστηρίζει τη διαδικασία 
μεταρρυθμίσεων 
Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα θα χορηγήσει ενίσχυση, μέσω 
του Προγράμματος Tacis, στους περισσότερους τομείς 
οικονομικής και τεχνικής συνεργασίας που αναφέρονται 
στη Συμφωνία. Συνεπώς, η Συμφωνία δείχνει ότι το 
Tacis συνεχίζει να διαδραματίζει πρακτικό ρόλο στη 
διαδικασία μεταρρυθμίσεων. 
Στα πλαίσια του Ενδεικτικού Προγράμματος 1993-95 
αποφασίστηκε ότι η υποστήριξη του Tacis πρέπει να 
παρέχεται σε δύο διαφορετικά επίπεδα: σε 
ομοσπονδιακό επίπεδο και σε επίπεδο επιλεγμένων 
γεωγραφικών περιοχών. Οι δραστηριότητες που 
αναλαμβάνονται σε ομοσπονδιακό επίπεδο έχουν ως 
στόχο την υποστήριξη των κεντρικών οργάνων της 
κυβέρνησης τόσο κατά τη χάραξη και τη διαχείριση της 
γενικής στρατηγικής μεταρρυθμίσεων, όσο και κατά την 
εξεύρεση πρακτικών λύσεων εθνικού χαρακτήρα. 
Τα περιφερειακά προγράμματα συμπληρώνουν την 
προσέγγιση αυτή έχοντας ως στόχο τομείς που 
διαδραματίζουν βασικό ρόλο στη διαδικασία 
μεταρρυθμίσεων και στην αντα πλαίσια του 
προϋπολογισμού 1994, η Νοτιοδυτική Ρωσία και το 
Kalinigrad εντάχθηκαν στο Πρόγραμμα.Ο εκατομμυρίων 
ECU για ομοσπονδιακά και περιφερειακά σχέδια στα 
πλαίσια του εθνικού προγράμματος της Ρωσικής 
Ομοσπονδίας. 
To Tacis στις περιφέρειες 
Δύο περιφέρειες συγκέντρωσης 
επιλέγονται κάθε χρόνο και, στα 
προϋπολογισμού 1994, η Νοτιοδυτική 
Kalinigrad εντάχθηκαν στο Πρόγραμμα. επιχειρήσεων 
πλαίσια του 
Ρωσία και το Σταυρούπολης, περιοχές στις οποίες υπάρχει 
συγκέντρωση μεγάλων επιχειρήσεων και οι οποίες 
διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην παραγωγή και τη 
διανομή τροφίμων (εντός της Ρωσικής Ομοσπονδίας). 
To Kalinigrad, που βρίσκεται στο δυτικότερο μέρος της 
χώρας, έχει τη δυνατότητα να αναλάβει σημαντικό 
ρόλο ως εμπορικός σύνδεσμος μεταξύ της Ρωσίας και 
της Δύσης. Συνεπώς, το Tacis υποστηρίζει την 
ανάπτυξη της περιφέρειας αυτής ως μίας ελεύθερης 
οικονομικής ζώνης. 
Σχέδια συνεχίζουν επίσης να εφαρμόζονται και στις 
άλλες περιφέρειες που έχουν επιλεγεί από το 
Πρόγραμμα Tacis και που είναι εκείνες της Μόσχας, της 
Πετρούπολης, της Tyumen, της Samara, της Δυτικής 
Σιβηρίας και των Ουραλίων. Στις αρχές του 1995 θα 
επιλεγούν δύο ακόμη περιφέρειες. 
Τομείς προτεραιότητας 
Οι τομείς του Ενδεικτικού Προγράμματος που 
θεωρούνται ότι έχουν προτεραιότητα στον τομέα της 
συνεργασίας με τη Ρωσική Ομοσπονδία είναι οι εξής: 
η αναδιάρθρωση και ανάπτυξη επιχειρήσεων 
η ανάπτυξη ανθρώπινων πόρων 
η παραγωγή, η μεταποίηση και η διανομή τροφίμων 
η ενέργεια 
οι μεταφορές και οι τηλεπικοινωνίες 
Αναζωογόννηση των επιχειρήσεων 
Πολλά εναπομένουν να γίνουν στον τομέα των 
ιδιωτικοποιήσεων, της αναδιάρθρωσης και της 
ανάπτυξης επιχειρήσεων. Επιπλέον, η ανάπτυξη του 
ιδιωτικού χρηματοπιστωτικού τομέα της Ρωσίας έχει 
βασική σημασία για τη γενικότερη οικονομική πρόοδο. 
Τον Ιούνιο του 1994, η κυβέρνηση της Ρωσίας 
ολοκλήρωσε την πρώτη φάση ιδιωτικοποιήσεων που 
συνίστατο κατά κύριο λόγο σε δημοπρασίες ευρείας 
κλίμακας βάσει εγγυήσεων. Μέχρι το τέλος του πρώτου 
σταδίου, το 10% περίπου των μετοχών που πουλήθηκαν 
σε επίσημες δημοπρασίες και προσκλήσεις υποβολής 
προσφορών για επενδύσεις αποκτήθηκαν από ξένους 
επενδυτές και περισσότερες από 15.000 μικρομεσαίες 
επιχειρήσεις ιδιωτικοποιήθηκαν μετά τη διαδικασία που 
άρχισε το Δεκέμβριο του 1992. 
Η Νοτιοδυτική Ρωσία περιλαμβάνει τις διοικητικές 
περιφέρειες (oblast) του Rostov, του Krasnodar και της 
36 
Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα/έτος 1991 1992 1993 1994 Σύνολο 
Πυρηνική ασφάλεια και περιβάλλον 
Αναδιάρθρωση κρατικών επιχείρησε 
ων και ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα 
Αναμόρφωση δημόσιας διοίκησης, 
κοινωνικές υπηρεσίες και εκπαίδευση 
Γεωργία 
Ενέργεια 
Μεταφορές 
Συμβουλές χάραξης πολιτικής 
Τηλεπικοινωνίες 
Αλλοι τομείς 
Διάφορα 12,5 
27,2 
45,8 
49,7 
41,3 
32,64 
0 
0 
0 
0 0 
28,1 
24,57 
21,47 
16 
15,93 
0 
4,93 
0 
0 0 
54,5 
36 
12,5 
21,1 
13,55 
8 
5,1 
0 
10 0 
43,4 
18,85 
16,3 
19,5 
13,9 
18,95 
4,1 
0 
15 12,5 
153,2 
125,22 
99,97 
97,9 
76,02 
26,95 
14,13 
0 
25 
Σύνολο 209,14 111 160,75 150 630,89 
Τον Ιούλιο του 1994 εκδόθηκε διάταγμα που περιγράφει 
το δεύτερο στάδιο των ιδιωτικοποιήσεων. Στόχος ήταν 
η μεταβολή της δομής της ιδιοκτησίας των ρωσικών 
επιχειρήσεων επιτρέποντας στους επενδυτές να 
αποκτήσουν μεγάλο μέρος των μετοχών των εταιρειών 
και ταυτόχρονα να διοχετεύσουν νέο κεφάλαιο στις 
επιχειρήσεις ώστε να τις προετοιμάσουν για να 
επιβιώσουν σε ένα κλίμα ελεύθερης οικονομίας. 
Επιπλέον, το διάταγμα ορίζει ότι οι επιχειρήσεις πρέπει 
να έχουν το δικαίωμα κατοχής ή πώλησης γης για 
πρώτη φορά. 
Ωστόσο, το Δεκέμβριο, η Πολιτεία Duma πρότεινε 
αναστολή της ισχύος του διατάγματος και ο ρυθμός 
ιδιωτικοποιήσεων επιβραδύνθηκε. Κατά τα τέλη του 
έτους έγιναν ορισμένες πωλήσεις για την απόκτηση 
ρευστών διαθέσιμων και διοργανώθηκαν προσκλήσεις 
υποβολής προσφορών για επενδύσεις, αλλά η 
ιδιωτικοποίηση της γης δεν προσέλαβε ευρείες 
διαστάσεις. 
Εντούτοις, υπάρχουν ενδείξεις ότι οι επιχειρήσεις 
αναγκάζονται να προχωρήσουν σε αναδιάρθρωση λόγω 
της δραστικής μείωσης της ενίσχυσης από τον κρατικό προϋπολογισμό και την πιο αυστηρή εφαρμογή από την 
κυβέρνηση της νομοθεσίας περί πτωχεύσεων. Ωστόσο, 
έχοντας υπόψη τα μεγάλα μετοχικά μερίδια που 
κατέχουν τώρα ανώτατα διοικητικά στελέχη μετά τις 
ιδιωτικοποιήσεις, παρατηρείται η τάση να δίδεται 
έμφαση μάλλον στην επιβίωση παρά στη μεγιστοποίηση 
των κερδών των επιχειρήσεων, πράγμα που μπορεί να 
έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση της παραγωγής, των 
επενδύσεων και των καινοτομιών. 
Το 1994 άρχισε να εφαρμόζεται σε συνεργασία με το 
Κέντρο Ιδιωτικοποιήσεων Ρωσίας ένα σχέδιο, 
προϋπολογισμού ύψους 10 εκατομμυρίων ECU, για την 
ενίσχυση των ιδιωτικοποιήσεων και της αναδιάρθρωσης 
των επιχειρήσεων σε εθνική κλίμακα. Το σχέδιο αυτό, 
το πρώτο του είδους στα πλαίσια του Προγράμματος 
Tacis, προβλέπει την απόσπαση στο Κέντρο 
Ιδιωτικοποιήσεων Ρωσίας ανώτερων συμβούλων που θα 
είναι υπεύθυνοι για την ανάπτυξη ενός δικτύου κέντρων 
τεχνικής στήριξης σε σημαντικές πόλεις και 
περιφέρειες, καθώς επίσης και την αναδιάρθρωση 
δώδεκα προσφάτως ιδιωτικοποιημένων επιχειρήσεων. 
Οι επιχειρήσεις με τις καλύτερες προοπτικές 
επιλέχθηκαν μέσω διαδικασίας προσκλήσεων για την 
37 
υποβολή προσφορών και αντιπροσωπεύουν διάφορους 
τομείς όπως η συσκευασία, τα είδη ένδυσης, η 
κατασκευή ελκυστήρων και η παραγωγή επίπλων. Η 
διαδικασία αναδιάρθρωσης έχει τώρα αρχίσει και δύο 
από τις επιχειρήσεις αυτές έχουν ήδη επιτύχει τη 
δέσμευση ξένων εταιρειών για την πραγματοποίηση 
επενδύσεων. 
Τα σχέδια Tacis έχουν επίσης συμβάλει στην ανάπτυξη 
μικρομεσαίων επιχειρήσεων, ιδίως στην ίδρυση 
ορισμένων Κέντρων Επικοινωνίας Επιχειρήσεων και 
Γραφείων Ανάπτυξης MME που μπορούν να 
διαδραματίσουν συμβουλευτικό ρόλο. Τη στιγμή αυτή 
ιδρύονται 26 παρόμοια κέντρα και γραφεία σε ολόκληρη 
τη Ρωσική Ομοσπονδία. 
To Tacis συνέχισε κατά τη διάρκεια του 1994 να 
υποστηρίζει την ανάπτυξη του τομέα των 
χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών μέσω σχεδίων που 
είχαν ως αντικείμενο την κατάρτιση σε τραπεζικά 
θέματα και θέματα ασφαλειών. Μολονότι η μέχρι 
σήμερα παρουσία ξένων τραπεζών είναι περιορισμένη, 
ο ίδιος ο τραπεζικός τομέας αναπτύσσεται με ταχύ 
ρυθμό. Η αρχική ενίσχυση του Προγράμματος Tacis 
στον τομέα αυτό είχε ως επίκεντρο την αναδιάρθρωση 
μεμονωμένων ιδρυμάτων. Η προσέγγιση αυτή έχει 
τώρα μετατραπεί σε παροχή τεχνογνωσίας μέσω 
συμβουλευτικών κέντρων. 
To Tacis συνέβαλε επίσης σε πρωτοβουλίες που 
αναλαμβάνονται σε συνεργασία με άλλους χορηγούς, 
συμπεριλαμβανόμενης και συνδρομής ύψους 
5,5 εκατομμυρίων ECU σε ένα σχέδιο ανάπτυξης 
χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων που εγκρίθηκε κατά τη 
Σύνοδο Κορυφής της Ομάδας των 7 στο Τόκυο. 
Θετική συμβολή στους ανθρώπινους πόρους 
Οι δραστηριότητες του Tacis στον τομέα αυτό είχαν 
αρχικά ως επίκεντρο την κατάρτιση σε θέματα 
επιχειρήσεων, οικονομικών επιστημών και διαχείρισης. 
Οι δραστηριότητες αυτές έχουν τώρα επεκταθεί στη 
δημόσια διοίκηση, την κοινωνική προστασία και τις 
μεταρρυθμίσεις στον τομέα της υγειονομικής 
περίθαλψης. 
Στις περιφέρειες της Πετρούπολης, της Samara, 
Sverdlovsk και Kusbass, το Tacis εφαρμόζει σχέδιο προϋπολογισμού ύψους 4,5 εκατομμυρίων ECU για τη 
μεταρρύθμιση του υγειονομικού συστήματος. Στα 
Ουράλια και τη Δυτική Σιβηρία, το Tacis χρηματοδοτεί 
δραστηριότητες για τη μεταρρύθμιση του τομέα των 
υπηρεσιών απασχόλησης, για την αντιμετώπιση των 
κοινωνικών επιπτώσεων των οικονομικών 
αναδιαρθρώσεων και για την ενίσχυση της τοπικής 
δημόσιας διοίκησης. 
Τον Οκτώβριο άρχισε να εφαρμόζεται σχέδιο, 
προϋπολογισμού ύψους 5,1 εκατομμυρίων ECU, για τη 
δημιουργία ενός βιώσιμου πρότυπου συστήματος 
κατάρτισης, τόσο σπουδαστών όσο και καθηγητών, σε 
θέματα σύγχρονων οικονομικών και εμπορικών 
επιστημών, σε επίπεδο τριτοβάθμιας και 
δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Τα κυριότερα στοιχεία 
του σχεδίου αυτού είναι η παροχή συμβουλών για τη 
χάραξη της κυβερνητικής πολιτικής και ένα πρόγραμμα 
κατάρτισης καθηγητών. Η επέκταση των γνώσεων των 
εκπαιδευτικών κύκλων στον τομέα των σύγχρονων 
οικονομικών επιστημών αναμένεται να διευκολύνει την 
κατανόηση της οικονομίας της ελεύθερης αγοράς. 
Το 1994 συνεχίστηκε η εφαρμογή ενός προγράμματος 
επιμόρφωσης αξιωματικών, προϋπολογισμού ύψους 
14 εκατομμυρίων ECU, με στόχο τη διευκόλυνση της 
προσαρμογής των απόστρατων αξιωματικών στην 
πολιτική ζωή. Τετρακόσιοι και πλέον καθηγητές από 
15 περιφέρειες απέκτησαν κατάρτιση όσον αφορά 
γενικά θέματα διαχείρισης και εμπορίας, τις αρχές της 
ελεύθερης οικονομίας και σύγχρονες μεθόδους 
διδασκαλίας. Οι καθηγητές αυτοί μεταδίδουν τώρα τις 
γνώσεις τους σε 16.000 αξιωματικούς του στρατού. 
Την άνοιξη του 1994 άρχισε να εφαρμόζεται στα 
πλαίσια του Tacis ένα πρότυπο πρόγραμμα διδασκαλίας 
εξ αποστάσεως στα πλαίσια του οποίου ορισμένες 
ομάδες ενδιαφερομένων, μεταξύ των οποίων 
συγκαταλέγονται και γυναίκες επιχειρηματίες, 
χρησιμοποιούν δοκιμαστικά μεθόδους, όπως 
αυτοδιδασκαλία, βίντεο, ηλεκτρονικό ταχυδρομείο και 
ραδιόφωνο. 
Το 1994 δημοσιεύτηκε στα πλαίσια του Tacis ένα λεξικό 
διοικητικών και οικονομικών όρων, που είναι το 
μοναδικό από τα αγγλικά προς τα ρωσικά, τα γερμανικά 
και τα γαλλικά. 
38 
Ανάπτυξη της γεωργίας 
Η ανάπτυξη της πραγματικής ιδιωτικής πρωτοβουλίας 
στη γεωργία και στην παραγωγή τροφίμων προχωρεί με 
πολύ βραδύτερο ρυθμό από ό,τι στη βιομηχανία και το 
εμπόριο, ενώ το μεγαλύτερο μέρος των επιδοτήσεων 
επιβαρύνει τον ομοσπονδιακό προϋπολογισμό. Το 1994, 
η ακαθάριστη γεωργική παραγωγή στη Ρωσία μειώθηκε 
κατά 9% σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Ο ρυθμός 
δημιουργίας ιδιωτικών ή οικογενειακών αγροτικών 
εκμεταλλεύσεων επιβραδύνθηκε και η αναδιάρθρωση 
των συλλογικών αγροτικών εκμεταλλεύσεων 
εξακολουθεί να πραγματοποιείται με βραδύ ρυθμό. 
Ωστόσο, η βιομηχανία μεταποίησης τροφίμων σημείωσε 
πρόοδο επωφελούμενη από τη γενική πρόοδο στον 
τομέα των ιδιωτικοποιήσεων. 
Πρωταρχικός στόχος του Προγράμματος Tacis το 1994 
ήταν να συμβάλει στη βελτίωση της παραγωγής 
βασικών ειδών διατροφής. To Tacis επικέντρωσε τις 
δραστηριότητες του στις σημαντικότερες περιφέρειες 
παραγωγής τροφίμων, ιδίως στη Νοτιοδυτική Ρωσία. Ο 
στόχος αυτός θα επιτευχθεί με την εφαρμογή σχεδίων 
που να αποσκοπούν στην αντιμετώπιση των βασικών 
περιορισμών πριν και μετά το στάδιο της παραγωγής. 
Το μεγαλύτερο σχέδιο που άρχισε το 1994 τέθηκε σε 
εφαρμογή στο Tyumen. Το Πρόγραμμα Tacis συμβάλλει 
στην προώθηση της ανάπτυξης του γεωργικού τομέα 
και του τομέα των τροφίμων στις περιφέρειες αυτές με 
τη χρηματοδότηση ορισμένων πρότυπων δράσεων όσον 
αφορά τη διανομή τροφίμων, την παραγωγή και 
επεξεργασία γάλακτος, την εμπορία προϊόντων 
χονδρικής πώλησης και την ανάπτυξη του λιανικού 
εμπορίου. Ο συνολικός προϋπολογισμός του σχεδίου 
αυτού ανέρχεται σε 2,8 εκατομμύρια ECU. Κατά τη διάρκεια του 1994 έφεραν αποτελέσματα 
πολλά σχέδια για την περαιτέρω ανάπτυξη της 
διανομής τροφίμων στο λιανικό εμπόριο και την 
αναδιάρθρωση των γεωργικών εκμεταλλεύσεων στην 
Πετρούπολη. Δημιουργήθηκαν πρότυπες μονάδες 
επεξεργασίας γάλατος και τροφίμων, καθώς και 
πρότυπες μονάδες συσκευασίας λαχανικών, ενώ στην 
Πετρούπολη άρχισαν να λειτουργούν καταστήματα 
πώλησης άρτου και γάλατος, πράγμα που έγινε δεκτό 
με ενθουσιασμό από τους καταναλωτές της περιοχής. 
Εξοικονόμηση ενέργειας 
Ο τομέας της ενέργειας εξακολουθεί να έχει ανεπαρκή 
απόδοση σε σχέση με τις δυνατότητες του. Η 
παραγωγή σε όλους τους τομείς, πλην του φυσικού 
αερίου, συνέχισε να μειώνεται, οι καθυστερήσεις 
πληρωμών σωρεύτηκαν και η πραγματική τιμή της 
ενέργειας ήταν φθηνότερη κατά 10%. Για το λόγο αυτό, 
οι δραστηριότητες του Tacis είχαν ως επίκεντρο την 
ενίσχυση της περιβαλλοντικά βιώσιμης αναδιάρθρωσης 
του τομέα με τη βελτίωση της ενεργειακής 
αποδοτικότητας και την προώθηση της εξοικονόμησης 
ενέργειας. 
Αρχισαν να εφαρμόζονται σχέδια Tacis, 
προϋπολογισμού ύψους 2 εκατομμυρίων ECU, για τη 
βελτίωση της μεταφοράς πετρελαίου, ενώ διατέθηκε 
ποσό 2,3 εκατομμυρίων ECU για την προώθηση της 
παραγωγής αποδοτικού και αξιόπιστου από ενεργειακή 
άποψη εξοπλισμού στους τομείς του ηλεκτρισμού, του 
αερίου και των κτιρίων. ' Αρχισε επίσης να εφαρμόζεται 
σχέδιο, προϋπολογισμού ύψους 950.000 ECU, με στόχο 
να διευκολυνθούν οι προσπάθειες του Ομοσπονδιακού 
Υπουργείου να χαράξει ένα νομικό πλαίσιο για τις 
βιομηχανίες πετρελαίου και αερίου. 
To Tyumen είναι επίσης το μέρος στο οποίο 
εφαρμόζεται το πρώτο σχέδιο διαχείρισης της 
δασοκομίας. Διατέθηκε ποσό ύψους 500.000 ECU για 
ένα σχέδιο που συμβάλλει στη βελτίωση των πρακτικών 
δασοκομικής διαχείρισης στην περιοχή αυτή. 
Στη Samara άρχισε να εφαρμόζεται ένα πρόγραμμα 
προϋπολογισμού ύψους 5,4 εκατομμυρίων ECU, που 
περιλαμβάνει τέσσερα σχέδια. Στόχος του 
προγράμματος είναι η χορήγηση ενίσχυσης για τη 
μείωση των απωλειών μετά τη συγκομιδή, για την 
εφαρμογή μεθόδων εμπορίας στον τομέα των 
χονδρικών πωλήσεων, για τις μεταφορές τροφίμων και 
εμπορευμάτων και για την αναδιάρθρωση των 
ιδρυμάτων γεωργικών ερευνών. Διατέθηκε ποσό ύψους 2,5 εκατομμυρίων ECU για τη 
διευκόλυνση της δημιουργίας ενός ενεργειακού 
κέντρου με έδρα το Ekaterinburg, που να παρέχει 
πρακτική βοήθεια και συμβουλές σε επιχειρήσεις του 
τομέα της ενέργειας, καθώς επίσης και ποσό ύψους 
2,1 εκατομμυρίων ECU για την υποστήριξη της 
δημιουργίας ενός παρόμοιου κέντρου στο Novosibirsk. 
Αρχισαν να εφαρμόζονται ορισμένα άλλα σχέδια με 
αντικείμενο την ενέργεια, συμπεριλαμβανόμενου και 
ενός σχεδίου, προϋπολογισμού ύψους 1 εκατομμυρίου 
ECU, για τη μείωση των ενεργειακών απωλειών στις 
εγκαταστάσεις της διοικητικής περιφέρειας (oblast) του 
Tyumen, καθώς επίσης και ενός άλλου σχεδίου με 
στόχο τον προσδιορισμό του καλύτερου τρόπου για τη 
39 
βελτιστοποίηση της αξίας διάθεσης της παραγωγής 
πετρελαίου και αερίου στην εν λόγω διοικητική 
περιφέρεια. Στα πλαίσια του σχεδίου αυτού, 
προϋπολογισμού ύψους 3 εκατομμυρίων ECU, θα 
καταβληθούν επίσης προσπάθειες για τη μείωση των 
απωλειών και τη βελτίωση των υγειονομικών και 
περιβαλλοντικών προδιαγραφών καθώς και των 
προδιαγραφών ασφάλειας για τη μεταφορά 
υδρογονανθράκων. 
Συνδρομή στη διαχείριση των μεταφορών 
Οι αεροπορικές μεταφορές αποτέλεσαν το επίκεντρο 
των πρωτοβουλιών του Tacis στον τομέα των 
μεταφορών το 1994 και καταρτίστηκαν 14 συνολικά 
σχέδια για τη βελτίωση και την ανάπτυξη του τομέα. Η 
χορήγηση ενίσχυσης για τον έλεγχο της εναέριας 
κυκλοφορίας θεωρήθηκε ως επιτακτικά αναγκαία, τα δε 
σχέδια θα καλύπτουν την κατάρτιση προσωπικού και 
εκπαιδευτών καθώς επίσης και την παροχή συμβουλών 
σχετικά με τον εκσυγχρονισμό των συστημάτων. 
Επιπλέον, η Ρωσία έλαβε ποσό 4 εκατομμυρίων ECU 
στα πλαίσια ενός πολυκρατικού προγράμματος, 
προϋπολογισμού ύψους 10 εκατομμυρίων ECU, για την 
εκπαίδευση ελεγκτών εναέριας κυκλοφορίας- το πρώτο 
μέρος του προγράμματος αυτού εφαρμόστηκε 
επιτυχώς κατά τη διάρκεια του έτους και θα συνεχιστεί 
το 1995. 
Ο τομέας που χρειάζεται περισσότερο ενίσχυση στις 
βασικές περιοχές είναι οι θαλάσσιες μεταφορές. Στο 
Kalinigrand, το Tacis θα συμβάλει στην ανάπτυξη του 
τομέα των μεταφορών στην ελεύθερη οικονομική ζώνη 
της περιοχής, ενώ στη Νοτιοδυτική Ρωσία οι λιμενικές 
αρχές θα τύχουν υποστήριξης στα πλαίσια του 
προγράμματος αναδιοργάνωσης των λιμένων της 
Μαύρης Θάλασσας. 
Το σημαντικότερο έργο που εκτελέστηκε κατά τη 
διάρκεια του έτους ήταν ένα σχέδιο, προϋπολογισμού 
ύψους 6 εκατομμυρίων ECU, που είχε ως στόχο να 
συνδράμει το λιμένα της Πετρούπολης προκειμένου να 
ανταποκριθεί στην έντονη αύξηση της εμπορικής 
κίνησης. Η αρμόδια για το σχέδιο ομάδα συνέβαλε στην 
εφαρμογή εκσυγχρονισμένων διοικητικών συστημάτων 
και μέτρων, ενώ μέχρι τα τέλη του έτους η 
παραγωγικότητα του λιμένα είχε αυξηθεί κατά 30% σε 
σύγκριση με το Μάρτιο του 1993 που άρχισε να 
εφαρμόζεται το σχέδιο. Προγράμματα-πλαίσια 
Χορηγήθηκε επίσης ενίσχυση σε βασικούς τομείς και 
περιφέρειες της Ρωσίας μέσω των Προγραμμάτων-
πλαίσια Tacis που ενοποιούν σχέδια μικρότερης 
κλίμακας ή σχέδια παρεμφερούς φύσεως. Ειδικότερα, η 
ανάπτυξη και η συνεργασία στον τομέα της 
τριτοβάθμιας εκπαίδευσης συνέχισε να προωθείται 
μέσω του Προγράμματος Tempus του Tacis, το δε 1994 
τέθηκε σε εφαρμογή το Πρόγραμμα "Δημοκρατία" του 
Tacis για να συμβάλει στην ανάπτυξη δημοκρατικών 
θεσμών και πρακτικών τόσο σε κυβερνητικό όσο και σε 
μη κυβερνητικό επίπεδο. 
Το 1994 εφαρμόστηκαν στη Ρωσία, κυρίως ή 
κατΆαποκλειστικότητα, τρία σημαντικά προγράμματα-
πλαίσια Tacis : το Πρόγραμμα Bistro του Tacis, η 
Πρωτοβουλία Παραγωγικότητας και το πρόγραμμα για 
το Διεθνές Κέντρο Επιστημών και Τεχνολογίας. 
Μικρά σχέδια, σημαντικά αποτελέσματα 
Το Πρόγραμμα Bistro του Tacis είναι ένα πρόγραμμα-
πλαίσιο που έχει ως στόχο την έγκριση προτάσεων 
σχεδίων εντός ενός μηνός από την υποβολή τους, υπό 
τον όρο ότι η ζητούμενη χρηματοδότηση δεν θα 
υπερβαίνει το ποσό των 100.000 ECU και οι 
δραστηριότητες θα είναι δυνατό να ολοκληρωθούν 
εντός 9 μηνών. Επομένως, επιτρέπει στο Tacis να 
ικανοποιήσει εντός σύντομου χρονικού διαστήματος 
νέες ανάγκες στη ι η ζητούμενη χρηματοδότηση δεν θα 
υπερβαίνει το ποσό των 100.000 ECU και οι 
δραστηριότητες θα είναι δυνατό να ολοκληρωθούν 
εντός 9 μηνών. Επομένως, επιτρέπει στο Tacis να 
ικανοποιήσει εντός σύντομου χρονικού διαστήματος 
νέες ανάγκες στη Ρωσία, ανταποκρινόμενο ταυτόχρονα 
στους κεντρικούς στόχους του Ενδεικτικού 
Προγράμματος που αποτελεί την κινητήρια δύναμη του 
όλου Προγράμματος Tacis.Ta σεμινάρια και τα 
εργαστήρια, καθώς επίσης και οι μελέτες κατάρτισης 
και οι τομεακές μελέτες. 
Κατά τη διάρκεια του 1994, υποβλήθηκαν 
450 προτάσεις σχεδίων και υπογράφηκαν 
59 συμβάσεις, εξαντλώντας με τον τρόπο αυτό το 
διαθέσιμο προϋπολογισμό ύψους 3 εκατομμυρίων ECU. 
Το Πρόγραμμα Bistro συνεχίζει να χρηματοδοτεί σχέδια 
το 1995 μέσω κονδυλίου 4 εκατομμυρίων ECU από τον 
προϋπολογισμό του 1994. 
40 
Πρότυπη παραγωγικότητα 
Η Πρωτοβουλία Παραγωγικότητας έχει ως στόχο την 
εκπαίδευση διοικητικών υπαλλήλων μεσαίων κλιμακίων, 
τόσο στο δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα, όσον 
αφορά τις τεχνικές διαχείρισης που είναι αναγκαίες σε 
μία οικονομία της αγοράς. 
Κατά το 1994, η πρώτη πρότυπη ομάδα, απαρτιζόμενη 
από 40 περίπου διοικητικούς υπαλλήλους, εξασκήθηκε 
επί ένα τρίμηνο σε δυτικοευρωπαϊκές εταιρείες και 
απέκτησε άμεση εμπειρία όσον αφορά τις 
επιχειρηματικές ικανότητες που υπάρχουν και τις 
πρακτικές που εφαρμόζονται σε μία οικονομία της 
αγοράς. Κάθε διοικητικός υπάλληλος είχε 
προηγουμένως συμμετάσχει σε ένα σεμινάριο 
εντατικής κατάρτισης και είχε αναπτύξει ένα 
επιχειρηματικό σχέδιο το οποίο εφαρμόστηκε στην 
επιχείρηση του μετά την επιστροφή του από την 
Ευρώπη. Οι διοικητικοί υπάλληλοι θα συναντηθούν μετά 
την εφαρμογή των σχεδίων τους για να ανταλλάξουν 
και να αποκρυσταλλώσουν τις εμπειρίες τους. επαναπροσανατολισμού σε ειρηνικούς σκοπούς των 
δραστηριοτήτων των επιστημόνων και των μηχανικών 
στον τομέα των εξοπλισμών. 
Οι δραστηριότητες του Κέντρου χρηματοδοτούνται από 
το Πρόγραμμα Tacis της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, τις 
ΗΠΑ και την Ιαπωνία. Η Σουηδία και η Φινλανδία 
συνέλαβαν επίσης στη χρηματοδότηση του πριν από 
την ένταξη τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι αρχικοί 
διαθέσιμοι πόροι ανέρχονταν συνολικά σε 56 
εκατομμύρια ECU. Μέχρι το τέλος του έτους είχαν 
διατεθεί 47 εκατομμύρια ECU για 90 και πλέον 
σχέδια στα οποία συμμετείχαν περισσότεροι από 
5.000 επιστήμονες και μηχανικοί. 
Στη συμφωνία για την ίδρυση του Κέντρου μπορούν να 
προσχωρήσουν και άλλες χώρες και, εκτός από τη 
Ρωσική Ομοσπονδία, έχουν προσχωρήσει στη 
συμφωνία αυτή διάφορα Νέα Ανεξάρτητα Κράτη όπως 
κυρίως η Αρμενία, η Γεωργία, η Λευκορωσία και το 
Καζακστάν. 
Το πρότυπο πρόγραμμα στέφθηκε με επιτυχία 
δεδομένου ότι αναπτύχθηκαν στενές σχέσεις μεταξύ 
των δυτικοευρωπαϊκών εταιρειών υποδοχής και των 
αντίστοιχων επιχειρήσεων της Ρωσίας, ενώ 
δημιουργήθηκε επίσης ένας "σύλλογος" των ίδιων των 
διοικητικών υπαλλήλων. Για το λόγο αυτό, θα 
αποσταλούν κατά τη διάρκεια του 1995 στη Δυτική 
Ευρώπη και άλλες ομάδες διοικητικών υπαλλήλων. 
Το Διεθνές Κέντρο Επιστημών και Τεχνολογίας 
Το Κέντρο ιδρύθηκε βάσει διεθνούς συμφωνίας μεταξύ 
ΗΠΑ, Ιαπωνίας, Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ρωσικής 
Ομοσπονδίας, άρχισε δε να λειτουργεί το Μάρτιο του 
1994. Κύριος στόχος του είναι η χρηματοδότηση 
ερευνητικών σχεδίων για μη στρατιωτικούς σκοπούς και 
ως εκ τούτου η διευκόλυνση του Τα σχέδια καλύπτουν τη βασική και εφαρμοσμένη 
έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη σε τομείς όπως η 
προστασία του περιβάλλοντος, η παραγωγή ενέργειας, 
η πυρηνική ασφάλεια και η ανάπτυξη φαρμάκων και 
φαρμακευτικών παρασκευασμάτων. Το Κέντρο 
συνδράμει επίσης τους επιστήμονες στην ανάπτυξη 
επαφών και συνεργασίας με ξένους συναδέλφους τους, 
προωθώντας με τον τρόπο αυτό την ενσωμάτωση τους 
στη διεθνή επιστημονική κοινότητα. 
41 
Τατζικιστάν 
Μετά την ίδρυση του Τατζικιστάν ως ανεξάρτητου 
κράτους το 1991, οι εμφύλιες συγκρούσεις και η 
πολιτική αστάθεια εμπόδισαν οποιαδήποτε πραγματική 
μεταρρύθμιση. Τώρα, με την έγκριση δημοκρατικού 
συντάγματος και την άνοδο στην εξουσία μίας νέας 
κυβέρνησης, η πολιτική συνέχεια πρέπει να είναι 
ασφαλέστερη. Ωστόσο, η κυβέρνηση κληρονόμησε μία 
δύσκολη οικονομική κατάσταση. Το εξωτερικό χρέος 
αυξήθηκε με ταχύ ρυθμό, περιορίζοντας σημαντικά τις 
ροές βασικών εισαγωγών, κυρίως ενέργειας. Η 
γεωργική παραγωγή σημείωσε αισθητή πτώση και οι 
βιομηχανικές δραστηριότητες συρρικνώθηκαν, παρά τη 
συνέχιση των κρατικών ενισχύσεων. Ενώπιον της 
κατάστασης αυτής, η κυβέρνηση ανέλαβε τη δέσμευση 
να εφαρμόσει μία διαδικασία προσεκτικών οικονομικών 
μεταρρυθμίσεων. Έγιναν ευρείας κλίμακας 
ιδιωτικοποιήσεις στον τομέα της αστικής στέγασης, ο 
δε τομέας των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, μολονότι 
εξακολουθεί να βρίσκεται σε σχετικά νηπιακή ηλικία, 
αναπτύσσεται συνεχώς. Οι έλεγχοι των τιμών 
χαλάρωσαν σε μεγάλο βαθμό και η κυβέρνηση ενέκρινε 
μέτρα σχετικά με την Κεντρική Τράπεζα και τις 
εμπορικές τράπεζες, οι περισσότερες από τις οποίες 
ήταν προηγουμένως κρατικές. Η ιδιωτικοποίηση των 
κρατικών και συλλογικών αγροτικών εκμεταλλεύσεων ή 
των κυριότερων γεωργικών εκτάσεων δεν έχει αρχίσει 
ακόμη. Επίσης, η ιδιωτικοποίηση των κυριότερων 
βιομηχανιών του Τατζικιστάν δεν έχει ακόμη αρχίσει να 
πραγματοποιείται σε αξιόλογο βαθμό. 
Λόγω της πρόσφατης σύγκρουσης εντός του 
Τατζικιστάν, η ενίσχυση του Tacis αναστάληκε 
προσωρινά, πλην της ανθρωπιστικής βοήθειας. Όταν 
άρχισε να επικρατεί και πάλι σχετική σταθερότητα, το 
Πρόγραμμα Tacis επανέλαβε τις δραστηριότητες του το 
1994. Μετά από προγραμματική επίσκεψη στις αρχές 
Μαίου, εκπονήθηκε και εγκρίθηκε ένα Ενδεικτικό Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα το 1994 
4 σε εκατ. ECU 1 
Διάφορα 0,32 
Αναμόρφωση 
δημόσιας διοίκησης, 
κοινωνικές υπηρεσίες 
και εκπαίδευση 1 
Γεωργία 1,68 
Πρόγραμμα και ένα Πρόγραμμα Δράσης. Το σχετικό 
Χρηματοδοτικό Πρωτόκολλο υπογράφηκε το Δεκέμβριο 
του 1994. 
Στα πλαίσια του προϋπολογισμού του Προγράμματος 
Tacis για το 1994 διατέθηκε ποσό 4 εκατομμυρίων ECU 
για το εθνικό πρόγραμμα στο Τατζικιστάν. Μετά από 
εκτενείς συζητήσεις με την κυβέρνηση, ορίστηκαν οι 
ακόλουθοι τομείς προτεραιότητας όσον αφορά την 
ενίσχυση του Tacis : παραγωγή, μεταποίηση και 
διανομή τροφίμων, συμπεριλαμβανόμενης και της 
ενίσχυσης στις ιδιωτικοποιημένες αγροτικές 
εκμεταλλεύσεις- ανάπτυξη ανθρώπινων πόρων, ιδίως 
στους τομείς της διαχείρισης και των οικονομικών 
επιστημών ενίσχυση στην κυβέρνηση για τη χάραξη 
ενός στρατηγικού σχεδίου για τον ενεργειακό τομέα, 
συμπεριλαμβανόμενου και ενός προγράμματος 
κατάρτισης των φορέων λήψης αποφάσεων στον τομέα 
της ενέργειας. 
1 Σημείωση: Στο πλαίσιο του προϋπολογισμού 1991, 1992 ή 1993 
δεν διατέθηκαν ποσά στηο Τατζικιστάν 
42 
Τουρκμενισταν 
Ο Πρόεδρος του Τουρκμενισταν δήλωσε πρόσφατα ότι 
η χώρα θα αρχίσει να εφαρμόζει προσεκτικά μία 
διαδικασία εκδημοκρατισμού. Είναι επίσης σαφές ότι θα 
εφαρμοστεί σταδιακά προσέγγιση για τη δημιουργία 
μίας οικονομίας της αγοράς. Ψηφίστηκε μία ευρεία 
σειρά νόμων για την ενίσχυση των βασικών θεμελίων 
της ελεύθερης αγοράς. 
Οι τομείς που αποτελούν την κινητήρια δύναμη της 
οικονομίας είναι εκείνοι του βαμβακιού και του φυσικού 
αερίου, ενώ μέχρι πρόσφατα οι κυριότεροι εμπορικοί 
εταίροι ήταν άλλες χώρες της Κοινοπολιτείας 
Ανεξάρτητων Κρατών. Λόγω των χρεών των χωρών 
αυτών έναντι του Τουρκμενισταν από εισαγωγές 
ενέργειας, αναπτύσσονται τώρα δεσμοί με την 
Τουρκία, το Πακιστάν και το Ιράν. Υπάρχουν σχέδια 
ιδιωτικοποίησης όλων των κρατικών επιχειρήσεων μη 
στρατηγικής σημασίας. Το "Εθνικό Πρόγραμμα 
Αποκρατικοποιήσεων και Ιδιωτικοποιήσεων" του 
Τουρκμενισταν προβλέπει την ιδιωτικοποίηση όλων των 
μικρομεσαίων επιχειρήσεων εντός 5 ετών καθώς 
επίσης και μία πρώτη ιδιωτικοποίηση μεγάλων 
επιχειρήσεων. 
Για να είναι απόλυτα αποτελεσματική η πολιτική αυτή 
χρειάζεται σημαντική αναδιάρθρωση του τομέα των 
επιχειρήσεων, ιδίως των μικρομεσαίων. Το Πρόγραμμα 
Tacis αναλαμβάνει δραστηριότητες στον τομέα αυτό, 
επισπεύδοντας την αναδιοργάνωση των επιχειρήσεων 
για την προσαρμογή τους στις συνθήκες της οικονομίας 
της αγοράς. Οι ιδιωτικοποιήσεις στον τομέα της 
γεωργίας γίνονται με βραδύ ρυθμό και ο καθορισμός 
των τιμών και η διανομή των τροφίμων ελέγχονται από 
το κράτος, αν και εξετάζεται το ενδεχόμενο 
περιορισμένης ιδιωτικοποίησης του τομέα του λιανικού 
εμπορίου. Είναι πιθανόν να ιδιωτικοποιηθούν κρατικές 
και συλλογικές αγροτικές εκμεταλλεύσεις, πράγμα που 
έχει μεταξύ άλλων ως στόχο την επίτευξη αυτάρκειας 
σε τρόφιμα. Η γεωργική οικονομία της χώρας 
εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το βαμβάκι, την 
κυριότερη πηγή σκληρού νομίσματος του 
Τουρκμενισταν, αλλά δεν διαθέτει σχεδόν καμία 
δυνατότητα μεταποίησης για τη δημιουργία 
προστιθέμενης αξίας στην καλλιέργεια αυτή. 
Σε γενικές γραμμές, η γεωργία έχει τη δυνατότητα να 
καταστεί σημαντική πηγή εξαγωγών και κινητήρια 
δύναμη της εθνικής οικονομίας, αλλά είναι αναγκαία η 
ταχεία διαφοροποίηση ορισμένων καλλιεργειών. Ο 
στόχος αυτός επιτυγχάνεται προοδευτικά με την 
ενίσχυση του προγράμματος Tacis. Η κυβέρνηση Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα το 1994 
8 σε εκατ. ECU 
Διάφορα 0,8 
Γεωργία 3,ι Αναδιάρθρωση κρατικών 
επιχειρήσεων και ανάπτυξη 
του ιδιωτικού τομέα 1,8 
Αναμόρφωση 
δημόσιας διοίκησης, 
κοινωνικές υπηρεσίες 
και εκπαίδευση 1,8 
έδωσε μεγάλη προτεραιότητα στην πολιτική 
μεταρρύθμισης της δημόσιας διοίκησης και στην 
εκπαιδευτική πολιτική, επιδιώκοντας τον καλύτερο 
συσχετισμό της κατάρτισης με τις ανάγκες οικονομικής 
ανάπτυξης. Η στρατηγική αυτή τυγχάνει μεγάλης 
ενίσχυσης και υποστήριξης στα πλαίσια του Ενδεικτικού 
Προγράμματος Tacis για το Τουρκμενισταν. Για να 
μεγιστοποιηθεί η αποτελεσματικότητα του Tacis στο 
Τουρκμενισταν, το Πρόγραμμα επικεντρώνει τις 
δραστηριότητες του στους ακόλουθους τρεις βασικούς 
τομείς: 
• παραγωγή, επεξεργασία και διανομή τροφίμων 
• αναδιάρθρωση και ανάπτυξη επιχειρήσεων 
ανάπτυξη ανθρώπινων πόρων. 
Στα πλαίσια του προϋπολογισμού 1994 το Tacis διέθεσε 
ποσό ύψους 8 εκατομμυρίων ECU για το εθνικό 
πρόγραμμα στο Τουρκμενισταν. 
Αναδιάρθρωση του γεωργικού τομέα 
Η ενίσχυση του Προγράμματος Tacis στον τομέα αυτό 
έχει ως επίκεντρο τη μεταφορά τεχνογνωσίας με τη 
μορφή συμβουλών στρατηγικής σημασίας στην 
κυβέρνηση, την κατάρτιση και την εκπαίδευση, καθώς 
επίσης και την υποστήριξη για τη βελτίωση της 
παραγωγής σιτηρών. Τη στιγμή αυτή προχωρεί η 
εφαρμογή ορισμένων έργων Tacis τα οποία στο σύνολο 
τους θα συμβάλουν στη βελτίωση και τον 
εκσυγχρονισμό της αγροτικής οικονομίας της χώρας. Ο 
στόχος ενός παρόμοιου έργου, που χρηματοδοτείται 
από το Tacis με ποσό ύψους 1,9 εκατομμυρίων ECU, 
είναι η δημιουργία μίας υπηρεσίας παροχής συμβουλών 
43 
Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα/έτος 1991 1992 1993* 1994 Σύνολο 
Πυρηνική ασφάλεια και περιβάλλον 
Αναδιάρθρωση κρατικών επιχείρησε 
ων και ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα 
Αναμόρφωση δημόσιας διοίκησης, 
κοινωνικές υπηρεσίες και εκπαίδευση 
Γεωργία 
Ενέργεια 
Μεταφορές 
Συμβουλές χάραξης πολιτικής 
Τηλεπικοινωνίες 
Αλλοι τομείς 
Διάφορα 0 
0,6 
1,05 
3,65 
1 
0 
2,5 
0 
0 
0 0 
1,8 
1,8 
3,6 
0 
0 
0 
0 
0 
0,8 0 
2,4 
2,85 
8,25 
1 
0 
2,5 
0 
0 
0,8 
Σύνολο 1 8,8 
Σημείωση: Στο πλαίσιο του προϋπολογισμού 1993 δεν διατέθηκαν ποσά στο Τουρκμενισταν 8 17,8 
για θέματα γεωργίας. Με τον τρόπο αυτό θα εκπονηθεί 
ένα πρόγραμμα κατάρτισης τόσο στελεχών της 
κυβέρνησης όσο και παραγωγών με αντικείμενο τη 
γεωργική παραγωγή και θα βελτιωθούν οι γνώσεις όσον 
αφορά τους τρόπους ανάπτυξης της βιομηχανίας 
μεταποίησης τροφίμων. Παράλληλα, στα πλαίσια του 
σχεδίου θα παρασχεθεί βασική κατάρτιση για τις 
"καλύτερες πρακτικές διαχείρισης" στον τομέα της 
διανομής τροφίμων. Ένα περαιτέρω ποσό 1,7 
εκατομμυρίων ECU διατέθηκε για τη χρηματοδότηση 
μίας ειδικής μελέτης σχετικά με τις μεθόδους 
καλλιέργειας που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή 
σιτηρών. Θα διατυπωθούν συστάσεις όσον αφορά τον 
τρόπο με τον οποίο μπορεί να βελτιωθεί η 
αποτελεσματικότητα και να αυξηθούν οι αποδόσεις. 
Επιπλέον, τη στιγμή αυτή εφαρμόζεται ένα σχέδιο, 
προϋπολογισμού ύψους 3,7 εκατομμυρίων ECU, που ενισχύει τις προσπάθειες της κυβέρνησης να 
δημιουργήσει ευνοϊκές συνθήκες στον τομέα της 
παραγωγής γεωργικών προϊόντων και υποστηρίζει τη 
διαδικασία ιδιωτικοποίησης αγροτικών εκμεταλλεύσεων. 
Κινητοποίηση των επιχειρήσεων του 
Τουρκμενισταν 
Η αναδιάρθρωση και η ιδιωτικοποίηση επιχειρήσεων 
είναι απαραίτητη για να καταστούν οι τελευταίες ακόμη 
πιο ισχυρή κινητήρια δύναμη στο πρόγραμμα 
οικονομικής ανάκαμψης της χώρας. Κατά τη διαχείριση 
της διαδικασίας αυτής η κυβέρνηση είχε την υποστήριξη 
εμπειρογνωμόνων του Προγράμματος Tacis που 
συνεργάστηκαν με το Υπουργείο Οικονομικών και 
Οικονομίας από τον Απρίλιο του 1994. Το Δεκέμβριο 
του 1994 υποβλήθηκε σχέδιοεχνολογίες, διαφορετικό 
φάσμα προϊόντων και μεγάλες αγορές εξαγωγών. Η 
συνεργασία του Προγράμματος Tacis καλύπτει την 
44 
παροχή εμπειρογνωμοσύνης για την πλαισίωση και την 
εφαρμογή επιχειρηματικών σχεδίων. Διατέθηκε ποσό 
ύψους 2,2 εκατομμυρίων ECU για την ενίσχυση του 
σχεδίου αυτού (που καλύπτει επίσης και το 
Αζερμπαϊτζάν) για τη διαχείριση του οποίου υπεύθυνο 
είναι το Γραφείο Παροχής Διοικητικών Συμβουλών και 
Υπηρεσιών. Η χορήσηση βοήθειας στις μικρομεσαίες 
επιχειρήσεις (MME) αποτελεί οικονομική αναγκαιότητα 
στρατηγικής φύσεως. Η βοήθεια αυτή εξασφαλίζεται 
τώρα με την ίδρυση ενός Γραφείου Ανάπτυξης MME 
στο Ashkabad, που θα παρέχει συμβουλές σε 
διευθυντικά στελέχη των MME για ένα ευρύ φάσμα 
επιχειρηματικών θεμάτων.σφαλίζεται τώρα με την 
ίδρυση ενός Γραφείου Ανάπτυξης MME στο Ashkabad, 
που θα παρέχει συμβουλές σε διευθυντικά στελέχη των 
MME για ένα ευρύ φάσμα επιχειρηματικών θεμάτων. Βελτιστοποίηση των ανθρώπινων πόρων 
Η ανάπτυξη της οικονομίας και οι συνεχείς μεταρ­
ρυθμίσεις βασίζονται κατά κύριο λόγο στην ανάπτυξη 
των ανθρώπινων πόρων. Η ενίσχυση του Προγράμματος 
Tacis επικεντρώνεται στη δημιουργία σύγχρονων 
δομών και πρακτικών διαχείρισης των δημόσιων 
υπηρεσιών. Μεταξύ των μέτρων που εφαρμόστηκαν το 
1994 στα Χπλαίσια του προγράμματος Tacis 
συγκαταλεγόταν και ένα έργο, προϋπολογισμού ύψους 
1,8 εκατομμυρίων ECU, για την παροχή συμβουλών στις 
κυβερνητικές αρχές όσον αφορά τους τρόπους με τους 
οποίους το εκπαιδευτικό σύστημα θα μπορούσε να 
μεταρρυθμιστεί ώστε να ενισχυθούν οι δυνατότητες 
κατάρτισης στον τομέα των οικονομικών επιστημών. 
Επιπλέον, άλλες δραστηριότητες του Tacis ήταν η 
κατάρτιση δημόσιων υπαλλήλων και εκπαιδευτών με 
αντικείμενο τη διαχείριση, τους ηλεκτρονικούς 
υπολογιστές και την απόκτηση γλωσσικών προσόντων. 
45 
Ουκρανία 
Μέχρι πρόσφατα, η διαχείριση του Προγράμματος Tacis 
για την Ουκρανία γινόταν από τις Βρυξέλλες. Το 1994, 
η Αντιπροσωπεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο Κίεβο 
κατέστη απόλυτα λειτουργική, καθιστώντας αισθητή την 
παρουσία της στη χώρα, πράγμα που συνέβαλε στη 
βελτίωση της διαδικασίας συντονισμού με τις αρχές της 
Ουκρανίας και έδωσε στο Πρόγραμμα Tacis τη 
δυνατότητα να προσαρμόσει καλύτερα την ενίσχυση 
του στις ανάγκες της χώρας. 
Αναμένεται περαιτέρω βελτίωση του Προγράμματος 
μετά από ανασκόπηση, που πραγματοποιήθηκε το 1994, 
όσον αφορά τα προγράμματα της προηγούμενης 
τριετίας. Με τον τρόπο αυτό διευκολύνθηκε ο 
καθορισμός ορισμένων τομέων όπου μπορούν να 
επέλθουν βελτιώσεις όσον αφορά την κατάρτιση και 
την εφαρμογή σχεδίων, τα οποία θα ενταχθούν στο 
πρόγραμμα το 1995. 
Η βαριά βιομηχανία της Ουκρανίας, που μέχρι 
πρόσφατα εξαρτόταν σε μεγάλο βαθμό από τον τομέα 
της άμυνας, είναι δυσκίνητη, αναποτελεσματική και 
απαιτεί ριζική αναδιάρθρωση. Οι κρατικές επιχειρήσεις 
εξακολουθούν γενικά να χρειάζονται ουσιαστικές 
επιδοτήσεις. Η μεσοπρόθεσμη έως μακροπρόθεσμη 
λύση του προβλήματος αυτού είναι η επιτάχυνση της 
διαδικασίας ιδιωτικοποιήσεων και η δημιουργία ενός 
δυναμικού επιχειρηματικού τομέα, πράγμα που 
αποτελεί σημαντική προτεραιότητα του προγράμματος 
Tacis. Το ισοζύγιο πληρωμών της χώρας εξακολουθεί 
να παρουσιάζει σοβαρό έλλειμμα, το οποίο οφείλεται 
τόσο στα γραφειοκρατικά και φορολογικά εμπόδια στις 
εξαγωγές όσο και στις μαζικές εισαγωγές ενέργειας. Η 
ενέργεια έχει ζωτική σημασία για τις οικονομικές 
προοπτικές της Ουκρανίας και το Πρόγραμμα Tacis 
χορηγεί σημαντικές πιστώσεις σε σχέδια του εν λόγω 
τομέα. Στο πλαίσιο αυτό, η συνδρομή του 
Προγράμματος Tacis στο Σχέδιο Δράσης της Ομάδας 
των 7/Ευρωπάίκής Ένωσης, που έχει ως στόχο την 
ταχεία παύση της λειτουργίας των πυρηνικών 
εγκαταστάσεων του Τσερνομπίλ, αποτελεί καθοριστικό 
στοιχείο της μεταρρύθμισης στον τομέα της ενέργειας. 
Το 1994, η κυβέρνηση της Ουκρανίας έλαβε θετικά 
μεταρρυθμιστικά μέτρα που ήταν κυρίως η ενίσχυση 
των δημοκρατικών διαδικασιών και η εκλογή ενός νέου 
Προέδρου και νέας Βουλής. Μολονότι ορισμένα 
συνταγματικά θέματα εξακολουθούν να παραμένουν 
άλυτα, η κυβέρνηση, με τη συνεργασία του Διεθνούς 
Νομισματικού Ταμείου, άρχισε να εφαρμόζει ένα 
οικονομικό πρόγραμμα που απαιτεί διαρθρωτικές 
μεταρρυθμίσεις ευρείας κλίμακας, 
συμπεριλαμβανόμενης της ανασυγκρότησης των Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα το 1994 
50,5 σε εκατ. ECU 
Διάφορα 1,7 
Πυρηνική ασφάλεια 
και περιβάλλον 
20,5 
Γεωργία 5 
Αναμόρφωση δημόσιας διοίκησης, Αναδιάρθρωση κρατικών επιχειρήσεων 
κοινωνικές υπηρεσίες και εκπαίδευση 4 και ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα 4,3 
τομέων της γεωργίας και της διανομής τροφίμων. Οι 
προσπάθειες αυτές τυγχάνουν σημαντικής ενίσχυσης 
από το πρόγραμμα Tacis. Για την υποστήριξη της 
διαδικασίας γενικών οικονομικών μετατροπών, η 
ανάπτυξη των ανθρώπινων πόρων της χώρας αποτελεί 
τομέα προτεραιότητας των δραστηριοτήτων του 
Προγράμματος Tacis. 
Οι κυριότερες προτεραιότητες του Προγράμματος 
Tacis είναι οι εξής : 
η ανασυγκρότηση και η ανάπτυξη επιχειρήσεων 
η γεωργία 
η ενέργεια 
η πυρηνική ασφάλεια και το περιβάλλον 
οι μεταφορές και οι τηλεπικοινωνίες 
η ανάπτυξη ανθρώπινων πόρων. 
Ο προϋπολογισμός του Tacis για τα εθνικά 
προγράμματα της Ουκρανίας ανήλθε το 1994 στο 
συνολικό ποσό των 50,5 εκατομμυρίων ECU. 
Ενθάρρυνση της ανάπτυξης του ιδιωτικού 
τομέα 
Η αναδιάρθρωση και ανάπτυξη των επιχειρήσεων 
αποτελεί σημαντική προτεραιότητα, δεδομένου ότι 
μεγάλο μέρος της επίσημης οικονομίας εξακολουθεί να 
ελέγχεται από την κυβέρνηση. Για την υποστήριξη του 
προγράμματος ιδιωτικοποιήσεων και βιομηχανικών 
μεταρρυθμίσεων, το 1994 εγκρίθηκαν ή άρχισαν να 
αναλαμβάνονται ορισμένες δράσεις. 
Αναλήφθηκε μία σημαντική πρωτοβουλία, 
προϋπολογισμού ύψους 3 εκατομμυρίων ECU, που 
υποστηρίζει το πρόγραμμα μαζικών ιδιωτικοποιήσεων 
της Ουκρανίας με την παροχή συμβουλών στο Ταμείο 
Κρατικής Περιουσίας για την ιδιωτικοποίηση 200 
46 
περίπου επιχειρήσεων της χώρας. Το σχέδιο 
προετοιμάζει τις επιχειρήσεις για τη σύσταση 
μετοχικών εταιρειών και την ιδιωτικοποίηση, καλύπτει 
τη διοργάνωση δημοπρασιών μέσω εγγυήσεων και 
υποστηρίζει το νέο τομέα των επενδυτικών ταμείων. Με 
όλα τα μέσα αυτά θα ενθαρρυνθεί η κινητοποίηση των 
ξένων επενδυτών στην Ουκρανία. 
Αρχισε να εφαρμόζεται σχέδιο, προϋπολογισμού 
ύψους 1,8 εκατομμυρίων ECU, για την προώθηση της 
ανάπτυξης μικρομεσαίων επιχειρήσεων στην Ουκρανία. 
Στα πλαίσια του έργου αυτού θα χορηγηθεί ενίσχυση σε 
επίλεκτες καινοτόμες εταιρείες μέσω του Γραφείου 
Ανάπτυξης MME, μίας υπηρεσίας που ιδρύθηκε με την 
υποστήριξη του Προγράμματος Tacis. Για την ενίσχυση 
των προσπαθειών αυτών, θα δημιουργηθεί στο 
Zaporyzhye ένα ακόμη επιχειρηματικό κέντρο. Η 
περιφέρεια αυτή της Ουκρανίας αποτελεί επίσης το 
επίκεντρο ενός σχεδίου που καταρτίστηκε με στόχο την 
υποστήριξη προγραμμάτων ιδιωτικοποίησης και 
αναδιάρθρωσης. Συνεπώς, η χρηματοδοτική συνδρομή 
του Προγράμματος Tacis προορίζεται για την ίδρυση 
τοπικών ταμείων επενδύσεων και την υποστήριξη της 
αναδιάρθρωσης τοπικών επιχειρήσεων. 
Μία άλλη σημαντική πρωτοβουλία που έχει 
προγραμματιστεί προβλέπει τη διάθεση ποσού 
2,8 εκατομμυρίων ECU για τη διευκόλυνση της 
μεταστροφής της παραγωγής έξι σημαντικών 
επιχειρήσεων - που εξαρτώνταν παλαιότερα σε μεγάλο 
βαθμό από την κατασκευή όπλων - σε προϊόντα 
επιτακτικά αναγκαία για την Ουκρανία : συστήματα 
ελέγχου της ενέργειας, ιατρικό εξοπλισμό, οικιακές 
συσκευές, κλπ. Η εμβέλεια της δράσης αυτής εκτείνεται 
από την παροχή ειδικών συμβουλών σε κάθε 
ενδιαφερόμενη εταιρεία μέχρι τη συγκρότηση μίας 
ομάδας ελέγχου στο Κίεβο για την ανάπτυξη σχέσεων 
με το Υπουργείο Ανασυγκρότησης της Ουκρανίας, για 
την πραγματοποίηση προόδου και την αξιολόγηση της 
έκβασης της πρωτοβουλίας αυτής. 
Το Πρόγραμμα Tacis υποστήριξε με ποσό ύψους 
1,6 εκατομμυρίων ECU την ίδρυση μίας Ευρωπαϊκής 
Συμβουλευτικής Υπηρεσίας για τραπεζικά θέματα 
προκειμένου να διευκολυνθεί η μεταφορά 
εμπειρογνωμοσύνης στις εμπορικές τράπεζες του 
Κιέβου. Η Υπηρεσία αυτή και οι εμπειρογνώμονες της 
από χώρες της Δύσης παρέχουν συμβουλές σε 
τράπεζες της Ουκρανίας επί θεμάτων που έχουν σχέση 
με το ξένο συνάλλαγμα, τα συστήματα πληρωμών, την 
ανάλυση των πιστώσεων και τη διαχείριση των 
κινδύνων, την ιδιωτικοποίηση και τα γενικά διοικητικά 
προσόντα. ' Ενα άλλο σχέδιο του Tacis στον οικονομικό τομέα αφορά τη Σχολή Οικονομικών και Τραπεζικών 
Σπουδών Ουκρανίας (2,7 εκατ. ECU). Το 1994, το Tacis 
υποστήριξε την ίδρυση της σχολής αυτής για να 
εξασφαλιστεί η παροχή κατάρτισης ποιότητας στο 
προσωπικό που θα ασχοληθεί με τις νέες διαδικασίες. 
Ενίσχυση στη γεωργία 
Το Πρόγραμμα Tacis διέθεσε σημαντικές πιστώσεις για 
την ενίσχυση του τομέα της διανομής γεωργικών 
προϊόντων και ειδών διατροφής, που εξακολουθεί να 
έχει προτεραιότητα. Χορηγήθηκε ενίσχυση κυρίως στις 
κεντρικές και περιφερειακές διοικητικές αρχές για να 
διευκολυνθούν οι θεσμικές και νομοθετικές ρυθμίσεις 
και η αναδιάρθρωση του τομέα. Στο πλαίσιο αυτό 
εφαρμόζονται ορισμένα σημαντικά σχέδια. Το 1994, 
διατέθηκε ποσό ύψους 5,7 εκατομμυρίων ECU για 
πρόγραμμα που αποσκοπεί στην υποστήριξη της 
εθνικής κυβέρνησης κατά τη χάραξη νέων γεωργικών 
πολιτικών και στην παροχή βοηθητικών υπηρεσιών. 
Η διατήρηση των αποθεμάτων σιτηρών αποτελούσε 
κατά παράδοση σοβαρό πρόβλημα για τους 
παραγωγούς σιτηρών της Ουκρανίας, λόγω των 
υποβαθμισμένων εγκαταστάσεων και πρακτικών 
αποθήκευσης. Για την αντιμετώπιση της ανάγκης αυτής, 
το Πρόγραμμα Tacis χορηγεί πίστωση 1 εκατομμυρίου 
ECU για τη χρηματοδότηση εργασιών που 
αναβαθμίζουν τις δυνατότητες αποθήκευσης σιτηρών 
της χώρας. Το 1994 αναλήφθηκε μία περαιτέρω 
πρωτοβουλία Tacis που παρέχει ενίσχυση στους 
γεωργούς της περιοχής του Zaporyzhye. Το έργο αυτό, 
προϋπολογισμού ύψους 1,9 εκατομμυρίων ECU, 
ενισχύει τις προσπάθειες ιδιωτικοποίησης στο 
σημαντικό τομέα κό τομέα της καλλιέργειας ηλιάνθου 
στην περιοχή. Το 1994 άρχισε να εφαρμόζεται ένα 
ακόμη σχέδιο, προϋπολογισμού ύψους 
1,8 εκατομμυρίων ECU, στις πόλεις του Donetsk και 
Dnipropetrivsk. Το Πρόγραμμα Tacis υποστηρίζει σχέδιο 
που εφαρμόζεται από τις αρμόδιες δημοτικές αρχές και 
αποσκοπεί στην ιδιωτικοποίηση του χονδρικού εμπορίου 
και της διανομής τροφίμων με στόχο την αύξηση τόσο 
της ποσότητας όσο και της ποιότητας των διαθέσιμων 
τροφίμων στα αστικά κέντρα, στα άλλα ήδη 
εφαρμοζόμενα σχέδια στον τομέα της γεωργίας στην 
Ουκρανία συγκαταλέγεται ένα πρότυπο πρόγραμμα, 
προϋπολογισμού ύψους 2,9 εκατομμυρίων ECU, για την 
αναδιάρθρωση του τομέα της γεωργίας στην περιοχή 
του Lviv. Αρχισε επίσης να εφαρμόζεται ένα 
πρόγραμμα προϋπολογισμού ύψους 2,7 εκατομμυρίων 
ECU σε πέντες περιοχές της Ουκρανίας. Στόχος του 
προγράμματος αυτού είναι η δημιουργία μίας 
αποτελεσματικής αλυσίδας διανομής τροφίμων για να 
διευκολυνθεί η διάθεση νωπών ειδών διατροφής στους 
47 
Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα/έτος 1991 1992 1993 1994 Σύνολο 
Πυρηνική ασφάλεια και περιβάλλον 
Αναδιάρθρωση κρατικών επιχείρησε 
ων και ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα 
Αναμόρφωση δημόσιας διοίκησης, 
κοινωνικές υπηρεσίες και εκπαίδευση 
Γεωργία 
Ενέργεια 
Μεταφορές 
Συμβουλές χάραξης πολιτικής 
Τηλεπικοινωνίες 
Αλλοι τομείς 
Διάφορα 3,6 
1,7 
4,7 
7,6 
6,4 
4,9 
0 
0 
0 
0 0 
16,8 
3 
12,31 
8,08 
7,26 
0 
0,83 
0 
0 0 
12,36 
7,36 
10,54 
5,4 
3,22 
0 
0,55 
0 
3,82 20,5 
4,3 
4 
5 
15 
0 
0 
0 
0 
1,7 24,1 
35,16 
19,06 
35,45 
34,88 
15,38 
0 
1,38 
0 
5,52 
Σύνολο 28,9 48,28 43,25 50,5 170,93 
καταναλωτές. Μία άμεση δευτερογενής επίδραση της 
επιτυχίας των προγραμμάτων αυτών θα πρέπει να είναι 
η ανάπτυξη αποτελεσματικών, ιδιωτικοποιημένων 
επιχειρήσεων επεξεργασίας τροφίμων και η ουσιαστική 
εξάλειψη των απωλειών φθαρτών εμπορευμάτων στο 
υφιστάμενο δίκτυο προσφοράς. Παράλληλα, διατέθηκε 
επιπρόσθετη πίστωση για την αύξηση της 
αποτελεσματικότητας των εσωτερικών και διεθνών 
μεταφορών τροφίμων. Αλλα σημαντικά προγράμματα 
Tacis στο γεωργικό τομέα της Ουκρανίας προβλέπουν 
τη διάθεση ποσού 3,2 εκατομμυρίων ECU για τη 
δημιουργία μέσων μεταποίησης λαχανικών και κρεάτων 
στην περιοχή του Bila-Tserkva. 
Ενέργεια : σπάνιοι και δαπανηροί πόροι 
Οι οικονομικές προοπτικές της Ουκρανίας εξαρτώνται 
από τον τομέα της ενέργειας και οι μεταρρυθμίσεις 
στον τομέα αυτό αναγνωρίζεται τώρα ότι αποτελούν 
μία από τις πλέον επείγουσες και δύσκολες πτυχές των 
οικονομικών μεταρρυθμίσεων. Κατά τη διάρκεια του 
1994 πραγματοποιήθηκαν διεξοδικές συζητήσεις με 
υπαλλήλους του Υπουργείου Ενέργειας και 
Ηλεκτροδότησης της Ουκρανίας. Οι συνομιλίες είχαν 
ως επίκεντρο τις μονάδες παραγωγής θερμικής 
ενέργειας που πρότεινε η Παγκόσμια Τράπεζα, τις 
ανάγκες επενδύσεων για τη δημιουργία νέας δυναμικότητας και τις απαιτήσεις εξάλειψης της 
υφιστάμενης απαρχαιωμένης δυναμικότητας. 
Εξετάστηκε επίσης η κατάσταση της προσφοράς και 
της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας. 
Κατά τη διάρκεια του έτους άρχισαν να υλοποιούνται 
ορισμένα σχέδια για την προώθηση λύσεων στα χρόνια 
ενεργειακά προβλήματα της Ουκρανίας. Διατέθηκαν 
500.000 ECU προκειμένου να μπορέσει η κυβέρνηση να 
χαράξει το πλαίσιο μίας αποτελεσματικής πολιτικής 
καθορισμού των τιμών ενέργειας. Παρέχεται περαιτέρω 
ενίσχυση στις κυβερνητικές αρχές για την ανάπτυξη 
ενός ευρέος πλαισίου μέτρων με στόχο την 
εξοικονόμηση ενέργειας. Δύο σημαντικοί καταναλωτές 
ηλεκτρικής ενέργειας πρόκειται να υποβληθούν σε 
λεπτομερή ενεργειακό έλεγχο με την υποστήριξη του 
Tacis. Υπογράφηκε σύμβαση 500.000 ECU για τη 
χρηματοδότηση μίας διεξοδικής ενεργειακής 
αξιολόγησης του συγκροτήματος παραγωγής σιδήρου 
και χάλυβα στο Kriviy, ενώ εγκρίθηκε ένα άλλο σχέδιο 
προϋπολογισμού 440.000 ECU για τη διενέργεια 
παρόμοιων ελέγχων στο εργοστάσιο ζαχάρεως Radehof-
Lviv. Με τις μελέτες αυτές θα αξιολογηθούν όλες οι 
ανάγκες θερμότητας, αερίου και ενέργειας στις δύο 
αυτές περιοχές και θα εντοπιστούν τομείς στους οποίους 
είναι δυνατή σημαντική εξοικονόμηση ενέργειας. 
48 
Στον τομέα της ενέργειας, ανατέθηκε επίσης η 
εκτέλεση σύμβασης έργου προϋπολογισμού 650.000 
ECU ώστε να προετοιμαστεί το έδαφος για την 
αναδιάρθρωση και την ανασυγκρότηση της βιομηχανίας 
άνθρακα της Ουκρανίας στο πλαίσιο της νέας 
οικονομίας της αγοράς. 
Βοήθεια στην Ουκρανία για την παύση της 
λειτουργίας του Τσερνομπίλ 
Το Πρόγραμμα Tacis συμβάλλει επίσης σημαντικά στο 
Σχέδιο Δράσης της Ομάδας των 7/Ευρωπάίκής 
Κοινότητας - Ουκρανίας, συνολικού προϋπολογισμού 
25 εκατομμυρίων ECU, που προέρχεται από κονδύλια 
του Προγράμματος Tacis 1994 στους τομείς της 
πυρηνικής ασφάλειας και της ενέργειας. Το σχέδιο 
αυτό έχει ως στόχο την ταχεία και οριστική παύση της 
λειτουργίας του Τσερνομπίλ. Παρέχει ενίσχυση για την 
ολοκλήρωση και την αναβάθμιση τριών νέων υπό 
κατασκευή αντιδραστήρων VVER 1000 με 
ικανοποιητικά επίπεδα ασφάλειας. Επιπλέον, το 
Πρόγραμμα Δράσης ενισχύει τις αρμόδιες για την 
ασφάλεια αρχές της Ουκρανίας με την προμήθεια 
βασικού εξοπλισμού και προωθεί τις διαρθρωτικές 
μεταρρυθμίσεις στον τομέα της ενέργειας, μεταξύ 
άλλων με μέτρα εξοικονόμησης ενέργειας και μία 
ρεαλιστική διάρθρωση καθορισμού των τιμών. 
Μεταφορές και τηλεπικοινωνίες 
Στον τομέα των μεταφορών και των τηλεπικοινωνιών, 
το Tacis επικέντρωσε το ενδιαφέρον του στην 
αναδιάρθρωση των λιμένων της Μαύρης Θάλασσας, 
στην υποστήριξη της δημιουργίας ενός βιώσιμου τομέα 
εθνικών και διεθνών αεροπορικών μεταφορών, στη 
συνεργασία με τους Σιδηροδρόμους Ουκρανίας, καθώς 
επίσης και σε μία μελέτη για τη δημιουργία 
τηλεπικοινωνιακών συνδέσεων με οπτικές ίνες. 
Η ενίσχυση για την κατασκευή δύο συνδέσεων με 
καλώδια οπτικών ινών (550.000 ECU) καλύπτει μία 
μηχανολογική μελέτη που θα προετοιμάσει το έδαφος 
για την κατασκευή μίας οπτικής σύνδεσης οπτικών ινών 
μεταξύ Κιέβου και, αφενός μεν της Lugansk στα σύνορα 
με την Πολωνία ανατολικά, αφετέρου δε της περιοχής 
του Lugansk δυτικά. Η κατασκευή των δύο διαμετακομιστικών συνδέσεων θα χρηματοδοτηθεί με 
δάνειο από την Παγκόσμια Τράπεζα. Στα πλαίσια του 
Tacis αναλήφθηκε επίσης η εκπόνηση μελέτης για ένα 
εθνικό δίκτυο (600.000 ECU) με στόχο να καθορισθούν 
προτεραιότητες δαπανών στον τομέα της οδοποιίας και 
να χαραχθεί μία στρατηγική ανάπτυξης δικτύων άρχισε 
επίσης η δημιουργία ενός κέντρου κατάρτισης 
σε θέματα μεταφορών και διοικητικής μέριμνας 
(350.000 ECU) για την προώθηση της ανάπτυξης νέων 
και αποτελεσματικότερων επιχειρήσεων μεταφορών και 
την παροχή κατάρτισης. 
Ανθρώπινοι πόροι 
Στον τομέα αυτό, το Πρόγραμμα Tacis έχει ως 
επίκεντρο τη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης, τη 
βελτίωση της κατάρτισης διευθυντικών στελεχών 
επιχειρήσεων, τη μεταρρύθμιση των υπηρεσιών 
απασχόλησης και την επιμόρφωση αξιωματικών του 
στρατού. Στα πλαίσια του Προγράμματος Δράσης 1994 
χρηματοδοτήθηκε σχέδιο που έχει ως αντικείμενο τις 
κοινωνικές επιδράσεις της αναδιάρθρωσης των 
ιδιωτικών επιχειρήσεων (4 εκατομμύρια ECU). 
Το πρόγραμμα επιμόρφωσης απόστρατων αξιωματικών 
της Ουκρανίας, προϋπολογισμού ύψους άνω των 
7 εκατομμυρίων ECU, είναι ένα από τα σημαντικότερα 
προγράμματα που ανέλαβε να εφαρμόσει το Tacis. 
Περιλαμβάνει σχέδιο εθνικής επιμόρφωσης και 
επανένταξης των πρώην αξιωματικών του στρατού της 
Ουκρανίας. Ορίστηκαν εμπειρογνώμονες από την 
Ευρωπαϊκή Κοινότητα για να συμβάλουν στο σχεδιασμό 
και την ανάπτυξη ενός διασυνδεόμενου, 
μηχανοργανωμένου συστήματος πληροφοριών με 
λεπτομερή στοιχεία όσον αφορά τις ευκαιρίες 
απασχόλησης και την ανάπτυξη προσόντων. Η 
κατάρτιση εκπαιδευτών και η διαχείριση 
συμπληρώθηκαν από το σχεδιασμό και την ανάπτυξη 
ενός συστήματος διδασκαλίας μέσω ενός ηλεκτρονικού 
συστήματος πολυμέσων. 
49 
Ουζμπεκιστάν 
Το Ουζμπεκιστάν υιοθέτησε μία βαθμιαία προσέγγιση 
οικονομικών και κοινωνικών μεταρρυθμίσεων. Η 
προσέγγιση αυτή αντικατοπτρίζει την πεποίθηση της 
κυβέρνησης ότι οι εκ βάθρων μεταβολές δεν πρέπει να 
θέσουν σε κίνδυνο την οικονομική και κοινωνική 
σταθερότητα. Στόχος του Προγράμματος Tacis είναι να 
δημιουργήσει εμπιστοσύνη στην κυβέρνηση για να 
διευρύνει τη διαδικασία μεταρρυθμίσεων. Οι δυνατότητες 
ανάπτυξης είναι ικανοποιητικές και οι οικονομικές και 
πολιτικές μεταρρυθμίσεις κέρδισαν έδαφος κατά τη 
διάρκεια του 1994. Τον Ιανουάριο, εκδόθηκε προεδρικό 
διάταγμα σχετικά με τις οικονομικές μεταρρυθμίσεις, 
σύμφωνα με το οποίο ο ρυθμός ιδιωτικοποιήσεων και 
ελευθέρωσης των τιμών έπρεπε να επιταχυνθούν. Τον 
ίδιο μήνα το Ουζμπεκιστάν δημιούργησε από κοινού με 
το Καζακστάν και την Κιργιζία έναν ενιαίο οικονομικό 
χώρο με στόχο τη δημιουργία μίας κοινής αγοράς και τη 
βελτίωση του συντονισμού των οικονομικών πολιτικών. 
Το Ουζμπεκιστάν υπέγραψε επίσης συμφωνία 
οικονομικής συνεργασίας με τη Ρωσική Ομοσπονδία και 
κατέστησε έκτοτε σαφές ότι, αν και επιθυμεί να 
αναπτύξει εντατικότερη συνεργασία με τους νότιους 
γειτόνους της, επιθυμεί καταρχήν να ενισχυθούν οι 
μηχανισμοί συναλλαγών μεταξύ της Κοινοπολιτείας 
Ανεξάρτητων Κρατών. 
Το Ουζμπεκιστάν είναι κατά παράδοση προμηθευτής 
πρώτων υλών, κυρίως βαμβακιού. Για να μειωθεί η 
εξάρτηση του γεωργικού τομέα από ένα προϊόν, ένας 
από τους κυριότερους στόχους της ενίσχυσης του 
Προγράμματος Tacis είναι η διεύρυνση της βάσης της 
αγροτικής οικονομίας της χώρας. Η διαφοροποίηση, η 
αναδιάρθρωση και η αναμόρφωση των επιχειρήσεων 
της χώρας αποτελούν τον πυρήνα της οικονομικής 
ανάκαμψης και αντιπροσωπεύουν έναν άλλο τομέα 
στον οποίο το Πρόγραμμα Tacis παρεμβαίνει δραστικά. 
Οι ανθρώπινοι πόροι του Ουζμπεκιστάν εξακολουθούν 
να αξιοποιούνται ανεπαρκώς στις προσπάθειες της 
κυβέρνησης για ανάπτυξη της οικονομίας. Συνεπώς, η 
συνεργασία με το Ουζμπεκιστάν στα πλαίσια του Tacis 
δίδει έμφαση στην απόκτηση ανάλογων ικανοτήτων και 
στην ενίσχυση του δημόσιου τομέα, ιδίως όσον αφορά 
την τριτοβάθμια εκπαίδευση και την απασχόληση. 
To Tacis ασχολείται με τις ακόλουθες δραστηριότητες: 
• ανάπτυξη ανθρώπινων πόρων 
• αναδιάρθρωση και ανάπτυξη επιχειρήσεων 
• παραγωγή, μεταποίηση και διανομή τροφίμων. 
Στα πλαίσια του προϋπολογισμού του προγράμματος 
Tacis για το 1994 διατέθηκε ποσό ύψους 
15 εκατομμυρίων ECU για το εθνικό πρόγραμμα στο 
Ουζμπεκιστάν. Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα το 1994 
15 σε εκατ. ECU 
Διάφορα 1,5 Αναδιάρθρωση κρατικών 
επιχειρήσεων και ανάπτυξη 
του ιδιωτικού τομέα 3,35 
Αναμόρφωση 
δημόσιας διοίκησης, 
κοινωνικές υπηρεσίες 
και εκπαίδευση 6,8 
Ευρύτερες αρμοδιότητες όσον αφορά τους 
ανθρώπινους πόρους 
Στον τομέα των ανθρώπινων πόρων το Πρόγραμμα 
Tacis έχει ως επίκεντρο την εκπαίδευση και την 
κατάρτιση σε θέματα διαχείρισης μίας οικονομίας της 
αγοράς. Η ανάπτυξη των προσόντων του προσωπικού 
του δημόσιου τομέα και η ανάπτυξη υπηρεσιών 
απασχόλησης αποτελούν μία ακόμη προτεραιότητα. 
Το 1994 άρχισε να εφαρμόζεται ένα σημαντικό σχέδιο 
που παρέχει ενίσχυση σε ένα Κέντρο Ανάπτυξης 
Ικανοτήτων Αγοράς (3,6 εκατομμύρια ECU). Κύκλοι 
κατάρτισης θα οργανωθούν και θα χρησιμοποιηθούν 
από μέλλοντες εκπαιδευτές για την παράδοση 
σύντομων, πρακτικών μαθημάτων για θέματα 
διαχείρισης και επιχειρήσεων σε μία οικονομία της 
αγοράς. Το 1994 άρχισε να υλοποιείται ένα δεύτερο 
σημαντικό σχέδιο, προϋπολογισμού ύψους 
2,3 εκατομμυρίων ECU, με στόχο την περαιτέρω 
επέκταση της εμβέλειας της κατάρτισης σε θέματα της 
διαχείρισης μέσω προγραμμάτων "εκπαίδευσης των 
εκπαιδευτών" και της οργάνωσης σειρών σεμιναρίων 
για πανεπιστήμια. 
Ανασυγκρότηση του τομέα των επιχειρήσεων 
Οι προτεραιότητες της ενίσχυσης του Προγράμματος 
Tacis στον τομέα των επιχειρήσεων είναι η ανάπτυξη 
μικρομεσαίων επιχειρήσεων, η αναδιάρθρωση και η 
ιδιωτικοποίηση επιχειρήσεων κρατικής ιδιοκτησίας και η 
ανάπτυξη χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων. 
Το 1994 άρχισαν να χρηματοδοτούνται από το Tacis 
διάφορα σημαντικά σχέδια. Τον Ιανουάριο ιδρύθηκε το 
νέο Κέντρο Επικοινωνίας Επιχειρήσεων. Το Κέντρο 
αυτό συνδράμει τις MME του Ουζμπεκιστάν στον 
εντοπισμό ξένων αγορών και εξαγωγικών εταίρων, 
50 
Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα/έτος 1991 1992 1993* 1994 Σύνολο 
Πυρηνική ασφάλεια και περιβάλλον 
Αναδιάρθρωση κρατικών επιχείρησε 
ων και ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα 
Αναμόρφωση δημόσιας διοίκησης, 
κοινωνικές υπηρεσίες και εκπαίδευση 
Γεωργία 
Ενέργεια 
Μεταφορές 
Συμβουλές χάραξης πολιτικής 
Τηλεπικοινωνίες 
Αλλοι τομείς 
Διάφορα 0 
0 
0 
0,8 
0,4 
0,29 
0 
0 
0 
0 0 
2,26 
3,51 
3,05 
5,28 
1,68 
3 
0 
0 
0 0 
3,35 
6,8 
3,35 
0 
0 
0 
0 
0 
1,5 0 
5,61 
10,31 
7,2 
5,68 
1,97 
3 
0 
0 
1,5 
Σύνολο 1,49 18,78 
Σημείωση: Στο πλαίσιο του προϋπολογισμού 1993 δεν διατέθηκαν ποσά στο Ουζμπεκιστάν 15 35,27 
δυνητικών κοινοπραξιών και πηγών ξένων επενδύσεων, 
μέσω πιστώσεων του Tacis ύψους 1,5 εκατομμυρίων 
ECU. Μετά από ορισμένους μήνες άρχισαν εργασίες 
στα πλαίσια ενός σχεδίου, προϋπολογισμού 
1,8 εκατομμυρίων ECU, για τη δημιουργία ενός 
Γραφείου Ανάπτυξης MME. Το Γραφείο αυτό έχει ως 
στόχο την υποστήριξη και την αύξηση του αριθμού των 
νέων επιχειρήσεων, καθώς επίσης και την παροχή 
βοήθειας στις υφιστάμενες MME για να μπορέσουν να 
βελτιώσουν τις αποδόσεις τους. 
Επίσης, το Tacis υποστήριξε την Επιτροπή 
Ιδιωτικοποιήσεων του Ουζμπεκιστάν στη μακρά 
διαδικασία ιδιωτικοποιήσεων και αναδιάρθρωσης, ενώ 
προσέφερε συνεργασία σε ορισμένες σημαντικές 
επιχειρήσεις των οποίων οι εργασίες αποτελούν 
πρότυπο στην περιοχή αυτή. Επιπλέον, το Tacis 
χορήγησε ποσό 1,5 εκατομμυρίων ECU για τη 
συγχρηματοδότηση του Περιφερειακού Κέντρου 
Κατάρτισης επί Τραπεζικών θεμάτων στην Τασκένδη, 
που άρχισε να λειτουργεί το 1994. 
Χρηματοδότηση των γεωργικών 
μεταρρυθμίσεων 
Οι προτεραιότητες στο γεωργικό τομέα είναι η 
διαφοροποίηση της γεωργικής παραγωγής ώστε να μην περιορίζεται μόνο στο βαμβάκι, η ανάπτυξη της 
μεταποίησης τροφίμων και των δυνατοτήτων 
συσκευασίας, καθώς επίσης και η αύξηση των εξαγωγών. 
Το 1994 αναλήφθηκαν ή ολοκληρώθηκαν ορισμένες 
δράσεις, Μία σχετική πρωτοβουλία, που αναλήφθηκε το 
Μάρτιο του 1994, έχει ως στόχο την προσφορά 
βοηθητικών υπηρεσιών στους γεωργούς των 
διοικητικών περιφερειών του Gulistan και της Fergana 
για τη μετάβαση σε ιδιωτικές καλλιέργειες 
(3 εκατομμύρια ECU). Αρχισε επίσης να εφαρμόζεται 
ένα σχέδιο για την προώθηση βελτιώσεων και την άρση 
των εμποδίων που επηρεάζουν την παραγωγή, την 
αποθήκευση, τη συσκευασία, την εμπορία και τη 
διανομή τροφίμων στην περιοχή του Bulungur 
(1,8 εκατομμύρια ECU). Το εν λόγω ολοκληρωμένο 
πρόγραμμα ανάπτυξης θα προετοιμάσει τόσο τις 
ιδιωτικές όσο και τις κρατικές επιχειρήσεις για τη 
δημιουργία μίας οικονομίας ελεύθερης αγοράς. Η 
σχετική κτηθείσα εμπειρία θα μεταφερθεί σε άλλες 
περιοχές και περιφέρειες. Σε άλλα έργα 
συγκαταλέγεται ένα σχέδιο διαχείρισης των υδάτινων 
πόρων στη Λεκάνη της Αράλης και η δημιουργία μίας 
συμβουλευτικής μονάδας σε θέματα πολιτικής όσον 
αφορά τα τρόφιμα και τη γεωργία προς στήριξη των 
προσπαθειών της κυβέρνησης του Ουζμπεκιστάν 
(1,6 εκατομμύρια ECU). 
51 
Πολυκρατικά προγράμματα 
Πολλά από τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα Νέα 
Ανεξάρτητα Κράτη απαιτούν συλλογικές λύσεις. Το 
Tacis είναι καταλύτης για την ευρύτερη συνεργασία 
μεταξύ των συνέταιρων χωρών και έχει καταρτίσει μία 
σειρά πολυκρατικών προγραμμάτων. Το κοινό στοιχείο 
όλων των προγραμμάτων αυτών είναι ότι, είτε η λύση 
των προβλημάτων είναι η ίδια για κάθε χώρα, είτε 
ομάδες χωρών πρέπει να συνεργαστούν για να έχουν 
σημαντικό αποτέλεσμα. 
Το Νοέμβριο του 1994, η Επιτροπή ενέκρινε το 
πολυκρατικά πρόγραμμα προϋπολογισμού ύψους 
47 εκατομμυρίων ECU από το πρόγραμμα Tacis. ' Εχει 
ως επίκεντρο τους τομείς παροχής συμβουλών στην 
κυβέρνηση (20,5 εκατομμύρια ECU), τις μεταφορές 
(7 εκατομμύρια ECU) και την αναδιάρθρωση των 
επιχειρήσεων (5 εκατομμύρια ECU). Το 1995, τα 
πολυκρατικά προγράμματα Tacis θα δώσουν ιδιαίτερη 
έμφαση στα δίκτυα (μεταφορών, ενέργειας και 
τηλεπικοινωνιών) και στο περιβάλλον. 
Χορηγήθηκε μία άλλη πίστωση ύψους 
67,5 εκατομμυρίων ECU για το πρόγραμμα πυρηνικής 
ασφάλειας. Χορηγήθηκε επίσης ποσό 17 εκατομμυρίων 
ECU για το πρόγραμμα Tempus του Tacis. 
Τα σημαντικότερα πολυκρατικά προγράμματα 
περιγράφονται παρακάτω. 
Πρόγραμμα πυρηνικής ασφάλειας 
Το πρόγραμμα πυρηνικής ασφάλειας είναι το μεγαλύτερο 
ενιαίο πρόγραμμα Tacis. Ευθυγραμμίζεται πλήρως με το 
Πρόγραμμα Δράσης που υιοθετήθηκε το 1992 στη Σύνοδο 
Κορυφής του Μονάχου της Ομάδας των 7. 
Το πρόγραμμα έχει ως στόχο τη βελτίωση της 
ασφάλειας των σταθμών παραγωγής ενέργειας και 
άλλων δραστηριοτήτων διαχείρισης τόσο πυρηνικών 
εγκαταστάσεων που χρησιμοποιούνται για πολιτικούς 
σκοπούς όσο και πυρηνικών αποβλήτων, ώστε να 
ενισχυθούν τα ρυθμιστικά καθεστώτα και να προωθηθεί 
η περιφερειακή συνεργασία σε θέματα πυρηνικής 
ασφάλειας μεταξύ των χωρών που εκμεταλλεύονται 
πυρηνικές εγκαταστάσεις σοβιετικού σχεδιασμού. 
Η Επιτροπή διέθεσε ποσό 67,5 εκατομμυρίων ECU για 
το πρόγραμμα αυτό το 1994. To Tacis συμβάλλει με 
σεβαστό ποσό (25 εκατομμύρια ECU το 1994) στο 
Πρόγραμμα Δράσης της Ομάδας των 7/Ευρωπάίκής 
Κοινότητας για την Ουκρανία. Επίσης, ένα ακόμη 
πρόγραμμα προϋπολογισμού 6 εκατομμυρίων ECU έχει 
ως στόχο την τόνωση της οικονομικής αναμόρφωσης 
των περιοχών που έχουν πληγεί από το δυστύχημα του Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα το 1994 
166,19 σε εκατ. ECU 
Πυρηνική ασφάλεια 
και περιβάλλον 67,5 
,^^^ ^^^ Αναδιάρθρωση κρατικών 
Μεταφορές 7 ^^^ρ ^^τ επιχειρήσεων και ανάπτυξη 
Ενέργεια 3 του ιδιωτικού τομέα 5 
Γεωργία 2 Αναμόρφωση δημόσιας διοίκησης, 
κοινωνικές υπηρεσίες και εκπαίδευση 20 
Τσερνομπίλ, και να συνδράμει την Ουκρανία, τη Ρωσική 
Ομοσπονδία και τη Λευκορωσία στην αντιμετώπιση των 
κοινωνικών και υγειονομικών προβλημάτων που 
προέκυψαν από το δυστύχημα αυτό. 
Μελέτες όσον αφορά την ασφάλεια του σχεδιασμού 
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει μεγάλο αριθμό γενικών 
μελετών όσον αφορά την ασφάλεια συγκεκριμένων 
ειδών αντιδραστήρων. Έχουν αναληφθεί μελέτες για 
τους πυρηνικούς αντιδραστήρες ταχέων ηλεκτρονίων 
VVER-213 και 1000, RBMK, καθώς επίσης και για τις 
ενέργειες σχετικά με τον κύκλο του πυρηνικού 
καυσίμου και τη διαχείριση των αποβλήτων. Ορισμένες 
δραστηριότητες παροχής τεχνογνωσίας ανατίθενται με 
τη μορφή υπεργολαβίας σε κέντρα ερευνών της 
Ρωσίας, κατασκευαστές και ιδρύματα. Λόγω του 
θέματος της ευθύνης και των παρεπόμενων 
προβλημάτων, τα περισσότερα από τα σχέδια αυτά 
άρχισαν να εφαρμόζονται κατά τα τέλη του 1993 και 
έφεραν αποτελέσματα το 1994.νών της Ρωσίας, 
κατασκευαστές και ιδρύματα. Λόγω του θέματος της 
ευθύνης και των παρεπόμενων προβλημάτων, τα 
περισσότερα από τα σχέδια αυτά άρχισαν να 
εφαρμόζονται κατά τα τέλη του 1993 και έφεραν 
αποτελέσματα το 1994. 
Το 1994, μία κοινοπραξία οργανισμών της Ευρωπαϊκής 
' Ενωσης υπέβαλε έκθεση για την ασφάλεια του RBMK. 
Επίσης, ολοκληρώθηκε η μελέτη σκοπιμότητας για το 
σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης, διοργανώθηκε 
πρόσκληση υποβολής προσφορών για την προμήθεια 
εξοπλισμού και υπογράφηκαν σχετικές συμβάσεις. 
Υπογράφηκε σημαντική σύμβαση έργου για 
πολυλειτουργικό προσομοιωτή για αντιδραστήρες 
VVER 230/213. Το 1994 άρχισαν να εφαρμόζονται 
σημαντικά σχέδια στο Τσερνομπίλ με αντικείμενο την 
ασφαλή περίκλειση του υφιστάμενου επικίνδυνου 
52 
Χρηματοδοτήσεις ανά τομέα/έτος 1991 1992 1993 1994 Σύνολο 
Πυρηνική ασφάλεια και περιβάλλον 
Αναδιάρθρωση κρατικών επιχείρησε 
ων και ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα 
Αναμόρφωση δημόσιας διοίκησης, 
κοινωνικές υπηρεσίες και εκπαίδευση 
Γεωργία 
Ενέργεια 
Μεταφορές 
Συμβουλές χάραξης πολιτικής 
Τηλεπικοινωνίες 
Αλλοι τομείς 
Διάφορα 36,6 
7,6 
45,5 
7,2 
7 
5 
0 
0 
0 
0 80 
4 
0 
3,8 
1,5 
9 
8,5 
1 
0 
15,37 100 
15 
21 
0 
5 
15 
8 
0 
0 
28,98 67,5 
5 
20 
2 
3 
7 
20,5 
0 
0 
41,19 284,1 
31,6 
86,5 
13 
16,5 
36 
37 
1 
0 
85,54 
Σύνολο 108,9 123,17 192,98 166,19 591,24 
προστατευτικού τοιχώματος που περιέχει τα 
κατεστραμμένα υπολείμματα της μονάδας 4. Επίσης, 
προετοιμάστηκε η οριστική θέση εκτός λειτουργίας του 
σταθμού παραγωγής πυρηνικής ενέργειας του 
Τσερνομπίλ. 
Οι δραστηριότητες Tacis για την προώθηση της 
πυρηνικής ασφάλειας στην Ουκρανία περιλαμβάνουν 
επίσης ένα πρόγραμμα απολύμανσης 800 και πλέον 
πυρηνικών ατμών σε ακτίνα 30 χιλιομέτρων από το 
Τσερνομπίλ. Επιπλέον, το Tacis χρηματοδότησε σχέδια 
για την εκπαίδευση του προσωπικού του Τσερνομπίλ σε 
πυροσβεστικές και απολυμαντικές δράσεις. 
Επιτόπια βοήθεια 
Το πρόγραμμα πυρηνικής ασφάλειας έχει ως επίκεντρο 
την επιτόπια βοήθεια. Παρασχέθηκε ενίσχυση για τη 
λειτουργία και την τεχνική βελτίωση εννέα πυρηνικών 
μονάδων : Smolensk, Sosnovy Bor, Kora, Kalinin, 
Balakovo, Beloyarsk (Ρωσία), Rovno, South Ukraine, 
Zaporyzhye (Ουκρανία). Από τον Ιούνιο του 1993 και 
καθόλη τη διάρκεια του 1994, οι εμπειρογνώμονες του 
Tacis επισκέφθηκαν και τις εννέα αυτές πυρηνικές 
μονάδες, παρέχοντας συμβουλές για τη λειτουργική και 
τη γενική ασφάλεια, καθώς επίσης και για την 
προμήθεια εξοπλισμού ασφάλειας μέχρι το 50% του 
κόστους. Το 1994, διοργανώθηκαν για όλες τις πυρηνικές 
μονάδες προσκλήσεις υποβολής προσφορών για 
εξοπλισμό και προμήθειες. Στις διάφορες πυρηνικές 
εγκαταστάσεις της Ρωσικής Ομοσπονδίας και της 
Ουκρανίας έγιναν σημαντικές παραδόσεις εξοπλισμού, 
συμπεριλαμβανόμενων ανταλλακτικών αξίας 
4,5 εκατομμυρίων ECU. 
Βοήθεια στις αρμόδιες για την ασφάλεια αρχές 
Εμπειρογνώμονες των αρμόδιων για την ασφάλεια 
αρχών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας συνεργάζονται με 
τις αρχές της Ρωσίας και της Ουκρανίας σε δύο 
σημαντικά σχέδια που εφαρμόζονται από το Δεκέμβριο 
του 1993. Καταρτίστηκε λεπτομερές πρόγραμμα για την 
ανάπτυξη μίας στέρεας νομικής και τεχνικής βάσης για 
τους εθνικούς φορείς ρύθμισης σε τομείς όπως η 
χορήγηση αδειών, η κατάρτιση και η επιθεώρηση. 
Επίσης, κατασκευάστηκε ηλεκτρονικός εξοπλισμός που 
εγκαταστάθηκε για λογαριασμό των αρμόδιων για την 
ασφάλεια αρχών, συμπεριλαμβανόμενου του 
ηλεκτρονικού εξοπλισμού και των σχέσεων 
επικοινωνίας μεταξύ κεντρικών και περιφερειακών 
γραφείων. 
53 
Πρόγραμμα χάραξης πολιτικής και παροχής 
νομικών συμβουλών 
Το πρόγραμμα χάραξης πολιτικής και παροχής νομικών 
συμβουλών παρέχει βραχυπρόθεσμες συμβουλές για τη 
μακροοικονομική, οικονομική και κοινωνική πολιτική, την 
αναδιάρθρωση, τη σύσταση οργάνων και τη θέσπιση 
νομοθεσίας. Στα πλαίσια του προγράμματος 
εφαρμόζονται βραχυπρόθεσμα σχέδια με τη συμμετοχή 
φορέων λήψης αποφάσεων υψηλού επιπέδου στα Νέα 
Ανεξάρτητα Κράτη. Υπεύθυνοι για τη διαχείριση του 
προγράμματος είναι η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία 
Εμπειρογνωμοσύνης (EES). 
Το 1994 ολοκληρώθηκε η εφαρμογή 50 και πλέον 
σχεδίων σε όλα τα Νέα Ανεξάρτητα Κράτη, πλην του 
Τατζικιστάν. Κατά τη διάρκεια του έτους όλα τα εν 
λόγω σχέδια αποτέλεσαν το αντικείμενο αξιολόγησης 
εκ μέρους μίας Μόνιμης Οργανωτικής Επιτροπής 
απαρτιζόμενης από υπαλλήλους της Ευρωπαϊκής 
Επιτροπής. 
Παρασχέθηκε ενίσχυση στο Κέντρο Εργασιών επί 
Οικονομικών Μεταρρυθμίσεων της Ρωσικής 
Ομοσπονδίας, σε βασικά στελέχη του Υπουργείου 
Οικονομίας και στην κυβέρνηση της Ρωσικής 
Ομοσπονδίας, στην έκδοση "Οικονομικές τάσεις της 
Ρωσίας", στο Υπουργείο Οικονομικών από μία ομάδα 
Ρώσων-Ευρωπαίων εμπειρογνωμόνων, και στην 
Κεντρική Τράπεζα. Κατά τη διάρκεια του 1994 
περατώθηκαν επίσης οι διαπραγματεύσεις με την 
κυβέρνηση της Ρωσίας για τη σύσταση του Κέντρου 
Ανάλυσης Πολιτικών Ρωσίας (RECAP) στη Μόσχα. Το 
Κέντρο αυτό θα επικεντρώσει το ενδιαφέρον του στην 
προώθηση των συνεργείων και του συντονισμού μεταξύ 
των διάφορων σχεδίων, και στη μεγιστοποίηση της 
αποτελεσματικότητας του προγράμματος στη Ρωσία. 
Στην Ουκρανία η ενίσχυση αφορούσε μεταξύ άλλων την 
έναρξη της έκδοσης "Οικονομικές τάσεις της 
Ουκρανίας" και την παροχή συμβουλών σχετικά με την 
κατάργηση των μονοπωλίων και την ενθάρρυνση του 
ανταγωνισμού, καθώς επίσης και την ανάπτυξη των 
MME. Στο Καζακστάν τα σχέδια είχαν ως επίκεντρο τη 
βιομηχανική πολιτική και την αναδιάρθρωση, την 
κατάρτιση ενός ενιαίου φορολογικού κώδικα, τον 
καταμερισμό των αρμοδιοτήτων μεταξύ κεντρικής 
κυβέρνησης και τοπικής αυτοδιοίκησης και την 
ανάπτυξη ενός επιχειρηματικού σχεδίου για την 
περιοχή του Aktubinsk. 
Στα πλαίσια του Tacis άρχισε επίσης να εφαρμόζεται 
ένα πρόγραμμα σεμιναρίων στα οποία συμμετέχουν 
εκπρόσωποι όλων ή διάφορων συνέταιρων χωρών για τη συζήτηση, την ανάπτυξη και την επέκταση των 
εμπειριών σε θέματα κοινού ενδιαφέροντος. Μεταξύ 
των θεμάτων που καλύπτει το πρόγραμμα αυτό 
συγκαταλέγονται οι Συμφωνίες Εταιρικών Σχέσεων και 
Συνεργασίας εμπορικού και φορολογικού χαρακτήρα ή 
οι πολιτικές και η λειτουργία της Ευρωπαϊκής 
Κοινότητας. 
Ενίσχυση στην Κοινοπολιτεία Ανεξάρτητων 
Κρατών (ΚΑΚ) 
Το Πρόγραμμα Tacis ενισχύει τις θεσμικές δομές της 
ΚΑΚ με ένα πρόγραμμα προϋπολογισμού ύψους 
8 εκατομμυρίων ECU που υποστηρίζει τα όργανα 
οικονομικής συνεργασίας στην περιφέρεια, όπως τη 
Διακρατική Οικονομική Επιτροπή στη Μόσχα, την 
Εκτελεστική Γραμματεία της ΚΑΚ στο Minsk και τη 
Γραμματεία της Κοινής Αγοράς Κεντρικής Ασίας που 
πρόκειται να εγκατασταθεί στην Almaty. Οι 
δραστηριότητες του προγράμματος όσον αφορά τα 
όργανα αυτά έχουν ως επίκεντρο την ενίσχυση της 
κατάρτισης και των θεσμικών οργάνων, καθώς επίσης 
και ορισμένα βασικά θέματα διακρατικής συνεργασίας, 
όπως το εμπόριο, οι μεταφορές, η ενέργεια και οι 
μηχανισμοί πληρωμών. 
Προγράμματα-πλαίσια Tacis 
Το Πρόγραμμα Tempus του Tacis 
Το πρόγραμμα αυτό συνιστά σχέδιο συνεργασίας με 
στόχο την ανάπτυξη και την αναδιάρθρωση των 
ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στα Νέα 
Ανεξάρτητα Κράτη. Στο πρόγραμμα Tempus 
χορηγήθηκε συνολικά ποσό ύψους 24 εκατομμυρίων 
ECU (17 εκατομμύρια ECU από τον προϋπολογισμό 
1994 και άλλα 7 εκατομμύρια ECU από το υπόλοιπο του 
προϋπολογισμού του 1993). 
Το πρόγραμμα βασίζεται σε δίκτυο συνεργασίας 
πανεπιστημίων από την Ευρωπαϊκή Κοινότητα και τα 
Νέα Ανεξάρτητα Κράτη. Το 1994 συμμετείχαν στο 
πρόγραμμα Tempus του Tacis η Λευκορωσία, το 
Καζακστάν, η Κιργιζία, η Μολδαβία, η Ουκρανία και το 
Ουζμπεκιστάν. 
Τα κυριότερα μέσα του προγράμματος είναι τα κοινά 
ευρωπαϊκά σχέδια. Στα σχέδια αυτά, ιδρύματα 
τριτοβάθμιας εκπαίδευσης από δύο ή τρεις 
διαφορετικές χώρες της Ευρωπαϊκής Κοινότητας 
συνεργάζονται με ένα πανεπιστήμιο ή ίδρυμα 
κατάρτισης καθηγητών από τα Νέα Ανεξάρτητα Κράτη 
για να μπορέσουν τα τελευταία να προσαρμόσουν τα 
προγράμματα σπουδών τους, τις μεθόδους διδασκαλίας 
και τα επίπεδα σπουδών στις προκλήσεις της 
54 
δημοκρατίας και της οικονομίας της αγοράς. Έχουν 
χορηγηθεί πιστώσεις για εξοπλισμό επικοινωνίας, 
εγχειρίδια διδασκαλίας, σχολικά βιβλία και για την 
κινητικότητα. Το 1994 χρηματοδοτήθηκαν 27 
ολοκληρωμένα και 76 προπαρασκευαστικά σχέδια. 
Οι κυριότεροι τομείς συνεργασίας είναι : οι οικονομικές 
επιστήμες, οι πολιτικές επιστήμες, η διδασκαλία 
ευρωπαϊκών γλωσσών, οι κοινωνικές σπουδές, οι 
ευρωπαϊκές σπουδές και η πανεπιστημιακή διοίκηση. 
Το Πρόγραμμα Δημοκρατίας του Phare και Tacis 
Το Πρόγραμμα Δημοκρατίας άρχισε να εφαρμόζεται 
από την Επιτροπή το 1992, αρχικά στα πλαίσια του 
Προγράμματος Phare της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για 
την Κεντρική και Ευρωπαϊκή Ευρώπη. Ωστόσο, το 1993 
επεκτάθηκε στις συνέταιρες χώρες του Tacis. Το 
πρόγραμμα έχει ως στόχο να συμβάλει στην παγίωση 
πλουραλιστικών δημοκρατικών διαδικασιών και 
πρακτικών και στην εδραίωση ενός κράτους δικαίου, 
ώστε να προωθηθεί η όλη διαδικασία οικονομικών και 
πολιτικών μεταρρυθμίσεων. 
Ειδικότερα, το Πρόγραμμα Δημοκρατίας έχει ως στόχο 
την υποστήριξη των δραστηριοτήτων και προσπαθειών 
των Μη Κυβερνητικών Οργανισμών. 
Ο προϋπολογισμός του Προγράμματος "Δημοκρατία" το 
1994 στα πλαίσια του Phare και του Tacis ήταν της 
τάξης των 10 εκατομμυρίων ECU, την δε ευθύνη για τη διαχείριση του είχαν από κοινού οι φορείς των 
προγραμμμάτων Phare και Tacis. Διοργανώνεται ανά 
διετία πρόσκληση για την υποβολή προτάσεων με 
στόχο τον εντοπισμό των δραστηριοτήτων που θα 
μπορούσαν να υποστηριχθούν από το πρόγραμμα. 
Περισσότερες πληροφορίες για το Πρόγραμμα 
"Δημοκρατία" περιλαμβάνονται στο μέρος της έκθεσης 
αυτής σχετικά με τις "Εξελίξεις όσον αφορά τις 
τεχνικές και τα θέματα Tacis". 
Το Πρόγραμμα LIEN του Phare και Tacis 
Το πρόγραμμα αυτό υποστηρίζει την ανάπτυξη Μη 
Κυβερνητικών Οργανισμών του Κοινωνικού Τομέα και 
προωθεί τις δραστηριότητες τους υπέρ 
υποβαθμισμένων δήμων και κοινοτήτων ώστε οι 
κάτοικοι των φτωχότερων περιοχών να αναλάβουν 
ευθύνες για τη διαχείριση των δήμων και των 
κοινοτήτων στους οποίους διαμένουν. Το πρόγραμμα 
διαχειρίζονται από κοινού οι φορείς των προγραμμάτων 
Phare και Tacis. Ο προϋπολογισμός του το 1994 ανήλθε 
σε 4 εκατομμύρια ECU. 
Το πρόγραμμα έδωσε το 1994 τη δυνατότητα να 
υλοποιηθούν 12 σχέδια. Στα σχέδια αυτά 
συγκαταλέγονται ένα κέντρο αποκατάστασης της 
σωματικής και πνευματικής υγείας παιδιών με ειδικές 
ανάγκες, ένα σχέδιο για την προώθηση βιολογικών 
καλλιεργειών και ένα πρόγραμμα πρόληψης και 
ενημέρωσης για το Aids. 
55 
Μελλοντικές προοπτικές 
Η μεταβατική διαδικασία στις χώρες της Σοβιετικής 
Ένωσης έχει προχωρήσει αρκετά. Δεδομένου ότι 
πρόκειται για μία δυναμική διαδικασία, το πρόγραμμα 
Tacis πρέπει να προσαρμοστεί για να εξασφαλιστεί ότι 
η ενίσχυση που παρέχει αντικατοπτρίζει τις ανάγκες 
των συνέταιρων χωρών. 
Συνεπώς, οι φορείς διαχείρισης του Tacis εξέτασαν το 
1994 ορισμένους τομείς όπου θα μπορούσαν να 
επέλθουν αλλαγές για την υποστήριξη των 
μεταλλασσόμενων αναγκών και την αξιοποίηση της 
εμπειρίας που αποκτήθηκε κατά την εφαρμογή του 
Προγράμματος την τελευταία τετραετία. 
Ένας τομέας αφορά τη χάραξη ενός γενικού πολυετούς 
χρηματοπιστωτικού πλαισίου. Τα προβλήματα που 
δημιουργούν οι τρέχουσες ετήσιες πιστώσεις του 
προϋπολογισμού έχουν εξεταστεί σε προηγούμενο 
κεφάλαιο της έκθεσης αυτής. Η εξασφάλιση της 
συνέχισης της χρηματοδότησης θα μπορούσε να 
καταστήσει την τρέχουσα διαδικασία πολυετούς 
προγραμματισμού πιο αποτελεσματική και να βελτιώσει 
την αποτελεσματικότητα του προγράμματος Tacis 
γενικότερα. 
Ένας άλλος τομέας ενδιαφέροντος αφορά την ανάγκη 
να παρασχεθεί ενίσχυση στο σημαντικό τομέα της 
ανάπτυξης των μικρών επιχειρήσεων. Το 1994 το 
πρόγραμμα Tacis άρχισε να εφαρμόζει για λογαριασμό 
της Ρωσικής Ομοσπονδίας ένα πρόγραμμα 
κοινοπραξιών, που βασιζόταν στο επιτυχές πρόγραμμα 
JOPP (Δυνατότητες Κοινοπραξιών του Προγράμματος 
Phare), το οποίο διαχειρίζονταν οι φορείς του 
προγράμματος Phare στην Κεντρική και Ανατολική 
Ευρώπη. Αντίθετα με το πρόγραμμα Phare, η 
πρωτοβουλία Tacis δεν επέτρεψε τη χρηματοδότηση 
μετοχικού κεφαλαίου. Ωστόσο, εάν η πρωτοβουλία 
Tacis στεφθεί με επιτυχία, η χορήγηση μετοχικού 
κεφαλαίου για κοινοπραξίες αποτελεί δυνατότητα 
επιλογής που θα μπορούσε να αναπτυχθεί περαιτέρω. Επίσης, μία άλλη δυνατότητα επιλογής είναι η 
χορήγηση περιορισμένης επενδυτικής ενίσχυσης με τη 
χρηματοδότηση ορισμένων μικρών σχεδίων υποδομών 
στα πλαίσια διασυνοριακών προγραμμάτων. Η ενίσχυση 
αυτή θα μπορούσε μόνο να χρησιμοποιηθεί για την 
προώθηση της συνέχειας δραστηριοτήτων στα πλαίσια 
των σχεδίων Tacis. 
Η διοίκηση του προγράμματος Tacis επανεξέτασε 
επίσης τη βάση καθορισμού των τομεακών πιστώσεων 
του Προγράμματος. Το συμπέρασμα είναι ότι ο 
καταμερισμός των πιστώσεων ανά τομέα εξακολουθεί 
να είναι σχετικός, αλλά ότι ορισμένα θέματα πρέπει να 
εξεταστούν σε συνδυασμό με όλους τους τομείς - π.χ. 
το περιβάλλον και στην προώθηση των γυναικών στην 
οικονομική και κοινωνική ζωή - ενώ πρέπει να δοθεί 
μεγαλύτερη προσοχή στην πυρηνική ασφάλεια. 
Η αύξηση της ενίσχυσης για την πολυκρατική 
οικονομική και πολιτική συνεργασία είναι επίσης ένας 
τομέας που πρέπει να ληφθεί υπόψη κατά την εξέταση 
των αλλαγών που θα επέλθουν όσον αφορά το 
αντικείμενο του Προγράμματος. Αυτό έχει ιδιαίτερη 
σημασία στα πλαίσια των πρωτοβουλιών των 
συνέταιρων χωρών του προγράμματος Tacis για την 
αποκατάσταση οικονομικών σχέσεων με στόχο την 
επίτευξη διαρκούς και συνεχούς ανάπτυξης. 
Επιπλέον, είναι σημαντικό να τονιστεί ότι προϋπόθεση 
για τη χορήγηση ενίσχυσης στα πλαίσια του 
προγράμματος Tacis είναι ο σεβασμός των 
δημοκρατικών αρχών, των ανθρώπινων δικαιωμάτων και 
των οικονομικών μεταρρυθμίσεων. 
56 
Χρηματοδοτήσεις του Tacis ανά τομέα 
Στο παρόν κεφάλαιο εκτίθεται λεπτομερώς η κατανομή 
στις διάφορες χώρες των ποσών που χορήγησε το 
Tacis ανά τομέα. 
Για κάθε τομέα, παρέχονται οι εξής πληροφορίες : 
• γενική επισκόπιση των ποσών που χορηγήθηκαν ανά 
έτος 
• γενική επισκόπηση της κατανομής ανά χώρα του 
συνόλου των διατεθέντων ποσών. 
Πυρηνική ασφάλεια και περιβάλλον 
Ποσά αναληφθεισων υποχρεώσεων ανά χώρα/έτος 1991 1992 1993 1994 Σύνολο 
Αρμενία 0,3 0 0 0 0,3 
Αζερμπαϊτζάν 0 0 0 0 0 
Κράτη της Βαλτικής 0 0 0 0 0 
Λευκορωσία 0 0 0 0 0 
Γεωργία 0 0 0 0 0 
Καζακστάν 0 0 0 0 0 
Κιργιζία 0 0 0 0 0 
Μολδαβία 0 0 0 0 0 
Μογγολία 0 0 0 0 0 
Ρωσική Ομοσπονδία 12,5 0 0 0 12,5 
Τατζικιστάν 0 0 0 0 0 
Τουρκμενισταν 0 0 0 0 0 
Ουκρανία 3,6 0 0 20,5 24,1 
Ουζμπεκιστάν 0 0 0 0 0 
Πολυκρατικά προγράμματα 36,6 80 100 67,5 284,1 
Διάφορα 0 0 0 0 0 
Σύνολο 53 80 100 88 321 
57 
Αναδιάρθρωση κρατικών επιχειρήσεων και ανάπτυξη του 
ιδιωτικού τομέα 
Ποσά αναληφθεισων υποχρεώσεων ανά χώρα/έτος 1991 1992 1993 1994 Σύνολο 
Αρμενία 0,7 3,54 2,3 0 6,54 
Αζερμπαϊτζάν 0 2,6 0 1,9 4,5 
Κράτη της Βαλτικής 0 0 0 0 0 
Λευκορωσία 0,3 7,52 4 5 16,82 
Γεωργία 0 3,5 0 3,6 7,1 
Καζακστάν 0 6,55 6,3 6,3 19,15 
Κιργιζία 0 0,82 0 0 0,82 
Μολδαβία 0 1,73 0 1,45 3,18 
Μογγολία 0 0 0 2,56 2,56 
Ρωσική Ομοσπονδία 27,2 28,1 54,5 43,4 153,2 
Τατζικιστάν 0 0 0 0 0 
Τουρκμενισταν 0 0,6 0 1,8 2,4 
Ουκρανία 1,7 16,8 12,36 4,3 35,16 
Ουζμπεκιστάν 0 2,26 0 3,35 5,61 
Πολυκρατικά προγράμματα 7,6 4 15 5 31,6 
Διάφορα 0 0 0 0 0 
Σύνολο 37,5 78,02 94,46 78,66 288,64 
Αναμόρφωσης δημόσιας διοίκησης, κοινωνικές υπηρεσίες και 
εκπαίδευση 
Ποσά αναληφθεισων υποχρεώσεων ανά χώρα/έτος 1991 1992 1993 1994 Σύνολο 
Αρμενία 0 1,5 1,8 0 3,3 
Αζερμπαϊτζάν 0 3 0 1,8 4,8 
Κράτη της Βαλτικής 0 0 0 0 0 
Λευκορωσία 0,7 1 0 0 1,7 
Γεωργία 1,2 1,25 0 1,8 4,25 
Καζακστάν 4,9 1,4 3,15 1,8 11,25 
Κιργιζία 0 0 2,6 0 2,6 
Μολδαβία 0,2 2 0 1,9 4,1 
Μογγολία 0 0 0 3,8 3,8 
Ρωσική Ομοσπονδία 45,8 24,57 36 18,85 125,22 
Τατζικιστάν 0 0 0 11 
Τουρκμενισταν 0 1,05 0 1,8 2,85 
Ουκρανία 4,7 3 7,36 4 19,06 
Ουζμπεκιστάν 0 3,51 0 6,8 10,31 
Πολυκρατικά προγράμματα 45,5 0 21 20 86,5 
Διάφορα 0 0 0 0 0 
Σύνολο 103 42,28 71,91 63,55 280,74 
58 
Γεωργία 
Ποσά αναληφθεισων υποχρεώσεων ανά χώρα/έτος 1991 1992 1993 1994 Σύνολο 
Αρμενία 0 1,66 0 0 1,66 
Αζερμπαϊτζάν 0 2,5 0 0 2,5 
Κράτη της Βαλτικής 5,95 - - - 5,95 
Λευκορωσία 1,7 2,51 2 0 6,21 
Γεωργία 2,8 1,5 0 1,8 6,1 
Καζακστάν 2,2 3,05 3,15 3,15 11,55 
Κιργιζία 0 2,71 4 0 6,71 
Μολδαβία 1 2,27 0 4,7 7,97 
Μογγολία - - - 0 0 
Ρωσική Ομοσπονδία 49,7 21,4/w 12,5 16,3 99,97 
Τατζικιστάν 0 0 0 1,68 1,68 
Τουρκμενισταν 1 3,65 0 3,6 8,25 
Ουκρανία 7,6 12,31 10,54 5 35,45 
Ουζμπεκιστάν 0,8 3,05 0 3,35 7,2 
Πολυκρατικά προγράμματα 7,2 3,8 0 2 13 
Διάφορα 0 0 0 0 0 
Σύνολο 79,95 60,48 32,19 41,58 214,2 
Ενέργεια 
Ποσά αναληφθεισων υποχρεώσεων ανά χώρα/έτος 1991 1992 1993 1994 Σύνολο 
Αρμενία 0,5 0 4,1 0 4,6 
Αζερμπαϊτζάν 0 0 0 3,6 3,6 
Κράτη της Βαλτικής 3 0 0 0 3 
Λευκορωσία 4,5 1,9 0 0 6,4 
Γεωργία 0,5 0 0 0 0,5 
Καζακστάν 0,7 3,2 0 0 3,9 
Κιργιζία 0,7 0 2,4 0 3,1 
Μολδαβία 0 2 0 0,6 2,6 
Μογγολία 0 0 0 11 
Ρωσική Ομοσπονδία 41,3 16 21,1 19,5 97,9 
Τατζικιστάν 0 0 0 11 
Τουρκμενισταν 0 10 0 1 
Ουκρανία 6,4 8,08 5,4 15 34,88 
Ουζμπεκιστάν 0,4 5,28 0 0 5,68 
Πολυκρατικά προγράμματα 7 1,5 5 3 16,5 
Διάφορα 0 0 0 0 0 
Σύνολο 65 38,96 38 43,7 185,66 
59 
Μεταφορές 
Ποσά αναληφθεισων υποχρεώσεων ανά χώρα/έτος 1991 1992 1993 1994 Σύνολο 
Αρμενία 0 0 0 0 0 
Αζερμπαϊτζάν 0 0 0 0 0 
Κράτη της Βαλτικής 4 0 0 0 4 
Λευκορωσία 2,24 1 2 1,3 6,54 
Γεωργία 0,73 0 0 0 0,73 
Καζακστάν 0 0 0 0 0 
Κιργιζία 0 0 0 0 0 
Μολδαβία 0 0 0 0,6 0,6 
Μογγολία 0 0 0 0 0 
Ρωσική Ομοσπονδία 32,64 15,93 13,55 13,9 76,02 
Τατζικιστάν 0 0 0 0 0 
Τουρκμενισταν 0 0 0 0 0 
Ουκρανία 4,9 7,26 3,22 0 15,38 
Ουζμπεκιστάν 0,29 1,68 0 0 1,97 
Πολυκρατικά προγράμματα 5 9 15 7 36 
Διάφορα 0 0 0 0 0 
Σύνολο 49,8 34,87 33,77 22,8 141,24 
Συμβουλές χάραξης πολιτικής 
Ποσά αναληφθεισων υποχρεώσεων ανά χώρα/έτος 1991 1992 1993 1994 Σύνολο 
Αρμενία 
Αζερμπαϊτζάν 
Κράτη της Βαλτικής 
Λευκορωσία 
Γεωργία 
Καζακστάν 
Κιργιζία 
Μολδαβία 
Μογγολία 
Ρωσική Ομοσπονδία 
Τατζικιστάν 
Τουρκμενισταν 
Ουκρανία 
Ουζμπεκιστάν 
Πολυκρατικά προγράμματα 
Διάφορα 
Σύνολο 2,85 
4,4 
0 
0,7 
2,75 
6,4 
5,7 
1 
0 
0 
0 
2,5 
0 
3 
8,5 
0 
37,8 16 0 
0 
0 
ο 
ο 
1,63 
0 
0 
0 
18,95 
0 
0 
0 
0 
20,5 
0 
41,08 2,85 
4,4 
0 
0,7 
2,75 
8,03 
5,7 
1 
0 
26,95 
0 
2,5 
0 
3 
37 
0 
94,88 
60 
Τηλεπικοινωνίες 
Ποσά αναληφθεισων υποχρεώσεων ανά χώρα/έτος 1991 1992 1993 1994 Σύνολο 
Αρμενία 
Αζερμπαϊτζάν 
Κράτη της Βαλτικής 
Λευκορωσία 
Γεωργία 
Καζακστάν 
Κιργιζία 
Μολδαβία 
Μογγολία 
Ρωσική Ομοσπονδία 
Τατζικιστάν 
Τουρκμενισταν 
Ουκρανία 
Ουζμπεκιστάν 
Πολυκρατικά προγράμματα 
Διάφορα 0 
0 
0 
ο 
ο 
ο 
ο 
ο 
ο 
4,93 
0 
0 
0,83 
0 
1 
0 0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
5,1 
0 
0 
0,55 
0 
0 
0 0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
4,1 
0 
0 
0 
0 
0 
0 0 
ο 
ο 
ο 
ο 
ο 
ο 
ο 
ο 
14,13 
0 
0 
1,38 
0 
1 
0 
Σύνολο 6,76 5,65 4,1 16,51 
Αλλοι τομείς 
Ποσά αναληφθεισων υποχρεώσεων ανά χώρα/έτος 1991 1992 1993 1994 
Σύνολο 8,25 39,4 80,11 86,21 
Συμπεριλαμβανομένης της πολυτομεακής και της ανθρωπιστικής βοήθειας Σύνολο 
Αρμενία 2,05 0 8,8 0 10,85 
Αζερμπαϊτζάν 0 0 8 0,7 8,7 
Κράτη της Βαλτικής 0 0 0 0 0 
Λευκορωσία 0 0 1 0,7 1,7 
Γεωργία 0 0 6 0,8 6,8 
Καζακστάν 0 0 1,4 1,12 2,52 
Κιργιζία 0 0 10 1 
Μολδαβία 0 0 0 0,75 0,75 
Μογγολία 0 0 0 0,64 0,64 
Ρωσική Ομοσπονδία 0 0 10 15 25 
Τατζικιστάν 0 0 0 0,32 0,32 
Τουρκμενισταν 0 0 0 0,8 0,8 
Ουκρανία 0 0 3,82 1,7 5,52 
Ουζμπεκιστάν 0 0 0 1,5 1,5 
Πολυκρατικά προγράμματα 6,2 39,4 40,09 62,18 147,87 
Διάφορα 0 0 0 0 0 
213,97 
61 
Χρηματοδοτικές επιδόσεις του Tacis 
Οι χρηματοδοτικές επιδόσεις του Προγράμματος Tacis 
μπορούν να υπολογιστούν από τους ακόλουθους 
δείκτες. Πίνακας 1 - Ποσά αναληφθεισων υποχρεώσεων, 
συναφθεισών συμβάσεων και πληρωμών κατά την 
περίοδο 1991-1994 (σε εκατ. ECU) 
το επίπεδο των αναληφθεισων υποχρεώσεων 
συγκρινόμενες με τον προϋπολογισμό 
το συνολικό ύψος των συναφθεισών συμβάσεων 
το επίπεδο των πληρωμών συγκρινόμενο με τον 
προϋπολογισμό πληρωμών που καταρτίστηκε στην 
αρχή του έτους 
το σύνολο των πληρωμών 
τις σωρευτικές συμβάσεις ως ποσοστό των 
σωρευτικών αναληφθεισων υποχρεώσεων και τις 
σωρευτικές πληρωμές ως ποσοστό των σωρευτικών 
συμβάσεων 
Ανάληψη υποχρεώσεων στο πλαίσιο του 
προϋπολογισμού Tacis 
Από την έναρξη υλοποίησης του Προγράμματος, το 
Tacis πέτυχε να καλύψει δια αντιστοίχων αναλήψεων 
υποχρεώσεων ένα πολύ υψηλό ποσοστό του ετήσιου 
προϋπολογισμού του, με μέσο όρο ποσοστό 99,8% του 
προβλεφθέντος προϋπολογισμού για την τετραετή 
περίοδο λειτουργίας του. 1991 1992 1993 
! αναληφθείσες υποχρεώσεις συμβάσεις 
πληρωμές 1994 
Συνολικό ύψος των συναφθεισών συμβάσεων 
Αυξήθηκε σημαντικά το επίπεδο των ποσών που έχουν 
δεσμευθεί στο πλαίσιο του Tacis. Το ποσό αυτό ήταν 
περίπου ισοδύναμο με το συνολικό ποσό των τριών 
προηγουμένων ετών. Το 1994 το ποσό αυτό ανήλθε σε 
514,7 εκατ. ECU έναντι συνολικού ποσού 557,2 εκατ. 
ECU για την περίοδο 1991 έως 1993 (βλέπε πίν. 1-2). Πίν. 2 - Σωρευτικά ποσά αναληφθεισων 
υποχρεώσεων, συμβατικών υποχρεώσεων και 
πληρωμών 1991-1994 (σε εκατ. ECU) £-
CO Ι 
1991 1991-1992 1991-1993 1991-1994 
αναληφθείσες υποχρεώσεις συμβάσεις 
πληρωμές 
62 
Κατά τη διάρκεια του 1994 υπογράφηκαν περίπου 1300 
συμβάσεις στο πλαίσιο του Tacis. Κατά γενικό κανόνα, 
οι συμβάσεις παροχής υπηρεσιών ύψους μεγαλυτέρου 
των 300.000 ECU ανατέθηκαν μετά από προκύρηξη 
κλειστού διαγωνισμού. Το μέσο ύψος των συμβάσεων 
που ανατέθηκαν μέσω κλειστού διαγωνισμού ανέρχεται 
σε 1,3 εκατ. ECU. Το δημοσιονομικό έτος στο οποίο 
αντιστοιχούν οι συμβάσεις που υπογράφηκαν το 1994 
μπορεί να ανευρεθεί στον πίν. 3. 
Πληρωμές σε σύγκριση με τον προϋπολογισμό 
Το Πρόγραμμα Tacis καταρτίζει στην αρχή κάθε έτους 
ένα προϋπολογισμό πληρωμών που θα εκταμιευθούν 
κατά τη διάρκεια του έτους. Για το 1994, οι πληρωμές 
του Tacis κάλυψαν ολόκληρο το ποσό του 
προϋπολογισμού ύψους 300,3 εκατ. ECU. Πίν. 3 - Συναφθείσες συμβάσεις ανά ημερολογιακό 
έτος (σε εκατ. ECU) 
472,1 469,7 
396,5 
70,2 
Προϋπολογισμός Προϋπολογισμός Προϋπολογισμός Προϋπολογισμός 
1991 1992 1993 1994 
99,6% 86,9% 51,5% 14,9% 
Διαδικασία χρηματοδότησης 
Στο πλαίσιο της διαδικασίας προγραμματισμού του Tacis, 
μεσολαβούν τρία στάδια από την έγκριση του ετήσιου 
προϋπολογισμού από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έως το 
σημείο υλοποίησης των έργων και εκταμίευσης των ποσών. 
To Tacis διαθέτει μια διαδικασία δημοσιονομικής 
διαχείρισης η οποία αρμόζει στον ανωτέρω 
προγραμματισμό, η οποία αρχίζει από το χρονικό 
διάστημα κατά το οποίο εκπονούνται λεπτομερή 
προγράμματα (Προγράμματα Δράσης) έως τις 
ενδεχόμενες εκταμιεύσεις των ποσών κατά την 
περίοδο που διαρκεί ένα μεμονωμένο έργο. 
Ανάληψη υποχρεώσεων - η κατάρτιση των 
χρηματοδοτικών προτάσεων για Προγράμματα Δράσης 
αποτελεί τη βάση για την ανάληψη υποχρέωσης 
ορισμένου ποσού. Οταν η πρόταση χρηματοδότησης 
εγκριθεί από την Επιτροπή Tacis, η Επιτροπή δεσμεύει τα 
ποσά που αντιστοιχούν στην εν λόγω πρόταση. To Tacis 
πρέπει να αναλάβει υποχρεώσεις που θα ανπστοιχούν 
στο σύνολο του ετήσιου προϋπολογισμού του εντός του 
αντίστοιχου ημερολογιακού έτους. Τα ποσά για τα οποία 
δεν έχουν αναληφθεί υποχρεώσεις ακυρώνονται. % των συμβάσεων που συνάφθηκαν έως της 31.12.94 
συμβάσεις που συνάφθηκαν το 1991 
συμβάσεις που συνάφθηκαν το 1992 
• συμβάσεις που συνάφθηκαν το 1993 
• συμβάσεις που συνάφθηκαν το 1994 
• Δεν έχουν ακόμη δεσμευθεί συμβατικά 
Σύναψη συμβάσεων - η σύναψη συμβάσεων για την 
υλοποίηση των συμφωνηθέντων έργων που 
περιλαμβάνονται στα Προγράμματα Δράσης του Tacis 
σηματοδοτεί την έναρξη της επιτόπιας υλοποίησης. 
Μόλις ολοκληρωθεί επιτυχώς η διαδικασία προκήρυξης 
του διαγωνισμού ή των διαπραγματεύσεων και 
υπογραφεί μια σύμβαση, τότε λέγεται ότι τα σχετικά 
ποσά έχουν δεσμευθεί συμβατικά. 
Το 1994 υπογράφηκαν στο πλαίσιο του Tacis περίπου 
1.300 συμβάσεις. Κατά γενικό κανόνα, συμβάσεις για 
την παροχή υπηρεσιών ύψους μεγαλύτερου από 
300.000 ECU αναθέτονται μέσω διαδικασιών κλειστών 
διαγωνισμών. Το μέσο ύψος των συμβάσεων είναι 
400.000 ECU περίπου. 
Πληρωμές - η πληρωμή είναι η τελική φάση της 
διαδικασίας χρηματοδότησης. Οι πληρωμές 
πραγματοποιούνται καθόλη την περίοδο εκτέλεσης 
του έργου, η οποία μπορεί να διαρκέσει έως τρία έτη. 
Το 1994 στο πλαίσιο του Tacis πραγματοποιήθηκαν 
2.700 πληρωμές περίπου. 
63 
Καταβληθέντα ποσά 
Το επίπεδο πληρωμών του Προγράμματος Tacis 
αυξήθηκε σημαντικά το 1994. Οι πληρωμές ανήλθαν σε 
300,3 εκατ. ECU, ποσό το οποίο είναι κατά 41% 
ανώτερο από το σύνολο των ποσών που καταβλήθηκαν 
κατά τα τρία προηί να ευρεθεί στον πίν. 6 ύψος 
των πληρωμών από το 1991 έως το 1993 ανήλθε σε 
212,8 εκατ. ECU). Το δημοσιονομικό έτος στο οποίο 
αντιστοιχούν οι πληρωμές που πραγματοποιήθηκαν το 
1994 μπορεί να ευρεθεί στον πίν. 4. Πίν. 4 - Πληρωμές ανά δημοσιονομικό έτος 
(σε εκατ. ECU) 
472,1 469,7 
418,6 
396,5 
58 
15.6 9.4 
Προϋπολογισμός Προϋπολογισμός Προϋπολογισμός Προϋπολογισμός 
1991 1992 1993 1994 
67,8% 38,5% 15,6% 2% 
% των πληρωμών που πραγματοποιήθηκαν έως τις 
31.12.94 
πληρωμές κατά το 1991 πληρωμές κατά το 1992 
• πληρωμές κατά το 1993 • πληρωμές κατά το 1994 
D Δεν έχουν ακόμη καταβληθεί 
Σωρευτικές συμβάσεις ως ποσοστό των 
σωρευτικών αναληφθεισων υποχρεώσεων και 
σωρευτικές πληρωμές ως ποσοστό των σωρευτικών 
συμβάσεων 
Κατά τη διάρκεια λειτουργίας του Προγράμματος, 
αμφότερα τα ποσοστά αυξήθηκαν σημαντικά (βλέπε 
πίν. 5). Το 1991, υπογράφηκαν συμβάσεις που 
αντιστοιχούσαν μόνο στο 1,3% του ύψους των 
αναληφθεισων υποχρεώσεων και από τα ποσά που 
είχαν δεσμευθεί στο πλαίσιο των συμβατικών 
υποχρεώσεων καταβλήθηκε μόνο το 7,5%. Τα 
αντίστοιχα ποσοστά στο τέλος του 1994 ήταν 61% και 
47,9% αντιστοίχως. Πίν. 5 - Σωρευτικές συμβάσεις και πληρωμές 
1991-1994 
1991 1992 1993 1994 
σωρευτικές συναφθείσες 
συμβάσεις ως ποσοστό 1,3% 
των σωρευτικών 
αναληφθεισων υποχρεώσεων 25,6% 43,3% 61,0% 
σωρευτικές πληρωμές 
ως ποσοστό των 
σωρευτικών συμβάσεων 7,5% 15,6% 38,2% 47,9% 
64 
Κατάλογος των κυριοτέρων συμβάσεων 
που υπογράφηκαν το 19941 
Αρμενία 
Συμβουλές προς την κυβέρνηση ECU 500.000 
Στρατηγική ιδιωτικοποίησης ECU 950.000 
Επέκταση αρδευτικού δικτύου και 
υπηρεσίες εξυπηρέτησης των αγροτών ECU 1.659.000 
Στρατηγική εξοικονόμηση ενέργειας ECU 1.100.000 
Συμβουλές διαχείρισης ECU 1.245.000 
Παροχή τεχνογνωσίας για αμοιβαία 
και επενδυτικά κεφάλαια ECU 900.000 
Μεταρρύθμιση του συστήματος 
κοινωνικής ασφάλισης ECU 1.799.000 
Συμβουλές χάραξης πολιτικής ECU 500.000 
Αζερμπαϊτζάν 
Στρατηγική ιδιωτικοποίησης ECU 1.400.000 
Ενίσχυση της δημόσιας διοίκησης ECU 2.977.000 
Βοήθεια σε οικογενειακά και εμπορικά 
αγροκτήματα ECU 653.000 
Ιδιωτικοποίηση του τομέα διανομής 
τροφίμων ECU 1.391.000 
Ανάπτυξη της ναυτιλιακής εταιρείας 
της Κασπίας θάλασσας ECU 618.000 
Θεσμική ενίσχυση ECU 600.000 
Ομάδα συμβούλων για θέματα 
ενέργειας ECU 1.500.000 
Κέντρο εκτάκτου ανάγκης για 
πρόσφυγες ECU 7.604.000 
Συμβουλές διαχείρισης και μέσα για 
την παροχή υπηρεσιών ECU 1.200.000 
Λευκορωσία 
Ενίσχυση του τομέα της 
απασχόλησης - Λευκορωσία ECU 600.000 
Ολοκληρωμένο πρόγραμμα 
παραγωγής και διανομής τροφίμων ECU 2.505.000 
Γενική στρατηγική στον τομέα 
ενέργειας ECU 828.000 
Κατάρτιση επιχειρηματιών ECU 577.000 
Συμβουλευτική ομάδα για επιχειρήσεις ECU 706.000 
Ενίσχυση για μακροπρόθεσμη 
χρηματοδοτική δυνατόητα ECU 898.000 
Ενίσχυση για την ενημέρωση 
όσον αφορά την αγορά αγαθών 
και τη γεωργία ECU 952.000 
Ανάπτυξη δοκιμαστικών υπηρεσιών 
επέκτασης ECU 830.000 
Ενίσχυση για το πρόγραμμα 
ιδιωτικοποίησης βάσει εγγυήσεων ECU 614.000 
1 Συμβάσεις κάτω των 500.000 ECU δεν έχουν καταχωρηθεί. 
Μεμονωμένα σχέδια μπορούν να περιλαμβάνουν ορισμένα συμβόλαια, 
ομοίως, ένα συμβόλαιο μπορεί να καλύπτει περισσότερα του ενός 
σχέδια. Ενίσχυση του τομέα της απασχόλησης ECU 775.000 
Εκσυγχρονισμός των τηλεπικοινωνιών ECU 1.259.000 
Παρακολούθηση και αξιολόγηση 
ενεργειακών έργων ECU 1.599.000 
Λευκορωσία και Ουκρανία 
Προμήθεια του συστήματος έγκυρης 
προειδοποίησης 3 
Γεωργία 
Αναδιάρθρωση των δημοσίων 
υπηρεσιών και κατάρτιση 
Στρατηγική ιδιωτικοποίησης 
Κατάρτιση στον τομέα της 
διαχείρισης 
Κέντρο κοινοβουλευτικής έρευνας 
Ανάπτυξη της ενεργειακής πολιτικής 
Εφοδιασμοί με πετρέλαιο για 
την παραγωγή ενέργειας 
Καζακστάν 
Συμβουλές στην κυβέρνηση στον 
τομέα της ενέργειας 
Τεχνική βοήθεια στο Υπουργείο 
Παιδείας 
Δημιουργία ενεργειακού κέντρου 
Κέντρο κατάρτισης για τη διαχείριση 
του τομέα της ενέργειας 
Βοήθεια στην κρατική επιτροπή για 
τη διαχείριση της κρατικής περιουσίας 
και των επενδυτικών κεφαλαίων 
Υπηρεσίες παροχής συμβουλών στον 
τραπεζικό τομέα 
Πολιτική κατάρτιση και γεωργικές 
στατιστικές 
Καθοδήγηση μικρομεσαίων 
επιχειρήσεων 
Βελτίωση και αναδιοργάνωση της 
παραγωγής και της συντήρησης 
γεωργικών και αγροτοβιομηχανικών 
μηχανημάτων και εξοπλισμών 
Μεμονωμένοι αγρότες της περιοχής 
Akmola 
Κιργιζία ECU 2.174.000 
ECU 
ECU 
ECU 
ECU 
ECU 
ECU 
ECU 
ECU 
ECU 
ECU 
ECU 
ECU 
ECU 
ECU 
ECU Εκμάθηση αγγλλικών και γερμανικών 
Αναδιοργάνωση των δημοσίων 
υπηρεσιών και κατάρτιση ECU 
Συμβουλευτική ομάδα για την ενέργεια ECU 
Μεταρρύθμιση του τομέα των 
κοινωνικών ασφαλίσεων ECU 1.800.000 
1.200.000 
843.000 
935.000 
500.000 
ECU 5.580.000 
ECU 1.400.000 
677.000 
1.234.000 
885.000 
1.493.000 
1.800.000 
800.000 
1.665.000 
1.080.000 
2.070.000 
813.000 
998.000 
1.405.000 
2.600.000 
65 
Βοήθεια για την ενίσχυση των 
αγροτικών εισροών και υπηρεσιών ECU 
Ενίσχυση για τη βελτίωση του 
ιδιωτικού τομέα εκτροφής ζώων ECU 
Βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης 
στις κτιριακές εγκαταστάσεις ECU 
Κατάρτιση σε θέματα διαχείρισης 
στον ενεργειακό τομέα ECU 
Μεταρρύθμιση του συστήματος 
κοινωνικών ασφαλίσεων ECU 
Συμβουλές για τη χάραξη κύβε 
ρνητικής πολιτικής ECU 
Θεσμική ενίσχυση ECU 
Μολδαβία 
ECU 1.716.000 
1.999.000 
660.000 
995.000 
1.200.000 
750.000 
672.000 
500.000 
540.000 
685.000 
2.000.000 
1.042.000 
1.043.000 Εθνική Τράπεζα της Μολδαβίας 
Εφαρμογή της ιδιωτικοποίησης, 
φάση 1 ECU 
Ενίσχυση μικρομεσαίων επιχειρήσεων ECU 
Βοήθεια για την ανάπτυξη του 
ενεργειακού τομέα ECU 
Υπηρεσία απασχόλησης της 
Μολδαβίας ECU 
Μετατροπή έξι επιχειρήσεων σε 
ραδιοηλεκτρονικές επιχειρήσεις στο 
Chisinau ECU 
Ρωσική Ομοσπονδία 
Ενίσχυση επιχειρήσεων μετά από την 
ιδιωτικοποίηση τους -
περιφέρεια των Ουραλίων ECU 9.000.000 
Ελεγχος πετρελαϊκού εξοπλισμού 
Yekaterinburg - Περιφέρεια Ουραλίων ECU 2.500.000 
Ενίσχυσης στις υπηρεσίες απασχόλησης -
Περιφέρεια Ουραλίων ECU 2.498.000 
Πρότυπα διαχείρισης αγροκτημάτων 
που έχουν πρόσφατα ιδιωτικοποιηθεί -
Περιφέρεια Ουραλίων ECU 2.799.000 
Παροχή συμβουλών στη Ρωσική 
Ομοσπονδία στον τομέα του πετρελαίου 
και του φυσικού αερίου ECU 907.000 
Πρόγραμμα Bistro ECU 3.000.000 
Εκπαιδευτικό πρόγραμμα επιχειρήσεων -
Voronezh ECU 1.350.000 
Σύστημα παροχής πληροφοριών στους 
τομείς των τροφίμων και της γεωργίας -
Samara ECU 2.175.000 
Μείωση των απωλειών μετά 
την εσοδεία - Samara ECU 1.610.000 
Ανάπτυξη ανθρωπίνων πόρων -
Samara Oblast ECU 1.330.000 ECU 
ECU 
ECU 
ECU 
ECU 
ECU 
ECU 
ECU 
ECU 
ECU Ενίσχυση των αλυσίδων εφοδιασμού 
τροφίμων - Μόσχα 
Μέσα διδασκαλίας για το περιφερειακό 
κέντρο κατάρτισης - Μόσχα 
Ενίσχυση της ανάπτυξης ιδιωτικών 
μεταφορικών μέσων - Μόσχα 
Αναδιάρθρωση των τραπεζών στη 
Μόσχα και τη Samara 
Εκπαίδευση διευθεντικών στελεχών 
στην ρωσική κλωστοϋφαντουργική 
βιομηχανία 
Μετατροπή και ανάπτυξη επιχειρήσεων 
Voronezh 
Ιδιωτικοποίηση της βιομηχανίας 
επεξεργασίας ξύλου - Μόσχα 
Υποστήριξη των ρωσικών επιχειρήσεων 
και διευθυντικών στελεχών στις 
διαπραγματεύσεις τους με αλλοδαπούς 
εταίρους 
Συμβουλές στη βιομηχανία της 
περιοχής της Μόσχας 
Συμβουλές στις περιφερειακές 
αρχές της Μόσχας 
Ενίσχυση για τον εκσυγχρονισμό 
των διυλιστηρίων πετρελαίου και των 
εγκαταστάσεων παραγωγής ηλεκτρικής 
ενέργειας στο Kirishi - Ρωσία 
Ενίσχυση στην επιτροπή της Αγίας 
Πετρούπολης που είναι υπεύθυνη για 
τα δημοτικά ξενοδοχεία 
Ολοκληρωμένο γεωργικό σχέδιο -
Tyumen 
Κατάρτιση σε θέματα διαχείρισης 
επιχειρήσεων - Tyumen 
Εξοικονόμηση ενέργειας για την 
Tyumenergo 
Πυρηνική ασφάλεια των εγκατατάσεων 
Kola - Φάση II 
Ανάλυση της ρωσικής τεκμηρίωσης 
σχετικά με τη βελτίωση της ασφάλειας 
των πυρηνικών εγκαταστάσεων 
της VVER 
Επιτόπια βοήθεια - Φάση 2, Beloyarsk 
Επιτόπια βοήθεια - Φάση 2 - πυρηνικό 
εργοστάσιο Balakova 
Επιτόπια βοήθεια - Φάση 2 - Πυρηνικό 
εργοστάσιο Smolensk 
Επιτόπια βοήθεια στο σχέδιο - διαχείριση 
του έργου του πυρηνικού εργοστασίου 
Πετρούπολης ECU 
Υπηρεσία προμήθειας εξοπλισμού 
πυρηνικής ασφάλειας - Ρωσία ECU ECU 
ECU 
ECU 
ECU 
ECU 
ECU 
ECU 
ECU 
ECU 2.282.000 
1.400.000 
950.000 
700.000 
523.000 
750.000 
1.860.000 
1.100.000 
2.299.000 
799.000 
ECU 1.346.000 
746.000 
2.842.000 
2.888.000 
992.000 
2.398.000 
771.000 
571.000 
946.000 
2.354.000 
945.000 
638.000 
66 
ECU 
ECU 
ECU 
ECU 
ECU 
ECU 
ECU 
ECU Ανταλλακτικά για ενεργειακό έλεγχο ECU 
Μεταφορά δυτικής τεχνολογίας στις 
ρωσικές αρχές που είναι υπεύθυνες 
για την πυρηνική ασφάλεια 
Συνδικαλιστικές ενώσεις στην 
οικονομία της αγοράς - Μόσχα 
Συμβουλές για τη χάραξη πολιτικής στη 
Ρωσία σχετικά με τη Γενική Συμφωνία 
Δασμών και Εμπορίου 
Ενίσχυση στο κέντρο ιδιωτικοποίησης -
Ρωσική Ομοσπονδία 
Ενίσχυση στο κέντρο ιδιωτικοποίησης -
Ρωσική Ομοσπονδία 
Επιτροπή για τη διαχείριση της κρατικής 
περιουσίας - Ρωσική Ομοσπονδία 
Μελέτη και ενίσχυση της ρωσικής 
βιομηχανίας παραγωγής χάλυβα -
Ρωσική Ομοσπονδία 
Επιμόρφωση του προσωπικού της 
Κεντρικής Τράπεζας στο χώρο εργασίας 
Ρωσική Ομοσπονδία 
Ενίσχυση στο ρωσικό πρόγραμμα 
επενδύσεων - Ρωσική Ομοσπονδία 
Τεχνική βοήθεια για την ανάπτυξη 
δικτύου μικρομεσαίων επιχειρήσεων -
Ρωσική Ομοσπονδία 
Ιδρυση μικρομεσαίων επιχειρήσεων κ 
αι ανάπτυξη ικανοτήτων -
Ρωσική Ομοσπονδία 
Αναδιάρθρωση της επιχείρησης 
Soyouz - Ρωσική Ομοσπονδία 
Δημιουργία ιδωτικού ταμείου 
συντάξεων - Ρωσική Ομοσπονδία 
Διδασκαλία οικονομικών και διαχείρισης 
επιχειρήσεων σε σχολεία δευτεροβάθμιας 
εκπαίδευσης καθώς και σε τεχνικά και 
γενικά πανεπιστήμια στη Ρωσία ECU 
Εφαρμογή της επιστήμης και της τεχνολογίας 
στη ρωσική οικονομία της αγοράς -
Ρωσική Ομοσπονδία 
Τοπογραφία - Ρωσική Ομοσπονδία 
Βελτίωση των δυνατοτήτων των 
μηχανημάτων εξόρυξης πετρελαίου -
Ρωσική Ομοσοπονδία 
Ανάπτυξη του εμπορικού κυκλώματος 
χονδρικής και λιανικής πώλησης 
τροφίμων -Δυτική Σιβηρία 
Ανάπτυξη ομάδων εμπορίας αγροτικών 
προϊόντων - Δυτική Σιβηρία ECU 
Μονάδα Συντονισμού - Μόσχα ECU 
Αποθήκη οπωρολαχανικών - Samara ECU 
Συγκρότημα αγροτοβιομηχανικών 
ειδών διατροφής - Μόσχα ECU ECU 
ECU 
ECU 
ECU 
ECU 617.000 
3.092.000 
500.000 
926.000 
4.116.000 
1.597.000 
4.200.000 
ECU 1.956.000 
1.500.000 
729.000 
ECU 3.440.000 
886.000 
920.000 
1.500.000 
5.100.000 
4.184.100 
762.000 
ECU 1.970.000 
ECU 2.760.000 
2.652.000 
799.000 
1.709.000 
779.000 Αγροτική Τράπεζα - Αγία Πετρούπολη ECU 
Περεταίρω αναδιάρθωση του συστήματος 
διανομής τροφίμων για το χονδρικό και 
λιανικό εμπόριο - Αγία Πετρούπουλη ECU 
Μετατροπή των επιχειρήσεων Lomo 
και Svetlana (Αγία Πετρούπολη) για την 
παραγωγή μη στρατιωτικών οπτικών 
μηχανημάτων ECU 
Κατάρτιση τραπεζικών υπαλλήλων και 
ενίσχυση τραπεζών - Αγία Πετρούπολη ECU 
Περιορισμός των απωλειών και βελτίωση 
της απόδοσης της παραγωγής πετρελαίου 
και φυσικού αερίου - Tyumen ECU 
Ενίσχυση της απασχόλησης σε 
περιφερειακό επίπεδο - Δυτική Σιβηρία ECU 
Πρόγραμμα κοινοπραξιών ECU 
Ενίσχυση στη δημόσια διοίκηση -
Δυτική Σιβηρία ECU 
Ρωσική Ομοσπονδία και Ουκρανία 
Εξοπλισμός γραφείου και αυτοματοποίηση 
με τη βοήθεια ηλεκτρονικών υπολογιστών 
της κρατικής επιτροπής για την επίβλεψη της 
ραδιενεργούς ακτινοβολίας και της πυρηνικής 
ασφάλειας στη Ρωσία (GAN) και την 
Ουκρανία (SCRNS) ECU 
Τουρκμενισταν 
Συμβουλευτική ομάδα 
για θέματα ενέργειας ECU 
Τεχνική βοήθεια για κατάρτιση στους 
τομείς της γεωργίας και των ειδών 
διατροφής ECU 
Συμβουλές για τη χάραξη κυβερνητικής 
πολιτικής ECU 
Εκπαίδευση δημοσίων υπαλλήλων ECU 
Συμβουλές στο Υπουργείο Γεωργίας ECU 
Βελτίωση της παραγωγής σίτου ECU 
Παροχή συμβουλών διαχείρισης 
και συναφών υπηρεσιών ECU 
Μονάδα ενίσχυσης μικρομεσαίων 
επιχειρήσεων ECU 
Ουκρανία 
Βελτίωση των προθεσμιών ECU 
Μείωση των απωλειών του δικτύου 
διανομής ειδών διατροφής ECU 
Μονάδα Συντονισμού Κιέβου ECU 
Ανάλυση του τομέα των 
τηλεπικοινωνιών ECU 1.492.000 
501.000 
673.000 
3.086.000 
2.987.000 
2.183.000 
3.000.000 
2.418.000 
1.348.000 
1.000.000 
1.847.000 
1.500.000 
942.000 
3.680.000 
1.494.000 
900.000 
900.000 
990.000 
2.799.000 
1.147.000 
830.000 
67 
Γενική στρατηγική για την εξοικονόμηση 
ενέργειας ECU 1.015.000 
Μετάβαση της ανθρακοβιομηχανίας 
στην οικονομία της αγοράς ECU 660.000 
Τιμολόγηση στον τομέα της ενέργειας ECU 503.000 
Προμήθεια ανταλλακτικών για τις πυρηνικές 
εγκαταστάσεις της Ουκρανίας 
Επιτόπια βοήθεια στη νότια Ουκρανία, 
Φάση 1 - Πυρηνική ασφάλεια 
Επιτόπια τεχνική βοήθεια στο Rivne 
Σταθεροποίηση του υφισταμένου 
σκέπαστρου - Τσερνομπίλ, μονάδα 4 
Μεταφορά τεχνογνωσίας στις αρχές 
που είναι αρμόδιες για την πυρηνική 
ασφάλεια στην Ουκρανία 
Προμήθεια εξοπλισμού πυρηνικής 
ασφάλειας Smolensk 
Υλοποίηση μαζικής ιδιωτικοποίησης ECU 1.649.000 
ECU 
ECU 
ECU 
ECU 
Εργα ιδιωτικοποίησης και αναδιάρθρωσης 
στην περιφέρεια Zaporyzhye 
Εκπαίδευση του προσωπικού της 
Τράπεζας Oshadny 
Αναδιοργάνωση της Τράπεζας της 
Ουκρανίας 
Χάραξη πολιτικής και κατάρτιση 
Αύξηση της ενίσχυσης σε αγροκτήματα ECU 
ECU 
ECU 
ECU 
ECU στο Zaporyzhye 
Σχέδιο βελτίωσης των αποθηκών 
σιτηρών ECU 
Σχέδιο επίδειξης στον τομέα των 
οπωρολαχανικών ECU 
Κατασκευή δύο καλωδίων οπτικών 
ινών ECU 
Επιτόπια βοήθεια στις πυρηνικές 
εγκαταστάσεις Zaporyzhye ECU 
Πυρηνική ασφάλεια - Ουκρανία και 
Zaporyzhye ECU 
Πρότυπο δίκτυο αγροτοβιομηχανικών 
ειδών διατροφής στην περιφέρεια 
Lviv - Ουκρανία ECU 
Επεξεργασία λαχανικών και κρέατος ECU 
Παροχή συμβουλών στον τομέα της 
αγοράς εργασίας ECU 
Βελτίωση των μεταφορών στην 
περιοχή της Μαύρης Θάλασσας ECU 
Ευρωπαϊκή συμβουλευτική υπηρεσία 
για τραπεζικά θέματα ECU 
Εκπαίδευση του προσωπικού των 
φορολογικών υπηρεσιών ECU 
Παρακολούθηση σχεδίων στον τομέα 
των ειδών διατροφής ECU 
Διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων -
Τσερνομπίλ ECU 2.123.000 
1.820.000 
ECU 2.992.000 
ECU 2.010.000 
22.000.000 
2.998.000 
900.000 
944.000 
660.000 
5.400.000 
1.789.000 
916.000 
1.665.000 
549.000 
553.000 
7.447.000 
3.148.000 
3.203.000 
1.385.000 
1.484.000 
1.600.000 
1.006.000 
912.000 
995.000 Ουκρανία και Καζαχστάν 
Ενίσχυση μικρομεσαίων επιχειρήσεων ECU 
Ουζμπεκιστάν 
Ανάπτυξη μικρομεσαίων επιχειρήσεων ECU 
Συμβουλές χάραξης κυβερνητικής 
πολιτικής ECU 
Εκπαίδευση σε θέματα διαχείρισης 
σχεδίων ECU 
Γραφεία εργασίας ECU 
Υπηρεσίες υποστήριξης μεμονωμένων 
αγροτών 
Παροχή συμβουλών στην κυβέρνηση 
στον τομέα της βιομηχανίας 
πετρελαίου ECU 
Ενίσχυση στο κέντρο ανάπτυξης 
ικανοτήτων για τις ανάγκες της αγοράς ECU 
Παροχή συμβουλών στην κυβέρνηση 
στον τομέα της βιομηχανίας 
πετρελαίου ECU 1.197.000 
1.700.000 
2.000.000 
2.358.000 
1.152.000 
ECU 2.781.000 
1.000.000 
3.599.000 
943.000 
Ουζμπεκιστάν, Τουρκμενισταν και Κιργιζία 
Τεχνική βοήθεια για ιδιωτικοποιήσεις ECU 740.000 
Πολυκρατικά προγράμματα 
Εφοδιασμός εξοπλισμού τελωνείων ECU 2.300.000 
Παρακολούθηση και αξιολόγηση του 
προγράμματος 1991 ECU 604.000 
Διαχείριση του αγωγού πετρελαίου και 
φυσικού αερίου ECU 1.500.000 
EBTRA (ΕΚ Γραφείο Εκπαίδευσης στον 
Τραπεζικό Τομέα) ECU 2.750.000 
Πρόγραμμα διοργάνωσης σεμιναρίων ECU 1.000.000 
Επιτόπια παροχή τεχνικής βοήθειας 
στο Rivne - Φάση 2 ECU 2.400.000 
Προμήθεια εξοπλισμού - Πυρηνική 
ασφάλεια ECU 12.052.000 
Επιτόπια παροχή βοήθεια στο Kalinin, 
Φάση 2 - πυρηνική ασφάλεια 
Προϋπολοιγισμός ECU 1.626.000 
Προετοιμασία των έργων αποξίλωσης 
των μονάδων 1 και 3 των πυρηνικών 
εγκαταστάσεων στο Τσερνομπίλ ECU 1.431.000 
Εκπαίδευση στον τομέα των 
τηλεπικοινωνιών ECU 986.000 
Σχέδια πρώτου εξαμήνου 1994 του 
Διεθνούς Κέντρου Επιστημών και 
Τεχνολογίας ECU 978.000 
68 
ECU 
ECU 
ECU 
ECU 
ECU 
ECU Πολυλειτουργικός προσομοιωτής -
Πυρηνική ασφάλεια 
Περιφερειακό ταμείο επιχειρήσεων, 
διευθυντής σχεδίου - Smolensk (ΕΤΑΑ) 
Αναδιοργάνωση της επιχείρησης I near 
σε συσχετισμό με δραστηριότητες 
ιδωτικοποίησης 
Νομικές συμβουλές 
Συμβουλές χάραξης πολιτικής 
Επιτόπια βοήθεια στο Rivne - Φάση 2 
Ευρωπαϊκό Ταμείο Κατάρτισης (Tempus) ECU 
Tempus ECU 
Tempus ECU 
Παροχή συμβουλών στο νομικό και τον 
πολιτικό τομέα ECU 
Σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης -
πυρηνική ασφάλεια ECU 
Τοπικό δίκτυο ηλεκτρονικών υπολογιστών -
πυρηνική ασφάλεια ECU 
Περιορισμοί - πυρηνική ασφάλεια ECU 
Παρακολούθηση επισιτιστικής 
βοήθειας ECU 
Παροχή συμβουλών για τη χάραξη πολιτικής 
σε σειρά κρατών, με εξαίρεση το 
Ουζμπεκιστάν, την Κιργιζία, την Αρμενία, 
την Μολδαβία και το Τουρκμενισταν ECU 
Ταμείο μικρομεσαίων επιχειρήσεων, 
μέρος 1 (ΕΤΑΑ) 
Εξοπλισμός των εγκαταστάσεων στο 
Rivne - Πυρηνική ασφάλεια 
Παρακολούθηση και αξιολόγηση 
Τεχνική υποστήριξη στον τομέα των 
χρηματοδοτικών υπηρεσιών 
Υπηρεσίες διαχείρισης της Δράσης 
για Συνεργασία στον τομέα των 
Οικονομικών (ACE) 
Υπηρεσίες διαχείρισης για τη Δράση 
για Συνεργασία στον τομέα των 
Οικονομικών (ACE) 
Ευρωπαϊκό Δίκτυο Παροχής Υπηρεσιών 
σε Ηλικιωμένους (360 αποστολές 
σε χώρες της ΚΑΚ) ECU ECU 
ECU 
ECU 
ECU 774.000 
600.000 
614.000 
1.000.000 
4.000.000 
1.600.000 
14.865.000 
6.200.000 
834.000 
6.500.000 
1.637.000 
547.000 
2.000.000 
1.700.000 
1.000.000 
825.000 
2.000.000 
711.000 
835.000 
ECU 1.080.000 500.000 
891.000 
950.000 
ECU 1.000.000 Πρόγραμμα επισκέψεων σε 
Εμπορικά Επιμελητήρια ECU 
Αναδιάρθρωση των εταιρειών Perm 
Motors και Incar (ΕΤΑΑ) ECU 
Συμβάσεις - πλαίσιο για τα 
χρηματοδοτικά όργανα του Tacis ECU 
Παροχή συμβουλών στο περιφερειακό 
επενδυτικό ταμείο για επιχειρήσεις, 
περιφέρεια Ουραλίων 
Κονδύλιο χρηματοδότησης Λευκορωσίας -
τεχνική συνεργασία με συμμετέχουσες 
τράπεζες ECU 997.000 
Διαχείριση των Μονάδων Συντονισμού στο 
Αρζεμπαϊτζάν, την Αρμενία, τη Γεωργία 
και τη Μολδαβία ECU 1.875.000 
Διαχείριση των Μονάδων Συντονισμού 
στην Κεντρική Ασία ECU 1.999.000 
Αλλα προγράμματα 
Πρόγραμμα επισιτιστικής βοήθειας 
για τις δημοκρατίες του Καυκάσου ECU 650.000 
Αξιολόγηση των επιπτώσεων στο 
περιβάλλον της Μαύρης Θάλασσας ECU 734.000 
Επέκταση των πυρηνικών 
εγκαταστάσεων VVER 440, εφοδιασμός με 
πολυλειτουργικούς προσομειωτές ECU 3.998.000 
Πρόγραμμα διασύνδεσης 
των εργασιών ECU 1.900.000 
Χρηματοδοτικό πλαίσιο της task force ECU 3.249.000 
Πρόγραμμα περιβαλλοντικής 
υποστήριξης του Tacis ECU 1.054.000 
ECU 920.000 
4.000.000 
69 




ISSN 0254-1483 . Com (95) 349 τελιχό · ΕΓΓΡΑΦΑ · GR · Αριθ χαταλόγου: CB-CO-95-376-GR-C 
ISBN 92-77-91778-4 . Υπηρεσία Επισήμων Εχδόσεων των Ευρωπάιχών Κοινοτήτων L-2985 Λουξεμβούργο 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή · Γραφείο Πληροφόρησης Tacis · Γενική Διεύθυνση Εξωτερικές σχέσεις: 
Ευρώπη και Νέα Ανεξάρτητα Κράτη Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας Εξωτερική υπηρεσία, (DGIA) Greek 
Διεύθυνση Γραφείου Aarlenstraat 88 1 /06 Rue d'Arlon Β-1040 Βρυξέλλες Τηλ. (+32-2) 295 25 85 / 296 60 65 / 296 10 70 
Διεύθυνση ΑλληλογροφΙος ΑΝ881/06 Wetstraat200RuedelaLjoi Β-1049Βρυξέλλες Φαξ (+32-2)231 0441 T/GR^08.95/O1/O2/11/Β