ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 24.11.2021 COM(2021) 743 final ΠΡΟΤΑΣΗ ΚΟΙΝΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ

ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ





Πίνακας περιεχομένων ΚΥΡΙΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΤΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΚΛΗΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ 1.1 Τάσεις της αγοράς εργασίας 1.2 Κοινωνικές τάσεις 1.3 Ο αναθεωρημένος κοινωνικός πίνακας αποτελεσμάτων: επισκόπηση των προκλήσεων που σχετίζονται με τις αρχές του πυλώνα 1.4 Πρωταρχικοί στόχοι της ΕΕ για το 2030 ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΟΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΤΟΜΕΑ — ΕΠΙΔΟΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ 2.1. Κατευθυντήρια γραμμή 5: Τόνωση της ζήτησης εργασίας 2.1.1 Βασικοί δείκτες 2.1.2 Διαμόρφωση πολιτικής 2.2 Κατευθυντήρια γραμμή 6: Ενίσχυση της προσφοράς εργασίας και βελτίωση της πρόσβασης στην απασχόληση, σε δεξιότητες και σε ικανότητες 2.2.1 Βασικοί δείκτες 2.2.2 Διαμόρφωση πολιτικής 2.3 Κατευθυντήρια γραμμή 7: Βελτίωση της λειτουργίας των αγορών εργασίας και της αποτελεσματικότητας του κοινωνικού διαλόγου 2.3.1 Βασικοί δείκτες 2.3.2 Διαμόρφωση πολιτικής 2.4 Κατευθυντήρια γραμμή 8: Προαγωγή των ίσων ευκαιριών για όλους, προώθηση της κοινωνικής ένταξης και καταπολέμηση της φτώχειας

2.4.1 Βασικοί δείκτες 2.4.2 Διαμόρφωση πολιτικής

ΚΥΡΙΑ ΜΗΝΥΜΑΤΑ Η κοινή έκθεση για την απασχόληση (ΚΕΑ), η οποία εκδίδεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Συμβούλιο, παρακολουθεί, σε ετήσια βάση και σύμφωνα με το άρθρο 148 της ΣΛΕΕ, την κατάσταση της απασχόλησης στην Ένωση και την εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση. Παρουσιάζει, σε ετήσια βάση, τις κυριότερες εξελίξεις που έλαβαν χώρα στην Ευρωπαϊκή Ένωση στον τομέα της απασχόλησης και στον κοινωνικό τομέα και σκιαγραφεί τα μέτρα πολιτικής που έλαβαν πρόσφατα τα κράτη μέλη σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές για τις πολιτικές απασχόλησης των κρατών μελών . Προσδιορίζει επίσης συναφείς τομείς προτεραιότητας για την ανάληψη δράσεων πολιτικής. Η πρόταση της Επιτροπής για την παρούσα έκθεση αποτελεί μέρος της φθινοπωρινής δέσμης του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου· μετά την ανταλλαγή απόψεων μεταξύ της Επιτροπής και των προπαρασκευαστικών οργάνων της, το τελικό κείμενο θα εγκριθεί από το Συμβούλιο Απασχόλησης, Κοινωνικής Πολιτικής, Υγείας και Καταναλωτών (EPSCO). Η έκδοση της ΚΕΑ για το 2022 εστιάζει περισσότερο στην υλοποίηση του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, σύμφωνα με τις δεσμεύσεις του σχεδίου δράσης του Μαρτίου 2021 και των ηγετών της ΕΕ που περιλαμβάνονται στη διακήρυξη του Πόρτο της 8ης Μαΐου. Η υλοποίησή του θα ενισχύσει την πορεία της Ένωσης προς μια ψηφιακή, πράσινη και δίκαιη μετάβαση και θα συμβάλει στην επίτευξη ανοδικής κοινωνικής και οικονομικής σύγκλισης και στην αντιμετώπιση των δημογραφικών προκλήσεων. Θα συμβάλει επίσης στην επίτευξη των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης. Η παρούσα έκθεση ενισχύει την παρακολούθηση του κοινωνικού πυλώνα, κυρίως μέσω θεματικών πλαισίων τα οποία καλύπτουν βασικές προκλήσεις στους τρεις τομείς της ισότητας ευκαιριών και της πρόσβασης στην αγορά εργασίας, των δίκαιων όρων εργασίας και της κοινωνικής προστασίας και ένταξης. Η έκθεση ενσωματώνει επίσης τους τρεις νέους πρωταρχικούς στόχους της ΕΕ για το 2030 σχετικά με την απασχόληση, τις δεξιότητες και τη μείωση της φτώχειας του σχεδίου δράσης για τον πυλώνα, οι οποίοι επικροτήθηκαν τόσο από τους ηγέτες της ΕΕ στο πλαίσιο της κοινωνικής συνόδου κορυφής του Πόρτο όσο και από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Ιουνίου. Η ΕΕ δεσμεύτηκε να επιτύχει έως το 2030 τους ακόλουθους πρωταρχικούς στόχους της ΕΕ: ·τουλάχιστον το 78 % του πληθυσμού ηλικίας 20-64 ετών θα πρέπει να απασχολείται· ·τουλάχιστον το 60 % των ατόμων ηλικίας 25-64 ετών θα πρέπει να συμμετέχουν σε δραστηριότητες μάθησης κάθε χρόνο· και ·ο αριθμός των ατόμων που αντιμετωπίζουν κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού θα πρέπει να μειωθεί κατά τουλάχιστον 15 εκατομμύρια σε σύγκριση με το 2019. Μαζί με το Ταμείο Συνοχής, η υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων και των επενδύσεων που προβλέπονται στα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας των κρατών μελών θα προωθήσει μια δίκαιη, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάκαμψη. Ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας πρέπει να προωθεί την οικονομική, κοινωνική και εδαφική συνοχή της Ένωσης μέσω της βελτίωσης της ανθεκτικότητας, της ετοιμότητας για την αντιμετώπιση κρίσεων, της ικανότητας προσαρμογής και του αναπτυξιακού δυναμικού των κρατών μελών. Με τον τρόπο αυτόν, ο μηχανισμός συνεισφέρει επίσης στην υλοποίηση του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, με ιδιαίτερη έμφαση στην αντιμετώπιση των προκλήσεων που εντοπίζονται στις ειδικές ανά χώρα συστάσεις . Στο πλαίσιο αυτό, τέσσερις από τους έξι πυλώνες που καθορίζουν το πεδίο εφαρμογής του μηχανισμού είναι σημαντικοί, και συγκεκριμένα οι εξής: i) έξυπνη, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη· ii) κοινωνική και εδαφική συνοχή· iii) υγεία και οικονομική, κοινωνική και θεσμική ανθεκτικότητα· και iv) πολιτικές για την επόμενη γενιά, τα παιδιά και τους νέους. Στο πλαίσιο της ανάλυσης της διαμόρφωσης πολιτικής, η κοινή έκθεση για την απασχόληση περιλαμβάνει επίσης επιλογή μέτρων που υποστηρίζονται από τον μηχανισμό ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΜΑΑ), καθώς και από άλλες ενωσιακές πηγές χρηματοδότησης, μεταξύ των οποίων το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο+, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης και το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης. Η ανάλυση που περιλαμβάνεται στην ΚΕΑ 2022 βασίζεται στον αναθεωρημένο κοινωνικό πίνακα αποτελεσμάτων για την πληρέστερη κάλυψη των αρχών του πυλώνα. Στο πλαίσιο του σχεδίου δράσης του Μαρτίου 2021 για τον κοινωνικό πυλώνα, η Επιτροπή πρότεινε την αναθεώρηση του κοινωνικού πίνακα αποτελεσμάτων, ώστε να καταστεί δυνατή η καλύτερη παρακολούθηση του πυλώνα με αναθεωρημένη δέσμη πρωταρχικών δεικτών, οι οποίοι εγκρίθηκαν από το Συμβούλιο EPSCO τον Ιούνιο του 2021. Επομένως, στην ΚΕΑ 2022 αξιολογούνται οι επιδόσεις των κρατών μελών όσον αφορά την αναθεωρημένη δέσμη των πρωταρχικών δεικτών . Οι δείκτες αυτοί περιλαμβάνουν πλέον δείκτες οι οποίοι παρέχουν τη δυνατότητα αποτύπωσης σημαντικών διαστάσεων, όπως η εκπαίδευση των ενηλίκων, η ένταξη των ατόμων με αναπηρία στην αγορά εργασίας, ο κίνδυνος φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού για τα παιδιά και η υπερβολική επιβάρυνση με δαπάνες στέγασης. Τα στοιχεία από τον αναθεωρημένο κοινωνικό πίνακα αποτελεσμάτων, σε συνδυασμό με την ειδική ανά χώρα ανάλυση των στοιχείων και του πλαισίου πολιτικής, επιτρέπουν τον ακριβέστερο προσδιορισμό των βασικών προκλήσεων στους τομείς της απασχόλησης, των δεξιοτήτων και στον κοινωνικό τομέα στην ΕΕ και στα κράτη μέλη (βλ. διάγραμμα 1). Με τον τρόπο αυτόν θα είναι δυνατή η στενότερη παρακολούθηση των κοινωνικών εξελίξεων και αποκλίσεων. Οι συμβουλευτικές επιτροπές του Συμβουλίου EPSCO θα εξετάσουν πρόταση που υποβλήθηκε από την Ισπανία και το Βέλγιο για τη θέσπιση διαδικασίας κοινωνικών ανισορροπιών βάσει του άρθρου 148 της ΣΛΕΕ στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. Διάγραμμα 1: Προκλήσεις στους τομείς της απασχόλησης, των δεξιοτήτων και στον κοινωνικό τομέα σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ βάσει των πρωταρχικών δεικτών του αναθεωρημένου κοινωνικού πίνακα αποτελεσμάτων Σημειώσεις: 1) δεν υπάρχουν ακόμη διαθέσιμα στοιχεία για τον δείκτη σχετικά με τη συμμετοχή των ενηλίκων στην εκπαίδευση· 2) ο δείκτης για τις ψηφιακές δεξιότητες αφορά στοιχεία του 2019· 3) τα στοιχεία σχετικά με ορισμένους δείκτες είναι ελλιπή για κάποιες χώρες: τα υπομνήματα για όλους τους δείκτες παρουσιάζονται στο παράρτημα της έκθεσης. Ο αντίκτυπος της κρίσης λόγω της νόσου COVID-19 στην αγορά εργασίας αμβλύνθηκε χάρη στην ανάληψη άμεσης και αποφασιστικής δράσης πολιτικής σε επίπεδο κρατών μελών και ΕΕ. Μολονότι η ανάκαμψη της αγοράς εργασίας εδραιώνεται, η απασχόληση και το σύνολο των δεδουλευμένων ωρών εργασίας δεν έχουν επανέλθει ακόμη στα προ κρίσης επίπεδα. Το ποσοστό απασχόλησης, μετά την πτώση του σε χαμηλό επίπεδο της τάξης του 71,6 % κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2020, ανέκαμψε εν μέρει το δεύτερο τρίμηνο του 2021 και ανήλθε στο 72,8 % για τα άτομα ηλικίας 20-64 ετών, ποσοστό που είναι χαμηλότερο από την ανώτατη τιμή του 73,3 % που είχε σημειωθεί κατά το τέταρτο τρίμηνο του 2019. Μολονότι η οικονομική ανάκαμψη θα στηρίξει τη δημιουργία θέσεων εργασίας, η επαναφορά στα προ κρίσης επίπεδα απασχόλησης δεν αναμένεται πριν από το 2022. Όπως αποτυπώνεται στον πρωταρχικό στόχο της ΕΕ για το ποσοστό απασχόλησης, η επίτευξη υψηλού επιπέδου απασχόλησης αποτελεί βασική προτεραιότητα για το 2030 προκειμένου να διασφαλιστεί ότι όλοι μπορούν να συμμετέχουν πλήρως στην οικονομία και την κοινωνία και να μειωθεί, συνεπώς, ο αριθμός των ατόμων που αντιμετωπίζουν κίνδυνο φτώχειας. Συνολικά, η αύξηση της ανεργίας έχει διατηρηθεί σε επίπεδα χαμηλότερα από τα επίπεδα που θα μπορούσαν να αναμένονται λαμβανομένης υπόψη της έκτασης των επιπτώσεων της COVID-19 στην οικονομία. Αυτό οφείλεται στα μέτρα πολιτικής που θεσπίστηκαν από τα κράτη μέλη —μεταξύ άλλων με τη στήριξη από τη χρηματοδότηση της ΕΕ [κυρίως από το ευρωπαϊκό μέσο προσωρινής στήριξης για τον μετριασμό των κινδύνων ανεργίας σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης (SURE) και από τη συνδρομή στην ανάκαμψη για τη συνοχή και τις περιοχές της Ευρώπης (REACT-EU)]— και, σε μικρότερο βαθμό, στο γεγονός ότι ορισμένα άτομα περιήλθαν, τουλάχιστον προσωρινά, σε οικονομική αδράνεια όταν η αναζήτηση εργασίας κατέστη δυσχερέστερη. Η ανάκαμψη της αγοράς εργασίας εδραιώνεται 72,8 % ποσοστό απασχόλησης το δεύτερο τρίμηνο του 2021 (1,2 εκατ. μονάδες υψηλότερο σε σχέση με το προηγούμενο έτος) 6,7 % ποσοστό απασχόλησης τον Σεπτέμβριο του 2021 (1 εκατ. μονάδα χαμηλότερο σε σχέση με το προηγούμενο έτος) 17,4 % ποσοστό ανεργίας των νέων το δεύτερο τρίμηνο του 2021 (0,6 εκατ. μονάδες υψηλότερο σε σχέση με το δεύτερο τρίμηνο του 2020) +13,3 % δεδουλευμένες ώρες εργασίας ανά εργαζόμενο το δεύτερο τρίμηνο του 2021 σε σύγκριση με το τέταρτο τρίμηνο του 2020 (ωστόσο, 2,7 % χαμηλότερο απ’ ό,τι το δεύτερο τρίμηνο του 2019) Ποσοστά ενεργοποίησης και ανεργίας και ποσοστό νέων εκτός απασχόλησης, εκπαίδευσης ή κατάρτισης στην ΕΕ-27, ως % Σύνολο δεδουλευμένων ωρών εργασίας ανά εργαζόμενο και απουσίες από την εργασία, ΕΕ-27 Σημείωση: Διακοπή στις σειρές στα τριμηνιαία ποσοστά ανεργίας από το πρώτο τρίμηνο του 2021. Πηγή: Eurostat, βάση δεδομένων [une_rt_q], [une_ltu_q] και έρευνα εργατικού δυναμικού [lfsi_emp_q], [lfsq_argan], [lfsi_neet_q]. Στοιχεία προσαρμοσμένα σε εποχικές διακυμάνσεις και όχι ημερολογιακώς προσαρμοσμένα.

Η κρίση λόγω της νόσου COVID-19 ανέκοψε τη θετική τάση του ποσοστού ενεργοποίησης που παρατηρήθηκε τα τελευταία έτη. Το ποσοστό ενεργοποίησης στην ΕΕ-27 για την ηλικιακή ομάδα 20-64 ετών μειώθηκε ελαφρώς λόγω της πανδημίας, αλλά έχει ήδη ανακτήσει την αξία του στα προ κρίσης επίπεδα σε τριμηνιαίους όρους. Αυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στη συμμετοχή τόσο των γυναικών όσο και της ηλικιακής ομάδας 55-64 ετών στην αγορά εργασίας. Σε απόλυτους όρους, ωστόσο, ο οικονομικά ενεργός πληθυσμός της ΕΕ συρρικνώθηκε κατά την τελευταία δεκαετία, γεγονός που αποτελεί επίσης καθοριστικό παράγοντα για την αύξηση των ελλείψεων εργατικού δυναμικού. Στο πλαίσιο αυτό είναι σημαντικές οι πολιτικές που εξασφαλίζουν τη συμμετοχή περισσότερων ατόμων στην αγορά εργασίας, καθιστούν δυνατό τον μεγαλύτερο και υγιέστερο επαγγελματικό βίο και βελτιώνουν την παραγωγικότητα μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα. Η βελτίωση των συνθηκών εργασίας και η καλύτερη προσαρμογή τους στις μεταβαλλόμενες ανάγκες των εργαζομένων κατά τη διάρκεια της ζωής τους θα έχει θετικό αντίκτυπο στην προσφορά εργασίας και, ως εκ τούτου, θα στηρίξει δυνητικά υψηλότερα ποσοστά απασχόλησης. Η COVID-19 είχε διαφορετικό αντίκτυπο μεταξύ των διαφορετικών τομέων και τύπων εργαζομένων Υψηλότερα ποσοστά αύξησης της απασχόλησης από το δεύτερο τρίμηνο του 2020 στους τομείς των κατασκευών, της δημόσιας διοίκησης και των δραστηριοτήτων ΤΠΕ Χαμηλότερα ποσοστά αύξησης της απασχόλησης από το δεύτερο τρίμηνο του 2020 στο χονδρικό και λιανικό εμπόριο, τις τέχνες και την ψυχαγωγία και τη γεωργία 1,6 εκατομμύρια λιγότεροι εργαζόμενοι (20-64) με συμβάσεις ορισμένου χρόνου κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2021 σε σύγκριση με το δεύτερο τρίμηνο του 2019 Μεταβολές στην απασχόληση ανά οικονομική δραστηριότητα (εγχώρια έννοια, στοιχεία προσαρμοσμένα σε εποχικές διακυμάνσεις και στοιχεία ημερολογιακώς προσαρμοσμένα), ΕΕ-27 Πηγή: Eurostat, βάση δεδομένων [tec00109]. Σημείωση: *Δραστηριότητες βάσει της ταξινόμησης NACE αναθ. 2. Καθώς η οικονομία ανακάμπτει από τους κλυδωνισμούς λόγω της νόσου COVID-19, αναμένεται να μην αποκατασταθούν όλες οι θέσεις εργασίας και, συνεπώς, η στήριξη των μεταβάσεων από μια θέση εργασίας σε άλλη αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Από το δεύτερο τρίμηνο του 2020, τα υψηλότερα ποσοστά αύξησης της απασχόλησης παρατηρούνται στους τομείς των κατασκευών, της δημόσιας διοίκησης και των δραστηριοτήτων ΤΠΕ, ενώ τα χαμηλότερα ποσοστά αύξησης της απασχόλησης διαπιστώνονται στο χονδρικό και λιανικό εμπόριο, τις τέχνες και την ψυχαγωγία και τη γεωργία. Για ορισμένες από τις πληγείσες εταιρείες, η πανδημία θα έχει αποτελέσει μόνο μια μεταβατική περίοδο κλυδωνισμών. Για κάποιες άλλες, μπορεί να οδηγήσει σε βαθιές αλλαγές στα επιχειρηματικά μοντέλα, εν μέρει λόγω της μετατόπισης των προτιμήσεων των καταναλωτών (για παράδειγμα, ευρύτερη χρήση του ηλεκτρονικού εμπορίου) και των πρακτικών οργάνωσης και εργασίας των επιχειρήσεων (συμπεριλαμβανομένης της ψηφιοποίησης και της προώθησης πιο βιώσιμων μεθόδων παραγωγής). Υπό αυτή την οπτική, ορισμένα καθήκοντα ενδέχεται να είναι πλέον περιττά, εξέλιξη που απαιτεί αναδιάρθρωση όσον αφορά τις μεθόδους εργασίας και την εισροή εργασίας, με μεγαλύτερη ανάγκη στήριξης των μεταβάσεων από μια θέση εργασίας σε άλλη από τους υπευθύνους χάραξης πολιτικής και τις επιχειρήσεις, σύμφωνα με τη σύσταση της Επιτροπής σχετικά με την αποτελεσματική ενεργό στήριξη της απασχόλησης (EASE). Η ανάκαμψη παρέχει επίσης την ευκαιρία προσανατολισμού προς ένα πιο βιώσιμο κοινωνικοοικονομικό σύστημα με νέα επιχειρηματικά μοντέλα και ευρείες επιπτώσεις για τα είδη των προσφερόμενων θέσεων εργασίας και τις δεξιότητες που απαιτούνται. Απαιτείται ταχεία ανακατανομή του εργατικού δυναμικού βάσει αποτελεσματικών ενεργητικών πολιτικών για την αγορά εργασίας και λήψη μέτρων αναβάθμισης δεξιοτήτων και επανειδίκευσης για την αντιμετώπιση των ελλείψεων εργατικού δυναμικού, τη συμβολή στην τόνωση της παραγωγικότητας, των αποδοχών και της κοινωνικής συνοχής, καθώς και για τη διευκόλυνση της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης. Τα συστήματα μειωμένου ωραρίου εργασίας μπορούν να διαδραματίσουν χρήσιμο ρόλο εν προκειμένω, με τη διευκόλυνση και την υποστήριξη διαδικασιών αναδιάρθρωσης. Θα πρέπει να εξακολουθήσουν να αποτελούν μέρος της εργαλειοθήκης πολιτικής πέραν της κρίσης και να επανεστιάσουν στην παροχή βοήθειας για τον εκσυγχρονισμό της οικονομίας (π.χ. μέσω συναφών μέτρων ανάπτυξης δεξιοτήτων), χωρίς να καθυστερούν τις διαρθρωτικές προσαρμογές. Η κρίση ανέδειξε τη δυσχερέστερη κατάσταση των νέων στην αγορά εργασίας 13,7 % νέοι ΕΑΕΚ (ηλικίας 15-29 ετών) το 2020 +1,3 εκατοστιαίες μονάδες ποσοστό ανεργίας των νέων μεταξύ 2019 και 2020 Διπλάσιος ο αριθμός των νέων με καθεστώς αναγκαστικής προσωρινής απασχόλησης απ’ ό,τι τα άτομα ηλικίας 25-64 ετών Νέοι εκτός απασχόλησης, εκπαίδευσης ή κατάρτισης (%, 15-29, 2020) Σημείωση: Ορισμένες διοικητικές μονάδες σε νησιωτικές και εξόχως απόκεντρες περιοχές δεν εκπροσωπούνται. Πηγή: Eurostat, έρευνα εργατικού δυναμικού [edat_lfse_35]. © EuroGeographics για τα διοικητικά όρια. Η κρίση λόγω της νόσου COVID-19 είχε εντονότερο αντίκτυπο στους νέους, ιδίως στους νέους που ξεκινούν τη σταδιοδρομία τους, γεγονός που απαιτεί την ανάληψη ταχείας και αποφασιστικής δράσης πολιτικής. Το ποσοστό ανεργίας των νέων (15-24 ετών) στην ΕΕ παρουσίασε αρχικές ενδείξεις ανάκαμψης έως τα μέσα του 2021, αλλά το δεύτερο τρίμηνο του 2021 εξακολουθούσε να ανέρχεται στο 17,4 %, ποσοστό που είναι σχεδόν τριπλάσιο από το ποσοστό ανεργίας του πληθυσμού ηλικίας 25-74 ετών. Οι κλυδωνισμοί λόγω της νόσου COVID-19 ανέτρεψαν την εξαετή πτωτική τάση του αριθμού των νέων που βρίσκονται εκτός απασχόλησης, εκπαίδευσης ή κατάρτισης (ΕΑΕΚ), εν μέρει λόγω των επισφαλών θέσεων των νέων στην αγορά εργασίας. Για τον λόγο αυτόν, απαιτούνται αποφασιστικές δράσεις πολιτικής για την πρόληψη των κινδύνων μακροπρόθεσμων αρνητικών επιπτώσεων στην ευημερία και τις προοπτικές σταδιοδρομίας τους. Η μείωση του αριθμού των ΕΑΕΚ αποτελεί πράγματι μία από τις συμπληρωματικές φιλόδοξες δεσμεύσεις της ΕΕ που προτείνονται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο σχέδιο δράσης για τον κοινωνικό πυλώνα. Οι ενισχυμένες εγγυήσεις για τη νεολαία ενδυναμώνουν τις δράσεις για την εξασφάλιση προσφοράς απασχόλησης καλής ποιότητας, συνεχούς εκπαίδευσης, μαθητείας ή άσκησης εντός περιόδου τεσσάρων μηνών από τη στιγμή που οι νέοι καθίστανται άνεργοι ή εξέρχονται από την τυπική εκπαίδευση . Η πρωτοβουλία ALMA (από τα αρχικά των λέξεων Aim, Learn, Master, Achieve, δηλαδή στοχεύω, μαθαίνω, κατακτώ, επιτυγχάνω) θα βοηθήσει μειονεκτούντες νέους ΕΑΕΚ να αποκτήσουν επαγγελματική πείρα στο εξωτερικό, περιλαμβανομένης επίσης της αναγκαίας κοινωνικής στήριξης, με στόχο την ένταξή τους στην εκπαίδευση, την επαγγελματική κατάρτιση ή την ποιοτική απασχόληση. Δεδομένου του άνισου αντικτύπου της κρίσης στις διάφορες ομάδες εργαζομένων, η χάραξη εξατομικευμένων ενεργητικών πολιτικών για την αγορά εργασίας είναι σημαντική για τη διασφάλιση της ανάκαμψης χωρίς αποκλεισμούς. Οι εργαζόμενοι σε άτυπη μορφή απασχόλησης έχουν πληγεί σοβαρά, ιδίως οι εργαζόμενοι με συμβάσεις ορισμένου χρόνου στα κράτη μέλη με υψηλότερα ποσοστά προσωρινής απασχόλησης . Τα άτομα που έχουν γεννηθεί εκτός ΕΕ έχουν υποστεί μεγαλύτερες απώλειες θέσεων εργασίας απ’ ό,τι ο γηγενής πληθυσμός. Επιπλέον, υπάρχουν σημαντικές δυνατότητες αύξησης της απασχόλησης μεταξύ των ατόμων με αναπηρία: το 2020 το χάσμα μεταξύ του ποσοστού απασχόλησης των ατόμων με αναπηρία και άλλων ατόμων ανήλθε σε 24,5 εκατοστιαίες μονάδες στην ΕΕ. Η πανδημία ανέδειξε περαιτέρω μακροχρόνιες προκλήσεις που αφορούν τη συμμετοχή των γυναικών στην αγορά εργασίας. Μολονότι τα στοιχεία δεν καταδεικνύουν ισχυρότερο αρνητικό αντίκτυπο στα ποσοστά απασχόλησης των γυναικών σε σύγκριση με τους άνδρες, οι γυναίκες βρέθηκαν αντιμέτωπες με πιο απότομη πτώση μείωση των ωρών εργασίας απ’ ό,τι οι άνδρες κατά τις περιόδους του εγκλεισμού. Οι εξελίξεις αυτές οφείλονται στις διαφορές που υπάρχουν στην εκπροσώπηση γυναικών και ανδρών σε τομείς και επαγγέλματα που επλήγησαν από την κρίση, σε διαφορές μεταξύ των φύλων όσον αφορά τη χρήση της τηλεργασίας, καθώς και στο γεγονός ότι οι γυναίκες ανέλαβαν το μεγαλύτερο μερίδιο των ευθυνών φροντίδας. Επιπλέον, κατά τη διάρκεια της κρίσης, οι γυναίκες με παιδιά που ζουν μόνες υπέστησαν μεγαλύτερες απώλειες θέσεων εργασίας απ’ ό,τι οι γυναίκες χωρίς παιδιά. Αυτό αναδεικνύει τη σημασία των υπηρεσιών παιδικής φροντίδας και μακροχρόνιας φροντίδας για την αύξηση της συμμετοχής των γυναικών στην αγορά εργασίας. Στο πλαίσιο αυτό επίσης, η οδηγία για την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής, η οποία πρέπει να μεταφερθεί στο εθνικό δίκαιο των κρατών μελών έως τις 2 Αυγούστου 2022, αποσκοπεί στην εξασφάλιση ισότιμης πρόσβασης και ισορροπημένης χρήσης των ρυθμίσεων που αφορούν τις άδειες από άνδρες και γυναίκες. Με τον τρόπο αυτόν, οι γονείς με παιδιά ή οι εργαζόμενοι με εξαρτώμενους συγγενείς θα έχουν τη δυνατότητα να εξισορροπούν αποτελεσματικότερα τις ευθύνες φροντίδας και τις επαγγελματικές υποχρεώσεις τους. Από την άλλη πλευρά, ο σχεδιασμός των φορολογικών συστημάτων εξακολουθεί να αποθαρρύνει τη συμμετοχή στην αγορά εργασίας των δεύτερων εργαζόμενων μελών της οικογένειας (τα οποία είναι συνήθως γυναίκες) σε ορισμένα κράτη μέλη. Οι διαφορές μεταξύ των φύλων στην αγορά εργασίας παραμένουν μεγάλες Διαφορές στο ποσοστό απασχόλησης μεταξύ ατόμων με και χωρίς παιδιά ηλικίας κάτω των 6 ετών το 2020 (σε εκατοστιαίες μονάδες, ανά φύλο, ηλικία 25-49 ετών) Πηγή: Eurostat, έρευνα εργατικού δυναμικού [lfst_hheredch]. Το ποσοστό απασχόλησης των γυναικών με μικρά παιδιά στην ΕΕ είναι κατά 11,8 εκατοστιαίες μονάδες χαμηλότερο από το αντίστοιχο ποσοστό των γυναικών χωρίς παιδιά Οι δεδουλευμένες ώρες εργασίας μειώθηκαν περισσότερο για τις γυναίκες, συχνά λόγω υποχρεώσεων φροντίδας (6,1 μονάδες για τις γυναίκες έναντι 4,3 για τους άνδρες) Εξακολουθούν να υπάρχουν μεγάλες διαφορές μεταξύ των κρατών μελών όσον αφορά τη συμμετοχή σε υπηρεσίες παιδικής φροντίδας Παρότι υπάρχουν δυνατότητες αύξησης της απασχόλησης σε ορισμένες ομάδες, οι αυξανόμενες ελλείψεις εργατικού δυναμικού σε πολλά κράτη μέλη καταδεικνύουν την καίρια σημασία της γενικότερης ανάγκης επανειδίκευσης και αναβάθμισης των δεξιοτήτων. Η μείωση της οικονομικής δραστηριότητας λόγω της COVID-19 είχε ως αποτέλεσμα τη μείωση των ελλείψεων εργατικού δυναμικού σε όλα σχεδόν τα κράτη μέλη. Το 2021, μετά τη χαλάρωση των μέτρων απαγόρευσης της κυκλοφορίας και τη σταδιακή οικονομική ανάκαμψη, οι κενές θέσεις εργασίας άρχισαν να αυξάνονται εκ νέου στην πλειονότητα των κρατών μελών. Σε τομείς όπως οι κατασκευές, η υγεία και η μακροχρόνια φροντίδα, καθώς και οι τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνιών, αναφέρθηκαν οι μεγαλύτερες ελλείψεις εργατικού δυναμικού, οι οποίες οφείλονται, μεταξύ άλλων αιτιών, σε μακροχρόνιες ελλείψεις δεξιοτήτων. Επιπλέον, λόγω της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, μπορεί να αναμένεται αυξημένη ζήτηση εργατικού δυναμικού σε τομείς που συνδέονται με τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, τις κατασκευές, τη γεωργία και τη δασοκομία, και θα παρατηρηθεί κυρίως στην ομάδα μέσης ειδίκευσης. Οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού αυξήθηκαν με την οικονομική ανάκαμψη 2,1 % ποσοστό κενών θέσεων εργασίας το δεύτερο τρίμηνο του‑2021, κατά 0,5 εκατοστιαίες μονάδες υψηλότερο απ’ ό,τι το δεύτερο τρίμηνο του 2020 και μόνο κατά 0,1 εκατοστιαίες μονάδες χαμηλότερο απ’ ό,τι το δεύτερο τρίμηνο του 2019 Οι ελλείψεις δεξιοτήτων μακροχρόνιου χαρακτήρα καθοδηγούν την τάση στους τομείς των κατασκευών, της υγείας, της μακροχρόνιας φροντίδας και των ΤΠΕ Ποσοστό κενών θέσεων εργασίας και ποσοστό ανεργίας (15-74) στην ΕΕ-27 Σημείωση: Δραστηριότητες B-S της NACE Αναθ. 2. Ποσοστό ανεργίας, τριμηνιαία στοιχεία, στοιχεία προσαρμοσμένα σε εποχικές διακυμάνσεις. Πηγή: Eurostat, έρευνα εργατικού δυναμικού [jvs_q_nace2] και [une_rt_q]. Μια θέση εργασίας δεν εξασφαλίζει πάντοτε εισόδημα αξιοπρεπούς διαβίωσης. Η φτώχεια των εργαζομένων στην ΕΕ-27 έχει αυξηθεί από 8,5 % το 2010 σε 9 % το 2019. Κατά γενικό κανόνα, οι εργαζόμενοι με συμβάσεις ορισμένου χρόνου αντιμετωπίζουν πολύ υψηλότερο κίνδυνο φτώχειας των εργαζομένων απ’ ό,τι οι εργαζόμενοι με συμβάσεις αόριστου χρόνου (16,2 % έναντι 5,9 %), όπως και οι εργαζόμενοι χαμηλής ειδίκευσης σε σύγκριση με τους εργαζομένους υψηλής ειδίκευσης (19 % έναντι 4,9 %). Επιπλέον, οι εργαζόμενοι που έχουν γεννηθεί εκτός ΕΕ έχουν πολύ περισσότερες πιθανότητες να αντιμετωπίσουν κίνδυνο φτώχειας των εργαζομένων σε σχέση με τους γηγενείς. Παρά τις πρόσφατες αυξήσεις του κατώτατου μισθού σε πολλά κράτη μέλη, οι νόμιμοι κατώτατοι μισθοί παραμένουν συχνά χαμηλοί σε σύγκριση με τους υπόλοιπους μισθούς στην οικονομία. Σύμφωνα με την πρόταση οδηγίας της Επιτροπής για επαρκείς κατώτατους μισθούς, οι συλλογικές διαπραγματεύσεις διαδραματίζουν κομβικό ρόλο για τη διασφάλιση προστασίας με τη μορφή επαρκούς κατώτατου μισθού σε ολόκληρη την Ένωση. Η απασχόληση ορισμένου χρόνου μειώνεται από την έναρξη της πανδημίας, εξέλιξη που αποτυπώνει τις υψηλότερες απώλειες θέσεων εργασίας ορισμένου χρόνου απ’ ό,τι μεταξύ των εργαζομένων με καθεστώς απασχόλησης αόριστου χρόνου, μολονότι εξακολουθεί να είναι σημαντική σε αρκετά κράτη μέλη. Οι συμβάσεις ορισμένου χρόνου συνεχίζουν να είναι ευρέως διαδεδομένες μεταξύ των γυναικών, των νέων και των εργαζομένων που έχουν γεννηθεί εκτός ΕΕ. Οι συμβάσεις ορισμένου χρόνου που χρησιμεύουν ως εφαλτήριο για την εξασφάλιση περισσότερων θέσεων εργασίας αόριστου χρόνου έχουν καίρια σημασία για τη βελτίωση της συνολικής ποιότητας των θέσεων εργασίας. Σε ορισμένα κράτη μέλη, ο κύριος λόγος για τον οποίο οι εργαζόμενοι συνάπτουν σύμβαση ορισμένου χρόνου εξακολουθεί να είναι η δυσκολία ανεύρεσης θέσης εργασίας αόριστου χρόνου. Οι εργαζόμενοι με καθεστώς αναγκαστικής προσωρινής απασχόλησης αναφέρουν συχνά χαμηλότερα επίπεδα ικανοποίησης από την εργασία, γεγονός που μπορεί να επηρεάσει τις επιδόσεις τους και την απόκτηση δεξιοτήτων. Το ποσοστό μερικής απασχόλησης στην ΕΕ μειώθηκε το 2020 σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, ωστόσο η αναγκαστική μερική απασχόληση εξακολουθεί να επηρεάζει ένα σημαντικό ποσοστό εργαζομένων. Η αιφνίδια σημαντική αύξηση της τηλεργασίας κατέδειξε τόσο τα πλεονεκτήματα όσο και τις προκλήσεις που συνδέονται με την εξ αποστάσεως εργασία. Κατά τη διάρκεια της κατάστασης έκτακτης ανάγκης στον τομέα της υγείας, η τηλεργασία αποδείχτηκε σημαντική για πολλές επιχειρήσεις για τη διασφάλιση της συνέχισης των δραστηριοτήτων και της υγείας των εργαζομένων τους. Υπό κανονικές συνθήκες, παρέχει επίσης τη δυνατότητα μείωσης του χρόνου μετακίνησης, μεγαλύτερη ευελιξία και ευκαιρίες εξισορρόπησης επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής για τους εργαζομένους, καθώς και μεγαλύτερη παραγωγικότητα και αποδοτικότητα για τις επιχειρήσεις. Ωστόσο, η τηλεργασία μπορεί ενίοτε να καθιστά ασαφή τα υφιστάμενα όρια μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής, γεγονός που συνεπάγεται υψηλότερη ένταση εργασίας και δυσκολίες όσον αφορά την εξασφάλιση συλλογικής εκπροσώπησης και συμμετοχής στη λήψη αποφάσεων και την κατάρτιση στον χώρο εργασίας σε ορισμένες περιπτώσεις. Οι ψηφιακές τεχνολογίες έχουν καταστήσει δυνατή τη διευρυμένη χρήση της τηλεργασίας και έχουν στηρίξει την καλύτερη αντιστοίχιση μεταξύ της ζήτησης και της προσφοράς εργασίας, ενώ παρουσιάζουν ταυτόχρονα προκλήσεις για ορισμένες ομάδες, κυρίως για τα άτομα χαμηλής ειδίκευσης ή τους ηλικιωμένους, όσον αφορά την πλήρη συμμετοχή τους στην αγορά εργασίας και την κοινωνία. Λαμβανομένου υπόψη ότι η κατάσταση αυτή μπορεί να αυξήσει, με τη σειρά της, τους κινδύνους του ψηφιακού χάσματος, της αγοράς εργασίας και του κοινωνικού αποκλεισμού, είναι σημαντικό να εξασφαλιστούν για όλους οι ψηφιακές δεξιότητες που απαιτούνται ώστε να μπορούν να επωφεληθούν από την ψηφιακή μετάβαση. Η πανδημία επιτάχυνε τις συνεχιζόμενες τάσεις στην ψηφιοποίηση, μεταξύ άλλων με την τόνωση της εργασίας μέσω πλατφορμών, η οποία απαιτεί δράση πολιτικής για τη διαχείριση των σχετικών μετασχηματισμών, κυρίως όσον αφορά τους όρους εργασίας και την πρόσβαση στην κοινωνική προστασία. Οι ψηφιακές τεχνολογίες προσφέρουν νέους τρόπους μάθησης και εργασίας, καθώς και νέες ευκαιρίες για τις επιχειρήσεις και τους καταναλωτές. Στην αγορά εργασίας, δημιουργούν ευκαιρίες απασχόλησης και μπορούν να συμβάλουν στην καλύτερη αντιστοίχιση μεταξύ των εργοδοτών και των εργαζομένων. Ωστόσο, μπορεί επίσης να ενέχουν κινδύνους για τις υφιστάμενες θέσεις εργασίας και για την ποιότητα της απασχόλησης, ιδίως για τα άτομα που ασκούν δραστηριότητες έντασης ρουτίνας και για τα άτομα χαμηλής ειδίκευσης. Παράλληλα με την ανακατανομή του εργατικού δυναμικού σε επαγγέλματα που απαιτούν ψηφιακές δεξιότητες, ενδέχεται να υπάρξει ανακατανομή στα επαγγέλματα που συνδέονται με την οικονομία των ψηφιακών πλατφορμών εργασίας. Η ζήτηση διαδικτυακής εργασίας αυξήθηκε ραγδαία κατά τη διάρκεια της πανδημίας (με πενταπλασιασμό των εσόδων κατά την τελευταία πενταετία), γεγονός που αναδεικνύει περισσότερο τη σημασία της αποσαφήνισης του νομικού καθεστώτος και της βελτίωσης των συνθηκών για τους εργαζομένους σε πλατφόρμες. Σε αρκετά κράτη μέλη, η χρήση της μερικής απασχόλησης και των άτυπων μορφών απασχόλησης έχει μια σημαντική συνιστώσα αναγκαστικού χαρακτήρα 13,3 % εργαζόμενοι με συμβάσεις ορισμένου χρόνου στην ΕΕ το 2020 (κατά 1,5 εκατοστιαίες μονάδες χαμηλότερο ποσοστό απ’ ό,τι το 2019· 15-64) εκ των οποίων 6,8 % με καθεστώς αναγκαστικής προσωρινής απασχόλησης με επικρατέστερο το ποσοστό των νέων 17,2 % εργαζόμενοι με συμβάσεις ορισμένου χρόνου στην ΕΕ το 2020 (κατά 1,2 εκατοστιαίες μονάδες χαμηλότερο ποσοστό απ’ ό,τι το 2019· 25 % με καθεστώς αναγκαστικής μερικής απασχόλησης στην ΕΕ το 2020 Συμβάσεις ορισμένου χρόνου ως ποσοστό της συνολικής απασχόλησης (15-64) το 2020. Αναγκαστική προσωρινή απασχόληση (15-64) το 2020, ΕΕ-27 Συμβάσεις μερικής απασχόλησης ως ποσοστό της συνολικής απασχόλησης (15-64) το 2020. Αναγκαστική μερική απασχόληση (15-64) το 2020, ΕΕ-27 Πηγή: Eurostat, βάση δεδομένων [tesem190] και έρευνα εργατικού δυναμικού [lfsi_pt_a], [lfsa_eppgai] και [lfsa_etpgan].

Η μετάβαση στην πράσινη οικονομία και η δέσμευση για επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050 αποτελούν μοναδική ευκαιρία για την επανεκκίνηση της οικονομίας της ΕΕ με βιώσιμο, ανθεκτικό και χωρίς αποκλεισμούς τρόπο. Εφόσον τεθούν σε εφαρμογή οι κατάλληλες συνοδευτικές πολιτικές, η μετάβαση προς την κλιματική ουδετερότητα θα μπορούσε να δημιουργήσει έως και ένα εκατομμύριο πρόσθετες θέσεις εργασίας μέχρι το 2030, αν και οι επιπτώσεις αναμένεται να διαφέρουν μεταξύ των διαφόρων επαγγελμάτων, τομέων και περιφερειών. Θέσεις εργασίας θα δημιουργηθούν κυρίως στην ομάδα μέσης ειδίκευσης δεξιοτήτων και, ως εκ τούτου, μπορούν να συμβάλουν στον μετριασμό των τάσεων πόλωσης της αγοράς εργασίας. Ωστόσο, η πράσινη μετάβαση δεν θα επηρεάσει εξίσου όλους τους Ευρωπαίους και θα έχει αρνητικό αντίκτυπο για ορισμένους, γεγονός που συνεπάγεται απώλειες θέσεων εργασίας και αναδιάρθρωση σε ορισμένους τομείς (κυρίως στους τομείς των εξορυκτικών πόρων και τους τομείς υψηλής έντασης ενέργειας), καθώς και αυξανόμενες πιέσεις στα εισοδήματα των νοικοκυριών. Επιπλέον, σε πολλούς τομείς, οι υφιστάμενες θέσεις εργασίας θα απαιτήσουν την απόκτηση συμπληρωματικών δεξιοτήτων για την υποστήριξη της πράσινης μετάβασης. Οι αλλαγές αυτές μπορεί να είναι δύσκολες, ιδίως για τα πλέον ευάλωτα άτομα, καθώς και για ορισμένες περιφέρειες, κυρίως εκείνες που επηρεάζονται από τη βιομηχανική μετάβαση ή τις αλλαγές στα καταναλωτικά πρότυπα, και τις περιοχές εξόρυξης άνθρακα. Από την άλλη πλευρά, πολλές δραστηριότητες που σχετίζονται με τη μετάβαση σε μια πιο κυκλική οικονομία έχουν σημαντικές δυνατότητες να συμβάλουν στην κοινωνική οικονομία και στη δημιουργία τοπικών θέσεων εργασίας. Η αναβάθμιση των δεξιοτήτων, η επανειδίκευση και η στήριξη της μετάβασης από μια θέση εργασίας σε άλλη θα είναι καίριας σημασίας για την αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων. Μπορούν να εξασφαλίσουν στα άτομα τις κατάλληλες δεξιότητες και να προωθήσουν την ταχεία ανακατανομή του εργατικού δυναμικού που συμβάλλει στη βελτίωση της αποδοτικότητας, της παραγωγικότητας και των αποδοχών. Όπως εξαγγέλθηκε στο ευρωπαϊκό θεματολόγιο δεξιοτήτων, θα ενισχυθεί η παρακολούθηση του οικολογικού προσανατολισμού των επαγγελμάτων και ο προσδιορισμός του είδους της προσαρμογής των δεξιοτήτων που απαιτείται σε συγκεκριμένα επαγγέλματα και τομείς. Η ενεργειακή φτώχεια είναι μια εξαπλούμενη μορφή φτώχειας, για την οποία απαιτούνται στοχευμένα μέτρα. Η ενεργειακή φτώχεια επηρεάζει σήμερα έως και 34 εκατομμύρια ανθρώπους στην ΕΕ, ενώ περίπου ένα στα πέντε άτομα με εισόδημα κάτω από το όριο της φτώχειας δηλώνει ότι αδυνατεί να θερμάνει επαρκώς την κατοικία του. Τον Οκτώβριο του 2021 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση σχετικά με την Αντιμετώπιση της αύξησης των τιμών της ενέργειας , στην οποία τα δίκαια συστήματα φορολογίας και παροχών, τα στοχευμένα μέτρα στήριξης του εισοδήματος και οι πολιτικές ανακαίνισης χωρίς αποκλεισμούς επισημαίνονται ως βασικά στοιχεία μιας εργαλειοθήκης για τον μετριασμό της ενεργειακής φτώχειας και την αντιμετώπιση των άμεσων επιπτώσεων των πρόσφατων αυξήσεων των τιμών. Η κοινωνικά δίκαιη πράσινη μετάβαση προϋποθέτει τη λήψη συνοδευτικών μέτρων στους τομείς της απασχόλησης, των δεξιοτήτων και της κοινωνικής πολιτικής για την αντιμετώπιση της πρόκλησης. Η Επιτροπή σκοπεύει να προτείνει σύσταση του Συμβουλίου για την αντιμετώπιση των κοινωνικών και εργασιακών πτυχών της κλιματικής μετάβασης τον Δεκέμβριο του 2021. Η αποτελεσματική και υψηλής ποιότητας συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων συνιστά προϋπόθεση για την άρτια λειτουργία της ευρωπαϊκής κοινωνικής οικονομίας της αγοράς, με την εξασφάλιση πιο βιώσιμων και χωρίς αποκλεισμούς αποτελεσμάτων πολιτικής. Περισσότερα από τα μισά όλων των μέτρων που θεσπίστηκαν στους τομείς των ενεργητικών πολιτικών για την αγορά εργασίας και την προστασία του εισοδήματος μετά την έξαρση της πανδημίας είτε συμφωνήθηκαν από οργανώσεις των κοινωνικών εταίρων είτε αποτέλεσαν αντικείμενο διαπραγμάτευσης με αυτές. Στις κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση, τα κράτη μέλη καλούνται να διασφαλίσουν την έγκαιρη και ουσιαστική συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων στον σχεδιασμό και την εφαρμογή μεταρρυθμίσεων και πολιτικών σε θέματα απασχόλησης, κοινωνικά και, κατά περίπτωση, οικονομικά θέματα, μεταξύ άλλων με την παροχή στήριξης για την ενίσχυση του ρόλου των κοινωνικών εταίρων. Σύμφωνα με τις εθνικές πρακτικές και τα θεσμικά πλαίσια, η συνεργασία με τους κοινωνικούς εταίρους σε όλα τα επίπεδα αποσκοπεί στη βελτίωση του σχεδιασμού και στη διασφάλιση της ανάληψης ιδίας ευθύνης για τις μεταρρυθμίσεις. Συνολικά, η ποιότητα της συμμετοχής των κοινωνικών εταίρων στις εθνικές πολιτικές στον τομέα της απασχόλησης και στον κοινωνικό τομέα έχει παραμείνει σταθερή ή έχει παρουσιάσει ελαφρά βελτίωση κατά τα τελευταία έτη, αλλά εξακολουθεί να διαφέρει σημαντικά μεταξύ των κρατών μελών. Η συμμετοχή των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών είναι επίσης σημαντική και καθοριστική για την επίτευξη του στόχου αυτού. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε μια συγκυρία κατά την οποία απαιτείται ισχυρή συναίνεση για τη διασφάλιση ισχυρής ανάκαμψης και στήριξης για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση. Στο μέλλον, η επαρκής συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών στην εφαρμογή των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα είναι σημαντική για τη διασφάλιση της επιτυχούς υλοποίησης των προγραμματισμένων μέτρων. Οι κοινωνικοί εταίροι έχουν διαδραματίσει καίριο ρόλο στη στρατηγική ανάκαμψης από την κρίση λόγω της νόσου COVID-19 Μορφή της συμμετοχής των κοινωνικών εταίρων στον σχεδιασμό μέτρων πολιτικής που θεσπίστηκαν το 2021 Περισσότερα από τα μισά όλων των μέτρων που θεσπίστηκαν το 2021 στους τομείς της συνέχισης των δραστηριοτήτων, της προστασίας και της διατήρησης της απασχόλησης, της προσαρμογής των χώρων εργασίας και της προστασίας του εισοδήματος είτε συμφωνήθηκαν από τους κοινωνικούς εταίρους είτε αποτέλεσαν αντικείμενο διαπραγμάτευσης με αυτούς Η ποιότητα της συμμετοχής διαφέρει σημαντικά μεταξύ των κρατών μελών Σημειώσεις: Στο διάγραμμα παρουσιάζονται 184 περιπτώσεις νομοθετικών πράξεων ή συστάσεων και τριμερών συμφωνιών κατά την περίοδο μεταξύ της 1ης Ιανουαρίου 2021 και της 13ης Σεπτεμβρίου 2021. Πηγή: Eurofound (2021), βάση δεδομένων COVID-19 EU PolicyWatch. Τα εκπαιδευτικά αποτελέσματα εξακολουθούν να συσχετίζονται στενά με το κοινωνικοοικονομικό υπόβαθρο. Η COVID-19 άσκησε έντονες πιέσεις στα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης των κρατών μελών. Το ποσοστό των ατόμων που εγκαταλείπουν πρόωρα την εκπαίδευση και την κατάρτιση συνέχισε να μειώνεται κατά τη διάρκεια της πανδημίας, αν και με βραδύτερο ρυθμό, ενώ εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ των χωρών. Από τις πρώτες μελέτες και έρευνες από τα κράτη μέλη διαπιστώνεται σημαντική απώλεια μάθησης κατά τη διάρκεια της πανδημίας, ενώ πλήττονται ιδιαίτερα οι μαθητές που προέρχονται από χαμηλότερο κοινωνικοοικονομικό υπόβαθρο ή από οικογένειες μεταναστών από τρίτες χώρες. Εκτός από την άνιση πρόσβαση στη διαδικτυακή ψηφιακή εκπαίδευση, εμπόδιο στη μάθησή τους αποτελούσε, για παράδειγμα, η ύπαρξη λιγότερο υποστηρικτικού περιβάλλοντος μάθησης στο σπίτι. Ανεξάρτητα από την πανδημία, το κοινωνικοοικονομικό υπόβαθρο των μαθητών ή η προέλευσή τους από οικογένειες μεταναστών εξακολουθεί να αποτελεί επίσης ισχυρό δείκτη πρόβλεψης του επιπέδου των ψηφιακών τους δεξιοτήτων. Όσον αφορά τις βασικές δεξιότητες, μετά από ορισμένου βαθμού πρόοδο που είχε σημειωθεί στο παρελθόν, το ποσοστό των μαθητών ηλικίας 15 ετών με χαμηλές επιδόσεις καταγράφει εκ νέου ανοδική πορεία. Η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει τη σημασία της παροχής ποιοτικής εκπαίδευσης από τη νηπιακή ηλικία. Παρά την αύξηση του ποσοστού ολοκλήρωσης της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, στην πλειονότητα των κρατών μελών οι κοινωνικές διαφορές ως προς τη συμμετοχή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση τείνουν να διατηρούνται μεταξύ των γενεών. Οι υφιστάμενες αναντιστοιχίες δεξιοτήτων αναδεικνύουν επίσης την ανάγκη ενίσχυσης της συνάφειας της εκπαίδευσης με την αγορά εργασίας, καθώς και την ανάγκη περαιτέρω αύξησης της συμμετοχής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, ιδίως σε τομείς με αυξανόμενη ζήτηση, όπως οι τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνιών (ΤΠΕ) και οι θετικές επιστήμες, η τεχνολογία, η μηχανική και τα μαθηματικά (ΕΤΜΜ). Η πρόληψη και η μείωση των ανισοτήτων στα εκπαιδευτικά αποτελέσματα που συνδέονται με το κοινωνικοοικονομικό υπόβαθρο ή με την προέλευση από οικογένειες μεταναστών έχουν καθοριστική σημασία για την παροχή ίσων ευκαιριών σε όλους, με ευεργετικά αποτελέσματα στα ατομικά επίπεδα δεξιοτήτων και στο αναπτυξιακό δυναμικό της οικονομίας. Οι εκπαιδευτικές ανισότητες μπορούν να καθορίσουν διαφορετικές θέσεις εκκίνησης στην αγορά εργασίας, καθώς και προοπτικές σταδιοδρομίας Χάσμα 26,6 εκατοστιαίων μονάδων στις δεξιότητες ανάγνωσης μεταξύ των μαθητών που βρίσκονται στο κατώτερο και το ανώτερο τεταρτημόριο του δείκτη οικονομικής, κοινωνικής και πολιτισμικής κατάστασης Το κοινωνικοοικονομικό υπόβαθρο των μαθητών ή η προέλευσή τους από οικογένειες μεταναστών αποτελεί ισχυρό δείκτη πρόβλεψης του επιπέδου των ψηφιακών τους δεξιοτήτων Οι νέοι που έχουν γεννηθεί εκτός ΕΕ έχουν σχεδόν τριπλάσιες πιθανότητες να εγκαταλείψουν το σχολείο πριν ολοκληρώσουν τη φοίτησή τους Άτομα που εγκαταλείπουν πρόωρα την εκπαίδευση και την κατάρτιση (ηλικίας 18-24 ετών, 2020) Σημείωση: Ορισμένες διοικητικές μονάδες σε νησιωτικές και εξόχως απόκεντρες περιοχές δεν εκπροσωπούνται. Πηγή: Eurostat, ΕΕΔ EDAT_LFSE_02. © EuroGeographics για τα διοικητικά όρια. Η ανάπτυξη δεξιοτήτων ενηλίκων εξακολουθεί να απέχει πολύ από τη συνήθη πρακτική σε ολόκληρη την ΕΕ, με μεγάλες διαφορές μεταξύ των χωρών και σοβαρές επιπτώσεις από την πανδημία· ο πρωταρχικός στόχος της ΕΕ έως το 2030 θα στηρίξει τις περαιτέρω προσπάθειες που απαιτούνται σχετικά με τη διάσταση αυτή. Ως εκ τούτου, η διασφάλιση ότι το εργατικό δυναμικό διαθέτει τις δεξιότητες για τις αγορές εργασίας του μέλλοντος εξακολουθεί να συνιστά μείζονα πρόκληση. Οι προβλέψεις για τις δεξιότητες επισημαίνουν μια μετατόπιση των προφίλ δεξιοτήτων της αγοράς εργασίας υπό το πρίσμα των ραγδαίων τεχνολογικών αλλαγών, μεταξύ άλλων λόγω της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, καθώς και την περαιτέρω μείωση των επαγγελμάτων χαμηλής ειδίκευσης. Η κατάσταση αυτή δημιουργεί μια επείγουσα ανάγκη αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης. Στο πλαίσιο αυτό, ο πρωταρχικός στόχος της ΕΕ για την εκπαίδευση των ενηλίκων (κατά το προηγούμενο έτος) είχε καθοριστεί στο 60 %, σε σύγκριση με το ποσοστό του 37,4 % το 2016. Το ποσοστό συμμετοχής ενηλίκων στην εκπαίδευση μεταξύ των ατόμων με χαμηλό επίπεδο προσόντων και των μεταναστών παρέμεινε σημαντικά χαμηλότερο από τον μέσο όρο. Η αύξηση της συμμετοχής των ενηλίκων στην εκπαίδευση απαιτεί μια ολοκληρωμένη προσέγγιση, η οποία αντιμετωπίζει τα διάφορα εμπόδια με συνεκτικό τρόπο, μεταξύ άλλων μέσω της συλλογής πληροφοριών για τις δεξιότητες και της κατάρτισης προβλέψεων σε συνεργασία με τους σχετικούς ενδιαφερόμενους φορείς. Αυτό συνεπάγεται τον συνδυασμό χρηματοδοτικής στήριξης για άμεσες δαπάνες, όπως τα ατομικά δικαιώματα κατάρτισης, με άδειες κατάρτισης μετ’ αποδοχών και υπηρεσίες επαγγελματικού προσανατολισμού, καθώς και επισκόπηση των ευκαιριών κατάρτισης με διασφάλιση ποιότητας και ενημέρωση σχετικά με την επικύρωση και την πιστοποίηση των δεξιοτήτων. Η αναβάθμιση των δεξιοτήτων και η επανειδίκευση του εργατικού δυναμικού έχουν καίρια σημασία για τη διευκόλυνση της μετάβασης από μια θέση εργασία σε άλλη και την υποστήριξη του πράσινου και του ψηφιακού μετασχηματισμού 9,2 % των ενηλίκων συμμετείχαν στην εκπαίδευση (κατά τις προηγούμενες 4 εβδομάδες) στην ΕΕ το 2020 εκ των οποίων μόνο το 3,4 % ήταν ενήλικες χαμηλής ειδίκευσης 89 % των ενηλίκων της ΕΕ συμφωνούν ότι οι καλύτεροι οικονομικοί όροι θα ενθάρρυναν τη συμμετοχή στην κατάρτιση Ποσοστό συμμετοχής ενηλίκων στην εκπαίδευση του συνολικού πληθυσμού και των ανέργων το 2020 (ως %, 25-64, τις τελευταίες 4 εβδομάδες) Πηγή: Eurostat, ΕΕΔ [trng_lfse_02] Τα κράτη μέλη της ΕΕ έχουν καταγράψει περιορισμένη πρόοδο όσον αφορά την παροχή βασικών ψηφιακών δεξιοτήτων για ενηλίκους και απαιτούνται σημαντικές περαιτέρω προσπάθειες για προηγμένες ψηφιακές δεξιότητες. Η πανδημία έχει αυξήσει σημαντικά τη ζήτηση ψηφιακών δεξιοτήτων σε όλα τα επίπεδα ως οριζόντια απαίτηση μεταξύ πολλών επαγγελμάτων και τομέων. Τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία για τον πρωταρχικό δείκτη του κοινωνικού πίνακα αποτελεσμάτων, από το 2019, καταδεικνύουν ότι μόνο το 56 % των ενηλίκων διέθετε τουλάχιστον βασικές ψηφιακές δεξιότητες. Ο δείκτης υποδηλώνει επίσης έλλειψη σύγκλισης μεταξύ των κρατών μελών και βραδύτατη πρόοδο από το 2014. Απαιτούνται ψηφιακές δεξιότητες (στο κατάλληλο επίπεδο) σε ποσοστό άνω του 90 % των υφιστάμενων θέσεων εργασίας και σε όλους σχεδόν τους τομείς της οικονομίας. Η πρόοδος στον τομέα αυτόν είναι αναγκαία προκειμένου η ΕΕ να μπορεί να ανταποκριθεί στις αυξανόμενες ανάγκες για ψηφιακές δεξιότητες για την καθημερινή συμμετοχή στην κοινωνία, καθώς και στις ειδικές ανάγκες της οικονομίας για ειδικούς σε θέματα ΤΠΕ. Παρά την κρίση λόγω της νόσου COVID-19, το 2020 τα συνολικά εισοδήματα των νοικοκυριών παρέμειναν εν γένει σταθερά κατά μέσο όρο σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ, χάρη στην εξαιρετικά ταχεία διαμόρφωση πολιτικής τόσο σε επίπεδο κρατών μελών όσο και σε ενωσιακό επίπεδο. Όταν ξέσπασε η πανδημία, το εισόδημα των νοικοκυριών μειώθηκε απότομα το δεύτερο τρίμηνο του 2020, αλλά ανέκαμψε έως το τέλος του έτους και παρέμεινε συνολικά σταθερό κατά την περίοδο μεταξύ του 2019 και του 2020. Η μεγαλύτερη μείωση σημειώθηκε στο εισόδημα από εξαρτημένη εργασία, ενώ σημαντικές ήταν και οι μειώσεις που παρατηρήθηκαν τόσο στο εισόδημα από αυτοαπασχόληση όσο και στο καθαρό εισόδημα από ακίνητη περιουσία. Κατά τη διάρκεια του 2020, οι καθαρές κοινωνικές παροχές συνέβαλαν σημαντικά στο συνολικό εισόδημα και διαδραμάτισαν μείζονα ρόλο στον μετριασμό της συνολικής πτώσης των εισοδημάτων των νοικοκυριών κατά το δεύτερο τρίμηνο, ο οποίος υποστηρίχθηκε, έως κάποιον βαθμό, και από τις προσαρμογές των φόρων εισοδήματος και περιουσίας. Λαμβανομένης υπόψη της πτώσης του πραγματικού ΑΕΠ κατά 6 % σε ετήσια βάση, αυτή η σταθερότητα των συνολικών εισοδημάτων των νοικοκυριών το 2020 αποτελεί ένδειξη της αποτελεσματικότητας των έκτακτων πολιτικών διακριτικής ευχέρειας που τέθηκαν σε εφαρμογή για τον μετριασμό των κοινωνικών επιπτώσεων της κρίσης, αλλά και του αυτόματου σταθεροποιητικού αντικτύπου των συστημάτων κοινωνικής προστασίας και των φορολογικών συστημάτων. Κατά το δεύτερο τρίμηνο‑του 2021, τόσο το πραγματικό ΑΕΠ όσο και το εισόδημα από εξαρτημένη εργασία αυξήθηκαν ταχύτατα, περίπου με τον ίδιο ρυθμό που είχαν συρρικνωθεί το προηγούμενο έτος. Συνολικά, ο ρυθμός ανάπτυξης των πραγματικών ακαθάριστων διαθέσιμων εισοδημάτων των νοικοκυριών (ΑΔΕΝ) ήταν μεγαλύτερος κατά το τρίμηνο αυτό σε σχέση με τον ρυθμό συρρίκνωσής τους κατά το προηγούμενο έτος, επίσης χάρη στον βραδύτερο ρυθμό μείωσης των καθαρών κοινωνικών παροχών σε σύγκριση με άλλες πηγές εισοδήματος. Παρά την κρίση λόγω της νόσου COVID‑19, τα συνολικά κατά κεφαλήν ακαθάριστα εισοδήματα των νοικοκυριών (ΑΔΕΝ) παρέμειναν σε μεγάλο βαθμό σταθερά κατά μέσο όρο σε όλα τα κράτη μέλη το 2020 Η εισοδηματική ανισότητα (S80/S20) μειώθηκε ελαφρώς ή παρέμεινε σταθερή στην πλειονότητα των κρατών μελών Το ποσοστό των ατόμων που αντιμετωπίζουν κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού (AROPE) παρέμεινε σταθερό το 2020 στην ΕΕ σε περίπου ένα στα πέντε άτομα Αύξηση του ΑΕΠ, αύξηση του πραγματικού ακαθάριστου διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών και των κύριων συνιστωσών του (ΕΕ-27) Πηγή: Eurostat, εθνικοί λογαριασμοί [ nasq_10_nf_tr ] και [ namq_10_gdp ]. Σημειώσεις: Βλ. κυρίως μέρος της έκθεσης. Τα συστήματα κοινωνικής προστασίας συνέβαλαν στην αντιμετώπιση της κρίσης λόγω της νόσου COVID-19 χωρίς σημαντική αύξηση των κινδύνων φτώχειας ή της εισοδηματικής ανισότητας. Το ποσοστό κινδύνου φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού (AROPE) και καθεμία από τις συνιστώσες του, καθώς και η συνολική εισοδηματική ανισότητα, παρέμειναν σε μεγάλο βαθμό σταθερά κατά την περίοδο μεταξύ του 2019 και του 2020 στα περισσότερα κράτη μέλη. Αυτό αντικατοπτρίζει τον αντίκτυπο των συστημάτων φορολογίας και παροχών, καθώς και της σημαντικής δημόσιας στήριξης, μεταξύ άλλων μέσω συστημάτων μειωμένου ωραρίου εργασίας και άλλων μέτρων διατήρησης των θέσεων εργασίας, τα οποία θεσπίστηκαν ή παρατάθηκαν κατά τη διάρκεια της κρίσης λόγω της νόσου COVID‑19, ιδίως για τις ευάλωτες ομάδες. Από τις πρώτες εκτιμήσεις των δαπανών κοινωνικής προστασίας το 2020 για 19 κράτη μέλη προκύπτουν πρωτοφανή επίπεδα και σημαντικές αυξήσεις σε σύγκριση με το 2019. Παρά τη λήψη ορισμένων προσωρινών μέτρων για τη βελτίωση της πρόσβασης σε (επαρκή) κοινωνική προστασία, εξακολουθούν να υπάρχουν χάσματα σε πολλές χώρες, ιδίως για τους εργαζομένους σε άτυπη μορφή απασχόλησης και τους αυτοαπασχολούμενους. Ορισμένες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις εξαγγέλλονται στα εθνικά σχέδια που υπέβαλαν τα κράτη μέλη για την εφαρμογή της σύστασης του Συμβουλίου του 2019 σχετικά με την πρόσβαση στην κοινωνική προστασία για τους εργαζομένους και τους αυτοαπασχολουμένους . Ωστόσο, οι κίνδυνοι φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού παραμένουν υψηλοί για ορισμένες πληθυσμιακές ομάδες, και κυρίως για τις οικογένειες με παιδιά, τα άτομα με αναπηρία, τα άτομα που έχουν γεννηθεί εκτός ΕΕ και τους Ρομά. Η φτώχεια μεταξύ των νοικοκυριών με πολύ χαμηλή ένταση εργασίας έχει αυξηθεί κατά την τελευταία δεκαετία. Στην πλειονότητα των κρατών μελών, τα παιδιά είναι περισσότερο εκτεθειμένα στη φτώχεια (συμπεριλαμβανομένης της μόνιμης φτώχειας) σε σύγκριση με τον ενήλικο πληθυσμό. Τα παιδιά που μεγαλώνουν σε συνθήκες φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού είναι λιγότερο πιθανό να παρουσιάσουν καλές σχολικές επιδόσεις, να έχουν καλή υγεία και να αξιοποιήσουν πλήρως τις δυνατότητές τους σε μεταγενέστερα στάδια της ζωής τους. Το σχέδιο δράσης για τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων έθεσε μια συμπληρωματική φιλοδοξία στον πρωταρχικό στόχο της ΕΕ για το 2030 όσον αφορά τη μείωση της φτώχειας, που συνίσταται στη μείωση κατά τουλάχιστον 5 εκατομμύρια του αριθμού των παιδιών που αντιμετωπίζουν κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού έως το 2030. Σε ορισμένα κράτη μέλη, το ποσοστό AROPE για τα παιδιά που ανατρέφονται από έναν μόνο γονέα ή σε οικογένειες με περισσότερα από 3 παιδιά, ή για τα παιδιά που προέρχονται από οικογένειες μεταναστών ή Ρομά, είναι δύο έως τρεις φορές υψηλότερο απ’ ότι το αντίστοιχο ποσοστό για τα άλλα παιδιά. Η σύσταση του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 2021, θέσπισε ευρωπαϊκή εγγύηση για τα παιδιά με στόχο ακριβώς την πρόληψη και την καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού των παιδιών μέσω της διασφάλισης της πρόσβασής τους σε ένα σύνολο βασικών υπηρεσιών. Τα άτομα που έχουν γεννηθεί εκτός ΕΕ αντιμετωπίζουν επίσης μεγαλύτερο κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού. Η μεγάλη πλειονότητα των Ρομά ζει κάτω από το εθνικό όριο της φτώχειας. Η υπερβολική επιβάρυνση με δαπάνες στέγασης συνέχισε να καταγράφει πτωτική πορεία σε ολόκληρη την ΕΕ πριν από την κρίση, αλλά η κατάσταση παραμένει κρίσιμη για τα άτομα που ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας. Το 2020 περίπου το ένα δέκατο του πληθυσμού της ΕΕ ζούσε σε νοικοκυριά τα οποία δαπανούσαν το 40 % και άνω του (ισοδύναμου) διαθέσιμου εισοδήματός τους στη στέγαση. Όσον αφορά τον πληθυσμό που αντιμετωπίζει κίνδυνο φτώχειας, το ποσοστό υπερβολικής επιβάρυνσης με δαπάνες στέγασης ήταν σημαντικά υψηλότερο, με σημαντικές διαφορές μεταξύ των κρατών μελών. Ο αντίκτυπος των κοινωνικών μεταβιβάσεων στη μείωση της φτώχειας παρέμεινε σταθερός στην ΕΕ-27 από το 2015, αλλά παρουσίασε απόκλιση ακριβώς πριν από την κρίση. Κατά μέσο όρο στην ΕΕ, οι κοινωνικές μεταβιβάσεις (εξαιρουμένων των συντάξεων) μείωσαν το ποσοστό του κινδύνου φτώχειας κατά περίπου ένα τρίτο. Ωστόσο, διαπιστώνονται σημαντικές διαφορές μεταξύ των κρατών μελών, οι οποίες κυμαίνονται από περίπου 16 % έως πάνω από 50 %. Κατά την περίοδο μεταξύ του 2019 και του 2020, οι διαφορές μεταξύ των κρατών μελών διευρύνθηκαν. Παρατηρείται σημαντική διαφοροποίηση όσον αφορά την κάλυψη κοινωνικής προστασίας, ιδίως μεταξύ των εργαζομένων σε άτυπη μορφή απασχόλησης και των αυτοαπασχολουμένων, ενώ οι παροχές ελάχιστου εισοδήματος ως ποσοστό του ορίου της φτώχειας μειώθηκαν το 2019 σε όλα σχεδόν τα κράτη μέλη. Τα επίπεδα ελάχιστου εισοδήματος βρίσκονται σημαντικά κάτω από το 60 % του ορίου της φτώχειας για 12 κράτη μέλη. Η Επιτροπή σκοπεύει να υποβάλει το 2022 πρόταση σύστασης του Συμβουλίου σχετικά με το ελάχιστο εισόδημα για την αποτελεσματική στήριξη και συμπλήρωση των πολιτικών των κρατών μελών.

Η επάρκεια των δικτύων κοινωνικής ασφάλειας διαφέρει μεταξύ των κρατών μελών Οι παροχές ελάχιστου εισοδήματος ως ποσοστό του ορίου της φτώχειας μειώθηκαν σε 16 κράτη μέλη κατά την περίοδο μεταξύ του 2018 και του 2019 Παροχές ελάχιστου εισοδήματος σε λιγότερο από το ήμισυ του ορίου της φτώχειας στο ένα τρίτο των κρατών μελών το 2019 Ο αντίκτυπος των κοινωνικών μεταβιβάσεων στη μείωση της φτώχειας κυμαίνεται μεταξύ 16 % και 52 % μεταξύ των κρατών μελών Καθαρό εισόδημα των δικαιούχων ελάχιστου εισοδήματος ως ποσοστό του ορίου του κινδύνου φτώχειας (με εξομάλυνση σε διάστημα τριετίας) και ως ποσοστό του εισοδήματος χαμηλόμισθου εργαζομένου (εισοδηματικό έτος 2019) Πηγή: Υπολογισμός της ΓΔ EMPL από τα μικροστοιχεία των στατιστικών EU-SILC. Σημείωση: Τα στοιχεία για την Ιρλανδία αντικατοπτρίζουν το εισοδηματικό έτος 2020 για τις παροχές ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος. Για την Ιρλανδία, την Ιταλία, το Λουξεμβούργο και τη Λετονία, δεν υπάρχουν ακόμη διαθέσιμα στοιχεία των στατιστικών SILC 2020 για το όριο AROP. Τα γραφήματα αφορούν άτεκνα άτομα που ζουν μόνα. Το καθαρό εισόδημα δικαιούχου ελάχιστου εισοδήματος μπορεί να περιλαμβάνει και άλλα είδη παροχών (π.χ. επιδόματα στέγασης) πέραν του ελάχιστου εισοδήματος. Ο υπό εξέταση χαμηλόμισθος εργαζόμενος κερδίζει το 50 % του μέσου μισθού και εργάζεται με καθεστώς πλήρους απασχόλησης. Παρά την πανδημία, τα αρχικά στοιχεία υποδηλώνουν ότι το 2020 οι ανάγκες ιατρικής περίθαλψης που δεν καλύπτονται, κατά δήλωση των ίδιων των ατόμων, διατηρήθηκαν σε μεγάλο βαθμό σταθερές στην πλειονότητα των κρατών μελών, αλλά παρουσιάζουν σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ τους. Ορισμένες ομάδες, όπως τα άτομα που ζουν σε νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος ή τα άτομα που προέρχονται από οικογένειες μεταναστών, είναι πιθανότερο να είναι ευάλωτες λόγω μη καλυπτόμενων ιατρικών αναγκών, μολονότι η έκταση των χασμάτων σε σχέση με τον συνολικό πληθυσμό διαφοροποιείται μεταξύ των κρατών μελών. Θα μπορούσαν να υπάρχουν ακόμη προκλήσεις που σχετίζονται με την αναβολή των ιατρικών πράξεων και τη σημαντική διακοπή της συνήθους περίθαλψης των ασθενών, οι οποίες συνδέονται επίσης με μη καλυπτόμενες ιατρικές ανάγκες που ήταν σημαντικότερες κατά την έναρξη της κρίσης λόγω της νόσου COVID-19. Η έξαρση την πανδημίας ανέδειξε την ανάγκη ενίσχυσης της ανθεκτικότητας, της ποιότητας και της προσβασιμότητας της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. ************* Τα κράτη μέλη θα πρέπει να λάβουν μέτρα για την αντιμετώπιση των προκλήσεων στους τομείς της απασχόλησης, των δεξιοτήτων και της κοινωνικής πολιτικής που διαπιστώνονται στην παρούσα κοινή έκθεση για την απασχόληση. Η ανάλυση που παρουσιάζεται στην έκθεση αναδεικνύει μια σειρά τομέων προτεραιότητας για δράσεις πολιτικής. Στόχος τους θα πρέπει να είναι η προώθηση μιας ανάκαμψης χωρίς αποκλεισμούς με την ενθάρρυνση της δημιουργίας θέσεων εργασίας, τη διευκόλυνση της μετάβασης τόσο από την ανεργία στην απασχόληση όσο και μεταξύ των τομέων, τη βελτίωση της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας και τη διασφάλιση του δίκαιου χαρακτήρα της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, εξασφαλίζοντας ταυτόχρονα την επίτευξη προόδου όσον αφορά την υλοποίηση των πρωταρχικών στόχων της ΕΕ για το 2030 στους τομείς της απασχόλησης, των δεξιοτήτων και της μείωσης της φτώχειας. Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση, τα κράτη μέλη καλούνται: ·να εξασφαλίσουν τη σταδιακή μετάβαση από τα μέτρα έκτακτης ανάγκης στα μέτρα ανάκαμψης στις αγορές εργασίας και να λάβουν μέτρα για την προώθηση μεγαλύτερης συμμετοχής στην αγορά εργασίας και την επανενεργοποίηση των εργαζομένων που έχουν πληγεί περισσότερο από την πανδημία· ·να αναπτύξουν συνεκτικές δέσμες μέτρων πολιτικής για την παροχή κινήτρων πρόσληψης και μετάβασης, μέτρων αναβάθμισης των δεξιοτήτων και επανειδίκευσης, καθώς και ενισχυμένης στήριξης από τις υπηρεσίες απασχόλησης για τις μεταβάσεις από μια θέση εργασίας σε άλλη, σύμφωνα με τη σύσταση EASE· ·να ενισχύσουν την αποδοτικότητα και την αποτελεσματικότητα των ενεργητικών πολιτικών για την αγορά εργασίας και των δημόσιων υπηρεσιών απασχόλησης, μεταξύ άλλων με επενδύσεις σε ψηφιακές υποδομές και υπηρεσίες (διασφαλίζοντας ταυτόχρονα την προσβασιμότητα)· με προβλέψεις και συλλογή πληροφοριών για τις δεξιότητες (σε σχέση επίσης με την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση)· με συστήματα κατάρτισης προφίλ· και με επαρκή κατάρτιση του προσωπικού· ·να βελτιώσουν τις προοπτικές των νέων στην αγορά εργασίας με την προώθηση ποιοτικής και χωρίς αποκλεισμούς επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης και τριτοβάθμιας εκπαίδευσης· με την παροχή στοχευμένης στήριξης από τις υπηρεσίες απασχόλησης (συμπεριλαμβανομένης της παροχής καθοδήγησης, κατευθύνσεων και συμβουλών), καθώς και με τη στήριξη ποιοτικών θέσεων μαθητείας και πρακτικής άσκησης (ιδίως σε ΜΜΕ), σύμφωνα με τις ενισχυμένες εγγυήσεις για τη νεολαία· ·να διασφαλίσουν την ισότητα των φύλων και να ενισχύσουν τη συμμετοχή των γυναικών στην αγορά εργασίας, μεταξύ άλλων μέσω πολιτικών για την ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και ιδιωτικής ζωής· την πρόσβαση σε οικονομικά προσιτές και ποιοτικές υπηρεσίες μακροχρόνιας φροντίδας και προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας· και την εξασφάλιση της πρόσβασης των γονέων και άλλων ατόμων με ευθύνες φροντίδας σε άδειες για οικογενειακούς λόγους και ευέλικτες ρυθμίσεις εργασίας, προάγοντας ταυτόχρονα την ισορροπημένη χρήση των εν λόγω δικαιωμάτων μεταξύ των γυναικών και των ανδρών· ·να βελτιώσουν τα μαθησιακά αποτελέσματα και να μειώσουν τις ανισότητες στην εκπαίδευση και την κατάρτιση· να διευρύνουν την πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση (ιδίως για τις μειονεκτούσες ομάδες)· να μεριμνήσουν για την αποτροπή της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου· να αυξήσουν περαιτέρω τη συμμετοχή και τη συνάφεια της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης με την αγορά εργασίας, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση σε τομείς όπως οι τομείς ΤΠΕ και ΕΤΜΜ, μεταξύ άλλων μέσω μικρο-διαπιστευτηρίων· ·να επενδύσουν στην επανειδίκευση και την αναβάθμιση των δεξιοτήτων των ενηλίκων, κυρίως όσον αφορά τις δεξιότητες που απαιτούνται για την ψηφιακή και την πράσινη μετάβαση, με την ενίσχυση των διατάξεων σχετικά με τα ατομικά δικαιώματα κατάρτισης, ιδίως μέσω ατομικών λογαριασμών μάθησης, με τη στήριξη μεγάλης κλίμακας δημόσιων πολυμερών συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα στο πλαίσιο του συμφώνου για τις δεξιότητες και του συνασπισμού για τις ψηφιακές δεξιότητες και θέσεις εργασίας, με την παροχή μεγαλύτερων κινήτρων στις επιχειρήσεις και τους εργαζομένους για τη συμμετοχή τους στην αναβάθμιση των δεξιοτήτων και την επανειδίκευση, καθώς και με επενδύσεις σε υποδομές και εξοπλισμό, συμπεριλαμβανομένου του ψηφιακού εξοπλισμού· ·να τονώσουν τις ψηφιακές ικανότητες των μαθητών και των ενηλίκων και να ενισχύσουν τη δεξαμενή ψηφιακών ταλέντων στην αγορά εργασίας μέσω της ανάπτυξης ψηφιακών οικοσυστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης με την υποστήριξη βασικών παραγόντων διευκόλυνσης, όπως η συνδεσιμότητα υψηλής ταχύτητας για τα σχολεία, ο εξοπλισμός και η κατάρτιση των εκπαιδευτικών· να στηρίξουν ιδρύματα με τεχνογνωσία στον τομέα της ψηφιοποίησης, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην ένταξη και στη μείωση του ψηφιακού χάσματος· ·να προβούν σε μεταρρύθμιση των κανονισμών για την αγορά εργασίας, καθώς και των συστημάτων φορολογίας και παροχών, ώστε να εξασφαλιστεί ο περιορισμός του κατακερματισμού της αγοράς εργασίας και να προαχθεί η δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας· να ληφθεί μέριμνα ώστε οι εργαζόμενοι σε άτυπες μορφές απασχόλησης και οι αυτοαπασχολούμενοι να έχουν πρόσβαση σε επαρκή κοινωνική προστασία σύμφωνα με τη σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με την πρόσβαση στην κοινωνική προστασία· ·να διασφαλίσουν ότι τα περιβάλλοντα εργασίας είναι ασφαλή και κατάλληλα προσαρμοσμένα στις απαιτήσεις μετά την πανδημία και ότι υπάρχουν διαθέσιμες ευέλικτες εργασιακές ρυθμίσεις· ·να εξασφαλίσουν κοινωνικά δίκαιη διαδικασία μετάβασης· ·να προωθήσουν τις συλλογικές διαπραγματεύσεις, τον κοινωνικό διάλογο και τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων, μεταξύ άλλων σε σχέση με την υλοποίηση των σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας· ·να παρέχουν σε όλα τα παιδιά που αντιμετωπίζουν κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού δωρεάν και αποτελεσματική πρόσβαση σε υγειονομική περίθαλψη, προσχολική εκπαίδευση και φροντίδα, εκπαιδευτικές και σχολικές δραστηριότητες, καθώς και αποτελεσματική πρόσβαση σε υγιεινή διατροφή και κατάλληλη στέγαση, σύμφωνα με τη σύσταση για τη θέσπιση εγγύησης για τα παιδιά·

·να επενδύσουν στην επαρκή και βιώσιμη κοινωνική προστασία για όλους, συμπεριλαμβανομένων των συστημάτων ελάχιστου εισοδήματος, μέσω της στήριξης μεταρρυθμίσεων για τη διατήρηση και την ενίσχυση των επιπέδων προστασίας, καθώς και για τη βελτίωση της προστασίας για τα άτομα στα οποία δεν παρέχεται επαρκής κάλυψη· για τη βελτίωση της επάρκειας των παροχών, της δυνατότητας μεταφοράς των δικαιωμάτων, της πρόσβασης σε υπηρεσίες και της στήριξης για την ενσωμάτωση στην αγορά εργασίας των ατόμων που δεν είναι ικανά να εργαστούν· για την ενίσχυση της παροχής ποιοτικών, οικονομικά προσιτών και βιώσιμων υπηρεσιών μακροχρόνιας φροντίδας· και για την εκτίμηση των διανεμητικών επιπτώσεων των πολιτικών· ·να μεριμνήσουν για τη διαμόρφωση καθολικών και βιώσιμων συνταξιοδοτικών συστημάτων, την παροχή επαρκούς πρόσβασης, εξίσου για τους άνδρες και για τις γυναίκες, καθώς και για τα άτομα με διάφορες μορφές συμβάσεων και οικονομικών δραστηριοτήτων, εξασφαλίζοντας ταυτόχρονα για τα άτομα αυτά επαρκές εισόδημα σε μεγαλύτερη ηλικία· ·να αντιμετωπίσουν την έλλειψη στέγης ως την πλέον ακραία μορφή φτώχειας· να προωθήσουν τις επενδύσεις στην ανακαίνιση κατοικιών και κοινωνικών κατοικιών· να διευκολύνουν την πρόσβαση σε ποιοτική και οικονομικά προσιτή στέγαση, κοινωνική στέγαση ή στεγαστική βοήθεια, κατά περίπτωση· ·να επενδύσουν στην ικανότητα του συστήματος υγειονομικής περίθαλψης, στην πρωτοβάθμια περίθαλψη, στον συντονισμό των τομέων φροντίδας, στο προσωπικό στον τομέα της υγείας και στην ηλεκτρονική υγεία· να περιορίσουν τις ιδιωτικές πληρωμές, να βελτιώσουν την ιατροφαρμακευτική κάλυψη και να προωθήσουν την αναβάθμιση δεξιοτήτων και την επανειδίκευση των εργαζομένων στον τομέα της υγείας. Η χρηματοδότηση της ΕΕ, μεταξύ άλλων μέσω του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου+, του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης και του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, παρέχει στήριξη στα κράτη μέλη ώστε να επισπεύσουν την υλοποίηση των δράσεων πολιτικής στους εν λόγω τομείς. Η πλήρης και φιλόδοξη υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων και των επενδύσεων των εθνικών σχεδίων ανάκαμψης και ανθεκτικότητας θα είναι καθοριστικής σημασίας για τη διασφάλιση της αποτελεσματικής στήριξης της ανάκαμψης και της δίκαιης πράσινης και ψηφιακής μετάβασης. Θα συμβάλει σημαντικά στην αντιμετώπιση των προκλήσεων στους τομείς της απασχόλησης, των δεξιοτήτων και της κοινωνικής πολιτικής που διαπιστώνονται στις ειδικές ανά χώρα συστάσεις στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. Τα μέτρα που συνδέονται με αυτούς τους τομείς πολιτικής, στα εθνικά σχέδια που έχουν ήδη εγκριθεί από το Συμβούλιο, ανέρχονται περίπου σε 135 δισ. EUR, ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο 30 % των συνολικών χρηματοδοτικών κονδυλίων των εν λόγω εγκεκριμένων σχεδίων και θα συμβάλει σημαντικά στην υλοποίηση του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων.

ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΤΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΚΛΗΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ 1.1 Τάσεις της αγοράς εργασίας Μολονότι η ανάκαμψη της αγοράς εργασίας εδραιώνεται, η απασχόληση δεν έχει επανέλθει ακόμη στα προ κρίσης επίπεδα. Κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2021, ο συνολικός αριθμός των απασχολουμένων στην ΕΕ ανήλθε σε 207,5 εκατομμύρια. Ο αριθμός αυτός είναι κατά 4,1 εκατομμύρια μεγαλύτερος σε σχέση με το δεύτερο τρίμηνο του 2020, αλλά παραμένει κατά 2 εκατομμύρια κάτω από την ανώτατη τιμή του τέταρτου τριμήνου του 2019. Το ποσοστό απασχόλησης, μετά την πτώση του σε χαμηλό επίπεδο της τάξης του 71,6 % κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2020, ανέκαμψε εν μέρει το δεύτερο τρίμηνο του 2021 και ανήλθε στο 72,8 % για τα άτομα ηλικίας 20-64 ετών, ποσοστό που εξακολουθεί να είναι χαμηλότερο από την ανώτατη τιμή του 73,3 % που είχε σημειωθεί κατά το τέταρτο τρίμηνο του 2019. Σε ετήσια βάση, το ποσοστό απασχόλησης ανήλθε σε 72,5 % το 2020 στην ΕΕ, δηλαδή κατά 0,7 εκατοστιαίες μονάδες κάτω από την τιμή του 2019. Σε ορισμένες οικονομικές δραστηριότητες, τα επίπεδα απασχόλησης παραμένουν σημαντικά χαμηλότερα από τα προ της κρίσης επίπεδα. Ειδικότερα, στις δραστηριότητες χονδρικού και λιανικού εμπορίου, μεταφορών, υπηρεσιών στέγασης και εστίασης εξακολουθούν να απασχολούνται κατά 2,3 εκατομμύρια λιγότεροι εργαζόμενοι το δεύτερο τρίμηνο του 2021 σε σύγκριση με το τέταρτο τρίμηνο του 2019 (μείωση κατά 4,5 %), ακολουθούμενες από τη μεταποίηση (μείωση κατά 2,5 %). Αντιθέτως, τομείς όπως οι κατασκευές και οι τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνιών έχουν ήδη ανακτήσει τα προ της πανδημίας επίπεδα απασχόλησης. Συνολικά, η απασχόληση προβλέπεται να αυξηθεί κατά 0,8 % το 2021 και κατά 1 % το 2022 και στη συνέχεια να μειωθεί ελαφρώς στο 0,6 % το 2023. Ο στόχος της ΕΕ για την επίτευξη ποσοστού απασχόλησης τουλάχιστον 78 % του πληθυσμού ηλικίας 20-64 ετών έως το 2030 αντικατοπτρίζει την κοινή δέσμευση για ανάκαμψη χωρίς αποκλεισμούς και με άφθονες θέσεις εργασίας (βλ. σημείο 1.4). Παράλληλα, το ποσοστό κενών θέσεων εργασίας, μετά την αρχική πτώση που κατέγραψε στο πλαίσιο της κρίσης λόγω της νόσου COVID-19, έχει πλέον αυξηθεί σε σχεδόν πρωτοφανή επίπεδα. Πριν από την κρίση, το δεύτερο τρίμηνο του 2019, το ποσοστό κενών θέσεων εργασίας στην ΕΕ-27 ανερχόταν σε 2,4 %. Τα μέτρα ανάσχεσης για την αντιμετώπιση της πανδημίας και η σχετική διακοπή ή επιβράδυνση των οικονομικών δραστηριοτήτων οδήγησαν σε πτώση του ποσοστού κενών θέσεων εργασίας. Το δεύτερο τρίμηνο του 2020 το ποσοστό μειώθηκε στην ΕΕ-27 σε 1,6 %, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη μείωση από το πρώτο τρίμηνο του 2016. Έκτοτε σημειώνει ανοδική πορεία, με αποτέλεσμα να ανέρχεται το δεύτερο τρίμηνο του 2021 σε 2,3 %, απορροφώντας σχεδόν πλήρως τον αντίκτυπο των κλυδωνισμών λόγω της νόσου COVID-19. Παρότι είναι φυσιολογικό οι κενές θέσεις να αντιδρούν ταχύτερα από την ανεργία σε κυκλικές διακυμάνσεις, οι τάσεις και οι πληροφορίες των ερευνών (π.χ. Eurofound) καταδεικνύουν την ανάγκη προσεκτικής παρακολούθησης των πιθανών ελλείψεων εργατικού δυναμικού (βλ. σημείο 2.1). Η ταχεία διαμόρφωση πολιτικής συνέβαλε στον περιορισμό των επιπτώσεων στην αγορά εργασίας στο πλαίσιο της κρίσης λόγω της νόσου COVID-19. Η πανδημία προκάλεσε κρίση στον τομέα της δημόσιας υγείας, με εκτεταμένες επιπτώσεις στην οικονομική δραστηριότητα, τις αγορές εργασίας και την κοινωνία. Το ποσοστό ανεργίας (15-74) αυξήθηκε από 6,6 % το τέταρτο τρίμηνο του 2019 (το χαμηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί ποτέ στην ΕΕ-27) σε 7,6 % το τρίτο τρίμηνο του 2020. Στην ευρωζώνη, το ποσοστό ανεργίας ήταν ελαφρώς υψηλότερο, στο 8,5 %, το τρίτο τρίμηνο του 2020 (1,1 εκατοστιαίες μονάδες πάνω από την αντίστοιχη τιμή του το τέταρτο τρίμηνο του 2019). Πιο πρόσφατα, η χαλάρωση των μέτρων ανάσχεσης και η ανάπτυξη εκστρατειών εμβολιασμού συνέβαλαν στην επαναφορά των οικονομιών της ΕΕ και στη μείωση του ποσοστού ανεργίας σε 7,3 % το δεύτερο τρίμηνο του 2021 (8 % στην ευρωζώνη). Συνολικά, η αύξηση της ανεργίας διατηρήθηκε σε επίπεδα χαμηλότερα από τα επίπεδα που θα μπορούσαν να αναμένονται λαμβανομένης υπόψη της έκτασης των επιπτώσεων της COVID-19 στην οικονομία. Αυτό οφείλεται στα μέτρα πολιτικής που θέσπισαν τα κράτη μέλη, μεταξύ άλλων με τη στήριξη από τη χρηματοδότηση της ΕΕ (κυρίως από το SURE, αλλά και από το REACT-EU και την Πρωτοβουλία Επενδύσεων για την Αντιμετώπιση του Κορονοϊού, CRII και CRII+), καθώς και στο αποτέλεσμα της αποχώρησης ατόμων από την αγορά εργασίας και τη μετάβασή τους σε οικονομική αδράνεια καθώς η εύρεση εργασίας καθίστατο δυσκολότερη, με συνέπεια πολλά άτομα να παύσουν την αναζήτηση εργασίας. Από πρόσφατα μηνιαία στοιχεία προκύπτει ότι το ποσοστό ανεργίας έχει μειωθεί περαιτέρω και ανήλθε τον Σεπτέμβριο του 2021 σε 6,7 % στην ΕΕ (7,4 % στην ευρωζώνη), προσεγγίζοντας τα προ κρίσης επίπεδα. Ωστόσο, μεταξύ των κρατών μελών παρατηρείται σημαντική ανομοιογένεια (βλ. σημείο 2.1). Επιπλέον, το ποσοστό μακροχρόνιας ανεργίας στην ΕΕ ανήλθε στο 2,9 % του οικονομικά ενεργού πληθυσμού κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2021 στην ΕΕ, παρουσιάζοντας μέτρια, αν και σταθερή, αύξηση σε σύγκριση με το πρωτοφανές χαμηλό επίπεδο του δεύτερου τριμήνου του 2020 (2 %). Οι συνολικές δεδουλευμένες ώρες εργασίας ανέκαμψαν εν μέρει από την απότομη πτώση μετά την έξαρση της πανδημίας, αλλά εξακολουθούν να βρίσκονται κάτω από τα προ κρίσης επίπεδα. Το δεύτερο τρίμηνο του 2021 ο αριθμός τους ανήλθε σε 82,8 δισεκατομμύρια. Ο αριθμός αυτός είναι κατά 9,7 δισεκατομμύρια ώρες μεγαλύτερος από το πρωτοφανές χαμηλό επίπεδο του δεύτερου τριμήνου του 2020 (73,1 δισεκατομμύρια), σε μεγάλο βαθμό λόγω της βελτίωσης των συνθηκών στην αγορά εργασίας, της επέκτασης των πιθανοτήτων τηλεργασίας και της μείωσης των εβδομαδιαίων απουσιών από την εργασία (από 19,4 % της συνολικής απασχόλησης το δεύτερο τρίμηνο του 2020 σε 10,5 % το δεύτερο τρίμηνο του 2021). Ωστόσο, ο αριθμός αυτός εξακολουθεί να είναι κατά σχεδόν 2,5 δισεκατομμύρια ώρες μικρότερος από την ανώτατη τιμή του πρώτου τριμήνου του 2019, αλλά εξακολουθεί να αναδεικνύει τον ρόλο που έχουν ή είχαν διαδραματίσει για πολλούς εργαζομένους τα συστήματα μειωμένου ωραρίου εργασίας και προσωρινής διαθεσιμότητας, σε συνδυασμό με τους περιορισμούς στις απολύσεις που επιβλήθηκαν από αρκετά κράτη μέλη για τη διευκόλυνση της διατήρησης της απασχόλησης (βλ. σημείο 2.1). Ο αριθμός των δεδουλευμένων ωρών εργασίας ανά εργαζόμενο σημείωσε αργή αλλά σταθερή πτώση κατά την τελευταία δεκαετία στην ΕΕ, με κύριους καθοριστικούς παράγοντες την επέκταση της μερικής απασχόλησης και άλλων ευέλικτων ρυθμίσεων εργασίας (π.χ. συμβάσεις μηδενικών ωρών εργασίας ή εξαρτώμενη από τη ζήτηση εργασία στο πλαίσιο της εργασίας σε πλατφόρμες). Η έξαρση της πανδημίας COVID-19 ανέκοψε τη θετική τάση του ποσοστού ενεργοποίησης που παρατηρήθηκε τα τελευταία έτη. Το ποσοστό ενεργοποίησης για τα άτομα ηλικίας 20-64 ετών ανήλθε σε 77,8 % στην ΕΕ το 2020, ποσοστό που ήταν κατά 0,5 εκατοστιαίες μονάδες χαμηλότερο απ’ ό,τι το 2019. Μολαταύτα, το δεύτερο τρίμηνο του 2021 είχε ανακάμψει στο 78,3 %, σύμφωνα με τις τιμές που παρατηρούνταν πριν από την κρίση. Από την ανάλυση του συνόλου παρατηρείται αύξηση για τις γυναίκες (σε 72,7 %, ήτοι κατά 0,3 εκατοστιαίες μονάδες υψηλότερο σε σύγκριση με το τέταρτο τρίμηνο του 2019), ενώ καταγράφεται μείωση για τους άνδρες (σε 84 %, ήτοι κατά 0,3 εκατοστιαίες μονάδες κάτω από την τιμή του τέταρτου τριμήνου του 2019). Η ηλικιακή ομάδα 55-64 ετών παρουσίασε τις πλέον θετικές επιδόσεις, με ελαφρά μόνο μείωση κατά την κορύφωση της κρίση, ενώ τα στοιχεία για το δεύτερο τρίμηνο του 2021 ανήλθαν πάνω από τα προ της πανδημίας επίπεδα. Μολονότι το ποσοστό απασχόλησης των γυναικών έχει μειωθεί, στο πλαίσιο των επιπτώσεων της κρίσης λόγω της νόσου COVID-19, ελαφρώς λιγότερο από το αντίστοιχο ποσοστό των ανδρών, εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ των φύλων. Το 2020 το ποσοστό απασχόλησης των γυναικών (ηλικίας 20-64 ετών) μειώθηκε σε 66,9 %, δηλαδή κατά 0,5 εκατοστιαίες μονάδες σε σύγκριση με το 2019, ενώ για τους άνδρες μειώθηκε σε 78 %, δηλαδή κατά 0,9 εκατοστιαίες μονάδες κάτω από την τιμή του το προηγούμενο έτος. Σε τριμηνιαία βάση, το ποσοστό απασχόλησης των γυναικών μειώθηκε από 67,4 % το τέταρτο τρίμηνο του 2019 σε 66,1 % το δεύτερο τρίμηνο του 2020, αλλά είχε ανακάμψει σε 67,2 % το δεύτερο τρίμηνο του 2021. Το ποσοστό απασχόλησης των ανδρών ανήλθε σε 78,3 % το δεύτερο τρίμηνο του 2021, ήτοι κατά 0,8 εκατοστιαίες μονάδες κάτω σε σύγκριση με το τέταρτο τρίμηνο του 2019. Οι εξελίξεις αυτές συντέλεσαν στην ελαφρά μείωση του χάσματος απασχόλησης μεταξύ των φύλων, σε 11,1 εκατοστιαίες μονάδες το δεύτερο τρίμηνο του 2021 έναντι 11,6 εκατοστιαίων μονάδων το τέταρτο τρίμηνο του 2019 (σε ετήσιους όρους, 11,1 εκατοστιαίες μονάδες και 11,5 εκατοστιαίες μονάδες το 2020 και το 2019 αντίστοιχα). Η κρίση είχε σοβαρό αντίκτυπο στα αποτελέσματα των νέων στην αγορά εργασίας, αν και η κατάστασή τους βελτιώνεται από το τέλος του 2020. Το ποσοστό ανεργίας των νέων στην ΕΕ (15-24) ανήλθε σε 17,1 % το 2020, δηλαδή κατά 1,8 εκατοστιαίες μονάδες υψηλότερο απ’ ό,τι το 2019. Το δεύτερο τρίμηνο του 2021 το ποσοστό ανεργίας των νέων ανήλθε σε 17,4 %, δηλαδή κατά 2,6 εκατοστιαίες μονάδες υψηλότερο απ’ ό,τι το τέταρτο τρίμηνο του 2019, αλλά κατά 1 εκατοστιαία μονάδα κάτω από την ανώτατη τιμή του τρίτου τριμήνου του 2020. Συνολικά, περίπου 3,2 εκατομμύρια νέοι (15-24) ήταν άνεργοι στην ΕΕ το δεύτερο τρίμηνο του 2021, αριθμός που ανέρχεται στα 5,1 εκατομμύρια όταν λαμβάνονται υπόψη όλοι όσοι βρίσκονται εκτός απασχόλησης, εκπαίδευσης ή κατάρτισης (ΕΑΕΚ), ενώ ο αντίστοιχος αριθμός για τη μεγαλύτερη ηλικιακή ομάδα από 15 έως 29 ετών είναι 9,4 εκατομμύρια. Το τριμηνιαίο ποσοστό ΕΑΕΚ για την εν λόγω ηλικιακή ομάδα ανήλθε σε 13,2 % στην ΕΕ το δεύτερο τρίμηνο του 2021 (κατά 0,7 εκατοστιαίες μονάδες υψηλότερο από το τέταρτο τρίμηνο του 2019, αλλά κατά 1,5 εκατοστιαίες μονάδες κάτω από την ανώτατη τιμή του δεύτερου τριμήνου του 2020). Οι εργαζόμενοι μεγαλύτερης ηλικίας έχουν αντιμετωπίσει καλύτερα τον αντίκτυπο της κρίσης λόγω της νόσου COVID-19 στην αγορά εργασίας απ’ ό,τι άλλες ομάδες. Το ποσοστό απασχόλησης των εργαζομένων μεγαλύτερης ηλικίας (55-64 ετών) παρέμεινε σχετικά σταθερό από την έξαρση της COVID-19. Το δεύτερο τρίμηνο του 2021 ανήλθε σε 60,2 %, δηλαδή κατά 0,4 εκατοστιαίες μονάδες πάνω από το επίπεδο που παρατηρήθηκε το τέταρτο τρίμηνο του 2019 και με σταθερά αυξητική τάση κατά την τελευταία δεκαετία. Το ποσοστό απασχόλησης των ενηλίκων ηλικίας 25-54 ετών ανήλθε σε 80,3 % το δεύτερο τρίμηνο του 2021, παραμένοντας ελαφρώς χαμηλότερο από το προ της πανδημίας επίπεδο (80,8 % το τέταρτο τρίμηνο του 2019). Το ποσοστό ανεργίας των ατόμων ηλικίας 55-74 ετών στην ΕΕ σημείωσε μέτρια αύξηση, από 4,7 % το τέταρτο τρίμηνο του 2019 σε 5,3 % το δεύτερο τρίμηνο του 2021. Διάγραμμα 1: Ο αντίκτυπος της κρίσης στην απασχόληση διέφερε μεταξύ των ηλικιακών ομάδων

Ποσοστά απασχόλησης ανά φύλο και ηλικιακή ομάδα στην ΕΕ-27, στοιχεία προσαρμοσμένα σε εποχικές διακυμάνσεις και όχι ημερολογιακώς προσαρμοσμένα (ως %) Σημείωση: Διακοπή στη χρονολογική σειρά από το πρώτο τρίμηνο του 2021. Πηγή: Eurostat, έρευνα εργατικού δυναμικού [lfsi_emp_q]. Οι εργαζόμενοι σε άτυπες μορφές απασχόλησης και οι αυτοαπασχολούμενοι επλήγησαν ιδιαίτερα από την κρίση. Από τον συνολικό αριθμό των εργαζομένων (ηλικίας 20-64 ετών) στην ΕΕ το 2020 (161,6 εκατομμύρια), περίπου 19,9 εκατομμύρια (12,4 %) είχαν σύμβαση εργασίας ορισμένου χρόνου (κατά 1,3 εκατοστιαίες μονάδες κάτω από τα αριθμητικά στοιχεία που παρατηρήθηκαν για το 2019). Το δεύτερο τρίμηνο του 2021 περίπου 21,3 εκατομμύρια εργαζόμενοι (ηλικίας 20-64 ετών, στοιχεία προσαρμοσμένα σε εποχικές διακυμάνσεις) απασχολούνταν με συμβάσεις ορισμένου χρόνου, αριθμός που εξακολουθεί να είναι κατά 0,8 εκατομμύρια μικρότερος σε σύγκριση με το τέταρτο τρίμηνο του 2019. Το ποσοστό αυτό είναι πολύ υψηλότερο μεταξύ των νέων (15-24) απ’ ό,τι για τον υπόλοιπο πληθυσμό και σημαντικά υψηλότερο για τα άτομα χαμηλής ειδίκευσης σε σύγκριση με τα άτομα μεσαίας και υψηλής ειδίκευσης. Το ποσοστό αναγκαστικής προσωρινής απασχόλησης συνέχισε να μειώνεται (κατά 1,1 εκατοστιαίες μονάδες) σε σύγκριση με το 2019 και το 2020 ανήλθε σε 6,8 %. Το ποσοστό των συμβάσεων ορισμένου χρόνου επί της συνολικής απασχόλησης (20-64) αυξήθηκε από το χαμηλό επίπεδο του δεύτερου τριμήνου του 2020 (10,1 %) σε 11,3 % το δεύτερο τρίμηνο του 2021. Ο αριθμός των ατόμων που εργάζονται με καθεστώς μερικής απασχόλησης κατέγραψε σταθερή αύξηση καθ’ όλη τη διάρκεια του 2020. Ως εκ τούτου, το ποσοστό των εργαζομένων μερικής απασχόλησης (20-64) στη συνολική απασχόληση ανήλθε σε 17,7 % το δεύτερο τρίμηνο του 2021 (κατά 0,6 εκατοστιαίες μονάδες χαμηλότερο από την τιμή του τέταρτου τριμήνου του 2019). Το 2020 το ποσοστό των εργαζομένων με καθεστώς αναγκαστικής μερικής απασχόλησης μειώθηκε σε 25 % (κατά 1,5 εκατοστιαίες μονάδες χαμηλότερο σε σύγκριση με το 2019). Από την έναρξη της πανδημίας το πρώτο τρίμηνο του 2020, ο αριθμός των αυτοαπασχολουμένων μειώθηκε κατά 0,7 εκατομμύρια άτομα (από περίπου 25,8 εκατομμύρια σε 25,1 εκατομμύρια το δεύτερο τρίμηνο του 2021). Διάγραμμα 2: Παρατηρείται διαφορετική συχνότητα συμβάσεων ορισμένου χρόνου ανά ηλικιακή ομάδα και επίπεδο προσόντων Ποσοστό εργαζομένων με συμβάσεις αορίστου χρόνου απασχόλησης ανά ηλικία και μορφωτικό επίπεδο στην ΕΕ-27 (2020) Πηγή: Eurostat, έρευνα εργατικού δυναμικού [lfsa_etgar], [lfsa_etpgan] και [lfst_r_e2tgaedcu]. Η πανδημία είχε ισχυρό αντίκτυπο στα αποτελέσματα των ατόμων που έχουν γεννηθεί εκτός ΕΕ στην αγορά εργασίας. Το 2020 το ποσοστό απασχόλησης (20-64) των ατόμων που έχουν γεννηθεί εκτός ΕΕ ανήλθε σε 65,3 %, ήτοι κατά 2,4 εκατοστιαίες μονάδες κάτω από την τιμή του 2019 και κατά 8,2 εκατοστιαίες μονάδες χαμηλότερο σε σύγκριση με τους γηγενείς. Το ποσοστό ανεργίας (15-74) των ατόμων που έχουν γεννηθεί εκτός ΕΕ ανήλθε το 2020 σε 12,3 %, σημειώνοντας αύξηση από το 10,8 % του προηγούμενου έτους. Τα στοιχεία για την ανεργία παρουσιάζουν επίσης αύξηση από 13,5 % το δεύτερο τρίμηνο του 2020 σε 13,9 % το δεύτερο τρίμηνο του 2021. 1.2 Κοινωνικές τάσεις Παρά την κρίση λόγω της νόσου COVID‑19, τα εισοδήματα των νοικοκυριών παρέμειναν σε μεγάλο βαθμό σταθερά κατά μέσο όρο σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ το 2020, και τούτο χάρη στην ταχεία διαμόρφωση πολιτικής. Όταν ξέσπασε η πανδημία, το πραγματικό ακαθάριστο διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών (ΑΔΕΝ) μειώθηκε απότομα, κατά 3,3 % (σε ετήσια βάση) το δεύτερο τρίμηνο του 2020, αλλά ανέκαμψε έως το τέλος του έτους και παρέμεινε συνολικά σταθερό κατά την περίοδο μεταξύ του 2019 και του 2020 (με μείωση της τάξης του 0,25 %). Η μεγαλύτερη μείωση σημειώθηκε στο εισόδημα από εξαρτημένη εργασία (‑5,5 %), ενώ σημαντικές ήταν και οι μειώσεις που παρατηρήθηκαν τόσο στο εισόδημα από αυτοαπασχόληση (‑1,4 %) όσο και στο καθαρό εισόδημα από ακίνητη περιουσία (‑3,3 %) (βλ. διάγραμμα 3). Κατά τη διάρκεια του 2020, οι καθαρές κοινωνικές παροχές συνέβαλαν σημαντικά στο συνολικό εισόδημα και διαδραμάτισαν μείζονα ρόλο στον μετριασμό της συνολικής πτώσης των εισοδημάτων των νοικοκυριών κατά το δεύτερο τρίμηνο, με την υποστήριξη, έως κάποιον βαθμό, προσαρμογών των φόρων εισοδήματος και περιουσίας. Η τάση αυτή συνεχίστηκε κατά το δεύτερο και το τρίτο τρίμηνο του 2020, αλλά και κατά το πρώτο τρίμηνο του 2021, με την υπεραντιστάθμιση των μειώσεων στο εισόδημα από εξαρτημένη εργασία και στο εισόδημα από αυτοαπασχόληση (κατά πολύ μειωμένο σε σύγκριση με την πτώση του δεύτερου τριμήνου), καθώς και της πτώσης του καθαρού εισοδήματος από ακίνητη περιουσία. Λαμβανομένης υπόψη της πτώσης του διαθέσιμου εισοδήματος για κατανάλωση ή αποταμίευση και του πραγματικού ΑΕΠ κατά 6 % σε ετήσια βάση, αυτή η σταθερότητα των συνολικών εισοδημάτων των νοικοκυριών αποτελεί ένδειξη της στήριξης που παρέχουν οι έκτακτες πολιτικές διακριτικής ευχέρειας οι οποίες τέθηκαν σε εφαρμογή για τον μετριασμό των κοινωνικών επιπτώσεων της κρίσης, καθώς και των αυτόματων σταθεροποιητικών αποτελεσμάτων των συστημάτων κοινωνικής προστασίας και των φορολογικών συστημάτων. Οι μεταβολές κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2021 σηματοδότησαν ένα σημείο καμπής: τόσο το πραγματικό ΑΕΠ όσο και το εισόδημα από εξαρτημένη εργασία αυξήθηκαν ταχύτατα, περίπου με τον ίδιο ρυθμό που είχαν συρρικνωθεί το προηγούμενο έτος, κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2020. Συνολικά, ο ρυθμός ανάπτυξης του πραγματικού ΑΔΕΝ ήταν μεγαλύτερος σε σχέση με τον ρυθμό συρρίκνωσής του κατά το προηγούμενο έτος, επίσης χάρη στον βραδύτερο ρυθμό μείωσης των καθαρών κοινωνικών παροχών σε σύγκριση με άλλες πηγές εισοδήματος. Διάγραμμα 3: Η γενική σταθερότητα του συνολικού εισοδήματος των νοικοκυριών κατά μέσο όρο στην ΕΕ στο πλαίσιο της κρίσης λόγω της νόσου COVID‑19 οφείλεται στην πρωτοφανή σχετική διαμόρφωση πολιτικής Αύξηση του ΑΕΠ, αύξηση του πραγματικού ακαθάριστου διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών και των κύριων συνιστωσών του (ΕΕ-27) Σημειώσεις: Υπολογισμοί της ΓΔ EMPL. Η αποπληθωρισμένη ονομαστική τιμή του ΑΔΕΝ υπολογίστηκε με τη χρήση του δείκτη τιμών της τελικής καταναλωτικής δαπάνης των νοικοκυριών. Ο πραγματικός ρυθμός ανάπτυξης του ΑΔΕΝ για την ΕΕ εκτιμάται ως σταθμισμένος μέσος όρος των τιμών των κρατών μελών για τα κράτη μέλη με διαθέσιμα τριμηνιαία στοιχεία βάσει του ΕΣΛ 2010 (συνολικά 95 % του ΑΔΕΝ της ΕΕ). Πηγή: Eurostat, εθνικοί λογαριασμοί [ nasq_10_nf_tr ] και [ namq_10_gdp ]. Τα στοιχεία δεν είναι προσαρμοσμένα σε εποχικές διακυμάνσεις. Συνολικά, η εισοδηματική ανισότητα παρέμεινε σε μεγάλο βαθμό σταθερή στην πλειονότητα των κρατών μελών. Σύμφωνα με τις ταχείες εκτιμήσεις της Eurostat, ο λόγος πεμπτημορίων μέσου εισοδήματος (S80/S20) στην ΕΕ παρέμεινε σταθερός ή κατέγραψε ελαφρά πτώση το 2020. Αυτό οφείλεται και πάλι στη μαζική δημόσια στήριξη που τέθηκε σε εφαρμογή και στην ισχυρή αυτόματη σταθεροποίηση που μετρίασε τις συνέπειες της κρίσης, ιδίως για τις ευάλωτες ομάδες. Παρότι τα εισοδήματα από μισθωτές υπηρεσίες εκτιμάται ότι μειώθηκαν κατά 10 % για τα πρώτα πεμπτημόρια εισοδήματος και κατά 2 % για το πέμπτο, ο συνολικός αντίκτυπος στα διαθέσιμα εισοδήματα ήταν σε μεγάλο βαθμό περιορισμένος σε ολόκληρη την κατανομή του εισοδήματος, χάρη στο θετικό αποτέλεσμα εξομάλυνσης των συστημάτων φορολογίας και παροχών, καθώς και στη λειτουργία συστημάτων μειωμένου ωραρίου εργασίας και άλλων προγραμμάτων διατήρησης των θέσεων εργασίας.

Το ποσοστό των παιδιών που αντιμετωπίζουν κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού παρέμεινε σε μεγάλο βαθμό σταθερό κατά το πρώτο έτος της κρίσης λόγω της νόσου COVID-19. Το 2020 περίπου ένα στα πέντε άτομα αντιμετώπιζε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού (AROPE) στην ΕΕ (21,9 %). Και οι τρεις συνιστώσες του δείκτη AROPE παρέμειναν σταθερές σε ετήσια βάση για την πλειονότητα των κρατών μελών. Σύμφωνα με τις ταχείες εκτιμήσεις της Eurostat, το ποσοστό κινδύνου φτώχειας (AROP) παρέμεινε αμετάβλητο τουλάχιστον στα μισά κράτη μέλη σε σύγκριση με το 2019. Οι εκτιμήσεις αυτές καταδεικνύουν ότι τα νεοθεσπισθέντα μέτρα πολιτικής, σε συνδυασμό με τα συστήματα φορολογίας και παροχών, μετρίασαν τις επιπτώσεις της κρίσης λόγω της νόσου COVID-19, σταθεροποίησαν τα εισοδήματα και συνέβαλαν σημαντικά στην πρόληψη της αύξησης των κινδύνων φτώχειας. Αυτό είχε επίσης ως αποτέλεσμα τη γενική σταθερότητα του ποσοστού υλικής και κοινωνικής στέρησης (6,8 %, αύξηση μόνο κατά 0,2 εκατοστιαίες μονάδες). Το ποσοστό των ατόμων που ζουν σε νοικοκυριά οιονεί ανέργων παρέμεινε επίσης σταθερό (στο 8,2 %, αύξηση μόνο κατά 0,1 εκατοστιαίες μονάδες), αντικατοπτρίζοντας τον περιορισμένο αντίκτυπο όσον αφορά τις απώλειες θέσεων εργασίας, χάρη επίσης στα μέτρα μειωμένου ωραρίου εργασίας και άλλων μέτρων διατήρησης των θέσεων εργασίας. Η ενεργειακή φτώχεια αποτελεί μια μορφή φτώχειας που αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία. Στις 13 Οκτωβρίου 2021 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση σχετικά με την Αντιμετώπιση της αύξησης των τιμών της ενέργειας , στην οποία τα δίκαια συστήματα φορολογίας και παροχών, τα στοχευμένα μέτρα στήριξης του εισοδήματος και οι πολιτικές ανακαίνισης χωρίς αποκλεισμούς επισημαίνονται ως βασικά στοιχεία μιας εργαλειοθήκης για τον μετριασμό της ενεργειακής φτώχειας και την αντιμετώπιση των άμεσων επιπτώσεων των αυξήσεων των τιμών. Το ποσοστό κινδύνου φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού (AROPE) για τα παιδιά παρέμεινε επίσης σταθερό, αλλά με μεγαλύτερες διαφορές μεταξύ των χωρών και αύξηση της νομισματικής φτώχειας. Υπήρξαν μεγαλύτερες διακυμάνσεις του ποσοστού AROPE για τα παιδιά μεταξύ των κρατών μελών: τέσσερα κράτη μέλη κατέγραψαν τιμές άνω του 30 %, ενώ άλλα τέσσερα βρίσκονται κάτω του 15 %. Επιπροσθέτως, ο βαθμός ανάσχεσης της νομισματικής φτώχειας ήταν πιο περιορισμένος, δεδομένου ότι το 2020 αυξήθηκε σημαντικά στο ένα τρίτο των κρατών μελών. Οι μονογονεϊκές οικογένειες και οι πολυμελείς οικογένειες αντιμετώπιζαν σημαντικά μεγαλύτερο κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού απ’ ό,τι οι οικογένειες με 1-2 παιδιά (42,1 % και 29,6 % κατά μέσο όρο στην ΕΕ, αντίστοιχα). Η φτώχεια των εργαζομένων εξακολουθεί να συνιστά πρόκληση. Η φτώχεια των εργαζομένων στην ΕΕ-27 αυξήθηκε κατά 0,5 εκατοστιαίες μονάδες (από 8,5 % σε 9 %) κατά την περίοδο μεταξύ του 2010 και του 2019. Μολονότι τα στοιχεία για το 2020 δεν είναι ακόμη πλήρως διαθέσιμα, η κατάσταση δεν φαίνεται να έχει μεταβληθεί σημαντικά από το 2019. Κατά γενικό κανόνα, οι ευάλωτοι εργαζόμενοι αντιμετωπίζουν πιο δύσκολες συνθήκες: οι εργαζόμενοι με συμβάσεις ορισμένου χρόνου αντιμετωπίζουν υψηλότερο κίνδυνο φτώχειας των εργαζομένων απ’ ό,τι οι εργαζόμενοι με συμβάσεις αόριστου χρόνου (16,2 % έναντι 5,9 %), όπως και οι εργαζόμενοι χαμηλής ειδίκευσης σε σύγκριση με τους εργαζομένους υψηλής ειδίκευσης (19 % έναντι 4,9 %) και οι εργαζόμενοι που έχουν γεννηθεί εκτός ΕΕ σε σύγκριση με τους γηγενείς εργαζομένους (20,1 % έναντι 8,1 %). Παρά την κοινωνική ανθεκτικότητα σε συνολικό επίπεδο, ο αρνητικός αντίκτυπος της κρίσης λόγω της νόσου COVID‑19 ήταν μεγαλύτερος για τις ευάλωτες ομάδες. Τα μέτρα εγκλεισμού είχαν δυσανάλογο αντίκτυπο στα άτομα με αναπηρία, κυρίως όσον αφορά, για παράδειγμα, την πρόσβαση σε υγειονομική περίθαλψη, την εκπαίδευση και άλλες επιγραμμικές υπηρεσίες υποστήριξης, κατάσταση που επιδείνωσε επίσης τους προϋπάρχοντες περιορισμούς στην πρόσβαση στην απασχόληση. Τα άτομα που προέρχονται από οικογένειες μεταναστών παρουσιάζουν ποσοστά AROPE τα οποία είναι ορισμένες φορές διπλάσια από τα αντίστοιχα ποσοστά των γηγενών. Οι απαγορεύσεις της κυκλοφορίας λόγω πανδημίας απέκλεισαν πολλούς Ρομά που ζουν σε διαχωρισμένους οικισμούς από οποιαδήποτε πηγή εισοδήματος και (τυπική ή άτυπη) οικονομική δραστηριότητα, γεγονός που είχε ως αποτέλεσμα την περαιτέρω επιδείνωση των ποσοστών φτώχειας . 1.3 Ο αναθεωρημένος κοινωνικός πίνακας αποτελεσμάτων: επισκόπηση των προκλήσεων που σχετίζονται με τις αρχές του πυλώνα Η ανάλυση που περιλαμβάνεται στην κοινή έκθεση για την απασχόληση 2022 βασίζεται σε μια αναθεωρημένη δέσμη πρωταρχικών δεικτών του κοινωνικού πίνακα αποτελεσμάτων που εγκρίθηκε από το Συμβούλιο. Στο πλαίσιο του σχεδίου δράσης για τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, που δημοσιεύτηκε τον Μάρτιο του 2021, παρουσιάστηκε πρόταση για αναθεωρημένο κοινωνικό πίνακα αποτελεσμάτων, ο οποίος συζητήθηκε στη συνέχεια με την Επιτροπή Απασχόλησης (EMCO) και την Επιτροπή Κοινωνικής Προστασίας (ΕΚΠ) και εγκρίθηκε από το Συμβούλιο Απασχόλησης, Κοινωνικής Πολιτικής, Υγείας και Καταναλωτών (EPSCO) στις 14 Ιουνίου 2021. Η αναθεώρηση αποσκοπεί στην πληρέστερη κάλυψη των αρχών του πυλώνα, με την ενίσχυση του ρόλου του κοινωνικού πίνακα αποτελεσμάτων ως κύριου εργαλείου ποσοτικού προσδιορισμού για την παρακολούθηση της προόδου όσον αφορά την υλοποίηση του πυλώνα στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. Ο αναθεωρημένος πίνακας αποτελεσμάτων θα συμβάλει επίσης στη συμπλήρωση των υφιστάμενων εργαλείων παρακολούθησης, ιδίως του δείκτη επιδόσεων απασχόλησης και του δείκτη επιδόσεων κοινωνικής προστασίας. Οι πρωταρχικοί δείκτες του αναθεωρημένου κοινωνικού πίνακα αποτελεσμάτων υποστηρίζουν την παρακολούθηση των 18 από τις 20 αρχές του πυλώνα (κατά τέσσερις περισσότερες σε σύγκριση με την προηγούμενη έκδοση), συμβάλλοντας στην αξιολόγηση των κύριων προκλήσεων στον τομέα της απασχόλησης και τον κοινωνικό τομέα στα κράτη μέλη. Η δέσμη των πρωταρχικών δεικτών αναθεωρήθηκε σύμφωνα με τις αρχές της φειδούς, της διαθεσιμότητας, της συγκρισιμότητας και της στατιστικής αξιοπιστίας. Οι δείκτες, οι οποίοι συνδέονται με καθένα από τα τρία κεφάλαια του πυλώνα, έχουν ως εξής (οι νέοι δείκτες επισημαίνονται με **, ενώ οι αναθεωρημένοι με *): ·Ίσες ευκαιρίες oΣυμμετοχή των ενηλίκων στην εκπαίδευση κατά τους τελευταίους 12 μήνες (ηλικίας 25-64 ετών)** oΠοσοστό ατόμων που εγκαταλείπουν πρόωρα την εκπαίδευση και την κατάρτιση (ηλικίας 18-24 ετών) oΠοσοστό πληθυσμού με βασικό ή άνω του βασικού επίπεδο γενικών ψηφιακών δεξιοτήτων (ηλικίας 16-74 ετών) oΝέοι εκτός απασχόλησης, εκπαίδευσης ή κατάρτισης (ποσοστό ΕΑΕΚ) (ηλικίας 15-29 ετών)* oΧάσμα μεταξύ των φύλων όσον αφορά το ποσοστό απασχόλησης (άτομα ηλικίας 20-64 ετών) oΕισοδηματική ανισότητα υπολογιζόμενη ως λόγος πεμπτημορίων εισοδήματος (S80/S20) ·Δίκαιοι όροι εργασίας oΠοσοστό απασχόλησης (άτομα ηλικίας 20-64 ετών) oΠοσοστό ανεργίας (άτομα ηλικίας 15-74 ετών) oΠοσοστό μακροχρόνιας ανεργίας (άτομα ηλικίας 15-74 ετών) oΑκαθάριστο διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών σε πραγματικούς όρους, κατά κεφαλή

·Κοινωνική προστασία και ένταξη oΠοσοστό ατόμων που αντιμετωπίζουν κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού(ηλικίας 0 ετών και άνω) (AROPE 0+) oΠοσοστό παιδιών που αντιμετωπίζουν κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού (ηλικίας 0-17 ετών) (AROPE 0-17)** oΑντίκτυπος των κοινωνικών μεταβιβάσεων (εκτός των συντάξεων) στη μείωση της φτώχειας oΧάσμα απασχόλησης ατόμων με αναπηρία (ηλικίας 20-64 ετών)** oΠοσοστό υπερβολικής επιβάρυνσης με δαπάνες στέγασης** oΠαιδιά κάτω των 3 ετών σε επίσημες δομές παιδικής φροντίδας oΑνάγκη ιατρικής περίθαλψης που δεν καλύπτεται, κατά δήλωση των ίδιων των ατόμων (ηλικίας 16 ετών και άνω). Ο πρωταρχικός δείκτης «Χάσμα απασχόλησης ατόμων με αναπηρία» χρησιμοποιεί προσωρινά τις στατιστικές EU-SILC ως στατιστική πηγή, αλλά από το 2022 θα αρχίσει να χρησιμοποιεί στοιχεία από την ΕΕΔ της ΕΕ για τη βελτίωση της ακρίβειας, παρέχοντας στοιχεία το 2023. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής, συμπεριλαμβανομένης της Eurostat, θα συνεχίσουν να παρακολουθούν την ποιότητά του και θα επανεξετάσουν τον δείκτη μεσοπρόθεσμα, μόλις καταστούν διαθέσιμα στοιχεία που βασίζονται στην ΕΕΔ (2023), και θα στηρίξουν περαιτέρω ενέργειες για τη βελτίωση της συγκρισιμότητας μεταξύ των χωρών και τη διερεύνηση της ανάπτυξης πρόσθετων δεικτών στον τομέα αυτόν. Ο πρωταρχικός δείκτης «Συμμετοχή των ενηλίκων στην εκπαίδευση κατά τους τελευταίους 12 μήνες» θα αρχίσει επίσης να χρησιμοποιεί την ΕΕΔ της ΕΕ από το 2022 και μετά. Η Επιτροπή θα παρακολουθεί τον δείκτη από κοινού με τη Eurostat και θα διενεργήσει διεξοδική ανάλυση των στοιχείων από τις δύο πηγές έρευνας όταν αυτά καταστούν διαθέσιμα (2023), ώστε να διασφαλιστεί η ποιότητα και η συγκρισιμότητα των στοιχείων. Για τη διασφάλιση της παρακολούθησης των κατευθυντήριων γραμμών 6 και 7 για την απασχόληση, μεταξύ άλλων όσον αφορά τις ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας, στην παρούσα κοινή έκθεση για την απασχόληση 2022 θα χρησιμοποιηθεί κατ’ εξαίρεση ο δείκτης σχετικά με τη συμμετοχή των ενηλίκων στην εκπαίδευση κατά τις τελευταίες 4 εβδομάδες (ηλικίας 25-64 ετών). Οι πρωταρχικοί δείκτες αναλύονται με βάση την κοινή μεθοδολογία που συμφωνήθηκε από την EMCO και την ΕΚΠ (για περισσότερες λεπτομέρειες, βλ. παράρτημα 4). Σύμφωνα με τη συγκεκριμένη μεθοδολογία αξιολογείται η κατάσταση και οι εξελίξεις στα κράτη μέλη, με την εξέταση των επιπέδων και των μεταβολών σε σχέση με το προηγούμενο έτος για καθέναν από τους πρωταρχικούς δείκτες που περιλαμβάνονται στον κοινωνικό πίνακα αποτελεσμάτων. Τα επίπεδα και οι μεταβολές ταξινομούνται με βάση την απόκλισή τους από τον αντίστοιχο (μη σταθμισμένο) μέσο όρο της ΕΕ. Στη συνέχεια, οι επιδόσεις των κρατών μελών σε σχέση με τα επίπεδα και τις μεταβολές συνδυάζονται με τη χρήση συμφωνηθέντος κανόνα, ώστε κάθε κράτος μέλος να μπορεί να υπαχθεί σε μία από τις επτά κατηγορίες («βέλτιστη επίδοση», «επίδοση καλύτερη από τον μέσο όρο», «καλή, αλλά να δοθεί προσοχή», «επίδοση στον μέσο όρο/ουδέτερη επίδοση», «κακή επίδοση, αλλά βελτιούμενη», «να δοθεί προσοχή» και «κρίσιμες καταστάσεις»). Σε αυτή τη βάση, στον πίνακα 1 παρατίθεται σύνοψη των ενδείξεων του πίνακα αποτελεσμάτων με βάση τα πλέον πρόσφατα στοιχεία που είναι διαθέσιμα για κάθε δείκτη. Οι πρωταρχικοί δείκτες του κοινωνικού πίνακα αποτελεσμάτων αναδεικνύουν βασικές προκλήσεις στα κράτη μέλη της ΕΕ στους τρεις τομείς της ισότητας ευκαιριών και της πρόσβασης στην αγορά εργασίας, των δίκαιων όρων εργασίας και της κοινωνικής προστασίας και ένταξης. Όσον αφορά τις «κρίσιμες καταστάσεις» (κόκκινη επισήμανση στο διάγραμμα 4), ένας σχετικά μεγάλος αριθμός κρατών μελών εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σημαντικές προκλήσεις σε σχέση με την κατάσταση των γυναικών στην αγορά εργασίας και τη συμμετοχή των παιδιών σε επίσημες δομές παιδικής φροντίδας (με πέντε κόκκινες σημαίες και για τους δύο δείκτες). Τα αποτελέσματα άλλων ομάδων στην αγορά εργασίας εγείρουν επίσης ανησυχίες σε σχετικά μεγάλο αριθμό κρατών μελών, δεδομένου ότι το χάσμα απασχόλησης ατόμων με αναπηρία και το ποσοστό των νέων ΕΑΕΚ κρούουν των κώδωνα του κινδύνου για έξι και τέσσερις χώρες αντίστοιχα. Τα άτομα που εγκαταλείπουν πρόωρα την εκπαίδευση και την κατάρτιση εξακολουθούν επίσης να βρίσκονται σε κρίσιμη κατάσταση για τέσσερα κράτη μέλη. Τέλος, στον τομέα της κοινωνικής προστασίας και ένταξης, ο αντίκτυπος των κοινωνικών μεταβιβάσεων (εκτός των συντάξεων) στη μείωση της φτώχειας είναι κρίσιμος σε υψηλό αριθμό κρατών μελών (6), ενώ τέσσερα κράτη μέλη αντιμετωπίζουν κρίσιμες προκλήσεις σε σχέση τόσο με τους κινδύνους φτώχειας γενικότερα όσο και με την παιδική φτώχεια ειδικότερα. Οι λόγοι πεμπτημορίων εισοδήματος είναι επίσης «κρίσιμοι» σε τέσσερα κράτη μέλη. Κατά τη διεύρυνση της προοπτικής ώστε να καλύπτονται και οι καταστάσεις στις οποίες πρέπει «να δοθεί προσοχή», επιπλέον των «κρίσιμων καταστάσεων», οι τρεις δείκτες των νέων ΕΑΕΚ, του αντίκτυπου των κοινωνικών μεταβιβάσεων στη μείωση της φτώχειας και των παιδιών ηλικίας κάτω των 3 ετών σε επίσημες δομές παιδικής φροντίδας επισημαίνουν τις πλέον προβληματικές περιπτώσεις με δέκα χώρες για τους δύο πρώτους δείκτες και έντεκα χώρες για τον τελευταίο. Στο κεφάλαιο 2 παρουσιάζεται λεπτομερής ανάλυση των δεκαέξι δεικτών, συμπεριλαμβανομένων πιο μακροπρόθεσμων τάσεων και πρόσθετων δεικτών, όπου κρίνεται σκόπιμο. Χρηματοδοτική και τεχνική υποστήριξη της ΕΕ για τη λήψη μέτρων στους τομείς της απασχόλησης, των δεξιοτήτων και της κοινωνικής πολιτικής Σημαντική ενωσιακή χρηματοδότηση παρέχεται μέσω διαφόρων χρηματοδοτικών εργαλείων για τη στήριξη της υλοποίησης του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων. Με χρηματοδότηση ύψους περίπου 500 δισ. EUR (συμπεριλαμβανομένης της εθνικής συγχρηματοδότησης) για την περίοδο 2021-2027, τα ταμεία της πολιτικής συνοχής της ΕΕ [κυρίως το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο+ (ΕΚΤ+) και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ)] αποσκοπούν στη μείωση των κοινωνικοοικονομικών ανισοτήτων, στη στήριξη της ανοδικής οικονομικής και κοινωνικής σύγκλισης και στην προώθηση διαρθρωτικών αλλαγών. Τον Μάιο του 2020 η Επιτροπή πρότεινε το NextGenerationEU (807 δισ. EUR σε τρέχουσες τιμές, ενσωματωμένο στο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο της ΕΕ για την περίοδο 2021-2027) για τον μετριασμό των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της κρίσης, την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής ανθεκτικότητας και την καλύτερη προετοιμασία των οικονομιών και των κοινωνιών της ΕΕ για τις προκλήσεις και τις ευκαιρίες της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, μεταξύ άλλων σε σχέση με τη δίκαιη διάστασή τους. Ο νέος μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΜΑΑ) βρίσκεται στο επίκεντρο του NextGenerationEU (για περισσότερες λεπτομέρειες βλ. κατωτέρω). Ο αντίκτυπος της χρηματοδότησης της ΕΕ ενισχύεται περαιτέρω μέσω της τεχνικής βοήθειας που χρηματοδοτείται στο πλαίσιο του Μέσου Τεχνικής Υποστήριξης. Στόχος του μέσου αυτού είναι η παροχή στήριξης —κατόπιν αιτήματος— στις εθνικές αρχές με συμβουλές πολιτικής αιχμής και ειδικά σχεδιασμένη ανάπτυξη ικανοτήτων σε τομείς προτεραιότητας για μεταρρυθμίσεις, μεταξύ άλλων στους τομείς της αγοράς εργασίας, των δεξιοτήτων και της κοινωνικής πολιτικής. Η τεχνική υποστήριξη μπορεί να παρέχεται σε διμερή ή πολυκρατική βάση. Ο μηχανισμός ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (αξίας 723,8 δισ. EUR σε τρέχουσες τιμές) παρέχει μεγάλης κλίμακας χρηματοδοτική στήριξη σε μεταρρυθμίσεις και επενδύσεις στα κράτη μέλη που στηρίζουν τη βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη και τη δημιουργία θέσεων εργασίας, με ιδιαίτερη προσοχή στα κράτη μέλη τα οποία αντιμετωπίζουν τις προκλήσεις που προσδιορίζονται στις ειδικές ανά χώρα συστάσεις στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου. Τέσσερις από τους έξι πυλώνες που καθορίζουν τις αρμοδιότητες του μηχανισμού έχουν σημασία για την υλοποίηση του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων: έξυπνη, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη· κοινωνική και εδαφική συνοχή· υγεία και οικονομική, κοινωνική και θεσμική ανθεκτικότητα· και πολιτικές για την επόμενη γενιά, τα παιδιά και τους νέους. Επομένως, δίνεται η δέουσα προσοχή στους τομείς της απασχόλησης, των δεξιοτήτων και της κοινωνικής πολιτικής στα σχέδια ανάκαμψης και ανθεκτικότητας, τα οποία υποβάλλονται από τα κράτη μέλη και εγκρίνονται από την Επιτροπή και στην συνέχεια από το Συμβούλιο. Με προϋπολογισμό ύψους σχεδόν 99,3 δισ. EUR για την περίοδο 2021-2027, το ΕΚΤ+ θα στηρίξει, θα συμπληρώσει και θα προσδώσει προστιθέμενη αξία στις πολιτικές των κρατών μελών στους τομείς της απασχόλησης, των δεξιοτήτων και της κοινωνικής πολιτικής. Το ΕΚΤ+ θα χρηματοδοτεί μέτρα για την εξασφάλιση ίσων ευκαιριών, ισότιμης πρόσβασης στην αγορά εργασίας, δίκαιων και ποιοτικών όρων εργασίας, κοινωνικής προστασίας και ένταξης, με ιδιαίτερη έμφαση στην ποιοτική και χωρίς αποκλεισμούς εκπαίδευση και κατάρτιση, τη διά βίου μάθηση, τις επενδύσεις σε παιδιά και νέους και την πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες. Κατά την έναρξη της κρίσης λόγω της νόσου COVID-19, το Ταμείο Συνοχής εξασφάλισε τη λήψη άμεσων μέτρων για την αντιμετώπιση της κρίσης στο πλαίσιο της Πρωτοβουλίας Επενδύσεων για την Αντιμετώπιση του Κορωνοϊού και της Πρωτοβουλίας Επενδύσεων για την Αντιμετώπιση του Κορωνοϊού+ (CRII και CRII+), με αποτέλεσμα καθαρή αύξηση της τάξης άνω των 11 δισ. EUR για τη λήψη μέτρων στους τομείς της απασχόλησης και της υγειονομικής περίθαλψης έως τον Νοέμβριο του 2021. Ένα πρόσθετο ποσό ύψους 50,6 δισ. EUR από τη συνδρομή στην ανάκαμψη για τη συνοχή και τις περιοχές της Ευρώπης (REACT-EU) συνέβαλε στην ενίσχυση των ικανοτήτων αποκατάστασης της κρίσης στα κράτη μέλη. Τέλος, έχουν διατεθεί δάνεια ύψους 100 δισ. EUR μέσω της προσωρινής στήριξης για τον μετριασμό των κινδύνων ανεργίας σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης (SURE) υπέρ συστημάτων μειωμένου ωραρίου εργασίας και παρόμοιων μέτρων διατήρησης των θέσεων εργασίας, ιδίως για τους αυτοαπασχολούμενους. Στο πλαίσιο του επενδυτικού σχεδίου για μια βιώσιμη Ευρώπη δημιουργήθηκε ο Μηχανισμός Δίκαιης Μετάβασης (ΜΔΜ) προκειμένου να συμβάλει στη στήριξη της δίκαιης μετάβασης προς την κλιματική ουδετερότητα. Ο πρώτος πυλώνας είναι το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης (ΤΔΜ) , το οποίο θεσπίστηκε στο πλαίσιο της πολιτικής συνοχής και παρέχει 19,3 δισ. EUR για τον μετριασμό των δυσμενών επιπτώσεων της διαδικασίας μετάβασης σε μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία με τη στήριξη των εδαφών που επηρεάζονται σε μεγαλύτερο βαθμό. Διάγραμμα 4: Προκλήσεις στους τομείς της απασχόλησης, των δεξιοτήτων και στον κοινωνικό τομέα σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ βάσει των πρωταρχικών δεικτών του αναθεωρημένου κοινωνικού πίνακα αποτελεσμάτων Σημειώσεις: 1) δεν υπάρχουν ακόμη διαθέσιμα στοιχεία για τον δείκτη σχετικά με τη συμμετοχή των ενηλίκων στην εκπαίδευση· 2) ο δείκτης για τις ψηφιακές δεξιότητες αφορά στοιχεία του 2019· 3) τα στοιχεία σχετικά με ορισμένους δείκτες είναι ελλιπή για κάποιες χώρες: τα υπομνήματα για όλους τους δείκτες παρουσιάζονται στο παράρτημα.

Πίνακας 1. Πρωταρχικοί δείκτες του κοινωνικού πίνακα αποτελεσμάτων: επισκόπηση των προκλήσεων στα κράτη μέλη Έτος Βέλτιστη επίδοση Επίδοση καλύτερη από τον μέσο όρο Καλή, αλλά να δοθεί προσοχή Επίδοση στον μέσο όρο / ουδέτερη επίδοση Κακή επίδοση, αλλά βελτιούμενη Να δοθεί προσοχή Κρίσιμες καταστάσεις Ίσες ευκαιρίες Άτομα που εγκατέλειψαν πρόωρα την εκπαίδευση και την κατάρτιση (% του πληθυσμού ηλικίας 18-24 ετών) 2020 EL, HR, IE, SI EST, LV, PL, PT LT AT, BE, DE, DK, FR, NL, SK ES, MT CY, CZ, FI, LU, SE BG, HU, IT, RO Επίπεδο ψηφιακών δεξιοτήτων των ατόμων 2019 DE, DK, FI, NL, SE AT, CZ, EST, EL, HR, IE LU BE, ES, FR, LT, MT, PT, SI, SK CY, HU, PL BG, LV, RO Ποσοστό νέων ΕΑΕΚ (ως % του συνολικού πληθυσμού ηλικίας 15-29 ετών) 2020 DE, LU, NL, SE AT, BE, DK, FI, HR, MT, SI CZ, EST, FR, LV, PL RO CY, HU, IE, LT, PT, SK BG, EL, ES, IT Χάσμα μεταξύ των φύλων στην απασχόληση 2020 FI, LT, LV, SE DE, DK, EST, FR, LU, PT, SI AT, BE, BG, CY, ES, IE, NL, SK MT CZ, HR EL, HU, IT, PL, RO Λόγος πεμπτημορίων εισοδήματος (S80/S20) 2020 CZ, SI, SK AT, BE, DK, FI, NL, PL, SE CY, EST, EL, FR, HR, HU, LU, PT RO ES, MT BG, DE, LT, LV Δίκαιοι όροι εργασίας Ποσοστό απασχόλησης (% πληθυσμού ηλικίας 20-64 ετών) 2020 CZ, DE, NL, SE DK, FI, LV, MT, PL EST, LT AT, CY, FR, HU, LU, SI, SK HR BE, BG, IE, PT, RO EL, ES, IT Ποσοστό ανεργίας (% οικονομικά ενεργού πληθυσμού ηλικίας 15-74 ετών) 2020 CZ, PL BG, DE, FR, HU, MT, NL, RO, SI AT, BE, CY, DK, FI, HR, IE, LU, PT, SE, SK EL, IT EST, LT, LV ES Ποσοστό μακροχρόνιας ανεργίας (% οικονομικά ενεργού πληθυσμού ηλικίας 15-74 ετών) 2020 CZ, DE, DK, HU, MT, NL, PL, PT, SE AT, BE, BG, CY, FI, FR, HR, IE, LV, RO, SI EL, IT EST, LT, LU, SK ES Αύξηση του κατά κεφαλήν ΑΔΕΝ (2008=100) 2020 HU, LT, PL CZ, IE, LV, MT, SI, SK DE, DK, FI, HR, LU, NL, PT, SE AT, BE CY, EL, ES, IT Κοινωνική προστασία και ένταξη Ποσοστό ατόμων που αντιμετωπίζουν κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού 2020 CZ, SI, SK AT, CY, DK, FI, NL, PL, SE BE, EST, FR, HR, HU, LU, MT, PT LV DE, LT BG, EL, ES, RO Ποσοστό παιδιών που αντιμετωπίζουν κίνδυνο φτώχειας ή αποκλεισμού (0-17) 2020 CZ, DK, FI, SI EST, LT, NL, PL, SE, SK AT, BE, CY, FR, HR, HU, LU, LV, MT, PT DE BG, EL, ES, RO Αντίκτυπος των κοινωνικών μεταβιβάσεων (εκτός των συντάξεων) στη μείωση της φτώχειας 2020 BE, DK, FI, FR CZ, HU, LU, SE, SI, SK AT CY, EST, NL, PL DE, EL, LT, PT BG, ES, HR, LV, MT, RO Χάσμα απασχόλησης ατόμων με αναπηρία 2020 AT, DK, EST, FI, PT ES, LT, LU, SI FR CY, CZ, EL, NL, SK MT, RO, SE BE, BG, DE, HR, HU, PL Υπερβολική επιβάρυνση με δαπάνες στέγασης 2020 SK CY, FI, HR, LT, MT, PT, SI AT, BE, CZ, ES, HU, LU, LV, NL, PL, RO, SE EL BG, DK, EST DE Παιδιά κάτω των 3 ετών σε επίσημες δομές παιδικής φροντίδας 2020 BE, DK, FR, LU, NL, PT, SE SI ES EST, FI, LV, MT HR AT, BG, CY, DE, EL, LT CZ, HU, PL, RO, SK Ανάγκη ιατρικής περίθαλψης που δεν καλύπτεται, κατά δήλωση των ίδιων των ατόμων 2020 AT, CY, CZ, DE, ES, HU, LU, MT, NL BE, BG, DK, FR, HR, LT, PT, SE, SI, SK EST, EL FI, LV, RO PL

Σημείωση: Επικαιροποίηση της 28ης Οκτωβρίου 2021. Δεν υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία για την Ιρλανδία και την Ιταλία όσον αφορά τον λόγο πεμπτημορίων εισοδήματος, το ποσοστό κινδύνου φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού, το ποσοστό κινδύνου φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού για τα παιδιά, τον αντίκτυπο των κοινωνικών μεταβιβάσεων στη μείωση της φτώχειας, την υπερβολική επιβάρυνση με δαπάνες στέγασης, τα παιδιά ηλικίας κάτω των 3 ετών σε επίσημες δομές παιδικής φροντίδας και την ανάγκη ιατρικής περίθαλψης που δεν καλύπτεται, κατά δήλωση των ίδιων των ατόμων. Ο ρυθμός ανάπτυξης του ΑΔΕΝ δεν είναι διαθέσιμος για τη Βουλγαρία, την Εσθονία, τη Γαλλία και τη Ρουμανία. Το χάσμα απασχόλησης ατόμων με αναπηρία δεν είναι διαθέσιμο για την Ιρλανδία, την Ιταλία και τη Λετονία. Διακοπές στις σειρές και ενδείξεις αναφέρονται στα παραρτήματα 1 και 2. 1.4 Πρωταρχικοί στόχοι της ΕΕ για το 2030 Η ΕΕ έθεσε τρεις πρωταρχικούς στόχους για το 2030 όσον αφορά την απασχόληση, τις δεξιότητες και τη μείωση της φτώχε