Τροποποιημένη πρόταση ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ περί της εφαρμογής της ίσης μεταχείρισης προσώπων ανεξάρτητα από τη φυλετική ή εθνική τους καταγωγή

(υποβληθείσα από την Επιτροπή σύμφωνα με το άρθρο 250, παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ)

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

I. Εισαγωγή

Στις 25 Νοεμβρίου 1999, η Επιτροπή ενέκρινε ένα σύνολο προτάσεων, σύμφωνα με το άρθρο 13 ΕΚ, για την καταπολέμηση των διακρίσεων. Η Επιτροπή Περιφερειών υιοθέτησε τη γνώμη της σχετικά με το σύνολο αυτό των προτάσεων στις 12 Απριλίου 2000 και η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή στις 25 Μαίου. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υιοθέτησε τη γνώμη του επί του σχεδίου οδηγίας σχετικά με την εφαρμογή της ίσης μεταχείρισης στην Ευρωπαϊκή Ένωση όσον αφορά άτομα με διαφορετική φυλετική ή εθνική καταγωγή στις 18 Μαίου 2000.

Λαμβάνοντας υπόψη τις γνώμες αυτές, η Επιτροπή τροποποίησε την αρχική πρότασή της.

II. Τροποποιήσεις

Η Επιτροπή διευκρίνισε ότι η οδηγία μπορεί να εφαρμοσθεί τόσο σε φυσικά όσο και σε νομικά πρόσωπα, αντικαθιστώντας τον όρο "άτομα" με τον όρο "πρόσωπα" στο κείμενό της.

Ο ορισμός της έννοιας της έμμεσης διάκρισης τροποποιήθηκε ώστε να προσεγγίσει εκείνον που δόθηκε από τη νομολογία του Δικαστηρίου στην υπόθεση O'Flynn.

Η υποκίνηση σε διακρίσεις θεωρείται σαφώς διακριτική συμπεριφορά.

Οσον αφορά το καθ'ύλην πεδίο εφαρμογής, το κείμενο τροποποιήθηκε ώστε να εφαρμόζεται στο δημόσιο και ιδιωτικό τομέα, συμπεριλαμβανομένων των φορέων του δημοσίου. Εξάλλου, διευκρινίσθηκε ότι η οδηγία μπορεί να εφαρμοσθεί στην αμοιβόμενη και εθελοντική εργασία, στην πρακτική επαγγελματική εμπειρία, στην φροντίδα της υγείας και στη στέγαση.

Η σύνταξη του άρθρου σχετικά με τη θετική δράση τροποποιήθηκε ώστε να προσεγγίσει εκείνη του άρθρου 141.4 ΕΚ.

Τονίσθηκε η σημασία των διαδικασιών συμβιβασμού όσον αφορά την υπεράσπιση δικαιωμάτων.

Το άρθρο σχετικά με τη διάδοση πληροφοριών τροποποιήθηκε ώστε να διασφαλίζει ότι διαφορές στη μεταχείριση, λόγω εθνικότητας, θρησκεύματος ή πεποιθήσεων, δεν αποτελούν κεκαλυμμένη μορφή διακρίσεων λόγω φυλετικής ή εθνικής καταγωγής.

Το άρθρο σχετικά με τον κοινωνικό διάλογο τροποποιήθηκε ώστε να καλύπτει τις μη κυβερνητικές οργανώσεις.

Οι δράσεις των ανεξάρτητων φορέων διευκρινίσθηκαν.

Το σύστημα των εκθέσεων ενισχύθηκε ώστε να λαμβάνεται υπόψη ο ρόλος του κέντρου παρακολούθησης φαινομένων ρατσισμού και ξενοφοβίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Τέλος, οι αιτιολογικές σκέψεις τροποποιήθηκαν ώστε να αντικατοπτρίζουν τις τροποποιήσεις του κειμένου της οδηγίας, να αναφέρονται σε προηγούμενες πράξεις του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και να τονίζουν τη σημασία της ενσωμάτωσης της καταπολέμησης των διακρίσεων βάσει φύλου.

1999/0253 (CNS)

Τροποποιημένη πρόταση ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ περί εφαρμογής της αρχής της ίσης μεταχείρισης προσώπων ανεξάρτητα από τη φυλετική ή εθνική τους καταγωγή

(κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 13,

την πρόταση της Επιτροπής [1],

[1] COM(1999) 566 τελικό

τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου [2],

[2] 18.05.2000

τη γνώμη της Επιτροπής Περιφερειών [3],

[3] 12.04.2000

τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής [4],

[4] 25.05.2000

Εκτιμώντας τα εξής:

(1) Η συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση σηματοδοτεί μια νέα φάση στη διαδικασία δημιουργίας μιας ακόμη μεγαλύτερης συνένωσης των πολιτών της Ευρώπης.

(2) Η Ευρωπαϊκή Ένωση βασίζεται στις αρχές της ελευθερίας, της δημοκρατίας, του σεβασμού των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών, καθώς και του κράτους δικαίου, αρχές οι οποίες είναι κοινές για όλα τα κράτη μέλη. Σύμφωνα με το άρθρο 6, παράγραφος 2 της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η Ένωση σέβεται τα θεμελιώδη δικαιώματα, όπως κατοχυρώνονται με την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Προστασία των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών, ως γενικές αρχές του κοινοτικού δικαίου.

(3) Η ισότητα ενώπιον του νόμου και η προστασία όλων των προσώπων έναντι των διακρίσεων αποτελεί καθολικό δικαίωμα που αναγνωρίζεται από την Παγκόσμια Διακήρυξη των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, τη συνθήκη των Ηνωμένων Εθνών για την εξάλειψη κάθε μορφής διάκρισης εις βάρος των γυναικών, τη διεθνή συνθήκη για την εξάλειψη κάθε μορφής φυλετικής διάκρισης, τις συνθήκες των Ηνωμένων Εθνών για τα αστικά και πολιτικά δικαιώματα και τα οικονομικά, κοινωνικά και πολιτιστικά δικαιώματα καθώς και από την ευρωπαϊκή σύμβαση για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις θεμελιώδεις ελευθερίες, στις οποίες όλα τα κράτη μέλη είναι συμβαλλόμενα μέρη.

(α) Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει εκδώσει μια σειρά ψηφισμάτων για την καταπολέμηση του ρατσισμού στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

(4) Το άρθρο 13 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας εξουσιοδοτεί το Συμβούλιο να αναλάβει κατάλληλη δράση για την καταπολέμηση των διακρίσεων λόγω φύλου, φυλετικής ή εθνικής καταγωγής, θρησκείας ή πεποιθήσεων, αναπηρίας, ηλικίας ή γενετήσιου προσανατολισμού.

(5) Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, κατά την έκτακτη σύνοδό του στο Τάμπερε, στις 15 και 16 Οκτωβρίου 1999, κάλεσε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να υποβάλει το συντομότερο δυνατόν προτάσεις κατ'εφαρμογήν του άρθρου 13 της Συνθήκης ΕΚ για την καταπολέμηση του ρατσισμού και της ξενοφοβίας.

(6) Οι κατευθυντήριες γραμμές του 1999 για την απασχόληση που εγκρίθηκαν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στη Βιέννη στις 11 Δεκεμβρίου 1998 τονίζουν την ανάγκη να ενισχυθούν οι όροι για μια αγορά εργασίας που θα ευνοεί την κοινωνική ένταξη, με τη διαμόρφωση ενός συνεκτικού συνόλου πολιτικών που θα στοχεύουν στην καταπολέμηση των διακρίσεων εις βάρος ομάδων όπως είναι οι εθνικές μειονότητες.

(7) Οι διακρίσεις λόγω φυλετικής ή εθνικής καταγωγής μπορούν να υπονομεύσουν την επίτευξη των στόχων της συνθήκης, ειδικότερα την επίτευξη υψηλού επιπέδου απασχόλησης και κοινωνικής προστασίας, την ανύψωση του επιπέδου διαβίωσης και της ποιότητας της ζωής, την οικονομική και κοινωνική συνοχή και αλληλεγγύη. Μπορούν επίσης να υπονομεύσουν το στόχο ανάπτυξης της Ένωσης ως χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης.

(8) Το Δεκέμβριο του 1995, η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση [5] για το ρατσισμό, τη ξενοφοβία και τον αντισημιτισμό.

[5] COM(95) 653 τελικό.

(α) Το Συμβούλιο ενέκρινε, στις 15 Ιουλίου 1996, κοινή δράση για την καταπολέμηση του ρατσισμού και της ξενοφοβίας [6], η οποία έχει ως στόχο την εξασφάλιση της αποτελεσματικής νομικής συνεργασίας σε περιπτώσεις προσφυγής λόγω ρατσιστικής ή ξενoφoβικής συμπεριφοράς.

[6] ΕΕ L 185, 24.7.1996

(β) Κατά την εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχείρισης, ανεξάρτητα από τη φυλετική ή εθνική καταγωγή, η Κοινότητα πρέπει να έχει ως στόχο την εξάλειψη των ανισοτήτων και την προώθηση της ισότητας μεταξύ γυναικών και ανδρών, πόσο μάλλον αφού οι γυναίκες αποτελούν συχνά θύματα πολλαπλών διακρίσεων.

(9) Προκειμένου να εξασφαλιστεί η ανάπτυξη δημοκρατικών και ανεκτικών κοινωνιών, που θα επιτρέπουν τη συμμετοχή όλων των ατόμων, ανεξάρτητα από τη φυλετική ή εθνική τους καταγωγή, η συγκεκριμένη δράση στον τομέα των διακρίσεων λόγω φυλετικής ή εθνικής καταγωγής πρέπει να εκτείνεται πέρα από τις δραστηριότητες απασχόλησης και αυτοαπασχόλησης και να καλύπτει τομείς όπως η εκπαίδευση, η κοινωνική προστασία και η κοινωνική ασφάλιση, τα κοινωνικά προνόμια, η πρόσβαση σε αγαθά και υπηρεσίες και στην παροχή αυτών.

(10) Για το σκοπό αυτό οποιαδήποτε άμεση ή έμμεση διάκριση κατά φυσικού ή νομικού προσώπου λόγω φυλετικής ή εθνικής καταγωγής, σε ό,τι αφορά τους τομείς που καλύπτονται από την παρούσα οδηγία πρέπει να απαγορεύεται σε όλη την Κοινότητα. Η απαγόρευση της διάκρισης πρέπει να εφαρμόζεται και σε πολίτες τρίτων χωρών. Η εν λόγω απαγόρευση δεν ισχύει για διαφορετική μεταχείριση λόγω εθνικότητας.

(11) Η παρενόχληση λόγω της φυλετικής ή εθνικής καταγωγής ενός ατόμου ή μιας ομάδας ατόμων, που δημιουργεί ένα εκφοβιστικό, εχθρικό, επιθετικό ή ενοχλητικό περιβάλλον πρέπει να θεωρείται διακριτική μεταχείριση.

(12) Η απαγόρευση της διακριτικής μεταχείρισης δεν πρέπει να θίγει τη διατήρηση ή θέσπιση μέτρων που αποσκοπούν στην πρόληψη ή αποκατάσταση της μειονεκτικής θέσης στην οποία περιέρχονται ομάδες προσώπων συγκεκριμένης φυλετικής ή εθνικής καταγωγής.

(13) Διαφορετική μεταχείριση μπορεί να αιτιολογείται στην περίπτωση που ένα τέτοιο χαρακτηριστικό που αφορά τη φυλετική ή εθνική καταγωγή αποτελεί πραγματικό επαγγελματικό προσόν.

(14) Τα άτομα που έχουν υποστεί διακριτική μεταχείριση λόγω φυλετικής ή εθνικής καταγωγής πρέπει να διαθέτουν τα κατάλληλα μέσα νομικής προστασίας. Προκειμένου να υπάρξει ένα πιο αποτελεσματικό επίπεδο προστασίας, ενώσεις, οργανώσεις ή άλλα νομικά πρόσωπα θα πρέπει επίσης να εξουσιοδοτηθούν να ασκούν το δικαίωμα της υπεράσπισης των θυμάτων.

(15) Η αποτελεσματική εφαρμογή της αρχής της ισότητας απαιτεί κατάλληλη νομική προστασία έναντι αντιποίνων και αναπροσαρμογή των γενικών κανόνων για το βάρος απόδειξης, από πλευράς αστικού δικαίου και διοικητικών μέτρων.

(16) Τα κράτη μέλη θα πρέπει να παρέχουν επαρκή πληροφόρηση για τις διατάξεις που θεσπίζουν κατ' εφαρμογή της παρούσας οδηγίας, κυρίως επισημαίνοντας την ανάγκη διασφάλισης του ότι διαφορές στη μεταχείριση λόγω εθνικότητας, θρησκεύματος ή πεποιθήσεων δεν αποτελούν κεκαλυμμένη μορφή διακρίσεων λόγω φυλετικής ή εθνικής καταγωγής.

(17) Τα κράτη μέλη θα πρέπει να λάβουν τα αναγκαία μέτρα ώστε να διασφαλίσουν ότι ακυρώνονται ή τροποποιούνται νόμοι, κανονισμοί, διοικητικές διατάξεις, συλλογικές συμβάσεις, εσωτερικοί κανονισμοί λειτουργίας επιχειρήσεων ή καταστατικά που διέπουν τα ανεξάρτητα επαγγέλματα, άλλα επαγγέλματα ή εμπορικές ενώσεις, που είναι αντίκεινται στην αρχή της ίσης μεταχείρισης.

(18) Τα κράτη μέλη θα πρέπει να προωθούν το διάλογο μεταξύ των κοινωνικών εταίρων και των μη κυβερνητικών οργανώσεων για την αντιμετώπιση των διαφόρων μορφών διακρίσεων και την καταπολέμησή τους.

(19) Η προστασία έναντι διακρίσεων λόγω φυλετικής ή εθνικής καταγωγής θα πρέπει να ενισχυθεί με τη θέσπιση ενός ανεξάρτητου φορέα σε κάθε κράτος μέλος, ο οποίος θα είναι αρμόδιος για την ανάλυση σχετικών προβλημάτων, τη μελέτη δυνατών λύσεων και την παροχή συγκεκριμένης υποστήριξης προς τα θύματα.

(20) Η παρούσα οδηγία καθορίζει ελάχιστες απαιτήσεις, αφήνοντας κατ' αυτόν τον τρόπο στα κράτη μέλη τη δυνατότητα θέσπισης ή διατήρησης ευνοϊκότερων διατάξεων. Η υλοποίηση της παρούσας οδηγίας δεν θα πρέπει να χρησιμεύσει ως δικαιολογία για ενδεχόμενη οπισθοδρόμηση σε σχέση με την κατάσταση που επικρατεί ήδη σε κάθε κράτος μέλος.

(21) Τα κράτη μέλη θα πρέπει να προβλέψουν αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές κυρώσεις, για την περίπτωση παραβίασης των υποχρεώσεων που πηγάζουν από την παρούσα οδηγία.

(22) Σύμφωνα με τις αρχές της επικουρικότητας και της αναλογικότητας, όπως ορίζονται στο άρθρο 5 της συνθήκης ΕΚ, ο στόχος εξασφάλισης ενός κοινού υψηλού επιπέδου προστασίας έναντι διακρίσεων σε όλα τα κράτη μέλη της Ένωσης μπορεί να επιτευχθεί καλύτερα σε ευρωπαϊκό επίπεδο, μέσω ενός κοινού νομικού πλαισίου. Λόγω της κλίμακας και του αντίκτυπου της προτεινόμενης δράσης οι στόχοι αυτοί μπορούν να επιτευχθούν καλύτερα σε κοινοτικό επίπεδο. Η παρούσα οδηγία περιορίζεται στο ελάχιστο αναγκαίο για την επίτευξη των στόχων αυτών και δεν υπερβαίνει ό,τι είναι απαραίτητο για τοσ κοπό αυτό,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ:

ΚΕΦΑΛΑΙΟ I: ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

Άρθρο 1

Σκοπός

Σκοπός της παρούσας οδηγίας είναι να εφαρμοστεί στα κράτη μέλη η αρχή της ίσης μεταχείρισης για όλα τα πρόσωπα ανεξάρτητα από φυλετική ή εθνική καταγωγή. (transl. note: mod. does not concern the greek translation)

Άρθρο 2

Η έννοια των διακρίσεων

1. Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, η αρχή της ίσης μεταχείρισης σημαίνει ότι δεν υφίσταται άμεση ή έμμεση διάκριση λόγω φυλετικής ή εθνικής καταγωγής.

2. Για τους σκοπούς της παραγράφου 1:

α) θεωρείται ότι υφίσταται άμεση διάκριση όταν, για λόγους φυλετικής ή εθνικής καταγωγής, σε ένα πρόσωπο επιφυλάσσεται μεταχείριση λιγότερο ευνοϊκή από αυτήν της οποίας τυγχάνει, έτυχε ή θα τύχει ένα άλλο πρόσωπο.

β) θεωρείται ότι υφίσταται έμμεση διάκριση όταν μια εκ πρώτης όψεως ουδέτερη ρύθμιση, κριτήριο ή πρακτική μπορεί από τη φύση της να ασκήσει δυσμενή επίδραση σε πρόσωπα μιας συγκεκριμένης φυλετικής ή εθνικής καταγωγής και τα πρόσωπα αυτά κινδυνεύουν να περιέλθουν σε ιδιαίτερα δυσμενή θέση, εκτός εάν η διάταξη, το κριτήριο ή η πρακτική αυτή δικαιολογείται αντικειμενικά από ένα θεμιτό σκοπό που δεν έχει σχέση με τη φυλετική ή εθνική καταγωγή ενός ατόμου ή μιας ομάδας ατόμων και τα μέτρα επίτευξης αυτού του στόχου είναι πρόσφορα και αναγκαία.

3. Η παρενόχληση ατόμου ή ομάδας ατόμων που συνδέεται με τη φυλετική ή εθνική καταγωγή και η οποία αποσκοπεί ή έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία ενός εκφοβιστικού, εχθρικού, επιθετικού ή ενοχλητικού εργασιακού περιβάλλοντος σε οποιοδήποτε από τους τομείς που αναφέρονται στο άρθρο 3, αποτελεί διάκριση κατά την έννοια της παραγράφου 1.

4. Η καθοδήγηση ή υποκίνηση σε διακρίσεις κατά προσώπων λόγω φυλετικής ή εθνικής καταγωγής θεωρείται διακριτική συμπεριφορά στο πνεύμα της παραγράφου 1.

Άρθρο 3

Πεδίο εφαρμογής

Στα όρια των εξουσιών που απονέμονται στην Κοινότητα, η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται, όσον αφορά το δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα αλλά και τους φορείς του δημοσίου:

α) στους όρους πρόσβασης στην απασχόληση, την αυτοαπασχόληση και το επάγγελμα, στην αμοιβόμενη και εθελοντική εργασία, συμπεριλαμβανομένων κριτηρίων επιλογής, και στους όρους πρόσληψης, ανεξάρτητα από τον τομέα ή τον κλάδο δραστηριότητας και σε όλα τα επίπεδα της επαγγελματικής ιεραρχίας, συμπεριλαμβανομένων των προαγωγών.

β) στην πρόσβαση σε όλες τις κατηγορίες και όλα τα επίπεδα επαγγελματικού προσανατολισμού, επαγγελματικής κατάρτισης και επαγγελματικής κατάρτισης ανώτερου επιπέδου και επανακατάρτισης, συμπεριλαμβανομένης της πρακτικής επαγγελματικής εμπειρίας.

γ) στην απασχόληση και τις εργασιακές συνθήκες, συμπεριλαμβανομένων των απολύσεων και των αμοιβών.

δ) στην ιδιότητα μέλους και τη συμμετοχή ενός προσώπου σε οργανώσεις εργαζομένων ή εργοδοτών ή οποιασδήποτε άλλης οργάνωσης της οποίας τα μέλη ασκούν ένα συγκεκριμένο επάγγελμα, περιλαμβανομένων και των παροχών που χορηγούνται από τέτοιες οργανώσεις.

ε) στην κοινωνική προστασία συμπεριλαμβανομένης της κοινωνικής ασφάλισης και της φροντίδας της υγείας.

στ) στα κοινωνική προνόμια.

ζ) στην εκπαίδευση, συμπεριλαμβανομένων των επιχορηγήσεων και υποτροφιών, με πλήρη σεβασμό των αρμοδιοτήτων των κρατών μελών όσον αφορά το περιεχόμενο της εκπαίδευσης και την οργάνωση των εκπαιδευτικών συστημάτων και την πολιτιστική και γλωσσική τους πολυμορφία.

η) στην πρόσβαση σε αγαθά και υπηρεσίες και στην παροχή αυτών, συμπεριλαμβανομένης της στέγασης.

Άρθρο 4

Πραγματικά επαγγελματικά προσόντα

Κατά παρέκκλιση του άρθρου 2, παράγραφοι 1 και 2, τα κράτη μέλη μπορούν να προβλέπουν ότι μια διαφορά στη μεταχείριση που βασίζεται σε ένα χαρακτηριστικό σχετικό με τη φυλετική ή εθνική καταγωγή δεν αποτελεί διάκριση στην περίπτωση που, εξαιτίας της φύσης μιας συγκεκριμένης επαγγελματικής δραστηριότητας ή του πλαισίου εντός του οποίου διεξάγεται αυτή, ένα τέτοιο χαρακτηριστικό αποτελεί πραγματικό επαγγελματικό προσόν.

Άρθρο 5

Θετική δράση

Με σκοπό την εξασφάλιση πλήρους ισότητας στην πράξη, η αρχή της ίσης μεταχείρισης δεν εμποδίζει τα κράτη μέλη να διατηρούν ή να θεσπίζουν συγκεκριμένα μέτρα για την πρόληψη ή αποκατάσταση της μειονεκτικής θέσης στην οποία περιέρχονται πρόσωπα συγκεκριμένης φυλετικής ή εθνικής καταγωγής.

Άρθρο 6

Ελάχιστες απαιτήσεις

1. Τα κράτη μέλη μπορούν να θεσπίζουν ή να διατηρούν διατάξεις που είναι ευνοϊκότερες για την προστασία της αρχής της ίσης μεταχείρισης από αυτές που προβλέπονται στην παρούσα οδηγία.

2. Η υλοποίηση της παρούσας οδηγίας δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να αποτελέσει λόγο για τη μείωση του επιπέδου προστασίας έναντι των διακρίσεων που παρέχεται ήδη από τα κράτη μέλη στους τομείς που καλύπτει η οδηγία.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ II: ΕΝΔΙΚΑ ΒΟΗΘΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΕΚΤΕΛΕΣΗ

Άρθρο 7

Υπεράσπιση δικαιωμάτων

1. Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι οι δικαστικές ή/και οι διοικητικές διαδικασίες, συμπεριλαμβανομένων όπου χρειάζεται των διαδικασιών συμβιβασμού, για την εκτέλεση των υποχρεώσεων που απορρέουν από την παρούσα οδηγία βρίσκονται στη διάθεση όλων των προσώπων που θεωρούν ότι έχουν υποστεί βλάβη λόγω της μη εφαρμογής προς αυτά της αρχής της ίσης μεταχείρισης, ακόμη και μετά τη λήξη της σχέσης κατά τη διάρκεια της οποίας φέρεται ότι έλαβε χώρα η διακριτική μεταχείριση.

2. Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι ενώσεις, οργανώσεις ή άλλα νομικά πρόσωπα μπορούν να εξουσιοδοτηθούν για την επιδίωξη, εκ μέρους του ενάγοντος με την έγκρισή του/της, δικαστικής ή/και διοικητικής διαδικασίας η οποία προβλέπεται για την εκτέλεση των υποχρεώσεων που απορρέουν από την παρούσα οδηγία.

Άρθρο 8

Το βάρος απόδειξης

1. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα σύμφωνα με τα εθνικά δικονομικά τους συστήματα προκειμένου να διασφαλίσουν ότι, όταν τα πρόσωπα που κρίνουν ότι θίγονται από τη μη τήρηση της αρχής της ίσης μεταχείρισης, επικαλούνται, ενώπιον δικαστηρίου ή άλλης αρμόδιας αρχής, πραγματικά περιστατικά από τα οποία ενδεχομένως τεκμαίρεται η ύπαρξη άμεσης ή έμμεσης διάκρισης, τότε εναπόκειται στον εναγόμενο να αποδείξει ότι δεν υπήρξε παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχείρισης.

2. Η παράγραφος 1 δεν εμποδίζει τα κράτη μέλη να εισάγουν κανόνες περί των αποδείξεων, οι οποίοι να είναι ευνοϊκότεροι για τους ενάγοντες.

3. Η παράγραφος 1 δεν ισχύει για ποινικές διαδικασίες, εκτός εαν τα κράτη μέλη προβλέπουν διαφορετικά.

4. Οι παράγραφοι 1, 2 και 3 ισχύουν για οποιαδήποτε νόμιμη διαδικασία ακολουθείται σύμφωνα με την παράγραφο 2 του άρθρου 7.

Άρθρο 9

Προστασία από αντίποινα

Τα κράτη μέλη εισάγουν στην έννομη τάξη τους τα μέτρα εκείνα που απαιτούνται για την προστασία των προσώπων κατά κάθε δυσμενούς μεταχείρισης ή δυσμενούς συνέπειας που αποτελεί άμεση ή έμμεση αντίδραση σε κάποια καταγγελία ή σε οποιαδήποτε νόμιμη διαδικασία στοχεύει στην αναγκαστική συμμόρφωση προς την αρχή της ίσης μεταχείρισης. (mod. does not concern the greek translation)

Άρθρο 10

Διάδοση πληροφοριών

1. Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν την παροχή επαρκούς ενημέρωσης εντός της επικράτειάς τους για τις διατάξεις που θεσπίζονται κατ' εφαρμογή της οδηγίας και κυρίως προς τους φορείς επαγγελματικής κατάρτισης και τα εκπαιδευτικά ιδρύματα, και τον εργασιακό χώρο.

2. Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι οι αρμόδιες δημόσιες αρχές ενημερώνονται με τα κατάλληλα μέσα για όλα τα εθνικά μέτρα που λαμβάνονται κατ' εφαρμογή της παρούσας οδηγίας. Συγκεκριμένα, επισημαίνουν την ανάγκη διασφάλισης του ότι διαφορές στη μεταχείριση λόγω εθνικότητας, θρησκεύματος ή πεποιθήσεων δεν αποτελούν κεκαλυμμένη μορφή διακρίσεων λόγω φυλετικής ή εθνικής καταγωγής.

Άρθρο 11

Κοινωνικός διάλογος

1. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα κατάλληλα μέτρα για την προώθηση του κοινωνικού διαλόγου μεταξύ των κοινωνικών εταίρων εν όψει της αρχής της ίσης μεταχείρισης, συμπεριλαμβανομένης της παρακολούθησης των πρακτικών στους εργασιακούς χώρους, μέσω συλλογικών συμβάσεων, κωδίκων δεοντολογίας, έρευνας ή ανταλλαγής εμπειριών και καλών πρακτικών.

2. Τα κράτη μέλη ενθαρρύνουν τους κοινωνικούς εταίρους να συνάψουν στο κατάλληλο επίπεδο, συμπεριλαμβανομένου και του επιπέδου της επιχείρησης, συμφωνίες για τη θέσπιση κανόνων κατά των διακρίσεων στον προαναφερόμενο στο άρθρο 3 τομέα που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής των συλλογικών διαπραγματεύσεων. Οι συμφωνίες αυτές πρέπει να πληρούν τις ελάχιστες απαιτήσεις που ορίζονται στην παρούσα οδηγία και στα σχετικά εθνικά μέτρα εφαρμογής.

3. Τα κράτη μέλη ενθαρρύνουν το διάλογο μεταξύ των αρμόδιων μη κυβερνητικών οργανώσεων, οι οποίες έχουν νόμιμο συμφέρον να συμβάλλουν στην καταπολέμηση των διακρίσεων λόγω φυλετικής ή εθνικής καταγωγής, με σκοπό την προώθηση της αρχής της ίσης μεταχείρισης.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ III: ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΙ ΦΟΡΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΙΣΗΣ ΜΕΤΑΧΕΙΡΙΣΗΣ

Άρθρο 12

Ανεξάρτητοι φορείς

1. Τα κράτη μέλη φροντίζουν για την ίδρυση ανεξάρτητου φορέα ή φορέων για την προώθηση της αρχής της ίσης μεταχείρισης μεταξύ ατόμων διαφορετικής φυλετικής ή εθνικής καταγωγής. Οι φορείς αυτός μπορεί να αποτελούν μέρος ανεξάρτητων αρχών που θα είναι επιφορτισμένη σε εθνικό επίπεδο με την προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ή την προστασία των ατομικών δικαιωμάτων.

2. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι στα καθήκοντα των ανεξάρτητων αυτών φορέων περιλαμβάνονται η υποστήριξη θυμάτων διακριτικής μεταχείρισης κατά την άσκηση προσφυγής για διακρίσεις λόγω φυλετικής ή εθνικής καταγωγής, η έναρξη ερευνών για διακρίσεις λόγω φυλετικής ή εθνικής καταγωγής και η δημοσίευση εκθέσεων και η έκδοση συστάσεων για θέματα που αφορούν διακρίσεις λόγω φυλετικής ή εθνικής καταγωγής.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV: ΤΕΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

Άρθρο 13

Συμμόρφωση προς την οδηγία

Τα κράτη μέλη λαμβάνουν όλα τα αναγκαία μέτρα ώστε να εξασφαλίσουν ότι:

α) καταργείται κάθε νομοθετική, κανονιστική ή διοικητική διάταξη που αντιβαίνει στην αρχή της ίσης μεταχείρισης.

β) κηρύσσονται άκυρες ή τροποποιούνται οποιεσδήποτε διατάξεις αντιβαίνουν στην αρχή της ίσης μεταχείρισης και οι οποίες περιέχονται στις ατομικές ή τις συλλογικές συμβάσεις ή συμφωνίες, τους εσωτερικούς κανονισμούς των επιχειρήσεων, τα καταστατικά που διέπουν τις κερδοσκοπικές ή μη κερδοσκοπικές οργανώσεις, τα καταστατικά που διέπουν τις ανεξάρτητες επαγγελματικές ενώσεις και τις συνδικαλιστικές οργανώσεις των εργαζομένων και των εργοδοτών.

Άρθρο 14

Κυρώσεις

Τα κράτη μέλη καθορίζουν το σύστημα επιβολής κυρώσεων που εφαρμόζονται σε περίπτωση παραβίασης των εθνικών διατάξεων που θεσπίζονται κατ'εφαρμογή της παρούσας οδηγίας και λαμβάνουν όλα τα αναγκαία μέτρα για την εξασφάλιση της εφαρμογής των. Οι εν λόγω κυρώσεις πρέπει να είναι αποτελεσματικές, ανάλογες με την παράβαση και αποτρεπτικές. Τα κράτη μέλη κοινοποιούν τις εν λόγω διατάξεις στην Επιτροπή από την ημερομηνία που ορίζεται στο άρθρο 15 το αργότερο και κοινοποιούν κάθε μεταγενέστερη τροποποίηση το συντομότερο δυνατό.

Άρθρο 15

Ενσωμάτωση

Τα κράτη μέλη θεσπίζουν τις νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις που είναι αναγκαίες για τη συμμόρφωση προς αυτή το αργότερο έως τις 31 Δεκεμβρίου 2002. Ενημερώνουν αμέσως την Επιτροπή σχετικά.

Όταν τα κράτη μέλη θεσπίζουν τις εν λόγω διατάξεις, οι τελευταίες αυτές περιέχουν παραπομπή στην παρούσα οδηγία ή συνοδεύονται από παρόμοια παραπομπή κατά την επίσημη δημοσίευσή τους. Ο τρόπος της παραπομπής καθορίζεται από τα κράτη μέλη.

Άρθρο 16

Έκθεση

Τα κράτη μέλη ανακοινώνουν στην Επιτροπή, εντός δύο ετών από την ημερομηνία που αναφέρεται στο άρθρο 15, και στη συνέχεια κάθε πέντε χρόνια, όλες τις πληροφορίες που είναι απαραίτητες, συμπεριλαμβανομένων παρατηρήσεων για τις απόψεις των κοινωνικών εταίρων και των αρμόδιων μη κυβερνητικών οργανώσεων, προκειμένου να συντάξει η Επιτροπή έκθεση προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο για την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας.

Η έκθεση αυτή, σύμφωνα με την αρχή της ενσωμάτωσης της διάστασης του φύλου, θα παρέχει μεταξύ άλλων μια αξιολόγηση της επίδρασης των μέτρων που λαμβάνονται στις γυναίκες και τους άνδρες.

Στην έκθεση θα συνεκτιμώνται επίσης δεόντως οι απόψεις του κέντρου παρακολούθησης φαινομένων ρατσισμού και ξενοφοβίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι οποίες δημοσιεύονται στην ετήσια έκθεσή του σχετικά με την κατάσταση όσον αφορά το ρατσισμό και τη ξενοφοβία στην Κοινότητα, και κυρίως τα συμπεράσματα και οι γνώμες του για την Κοινότητα και τα κράτη μέλη της.

Βάσει των πληροφοριών που θα συλλέγονται, η έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής θα περιλαμβάνει, εφόσον χρειάζεται, προτάσεις για την αναθεώρηση και την ενημέρωση της οδηγίας.

Άρθρο 17

Έναρξη ισχύος

Η παρούσα οδηγία αρχίζει να ισχύει από την εικοστή ημέρα από την δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

Άρθρο 18

Αποδέκτες

Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη.

Βρυξέλλες,

Για το Συμβούλιο

Ο Πρόεδρος

ΔΕΛΤΙΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΥ

Ο ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΕΠΙ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ, ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ, ΤΩΝ ΜΙΚΡΟΥ ΚΑΙ ΜΕΣΑΙΟΥ ΜΕΓΕΘΟΥΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ (ΜΜΕ)

Τίτλος της πρότασης:

Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου περί εφαρμογής της αρχής της ίσης μεταχείρισης ανεξάρτητα από τη φυλετική ή εθνική καταγωγή

Αριθμός εγγράφου αναφοράς: 99010

Η πρόταση

1. Γιατί, λαμβανομένης υπόψη της αρχής της επικουρικότητας, κρίνεται αναγκαία η κοινοτική νομοθεσία στον τομέα αυτόν και ποιοι είναι οι κυριότεροι στόχοι της;

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ιδρυθεί βάσει των αρχών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών. Η δέσμευσή της στον τομέα αυτό επιβεβαιώθηκε με τη Συνθήκη του Άμστερνταμ και συγκεκριμένα με τις τροποποιήσεις των άρθρων 6 και 7 της συνθήκης για την ΕΕ και την εισαγωγή του άρθρου 13 στη συνθήκη ΕΚ, το τελευταίο εκ των οποίων προβλέπει τη δυνατότητα ανάληψης ενεργειών για την καταπολέμηση των διακρίσεων λόγω, μεταξύ άλλων, της φυλετικής και εθνικής καταγωγής.

Τα κράτη μέλη είναι κυρίως αρμόδια για την καταπολέμηση του ρατσισμού. Όπως αναφέρεται και στην αιτιολογική έκθεση, τα περισσότερα κράτη μέλη έχουν συμπεριλάβει στη συνταγματική ή/και στην έννομη τάξη τους διατάξεις που ενισχύουν το δικαίωμα ίσης μεταχείρισης ανεξάρτητα από τη φυλετική ή εθνική καταγωγή. Βέβαια, το πεδίο εφαρμογής και η δυνατότητα εκτέλεσης αυτών των διατάξεων - καθώς και η ευχέρεια πρόσβασης σε μέσα αποκατάστασης - διαφέρουν σημαντικά από το ένα κράτος μέλος στο άλλο. Απαιτείται η θέσπιση ευρωπαϊκής νομοθεσίας για την εξασφάλιση ενός κοινού ελάχιστου επιπέδου νομικής προστασίας, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων αποκατάστασης, για το θεμελιώδες δικαίωμα ίσης μεταχείρισης ανεξάρτητα από τη φυλετική ή εθνική καταγωγή.

Η ευρωπαϊκή νομοθεσία πρέπει βέβαια να σέβεται τα όρια των εξουσιών που αποδίδονται στην Κοινότητα από τη συνθήκη. Ως εκ τούτου, η προτεινόμενη οδηγία καθορίζει κάποιες γενικές αρχές, παρέχοντας ένα κοινό ελάχιστο επίπεδο προστασίας εντός των ορίων αρμοδιότητας της Κοινότητας, επιτρέποντας ταυτόχρονα στα κράτη μέλη να διατηρήσουν υψηλότερα επίπεδα προστασίας, σύμφωνα με τις πολιτικές και ιστορικές επιλογές και παραδόσεις τους.

Η επιλογή έκδοσης οδηγίας εξισορροπεί την ανάγκη για μια ευρωπαϊκή παρέμβαση και την ανάγκη σεβασμού των διαφορών μεταξύ των υφιστάμενων θεσμών, νόμων και νομικών διαδικασιών των κρατών μελών. Καθορίζει κοινούς στόχους που πρέπει να επιτευχθούν, αφήνοντας στα κράτη μέλη την απαραίτητη ευελιξία για την επίτευξή τους. Ως εκ τούτου, η νομοθετική παρέμβαση περιορίζεται σε μια σειρά γενικών αρχών που δεν ξεπερνούν ένα ελάχιστο επίπεδο προστασίας.

Κύριοι στόχοι της πρότασης είναι:

- ο ορισμός, σε κοινοτικό επίπεδο, των διακρίσεων λόγω φυλετικής και εθνικής καταγωγής, βάσει του οποίου θα μπορεί να εξασφαλίζεται η ίση μεταχείριση

- ο προσδιορισμός ενός ελάχιστου αριθμού τομέων της ζωής, εντός του πεδίου εφαρμογής της συνθήκης, στους οποίους πρέπει να εξασφαλίζεται η αρχή της ίσης μεταχείρισης

- η παροχή ενός ελάχιστου επιπέδου προστασίας και δικαιωμάτων αποκατάστασης για τα άτομα που πιστεύουν ότι έχουν υποστεί διακρίσεις

- η εξασφάλιση κατάλληλων ρυθμίσεων για την παρακολούθηση των διακρίσεων σε επιχειρήσεις και στην κοινωνία γενικότερα.

Ο αντίκτυπος στις επιχειρήσεις

2. Ποιοι επηρεάζονται από την πρόταση;

Όλες οι επιχειρήσεις θα υπόκεινται στην εθνική νομοθεσία που απαιτείται από την οδηγία.

3. Ποια μέτρα πρέπει να λάβουν οι επιχειρήσεις για να συμμορφωθούν με την πρόταση;

Οι επιχειρήσεις θα πρέπει να εξασφαλίζουν ότι οι αποφάσεις, σχετικά με την πρόσληψη, την προαγωγή, την πρόσβαση σε κατάρτιση, τις συνθήκες εργασίας συμπεριλαμβανομένης της πληρωμής καθώς και την ιδιότητα μέλους σε οργανώσεις των εργαζομένων και των εργοδοτών αλλά και σε επαγγελματικούς φορείς, λαμβάνονται σύμφωνα με την αρχή της ίσης μεταχείρισης ανεξάρτητα από τη φυλετική και εθνική καταγωγή. Σε γενικές γραμμές, αυτό γίνεται ήδη στα κράτη μέλη. Για το λόγο αυτό η οδηγία μάλλον ενισχύει υφιστάμενες προδιαγραφές παρά εισαγάγει εντελώς νέες διατάξεις.

4. Ποιες είναι οι πιθανές οικονομικές συνέπειες;

Στον τομέα της απασχόλησης, η νομοθεσία για την προστασία των ατόμων από αυθαίρετες διακρίσεις έχει τρεις κύριες επιδράσεις. Πρώτον, συμβάλλει στη διασφάλιση της κοινωνικής συμμετοχής και στην αποφυγή του κοινωνικού αποκλεισμού, εξασφαλίζοντας τη δυνατότητα των ατόμων να αξιοποιήσουν πλήρως το οικονομικό δυναμικό τους, φροντίζοντας έτσι για τους ίδιους και τα εξαρτώμενα από αυτούς άτομα και μειώνοντας την εξάρτησή τους από το κράτος. Δεύτερον, εξασφαλίζει ότι οι επιχειρήσεις έχουν στη διάθεσή τους εργαζόμενους που διαθέτουν τη βέλτιστη εξειδίκευση, συμβάλλοντας έτσι στην ανταγωνιστικότητα και στην ενίσχυση των εταιρειών αλλά και της οικονομίας γενικότερα. Τρίτον, απαιτεί από τους εργοδότες να αιτιολογούν τις αποφάσεις τους για θέματα όπως οι προσλήψεις, οι προαγωγές, η πρόσβαση σε κατάρτιση και άλλες συνθήκες εργασίας.

Στοιχεία από τα κράτη μέλη [7] δείχνουν ότι το ποσοστό ανεργίας σε κοινότητες ατόμων με διαφορετική φυλετική και εθνική καταγωγή είναι κατά 2 έως 3 φορές υψηλότερο από αυτό της συνολικής αγοράς εργασίας.

[7] Δεν είναι διαθέσιμα για όλα τα κράτη μέλη: ορισμένα κράτη μέλη συλλέγουν στοιχεία μόνο βάσει της εθνικότητας και όχι της φυλετικής ή εθνικής καταγωγής.

Οι διακρίσεις λόγω φυλετικής ή εθνικής καταγωγής - ιδιαίτερα όταν είναι συνεχείς - μπορεί να οδηγήσουν σε ένα φαύλο κύκλο διακρίσεων που συχνά μεταφέρεται από τη μια γενιά στην άλλη. Για παράδειγμα, εάν οι εγκαταστάσεις εκπαίδευσης και στέγασης, οι υπηρεσίες υγείας, οι περιβαλλοντικές συνθήκες και οι δυνατότητες εργασίας είναι φτωχές για μια συγκεκριμένη ομάδα, η επόμενη γενιά θα έχει λιγότερα εφόδια για να αντιμετωπίσει τις δυσκολίες που θα αντιμετωπίσει και θα βρεθεί παγιδευμένη σε φτωχές εργασίες και σε φτωχές συνθήκες στέγασης και υγείας.

Η παρούσα πρόταση, αποθαρρύνοντας τη διακριτική μεταχείριση, θα οδηγήσει στη μεγαλύτερη οικονομική και κοινωνική συμμετοχή και τη μείωση του κοινωνικού αποκλεισμού. Αυτό θα συμβάλλει άμεσα στην οικονομική ανάπτυξη, με τη μείωση των δημοσίων δαπανών για την κοινωνική ασφάλιση και την παροχή κοινωνικής υποστήριξης, με τη βελτίωση της αγοραστικής ικανότητας του κάθε νοικοκυριού και με την προώθηση της ανταγωνιστικότητας των εταιρειών, εξασφαλίζοντας τη βέλτιστη εκ μέρους τους χρήση όλων των διαθέσιμων στην αγορά εργασίας πόρων.

a Ποιος θα είναι ο αντίκτυπος

-στην απασχόληση;

Η οδηγία θα συμβάλλει στην προώθηση της απασχολησιμότητας των εργαζομένων κάθε φυλετικής και εθνικής καταγωγής, όπως απαιτείται από την ευρωπαϊκή στρατηγική για την απασχόληση. Ως αποτέλεσμα αυτού, θα συμβάλλει στη βελτίωση της ποιότητας της απασχόλησης και, μεσοπρόθεσμα, θα μπορεί να οδηγήσει στην αύξηση του ποσοστού απασχόλησης, ως απόρροια της βελτίωσης της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών εταιρειών.

-στις επενδύσεις και τη δημιουργία νέων επιχειρήσεων;

Η οδηγία θα διευκολύνει τις συνθήκες για τη δημιουργία επιχειρήσεων από άτομα διαφορετικής φυλετικής ή/και εθνικής καταγωγής.

-στην ανταγωνιστική θέση των εταιρειών;

Όπως αναφέρθηκε και προηγούμενα, η οδηγία θα ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών εταιρειών, εξασφαλίζοντας ότι θα έχουν στη διάθεσή τους ένα ευρύ φάσμα ειδικοτήτων και πόρων, σε σχέση με σήμερα, και ότι θα μπορούν να κάνουν χρήση των ειδικοτήτων αυτών ανεξάρτητα από τη φυλετική ή εθνική καταγωγή των ατόμων.

β Πρέπει να θεσπιστούν νέες διοικητικές διαδικασίες;

Οι εταιρείες θα πρέπει να είναι σε θέση να αιτιολογούν αποφάσεις για θέματα όπως είναι οι προσλήψεις, οι προαγωγές, η πρόσβαση σε κατάρτιση και άλλες συνθήκες εργασίας, προκειμένου να αποδείξουν ότι δεν έχουν ληφθεί βάσει της φυλετικής ή εθνικής καταγωγής. Αυτό γίνεται ήδη στα μισά περίπου κράτη μέλη. Είναι προς όφελος των εταιρειών να τηρούν περιορισμένα αρχεία για τις αποφάσεις αυτές, όταν αυτή δεν είναι η τρέχουσα πρακτική.

γ) Κόστος και όφελος από ποσοτική και ποιοτική άποψη

Οι εταιρείες θα επιβαρυνθούν βραχυπρόθεσμα με ένα μικρό κόστος, τόσο από πλευράς κατάρτισης που απαιτείται για τους αρμόδιους για τη λήψη αποφάσεων εντός της εταιρείας, σχετικά με την εφαρμογή της ίσης μεταχείρισης όπου αυτή δεν εφαρμόζεται ήδη, όσο και από πλευράς αντιμετώπισης των παραπόνων για διακριτική μεταχείριση. Η προσαρμογή στις νέες απαιτήσεις σε εκείνα τα κράτη μέλη στα οποία δεν υφίστανται ακόμη ανάλογες διατάξεις για την καταπολέμηση των φυλετικών και εθνικών διακρίσεων, θα διευκολυνθεί από την εξοικείωση των εταιρειών με το κοινοτικό πλαίσιο για την ισότητα των ευκαιριών μεταξύ γυναικών και ανδρών, το οποίο υφίσταται εδώ και είκοσι χρόνια.

Μεσοπρόθεσμα, οι εταιρείες θα επωφεληθούν από την αύξηση της αποδοτικότητας των εργαζομένων κάθε φυλετικής και εθνικής καταγωγής και από την αύξηση της ανταγωνιστικότητας που θα επέλθει από τη βελτίωση της αξιοποίησης των πόρων (βλ. παραπάνω).

δ) Ποιο κόστος θα προκύψει από την οδηγία;

Η οδηγία θεσπίζει ένα ευέλικτο, γενικό πλαίσιο για την εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχείρισης ανεξάρτητα από τη φυλετική και εθνική καταγωγή και τα κράτη μέλη και οι κοινωνικοί εταίροι θα καθορίσουν τον ακριβή τρόπο υλοποίησής του. Το κόστος πάντως θα είναι περιορισμένο (βλ. παραπάνω)

ε) Τι πρέπει να κάνουν οι εταιρείες όσον αφορά την παρακολούθηση και την αξιολόγηση;

Η οδηγία δεν απαιτεί άμεσα από τις εταιρείες την παρακολούθηση και την αξιολόγηση της συμμόρφωσής τους προς αυτήν. Παρ' όλα αυτά, είναι προς όφελος των εταιρειών να τηρούν αρχεία για τις αποφάσεις σχετικά με την πρόσληψη, την προαγωγή, την πρόσβαση σε κατάρτιση και άλλες συνθήκες εργασίας, προκειμένου να αποδεικνύεται ότι αυτές δεν ελήφθησαν με αναφορά στη φυλετική ή/και εθνική καταγωγή. Μεγαλύτερες εταιρείες μπορεί να επιθυμούν τη διεξαγωγή πιο διαρθρωμένης παρακολούθησης, ώστε να εξασφαλίζουν την εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχείρισης σε όλα τα επίπεδα.

5. Περιλαμβάνονται στην πρόταση μέτρα για να ληφθούν υπόψη οι ιδιαιτερότητες των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (λιγότερες ή διαφορετικές απαιτήσεις κλπ.);

Η πρόταση δεν κάνει διάκριση ανάλογα με το μέγεθος της εταιρείας, δεδομένου ότι διακρίσεις λόγω φυλετικής και εθνικής καταγωγής υφίστανται σε όλες τις επιχειρήσεις, ανεξάρτητα από τον αριθμό των εργαζομένων. Βέβαια, η οδηγία καθορίζει μόνο ελάχιστες προδιαγραφές, βάσει ενός ευέλικτου πλαισίου αρχών. Ως εκ τούτου, τα κράτη μέλη και οι κοινωνικοί εταίροι έχουν τη δυνατότητα να διαφοροποιήσουν τις προδιαγραφές για εταιρείες διαφόρων μεγεθών, με σεβασμό των απαιτήσεων της οδηγίας.

Διαβούλευση

6. Πίνακας οργανώσεων με τις οποίες έγιναν διαβουλεύσεις σχετικά με την πρόταση και έκθεση των κυριότερων απόψεών τους.

Η Επιτροπή έχει διαβουλευθεί με τις οργανώσεις που εκπροσωπούν τους κοινωνικούς εταίρους σε ευρωπαϊκό επίπεδο [8] και με την Ευρωπαϊκή Ένωση κοινωνικών ΜΚΟ στα πλαίσια μιας σειράς συνεδριάσεων σε κοινοτικό επίπεδο.

[8] Η Επιτροπή διαβουλεύτηκε με μια σειρά οργανώσεων, συμπεριλαμβανομένων εκπροσώπων μικρομεσαίων επιχειρήσεων, σύμφωνα με τις ανακοινώσεις της Επιτροπής για την εφαρμογή του Κοινωνικού Πρωτοκόλλου (COM(93) 600 της 14ης Δεκεμβρίου 1993) και για την προσαρμογή και την προώθηση του κοινωνικού διαλόγου (COM(1998) 322 τελικό, της 20ής Μαΐου 1998).

Όλες οι οργανώσεις που συμμετείχαν στις διαβουλεύσεις αναγνώρισαν τη σημασία αυτού του θέματος και την αξία θέσπισης προδιαγραφών σε κοινοτικό επίπεδο. Παρ' όλα αυτά, υπήρξαν διαφορετικές απόψεις όσον αφορά ορισμένα σημεία της πρότασης.

Οι ΜΚΟ και οι εκπρόσωποι των εργατικών ενώσεων τάχθηκαν υπέρ της πρότασης, εκφράζοντας ταυτόχρονα την επιθυμία τους για ένα ευρύτερο πεδίο εφαρμογής που θα καλύπτει όλο το φάσμα του οικονομικού, κοινωνικού, πολιτιστικού και πολιτικού τομέα. Επέμειναν στη διατήρηση των διατάξεων σχετικά με το βάρος απόδειξης και για τις αντιπροσωπευτικές ενέργειες, θεωρώντας ότι αυτές είναι ουσιαστικές για την προάσπιση των δικαιωμάτων των θυμάτων διακρίσεων.

Οι εκπρόσωποι των οργανώσεων των εργοδοτών εξέφρασαν αμφιβολίες όσον αφορά τη μετατόπιση του βάρους απόδειξης, θεωρώντας ότι αυτό θα δημιουργήσει δυσκολίες για τους εργοδότες αφού θα ενθαρρύνει την υποβολή άστοχων αιτημάτων. Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η προτεινόμενη διάταξη βασίζεται σε αυτήν που έχει ήδη θεσπιστεί σε κοινοτικό επίπεδο και εφαρμόζεται ήδη από πολλά κράτη μέλη, όσον αφορά τις διακρίσεις λόγω φύλου (οδηγία του Συμβουλίου 97/80/ΕΚ σχετικά με το βάρος απόδειξης σε περιπτώσεις διακριτικής μεταχείρισης λόγω φύλου) καθώς και ότι ακριβώς πανομοιότυποι κανόνες έχουν εφαρμοστεί ήδη χωρίς ιδιαίτερη δυσκολία σε περιπτώσεις φυλετικών διακρίσεων σε ορισμένα κράτη μέλη. Επομένως, η Επιτροπή πιστεύει ότι οι επιφυλάξεις των εργοδοτών ως προς το σημείο αυτό δεν είναι δικαιολογημένες.