Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για την Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών με θέμα «Η πολιτική της συνοχής και το περιβάλλον»

(97/C 34/05)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών με θέμα «Η πολιτική της συνοχής και το περιβάλλον» (COM(95)509 τελικό) 7

έχοντας υπόψη την απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 17ης Ιανουαρίου 1996 να ζητήσει τη γνωμοδότηση της ΕΤΠ 7

έχοντας υπόψη την απόφαση της ΕΤΠ, της 17ης Ιανουαρίου 1996, σύμφωνα με το άρθρο 198 Γ4, να αναθέσει την επεξεργασία της γνωμοδότησης αυτής στην επιτροπή 5 και να συγκροτήσει μια ομάδα εργασίας που να περιλαμβάνει εκπροσώπους των επιτροπών 1, 2, 5 και 8 7

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότηση που υιοθέτησε η επιτροπή 5 στις 27 Ιουνίου 1996 (εισηγητής: ο κ. Παλαιόλογος και συνεισηγητής: ο κ. Lafay) (CDR 134/96 rιv. 2) 7

υιοθέτησε ομόφωνα, κατά τη 14η σύνοδο ολομέλειας της 18ης και 19ης Σεπτεμβρίου 1996 (συνεδρίαση της 19ης Σεπτεμβρίου), την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

Με το σχέδιο Ανακοίνωσης της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών με θέμα «Η Πολιτική της Συνοχής και το Περιβάλλον», εξετάζεται η ανάπτυξη της σχέσης μεταξύ της Συνοχής και των Περιβαλλοντικών Πολιτικών και περιγράφονται οι υφιστάμενες επιλογές για την επίτευξη μεγαλύτερου βαθμού συνέργειας μεταξύ της Συνοχής και των Περιβαλλοντικών Πολιτικών κατά την υλοποίηση των προγραμμάτων των Διαρθρωτικών Ταμείων κατά την εφαρμογή του Ταμείου Συνοχής.

Η ανακοίνωση στηρίζεται στην κοινοτική πολιτική για το περιβάλλον όπως απορρέει από:

- την Ενιαία Πράξη και τη Συνθήκη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (όπως προβλέπεται στο άρθρο 2 και στο άρθρο 130 Ρ παράγραφος 2),

- το Κοινοτικό Πρόγραμμα για το Περιβάλλον «Προς την Αειφορία»,

- την αναθεώρηση των κανονισμών των Διαρθρωτικών Ταμείων το 1993,

- τον κανονισμό του Ταμείου Συνοχής.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Είναι γεγονός ότι σε σχέση με το παρελθόν, διαπιστώνεται μια βελτίωση στον τομέα της περιβαλλοντικής μέριμνας, βελτίωση που καθίσταται εμφανής, τόσο στους κανονισμούς και τις δράσεις των Διαρθρωτικών Ταμείων και των άλλων Χρηματοδοτικών Μέσων, όσο και στα προγραμματικά έγγραφα των νέων Κοινοτικών Πλαισίων Στήριξης (1994-1999) που συμφωνούνται με τα κράτη μέλη.

2.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί ότι η προστασία και η αναβάθμιση του περιβάλλοντος καθώς και η άμβλυνση των διαφορών που εμφανίζονται σε σχέση με την κατάσταση του περιβάλλοντος στις διάφορες περιφέρειες, είναι απαραίτητες προϋποθέσεις για την επιτυχία της Πολιτικής της Συνοχής.

2.3. Η ΕΤΠ, πιστεύει ακόμη, ότι σήμερα είναι μονόδρομος η λύση της αειφόρου ανάπτυξης, η οποία όμως εμποδίζεται από την ύπαρξη των μεγάλων περιφερειακών αναπτυξιακών ανισοτήτων. Με τον όρο αειφόρος ανάπτυξη, εννοείται ένα μοντέλο ανάπτυξης που λαμβάνει υπόψη του και αξιοποιεί όλα τα ιδιαίτερα μορφολογικά, πολιτισμικά, περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά κάθε περιοχής, την παραγωγική συγκρότηση, την ιστορική κληρονομιά, τους φυσικούς πόρους, το ανθρώπινο δυναμικό.

2.4. Η ανακοίνωση της Επιτροπής, εντοπίζει κενά στη μέχρι σήμερα ακολουθούμενη πρακτική και διατυπώνει την πρόθεση ανάληψης ενεργειών προς αυτή την κατεύθυνση. Εντούτοις, η ΕΤΠ εκτιμά ότι απαιτούνται εξειδικεύσεις και συγκεκριμένες δεσμεύσεις πρακτικής, προκειμένου η περιβαλλοντική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης να γίνει αποτελεσματική.

2.5. Γενικά το ποσοστό των περιβαλλοντικών έργων που χρηματοδοτούν τα Διαρθρωτικά Ταμεία, παραμένει σε χαμηλό επίπεδο. Η ΕΤΠ διερωτάται αν τα κονδύλια που διατίθενται συνολικά για το περιβάλλον είναι επαρκή για να αμβλύνουν τις περιφερειακές διαφοροποιήσεις. Η προστασία του περιβάλλοντος, όπως και η οικονομική και κοινωνική συνοχή συνδέονται άμεσα με τη μεταφορά πόρων προς τις μειονεκτούσες περιφέρειες.

Η ΕΤΠ υιοθετεί τον προβληματισμό του Ευρωκοινοβουλίου, όπως διατυπώνεται στο ψήφισμα Α4-0126/95, για το κατά πόσο τα κονδύλια που διατίθενται από τον προϋπολογισμό στο Ταμείο Συνοχής, είναι επαρκή για να βοηθήσουν τα δικαιούχα κράτη μέλη να επιτύχουν τα κριτήρια σύγκλισης.

2.6. Για την πληρέστερη αξιολόγηση των αποτελεσμάτων της μέχρι σήμερα πολιτικής θα έπρεπε να έχουν εκτιμηθεί στοιχεία για τις δράσεις για το περιβάλλον στα πλαίσια των Κοινοτικών Πρωτοβουλιών και των άλλων παρεμβάσεων της Κοινότητας (π.χ. χρηματοδοτικό μέσο LIFE) όπως επίσης στοιχεία για δράσεις που να επιφέρουν έμμεσα θετικά αποτελέσματα στο περιβάλλον.

2.7. Η ΕΤΠ πιστεύει ότι η Επιτροπή χρειάζεται να μεριμνήσει ώστε όλα τα κράτη μέλη να αναλάβουν την υποχρέωση τήρησης της κοινοτικής πολιτικής στον τομέα του περιβάλλοντος και σε ό,τι αφορά τη χρηματοδότηση βάσει των Διαρθρωτικών Ταμείων και του Ταμείου Συνοχής.

Όπως έχει ήδη τονίσει η ΕΤΠ σε προηγούμενη γνωμοδότησή της () δεν επιτρέπεται να υπάρξουν περιφερειακές διαφορές ως προς την προστασία του περιβάλλοντος. Η εφαρμογή της αρχής της επικουρικότητας δεν θα πρέπει σε καμμιά περίπτωση να οδηγεί σε ερμηνείες που θα υποβαθμίζουν την περιβαλλοντική δράση της Κοινότητας.

Από την άλλη πλευρά, η Επιτροπή των Περιφερειών υπογραμμίζει ότι η ρύθμιση στο πεδίο του περιβάλλοντος πρέπει να διαρθρωθεί ως ελάχιστη ρύθμιση προκειμένου τα κράτη μέλη και οι περιφέρειες να μπορούν να επιβάλλουν πιο αυστηρούς κανόνες απ' αυτούς που θεσπίζονται από την κοινοτική ρύθμιση, στην περίπτωση που το απαιτούν οι τοπικές περιστάσεις.

2.8. Με δεδομένο ότι πολλές από τις σημαντικές αποφάσεις σχετικά με το περιβάλλον παίρνονται σε τοπικό επίπεδο, καθώς και τις υποχρεώσεις που απορρέουν από το άρθρο 4 του Κανονισμού Πλαισίου των Διαρθρωτικών Ταμείων (), η ΕΤΠ υπενθυμίζει ότι οι αρμόδιες Τοπικές και Περιφερειακές Αρχές πρέπει να θεωρούνται ο τρίτος εταίρος ο οποίος μαζί με την Κυβέρνηση και την Ευρωπαϊκή Ένωση, σχεδιάζει και υλοποιεί την πολιτική συνοχής και περιβάλλοντος.

Δυστυχώς, η διαδικασία αναβάθμισης της συμμετοχής των τοπικών και περιφερειακών αρχών στη λήψη αποφάσεων, δεν περιλαμβάνεται στην ανακοίνωση.

2.9. Η ΕΤΠ θεωρεί ότι προκειμένου να επιτύχει η πολιτική της Συνοχής, απαιτείται να εξειδικευτεί η πολιτική στον τομέα του περιβάλλοντος και η διαρθρωτική πολιτική, έτσι ώστε να σταματήσει η συνεχιζόμενη περιβαλλοντική παρακμή των φτωχότερων ιδιαίτερα περιφερειών.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1. Όσον αφορά την Περιφερειακή Ανάπτυξη και το Περιβάλλον

3.1.1. Διαπιστώνεται ότι μεγάλα έργα μεταφορικών υποδομών που εντάσσονται στα Διευρωπαϊκά Δίκτυα δεν συνοδεύονται από ακριβή ανάλυση των αρνητικών εξωτερικών επιπτώσεων τόσο από περιβαλλοντική όσο και από κοινωνικοοικονομική άποψη. Τέτοια έργα έχουν ως αποτέλεσμα χωρίς αμφιβολία σε σημαντικό βαθμό την ενδυνάμωση και διαφοροποίηση του οικονομικού ιστού των εν λόγω περιοχών που θα συνοδευτεί από αλλαγές στην απασχόληση, δημογραφικές μεταβολές και θα έχει κατά συνέπεια περιβαλλοντικές επιπτώσεις.

3.1.2. Με δεδομένο ότι το περιβάλλον αποτελεί μείζονος σημασίας παράγοντα για την περιφερειακή ανάπτυξη, όπως αναλύεται στην ανακοίνωση της Επιτροπής, είναι θετική η διαπίστωση ότι οι τοπικές πρωτοβουλίες για την ανάπτυξη και την απασχόληση πρέπει να τύχουν ιδιαίτερης ενίσχυσης. Ωστόσο, πρέπει να διασφαλιστεί ότι θα λαμβάνεται υπόψη η περιβαλλοντική διάσταση στις πρωτοβουλίες αυτές.

3.1.3. Η διαχείριση των φυσικών πόρων είναι πράγματι ένα μείζον ζήτημα, στο οποίο πρέπει να καθοριστούν οι άξονες που θα κινηθεί η πολιτική της Ένωσης. Τα διάφορα κράτη μέλη και οι περιφέρειες, αντιμετωπίζουν ειδικές περιβαλλοντικές συνθήκες, που περιορίζουν τις δυνατότητες ανάπτυξης και που επιβάλλουν το ιδιαίτερο σχεδιασμό της διαχείρισης των φυσικών πόρων.

3.1.4. Πράγματι ο τομέας του περιβάλλοντος μπορεί να παρέχει νέες θέσεις εργασίας. Στα πλαίσια αυτά, ιδιαίτερη έμφαση πρέπει να αποδοθεί στις Τοπικές Πρωτοβουλίες Ανάπτυξης και Απασχόλησης. Η ανακοίνωση της Επιτροπής για «Μια Ευρωπαϊκή Στρατηγική για την ενθάρρυνση των Τοπικών Πρωτοβουλιών Ανάπτυξης και Απασχόλησης», πέρα από την αναφορά παραδειγμάτων θέσεων εργασίας στον περιβαλλοντικό τομέα, εντοπίζει τα εμπόδια που συναντούν οι πρωτοβουλίες αυτές καθώς και τους τρόπους υποστήτριξής τους.

3.1.5. Η ΕΤΠ πιστεύει ότι οι εκπρόσωποι των εργαζομένων δηλαδή συνδικαλιστικές ενώσεις και συνδικάτα, καθώς και οι εκπρόσωποι εργοδοτικών οργανώσεων και επιχειρήσεων πρέπει να ενημερωθούν για τις δυνατότητες απασχόλησης που παρέχει ο τομέας του περιβάλλοντος, ώστε να ενισχυθεί η κοινή δράση.

3.1.6. Πρέπει να επισημανθεί ότι υπάρχουν κατηγορίες θέσεων εργασίας στον τομέα του περιβάλλοντος, οι οποίες δεν είναι άμεσα αποδοτικές όπως για παράδειγμα θέσεις εργασίας σε υπηρεσίες περιβαλλοντικού ελέγχου. Είναι φανερό λοιπόν ότι οι Τοπικές Αρχές δεν μπορούν να αναλαμβάνουν μόνες τους το κόστος δημιουργίας των νέων θέσεων εργασίας στον τομέα του περιβάλλοντος.

3.2. Όσον αφορά την πολιτική Συνοχής ως ευκαιρία για την υλοποίηση της αειφορικής ανάπτυξης.

3.2.1. Η βελτίωση της κατάστασης των διοικητικών υπηρεσιών και των επιχειρήσεων των μειονεκτικών περιοχών ώστε να αντιμετωπίζουν αποτελεσματικότερα τα περιβαλλοντικά προβλήματα, είναι ένα πολύ σημαντικό θέμα. Ιδιαίτερη σημασία παρουσιάζει η αναβάθμιση των διοικητικών υπηρεσιών, γεγονός που θα έχει ως συνέπεια την βελτίωση του ελέγχου τόσο των ιδιωτικών όσο και των δημόσιων επενδύσεων.

3.2.2. Είναι γεγονός ότι ο προϋπολογισμός των Διαρθρωτικών Ταμείων έχει αυξηθεί και συνακόλουθα αυξήθηκαν τα κονδύλια για επενδύσεις στον τομέα του περιβάλλοντος. Εντούτοις όμως, το ποσοστό του προϋπολογισμού των Διαρθρωτικών Ταμείων που διατίθεται για τις περιβαλλοντικές επενδύσεις παρουσιάζει αμελητέα αύξηση. Επίσης, στο Πράσινο Βιβλίο για τις κοινοτικές πρωτοβουλίες κανένας από τους 5 στόχους δεν αναφέρεται άμεσα στο περιβάλλον αλλά η περιβαλλοντική διάσταση, διατρέχει οριζόντια τις πρωτοβουλίες.

3.2.3. Είναι σημαντικό τα έργα και τα μέτρα με έμμεσες επιπτώσεις στο περιβάλλον να περιλαμβάνονται στις σχετικές αναλύσεις που αξιολογούν τις επιπτώσεις των παρεμβάσεων των Ταμείων. Η έλλειψη τέτοιων στοιχείων δεν επιτρέπει ούτε την αποτίμηση της περιβαλλοντικής πολιτικής της Κοινότητας, ούτε την παρακολούθηση της εφαρμογής της.

3.2.4. Η μέχρι σήμερα αξιολόγηση από περιβαλλοντική άποψη των προγραμμάτων, δεν είναι επαρκής, όπως επίσης οι δείκτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων και οι μέθοδοι μέτρησης σχετικά με την επιβάρυνση του περιβάλλοντος. Επιπλέον, δεν τηρούνται ενιαίες και συγκεκριμένες διαδικασίες και κριτήρια για την αξιολόγηση στο στάδιο της υλοποίησης, καθώς και για την εκ των υστέρων αξιολόγηση. Οι διορισμένες περιβαλλοντικές αρχές θα έπρεπε να συμβάλλουν αποφασιστικά στην αξιολόγηση, αλλά μέχρι σήμερα, ο ρόλος και τα μέσα τους είναι υποβαθμισμένα.

3.2.5. Η ΕΤΠ, σε προηγούμενη γνωμοδότησή της έχει εκφράσει τις θέσεις της σχετικά με την αναθεώρηση της οδηγίας 85/337/ΕΟΚ () του Συμβουλίου για την εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Η εισαγωγή κριτηρίων που θα αξιολογούν τη συμβολή των επενδύσεων στην οικονομική και περιβαλλοντική αειφορία, θα ενισχύσουν την πολιτική της Συνοχής και ταυτόχρονα θα παρέχουν υποστήριξη στις επιτροπές παρακολούθησης κατά την επιλογή των έργων.

3.3. Όσον αφορά τις Μελλοντικές Προοπτικές

3.3.1. Σε σχέση με το Ταμείο Συνοχής, ορίζεται ως στόχος ο επιμερισμός 50-50 % μεταξύ των έργων υποδομής για τις μεταφορές και των έργων για το περιβάλλον.

Προς επίτευξη αυτού του στόχου η Επιτροπή δηλώνει ότι πρόκειται να υιοθετήσει μια ευέλικτη προσέγγιση, λαμβάνοντας υπόψη τα χαρακτηριστικά στοιχεία κάθε μεμονωμένης περίπτωσης, χωρίς ωστόσο να αναλαμβάνει συγκεκριμένη δέσμευση για το κατά πόσο και πότε θα επιτευχθεί η ισορροπία στις κατανομές του Ταμείου. Αντίθετα με ό,τι αφήνεται να εννοηθεί στην ανακοίνωση προκύπτει το ενδεχόμενο, έργα μεταφορών με να συσχετισθούν με τον τομέα του περιβάλλοντος, εφόσον όπως αναφέρεται, η υλοποίησή τους αποτελεί απάντηση σε ένα περιβαλλοντικό πρόβλημα.

3.3.2. Στην ανακοίνωση της Επιτροπής αναφέρεται ότι θα εξεταστούν λύσεις για πρότυπα πειραματικά έργα για το περιβάλλον, όπως προβλέπεται στο άρθρο 10 του ΕΤΠΑ, στο άρθρο 6 του ΕΚΤ, στο άρθρο 8 του ΕΓΤΠΕ και στο άρθρο 4 του ΧΜΠΑ.

Ωστόσο, αν εξετάσουμε π.χ. τον προϋπολογισμό του άρθρου 10 του ΕΤΠΑ, παρατηρούμε ότι στα τέσσερα θέματα που έχουν επιλεγεί για την περίοδο 95-99, δεν περιλαμβάνεται αντίστοιχο θέμα που να αναφέρεται στην αειφορία.

Η οριζόντια προσέγγιση για την αειφορική ανάπτυξη (σύμφωνα με την οποία σε όλες τις δράσεις πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η βελτίωση του περιβάλλοντος και η ορθολογική αξιοποίηση των πόρων), δεν αναιρεί τη σημασία της εισαγωγής ειδικών θεμάτων για την αειφορία στους προϋπολογισμούς των άρθρων αυτών.

Η προτιμησιακή διαφοροποίηση του κοινοτικού συντελεστή ενίσχυσης στα πλαίσια των Διαρθρωτικών Ταμείων, είναι ένα αποτελεσματικό εργαλείο για την προώθηση επενδύσεων στον τομέα του περιβάλλοντος.

3.3.3. Η παρακολούθηση και η αξιολόγηση (εκ των προτέρων/εκ των υστέρων) των προγραμμάτων είναι μείζονος σημασίας για την αειφόρο ανάπτυξη και την πολιτική της συνοχής.

Η εκτίμηση της περιβαλλοντικής ποιότητας θα ήταν δυνατό να επισημάνει αρνητικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις των ήδη εγκεκριμένων προγραμμάτων, πριν η εφαρμογή τους να έχει προχωρήσει σε σημείο που οι επιπτώσεις να μην είναι ανατρέψιμες.

Η απαιτούμενη συνεργασία με τα κράτη μέλη και τις περιφέρειες, προκειμένου να βελτιωθούν οι περιβαλλοντικοί στόχοι και η εκτίμηση των επιπτώσεων, πρέπει να λάβει υπόψη τις ειδικές συνθήκες που ισχύουν σε κάθε κράτος μέλος και σε κάθε περιφέρεια.

Μία βασική αδυναμία που εμφανίζεται σε πολλές περιοχές είναι η έλλειψη πληροφοριών γύρω από το περιβάλλον. Εάν το περιβαλλοντικό «σημείο εκκίνησης» δεν είναι γνωστό, είναι πολύ δύσκολο να τεθούν περιβαλλοντικοί στόχοι.

Η έλλειψη κοινής μεθοδολογίας για την περιβαλλοντική εκτίμηση τόσο των περιφερειακών όσο και των τομεακών προγραμμάτων που χρηματοδοτούνται από τα Διαρθρωτικά Ταμεία, δημιουργεί σοβαρό πρόβλημα τόσο στο στάδιο επιλογής όσο και στο στάδιο αξιολόγησης.

Προκειμένου να ενισχυθεί η ικανότητα των διοικητικών υπηρεσιών να χειρίζονται περιβαλλοντικά θέματα, θα μπορούσαν να προγραμματιστούν κύκλοι σεμιναρίων για τα άτομα που στελεχώνουν τις περιβαλλοντικές αρχές καθώς και ειδικά προγράμματα ενίσχυσης δικτύων ανταλλαγής εμπειριών και μεθόδων περιβαλλοντικής αξιολόγησης.

3.3.4. Η ΕΤΠ έχει ήδη εκφράσει την άποψη ότι είναι επιβεβλημένη η συμπλήρωση της οδηγίας 85/337/ΕΟΚ στην κατεύθυνση της ενιαίας εφαρμογής της και της ένταξής της σε απρόσκοπτες διοικητικές διαδικασίες, η εναρμόνισή της με τις άλλες δύο οδηγίες που προβλέπουν ρυθμίσεις για όμοια ή παρεμφερή έργα, η εξέταση της αναγκαιότητας καθορισμού ειδικών απαιτήσεων σχετικά με το επίπεδο προστασίας και ο περιορισμός της εφαρμογής της οδηγίας σε έργα με σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον.

3.3.5. Τα υφιστάμενα κριτήρια χρηματοδότησης των κοινοτικών ταμείων απαιτούν τα προγράμματα να συνδέονται άμεσα με την οικονομική ανάπτυξη και σε πολλές περιπτώσεις εμποδίζουν την επίτευξη των περιβαλλοντικών στόχων που τίθενται στα προγραμματικά έγγραφα.

Η έλλειψη ποσοτικοποιήσιμων δεικτών αειφορίας, είναι ένα επιπλέον εμπόδιο για την διαμόρφωση αντικειμενικών κριτηρίων επιλεξιμότητας και επιλογής.

3.3.6. Οι μη κυβερνητικές περιβαλλοντικές οργανώσεις μπορούν να συμβάλλουν σημαντικά τόσο στην εκτίμηση των περιβαλλοντικών στόχων, όσο και στην παροχή πληροφοριών που αφορούν την κατάσταση του περιβάλλοντος. Ωστόσο, η συμμετοχή των οργανώσεων αυτών στις διαδικασίες των κοινοτικών ταμείων σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, ποικίλει σημαντικά ανάμεσα στα κράτη μέλη.

4. Συμπεράσματα

4.1. Η ΕΤΠ συμφωνεί ότι η περιβαλλοντική διάσταση πρέπει να ενισχυθεί στην εκτέλεση του προϋπολογισμού.

4.2. Σε σχέση με τα Διαρθρωτικά Ταμεία και το Ταμείο Συνοχής, η ΕΤΠ θεωρεί ότι προτεραιότητα πρέπει να δοθεί στη δημιουργία και τη μεταφορά περιβαλλοντικής τεχνογνωσίας και στη βελτίωση των διοικητικών δομών προγραμματισμού, επιλογής, παρακολούθησης και αξιολόγησης των προγραμμάτων.

Η ΕΤΠ θεωρεί ότι η προστασία του περιβάλλοντος πρέπει να αποτελεί πολιτική επιλογή. Ωστόσο, η οικονομική αποτίμηση των φυσικών πόρων και των περιβαλλοντικών επιπτώσεων θα διευκολύνει την κατανόηση των δεσμών μεταξύ της οικονομικής ανάπτυξης και της ποιότητας του περιβάλλοντος.

4.3. Η ΕΤΠ θεωρεί ότι η εκπροσώπηση των εκλεγμένων τοπικών και περιφερειακών αρχών τόσο στις διαδικασίες επιλογής όσο και στη διαχείριση των προγραμμάτων, στα πλαίσια των επιτροπών παρακολούθησης που χρηματοδοτούνται από τα Διαρθρωτικά Ταμεία και το Ταμείο Συνοχής πρέπει να διασφαλιστεί.

4.4. Η ΕΤΠ παροτρύνει την Επιτροπή να εντείνει τις προσπάθειές της για την υποστήριξη των εθνικών πολιτικών προς όφελος των τοπικών πρωτοβουλιών ανάπτυξης και απασχόλησης, κυρίως, μέσω των διαρθρωτικών ταμείων αλλά και άλλων πολιτικών που μπορούν να δράσουν συμπληρωματικά, σύμφωνα με την Ανακοίνωση της Επιτροπής (COM(95) 273 τελικό). Η ΕΤΠ επισημαίνει ότι οι Τοπικές Αρχές πρέπει να ενισχυθούν προκειμένου να αναλάβουν το κόστος δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας στον τομέα του περιβάλλοντος, ιδιαίτερα, στις περιπτώσεις που αυτές οι θέσεις εργασίας δεν είναι άμεσα οικονομικά αποδοτικές.

4.5. Η ΕΤΠ θεωρεί ότι προβλήματα που προκαλούνται από ακραίες κλιματικές συνθήκες, υποβάθμιση και ελλείματα φυσικών πόρων, όπως είναι η διάβρωση των εδαφών, η καταστροφή των δασών, οι πλημμύρες και οι ξηρασίες κ.α., πρέπει να αντιμετωπίζονται τόσο στο στάδιο της πρόληψης όσο και σε αυτό της αποκατάστασης μέσα από ολοκληρωμένα συστήματα διαχείρισης, στα οποία απαιτείται να δοθεί προτεραιότητα από την Κοινότητα.

4.6. Η ΕΤΠ συμφωνεί ότι για το Ταμείο Συνοχής πρέπει να ισχύσει ο επιμερισμός 50-50 % μεταξύ των υποδομών για τις μεταφορές και των έργων για το περιβάλλον και καλεί την Επιτροπή να περιλάβει στην ανακοίνωση: ή τον χρονικό ορίζοντα στον οποίο θα πρέπει να προσεγγιστεί αυτός ο στόχος 7 ή την εξαρχής υποχρέωση στα πλαίσια του προγραμματισμού του Ταμείου Συνοχής για κατανομή των έργων με βάση το 50-50. Εάν δεν υπάρχουν ικανοποιητικές προτάσεις για περιβαλλοντικά έργα, οι πόροι του Ταμείου που αντιστοιχούν σε αυτά να παραμένουν αδιάθετοι και να προστίθενται σε αυτούς που θα διατεθούν για περιβαλλοντικά έργα, την αμέσως επόμενη περίοδο.

Η ΕΤΠ θεωρεί ότι ο συντονισμός των Διαρθρωτικών ταμείων και του Ταμείου Συνοχής από την άποψη της περιβαλλοντικής αξιολόγησης και παρακολούθησης, καθώς και των κριτηρίων επιλεξιμότητας, πρέπει να επιτευχθεί άμεσα, προκειμένου να ασκείται μια ενιαία και πειστική περιβαλλοντική πολιτική.

Η ΕΤΠ παροτρύνει την Επιτροπή να ενισχύσει, την ανάπτυξη μεθοδολογίας για την περιβαλλοντική εκτίμηση τόσο των περιφερειακών όσο και των τομεακών προγραμμάτων που χρηματοδοτούνται από τα Διαρθρωτικά Ταμεία.

4.7. Η ΕΤΠ πιστεύει ότι πρέπει να υπάρχει παρακολούθηση της βελτίωσης της κατάστασης των διοικητικών υπηρεσιών, ιδίως όταν αυτή συνδέεται με την αξιοποίηση κοινοτικών πόρων ή με την εφαρμογή κοινοτικής νομοθεσίας.

4.8. Η ΕΤΠ πιστεύει ότι πιλοτικά προγράμματα και ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών σχετικά με την αειφορική ανάπτυξη, θα ενισχύσουν την αποτελεσματικότητα των διάφορων τοπικών διοικητικών δομών στην επίτευξη της αειφορίας.

Ειδικά θέματα για την αειφορία πρέπει να προβλέπονται στους προϋπολογισμούς των άρθρων 10 του ΕΤΠΑ, 6 του ΕΚΤ, 8 του ΕΓΤΠΕ και 4 του ΧΜΠΑ.

Η ΕΤΠ πιστεύει ότι πρέπει να δοθεί περεταίρω έμφαση σε κοινοτικές πρωτοβουλίες ενίσχυσης καινοτόμων μέτρων περιβαλλοντικής αποκατάστασης και καταπολέμησης της ρύπανσης.

Πρέπει να αναπτυχθούν πρότυπα προγράμματα για να καλυφθεί το Agenda 21, συμπεριλαμβανομένων όλων των στόχων του πέμπτου προγράμματος δράσης, και ειδικότερα η συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών και των τοπικών περιβαλλοντικών φορέων που συνεργάζονται με τις επιχειρήσεις και τις ΜΚΟ.

4.9. Η ΕΤΠ πιστεύει ότι προκειμένου να καθίσταται ευχερέστερη η προτιμησιακή διαφοροποίηση του κοινοτικού συντελεστή ενίσχυσης, πρέπει στην επόμενη αναθεώρηση των Διαρθρωτικών Ταμείων να συμπεριληφθεί στο Άρθρο 13, εδάφιο 1, του κανονισμού-πλαίσιο, το κριτήριο: συμβολή της ενέργειας στην προώθηση της αειφόρου ανάπτυξης

4.10. Η ΕΤΠ υποστηρίζει τις ενέργειες που θα αναλάβει η Επιτροπή προκειμένου να εντοπιστούν στα προγραμματικά έγγραφα, τα έργα με έμμεσες θετικές επιπτώσεις στο περιβάλλον.

Η ΕΤΠ παροτρύνει την Επιτροπή να υποστηρίξει σε περιφερειακό επίπεδο, τη συγκέντρωση και καταγραφή δεδομένων που αφορούν τον έλεγχο και την κατάσταση του περιβάλλοντος.

Η ΕΤΠ θεωρεί ότι η κριτική ανάλυση των υφιστάμενων προγραμματικών εγγράφων πρέπει να στοχεύει και στον εντοπισμό διορθωτικών δράσεων κατά την εξέλιξη υλοποίησης των προγραμμάτων ώστε να προσεγγίσουμε μια καλύτερη περιβαλλοντική ποιότητα.

4.11. Η ΕΤΠ θεωρεί ότι η Επιτροπή πρέπει να επιδιώξει σε συνεργασία με τα κράτη μέλη την ενίσχυση του ρόλου και την αναβάθμιση των διορισμένων περιβαλλοντικών αρχών. Κύκλοι σεμιναρίων για τα στελέχη των διορισμένων περιβαλλοντικών αρχών, θα ήταν δυνατό να αποτελούν μέρος της προγραμματισμένης δέσμευσης κάθε κράτους μέλους και να γίνονται από εμπειρογνώμονες αναγνωρισμένους από την Επιτροπή. Επίσης η ΕΤΠ παροτρύνει την Επιτροπή να μεριμνήσει για ειδικά προγράμματα ενίσχυσης δικτύων ανταλλαγής εμπειριών και μεθόδων περιβαλλοντικής αξιολόγησης, των περιβαλλοντικών αρχών των κρατών μελών στην αμέσως επόμενη περίοδο.

4.12. Η ΕΤΠ θεωρεί ότι η ευθύνη της θέσπισης κριτηρίων επιλεξιμότητας και επιλογής, καθώς και του καθορισμού δεικτών εκτίμησης περιβαλλοντικών επιπτώσεων και ποσοτικών δεικτών αειφορίας ανήκει στην Επιτροπή σε συνεργασία με τα κράτη μέλη και τις περιφέρειες.

Η ΕΤΠ θεωρεί ότι τα υφιστάμενα κριτήρια χρηματοδότησης των κοινοτικών ταμείων πρέπει να αναμορφωθούν ούτως ώστε να διασφαλιστεί ότι η διαρθρωτική πολιτική είναι σε θέση να υποστηρίξει όλο το έυρος των απαραίτητων δράσεων που απαιτούνται για την προώθηση της αειφόρου ανάπτυξης. Είναι αναγκαίο πέρα από τα στενά κριτήρια οικονομικής αποδοτικότητας να εισαχθούν και κριτήρια που θα επιτρέπουν την χρηματοδότηση δράσεων όπως συλλογή περιβαλλοντικών πληροφοριών, δράσεις αποκατάστασης, σχέδια προστασίας της φύσης κ.λπ.

Η ΕΤΠ θεωρεί ότι, μέχρι την επόμενη αναθεώρηση των κανονισμών των Ταμείων, πρέπει να υπάρξουν συγκεκριμένες δεσμεύσεις για τις ενέργειες που πρόκειται να κάνει η Επιτροπή ώστε να καθοδηγήσει τοπικές και περιφερειακές αρχές στην εφαρμογή κριτηρίων επιλεξιμότητας που θα λαμβάνουν υπόψη την περιβαλλοντική ποιότητα των έργων και τη συμβολή τους στην προώθηση της αειφόρου ανάπτυξης.

Η ΕΤΠ εκτιμά ότι η τεχνική βοήθεια των προγραμμάτων θα πρέπει να περιλαμβάνει μεταφορά της υφιστάμενης τεχνογνωσίας μεθόδων αξιολόγησης του περιβάλλοντος και ανάπτυξης δεικτών εκτίμησης των περιβαλλοντικών επιπτώσεων μεταξύ των κρατών και των περιφερειών.

4.13. Η ΕΤΠ εκφράζει την ικανοποίησή της για την ενθάρρυνση της συμμετοχής μη κυβερνητικών περιβαλλοντικών οργανώσεων στο πλαίσιο τακτικού διαλόγου και ανταλλαγής πληροφόρησης και εμπειριών.

Η ΕΤΠ θεωρεί ότι η διαδικασία με την οποία οι αρμόδιες αρχές δημοσιοποιούν τα προγραμματικά έγγραφα και την υλοποίησή τους, πρέπει να διευκρινιστεί άμεσα και να αναληφθούν συγκεκριμένες δεσμεύσεις από τις αρμόδιες αρχές για την τήρησή της.

Η δημοσιοποίηση πρέπει να στοχεύει στην όσο το δυνατό πιο πλήρη ενημέρωση του κοινού σχετκά με τις κοινωνικές, οικονομικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις των προγραμμάτων, ούτως ώστε να εξασφαλίζεται ο κοινωνικός διάλογος και η κοινωνική αποδοχή.

4.14. Η aυξημένη προτεραιότητα στις περιβαλλοντικές δράσεις συνιστά ουσιαστική προϋπόθεση για την υλοποίηση της πολιτικής στο χώρο της συνοχής και για την προαγωγή της αειφόρου ανάπτυξης.

4.15. Τέλος η ΕΤΠ παροτρύνει την Επιτροπή να εντείνει τη συνεργασία με τις τοπικές και περιφερειακές αρχές ώστε να βελτιωθεί η περιβαλλοντική αξιολόγηση όλων των περιφερειακών προγραμμάτων με ένα συστηματικό τρόπο και με ανάπτυξη κοινών μεθόδων, αποβλέποντας σε ένα καλύτερο συντονισμό της περιβαλλοντικής δράσης σε ολόκληρη την Κοινότητα.

Βρυξέλλες, 19 Σεπτεμβρίου 1996.

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής των Περιφερειών

Pasqual MARAGALL i MIRA

() ΕΕ αριθ. C 210 της 14. 8. 1995, σ. 78.

() ΕΕ αριθ. C 100 της 2. 4. 1996, σ. 72.

() ΕΕ αριθ. L 175 της 5. 7. 1985, σ. 40.