Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου που τροποποιεί την οδηγία 86/378/ΕΟΚ για την εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών στα επαγγελματικά συστήματα κοινωνικής ασφάλισης

(95/C 218/05)

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

COM(95) 186 τελικό - 95/0117(CNS)

(Υποβλήθηκε από την Επιτροπή στις 19 Ιουνίου 1995)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 100,

την πρόταση της Επιτροπής,

τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής,

Εκτιμώντας:

ότι, σύμφωνα με τους όρους του άρθρου 119 της συνθήκης, κάθε κράτος μέλος εξασφαλίζει την εφαρμογή της αρχής της ισότητας των αμοιβών για όμοια εργασία μεταξύ εργαζομένων ανδρών και γυναικών 7 ότι ως αμοιβή νοούνται οι συνήθεις βασικοί ή ελάχιστοι μισθοί ή αποδοχές και όλα τα άλλα οφέλη που παρέχονται άμεσα ή έμμεσα, σε χρήματα ή σε είδος από τον εργοδότη στον εργαζόμενο λόγω της σχέσης εργασίας 7

ότι, με την απόφασή του της 17ης Μαΐου 1990 στην υπόθεση 262/88 Barber (1) κατά Royal Exchange Assurance, το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων αναγνωρίζει ότι όλες οι μορφές επαγγελματικών συντάξεων αποτελούν στοιχείο αμοιβής κατά την έννοια του άρθρου 119 της συνθήκης 7

ότι, με την προαναφερόμενη απόφαση όπως διευκρινίστηκε αυτή με την απόφαση της 14ης Δεκεμβρίου 1993 (υπόθεση C-110/91 Moroni) (2), το Δικαστήριο λαμβάνει σαφή θέση όσον αφορά το πραγματικό πεδίο εφαρμογής του άρθρου 119 της συνθήκης, δηλαδή ότι οι διακρίσεις μεταξύ ανδρών και γυναικών στα επαγγελματικά συστήματα κοινωνικής ασφάλισης απαγορεύονται γενικώς, και όχι μόνο όταν πρόκειται για τον καθορισμό της ηλικίας συνταξιοδότησης ή όταν μια επαγγελματική σύνταξη προσφέρεται ως αποζημίωση λόγω απόλυσης για οικονομικούς λόγους 7

ότι, σύμφωνα με το πρωτόκολλο σχετικά με το άρθρο 119 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας που υπέγραψαν στο Μάαστριχτ οι 12 αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων, για τους σκοπούς της εφαρμογής του άρθρου 119, οι παροχές δυνάμει επαγγελματικού συστήματος κοινωνικής ασφάλισης δεν θεωρούνται ως αποδοχές εφόσον αντιστοιχούν σε περιόδους απασχόλησης πριν από τις 17 Μαΐου 1990, με εξαίρεση τους εργαζομένους ή τους εξ αυτών έλκοντες δικαιώματα, οι οποίοι, πριν από την ημερομηνία αυτή, είχαν ασκήσει δικαστική προσφυγή ή καταθέσει αντίστοιχη ένσταση σύμφωνα με το ισχύον εθνικό δίκαιο 7

ότι, με τις αποφάσεις της 28ης Σεπτεμβρίου 1994 (3) στην υπόθεση C-57/93 Vroege και στην υπόθεση C-28/93 Fisscher, το Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι το πρωτόκολλο σχετικά με το άρθρο 119 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το οποίο επισυνάπτεται στη συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση, δεν έχει καμία επίπτωση στο δικαίωμα υπαγωγής σε ένα επαγγελματικό συνταξιοδοτικό σύστημα, το οποίο εξακολουθεί να διέπεται από την απόφαση της 13ης Μαϊου 1986 στην υπόθεση 170/84 Bilka-Kaufhaus GmbH κατά Hartz (4) και ότι ο περιορισμός των χρονικών συνεπειών της απόφασης της 17ης Μαΐου 1990 στην υπόθεση C-262/88 Barber κατά Guardian Royal Exchange Assurance Group δεν εφαρμόζεται για το δικαίωμα υπαγωγής σε επαγγελματικό συνταξιοδοτικό σύστημα 7

ότι, με την απόφαση της 6ης Οκτωβρίου 1993 στην υπόθεση C-109/91 Ten Oever (5) καθώς και με τις αποφάσεις της 14ης Δεκεμβρίου 1993 στην υπόθεση C-110/91 Moroni, της 22ας Δεκεμβρίου 1993 στην υπόθεση C-152/91 Neath (6) και της 28ης Σεπτεμβρίου 1994 στην υπόθεση C-200/91 Coloroll (7), το Δικαστήριο επιβεβαιώνει ότι, δυνάμει της απόφασης της 17ης Μαΐου 1990 στην υπόθεση C-262/88 Barber, δεν δύναται να γίνει επίκληση του άμεσου αποτελέσματος του άρθρου 119 της συνθήκης, προκειμένου να απαιτηθεί ίση μεταχείριση σε θέματα επαγγελματικών συντάξεων, παρά μόνο για τις παροχές που οφείλονται λόγω περιόδου απασχόλησης μεταγενεστέρων της 17ης Μαΐου 1990, με εξαίρεση που προβλέπεται υπέρ των εργαζομένων ή των εξ αυτών ελκόντων δικαιώματα, οι οποίοι, πριν από την ημερομηνία αυτή, έχουν ασκήσει ένδικη προσφυγή ή έχουν υποβάλει ισοδύναμη κατά το εφαρμοστέο εθνικό δίκαιο ένσταση 7

ότι, με τις αποφάσεις της 6ης Οκτωβρίου 1993 στην υπόθεση C-109/91 Ten Oever και της 28ης Σεπτεμβρίου 1994 στην υπόθεση C-200/91 Coloroll, το Δικαστήριο επιβεβαιώνει εκ νέου ότι ο περιορισμός των διαχρονικών αποτελεσμάτων της απόφασης Barber έχει εφαρμογεί στις συντάξεις επιζώντων και ότι, επομένως, δεν μπορεί να προβληθεί αξίωση για ίση μεταχείριση στον τομέα αυτόν, παρά μόνο σε σχέση με περιόδους απασχόλησης μεταγενέστερες της 17ης Μαΐου 1990, με εξαίρεση τα άτομα τα οποία, πριν από την ημερομηνία αυτή, έχουν ασκήσει ένδικη προσφυγή ή έχουν υποβάλει ισοδύναμη κατά το εφαρμοστέο εθνικό δίκαιο ένσταση 7

ότι, με την απόφαση της 22ας Δεκεμβρίου 1992 στην υπόθεση C-152/91 Neath και με την απόφαση της 28ης Σεπτεμβρίου 1994 στην υπόθεση C-200/91 Coloroll, το Δικαστήριο διευκρινίζει ότι οι εισφορές των μισθωτών σε συνταξιοδοτικά συστήματα τα οποία εγγυώνται μια καθορισμένη οριστική παροχή πρέπει να είναι ισόποσες για άνδρες και γυναίκες, επειδή καλύπτονται από το άρθρο 119 της συνθήκης, ενώ η ανισότητα των εργοδοτικών εισφορών οι οποίες καταβλήθηκαν στο πλαίσιο συστημάτων καθορισμένων παροχών, χρηματοδοτουμένων με κεφαλαιοποίηση, λόγω της χρησιμοποίησης διαφορετικών αναλογιστικών παραγόντων ανάλογα με το φύλο, δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 119 7

ότι το Δικαστήριο, με τις αποφάσεις της 28ης Σεπτεμβρίου 1994 (1) στην υπόθεση C-408/92 Smith και στην υπόθεση C-28/93 Van den Akker, διευκρινίζει ότι, σύμφωνα με το άρθρο 119 της συνθήκης, δεν επιτρέπεται ένας εργοδότης, ο οποίος λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα συμμόρφωσης με την απόφαση της 17ης Μαΐου 1990 Barber (C-262/88), να αυξήσει την ηλικία συνταξιοδότησης των γυναικών στο ίδιο επίπεδο με την αντίστοιχη ηλικία των ανδρών, όσον αφορά τις περιόδους απασχόλησης μεταξύ της 17ης Μαΐου 1990 και της ημερομηνίας έναρξης της ισχύος των προαναφερθέντων μέτρων 7 αντιθέτως, για περιόδους απασχόλησης μεταγενέστερες της ημερομηνίας αυτής, το άρθρο 119 δεν απαγορεύει την παραπάνω διαδικασία 7 ότι, για περιόδους απασχόλησης προγενέστερες της 17ης Μαΐου 1990, το κοινοτικό δίκαιο δεν επέβαλε καμία υποχρέωση η οποία θα μπορούσε να δικαιολογεί εκ των υστέρων περιορισμό των πλεονεκτημάτων τα οποία ίσχυαν για τις γυναίκες 7

ότι το Δικαστήριο, με την απόφαση της 28ης Σεπτεμβρίου 1994 στην υπόθεση C-200/91 Coloroll, διευκρινίζει ότι οι συμπληρωματικές παροχές που απορρέουν από τις παροχές που έχουν καταβληθεί εντελώς προαιρετικά από τους μισθωτούς δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 119 της συνθήκης 7

ότι η Επιτροπή, με το τρίτο μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα δράσης της (1991-1995) (2) για τις ίσες ευκαιρίες ανδρών και γυναικών, μεταξύ των ενεργειών που επελέγησαν, δίνει εκ νέου έμφαση στη λήψη των κατάλληλων μέτρων ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι συνέπειες της απόφασης στην υπόθεση 262/88 Barber της 17ης Μαΐου 1990 7

ότι η απόφαση αυτή συνεπάγεται απαραιτήτως τη μερική ακυρότητα ορισμένων διατάξεων της οδηγίας 86/378/ΕΟΚ του Συμβουλίου (3), όσον αφορά τους μισθωτούς 7

ότι το άρθρο 119 της συνθήκης εφαρμόζεται άμεσα και μπορεί να γίνει επίκληση σε αυτό ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων, και τούτο έναντι οποιουδήποτε εργοδότη είτε αυτός είναι ιδιώτης ή νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου, και είναι καθήκον αυτών των δικαστηρίων να εξασφαλίζουν την προστασία των δικαιωμάτων που παρέχει η διάταξη αυτή στους πολίτες 7

ότι, πάντως, για λόγους ασφάλειας δικαίου, αποδεικνύεται αναγκαία η τροποποίηση της οδηγίας 86/378/ΕΟΚ, ώστε να προσαρμοστούν οι διατάξεις της που επηρεάζονται από τη νομολογία Barber,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ:

Άρθρο 1

Η οδηγία 86/378/ΕΟΚ τροποποιείται ως εξής:

1) Το άρθρο 2 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:

«Άρθρο 2

1. Ως επαγγελματικά συστήματα κοινωνικής ασφάλισης θεωρούνται τα συστήματα που δεν διέπονται από την οδηγία 79/7/ΕΟΚ και που έχουν ως αντικείμενο τη χορήγηση στους εργαζόμενους μισθωτούς ή αυτοαπασχολούμενους, στα πλαίσια μιας επιχείρησης ή ομάδας επιχειρήσεων, ενός οικονομικού κλάδου ή επαγγελματικού ή διεπαγγελματικού τομέα, παροχών που προορίζονται να συμπληρώνουν ή να υποκαθιστούν τις παροχές των εκ του νόμου συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης, είτε η υπαγωγή στα συστήματα αυτά είναι υποχρεωτική είτε προαιρετική.

2. Η παρούσα οδηγία δεν εφαρμόζεται:

α) στις ατομικές συμβάσεις των αυτοαπασχολουμένων 7

β) στα συστήματα των αυτοαπασχολουμένων που έχουν μόνο ένα μέλος 7

γ) στην περίπτωση των μισθωτών, στις ασφαλιστήριες συμβάσεις στις οποίες δεν μετέχει ο εργοδότης 7

δ) στις προαιρετικές διατάξεις επαγγελματικών συστημάτων που προσφέρονται ατομικά στους μετέχοντες για να τους εξασφαλίσουν:

- είτε συμπληρωματικές παροχές,

- είτε την επιλογή της ημερομηνίας έναρξης των κανονικών παροχών των αυτοαπασχολουμένων ή την επιλογή μεταξύ πολλών παροχών.»

2) Το άρθρο 3 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:

«Άρθρο 3

Η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται στον ενεργό πληθυσμό, συμπεριλαμβανομένων των αυτοαπασχολουμένων, των εργαζομένων των οποίων η δραστηριότητα διακόπτεται λόγω ασθένειας, μητρότητας, ατυχήματος ή μη ηθελημένης ανεργίας και των προσώπων που αναζητούν εργασία, στους συνταξιούχους και στους αναπήρους εργαζομένους, καθώς και στους εξ αυτών των εργαζομένων έλκοντες δικαιώματα.»

3) Το άρθρο 6 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:

«Άρθρο 6

1. Μεταξύ των διατάξεων που αντιβαίνουν προς την αρχή της ίσης μεταχείρισης, πρέπει να περιληφθούν οι διατάξεις που βασίζονται στο φύλο, είτε άμεσα είτε έμμεσα, ιδίως σε συσχετισμό με την ύπαρξη γάμου ή την εν γένει οικογενειακή κατάσταση, προκειμένου:

α) να προσδιορίσουν τα πρόσωπα που είναι σε θέση να συμμετάσχουν σε ένα επαγγελματικό σύστημα 7

β) να καθορίσουν τον υποχρεωτικό ή προαιρετικό χαρακτήρα της συμμετοχής σε ένα επαγγελματικό σύστημα 7

γ) να διαμορφώσουν διαφορετικούς κανόνες σχετικά με την ηλικία εισόδου στο σύστημα ή με ελάχιστη διάρκεια της απασχόλησης ή της υπαγωγής στο σύστημα, για τη λήψη παροχών από το σύστημα αυτό 7

δ) να προβλέψουν διαφορετικούς κανόνες, εκτός από τις περιπτώσεις που προβλέπονται στα στοιχεία η) και θ), για την απόδοση των εισφορών όταν ο εργαζόμενος αποχωρεί από το σύστημα χωρίς να έχει συμπληρώσει τις προϋποθέσεις που θα του εξασφάλιζαν μεταγενέστερο δικαίωμα για τις μακροπρόθεσμες παροχές 7

ε) να καθορίσουν διαφορετικές προϋποθέσεις για τη χορήγηση παροχών ή να τις περιορίσουν μόνο στους εργαζομένους του ενός ή του άλλου φύλου 7

στ) να επιβάλουν διαφορετικά όρια ηλικίας για τη συνταξιοδότηση 7

ζ) να διακόψουν τη διατήρηση ή την απόκτηση δικαιωμάτων κατά τη διάρκεια των αδειών λόγω μητρότητας ή για οικογενειακούς λόγους, οι οποίες ορίζονται με νόμο ή σύμβαση και κατά τις οποίες καταβάλλονται αποδοχές από τον εργοδότη 7

η) να καθορίσουν διαφορετικά επίπεδα για τις παροχές, εκτός εάν αυτό απαιτείται αναγκαστικά προκειμένου να ληφθούν υπόψη αναλογιστικά στοιχεία υπολογισμού, τα οποία είναι διαφορετικά για τα δύο φύλα, στην περίπτωση συστημάτων με καθορισμένες εισφορές 7

θ) να καθορίσουν διαφορετικά επίπεδα για τις εισφορές των εργαζομένων 7

να καθορίσουν διαφορετικά επίπεδα για τις εισφορές των εργοδοτών, εκτός από:

- την περίπτωση συστημάτων με καθορισμένες εισφορές, εάν στόχος είναι η εξίσωση ή η προσέγγιση των ποσών των συνταξιοδοτικών παροχών που βασίζονται σε αυτές τις εισφορές,

- την περίπτωση συστημάτων με καθορισμένες παροχές, χρηματοδοτουμένων με κεφαλαιοποίηση, εφόσον οι εργοδοτικές εισφορές προορίζονται για να συμπληρώσουν το χρηματικό ποσό το οποίο είναι απαραίτητο για να καλυφθεί το κόστος των καθορισμένων αυτών παροχών 7

ι) να προβλέψουν διαφορετικούς κανόνες ή κανόνες που ισχύουν μόνο για τους εργαζομένους συγκεκριμένου φύλου, εκτός από τις περιπτώσεις που προβλέπονται στα στοιχεία η) και θ), όσον αφορά την εξασφάλιση ή τη διατήρηση του δικαιώματος για μεταγενέστερες παροχές όταν ο εργαζόμενος αποχωρεί από το σύστημα.

2. Όταν η χορήγηση των παροχών που απορρέουν από την παρούσα οδηγία επαφίεται στην κρίση των οργάνων διαχείρισης του συστήματος, τα όργανα αυτά πρέπει να τηρούν την αρχή της ίσης μεταχείρισης.»

4) Το άρθρο 8 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:

«Άρθρο 8

1. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα ώστε οι διατάξεις των επαγγελματικών συστημάτων των αυτοαπασχολουμένων οι οποίες αντιβαίνουν προς την αρχή της ίσης μεταχείρισης να αναθεωρηθούν το αργότερο έως την 1η Ιανουαρίου 1993.

2. Η παρούσα οδηγία δεν αποτελεί εμπόδιο προκειμένου τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις, που συνδέονται με περίοδο υπαγωγής σε επαγγελματικό σύστημα αυτοαπασχολουμένων, χρονικώς προγενέστερη της αναθεώρησης του συστήματος αυτού, να εξακολουθούν να διέπονται από τις διατάξεις του συστήματος που ίσχυε κατά την περίοδο εκείνη.»

5) Το άρθρο 9 αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:

«Άρθρο 9

Όσον αφορά τα συστήματα των αυτοαπασχολουμένων, τα κράτη μέλη μπορούν να αναβάλουν την υποχρεωτική εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχείρισης όσον αφορά:

α) τον καθορισμό της ηλικίας συνταξιοδότησης για τη χορήγηση συντάξεων γήρατος ή αποχώρησης και τις συνέπειες που είναι δυνατό να προκύψουν για άλλες παροχές, κατ' επιλογήν τους:

- είτε μέχρι την ημερομηνία κατά την οποία η ίση αυτή μεταχείριση θα επιτευχθεί στα εκ του νόμου συστήματα,

- είτε, το αργότερο, μέχρις ότου η εφαρμογή της αρχής αυτής επιβληθεί με οδηγία 7

β) τη σύνταξη των επιζώντων, μέχρις ότου επιβληθεί με οδηγία, όσον αφορά αυτό το θέμα, η αρχή της ίσης μεταχείρισης στα εκ του νόμου συστήματα κοινωνικής ασφάλισης 7

γ) την εφαρμογή του άρθρου 6 παράγραφος 1 στοιχείο θ) πρώτο εδάφιο, προκειμένου να ληφθούν υπόψη τα διαφορετικά αναλογιστικά στοιχεία υπολογισμού, το αργότερο μέχρι τη λήξη προθεσμίας 13 ετών από την κοινοποίηση της παρούσας οδηγίας.»

Άρθρο 2

1. Όλα τα μέτρα που λαμβάνονται για τη μεταφορά της παρούσας οδηγίας στο εθνικό δίκαιο όσον αφορά τους μισθωτούς πρέπει να καλύπτουν όλες τις παροχές που αντιστοιχούν σε περιόδους απασχόλησης πριν από τις 17 Μαΐου 1990 και θα έχουν αναδρομική ισχύ από την ημερομηνία αυτή, με την επιφύλαξη των δικαιωμάτων των εργαζομένων ή των ελκόντων εξ αυτών δικαιώματα οι οποίοι, πριν από αυτήν την ημερομηνία, είχαν ασκήσει δικαστική προσφυγή ή υποβάλει ισοδύναμη κατά το εφαρμοστέο εθνικό δίκαιο ένσταση. Στην περίπτωση αυτή, τα μέτρα μεταφοράς πρέπει να έχουν αναδρομική ισχύ από τις 8 Απριλίου 1976 (ή, για τα κράτη μέλη που προσχώρησαν στην Κοινότητα μετά από αυτήν την ημερομηνία, την ημερομηνία κατά την οποία το άρθρο 119 κατέστη εφαρμοστέο στην επικράτειά τους) και πρέπει να καλύπτουν όλες τις παροχές που αντιστοιχούν σε περιόδους απασχόλησης ύστερα από αυτήν την ημερομηνία.

Για τα κράτη μέλη που προσχώρησαν στην Κοινότητα μετά τις 17 Μαΐου 1990, η τελευταία αυτή ημερομηνία αντικαθίσταται από την 1η Ιανουαρίου 1994.

2. Η πρώτη παράγραφος του παρόντος άρθρου δεν επηρεάζει τους εθνικούς κανόνες που αφορούν τις προθεσμίες προσφυγής του εθνικού δικαίου, οι οποίοι μπορούν να αντιταχθούν στους εργαζομένους που ασκούν το δικαίωμά τους για ίσες αμοιβές στο πλαίσιο ενός επαγγελματικού συστήματος παροχών, με την προϋπόθεση ότι αυτοί οι κανόνες δεν είναι λιγότερο ευνοϊκοί για αυτού του είδους τις προσφυγές από ό,τι για ανάλογες προσφυγές εσωτερικού χαρακτήρα και ότι δεν καθιστούν πρακτικά αδύνατη την άσκηση του κοινοτικού δικαίου.

Άρθρο 3

1. Τα κράτη μέλη θέτουν σε ισχύ τις νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις που είναι αναγκαίες για να συμμορφωθούν προς την παρούσα οδηγία το αργότερο έως την 1η Ιουλίου 1996. Ενημερώνουν αμέσως την Επιτροπή σχετικά.

Όταν τα κράτη μέλη θεσπίζουν τις εν λόγω διατάξεις, οι τελευταίες αυτές περιέχουν παραπομπή στην παρούσα οδηγία ή συνοδεύονται από παρόμοια παραπομπή κατά την επίσημη δημοσίευσή τους. Ο τρόπος της παραπομπής καθορίζεται από τα κράτη μέλη.

2. Τα κράτη μέλη διαβιβάζουν στην Επιτροπή, το αργότερο δύο έτη μετά την έναρξη ισχύος της παρούσας οδηγίας, όλα τα χρήσιμα στοιχεία προκειμένου να μπορέσει η Επιτροπή να συντάξει και να υποβάλει στο Συμβούλιο έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας.

Άρθρο 4

Η παρούσα οδηγία αρχίζει να ισχύει την εικοστή ημέρα από τη δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

Άρθρο 5

Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη.

(1) Συλλογή αποφάσεων της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1990-Ι, σ. 1889.

(2) Συλλογή αποφάσεων της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1993-Ι, σ. 6591.

(3) Συλλογή αποφάσεων της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1994-Ι, σ. 4541 και Συλλογή αποφάσεων του Δικαστηρίου 1994-Ι, σ. Ι-4583.

(4) Συλλογή αποφάσεων της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1986-Ι, σ. 1607.

(5) Συλλογή αποφάσεων της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1993-Ι, σ. 4879.

(6) Συλλογή αποφάσεων της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1993-Ι, σ. 6953.

(7) Συλλογή αποφάσεων της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1994-Ι, σ. 4389.

(1) Συλλογή αποφάσεων της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1994-Ι, σ. 4435 και Συλλογή αποφάσεων της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1994-Ι, σ. 4527.

(2) ΕΕ αριθ. C 142 της 31. 5. 1991, σ. 1.

(3) ΕΕ αριθ. L 225 της 12. 8. 1986, σ. 40.