Λίγα κράτη μέλη έκαναν επίσης χρήση των διατάξεων του άρθρου 4 σχετικά με τη χρήση έμμονων οργανικών ρύπων στην έρευνα ή την ανάλυση. Πέντε κράτη μέλη (BE, ES, FR, AT, PL) δήλωσαν ότι μικρές ποσότητες POP εξήχθησαν για σκοπούς έρευνας ή ανάλυσης. Οι εξαγωγές αυτές πραγματοποιήθηκαν κυρίως προς χώρες της Αφρικής και της Ασίας και κάλυπταν τα φυτοφάρμακα POP και τα πολυχλωριωµένα διφαινύλια (PCB).

·Η παραγωγή PFOS εντός της Ένωσης πραγματοποιήθηκε σε ένα μόνο κράτος μέλος, τη Γερμανία. Η παραγωγή μειώθηκε από 9 τόνους ετησίως το 2013 σε 2,4 τόνους το 2015. Περίπου το 50 % των παραγόμενων PFOS εξήχθησαν ή απεστάλησαν σε κράτη μέλη της ΕΕ (κυρίως BE, DK, NL, AT, FI, SE). Η υπόλοιπη ποσότητα PFOS που παράχθηκε χρησιμοποιήθηκε στη Γερμανία, κυρίως ως καταστολέας όξινης αχλύος για επιχρωμίωση μετάλλων.

Σε έρευνα που πραγματοποιήθηκε το 2017, τα κράτη μέλη παρείχαν εκτιμήσεις της κλίμακας των εναπομενόντων αποθεμάτων PCB σε χρήση για το 2015 σε σύγκριση με τη γραμμή βάσης του 1990. Δεκατρία κράτη μέλη έδωσαν απαντήσεις, με εκτιμήσεις που κυμαίνονταν από 0,3 % έως 49 %. Έντεκα κράτη μέλη (BE, CZ, DK, DE, IE, LT, NL, PT, FI, SE, UK) παρείχαν εκτιμήσεις σύμφωνα με τις οποίες τα εναπομένοντα αποθέματα το 2015 ήταν κάτω από 10 % σε σύγκριση με το 1990, ενώ συνεχίζουν να καταβάλλονται σημαντικές προσπάθειες για την οριστική απόσυρση και καταστροφή. Τα υπόλοιπα δύο κράτη μέλη (HR, RO) ανέφεραν εναπομένοντα αποθέματα που αντιστοιχούσαν στο 30 % και στο 49 % της γραμμής βάσης του 1990, αντίστοιχα.

Τέσσερα κράτη μέλη (BE, BG, NL, SE) έχουν κινήσει διαδικασίες επιβολής της νομοθεσίας σχετικά με την παράνομη πώληση POP εντός της Ένωσης. Επιπλέον, η Ισπανία υπέβαλε στοιχεία σχετικά με μακρά σειρά νομικών διαδικασιών (οι οποίες ξεκίνησαν το 1989) όσον αφορά τη μόλυνση του εδάφους από λινδάνιο.

Οι εκτιμήσεις για το PeCB είναι πολύ περιορισμένες, καθώς μόνο πέντε κράτη μέλη παρείχαν εκτιμήσεις (CZ, ES, NL, AT, UK). Οι αναφερόμενες εκτιμήσεις κυμαίνονται από λιγότερο από 0,01 kg έως 50 kg, παρουσιάζοντας και πάλι μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ των κρατών μελών.

Περιορισμένα δεδομένα είναι διαθέσιμα για τις εκπομπές PCB σε φορείς άλλους εκτός του αέρα. Με βάση τις εκθέσεις που υποβλήθηκαν σύμφωνα με το άρθρο 12, για οκτώ κράτη μέλη που παρείχαν εκτιμήσεις για άλλους φορείς (BE, CZ, IE, ES, FR, NL, SE, UK), δεν κατέστη εμφανής κάποια σαφής τάση. Διάφορα κράτη μέλη επισήμαναν τη σημασία των υπολειμμάτων του νερού, του εδάφους και των αποβλήτων σε διάφορους βαθμούς.

Η παρακολούθηση από το EMEP κατέδειξε σημαντικές μειώσεις των συγκεντρώσεων HCB στον αέρα, οι οποίες είχαν μειωθεί κατά 85 % από το 1990 έως το 2015. Ωστόσο, η εικόνα που προέκυψε από την παρακολούθηση του αέρα στην Αρκτική στο πλαίσιο του AMAP ήταν διαφορετική, καθώς καταγράφηκε πολύ μικρή μείωση στις συγκεντρώσεις HCB στον αέρα στην περιοχή της Αρκτικής.

Τα διαθέσιμα δεδομένα σχετικά με τις εκτιμήσεις εκπομπών σε φορείς άλλους εκτός του αέρα είναι πολύ περιορισμένα, καθώς μόλις οκτώ κράτη μέλη (BE, CZ, IE, ES, FR, NL, SE, UK) έχουν παράσχει αυτές τις πληροφορίες στις εκθέσεις τους σύμφωνα με το άρθρο 12 για το HCB. Επιπλέον, η Τσεχία, η Ισπανία, η Αυστρία και το Ηνωμένο Βασίλειο παρείχαν εκτιμήσεις των εκπομπών PeCB σε άλλους φορείς. Με βάση τα εν λόγω δεδομένα, το νερό και τα υπολείμματα είναι οι δεύτεροι σημαντικότεροι φορείς εκπομπών μετά τον αέρα για το HCB, με το νερό και το έδαφος να έχουν μεγάλη σημασία για το PeCB.

4.4. Δραστηριότητες για την προώθηση της ανταλλαγής γνώσεων

Δεκαοκτώ κράτη μέλη (BE, BG, CY, CZ, DK, DE, EE, IE, LV, LU, NL, AT, PL, PT, RO, SI, SE, UK) υπέβαλαν πλήρεις εκθέσεις ανά τριετία στο πλαίσιο της υποβολής εκθέσεων του άρθρου 12. Τέσσερα κράτη μέλη (EL, IT, HU, MT) δεν υπέβαλαν έκθεση σε ετήσια ή τριετή βάση. Το γεγονός αυτό δυσχέρανε τον σχολιασμό των δραστηριοτήτων ορισμένων κρατών μελών όσον αφορά την ανταλλαγή γνώσεων, τη συμμετοχή του κοινού και την ευαισθητοποίηση.

Οι διαθέσιμες εκθέσεις ανέφεραν ότι έχουν τεθεί σε εφαρμογή συστήματα που καθιστούν δυνατή την ανταλλαγή γνώσεων και τη διάδοση πληροφοριών. Εννέα κράτη μέλη (BG, CZ, DE, FR, NL, PL, SI, RO, UK) σχολίασαν ότι χρησιμοποιούσαν τα δίκτυα ανταλλαγής γνώσεων που διέθεταν προκειμένου να εξασφαλίσουν την πλήρη συμμετοχή των ενδιαφερόμενων μερών στην εκπόνηση εθνικών σχεδίων εφαρμογής και να διασφαλίσουν ότι η βιομηχανία, η ακαδημαϊκή κοινότητα, οι μη κυβερνητικές οργανώσεις και το ευρύ κοινό συμμετέχουν και έχουν την ευκαιρία να εκφράσουν την άποψή τους στο επιτελούμενο έργο.

Δεκαπέντε κράτη μέλη (BE, CZ, DK, DE, IE, ES, FR, LV, LU, NL, PL, SI, SK, FI, SE) παρείχαν επίσης οικονομική ή τεχνική στήριξη κατά την περίοδο 2013-2015. Αυτό συνέβαινε κυρίως μέσω οργανωμένων μηχανισμών όπως το Παγκόσμιο Περιβαλλοντικό Ταμείο (GEF) ή η στρατηγική προσέγγιση για τη διεθνή διαχείριση των χημικών προϊόντων (SAICM).

Παράλληλα με τη στήριξη παγκόσμιων μηχανισμών, πολλά κράτη μέλη σχολίασαν επίσης εθνικές πρωτοβουλίες που είχαν υλοποιηθεί και περιλάμβαναν τα εξής:

§οργάνωση εργαστηρίων και διασκέψεων για διεθνείς εμπειρογνώμονες·

§χρηματοδότηση ερευνητικών προγραμμάτων για εργασίες που αφορούν τα απόβλητα POP στην Αφρική·

§χρηματοδότηση ερευνητικών προγραμμάτων για την παρακολούθηση της Αρκτικής·

§διμερή επικοινωνία και ενίσχυση των γνώσεων με τρίτες χώρες· και

§ερευνητικά προγράμματα για την παρουσία POP στα κράτη της πρώην Σοβιετικής Ένωσης.

Τα κράτη μέλη σχολίασαν επίσης τις εργασίες για την ευαισθητοποίηση του ευρέος κοινού και τη διασφάλιση της συμμετοχής του. Είχαν τεθεί σε εφαρμογή δραστηριότητες για την αύξηση της ευαισθητοποίησης όσον αφορά τα προβλήματα που σχετίζονται με τους POP μέσω της υλοποίησης διαφόρων πρωτοβουλιών όπως:

§κατάρτιση πληροφοριών προς διάδοση στο ευρύ κοινό·

§εργαστήρια και σεμινάρια για οργανώσεις ενδιαφερόμενων μερών·

§εκστρατείες ευαισθητοποίησης του κοινού και ερωτηματολόγια για την υποβολή σχολίων από το ευρύ κοινό.

5.5. Συμπεράσματα

Η τέταρτη συγκεντρωτική έκθεση καλύπτει όλες τις απαιτούμενες πτυχές του κανονισμού για τους POP, καθώς και την εφαρμογή του στην Ένωση και σε επίπεδο κρατών μελών. Στην παρούσα σύντομη ενότητα εξάγονται ορισμένα συμπεράσματα σχετικά με το έργο που έχει επιτελεστεί και την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά την εξάλειψη των POP στην Ένωση.

Παραγωγή, διάθεση στην αγορά και χρήση χημικών προϊόντων

Η παραγωγή έμμονων οργανικών ρύπων περιορίστηκε μόνο σε PFOS και ο όγκος παραγωγής PFOS κατά την περίοδο 2013-2015 μειώθηκε απότομα (από 9 τόνους ετησίως σε 2,4 τόνους). Επιπλέον, λίγα κράτη μέλη εξακολουθούσαν να εισάγουν HBCDD και SCCP. Ορισμένα κράτη μέλη έκαναν χρήση της παρέκκλισης για τις εισαγωγές/εξαγωγές POP για σκοπούς έρευνας ή ανάλυσης.