ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ για τον ορισμό της πολιτιστικής πρωτεύουσας της Ευρώπης το 2006

Η απόφαση αριθ. 1419/1999/EΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 25ης Μαΐου 1999 για τη θέσπιση κοινοτικής δράσης όσον αφορά την εκδήλωση «Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης» για το διάστημα 2005 έως 2019 καθορίζει τη διαδικασία για τον ορισμό της πολιτιστικής πρωτεύουσας της Ευρώπης από το 2005 και εξής. Η απόφαση εφαρμόστηκε για πρώτη φορά κατά τον ορισμό της πολιτιστικής πρωτεύουσας της Ευρώπης στην Ιρλανδία το 2005. Κάθε έτος από το 2005 έως το 2019, και σύμφωνα με τη σειρά που καθορίζεται στο παράρτημα I της απόφασης 1419, ένα από τα κράτη μέλη έχει τη δυνατότητα να υποβάλλει υποψηφιότητα ή υποψηφιότητες για την εκδήλωση «πολιτιστική πρωτεύουσα της Ευρώπης». Σύμφωνα με το άρθρο 2 της απόφασης 1419 η διαδικασία που ακολουθείται είναι η εξής:

1) Το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος κοινοποιεί στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών την υποψηφιότητα ή τις υποψηφιότητές του τουλάχιστον τέσσερα έτη πριν από την εκδήλωση.

2) Κριτική επιτροπή που αποτελείται από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες συντάσσει έκθεση σχετικά με την υποψηφιότητα ή τις υποψηφιότητες βάσει των κριτηρίων της δράσης και την υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή.

3) Αφού λάβει την έκθεση, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μπορεί να εκφράσει γνώμη για την υποψηφιότητα ή τις υποψηφιότητες εντός προθεσμίας τριών μηνών.

4) Η Επιτροπή υποβάλλει σύσταση στο Συμβούλιο. Η σύσταση λαμβάνει υπόψη την έκθεση της κριτικής επιτροπής και τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

5) Το Συμβούλιο ορίζει επισήμως την πολιτιστική πρωτεύουσα της Ευρώπης.

Όπως προβλεπόταν, η Ελλάδα κοινοποίησε την υποψηφιότητα της πόλης της Πάτρας στα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα στα τέλη του 2001. Η κριτική επιτροπή υπέβαλε την έκθεση αξιολόγησής της το Σεπτέμβριο του 2002. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δεν υπέβαλε γνώμη έως τη λήξη της προθεσμίας την 1η Ιανουαρίου 2003.

Η κριτική επιτροπή συμπέρανε ότι δεν ήταν σε θέση να συστήσει ανεπιφύλακτα την Πάτρα ως πολιτιστική πρωτεύουσα της Ευρώπης το 2006. Η κριτική επιτροπή υπογράμμισε ότι αν οριστεί ή Πάτρα, αυτό θα πρέπει να γίνει υπό ορισμένες προϋποθέσεις.

Οι ελληνικές αρχές οργάνωσαν νέα παρουσίαση της υποψηφιότητας της Πάτρας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις 20 Ιανουαρίου 2003. Η παρουσίαση αυτή διαβιβάστηκε στην Επιτροπή από τον κ. Rocard, πρόεδρο της επιτροπής πολιτισμού, νεότητας, παιδείας, μέσων ενημέρωσης και αθλητισμού, που ζήτησε την αξιολόγηση των εγγράφων από εμπειρογνώμονες. Κατόπιν συνάντησης με τις ελληνικές αρχές το Φεβρουάριο του 2003, η κριτική επιτροπή παρουσίασε στην Επιτροπή αξιολόγηση της εκσυγχρονισμένης υποψηφιότητας της Πάτρας στις 11 Μαρτίου 2003. Η αξιολόγηση διαβιβάστηκε από την Επιτροπή στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή των Περιφερειών στις 18 Μαρτίου 2003.

Στην αξιολόγηση της εκσυγχρονισμένης υποψηφιότητας, η κριτική επιτροπή διατηρεί την αρχική της άποψη. Επιπλέον, η κριτική επιτροπή προτείνει, σε περίπτωση ορισμού της Πάτρας να προβλεφθεί η οργάνωση παρακολούθησης από την Επιτροπή. Υπό τον όρο αυτό, η Επιτροπή δεν θα είχε διαδικαστικές αντιρρήσεις να οριστεί η Πάτρα ως πολιτιστική πρωτεύουσα της Ευρώπης το 2006.

Η Επιτροπή επιδοκιμάζει την πρόταση της κριτικής επιτροπής περί ομάδας παρακολούθησης, και προτίθεται να προβεί στις αναγκαίες διαδικασίες εάν το Συμβούλιο ορίσει την πόλη της Πάτρας ως πολιτιστική πρωτεύουσα της Ευρώπης το 2006. Η παρακολούθηση θα γίνεται σε τακτική βάση και θα περιλαμβάνει ορισμένους ή όλους τους ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες της κριτικής επιτροπής. Σύμφωνα με την υπόδειξη της κριτικής επιτροπής, η ομάδα παρακολούθησης θα αξιολογεί την πρόοδο της προετοιμασίας της Πάτρας, ιδίως την εφαρμογή των στόχων και των κριτηρίων της απόφασης αριθ. 1419/1999. Η ομάδα θα πραγματοποιεί τακτικές συναντήσεις με τις αρμόδιες ελληνικές αρχές, από τις οποίες θα ζητηθεί να βοηθήσουν την ομάδα παρέχοντάς της όλες τις απαραίτητες πληροφορίες. Η Επιτροπή θα υποβάλλει λεπτομερή έκθεση αξιολόγησης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή των Περιφερειών σχετικά με τα αποτελέσματα της παρακολούθησης τουλάχιστον μία φορά κάθε έτος.