EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 75/1

ΠΟΛΥΕΤΟΫΣ ΣΧΕΔΊΟΥ ΔΡΆΣΗΣ 2009-2013 ΣΧΕΤΙΚΆ ΜΕ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΉ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΉ ΔΙΚΑΙΟΣΫΝΗ

(2009/C 75/01)

I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

1. Τον Ιούνιο 2007, το Συμβούλιο ΔΕΥ αποφάσισε ότι πρέπει να αναληφθούν εργασίες με την προοπτική της ανάπτυξης, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, της χρήσης των τεχνολογιών πληροφοριών και επικοινωνίας (TΠΕ) στον τομέα της δικαιοσύνης, ιδίως με τη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής δικτυακής πύλης.

2. Πράγματι, η χρήση αυτών των νέων τεχνολογιών συμβάλλει στον εξορθολογισμό και την απλούστευση των δικαστικών διαδικασιών. Η χρήση ηλεκτρονικού συστήματος στον τομέα αυτόν επιτρέπει τη σύντμηση της διάρκειας των διαδικασιών και του λειτουργικού κόστους, προς όφελος των πολιτών, των επιχειρήσεων, των ασκούντων νομικά επαγγέλματα και της απονομής της δικαιοσύνης. Η πρόσβαση στη δικαιοσύνη καθίσταται ως εκ τούτου ευκολότερη.

3. Σύμφωνα με τις μελέτες που πραγματοποίησε η Επιτροπή (1), δέκα εκατομμύρια περίπου πρόσωπα ενέχονται σήμερα σε διασυνοριακές αστικές διαδικασίες. Η αναλογία αυτή τείνει να αυξηθεί λόγω της ανάπτυξης της κυκλοφορίας των προσώπων στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

4. Εδώ και δεκαοκτώ μήνες, η ομάδα του Συμβουλίου «Νομική Πληροφορική (Hλεκτρονική δικαιοσύνη)» ανέλαβε σημαντικές εργασίες για να ανταποκριθεί στις διαδοχικές εντολές που της ανέθεσε το Συμβούλιο. Στο πλαίσιο αυτό, ορισμένα κράτη μέλη εκπόνησαν πιλοτικά σχέδια, ιδίως δε ένα σχέδιο για τη δημιουργία ευρωπαϊκής δικτυακής πύλης ηλεκτρονικής δικαιοσύνης.

5. Η Επιτροπή δημοσίευσε, στις 2 Ιουνίου 2008, ανακοίνωση προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή με τίτλο «Προς μια ευρωπαϊκή στρατηγική σε θέματα ηλεκτρονικής δικαιοσύνης (e-Justice)» (2).

6. Tο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο άρχισε από πλευράς του έναν προβληματισμό για το θέμα της ηλεκτρονικής δικαιοσύνης, που αναμένεται να οδηγήσει στην έγκριση εκθέσεως πρωτοβουλίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου πριν τα τέλη του 2008.

7. Το Συμβούλιο, κατά τη σύνοδό του στις 5 και 6 Ιουνίου 2008, κάλεσε την ομάδα «Νομική Πληροφορική (Ηλεκτρονική δικαιοσύνη)» να εξετάσει, βάσει της ανακοίνωσης της Επιτροπής (3), τις πτυχές που σχετίζονται με τη δημιουργία μιας δομής συντονισμού και διαχείρισης ικανής να αναπτύξει διάφορα σχέδια μεγάλης κλίμακας σε εύλογο χρονικό διάστημα στον τομέα της ηλεκτρονικής δικαιοσύνης, και να αρχίσει συζητήσεις για την εκπόνηση πολυετούς προγράμματος εργασίας.

8. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, κατά τη σύνοδό του στις 18 και 19 Ιουνίου 2008, χαιρέτισε την πρωτοβουλία «για τη σταδιακή εγκαθίδρυση μιας ενιαίας ενωσιακής δικτυακής πύλης ηλεκτρονικής δικαιοσύνης ως το τέλος του 2009».

II. ΠΛΑΙΣΙΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΓΡΑΜΜΙΚΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ ΣΕ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ

9. Η ανάπτυξη της ηλεκτρονικής δικαιοσύνης πρέπει να εγγραφεί σε ένα τρίτο πλαίσιο:

1. Εργασίες για την ηλεκτρονική δικαιοσύνη που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί

10. Πριν από τις εργασίες της Ομάδας «Ηλεκτρονική Δικαιοσύνη», είχαν ήδη πραγματοποιηθεί εργασίες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ιδίως για να εξασφαλιστεί η πρόσβαση στην ευρωπαϊκή πληροφόρηση (ιστοτόποι των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων). Περισσότερο εξειδικευμένες εργασίες έχουν γίνει ή βρίσκονται σε φάση πραγματοποίησης είτε στο πλαίσιο της εφαρμογής νομικών πράξεων που εγκρίθηκαν από το Συμβούλιο στον τομέα των αστικών (ευρωπαϊκό δικαστικό δίκτυο για αστικές και εμπορικές υποθέσεις) ή των ποινικών υποθέσεων (π.χ., ευρωπαϊκό δικαστικό δίκτυο για ποινικές υποθέσεις ή διασύνδεση των ευρωπαϊκών ποινικών μητρώων), είτε βάσει πρωτοβουλιών των δικαστικών επαγγελμάτων (π.χ., ευρωπαϊκό δίκτυο των μητρώων διαθηκών), είτε ακόμη σε άλλο πλαίσιο, όπως π.χ. της δικτύωσης μητρώων και καταλόγων επιχειρήσεων μέσω του EBR και της δικτύωσης κτηματολογίων μέσω του EULIS.

11. Επομένως, η ενσωμάτωση αυτών των πρωτοβουλιών στο πλαίσιο του πολυετούς προγράμματος για την ηλεκτρονική δικαιοσύνη πρέπει να γίνει σε συνεννόηση με τους υπευθύνους για την εφαρμογή τους.

2. Πλαίσιο της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης

12. Το σύστημα της ευρωπαϊκής ηλεκτρονικής δικαιοσύνης πρέπει να σχεδιαστεί κατά τρόπον που να σέβεται την αρχή της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης.

13. Ωστόσο, από τεχνική άποψη, η ηλεκτρονική δικαιοσύνη πρέπει να λαμβάνει υπόψη το γενικότερο πλαίσιο της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης (4). Έχει ήδη διαμορφωθεί αξιόλογη εμπειρογνωμοσύνη σχετικά με τα σχέδια ασφαλούς υποδομής και αυθεντικοποίησης των εγγράφων, η οποία και θα πρέπει να αξιοποιηθεί. Σε πλήρη συνεργασία με την Επιτροπή, πρέπει να προωθηθεί ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο διαλειτουργικότητας (ΕΠΔ) που θα εκπονηθεί στο πλαίσιο του προγράμματος IDABC (διαλειτουργική παροχή πανευρωπαϊκών υπηρεσιών ηλεκτρονικής διακυβέρνησης στις δημόσιες διοικήσεις, τις επιχειρήσεις και τους πολίτες) (5). Οι ευρωπαϊκές εργασίες για την ηλεκτρονική υπογραφή και την ηλεκτρονική ταυτότητα (6) έχουν ιδιαίτερη σπουδαιότητα για τον τομέα της δικαιοσύνης, όπου η αυθεντικοποίηση των εγγράφων είναι θέμα ζωτικής σημασίας.

14. Σε αυτό λοιπόν το γενικό πλαίσιο θα πρέπει να οριστεί το πολυετές πρόγραμμα, το οποίο δεν πρέπει να φιλοδοξεί να δώσει μια απάντηση μόνο βραχυπρόθεσμα, αλλά επίσης μεσοπρόθεσμα ή μακροπρόθεσμα, επιτρέποντας κατ' αυτόν τον τρόπο να προωθηθεί, με την αξιοποίηση των τεχνολογιών πληροφοριών και επικοινωνίας, η ανάπτυξη ενός ευρωπαϊκού χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης.

3. Μια οριζόντια προσέγγιση

15. Τα ζητήματα τα σχετικά με την ηλεκτρονική δικαιοσύνη δεν περιορίζονται σε ορισμένους μόνο νομικούς τομείς, αλλά ανακύπτουν σε πλήθος τομέων του αστικού, του ποινικού και του διοικητικού δικαίου. Επομένως, η επιγραμμική δικαιοσύνη αποτελεί οριζόντιο ζήτημα στα πλαίσια ευρωπαϊκών διαδικασιών με διασυνοριακό χαρακτήρα.

III. ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ

1. Πεδίο εφαρμογής

16. Πρέπει να κατοχυρωθεί η ευρωπαϊκή διάσταση του σχεδίου της ηλεκτρονικής δικαιοσύνης. Προς τούτο, η «ηλεκτρονική δικαιοσύνη» θα έπρεπε να μετονομασθεί σε «ευρωπαϊκή ηλεκτρονική δικαιοσύνη».

17. Βεβαίως, τα κράτη μέλη παραμένουν ελεύθερα, εφόσον σέβονται τις προβλεπόμενες στις συνθήκες αρμοδιότητες, να θεσπίζουν μεταξύ τους σχέδια που να αφορούν την ηλεκτρονική δικαιοσύνη, και όχι απαραίτητα την ευρωπαϊκή. Όμως, αυτά τα σχέδια δεν επιδιώκουν να αποκτήσουν ευρωπαϊκή υπόσταση, ούτε βεβαίως κοινοτική χρηματοδότηση, παρά μόνον υπό ορισμένες προϋποθέσεις.

18. Λαμβανομένης υπόψη της οριζόντιας διάστασης της ευρωπαϊκής ηλεκτρονικής δικαιοσύνης, η ομάδα «Ηλεκτρονική δικαιοσύνη» έχει ως στόχο να αναλάβει συντονιστικό ρόλο, εξετάζοντας τα τεχνικά ζητήματα που τέθηκαν κατά τις εργασίες οι οποίες διεξάγονται σε άλλες ομάδες και επιτροπές του Συμβουλίου. Αντίθετα, το νομοθετικό έργο θα πρέπει να πραγματοποιηθεί από τις αρμόδιες ομάδες του Συμβουλίου, όπως π.χ. η ομάδα «Συνεργασία επί ποινικών θεμάτων» ή η Επιτροπή θεμάτων αστικού δικαίου.

19. Το σύστημα ηλεκτρονικής δικαιοσύνης θα πρέπει να είναι προσιτό στους πολίτες και στους οικονομικούς παράγοντες, στους ασκούντες νομικά επαγγέλματα και στις δικαστικές αρχές, που θα αξιοποιούν τις υπάρχουσες σύγχρονες τεχνολογίες. Θα πρέπει να οριστούν τρία κριτήρια:

α) Η ευρωπαϊκή διάσταση

20. Η ευρωπαϊκή ηλεκτρονική δικαιοσύνη αναμένεται να συντελέσει στη διαμόρφωση ενός ευρωπαϊκού χώρου δικαιοσύνης, χρησιμοποιώντας τις τεχνολογίες των πληροφοριών και της επικοινωνίας. Στη συνάρτηση αυτήν, τα σχέδια που αναπτύσσονται στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής ηλεκτρονικής δικαιοσύνης πρέπει να συμπεριλαμβάνουν εν δυνάμει όλα τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

β) Υποστήριξη της οικοδόμησης του ευρωπαϊκού δικαστικού χώρου

21. Τα σχέδια θα πρέπει να ευνοούν την εφαρμογή των νομοθετικών πράξεων που έχουν ήδη θεσπιστεί από την Ευρωπαϊκή Κοινότητα και την Ευρωπαϊκή Ένωση στον τομέα της δικαιοσύνης, χωρίς ωστόσο να αποκλείουν και τα άλλα σχέδια που προσθέτουν αξία για τη διαμόρφωση ενός ευρωπαϊκού χώρου δικαιοσύνης.

22. Επιπλέον, η ευρωπαϊκή ηλεκτρονική δικαιοσύνη θα πρέπει ν' αποτελεί εργαλείο εργασίας για τους ασκούντες νομικά επαγγέλματα και τις δικαστικές αρχές, παρέχοντας ένα μέσο και επιμέρους λειτουργικές δυνατότητες για αποτελεσματικές και ασφαλείς ανταλλαγές πληροφοριών.

γ) Ένα οικοδόμημα στην υπηρεσία των ευρωπαίων πολιτών

23. Είναι πολύ σημαντικό να τεθεί η ανάπτυξη της ευρωπαϊκής ηλεκτρονικής δικαιοσύνης στην άμεση υπηρεσία των ευρωπαίων πολιτών, οι οποίοι να επωφεληθούν από την αξία που προσθέτει, ιδίως μέσω της δικτυακής πύλης. Επομένως, κατά την επιλογή των σχεδίων ή της σειράς υλοποίησής τους, είναι σκόπιμο να λαμβάνεται μέριμνα ώστε οι πολίτες να μπορέσουν ταχέως να επωφεληθούν απτά από τα εργαλεία της ευρωπαϊκής ηλεκτρονικής δικαιοσύνης. Κατ' αυτή την έννοια, θα πρέπει να τεθούν όσο το δυνατόν συντομότερα σε εφαρμογή διάφορα σχέδια, σύμφωνα με το Παράρτημα, με την επιφύλαξη άλλων σχεδίων που ενδέχεται να προστεθούν όπως προβλέπεται στο παρόν σχέδιο δράσης.

24. Όλα τα σχέδια που επιτρέπουν στους ευρωπαίους πολίτες να γνωρίσουν καλύτερα τα δικαιώματά τους πληρούν αυτόν τον στόχο. Το ίδιο πρέπει να συμβαίνει με τα σχέδια που τους επιτρέπουν να τα ασκήσουν (ευεργέτημα πενίας, διαμεσολάβηση, μετάφραση κ.λπ. …).

2. Οι λειτουργίες της ευρωπαϊκής ηλεκτρονικής δικαιοσύνης

25. Οι εργασίες που έχει αναλάβει η Ομάδα «Ηλεκτρονική Δικαιοσύνη» καθώς και η ανακοίνωση της Επιτροπής επιτρέπουν το σαφή ορισμό των λειτουργικών δυνατοτήτων του μελλοντικού συστήματος ευρωπαϊκής ηλεκτρονικής δικαιοσύνης. Θα πρέπει να εγκαθιδρυθούν οι εξής τρεις λειτουργίες:

α) Πρόσβαση στις πληροφορίες που αφορούν τον τομέα της δικαιοσύνης

26. Αυτές οι πληροφορίες σχετίζονται ειδικότερα με την ευρωπαϊκή νομοθεσία και νομολογία (7) όπως και με εκείνες που αφορούν τα κράτη μέλη.

27. Η ευρωπαϊκή ηλεκτρονική δικαιοσύνη θα παρέχει επίσης πρόσβαση, μέσω διασυνδέσεων, στις πληροφορίες που διαχειρίζονται τα κράτη μέλη στο πλαίσιο της δημόσιας υπηρεσίας της δικαιοσύνης (για παράδειγμα, και με την επιφύλαξη των κανόνων λειτουργίας του σχεδίου αυτού, διασύνδεση των βάσεων δεδομένων των κρατών μελών για τα ποινικά μητρώα).

β) Αποϋλοποίηση διαδικασιών

28. Η αποϋλοποίηση των διασυνοριακών δικαστικών και εξωδικαστικών διαδικασιών (π.χ. ηλεκτρονική διαμεσολάβηση) καλύπτει, μεταξύ άλλων, την ηλεκτρονική επικοινωνία μεταξύ δικαιοδοτικού οργάνου και ενδιαφερομένου προσώπου, ιδίως για την εφαρμογή των ευρωπαϊκών νομικών πράξεων θεσπίζονται από το Συμβούλιο (8).

γ) Επικοινωνίες μεταξύ δικαστικών αρχών

29. Ιδιαίτερη σπουδαιότητα παρουσιάζουν η απλούστευση και η ενθάρρυνση των επικοινωνιών μεταξύ των δικαστικών αρχών των κρατών μελών (π.χ. με τηλεεικονοδιάσκεψη ή μέσω ασφαλούς ηλεκτρονικού δικτύου), ειδικότερα στο πλαίσιο των νομικών πράξεων που έχουν εγκριθεί για τον ευρωπαϊκό δικαστικό χώρο.

3. Η δικτυακή πύλη της ευρωπαϊκής ηλεκτρονικής δικαιοσύνης

30. Η δικτυακή πύλη της ενοποιημένης ευρωπαϊκής ηλεκτρονικής δικαιοσύνης, τη δημιουργία της οποίας το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο έχει ζητήσει για τα τέλη του 2009, αποτέλεσε αντικείμενο σημαντικών εργασιών στο πλαίσιο της ομάδας «Ηλεκτρονική Δικαιοσύνη». Στο πλαίσιο αυτό, υλοποιήθηκε επίσης πιλοτικό σχέδιο από μια ομάδα κρατών μελών. Η δικτυακή πύλη θα πρέπει να αποτελέσει συνέχεια των εργασιών που έχουν πραγματοποιηθεί μέχρι τούδε στο πλαίσιο του πιλοτικού σχεδίου.

31. Η δικτυακή πύλη θα παρέχει πρόσβαση σε ολόκληρο το σύστημα της ευρωπαϊκής ηλεκτρονικής δικαιοσύνης, τουτέστι σε ευρωπαϊκούς και εθνικούς ιστοτόπους πληροφοριών ή/και σε υπηρεσίες, χωρίς όμως να αποτελεί απλώς και μόνον δέσμη συνδέσεων με άλλους ιστοτόπους.

32. Η δικτυακή πύλη θα πρέπει, μέσω ενιαίας διαδικασίας αυθεντικοποίησης, να παρέχει στους ασκούντες συναφή προς τη δικαιοσύνη επαγγέλματα πρόσβαση σε διάφορες λειτουργικές δυνατότητες προοριζόμενες ειδικά γι' αυτούς, όπου θα τους δοθούν κατάλληλα δικαιώματα πρόσβασης. Θα ήταν ίσως σκόπιμο να είναι διαθέσιμη η εν λόγω δυνατότητα αυθεντικοποίησης και για τους μη επαγγελματίες του κλάδου.

33. Επιπλέον, θα παρέχει πρόσβαση σε εθνικές λειτουργικές δυνατότητες μέσω μιας εύχρηστης πολύγλωσσης διεπαφής που θα τις καθιστά κατανοητές στους ευρωπαίους πολίτες.

34. Το περιεχόμενο των λειτουργικών δυνατοτήτων, η πρόσβαση στις οποίες θα καθίσταται εφικτή μέσω της δικτυακής πύλης, καθώς και η διαχείρισή του, εξαρτώνται προφανώς από τις επιλογές που θα κάνει το Συμβούλιο τόσον ως προς τις λειτουργίες της ευρωπαϊκής ηλεκτρονικής δικαιοσύνης όσο και ως προς τους λεπτομερείς κανόνες που θα διέπουν τη διαχείρισή της.

4. Τεχνικές πλευρές

35. Η συγκρότηση ενός συστήματος ευρωπαϊκής ηλεκτρονικής δικαιοσύνης προϋποθέτει τη ρύθμιση ορισμένων οριζόντιων τεχνικών θεμάτων που προσδιορίζονται ειδικότερα στην έκθεση την οποία ενέκρινε το Συμβούλιο στις 5 Ιουνίου 2007 (9).

α) Ένα αποκεντρωμένο τεχνικό σύστημα

36. Κατά την άτυπη σύνοδό τους στη Δρέσδη τον Ιανουάριο του 2007, οι Υπουργοί Δικαιοσύνης εξέφρασαν, στη μεγάλη πλειοψηφία τους, την επιθυμία να δημιουργηθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο ένα αποκεντρωμένο σύστημα που να διασυνδέει μεταξύ τους τα συστήματα που υπάρχουν στα κράτη μέλη.

β) Τυποποίηση των ανταλλαγών πληροφοριών

37. Πρέπει να εξασφαλιστεί η μεγαλύτερη δυνατή συμβατότητα μεταξύ των διαφόρων τεχνικών και οργανωτικών μέτρων που επιλέγονται για την εφαρμογή των συστημάτων απονομής της δικαιοσύνης, εξασφαλίζοντας ταυτόχρονα τη μέγιστη ευελιξία στα κράτη μέλη. Ωστόσο, είναι απαραίτητο να επιτευχθεί συμφωνία για τυποποιημένους μορφότυπους και πρωτόκολλα επικοινωνίας, λαμβάνοντας υπόψη τα υφιστάμενα συναφή ευρωπαϊκά ή διεθνή πρότυπα, που να επιτρέπουν τη διαλειτουργική, αποτελεσματική, ασφαλή και ταχεία ανταλλαγή με το ελάχιστο δυνατό κόστος.

γ) Μηχανισμοί αυθεντικοποίησης

38. Μια ουσιαστική προϋπόθεση για την αποτελεσματική χρησιμοποίηση της ηλεκτρονικής δικαιοσύνης υπεράνω εθνικών συνόρων είναι η ανάπτυξη ενιαίων προτύπων ή διεπαφών για την χρησιμοποίηση των τεχνολογιών αυθεντικοποίησης και των συστατικών στοιχείων των ηλεκτρονικών υπογραφών. Η απαίτηση αυτή είναι ζωτικής σημασίας τουλάχιστον για τις λειτουργικές δυνατότητες της ευρωπαϊκής ηλεκτρονικής δικαιοσύνης που υπερβαίνουν την απλή διάθεση νομικών πληροφοριών στο κοινό. Επομένως, είναι σκόπιμο να συνεχισθεί η εξέταση των διαφόρων νομικών επιταγών που ισχύουν στα κράτη μέλη καθώς και των τεχνολογιών που αυτά χρησιμοποιούν. Βάσει των αποτελεσμάτων και της πείρας που θα αποκτηθούν θα μπορέσει να καθοριστεί η εγκαθίδρυση ηλεκτρονικής ανταλλαγής εγγράφων μεταξύ των κρατών μελών όσο το δυνατόν ασφαλέστερης από νομική άποψη.

δ) Ασφάλεια του συστήματος και προστασία των δεδομένων

39. Στο πλαίσιο της δημιουργίας υπηρεσιών της ευρωπαϊκής ηλεκτρονικής δικαιοσύνης που να επιτρέπουν την κοινοποίηση πληροφοριών μεταξύ δικαστικών αρχών ή μεταξύ δικαστικών αρχών και πολιτών ή επαγγελματιών, τα δεδομένα αυτά θα πρέπει να ανταλλάσσονται σε ένα πλαίσιο προστατευμένο από αθέμιτες επεμβάσεις. Στο σημείο αυτό θα μπορούσαν να ληφθούν επίσης υπόψη οι προπαρασκευαστικές εργασίες που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο του IDABC.

40. Εξ άλλου, δεδομένου ότι τα δεδομένα αυτά έχουν ως επί το πλείστον προσωπικό χαρακτήρα κατά την έννοια της ευρωπαϊκής νομοθεσίας, θα πρέπει απαραιτήτως να ληφθεί μέριμνα για το σεβασμό των γενικών αρχών που προβλέπει αυτή η νομοθεσία.

5. Γλωσσικές πτυχές

41. Η ύπαρξη είκοσι τριών διαφορετικών επίσημων γλωσσών στα θεσμικά Όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το μέλημα να δοθεί στους Ευρωπαίους πολίτες εύχρηστη πρόσβαση στο σύστημα ευρωπαϊκής ηλεκτρονικής δικαιοσύνης συνεπάγονται την ανάγκη να μελετηθεί το ενδεχόμενο δράσεων ειδικά στοχευμένων στη δικαστική μετάφραση και διερμηνεία.

42. Απατάται εν προκειμένω όποιος πιστεύει ότι η διευκόλυνση της πρόσβασης ενός πολίτη στον ιστοτόπο ηλεκτρονικής δικαιοσύνης άλλου κράτους μέλους από το δικό του θα μπορούσε να αποτελέσει επαρκή λύση: οι γλωσσικοί φραγμοί θα καθιστούσαν σε μεγάλο βαθμό άχρηστη αυτήν την πρόσβαση.

43. Η γλωσσική αυτή πρόκληση θα μπορούσε ν' αντιμετωπιστεί κυριότατα με τη βοήθεια αυτοματοποιημένων συστημάτων μετάφρασης, ιδίως όσον αφορά το περιεχόμενο των εντύπων που χρησιμοποιούνται στις ευρωπαϊκές πράξεις, και με τη συνδικτύωση των εθνικών πόρων στον τομέα της μετάφρασης.

44. Επίσης, πρέπει να δημιουργηθεί μέθοδος εργασίας η οποία να καθιστά δυνατή την ακριβή μετάφραση, στις είκοσι τρεις γλώσσες των οργάνων της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, των νομικών εννοιών που υπάρχουν στις έννομες τάξεις των κρατών μελών, λαμβάνοντας πλήρως υπόψη τα σημασιολογικά ζητήματα.

6. Ανάγκη μιας υποδομής εργασίας

45. Για όλους αυτούς τους λόγους, πρέπει να προβλεφθεί μια διαδικασία επιλογής των τεχνικών προτύπων που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν προκειμένου να επιτραπεί η διαλειτουργικότητα των συστημάτων των κρατών μελών και να καθοριστεί, όπως είθισται για τα σχέδια που συνδέονται με τις τεχνολογίες των πληροφοριών και επικοινωνίας (TΠΕ), ο καταμερισμός μεταξύ: α) του σχεδιασμού, δηλαδή της λήψεως αποφάσεων για τη δομή και τη λειτουργία του συστήματος ευρωπαϊκής ηλεκτρονικής δικαιοσύνης και τα εφαρμοστέα σχέδια. Αυτή η λειτουργία μπορεί ενίοτε να απαιτεί εργασίες νομικού χαρακτήρα, όπως δείχνουν οι εργασίες που πραγματοποιήθηκαν για τη διασύνδεση των ποινικών μητρώων· και β) της διεύθυνσης του έργου, δηλαδή της υλοποίησης των διαφόρων υπηρεσιών της ευρωπαϊκής ηλεκτρονικής δικαιοσύνης, όπως είναι η επεξεργασία πολύγλωσσων διεπαφών χρήστη, σε πλήρη συνεργασία με τα κράτη μέλη, και η ανάπτυξη των συστημάτων. Η διεύθυνση του έργου θα καλύπτει επίσης την πλήρη συντήρηση του συστήματος.

46. Αυτή η δομή θα πρέπει κατά πάσαν πιθανότητα αφενός να αποτελείται από ειδικούς των τεχνολογιών πληροφοριών και επικοινωνίας (TΠΕ) και αφετέρου να εξοπλισθεί με δυνατότητες μετάφρασης. Μπορούν να προβλεφθούν πολλές, ενδεχομένως συμπληρωματικές, δυνατότητες: α) ένα ή περισσότερα κράτη μέλη προσφέρονται να αναλάβουν τη διαχείριση αυτής της δομής, σε πλήρη συνεννόηση με τα λοιπά κράτη μέλη στο πλαίσιο της Ομάδας «Ηλεκτρονική Δικαιοσύνη»· β) αυτή η λειτουργία εξασφαλίζεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, βάσει λεπτομερών κανόνων που μένουν να διευκρινισθούν· γ) ιδρύεται προς τούτο ευρωπαϊκός οργανισμός. Υπάρχουν πολλές δυνατότητες, ανάλογα με τις διαστάσεις και το βαθμό αυτονομίας του. Πρόκειται, ωστόσο, για μια μακρόπνοη και πολύπλοκη επιλογή, που μόνο ως μεσοπρόθεσμη λύση θα μπορούσε να αντιμετωπισθεί, σε συνάρτηση ενδεχομένως με την πορεία των εργασιών.

7. Χρηματοδότηση

47. Η υλοποίηση της ευρωπαϊκής ηλεκτρονικής δικαιοσύνης προϋποθέτει την κινητοποίηση σημαντικών χρηματοδοτικών πόρων που θα προορίζονται κυρίως: α) να ενθαρρύνουν, σε εθνικό επίπεδο, την οικοδόμηση συστημάτων ηλεκτρονικής δικαιοσύνης, πράγμα το οποίο θα ενθαρρύνει την εφαρμογή της ευρωπαϊκής ηλεκτρονικής δικαιοσύνης· και β) να επιτρέψουν την υλοποίηση σχεδίων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, συμπεριλαμβανομένων της δημιουργίας και της ανάπτυξης της δικτυακής πύλης της ευρωπαϊκής ηλεκτρονικής δικαιοσύνης.

48. Θα μπορούσαν να κινητοποιηθούν τα χρηματοδοτικά προγράμματα για την αστική και ποινική δικαιοσύνη ύψους 45 εκατομμυρίων EUR για το 2008 και το 2009. Το ποσό αυτό θα πρέπει να αυξηθεί σημαντικά τα προσεχή έτη. Θα πρέπει επίσης να προσδιοριστούν με ακρίβεια τα άλλα διαθέσιμα ποσά του προϋπολογισμού των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων που μπορούν να διατεθούν αμέσως για την ευρωπαϊκή ηλεκτρονική δικαιοσύνη.

49. Εξάλλου, σύμφωνα με την πρόταση της Επιτροπής, θα πρέπει να προβλεφθεί το συντομότερο ένα μόνον οριζόντιο πρόγραμμα που να καλύπτει ταυτοχρόνως αστικές και ποινικές υποθέσεις. Οι δημοσιονομικοί πόροι θα πρέπει να αυξηθούν σημαντικά για να αντιμετωπισθούν οι απαιτήσεις που προκύπτουν από τη δημιουργία της ευρωπαϊκής ηλεκτρονικής δικαιοσύνης σε εθνικό και κοινοτικό επίπεδο. Θα πρέπει επίσης να διευκρινισθούν και να εναρμονισθούν τα ισχύοντα σήμερα κριτήρια επιλογής στα προγράμματα αστικής και ποινικής δικαιοσύνης, προκειμένου να ληφθούν υπόψη τα κριτήρια της ευρωπαϊκής ηλεκτρονικής δικαιοσύνης, όπως ορίζονται στο κεφάλαιο III του ανά χείρας εγγράφου.

50. Τα σχέδια που αφορούν την ευρωπαϊκή ηλεκτρονική δικαιοσύνη κατά την έννοια του παρόντος σχεδίου δράσης και δεν καλύπτονται από την παράγραφο 49 θα επωφεληθούν από ενδεχόμενες χρηματοδοτήσεις που προβλέπονται από άλλα διαθέσιμα κοινοτικά προγράμματα, εφόσον πληρούν τις προϋποθέσεις που ορίζονται στα εν λόγω προγράμματα.

IV. ΟΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΡΟΕΔΡΙΑΣ

51. Η εκπόνηση πολυετούς προγράμματος δράσης προϋποθέτει: α) να προσδιορισθούν, για την υλοποίηση των λειτουργιών της ευρωπαϊκής ηλεκτρονικής δικαιοσύνης και τηρουμένου του δημοσιονομικού κανονισμού που εφαρμόζεται στο γενικό προϋπολογισμό των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, τα καθήκοντα που πρέπει να εκπληρωθούν, να καθοριστούν οι προτεραιότητές τους και, εφόσον είναι δυνατόν, οι προθεσμίες που πρέπει να τηρηθούν. Ωστόσο, πρέπει να υπάρχει κάποια ευελιξία ώστε να εξασφαλίζεται ικανοποιητική προσαρμοστικότητα στις εξελίξεις που θα σημειωθούν σε αυτόν τον τομέα· β) να καταμερισθούν τα καθήκοντα μεταξύ Συμβουλίου, κρατών μελών, Ευρωπαϊκής Επιτροπής και μιας δομής υλοποίησης/συντονισμού ορισμένων τεχνικών καθηκόντων που μένει να καθοριστούν. Ο καταμερισμός αυτός πρέπει επίσης να αφορά τους λεπτομερείς κανόνες επιλογής των μελλοντικών σχεδίων· γ) να προσδιοριστεί μια μέθοδος που να εξασφαλίζει αυστηρή παρακολούθηση και αξιολόγηση της υλοποίησης του σχεδίου δράσης.

52. Αυτό συνεπάγεται ότι το Συμβούλιο, σεβόμενο την αυτονομία κάθε θεσμικού οργάνου και σύμφωνα με τα άρθρα 5 και 7 της Συνθήκης ΕΚ, θα λάβει ορισμένες αποφάσεις σχετικά με τα θέματα που εξετάζονται στο ανά χείρας έγγραφο, και ειδικότερα: α) σχετικά με τη δομή λειτουργίας που πρέπει να δημιουργηθεί σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης για την υλοποίηση των σχεδίων ευρωπαϊκής ηλεκτρονικής δικαιοσύνης και για τον έλεγχο της εφαρμογής και της πορείας τους· β) σχετικά με την κατανομή των καθηκόντων μεταξύ των διαφόρων συντελεστών: Συμβούλιο, Ευρωπαϊκή Επιτροπή, κράτη μέλη.

53. Εν προκειμένω, η Προεδρία επισημαίνει ότι οι όποιες εμπειρίες αποκτήθηκαν από τα υπάρχοντα συστήματα ηλεκτρονικής δικαιοσύνης (έναρξη λειτουργίας του ιστοτόπου του ευρωπαϊκού δικαστικού δικτύου σε ποινικές υποθέσεις, διασύνδεση των ποινικών μητρώων), δείχνουν ότι η πρωτοβουλία ενός ή περισσοτέρων κρατών μελών υπήρξε ορισμένες φορές καθοριστική για την έναρξη της λειτουργίας των σχεδίων.

54. Ωστόσο, ύστερα από μια δεδομένη φάση ανάπτυξης, η συμμετοχή μεγαλύτερου αριθμού κρατών μελών εντείνει την πολυπλοκότητα των εργασιών. Επομένως, είναι αναγκαίο να δοθεί ευρωπαϊκή διάσταση στην ανάπτυξη, διαχείριση και πορεία του σχεδίου.

55. Άλλωστε, οι διάφορες τεχνικές πτυχές που εξετάζονται ανωτέρω καθιστούν προφανές ότι θα ήταν χρήσιμο να αναληφθεί η διαχείριση ορισμένων καθηκόντων οριζόντιου χαρακτήρα σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Θα πρέπει εξ άλλου να αναμένονται σημαντικές οικονομίες κλίμακας από την αύξηση του αριθμού των υπηρεσιών ηλεκτρονικής δικαιοσύνης.

1. Για μια ευρωπαϊκή ηλεκτρονική δικαιοσύνη

56. Η Προεδρία προτείνει να μετονομασθεί το πρόγραμμα ηλεκτρονικής δικαιοσύνης σε «ευρωπαϊκή ηλεκτρονική δικαιοσύνη».

2. Προς τη δημιουργία μιας δομής εργασίας

57. Λαμβανομένων υπόψη των εξελίξεων που αναπτύσσονται στο παρόν σχέδιο δράσης, και προκειμένου να καταστεί δυνατή η υλοποίηση ενός πολυετούς προγράμματος για την υλοποίηση της ευρωπαϊκής ηλεκτρονικής δικαιοσύνης, η Προεδρία προτείνει να δημιουργηθεί η εξής σφαιρική δομή εργασίας:

α) Σχεδιασμός

58. Στο πνεύμα των προσανατολισμών που καθορίζει το παρόν σχέδιο δράσης, το Συμβούλιο αναλαμβάνει την υλοποίηση του πολυετούς προγράμματος, και λαμβάνει όλες τις αποφάσεις που απαιτούνται για την επίτευξη των στόχων που ορίζονται στο παρόν σχέδιο δράσης. Συγκεκριμένα, αναλαμβάνει, σε συνάρτηση με τα κριτήρια που ορίζονται στο μέρος ΙΙΙ και σε στενή επαφή με την Επιτροπή, να καταρτίσει τον κατάλογο των νέων σχεδίων που προτείνει η ίδια η ομάδα, τα κράτη μέλη (σημείο γ) ή η Επιτροπή.

59. Η Επιτροπή εκπονεί όλες τις μελέτες που θεωρεί ενδεδειγμένες κατόπιν πρωτοβουλίας ή αιτήσεως του Συμβουλίου.

60. Το Συμβούλιο μπορεί να καθορίζει τις λειτουργικές προδιαγραφές των σχεδίων.

61. Όσον αφορά τις κοινοτικές χρηματοδοτήσεις, η Επιτροπή λαμβάνει πλήρως υπόψη, με την επιφύλαξη των εφαρμοστέων διαδικασιών, τους προσανατολισμούς και τις αποφάσεις που λαμβάνονται από το Συμβούλιο.

β) Διεύθυνση του έργου

62. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θέτει στη διάθεση του Συμβουλίου μια δομή διεύθυνσης του έργου η οποία επιφορτίζεται: i) να δημιουργήσει τις τεχνικές προϋποθέσεις που αφορούν το σύστημα ευρωπαϊκής ηλεκτρονικής δικαιοσύνης, σύμφωνα με τη διαδικασία της παραγράφου 58· ii) κατόπιν αιτήματος του Συμβουλίου, να εκτελεί, σε στενό δεσμό με τα κράτη μέλη και βάσει των διαθέσιμων κοινοτικών χρηματοδοτήσεων, τα σχέδια ευρωπαϊκής ηλεκτρονικής δικαιοσύνης που ορίζονται στο πολυετές πρόγραμμα δράσης, ή και συμπληρωματικά σχέδια· iii) να δημιουργήσει, πριν από το τέλος του 2009, μια πρώτη εκδοχή της δικτυακής πύλης της ευρωπαϊκής ηλεκτρονικής δικαιοσύνης σύμφωνα με τις βασικές αρχές που καθορίζονται από το πιλοτικό σχέδιο στο πλαίσιο της Ομάδας «Ηλεκτρονική δικαιοσύνη» και των αποφάσεων τις οποίες θα κληθεί να λάβει το Συμβούλιο. Με βάση την πρώτη αυτή εκδοχή, η δικτυακή πύλη θα θέσει σταδιακά σε εφαρμογή συμπληρωματικές λειτουργικές δυνατότητες οι οποίες θα αναπτυχθούν στο πλαίσιο ειδικών πιλοτικών σχεδίων. Προκειμένου να ασκηθούν με τρόπο συμπληρωματικό οι αρμοδιότητες των κρατών μελών και της Επιτροπής, η Επιτροπή θα συγκροτήσει ομάδα τεχνικών εμπειρογνωμόνων, που θα περιλαμβάνει και εκείνους που ορίζουν τα κράτη μέλη, οι οποίοι, μέσω τακτικών συνεδριάσεων, θα μπορούν να παρακολουθούν τα εν εξελίξει σχέδια και να ορίζουν τις τεχνικές επιλογές που πρέπει να γίνουν. Επίσης, η Επιτροπή θα ενημερώνει το Συμβούλιο για την πορεία των διεξαγόμενων εργασιών καθώς και για τα θέματα που συζητούνται από την ομάδα εμπειρογνωμόνων, εξασφαλίζοντας με τον τρόπο αυτόν ότι τα κράτη μέλη παρακολουθούν καταλλήλως τις εργασίες, οι οποίες επωφελούνται από τις μεθοδολογικές και τεχνολογικές προόδους των κρατών μελών.

γ) Κράτη μέλη

63. Τα κράτη μέλη, με την επιφύλαξη των κανόνων που προβλέπονται στο στοιχείο α) και ενδεχομένως με τις διαθέσιμες κοινοτικές χρηματοδοτήσεις, μπορούν να προτείνουν και να δρομολογούν νέα σχέδια στον τομέα της ευρωπαϊκής ηλεκτρονικής δικαιοσύνης σύμφωνα με τις τεχνικές προδιαγραφές που ορίζει το Συμβούλιο, σε πλήρη συνεννόηση με την Επιτροπή, ιδίως για την τήρηση των τεχνικών προτύπων και την υλοποίηση των πολύγλωσσων διεπαφών.

3. Ρήτρα επανεξέτασης

64. Η Ομάδα «Ηλεκτρονική δικαιοσύνη» θα αξιολογήσει τις εργασίες που θα έχει πραγματοποιήσει η δομή διεύθυνσης του έργου κατά τη διάρκεια του πρώτου εξαμήνου του 2010 και θα υποβάλει, ενδεχομένως, τις κατάλληλες προτάσεις στο Συμβούλιο για τη βελτίωση της λειτουργίας της.

4. Πολυετές πρόγραμμα

65. Το πρόγραμμα θα επικαιροποιείται τακτικά ανάλογα με την πορεία των εργασιών.

V. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

66. Η Επιτροπή των Μόνιμων Αντιπροσώπων/το Συμβούλιο καλούνται να εγκρίνουν το παρόν σχέδιο δράσης σχετικά με την ευρωπαϊκή ηλεκτρονική δικαιοσύνη.

(1) 10285/08 ADD 1 JURINFO 45 JAI 305 JUSTCIV 119 COPEN 118 CRIMORG 87.

(2) 10285/08 JURINFO 45 JAI 305 JUSTCIV 119 COPEN 118 CRIMORG 87.

(3) Σημειωτέον ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει αρχίσει συζητήσεις για την ηλεκτρονική δικαιοσύνη.

(4) Η ηλεκτρονική διακυβέρνηση ορίζεται ως η εφαρμογή των τεχνολογιών πληροφοριών και επικοινωνίας στο σύνολο των διοικητικών διαδικασιών.

(5) http://ec.europa.eu/idabc/ Preliminary Study on mutual recognition of e-Signatures for e-Government applications (2007) και eID Interoperability for PEGS (2007)

(6) Standardisation aspects of e-Signature — (2007)

http://ec.europa.eu/information_society/eeurope/i2010/docs/esignatures/e_signatures_standardisation.pdf

(7) Θα δημιουργηθεί σύνδεση μεταξύ του EUR-Lex και του N-Lex.

(8) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1896/2006· κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 861/2007.

(9) Έγγραφο αριθ. 10393/07 JURINFO 21 της 5ης Ιουνίου 2007.