ARCHIVES HISTORIQUES 
DE LA COMMISSION 
 
 
 
COLLECTION RELIEE DES 
DOCUMENTS "COM" 
 
 
 
 
COM (85) 547 
 
 
Vol. 1985/0 201 
  
 
Disclaimer  
Conformém ent au règlement (CEE, Euratom) n° 354/83 du Conseil du 1er février 1983 
concernant l'ouverture au public des archives historiques de la Communauté économique 
européenne et de la Communauté européenne de l'énergie atomique (JO L 43 du 15.2.1983, 
p. 1), tel que modifié par le règlement (CE, Euratom) n° 1700/2003 du 22 septembre 2003 
(JO L 243 du 27.9.2003, p. 1), ce dossier est ouvert au public. Le cas échéant, les documents 
classifiés présents dans ce dossier ont été déclassifiés conformément à l'article 5 dudit 
règlem ent. 
In accordance with Council Regulation (EEC, Euratom) No 354/83 of 1 February 1983 
concerning the openin g to the public of the historical archives of the European Econom ic 
Communit y and the European Atom ic Energy Communit y (OJ L 43, 15.2.1983, p. 1), as 
amended by Regulation (EC, Euratom) No 1700/2003 of 22 September 2003 (OJ L 243, 
27.9.2003, p. 1), this fi le is open to the public. Where necessary, classified documents in this 
file have been declassified in conformity with Article 5 of the aforementioned regulation.  
In Übereinstimmung mit der Verordnung (EWG, Euratom) Nr. 354/83 des Rates vom  1. 
Februar 1983  über die Freigabe der historischen Archive der Europäischen  
Wirtschaftsgemeinschaft und der Europäischen Atomgem einschaft (ABI. L 43 vom  15.2.1983,  
S. 1), geändert durch die Verordnung (EG, Euratom) Nr. 1700/2003 vom 22. Septem ber 2003  
(ABI. L 243 vom 27. 9.2003, S. 1), ist diese Datei der Öffentlichkeit zugänglich. Soweit  
erforderlich, wurden die Verschlusssachen in dieser Datei in Übereinstimmung mit Artikel 5  
der genannten Verordnung freigegeben.  
ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ
ΟΟΜ(85) 547 τελικό!
) Βρυξέλλες, 15 Οκτωβρίου 1985
ΚΟΙΝΗ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑΣ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ  
ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΟΡΟΥΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΩΝ ΕΝΙΣΧΥΣΕΩΝ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ  
ΣΤΑ ΚΡΑΤΗ ΑΚΕ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΥΠΕΡΠΟΝΤΙΕΣ ΧΩΡΕΣ ΕΔΑΦΗ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΑ
ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1984
ΟΟΜ(85) 547 τελικό

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
I. Γενικές δυσκολίες εφαρμογής
Α. Πόροι που διαχειρίζεται η Επιτροπή  
Β. Πόροι που διαχειρίζεται η Τράπεζα
II. Φορολογία
III. Βελτίωση των διαδικασιών πληρωμής
Α. Πόροι που διαχειρίζεται η Επιτροπή  
Β. Πόροι που διαχειρίζεται η Τράπεζα
IV. Υπερβάσεις
Α. Υπολογισμός των υπερβάσεων  
Β. Προτεινόμενες λύσεις
V. Λυσκολίες είσπραξης
IV. Χρησιμοποίηση των ενισχύσεων
Α. Πόροι που διαχειρίζεται η Επιτροπή  
Β. Πόροι που διαχειρίζεται η Τράπεζα
VII. Εξωτερικό χρέος των κρατών ΑΚΕ

1.
Σύμφωνα με τις προδιαγραφές του άρθρου 25 των Εσωτερικών συμφωνιών 
για τη χρηματοδότηση και τη διαχείριση των ενισχύσεων της Κοινότητας  
(4ο και 5ο ΕΤΑ), η Επιτροπή και η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων συνεργά­
στηκαν για να ενημερώσουν το Συμβούλιο σχετικά με τους όρους με τους  
οποίους οι δικαιούχες χώρες εφαρμόζουν και χρησιμοποιούν τις ενισχύσεις  
της Κοινότητας.
Η παρούσα έκθεση που ανακοινώθηκε για το σκοπό αυτό καλύπτει  
την περίοδο 1983-1984. Έτσι επειδή η περίοδος αυτή χαρακτηρίστηκε  
κατά κύριο λόγο από την διαπραγμάτευση για τη νέα σύμβαση της Λσμέ,  
που υπογράφηκε στο τέλος τους 1984, η Επιτροπή και η Τράπεζα προχώρησαν  
πέρα από την απλή προσαρμογή των αριθμητικών στοιχείων που παρήχαν  
οι προηγούμενες εκθέσεις (1). θέλησαν καταρχήν να προχωρήσουν σε  
μία ποιοτική προσέγγιση, ιδίως υπό το φώς των βασικών ζητημάτων που  
προέκυψαν κατά τη διάρκεια της διαπραγμάτευσης: σ' αυτή την περίπτωση  
ανήκουν προβλήματα όπως η φορολογία που εφαρμόζεται στις πράξεις  
που χρηματοδοτεί η Κοινότητα ή το εξωτερικό χρέος των κρατών ΑΚΕ.
Στο Ιδιο πλαίσιο, η παρούσα ανακοίνωση συμμερίζεται τον προβληματισμό  
των δύο ενδιαφερομένων οργάνων σχετικά με τις προβληματικές καταστάσεις  
που η συνέχισή τους υπογραμμίζει τον πολύπλοκο χαρακτήρα της εφαρμογής 
της κοινοτικής ενίσχυσης, δηλαδή τις δυσκολίες εκτέλεσης των προγραμμάτων  
και τις δυσκολίες τήρησης των προθεσμιών των δανείων, χωρίς να αγνοεί  
τη μόνιμη μέριμνα των δανειοδοτών να βελτιώσουν τις διαδικασίες  
πληρωμής στις αγορές. Η παρούσα ανακοίνωση φέρνει τέλος μία διπλή  
καινοτομία σε σχέση με τις προηγούμενες εκθέσεις : αφενός - και
αυτό το στοιχείο αποτελεί την κυριότερη ποσοτική προσέγγιση της έκθεσης -  
διαγράφεται η πρώτη εκτίμηση της υπέρβασης του κόστους των προγραμ­
μάτων και δίνονται οι λύσεις που πρέπει να προβλεφτούν για να  
αμβλυνθούν οι κίνδυνοι από αυτό το φαινόμενο" αφετέρου, για να  
ανταποκριθεί σε μία επιθυμία που εξέφρασαν τα κράτη μέλη με την ευκαιρία  
της συζήτησης των προηγούμενων εκθέσεων, η Επιτροπή και η Τράπεζα  
αφιέρωσαν ορισμένες συζητήσεις για την εκτίμηση των προγραμμάτων,  
και μ'αυτόν τον τρόπο γίνεται μία πρώτη εκτίμηση του τρόπου με τον  
οποίο χρησιμοποιούνται οι ενισχύσεις στην Κοινότητα - με την μέριμνα,  
ωστόσο, να μην πολλαπλασιαστούν οι επικαλύψεις με άλλα έγγραφα  
που διαβιβάζονται σύμφωνα με τις διάφορες διαδικασίες στο  
Συμβούλιο.
(1) Έγγραφο COM (80) 107 της 24ης Απριλίου 1980  
Έγγραφο COM (81) 825 της 11ης Ιανουάριου 1982  
Έγγραφο COM (83) 421 της 4ης Ιουλίου 1983

2.
I. Γενικές δυσκολίες εφαρμογής
Α. - Πόροι που διαχειρίζεται η Επιτροπή
Όπως η Επιτροπή έχει ήδη υπογραμμίσει στις προηγούμενες  
εκθέσεις της, η εφαρμογή των ενισχύσεων παρεμποδίζεται από  
δυσκολίες που θίγουν διάφορα στάδια της εξέλιξης του σχεδίου,  
από τον καθορισμό του μέχρι την εκμετάλλευση των υλοποιήσεων.  
Αυτές οι δυσκολίες στις οποίες δεν πρέπει να δίνουμε τεράστιες  
διαστάσεις, στο βαθμό όπου δεν αντιμετωπίζονται σε όλα τα  
κράτη ΑΚΕ ούτε σε όλες τις φάσεις της διαδικασίας για μία  
συγκεκριμένη χώρα, οφείλονται σε μεγάλο βαθμό στις αδυναμίες των  
εθνικών αρχών των ενδιαφερομένων χωρών. Η Κοινότητα είχε την  
ευκαιρία να γνωστοποιήσει αυτά τα προβλήματα στους εταίρους  
της στο πλαίσιο των εργασιών "της επιτροπής του άρθρου 108"  
που συνεστήθη με την σύμβαση της Λομέ II. Η παρούσα έκθεση  
θα περιοριστεί στο να προβάλει ορισμένες από αυτές τις χαρακτη­
ριστικές δυσκολίες, υπό το φώς των πιο πρόσφατων εμπειριών  
που αποκτήθηκαν από τη χρηματοοικονομική και τεχνική συνεργασία  
ΕΟΚ-ΑΚΕ. Αυτές οι δυσκολίες μπορούν να συγκεντρωθούν σε τρείς  
κύριες κατηγορίες:τη βραδύτητα της διοίκησης, τα προβλήματα  
του τοπικού δυναμικού, καιτην κατανομή των αρμοδιοτήτων.
α) Η βραδύτητα της διοίκησης εκδηλώνεται στα διαφορετικά  
στάδια της διαδικασίας, και αρχίζει από τον προσδιορισμό των  
σχεδίων :  διαπιστώθηκε ως προς αυτό ότι, μολονότι τα περισσότερα  
ενδεικτικά προγράμματα είχαν καταρτιστεί αμέσως, η επιλογή  
των κρατών ΑΚΕ όσον αφορά τα σχέδια που θα πραγματοποιηθούν  
δεν είχε γίνει πάντοτε σε εύλογες προθεσμίες" έτσι,
για παράδειγμα, στην Γουϊνέα-Κόνακρυ, τριάμιση χρόνια μετά  
την έναρξη της ι  σχύος της σύμβασης της Λομέ II, μόνο το ένα τέταρτο  
του ενδεικτικού προγράμματος είχε καταλήξει σε εγκεκριμμένα  
σχέδια.
Σημαντικές καθυστερήσεις εμποδίζουν εξάλλου την υπογραφή  
των συμβάσεων χρηματοδότησης και δανειοδότησης. Έτσι, στην πραγματικότητα, αυτό  
το φαινόμενο έχει παρατηρηθεί λιγότερο για τις καθεαυτό συμβάσεις  
χρηματοδότησης, όπου παίρνει μεγάλες διαστάσεις στην περίπτωση  
ορισμένων περιφερειακών σχεδίων που απαιτούν την υπογραφή πολλών  
χωρών, από ό,τι για τις συμβάσεις χρηματοδότησης που αφορούν  
τα χορηγούμενα δάνεια με ειδικούς όρους που σημειώνουν συχνά'  
σημαντικές καθυστερήσεις: για παράδειγμα, η δημοκρατία του  
Τομπάγκο και Τρινιδάδ υπέγραψαν κατά τη διάρκεια του 1984 μία  
σύμβαση δανειοδότησης που τους είχε αποσταλεί το 1980. Αυτές  
οι καθυστερήσεις οφείλονται σπανιότερα σε προβλήματα ουσίας  
ως προς το περιεχόμενο των εγγράφων" κυρίως οφείλονται στο γεγονός  
ότι η δικαιούχος χώρα ΑΚΕ δεν είναι συνήθως σε θέση να διεκπεραιώσει  
γρήγορα τις απαιτούμενες διατυπώσεις- λαμβάνοντας υπόψη κυρίως  
τη συμμετοχή πολλών διοικητικών ή χρηματοδοτικών αρχών στον έλεγχο  
των εγγράφων που αφορούν τα χορηγούμενα δάνεια.

3.
Τέλος, πολλά παραδείγματα δείχνουν τη δυσκολία που  
αντιμετωπίζουν τα κράτη ΑΚΕ στο να εξασφαλίσουν, στις προθεσμίες,  
τη σωστή εκτέλεση ορισμένων υλοποιήσεων. Ός προς αυτό μπορούμε  
να αναφέρουμε την περίπτωση του Λεσότο, όπου διαπιστώνεται  
γενική καθυστέρηση στην παράδοση των πιστοποιητικών προσωρινής  
παραλαβής των προμηθειών, αλλά επίσης την περίπτωση των χωρών  
όπως ο Νίγηρας, η Σομαλία, η Λιβερία, που αμέλησαν να τοποθετήσουν  
σε εύθετο χρόνο τα απαραίτητα βοηθητικά στοιχεία για την έναρξη  
μιας δεδομένης υλοποίησης (για παράδειγμα :  ηλεκτρικές εγκαταστάσεις).
β) Ένας δεύτερος τύπος δυσκολιών αποδεικνύεται ανησυχητικός:  
η (δια η ικανότητα της ενδιαφερόμενης εθνικής διοίκησης στο  
να εκτελεί ορισμένα καθήκοντα που της έχουν ανατεθεί από τη  
σύμβαση της Λομέ. Έτσι, συχνά, η διοίκηση του κράτους ΑΕΕ αποδεικνύεται
ανίκανη να προετοιμάσει μόνη της τους φακέλους πρόσκλησης για  
την υποβολή προσφορών, ακόμη και εάν ήταν υποχρεωμένη να το  
κάνει χωρίς τη βοήθεια τεχνικού συμβούλου. Επίσης, σε πολλά  
κράτη ΑΚΕ, θεωρήθηκε αναγκαίο να προετοιμάσει η Επιτροπή όλες  
τις εντολές πληρωμής του ΕΤΑ, να συγκεντρώσει τα δικαιολογητικά  
έγγραφα και να επιτύχει την υπογραφή τους από τον εθνικό  
διατάκτη και τους ενδιαφερόμενους υπουργούς.
γ) Η εξέταση ειδικών περιπτώσεων χαρακτηριστικών δυσκολιών  
που αντιμετωπίστηκαν κατά την εφαρμογή της χρηματοδοτικής  
και τεχνικής συνεργασίας επέτρεψε τέλος να προβληθεί ένα πρόβλημα  
που μπορεί να θεωρηθεί ως μία κοινή πηγή για πολλά μειονεκτήματα  
που έχουν διαπιστωθεί :  πρόκειται για τη μεγάλη κατανομή 
των αρμοδιοτήτων στην εφαρμογή των διαδικασιών. Η περίπτωση  
της Ουγκάντα ως προς αυτό είναι ιδιαίτερα χαρακτηριστική. Έτσι, όταν  
πρόκειται για τον προσδιορισμό των σχεδίων, η συγκέντρωση της  
διαδικασίας λήψης αποφάσεων είναι ακόμα ανεπαρκής ώστε να μπορέσει  
αυτή η χώρα να προσδιορίσει άμεσα τα νέα σχέδια, εφόσον πρέπει  
να ζητηθεί η γνώμη 50 περίπου ατόμων στη διοίκηση και τα οποία  
πρέπει να συμφωνήσουν προτού υποβληθεί μία αίτηση σχεδίου.
Αντίθετα, στο στάδιο της κατακύρωσης, ένα μοναδικό "Central  
Tender Board" είναι εξουσιοδοτημένο να απονέμει όλες τις δημόσιες  
αγορές και εκπληρώνει αμέσως αυτό το καθήκον. Είναι επιθυμητό  
αυτή η συγκέντρωση των αρμοδιοτήτων να επεκταθεί και σε άλλα  
στάδια της διαδικασίας και επίσης σε άλλες χώρες,  
ζητώντας ενδεχομένως τεχνική ενίσχυση.

4.
B - Πόροι trou διαχειρίζεται η Τράπεζα
Οι δανειολήπτες της Τράπεζας είναι συνήθως τα (δια τα κράτη  
ΑΚΕ, αλλά επίσης, σε πολλές περιπτώσεις, εταιρίες ιδιωτικού δικαίου,  
μικτής οικονομίας ή κρατικές εταιρίες των οποίων οι διαρθρώσεις  
διαχείρισης εμποδίζουν γενικά πολλά μειονεκτήματα που διαπίστωσε  
η Επιτροπή.
Παρόλα αυτά, λόγω των οικονομικών και χρηματοδοτικών  
προβλημάτων τους, και πολλές φορές επίσης για λόγους εσωτερικής  
πολιτικής η βραδύτητα της διοικήσεώς τους, ορισμένα κράτη ΑΚΕ  
δεν μπόρεσαν να υλοποιήσουν έγκαιρα ή να συνεχίσαυν τις ενέργειες  
που τους είχαν ανατεθεί ή δεν είχαν χορηγήσει στις αναγκαίες  
προθεσμίες τους απαραίτητους πόρους για την καλή εκτέλεση ή  
για την κανονική εκμετάλλευση των επενδύσεων που ωστόσο θεωρούνται  
πρωταρχικές. Ώς εκ τούτου, ορισμένα σχέδια που χρηματοδοτεί  
η Τράπεζα αντιμετώπιζαν πάντοτε εμπόδια που βαρύνουν κυρίως  
τα ενδιαφερόμενο κράτη ΑΚΕ, γεγονός που απαιτεί μία συνεχή  
παρακολούθηση της εξέλιξης αυτών των προγραμμάτων και την αναζήτηση  
λύσεων που θα τους δώσουν τη δυνατότητα να επιτύχουν τους  
προβλεπόμενους οικονομικούς στόχους. Μεταξύ των δυσκολιών που  
αντιμετωπίζονται μπορούμε να αναφέρουμε, για παράδειγμα :
- καθυστερήσεις καταβολής του μέρους της εθνικής χρηματοδότησης,  
των συνεισφορών του προϋπολογισμού ή των διοικητικών τιμολογίων  
(σχέδια του Σιδηροδρόμου Abidjan/Νίγηρα RAN στην ακτή του  
Ελεφαντοστού/ Burkina Faso, Εταιρία Λιπασμάτων SIVENG στην -  
ακτή του Ελεφαντοστού, Liberia Electricity Corporation LEO,
- ανεπαρκής ή καθυστερημένη κάλυψη των αναγκών σε ξένα συναλ­
λάγματα (σχέδια LEC στη Λιμπέρια, Morogoro Canvas Mill και  
Tanganyka Development Finance TDFL στην Τανζανία),
- αναβολές ή σημαντικές καθυστερήσεις στην υλοποίηση συμπληρω­
ματικών έργων υποδομής ή συνοδευτικών επενδύσεων (σχέδια ανάπτυξης 
του τουρισμού του κυκλώματος στο Κάλι, Se 2ira Planasi L  Textile 
Company GENATEX στο Σουδάν).
Αυτά τα μειονεκτήματα συνδυάζονται συνήθως με δυσκολίες  
«ψφοάντην ίδια τη χρησιμοποίηση των ενισχύσεων (βλ. σημείο 6  
κατωτέρω).

5.
II. Φορολογία
Για την τρέχουοα εφαρμογή της Σύμβασης της Λομέ II, το  
φορολογικό και τελωνειακό καθεοτώς που εφαρμόζεται στις αγορές  
που χρηματοδοτεί η Κοινότητα, καθορίζεται από το πρωτόκολλο  
αριθ. 6 που επισυνάπτεται στη Σύμβαση. Το άρθρο 1 του πρωτοκόλλου  
προβλέπει την εφαρμογή στις αγορές του ΕΤΑ του καθεστώτος του  
"πιο ευνοημένου κράτους ή του πιο ευνοημένου διεθνούς οργανισμού  
στον τομέα της ανάπτυξης". Τα άρθρα 2 έως 12 διευκρινίζουν  
ορισμένες ειδικές διατάξεις.
Ως προς αυτό, όπως και η Ευρωπαϊκή Κοινότητα, άλλοι  
δανειοδότες βασίζονται στην αρχή ότι δεν πρέπει να καταβληθεί  
κανένας φόρος στο κράτος ΑΚΕ για τις συμβάσεις που χρηματοδοτούνται  
στο πλαίσιο των προγραμμάτων τους ενίσχυσης. Τα κράτη μέλη  
της ΕΟΚ και η Διεθνής Τράπεζα επιβεβαιώνουν ότι δεν επιβάλλεται  
καμία φορολογία επί του εξωτερικού κόστους των προγραμμάτων  
ενίσχυσης. Στο σύνολο των κρατών ΑΚΕ, η Διεθνής Τράπεζα και  
τουλάχιστον ένας από τους οργανισμούς διμερούς ενίσχυσης των  
κρατών μελών της ΕΟΚ επέτυχαν την απαλλαγή από κάθε φορολογική  
επιβάρυνση.
Ωστόσο, όπως προκύπτει από μία έρευνα που έκανε η Επιτροπή 
το 1983 στους αντιπροσώπους της, σε 3D τουλάχιστον κράτη ΑΚΕ, 
το ΕΤΑ δεν ωφελήθηκε από το πιο ευνοϊκό φορολογικό καθεστώς 
ενώ σε 18 άλλα κράτη ΑΚΕ, η Κοινότητα καλύπτετο από το πιο 
ευνοϊκό φορολογικό καθεστώς ή επέτυχε απαλλαγή από κάθε φορολογική 
επιβάρυνση.
Τα προβλήματα που αντιμετωπίζονται κατά την εφαρμογή  
του πρωτοκόλλου αριθ. 6 οφείλονται τόσο στην λανθασμένη ερμηνεία 
του από ορισμένα κράτη ΑΚΕ με σκοπό να έχουν όσο το δυνατόν 
μεγαλύτερο όφελος, όσο και στην καθαρή άρνηση ορισμένων κρατών 
να εφαρμόζουν τις διατάξεις του πρωτοκόλλου, ακόμα κι όταν οι 
διατάξεις αυτές είναι εντελώς σαφείς και παρά τις δεσμεύσεις  
των κρατών δυνάμει της Σύμβασης της Λομέ(που περιλαμβάνει το  
πρωτόκολλο αριθ. 6 μεταξύ των υποχρεωτικών διατάξεών της).
Για 26 κράτη ΑΚΕ, η Επιτροπή θεωρεί ότι τουλάχιστον  
100 εκατομ. ECU, δηλαδή περίπου το 6% των ενδεικτικών προγραμ­
μάτων αυτών των κρατών θα έχουν απορροφηώεί ην& την φορολογία 
των κρατών ΑΚΕ εάν οι σημερινές διατάξεις εξακολουθήσουν να 
εφαρμόζονται μέχρι την ολοκλήρωση των ενόε κών προγοαμμάτυ > 
τους Λομέ II. Περίπου το μισό αυτής της εκτίμησης αφορά τους  
φόρους που καταβάλλονται επί των προγραμμάτων που έχουν ήδη  
αποφαοιστεί, ενώ το άλλο μισό αντιστοιχεί στους φάρους που  
πρέπει να καταβληθούν επί των μελλοντικών συμβάσεων,
Η φορολογία των αγορών έργων αντιπροσωπεύει ένα μεγάλο  
μέρος των εισπράξεων που '-έχουν διαπιστωθεί και φθάνουν μέχρι  
το 35% της αξίας των αγορών έργων που χρηματοδοτεί το ΕΤΑ.

6.
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι αυτή η φορολογία και η  
αβεβαιότητα όσον αφορά την επίπτωσή της, οδήγησαν τις επιχειρή­
σεις να αυξήσουν το ποσό των προσφορών τους για να καλύψουν  
την προβλεπόμενη φορολογία και/ή τον κίνδυνο φορολογίας στα  
κράτη ΑΚΕ. Η διαπραγμάτευση και η υπογραφή των αγορών του  
ΕΤΑ εξάλλου καθυστέρησαν λόγω της αβεβαιότητας των επιχειρήσεων  
όσον αφορά τη φορολογία. Επίσης μπορούν να σημειωθούν καθυστε­
ρήσεις κατά τις πληρωμές όταν υπάρχουν αμφισβητήσεις ως προς  
τη φορολογία. Το τελικό αποτέλεσμα όλων αυτών των προβλημάτων  
φορολογίας στα κράτη ΑΚΕ ήταν να αυξηθεί το κόστος των σχεδίων  
του ΕΤΑ καθώς και να καθυστερήσει και να γίνει πολύπλοκη υλο-.  
ποίηση, επιβαρύνοντας άμεσα τα κράτη ΑΚΕ.
Σ'αυτό το πλαίσιο η Κοινότητα πρότεινε στους εταίρους  
της να εφαρμόσουν στην Λομέ III την αρχή σύμφωνα με την  
οποία η χρηματοδότηση των σχεδίων και προγραμμάτων ενεργειών  
απαλάσσεται από κάθε φορολογική και δασμολογική επιβάρυνση.
Αυτή η προσφορά δεν έγινε αποδεκτή από τα κράτη ΑΚΕ, και η  
νέα σύμβαση επαναλαμβάνει ένα ανάλογο καθεστώς με το Πρωτόκολλο  
6. Λαμβάνοντας υπόψη τις διαπιστώσεις της έρευνας που έκανε  
στους αντιπροσώπους της, η Επιτροπή είναι ωστόσο αποφασισμένη  
να υποχρεώσει στο μέλλον τα κράτη ΑΚΕ να τηρούν τις δεσμεύσεις  
που έχουν αναλάβει ως προς αυτό, καθορίζοντας όρο sine qua  
non των χορηγουμένων χρηματοδοτήσεων. Η εφαρμογή μιας αρχής  
που θα μπορούσαμε να χαρακτηρίσουμε με τη διατύπωση "μόνο το  
φορολογικό πρωτόκολλο, αλλά όλο το φορολογικό πρωτόκολλο" πρέπει  
να οδηγήσει σε συνολική απαλλαγή σε ένα σημαντικό αριθμό κρατών  
ΑΚΕ.
Από πλευράς της η Τράπεζα δέχεται την πρακτική σύμφωνα  
με την οποία, κατά τον καθορισμό ενός σχεδίου ο καθορισμός  
του κόστους και η κατάρτιση ενός σχεδίου χρηματοδότησης που  
πρέπει να το καλύπτει εξ ολοκλήρου, η φορολογία περιλαμβάνεται.  
Ωστόσο, φροντίζει ώστε να αποκλείεται συμβατικά κάθε πληρωμή  
φόρων ή δασμών φορολογικής φύσης κατά τις καταβολές προς τους  
δανειολήπτες για την απόκτηση αγαθών και υπηρεσιών που καλύ­
πτονται από τις χρηματοδοτήσεις της.

7.
III. Βελτίωση των διαδικασιών πληρωμής  
Α. Πόροι που διαχειρίζεται η Επιτροπή
Φροντίζοντας να διατηρήσει τη φήμη του "καλού πληρωτή" του  
Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάπτυξης, η Επιτροπή έδωσε πάντοτε μεγάλη  
σημασία στα μέτρα που μπορούσαν ενδεχομένως να βελτιώσουν τις  
διαδικασίες πληρωμής ώστε να γίνουν πιο γρήγορες, εξασφαλίζοντας  
συγχρόνως την αναγκαία ασφάλεια του υπεύθυνου. Οι διατάξεις που  
λήφθηκαν το 1982 για να μειωθεί ο αριθμός των δόσεων πληρωμής  
στις αγορές προμηθειών αναφέρονται στην προηγούμενη έκθεση. Από  
τότε, η Επιτροπή έδωσε ιδιαίτερη προσοχή σε δυο νέες κατευθύνσεις:  
αφενός, προσπάθησε να επιτύχει την ευθυγράμμιση των διαδικασιών  
πληρωμής όσον αφορά τα ειδικά δάνεια με τις διαδικασίες που αφορούν  
ιις επιδοτήσεις. Αφετέρου, μελέτησε με τους ενδιαφερόμενους φορείς  
κατά πόσον ήταν δυνατόν να προσδώσει μεγαλύτερη ευελιξία στους όρους  
που απαιτούν οι επιχειρήσεις για να ασφαλίζουν τις πληρωμές που  
πραγματοποιούνται υπέρ αυτών.
α) Μέχρι τον Μάϊο 1983, φροντίζοντας να αποτρέψει κάθε  
σύγχυση στις επιχειρήσεις μεταξύ του εργολάβου/δανειολήπτη και  
της Επιτροπής/δανειοδοτικού οργανισμού και με σκοπό να αυξήσει  
άμεσα το ρόλο των δικαιούχων αρχών κατά την εφαρμογή των χορηγου­
μένων δανείων, η Επιτροπή - όπως η Τράπεζα - χορηγούσε τις πιστώ­
σεις στον δανειολήπτη ο οποίος αναλαμβάνει να πληρώσει τους ανα-  
δόχους.
Στην πρακτική,αυτός ο διπλός μηχανισμός φαίνεται ολοένα  
και λιγότερο ικανοποιητικός, αν ληφθεί υπόψη ο αυξανόμενος  
αριθμός των καθυστερήσεων που οφείλονται κυρίως στις παραλήψεις  
της ενδιαφερομένης διοίκησης.

- 7α -
Εξετάζοντας αυτές τις δυσκολίες, αποφασίσθηκε να δοθεί  
στους δανειολήπτες η δυνατότητα να προσφεύγουν για τα ειδικά δά­
νεια στις ίδιες διαδικασίες με αυτές που εφαρμόζονται για τις  
επιδοτήσεις - δηλαδή άμεση πληρωμή στις επιχειρήσεις που αναλαμβά­
νει η Επιτροπή μετά από εντολή των δανειοληπτών.
Ωστόσο, η εφαρμογή αυτού του νέου τρόπου υπόκειται αε δύο
όρους :
1) αυτή η διαδικασία δεν είναι αυτόματη, στο βαθμό όπου  
δεν μπορεί να είναι αντίθετη με τη θέληση του δανειολήπτη εάν ο  
τελευταίος προτιμά να παραμείνει στην παλιά πρακτική.
2) είναι απαραίτητο να υπάρχει η προηγούμενη έγκριση -  
για κάθε περίπτωση ή γενικά - της αρμόδιας αρχής για τη διαχεί­
ριση του εξωτερικού χρέους του κράτους ΑΚΕ που λαμβάνει

-  8 -
το δάνειο, για να αποτραπεί κάθε διαφωνία σε μεταγενέστερο στάδιο  
όσον αφορά την εκτέλεση του ειδικού δανείου.
Η εφαρμογή αυτής της διαδικασίας άμεσης πληρωμής στο πλαί­
σιο των ειδικών δανείων αντιστοιχεί σε σημαντική απλοόστευση των  
τρόπων πληρωμής - έτσι ώστε να γίνεται πραγματικά γρήγορη - εξα­
σφαλίζοντας τις ίδιες εγγυήσεις ελέγχου με αυτές που έχουν ήδη  
δοκιμασθεί στην περίπτωση των επιδοτήσεων.
Με την εγκύκλιο της 19ης Μαΐου 1983, οι αντιπρόσωποι κλή­
θηκαν να ενημερώσουν τους ενδιαφερόμενους φορρίς των κρατών ΑΚΕ  
για τις δυνατότητες που προσφέρει έτσι η νέα μέθοδος
β) Η Επιτροπή επέστησε την προσοχή της στις κριτικές ορισμέ­
νων τραπεζικών κύκλων όσον αφορά το μηχανισμό των εγγυήσεων που  
απαιτούν οι προμηθευτές για να εγγυηθούν την επιστροφή των πλη­
ρωμών που πραγματοποιούν υπέρ των τελευταίων σε περίπτωση μη  
εκτέλεσης ή κακής εκτέλεσης των παροχών τους. Σύμφωνα μ'αυτούς  
τους οργανισμούς, η υποχρέωση που έχουν οι προμηθευτές να εγγυώ-  
νται ιδιαίτερα την πρώτη δόση της πληρωμής των 60% που καταβάλ­
λεται κατά τη στιγμή της παραγγελίας, και αυτό μέχρι την προσω­
ρινή παραλαβή, αποτελεί αρκετά επαχθή επιβάρυνση για τους αναδό-  
χους, ενώ η προσφυγή σε άλλους τύπους που χρησιμοποιούνται στο  
διεθνές εμπόριο, όπως η επιστολή πίστωσης ή το σύστημα του  
"stand-by", επιτρέπει μια συνολική πληρωμή χωρίς εγγύηση.
Η Επιτροπή που έδειξε ενδιαφέρον γι'αυτήν την επιχειρη­
ματολογία, έκανε μια μελέτη αυτού του θέματος, σε συνεργασία με  
τους ενδιαφερόμενους, που της παρείχαν ορισμένες συμπληρωματικές  
εξηγήσεις για τους μηχανισμούς για τους οποίους πρόκειται.
Αυτές οι συζητήσεις συνεχίζονται ακόμη κατά τα μέσα του 1985.
Η Επιτροπή ωστόσο θεωρεί, ανεξάρτητα από κάθε μεταγενέστερη σε  
βάθος εξέταση του ζητήματος, ότι οι νέες προβλεπόμενες μέθοδοι  
θα παρουσιάζουν το μειονέκτημα μιας μικρότερης προστασίας των  
κρατών ΑΚΕ,στο βαθμό που η πληρωμή θα γίνεται με απλή υποβολή  
εγγράφων κατά τη φόρτωση των προμηθειών και όχι ύστερα από δια­
πίστωση ότι οι προμήθειες έχουν φθάσει σε καλή κατάσταση λει­
τουργίας - χωρίς να λαμβάνονται υπόψη τα προβλήματα του ταμείου  
που θα δημιουργήσει στην Επιτροπή η επέκταση των συνολικών πλη­
ρωμών μέσω των ιδρυμάτων πληρωμής της Κοινότητας. Επιπλέον,  
όπως έδειξαν οι επαφές που είχε η Επιτροπή με τους προμηθευτές,  
η χρηματοδοτική επιβάρυνση που βαρύνει το μηχανισμό των εγγυή­
σεων οφείλεται περισσότερο στην ακαμψία ορισμένων τραπεζικών  
συστημάτων των κρατών μελών από ό,τι στον ίδιο το μηχανισμό εγ­
γυήσεων : το ίδιο συμβαίνει, για παράδειγμα, όταν η τράπεζα

- 9 -
απαιτεί από τον προμηθευτή μια προηγούμενη κατάθεση από την έκδο­
ση της εγγύησης, πράγμα που εξουδετερώνει τον ίδιο το σκοπό της  
"προκαταβολής" του 60% που χορηγείται στο πλαίσιο της πρώτης δόσης  
πληρωμής. Η Επιτροπή δεν αποκλείει επομένως εκ των προτέρων τη  
δυνατότητα ευελιξίας του συστήματος εγγυήσεων που ισχύει μέχρι  
σήμερα στις αγορές που χρηματοδοτεί το ΕΤΑ, αλλά θέλει να το κά­
νει έχοντας πλήρη επίγνωση και με τη βεβαιότητα ότι οι ενδιαφε­
ρόμενοι τραπεζικοί κύκλοι γνωρίζουν σε βάθος όλες τις "πιθανότη­
τες" του παραδοσιακού συστήματος που εφαρμόζει το ΕΤΑ.
Β - Πόροι που διαχειρίζεται η τράπεζα
Λόγω των δανείων της που δεν καλύπτουν παρά μόνο ένα μικρό  
ποσοστό των σχεδίων και των εσωτερικών διαδικασιών της, η τράπεζα  
δεν είναι σε θέση να κάνει άμεσες ρυθμίσεις στις δικαιούχες επι­
χειρήσεις των αγορών ή στις παραγγελίες των δανειοληπτών της (1).  
Οι διαφορετικές διαδικασίες εκταμίευσης που χρησιμοποιεί επιτρέ­
πουν ωστόσο την αποτελεσματική προσαρμογή σε όλες τις περιπτώσεις  
που μπορούν να προκόψουν λαμβάνοντας υπόψη τις ειδικές καταστάσεις  
τόσο στα κράτη ΑΚΕ όσο και των δανειοληπτών.
Η διαδικασία αναχρηματοδότησης με βάση τους φακέλους δι-  
καιολογητικών για τις πληρωμές που έχουν πραγματοποιηθεί ή για  
τις εργασίες που πραγματοποιεί ο δανειολήπτης, παρουσιάζει τη με­
γαλύτερη δυνατή εγγύηση εφόσον επιτρέπει στην τράπεζα να εκτα­
μιεύει το δάνειό της μόνο σε συνάρτηση με την κατάσταση προόδου  
των παραγγελιών και των εργασιών και να επαληθεύει το ρυβμό ανά­
ληψης των κεφαλαίων του δανειολήπτη όπως και των καταβολών των  
από κοινού χρηματοδοτών. Αποτελεί τη διαδικασία που εφαρμόζεται  
κατά προτίμηση τόσο για τις δαπάνες σε τοπικό νόμισμα όσο και  
τις δαπάνες που καταβάλλονται σε ξένα συναλλάγματα.
βστδσο η τράπεζα εφαρμόζει επίσης για κάθε περίπτωση πιο  
ελαστικός διαδικασίες προχρηματοδότησης για να ανταποκριθεί στα  
ειδικά προβλήματα ορισμένων από τους δανειολήπτες της, ιδίως όταν  
αυτοί οι τελευταίοι συναντούν δυσκολίες απόκτησης εγκρίσεων αγο­
ράς ή μεταφοράς συναλλαγμάτων. Σ'αυτές τις περιπτώσεις, ο δανειο­
λήπτης πρέπει να αιτιολογεί τακτικά, για κάθε δόση, τη χρησιμο­
ποίηση των κεφαλαίων που λαμβάνει προτού πραγματοποιηθούν οι νέες  
καταβολές.
Εξάλλου, χρησιμοποιούνται ειδικές διαδικασίες καταβολών  
για την ελευθέρυση των συμμετοχών που πραγματοποιεί η τράπεζα 
άμεσα επί των ετ;χειρηματικών κεφαλαίων για λογαριασμό της Κοι­
νότητας όπως και γι'αυτές από τις ενέργειες που αναλαμβάνουν  
τα κράτη ή οι χρηματοδοτικοί οργανισμοί ανάπτυξης με τη βοήθεια  
συνδρομών που χορηγεί η τράπεζα.

- 9α -
(1) Η μόνη παρέκκλιση εφαρμόζεται στα δάνεια επί των επιχειρημα­
τικών κεφαλαίων για τη χρηματοδότηση μελετών ή τεχνικής ενίσχυσης,  
και ο δανειολήπτης - κατά κανόνα το κράτος, μερικές φορές μία τράπεζα ανά­
πτυξης - πρέπει σ'αυτήν την περίπτωση να αναγνωρίσει επίσημα ότι  
είναι οφειλέτης των ποσών που καταβάλλονται άμεσα στον ανάδοχο 
της αγοράς και στο βαθμό της παροχής των υπηρεσιών.

-  10  -
IV. Υπερβάσεις
Λαμβάνοντας υπόψη το επίπεδο εκτέλεσης που έφθασε το 4ο  
ΕΤΑ - του οποίου οι πιστώσεις έχουν σήμερα δαπανηθεί μέχρι το  
86 % - η Επιτροπή είναι πια σε θέση να εκτιμήσει κατά πρώτο λόγο  
τις υπερβάσεις που έχουν διαπιστωθεί με την ευκαιρία της υλοποίη­
σης των σχεδίων που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο αυτού του ταμείου,  
δεδομένου ότι η ίδια διαδικασία θεωρείται ακόμη πρόωρη για το 5ο  
ΕΤΑ. Οι παρατηρήσεις ως προς αυτό αφορούν δύο κατευθύνσεις :  
αφενός το βαθμό του φαινομένου υπέρβασης* αφετέρου, τον προσδιο­
ρισμό των τρόπων που μπορούν να αποτρέψουν αυτά τα φαινόμενα.
Α) Υπολογισμός των υπερβάσεων
1/ Η ανάλυση της Επιτροπής επέτρεψε να καθορισθεί ο όγκος  
των υπερβάσεων 57.370.000 ECU που αφορούν 84 σχέδια τα οποία αντι­
προσωπεύουν αρχική ανάληψη υποχρέωσης 345.328.000 ECU - δηλαδή  
ένα συνολικό ποσοστό αύξησης 16,6 %.
Έτσι, πρέπει να υπογραμμίσουμε ότι αυτοί οι αριθμοί πα­
ραμένουν εντελώς οριακοί σε σχέση με το σύνολο των αναλήψεων υπο­
χρεώσεων του 4ου ΕΤΑ του οποίου τα σχετικά σχέδια αποτελούν μόνο  
4,24 % σε αριθμό και 11,4 % σε αξία, ενώ η συνολική υπέρβαση που  
διαπιστώθηκε ανέρχεται μόνο σε 1,90 % αυτών των αναλήψεων υποχρεώ­
σεων. Επιπλέον, είναι ενδιαφέρον να υπογραμμισθεί ότι 68 από τις  
υπερβάσεις που έχουν διαπιστωθεί έτσι (δηλ. το 80% του συνόλου)  
παραμένουν χαμηλότερες ή ίσες από 15 % του ποσού των αρχικών ανα­
λήψεων υποχρεώσεων - περιθώριο στο εσωτερικό του οποίου ο κύριος  
διατάκτης του ΕΤΑ είναι υπεύθυνος να λάβει απόφαση όσον αφορά  
τις συμπληρωματικές αναλήψεις υποχρεώσεων (άρθρο 56 του δημοσιο­
νομικού κανονισμού που εφαρμόζεται στο 4ο ΕΤΑ) - ενώ 7 περιπτώ­
σεις τοποθετούνται σε μία κλίμακα 15 έως 50 % και 8 άλλες περι­
πτώσεις μεταξύ του 50 και 100 %, μόνο 1 σχέδιο σημειώνει υπέρβαση  
ανώτερη του 100 %.
2/ Εάν εξετάσουμε τις αιτίες των υπερβάσεων, είναι πιθανό 
να συγκεντρώσουμε σε τρεις μεγάλες κατηγορίες τα στοιχεία στα  
οποία οφείλονται αυτές οι αυξήσεις :
- οι προσαυξήσεις των πιστώσεων που γίνονται αναγκαίες από την  
παράταση των πράξεων που είχαν προβλεφθεί προηγουμένως ή από την  
παρέμβαση συμπληρωματικών παροχών ίαγορά εξοπλισμών, συμπληρωμα­
τικές εργασίες). Αυτά τα στοιχεία αντιστοιχούν σε συσσωρευμένη  
υπέρβαση 20,8 εκατ. ECU, δηλ. 36,3 % του συνόλου των υπερβάσεων  
που έχουν καταγραφεί*

- 10α -
- παράγοντες καθαρά οικονομικής φύσης, όπως η αναθεώρηση των  
τιμών, διαφορές των συναλλαγματικών ισοτιμιών, κακή εκτίμηση του  
κόστους πριν από τη δημοσίευση των διαγωνισμών, ανάληψη από την  
Κοινότητα των παροχών που συνήθως χρηματοδοτούνται από τη χώρα.
Οι αυξήσεις που προκύπτουν από αυτά ανέρχονται σε 20,5 εκατ. ECU,  
δηλ. 35,7 X της συνολικής υπέρβασης"

-  11  -
- οι αυξήσεις που συνδέονται με δυσκολίες εκτέλεσης επί τόπου  
(απρόβλεπτα γεγονότα, τροποποίηση των παροχών που είχαν προβλεφθεί  
αρχικά). Αυτές οι υπερβάσεις μπορούν να καθορισθούν σε ένα συσ-  
σωρευμένο ποσό 16,1 εκατ. ECU, δηλ. 28 X του συνόλου.
3/ Αυτές οι διαφορετικές ενδείξεις αποτελούν μια πρώτη  
προσέγγιση του υπολογισμού των υπερβάσεων. Η προβδλή άλλων στοι­
χείων σύγκρισης όπως οι ενδιαφερόμενες χώρες ή οι τομείς που έχουν  
επηρεασθεί από αυτό το φαινόμενο δεν μπορεί, στο σημερινό στάδιο  
να προσδιορίσει ουσιαστικές τάσεις. Η Επιτροπή επιφυλάσσεται  
ωστόσο να εμπλουτίσει σε μεταγενέστερο στάδιο την ανάλυσή της ως  
πρυς αυτό εάν προκόψουν καταλληλότερα στοιχεία κατά τη συνέχιση  
της εκτέλεσης του 4ου και 5ου ΕΤΑ.
Β) Προτεινόμενες λύσεις
1/ Εάν ορισμένοι παράγοντες που αναφέρονται ανωτέρω δεν  
μπορούν να ελεχθούν εκ των προτέρων, στο βαθμό ιδίως που συνδέο­
νται με στοιχεία συγκυριακής φύσης, που είναι δυνατόν να προβλεφ-  
θούν δύσκολα, κάθε αποτρεπτική ενέργεια δεν αποκλείεται ωστόσο.
Το ίδιο συμβαίνει ιδιαίτερα με τις δυνατότητες να καθορισθεί κα­
λύτερα η αρχική εκτίμηση του κόστους. Ως προς αυτό, έχοντας υπό­
ψη μιαιπρακτική που ισχύει στην περίπτωση άλλων οργανισμών ενί­
σχυσης (BIRD, FAC, κλπ.), η Επιτροπή πειραματ(σθηκε τη μέθοδο  
που συνίσταται στο να δημοσιεύονται προσκλήσεις για την υποβολή  
προσφορών πριν από τη λήψη απόφασης για τη χρηματοδότηση, έτσι  
ώστε να καθορίζεται καλύτερα το κόστος μιας αγοράς, ακόμη και  
ενός σχεδίου, κατά τη στιγμή που λαμβάνεται αυτή η απόφαση.
Οι προσκλήσεις για την υποβολή προσφορών που δημοσιεύονται  
σύμφωνα με αυτήν τη διαδικασία αντιστοιχούσαν, σε σχέση με το σύ­
νολο των διαγωνισμών του υπό εξέταση οικονομικού έτους :
- το 1982, στο 18,5 X του συνόλου και στο 47,8 % του γενικού ποσού*
- το 1983, στο 24 % του συνολικού αριθμού και στο 46 % του συνολι­
κού ποσού*
- το 1984, στο 24 X του συνολικού αριθμού και στο 53 % του συνολι­
κού ποσού.
2/ Η νέα Εύμβαση της Λομέ επεκύρωσε αυτή τη διαδικασία  
(άρθρο 223 παράγραφος 7) προβλέποντας ότι για να μειωθούν στο ελά­
χιστο οι κίνδυνοι υπέρβασης, τα κράτη ΑΚΕ και η Κοινότητα θα προ­
σπαθούσαν να προβαίνουν, όταν θα είναι δυνατό, στη δημοσίευση  
προσκλήσεων υποβολής προσφορών προτού ληφθεί η απόφαση για χρη­
ματοδότηση.
Όσον αφορά τους πόρους που διαχειρίζεται η Επιτροπή, η  
τελευταία προσπάθησε να καθορίσει, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη,  
τους όρους εφαρμογής αυτής της διαδικασίας, ψροντίζοντας να εξα­
σφαλίζει ταυτόχρονα τη διαφάνειά της και την αποτελεσματικότητά  
της.

-  12  -
Ως προς αυτό, προβλήθηκαν τα ακόλουθα κριτήρια και οι λε­
πτομέρειες στο πλαίσιο της ομάδας ACP-FIN του Συμβουλίου :
- η προηγούμενη συμφωνία της επιτροπής του ΕΤΑ για κάθε πρόωρη  
πρόσκληση για υποβολή προσφορών*
- μια ενημέρωση στο "Φυλλάδιο ΑΚΕ-ΕΟΚ" πριν από τη δημοσίευση  
των προσκλήσεων για την υποβολή προσφορών*
- ο όγκος της αγοράς δεν είναι ένα καθοριστικό κριτήριο* έχει κυ­
ρίως σημασία η επείγουσα φύση τόσο μιας μικρής πρόσκλησης για  
την υποβολή προσφορών όσο και μιας μεγάλης* έτσι, η επείγουσα  
φύση της εργασίας που πρέπει να εκτελεσθεί ή της προμήθειας είναι  
ένα ουσιαστικό κριτήριο, για παράδειγμα :
.  για τα έργα :  εκτέλεση μιας οδού, τουλάχιστον για την εγκα­
τάσταση του εργοταξίου, πριν από την εποχή των βροχών*
.  για τις προμήθειες : παράδοση των λιπασμάτων σε εύθετο χρόνο  
για να επιτραπεί η τοποθέτησή τους Όσε αντίθετη περίπτωση  
μία γεωργική περίοδος κινδυνεύει να χαθεί)*
- κριτήριο του στόχου που πρέπει να επιτευχθεί :  πρόκειται για  
την καλύτερη γνώση των τιμών ώστε να περιορισθούν, ακόμη και να  
εξαλειφθούν, οι κίνδυνοι υπέρβασης* η πρόωρη δημοσίευση των προσκλή­
σεων για την υποβολή προσφορών επιβάλλεται επομένως σε περίοδο πλη­
θωρισμού (Ευρώπης και ΑΚΕ) και για όλα τα περίπλοκα σχέδια όπου  
κάθε μελέτη, όσο και λεπτομερής και αν είναι, δεν μπορεί να δώσει
εκ των προτέρων για τις τιμές αποτελέσματα τόσο ακριβή όσο και οι  
προσφορές των επιχειρήσεων*
- κριτήριο της ισότητας των όρων ανταγωνισμού :  μία διεθνής πρόσκλη­
ση για την υποβολή προσφορών δεν μπορεί να δημοσιευθεί παρά μόνο  
βάσει ενός πλήρους τεχνικού και διοικητικού φακέλου* η δημοσίευση  
πριν από τη λήψη της απόφασης για χρηματοδότηση δεν μπορεί να  
εγ^ριθεί σε βάρος της ποιότητας του φακέλου των προσκλήσεων για
την υποβολή προσφορών*
- κριτήριο του συντονισμού των δανειοδοτών :  πολλοί σημαντικοί  
χορηγοί εφαρμόζουν τον κανόνα "πρόσκληση γιο την υποβολή προσφορών  
πριν από τη λήψη απόφασης για χρηματοδότηση"* για να εναρμονισθούν  
οι διαδικασίες, η τεχνική αυτή επιβάλλεται επομένως σε όλες τις  
περιπτώσεις σχεδίων από κοινού χρηματοδότησης, είτε είναι κοινά  
(μια μοναδική πρόσκληση για την υποβολή προσφορών σε όλους τους  
δανειοδότες) ή παράλληλα (αναγκαίος συγχρονισμός των προσκλήσεων  
για την υποβολή προσφορών που δημοσιεύονται από διαφορετικούς  
δανειοδότες)*

- 13 -
- απαίτηση καλού προγραμματισμού για τη διεξαγωγή των πράξεων :  
το χρονοδιάγραμμα της πρόσκλησης για την υποβολή προσφορών πρέπει  
να μελετηθεί με τη μεγαλύτερη δυνατή φροντίδα, κατά τέτοιο τρόπο  
ώστε, αφενός, να γίνουν γνωστά τα αποτελέσματα της πρόσκλησης για  
υποβολή προσφορών σε εύθετο χρόνο,ώστε να προσαρμοσθεί ο όγκος  
των προτάσεων για χρηματοδότηση (ενδεχόμενη αναθεώρηση της εκτί­
μησης του κόστους που προκύπτει από προηγούμενη μελέτη) και,  
αφετέρου, να συναφθε ί  η αγορά - ύστερα από τη γνωμοδότηση της  
επιτροπής του ΕΤΑ, την απόφαση για χρηματοδότηση και την υπογραφή  
της σύμβασης χρηματοδότησης “ στα όρια της προθεσμίας για την  
υποβολή των προσφορών (90 ημέρες)' δεν πρέπει να δημοσιεύονται  
επομένως οι προσκλήσεις για την υποβολή προσφορών ούτε πολύ αργά,  
ούτε πολύ νωρίς"
- η πρόσκληση για την υποβολή προσφορών πρέπει να δημοσιευθεί  
υπό την αναβλητική αίρεση της λήψης της κοινοτικής χρηματο­
δότησης, δηλαδή με την ευθύνη της δικαιούχου χώρας, πράγμα που  
δεν πρέπει να εμποδίζει τη δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα  
των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, την κατάρτιση ενός χρονοδιαγράμματος  
ταυτόχρονης δημοσίευσης με τη δικαιούχο χώρα και την εφαρμογή  
των κοινοτικών διαδικασιών που προβλέπονται στα κείμενα (δημόσια  
αποσφράγιση των προσφορών' παρουσία του αντιπροσώπου της Επι­
τροπής" έγκριση από την επιτροπή - τις υπηρεσίες των Βρυξελλών
ή του αντιπροσώπου - των αποτελεσμάτων της πρόσκλησης για την  
υποβολή προσφορών).

- 14 -
V. Δυσκολίες είσπραξης
Η επιδείνωση της οικονομικής και δημοσιονομικής κατάστασης  
πολλών κρατών ΑΚΕ, από τα οποία πολλά ήταν υποχρεωμένα, κατά τη  
διάρκεια των τελευταίων ετών, να ζητήσουν επανακλιμάκωση του εξω­
τερικού χρέους τους στο πλαίσιο συμφωνιών που θα συνάπτονταν με  
το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, το Club του Παρισιού ή το Club  
του Λονδίνου, είχε άμεση επίπτωση στην εξυπηρέτηση των κοινοτικών  
δανείων λόγω :
- των δυσκολιών ταμείου ή του προϋπολογισμού που προέκυψαν  
στο επίπεδο των επιχειρήσεων όπως και στο επίπεδο των κρατών*
- των προβλημάτων του ισοζυγίου πληρωμών και της σπανιό-  
τητας ;των συναλλαγμάτων που παρέτειναν κατά σημαντικό τρόπο τις  
προθεσμίες κατά τις οποίες οι πελάτες της Κοινότητας μπορούσαν να  
λάβουν εγκρίσεις μεταφοράς εκ μέρους των κεντρικών τραπεζών ή των  
νομισματικών αρχών των ενδιαφερομένων κρατών (1)*
- της επιδείνωσης της οικονομικής κατάστασης ορισμένων  
δανειοληπτών που η κυριότερη αιτία τους ήταν συνήθως η έλλειψη κυ­
βερνητικών μέτρων (για παράδειγμα μεταφορά των εγκρίσεων για την  
αύξηση των τιμολογίων παρά τις επίσημες δεσμεύσεις που έλάβαν σ'  
αυτό σημείο έναντι των δανειοδοτών).
0 αριθμός των καθυστερήσεων των πληρωμών αυξήθηκε αλλά,  
κυρίως, παρατάθηκαν οι προθεσμίες ρύθμισης σε ανησυχητικές αναλο­
γίες παρά τη σημαντική ενίσχυση των μέτρων και των διαβημάτων της  
τράπεζας στους δανειολήπτες της και των αρχών των ενδιαφερομένων  
κρατών ΑΚΕ.
Η εξέλιξη που διαπιστώθηκε στην κατάσταση των μη καταβλη-  
θέντων και οι μεσοπρόθεσμες και βραχυπρόθεσμες προοπτικές, χωρίς  
να είναι δραματικές, είναι ωστόσο ανησυχητικές, ιδιαίτερα όσον  
αφορά τα χορηγούμενα δάνεια των ιδίων πόρων της τράπεζας, αν ληφ-  
θούν υπόψη οι σημαντικές συνέπειες που αυτές οι επιπτώσεις  
μπορούν να έχουν στο γενικό "credit-standing" της τράπεζας.
Στο πλαίσιο των διαδικασιών της είσπραξης, η τράπεζα φροντίζει  
να ενημερώνει έγκαιρα και αμέσως το κράτος ΑΚΕ, που καταβάλλει  
την εγγύηση και να του επιβεβαιώνει πολλές φορές κάθε σημαντική  
καθυστέρηση πληρωμής. Όταν αυτές οι καθυστερήσεις παρατείνοντατ,  
εφιστά κυρίως την προσοχή του ενδιαφερόμενου κράτους ΑΚΕ στις  
συνέπειες της επίσημης αμφισβήτησης της εγγύησής του. Αυτή η  
εγγύηση επιφέρει έτσι την αναστολή της χορήγησης νέων συνδρομών  
και των πληρωμών του συνόλου των δανείων που χορηγεί η τράπεζα  
κατά τη διάρκεια εκταμίευσης μέχρι την πλήρη ρύθμιση των ποσών  
που οφείλει ο δανειολήπτης.
(1) Παρά τις δεσμεύσεις που λαμβάνουν τα κράτη ΑΚΕ στο πλαίσιο  
των Συμβάσεων ΑΚΕ/ΕΟΚ (άρθρο αριθ. 67 Λομέ I, άρθρο αριθ. 158  
Λομέ II).

- 15 -VIIJ/54Q/85~EL
ΜΦΔ/εμ
Μέχρι σήμερα η εφαρμογή αυτών των διαδικασιών επέτρεψε να εισπρα-  
χθούν όλα τα δάνεια που είχαν λήξει και που δεν είχαν πληρωθεί  
στο σύνολο σχεδόν των περιπτώσεων, είτε επειδή οι νομισματικές  
αρχές του ενδιαφερόμενου κράτους ΑΚΕ είχαν τελικά θέσει στη διά­
θεση του δανειολήπτη το αναγκαίο συνάλλαγμα, είτε επειδή το  
κράτος ΑΚΕ-εγγυητής χορήγησε προκαταβολή στο δανειολήπτη που δεν  
μπόρεσε να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του ή, πραγματοποίησε,  
τη ρύθμιση για λογαριασμό του, είτε τέλος επειδή το κρά­
τος ΑΚΕ-εγγυητής τήρησε τις υποχρεώσεις εγγύησης αφού η τρά­
πεζα έκανε συμβατική χρήση της εγγύησής του.
Η μόνη περίπτωση για την οποία αυτή η διαδικασία δεν έδωσε  
τα αναμενόμενα αποτελέσματα, είναι η περίπτωση του δανείου LEC-  
Bushrod για το οποίο το κράτος-εγγυητής της Λιβερίας, παρά τις  
πολλές παρεμβάσεις της τράπεζας σε συνδυασμό με τις παρεμβάσεις  
της Επιτροπής και του αντιπροσώπου της, δεν τήρησε τις οικονομικές  
του υποχρεώσεις εγγύησης για τις δύο προθεσμίες στις 30.04.84 και  
31.10.84, υποχρεώνοντας έτσι την τράπεζα να κάνει τελικά προσφυ­
γή στην εγγύηση των κρατών μελών της (1).
Στην περίπτωση των χορηγουμένων δανείων επί επιχειρηματι­
κών κεφαλαίων, οι πράξεις των οποίων η εξυπηρέτηση σημειώνει ση­
μαντικές καθυστερήσεις πληρωμής αφορούν τις χώρες που αντιμετωπί­
ζουν χρηματοδοτικές και οικονομικές δυσκολίες ιδιαίτερα σοβαρές  
ή τους δανειολήπτες που οι δραστηριότητές τους βρίσκονται σήμερα  
σε κρίση. Χάρη στη συνεχή ανανέωση των διαβημάτων που κάνει η  
τράπεζα, τα μακροπρόθεσμα μη πληρωθέντα ποσά (περισσότερο από 6  
μήνες) εντοπίζονται πια σήμερα μόνο στη Λιβερία, στη Ρουάντα και  
στο Σουδάν.
Εξάλλου, η μόνη περίπτωση μεταφοράς της προθεσμίας που
είχε καθορισθεί σε σύμβαση παραμένει η περίπτωση του σχεδίου της  
Gezira Nanagil Textile Company (GEMATEX) στο Σουδάν όπου η θέση  
σε λειτουργία του εργοστασίου εξαρτάται από τον επαρκή ανεφοδια­
σμό σε ηλεκτρική ενέργεια που οι σούδανικές αρχές όφειλαν να  
εξασφαλίζουν από το 1983 και που θα εξασφαλίζεται τουλάχιστον  
μόνο μετά το 1986. Όσον αφορά την εξυπηρέτηση μιας συνδρομής  
από επιχειρηματικά κεφάλαια και από τα δύο ειδικά δάνεια που χο­
ρηγήθηκαν στο Τοάντ για δύο βιομηχανικά σχέδια (Κλωστοϋφαντουργι­
κή Εταιρία του Τσαντ CSTT) και Εθνική Εταιρία Παραγωγής Ζάχαρης)  
που είχαν διακοπεί λόγω της πολιτικής κατάστασης (εμφύλιος πόλε­
μος) μεταξύ του 1979 και του 1982, τελικά συμφωνήθηκαν πολύ ικα­
νοποιητικές λύσεις μεταξύ των αρχών του Τσαντ, της Επιτροπής και  
της τράπεζας, και που κατέληξαν στη σχεδόν πλήρη εκκαθάριση όλων  
των μη πληρωθέντων ποσών, ενώ οι τρεις τελευταίες προθεσμίες του  
χορηγούμενου δανείου STT ρυθμίζονταν στις μικρότερες δυνατές 
προθεσμίες.

- 15α -
(1) Μετά από τα πολλά διαβήματα και λόγω του γεγονότος ότι η χο­
ρήγηση κάθε νέας κοινοτικής ενίσχυσης (συμπεριλαμβανομένων των ενι­
σχύσεων που διαχειρίζεται η Επιτροπή) είχε αναβληθεί, αυτά τα δύο  
δάνεια που είχαν λήξει πληρώθηκαν τελικά από τη Λιβερία, και τα  
εισπραχθέντα ποσά καταβλήθηκαν αμέσως εκ νέου από την τράπεζα στα  
κράτη μέλη.

- ■  16 -
Ειδικότερα στην περίπτωση των ειδικών δανείων της Επττροπής  
για τα οποία η τράπεζα εξασφαλίζει μόνο μία εντολή είσπραξης, υπάρ­
χουν ακόμη μη πληρωθέντα ποσά (και ορισμένα από τρία χρόνια ήδη)  
παρά τις επαναλαμβανόμενες παρεμβάσεις στις αρχές των ενδιαφερομέ­
νων κρατών, αλλά αυτά τα μη πληρωθέντα ποσά εντοπίζονται σε ένα  
σχετικά περιορισμένο αριθμό χωρών (Μαυριτανία, Σουδάν, Γουινέα).
Η τράπεζα βρίσκεται σε συνεχή επαφή με την Επιτροπή και τους αντι­
προσώπους της που προσπαθούν να βρουν μία λύση γι'αυτά τα προβλή­
ματα. Κατά γενικό τρόπο, υπολογίζεται ότι αυτή η κατάσταση είναι  
προς το παρόν ως επί το πλεΙστόν σταθερή και ότι δεν θα σημειωθεί  
σημαντική επιδείνωση των μη πληρωθέντων ποσών επί των ειδικών δα­
νείων.
Τέλος, πρέπει να σημειωθεί ότι, στο πλαίσιο των ρυθ­
μίσεων που μελέτησε η Επιτροπή και η τράπεζα για να επιτύχουν  
καλύτερη αλληλεγγύη στον τομέα των συντονισμένων ενεργειών που  
θα βελτιώσουν την εξυπηρέτηση των κοινοτικών δανείων σε ορισμένα  
κράτη ΑΚΕ Π), μία πρώτη εμπειρία χρησιμοποίησης του ισοδύναμου  
σε συνάλλαγμα των τοπικών δαπανών που αφορούν τα σχέδια που χρη­
ματοδοτεί το ΕΤΑ, για την πληρωμή του συνόλου των κοινοτικών δα­
νείων που χορηγήθηκαν στην Τανζανία, πραγματοποιείται με τη συμφω­
νία των αρχών αυτής της χώρας με αρκετή επιτυχία. Ορισμένα οφει-  
λόμενα δάνεια από τα δεύτερο εξάμηνο του 1984 έχουν έτσι πληρωθεί  
χωρίς μεγάλη καθυστέρηση' η προσπάθεια θα συνεχισθεί βέβαια κατά το  
1985 και, πρέπει να ελπίζουμε, Θα διευρυνθεί λόγω των διατάξεων  
που προβλέπονται στη Σύμβαση της Λομέ III (άρθρο 227).
<1) Εξέταση που πραγματοποιείται σήμερα στο πλαίσιο της ομάδας οικο­
νομικών εμπειρογνωμόνων του Συμβουλίου.

- 17 -
VI. Χρησιμοποίηση των ενισχύσεων
Δυνάμει του άρθρου 25 της εσωτερικής συμφωνίας, η Επιτροπή  
και η τράπεζα έχουν ως αποστολή να εξασφαλίζουν τους όρους με τους  
οποίους τα έργα που χρηματοδοτούνται από την κοινοτική ενί-  
σχυση, θα χρησιμοποιούνται από τους δικαιούχους καθώς και να εξε­
τάζουν μέχρι πο(ου βαθμού επιτεύχθηκαν οι προβλεπόμενοι στόχοι της  
χρηματοδοτικής και τεχνικής συνεργασίας.
Α - Πόροι που διαχειρίζεται η Επιτροπή
Από πλευράς της, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι εργασίες που  
πραγματοποιήθηκαν από ορισμένα χρόνια στον τομέα της εκ των υστέρων αξιο­
λόγησης των προγραμμάτων ανάπτυξης αποτελούν μία προσέγγιση που  
μπορεί να ανταποκριθεί σ'αυτήν τη μέριμνα.
Υπενθυμίζεται ότι οι εκτιμήσεις που έγιναν μέχρι σήμερα  
περιλαμβάνουν ουσιαστικά τρεις κατηγορίες, εάν δεν ληφθούν υπόψη  
οι άμεσες εκτιμήσεις που πραγματοποιήθηκαν μετά από ρητή αίτη­
ση των ενδιαφερομένων υπηρεσιών για εντελώς ειδικά ζητήματα :
1/ οι εκτιμήσεις κατά κλάδους, για τις οποίες εξετάσθηκαν οι  
ακόλουθοι τόμείς :
. δημόσια υγεία "
. ανεφοδιασμός σε νερό στις αγροτικές και αστικές περιοχές"
. ενοποιημένη γεωργία"
. εκπαίδευση και κατάρτιση"
.  οδικά δίκτυα"
. ζωϊκές παραγωγές.
2/ οι εκτιμήσεις κατά μέσο, που αφορούν τα διάφορα μέσα της συνερ­
γασίας για την ανάπτυξη, δηλαδή, μέχρι σήμερα :
. μικρά έργα και από κοινού χρηματοδοτήσεις  
με τις μη κυβερνητικές οργανώσεις"
. ΘΤΑΒΕΧ "
. επισιτιστική βοήθεια"
. τεχνική βοήθεια.
3/ οι συνολικές εκτιμήσεις που αφορούν το σύνολο των τομέων και 
όλα τα μέσα καθώς και τα προγράμματα ενίσχυσης εκτός ΕΟΚ για χώρες 
ή συγκεκριμένες περιοχές" αποτέλεσαν ήδη αντικείμενο ανάλυσης γι' 
αυτό το σκοπό :
.  το Καμερούν  
.  ο Νίγηρας  
. η Ρουάντα  
. η Σενεγάλη  
. το Ζαΐρ  
. η Ζάμπια.

- 18 -
Όλες οι εργασίες εκτίμησης που πραγματοποιήθηκαν γι'αυτούς  
τους σκοπούς κατέληξαν, σε κάθε περίπτωση, στην κατάρτιση ενός "εγγράφου  
για συζήτηση", που συνοδευόταν από μία συνοπτική έκθεση.
Αυτή η προσέγγιση συμπληρώθηκε, σε ορισμένους τομείς, από  
συνεδριάσεις εμπειρογνωμόνων ΑΚΕ/ΕΟΚ (μαζί με τα κράτη μέλη) που  
κλήθηκαν να επεξεργασθούν τις "βασικές αρχές" στον εξεταζόμενο τομέα.  
Έτσι οργανώθηκαν :
. τον Δεκέμβριο 1978, στο Freetown (Σιέρρα-Λεόνε), ένα σεμινάριο  
για την υγεία"
. το Νοέμβριο 1979, στο Bamako (Mali), ένα σεμινάριο για τον  
ανεφοδιασμό σε πόσιμο νερό"
. το Φεβρουάριο 1981, στο Λομέ (Τόγκο), ένα σεμινάριο για τη  
γεωργική ανάπτυξη"
.  το Μάρτιο 1982, στην Addis-Abeba (Αιθιοπία), ένα σεμινάριο  
για την εκπαίδευση και την κατάρτιση"
.  το Μάϊο-Ιούνιο 1983, στο Niamey (Νίγηρας), ένα σεμινάριο για  
τα οδικά δίκτυα"
.  τον Ιανουάριο 1984, στο Ναϊρόμπι (Κένυα), ένα σεμινάριο για  
τις ζωϊκές παραγωγές"
.  τον Απρίλιο 1984, στη Harare (Ζιμπάμπουε), ένα σεμινάριο για  
την τεχνική βοήθεια.
Οι "βασικές αρχές" που καθορίστηκαν κατά το τέλος αυτών των  
συνεδριάσεων έχουν υποβληθεί στο Συμβούλιο ΑΚΕ-ΕΟΚ με σκοπό την έγκρι­
σή τους και, αφού εγκριθούν, θα αποτελέσουν αντικείμενο ευρείας  
διάδοσης σε όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς.
Λαμβάνοντας υπόψη τις πληροφορίες που χορηγήθηκαν έτσι τα  
κράτη μέλη στα βασικά στάδια της διαδικασίας αξιολόγησης, η Επιτροπή  
δεν θεωρεί σκόπιμο να επανέλθει, στο πλαίσιο της παρούσας έκθεσης,  
στις λεπτομέρειες όσον αφορά τη χρησιμοποίηση των ενισχύσεων από  
τους δικαιούχους της κοινοτικής ενίσχυσης και συστήνει στα κράτη  
μέλη να προσφύγουν στην ήδη πλήρη τεκμηρίωση που τους έχει αποστα­
λεί γι'αυτόν το σκοπό.

- 19 -
Β - Πόροι που διαχειρίζεται η τράπεζα
Οι διαδικασίες επιτήρησης και παρακολούθησης που εφάρμοσε 
η τράπεζα βασίζονται κυρίως στους ίδιους κανόνες, είτε πρόκειται  
για πράξεις της τράπεζας στα κράτη μέλη της είτε για πράξεις στο  
εξωτερικό της Κοινότητας. Τα ίδια βασικά τραπεζικά κριτήρια εφαρ­
μόζονται επίσης, όπως και τα άλλα κριτήρια που χρησιμοποιούνται
για την εξέταση των σχεδίων, για τα δάνεια που χορηγούνται επί  
των ιδίων πόρων και για τις ειδικές πράξεις που εκτελούνται κατό­
πιν εντολής. Αυτές οι διαδικασίες έχουν ως αντικείμενο να επιτη­
ρούν και να ελέγχουν την υλοποίηση και την αξιοποίηση των σχεδί­
ων που χρηματοδοτεί. Οι εκτιμήσεις της τράπεζας γίνονται βάσει  
περιοδικών εγγράφων που οι δανειολήπτες της οφείλουν συμβατικά  
να της χορηγούν (εκθέσεις προόδου και ολοκλήρωσης των ερ­
γασιών, πληροφορίες και δημοσιονομικές καταστάσεις), επιτόπου  
επισκέψεων στον τόπο εκτέλεσης των σχεδίων καθώς και επαφών και  
συζητήσεων με τους δανειολήπτες της και τις αρχές των ενδιαφερομένων  
κρατών ΑΚΕ και των οργάνων από κοινού χρηματοδότησης των ίδιων  
των σχεδίων. Τα αποτελέσματα της εξέτασης αυτών των εγγράφων  
και αυτών των ερευνών αποτελούν αντικείμενο εσωτερικών εκθέσεων  
στις οποίες εκτίθενται και αναλύονται τα κυριότερα στοιχεία των  
πράξεων που χρηματοδοτούνται. Στην περίπτωση των σχεδίων που  
παρουσιάζουν ιδιαίτερες δυσκολίες, πορίσματα και συστάσεις ενερ­
γειών υποβάλλονται τακτικά στις αρχές λήψης απόφασης της τράπε­
ζας.
Μέχρι σήμερα η τράπεζα δεν έκανε συστηματικά εκ των υστέρων αξιολοτ  
γήσεις για τον πραγματικό αντίκτυπο και το σύνολο των αποτελε­
σμάτων των σχεδίων που χρηματοδοτούνται στα κράτη μέλη όπως και  
εκτός της Κοινότητας. Ωστόσο, οι αναλύσεις στις οποίες προβαί­
νει της επιτρέπουν να επιτηρεί αποτελεσματικά τους όρους χρησιμο­
ποίησης των χορηγουμένων ενισχύσεων και να κρίνει συνολικά μέχρι  
ποίου βαθμού οι προβλεπόμενοι στόχοι έχουν ή πρόκειται να επιτευ­
χθούν. Αυτό το ζήτημα αποτελεί σήμερα αντικείμενο σε βάθος μελέ­
της στο πλαίσιο των οργάνων της τράπεζας.
Τα συμπεράσματα στα οποία κατέληξε η τράπεζα από αυτές τις  
εργασίες κατά τη διάρκεια των δύο ή τριών τελευταίων οικονομικών  
ετών έδειξαν σειρά καθοριστικών στοιχείων που προκαλούν διαταρα­
χές και που συνδέονται γενικά με τις οικονομικές και χρηματοδοτικές  
δυσκολίες που αντιμετωπίζουν ορισμένα κράτη ΑΚΕ.

-  20  -
Οι κυριότεροι παράγοντες που κρίθηκαν επιβλαβείς για τα σχέδια  
που χρηματοδοτούνται από την τράπεζα (1) αναφέρονται κατωτέρω  
ως παράδειγμα και ανεξάρτητα από τη σημασία τους :
α) πάγωμα από τις κυβερνητικές αρχές ή καθυστερημένη αύξηση των
τιμών πώλησης ή εφαρμογή τιμών που δεν αποδίδουν αρκετό κέρδος (σχέδια :  
Εταιρία Παραγωγής Ζάχαρης της C0M0I S0SUC0 - πρώην S0SUHV -  
στοΜπουρκίνα Φάσο, Moulin du Sud-ouest MS0 στην Ακτή του  
Ελεφαντοστού, Bamburi Portland Cement και South Nyanza Sugar  
SONYSUGAR στην Κένυα, National Electric Power Authority  
ΝΕΡΑ στη Νιγηρία),
β) φορολογική επιβάρυνση ή νομοθετικός καθορισμός τιμών των  
ντόπιων πρώτων υλών σε ανεπαρκή επίπεδα (σχέδια:Κλωστοϋφα­
ντουργική Εταιρία του Καμερούν για τον οίκο SOLICAM,
Société Minière 50MIRWA της Ρουάντα),
γ) αμφισβήτηση ή καθυστέρηση εφαρμογής ενδοκρατικών συμφωνιών  
(περιφερειακά σχέδια: Τσιμεντοΐϊοιϊα της Δυτικής Αφρικής  
CIMA0 και RAN),
δ) ιδιαίτερα σοβαρά ή διαρκή πολιτικά προβλήματα (σχέδια: Κλωστοϋ­
φαντουργική Εταιρία του Τσάντ STT και Εθνική Εταιρία Παρα­
γωγής Ζάχαρης του Τσαντ S0NASUT),
(1) Τα σχέδια που αναφέρονται στις παρενθέσεις αντιπροσωπεύουν  
τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα των δυσκολιών που αντιμετωπί­
ζονται. θα αποτελόσουν αντικείμενο ειδικών παρατηρήσεων κατά  
την εξέταση αυτής της έκθεσης.

-  21  -
Στις επιπτώσεις αυτών των παραγόντων, έχουν προστεθεί οι  
επιπτώσεις που προκύπτουν :
ε) από τη συγκυρία ή από τη διεθνή οικονομική κρίση που επιφέρει  
μείωση ή ένα ανεπαρκές επίπεδο των τιμών πώλησης των προϊόντων 
εξαγωγής (σχέδια:Dwangwa Sugar Corporation DSC στο Malawi,
Royal Swaziland Sugar Corporation RSSC, Générale des Carrières  
et des Mines στο Ζαΐρ GECAMINES, Zambia Consolidated Copper  
Mines Z CCM),
στ) από τις ανεπαρκείς διαρθρώσεις διαχείρισης ή από την ανεπαρκή  
τεχνική βοήθεια (σχέδια: ΝΕΡΑ στη Νιγηρία, S0MIRWA στη Ρουάντα,  
Société Nationale pour le Développement de la Palmeraie et des  
Huileries SONAPH στο Τόγκο),
ζ) από τη δυσμενή εξέλιξη των αγορών ή τις δυνατότητες παραγωγής  
που είναι χαμηλότερες από τις προβλέψεις (σχέδια:κατασκευή  
ξενοδοχείων N0V0TEL στην Ακτή Ελεφαντοστού και "Le Gaweye"  
στο Νίγηρα, Mine d'or de POURA στη ΜπουρκΙνα Φάσο, MS0 στην  
Ακτή Ελεφαντοστού, Industries Chimiques du Sénégal ICS, SICOR  
στην Ακτή Ελεφαντοστού),
η) από την έκτακτη ξηρασία που είχε άμεσες ή έμμεσες επιπτώσεις  
σε πολλά σχέδια που χρηματοδοτεί η τράπεζα (γεωργική παραγωγή,  
υδροηλεκτρική παραγωγή ενέργειας), αλλά που ήταν πιο σοβαρές  
για ορισμένα σχέδια (SONAPH στο Τόγκο),
θ) από τις δυσκολίες ανεφοδιασμού σε πρώτες ύλες επιτόπου (σχέ­
διο: Kenya Furfural Company KFC).
Παράλληλα, η κακή οικονομική δραστηριότητα πολλών κρατών  
ΑΚΕ είχε άμεσο αντίκτυπο στη χρηματοδοτική κατάσταση πολλών μικρο-  
μεσαίων επιχειρήσεων που δικαιούνται χρηματοδότησης από τις τρά­
πεζες ανάπτυξης στις οποίες η τράπεζα χορήγησε συνολικά δάνεια*  
ως εκ τούτου, αυτές οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλή­
ματα οφειλομένων ποσών και η χρηματοοικονομική τους διάρθρωση αντιμε­
τωπίζει συνήθως σοβαρές ανισορροπίες (Industrial Development Bank  
IDB στην Κένυα, TDFL στην Τανζανία, Development Bank of Zambia  
DBZ).
Από κοινού με τα άλλα ΟΜ+ιετέχοντα όργανα χρηματοδότησης, η τράπεζα  
αναζητεί συνεχώς λύσεις με τους υπεύθυνους των σχεδίων και τα  
ενδιαφερόμενο κράτη για να αναλύσει τις αιτίες των δυσκολιών που  
διαπιστώθηκαν και για να βρει τις κατάλληλες λύσεις για να υλο­
ποιηθούν οι προβλεπόμενοι στόχοι. Ήδη φαίνονται καλύτερες προο­
πτικές για πολλά σχέδια* αντίθετα, άλλα σχέδια δεν έχουν ακόμη  
ξεπεράσει τις δυσκολίες τους, και το μέλλον πολλών από αυτά δια-  
κυβεύεται σοβαρά αν όχι οριστικά (σχέδι ohGEMATEX στο Σουδάν,
CIMAO, Kfc στην Κένυα/ MSO στην Ακτή Ελεφαντοστού).

VIII/540/85-EL
Μ Φ Λ /ο κ
-  22  -
VII. Εξωτερικό χρέος των κρατών ΑΚΕ
Το πρόβλημα του όγκου του εξωτερικού χρέους τους είναι για τις  
χώρες του τρίτου κόομου πρωταρχικό θέμα που ήρθε πρόσφατα στο φως  
της δημοσιότητας. Αν η συζήτηση επικεντρώθηκε κυρίως σε ορι­
σμένες χώρες της Λατινικής Αμερικής, πολλές από τις χώρες ΑΚΕ  
που έχουν πληγεί από τη στασιμότητα του εμπορίου και της διεθνούς  
παραγωγή;καθώς και από την πτώση των εσόδων τους από εξαγωγές λόγω  
της απότομης πτώσης των τιμών των πρώτων υλών, αντιμετωπίζουν  
επίσης προβλήματα χρέους.
α) Το 1982, το δημόσιο χρέος των κρατών ΑΚΕ ανερχόταν σε 51,4  
διαεκατ. δολάρια (περίπου εννέα φορές περισσότερο από ό,τι το  
1970) δηλαδή 12,3% του χρέους του συνόλου των αναπτυσσομένων  
χωρών (1).
Από αυτό το σύνολο, το τμήμα του χρέους έναντι των κοινοτικών  
οργάνων αντιστοιχούσε σε 750 εκατ. δολάρια (450 εκατ. που οφεί­
λονται στην ΕΤΕ, 300 εκατ. που οφείλονται στο ΕΤΑ), δηλαδή  
1,5% του συνολικού χρέους των κρατών ΑΚΕ.
β) Αυτή η μικρή αναλογία οφείλεται στο γεγονός ότι, στο πλαίσιο  
των χρηματοδοτικών ενισχύσεων που χορηγήθηκαν με τις συμβάσεις  
της Λομέ, δόθηκε προτεραιότητα στις μη επιστρεπτέες ενισχύσεις -  
έτσι ώστε το στοιχείο "μέση σταθμισμένη δωρεά" για το σύνολο  
των πιστώσεων του ΕΤΑ φθάνει το 94% (συμπεριλαμβανομένων των  
επιδοτήσεων επιτοκίων για τα δάνεια που χορηγεί η ΕΤΕ επί των  
ιδίων πόρων της).
0 "φιλελεύθερος1 1  χαρακτήρας των ενισχύσεων που χορηγήθηκαν στο  
πλαίσιο της Λομέ II φαίνεται επίσης στην χρησιμοποίηση της  
προγραμματισμένης ενίσχυσης. Για τις 35 λιγότερο ανεπτυγμένες  
χώρες ΑΚΕ, το 89% της ενίσχυσης χορηγείται υπό μορφή μη επι-  
οτρεπτέων ενισχύσεων, έναντι του 79% για τις άλλες χώρες ΑΚΕ.  
Εξάλλου, κατά τον καθορισμό των οριστικών ποσών της ενίσχυσης  
στο πλαίσιο των ενδεικτικών προγραμμάτων της Λομέ II, αποψα-  
σίστηκε να χορηγηθεί υπό μορφή μη επιστρεπτέων ενισχύσεων ένα  
συνολικό ποσό 90 εκατ. ECU με προορισμό τα ειδικά δάνεια για  
τα ενδεικτικά προγράμματα. Αυτή η απόφαση λήφθηκε με σκοπό  
να βελτιωθεί η οικονομική κατάσταση των 14 ενδιαφερομένων κρα­
τών ΑΚΕ και αποτελεί ένα παράδειγμα της ελαστικής και ρεαλιστι­
κής αντίδρασης της Κοινότητας έναντι των κρατών ΑΚΕ που αντι­
μετωπίζουν σοβαρά προβλήματα εξωτερικού χρέους.
(1) Το μερίδιο των κρατών ΑΚΕ είναι ωστόσο χαμηλότερο όταν λαμ- 
βάνεται  υπόψη η επιβάρυνση από την εξυπηρέτηση του χρέους, 
όπου αντιπροσωπεύει μόνο το 91 των περιορισμών που επιβάλλονται 
γι' αυτό το σκοπό στο σύνολο των αναπτυσσομένων χωρών. Αυτό 
δείχνει τους γενικά καλύτερους όρους λήψης δανείων υπό την 
αιγίδα της Κοινότητας.

- 23 -
Τέλος, ορισμένες λεπτομέρειες εφαρμογής της κοινοτικής ενίσχυ- 
σης συμβάλλουν έμμεσα στο να ελαφρυνθεί το βάρος του εξωτερικού  
χρέους των κρατών ΑΚΕ. Ως προς αυτό μπορούμε να αναφέρουμε  
τρεις ιδιαίτερα προφανείς πλευρές :
-τις πιστώσεις του γενικού προϋπολογισμού της Κοινότητας που  
χρησιμοποιούνται για την επισιτιστική βοήθεια, και που αποτελούν  
σημαντική συνεισφορά στη στήριξη του ισοζμγίου πληρωμών των  
κρατών AKE’
- την ρύθμιση των τοπικών δαπανών μέσω ενός εξουσιοδοτημένου  
πληρωτή, που έχει ως αποτέλεσμα να χορηγεί συνάλλαγμα χά­
ρη στις μεταφορές σε ευρωπαϊκά νομίσματα που πραγματοποιεί η  
Επιτροπή υπέρ των κρατών ΑΚΕ γι' αυτές τις τοπικές δαπάνες, και  
που αντιστοιχεί σε 47% περίπου των εκταμιεύσεων του ETA',
- η συμμετοχή της Κοινότητας στις από κοινού χρηματοδοτήσεις,  
που παίζει συνήθως το ρόλο του καταλύτη για τη χορήγηση συμπλη­
ρωματικών χρηματοδοτήσεων στους δανειολήπτες ΑΚΕ με πιο ευνοϊ­
κούς όρους από αυτούς που 6α είχαν λάβει σε αντίθετη περίπτωση.  
Αυτό οφείλεται στην αξιοπιστία της Κοινότητας και
στο γεγονός ότι αποδέχεται συνήθως να αναλάβει την ευθύ­
νη για τη χρηματοδότηση πράξεων έναρξης, χορηγώντας μη επιστρε-  
πτέες ενισχύσεις ή ειδικά δάνεια με στόχο τη χρηματοδότηση έργων  
υποδομής ή τα μη αποδοτικά στοιχεία ενός σχεδίου.
γ) Η επικαιρότητα του ζητήματος και ρι διαστάσεις των προβλη­
μάτων δεν αγνοούνται από όσους διαπραγματεύθηκαν τη σύμβαση  
της Αομέ III. Αυτή περιλαμβάνει πράγματι ορισμένες διατάξεις  
που αναφέρονται άμεσα στο εξωτερικό χρέος των κρατών ΑΚΕ :
- κατά ένα γενικό τρόπο η νέα σύμβαση προβλέπει ότι μετά από  
αίτηση των κρατών ΑΚΕ, η Κοινότητα χορηγεί ~η /  τε/νι-'ή τη;  
βοήθεια για μελέτες και για την εξεύρεση συγκεκσ ι  μένν ;  /  ώσεων  
για τα προβλήματα τους εξωτερικού χρέους, εξυπηρέτησης ταυ  
χρέους και ισοζυγίου πληρωμών (άρθρο 198)'
- κατά πιο ειδικό τρόπο, έχουν θεσπιστεί ορισμένες διατάξεις
λαμβάνοντας υπόψη το ειδικό πρόβλημα της εξυττοέττ-ς · ·η-μ  
χρέους : έτσι, στην περίπτωση των 1 6ίων ^αρυν της .ϊράπεζας,  
μεταξύ των κριτηρίων που επιτρέπουν νσ κσ6α„ οι τρόποι
χρηματοδότησης, η σύμβαση διευκρινίζει ότι λβρβάνονται υπόψη  
οι παράγοντες που εγγυώνται την εξυπηρέτηση των επιστρεπτέων  
ενισχύσεων (άρθρο 197 §4)' επίσης, μία άλλη διάταξη που έχει  
εισαχθεί πρόσφατα (άρθρο 229 § 5) προβλέπει ότι, για να ενι-  
σχυθεί η εκτέλεση της εξυπηρέτησης του χρέους από τα κοινοτι­
κά δάνεια όπως τα χορηγούμενα εκ των ιδίων πόρων της Τράπεζας,  
τα ειδικά δάνεια, τα επιχειρηματικά κεφάλαια, τα κράτη ΑΚΕ  
μπορούν σύμφωνα με τον τρόπο που θα συμφωνηθεί για κάθε περί­
πτωση με την Επιτροπή, να χρησιμοποιήσουν για το σκοπό αυτό
το διαθέσιμο συνάλλαγμα που υπάρχει στους λογαριασμούς των

- 24 -
πληρωτών αντιπροσώπων, σε συνάρτηση με τις προθεσμίες του χρέους  
και μέσα στα όρια των αναγκών για τις πληρωμές σε εθνικά νομίσματα.
δ) Ωστόσο αυτή η ειδική προσοχή που δίνεται στο πρόβλημα του  
εξωτερικού χρέους των κρατών ΑΚΕ δεν μπορέ(  να οδηγήσει στην  
εφαρμογή μιας ακραίας λύσης η οποία θα μπορούσε να βρεθεί, δη­
λαδή τη γενική ελάφρυνση του χρέους των κρατών ΑΚΕ έναντι της  
Κοινότητας, υπό μορφή είτε μιας απλής κατάργησης είτε μιας  
παγιοποίησης.
Αυτή η πράξη δεν θα ήταν κατάλληλη δεδομένου ότι το χρέος αντι­
στοιχεί μόνο σε ένα μικρό μέρος του συνολικού χρέους των κρατών  
ΑΚΕ (βλέπε ανωτέρω).
Εξάλλου, κάθε γενικευμένη ελάφρυνση δεν θα γινόταν αναγκαστι­
κά προς όφελος των κρατών ΑΚΕ :
- άμεσα, επειδή θα έπληττε την αξιοπιστία αυτών που έχουν πρόσβαση  
στην αγορά κεφαλαίων’
- έμμεσα, επειδή θα μείωνε επίσης την αξιοπιστία της ETE στις αγορές  
κεφαλαίων (και επομένως θα επηρέαζε τους όρους με τους οποίους  
μπορεί να λαμβάνει ή να χορηγεί δάνεια) για τον απλό λόγο ότι
η αξιοπιστία αυτού του οργάνου εκτιμάται, μεταξύ άλλων, σε συνάρτηση  
με την αξία των δεομεύσεών της. Αυτά τα επιχειρήματα ισχύουν  
επίσης στην περίπτωση όπου τίθενται σε αμφισβήτηση μόνο τα ει­
δικά δάνεια. Εξάλλου, μια περιορισμένη γενικευμένη ελάφρυνση  
των ειδικών δανείων θα είχε μόνο ελάχιστα πλεονεκτήματα για τα  
κράτη ΑΚΕ στο επίπεδο της σημερινής ή μελλοντικής εξισορρόπησης  
του ισοζυγίου πληρωμών.
Επιπλέον, τα πλεονεκτήματα από μία γενικευμένη ελάφρυνση δεν  
θα κατανεμηθούν ίσα μεταξύ των κρατών ΑΚΕ και θα μπορούν συνή­
θως να ευνοούν τα κράτη που ήδη ευημερούν περισσότερο.
Τέλος, η γενικευμένη ελάφρυνση θα μπορούσε να σημαίνει σε ορι­
σμένες περιπτώσεις την χορήγηση μιας ενίσχυσης σε αυτούς που  
έχουν ακολουθήσει τη χειρότερη οδό και όχι σε αυτούς που χρει­
άζονται πραγματικά. Αυτή η συνέπεια θα ήταν εξαιρετικά δυσμε­
νής, δεδομένου ότι υπάρχουν ελάχιστες ελπίδες ότι αυτή η ελά­
φρυνση του χρέους θα προστεθεί πραγματικά στην κανονική ενί­
σχυση της Κοινότητας.

- 25 -
Για όλους αυτούς τους λόγους, η Κοινότητα δεν θέλει επομένως  
να εφαρμόσει έναν τρόπο που η ευκολία τουςείναι μόνο φαινομε­
νική και που μπορεί να θεωρηθεί επιζήμιοςΌτο επίπεδο της "δι­
δασκαλίας" της ανάπτυξης. Τα ενδιαφερόμενο όργανα προτιμούν  
να προσφύγουν σε μία συνετή χρησιμοποίηση των μέσων πουέχουν  
στη διάθεσή τους στο πλαίσιο της νέας σύμβασης για να συμβά­
λουν πιο εποικοδομητικά στην ελάφρυνση του χρέους των εταίρων  
ΑΚΕ.