14. 10.91 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 269/3 
ρωση», αλλά και στη συμμετοχή, όπως ορίζει η οδηγία-
πλαίσιο. 
2.3.3. Οι δράσεις 2 έως 5 επιδοκιμάζονται επίσης ανεπιφύ­
λακτα. 
Βρυξέλλες, 3 Ιουλίου 1991. 
1. Προεισαγωγικές παρατηρήσεις: Περιεχόμενο και σημασία 
του πράσινου βιβλίου για το περιβάλλον 
1.1. Η Επιτροπή συνέταξε υπό μορφή ανακοίνωσης το 
«πράσινο βιβλίο για το αστικό περιβάλλον» με τη βοήθεια 
εμπειρογνωμόνων και αφού έλαβε υπόψη τα συμπεράσματα 
σχετικών συμποσίων που οργανώθηκαν σε διάφορες πόλεις 
της Ευρώπης· την εν λόγω ανακοίνωση απηύθυνε προς το 
Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η Επιτροπή 
ζήτησε, σύμφωνα με το άρθρο 198 της συνθήκης ΕΟΚ, από 
την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή να γνωμοδοτήσει 
επί του θέματος. 
1.2. Το πράσινο βιβλίο περιέχει μια ανάγλυφη απεικόνιση 
των προβλημάτων του «αστικού περιβάλλοντος» και σχετική 
εκτενή ανάλυση των αιτίων της παρακμής των πόλεων. Στο 
δεύτερο κεφάλαιο διατυπώνονται οι στόχοι και οι κατευθύν­
σεις για τη βελτίωση του αστικού περιβάλλοντος. Μετά την 
παρουσίαση των σχετικών μέσων για την ανάληψη κοινοτι­
κών δράσεων αναφέρονται τα πεδία δράσης σε κοινοτικό 
επίπεδο: 
— πολεοδομία, 
— αστικές συγκοινωνίες, 2.4. Παράρτημα Γ — Δράσεις χωρίς χρηματοοικονομικές 
συνέπειες για τον κοινοτικό προϋπολογισμό 
Η ΟΚΕ επικροτεί τις προτεινόμενες δράσεις. 
Ο Πρόεδρος της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Franiois STAEDELIN 
— προστασία και προβολή της ιστορικής κληρονομιάς των 
Ευρωπαϊκών πόλεων, 
— προστασία και αξιοποίηση του φυσικού περιβάλλοντος 
στις πόλεις μας, 
— διαχείριση υδάτων, 
— αστική βιομηχανία, 
— διαχείριση της ενέργειας στις αστικές περιοχές, 
— αστικά απόβλητα, 
— συγκριτική πληροφόρηση για την κατάσταση του αστικού 
περιβάλλοντος, 
— πρωτοβουλίες πληροφόρησης, 
— κοινωνικές πρωτοβουλίες, 
— διαπεριφερειακή συνεργασία. 
Στους ανωτέρω τομείς πρόκειται να καταρτισθούν προτάσεις 
για την ανάληψη κοινοτικών δράσεων οι οποίες θα θεωρη­
θούν όχι τόσο ως εφαρμόσιμα σχέδια αλλά ως παραδείγματα 
νια την ενδεχόμενη λήψη αναγκαίων μέτρων. Η Επιτροπή 
εΑ3ντας επίγνωση των περιορισμένων αρμοδιοτήτων της Κοι-Γνωμοδοτηση για το πράσινο βιβλίο για το αστικό περιβάλλον 
(91/C 269/02) 
Στις 17 Ιουλίου 1990 και σύμφωνα με το άρθρο 198 της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής 
Οικονομικής Κοινότητας, η Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει από την Οικονομική και Κοινωνική 
Επιτροπή να γνωμοδοτήσει για το πράσινο βιβλίο για το αστικό περιβάλλον. 
Το τμήμα περιβάλλοντος, δημόσιας υγείας και κατανάλωσης στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των 
σχετικών εργασιών της ΟΚΕ για το εν λόγω θέμα υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του στις 4 Ιουνίου 1991 
με βάση εισήγηση του κ. Boisseree. 
Κατά τη 288η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 3ης Ιουλίου 1991) η Οικονομική και Κοινωνική 
Επιτροπή υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση. 
Αριθ ^ 269/4 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 14 10 91 
νοτητας επεξεργάζεται μέσα όπως μεταξύ άλλων συστάσεις 
και αναπτυξιακά μέτρα τα οποία απευθύνει ως επι το πλείστον 
στις πολε\ 
12 1 Η Επιτροπή θεωρεί το πράσινο βιβλίο ως αφετηρία 
ρα τη διεξαγωγή συζητήσεων Συνεπώς δεν πρέπει να ζητηθεί 
σχετικά μονό η /νωμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και 
της ΟΚΕ αΛ/α επιβάλλεται να διαδοθεί στην επικράτεια τον 
Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ώστε οι σχετικές συζητήσεις να 
οόηνησουν στην ανα/ ηψη δράσεων στις πόλεις Το Συμβου-
/ιο οφ»-1>ει να λάβει σχετική απόφαση για τους πιθανούς 
α^ον&_ δρασεοκ και μα)ιστα με τη χρησιμοποίηση των 
συμπερασμάτων στα οποία κατε/ ηίαν η θα καταλήξουν συνε-
όρια επι εθνικοί επίπεδοι με θέμα το «πράσινο βιβλίο» 
2 Αξιολόγηση των στόχων 
2 1 Γενική εκτίμηση 
2 11 Η Επιτροπή ανακοίνωσε νια πρώτη φορά στο 4ο 
Πρόγραμμα όραση; νια την προστασία του περιβάλλοντος 
οτι θα δώσει ιδιαίτερη προσοχή στα περιβαλλοντικά προβ/ η-
ματα των αστικών περιοχών Η ΟΚΕ επικρότησε στη γνωμο­
δότηση τη: /ια το προνραμμα δράσης τη σχετική ανακοί­
νωση (') 
2 12 Τα αναφερόμενα στο πράσινο βιβλίο προβλήματα 
τοι «αστικού περιβα/>οντος» τα προβλήματα των πληθυ­
σμιακών συγκεντρώσεων της δόμησης και των συγκοινω­
νιών των κοινωνικών ανισοτήτων και της παρακμής των 
πο/ιτιστικων α^ιων αποτε/ουν εν α περίπλοκο φαινόμενο 
Αφενός πρόκειται για ειδικά περιβα/ / οντικα προβλήματα οι 
πόλεις αναπτύσσονται ραγδαίως συμβάλλοντας κατ αυτόν τον 
τρόπο στην εμφάνιση πολλών περιφερειακών και λοιπών 
προβ/ηματων (εκπομπε- σε 002 και θέρμανση της γήινης 
ατμόσφαιρα.,) αφετέρου αναφέρεται μια σειρά θεμάτων έκτος 
πμ κυρία*, προστασία- τοι περιβα/)οντος για τα οποία η 
ΟΚΡ κεδωσε η προετοιμάζει επι του παρόντος σχετική γνω­
μοδότηση (π χ /ια τη «Νεα φτώχεια» «Ευρώπη 2000», 
«Μετανάστευση ατόμων απο τρίτες χώρες» καθώς και για 
κοινοτικά προ/ράμματα για την πολιτική μεταφορών την 
ενί-ρτιακη και περιφερειακή πολιτική) 
2 13 Ο π/ηθυσμο*, της Κοινότητα,, σε ποσοστό 70-80% 
κατοικεί σε πο/ ει„ η αστικέ», π/ ηθυσμιακες «συ /κεντρωσεις» 
Απο τα ποσοστά αυτά 50° ο κατοικεί σε πόλεις με μέσο αριθμό 
π/ηθυσμου Η «αστικοποίηση» της οικιστικής διάρθρωσης 
στην Ευρώπη δεν λήφθηκε επαρκώς υπόψη στη χάραξη της 
περιβα/λοντικης πο/ιτικης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας 
Σινεπακ πρέπει να εκτιμηθεί θετικά οτι η Επιτροπή υ/οποι-
ησε την ανακοίνωση της με την κατάρτιση του «πράσινου 
βιβ/ιου» 
2 14 Στο «πράσινο βιβλίο» και στις γνωμοδοτήσει- των 
εμπειρογνωμόνων περιέχεται εν α πλήθος εμπειρικού υ/ικου, 
οπού με τη βοήθεια συνκεκριμενων παραδειγμάτων απο ευρω­
παϊκές πόλεις διατυπώνονται προτάσεις για την επίλυση των 
σχετικών προβλημάτων και οι οποίες θα τεθούν υπο συζή­
τηση Τα έγγραφα αυτά εχοιν μεναλη άξια 
(') ΕΡαριθ Π26τη. "» 12 1987 2 1 5 Οσο ενδιαφέρουσα και εμπεριστατωμένη είναι η 
παρουσίαση και η ανάλυση των προβλημάτων τόσο ατελής 
είναι η απαρίθμηση των κοινοτικών και εθνικών δράσεων 
που κρίνονται αναγκαίες για την επίλυση τους Το πράσινο 
βιβλίο θεωρείται βέβαια αφετηρία για σχετικά ευρεία συζή­
τηση για την κατάσταση των πόλεων στην Ευρώπη Ως εκ 
τούτου η γνωμοδότηση της ΟΚΕ μπορεί να έχει χαρακτήρα 
μιας «ενδιάμεσης αξιολόγησης» Η ΟΚΕ ενδιαφέρεται να 
συμμετάσχει στις περαιτέρω συζητήσεις και μάλιστα με τη 
συμμέτοχη σε αυτές των σχετικών οικονομικών και κοινωνι 
κων οργανώσεων τις οποίες το θέμα αυτό άφορα Θα ήταν 
πρόσφορο αν η ΟΚΕ εύρισκε μεταξύ αυτών έναν αρμόδιο 
συνομιλητή που θα εξυπηρετεί τα συμφέροντα των πόλεων 
και Κοινοτήτων σε ευρωπαϊκή κλίμακα Ισως η εκπροσω 
πηση των συμφερόντων των πόλεων και κοινοτήτων να λάβει 
τη μορφή ενός χώρου για την εν λόγω ανταλλαγή απόψεων 
2 2 Ιδιαίτερα περιβαλλοντικά προβλήματα των πολεω\ 
2 2 1 Το «πράσινο βιβλίο» θίγει τα περιβαλλοντικά προ­
βλήματα των πόλεων οχι κατά τομέα της περιβαλλοντικής 
επιβάρυνσης άλλα με μια προσέγγιση που λαμβάνει ω<, βάση 
ενα μέσο ορο και δικαιολογεί αυτό με τις πολυάριθμες αλλη­
λεξαρτήσεις οι οποίες υφίστανται μεταξύ των επιμέρους 
τομέων στις αστικές περιοχές 
Η Επιτροπή συμπεραίνει οτι το πλέγμα «αστικό περιβάλλον» 
πρέπει να θίγει ομοιόμορφα διότι η ιδιάζουσα συγκέντρωση 
του πληθυσμού (και οι αστικές συγκεντρώσεις) των βιομηχα­
νικών εγκαταστάσεων των συγκοινωνιών κ α στις πόλεις 
έχει αφενο^ ως συνέπεια μια δυσανάλογη επιδείνωση των 
περιβα/ λοντικων προβλημάτων τους και αφετέρου προσφέρει 
επιση- δυνατότητα, για την εξεύρεση ορθολογικών οικονομι 
κων κοινωνικών και πολιτιστικών λύσεων 
2 2 2 Είναι δυσχερές να υπολογισθεί η ορθότητα του στό­
χου αυτού διότι η Επιτροπή δεν προβαίνει σε σχετικό ορισμό 
του προβληματικού τομέα του «αστικού περιβάλλοντος» 
Κατά τη γνώμη της ΟΚΕ σχετική υλοποίηση των σκέψεων 
του «πράσινου βιβλίου» σε μέτρα περιβαλλοντικής πολιτικής 
δεν είναι δυνατή χωρίς έναν τέτοιο ορισμό Η ΟΚΕ συμπεραι 
νει οτι δεν ευνοούνται μονό πόλεις υπο τη νομική έννοια 
άλλα επίσης και πληθυσμιακές συγκεντρώσεις οι οποίες 
εμφανίζουν προβλήματα παρεμφερή με αυτά των πόλεων 
στις εν λόγω πληθυσμιακές συνκεντρωσεις είναι σκόπιμο να 
απαριθμηθούν οι οικισμοί που δημιουργούνται πλησίον των 
νέων βιομηχανικών εγκαταστάσεων Επίσης πρέπει να λη­
φθούν υπόψη οι επιπτώσεις των προβ/ηματων των πόλεων 
στα περίχωρα τους 
2 2 3 Συνίσταται μάλλον σχετική υποδιαίρεση σε 
— μητροπόλεις 
— μεσαίες μεγαλοπολεις 
— υπόλοιπες πληθυσμιακές συγκεντρώσεις 
διότι η περιβαλλοντική προβληματική, όπως αυτή ανάφερε 
ται στο πράσινο βιβλίο διαφοροποιείται ανάλογα με τις περι­
πτώσεις των ομάδων 
14. 10.91 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 269/5 
Η ΟΚΕ αναφέρει σαν παράδειγμα για έναν τέτοιο ορισμό την 
οδηγία για τις εγκαταστάσεις επεξεργασίας αστικών λυμά­
των!1). 
2.2.4. Τα αναφερόμενα στο «πράσινο βιβλίο» συμπτώματα 
απαιτούν πράγματι μια ενιαία αντιμετώπιση των προβλημά­
των σε όλα τα κράτη μέλη και τις περιφέρειες. Πρόκειται για 
δυσχερές θέμα. Η πράσινη βίβλος περιέχει ως προς αυτό 
μεγάλο αριθμό παραδειγμάτων. Από ορισμένες διαπιστώσεις 
της ΟΚΕ και από τα προαναφερόμενα παραδείγματα συνάγε­
ται ότι: 
— σε μεγάλα και στα συνεχώς διογκούμενα μέρη των πόλεων, 
ιδίως στα προάστεια, διαπιστώνεται η ύπαρξη ομοίων ή 
παρεμφερών προβλημάτων σχετικά με το πλέγμα «αστικό 
περιβάλλον», 
— η διαφορετική εικόνα των κέντρων των πόλεων δεν αντί­
κειται στην αναγνώριση μιας ενιαίας προβληματικής, 
— επιβάλλεται να συνεχισθεί η μελέτη η οποία άρχισε με 
την πράσινη βίβλο. 
2.2.5. Τέλος, ιδιαίτερη σημασία έχει η οριοθέτηση μεταξύ 
δράσεων που εμπίπτουν στη γενική περιβαλλοντική πολιτική 
και των ειδικών μέτρων για πόλεις και παρεμφερείς περιοχές. 
Κατά τη γνώμη της ΟΚΕ τα μέτρα σχετικά με τα περιβαλλον­
τικά προβλήματα των πόλεων δεν αποτελούν εναλλακτική 
λύση για τη συνέχιση και τη βελτίωση των γενικών περιβαλ­
λοντικών δράσεων της Κοινότητας. Η βελτίωση και η ενί­
σχυση της προστασίας του περιβάλλοντος θα αποβεί προς 
όφελος πολύ περισσότερο των πόλεων. Η κατάσταση στις 
πόλεις πρέπει μάλιστα να οδηγήσει σε ενίσχυση και επιτά­
χυνση της προστασίας του περιβάλλοντος σε ευρωπαϊκή κλί­
μακα. 
2.3. Αξιολόγηση της ανάλυσης στο «πράσινο βιβλίο» 
2.3.1. Η σκιαγράφηση των περιβαλλοντικών προβλημάτων 
των πόλεων και των αιτιών τους είναι εύστοχη, ωστόσο δεν 
είναι οπωσδήποτε πλήρης. 
2.3.2. Το πράσινο βιβλίο περιγράφει την κατάσταση με 
βάση τα δεδομένα του έτους 1989. Έτσι δεν λαμβάνει υπόψη 
την τεκμαιρομένη εξέλιξη των προσεχών ετών η οποία πρό­
κειται να οδηγήσει, κατά τις προβλέψεις, σε δραστική επιδεί­
νωση της κατάστασης του περιβάλλοντος· αυτό ισχύει κυρίως 
για: 
— τις επιπτώσεις της ευρωπαϊκής εσωτερικής αγοράς [ως 
προς αυτό: Έκθεση της «Task-Force» της Επιτροπής των 
Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων του έτους 1989 και η γνωμοδό­
τηση πρωτοβουλίας της ΟΚΕ της 19.9.1990 (2)], 
— την αναμενόμενη περαιτέρω πληθυσμιακή συγκέντρωση 
σε ορισμένες αστικές περιφέρειες [βλέπε γνωμοδότηση 
της ΟΚΕ για το πρόγραμμα «FAST»(3)]. 
— τις περιφερειακές ανακατατάξεις λόγω των διαρθρωτικών 
μεταβολών του βιομηχανικού τομέα. 
Στο πράσινο βιβλίο είναι αισθητή επίσης η παράλειψη σχετι­
κής εκτίμησης για θετικές εξελίξεις σε ορισμένες πόλεις (4). 
(') Γνωμοδότηση της ΟΚΕ. ΕΕ αριθ. C 168 της 10. 7. 1990. 
ί2) ΕΕ αριθ. C 332 τηί 31. 12. 1990. 
(3) ΕΕ αριθ. C 80 της 28. 3. 1988. 
(4) Η πόλη Montpellier αναφέρεται ως ένα από τα πολλά παραδείγ­
ματα πόλεων. 2.3.3. Στη σχετική γνωμοδότηση της ΟΚΕ δεν είναι δυνα­
τόν να γίνει πλήρης και λεπτομερής εξέταση της ανάλυσης 
της Επιτροπής. Τα σημαντικότερα θέματα, τα οποία είτε δεν 
θίγονται καθόλου στο «πράσινο βιβλίο», είτε, κατά τη γνώμη 
της ΟΚΕ, δεν θίγονται στον αναγκαίο βαθμό [συμπληρωματι­
κές αναλύσεις και προτάσεις βελτίωσης λαμβάνονται από 
τη μελέτη του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και 
Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) «περιβαλλοντικές πολιτικές για πόλεις 
στη δεκαετία του '90» — Παρίσι 1990], αναφέρονται μόνο ως 
παράδειγμα. 
2.3.4. Τα παρακάτω θέματα θα αναφερθούν ανεξαρτήτως 
προτεραιότητας· η ΟΚΕ επιφυλάσσεται να εκφράσει τη 
γνώμη της ως προς την προτεραιότητα των διάφορων μέτρων 
και αποφάσεων σε μεταγενέστερες συμπληρωματικές γνωμο­
δοτήσεις μετά τη συνέχιση της αρχομένης με την πράσινη 
βίβλο συζήτησης. 
α) Η χωρική διαίρεση ή η συγκέντρωση οικιστικών περιο­
χών και θέσεων απασχόλησης θεωρείται ως το πλέον 
σημαντικό πρόβλημα της διάρθρωσης και ανάπτυξης των 
πόλεων. Αυτό θα επιδράσει σημαντικά στην αντιμετώπιση 
των ενδο-αστικών προβλημάτων στον τομέα των μεταφο­
ρών. Επικροτούνται οι σκέψεις που περιέχονται στο πρά­
σινο βιβλίο, οι οποίες άλλωστε αποτελούν σήμερα το 
πρότυπο της πολεοδομίας στην Ευρώπη. Η ανάλυση της 
Επιτροπής σχετικά με σχεδιασμούς του παρελθόντος 
(«Χάρτης Αθήνας») μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό 
ρόλο για την εξυγίανση και την αναζωογόνηση αστικών 
περιοχών (π.χ. για τη συγκέντρωση βιομηχανικών κλάδων 
ή τον ορισμό της εγκατάστασης για τις μικρομεσαίες 
επιχειρήσεις). Είναι ανάγκη να ληφθούν υπόψη οι ανα­
γκαίες αποστάσεις μεταξύ της επιβαρυντικής για το περι­
βάλλον βιομηχανίας και των οικιστικών περιοχών. 
β) Σημαντικό ρόλο θα διαδραματίσει η σχέση μεταξύ του 
κέντρου των πόλεων («City») και των περιχώρων ως προς 
αυτό επιδιώκεται επίσης ένα είδος ενισχυμένου μίγματος 
(κατοικία στο εσωτερικό των πόλεων με παράλληλη ενί­
σχυση του εμπορίου, της παροχής υπηρεσιών και της 
προσφοράς πολιτιστικών θεμάτων, αθλοπαιδιών και εκμε­
τάλλευση του ελεύθερου χρόνου στα περίχωρα). 
γ) Η διαφοροποιημένη παράδοση όσον αφορά τον προορι­
σμό δημοσίων εκτάσεων (εκτάσεις πρασίνου, συγκοινω­
νίες, παροχή υπηρεσιών) και η μεγαλύτερη πρόνοια για 
την αρχιτεκτονική των πόλεων και τη μέριμνα για τις 
ιστορικές περιοχές αποτελούν αποφασιστικό παράγοντα 
για τη διαμόρφωση της συμπεριφοράς των πολιτών έναντι 
του αστικού περιβάλλοντος. 
δ) Σε πολλά μέρη της Ευρώπης πρέπει να υπάρξει φραγμός 
στη διόγκωση της πληθυσμιακής συγκέντρωσης, ήτοι του 
«κατακερματισμού» των χερσαίων εκτάσεων στους ελεύ­
θερους χώρους μεταξύ πόλης και περιχώρων για την 
ανάπτυξη της πληθυσμιακής συγκέντρωσης σημαντικό 
ρόλο διαδραματίζει η δυνατότητα χρησιμοποίησης ιου 
δημοσίου οδικού και σιδηροδρομικού δικτύου. 
ε) Επιβάλλεται να αποδοθεί μεγαλύτερη σημασία στην ηχο­
ρύπανση και τις επιπτώσεις της επί της υγείας του αστικού 
πληθυσμού κατά το σχεδιασμό των πόλεων (ιδίως τα σχέ­
δια και οι γραμμές των συγκοινωνιών). Η κατασκευή προ­
στατευτικών τοίχων και φραγμάτων κατά μήκος των οδι­
κών αξόνων (αρτηριών), η συνεκτίμηση αποστάσεων 
μεταξύ των ανωτέρω οδικών αξόνων και των κατοικημέ-
Αριθ. C 269/6 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 14.10.91 
νων περιοχών καθώς και η χρήση υπογείων διαβάσεων 
που και από την πλευρά του κόστους είναι ευνοϊκή, δύνα­
νται να αποτελέσουν ένα μέσο για την προστασία έναντι 
των ηχορύπων. 
στ) Το κύριο πρόβλημα των πόλεων και των παρεμφερών 
πληθυσμιακών συγκεντρώσεων είναι η ελλιπής ή απωλεσ-
θείσα, κοινωνική συνοχή (ταχεία ανάπτυξη των πόλεων, 
πληθυσμιακή συγκέντρωση από μετανάστες από το εξωτε­
ρικό και κατοίκους των περιχώρων)· γι'αυτό είναι ανάγκη 
να ληφθούν μέτρα μιας συγκροτημένης πολιτικής δόμη­
σης και σχετική εξισορρόπηση των ελλειμμάτων από 
εκπαιδευτική και μετεκπαιδευτική άποψη για τη δυνατό­
τητα επίτευξης αντικειμενικών πολιτικών όσο και των 
οικονομικών προτεραιοτήτων. 
ζ) Είναι γνωστό ότι τα προβλήματα του αστικού περιβάλλο­
ντος αποτελούν απόρροια της απουσίας ανάλογης δράσης 
εκ μέρους της δημόσιας διοίκησης. Σ'αυτήν ανήκουν επί­
σης 
— η έλλειψη σχεδίων δόμησης και καταλλήλων διατά­
ξεων οι οποίες θα εμποδίζουν μια άτακτη ανάπτυξη, 
— η ελλιπής τήρηση των διατάξεων για τη δόμηση που 
έχει ως συνέπεια τη διαπίστωση εντός των αστικών 
περιοχών παραβάσεων των όρων δόμησης. 
Η απονομή των αρμοδιοτήτων λήψεως αποφάσεων σε διά­
φορα επίπεδα διοικητικών οργάνων (τοπικό, περιφερειακό ή 
κεντρικό επίπεδο) έχει ως εκ τούτου ιδιαίτερη σημασία. Αφε­
νός η ανεξαρτησία και αφετέρου η ομοιότητα των προβλημά­
των και η αλληλοεξάρτηση μεταξύ πόλεων και περιχώρων 
αποτελούν σημαντικές απόψεις για μια βελτιωμένη ανάθεση 
αρμοδιοτήτων. 
3. Υλοποίηση του πράσινου βιβλίου σε συγκεκριμένη περι­
βαλλοντική πολιτική 
3.1. Τα πλαίσια για κοινοτικές δράσεις 
Μια θετική εκτίμηση των μέτρων για τη βελτίωση της θέσης 
του αστικού περιβάλλοντος δεν σημαίνει ότι τα μέτρα αυτά 
αυτομάτως είναι κατάλληλα για την ανάληψη κοινοτικών 
δράσεων. Η Επιτροπή δεν απαντά εκτενώς, στο ερώτημα 
σχετικά με το ποια προγράμματα δράσης (π.χ. ευρωπαϊκή 
νομοθεσία, προγράμματα χρηματοδότησης) βασίζονται στα 
συμπεράσματα του «πράσινου βιβλίου». Η μέχρι τώρα συζή­
τηση κατέδειξε ότι ορισμένες κατευθυντήριες αρχές είναι 
αναμφισβήτητες ενώ άλλες αξιολογούνται με τρόπο αμφιλε­
γόμενο. 
3.2. Συνεκτίμηση της κατάστασης στις πόλεις στα πλαίσια 
της ευρωπαϊκής πολιτικής περιβάλλοντος 
3.2.1. Η Επιτροπή στο «πράσινο βιβλίο» πραγματεύεται 
μάλιστα πολλές λύσεις του προβλήματος «επί τόπου» όχι 
όμως κυρίως επί ευρωπαϊκού επιπέδου. Αυτό ισχύει κυρίως 
για τις αναγκαίες προσαρμογές του ευρωπαϊκού περιβαλλο­
ντικού δικαίου και πολιτικής στα προβλήματα των πόλεων 
και των παρεμφερών πληθυσμιακών συγκεντρώσεων. Μια βελτιωμένη και ενισχυμένη προστασία του περιβάλλοντος 
στην Κοινότητα συμβάλλει αποφασιστικά στην επίλυση των 
προβλημάτων του αστικού περιβάλλοντος. Οι σχετικές με 
την προστασία του περιβάλλοντος διατάξεις είναι ατελείς 
(οριακές αξίες της ποιότητας του ατμοσφαιρικού αέρα μόνο 
για τα στοιχεία SO> NO·,, το μόλυβδο και την κόνη και 
άλλες εκπομπές μορίων) και δεν ανταποκρίνεται πάντοτε στα 
επίπεδα των επιστημονικών μελετών [π.χ. στις οδηγίες της 
Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας (WHO)]. 
3.2.2. Αυτό σημαίνει επίσης, ότι σε πληθυσμιακές συγκε­
ντρώσεις επιβάλλεται να πληρούν αυστηρότερες προϋποθέ­
σεις από αυτές που απαιτούνται γενικά (π.χ. μέτρα για τις 
βιομηχανικές εγκαταστάσεις και τις συγκοινωνίες σε περί­
πτωση κινδύνου σε τοπικό ή περιφερειακό επίπεδο, προερχο­
μένου από ομίχλη). Όλες οι διατάξεις για το περιβάλλον 
χρειάζεται να περιέχουν ορισμένη επιφύλαξη σχετικά με ρυθ­
μίσεις για τοπικές πληθυσμιακές συγκεντρώσεις, σύμφωνα με 
το άρθρο 130 Σ της συνθήκης ΕΟΚ. Μέχρι του σημείου αυτού 
μπορεί να είναι απαραίτητη ορισμένη απόκλιση από την 
αρχή της ομοιομορφίας. 
3.2.3. Η επίλυση του προβλήματος των αστικών αποβλή­
των αποτελεί ένα από τα επείγοντα θέματα των αστικών πλη­
θυσμιακών συγκεντρώσεων. Οι ευρισκόμενες στο στάδιο της 
προετοιμασίας αυστηρότερες κοινοτικές διατάξεις θα συμβά­
λουν στην επίλυση του εν λόγω προβλήματος. Κατά τη γνώμη 
της ΟΚΕ πρέπει να καταστεί δυνατό οι πόλεις να εξευρίσκουν 
λύσεις στα όρια της αρμοδιότητας τους. Έτσι είναι σκόπιμο 
να καταβληθεί κάθε προσπάθεια σε κοινοτικό επίπεδο με 
παράλληλη συνεκτίμηση των προβλημάτων των πόλεων ώστε 
να αποτραπεί η παραγωγή αποβλήτων (ιδίως τα διαρκώς αυξα­
νόμενα απόβλητα από περιττές συσκευασίες) και να μειωθεί 
σημαντικά ή να εφαρμοσθεί διαδικασία που θα καθιστά 
δυνατή την επαναχρησιμοποίηση των πρώτων υλών (ανακύ­
κλωση). Το νομικό πλαίσιο πρέπει να καταρτισθεί κατά 
τέτοιο τρόπο ώστε οι δήμοι και οι κοινότητες να δύνανται να 
απαλλαγούν από τα προβλήματα των αποβλήτων, επίσης με 
την εφαρμογή «οικονομικών προτύπων» (π.χ. εξάλειψη απο­
βλήτων από ιδιωτικούς φορείς). Αυτό ισχύει επίσης όσον 
αφορά θέματα ευθύνης και για τη διάθεση των χρηματοδοτι­
κών μέσων για την εξαφάνιση των ονομαζόμενων «παλαιών 
επιβαρύνσεων». Οι παλαιές επιβαρύνσεις καθιστούν αδύνατη 
τη χρησιμοποίηση βιομηχανικών κλάδων. 
3.2.4. Η Επιτροπή δικαιολογημένα συμπεραίνει ότι μεγάλο 
μέρος των αστικών περιβαλλοντικών προβλημάτων οφείλεται 
στην κυκλοφορία των αυτοκινήτων. Στόχος των μέτρων πρέ­
πει να είναι όχι μόνον η μετατόπιση της επιβαρυντικής για 
το περιβάλλον κυκλοφορίας αλλά γενικά η μείωση της· η 
περιβαλλοντική πολιτική στον κυκλοφοριακό τομέα απαιτεί­
ται ως εκ τούτου να κατευθύνεται στην προαγωγή της ανάπτυ­
ξης και αποδοχής των δημόσιων τοπικών συγκοινωνιών. 
Αυτό θα έχει ως συνέπεια ότι η κοινοτική πολιτική περιβάλ­
λοντος θα επικεντρωθεί σε μεγαλύτερο βαθμό στα παρακάτω 
προβλήματα: 
— ταχύτερη προσαρμογή των διατάξεων για τα καυσαέρια 
και το θόρυβο των αυτοκινήτων (επίσης για τα φορτηγά 
οχήματα) στις προηγμένες τεχνολογίες και διατάξεις για 
το μεταγενέστερο εφοδιασμό των οχημάτων π.χ. με κατα­
λύτες, 
— ενισχυμένη και επιταχυνόμενη υποστήριξη στην κατα­
σκευή φιλικών για το περιβάλλον οχημάτων (συμπεριλαμ­
βανομένων ηλεκτροκίνητων αυτοκινήτων), 
1^.10.^ Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αρι^^7 
^ ενθάρρυνση της χρησιμοποίησης κατάλληλων μεθόδων 
για τα συστήματα στάθμευσης και μεταφορών με στόχο 
μια ανεκτή περιβαλλοντικά βελτίωση της στροφής των 
μεταφορών^μεπαράλληλη συνεκτίμηση τωναποτελεσμά-
των που απορρέουν από την ανταλλαγή εμπειριών μετα^ΰ 
της κρατικής διοίκησης πόλεων και περιφερειών^ κατίώς 
καιτωνπερι^αλλοντικωνοργανωσεωνκαιτου^ιομηχανι 
κοΰτομέα ηενλόγωανταλλαγήεμπειριώνπρέπεινα 
προωθεί σε ευρωπαϊκή κλίμακας 
Επιπλέον τα κράτη μέλη οφείλουν περισσότερο από ό^τι 
μέχρι σήμερα ναεν^αρρυνουντη βελτίωση της εποπτείας και 
εφαρμογήςτωνήδη υφισταμένωνπερι^αλλοντικώνδιατά 
^εωνιδιαίτεραεκείνωνπου αφορούν τον περιορισμότων 
εκπομπών αερίων από τα αυτοκίνητα. 
3.3. ^οτ^^^^ο^^^^η^^^η^ο^^^ 
3.3.Ρ Ρενικά επικρατεί ομοφωνία ως προς το γεγονός ότι 
τα αστικά περιβαλλοντικά προβλήματα επιλύονται καλύτερα 
σε ευρωπαϊκό επίπεδο διότι οι περιβαλλοντικές απαιτήσεις 
ενσωματώνονταιστις άλλες πολιτικές της Κοινότητας και 
συντονίζονται μετα^ΰ τους ι^άρ^ροΡ3^^παράγραφος^της 
συνθήκης ΕΟΚ^.Ταμέτρα επί ευρωπαϊκού επιπέδου υπόκει^ 
νται σε έλεγχοσυμ^ατότητας ως προς τις πόλεις. 
3.3.1 παραδείγματα πολιτικών της Κοινότητας οι οποίες 
έχουν ιδιαίτερη σημασία για την ανάπτυξη και εξυγίανση 
των πόλεων και παρεμφερών αστικών πληθυσμιακών συγκε 
ντρώσεωνείναι^ 
^Ευρωπαϊκή πολιτική για τις συγκοινωνίες.Οι διατοπικές 
συγκοινωνιακές υποδομές επιδρούν επί των ενδο-αστικών 
προτεραιοτήτων ^πρ^λ. ανακοίνωση της Επιτροπής 
^Ηερι^άλλον και συγκοινωνίες^. 
^Νεριφερειακή πολιτικής τα κοινοτικά προγράμματα και 
αναπτυςΗακάσχέδιαπρέπει ναελέγχονταιωςπροςτη 
συμβατότητα τους με το περιβάλλον 
^Ενεργειακή πολιτικής μια αναμενόμενη επικέντρωση των 
προσπαθειών στη διαχείριση της ενέργειας εμποδίζει την 
εξεύρεση φιλικών στο περιβάλλον και αποκεντρωμένων 
λύσεων^π.χ.προμήθεια ενέργειας για κεντρική θέρμανση 
πόλεωνήτμημάτων πόλεων με σύ^ευ^η θερμικής ενέρ­
γειας^ κα^ώς και ο προσανατολισμός του ενεργειακού 
δυναμικούπαραγωγής στις ανάγκες τουπλη^υσμού^πρ^λ. 
ανακοίνωση της Επιτροπής ^Νερι^άλλον και Ενέργειας. 
^ϋολιτικήέρευναςκαιτεχνολογίας.Αανάπτυ^η και προώ­
θηση εναλλακτικών πηγών ενέργειας που έχουν ιδιαίτερη 
σημασία και για την προστασία του περιβάλλοντος των 
πόλεων δεν είναι δυνατή χωρίς την ύπαρξη καταναγκα­
σμού. 
Ναρόμοιες σχέσεις υφίστανται σε τομείς της κοινωνικής και 
της πολιτιστικής πολιτικής. 
3.3.3. Οι επιπτώσεις της ευρωπαϊκής εσωτερικής αγοράς 
Ι^Ι^3^α είναι ιδιαίτερασημαντικέςεπί του αστικού 
περιβάλλοντος^ 
α^ ^τα πλαίσια της εσωτερικής αγοράς ^Ευρώπη χωρίς 
σύνορα^ααναληφ^ούν δραστηριότητεςοι οποίες^α 
αποβούν προςόφελοςτηςανάπτυ^ηςτων πόλεων από 
οικονομική και κοινωνική άποψη. ^ Αντίθετα εκφράζονται φόρτοι ότιηεσωτερική αγοράς π.χ. 
με μεγαλύτερη ελευθερία στον τομέα των μεταφορών, ^α 
οδηγήσει σε περαιτέρω επιδείνωση του κυκλοφοριακού 
προβλήματος στις πόλεις^Ρνωμοδότηση πρωτοβουλίας 
της ΟΚΕ^Ηολιτική περιβάλλοντος και ευρωπαϊκή εσω­
τερική αγορά^^καιηέκ^εση της Τ^κ-Εο^^^ϋερι^άλ 
λον και εσωτερική αγοράΙ^ΙΗπερι^αλλοντική διά­
στασης.ΗΟΚΕ διαπιστώνει την παράλειψης στους άγο­
νες δράσεις του ^πράσινου ^λίου^ της μετατροπής των 
αποφάσεων στην πολιτική της εσωτερικής αγοράς, ^υνε-
πώς επιβάλλεται να καταρτισθεί αμέσως μια περιβαλλο­
ντική πολιτική σχετική με τα προβλήματα των πόλεων^ 
3.^.1. ^Ενα μέρος των περιβαλλοντικών προβλημάτων του 
αστικού περιβάλλοντος προκαλείται από αποφάσεις ^έλλειψη 
αποφάσεων^ήαπό ελλιπή σχέδια δόμησης πόλεων^πολιτική 
δόμησης,οικιστικήκαιδιαρ^ρωτικήπολιτική^κα^ώςκαι 
απόελλιπή σχέδιασεανώτερααπό διοικητικήςαπόψεως 
επίπεδα για την ευρύτερη περιφέρεια.Οσχεδιασμός πόλεων 
και ευρύτερων περιφερειών δεν ανήκει στη σφαίρα αρμοδιο­
τήτων σύμφωνα με τη συνθήκη ΕΟΚ, των κοινοτικών οργά 
νων. θ ανωτέρω σχεδιασμός αποτελεί έργο των τοπικών 
αρχών ^κοινότητες, δήμοι, περιφέρειες κ.ά.^ των κρατών 
μελών,αρχές που είναι κατά το μάλλονήήττον αυτόνομες ως 
προς τη διαμόρφωση των σχετικών τοπικώνήπεριφερειακών 
τομέων. 
Ακόμη και όπου^ από την άποψη τηςπροστασίας του περι^άλ 
λοντος^α ήταν δυνατή ορισμένη παρέμβαση σε κοινοτικό 
επίπεδο^απρέπεικατάτηγνώμητηςΟΚΕναε^ετασ^εί 
προσεκτικά ανηαρχή της επικουρικότητας ^άρ^ροΙ3^Η 
της συνθήκης ΕΟΚ^ δεν απαιτεί μάλλον την ανάθεση των 
σχετικών αρμοδιοτήτων στα κράτη μέλη και τις υποκείμενες 
σε αυτά αρχές παρά το γεγονός ότιηεπίλυση περίπλοκων 
αστικών περιβαλλοντικών προβλημάτων χρειάςεται την 
κατάρτιση ολοκληρωμένων προγραμμάτων τα οποία είναι 
δυνατόν να εκτελεσθούν μόνο σε τοπικό επίπεδοήπεριφε 
ρειακό επίπεδο. 
Αόγω των ανωτέρω εκτιμήσεωνηΟΚΕ επικροτεί την πρό 
τασητηςΕπιτροπής,με^άση τηνοποίαητελευταίαδεν 
σκοπεύει να προτείνειτη θέσπιση νομικώνδιατά^εωνσε 
κοινοτικό επίπεδο τα οποία ^α έχουν ως αντικείμενο το σχε 
διασμόπόλεων ακόμη καιότανμεαυτά^αεπεδιώκετοη 
επίτευ^ηεπι^υμητώνστόχωνπουσχετί^ονταιμετηνπερι^αλ 
λοντική πολιτική.11 ΟΚΕ^αεπικροτούσεεπίσηςτηνκατάρ 
τισησχεδίων^σεκοινοτική κλίμακα, γιαμιαορ^ήπερι^αλλο 
ντική ^πολιτική δόμησης^ και την προώθηση της δημιουρ 
γίαςδραστηρίωνυπερσυνοριακών περιφερειακών ενώσεων 
για το συντονισμό τέτοιων πολιτικών 
3.^.1 Κατά τη γνώμη της ΟΚΕηεφαρμογή των κοινοτι­
κών οδηγιώνκρίνεται σκόπιμο,μετά τονέλεγχοτηςσυμ^ατό-
τητάς τους ως προς το περι^άλλον^,να επεκταθεί σε στό­
χους των δήμων και κοινοτήτων σχετικά με το σχεδιασμό, 
τη δόμηση και τα έργαυποδομής^ ορισμένα κράτη μέλη 
ακολούθησαν την ανωτέρω διαδικασία. 
^ςπροςταάλλαυποστηρί^εταιηεισήγησητηςΟΚΕ^γνωμο 
δότηση πρωτοβουλίας ^Πολιτική περι^άλλοντοςκαιευρωπα 
ϊκή εσωτερική αγορά^^ σημειολογία μια αναθεώρηση 
της συνθήκης ΕΟΚ ώστε να παραχωρηθούν στην Κοινότητα 
πρόσθετες βασικές αρμοδιότητες σε δέματα ευρωπαϊκού εν 
διαφέροντος, χωροταξίας φιλικής προς το περιΐΐάλλονήσε 
περιπτώσεις υπερσυνοριακών πληθυσμιακών συγκεντρώ­
σεων. 
Αριθ. C 269/8 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 14.10.91 
3.4.3. Η Επιτροπή συμπεριλαμβάνει μεταξύ των αστικών 
περιβαλλοντικών προβλημάτων και τον κίνδυνο που διατρέ­
χει «η ιστορική κληρονομιά των ευρωπαϊκών πόλεων» και 
προτείνει ορισμένες δράσεις για την προστασία των μνημείων 
και των λοιπών αρχαιολογικών θησαυρών. Κατά τη διάρκεια 
της συζήτησης μεταξύ των εμπειρογνωμόνων για το «πράσινο 
βιβλίο» ασκήθηκε κριτική για την εν λόγω πρόθεση. Η ΟΚΕ 
διερωτάται αν η ανάθεση αρμοδιότητας στην Κοινότητα σχε­
τικά με την προστασία του περιβάλλοντος περιλαμβάνει το 
θέμα αυτό, διότι στο συγκεκριμένο τομέα εμπλέκονται πολιτι­
στικοί και επιστημονικοί (π.χ. αρχαιολογία) τομείς. Εκτός 
τούτου, με το πράσινο βιβλίο δεν επιδιώκεται η έκδοση νομο­
θετικών θεσπισμάτων σε ευρωπαϊκό επίπεδο για την προστα­
σία των μνημείων και των λοιπών αρχαιολογικών θησαυρών. 
Ωστόσο, οι απαιτήσεις για την προστασία του περιβάλλοντος 
πρέπει να λάβουν ιδιαίτερα υπόψη την ευαισθησία και την 
αξία της προστασίας των μνημείων και των παρεμφερών 
αρχαιολογικών θησαυρών. Αυτό σημαίνει μια ενίσχυση της 
προστασίας του περιβάλλοντος όσον αφορά την «κληρονομιά 
των ευρωπαϊκών πόλεων». 
Ανεξάρτητα από αυτό, κατά τη γνώμη της ΟΚΕ επιβάλλεται 
να εξετασθεί το γεγονός ώστε τα αντικείμενα που ανήκουν 
στην ευρωπαϊκή πολιτιστική κληρονομιά να προστατευθούν 
ιδιαίτερα από την Κοινότητα και να χρηματοδοτηθεί η διατή­
ρηση τους όπως τούτο σαφώς προβλέπεται στο νέο πρόγραμ­
μα LIFE (')· 
4. Περαιτέρω προτάσεις της ΟΚΕ για την υλοποίηση του 
«πράσινου βιβλίου» 
4.1. Η ΟΚΕ τάσσεται υπέρ των σκέψεων για την ίδρυση 
ενός επιστημονικού, με συμβουλευτικές αρμοδιότητες, ιδρύ­
ματος αρμοδίου για θέματα αστικού περιβάλλοντος σε κοινο­
τικό επίπεδο (προς την κατεύθυνση αυτή κινείται η ίδρυση 
μιας «Ευρωπαϊκής Ακαδημίας για θέματα αστικού περιβάλλο­
ντος» που αποτελεί σύλληψη, απόρροια της συζήτησης για 
την πράσινη βίβλο, σε εθνικό επίπεδο. Κατά την άποψη της 
ΟΚΕ είναι αναγκαία). Τουλάχιστον, ένα τέτοιο ίδρυμα θα 
χρειασθεί ορισμένη συμμετοχή της Κοινότητας για 
— τη διασφάλιση στόχων ευρωπαϊκής κλίμακας, 
— τη σύσταση ιδρύματος για την υλοποίηση του «πράσινου 
βιβλίου» (ανταλλαγή πληροφοριών και προώθηση της 
συνεργασίας), 
— τη διασφάλιση της συνεργασίας με την υπό ίδρυση Ευρω­
παϊκή Υπηρεσία Περιβάλλοντος. 
Το επιστημονικό, και με συμβουλευτικές αρμοδιότητες, 
ίδρυμα θα δύναται καταρχήν να επεξεργάζεται κατευθυντή­
ριες αρχές για την επίλυση περιβαλλοντικών προβλημάτων 
της τοπικής αυτοδιοίκησης. Δεύτερον να συλλέγει και να 
συντονίζει τα στοιχεία από διαφορετικούς τομείς. Τρίτον να 
εκδίδει γνωμοδοτήσεις για θέματα εξυγίανσης και δυνατότη­
τες εξυγίανσης σε συγκεκριμένες περιπτώσεις. Τέταρτον να 
εκπαιδεύει και μετεκπαιδεύει εμπειρογνώμονες υπεύθυνους 
για θέματα αστικού περιβάλλοντος με τη χρησιμοποίηση των 
εκάστοτε καλύτερων αποτελεσμάτων. Το εν λόγω ίδρυμα θα 
έχει τη μορφή μιας κεντρικής υπηρεσίας στην οποία θα διαβι­βάζονται οι γνώσεις και εμπειρίες για το πλέγμα του «αστικού 
περιβάλλοντος» που προέρχονται από τις μεμονωμένες περι­
φέρειες και πόλεις. Το ίδρυμα θα συνεργάζεται στενά και θα 
συντονίζει το έργο των εθνικών και περιφερειακών υπηρεσιών 
που ασκούν τις ίδιες αρμοδιότητες. 
4.2. Η ΟΚΕ επαναλαμβάνει τις προτάσεις που περιέχονται 
στη γνωμοδότηση πρωτοβουλίας της ΟΚΕ «Η πολιτική περι­
βάλλοντος ως βασικός παράγοντας της κοινωνικής και οικο­
νομικής ανάπτυξης» (*) για τη δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού 
Ταμείου Περιβάλλοντος το οποίο θα χρηματοδοτεί ή συγχρη­
ματοδοτεί προγράμματα για την επίλυση των προβλημάτων 
στους αναφερόμενους στο «πράσινο βιβλίο» τομείς. Τα υφι­
στάμενα Περιφερειακά και Κοινωνικά Ταμεία έχουν περιορι­
σμένες αρμοδιότητες στον εν λόγω τομέα διότι οι προτεραιό­
τητες τους στρέφονται προς άλλους τομείς. 
Η ΟΚΕ διαπιστώνει με ικανοποίηση ότι η Επιτροπή υπέβαλε, 
τελευταία, την πρόταση για ένα «Χρηματοδοτικό μέσο για το 
περιβάλλον (LIFE)», γεγονός που περιέχεται στις σκέψεις 
της ΟΚΕ· παραμένει άγνωστο αν τα προβλεπόμενα όρια του 
προϋπολογισμού επαρκέσουν (3). Ένα Ευρωπαϊκό Ταμείο 
Περιβάλλοντος θα μπορεί να προωθεί πρότυπα σχέδια. Η 
ΟΚΕ εκφράζει, ωστόσο, ορισμένες αντιρρήσεις έναντι της 
κατάρτισης προτύπων σχεδίων, που αξίζει να ληφθούν υπόψη: 
— η μεγαλύτερη διοικητική εξουσία και οι καλύτερες δια­
συνδέσεις πολύ μεγάλων πόλεων δεν πρέπει να έχουν ως 
αποτέλεσμα τον αποκλεισμό από αυτά τα προγράμματα 
μικρότερων πόλεων με οξύτατα και ανεπίλυτα προβλή­
ματα, 
— τα προγράμματα οδηγοί δεν διαδραματίζουν κανένα ρόλο 
εκεί όπου πρόκειται μόνο για την υλοποίηση γνωστών και 
εφαρμοστέων τεχνολογιών, 
— οι πόλεις δύνανται να λαμβάνουν ενισχύσεις μόνο όταν 
μπορούν να αποδείξουν την ύπαρξη ενός ολοκληρωμένου 
σχεδίου για τον εν λόγω τομέα. 
Επίσης συνεκτιμάται η περίπτωση παροχής ενισχύσεων για 
την επίλυση προβλημάτων με διαπεριφερειακή σημασία. Η 
Επιτροπή σχεδίασε ένα τέτοιο μηχανισμό. [Στη γνωμοδότηση 
πρωτοβουλίας της 21ης Οκτωβρίου 1990 για τη μεταρρύθμιση 
της Συνθήκης της Ρώμης με αφορμή την πολιτική ένωση -
έγγρ. COM(90) 600 τελικό.] 
4.3. Η ΟΚΕ συνειδητοποιεί ότι οι εν λόγω προτάσεις θα 
απαιτήσουν τη διάθεση πρόσθετων χρηματοδοτικών πόρων 
για την επίτευξη των στόχων της πολιτικής περιβάλλοντος. 
Τα πολύ δύσκολα προβλήματα του αστικού περιβάλλοντος 
τα οποία εύστοχα παρουσιάζονται στο «πράσινο βιβλίο» δεν 
δύνανται να επιλυθούν χωρίς τη συμπαράσταση τόσο των 
κρατών όσο και της Κοινότητας, τη στιγμή που οι βασικές 
δαπάνες της εξυγίανσης καλύπτονται από τις τοπικές ή περι­
φερειακές αρχές. 
4.4. Η ΟΚΕ εκφράζει την άποψη ότι η λύση των προβλημά­
των του αστικού περιβάλλοντος απαιτεί τη συνειδητή 
σύμπραξη των πολιτών. Η περιβαλλοντική αυτή συνείδηση 
δεν είναι τόσο διαδεδομένη. Η συνείδηση αυτή πρέπει να 
(') Έγγρ. COM(91) 28 τελικό. (2) ΕΕ αριθ. C 139 της 7. 3. 1990. 
(3) Έγγρ. CES 699/91. 
14 10 91 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ΑριθΟ^ 
συμπεριλαμβάνει τη διαπίστωση οτιειναιαναγκαιαορισμενη 
μεταβολή των καταναλωτικών συνήθειων και των παραγωγέ 
κωνδιαρθρωσεωνωστεναβελτιωθουνμεταγενεστεραοιπερι-
βαλλοντικεςσυνθηκεςστιςπολειςΗενισχυσητωνδικαιωμα-
των των πολιτών για ενημέρωση (πρβλ την οδηγία για την 
περιβαλλοντική ενημερωση^καιησυμμετοχητωνπολιτων 
στη διεργασία προγραμματισμού ανταποκρίνεται στις αρχές 
της τοπικής αυτοδιοικησηςΗεκτελεσηκαιοελεγχος^ κατά 
τη γνώμη της ΟΚΕ^ του αυστηρού περιβαλλοντικού δίκαιου 
απαιτείται να διεξάγεται με την τακτική ενημέρωση του κοι 
νου για την κατάσταση του περιβάλλοντος όσον άφορα τις 
σημαντικότερες επιβαρυντικές ουσίες και το κόστος της ε^υ-
γιανσης η οδηγία για την περιβαλλοντική ενημέρωση πρε^ 
πει οπού χρειάζεται να επεκταθεί ανάλογα 
ΗΚοινοτητα οφείλει να καταστήσει δυνατή τη δημιουργία 
των καταλληλωνμηχανισμων και να λαβειολατα μέτρα 
γιατη διεύρυνση τηςενημερωσηςκαι τηνενισχυση της 
συμμέτοχης των πολιτών καθώς καιγια τη μετεκπαίδευση 
των αρμοδίων διοικητικών φορέων Εδω ανήκουν επισηςη 
επεξεργασία του εκπαιδευτικού και διδακτικού υλικου^ηδιε-
νεργειασεμιναριωνηπαρεμφερωνκυκλωνκαθωςκαιηοργα-
νωση κινητών εκθέσεων για την ορατή διαβίβαση πληροφο 
ριων σχετικά μετά προβλήματα και τις ενδεικ^υομενεςλυσεις 
τους 
^ενίσχυση καιηπαροχη πληρέστερων ειδικών πληροφο­
ριών απο τις αρμόδιες αρχές σε τοπικοηπεριφερειακοεπι 
πεδοθεωρειταιτοπλεονκαταλληλο μέσο που δύναται ναεχει 
θετικές επιπτώσεις επιτης κατάστασης του περιβάλλοντος 
στις πόλεις απο μια ορισμένη προώθηση πολυάριθμων μεμο­
νωμένων προγραμμάτων 
ϋ ΟΚΕ προτείνει λοιπόν την οργάνωση ενημερωτικής 
εκστρατείας σε ευρωπαϊκή κλίμακα στους αστικούς πληθυ 
σμουςγιατη βελτίωση τουαστικουπεριβαλλοντος(ενδεχομε 
νως συνδεδεμένη με διαγωνισμούς^ 
(') ΟΚΕ εγγρ ΕΕ αριθ Ο 139 της 5 6 1989 οδηγία 90/313/ΕΟΚ 
ΕΕαριθ 1158 της 23 6 1990 
Βρυξέλλες, 3 Ιουλίου 1991 Η Επιτροπή των ΕΚ οφείλει να ενθαρρύνει τις πόλεις για την 
ενίσχυση της διαπαιδαγώγησης σχετικά με το περιβάλλον σε 
επίπεδο τοπικής αυτοδιοίκησης (συμπεριλαμβανομένης της 
ίδρυσης τοπικών κέντρων περιβαλλοντικής εκπαίδευσης) 
καθώς και για την περαιτέρω ανάπτυξη της διαχείρισης και 
προγραμματισμού του περιβάλλοντος 
Οι προσπάθειες για την εκπαίδευση και μετεκπαίδευση του 
απασχολουμένου στον εν λόγω τομέα πολιτικού, διοικητικού 
και κοινωνικού δυναμικού πρέπει να στραφούν κυρίως στα 
υφιστάμενα ηδη ιδρύματα και στις συνήθεις διαδικασίες, 
ιδίως στις υφιστάμενες συνεργασίες μεταξύ πόλεων οι ανω­
τέρω συνεργασίες θα μπορούσαν να αναπτυχθούν υπο τη 
μορφή της εξειδικευμένης συνεργασίας 
5 Τελικές παρατηρήσεις 
Η «πράσινη βίβλος» για το αστικό περιβάλλον θα δώσει το 
έναυσμα για τη διεξαγωγή ευρέων συζητήσεων Οι νοητοί 
άξονες δράσης πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο μελέτης 
στους κυβερνητικούς κύκλους και τους αντίστοιχους των 
εμπειρογνωμόνων Η ΟΚΕ περιμένει να κληθεί να λάβει 
μέρος στη σχετική διαδικασία όταν η Επιτροπή αποφασίσει 
να υποβάλει συγκεκριμένες προτάσεις στο Συμβούλιο Υπουρ­
γών της 21ης Δεκεμβρίου 1990 για την έκδοση ανάλογων 
αποφάσεων Επιπλέον η ΟΚΕ επιφυλάσσεται να συμπληρώ­
σει τη γνωμοδότηση αυτή με ίδιες πρωτοβουλίες 
Εφόσον αποφασισθεί η σύσταση επιτροπής εμπειρογνωμό­
νων για την περαιτέρω επιδίωξη των στόχων του «πράσινου 
βιβλίου» η ΟΚΕ προτείνει όπως στη σύνθεση της ανωτέρω 
επιτροπής συμπεριληφθούν οι εκπροσωπούμενοι στην ΟΚΕ 
ομάδες και κύκλοι της κοινωνικής και οικονομικής ζωής Η 
ΟΚΕ προσφέρει το κατάλληλο πλαίσιο για την οργάνωση 
και την επιτυχημένη ανταλλαγή απόψεων 
Η ΟΚΕ υπολογίζει, συμφωνά με τις αποφάσεις του Συμβου­
λίου Υπουργών, όπως η Επιτροπή συνεργασθεί με άλλους 
ευρωπαϊκούς και παγκοσμίους οργανισμούς, που ασχολού­
νται με το «αστικό περιβάλλον» για να αποφευχθεί η διπλή 
εργασία 
Ο Πρόεδρος της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Ρπιηςοι$ 5ΤΑΕΟΕοΙΝ