ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ σχετικά με τα επιχειρησιακά συμπεράσματα Κοινοτική διαδικασία σταθεροποίησης και σύνδεσης για τις χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης Boσνία-Ερζεγοβίνη, Κροατία, Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας, Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας και Αλβανία

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

σχετικά με τα επιχειρησιακά συμπεράσματα Κοινοτική διαδικασία σταθεροποίησης και σύνδεσης για τις χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης Boσνία-Ερζεγοβίνη, Κροατία, Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας, Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας και Αλβανία

Εισαγωγή

Στο πλαίσιο της Περιφερειακής Προσέγγισης των χωρών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης [1], το Συμβούλιο καθόρισε πολιτικούς και οικονομικούς όρους [2] τους οποίους πρέπει να πληρούν αυτές οι χώρες, οι οποίοι θα αποτελούν τη βάση για μία συνεκτική και διαφανή πολιτική για την ανάπτυξη διμερών σχέσεων με αυτές τις χώρες στους τομείς του εμπορίου, της χρηματοδοτικής συνδρομής και της οικονομικής συνεργασίας, καθώς και των συμβατικών σχέσεων..

[1] Συμπεράσματα του Συμβουλίου Γενικών Υποθέσεων της 26ης Φεβρουαρίου 1996, μετά τα οποία ακολούθησε Έκθεση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για τις κοινές αρχές για μελλοντικές συμβατικές σχέσεις με ορισμένες χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης (COM(96)476 τελικό της 2.10.96)

[2] Συμπεράσματα του Συμβουλίου Γενικών Υποθέσεων της 29ης Aπριλίου 1997

Το 1999, η Περιφερειακή Προσέγγιση εξελίχθηκε σε κοινοτική διαδικασία σταθεροποίησης και σύνδεσης [3]. Αυτή η διαδικασία εκ πρώτης όψεως δεν άλλαξε τους όρους που ισχύουν για την ανάπτυξη διμερών σχέσεων στον τομέα του εμπορίου ή της χρηματοδοτικής συνδρομής και της οικονομικής συνεργασίας, ούτε τους όρους για την έναρξη διαπραγματεύσεων για συμβατικές σχέσεις. Αυτό που άλλαξε ήταν η φύση των συμβατικών σχέσεων που προτείνονται - που αντικαθιστά την προοπτική μιας συμφωνίας συνεργασίας με την προοπτική συμφωνίας σταθεροποίησης και σύνδεσης.

[3] Συμπεράσματα του Συμβουλίου Γενικών Υποθέσεων της 21ης Ιουνίου 1999, που βασίζονται στην Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με τη διαδικασία σταθεροποίησης και σύνδεσης για χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης (COM(99)235 της 26.5.99)

Η κοινοτική διαδικασία σταθεροποίησης και σύνδεσης προβλέπει ότι οι προϋποθέσεις για την έναρξη διαπραγματεύσεων είναι αυτές που καθορίζονται στα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 29ης Απριλίου 1997 [4]. Tα διάφορα στάδια της έναρξης διαπραγματεύσεων είναι:

[4] Αν και δεν καθορίστηκε ποτέ κανένα ειδικό κριτήριο, σ´αυτό το πλαίσιο, όσον αφορά την μελλοντική ανάπτυξη των υφιστάμενων συμβατικών σχέσεων με την Αλβανία και την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας.

- Να πληρούνται οι όροι που καθορίζονται στα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 29ης Απριλίου 1997 (δηλαδή σύμφωνα με την αξιολόγηση αυτών των εκθέσεων σχετικά με τους όρους χρηματοδότησης), εν συνεχεία

- Μία έκθεση της Επιτροπής σχετικά με τη σκοπιμότητα της έναρξης διαπραγματεύσεων για συμφωνία σταθεροποίησης και σύνδεσης με την εν λόγω χώρα

- Aξιολόγηση από το Συμβούλιο αυτής της "έκθεσης σκοπιμότητας" και, εάν είναι θετική, αίτηση προς την Επιτροπή για την κατάρτιση πρότασης οδηγιών διαπραγμάτευσης

- Τυπική πρόταση της Επιτροπής, σχετικά με τις οδηγίες διαπραγμάτευσης μιας συμφωνίας σταθεροποίησης και σύνδεσης

- Έκδοση αυτών των οδηγιών διαπραγμάτευσης από το Συμβούλιο και έναρξη των διαπραγματεύσεων.

Η Επιτροπή παρουσίασε επίσης [5] μία νέα στρατηγική συνδρομής για τις χώρες που αφορά η κοινοτική διαδικασία σταθεροποίησης και σύνδεσης, που θέτει μία ενιαία νομική βάση για τη συνδρομή - που θα αντικαταστήσει τα σημερινά προγράμματα OBNOVA και PHARE. Αυτή η νέα στρατηγική θα έχει ως γενικούς στόχους την προώθηση της δημιουργίας θεσμικών ικανοτήτων, την οικονομική ανάπτυξη και την περιφερειακή συνεργασία. Τα υφιστάμενα προγράμματα και οι όροι θα επαναπροσανατολιστούν ανάλογα προκειμένου να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στην ανάπτυξη της περιφερειακής συνεργασίας.

[5] COM (1999) 661 τελικό της 8.12.99

Η Επιτροπή κατέληξε στα παρόντα επιχειρησιακά συμπεράσματα με βάση μία έκθεση για τα γεγονότα [6] που εξετάζει κατά πόσο πληρούν αυτούς τους όρους η Βοσνία-Ερζεγοβίνη, η Κροατία, η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας - οι οποίες έχουν αναλάβει υποχρεώσεις βάσει των ειρηνευτικών συμφωνιών - καθώς και η πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας και η Αλβανία. Για κάθε χώρα, εξετάζεται εάν πληροί τους όρους όσον αφορά τα εξής: δημοκρατικές αρχές, ανθρώπινα δικαιώματα και κράτος δικαίου, σεβασμός και προστασία των μειονοτήτων, μεταρρυθμίσεις της οικονομίας αγοράς, περιφερειακή συνεργασία και, στην περίπτωση της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, της Κροατίας και της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γιουγκοσλαβίας, συμμόρφωση με τις υποχρεώσεις που απορρέουν βάσει των συμφωνιών του Dayton και Erdut, των Συμβουλίων εφαρμογής των ειρηνευτικών συμφωνιών και, πρόσφατα, της εφαρμογής του ψηφίσματος 1244 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών (Kοσσυφοπέδιο).

[6] Έγγραφο εργασίας της Επιτροπής: Κοινοτική διαδικασία σταθεροποίησης και σύνδεσης για τις χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης - συμμόρφωση προς τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 29ης Απριλίου 1997 και 21ης Ιουνίου 1999 (SEC(2000) 168 / 2 της 09.02.2000)

Δεδομένου ότι οι εργασίες σχετικά με τον εκ νέου καθορισμό της συνδρομής και των σχετικών όρων συνεχίζονται ακόμη, η αναθεωρημένη νομοθετική διαδικασία για νέο κανονισμό συνδρομής δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί. Τα συμπεράσματα που συνάγονται στο παρόν έγγραφο αναφέρονται συνεπώς στο υπάρχον σύστημα, δηλαδή στην επιλεξιμότητα για τις αυτόνομες εμπορικές προτιμήσεις, στην οικονομική και χρηματοδοτική συνδρομή που προβλέπει το πρόγραμμα PHARE (και όχι το πρόγραμμα OBNOVA, το οποίο υπόκειται σε διαφορετικούς όρους) και στις συμβατικές σχέσεις. Το παρόν έγγραφο λαμβάνει επίσης υπόψη την τρέχουσα εργασία στο Συμβούλιο όσον αφορά τις οδηγίες διαπραγμάτευσης που πρότεινε η Επιτροπή ενόψει συμφωνίας σταθεροποίησης και σύνδεσης με την ΠΓΔΜ [7], καθώς και την έκθεση της Επιτροπής σχετικά με τη σκοπιμότητα της έναρξης διαπραγματεύσεων με την Αλβανία για παρόμοια συμφωνία.

[7] Αναφορά στις οδηγίες διαπραγμάτευσης συμφωνίας σταθεροποίησης και σύνδεσης της ΠΓΔΜ

Συμπεράσματα

Με βάση την έκθεση για τα γεγονότα, η οποία καλύπτει την περίοδο έως τον (((((ά((( του 2000, η οποία περιλαμβάνεται στο έγγραφο εργασίας της Επιτροπής σχετικά με την εκπλήρωση, από τις πέντε ενδιαφερόμενες χώρες, των όρων που καθορίζονται στα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 29 Απριλίου 1997 και 21ης Ιουνίου 1999 (SEC (2000)168 / 2 της 09.02.2000), η Επιτροπή κατέληξε στα ακόλουθα συμπεράσματα.

Τμήμα 1

1. Bοσνία και Ερζεγοβίνη

Η Βοσνία-Ερζεγοβίνη θα συνεχίσει να απολαύει των αυτόνομων εμπορικών προτιμήσεων, οι οποίες θα αρχίσουν να ισχύουν από το 2000 ουσιαστικά βελτιωμένες.

Η Boσνία-Ερζεγοβίνη διέρχεται από ένα στάδιο σοβαρής ανασυγκρότησης σε στάδιο πολιτικής και οικονομικής εδραίωσης που απαιτεί μεγαλύτερη προσοχή, ιδίως όσον αφορά τη δημιουργία θεσμών και την οικονομική μεταρρύθμιση. Τα κυριότερα προβλήματα της χώρας αποτελούν η έλλειψη ομοφωνίας σχετικά με μία κοινή κρατική δομή, η γενική αδυναμία των θεσμών, n μη αυτοδύναμη οικονομία και η περιορισμένη ανάπτυξη της κοινωνίας των πολιτών. Πρέπει να αναπτυχθούν οι κρατικοί θεσμοί και να δημιουργηθούν νέοι μηχανισμοί συντονισμού σε επίπεδο οντοτήτων και σε τοπικό επίπεδο, προκειμένου να μπορεί η χώρα γενικά να ενεργεί αποτελεσματικά και με συνοχή. Το κράτος πρέπει οπωσδήποτε να βελτιώσει τον τρόπο λειτουργίας του ώστε να προσεγγίσει τις ευρωπαϊκές διαρθρώσεις. Οι αρχές της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης πρέπει να αναλάβουν σε όλα τα επίπεδα τη δέσμευση γι' αυτή τη βελτίωση, για την οποία θα τους δοθεί ειδική συνδρομή. Μια άλλη μεγάλη πρόκληση για τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη κατά τα επόμενα έτη θα είναι να επιτύχει αυτοδύναμη οικονομική ανάπτυξη ενόψει της μείωσης της χορηγούμενης βοήθειας. Αυτό θα απαιτήσει τη δημιουργία οικονομικού περιβάλλοντος που ευνοεί την ανάπτυξη που προέρχεται από τον ιδιωτικό τομέα και τη θέσπιση μεσοπρόθεσμου προγράμματος συνεκτικής οικονομικής μεταρρύθμισης που θα συνοδεύεται από μακροοικονομικές πολιτικές με στόχο τη σταθερότητα.

Η επιστροφή των προσφύγων και των εκτοπισθέντων (ιδίως των μειονοτήτων) έχει βελτιωθεί. Και οι δύο οντότητες πραγματοποίησαν πρόοδο στον τομέα της δικαστικής μεταρρύθμισης και της οικονομικής νομοθεσίας. Η συνεισφορά των αρχών της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, σε κρατικό επίπεδο και σε επίπεδο οντοτήτων, στις δραστηριότητες της Συμβουλευτικής Task Force ΕΕ-Βοσνία-Ερζεγοβίνη πρέπει να ενισχυθεί περισσότερο και, ιδίως, οι αρχές της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης πρέπει να εξασφαλίσουν τον κατάλληλο συντονισμό και την παρακολούθηση των κοινών συστάσεων της εν λόγω Task Force.

Λόγω της γενικής πολιτικής αβεβαιότητας και των θεσμικών αδυναμιών, δεν μπορεί να προβλεφθεί προς το παρόν μία συμφωνία σταθεροποίησης και σύνδεσης, ή η έναρξη μελέτης σκοπιμότητας μιας τέτοιας συμφωνίας.

2. Κροατία

Οι πρόσφατες εξελίξεις είναι ενθαρρυντικές και μπορούν να αποτελέσουν στροφή για την πολιτική της Κροατίας. Παρά την ανησυχία για το πλαίσιο του εκλογικού συστήματος και τη μεροληψία της κρατικής τηλεόρασης, οι πρόσφατες εκλογές διεξήχθησαν με ηρεμία και τάξη και έδειξαν τη σφοδρή επιθυμία του κροατικού λαού για αλλαγή. Η νέα ηγεσία της Κροατίας έχει τη δυνατότητα να θέσει την Κροατία σε πλήρη δημοκρατική οδό και να αποδείξει σύντομα τη βούλησή της να λύσει τα κυριότερα πολιτικά προβλήματα που εμπόδιζαν μέχρι τώρα την ουσιαστική ανάπτυξη των σχέσεων μεταξύ ΕΕ και Κροατίας.

Η Κροατία θα συνεχίσει να απολαύει των αυτόνομων εμπορικών προτιμήσεων, οι οποίες θα αρχίσουν να ισχύουν από το 2000 ουσιαστικά βελτιωμένες.

Η νέα κυβέρνηση καλείται να λάβει τα απαραίτητα μέτρα ώστε η Ευρωπαϊκή Κοινότητα να αυξήσει τη συνδρομή της και να καταρτίσει μία έκθεση για τη σκοπιμότητα της έναρξης διαπραγματεύσεων για τη σύναψη συμφωνίας σταθεροποίησης και σύνδεσης. Έως τότε, ο πολιτικός διάλογος και η συνεργασία στα πλαίσια της Συμβουλευτικής Task Force, θα αποτελέσουν χρήσιμα μέσα για την ενθάρρυνση και την παρακολούθηση των εξελίξεων.

3. Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας

α) Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας/Σερβία

Επειδή οι ομοσπονδιακές αρχές εξακολουθούν να μη σημειώνουν καμία πρόοδο ως προς την τήρηση των όρων που έχουν τεθεί, η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας παραμένει προφανώς μη επιλέξιμη για τις αυτόνομες εμπορικές προτιμήσεις.

Επίσης, επειδή και πάλι δεν πληρούνται οι σχετικές προϋποθέσεις, δεν είναι σκόπιμο να εξεταστεί η επιλεξιμότητα της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γιουγκοσλαβίας για το πρόγραμμα PHARE. Εκτός από την ανθρωπιστική βοήθεια και τη βοήθεια για τον εκδημοκρατισμό της χώρας, που θα συνεχιστούν, ορισμένες άλλες μορφές βοήθειας (που δεν παρέχονται στις κεντρικές αρχές) ή στις οποίες δεν μεσολαβούν αυτές οι αρχές) θα συνεχιστούν.

Εξάλλου, δεν θα ήταν σκόπιμο να προταθεί η έναρξη διαπραγματεύσεων για συμφωνία σταθεροποίησης και σύνδεσης, αν και η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας παραμένει επιλέξιμη για τη διαδικασία σταθεροποίησης και σύνδεσης, όταν θα πληροί τις σχετικές προϋποθέσεις. Εν τω μεταξύ, εντείνεται ο πολιτικός διάλογος με τους αντιπροσώπους των δημοκρατικών δυνάμεων στο πλαίσιο της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γιουγκοσλαβίας.

Όλες οι ενδεδειγμένες μορφές βοήθειας (ανθρωπιστική βοήθεια, εκδημοκρατισμός, ανοικοδόμηση, δημοσιονομική βοήθεια) παρέχονται στο Κοσσυφοπέδιο, το οποίο άλλωστε εξαιρέθηκε ειδικά από την επιβολή εμπορικού αποκλεισμού για το πετρέλαιο και από την απαγόρευση των πτήσεων. Παρέχεται υποστήριξη, τόσο οικονομική όσο και σε προσωπικό στην Αποστολή των Ηνωμένων Εθνών (UNMiK). Στόχος της βοήθειας, αλλά και προϋπόθεση για τη χορήγησή της, πρέπει να είναι η μείωση των διεθνικών εντάσεων και η μεγαλύτερη συνεργασία με τις υπηρεσίες της Αποστολής.

β) Mαυροβούνιο

Οι βασικές μορφές των διμερών σχέσεων με την Ευρωπαϊκή Κοινότητα - αυτόνομες εμπορικές προτιμήσεις και ΡΗARE - εφαρμόζονται στο κράτος γενικά (Ομοσπονδιακή Δημοκρατία Γιουγκοσλαβίας). Δεδομένου ότι τα μέσα αυτά δεν μπορούν συνεπώς να χρησιμοποιηθούν για το Μαυροβούνιο, η βοήθεια που παρέχεται σ' αυτή τη δημοκρατία, η οποία θα συνεχιστεί, θα εξακολουθήσει να παρέχεται μέσω άλλων κοινοτικών μέσων. Για τον ίδιο λόγο δεν μπορούν να προβλεφθούν προς το παρόν συμβατικές σχέσεις.

Το Μαυροβούνιο προστατεύθηκε, όσο το δυνατόν περισσότερο, από τις συνέπειες των κυρώσεων κατά της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γιουγκοσλαβίας / Σερβίας, και εξαιρέθηκε ειδικά από την απαγόρευση των πτήσεων και την επιβολή εμπορικού αποκλεισμού για το πετρέλαιο. Το Μαυροβούνιο συμμετέχει επίσης στον πολιτικό διάλογο που άρχισε με τους αντιπροσώπους των δημοκρατικών δυνάμεων στο πλαίσιο της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γιουγκοσλαβίας.

Τμήμα 2

4. Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας

Αναγνωρίζοντας την πρόοδο που σημείωσε, η χώρα τον υποδειγματικό ρόλο της στην περιοχή και την εκπλήρωση των σχετικών όρων, το Συμβούλιο εξέδωσε οδηγίες διαπραγμάτευσης συμφωνίας σταθεροποίησης και σύνδεσης με την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας στις 24 Ιανουαρίου 2000, με βάση την έκθεση σκοπιμότητας της Επιτροπής [8] και σύσταση για οδηγίες διαπραγμάτευσης [9]. Η Επιτροπή έχει αρχίσει τις απαραίτητες προετοιμασίες για την έναρξη διαπραγματεύσεων το Μάρτιο του 2000.

[8] Έκθεση σκοπιμότητας της διαπραγμάτευσης μιας συμφωνίας σταθεροποίησης και σύνδεσης με την Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, COM(99)300 της 16ης Ιουνίου 1999

[9] Σύσταση απόφασης του Συμβουλίου που εξουσιοδοτεί την Επιτροπή να διαπραγματευθεί συμφωνία σταθεροποίησης και σύνδεσης με την Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, SEC (1999) 1279 τελικό της 8ης Σεπτεμβρίου 1999

Εν τω μεταξύ, όλα τα μέσα που υπάρχουν στο πλαίσιο των υφιστάμενων συμφωνιών συνεργασίας και μεταφορών και στο πλαίσιο της κοινοτικής βοήθειας, καθώς και ο πολιτικός διάλογος θα χρησιμοποιηθούν εντατικά προκειμένου να ενισχυθεί η τρέχουσα διαδικασία μεταρρύθμισης στη χώρα, ιδίως στους τομείς όπου πρέπει να σημειωθεί ακόμη πρόοδος (οικονομικές μεταρρυθμίσεις, μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης, μεταρρύθμιση του δικαστικού τομέα, επιβολή των νόμων και μέσα μαζικής ενημέρωσης).

5. Aλβανία

Σύμφωνα με τα συμπεράσματα της έκθεσης σκοπιμότητας που εξέδωσε πρόσφατα [10], ζητείται από την κυβέρνηση της Αλβανίας να υποβάλει μία έκθεση σχετικά με την υφιστάμενη κατάσταση, η οποία να περιλαμβάνει ένα χρονοδιάγραμμα των μέτρων που έχουν ληφθεί ή που προβλέπονται σε συγκεκριμένους τομείς προτεραιότητας συνέχιση της μακροοικονομικής σταθερότητας και επιτάχυνση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Από την κυβέρνηση ζητείται να σημειωθεί περαιτέρω πρόοδος σε όλους αυτούς τους τομείς με στόχο την ενδεχόμενη μελλοντική έναρξη διαπραγματεύσεων για συμφωνία σταθεροποίησης και σύνδεσης. Η Επιτροπή πρέπει επίσης να πραγματοποιήσει συμπληρωματικές τεχνικές συζητήσεις με τις αλβανικές αρχές, προκειμένου να διευκρινισθούν περισσότερο ορισμένα σημεία που συνδέονται με την προοπτική συμφωνίας σταθεροποίησης και σύνδεσης (Ζώνη Ελεύθερων Συναλλαγών και εναρμόνιση με το κοινοτικό κεκτημένο, συμπεριλαμβανoμένων ορισμένων θεσμικών πτυχών). Εν τω μεταξύ, όλα τα υφιστάμενα μέσα στο πλαίσιο της παρούσας συμφωνίας εμπορίου και συνεργασίας και της κοινοτικής συνδρομής, καθώς και ο πολιτικός διάλογος θα χρησιμοποιηθούν εντατικά προκειμένου να ενισχυθεί η τρέχουσα διαδικασία σταθεροποίησης και μεταρρύθμισης στη χώρα. Η ενίσχυση για τη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης, συμπεριλαμβανομένου του δικαστικού τομέα, της αστυνομίας (σε συνεργασία με τη ΔΕΕ/MAPE) και των τελωνειακών υπηρεσιών εξακολουθεί να έχει εξέχουσα σημασία και θα μπορούσε να περιλάβει ειδική βοήθεια προκειμένου να μπορέσει η Αλβανία να τύχει πλήρως των εμπορικών προτιμήσεων που υιοθετήθηκαν πρόσφατα.