ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Κ0Μ(93) 649 τελικό 
Βρυξέλλες, 13 Δεκεμβρίου 1993 
ΓΙΑ ΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΕΝΟΣ ΣΥΝΟΛΟΥ ΚΡΙΤΗΡΙΟΝ ΚΑΙ ΑΠΑΙΤΗΣΕΟΝ 
ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΑΝΕΓΝΩΡΙΣΜΕΝΟΥ ΣΕ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ 
ΚΑΙ 
ΤΗ ΔΙΑΔΟΣΗ ΜΙΑΣ ΚΟΙΝΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ 
ΣΕ ΟΛΗ ΤΗΝ ΕΥΡΟΠΗ: 
Έκθεση σχετικά με την εφαρμογή 
TMV «ηφισμάτΜν του Συμβουλίου 
της 22ας Ιουλίου 1975 και της 18ης Ιουνίου 1992 με αντικείμενο 
τα τεχνολογικά προβλήματα της «υρηνικής ασφάλειας 
(υποβληθείσα από την Επιτροπή) 
ΓΙΑ ΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΕΝΟΣ ΣΥΝΟΛΟΥ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΚΑΙ ΑΠΑΙΤΗΣΕΩΝ 
ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΑΝΕΓΝΩΡΙΣΜΕΝΟΥ ΣΕ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ 
ΚΑΙ 
ΤΗ ΔΙΑΔΟΣΗ ΜΙΑΣ ΚΟΙΝΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ 
ΣΕ ΟΛΗ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ: 
Έκθεση για την εφαρμογή των ψηφισμάτων του Συμβουλίου 
της 22ας Ιουλίου 1975 και της 18ης Ιουνίου 1992 σχετικά με τα 
τεχνολογικά προβλήματα της πυρηνικής ασφάλειας 
Περίληψη και ovMitepaowra 
Το 1992, η Επιτροπή ενέκρινε έκθεση σχετικά με την εφαρμογή του ψηφίσματος του 
Συμβουλίου της 22ας Ιουλίου 1975 (SEC(92)79 τελικό) και το Συμβούλιο, αφού 
εξέτασε την έκθεση αυτή, εξέδωσε στις 18 Ιουνίου 1992 ψήφισμα σχετικά με τις 
διάφορες δράσεις που έχουν αναληφθεί από την Επιτροπή και αφορούν τα 
τεχνολογικά προβλήματα της πυρηνικής ασφάλειας. Το ψήφισμα αυτό επικαιροποιεί 
και ενισχύει το ρόλο της Κοινότητας όσον αφορά την σημασία μιας από τις 
νευραλγικές πτυχές της πυρηνικής ασφάλειας, η οποία είναι η συνειδητοποίηση, 
στα τέλη της δεκαετίας του '80, του γεγονότος ότι υπάρχει πάντα μια πιθανότητα 
να συμβούν σοβαρά ατυχήματα ακόμη και με πλανητικές επιπτώσεις, η οποία είναι 
μεν μικρή αλλά όχι αμελητέα. 
Το ψήφισμα του ΣυυΒουλίου τηο 22ac Ιουλίου 1975 καλεί τα κράτη μέλη και την 
Επιτροπή να δραστηριοποιηθούν για την εναρμόνιση των πρακτικών και των κανόνων 
ασφαλείας στην Κοινότητα. Το ψήφισμα Tnc 18ης Ιουνίου 1992, επιβεβαιώνοντας 
την προσήλωση στους ίδιους κοινοτικούς στόχους, συνιστά στενότερο συναινετικό 
διάλογο μεταξύ των αρχών που είναι υπεύθυνες για θέματα ασφαλείας στην 
Κοινότητα. Τονίζει επίσης ότι είναι αναγκαία η μεταφορά στις χώρες της 
Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης καθώς και στην τέως ΕΣΣΔ της τεχνογνωσίας και 
της πείρας που έχει αποκτηθεί στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Στις αρχές του 1993 
διαπιστώνεται ήδη ότι τα πρώτα μέτρα που έχουν ληφθεί για την υλοποίηση αυτού 
του τελευταίου στόχου αποτελούν βήμα προς την ορθή κατεύθυνση. Όσον αφορά την 
συνέχιση των δράσεων που έχουν αναληφθεί από το 1975 σε κοινοτικό επίπεδο, 
πρέπει να αναγνωρισθεί ότι μολονότι η συγκυρία ήταν γενικά δυσμενής για την 
ανάπτυξη της πυρηνικής ενέργειας, η εναρμόνιση στην Ευρώπη των πρακτικών και 
των κανόνων πυρηνικής ασφαλείας εξελίσσεται ικανοποιητικά. 
0 βασικός στόχος, ο οποίος είναι η δημιουργία ενός συστήματος ασφαλείας ικανού 
να εξασφαλίσει ένα επαρκές επίπεδο προστασίας για τον πληθυσμό και το 
περιβάλλον από τους κινδύνους που συνεπάγεται η χρήση της πυρηνικής ενέργειας, 
υλοποιείται με τη βοήθεια δύο κοινοτικών ομάδων εργασίας που έχουν συγκροτηθεί 
από την Επιτροπή. Η μία είναι η "Reactor Safety Working Groupe" (RSWG) όπου 
συμμετέχουν οι αντιπρόσωποι όλων των φορέων τους οποίους αφορά η ασφάλεια των 
εγκαταστάσεων: κατασκευαστές των πυρηνικών σταθμών, επιχειρήσεις ηλεκτρισμού, 
αρχές υπεύθυνες για την ασφάλεια και φορείς παροχής τεχνικής βοήθειας. Στην 
άλλη, την "Nuclear Regulators'Working Group" (NRWG) συμμετέχουν οι αντιπρόσωποι 
των αρχών που είναι υπεύθυνες για θέματα ασφαλείας. Στις δύο αυτές επιτροπές 
συμμετέχουν επίσης αντιπρόσωποι παρεμφερών φορέων από τη Σουηδία, τη Φινλανδία 
και, τελευταία, από την Ελβετία. Το σύστημα ασφαλείας το οποίο δημιουργείται 
σταδιακά περιλαμβάνει 3 άξονες: τα οργανωτικά θέματα που αφορούν την ασφάλεια, 
ιδίως αυτά που ανήκουν στην αρμοδιότητα των δημόσιων αρχών, τις μεθοδολογί ec 
που χρησιμοποιούνται για την αξιολόγηση και τους τεχνικούς κανονισμούς. 
Στα οργανωτικά θέματα που αφορούν την ασφάλεια, η πρόοδος που έχει 
επιτελεσθεί είναι μεγάλη και μία πρόσφατη έκθεση με τίτλο "Objectives and 
Requiroments of a nuclear Safety Regulatory Regime" παρέχει μία αρκετά 
πλήρη εικόνα των αρχών επί των οποίων υπάρχει συναίνεση οε ευρωπαϊκό 
επί πεδο. 
Όσον αφορά τις μεθοδολογίες που χρησιμοποιούνται για την αξιολόγηση της 
ασφάλειας, η έκθεση C0M(88)788 "Εγγύηση της αοφάλειας των πυρηνικών 
αντιδραοτήρων - Στόχοι και Μέθοδοι", η οποία πρόκειται να ενημερωθεί 
λαμβάνοντας υπόψη τον προβληματισμό γύρω από τα σοβαρά ατυχήματα, θα 
αποτελέσει επίσης ένα έγγραφο πλήρους σχεδόν αποδοχής. 
Στον τομέα των τεχνικών κανονισμών, η κατάσταση είναι σύνθετη τόσο λόγω 
των διαφορών στην ιεράρχιση των κανονισμών (γεγονός που καθιστά σε 
ορισμένες περιπτώσεις αναγκαία την ανάληψη πρωτοβουλιών εκ μέρους των 
επιχειρήσεων), όσο και λόγω του ευρέος φάσματος των προβλημάτων που πρέπει 
να λαμβάνονται υπόψη στις διαφορετικές φάσεις ενός πυρηνικού σταθμού (όπου 
περιλαμβάνονται η χωροθέτησή, η μελέτη κατασκευής, η θέση σε λειτουργία, η 
εκμετάλλευση και ο παροπλισμός). Το έγγραφο του 1981 "Αρχές σχετικές με 
την ασφάλεια των πυρηνικών σταθμών που διαθέτουν αντιόραστήρες ελαφρού 
ύδατος (C0U(B1)519 τελικό" αποτελεί ωστόσο σημαντικό βήμα για την 
κατάρτιση ενός καταλόγου βασικών και γενικών αρχών ασφαλείας, οι οποίες θα 
είναι αποδεκτές σε κοινοτικό επίπεδο, και περιγράφει το κατευθυντήριο 
σχέδιο για τις μελλοντικές δράσεις που αφορούν τις απαιτήσεις ασφαλείας 
και τους κώδικεΓ και τα πρότυπα. Το έγγραφο του 1988 "Εγγύηση της 
ασφάλειας των πυρηνικών εγκαταστάσεων, στόχοι και μέθοδοι" δείχνει ότι τα 
επίπεδα ασφαλείας που έχουν επιτευχθεί στις χώρες της Κοινότητας είναι 
πρακτικώς ισοδύναμα αλλά και αναφέρει τους τομείς, (και κυρίως τον τομέα 
των σοβαρών ατυχημάτων), όπου πρέπει να καταβληθούν περαιτέρω προσπάθειες. 
Κατά τη διάρκεια του 1992, δύο γεγονότα επηρέασαν σημαντικά τις δραστηριότητες 
της Επιτροπής στον τομέα της πυρηνικής ασφάλειας. Αφενός, οτο εσωτερικό της 
Κοινότητας, η προοπτική της δημιουργίας της ενιαίας αγορά το 1993, είχε ως 
αποτέλεσμα να αρχίσει η διαδικασία για την εναρμόνιση των απαιτήσεων ασφαλείας 
τις οποίες πρέπει να πληρούν οι επόμενες γενεές πυρηνικών σταθμών και, 
αφετέρου, στο εξωτερικό της Κοινότητας, η σταδιακή εφαρμογή των προγραμμάτων 
PHARE και TACIS για την ενίσχυση των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης 
καθώς και της τέως ΕΣΣΔ ενέτεινε την συνειδητοποίηση εκ μέρους των διαφόρων 
φορέων που είναι υπεύθυνοι για θέματα ασφαλείας στην Κοινότητα των προβλημάτων 
που αντιμετωπίζει η Ανατολική Ευρώπη, με αποτέλεσμα αυτό να συντελέσει στην 
αύξηση της μεταξύ τους συνοχής και στην ευρύτατη ανάπτυξη της συνεργασίας τους 
με τους ομόλογους τους των κρατών. 
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το άνοιγμα των συνόρων και η ελεύθερη κυκλοφορία των 
πυρηνικών υλικών και κυρίως το άνοιγμα των δημοσίων προμηθειών στον ελεύθερο 
ανταγωνισμό εντός της Κοινότητας καθώς και οι πρωτοβουλίες που έχουν αναληφθεί 
από τρίτες χώρες και κυρίως από τις ΗΠΑ για την ανάπτυξη καινοτόμων πυρηνικών 
σταθμών των οποίων τα χαρακτηριστικά ασφαλείας θα είναι βελτιωμένα σε σχέση μκ 
τους σημερινούς, αποτέλεσαν κίνητρο μια από τις 6ύο κυριότερες ευρωπαϊκές 
κατασκευαστικές εταιρείες και τις επιχειρήσεις ηλεκτρισμού να συνεκμεταλλευθούν 
την τεχνογνωσία τους για να προτείνουν ένα έργο που θα ήταν δυνατό να εγκριθεί 
στις χώρες των επιχειρήσεων αυτών. Το έργο θα είναι σύμφωνο με τις βασικές 
αρχές ασφαλείας για τις οποίες έγινε ήδη λόγος. Ωστόσο οι αρχές αυτές πρέπει 
να συμπληρωθούν όσον αφορά τα σοβαρά ατυχήματα, τα οποία θα πρέπει να 
λαμβάνονται υπόψη ήδη από την αρχή της κατασκευής. Ας σημειωθεί ότι οι 
επιλογές και οι απαιτήσεις ασφαλείας, οι κανόνες και τα κριτήρια που θα 
εφαρμοστούν έχουν συναποφασισθεί από τους δύο κατασκευαστές και τις 
επιχειρήσεις ηλεκτρισμού των δύο αφορωμένων χωρών ήδη από πρώιμο στάδιο του 
έργου και αποφάσεις αυτές υποβάλλονται σταδιακά στις αρχές που είναι υπεύθυνες 
για θέματα ασφαλείας. Σήμερα το έργο αυτό είναι γνωστό με την 
συντομογραφία EPR (European Pressurized Reactor). Λογικά, αναμένεται ότι οι 
διάφοροι φορείς που είναι υπεύθυνοι για την πυρηνική αοφάλεια σε άλλες 
ευρωπαϊκές χώρες θα αρχίσουν επίσης να συμμετέχουν σταδιακά σε αυτή τη 
διαδικασία. Οπωσδήποτε όμως, η Επιτροπή θα καταβάλλει προσπάθειες ώστε να 
διευκολύνει αυτή την εξέλιξη, μετά την περάτωση της οποίας, οι έννοιες της 
ισοδυναμίας και της εναρμόνισης θα είναι δυνατόν να αντικατασταθούν από ένα 
σύνολο κοινών κανόνων. 
Ύστερα από τις πολιτικές ανακατατάξεις που συνέβησαν στις χώρες της Ανατολικής 
Ευρώπης και της τέως ΕΣΣΔ και τη συνειδητοποίηση από τη Δύση των προβλημάτων 
που θέτει η ασφάλεια των πυρηνικών σταθμών στις χώρες αυτές, το Συμβούλιο και η 
Επιτροπή μερίμνησαν ώστε οι δραστηριότητες για την παμοχή επειγόντως 
συγκεκριμένης βοήθειας, οι οποίες έχουν αναληφθεί από την Κοινότητα στο πλαίσιο 
των προγραμμάτων PHARE και TACIS, συνοδεύονται από μια πραγματική μεταφορά τόσο 
του τρόπου με τον οποίο προσεγγίζονται τα θέματα ασφαλείας, όσο και των 
σχετικών μεθοδολογιών πρακτικών, κανόνων και κριτηρίων που τηρούνται στην 
Κοινότητα στις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, ώστε να επιτύχουν επίπεδα 
ασφαλείας ισοδύναμα με τα αντίστοιχα των ευρωπαϊκών εγκαταστάσεων. Η Επιτροπή, 
η οποία επιθυμεί να μην περιοριστεί η εφαρμογή αυτού του στόχου μόνο στους 
υπάρχοντες πυρηνικούς σταθμούς, αλλά να επεκταθεί και στις επόμενες γενεές 
σταθμών, ανέλαβε σημαντική δράση προς την κατεύθυνση αυτή. Πρόκειται για την 
εκπόνηση κοινής μελέτης αφενός από τους κατασκευαστές και τους φορείς που 
παρέχουν τεχνική υποστήριξη στις αρχές που είναι υπεύθυνες για θέματα ασφαλείας 
στην Κοινότητα. 0 συντονισμός ασκείται αφενός από την EDF και την GRS και 
αφετέρου από τους αντίστοιχους ρωσικούς φορείς. Η μελέτη συνίσταται στην από 
κοινού ανάλυση εκ μέρους της Κοινότητας και της Ρωσίας των δυνατοτήτων να 
βελτιωθεί η ασφάλεια των βασικών τύπων αντιδραστήρων με κύριο στόχο να 
προσδιοριστούν οι κοινές δράσεις που θα συμβάλλουν ώστε να επιταχυνθεί η 
βελτίωση αυτή που θα επηρεάσει το μέλλον της πυρηνικής ενέργειας στην Ευρώπη. 
Η ανάλυση θα χρησιμεύσει εξάλλου για την υποστήριξη μιας εκτεταμένης 
προσπάθειας μεταφοράς γνώσεων στη βιομηχανία, τα ρωσικά ινστιτούτα που 
ασχολούνται με την αξιολόγηση της ασφάλειας και την έρευνα και ανάπτυξη ώστε τα 
μελλοντικά έργα της Ρωσίας να επωφεληθούν από την ευρωπαϊκή τεχνογνωσία. 
Οι σχέσεις που συνήφθησαν στα τέλη του 1990 μεταξύ των αρχών που είναι 
υπεύθυνες για θέματα ασφαλείας στα κράτη μέλη της Κοινότητας, όπως είναι οι 
αρχές που αντιπροσωπεύονται στην ομάδα εργασίας NRWG και οι ομόλογοι τους των 
κρατών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης καθώς και της τέως ΕΣΣΔ, οδήγησαν 
σύντομα στη δημιουργία, το 1991, από την Επιτροπή της ομάδας "CONCERT" 
(CONCertation on European Regulatory Tasks) που θα προσφέρει τη δυνατότητα να 
αναπτυχθεί η συνεργασία μεταξύ των αρχών που είναι υπεύθυνες για θέματα 
ασφαλείας στην Κοινότητα και στην Ανατολική Ευρώπη. 0 στόχος είναι να 
αξιοποιηθούν οι υπάρχουσες δομές συναινετικού διαλόγου που υπάρχουν στη Δύση 
στο πλαίσιο της NRWG, ώστε να βελτιωθεί η συνεργασία. Οι τρεις τομείς που 
προτάθηκαν για την εκτέλεση κοινών εργασιών ήταν: οι βάσεις και οι διαδικασίες 
για την θέσπιση κανονιστικών ρυθμίσεων, οι κανονιστικές πτυχές των τεχνικών και 
λειτουργικών προβλημάτων, τα τρέχοντα προγράμματα παροχής βοήθειας. Σύντομα 
διαπιστώθηκε ότι η μεταφορά προς τις χώρες αυτές της πείρας που έχει αποκτηθεί 
στην Κοινότητα όσον αφορά την οργάνωση, τις διαδικασίες και τις κανονιστικές 
ρυθμίσεις, θα πρέπει να αποτελέσει μία από τις σημαντικές πτυχές της βοήθειας 
προς τις ανατολικές χώρες στον τομέα της πυρηνικής ασφάλειας. Στις αρχές του 
1992, με πρωτοβουλία της ομάδας NRWG, η Επιτροπή δημιούργησε, με τη βοήθεια του 
CONCERT, την ομάδα RANG "Regulatory Assistance Management Group", η οποία 
δημιουργήθηκε από τις αρχές που είναι υπεύθυνες για θέματα ασφαλείας και 
συμμετέχουν στην ομάδα NRWG και είναι πρόθυμες να προσφέρουν τη βοήθεια τους 
στους ομολόγους τους της Ανατολικής Ευρώπης στο πλαίσιο προγραμμάτων παροχής 
τεχνικής βοήθειας που χρηματοδοτούνται από την Κοινότητα. Η ομάδα RAMG 
επιβλέπει τις δραστηριότητες παροχής βοηθείας και συμβουλεύει την Επιτροπή 
σχετικά με τις προτάσεις που γίνονται σε αυτόν τον τομέα. Ειδικότερα, σκοπός 
της ομάδας RAMG είναι να καθορίσει, να οργανώσει και να υλοποιήσει τη βοήθεια 
προς τις κανονιστικές αρχές των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και 
της τέως ΕΣΣΔ, να βοηθήσει την Επιτροπή για την κατάρτιση ενός περιφερειακού 
προγράμματος παροχής βοήθειας στις χώρες αυτές, να παρέχει συμβουλές, όταν 
αυτό της ζητείται από τις χώρες που δέχονται τη βοήθεια, με 
3 
σκοπό να βελτιστοποιηθούν τα αναμενόμενα οφέλη και να εξετασθούν και 
αξιολογηθούν τα προγράμματα παροχής βοηθείας. 
Όσον αφορά το σύνολο των προβλημάτων που πρέπει να επιλυθούν στο πλαίσιο της 
βοήθειας προς τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης καθώς και την τέως 
ΕΣΣΔ - ασφάλεια λειτουργίας, ασφάλεια σχεδιασμού, βοήθεια προς τις αρχές που 
είναι υπεύθυνες για θέματα ασφαλείας, ώστε να είναι σε θέση να ανταποκριθούν 
στη σημαντικότατη απαίτηση για συνοχή της βοήθειας προς τις χώρες αυτές η οποία 
είναι αναγκαία για να επιτευχθεί η ασφάλεια των πυρηνικών εγκαταστάσεων όσον 
αφορά την πυρηνική ασφάλεια - η Επιτροπή ευνόησε τη σύμπτυξη των ευρωπαϊκών 
οργανισμών που παρέχουν βοήθεια: ηλεκτρικές εταιρείες (TPEG), αρχές υπεύθυνες 
για θέματα ασφαλείας (RAMG) και άλλοι φορείς παροχής βοήθειας (TSO), 
κατασκευαστές των πυρηνικών σταθμών (ENAC). Η συνεργασία που έχει επιτευχθεί 
στο εσωτερικό αυτών των κοινοπραξιών είναι εξαιρετικά γόνιμη και τα έργα που 
εκτελούνται αποτελούν για τους ευρωπαϊκούς οργανισμούς μοναδική ευκαιρία για 
την εφαρμογή των αποτελεσμάτων της κοινοτικής συνεργασίας προς όφελος των χωρών 
που δέχονται τη βοήθεια. 0 διάλογος και η συνεργασία που αποκαθίστανται 
συνεπώς μεταξύ των εταίρων, οι οποίοι είναι από κοινού υπεύθυνοι για ένα έργο, 
διέπεται από πραγματισμό και θα οφελήσει μακροπρόθεσμα την κοινοτική ηαρέμβαστ), 
για την επιτυχία της οποίας τα προγράμματα βοήθειας παίζουν εμμέσως ρόλο 
καταλύτη. 
Στο ευνοϊκό πλαίσιο για την πολιτική που ακολουθείται από την Επιτροπή, με την 
ώθηση που δίνεται από τις εργασίες που εκτελούνται από κοινού στο πλαίσιο του 
έργου EPR και με τα προγράμματα παροχής βοήθειας, είναι δυνατόν να φανταστεί 
κανείς, ότι το κλίμα που θα δημιουργηθεί σε κοινοτικό επίπεδο θα οδηγήσει 
σταδιακά τις αρχές που είναι υπεύθυνες για θέματα ασφαλείας στα κράτη μέλη, 
τους TSO, τις επιχειρήσεις ηλεκτρισμού και τους κατασκευαστές να συζητήσουν και 
να επιτύχουν μία κοινή προσέγγιση στα ειδικά προβλήματα ασφαλείας που 
αντιμετωπίζουν τα κοάτη υέλη. είτε πρόκειται για προβλήματα ασφαλείας 
σχεδιασμού των εγκαταστάσεων, είτε για την ασφάλεια λειτουργίας ή τα προβλήματα 
που σχετίζονται με τις τεχνικές εγκρίσεις. Το κλίμα αυτό θα ενισχύσει την 
συνοχή και την αλληλεγγύη μεταξύ των υπευθύνων για βέματα ασφαλείας στο 
εσωτερικό της Κοινότητας και θα συμβάλει στη βελτίωση της αποδοχής της 
πυρηνικής ενέργειας εκ μέρους του κοινού. 
Τελικά, ύστερα από μία πολύπολοκη διαδικασία διαβουλεύσεων, συζητήσεων και 
συμβιβασμών που διηρκησε πάνω από 20 χρόνια, άρχισε να δημιουργείται σταδιακά 
ένα σύστημα ασφαλείας, το οποίο αναγνωρίζεται όχι μόνο στην Κοινότητα αλλά και 
σε ένα ευρύτερο διεθνές επίπεδο και ιδιαίτερα στις χώρες της Κεντρικής και 
Ανατολικής Ευρώπης καθώς και στην τέως ΕΣΣΔ. Η απόλυτη ασφάλεια είναι ωστόσο 
ένας στόχος τόσο ουτοπικός και η απόλυτη υγεία. Η ασφάλεια είναι συνεπώς πάντα 
δυνατό να βελτιωθεί και η βελτίωση της σε μία εποχή όπου η τεχνολογική πρόοδος 
είναι συνεχής πρέπει να αποτελεί μόνιμο στόχο για τις αρμόδιες αρχές, οι οποίες 
οφείλουν να μεριμνούν για την επάρκεια και την ορθή χρήση των πόρων. Στον 
κοινοτικό συναινετικό διάλογο για τις υπάρχουσες εγκαταστάσεις πρέπει να 
ληφθούν υπόψη τα αποτελέσματα της έρευνας δεδομένου ότι θα υπάρξουν 
αντικειμενικοί λόγοι για τη συνέχιση της έρευνας αυτής. Όσον αφορά τις 
μελλοντικές γενεές πυρηνικών σταθμών, οι τεχνικές καινοτομίες πρέπει πάντα να 
εξετάζονται με κριτήριο την ασφάλεια και τη βελτίωση της. 
Πέρα από το σύστημα ασφαλείας το οποίο βαίνει προς τελική διαμόρφωση, ο τελικός 
στόχος θα είναι η δημιουργία μιας κοινής φιλοσοφίας για τα θέματα ασφαλείας και 
η διάδοση της στο σύνολο της Ευρώπης. 
ΓΙΑ ΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΕΝΟΣ ΣΥΝΟΛΟΥ ΚΡΙΤΗΡΙΟΝ ΚΑΙ ΑΠΑΙΤΗΣΕΩΝ 
ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΑΝΕΓΝΩΡΙΣΜΕΝΟΥ ΣΕ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ 
ΚΑΙ 
ΤΗ ΔΙΑΔΟΣΗ ΜΙΑΣ ΚΟΙΝΗΣ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ 
ΣΕ ΟΛΗ ΤΗΝ ΕΥΡΟΠΗ: 
Έκθεση σχετικά με την εφαρμογή 
των ψηφισμάτων του Συμβουλίου 
της 22ας Ιουλίου 1975 και της 18ης Ιουνίου 1992 με αντικείμενο 
τα τεχνολογικά προβλήματα της πυρηνικής ασφάλειας 
Τα τεχνολογικά ποοβλήυατα Tnc πυοηνικήσ ασφάλειας 
Το 1992, η Επιτροπή ενέκρινε έκθεση σχετικά με την εφαρμογή του ψηφίσματος του 
Συμβουλίου της 22ας Ιουλίου 1975 (SEC(92)79 τελικό) και το Συμβούλιο, αφού 
εξέτασε την έκθεση αυτή, εξέδωσε στις 18 Ιουλίου 1992 ψήφισμα σχετικά με τις 
δράσεις που διεξάγει η Επιτροπή επί τεχνολογικών προβλημάτων που αφορούν την 
πυρηνική ασφάλεια. Η έκθεση της Επιτροπής αναφέρεται στην περίοδο 1987-1991 
και τα δεδομένα που λαμβάνονται υπόψη στο ψήφισμα του Συμβουλίου 
ανταποκρίνονται στην κατάσταση που επικρατούσε το 1991. Για το λόγο αυτό 
κρίνεται σκόπιμο να εξετασθεί ο τρόπος με τον οποίο είναι δυνατό να διαπιστωθεί 
κατά πόσον οι στόχοι του ψηφίσματος του Συμβουλίου ανταποκρίνονται στην 
κατάσταση που επικρατούσε στις αρχές του 1993. Πριν εξετάσουμε ένα προς ένα τα 
σημεία του ψηφίσματος, θα υπενθυμίσουμε σύντομα πώς εξελίχθηκε από οικονομική 
και πολιτική άποψη η κατάσταση στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας στον κόσμο 
από το 1991, τα σημαντικά περιστατικά εντός και εκτός της Κοινότητας επηρέασαν 
τις δραστηριότητες της Επιτροπής καθώς και τα αποτελέσματα όσον αφορά τα 
τεχνολογικά προβλήματα της πυρηνικής ασφάλειας. 
Το 1991, η κατάσταση όσον αφορά την ανάπτυξη της πυρηνικής ενέργειας 
χαρακτηριζόταν από την επιβράδυνση των προγραμμάτων κατασκευής πυρηνικών 
σταθμών στις χώρες που θεωρείται ότι προωθούν την πυρηνική ενέργεια (Γαλλία, 
Ιαπωνία, Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής), την de jure ή de facto αναστολή των 
προγραμμάτων κατασκευής, η οποία αντικατοπτρίζει την στάση αναμονής που 
επικρατεί σε πολλές άλλες χώρες (Ισπανία, Ιταλία, Ολλανδία, Σουηδία, Ηνωμένο 
Βασίλειο, Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, Βέλγιο κλπ.) καθώς και από τις 
ελάχιστα ευνοϊκές προοπτικές της ευρωπαϊκής εξαγωγικής βιομηχανίας. Η 
κατάσταση αυτή οξύνθηκε λόγω της αφθονίας των ορυκτών καυσίμων, τα οποία ήταν 
διαθέσιμα σε χαμηλές και σχετικά σταθερές τιμές (πετρέλαιο από τη Μέση Ανατολή, 
αέριο και άνθρακας από τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης και της τέως ΕΣΣΔ) 
καθώς και λόγω της ανησυχητικής στασιμότητας σε θέματα που αφορούν την ασφάλεια 
του συνόλου των πυρηνικών σταθμών που λειτουργούν στις χώρες της Ανατολικής 
Ευρώπης και της τέως ΕΣΣΔ, η οποία είχε αρνητική επίδραση στην κοινή γνώμη των 
δυτικών χωρών. Κατά τη διάρκεια του 1992 δεν ελήφθη η απόφαση για την 
επαναλειτουργία του αναπαραγωγικού πυρηνικού σταθμού ταχέων νετρονίων στην 
CREYS MALVILLE ενώ οι προκαταρκτικές μελέτες του έργου EFR (European Fast 
Reactors) έχουν πρακτικά περατωθεί. 
Η αυξανόμενη συνειδητοποίηση εκ μέρους της κοινής γνώμης των αρνητικών 
επιπτώσεων στο περιβάλλον από τη χρήση ορυκτών καυσίμων αφήνει να διαφανεί η 
δυνατότητα να ξαναρχίσουν οι επενδύσεις στον πυρηνικό τομέα. Ωστόσο, οι 
ερμηνείες των μελετών που αφορούν τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις από τη χρήση 
ορυκτών καυσίμων είναι ορισμένες φορές αντιφατικές και η κοινή γνώμη σε 
ευρωπαϊκό επίπεδο δεν έχει ακόμα συνειδητοποιήσει την εκρηκτική αύξηση που 
προβλέπεται να έχει η ενεργειακή ζήτηση στην Ασία. 
Στις αρχές του 1993 εξακολουθούσε να επικρατεί η συνολικά αρνητικά γενική 
συγκυρία. 
Όσον όμως αφορά την ασφάλεια των εγκαταστάσεων, η κατάσταση είναι εντελώς 
διαφορετική. Η πολιτική βούληση να συνεχιστούν οι προσπάθειες για τη βελτίωση 
της ασφάλειας των υφισταμένων εγκαταστάσεων δεν μειώθηκε και στις δυτικές 
χώρες, οι φορείς που είναι υπεύθυνοι για την εφαρμογή των πυρηνικών 
προγραμμάτων (αρχές υπεύθυνες για θέματα ασφαλείας, κατασκευαστές πυρηνικών 
σταθμών, επιχειρήσεις ηλεκτρισμού, ερευνητικά ιδρύματα) θεωρούν ότι η ασφάλεια 
είναι πρώτιστο καθήκον και ότι η σημασία της είναι μεγαλύτερη από αυτή που 
έχουν τα οικονομικά ζητήματα. 
Κατά τη διάρκεια του 1992, δύο περιστατικά είχαν σημαντική επίδραση στις 
δραστηριότητες της Επιτροπής στον τομέα της πυρηνικής ασφάλειας. Το ένα, στο 
εσωτερικό της Κοινότητας, το οποίο είναι η προοπτική της δημιουργίας της 
6 
ενιαίας αγοράς, απετέλεσε το έναυσμα για να αρχίσει η διαδικασία για την 
εναρμόνιση των απαιτήσεων ασφαλείας που οφείλουν να πληρούν οι επόμενες γενεές 
πυρηνικών σταθμών. Το άλλο, στο εξωτερικό της Κοινότητας, το οποίο συνίσταται 
στη σταδιακή εφαρμογή των προγραμμάτων PHARE και TAC ΙS για την παροχή βοήθειας 
στις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής καθώς και στην τέως ΕΣΣΔ, τόνωσε τη 
συνειδητοποίηση από τους φορείς που είναι υπεύθυνοι για την ασφάλεια στην 
Κοινότητα των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι χώρες της Ανατολικής Ευρώπης. 
Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να ενισχυθεί η συνοχή των φορέων αυτών και να 
αναπτυχθεί ευρύτατα η συνεργασία τους με τους αντίστοιχους φορείς στην 
Ανατολική Ευρώπη. Σε αυτό το γενικό πλαίσιο πρέπει να εξετασθούν ένας προς 
έναν οι όροι του ψηφίσματος του Συμβουλίου της 18ης Ιουνίου 1992, ώστε να 
διαπιστωθεί σε ποιο βαθμό η Επιτροπή τους έχει λάβει υπόψη στην εφαρμογή της 
πολιτικής της. θα εξεταστούν συνεπώς με τη σειρά η σημασία της κοινοτικής 
δράσης, τα μέσα που χρησιμοποιήθηκαν για να αναπτυχθεί ο συστηματικός 
συναινετικός διάλογος μεταξύ των εθνικών οργανισμών, η αναγκαία επιστημονική 
και τεχνική βάση, η διεύρυνση και η επέκταση της δράσης που έχει αναληφθεί 
πέραν από τα σύνορα της Κοινότητας προς όφελος των χωρών της Κεντρικής και της 
Ανατολικής Ευρώπης καθώς και της τέως ΕΣΣΔ. 
Ι. Η σημασία της κοινοτικής δράσης 
Το Συμβούλιο "αναγνωρίζει την πρόοδο που πραγματοποιήθηκε για να επιτευχθεί ένα 
ισοδύναμο και ικανοποιητικό επίπεδο προστασίας του πληθυσμού και του 
περιβάλλοντος στην Κοινότητα, το οποίο αντιστοί χει στο υψηλότερο επίπεδο 
ασφαλείας το οποίο είναι δυνατόν να επιτευχθεί στην πράξη και για να προωθηθεί 
διεθνώς η αποδοχή ανάλογων υψηλών επιπέδων ασφαλείας". 
Η κοινοτική δράση η οποία αφορά τις τεχνικές και κανονιστικές πτυχές της 
ασφάλειας των αντιδραστήρων, διεξάγεται στο πλαίσιο της "εναρμόνισης των 
κανονισμών και των κριτηρίων ασφαλείας". 0 όρος εναρμόνιση δεν είναι πάντα ο 
καταλληλότερος για το χαρακτηρισμό της κοινοτικής δράσης και σε ορισμένες 
περιπτώσεις θα έπρεπε μάλλον να μιλάμε για προσπάθεια για την επίτευξη της 
ισοδυναμίας. Στο σημερινό στάδιο πρέπει ωστόσο να γίνεται διάκριση μεταξύ των 
εγκαταστάσεων υπό κατασκευή ή εκμετάλλευση και των πυρηνικών σταθμών των 
μελλοντικών γενεών. Στην πρώτη περίπτωση, η πρακτική που από την αρχή 
ακολουθήθηκε για την εφαρμογή του ψηφίσματος του Συμβουλίου του 1975 ευνοήθηκε 
από τον συστηματικό συναινετικό διάλογο μεταξύ των διαφόρων πρωταγωνιστών του 
τομέα της πυρηνικής ασφάλειας στα κράτη μέλη, των αρχών που είναι υπεύθυνες για 
την ασφάλεια και τη θέσπιση κανόνων, των επιχειρήσεων ηλεκτρισμού που ασκούν 
την εκμετάλλευση των εγκαταστάσεων και των κατασκευαστών στο πλαίσιο ομάδων 
εργασίας της Επιτροπής, με σκοπό τη συναίνεση όσον αφορά την ισοδυναμία των 
προσεγγίσεων, των μεθοδολογιών, των επιλογών, των κανόνων και των κριτηρίων 
ασφαλείας που εφαρμόζονται στα κράτη μέλη. Η πολιτική αυτή ακολουθήθηκε, όπως 
θα δούμε παρακάτω, σε ένα μεγάλο αριθμό θεμάτων. Το 1981 καταρτίστηκε 
κατάλογος των βασικών αρχών ασφαλείας, οι οποίες είναι αποδεκτές και 
εφαρμόζονται στην πράξη στο σύνολο της Κοινότητας. Αυτό δεν είναι τόσο 
αποτέλεσμα που προέκυψε από την εναρμόνιση μεταξύ των θέσεων των κρατών μελών, 
όσο από την αποδοχή μιας κοινής θέσης της οποίας η εφαρμογή στις υπάρχουσες 
εγκαταστάσεις διαπιστώνεται εκ των υστέρων. Το 1989 η ανακοίνωση της Επιτροπής 
προς το Συμβούλιο "Εγγύηση της ασφάλειας των πυρηνικών εγκαταστάσεων, στόχοι 
και μέθοδοι" [C0M(88)788] περιγράφει τους στόχους και τις μεθόδους ασφαλείας 
επί των οποίων διαπιστώνεται ότι υπάρχει γενική συναίνεση στην Κοινότητα. 
Όσον αφορά τις μελλοντικές γενεές πυρηνικών σταθμών, οι προοπτικές της 
κοινοτικής δράσης εμφανίζονται κάτω από άλλη οπτική γωνία. Στο ευρωπαϊκό 
επίπεδο, το άνοιγμα των συνόρων στην ελεύθερη κυκλοφορία των πυρηνικών υλικών 
και κυρίως το άνοιγμα των δημοσίων προμηθειών στον ελεύθερο ενδοκοινοτικό 
ανταγωνισμό καθώς και οι πρωτοβουλίες που έχουν αναληφθεί σε τρίτα κράτη, και 
ιδίως στις Ηνωμένες Πολιτείες για την ανάπτυξη καινοτόμων πυρηνικών σταθμών 
βελτιωμένα χαρακτηριστικά ασφαλείας σε σύγκριση με τους σημερινούς πυρηνικούς 
σταθμούς, οδήγησαν τους δύο κυριότερους ευρωπαίους κατασκευαστές και τις 
επιχειρήσεις ηλεκτρισμού να ουνεκμεταλλευθούν την τεχνογνωσία που διαθέτουν για 
να προτείνουν ένα έργο που θα ήταν δυνατόν να εγκριθεί οτ ι ς δύο αντίστοιχες 
χώρες. Το έργο αυτό θα είναι σύμφωνο με τις βασικές αρχές ασφαλείας που 
αναφέρθηκαν παραπάνω, μολονότι αυτές θα πρέπει να συμπληρωθούν όσον αφορά τα 
σοβαρά ατυχήματα που θα πρέπει να ληφθούν υπόψη ήδη από το στάδιο της 
κατασκευαστικής μελέτης. Σημειώνεται ότι οι επιλογές και οι απαιτήσεις 
ασφαλείας, οι κανόνες και τα κριτήρια που θα εφαρμοστούν θα συναποφασισθούν από 
τους δύο κατασκευαστές και τις επιχειρήσεις ηλεκτρισμού των δύο αφορωμένων 
χωρών και οι κοινές αποφάσεις θα υποβληθούν σταδιακά στις αρχές που είναι 
υπεύθυνες για θέματα ασφαλείας. Σήμερα το έργο αυτό χαρακτηρίζεται από τη 
συντομογραφία EPR (European Pressurized Reactor). Είναι λογικό να αναμένει 
κανείς ότι οι διάφοροι φορείς που είναι υπεύθυνοι για θέματα πυρηνικής 
ασφάλειας στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες θα συμμετάσχουν επίσης σταδιακά σε αυτήν 
τη διαδικασία. Σε κάθε περίπτωση, η Επιτροπή θα προσπαθήσει να διευκολύνει 
αυτή τη διαδικασία μετά την περάτωση της οποίας οι όροι ισοδυναμία ή εναρμόνιση 
θα είναι δυνατόν να δώσουν τη θέση τους σε κοινούς κανόνες. 
Στην ιεράρχιση των κανονιστικών ρυθμίσεων που διέπουν την πυρηνική ενέργεια, 
την ανώτερη θέση καταλαμβάνουν οι αρχές ασφαλείας που ισχύουν για όλους τους 
αντιδραστήρες. Ακολουθούν οι επιλογές και οι απαιτήσεις ασφαλείας, οι κανόνες 
και τα κριτήρια που σε μεγάλο βαθμό εξαρτώνται από το σχεδιασμό του πυρηνικού 
σταθμού (έχουμε ήδη αναφέρει τους στόχους που επιδιώκει η κοινοτική δράση στο 
επίπεδο αυτό) και στο κατώτερο σκαλοπάτι της κλίμακας βρίσκονται οι κώδικες και 
τα πρότυπα που χρησιμοποιούνται από τους βιομηχάνους για την εξασφάλιση της 
ακεραιότητας των χαλύβδινων κατασκευαστικών μερών καθόλη τη διάρκεια ζωής των 
εγκαταστάσεων. Η κοινοτική δράση στον τομέα των κωδίκων και των προτύπων, η 
οποία αρχικά αφορούσε τους ταχείς αντιδραστήρες αναπροσανατολίστηκε σταδιακά 
ώστε να έχει αμεσότερη εφαρμογή στους αντιδραστήρες ύδατος. Πρόκειται για μία 
δράση με προκανονιστικό χαρακτήρα, η οποία αποβλέπει στη δημιουργία των 
τεχνικών βάσεων για μία εναρμονισμένη προσέγγιση στο στάδιο πριν από την 
ανάπτυξη των ευρωπαϊκών βιομηχανικών κωδίκων. Η υλοποίηση του έργου EPR 
προσθέτει μία νέα διάσταστη σε αυτή τη δράση. Πράγματι είναι προφανές ότι οι 
κώδικες και τα πρότυπα τα οποία θα πρέπει να χρησιμοποιούνται για την κατασκευή 
και τον έλεγχο των κατασκευαστικών μερών των μελλοντικών σταθμών τύπου EPR θα 
πρέπει να φέρουν μία ευρωπαϊκή σφραγίδα. Είναι ωστόσο δύσκολο να φανταστεί 
κανείς ότι η Κοινότητα θα είναι σε θέση να επιχειρήσει την ανάπτυξη ενός 
πλήρους συνόλου κωδίκων και προτύπων. Οι προσπάθειες που θα πρέπει να 
καταβληθούν γι'αυτόν τον σκοπό θα είναι πολύ μεγάλες και θα επικαλύπτονται εν 
μέρει με αυτές που έχουν ήδη καταβληθεί π.χ. από τη Γαλλία για τον κώδικα RCCM, 
στη Γερμανία με τον κώδικα ΚΤΑ ή στις ΗΠΑ με τον κώδικα ASME. Αντ'αυτού, 
προτεραιότητα θα δοθεί μάλλον στην επίτευξη της ισοδυναμίας μεταξύ ορισμένων 
ειδικών τμημάτων διαφορετικών κωδίκων. Η διαδικασία αυτή έχει ήδη σε μεγάλο 
βαθμό αρχίσει και θα πρέπει να συνεχιστεί συστηματικά. Σε μία δεύτερη φάση, θα 
πρέπει να καταρτιστεί ένα εγχειρίδιο, το οποίο θα περιλαμβάνει το πλήρες σύνολο 
των κωδίκων και των προτύπων που είναι αναγκαία για την κατασκευή ενός σταθμού 
του τύπου EPR. Το σύνολο αυτό θα αποτελείται από στοιχεία διαφορετικών κωδίκων 
που ήδη υπάρχουν τα οποία θα εγκριθούν σε κοινοτικό επίπεδο. Σε αυτά θα 
προστεθούν, εφόσον είναι αναγκαίο, οι κώδικες που έχουν αναπτυχθεί σε ευρωπαϊκό 
επίπεδο ή υπάρχοντες κώδικες που έχουν βελτιωθεί ή συμπληρωθεί. Η επίτευξη 
αυτών των τόσο φιλόδοξων στόχων είναι αναγκαία για τους φορείς που συμμετέχουν 
στο έργο EPR. Μολονότι η κατάρτιση κωδίκων και προτύπων εμπίπτουν στις 
αρμοδιότητες των βιομηχάνων, η κοινοτική δράση στον τομέα αυτόν είναι 
απαραίτητη για να προωθηθεί η εφαρμογή ενός συνεπούς σχεδίου για τη στήριξη της 
με την εκπόνηση μελετών καθώς και για την εξασφάλιση του ευρωπαϊκού της 
χαρακτήρα με τη συμμετοχή σε αυτή όλων των ενδιαφερομένων από το σύνολο των 
κρατών μελών. Το 1993, η Επιτροπή θα διαθέσει σημαντικά χρηματοδοτικά μέσα για 
την επιτάχυνση αυτής της διαδικασίας. 
II. Τα χρησιμοποιούμενα μέσα: Οι διαβουλεύσεις και η διευρυμένη συνεργασία με 
το σύνολο των φορέων στον τομέα της πυρηνικής ασφάλειας. 
Το Συμβούλιο "ενθαρρύνει την Επιτροπή, τις εθνικές αρχές που είναι υπεύθυνες 
γ ta θέματα ασφαλείας, τους οργανισμούς που είναι ειδικευμένοι στην εκτίμηση της 
πυρηνικής ασφάλειας, τα ινοτι τούτα ερευνών και ανάπτυξης. τις επι χει ρήσεις 
παραγωγής ηλεκτρισμού από πυρηνική ενέργεια και τους κατασκευαστές της 
Κοινότητας να συνεχίσουν να συμμετέχουν ενεργά στις καθιερωμένες και συνεχείς 
διαδικασίες διαβουλεύσεων και συνεργασία στο πλαίσιο του ψηφίσματος του 1975". 
Οι διαβουλεύσεις και η συνεργασία θα συνεχιστούν ενεργητικά στο πλαίσιο της 
ομάδας εργασίας "Ασφάλεια αντιδραστήρων" (RSWG - Reactor Safety Working Group) 
στην οποία συμμετέχουν αντιπρόσωποι των αρχών που είναι υπεύθυνες για θέματα 
ασφαλείας και των συναφών οργανισμών παροχής τεχνικής βοήθειας, οι αντιπρόσωποι 
των επιχειρήσεων ηλεκτρισμού που ασκούν την εκμετάλλευση των σταθμών καθώς και 
οι κατασκευαστές. Πρέπει να σημειωθεί ότι οι σουηδοί και φινλανδοί 
εμπειρογνώμονες συμμετέχουν ως παρατηρητές στις εργασίες της RSWG. Το 1992, 
μετά την περάτωση του τετραετούς προγράμματος εργασιών της (1998-1992), άρχισε 
να εξετάζει τις μεθόδους εργασίας της, το βαθμό στον οποίο περατώθηκαν οι 
δραστηριότητες που περιλαμβάνονταν στο πρόγραμμα εργασιών 1988-1992 και τις 
νέες κατευθύνσεις που θα πρέπει να δοθούν στις εργασίες της κατά την περίοδο 
1992-1996. 
Όσον αφορά τις μεθόδους εργασίας της, η ομάδα διαπιστώνει ότι δόθηκε υψηλή 
προτεραιότητα στην ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με την κατάσταση που επικρατεί 
στις διάφορες χώρες της Κοινότητας, στα σημαντικά περιστατικά που αφορούν την 
ασφάλεια και στις διεξαγώμενες πιθανολογικές μελέτες. Από την άποψη αυτή, η 
ομάδα απετέλεσε μοναδικό και ενεργό βήμα, όπου οι αρχές που είναι υπεύθυνες για 
θέματα ασφαλείας, οι επιχειρήσεις ηλεκτρισμού, και οι κατασκευαστές αντάλλασσαν 
τις εμπειρίες τους. Η RSWG έκρινε ότι οι ομάδες εργασίας, η task force, οι 
συμβάσεις μελετών και οι εμπεριστατωμένες συζητήσεις των εγγράφων που 
παράγονται στο πλαίσιο αυτό, αποτελούν αποτελεσματικά μέσα που θα επιτρέψουν 
την εναρμόνιση σε συναινετική βάση. Ωστόσο κρίνεται ότι τα αποτελέσματα των 
εργασιών αυτών πρέπει να αποτελέσουν βάση για έναν μεγαλύτερο αριθμό 
δημοσιεύσεων. 
Όσον αφορά τις δραστηριότητες που είχαν προγραμματιστεί το 1988, η RSWG 
διαπιστώνει ότι όλες άρχισαν να πραγματοποιούνται και ότι ορισμένες 
περατώθηκαν. Ωστόσο ορισμένες πρέπει να συνεχιστούν. Πρόκειται κυρίως για 
εργασίες που αφορούν την αξιολόγηση των σημερινών ορίων ασφαλείας των 
πιθανολογικών μεθόδων αξιολόγησης καθώς και των αρχών ασφαλείας και των κωδίκων 
και των προτύπων για τους προηγμένους τύπους αντιδραστήρων. Πράγματι, 
πρόκειται για τομείς για τους οποίους η RSWG πιστεύει ότι πρέπει να καταβάλει 
προσπάθειες κατά την περίοδο 1992-1996. Οι προηγούμενες κατευθύνσεις, οι 
οποίες ελάμβαναν υπόψη τόσο την πρόοδο στην επίτευξη της εναρμόνισης, όπως 
αναλύεται σε ένα κοινά αποδεκτό έγγραφο του 1987, όσο και τις επιπτώσεις του 
ατυχήματος του Τσερνομπίλ στην προσέγγιση των θεμάτων ασφαλείας δεν 
τροποποιούνται. Λαμβάνονται όμως υπόψη οι γενικές εξελίξεις και ιδίως η 
κατάσταση των πυρηνικών σταθμών στις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης και η 
δημιουργία της μεγάλης ευρωπαϊκής αγοράς. Πράγματι, οι τάσεις για την αποδοχή 
γενικότερων στόχων και κριτηρίων ασφαλείας και από τις χώρες της Ανατολικής 
Ευρώπης παρέχουν ένα εξαιρετικό κίνητρο για την καταβολή εντονότερων 
προσπαθειών και για την εξαγωγή συμπερασμάτων στους νευραλγικούς τομείς οι 
οποίοι είναι τα σοβαρά ατυχήματα, η αξιολόγηση των ορίων ασφαλείας και οι 
πιθανολογικές μέθοδοι. 
θα εξεταστούν συνοπτικά και θα ιεραρχηθούν με βάση τις προτεραιότητες που 
προαναφέρθηκαν οι σημαντικότερες από τις δραστηριότητες, οι οποίες έχουν ήδη 
αρχίσει στα πλαίσια του προηγουμένου προγράμματος εργασιών και οι οποίες πρέπει 
να συνεχιστούν καθώς και οι νέες δραστηριότητες οι οποίες προκύπτουν από το 
πρόγραμμα εργασιών που εγκρίθηκε το 1992 για την περίοδο 1992-1996. 
Στο πλαίσιο της αξιολόγησης των ορίων της ασφάλειας, μία σειρά δοκιμών τύπου 
"benchmark" επέτρεψε να διατυπωθεί μία δέσμη υποθέσεων και ρεαλιστικών 
δεδομένων σχετικά με τις εκλύσεις προϊόντων σχάοεως και τις ραδιολογικές 
επιπτώσεις ενός ατυχήματος που συνίσταται στην αιφνίδια ρήξη των κύριων 
σωληνώσεων του πρωτεύοντος κυκλώματος ενός αντιδραστήρα πεπιεσμένου ύδατος. Η 
δράση αυτή συνεχίστηκε με τον ίδιο τρόπο για ατυχήματα που συνίστανται στην 
ρήξη των σωληνώσεων της ατμογεννήτριας. Μία νέα δράση θα πραγματοποιηθεί με 
σκοπό την αξιολόγηση των ορίων που ισχύουν για την αντοχή των περιβλημάτων 
συγκράτησης σε περίπτωση σοβαρού ατυχήματος. Η δράση αυτή θα αποτελεί ένα από 
τα στοιχεία που θα πρέπει να ληφθούν υπόψη ώστε να συνταχθεί μία ενημερωμένη 
έκθεση σχετικά με τη διαχείριση των σοβαρών ατυχημάτων. Το πρόβλημα του 
ελέγχου καταλληλότητας σε συνθήκες που αντιστοιχούν σε αυτές που επικρατούν 
στην περίπτωση σοβαρών ατυχημάτων που αφορούν ηλεκτρολογικά κατασκευαστικά μέρη 
σημαντικά για την ασφάλεια εξετάζεται επί του παρόντος στο πλαίσιο μίας δοκιμής 
benchmark. 
Στον τομέα των π ιθανολογικών αξιολογήσεων της ασφάλειας, η ομάδα RSWG ευνόησε 
μέχρι στιγμής την ανταλλαγή πληροφοριών και ιδίως την παρουσίαση των PSA που 
πραγματοποιήθηκε στα κράτη μέλη. Ήδη οι προσπάθειες πρέπει να επικεντρωθούν 
στην εναρμόνιση των μεθοδολογιών. Στον τομέα της λειτουργικής ασφάλειας, μετά 
από την δημοσίευση μιας αποδεκτής έκθεσης κοινά σχετικά με τις περιοδικές 
επανεκτιμήσεις, οι συγκρίσεις πρέπει να επεκταθούν στις επανεκτιμήσεις 
λαμβάνοντας υπόψη την προστασία κατά των σεισμών. Πρέπει να συνεχιστεί η 
ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τ ι ς πρακτικές που ακολουθούνται όσον αφορά την 
μετατροπή των εγκαταστάσεων. Τέλος, θα αναληφθεί μία δράση για να 
αντιμετωπιστεί το εκτεταμένο πρόβλημα του ελέγχου της καταλληλότητας των 
λογισμικών ασφαλείας. 
Οι προηγμένες πυρηνικές εγκαταστάσεις, οι οποίες δίνουν μία εικόνα της πρώτης 
γενεάς των μελλοντικών εγκαταστάσεων βρίσκονται στο επίκεντρο του 
προβληματισμού της ομάδας RSWG. Οι πυρηνικοί σταθμοί επαναστατικού σχεδιασμού 
με χαρακτηριστικά ασφαλείας διαφορετικά από τους σημερινούς δεν αποκλείστηκαν 
από τη συζήτηση, αλλά απετέλεσαν αντικείμενο μελετών που παρουσιάστηκαν και 
συζητήθηκαν στην ομάδα RSWG. Ωστόσο το άμεσο ενδιαφέρον αφορά περισσότερο του 
πυρηνικούς σταθμούς που αποτελούν εξέλιξη των σημερινών αλλά διαθέτουν 
βελτιωμένα χαρακτηριστικά ασφαλείας. Πρέπει για παράδειγμα να αναφερθεί το 
πρόγραμμα REP 2000, το οποίο διεξάγεται από την EOF και το οποίο σταδιακά 
ταυτίζεται με το γαλλο-γερμανικό πρόγραμμα EPR. Η ανταλλαγή πληροφοριών 
επικεντρώνεται σήμερα γύρω από αυτό το πρόγραμμα και τις πρώτες συζητήσεις 
σχετικά με τις αρχές, τις επιλογές και τους κανόνες ασφαλείας που εφαρμόζονται. 
Το πρόγραμμα αυτό δείχνει επίσης πόσο αναγκαία και επιτακτική είναι η 
εναρμόνιση στο επίπεδο των κωδίκων και των προτύπων κατασκευής και ελέγχου των 
κυρίων χαλύβδινων κατασκευαστικών μερών των πυρηνικών σταθμών πεπιεσμένου 
ύδατος. Η γαλλο-γερμανική προσπάθεια για τη σύγκριση των πρακτικών, των 
κωδίκων και των προτύπων κατασκευής για τους λέβητες των αντιδραστήρων αποτελεί 
ένα πρώτο βήμα και θα πρέπει να επεκταθεί και σε άλλα κατασκευαστικά μέρη. 
Μελλοντικά θα πρέπει να ενταχθεί στο πλαίσιο μιας συστηματικής δράσης που θα 
αφορά την εναρμόνιση σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η δράση αυτή θα βασίζεται στις 
δραστηριότητες προκανονιστικού χαρακτήρα που έχουν αναληφθεί και διεξάγονται 
εδώ και καιρό στους τομείς της κατασκευής και του ελέγχου κατά τη λειτουργία, 
της δομομηχανικής και των ειδικών και των χαλύβδινων συστατικών μερών των 
πρωτευόντων κυκλωμάτων των πυρηνικών σταθμών. 
Αυτή η σύντομη επισκόπιση δεν είναι εξαντλητική αλλά έχει σκοπό να φωτίσει τα 
σημεία προς τα οποία αξίζει να στραφεί σήμερα η προσοχή. Μολονότι εκ πρώτης 
όψεως φαίνεται ασυντόνιστη, πρέπει να διευκρινιστεί, ότι οι δράσεις που 
αναφέρθηκαν αποτελούν τα στοιχεία ενός παζλ του οποίου η σύνθεση έχει σε μεγάλο 
βαθμό περατωθεί. Όπως διαφαίνεται από τις προηγούμενες εκθέσεις και ιδίως τις 
εκθέσεις της 6ης Απριλίου 1987, C0M(87)96 τελικό και της 23 Ιανουαρίου 1992 και 
SEC(92)79 τελικό με τις οποίες δεν θα ασχοληθούμε πλέον. Οι δραστηριότητες της 
ομάδας εργασίας RSWG εντάσσονται μαζί με αυτές που διεξάγονται στο πλαίσιο της 
ομάδας εργασίας NRWG (Nuclear Régulators*Working Group) όπου συμμετέχουν μόνο 
οι αρχές που είναι υπεύθυνες για θέματα ασφαλείας. Γενικά, οι δραστηριότητες 
• ΙΟ 
της ομάδας RSWG είναι δυνατόν να θεωρηθούν ότι προηγούνται των δραστηριοτήτων 
της ομάδας NRWG η οποία ασχολείται ειδικότερα με κανονιστικά θέματα αφότου έχει 
περατωθεί η φάση της ανταλλαγής πληροφοριών και έχει επιτευχθεί συναίνεση στα 
τεχνικά θέματα στο πλαίσιο της ομάδας RSWG. Ωστόσο, αυτή η ταξινόμηση των 
δραστηριοτήτων των ομάδων RSWG και NRWG 6εν πρέπει να εκλαμβάνεται πολύ στενά 
γιατί, όπως θα δούμε παρακάτω, δεν είναι πάντα δυνατόν να εφαρμοστεί. Κυρίως 
όμως πρέπει να επιμείνουμε σε ένα σημαντικό σημείο που αφορά την επιδιωκόμενη 
εναρμόνιση μέσω ενός δικτύου συνεργασίας και διαβουλεύσεων, το οποίο έχει 
δημιουργηθεί από την Επιτροπή στο πλαίσιο της ομάδας RSWG: η εναρμόνιση καθώς 
και η επιδίωξη της ισοδυναμίας μεταξύ των κανόνων και των πρακτικών που 
ακολουθούνται σε θέματα ασφαλείας είναι διαδικασίες εξελισσόμενες και 
σταδιακές, οι οποίες πρέπει να στηρίζονται και να λαμβάνουν υπόψη, ευθύς μόλις 
εμφανίζονται οι νέες τεχνολογικές εξελίξεις και τα αποτελέσματα της έρευνας. 
Πριν εξετάσουμε λεπτομερέστερα αυτή την πτυχή της κοινοτικής δράσης, θα πρέπει 
να τονίσουμε ότι η Επιτροπή υποστηρίζει πολλές δράσεις για την προώθηση της 
δημιουργίας ευρωπαϊκών δικτύων για: την αξιολόγηση και τον έλεγχο 
καταλληλότητας του ελέγχου (ENIQ "European Network for Inspection 
Qualification"), τον προσδιορισμό των επιπτώσεων της ακτινοβολίας στα υλικά των 
λεβήτων των αντιδραστήρων (AMES: "Action on Reactor Pressure Vessel Materials 
Irradiation Effects and Studies"), αξιολόγηση των χαλύβδινων κατασκευαστικών 
μερών (NESC: "Network for Evaluating Steel Components"). 0 συντονισμός αυτών 
των δικτύων έχει ανατεθεί στο ΚΚΕρ. 
III. Επιστημονική και τεχνική βοήθεια 
"Το Συμβούλιο επιβεβαιώνει τη σημασία της τεχνολογικής προόδου για την ασφάλεια 
των πυρηνικών εγκαταστάσεων και για το σκοπό αυτό καλεί τα κράτη μέλη και την 
Επιτροπή να συνεχίσουν τις συντονισμένες προσπάθειες που καταβάλλονται μέσω 
σημαντικών κοινών δράσεων που αφορούν νευραλγικές πτυχές της πυρηνικής 
ασφάλειας. Επίσης, υπογραμμίζει τη μεγάλη σημασία της έρευνας στον τομέα της 
πυρηνικής ασφάλειας και της τεχνολογικής καινοτομίας καθώς και την ανάγκη να 
συνεχιστεί και να ενταθεί η δράση που έχει αναληφθεί στην Κοινότητα, όπου 
περιλαμβάνεται και η μελέτη των αντιδραστήρων των μελλοντικών γενεών. Η δράση 
αυτή πρέπει, όταν είναι δυνατόν, να επεκτείνεται σε τρίτες χώρες, ιδιαίτερα 
στις χώρες της Κεντρικής και της Ανατολικής Ευρώπης καθώς και στις δημοκρατίες 
της τέως ΕΣΣΔ." 
Οι πρακτικές, οι κανόνες και τα κριτήρια ασφαλείας τα οποία εφαρμόζονται στους 
πυρηνικούς σταθμούς εν λειτουργία έχουν καθοριστεί από την αρχή με βάση τις 
διαθέσιμες τεχνικές γνώσεις κατά τη στιγμή που καταρτίστηκαν. Οι γνώσεις αυτές 
βασίζονται γενικά στα αποτελέσματα ερευνητικών προγραμμάτων τα οποία επιτρέπουν 
τον εντοπισμό των φυσικών φαινομένων που υπεισέρχονται και που πολύ συχνά είναι 
σύνθετα, ιδίως στις περιπτώσεις ατυχημάτων. Τα ατυχήματα που πρέπει να 
λαμβάνονται υπόψη στο σχεδιασμό των εγκαταστάσεων έχουν προσδιοριστεί και 
περιλαμβάνονται σε έναν φάκελο ατυχημάτων (accident enveloppe), ο οποίος 
υποτίθεται ότι καλύπτει όλα τα περιστατικά ατυχημάτων. Στις περιπτώσεις όπου οι 
διαθέσιμες γνώσεις κρίθηκαν ανεπαρκείς ή αβέβαιες καθιερώθηκαν λίγο ως πολύ 
συντηρητικά όρια ασφαλείας στις κανονιστικές ρυθμίσεις. Η κατάσταση αυτή 
μεταβλήθηκε μετά την περάτωση ενός αριθμού ερευνητικών προγραμμάτων. Κυρίως 
όπως ήταν το ατύχημα του ΤΜΙ 2 το 1979 αυτό που οδήγησε στην αμφισβήτηση της 
ιδέας του accident enveloppe και απετέλεσε το έναυσμα για την εφαρμογή νέων 
ερευνητικών προγραμμάτων με αντικείμενο την αξιολόγηση των ορίων ασφαλείας που 
ισχύουν για σοβαρά ατυχήματα με μεγαλύτερες επιπτώσεις απ'ότι τα ατυχήματα που 
οφείλονται σε κακή δ ιαστασιολόγηση (ρήξη του πρωτεύοντος κυκλώματος). 
0 διάλογος και η συνεργασία για την εναρμόνιση των προσεγγίσεων σε θέματα 
ασφαλείας προϋποθέτουν, όπως είδαμε παραπάνω, τη συναίνεση μεταξύ των 
οργανισμών που αντιπροσωπεύονται στην ομάδα RSWG, η οποία ενδέχεται να 
καταλήξει στη διαπίστωση της ισοδυναμίας των διαφόρων επιλογών. Αυτού του 
• (\ 
είδους η συναίνεση, σε περιπτώσεις που προσφέρονται για τη θέσπιση κοινών 
κανόνων, δεν είναι δυνατόν να επιτευχθεί παρά μόνο όταν υπάρχει συναίνεση και 
στα θέματα που συνιστούν την επιστημονική βάση, όπως είναι η εμπεριστατωμένη 
γνώση των φυσικών φαινομένων, η γνώση των ιδιοτήτων των υλικών, οι όλο και 
τελειότερες μέθοδοι που χρησιμοποιούνται για την αξιολόγηση των αναλύσεων που 
αφορούν την ασφάλεια. Γτά τέλη της δεκαετίας του 1980, ένας σημαντικός αριθμός 
μεγάλων ερευνητικών προγραμμάτων στις Ηνωμένες Πολιτείες και στην Ευρώπη 
βρίσκονταν στο τελικό στάδιο (LOFT, LACE, MARVIKEN, ACE, BETA, PHEBUS SFD, 
LOBI....) και η στενότητα του προϋπολογισμού περιόρισε την έναρξη νέων δράσεων 
μεγάλης κλίμακας σε λίγα έργα όπως είναι το PHEBUS P.P. (προϊόντα σχάσεως) στη 
Γαλλία με το οποίο συνδέεται και συμβάλλει χρηματοδοτικά την Επιτροπή και το 
έργο FARO, Ινστιτούτο Τεχνολογίας για την ασφάλεια. Η Επιτροπή είχε 
συνειδητοποιήσει ότι έπρεπε να εκτελεστούν πρόσθετες πειραματικές εργασίες και 
ότι πολλά απομένουν να γίνουν ώστε να αξιοποιηθεί κατά τον καλύτερο δυνατό 
τρόπο η πληθώρα των δεδομένων που είναι ήδη διαθέσιμα στα κράτη μέλη, ώστε να 
εξασφαλιστεί στη συνέχεια η μεταφορά τους και η χρήση τους στο τεχνικό-
κανονιστικό επίπεδο. Με αυτό το σκεπτικό προτάθηκε ένα πρόγραμμα εντατικής και 
συντονισμένης δράσης για την ασφάλεια των αντιδραστήρων το 1990, το οποίο 
εγκρίθηκε από το Συμβούλιο στις 28 Νοεμβρίου 1991. Στην συνέχεια, στο 
πρόγραμμα έγινε δυνατή η συμμετοχή των χωρών της κεντρικής και ανατολικής 
Ευρώπης (PECO). Το γενικό θέμα αυτής της δράσης είναι η συγκράτηση της 
ραδιενέργειας στην περίπτωση σοβαρών ατυχημάτων και τα 8 έργα τα οποία 
υλοποιήθηκαν εντάσσονται στα τρία επιμέρους θέματα: ανάλυση της εξέλιξης των 
ατυχημάτων, συμπεριφορά και καταλληλότητα του συστήματος συγκράτησης, 
διαχείριση και έλεγχος των ατυχημάτων. Σε κάθε έργο, η μέθοδος εργασίας είναι 
ο συναινετικός διάλογος σχετικά με τα πρόσφατα επιστημονικά αποτελέσματα των 
εθνικών ή κοινοτικών προγραμμάτων, τα οποία αποτελούν κοινό κτήμα και τα οποία 
έχουν αποτελέσει αντικείμενο κοινών αναλύσεων, μελετών και ερμηνειών. Οι πόροι 
που διατίθενται για κάθε έργο επαρκούν για την εκτέλεση ορισμένων πρόσθετων 
πειραματικών εργασιών. 0 τελικός στόχος αυτού του προγράμματος εντατικής και 
συντονισμένης δράσης θα συμβάλλει ώστε να επιτευχθεί επιστημονική και τεχνική 
συναίνεση σε έναν αριθμό νευραλγικών θεμάτων που αφορούν την ασφάλεια, θα 
αναφέρουμε, χάριν παραδείγματος, τα έργα "Hydrogène", "Terme Source" και 
"Interaction Réfrigérant Combustible Fondu" τα οποία αναμένεται ότι θα 
επιτρέψουν την άρση ορισμένων αβεβαιοτήτων όσον αφορά τον κίνδυνο να συμβεί 
έκρηξη υδρογόνου, τα προβλήματα που σχετίζονται με τη συγκράτηση των προϊόντων 
σχάσεως εντός του περιβλήματος συγκράτησης ή τον κίνδυνο να συμβεί έκρηξη 
ατμού. Πρόκειται για τρεις τομείς όπου ενδέχεται να παρουσιασθούν εμπόδια στην 
συνεργασία και τις διαβουλεύσεις που πρέπει να γίνουν στην ομάδα RSWG για την 
εναρμόνιση των πρακτικών και των κανόνων ασφαλείας, όταν για παράδειγμα πρέπει 
να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα της διαχείρισης των σοβαρών ατυχημάτων ή όταν 
πρέπει να ληφθούν υπόψη τα όρια ασφαλείας για την αντοχή των περιβλημάτων 
συγκράτησης π.χ. σε κρουστικά κύματα προκαλούμενα από τυχόν εκρήξεις ατμού ή 
υδρογόνου. Αυτό δείχνει τους στενούς δεσμούς οι οποίοι υπάρχουν μεταξύ της 
τεχνικο-κανονιστικής δράσης της Επιτροπής και του στόχου της πυρηνικής 
ασφάλειας. Παρατηρείται ωστόσο ότι παρά τις σημαντικές προσπάθειες που όπως 
είδαμε έχουν καταβληθεί τόσο στο κοινοτικό όσο και σε ευρύτερο διεθνές επίπεδο 
και μολονότι παρόμοιες προσπάθειες καταβάλλονται με επιτυχία εδώ και πολύ χρόνο 
στο πλαίσιο του CSNI του ΟΟΣΑ ΑΕΝ, οι πιστώσεις που χορηγούνται για την έρευνα 
στον τομέα της πυρηνικής ασφάλειας μειώνονται συνεχώς τόσο σε εθνικό όσο και 
στο κοινοτικό επίπεδο. Η κατάσταση αυτή είναι ανησυχητική και οι πολιτικές 
αρχές εξακολουθούν να αγνοούν τις πιεστικές εκρήξεις οι οποίες προέρχονται από 
τους αρμόδιους φορείς, ιδίως από την ETE (Επιστημονική και Τεχνική Επιτροπή της 
EURATOM) και από τους αρμόδιους ειδικούς και τους άλλους υπευθύνους. 
«Χ 
Η ασφάλεια των μελλοντικών πυρηνικών σταθμών βρίσκεται στο επίκεντρο των 
συζητήσεων που προέκυψαν από τα ερωτήματα που ανέκυψαν λόγω του ατυχήματος του 
Τσερνομπίλ, ειδικά όσον αφορά το μέλλον της πυρηνικής ενέργειας. Για να 
αντιμετωπιστεί η απαισιοδοξία που διακατέχει τους κύκλους που ασχολούνται με 
την πυρηνική ενέργεια, οι βιομήχανοι καθώς και οι επιχειρήσεις ηλεκτρισμού 
ανέλαβαν μία εκτεταμένη προσπάθεια για τη βελτίωση δοκιμασμένων τύπων πυρηνικών 
σταθμών ή για την ανάπτυξη νέων τύπων περισσότερο καινοτόμων. Η βασική μέριμνα 
ήταν η βελτίωση της ασφάλειας και στην αρχή, αντίθετα από αυτό που συνέβη κατά 
τη διάρκεια της δεκαετίας του '60 όταν αναπτύχθηκαν οι τύποι αντιδραστήρων LWR, 
οι απαιτήσεις και οι επιλογές ασφαλείας απετέλεσαν τη βάση των νέων λύσεων που 
προτάθηκαν και συνεπώς οι τεχνολογικές καινοτομίες που προέκυψαν αφορούν, κατά 
κύριο λόγο την ασφάλεια. Κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών, η Επιτροπή 
παρακολούθησε προσεκτικά τις εξελίξεις αυτές και ανέθεσε την εκπόνηση πολλών 
μελετών στο πλαίσιο των οποίων εξετάσθηκαν τα χαρακτηριστικά ασφαλείας των 
κυριότερων από τα διεξαγόμενα έργα. Εξάλλου, η ομάδα RSWG είχε τακτική 
ενημέρωση εκ μέρους των ηλεκτρικών εταιρειών και των κατασκευαστών σχετικά με 
τη συγγραφή υποχρεώσεων και τις κατευθύνσεις του έργου EPR. 
Ύστερα από τις πολιτικές ανακατατάξεις που επήλθαν στις χώρες της Ανατολικής 
Ευρώπης και της τέως ΕΣΣΔ συνειδητοποιήθηκαν στη Δύση τα προβλήματα που έθετε η 
ασφάλεια των πυρηνικών σταθμών στις χώρες αυτές. Μία από τις κύριες μέριμνες 
του Συμβουλίου και της Επιτροπής ήταν ότι οι δραστηριότητες για την επείγουσα 
παροχή συγκεκριμένης βοήθειας, τις οποίες διεξάγει η Κοινότητα στο πλαίσιο των 
προγραμμάτων PHARE και TACIS, έπρεπε να συνοδεύονται από μία πραγματική 
μεταφορά στις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης του τρόπου με τον οποίο 
αντιμετωπίζονται τα θέματα ασφαλείας, των μεθόδων, των πρακτικών, των κανόνων 
και των κτιρίων που τηρούνται στην Κοινότητα, ώστε να δοθεί η δυνατότητα στις 
χώρες αυτές να φθάσουν σταδιακά σε ένα επίπεδο ασφαλείας των εγκαταστάσεων τους 
ισοδύναμο με αυτό των ευρωπαϊκών εγκαταστάσεων. Η Επιτροπή, η οποία επιθυμεί 
να μη περιοριστεί η εφαρμογή αυτού του στόχου μόνο στους υπάρχοντες πυρηνικούς 
σταθμούς αλλά να επεκταθεί και στις μελλοντικές γενεές πυρηνικών σταθμών, 
as/έλαβε πρόσφατα μία σημαντική δράση προς την κατεύθυνση αυτή. Πρόκειται για 
μία μελέτη που θα εκπονηθεί από κοινού αφενός από τους κατασκευαστές και τους 
οργανισμούς που παρέχουν τεχνική βοήθεια στις αρχές που είναι υπεύθυνες για 
θέματα ασφαλείας στην Κοινότητα. 0 συντονισμός θα ασκείται αφενός από την EDF 
και την GRS αντιστοίχως και αφετέρου από τους αντίστοιχους ρωσικούς 
οργανισμούς. Η μελέτη συνίσταται στην από κοινού ανάλυση των αντιδραστήρων, με 
κύριο στόχο τον προσδιορισμό των κοινών δράσεων με σκοπό να επιταχυνθεί αυτή η 
βελτίωση και να προωθηθεί στο μέλλον η πυρηνική ενέργεια στην Ευρώπη. Η 
ανάλυση αυτή θα προσφέρει επίσης τη βάση για μία εκτεταμένη επιχείρηση 
μεταφοράς γνώσεων προς τη βιομηχανία τα ινστιτούτα που ασχολούνται με την 
αξιολόγηση της ασφάλειας και τα ινστιτούτα έρευνας και ανάπτυξης στη Ρωσία, 
ώστε να γίνει δυνατή η αξιοποίηση της ευρωπαϊκής τεχνογνωσίας στα μελλοντικά 
ρωσικά έργα. Οι τεχνικές καινοτομίες και τα αποτελέσματα της έρευνας που 
διεξάγεται στην Κοινότητα θα περιληφθούν όλα στην επιχείρηση μεταφοράς γνώσεων. 
Η δράση αυτή θα έχει διάρκεια τριών ετών. Πρόκειται συνεπώς για επιχείρηση 
μεγάλης κλίμακας η οποία προϋποθέτει ότι η συμμετοχή των δύο μερών (της 
Κοινότητας και της Ρωσίας) θα είναι 25 ανθρωποέτη για το καθένα. 
Στο πρώτο μέρος με τίτλο "Εξέλιξη των απαιτήσεων ασφαλείας για τους πυρηνικούς 
σταθμούς" θα προσδιοριστούν οι στόχοι και οι πρακτικές που προβλέπεται να 
ακολουθηθούν στα επόμενα 20 έως 30 χρόνια. Στο δεύτερο μέρος με τίτλο 
"Προβλήματα και λύσεις" θα προσδιοριστούν οι τομείς όπου αναμένεται ότι θα 
υπάρξουν εξελίξεις και πρωτοβουλίες που θα πρέπει να προωθηθούν. 
* 1% 
IV. Τα αποτελέσματα των καταβαλλόμενων προσπαθειών στο κανονιστικό πεδίο 
"Το Συμβούλιο καλεί τα κράτη μέλη να εξακολουθήσουν, με ι ην ενεργό συμβολή ι /?<_, 
Επιτροπής, να καταβάλλουν μεγαλύτερη προσπάθεια εναρμόνίσης μεταξύ ιων 
υπευθύνων για την ασφάλεια εθνικών αρχών των κοινοτικών χωρών, με αντι κει μεν ο 
τα κριτήρια και τις απαιτήσεις ασφάλειας και την ενσωμάτωση των εξαχθεισών 
συμπερασμάτων από τις τηρούμενες από τα κράτη μέλη πρακτικές, ούτως ώστε να 
διαμορφωθεί πλέγμα κριτηρίων και απαιτήσεων για την ασφάλεια, αναγνωρισμένο 
οπουδήποτε στην Κοινότητα." 
Η πολιτική της Επιτροπής υπέρ της εναρμόνισης των απαιτήσεων, κριτηρίων και 
κανόνων ασφάλειας, η οποία ετέθη σε εφαρμογή στις αρχές της δεκαετίας του 1970 
και παγιώθηκε με το ψήφισμα της 22ας Ιουλίου 1975 σχετικά με τα τεχνολογικά 
προβλήματα της πυρηνικής ασφάλειας, στηρίζεται σε συστηματικές προσπάθειες 
συνεργασίας και εναρμόνισης με τους ασχολούμενους με την πυρηνική ασφάλεια 
παράγοντες στα κράτη μέλη, οι προσπάθειες δε αυτές καταβάλλονται στους κόλπους 
των ομάδων εργασίας που συγκροτεί η Επιτροπή. Ανωτέρω περί γράφηκαν συνοπτικώς 
οι δραστηριότητες της ομάδας που ασχολείται με την ασφάλεια των αντιδραστήρων 
(RSWG). Η άλλη ομάδα εργασίας "πυρηνικές αρχές" (NRWG), η οποία συγκεντρώνει 
αποκλειστικώς τις εθνικές αρχές που ασχολούνται με Βέματα κανονιστικών 
ρυθμίσεων, παραχώρησης αδειών και ελέγχου, είναι στραμμένη στον τελικό στόχο 
της υπόψη συνεργασίας και εναρμόνισης, με αντικείμενο την αναγνώριση, σε 
κοινοτικό επίπεδο, ενός συνόλου κριτηρίων, κανόνων και απαιτήσεων στα ζητήματα 
ασφάλειας. Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι οι εκπρόσωποι των αρχών ασφάλειας 
της Φινλανδίας και της Σουηδίας συμμετέχουν στις εργασίες της NRWG με την 
ιδιότητα του παρατηρητή, όπως και για την ομάδα RSWG. Τα κυριότερα 
επιτευχθέντα αποτελέσματα περί γράφηκαν στο έγγραφο COM88Î788) τελικό της 24ης 
Φεβρουαρίου 1989 με τίτλο "Επίτευξη ασφάλειας των πυρηνικών σταθμών". Οι 
εργασίες των ομάδων NRWG και RSWG συνδέονταν στενώς στο παρελθόν, τα δε 
εφαρμοζόμενα διάφορα προγράμματα εργασίας ακολουθούσαν παράλληλη πορεία. Εδώ 
και μερικά χρόνια και υπό την επίδραση εξωτερικών παραγόντων, ιδίως της 
ανάπτυξης των σχέσεων με τις αρμόδιες για την ασφάλεια αρχές των κρατών της 
Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και της πρώην ΕΣΣΔ, για τις οποίες θα γίνει 
κατωτέρω λόγος αναλυτικότερα, και υπό την επίδραση του εσωτερικού παράγοντα 
λόγω διαμόρφωσης τεχνικών συναινέσεων σε αύξοντα αριθμό θεμάτων, ενισχύθηκαν 
σταδιακώς η επίδραση και το κύρος της NRWG. Στη διάρκεια του 1992 συζητήθηκαν 
και επαναπροσανατολίσθηκαν οι μέθοδοι και το πρόγραμμα εργασίας της ομάδας. Η 
τελευταία, φροντίζοντας να αποφύγει κάθε σύγχιση μεταξύ της κοινοτικής δράσης 
για εναρμόνιση και του προβλήματος των ευθυνών, προσπάθησε να επαναδιακηρύξει 
τις εξής αρχές: 
Η ασφάλεια των πυρηνικών εγκαταστάσεων οφείλει να παραμείνει στην ευθύνη 
των διαφόρων χωρών, πράγμα που σημαίνει ότι πρέπει να υπάρχει νομικό 
πλαίσιο που να προβλέπει κανονιστική ρύθμιση των πυρηνικών δραστηριοτήτων 
και σαφή κατανομή των ευθυνών, δηλαδή: η κύρια ευθύνη των ζητημάτων 
ασφάλειας μιας εγκατάστασης οφείλει να βαρύνει τον φορέα εκμετάλλευσης 
του. 
Η ευθύνη της αρμόδιας για την ασφάλεια αρχής συμπίπτει με τον έλεγχο και 
την υλοποίηση των στόχων στα ζητήματα ασφάλειας, σύμφωνα με τους νόμους 
και κανονισμούς. 
Το ακολουθούμενο σήμερα πρόγραμμα εργασίας, του οποίου θα περιγραφούν ορισμένα 
χαρακτηριστικά σημεία υπό τύπο παραδειγμάτων, αφήνει περισσότερα περιθώρια, 
απ'ό,τι στο παρελθόν, για την τελική φάση της εναρμόνισης που συνίσταται στη 
διαπίστωση συναίνεσης επί των σημείων που στα ανάντη, ιδίως δε στους κόλπους 
της RSWG, προκάλεσαν τεχνικές συζητήσεις επί της ουσίας. Το πρόγραμμα 
ασχολείται, κατά τρόπο συστηματικό, με γενικά προβλήματα αφορώντα κατ'αρχάς 
μόνο τις αρμόδιες για την ασφάλεια αρχές ή που έχουν ως αντικείμενο την 
οργάνωση δημόσιων φορέων με εξουσίες σε θέματα ασφάλειας εγκαταστάσεων. Η 
χρησιμοποιούμενη από την NRWG μέθοδος εργασίας προσφεύγει, συχνότερα, σε 
μελέτες χρηματοδοτούμενες από την Επιτροπή, σε συνεδριάσεις ειδικευμένων 
επιχειρησιακών ομάδων που συντάσσουν ερωτηματολόγια απευθυνόμενα στ ι ς αρμόδιες 
για την ασφάλεια αρχές, εκμεταλλεύονται τα σχετικά αποτελέσματα και συνθέτουν 
το πόρισμα στο εσωτερικό της ίδιας της ομάδας. Επισημαίνονται οι εξής 
δραστηριότητες: 
"Οι κατά διαστήματα ανασκοπήσεις των θεμάτων ασφάλειας των πυρηνικών 
σταθμών" οδήγησαν σε εργασίες, με πρώτη φάση την απογραφή των τηρουμένων 
πρακτικών τονίζοντας τις διαφορές προσέγγισης. Μέχρι τώρα εδόθη ιδιαίτερη 
προσοχή στις εκτελούμενες από τον ΔΟΑΕ εργασίες στον ίδιο τομέα. Στην υπό 
εκτέλεση δεύτερη φάση προβλέπεται η σύνταξη συναινετικού εγγράφου 
περιοριζόμενου στα βασικά στοιχεία. 
Ξεκίνησαν "οι κανονιστικές δράσεις που αφορούν τις στοχαστικές αναλύσεις 
ασφάλειας", θα εξεταστεί δε από μία επιχειρησιακή ομάδα όπου 
εκπροσωπούνται 7 ευρωπαϊκές χώρες μια συνθετική μελέτη που εκπονήθηκε από 
σύμβουλο με βάση απαντήσεις σε ερωτηματολόγιο, θα εξεταστεί σε ποιο βαθμό 
μπορούν να ληφθούν υπόψη τα αποτελέσματα των στοχαστικών αναλύσεων στις 
διαδικασίες παραχώρησης άδειας και σε όλη τη διάρκεια ζωής του σταθμού. Η 
επιχειρησιακή ομάδα θα μελετήσει τις εργασίες που διεξάχθηκαν στον ΔΟΑΕ 
και στην CSIN του ΟΟΣΑ στο ίδιο θέμα. 
"Η επίδραση των κανονιστικών αρχών στο σχεδιασμό των μελλοντικών σταθμών" 
αποτελεί επίκαιρο θέμα, όπως ήδη ανεφέρθη ανωτέρω σχετικά με το έργο EPR. 
Οι αρχές καθορίζουν τους προς επίτευξη στόχους ασφάλειας και έπειτα 
εναπόκειται στους φορείς εκμετάλλευσης των σταθμών και/τους κατασκευαστές 
να επεξεργαστούν αναλυτικά κριτήρια και πρότυπα. Οι ανωτέρω φορείς 
οφείλουν να αποδείξουν στις αρχές ότι τηρούνται οι ταχθέντες στην αρχή 
στόχοι ασφάλειας, πλην όμως τίθεται το ερώτημα του πώς και με ποιες 
διαδικασίες οι προτάσεις των παραγόντων του ηλεκτρικού δικτύου ή των 
κατασκευαστών θα υποβληθούν και γίνουν αποδεκτές από τις αρμόδιες για την 
ασφάλεια αρχές. Εξετάζοντας το ζήτημα υπ'αυτό το πρίσμα, η ομάδα NRWG 
ανέλαβε να ασχοληθεί με το πρόβλημα, χωρίς να απομακρύνεται από τις 
δραστηριότητες της CNRA του ΟΟΣΑ στον τομέα αυτό. 
Η NRWG επιδόθηκε σε προβληματισμούς ουσίας επί των τηρούμενων στα κράτη μέλη 
πρακτικών και προσεγγίσεων στο πεδίο της "κοινής φιλοσοφίας σε βέ^ατα 
ασφάλειας". Σε ένα πρώτο στάδιο, παρέστη ανάγκη να εξακριβωθεί το πώς τα κράτη 
μέλη αντιλαμβάνονται την έννοια αυτή και, προκειμένου να γίνει η εξακρίβωση, να 
διερευνηθεί το πώς εφαρμόζουν τις βασικές αρχές σε θέματα ασφάλειας. Στη 
συνέχεια θα εξεταστούν οι ισχύουσες πρακτικές στο διάλογο μεταξύ αρμόδιας για 
την ασφάλεια αρχής - παραγόντων του ηλεκτρικού δικτύου και η εφαρμογή από τους 
τελευταίους της κοινής φιλοσοφίας σε θέματα ασφάλειας. 
Εγκαινιάστηκε μία δράση με αντικείμενο την "εφαρμογή των αρχών ασφάλειας στο 
σχεδιασμό συστημάτων ασφάλειας", η οποία είναι αμεσότερα συνδεδεμένη με τις 
αρχές, τα κριτήρια, τους κώδικες και τα πρότυπα ασφάλειας. Οι εργασίες 
επικεντρώνονται στην εφαρμογή του κριτηρίου της μοναδικής αστοχίας, της 
διαφοροποίησης και της αξιοπιστίας στο σχεδιασμό δύο συστημάτων ασφάλειας που 
έχουν επιλεγεί ως παραδείγματα: το βοηθητικό σύστημα τροφοδοσίας ατμογεννητριών 
και το εφεδρικό σύστημα ψύξης του πυρήνα του αντιδραστήρα, με στόχο την 
απόκτηση πληροφοριών για τον τρόπο με τον οποίο ερμηνεύεται και εφαρμόζεται το 
κριτήριο αυτό από τις διάφορες αρμόδιες για την ασφάλεια αρχές. Η 
δραστηριότητα αναπτύσσεται σε στενή σύνδεση με σειρά συγκριτικών μελετών για 
τους εφαρμοζόμενους κανόνες ασφάλειας στο σχεδιασμό τριών σύγχρονων σταθμών με 
αντιδραστήρες ύδατος υπό πίεση: Sizewell Β (Ηνωμένο Βασίλειο), Konvoy (ΟΔΓ) και 
Ν4 (Γ), μελέτες που εγκαινιάστηκαν στο πλαίσιο της RSWG. 
Τα λίγα αυτά παραδείγματα είναι χαρακτηριστικά των καταβληθεισών προσπαθειών 
για την ενσωμάτωση, στις διαδικασίες και πρακτικές των κρατών μελών, των 
αποτελεσμάτων στο πεδίο της εναρμόνισης των κριτηρίων και απαιτήσεων ασφάλειας, 
αποτελεσμάτων που έχουν επιτευχθεί από την Επιτροπή και τα ίδια τα κράτη μέλη 
στους κόλπους της ομάδας NRWG. Σε επόμενο κεφάλαιο αναλύονται, στο πλαίσιο της 
συνεργασίας με τις ανατολικές χώρες, οι υφιστάμενες ήδη από τώρα στενές σχέσεις 
μεταξύ των αρμοδίων για την ασφάλεια αρχών των κρατών μελών και των αντιστοίχων 
των κρατών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και της πρώην ΕΣΣΔ. Η 
αποτελεσματική και συνεπής μεταφορά, υπέρ των ανωτέρω χωρών, της κοινής 
φιλοσοφίας σε θέματα ασφάλειας και του πλέγματος μεθοδολογιών, απαιτήσεων, 
κανόνων και κριτηρίων που συνεπάγεται θα καταστεί δυνατή μόνο εφόσον το σύστημα 
αυτό τύχει αναγνώρισης και εφαρμογής στο σύνολο της Κοινότητας. 
V. Η συνεργασία με τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης 
"Το Συμβούλιο υπογραμμίζει την ιδιαίτερη σημασία που αποδίδει σε θέματα 
πυρηνικής ασφάλειας στην Ευρώπη και επομένως ζητεί από τα κράτη μέλη και την 
Επιτροπή να τάξουν ως βασικό και κατά προτεραιότητα στόχο της κοινοτικής 
συνεργασίας στον πυρηνικό τομέα, ιδιαίτερα με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες 
και ιδίως εκείνες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και τις δημοκρατίες της 
πρώην Σοβιετικής Ένωσης, την αναβάθμιση των πυρηνικών τους εγκαταστάσεων σε 
επίπεδα ασφάλειας ισοδύναμα προς εκείνα που συνηθίζονται στην Κοινότητα και τη 
διευκόλυνση της εφαρμογής κριτηρίων και απαιτήσεων για την ασφάλεια ήδη 
ανεγνωρισμένων στο εσωτερικό της Κοινότητας." 
Οι αποκατασταθείσες στα τέλη 1990 επαφές μεταξύ των αρμοδίων για την ασφάλεια 
αρχών των κρατών μελών της Κοινότητας, της Φινλανδίας και της Σουηδίας, όπως 
εκπροσωπούνται στην NRWG και των ομολόγων τους των χωρών της Κεντρικής και 
Ανατολικής Ευρώπης και της πρώην ΕΣΣΔ οδήγησαν ταχέως στη συγκρότηση, το 1991 
από την Επιτροπή, μιας ομάδας "CONCERT" (CONCertation on European Regulatory 
Tasks - Εναρμόνιση στα ευρωπαϊκά κανονιστικά καθήκοντα), στο πλαίσιο της οποίας 
θα μπορούσε να αναπτυχθεί η συνεργασία μεταξύ των αρμόδιων για την ασφάλεια 
αρχών της Κοινότητας και εκείνων της Ανατολικής Ευρώπης. Στόχος είναι να 
αντληθεί όφελος από την ύπαρξη δομών εναρμόνισης εδραιωμένων στη Δύση με την 
ομάδα NRWG για να βελτιστοποιηθεί η συνεργασία. Οι τρεις προταθέντες τομείς 
για τις κοινές εργασίες ήταν: κανονιστικές βάσεις και διαδικασίες, κανονιστικές 
πτυχές τεχνικών και επιχειρησιακών προβλημάτων και τα υπό διεξαγωγή 
προγράμματα αρωγής. Επρόκειτο συνεπώς για την διαμόρφωση, με την ομάδα 
CONCERT, ενός ευρωπαϊκού πλαισίου κατά την ευρεία έννοια, στον κανονιστικό 
τομέα, με γενικό πεδίο δράσης. Η πρώτη απόφαση της ανωτέρω ομάδας ήταν η 
προώθηση, στηριζόμενη στις εργασίες μιας επιχειρησιακής ομάδας και ενός 
συμβούλου, της σύνταξης εγγράφου που προβάλλει τους στόχους της πυρηνικής 
ασφάλειας και τις αρχές από τις οποίες θα έπρεπε να διαπνέεται ένα 
αποτελεσματικό κανονιστικό καθεστώς. Το έγγραφο αυτό με τίτλο "Στόχοι και 
απαιτήσεις ενός κανονιστικού καθεστώτος για την ασφάλεια" αποσκοπεί στο να 
βοηθήσει τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης να συγκροτήσουν και θέσουν σε 
λειτουργία επαρκείς δομές στο κανονιστικό πεδίο. 
Γρήγορα διεφάνη ότι η μεταφορά, προς τις εν λόγω χώρες, της αποκτηθείσας στην 
Κοινότητα εμπειρίας σε θέματα οργάνωσης, διαδικασιών και ρυθμιστικών διατάξεων 
θα έπρεπε να αποτελέσει ένα από τα βασικά σκέλη της βοήθειας πρς τις ανατολικές 
χώρες στο πεδίο της πυρηνικής ασφάλειας. Στις αρχές του 1992 υπό την παρώθηση 
της NRWG, η Επιτροπή καθιέρωσε, για να στηρίξει τη δομή της CONCERT, την RAMG 
"Διαχειριστική ομάδα αρωγής στο κανονιστικό πεδίο - Regulatory Assistance 
Management Group", συνιστάμενη από τις ανήκουσες στην NRWG αρμόδιες για την 
ασφάλεια αρχές οι οποίες ήταν διατεθειμένες να βοηθήσουν τις ομόλογους των της 
Ανατολής στο πλαίσιο προγραμμάτων τεχνικής αρωγής με κοινοτική χρηματοδότηση. 
Η ομάδα αυτή RAMG επιβλέπει τις δραστηριότητες αρωγής και συμβουλεύει την 
Επιτροπή για τις διατυπούμενες προτάσεις στον οικείο τομέα. Ειδικότερα, η RAMG 
έχει ως αποστολή να καθορίζει, οργανώνει και υλοποιεί την παρεχόμενη προς τις 
κανονιστικές αρχές των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και της πρώην 
ΕΣΣΔ στήριξη, να βοηθά την Επιτροπή στην εφαρμογή ενός περιφερειακού 
προγράμματος αρωγής στις ανωτέρω χώρες, να την συμβουλεύει επί των αιτήσεων που 
υποβάλλουν οι δικαιούχες χώρες κατά τρόπο αριστοποιούντα τα αναμενόμενα 
αποτελέσματα, να εξετάζει δε και αξιολογεί τα αποτελέσματα των προγραμμάτων 
Π 
αρωγής. Με απαρχή την οργανωμένη σε δύο επίπεδα συμβουλευτική αυτή δομή, την 
CONCERT όπου όλες οι αρχές συζητούν τους βασικούς προσανατολισμούς και την RAMG 
όπου οι αρμόδιες για την ασφάλεια αρχές των χωρών που, ενώ βεβαίως είναι μέλη 
της NRWG διατίθενται να εμπλακούν στα προγράμματα αρωγής, συζητούν τις 
συγκεκριμένες δράσεις, η Επιτροπή καθιέρωσε σύντονο σύστημα εναρμόνισης και 
συνεργασίας το οποίο καλύπτει όλα τα σημεία που αφορούν τις κανονιστικές πτυχές 
της πυρηνικής ασφάλειας. Τα χρηματοδοτούμενα από την Κοινότητα προγράμματα 
αρωγής PHARE και TACIS επηρεάζονται θετικά και άμεσα από τις γνώμες και 
υποδείξεις που προκύπτουν από την επιτευχθείσα στην ανωτέρω δομή συνεργασία, 
προκειμένου δε να την επισημοποιήσει, η Επιτροπή συνέταξε πρακτικό συμφωνίας 
(Memorandum of Understanding), στο οποίο αποσαφηνίζονται οι αντίστοιχοι ρόλοι 
των ομάδων CONCERT και RAMG. 
Στο πρακτικό συμφωνίας διευκρινίζεται το είδος των δράσεων που θα αναληφθούν 
ακριβώς στην πράξη και για τις οποίες θα συναφθούν δεσμοί με τη συνομολόγηση 
συμβάσεων μεταξύ της Επιτροπής, με τη συγκατάθεση των αρμόδιων για την ασφάλεια 
αρχών των δικαιούχων κρατών, και των κοινοτικών οργανισμών που συμμετέχουν στα 
προγράμματα αρωγής. Μεταξύ των αναπτυσσόμενων δράσεων αναφέρονται οι 
"διερευνητικές αποστολές" που τοποθετούνται οπωσδήποτε στα ανάντη των καθευατό 
δράσεων αρωγής και που αποσκοπούν στο να βοηθήσουν τις δικαιούχες χώρες να 
εντοπίσουν και διατυπώσουν τις ανάγκες τους στο κανονιστικό πεδίο. Τις 
αποστολές αυτές προτείνει η RAMG κατόπιν αιτήσεων των ενδιαφερομένων χωρών. 
Για κάθε αποστολή, ένας αντιπρόσωπος της αρμόδιας για την ασφάλεια αρχής 
κάποιου κράτους μέλους ορίζεται ως επικεφαλής και σύνδεσμος με την αρμόδια για 
την ασφάλεια αρχή της δικαιούχου χώρας, όπου πολλοί εμπειρογνώμονες άλλων 
κρατών μελών απαρτίζουν, μαζί με τον επικεφαλής, την ομάδα που θα μεταβεί 
επιτόπου για να εξετάσει την κατάσταση σχετικά με το ανακινούμενο από το αιτούν 
κράτος ιδιαίτερο πρόβλημα. Οι υποδείξεις και τα χαρακτηριστικά στοιχεία των 
προτεινόμενων επακόλουθων δράσεων παρουσιάζονται σε έκθεση που συντάσσεται με 
βάση τις διατυπωθείσες γνώμες κατά την αποστολή και τις διεξαχθείσες συζητήσεις 
με τον κανονιστικό οργανισμό τον οποίο επισκέφθηκε η ομάδα. Στη συνέχεια οι 
δράσεις ενσωματώνονται στο πρόγραμμα αρωγής της Επιτροπής μετά από διαβούλευση 
με την RAMG. Από κοινοτικής πλευράς συμμετέχουν στις διερευνητικές αποστολές 
οι οργανισμοί που αποτελούν αρμόδιες για την ασφάλεια αρχές, δηλαδή εκείνοι που 
συντάσσουν τα σχέδια παραχώρησης της άδειας και/ή κανονιστικής ρύθμισης, 
υποβοηθούμενοι, σε ορισμένες περιπτώσεις, από τεχνικούς οργανισμούς παροχής 
στήριξης προς τις αρμόδιες για την ασφάλεια αρχές (τις TSO Technical Safety 
Organisations), για παράδειγμα την CEA-IPSN στη Γαλλία, όπου αρμόδια για την 
ασφάλεια αρχή είναι η DSIN του Υπουργείου Βιομηχανίας, και την GRS στη 
Γερμανία, όπου αρμόδια για την ασφάλεια αρχή είναι η BMU. Τη στιγμή αυτή, 
διερευνητικές αποστολές εκτελέσθηκαν στη Λιθουανία, την Ουκρανία, τη Ρωσσία, 
την Ουγγαρία, τη Βουλγαρία και στην Τσεχική Δημοκρατία και την αντίστοιχη 
Σλοβακική. 
Τα καθευατό έργα αρωγής εκτελούνται από ομίλους πολλών οργανισμών που αποτελούν 
τις "αρμόδιες για την ασφάλεια αρχές" ή, για την αρωγή που αφορά ειδικές 
αξιολογήσεις ασφάλειας, από ομίλους πολλών τεχνικών οργανισμών στήριξης. 
Επισημαίνεται ότι ο ταχθείς από το Συμβούλιο τελικός στόχος είναι να 
επιχειρηθεί να φθάσει η στάθμη ασφάλειας των πυρηνικών εγκαταστάσεων των χωρών 
της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και των χωρών της πρώην ΕΣΣΔ σε επίπεδο 
ισοδύναμο με εκείνα που τηρούνται συνήθως στην Κοινότητα. Στον αυστηρώς 
κανονιστικό χώρο, ο στόχος αυτός κινείται σε δύο διαφορετικά επίπεδα που δεν 
έχουν τις ίδιες πιθανότητες επιτυχίας. Η αρωγή προς τις αρμόδιες για την 
ασφάλεια αρχές αφορά όντως αφενός τη μεταφορά ενός πλέγματος αρχών, κριτηρίων, 
κανόνων ασφάλειας, μεθοδολογιών αξιολόγησης... και αφετέρου τη μεταφορά 
πρακτικών, κανονισμών και νόμων αφορώντων την οργάνωση των φορέων εξουσίας του 
δημοσίου για την επικύρωση και τον έλεγχο των πυρηνικών εγκαταστάσεων. Επί του 
πρώτου σημείου, οι δικαιούχοι των προγραμμάτων αρωγής υπάγονται στον οργανισμό 
που αντιπροσωπεύει την αρμόδια για την ασφάλεια αρχή και ανεξάρτητα από την 
ι* 
εξεταζόμενη χώρα, αποτελούν εμπειρογνώμονες ασφάλειας με τους οποίους η τεχνική 
ουνεργαοία πραγματοποιείται αποδοτικά, επειδή τα ανωτέρω άτομα είναι πεπεισμένα 
για την ανάγκη να διαθέτουν πιο ανεπτυγμένα τεχνικά κανονιστικά εφόδια Γπί 
του δευτέρου σημείου, οι δικαιούχοι είναι πάντα οι ίδιοι και εξίσου πεπεισμένοι 
για την ανάγκη να συγκροτηθούν κυβερνητικές δομές που να εγγυώνται, σε όοους 
έχουν την τεχνική ευθύνη για την ασφάλεια, την ανεξαρτησία έναντι της πολιτικής 
και οικονομικής εξουσίας, δεν αποτελούν όμως τους μόνους παράγοντες επειδή, σε 
τελευταία ανάλυση, οφείλουν να πείσουν τους κρατούντες τα ηνία των ανωτέρω 
εξουσιών να αποδεχθούν τις απορρέουσες αλλαγές στο διοικητικό και δημοσιονομικό 
πεδίο. Οι συναντώμενες δυσκολίες στο πεδίο αυτό επανειλημμένως υπογραμμίσθηκαν 
από ορισμένους εκπροσώπους των χωρών της Ανατολικής Ευρώπης, στη διάρκεια 
διερευνητικών αποστολών και ιδίως τους εκπροσώπους των χωρών της πρώην ΕΣΣΔ 
κατά τη συνεδρίαση της ομάδας CONCERT που πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες τον 
Δεκέμβριο 1992. 
Στο περιθώριο της συνεδρίασης αυτής οργανώθηκε σεμινάριο με αντικείμενο το 
"νομικό πλαίσιο της πυρηνικής ασφάλειας" και εθίγησαν τα προβλήματα που 
συνεπάγεται η εξ υπαρχής δημιουργία, στις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, πλήρους 
νομικού πλαισίου εκ του μηδενός ή μια απλή προσαρμογή του νομικού πλαισίου ή 
ακόμη του υφισταμένου διοικητικού πλαισίου, διαπιστώθηκε δε η απαισιοδοξία 
ορισμένων εκπροσώπων. Συνολικώς, πρέπει να αναγνωρισθεί ότι η μεταφορά - της 
αποκτηθείσας στην Κοινότητα τεχνογνωσίας στο κανονιστικό πεδίο - προς τις 
αρμόδιες για την ασφάλεια αρχές των χωρών που τυχγάνουν της αρωγής 
πραγματοποιείται κατά τρόπο ικανοποιητικό στο τεχνικό επίπεδο, όπου η ασκούμενη 
από τους ευρωπαίους πίεση γίνεται δεκτή με καλή διάθεση από τους ομολόγους των 
της Ανατολής. Πάντως η τεχνική αυτή μεταφορά θα αποδώσει πλήρως καρπούς μόνον 
εφόσον συνοδευτεί από ισχυρές πιέσεις σε πολιτικό επίπεδο προκειμένου να 
καταστεί δυνατή η πραγματοποίηση των αναγκαίων αλλαγών στο νομικό πεδίο και 
στις διοικητικές δομές των οικείων κρατών: η διαβίβαση, εκ μέρους της 
Επιτροπής, των εγκεκριμένων από την ομάδα RAM εκθέσεων για τις διερευνητικές 
αποστολές, προς τα ανώτατα κυβερνητικά κλιμάκια του αντιστοίχου κράτους συνιστά 
το πρώτο βήμα ενός μηχανισμού που οδηγεί στον ανωτέρω στόχο. 
Τον Απρίλιο 1993 συνεδρίασε για πρώτη φορά εκτός Βρυξελλών η ομάδα CONCERT, 
στην Μόσχα. Πέραν της συμβολής της στην προετοιμασία του κοινοτικού 
προγράμματος αρωγής και στην παρακολούθηση της εφαρμογής του, η συνεδρίαση της 
Μόσχας επέτρεψε να διεξαχθεί τελείως ανοιχτή συζήτηση με αντικείμενο το 
ευαίσθητο ζήτημα των "κατά διαστήματα εξετάσεων της ασφάλειας" και, ως εκ 
τούτου συμβάλλει στην ανάπτυξη του βασικού χαρακτηρισμού της ομάδας ως 
μηχανισμού μακροπρόθεσμης πανευρωπαϊκής συνεργασίας. Η συζήτηση αυτή 
στηρίχθηκε σε χρηματοδοτηθεί σα από την Επιτροπή μελέτη με αντικείμενο τις επί 
του θέματος που τηρούμενες στη Δυτική Ευρώπη πρακτικές. Το θέμα αυτό αφορά 
ειδικότερα τους παλαιότερους σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής. 
VI. Η διεθνής συνεργασία 
"Το Συμβούλιο ενθαρρύνει τα κράτη μέλη και την Επιτροπή να ενεργούν κατά τρόπο 
συντονισμένο στους διεθνείς κύκλους, με βάση τα επιτευχθέντα στην Κοινότητα 
αποτελέσματα, προκειμένου να διαμορφωθεί δέσμη κριτηρίων και απαιτήσεων για την 
πυρηνική ασφάλεια, αποδεκτή στο διεθνή χώρο. ιδιαίτερα στο πλαίσιο του Διεθνούς 
Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ)." 
Η Επιτροπή, ενώ βεβαίως συνεχίζει την ενεργό συνεργασία με τον ΔΟΑΕ και την 
CNRA της ΟΠΕ-ΟΟΣΑ, καταβάλλει προσπάθειες να βοηθήσει τα κράτη μέλη της 
Κοινότητας στο να ανεύρουν κοινές θέσεις στο πλαίσιο των εν λόγω διεθνών 
οργανισμών κατά τρόπο ώστε τα κοινοτικά κεκτημένα να λαμβάνονται υπόψη, όλες 
τις φορές που υπάρχει σχετική δυνατότητα, σε ευρύτερο διεθνές επίπεδο. 
18 
Υπενθυμίζεται ότι στη γενική συνδιάσκεψη του ΔΟΑΕ τον Σεπτέμβριο 1991, 
ετάχθησαν ορισμένοι γενικοί στόχοι: εφαρμογή εναρμονισμένης διεθνούς θεώρησης 
εφ'όλων των πτυχών της πυρηνικής ασφάλειας, προετοιμασία των αποσπασμάτων μιας 
διεθνούς σύμβαση με αντικείμενο την πυρηνική ασφάλεια, ανάπτυξη μιας κοινής 
βάσης επί της οποίας να μπορεί να κριθεί αποδεκτή η ασφάλεια των σταθμών που 
κατασκευάστηκαν με βάση παλαιά κριτήρια, πραγμάτευση πλήρους και διαφανούς 
διεργασίας σε Βέματα ασφάλειας με στόχο την επίτευξη υψηλού σχετικού επιπέδου 
σε όλες τις λειτουργούσες πυρηνικές εγκαταστάσεις και τέλος συγκρότηση ομάδας 
εμπειρογνωμόνων, η οποία θα αναπτύξει τις αρχές για την ασφάλεια βάσει των 
οποίων θα μελετώνται οι σταθμοί στο μέλλον. Στον ΔΟΑΕ άρχισαν οι εργασίες που 
αφορούν τη διεθνή σύμβαση και φαίνεται εκ πρώτης όψεως ότι κατά πρώτον θα 
καταρτιστεί χωριστό πρωτόκολλο για την ασφάλεια των πυρηνικών σταθμών. 
Για αρκετά ειδικά θέματα οι διεξαγόμενες στους κόλπους του ΔΟΑΕ ή του ΟΟΣΑ 
δραστηριότητες συνδέονται στενά με εκείνες των ομάδων RSWG και NRWG της 
Επιτροπής. Ως παραδείγματα αναφέρονται κυρίως η αναθεώρηση ορισμένων κωδίκων 
NUSS, η μεταφορά των κωδίκων NUSS στους εθνικούς κανονισμούς, η έκθεση ΔΟΑΕ-
INSAG-4 με αντικείμενο την κοινή φιλοσοφία στα ζητήματα ασφάλειας, οι βασικές 
αρχές ασφάλειας του ΔΟΑΕ και οι εργασίες της CNRA του ΟΟΣΑ με αντικείμενο τις 
απαιτήσεις ασφάλειας των μελλοντικών σταθμών, καθώς και οι εργασίες της CSNI 
της ΟΠΕ-ΟΟΣΑ με αντικείμενο τις σχετικές με την ασφάλεια δραστηριότητες Ε&Α. 
Όλοι οι ανωτέρω τομείς αποτελούν το αντικείμενο βαθέων αναλύσεων στους 
κοινοτικούς κύκλους, τα αποτελέσματα των οποίων λαμβάνονται σε μεγάλο βαθμό 
υπόψη από τους εκπροσώπους των κρατών μελών που συμμετέχουν στις συνεδριάσεις 
του ΔΟΑΕ ή του ΟΟΣΑ. 
Συνεχίζεται ενεργώς η άμεση συνεργασία μεταξύ της Επιτροπής και του ΔΟΑΕ με 
αντικείμενο την ασφάλεια των εγκαταστάσεων των χωρών της Κεντρικής και 
Ανατολικής Ευρώπης και της πρώην ΕΣΣΔ. Η Επιτροπή συμμετέχει με τους δικούς 
της εμπειρογνώμονες στις OSART και ASSET που διοργάνωσε στις ανωτέρω χώρες ο 
ΔΟΑΕ ή χρηματοδοτεί τη συμμετοχή εμπειρογνωμόνων των κρατών μελών της 
Κοινότητας. Αντίστοιχα, ο ΔΟΑΕ έχει κληθεί να συμμετάσχει ως παρατηρητής στις 
δραστηριότητες της ομάδας CONCERT. 
VII. Τάσεις, απολογισμός και στόχος της δραστηριότητας της Επιτροπής 
Το ΦήΦίσυα του Συιιβουλίου Tnc 22ac Ιουλίου 1975 ενέτασσε τα κράτη μέλη και την 
Επιτροπή σε πορεία σταδιακής εναρμόνισης των πρακτικών και κανόνων της 
Κοινότητας σε ζητήματα ασφάλειας. Με το ψήφισμα της ΐδηο Ιουνίου 1992 
επικαιροποιείται και ενισχύεται ο ρόλος της Κοινότητας ως προς την επίδραση 
ενός εκ των κυρίων παραμέτρων της ασφάλειας των τελών της δεκαετίας του 1980, 
δηλαδή της συνειδητοποίησης της ύπαρξης ασθενούς μεν αλλά μη αμελητέας 
πιθανότητας να συμβούν σοβαρά ατυχήματα με ενδεχόμενο αντίκτυπο σε παγκόσμια 
κλίμακα. Εξάλλου, ενώ βεβαίως εξαγγέλλονται οι ίδιοι κοινοτικοί στόχοι με 
εκείνους του ψηφίσματος του 1975, στο νέο προστίθεται η ανάγκη να μεταφερθεί 
και γίνει αποδεκτή από τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και της 
πρώην ΕΣΣΔ η τεχνογνωσία και εμπειρία που αποκτήθηκε σε επίπεδο Ευρωπαϊκής 
Κοινότητας. Στις αρχές του 1993 κρίνεται ότι μάλλον οδεύουν προς την ορθή 
κατεύθυνση τα πρώτα μέτρα που λήφθηκαν με σκοπό την υλοποίηση του τελευταίου 
αυτού στόχου. Όσον αφορά τη συνέχιση των δραστηριοτήτων που διεξάχθηκαν από 
το 1975 και μετά σε κοινοτικό επίπεδο, πρέπει να αναγνωρισθεί ότι σε μία 
συνολικώς αντίξοη στην ανάπτυξη της πυρηνικής ενέργειας συγκυρία εξελίσσεται 
κατά τρόπο ικανοποιητικό στην Ευρώπη η εναρμόνιση των τηρούμενων πρακτικών και 
κανόνων για την πυρηνική ασφάλεια. Ως προς τούτο είναι σκόπιμο να εξετασθεί εκ 
του σύνεγγυς η πορεία της συνεργασίας και της εναρμόνισης μεταξύ των παραγόντων 
που υπεισέρχονται στην πυρηνική ασφάλεια και ιδίως των αρμόδιων για την 
ασφάλεια αρχών, των ηλεκτρικών επιχειρήσεων που εκμεταλλεύονται τους πυρηνικούς 
σταθμούς και των κατασκευαστών τους. 
V 
Στη διάρκεια Tnc δεκαετή του 1970. η κοινοτική δράση με αντικείμενο την 
ασφάλεια των εγκαταστάσεων ξεκίνησε με βραδύ ρυθμό και δυσχέρειες: τα κράτη 
μέλη προτιμούσαν μάλλον να περατώσουν τα προγράμματα κατασκευής σταθμών 
ηλεκτροπαραγωγής χωρίς να οφείλουν να υποστούν τους περιορισμούς που θα ήταν 
συνέπεια μιας αυστηρής εναρμόνισης σε κοινοτικό επίπεδο. Κατά τη δεκαετία του 
1980. η εναρμόνιση εστράφη προς μεγαλύτερη συστηματικότητα και έλαβε εκούσιο 
χαρακτήρα. Το ατύχημα του ΤΜΙ, το οποίο προκάλεσε επαναδραστηριοποίηση των 
ερευνητικών προγραμμάτων με αντικείμενο την πυρηνική ασφάλεια, ευνοούσε 
ζωηρότερη διεθνή συνεργασία στον ερευνητικό τομέα, με συνέπεια καλύτερη 
εναρμόνιση μεταξύ των υπεύθυνων για την ασφάλεια φορέων στα κράτη μέλη. Στα 
τέλη Tnc δεκαετίαο του 198Q. εφαρμόστηκαν μεταξύ της Γαλλίας και της 
Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας διμερείς συμφωνίες στενότατης 
συνεργασίας, που αφορούσαν τόσο τα ερευνητικά κέντρα όσο και τους κατασκευαστές 
σταθμών ηλεκτροπαραγωγής (SIEMENS-FRAMATOME), τις ηλεκτρικές επιχειρήσεις 
εκμετάλλευσης των σταθμών και τις αρμόδιες για την ασφάλεια αρχές ή τους 
οργανισμούς των τεχνικής υποστήριξης (GRS-CEA IPSN). Με την ανάπτυξη ενός 
έργου για κοινό σταθμό ηλεκτροπαραγωγής (EPR) και τη σύνταξη ευρωπαϊκής 
συγγραφής υποχρεώσεων EUR (European Utilities Requirements - Απαιτήσεις για τις 
ευρωπαϊκές επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας), καθώς και τις προοπτικές ανοίYUOTOC 
Tnc uεvάλnc Ευρωπαϊκής AYOPOC του 1993. η διμερής αυτή συνεργασία συμπαρέσυρε 
κάπως τα μέρη, επενέργεια από την οποία, όπως ήδη κατεδείχθη ανωτέρω, 
ωφελήθηκαν και θα εξακολουθήσουν να ωφελούνται οι δραστηριότητες εναρμόνισης, 
σε κοινοτικό επίπεδο, των τηρούμενων πρακτικών, κανόνων και κριτηρίων για την 
ασφάλεια. 
Το ατύχημα του Τσερνομπίλ είχε, από τα τέλη της περασμένης δεκαετίας, 
σοβαρότατες επιπτώσεις στην ανάπτυξη των κοινοτικών δραστηριοτήτων στον τομέα 
της πυρηνικής ασφάλειας. Η συνειδητοποίηση της αλληλεξάρτησης μεταξύ του 
μέλλοντος της πυρηνικής ενέργειας στη Δύση και της ασφάλειας των εγκαταστάσεων 
στην Ανατολή προκάλεσε ενίσχυση της υφισταμένης συνοχής μεταξύ των αρμόδιων για 
την ασφάλεια φορέων στην Κοινότητα, οι οποίοι σταδιακώς συναισθάνθηκαν ότι 
είχαν κοινή ευθύνη έναντι των ομολόγων τους των χωρών της Κεντρικής και 
Ανατολικής Ευρώπης και της πρώην ΕΣΣΔ. Οι προσφάτως επισυμβάσες στις ανωτέρω 
χώρες πολιτικές αλλαγές, επιβάλλοντας την εκτέλεση σοβαρών προγραμμάτων αρωγής 
της Κοινότητας PHARE και TAC IS, προκαλούν επαναδραστηριοποίηση της 
ενδοκοινοτικής συνεργασίας και εναρμόνισης. Όντως, τα δρομολογηθέντα μετά το 
1991 έργα αρωγής αφορούν τις περισσότερες φορές την αξιολόγηση των συνθηκών, 
ανάλυση της ασφάλειας και βελτίωση των συστημάτων ελέγχου και ασφαλείας. Για 
να ανταποκριθεί στην πολύ υψηλή ζήτηση και να εξασφαλίσει στις δικαιούχες χώρες 
σύντονη αρωγή παρέχουσα όλες τις εγγυήσεις σε επίπεδο ασφαλείας, η Επιτροπή 
προτίμησε τη συγκέντρωση των ευρωπαϊκών οργανισμών που εκλήθησαν να προσφέρουν 
την αρωγή: ηλεκτρικές επιχειρήσεις εκμετάλλευσης σταθμών (TPEG), αρμόδιες για 
την ασφάλεια αρχές (RAM) και οργανισμοί στήριξης τους (TSO), κατασκευαστές 
σταθμών ηλεκτροπαραγωγής (ENAC). Ανάλογα με την περίπτωση, η ομάδα 
περιλαμβάνει οργανισμούς των ενδιαφερόμενων κρατών μελών, ανήκοντες σε δεδομένη 
κατηγορία, όπως για παράδειγμα στην περίπτωση των αρμοδίων για την ασφάλεια 
αρχών ή των TSO, ενώ σε άλλες περιπτώσεις, όπως για παράδειγμα για ορισμένα 
βιομηχανικά έργα που εκτελούνται στους κόλπους του προγράμματος TAC ΙS 91, η 
ομάδα δεν περιλαμβάνει παρά μόνο ένα μέρος ή συγκροτείται από περιορισμένο 
αριθμό κατασκευαστών ή ηλεκτρικών επιχειρήσεων που ενεργούν από κοινού και με 
δική τους πρωτοβουλία. Το είδος αυτό σύμπραξης είναι εξαιρετικά καρποφόρο και 
επειδή πρόκειται, εν τελευταία αναλύσει, για πραγμάτευση προβλημάτων ασφάλειας, 
τα εκτελούμενα έργα συνιστούν για τους ευρωπαϊκούς οργανισμούς μοναδική 
ευκαιρία από κοινού εκτέλεσης μιας πρακτικής εργασίας εναρμόνισης. Ενώ όλες οι 
εγκαινιασθείσες από την Επιτροπή δραστηριότητες με τη συνδρομή της RSWG και της 
NRWG αποβλέπουν στην εναρμόνιση, σε κοινοτικό επίπεδο, των τηρούμενων πρακτικών 
και κανόνων για την ασφάλεια, μέσω κατά το μάλλον ή ήττον αφηρημένης διεργασίας 
συζητήσεων και αντιπαραθέσεων εθνικών θέσεων, η εφαρμογή έργων αρωγής προσφέρει 
στους ίδιους οργανισμούς οι οποίοι άλλωστε συμμετέχουν ενεργώς στις 
δραστηριότητες της RSWG και της NRWG την ευκαιρία να χρησιμοποιήσουν απτώς τα 
* ^ 
αποτελέσματα της κοινοτικής συνεργασίας προς όφελος των δικαιούχων της αρωγής. 
Η εναρμόνιση και η συνεργασία που αποκαθίσταται τοιουτοτρόπως απόλυτα μεταξύ 
των αμοιβαίως υπευθύνων εταίρων στο ίδιο έργο εν καιρώ ωφελεί οπωσδήποτε την 
κοινοτική δράση, για την επιτυχία της οποίας τα προγράμματα αρωγής ασκούν 
έμμεσα ρόλο καταλύτη. 
Στο πλαίσιο αυτό που διαμορφώνεται υπέρ της επιθυμητής από την Επιτροπή 
πολιτικής, στα ίχνη των διεξαγόμενων από κοινού εργασιών στο πλαίσιο του έργου 
EPR, της συγγραφής υποχρεώσεων EUR και των προγραμμάτων αρωγής, συμπαρασύρονται 
σε κοινοτικό επίπεδο, οδηγούμενοι σταδιακώς, οι αρμόδιες για την ασφάλεια αρχές 
των κρατών μελών, οι TSO, οι ηλεκτρικές επιχειρήσεις εκμετάλλευσης των μονάδων 
και οι κατασκευαστές, ώστε να συζητήσουν και διατυπώσουν συναινετικές προτάσεις 
για τα ιδιαίτερα προβλήματα ασφάλειας που ανακύπτουν στα κράτη μέλη, είτε 
πρόκειται για προβλήματα λειτουργικής ασφάλειας ή για προβλήματα επικύρωσης. 
Μια τέτοια εξέλιξη θα ενίσχυε τη συνοχή και αλληλεγγύη μεταξύ των υπευθύνων για 
την ασφάλεια φορέων στο εσωτερικό της Κοινότητας και θα συνέβαλε σε μεγαλύτερη 
αποδοχή της πυρηνικής ενέργειας από το κοινό. 
Με το πέρας της ανωτέρω αναλύσεως των διαφόρων παραμέτρων της δράσης της 
Επιτροπής στον τομέα της ασφάλειας των αντιδραστήρων, φαίνεται χρήσιμη η 
αποτίμηση τους στο πλαίσιο και τον γενικό επιδιωκόμενο σκοπό μετά το 1975. 
Πυξίδα αποτελεί το ψήφισμα του 1975, στο οποίο εκθειάζεται η επίτευξη 
συστήματος ασφάλειας σναννωοισμένου στο σύνολο Tnc KoivOTnToc και ικανού να 
εγγυηθεί επαρκές επίπεδο προστασίας του πληθυσμού και του περιβάλλοντος κατά 
των κινδύνων που συνεπάγεται η χρήση της πυρηνικής ενέργειας. 
0 βασικός αυτός στόχος υλοποιείται κατά βήματα από το 1975 και μετά, σε τρεις 
χώρους: την οργάνωση της ασφάλειας, ιδίως σε επίπεδο δημοσίων φορέων εξουσίας, 
τις χρησιμοποιούμενες μεθοδολογ^ για την αξιολόγηση της και τους τε_χνυ<βύς 
κανόνες.. 
Δεν πρόκειται να λεπτολογήσουμε για το τί συνιστά το κοινοτικό κεκτημένο από το 
1975 μέχρι τώρα, επειδή σε πολυάριθμες εκθέσεις προόδου έχουν καταγραφεί τα 
θέματα που απετέλεσαν αντικείμενο συναινέσεως. Ως απόπειρα απολογισμού 
αναφέρεται : 
Όσον αφορά την οργάνωση της ασφάλειας, αυτή έχει φθάσει σε υψηλό βαθμό 
περάτωσης και η προαναφερθείσα πρόσφατη έκθεση: "Στόχοι και απαιτήσεις 
ενός κανονιστικού καθεστώτος για την πυρηνική ασφάλεια", που μπορεί να 
συμπληρωθεί και βελτιωθεί περαιτέρω, δίνει μια αρκετά πλήρη εικόνα των 
αρχών επί των οποίων υφίσταται ευρωπαϊκή συναίνεση. 
Για τις μεθοδολογίες αξιολόγησης της ασφάλειας, η έκθεση C0M(88)788 
"Επίτευξη της ασφάλειας των πυρηνικών σταθμών - Στόχοι και Μέθοδοι", μόλις 
επικαιροποιηθεί λαμβάνοντας υπόψη τον προβληματισμό για τα σοβαρά 
ατυχήματα, θα αποτελέσει ομοίως σχεδόν πλήρες συναινετικό έγγραφο. 
Στον τομέα των τεχνικών κανονισμών, η κατάσταση είναι πολύπλοκη εξαιτίας 
τόσο των διαφορετικών ιεραρχικών επιπέδων των κανόνων, πράγμα που απαιτεί 
σε ορισμένες περιπτώσεις πρωτοβουλίες εκ μέρους των βιομηχανικών κύκλων, 
όσο και εξαιτίας του ευρύτατου φάσματος προβλημάτων που πρέπει να 
σταθμιστούν σε τόσο ποικίλλοντα στάδια δημιουργίας του σταθμού όπως η 
επιλογή του τόπου του, η μελέτη του, η θέση σε λειτουργία, η εκμετάλλευση 
ή ο παροπλισμός του. Το έγγραφο του 1981 "Αρχές σχετικές με την ασφάλεια 
πυρηνικών σταθμών με αντιδραστήρα ελαφρού ύδατος C0M(81)519 τελικό" 
συνιστά ωστόσο σταθμό στην κατάρτιση πίνακα βασικών και γενικών αρχών 
ασφάλειας που έχουν τύχει αναγνώρισης σε κοινοτικό επίπεδο, χαράσσει δε 
τον άξονα των μελλοντικών προσπαθειών που αφορούν τις απαιτήσεις ασφάλειας 
ιΑ 
και τους KÙ>6I^C και πρότυπα. Το έγγραφο του 1988 "Επίτευξη της ασφάλειας 
των πυρηνικών σταθμών, στόχοι και μέθοδοι" δείχνει ότι τα επιτευχθέντα 
στις χώρες της Κοινότητας επίπεδα ασφάλειας είναι πρακτικώς ισοδύναμα, ενώ 
παράλληλα υποδεικνύονται οι τομείς, κατά βάση το ζήτημα των σοβαρών 
ατυχημάτων, όπου θα πρέπει να επιτελεσθεί περαιτέρω πρόοδος. 
Επί του παρόντος, όσον αφορά τους εν λειτουργία ή υπό μελέτη σταθμούς, μπορεί 
κανείς να ισχυριστεί ότι έχει διανυθεί μεγάλο μέρος της διαδρομής. Με την 
απαρίθμηση των σημείων που κατά την ποοσεγή τετραετία θα αποτελέσουν το 
αναθεωρημένο ποόνραμυα εργασίας των ΕΠΙΤΡΟΠΟΥ RSWG KQ1 NRWG, θα σχηματιστεί μια 
ιδέα του τί παραμένει προς επιτέλεση για να αποκτηθεί σύστημα ασφάλειας 
αναγνωρισμένο στην Κοινότητα. 
Στο τετραετές αυτό διάστημα θα πρέπει λοιπόν να συνεχιστούν οι προσπάθειες 
στους εξής τομείς: 
Κώδικες και πρότυπα: με αντικείμενο την πρακτική εφαρμογή των κωδίκων 
ασφάλειας (NUSS-ΔΟΑΕ), τους βιομηχανικούς κώδικες και τους αντίστοιχους 
κατασκευής και ελέγχου, όπου οι αναληφθείσες εργασίες σε συνδυασμό με το 
έργο EPR θα επιτρέψουν να εξακριβωθούν οι ανάγκες ανάπτυξης ειδικής 
τυποποίησης και με αντικείμενο τον έλεγχο καταλληλότητας δομικών μερών. 0 
έλεγχος καταλληλότητας του λογισμικού ασφαλείας θα αποτελέσει αντικείμενο 
ιδιαίτερων εργασιών. 
Αξιολόγηση των περιθωρίων ασφάλειας*, θα πρέπει να αναλυθούν σε βάθος τα 
προβλήματα θραύσης των αυλών της ατμογεννήτριας και της συμπεριφοράς των 
κελυφών απομόνωσης. 
Σοβαρά ατυχήματα: η μελέτη θα επικεντρωθεί στη διαχείριση των ατυχημάτων, 
καθώς και στις ρεαλιστικές εκτιμήσεις της πρωταρχικής πηγής ραδιενεργού 
μόλυνσης και των επιδόσεων του συστήματος απομόνωσης. 
Στοχαστικές μελέτες: θα εξεταστεί η αφομοίωση των μεθόδων στοχαστικής 
ανάλυσης από την κανονιστική διεργασία σε συνδυασμό με τις δραστηριότητες 
που διεξάγονται στον τομέα αυτόν στο ΚΚΕρ. 
Λειτουργική ασφάλεια: αναμένεται να συνταχθεί συναινετικό έγγραφο σχετικά 
με τις επανεκτιμήσεις ασφάλειας και τις ακολουθούμενες πρακτικές κατά την 
μετασκευή των εγκαταστάσεων. 
Αρχές που διέπουν την ασφάλεια: θα εξεταστούν τα προβλήματα που εγείρει η 
πρακτική τους εφαρμογή. 
Όσο και να είναι πλήρες το ούτω συγκροτούμενο σύστημα ασφάλειας, κατά βήματα 
και μετά από πολύπλοκη διαδικασία διαβουλεύσεων, συζητήσεων και εναρμόνισης επί 
20 και πλέον έτη, δεν θα οδηγήσει, παρόλα αυτά, στο να δοθεί τέλος στη 
διεργασία αυτή. 
Η απόλυτη ασφάλεια ως στόχος είναι το ίδιο ουτοπικός όπως η απόλυτη υγεία και 
επομένως η ασφάλεια είναι πάντοτε τελειοποιήσιμη, η δε βελτίωση της, σε εποχή 
όπου πραγματοποιούνται συνεχώς τεχνολογικές πρόοδοι, οφείλει να αποτελεί μόνιμο 
στόχο για τις υπεύθυνες αρχές που θα πρέπει να μεριμνούν ώστε να διατίθενται 
και χρησιμοποιούνται με φρόνηση επαρκείς πόροι. Η κοινοτική εναρμόνιση για τις 
υφιστάμενες εγκαταστάσεις θα πρέπει να λάβει υπόψη τα ερευνητικά αποτελέσματα, 
εφόσον υπάρχουν αντικειμενικοί λόγοι για τη συνέχιση της έρευνας. Όσον αφορά 
τους σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής μελλοντικών γενεών, η τεχνολογική καινοτομία θα 
πρέπει να εξετάζεται πάντα από πλευράς ασφάλειας, ώστε να την εξυπηρετεί. 
Πέραν του ευρισκόμενου σε στάδιο αποπεράτωσης συστήματος ασφάλειας, τελικό 
στόχο θα αποτελεί η παγίωση μιας αληθούς κοινής κοινοτικής φιλοσοφίας στα 
ζητήματα ασφάλειας και η πρόοδος της σε όλη την Ευρώπη. 
Μ 

ISSN 0254-1483 
COM(93) 649 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 15 05 
Apifl. καταλόγου : CB-CO-93-705-GR-C 
ISBN 92-77-62706-9 
τηρεσύα Επισήμων Εκδόσεων ίων Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
-2985 Luxembourg 
2*>