Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με κοινή δράση που ενέκρινε το Συμβούλιο για πρόγραμμα κατάρτισης, ανταλλαγών και συνεργασίας στους τομείς του ασύλου, της μετανάστευσης, και της διέλευσης των εξωτερικών συνόρων (πρόγραμμα Odysseus) (97/C 267/12) (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) COM(97) 364 τελικό

(Υποβλήθηκε από την Επιτροπή στις 9 Ιουλίου 1997)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως τα άρθρα Κ.3 παράγραφος 2 στοιχείο β) και Κ.8 παράγραφος 2,

την πρόταση της Επιτροπής,

Εκτιμώντας:

ότι τα κράτη μέλη θεωρούν κοινού ενδιαφέροντος:

- την πολιτική ασύλου,

- τους κανόνες που διέπουν τη διέλευση των εξωτερικών συνόρων των κρατών μελών και την άσκηση του ελέγχου της διέλευσης από τα άτομα, συμπεριλαμβανομένων των πλευρών που αφορούν την ασφάλεια των εγγράφων ταυτότητας,

- την πολιτική μετανάστευσης και την πολιτική όσον αφορά τους υπηκόους των τρίτων χωρών 7

ότι η θέση σε εφαρμογή πλαισίου για τις ενέργειες κατάρτισης, ενημέρωσης, μελετών και ανταλλαγών πρόκειται να βελτιώσει την αποτελεσματικότητα της συνεργασίας μεταξύ των διοικήσεων των κρατών μελών στους προαναφερθέντες τομείς 7

ότι η ενσωμάτωση του προγράμματος Sherlock (1) στο πρόγραμμα Odysseus θα επιτρέψει, χωρίς να θιγεί η αποτελεσματικότητα του προγράμματος Sherlock, να εξασφαλισθεί μεγαλύτερη συνοχή στη συνεργασία στους σχετικούς τομείς, πραγματοποιώντας ταυτόχρονα οικονομίες κλίμακας στη διεξαγωγή των δύο προγραμμάτων 7

ότι στο πλαίσιο της προετοιμασίας της ένταξης των υποψηφίων τρίτων κρατών, η επέκταση της συνεργασίας μεταξύ κρατών μελών στα κράτη αυτά θα επιτρέψει στα τρίτα κράτη να επιτύχουν καλύτερα τα πρότυπα της Ένωσης στους τομείς που αναφέρονται στο παρόν πρόγραμμα 7

ότι ορισμένες πλευρές της συνεργασίας αυτής μπορούν να υλοποιηθούν αποτελεσματικότερα σε επίπεδο της Ένωσης από ό,τι σε κάθε κράτος μέλος, λόγω των οικονομιών κλίμακος και των συσσωρευτικών αποτελεσμάτων των προβλεπόμενων ενεργειών 7

ότι η παρούσα κοινή δράση δεν θίγει τις αρμοδιότητες της Κοινότητας, και επομένως δεν παρεμποδίζει αφενός τη διεξαγωγή του προγράμματος Phare και, αφετέρου, στον τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης, τα κοινοτικά μέτρα που ελήφθησαν για την εφαρμογή της πολιτικής αυτής και ιδίως το πρόγραμμα Leonardo da Vinci,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΚΟΙΝΗ ΔΡΑΣΗ:

ΚΕΦΑΛΑΙΟ I ΓΕΝΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ

Άρθρο 1 Αρχή και στόχοι

1. Καθιερώνεται για το χρονικό διάστημα 1997-2001 πρόγραμμα (εφεξής επονομαζόμενο πρόγραμμα Odysseus) κατάρτισης, ανταλλαγών και συνεργασίας, υπό την έννοια των ορισμών του άρθρου 2 της παρούσας κοινής δράσης που λαμβάνει κοινοτική χρηματοδότηση. Το πρόγραμμα αυτό αφορά τους τομείς του ασύλου, της μετανάστευσης και της διέλευσης των εξωτερικών συνόρων.

2. Για τον καθορισμό προτεραιοτήτων στον ετήσιο προγραμματισμό των δράσεων, θα ληφθεί υπόψη:

- το άρθρο Κ.3 παράγραφος 1 της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση,

- η ύπαρξη κοινοτικής νομοθεσίας ή της Ένωσης που έχει ήδη αρχίσει να ισχύει,

- η ύπαρξη νομοθετικών προτάσεων υπό συζήτηση, για να προβλεφθεί η έναρξη ισχύος τους με τη συνεργασία των διοικήσεων,

- προτεραιότητες που καθόρισε το Συμβούλιο στον τομέα ΔΕΥ,

- κάθε άλλη ανάγκη συνεργασίας, σύμφωνα με το άρθρο Κ.3 παράγραφος 1.

3. Υπό την επιφύλαξη των κοινοτικών αρμοδιοτήτων, ο γενικός στόχος του προγράμματος Odysseus είναι, χάρις στον πολυετή προγραμματισμό του, να διευρύνει την υφιστάμενη συνεργασία σχετικά με το άσυλο, τη μετανάστευση, τη διέλευση των εξωτερικών συνόρων και την ασφάλεια των εγγράφων ταυτότητας καθώς και τη συνεργασία με τα κράτη μέλη για την προσχώρηση στους τομείς αυτούς.

Άρθρο 2 Ορισμοί

1. Στο πρόγραμμα Odysseus οι ενέργειες που προαναφέρονται στο άρθρο 1 παράγραφος 2 ορίζονται ως εξής:

- ενέργειες κατάρτισης: διοργάνωση πρακτικών ασκήσεων που επικεντρώνονται στη θεωρητική και πρακτική γνώση.

- ενέργειες ανταλλαγής: διαμονή υπαλλήλων σε άλλο κράτος μέλος από το δικό τους για να συγκρίνουν την πρακτική τους με την πρακτική των συναδέλφων τους,

- μελέτες και έρευνες: εργασίες που αφορούν κυρίως την παιδαγωγική χρησιμοποίηση μέσω της τελειοποίησης, της ανάπτυξης και της διάδοσης παιδαγωγικού υλικού ή άλλων χρήσιμων εγγράφων όπως π.χ. βάσεις δεδομένων ή ευρετήρια.

2. Για τους σκοπούς του προγράμματος Odysseus, με τον όρο «έγγραφα ταυτότητας» νοούνται τα έγγραφα που εκδίδουν τα κράτη μέλη και οι τρίτες χώρες τα οποία επιτρέπουν μεταξύ άλλων την απόδειξη της ταυτότητας των κατόχων τους και ενδεχομένως τη διέλευση εξωτερικών συνόρων.

Άρθρο 3 Κατάρτιση

Στον τομέα της κατάρτισης, το πρόγραμμα Odysseus δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην:

- κατάρτιση των εκπαιδευτών,

- ειδίκευση και ιδίως τις πρακτικές ασκήσεις ειδίκευσης για τους αρμόδιους λήψης αποφάσεων καθώς και τους υπεύθυνους για την κατάρτιση.

Άρθρο 4 Ανταλλαγή

Στον τομέα των ανταλλαγών, το πρόγραμμα Odysseus δίνει έμφαση στις βραχείες παραμονές στις διοικήσεις των αρμόδιων κρατών μελών στους τομείς που υπάγονται στο παρόν πρόγραμμα.

Άρθρο 5 Μελέτες και έρευνες

1. Το πρόγραμμα Odysseus περιλαμβάνει τη σύλληψη, την τελειοποίηση και τη διάδοση παιδαγωγικού υλικού που προορίζεται για τη διάδοση προγραμμάτων κατάρτισης.

2. Η βελτίωση της κυκλοφορίας των πληροφοριών στους τομείς που υπάγονται στο παρόν πρόγραμμα θα μπορέσει επίσης να αποτελέσει το αντικείμενο μελέτης και έρευνας.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ II ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

Άρθρο 6 Άσυλο

1. Στον τομέα του ασύλου οι ενέργειες αποσκοπούν κυρίως σε:

- συντονισμένη εφαρμογή της συμφωνίας του Δουβλίνου, της 15ης Ιουνίου 1990, σχετικά με τον καθορισμό του κράτους του αρμόδιου για την εξέταση της αίτησης για άσυλο που υποβάλεται σε ένα από τα κράτη μέλη των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, μετά την έναρξη εφαρμογής της,

- στενή συνεργασία μεταξύ των διοικήσεων και των οργανισμών των αρμόδιων κρατών μελών στον τομέα αυτό.

2. Μπορούν να ληφθούν υπόψη ως ενέργειες που αποσκοπούν κυρίως σε συντονισμένη εφαρμογή της συμφωνίας του Δουβλίνου, τα σχέδια που αποσκοπούν στους ακόλουθους στόχους:

- συντονισμένη εφαρμογή των διαδικασιών, των προθεσμιών, των αποδεικτικών μέσων και άλλων πρακτικών προβλημάτων της εφαρμογής της συμφωνίας,

- εφαρμογή άλλων νομικών μέσων που αφορούν το άσυλο.

3. Μπορούν να ληφθούν υπόψη ως ενέργειες που αποσκοπούν σε στενή συνεργασία μεταξύ των διοικήσεων και των οργανισμών των κρατών μελών που είναι αρμόδια για το άσυλο, τα σχέδια που αφορούν ιδίως τους ακόλουθους τομείς:

- τις διαδικασίες εξέτασης των αιτήσεων παροχής ασύλου πρώτου βαθμού (κανονικές ή επείγουσες) καθώς και τις διαδικασίες έφεσης,

- τα συστήματα τεκμηρίωσης για τις χώρες καταγωγής,

- τις συνθήκες υποδοχής των αιτούντων ασύλου, καθώς και τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους,

- τις εναλλακτικές καταστάσεις, το προσφυγικό καθεστώς, συμπεριλαμβανομένης της προσωρινής προστασίας,

- τη συνεργασία μεταξύ των διαφόρων οργάνων που παρεμβαίνουν το θέμα αυτό (οργανισμοί επιφορτισμένοι με την εξέταση των αιτήσεων παροχής ασύλου, κοινωνικές υπηρεσίες, αρχές που εξασφαλίζουν τον έλεγχο στα σύνορα, κλπ. καθώς και το ρόλο της UNHCR και των ΜΚΟ,

- τη μεταχείριση των αιτούντων άσυλο των οποίων η αίτηση έχει απορριφθεί οριστικά.

Άρθρο 7 Μετανάστευση

Μπορούν να ληφθούν υπόψη ως ενέργειες στον τομέα της μετανάστευσης των υπηκόων τρίτων χωρών, τα σχέδια που αφορούν τους ακόλουθους τομείς:

- την αποδοχή υπηκόων τρίτων χωρών και ιδίως τους όρους εισόδου, τους όρους κυκλοφορίας στο εσωτερικό της Ένωσης, τους κανόνες που ισχύουν για τη διαμονή, την οικογενειακή ανασυγκρότηση και την πρόσβαση στην απασχόληση, την ανεξάρτητη μισθωτή δραστηριότητα καθώς και τις μη μισθωτές δραστηριότητες,

- την καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης και ιδίως την καταπολέμηση της παράνομης εισόδου, διαμονής και απασχόλησης και της διοργάνωσης της απέλασης και του επαναπατρισμού των παρανόμων.

Άρθρο 8 Διέλευση των εξωτερικών συνόρων

Μπορούν να ληφθούν υπόψη ως ενέργειες στον τομέα του ελέγχου της διέλευσης των εξωτερικών συνόρων τα σχέδια που αφορούν τη διοργάνωση των πρακτικών λεπτομερειών του ελέγχου αυτού, συμπεριλαμβανομένων των πλευρών που αφορούν την ασφάλεια των εγγράφων ταυτότητας. Θα δοθεί μεταξύ άλλων προτεραιότητα στη μέθοδο που επιτρέπει την αντιμετώπιση αυτών των πρακτικών λεπτομερειών θεματικά (ιδίως ανά είδος συνόρου) ή γεωγραφικά.

Άρθρο 9 Συνεργασία με τα υποψήφια για την προσχώρηση κράτη

Σε κάθε ετήσιο πρόγραμμα θα υπάρχουν συγκεκριμένα επιμέρους προγράμματα στους τομείς που απαριθμούνται στα άρθρα 6 έως 8 για να προετοιμάζονται στους τομείς αυτούς τα υποψήφια προς προσχώρηση κράτη. Θα δοθεί ιδιαίτερο βάρος στην μεταφορά στο εθνικό δίκαιο και την εφαρμογή από τους τοπικούς υπαλλήλους.

Οι ενέργειες θα αποβλέπουν στη βελτίωση της γνώσης της Ένωσης για να βοηθηθούν κατ' αυτόν τον τρόπο τα υποψήφια κράτη να εκπονήσουν τα απαραίτητα μέτρα για την εφαρμογή των προτύπων της Ένωσης.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ III ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

Άρθρο 10 Κριτήρια χρηματοδότησης

Τα σχέδια που υποβάλλονται για κοινοτική χρηματοδότηση πρέπει να παρουσιάζουν ενδιαφέρον για την Ευρωπαϊκή Ένωση και να περιλαμβάνουν τουλάχιστον τρία κράτη μέλη.

Τα σχέδια μπορούν να περιλαμβάνουν εκπροσώπους των υποψηφίων για προσχώρηση κρατών και να συμβάλουν στην προετοιμασία της προσχώρησής τους ή την προσχώρηση άλλων τρίτων χωρών όταν αυτό αποδεικνύεται αναγκαίο για τους σκοπούς του σχεδίου.

Άρθρο 11 Δημοσιονομικός έλεγχος

Οι αποφάσεις χρηματοδότησης καθώς και οι προκύπτουσες από αυτές συμβάσεις προβλέπουν μεταξύ άλλων παρακολούθηση και δημοσιονομικό έλεγχο της Επιτροπής και ελέγχους του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

Άρθρο 12 Επίπεδο κοινοτικής χρηματοδότησης

1. Είναι επιλέξιμες όλες οι δαπάνες που είναι άμεσα καταλογιστέες στην εφαρμογή της δράσης και οι οποίες έχουν αναληφθεί για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, καθορισμένο με σύμβαση.

2. Το ποσοστό παρέμβασης του κοινοτικού προϋπολογισμού θα ανέρχεται στο 60 % του συνολικού κόστους του προγράμματος και θα μπορεί κατ' εξαίρεση να ανέρχεται στο 80 % ανάλογα με τις διαδικασίες που προβλέπονται στο κεφάλαιο 4 της παρούσας κοινής δράσης.

3. Τα έξοδα μετάφρασης και διερμηνείας, τα έξοδα πληροφορικής και οι δαπάνες φθαρτού και άφθαρτου υλικού θα ληφθούν υπόψη μόνο στο βαθμό που αντιπροσωπεύουν απαραίτητη ενίσχυση για την υλοποίηση της ενέργειας και θα μπορούν να χρηματοδοτηθούν μόνο μέχρι το 50 % κατ' ανώτατο όριο της επιχορήγησης ή το 80 % στις περιπτώσεις όπου το απαιτεί η ίδια η φύση της ενέργειας.

4. Οι δαπάνες για τα δημόσια κτήρια και τον εξοπλισμό καθώς και τους μισθούς των κρατικών υπαλλήλων και των δημόσιων αρχών θα μπορέσουν να ληφθούν υπόψη μόνο στο βαθμό που αντιστοιχούν σε διορισμούς ή καθήκοντα που δεν συνδέονται με τόπο προορισμού ή το λειτούργημα ενός κράτους, αλλά αφορούν ειδικά την εφαρμογή της παρούσας κοινής δράσης.

Άρθρο 13 Διαδικαστικοί κανόνες

1. Οι ενέργειες που προβλέπονται από το πρόγραμμα και χρηματοδοτούνται από το γενικό προϋπολογισμό των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων διαχειρίζονται από την Επιτροπή σύμφωνα με το δημοσιονομικό κανονισμό της 21ης Δεκεμβρίου 1977 που εφαρμόζεται στο γενικό προϋπολογισμό των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (2).

2. Στην υποβολή των προτάσεων χρηματοδότησης, η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη τις αρχές ορθής δημοσιονομικής διαχείρισης και ιδίως την εξοικονόμηση και την σχέση κόστους/αποτελεσματικότητας που αναφέρονται στο άρθρο 2 του δημοσιονομικού κανονισμού.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΑΙ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

Άρθρο 14 Σύλληψη του προγράμματος

1. Η Επιτροπή είναι υπεύθυνη για τη διαχείριση και την παρακολούθηση του προγράμματος και λαμβάνει για το λόγο αυτό τα κατάλληλα μέτρα.

2. Η Επιτροπή προετοιμάζει ετήσιο σχέδιο προγράμματος που περιλαμβάνει κατανομή των διαθέσιμων πιστώσεων και βασίζεται στις θεματικές προτεραιότητες που αντιστοιχούν στη διάρθρωση, στους τομείς δράσης και τους στόχους του προγράμματος. Το ετήσιο πρόγραμμα καλύπτει τους τρείς τομείς που αναφέρονται στα άρθρα 6, 7 και 8 αλλά μπορεί να δοθεί έμφαση σε έναν από αυτούς μόνον εάν το απαιτήσουν οι εθνικές διοικήσεις.

Για το σκοπό αυτό η Επιτροπή εξετάζει τα σχέδια που της υποβάλλονται δυνάμει κριτηρίων που καθορίζονται στο άρθρο 1 παράγραφος 2 της παρούσας κοινής δράσης λαμβάνοντας επίσης υπόψη τον καινοτόμο χαρακτήρα της προτεινόμενης πρωτοβουλίας καθώς και την συνολική συνοχή του προγράμματος.

Άρθρο 15 Ετήσια εφαρμογή του προγράμματος

1. Την Επιτροπή βοηθά επιτροπή που συνίσταται από εκπρόσωπο κάθε κράτους μέλους της οποίας προέδρος είναι εκπρόσωπος της Επιτροπής.

2. Η επιτροπή υποβάλλει στην Επιτροπή το ετήσιο σχέδιο προγράμματος, συμπεριλαμβανόμενης της πρότασης κατανομής των διαθέσιμων πιστώσεων μεταξύ των τομέων δράσης καθώς και τις προτάσεις για τους τρόπους εφαρμογής και αξιολόγησης των ενεργειών. Ελλείψει ευνοϊκής γνώμης εντός της προθεσμίας, η Επιτροπή είτε αποσύρει την πρότασή της είτε υποβάλλει πρόταση στο Συμβούλιο που εκφέρει γνώμη ομόφωνα σε δύο μήνες.

Άρθρο 16 Διαχείριση του προγράμματος

1. Τα σχέδια για τα οποία ζητείται χρηματοδότηση υποβάλλονται στην Επιτροπή προς εξέταση πριν την 31η Μαρτίου του δημοσιονομικού έτους στο οποίο πρέπει να καταχωρηθούν.

2. Όσον αφορά τη χρηματοδότηση κάτω των 50 000 Ecu ο εκπρόσωπος της Επιτροπής υποβάλλει σχέδιο στην επιτροπή που αναφέρεται στο άρθρο 15 παράγραφος 1. Η Επιτροπή αποφασίζει με πλειοψηφία που προβλέπεται στο άρθρο Κ.4 παράγραφος 3 δεύτερο εδάφιο της συνθήκης και εκφέρει τη γνώμη της για το σχέδιο αυτό εντός προθεσμίας που μπορεί να ορίσει ο πρόεδρος ανάλογα με το πόσο επείγον είναι. Η γνωμοδότηση εγγράφεται στα πρακτικά. Εξάλλου κάθε κράτος μέλος έχει το δικαίωμα να ζητήσει να εγγραφεί στα πρακτικά η θέση του. Ο πρόεδρος δεν λαμβάνει μέρος στην ψηφοφορία.

Η Επιτροπή λαμβάνει σε μεγάλο βαθμό υπόψη της την γνώμη που εκφέρει η επιτροπή. Την ενημερώνει για τον τρόπο με τον οποίο έλαβε υπόψη της τη γνώμη αυτή.

3. Όσον αφορά τις χρηματοδοτήσεις που υπερβαίνουν τις 50 000 Ecu, η Επιτροπή υποβάλλει στην επιτροπή που αναφέρεται στο άρθρο 16 παράγραφος 1 τον κατάλογο των σχεδίων που της υποβλήθηκαν στο πλαίσιο του ετήσιου προγράμματος. Η Επιτροπή αναφέρει τα σχέδια που εγκρίνει και αιτιολογεί την επιλογή της. Η Επιτροπή εκφέρει τη γνώμη της εντός προθεσμίας 2 μηνών για τα διάφορα σχέδια με την πλειοψηφία που προβλέπεται στο άρθρο Κ.4 παράγραφος 3 δεύτερο εδάφιο της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο πρόεδρος δεν λαμβάνει μέρος στην ψηφοφορία. Ελλείψει ευνοϊκής γνώμης εντός της προθεσμίας, η Επιτροπή είτε αποσύρει το (τα) εν λόγω σχέδιο(α) ή το (τα) υποβάλλει, κατόπιν γνωμοδοτήσεως, ενδεχομένως, της Επιτροπής στο Συμβούλιο που αποφασίζει εντός δύο μηνών με την πλειοψηφία που προβλέπεται στο άρθρο Κ.4 παράγραφος 3 δεύτερο εδάφιο της συνθήκης.

Άρθρο 17 Αξιολόγηση

1. Η Επιτροπή έχει επιφορτισθεί να διοργανώσει την αξιολόγηση του προγράμματος από ανεξάρτητους και ουδέτερους ως προς το πρόγραμμα εμπειρογνώμονες.

2. Η Επιτροπή προετοιμάζει ετησίως ανακεφαλαιωτική έκθεση των ενεργειών που έχει αναλάβει και της αξιολόγησής τους που απευθύνει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο.

Άρθρο 18

Καταργείται η κοινή δράση 96/637/ΔΕΥ του Συμβουλίου, της 28ης Οκτωβρίου 1996, για τη σύσταση προγράμματος κατάρτισης, ανταλλαγών και συνεργασίας στον τομέα των εγγράφων ταυτότητας (Sherlock).

Άρθρο 19

Η παρούσα κοινή δράση τίθεται σε εφαρμογή την ημέρα της έγκρισής της. Δημοσιεύεται στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

(1) Κοινή δράση 96/637/ΔΕΥ, της 28ης Οκτωβρίου 1996, που εγκρίθηκε από το Συμβούλιο βάσει του άρθρου Κ.3 της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση για τη σύσταση προγράμματος κατάρτισης, ανταλλαγών και συνεργασίας στον τομέα των εγγράφων ταυτότητας (Sherlock) (ΕΕ L 287 της 8. 11. 1996).

(2) ΕΕ L 356 της 31. 12. 1977, σ. 1. Κανονισμός όπως τροποποιήθηκε τελευταία από τον κανονισμό (ΕΟΚ, Ευρατόμ, ΕΚΑΧ) αριθ. 2335/95 (ΕΕ L 240 της 7. 10. 1995, σ. 12).