Αριθ. C 232/78 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 8. 87 
στη συνέχιση των προσπαθειών στον τομέα της εξοικονό­
μησης της ενέργειας και της ανάπτυξης των εναλλακτι­
κών πηγών ενέργειας, 
στη συνέχιση των προγραμμάτων ανάπτυξης των αντα­
γωνιστικών ενεργειακών πόρων της Κοινότητας με ταυ­
τόχρονη προστασία του περιβάλλοντος, στην ανάπτυξη της εισαγωγής καυσίμων κυρίως στερεών 
που προέρχονται από τις αναπτυσσόμενες χώρες και 
ιδιαίτερα από τις χώρες που είναι συνδεδεμένες με την 
Κοινότητα, των οποίων οι ανταγωνιστικοί πόροι θα μπο­
ρούσαν να αναπτυχθούν με χρήσιμο τρόπο με τη βοήθεια 
της Κοινότητας (όπως.ήδη αναφέρεται στο τέλος του 
σημείου 2.3.4.2 παραπάνω). 
Βρυξέλλες, 2 Ιουλίου 1987. 
Ο Πρόεδρος 
της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Alfons MARGOT 
Γνωμοδότηση για την κοινωνική εξέλιξη στην Κοινότητα κατά το 1986 
(87/C 232/22) 
Διαδικασία 
Στις 26 Ιουνίου 1987 η Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει από την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, 
με βάση τις διατάξεις του άρθρου 198 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής 
Κοινότητας, να γνωμοδοτήσει για την εξέλιξη της κοινωνικής κατάστασης στην Κοινότητα κατά το 
1986. 
Το τμήμα κοινωνικών, οικογενειακών, εκπαιδευτικών και πολιτισμικών θεμάτων, στο οποίο 
ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του στις 
21 Μαΐου 1987 με βάση την εισήγηση του κ. Mourgu.es. 
Στη 247η σύνοδο της ολομέλειας (συνεδρίαση της 2ας Ιουλίου 1987), η Οικονομική και Κοινωνική 
Επιτροπή υιοθέτησε με 92 ψήφους υπέρ, 14 κατά και 21 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση: 
1. Κύρια χαρακτηριστικά της οικονομικής και κοινωνικής 
κατάστασης στην Κοινότητα κατά το 1986 
1.1. Κατά το 1986 ο δείκτης οικονομικής ανάπτυξης σε 
ολόκληρη την Κοινότητα έφθασε το 2,5% (2,4% κατά το 
1985), ο πληθωρισμός συνέχισε την καθοδική του πορεία και 
το ύψος των κρατικών δαπανών, σε ποσοστιαίες μονάδες επί 
του ΑΕΠ, εξακολουθούσε επίσης να μειώνεται. 
Η παραγωγικότητα συνέχισε να αυξάνεται, η μείωση του 
ποσοστού του πραγματικού εργατικού κόστους ανά μονάδα 
προϊόντος συνεχίστηκε (- 1,2%) και οι δείκτες αποδοτικό­
τητας και ανταγωνιστικότητας εξακολούθησαν την άνοδο 
τους. 
1.2. Οι εξελίξεις αυτές συνοδεύτηκαν από μια γενική 
αύξηση της απασχόλησης της τάξης του 0,7 % (0,4 το 1985), 
δεν απέτρεψαν όμως μια αύξηση κατά 250 000 περίπου των 
ανέργων σε σχέση με το προηγούμενο έτος, ενώ κατά μέσο 
όρο το επίπεδο ανεργίας έφθασε σε 16,1 εκατ., δηλαδή 1297ο 
του ενεργού πληθυσμού. 
Συνεχίσθηκε η αύξηση του αριθμού των μακροχρόνια ανέρ­
γων: 40 % περίπου των ανέργων βρισκόταν στην κατάσταση αυτή για διάστημα μεγαλύτερο από ένα έτος. Κατά μέσο όρο 
το ποσοστό των ανέργων κάτω των 25 ετών έφθασε από 
38,5% το 1985 σε 37,2% το 1986. Το ποσοστό των ανέργων 
γυναικών ήταν 43,6% το 1986 έναντι 42,3 % το 1985. 
1.3. Η ΟΚΕ έχει συναίσθηση του γεγονότος ότι οι γενικές 
τάσεις που προδιαγράφηκαν καλύπτουν ορισμένες φορές 
πολύ διαφορετικές εθνικές καταστάσεις και εξελίξεις, πράγ­
μα που αποτελεί πηγή ανησυχιών για την οικονομική και 
κοινωνική συνοχή στην Κοινότητα. 
Είναι επίσης αλήθεια ότι λόγω των διαφορών που υπάρχουν 
στις μεθόδους και στις στατιστικές έννοιες των κρατών 
μελών, η έκταση και η συγκρισιμότητα των δεδομένων 
μπορεί να δημιουργήσει αμφιβολίες. Πρέπει αμέσως να 
καταβληθεί προσπάθεια για να τεθούν στη διάθεση των 
ενδιαφερομένων κύκλων περισσότερο έγκυρα και συγκρίσι­
μα δεδομένα. 
Η ΟΚΕ θεωρεί εξάλλου ότι ο καθορισμός και η υλοποίηση 
αποτελεσματικών πολιτικών, κατάλληλων για την κατανόη­
ση των διαφόρων πτυχών της ανεργίας, επιβάλλουν πιο 
31. 8. 87 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 232/79 
εμπεριστατωμένη και εξονυχιστική ανάλυση του φαινομέ­
νου, όπως επίσης και καλύτερη γνώση της δομής της, γιατί οι 
γενικοί αριθμοί προσφέρουν μερική μόνο άποψη της πραγμα­
τικότητας και της ποικιλίας των καταστάσεων. Θα έπρεπε 
ειδικότερα να γίνει προσπάθεια καλύτερης διάκρισης των 
ακόλουθων κατηγοριών: άτομα που ζητούν απασχόληση για 
πρώτη φορά, άτομα που απώλεσαν την εργασία τους, μα­
κροχρόνια άνεργοι και άτομα των οποίων το δικαίωμα 
απόληψης παροχών ανεργίας λήγει, πτυχιούχοι χωρίς απα­
σχόληση, άτομα με ελλιπή προσόντα, γυναίκες που επιστρέ­
φουν στην επαγγελματική ζωή. 
Αυτές οι ειδικές καταστάσεις, των οποίων η φύση και οι 
αιτίες είναι πολύ διαφορετικές, πρέπει να καταστεί δυνατό να 
εντοπισθούν και να αναλυθούν ώστε η πολιτική για την 
καταπολέμηση της ανεργίας να είναι σε θέση να συνεκτιμήσει 
τις ιδιαίτερες ανάγκες των διαφόρων περιοχών και κατηγο­
ριών του πληθυσμού. 
1.4. Η ΟΚΕ διαπιστώνει ότι παρά τη βελτίωση των οικο­
νομικών επιδόσεων και των προσπαθειών κάθε είδους που 
έχουν καταβληθεί στα περισσότερα, κράτη μέλη, ιδιαίτερα 
για την απασχόληση (πρόγραμμα για την απασχόληση των 
νέων, καταπολέμηση της μακροχρόνιας ανεργίας), η κοινω­
νική κατάσταση στην Κοινότητα γίνεται περισσότερο 
ανησυχητική και απαιτεί μια σημαντική δράση της Κοινότη­
τας και των κρατών μελών σε στενή συνεργασία με τους 
κοινωνικούς εταίρους. 
2. Απολογισμός και εκτίμηση των κοινοτικών δράσεων στον 
κοινωνικό τομέα 
2.1. Παρά το γεγονός ότι έχουν θεσπισθεί ορισμένες 
σημαντικές διατάξεις (οδηγία για την ισότητα μεταχείρισης 
ανδρών και γυναικών που ασκούν ανεξάρτητη δραστηριότη­
τα, οδηγία σχετικά με την εφαρμογή της αρχής της ίσης 
μεταχείρισης ανδρών και γυναικών στα επαγγελματικά 
καθεστώτα κοινωνικής ασφάλισης, κλπ.), οι δύο συνεδριά­
σεις των αρμόδιων υπουργών για την «Εργασία και Κοινωνι­
κές Υποθέσεις» του Συμβουλίου, που πραγματοποιήθηκαν 
κατά το 1986 (5 Ιουλίου και Π Δεκεμβρίου), δεν κατέληξαν 
σε συγκεκριμένες αποφάσεις σχετικά με τις σημαντικές 
προτάσεις, για τις οποίες η ΟΚΕ εξέφρασε επανειλημμένως 
τη γνώμη της από πολύ καιρό. 
2.2. Πρέπει, λοιπόν, για μία ακόμη φορά να γίνει η λυπηρή 
διαπίστωση για τη μεγάλη βραδύτητα που χαρακτηρίζει την 
κοινοτική διαδικασία λήψης αποφάσεων στον κοινωνικό 
τομέα. Και, επιπλέον, όταν λαμβάνονται οι σχετικές αποφά­
σεις, συνήθως μετά από χρονοβόρες διαδικασίες, πολλά 
κείμενα (όπως π.χ. η οδηγία για την ίση μεταχείριση ανδρών 
και γυναικών στο καθεστώτα κοινωνικής ασφάλισης) είναι 
υπερβολικά νεφελώδη, τόσο όσον αφορά το πεδίο εφαρμογής 
τους όσο και, ιδιαίτερα, τα οικονομικά μέσα που διατίθενται 
στην Κοινότητα για την υλοποίηση των δράσεων που έχει 
αναλάβει. Πρέπει τέλος να προστεθεί ότι οι κοινοτικές 
διατάξεις που έχουν θεσπισθεί δεν εφαρμόζονται πραγματικά 
υπό κατάλληλες προϋποθέσεις και προθεσμίες. 
2.3. Τα πορίσματα του Συμβουλίου της 22ας Ιουνίου 
1984 0) σχετικά με ένα μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα κοινωνι­κής δράσης, παρά το γεγονός ότι μερικώς μόνον ανταπο­
κρίνονται στους προσανατολισμούς που καταγράφονται στη 
γνωμοδότηση της ΟΚΕ για την κοινωνική εξέλιξη κατά το 
1983 (2), περιλαμβάνουν ορισμένο αριθμό ενθαρρυντικών 
κατευθύνσεων. Διαπιστώνεται, ωστόσο, ότι, επειδή δεν 
έχουν αναληφθεί συγκεκριμένες δεσμεύσεις και χρονοδια­
γράμματα, όπως συνέβη με το πρώτο πρόγραμμα κοινωνικής 
δράσης της Κοινότητας κατά το 1974, τα πορίσματα αυτά δεν 
ώθησαν πάντοτε την Επιτροπή στην ανάληψη των δράσεων 
και πρωτοβουλιών που απαιτεί η κρισιμότητα της κοινωνικής 
κατάστασης. 
2.4. Γενικά η ΟΚΕ λυπάται για την έλλειψη συνοχής 
μεταξύ των πολιτικών των κρατών μελών και την επιφυλα­
κτικότητα ορισμένων από αυτά τα κράτη να δώσουν συνέ­
χεια στις προτάσεις της Επιτροπής και να τηρήσουν στο 
ακέραιο και στις προβλεπόμενες προθεσμίες, τις υποχρεώ­
σεις που έχουν αναληφθεί στους κόλπους του Συμβουλίου. Οι 
κριτικές που έχουν διατυπωθεί για τις δυσκολίες εφαρμογής 
της «στρατηγικής συνεργασίας για την ανάπτυξη και την 
απασχόληση» επιβεβαιώνουν αυτή την κατάσταση. 
2.5. Όσον αφορά το μέλλον, η ΟΚΕ σημειώνει το ψήφισμα 
που ενέκρινε το Συμβούλιο στις 11 Δεκεμβρίου 1986 σχετικά 
με το πρόγραμμα δράσης για την ανάπτυξη και την απασχό­
ληση (3). Η ΟΚΕ θα παρακολουθήσει με ιδιαίτερη προσοχή 
την εφαρμογή του προγράμματος μέσα σε λογικές προθε­
σμίες και με τα κατάλληλα μέσα. Πρέπει επίσης να βρεθούν 
οι αναγκαίοι οικονομικοί πόροι για την υλοποίηση των 
δράσεων που χρειάζεται να αναλάβει η Επιτροπή. Η ΟΚΕ 
σημειώνει με ενδιαφέρον ότι στο ψήφισμα αυτό το Συμβούλιο 
αναφέρεται στη διαβούλευση της για τις προτάσεις που θα 
υποβληθούν σχετικά με την εφαρμογή του προγράμματος και 
ότι η Επιτροπή καλείται να υποβάλει κάθε έξι μήνες στο 
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Οικονομική και Κοινωνική 
Επιτροπή μια σύντομη γραπτή έκθεση για την πρόοδο που 
πραγματοποιείται κατά την εφαρμογή του προγράμματος 
και για τις μελλοντικές εργασίες. 
3. Κοινωνικός διάλογος, στόχοι και αποτελέσματα 
3.1. Είναι σωστή η θέση της Επιτροπής ότι ο κοινωνικός 
διάλογος αποτελεί βασικό στοιχείο της «στρατηγικής συνερ­
γασίας για την ανάπτυξη και την απασχόληση». Η ΟΚΕ 
συμφωνούσε πάντοτε, από πλευράς της, με την ανάπτυξη 
ενός κοινοτικού κοινωνικού διαλόγου, που είναι σήμερα 
περισσότερο απαραίτητος, γιατί θα πρέπει να διευκολύνει και 
να προσανατολίσει την ανάκαμψη της οικονομικής δραστη­
ριότητας ώστε η ανάπτυξη αυτή να συμβάλει σε μια σημα­
ντική βελτίωση της κατάστασης της απασχόλησης. 
3.2. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η ΟΚΕ εκφράζει τη 
χαρά της για την καθιέρωση και τη συνέχιση του λεγόμενου 
«διαλόγου Val Duchesse». Όταν διατυπούνται [κοινή γνωμο­
δότηση για τη στρατηγική συνεργασίας για την ανάπτυξη και 
την απασχόληση (Νοέμβριος 1986) και για τις νέες τεχνολο­
γίες και τον κοινωνικό διάλογο (Μάρτιος 1987)] κοινές 
απόψεις θα πρέπει χωρίς καθυστέρηση να συγκεκριμένο­
ι1) ΕΕ αριθ. C 175 της 4. 7. 1984. (2) ΕΕ αριθ. C 307 της 19. 11. 1984. 
(3) ΕΕ αριθ. C 340 της 31. 12. 1986. . 
Αριθ. C 232/80 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31.8.87 
ποιούνται οι επιτευχθείσες συμφωνίες. Θα πρέπει επίσης οι 
συζητήσεις που αφορούν άλλες σημαντικές πτυχές, ιδιαίτερα 
οι σχετικές με την αποσχόληση και τις συνθήκες εργασίας, 
να συνεχισθούν και να οδηγήσουν σε συγκεκριμένα αποτε­
λέσματα. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι τα θέματα που συζητήθηκαν στη 
Val Duchesse αποτελούν ένα σύνολο για το οποίο πρέπει να 
επιτευχθεί μια γενική ισορροπία. 
3.3. Η ΟΚΕ υπενθυμίζει ότι ο κοινωνικός διάλογος, που 
πρέπει να αναπτυχθεί σε όλα τα επίπεδα και να συμπεριλάβει 
όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, δεν μπορεί να αποτελέσει, 
οποιοδήποτε και αν είναι το επίπεδο του, αυτοσκοπό. Οι 
πολλοί χώροι στους οποίους διεξάγεται διάλογος σε κοινοτι­
κό επίπεδο (Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, Μόνιμη 
Επιτροπή Απασχόλησης, Val Duchesse, κλπ.) και το ενδια­
φέρον που απορρέει από τις συζητήσεις που πραγματοποιού­
νται δεν είναι δυνατό σε καμία περίπτωση να αποτελέσουν 
άλλοθι για να καλύψουν την έλλειψη των μέτρων που είναι 
απαραίτητα για μια σημαντική και διαρκή βελτίωση της 
αποσχόλησης. 
3.4. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι ο κοινωνικός διάλογος επιβάλλεται 
να συμβάλλει στη δημιουργία ευνοϊκού κλίματος και να 
επιφέρει απτά αποτελέσματα, τα οποία θα μπορούσαν να 
διευρυνθούν με συγκεκριμένα μέτρα συμβατικής φύσης, 
σύμφωνα με την πρακτική που υφίσταται σε καθένα από τα 
κράτη μέλη, και μάλιστα να έχουν σαν συνέπεια την ανα­
προσαρμογή της νομοθεσίας, ιδιαίτερα στους τομείς που 
έχουν προτεραιότητα όπως το επίπεδο και η ποιότητα της 
απασχόλησης, οι συνθήκες εργασίας και η επαγγελματική 
κατάσταση των μισθωτών. 
Πρέπει να γίνει σχετικά διάκριση μεταξύ αφενός των θεμά­
των η ρύθμιση των οποίων εξαρτάται από την εθνική ή 
κοινοτική νομοθεσία, όπως π.χ. η προστασία της υγείας και η 
ασφάλεια στους τόπους εργασίας, και αφετέρου των θεμάτων 
που εξαρτώνται από τις συλλογικές διαπραγματεύσεις. Με 
αυτή την προοπτική η Επιτροπή και το Συμβούλιο πρέπει να 
εξάγουν συμπεράσματα από τον κοινωνικό διάλογο. Για τον 
σκοπό αυτό, οι συμφωνίες προσανατολισμού που πραγματο­
ποιήθηκαν σε ευρωπαϊκό επίπεδο πρέπει να διευρυνθούν 
σε κάθε κράτος μέλος και να διευκολύνουν την έναρξη δια­
πραγματεύσεων σε κλαδικό και κατόπιν σε επιχειρησιακό 
επίπεδο. 
Εξυπακούεται ότι ο κοινωνικός διάλογος που χρειάζεται να 
συνεχισθεί και να αναπτυχθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο δεν 
αποβλέπει στην υποκατάσταση του διεξαγόμενου σε εθνικό 
επίπεδο κοινωνικού διαλόγου, αλλά αντίθετα πρέπει να 
προωθήσει τις συλλογικές διαπραγματεύσεις που πραγματο­
ποιούνται, σε κατάλληλο επίπεδο, στους κόλπους των κρα­
τών μελών. ' 
3.5. Παράλληλα και συμπληρωματικά με τον εν λόγω 
διάλογο, αποτελεί καθήκον της Επιτροπής και του Συμβου­
λίου να ασκήσουν τις αρμοδιότητες που τους αναθέτει η 
συνθήκη ώστε να προωθηθούν, να θεσπιστούν και να εφαρ­
μοστούν τα κοινοτικά μέσα που είναι αναγκαία για την 
υλοποίηση των διακηρυγμένων στόχων, περιλαμβανομένης 
και της χρησιμοποίησης των μέσων που προσφέρουν οι 
διατάξεις της Ενιαίας Ευρωπαϊκής Πράξης. Αυτό βέβαια 
συνεπάγεται και μια σαφέστερη πολιτική βούληση των κρα­
τών μελών. 
3.6. Επιπλέον, η στενή αλληλεξάρτηση που υπάρχει 
μεταξύ οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής απαιτεί όπως η σταθερή οικονομική ανάπτυξη συνοδεύεται από μια παράλ­
ληλη κοινωνική εξέλιξη αλλά αντίστροφα η συνοχή και 
κοινωνική αλληλεγγύη είναι απαραίτητες για την οικονομική 
ανάπτυξη. Ενόψει της προοπτικής αυτής θα πρέπει να 
επινοηθεί και να εφαρμοσθεί η «στρατηγική συνεργασίας για 
την ανάπτυξη και την απασχόληση». Τα οικονομικά και 
κοινωνικά αποτελέσματα που σημείωσαν ορισμένα κράτη 
μέλη στα οποία αναπτύσσεται αυτός ο διάλογος, με την 
πρακτική των συλλογικών διαπραγματεύσεων, όταν κρίνε­
ται αναγκαία, αποδεικνύουν τη χρησιμότητα και την αποτε­
λεσματικότητα του. 
4. Δυνατότητες που προσφέρουν οι διατάξεις της Ενιαίας 
Πράξης για τη βελτίωση των μηχανισμών λήψης κοινοτι­
κών αποφάσεων στον κοινωνικό τομέα (*) 
4.1. Από τη διαπίστωση που γίνεται παραπάνω σχετικά με 
τον μηχανισμό για τη λήψη κοινοτικών αποφάσεων προκύ­
πτει ότι η Επιτροπή πρέπει να χρησιμοποιήσει με σύνεση 
αλλά και με σταθερότητα τις νέες δυνατότες που προσφέρει η 
Ενιαία Πράξη για τη βελτίωση, ιδιαίτερα, των χώρων εργα­
σίας, για την ασφάλεια και την προστασία της υγείας των 
εργαζομένων (άρθρο 118 Α), για την ανάπτυξη του διαλόγου 
μεταξύ των κοινωνικών εταίρων σε ευρωπαϊκό επίπεδο 
(άρθρο 118 Β) και για την ενίσχυση της οικονομικής και 
κοινωνικής συνοχής (άρθρο 130 Α). 
4.2. Η συνέχεια που πρόκειται να δοθεί σε ορισμένες 
εκκρεμείς προτάσεις εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την 
ερμηνεία και την εφαρμογή των διατάξεων της Ενιαίας 
Πράξης. Η ΟΚΕ ελπίζει ειδικότερα ότι η Επιτροπή θα 
αναλάβει αμέσως τις κατάλληλες πρωτοβουλίες ώστε να 
δοθεί συνέχεια σ' αυτές τις προτάσεις που αφορούν ευθέως τη 
βελτίωση των συνθηκών στους χώρους εργασίας και την 
ασφάλεια και προστασία της υγείας των εργαζομένων. 
4.3. Η ΟΚΕ θεωρεί εξάλλου ότι εκτός από τις προοπτικές 
που προσφέρει η εφαρμογή της Ενιαίας Πράξης για τη 
βελτίωση σε βάθος των μηχανισμών λήψης αποφάσεων, η 
εφαρμογή μιας κοινωνικής κοινοτικής πολιτικής αξίας του 
ονόματος της διέρχεται από την ανανέωση της πολιτικής 
βούλησης της Επιτροπής, του Συμβουλίου, των κρατών 
μελών και οίλων των ενδιαφερομένων μερών για μια πορεία 
προς μια πραγματική οικονομική και κοινωνική κοινότη­
τα. 
5. Θέματα δράσης της κοινοτικής κοινωνικής πολιτικής που 
έχουν προτεραιότητα 
Απασχόληση 
5.1. Η ΟΚΕ υπενθυμίζει την προτεραιότητα που έχει η 
καταπολέμηση της ανεργίας, όπως αυτή επιβεβαιώνεται 
στην κοινοτική στρατηγική συνεργασίας για την ανάπτυξη 
και την απασχόληση. Εφιστά την προσοχή στην απειλή που 
υπάρχει για την κοινωνική ισορροπία και τους δημοκρατι-
(*) Βλέπε σχετικά με το θέμα τη γνωμοδότηση για το έγγραφο 
«Επιτυχία της Ενιαίας Πράξης: Νέα σύνορα για την Ευρώπη» (ΕΕ 
αριθ. C 180 της 8. 7. 1987). 
31. 8. 87 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 232/81 
κούς θεσμούς από την ύπαρξη ενός όλο και μεγαλύτερου 
αριθμού ανέργων, την επιμήκυνση του χρόνου ανεργίας και 
την επιμονή των καταστάσεων φτώχειας. 
5.2. Η ΟΚΕ εκτιμά ότι οι επενδυτικές δυνατότητες που 
δημιουργούνται από την ανάπτυξη θα πρέπει να προσανατο­
λίζονται περισσότερο προς τη δημιουργία απασχόλησης. 
Εξάλλου, είναι καθολικά αποδεκτό ότι ακόμη και με την 
προοπτική μιας βελτίωσης της σχέσης ανάπτυξη-απασχόλη-
ση, οι προβλεπόμενοι συντελεστές ανάπτυξης δεν θα φθά­
σουν, τουλάχιστον αμέσως, σε επίπεδο όπου θα δύνανται να 
πρεοκαλέσουν σημαντική μείωση της ανεργίας. Η ΟΚΕ 
υπογραμμίζει σχετικά ότι οι προβλεπόμενοι δείκτες ανά­
πτυξης για το 1986 δεν έχουν πλήρως επιτευχθεί και ότι οι 
προοπτικές για το 1987 είναι ελάχιστα αισιόδοξες. Η διατή­
ρηση ενός υψηλού επιπέδου ανεργίας ίσως επομένως να 
αυξήσει τις δασκολίες υλοποίησης, κάτω από ευνοϊκές 
οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες, της μεγάλης εσωτε­
ρικής αγοράς που πρέπει να ολοκληρωθεί μέχρι το 1992. 
5.3. Επειδή διαπιστώνεται ότι οι δυνάμεις της αγοράς δεν 
μπόρεσαν και δεν θα μπορέσουν να δημιουργήσουν από 
μόνες τους ένα ικανοποιητικό επίπεδο ανάπτυξης για μια 
σημαντική και διαρκή βελτίωση της απασχόλησης, αποδει­
κνύεται αναγκαία η εφαρμογή άλλων τύπων μέτρων που 
επιδρούν στην αγορά εργασίας και καταπολεμούν την ανερ­
γία. Πρέπει να γίνει μια ιδιαίτερη προσπάθεια για την 
επαγγελματική ένταξη των νέων και την καταπολέμηση της 
μακροχρόνιας ανεργίας που πλήττει ειδικότερα τα άτομα 
ηλικίας από 25 έως 40 ετών. 
5.4. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι η βελτίωση της κατάστασης στον 
τομέα της απασχόλησης απαιτεί μια επιλεκτική και συντο­
νισμένη ανάκαμψη της οικονομίας των κρατών μελών. Για 
το σκοπό αυτό, η ενίσχυση των ιδιωτικών επενδύσεων, μέσω 
ιδίως κατάλληλων μέτρων που θεσπίζουν κίνητρα για τη 
δημιουργία ενός ευνοϊκού κλίματος, θα ενίσχυε την ανταγω­
νιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας και κατά συνέπεια 
θα επέτρεπε τη δημιουργία νέων θέσεων απασζόλησης. 
Εξάλλου, οι δημόσιες επενδύσεις που αφορούν κεφαλαιουχι­
κά αγαθά και έργα υποδομής, περιλαμβανομένων και εκεί­
νων που πραγματοποιούνται σε ευρωπαϊκή κλίμακα, θα 
οδηγούσε επίσης στη δημιουργία θέσεων απασχόλησης. Η 
ΟΚΕ υπενθυμίζει επιπλέον τις πολλαπλασιαστικές επιπτώ­
σεις που θα είχε σ' αυτούς τους τομείς, μια καλύτερα 
συντονισμένη δράση σε ευρωπαϊκό επίπεδο τόσο όσον αφορά 
το οικονομικό όσο και το βιομηχανικό επίπεδο. 
5.5. Στον τομέα των επενδύσεων η ΟΚΕ προτείνει μια 
περισσότερο ισορροπημένη προσέγγιση που θα συνδυάζει 
τους διάφορους τύπους επενδύσεων (βραχυπρόθεσμες και 
μακροπρόθεσμες, δημόσιες και ιδιωτικές, εισαγωγή ορθολο­
γικών μεθόδων και δημιουργία θέσεων απασχόλησης). Εξάλ­
λου, θα πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη σημασία στις ποιοτικές 
πτυχές της ανάπτυξης και, π.χ., στις δυνατότητες δημιουρ­
γίας θέσεων απασχόλησης που θα είναι αποτέλεσμα μιας 
ορθής πολιτικής για το περιβάλλον, με την ανάπτυξη της 
πολιτιστικής ζωής κλπ. Τέλος, η ΟΚΕ προτείνει να προσδιο­
ρισθούν κατάλληλες πολιτικές, ώστε οι διαθέσιμοι οικονομι­
κοί πόροι να προσανατολίζονται κατά προτίμηση σε 
επενδύσεις που δημιουργούν θέσεις απασχόλησης και όχι 
προς καταθέσεις αποκλειστικά κερδοσκοπικού χαρακτή­
ρα. 5.6. Η πολιτική της «προσφοράς» πρέπει να συμβαδίζει με 
την πολιτική της «ζήτησης», η οποία συνεπάγεται μια αύξηση 
του βιοτικού επιπέδου του πληθυσμού και συνεπώς επιτρέπει 
μια ανάκαμψη της εσωτερικής κατανάλωσης και τον προ­
σανατολισμό της προς κατευθύνσεις με περισσότερο ποιοτι­
κό χαρακτήρα (συνθήκες ζωής και εργασίας, ικανοποίηση 
συλλογικών αναγκών, κατοικία, κλπ.). 
5.7. Αυτή η δυναμική πολιτική οικονομικής ανάπτυξης 
που δίνει προτεραιότητα στην καταπολέμηση της ανεργίας 
πρέπει να συνοδεύεται από συντονισμό μεταξύ των κοινωνι­
κών εταίρων και των κυβερνήσεων των κρατών μελών, 
πράγμα που θα επιτρέψει την εξεύρεση συμβιβαστικών λύσε­
ων και τη σύναψη συλλογικών συμβάσεων που αποτελούν τα 
καλύτερα μέσα για την εξασφάλιση της απαραίτητης κοινω­
νικής ισορροπίας. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει επίσης το ενδιαφέρον 
που παρουσιάζει, όχι μόνο σε κοινωνικό επίπεδο αλλά και σε 
ό,τι αφορά τις οικονομικές επιδόσεις, μια καλή λειτουργία 
των διαδικασιών συλλογικών διαπραγματεύσεων και η 
σύσταση, σε κατάλληλα επίπεδα, μηχανισμών ενημέρωσης 
και διαβούλευσης με τους εκπροσώπους των εργαζομένων, 
ειδικότερα κατά την εισαγωγή των νέων τεχνολογιών που 
επηρεάζουν την οργάνωση της εργασίας και της απασχόλη­
σης. 
Νέες μορφές απασχόλησης 
5.8. Διαπιστούται ότι νέες μορφές απασχόλησης, που 
εστιάζονται σε μία μεγαλύτερη προσαρμοστικότητα στην 
οργάνωση εργασίας και στη χρησιμοποίηση του παραγωγι­
κού μηχανισμού, τείνουν να αναπτυχθούν, πράγμα που 
διαπιστώνεται σε πρόσφατες μελέτες του 00ΣΑ (La flexibi-
lite du marche du travail — Paris 1986) και του ΔΓΕ (Conditions 
of Work Digest: Flexibility in Working Time, volume 5 — 
2/1986). Πρόκειται ιδιαίτερα για την προσωρινή εργασία, την 
εργασία κατ' οίκο και κυρίως την εργασία κατά μερική 
απασχόληση. Επιβάλλεται να πραγματοποιηθεί μια εμπερισ­
τατωμένη ανάλυση των θετικών και αρνητικών πτυχών 
αυτών των νέων μορφών απασχόλησης από την Κοινότη­
τα. 
5.9. Παρά το γεγονός ότι η προσφυγή σ' αυτές τις μορφές 
απασχόλησης μπορεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, να αποτε­
λέσει λύση σε ειδικά προβλήματα που συνδέονται με τις 
μεταβολές που πραγματοποιούνται στην οργάνωση εργασίας 
καθορισμένων τομέων και ανταποκρίνεται στις επιθυμίες 
ορισμένων κατηγοριών μισθωτών, η ΟΚΕ διαπιστώνει εντού­
τοις ότι αυτές οι μορφές απασχόλησης, και κυρίως η εργασία 
μερικής απασχόλησης, δεν αποτελούν πάντα μια πραγματι­
κή επιλογή και δεν δικαιολογούνται σε όλες τις περιπτώσεις 
από αντικειμενικούς λόγους οργάνωσης της εργασίας. Εκτι­
μά ιδιαίτερα, όπως υπογραμμίζει μια έκθεση του 00ΣΑ (La 
flexibilite du marche du travail — Paris 1986), ότι όταν η 
εργασία κατά μερική απασχόληση δεν είναι προαιρετικού 
χαρακτήρα αποτελεί μια άλλη μορφή υποαπασχόλησης. 
5.10. Αυτές οι μορφές απασχόλησης περιλαμβάνουν 
συχνά, λόγω της φύσης και των συνθηκών εφαρμογής τους, 
αρνητικές πτυχές για παράδειγμα σε ό,τι αφορά την κοινω­
νική προστασία, τις συνθήκες εργασίας, την επαγγελματική 
κατάρτιση και τις προοπτικές επαγγελματικής εξέλιξης. Θα 
πρέπει εξάλλου να αποτελέσουν αντικείμενο κατάλληλων 
συμβατικών διατάξεων και εγγυήσεων, πράγμα που γίνεται 
ανεπαρκώς και από πλευράς εργατικής νομοθεσίας μιας 
προστασίας που να είναι ανάλογη με εκείνη που παρέχεται 
στις συμβάσεις εργασίας πλήρους απασχόλησης. 
Αριθ. C 232/82 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 8. 87 
5.11. Σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις για την εργασία 
κατά μερική απασχόληση, η ΟΚΕ υποστήριξε 0) σταθερά ότι 
η τελευταία δεν πρέπει να θεωρείται σαν εναλλακτική λύση 
μιας πολιτικής ανάπτυξης της απασχόλησης, ούτε να εξαι­
ρεθεί από τα μέτρα για την σε βάθος βελτίωση της κατάστα­
σης της απασχόλησης και των συνθηκών εργασίας. 
5.12. Επειδή υπάρχει κίνδυνος να προκληθεί αναταραχή 
στην αγορά εργασίας, η ένταση αυτών των μορφών απασχό­
λησης, που πρέπει να παραμείνουν σε εθελοντική βάση, δεν 
πρέπει να οδηγήσει σε καταχρήσεις. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει 
σχετικά την ανάγκη να εγκρίνει το Συμβούλιο αμέσως τις 
προτάσεις οδηγιών για την προαιρετική εργασία κατά μερική 
απασχόληση και την προσωρινή εργασία, για τις οποίες 
γνωμοδότησε το 1982 και 1983 (2). 
5.13. Είναι ανάγκη επίσης να ενισχυθούν τα μέσα που είναι 
απαραίτητα για την αντιμετώπιση της παράνομης εργασίας η 
οποία επεκτείνεται και προκαλεί αθέμιτο ανταγωνισμό 
μεταξύ των επιχειρήσεων, χωρίς να παρέχει στους εργαζομέ­
νους κοινωνική προστασία ενώ θέτει σε κίνδυνο την ισορρο­
πία των καθεστώτων κοινωνικής προστασίας. 
5.14. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει εξάλλου ότι στα πλαίσια της 
καταπολέμησης της ανεργίας είναι αναγκαίο να ενθαρρυνθεί 
η μείωση και η διευθέτηση του χρόνου εργασίας, και διά 
μέσου των συλλογικών διαπραγματεύσεων. Η ΟΚΕ ειδικότε­
ρα ζητά όπως ένα μέρος των κερδών από την αύξηση της 
παραγωγικότητας διατεθεί υπέρ της μείωσης του χρόνου 
εργασίας, βάσει διαπραγματεύσεων αφού ληφθούν υπόψη τα 
χαρακτηριστικά των διαφόρων τομέων δραστηριότητας. 
Εκπαίδευση και κατάρτιση 
5.15. Στον τομέα της εκπαίδευσης, οι νέες ανάγκες μιας 
κοινωνίας που μεταβάλλεται με ταχύτητα, τόσο σε τεχνολο­
γικό όσο και σε κοινωνιολογικό επίπεδο (μεγαλύτερη σημα­
σία στην ποιότητα ζωής) πρέπει να ενθαρρύνουν την εφαρμο­
γή λύσεων που διευκολύνουν την προετοιμασία των νέων για 
την ενήλικη και επαγγελματική ζωή και τις διάφορες πτυχές 
της κοινωνίας, στα πλαίσια της οποίας μεταβλήθηκαν 
σημαντικά η έννοια της εργασίας, της αναψυχής, των 
πολιτιστικών δραστηριοτήτων, κλπ. 
5.16. Πρέπει επίσης να δοθεί έμφαση στην ανάγκη να 
δημιουργηθούν εκπαιδευτικά συστήματα που να ανταποκρί­
νονται καλύτερα στις ανάγκες και στην εξέλιξη του ατόμου, 
της κοινωνίας και της οικονομίας. Χρειάζεται ιδιαίτερα να 
αναπτυχθεί η πολυμερής και ευρεία κατάρτιση, να διευρυνθεί 
η πρόσβαση στην ανώτερη εκπαίδευση καινά καταπολεμηθεί 
ο αναλφαβητισμός. Είναι ανάγκη να αναθεωρηθεί η εκπαί­
δευση ώστε να αναπτυχθεί η κριτική σκέψη, το πνεύμα 
πρωτοβουλίας καθώς και οι ικανότητες προσαρμογής στις 
συχνές και ταχείες μεταβολές που χαρακτηρίζουν την επαγ-
0) ΕΕ αριθ. C 269 της 13. 11. 1978 και ΕΕ αριθ. C 178 της 
15. 7. 1982. 
(2) ΕΕ αριθ. C 178 της 15. 7. 1982 και ΕΕ αριθ. C 176 της 
4. 7. 1983. γελματική ζωή. Με αυτή την προοπτική, η ΟΚΕ υπογραμμίζει 
εκ νέου την ανάγκη μεγαλύτερης συνοχής μεταξύ των 
συστημάτων εκπαίδευσης και των συστημάτων κατάρτισης. 
Εξάλλου, η ανάπτυξη των σχέσεων μεταξύ των συστημάτων 
αυτών και του κόσμου της εργασίας θα πρέπει να διευκολύνει 
μια αρμονικότερη μετάβαση από την εκπαίδευση-κατάρτιση 
στην ενεργό ζωή. Τέλος πρέπει να πραγματοποιηθούν βήματα 
προς την κατεύθυνση της αμοιβαίας αναγνώρισης των δι­
πλωμάτων και των προσόντων, πράγμα που σε συνάρτηση με 
την ανάπτυξη της εκμάθησης γλωσσών, θα έχει θετικές 
επιπτώσεις στην κινητικότητα των εργαζομένων. Για τον 
σκοπό αυτό είναι αναγκαίο να κληθεί το Συμβούλιο να 
θεσπίσει το ταχύτερο δυνατό το πρόγραμμα YES και η 
Επιτροπή να εφαρμόσει σύντομα το πρόγραμμα Erasmus. 
Επιπλέον πρέπει να ενισχυθεί περισσότερο το CEDEFOP στις 
προσπάθειες που καταβάλλει όσον αφορά τα προβλήματα 
κατάρτισης και απασχόλησης των νέων που δεν έτυχαν 
ανώτερης εκπαίδευσης. 
5.17. Η ΟΚΕ καλεί επίσης την Επιτροπή να συνεχίσει τις 
προσπάθειες της για τη βελτίωση της εκπαίδευσης σε όλη την 
Κοινότητα, για την πραγματοποίηση μιας μεγαλύτερης συνο­
χής μεταξύ των εδνικών συστημάτων και την καλύτερη 
αντιστοιχία των προσόντων επαγγελματικής κατάρτισης 
μεταξύ των κρατών μελών. Αυτές οι προσπάθειες οφείλουν 
να οδηγήσουν σε βελτίωση των επαγγελματικών προσόντων 
και σε μεγαλύτερη προσαρμογή τους στις ανάγκες της 
αγοράς εργασίας πράγμα που προϋποθέτει την ύπαρξη 
συστημάτων επαγγελματικής κατάρτισης για τους νέους 
(εναλλακτική κατάρτιση, συμβάσεις μαθητείας, κλπ.) και 
συστηματική προώθηση των δυνατοτήτων επιμόρφωσης και 
μετεκπαίδευσης των ενηλίκων (3). 
5.18. Είτε πρόκειται για την αγορά εργασίας στο σύνολο 
της είτε για τις επιχειρήσεις, ένα σύστημα που θα προβλέπει 
τις ανάγκες σε απαιτούμενα προσόντα (ειδικεύσεις) καθώς 
και μια συστηματικότερη και συχνότερη εκτίμηση των 
αποτελεσμάτων των δράσεων κατάρτισης θα συνέβαλε και 
σε μια καλύτερη προσαρμογή της κατάρτισης στις ανάγκες 
της οικονομίας και της κοινωνίας στον τομέα της απασχό­
λησης. 
5.19. Η κατάρτιση, που αποτελεί επένδυση για το μέλλον, 
αποκτά μια όλως ιδιαίτερη σημασία με την τεχνολογική 
μεταβολή, η οποία συμβαδίζει, όσον αφορά όλες σχεδόν τις 
κατηγορίες εργαζομένων, με σημαντικές αλλαγές των μεθό­
δων και του περιεχομένου της εργασίας και των προσόντων 
που απαιτούνται, ιδιαίτερα σε ορισμένους τομείς δραστηριό­
τητας (ενδεχόμενο να μη αντιστοιχούν τα διπλώματα στις 
προτεινόμενες θέσεις, έλλειψη ορισμένων διπλωματού­
χων . . .). 
5.20. Στα πλαίσια της εφαρμογής αυτών των συστημάτων 
κατάρτισης θα ήταν αναγκαία, περισσότερο από ό,τι σήμε-
(3) Βλέπε σχετικά τα έγγραφα της Επιτροπής για τη συνεχή κατάρ­
τιση των μισθωτών στις επιχειρήσεις (ΕΕ αριθ. C 180 της 
8.7. 1987) και το πρόγραμμα δράσης για την κατάρτιση και την 
προετοιμασία των νέων για την ενήλικη και επαγγελματική ζωή 
(ΕΕ αριθ. C 180 της 8. 7. 1987). 
31. 8. 87 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 232/83 
ρα, η διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους και η 
συμμετοχή τους στις σχετικές ενέργειες C). Πράγματι, όπως 
διευκρινίζεται στην ετήσια οικονομική έκθεση 1986/87, ο 
κοινωνικός διάλογος σε όλα τα επίπεδα πρέπει να επιτρέπει 
τον καλύτερο έλεγχο των κοινωνικών συνεπειών και των 
συνεπειών που θα έχουν στην απασχόληση οι διαρθρωτικές 
και τεχνολογικές μεταβολές. 
Προστασία της υγείας και ασφάλεια στους τόπους εργασίας 
5.21. Όσον αφορά τις συνθήκες εργασίας, η ΟΚΕ 
εκφράζει τη λύπη της γιατί παρά τις φιλότιμες προσπάθειες 
που κατέβαλε η Επιτροπή στον τομέα της προστασίας της 
υγείας και της ασφάλειας στον χώρο εργασίας, οι συγκεκρι­
μένες και αιτιολογημένες προτάσεις που διατύπωσε στις δύο 
γνωμοδοτήσεις πρωτοβουλίας σχετικά με την επεξεργασία 
των οδηγιών για την ιατρική της εργασίας και τον επαγγελ­
ματικό καρκίνο δεν είχαν σαν συνέπεια την έγκριση των 
προτάσεων της Επιτροπής. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει σχετικά τις 
προοπτικές που διανοίγονται με την Ενιαία Πράξη και ζητά 
από τα κοινοτικά όργανα να τις αξιοποιήσουν χωρίς καθυ­
στέρηση. 
Διασφάλιση της κοινωνικής προστασίας 
5.22. Από τα διαθέσιμα δεδομένα φαίνεται ότι μειώνεται 
το τμήμα των δαπανών που αφορούν την κοινωνική ασφάλι­
ση σε σχέση με το ΑΕΠ. Η ΟΚΕ ανησυχεί για τη μειωτική 
τάση της συμμετοχής των κρατών στη χρηματοδότηση της 
συλλογικής κοινωνικής προστασίας. Στη γνωμοδότηση της 
για την κοινωνική κατάσταση το 1985 (2), η ΟΚΕ εξέφρασε τη 
λύπη της γι' αυτή την κατάσταση καθώς και για την τάση που 
παρατηρήθηκε στα περισσότερα κράτη είτε να περιορίζονται 
τα μέτρα κοινωνικής ασφάλισης είτε να αυξάνονται οι 
εισφορές των επιχειρήσεων και των εργαζομένων με στόχο να 
επιλυθούν τα χρηματοδοτικά προβλήματα των συστημάτων 
κοινωνικής ασφάλισης. Πρέπει να διατηρηθεί η αρχή της 
πραγματικής αλληλεγγύης ανάμεσα στις διάφορες κατηγορί­
ες που πληθυσμού και να τεθεί τέρμα στην υποβάθμιση της 
κοινωνικής προστασίας. 
5.23. Ναι μεν αποτελεί αλήθεια ότι η χρηματοδότηση της 
συλλογικής κοινωνικής προστασίας αποτελεί επιβάρυνση 
για τα δημόσια οικονομικά, δεν πρέπει όμως να λησμονείται 
ότι η ύπαρξη αποτελεσματικών συστημάτων κοινωνικής 
προστασίας συμβάλλει στη διατήρηση της κοινωνικής ισορ­
ροπίας, στην προστασία των δημοκρατικών θεσμών και 
παρουσιάζει πολλά πλεονεκτήματα, μεταξύ των οποίων και 
οικονομικά. Όπως επανειλημμένα παρατήρησε η ΟΚΕ (3), 
τα ποσά που διατίθενται στην κοινωνική προστασία δεν 
εξαφανίζονται από το οικονομικό κύκλωμα. Επανέρχονται 
πάλι σ' αυτό με τη μορφή παροχών και απασχόλησης που 
συμβάλλουν στην αναθέρμανση της οικονομικής δραστηριό­
τητας και της εσωτερικής ζήτησης. 
5.24. Η ΟΚΕ υπενθυμίζει ότι στη συζήτηση για την κοινω­
νική προστασία πρέπει επίσης να ληφθούν υπόψη και παρά­
μετροι όπως εκείνες που αφορούν τις προοπτικές της δημο-
(!) Βλέπε σχετικά τη γνωμοδότηση για τις κοινωνικές πτυχές των 
νέων τεχνολογιών (ΕΕ αριθ. C 307 της 19. 11. 1984) και την 
ενημερωτική έκθεση για το ίδιο θέμα. 
(2) ΕΕ αριθ. C 328 της 22. 12. 1986. 
(3) ΕΕ αριθ. C 343 της 24. 12. 1984 και ΕΕ αριθ. C 328 της 
22. 12. 1986. γραφικής εξέλιξης (ενημερωτική έκθεση CES της 19ης Ιου­
νίου 1985), το βάρος της φορολογίας στις διάφορες κατηγο­
ρίες του ενεργού πληθυσμού και οι ανισότητες που υπάρχουν 
όσον αφορά τη συμβολή στη χρηματοδότηση των διαφόρων 
καθεστώτων. 
5.25. Η μείωση των πόρων σε σχέση με την αύξηση των 
αναγκών οδηγεί σε άνοδο του αριθμού των ατόμων που δεν 
καλύπτονται ή καλύπτονται ανεπαρκώς από τα συστήματα 
κοινωνικής ασφάλισης. Από αυτές τις ανισότητες προκύπτει 
μια «περιθωριοποίηση» των κατηγοριών που είναι ιδιαίτερα 
ευάλωτες (ηλικιωμένα άτομα, άνεργοι των οποίων το δικαί­
ωμα σε κοινωνικές παροχές λήγει, μειονεκτούντα άτομα) και 
μια αύξηση του αριθμού των ατόμων που εγγίζουν το κατώφλι 
της φτώχειας. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει ότι εκείνες ακριβώς οι 
κατηγορίες ατόμων που έχουν ήδη πληγεί σοβαρά από τα 
προβλήματα της αποσχόλησης θίγονται εκ νέου όταν το 
επίπεδο των κοινωνικών παροχών δεν είναι επαρκές ή όταν 
αποκλείονται πλήρως από κάθε σύστημα κοινωνικής προ­
στασίας. Αυτή η εξέλιξη οδηγεί σε δραματικές καταστάσεις 
συσσώρευσης μειονεκτημάτων (απώλεια απασχόλησης, μεί­
ωση ή κατάργησης της κοινωνικής προστασίας, ανυπαρξία 
ευπρεπούς κατοικίας, προβλήματα εκπαίδευσης των παι­
διών, κλπ.) 
5.26. Η επιμονή αυτών των καταστάσεων δεν είναι ανεκτή 
και μια δυναμική και ουσιαστική δράση είναι απαραίτητη για 
να βελτιωθεί ο κλήρος αυτών των κατηγοριών πληθυσμού 
που είναι οι πλέον πτωχές. Η υποβάθμιση ενός μέρους του 
πληθυσμού, που συνεχώς αυξάνει, σε συνθήκες διαβίωσης 
κατώτερες ενός ελάχιστου κοινωνικού ορίου καθιστά με 
τρόπο δραματικά ανάγλυφο τους σοβαρούς κινδύνους που 
συνεπάγονται οι προσβολές της αρχής της προληπτικής 
κοινωνικής ασφάλισης. Η εν λόγω προληπτική πτυχή της 
λειτουργίας των συστημάτων κοινωνικής προστασίας πρέπει 
να διατηρηθεί διότι όχι μόνο αποτελεί εγγύηση για εφαρμογή 
μέτρων δικαιότερου χαρακτήρα από κοινωνική κάλυψη, 
αλλά παρουσιάζει επιπλέον, σύμφωνα με τις παρατηρήσεις 
που αναφέρονται στο σημείο 5.23, θετικές πτυχές από 
οικονομικό επίπεδο. 
5.27. Τέλος, χωρίς να αγνοούνται οι σχετικές δυσκολίες, η 
ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να συνεχίσει τις προσπάθειες για 
βαθμιαία προσέγγιση των συστημάτων κοινωνικής ασφάλι­
σης. 
6. Συμπεράσματα 
6.1. Η ΟΚΕ επιθυμεί να υπογραμμίσει την προσήλωση της 
στην υλοποίηση των στόχων της κοινωνικής πολιτικής, όπως 
περιγράφονται στο άρθρο 2 της Συνθήκης της Ρώμης: συνέ­
χιση της αρμονικής ανάπτυξης που θα βελτιώνει το βιοτικό 
επίπεδο όλων των πολιτών της Κοινότητας. 
6.2. Με το πνεύμα αυτό, η ΟΚΕ προτείνει στην Επιτροπή 
να προωθήσει μια επιλεκτική και συντονισμένη πολιτική 
οικονομικής ανάκαμψης, πράγμα που απαιτεί μεγαλύτερη 
πολιτική αποφασιστικότητα από τα κράτη μέλη, για την 
καταπολέμηση της ανεργίας και τη διατήρηση του επιπέδου 
κοινωνικής προστασίας. 
Αριθ. C 232/84 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 31. 8. 87 
6.3. Η ΟΚΕ συνιστά εξάλλου στην Επιτροπή, όπως στα 
πλαίσια της μεταρρύθμισης των διαρθρωτικών ταμείων, 
δοθεί νέος προσανατολισμός σε ορισμένα μέσα της κοινοτι­
κής πολιτικής ώστε να προωθηθεί η οικονομική και κοινω­
νική συνοχή στην Κοινότητα. 
Σχετικά είναι σκόπιμο να επανεξετασθεί η λειτουργία του 
Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου, που εμπνέεται κυρίως από 
τις διατάξεις του άρθρου 56 της συνθήκης ΕΚΑΧ. Το 
Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο θα πρέπει να διαθέτει σημα­
ντικότερα οικονομικά μέσα (εκπροσωπεί μόνο το 7% του 
κοινοτικού προϋπολογισμού) ώστε να αποτελέσει ένα απαι­
τητικότερο και αποδοτικότερο όργανο και να συμβάλει στην 
ανάπτυξη της επαγγελματικής κατάρτισης και επανεκπαί­
δευσης, διευκολύνοντας έτσι τους ευρωπαίους εργαζομένους 
να αντιμετωπίσουν καλύτερα τις προκλήσεις των τεχνολογι­
κών μεταβολών. 
Αυτή η μεταρρύθμιση πρέπει, τέλος, να ενισχύσει σε όλα τα 
επίπεδα τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων στα προ­
γράμματα του ΕΚΤ (ανάπτυξη των διαδικασιών διαβούλευ­
σης, ενημέρωσης, κλπ.). Για να μειωθούν οι περιφερειακές ανισότητες στους κόλπους 
της Κοινότητας, είναι αναγκαία και η αύξηση των πόρων του 
ΕΤΠΑ και μια ιδιαίτερη προσπάθεια για τις περιοχές που 
αναπτύσσουν μια μόνο βιομηχανική δραστηριότητα και 
αντιμετωπίζουν σοβαρή κρίση, περιλαμβανομένων και των 
μεθοριακών περιοχών (Χ). Σχετικά και με την προοπτική της 
αναμόρφωσης των διαρθρωτικών ταμείων η ΟΚΕ υπογραμ­
μίζει την ανάγκη αποτελεσματικότερου συντονισμού των 
παρεμβάσεων του Κοινωνικού Ταμείου και εκείνων του 
ΕΤΠΑ. 
6.4. Η ΟΚΕ εύχεται να ανταποκριθεί η Επιτροπή σιτς 
κατευθύνσεις της Ενιαίας Πράξης ώστε να υλοποιηθεί η 
εσωτερική κοινοτική αγορά μέχρι το 1992 και να υπάρξει μια 
παράλληλη εξέλιξη σε ό,τι αφορά την ευρωπαϊκή κοινωνική 
πολιτική (2). Οι κατευθύνσεις όμως αυτές δεν είναι δυνατό να 
καταστούν πράξη αν δεν υπάρχει εντονότερη πολιτική βού­
ληση από τα κράτη μέλη. 
(') Βλέπε σχετικά τη γνωμοδότηση που προετοιμάζεται για τα 
μεθοριακά προβλήματα της αγοράς εργασίας. 
(2) Βλέπε σχετικά την ενημερωτική έκθεση που προετοιμάζεται για 
τις κοινωνικές πτυχές της εσωτερικής αγοράς. 
Βρυξέλλες, 2 Ιουλίου 1987. 
Ο Πρόεδρος 
της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Alfons MARGOT 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 
1. Οι ακόλουθες τροπολογίες υπέρ των οποίων ετάχθη το 1/4 των ψηφισάντων, απερρίφθησαν κατά τη διάρκεια 
των συζητήσεων: 
Σημείο 3.2.: 
Να διαγραφεί η δεύτερη πρόταση και να αντικατασταθεί από την ακόλουθη: 
«Σε περιπτώσεις κατά τις οποίες διατυπώνονται κοινές απόψεις, ο διάλογος πρέπει να συνεχίζεται και να 
επιτυγχάνεται συμφωνία σε εθνικό επίπεδο στα κράτη μέλη.» 
Αιτιολογία 
Ο κοινωνικός διάλογος σε κοινοτικό επίπεδο θα πρέπει να αντανακλάται στην ταυτόχρονη διεξαγωγή του 
κοινωνικού διαλόγου σε εθνικό επίπεδο και να μην παραβιάζει την αυτονομία των κοινωνικών οργανισμών των 
κρατών μελών. 
Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας 
Ψήφοι υπέρ: 34, ψήφοι κατά: 69, αποχές} 6. 
Σημείο 3.3, πρώτη πρόταση 
Να απαλειφθεί η φράση που αρχίζει με τις λέξεις: «. . ., που πρέπει να αναπτυχθεί» μέχρι τις λέξεις «. . . όλα τα 
ενδιαφερόμενα μέρη». 
Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας 
Ψήφοι υπέρ: 36, ψήφοι κατά: 68, αποχές: 12. 
31. 8. 87 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 232/85 
Σημείο 3.4, πρώτη παράγραφος, πρώτη περίοδος 
Τροποποιούμενο κείμενο: 
Πρώτη περίοδος από το σημείο «... που να μπορούν να επεκταθούν» μέχρι το τέλος. 
Προτεινόμενη τροποποίηση 
Να απαλειφθεί το ανωτέρω κείμενο. 
Αιτιολογία 
Ο κοινωνικός διάλογος τοποθετείται στο χώρο της αυτονομίας της βούλησης των διαπραγματευόμενων μερών και 
μόνο τα μέρη αυτά δικαιούνται να καθορίσουν τη φύση, το χαρακτήρα, το περιεχόμενο και την έκταση των πράξεων 
τους. Ένα μείγμα ιδεών όπως κοινωνικός διάλογος, συλλογικές διαπραγματεύσεις και νομοθετική μεταρρύθμιση 
θα έχει σαν συνέπεια τη δημιουργία σοβαρής σύγχυσης. 
Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας 
Ψήφοι υπέρ: 38, ψήφοι κατά: 73, αποχές: 8. 
Σημείο 3.4, πρώτη πρόταση 
Να απαλειφθεί η φράση «. . . και μάλιστα να οδηγούν σε προσαρμογή της νομοθεσίας». 
Αποτέλεσμα ψηφοφορίας 
Ψήφοι υπέρ: 32, ψήφοι κατά: 64, αποχές: 16. 
Γνωμοδότηση για την πρόταση κανονισμού (ΕΟΚ) του Συμβουλίου σχετικά με τον καθορισμό των 
μέγιστων επιτρεπτών επιπέδων ραδιενέργειας στα γεωργικά προϊόντα και το πόσιμο νερό (*) 
(87/C 232/23) 
Στις 25 Μαΐου 1987, σύμφωνα με τις διατάξεις της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής 
Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας και ιδιαίτερα το άρθρο 31, η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την πρόταση 
κανονισμού (ΕΟΚ) του Συμβουλίου σχετικά με τον καθορισμό των μέγιστων επιτρεπτών επιπέδων 
ραδιενέργειας στα γεωργικά προϊόντα και το πόσιμο νερό. 
Η Οικονομική και κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να αναθέσει την προετοιμασία των σχετικών 
εργασιών στον κ. Sa'iu, γενικό εισηγητή. 
Κατά τη 247η σύνοδο ολομέλειας, συνεδρίαση της 2ας Ιουλίου 1987, η ΟΚΕ υιοθέτησε με 45 ψήφους 
υπέρ, 22 κατά και 9 αποχές την παρακάτω γνωμοδότηση: 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή επικροτεί τις προτάσεις της Επιτροπής τις σχετικές με τα 
ανώτατα επιτρεπτά επίπεδα ραδιενέργειας στα γεωργικά προϊόντα και το πόσιμο νερό. 
Η ΟΚΕ σκοπεύει ωστόσο να συνοδεύσει την υποστήριξη της προς τις προτάσεις της Επιτροπής με τις 
παρακάτω παρατηρήσεις, γενικές και ειδικές. 
1. Γενικές παρατηρήσεις 
1.1. Η ΟΚΕ υπενθυμίζει ότι οι προτάσεις της Επιτροπής 
δεν πρέπει να θεωρούνται μεμονωμένα, αλλά ότι εγγράφονται 
0) ΕΕ αριθ. C 174 της 2. 7. 1987, σ. 6. στο πλαίσιο ενός «μόνιμου συστήματος καθορισμού μεγί­
στων επιτρεπτών επιπέδων ραδιενεργού μόλυνσης του πόσι­
μου νερού και των γεωργικών προϊόντων σε περίπτωση 
πυρηνικού ατυχήματος» για την καθιέρωση του οποίου η 
Επιτροπή παρουσίασε τον Ιανουάριο 1987 σχέδιο πρότασης 
κανονισμού του Συμβουλίου για το οποίο ζήτησε τη γνωμο­
δότηση της ΟΚΕ.