Γνωμοδότηση για την πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για τη θέσπιση ενιαίας διαδικασίας ελέγχου των οδικών μεταφορών επικίνδυνων εμπορευμάτων (1) (94/C 195/08)

Στις 18 Ιανουαρίου 1994 το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει, σύμφωνα με το άρθρο 75 της Συνθήκης ΕΟΚ, από την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή γνωμοδότηση για την παραπάνω πρόταση.

Το τμήμα μεταφορών και επικοινωνιών στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 6 Απριλίου 1994 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Giesecke.

Κατά την 315η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 27ης Απριλίου 1994), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Περίπου το 20 % όλων των αγαθών που μεταφέρονται μέσω του οδικού δικτύου αποτελούν επικίνδυνα εμπορεύματα. Οι πολίτες, οι πολιτικοί παράγοντες και η δημόσια διοίκηση συνειδητοποιούν, ολοένα και περισσότερο, τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο, τον κίνδυνο που εγκυμονούν τα εμπορεύματα αυτά. Αντίστοιχα αυξάνεται και ο αριθμός των σχετικών ρυθμίσεων. Προς το παρόν, ο αριθμός των λεγόμενων επικίνδυνων εμπορευμάτων αυξάνεται καθημερινά 7 συνολικός κατάλογος των εμπορευμάτων αυτών, δεν υπάρχει. Με την αύξηση των εμπορευμάτων αυτών, αυξάνονται και οι κίνδυνοι που εγκυμονούν. Επίσης και ο αριθμός των επιχειρήσεων μεταφορών. Ο όγκος των μεταφορών σημειώνει σταθερή άνοδο και αναμένεται να ανέλθει ακόμα περισσότερο με το άνοιγμα των κοινοτικών συνόρων. Λόγω της ανάπτυξης των φυσικών επιστημών, της τεχνολογίας, και της οικονομίας θα αυξηθεί ακόμα περισσότερο η παραγωγή επικίνδυνων προϊόντων. Επομένως, είναι εύλογο ότι θα αυξηθούν και οι πιθανοί κίνδυνοι κατά τη μεταφορά επικίνδυνων εμπορευμάτων, αν δεν ληφθούν μέτρα για τον περιορισμό των κινδύνων αυτών.

1.2. Η οικονομία έχει ολοένα και μεγαλύτερο συμφέρον για την όσο το δυνατό ασφαλέστερη μεταφορά επικίνδυνων εμπορευμάτων. Έτσι, από τις διεθνείς συμφωνίες που συνάπτονται, αλλά και λόγω των ατυχημάτων με επικίνδυνα εμπορεύματα που σημειώνονται διεθνώς, απορρέουν όλο και περισσότεροι νόμοι, κανονισμοί και οδηγίες που ρυθμίζουν την καθημερινή απασχόληση των ενδιαφερομένων με τις μεταφορές επικίνδυνων εμπορευμάτων.

1.3. Δεν επαρκούν όμως οι εναρμονισμένες διατάξεις εθνικού και διεθνούς επιπέδου 7 χρειάζεται επιπλέον ο έλεγχος της εφαρμογής τους, αλλά και έλεγχος των ενδιαφερόμενων επιχειρήσεων καθώς και των σχετικών οχημάτων.

1.4. Χρειάζεται επίσης να εναρμονισθούν οι διαδικασίες ελέγχου που εφαρμόζουν τα κράτη μέλη, ώστε να διασφαλισθεί, αφενός, η επιδιωκόμενη υψηλότερη ασφάλεια και, αφετέρου, να αποφευχθούν οι διακρίσεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε στρέβλωση του ανταγωνισμού.

2. Η πρόταση της Επιτροπής

2.1. Αυτός είναι και ο στόχος της πρότασης της οδηγίας του Συμβουλίου για τη θέσπιση ενιαίας διαδικασίας ελέγχου των οδικών μεταφορών επικίνδυνων εμπορευμάτων.

2.2. Με τους κανονισμούς (ΕΟΚ) αριθ. 4060/89 και (ΕΟΚ) αριθ. 3912/92 καταργήθηκε, στα πλαίσια της υλοποίησης της εσωτερικής αγοράς, ο ενδοκοινοτικός έλεγχος και στον τομέα των μεταφορών επικίνδυνων εμπορευμάτων στα σύνορα. Λόγω της έλλειψης κοινοτικών ή διεθνών ρυθμίσεων τα κράτη μέλη διασφαλίζουν τον έλεγχο της ασφάλειας των μεταφορών αυτών στην επικράτειά τους με δικά τους κριτήρια τα οποία, συνήθως, διαφέρουν από κράτος σε κράτος. Έτσι μπορεί να προκύψει ένας υπερβολικά μεγάλος αριθμός ελέγχων κατά τη διάρκεια της διαδρομής τόσο όσον αφορά τον αριθμό όσο και τη μορφή των ελέγχων.

2.3. Το αποτέλεσμα θα ήταν να διατηρηθούν ακριβώς εκείνα τα εμπόδια που επρόκειτο να καταργηθούν με τους προαναφερθέντες κανονισμούς. 'Υστερα από την κατάργηση των ελέγχων στα ενδοκοινοτικά σύνορα είναι οπωσδήποτε αναγκαίο να θεσπισθεί ένα σύστημα ελέγχου των οδικών μεταφορών επικίνδυνων εμπορευμάτων.

2.4. Η προτεινόμενη οδηγία αποσκοπεί ιδιαίτερα στην επίτευξη των ακόλουθων στόχων:

- Καθιέρωση της δυνατότητας να πραγματοποιείται ο έλεγχος στην Κοινότητα, σε όλη την επικράτεια των κρατών μελών, υπό τον όρο ότι ο έλεγχος αυτός θα εντάσσεται στο πλαίσιο των κανονικών ελέγχων και δεν συνεπάγεται διακρίσεις λόγω της υπηκοότητας του οδηγού ή λόγω της χώρας στην οποία εκδόθηκε η άδεια κυκλοφορίας του οχήματος. Αυτό ισχύει και για τα επικίνδυνα εμπορεύματα που προέρχονται από τρίτες χώρες στο βαθμό που ο έλεγχος αυτός δεν πραγματοποιείται κατ'ανάγκη στα εξωτερικά σύνορα της χώρας μέσω της οποίας το όχημα εισέρχεται στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα.

- Δημιουργία ενιαίας και κατάλληλης βάσης για την ύπαρξη ασφάλειας με την κατάρτιση καταλόγου με ένα ελάχιστο αριθμό σημείων που πρέπει να ελέγχονται καθώς και των παραβάσεων που πρέπει να διώκονται.

- Χρησιμοποίηση της βάσης αυτής και για τις μεταφορές με οχήματα που έχουν καταχωρηθεί σε τρίτη χώρα ή έχουν άδεια κυκλοφορίας που εκδόθηκε από τρίτη χώρα, άσχετα αν η χώρα αυτή αποτελεί μέρος της συμφωνίας ADR ή όχι.

- Παράδοση ενός αντίγραφου του εν λόγω καταλόγου καθώς και του αποτελέσματος του ελέγχου στον οδηγό, ώστε να αποφεύγεται η επανάληψη του ελέγχου καθ'οδόν.

3. Γενικές παρατηρήσεις της ΟΚΕ

3.1. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει το περιεχόμενο της πρότασης της Επιτροπής.

3.2. Σχετικά με το παράρτημα επισημαίνει σοβαρές διαφορές σε σχέση με τις διατάξεις της ADR πράγμα που μπορεί να προκαλέσει επικίνδυνες παρεξηγήσεις. Τα παραρτήματα της ADR καθορίζουν ήδη με λεπτομέρειες το σύνολο των παραβάσεων. Συνεπώς, η ΟΚΕ συνιστά στη γνωμοδότησή της για το σχέδιο οδηγίας 548/93/ΕΟΚ μια παραπομπή στην πλέον πρόσφατη μορφή της ADR μάλλον, παρά σε μια ρύθμιση αυτή καθ'εαυτή.

3.3. Οι θεσπιζόμενες στο άρθρο 9 και στο παράρτημα ΙΙΙ διατάξεις σχετικά με την έκθεση που υποβάλλουν τα κράτη μέλη είναι υπερβολικά λεπτομερείς. Η ΟΚΕ διερωτάται αν η Επιτροπή μπορεί πράγματι να εξετάζει με τόσο λεπτομερή τρόπο το σύνολο των ελέγχων που διενεργούν τα κράτη μέλη - των οποίων ο πιθανός αριθμός υπερβαίνει τους 100 000 - και αν οι εν λόγω πληροφορίες (των οποίων η συλλογή και η ταξινόμηση στοιχίζουν πολύ) έχουν συστατικό νόημα.

3.4. Η ΟΚΕ πιστεύει ότι προς το συμφέρον μιας ταχείας και ομοιόμορφης εφαρμογής των ελάχιστων προδιαγραφών θα μπορούσε να προτιμηθεί η μορφή ενός κανονισμού. Τα κράτη μέλη θα επιτρέπεται να καθιερώνουν αυστηρότερους ελέγχους σύμφωνα με το προτεινόμενο πρότυπο. Έτσι τα πλεονεκτήματα μιας ομοιόμορφης ελεγκτικής διαδικασίας θα παρουσιασθούν ταχύτερα.

3.5. Η ΟΚΕ διαπιστώνει ότι στο σχέδιο οδηγίας δεν επισυνάπτεται δημοσιονομική εκτίμηση και θα ήθελε να εκφράσει τη βεβαιότητα ότι οι δαπάνες που συνδέονται με την προτεινόμενη ρύθμιση θα παραμείνουν εντός των ορίων.

4. Ειδικές παρατηρήσεις

4.1. Στην εισαγωγή της αιτιολογικής έκθεσης (κεφάλαιο Α) γίνεται μια αναφορά στην οδηγία 79/116/ΕΟΚ. Η αναφορά αυτή θα μπορούσε να απαλειφθεί, διότι η οδηγία για τις ελάχιστες προδιαγραφές σχετικά με τα πλοία δεν έχει καμμία σχέση με τις οδικές μεταφορές.

4.2. Κρίνεται αναγκαίο να διευκρινισθεί σαφέστερα στο κεφάλαιο Γ της αιτιολογικής έκθεσης το γεγονός ότι τα οχήματα που μεταφέρουν επικίνδυνα εμπορεύματα και εισέρχονται στην Κοινότητα θα εξακολουθούν να ελέγχονται στα εξωτερικά της σύνορα, έστω και δειγματοληπτικά. Φυσικά, δεν θα είναι πλέον δυνατό να διεξάγεται πλήρης έλεγχος στα εξωτερικά σύνορα, ωστόσο, δεν πρέπει να δημιουργείται και η εντύπωση που προκαλεί η επιλεγείσα διατύπωση, ότι, δηλαδή, ο έλεγχος στα εξωτερικά σύνορα θα διεξάγεται σε εξαιρετικά σπάνιες περιπτώσεις.

4.3. Στο προτελευταίο αιτιολογικό σημείο και στο άρθρο 6, γίνεται λόγος για τον έλεγχο των επιχειρήσεων. Καταρχήν, η εφαρμογή μέτρων με τα οποία θα μπορεί να διεξάγεται ο έλεγχος ήδη πριν από την έναρξη της μεταφοράς είναι ασφαλώς ευκταία. Θα ήταν, ωστόσο, σκόπιμο να μην γίνεται λόγος στην προτελευταία παράγραφο και στο άρθρο 2 για επιχειρήσεις που αποθηκεύουν επικίνδυνα εμπορεύματα, αλλά για επιχειρήσεις στις οποίες παραμένουν τα επικίνδυνα εμπορεύματα προσωρινά, κατά τη διάρκεια της μεταφοράς («ενδιάμεση αποθήκευση με σκοπό τη μεταφορά»). Επειδή οι κίνδυνοι μπορούν να προκύψουν ήδη κατα την προσωρινή αποθήκευση, πρέπει οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις να συμπεριληφθούν στον έλεγχο.

4.4. Το άρθρο 1, παράγραφος 2, δεν προβλέπει τη δυνατότητα επέκτασης της οδηγίας και στα στρατιωτικά οχήματα. Σε ορισμένα κράτη μέλη εφαρμόζεται ο έλεγχος που προβλέπεται στην οδηγία και σε οχήματα των ενόπλων δυνάμεων οι οποίες προσαρμόζονται σε αυξανόμενο βαθμό στα παραρτήματα Α και Β της συμφωνίας ADR. Θα ήταν, ωστόσο, ευκταίο να επεκταθεί η ισχύς των μέτρων ελέγχου και στα οχήματα των ενόπλων δυνάμεων.

4.5. Οι ανωτέρω παρατηρήσεις ισχύουν και για το άρθρο 1 στο οποίο προτείνεται η εξαίρεση των ταχυδρομικών αποστολών από την εφαρμογή των διατάξεων. Δεδομένου ότι το κρατικό μονοπώλιο για τα ταχυδρομεία έχει ήδη αρθεί μερικώς ή πρόκειται να αρθεί, παρόμοια εξαίρεση είναι εντελώς αδικαιολόγητη.

4.6. Για τον ορισμό των επικίνδυνων εμπορευμάτων στο άρθρο 2 καθώς και για τον ορισμό του όρου «όχημα» θα ήταν σκόπιμο να χρησιμοποιηθούν οι ορισμοί που περιλαμβάνει η συμφωνία ADR καθώς και προβλεφθείσα συμφωνία πλαίσιο ADR.

4.7. Στο άρθρο 3 δεν αναφέρεται ρητά ότι είναι αναγκαίο κάθε κράτος μέλος να ελέγχει ένα αντιπροσωπευτικό μέρος των επικίνδυνων εμπορευμάτων. Σύμφωνα με τη γνώμη της ΟΚΕ, η Επιτροπή οφείλει να προβλέψει σχετική υποχρέωση και να δώσει ενιαίες οδηγίες για την πρακτική εφαρμογή του ελέγχου στα κράτη μέλη. Προτείνει επίσης να υποβληθεί σχετική πρόταση στο Συμβούλιο.

4.8. Επιπλέον θεωρείται παραπλανητική η έκφραση «στο μέτρο που ο έλεγχος αυτός δεν πραγματοποιείται στα εσωτερικά σύνορα της Κοινότητας» που περιλαμβάνεται στο άρθρο 3. Ο έλεγχος της μεταφοράς επικίνδυνων εμπορευμάτων στα εσωτερικά σύνορα της Κοινότητας έχει καταργηθεί. Δεν πρέπει όμως να καταργηθεί και ο έλεγχος στα εξωτερικά σύνορα της Κοινότητας.

4.9. Το άρθρο 5 ορίζει ότι σε περίπτωση παραβίασης των διατάξεων ασφαλείας η μεταφορά μπορεί να διακοπεί έως ότου πληρούνται οι όροι ασφαλείας.

4.10. Η διαδικασία της κατάρτισης ετήσιας έκθεσης, όπως προβλέπεται στο άρθρο 9 προκαλεί αδικαιολόγητα υψηλό διοικητικό φόρτο. Προφανώς, το άρθρο αυτό αποσκοπεί στη γνωστοποίηση κάθε αποτελέσματος 7 αυτό όχι μόνο δεν είναι ούτε σκόπιμο ούτε απαραίτητο, αλλά δημιουργεί, επιπλέον, νομικό πρόβλημα ως προς την προστασία των δεδομένων. Προτείνεται γι'αυτό να καθοριστούν στην οδηγία μόνο εκείνα τα σημεία που θα περιλαμβάνει η περίληψη την οποία θα διαβιβάζουν τα κράτη μέλη στην Επιτροπή σχετικά με τον έλεγχο επικίνδυνων εμπορευμάτων που διεξήγαγαν στην επικράτειά τους κατά τη διάρκεια ενός έτους.

Επιπλέον, προτείνεται να επεξεργάζεται η Επιτροπή τις εκθέσεις των κρατών μελών σε τακτικά διαστήματα (π.χ. κάθε τρία χρόνια) και να διαβιβάζει στο Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης συνολική έκθεση.

4.11. Στον κατάλογο ελέγχου του παραρτήματος Ι είναι αναγκαίο να αναφερθεί ιδιαίτερα και ο έλεγχος που εφαρμόζεται με βάση άλλες νομικές διατάξεις (π.χ. νομοθεσία περί οδικής ασφάλειας, διατάξεις κοινωνικού περιεχομένου κτλ.).

4.12. Επιπλέον, η οδηγία κανονισμός πρέπει να περιλαμβάνει ένα άρθρο στο οποίο να προβλέπονται κυρώσεις σε όλα τα κράτη μέλη σε περίπτωση παραβάσεων.

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 1994.

Ο Πρόεδρος της

Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Susanne TIEMANN

(1) ΕΕ αριθ. C 26 της 29. 1. 1994, σ. 10.