28. 1. 85 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 25/11 
το υπόλοιπο πρόγραμμα Ε+Α της Ispra ασχολείται 
σε μεγάλο βαθμό με προβλήματα τεχνικής ασφά­
λειας. 
15. Αν και μερικά εργαστήρια, τα οποία απασχο­
λούνται με τρίτιο, υπάρχουν στην Ευρώπη ή είναι 
ήδη οριστικά προγραμματισμένα, μερικά από τα 
εργαστήρια αυτά χρησιμεύουν στη στρατιωτική έ­
ρευνα, στα αποτελέσματα της οποίας δεν υπάρχει 
γενική πρόσβαση. Και στις Ηνωμένες Πολιτείες Α-
Βρυξέλλες, 21 Νοεμβρίου 1984. 
Εισαγωγή 
Η ΟΚΕ, βαθειά αναστατωμένη από τις ενδείξεις 
για την αύξηση της φτώχειας στην Ευρωπαϊκή Κοι­
νότητα, η οποία αρχικά είχε θέσει ως σκοπό της 
την «ανύψωση του βιοτικού επιπέδου», επιδοκι­
μάζει το γεγονός ότι η Επιτροπή επιζητεί να προει­
δοποιήσει την κοινή γνώμη και τα άτομα που 
συμμετέχουν στη λήψη αποφάσεων σχετικά με τη 
σημερινή πραγματικότητα όσον αφορά τη φτώχεια 
που υπάρχει ανάμεσα μας και τα δεινά και τους 
κινδύνους που εγκυμονεί για τις δημοκρατικές κοι­
νωνίες. 
Η ΟΚΕ, ενώ εγκρίνει γενικά την πρόταση, εκ­
φράζει παρακάτω τις ειδικές απόψεις της σχετικά 
με την κλίμακα, το επίκεντρο και τους στόχους του 
προγράμματος της Επιτροπής, σε θεματική βάση 
μάλλον παρά άρθρο προς άρθρο. 
(') ΕΕ αριθ. C 208 της 8. 8. 1984, σ. 10. μερικής κρίθηκαν απαραίτητα για το λόγο αυτό, 
παράλληλα με τις στρατιωτικές υπηρεσίες έρευνας 
όσον αφορά το τρίτιο, και πολιτικές υπηρεσίες. 
16. Η ΟΚΕ λαμβάνει υπόψη ότι το προτεινόμενο 
πρόγραμμα τριτίου πρέπει να εξελιχθεί στα πλαί­
σια του γενικού προϋπολογισμού για το Κοινό 
Κέντρο Ερευνών, στον οποίο προβλέπεται ήδη η 
αντίστοιχη θέση. 
Παρατηρήσεις 
1.1. Η ΟΚΕ τονίζει ότι το πρόγραμμα συνεπάγε­
ται δαπάνες περιορισμένης κλίμακας, θεωρεί λυπη­
ρή τη μείωση του προϋπολογισμού που προτείνεται 
σήμερα, δηλ. από τα 44 περίπου εκατομμύρια ECU 
(σε σημερινή πραγματική αξία που λαμβάνει υπό­
ψη το δείκτη του πληθωρισμού) που είχαν διατεθεί 
για το προηγούμενο πρόγραμμα (1975-1979) σε 35 
εκατομμύρια ECU, και πιστεύει ότι το θέμα πρέπει 
να επανεξεταστεί, ιδιαίτερα λόγω της διαρκούς επι­
δείνωσης της κατάστασης. 
1.2. Λόγω του περιορισμένου χαρακτήρα της δα­
πάνης, καθώς και του τρόπου αντιμετώπισης του 
θέματος που αποδίδει μεγάλη σημασία στα «μι-
κροπρογράμματα», το πρόγραμμα «έρευνας-δρά-
σης» που προτείνεται μπορεί ν' αποτελέσει μια 
αξιόλογη πρωτοβουλία εναντίον της φτώχειας μό­
νον αν αντιμετωπισθεί ως ειδική ενέργεια που απο­
τελεί ένα περιορισμένο αλλά χρήσιμο συμπλήρωμα 0 ΙΤρόεόρος 
της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Gerd MUHR 
Γνωμοδότηση για μια πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για ειδική κοινοτική δράση 
καταπολέμησης της φτώχειας (') 
(85/C 25/06) 
Διαδικασία 
Στις 10 Αυγούστου 1984, το Συμβούλιο αποφάσισε, σύμφωνα με το άρθρο 198 της 
συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, να ζητήσει τη 
γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «πρόταση από­
φασης του Συμβουλίου για ειδική κοινοτική δράση καταπολέμησης της φτώχειας». 
Το τμήμα κοινωνικών υποθέσεων, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετι­
κών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του, στις 8 Νοεμβρίου 1984, με βάση την 
εισηγητική έκθεση του κ. Brian Roycroft (συνεισηγητές ήταν οι κκ. Giacomo 
Regaldo και Thomas Etty). 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, κατά τη 221η σύνοδο ολομέλειας της, συνε­
δρίαση της 21ης Νοεμβρίου 1984, υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση: 
Αριθ. C 25/12 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 28. 1. 85 
των ευρύτερων επίσημων προγραμμάτων για την 
καταπολέμηση της φτώχειας. Μια προσπάθεια πα­
ρόμοιας έκτασης, στα πλαίσια της οποίας απαιτεί­
ται η ανάληψη αποφασιστικής δράσης εκ μέρους 
των κυβερνήσεων των κρατών μελών, θα πρέπει 
απαραιτήτως να ασχοληθεί με τις σημαντικότερες 
παραμέτρους που εμπλέκονται στο θέμα της φτώ­
χειας και της στέρησης, όπως π.χ. η ανεργία, τα 
προβλήματα κοινωνικής ασφάλισης, οι χαμηλόμι­
σθοι, τα προβλήματα στέγης κλπ. Πολύ μεγάλη 
ανησυχία εμπνέει το αποτέλεσμα που θα έχει μα­
κροπρόθεσμα η αντικατάσταση της επαρκώς αμει­
βόμενης απασχόλησης από την ανεργία ή την ανε­
παρκώς αμειβόμενη εργασία κατά μερική απασχό­
ληση ή την διαφόρων ειδών σποραδική ή χαμηλής 
αμοιβής απασχόληση. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να 
υπονομεύονται οι παροχές της γενικής κοινωνικής 
ασφάλισης και να προκαλείται μεγάλης κλίμακας 
και διαρκώς αυξανόμενη εξάρτηση από την κοινω­
νική αρωγή. 
Αν το πρόγραμμα «έρευνας-δράσης» αντιμετωπι­
σθεί όχι ως συμπλήρωμα αυτών των ευρύτερων 
συντονισμένων προσπαθειών, αλλά ως υποκατά­
στατο τους ή ως μέσο για να αποσπαστεί η προσο­
χή από την αναγκαιότητα τους, θα αποβεί, ενδεχο­
μένως, αντιπαραγωγικό. Η σταθερή ένταξη του 
προγράμματος στο ευρύτερο πλαίσιο δράσης έχει 
συνεπώς ουσιαστική σημασία για την επιτυχία 
του. 
1.3. Με την έννοια αυτή, η ΟΚΕ θεωρεί ότι η ονο­
μασία «ειδική κοινοτική δράση καταπολέμησης 
της φτώχειας» που δόθηκε στο πρόγραμμα είναι 
ακατάλληλη και ότι θα έπρεπε να διατυπωθεί ως 
εξής: «ειδικά μέτρα ενίσχυσης της κοινωνικής πο­
λιτικής των κρατών μελών για την καταπολέμηση, 
μείωση και πρόληψη της φτώχειας». Αυτό δεν ση­
μαίνει ότι παραβλέπεται ο ζωτικός ρόλος των τοπι­
κών και εθελοντικών μη κυβερνητικών οργανώσε­
ων. 
2.1. Όσον αφορά τα σημεία στα οποία συγκε­
ντρώνεται η δραστηριότητα του προγράμματος, αν 
τα κονδύλια που παρατίθενται στο δημοσιονομικό 
δελτίο της Επιτροπής (σημείο 5.2. Β) είναι μάλλον 
ενδεικτικά παρά οριστικά, τότε αυτό πρέπει να 
διευκρινισθεί· διαφορετικά, μπορεί να ενθαρρυν­
θούν οι προκαταλήψεις που αφορούν τη σχετική 
σημασία των ομάδων. 
2.2. Οι περισσότερες ομάδες του πληθυσμού που 
είναι εκτεθειμένες στον κίνδυνο της φτώχειας 
καλύπτονται από το πρόγραμμα, αν και αποκλεί­
ονται μερικές σημαντικές ομάδες (ανάπηροι, άτομα 
που τους φροντίζουν, χαμηλόμισθοι), ενώ ορισμέ­
νες από τις ομάδες που καλύπτονται από το πρό­
γραμμα θα έπρεπε να προσδιοριστούν με μεγαλύτε­
ρη ακρίβεια («περιθωριακές ομάδες»). 
Το ερώτημα του κατά πόσο η ομάδα των «κατηγο-
ριών-στόχων» θα έπρεπε να είναι ευρύτερη (με 
κίνδυνο να καταστεί ασαφής), ή πιο περιορισμένη 
(με κίνδυνο να αποκλειστούν αδικαιολόγητα ορι­
σμένα άτομα) απαιτεί προσεκτικότερη εξέταση. Θα 
ήταν προτιμότερο να δοθεί το βάρος σε μια ευρύτε­ρη κάλυψη, που να συνδυασθεί με μια αυστηρή 
ανάλυση και επεξήγηση της επιλογής αυτής της «έ-
ρευνας-δράσης», καθώς και των επιδιώξεων και 
των στόχων της. 
2.3. Επίσης, είναι σωστό ο ορισμός της φτώχειας 
να αφορά τα επίπεδα εισοδήματος κάτω από τα 
οποία ένα άτομο δε μπορεί να συμμετέχει στις 
δραστηριότητες που θεωρείται ότι πρέπει να είναι 
προσιτές σε όλους στην κοινωνία όπου ζούμε· και, 
ενώ είναι αλήθεια ότι πολλοί από τους φτωχούς 
στην Ευρώπη δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν μια 
πλήρη διατροφή, δεν πρέπει να προσπαθούμε να 
εξομοιώσουμε τη φτώχεια με την έλλειψη τροφής, 
αλλά αντίθετα να την αναλύουμε στα πλαίσια των 
σχετικών συνθηκών διαβίωσης που επικρατούν σε 
μια δεδομένη κοινωνία. Παρόλα αυτά, μπορεί να 
προσαφθεί στον ορισμό αυτό ότι είναι υπερβολικά 
ασαφής. Η έννοια ενός ειδικού ποσοστού μέσων 
εισοδημάτων σε μια δεδομένη κοινωνία πρέπει, 
συνεπώς, να προστεθεί ως μια χρήσιμη και λει­
τουργική έκφραση αυτού του ορισμού. 
2.4. Σχετικά με αυτό, και σύμφωνα με τον παρα­
πάνω κοινωνικό και λειτουργικό τρόπο αντιμετώ­
πισης του θέματος του ορισμού της φτώχειας, η 
ΟΚΕ επιδοκιμάζει την πρωτοβουλία της Επιτροπής 
που αποσκοπεί στη συγκέντρωση συγκριτικών 
στατιστικών στοιχείων σχετικά με τη φτώχεια 
στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Θα είναι χρήσιμο να 
περιληφθεί σ' αυτά και ένας κοινοτικός ορισμός 
της ανεργίας. 
3.1. Η ΟΚΕ εγκρίνει τους στόχους του προγράμ­
ματος της Επιτροπής που έχουν σχέση με την αύ­
ξηση της συνειδητοποίησης της κλίμακας, των το­
μέων και των μορφών της φτώχειας στην ΕΟΚ. 
(αυτό δεν σημαίνει ότι παραβλέπεται η ευρύτερη 
διεθνής διάσταση της φτώχειας). 
3.2. Ταυτόχρονα, η ΟΚΕ τονίζει ότι απαιτείται να 
καταβληθεί, στα πλαίσια του προγράμματος ενα­
ντίον της φτώχειας, εντονότερη προσπάθεια για να 
εξηγηθεί γιατί περιέρχονται σε φτώχεια ορισμένες 
κατηγορίες και ειδικότερα οι κατηγορίες που ανή­
κουν στο χώρο της «νέας φτώχειας». 
Το να ανήκει κανείς σε μια ιδιαίτερη κατηγορία 
μέσα στην κοινωνία δεν αρκεί για να εξηγηθεί η 
φτώχεια. Παραδείγματος χάρη, είναι αλήθεια ότι 
οι άνεργοι και οι μονογονικές οικογένειες είναι 
συχνότατα φτωχές. Πρέπει να τεθεί το ερώτημα: 
γιατί η κατάσταση του άνεργου ή της μονογονικής 
οικογένειας τείνει να έχει ως αποτέλεσμα τη φτώ­
χεια; Γιατί, ειδικά, τα συστήματα διατήρησης του 
εισοδήματος και άλλα συναφή συστήματα απέτυ­
χαν στην περίπτωση αυτών των κατηγοριών πλη­
θυσμού και είναι πολύ πιθανό ότι θα αποτύχουν 
ακόμα περισσότερο λόγω των διαρκώς αυξανόμε­
νων νέων κατηγοριών των μακροχρόνια ανέργων; 
Η απάντηση στα ερωτήματα αυτά, σε σχέση με την 
καθεμιά από τις ενδιαφερόμενες κατηγορίες, θα 
πρέπει να αποτελέσει ειδικό στόχο του προγράμ­
ματος. Οι απαντήσεις θα ποικίλουν πιθανώς από τη 
μια κατηγορία στην άλλη. Για τις μονογονικές οι-
28. 1. 85 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 25/13 
κογένειες, π.χ., θα είναι αναγκαίο να εξετασθούν 
τα επίπεδα και οι συνθήκες κάτω από τις οποίες 
δικαιούνται να λάβουν κοινωνικές παροχές (ι), στις 
οποίες συμπεριλαμβάνονται και τα προβλήματα 
που οφείλονται στους κανόνες που διέπουν τη 
«συγκέντρωση», τα προβλήματα που απορρέουν 
από τους χαμηλούς μισθούς, την εργασία κατά με­
ρική απασχόληση, τις διευκολύνσεις που προβλέ­
πονται για τη φύλαξη των παιδιών, την άσκηση 
διακρίσεων μεταξύ των δύο φύλων στην αγορά ερ­
γασίας - όλα αυτά απεικονίζουν το βαθμό επι­
κάλυψης ενός μεγάλου αριθμού πολιτικών που α­
σχολούνται με το πρόβλημα της φτώχειας. 
Συνεπώς, η Επιτροπή θα έπρεπε να κάνει ορισμένες 
διευκρινίσεις σχετικά με την εμπειρία που αποκτή­
θηκε από προγενέστερα πρότυπα σχέδια και με την 
εμπειρία που μπορεί να αποκτηθεί από τον καθορι­
σμό στόχων με αντικείμενο νέες κατηγορίες, με 
σκοπό να εξευρεθούν τρόποι παρέμβασης και πρό­
ληψης της εμφάνισης νέων κατηγοριών φτώχειας. 
3.3. Τέλος, ένα αντικειμενικό και πλήρες πρό­
γραμμα με σκοπό τον ορισμό, τον ποσοτικό προσ­
διορισμό, τον εντοπισμό, την καταπολέμηση και 
την πρόληψη της φτώχειας αυτής καθεαυτής πρέπει 
επίσης να λάβει υπόψη τις διαρκώς αυξανόμενες 
ανισότητες που υπάρχουν σε ορισμένες χώρες της 
ΕΟΚ μεταξύ των πλουσιότερων και των φτωχότε­
ρων κατηγοριών της κοινωνίας και να εξετάσει με 
ποιο τρόπο μπορεί να καταπολεμηθεί αυτή η τάση, 
που είναι αντίθετη προς το άρθρο 2 της συνθήκης. 
Η «ερευνητική» πλευρά του προγράμματος πρέπει 
συνεπώς να συμπεριλάβει τη στατιστική παρακο­
λούθηση της κατανομής του εισοδήματος και του 
πλούτου στην κοινωνία, με τέτοιο τρόπο ώστε να 
δώσει μια ικανοποιητική εικόνα των πραγματικά 
διαθέσιμων πόρων στις διάφορες κατηγορίες εισο­
δήματος στα κράτη μέλη. Γιατί δεν έχει νόημα να 
εξετασθεί η φτώχεια ανεξάρτητα από τη σημερινή 
κατανομή των πόρων και της ευημερίας στις άλλες 
κατηγορίες εισοδήματος της κοινωνίας. 
3.4. Ταυτόχρονα, η ΟΚΕ τονίζει ότι το πρό­
γραμμα της Επιτροπής θα μπορούσε να υποδει­
κνύει ακριβέστερα με ποιο τρόπο η προτεινόμενη 
«έρευνα» μπορεί να εξασφαλίσει τη μετάβαση από 
το στάδιο της απλής ανάλυσης της φτώχειας στο 
στάδιο της ανάληψης συγκεκριμένης «δράσης» για 
την καταπολέμηση της. 
Είναι σαφές ότι απαιτούνται εντατικές προσπά­
θειες για να προχωρήσει το θέμα της δραστικής 
καταπολέμησης της φτώχειας, της παροχής κινή­
τρων για την ανάληψη κυβερνητικής δράσης και 
(') Βλ. τη γνωμοδότηση της ΟΚΕ για «Τα σημερινά 
προβλήματα της κοινωνικής ασφάλειας στις χώρες της 
ΕΟΚ» (ΕΕ apiS. C 343 της 24. 12. 1984). 
Βρυξέλλες, 21 Νοεμβρίου 1984. της σύνδεσης της κοινοτικής πρωτοβουλίας με δρά­
σεις κοινωνικής πολιτικής σε σχετικούς τομείς, 
όπως είναι οι τοπικές πρωτοβουλίες για την απα­
σχόληση (2), η αναδιάρθωση και μείωση του χρό­
νου εργασίας και η κοινωνική ενσωμάτωση των 
«περιθωριακών» κατηγοριών και ατόμων σε βάρος 
των οποίων ασκούνται διακρίσεις και των οποίων 
η αίσθηση της προσωπικής αξίας και αξιοπρέπειας 
έχει διαβρωθεί από την έλλειψη ενδιαφέροντος του 
επίσημου κράτους. 
Ενώ υπάρχουν κοινοί παράγοντες και επικάλυψη 
των πολιτικών στην προσπάθεια εφαρμογής μιας 
παρόμοιας στρατηγικής για την καταπολέμηση της 
φτώχειας, αναλαμβάνονται επίσης διάφορες και 
ποικίλες ενέργειες εξαιτίας της ποικιλίας των εν­
διαφερόμενων κατηγοριών και τομέων. 
Ως προς το θέμα αυτό, είναι ουσιαστικό να εξα­
σφαλισθεί η συμμετοχή ατόμων που έχουν δραστη­
ριοποιηθεί στην «πρώτη γραμμή» στον αγώνα για 
την καταπολέμηση της φτώχειας και να καταστεί 
δυνατό να διατυπώσουν τα άτομα αυτά τις προσω­
πικές τους απόψεις, εμπειρίες και προτάσεις προς 
τους αρμόδιους για τη λήψη αποφάσεων. Είναι επί­
σης σημαντική η παροχή υποστήριξης και ενίσχυ­
σης από τους κοινωνικούς εταίρους. 
3.5. Σ' αυτό ακριβώς το πλαίσιο της προσπάθειας 
να συσπειρωθούν και να εκπροσωπηθούν τα άτομα 
που έχουν δραστηριοποιηθεί στον τομέα της κατα­
πολέμησης της φτώχειας και να έρθουν σε επαφή 
με εκείνους που διαμορφώνουν την κοινή γνώμη, 
θα πρέπει να διατυπωθεί σαφέστερα η πρόταση για 
τη δημιουργία ενός διεθνικού «κεντρικού γραφεί­
ου». 
Η ΟΚΕ τονίζει ότι, ενώ προφανώς ο ρόλος αυτού 
του «κεντρικού γραφείου» θα συνίσταται στο να 
συγκεντρώνει και να διαδίδει πληροφορίες και α­
πόψεις, δεν θα πρέπει να εκφυλισθεί σε ένα επιπλέ­
ον γραφειοκρατικό ίδρυμα ή σε μια «λαμπρή βι­
βλιοθήκη», αλλά να αποτελέσει αντίθετα σημείο 
εκκίνησης για τη λήψη δραστικών οικονομικών 
και κοινωνικών μέτρων για την καταπολέμηση της 
φτώχειας, για την ευαισθητοποίηση των αρμοδίων 
και για την υποκίνηση μιας επείγουσας επίσημης 
ανταπόκρισης σε τοπικό, εθνικό και κοινοτικό επί­
πεδο σ' αυτό το τόσο απαράδεκτο σύγχρονο πρό­
βλημα. 
4. Η ΟΚΕ επιθυμεί, τέλος, να επιστήσει την προ­
σοχή στο άρθρο 6 της πρότασης της Επιτροπής, το 
οποίο πρέπει να διορθωθεί με τέτοιο τρόπο ώστε η 
ενδιάμεση έκθεση του 1987 για το πρόγραμμα να 
υποβληθεί όχι μόνο στο Συμβούλιο και στο Ευρω­
παϊκό Κοινοβούλιο αλλά επίσης και στην ΟΚΕ. 
(2) Βλ. τη γνωμοδότηση της ΟΚΕ για τις «Τοπικές πρω­
τοβουλίες για την απασχόληση» (ΕΕ αριθ. C 206 της 
6. 8. 1984). 
0 ίίρόεόρος 
Οικονομικής καί Κοινωνικής Επιτροπής 
Gerd MUHR