ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ
Βρυξέλλες , 20.9.2000
COM(2000) 585 τελικό
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ
ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ
Ταχεία δράση µε στόχο µείζονες µεταδοτικές νόσους στο πλαίσιο της µείωσης της
φτώχειας
2ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ
ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ...............................................................................................3
1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ..............................................................................................................6
2. ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΓΙΑ ΝΑ ΜΕΙΩΘΕΙ Η ΕΠΙΒΑΡΥΝΣΗ ΤΩΝ
ΜΕΙΖΟΝΩΝ ΜΕΤΑ∆ΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΩΝ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΣΣΟΜΕΝΕΣ ΧΩΡΕΣ .....7
2.1 Τα συστήµατα υγείας βρίσκονται υπό πίεση .............................................................7
2.2 Οι µείζονες µεταδοτικές νόσοι αποτελούν παγκόσµια πρόκληση .............................8
2.3 Ανάγκη για µια αποτελεσµατική παγκόσµια αντίδραση ............................................9
2.4 Νέες διεθνείς συνεργασίες ......................................................................................13
3. Ο ΕΙ∆ΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ
ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΜΕΙΖΟΝΩΝ ΜΕΤΑ∆ΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΩΝ ........................14
3.1 Οι τρέχουσες πολιτικές και οι συνεχιζόµενες δραστηριότητες της ΕΚ ....................14
3.2 Το συγκριτικό πλεονέκτηµα της ΕΚ σε πρόσφατες αναπτυξιακές στρατηγικές .......17
4. ΤΡΕΙΣ ΒΑΣΙΚΟΙ ΤΟΜΕΙΣ ΓΙΑ ΑΥΞΗΜΕΝΗ ΚΑΙ TAXEIA ∆ΡΑΣΗ..................18
4.1 Επίτευξη των καλύτερων δυνατών αποτελεσµάτων των υφιστάµενων παρεµβάσεων
στη συνεργασία της ΕΚ µε την ανάπτυξη ...............................................................18
4.2 Αύξηση της οικονοµικής δυνατότητας για προµήθεια βασικών φαρµακευτικών
προϊόντων µέσω ολοκληρωµένης προσέγγισης ......................................................20
4.3 Επενδύσεις στην έρευνα και την ανάπτυξη παγκόσµιων δηµόσιων αγαθών µε στόχο
τις τρεις νόσους ......................................................................................................22
5. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ..................................................................24
Παράρτηµα 1 Κατάσταση ανάγκης παγκοσµίως λόγω HIV/AIDS, ελονοσίας και φυµατίωσης
............................................................................................................................... 25
Παράρτηµα 2 Χαρτοφυλάκιο της ΕΚ για την Υγεία , τοAIDS και τον Πληθυσµό ...............28
Παράρτηµα 3 Περίληψη των δράσεων που αναλαµβάνονται σε συνέχεια της Ανακοίνωσης
της Επιτροπής σχετικά µε µια αυξηµένη αλληλεγγύη για την αντιµετώπιση του
AIDS στις αναπτυσσόµενες χώρες (Com-98-407)..................................................35
Παράρτηµα 4 Οι επενδύσεις της Γ∆ Έρευνας σε έργα που σχετίζονται µε τον ιό ΗΙ V, την
ελονοσία και τη φυµατίωση ....................................................................................38
3ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ
Η παρούσα ανακοίνωση προς το Συµβούλιο και το Κοινοβούλιο αναφέρεται στην ανάγκη για
ταχεία δράση µε στόχο µείζονες µεταδοτικές νόσους στο πλαίσιο της µείωσης της φτώχειας .
Εξηγεί ότι οι µεταδοτικές νόσοι αποτελούν επιπρόσθετο βάρος για τα άτοµα που βρίσκονταισε µεγάλη ένδεια
, αναλύει τα σχετικά θέµατα µείζονος πολιτικής , αναφέρεται στη λογική της
συνεχούς κοινοτικής εµπλοκής και καθορίζει ένα πλαίσιο µε τρεις ευρείς τοµείς δράσηςεξειδικευµένου χαρακτήρα
.
Μεταδοτικές νόσοι : βάρος για τους φτωχότερους και εµπόδιο για τηναν άπτυξη
Οι επενδύσεις στην υγεία µπορούν να συµβάλουν σηµαντικά στη µείωση της φτώχειας και
στην οικονοµική ανάπτυξη . Στις αναπτυσσόµενες χώρες , οι µεταδοτικές νόσοι , ιδιαίτερα ο
ιόςHIV/AIDS, η ελονοσία και η φυµατίωση εξακολουθούν να περιορίζουν την ανθρώπινη
ανάπτυξη . Σε παγκόσµιο επίπεδο αυτές οι τρεις ασθένειες προκαλούν συνολικά το θάνατο
περισσότερων από πέντε εκατοµµυρίων ατόµων κάθε χρόνο µε τον µεγαλύτερο αντίκτυποστη νοσηρότητα και στη µέση διάρκεια ζωής στις αναπτυσσόµενες χώρες
.
Η αποτυχία να περιοριστεί η επιβάρυνση από τις νόσους αυτές και οι µαρτυρίες για τιςαυξανόµενες επιπτώσεις τους αποτέλεσαν το επίκεντρο της συζήτησης για την ανάπτυξη καιοδήγησαν σε εκκλήσεις για επείγουσα δράση και µια σειρά διεθνών πρωτοβουλιών
.
Η Επιτροπή έχει δεσµευτεί να υποστηρίξει την ταχεία αντίδραση σε µια κατάσταση που έχειεξελιχθεί σε παγκόσµια έκτακτη ανάγκη
. Απαιτούνται επιπρόσθετες επιλεκτικές και
εξειδικευµένου χαρακτήρα προσεγγίσεις που θα συµπληρώσουν τη µακρά και συνεχήυποστήριξη της Κοινότητας όσον αφορά την ενίσχυση των συστηµάτων υγείας
, έτσι ώστε να
παρέχουν υπηρεσίες που να ωφελούν τους φτωχούς .
Το σκεπτικό για ταχεία δράση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας
Στόχος της νέα πολιτικής ανάπτυξης της ΕΚ , είναι η µείωση της φτώχειας . Ένας από τους
τοµείς προτεραιότητας για την αναπτυξιακή βοήθεια της ΕΚ είναι η στήριξη τωνµακροοικονοµικών πολιτικών στις αναπτυσσόµενες χώρες σε άµεσο συνδυασµό µε τιςστρατηγικές µείωσης της φτώχειας
, ιδίως τα τοµεακά προγράµµατα στους κοινωνικούς
τοµείς( υγεία, εκπαίδευση )1. Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα έχει ως µοναδική εντολή την επίτευξη
αυτού του στόχου , εφόσον είναι σε θέση να αντιµετωπίσει µε συνέπεια θέµατα
ανθρωπισµού , ανάπτυξης , εµπορίου , υγείας, εκπαίδευσης και έρευνας , κ. λπ. Από το1990, οι
κοινοτικές επενδύσεις για βοήθεια στο πρόγραµµα Υγεία ,A I D S και Πληθυσµός συνέδραµαν
περισσότερες από 100 χώρες µε διάφορα συµπληρωµατικά µέσα για συνολικό ποσό 3,4 δισ.
ευρώ. Η Επιτροπή θα ενισχύσει τη στήριξή της στον τοµέα της υγείας στις αναπτυσσόµενες
χώρες, και κάνει έκκληση για συµπληρωµατικές δράσεις όσον αφορά τη βελτίωση του
αντίκτυπου , τη δυνατότητα διάθεσης οικονοµικών µέσων και τις επενδύσεις στους τοµείς της
έρευνας και της ανάπτυξης . Η εστίαση της προσοχής στην πρόληψη των ασθενειών , την
προώθηση της υγείας και τα βελτιωµένα συστήµατα υγείας θα παραµείνει η κύρια απάντησητης ΕΚ µακροπρόθεσµα στη βελτίωση της υγείας και τη µείωση της φτώχειας στιςαναπτυσσόµενες χώρες
.
1COM (2000) 212, σ.2 5
4Η Επιτροπή αναπτύσσει όλο και περισσότερο ενεργό ρόλο στον διεθνή διάλογο για την
αύξηση της πρόσβασης των αναπτυσσόµενων χωρών σε οικονοµικώς προσιτά βασικάφαρµακευτικά προϊόντα
. Το γεγονός αυτό συνεπάγεται εκτεταµένη συµβουλευτική
υποστήριξη και αναθεώρηση πολλών θεµάτων που αφορούν , µεταξύ άλλων , την υποδοµή ,
τους µηχανισµούς χρηµατοδότησης , τους διεθνείς µηχανισµούς τιµολόγησης και χορήγησης
αδειών, τα δικαιώµατα πνευµατικής ιδιοκτησίας , τους δασµούς και τα κατάλληλα κίνητρα για
την αύξηση των επενδύσεων στην παγκόσµια υγεία , συµπεριλαµβανοµένων και των βασικών
φαρµακευτικών προϊόντων2.
Επιπλέον , η Ευρώπη µπορεί να στηριχθεί στην άριστη µακρά παράδοση στην έρευνα στον
τοµέα της υγείας . Η ευρωπαϊκή βιοµηχανία παράγει περισσότερο από το 60% των εµβολίων
που χρησιµοποιούνται σε αναπτυσσόµενες χώρες και συγκαταλέγεται µεταξύ τωνµεγαλύτερων παραγωγών φαρµάκων κατά των µεταδοτικών νόσων
. Τα τελευταία έτη , η
Κοινότητα έχει αυξήσει τις επενδύσεις ιδίως στην έρευνα των µεταδοτικών νόσων καιδιαδραµατίζει σηµαντικό ρόλο στη διευκόλυνση νέων συνεργασιών µεταξύ του δηµόσιου καιτου ιδιωτικού τοµέα για την έρευνα και την ανάπτυξη φαρµάκων και εµβολίων
, τα οποία
είναι ιδιαίτερης σηµασίας για την υγεία των κατοίκων των αναπτυσσόµενων χωρών .
Ένα πλαίσιο για κοινοτική δράση πρέπει να περιλαµβάνει τρεις ευρείς τοµείς για δράσηεξειδικευµένου χαρακτήρα
.
1. Επίτευξη των καλύτερων δυνατών αποτελεσµάτων όσον αφορά τις υφιστάµενες
παρεµβάσεις , υπηρεσίες και εµπορεύµατα που επικεντρώνονται σε µείζονες µεταδοτικές
νόσους οι οποίες προσβάλλουν τους φτωχότερους πληθυσµούς .
Οι µείζονες µεταδοτικές νόσοι γενικά είναι δυνατό να προληφθούν ή / και να θεραπευτούν
εύκολα µε τη χρησιµοποίηση των υφιστάµενων αποτελεσµατικών παρεµβάσεων χαµηλούκόστους
. Ωστόσο, οι παρεµβάσεις αυτές συνήθως δεν φθάνουν στα πλέον ευάλωτα άτοµα
στις αναπτυσσόµενες χώρες , οι οποίες προσπαθούν να παρέχουν βασική υγειονοµική
περίθαλψη µε λιγότερο από 5U S D ετησίως κατά κεφαλή . Η βελτίωση των αποτελεσµάτων
των υφιστάµενων παρεµβάσεων , υπηρεσιών και εµπορευµάτων απαιτεί αυξηµένη
υποστήριξη για την ενίσχυση της πρόληψης και της βασικής υγειονοµικής περίθαλψης , των
συστηµάτων υγείας αλλά και κλιµάκωση της υποστήριξης εξειδικευµένου χαρακτήρα µέσωκαινοτόµων συνεργασιών πέραν του παραδοσιακού τοµέα της υγείας
.
2. Βελτίωση της οικονοµικής δυνατότητας για βασικά φαρµακευτικά προϊόντα µέσω
µιας ολοκληρωµένης και συνεργιστικής παγκόσµιας προσέγγισης .
Η βελτίωση της πρόσβασης σε βασικά φαρµακευτικά προϊόντα µπορεί να επιτευχθεί µόνοµέσω µιας ολοκληρωµένης παγκόσµιας προσέγγισης που θα αντιµετωπίζει µια παγκόσµιαέκτακτη ανάγκη
.
Οι αναπτυσσόµενες χώρες , ειδικότερα , οι φτωχοί πληθυσµοί δεν έχουν επαρκή πρόσβαση σε
οικονοµικώς προσιτές υπηρεσίες και βασικά φαρµακευτικά προϊόντα . Οι λόγοι είναι
σύνθετοι, και εκτός από τους κύριους που τονίζονται στην παράγραφο 1 περιλαµβάνουν τις
επιδράσεις των διεθνών και εθνικών πολιτικών τιµολόγησης , των δασµών και της
2Βασικά ή κύρια φαρµακευτικά προϊόντα είναι τα φάρµακα εκείνα , συµπεριλαµβανοµένων και των
εµβολίων , που είναι βασικά για τη δηµόσια υγεία ενός πληθυσµού . Ορισµένα φάρµακα για τις
µείζονες νόσους στις αναπτυσσόµενες χώρες µπορεί να είναι « βασικά ή κύρια » αλλά ενδέχεται να µην
εµφανίζονται στον κατάλογο βασικών φαρµάκων ( ΚΕΦ) της ΠΟΥ ή των µεµονωµένων χωρών .
5φορολογίας , καθώς και της εφαρµογής συµφωνιών για τα δικαιώµατα πνευµατικής
ιδιοκτησίας . Οι επιλογές για περαιτέρω βελτίωση της πρόσβασης και της οικονοµικής
δυνατότητας περιλαµβάνουν : διερεύνηση της χρησιµοποίησης διαφορικής τιµολόγησης
( κλιµακούµενη τιµολόγηση ), εθελοντικές συµφωνίες χορήγησης αδειών , παράλληλο
εµπόριο, µεταφορά τεχνολογίας και αύξηση της τοπικής ικανότητας παραγωγής , χρήση τόσο
γενικών προϊόντων όσο και προϊόντων που καλύπτονται από διπλώµατα ευρεσιτεχνίας καιεπανεξέταση των επιλογών δασµολόγησης και φορολόγησης σε επίπεδο χώρας
.
3. Αύξηση των επενδύσεων στην έρευνα και ανάπτυξη παγκόσµιων δηµόσιων αγαθών
µε στόχο τρεις µείζονες µεταδοτικές νόσους .
Η έρευνα και η ανάπτυξη στο πλαίσιο της φαρµακευτικής βιοµηχανίας γενικά καθορίζεταιαπό τις απαιτήσεις της αγοράς των βιοµηχανοποιηµένων χωρών
, µε αποτέλεσµα να
παραµελούνται οι νόσοι που κυριαρχούν στις αναπτυσσόµενες χώρες , όπου οι αγορές
θεωρούνται µικρές . Μόνον το 10% της διεθνούς έρευνας για την υγεία επικεντρώνεται στις
νόσους που αποτελούν το 90% του συνόλου των ασθενειών . Χρειάζεται να τεθούν σε
εφαρµογή παγκόσµιοι µηχανισµοί και κίνητρα για τον προσανατολισµό της έρευνας και τηςανάπτυξης σε νόσους που πλήττουν δυσανάλογα τις αναπτυσσόµενες χώρες
. Για την πρόοδο
απαιτείται διεύρυνση του χαρτοφυλακίου έρευνας , µεγαλύτερη προθυµία για υποστήριξη
επενδύσεων που ενέχουν κίνδυνο και µετάβαση από τη δοκιµασία εν σειρά στη δοκιµασία ενπαραλλήλω των υποψήφιων προϊόντων
. Η στενότερη συνεργασία της έρευνας του δηµοσίου
τοµέα που διαθέτει µεγάλη παράδοση και της ευρωπαϊκής φαρµακευτικής βιοµηχανίας πουδιαθέτει εκτεταµένες δυνατότητες θα µπορούσε να αποφέρει σηµαντικά οφέλη
.
Προτεραιότητα πρέπει να αποτελέσει η αύξηση των επενδύσεων σε σχέση µε το δυναµικότων επιστηµονικών και τεχνολογικών ιδρυµάτων και του προσωπικού τους στιςαναπτυσσόµενες χώρες
.
Η µελλοντική πορεία
Η ταχεία αντίδραση της Κοινότητας στις µείζονες µεταδοτικές νόσους θα πρέπει να
θεωρείται ως µέρος και ως συµπλήρωµα των συνεχιζόµενων κοινοτικών επενδύσεων στοντοµέα της υγείας και της µείωσης της φτώχειας
. Για να είναι αποτελεσµατική η αντίδραση
απαιτούνται συγκροτηµένες προσπάθειες των γενικών διευθύνσεων της Επιτροπής , σε
συνδυασµό µε τα κράτη µέλη της ΕΚ , µε τις χώρες - εταίρους, µε διεθνείς εταίρους , µε την
κοινωνία των πολιτών και µε άλλους εµπλεκόµενους , αλλά και µεγαλύτερες καινοτοµίες και
ταχύτερη δράση σε σχέση µε την µέχρι τώρα παραδοσιακή αναπτυξιακή βοήθεια .
Το πλαίσιο πολιτικής που περιλαµβάνεται στην εν λόγω ανακοίνωση , θα συζητηθεί
εκτεταµένως σε στρογγυλή τράπεζα υψηλού επιπέδου µε τα ενδιαφερόµενα µέρη , ιδίως µε
τις αναπτυσσόµενες χώρες , τα κράτη µέλη της ΕΕ , το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο , τους διεθνείς
οργανισµούς για την ανάπτυξη , την κοινωνία των πολιτών , τους ερευνητές και τις
φαρµακευτικές βιοµηχανίες . Τα αποτελέσµατα της στρογγυλής τραπέζης θα αποτελέσουν
αξιόλογα στοιχεία για την Επιτροπή κατά τη διαµόρφωση του προγράµµατος δράσης .
61. ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Οι σύνθετες αλληλεπιδράσεις µεταξύ της υγείας ενός πληθυσµού και της φτώχειας έχουν
πλέον αναγνωριστεί ευρέως . Υπάρχουν στοιχεία ότι οι επενδύσεις στην υγεία µπορούν να
συµβάλουν σηµαντικά στη µείωση της φτώχειας και στην οικονοµική ανάπτυξη και ότι ηκακή υγεία συνδέεται στενά µε τη φτώχεια
, την κακή εκπαίδευση και τα ανεπαρκή
συστήµατα υγείας3. Στις αναπτυσσόµενες χώρες , οι µεταδοτικές νόσοι , ιδιαίτερα ο ιός
HIV/AIDS, η ελονοσία και η φυµατίωση συµβάλλουν δυσανάλογα στα υψηλά επίπεδα της
κακής υγείας και περιορίζουν όλο και περισσότερο την ανθρώπινη ανάπτυξη . Παγκοσµίως ,
αυτές οι τρεις νόσοι εξακολουθούν , παρά τις καταβαλλόµενες προσπάθειες , να αυξάνονται
και να προκαλούν το θάνατο σε περισσότερα από πέντε εκατοµµύρια άτοµα κάθε χρόνοέχοντας µεγάλη επίπτωση στη νοσηρότητα και στο προσδόκιµο ζωής στις αναπτυσσόµενεςχώρες
.
Αυτές οι νόσοι ελέγχονται εν µέρει µε τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και τηνεφαρµογή αποτελεσµατικών συστηµάτων δηµόσιας υγείας και εκπαίδευσης
. Βασικά, κάθε
νόσος είναι δυνατό να προληφθεί ή / και να θεραπευτεί εύκολα µε τη χρησιµοποίηση των
υφιστάµενων αποτελεσµατικών και συχνά χαµηλού κόστους παρεµβάσεων , στις οποίες
συµπεριλαµβάνονται και η πρόσβαση σε πληροφορίες , σε προϊόντα υγείας ( προφυλακτικά ,
κουνουπιέρες ) και σε υπηρεσίες ( θεραπεία σεξουαλικά µεταδιδόµενων νόσων και
ευκαιριακών λοιµώξεων , ελονοσία και φυµατίωση ). Ωστόσο, οι υφιστάµενες παρεµβάσεις
πολύ συχνά δεν φθάνουν στα πιο ευάλωτα άτοµα και οι επενδύσεις σε νέες καιαποτελεσµατικότερες παρεµβάσεις δεν επαρκούν σε όλα τα επίπεδα
.
Η έλλειψη προόδου όσον αφορά τη µείωση της επιβάρυνσης από τον ιό HIV/AIDS, την
ελονοσία και τη φυµατίωση µέσω της υποστήριξης του συστήµατος υγείας έχει φέρει τιςνόσους αυτές στο επίκεντρο της συζήτησης για την ανάπτυξη και έχει οδηγήσει τα τελευταίαχρόνια στη λήψη µιας σειράς σηµαντικών πρωτοβουλιών
. Μεταξύ αυτών περιλαµβάνονται
και οι εξής : η ∆ιεθνής Συνεργασία για την αντιµετώπιση του AIDS στην Αφρική (IPAA), η
∆ιεθνής Πρωτοβουλία για το Εµβόλιο κατά του AIDS (IAVI), η Παγκόσµια Συµµαχία για τα
Εµβόλια και την Ανοσοποίηση (GAVI), η Πρωτοβουλία για την Αντιµετώπιση της
Ελονοσίας , η Πρωτοβουλία Φαρµάκων κατά της Ελονοσίας (MMV) και η Πρωτοβουλία για
την Ανάσχεση της Φυµατίωσης (TB). Έχει δοθεί νέα ώθηση ενισχυόµενη από τις αυξηµένες
οικονοµικές δεσµεύσεις από κυβερνήσεις4και φιλανθρωπικές οµάδες5. ∆ιαµορφώνονται νέες
προσεγγίσεις εργασίας µεταξύ του δηµόσιου και του ιδιωτικού τοµέα , όπως η πρωτοβουλία
πέντε φαρµακευτικών εταιρειών και του UNAIDS για την παροχή αντιρετροιϊκών φαρµάκων
σε πιο προσιτές τιµές .
3Έκθεση για την Παγκόσµια Ανάπτυξη το 1993 της Παγκόσµιας Τράπεζας . Η Επιτροπή για τα
Μακροοικονοµικά και την Υγεία ( ΕΜΥ Ιανουάριος 2000) εκπονεί σειρά µελετών σχετικά µε το πώς
συγκεκριµένες παρεµβάσεις στον τοµέα της υγείας µπορούν να οδηγήσουν σε οικονοµική ανάπτυξη .
4Η Οµάδα των Οκτώ στην Okinawa δεσµεύτηκε για κατεπείγουσα δράση κατά των µειζόνων
µεταδοτικών νόσων . Ειδικές υποσχέσεις έγιναν από την Ιαπωνία (3 δισ.U S D ) και το Ηνωµένο
Βασίλειο (160 εκ.U S D ) . Ο ∆ιεθνής Οργανισµός Ανάπτυξης (IDA) ανήγγειλε µια συνολική πίστωση 1
δισ.U S D για την καταπολέµηση του AIDS, της ελονοσίας και της φυµατίωσης .
5Μόνο για το 2000, το Ίδρυµα Bill καιMelinda Gates χορήγησε 90 εκ.U S D για την ελονοσία ,9 0 εκ.
USD για την καταπολέµηση των ιών HIV/AIDS και άνω των 100 εκ.U S D για δράσεις που έχουν
σχέση µε τη φυµατίωση .
7Η παρούσα ανακοίνωση προτείνει ένα πλαίσιο πολιτικής που θα καθοδηγήσει την ΕΚ σε µια
συγκροτηµένη , ολοκληρωµένη και ταχεία δράση κατά των τριών µειζόνων µεταδοτικών
νόσων που εγγράφεται στις παγκόσµιες προσπάθειες για τη βελτίωση της υγείας τωνφτωχότερων πληθυσµών
( όπως αντικατοπτρίζεται στις συστάσεις της διάσκεψης κορυφής
της Οµάδας των Οκτώ που έγινε στην Οκινάουα τον Ιούλιο 2000.
Η εν λόγω ανακοίνωση σκιαγραφεί σύντοµα τις απειλές που συνεπάγονται αυτές οι νόσοι ,
για την παγκόσµια υγεία και την ανάπτυξη , καθώς και τις προκλήσεις και τις ευκαιρίες για
την αντιµετώπισή τους . Καθορίζει το ρόλο της Κοινότητας στα πλαίσια των νέων διεθνών
πρωτοβουλιών . Τέλος, προσδιορίζει τρεις βασικούς τοµείς για αυξηµένη κοινοτική δράση
και αναγνωρίζει ότι για µια αποτελεσµατική δράση θα απαιτηθούν ολοκληρωµένεςπροσπάθειες της Επιτροπής σε συνεργασία µε τις χώρες
- εταίρους, τους διεθνείς εταίρους και
τα κράτη µέλη .
Η παρούσα ανακοίνωση θα συζητηθεί διεξοδικά κατά τη στρογγυλή τράπεζα υψηλούεπιπέδου µε όλα τα ενδιαφερόµενα µέρη
, ιδίως τις αναπτυσσόµενες χώρες , τα κράτη µέλη
της ΕΕ, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο , τις διεθνείς υπηρεσίες ανάπτυξης , την κοινωνία των
πολιτών, τους ερευνητές και τη φαρµακευτική βιοµηχανία . Η Επιτροπή θα συντάξει έκθεση
όσον αφορά τα αποτελέσµατα των συζητήσεων της στρογγυλής τραπέζης και τασυµπεράσµατα που θα συναχθούν σχετικά µε το περιεχόµενο των µελλοντικών προτάσεώντης για εφαρµογή των προτεινόµενων δράσεων
.
2. ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ ΓΙΑ ΝΑ ΜΕΙΩΘΕΙ Η ΕΠΙΒΑΡΥΝΣΗ ΤΩΝ
ΜΕΙΖΟΝΩΝ ΜΕΤΑ∆ΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΩΝ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΣΣΟΜΕΝΕΣ ΧΩΡΕΣ
2.1 Τα συστήµατα υγείας βρίσκονται υπό πίεση
Τα συστήµατα υγείας6στις φτωχότερες χώρες υφίστανται τεράστιες πιέσεις και συνήθως
στερούνται πόρων για την παροχή ακόµη και ενός βασικού επιπέδου περίθαλψης . Οι
υγειονοµικές υπηρεσίες δεν χρηµατοδοτούνται επαρκώς , δεν διαθέτουν επαρκές προσωπικό ,
στερούνται κατάλληλου βασικού εξοπλισµού και εφοδίων και συχνά έχουν περιορισµένηθεσµική και διαχειριστική ικανότητα
. Οι τυπικές ετήσιες κατά κεφαλή δαπάνες στον τοµέα
της δηµόσιας υγείας στην υποσαχάρια Αφρική είναι µικρότερες από 5U S D ή2,5% του
Α. Εγχ. Π7. Σύµφωνα µε υπολογισµό της Παγκόσµιας Τράπεζας του 1993, το ποσοστό αυτό
θα πρέπει να φθάσει τα 12 USD κατά κεφαλή ή 3,4% του Α. Εγχ. Π., τα οποία απαιτούνται για
την παροχή µιας βασικής επιλεκτικής δέσµης µέτρων περίθαλψης .
Πιο πρόσφατες εργασίες της Π . Ο. Υ.( Παγκόσµια Έκθεση Υγείας 2000) αναφέρουν ότι
συνολικές επενδύσεις στον τοµέα της υγείας µικρότερες από 60 USD κατά κεφαλή πιθανόν
να είναι αναποτελεσµατικές . Τέτοια χαµηλά επίπεδα επενδύσεων είναι σε θέση να
διατηρήσουν µόνο ελάχιστα λειτουργικές υπηρεσίες , ακόµη και στις περιπτώσεις όπου οι
προσπάθειες µεταρρύθµισης και αναδιάρθρωσης των συστηµάτων υγείας είναι επιτυχείς .
6Τα συστήµατα υγείας που ορίζονται µε την ευρεία έννοια ( Παγκόσµια Έκθεση Υγείας 2000 της
ΠΟΥ), περιλαµβάνουν όλες τις µη προσωποποιηµένες αλλά προσανατολιζόµενες προς τον πληθυσµό
ή τη δηµόσια υγεία παρεµβάσεις , όπως υγιεινός τρόπος ζωής , ψεκασµός µε εντοµοκτόνα κατά νόσων
που µεταφέρονται µε φορείς , εκστρατείες κατά του καπνίσµατος , προστασία των τροφών και του
ύδατος, καθώς και προσωπικές υπηρεσίες .
7Τα στατιστικά στοιχεία που περιλαµβάνονται στην ανακοίνωση βασίζονται στα πιο πρόσφατααριθµητικά στοιχεία που παρέχουν οι Π
. Ο. Υ., UNAIDS και ΕΑΒ, εκτός αν αναφέρεται διαφορετικά .
8Ενώ στόχος των κρατικών υπηρεσιών υγειονοµικής περίθαλψης είναι συνήθως να
εξυπηρετούν τους φτωχούς , συχνά ευνοούν δυσανάλογα τους πιο εύπορους . Οι αυξανόµενες
επιπτώσεις των ιών HIV/AIDS, της ελονοσίας και της φυµατίωσης έχουν οξύνει περαιτέρω
το χάσµα µεταξύ των αναγκαίων και των διαθέσιµων πόρων . Πρόσφατες χρηµατοδοτικές
µεταρρυθµίσεις επιχειρούν να διορθώσουν αυτήν την τάση .
Η διασφάλιση επαρκών πόρων για καλύτερα αποτελέσµατα στον τοµέα της υγείας παραµένειένα δύσκολο έργο στις περισσότερες αναπτυσσόµενες χώρες και η πρόοδος προς τηνανάπτυξη πιο αποτελεσµατικών και δίκαιων συστηµάτων υγείας αποτελεί βραδείαδιαδικασία
. Είναι απίθανο να αυξηθεί το ποσοστό των εθνικών προϋπολογισµών που
προορίζεται για τον τοµέα της υγείας . Ορισµένες από τις φτωχότερες χώρες αναφέρουν
κεφαλαιουχικές δαπάνες σε ποσοστό 40-50% του συνολικού προϋπολογισµού για τον τοµέα
της δηµόσιας υγείας , ενώ το µεγαλύτερο µέρος που αποµένει διατίθεται για το προσωπικό
και µόνον ένα πολύ µικρό τµήµα αποµένει για συντήρηση και αναλώσιµα είδη . Η αµοιβή
υπηρεσιών που χρηµατοδοτούνται µέσω γενικών κυβερνητικών σχηµάτων προπληρωµήςεισοδήµατος και κοινωνικής υγειονοµικής ασφάλισης παραµένει η προτιµώµενη και η πλέοναµερόληπτη προσέγγιση για τη θεµιτή
8χρηµατοδότηση βασικών υπηρεσιών και προµηθειών
όσον αφορά τη δηµόσια υγεία . Η προσέγγιση αυτή έχει οδηγήσει σε µεγαλύτερες βελτιώσεις
όσον αφορά την πρόσβαση στην υγειονοµική περίθαλψη9.
Στις περιπτώσεις όπου δεν υπάρχει επαρκώς διαθέσιµη δηµόσια χρηµατοδότηση για νακαλύψει τις βασικές υγειονοµικές δαπάνες
, η κακή υγεία εκθέτει τις οικογένειες σε υψηλές
µη προγραµµατισµένες δαπάνες . Τέτοιες δαπάνες µπορούν να αποτελούν το ήµισυ του
συνολικού µηνιαίου εισοδήµατος και µπορούν να εξωθήσουν τις οικογένειες στη φτώχεια .
Το µεγαλύτερο µέρος του κόστους αυτού προορίζεται για υπηρεσίες και φαρµακευτικάπροϊόντα
.
2.2 Οι µείζονες µεταδοτικές νόσοι αποτελούν παγκόσµια πρόκληση
Οι µεταδοτικές νόσοι είναι υπεύθυνες για το 60% των συνολικών ασθενειών στις
αναπτυσσόµενες χώρες . Ο ιόςHIV/AIDS, η ελονοσία και η φυµατίωση αποτελούν µεγάλη
αναλογία αυτής της επιβάρυνσης και ευθύνονται συνολικά για τους θανάτους άνω των πέντεεκατοµµυρίων ατόµων ετησίως
. Οι περισσότεροι από αυτούς που προσβάλλονται ζουν σε
αναπτυσσόµενες χώρες και οι γυναίκες είναι ιδιαίτερα ευάλωτες . Υπάρχουν ενδείξεις ότι οι
επιπτώσεις αυτών των ασθενειών αυξάνονται λόγω της συνέχισης και της υποβάθµισης τουεπιπέδου φτώχειας
, της αύξησης του πληθυσµού , της αύξησης των καταστροφών που
οφείλονται στον ανθρώπινο παράγοντα και των φυσικών καταστροφών που έχουν ωςαποτέλεσµα τη µετατόπιση των πληθυσµών
, της αποτυχίας των συστηµάτων υγείας , της
εµφάνισης αντίστασης στα φάρµακα , της αυξηµένης χρήσης ενεόµενων φαρµάκων , των
κλιµατολογικών µεταβολών και της επιδείνωσης των συνθηκών υγιεινής . Η κατάσταση
8Θεµιτή χρηµατοδότηση σε συστήµατα υγείας σηµαίνει την πληρωµή σύµφωνα µε την ικανότητα
πληρωµής παρά µε τον κίνδυνο ασθένειας . Αυτό σηµαίνει ότι οι φτωχοί θα πρέπει να πληρώνουν
λιγότερα για τις ίδιες υπηρεσίες .
9Η αύξηση της κοινωνικής και της ιδιωτικής κάλυψης της υγειονοµικής ασφάλισης , καθώς και των
διευρυµένων φαρµακευτικών οφελών είναι µια υποσχόµενη τάση σε χώρες τόσο διαφορετικές όπως ηΑργεντινή
, η Λαϊκή ∆ηµοκρατία της Κίνας , η Αίγυπτος , η Ινδία, η Ισλαµική ∆ηµοκρατία του Ιράν , η
Γεωργία, η Νότιος Αφρική , η Ταϊλάνδη και το Βιετνάµ . Ορισµένα προγράµµατα έχουν ειδικούς
διακανονισµούς για αγροτικούς πληθυσµούς και για πληθυσµούς χαµηλού εισοδήµατος . Τα φάρµακα
αντιπροσωπεύουν το 25% έως70% των συνολικών δαπανών για τα εν λόγω προγράµµατα .
9ανάγκης σε παγκόσµιο επίπεδο που προκλήθηκε από τον ιό HIV/AIDS, την ελονοσία και τη
φυµατίωση εκτίθεται λεπτοµερέστερα στο Παράρτηµα 1.
Επιπλέον , οι µεταδοτικές νόσοι δεν γνωρίζουν εθνικά σύνορα και η αποτυχία των µέτρων
ελέγχου σε µια χώρα µπορεί να θέσει σε κίνδυνο τις γειτονικές χώρες και την παγκόσµιαυγεία
. Μέχρι σήµερα έχει σηµειωθεί µόνο το 10% των προβλεπόµενων ασθενειών και
θανάτων λόγω του HIV/AIDS ενώ η πλήρης επίπτωση αυτής της επιδηµίας στους
ανθρώπους , τις κοινότητες και τις οικονοµίες δεν έχει ακόµα εκδηλωθεί . Παρά τα 15 έτη
συντονισµένης προσπάθειας , η επιδηµία είναι εκτός ελέγχου σε πολλές αναπτυσσόµενες
χώρες.
Η ελονοσία επανεµφανίζεται σε περιοχές όπου παλαιότερα ήταν υπό έλεγχο ή είχεεξαλειφθεί
. Τα πλέον ευρέως χρησιµοποιούµενα και αποτελεσµατικά εργαλεία ελέγχου της
εξάπλωσης , όπως τοDDT, αποτελούν ευρύτερες περιβαλλοντικές απειλές για την υγεία των
ανθρώπων και των ζώων . Παρόλο που αναγνωρίζεται η ανάγκη να ελεγχθεί η χρησιµοποίηση
των κοινώς χρησιµοποιούµενων ανθεκτικών οργανικών ρύπων , όπως τοDDT, οι επενδύσεις
στην έρευνα για την ανάπτυξη και τη δοκιµή εναλλακτικών λύσεων είναι ανεπαρκείς . Η
φθηνότερη και πιο διαδεδοµένη θεραπευτική αγωγή για την ελονοσία χάνει γρήγορα τηναποτελεσµατικότητά της
.
Η διάγνωση της φυµατίωσης ήταν δυνατή εδώ και πάνω από έναν αιώνα και ηαποτελεσµατική θεραπείας της εδώ και τουλάχιστον
50 χρόνια. Παρόλα αυτά , η ασθένεια
αυτή εξακολουθεί να προκαλεί τους περισσότερους θανάτους . Μια θεραπεία για έναν ασθενή
κοστίζει µόνον 11 USD. Με την παρούσα προσέγγιση ανιχνεύεται µόνο το ήµισυ του
υπολογιζόµενου συνολικού αριθµού των περιπτώσεων . Σε λιγότερο από το ήµισυ αυτών που
έχουν διαγνωσθεί ολοκληρώνεται η θεραπεία . Επιπλέον , η ανάπτυξη ανθεκτικών στελεχών
φυµατίωσης , τα οποία συνδέονται µε τον ιό HIV/AIDS, την κοινή συµµόρφωση µε τις
εντολές θεραπευτικής αγωγής ή ανορθολογικές συνταγές απειλεί να καταστήσειαναποτελεσµατικά τα υπάρχοντα φάρµακα σε παγκόσµιο επίπεδο
. Οι περιπτώσεις
φυµατίωσης τετραπλασιάστηκαν σε πολλές αναπτυσσόµενες χώρες και επανεµφανίσθηκανστην Ανατολική Ευρώπη ύστερα από σταθερή πτώση
.
2.3 Ανάγκη για µια αποτελεσµατική παγκόσµια αντίδραση
Οι χώρες µε υψηλότερα επίπεδα υγείας παρουσιάζουν ταχύτερη οικονοµική αύξηση10.
Υπάρχουν στοιχεία ότι οι βελτιώσεις στον τοµέα της υγείας συνετέλεσαν κατά τον 20 ό αιώνα
σε µεγάλο βαθµό στην ταχεία οικονοµική ανάπτυξη των περισσοτέρων χωρών παγκοσµίως .
Τα αποτελεσµατικά συστήµατα εκπαίδευσης και δηµόσιας υγείας αποτελούν βασικέςπροϋποθέσεις για τη µείωση της φτώχειας και την ανάπτυξη
.
Η έρευνα δείχνει ότι οι επενδύσεις που στοχεύουν στον έλεγχο των µεταδοτικών νόσωνµπορούν να βελτιώσουν την υγεία των φτωχότερων ατόµων
. ΗΠ. Ο. Υ. υπολογίζει ότι ο αν
το προβλεπόµενο ποσοστό µείωσης των κοινών µεταδοτικών νόσων διπλασιαζόταν , αυτό θα
ωφελούσε περισσότερο τους φτωχούς και θα οδηγούσε σε αύξηση του προσδόκιµου ζωήςτους σε
4,1 έτη έναντι των 0,4 ετών για τους πλούσιους ( Παγκόσµια Έκθεση Υγείας 2000).
Η εφαρµογή µιας συµπληρωµατικής και συνεργιστικής προσέγγισης που θα αυξήσει τις
10Αυτό αποκαλύφθηκε για πρώτη φορά στην Έκθεση για την Παγκόσµια Ανάπτυξη (1993) της
Παγκόσµιας Τράπεζας .
10επενδύσεις σε τρεις κύριους τοµείς , θα µπορούσε να συµβάλει σε πολύ µεγάλο βαθµό στη
µείωση της επιβάρυνσης αυτών των νόσων .
Πρώτον, µεγάλο µέρος της επιβάρυνσης από ασθένειες που προκύπτει από τις τρεις
µεταδοτικές νόσους θα µπορούσε να µειωθεί µέσω µιας πιο αποτελεσµατικής πρόσβασηςστις χρησιµοποίησης και αντίκτυπου των υφιστάµενων παρεµβάσεων
, οι οποίες
εξακολουθούν να είναι ανεπαρκείς και συχνά δεν φθάνουν στα άτοµα που τις χρειάζονταιπερισσότερο
. Είναι δυνατό να επιτευχθούν περισσότερα µε τις υπάρχουσες τεχνολογίες και
παρεµβάσεις . Αυτό απαιτεί εντατικοποιηµένη υποστήριξη για την ενίσχυση των συστηµάτων
υγείας, ώστε να διασφαλιστεί η βελτιωµένη πρόσβαση στην πρόληψη και τη θεραπεία για τα
φτωχότερα και τα πιο ευάλωτα άτοµα . Ωστόσο, η παγκόσµια και ανά χώρα κατάσταση
ανάγκης που προέκυψε από αυτές τις τρεις νόσους δεν θα περιµένει τη βελτίωση τωνσυστηµάτων υγείας
. Απαιτείται επίσης η ανάληψη ταυτόχρονης δράσης πέρα από τον
παραδοσιακό τοµέα της υγείας µε καινοτόµους προσεγγίσεις στον τοµέα της υγείας και σεάλλους τοµείς
" ενίσχυσης ", όπως η εκπαίδευση ή οι µεταφορές , µέσω περισσότερων
εταιρικών σχέσεων και µηχανισµών ταχύτερης προµήθειας . ΗΠ. Ο. Υ. και οUNAIDS έχουν
υπολογίσει τους επιπρόσθετους πόρους που χρειάζονται για την εξασφάλιση συγκεκριµένωναποτελεσµάτων µέσω της ταχείας και αποτελεσµατικότερης χρησιµοποίησης τωνυφισταµένων παρεµβάσεων
, συµπεριλαµβανοµένων και των πληροφοριών , αγαθών υγείας
και υπηρεσιών τα επόµενα πέντε έτη ( Πίνακας1).
Πίνακας 1 Αποδεδειγµένα αποδοτικές ως προς το κόστος παρεµβάσεις για την ελονοσία
και τη φυµατίωση µε δυνατότητα ευρύτερης χρήσης µέσω νέων µηχανισµών
Παρέµβαση Πόροι σε USD Οµάδα στόχος 2005 Αποτέλεσµα
Εµποτισµένες
κουνουπιέρες1,5 δισ. Προστασία όλων τωνπαιδιών της Αφρικής απότην ελονοσίαΠρόληψη
600.000 θανάτων
παιδιών ετησίως
Φάρµακα κατά τηςελονοσίας 4 δισ. Πρόσβαση σε 100
εκατοµµύρια παιδιά σεπεριοχές όπου ενδηµεί ηελονοσία µέχρι το
200525% µείωση της
θνησιµότητας λόγω τηςελονοσίας
Φάρµακα κατά τηςφυµατίωσης 1 δισ. Παροχή αποτελεσµατικήςθεραπείας στο
70% των
περιπτώσεων φυµατίωσηςέως το
200550% µείωση των θανάτων
που οφείλονται στηφυµατίωση
Πηγή: στοιχεία της Π . Ο. Υ.
Το κόστος για δραστηριότητες πρόληψης και περίθαλψης από τον ιό HIV/AIDS στην
υποσαχάρια Αφρική υπολογίζεται σε 1,5 δισ.U S D ετησίως για την πρόληψη ( στην οποία
περιλαµβάνονται και παρεµβάσεις που εστιάζονται στους νέους και στις ιεροδούλους , στην
παροχή προφυλακτικών από τον δηµόσιο τοµέα , στο κοινωνικό µάρκετινγκ για
προφυλακτικά , σε υπηρεσίες για τις ΣΜΝ , σε εθελοντικές ιατρικές επισκέψεις και ανίχνευση ,
σε υπηρεσίες µετάγγισης αίµατος , στη µετάδοση από τη µητέρα στο παιδί , στα µέσα µαζικής
ενηµέρωσης , σε παρεµβάσεις στον τόπο εργασίας , σε δηµιουργία ικανοτήτων ανάπτυξης και
επίβλεψης , παρακολούθησης και αξιολόγησης ) και σε 1,5 δισ.U S D ετησίως για
11προγράµµατα περίθαλψης ( που περιλαµβάνουν τη βασική περίθαλψη από τον ιό HIV αλλά
όχι θεραπευτική αγωγή υψηλής δραστικότητας κατά των ρετροϊών ( ΗΑART)11.
Οι περισσότερες παρεµβάσεις γίνονται ήδη µέσω δράσεων τόσο εντός όσο και εκτός τουπλαισίου του επίσηµου τοµέα της υγείας
. Πολλές από αυτές παρέχονται ή θα µπορούσαν να
παρασχεθούν µε τη µορφή προϊόντων και υπηρεσιών που παρέχονται χωρίς συνταγή , µέσω
κοινωνικού µάρκετινγκ , εργασίας µη ιατρικού προσωπικού ή µηχανισµών ενοποιηµένης
παρουσίας .
∆εύτερον , υπάρχει σηµαντική δυνατότητα να καταστεί πιο προσιτή η τιµή των βασικών
φαρµακευτικών προϊόντων12για τους φτωχότερους πληθυσµούς µέσω παγκόσµιων
προσεγγίσεων και οργάνων . Το ένα τρίτο του παγκόσµιου πληθυσµού και πάνω από το 50%
του πληθυσµού στα φτωχότερα τµήµατα της Αφρικής και της Ασίας δεν έχουν τακτικήπρόσβαση στα πιο ζωτικά και απαραίτητα φαρµακευτικά προϊόντα
. Στις αναπτυσσόµενες
χώρες έως το 90% των φαρµάκων πληρώνονται απευθείας από τα εισοδήµατα των
νοικοκυριών και η δαπάνη αυτή µπορεί να αντιπροσωπεύει το 50% των εξόδων των
νοικοκυριών και να συµβάλλει στη φτώχεια .
Η προσιτή τιµή των φαρµακευτικών προϊόντων είναι ένα πολύπλοκο θέµα . Η τιµή των
φαρµάκων και η αδυναµία των περισσότερων ανθρώπων να πληρώσουν , θεωρούνται
σηµαντικό εµπόδιο στη βελτίωση της πρόσβασης στις αναπτυσσόµενες χώρες . Οι εν λόγω
χώρες, δεν διαθέτουν µηχανισµούς ελέγχου των τιµών όπως οι βιοµηχανοποιηµένες χώρες
και το µεγαλύτερο µέρος της τιµής του τελικού καταναλωτή µπορεί να συνίσταται σεδασµούς
, φόρους, κόστος διανοµής και αµοιβή του φαρµακοποιού .
Μια εµπεριστατωµένη εξέταση των προβληµάτων που θέτει η δυνατότητα προσιτής τιµής γιαφαρµακευτικά προϊόντα έχει οδηγήσει σε σειρά προτάσεων για την ανάληψη διεθνούςδράσης στους κύριους τοµείς εφαρµογής της συµφωνίας για την πνευµατική ιδιοκτησία
, την
προώθηση των φαρµακευτικών αντιγράφων , τους µηχανισµούς τιµολόγησης , τους δασµούς ,
την αγορά χύδην προϊόντων , τη µεταφορά τεχνολογίας και την αύξηση της ικανότητας
παραγωγής στις αναπτυσσόµενες χώρες .
Τα δικαιώµατα πνευµατικής ιδιοκτησίας περιλαµβανοµένων και των διπλωµάτωνευρεσιτεχνίας καλύπτονται από τη Συµφωνία για τα δικαιώµατα πνευµατικής ιδιοκτησίαςστον τοµέα του εµπορίου
(TRIPS13) και από διµερείς συµφωνίες . Η προστασία των
διπλωµάτων ευρεσιτεχνίας14αποβλέπει στο να δώσει κίνητρα για την ανάπτυξη νέων
11Με βάση τις εκτιµήσεις του κόστους της HAART των1400 USD ανά άτοµο ετησίως οι αναγκαίοι
πόροι για την υποσαχάριο Αφρική θα µπορούσαν να εκτιµηθούν σε 1 δισ.U S D ετησίως.
12Βασικά ή κύρια φαρµακευτικά προϊόντα είναι τα φάρµακα εκείνα , συµπεριλαµβανοµένων και των
εµβολίων , που είναι βασικά για τη δηµόσια υγεία ενός πληθυσµού . Ορισµένα φάρµακα για τις
µείζονες νόσους στις αναπτυσσόµενες χώρες µπορεί να είναι « βασικά ή κύρια » αλλά ενδέχεται να µην
εµφανίζονται στον κατάλογο βασικών φαρµάκων ( ΚΕΦ) της ΠΟΥ ή των µεµονωµένων χωρών .
13Συµφωνία για τα δικαιώµατα πνευµατικής ιδιοκτησίας στον τοµέα του εµπορίου – η οποία εγκρίθηκε
µετά τον Γύρο της Ουρουγουάης το 1994 για την καθιέρωση των ελάχιστων κανόνων όσον αφορά την
προστασία των διπλωµάτων ευρεσιτεχνίας που πρέπει να τηρούνται από όλες τις χώρες µέλη του
Παγκόσµιου Οργανισµού Εµπορίου ( ΠΟΕ). Η εφαρµογή της συµφωνίας υπόκειται στις µεταβατικές
διατάξεις που περιλαµβάνονται στα άρθρα 65 και66 τηςTRIPS.
14∆ίπλωµα ευρεσιτεχνίας είναι τίτλος που χορηγείται από τις δηµόσιες αρχές και παρέχει προσωρινόµονοπώλιο για την εκµετάλλευση µιας εφεύρεσης στο άτοµο που την αποκαλύπτει
, παρέχει µια
επαρκώς σαφή και πλήρη περιγραφή της και αξιώνει το µονοπώλιο αυτό . Το προϊόν αυτό πρέπει να
είναι νέο, να συνεπάγεται µια εφευρετική πρόοδο και να είναι βιοµηχανικώς εφαρµόσιµο . Γενικώς, η
12προϊόντων και να εξασφαλίσει τη δηµοσιοποίηση και τη διάδοση νέων καινοτοµιών προς
όφελος του κοινού για να ανακτήσουν το κόστος της έρευνας και ανάπτυξης προϊόντων καιγια να αποκτήσουν τους αναγκαίους πόρους για επένδυση σε νέα προϊόντα
, οι εφευρέτες
έχουν στη διάθεσή τους µια αποκλειστική περίοδο για την εµπορευµατοποίηση των νέωνπροϊόντων τους
. Ωστόσο, ορισµένοι αντιπρόσωποι της κοινωνίας των πολιτών και ορισµένες
αναπτυσσόµενες χώρες εξέφρασαν ανησυχίες σχετικά µε το ότι οι υψηλές τιµές δενσχετίζονται πάντοτε µε την ανάκτηση του κόστους επένδυσης και ότι µπορεί νακαθυστερούν τις ανταγωνιστικές δυνάµεις της αγοράς στη µείωση των τιµών
.
Η Επιτροπή έχει αρχίσει διάλογο µε διάφορους ενδιαφερόµενους για να εκτιµήσει τηνεφαρµογή των δικαιωµάτων πνευµατικής ιδιοκτησίας
.A ναγνωρίζεται ότι η TRIPS προβλέπει
ορισµένες ρήτρες διασφάλισης , στις οποίες περιλαµβάνονται ειδικές εξαιρέσεις στα
δικαιώµατα που αφορούν τα διπλώµατα ευρεσιτεχνίας , µεταξύ των οποίων κυρίως οι
υποχρεωτικές άδειες15. Μαζί µε τους εταίρους της των αναπτυσσοµένων χωρών , η Επιτροπή
θα συνεχίσει την εξέταση των υπαρχουσών ρητών διασφάλισης .
Ωστόσο, η εµπειρία µε εµβόλια και αντισυλληπτικά δείχνει ότι µπορεί να επιτευχθούν
σηµαντικές διαφοροποιήσεις στις τιµές µεταξύ των ανεπτυγµένων και των αναπτυσσόµενωνχωρών
. Ορισµένες φαρµακευτικές εταιρείες έχουν δείξει προθυµία να υιοθετήσουν
παρόµοιες διαφοροποιήσεις στις τιµές για άλλα φαρµακευτικά προϊόντα ,
συµπεριλαµβανοµένων και νεότερων προϊόντων που καλύπτονται µε διπλώµαταευρεσιτεχνίας
. Αυτό οδήγησε στην πρόσφατη ανακοίνωση για σηµαντική µείωση των τιµών
ορισµένων αντιρετροϊικών φαρµάκων . Παρότι το ποσοστό των ατόµων µε HIV που θα είναι
σε θέση να επωφεληθούν από τις χαµηλότερες τιµές θα είναι µικρό , αναµένεται ότι µπορεί να
επιτευχθεί αυξητική πρόοδος . Αυτές οι πρωτοβουλίες θα πρέπει να παρακολουθούνται
προσεκτικά ώστε να διασφαλιστεί ότι οι λιγοστές δηµόσιες χρηµατοδοτήσεις µε στόχο τηνπρόληψη και τις υπηρεσίες για τους φτωχότερους και την πλειονότητα δεν θα καταλήξουνστην ενίσχυση της µη θεραπευτικής αγωγής για τους λίγους
.
Τρίτον, υπάρχει ανάγκη για αποτελεσµατικότερες και µεγαλύτερες παγκόσµιες επενδύσεις
στην ανάπτυξη νέων προϊόντων , ιδιαίτερα εµβολίων , προϊόντων ελέγχου των φορέων και
φαρµάκων για τον έλεγχο των τριών µειζόνων µεταδοτικών νόσων . Μόνον το 10% των
παγκόσµιων χρηµατοδοτικών κονδυλίων για την έρευνα στον τοµέα της υγείας διατίθεταισήµερα στο
90% της παγκόσµιας επιβάρυνσης από νόσους . Οι αναπτυσσόµενες χώρες
αντιπροσωπεύουν λιγότερο από το 15% συνολικής αξίας της παγκόσµιας αγοράς
φαρµακευτικών προϊόντων και φαρµάκων . Αυτό έχει ως αποτέλεσµα οι επενδύσεις σε νέα
µέσα κατά των νόσων αυτών µε τη µεγαλύτερη επίπτωση στη δηµόσια υγεία να είναιεξαιρετικά περιορισµένες
. Η ανάπτυξη νέων τεχνολογιών κατά του HIV/AIDS, της
ελονοσίας και της φυµατίωσης οποίες αποτελούν αιτία θανάτου για περισσότερο από έναεκατοµµύριο άτοµα ετησίως
, είναι ιδιαίτερα ανεπαρκής .
Για τα καλύτερα δυνατά αποτελέσµατα απαιτούνται νέα εµβόλια , διαγνωστικά προϊόντα ,
φαρµακευτικά προϊόντα και εντοµοκτόνα . Το κόστος της ανάπτυξης των τεχνολογιών αυτών
είναι πολύ υψηλό , κυµαινόµενο από 100 εκατοµµύρια USD για µια νέα θεραπεία έως 500
εκατοµµύρια USD για ένα επιτυχηµένο εµβόλιο . Η πολυπλοκότητα της επιστήµης , η
εφεύρεση µπορεί να αφορά είτε ένα προϊόν είτε µια διεργασία που συµπεριλαµβάνει φαρµακευτικά
προϊόντα.
15Συµφωνία TRIPS, άρθρο31. Υποχρεωτική άδεια είναι η παραχώρηση άδειας χωρίς τη συγκατάθεση
του κατόχου του διπλώµατος ευρεσιτεχνίας για διάφορους λόγους γενικού συµφέροντος .
13αποτελεσµατικότητα των πιθανών νέων προϊόντων , το προφίλ ασφαλείας , το υψηλό κόστος
ανάπτυξης και το αβέβαιο αποτέλεσµα αποτελούν στο σύνολό τους σηµαντικά εµπόδια .
Ωστόσο, η πρόκληση και τα δυνητικά οφέλη για την παγκόσµια υγεία και ανάπτυξη είναι
µαζικά και απαιτούν αυξηµένες και αποτελεσµατικότερες επενδύσεις του δηµόσιου καιιδιωτικού τοµέα
. Η διεύρυνση των γνώσεων και η ανάπτυξη νέων προϊόντων θα ωφελήσουν
τους πληθυσµούς των αναπτυσσοµένων χωρών και την παγκόσµια κοινότητα .
2.4 Νέες διεθνείς συνεργασίες
Πολλές χώρες βρίσκονται σε στάδιο επαναπροσδιορισµού της πολιτικής και των
συστηµάτων υγείας τους . Σε πολλές ιδιαίτερα εξαρτώµενες από βοήθεια χώρες , οι
κυβερνήσεις και οι χορηγοί στρέφονται προς µια ευρεία τοµεακή προσέγγιση , καθορίζοντας
ένα ευρύ πλαίσιο πολιτικής και καθιερώνοντας µακροχρόνιες συνεργασίες . Για τη διαδικασία
αυτή θα χρειαστεί χρόνος16. Το µέγεθος του προβλήµατος των µεταδοτικών νόσων απαιτεί οι
προσπάθειες , που καταβάλλονται για να καταστούν τα συστήµατα υγείας
αποτελεσµατικότερα και να ανταποκρίνονται περισσότερο στις ανάγκες , να συµπληρωθούν
µε ταχεία δράση . Αυτό έχει οδηγήσει τα τελευταία έτη σε µια σειρά στοχοθετηµένων
πρωτοβουλιών στις οποίες η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει εµπλακεί σε µεγάλο βαθµό .
Το Συµβούλιο Ασφαλείας των Η .Ε., η Επιτροπή Ανάπτυξης της Παγκόσµιας Τράπεζας και η
Οµάδα των Οκτώ έχουν αναγνωρίσει την απειλή που αποτελεί ο ιός HIV/AIDS για την
ανάπτυξη και την ασφάλεια και έχουν αµφισβητήσει την καταλληλότητα των µέτρων για τηναντιµετώπιση της πανδηµίας
. Στις ελπιδοφόρες νέες πρωτοβουλίες περιλαµβάνεται η ∆ιεθνής
Συνεργασία κατά του AIDS στην Αφρική , η οποία υποστηρίζεται από ένα συνασπισµό
υπηρεσιών των Η .Ε., κυβερνήσεις - χορηγούς , εταίρους του ιδιωτικού και συλλογικού τοµέα
και αφρικανικές κυβερνήσεις . Οι πρωτοβουλίες της ΕΚ για την αύξηση των επενδύσεων σε
αναπτυσσόµενα νέα προϊόντα , συµπεριλαµβανοµένων και των εµβολίων κατά του AIDS και
της ελονοσίας , ενός µικροβιοκτόνου και νέων φαρµάκων , είναι επίσης ενθαρρυντικές . Η
πρωτοβουλία πέντε φαρµακευτικών εταιρειών και του UNAIDS για την παροχή
αντιρετροϊικών φαρµάκων για τον ιό HIV/AIDS σε πιο προσιτές τιµές είναι ακόµη µια πολλά
υποσχόµενη εξέλιξη . Η χρηµατοδότηση των χορηγών για τον ιό HIV/AIDS, υπολογιζόµενη
σε300 εκατοµµύρια USD το1998, υστερεί κατά πολύ των αναγκών , ωστόσο υπάρχουν
ακόµη θετικά σηµεία για σηµαντικές αυξήσεις από κυβερνήσεις και από τον ιδιωτικό τοµέα .
Η ΕΚ συµµετέχει ενεργά στις παρεµβάσεις αυτές .
Μια σειρά συναντήσεων υψηλού επιπέδου τα τελευταία έτη έχει δώσει νέα πολιτική ώθησηστην καταπολέµηση της ελονοσίας
. Η Οµάδα των Οκτώ ( Μπέρµπιγχαµ 1998, Κολωνία 1999,
Οκινάουα 2000), η σύσκεψη Ε .Ε.- Η.Π.Α. (Queluz 2000), η διάσκεψη κορυφής Ε .Ε.- Αφρικής
( Κάιρο2000), η συνάντηση των αφρικανών αρχηγών κρατών στην Abuja το Μάρτιο του
2000 και η σύνοδος κορυφής της Γενεύης ( Ιούνιος2000) έχουν οδηγήσει όλες σε εκκλήσεις
για ταχεία δράση .
Η Πρωτοβουλία της Π .Ο.Υ. για την υποχώρηση της ελονοσίας κερδίζει µεγάλο έδαφος . Η
Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία για το Εµβόλιο της Ελονοσίας (EMVI) συνδυάζει τις προσπάθειες
της Επιτροπής , των κρατών µελών της ΕΕ και της βιοµηχανίας για την ανάπτυξη του
16ΈκθεσηWalt καιSmithson: Πριν από την προσυπογραφή του µονοτοµεακού προγράµµατος τοµέα της
Γκάνας από τους χορηγούς , η χώρα είχε περάσει 10 έτη θεσµικής ανάπτυξης ,4 έτη πολιτικής και
στρατηγικής εργασίας ,3 έτη ενίσχυσης των δοµών διαχείρισης ,2 έτη διαπραγµατεύσεων ,
προγραµµατισµού και σχεδιασµού και 1 έτος δυσκολιών και καθυστερήσεων .
14εµβολίου και της ελονοσίας17. Το υποστηριζόµενο από την ΕΕ Αφρικανικό ∆ίκτυο για τη
∆οκιµή Εµβολίου κατά της Ελονοσίας ( ΑΜVTN), το οποίο δηµιουργεί ανθρώπινες και
θεσµικές ικανότητες στην Αφρική , συµβάλλει στην ταχεία δοκιµή και ανάπτυξη εµβολίων
κατά της ελονοσίας . Η ΕΚ υποστηρίζει επίσης µεγάλες δέσµες έργων της ΕΑ για τα εµβόλια
κατά του ιού HIV, της ελονοσίας και της φυµατίωσης όπου µετέχουν ευρείες βιοµηχανικές
εταιρικές συνεργασίες . Άλλες καινοτόµοι συνεργασίες , όπως αυτή που αφορά τα Φάρµακα
για την Ελονοσία (MMV), η οποία συνδυάζει τις προσπάθειες του δηµόσιου και του
ιδιωτικού τοµέα , ανοίγουν έναν πολλά υποσχόµενο δρόµο προς την ανάπτυξη νέων
φαρµάκων . Η ΕΚ συµµετέχει στη διαπραγµάτευση του ελέγχου της χρήσης ανθεκτικών
οργανικών ρύπων (PoP) όπως τοDDT18.
Η Πρωτοβουλία για την Ανάσχεση της Φυµατίωσης , η οποία εγκαινιάστηκε από την Π .Ο.Υ.
το1998 και η διάσκεψη για τη φυµατίωση του Άµστερνταµ (2000) έχουν ορίσει ένα
πρόγραµµα δράσης για ενέργειες που στοχεύουν στις περισσότερο πληγείσες χώρες . Οι
χορηγοί έχουν υποδείξει σχέδια για αυξηµένη και βελτιωµένη υποστήριξη σχετικά µε τηναντιµετώπιση της νόσου
.
Η διεθνής κοινότητα διαθέτει πολλές δυνατότητες για να διερευνήσει τη χρησιµοποίησηκαινοτόµων συνεργασιών χρηµατοδότησης
, συµπεριλαµβανοµένου και του ιδιωτικού τοµέα
και µηχανισµών χρηµατοδότησης για την προσέλκυση επιπρόσθετων επενδύσεων . Αρκετοί
φιλανθρωπικοί οργανισµοί έχουν παράσχει ουσιαστική υποστήριξη για την καταπολέµησητων µεταδοτικών νόσων
.H συνεργασία του δηµόσιου και ιδιωτικού τοµέα αυξάνεται και οι
τράπεζες ανάπτυξης διερευνούν πιθανές νέες δυνατότητες που θα υποστηρίξουν τις εργασίεςελέγχου των µεταδοτικών νόσων
.
Για να επιτευχθεί ένα απτό αποτέλεσµα σε παγκόσµια κλίµακα απαιτείται περισσότερηενσωµάτωση και συνέργεια µεταξύ αυτών των πολλαπλών πρωτοβουλιών
, συνοδευόµενη
από αποτελεσµατική διάδοση και ενσωµάτωση των αποκοµιζόµενων διδαγµάτων .
3. Ο ΕΙ∆ΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗΝ
ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΩΝ ΜΕΙΖΟΝΩΝ ΜΕΤΑ∆ΟΤΙΚΩΝ ΝΟΣΩΝ
3.1 Οι τρέχουσες πολιτικές και οι συνεχιζόµενες δραστηριότητες της ΕΚ
ΗΕ Ε( Ευρωπαϊκή Επιτροπή και κράτη µέλη ) παρέχει συνολικά το 55% του συνόλου της
αναπτυξιακής βοήθειας και το 65% της παγκόσµιας βοήθειας για την Υγεία , τοAIDS και τον
Πληθυσµό στις αναπτυσσόµενες χώρες . To 1998 η Ευρωπαϊκή Κοινότητα δέσµευσε 8,6
δισεκατοµµύρια ευρώ για αναπτυξιακή βοήθεια .
Ο γενικός στόχος της νέας Αναπτυξιακής Πολιτικής της ΕΚ (COM(2000) 212) είναι η
µείωση της φτώχειας . Ένας από τους τοµείς προτεραιότητας για την αναπτυξιακή βοήθεια
αποτελεί η υποστήριξη των µακροοικονοµικών πολιτικών των αναπτυσσόµενων χωρών πουσυνδέονται σαφώς µε τις στρατηγικές για τη µείωση της φτώχειας
, και ιδίως τα τοµεακά
17Η πρωτοβουλία είχε ήδη απτά αποτελέσµατα : δύο ευρωπαϊκά εµβόλια κατά της ελονοσίας εισέρχονται
φέτος στη φάση των κλινικών δοκιµών . ΗEMVI συµµετέχει στην Global Alliance for Vaccines and
Immunisation (GAVI).
18Η ΕΚ δέχεται να συνεχιστεί , αλλά για µικρή χρονική περίοδο , η παραγωγή του DDT για τον έλεγχο
των φορέων για σκοπούς δηµόσιας υγείας , όπως υποστηρίχθηκε από την Αφρικανική ∆ιαβούλευση
για τη µείωση της εξάρτησης από το DDT, η οποία έλαβε χώρα στο Harare το Φεβρουάριο του 2000.
15προγράµµατα στον κοινωνικό τοµέα ( υγεία, εκπαίδευση )19. Η πολιτική και τα προγράµµατα
της ΕΚ για την Υγεία , τοAIDS και τον Πληθυσµό (HAP) επαναδιαµορφώνονται σε σχέση
µε το στόχο αυτό , µε ποικίλα συµπληρωµατικά µέσα . Το1998 700 εκατοµµύρια ευρώ
διατέθηκαν στο χαρτοφυλάκιο για την Υγεία , τοAIDS και τον Πληθυσµό20( βλέπε
παράρτηµα 2).
Η αναπτυξιακή πολιτική της ΕΚ εξελίσσεται µε τους εξής τρόπους : από υποστήριξη
προγραµµάτων σε υποστήριξη τοµέων , από ενίσχυση της υποδοµής σε ενίσχυση των
συστηµάτων και θεσµική ανάπτυξη και προσανατολίζεται προς µια µεγαλύτερη ενσωµάτωσητων διατοµεακών θεµάτων
. Το επίκεντρο της πολιτικής έχει επίσης µετατοπισθεί προς τις
φτωχότερες κοινότητες των αναπτυσσόµενων χωρών . Η πολιτική και το πρόγραµµα της ΕΚ
για τον ιό HIV/AIDS έχουν υποστηρίξει κυρίως τις στρατηγικές µείωσης της φτώχειας µε
βιώσιµες διατοµεακές προσπάθειες πρόληψης ( το53% των δραστηριοτήτων
χρηµατοδοτήθηκαν κατά την περίοδο 1987-1997 - βλέπε παράρτηµα 2) και στρατηγικές για
τη βασική υγειονοµική περίθαλψη ( το42% των δραστηριοτήτων χρηµατοδοτήθηκαν κατά
την περίοδο 1993-1997). Η επένδυση στην εκπαίδευση βρίσκεται στο επίκεντρο των
ερευνητικών προγραµµάτων που στοχεύουν όλο και περισσότερο σε θέµατα προτεραιότηταςτων αναπτυσσόµενων χωρών
.
Η βοήθεια της ΕΚ στον τοµέα της υγείας έχει ενισχύσει τα συστήµατα , τις υγειονοµικές
υπηρεσίες και τη φαρµακευτική πρόσβαση και αποτελεί σηµαντική στήριξη για να βελτιωθείη δυνατότητα προµήθειας
, διανοµής και ορθολογικής διαχείρισης των φαρµακευτικών
προϊόντων στο πλαίσιο ευρύτερων προσπαθειών για την αναµόρφωση των συστηµάτωνυγείας
. Η στήριξη της ΕΚ / Π.Ο.Υ. διευκόλυνε 21 αφρικανικές χώρες να συνεργαστούν από
κοινού σε θέµατα που αφορούν την φαρµακευτική πολιτική . Ειδικές συνεισφορές έχουν
δοθεί τα τελευταία 10 έτη σε30 αναπτυσσόµενες χώρες για την ανάπτυξη βιώσιµων και
θεµιτών µηχανισµών χρηµατοδότησης και για την ανάπτυξη αποτελεσµατικότερωνσυστηµάτων προµήθειας και διανοµής
, δυνατοτήτων ρύθµισης και ελέγχου της ποιότητας για
βασικά φαρµακευτικά προϊόντα , µε ιδιαίτερη έµφαση στα αντισυλληπτικά , τα εµβόλια και τα
γενικά φάρµακα .
Η ΕΚ στήριξε τη δηµιουργία ικανοτήτων για περιφερειακή δράση όσον αφορά τιςεµφανιζόµενες και επανεµφανιζόµενες απειλές των µεταδοτικών νόσων
. Σ’ αυτήν
συµπεριλήφθηκαν αυξηµένες προσπάθειες επιτήρησης και ελέγχου , σε συνεργασία µε την
Π.Ο.Υ. Η εξασφάλιση της αποτελεσµατικής διαχείρισης του κινδύνου εµφάνισης
µεταδοτικών νόσων αποτελεί βασικό χαρακτηριστικό των προγραµµάτων ανθρωπιστικήςβοήθειας
. Η ΕΚ στηρίζει επίσης το σχέδιο δράσης της Π .Ο.Υ. για τη µείωση της εξαίρεσης
από προϊόντα όπως το DDT.
Τα προγράµµατα της ΕΚ για τον ιό HIV/AIDS συνετέλεσαν σε µεγάλο βαθµό στον
καθορισµό πολιτικής και πρακτικών για την ασφάλεια του αίµατος , επηρεάζοντας τη
µετάβαση από το καθεστώς των πληρωµένων δωρητών αίµατος στη δωρεά αίµατος σεεθελοντική βάση
. Στην Ουγκάντα οι εθελοντές παρέχουν σήµερα το 60% της εθνικής
τροφοδοσίας αίµατος . Η ΕΚ συγχρηµατοδότησε τη σηµαντική µελέτη Mwanza ( Τανζανία ), η
οποία προσδιόρισε ότι η αποτελεσµατική θεραπευτική αγωγή των σεξουαλικάµεταδιδόµενων νόσων θα µπορούσε να περιορίσει το ποσοστό µετάδοσης του ιού
HIV κατά
19COM(2000) 212, σ. 25.
20Τα αριθµητικά στοιχεία περιλαµβάνουν εκτιµήσεις από τις χρηµατοδοτήσεις για διαρθρωτική
προσαρµογή .
1640% ή και περισσότερο ( βλέπε παράρτηµα 3). Τα συµπεράσµατα αυτής της µελέτης
επηρέασαν τις παγκόσµιες προσπάθειες για τον έλεγχου του ιού HIV/AIDS. Η στήριξη της
ΕΚ σε εκπαιδευτικά προγράµµατα που έχουν στοχοθετηθεί για τους νέους στη Νότια Αφρικήοδήγησαν σε σηµαντική πτώση των ποσοστών διάδοσης του ΗΙ
V στην οµάδα αυτής της
ηλικίας. Παρά τις επιτυχίες , η εµβέλεια και ο αντίκτυπος των παρεµβάσεων για τον ιό
HIV/AIDS υπήρξαν ανεπαρκείς .
Παρόλο που η ΕΚ δεν παρείχε ουσιαστική στήριξη εξειδικευµένου χαρακτήρα στιςπρωτοβουλίες για την καταπολέµηση της ελονοσίας και της φυµατίωσης
, είχε έναν αντίκτυπο
µέσω της σηµαντικής συνεισφοράς της στην ανάπτυξη των συστηµάτων υγείας σε πολλέςχώρες
. Το στηριζόµενο από την ΕΚ πρόγραµµα ARIVAS εργάστηκε µαζί µε δέκα χώρες στη
∆υτική Αφρική για να ενσωµατώσει στους εθνικούς προϋπολογισµούς τη χρηµατοδότησητων εµβολίων περιλαµβανοµένου και του εµβολίου της φυµατίωσης που αποτελούνπροτεραιότητα για τη δηµόσια υγεία
. Η ΕΚ συµµετέχει στις νέες διεθνείς εταιρικές σχέσεις
που συνδέονται ειδικά µε την ελονοσία , όπως αναφέρεται λεπτοµερώς στο σηµείο 2.4.
Η ΕΚ έχει επίσης διαδραµατίσει ενεργό ρόλο σε συζητήσεις για τη βελτίωση της πρόσβασηςκαι την αποτελεσµατική χρήση των φαρµάκων
. Παρέχει βοήθεια στις αναπτυσσόµενες χώρες
για να διασφαλιστεί η τήρηση της εθνικής νοµοθεσίας και των διεθνών συµφωνιών για τοεµπόριο
. Η Επιτροπή έχει αρχίσει να µελετά τα θέµατα που συνδέονται µε την καλύτερη
πρόσβαση στα φαρµακευτικά προϊόντα , όπως οι µηχανισµοί τιµολόγησης , οι επενδύσεις σε
νέα προϊόντα και η επίπτωση στα διεθνή δικαιώµατα ιδιοκτησίας . Ενθαρρύνει τη συµµετοχή
ευρέος φάσµατος άµεσα ενδιαφεροµένων µε σκοπό την επίτευξη ισορροπηµένων λύσεων . Σε
αυτούς περιλαµβάνονται βιοµηχανίες που βασίζονται στην έρευνα και βιοµηχανίεςφαρµακευτικών αντιγράφων
, ΜΚΟ, εθνικές κυβερνήσεις και διεθνείς οργανισµοί .
Η Ευρώπη έχει µακροχρόνια παράδοση υπεροχής στον έλεγχο των φορέων και στηφαρµακευτική και ιατρική έρευνα
. Η ευρωπαϊκή βιοµηχανία διαθέτει σηµαντικά κεφάλαια
και ικανότητες στον τοµέα της Έρευνας και της Ανάπτυξης ( ΕΑ). Πάνω από το 60% των
σηµερινών εµβολίων που χρησιµοποιούνται στις αναπτυσσόµενες χώρες παράγονται στηνΕυρώπη και ορισµένες εταιρείες της Ε
.Ε. συγκαταλέγονται µεταξύ των µεγαλύτερων
παραγωγών αντιλοιµωδών φαρµάκων .
Η Επιτροπή υποστηρίζει ένα σύνολο προγραµµάτων έρευνας και ανάπτυξης αφιερωµένωνστις µεταδοτικές νόσους µε περισσότερα από
50 εκατοµµύρια ευρώ που έχουν δεσµευθεί για
νέες ερευνητικές εργασίες στο πλαίσιο της πρώτης σειράς εφαρµογών του νέου 5 ου
προγράµµατος - πλαισίου. Περισσότερα από 40 προγράµµατα για την ελονοσία
χρηµατοδοτήθηκαν µε βάση το τελευταίο πρόγραµµα - πλαίσιο. Στηρίχθηκαν σχετικές
δραστηριότητες σε διεθνές επίπεδο . Πολλά από τα πιθανά υποψήφια εµβόλια για την
ελονοσία αρχικά διακρίθηκαν σε προγράµµατα της ΕΚ . Μια δοκιµή που έγινε στη Γκάµπια
για ένα υποψήφιο εµβόλιο , χρηµατοδοτούµενη από την ΕΚ σε συνεργασία µε ερευνητές των
ΗΠΑ και τη βιοµηχανία , είναι η πρώτη που απέδειξε ότι πολλοί εµβολιασθέντες
προστατεύονται για περισσότερο από ένα µήνα . Τουλάχιστον ένα νέο υποψήφιο εµβόλιο για
τη φυµατίωση είναι έτοιµο για προκαταρτική δοκιµασία και αρκετά νέα πρωτότυπααναµένονται συνεχώς για τον ιό
HIV, περιλαµβανοµένων και τύπων που είναι περισσότερο
διαδεδοµένοι στις αναπτυσσόµενες χώρες . Στηρίζεται επίσης και η έρευνα για µια εντελώς
νέα κατηγορία φαρµάκων κατά της ελονοσίας . Η χρηµατοδοτούµενη από την ΕΚ από κοινού
έρευνα µεταξύ Βορρά - Νότου ήταν η πρώτη που απέδειξε την επιδηµιολογική σχέση µεταξύ
HIV και φυµατίωσης στη Ζάµπια και µεταξύ HIV και άλλων ΣΜΝ στην Αφρική . Τα
αποτελέσµατα των πολύ λεπτοµερών ερευνών σχετικά µε τη µετάδοση των νόσων δίνουν
17νέες εξηγήσεις για το πόσο γρήγορα επαναπροσβάλλονται τα άτοµα ύστερα από µια αρχική
θεραπεία της φυµατίωσης . Επιπλέον , η ΕΚ παρείχε ουσιαστική χρηµατοδότηση για φιλική
προς το περιβάλλον έρευνα στον τοµέα ελέγχου των φορέων , µε σκοπό την ανάπτυξη νέων
τεχνολογιών και τη µείωση της χρήσης των εντοµοκτόνων . Αυτό θα µπορούσε επίσης να
εφαρµοστεί στον φορέα της ελονοσίας .
Η πρόληψη των ασθενειών και η προώθηση της υγείας θα εξακολουθήσουν νασυγκεντρώνουν όλες τις προσπάθειες για την υγεία και την ανάπτυξη
. Η ΕΚ θα στηριχθεί
στις επιτυχίες του παρελθόντος και θα αυξήσει τη βοήθειά της σε αποδεδειγµένααποτελεσµατικές παρεµβάσεις πρόληψης για να βελτιώσει τις στοιχειώδεις υγειονοµικέςυπηρεσίες
. Η στήριξη στη µεταρρύθµιση της υγείας ισχύει και θα συνεχιστεί
µακροπρόθεσµα . Ωστόσο, το µέγεθος του προβλήµατος που δηµιουργήθηκε από τη συνεχή
διάδοση των τριών µειζόνων νόσων αποκτά περισσότερο ταχείες και πιο εξειδικευµένουχαρακτήρα συµπληρωµατικές απαντήσεις
.
3.2 Το συγκριτικό πλεονέκτηµα της ΕΚ σε πρόσφατες αναπτυξιακές στρατηγικές
Από τα µέσα της δεκαετίας του 1990, οι φορείς που συµµετέχουν στην αναπτυξιακή βοήθεια
έχουν επιχειρήσει να αναλάβουν δράση µε αποτελεσµατικότερους εθνικούς και διεθνείςµηχανισµούς συντονισµού
, µε καινοτόµους συνεργασίες και µε µεγαλύτερη εστίαση στη
δηµιουργία των τοπικών ικανοτήτων . Αποδίδεται ιδιαίτερη σηµασία στο να διασφαλιστεί ότι
οι δηµόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις θα γίνονται στα περιβάλλοντα της κοινωνίας και τηςυγείας των φτωχότερων χωρών και πληθυσµών
, ούτως ώστε οι επενδύσεις αυτές να ωφελούν
τους φτωχότερους και να στοχεύουν στις απόλυτες προτεραιότητες . Έχει εγκριθεί ένα
σύνολο φιλόδοξων , αναπτυξιακών στόχων , που καθορίζουν το αναπτυξιακό πρόγραµµα
εργασίας για τα επόµενα 15 έτη. Η ΕΚ έχει προσανατολίσει τις στρατηγικές της λαµβάνοντας
υπόψη τα συγκριτικά της πλεονεκτήµατα και τα χρηµατοδοτικά µέσα .
Με ισχυρή εντολή τη µείωση της φτώχειας , η ΕΚ έχει ένα συγκεκριµένο και σηµαντικό ρόλο
να διαδραµατίσει στον τοµέα της υγείας που περιλαµβάνει την αποτελεσµατικότερη καιταχύτερη αντιµετώπιση του προβλήµατος των µεταδοτικών νόσων που προσβάλλουν τουςφτωχούς
. Το φάσµα των αρµοδιοτήτων και των µέσων της Επιτροπής που καλύπτει ζωτικούς
τοµείς της ανθρωπιστικής βοήθειας , της ανάπτυξης , του περιβάλλοντος , του εµπορίου και
των επιχειρήσεων , της έρευνας και της διεθνούς υγείας είναι µοναδικό και παρέχει
δυνατότητες για µεγαλύτερη συνέργεια µεταξύ πολλών τοµέων πολιτικής . Επιπλέον η ΕΚ
δραστηριοποιείται σε όλες τις αναπτυσσόµενες χώρες και παρέχει σηµαντικά κονδύλια για νατις βοηθήσει
. Οι εταίροι των αναπτυσσόµενων χωρών ( ιδίως των λιγότερο αναπτυγµένων )
συµµετέχουν περισσότερο στον κύκλο διαχείρισης της βοήθειας από ό ,τι οι περισσότεροι
άλλοι χορηγοί βοήθειας .
Οι παρακάτω παράγραφοι παρουσιάζουν ένα πλαίσιο πολιτικής . Ύστερα από ευρείες
διαβουλεύσεις θα διατυπωθούν συγκεκριµένες προτάσεις που θα προσδιορίζουν λεπτοµερώςτη νοµική βάση και τα προτεινόµενα χρηµατοδοτικά µέσα
. Οι νοµικές βάσεις για
µελλοντικές συνεισφορές περιλαµβάνουν τα άρθρα 177 κ.ε. της Συνθήκης ΕΚ για τη
συνεργασία στην ανάπτυξη , συµπεριλαµβανοµένης και της συνεργασίας µε διεθνείς
οργανισµούς ( άρθρο181), το άρθρο 152 για τη δηµόσια υγεία και τα άρθρα 163 κ.ε. για την
πολιτική έρευνας . Στα ειδικά µέσα που εφαρµόζονται σε αυτό το πεδίο περιλαµβάνεται ο
κανονισµός 550/97 του Συµβουλίου για τον ιό HIV/AIDS στις αναπτυσσόµενες χώρες , ο
οποίος είναι υπό αναθεώρηση .
184. ΤΡΕΙΣ ΒΑΣΙΚΟΙ ΤΟΜΕΙΣ ΓΙΑ ΑΥΞΗΜΕΝΗ ΚΑΙ TAXEIA ∆ΡΑΣΗ
Η Επιτροπή θα συνεχίσει και θα επιταχύνει την υποστήριξή της στις υφιστάµενες
παρεµβάσεις στον τοµέα της υγείας , και θα ενισχύσει τις πολλά υποσχόµενες προσεγγίσεις .
Έχουν προσδιοριστεί τρεις ευρείς τοµείς για ταχεία δράση , οι οποίοι στηρίζονται στο
συγκριτικό πλεονέκτηµα , στις πολιτικές και τα µέσα της ΕΚ , και οι οποίοι αναλύονται πιο
κάτω.
Αυτοί οι τοµείς θα συµπληρώσουν , χωρίς να αντικαταστήσουν τις υφιστάµενες δράσεις .
Προτείνονται δε ως αµοιβαία αλληλεξαρτώµενες δράσεις ενίσχυσης . Καµία δράση σε
συγκεκριµένο τοµέα δε µπορεί να είναι αποτελεσµατική χωρίς σηµαντική και σταθερήυποστήριξη στους δύο άλλους τοµείς
. Ο συνδυασµός των τοµέων δράσης θα επιτρέψει να
επιτευχθούν θετικά αποτελέσµατα µε την πάροδο των ετών .
Αυτός ο συνδυασµός στρατηγικών συνίσταται σε δράσεις για :
Όσο το δυνατό καλύτερα αποτελέσµατα των υφιστάµενων παρεµβάσεων .
Αύξηση της δυνατότητας προµήθειας φαρµακευτικών προϊόντων µέσω συνολικήςπροσέγγισης
.
Αύξηση των επενδύσεων στην έρευνα και την ανάπτυξη νέων φαρµάκων και εµβολίων γιατις τρεις νόσους
.
Αυτοί οι τρεις τοµείς έχουν τονιστεί λόγω της άµεσης σχέσης τους µε την καταπολέµηση τωνµεταδιδόµενων νόσων
. Ωστόσο, η Επιτροπή δεν θεωρεί ότι είναι οι µόνοι που µπορούν να
παίξουν σηµαντικό ρόλο στον έλεγχο των µεταδιδόµενων νόσων . Οι συνεχιζόµενες
παρεµβάσεις της ΕΚ σε τοµείς όπως η χρηστή διαχείριση , η πρόληψη των συγκρούσεων και
η διακριτική ικανότητα , η διαφθορά , οι µεταφορές , η υποδοµή , η εκπαίδευση , η ισότητα των
φύλων και η καταπολέµηση της παραγωγής , της παράνοµης διακίνησης και χρήσης
παράνοµων φαρµάκων γίνονται για τον ευρύτερο θετικό αντίκτυπό τους στην ανάπτυξη αλλάθα έχουν επίσης θετικό αποτέλεσµα στον έλεγχο των µεταδιδόµενων νόσων
. Η συνεχής
δράσης της ΕΚ σ ’ αυτούς τους τοµείς και πάνω από όλα η συνεχής δέσµευση εκ µέρους των
κυβερνήσεων - εταίρων να αναλάβουν δράση , έχουν µεγάλη σηµασία εφόσον θα ελέγχονται οι
µείζονες µεταδιδόµενες νόσοι .
4.1 Επίτευξη τωνκαλύτερωνδυν ατώναποτελεσµάτων των υφιστάµεν ων
παρεµβάσεωνστη συν εργασία της ΕΚ µε τηναν άπτυξη
Τα δηµόσια συστήµατα υγείας σηµείωσαν µέτρια επιτυχία στην παροχή αποτελεσµατικών
υπηρεσιών προς τους φτωχούς πληθυσµούς . Ωστόσο, εξακολουθούν να αποτελούν το
µεγαλύτερο παροχέα προληπτικών µέτρων και θεραπευτικών υπηρεσιών για τις τρεις νόσους .
Η ΕΚ θα βελτιώσει τις προσπάθειες της για την ενίσχυση των συστηµάτων υγείας , την
παροχή βασικών εµπορευµάτων και φαρµάκων , την υποστήριξη των εθνικών
προϋπολογισµών , την κλιµάκωση των αποτελεσµατικών προσεγγίσεων και τη βελτίωση του
συντονισµού των χορηγών , αλλά µόνο η συνεργασία µε πολλούς παρεµβαίνοντες ·που έχουν
συµπληρωµατικές δραστηριότητες θα συµβάλει σε ουσιαστική βελτίωση της πρόσβασης σεαποτελεσµατικές παρεµβάσεις και της χρησιµοποίησής τους
. Οι φορείς αυτοί είναι οι ΜΚΟ ,
οι κοινοτικές οργανώσεις , ο ιδιωτικός τοµέας και παραδοσιακοί παροχείς υπηρεσιών .
19Υπάρχουν ευκαιρίες που δεν αξιοποιούνται πλήρως για την κλιµάκωση των προσπαθειών , οι
οποίες έχει αποδειχθεί ότι είναι αποτελεσµατικές , και για την ανάπτυξη καινοτόµων
µηχανισµών και συνεργασιών που θα απευθύνονται στους φτωχότερους πληθυσµούς . Έχει
αποκτηθεί µεγάλη πείρα στους τοµείς της δικαιόχρησης , του κοινωνικού µάρκετινγκ , της
εφαρµογής προγραµµάτων κουπονιών , της ελεύθερης πώλησης φαρµάκων , της συνεργασίας
µεταξύ δηµόσιου και ιδιωτικού τοµέα , των κανονισµών και της σύναψης συµβάσεων . Πολλά
από αυτά τα πρότυπα πειραµατικά προγράµµατα θα µπορούσαν να υλοποιηθούν σεµεγαλύτερη κλίµακα
. Άλλα, όπως το κοινωνικό µάρκετινγκ , ίσως χρειαστεί να
τελειοποιηθούν ώστε να ωφελήσουν άτοµα που είναι σήµερα πάρα πολύ φτωχά για ναεπωφεληθούν από αυτά
. Σηµαντικά στοιχεία αποτελούν η παροχή πληροφοριών βάσει των
οποίων οι καταναλωτές µπορούν να λάβουν αποφάσεις µετά από ενηµέρωση , καθώς και η
προσοχή που δίνεται σε ρυθµιστικά και νοµικά πλαίσια , µε σκοπό να ενισχυθούν τα
δικαιώµατα του καταναλωτή .
Η παροχή επαρκούς δηµόσιας χρηµατοδότησης ( εξωτερικής και εγχώριας ) για προληπτικές
και θεραπευτικές παρεµβάσεις προτεραιότητας είναι ουσιαστική για την παροχήυγειονοµικής περίθαλψης στους φτωχούς
. Ωστόσο, πρέπει να εξεταστούν διάφοροι τρόποι
χρηµατοδότησης . Η κατάλληλη προσέγγιση εξαρτάται από τα εθνικά πλαίσια και πρέπει να
είναι πλουραλιστική .
Οι µελλοντικές ενέργειες θα βασίζονται στις επόµενες κατευθυντήριες γραµµές :
• Η ΕΚ πρέπει να συνεχίσει τις προληπτικές ενέργειες για τη µακροπρόθεσµη
καταπολέµηση των τριών κυριότερων µεταδοτικών νόσων .
• Να ενθαρρυνθούν οι αναπτυσσόµενες χώρες ώστε να καθιερώσουν συνεπείς και
ολοκληρωµένες πολιτικές υγείας µε στόχο τις µείζονες µεταδιδόµενες νόσους . Με τον
τρόπο αυτό θα εξασφαλιστεί η διατήρηση της κατάλληλης ισορροπίας µεταξύ πρόληψηςκαι ιατρικών φροντίδων κατά την παροχή συνδροµής από την Κοινότητα
.
• Να καθιερωθούν και να ενισχυθούν καινοτόµοι συνεργασίες και εθνικοί µηχανισµοί µε
τη συµµετοχή κυβερνήσεων , αλλά και πέραντου κρατικού συστήµατος υγείας . Για
παράδειγµα , θα µπορούσαν να περιλαµβάνουν συνεργασίες µε οργανισµούς της κοινωνίας
των πολιτών , υποστήριξη σε οργανισµούς µε πείρα στο κοινωνικό µάρκετινγκ των
εµπορεύσιµων προϊόντων υγείας , συνεργασίες µε δίκτυα διανοµής του ιδιωτικού τοµέα
και ειδικευµένους παροχείς υπηρεσιών του ιδιωτικού τοµέα . Μια τέτοια προσέγγιση
απαιτεί έρευνα αγοράς υψηλής ποιότητας όσον αφορά τη συµπεριφορά και τη στάση , η
οποία µπορεί να επηρεάσει τη χρήση των εµπορεύσιµων προϊόντων ή παρεµβάσεων .
• Να αναπτυχθούν βιώσιµοι µηχανισµοί για προοδευτική , προπληρωµένη
χρηµατοδότηση για αποτελεσµατικές παρεµβάσεις πρόληψης και θεραπείας , οι οποίες
θα εξαιρούσαν τους φτωχούς και θα παρείχαν επιδοτήσεις για τους λιγότερο φτωχούς ,
ανοίγοντας έτσι αγορές για εµπορεύµατα χαµηλού κόστους και παρεµβάσεις στον τοµέατης υγείας
.
• Να υποστηριχθεί η αύξηση των στρατηγικώναγορών , συµπεριλαµβανοµένης και της
χρήσης ρυθµίσεων σύναψης συµβάσεων και δικαιόχρησης , µε δηµόσιους οργανισµούς
χρηµατοδότησης στον τοµέα της υγείας για ειδικευµένους σε παροχή υπηρεσιών όλων
των τύπων ( δηµόσιους , ιδιωτικούς , µη κερδοσκοπικούς ). ∆ιασφάλιση συστηµάτων
παροχής κινήτρων , τα οποία ευνοούν την ορθολογική επιλογή και την ασφαλή ,
20οικονοµική χρήση τεχνολογιών που ενισχύουν και βελτιώνουν την υγεία , από παρέχοντες
υπηρεσίες όλων των τύπων .
• Να ενισχυθούν οι µηχανισµοί βελτιωµένης χορήγησης και η διασφάλιση της
ποιότητας για εµπορεύµατα και παρεµβάσεις που είναι αποτελεσµατικά , όπως τα
προφυλακτικά , οι κουνουπιέρες , η πρόληψη της µετάδοσης από τη µητέρα στο παιδί , οι
εκούσιες ιατρικές επισκέψεις , η εξέταση HIV και η περίθαλψη για τα άτοµα που πάσχουν
από τον ιό HIV/AIDS, σεξουαλικά µεταδιδόµενες νόσους ( ΣΜΝ), φυµατίωση και
ελονοσία.
• Η ενίσχυση θα δοθεί κατά προτεραιότητα στις χώρες που θα αναλάβουν τη δέσµευση για
την παροχή δίκαιης πρόσβασης σε βασικές υπηρεσίες και οι οποίες παρουσιάζουν θετικάαποτελέσµατα για τα φτωχότερα τµήµατα του πληθυσµού
. Αυτό προϋποθέτει στρατηγικές
θεµιτής χρηµατοδότησης21και υπεύθυνα συστήµατα υγείας που ανταποκρίνονται στις
ανάγκες.
Η ΕΚ και η διεθνής κοινότητα διερευνούν καινοτόµους συνεργασίες χρηµατοδότησης πουµπορεί επίσης να παρακινήσουν τον ιδιωτικό τοµέα για επιπλέον επενδύσεις
. Η γενική αυτή
συνεργασία θα συµπράξει µε εξειδικευµένους οργανισµούς των ΗΕ , όπως η Π .Ο.Υ. και ο
UNAIDS, για να στηρίξει τις πρωτοβουλίες βάσει χώρας µε αποδεδειγµένη ικανότητα για
αύξηση της πρόσβασης και αποτελεσµατική χρήση βασικών εµπορευµάτων καιπαρεµβάσεων
, διάδοση της κεκτηµένης πείρας , προώθηση άλλων και καταλυτική συµβολή
στην ανάληψη διαδεδοµένης και αποτελεσµατικής δράσης .
4.2 Αύξηση της οικονοµικής δυνατότητας για προµήθεια βασικών φαρµακευτικών
προϊόντων µέσω ολοκληρωµένης προσέγγισης
Το90% περίπου των προϊόντων στον " κατάλογο των βασικών φαρµάκων " της Π.Ο.Υ. δεν
καλύπτονται µε δίπλωµα ευρεσιτεχνίας και εποµένως υπόκεινται σε γενική διαδικασίαανταγωνιστικής υποβολής προσφορών και επιτόπια παραγωγή
. Κατά κανόνα είναι διαθέσιµα
σε χαµηλότερες τιµές από τους γενικούς ή αρχικούς παραγωγούς . Ωστόσο, πολλά από τα
προϊόντα αυτά δεν φθάνουν στα άτοµα των αναπτυσσόµενων χωρών για τους λόγους πουαναφέρονται στην παράγραφο
4.1.
Αρκετά βασικά προϊόντα για την πρόληψη , τη διάγνωση και τη θεραπεία του HIV/AIDS, της
ελονοσίας και της φυµατίωσης που παράγονται ευρέως σε βιοµηχανικές χώρες , βάσει
διπλώµατος ευρεσιτεχνίας , εξακολουθούν να είναι υπερβολικά ακριβά για τους φτωχούς . Οι
τιµές καταναλωτή µπορούν να ποικίλουν σε κάθε χώρα , καθώς και µεταξύ των χωρών , λόγω
των διαφορών στη ζήτηση , των κανόνων πνευµατικής ιδιοκτησίας , της αγοραστικής
ικανότητας , των επιπέδων των δασµών , των διαφορών σε τοπικά εισοδήµατα της έλλειψης
σταθερής αγοράς , της ρύθµισης των τιµών και του βαθµού του ανταγωνισµού µεταξύ
γενικών παραγωγών της φαρµακευτικής βιοµηχανίας και εκείνων που βασίζονται στην ΕΑ .
Η βραζιλιανή κυβέρνηση άρχισε πρόσφατα να παράγει ,7 από τα 12 φάρµακα που
χρησιµοποιούνται για τους πάσχοντες από τον ιό HIV/AIDS. Οι τιµές αυτών των φαρµάκων
µειώθηκαν κατά µέσο όρο 70%, ενώ οι τιµές των σκευασµάτων που αγοράζονται σε διεθνή
εργαστήρια µειώθηκαν κατά λιγότερο από 10% κατά την ίδια περίοδο22.
21Για τον ορισµό της θεµιτής χρηµατοδότησης βλ . TheWorld Health Report 2000, σ. 35-39.
22Κυβέρνηση της Βραζιλίας : Έκθεση στο ∆ιεθνές συνέδριο για το AIDS, Ντέρµπαν , Ιούλιος2000
21Η δυνατότητα προµήθειας των βασικών φαρµακευτικών προϊόντων µπορεί να αυξηθεί και να
επιταχυνθεί µόνο µε µια γενική συνεργιστική προσέγγιση . Η ΕΚ αναγνωρίζει ότι η τιµή των
αναγκαίων φαρµάκων και των βασικών φαρµακευτικών προϊόντων που είναι απαραίτητα γιατην πρόληψη ή τη θεραπεία των µεταδοτικών νόσων αποτελεί ένα από τα µεγαλύτεραεµπόδια
, αλλά όχι το µοναδικό , για τη βελτίωση της υγείας και της πρόσβασης στην
υγειονοµική περίθαλψη για τους φτωχούς πληθυσµούς των αναπτυσσόµενων χωρών .
Οι µελλοντικές ενέργειες θα βασιστούν στις επόµενες κατευθυντήριες γραµµές :
• Η ΕΚ θα αυξήσει την παρούσα στήριξή της σε χώρες για να ενισχύσει τις εθνικές
φαρµακευτικές πολιτικές και πρακτικές στις οποίες περιλαµβάνονται προµήθειες ,
διαγωνισµοί , διανοµή, ασφάλεια της ποιότητας και τεχνικές ικανότητες για να βελτιωθεί η
διαθεσιµότητα των σηµαντικών και βασικών φαρµάκων σε επίπεδο χώρας .
• Η ΕΚ αναγνωρίζει ότι πρέπει να επανεξεταστούν προσεκτικά οι τιµές των βασικών
φαρµακευτικών προϊόντων για τις τρεις κυριότερες µεταδοτικές νόσους καθώς και οι
επιπτώσεις τωνεισαγωγικώνδασµώνκαι φόρων , αφού ληφθούν υπόψη τα
αποτελέσµατα στη φορολογική βάση και στις δηµόσιες δαπάνες . Επίσης θα καταβληθεί
προσπάθεια για µεγαλύτερη διαφάνεια όσον αφορά την ανάλυση των τιµών καταναλωτήστα βασικά φαρµακευτικά προϊόντα
.
• Η ΕΚ υποστηρίζει επίσης την εφαρµογή από το φαρµακευτικό τοµέα κλιµακωτής
τιµολόγησης , ώστε οι κατασκευαστές να µπορούν να εφαρµόζουν όσο το δυνατόν
χαµηλότερες τιµές στις φτωχότερες χώρες χωρίς να θίγονται τα κέρδη στις αναπτυγµένεςχώρες
23. Αυτό θα συµβάλει στην ανάπτυξη αντισταθµίσεων όγκου / τιµής. Στις περιπτώσεις
όπου χώρες χαµηλότερου εισοδήµατος επωφελούνται από ( χαµηλές) προτιµησιακές τιµές ,
χρειάζεται να ληφθούν αποτελεσµατικά µέτρα για την πρόληψη της παράλληλης εξαγωγήςσε ανεπτυγµένες χώρες
( σε υψηλότερες τιµές ). Η ΕΚ θα εξετάσει λεπτοµερώς τις
επιπτώσεις του παράλληλου εµπορίου24λαµβάνοντας υπόψη ότι οι γενικές αρχές της
κοινοτικής νοµοθεσίας επιτρέπουν στους κατόχους διπλωµάτων ευρεσιτεχνίας τοπαράλληλο εµπόριο από χώρες εκτός του ΕΟΧ
.
• Άλλη δυνατότητα θα ήταν η εκούσια χορήγηση αδειών , ώστε να προωθηθεί η τοπική
παραγωγή βασικών φαρµακευτικών προϊόντων και να γίνει µεταφορά τεχνολογίας προςτις αναπτυσσόµενες χώρες
.
• Η γενική φαρµακευτική βιοµηχανία και η βιοµηχανία που βασίζεται στην ΕΑ καλούνται
να αναπτύξουν την έρευνα και να συνεργαστούν µε την τοπική φαρµακευτική βιοµηχανίακαι τα ερευνητικά ιδρύµατα σε αναπτυσσόµενες χώρες
, υπό τον όρο ότι θα εξασφαλίζεται
ο ανταγωνισµός στις εγχώριες αγορές . Αυτό θα συµβάλει στην αύξηση της ικανότητας για
τοπική παραγωγή αντιγράφων φαρµάκων και θα προωθήσει το θεµιτό ανταγωνισµό γιατους κατασκευαστές αντιγράφων φαρµάκων
. Η ΕΚ θα συνεργασθεί επίσης µε τις
κυβερνήσεις των αναπτυσσόµενων χωρών για να προωθήσει την τοπική παραγωγή .
23Η κλιµακωτή τιµολόγηση έχει εφαρµοστεί επί µακρόν στα εµβόλια για παιδιά .
24Το παράλληλο εµπόριο περιλαµβάνει διασυνοριακό εµπόριο σε ένα προϊόν χωρίς την άδεια του
κατασκευαστή - δηλ. βοηθά στη µείωση των τιµών των φαρµάκων δίνοντας στους αγοραστές τη
δυνατότητα αγοράς από τις φθηνότερες πηγές φαρµάκων , είτε είναι κάτοχοι διπλωµάτων
ευρεσιτεχνίας είτε όχι . Σχετικά µε το παράλληλο εµπόριο από χώρες εκτός ΕΕ και την ανάλωση των
δικαιωµάτων ( για εµπορικά σήµατα ), βλ. τις επόµενες υποθέσεις του Ευρωπαϊκού ∆ικαστηρίου :
SilhoueteInternational( Υπόθεση C-355/96 καιSebago( Υπόθεση C-173/98).
22Η ΕΚ αναγνωρίζει ότι οι αναπτυσσόµενες χώρες µπορούν να χρησιµοποιήσουν , όποτε
κρίνεται απαραίτητο , την ευελιξία του παρέχεται στα πλαίσια της συµφωνίας TRIPS για την
υποχρεωτική χορήγηση αδειών25( άρθρο31 τηςTRIPS) για τηναν τιµετώπιση
προβληµάτωνδηµόσιας υγείας ή επειγουσών καταστάσεων . Η ΕΚ λαµβάνει επίσης
υπόψη τηναν άγκη για τηνπροστασία τωνδικαιωµάτωνπν ευµατικής ιδιοκτησίας τωνκατόχωνδιπλώµατος ευρεσιτεχν ίας
. Μαζί µε τους εταίρους της από τις αναπτυσσόµενες
χώρες, η ΕΚ θα διερευνήσει την ευελιξία που παρέχει η συµφωνία TRIPS για την
αντιµετώπιση προβληµάτων δηµόσιας υγείας και επειγουσών καταστάσεων .
Η ΕΚ θα παράσχει τεχνική βοήθεια στις χώρες για την εφαρµογή της συµφωνίας TRIPS. Η
ΕΚ και τα κράτη µέλη της θα πρέπει να συντονίσουν και να αυξήσουν την τεχνική βοήθειάτους στις αναπτυσσόµενες χώρες µε σκοπό την πλήρη συµµόρφωση µε τη συµφωνία
TRIPS.
4.3 Επενδύσεις στην έρευνα και την ανάπτυξη παγκόσµιων δηµόσιων αγαθών µε
στόχο τις τρεις νόσους .
Οι ενέργειες που προσδιορίστηκαν στις προηγούµενες ενότητες αποσκοπούν στηναντιµετώπιση των θεµάτων της πρόσβασης και των τιµών των φαρµάκων
, που είναι δυνατόν
να επηρεάσουν τη διάδοση των µεταδοτικών νόσων βραχυπρόθεσµα και µεσοπρόθεσµα .
Στόχος τους είναι να αυξήσουν την ελκυστικότητα της αγοράς και να προστατεύσουν τοπεριβάλλον και τα δικαιώµατα πνευµατικής ιδιοκτησίας
. Ωστόσο, µόνο ελκυστικότερες
αγορές δεν αρκούν για να προσελκύσουν νέους επενδυτές . Χρειάζονται και µέτρα ειδικά για
τα διάφορα στάδια της διαδικασίας έρευνας και ανάπτυξης .
Πρέπει να υπερνικηθούν τα εµπόδια του παρελθόντος : ανεπαρκής συντονισµός µεταξύ
φορέων, ανεπαρκής προσδιορισµός των αναγκαίων µέτρων και έλλειψη θεσµικής
δηµιουργίας ικανοτήτων στις χώρες που πλήττονται σκληρότερα από τις επιδηµίες .
Η ΕΚ προτείνει την αντιµετώπιση των πολλαπλών εµποδίων για περαιτέρω επενδύσεις µέσωτριών συµπληρωµατικών στρατηγικών
, οι οποίες συνίστανται σε µεγαλύτερης κλίµακας και
αποτελεσµατικότερες δηµόσιες επενδύσεις , παροχή κινήτρων για ιδιωτικές επενδύσεις και τη
συµµετοχή σε παγκόσµιες συνεργασίες .
Εν ίσχυση τωνποσώνκαι της αποτελεσµατικότητας τωνδηµοσίωνεπεν δύσεων . Η
Κοινότητα έχει συµβάλει σηµαντικά στο παρελθόν στο πρόγραµµα εργασίας στον τοµέα τηςέρευνας µέσω του ειδικού προγράµµατος
Biomed του4ουΠρογράµµατος - Πλαισίου και µέσω
βασικών ενεργειών για τον « έλεγχο των λοιµωδών νόσων » και την« ποιότητα ζωής », καθώς
και στο πλαίσιο του προγράµµατος INCO του4ουκαι5ουΠρογράµµατος - Πλαισίου ( βλέπε
Παράρτηµα 4). Πρόσφατες πρωτοβουλίες εστιάζουν ολοένα περισσότερο την υποστήριξη
στην αντιµετώπιση των µεταδοτικών νόσων στις αναπτυσσόµενες χώρες . Η ΕΚ προτείνει την
κλιµάκωση των διαφόρων συνιστωσών της διαδικασίας ΕΑ και την περαιτέρω αύξηση τηςσυνοχής µεταξύ των κοινοτικών και άλλων δραστηριοτήτων ΕΑ
. Ο στόχος είναι η ταχεία
διεύρυνση της ΕΑ , η αποδοχή µεγαλύτερου βαθµού επενδυτικού κινδύνου και η επιτάχυνση
της διαδικασίας µέσω της µεταστροφής από τη δοκιµασία εν σειρά στη δοκιµασία ενπαραλλήλω των υποψήφιων προϊόντων
. Ο ενισχυµένος συντονισµός µε τα κράτη µέλη στην
κοινή στρατηγική ΕΑ θα αποτελέσει τη βασική προϋπόθεση γι ’ αυτή την επιτάχυνση .
25Η χορήγηση άδειας χωρίς τη συγκατάθεση του κατόχου διπλώµατος ευρεσιτεχνίας για διάφορες αιτίες
γενικού ενδιαφέροντος .
23Υπό το νέο πλαίσιο πολιτικής του Ευρωπαϊκού Τοµέα Έρευνας (ERA), η ΕΚ προτείνει την
αύξηση της ενίσχυσης για την ανάπτυξη του δυναµικού των ερευνητικών ιδρυµάτων και τουπροσωπικού στις αναπτυσσόµενες χώρες
. Αποσκοπεί στη διασφάλιση µεγαλύτερης
συµµετοχής των ερευνητών από αναπτυσσόµενες χώρες στον έγκαιρο καθορισµόπροτεραιοτήτων στα πλαίσια της διαδικασίας ΕΑ της ΕΚ και στην επαρκή συµµετοχή τωνκοινοτήτων και των επιστηµόνων των χωρών που αναλαµβάνουν τη διεξαγωγή των κλινικώνδοκιµών στην εφαρµογή και την αξιοποίηση των αποτελεσµάτων χρειάζεται να επιβληθούνπολύ αυστηρά ηθικά πρότυπα και να τηρηθούν
. Ετοιµάζεται µια ειδική ανακοίνωση για την
έρευνα σχετικά µε την καταπολέµηση των τριών σηµαντικότερων µεταδοτικών νόσων .
∆ηµιουργία κινήτρων για τις ιδιωτικές επενδύσεις . Πρέπει να εφαρµοσθούν συνοδευτικά
µέτρα προκειµένου να ενισχυθούν οι δυνατότητες να αναπτυχθούν περισσότερο οικαινοτόµοι εταιρικές σχέσεις µεταξύ δηµόσιου και ιδιωτικού τοµέα
. Η αύξηση των ιδιωτικών
επενδύσεων στην ΕΑ θα ενθαρρυνθεί µέσω κατάλληλων κινήτρων . Η ΕΚ προτίθεται να
διερευνήσει επιλογές για την ενίσχυση των προσδοκιών των εταιριών ότι µια µελλοντικήαγορά θα καταστήσει δυνατή την επιστροφή του κόστους των επενδύσεών τους για την ΕΑ
.
Τα πιθανά κίνητρα που απαιτούν περαιτέρω µελέτη είναι δύο ειδών : η παροχή δανείων
χαµηλού κόστους και άλλων κινήτρων για κεφάλαια επιχειρηµατικού κινδύνου , τα οποία
είναι ιδιαίτερα σηµαντικά για τις µικρές εταιρείες στον τοµέα της βιοτεχνολογίας , οι οποίες
διενεργούν το µεγαλύτερο µέρος της πρώιµης έρευνας και ανάπτυξης εµβολίων καιφαρµάκων
, και η παροχή κεφαλαίων για αγορές . Ο διεθνής διάλογος για τη σύσταση τέτοιων
ταµείων συνεχίζεται26. Οι παραγωγοί εµβολίων στα οποία έχει χορηγηθεί προσφάτως άδεια
θα µπορούσαν να λάβουν δικαιώµατα για περιορισµένη επέκταση των διπλωµάτωνευρεσιτεχνίας φαρµάκων και βιολογικών προϊόντων τα οποία δεν έχουν λήξει και τωνοποίων ο ιδιοκτήτης είναι ο κάτοχος της αποκλειστικής άδειας
. Οι καινοτόµοι συµφωνίες
χορήγησης αδειών δηµοσίου - ιδιωτικού τοµέα που έχουν ήδη εξεταστεί για το εµβόλιο του
HIV/AIDS θα µπορούσαν επίσης να επεκταθούν ευρύτερα .
Υπάρχει µεγάλο περιθώριο βελτίωσης της διαθεσιµότητας πληροφοριών σε όλα τα επίπεδα .
Οι εταίροι των αναπτυσσόµενων χωρών χρειάζονται ευκολότερη πρόσβαση σε σύνθετεςαλλά δηµόσια διαθέσιµες πληροφορίες σχετικά µε διπλώµατα ευρεσιτεχνίας
. Οι
φαρµακευτικές εταιρείες χρειάζονται περισσότερες πληροφορίες σχετικά µε δυνητικέςαγορές για τα προϊόντα τους
, οι οποίες θα µπορούσαν να παρασχεθούν µέσω ασκήσεων
αγοράς, όπως αυτές που εκτελούνται από την ΕΚ για τα µικροβιοκτόνα , τα προφυλακτικά
και ένα εµβόλιο κατά του HIV/AIDS.
Συµµετοχή σε µια παγκόσµια εταιρική σχέση , ώστε το πρόγραµµα εργασίας για την
έρευνα στον τοµέα της υγείας να ανταποκρίνεται καλύτερα στις παγκόσµιες ανάγκες τηνεπόµενη δεκαετία
. ΗΕ Κ, µαζί µε την Π . Ο. Υ., την ∆ιεθνή Τράπεζα και άλλους εταίρους στον
τοµέα της υγείας και της ανάπτυξης θα συνεργαστούν για να επηρεάσουν τη διαµόρφωσηενός προγράµµατος εργασίας για την έρευνα στον τοµέα της υγείας για την επόµενηδεκαετία
, το οποίο θα ανταποκρίνεται καλύτερα στις υφιστάµενες ανάγκες . Η προσπάθεια
26Εδώ η διάκριση γίνεται συχνά µεταξύ των µηχανισµών ‘ ώθησης’ και‘ έλξης’. Παραδείγµατα
µηχανισµών ώθησης είναι οι δηµόσιες επενδύσεις στην έρευνα και οι φορολογικές εκπτώσεις πουσυνδέονται µε επενδύσεις για την έρευνα από ιδιωτικές εταιρείες
. Παραδείγµατα µηχανισµών έλξης
είναι κεφάλαια αγοράς και µεταφορά διπλωµάτων ευρεσιτεχνίας . Υπάρχει ο ισχυρισµός ότι χωρίς
επαρκώς ισχυρούς µηχανισµούς έλξης , τα νέα φάρµακα και εµβόλια δεν θα αναπτυχθούν και τεθούν
σε χρήση , ακόµα και εάν η ‘ ώθηση’ είναι επιτυχής στην ανάπτυξη υποψήφιων εµβολίων .
24αυτή αποσκοπεί στον επαναπροσανατολισµό της δηµόσιας και ιδιωτικής έρευνας για την
υγεία µε στόχο την αύξηση από το τρέχον ποσοστό επενδύσεων 10% για90% της
παγκόσµιας επιβάρυνσης ασθενειών παγκοσµίως σε µια ευνοϊκότερη αναλογία 20/80. Η
µετατόπιση αυτή φαίνεται ότι αποτελεί ρεαλιστικό στόχο και χρειάζεται να αναπτυχθούνπεραιτέρω εργαλεία παρακολούθησης
.
5. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ
Αναµένεται εδώ και καιρό µια νέα διεθνής προσπάθεια για τη µείωση των επιπτώσεων των
βασικών νόσων που διατηρούν τους φτωχούς σε κακή υγεία και φτώχεια και εµποδίζουν τηνανάπτυξη
. Το διεθνές περιβάλλον υποστηρίζει την προσπάθεια αυτή , ενώ η νέα και
εξελισσόµενη συνεργασία µε την Π . Ο. Υ. και η στενότερη συνεργασία µεταξύ των άµεσα
ενδιαφεροµένων , συµπεριλαµβανοµένης της Παγκόσµιας Τράπεζας και του UNAIDS,
προσφέρουν µια νέα ευκαιρία που θα πρέπει να αξιοποιηθεί . Η Κοινότητα προτείνει να
υπάρξει σηµαντική συνεισφορά στη διεθνή προσπάθεια µε τη χρησιµοποίηση των διάφορωνµέσων που διαθέτει
.
Το πλαίσιο πολιτικής που καθορίζεται στην παρούσα ανακοίνωση είναι η πρώτη απάντησητης Κοινότητας στις συστάσεις της διάσκεψης κορυφής της Οµάδας των Οκτώ που έγινεστην Οκινάουα τον Ιούλιο του
2000. Η Επιτροπή θα επεξεργαστεί ένα πρόγραµµα δράσης ,
σύµφωνα µε όσα προβλέπονται στο κεφάλαιο 4. Κατά ην κατάρτιση του προγράµµατος
δράσης η Επιτροπή θα επωφεληθεί από περαιτέρω διαβουλεύσεις µε ενδιαφερόµενα µέρη ,
όπως οι αναπτυσσόµενες χώρες , τα κράτη µέλη , τα µέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ,
διεθνείς οργανισµοί ανάπτυξης , η κοινωνία των πολιτών , ερευνητές και ο ιδιωτικός τοµέας ,
σε µια υψηλού επιπέδου στρογγυλή τράπεζα που θα πραγµατοποιηθεί στις Βρυξέλλες στις 28
Σεπτεµβρίου 2000.
Το Συµβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καλούνται να συνεργασθούν µε την Επιτροπήγια την προώθηση των ιδεών της παρούσας ανακοίνωσης
.
25Π ΑΡΑΡΤΗΜΑ 1
Κ ΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΝΑΓΚΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΩΣ ΛΟΓΩ HIV/AIDS, ΕΛΟΝΟΣΙΑΣ ΚΑΙ
ΦΥΜΑΤΙΩΣΗΣ
HIV/AIDS
Ο ιόςHIV/AIDS σκοτώνει πάνω από 2 εκατοµµύρια ανθρώπους κάθε χρόνο µόνο
στην Αφρική – δηλαδή10 φορές περισσότερο από τον αριθµό των ατόµων που
πεθαίνουν σε πολέµους και ένοπλες συρράξεις κατά την ίδια περίοδο .
Το1999, υπολογίστηκε ότι 33,6 εκατοµµύρια άνθρωποι παγκοσµίως ζούσαν µε
AIDS, ενώ από την έναρξη της επιδηµίας σηµειώθηκαν πάνω από 16 εκατοµµύρια
θάνατοι.
Το95% των λοιµώξεων παρατηρούνται στις αναπτυσσόµενες χώρες µε τα δύο τρίτα
στην υποσαχάρια Αφρική , όπου ο επιπολασµός του HIV έχει φθάσει το 30% του
ενήλικου πληθυσµού σε επτά χώρες .
Το1999, µολύνθηκαν 5,6 εκατοµµύρια άτοµα επιπλέον , συµπεριλαµβανοµένων και
570.000 παιδιών που γεννήθηκαν από HIV µητέρες- φορείς.
Οι γυναίκες είναι ιδιαίτερα ευάλωτες στη λοίµωξη από HIV λόγω κοινωνικών αλλά
και βιολογικών παραγόντων .
11,2 εκατοµµύρια παιδιά µένουν ορφανά λόγω του AIDS.
Ο ιόςHIV/AIDS εξαπλώνεται ταχύτατα σε συνθήκες φτώχειας , κοινωνικής
αστάθειας και αδυναµίας . Τέτοιες συνθήκες παρουσιάζονται στην πιο ακραία µορφή
τους κατά τη διάρκεια καταστάσεων έκτακτης ανάγκης .
Ο ιόςHIV/AIDS αναστρέφει σηµαντικά αναπτυξιακά επιτεύγµατα . Σε τµήµατα της
νότιας Αφρικής , η παιδική θνησιµότητα έχει αυξηθεί κατά 25% και το προσδόκιµο
ζωής έχει µειωθεί από τα 64 στα47 έτη σε περίοδο µόλις τριών ετών .
Ο ιόςHIV/AIDS προσβάλλει τους ενηλίκους στην πλέον οικονοµικά παραγωγική
ηλικία τους . Το εθνικό εισόδηµα µπορεί να µειωθεί κατά µεγάλο ποσοστό , δηλ.
30% στις περιπτώσεις όπου έχει προσβληθεί πάνω από το 10% των ενηλίκων .
Η πρόληψη µε τη µείωση της ευπάθειας και την αναχαίτιση της µετάδοσης του ιούπαραµένει η πλέον αποτελεσµατική στρατηγική για να ελεγχθεί η εξάπλωση τηςεπιδηµίας
.
Η παροχή περίθαλψης και φαρµάκων για τον HIV/AIDS έχει µειώσει σηµαντικά τη
νόσο και τη θνησιµότητα που προκαλούνται από αυτόν τον ιό στιςβιοµηχανοποιηµένες χώρες
. Η µεγάλη πλειονότητα των ατόµων στις
αναπτυσσόµενες χώρες στερούνται όλων των φαρµάκων , συµπεριλαµβανοµένων
και εκείνων που προορίζονται για τη θεραπεία κοινών επιλοιµώξεων .
26Ελονοσία
Η ελονοσία προκαλεί το θάνατο τουλάχιστον ενός εκατοµµυρίου ανθρώπων κάθε χρόνο και
προσβάλλει 500 εκατοµµύρια ανθρώπους .
Το90% των περιπτώσεων παρουσιάζεται στην Αφρική , ενώ το40% του παγκόσµιου
πληθυσµού διατρέχει κίνδυνο ,.
Οι σηµαντικότερες επιπτώσεις παρουσιάζονται στις γυναίκες και τα παιδιά - 700.000 παιδιά
θα πεθάνουν φέτος από ελονοσία - ένας θάνατος κάθε 30 δευτερόλεπτα . Οι γυναίκες έχουν
τέσσερις φορές µεγαλύτερη πιθανότητα να προσβληθούν από ελονοσία κατά τη διάρκεια τηςεγκυµοσύνης
.
Ο έλεγχος και η θεραπεία της ελονοσίας κόστισε στις χώρες της Αφρικής το 1,5% του
Α. Εγχ. Π. ή2 δισ.U S D το1997.
Μια οικογένεια που έχει προσβληθεί από ελονοσία ξοδεύει πάνω από το ένα τέταρτο τουεισοδήµατός της για τη θεραπεία της
. Οι οικογένειες επιβαρύνονται µε το κόστος της
πρόληψης και υφίστανται απώλεια του εισοδήµατός τους από επαναλαµβανόµενεςπροσβολές
.
Οι πολύπλοκες επείγουσες καταστάσεις και οι φυσικές καταστροφές αυξάνουν τον κίνδυνοτης ελονοσίας
.
Η ελονοσία είναι δυνατό να θεραπευτεί εάν διαγνωσθεί αµέσως και γίνει η κατάλληληθεραπεία
.
27Φυµατίωση
Η φυµατίωση προκαλεί κάθε χρόνο το θάνατο δύο εκατοµµυρίων ανθρώπων και το
95% των θανάτων παρουσιάζεται στις αναπτυσσόµενες χώρες . Η φυµατίωση είναι η
κύρια αιτία θανάτου µεταξύ των φορέων του HIV.
Ο αριθµός των περιπτώσεων φυµατίωσης αυξάνεται παγκοσµίως .
Τετραπλασιάστηκε σε αρκετές χώρες της Αφρικής κατά την τελευταία δεκαετία ενώεκδηλώθηκε νέα έξαρση στην Ανατολική Ευρώπη µετά από
40 έτη σταθερής
υποχώρησης .27
Τα επόµενα 20 έτη θα προσβληθεί σχεδόν ένα δισεκατοµµύριο ατόµων , 200
εκατοµµύρια άτοµα θα ασθενήσουν και 35 εκατοµµύρια θα πεθάνουν από
φυµατίωση .
Ένα άτοµο µε λοιµώδη φυµατίωση µολύνει 10-15 άτοµα κάθε χρόνο .
Η φυµατίωση προσβάλλει τους πιο αδύνατους που παγιδεύονται από τη φτώχεια καιτη νόσο
. Τα περισσότερα από τα προσβαλλόµενα άτοµα συγκαταλέγονται στον
οικονοµικά ενεργό πληθυσµό , ενώ οι γυναίκες παρουσιάζουν τη µικρότερη
πιθανότητα ανίχνευσης και θεραπείας .
Υπάρχει µια ιδιαίτερα αποτελεσµατική θεραπεία και η θεραπευτική αγωγή κοστίζειµόλις
11 USD.
Η εµφάνιση και η εξάπλωση της φυµατίωσης που είναι ανθεκτική σε πλειάδαφαρµάκων λόγω ακατάλληλης θεραπείας ή µη συµµόρφωσης µε τις θεραπευτικέςεπιταγές αποτελεί παγκόσµια απειλή
.
27Ενώ αναγνωρίζεται το µέγεθος του προβλήµατος της φυµατίωσης στις χώρες της Ανατολικής
Ευρώπης που βρίσκονται σε µεταβατική περίοδο , η πρωτοβουλία αυτή θα εστιαστεί στις
αναπτυσσόµενες χώρες .
28Π ΑΡΑΡΤΗΜΑ 2
Χ ΑΡΤΟΦΥΛΑΚΙΟ ΤΗΣ ΕΚ ΓΙΑ ΤΗΝ Υ ΓΕΙΑ, ΤΟAIDS ΚΑΙ ΤΟΝ Π ΛΗΘΥΣΜΟ
Η µείωση της φτώχειας έγινε ο πρωταρχικός στόχος της αναπτυξιακής πολιτικής της ΕΚ µε
βοήθεια στα προγράµµατα για την Υγεία , τον ιόHIV/AIDS και τον Πληθυσµό (HAP) που
αποκτούν όλο και µεγαλύτερη σηµασία . Έτσι η βοήθεια σ ’ αυτούς τους τοµείς αυξήθηκε
συνεχώς για να περάσει από µόλις 1% της συνολικής κοινοτικής βοήθειας το 1986 σε
περισσότερο από 8%. Ο µέσος όρος στήριξης του O ΟΣΑ στο HAP ήταν περίπου 5,5% το
1998.
Το σύνολο των κοινοτικών αναλήψεων υποχρεώσεων για την υγεία , τοAIDS και τον
πληθυσµό το 1998 υπερέβη τα 700 εκατ. ευρώ( γραφική παράσταση 1) για περισσότερες από
100 αναπτυσσόµενες χώρες .
Από το1993 έως το1997, το22% της στήριξης του HAP στις χώρες ΑΚΕ χορηγήθηκε για
κατασκευή κτιρίων , το17% για τεχνική βοήθεια , το13% για εξοπλισµούς , το11% για
αναλώσιµα υλικά και το 11% για την ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναµικού και των θεσµών
( γραφική παράσταση 3). Από το 1998, συνεχίστηκε η εξέλιξη προς ευρείες τοµεακές
προσεγγίσεις στις συνεργασίες µε τις δηµόσιες αρχές , την κοινωνία των πολιτών και άλλους
χορηγούς . Για την κατασκευή κτιρίων και τους εξοπλισµούς χορηγούνται λιγότερα κονδύλια
προς όφελος της ανάπτυξης του ανθρώπινου δυναµικού και των θεσµών . Στη γραφική
παράσταση 7 παρατίθενται οι κοινοτικές αναλήψεις υποχρεώσεων HAP για το διάστηµα
1994-1998 σχετικά µε την Ασία , τη Λατινική Αµερική , τις χώρες ΑΚΕ και τη Μεσόγειο .
Η πολιτική και τα προγράµµατα της ΕΚ για τη νόσο HIV/AIDS στήριξαν κυρίως στρατηγικές
για τη µείωση της φτώχειας µε εντατικοποίηση των διατοµεακών δραστηριοτήτων πρόληψης
(53% των δραστηριοτήτων που χρηµατοδοτήθηκαν το 1987-1997, γραφική παράσταση 4)
και τη στοιχειώδη υγειονοµική περίθαλψη (42% των δραστηριοτήτων που
χρηµατοδοτήθηκαν το 1993 - 1997).
Από το1990 έως το1998 οι συνολικές αναλήψεις υποχρεώσεων της ΕΚ για δραστηριότητες
σχετικές µε το HAP στις αναπτυσσόµενες χώρες ανήλθαν σε περίπου 3,4 δισεκατοµµύρια
ευρώ. Μια εξέταση και µια συνολική αξιολόγηση αυτού του τοµέα ( που προβλέπονται για το
2001) θα επιτρέψουν να καθοριστεί το είδος των δεσµεύσεων , να προσδιοριστούν οι
χώρες/ περιοχές, οι εταίροι , τα επίπεδα των παρεµβάσεων και τα µέσα του προϋπολογισµού .
Από κοινού , η ΕΚ και τα κράτη µέλη της ΕΕ παρέχουν περισσότερο από το ήµισυ του
συνόλου της ενίσχυσης στην ανάπτυξη που διατίθεται στα σχετιζόµενα µε την υγείαπρογράµµατα σ
’ ολόκληρο τον κόσµο .
29Γραφική παράσταση 1. Αναλήψεις υποχρεώσεων για την Υγεία , τοAIDS και τον Πληθυσµό
HAP (1994-1998):
Συ νο λι κέ ς αν αλ ή ψ ε ι ς υ πο χ ρ ε ώσ ε ω ν Η ΑΡ γι α ,
το1998
01002003004005006007008009001000
Κρ ά τ η µ έ λ η τ η ς Ε Ε
∆ ι µ ε ρή ς βοή θ ει αΕ υ ρω πα ϊ κ ή Κοι ν ότ η τ αΕκατ.ευρώ
30Γραφική παράσταση 2. Εξέλιξη του τύπου δαπάνης και εστίαση των έργων στις παρεµβάσεις
που αφορούν την Υγεία , τον ιόHIV/AIDS και τον Πληθυσµό (1988-1992)
Τύπο ς δαπάν ης1988-1992
Κατασκευές
κτιρίων
45%
Εξοπλισµός
19%Έξοδα λειτουργίας 1%
Μελέτες2%Απρόβλεπτα
10%
Κατάρτιση 3%
13%
Αναλώσιµα προϊόντα
7%T Β( τοπική+ εκπατρ.)
Εστίασ η των έ ργ ων1988-1992
17%18%HIV/AIDS 27%
Βασικά φάρµακα
3%
∆ηµιουργία ικανοτήτων
8%
27%∆ευτερεύουσαυγειονοµικήπε
ρ ίθαλ ψηΣτοιχειώδηςυγειονοµικήπερίθαλψη
Τριτεύουσα υγειονοµική
πε
ρ ίθαλ ψη
31Γραφική παράσταση 3. Εξέλιξη του τύπου δαπάνης και εστίαση των έργων στις παρεµβάσεις
που αφορούν την Υγεία , τον ιόHIV/AIDS και τον Πληθυσµό (1993-1997)
11%5%8%
5%
17%22%
13%Τύπος δαπάνης 1993-1997
Αναλώσιµα
προϊόνταΣτήριξη στις ΜΚΟΑπρόβλεπτα
∆ιάφορα8%
Έ ξοδα λειτουργίας
Μελέτες
5%
T Β( τοπική+ εκπατρ.)Κατασκευές
κτι ρ ίων
ΕξοπλισµόςΚατάρτιση
6%16%42%
3%15%
∆ ηµιουργία
ΙκανοτήτωνΣτοιχειώδη
υγειονοµική
περίθαλψη
∆ ευτερεύουσα
υγειονοµική
περίθαλψη 6%Τριτεύουσαυγειονοµική
περίθαλψη
10%Βασικά φάρµακαΕστίασ η των έ ργ ων1993-1997
HIV/AIDS
32Γραφική παράσταση 4. Αναλήψεις υποχρεώσεων για παρεµβάσεις HIV/AIDS (1987-1997)
Γραφική παράσταση 5. Αναλήψεις υποχρεώσεων για παρεµβάσεις HIV/AIDS ανά περιφέρεια
(1987-1997)
7%3%15%
54%Αναλήψεις υποχρεώσεων ανά περιφέρεια 1987-1997
Ασία16%Καραϊβική 4%Λ ατινική ΑµερικήΜεσόγειοςΌ λες οι ΑΚΕΕιρηνικός 1%
Αφρική6%
10%
1%
18%53%Αναλήψεις υποχρ . ανά στρατηγικό τοµέα 1987-1997
T Β12%Πολλαπλοί
στόχοι
Έρευνα,
Κατάρτιση ,
∆ιαλέξεις
Κοινωνικοοικονοµικός
αντίκτυπος
Στήριξη στον τοµέα
της υγείαςΠρόληψη
33Γραφική παράσταση 6. Αναλήψεις υποχρεώσεων για παρεµβάσεις HIV/AIDS ανά τύπο
εταίρου(1987-1997)
Γραφική παράσταση 7. Συνολικές αναλήψεις υποχρεώσεων της ΕΕ για την υγεία , τοAIDS
και τον πληθυσµό , 1994-1998.
Α ν αλήψ ε ις υ π ο χρ ε ώ σε ων τ η ς Ε Κ γι α την
Υγ εί α, τοAIDS και τον Πλ ηθυσ µό
0100200300400500600700800
1994 1995 1996 1997 1998Εκατ.ευρώΜεσόγε ι ος
Λα τιν ική Αµερική
Ασί α
A ΚΕ10%
5%
16%12%33%Αναλήψεις υποχρεώσεων ανά τύπο εταίρου 1987-1997
T Β13%
Πολλαπλοί εταίροι
Τοπικά ιδρύµαταΆλλοι6%
∆ιεθνείς
Οργανισµοί
Τοπικές ΜΚΟ 5%Ευρωπαϊκές ΜΚΟΚυβερνητικά
Ό ργανα
34ΣΥΝΟΛΟ ΑΝΑΛΗΨΕΩΝ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ ΓΙΑ ΕΡΓΑ / ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ HAP ΓΙΑ ΤΗΝ
ΠΕΡΙΟ∆Ο 1995-1999 ΠΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟ∆ΟΤΗΘΗΚΑΝΑΠΟ ΤΟ ΕΤΑ ΚΑΙ ΤΑ ΜΕΣΑ
ΧΡΗΜΑΤΟ∆ΟΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΙΑ , ΤΗ ΛΑΤΙΝΙΚΗ
ΑΜΕΡΙΚΗ ΚΑΙ ΤΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟ
Περιφέρεια Σύνολο αναλήψεων
υποχρεώσεων28
Ασία 444,215 εκ. ευρώ
Λατινική Αµερική 173,550 εκ. ευρώ
Μεσόγειος 244,860 εκ. ευρώ
ΑΚΕ( περιλαµβ. Νοτίου
Αφρικής)497,712 εκ. ευρώ
Γενικό σύνολο 1.359,9 εκ. ευρώ
ΑΝΑΛΗΨΕΙΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ ΒΑΣΕΙ ΤΩΝ ΕΙ∆ΙΚΩΝ ΚΟΝ∆ΥΛΙΩΝ ΤΟΥ
ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ Η IV/AIDS ΚΑΙ ΤΗ ∆ΗΜΟΓΡΑΦΙΑ (B7-6211, B7-6212 καιB7-
6310)
Περιφέρεια Ποσό Έτος
18,1 εκ. ευρώ 1995
21,9 εκ. ευρώ 1996
20,1 εκ. ευρώ 1997
23,9 εκ. ευρώ 1998
24,8 εκ. ευρώ 1999Όλες οι αναπτυσσόµενες
χώρες
(20 εκ. ευρώ 2000)
Γενικό σύνολο 108,8 εκ. ευρώ
28Η πρώτη έκθεση καταρτίστηκε από τη Γ∆ Ανάπτυξης . Αυτός ο κατάλογος δεν περιλαµβάνει
παρεµβάσεις που χρηµατοδοτήθηκαν από άλλα µέσα όπως βοήθεια από τον προϋπολογισµό
( περιλαµβανοµένης και της διαρθρωτικής προσαρµογής ), συγχρηµατοδότηση των ΜΚΟ , κονδύλια του
προϋπολογισµού ή της ECHO για την έρευνα και τους πρόσφυγες , ούτε χρηµατοδότηση του
προγραµµατισµού στον τοµέα της υγείας στο πλαίσιο των PHARE καιTACIS.
35Π ΑΡΑΡΤΗΜΑ 3
Π ΕΡΙΛΗΨΗ ΤΩΝ ∆ΡΑΣΕΩΝ ΠΟΥ ΑΝΑΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΙ ΣΕ ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΤΗΣ
Α ΝΑΚΟΙΝΩΣΗΣ ΤΗΣ Ε ΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΜΙΑ ΑΥΞΗΜΕΝΗ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ ΓΙΑ
ΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ AIDS ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΣΣΟΜΕΝΕΣ ΧΩΡΕΣ (COM-98-407)
Η ανακοίνωση που ενέκρινε η Επιτροπή στις 3 Ιουλίου1998 χρησίµευσε ως βάση για µια
ευρωπαϊκή απάντηση στις εκκλήσεις για µεγαλύτερη διεθνή αλληλεγγύη µε τιςαναπτυσσόµενες χώρες στην αντιµετώπιση του
HIV/AIDS, και συγκεκριµένα , εκκλήσεις για
αυξηµένη πρόσβαση στην περίθαλψη όσον αφορά τον HIV/AIDS και για την ανάγκη
εµβολίων κατά του HIV και µικροβιοκτόνων στις αναπτυσσόµενες χώρες .
Η ανακοίνωση τονίζει τη σηµασία που έχουν για την Ε . Ε. οι υφιστάµενες ενέργειες για την
υποστήριξη οικονοµικά προσιτών και αποτελεσµατικών προληπτικών παρεµβάσεων
εξειδικευµένου χαρακτήρα , καθώς και την ανάγκη να ενισχυθούν τα συστήµατα παροχής
υγειονοµικής περίθαλψης στις αναπτυσσόµενες χώρες πράγµα που αποτελεί προϋπόθεση για
βελτιωµένη πρόσβαση σε φάρµακα , ιδίως τα αντιρετροιϊκά , για άτοµα µε HIV/AIDS.
Επιπλέον , η ανακοίνωση διερευνά τη δυνατότητα δηµιουργίας νέων µηχανισµών
αλληλεγγύης και εξέταση την προοπτική να χρηµατοδοτηθεί η περίθαλψη ,
συµπεριλαµβανοµένων και των ρετροϊικών φαρµάκων , στις αναπτυσσόµενες χώρες και τη
δυνατότητα να υποστηριχθεί η ταχεία ανάπτυξη εµβολίων και µικροβιοκτόνων .
Σύµφωνα µε τις προτεραιότητες που καθορίζονται στην ανακοίνωση για επιπρόσθετες και
νέες προσπάθειες της ΕΚ - πέραν των υφισταµένων σηµαντικών προγραµµάτων για τη
στήριξη της υγείας , συµπεριλαµβανοµένου και του HIV/AIDS, στις αναπτυσσόµενες χώρες ,
εγκαινιάστηκε ένας αριθµός νέων πρωτοβουλιών από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή . ∆ενυπάρχει
αµφιβολία ότι οι πρωτοβουλίες αυτές για τη βελτιωµένη πρόσβαση στην περίθαλψη και
τηναν άπτυξη ν έωνεµβολίωνκαι µικροβιοκτόν ωνκατά του ιού HIV/AIDS, αποτελούν
µια χρήσιµη βάση για το έργο της ΕΚ στο πλαίσιο του προτεινόµενου προγράµµατος γιααυξηµένες επενδύσεις όσον αφορά τις µεταδοτικές νόσους στις αναπτυσσόµενες χώρες
.
Πρωτοβουλίες για τηνπρόληψη της µετάδοσης από τη µητέρα προς το παιδί
1. Η ΕΚ υποστήριξε µια σειρά πρότυπων πειραµατικών προγραµµάτων για τηνπρόληψη της µετάδοσης του
HIV/AIDS από τη µητέρα προς το παιδί στις
αναπτυσσόµενες χώρες . Τα προγράµµατα συµπεριελάµβαναν την προσεκτική
εισαγωγή µιας βασικής δέσµης θεραπευτικών αγωγών για εγκύους γυναίκες πουείναι φορείς
.
2. Υπό την αιγίδα της ΕΚ και σε συνεργασία µε τον UNAIDS και τους κύριους άλλους
πρωταγωνιστές στο πεδίο αυτό , η" Οµάδα της Γάνδης "- µια οµάδα
εµπειρογνωµόνων επιστηµόνων και επαγγελµατιών της υγείας - ανέπτυξε µια
στρατηγική για τη δηµόσια υγεία που περιελάµβανε παρεµβάσεις που αφορούν τηµετάδοση από τη µητέρα προς το παιδί και έχει επινοήσει µέτρα παρέµβασης για ναµειωθεί η µετάδοση του ιού από τη µητέρα προς το παιδί στο πλαίσιο τηςπρογεννητικής
, µαιευτικής και παιδιατρικής περίθαλψης . Ένα πρότυπο πειραµατικό
πρόγραµµα βασισµένο σ ’ αυτή τη στρατηγική και στις παρεµβάσεις έχει τεθεί σε
εφαρµογή στη Μπουρκίνα Φάσο .
363. Πρωτοβουλίες για στήριξη της ανάπτυξης και της διαθεσιµότητας ενός εµβολίου
HIV/AIDS στις αναπτυσσόµενες χώρες .
Πρωτοβουλίες για τη στήριξη της ανάπτυξης εµβολίων
1. Με πρωτοβουλία της ∆ιεύθυνσης Ανάπτυξης το Μάρτιο του 1999, διεξήχθησαν
τεχνικές διαβουλεύσεις για τη δηµιουργία ενός εµβολίου για το AIDS, το οποίο θα
είναι διαθέσιµο στις αναπτυσσόµενες χώρες : οικονοµικά και χρηµατοδοτικά
θέµατα. Οι διαβουλεύσεις έθεσαν ως προτεραιότητα δράσεις για την αντιµετώπιση
των εµποδίων στην ανάπτυξη εµβολίων , προσδιόρισαν τοµείς όπου η Ευρωπαϊκή
Ένωση διαθέτει συγκριτικό πλεονέκτηµα και οδήγησαν στη σύσταση µιαςδιυπηρεσιακής Οµάδας Εργασίας για το εµβόλιο κατά του ιού
HIV στο πλαίσιο της
Ευρωπαϊκής Επιτροπής , µε επικεφαλής τη Γ∆ Ανάπτυξης .
2. Η ∆ιυπηρεσιακή Οµάδα Εργασίας για το εµβόλιο κατά του ιού Η IV
περιλαµβάνει αντιπροσώπους διευθύνσεων υπεύθυνους για την ανάπτυξη , την
επιστηµονική έρευνα , τη βιοµηχανία και τις επιχειρήσεις , την Ευρωπαϊκή Τράπεζα
Επενδύσεων (E ΤΕ) και τον Ευρωπαϊκό Οργανισµό Αξιολόγησης Φαρµάκων
(E ΟΑΦ). Η εν λόγω οµάδα έχει αναπτύξει µια ολοκληρωµένη στρατηγική και ένα
σχέδιο δράσης .
3. Η στρατηγική για το εµβόλιο κατά του ιού HIV και το πρόγραµµα δράσης της
ΕΚ περιλαµβάνουν τα εξής βασικά στοιχεία : έρευνα και ανάπτυξη εµβολίων ,
έρευνα για τη δηµόσια υγεία και την οικονοµία , προετοιµασία για τα εµβόλια ,
διάλογος πολιτικής και θέµατα πνευµατικής ιδιοκτησίας και ρυθµίσεων .
Ειδικές επιχορηγούµενες δράσεις µέχρι σήµερα
1. Χρηµατοδότηση του πολλαπλού προγράµµατος Eurovac, µέσω του προγράµµατος -
πλαισίου της ∆ιεύθυνσης της Επιτροπής για την Επιστηµονική Έρευνα . Αυτή η
τριετής συνεργασία µεταξύ των ευρωπαϊκών ερευνητικών ιδρυµάτων και τηςβιοµηχανίας θα επιτρέψει να καταγραφούν δυνάµει υποψήφια εµβόλια γιααναπτυσσόµενες χώρες και να αναπτυχθούν νέες τεχνικές για τη χορήγησηεµβολίων και τη χρηµατοδότηση προγραµµάτων ενίσχυσης για την ανάπτυξηεµβολίων κατά του ιού
HIV.
2. Πρόγραµµα συνεργασίας µεταξύ της ∆ιεύθυνσης Ανάπτυξης της Επιτροπής και της
Παγκόσµιας Τράπεζας στο πλαίσιο µελετών για τη " διάθεση πληρωµής ", µε σκοπό
να εκτιµηθεί η ενδεχόµενη ζήτηση ενός εµβολίου κατά του ιού Η IV σε αρκετές
αναπτυσσόµενες χώρες και να καθιερωθεί ένα πρότυπο για την ενδεχόµενηεπίδραση στη δηµόσια υγεία καθώς και η σχέση κόστους
- αποτελεσµατικότητας ενός
εµβολίου κατά του ιού HIV στα διάφορα περιβάλλοντα .
3. Χρηµατοδότηση , από τη ∆ιεύθυνση Ανάπτυξης , της έρευνας για την ετοιµότητα της
κοινότητας που διεξάγεται από τη Νοτιοαφρικανική Πρωτοβουλία για το Εµβόλιοκατά του
AIDS και το Νοτιοαφρικανικό Συµβούλιο Ιατρικής Έρευνας , σχετικά µε
νοµικά και ηθικά θέµατα , συµπεριλαµβανοµένης και της κινητοποίησης και
συµµετοχής της κοινότητας στην ανάπτυξη εµβολίων και κλινικών δοκιµών .
37Πρωτοβουλίες για να στηριχθεί η ανάπτυξη και η διαθεσιµότητα µικροβιοκτόνων
1. Η ΕΚ ανέθεσε και επέβλεψε µια µελέτη σχετικά µε τις προοπτικές για µια αγορά
κολπικώνµικροβιοκτόν ων , τα οποία θα µπορούσαν να προστατέψουν από τις
ΣΜΝ, συµπεριλαµβανοµένου και του HIV.
2. Η πρόοδος προς την ανάπτυξη αποτελεσµατικών µικροβιοκτόνων που κατά των
ΣΜΝ, συµπεριλαµβανοµένου και του HIV ήταν αποσπασµατική , κυρίως επειδή η
φαρµακευτική βιοµηχανία δεν έχει πειστεί για την ύπαρξη µιας τέτοιας αγοράς .
Πραγµατοποιήθηκε έρευνα µεταξύ 4000 ατόµων στη Βραζιλία , την Ακτή του
Ελεφαντοστού , την Αίγυπτο , τη Γαλλία , την Ινδία , την Κένυα , τις Φιλιππίνες , την
Πολωνία, τη Νότιο Αφρική , την Ταϊλάνδη και τη Βενεζουέλα . Τα αποτελέσµατα της
µελέτης έδειξαν ότι οι γυναίκες ενδιαφέρονται πολύ για ένα τέτοιο προϊόν και ότιδικαιολογείται
, αναµφίβολα , η περαιτέρω ανάπτυξη προϊόντων τόσο από ηθική όσο
και από εµπορική άποψη .
3. Εξάλλου, έγινε πρόσκληση υποβολής προτάσεων µε ειδικό θεµατικό κονδύλιο του
προϋπολογισµού ( έτος2000) για να στηριχθούν καινοτόµα προγράµµατα στους
τοµείς που προσδιορίζονται στην Ανακοίνωση σχετικά µε την αυξηµένηαλληλεγγύη
.
38Π ΑΡΑΡΤΗΜΑ 4
Ο Ι ΕΠΕΝ∆ΥΣΕΙΣ ΤΗΣ Γ∆ Ε ΡΕΥΝΑΣ ΣΕ ΕΡΓΑ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΟΝ ΙΟ ΗΙV,
ΤΗΝ ΕΛΟΝΟΣΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΦΥΜΑΤΙΩΣΗ
Τα προγράµµατα διεθνούς συνεργασίας29και βιοεπιστηµών30της Γ∆ Έρευνας επενδύουν
συµπληρωµατικά στην έρευνα και την ανάπτυξη εµβολίων και φαρµάκων για τηνκαταπολέµηση των µεταδοτικών νόσων που πλήττουν περισσότερο τους φτωχότερουςπληθυσµούς
. Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται σηµαντική αύξηση των πόρων που
προορίζονται για τον τοµέα αυτό , οι οποίοι µάλιστα κατανεµήθηκαν σε δράσεις που
σχετίζονται µε τα εµβόλια και τις ιογενείς νόσους . Επιπλέον , η έρευνα µετακινείται από το
στάδιο της ανακάλυψης στα στάδια της προκλινικής και κλινικής επικύρωσης . Πρόσφατα ,
δηµιουργήθηκαν σηµαντικές ολοκληρωµένες ερευνητικές κοινοπραξίες στο πλαίσιο τουπρογράµµατος βιοεπιστηµών
.
INCO-DC/INCO-DEV
Βάσει του 4 ου προγράµµατος πλαισίου INCO DC (1994-1998), η ΕΚ χρηµατοδοτεί 154 έργα
που σχετίζονται µε την υγεία , στα οποία συµµετέχουν περίπου 119 ερευνητικές οµάδες από
31 αφρικανικές χώρες , µε συνολικό ποσό 80 εκατ. ευρώ. Σχεδόν τα δύο τρίτα του ποσού
αυτού σχετίζονται άµεσα µε τις νόσους προτεραιότητας , δηλαδή τον ιό HIV, τη φυµατίωση
και την ελονοσία . Η έρευνα καλύπτει την επιδηµιολογία , τη µετάδοση και τις στρατηγικές
παρέµβασης , την φαρµακευτική και την µοριακή έρευνα και την έρευνα για τα εµβόλια . Το
πρόγραµµα INCO στηρίζει την ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για το εµβόλιο κατά της ελονοσίας
(EMVI) και το αφρικανικό δίκτυο για τη δοκιµή εµβολίου κατά της ελονοσίας (AMVTN).
Βάσει του 5 ου προγράµµατος πλαισίου INCO DEV (1999-2002), αναλήφθηκαν υποχρεώσεις
ύψους10 εκατ. ευρώ για έρευνα στον τοµέα των εµβολίων , και15 εκατ. ευρώ θα µπορούσαν
να διατεθούν για ανάπτυξη φαρµάκων και µελέτη των συµπτωµάτων (2000). Το προσεχές
έτος(2001) θα δηµοσιευτεί πρόσκληση υποβολής προτάσεων που θα αφορούν συγκεκριµένα
τις τρεις κυριότερες µεταδοτικές νόσους .
BIOMED/BIOTECH/ Βασική ∆ράση για τον έλεγχο των λοιµωδών νόσων
Τα προγράµµατα BIOMED/BIOTECH του4 ου προγράµµατος πλαισίου ακολουθούν
διαφορετικές στρατηγικές : το πρόγραµµα BIOMED επενδύει σε ευρωπαϊκά έργα δικτύωσης
που αφορούν τον HIV (13,7 εκατ. ευρώ για 31 έργα) και τη φυµατίωση (3,3 εκατ. ευρώ για 7
έργα). Το πρόγραµµα BIOTECH στηρίζει την έρευνα για τα εµβόλια (30 εκατ. ευρώ για 34
έργα) και περιορισµένο αριθµό εργασιών προηγµένης έρευνας για τα εµβόλια ,
περιλαµβανοµένων και κλινικών δοκιµών για τον HIV, την ελονοσία και την σχιστοσοµίαση
(5,3 εκατ. ευρώ για 5 έργα).
Με το5 ο πρόγραµµα - πλαίσιο, η βασική δράση ελέγχου των λοιµωδών νόσων υιοθετεί µια
σφαιρική άποψη όσον αφορά τους στόχους του προγράµµατος . Το40% των υποχρεώσεων
του προϋπολογισµού που αναλαµβάνονται τώρα ( ο συνολικός προϋπολογισµός για µία
τετραετία ανέρχεται σε 300 εκατ. ευρώ) αφορά έργα που σχετίζονται µε τις τρεις
29INCO-DC ( ∆ιεθνής συνεργασία για τις αναπτυσσόµενες χώρες ) καιINCO-DEV.
30BIOTECH, BIOMED, Ποιότητα ζωής " Βασική ∆ράση για τον έλεγχο των λοιµωδών νόσων ".
39σοβαρότερες µεταδοτικές νόσους . Νέο στοιχείο αποτελεί η επιτυχής εφαρµογή µεγάλων
έργων, ειδικότερα για τα εµβόλια κατά του HIV, της φυµατίωσης και της ελονοσίας καθώς
και για την ανάπτυξη φαρµάκων για τη φυµατίωση . Μέχρι τώρα , έχουν διατεθεί 8,8 εκατ.
ευρώ σε έρευνα για την ελονοσία και 9,9 εκατ. ευρώ για τη φυµατίωση , ενώ τα2/3 περίπου
του προϋπολογισµού προορίζονται για ερευνητικό έργο σχετικά µε τα εµβόλια και το 1/3 για
ανάπτυξη φαρµάκων .