22)Θα πρέπει να διατίθενται επαρκείς ανθρώπινοι και οικονομικοί πόροι προκειμένου να εξασφαλίζεται η σωστή οργάνωση και ο έλεγχος της ποιότητας σε όλα τα κράτη μέλη. Τα ευρωπαϊκά ταμεία που διαθέτουν κονδύλια για την πολιτική συνοχής, ιδίως το Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης και το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο+, καθώς επίσης και το πρόγραμμα «Η ΕΕ για την υγεία» (EU4Health) και το «Ορίζων Ευρώπη», θα μπορούσαν να κινητοποιηθούν για τη συγχρηματοδότηση μέρους των αναγκαίων επενδύσεων και δαπανών, συμπεριλαμβανομένης της έρευνας.

23)Πρέπει να εξασφαλιστεί ισότιμη πρόσβαση σε ποιοτικό προσυμπτωματικό έλεγχο, λαμβανομένης δεόντως υπόψη της ανάγκης να στοχοθετούνται συγκεκριμένες κοινωνικοοικονομικές ομάδες ή περιοχές που έχουν περιορισμένη πρόσβαση σε εγκαταστάσεις υγειονομικής περίθαλψης.

24)Αποτελεί δεοντολογική, νομική και κοινωνική προϋπόθεση να προσφέρεται προσυμπτωματικός έλεγχος του καρκίνου σε πλήρως ενημερωμένα ασυμπτωματικά άτομα μόνον εάν ο προσυμπτωματικός έλεγχος έχει αποδειχθεί ότι μειώνει τον ειδικό κατά νόσο δείκτη θνησιμότητας, εάν τα οφέλη και οι κίνδυνοι είναι δεόντως γνωστοί, και εάν η σχέση κόστους/αποτελεσματικότητας του προσυμπτωματικού ελέγχου είναι αποδεκτή.

25)Οι μέθοδοι προσυμπτωματικού ελέγχου που πληρούν ήδη αυτές τις αυστηρές προϋποθέσεις παρατίθενται στο παράρτημα.

26)Οι δοκιμασίες προσυμπτωματικού ελέγχου που αναφέρονται στο παράρτημα μπορούν να προσφέρονται στον πληθυσμό μόνον στο πλαίσιο οργανωμένων προγραμμάτων προσυμπτωματικού ελέγχου με εξασφάλιση της ποιότητας σε όλα τα επίπεδα και εφόσον διατίθενται τα ακόλουθα: ορθή πληροφόρηση σχετικά με τα οφέλη και τους κινδύνους, επαρκείς πόροι για τον προσυμπτωματικό έλεγχο, παρακολούθηση με συμπληρωματικές διαγνωστικές διαδικασίες και, εάν είναι απαραίτητο, αγωγή σε όσους λαμβάνουν θετικά αποτελέσματα από τον προσυμπτωματικό έλεγχο.

27)Επιπλέον, οι προσυμπτωματικοί έλεγχοι που αναφέρονται στο παράρτημα, και ιδίως οι προσυμπτωματικοί έλεγχοι για τον καρκίνο του πνεύμονα, του προστάτη και του στομάχου, θα πρέπει να εφαρμοστούν βάσει μιας σταδιακής προσέγγισης ώστε να εξασφαλιστούν ο σταδιακός και κατάλληλος σχεδιασμός, η πιλοτική εφαρμογή και η ανάπτυξη των προγραμμάτων προσυμπτωματικού ελέγχου. Ο προσυμπτωματικός έλεγχος θα πραγματοποιείται με την υποστήριξη ευρωπαϊκών κατευθυντήριων γραμμών βασισμένων σε στοιχεία, με εξασφάλιση της ποιότητας, ώστε να εξασφαλιστούν η ανάπτυξη και η παρακολούθηση των προγραμμάτων προσυμπτωματικού ελέγχου.

28)Πρέπει να εξεταστεί σοβαρά το ενδεχόμενο καθιέρωσης των προτεινόμενων δοκιμασιών προσυμπτωματικού ελέγχου του παραρτήματος, οι οποίες απέδειξαν την αποτελεσματικότητά τους, η δε απόφαση των κρατών μελών να καθιερώσουν τις προτεινόμενες δοκιμασίες προσυμπτωματικού ελέγχου πρέπει να βασιστεί στις υπάρχουσες επαγγελματικές γνώσεις, τον καθορισμό των προτεραιοτήτων για τους ανθρώπινους και οικονομικούς πόρους στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης σε κάθε κράτος μέλος και τη διαθεσιμότητα ευρωπαϊκών κατευθυντήριων γραμμών με εξασφάλιση της ποιότητας για την παρακολούθηση της ποιότητας των προγραμμάτων προσυμπτωματικού ελέγχου.

29)Η εισαγωγή νέων προγραμμάτων ή τεχνικών για τον προσυμπτωματικό έλεγχο του καρκίνου που περιλαμβάνουν τη χρήση ιοντίζουσας ακτινοβολίας πρέπει να συμμορφώνεται πλήρως με τις διατάξεις της οδηγίας 2013/59/Ευρατόμ του Συμβουλίου, της 5ης Δεκεμβρίου 2013, για τον καθορισμό βασικών προτύπων ασφαλείας για την προστασία από τους κινδύνους που προκύπτουν από ιοντίζουσες ακτινοβολίες και την κατάργηση των οδηγιών 89/618/Ευρατόμ, 90/641/Ευρατόμ, 96/29/Ευρατόμ, 97/43/Ευρατόμ και 2003/122/Ευρατόμ, συμπεριλαμβανομένων των αρμοδιοτήτων των κρατών μελών να εξασφαλίζουν ότι οι σχετικοί επαγγελματίες λαμβάνουν επαρκή κατάρτιση σε θέματα ακτινοπροστασίας όσον αφορά την τεχνική, την εφαρμογή προγραμμάτων διασφάλισης της ποιότητας και τον έλεγχο της ποιότητας του ακτινολογικού εξοπλισμού, την αξιολόγηση των δόσεων ακτινοβολίας και τον καθορισμό διαγνωστικών επιπέδων αναφοράς, καθώς και να εξασφαλίζουν τη συμμετοχή των εμπειρογνωμόνων ιατρικής φυσικής στη βελτιστοποίηση των διαδικασιών απεικόνισης.

30)Οι μεθοδολογίες προσυμπτωματικού ελέγχου εξελίσσονται συνεχώς. Η εφαρμογή των συνιστώμενων μεθοδολογιών προσυμπτωματικού ελέγχου πρέπει, επομένως, να συνοδεύεται από παράλληλες αξιολογήσεις της ποιότητας, της εφαρμοσιμότητας και της οικονομικής αποτελεσματικότητας των νέων μεθόδων, εφόσον αυτό δικαιολογείται από τα διαθέσιμα δεδομένα. Οι τρέχουσες και οι επικείμενες εργασίες, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης ευρωπαϊκών κατευθυντήριων γραμμών με εξασφάλιση της ποιότητας ενδέχεται να οδηγήσουν στον προσδιορισμό νέων προσεγγίσεων προσυμπτωματικού ελέγχου και νέων μεθόδων, οι οποίες θα μπορούσαν τελικά να αντικαταστήσουν ή να συμπληρώσουν τις δοκιμασίες που περιλαμβάνονται στο παράρτημα ή να εφαρμοστούν σε άλλους τύπους καρκίνου.

31)Η διεθνής τεχνική συνεργασία, ιδίως στο πλαίσιο του Διεθνούς Κέντρου Έρευνας για τον Καρκίνο του ΠΟΥ, μπορεί να συμβάλει άμεσα στη βελτίωση των προγραμμάτων και των κατευθυντήριων γραμμών προσυμπτωματικού ελέγχου στην ΕΕ και παγκοσμίως.

32)Στις 28 Μαΐου 2008, στα συμπεράσματα του Συμβουλίου για τη «Μείωση του άχθους του καρκίνου» η Επιτροπή κλήθηκε να εξετάσει τα εμπόδια στην επιτυχή εφαρμογή δοκιμασμένων μεθόδων προσυμπτωματικού ελέγχου και να εξασφαλίσει μεσοπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη επιστημονική και επαγγελματική υποστήριξη στα κράτη μέλη κατά την εφαρμογή της σύστασης 2003/878/ΕΚ του Συμβουλίου.

33)Τον Μάιο του 2017 η έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της σύστασης 2003/878/ΕΚ του Συμβουλίου συνέστησε την επικαιροποίηση της σύστασης του Συμβουλίου, δεδομένου ότι από το 2003 επικυρώθηκαν και καθιερώθηκαν στα κράτη μέλη της ΕΕ νέες δοκιμασίες και πρωτόκολλα προσυμπτωματικού ελέγχου, καθώς και τη συμπερίληψη πολιτικών για την τακτική επικαιροποίηση των κατευθυντήριων γραμμών για τον προσυμπτωματικό έλεγχο του καρκίνου και των εκθέσεων εφαρμογής.

34)Στις 22 Απριλίου 2021 η Επιτροπή έδωσε εντολή, μέσω του μηχανισμού επιστημονικών συμβουλών της, στην ομάδα κύριων επιστημονικών συμβούλων να εκπονήσει επιστημονικές συμβουλές για τη βελτίωση του προσυμπτωματικού ελέγχου του καρκίνου σε ολόκληρη την Ένωση, εστιάζοντας ιδίως: i) στον τρόπο με τον οποίο μπορεί να εξασφαλιστεί ότι τα υφιστάμενα προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, του παχέος εντέρου και του μαστού ενσωματώνουν τις πλέον σύγχρονες επιστημονικές γνώσεις· ii) στην επιστημονική βάση για την επέκταση των εν λόγω προγραμμάτων προσυμπτωματικού ελέγχου του καρκίνου σε άλλους τύπους καρκίνου, για παράδειγμα στον καρκίνο του πνεύμονα, του προστάτη και του στομάχου, και τη σκοπιμότητά τους σε ολόκληρη την Ένωση· και iii) στα κύρια επιστημονικά στοιχεία που πρέπει να εξεταστούν για τη βελτιστοποίηση του προσυμπτωματικού ελέγχου και της έγκαιρης διάγνωσης του καρκίνου βάσει κινδύνου σε ολόκληρη την Ένωση.

35)Στις 30 Ιουνίου 2021 η Επιτροπή δρομολόγησε τις νέες, βασισμένες σε στοιχεία ευρωπαϊκές κατευθυντήριες γραμμές με εξασφάλιση της ποιότητας για τον καρκίνο του μαστού και παρουσίασε το ευρωπαϊκό σύστημα ενημέρωσης για τον καρκίνο ως βασικό σύστημα για την παρακολούθηση και την πρόβλεψη του άχθους του καρκίνου.

36)Στις 10 Δεκεμβρίου 2021 τα συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με την ενίσχυση της Ευρωπαϊκής Ένωσης Υγείας υπενθύμισαν ότι η υγειονομική, οικονομική και κοινωνική ανασφάλεια λόγω της πανδημίας COVID-19 είχε διαταράξει τα προγράμματα προαγωγής και πρόληψης της υγείας και επηρέασε αρνητικά την πρόσβαση σε έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία του καρκίνου σε περιόδους έντονης πίεσης στις νοσοκομειακές εγκαταστάσεις, καθώς και ότι αυτό θα μπορούσε να έχει αρνητικές επιπτώσεις στη συχνότητα εμφάνισης του καρκίνου και την επιβίωση των καρκινοπαθών.

37)Επιπλέον, στα εν λόγω συμπεράσματα του Συμβουλίου η Επιτροπή καλείται να εξασφαλίσει, κατά περίπτωση, την αποτελεσματική εφαρμογή του ευρωπαϊκού σχεδίου για την καταπολέμηση του καρκίνου και να στηρίξει τα κράτη μέλη στην εφαρμογή αποτελεσματικών δράσεων για τον έλεγχο του καρκίνου, με κατάλληλα μέσα και εργαλεία, συμπεριλαμβανομένης της εξέτασης του ενδεχομένου υποβολής πρότασης για επικαιροποίηση της σύστασης 2003/878/ΕΚ του Συμβουλίου.

38)Στις 3 Φεβρουαρίου 2022 η ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με το «Ευρωπαϊκό σχέδιο για την καταπολέμηση του καρκίνου» [COM(2021) 44 final] εξήγγειλε τη δημιουργία ενός νέου προγράμματος προσυμπτωματικού ελέγχου του καρκίνου με την υποστήριξη της ΕΕ ώστε να βοηθήσει τα κράτη μέλη να διασφαλίσουν ότι προσφέρεται προσυμπτωματικός έλεγχος έως το 2025 στο 90 % του πληθυσμού της ΕΕ που πληροί τις προϋποθέσεις για προσυμπτωματικό έλεγχο καρκίνου του μαστού, του τραχήλου της μήτρας και του παχέος εντέρου. Το πρόγραμμα θα υποστηριχθεί από ενωσιακή χρηματοδότηση και θα επικεντρωθεί σε βελτιώσεις σε τρεις βασικούς τομείς: πρόσβαση, ποιότητα και διάγνωση.

39)Το νέο πρόγραμμα προσυμπτωματικού ελέγχου του καρκίνου με την υποστήριξη της ΕΕ στο πλαίσιο του «ευρωπαϊκού σχεδίου για την καταπολέμηση του καρκίνου» προβλέπει επίσης την αναθεώρηση της σύστασης 2003/878/ΕΚ του Συμβουλίου, συμπεριλαμβανομένης της επικαιροποίησης των δοκιμασιών που χρησιμοποιούνται για τον καρκίνο του μαστού, του τραχήλου της μήτρας και του παχέος εντέρου, καθώς και την πιθανή επέκταση των οργανωμένων προγραμμάτων προσυμπτωματικού ελέγχου σε πρόσθετους τύπους καρκίνου, ιδίως του καρκίνου του πνεύμονα, του προστάτη και του στομάχου, λαμβανομένων υπόψη νέων τεκμηριωμένων γνώσεων.

40)Στις 2 Μαρτίου 2022 η ομάδα κύριων επιστημονικών συμβούλων της Επιτροπής εξέδωσε την επιστημονική της γνώμη με τίτλο «Cancer screening in the European Union» («Ο προσυμπτωματικός έλεγχος του καρκίνου στην Ευρωπαϊκή Ένωση») σχετικά με τη βελτίωση του προσυμπτωματικού ελέγχου του καρκίνου σε ολόκληρη την Ένωση. Η εν λόγω γνώμη συνέστησε την επικαιροποίηση της μεθοδολογίας και των δοκιμασιών για τον προσυμπτωματικό έλεγχο του καρκίνου του μαστού, του τραχήλου της μήτρας και του παχέος εντέρου, καθώς και την επέκταση των οργανωμένων προγραμμάτων προσυμπτωματικού ελέγχου του καρκίνου στον καρκίνο του πνεύμονα, του προστάτη και, σε ορισμένες περιπτώσεις, του στομάχου, όπως αναφέρεται στο παράρτημα. Η γνώμη βασίστηκε στην έκθεση ανασκόπησης στοιχείων με τίτλο «Improving cancer screening in the European Union» (Βελτίωση του προσυμπτωματικού ελέγχου του καρκίνου στην Ευρωπαϊκή Ένωση) της κοινοπραξίας Science Advice for Policy by European Academies (Επιστημονικές συμβουλές πολιτικής από τις ευρωπαϊκές ακαδημίες) (SAPEA).

41)Η ομάδα κύριων επιστημονικών συμβούλων της Επιτροπής συνέστησε επίσης να αξιοποιηθούν οι ταχέως αναπτυσσόμενες τεχνολογικές δυνατότητες και οι επιστημονικές γνώσεις για τη βελτιστοποίηση της έγκαιρης διάγνωσης και του προσυμπτωματικού ελέγχου του καρκίνου βάσει κινδύνου σε ολόκληρη την Ένωση.