Ανακοινωση της επιτροπης σχετικά με την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών «End the Cage Age» («Τέλος στα κλουβιά»)

(2021/C 274/01)

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Η ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΠΟΛΙΤΩΝ

Μέσω Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας Πολιτών (ΕΠΠ) δυνάμει του άρθρου 11 παράγραφος 4 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, τουλάχιστον ένα εκατομμύριο υπήκοοι σημαντικού αριθμού κρατών μελών της ΕΕ μπορούν να ζητήσουν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να υποβάλει, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της, κατάλληλη πρόταση επί θέματος για το οποίο θεωρούν ότι απαιτείται νομική πράξη της ΕΕ με σκοπό την εφαρμογή των Συνθηκών. Στον κανονισμό (ΕΕ) 2019/788 (1) (κανονισμός ΕΠΠ) ορίζονται λεπτομερείς κανόνες σχετικά με τις ΕΠΠ.

Η πρωτοβουλία «End the Cage Age» («Τέλος στα κλουβιά») είναι η έκτη ΕΠΠ που συμπληρώνει τα κατώτατα αριθμητικά όρια (2). Καλεί την Επιτροπή να αναλάβει δράση για τη μεταχείριση των εκτρεφόμενων ζώων, ως εξής:

«Εκατοντάδες εκατομμύρια εκτρεφόμενα αγροτικά ζώα στην ΕΕ περνούν το μεγαλύτερο μέρος της ζωής τους σε κλουβιά και υποβάλλονται σε μεγάλη ταλαιπωρία. Καλούμε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να θέσει τέρμα σε αυτή την απάνθρωπη μεταχείριση των εκτρεφόμενων αγροτικών ζώων.

Τα κλουβιά προκαλούν μεγάλη ταλαιπωρία σε τεράστιο αριθμό εκτρεφόμενων αγροτικών ζώων κάθε χρόνο. Επιβάλλουν στα ζώα οδυνηρές συνθήκες διαβίωσης, και δεν εξυπηρετούν κανέναν σκοπό, καθώς υπάρχουν βιώσιμα συστήματα χωρίς κλουβιά και με καλύτερη μεταχείριση των ζώων.

Ως εκ τούτου, η Επιτροπή καλείται να προτείνει νομοθεσία που να απαγορεύει τη χρήση:

— κλουβιών για ωοπαραγωγούς όρνιθες, κουνέλια, πουλάδες, κρεατοπαραγωγικές όρνιθες αναπαραγωγής, ωοπαραγωγούς όρνιθες αναπαραγωγής, ορτύκια, πάπιες και χήνες·

— κλουβιών τοκετού για χοιρομητέρες·

— χώρων σταβλισμού χοιρομητέρων, όπου αυτοί δεν έχουν ήδη απαγορευθεί·

— ατομικών κελιών εκτροφής μοσχαριών, όπου αυτά δεν έχουν ήδη απαγορευθεί» (3)

Οι διοργανωτές εξήγησαν λεπτομερώς τους στόχους της πρωτοβουλίας σε συνάντηση με την Επιτροπή στις 30 Οκτωβρίου 2020 και σε δημόσια ακρόαση που διοργάνωσε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις 15 Απριλίου 2021. Στις 10 Ιουνίου 2021, η Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου συνεδρίασε σχετικά με την εν λόγω πρωτοβουλία πολιτών και ενέκρινε ψήφισμα (4) στο οποίο καθορίζεται η θέση του Κοινοβουλίου.

Η παρούσα ανακοίνωση παρουσιάζει τη νομική και πολιτική αξιολόγηση της πρωτοβουλίας από την Επιτροπή, τις ενέργειες στις οποίες σκοπεύει να προβεί και τους λόγους της ανάληψης δράσης, καθώς και το προβλεπόμενο χρονοδιάγραμμα, σύμφωνα με το άρθρο 15 παράγραφος 2 του κανονισμού ΕΠΠ.

2. ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

Αυτή η πρωτοβουλία πολιτών αποτυπώνει το αίτημα για μετάβαση σε πιο ηθικά και βιώσιμα κτηνοτροφικά συστήματα, τα οποία πρέπει να επιτευχθούν, μεταξύ άλλων, βάσει νέας νομοθεσίας για την καλή μεταχείριση των ζώων. Η ανταπόκριση στο αίτημα αυτό αποτελεί υψηλή προτεραιότητα για την Επιτροπή, όπως έχει καταστήσει σαφές στην Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία (5) και στη στρατηγική «Από το αγρόκτημα στο πιάτο» (6). Η πρωτοβουλία υποστηρίζει ότι σήμερα στην ΕΕ 300 εκατ. ζώα κρατούνται σε κλουβιά.

Στη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα ζώα περιγράφονται ως ευαίσθητα όντα. Ως μείζων εισαγωγέας τροφίμων, η ΕΕ φέρει ηθική ευθύνη να διασφαλίσει ότι οι συνθήκες εκτροφής των ζώων στις εκμεταλλεύσεις αντανακλούν τις αρχές της, και αυτό αφορά και τα τρόφιμα που εισάγει.

Η σταδιακή κατάργηση των κλουβιών άρχισε πριν από 22 έτη, όταν τέθηκε σε ισχύ η νέα νομοθεσία για την εκτροφή των ωοπαραγωγών ορνίθων. Επιστημονικές αναλύσεις υποστήριξαν τα οφέλη αυτής της προσέγγισης και για άλλα είδη, όπως οι μόσχοι και οι χοίροι, για τα οποία θεσπίστηκαν μερικές απαγορεύσεις το 1997 και το 2001 αντίστοιχα.

2.1. Ισχύον νομικό πλαίσιο για την καλή μεταχείριση των ζώων στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις

Η ενωσιακή νομοθεσία για την καλή μεταχείριση των ζωών έχει εξελιχθεί και το πεδίο εφαρμογής της έχει επεκταθεί από το 1974 που εκδόθηκε η πρώτη σχετική ενωσιακή νομοθεσία. Το ισχύον νομικό πλαίσιο για την εκτροφή κτηνοτροφικών ζώων αποτελείται από μια γενική οδηγία (7) για την προστασία των ζώων στα εκτροφεία. Η οδηγία καθορίζει γενικές αρχές και παρέχει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να θεσπίζουν αυστηρότερες διατάξεις, υπό την προϋπόθεση ότι είναι συμβατές με τους κανόνες της ΕΕ. Η γενική οδηγία συμπληρώνεται με τέσσερις ειδικές ανά τομέα οδηγίες, οι οποίες διέπουν την καλή μεταχείριση των ωοπαραγωγών ορνίθων, των κοτόπουλων κρεατοπαραγωγής, των μόσχων και των χοίρων.

Η γενική οδηγία προβλέπει ότι η ελεύθερη κυκλοφορία των ζώων δεν πρέπει να παρεμποδίζεται κατά τρόπο που να προκαλεί περιττή ταλαιπωρία ή τραυματισμό. Επιπλέον, απαιτεί, όταν ένα ζώο είναι συνεχώς ή συνήθως δεμένο ή περιορισμένο, να του παρέχεται κατάλληλος χώρος ανάλογα με τις φυσιολογικές και ηθολογικές του ανάγκες. Συνεπώς, ο περιορισμός των ζώων σε κλουβιά επιτρέπεται, αλλά υπόκειται σε ορισμένους όρους.

Οι ειδικές ανά τομέα οδηγίες θεσπίζουν ορισμένους κανόνες όσον αφορά τον περιορισμό:

— όσον αφορά τις ωοπαραγωγούς όρνιθες, η νομοθεσία για την εκτροφή τους, η οποία θεσπίστηκε το 1999, απαγόρευσε τη χρήση μη εμπλουτισμένων («μη διευθετημένων») κλουβιών («κλωβοστοιχίες») στην ΕΕ, και όριζε μεταβατική περίοδο 2 σταδίων και συνολικής διάρκειας 12 ετών: από το 2003, τα χρησιμοποιούμενα για πρώτη φορά κλουβιά έπρεπε να είναι εμπλουτισμένα («διευθετημένα») και από το 2012 η απαγόρευση των μη εμπλουτισμένων κλουβιών για τις ωοπαραγωγούς όρνιθες ισχύει για όλες τις εκμεταλλεύσεις στην ΕΕ. Σήμερα, οι ωοπαραγωγοί όρνιθες μπορούν να κρατούνται σε «εμπλουτισμένα» κλουβιά που τους επιτρέπουν π.χ. να κουρνιάζουν και να σκαλίζουν (8)·

— από το 2013, οι θηλυκοί χοίροι (χοιρομητέρες) είναι υποχρεωτικό να σταβλίζονται ομαδικά για την περίοδο που αρχίζει 4 εβδομάδες μετά την οχεία (ζευγάρωμα με κάπρο ή σπερματέγχυση) και λήγει 1 εβδομάδα πριν από τον αναμενόμενο χρόνο τοκετού. Κατά το υπόλοιπο διάστημα (δηλαδή από 1 εβδομάδα πριν από τον αναμενόμενο χρόνο τοκετού έως 4 εβδομάδες μετά την οχεία), σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία της ΕΕ, μεγάλο ποσοστό μικρών θηλυκών χοίρων και χοιρομητέρων στην ΕΕ συνήθως περιορίζονται σε κλουβιά τοκετού και θέσεις σταβλισμού χοιρομητέρων (9)· και

— από το 2007 δεν επιτρέπεται ο περιορισμός των μόσχων σε ατομικό κλουβί μετά την ηλικία των 8 εβδομάδων. Ωστόσο, μέχρι εκείνη την ηλικία είναι δυνατή ο ατομικός περιορισμός των μόσχων, υπό τις προϋποθέσεις της εφαρμοστέας ενωσιακής νομοθεσίας (10).

Δεν υφίσταται ειδική ενωσιακή νομοθεσία για την καλή μεταχείριση των άλλων ζωών που αναφέρονται στην ευρωπαϊκή πρωτοβουλία πολιτών.

Το αίτημα για σταδιακή κατάργηση των κλουβιών συνάδει με τις τρέχουσες εξελίξεις, καθώς αρκετά κράτη μέλη έχουν ήδη εφαρμόσει πλήρη ή μερική απαγόρευση των κλουβιών:

Εμπλουτισμένα κλουβιά για ωοπαραγωγούς όρνιθες:

— απαγορεύονται στην Αυστρία και το Λουξεμβούργο·

— απαγορεύονται στη Γαλλία για νέες ή ανακαινισμένες κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις·

— θα απαγορευτούν στη Γερμανία από το 2025, στην Τσεχία από το 2027, στη Βαλονία (Βέλγιο) από το 2028 και στη Σλοβακία από το 2030.

Θέσεις σταβλισμού χοιρομητέρων και κλουβιά τοκετού:

— απαγορεύονται στη Σουηδία·

— από το 2036, τα κλουβιά τοκετού στη Γερμανία θα επιτρέπονται για το πολύ 5 ημέρες ανά περίοδο τοκετού·

— απαγόρευση των θέσεων σταβλισμού χοιρομητέρων από το 2029 στη Γερμανία·

— απαγόρευση των θέσεων σταβλισμού χοιρομητέρων από τη στιγμή του απογαλακτισμού στη Δανία, με πλήρη ισχύ από το 2035·

— απαγόρευση των θέσεων σταβλισμού χοιρομητέρων 4 ημέρες μετά τη σπερματέγχυση στις Κάτω Χώρες και 10 ημέρες μετά τη σπερματέγχυση στην Αυστρία.

Κλουβιά για κουνέλια:

— απαγορεύονται για τα κουνέλια κρεατοπαραγωγής στην Αυστρία, τη Γερμανία και τις Κάτω Χώρες·

— απαγόρευση των μη εμπλουτισμένων κλουβιών για τα κουνέλια κρεατοπαραγωγής από το 2016 και των εμπλουτισμένων κλουβιών για τα κουνέλια κρεατοπαραγωγής και τα θηλυκά αναπαραγωγής στη Φλάνδρα (Βέλγιο) από το 2025·

— ειδικές απαιτήσεις για τα κουνέλια στη Γερμανία, τις Κάτω Χώρες και τη Σουηδία, π.χ. σταβλισμός τουλάχιστον σε ζεύγη (κουνέλια πάχυνσης), κατάλληλο υλικό μάσησης, πρόσβαση σε χονδροειδείς ζωοτροφές, πρόσβαση σε εξέδρα.

2.2. Ισχύον ενωσιακό πλαίσιο πολιτικής

Στις 11 Δεκεμβρίου 2019, η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση σχετικά με την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, (11) μια ολοκληρωμένη στρατηγική για τον μετασχηματισμό της ΕΕ σε μια σύγχρονη, αποδοτική ως προς τη χρήση των πόρων και ανταγωνιστική οικονομία που μεριμνά για όλες τις διαστάσεις της βιωσιμότητας, συμπεριλαμβανομένης της καλής μεταχείρισης των ζώων.

Στις 20 Μαΐου 2020 (στο πλαίσιο της Πράσινης Συμφωνίας), η Επιτροπή ενέκρινε τη στρατηγική «Από το αγρόκτημα στο πιάτο» (12), η οποία περιλαμβάνει ένα σχέδιο για ένα δίκαιο, υγιεινό και φιλικό προς το περιβάλλον σύστημα τροφίμων. Μέσω της στρατηγικής, η Επιτροπή επιδιώκει όχι μόνο να διασφαλίσει ότι τα τρόφιμα στην ΕΕ είναι ασφαλή, θρεπτικά και υψηλής ποιότητας, αλλά και να καταστεί παγκόσμιο πρότυπο βιωσιμότητας. Η καλή μεταχείριση των ζώων κατέχει κεντρική θέση στο θεματολόγιο βιωσιμότητας και η στρατηγική περιλαμβάνει τη δέσμευση της Επιτροπής ότι θα υποβάλει νομοθετικές προτάσεις για την αναθεώρηση της ενωσιακής νομοθεσίας για την καλή μεταχείριση των ζώων έως το τέλος του 2023, κατόπιν αξιολόγησης (ελέγχου καταλληλότητας) της ισχύουσας νομοθεσίας και εκτίμησης επιπτώσεων. Στόχος είναι η ενίσχυση της καλής μεταχείρισης των ζώων, η διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής της νομοθεσίας, η ευθυγράμμισή της με τα πλέον πρόσφατα επιστημονικά στοιχεία και η διευκόλυνση της επιβολής της.

Επίσης, με τη στρατηγική, η Επιτροπή ανακοίνωσε ότι:

— θα εξετάσει επιλογές για την επισήμανση της καλής μεταχείρισης των ζώων, ώστε η προστιθέμενη αξία που αποκτούν τα προϊόντα μέσω πρακτικών που προάγουν την καλή διαβίωση να ενισχυθεί και να μεταφερθεί με καλύτερο τρόπο κατά μήκος της αλυσίδας τροφίμων· και

— θα προτείνει ένα βιώσιμο πλαίσιο επισήμανσης των τροφίμων.

Η στρατηγική «Από το αγρόκτημα στο πιάτο» αναγνωρίζει τον ρόλο της κοινής γεωργικής πολιτικής (ΚΓΠ) για τη στήριξη της μετάβασης σε βιώσιμα συστήματα τροφίμων. Στο πλαίσιο και υπό τους όρους της εν εξελίξει νομοθετικής διαδικασίας για την ΚΓΠ, προβλέπεται ένα νέο σύστημα από το 2023, σύμφωνα με το οποίο τα κράτη μέλη θα μπορούν να χρησιμοποιούν «οικολογικά προγράμματα» (13) για να στηρίξουν τη μετάβαση προς τη βελτίωση της μεταχείρισης των ζώων (14). Τα οικολογικά προγράμματα θα παρέχουν στους γεωργούς στήριξη υπό μορφή ενισχύσεων για δεσμεύσεις διαχείρισης που θα τους αποζημιώνουν για πρόσθετες δαπάνες ή απώλειες εισοδήματος που συνδέονται με την αναβάθμιση των εφαρμοζόμενων προτύπων πέρα από τις υποχρεωτικές απαιτήσεις. Τα οικολογικά προγράμματα χρηματοδοτούνται πλήρως από τον γενικό προϋπολογισμό της Ένωσης.

Στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ), μετά το 2022 θα συνεχίσουν να είναι διαθέσιμες οι ίδιες δυνατότητες στήριξης της καλής μεταχείρισης των ζώων που ήταν διαθέσιμες στο πλαίσιο της ΚΓΠ από το 2014 έως το 2022. Τα χρηματοδοτούμενα από το ΕΓΤΑΑ έργα (στο εξής: παρεμβάσεις) απαιτούν συγχρηματοδότηση από τα κράτη μέλη. Η στήριξη του ΕΓΤΑΑ είναι διαθέσιμη υπό μορφή ενισχύσεων για δεσμεύσεις διαχείρισης που αποζημιώνουν τους γεωργούς για πρόσθετες δαπάνες ή απώλειες εισοδήματος που συνδέονται με δεσμεύσεις για αναβάθμιση των εφαρμοζόμενων προτύπων πέρα από τις υποχρεωτικές απαιτήσεις, καθώς και για επενδύσεις σε στέγαση που εξασφαλίζει καλύτερη διαβίωση των ζώων. Ο βαθμός στον οποίο η στήριξη του ΕΓΤΑΑ και των οικολογικών προγραμμάτων διοχετεύεται στην καλή μεταχείριση των ζώων εξαρτάται από τις ανάγκες και την ιεράρχηση των κρατών μελών.

Στις δυνατότητες περαιτέρω παρέμβασης στο πλαίσιο του ΕΓΤΑΑ και των οικολογικών προγραμμάτων περιλαμβάνεται επίσης η στήριξη για:

— την κατάρτιση και την παροχή συμβουλών·

— τη μετάβαση σε μεθόδους βιολογικής γεωργίας και την παραμονή σε αυτές·

— τα συστήματα ποιότητας· και

— τη συνεργασία και την καινοτομία μεταξύ των φορέων της αλυσίδας τροφίμων στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής σύμπραξης καινοτομίας για την παραγωγικότητα και τη βιωσιμότητα της γεωργίας (EIP-AGRI) (15).

Η καλή μεταχείριση των ζώων αναμένεται να αποτελέσει έναν από τους ειδικούς στόχους της ΚΓΠ για την περίοδο 2023-2027 (16). Κάθε κράτος μέλος θα αξιολογεί την κατάστασή του βάσει ανάλυσης SWOT (πλεονεκτήματα, αδυναμίες, ευκαιρίες και απειλές) και των ειδικών αναγκών του, ιδίως όσον αφορά τη βελτίωση της μεταχείρισης των ζώων και τη μείωση της χρήσης αντιμικροβιακών ουσιών. Σε αυτή τη βάση, κάθε κράτος μέλος θα σχεδιάσει παρεμβάσεις που θα συμπεριληφθούν στο εθνικό στρατηγικό σχέδιο της ΚΓΠ (τα εν λόγω σχέδια θα τεθούν σε ισχύ από τις αρχές του 2023 αφού εγκριθούν από την Επιτροπή), στο οποίο θα καθορίζει και μια στρατηγική για τον συνδυασμό διαφόρων εργαλείων της ΚΓΠ. Θα χρησιμοποιηθούν ειδικοί δείκτες για τη μέτρηση και την παρακολούθηση της προόδου υλοποίησης των σχεδίων.

Η συμμόρφωση με τις ισχύουσες υποχρεωτικές νομικές απαιτήσεις καλής μεταχείρισης των ζώων (17) θα συνεχίσει να αποτελεί μία από τις προϋποθέσεις βάσει των οποίων οι κτηνοτρόφοι θα λαμβάνουν πλήρη άμεση στήριξη της ΚΓΠ και ορισμένες (ετήσιες) ενισχύσεις στο πλαίσιο του ΕΓΤΑΑ, συμπεριλαμβανομένων των ενισχύσεων για την καλή μεταχείριση των ζώων.

Τον Δεκέμβριο του 2020, η Επιτροπή εξέδωσε συστάσεις σχετικά με τα εθνικά στρατηγικά σχέδια της ΚΓΠ. Αυτές οι συστάσεις, οι οποίες απευθύνονται ειδικά σε κάθε κράτος μέλος, περιλαμβάνουν σειρά μέτρων για την ενίσχυση της καλής μεταχείρισης των εκτρεφόμενων ζώων (18).

Η Επιτροπή πρόσφατα δρομολόγησε μελέτη σχετικά με τα μέτρα και τα μέσα της ΚΓΠ που προωθούν την καλή μεταχείριση των ζώων και τη μείωση της χρήσης αντιμικροβιακών ουσιών προκειμένου να βοηθήσει τα κράτη μέλη να διατυπώσουν παρεμβάσεις σύμφωνα με τις συστάσεις (19). Η μελέτη αναμένεται να ολοκληρωθεί στο 4ο τρίμηνο του 2021.

2.3. Επιστημονικό πλαίσιο και εν εξελίξει έργα

Η βελτίωση της μεταχείρισης των ζώων δεν είναι μόνο ζήτημα ηθικής· βελτιώνει την υγεία των ζώων και μειώνει την ανάγκη για φαρμακευτική αγωγή, επιβραδύνοντας έτσι την πιθανή εμφάνιση ανθεκτικών στα αντιμικροβιακά μικροοργανισμών και βελτιώνοντας την ποιότητα των τροφίμων. Επιπλέον, η μείωση του άγχους, π.χ. των ωοπαραγωγών ορνίθων, μειώνει τον επιπολασμό της σαλμονέλας στα σμήνη. Η καλή διαβίωση των ανθρώπων συνδέεται στενά με την καλή διαβίωση των ζώων.

Την τελευταία 20ετία, η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA), ο κύριος επιστημονικός σύμβουλος της Επιτροπής στον τομέα αυτό, αυτό εξέδωσε γνώμες σχετικά με (μεταξύ άλλων) την καλή μεταχείριση των ωοπαραγωγών ορνίθων και των χοίρων. Επί του παρόντος, η EFSA εκπονεί περαιτέρω επιστημονικές αξιολογήσεις των κλουβιών για τα είδη και τις κατηγορίες ζώων που καλύπτει η πρωτοβουλία πολιτών. Οι αξιολογήσεις αυτές θα είναι διαθέσιμες το 2022 και το 2023. Σε πρόσφατη γνώμη της EFSA αποτυπώνονται οι σημερινές γνώσεις σχετικά με τα κουνέλια (20).

Επιστημονικές μελέτες που δημοσιεύτηκαν πρόσφατα επιβεβαιώνουν την ύπαρξη εναλλακτικών κτηνοτροφικών συστημάτων, τα οποία προσφέρουν υψηλές αποδόσεις χωρίς τη χρήση κλουβιών. Επιπλέον, πρόσφατη μελέτη που εκπονήθηκε για την Επιτροπή Αναφορών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (PETI) (21) καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τα συστήματα εκτροφής ωοπαραγωγών ορνίθων χωρίς κλουβιά είναι παρόμοια από οικονομική, περιβαλλοντική και κοινωνική άποψη με τα συστήματα εμπλουτισμένων κλουβιών. Μια άλλη μελέτη (22) παρέχει επισκόπηση της επιστημονικής έρευνας σχετικά με την εκτροφή ωοπαραγωγών ορνίθων, χοιρομητέρων, κουνελιών, παπιών, χηνών, μόσχων και ορτυκιών σε κλουβιά. Περιγράφει τις επιπτώσεις που έχουν στην καλή διαβίωση ο εγκλεισμός σε κλουβιά και η στέγαση σε εναλλακτικά κτηνοτροφικά συστήματα. Σε άλλες εκθέσεις περιγράφονται οι προκλήσεις για το περιβάλλον και την καλή διαβίωση των ζώων, οι ευκαιρίες και οι πιθανές συνέπειες των περαιτέρω βελτιώσεων της μεταχείρισης των ζώων και του τερματισμού της χρήσης κλουβιών στην παραγωγή ορισμένων εκτρεφόμενων ζώων στην ΕΕ (23).

Διάφορα εν εξελίξει έργα έρευνας και καινοτομίας, χρηματοδοτούμενα και από την ΕΕ, εξετάζουν την καλή μεταχείριση των ζώων, ιδίως την κτηνοτροφία χαμηλών εισροών (24) και τη βιολογική κτηνοτροφία, την κτηνοτροφία ακριβείας (25) και τις πρακτικές της εντατικής κτηνοτροφίας που διασφαλίζουν καλύτερη διαβίωση των ζώων. Ενώ μέχρι στιγμής κανένα έργο δεν έχει εξετάσει ειδικά την απόσυρση των κλουβιών, ορισμένα έργα της συνεργασίας CORE (26) Organic Cofund (27), τα οποία χρηματοδοτούνται από το πρόγραμμα «Ορίζων 2020», εξετάζουν την κτηνοτροφία, την ικανοποίηση των απαιτήσεων της φύσης των ζώων και συναφή ζητήματα· σε αυτά περιλαμβάνονται τα εξής:

— το έργο POWER, το οποίο διερευνά τη συνδυασμένη βελτίωση της στέγασης και της διαχείρισης των χοίρων, συμπεριλαμβανομένων των επιπτώσεων του σχεδιασμού των κλουβιών τοκετού, της γενετικής των χοιρομητέρων και των στρατηγικών διαχείρισης της θνησιμότητας των νεογέννητων χοιριδίων και της υγείας των χοιριδίων πριν και μετά τον απογαλακτισμό· και

— το έργο GroupHousenet (28), μια δράση COST που έχει στόχο να εφοδιάσει την κτηνοτροφία της ΕΕ με τις καινοτομίες στην εκτροφή και τη διαχείριση των χοίρων και των πουλερικών, οι οποίες είναι αναγκαίες για την επιτυχή μετάβαση σε συστήματα ομαδικού σταβλισμού που δεν απαιτούν επώδυνες πρακτικές όπως το κόψιμο της ουράς ή του ράμφους.

Το νέο πρόγραμμα-πλαίσιο της ΕΕ για την έρευνα και την καινοτομία «Ορίζων Ευρώπη» θα παρέχει περαιτέρω στήριξη κατά την περίοδο 2021-2027, ιδίως στον τομέα παρέμβασης «Γεωργία, δασοκομία και αγροτικές περιοχές» (29).

2.4. Κοινωνικοοικονομικό πλαίσιο

Όλο και περισσότεροι καταναλωτές απαιτούν μεθόδους εκτροφής που εξασφαλίζουν καλύτερη διαβίωση των ζώων και πληροφορίες που τους βοηθούν να εντοπίσουν τα προϊόντα που παράγονται σε συνθήκες που προάγουν την καλή διαβίωση (30).

Τα εκτρεφόμενα ζώα κρατούνται σε κλουβιά για διάφορους λόγους, κυρίως οικονομικούς. Τα συστήματα αυτά (ιδίως σε μονάδες εντατικής παραγωγής) είναι οικονομικά αποδοτικά και παρέχουν πρακτικότερες συνθήκες εργασίας. Επίσης, για λόγους βιοπροφύλαξης, ενδέχεται να είναι αναγκαίος κάποιος βαθμός περιορισμού σε εσωτερικούς χώρους, για την πρόληψη ορισμένων νόσων των ζώων.

Η διακοπή της χρήσης των κλουβιών θα απαιτήσει αλλαγές των υφιστάμενων συστημάτων εκτροφής και επενδύσεις, οι οποίες πολλές φορές είναι δαπανηρές. Μπορεί να απαιτήσει από τους κτηνοτρόφους να προσαρμόσουν τις κτηνοτροφικές εγκαταστάσεις, να αγοράσουν νέο εξοπλισμό και να προσαρμόσουν τις πρακτικές παραγωγής και εκτροφής. Ταυτόχρονα, η μετάβαση σε συστήματα εκτροφής με υψηλότερα πρότυπα καλής μεταχείρισης των ζώων πολλές φορές βελτιώνει τη φήμη των γεωργών στην κοινωνία και αυξάνει την εμπιστοσύνη στην εργασία τους (31). Τα υψηλά ενωσιακά πρότυπα καλής μεταχείρισης των ζώων συμβάλλουν επίσης στην καλή φήμη των γεωργικών προϊόντων της ΕΕ και εξηγούν εν μέρει την υψηλή ζήτησή τους, η οποία εξασφαλίζει καλύτερο εισόδημα στους γεωργούς. Οι αλλαγές στα υφιστάμενα γεωργικά συστήματα θα συμβάλουν επίσης στη διαφύλαξη των πόρων από τους οποίους εξαρτώνται τα συστήματα τροφίμων, γεγονός που με τη σειρά του θα μειώσει την απώλεια βιοποικιλότητας.

2.5. Εν εξελίξει συναφείς πρωτοβουλίες και δράσεις στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας πολιτών

Ενόψει της αναθεώρησης της νομοθεσίας για την καλή μεταχείριση των ζώων, συμπεριλαμβανομένης της οδηγίας 98/58/ΕΚ σχετικά με την προστασία των ζώων στα εκτροφεία (32), η οποία ανακοινώθηκε στο πλαίσιο της στρατηγικής «Από το αγρόκτημα στο τραπέζι», η Επιτροπή λαμβάνει ή έχει ήδη λάβει τα ακόλουθα μέτρα:

— Τον Ιούνιο του 2020 ανέθεσε στην EFSA να παράσχει επικαιροποιημένες επιστημονικές γνώμες σχετικά με τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα των διαφόρων συστημάτων παραγωγής και τους πιθανούς τρόπους βελτίωσής τους για τα είδη που επί του παρόντος καλύπτονται από ειδική ανά τομέα νομοθεσία για την καλή μεταχείριση των ζώων, δηλαδή τις ωοπαραγωγούς όρνιθες (η εντολή περιλαμβάνει επίσης τις πουλάδες και τις ωοπαραγωγούς όρνιθες αναπαραγωγής), τα κοτόπουλα που εκτρέφονται για την παραγωγή κρέατος (συμπεριλαμβανομένων των κρεατοπαραγωγών ορνίθων αναπαραγωγής), τους μόσχους και τους χοίρους. Τον Ιούνιο του 2021 ζήτησε περαιτέρω γνώμες σχετικά με πτυχές της καλής μεταχείρισης των ζώων όσον αφορά την εκτροφή των ορτυκιών, των παπιών και των χηνών χωρίς κλουβιά (33). Η EFSA αναμένεται να εκδώσει τις εν λόγω γνώμες το 2022 και το 2023·

— Στις 7 Απριλίου 2021, η Επιτροπή δημοσίευσε τα αποτελέσματα της αξιολόγησης της στρατηγικής της ΕΕ για την καλή μεταχείριση των ζώων για την περίοδο 2012-2015 (34)

— Επί του παρόντος διενεργεί αξιολόγηση (έλεγχο καταλληλότητας) του κεκτημένου της ΕΕ για την καλή μεταχείριση των ζώων (35), με σκοπό να εντοπίσει: — πιθανές αδυναμίες στον σχεδιασμό, το πεδίο εφαρμογής και την εφαρμογή των υφιστάμενων κανόνων· — το περιθώριο απλοποίησης και μείωσης των κανονιστικών δαπανών και βαρών· — πιθανά κενά και τομείς που επιδέχονται βελτίωση.

Ο έλεγχος καταλληλότητας αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί έως το 2022·

— Διερευνά επιλογές για ένα ενωσιακό σήμα καλής μεταχείρισης των ζώων, ώστε να βελτιωθεί η μετάδοση της αξίας κατά μήκος της αλυσίδας τροφίμων. Για τον σκοπό αυτό, συγκρότησε ειδική υποομάδα της πλατφόρμας της ΕΕ για την καλή μεταχείριση των ζώων και δρομολόγησε μελέτη για την επισήμανση της καλής μεταχείρισης των ζώων (36)·

Επιπλέον, οι ακόλουθες δράσεις, που είτε είναι σε εξέλιξη είτε έχουν προγραμματιστεί, σχετίζονται με την πρωτοβουλία πολιτών:

— Μελέτες για τη συλλογή δεδομένων σχετικά με τις περιβαλλοντικές και κοινωνικοοικονομικές συνέπειες της σταδιακής κατάργησης των κλουβιών και για να σχηματιστεί σαφέστερη εικόνα της τρέχουσας κατάστασης στην ΕΕ (37)·

— Επί του παρόντος εκπονείται κώδικας δεοντολογίας για υπεύθυνες επιχειρηματικές πρακτικές και πρακτικές μάρκετινγκ. Στόχος είναι να ενθαρρυνθούν οι φορείς κατά μήκος της αλυσίδας τροφίμων να αναλάβουν δεσμεύσεις για τη βιωσιμότητα, οι οποίες να καλύπτουν και την καλή μεταχείριση των ζώων και ενδέχεται να περιλαμβάνουν και δεσμεύσεις σχετικές με τη μετάβαση σε συστήματα χωρίς κλουβιά·

— Η Επιτροπή θα εκπονήσει νομοθετική πρόταση σχετικά με ένα πλαίσιο για ένα βιώσιμο σύστημα τροφίμων πριν από το τέλος του 2023. Η καλή μεταχείριση των ζώων θα περιληφθεί στις συζητήσεις σχετικά με τον ορισμό της βιωσιμότητας των συστημάτων τροφίμων, καθώς και των κριτηρίων αξιολόγησης της βιωσιμότητας των τροφίμων και των λειτουργιών·

— Έως το 2024 θα προτείνει ένα πλαίσιο επισήμανσης των βιώσιμων τροφίμων που θα καλύπτει τις διατροφικές, κλιματικές, περιβαλλοντικές και κοινωνικές πτυχές των διατροφικών προϊόντων, συμπεριλαμβανομένης της καλής μεταχείρισης των ζώων·

— Ενώ αρκετές διμερείς εμπορικές συμφωνίες με τρίτες χώρες ήδη περιλαμβάνουν διατάξεις συνεργασίας για την καλή μεταχείριση των ζώων, η ΕΕ θα προτείνει να συμπεριληφθεί ένα κεφάλαιο για τα βιώσιμα συστήματα παραγωγής τροφίμων στις εν εξελίξει διαπραγματεύσεις για εμπορικές συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών με χώρες εταίρους και στις μελλοντικές εμπορικές συμφωνίες. Αυτό καλύπτει και τη συνεργασία για την καλή μεταχείριση των ζώων· και

— Επίσης, η ΕΕ προάγει πρότυπα καλής μεταχείρισης των ζώων συμβάλλοντας στην ανάπτυξη, την έγκριση και την εφαρμογή των διεθνών προτύπων για την καλή μεταχείριση των ζώων (38) του Παγκόσμιου Οργανισμού για την Υγεία των Ζώων (OIE) και συνεργαζόμενη με τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας (FAO).

3. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ ΤΗΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ

3.1. Απόκριση στην πρωτοβουλία: δράσεις

Η πρωτοβουλία πολιτών καλεί την Επιτροπή να προτείνει νομοθεσία που να απαγορεύει τη χρήση:

— κλουβιών για ωοπαραγωγούς όρνιθες, κουνέλια, πουλάδες, κρεατοπαραγωγούς όρνιθες αναπαραγωγής, ωοπαραγωγούς όρνιθες αναπαραγωγής, ορτύκια, πάπιες και χήνες·

— κλουβιών τοκετού για χοιρομητέρες·

— θέσεων σταβλισμού χοιρομητέρων, όπου δεν έχουν ήδη απαγορευτεί·· και

— ατομικών κλουβιών μόσχων, όπου δεν έχουν ήδη απαγορευτεί.

Ανταποκρινόμενη στην πρωτοβουλία, καθώς και στην απαίτηση για μετάβαση σε πιο ηθικά και βιώσιμα κτηνοτροφικά συστήματα, η Επιτροπή προτίθεται να προτείνει τη σταδιακή κατάργηση και τελικά την απαγόρευση της χρήσης τέτοιων συστημάτων κλουβιών για όλα αυτά τα είδη και κατηγορίες, υπό όρους (συμπεριλαμβανομένης της διάρκειας της μεταβατικής περιόδου) που θα καθοριστούν βάσει των γνωμών της EFSA και μελέτης επιπτώσεων. Αυτό θα συμπεριληφθεί ως ένας από τους βασικούς στόχους της αναθεώρησης της νομοθεσίας για την καλή μεταχείριση των ζώων, την οποία η Επιτροπή έχει δεσμευτεί να προτείνει έως το τελευταίο τρίμηνο του 2023.

Η Επιτροπή θα εξετάσει τις ακόλουθες πτυχές στο πλαίσιο της διαδικασίας αναθεώρησης:

A. ζώα που επί του παρόντος καλύπτονται από ειδική ανά είδος νομοθεσία για την καλή μεταχείριση των ζώων

Στο πλαίσιο της στρατηγικής «Από το αγρόκτημα στο τραπέζι», θα αναθεωρηθεί η ισχύουσα νομοθεσία για την καλή μεταχείριση των ζώων που ισχύει για τις ωοπαραγωγούς όρνιθες, τις χοιρομητέρες και τους μόσχους, με πρόταση της Επιτροπής που θα υποβληθεί έως το τελευταίο τρίμηνο του 2023. Η νομοθεσία αυτή επί του παρόντος προβλέπει απαγορεύσεις ορισμένων αλλά όχι όλων των τύπων κλουβιών.

B. ζώα τα οποία επί του παρόντος δεν καλύπτονται από ειδική ανά είδος νομοθεσία για την καλή μεταχείριση των ζώων

Επί του παρόντος, δεν υπάρχει ειδική νομοθεσία της ΕΕ για την καλή μεταχείριση των ζώων για αρκετά από τα είδη/κατηγορίες που καλύπτονται από την ΕΠΠ (κουνέλια, πουλάδες, κρεατοπαραγωγούς όρνιθες αναπαραγωγής, ωοπαραγωγούς όρνιθες αναπαραγωγής, ορτύκια, πάπιες και χήνες).

Για να ανταποκριθεί στην πρωτοβουλία, η Επιτροπή ανέθεσε στην EFSA τον Ιούνιο του 2020 και τον Ιούνιο του 2021 να συμπληρώσει τα υφιστάμενα επιστημονικά στοιχεία σχετικά με τις επιπτώσεις των συστημάτων εκτροφής σε κλουβιά των ωοπαραγωγών ορνίθων, των χοίρων, των μόσχων, των πουλάδων, των κρεατοπαραγωγών ορνίθων αναπαραγωγής, των ωοπαραγωγών ορνίθων αναπαραγωγής, των ορτυκιών, των παπιών και των χηνών κατά τη διάρκεια του 2022 και στις αρχές του 2023, με στόχο τη θέσπιση της νομοθεσίας έως το τελευταίο τρίμηνο του 2023.

Οι όροι της απαγόρευσης των συστημάτων με κλουβιά θα αποφασιστούν βάσει εκτίμησης επιπτώσεων και θα λαμβάνουν υπόψη:

— τα οφέλη για την καλή διαβίωση των ζώων·

— τις κοινωνικές και οικονομικές ανάγκες του γεωργικού τομέα στην ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων των μικρών εκμεταλλεύσεων·

— τη διάσταση του διεθνούς εμπορίου· και

— περιβαλλοντικές πτυχές.

3.2. Ανταπόκριση στην πρωτοβουλία: προβλεπόμενο χρονοδιάγραμμα

Η ανταπόκριση της Επιτροπής στην πρωτοβουλία, η οποία περιγράφεται στο κεφάλαιο 3.1, θα συμπεριληφθεί ως ένας από τους βασικούς στόχους της αναθεώρησης της νομοθεσίας για την καλή μεταχείριση των ζώων, την οποία έχει δεσμευτεί να προτείνει έως το τελευταίο τρίμηνο του 2023.

Για να καταρτίσει την εν λόγω νομοθετική πρόταση, η Επιτροπή θα εκπονήσει εκτίμηση επιπτώσεων όπως περιγράφεται ανωτέρω. Η αξιολόγηση αυτή θα στηρίξει επίσης τη λήψη αποφάσεων, μεταξύ άλλων σχετικά με συνοδευτικά μέτρα. Θα περιλαμβάνει δημόσια διαβούλευση, η οποία θα διεξαχθεί έως τις αρχές του 2022. Η εκτίμηση επιπτώσεων έχει προγραμματιστεί να ολοκληρωθεί έως το τέλος του 2022.

Παρότι η πρωτοβουλία πολιτών δεν περιλαμβάνει συγκεκριμένο αίτημα όσον αφορά το χρονοδιάγραμμα, στη συνάντησή τους με την Επιτροπή και στην ακρόαση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο οι διοργανωτές εξέφρασαν τη φιλοδοξία η απαγόρευση των κλουβιών να αρχίσει να ισχύει το 2027.

Η ημερομηνία έναρξης ισχύος της απαγόρευσης και, ως εκ τούτου, η διάρκεια της περιόδου σταδιακής κατάργησης θα εξεταστούν στο πλαίσιο της εκτίμησης επιπτώσεων για τη νομοθετική πρόταση. Ειδικότερα, θα αξιολογηθεί το κατά πόσον είναι σκόπιμο να επιδιωχθεί η έναρξη ισχύος της προτεινόμενης νομοθεσίας από το 2027, λαμβάνοντας υπόψη την ανάγκη στήριξης των γεωργών στη μετάβαση αυτή —οικονομικά και με άλλους τρόπους.

3.3. Μεταβατικές και συνοδευτικές δράσεις στην ΕΕ

Παρότι η ίδια η πρωτοβουλία δεν περιλαμβάνει αιτήματα για μεταβατικά και συνοδευτικά μέτρα, οι διοργανωτές στη συνάντηση με την Επιτροπή και στη δημόσια ακρόαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ανέφεραν ότι τέτοιου είδους μέτρα θα ήταν αναγκαία για να διευκολυνθεί η μετάβαση στην εκτροφή χωρίς κλουβιά.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι η ισορροπημένη μετάβαση σε συστήματα χωρίς κλουβιά απαιτεί κατάλληλη συνεκτίμηση των συναφών κοινωνικών ανησυχιών, των οικονομικών επιπτώσεων στα διάφορα εμπλεκόμενα μέρη και περιβαλλοντικών πτυχών. Θα πρέπει να οργανωθεί και να υποστηριχθεί κατά τέτοιο τρόπο, ώστε οι γεωργοί να μπορέσουν να αξιοποιήσουν το αίτημα της κοινωνίας για καλύτερη μεταχείριση των ζώων ως μια ευκαιρία άμεσης συμβολής τους στη βελτίωση της υγείας και της μεταχείρισης των ζώων, στην ποιότητα των τροφίμων και στο περιβάλλον, χωρίς όμως να τίθεται σε κίνδυνο η επιβίωση των εκμεταλλεύσεών τους. Ολόκληρη η αλυσίδα τροφίμων, ιδίως η βιομηχανία μεταποίησης τροφίμων και ο τομέας του λιανεμπορίου, έχουν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο.

Κατά συνέπεια, παράλληλα με τη νομοθεσία που θα προτείνει, η Επιτροπή θα συνεχίσει να αναπτύσσει υποστηρικτικά μέτρα, όπως βέλτιστες πρακτικές, κατευθυντήριες γραμμές, συστάσεις και μελέτες, για την προαγωγή της εκτροφής εκτός κλουβιών και τη μετάβαση σε αυτήν. Θα προωθήσει την επικοινωνία και την ενημέρωση σχετικά με τα μέτρα κατά την προετοιμασία της σταδιακής κατάργησης των κλουβιών. Στόχος είναι η παροχή κινήτρων στους κτηνοτρόφους για να ξεκινήσουν τη διαδικασία μετάβασης.

— Μέσω της ΚΓΠ, η ΕΕ θα παράσχει χρηματοδοτική στήριξη στους κτηνοτρόφους για να μεταβούν σε συστήματα χωρίς κλουβιά με τα μέσα που είναι διαθέσιμα στο πλαίσιο της πολιτικής αγροτικής ανάπτυξης και των νέων οικολογικών προγραμμάτων (στον βαθμό που τα κράτη μέλη θα αξιοποιήσουν αυτές τις ευκαιρίες). Η Επιτροπή παροτρύνει τα κράτη μέλη να χρησιμοποιήσουν τα οικολογικά προγράμματα (αφού εγκριθεί η νομοθεσία για τη θέσπιση της νέας ΚΓΠ) και να παρουσιάσουν τις στρατηγικές παρέμβασής τους στα εθνικά στρατηγικά τους σχέδια για τη στήριξη της σταδιακής κατάργησης των κλουβιών. Αυτό θα μπορούσε επίσης να σημαίνει μετάβαση σε καινοτόμες λύσεις καθώς και σε συστήματα εκτατικής παραγωγής.

Κατά την αξιολόγηση των εθνικών στρατηγικών σχεδίων των κρατών μελών, η Επιτροπή θα δώσει ιδιαίτερη προσοχή στη χρηματοδοτική στήριξη, την οποία προτίθενται να διαθέσουν τα κράτη μέλη για τη βελτίωση της μεταχείρισης των ζώων. Τέλος, η Επιτροπή παροτρύνει τα κράτη μέλη να αυξήσουν την ένταση των ενισχύσεων (39) στο πλαίσιο της στήριξης από το ΕΓΤΑΑ για συστήματα χωρίς κλουβιά, σε σύγκριση με τις επενδύσεις σε στέγαση που εστιάζει λιγότερο στην καλή διαβίωση των ζώων.

Στα ετήσια προγράμματα εργασίας της για την πολιτική προώθησης των γεωργικών προϊόντων (40), η Επιτροπή θα συμπεριλάβει και ειδικά κονδύλια για την ευαισθητοποίηση σχετικά με τη βιωσιμότητα στη γεωργία, συμπεριλαμβανομένων ειδικών πτυχών που αφορούν την καλή μεταχείριση των ζώων, όπως τα συστήματα εκτροφής χωρίς κλουβιά.

Η χρηματοδότηση από την ΚΓΠ θα συμπληρώνεται με άλλα υποστηρικτικά μέτρα:

— Σύμφωνα με το εγκριθέν σχέδιο δράσης για τη βιολογική γεωργία, το οποίο έχει στόχο το 25 % της γης στην ΕΕ να χρησιμοποιείται για βιολογική παραγωγή έως το 2030, θα δοθούν στους γεωργούς δυνατότητες μετάβασης από τα συστήματα κλουβιών κατευθείαν στη βιολογική γεωργία. Η χρήση κλουβιών δεν επιτρέπεται στη βιολογική παραγωγή (41)·

— Η Επιτροπή θα στηρίξει τους γεωργούς και άλλους φορείς κατά τη μετάβαση σε συστήματα χωρίς κλουβιά με ενημερωτικές εκστρατείες και κατάρτιση μέσω των υπηρεσιών παροχής γεωργικών συμβουλών των κρατών μελών (42)·

— Η Επιτροπή θα συνεργαστεί στενά με τη βιομηχανία μεταποίησης τροφίμων και τους λιανεμπόρους για να τους παροτρύνει να υποστηρίξουν την ανάπτυξη της αγοράς προϊόντων χωρίς κλουβιά με τιμές παραγωγού που ανταμείβουν τους γεωργούς·

— Σύμφωνα με τη στρατηγική «Από το αγρόκτημα στο πιάτο», η Επιτροπή θα εξετάσει επιλογές για την επισήμανση της καλής μεταχείρισης των ζώων, ώστε να βελτιωθεί η μετάδοση της αξίας μέσω της αλυσίδας τροφίμων. Η απαίτηση για ενημέρωση των καταναλωτών για το κατά πόσον τα προϊόντα προέρχονται από ζώα που εκτρέφονται σε κλουβιά ή σε συστήματα χωρίς κλουβιά θα μπορούσε να ενθαρρύνει τους κτηνοτρόφους να στραφούν νωρίτερα σε συστήματα χωρίς κλουβιά και τους καταναλωτές να συνειδητοποιήσουν καλύτερα τις επιλογές τους. Ομοίως, η Επιτροπή θα διερευνήσει το ενδεχόμενο διεύρυνσης του πεδίου εφαρμογής των προτύπων εμπορίας γεωργικών προϊόντων στο πλαίσιο της αναθεώρησης της νομοθεσίας (όπως ανακοινώθηκε στο πλαίσιο της στρατηγικής «Από το αγρόκτημα στο τραπέζι»)·

— Δεδομένου του ρόλου που μπορούν να διαδραματίσουν οι δημόσιες συμβάσεις για τον μετασχηματισμό του μοντέλου παραγωγής και κατανάλωσης τροφίμων της ΕΕ μέσω της προώθησης τροφίμων πιο βιώσιμης προέλευσης, η Επιτροπή στη στρατηγική «Από το αγρόκτημα στο τραπέζι» δεσμεύτηκε να καθορίσει τον καλύτερο τρόπο ορισμού ελάχιστων υποχρεωτικών κριτηρίων για την προμήθεια βιώσιμων τροφίμων. Στο πλαίσιο αυτό, θα διερευνήσει τρόπους στήριξης της μετάβασης σε συστήματα χωρίς κλουβιά. Ορισμένες πτυχές της καλής μεταχείρισης των ζώων εξετάζονται ήδη στα ισχύοντα κριτήρια για τις πράσινες δημόσιες συμβάσεις (43)·

— Όπου ενδείκνυται, το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη» θα συμβάλλει στην παροχή πρόσθετων επιστημονικών στοιχείων στους υπευθύνους λήψης αποφάσεων και στους φορείς. Ειδικότερα, θα προταθεί η δημιουργία μιας ευρωπαϊκής εταιρικής σχέσης για την υγεία και την καλή μεταχείριση των ζώων στο πρόγραμμα εργασίας 2023-2024.

Η περαιτέρω δράση θα περιλαμβάνει μέτρα για τη διασφάλιση καλύτερης και αυστηρότερης εφαρμογής της ισχύουσας νομοθεσίας, π.χ. με την κατάρτιση επιθεωρητών (μέσω του προγράμματος της Επιτροπής «Καλύτερη κατάρτιση για ασφαλέστερα τρόφιμα» (BTSF) (44) και με τη στήριξη των κέντρων αναφοράς της ΕΕ για την καλή διαβίωση των ζώων), καθώς και με ελέγχους των συστημάτων καλής διαβίωσης των ζώων από την Επιτροπή και την κατάλληλη συνέχεια από τις εθνικές διοικήσεις.

Επιπλέον, τα κράτη μέλη μπορούν να ορίσουν τη μετάβαση στην κτηνοτροφία χωρίς κλουβιά ως στόχο των εθνικών τους μέτρων κρατικών ενισχύσεων (45). Οι κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις στον γεωργικό τομέα τούς επιτρέπουν να χορηγούν οικονομική ενίσχυση στους γεωργούς ενόσω δεν έχουν τεθεί ακόμη σε ισχύ ενωσιακά πρότυπα. Στην περίπτωση πρόσφατα θεσπισμένων ενωσιακών προτύπων, οι γεωργοί μπορούν να λάβουν ενίσχυση για σχετικές επενδύσεις για περιορισμένο χρονικό διάστημα.

3.4. Εμπορικές πτυχές

Η Επιτροπή επιδιώκει να προωθήσει την υιοθέτηση βιώσιμων προτύπων σε παγκόσμιο επίπεδο, μεταξύ άλλων και για την καλή μεταχείριση των ζώων, και να προαγάγει τη συνοχή των πολιτικών μεταξύ εγχώριων και εισαγόμενων προϊόντων. Στην εκτίμηση επιπτώσεων θα εξεταστούν διάφορες επιλογές για το πώς ο στόχος αυτός μπορεί να επιτευχθεί όσον αφορά τα ζώα και τα προϊόντα ζωικής προέλευσης από τρίτες χώρες.

Στην Επανεξέταση της εμπορικής πολιτικής (46), η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι οι εισαγωγές πρέπει να συμμορφώνονται με τους οικείους ενωσιακούς κανονισμούς και πρότυπα και ότι, υπό συγκεκριμένες συνθήκες που ορίζονται από τους κανόνες του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ), ενδείκνυται η ΕΕ να απαιτεί τη συμμόρφωση των εισαγόμενων προϊόντων με ορισμένες απαιτήσεις παραγωγής. Η νομιμότητα της εφαρμογής απαιτήσεων παραγωγής στις εισαγωγές βασίζεται στην ανάγκη προστασίας του περιβάλλοντος και απόκρισης σε ηθικούς προβληματισμούς. Όπου ακολουθείται αυτή η προσέγγιση, αυτό πρέπει να γίνεται με πλήρη σεβασμό των κανόνων του ΠΟΕ. Είναι επίσης δυνατή η θέσπιση απαιτήσεων καλής μεταχείρισης των ζώων για τα εισαγόμενα προϊόντα στο πλαίσιο διμερών εμπορικών συμφωνιών.

Σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία της ΕΕ, λίγα μόνο ζωικά είδη και προϊόντα υπόκεινται σε ειδικές απαιτήσεις για την καλή μεταχείριση των ζώων κατά την εισαγωγή τους. Ελλείψει επαρκούς διαβεβαίωσης ότι οι προδιαγραφές εμπορίας αυγών της χώρας εξαγωγής είναι ισοδύναμες με τις προδιαγραφές της ΕΕ, οι συσκευασίες εισαγόμενων αυγών πρέπει να φέρουν ένδειξη ότι η μέθοδος εκτροφής είναι «μη ανταποκρινόμενη στα πρότυπα της ΕΚ» (47). Το υγειονομικό πιστοποιητικό που συνοδεύει το εισαγόμενο κρέας πρέπει να πιστοποιεί ότι οι απαιτήσεις σφαγής της χώρας εξαγωγής είναι τουλάχιστον ισοδύναμες με τις προβλεπόμενες από τη νομοθεσία της ΕΕ για την καλή μεταχείριση των ζώων, π.χ. όσον αφορά τις διαδικασίες αναισθητοποίησης (48).

Η Επιτροπή αναπτύσσει δράση για την προώθηση των ενωσιακών προτύπων καλής μεταχείρισης των ζώων μέσω διμερούς συνεργασίας και συνεργαζόμενη με διεθνείς οργανισμούς όπως ο OIE και ο FAO, με στόχο τη βελτίωση των συνθηκών εκτροφής των ζώων στις εκμεταλλεύσεις σε παγκόσμιο επίπεδο. Έχει σημειώσει κάποια επιτυχία, η οποία όμως είναι περιορισμένη και εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το κατά πόσον οι εμπορικοί εταίροι ενδιαφέρονται να βελτιώσουν τα πρότυπά τους. Η Επιτροπή προτίθεται να συνεχίσει και να εντείνει τις προσπάθειές της σε διεθνές επίπεδο.

Δεδομένου ότι η ΕΕ είναι μείζων εισαγωγέας τροφίμων, η Επιτροπή θα μελετήσει το ζήτημα αυτό στην εκτίμηση επιπτώσεων για την αναθεώρηση της νομοθεσίας για την καλή μεταχείριση των ζώων, διερευνώντας τις ακόλουθες μη αλληλοαποκλειόμενες επιλογές και τους πιθανούς συνδυασμούς τους (βλ. κατωτέρω). Οποιαδήποτε μελλοντικά μέτρα λάβει η ΕΕ θα πρέπει να συμμορφώνονται με τους κανόνες του ΠΟΕ.

Επιλογή 1 Ενισχυμένη συνεργασία με τους εμπορικούς εταίρους

Η Επιτροπή θα δημιουργήσει ειδικές «διαδρομές γνώσης» για τη διάδοση επικαιροποιημένων επιστημονικών πληροφοριών για εναλλακτικές λύσεις αντί των συστημάτων εκτροφής σε κλουβιά. Θα προσπαθήσει να ενισχύσει τη συνεργασία με τους εμπορικούς εταίρους, ιδίως με εκείνους με τους οποίους η ΕΕ έχει συνάψει συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών ή με τους οποίους διεξάγονται ή προγραμματίζονται εμπορικές διαπραγματεύσεις. Η προσπάθεια αυτή συνάδει με το πνεύμα των «πράσινων συμμαχιών/εταιρικών σχέσεων» που αναφέρονται στη στρατηγική «Από το αγρόκτημα στο πιάτο» και αναμένεται να ενισχύσει την παγκόσμια υιοθέτηση των ενωσιακών προτύπων καλής μεταχείρισης των ζώων. Η διμερής συνεργασία θα συνδυαστεί με παρόμοιες προσεγγίσεις με διεθνείς οργανισμούς και περιφερειακούς φορείς.

Επιλογή 2 Επιβολή ορισμένων κανόνων της ΕΕ στις εισαγωγές

Η Επιτροπή θα αξιολογήσει το περιθώριο μετατροπής των ενωσιακών κανόνων για τα κλουβιά σε ειδικές απαιτήσεις που θα εφαρμόζονται στις εισαγωγές, έπειτα από μια κατάλληλη μεταβατική περίοδο, διασφαλίζοντας όμως ότι θα αντιμετωπιστούν οι ανησυχίες των πολιτών. Κατά τη μεταβατική περίοδο, η ΕΕ θα μπορούσε να παράσχει στις χώρες εταίρους από τις οποίες εισάγει τα εν λόγω ζώα/προϊόντα στήριξη ή κίνητρα, για παράδειγμα μέσω:

— τεχνικής βοήθειας και ευκαιριών συνεργασίας στο πλαίσιο υφιστάμενων και μελλοντικών εμπορικών συμφωνιών, και

— προγραμμάτων γειτονίας και προενταξιακών προγραμμάτων για την αναβάθμιση των γεωργικών συστημάτων ώστε να πληρούν τις απαιτήσεις της ΕΕ και να στηρίζουν τη μετάβαση σε συστήματα χωρίς κλουβιά.

Αυτό μπορεί να συνδυαστεί με την κατάρτιση επιθεωρητών σε τρίτες χώρες (μέσω του προγράμματος BTSF) και τη διοργάνωση δραστηριοτήτων ευαισθητοποίησης.

Επιλογή 3 Σύστημα επισήμανσης της καλής μεταχείρισης των ζώων που ισχύει και για τις εισαγωγές

Η Επιτροπή θα αξιολογήσει τη σκοπιμότητα της θέσπισης απαιτήσεων επισήμανσης ώστε οι καταναλωτές στην ΕΕ να ενημερώνονται για το κατά πόσον τα προϊόντα προέρχονται από ζώα που εκτρέφονται σε κλουβιά. Οι απαιτήσεις αυτές θα ισχύουν για όλα τα προϊόντα που διατίθενται στην αγορά της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων των εισαγωγών, σε πλήρη συμμόρφωση με τις διεθνείς υποχρεώσεις της ΕΕ.

Για τις επιλογές 2 και 3, οι υπό ένταξη χώρες μπορούν να συμπεριλάβουν προτάσεις για έργα στο πλαίσιο των γραμμών του προϋπολογισμού για τη γεωργία και την καλή μεταχείριση των ζώων, συμπεριλαμβανομένων προγραμμάτων για τη σταδιακή κατάργηση των κλουβιών, π.χ. μέσω του Μηχανισμού Προενταξιακής Βοήθειας (49). Ο Μηχανισμός Γειτονίας, Ανάπτυξης και Διεθνούς Συνεργασίας (ΜΓΑΔΣ) — «Η Ευρώπη στον κόσμο» (50) είναι ένα χρηματοδοτικό μέσο διαθέσιμο σε άλλες τρίτες χώρες, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που γειτνιάζουν με την ΕΕ.

4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ

Ανταποκρινόμενη στην Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών «End the Cage Age», η Επιτροπή καταλήγει στα εξής συμπεράσματα:

Η πρωτοβουλία «End the Cage Age» αποτυπώνει τις ανησυχίες της κοινωνίας, οι οποίες υποστηρίζονται και από επιστημονικά στοιχεία, σχετικά με την ανάγκη απαγόρευσης των κλουβιών για συγκεκριμένα είδη εκτρεφόμενων ζώων. Η πρωτοβουλία ευθυγραμμίζεται με τις διαβουλεύσεις της Επιτροπής για δράσεις στον τομέα αυτό. Η Επιτροπή θα ενσωματώσει τους στόχους της πρωτοβουλίας στην εφαρμογή της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και της στρατηγικής «Από το αγρόκτημα στο πιάτο».

Πιο συγκεκριμένα, η Επιτροπή προτίθεται να υποβάλει νομοθετική πρόταση έως το τέλος του 2023 για τη σταδιακή κατάργηση και, τελικά, την απαγόρευση της χρήσης κλουβιών για όλα τα είδη και κατηγορίες ζώων που αναφέρονται στην πρωτοβουλία (ωοπαραγωγούς όρνιθες, χοιρομητέρες, μόσχους, κουνέλια, πουλάδες, κρεατοπαραγωγούς όρνιθες αναπαραγωγής, ωοπαραγωγούς όρνιθες αναπαραγωγής, ορτύκια, πάπιες και χήνες) στο πλαίσιο της προγραμματισμένης αναθεώρησης της ενωσιακής νομοθεσίας για την καλή μεταχείριση των ζώων, υπό όρους (συμπεριλαμβανομένης της διάρκειας της μεταβατικής περιόδου) που θα καθοριστούν βάσει των γνωμών της EFSA και των αποτελεσμάτων μελέτης επιπτώσεων και δημόσιας διαβούλευσης.

Για τον σκοπό αυτό, η Επιτροπή θα λάβει υπόψη τα διαθέσιμα επιστημονικά στοιχεία, την αξιολόγηση των κοινωνικών, οικονομικών και περιβαλλοντικών επιπτώσεων, τις μεταβαλλόμενες ανάγκες και την καταναλωτική ζήτηση. Τα στοιχεία αυτά θα ληφθούν υπόψη για τον καθορισμό της διάρκειας μιας εύλογης μεταβατικής περιόδου και των συνοδευτικών και υποστηρικτικών μέτρων που θα διευκολύνουν τη μετάβαση. Ειδικότερα, η Επιτροπή θα αξιολογήσει κατά πόσο είναι σκόπιμο να επιδιώξει την έναρξη ισχύος της προτεινόμενης νομοθεσίας από το 2027.

Δεδομένου ότι η ΕΕ είναι μείζων εισαγωγέας τροφίμων, φέρει κοινωνική ευθύνη και για τα προϊόντα που εισάγει. Κατά συνέπεια, η ΕΕ θα συνεχίσει και θα εντείνει τις διμερείς και πολυμερείς προσπάθειές της για τη βελτίωση του επιπέδου της μεταχείρισης των ζώων σε τρίτες χώρες. Στην εκτίμηση επιπτώσεων, η Επιτροπή θα εξετάζει επιλογές για την αντιμετώπιση του ζητήματος, όπως η θέσπιση κανόνων ή προτύπων για τα εισαγόμενα προϊόντα ισοδύναμων με των ενωσιακών και/ή η απαίτηση επισήμανσης, σύμφωνα με τους κανόνες του ΠΟΕ. Στόχος είναι να ληφθούν υπόψη οι αξιώσεις των πολιτών της ΕΕ και η ανάγκη για εναρμονισμένη λύση σε επίπεδο ΕΕ για τη διαφύλαξη της ενιαίας αγοράς.

Η Επιτροπή θα αποφασίσει και θα επιδιώξει ή θα εφαρμόσει ειδικά μέτρα στήριξης σε βασικούς συναφείς τομείς πολιτικής, όπως η ΚΓΠ, το εμπόριο και η έρευνα και καινοτομία, για να διευκολύνει μια βιώσιμη και οικονομικά εφικτή μετάβαση.

(1) Κανονισμός (ΕΕ) 2019/788 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 17ης Απριλίου 2019, σχετικά με την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών (ΕΕ L 130 της 17.5.2019, σ. 55).

(2) Στο παράρτημα παρέχονται περαιτέρω διαδικαστικές λεπτομέρειες σχετικά με την πρωτοβουλία, συμπεριλαμβανομένων των απαιτούμενων κατώτατων ορίων και του αριθμού των δηλώσεων υποστήριξης.

(3) https://europa.eu/citizens-initiative/initiatives/details/2018/000004_el

(4) https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/B-9-2021-0296_EL.html

(5) https://ec.europa.eu/info/publications/communication-european-green-deal_el

(6) https://ec.europa.eu/food/farm2fork_en

(7) Οδηγία 98/58/ΕΚ του Συμβουλίου, της 20ής Ιουλίου 1998, σχετικά με την προστασία των ζώων στα εκτροφεία (ΕΕ L 221 της 8.8.1998, σ. 23).

(8) Οδηγία 1999/74/ΕΚ του Συμβουλίου, της 19ης Ιουλίου 1999, περί των στοιχειωδών απαιτήσεων για την προστασία των ωοπαραγωγών ορνίθων (ΕΕ L 203 της 3.8.1999, σ. 53).

(9) Οδηγία 2008/120/ΕΚ του Συμβουλίου, της 18ης Δεκεμβρίου 2008, για τους στοιχειώδεις κανόνες για την προστασία των χοίρων (ΕΕ L 47 της 18.2.2009, σ. 5).

(10) Οδηγία 2008/119/ΕΚ του Συμβουλίου, της 18ης Δεκεμβρίου 2008, για τη θέσπιση στοιχειωδών κανόνων για την προστασία των μόσχων (ΕΕ L 10 της 15.1.2009, σ. 7).

(11) https://ec.europa.eu/info/strategy/priorities-2019-2024/european-green-deal_el

(12) https://ec.europa.eu/food/farm2fork_en

(13) Τα οικολογικά προγράμματα είναι καθεστώτα ενίσχυσης στον γεωργικό τομέα που αποσκοπούν στην προστασία του περιβάλλοντος, του κλίματος και της καλής μεταχείριση των ζώων· https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Glossary:Eco-schemes

(14) Ο κατάλογος των πιθανών γεωργικών πρακτικών που θα μπορούσαν να στηριχτούν από τα οικολογικά προγράμματα είναι διαθέσιμος στη διεύθυνση https://ec.europa.eu/info/sites/info/files/food-farming-fisheries/key_policies/documents/factsheet-agri-practices-under-ecoscheme_en.pdf

(15) https://ec.europa.eu/eip/agriculture/en/about

(16) Η νομοθετική διαδικασία για τη μεταρρύθμιση της ΚΓΠ βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη. Κατά συνέπεια, η περιγραφή των κύριων στοιχείων της όσον αφορά την καλή μεταχείριση των ζώων εξαρτάται από την τελική συμφωνία των συννομοθετών.

(17) Η λεγόμενη «πολλαπλή συμμόρφωση» στο πλαίσιο της ΚΓΠ από το 2003. Δεν ελέγχεται συστηματικά πριν από την πληρωμή, αλλά είναι υποχρεωτικοί οι εκ των υστέρων επιτόπιοι έλεγχοι πολλαπλής συμμόρφωσης για τουλάχιστον το 1 % των δικαιούχων. Πρόκειται για ένα αποτελεσματικό εργαλείο για την ευαισθητοποίηση των δικαιούχων σχετικά με τις απαιτήσεις καλής μεταχείρισης των ζώων·https://ec.europa.eu/info/food-farming-fisheries/key-policies/common-agricultural-policy/income-support/cross-compliance_el

(18) Οι συστάσεις είναι ειδικά σχεδιασμένες για το κάθε κράτος μέλος στο οποίο απευθύνονται. Στόχος τους είναι να βοηθήσουν το κάθε κράτος μέλος να εκπονήσει το εθνικό του στρατηγικό σχέδιο της ΚΓΠ, προσδιορίζοντας τους βασικούς τομείς στους οποίους θα πρέπει να εστιάσει· https://ec.europa.eu/info/food-farming-fisheries/key-policies/common-agricultural-policy/cap-strategic-plans_en#cap-strategic-plans-recommendations

(19) Evaluation study of the CAP measures and instruments promoting animal welfare and reduction of antimicrobials use (AGRI-2020-0319, αναμένεται τον Οκτώβριο του 2021).

(20) Ομάδα της EFSA για την υγεία και την καλή μεταχείριση των ζώων (AHAW), Health and welfare of rabbits farmed in different production systems, επιστημονική γνώμη (EFSA-Q-2019-00593)· εκδόθηκε στις 21 Νοεμβρίου 2019·https://www.efsa.europa.eu/en/efsajournal/pub/5944

(21) End the cage age: looking for alternatives — overview of alternatives to cage housing and the impact on animal welfare and other aspects of sustainability (30-11-2020)·https://www.europarl.europa.eu/thinktank/en/document.html?reference=IPOL_STU%282020 %29658539 https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/STUD/2020/658539/IPOL_STU(2020)658539_EN.pdf

(22) Compassion in World Farming (21 Φεβρουαρίου 2021), Scientific briefing on caged farming – overview of scientific research on caged farming of laying hens, sows, rabbits, ducks, geese, calves and quail·https://www.ciwf.eu/media/7444223/ciwf-february-2021-scientific-briefing-on-caged-farming.pdf

(23) π.χ. Assessment of environmental and socio-economic impacts of increased animal welfare standards — transitioning towards cage-free farming in the EU, έκθεση πολιτικής·https://ieep.eu/publications/assessment-of-environmental-and-socio-economic-impacts-of-increased-animal-welfare-standards· Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, Το επάγγελμα του αγρότη και το ζητούμενο της κερδοφορίας, γνώμη (εκδόθηκε στις 18 Ιουλίου 2019).

(24) Η κτηνοτροφία «χαμηλών εισροών» περιλαμβάνει την εκτατική κτηνοτροφία, την πρόσβαση σε υπαίθριους χώρους, τη χρήση τοπικών φυλών κ.λπ. που μπορεί να οδηγήσει σε καλύτερη διαβίωση και χαμηλότερη χρήση αντιβιοτικών.

(25) Ως «κτηνοτροφία ακριβείας» νοείται κάθε τεχνολογία που καθιστά δυνατή την παρακολούθηση του ζωικού κεφαλαίου, π.χ. η τοποθέτηση κάμερας στον στάβλο μπορεί να συμβάλει στον εντοπισμό συγκεκριμένου προβλήματος σε πρώιμο στάδιο.

(26) Δίκτυο ευρωπαϊκών υπουργείων και συμβουλίων έρευνας που χρηματοδοτούν την έρευνα στον τομέα των βιολογικών τροφίμων και συστημάτων γεωργίας, το οποίο συστάθηκε το 2004.

(27) https://projects.au.dk/coreorganiccofund/core-organic-cofund-projects/

(28) https://www.grouphousenet.eu/about-2

(29) https://ec.europa.eu/info/research-and-innovation/funding/funding-opportunities/funding-programmes-and-open-calls/horizon-europe/cluster-6-food-bioeconomy-natural-resources-agriculture-and-environment_en

(30) Στάσεις Ευρωπαίων σχετικά με την καλή διαβίωση των ζώων, Ειδικό Ευρωβαρόμετρο 442 (Μάρτιος 2016)·file:///C:/Users/sandekn/AppData/Local/Packages/Microsoft.MicrosoftEdge_8wekyb3d8bbwe/TempState/Downloads/ebs_442_en%20(1).pdf

(31) https://europa.eu/eurobarometer/surveys/detail/2096

(32) Οδηγία 98/58/ΕΚ του Συμβουλίου, της 20ής Ιουλίου 1998, σχετικά με την προστασία των ζώων στα εκτροφεία (ΕΕ L 221 της 8.8.1998, σ. 23).

(33) https://www.efsa.europa.eu/en/topics/topic/animal-welfare

(34) https://ec.europa.eu/food/animals/welfare/strategy/evaluation_strategy_en

(35) Ο έλεγχος καταλληλότητας θα καλύπτει την οδηγία 98/58/ΕΚ, την οδηγία 1999/74/ΕΚ, τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1/2005, την οδηγία 2007/43/ΕΚ, την οδηγία 2008/119/ΕΚ, την οδηγία 2008/120/ΕΚ και τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1099/2009, καθώς και τους σχετικούς εκτελεστικούς κανόνες.

(36) Τα αποτελέσματα της μελέτης αναμένονται στα τέλη του 2021.

(37) π.χ. Πιλοτικό έργο για όρνιθες (SANTE-2020-G5 051) σχετικά με τις όρνιθες ωοπαραγωγής, τις πουλάδες και τις ωοπαραγωγούς όρνιθες αναπαραγωγής (αναμένεται το 2022)·Μελέτη αξιολόγησης των μέτρων και των μέσων της ΚΓΠ που προάγουν την καλή μεταχείριση των ζώων και τη μείωση της χρήσης αντιμικροβιακών ουσιών (AGRI-2020-0319· αναμένεται τον Οκτώβριο του 2021).

(38) Κώδικας υγείας χερσαίων ζώων, ενότητα 7· https://www.oie.int/en/standard-setting/terrestrial-code/access-online/ Κώδικας υγείας υδρόβιων ζώων, ενότητα 7 https://www.oie.int/en/standard-setting/aquatic-code/access-online/

(39) Ως «ένταση των ενισχύσεων» νοείται η αναλογία της δημόσιας (ενωσιακής ή εθνικής) στήριξης επί της συνολικής επένδυσης. Η αύξηση της έντασης των ενισχύσεων μειώνει το ποσοστό που πρέπει να καταβληθεί από τον κτηνοτρόφο.

(40) Βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1144/2014, η πολιτική προώθησης περιλαμβάνει δυνατότητες συγχρηματοδότησης, τις οποίες διαχειρίζονται η ΕΕ ή διεπαγγελματικές ενώσεις για προωθητικές δράσεις.

(41) https://ec.europa.eu/info/sites/info/files/food-farming-fisheries/farming/documents/com2021_141-organic-action-plan_en.pdf

(42) https://ec.europa.eu/info/food-farming-fisheries/key-policies/common-agricultural-policy/income-support/cross-compliance/fas_el

(43) https://ec.europa.eu/jrc/en/publication/eu-gpp-criteria-food-procurement-catering-services-and-vending-machines

(44) https://ec.europa.eu/food/safety/btsf_en

(45) Οι κρατικές ενισχύσεις αποφασίζονται και χρηματοδοτούνται σε ποσοστό 100 % από τα κράτη μέλη: https://ec.europa.eu/competition/sectors/agriculture/overview_en.html

(46) Επανεξέταση της εμπορικής πολιτικής — Μια ανοικτή, βιώσιμη και δυναμική εμπορική πολιτική, Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών (εκδόθηκε τη 18η Φεβρουαρίου 2021)· https://trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2021/february/tradoc_159438.pdf

(47) Άρθρο 30 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 589/2008 της Επιτροπής, της 23ης Ιουνίου 2008, για τον καθορισμό λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1234/2007 του Συμβουλίου σχετικά με τις προδιαγραφές εμπορίας των αυγών (ΕΕ L 163 της 24.6.2008, σ. 6).

(48) Άρθρο 12 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1099/2009 του Συμβουλίου, της 24ης Σεπτεμβρίου 2009, για την προστασία των ζώων κατά τη θανάτωσή τους (ΕΕ L 303 της 18.11.2009, σ. 1).

(49) Επισκόπηση — Ο Μηχανισμός Προενταξιακής Βοήθειας

(50) factsheet-mff-multiannual-financial-framework-v09_en.pdf