Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για την "Απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση της δεύτερης φάσης του προγράμματος κοινοτικής δράσης (2004-2008) σχετικά με την πρόληψη της βίας εις βάρος παιδιών, εφήβων και γυναικών και την προστασία των θυμάτων και των ομάδων κινδύνου (πρόγραμμα Daphne II)"

(2003/C 256/15)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

λαμβάνοντας υπόψη την "πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση της δεύτερης φάσης του προγράμματος κοινοτικής δράσης (2004-2008) σχετικά με την πρόληψη της βίας εις βάρος παιδιών, εφήβων και γυναικών και την προστασία των θυμάτων και των ομάδων κινδύνου (πρόγραμμα Daphne II)", (COM(2003) 54 τελικό - 2003/0025 (COD))·

λαμβάνοντας υπόψη την απόφαση του Συμβουλίου, της 4ης Μαρτίου 2003, να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 265, εδάφιο 1, και του άρθρου 152 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας·

λαμβάνοντας υπόψη την απόφαση του Προέδρου της, της 23ης Ιανουαρίου 2003, να ανατεθεί στην επιτροπή "συνταγματικά θέματα και ευρωπαϊκή διακυβέρνηση" η προετοιμασία της σχετικής γνωμοδότησης·

λαμβάνοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησής της (CdR 63/2003 rev.) που υιοθετήθηκε στις 16 Μαΐου 2003 από την επιτροπή της "συνταγματικά θέματα και ευρωπαϊκή διακυβέρνηση" (εισηγητής: ο κ. Riccardo Ventre, Πρόεδρος της επαρχίας της Caserta (I-PPE)·

εκτιμώντας ότι το άρθρο 3, σημείο ο, της Συνθήκης προβλέπει ότι η δράση της Κοινότητας περιλαμβάνει την "συμβολή στην επίτευξη υψηλού επιπέδου προστασίας της υγείας"·

εκτιμώντας ότι στην προστασία της υγείας υπάγονται όλες οι δράσεις καταπολέμησης της βίας ως στοιχείου που υπονομεύει την υγεία των θυμάτων τόσο στο φυσικό, όσο και στο πνευματικό και ψυχικό επίπεδο·

εκτιμώντας ότι ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ένωσης, εκτός από το να διασφαλίζει τα δικαιώματα των ανηλίκων και των γυναικών, απαγορεύει οιαδήποτε απάνθρωπη ή/και ταπεινωτική μεταχείριση·

εκτιμώντας ότι το πρώτο πρόγραμμα Daphne είχε μεγαλύτερη ανταπόκριση από ό,τι αναμενόταν και ότι υποβλήθηκε μεγάλος αριθμός προγραμμάτων, από τα οποία, μέχρι αυτή τη στιγμή, έχει χρηματοδοτηθεί μόνον το 13 %, δεδομένου ότι ο προϋπολογισμός είναι πολύ μικρός για ένα τόσο σοβαρό πρόβλημα, το οποίο πιθανόν και να μην έχει ακόμα επαρκώς αναγνωριστεί·

εκτιμώντας ότι οι τοπικές και περιφερειακές αρχές είναι τα όργανα που πρέπει κατεξοχήν να αναλάβουν την παροχή βοήθειας στα θύματα και την εκρίζωση του φαινομένου·

υιοθέτησε ομόφωνα, κατά την 50ή σύνοδο ολομέλειάς της, της 2ας και 3ης Ιουλίου 2003 (συνεδρίαση της 3ης Ιουλίου), την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Η θέση της Επιτροπής των Περιφερειών

Η Επιτροπή των Περιφερειών

1.1. εκφράζει την ικανοποίησή της για την δεύτερη φάση του προγράμματος Daphne δεδομένου ότι το φαινόμενο της βίας εις βάρος των παιδιών, των νέων και των γυναικών, εξακολουθεί να φαίνεται ιδιαίτερα σοβαρό, για να καταδειχθεί δε αυτό αρκεί να αναφερθεί ο αριθμός των προγραμμάτων που υποβλήθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος.

1.2. έχει επίγνωση της έκτασης που έχει λάβει η βία εις βάρος των ανηλίκων (παιδιών και νέων) και των γυναικών, πράγμα που λαμβάνεται υπόψη στην πρόταση προγράμματος, μολονότι διαπιστώνει ότι, στην πράξη, δεν δίνεται προσοχή στην βία που συνδέεται με την εκμετάλλευση με σκοπό το κέρδος ή με την εξάσκηση στην κλοπή ή στην εγκληματικότητα των ανηλίκων, ιδιαίτερα δε των μεταναστών.

1.3. συμμερίζεται τις επιλογές που έγιναν όσον αφορά τους φορείς που είναι επιλέξιμοι με βάση τα προγράμματα που υποβλήθηκαν, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται και τα δημοτικά συμβούλια, δεδομένου ότι στις αρμοδιότητές τους υπάγεται και η παροχή βοήθειας στα θύματα.

1.4. θεωρεί ότι, με βάση το ίδιο κριτήριο, επιλέξιμες για το πρόγραμμα θα πρέπει να είναι και οι περιφέρειες, που κατά κανόνα είναι αρμόδιες για τον προϋπολογισμό που σχετίζεται με τις κοινωνικές παρεμβάσεις, καθώς και οι δυνάμεις ασφαλείας, τουλάχιστον ως εταίροι, δεδομένου ότι ορισμένες φορές είναι απαραίτητες προκειμένου να γίνονται γνωστές οι περιπτώσεις βίας και κυρίως να μαθαίνεται κατά πόσον πίσω από το άτομο που άσκησε τη βία βρίσκεται, ενδεχομένως, μία οργάνωση.

1.5. υποστηρίζει, όπως η Επιτροπή, ότι η καταπολέμηση της βίας αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την οικοδόμηση, στην Ευρώπη, ενός χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης.

1.6. είναι πεπεισμένη, όπως υποστηρίζει το κείμενο της Επιτροπής, ότι είναι απαραίτητο να προσδιοριστούν καλύτερα και διαφοροποιημένα μέσα δράσης, με βάση, μεταξύ άλλων, την εμπειρία που αποκτήθηκε κατά την πρώτη φάση του προγράμματος, είναι ωστόσο της γνώμης ότι σε ορισμένους τομείς, όπως π.χ. όσον αφορά τους μετανάστες, ή πρόταση είναι δυνατόν να βελτιωθεί.

1.7. συμφωνεί ότι χρειάζεται σαφέστερος προσδιορισμός των ειδικών δράσεων με συγκεκριμένους στόχους, οι οποίοι θα καθορίζονται ανά έτος του προγράμματος, προκειμένου οι δράσεις αυτές να είναι πιο αποτελεσματικές και να αποφευχθεί ο κίνδυνος να απογοητευτούν πολλοί από τους φορείς που συμμετέχουν σε αυτό, οι οποίοι ορισμένες φορές αποκλείονται για λόγους που δεν είναι πάντοτε ιδιαίτερα σαφείς και ερμηνεύσιμοι.

1.8. φρονεί ότι είναι ιδιαίτερα χρήσιμη η πρόθεση που εξεδήλωσε η Επιτροπή να τεθούν σε δίκτυο, σε επίπεδο Ένωσης, οι ορθές πρακτικές και τα μέτρα πρόληψης και καταστολής κάθε είδους βίας, αφού η αμοιβαία γνώση των εν ισχύ μέτρων μπορεί να συμβάλει στην καλύτερη αντιμετώπιση του προβλήματος. Δεν πρέπει όντως να λησμονείται το γεγονός ότι το πεδίο παρέμβασης είναι ιδιαίτερα ευρύ και διαφοροποιημένο: από την ενδοοικογενειακή βία έως τη βία στον δρόμο, έως την βία στον χώρο εργασίας και την εκμετάλλευση των περιθωριακών ομάδων - όπως οι νόμιμοι ή παράνομοι μετανάστες - για να αναφέρουμε ορισμένες μόνον περιπτώσεις που καταδεικνύουν την ανάγκη ανάπτυξης μιας ευρείας ευρωπαϊκής συνεργασίας.

1.9. εκφράζει την ικανοποίησή της για την απόφαση να αυξηθεί ο προϋπολογισμός, ο οποίος κατά την πρώτη φάση ήταν 20 εκατομμύρια ευρώ, η οποία δικαιολογείται από το γεγονός ότι οι χώρες στις οποίες θα εφαρμοστεί το πρόγραμμα έχουν πλέον αυξηθεί λόγω της διεύρυνσης και ότι η πρώτη φάση του προγράμματος αποκάλυψε πολλές επιπλέον ανάγκες παρέμβασης.

1.10. υποστηρίζει εντούτοις ότι η προτεινόμενη αύξηση είναι εξαιρετικά περιορισμένη και ανεπαρκής, εάν ληφθεί υπόψη το μέγεθος των προσπαθειών που απαιτείται να καταβληθούν, όχι μόνον σε συνάρτηση με τα νέα κράτη μέλη, αλλά και σε συνάρτηση με τις χώρες που πρόκειται να ενταχθούν στο μέλλον, από τις οποίες ενδέχεται να καταφθάσουν πολλοί ανήλικοι ή γυναίκες οι οποίοι πέφτουν θύματα βίας. Η αύξηση φαίνεται, εξάλλου, περιορισμένη εξαιτίας του ιδιαίτερα υψηλού αριθμού των προγραμμάτων που υποβλήθηκαν κατά την πρώτη φάση του Daphne και κρίθηκαν έγκυρα, αλλά δεν χρηματοδοτήθηκαν ελλείψει πόρων. Μόνον το 13 % των σχεδίων που υποβλήθηκαν μπόρεσε να χρηματοδοτηθεί.

1.11. επιδοκιμάζει το γεγονός ότι ένα μέρος του προϋπολογισμού προορίζεται για τη λήψη συμπληρωματικών μέτρων, όπως η διεξαγωγή μελετών και έρευνας, τα οποία πρέπει να καλύψουν ανάγκες που κατέδειξε η Επιτροπή, αλλά και άλλες ανάγκες.

2. Συστάσεις της ΕΤΠ

Η Επιτροπή των Περιφερειών

2.1. συνιστά να διευρυνθεί το φάσμα των φορέων που μπορούν να υποβάλλουν σχέδια ή να είναι εταίροι, ώστε να συμπεριληφθούν στο πρόγραμμα και οι περιφέρειες και οι δυνάμεις ασφαλείας, για την συμβολή τους στην μέθοδο προσέγγισης του προβλήματος, καθώς και τις επιμέρους συνεισφορές τους.

2.2. συνιστά να δοθεί προσοχή, τουλάχιστον κατά τον καθορισμό των ειδικών στόχων που θα τίθενται ανά έτος, στους ανήλικους και τις γυναίκες που είναι μετανάστες, κατηγορίες που πέφτουν εύκολα θύματα βίας λόγω της μειονεκτικής θέσης - και από οικονομική άποψη - στην οποία βρίσκονται, κυρίως δε εάν είναι παράνομοι μετανάστες ή μη συνοδευόμενοι ανήλικοι.

2.3. συνιστά να μην θεωρείται βία αποκλειστικά η σεξουαλική εκμετάλλευση με σκοπό το κέρδος, αλλά και η εξώθηση στην επαιτεία, την κλοπή και την εγκληματικότητα.

2.4. συνιστά οι χρηματοδοτικοί πόροι να αυξηθούν επιπλέον σε τουλάχιστον 64 εκατομμύρια ευρώ, όπως προέβλεπε η αρχική πρόταση της Επιτροπής, για το λόγο ότι εάν περιοριστούν στα 41 εκατομμύρια ευρώ δεν θα επαρκέσουν για την κάλυψη των στόχων που έχουν τεθεί, ιδιαίτερα μάλιστα εάν ένα μέρος τους χρησιμοποιηθεί για την διεξαγωγή μελετών και έρευνας όπως είναι ορθό.

2.5. συνιστά στην Επιτροπή να προβεί σε περαιτέρω διευκρινίσεις για να προσδιοριστούν καλύτερα, μεταξύ άλλων, οι στόχοι των μελετών και της έρευνας που θα διεξαχθούν, προκειμένου η συνεργασία με τους φορείς, κυρίως, που ασχολούνται με το συγκεκριμένο πρόβλημα και οι υποδείξεις τους να μπορέσουν, σε κάθε περίπτωση, να συμβάλουν στην καλύτερη εστίαση των στόχων.

Σύσταση 1

Άρθρο 3 σημείο 1

>Αρχικό κείμενο>

>Τροποποιημένο κείμενο>

Αιτιολογία

Μεταξύ των οργάνων και των οργανώσεων στις οποίες είναι ανοικτό το πρόγραμμα, σημειώνεται ότι πρέπει να προστεθούν, αφενός, οι περιφέρειες, για το λόγο ότι, κατά κανόνα, είναι αρμόδιες για την διαχείριση των πόρων των δράσεων που αφορούν την υγεία και την ποιότητα ζωής των ατόμων και μπορούν να συνεισφέρουν τη χρήσιμη βοήθειά τους σε κάθε σχέδιο που έχει σχέση με τους στόχους της δεύτερης φάσης του Daphne και, αφετέρου, οι δυνάμεις ασφαλείας για το λόγο ότι, συχνά, είναι οι πρώτοι φορείς που έρχονται σε επαφή με τα θύματα και διαθέτουν γνώσεις σχετικές με τις διάφορες περιπτώσεις βίας, καθώς και για το λόγο ότι στο σημείο 7, εδάφιο α) του παραρτήματος, οι εν λόγω δυνάμεις αναφέρονται μεταξύ των πιθανών "στοχοθετημένων ομάδων" που είναι "επιλέξιμες για στήριξη".

Σύσταση 2

Άρθρο 5 σημείο 1

>Αρχικό κείμενο>

>Τροποποιημένο κείμενο>

Αιτιολογία

Η αύξηση του προϋπολογισμού σε 65 εκατομμύρια ευρώ, αντί των 41 εκατομμυρίων που προβλέπει η πρόταση προγράμματος, δικαιολογείται από το γεγονός ότι, κατά την πρώτη φάση, τα 20 εκατομμύρια ευρώ που διατέθηκαν επέτρεψαν την χρηματοδότηση μόνον του 13 % των υποβληθέντων προγραμμάτων. Εξάλλου, η δεύτερη φάση θα χρειαστεί να αντιμετωπίσει και όλες τις προτάσεις που θα υποβάλουν οι 12 χώρες της διεύρυνσης, οι οποίες μπορούν να θεωρούνται ήδη μέλη της Ένωσης, ενώ πρέπει να ληφθεί επίσης υπόψη και το γεγονός ότι η Επιτροπή, στην έκθεση που προηγήθηκε της πρότασης προγράμματος, πρότεινε προϋπολογισμό 65 εκατομμυρίων ευρώ.

Σύσταση 3

Παράρτημα, σημείο 2, εδάφιο α)

>Αρχικό κείμενο>

να εξεταστούν και να αξιολογηθούν τα διάφορα αίτια, οι συνθήκες και οι μηχανισμοί της πρόκλησης και ανάπτυξης της βίας,

>Τροποποιημένο κείμενο>

να εξεταστούν και να αξιολογηθούν τα διάφορα αίτια, οι συνθήκες και οι μηχανισμοί της πρόκλησης και ανάπτυξης της βίας, συμπεριλαμβανομένης της εξώθησης στην επαιτεία, την κλοπή και την εγκληματικότητα,

Αιτιολογία

Κρίνεται χρήσιμο να διευκρινιστεί ότι ακόμη και η εξώθηση στην κλοπή και την εγκληματικότητα περιλαμβάνεται στις πράξεις βίας εις βάρος, κυρίως, των ανηλίκων, για το λόγο ότι το πρόγραμμα φαίνεται να δίνει ιδιαίτερα, αν όχι αποκλειστικά, προσοχή στην βία σεξουαλικού χαρακτήρα, η οποία είναι μεν εξαιρετικά σοβαρή, αλλά όχι η μόνη.

Σύσταση 4

Σημείο 5 του παραρτήματος: Συγκεκριμένοι στόχοι και ενέργειες

>Αρχικό κείμενο>

Να εκπονηθούν και δοκιμαστούν εκπαιδευτικά πακέτα για την πρόληψη της βίας εις βάρος παιδιών, εφήβων και γυναικών, καθώς και για τη διαχείριση των συγκρούσεων, προς χρήση στα σχολεία και στα εκπαιδευτικά ιδρύματα ενηλίκων.

>Τροποποιημένο κείμενο>

Να εκπονηθούν και δοκιμαστούν εκπαιδευτικά πακέτα και δράσεις για την πρόληψη της βίας εις βάρος παιδιών, εφήβων και γυναικών, καθώς και για την ειρηνική διευθέτηση των διαφορών, προς χρήση στα σχολεία και στα εκπαιδευτικά ιδρύματα ενηλίκων, στα δημαρχεία και σε άλλους χώρους ή μέσα με εκπαιδευτική ή επικοινωνιακή αποστολή.

Σύσταση 5

Παράρτημα, σημείο 6, δεύτερη παράγραφος

>Αρχικό κείμενο>

Να ανιχνευθούν τα πιθανά αίτια, οι συνθήκες και οι μηχανισμοί εμφάνισης και αύξησης της βίας, συμπεριλαμβανομένης της φύσης και των κινήτρων των δραστών βίας και των προαγωγών βίας για λόγους εμπορίας, όπως η σεξουαλική εκμετάλλευση.

>Τροποποιημένο κείμενο>

Να ανιχνευθούν τα πιθανά αίτια, οι συνθήκες και οι μηχανισμοί εμφάνισης και αύξησης της βίας, συμπεριλαμβανομένης της φύσης και των κινήτρων των δραστών βίας και των προαγωγών βίας για λόγους εμπορίας, όπως η σεξουαλική ή άλλη εκμετάλλευση.

Αιτιολογία

Όπως αναφέρθηκε στην προηγούμενη "αιτιολογία" (βλέπε τροπολογία υπ' αριθμόν 3), βία δεν είναι μόνον η σεξουαλική εκμετάλλευση με σκοπό το κέρδος, αλλά και οι περιπτώσεις που απαριθμούνται πιο πάνω, δηλαδή π.χ. η εξώθηση στην κλοπή ή την επαιτεία, οι οποίες είναι σοβαρές μορφές, όχι μόνον σωματικής, αλλά ψυχολογικής και ηθικής βίας εις βάρος των ανηλίκων.

Σύσταση 6

Παράρτημα, σημείο 7 εδάφιο γ)

>Αρχικό κείμενο>

ενθάρρυνση της θέσπισης μέτρων προκειμένου να αυξηθούν οι καταγγελίες στις αρχές περιπτώσεων βίας εις βάρος γυναικών, παιδιών και εφήβων και διαφόρων μορφών εμπορίας γυναικών και παιδιών για σεξουαλική εκμετάλλευση.

>Τροποποιημένο κείμενο>

ενθάρρυνση της θέσπισης μέτρων και ειδικευμένων υπηρεσιών, προκειμένου να αυξηθούν οι καταγγελίες στις αρχές των περιπτώσεων βίας ή εκμετάλλευσης >S>εις βάρος γυναικών,>/S> παιδιών και εφήβων και διαφόρων μορφών σεξουαλικής ή άλλης εκμετάλλευσης ή εμπορίας εις βάρος γυναικών, παιδιών και εφήβων >S>εμπορίας γυναικών και παιδιών για σεξουαλική ή άλλη εκμετάλλευση>/S>.

Αιτιολογία

Πβλ. την τροπολογία υπ' αριθμόν 5, δεδομένου ότι και στην παρούσα περίπτωση ισχύει η ίδια αιτιολογία.

Βρυξέλλες, 3 Ιουλίου 2003.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Albert Bore