[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 14.7.2006

COM(2006) 389 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΡΑΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΟΥ ΣΥΝΔΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΡΑΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΘΕΜΑΤΩΝ ΠΟΥ ΣΥΝΔΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ

1. Εισαγωγη

Στην έκθεση σχετικά με τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών που παρουσίασε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Ελσίνκι, στις 11 και 12 Δεκεμβρίου 1999 (13123/1/99 Rev 1), το Συμβούλιο Ecofin ζήτησε την αποτελεσματική παρακολούθηση των οικονομικών πολιτικών στο τρίτο στάδιο της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης (ΟΝΕ). Προς το σκοπό αυτό, το Συμβούλιο θεώρησε ως απαραίτητη προϋπόθεση την ύπαρξη καλύτερης κατανόησης των οικονομικών εξελίξεων και των θεμάτων οικονομικής πολιτικής που σχετίζονται με την ΟΝΕ.

Σύμφωνα με τη Συνθήκη, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαδραματίζει σοβαρό ρόλο στην ενημέρωση των αρχών της ΕΕ, των κρατών μελών και των διαφόρων οικονομικών παραγόντων, τόσο όσον αφορά την οικονομική κατάσταση και τις προοπτικές, όσο και τον αντίκτυπο των μέτρων οικονομικής πολιτικής στη λειτουργία της ΟΝΕ. Για να δοθεί μια εμπεριστατωμένη γνώμη όσον αφορά τις οικονομικές εξελίξεις και τα θέματα οικονομικής πολιτικής στην ΟΝΕ, έχει πολύ μεγάλη σημασία η διενέργεια μιας ενδελεχούς οικονομικής ανάλυσης και έρευνας. Μολονότι ένα σημαντικό μέρος της εν λόγω έρευνας και ανάλυσης διενεργείται από την Επιτροπή και τις υπηρεσίες της, άλλοι φορείς, όπως διεθνείς οργανισμοί και η ευρύτερη ερευνητική κοινότητα, συμβάλλουν ποικιλοτρόπως στο εγχείρημα αυτό. Ο κύριος στόχος του προγράμματος δράσεων για την προώθηση της έρευνας και ανάλυσης θεμάτων που συνδέονται με την ΟΝΕ είναι να δημιουργηθεί μια πλατφόρμα μέσω της οποίας μπορούν να διοχετεύονται με πιο αποδοτικό τρόπο τα αποτελέσματα της εξωτερικής αυτής έρευνας προκειμένου να τροφοδοτούν τις διαδικασίες χάραξης πολιτικής εντός των κοινοτικών οργάνων.

2. Η αναγκη μιασ σφαιρικησ και ολοκληρωμενης προσεγγισησ για την προωθηση της συνδεομενησ με την ΟΝΕ ερευνασ και αναλυσησ

Η δημιουργία της ΟΝΕ απαιτεί την ενίσχυση της αναλυτικής βάσης για τις αποφάσεις οικονομικής πολιτικής. Επιπλέον, πρέπει να βελτιωθεί η ευαισθητοποίηση των κρατών μελών στις επιταγές οικονομικής πολιτικής που συνδέονται με την ΟΝΕ, προκειμένου να υπάρξει καλύτερη κατανόηση της ανάγκης αυξημένου συντονισμού των οικονομικών πολιτικών.

Για την καλύτερη δυνατή αξιοποίηση των αποτελεσμάτων της εξωτερικής ανάλυσης και έρευνας για τα θέματα που συνδέονται με την ΟΝΕ, απαιτείται μια σφαιρική και ολοκληρωμένη προσέγγιση στις σχέσεις, τις επαφές και την επικοινωνία με τους φορείς που παράγουν την ανάλυση αυτή. Αφενός, μια τέτοια προσέγγιση είναι αναγκαία προκειμένου να διοχετευθούν τα αποτελέσματα της έρευνας με κατάλληλο τρόπο στα διάφορα κυκλώματα που ασχολούνται με θέματα οικονομικής πολιτικής εντός των ευρωπαϊκών οργάνων. Από την άλλη πλευρά, κάτι τέτοιο επιτρέπει την ανάδραση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και άλλα φόρα της ΕΕ που μπορούν να καθοδηγήσουν και να κατευθύνουν την έρευνα αυτή σε πεδία τα οποία είναι σημαντικότατα και αποδοτικότερα για το έργο των φορέων λήψης πολιτικών αποφάσεων στην ΕΕ.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανταποκρίθηκε στην ανάγκη για μια τέτοια σφαιρική και ολοκληρωμένη προσέγγιση, θεσπίζοντας ένα ευρύ πρόγραμμα δράσεων που υλοποιείται από την Γενική Διεύθυνση Οικονομικών και Χρηματοδοτικών Υποθέσεων[1]. Μολονότι ορισμένες από τις δράσεις αυτές αναλήφθηκαν μετά από σαφές αίτημα κρατών μελών, άλλες δημιουργήθηκαν με πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Τέτοιου είδους δράσεις περιλαμβάνουν, για παράδειγμα, τη σύσταση ομάδας εξωτερικών εμπειρογνωμόνων για την ανάλυση και πρόβλεψη μακροοικονομικών εξελίξεων στη ζώνη του ευρώ (το “Ευρωπαϊκό Δίκτυο Προβλέψεων”), την οργάνωση διασκέψεων, εργαστηρίων και σεμιναρίων για την έρευνα, τόσο σε τακτική όσο και σε ad hoc βάση, τη δημιουργία ενός προγράμματος επισκεπτών ερευνητών εντός των υπηρεσιών της Επιτροπής, ή την καθιέρωση ενός προγράμματος μελετών στον τομέα της έρευνας αναφορικά με την ΟΝΕ, με σκοπό την αναζήτηση της εστιασμένης συνδρομής εξωτερικών ερευνητών σε συγκεκριμένα θέματα.

3. Υλοποιηση του προγραμματοσ

Στη συνέχεια, παρατίθεται λεπτομερής περιγραφή των διαφόρων συνιστωσών που απαρτίζουν το πρόγραμμα και τις συναφείς δραστηριότητες.

(α) Το ευρωπαϊκό δίκτυο προβλέψεων

Η δημιουργία του ευρωπαϊκού δικτύου προβλέψεων (ΕΔΠ) προτάθηκε το 2001 στο πλαίσιο μιας γαλλο-γερμανικής πρωτοβουλίας. Η πρωτοβουλία αυτή αποσκοπούσε στη βελτίωση της ανάλυσης των οικονομικών συνθηκών και των επιλογών οικονομικής πολιτικής στη ζώνη του ευρώ, με την τακτική κατάρτιση ανεξάρτητων αξιολογήσεων των οικονομικών προοπτικών και των προκλήσεων πολιτικής από ένα δίκτυο κορυφαίων ερευνητικών ιδρυμάτων της ΕΕ.

Η πρόταση έτυχε ευρείας στήριξης από την Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή καθώς και από το Eurogroup, και η Επιτροπή κλήθηκε να δρομολογήσει την δημιουργία του δικτύου αυτού. Η Επιτροπή ανταποκρίθηκε θετικά στο αίτημα αυτό και επέλεξε, για την περίοδο 2002-2004, ένα κονσόρτσιουμ από οκτώ ερευνητικά ιδρύματα εγκατεστημένα σε έξι διαφορετικά κράτη μέλη.

Το εν λόγω ερευνητικό δίκτυο παρουσίασε την πρώτη του έκθεση την άνοιξη του 2002. Το δίκτυο εκπόνησε πέντε περαιτέρω εκθέσεις σε εξαμηνιαία βάση, η τελευταία από τις οποίες χρονολογείται το φθινόπωρο του 2004. Εκτός από την κανονική ανάλυση συγκυρίας και την κατάρτιση οικονομικών προβλέψεων για τη ζώνη του ευρώ, οι διάφορες εκθέσεις κάλυψαν ευρύ φάσμα θεμάτων που αφορούν την ΟΝΕ. Μεταξύ των θεμάτων που εξετάστηκαν, περιλαμβάνεται η εξέλιξη του κόστους και της παραγωγικότητας της εργασίας στη ζώνη του ευρώ, η απορρόφηση μακροοικονομικών κραδασμών στην ζώνη του ευρώ, η κυκλική σύγκλιση στην ΟΝΕ ή οι οικονομικές επιπτώσεις της διεύρυνσης στην ΟΝΕ.

Συνολικά, η εμπειρία του ΕΔΠ κατά τη διάρκεια της περιόδου 2002-2004 ήταν ιδιαίτερα θετική, οι δε εκθέσεις του δικτύου αυτού παρείχαν πολύτιμη συμπληρωματική συνδρομή στην εσωτερική ανάλυση των οικονομικών εξελίξεων και των θεμάτων πολιτικής στη ζώνη του ευρώ, που διενέργησαν οι υπηρεσίες της Επιτροπής. Λαμβανομένης υπόψη της γενικά θετικής αυτής αξιολόγησης, η Επιτροπή δρομολόγησε την άνοιξη του 2005 τη διαδικασία για τη θέσπιση ενός νέου ΕΔΠ για την περίοδο 2005-2007. Το επιλεγέν δίκτυο περιλαμβάνει δέκα ερευνητικά ινστιτούτα από εννέα κράτη μέλη. Η πρώτη έκθεση του νέου δικτύου υποβλήθηκε το Μάρτιο 2005. Το ειδικό αντικείμενο της έκθεσης αφορούσε τις προκλήσεις της μετεγκατάστασης για την οικονομία της ζώνης του ευρώ και παρείχε στοιχεία τα οποία συμπεριελήφθησαν στην Οικονομική Επισκόπηση του 2005. Το ειδικό θέμα πολιτικής για την έκθεση της άνοιξης του 2006 ήταν η σύγκλιση και η ενσωμάτωση των νέων κρατών μελών.

Οι εκθέσεις παρουσιάζονται συνήθως σε συνέντευξη τύπου που οργανώνει το ΕΔΠ, σε ημερομηνία την οποία καθορίζουν από κοινού η Επιτροπή και το ΕΔΠ. Οι εκθέσεις αποστέλλονται στον αρμόδιο επίτροπο για τις Οικονομικές και Νομισματικές Υποθέσεις και στους προέδρους της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής, της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής και της Επιτροπής Οικονομικών και Νομισματικών Υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Οι εκθέσεις μπορούν να καταφορτωθούν από τον ιστότοπο του ΕΔΠ, η πρόσβαση στον οποίο είναι δυνατή μέσω συνδέσμου στον ιστότοπο της Επιτροπής:http://europa.eu.int/comm/economy_finance/efn_en.htm.

Το 2006 άρχισε και βρίσκεται σε εξέλιξη απολογισμός (σε μια προσπάθεια σφαιρικής αξιολόγησης του πλαισίου και των αποτελεσμάτων της οικονομικής έρευνας της Γενικής Διεύθυνσης Οικονομικών και Χρηματοδοτικών Υποθέσεων), για να κριθεί κατά πόσον η πρωτοβουλία του ΕΔΠ πέτυχε τους στόχους της, ιδιαίτερα την προώθηση εκτιμήσεων των οικονομικών προοπτικών και των προκλήσεων πολιτικής στη ζώνη του ευρώ από ανεξάρτητα ερευνητικά ιδρύματα της ΕΕ. Το αποτέλεσμα του απολογισμού αυτού θα βαρύνει σημαντικά στην απόφαση της συνέχισης ή του τερματισμού της πρωτοβουλίας του ΕΔΠ μετά το 2007.

(β) Οι διασκέψεις και τα εργαστήρια οικονομικής έρευνας και το πρόγραμμα οικονομικών σεμιναρίων

Στόχος των διασκέψεων και εργαστηρίων οικονομικής έρευνας και του προγράμματος οικονομικών σεμιναρίων είναι να ενδυναμωθεί ο διάλογος μεταξύ των υπηρεσιών της Επιτροπής και της ερευνητικής κοινότητας. Ο κύριος σκοπός των προγραμμάτων αυτών είναι να επιστήσουν την προσοχή των υπηρεσιών της Επιτροπής σε πρωτότυπες και συναφείς έρευνες που αφορούν θέματα της ΟΝΕ, οι οποίες εκπονήθηκαν από πανεπιστημιακά και άλλα ερευνητικά ιδρύματα. Ενώ το πρόγραμμα προορίζεται κυρίως για το προσωπικό της Γενικής Διεύθυνσης Οικονομικών και Χρηματοδοτικών Υποθέσεων, το προσωπικό άλλων Γενικών Διευθύνσεων ενημερώνεται για τις δραστηριότητες που διεξάγονται και έχει τη δυνατότητα να παρακολουθήσει τις διασκέψεις αυτές και τα σεμινάρια.

Οι διασκέψεις οικονομικής έρευνας

Οι διασκέψεις και τα εργαστήρια οικονομικής έρευνας και το πρόγραμμα οικονομικών σεμιναρίων αποσκοπούν στην ενίσχυση, με τη βελτίωση των δεσμών με την οικονομική ερευνητική κοινότητα, της γενικότερης ποιότητας του έργου που παράγεται από τις υπηρεσίες της Επιτροπής. Προς το σκοπό αυτό, επιφανείς οικονομολόγοι από την ακαδημαϊκή κοινότητα, διεθνείς οργανισμούς και ερευνητικά ινστιτούτα καλούνται να εκθέσουν και να συζητήσουν πρωτότυπες ερευνητικές εργασίες που συνδέονται με την δημιουργία και λειτουργία της ΟΝΕ, στο πλαίσιο διασκέψεων έρευνας και σεμιναρίων που απευθύνονται στο προσωπικό. Εκτός από το ότι παρέχεται στο προσωπικό της Επιτροπής καλύτερη πρόσβαση σε πρωτότυπες τρέχουσες ερευνητικές εργασίες, με τα προγράμματα αυτά επιδιώκεται η μεγαλύτερη έκθεση σε νέες προσεγγίσεις και η αποσαφήνιση θεμάτων που αφορούν την Επιτροπή. Από την άλλη πλευρά, οι εξωτερικοί συμμετέχοντες στο πρόγραμμα έχουν τη δυνατότητα να συζητήσουν τα ερευνητικά τους αποτελέσματα με προσωπικό από την Επιτροπή και άλλους υπαλλήλους οργάνων της ΕΕ και, με τον τρόπο αυτό, να έχουν μία βελτιωμένη άποψη της πολιτικής συνάφειας των ερευνητικών τους δραστηριοτήτων.

Στη διάρκεια των τελευταίων ετών, οργανώθηκαν αρκετές εκδηλώσεις στο πλαίσιο του προγράμματος διασκέψεων έρευνας. Γενικά, οι διασκέψεις αυτές οργανώθηκαν από τις υπηρεσίες της Επιτροπής, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις οργανώθηκαν από κοινού και με άλλους φορείς. Ανάλογα με την διάσκεψη, η συμμετοχή κυμάνθηκε ανάμεσα σε 50 και 300 άτομα και τα θέματα που συζητήθηκαν κάλυψαν ένα ευρύ φάσμα, όπως η διεθνοποίηση της ιδιοκτησίας των κεφαλαίων στην ΕΕ, στατιστικά εργαλεία στην ανάλυση του επιχειρηματικού κύκλου, οι οικονομικές και δημοσιονομικές επιπτώσεις λόγω της γενικότερης γήρανσης του πληθυσμού και η ανάλυση των επιχειρηματικών κύκλων και της ανάπτυξης στην Ευρώπη.

Ειδικές διασκέψεις επέτρεψαν εξάλλου να συζητηθούν σημαντικά έγγραφα με αναλύσεις που δημοσιεύθηκαν από τις υπηρεσίες της Επιτροπής, όπως η έκθεση για τα δημόσια οικονομικά ή η έκθεση για τα πέντε πρώτα χρόνια λειτουργίας της ΟΝΕ. Η διάδραση μεταξύ του ακαδημαϊκού κόσμου και των φορέων λήψης αποφάσεων συμβάλλει στην βελτίωση της αμοιβαίας κατανόησης των περιορισμών που είναι συνυφασμένοι με την άσκηση πολιτικής και των θεωρητικών συμβουλών. Θέματα όπως η οικονομική διακυβέρνηση πρέπει να συζητηθούν ανοικτά, ούτως ώστε να βελτιωθεί η αξιοπιστία του αντίστοιχου πλαισίου πολιτικής.

Το πρόγραμμα οικονομικών σεμιναρίων

Το 2003 καθιερώθηκε ένα νέο πρόγραμμα οικονομικών σεμιναρίων (ΠΟΣ) με σκοπό να ενισχυθούν τα αποτελέσματα συνέργιας μεταξύ των ερευνών εντός και εκτός της Επιτροπής όσον αφορά την ΟΝΕ. Με τη νέα αυτή προσέγγιση, η Επιτροπή επιδιώκει να προσελκύσει επιφανείς οικονομολόγους από τον ακαδημαϊκό κόσμο, διεθνείς οργανισμούς, κυβερνήσεις και κορυφαία ερευνητικά ιδρύματα. Η Επιτροπή προσκαλεί επιλεγμένους ερευνητές να δώσουν σεμινάρια και να συζητήσουν πρωτότυπες ερευνητικές εργασίες που συνδέονται με τη δημιουργία και τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης, τόσο από μακροοικονομική όσο και από μικροοικονομική σκοπιά.

Ο γενικός σκοπός του προγράμματος αυτού είναι να βελτιωθεί η συνολική ποιότητα του έργου των υπηρεσιών της Επιτροπής, με την παγίωση της εσωτερικής τεχνογνωσίας που θα προέλθει από την βελτίωση των σχέσεων με την οικονομική ερευνητική κοινότητα. Το πρόγραμμα επιτρέπει στο προσωπικό της Επιτροπής να αποκτήσει καλύτερη πρόσβαση στις υπό εξέλιξη ερευνητικές εργασίες και να αντιμετωπίσει νέες προσεγγίσεις και νέες απόψεις σε θέματα που σχετίζονται με την Επιτροπή. Από την άλλη πλευρά, το πρόγραμμα παρέχει στους ομιλητές του σεμιναρίου τη δυνατότητα να ενημερωθούν για το περιβάλλον λήψης αποφάσεων και χάραξης πολιτικής στο οποίο λειτουργούν οι υπηρεσίες της Επιτροπής.

Το πρόγραμμα αυτό διαχειρίζονται κυρίως τα μέλη της ομάδας συμβούλων της Γενικής Διεύθυνσης Οικονομικών και Χρηματοδοτικών Υποθέσεων. Οι σύμβουλοι διατηρούν στενές επαφές με την ερευνητική κοινότητα, γεγονός το οποίο τους επιτρέπει να αξιολογούν τα σχετικά όρια στην οικονομική έρευνα και να μεταδίδουν τις πληροφορίες αυτές στο προσωπικό της Επιτροπής. Το πρόγραμμα αποτελεί επίσης πολύτιμη συνιστώσα της στρατηγικής κατάρτισης των υπηρεσιών της Επιτροπής.

Κατά τη διάρκεια της μονοήμερης επίσκεψής τους στις υπηρεσίες της Επιτροπής, οι ομιλητές παρουσιάζουν τις έρευνές τους σε σεμινάριο που διαρκεί μιάμιση ώρα. Στη συνέχεια, είναι στη διάθεση των υπαλλήλων της Επιτροπής για να συζητήσουν περαιτέρω τα θέματα των ερευνών τους. Κατά γενικό κανόνα, πριν από την εκδήλωση παρέχεται ενημερωτικό έγγραφο πάνω στο οποίο βασίζεται το σεμινάριο. Το 2003, δόθηκαν σεμινάρια από 15 ομιλητές στο πλαίσιο του προγράμματος αυτού και το 2004 ο αριθμός τους ανήλθε σε 24. Για το 2005, έδωσαν σεμινάριο 17 επιπλέον ομιλητές. Μαζί με τα σεμινάρια των επισκεπτών ερευνητών και άλλα σεμινάρια για τα οποία δεν χρειάστηκε χρηματοδότηση, υπολογίζεται ότι οργανώνεται ένα σεμινάριο ανά εβδομάδα.

(γ) Το πρόγραμμα επισκεπτών ερευνητών

Μέσω του προγράμματος επισκεπτών ερευνητών (ΠΕΕ), η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει να ενισχύσει στο εσωτερικό της τις γνώσεις σε επίκαιρα θέματα, προσκαλώντας, σε βραχείας διάρκειας επίσκεψη στις υπηρεσίες της, εγνωσμένης αξίας οικονομολόγους από ακαδημαϊκούς κύκλους, διεθνείς οργανισμούς, κυβερνήσεις και κορυφαία ερευνητικά ιδρύματα. Οι επισκέψεις αυτές διαρκούν συνήθως μία ή δύο εβδομάδες, με δυνατότητα μέχρι έξι εβδομάδες, ώστε να προκύψουν οφέλη από μια εις βάθος ανάλυση. Μία τέτοια περίοδος ταιριάζει καλύτερα με τις παραδοσιακές εκπαιδευτικές άδειες στα πανεπιστημιακά ερευνητικά ιδρύματα και κατά συνέπεια αυξάνει το ενδιαφέρον των δυνητικών συμμετεχόντων.

Κατά τη διάρκεια της επίσκεψής τους στην Επιτροπή, οι προσκεκλημένοι ερευνητές καλούνται να συμμετάσχουν ενεργά στις εργασίες που διεξάγονται από τις υπηρεσίες της Επιτροπής, ασχολούμενοι κατά κύριο λόγο με τομείς οι οποίοι συνδέονται με το δικό τους ερευνητικό πρόγραμμα, συμμετέχοντας σε συζητήσεις και παρέχοντας συμβουλές στο προσωπικό της Επιτροπής το οποίο εργάζεται στους ίδιους τομείς. Επιπλέον, οι επισκέπτες ερευνητές καλούνται να δώσουν ένα ή περισσότερα σεμινάρια σε θέματα τα οποία αποτελούν μέρος του ερευνητικού τους προγράμματος. Τέλος, οι επισκέπτες ερευνητές καλούνται να εκπονήσουν ένα έγγραφο σεμιναρίου σχετικά με τις πρόσφατες πρωτότυπες εργασίες τους, το οποίο μπορεί στη συνέχει να δημοσιευθεί στην σειρά εγγράφων εργασίας “Economic Papers” της Γενικής Διεύθυνσης Οικονομικών και Χρηματοδοτικών Υποθέσεων.

Όπως το πρόγραμμα των οικονομικών σεμιναρίων, ο γενικός στόχος του παρόντος προγράμματος είναι να βελτιωθεί η συνολική ποιότητα του έργου που παράγεται από τις υπηρεσίες της Επιτροπής, ενισχύοντας την τεχνογνωσία μέσω καλύτερων διασυνδέσεων με τους κύκλους οικονομικών ερευνών. Το πρόγραμμα αποσκοπεί στο να προσφέρει στο προσωπικό της Επιτροπής καλύτερη πρόσβαση στις υπό εξέλιξη ερευνητικές εργασίες και να αυξήσει την επαφή με νέες προσεγγίσεις και απόψεις επί θεμάτων που άπτονται των εργασιών των υπηρεσιών της Επιτροπής. Οι επισκέπτες ερευνητές θα έχουν τη δυνατότητα να αποκομίσουν χρήσιμες εμπειρίες από το περιβάλλον διαμόρφωσης πολιτικών αποφάσεων στο οποίο λειτουργούν οι υπηρεσίες της Επιτροπής.

Το ΠΕΕ ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 2001. Ο αριθμός των επισκεπτών που προσκλήθηκαν αυξήθηκε από 6 το 2002 σε 10 το 2003 και 11 το 2004. Το 2005, ο αριθμός αυτός ανήλθε σε 8. Οι επισκέπτες κάλυψαν ένα ευρύ φάσμα ερευνητικών θεμάτων όσον αφορά ζητήματα μακροοικονομικής πολιτικής στην ΟΝΕ.

Το ΠΠΕ προσήλκυσε σημαντικό αριθμό επισκεπτών υψηλού επιπέδου. Η προσέλευση στα σεμινάρια ήταν πολύ ικανοποιητική και οι παρουσιάσεις χαρακτηρίστηκαν από υψηλή ποιότητα. Τα περισσότερα από τα έγγραφα που εκπονήθηκαν από τους επισκέπτες ερευνητές ανταποκρίνονταν στα τυπικά κριτήρια δημοσίευσης σε επιστημονικά ή πολιτικής κατεύθυνσης οικονομικά περιοδικά, και ορισμένα από αυτά δημοσιεύθηκαν επίσης στην σειρά “ Economic Papers ” της Γενικής Διεύθυνσης Οικονομικών και Χρηματοδοτικών Υποθέσεων.

Στις περισσότερες περιπτώσεις, το πρόγραμμα επέτρεψε την επικοινωνία, την αποτελεσματική διάδραση και ακόμα, ορισμένες φορές, τη δημιουργία ειδικών εργασιακών σχέσεων με επιχειρησιακές μονάδες των υπηρεσιών της Επιτροπής. Οι επισκέπτες ερευνητές συμμετείχαν στη συζήτηση συγκεκριμένων προγραμμάτων εργασίας και σχεδίων έργων, συνέβαλαν άμεσα στη συγγραφή κεφαλαίων για την ετήσια οικονομική επισκόπηση και, γενικά, οι λεπτομερείς υποδείξεις και παρατηρήσεις τους ενσωματώθηκαν στα έγγραφα εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής.

(δ) Το πρόγραμμα οικονομικών μελετών

Το πρόγραμμα αυτό αποτελεί ένα επιπλέον μέσο εμπλοκής εξωτερικής εμπειρογνωμοσύνης στις εργασίες των υπηρεσιών της Επιτροπής. Στο πλαίσιο του προγράμματος αυτού, ανατίθενται μελέτες στους πλέον διακεκριμένους εμπειρογνώμονες σε ακαδημαϊκά ιδρύματα και άλλους ερευνητικούς οργανισμούς [2].

Οι μελέτες έχουν ως αφετηρία τις επιχειρησιακές διευθύνσεις / διοικητικές μονάδες και επιβλέπονται από ειδικευμένο προσωπικό. Δεδομένης της αποκεντρωμένης φύσης των μελετών αυτών, τα θέματα ποικίλλουν ανάλογα με τα διάφορα αιτήματα. Είναι δυνατόν να περιλαμβάνουν θεωρητικές αναλύσεις ή/και εμπειρική ανάλυση ειδικών οικονομικών ζητημάτων, παραδείγματος χάρη εκτιμήσεις των επιπτώσεων από την περαιτέρω οικονομική ολοκλήρωση (ολοκλήρωση των χρηματοοικονομικών αγορών, κλπ.). Οι μελέτες χρησιμεύουν κυρίως ως υλικό αναφοράς για τις τρέχουσες εργασίες των υπηρεσιών της Επιτροπής αλλά, όταν παρουσιάζουν ενδιαφέρον για το ευρύ κοινό, δημοσιεύονται στη σειρά “ Ευρωπαϊκή Οικονομία ” ή στη σειρά “ Economic Papers ” της Γενικής Διεύθυνσης Οικονομικών και Χρηματοδοτικών Υποθέσεων. Κατά τα πρόσφατα χρόνια, τέτοιου είδους μελέτες χρησίμευσαν στην εκπόνηση της οικονομικής επισκόπησης της ΕΕ (π.χ., καθοριστικοί παράγοντες της αύξησης της παραγωγικότητας στην ΕΕ, αποτελέσματα της παγκοσμιοποίησης) και στην έκθεση για τα δημόσια οικονομικά, ή συνέβαλαν στην τεκμηρίωση της ανάλυσης θεμάτων σχετικά με την εποπτεία στην ΟΝΕ, όπως η μεταρρύθμιση του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης, ή σχετικά με την στρατηγική οικονομικής μεταρρύθμισης στην ΕΕ, όπως είναι η ατζέντα της Λισσαβόνας.

4. Δραστηριοτητεσ στηριξησ

(α) Εξωτερικές βάσεις δεδομένων και άλλες πληροφορίες για την υποστήριξη του προγράμματος

Η ανάλυση θεμάτων σχετικών με την ΟΝΕ απαιτεί τη συγκέντρωση σημαντικού όγκου συναφών, αξιόπιστων και επίκαιρων πληροφοριών στατιστικής και γενικότερης φύσεως. Κατά κανόνα, οι πληροφορίες αυτές πρέπει να παρέχονται για τη διενέργεια αξιολογήσεων σε εθνικό, ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο. Οι ανάγκες από πλευράς πληροφοριών καλύπτουν κατά κύριο λόγο τις μακροοικονομικές εξελίξεις, τα χρηματοοικονομικά δεδομένα (σχετικά με τις χρηματοοικονομικές διαρθρώσεις, τα χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού, τις τιμές τους και τους όγκους των εκδόσεων), και ειδικά στοιχεία για την διαχείριση του χρηματοοικονομικού κινδύνου. Τα τελευταία αυτά στοιχεία περιλαμβάνουν κάθε είδους πληροφορία για τους χρηματοοικονομικούς οργανισμούς (κυρίως ισολογισμούς, καταστάσεις αποτελεσμάτων και πληροφορίες σχετικά με την ιδιοκτησία).

Το μεγαλύτερο μέρος των επίσημων μακροοικονομικών στατιστικών πληροφοριών για την ΕΕ παράγεται από το ευρωπαϊκό στατιστικό σύστημα και παρέχεται ευχερής πρόσβαση μέσω επίσημων πηγών για χρήστες στην Επιτροπή. Ωστόσο, οι ανάγκες των χρηστών υπερβαίνουν κατά πολύ το απόθεμα αυτό των δημόσια διαθέσιμων πληροφοριών.

Τα μακροοικονομικά δεδομένα για μη ευρωπαϊκές χώρες πρέπει να ληφθούν από άλλες πηγές. Περιλαμβάνουν, για τις κυριότερες βιομηχανικές χώρες που δεν ανήκουν στην ΕΕ, (i) την πλήρη σειρά των εθνικών λογαριασμών για το σύνολο της οικονομίας και τους θεσμικούς τομείς (νομικά πρόσωπα, γενική κυβέρνηση, νοικοκυριά, μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί, υπόλοιπος κόσμος), (ii) δείκτες σχετικά με την οικονομική δραστηριότητα (ποιοτικές έρευνες σε επιχειρήσεις και καταναλωτές, δείκτες παραγωγής, τιμές, παραγγελίες, κλπ.) και (iii) δείκτες για την αγορά εργασίας (πληθυσμός, απασχόληση, ανεργία, μισθοί, κλπ.).

Όσον αφορά τα χρηματοοικονομικά δεδομένα, είναι σημαντικό να υπάρχει ολοκληρωμένη κάλυψη για την ΕΕ-25 και τις ΗΠΑ. Η κάλυψη αυτή δεν προσφέρεται γενικά από επίσημες πηγές. Πρόκειται για δεδομένα, χωρίς διάκριση των συχνοτήτων, σχετικά με: (i) την χρηματοοικονομική διάρθρωση (νομισματικά και χρηματοπιστωτικά μεγέθη, τραπεζικός δανεισμός, δεδομένα για τους οργανισμούς χρηματοοικονομικής διαμεσολάβησης, χρηματιστική κεφαλαιοποίηση, κλπ.), (ii) τις τιμές των χρηματοοικονομικών στοιχείων (επιτόκια χρηματαγοράς, συναλλαγματικές ισοτιμίες, επιτόκια τραπεζικού δανεισμού, αποδόσεις στην αγορά ομολόγων αγορές μετοχών, τιμές ακινήτων), και (iii) δεδομένα σχετικά με τις εκδόσεις χρηματοοικονομικών στοιχείων (μητρώο ομολογιακών εκδόσεων με πληροφορίες για τον εκδότη, το ποσό, τη λήξη, την κατάταξη, το είδος τοκομεριδίου, κλπ., και για τις αγορές μετοχών, τις αρχικές δημόσιες προσφορές και τις συμπληρωματικές προσφορές).

Όπως και για τα χρηματοοικονομικά δεδομένα, το μεγαλύτερο μέρος των δεδομένων για τη διαχείριση του χρηματοοικονομικού κινδύνου πρέπει να ληφθεί από εμπορικές βάσεις δεδομένων. Υπάρχουν ορισμένες ιδιαίτερα ειδικευμένες εταιρείες που παρέχουν το είδος αυτό των πληροφοριών σχετικά με τους δυνητικούς κινδύνους των δανείων, των χρηματοοικονομικών επενδύσεων και τους χρηματοοικονομικούς οργανισμούς σε ολόκληρο τον κόσμο. Τα δεδομένα αυτά αναφέρονται κυρίως στους ισολογισμούς και στις καταστάσεις αποτελεσμάτων των χρηματοοικονομικών οργανισμών, καθώς και σε πτυχές που αφορούν την ιδιοκτησία, και γίνεται εκτεταμένη χρήση συγκρίσεων με ομάδες ομότιμων που προσφεύγουν σε ειδικευμένα εργαλεία ανάλυσης.

Ενώ οι στατιστικές πληροφορίες αποτελούν τη σπονδυλική στήλη μιας ενημερωμένης ανάλυσης των οικονομικών εξελίξεων στην ΟΝΕ, υπάρχει επίσης μια σειρά αναλυτικών πληροφοριών οι οποίες μπορούν να διευκολύνουν σε μεγάλο βαθμό το έργο του οικονομικού αναλυτή. Η χρήση των πληροφοριών αυτών μπορεί συχνά να αποτελέσει αποτελεσματικό μέσο για την ταχεία εκτίμηση των κυριότερων χαρακτηριστικών της πορείας των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών εξελίξεων. Ενώ οι πληροφορίες αυτές παρέχονται ορισμένες φορές στο πλαίσιο της πρόσβασης σε βάσεις εμπορικού χαρακτήρα, τα εν λόγω προϊόντα προσφέρονται συχνά αυτοτελώς. Για το λόγο αυτό, ο αποτελεσματικότερος τρόπος έγκυρης και ταχείας ενημέρωσης για τις οικονομικές και χρηματοοικονομικές εξελίξεις είναι ίσως η εγγραφή σε τέτοιου είδους ειδικευμένα προϊόντα.

(β) Πρόγραμμα δημοσιεύσεων σε θέματα που αφορούν την ΟΝΕ

Το ετήσιο πρόγραμμα δημοσιεύσεων θεμάτων σχετικών με την ΟΝΕ αποτελεί σημαντικό μέρος της εξωτερικής επικοινωνιακής πολιτικής των υπηρεσιών της Επιτροπής. Το πρόγραμμα επιδιώκει να διαδώσει με αποτελεσματικό τρόπο την τρέχουσα και θεματική διανοητική παραγωγή σε θέματα σχετιζόμενα με την ΟΝΕ. Το πρόγραμμα απευθύνεται κατά κύριο λόγο σε εθνικούς και διεθνείς οικονομικούς οργανισμούς και πανεπιστήμια, σε φορείς λήψης αποφάσεων, σε ειδικευμένα μέσα ενημέρωσης και διαμορφωτές της κοινής γνώμης. Το πρόγραμμα, το οποίο λειτουργεί σε ετήσια βάση, εντάσσεται στο γενικότερο Programme ordinaire de publication (POP) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Η βασική σειρά εκδόσεων των υπηρεσιών της Επιτροπής για θέματα που αφορούν την ΟΝΕ είναι η σειρά “Ευρωπαϊκή Οικονομία”. Μετά από μεταρρύθμιση το 2002, προστέθηκαν τελικά αρκετές άλλες σειρές προκειμένου να συμπληρωθεί και να αναπτυχθεί περαιτέρω, με ευέλικτο τρόπο, η εκδοτική της γραμμή και το πεδίο. Οι βασικές εκδόσεις της είναι οι «γενικές κατευθύνσεις των οικονομικών πολιτικών», η ετήσια έκθεση για τα «δημόσια οικονομικά στην ΟΝΕ», οι μακροοικονομικές προβλέψεις, και η ετήσια «επισκόπηση της οικονομίας της ΕΕ», που συνοδεύονται από ανάλυση επίκαιρων θεμάτων οικονομικής πολιτικής. Προηγούμενες σειρές, όπως τα “Euro Papers”, που συντάχθηκαν κατά τη διάρκεια του κύριου σταδίου εισαγωγής του ευρώ, σταμάτησαν να εκδίδονται, ενώ προστέθηκαν νέα προϊόντα συζητήσεων επί θεμάτων οικονομικής πολιτικής, όπως το “Country Focus”, η Τριμηνιαία Έκθεση για τη ζώνη του ευρώ και η Ετήσια Έκθεση για τη ζώνη του ευρώ. Κατά συνέπεια, οι εκδοτικές δραστηριότητες των υπηρεσιών της Επιτροπής παραμένουν ποικίλες και ευέλικτες, ώστε να μπορούν να συμπεριληφθούν τα μελλοντικά αποτελέσματα της οικονομικής έρευνας και οι νέες προτεραιότητες που προκύπτουν από αυτήν, εκτεινόμενες, κάτω από ορισμένες προϋποθέσεις στην συνεργασία με εμπορικούς εκδότες.

Για να διευκολυνθούν οι ακαδημαϊκές συζητήσεις και για να εξασφαλιστεί εύκολη πρόσβαση σε ένα ευρύτερο κοινό όσον αφορά τις υπό εξέλιξη πρωτότυπες ερευνητικές εργασίες, όλες οι δημοσιεύσεις σε χαρτί είναι διαθέσιμες επίσης στο διαδίκτυο: http://europa.eu.int/comm/economy_finance/publications_en.htm

5. Αξιολογηση

Για να εκτιμηθεί η αποτελεσματικότητα και η αποδοτικότητα του προγράμματος, η Γενική Διεύθυνση Οικονομικών και Χρηματοδοτικών Υποθέσεων περιέλαβε, στο πολυετές της πρόγραμμα αξιολόγησης για την περίοδο 2005 έως 2010, εξωτερική αξιολόγηση των δραστηριοτήτων οικονομικής έρευνας της Γενικής Διεύθυνσης. Η εργασία αυτή θα εστιαστεί, αφενός, στη χρήση του προϊόντος των δραστηριοτήτων αυτών στο πλαίσιο της εκπόνησης πολιτικών εντός της Επιτροπής και στη συμβολή τους στη διατήρηση και ενίσχυση του διανοητικού κεφαλαίου εντός της Γενικής Διεύθυνσης. Αφετέρου, θα εξεταστούν τα αποτελέσματα στους εξωτερικούς χρήστες. Στο πλαίσιο της εργασίας αυτής, προβλέπεται να γίνει κάποιου είδους συγκριτική αξιολόγηση με το έργο που παράγουν ερευνητικά τμήματα παρόμοιων οργανισμών. Η αξιολόγηση ξεκίνησε το 2005 και η τελική έκθεση θα υποβληθεί το καλοκαίρι του 2006.

6. Συμπερασματα

Το πρόγραμμα δράσης για την προώθηση της έρευνας σε τομείς σχετιζόμενους με την ΟΝΕ υλοποιείται ικανοποιητικά εντός των υπηρεσιών της Επιτροπής. Το πρόγραμμα αυτό επιτρέπει στο προσωπικό της Επιτροπής να παραμένει στην αιχμή της έρευνας στις οικονομικές αναλύσεις που παράγει. Η διεύρυνση της αυθεντικής έρευνας στο 6ο πρόγραμμα πλαίσιο για την έρευνα επιτρέπει στις υπηρεσίες της Επιτροπής να συμβάλλουν επίσης στις δραστηριότητες βασικής οικονομικής έρευνας.

Οι ερευνητικές δραστηριότητες δεν λειτουργούν προς μία μόνο κατεύθυνση. Μέσω της ενισχυμένης συνεργασίας με την ερευνητική κοινότητα και της συζήτησης θεμάτων οικονομικής πολιτικής σε ευρεία βάση, οι ακαδημαϊκοί κύκλοι αλλά και το ευρύ κοινό ενημερώνονται σχετικά με τις στρατηγικές αποφάσεις και το συντονισμό των οικονομικών πολιτικών που αποσκοπούν στην επιτυχή έκβαση της ΟΝΕ. Παράλληλα, ενισχύεται το πλαίσιο των οικονομικών πολιτικών και γίνεται περισσότερο αξιόπιστο στους πανεπιστημιακούς κύκλους και στους φορείς χάραξης πολιτικής.

Οι δραστηριότητες έρευνας και ανάλυσης αποδείχθηκαν απαραίτητο εργαλείο στη διαδικασία ενδυνάμωσης της οικονομικής εποπτείας στην ΟΝΕ. Ως εκ τούτου, πρέπει να διατηρηθούν και, εφόσον είναι αναγκαίο, να ενισχυθούν.

[1] Το εν λόγω πρόγραμμα δράσεων αποτελεί μέρος του ετήσιου προγράμματος εργασίας της Γενικής Διεύθυνσης Οικονομικών και Χρηματοδοτικών Υποθέσεων και εγκρίνεται μέσω απόφασης χρηματοδότησης από την Επιτροπή.

[2] Το εν λόγω πρόγραμμα δράσεων αποτελεί μέρος του ετήσιου προγράμματος εργασίας της Γενικής Διεύθυνσης Οικονομικών και Χρηματοδοτικών Υποθέσεων και εγκρίνεται μέσω απόφασης χρηματοδότησης από την Επιτροπή.