18.3.91 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 69/1 
II 
(Προπαρασκευαστικές πράξεις) 
ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ 
Γνωμοδότηση για την πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου περί επάρκειας των ιδίων κεφαλαίων των 
επιχειρήσεων επενδύσεων και των πιστωτικών ιδρυμάτων(') 
(91/C 69/01) 
Στις 18 Ιουλίου 1990 και σύμφωνα με το άρθρο 57, παράγραφος 2 της συνθήκης περί ιδρύσεως της 
Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την παραπάνω πρόταση. 
Το τμήμα βιομηχανίας, εμπορίου, βιοτεχνίας και υπηρεσιών, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των 
σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του στις 9 Ιανουαρίου 1991 με βάση την 
εισήγηση του κ. Pelletier. 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή κατά τη 283η σύνοδο της ολομέλειας (συνεδρίαση της 
30ής Ιανουαρίου 1991), υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση. 
Το τμήμα επικροτεί την πρόταση οδηγίας και εκτιμά την 
ποιότητα του προβληματισμού της Επιτροπής σε ένα τομέα 
πολύπλοκων ρυθμίσεων. Με την ευκαιρία αυτή διατυπώνει 
ορισμένες παρατηρήσεις που εκτιμά ότι είναι απαραίτητες 
και εποικοδομητικές. 
1. Παρουσίαση της οδηγίας 
1.1. Α ντικείμενο της οδηγίας 
Η παρούσα πρόταση οδηγίας σχετικά με την επάρκεια των 
ιδίων κεφαλαίων των επιχειρήσεων επενδύσεων και των 
πιστωτικών ιδρυμάτων αποτελεί την αναγκαία συνέχεια της 
πρότασης οδηγίας για τις επενδυτικές υπηρεσίες στον τομέα 
των μεταβιβάσιμων τίτλων που υπέβαλε η Επιτροπή στο Συμ­
βούλιο στις 3 Ιανουαρίου 1989. 
Η πρόταση οδηγίας αποσκοπεί στη δημιουργία των 
αναγκαίων προϋποθέσεων για την ελεύθερη πρόσβαση των 
επενδυτικών επιχειρήσεων, που έχουν λάβει άδεια λει­
τουργίας στο κράτος μέλος καταγωγής, στις χρηματαγορές 
όλων των υπολοίπων κρατών μελών — είτε με την ίδρυση 
υποκαταστημάτων είτε μέσω της παροχής υπηρεσιών στην 
επικράτεια των κρατών αυτών — υπό ορισμένους όρους που 
αντιστοιχούν σε μεγάλο βαθμό σε εκείνους που καθορίσθη­
καν για τα πιστωτικά ιδρύματα στη δεύτερη συντονιστική 
οδηγία, η οποία εγκρίθηκε το Δεκέμβριο του 1989. Ο συντονισμός των κανόνων σωφροσύνης έχει ως αντικείμενο 
να διασφαλίζει, στα πλαίσια της νέας ολοκληρωμένης ευρω­
παϊκής αγοράς, την επαρκή προστασία τόσο της σταθερό­
τητας του γενικότερου χρηματοοικονομικού συστήματος όσο 
και των μεμονωμένων επενδυτών. 
θα πρέπει επίσης να επιτρέπει την επίτευξη τριών ακόμη 
στόχων: 
— πρώτον, πρέπει να καθορίσει ένα γενικότερο πλαίσιο 
ισότιμων όρων ανταγωνισμού μεταξύ τραπεζικών και μη 
τραπεζικών επιχειρήσεων επενδύσεων που ασκούν 
δραστηριότητες στις αγορές τίτλων κατά συνέπεια, οι 
κανόνες που καθορίζονται στην πρόταση οδηγίας δεν θα 
πρέπει να παρέχουν στις επενδυτικές επιχειρήσεις κίνη­
τρα για την επιλογή μιας θεσμικής μορφής αντί μιας 
άλλης, 
— δεύτερον, η οδηγία θα πρέπει να ενισχύσει, ή τουλάχιστον 
να μη μειώσει, το ενδιαφέρον που παρουσιάζει η Κοινό­
τητα ως χρηματοπιστωτικό κέντρο, 
— τρίτον, η οδηγία δεν θα πρέπει να θέτει περιορισμούς σε 
ό,τι αφορά την πρόσβαση στις χρηματοδοτικές αγορές, οι 
οποίοι θα έβλαπταν τον ανταγωνισμό, την καινοτομία και 
τις επιλογές των καταναλωτών. 
1.2. Οι οικονομικοί φορείς οι οποίοι καλύπτονται από την 
πρόταση οδηγίας 
(') ΕΕ αριθ. C 152 της 21. 6. 1990, σ. 6. Η πρόταση οδηγίας καλύπτει τις επιχειρήσεις επενδύσεων 
και τα πιστωτικά ιδρύματα. 
Αριθ. C 69/2 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 18.3.91 
1.3. Κεφαλαιακές απαιτήσεις για τις επιχειρήσεις επενδύ­
σεων που δεν είναι πιστωτικά ιδρύματα 
Η πρόταση οδηγίας θεσπίζει δύο τύπους κεφαλαιακών απαι­
τήσεων: 
— το ελάχιστο αρχικό κεφάλαιο που πρέπει να έχουν οι 
επιχειρήσεις επενδύσεων που δεν είναι πιστωτικά ιδρύ­
ματα οι σχετικές απαιτήσεις για τα πιστωτικά ιδρύματα 
έχουν ήδη καθορισθεί στη δεύτερη τραπεζική οδηγία, 
— τις κεφαλαιακές απαιτήσεις που καθορίζονται για να 
καλύπτονται οι κίνδυνοι αγοράς: 
• η πρώτη αφορά τον κίνδυνο της επενδυτικής θέσης, 
• η δεύτερη αφορά τον κίνδυνο τιμών συναλλάγματος, 
• η τρίτη αφορά τον κίνδυνο αντισυμβαλλόμενου/διακα­
νονισμού, 
• η τέταρτη αφορά τους άλλους κινδύνους. 
1.4. Κεφαλαιακές απαιτήσεις για τα πιστωτικά ιδρύματα 
— Όσον αφορά τον κίνδυνο τιμών συναλλάγματος όλα τα 
πιστωτικά ιδρύματα οφείλουν να διαθέτουν συμπληρωμα­
τικά ίδια κεφάλαια, αν η γενική καθαρή επενδυτική τους 
θέση σε συνάλλαγμα υπερβαίνει το 10% των ιδίων κεφα­
λαίων τους. 
— Σε ό,τι αφορά τους κινδύνους αγοράς, όλα τα πιστωτικά 
ιδρύματα είναι υποχρεωμένα να εφαρμόζουν δικά τους 
συστήματα για την παρακολούθηση και τον έλεγχο των 
κινδύνων αγοράς. 
Εξάλλου, για τους κινδύνους αγοράς, οι εποπτικές αρχές κάθε 
κράτους μέλους μπορούν να επιλέξουν μεταξύ δύο εναλλακτι­
κών μεθόδων: 
— είτε να συνεχίσουν να εφαρμόζουν τις απαιτήσεις της 
οδηγίας για τον συντελεστή φερεγγυότητας, 
— είτε να καθορίσουν κεφαλαιακές απαιτήσεις για τα «χαρ­
τοφυλάκια» βραχυπρόθεσμων συναλλαγών των πιστω­
τικών' ιδρυμάτων σύμφωνα με τους κανόνες που προβλέ­
πονται για τα μη τραπεζικά ιδρύματα αντί των απαιτήσεων 
που προβλέπονται στην οδηγία για τον συντελεστή φερεγ­
γυότητας. 
Ίδια κεφάλαια 
Όσον αφορά τα πιστωτικά ιδρύματα, ο ορισμός των «ιδίων 
κεφαλαίων» είναι εκείνος που προβλέπεται στην οδηγία του 
Συμβουλίου 89/299/ΕΟΚ. 
Ωστόσο, τα κράτη μέλη μπορούν να επιτρέψουν στα πιστω­
τικά ιδρύματα, στο πλαίσιο του καθεστώτος βάσει του «χαρ­
τοφυλακίου συναλλαγών», τη χρησιμοποίηση ενός εναλλα­
κτικού ορισμού των «ιδίων κεφαλαίων» που περιλαμβάνει μια 
πολύ πιο υψηλή αναλογία δανείων μειωμένης εξασφάλισης 
με τον καθορισμό, όμως, ανωτάτου ορίου σε ό,τι αφορά τις 
κεφαλαιακές απαιτήσεις που αντιστοιχούν στο χαρτοφυλάκιο 
συναλλαγών. 
Για τις επενδυτικές επιχειρήσεις, οι αρμόδιες αρχές μπορούν 
να εφαρμόσουν: 
— είτε τον ορισμό των «ιδίων κεφαλαίων» που προβλέπεται 
στην οδηγία του Συμβουλίου 89/299/ΕΟΚ, 
— είτε έναν ορισμό που επικεντρώνεται περισσότερο στη 
ρευστότητα απ'ό,τι στη φερεγγυότητα: τα μη ρευστοποιή­
σιμα στοιχεία αφαιρούνται στο σύνολο τους από τα ίδια 
κεφάλαια, αλλά επιτρέπεται η χρησιμοποίηση υψηλό­
τερου ποσού δανείων μειωμένης εξασφάλισης. 2. Γενικές παρατηρήσεις 
Σε συνάρτηση με τους σκοπούς που καθορίζει η πρόταση 
οδηγίας, η ΟΚΕ θεωρεί ως ουσιώδη τα παρακάτω σημεία: 
2.1. Η πρόταση οδηγίας υπογραμμίζει ότι οι διατάξεις θα 
πρέπει να ενισχύσουν ή τουλάχιστον να μη μειώσουν το 
ενδιαφέρον που παρουσιάζει η Κοινότητα ως χρηματοπιστω­
τικό κέντρο. Πρόσφατα η Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών 
άρχισε να μελετά τα θέματα των συναλλαγματικών κινδύνων 
και των κινδύνων αγοράς των πιστωτικών ιδρυμάτων. 
Πρέπει να επιτευχθεί συμφωνία μεταξύ της Κοινότητας και 
των διεθνών αρχών, τόσο σε ό,τι αφορά το περιεχόμενο των 
ρυθμίσεων που θα καθορισθούν, όσο και σχετικά με την 
ημερομηνία εφαρμογής τους. 
2.2. Ο υπολογισμός των κινδύνων θέτει το πρόβλημα της 
ενοποίησης των λογαριασμών που αποτέλεσε, εξάλλου, 
αντικείμενο σχεδίου πιστωτικών ιδρυμάτων σε ενοποιημένη 
βάση η οποία αντικατέστησε την οδηγία 83/350/ΕΟΚ. Η 
αντιμετώπιση των κινδύνων που είναι δυνατόν να γίνουν 
αποδεκτοί βάσει μιας σώφρονος διαχείρισης θα έπρεπε να 
γίνει διαμέσου μιας ενοποιημένης προσέγγισης. 
Στην ουσία, η ενοποιημένη εποπτεία καθιστά δυνατή: 
— μια ρεαλιστική και σφαιρική εκτίμηση των κινδύνων που 
έχει αναλάβει ο όμιλος καθώς και των ιδίων κεφαλαίων 
του, 
— την εξασφάλιση ισοδύναμου ανταγωνισμού μεταξύ τρα­
πεζικών και μη τραπεζικών ιδρυμάτων. 
Για τους λόγους αυτούς η ΟΚΕ προτείνει να περιληφθεί ως 
νέο άρθρο 4α της πρότασης οδηγίας το άρθρο 3 της οδηγίας 
για τον συντελεστή φερεγγυότητας με τις προσαρμογές 
ορολογίας που κρίνονται απαραίτητες. 
2.3. Δεδομένου ότι η πρόταση έχει ως στόχο να προσφέρει 
ισοδύναμες εναλλακτικές μεθόδους στις μη τραπεζικές επεν­
δυτικές επιχειρήσεις και στα πιστωτικά ιδρύματα (άρθρο 4 
— εδάφιο 4) θα ήταν σκόπιμο οι ίδιες επιχειρήσεις να έχουν 
δυνατότητα επιλογής μεταξύ των μεθόδων υπό τον έλεγχο των 
εποπτικών αρχών παρά αποκλειστικά και μόνο οι εποπτικές 
αρχές. 
2.4. Το αρχικό κεφάλαιο που απαιτείται (άρθρο 3) για 
επιχειρήσεις που δεν είναι πιστωτικά ιδρύματα είναι χαμηλό­
τερο από εκείνο που έχει καθορισθεί για τα πιστωτικά ιδρύ­
ματα στη δεύτερη τραπεζική συντονιστική οδηγία. 
Τα πιστωτικά ιδρύματα, τα οποία είναι λιγότερο εξειδικευ­
μένα και ασκούν ένα ευρύτερο φάσμα δραστηριοτήτων, 
παρουσιάζουν διευρυμένους κινδύνους τους οποίους έλαβε 
υπόψη η δεύτερη οδηγία η οποία, ωστόσο, θεσπίζει μεγαλύτε­
ρες απαιτήσεις για το αρχικό κεφάλαιο. Εντούτοις, η ΟΚΕ 
αναγνωρίζει ότι για ορισμένα κράτη μέλη τα υψηλότερα 
επίπεδα ελάχιστου αρχικού κεφαλαίου θα δημιουργούσαν 
δυσκολίες σε πολλές επενδυτικές επιχειρήσεις της Κοινό­
τητας. Επιπλέον, η ΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία ότι τα 
υψηλότερα επίπεδα αρχικού κεφαλαίου στην Κοινότητα θα 
^1^ Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ.^^ 
θέσουνσεπλεονεκτική θέση τουςδιαβιβαστέςεντολών^μεσί-
τες,συμβούλουςεπενδύσεων)μηκοινοτικώναγορών,π^.της 
Νέαςνόρκης,στιςοποίεςυπάρ^ουνπολύπιο^αμηλάεπίπεδα 
κεφαλαιακών απαιτήσεων. 
ϋ Αλλοικίνδυνοι^παράρτημα^Γιαορισμένουςφορείς 
για τους οποίους τα πάγια έ^οδα αποτελούν μεγάλο μέρος 
τωνε^όδων,λόγωτηςδραστηριότητάςτους,ησ^ετι^όμενημε 
τους γάλλους κινδύνους^ επιπλέον απαίτηση θα αποτελούσε 
υπερβολική επιβάρυνση,υπέρογκη σε σ^έση μετουςυπόλοι-
πους κινδύνους στους οποίους αναφέρεται.Αυτήηαπαίτηση 
θα πρέπει να μετριάζεται με τροποποίηση της βάσης της και^ 
ήμε αναθεώρηση τουπρόσθετου χαρακτήρα της όσοναφορά 
τις άλλες απαιτήσειςτωνιδίωνκεφαλαίων,ότανηεπενδυτική 
επιχείρηση εξασφαλίσει αρχικό κεφάλαιο άνω των^εκατομ-
μυρίων Ε^ι^. 
1 ^^έςπα^τ^^ζ^ 
Οιακόλουθοιουσιαστικοίκίνδυνοικαλύπτονταιαπότην 
πρόταση οδηγίας^ 
^οκίνδυνος θέσης δραστηριοτήτων της αγοράς ^παράρ-
τημα^και παράρτημα^, 
^ο κίνδυνοςαντισυμβαλλόμενου^διακανονισμού ^παράρ­
τημα]), 
^οκίνδυνος τιμών συναλλάγματος ^παράρτημα ^), 
γάλλοι κίνδυνοι ^παράρτημα ^. 
Κατά την άπο^η της ΟΚΕ οι συνεπαγόμενες απαιτήσεις σε 
ίδια κεφάλαια πρέπει να ανταποκρίνονται στους ακόλουθους 
στό^ους^ 
^να εξασφαλίζουν κάλυψη έναντι των πραγματικά υφιστα­
μένων κινδύνων, 
^ναε^ασφαλί^ουν ισότιμη μεταχείριση πιστωτικών και μη 
πιστωτικών ιδρυμάτων, 
^ναείναι από τεχνική άπο^η όσο το δυνατόν πιο συναφείς 
προς τα μέσα παρακολούθησης των κινδύνων που ήδη 
υπάρξουν στα ιδρύματα. 
Οι προϋποθέσεις αυτές οδηγούν την ΟΚΕ να προτείνει 
^Οσον αφορά τον κίνδυνο τιμών συναλλάγματος ^παράρτη­
μα^) 
^ έναν ορισμό για θέσεις διαφορετικές απόεκείνες της πρό­
τασης οδηγίαςκαι συνεκτίμηση της αλληλε^άρτησηςτων 
νομισμάτων, 
Οσον αφορά τον κίνδυνο θέσης σχετικά με τις απαιτήσεις 
^παραρτήματα^και^) 
^μια αναλυτική προσέγγιση των κινδύνων της αγοράς 
τέτοια που να διανωρί^ει σαφώς τους πιστωτικούς κιν-
δύνουςαπότουςκινδύνουςεπιτοκίωνκαιπουναμπορείνα 
εφαρμοσθείτόσοσταπιστωτικάόσοκαισταμη πιστωτικά 
ιδρύματα, 
^ ένα μέτρο για τους πιστωτικούς κινδύνους συμβατό προς 
εκείνοτης οδηγίας ^^ΕΟΚ για τοσυντελεστήφερεγ 
γυότητας, 
^ ένα μέτρο για τους κινδύνους επιτοκίων βασισμένο στον 
υπολογισμότηςπραγματικήςευαισθησίαςτων θέσεων 
στις διακυμάνσεις των επιτοκίων. Ρια κάθε έναν από αυτούς τους κινδύνους,ηΟΚΕ προτείνει 
έναν ορισμένο αριθμό τροποποιήσεων σύμφωνα με τους 
ακόλουθους συλλογισμούς^ 
1Ρ ^^^η^^ο^^^^^^ 
Οι ρυθμίσειςόσοναφοράτιςθέσειςτιμώνσυναλλάγματοςδεν 
λαμβάνουν υπό^η ούτε τις ιδιαιτερότητες των διαρθρωτικών 
θέσεων,ούτε την αλληλεξάρτηση των νομισμάτων, ιδιαίτερα 
αυτής που υπάρξει στουςκόλπους του Ευρωπαϊκού Νομισμα­
τικού συστήματος ^ΕΝ^). 
Επιπλέον,η πρόταση οδηγίαςακολουθεί μιαπροσέγγιση 
κατωτάτων ορίων. 
Εξάλλου, το όριο αυτό δεν αποτελεί όριο εξαίρεσης για τα 
ιδρύματα που το έ^ουν υπερβεί. Επειδήηαπαίτηση ιδίων 
κεφαλαίων υπολογίζεται επί ολοκλήρου της θέσεως και 
εφόσοντοόριοέ^ειυπερβληθεί,αυτήημέθοδοςυπολογισμού 
εισάγει στρέβλωση του ανταγωνισμού έναντι των επι^ειρή-
σεωνπουδενέ^ουνακόμηφθάσειτοόριοαυτόκαι,επομένως, 
απαλλάσσονται από την αντίστοιχη απαίτηση για ίδια κεφά­
λαια. 
]ΗΗ. Ηρόβλημαδιαρθρωτικώνθέσεων 
Οι αναλογίες που ορίζονται από τον κανονισμό δεν διακρί­
νουν τη διαρθρωτική από τη λειτουργική θέση και αντιμετω-
πίνουν τις δύο θέσεις κατά τρόπο σφαιρικό και αδιαφορο­
ποίητο. 
^θέση ορίζεται ως εκείνηηοποία προκύπτει από κεφάλαια 
^ένων υποκαταστημάτων, από τίτλους θυγατρικών και από 
συμμετοχές, που έ^ουν εκφρασθεί σε συνάλλαγμα αλλά ^ρη 
ματοδοτούνται σε τοπικό νόμισμα, επί χρεωστικών τίτλων σε 
συνάλλαγμα^ 
^ Κατά βάθος,αυτήηδιαρθρωτικήθέσηπροκύπτει από 
πάγιεςεπενδύσειςκαισυνίσταται,κατάσυνέπεια,από 
στοιχεία που παρουσιάζουν πραγματική σταθερότητα σε 
^ένο συνάλλαγμα, ϋρέπει,λοιπόν,να διαχωρίζεται από 
τη λειτουργική θέση πουπροέρ^εταιαπόπιο ασταθή 
στοιχεία και για την οποία τα ιδρύματα θέτουν ε^ ιδίων 
όρια κινδύνων. 
^Τα κεφάλαια των υποκαταστημάτων και οι συμμετοχές 
στα θυγατρικά ιδρύματα παρουσιάζουν, επιπλέον, μειω­
μένο κίνδυνοι 
^λόγω του μονίμου χαρακτήρα που προσλαμβάνουν οι 
θυγατρικές επιχειρήσεις στο εξωτερικό, 
^στο μέτρο πουηα^ία αυτών των κεφαλαίων και συμμε­
τοχών βασίζεται κυρίως στα έσοδα που αυτές αντιπρο­
σωπεύουν και στην ικανότητα τους να παράγουν αποτε-
λέσματα.Νράγματι,οιενδε^όμενες απώλειες συναλλάγ-
ματος επί των κεφαλαίων θα πρέπει να εξισορροπούνται 
απότηνικανότητατηςμονάδαςνα παράγει περισσότερο 
ήλιγότερο σπουδαία αποτελέσματα εκμετάλλευσης, σε 
συνάρτησημε τα τοπικά δεδομένα,όπουη ανίατου 
νομίσματοςδενείναιπαρά ένα στοιχείο ανάμεσασε 
άλλα^ 
^λόγω του γεγονότος ότι αυτές οι θυγατρικές έ^ουν πολύ 
συ^νά επενδύσει τα ίδια κεφάλαια τους σε μη-νομισμα 
τικά στοιχεία ενεργητικού, που μπορούν να αποτε 
λέσουν μια καλή προστασία ενάντια στη μεταβολή των 
ισοτιμιών συναλλάγματος. 
Αριθ. C 69/4 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 18.3.91 
Μια τέτοια αντιμετώπιση της διαρθρωτικής θέσης δημι­
ουργεί, επιπλέον, στρεβλώσεις του ανταγωνισμού από πολλές 
απόψεις: 
— θέτει σε μειονεκτική θέση τις τράπεζες που διαθέτουν ένα 
μεγάλο διεθνές δίκτυο, 
— μπορεί να σταματήσει την ανάπτυξη αυτού του δικτύου και 
ενδέχεται να επιτρέψει σε ανταγωνιστικές, μη ευρωπαϊκές 
τράπεζες να καλύψουν την αργοπορία την οποία έχουν σε 
σχέση προς τις ευρωπαϊκές τράπεζες, αφού οι ίδιες δεν 
αντιμετωπίζουν ανάλογους περιορισμούς, 
— τέλος, είναι σκόπιμο οι επενδυτικές, τραπεζικές και μη 
τραπεζικές επιχειρήσεις να μην υπόκεινται, στη διεθνή 
τους ανάπτυξη, σε περιορισμούς που δεν υφίστανται σε 
άλλους τομείς δραστηριότητας. 
Για όλους αυτούς τους λόγους, θα ήταν ευκταίο να μην εφαρ­
μόζεται στις διαρθρωτικές θέσεις ο υπολογισμός του συναλ­
λαγματικού κινδύνου. Η πρόταση οδηγίας, εξάλλου, απευθύ­
νεται αποκλειστικά στις δραστηριότητες της αγοράς, άρα 
στις λειτουργικές θέσεις σε συνάλλαγμα. 
3.1.2. Συνεκτίμηση της αλληλεξάρτησης των 
νομισμάτων 
Σύμφωνα με τη μέθοδο της Επιτροπής κάθε νόμισμα δημιουρ­
γεί μια θέση και όλα τα νομίσματα τυγχάνουν ισοδύναμης 
μεταχείρισης. 
Υπάρχουν, όμως, ομάδες νομισμάτων εντός των οποίων ση­
μειώνονται στενά αλληλεξαρτώμενες εξελίξεις. Από οικονο­
μική σκοπιά, είναι δυνατόν λοιπόν να θεωρηθεί ότι υπάρχουν 
αλληλεξαρτήσεις νομισμάτων της ίδιας ομάδας, που δημιουρ­
γούν ένα συναλλαγματικό κίνδυνο λιγότερο ευρύ απ'ό,τι στα 
μη αλληλεξαρτώμενα νομίσματα. Μια βασική ομάδα νομι­
σμάτων είναι το ΕΝΣ, αλλά υπάρχουν και άλλες (παραδείγ­
ματος χάριν, ομάδα δολαρίου, καναδικού δολαρίου, ομάδα 
γιέν, κλπ.). 
Θα ήταν σκόπιμο ο υπολογισμός των κινδύνων τιμών συναλ­
λάγματος να λαμβάνει υπόψη τις εν λόγω αλληλεξαρτήσεις. 
Προτείνεται, λοιπόν, να γίνει αποδεκτή μια αλληλεξάρτηση 
90% μεταξύ των νομισμάτων του ΕΝΣ και με το Ecu. Αυτό 
το ποσοστό κρίνεται λογικό σε σχέση με τις διακυμάνσεις 
που σημειώθηκαν τα τελευταία χρόνια. 
Η οδηγία θα μπορούσε, επίσης, να αφήσει στις αρμόδιες 
αρχές των κρατών μελών τη δυνατότητα αντικαταστάσεως 
του κατ'αποκοπή ποσοστού με το ποσοστό (ή τα ποσοστά) 
αλληλεξάρτησης ύστερα από έναν οικονομικό υπολογισμό 
που θα πραγματοποιηθεί σε μια επαρκώς μακρά χρονική περί­
οδο. 
3.1.3. Τα ίδια κεφάλαια ως αναφορά για τον κίν­
δυνο τιμών συναλλάγματος 
Θα ήταν σκόπιμο, επίσης, όσον αφορά τον κίνδυνο τιμών 
συναλλάγματος, να μπορούν οι αρμόδιες αρχές να εξουσιο­
δοτούν τα πιστωτικά ιδρύματα τα οποία είναι υποχρεωμένα να τηρούν τις κεφαλαιακές απαιτήσεις που αντιστοιχούν στο 
συναλλαγματικό τους κίνδυνο, να χρησιμοποιούν τον ορισμό 
που δίδεται στο παράρτημα 6, παράγραφος 2. 
Η ΟΚΕ προτείνει λοιπόν, όσον αφορά τον κίνδυνο τιμών 
συναλλάγματος, τις ακόλουθες τροποποιήσεις του κειμένου: 
Στο άρθρο 4, παράγραφος 2, να τροποποιηθεί η δεύτερη 
περίοδος ως εξής: 
«Ωστόσο, τα κράτη μέλη μπορούν να εφαρμόζουν αυτή 
την απαίτηση μόνο για το τμήμα εκείνο της συνολικής 
καθαρής θέσης σε συνάλλαγμα των πιστωτικών ιδρυ­
μάτων, που υπολογίζεται σύμφωνα με το παράρτημα 4, 
και υπερβαίνει το ισοδύναμο ...» 
Στο παράρτημα 4 να προστεθεί: 
— μία νέα περίπτωση στην παράγραφο 3: 
«Εντούτοις, αποκλείονται οι επενδύσεις για την επιχο­
ρήγηση υποκαταστημάτων, για την απόκτηση θυγατρι­
κών εταιρειών που είναι πιστωτικά ή χρηματοδοτικά 
ιδρύματα καθώς και για την απόκτηση συμμετοχής σε 
παρόμοια ιδρύματα.» 
— μία παράγραφος 3α: 
«Η καθαρή ανοικτή θέση σε Ecu και σε κάθε νόμισμα 
που συμμετέχει στο ΕΝΣ λαμβάνεται υπόψη μόνο για το 
10% του ποσού της.» 
3.2. Κίνδυνος θέσης 
3.2.1. Χρεωστικοί τίτλοι 
3.2.1.1. Κίνδυνος θέσης επί των χρεωστικών τίτλων 
Ο υπολογισμός των θέσεων όπως προτείνεται στο παράρτη­
μα 2 θα μπορούσε να βελτιωθεί για τα ιδρύματα που μπορούν 
να χρησιμοποιήσουν ένα σύστημα που να αντικατοπτρίζει τη 
διάρκεια, υπό τον όρο ότι το σύστημα αυτό λαμβάνει υπόψη 
τους κινδύνους αντισυμβαλλόμενου. 
Πράγματι, οι συντελεστές στάθμισης της παραγράφου 2 οι 
οποίοι προσθέτουν, για την ίδια προθεσμία λήξεως, πιστω­
τικούς κινδύνους και κινδύνους επιτοκίων, έχουν ως αποτέ­
λεσμα να εμφανίζονται θέσεις κινδύνων επιτοκίων, για τους 
ακόλουθους λόγους (βλ. παράρτημα με αριθμητικό παράδειγ­
μα): 
— οι πράξεις κάλυψης αντιμετωπίζονται με πολύ αυστηρό 
τρόπο και δεν αντικατοπτρίζουν το ίδιο το περιεχόμενο 
των πρακτικών κάλυψης των επιτοκίων, που συναντώνται 
στις αγορές, 
— η εφαρμογή των συντελεστών στάθμισης έχει ως αποτέ­
λεσμα απαιτήσεις ιδίων κεφαλαίων πολύ διαφορετικές για 
την ίδια ομάδα πράξεων που αλληλοκαλύπτονται ανάλογα 
με την πράξη η οποία χαρακτηρίζεται ως κάλυψη. 
Για τους λόγους αυτούς και προς συμπλήρωση της μεθόδου 
που προτείνεται στην παράγραφο 2, του παραρτήματος 2, θα 
ήταν επιθυμητή η εμβάθυνση της εναλλακτικής μεθόδου που 
περιγράφεται στην παράγραφο 4, του παραρτήματος 2, με 
διαχωρισμό του κινδύνου επιτοκίων από τον πιστωτικό κίν­
δυνο. 
18.3.91 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 69/5 
Αυτή η μέθοδος θα διεχώριζε καθαρά τον πιστωτικό κίνδυνο 
από τον κίνδυνο επιτοκίων. 
Ο πιστωτικός κίνδυνος θα υπολογιζόταν με βάση τους συντε­
λεστές στάθμισης που θα επιλέγονται από τον συντελεστή 
φερεγγυότητας. 
Το σύνολο των σταθμισμένων ποσών θα καλύπτονταν από 
ένα κεφαλαιακό ποσό της τάξης του 2 %. 
Ο κίνδυνος επιτοκίων θα βασιζόταν σε έναν υπολογισμό της 
ευαισθησίας των μέσων της αγοράς με δύο παραλλαγές τιμών: 
η πρώτη παραλλαγή θα ήταν της τάξης του 1% και θα 
αφορούσε τις θέσεις των οποίων η διάρκεια της εναπομένου­
σας ζωής είναι μικρότερη του ενός έτους, και η δεύτερη θα 
ήταν της τάξης του 25% και θα αφορούσε τις θέσεις των 
οποίων η διάρκεια της επαπομένουσας ζωής είναι μεγαλύτερη 
του ενός έτους. 
Ο συγκεντρωτικός υπολογισμός των κινδύνων επιτοκίων στα 
διάφορα νομίσματα θα αποτελούσε αντικείμενο μερικού συμ­
ψηφισμού για τα νομίσματα που ανήκουν στην ίδια ζώνη 
(νόμισμα του ΕΝΣ). 
3.2.1.2. Αριθμός των προθεσμιών λήξης στον τύπο υπολο­
γισμού των θέσεων επί των χρεωστικών τίτλων 
Σχετικά με τις δύο εναλλακτικές μεθόδους, οι προθεσμίες 
λήξης φαίνονται υπερβολικά πολλές χωρίς να επιτρέπουν, 
όμως, βελτίωση όσον αφορά την εκτίμηση του κινδύνου. Η 
μείωση του αριθμού των προθεσμιών λήξης φαίνεται επιθυ­
μητή, επειδή ο πολλαπλασιασμός τους προκαλεί, σε κάθε 
μετάβαση από μια ομάδα προθεσμιών στην άλλη, ανισότητες 
στον υπολογισμό των απαιτήσεων ιδίων κεφαλαίων. 
3.2.2. Μετοχές (παράρτημα 2 — σημεία 5 και 6) 
3.2.2.1. Η λήψη υπόψη των πράξεων κάλυψης των χαρτο­
φυλακίων μετοχών ανά σύμβαση βάσει δείκτη ή ανά προαί­
ρεση βάσει δείκτη χρήζει καλύτερης διευκρίνησης. 
Κρίνεται απαραίτητο να επιτρέπονται πλήρως οι πράξεις 
κάλυψης με μέσα προερχόμενα από μετοχές. Το ίδιο ισχύει 
και για τις πράξεις που αφορούν μετατρέψιμους τίτλους. 
3.2.2.2. Οι μετοχές SICAV (Societe d'investissement a 
capital variable) επενδυτικών εταιρειών μεταβλητού κεφαλαί­
ου και τα μερίδια σε κοινά χαρτοφυλάκια επενδύσεων σε 
νομίσματα ή σε ομολογίες αφορούν στην ουσία στοιχεία 
ενεργητικού που είναι ευαίσθητα στις διακυμάνσεις των 
επιτοκίων. Τα μέσα αυτά χαρακτηρίζονται στην οδηγία ως 
μετοχές, πράγμα το οποίο δεν είναι λογικό από οικονομική 
άποψη, θα έπρεπε να εξετάζονται ως ειδικές περιπτώσεις, 
δεδομένου ότι ο κίνδυνος που πρέπει να εκτιμηθεί είναι κίνδυ­
νος επιτοκίων. 3.3. Αναδοχή εκδόσεων χρεωστικών τίτλων και μετοχών 
(παράρτημα 2 — παράγραφοι 7, 8 και 9) 
Οι κεφαλαιακές απαιτήσεις θα έπρεπε να μειωθούν ώστε να 
μην αποθαρρύνονται οι εγγυήσεις της πρωτογενούς αγοράς 
(παράγραφος 8). 
Η παράγραφος 9, με την τωρινή της διατύπωση, θα ήταν 
σκόπιμο να βελτιωθεί λαμβανομένης υπόψη της ποιότητας 
των εκδοτών. Φαίνεται, επιπλέον, απαραίτητο να 
αποκλεισθούν από αυτόν τον κανόνα οι εκδόσεις των κρατών 
μελών του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και 
Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) καθώς και εκείνες των χωρών που έχουν 
συνάψει ειδικές δανειακές συμβάσεις με το Διεθνές Νομισμα­
τικό Ταμείο (ΔΝΤ), κι'αυτό στο πλαίσιο των γενικών δανεια­
κών συμβάσεων (AGE) του ΔΝΤ. 
3.4. Κίνδυνος αντισυμβαλλόμενου/διακανονισμού (παράρ­
τημα 3 — παράγραφος 4) 
Αυτός ο κίνδυνος δεν πρέπει να εφαρμόζεται σε μέσα εκτός 
επισήμων χρηματιστηριακών αγορών επειδή έχει ήδη ληφθεί 
υπόψη στους συντελεστές στάθμισης του «κινδύνου της 
αγοράς». 
3.5. Απαίτηση ιδίων κεφαλαίων 
3.5.1. Κίνδυνος τιμών συναλλάγματος (παράρτη­
μα 4) 
Η απαίτηση κεφαλαίου 8% που θεσπίζεται στην παράγραφο 
1 του παραρτήματος 4, δεν βασίζεται σε στατιστική μελέτης 
της καθημερινής διακύμανσης των ισοτιμιών, αλλά φαίνεται 
να προκύπτει από τον συντελεστή φερεγγυότητας που αφορά 
μάλλον τον πιστωτικό κίνδυνο παρά τον συναλλαγματικό 
κίνδυνο. Το ποσοστό του 8% φαίνεται καθαρά ανώτερο του 
πραγματικού κινδύνου, αν ληφθούν υπόψη οι θέσεις που 
επανεκτιμούνται καθημερινά. Ο ευρωπαϊκός κανόνας που θα 
θεσπισθεί θα πρέπει να είναι οπωσδήποτε διεθνώς αποδεκτός. 
3.5.2. Τα ίδια κεφάλαια συνεκτιμώμενα για τον 
υπολογισμό των κινδύνων της αγοράς 
(παράρτημα 6 — παράγραφος 2) 
Σκόπιμο είναι να καταργηθεί η ρύθμιση που ορίζεται στο 
εδάφιο 2, παράγραφος 5, του παραρτήματος 6, που προβλέπει 
ότι τα δάνεια μειωμένης εξασφάλισης δεν οφείλουν να αποδί­
δονται αν η απόδοση αυτή σημαίνει ότι τα ίδια κεφάλαια της 
εξεταζόμενης επιχείρησης μειώνονται σε επίπεδο κατώτερο 
του 120% της συνολικής απαίτησης της επιχείρησης. Η δια­
τύπωση αυτή, σε περίπτωση που αφορά τα πιστωτικά ιδρύ­
ματα για το σύνολο των απαιτήσεων ιδίων κεφαλαίων (συντε­
λεστής φερεγγυότητας), αφαιρεί κάθε αποτελεσματικότητα 
από το μέτρο που ορίζεται στο σημείο 2 του παραρτήματος 6 
και το οποίο αποβλέπει σε μια προσέγγιση των ορισμών ιδίων 
κεφαλαίων για τις επενδυτικές επιχειρήσεις και τα πιστωτικά 
ιδρύματα. 
Αριθ. C 69/6 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 18.3.91 
εποπτείας που ισχύουν στις διάφορες χώρες της Ευρωπαϊκής 
Κοινότητας. 
Λαμβανομένης υπόψη της ποικιλομορφίας των καθεστώτων 
των επενδυτικών επιχειρήσεων, η ΟΚΕ κρίνει απαραίτητο 
όπως στην οδηγία για την επάρκεια των «ιδίων κεφαλαίων» 
τηρηθεί η αρχή σύμφωνα με την οποία η ίδια μορφή 
δραστηριότητας συνεπάγεται την ίδια μορφή κινδύνου και 
συνεπώς θα πρέπει να ισχύουν οι ίδιες απαιτήσεις ως προς 
την εποπτεία. 
Αυτό είναι το πνεύμα που διέπει τις προτάσεις της ΟΚΕ. 
Ο Πρόεδρος της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Francois STAEDELIN 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 
στη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ 
Οι πράξεις κάλυψης αντιμετωπίζονται με πολύ αυστηρό τρόπο και δεν αντικατοπτρίζουν το ίδιο το 
περιεχόμενο των πρακτικών κάλυψης που εφαρμόζονται στις αγορές. 
Η οδηγία απαιτεί ίδια κεφάλαια, όταν ο κίνδυνος επιτοκίων είναι εξ'ολοκλήρου καλυμένος. 
Για παράδειγμα: 
«Ένα χαρτοφυλάκιο συναλλαγών που αποτελείται, αφενός, από ένα κρατικό δάνειο 100 εκατομμυ­
ρίων Ecu με προθεσμία λήξης 5 ετών και με κάλυψη επιτοκίων με μια θέση short με σύμβαση επί 
προθεσμία 100 εκατομμυρίων Ecu (που πραγματοποιήθηκε με ένα πιστωτικό ίδρυμα και με διάρκεια 
5 ετών), και, αφετέρου, μια θέση διαπραγματεύσιμων χρεωστικών τίτλων με κάλυψη ανταλλαγής 
επιτοκίων 100 εκατομμυρίων Ecu (που πραγματοποιήθηκε με άλλο πιστωτικό ίδρυμα και με διάρκεια 
5 ετών).» 
Υπολογισμός σύμφωνα με την οδηγία «επάρκεια των ιδίων κεφαλαίων» 
Κρατικό δάνειο 2,9% 100 μονάδων πλασματική (') σύμβαση επί προθεσμία 2,9% 100 μονάδων 
Οφειλή διαπραγματεύσιμη 4,9% 100 μονάδων ανταλλαγή επιτοκίων 4,9 100 μονάδων 
Μείωση του συνολικού ποσού των απαιτήσεων σε ίδια κεφάλαια οφειλόμενα κατά την κάλυψη: 
Κρατικό δάνειο με σύμβαση επί προθεσμία: 150% με 2,9 = 4,35 
Οφειλή διαπραγματεύσιμη μέσω της ανταλλαγής επιτοκίων: 120% με 4,9 = 5,88 
Σύνολο των απαιτήσεων σε ίδια κεφάλαια: (2 x 2,9) + (2 χ 4,9) - 4,35 - 5,88 = 5,37. 
ΣΗΜ.: Σύμφωνα με τον συντελεστή φερεγγυότητας, ο υπολογισμός θα ήταν ο εξής: 
Κρατικό δάνειο και σύμβαση επί προθεσμία 0 
Διαπραγματεύσιμοι χρεωστικοί τίτλοι [(100 x 20%) χ 8%] 1,6 
Ανταλλαγή για 5 έτη [(100 χ 20% χ 4%) χ 8 %] χ 50% 0,032 
1,632 
(') Η πλασματική σύμβαση αναφέρεται σε κρατικό δάνειο εικονικού 
τύπου, με σταθερό συμβατικό επιτόκιο, χωρίς να αναφέρεται σε 
ιδιαίτερη έκδοση. Εξάλλου, στην παράγραφο 2, του παραρτήματος 6, το όριο 
του 25% του συνολικού ποσού των ιδίων κεφαλαίων που θα 
προερχόταν από την εφαρμογή της οδηγίας του Συμβουλίου 
89/299/ΕΟΚ, είναι πολύ μικρό. 
4. Συμπεράσματα 
Η ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς στο χρηματοπιστω­
τικό τομέα, η οποία προβλέπεται για τα τέλη του 1992, απαιτεί 
την εναρμόνιση των βασικών στοιχείων των ρυθμίσεων 
Βρυξέλλες, 30 Ιανουαρίου 1991. 
18 3 91 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ ^ 69/7 
Οι πράξεις ανταλλαγής είναι πολύ αυστηρές 
Στην περίπτωση κάλυψης μιας ανταλλαγής απο άλλη ανταλλαγή για την οποία δεν υπάρχει κίνδυνος 
επιτοκίου το κείμενο προβλέπει ο\ ιδιαίτερα αναγκαίο να εξασφαλίζονται ίδια κεφάλαια λόγω κίνδυνου 
αγοράς 
Εστω 2 ανταλ>αγε^, 100 εκατομμυρίων Εαυ με κάλυψη που έχουν συναφθεί με δυο εταιρείες οι οποίες 
βρίσκονται στη στήλη «άλλοι φορείς του δημοσίου τομέα και εγκεκριμένοι έκδοτες» 
Υπολογισμός συμφωνά με την οδηγία «Επάρκεια των ιόιων κεφαλαίων» (το ποσό σε εκατομμύρια Εαυ) 
1 Κίνδυνο^ θεσηί. 
Πληρωτής του σταθερού επιτοκίου ανταλλαγής 100 * 6 8% = 6 8 
Παραλήπτης τοι σταθερού επιτοκίου ανταλλαγής 100 χ 6 8% = 6 8 
Π6 
Κάλυψη 
ανταλλαγή 100 χ 6 8 χ 120% = 8 16 
απαίτηση ίδιων κεφαλαίων 
116 - 8 16 = 544 
2 Κίνδυνο^ όιακανονισμον παράδοσης 
Λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος οτι η τιμή αγοράς των δυο ανταλλαγών επιτοκίων είναι η ίδια 
άλλα αντίθετων πρόσημων και ιση προς 6 8 εκατομμύρια Εαι (ευαισθησία των δυο ανταλλαγών 
επιτοκίων σε μια διακύμανση επιτοκίου 1 %) 
[6 8 χ (0 5% χ 100)] χ 2% = θ 146 
Συνεπώς η συνο>ικη δαπάνη σε ίδια κεφάλαια είναι 
5 44 + 0 146 = 5 586 
ΣΗΜ Με βάση τον συντελεστή φερεγγυότητας ο υπολογισμός θα είχε ως έξης 
2((Ι00 χ 9 χ 20%) χ 8%] χ 50% - θ 144 
Διάφορα μεταξύ των δυο μεθόδων 
Για να καλυφθεί μονό ο κίνδυνος αντισυμβαλλομένου η οδηγία «επάρκεια των ίδιων κεφα)αιών» 
απαιτεί επιπλέον ίδια κεφάλαια της τάξης του 
(5 )86 θ 144) = 5 442 για 200 εκατομμύρια Εου 
πράγμα το οποίο σημαίνει οτι η διάφορα είναι ανάλογη με το ονομαστικό ποσό των ανταλλαγών 
επιτοκίων και είναι περισσότερο δυσμενής για τα ιδρύματα τα οποία κινούν ενα σημαντικό χαρτοφυλα 
ΜΟ α\ταλλα/ων επιτοκίων