Βρυξέλλες, 1.2.2006

SEC(2006) 109 τελικό

Σύσταση

ΓΝΩΜΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

σύμφωνα με το άρθρο 9 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου της 7ης Ιουλίου 1997 για το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σύγκλισης της Εσθονίας, 2005-2009

(υποβληθείσα από την Επιτροπή)

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Ιστορικό

Το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης, το οποίο τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιουλίου 1998, βασίζεται στον στόχο της επίτευξης υγιών δημόσιων οικονομικών ως μέσο ενίσχυσης των προϋποθέσεων για σταθερότητα των τιμών και ισχυρή διατηρήσιμη ανάπτυξη, οι οποίες ευνοούν τη δημιουργία απασχόλησης. Το 2005, το σύμφωνο τροποποιήθηκε για πρώτη φορά. Η μεταρρύθμιση αναγνώριζε τη χρησιμότητα του συμφώνου για την εδραίωση της δημοσιονομικής πειθαρχίας, αλλά είχε ως σκοπό την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας και των οικονομικών του ερεισμάτων, καθώς επίσης τη διασφάλιση της μακροπρόθεσμης διατηρησιμότητας των δημόσιων οικονομικών.

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και το συντονισμό των οικονομικών πολιτικών[1], ο οποίος αποτελεί στοιχείο του συμφώνου, ορίζει ότι τα κράτη μέλη υποβάλλουν υποχρεωτικά, στο Συμβούλιο και την Επιτροπή, προγράμματα σταθερότητας ή σύγκλισης, καθώς και ετήσιες επικαιροποιήσεις τους (τα κράτη μέλη που έχουν ήδη υιοθετήσει το ενιαίο νόμισμα υποβάλλουν (επικαιροποιημένα) προγράμματα σταθερότητας, ενώ τα κράτη μέλη που δεν το έχουν υιοθετήσει ακόμη υποβάλλουν (επικαιροποιημένα) προγράμματα σύγκλισης). Το πρώτο πρόγραμμα σύγκλισης της Εσθονίας υποβλήθηκε το Μάιο του 2004. Κατ’ εφαρμογή του κανονισμού, το Συμβούλιο εξέδωσε γνώμη επί του προγράμματος στις 5 Ιουλίου 2004 επί τη βάσει σύστασης της Επιτροπής και μετά από διαβουλεύσεις με την Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή. Βάσει της ίδιας διαδικασίας, τα επικαιροποιημένα προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης αξιολογούνται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και εξετάζονται από την προαναφερθείσα επιτροπή, ενώ το Συμβούλιο έχει την ευχέρεια να τα εξετάσει.

Στα εν λόγω προγράμματα, τα κράτη μέλη καλούνται να καθορίσουν τον μεσοπρόθεσμο στόχο τον οποίον θέτουν για τη δημοσιονομική τους κατάσταση και να προσδιορίσουν τα μέτρα που σκοπεύουν να εφαρμόσουν προκειμένου να επιτύχουν και να διατηρήσουν το στόχο αυτό, περιλαμβανομένων των συνοδευτικών οικονομικών παραδοχών. Μετά τη μεταρρύθμιση του συμφώνου, ο μεσοπρόθεσμος στόχος πρέπει να διαφοροποιείται για τα επιμέρους κράτη μέλη με γνώμονα την οικονομική και δημοσιονομική ανομοιογένεια που υπάρχει στην Ένωση, περιλαμβανομένου του στοιχείου του κινδύνου που η δημοσιονομική πολιτική συνεπάγεται για τη διατηρησιμότητα. Άλλο στοιχείο της μεταρρύθμισης είναι το ότι πρέπει, αφενός, να επιτυγχάνεται συμμετρικότερη προσέγγιση σε σχέση με τη δημοσιονομική πολιτική κατά τη διάρκεια του οικονομικού κύκλου, με την τήρηση αυξημένης δημοσιονομικής πειθαρχίας σε περιόδους ευνοϊκής οικονομικής συγκυρίας και, αφετέρου, να λαμβάνονται υπόψη «μείζονες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις» με επαληθεύσιμα αποτελέσματα για τη μακροπρόθεσμη διατηρησιμότητα ενόψει πρόσκαιρων αποκλίσεων από το μεσοπρόθεσμο στόχο ή από την πορεία προσαρμογής για την επίτευξή του.

Λαμβάνοντας υπόψη τις φθινοπωρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής του 2005, τον κώδικα δεοντολογίας[2], την από κοινού συμφωνηθείσα μεθοδολογία για την εκτίμηση της δυνητικής παραγωγής και των κυκλικά προσαρμοσμένων αποτελεσμάτων και τους γενικούς προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών που περιλαμβάνονται στις ολοκληρωμένες κατευθυντήριες γραμμές για την περίοδο 2005-2008, η Επιτροπή εξέτασε την προσφάτως υποβληθείσα επικαιροποίηση του προγράμματος σύγκλισης της Εσθονίας και, επί τη βάσει της κατωτέρω αξιολόγησης, εξέδωσε σύσταση για γνώμη του Συμβουλίου επί της εν λόγω επικαιροποίησης.

Αξιολόγηση

1. Η τελευταία επικαιροποίηση του προγράμματος σύγκλισης της Εσθονίας, που καλύπτει την περίοδο 2005-2009, υποβλήθηκε την 1η Δεκεμβρίου 2005[3]. Το επικαιροποιημένο πρόγραμμα ανταποκρίνεται γενικά στην πρότυπη διάρθρωση των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης και περιέχει όλα τα δεδομένα τα οποία προβλέπει ο νέος κώδικας δεοντολογίας[4].

2. Αφού αξιοποίησε τα αποτελέσματα από τις τολμηρές μεταρρυθμίσεις και τις προσπάθειες σταθεροποίησης των μέσων της δεκαετίας του 1990, η πορεία της Εσθονίας ανακόπηκε προσωρινά μετά την ρωσική κρίση του 1998, καταγράφοντας το επόμενο έτος επιβράδυνση της ανάπτυξής της. Χάρη ωστόσο στις εκτεταμένες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις του χρηματοπιστωτικού τομέα και του τομέα των επιχειρήσεων που είχαν βελτιώσει την ικανότητα αντίδρασης της οικονομίας στις δυνάμεις της αγοράς και το διεθνές άνοιγμά της, η ανάπτυξη ανέκαμψε ταχέως από το 2000. Υπολογισμένη στα 10 τελευταία έτη, η ετήσια αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ ανήλθε κατά μέσο όρο σε περίπου 6%, ποσοστό σαφώς ανώτερο από τον μέσο όρο 1,7% που κατέγραψε η ΕΕ. Το υψηλό εξωτερικό έλλειμμα, που έφθανε το 10,5% του ΑΕΠ το 2004, αποτελεί το κυριότερο στοιχείο μακροοικονομικής ανισορροπίας της χώρας.

3. Σύμφωνα με το επικαιροποιημένο πρόγραμμα, η αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ, που υπολογίζεται σε 6,5% για το 2005, θα βελτιωθεί ελαφρά στο 6,6% το 2006 πριν σταθεροποιηθεί σε 6,3% για το υπόλοιπο της περιόδου, δηλαδή το 2007-2009. Συνολικά, το μακροοικονομικό σενάριο του προγράμματος δείχνει συγκρατημένο σε σχέση με την αξιολόγηση των υπηρεσιών της Επιτροπής, (περιλαμβανομένων των φθινοπωρινών προβλέψεων του 2005). Σύμφωνα με τους υπολογισμούς των υπηρεσιών της Επιτροπής και εφαρμόζοντας την κοινή μεθοδολογία στα στοιχεία του προγράμματος, η αύξηση του δυνητικού ΑΕΠ αναμένεται να παραμείνει σχετικά υψηλή αλλά να καταγράψει μικρή πτώση μεσοπρόθεσμα. Συνεπώς, το συγκρατημένο σενάριο για την πραγματική αύξηση του ΑΕΠ, συνεπάγεται αρνητικό κενό παραγωγής για τη διάρκεια του προγράμματος, ενώ οι φθινοπωρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής του 2005 αναφέρουν θετικό κενό παραγωγής για το 2005 και το 2006 και την εμφάνιση μικρής αχρησιμοποίητης παραγωγικής ικανότητας το 2007, μόνο. Η αύξηση της απασχόλησης αναμένεται να παραμείνει ισχυρή τα επόμενα έτη. Ο πληθωρισμός προβλέπεται να μειωθεί από 3,5% το 2005 σε 2,6% το 2006 και το 2007, και να συγκρατηθεί στο 2,7% το 2008 και το 2009. Δεδομένου ότι το ποσοστό του πληθωρισμού βάσει του ΕνΔΤΚ για το 2005 ήταν τελικά 4,1%, αντικατοπτρίζοντας βασικές επιπτώσεις από την προσχώρηση καθώς και τις υψηλές ενεργειακές τιμές, οι προβλέψεις φαίνονται σχετικά αισιόδοξες για το 2006, ενώ για το 2007 ευθυγραμμίζονται με τις προβλέψεις της Επιτροπής. Το εξωτερικό έλλειμμα υπολογίζεται να έχει μειωθεί στο 9% του ΑΕΠ το 2005, έναντι 13,4% το 2003. Ενώ η βελτίωση της μείζονος αυτής ανισορροπίας της εσθονικής οικονομίας βασίστηκε στο πλεόνασμα της γενικής κυβέρνησης, σύμφωνα με το πρόγραμμα, τα επόμενα έτη η αντίστοιχη στήριξη θα είναι περιορισμένη. Η Εσθονία διατήρησε απόλυτη σταθερότητα των συναλλαγματικών της ισοτιμιών στο πλαίσιο του ΜΣΙ ΙΙ ολόκληρο το 2005, μέσω του καθεστώτος νομισματικού συμβουλίου, που λειτουργεί ως μονομερής δέσμευση μέσα στο μηχανισμό. Τα επιτόκια της χρηματαγοράς και τραπεζικού δανεισμού παρέμειναν χαμηλά και σταθερά ολόκληρο το 2005, αντικατοπτρίζοντας την αξιοπιστία του νομισματικού πλαισίου της Εσθονίας.

4. Στη γνώμη του της 17ης Φεβρουαρίου 2005, το Συμβούλιο ενέκρινε την δημοσιονομική στρατηγική που παρουσιαζόταν στην προηγούμενη επικαιροποίηση του προγράμματος σύγκλισης, και κάλυπτε την περίοδο 2004-2008. Σχετικά με την εκτέλεση του προϋπολογισμού του 2005, το πλεόνασμα της γενικής κυβέρνησης για το 2005 εκτιμάται σε 1,1% του ΑΕΠ στις φθινοπωρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής του 2005, έναντι στόχου ισοσκελισμένου προϋπολογισμού της προηγούμενης επικαιροποίησης του προγράμματος σύγκλισης. Λόγω συνδυασμού υψηλότερης ανάπτυξης και βελτίωσης του συστήματος είσπραξης φόρων, το πλεόνασμα για το 2005 αποδείχθηκε σημαντικά μεγαλύτερο, γύρω στο 2,5% του ΑΕΠ.

5. Το δημοσιονομικό πλαίσιο στην Εσθονία είναι προσανατολισμένο στη διατήρηση υγιών δημόσιων οικονομικών με υψηλή διατηρήσιμη ανάπτυξη και αύξηση της απασχόλησης. Για το σκοπό αυτό, περιλαμβάνει πρόβλεψη ισοσκελισμένου προϋπολογισμού για τη γενική κυβέρνηση και ονομαστικά ανώτατα όρια για τις δαπάνες της κεντρικής κυβέρνησης. Το πρόγραμμα στοχεύει σε ισοσκελισμένο αποτέλεσμα από το 2007, μετά από πλεονάσματα 0,3% και 0,1% του ΑΕΠ το 2005 και το 2006 αντίστοιχα. Οι στόχοι για τα πλεονάσματα της γενικής κυβέρνησης για το 2005 και το 2006 είναι ελαφρώς υψηλότεροι απ’ότι στην προηγούμενη επικαιροποίηση, αλλά αντικατοπτρίζουν εν μέρει μόνο το καλύτερο απ’ό,τι αναμενόταν αποτέλεσμα για το 2005. Τόσο οι δείκτες των δαπανών όσο και των εσόδων προβλέπεται να μειωθούν σταδιακά εντός του χρονικού ορίζοντα του προγράμματος. Σε σύγκριση με το προηγούμενο πρόγραμμα, η επικαιροποίηση του Δεκεμβρίου 2005 επιβεβαιώνει γενικά την προγραμματισθείσα δημοσιονομική στρατηγική για ισοσκελισμένους ετήσιους προϋπολογισμούς, έναντι ενός σημαντικά ευνοϊκότερου μακροοικονομικού σεναρίου.

6. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς των υπηρεσιών της Επιτροπής βάσει του προγράμματος και με την κοινή μεθοδολογία, το διαρθρωτικό αποτέλεσμα (πλεόνασμα) προβλέπεται να μειωθεί σταδιακά τα τέσσερα επόμενα έτη από 0,5% του ΑΕΠ το 2005 σε ισοσκελισμένο αποτέλεσμα το 2009. Η επικαιροποίηση θέτει ένα μεσοπρόθεσμο στόχο για τη δημοσιονομική θέση όπως προβλέπει το σύμφωνο σταθερότητας και ανάπτυξης σχετικά με διαρθρωτικά ισοσκελισμένο προϋπολογισμό, δηλαδή κυκλικά προσαρμοσμένο και χωρίς τα έκτακτα και άλλα προσωρινά μέτρα. Δεδομένου ότι ο μεσοπρόθεσμος στόχος του προγράμματος είναι πιο φιλόδοξος από το ελάχιστο όριο (που εκτιμάται σε έλλειμμα περίπου 2% του ΑΕΠ) η πραγματοποίησή του θα παρέχει επαρκές περιθώριο ασφάλειας έναντι της εμφάνισης υπερβολικού ελλείμματος. Σε ό,τι αφορά την καταλληλότητα, ο μεσοπρόθεσμος στόχος του προγράμματος είναι εντός των ορίων για τα κράτη μέλη της ζώνης του ΜΣΙ ΙΙ βάσει του συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης και του κώδικα δεοντολογίας και είναι πιο απαιτητικός από όσα προβλέπονται σχετικά με το δείκτη χρέους και τη μέση αύξηση της δυνητικής παραγωγής μακροπρόθεσμα.

7. Οι δημοσιονομικές εξελίξεις μπορεί να αποδειχθούν σημαντικά καλύτερες απ’ότι προβλέπεται στο πρόγραμμα, ακόμη και μετά το 2005. Η βασική οικονομική πρόβλεψη για το 2006-2009 είναι άκρως προσεκτική. Επιπλέον, η Εσθονία έχει επανειλημμένα ξεπεράσει τους δημοσιονομικούς της στόχους, γεγονός που εγγυάται ότι η αντίληψη των κινδύνων είναι πολύ ρεαλιστική.

8. Ενόψει της αξιολόγησης των κινδύνων, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός του προγράμματος φαίνεται επαρκής για την πραγματοποίηση του μεσοπρόθεσμου στόχου του, για ολόκληρη την περίοδο του προγράμματος. Δεδομένου ότι ο μεσοπρόθεσμος στόχος είναι πιο απαιτητικός από τα ελάχιστα όρια, η πραγματοποίησή του θα παρέχει επαρκές περιθώριο ασφαλείας έναντι του ανώτατου ορίου 3% για το έλλειμμα υπό συνήθεις μακροοικονομικές διακυμάνσεις για ολόκληρη την περίοδο. Ωστόσο, λαμβάνοντας υπόψη την πιθανότητα καλύτερου απ’ότι αναμενόταν αποτελέσματος το 2005 η πρόβλεψη δημοσιονομικών πλεονασμάτων όχι υψηλότερων από 0,1% του ΑΕΠ το 2006 ίσως εμπεριέχει τον κίνδυνο επιτάχυνσης της κυκλικότητας όταν η οικονομία βρίσκεται σε ανοδική τροχιά.

9. Ο ακαθάριστος δείκτης χρέους της Εσθονίας είναι ο χαμηλότερος στην ΕΕ, και πολύ κάτω από το όριο αναφοράς της συνθήκης. Σύμφωνα με την επικαιροποίηση και με τις προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής για το 2005-2007, ο δείκτης χρέους αναμένεται να μειωθεί περαιτέρω, στη διάρκεια ολόκληρης της περιόδου που καλύπτει το πρόγραμμα, σε μόλις 2,8% του ΑΕΠ στα τέλη του 2009.

10. Σε ό,τι αφορά τη διατηρησιμότητα των δημόσιων οικονομικών, η Εσθονία φαίνεται να αντιμετωπίζει χαμηλό κίνδυνο σε σχέση με το προβλεπόμενο δημοσιονομικό κόστος για τη γήρανση του πληθυσμού. Το επίπεδο του ακαθάριστου χρέους είναι σήμερα πολύ χαμηλό και προβλέπεται να παραμείνει κάτω από την τιμή αναφοράς 60% για ολόκληρη την περίοδο της πρόβλεψης. Η στρατηγική της Εσθονίας που συνίσταται στο να αποτελούν τα θέματα της διατηρησιμότητας τον πυρήνα της δημοσιονομικής στρατηγικής, περιλαμβανομένης και της μεταρρύθμισης του συνταξιοδοτικού συστήματος που περιλαμβάνει τη συσσώρευση περιουσιακών στοιχείων, συμβάλλει θετικά στην πρόβλεψη για τα δημόσια οικονομικά. Η τρέχουσα πλεονασματική δημοσιονομική θέση θα συμβάλει στη μείωση των προβλεπόμενων δημοσιονομικών επιπτώσεων από τη γήρανση του πληθυσμού και το μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό σχέδιο για τη διατήρηση ισοσκελισμένων προϋπολογισμών συνεπάγεται χαμηλούς κινδύνους για τη διατηρησιμότητα των δημόσιων οικονομικών.

11. Τα μέτρα που προβλέπονται για τον τομέα των δημόσιων οικονομικών ανταποκρίνονται εν γένει στους γενικούς προσανατολισμούς οικονομικής πολιτικής που περιλαμβάνονται στις ολοκληρωμένες κατευθυντήριες γραμμές για την περίοδο 2005-2008. Ειδικότερα, τα σημαντικά δημοσιονομικά πλεονάσματα του 2005 συνέβαλαν πράγματι στη σημαντική μείωση του ελλείμματος του εξωτερικού ισοζυγίου σε κάτω από το 10% του ΑΕΠ. Η προσεκτική δημοσιονομική πολιτική καθορίζεται ως ο ακρογωνιαίος λίθος του εσθονικού μείγματος πολιτικών για την περίοδο που καλύπτει το πρόγραμμα, ιδιαίτερα προκειμένου να στηριχθεί η περαιτέρω μείωση του εξωτερικού ελλείμματος σε διατηρήσιμα επίπεδα. Η επικαιροποίηση παρουσιάζει επίσης μέτρα για την προώθηση της διάθεσης πόρων προσανατολισμένων στη βελτίωση της ανάπτυξης και της απασχόλησης, ειδικότερα με τη μείωση του μεγέθους του δημόσιου τομέα στην οικονομία και την μεταφορά της φορολογικής επιβάρυνσης από τους άμεσους στους έμμεσους φόρους.

12. Tο Εθνικό Πρόγραμμα Μεταρρυθμίσεων της Εσθονίας, που υποβλήθηκε στις 15 Οκτωβρίου 2005, εντοπίζει τις ακόλουθες προκλήσεις με σημαντικές επιπτώσεις για τα δημόσια οικονομικά: (i) τη διατηρησιμότητα των δημόσιων οικονομικών· (ii) δημοσιονομική πολιτική που να στηρίζει την ανάπτυξη και τη δημιουργία απασχόλησης και (iii) τη διασφάλιση ενός σταθερού μακροοικονομικού περιβάλλοντος. Οι δημοσιονομικές επιπτώσεις των μέτρων που προσδιορίζονται στο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων αποτυπώνονται πλήρως στις δημοσιονομικές προβλέψεις του προγράμματος σύγκλισης. Τα προβλεπόμενα στο πρόγραμμα σύγκλισης μέτρα που αναμένεται να εφαρμοσθούν στον τομέα των δημόσιων οικονομικών συμβαδίζουν με τις ενέργειες που προβλέπονται στο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων. Ειδικότερα, το πρόγραμμα σύγκλισης προβλέπει μέτρα για τη συμπλήρωση της συνταξιοδοτικής μεταρρύθμισης του 2002, την αύξηση των φόρων κατανάλωσης και των περιβαλλοντικών φόρων παράλληλα με τη μείωση των φόρων στην εργασία, και τη συστηματική μεταφορά πόρων του προϋπολογισμού προς τις επενδύσεις, την προώθηση της Ε&Α και την επαγγελματική κατάρτιση. Το πρόγραμμα σύγκλισης συμπληρώνει τα μέτρα αυτά με αλλαγές στο θεσμικό πλαίσιο για τα δημόσια οικονομικά, ιδιαίτερα συμπληρώνοντας το πληροφορικό σύστημα του προϋπολογισμού που συνδέει ηλεκτρονικά όλα τα υπουργεία υπό την εποπτεία του Υπουργείου Οικονομικών, τυποποιώντας ακόμη περισσότερο τη διαδικασία στρατηγικού σχεδιασμού και εκπονώντας νέα νομοθεσία για τη βελτίωση της χρηματοδοτικής διαχείρισης στο επίπεδο των τοπικών κυβερνήσεων.

Συνολικά, η δημοσιονομική θέση είναι υγιής και η δημοσιονομική στρατηγική αποτελεί ένα καλό παράδειγμα δημοσιονομικής πολιτικής που ακολουθείται βάσει του συμφώνου. Ωστόσο, ενόψει της παραπάνω αξιολόγησης και του δημοσιονομικού αποτελέσματος του 2005, πιθανότατα σημαντικά καλύτερου απ’ό,τι προβλεπόταν στο πρόγραμμα, θα ήταν σκόπιμο για την Εσθονία να στοχεύσει σε υψηλότερο δημοσιονομικό πλεόνασμα το 2006 και τα επόμενα έτη ώστε να συνεχίσει να στηρίζει τη διόρθωση του εξωτερικού ελλείμματος.

Σύσταση

ΓΝΩΜΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

σύμφωνα με το άρθρο 9 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου της 7ης Ιουλίου 1997 για το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σύγκλισης της Εσθονίας, 2005-2009

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας,

τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και το συντονισμό των οικονομικών πολιτικών [5], και ιδίως το άρθρο 9 παράγραφος 3,

τη σύσταση της Επιτροπής,

μετά από διαβούλευση με την Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΓΝΩΜΗ:

13. Αφού αξιοποίησε τα αποτελέσματα από τις τολμηρές μεταρρυθμίσεις και τις προσπάθειες σταθεροποίησης των μέσων της δεκαετίας του 1990, η πορεία της Εσθονίας ανακόπηκε προσωρινά μετά την ρωσική κρίση του 1998, καταγράφοντας το επόμενο έτος επιβράδυνση της ανάπτυξής της. Χάρη ωστόσο στις εκτεταμένες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις του χρηματοπιστωτικού τομέα και του τομέα των επιχειρήσεων που είχαν βελτιώσει την ικανότητα αντίδρασης της οικονομίας στις δυνάμεις της αγοράς και το διεθνές άνοιγμά της, η ανάπτυξη ανέκαμψε ταχέως από το 2000. Υπολογισμένη στα 10 τελευταία έτη, η ετήσια αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ ανήλθε κατά μέσο όρο σε περίπου 6%, ποσοστό σαφώς ανώτερο από τον μέσο όρο 1,7% που κατέγραψε η ΕΕ. Το υψηλό εξωτερικό έλλειμμα, που έφθανε το 10,5% του ΑΕΠ το 2004, αποτελεί το κυριότερο στοιχείο μακροοικονομικής ανισορροπίας της χώρας. Οι δημοσιονομικές εξελίξεις χαρακτηρίζονται από συνολικά προσεκτική στρατηγική που κατέληξε σε υγιή δημοσιονομικά πλεονάσματα.

14. Στη γνώμη του της 17ης Φεβρουαρίου 2005, το Συμβούλιο ενέκρινε την δημοσιονομική στρατηγική που παρουσιαζόταν στην προηγούμενη επικαιροποίηση του προγράμματος σύγκλισης, και κάλυπτε την περίοδο 2004-2008. Σχετικά με την εκτέλεση του προϋπολογισμού του 2005, το πλεόνασμα της γενικής κυβέρνησης για το 2005 εκτιμάται σε 1,1% του ΑΕΠ στις φθινοπωρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής, έναντι στόχου ισοσκελισμένου προϋπολογισμού της προηγούμενης επικαιροποίησης του προγράμματος σύγκλισης. Λόγω συνδυασμού υψηλότερης ανάπτυξης και βελτίωσης του συστήματος είσπραξης των φόρων, το πλεόνασμα για το 2005 αποδείχθηκε σημαντικά μεγαλύτερο, γύρω στο 2,5% του ΑΕΠ.

15. Στις [14 Φεβρουαρίου 2006] το Συμβούλιο εξέτασε το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σύγκλισης της Εσθονίας, που καλύπτει την περίοδο 2005-2009. Το επικαιροποιημένο πρόγραμμα ανταποκρίνεται γενικά στην πρότυπη διάρθρωση των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης σύμφωνα με το νέο κώδικα δεοντολογίας για την υποβολή των δεδομένων[6].

16. Το βασικό μακροοικονομικό σενάριο του προγράμματος προβλέπει ότι η αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ θα κορυφωθεί από 6,5% το 2005 σε 6,6% το 2006 και θα σταθεροποιηθεί σε 6,3% κατά μέσο όρο για το υπόλοιπο της περιόδου του προγράμματος. Βάσει των διαθέσιμων πληροφοριών, το σενάριο αυτό φαίνεται να βασίζεται σε συντηρητικές παραδοχές ανάπτυξης. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς των υπηρεσιών της Επιτροπής βάσει των στοιχείων του προγράμματος και χρησιμοποιώντας την κοινή μεθοδολογία, η αύξηση του δυνητικού ΑΕΠ προβλέπεται να παραμείνει σχετικά υψηλή αλλά με ελαφρά πτωτική τάση μεσοπρόθεσμα. Συνεπώς, η συντηρητική πρόβλεψη γι την αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ οδηγεί σε αρνητικό κενό παραγωγής για ολόκληρη την περίοδο του προγράμματος, ενώ οι φθινοπωρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής του 2005 αναφέρουν θετικό κενό παραγωγής για το 2005 και το 2006. Οι βραχυπρόθεσμες προβλέψεις του προγράμματος για τον πληθωρισμό φαίνονται επίσης συγκρατημένες.

17. Το μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό πλαίσιο στην Εσθονία είναι προσανατολισμένο στη διατήρηση υγιών δημόσιων οικονομικών με υψηλούς ρυθμούς διατηρήσιμης ανάπτυξης και αύξηση της απασχόλησης. Το πρόγραμμα στοχεύει σε ισοσκελισμένο αποτέλεσμα της γενικής κυβέρνησης από το 2007, μετά από πλεονάσματα 0,3% και 0,1% του ΑΕΠ το 2005 και το 2006, αντίστοιχα. Το πρωτογενές αποτέλεσμα είναι ελαφρώς υψηλότερο λόγω αμελητέας επιβάρυνσης από τόκους. Οι προβλεπόμενοι στόχοι για το πλεόνασμα της γενικής κυβέρνησης το 2005 και το 2006 είναι ελαφρώς υψηλότεροι απ’ό,τι στην προηγούμενη επικαιροποίηση, αλλά αντικατοπτρίζουν εν μέρει μόνο το καλύτερο αποτέλεσμα σε σχέση με τις προβλέψεις το 2005, δηλαδή, πλεόνασμα περίπου 2,5% του ΑΕΠ, κυρίως λόγω της ζωηρής οικονομικής ανάπτυξης και της βελτίωσης της είσπραξης φόρων. Τόσοι οι δείκτες των δαπανών όσο και των εσόδων προβλέπονται να μειωθούν σταδιακά στο χρονικό ορίζοντα του προγράμματος. Σε σύγκριση με την προηγούμενη επικαιροποίηση του προγράμματος, η επικαιροποίηση του Δεκεμβρίου 2005 γενικά επιβεβαιώνει την προγραμματισθείσα δημοσιονομική στρατηγική για ετήσιους ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς, στο πλαίσιο ενός σημαντικά βελτιωμένου μακροοικονομικού σεναρίου.

18. Κατά την περίοδο που καλύπτει το πρόγραμμα, το διαρθρωτικό πλεόνασμα (δηλαδή το κυκλικά προσαρμοσμένο αποτέλεσμα, μη υπολογιζομένων των έκτακτων και άλλων προσωρινών μέτρων) υπολογισμένο σύμφωνα με την κοινή μεθοδολογία προβλέπεται να μειώνεται κατά 0,1% του ΑΕΠ το χρόνο, κατά μέσο όρο. Ο μεσοπρόθεσμος στόχος του επικαιροποιημένου προγράμματος για τη δημοσιονομική θέση είναι η επίτευξη ισοσκελισμένου προϋπολογισμού σε διαρθρωτικούς όρους και η διατήρηση ενός διαρθρωτικού δημοσιονομικού αποτελέσματος που ανταποκρίνεται στο ΜΠΣ του προγράμματος για ολόκληρη τη διάρκειά του. Δεδομένου ότι ο μεσοπρόθεσμος στόχος του προγράμματος είναι πιο φιλόδοξος από το ελάχιστο όριο (που εκτιμάται σε έλλειμμα περίπου 2% του ΑΕΠ) η πραγματοποίησή του θα παρέχει επαρκές περιθώριο ασφάλειας έναντι της εμφάνισης υπερβολικού ελλείμματος. Σε ό,τι αφορά την καταλληλότητα, ο μεσοπρόθεσμος στόχος του προγράμματος είναι εντός των ορίων για τα κράτη μέλη της ζώνης του ΜΣΙ ΙΙ σύμφωνα με το σύμφωνο σταθερότητας και ανάπτυξης και τον κώδικα δεοντολογίας και είναι πιο απαιτητικός από όσα προβλέπονται σχετικά με το δείκτη χρέους και τη μέση αύξηση της δυνητικής παραγωγής μακροπρόθεσμα.

19. Οι δημοσιονομικές εξελίξεις μπορεί να αποδειχθούν σημαντικά καλύτερες απ’ότι προβλέπεται στο πρόγραμμα, ακόμη και μετά το 2005. Η βασική οικονομική πρόβλεψη για το 2006-2009 είναι άκρως προσεκτική. Επιπλέον, η Εσθονία έχει επανειλημμένα ξεπεράσει τους δημοσιονομικούς της στόχους, γεγονός που εγγυάται ότι η αντίληψη των κινδύνων είναι πολύ ρεαλιστική.

20. Ενόψει αυτής της αξιολόγησης των κινδύνων, η δημοσιονομική στρατηγική φαίνεται επαρκής ώστε να οδηγήσει σε διαρθρωτικό δημοσιονομικό αποτέλεσμα που να θεωρείται κατάλληλο βάσει του συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης για ολόκληρη την περίοδο του προγράμματος. Επιπλέον, ο δημοσιονομικός προσανατολισμός του προγράμματος παρέχει επαρκές περιθώριο ασφάλειας ώστε το έλλειμμα να μην υπερβεί το όριο 3% του ΑΕΠ, υπό συνήθεις μακροοικονομικές διακυμάνσεις για ολόκληρη την περίοδο του προγράμματος. Ωστόσο, λαμβάνοντας υπόψη την πιθανότητα καλύτερου αποτελέσματος σε σχέση με τις προβλέψεις του 2005, η πρόβλεψη για δημοσιονομικό πλεόνασμα όχι υψηλότερο από 0,1% του ΑΕΠ το 2006, μπορεί να ενέχει τον κίνδυνο επιτάχυνσης της κυκλικότητας όταν η οικονομία βρίσκεται σε ανοδική τροχιά.

21. Ο δείκτης χρέους υπολογίζεται σε 4,6% του ΑΕΠ στα τέλη του 2005, πολύ κάτω από το όριο αναφοράς 60% του ΑΕΠ της Συνθήκης, και είναι ο χαμηλότερος στην ΕΕ. Το πρόγραμμα προβλέπει μείωση του δείκτη χρέους κατά 1,8 εκατοστιαίες μονάδες κατά τη διάρκεια του προγράμματος.

22. Σε ό,τι αφορά τη διατηρησιμότητα των δημόσιων οικονομικών, η Εσθονία φαίνεται να αντιμετωπίζει χαμηλό κίνδυνο σε σχέση με το προβλεπόμενο δημοσιονομικό κόστος για τη γήρανση του πληθυσμού. Το επίπεδο του ακαθάριστου χρέους είναι σήμερα πολύ χαμηλό και προβλέπεται να παραμείνει κάτω από την τιμή αναφοράς 60% για ολόκληρη την περίοδο της πρόβλεψης. Η στρατηγική της Εσθονίας που συνίσταται στο να αποτελούν τα θέματα της διατηρησιμότητας τον πυρήνα της δημοσιονομικής στρατηγικής, περιλαμβανομένης και της μεταρρύθμισης του συνταξιοδοτικού συστήματος που περιλαμβάνει τη συσσώρευση περιουσιακών στοιχείων, συμβάλλει θετικά στην πρόβλεψη για τα δημόσια οικονομικά. Η τρέχουσα πλεονασματική δημοσιονομική θέση θα συμβάλει στη μείωση των προβλεπόμενων δημοσιονομικών επιπτώσεων από τη γήρανση του πληθυσμού και το μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό σχέδιο για τη διατήρηση ισοσκελισμένων προϋπολογισμών συνεπάγεται χαμηλούς κινδύνους για τη διατηρησιμότητα των δημόσιων οικονομικών.

23. Τα μέτρα που προβλέπονται για τον τομέα των δημόσιων οικονομικών ανταποκρίνονται εν γένει στους γενικούς προσανατολισμούς οικονομικής πολιτικής που περιλαμβάνονται στις ολοκληρωμένες κατευθυντήριες γραμμές για την περίοδο 2005-2008. Ειδικότερα, τα σημαντικά δημοσιονομικά πλεονάσματα του 2005 συνέβαλαν πράγματι στη σημαντική μείωση του ελλείμματος του εξωτερικού ισοζυγίου σε κάτω από το 10% του ΑΕΠ. Η προσεκτική δημοσιονομική πολιτική καθορίζεται ως ο ακρογωνιαίος λίθος του εσθονικού μείγματος πολιτικών για την περίοδο που καλύπτει το πρόγραμμα, ιδιαίτερα προκειμένου να στηριχθεί η περαιτέρω μείωση του εξωτερικού ελλείμματος σε διατηρήσιμα επίπεδα. Η επικαιροποίηση παρουσιάζει επίσης μέτρα για την προώθηση της διάθεσης πόρων προσανατολισμένων στη βελτίωση της ανάπτυξης και της απασχόλησης, ειδικότερα με τη μείωση του μεγέθους του δημόσιου τομέα στην οικονομία και την μεταφορά της φορολογικής επιβάρυνσης από τους άμεσους στους έμμεσους φόρους.

24. Το Εθνικό Πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Εσθονίας, που υποβλήθηκε στις 15 Οκτωβρίου 2005, στο πλαίσιο της ανανεωμένης στρατηγικής της Λισσαβόνας για την ανάπτυξη και την απασχόληση, εντοπίζει τις ακόλουθες προκλήσεις με σημαντικές επιπτώσεις για τα δημόσια οικονομικά: (i) τη διατηρησιμότητα των δημόσιων οικονομικών· (ii) δημοσιονομική πολιτική που να στηρίζει την ανάπτυξη και τη δημιουργία απασχόλησης και (iii) τη διασφάλιση ενός σταθερού μακροοικονομικού περιβάλλοντος. Οι δημοσιονομικές επιπτώσεις των μέτρων που προσδιορίζονται στο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων αποτυπώνονται πλήρως στις δημοσιονομικές προβλέψεις του προγράμματος σύγκλισης. Τα προβλεπόμενα στο πρόγραμμα σύγκλισης μέτρα που αναμένεται να εφαρμοσθούν στον τομέα των δημόσιων οικονομικών συμβαδίζουν με τις ενέργειες που προβλέπονται στο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων. Ειδικότερα, το πρόγραμμα σύγκλισης υπογραμμίζει μέτρα για τη συμπλήρωση της συνταξιοδοτικής μεταρρύθμισης του 2002, την αύξηση των φόρων κατανάλωσης και των περιβαλλοντικών φόρων παράλληλα με τη μείωση των φόρων στην εργασία, και τη συστηματική μεταφορά πόρων του προϋπολογισμού προς τις επενδύσεις, την προώθηση της Ε&Α και την επαγγελματική κατάρτιση. Το πρόγραμμα σύγκλισης συμπληρώνει τα μέτρα αυτά με αλλαγές στο θεσμικό πλαίσιο για τα δημόσια οικονομικά, ιδιαίτερα συμπληρώνοντας το πληροφορικό σύστημα του προϋπολογισμού που συνδέει ηλεκτρονικά όλα τα υπουργεία υπό την εποπτεία του Υπουργείου Οικονομικών, τυποποιώντας ακόμη περισσότερο τη διαδικασία στρατηγικού σχεδιασμού και εκπονώντας νέα νομοθεσία για τη βελτίωση της χρηματοδοτικής διαχείρισης στο επίπεδο των τοπικών κυβερνήσεων.

Ενόψει της παραπάνω αξιολόγησης, το Συμβούλιο σημειώνει ότι γενικά, η δημοσιονομική κατάσταση είναι υγιής και η δημοσιονομική στρατηγική αποτελεί ένα καλό παράδειγμα δημοσιονομικής πολιτικής που ακολουθείται βάσει του συμφώνου. Ωστόσο, ενόψει της παραπάνω αξιολόγησης και του δημοσιονομικού αποτελέσματος του 2005, πιθανότατα σημαντικά καλύτερου απ’ό,τι προβλεπόταν στο πρόγραμμα, θα ήταν σκόπιμο για την Εσθονία να στοχεύσει σε υψηλότερο δημοσιονομικό πλεόνασμα το 2006 και τα επόμενα έτη ώστε να συνεχίσει να στηρίζει τη διόρθωση του εξωτερικού ελλείμματος

Σύγκριση βασικών μακροοικονομικών και δημοσιονομικών προβλέψεων

2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 |

Πραγματικό ΑΕΠ (μεταβολή % ) | CP Dec 2005 | 7,8 | 6,5 | 6,6 | 6,3 | 6,3 | 6,3 |

COM Nov 2005 | 7,8 | 8,4 | 7,2 | 7,4 | μ.δ.σ. | μ.δ.σ. |

CP Nov 2004 | 5,6 | 5,9 | 6,0 | 6,0 | 6,0 | μ.δ.σ. |

Πληθωρισμός ΕνΔΤΚ (%) | CP Dec 2005 | 3,0 | 3,5 | 2,6 | 2,6 | 2,7 | 2,7 |

COM Nov 2005 | 3,0 | 4,1 | 3,3 | 2,6 | μ.δ.σ. | μ.δ.σ. |

CP Dec 20041 | 3,3 | 3,2 | 2,5 | 2,8 | 2,8 | μ.δ.σ. |

Κενό παραγωγής (% του δυνητικού ΑΕΠ) | CP Dec 20052 | 0,1 | -0,4 | -0,6 | -0,7 | -0,5 | -0,1 |

COM Nov 20053 | -0,2 | 0,5 | 0,1 | -0,1 | μ.δ.σ. | μ.δ.σ. |

CP Dec 20042 | -0,9 | -1,3 | -1,7 | -1,2 | -1,0 | μ.δ.σ. |

Το αποτέλεσμα της γενικής κυβέρνησης (ως % του ΑΕΠ) | CP Dec 2005 | 1,7 | 0,3 | 0,1 | 0,0 | 0,0 | 0,0 |

COM Nov 2005 | 1,7 | 1,1 | 0,6 | 0,4 | μ.δ.σ. | μ.δ.σ. |

CP Dec 2004 | 1,0 | 0,0 | 0,0 | 0,0 | 0,0 | 0,0 |

Πρωτογενές αποτέλεσμα (ως % του ΑΕΠ) | CP Dec 2005 | 1,9 | 0,5 | 0,3 | 0,2 | 0,1 | 0,1 |

COM Nov 2005 | 1,9 | 1,3 | 0,8 | 0,5 | μ.δ.σ. | μ.δ.σ. |

CP Dec 2004 | 1,3 | 0,2 | 0,2 | 0,2 | 0,1 | μ.δ.σ. |

Κυκλικά προσαρμοσμένο δημοσιονομικό αποτέλεσμα = Διαρθρωτικό αποτέλεσμα4 (ως % του ΑΕΠ) | CP Dec 2005 | 1,7 | 0,4 | 0,3 | 0,2 | 0,1 | 0,0 |

COM Nov 2005 | 1,8 | 1,0 | 0,6 | 0,4 | μ.δ.σ. | μ.δ.σ. |

CP Dec 2004 | μ.δ.σ. | μ.δ.σ. | μ.δ.σ. | μ.δ.σ. | μ.δ.σ. | μ.δ.σ. |

Ακαθάριστο δημόσιο χρέος (ως ποσοστό του ΑΕΠ) | CP Dec 2005 | 5,4 | 4,6 | 4,4 | 3,3 | 3,0 | 2,8 |

COM Nov 2005 | 5,5 | 5,1 | 4,0 | 3,1 | μ.δ.σ. | μ.δ.σ. |

CP Dec 2004 | 4,8 | 4,6 | 4,3 | 3,1 | 2,9 | μ.δ.σ. |

Σημειώσεις: 1 Η επικαιροποίηση του Δεκεμβρίου 2004 του προγράμματος σύγκλισης περιλαμβάνει ορισμό ΔΤΚ, όχι ΕνΔΤΚ. ΟΙ διαφορές είναι αμελητέες. 2 Υπολογισμοί των υπηρεσιών της Επιτροπής βάσει των πληροφορών που παρέχονται στο πρόγραμμα . 3Bάση εκτιμώμενης δυνητικής ανάπτυξης 7,2%, 7,1%, 6,7% και 6,5% αντίστοιχα για την περίοδο 2004-2007. 4 Δεδομένου ότι δεν περιλαμβάνονται έκτακτα και άλλα προσωρινά μέτρα στο πρόγραμμα, το κυκλικά προσαρμοσμένο αποτέλεσμα και το διαρθρωτικό αποτέλεσμα είναι ταυτόσημα. Πηγή: Πρόγραμμα σύγκλησης (ΠΣ)· φθινοπωρινές οικονομικές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής του 2005 (COM)· υπολογισμοί των υπηρεσιών της Επιτροπής. |

[1] ΕΕ L 209, 2.8.1997, σ. 1. Κανονισμός όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) 1055/2005 (ΕΕ L 174, της 7.7.2005, σ.1). Τα έγγραφα που αναφέρονται στο παρόν κείμενο διατίθενται στον ακόλουθο δικτυακό τόπο:

http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm

[2] Γνώμη της οικονομικής και δημοσιονομικής επιτροπής σχετικά με τις «Λεπτομερείς ρυθμίσεις για την εφαρμογή του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης και κατευθυντήριες γραμμές για τη μορφή και το περιεχόμενο των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης», που ενεκρίθη από το Συμβούλιο Εκοφίν στις 11 Οκτωβρίου 2005.

[3] Η αγγλική μετάφραση του προγράμματος υποβλήθηκε στις 2 Ιανουαρίου 2006.

[4] Το πρόγραμμα περιέχει τα περισσότερα υποχρεωτικά και προαιρετικά δεδομένα τα οποία προβλέπει ο νέος κώδικας δεοντολογίας.

[5] ΕΕ L 209, 2.8.1997, σ. 1. Κανονισμός όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) 1055/2005 (ΕΕ L 174, της 7.7.2005, σ.1). Τα έγγραφα που αναφέρονται στο παρόν κείμενο διατίθενται στον ακόλουθο δικτυακό τόπο: http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm

[6] Το πρόγραμμα περιέχει τα περισσότερα υποχρεωτικά και προαιρετικά δεδομένα τα οποία προβλέπει ο νέος κώδικας δεοντολογίας.