A4-0476/98

Ψήφισμα για τον ανοικτό χαρακτήρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

- έχοντας υπόψη τις διατάξεις σχετικά με τον ανοικτό χαρακτήρα που περιλαμβάνονται στη Συνθήκη τουΆμστερνταμ και, ιδίως στα άρθρα A, 8Δ, 151, 191Α και τις δηλώσεις 9, 35 και 41,

- έχοντας υπόψη τη διοργανική συμφωνία της 25ης Οκτωβρίου 1993 σχετικά με τη δημοκρατία, τη διαφάνεια και την επικουρικότητα,

- έχοντας υπόψη τους υφισταμένους κώδικες σχετικά με την πρόσβαση του κοινού στα έγγραφα των διαφόρων θεσμικών οργάνων και οργανισμών της ΕΕ,

- έχοντας υπόψη τις πρωτοβουλίες που ανελήφθησαν σχετικά με τον ανοικτό χαρακτήρα από τους τρεις "εξερευνητές¨ ((κ.κ. B. Donnelly, St. Pierre και Τσάτσος: έγγραφο εργασίας σχετικά με τη "Διαφάνεια και τη Δημοκρατία¨ του Νοεμβρίου 1994 (PE 210.692/A+B/αναθ.).)) και την παρακολούθηση του θέματος της Διακυβερνητικής Διάσκεψης από την Επιτροπή Θεσμικών Θεμάτων ((Ο κ. Bonde (έγγραφα εργασίας PE 227.237, PE 222.239 και PE 222.240).)),

- έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 16ης Ιουλίου 1998 σχετικά με την ειδική έκθεση του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με την έρευνα ίδιας πρωτοβουλίας όσον αφορά την πρόσβαση του κοινού στα έγγραφα (C4-0157/98) ((EE C292 της 21.9.98, σελ. 170. )),

- έχοντας υπόψη το άρθρο 148 του Κανονισμού του,

- έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Θεσμικών Θεμάτων και τις γνωμοδοτήσεις της Επιτροπής Νομικών Θεμάτων και Δικαιωμάτων των Πολιτών και της Επιτροπής Δημοσίων Ελευθεριών και Εσωτερικών Υποθέσεων (A4-0476/98),

A. λαμβάνοντας υπόψη ότι η προώθηση του ανοικτού χαρακτήρα και της διαφάνειας έχει ζωτική σημασία προκειμένου η Ευρωπαϊκή Ένωση να σημειώσει επιτυχία στο μέλλον, καθόσον θα συμβάλει στην αποσαφήνιση των πολιτικών επιλογών της ΕΕ, θα ενθαρρύνει την ευρεία και πιό ισόρροπη συμμετοχή στην πολιτική διαδικασία, θα περιορίσει το εύρος της διαφθοράς και τις καταχρήσεις εξουσίας και, γενικώς, θα συμβάλει στην προαγωγή της ευρύτερης δημόσιας αποδοχής των αποφάσεων της ΕΕ από τους ευρωπαίους πολίτες,

B. λαμβάνοντας υπόψη ότι η Συνθήκη του Άμστερνταμ εισήγαγε ρητά την έννοια του ανοικτού χαρακτήρα στη Συνθήκη της ΕΕ, αφενός διασφαλίζοντας το δικαίωμα πρόσβασης του ευρέος κοινού στα έγγραφα της ΕΕ και, αφετέρου, ορίζοντας ότι οι αποφάσεις της ΕΕ πρέπει να λαμβάνονται όσο το δυνατόν πιό ανοικτά και πλησίον του πολίτη είναι δυνατόν,

Γ. λαμβάνοντας υπόψη ότι πλέον υπάρχουν αρκετά χρόνια εμπειριών των Κωδίκων Δεοντολογίας της Επιτροπής και του Συμβουλίου σχετικά με την πρόσβαση στα έγγραφα και ότι τέτοιους κώδικες υιοθέτησαν και άλλα θεσμικά όργανα και οργανισμοί της ΕΕ G λαμβάνοντας υπόψη ότι έχει πλέον ζωτική σημασία να βασιστούμε και να βελτιώσουμε αυτούς τους υπάρχοντες κώδικες,

Δ. λαμβάνοντας υπόψη ότι ο ανοικτός χαρακτήρας προωθείται επίσης και από ορισμένες καθοριστικές αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου καθώς και από πρωτοβουλίες του Ευρωπαίου Διαμασολαβητή,

E. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι νέες διατάξεις της Συνθήκης του Άμστερνταμ σχετικά με την πρόσβαση του κοινού στα έγγραφα θα πρέπει πλέον να εφαρμοστούν με έναν νέο κώδικα που θα αποφασιστεί με τη διαδικασία της συναπόφασης μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κονοβουλίου και του Συμβουλίου, βάσει προτάσεως της Επιτροπής G λαμβάνοντας υπόψη ότι είναι πλέον απαραίτητο να θεσπιστούν ορισμένες βασικές αρχές και κριτήρια που θα συμβάλουν στην εκπόνηση της πρότασης αυτής,

ΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η προαγωγή του ανοικτού χαρακτήρα δεν περιορίζεται απλώς στη δημόσια πρόσβαση στα έγγραφα αλλά καλύπτει επίσης και θέματα που φθάνουν μέχρι τη διεύρυνση του ανοικτού χαρακτήρα των συνεδριάσεων της ΕΕ, την πληρέστερη χρήση του Internet, τη διασφάλιση μεγαλύτερης σαφήνειας και απλότητας στα κείμενα της ΕΕ, με τη διατήρηση της πολυγλωσσίας στα θεσμικά όργανα της ΕΕ και τη βελτίωση της ποιότητας των ενημερωτικών εκστρατειών της ΕΕ,

1. θεωρεί ότι οι διατάξεις της Συνθήκης του Άμστερνταμ για τον ανοιχτό χαρακτήρα αποτελούν ένα πρώτο βήμα για την καθιέρωση μιας πραγματικής αρχής για την πρόσβαση του κοινού στην ΕΕ G ζητεί να εφαρμοστούν πλήρως οι διατάξεις περί ανοικτού χαρακτήρα που περιλαμβάνει η Συνθήκη του Άμστερνταμ, που καλύπτουν όχι μόνο την καθιέρωση ενός νέου και ευρύτερου κώδικα περί της πρόσβασης του κοινού στα έγγραφα της ΕΕ, αλλά και γενικότερη διάταξη ότι οι αποφάσεις της ΕΕ λαμβάνονται όσο το δυνατόν ανοικτότερα και πλησιέστερα στον πολίτη είναι δυνατόν G

Δημόσια πρόσβαση στα έγγραφα της ΕΕ

2. φρονεί ότι η ανάγκη κατάρτισης νέου κώδικα συνιστά ευκαιρία συναγωγής συμπερασμάτων από την υπάρχουσα εμπειρία, και ότι πρέπει να υποβληθούν βελτιωμένοι κανόνες για το μέλλον G

3. επισύρει, ωστόσο, την προσοχή στους κινδύνους που ελλοχεύουν να σημειωθεί περιορισμένη μόνο πρόοδος στον τομέα αυτό και ότι ενδεχομένως να επιβληθούν νέοι αδικαιολόγητοι περιορισμοί G

4. πιστεύει ότι, στο πλαίσιο του νέου κώδικα, πρέπει να εξεταστούν οι κάτωθι κατευθυντήριες γραμμές:

i) πρέπει να υπάρξει ακριβέστερος προσδιορισμός των εγγράφων, με ιδιαίτερη έμφαση στο καθεστώς των εσωτερικών εγγράφων. Ωστόσο, αυτός δεν πρέπει να είναι υπερβολικά περιοριστικός όσον αφορά το πεδίο εφαρμογής και θα πρέπει να περιλαμβάνει όλα τα σημαντικά έγγραφα εργασίας καθώς και το ευρέως δημοσιοποιούμενο προπαρασκευαστικό υλικό G

ii) εντός του πεδίου αναφοράς οιουδήποτε κώδικα πρέπει να ενταχθούν τα εισερχόμενα έγγραφα καθώς και τα προερχόμενα από θεσμικά όργανα έγγραφα G

iii) σε όλα τα θεσμικά όργανα της ΕΕ πρέπει να καταρτιστούν δημόσιοι κατάλογοι που θα περιλαμβάνουν και τα εμπιστευτικά έγγραφα, με ένδειξη του χαρακτηρισμού τους ως εμπιστευτικών G

iv) πρέπει να μελετηθεί η απλοποίηση του συστήματος ταξινόμησης των εμπιστευτικών εγγράφων και πρέπει να δοθούν σαφείς οδηγίες σχετικά με το ποιά κείμενα εμπίπτουν στην κατηγορία αυτή. Για ορισμένα κείμενα μπορεί να προβλεφθεί σύστημα αποκλεισμού της πρόσβασης, ούτως ώστε η πρόσβαση σε αυτά να επιτρέπεται μετά την πάροδο ορισμένου χρόνου G

v) οι ισχύουσες εξαιρέσεις περί του ανοικτού χαρακτήρα πρέπει να καθοριστούν αυστηρά, ιδίως δε οι δύο γενικές εξαιρέσεις που αφορούν την "προστασία του δημοσίου συμφέροντος¨ (παράλληλα με ορισμένα υποκεφάλαια όπως "δημόσια ασφάλεια¨ και οι "διεθνείς σχέσεις¨) καθώς και η "προστασία της εμπιστευτικότητας των διαδικασιών ενός θεσμικού οργάνου¨ G

vi) πρέπει να αντιμετωπίζονται επίσης αιτήσεις υπηκόων τρίτων χωρών, εκτός ΕΕ, μολονότι θα μπορούσε να επιβληθεί ειδικό τέλος για την κάλυψη του επί πλέον κόστους, σε σχέση με τις αιτήσεις πολιτών ή κατοίκων της ΕΕ G

vii) όλες οι αιτήσεις που δεν απαντώνται εντός συγκεκριμένης χρονικής προθεσμίας πρέπει να θεωρούνται εγκριθείσες και όχι απορριφθείσες, όπως συμβαίνει επί του παρόντος G

viii) όπου είναι δυνατόν, τα ζητηθέντα κείμενα μπορούν να αποστέλλονται σε ηλεκτρονική μορφή G

ix) έγγραφα που περιέχουν απλώς ορισμένα ευαίσθητα στοιχεία μπορούν να αποστέλλονται εν μέρει και όχι πλήρη G

5. επανέρχεται στην έκκλησή του κάθε νέος κώδικας να ισχύει όχι μόνο για τα έγγραφα της Επιτροπής, του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, αλλά και για τα έγγραφα και όλων των άλλων θεσμικών οργάνων και οργανισμών της ΕΕ. Ζητεί, ειδικότερα:

- από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο να αποφανθεί οριστικά περί της διάκρισης των νομικών και διοικητικών του κειμένων και να υιοθετήσει κώδικα πρόσβασης στα έγγραφά του το ταχύτερον δυνατόν G

- από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και την EUROPOL να καταρτίσουν κώδικες λαμβάνοντας υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους, αλλά να μην καταλήξουν σε υπερβολικά περιοριστική πολιτική όσον αφορά την πρόσβαση στα έγγραφά τους G

- από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων να υιοθετήσει έναν λιγότερο περιοριστικό κώδικα από τον σημερινό, και βάσει του οποίου όσοι αιτούνται εγγράφων να μην υποχρεούνται να αναφέρουν και τον λόγο της υποβολής της αιτήσεώς τους G

6. αναλαμβάνει να βελτιώσει το δικό του σύστημα που διέπει την πρόσβαση στα έγγραφά του:

- διασφαλίζοντας ότι τα πολιτικά του έγγραφα θα δημοσιοποιούνται στο ευρύ κοινό μόλις διανεμηθούν σε όλα τα μέλη της αντίστοιχης επιτροπής, αλλά με εμφανή αναγραφή του χαρακτηρισμού του εγγράφου στο εξώφυλλό του G

- βελτιώνοντας τη διανομή των εγγράφων τόσο σε χαρτί όσο και σε ηλεκτρονική μορφή G

- θεσπίζοντας σαφέστερα κριτήρια όσον αφορά το ποιά από τα εσωτερικά του έγγραφα εμπίπτουν στα κριτήρια της εμπιστευτικότητας και εντός ποίου χρονικού πλαισίου G

7. ζητεί να ληφθούν πρακτικά μέτρα για τη βελτίωση της πρόσβασης στα έγγραφα του Συμβουλίου όταν αυτό λειτουργεί υπό την νομοθετική του αρμοδιότητα, που θα καθοριστούν σε συμφωνία με το Ευρωπαϊκο Κοινοβούλιο και την Επιτροπή. Πιστεύει ότι στα κείμενα του Συμβουλίου που θα περιλαμβάνονται στην κατηγορία αυτή πρέπει να συμπεριληφθούν και τα πλήρη κείμενα των συνεδριάσεων του Συμβουλίου, καθώς και τα έγγραφα που αφορούν τις προπαρασκευαστικές εργασίες των ομάδων εργασίας του Συμβουλίου και της Επιτροπής Μονίμων (COREPER) (ενδεχομένως με διαγραφή των συγκεκριμένων ονομάτων χωρών) G ζητεί να δημοσιευθούν όλες οι δηλώσεις του Συμβουλίου σχετικά με την εφαρμογή της εκκρεμούσας νομοθεσίας και καλεί το Συμβούλιο να δώσει τέρμα στην πρακτική των μυστικών δηλώσεων, ιδίως στη διαδικασία συναπόφασης G

8. πιστεύει ότι η δημόσια πρόσβαση στα έγγραφα της επιτροπολογίας πρέπει να βελτιωθούν σημαντικά και ότι τα κείμενα αυτά πρέπει να περιληφθούν στους καταλόγους G επισημαίνει τη σημασία της διαφάνειας όσον αφορά τη διαδικασία της επιτροπολογίας και πιστεύει, ιδιαίτερα, ότι οι πληροφορίες όσον αφορά τη σύνθεση των επιτροπών και των καθηκόντων τους πρέπει να διατίθενται στο κοινό G

9. φρονεί ότι σε ορισμένα έγγραφα πρέπει να καθιερωθεί η προνομιακή πρόσβαση βουλευτών και του προσωπικού τους, υπό την προϋπόθεση της θέσπισης ή της προσαρμογής κανόνων σχετικά με τον χειρισμό εμπιστευτικών εγγράφων G

Επέκταση της πρακτικής των ανοικτών συνεδριάσεων

10. προτείνει να ληφθούν τα κάτωθι μέτρα:

i) πρέπει να επεκταθεί σημαντικά η πρακτική των ανοικτών συνεδριάσεων του Συμβουλίου όταν αυτό συνέρχεται υπό τη νομοθετική του ιδιότητα, και να μην περιορίζονται μόνο στις αρχικές συζητήσεις, καθώς επίσης, οι συνεδριάσεις αυτές να ανακοινώνονται και να δημοσιοποιούντα ευρέως G

ii) οι ημερήσιες διατάξεις των δημοσίων του συνεδριάσεων να δημοσιοποιούνται ευρύτερα απ¨ ό,τι επί του παρόντος και οι ενδιαφερόμενοι πολίτες να ενημερώνονται καλύτερα περί του τρόπου παρακολούθησής τους G

iii) η Επιτροπή πρέπει να προσφύγει περισσότερο στην τεχνική της διεξαγωγής δημοσίων ακροάσεων και εξετάσεων σε διάφορα μέρη της ΕΕ G

iv) πρέπει να καταρτίσει κατάλογο κριτηρίων που θα συμβάλει στην αξιολόγηση του κατά πόσον κάποια συγκεκριμένη συνεδρίαση πρέπει να είναι ανοικτή ή κλειστή, με βάση τα κριτήρια και τις εξαιρέσεις που περιλαμβάνει η "ηλιόλουστη νομοθεσία¨ των ΗΠΑ του 1976[semigr ]

v) πρέπει να προβλεφθεί σαφέστερη, σε σύγκριση με τη σημερινή, διάκριση των συνεδριάσεων στις οποίες μπορεί να υπάρχει ελεύθερη πρόσβαση του κοινού και αυτών στις οποίες μπορούν να περευρίσκονται πολιτικοί ή δημόσιοι υπάλληλοι από άλλα θεσμικά όργανα της ΕΕ G

Ευρύτερη χρήση του Internet

11. ζητεί να τίθενται στο Internet όλες οι νομοθετικές προτάσεις της ΕΕ, τα κείμενα της επιτροπολογίας και άλλα σημαντικά κείμενα της ΕΕ (καθώς και οι διάφοροι κατάλογοι εγγράφων), προκειμένου, αφενός να ενημερώνται οι ευρωπαίοι πολίτες και οι οργανώσεις και, αφετέρου, όπου κείνεται σκόπιμο, να ζητείται και η γνώμη τους G

Πιο υπεύθυνες διοικητικές υπηρεσίες της ΕΕ

12. ζητεί να προωθηθούν ανοικτότερες διοικητικές μέθοδοι στα διάφορα θεσμικά όργανα και οργανισμούς της ΕΕ, και οι πολίτες να αποκτήσουν σαφέστερη ιδέα περί των αρμοδιοτήτων ενός εκάστου, και να έχουν το δικαίωμα να λαμβάνουν ταχεία και ευγενική απάντηση στις προφορικές ή γραπτές ερωτήσεις που διατυπώνουν καθώς επίσης να προβλέπονται κατάλληλες διαδικασίες αναθεώρησης και προσφυγής. Πιστεύει ότι προς την κατεύθυνση αυτή θα συμβάλει η καθιέρωση κωδίκων δημόσιας διοίκησης, όπως προτείνει και ο Διαμεσολαβητής G

Συμπληρωματικά μέτρα

13. ζητεί να υπάρξει:

i) ταχεία πρόοδος για την επίτευξη διοργανικής συμφωνίας για τη βελτίωση της ποιότητας της διαδικασίας κατάρτισης της κοινοτικής νομοθεσίας, που θα οδηγήσει σε σαφέστερα και απλούστερα κείμενα της ΕΕ στο μέλλον[semigr ]

ii) περαιτέρω πρόοδος στη ενοποίηση και την κωδικοποίηση της νομοθεσίας της ΕΕ[semigr ]

iii) διατήρηση της πολυγλωσσίας ακόμη και στη διευρυμένη ΕΕ, ούτως ώστε όλοι οι πολίτες της ΕΕ να είναι σε θέση να ενημερώνονται περί των δραστηριοτήτων της ΕΕ και να συμμετέχουν στη διαδικασία λήψης αποφάσεων στη γλώσσα τους, και κάθε θεσμικό όργανο και οργανισμός της ΕΕ να διαθέσει τους αναγκαίους πόρους προκειμένου να ανταποκριθέι δεόντως στις απαιτήσεις που ορίζει η νέα τρίτη παράγραφος του άρθρου 8(Δ) της Συνθήκης[semigr ]

iv) βελτιώσεις όσον αφορά την ποιότητα των ενημερωτικών εκστρατειών της ΕΕ, με καλύτερο εκ των προτέρων προσδιορισμό των στόχων τους G

v) βελτιώσεις όσον αφορά τη διαφάνεια της εξαιρετικά πολύπλοκης θεσμικής διάρθρωσης της ΕΕ, με την προώθηση μέτρων όπως η απλοποίηση της νομοθετικής διαδικασίας και των διαδικασιών του προϋπολογισμού και της επιτροπολογίας G

vi) πλήρης διοργανική συνεγασία στον τομέα της τεχνολογίας της πληροφόρησης και, ιδιαίτερα, ανάγκη καθιέρωσης κοινών προτύπων για τη διάρθρωση των κειμένων που θα διευκολύνουν την αποθήκευση, τη μεταφορά, την αρχειοθέτηση και τη διαχείριση των εγγράφων και των πληροφοριών G

14. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στην Επιτροπή, το Συμβούλιο και τα κοινοβούλια και τις κυβερνήσεις των κρατών μελών.