Ευρωπαϊκή Επιτροπή: 
Το Πρόγραμμα Tacis 
Ετήσια Έκθεση 1997 
Βρυξέλλες 03.07.98 Com(98) 416 τελικό 

Περιεχόμενα σελίδα 
Δήλωση του Επιτρόπου 2 
To Tacis το 1997 - επισκόπηση 4 
Περίληψη της προσωρινής 7 
Αρμενία 8 
Αζερμπαϊτζάν 10 
Λευκορωσία 12 
Γεωργία 13 
Καζακστάν 15 
Κιργισία 17 
Μολδαβία 18 
Μογγολία 20 
Ρωσική Ομοσπονδία 22 
Τατζικιστάν 27 
Τουρκμενιστάν 28 
Ουκρανία 30 
Ουζμπεκιστάν 33 
Άνθρωποι, έργα, πολιτική 35 
Περιφερειακά Προγράμματα 42 
Προγράμματα για την εκτέλεση 
έργων μικρής κλίμακας 46 
Το Πρόγραμμα για τη Δημοκρατία Tacis/Phare 51 
Χρηματοδοτικές και λειτουργικές επιδόσεις 52 
Κατανομή κονδυλίων Tacis ανά τομέα 
στο διάστημα 1991 -1997 55 
Χρονολογική εξέλιξη 1991-1997 57 
Σημαντικά μελλοντικά γεγονότα 58 
* 1 * 
Δήλωση του Επιτρόπου 
Ή Συμφωνία Εταιρικής Σχέσης και Συνεργασίας (ΣΕΣΣ) με τη Ρωσία ανοίγει ένα νέο ευρύτερο κεφάλαιο στις μεταξύ μας σχέσεις όπου το Tacis μπορεί να 
παίξει καλύτερα όσο ποτέ το ρόλο του ως μέσο για επιτυχή μετάβαση' 
Το 1997, το πρόγραμμα Tacis εξελίχθηκε 
αλματωδώς μέσα σε μια περίοδο αλλαγών όσον 
αφορά τις σχέσεις μεταξύ της Ευρωπαϊκής 
Ενωσης και των ΝΑΚ. 
Σημαντικό γεγονός για το 1997 ήταν η έναρξη της 
ισχύος της Συμφωνία Εταιρικής Σχέσης και 
Συνεργασίας (ΣΕΣΣ) με τη Ρωσία, το Δεκέμβριο. 
Μέχρι το τέλος του 1997, επικυρώνονταν 
συνολικά 10 ΣΕΣΣ με κάθε ένα από τα ΝΑΚ. Οι 
ΣΕΣΣ με την Ουκρανία και τη Μολδαβία 
αναμένεται να τεθούν σε ισχύ κατά τη διάρκεια του 
1998, ενώ οι υπόλοιπες ακολουθούν σύντομα. Η 
ΣΕΣΣ δεσμεύει τις δύο πλευρές σε μια νέα μορφή 
διαλόγου στον κοινωνικό τομέα, με στόχο την 
προώθηση της δημοκρατικής και οικονομικής 
μεταρρύθμισης και της συνεργασίας σε πολλούς 
τομέις. Η συμφωνία εισαγάγει ένα νέο 
πολύπλευρο κεφάλαιο με το οποίο το Tacis μπορεί 
να εκπληρώσει με πληρέστερο τρόπο τον προορισμό του ως μοχλός μιας επιτυχούς 
μετάβασης. 
Κατά το 1997, στα ΝΑΚ σημειώθηκαν σημαντικές 
εξελίξεις. Οι εθνικές οικονομίες εμφανίζουν 
σημεία προόδου. Αλλαγές των διαρθρώσεων της 
οικονομίας χωρών εταίρων συνοδεύονταν σε 
πολλές περιπτώσεις από τη βούληση της 
προσέγγισης διεθνών οικονομικών διαρθρώσεων -
συγκεκριμένα, με την προσχώρηση στον ΠΟΕ. Σε 
πολλά ΝΑΚ οι προπαρασκευαστικές εργασίες για 
την προσχώρηση στον ΠΟΕ ξεκίνησαν με τη 
βοήθεια του Tacis. Προωθήθηκαν το 
επιχειρηματικό πνεύμα και οι μικρομεσαίες 
επιχειρήσεις, η περιβαλλοντική συνείδηση και η 
προαγωγή των ανθρώπινων πόρων. Υπήρξε 
αυξανόμενη επικέντρωση στα πλεονεκτήματα που 
προσφέρει η περιφερειακή συνεργασία, ως μέσο 
για την επίτευξη πολιτικής και οικονομικής 
σταθερότητας. Τα προγράμματα του Tacis 
TRACECA και INOGATE θεωρούνται σημαντικά 
εργαλεία για το σκοπό αυτό. 
Το 1997 ήταν έτος υψηλών επιδόσεων για το 
Tacis: το ποσό των 691 εκατομμυρίων ECU 
αποτέλεσε αντικείμενο συμβάσεων, το υψηλότερο 
ποσό από την έναρξη του Προγράμματος. 
Επιπλέον, μειώθηκε ουσιαστικά ο όγκος των μη 
απορροφηθέντων κονδυλίων: από 752 σε 543 
εκατομμύρια ECU. Αυτοί οι δείκτες απόδοσης ήταν 
το αποτέλεσμα ορισμένων αλλαγών στη 
διαχείριση του Προγράμματος, αλλά κυρίως της 
αφοσίωσης όλων αυτών που συμμετείχαν στην 
εκτέλεση του. 
Δυστυχώς, κατά το 1997, η ανάμειξη του Tacis στη 
Λευκορωσία έπρεπε να μειωθεί. Ανησυχίες όσον 
αφορά το δημοψήφισμα του Νοεμβρίου του 1996 
καθώς και τις τοπικές πολιτικές εξελίξεις που 
ακολούθησαν, οδήγησαν το Συμβούλιο Υπουργών 
της ΕΕ να συστήσει "προσεκτική αναθεώρηση" της 
τεχνικής βοήθειας, το Φεβρουάριο του 1997, και 
το Σεπτέμβριο του 1997 να παγώσει το σύνολο 
της τεχνικής βοήθειας, με εξαίρεση την 
ανθρωπιστική βοήθεια, τα περιφερειακά 
προγράμματα και τα προγράμματα 
εκδημοκρατισμού. Παράλληλα με τα συμεράσματα 
του Συμβουλίου, η ΕΕ ανέπτυξε ένα Πρόγραμμα 
Ανάπτυξης της Κοινωνίας των Πολιτών. Επίσης, η 
επιδείνωση της κατάστασης στο Τατζικιστάν 
εμπόδισε την παροχή βιώσιμης βοήθειας. 
Συνεπώς αποφασίστηκε η διακοπή των 
δραστηριοτήτων του Tacis στην εν λόγω χώρα. 
Κατά το 1997 υπήρξαν πρωτοβουλίες με σκοπό 
την ενίσχυση της παρακολούθησης και 
αξιολόγησης του Προγράμματος. Τον Ιούνιο του 
1997, δημοσιεύθηκε μια Προσωρινή Αξιολόγηση 
των αποτελεσμάτων του συνόλου του Προγράμματος. Ετσι δόθηκε η δυνατότητα στην 
Επιτροπή να καταρτίσει μια συνολική θεώρηση των 
ισχυρών σημείων και αδυναμιών του 
Προγράμματος. Επίσης, σε συμφωνία με την 
πολιτική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ορθή 
και αποτελεσματική διαχείριση, επήλθαν αλλαγές 
για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας και της 
προσπελασιμότητας, για την προσαρμογή των 
διαδικασιών, τη προαγωγή της σαφήνειας και της 
διαφάνειας των διαδικασιών για την υποβολή 
προσφορών και την αναβάθμιση της εκπαίδευσης 
προσωπικού. 
Άλλες αλλαγές που επίκεινται περιλαμβάνουν την 
έκδοση ενός τέταρτου κανονισμού του Tacis, ο 
οποίος θα τεθεί σε ισχύ στις αρχές του 2000. Οι 
προετοιμασίες για το νέο κανονισμό έχουν 
αρχίσει, λαμβάνοντας υπόψη την προαναφερθείσα 
η καλύτερη επίγνωση των επιδόσεων του 
προγράμματος. 
Με την ανατολή της εποχής των ΣΕΣΣ 
επιτεύχθηκε μια νέα συνοχή στις σχέσεις ΕΕ-ΝΑΚ: 
διάλογος για πολιτικά θέματα, εμπορικές σχέσεις, 
οικονομική συνεργασία και συνεργασία σε νέους 
τομείς, όπως ο αγώνας για την καταπολέμηση του 
εγκλήματος. Ο μελλοντικός ρόλος του Tacis θα 
συνίσταται στην υποστήριξη της διαδικασίας 
ΣΕΣΣ, εργασία που ενέχει σημαντικό βαθμό 
δυσκολίας και αποσκοπεί στην επίτευξη 
περαιτέρω σταθερότητας και ευρωστίας στον 
κόσμο των Νέων Ανεξάρτητων Κρατών. 
Hans van den Broek 
To Tacis το 1997 - μια 
επισκόπηση 
To Tacis καταρρίπτει όλα τα ρεκόρ 
Το 1997 ήταν ένας χρόνος ρεκόρ για το Tacis. Ενώ το 
ύψος των πληρωμών που καταβλήθηκαν από το πρόγραμμα 
σημείωσε αύξηση κατά 8%, η πιο αξιόλογη επίδοση ήταν η 
σύναψη συμβάσεων αξίας 691 εκατ. ECU, ποσό κατά 52% 
ανώτερο του συνολικού ποσού του 1996. Το πρόγραμμα 
απέφερε στους ανθρώπους και τις οργανώσεις που 
επωφελούνται από τη δράση του στις χώρες εταίρους 
προγράμματα και έργα που ήταν πολύ καλύτερα 
στοχοθετημένα. Επιπλέον, το πρόγραμμα απέκτησε νέο 
πολιτικό πλαίσιο για τη λειτουργία του στις χώρες εταίρους 
με τη θέση σε ισχύ της Συμφωνίας Εταιρικής Σχέσης και 
Συνεργασίας. 
Η βελτίωση της απόδοσης ήταν εν μέρει αποτέλεσμα της 
θέσπισης ενός αυστηρότερου χρονοδιαγράμματος για τις 
εσωτερικές διαδικασίες: Για παράδειγμα, έως το Μάιο του 
1997 είχαν υποβληθεί στην επιτροπή του Tacis 
προγράμματα, η αξία των οποίων κάλυπτε περί το 40% του 
συνολικού ετήσιου ποσού. Το πρόγραμμα επιδιώκει την όσο 
το δυνατόν ταχύτερη προσφορά βοήθειας από τη στιγμή 
που έχουν εντοπιστεί οι ανάγκες. Ετσι, το 1997 
προσαρμόστηκαν τα χρονοδιαγράμματα, διευκρινίστηκαν οι 
ευθύνες και απλοποιήθηκαν οι διαδικασίες του. 
Τον Ιανουάριο του 1997 καθιερώθηκαν πρότυπες 
συμβάσεις για την προκήρυξη κλειστών διαγωνισμών έτσι 
ώστε το περιεχόμενο των συμβάσεων να είναι σαφές και 
προβλέψιμο για όλους τους ενδιαφερόμενους. Και για να 
διευκολυνθεί η πρόσβαση στα προγράμματα του Tacis, 
τροποποιήθηκαν οι κανόνες για να διασαφηνισθούν 
διαδικαστικά θέματα που αφορούσαν τις προθεσμίες, την 
υποβολή προσφοράς και την αξιολόγηση, και να 
διασφαλισθεί ότι τα σχετικά έγγραφα θα διατίθενται σε 
τρεις γλώσσες. 
Ενας δραστικός περιορισμός του καθυστερημένου ποσού 
των 713 εκατ. ECU σε δεσμευμένα κονδύλια που 
παρέμεναν αδιάθετα και είχαν σωρευθεί μέχρι το τέλος του 
1996 θα ήταν πραγματοποιήσιμος. Η επίσπευση των 
διαδικασιών είχε επίσης ως αποτέλεσμα η προκήρυξη 
διαγωνισμών για τη σύναψη συμβάσεων κατά το πρώτο 
ήμισυ του έτους να αφορά ποσό διπλάσιο αυτού της ίδιας 
περιόδου του προηγούμενου έτους. Τα ποσά των 
συμβάσεων υπερέβησαν τους στόχους κατά 28% και οι 
επιδόσεις αυτές είναι οι υψηλότερες που σημειώθηκαν από 
την έναρξη του προγράμματος, το 1991. 
Ο μέσος χρόνος που απαιτείται για τη διενέργεια 
πληρωμών - τιμολογίων περιορίστηκε από 85 σε 56 ημέρες. 
Επίσης, έγινε μία αρχή με τον εξορθολογισμό ενός 
μεγάλου αριθμού μικρών έργων που κληρονομήθηκαν από 
το παρελθόν, συνοδευόμενα συχνά από δυσκίνητες 
διαδικασίες που ήταν χρονοβόρες για τη διαχείριση. To Tacis προσαρμόζει το περίγραμμα του 
Η σημαντική επιτάχυνση που παρατηρήθηκε με τη σύναψη 
ΣΕΣΣ το 1997 - η πρώτη, με τη Ρωσία, τέθηκε σε ισχύ το 
Δεκέμβριο - παγιοποίησε το πολιτικό και στρατηγικό 
περίγραμμα εντός του οποίου λειτουργεί το Tacis . 
Οι ΣΕΣΣ έχουν σχεδιαστεί για να εξασφαλίσουν την 
πραγματική συνεργασία και να προσφέρουν ένα μόνιμο 
πλαίσιο για τη μακρόπνοη ασφάλεια και ευημερία των 
πολιτών. Ο χαρακτήρας τους είναι στρατηγικός και 
δυναμικός, συνεκτιμά αλλαγές που συντελούνται στους 
κόλπους της Ευρωπαϊκής Ενωσης (για παράδειγμα, με τη 
διεύρυνση και την καθιέρωση του Ενιαίου Ευρωπαϊκού 
Νομίσματος) και στα ΝΑΚ (καθώς οι χώρες εταίροι 
καταλαμβάνουν τη θέση που τους ανήκει στους κόλπους 
της διεθνούς οικονομικής κοινότητας). 
Ο έλεγχος των αποτελεσμάτων 
Για την αποτελεσματική λειτουργία της βοήθειας, πρέπει να 
ελέγχεται κατά πόσον η βοήθεια που χορηγείται είναι η 
ενδεδειγμένη, πόσο ικανοποιητική είναι η μέθοδος που 
χρησιμοποιείται για το σκοπό αυτό και σε ποιο βαθμό τα 
αποτελέσματα ανταποκρίνονται στις προσδοκίες. Κατά τη 
διάρκεια του 1997, η προσέγγιση που ακολουθούσε η 
Επιτροπή όσον αφορά αυτού του είδους τους ελέγχους, 
υπέστη ορισμένες σημαντικές τροποποιήσεις. Από τη μία 
μεριά, αυξήθηκε αλματωδώς ο αριθμός των ελέγχων των 
έργων από το ίδιο το Tacis - εκπονήθηκαν περισσότερες 
από 600 εκθέσεις από τις ομάδες παρακολούθησης του 
Tacis. Η παρακολούθηση προσφέρει μια αξιολόγηση 
επιλεγμένων έργων με τη μορφή γραπτών εκθέσεων, με 
βάση σαφώς καθορισμένα κριτήρια απόδοσης. Ωστόσο, ενώ 
κάθε έκθεση είναι σημαντική αυτή καθεαυτή και μπορεί να 
αποδείξει κατά πόσον τα πράγματα εξελίχθηκαν όπως 
έπρεπε, ή να συμβάλει στην προσαρμογή του 
προσανατολισμού ενός έργου που τελεί υπό εκτέλεση (ή 
ακόμη και να οδηγήσει στη διακοπή έργου το οποίο δεν 
εξελίχθηκε όπως θα έπρεπε), οι δράσεις παρακολούθησης 
του Tacis αποτελούν τμήμα ενός γενικού συστήματος 
αξιολόγησης το οποίο υποστηρίζει διαρκώς τον 
προγραμματικό προσανατολισμό, το σχεδιασμό των έργων 
και τη διαχείριση. 
Ο ρόλος των ομάδων παρακολούθησης του Tacis 
ενισχύθηκε το 1997 ενώ το ίδιο συνέβη και με τη 
συνεργασία με τα μέλη της αντιπροσωπείας της 
Ευρωπαϊκής Επιτροπής, τις συντονιστικές μονάδες και τα 
τεχνικά γραφεία στις χώρες εταίρους. Αυξήθηκε η 
συχνότητα παρακολούθησης μεγάλων έργων και από το 
1995 καταρτίζεται κάθε χρόνο μία πλήρης τράπεζα 
δεδομένων που περιλαμβάνει όλες τις εκθέσεις 
παρακολούθησης και αξιολόγησης. Τα στοιχεία αυτά θα 
τεθούν στη διάθεση του κοινού από τα μέσα του 1998. 
Από την άλλη πλευρά, αυτή η νέα προσήλωση σε μία 
"κουλτούρα αξιολόγησης" προκύπτει επίσης και από την 
έναρξη της λειτουργίας μιας ιδιαίτερης μονάδας 
αξιολόγησης, από την αρχή του 1997. Η δημιουργία της 
μονάδας ήταν προϊόν της ανταπόκρισης της Επιτροπής 
στις απαιτήσεις της πολιτικής για την ορθή και 
αποτελεσματική διαχείριση, το αυξανόμενο ενδιαφέρον 
που έδειχνε η αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή της 
Ευρωπαϊκής Ενωσης καθώς και σε συγκεκριμένα αιτήματα 
του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Ελεγκτικού 
Συνεδρίου για μια περισσότερο ανεξάρτητη αξιολόγηση του 
Tacis. Η μονάδα υποστηρίζεται από τα κράτη μέλη και κάθε 
εξάμηνο υποβάλλει εκθέσεις στην Επιτροπή του Tacis (η 
οποία αποτελείται από αντιπροσώπους κρατών μελών). Η 
νέα μονάδα ολοκλήρωσε την προσωρινή αξιολόγηση του Tacis (βλέπε το ιδιαίτερο κεφάλαιο). Ολοκληρώθηκαν οι 
αξιολογήσεις της δράσης για την ενίσχυση της 
εκπαίδευσης διοικητικών στελεχών που χρηματοδοτείται 
από το Tacis και του προγράμματος για τη δημοκρατία του 
Tacis. Η ομάδα ανέλαβε επίσης άλλες 11 αξιολογήσεις οι 
οποίες δεν είχαν ολοκληρωθεί ακόμη κατά τα τέλη του 
έτους. Σ'αυτές συμπεριλαμβάνεται η εξέταση των έργων 
του Tacis στον τομέα των μεταφορών, της τριτοβάθμιας 
εκπαίδευσης και της αδελφοποίησης πόλεων, αξιολογήσεις 
εθνικών έργων στη Γεωργία και την Ουκρανία καθώς και 
τομεακές ειδικές μελέτες σχετικά με τη γεωργία ή την 
αναδιάρθρωση επιχειρήσεων στη Ρωσία και τη δημόσια 
διοίκηση στο Καζακστάν και το Ουζμπεκιστάν. Άλλοι τομείς 
του προγράμματος που έχουν επιλεγεί προς εξέταση 
συμπεριλαμβάνουν πτυχές μικρών έργων, των μεταφορών 
Χώρα 
Αρμενία 
Αζερμπαϊτζάν 
Λευκορωσία 
Γεωργία 
Καζακστάν 
Κιργισία 
Μολδαβία 
Μογγολία 
Ρωσία 
Τατζικιστάν 
Τουρκμενιστάν 
Ουκρανία 
Ουζμπεκιστάν Ενδεικτικό 
Πρόγραμμα 
Εγκρίθηκε 
το 1996 
Εγκρίθηκε 
το 1996 
Εγκρίθηκε 
το 1996 
Εγκρίθηκε 
το 1996 
Εγκρίθηκε 
το 1996 
Εγκρίθηκε 
το 1996 
Εγκρίθηκε 
το 1996 
Εγκρίθηκε 
το 1996 
Εγκρίθηκε 
το 1996 
Εγκρίθηκε 
το 1996 
Εγκρίθηκε 
το 1996 Προγράμματα Δράσης 
που εγκρίθηκαν το 1997 
συμπεριλαμβανομένων των 
Προγραμμάτων Μικρής 
Κλίμακας (σε εκατομμύρια ECU) 
Εγκρίθηκε το 1996 
Εγκρίθηκε το 1996 
Εγκρίθηκε το 1996 
Εθνικό Πρόγραμμα - 24.0 
Εθνικό Πρόγραμμα -13.0 
Εθνικό Πρόγραμμα -18.0 
Εγκρίθηκε το 1996 
Εθνικό Πρόγραμμα -133.0 
Εθνικό Πρόγραμμα -11.5 
Εθνικό Πρόγραμμα - 44.0 
Εγκρίθηκε το 1996 ΣΕΣΣ Προσωρινή 
Συμφωνία 
Υπεγράφη στις 22.4.96 Υπεγράφη στις 10.12.96 
Τέθηκε σε ισχύ 1.12.97 
Υπεγράφη στις 22.4.96 Υπεγράφη στις 8.10.97 
Υπεγράφη στις 6.3.95 
Υπεγράφη στις 22.4.96 
Υπεγράφη στις 23.1.95 
Υπεγράφη στις 9.2.95 Υπεγράφη στις 25.3.96 
Υπεγράφη στις 5.10.96 
Τέθηκε σε ισχύ 1.9.97 
Υπεγράφη στις 5.12.95 
Τέθηκε σε ισχύ 1.4.97 
Υπεγράφη στις 28.11.96 
Υπεγράφη στις 28.11.94 Υπεγράφη στις 2.10.95 
Τέθηκε σε ισχύ 1.5.96 
Υπεγράφη στις 24.6.94 Υπεγράφη στις 14.7.95 
Τέθηκε σε ισχύΐ. 12.97 Τέθηκε σε ισχύ 1.2.96 
(Οι συζητήσεις 
άρχισαν στις 24.5.97)) 
Υπεγράφη στις 14.6.94 
Υπεγράφη στις 21.6.96 Υπεγράφη στις 14.11.96 Υπεγράφη στις 1.6.95 
Τέθηκε σε ισχύ 1.2.96 
και των τηλεπικοινωνιών, του INOGATE, της πυρηνικής 
ασφάλειας. Διεξήχθη επίσης μία κύρια εθνική μελέτη της 
Ρωσίας. Ο απώτερος στόχος είναι να ολοκληρώνεται η 
εκτέλεση μίας ή δύο αξιολογήσεων κάθε μήνα. 
To Tacis διαδίδει πληροφορίες 
Το 1997 καταβλήθηκαν σημαντικές προσπάθειες από το 
Tacis προκειμένου να διασφαλισθεί ότι οι πληροφορίες που 
αφορούν τη δράση του διαδίδονται επαρκώς. Στις 
πρωτοβουλίες συμπεριλαμβάνεται μελέτη των απόψεων 
που επικρατούν όσον αφορά το Tacis στην Ευρωπαϊκή 
Ενωση και στα ΝΑΚ, ενώ στα τελευταία συνάφθηκαν 
περισσότερο εποικοδομητικές εταιρικές σχέσεις με τα 
γραφεία του Tacis, προκειμένου να εξασφαλισθεί η 
ευρύτερη διάδοση πληροφοριών. Από το 1991, λειτουργεί 
μία ειδική υπηρεσία πληροφόρησης για το Tacis (και για το 
πρόγραμμα Phare για τη χορήγηση βοήθειας στην 
Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη). Η μονάδα υποδέχτηκε 
5.000 επισκέπτες, απάντησε σε περισσότερες από 50.000 
ερωτήσεις κατά τη διάρκεια του έτους και διοργάνωσε 
περισσότερες από 100 παρουσιάσεις. Το Φεβρουάριο του 
1998 άνοιξε ένα νέο κέντρο πληροφοριών για τα 
προγράμματα Tacis και Phare το οποίο καλύπτει τις 
ανάγκες του κοινού και των επιχειρήσεων. 
Παράλληλα, το πρόγραμμα διάδοσης του Tacis προέβη στη 
διανομή περισσότερων από 20 δημοσιεύσεων στις οποίες 
εξηγείται η μέθοδος και τα αποτελέσματα μεμονωμένων (ή 
ομάδων) έργων του Tacis. Επιπλέον, το Tacis δημιούργησε 
δική του ιστοσελίδα στη θέση της ΓΔ ΙΑ στον εξυπηρετητή 
Europa, ούτως ώστε να επιτρέπεται η άμεση διάδοση ενός 
ευρέος φάσματος πληροφοριών - στις οποίες 
συμπεριλαμβάνονται η προκήρυξη διαγωνισμών και 
πληροφορίες που αφορούν το πρόγραμμα. Το 1997, οι 
σελίδες του Tacis χρησιμοποιήθηκαν περισσότερο από 
500.000 φορές. 
To Tacis ανταποκρίθηκε επίσης στο αυξανόμενο 
ενδιαφέρον που εκδήλωσαν άλλα θεσμικά όργανα της 
Κοινότητας. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πραγματοποίησε 
πάμπολλες συζητήσεις σε επιτροπές και συνόδους 
ολομέλειας σχετικά με θέματα τα οποία αφορούν με άμεσο 
ή έμμεσο τρόπο το πρόγραμμα, και αντιπροσωπείες του 
επισκέφθηκαν ορισμένα έργα του Tacis στα πλαίσια των 
ερευνών που πραγματοποιούσαν. Με βάση έκθεση του 
Ελεγκτικού Συνεδρίου, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έδωσε 
ιδιαίτερη προσοχή το 1997, στα έργα του Tacis στην 
Ουκρανία, ιδιαίτερα στο πρόγραμμα για την πυρηνική 
ασφάλεια. 
Περίληψη της προσωρινής 
αξιολόγησης του Tacis 
Στην προσωρινή αξιολόγηση του Tacis συμπεραίνεται ότι η 
συμβολή του προγράμματος στην προσπάθεια 
μεταρρύθμισης ήταν σημαντική. Ο απολογισμός της 
κατάστασης όσον αφορά τα αποτελέσματα που 
επιτεύχθηκαν είναι θετικός. "To Tacis επηρέασε ορισμένες 
προσπάθειες αλλαγής οι οποίες είναι σημαντικές για την 
περαιτέρω ανάπτυξη της οικονομίας της αγοράς και της 
δημοκρατίας στα ΝΑΚ και στη Μογγολία". Αυτό είναι ένα 
από τα βασικά συμπεράσματα της πρώτης ανεξάρτητης 
προσωρινής αξιολόγησης του Tacis, που 
πραγματοποιήθηκε το 1997 και δημοσιεύτηκε τον Ιούνιο. 
Ακολουθούν τα σημαντικότερα σημεία της έκθεσης: 
Η αποδοτικότητα των έργων 
Η συντριπτική πλειοψηφία των έργων του Tacis - 80%, 
σύμφωνα με τις εκθέσεις παρακολούθησης - θεωρείται ότι 
πέτυχε τους στόχους της, ενώ ένα ποσοστό 20% απέτυχε 
εν μέρει ή ολοκληρωτικά να ανταποκριθεί στις προσδοκίες. 
Οι επιδόσεις του 71% των έργων του Tacis θεωρούνται 
"καλές" (30%) ή θετικές (41%) όσον αφορά την επίτευξη 
των στόχων τους. 22% των έργων χαρακτηρίστηκαν 
"απογοητευτικά" και 7% θεωρήθηκε ότι αποτέλεσαν 
παταγώδεις αποτυχίες. 
Το 87% των έργων Tacis θεωρείται ότι είναι κατάλληλα 
προσαρμοσμένα στις ανάγκες των επιλεγμένων εταίρων ή 
δικαιούχων. 75% θεωρείται ότι είχε θετικές επιδράσεις 
όσον αφορά την ανάπτυξη δυναμικότητας στις οργανώσεις 
εταίρους, πράγμα το οποίο υποδηλώνει ότι θα υπάρξουν 
θετικές επιδράσεις όσον αφορά τη μελλοντική οικονομική 
απόδοση. 
Οι επιδόσεις του 53% των αναδόχων θεωρήθηκαν καλές ή 
άριστες, του 31% γενικώς θετικές και του 16% κάτω του 
μέσου όρου. Οι αποδοτικότητα των έργων του Tacis 
κρίθηκε υψηλότερη όσον αφορά τις χρηματοδοτικές 
υπηρεσίες, την μη πυρηνική ενέργεια, την εκπαίδευση και 
τις τηλεπικοινωνίες. 
Στη προσωρινή αξιολόγηση αναφέρεται ότι, μέχρι σήμερα, 
δεν δόθηκε επαρκής σημασία στην ενίσχυση της 
δημοκρατίας και του τομέα της δικαιοσύνης και των 
εσωτερικών υποθέσεων. Στη συνέχεια όμως αναφέρεται 
ότι "στους περισσότερους τομείς, τα έργα του Tacis 
συμβάλλουν στην αλλαγή της νοοτροπίας ή στην ανάπτυξη 
της θεσμικής δυναμικότητας, γεγονός το οποίο έχει 
θετικές συνέπειες όσον αφορά την ενίσχυση της 
δημοκρατίας". Διαχείριση 
Η προσωρινή αξιολόγηση συζητήθηκε εκτενώς στους 
κόλπους του Tacis καθώς και με τα κράτη μέλη. Τα 
αποτελέσματα των συζητήσεων αυτών ελήφθησαν υπόψη 
στα πλαίσια της προετοιμασίας του νέου κανονισμού του. 
Αξιολογήσεις που ξεκίνησαν το 1997 και αναμένεται να 
ολοκληρωθούν το 1998 συμπεριλαμβάνουν τις ακόλουθες 
χώρες: 
Αξιολόγηση Αναμένεται 
Γεωργία αρχές 1998 
Tempus αρχές 1998 
Αδελφοποίηση πόλεων αρχές 1998 
Καζακστάν, Ουζμπεκιστάν 
(Δημόσια Διοίκηση) αρχές 1998 
Traceca μέσα 1998 
Τράπεζα δεδομένων 
παρακολούθησης και αξιολόγησης μέσα 1998 
Ουκρανία μέσα 1998 
Ρωσία (υποστήριξη επιχειρήσεων) μέσα 1998 
Πρόγραμμα μικρών έργων 
(ενίσχυση επιχειρήσεων) μέσα 1998 
Πρόγραμμα παροχής συμβουλών 
για τη χάραξη πολιτικής μέσα 1998 
Καζακστάν (ενίσχυση επιχειρήσεων) μέσα 1998 
Ρωσία (Γεωργία) μέσα 1998 
Αρμενία 
Στις σχέσεις της Κοινότητας με την Αρμενία δόθηκε μια 
σημαντική ώθηση το Δεκέμβριο του 1997, όταν τέθηκε σε 
ισχύ η προσωρινή συμφωνία. Η οικονομία της Αρμενίας 
συνέχισε να αναπτύσσεται το 1997. Ωστόσο, καθίσταται 
ολοένα και πιο σαφές ότι η πλήρης αξιοποίηση των 
δυνατοτήτων εξαρτάται από τη δυνατότητα πρόσβασης σε 
ευρύτερες αγορές, σε μια χώρα της οποίας τα σύνορα με 
την Τουρκία και το Αζερμπαϊτζάν είναι κλειστά, λόγω των 
συνεχιζόμενων εντάσεων σχετικά με την αμφισβητούμενη 
περιοχή του Nagorno-Karabakh καθώς και του 
παρεμποδισμού της διαμετακόμισης στη Ρωσία μέσω της 
Γεωργίας. 
Υποστήριξη της μεταβατικής προσπάθειας 
Με αυτά τα δεδομένα, το Tacis συνέχισε να συμβάλει με 
διάφορους τρόπους στην προσπάθεια για την 
αναδιάρθρωση της Αρμενίας με βάση τους δύο άξονες που 
αφορούν την ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα και των 
ανθρώπινων πόρων. Συγκεκριμένα, χορηγήθηκε βοήθεια 
μέσω έργων όπως η Γεωργική Συνεταιριστική Τράπεζα της 
Αρμενίας, η περιφερειακή γεωργική μεταρρύθμιση, η 
βελτίωση των επιχειρηματικών δεξιοτήτων και η 
εντατικότερη παροχή συμβολών σε μικρότερες 
επιχειρήσεις, η πρόσβαση σε ενέργεια, η μεταρρύθμιση του 
τομέα της υγείας και η αναβάθμιση της δημόσιας διοίκησης. 
Σε ένα ευρύτερο πολιτικό επίπεδο χορηγείται βοήθεια στην 
κυβέρνηση, ώστε να της επιτραπεί να ανταποκριθεί στις 
διεθνείς υποχρεώσεις που έχει αναλάβει ενόψει της 
Συμφωνίας Εταιρικής Σχέσης και Συνεργασίας με την 
Κοινότητα και τα κράτη μέλη της καθώς και τα σχέδια της για την προσχώρηση στον ΠΟΕ. Οι διεργασίες αυτές 
συνεχίζουν να ενθαρρύνουν τις αντιλήψεις που επικρατούν 
στην Αρμενία ως προς τα οφέλη που προσφέρει η 
στενότερη συνεργασία στους κόλπους της διεθνούς 
κοινότητας και την αποδοχή ενός μέρους της πειθαρχίας 
και των συμβιβασμών που συνεπάγεται η πράξη αυτή. 
Γεωργία και τραπεζικός τομέας 
Η Γεωργική Συνεταιριστική Τράπεζα της Αρμενίας - μια 
πρωτοβουλία που υποστηρίζεται από το Tacis -
ολοκλήρωσε το πρώτο έτος της λειτουργίας της το 1997 με 
πάρα πολύ θετικά αποτελέσματα. Επίσης, η τράπεζα είχε 
σημαντική παρουσία σε όλη τη χώρα, όπου συνέβαλε στην 
αύξηση της χρήσης καλλιεργούμενων εκτάσεων κατά το 
τριακονταπλάσιο. Η ΓΣΤΑ είναι η μοναδική τράπεζα που 
προσφέρει αμέσως στους γηγενείς γεωργούς δάνεια 
μικρής κλίμακας (500 - 1.000 δολαρίων) για μία ή για μισή 
περίοδο εσοδείας, με στόχο την αγορά γεωργικών πρώτων 
υλών όπως είναι οι σπόροι και τα λιπάσματα. Οι 
επιχειρηματικές επιτυχίες ήταν επίσης υψηλές, και, μέχρι 
στιγμής, το ποσοστό επιστροφής δανείων ήταν 100%. Η 
τράπεζα ιδρύθηκε με βάση μία μελέτη βιωσιμότητας του 
Tacis το οποίο προσέφερε την τεχνογνωσία για την 
ανάπτυξη των δυνατοτήτων της στα πλαίσια ενός 
ανταγωνιστικού τραπεζικού περιβάλλοντος. Σταδιακά, 
επιδιώκεται η επέκταση των υπηρεσιών σε όλη τη χώρα και 
η διεύρυνση του φάσματος των προϊόντων για να 
συμπεριληφθούν σε αυτά μεσοπρόθεσμα δάνεια, προϊόντα 
καταθέσεων και αποταμιεύσεων καθώς και άλλες 
τραπεζικές υπηρεσίες. 
Κατανομή κονδυλίων ανά τομέα 
στο διάστημα 1991-1997 
(σε εκατομμύρια ECU) 
Η πυρηνική ασφάλεια και το περιβάλλον 
Αναδιάρθρωση κρατικών επιχειρήσεων 
και ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα 
Μεταρρύθμιση σε: δημόσια διοίκηση, 
κοινωνικές υπηρεσίες και εκπαίδευση 
Αγροτικός τομέας 
Ενέργεια 
Μεταφορές 
Παροχή συμβουλών για τη 
χάραξη πολιτικής και ΠΜΚ 
Τηλεπικοινωνίες 
Λοιπά 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 Σύνολο 
0,3 
0,7 
0 
0 
1,3 
0 
0 
0 
0 0 
3,54 
1,5 
1,66 
0 
0 
2,85 
0 
0 0 
2,3 
1,8 
0 
4,1 
0 
0 
0 
8,8 0 
2 
1,5 
0 
2 
0 
0 
0 
0,5 0 
5,7 
0 
0 
0 
5,35 
0 
0,95 0,3 
14,24 
6,8 
1,66 
7,4 
0 
8,2 
0 
10,25 
Σύνολο 2,3 9,55 17 14 48,85 
Η χρήση αρόσιμων εκτάσεων είναι τριάντα φορές μεγαλύτερη απ' ότι στο παρελθόν 
Συγκεκριμένες επιτυχίες 
Το σχέδιο που αφορά τη σχολή δημόσιας διοίκησης της 
Αρμενίας απέβη επιτυχές. Στο δεύτερο στάδιο της 
ανάπτυξης του ενισχύθηκε η υποστήριξη με την 
αναβάθμιση του εκπαιδευτικού προγράμματος και των 
δεξιοτήτων του γηγενούς διδακτικού προσωπικού, παρά το 
γεγονός ότι δεν θεσπίστηκε ποτέ ο αναμενόμενος νόμος 
για τις δημόσιες υπηρεσίες - πράγμα που δεν επέτρεψε την 
προσαρμογή του εκπαιδευτικού προγράμματος σε ένα νέο 
πλαίσιο εκπαίδευσης των δημοσίων υπαλλήλων. 
Το περιφερειακό πρόγραμμα γεωργικής μεταρρύθμισης που 
υποστηρίζεται από το Tacis λειτουργεί στην Αρμενία από 
το 1996 - βοηθώντας τους ντόπιους γεωργούς να 
συστήσουν και να θέσουν σε λειτουργία πιστωτικούς 
φορείς. Ωστόσο, η επιτυχία ήταν λιγότερη απ'ό,τι σε άλλες 
περιοχές του Καυκάσου. 
To Tacis συμμετείχε επίσης σε ένα σχέδιο για το συντονισμό 
της βοήθειας που προσφέρουν χορηγοί με στόχο την 
ανάπτυξη του ενεργειακού τομέα. Το σχέδιο αυτό στέφθηκε 
από ιδιαίτερη επιτυχία το 1997, όταν ανατέθηκε σε 
πετρελαϊκή εταιρεία η ανάπτυξη εκτάσεων για την άντληση 
πετρελαίου και φυσικού αερίου, με αποτέλεσμα να αρχίσουν 
σύντομα οι γεωτρήσεις. Πρόκειται για μια σημαντική επιτυχία 
τόσο από τεχνική, όσο και από πολιτική άποψη. 
* 9 * 
Αζερμπαϊτζάν 
Η προσωρινή συμφωνία με το Αζερμπαϊτζάν υπογράφτηκε 
κατά τη διάρκεια του 1997, επισφραγίζοντας τη σύσφιγξη 
των εκατέρωθεν σχέσεων. Τον ίδιο χρόνο εμφανίστηκαν 
ορισμένα άλλα συγκεκριμένα παραδείγματα της αύξησης 
των διεθνών επαφών του Αζερμπαϊτζάν - για παράδειγμα με 
τη γιορτή του πετρελαίου που διεξάγεται στο Baku τον 
Οκτώβριο. Η παροχή πετρελαίου από τη χώρα με 
κατεύθυνση το Βορρά άρχισε τον Οκτώβριο, ενώ κατά τη 
διάρκεια του ιδίου έτους συνάφθηκαν σημαντικές 
συμφωνίες για την ανάπτυξη του πετρελαϊκού κλάδου. 
θα χρειασθεί να περάσουν χρόνια μέχρις ότου καταστούν 
εμφανή τα πραγματικά οικονομικά οφέλη της παραγωγής 
πετρελαίου, τα οποία θα εξαρτηθούν οπωσδήποτε από την 
πρόοδο που θα σημειωθεί όσον αφορά την κατασκευή 
διαμετακομιστικών αγωγών καθώς και άλλων 
διευκολύνσεων για την εξαγωγή του πετρελαίου από τη 
χώρα. Η διαδικασία ιδιωτικοποίησης ξεκίνησε ουσιαστικά το 
1996 και, μέχρι το τέλος του 1997, είχαν περιέλθει σε 
ιδιωτικά χέρια 400 μεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις. Το 
σημαντικότερο απ'όλα είναι όμως το γεγονός ότι η χώρα 
εξακολουθεί να υποφέρει από το βάρος της παρουσίας 900 
000 προσφύγων, ενώ το μέσο ύψος των μισθών ανέρχεται 
σε 30 δολάρια το μήνα και το 70% του πληθυσμού διαβιοί 
κάτω από το όριο της φτώχειας. 
Ενίσχυση του ενεργειακού τομέα 
Η δράση του Tacis στο Αζερμπαϊτζάν επικεντρώθηκε το 
1997 σε πολλές από τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η 
χώρα. To Tacis ανάπτυξε αξιόλογη δραστηριότητα στον τομέα της ενέργειας, ιδιαιτέρως στο πλαίσιο του 
προγράμματος INOGATE το οποίο θα προωθήσει τις 
εξαγωγές πετρελαίου της χώρας διευκολύνοντας την 
κατασκευή αγωγών. Επίσης, το Tacis συνέβαλε στην 
αναβάθμιση της διανομής ενέργειας στις κύριες 
βιομηχανικές ζώνες του Αζερμπαϊτζάν και πρόσφερες 
συμβουλές στην κυβέρνηση σχετικά με την επίλυση των 
προβλημάτων που αφορούν τη βιομηχανική ρύπανση. Η 
προσπάθεια αυτή δεν θα ωφελήσει μόνον το περιβάλλον 
στην Κασπία θάλασσα, αλλά θα ενθαρρύνει και τις 
εσωτερικές επενδύσεις, δεδομένου ότι θα καταστήσει 
περισσότερο σαφείς τους κινδύνους που αποθάρρυναν 
μέχρι στιγμής τη συμμετοχή των επενδυτών. 
To Tacis παρέχει επίσης συμβουλές στην κυβέρνηση όσον 
αφορά το συντονισμό της διαχείρισης της ενέργειας και 
των καυσίμων. Στόχος είναι η δημιουργία ενός 
περισσότερου διαφανούς ρυθμιστικού περιβάλλοντος και, 
συνεπώς, η αύξηση των ξένων επενδύσεων. Στο 
πρόγραμμα δράσης συμπεριλαμβάνεται και ένα σημαντικό -
και ιδιαίτερα εμφανές - έργο αποκατάστασης στην περιοχή 
Fizuli. Το έργο αυτό έχει ως στόχο την ανασυγκρότηση 
περιοχών οι οποίες επηρεάστηκαν από τη διένεξη στο 
Nagorno-Karabakh. To Tacis τροφοδότησε με ηλεκτρικό 
ρεύμα και πόσιμο νερό 22 χωριά. Οι αρδευτικοί σταθμοί και 
δίαυλοι επέτρεψαν την άρδευση των εκτάσεων στις οποίες 
καλλιεργείται σιτάρι. Η βοήθεια αυτή συμπληρώθηκε από 
ένα γεωργικό έργο του Tacis, από το οποίο επωφελούνται 
2 000 αγρότες που έλαβαν πιστώσεις για την αγορά 
σπόρων και λιπασμάτων. 
Κατανομή κονδυλίων ανά τομέα 
στο διάστημα 1991-1997 
(σε εκατομμύρια ECU) 
Η πυρηνική ασφάλεια και το περιβάλλον 
Αναδιάρθρωση κρατικών επιχειρήσεων 
και ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα 
Μεταρρύθμιση σε: δημόσια διοίκηση, 
κοινωνικές υπηρεσίες και εκπαίδευση 
Αγροτικός τομέας 
Ενέργεια 
Μεταφορές 
Παροχή συμβουλών για τη χάραξη 
πολιτικής και ΠΜΚ 
Τηλεπικοινωνίες 
Λοιπά 
Σύνολο 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 Σύνολο 
0 
0 
ο 
0,4 
0 
0 
0 
0 
0 
0,4 0 
2,6 
2,5 
0 
0 
4,4 
0 
0 
12,5 0 
1,9 
1,8 
0 
3,6 
0 
0 
0 
0,7 
8 0 
1,8 
1,3 
0 
2,5 
0 
0 
0 
0,4 0 
1,7 
0 
0 
4,8 
0 
5,03 
1 
3,47 
16 0 
8 
6,1 
2,9 
10,9 
0 
9,43 
1 
12,57 
50,9 
10 
To Tacis συμβάλει στην ανάπτυξη ενός αποδοτικού διαδρόμου μεταφορών από την Ανατολή στη Δύση 
Μεταφορές, εκπαίδευση και ανάπτυξη 
επιχειρήσεων 
To Tacis συνεργάστηκε με τις δημόσιες αρχές του 
Αζερμπαϊτζάν στον τομέα των μεταφορών, ιδιαιτέρως μέσω 
του προγράμματος TRACECA, με στόχο τη δημιουργία 
ενός αποδοτικού διαύλου μεταφοράς από την Ανατολή 
προς τη Δύση. Εκτελέστηκαν επίσης σχέδια για την 
εκπαίδευση ελεγκτών, την ανάπτυξη μικρών επιχειρήσεων 
και τους ανθρώπινους πόρους. Μέχρι το τέλος του 
τρέχοντος σχεδίου δράσης θα έχουν εκπαιδευτεί 300 
ελεγκτές στη γενική λογιστική και στις βασικές αρχές των 
ελέγχων. Το σχέδιο για την ανάπτυξη των μικρομεσαίων 
επιχειρήσεων προσφέρει μελέτες μάρκετινγκ, υποστήριξη 
κατά τη χάραξη επιχειρηματικών σχεδίων, τη σύναψη 
συμβάσεων και την προσφορά εκπαίδευσης σε τοπικές 
επιχειρήσεις. 
Ιδιαιτέρως, με σχέδιο του Tacis που εκτελέστηκε στη 
σχολή δημόσιας διοίκησης εκπαιδεύτηκαν δημόσιοι 
υπάλληλοι του Αζερμπαϊτζάν. Το πρόγραμμα έχει αρχίσει 
να αυτοχρηματοδοτείται, μετά τη διακοπή της 
χρηματοδότησης εκ μέρους του Tacis στα τέλη του 1997, 
μέσω συμβάσεων που συνάπτει με τοπικούς οργανισμούς 
δημόσιας διοίκησης, με τον ιδιωτικό τομέα με νεοσυσταθείσες ιδιωτικές επιχειρήσεις στο Baku και μέσω 
της παροχής συμβουλών σε διεθνείς χορηγούς. Το 
προσωπικό του Tacis θα συνεχίσει να παρακολουθεί το 
σχέδιο προκειμένου να αξιολογήσει τα μακροπρόθεσμα 
αποτελέσματα. Ενα άλλο σχέδιο συνέβαλε στη διάρθρωση 
της εκπαίδευσης διοικητικών στελεχών για την προσφορά 
μεταπτυχιακών προγραμμάτων σπουδών στη διάθεση 
επιχειρήσεων σε δύο πανεπιστήμια. Τέλος, ένα έργο που 
εκτελείται στο χώρο της αγοράς εργασίας άνοιξε νέους 
δρόμους για το Tacis. 
11 
Λευκορωσία 
Μετά από τις αποφάσεις που έλαβε το Συμβούλιο των 
Υπουργών της Ευρωπαϊκής Ενωσης το 1997, η συμμετοχή 
του Tacis στη Λευκορωσία περιορίστηκε. Ανησυχίες 
σχετικά με το δημοψήφισμα του Νοεμβρίου του 1996 και τα 
πολιτικά γεγονότα που επακολούθησαν στη χώρα ώθησαν 
το Συμβούλιο των Υπουργών Εξωτερικών Σχέσεων της 
Ευρωπαϊκής Ενωσης στο σημείο να ζητήσει μία 
"προσεκτική επανεξέταση" της τεχνικής βοήθειας το 
Φεβρουάριο του 1997, και το Σεπτέμβριο του 1997 το 
πάγωμα όλης της τεχνικής βοήθειας, με εξαίρεση την 
ανθρωπιστική βοήθεια, τα περιφερειακά προγράμματα και 
τα προγράμματα εκδημοκρατισμού. Κατά συνέπεια, η 
Λευκορωσία είναι η μόνη χώρα του Tacis για την οποία δεν 
έχει συμφωνηθεί ενδεικτικό πρόγραμμα για την περίοδο 
1996-1999, ούτε έχει χαραχθεί πρόγραμμα δράσης στα 
πλαίσια του τρέχοντος προγραμματικού γύρου. 
Υποστήριξη της κοινωνίας των πολιτών 
Αντ'αυτού, σε συμφωνία με τα συμπεράσματα του 
Συμβουλίου του Δεκεμβρίου, η Επιτροπή κατάρτισε στα 
τέλη του 1997 μία πρόταση για την εκτέλεση ενός 
προγράμματος 5 εκατομμυρίων ECU - του προγράμματος 
Tacis για την ανάπτυξη της κοινωνίας των πολιτών προς 
όφελος της Λευκορωσίας. Το πρόγραμμα επικεντρώνεται 
σε τρεις ομάδες στόχους. Τους ΜΚΟ, τα μέσα μαζικής 
ενημέρωσης και τον τομέα της εκπαίδευσης. 
Τρέχοντα έργα 
Κατά τους πρώτους μήνες του έτους, εξακολουθούσαν να 
λειτουργούν προγράμματα που είχαν αρχίσει το 1995 και 
αφορούσαν τους τομείς της εκπαίδευσης των γεωργών (προσαρμογή και κατάρτιση νέων προγραμμάτων για τα 
γεωργικά εκπαιδευτικά ιδρύματα στη Λευκορωσία) και την 
ενεργειακή μεταρρύθμιση (ενεργειακή αποτελεσματικότητα 
στον τομέα της στέγασης και αναδιάρθρωση και 
επαγγελματική οργάνωση του ενεργειακού τομέα στη 
Λευκορωσία. Επίσης, στο Μινσκ εξακολουθεί να λειτουργεί 
ένα κέντρο επικοινωνίας επιχειρήσεων με 
χρηματοδοτικούς πόρους του 1995. Ενα σχέδιο για τη 
μετατροπή του στρατιωτικού τομέα (δημιουργία εμπορικών 
δυνατοτήτων για πρώην στρατιωτικές επιχειρήσεις) 
παρατάθηκε για άλλους έξι μήνες. Υπάρχουν επίσης 12 
σχέδια τα οποία εκτελούνται με βάση το πρόγραμμα 
κατάρτισης Tempus. Στα σχέδια τα οποία ολοκληρώθηκαν 
κατά τη διάρκεια του έτους συμπεριλαμβάνονται ένα για την 
ανάπτυξη των ανθρώπινων πόρων (βοήθεια για την 
ενίσχυση της κρατικής υπηρεσίας απασχόλησης στη 
Λευκορωσία) και ένα για την υποστήριξη επιχειρήσεων με 
βάση το πρόγραμμα Πρωτοβουλία για την Παραγωγικότητα. 
Περιφερειακά προγράμματα 
Η Λευκορωσία συμμετέχει σε έργα τα οποία εκτελούνται με 
βάση τα διακρατικά και διασυνοριακά προγράμματα 
συνεργασίας του Tacis. Για παράδειγμα, ένα έργο των 
Διευρωπαϊκών Δικτύων που αφορά τον τομέα των 
μεταφορών, για το οποίο πρόκειται να προκηρυχθεί 
διαγωνισμός στις αρχές του 1998, καλύπτει και τη 
Λευκορωσία την οποία διασχίζουν δύο σημαντικοί 
διάδρομοι: ο διάδρομος II Ανατολής-Δύσης, που διασυνδέει 
το Βερολίνο, τη Βαρσοβία, το Μινσκ και τη Μόσχα και ο 
μακρύς διάδρομος IX Βορρά-Νότου που διασυνδέει τη 
Φινλανδία με την Ελλάδα. 
Κατανομή κονδυλίων ανά τομέα 
στο διάστημα 1991-1997 
(σε εκατομμύρια ECU) 
Η πυρηνική ασφάλεια και το περιβάλλον 
Αναδιάρθρωση κρατικών επιχειρήσεων 
και ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα 
Μεταρρύθμιση σε: δημόσια διοίκηση, 
κοινωνικές υπηρεσίες και εκπαίδευση 
Αγροτικός τομέας 
Ενέργεια 
Μεταφορές 
Παροχή συμβουλών για τη χάραξη 
πολιτικής και ΠΜΚ 
Τηλεπικοινωνίες 
Λοιπά 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 Σύνολο 
0 
0,3 
0,68 
1,6 
4,1 
2,24 
0 
0 
0 0 
7,52 
1 
2,51 
1,9 
1 
0,7 
0 
0 0 
5 
0 
0 
0 
1,3 
0 
0 
0,7 0 
21,82 
1,68 
8,11 
9 
6,54 
0,7 
0 
8,7 
Σύνολο 8,92 14,63 9 7 12 0 5 56,55 
Στις αρχές του 1998 αναλήφθηκε υποχρέωση χρηματοδότησης ύψους 5 εκατομμυρίων ECU για δραστηριότητες της κοινωνίας των πολιτών 
12 
Γεωργία |pte§3i 
Η προσωρινή συμφωνία με τη Γεωργία τέθηκε σε ισχύ το 
Σεπτέμβριο του 1997, πράξη η οποία συνιστά ένα ακόμη 
βήμα προς την υλοποίηση της Συμφωνίας Εταιρικής 
Σχέσης και Συνεργασίας που υπογράφηκε το 1996 και 
εξετάζεται προκειμένου να επικυρωθεί. Η κυβέρνηση 
συνέχισε τις οικονομικές μεταρρυθμίσεις. Επίσης, η 
Γεωργία συνέχισε να προσελκύει υψηλές ενισχύσεις εκ 
μέρους διεθνών χορηγών, δεδομένου ότι επαινέθηκε σε 
επανειλημμένες περιπτώσεις ως πρότυπο δημοκρατικής 
ανάπτυξης. 
Οσον αφορά τις τοπικές διενέξεις που παραμένουν 
ανεπίλυτες έχει σημειωθεί μια κάποια πρόοδος στην Νότια 
Οσετία. To Tacis και η Ευρωπαϊκή Ενωση υποστηρίζουν τα 
μικρά βήματα που γίνονται με βάση τη συνεργασία σε 
τεχνικούς τομείς όπως οι μεταφορές και η ενέργεια. 
Συνεχίστηκαν επίσης με τη βοήθεια του Tacis τα έργα 
ανασυγκρότησης για το φράγμα Inguri και το σταθμό 
παραγωγής ενέργειας- ένα έργο το οποίο ενδιαφέρει τη 
Χώρα. 
Η μεταρρύθμιση της νομοθεσίας και της 
δημόσιας διοίκησης 
Το Σεπτέμβριο, το Κοινοβούλιο της χώρας αποφάσισε να 
εναρμονίσει τη νομοθεσία της Γεωργίας με τα Ευρωπαϊκά 
πρότυπα και υιοθέτησε νέους νόμους για να προωθήσει τη 
μεταρρύθμιση. To Tacis πρόσφερε προγράμματα για την 
εκπαίδευση των υπαλλήλων του Κοινοβουλίου. Ωστόσο, το 
πρόβλημα της εξασφάλισης της αποτελεσματικής 
εφαρμογής εξακολουθεί να υφίσταται. Από την άποψη 
αυτή, η υποστήριξη που πρόσφερε το Tacis το 1997 στην αίτηση της Γεωργίας να προσχωρήσει στον ΠΟΕ 
προσλαμβάνει πρόσθετη σημασία. Η Γεωργία αναγνωρίζει 
ότι, παράλληλα με τη βούληση της να συνάψει στενότερες 
σχέσεις με τη διεθνή κοινότητα, χρειάζεται εξωτερική 
βοήθεια για να προσαρμόσει τα εμπορικά της πρότυπα, το 
καθεστώς χορήγησης των κρατικών ενισχύσεων και τη 
νομοθεσία περί πνευματικής και βιομηχανικής ιδιοκτησίας 
προκειμένου να ανταποκριθεί στους κανόνες του ΠΟΕ. Το 
1997, τα σχέδια του Tacis προήγαγαν επίσης τις 
μεταρρυθμίσεις του δημοσιοϋπαλληλικού σώματος, οι 
οποίες ήταν απολύτως απαραίτητες. 
Ο επιχειρηματικός κόσμος προετοιμάζεται επίσης για να 
αντιμετωπίσει τις νέες περιστάσεις μέσω ενός εντατικού 
προγράμματος για την υποστήριξη μικρών επιχειρήσεων, 
το οποίο επιδοκιμάστηκε ευρέως. Βοήθεια χορηγείται 
επίσης για την ανάπτυξη ενός κατάλληλου ρυθμιστικού 
πλαισίου για την αγορά χρεογράφων. 
Αναδιάρθρωση επιχειρήσεων 
Το κέντρο για την αναδιάρθρωση επιχειρήσεων και την 
υποστήριξη της διαχείρισης (CERMA) στη Γεωργία 
συμπεριλαμβάνεται στις προσπάθειες που καταβάλει το 
Tacis προκειμένου να υποστηρίξει τη φιλοδοξία του 
Προέδρου Σεβαρνάτζε για την αναδιάρθρωση 100 
επιχειρήσεων και την εκπαίδευση 200 ντόπιων συμβούλων 
έως το 2000 - ένα σχέδιο το οποίο θα μπορούσε να 
επωφεληθεί από τη χορήγηση βοήθειας ύψους έως και 12 
εκατομμυρίων δολαρίων από τη Διεθνή Τράπεζα. Κατά τη 
διάρκεια του 1997, το Tacis όχι μόνο ίδρυσε το CERMA, 
επιτυγχάνοντας την έκδοση προεδρικού διατάγματος με το 
Κατανομή κονδυλίων ανά τομέα 
στο διάστημα 1991-1997 
(σε εκατομμύρια ECU) 
Η πυρηνική ασφάλεια και το περιβάλλον 
Αναδιάρθρωση κρατικών επιχειρήσεων 
και ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα 
Μεταρρύθμιση σε: δημόσια διοίκηση, 
κοινωνικές υπηρεσίες και εκπαίδευση 
Αγροτικός τομέας 
Ενέργεια 
Μεταφορές 
Παροχή συμβουλών για τη χάραξη 
πολιτικής και ΠΜΚ 
Τηλεπικοινωνίες 
Λοιπά 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 Σύνολο 
0 
0 
1,18 
2,65 
0,4 
0,73 
0 
0 
0 0 
3,5 
1,25 
1,5 
0 
0 
2,75 
0 
0 
Σύνολο 4,96 0 
3,6 
1,8 
1,8 
0 
0 
0 
0 
0,8 
8 0 
1,9 
1,3 
0 
2,3 
0 
0 
0 
0,5 0 
4,85 
1,5 
0 
3,5 
0 
4,58 
1 
0,57 
16 0 
13,85 
7,03 
5,95 
6,2 
0,73 
7,33 
1 
7,87 
49,96 
13 • 
' * * * 
Η ενέργεια είναι ένας από τους σημαντικότερους τομείς προτεραιότητας 
του Tacis στη Γεωργία 
οποίο επισημοποιείται ο ρόλος του και του ανατίθεται μια 
συγκεκριμένη εντολή για την επιλογή και την εκπαίδευση 
20 ντόπιων υπαλλήλων, αλλά τους πρώτους μήνες της 
λειτουργίας του κατόρθωσε επίσης να αναδιαρθρώσει με 
επιτυχία 5 επιχειρήσεις. Σ'αυτές συμπεριλαμβάνεται μια 
επιχείρηση παραγωγής αλεύρου η οποία, με την 
υποστήριξη ενός συνταξιούχου γάλλου αρτοποιού που 
διατέθηκε ως εμπειρογνώμων από το Tacis, ήταν η πρώτη 
επιχείρηση της χώρας που ξεκίνησε την παραγωγή 
κρουασάν γαλλικού στυλ με πάρα πολύ μεγάλη επιτυχία. Το 
CERMA ασχολείται επίσης με άλλες οκτώ επιχειρήσεις σε 
κλάδους όπως η ελαφρά βιομηχανία, η παραγωγή 
φαρμακευτικών προϊόντων και η επεξεργασία γεωργικών 
προϊόντων. 
Η υποστήριξη του γεωργικού τομέα 
Στο γεωργικό τομέα ιδρύθηκαν περιφερειακά πιλοτικά 
κέντρα εκπαίδευσης και συμβουλών στον τομέα των 
γεωργικών επιχειρήσεων προκειμένου να υποστηρίξουν 
μεμονωμένους γεωργούς και γεωργικές ενώσεις να 
προσαρμοστούν στην πειθαρχία της οικονομίας της 
αγοράς. Η ανάπτυξη προγραμμάτων για τη χορήγηση 
γεωργικών πιστώσεων προωθήθηκε με την έγκριση ενός 
νόμου περί γεωκτημοσύνης και με την εμφάνιση ιδιωτικών εμπόρων γεωργικών προϊόντων, ιδιαιτέρως στον τομέα 
των σιτηρών. Το περιφερειακό σχέδιο γεωργικής 
μεταρρύθμισης του Καύκασου (RARP) που υποστηρίζεται 
από το Tacis, δημιουργεί με ιδιαίτερη επιτυχία στη Γεωργία 
από το 1996 βοηθώντας γηγενείς γεωργούς να 
δημιουργήσουν και να θέσουν σε λειτουργία πιστωτικές 
ενώσεις - ένα καινοτόμο σχέδιο το οποίο προσφέρει 
συνεχή υποστήριξη εκ μέρους εμπειρογνωμόνων με στόχο 
την ανακύκλωση πόρων. Μέχρι στιγμής, στη Γεωργία 
διαπιστώθηκε μόνο ένα πρόβλημα που αφορούσε ένα 
δάνειο. Σε όλες τις άλλες περιπτώσεις, οι πιστωτικές 
ενώσεις που ιδρύθηκαν με τη συνεισφορά των ντόπιων 
γεωργών επέτρεψαν στα μέλη τους να αγοράσουν διάφορα 
μέσα όπως σπόρους, εξοπλισμό ή λιπάσματα και τα 
χρήματα που δανείστηκαν επιστράφηκαν εγκαίρως. 
Πρόσθετη υποστήριξη χορηγήθηκε από το πρόγραμμα της 
Κοινότητας για την ασφάλεια του επισιτισμού. 
Επικέντρωση στην ενέργεια 
Ο κλάδος της ενέργειας είναι σημαντικός για τη Γεωργία. 
Το πρόγραμμα INOGATE έχει προφανή σημασία για τη 
χώρα δεδομένου ότι η Γεωργία είναι ένας από τους 
σημαντικότερους κόμβους διαμετακόμισης. Όμως, το Tacis 
δραστηριοποιήθηκε σε άλλα ενεργειακά έργα. Ορισμένα 
από αυτά καλύπτουν την αύξηση της προσφοράς - με την 
υποστήριξη του Γεωργιανού Διεθνούς Πετρελαϊκού 
Συνασπισμού, ο οποίος εκπροσωπεί τη χώρα στο 
πρόγραμμα εξαγωγής πετρελαίου από την περιοχή της 
Κασπίας. To Tacis προσέφερε επίσης διαχειριστικές 
συμβουλές όσον αφορά τη διεξαγωγή διεθνών 
διαπραγματεύσεων με την πρόσληψη πρώην ανώτερων 
διοικητικών στελεχών μεγάλων πετρελαϊκών εταιρειών της 
Δύσης. Αλλα έργα επικεντρώθηκαν στη μείωση της ζήτησης 
- αναβαθμίζοντας την εισπρακτική ικανότητα των αρχών 
στον τομέα της ενέργειας με την ίδρυση συμβουλευτικών 
κέντρων για την αποδοτική χρήση ενέργειας. 
Άλλα σημαντικά προγράμματα του Tacis συμπεριλαμβάνουν 
σχέδια συνεργασίας με τοπικά πανεπιστήμια, μέσω του 
προγράμματος Tempus, και την ανάπτυξη των μεταφορών 
μέσω του TRACECA - ιδίως την αποκατάσταση και την 
ενίσχυση των διασυνδέσεων των οδικών και 
σιδηροδρομικών δικτύων στα σύνορα με το Αζερμπαϊτζάν. 
14 
Καζακστάν KA3AK,CTAH 
KAZAKHSTAN 
25.00 
Ο προφανής πλούτος του Καζακστάν σε δεδηλωμένους και 
δυνητικούς πόρους - ιδιαιτέρως όσον αφορά το πετρέλαιο 
και το φυσικό αέριο άλλα και τη γεωργία - είχε ως 
αποτέλεσμα η χώρα αυτή να καταστεί σε ολοένα και 
μεγαλύτερο βαθμό το επίκεντρο του ενδιαφέροντος κατά 
τη διάρκεια του 1997. Η προσωρινή συμφωνία με την 
Κοινότητα τέθηκε σε ισχύ και υπάρχουν ελπίδες ότι θα 
σημειωθεί ταχεία πρόοδος όσον αφορά την επικύρωση και 
τη θέση σε ισχύ της συμφωνίας εταιρικής σχέσης και 
συνεργασίας. Ενόψει όλων αυτών, το Tacis εκπλήρωσε το 
ρόλο του υποστηρίζοντας τη μεταρρύθμιση στα ανώτατα 
πολιτικά κλιμάκια και με βάση μία σειρά προγραμμάτων σε 
τομείς όπως η αναδιάρθρωση της βιομηχανίας, η 
εκπαίδευση και οι τηλεπικοινωνίες, έως και πιλοτικές 
δράσεις όπως η υπηρεσία οικογενειακών ιατρών - που 
αποτελεί και την πρώτη πρωτοβουλία που ανέλαβε το Tacis 
στον τομέα της υγείας στην Κεντρική Ασία. 
Υποστήριξη του κλάδου των Μικρομεσαίων 
Επιχειρήσεων 
Ορισμένα έργα του Tacis που αποσκοπούσαν στη 
υποστήριξη μικρότερων επιχειρήσεων πέτυχαν 
εντυπωσιακά αποτελέσματα, όχι μόνον όσον αφορά την 
άμεση υποστήριξη των νέων επιχειρηματιών, αλλά και την 
προσφορά βοήθειας με στόχο τη μεταστροφή της 
νοοτροπίας που επικρατεί στο Καζακστάν προς όφελος 
της προαγωγής των μικρότερων επιχειρήσεων. Το 1997 
εκδόθηκαν διάφορα προεδρικά διατάγματα για τις 
μικρομεσαίες επιχειρήσεις και τις ενισχυτικές διαρθρώσεις, 
τα οποία απηχούσαν και επεσήμαναν ορισμένα στρατηγικά έγγραφα που εκπονήθηκαν από το Tacis σχετικά με το 
ρόλο των μικρών επιχειρήσεων στη διάρθρωση της 
οικονομίας. 
Από το 1991, το Tacis επέτρεψε τη δημιουργία ενός 
πυρήνα διευκολύνσεων για την ανάπτυξη μικρομεσαίων 
επιχειρήσεων στο ΑΙ maty, αρχίζοντας παράλληλα να 
ανταποκρίνεται στις ιδιαίτερες ανάγκες ορισμένων 
σημαντικών περιφερειών. Διάφορα έργα του Tacis για τις 
μικρομεσαίες επιχειρήσεις είχαν την έδρα τους στο 
καζακικό κέντρο για την υποστήριξη και την ανάπτυξη του 
επιχειρηματικού πνεύματος στην Αλματία, που είναι γνωστό 
με την επωνυμία Καζακικό Κέντρο. Ενα από τα έργα αυτά, 
ένα κέντρο εκπαίδευσης νέων επιχειρηματιών, που 
ιδρύθηκε το 1991, κατόρθωσε να καταστεί εντελώς 
ανεξάρτητο. Τα έργα του Tacis για τις μικρομεσαίες 
επιχειρήσεις προσφέρουν ένα κέντρο επικοινωνίας 
επιχειρήσεων, ένα τμήμα επιχειρηματικού σχεδιασμού, ένα 
τμήμα για την καταγραφή επιχειρήσεων και την παροχή 
νομικών συμβουλών και μία βιβλιοθήκη για την πολιτική για 
με τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και τη νομοθεσία. Στις 
τοπικές επιχειρήσεις χορηγούνται συμβουλές για την 
κατάρτιση επιχειρηματικών σχεδίων που θα τους επιτρέψει 
να υποβάλουν με επιτυχία αιτήσεις για τη χορήγηση 
πιστώσεων από τοπικές τράπεζες. 
Η πρόθεση είναι να συνεχιστούν τα έργα αυτά, να 
παγιωθούν και να συγκεντρωθούν στους κόλπους μιας 
ενιαίας μεγάλης σύμβασης, έτσι ώστε να αποφευχθεί ο 
κατακερματισμός τους και να δημιουργηθεί ένα ενιαίο 
κέντρο διεκπεραίωσης. Παράλληλα το Tacis εγγυάται την 
Κατανομή κονδυλίων ανά τομέα 1991 
στο διάστημα 1991-1997 
(σε εκατομμύρια ECU) 
Η πυρηνική ασφάλεια και το περιβάλλον 0 
Αναδιάρθρωση κρατικών επιχειρήσεων 0 
και ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα 
Μεταρρύθμιση σε: δημόσια διοίκηση, 4,87 
κοινωνικές υπηρεσίες και εκπαίδευση 
Αγροτικός τομέας 2,16 
Ενέργεια 0,7 
Μεταφορές 0 
Παροχή συμβουλών για τη χάραξη 0 
πολιτικής και ΠΜΚ 
Τηλεπικοινωνίες 0 
Λοιπά 0 
Σύνολο 7,73 1992 1993 1994 1995 1996 1997 Σύνολο 
0 
6,54 
1,4 
3,06 
3,2 
0 
6,4 
0 
0 
20,6 0 
6,3 
3,15 
3,15 
0 
0 
0 
0 
1,4 
14 0 
6,3 
1,8 
3,15 
0 
0 
1,63 
0 
1,12 
14 0 
5,9 
2,9 
3 
0 
0 
0 
0 
3,2 
15 0 
7,2 
2,4 
1,4 
0 
5 
2,8 
2,2 
24 0 
32,24 
17,12 
16,92 
5,3 
0 
13,03 
2,8 
7,92 
95,33 
15 
•«••t.*- r*vr***sg$i. 
Διάφορα έργα του Tacis στο Καζακστάν επικεντρώνονται στην ανάπτυξη 
του ανθρώπινου δυναμικού 
πληρωμή του ντόπιου προσωπικού προκειμένου να 
διατηρηθεί η συνοχή των ομάδων έως ότου τεθεί σε ισχύ η 
σύμβαση του για τη δημιουργία ενός νέου, πυρηνικού 
"κέντρου ανάπτυξης μικρών επιχειρήσεων", μετά την 
έγκριση του κατά τα τέλη τού 1997 ή τις αρχές του 1998. Η 
μεταστροφή που παρατηρείται στο νέο έργο, με βάση τις 
επιτυχίες που σημειώθηκαν με τις δράσεις του 1997, αφορά 
ολοένα και περισσότερο την ενίσχυση των επιχειρηματιών 
όχι μόνο όσον αφορά τη χορήγηση πιστώσεων, αλλά και για 
τη βελτίωση της διαχείρισης και την παροχή μιας 
ολοκληρωμένης υποστήριξης. Η προσέγγιση αυτή 
συμπεριλαμβάνει τη δημιουργία μιας μονάδας εφαρμογής 
σχεδίων για όλες τις πρωτοβουλίες που αφορούν τις 
μικρομεσαίες επιχειρήσεις στο Καζακστάν, την παροχή 
συμβουλών στην κυβέρνηση για τη χάραξη πολιτικής έναντι 
των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (πετυχαίνοντας την 
απαραίτητη διασύνδεση μεταξύ χάραξης και εφαρμογής της 
πολιτικής), η υποστήριξη της ανάπτυξης μικρομεσαίων 
επιχειρήσεων στις περιφέρειες, η υποστήριξη του Κέντρου 
Ανάπτυξης Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων στο Aktyubinsk 
έτσι ώστε να καταστεί αυτάρκες, και ο συντονισμός με 
άλλους χορηγούς του συνόλου της βοήθειας που 
προσφέρεται στις επιχειρήσεις αυτές. Πρόκειται για μία 
σφαιρική προσέγγιση η οποία έχει ένα ιδιαίτερα καινοτόμο 
χαρακτήρα. Υπάρχει επίσης ένα κέντρο ανάπτυξη μικρών 
επιχειρήσεων που λειτουργεί με επιτυχία στο Aktyubinsk, 
το οποίο θα ασχοληθεί με την παροχή συμβουλών για τη 
χάραξη πολιτικής και θα επιδιώξει να καταστεί αυτάρκες. 
Ιδιωτικοποίηση και αναδιάρθρωση 
Κατ'ανάλογο τρόπο, το Tacis συνέχισε να ασχολείται με 
την ιδιωτικοποίηση μεγάλων κρατικών επιχειρήσεων, στους κόλπους ενός μεταβαλλόμενου πολιτικού περιγύρου. 
Ακόμη και σε περιπτώσεις που δεν υπήρξαν ξένοι εταίροι 
για να προσφέρουν την συνεισφορά τους, το Tacis ήταν σε 
θέση να συμβάλει σημαντικά στη χάραξη πολιτικής εκ 
μέρους των κυβερνητικών υπηρεσιών, οι οποίες κατανοούν 
σε ολοένα και μεγαλύτερο βαθμό τα θέματα που 
παρουσιάζουν πραγματικά ενδιαφέρον στην προσπάθεια 
για την προσέλκυση ξένων επενδύσεων. Επιπλέον, το 
Tacis ασχολήθηκε με σχέδια αναδιάρθρωσης που 
επακολουθήσαν των ιδιωτικοποιήσεων και ίδρυσε 
συμβουλευτικά κέντρα για το μάρκετινγκ, τον υπολογισμό 
των δαπανών καθώς και για βασικά θέματα διαχείρισης που 
ενδιαφέρουν ιδιωτικοποιημένες επιχειρήσεις. 
Παρουσιάζεται αύξηση του ενδιαφέροντος που δείχνουν 
για τις υπηρεσίες αυτές οι μεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες 
είναι διατεθειμένες να πληρώνουν για την παροχή 
παρόμοιων συμβουλών, πράγμα το οποίο αποτελεί 
απόρροια της αυξανόμενης τάσης τους να προσφεύγουν 
στις συμβουλές εξωτερικών εμπειρογνωμόνων. 
Η πειραματική αγορά χονδρικής πώλησης κρέατος και 
λαχανικών στην Αλματία εξελίχθηκε σε μια ολοκληρωμένη 
κλειστή αγορά με μια αυξημένη ποιότητα όσον αφορά την 
οργάνωση της διανομής, μετά από μια αρχική επένδυση του 
Tacis της τάξης των 40 000 ECU. Το πείραμα αυτό 
επαναλαμβάνεται από το υπουργείο σε μια άλλη περιοχή 
του Καζακστάν. 
Επένδυση στην προαγωγή των ανθρώπινων 
πόρων 
Η προαγωγή των ανθρώπινων πόρων αποτελούσε το 
επίκεντρο διαφόρων σχεδίων του Tacis στο Καζακστάν. Το 
πρόγραμμα ΚΕΜΑΡ ΜΒΑ στο Καζακστάν αποτελεί την 
"ναυαρχίδα" του Tacis και εκτελείται σε συνεργασία με 
άλλους χορηγούς. To Tacis είναι σε θέση να επηρεάζει την 
εξέλιξη του σχεδίου, εν μέρει, λόγω των στενών επαφών 
που διαθέτει με τον διευθυντή και τον κοσμήτορα της 
σχολής. Η Κρατική Ακαδημία Διοίκησης του Καζακστάν 
κατάρτισε επίσης ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα στον τομέα 
της οικονομίας το οποίο καλύπτει 50 θέματα, ένα σχέδιο 
του Tacis που σημειώνει τέτοια επιτυχία ώστε τα 
αποτελέσματα να διαδίδονται σε όλη τη χώρα, και το οποίο 
θα μπορούσε να οδηγήσει στην απονομή του πρώτου 
επίσημου εθνικού διπλώματος οικονομικών επιστημών στη 
χώρα. 
16 
Κιργισία 
Σταδιακά παρατηρείται μια μεταστροφή στις σχέσεις 
μεταξύ της ΕΕ και του Κιργιστάν. Στο παρελθόν 
στηρίζονταν κατά κύριο λόγο στην παροχή ανθρωπιστικής 
και επισιτιστικής βοήθειας. Σήμερα όμως μετατοπίζονται 
περισσότερο προς την ανάπτυξη εμπορικών συναλλαγών. 
Από τη χορήγηση συμβουλών για τη χάραξη 
πολιτικής στην παροχή γεωργικών πιστώσεων 
Οι συνεισφορές του Tacis το 1997 άσκησαν επιρροή επί της 
πολιτικής στις ανώτερες βαθμίδες της διοίκησης (για 
παράδειγμα με την παροχή συμβουλών στην Κυβέρνηση για 
την αναβάθμιση της δυναμικότητας των υπουργείων που 
είναι υπεύθυνα για τις εξωτερικές υποθέσεις, την οικονομία 
και τον προϋπολογισμό, ή τη συνεργασία με την κεντρική 
τράπεζα για τη δημιουργία μιας τραπεζικής συμβουλευτικής 
υπηρεσίας η οποία μπορεί να βοηθήσει για την ανάπτυξη 
εμπορικών τραπεζών με την παροχή συμβουλών έναντι 
καταβολής αντιτίμου) καθώς και στη ζωή ανθρώπων που 
έχουν φθάσει στην κυριολεξία σε οριακές καταστάσεις - με 
τη χορήγηση βοήθειας σε γεωργούς για τη βελτίωση της 
ποιότητας των ζώων που εκτρέφουν και με την ανάπτυξη 
ενός δικτύου υποστήριξης για την παροχή γεωργικών 
πιστώσεων. Η υποστήριξη που παρέχεται για την πρόσβαση 
σε πιστώσεις δεν έχει απλώς διοικητικό χαρακτήρα αλλά 
περιλαμβάνει και την ενίσχυση ομάδων γεωργών οι οποίοι 
επιθυμούν να ζητήσουν δάνεια αναλαμβάνοντας από 
κοινού την ευθύνη. 
Η ανάπτυξη των ανθρώπινων πόρων 
Ορισμένα σχέδια για την προαγωγή των ανθρώπινων 
πόρων που ξεκίνησαν το 1997 απέδωσαν άλλα οφέλη. Για παράδειγμα, ένα επιτυχές σχέδιο για την προσαρμογή των 
πιστώσεων στο δημόσιο τομέα, που καταρτίστηκε από το 
Tacis με τη Διεθνή Τράπεζα και το ΠΗΕΑ κατέδειξε πόσο 
αποτελεσματική μπορεί να είναι η συνεργασία του Tacis και 
των ΔΧΙ. Παράλληλα, ένα σχέδιο για τη μεταρρύθμιση των 
δημοσίων υπηρεσιών όχι μόνο αυξάνει την 
αποτελεσματικότητα τους, αλλά διαδραματίζει και ένα 
κάποιο ρόλο για την ανάπτυξη της κοινωνίας των πολιτών 
και την εμπέδωση της δημοκρατίας με τη δημιουργία ενός 
κλίματος στα πλαίσια του οποίου οι διορισμοί γίνονται με 
βάση τις προσωπικές επιδόσεις. 
Υποστήριξη του ενεργειακού τομέα 
Στον ενεργειακό τομέα το Tacis βοήθησε να καλυφθούν 
ορισμένες οργανωτικές ανεπάρκειες και να αποφευχθεί η 
συνεπαγόμενη σπατάλη ενέργειας, καθώς και στην έναρξη 
μιας προσπάθειας για την αντιμετώπιση των 
περιβαλλοντικών ζημιών που έχουν κληρονομηθεί από το 
παρελθόν. Επίσης, το πρόγραμμα συνεργάστηκε με τις 
αρχές για την ανάπτυξη μιας ρυθμιστικής υπηρεσίας με τη 
δημιουργία ενός κρατικού γραφείου ενέργειας. 
Το πέρασμα στη δικαιοσύνη και τις εσωτερικές 
υποθέσεις 
Το Κιργιστάν ζήτησε την υποστήριξη του Tacis στον αγώνα 
για την καταπολέμηση των ναρκωτικών, ενώ τη χώρα 
επισκέφθηκε αντιπροσωπεία της Ευρωπαϊκής Ενωσης η 
οποία κατάρτιζε έκθεση για θέματα που σχετίζονται με τη 
δικαιοσύνη και τις εσωτερικές υποθέσεις κατά τη διάρκεια 
του 1997. 
Κατανομή κονδυλίων ανά τομέα 
στο διάστημα 1991-1997 
(σε εκατομμύρια ECU) 
Η πυρηνική ασφάλεια και το περιβάλλον 
Αναδιάρθρωση κρατικών επιχειρήσεων 
και ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα 
Μεταρρύθμιση σε: δημόσια διοίκηση, 
κοινωνικές υπηρεσίες και εκπαίδευση 
Αγροτικός τομέας 
Ενέργεια 
Μεταφορές 
Παροχή συμβουλών για τη χάραξη 
πολιτικής και ΠΜΚ 
Τηλεπικοινωνίες 
Λοιπά 
Σύνολο 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 Σύνολο 
0 
0 
ο 
ο 
0,7 
0 
0 
0 
0 
0,7 0 
0,82 
0 
2,71 
0 
5,7 
0 
0 
0 
9,23 0 
0 
2,6 
4 
2,4 
0 
0 
0 
1 
10 ο 
ο 
1,6 
3,7 
1,7 
0 
0 
0 
1 2,2 
1,5 
1,7 
2,3 
0 
1,3 
13 0 
0,82 
8,2 
12,61 
6,3 
7,4 
2,3 
0 
3,3 
40,93 
17 
Μολδαβία 
Οι καλές σχέσεις και ο ενισχυμένος πολιτικός διάλογος 
που διεξήχθη μεταξύ Ευρωπαϊκής Ενωσης και Μολδαβίας 
το 1997 κορυφώθηκαν με τις επισκέψεις που 
πραγματοποίησαν στις Βρυξέλλες ο Υπουργός 
Εξωτερικών, ο Πρωθυπουργός και ο Πρόεδρος της χώρας. 
Οι ενισχύσεις του Tacis χορηγούνται τη στιγμή που η 
Μολδαβία προχωρεί ολοένα και περισσότερο στη σύσφιγξη 
των σχέσεων της με τη διεθνή κοινότητα, με το Συμβούλιο 
της Ευρώπης, και με την κύρωση της σύμβασης για τα 
δικαιώματα των μειονοτήτων. Η Συμφωνία Εταιρικής 
Σχέσης και Συνεργασίας αναμένεται να τεθεί σε ισχύ στα 
μέσα του 1998, γεγονός το οποίο θα οδηγήσει στην ίδρυση 
ενός συμβουλίου συνεργασίας και στη συνεπακόλουθη 
χρήση του Tacis για την αποτελεσματική εφαρμογή της 
ΣΕΣΣ κατά την περίοδο 1998-1999. 
Παρά τις ορισμένες ανησυχίες που εκφράστηκαν όσον 
αφορά τον ρυθμό της οικονομικής ανάπτυξης και 
μεταρρύθμισης και το έλλειμμα του εμπορικού ισοζυγίου με 
την Ευρωπαϊκή Ενωση, σημειώθηκε πρόοδος όσον αφορά 
τη σταθερότητα του νομίσματος και τον έλεγχο του 
πληθωρισμού, ενώ αναφέρεται ανάκαμψη του ΑΕΠ. 
Παρ'όλα αυτά, η δέσμευση που έχει αναλάβει η Μολδαβία 
και η αποτελεσματικότητα που δείχνει εξασφαλίζουν στη 
χώρα τη σημαντική συμμετοχή διεθνών χορηγών και την 
παροχή σημαντικών ποσών βοήθειας, ιδιαιτέρως από τις 
ΗΠΑ και τη Γερμανία. To Tacis συνεργάζεται στενά με 
άλλους χορηγούς στην περιοχή: το Δεκέμβριο 
πραγματοποιήθηκε συνεδρίαση της Συμβουλευτικής 
Επιτροπής με τη Διεθνή Τράπεζα. Υποστήριξη του γεωργικού τομέα 
Τα σημαντικότερα γεωργικά προγράμματα του Tacis που 
ξεκίνησαν το 1997 επεκτείνονταν από τη χάραξη της 
πολιτικής έως σε πρακτικά θέματα. Σ'αυτά 
συμπεριλαμβανόταν η υποστήριξη του Υπουργείου Γεωργίας 
στην προσπάθεια του να αναλάβει το νέο ρόλο που του 
ανήκει σε μια οικονομία που είναι προσανατολισμένη προς 
την αγορά, με την παροχή συμβουλών για τη χάραξη 
πολιτικής και τη μεταβίβαση τεχνογνωσίας σχετικά με τη 
γεωργική μεταρρύθμιση, την ανάπτυξη ασφαλιστικών 
συστημάτων, την παροχή κινήτρων και την προώθηση ενός 
καθεστώτος για τις διεθνείς εμπορικές συναλλαγές. 
Σ'ένα περισσότερο άμεσο επίπεδο, η υποστήριξη του Tacis 
έχει ως στόχο να βοηθήσει τους γεωργούς να διασπάσουν 
το φαύλο κύκλο των χρεών ο οποίος παρεμποδίζει αυτούς, 
ως άτομα, και τη γεωργική οικονομία ως σύνολο να 
αξιοποιήσουν πλήρως το δυναμικό τους. Επί του παρόντος, 
λόγω της μείωσης της παραγωγής, της επιδείνωσης των 
εμπορικών συνθηκών και της έλλειψης ρευστών, οι 
περισσότεροι γεωργοί έχουν μεγάλα χρέη στους 
προμηθευτές, τις τράπεζες και κυβερνητικά ιδρύματα, 
όπως το κοινωνικό ταμείο, πράγμα το οποίο έχει ως 
αποτέλεσμα να μην μπορούν να λάβουν νέες πιστώσεις. Το 
Tacis βοηθά ένα μη κυβερνητικό γραφείο για την 
αναδιάρθρωση της γεωργίας με την εκτέλεση ενός 
προγράμματος για την απομόνωση και την αναδιάρθρωση 
του χρέους, έτσι ώστε οι επιχειρήσεις να μπορέσουν να 
επαναλειτουργήσουν, πράγμα το οποίο θα τους επιτρέψει 
ενδεχομένως να αποκομίσουν κέρδη. Άλλα επιτυχή έργα 
Κατανομή κονδυλίων ανά τομέα 
στο διάστημα 1991-1997 
(σε εκατομμύρια ECU) 
Η πυρηνική ασφάλεια και το περιβάλλον 
Αναδιάρθρωση κρατικών επιχειρήσεων 
και ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα 
Μεταρρύθμιση σε: δημόσια διοίκηση, 
κοινωνικές υπηρεσίες και εκπαίδευση 
Αγροτικός τομέας 
Ενέργεια 
Μεταφορές 
Παροχή συμβουλών για τη χάραξη 
πολιτικής και ΠΜΚ 
Τηλεπικοινωνίες 
Λοιπά 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 Σύνολο 
0 
0 
0,13 
0,97 
0 
0 
0 
0 
0 0 
1,73 
2,27 
2 
0 
1 
0 
ο 
Σύνολο 1,1 0 
1,45 
1,9 
4,7 
0,6 
0,6 
0 
0 
0,75 
10 ο 
1,5 
2,5 
1,5 
0 
0 
0 
1,5 0 
4,5 
4,25 
3,7 
0 
0 
4,9 
0 
0,65 
18 0 
9,18 
10,28 
14,14 
4,1 
0,6 
5,9 
0 
2,9 
47,1 
18 
To Tacis έπαιξε σημαντικό ρόλο στο πρόγραμμα για την κοινωνική προστασία στην Μολδαβία με την συμβολή του στην σύνταξη του νομοσχεδίου για την 
αναμόρφωση του συνταξιοδοτικού καθεστώτος 
συνέβαλαν στην ανάπτυξη σχεδίων για την ύπαιθρο και την 
απόκτηση διοικητικών δεξιοτήτων προκειμένου να 
αυξηθούν η εγχώρια παραγωγή και οι εξαγωγές. 
Εκπαίδευση και κατάρτιση 
Στον τομέα της εκπαίδευσης, το Tacis άρχισε να 
υποστηρίζει τη διδασκαλία ανώτερων οικονομικών. Προς το 
παρόν, οι καθηγητές δεν γνωρίζουν τις σύγχρονες 
μεθόδους διδασκαλίας στην οικονομία και έχουν την τάση 
να χρησιμοποιούν οποιεσδήποτε πηγές έχουν στη διάθεση 
τους για την κατάρτιση εκπαιδευτικών προγραμμάτων, 
χωρίς να κάνουν αναφορά στα πραγματικά χαρακτηριστικά 
της οικονομίας της αγοράς. Ετσι, το Tacis διαθέτει ποσό 1 
εκατομμυρίου ECU για μια περίοδο 18 μηνών με στόχο την 
ανάπτυξη της θεσμικής ικανότητας για την εκπαίδευση 
μελλοντικών ακαδημαϊκών, δημοσίων υπαλλήλων, 
ερευνητών και οικονομικών αναλυτών στους τομείς της 
μακρό- και της μικροοικονομικής ανάλυσης και των 
εφαρμοσμένων οικονομικών. Η αρχή του προγράμματος 
ήταν επιτυχής με τη βελτίωση του εκπαιδευτικού 
προγράμματος σε συνδυασμό με μέτρα των τοπικών 
επιχειρήσεων για την υποστήριξη της προσπάθειας για τη 
δημιουργία ενός εγχωρίου ερευνητικού δυναμικού. Εν τω μεταξύ, ένα επιχειρηματικό κέντρο επικοινωνίας συνέχισε 
να προσφέρει συμβουλές σε μικρές επιχειρήσεις και 
σήμερα αυτοχρηματοδοτείται σε ποσοστό 60%. 
Η παροχή συγκεκριμένων ενισχύσεων σε διάφορα 
επίπεδα 
To Tacis διαδραμάτισε ουσιαστικό ρόλο στο πρόγραμμα 
κοινωνικής προστασίας που εκτελέστηκε στη Μολδαβία το 
1997 βοηθώντας στην κατάρτιση του νόμου για τη 
μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος - βοήθεια η 
οποία θα συνεχιστεί κατά τα προσεχή στάδια που αφορούν 
τη χάραξη και την εφαρμογή της νομοθεσίας. Επίσης, 
υλοποιήθηκαν μικρής κλίμακας σχέδια Tacis σε διάφορα 
επίπεδα: χορηγήθηκαν συμβουλές από εμπειρογνώμονες 
σχετικά με τομείς που έχουν καθοριστική σημασία για τη 
Μολδαβία, συμπεριλαμβανομένης της προσχώρησης στον 
Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου και της εφαρμογής των 
ΣΕΣΣ καθώς και για τη δημιουργία ενός οργανισμού για την 
προώθηση των εξαγωγών της Μολδαβίας. Παράλληλα, 
ενισχύθηκε η αποτελεσματικότητα των δημόσιων 
μεταφορών στην Chisinau με το σχέδιο αδελφοποίησης 
πόλεων Tacis το οποίο επικεντρώθηκε στις μεταφορές με 
λεωφορείο. 
19 
Μογγολία 
Τα σχέδια Tacis στη Μογγολία αποσκοπούν στην 
υποστήριξη της προσπάθειας για τη μεταρρύθμιση της 
πολιτικής, κοινωνικής και οικονομικής κατάστασης, 
προκειμένου να βελτιωθεί το βιοτικό επίπεδο και η ποιότητα 
ζωής του τοπικού πληθυσμού. 
Για την υλοποίηση αυτών των ευρέων στόχων, τα 
προγράμματα του Tacis που συμφωνήθηκαν το 1997 
καλύπτουν την εκπαίδευση, την τουριστική ανάπτυξη, την 
κοινωνική προστασία και την προαγωγή της απασχόλησης, 
την παραγωγή και την εξοικονόμηση ενέργειας και την 
προαγωγή των μικρομεσαίων επιχειρήσεων που αποτελούν 
τον κύριο μοχλό για την οικονομική ανάπτυξη και τη 
μεταρρυθμιστική ικανότητα η οποία θα επακολουθήσει. 
Ορισμένα από τα προγράμματα αυτά απέβησαν επιτυχή 
βοηθώντας τις επιχειρήσεις της Μογγολίας και 
επηρεάζοντας παράλληλα την νοοτροπία της Κυβέρνησης. 
Υποστήριξη των μικρών επιχειρήσεων 
Για να αναφερθεί μια περίπτωση, παρά την προφανή 
απόσταση μεταξύ Ουλάν Μπατόρ και Ευρωπαϊκής Ενωσης, 
η Υπηρεσία Ανάπτυξης Επιχειρήσεων της Μογγολίας, που 
υποστηρίζεται από το Tacis, σύναψε πολλές 
επιχειρηματικές επαφές και κατόρθωσε να συνεργαστεί με 
διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Οι υπηρεσίες που 
προσφέρει σε μικρές επιχειρήσεις περιλαμβάνουν την 
εκπαίδευση, την παροχή επιχειρηματικών συμβουλών, 
βοήθεια για την αναζήτηση εταίρων, κατάρτιση 
επενδυτικών σχεδίων και ενημέρωση, ενώ ιδρύθηκε ένα 
δίκτυο περιφερειακών κέντρων. Σήμερα η υπηρεσία είναι 
αυτάρκης, από τις προμήθειες που εισπράττει, τις 
συμβάσεις που συνάπτει με την κυβέρνηση και με γραφεία χορηγών και με την υποστήριξη μεγάλων επιχειρήσεων. 
Περισσότεροι από 3 000 ντόπιοι επιχειρηματίες 
παρακολούθησαν σειρές μαθημάτων με αντικείμενο 
διάφορους κλάδους επιχειρήσεων καθώς και ορισμένα 
τομεακά θέματα που ξεκινούσαν από το περίβλημα των 
λουκάνικων και έφθαναν στην κατασκευή παιχνιδιών. 
Παράλληλα, καταρτίστηκαν εκλαϊκευμένοι και δημοφιλείς 
οδηγοί σχετικά με τις επιχειρήσεις στη Μογγολία καθώς και 
για ορισμένους ειδικούς τομείς όπως τα δέρματα, τα 
κασμίρια και οι ξενοδοχειακές επιχειρήσεις. 
Η υπηρεσία απέδειξε επίσης την αξία της στην Κυβέρνηση 
και, με βάση την αξιοπιστία που της αναγνωρίζεται 
κατόρθωσε να προσφέρει υψηλού επιπέδου υποστήριξη για 
την χάραξη πολιτικής και να συμβάλει στην ανάπτυξη και 
στην εφαρμογή μιας υγιούς οικονομικής πολιτικής για τον 
τομέα των μικρότερων επιχειρήσεων. Ενας νόμος για τον 
τομέα αυτό που κατατέθηκε στο Κοινοβούλιο το 1997 ήταν 
σε σημαντικό βαθμό επηρεασμένος από τις προτάσεις της 
υπηρεσίας. Η εφαρμογή της πολιτικής ενισχύθηκε επίσης 
από την αυξημένη ευαισθητοποίηση των κυβερνητικών 
υπηρεσιών όσον αφορά την ανάπτυξη μικρών 
επιχειρήσεων, πράγμα που οφείλεται εν μέρει σε μια 
περιοδεία μελέτης που πραγματοποιήθηκε στην Ευρωπαϊκή 
Ενωση. Η υπηρεσία ανάλαβε επίσης πρωτοβουλίες για την 
άρση ενός από τα σημαντικότερα εμπόδια στα οποία 
προσκρούουν οι μικρές επιχειρήσεις στη Μογγολία που 
είναι η πρόσβαση σε χρηματοδοτικούς πόρους: η υπηρεσία 
ίδρυσε μια εταιρεία χρηματοδοτικής μίσθωσης για την 
αγορά εξοπλισμού στον κλάδο των ορυχείων, η οποία 
προσφέρει μια φτηνή εναλλακτική λύση έναντι της 
πολυδάπανης τραπεζικής χρηματοδότησης. 
Κατανομή κονδυλίων ανά τομέα 
στο διάστημα 1991-1997 
(σε εκατομμύρια ECU) 
Η πυρηνική ασφάλεια και το περιβάλλον 
Αναδιάρθρωση κρατικών επιχειρήσεων 
και ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα 
Μεταρρύθμιση σε: δημόσια διοίκηση, 
κοινωνικές υπηρεσίες και εκπαίδευση 
Αγροτικός τομέας 
Ενέργεια 
Μεταφορές 
Παροχή συμβουλών για τη χάραξη 
πολιτικής και ΠΜΚ 
Τηλεπικοινωνίες 
Λοιπά 
Σύνολο 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 Σύνολο 
0 
2,56 
3,8 
0 
1 
0 
0 
0 
0,64 
8 0 
1,4 
2,9 
0 
1,7 
0 
2,9 
0 
0,6 
9,5 0 
3,96 
6,7 
0 
2,7 
0 
2,9 
0 
1,24 
17,5 
20 
Η δράση του Tacis στην Μογγολία στοχεύει στην αναβάθμιση των όρων διαβίωσης και της ποιότητας ζωής 
Οικοδομώντας με βάση τη συνεργασία 
Ο Υπουργός Εξωτερικών της Μογγολίας, Shuker 
Altangerel, και ο Επίτροπος Εξωτερικών Σχέσεων της 
Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Hans van den Broek, 
ολοκλήρωσαν την τέταρτη συνεδρίαση της κοινής 
επιτροπής ΕΕ-Μογγολίας στις 30 Σεπτεμβρίου στις 
Βρυξέλλες με μία εγκάρδια συνάντηση κατά τη διάρκεια της 
οποίας και οι δύο πλευρές εξέφρασαν την εκτίμηση τους 
για τις αμοιβαίες προσπάθειες για τη σύναψη σχέσεων. Η 
Ευρωπαϊκή Ενωση δήλωσε ότι ήταν εντυπωσιασμένη από 
την πολιτική σταθερότητα, την οικονομική πρόοδο, τη 
σύσφιγξη των επαφών με τη διεθνή εμπορική κοινότητα (η 
Μογγολία προσχώρησε προσφάτως στον Παγκόσμιο 
Οργανισμό Εμπορίου) καθώς και την κατάργηση των 
εισαγωγικών δασμών στη Μογγολία. Η τελευταία 
αναφέρθηκε ιδιαιτέρως στην αξία του προγράμματος Tacis 
(για το 1996-1999 διατίθεται ποσό 20,5 εκατ. ECU - ενώ 
από το 1991 έως το 1995 η Ευρωπαϊκή Ενωση χορήγησε 
140 εκατ. δολάρια στη χώρα) καθώς και το ρόλο που 
διαδραματίζει όσον αφορά την προώθηση των ξένων 
επενδύσεων. Μεταφορικές διασυνδέσεις 
Τέλος, το 1997 η Μογγολία εντάχθηκε στο πρόγραμμα του 
Tacis TRACECA, το οποίο ξεκίνησε το 1993 και αποσκοπεί 
στη δημιουργία ενός μεταφορικού/εμπορικού διαδρόμου 
πάνω σε ένα άξονα από την Ανατολή προς τη Δύση που 
περνάει από την Κεντρική Ασία μέσω της Κασπίας 
θάλασσας, συνεχίζει στον Καύκασο μέσω της Μαύρης 
Θάλασσας και καταλήγει στην Ευρώπη. 
21 
Η Ρωσική Ομοσπονδία 
Κατά το 1997, το Τβοίδ παρείχε βοήθεια σε πολλούς τομείς 
στη Ρωσία, με σκοπό τη στήριξη της τρέχουσας δημοκρατικής 
και οικονομικής μεταρρυθμιστικής διαδικασίας. Υπήρξε 
σημαντικός αριθμός διαφόρων νέων πρωτοβουλιών, ιδιαίτερα 
σε αυτήν τη χώρα, με σκοπό τη βελτίωση της αποδοτικότητας 
του προγράμματος, την αύξηση της ορατότητας του και 
σίγουρα τη στοχοθέτηση των προτεραιοτήτων. 
Οι σχέσεις Ρωσίας - Ευρωπαϊκής Ενωσης 
αποκτούν μια νέα 6άση 
Το 1997, σημαντικό ορόσημο ήταν η έναρξη ισχύος της 
Συμφωνίας Εταιρικής Σχέσης και Συνεργασίας την 1η 
Δεκεμβρίου 1997. Το γεγονός αυτό ανοίγει νέο ιστορικό 
κεφάλαιο στις σχέσεις μας. 
Η συμφωνία υποχρεώνει την Ευρωπαϊκή Ένωση και τη 
Ρωσία να συσφίξουν τις πολιτικές και οικονομικές σχέσεις 
τους, να υποστηρίξουν τη μεταρρυθμιστική προσπάθεια 
που καταβάλλεται στη Ρωσία, να ενισχύσουν τις πολιτικές 
εξελίξεις καθώς και να προωθήσουν την ενσωμάτωση της 
Ρωσίας σε έναν ευρύτερο Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο. Σε 
τελευταία ανάλυση ο στόχος είναι να προσεγγίσει 
οικονομικά τη Ρωσία, κατάσταση η οποία, μετά την 
προσχώρηση της Ρωσίας στον ΠΟΕ, θα μπορούσε 
ενδεχομένως να οδηγήσει στην ίδρυση μιας ζώνης 
ελεύθερων συναλλαγών. Ως πρώτο βήμα, η προσέγγιση 
των νόμων της Ρωσίας με τη νομοθεσία της Ευρωπαϊκής 
Κοινότητας θα είναι σημαντική και αποτελεί προύπόθεση 
για την αύξηση και διεύρυνση των εμπορικών σχέσεων. 
Ο καθοριστικός ρόλος του Τ3οϊδ 
Για το σκοπό αυτό, το Τ3θϊδ αρχίζει να υποστηρίζει τη 
διαδικασία των ΣΕΣΣ Οι προτεραιότητες του Ταοιε Το ΤαάΒ μετατρέπεται σε κινητήρια δύναμη για την υλοποίηση στόχων της ΣΕΣΣ 
KaTavoMH KOVSUAIWV ava Touxa 
OTO 5iaoTr|Ha 1991-1997 
(ae £KaTO[i(j0pia ECU) 
H nupnviKr) aacpaAeia Kai TO nepi3aAAov 
Ava5idp9pa)OT| KpaiiKwv enixeipnaewv 
Kai avdniu^ri TOU ISIWTIKOU xou.ea 
MeTappuGuAOT! ae: 5r|U-6aia Sio(Kr]OT|, 
KOIVCOVIKSC; unrpeaiec; Kai 8Knai5euari 
AYpoiiKoq Tou.sac; 
EvepYeia 
Meiacpopec; 
riapoxn auu.pouA(i)v Yia vr\ xapa^n 
noAiTiKr)c; Kai flMK 
Tr|AeniKOiv(ovi£c; 
Aoina 
ZuvoAo 1991 
12,89 
27,2 
46,64 
50,85 
41,5 
32,87 
0 
0 
0 
211,95 1992 
0 
29,76 
24,57 
21,49 
16 
14,25 
0 
4,93 
0 
111 1993 
0 
54,5 
44 
12,5 
21,1 
13,55 
0 
5,1 
10 
160,75 1994 
0 
43,4 
18,85 
16,3 
19,5 
13,9 
18,95 
4,1 
15 
150 1995 
0 
40,6 
52,8 
17 
18 
12,6 
0 
5,4 
14,79 
161,19 1996 
5,5 
31,3 
33,8 
10,6 
11,5 
8,5 
26 
3 
2,8 
133 1997 
5 
28,7 
27 
13 
13 
7 
31 
4 
4,2 
132,9 IUVOAO 
23,39 
255,46 
247,66 
141,74 
140,6 
102,67 
75,95 
26,53 
46,79 
1 060,79 
συμφωνήθηκαν στην επίσκεψη που πραγματοποίησε το 
1997 ο πρωθυπουργός κ. Chermomyrdin στον Πρόεδρο 
Santer και αφορούν την υποστήριξη επιχειρήσεων, την 
προαγωγή των ανθρώπινων πόρων και τον κοινωνικό 
τομέα. Η γεωργία, η ενέργεια, οι μεταφορές, οι 
τηλεπικοινωνίες και το περιβάλλον συμπεριλαμβάνονται 
επίσης στις προτεραιότητες του καταλόγου των βασικών 
δράσεων του Tacis στη Ρωσία. 
To Tacis είναι το μεγαλύτερο πρόγραμμα παροχής τεχνικής 
βοήθειας στη Ρωσία, έχοντας διαθέσει περισσότερο από 1 
δισεκατ. ECU από το 1992. Μετά τη μεταστροφή προς έργα 
περισσότερο εμφανή και προς καλύτερη στοχοθέτηση των 
προτεραιοτήτων, συνάφθηκαν ανανεωμένες σχέσεις σε 
επίπεδο ανώτερων υπαλλήλων. Συγκεκριμένα, στο τέλος 
του έτους άρχισε να λειτουργεί μια νέα ομάδα εργασίας του 
Tacis προκειμένου να εξασφαλισθεί ότι η προσοχή 
ανώτατων στελεχών θα συγκεντρωνόταν και στις δύο 
πλευρές για την εξασφάλιση ταχύτητας και κατεύθυνσης 
της προόδου, ώστε να ορισθούν τα λειτουργικά κριτήρια και 
να επιτευχθεί αποτελεσματικότητα. 
Η προαγωγή της ανάπτυξης επιχειρήσεων και η 
κοινωνική πρόοδος 
Οι αλλαγές που έχουν σημειωθεί στη Ρωσία - για 
παράδειγμα όσον αφορά την ιδιωτικοποίηση και την 
απελευθέρωση - είχαν ως αποτέλεσμα να πρέπει να 
καταβληθούν και άλλες συστηματικές προσπάθειες για την 
βελτίωση της παραγωγικότητας, της ποιότητας των 
προϊόντων, την αποτελεσματική χρήση πόρων, την 
κατάρτιση πεπειραμένων διοικητικών στελεχών και την 
ικανότητα αντίδρασης σε μηνύματα της αγοράς έτσι ώστε 
να εξασφαλισθεί η αναζωογόνηση της βιομηχανίας και της 
απασχόλησης. Γι αυτό πρέπει να υπάρξει ένα σταθερότερο 
επιχειρηματικό κλίμα, να προαχθούν η ανάπτυξη των 
μικρομεσαίων επιχειρήσεων και των ξένων επενδύσεων σε 
επιχειρήσεις και εξοπλισμό και να συνεχιστεί να δίνεται 
έμφαση στις διοικητικές ικανότητες. Επίσης, πρέπει να 
καταβληθούν προσπάθειες για τη δημιουργία ενός 
φορολογικού συστήματος και ενός συστήματος κοινωνικής 
ασφάλισης. 
Ορισμένες από τις βασικές δραστηριότητες του Tacis 
προσανατολίστηκαν στην ενίσχυση του νομοθετικού νομέα, 
με την υποστήριξη του διοικητικού κώδικα, ενός 
ομοσπονδιακού οικονομικού συστήματος και της 
νομοθεσίας για τα δημόσια οικονομικά. Υπάρχουν άλλες 
δράσεις οι οποίες μπορεί να θεωρηθεί ότι έχουν τον 
χαρακτήρα γέφυρας και συμπεριλαμβάνουν για παράδειγμα 
το Διεθνές Κέντρο Επιστημών και Τεχνολογίας που 
εδρεύει στη Μόσχα, το πρόγραμμα επανεκπαίδευσης 
αξιωματικών ή την εφαρμογή της σύμβασης για τα χημικά 
όπλα, η οποία επικυρώθηκε και από τη Ρωσία. To Tacis 
υποστήριξε τη διασυνοριακή συνεργασία καθώς και την 
άμεση συνεργασία με ορισμένες περιοχές στη Ρωσία. Και 
επειδή ένα υψηλό επίπεδο πυρηνικής ασφάλειας, συμπεριλαμβανομένης της ασφάλειας των πυρηνικών 
αντιδραστήρων της Ρωσίας, είναι ένα θέμα που ενδιαφέρει 
από κοινού τη Ρωσία και την Ευρωπαϊκή Ενωση, ο τομέας 
αυτός εξακολούθησε να συμπεριλαμβάνεται στις βασικές 
προτεραιότητες του Tacis. 
Από την εκπαίδευση στις τηλεπικοινωνίες 
Στον τομέα των τηλεπικοινωνιών το Tacis προώθησε την 
κατάρτιση ντόπιων εμπειρογνωμόνων με την υποστήριξη 
των κέντρων τηλεπικοινωνιών και επιχειρηματικής 
εκπαίδευσης στη Μόσχα, την Αγία Πετρούπολη, τη Σαμάρα 
και το Νοβοσιμπίρσκ. Τα κέντρα θεωρείται ότι καλύπτουν 
τις ανάγκες εκπαίδευσης και επανεκπαίδευσης τεχνικού και 
διοικητικού προσωπικού το οποίο προέρχεται από 
οργανισμούς τηλεπικοινωνιών και άλλους συναφείς 
οργανισμούς από τις αντίστοιχες περιοχές της 
Ομοσπονδίας. Τα κέντρα ιδρύθηκαν με βάση την υποδομή 
των σημαντικότερων πανεπιστημιακών σχολών 
τηλεπικοινωνιών και χρησιμοποιούν το εκπαιδευτικό 
προσωπικό αυτών. Ο μεσοπρόθεσμος στόχος είναι να 
επιτραπεί στα κέντρα να καταστούν βιώσιμα, 
αυτοχρηματοδοτούμενα ιδρύματα. 
To Tacis υποστήριξε επίσης τις προσπάθειες των κεντρικών 
τηλεπικοινωνιακών αρχών της Ρωσίας για την κατάρτιση 
Μπορεί να λεχθεί ότι το Tacis αποφέρει 
αποτελέσματα; Αυτό ισχύει οπωσδήποτε για ένα 
πιλοτικό έργο που σχετίζεται με το ταχυδρομικό 
σύστημα και που εκτελείται σε έναν από τους βασικούς 
κόμβους επικοινωνιών στη Ρωσία και πέραν αυτής: το 
Διεθνές Ταχυδρομείο της Μόσχας (ΜΙΡΟ). Η αρχική 
άποψη των ηγετικών στελεχών του ΜΙΡΟ ήταν ότι η 
σημαντικότερη ανάγκη ήταν η μηχανοργάνωση. Το 
έργο είχε ως αποτέλεσμα να αλλάξει η αντίληψη αυτή 
και βοήθησε να προσδιοριστούν άλλες καθοριστικές 
ανάγκες που σχετίζονταν περισσότερο με τη μέθοδο 
εργασίας παρά με τον εξοπλισμό. Εγιναν οργανωτικές 
και διαδικαστικές αλλαγές, σε συνδυασμό με μια νέα 
προσέγγιση της διοίκησης όσον αφορά τον 
εκσυγχρονισμό. Οι εκπαιδευτικές εγκαταστάσεις του 
ΜΙΡΟ αναβαθμίστηκαν και καταρτίστηκαν εκπαιδευτές. 
Το υψηλό ενδιαφέρον των κορυφαίων διοικητικών 
στελεχών του ΜΙΡΟ και η υποδειγματική σχέση που 
αναπτύχθηκε μεταξύ του αναδόχου και του έργου 
διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο για την επιτυχία που 
σημείωσε. 
Πληροφορίες για το έργο χορηγήθηκαν στον ρώσο 
Πρωθυπουργό Viktor Chernomyrdin και τον Πρόεδρο 
της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Jacques Santer, στις 
Βρυξέλλες, 
23 
νομοθεσίας στον τομέα των τηλεπικοινωνιών σε βασικούς 
τομείς όπως η χορήγηση αδειών, τα τέλη, οι διασυνδέσεις και 
η προστασία των καταναλωτών. Η σημασία που αποδίδεται 
στη συμβολή του Tacis στην προσπάθεια της Ρωσίας να 
δημιουργήσει ένα σταθερό, συνεκτικό, νομικό και ρυθμιστικό 
πλαίσιο για τον τομέα των τηλεπικοινωνιών αναγνωρίστηκε 
από τον πρόεδρο της Κρατικής Επιτροπής Τηλεπικοινωνιών 
και Πληροφοριών κ. Krupnov, στην πρώτη συζήτηση 
"Στρογγυλής Τραπέζης" Ευρωπαϊκής Ενωσης - Ρωσίας για 
την κοινωνία των πληροφοριών, που πραγματοποιήθηκε στη 
Μόσχα, τον Οκτώβριο του 1997. 
Στον τομέα των δοκιμών και της πιστοποίησης, το Tacis 
υποστήριξε τη δημιουργία του Κέντρου Δοκιμών και 
Πιστοποίησης της Μόσχας (CTC), που είναι το πρώτο στη 
Ρωσία που είναι σε θέση να δοκιμάζει τερματικές 
εγκαταστάσεις τηλεπικοινωνιών σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές 
και τις ρωσικές προδιαγραφές. Στην αρχή είχε ιδρυθεί στους 
κόλπους της τηλεφωνικής εταιρείας ΜΜΤ, σήμερα όμως το 
κέντρο είναι αυτάρκες και έχει αναγνωρισθεί επισήμως ως 
ίδρυμα δοκιμών από τις αρμόδιες ρωσικές αρχές. Οι 
προσπάθειες που καταβάλλει το Tacis στον τομέα αυτό 
αποσκοπούν να συμβάλουν στην υλοποίηση του ευρύτερου 
στόχου της εναρμόνισης των προδιαγραφών και της τεχνικής 
ολοκλήρωσης των συστημάτων και των δικτύων 
τηλεπικοινωνιών. 
Καθιστώντας αποδοτική την ενέργεια 
Παρουσιάζεται αύξηση του τοπικού ενδιαφέροντος για την 
αξιοποίηση της δουλειάς του Tacis όσον αφορά τη 
βελτίωση της διαχείρισης των ενεργειακών πόρων. 
Δήμαρχοι ή κυβερνήτες περιφερειών δείχνουν ότι 
ενδέχεται να είναι διατεθειμένοι να καταβάλουν κάποιο 
αντίτιμο για την παροχή συμβουλών από τα ενεργειακά 
κέντρα που έχει δημιουργήσει το Tacis στο Ekaterinburg και 
το Novosibirsk. Τα έργα αυτά ιδρύθηκαν με στόχο τη 
δημιουργία οικονομιών κλίμακας κατά τη διάρκεια του έτους 
και μετατοπίστηκαν ως κέντρα στα Ουράλια και τη δυτική 
Σιβηρία. Υπάρχουν σχέδια να προωθηθεί η αυτάρκεια τους 
την προσεχή διετία με την προσφορά αμειβόμενων 
υπηρεσιών σε πελάτες από τον ιδιωτικό τομέα και τις 
τοπικές αρχές. 
Η Ρωσία και οι δυνητικοί ξένοι επενδυτές πρόκειται μάλλον 
να επωφεληθούν από ένα νέο είδος συμβουλών που 
χορηγείται μέσω ενός έργου του Tacis και που αφορά την 
ανάπτυξη πετρελαιοπηγών που άρχισε το 1997. Στο σημείο 
αυτό η συμμετοχή του Tacis υπερβαίνει την κλασσική 
υποστήριξη σε θέματα που αφορούν την τεχνική 
προετοιμασία και τη διεξαγωγή μελετών σκοπιμότητας- το 
Tacis αναλαμβάνει τη διαχείριση έργων για την εξερεύνηση 
και την παραγωγή, και παρέχει νομικές συμβουλές οι 
οποίες καλύπτουν την κατάρτιση πρότυπων συμφωνιών 
κοινής παραγωγής για ξένους άμεσους επενδυτές -
πρόκειται για τις συμφωνίες στις οποίες το κράτος και οι 
ξένοι επενδυτές καθορίζουν για τη διάρκεια ενός έργου όλους τους όρους, τα τέλη δανειοδότησης και τη 
φορολογία. 
Ο επαναπροσανατολισμός των ενισχύσεων για 
την αναδιάρθρωση επιχειρήσεων 
Στη Ρωσία, η βοήθεια του Tacis έχει πλέον προσανατολισθεί 
στην αναδιάρθρωση επιχειρήσεων μετά από την 
ιδιωτικοποίηση τους. Αυτό συμβαίνει κυρίως σε τομεακή 
βάση, αντί της επικέντρωσης σε μεμονωμένες επιχειρήσεις, 
έτσι ώστε η ανάλυση και τα πιλοτικά προγράμματα να 
επιτρέπουν πλέον τη διάδοση κοινών λύσεων σε όλον τον 
τομέα, στη χαλυβουργία, την υφαντουργία, την παραγωγή 
ξυλείας και την επιπλοποιία. Η νέα προσέγγιση υπερβαίνει 
επίσης την κλασσική υποστήριξη για την αναδιάρθρωση 
επιχειρήσεων. Στόχος της είναι να διευκολυνθεί η ανάπτυξη 
συνεργατικών δράσεων μεταξύ της ευρωπαϊκής και της 
ρωσικής βιομηχανίας και σχετίζεται επίσης και με άλλους 
στόχους, που αφορούν κυρίως έργα που περιλαμβάνονται 
στις ΣΕΣΣ, πράγμα το οποίο προβάλει ιδιαιτέρως τα έργα 
από πολιτική άποψη. To Tacis προσφέρει κάτι περισσότερο 
από δεξιότητες γενικού χαρακτήρα, όπως υπολογισμό των 
δαπανών και μάρκετινγκ. Σε συμφωνία με τις εμπορικές 
διαπραγματεύσεις Ευρωπαϊκής Ενωσης - Ρωσίας έχει 
συναφθεί μία σύμβαση η οποία προβλέπει τη χορήγηση 
βοήθειας από το Tacis για τον ανταγωνισμό, τις κρατικές 
ενισχύσεις και την προστασία του περιβάλλοντος. 
Δικαιοσύνη και εσωτερικές υποθέσεις 
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε το Νοέμβριο του 1997 να 
συνεχισθεί ο διάλογος Ευρωπαϊκής Ενωσης - Ρωσίας για 
την καταπολέμηση παράνομων δραστηριοτήτων. Το 
πρόγραμμα δράσης της Ευρωπαϊκής Ενωσης το 1996 για τη 
Ρωσία απέδιδε προτεραιότητα στον αγώνα για την 
καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος, ιδιαιτέρως σε 
σχέση με τα ναρκωτικά - μια άποψη η οποία αντανακλάται 
στα συμπεράσματα του Συμβουλίου της Φλωρεντίας, του 
Δουβλίνου και του Λουξεμβούργου. To Tacis ανέλαβε ήδη το 
ρόλο του πραγματοποιώντας διερευνητικές αποστολές το 
1997, συνάπτοντας επαφές με τη Διάσκεψη του ΠΗΕΔΕΝ 
στη Μόσχα, τον Απρίλιο του 1997, για τη συνεργασία για τον 
έλεγχο των ναρκωτικών και μελετώντας τρόπους με τους 
οποίους τα διασυνοριακού χαρακτήρα προγράμματα του θα 
μπορούσαν να συμβάλουν στην τελωνειακή συνεργασία και 
τη διαχείριση των συνόρων, ενισχύοντας τον αγώνα για την 
καταπολέμηση της απάτης καθώς και άλλων παρανόμων 
δραστηριοτήτων στις συνοριακές διαβάσεις. Το 1997, 
έγιναν προπαρασκευαστικές ενέργειες για την 
εντατικοποίηση των δραστηριοτήτων του Tacis σε αυτόν το 
σημαντικό τομέα. 
Η επέκταση των δράσεων σε εθνική κλίμακα 
Η αυξανόμενη συμμετοχή του Tacis στη Ρωσία εκφράστηκε 
με το άνοιγμα πέντε νέων τεχνικών γραφείων στη χώρα το 
1997. Τα γραφεία αυτά δημιουργήθηκαν στο Irkutsk, στο 
24 
Novosibirsk, το Ekaterinburg, το Krasnodar και το 
Petrozavodsk για να πλαισιώσουν το υφιστάμενο 
προσωπικό γραφείο στην Αγία Πετρούπολη και να 
συμβάλουν στην προσπάθεια να προσλάβει το Tacis τον 
χαρακτήρα ενός πραγματικού εθνικού προγράμματος. Τα 
νέα γραφεία θα αναλάβουν να εντοπίζουν έργα τα οποία 
εναρμονίζονται με τους στόχους του Tacis, να διαδίδουν τα 
αποτελέσματα των έργων του Tacis και να προσφέρουν 
πληροφορίες σε δυνητικούς εταίρους από την περιοχή 
καθώς και στην προσπάθεια για να καταστεί το Tacis 
περισσότερο ευαίσθητο έναντι των τοπικών συνθηκών. 
Η ανάπτυξη δικτύων μεταφοράς 
Οι μεταφορές έχουν καθοριστική σημασία σε μια χώρα με το 
μέγεθος της Ρωσίας και το Tacis συνέχισε το 1997 να 
υποστηρίζει την προσπάθεια για τη μεταρρύθμιση του 
ρωσικού συστήματος μεταφορών, το οποίο είχε επινοηθεί 
και κατασκευασθεί για να ανταποκριθεί στις ανάγκες μια 
κεντρικά σχεδιασμένης οικονομίας, έτσι ώστε να γίνει 
περισσότερο κατάλληλο για τις ανάγκες της οικονομίας 
της αγοράς. Προς το παρόν, ο συντελεστής κόστους της 
μεταφοράς ρωσικών προϊόντων είναι εξαπλάσιος από τον 
αντίστοιχο στην Ευρωπαϊκή Ενωση - και αυτό δεν οφείλεται 
απλώς στην έκταση της Ρωσίας - δεδομένου ότι οι 
μεταφορές στην Κίνα και τον Καναδά κοστίζουν λιγότερο 
από το ένα τέταρτο απ'ό,τι στη Ρωσία. Η σοβιετική 
οργάνωση της βιομηχανίας επικεντρώθηκε περισσότερο σε 
θέματα που αφορούν την ασφάλεια παρά στην 
ελαχιστοποίηση του κόστους της μεταφοράς και την 
ολοκληρωμένη οργανοδιοικητική μέριμνα. Υψηλές 
ενισχύσεις διατήρησαν τις τιμές στις μεταφορές πολύ πιο 
κάτω από το πραγματικό κόστος, και πρόσφεραν κίνητρα 
για την υπερβολική χρήση των μέσων μεταφοράς. Το 
αποτέλεσμα ήταν ότι το κόστος των μεταφορών στη Ρωσία 
να αντιστοιχεί σε περισσότερο από 9% του ΑΕΠ, σε 
σύγκριση με 6% στη Δυτική Ευρώπη, ενώ οι φορολογικές 
επιβαρύνσεις που συνεπάγονται οι μεταφορές είναι υψηλές 
και οι επιδοτήσεις για την κάλυψη λειτουργικών ζημιών 
αντιστοιχούν περίπου στο 2% του ΑΕΠ. 
Εναρμονιζόμενο με την στρατηγική προτεραιότητα που 
καθορίστηκε το 1995 για τη διευκόλυνση της ροής 
εμπορευμάτων μεταξύ Ρωσίας και Ευρωπαϊκής Ενωσης, το 
Tacis συγκεντρώθηκε στις επίγειες μεταφορές 
εμπορευμάτων μεταξύ Ρωσίας και Ευρωπαϊκής Ενωσης, σε 
τομείς με υψηλό μεταφορικό δυναμικό και κατά μήκος των 
ευρωπαϊκών διαδρόμων. Δόθηκε έμφαση στην προαγωγή 
της ποικιλότητας και στον ανταγωνισμό σε μια χώρα όπου 
οι σιδηρόδρομοι καλύπτουν περί το 90% όλων των 
μεταφορών, σε σύγκριση με λιγότερο από 30% στη Δυτική 
Ευρώπη. 
Ετσι, το Tacis ασχολήθηκε με σχέδια που αφορούν τα μέσα 
μεταφοράς. Το 1997, το Tacis ολοκλήρωσε τις διαδικασίες 
προκήρυξης διαγωνισμών και ξεκίνησε με την εκτέλεση 
τριών έργων το 1996: την προαγωγή των οδικών μεταφορών με την υποστήριξη μικρών επιχειρήσεων οδικής 
μεταφοράς εμπορευμάτων στην προσπάθεια τους να 
δημιουργήσουν ενώσεις οι οποίες θα τους προσφέρουν 
οργανοδιοικητική υποστήριξη και πρόσβαση στην αγορά' 
την αναδιοργάνωση των πάμπολλων εσωτερικών πλωτών 
οδών της Ρωσίας έτσι ώστε να προωθηθεί η χρήση τους ως 
κρίκων άμεσης διασύνδεσης του ποταμού Βόλγα (και μαζί 
με αυτόν και της καρδιάς της ρωσικής βιομηχανίας) και της 
Ευρώπης μέσω της Μαύρης Θάλασσας - με πρόσβαση στο 
βιομηχανικό κέντρο της Ευρώπης μέσω του Δούναβη και 
του Ρήνου' τέλος, με τη βελτίωση του σιδηροδρομικού 
συστήματος πληροφοριών μέσω του διαδρόμου που 
διασυνδέει τη Μόσχα με το Ελσίνκι μέσω της Αγίας 
Πετρούπολης, έτσι ώστε να διευκολυνθούν οι μεταφορές 
για τις εισαγωγές και τις εξαγωγές προϊόντων. 
Το 1977 το Tacis κατάρτισε τέσσερα νέα σχέδια και 
απόσπασε την έγκριση των κρατών μελών για τη 
χρηματοδότηση τους με ποσό που υπολογίζεται ότι 
ανέρχεται σε 7 εκατ. ECU. Τρία από αυτά αφορούν τη 
μεταφορά εμπορευμάτων: βελτίωση της οδικής ασφάλειας 
κατά μήκος του διαδρόμου ΙΧΑ (που διασυνδέει τη Μόσχα 
με την Αγία Πετρούπολη και το Ελσίνκι)' καθιέρωση 
διεθνών προδιαγραφών στις μεταφορές των 
εμπορευμάτων που είναι επικίνδυνα για την ανθρώπινη 
υγεία και/ή το περιβάλλον και προαγωγή των 
συνδυασμένων οδικών/σιδηροδρομικών μεταφορών. Το 
τέταρτο αφορά τον εκσυγχρονισμό του διεθνούς 
αεροδρομίου της Μόσχας, Sheremetyevo 2 - ένα ιδιαιτέρως 
εμφανές έργο, επειδή το αεροδρόμιο αντιμετωπίζει το 
επείγον πρόβλημα της διεκπεραίωσης 5 εκατομμυρίων 
επιβατών ετησίως. Ενώ έχει σχεδιαστεί για τη διακίνηση 
έως και 12.000 επιβατών την ημέρα, σε ώρες αιχμής ο 
αριθμός αυτός μπορεί σήμερα να φθάσει τις 30.000 έως 
35.000 επιβάτες - πράγμα που οδηγεί σε καθυστερήσεις 
των αφίξεων και των αναχωρήσεων καθώς και των σχεδίων 
πτήσης. Το έργο αποσκοπεί στην αύξηση της 
δυναμικότητας με ελάχιστες επενδύσεις και τη βελτίωση 
της ασφάλειας με την πραγματοποίηση ασκήσεων 
προσομοίωσης καταστροφών. Η αξιολόγηση, η 
χρηματοδότηση και η προετοιμασία των προσφορών 
ολοκληρώθηκε το 1997 για όλα αυτά τα έργα, επιτρέποντας 
κατΆαυτόν τον τρόπο την έγκαιρη έναρξη τους και 
περιορίζοντας την καθυστέρηση που μεσολαβεί μεταξύ του 
καθορισμού και της εκτέλεσης ενός έργου. 
Παραδειγματικές δράσεις στη γεωργία 
Μεγάλα γεωργικά έργα που εκτελούνται από το Tacis 
συμπεριλαμβάνουν την αγορά χονδρικής πώλησης στο 
Kemorovo, στη Σιβηρία, η οποία άρχισε να λειτουργεί το 
1993 με μια απλή αγορά και, καθώς το έργο πλησιάζει προς 
το προβλεπόμενο τέλος του, έχει ήδη επεκταθεί για να 
μετατραπεί σε ένα δίκτυο διανομής για όλη την επαρχία και 
πέραν αυτής και έχει τη δυνατότητα να χρησιμοποιηθεί ως 
πρότυπο για την κατάρτιση ενός εθνικού σχεδίου. Τα 
25 
Χάρη στο Tacis και την Natalia Dimitriyevna Boyeva, οι 
πελάτες στη Γαλλία, στην Ισπανία, τη Γερμανία, τις 
Κάτω Χώρες και το Βέλγιο χρησιμοποιούν σήμερα 
προϊόντα ενός μικρού γαλακτοκομείου που ιδρύθηκε το 
1928 στη Staroderevyankovskaya (στην περιοχή 
Krasnodar). Το 1991, όταν οι αιφνίδιες αλλαγές στη 
Ρωσία οδήγησαν σε μαζική μείωση της παραγωγής και 
σε δραματική αύξηση του πληθωρισμού, το 
γαλακτοκομείο αυτό βρισκόταν στα χέρια της κας 
Boyeva και ήταν η συμπαράσταση του Tacis που 
μετάτρεψε αυτό το καταδικασμένο γαλακτοκομείο σε 
μία ανθίζουσα επιχείρηση που σήμερα είναι το πρότυπο 
της περιοχής. Το πρόγραμμα επόπτευσε την 
αναδιάρθρωση και τον επανεξοπλισμό της επιχείρησης 
καθώς και την καθιέρωση νέων μεθόδων ελέγχου της 
ποιότητας της συσκευασίας με τις οποίες βελτιώνονται 
η ποιότητα, η αποθήκευση και η επισήμανση. Πολλά 
είδη τυριών, γιαουρτιών, ποτών που περιέχουν γάλα 
και επιδορπίων συμπληρώνουν σήμερα την παραγωγή 
του γαλακτοκομείου και η επιχείρηση διαθέτει έξι 
πρατήρια λιανικής πώλησης, μία αποθήκη χονδρικής και 
ένα στόλο από οχήματα ο οποίος προμηθεύει 50 άλλα 
καταστήματα. Ο αριθμός των ατόμων που απασχολεί 
ανήλθε σε 300 και η εταιρεία συνάπτει επιχειρηματικές 
επαφές με την υπόλοιπη χώρα. τη βάση για ενέργειες όπως η αναπαραγωγή του 
συστήματος δορυφορικής παρακολούθησης Mars της 
Ευρωπαϊκής Ενωσης. Το πρόγραμμα επεξεργασίας 
γεωργικών προϊόντων διατροφής στο Krasnodar απέδωσε 
πιλοτικά σχέδια για επιχειρήσεις κάθε μεγέθους στις 
οποίες χορηγήθηκαν συμβουλές που αφορούσαν θέματα 
διοίκησης, εξοπλισμού, οικονομικής διαχείρισης, 
προσωπικού και αναδιάρθρωσης. 
πιλοτικά προγράμματα " πρότυπων καλλιεργειών" στο 
Chelyabinsk σημείωσαν μεγάλη επιτυχία στους κόλπους 
των τοπικών γεωργών και αρχών (ο αναπληρωτής 
κυβερνήτης της περιοχής έδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για 
την περίπτωση) και εξακολουθούν να προκαλούν υψηλή 
ζήτηση μέσω προγραμμάτων διάδοσης για την παροχή 
πληροφοριών σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο μπορούν 
να εφαρμοστούν δυτικές μέθοδοι παραγωγής. 
Το έργο στο Novosibirsk, που άρχισε δύσκολα το 1993, 
εξελίχθηκε για να προσφέρει σημαντική υποστήριξη σε 
ομάδες παραγωγών γαλακτοκομικών προϊόντων, φρούτων 
και λαχανικών, καθώς και σε άλλους τομείς, ενώ παράλληλα 
ενισχύεται η επιθυμία του τοπικού πληθυσμού για την 
παράταση του. Ενα περιφερειακό έργο που εκτελείται σε 
συνεργασία με το Υπουργείο Γεωργίας και αφορά την 
επίβλεψη της εσοδείας και την παροχή βοήθειας, άνοιξε 
νέους δρόμους για τη Ρωσία, προσφέροντας για πρώτη 
φορά τη δυνατότητα για την επίβλεψη και την πρόβλεψη 
της εσοδείας δημητριακών που έχουν ουσιαστική 
οικονομική σημασία για την περιοχή. To Tacis δημιούργησε 
26 
Τατζικιστάν TWWCMCTOH -TADJIKISTAN 
To Tacis λειτουργεί στο Τατζικιστάν από τον Αύγουστο του 
1995. Μια προσπάθεια που είχε καταβληθεί το 1992 για την 
έναρξη του προγράμματος προσέκρουσε στην έναρξη του 
εμφύλιου πολέμου. Οι επιπτώσεις του πολέμου αυτού 
εξακολουθούν να επηρεάζουν τη χώρα όπου σημειώνονται 
απαγωγές, δολοφονίες και επικρατεί γενικώς ανομία. Το 
Φεβρουάριο του 1997, όλοι οι εμπειρογνώμονες Tacis έπρεπε 
να αξιολογήσουν την κατάσταση στη χώρα μετά από μια σειρά 
απαγωγών, θύματα των οποίων ήταν και υπάλληλοι των 
Ηνωμένων Εθνών. To Tacis επέστρεψε στη χώρα τον Απρίλιο, 
αφού βελτιώθηκε η κατάσταση. Η επιστροφή αυτή ήταν όμως 
προσωρινή. 
Τον Νοέμβριο, ο Project Manager της Μονάδας συντονισμού 
και η σύζυγος του απήχθησαν μερικά βήματα από το σπίτι τους, 
στο Dushanbe. Μερικές ημέρες αργότερα, η σύζυγος βρήκε 
τραγικό θάνατο κατά τη διάρκεια μιας προσπάθειας για την 
απελευθέρωση της. Το τραγικό αυτό περιστατικό κατέστησε 
σαφές ότι οι συνθήκες που επικρατούν στη χώρα δεν 
επέτρεπαν στους τεχνικούς εμπειρογνώμονες να εργαστούν 
με ασφάλεια, με αποτέλεσμα να αναβληθεί η εφαρμογή του 
προγράμματος Tacis. 
Η Ευρωπαϊκή Ενωση συνεχίζει να υποστηρίζει την ειρηνευτική 
προσπάθεια που καταβάλεται στο Τατζικιστάν και 
χρηματοδοτείται από τα Ηνωμένα Εθνη, ενώ το ανθρωπιστικό 
πρόγραμμα της Επιτροπής συνέχισε να λειτουργεί στη χώρα. 
Οι εκλογές που είχαν προγραμματισθεί, που σήμερα 
προβλέπεται να διεξαχθούν την άνοιξη του 1999, θα 
μπορούσαν να αποβούν αποφασιστικής σημασίας για το 
μέλλον της χώρας. 
Πριν από την αναστολή των δράσεων του Tacis, είχε 
επιτευχθεί συμφωνία σχετικά με το ενδεικτικό πρόγραμμα για 
την περίοδο 1996-99 και είχε καταρτισθεί το πρόγραμμα 
δράσης για την περίοδο του 1996-1997. Όταν ανεστάλη το 
πρόγραμμα είχε ήδη επιτελεσθεί σημαντικό έργο όσον αφορά 
την κατάρτιση των προϋποθέσεων των έργων. Τη στιγμή της αναστολής εκτελούνταν διάφορα έργα Tacis 
στους τομείς της γεωργίας, της ενέργειας και των ανθρώπινων 
πόρων με βάση τα προγράμματα δράσης του 1994 και του 
1995. Το Τατζικιστάν συμμετείχε επίσης σε μια σειρά 
σημαντικών διακρατικών προγραμμάτων, όπως το TRACECA, 
και είχε συμμετάσχει με επιτυχία σε προγράμματα 
χρηματοδοτικών διευκολύνσεων όπως το Lien. 
Μια ομάδα παροχής συμβουλών για την χάραξη πολιτικής στο 
Υπουργείο Γεωργίας είχε αρχίσει να σημειώνει πρόοδο όσον 
αφορά τη μεταρρύθμιση του κλάδου και την εκπαίδευση νέων 
στελεχών του Υπουργείου. Στον τομέα της ενέργειας, είχε 
μόλις αρχίσει να εκτελείται ένα σχέδιο για την ανάπτυξη ενός 
σχεδίου επενδύσεων για τον μεγάλο υδροηλεκτρικό σταθμό 
παραγωγής ενέργειας Sangudinsk. 
Το πολύ επιτυχημένο σχέδιο RARP-2 πρόσφερε σημαντικές 
επενδύσεις για την αποκατάσταση των αρδευτικών 
συστημάτων σε όλη τη χώρα χρησιμοποιώντας αντισταθμιστικά 
κεφάλαια με τη ρευστοποίηση της επισιτιστικής βοήθειας. 
Μέσω μιας καινοτόμου μεθόδου χρηματοδότηση σχεδίων ΜΚΟ 
στη Γεωργία, οι μικροκαλλιεργητές απόκτησαν πρόσβαση σε 
πιστώσεις ζωτικής σημασίας. 
Στον τομέα των ανθρώπινων πόρων τέθηκε σε εφαρμογή ένα 
σχέδιο για την υποστήριξη του τμήματος οικονομίας του 
Κρατικού Πανεπιστημίου του Τατζικιστάν στο Dushanbe, το 
οποίο συνέβαλε στην κατάρτιση νέων προγραμμάτων μελετών 
και στην μετεκπαίδευση των καθηγητών σε σύγχρονα 
εκπαιδευτικά προγράμματα. Στο Βορρά, στην πόλη Khodjand, 
ένα σχέδιο που εκτελέστηκε στο Κέντρο Επιχειρήσεων και 
Διοίκησης της πόλης πρόσφερε τη βάση για την προσφορά 
μεταπτυχιακής εκπαίδευσης στη διοίκηση επιχειρήσεων. Και τα 
δύο προγράμματα πρόσφεραν στα δύο εκπαιδευτικά κέντρα 
τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές που χρειάζονταν 
οπωσδήποτε καθώς και επαφές με συναδέλφους από τη Δύση 
και νέες πηγές πληροφοριών μέσω εκπαιδευτικών περιοδειών 
στην Ευρώπη. 
Κατανομή κονδυλίων ανά τομέα 
στο διάστημα 1991-1997 
(σε εκατομμύρια ECU) 
Η πυρηνική ασφάλεια και το περιβάλλον 
Αναδιάρθρωση κρατικών επιχειρήσεων 
και ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα 
Μεταρρύθμιση σε: δημόσια διοίκηση, 
κοινωνικές υπηρεσίες και εκπαίδευση 
Αγροτικός τομέας 
Ενέργεια 
Μεταφορές 
Παροχή συμβουλών για τη χάραξη 
πολιτικής και ΠΜΚ 
Τηλεπικοινωνίες 
Λοιπά 
Σύνολο 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 Σύνολο 
0 
0 
1 
1,68 
1 
0 
0 
0 
0,32 0 
0 
1 
1,75 
0,95 
0 
0 
0 
0,3 3,43 
1,95 
0 
0 
0 
0,62 
8 
27 
TURKMENISTAN 
Ο,π 
Τουρκμενιστάν 
Με την αρχή του χρόνου δόθηκε μια νέα ώθηση στις 
σχέσεις Ευρωπαϊκής Ενωσης- Τουρκμενιστάν. Στις 20 
Ιανουαρίου 1997 το Συμβούλιο συμφώνησε ότι η Επιτροπή 
θα έπρεπε να αρχίσει διαπραγματεύσεις για τη σύναψη 
συμφωνίας εταιρικής σχέσης και συνεργασίας με το 
Τουκμενιστάν, η οποία τέθηκε σε ισχύ αργότερα τον ίδιο 
χρόνο. 
Όπως συμβαίνει με όλες τις χώρες εταίρους στην Κεντρική 
Ασία, ο προγραμματισμός του Tacis στο Τουρκμενιστάν 
επικεντρώνεται στον προσδιορισμό σαφών στρατηγικών 
προτεραιοτήτων οι οποίες ενισχύουν τους στόχους στις 
ΣΕΣΣ: βοήθεια για την εξασφάλιση της αυτάρκειας όσον 
αφορά την παραγωγή τροφίμων, για την παροχή ενέργειας 
και υποστήριξη της δημιουργίας υποδομών και θεσμών που 
θα διευκολύνουν την περαιτέρω πρόοδο προς το σύστημα 
της οικονομίας της αγοράς και την πλήρη ανεξαρτοποίηση 
του κράτους. 
Η αναδιάρθρωση του γεωργικού τομέα 
Το 1997 δόθηκε συνεπώς υψηλή προτεραιότητα στη 
γεωργική μεταρρύθμιση, όπως συνέβη και σε προηγούμενα 
χρόνια, έτσι ώστε να αυξηθεί η αποδοτικότητα του τομέα 
και να αυξηθεί η παραγωγή τροφίμων σε κατάλληλα 
επίπεδα για μια χώρα ένα τόσο μεγάλο μέρος από τη γη της 
οποίας χρησιμοποιείται για τη βαμβακοκαλλιέργεια. Τα 
διάφορα έργα αφορούσαν την προαγωγή της 
αποτελεσματικής χρήσης της γης και των υδάτων, ενώ 
εκτελέσθηκαν πιλοτικά έργα για να επιδειχθεί με πιο τρόπο 
μπορούσε να εξασφαλισθεί η οικονομική βιωσιμότητα της 
κτηνοτροφίας και της παραγωγής τροφίμων. To Tacis 
βοηθά επίσης την υλοποίηση αλλαγών οι οποίες θα δώσουν πραγματική υπόσταση στην ιδιωτικοποίηση 
αγροκτημάτων και στις επιχειρήσεις παραγωγής γεωργικών 
προϊόντων διατροφής, έτσι ώστε η αγορά να μπορεί να 
διαδραματίσει κάποιο ρόλο όσον αφορά την ανταμοιβή και 
την παροχή κινήτρων, αντικαθιστώντας ένα σύστημα που 
ήταν εξαρτημένο σε πολύ σημαντικό βαθμό από τον 
κρατικό έλεγχο των εισροών, της διαχείρισης και της 
διανομής προϊόντων διατροφής. 
Προκειμένου να δοθεί περαιτέρω υπόσταση στις 
μεταρρυθμίσεις που συντελούνται σιγά - σιγά, το Tacis 
προσπάθησε να προωθήσει την ενημέρωση μεμονωμένων 
ατόμων, επιχειρήσεων και δημοσίων υπαλλήλων που δρουν 
στον τομέα της παραγωγής τροφίμων, στη χρήση τεχνικών 
διαχείρισης - εν μέρει μέσω εκπαιδευτικών δράσεων και εν 
μέρει για να διευκολυνθούν οι επαφές τους με δυνητικούς 
επενδυτές. 
Η ενθάρρυνση της οικονομικής ανάπτυξης 
To Tacis υποστηρίζει επίσης τη σταδιακή ανάπτυξη ενός 
νέου οικονομικού ρόλου για το κράτος. Το μερίδιο του 
δημόσιου τομέα στο ΑΕΠ εξακολουθεί να είναι 
περισσότερο από 90% και τα αναπτυξιακά κίνητρα είναι 
ελάχιστα, πράγμα που ούτε ενθάρρυνε τους ξένους 
επενδυτές ούτε προώθησε ιδιαιτέρως τις εσωτερικές 
επενδύσεις. Ο ιδιωτικός τομέας αναπτύσσεται, ωστόσο η 
πρόσβαση στις ανταγωνιστικές αγορές προϊόντων και 
πιστώσεων παραμένει ανεπαρκής. Ετσι, το Tacis 
συνεργάστηκε με την Υπηρεσία Κρατικής Ιδιοκτησίας και 
Ιδιωτικοποιήσεων στους κόλπους του Υπουργείου Εθνικής 
Οικονομίας και Οικονομικών, το οποίο είναι υπεύθυνο για 
τις ιδιωτικοποιήσεις, προκειμένου να βοηθήσει το 
Κατανομή κονδυλίων ανά τομέα 
στο διάστημα 1991-1997 
(σε εκατομμύρια ECU) 
Η πυρηνική ασφάλεια και το περιβάλλον 
Αναδιάρθρωση κρατικών επιχειρήσεων 
και ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα 
Μεταρρύθμιση σε: δημόσια διοίκηση, 
κοινωνικές υπηρεσίες και εκπαίδευση 
Αγροτικός τομέας 
Ενέργεια 
Μεταφορές 
Παροχή συμβουλών για τη χάραξη 
πολιτικής και ΠΜΚ 
Τηλεπικοινωνίες 
Λοιπά 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 Σύνολο 
0 
0 
ο 
0,88 
0 
0 
0 
0 
0 
Σύνολο 0,88 0 
0,57 
1,05 
3,68 
1 
0 
2,5 
0 
0 
8,8 0 
1,8 
1,8 
3,6 
0 
0 
0 
0 
0,8 
8 0 
1 
1 
1,68 
0 
0 
0 
0 
0,32 0 
2,9 
0 
3,7 
3 
0 
1,10 
0 
0,8 0 
6,27 
3,85 
13,54 
4 
0 
3,6 
0 
1,92 
11,5 33,18 
28 
h 
To Tacis συμβάλλει στην ανάπτυξη της εθνικής ικανότητας να παρακολουθεί 
και να ελέγχει τις ροές υδρογονάνθρακα 
περιορισμένο προσωπικό και τις υπηρεσίες του στη χάραξη 
και στην εφαρμογή μιας πολιτικής ιδιωτικοποιήσεων. 
Επίσης, το πρόγραμμα υποστηρίζει την κατάρτιση ενός πιο 
αποτελεσματικού συστήματος είσπραξης φόρων, το οποίο 
είναι κατάλληλο για μια οικονομία της αγοράς, καθώς και 
την προαγωγή της εκπαίδευσης στον τραπεζικό τομέα. 
Ενα κέντρο για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις λειτούργησε 
με επιτυχία παρέχοντας συμβουλές σε νέους 
επιχειρηματίες στον ιδιωτικό τομέα, ωστόσο η 
χρηματοδότηση διεκόπη με τη λήξη του προγράμματος στα 
τέλη του 1997, αφήνοντας το αντιμέτωπο με ένα κενό το 
οποίο είναι δύσκολο να καλυφθεί από τις περιορισμένες 
δυνατότητες που προσφέρει η παροχή ιδιωτικών 
συμβουλών πριν από την έναρξη ενός νέου έργου Tacis. 
Ακόμη και ένα υψηλής ποιότητας τριετές έργο μπορεί να 
προσκρούσει σε πραγματικά προβλήματα όσον αφορά την 
αυτάρκεια του γιατί οι συνθήκες που αντιμετωπίζει ένα 
σχέδιο για την ανάπτυξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, 
ακόμη και όσον αφορά τις στοιχειωδέστερες προϋποθέσεις της ανέρευσης εγκαταστάσεων και πελατείας είναι σήμερα 
πάρα πολύ δύσκολες. 
Η αξιοποίηση των φυσικών πόρων 
Παράλληλα με τη γεωργία, ο βασικός πυλώνας της 
οικονομίας του Τουρκμενιστάν είναι το φυσικό αέριο - ένα 
προϊόν το οποίο φέρνει τη χώρα στο επίκεντρο του 
ενδιαφέροντος της διεθνούς κοινότητας. Παρόλα αυτά, η 
εκμετάλλευση του φυσικού αερίου δεν έχει προσλάβει 
μεγάλη έκταση, είτε επειδή στις παραδοσιακές αγορές δεν 
υπάρχει πια ζήτηση, είτε επειδή δεν είναι σε θέση να 
πληρώσουν, ενώ παράλληλα η ικανότητα διοχέτευσης 
φυσικού αερίου στις διεθνείς αγορές είναι πολύ 
περιορισμένη. Η ανάπτυξη του τομέα εξαρτάται από ξένες 
επενδύσεις μεγάλης κλίμακας, έτσι ώστε να αποκτηθεί 
πρόσβαση σε εναλλακτικές αγορές. Θα πρέπει επίσης να 
σημειωθεί ότι οι αρχές του Τουρκμενιστάν δεν έχουν παρά 
ελάχιστη εμπειρία όσον αφορά τη διαπραγμάτευση του 
είδους των συμβάσεων που πρέπει να καταρτισθούν με 
τους διεθνείς επενδυτές. 
Για το λόγο αυτό, το Tacis χάραξε ένα σχέδιο για να 
βοηθήσει το Υπουργείο Πετρελαίου και Φυσικού Αερίου να 
προωθήσει την εθνική δυναμικότητα, να επιβλέπει και να 
ελέγχει τις ροές υδρογονανθράκων και να διαπραγματευθεί 
όντας πλήρως ενημερωμένο και έχοντας στη διάθεση του 
την απαραίτητη τεχνογνωσία. 
Υποδομή 
To Tacis διέθεσε επίσης ποσό 750.000 ECU για τη 
μεταφορά τεχνογνωσίας το 1997 με στόχο τη διεξαγωγή 
μελέτης σκοπιμότητας και το σχεδιασμό δύο 
αυτοκινητοδρόμων στο Τουρκμενιστάν, πριν από τη 
χορήγηση δανείου 800 εκατ. δολαρίων από την ΕΤΑΑ, και 
1,5 εκατ. ECU για τη διεξαγωγή μελέτης για το σχεδιασμό 
και τη προπαρασκευή τερματικού σταθμού για 
οχηματαγωγά στο Turkmenbashi, πριν από τη χορήγηση 
δανείου 50 εκατ. δολαρίων από την ΕΤΑΑ. 
29 
Ουκρανία 
Κατά το 1997, ξεκίνησαν οι προετοιμασίες για την 
εφαρμογή της Συμφωνίας Εταιρικής Σχέσης και 
Συνεργασίας, που είχε προγραμματισθεί να τεθεί σε ισχύ το 
Μάρτιο του 1998- πρόκειται για τη δεύτερη χώρα των ΝΑΚ 
της οποίας οι σχέσεις με την Ε Ε έφθασαν σε αυτό το 
στάδιο. Το γεγονός αυτό θα εισαγάγει νέο ιστορικό 
κεφάλαιο στις σχέσεις μας και θα παράσχει νέες ευκαιρίες 
για εμβάθυνση και διεύρυνση των αμοιβαίων σχέσεων. 
Καθ'όλη τη διάρκεια του έτους, υπήρξαν επαφές υψηλού 
επιπέδου ανάμεσα σε αξιωματούχους της ΕΕ και της 
Ουκρανίας. Κατά τη διάρκεια αυτών των συναντήσεων, 
τονίστηκε η θετική πρόοδος σχετικά με τις δημοκρατικές 
μεταρρυθμίσεις, ενώ εκφράστηκε επίσης αμφιβολία όσον 
αφορά την εφαρμογή βασικών διαρθρωτικών 
μεταρρυθμίσεων, οι οποίες έθεσαν σε κίνδυνο την 
μακροοικονομική σταθερότητα που είχε ήδη επιτευχθεί. 
Επικέντρωση στην ενέργεια 
Η επιδίωξη μεταρρυθμίσεων στον ενεργειακό τομέα 
αποτελεί έναν από τους βασικούς στόχους στην Ουκρανία. 
Ετσι, η ενέργεια αποτελεί έναν από τους γενικούς στόχους 
άλλων σχεδίων του προγράμματος Tacis στην Ουκρανία. 
Κατά το 1997, τα σχέδια αυτά συνέβαλαν μεταξύ άλλων 
στην ανάπτυξη πολιτικών και διαδικασιών για την 
τιμολόγηση της ενέργειας και τις εισπράξεις τελών 
(δημιουργείται ένα πρότυπο αυτοματοποιημένο σύστημα σε 
μια τοπική εταιρεία ηλεκτρισμού. Ωστόσο, προηγούμενα 
καινοτόμα προγράμματα εξοικονόμησης ενέργειας που 
εφαρμόστηκαν στην Ουκρανία στα πλαίσια του Tacis 
αποδίδουν τώρα καρπούς: είχαμε ως αποτέλεσμα τη 
σύσταση μιας κρατικής επιτροπής για τη διατήρηση της 
ενέργειας, τη θέσπιση νομοθεσίας για την εξοικονόμηση ενέργειας και την κατάρτιση προγραμμάτων για το ίδιο 
θέμα, για τα οποία το Tacis παρέχει τώρα περαιτέρω 
ενίσχυση με στόχο τη στοχοθέτηση και την εφαρμογή τους. 
Εν τω μεταξύ, το κέντρο κατάρτισης του Κιέβου για την 
διαχείριση της ενέργειας, που συστάθηκε στα πλαίσια του 
Tacis συνεχίζει να αναπτύσσει προσόντα για τη διαχείριση 
της βιομηχανίας και των κτιρίων που είναι τώρα τόσο 
ζωτικής σημασίας για τις χώρες του προγράμματος Tacis, 
καθώς η ρεαλιστική τιμολόγηση της ενέργειας καθίσταται 
υποχρεωτική λόγω της σπανιότητας των πόρων. Κατά το 
1997 το Tacis έπαυσε να χρηματοδοτεί το κέντρο, το οποίο 
όμως έχει καταστεί πρότυπο για άλλες χώρες του Tacis: η 
σχεδόν αποκλειστική εξάρτηση της Ουκρανίας από 
εισαγόμενη ενέργεια είναι χαρακτηριστική της κατάστασης 
στην πρώην Σοβιετική Ενωση, οι δε συνήθειες χαμηλής 
ενεργειακής αποδοτικότητας όσον αφορά το σχεδιασμό και 
τη χρησιμοποίηση των κτιρίων, των συστημάτων και των 
διαδικασιών, είναι ευρέως διαδεδομένες. 
Το κέντρο του Κιέβου μεταφέρει τεχνογνωσία για τη 
διαχείριση της ενέργειας από την ΕΕ σε τοπικά ιδρύματα 
κατάρτισης, βιομηχανίας και οργανώσεις ενεργειακού 
εφοδιασμού, με τρόπο ώστε να ικανοποιούνται οι τοπικές 
ανάγκες. Τα προγράμματα σπουδών που προσφέρει 
αναπτύχθηκαν μετά από κοινή αξιολόγηση των αναγκών 
κατάρτισης με τοπικές κρατικές και ιδιωτικές επιχειρήσεις και 
κυβερνητικές υπηρεσίες. Επίσης, το ίδιο το κέντρο, που 
βρίσκεται σε μια πανεπιστημιούπολη του Κιέβου, αποτελεί 
τοπικό πρότυπο όχι μόνο για σύγχρονες εγκαταστάσεις 
εκπαίδευσης αλλά και για έναν αποτελεσματικό από 
ενεργειακή άποψη, σχεδιασμό των κτιρίων, εφαρμόζοντας 
σύγχρονες τεχνικές όσον αφορά τη θέρμανση, τη μόνωση και 
την αποχέτευση με μικρές ποσότητες ύδατος. Μία από τις 
Κατανομή κονδυλίων ανά τομέα 
στο διάστημα 1991-1997 
(σε εκατομμύρια ECU) 
Η πυρηνική ασφάλεια και το περιβάλλον 
Αναδιάρθρωση κρατικών επιχειρήσεων 
και ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα 
Μεταρρύθμιση σε: δημόσια διοίκηση, 
κοινωνικές υπηρεσίες και εκπαίδευση 
Αγροτικός τομέας 
Ενέργεια 
Μεταφορές 
Παροχή συμβουλών για τη χάραξη 
πολιτικής και ΠΜΚ 
Τηλεπικοινωνίες 
Λοιπά 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 Σύνολο 
3,54 
1,7 
4,65 
7,67 
6,2 
4,89 
0 
0 
0 0 
16,8 
12,31 
8,08 
7,26 
0 
0,83 
0 0 
12,36 
7,36 
10,54 
5,4 
3,22 
0 
0,55 
3,82 20,5 
4,3 
5 
0 
15 
0 
0 
1,7 37,5 
10,7 
4 
6,9 
0 
0 
0 
6,4 
Σύνολο 28,65 48,28 43,25 50,5 72,5 37,5 
10,25 
7,8 
0 
6,3 
0 
11,15 
0 
3 
76 1,5 
16,05 
2,5 
1,5 
7,5 
2 
9,25 
0 
18,7 
59 100,54 
72,16 
36,31 
41,02 
40,38 
32,37 
20,4 
1,38 
33,62 
378,18 
30 
Το κέντρο εκπαίδευσης στη διαχείριση ενέργειας παρουσιάζει ένα τοπικό μοντέλο για τη χάραξη αρχιτεκτονικών σχεδίων υψηλής ενεργειακής απόδοσης. 
άμεσες τοπικές συνέπειες του σχεδίου είναι ένα υπουργικό 
διάταγμα, σύμφωνα με το οποίο οι βιομηχανίες της Ουκρανίας 
πρέπει να προσλαμβάνουν πλήρως εκπαιδευμένους 
διαχειριστές επί χρημάτων ενέργειας- επίσης, το Υπουργείο 
Παιδείας και Επιστημών, σε συνεργασία με την κρατική 
επιτροπή εξοικονόμησης ενέργειας, θέσπισε ένα πλαίσιο για 
την κατάρτιση επί χρημάτων διαχείριση της ενέργειας. Το 
κέντρο συνέβαλε επίσης στην εξάλειψη της ευρέως 
διαδεδομένης άγνοιας στις χώρες του Tacis όσον αφορά την 
έννοια της συνεχούς κατάρτισης. 
Αντιμετώπιση των αποτελεσμάτων της 
οικονομικής ανασυγκρότησης 
Οι οικονομικές προκλήσεις αντιμετωπίζονται με διάφορους 
τρόπους από το Tacis. Για την αντιμετώπιση των πιέσεων που 
ασκούνταν στις κοινωνικές υπηρεσίες λόγω της συνεχούς 
ύφεσης, το Tacis συνέβαλε ενεργά στη μεταρρύθμιση των 
πολιτικών κοινωνικής πρόνοιας και τη στοχοθέτηση της 
ενίσχυσης. Η αναδιάρθρωση της χαλυβουργίας, με την 
παρεπόμενη ανακατανομή του εργατικού δυναμικού, 
υποστηρίζεται από ένα σχέδιο του Tacis σε τρεις πρότυπες 
επιχειρήσεις, ενώ ένα νέο σχέδιο το 1997 έχει ως στόχο την 
επέκταση του σε ολόκληρο τον τομέα και την εισαγωγή νέων μεθόδων διαχείρισης των ανθρώπινων πόρων, ελέγχου της 
ποιότητας και ανάπτυξης της αγοράς. 
Ωστόσο, η ενίσχυση του Tacis για την οικονομική 
μεταρρύθμιση δεν αποσκοπεί μόνο στο μετριασμό των 
συνεπειών που έχει η απώλεια θέσεων εργασίας. To Tacis 
δημιούργησε στο Κίεβο, το Kharkiv και το Lviv της Ουκρανίας 
κέντρα για τη μετά την ιδιωτικοποίηση περίοδο καθώς επίσης 
και γραφεία ανάπτυξης μικρών επιχειρήσεων στο Κίεβο και 
τη Σεβαστούπολη, που παρείχαν σε νεοσύστατες ιδιωτικές 
επιχειρήσεις πρακτικές συμβουλές και συμβουλές για την 
αναδιάρθρωση τους. Το γραφείο το Κιέβου απέκτησε μια 
ισχυρή θέση όσον αφορά την παροχή συμβουλών στην 
κυβέρνηση για την πολιτική στον τομέα των μικρών 
επιχειρήσεων, το δε Tacis θα παράσχει τεχνογνωσία για την 
καθιέρωση ενός ταμείου της ΕΤΑΑ για τη χορήγηση 
μικροπιστώσεων σε μικρές επιχειρήσεις. Ταυτόχρονα, το 
Tacis υποστηρίζει τον τομέα των χρηματοπιστωτικών 
υπηρεσιών, ιδίως κατά την εφαρμογή των διεθνών 
λογιστικών προτύπων στις εμπορικές τράπεζες, πράγμα που 
έχει ήδη οδηγήσει σε ουσιαστικές βελτιώσεις όσον αφορά τη 
διαφάνεια των χρηματοπιστωτικών πληροφοριών για τους 
τραπεζικούς εταίρους, πρόκειται δε να επακολουθήσουν 
περαιτέρω δραστηριότητες για τη διασφάλιση ενός 
31 
βελτιωμένου συστήματος εσωτερικού ελέγχου και 
διαχείρισης των πληροφοριών των μεγαλύτερων εμπορικών 
τραπεζών. Στα πλαίσια άλλων σχεδίων του Tacis άρχισε να 
προωθείται η διαφάνεια και η αξιοπιστία στις 
χρηματιστηριακές αγορές. To Tacis καταβάλλει επίσης 
προσπάθειες στα πλαίσια προγραμμάτων περαιτέρω 
ιδιωτικοποίησης των μεγαλύτερων και πλέον ελκυστικών 
επιχειρήσεων προς υποστήριξη των προσπαθειών της 
κυβέρνησης της Ουκρανίας για τη μετατόπιση μεγάλου 
μέρους της παραγωγής της χώρας στον ιδιωτικό τομέα. 
Υποστήριξη της γεωργίας 
Ο μεγάλος γεωργικός τομέας της Ουκρανίας, στου οποίου 
τα πλεονεκτήματα συγκαταλέγεται και η φημισμένη για τη 
γονιμότητα της "μαύρη γη" έχει επίσης υποστεί τις συνέπειες 
της μετάβασης, ιδίως στον τομέα της μεταποίησης τροφίμων 
στον οποίο δεν έχουν γίνει μεταρρυθμίσεις και που μόλις και 
μετά βίας μπορεί να ανταγωνιστεί τα εισαγόμενα προϊόντα. 
Για να αξιοποιήσουν πλήρως το δυναμικό τους, οι 35 000 
ιδιωτικοποιηθείσες μικρές επιχειρήσεις πρέπει να 
συνεισφέρουν μεγάλο μέρος των πόρων τους σε 
συνεταιρισμούς παραγωγών και εμπορίας. Αυτό δεν ήταν 
νομικά εφικτό μέχρι το 1997, αλλά οι προσπάθειες του Tacis 
στον τομέα αυτό συνέβαλαν στην ανάπτυξη μιας νέας 
νομοθεσίας για τους συνεταιρισμούς που υιοθετήθηκε το 
περασμένο έτος και η οποία όχι μόνο επιτρέπει τη σύσταση 
παρόμοιων συνεταιρισμών, αλλά και αποτρέπει τη διπλή 
φορολόγηση στην οποία θα υπόκειντο σε διαφορετική 
περίπτωση. To Tacis έδωσε συνέχεια στο θέμα αυτό με ένα 
πρώτο σχέδιο για την "από τη βάση προς τα άνω" προώθηση 
της περιφερειακής και εθνικής εκπροσώπησης και ενίσχυσης 
των διαρθρώσεων, πράγμα που μπορεί να συμβάλει στη 
βελτίωση των γεωργικών επιδόσεων και την ενθάρρυνση της 
ίδιας της διαδικασίας ιδιωτικοποίησης. 
Προώθηση της εκπαίδευσης και της 
απασχόλησης 
Η κατάρτιση στους τομείς της εκπαίδευσης και της 
διαχείρισης αποτελεί κατά παράδοση τομέα που έχει 
μεγάλη προτεραιότητα για την Ουκρανία. Άρχισε να 
εφαρμόζεται ένα σημαντικό σχέδιο για την υποστήριξη του 
Ιδρύματος Διαχείρισης του Lviv με στόχο να καταστεί το 
τελευταίο η σημαντικότερη σχολή οικονομικών επιστημών 
στη Δυτική Ουκρανία, μία περιοχή με ευοίωνες οικονομικές 
προοπτικές. Ενα άλλο στενά συνδεδεμένο σχέδιο είχε ως 
αντικείμενο την αναγνώριση ιδρυμάτων της τριτοβάθμιας 
εκπαίδευσης, δημόσιας ή ιδιωτικής, ιδίως στους τομείς των 
οικονομικών επιστημών και της διοίκησης επιχειρήσεων. 
Το σχέδιο του προγράμματος Tacis για τη μεταρρύθμιση 
του τομέα της στέγασης είχε ως επίκεντρο τη 
χρηματοδότηση της στέγασης και τα ενυπόθηκα δάνεια. 
Όσον αφορά επίσης τη μεταρρύθμιση της δημόσιας 
διοίκησης, το Tacis διαδραμάτισε βασικό ρόλο στην 
κατάρτιση των δημόσιων υπαλλήλων. Ενα νέο σχέδιο το 
1997 θα παράσχει υποστήριξη στην Γενική Διεύθυνση Δημόσιων Υπηρεσιών για τη χάραξη μιας ευρύτερης 
πολιτικής για την αρχική και τη συνεχή κατάρτιση των 
δημόσιων υπαλλήλων, ενώ θα παρασχεθούν συμβουλές για 
την αποτελεσματική αναδιοργάνωση της διαχείρισης των 
δημόσιων υπηρεσιών, στην οποία μπορεί να 
συμπεριλαμβάνεται και η θέσπιση νέου νόμου. 
Το 1997 αναλήφθηκαν επίσης δύο σημαντικές δράσεις στον 
κοινωνικό τομέα για την περαιτέρω υποστήριξη της εθνικής 
πολιτικής απασχόλησης και για τη θέσπιση δραστικών 
μέτρων στην αγορά εργασίας με στόχο τη βέλτιση 
επανένταξη υπεράριθμων εργαζόμενων στην οικονομική 
ζωή. Το πρώτο σχέδιο θα εφαρμοστεί κυρίως σε κεντρικό 
επίπεδο, σε συνεργασία με το Υπουργείο Εργασίας και 
Κοινωνικών Υποθέσεων, και θα υποστηρίξει την περαιτέρω 
ανάπτυξη της πολιτικής απασχόλησης ώστε να 
συμπεριλάβει ένα ολόκληρο φάσμα μέτρων όπως η 
επιμόρφωση, τα σωματεία εξεύρεσης εργασίας και η 
υποστήριξη των MME. θα έχει επίσης ως στόχο την 
ενίσχυση των κυριότερων δημόσιων οργανισμών 
απασχόλησης σε τρεις περιφέρειες, ώστε να μπορέσουν οι 
τελευταίες να αντιμετωπίσουν με καλύτερο τρόπο τα 
κύματα μεγάλης ανεργίας που αναμένονται στο μέλλον. 
Το δεύτερο σχέδιο, που εφαρμόζεται στο Lugansk, στην 
ανθρακοφόρο περιοχή του Donbass έχει ως στόχο το 
μετριασμό των κοινωνικών συνεπειών της αναδιάρθρωσης 
στον τομέα του άνθρακα. Το σχέδιο θα συμβάλει στην 
περαιτέρω αναζωογόνηση της περιοχής και τη δημιουργία 
νέων θέσεων εργασίας με ένα ευρύ φάσμα πρακτικών 
μέτρων, όπως η επαγγελματική κατάρτιση, η υποστήριξη των 
MME, τα προγράμματα απόκτησης επαγγελματικής 
εμπειρίας και η υποστήριξη των ξένων άμεσων επενδύσεων. 
Ανάπτυξη του τουρισμού 
Μία από τις συμβολές του Tacis ήταν ότι επικέντρωσε το 
ενδιαφέρον του στην αποκάλυψη ορισμένων από τις 
πραγματικές δυνατότητες της χώρας. Ενα ενδεικτικό 
πρόγραμμα για την ανάπτυξη του τουριστικού τομέα στην 
Κριμαία - μια παραδοσιακή περιοχή αναψυχής που αποφέρει 
σήμερα το 25% του περιφερειακού ΑΕγχΠ - συμβάλλει στη 
σύσταση ενός οργανισμού ανάπτυξης του τουρισμού, με 
έντονη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα, που έρχεται να 
προστεθεί στους υφιστάμενους οργανισμούς του δημόσιου 
τομέα. Πρόκειται για το πρώτο εκτεταμένο τουριστικό 
πρόγραμμα που διαχειρίζεται το Tacis (άρχισε να 
εφαρμόζεται επίσημα στις αρχές του 1998). Ο νέος 
τουριστικός οργανισμός έχει σχέσεις με την τοπική 
κυβέρνηση της Κριμαίας και την τοπική τουριστική 
βιομηχανία, όπου το Tacis έχει ήδη συμβάλει έμμεσα στην 
ανάπτυξη μιας ιδιωτικής τουριστικής ένωσης για την ενιαία 
εκπροσώπηση του τομέα στις συναλλαγές του με τις αρχές. 
Το πρόγραμμα αφορά τη θεσμική μεταρρύθμιση, την παροχή 
συμβουλών για τη χάραξη πολιτικής, την προαγωγή των 
μικρότερων επιχειρήσεων, την προσέγγιση ξένων 
πρακτορείων ταξιδιών και τη συμβολή στη χάραξη πολιτικών 
για την ανάπτυξη του τουρισμού. 
32 
Ουζμπεκιστάν 
Το Ουζμπεκιστάν συνέχισε να απορροφά με ιδιαίτερα 
αποτελεσματικό τρόπο την ενίσχυση του Tacis το 1997, 
ενώ σημαντικά προγράμματα άρχισαν να συμβάλλουν στις 
γεωργικές μεταρρυθμίσεις, στην ανάπτυξη του τραπεζικού 
τομέα, στη βελτίωση των υπαλλήλων των δημόσιων 
υπηρεσιών που είναι υπεύθυνες για τον προγραμματισμό 
και για την προσέλκυση ξένων επενδύσεων, καθώς επίσης 
και στους τομείς της ενέργειας και των τηλεπικοινωνιών. 
Ιδιωτικοποίηση και ιδιωτικές επενδύσεις 
Το Ουζμπεκιστάν άρχισε να εφαρμόζει ένα τολμηρό 
χρηματοδοτικό πρόγραμμα ιδιωτικοποίησης επιχειρήσεων 
μεσαίου μεγέθους. Στην προσπάθεια αυτή ήλπισε να 
αντλήσει διδάγματα από τις δυσκολίες που αντιμετώπισαν 
ορισμένες γειτονικές χώρες, που χρησιμοποίησαν 
διαφορετικές μορφές ιδιωτικοποίησης βάσει εγγυήσεων, οι 
οποίες απέτυχαν να συνεισφέρουν νέα κεφάλαια στις 
επιχειρήσεις. Σε στενή συνεργασία με την Παγκόσμια 
Τράπεζα και την Usaid, το Tacis συνέβαλε στη χάραξη του 
κανονιστικού πλαισίου του προγράμματος και κατήρτισε 
διοικητικά στελέχη των νέων επενδυτικών ταμείων σε θέματα 
διοίκησης επιχειρήσεων. Επιπλέον, προέβαλε στο ευρύ κοινό 
τα Ταμεία και την έννοια των τοπικών επενδύσεων. Η 
προσπάθεια αυτή έχει ήδη φέρει αποτελέσματα, εφόσον 
αποδεικνύεται ότι τα ταμεία είναι διορατικοί επενδυτές και 
εμμένουν στην άσκηση πραγματικού ελέγχου της διοίκησης 
των επιχειρήσεων στις οποίες επενδύουν. 
Αναβάθμιση των Οργανισμών Τοπικής 
Αυτοδιοίκησης 
Η δημιουργία μιας ένωσης γονέων-εκπαιδευτικών στο 
Gulistan ήταν ένα από τα "υποπροϊόντα ενός επιτυχούς 
σχεδίου του Tacis που αντιμετώπισε τις σύμφυτες δυσκολίες που παρουσιάζει η αλλαγή νοοτροπίας και η βελτίωση των 
μεθόδων της δημόσιας και περιφερειακής διοίκησης. To Tacis 
υποστηρίζει τις ενέργειες που αποσκοπούν στη βελτίωση της 
τοπικής αυτοδιοίκησης και της ικανότητας ανταπόκρισης στις 
τοπικές ανάγκες, εκσυγχρονίζοντας ταυτόχρονα τις κρατικές 
διοικητικές διαρθρώσεις. Συνεπώς, από τη μία πλευρά, το 
σχέδιο παρείχε αποτελεσματική εκπαιδευτική και τεχνική 
υποστήριξη στους τοπικούς δημόσιους υπαλλήλους στην 
επαρχία Sydaria στους τομείς των χρηματοπιστωτικών 
προβλέψεων, του ελέγχου των δαπανών και της διοίκησης 
προσωπικού, κάνοντας χρήση των υπηρεσιών ενός μόνιμου 
εμπειρογνώμονα επί 18 μήνες και άλλου προσωρινού 
προσωπικού, και διοργανώνοντας δύο διερευνητικές 
επισκέψεις υπαλλήων της στις χώρες της ΕΕ. Ωστόσο, από 
την άλλη πλευρά, το ενδιαφέρον επικεντρώθηκε μεταξύ 
άλλων σε επαφές μεταξύ κατοίκων της περιοχής και 
προσωπικού των υπηρεσιών τοπικής αυτοδιοίκησης, που 
προωθήθηκαν με τη διεξαγωγή δύο δημοσκοπήσεων, τη 
δημοσίευση ενός τοπικού ενημερωτικού δελτίου και την 
έναρξη των εργασιών ενός γραφείου πληροφόρησης για την 
προαγωγή της συνειδητοποίησης και της προβλεψιμότητας 
των υπηρεσιών που παρέχονται στον τοπικό πληθυσμό. Το 
σχέδιο αυτό του 1995 έληξε στα τέλη του 1997, αλλά θα 
συνδυαστεί με ένα άλλο, ευρύτερο πρόγραμμα 
μεταρρυθμίσεων του δημόσιου τομέα του Ουζμπεκιστάν που 
θα αρχίσει να εφαρμόζεται το 1998. Ενα νέο σχέδιο του Tacis 
για την υποστήριξη της Κρατικής Ακαδημίας θα συνεχίσει, 
όπως ελπίζεται, τις εποικοδομητικές εργασίες του. 
Ανάπτυξη ενός επιχειρηματικού κλίματος 
Η υποστήριξη των μικρών επιχειρήσεων προωθήθηκε μέσω 
επιτυχών ενεργειών του Κέντρου Επικοινωνίας 
Επιχειρήσεων του Tacis, που δεν βοήθησε μόνον 
Κατανομή κονδυλίων ανά τομέα 1991 
στο διάστημα 1991-1997 
(σε εκατομμύρια ECU) 
Η πυρηνική ασφάλεια και το περιβάλλον 0 
Αναδιάρθρωση κρατικών επιχειρήσεων 0 
και ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα 
Μεταρρύθμιση σε: δημόσια διοίκηση, 0 
κοινωνικές υπηρεσίες και εκπαίδευση 
Αγροτικός τομέας 1,03 
Ενέργεια 0,4 
Μεταφορές 0,29 
Παροχή συμβουλών για τη χάραξη 0 
πολιτικής και ΠΜΚ 
Τηλεπικοινωνίες 0 
Λοιπά 0 1992 1993 1994 1995 1996 1997 Σύνολο 
0 
2,26 
3,51 
3,05 
5,28 
1,68 
3 
0 
0 
Σύνολο 1,72 18,78 0 
3,35 
6,8 
3,35 
0 
0 
0 
0 
1,5 
15 2,2 
0 
0 
0 
0 
1,8 
10 ο 
ο 
7,7 
6,4 
4,5 
0 
6 
1,4 
2 
28 0 
7,61 
22,01 
16,03 
10,18 
1,97 
9 
1,4 
5,3 
73,5 
33 * 
Εργα συντήρησης στο δρόμο που συνδέει την Τασκένδη με τη Σαμαρκάνδη 
εκατοντάδες τοπικών επιχειρήσων που κατέφυγαν σε αυτό, 
αλλά και αποτέλεσε ένα είδος προτύπου, ως μια απόλυτα 
αυτάρκης μονάδα με καλές σχέσεις με επιχειρήσεις της ΕΕ 
και ευρωπαϊκές επαφές, κυρίως λόγω των ανώτερων 
προσόντων του τοπικού προσωπικού. Συστάθηκε μια 
ισχυρή ομάδα για τη διαχείριση του κέντρου ως 
επιχείρησης, με την υποστήριξη νέων τεχνικών 
χρηματοοικονομικής διαχείρισης που εισήγαγε το Tacis. 
Μεταξύ των πολλών άλλων πρωτοβουλιών, κατάρτισης 
στην ανάληψη των οποίων συνέβαλε το Tacis 
συγκαταλέγεται ένα κέντρο ανάπτυξης εμπορικών 
ικανοτήτων στην Τασκένδη που πρωτοτύπησε με μια 
μονάδα, κατάρτισης δημοσιογράφων και παροχής βοήθειας 
στον τομέα του προγραμματισμού, συμπεριλαμβανόμενης 
και της προετοιμασίας σειρών βιντεοταινιών με τίτλο 
"Business Doctors" που αποτέλεσαν το αντικείμενο 
εγκωμίων εκ μέρους του Προέδρου του Ουζμπεκιστάν για 
τη συμβολή τους στην ανάπτυξη ενός επιχειρηματικού 
κλήματος στη χώρα. Επενδύσεις σε μέσα μεταφοράς 
Στα πλαίσια του προγράμματος TRACECA, το Tacis 
κατέβαλε προσπάθειες για τη βελτίωση των κρασπέδων 
των οδών, εκπονώντας μια μελέτη σκοπιμότητας με 
επίκεντρο το Ουζμπεκιστάν και το Τουρκμενιστάν. Η 
ζήτηση υπηρεσιών για περιπτώσεις μηχανικών βλαβών, 
καυσίμων, καταλυμάτων και μέσων επικοινωνίας κατά μήκος 
της διαδρομής TRACECA είναι προφανής. Ωστόσο, οι 
τοπικές συνεργαζόμενες εταιρείες και κυβερνήσεις δεν 
ήταν σε θέση να χρηματοδοτήσουν τις επενδύσεις για μια 
αλυσίδα στρατηγικής σημασίας σύγχρονων πανδοχείων και 
για το λόγο αυτό ο Tacis διοργάνωσε διεθνείς διασκέψεις 
στην Τασκένδη (και στο Ashkabad) για την προσέλκυση 
του ενδιαφέροντος ξένων επενδυτών, το οποίο αρχίζει 
τώρα να συγκεκριμενοποιείται με τη μορφή επιχειρηματικών 
σχεδίων. 
Άνθρωποι, σχέδια, πολιτική 
Οι άνθρωποι είναι το κονίαμα που συγκρατεί τους λίθους 
του οικοδομήματος του προγράμματος Tacis. Μια από τις 
απλές αλλά σημαντικές έμμεσες επιπτώσεις του 
προγράμματος Tacis είναι ότι φέρνει κοντά ανθρώπους 
διαφόρων χωρών και αντιλήψεων. Η ανταλλαγή ιδεών, 
εμπειριών και πολιτιστικών αγαθών εμπλουτίζει τις σχέσεις 
της Ευρωπαϊκής Ενωσης με τις χώρες εταίρους της καθώς 
και την κατανόηση εκ μέρους των χωρών αυτών, της 
Ευρωπαϊκής Ενωσης και των κρατών μελών της. 
Χώρα: Ρωσία 
Θέμα: Επανεκπαίδευση αξιωματικών 
Όταν διαλύθηκε η Σοβιετική Ενωση, το νέο ρωσικό κράτος 
βρέθηκε αντιμέτωπο με ένα πλεόνασμα στρατιωτικών. Από 
τότε, χιλιάδες αξιωματικοί είτε απολύθηκαν, είτε 
αποχώρησαν οικειοθελώς από το στρατό. Ωστόσο, η 
πληθώρα πρώην αξιωματικών του στρατού έφερε τη χώρα 
αντιμέτωπη με ένα σημαντικό πρόβλημα που δεν ήταν άλλο 
από το τι να κάνει μ'αυτούς τους άνδρες. Η κατάσταση αυτή 
πρόσφερε τη βάση στον Nikolai Gorbunov του Ρωσικού 
Κρατικού Τεχνικού Πανεπιστημίου (γνωστού ως ΜΑΤΙ) ο 
οποίος, μαζί με συναδέλφους τους από το πανεπιστήμιο και 
με τη βοήθεια της ρωσικής κυβέρνησης, ίδρυσε το Κέντρο 
Αξιωματικών για την κατάρτιση προγραμμάτων 
πρωτοβουλίας για την προαγωγή της παραγωγικότητας, 
στον πρώην Κρατικό Τεχνολογικό Ίδρυμα Αεροπλοίας στη 
Μόσχα. 
"Το πρόβλημα τέθηκε για πρώτη φορά το 1991 από το 
ίδρυμα. Βρήκαμε χρήματα και αρχίσαμε να 
επανεκπαιδεύουμε απολυμένους αξιωματικούς. 
Κατανοήσαμε ότι η Ρωσία ζούσε κάτω από νέες συνθήκες, 
σε μια νέα κατάσταση, και ότι έπρεπε να ασχοληθούμε με 
τα προβλήματα της κοινωνικής προστασίας αυτών των 
αξιωματικών. Ενας τρόπος ήταν η επανένταξη τους στο 
σύστημα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης", εξηγεί ο κ. 
Gorbunov. To Tacis συμμετείχε για πρώτη φορά στο σχέδιο 
του ιδρύματος το 1993. "Βοηθήσαμε τους 
εμπειρογνώμονες του Tacis να εκπληρώσουν το έργο 
τους", θυμάται ο κ. Gorbunov. Διατέθηκε ποσό 14,5 
εκατομμυρίων ECU για την εκτέλεση ενός σχεδίου Tacis 
Τα ξίφη μετατρέπονται σε άροτρα. Η προετοιμασία πρώην αξιωματικών του 
στρατού για την είσοδο τους στην αγορά εργασίας για την επανεκπαίδευση αξιωματικών. Το σχέδιο 
υποστηρίχθηκε από τα ανώτατα κυβερνητικά κλιμάκια με 
την έκδοση διατάγματος από το Πρωθυπουργικό Γραφείο. 
Το Υπουργείο Παιδείας, η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία 
Απασχόλησης και το Υπουργείο Αμυνας συμμετείχαν και 
ανέλαβαν να προσφέρουν τη βοήθεια τους για τη 
χρηματοδότηση του προγράμματος. 
"Ερεπε να προσφέρουν χρήματα. Μας ζήτησαν να 
δημιουργήσουμε 15 περιφερειακά κέντρα στη Ρωσία με 
βάση το ίδρυμα μας, ενώ αυτοί θα διόριζαν τον εκτελεστικό 
διευθυντή του προγράμματος κατά το πρώτο στάδιο, που 
ολοκληρώθηκε μεταξύ 1994 και 1996, εκπαιδεύτηκαν 
περισσότεροι από 20.000 αξιωματικοί σε όλα τα κέντρα. Η 
προσδοκία ήταν ότι θα εκπαιδεύαμε μόνο 16.000", δηλώνει 
ο κ. Gorbunov. "Η συμμετοχή του Tacis είχε αποφασιστική 
σημασία. Η Ευρωπαϊκή Ενωση βοήθησε με την εκπαίδευση 
επιμελητών στην Ευρώπη και πλήρωσε για την εκπαίδευση 
400 καθηγητών από διάφορες περιοχές και από τη Μόσχα. 
Κατορθώσαμε να δημιουργήσουμε μια ομάδα καθηγητών για 
την καθοδήγηση και την επανεκπαίδευση των αξιωματικών" 
εξηγεί ο κ. Gorbunov και προσθέτει "πιστεύουμε ότι μία από 
τις σημαντικότερες επιτυχίες του σχεδίου ήταν το γεγονός 
ότι δόθηκε η δυνατότητα στους καθηγητές μας, που είναι 
όλοι πεπειραμένοι ομιλητές, να έλθουν σε επαφή με δυτικά 
προγράμματα και να αποκτήσουν άμεση εμπειρία με τις 
δυτικές μεθόδους και τεχνικές διδασκαλίας." 
Το εκπαιδευτικό πρόγραμμα για τους αξιωματικούς 
καταρτίστηκε μετά τη διενέργεια διαβουλεύσεων με τις 
περιφέρειες και τα προγράμματα χαράχθηκαν με βάση τις 
ειδικές ανάγκες τόσο των περιφερειών, όσο και των 
αξιωματικών. Επιλέγησαν δέκα ειδικότητες: 
χρηματοδότηση της παραγωγής" οργάνωση μικρομεσαίων 
επιχειρήσεων διαχείριση πληροφοριών ολοκληρωμένη 
ποιοτική διαχείριση' οικολογική διαχείριση- διοικητική 
μέριμνα- διαχείριση επενδύσεων, χρηματοπιστωτικές 
υπηρεσίες και τουρισμός. 
Ενα μέρος του προγράμματος συμμετέχει σε μία 
προσπάθεια υποστήριξης των αξιωματικών για την 
ανεύρεση απασχόλησης μετά την ολοκλήρωση της 
επανεκπαίδευσης τους. Η αποστολή αυτή δεν είναι εύκολη. 
Προσπαθούμε να τους μάθουμε πώς να υποβάλουν αίτηση 
για μια θέση εργασίας, πως να συμπεριφέρονται στις 
συνεντεύξεις, πως να προετοιμάζουν ένα βιογραφικό 
σημείωμα. Συνήθως προσπαθούμε να βρούμε τουλάχιστον 
μια προσφορά εργασίας για κάθε απόφοιτο. Σήμερα έχουμε 
επιχειρήσεις, ιδρύματα, κρατικούς οργανισμούς και ιδιωτικά 
συγκροτήματα τα οποία έρχονται να συναντήσουν τους 
φοιτητές μας, να εξετάσουν τα προσόντα τους, έχοντας 
σκοπό να τους προσφέρουν μια θέση εργασίας", δηλώνει ο 
κ. Gorbunov. 
Ο κ. Gorbunov δεν υποτιμά το ρόλο του διαδραματίζει το 
Tacis βοηθώντας τους αξιωματικούς να αντιμετωπίσουν τη 
νέα κατάσταση. "Θα έπρεπε να υπάρχουν περισσότερα 
35 
παρόμοια προγράμματα. To Tacis ασχολείται με το 
πρόβλημα και βοηθά τους ανθρώπους μας. Μας έδωσαν τη 
δυνατότητα να δείξουμε στους καθηγητές μας τις δυτικές 
χώρες και τις μεθόδους που χρησιμοποιούν οι καθηγητές 
εκεί. Πρόκειται για μία πάρα πολύ σημαντική προσφορά η 
οποία απέφερε και ορισμένα απρόσμενα αποτελέσματα 
που δεν αποτελούσαν στόχο του προγράμματος. Οι 
καθηγητές μας πήγαν στην Ευρώπη και επέστρεψαν για να 
αρχίσουν μια προσπάθεια που έμοιαζε με την 
αναδιάρθρωση του συστήματος της τριτοβάθμιας 
εκπαίδευσης. Τα τμήματα και οι έδρες άρχισαν να αλλάζουν 
πορεία. Δόθηκαν νέα ονόματα και εγκαταλείφθηκαν τα 
παλαιά από την εποχή του κεντρικού σχεδιασμού. 
Χρησιμοποιούσαμε νέες λέξεις - σε ορισμένες περιπτώσεις 
δεν υπήρχαν ρωσικές λέξεις γι'αυτό υιοθετήσαμε τις 
δυτικές όπως "επιχειρηματίας", "επιχειρηματικό σχέδιο" και 
"ιδιωτικοποίηση", δηλώνει ο κ. Gobrunov. 
Με την πρόοδο του σχεδίου αυξάνει η συνοχή της ομάδας 
διδασκαλίας καθώς και η χρησιμότητα της διδακτέας ύλης. 
"Προσαρμόσαμε το υλικό μας στις πρακτικές ανάγκες των 
αξιωματικών. Χρησιμοποιούμε επιχειρηματικά παίγνια, και 
περιπτωσιολογικές μελέτες από τη Δύση και από τη ρωσική 
πραγματικότητα. Χρησιμοποιούμε ηλεκτρονικούς 
υπολογιστές όχι απλώς για την επεξεργασία κειμένου, 
αλλά για την κατανόηση του υλικού και για να 
δημιουργήσουμε ηλεκτρονικά εκπαιδευτικά προγράμματα 
για να υποστηρίξουμε τη διεύρυνση του σχεδίου. Πήραμε 
άδεια για άλλα δυο χρόνια από το Tacis, που μας πρόσφερε 
2 εκατομ. ECU. Ο αριθμός των κέντρων και των 
περιφερειών που καλύπτονται αυξήθηκε", δηλώνει ο κ. 
Gorbunov. Οι φοιτητές που παρακολουθούν τα μαθήματα 
επιβεβαίωσαν τα συμπεράσματα του κ. Gorbunov. Όλοι 
μοιάζουν να τρέφουν ευγνωμοσύνη για την ευκαιρία που 
τους δίνεται να αποκτήσουν νέες δεξιότητες και να 
αναζητήσουν ένα νέο τρόπο ζωής. Οι σύζυγοι των 
αξιωματικών συμμετέχουν επίσης στο πρόγραμμα και 
θεωρούν ότι το εκπαιδευτικό τετράμηνο για την 
αντιμετώπιση των προκλήσεων που προκύπτουν από τη 
σταθερή και ταχεία πορεία της Ρωσίας προς την οικονομία 
της αγοράς είναι χρήσιμο. 
Χώρα: Γεωργία 
Θέμα: Συμφωνία Εταιρικής Σχέσης και 
Συνεργασίας 
Η Γεωργία, με τις παραδόσεις της, τον πολιτισμό και τη 
νοοτροπία της, ήταν πάντα μια χώρα προσανατολισμένη 
στην Ευρώπη. Η συμμετοχή της στις διεργασίες για την 
ευρωπαϊκή ολοκλήρωση αποκτά ολοένα και περισσότερη 
σημασία και δυναμισμό. Αυτός ο ενθουσιασμός είναι 
πραγματικός και διάσπαρτος. Η υπογραφή της συμφωνίας 
Εταιρικής Σχέσης και Συνεργασίας μεταξύ Γεωργίας και 
τησ Κοινότητας και των κρατών μελών της το 1996 
αποτέλεσε "γεγονός ιστορικής σημασίας" δηλώνει η 
κυβέρνηση. Πρόκειται για ένα μέσο για την εφαρμογή της Πρόεδρος Σεβαρνάτζε: "To Tacis είναι το κυριότερο μέσο για τη σύσφιξη 
των σχέσεων της Γεωργίας με την ΕΕ" 
στρατηγικής της Ευρωπαϊκής Ενωσης στο νότιο Καύκασο, 
το οποίο προϋποθέτει συνεργασία όλων των χωρών της 
περιοχής. "Η βοήθεια που πρόσφερε η Ευρωπαϊκή Ενωση 
στη Γεωργία κατά τη διάρκεια των περισσότερο δύσκολων 
χρόνων είχε ουσιαστική σημασία για τη νέα χώρα μας. Ο 
λαός της Γεωργίας δεν θα το ξεχάσει ποτέ αυτό", δηλώνει 
ο κ. Σεβαρνάτζε. 
Η ΣΕΣΣ ήταν η μόνη νομοθετική πρόταση που εγκρίθηκε 
ομόφωνα από το Κοινοβούλιο. Όλοι οι νέοι νόμοι της 
Γεωργίας πρέπει να εξετασθούν για να διαπιστωθεί εάν 
εναρμονίζονται με τη Κοινοτική νομοθεσία. Οι δύο αυτές 
ενέργειες καταδεικνύουν τη σοβαρότητα με την οποία 
αντιμετωπίζουν οι πολιτικοί της Γεωργίας τη σχέση της 
χώρας τους με την Ευρωπαϊκή Ενωση. Ο Πρόεδρος είναι 
ένας από τους σημαντικότερους υποστηρικτές της. Θεωρεί 
ότι το πρόγραμμα Tacis αποτελεί το κύριο μέσο που θα 
βοηθήσει τη Γεωργία και θα ενισχύσει τις σχέσεις της με 
την Ευρωπαϊκή Ενωση. "Σήμερα, η Ευρωπαϊκή Ενωση 
προσφέρει σημαντική βοήθεια στη Γεωργία. Όμως το είδος 
της βοήθειας άλλαξε τα τελευταία χρόνια κατά τα οποία 
δίδεται κυρίως έμφαση σε αναπτυξιακά προγράμματα. Η 
τεχνική βοήθεια που προσφέρει το Tacis - καθώς και τα 
τρέχοντα και τα ήδη υλοποιημένα προγράμματα 
ανασυγκρότησης - έχει ιδιαίτερη σημασία για τη διατήρηση 
αυτών που έχουν επιτευχθεί και για την περαιτέρω 
ανάπτυξη τους στο μέλλον", δηλώνει ο κ. Σεβαρνάτζε. 
Σύμφωνα με τον Πρόεδρο, ένα από τα καλύτερα 
παραδείγματα της συνεργασίας μεταξύ του Tacis και της 
Γεωργίας αφορά το ευρωασιατικό πρόγραμμα μεταφορών 
και επικοινωνιών, γνωστό ως TRACECA. "Η υποστήριξη εκ 
μέρους της Ευρωπαϊκής Ενωσης όλων των πρωτοβουλιών 
που σχετίζονται με το πρόγραμμα (αυτό) επιβεβαιώνει 
σταθερά την καθολική σημασία και την επιτυχή εφαρμογή 
του" δηλώνει ο Πρόεδρος. Οι δράσεις του Tacis στη χώρα 
σημείωσαν μεγάλη επιτυχία και θεωρούνται από πολλούς 
ως ορατή και απτή απόδειξη της βούλησης των Ευρωπαίων 
να βοηθήσουν τη Γεωργία να μετασχηματίσει την οικονομία 
της, να προωθήσει τη δημοκρατία και να υποστηρίξει την 
περιφερειακή ολοκλήρωση. Σε μια περιοχή του κόσμου 
36 
όπου έχει επιτευχθεί μια επισφαλής ανακωχή της ένοπλης 
σύγκρουσης, η βοήθεια της Ευρωπαϊκής Ενωσης είναι 
ακόμη περισσότερο απαραίτητη και ευπρόσδεκτη. 
"Τα σχέδια που εφαρμόζονται από το Tacis αποκτούν 
ιδιαίτερη σημασία από διάφορες απόψεις. Πρώτον, 
συμβάλλουν στη διατήρηση και την ενίσχυση της 
σταθερότητας που επικρατεί σήμερα στα τρία κράτη του 
νοτίου Καυκάσου. Επίσης, σχέδια που εφαρμόζονται σε 
εθνική κλίμακα - αποκατάσταση μεταφορικών υποδομών ή 
άλλα - είναι σημαντικά και για άλλες χώρες της περιοχής. Η 
εκτέλεση των σχεδίων αυτών θέτει τα θεμέλια για μια 
περιφερειακή συνεργασία, η οποία, με τη σειρά της, 
προσφέρει μια διαρκή βάση για την ενίσχυση της 
σταθερότητας στην περιφέρεια", εξηγεί το πρόεδρος 
Σεβαρνάτζε. 
Η δράση του Tacis στη Γεωργία άρχισε το 1992 - σε μια 
περίοδο που είχε εξαιρετική σημασία όσον αφορά τη 
σύσταση θεσμών που θα εξασφαλίσουν την επιτυχή 
μετάβαση σε ένα σύστημα οικονομίας της αγοράς και σε 
ένα σταθερό δημοκρατικό καθεστώς. Ο πρόεδρος 
Σεβαρνάτζε πιστεύει ότι, καταρχάς, οι οργανώσεις εταίροι 
της Γεωργίας εκτίμησαν τη σημασία της βοήθειας αυτής. 
Εθεωρείτο ότι η Γεωργία διέθετε επαρκή αριθμό στελεχών. 
Η χρηματοδοτική και η ανθρωπιστική βοήθεια έγινε δεκτή 
με περισσότερο θετικό τρόπο. Παρόλα αυτά, στο πλαίσιο 
της χρηματοδοτικής και ανθρωπιστικής βοήθειας που 
παρείχαν άλλοι χορηγοί με την πάροδο του χρόνου, η 
ανάγκη τεχνικής υποστήριξης και οι στόχοι της -
μεταβίβαση τεχνογνωσίας στα ιδρύματα της Γεωργίας και 
εκπαίδευση, κατέστη περισσότερο εμφανής. "Οι σχέσεις 
της Γεωργίας με την Ευρωπαϊκή Ενωση περιήλθαν σε ένα 
νέο στάδιο. Η Γεωργία και η Ευρωπαϊκή Ενωση - ο 
αποδέκτης και ο δικαιούχος αντιστοίχως - είναι σήμερα 
πραγματικοί εταίροι", συμπεραίνει ο πρόεδρος Σεβαρνάτζε. 
Χώρα: Ουζμπεκιστάν 
Θέμα: Ανάπτυξη του συνταγματικού δικαστηρίου 
Μία από τις βάσεις μιας αναπτυσσόμενης δημοκρατίας, και 
ιδιαιτέρως μιας χώρας η οποία μόλις που αναπτύσσεται ως 
ανεξάρτητη οντότητα, είναι η εγκαθίδρυση του κράτους 
δικαίου. Ένα από τα θεμέλια της δημοκρατίας είναι ένα 
λειτουργικό σύνταγμα. Όμως, σε χώρες στις οποίες οι 
αστικοί νομικοί θεσμοί ήταν ελάχιστοι ή ακόμη και 
ανύπαρκτοι, η σύσταση ενός συνταγματικού δικαστηρίου 
αποτελεί μεγάλη πρόκληση. 
Στο Ουζμπεκιστάν το Tacis επιχείρησε να καλύψει αυτό το 
κενό. Η Μαρία-Μαγδαληνή Μαλορρούρα, μια νεαρή και 
ενθουσιώδης δικηγόρος από την Αθήνα, διέθετε όλα τα 
απαραίτητα προσόντα. Γνώριζε τη ρωσική γλώσσα και ήταν 
ειδικευμένη σε θέματα που αφορούσαν τα συνταγματικά 
δικαστήρια. Η δεσποινίς Μαλορρούρα βρέθηκε ξαφνικά 
στην Τασκένδη, επικεφαλής ενός προγράμματος που είχε 
σχεδιαστεί για να βοηθήσει του Ουζμπέκους να αποφασίσουν ποιο είδος συνταγματικού δικαστηρίου 
χρειάζονταν καθώς και πώς θα λειτουργούσε. "Το 
πρόγραμμα αποτελείτο από τρία σεμινάρια. Το πρώτο 
αναφερόταν στα διάφορα πρότυπα λειτουργίας των 
συνταγματικών δικαστηρίων. Επιλέξαμε μια συγκριτική 
προσέγγιση των δικαστηρίων στις ΗΠΑ και την Ευρώπη. Το 
δεύτερο σεμινάριο αφορούσε το διοικητικό μηχανισμό του 
δικαστηρίου και περιπτώσεις, και το τρίτο το ρόλο του 
διοικητικού μηχανισμού όσον αφορά τις δραστηριότητες 
του δικαστηρίου και την προστασία των συνταγματικών 
δικαιωμάτων", εξηγεί η δις Μαλορρούρα. "Τώρα 
προετοιμαζόμαστε για το τέταρτο σεμινάριο, που θα 
αποτελέσει επέκταση του αρχικού σχεδίου, με τη βοήθεια 
του Συμβουλίου της Ευρώπης." 
To Tacis μας βοήθησε να χαράξουμε μία πολιτική για το 
συνταγματικό δικαστήριο. Συγκεντρώσαμε πολλές 
πληροφορίες και σκεφτόμαστε με διαφορετικό τρόπο 
σχετικά με το σύνταγμα και τη νομοθεσία. Σχεδιάζουμε να 
εμπεδώσουμε το σύστημα μας και να το βελτιώσουμε," 
δηλώνει ο Gafur Adbumajidov, δικαστής. "Η δουλειά μας με 
το Tacis άλλαξε την εικόνα που είχαμε για την Ευρώπη. 
Πριν, δεν είμαστε σε θέση να συζητήσουμε τα θέματα αυτά 
με τους ευρωπαίους συναδέλφους μας. Τώρα, μπορούμε να 
τα συζητήσουμε με εμπειρογνώμονες και να υποβάλουμε 
ερωτήσεις. Πρόκειται για επανάσταση - ίσως ο 
χαρακτηρισμός αυτός να είναι υπερβολικός - αλλά αυτό 
είναι αλήθεια", εξηγεί ο κ. Adbumajidov. "Το πρόγραμμα 
Tacis δικαιολογεί την ίδια του την ύπαρξη. Είναι πάρα πολύ 
χρήσιμο, ιδιαιτέρως για τη χώρα μας, για άτομα τα οποία 
μόλις που αρχίζουν να δρουν σΆαυτόν τον τομέα. Τα 
σεμινάρια ήταν πάρα πολύ αποτελεσματικά. Δεν είχαμε στη 
διάθεση μας πληροφορίες και εμπειρίες από άλλες χώρες. 
Θα ήθελα να επεκταθεί ακόμη περισσότερο το πρόγραμμα 
και να προσελκύσει ειδικούς και από άλλες χώρες, ή ακόμη 
και κατά τέτοιο τρόπο ώστε να μας δώσει τη δυνατότητα να 
μεταβούμε για μελέτη σε άλλες χώρες και να 
πραγματοποιήσουμε σεμινάρια και ημερίδες εργασίας εκεί", 
αναφέρει ο κ. Adbumajidov. "Θα θέλαμε να μας βοηθήσει το 
Tacis να μεταφράσουμε ορισμένα έγγραφα στην ουζμπεκική 
γλώσσα. Ισως να μπορέσουμε να συνεχίσουμε το έργο μας. 
Έχω πρόθεση να δημοσιεύσω τη σύνοψη που έχω κάνει με 
τις δραστηριότητες του συνταγματικού δικαστηρίου και ένα 
κεφάλαιο θα είναι αφιερωμένο στη βοήθεια του Tacis και 
στην αξιολόγηση της," καταλήγει ο κ. Adbumajidov. 
Χώρα: Ρωσία 
Θέμα: Οικονομικές μελέτες 
Γιατί οι οικονομικές μελέτες θα πρέπει να συνιστούν τομέα 
προτεραιότητας για τη Ρωσία ή το Tacis; "Η Ρωσία 
χρειάζεται να αναπτύξει μια ικανότητα διεξαγωγής 
σύγχρονων, διεθνών μακροοικονομικών μελετών", απαντά 
ο Jan Lundin, ο ευρωπαίος διευθυντής του Ευρωπαϊκού 
Κέντρου Οικονομικής Πολιτικής στη Ρωσία. Το Κέντρο, που 
ιδρύθηκε με κονδύλια του Tacis, αποτελεί την ενσάρκωση 
37 
Ή οικονομία της Ρωσίας δεν είναι μοναδική: εάν τυπώσεις πάρα πολύ χρήμα 
θα έχεις πληθωρισμό' 
ενός οράματος, του οράματος ότι το Κέντρο μπορεί να 
αναγνωρισθεί ευρέως στη Ρωσία και την Ευρωπαϊκή Ενωση 
ως μια έγκυρη πηγή πληροφοριών, παροχής συμβουλών 
υψηλού επιπέδου για τη χάραξη πολιτικής καθώς και 
ακαδημαϊκής αριστείας. 
"Με το Κέντρο συνεργάζονται πολλοί έμπειροι ευρωπαίοι 
οικονομολόγοι. Το Κέντρο λειτουργεί ως σημείο 
επικοινωνίας της ρωσικής κυβέρνησης με οικονομολόγους. 
Επίσης, διαδραματίζει σημαντικό ρόλο όσον αφορά τη 
διάδοση πληροφοριών σχετικά με την κατάσταση της 
ρωσικής οικονομίας. Αυτό θα συμβεί με μία από τις 
δημοσιεύσεις μας που φέρουν τίτλο "Οικονομικές τάσεις 
στη Ρωσία". Επίσης έχουμε την πρόθεση να διευρύνουμε το 
φάσμα των δημοσιευμάτων και να συμπεριλάβουμε σ'αυτά 
και άλλα. Ενας άλλος λόγος για την ίδρυση του Κέντρου 
ήταν η Συμφωνία Εταιρικής Σχέσης και Συνεργασίας με τη 
Ρωσία. Το άρθρο 80 της συμφωνίας αναφέρεται στην 
έναρξη διαλόγου για θέματα οικονομικής πολιτικής μεταξύ 
Ρωσίας και Ευρωπαϊκής Ενωσης. Πιστεύω ότι επί του 
σημείου αυτού το Κέντρο μπορεί να διαδραματίσει κάποιο 
ρόλο και να διευκολύνει τα πράγματα. Γνωρίζω τα 
προβλήματα της ρωσικής και της ευρωπαϊκής οικονομίας. 
Πιστεύω ότι, επί του θέματος αυτού, θα μπορούσαμε να 
βρούμε πολλά κοινά σημεία", δηλώνει ο κ. Lundin. 
Ο κ. Lundin επιθυμεί να τονίσει ότι αυτή η οικονομική 
ανταλλαγή δεν αποτελεί μονόπλευρη διαδικασία. 
"Μπορούμε να διδαχθούμε πολλά από τη ρωσική εμπειρία 
της λειτουργίας στα πλαίσια ενός μεταβαλλόμενου 
οικονομικού περιβάλλοντος και σε σχέση με τις 
ευρωπαϊκές οικονομικές πολιτικές. Ενα καλό παράδειγμα 
είναι το συγκριτικά χαμηλό ύψος της ανεργίας στη Ρωσία, 
παρά την οικονομική κρίση. Πρόκειται για ένα στοιχείο που 
θα πρέπει να μελετηθεί και για το σκοπό αυτό έχουμε την 
πρόθεση να πραγματοποιήσουμε ένα σεμινάριο για την 
αγορά εργασίας", δηλώνει ο κ. Lundin. 
Στη Μόσχα και σε όλη τη Ρωσία υπάρχει ένας μεγάλος 
αριθμός οικονομικών ινστιτούτων. Οι οργανισμοί αυτοί 
πραγματοποιούν εδώ και πολλά χρόνια οικονομικές μελέτες, ωστόσο, οι μελέτες αυτές ήταν μέχρι το 1991 
περιορισμένες στο σύστημα της κεντρικά σχεδιασμένης 
κοινωνικής οικονομίας. "Το είδος των μελετών που 
μπορούσαν να πραγματοποιήσουν ήταν πάρα πολύ 
περιορισμένο. Εκτός αυτού, δεν είχαν στη διάθεση τους τα 
σύγχρονα δυτικά μακροοικονομικά μέσα. Εάν εκλάβουμε το 
1990 ως έτος μηδέν, οι άνθρωποι που θα άρχιζαν να 
μελετούν σύγχρονα οικονομικά θα ολοκλήρωναν τις 
σπουδές τους ως οικονομολόγοι γύρω στο 1995 και 
αρχίζοντας την εκπαίδευση τους ως ερευνητές, σε 
περίπτωση που θέλουν να αποκτήσουν διδακτορικό, το 
1996. Θα χρειασθεί να περάσουν πέντε χρόνια μέχρι να 
είναι έτοιμοι, έτσι ώστε φτάνουμε στο έτος 2000. Η 
ικανότητα χρειάζεται καιρό για να αναπτυχθεί. Υπάρχει 
ένας πυρήνας ικανών και εκπαιδευμένων ρώσων 
οικονομολόγων - υπάρχουν μάλιστα ορισμένα έξοχα 
παραδείγματα", εξηγεί ο κ. Lundin. 
"Καταρχάς πρέπει να αναπτύξουμε μια εσωτερική 
ικανότητα και οικονομετρικά εργαλεία. Πρέπει να δώσουμε 
στους οικονομολόγους τα απαραίτητα εργαλεία που θα 
τους επιτρέψουν να εξετάζουν για ποιο λόγο η οικονομία 
αντιδρά με ένα συγκεκριμένο τρόπο. Μπορούμε να 
προμηθεύσουμε τα εργαλεία αυτά στους ανθρώπους που 
γνωρίζουν το χειρισμό τους, να προσφέρουμε τη 
συνεργασία μας για τη βελτίωση της κατάστασης καθώς και 
συμβουλές για τη χάραξη πολιτικής και τη δημιουργία της 
απαραίτητης ικανότητας για τη διεξαγωγή διεθνών 
μελετών. Πιστεύω ότι η οικονομία της Ρωσίας δεν αποτελεί 
μοναδικό παράδειγμα. Και γι'αυτήν ισχύουν οι ίδιοι κανόνες: 
εάν τυπώσεις πάρα πολύ χρήμα θα έχεις πληθωρισμό." 
Καθήκον του κ. Lundin είναι η διοίκηση του Κέντρου. "Είμαι 
εδώ για να τακτοποιώ καθημερινά προβλήματα, όπως η 
καταβολή των μισθών και οι σχέσεις με τις ρωσικές αρχές. 
Πρέπει να συντονίσουμε τις πέντε ομάδες που 
κληρονομήσαμε στους τομείς της μακροοικονομίας, του 
εμπορίου, των ξένων επενδύσεων, της κοινωνικής αγοράς 
εργασίας και της βιομηχανικής πολιτικής", εξηγεί ο κ. 
Lundin. Υπάρχουν τρεις οικονομολόγοι της Ευρωπαϊκής 
Ενωσης που απασχολούνται μονίμως στο Κέντρο, 
πλαισιωμένοι από μία σειρά εμπειρογνωμόνων που περνούν 
από τη Μόσχα. Στο Κέντρο εργάζονται επίσης 25 περίπου 
νέοι ρώσοι ερευνητές που ολοκλήρωσαν το διδακτορικό 
τους. Με την εργασία τους στο Κέντρο θα αποκτήσουν 
πολύτιμη εμπειρία και θα ηγηθούν της μεταρρύθμισης του 
ρωσικού συστήματος οικονομικών μελετών. Εν τω μεταξύ, 
ο κ. Lundin πιστεύει ότι το Κέντρο θεωρείται ήδη ότι 
αποτελεί πηγή αξιόπιστων μελετών και συμβουλών. "Δεν 
προβάλλουμε πολύ στη δημοσιότητα τις επαφές που 
έχουμε με την κυβέρνηση. Πολλές από τις συμβουλές που 
παρέχουμε έχουν εμπιστευτικό χαρακτήρα", αναφέρει ο κ. 
Lundin. "Η δουλειά μας είναι να παράγουμε καλύτερα 
έγγραφα και μελέτες, να επικεντρώσουμε την προσοχή μας 
στα κύρια οικονομικά θέματα και να εκτιμήσουμε τα 
προβλήματα." 
38 
Χώρα: Γεωργία 
Θέμα: Εκπαίδευση δημοσίων υπαλλήλων 
Για τους περισσότερους πολίτες της Ευρωπαϊκής Ενωσης 
ο ρόλος των δημοσίων υπαλλήλων θεωρείται δεδομένος. 
Ωστόσο, στη Γεωργία, ο ρόλος αυτός είναι ασαφής και 
συγκριτικά νέος. Υπό το παλαιό καθεστώς, οι δημόσιοι 
υπάλληλοι θεωρούσαν ότι ο ρόλος τους ήταν κατά κύριο 
λόγο η εκτέλεση κρατικών σχεδίων. Με την εγκαθίδρυση 
του δημοκρατικού καθεστώτος τα καθήκοντα και οι 
υποχρεώσεις της κυβέρνησης και του πληθυσμού άλλαξαν 
ριζικά. Ωστόσο λίγοι κατανοούν το νέο ρόλο τους, πόσο 
μάλλον τον πολύπλοκο χαρακτήρα της οικονομίας της 
αγοράς. Προκειμένου να συμβάλει στην προετοιμασία μιας 
νέας γενιάς δημοσίων υπαλλήλων, το Tacis ίδρυσε ένα 
κολέγιο δημόσιας διοίκησης. Υπό την ηγεσία του George 
Turkia, που ήταν πρύτανης της ανώτατης σχολής 
διαχείρισης και δημόσιας διοίκησης στο Τεχνικό 
Πανεπιστήμιο της Γεωργίας, το πρόγραμμα Tacis έχει 
καταστεί ένα από τα περισσότερο επιτυχημένα στη 
Γεωργία. 
"Το κολέγιο ιδρύθηκε από το Tacis με στόχο τη ριζική 
μεταρρύθμιση των δημοσίων υπηρεσιών στη Γεωργία και 
την εκπαίδευση δημοσίων υπαλλήλων για την υλοποίηση 
των βασικών στόχων μιας δημοκρατικής κοινωνίας που 
λειτουργεί στα πλαίσια μιας οικονομίας της αγοράς", εξηγεί 
ο κ. Turkia. "Η έννοια της δημόσιας διοίκησης δεν υπήρχε 
εδώ. Δεν είχαμε στη διάθεση μας καλούς 
εμπειρογνώμονες". Ετσι, ο κ. Turkia σχημάτισε μαζί με τους 
εμπειρογνώμονες του Tacis μια ομάδα ειδικών, οι οποίοι 
προέρχονταν κατά κύριο λόγο από τα υφιστάμενα τμήματα 
και τους πρόσφερε εντατική εκπαίδευση για έξι μήνες στη 
Γερμανία και την MB. 
"Όταν η εκπαίδευση των καθηγητών ολοκληρώθηκε και 
είμαστε έτοιμοι, αρχίσαμε να παραδίδουμε μαθήματα για 
την βραχυπρόθεσμη εντατική εκπαίδευση δημοσίων 
υπαλλήλων. Τα μαθήματα διαρκούσαν δύο, τρεις ή έξι 
εβδομάδες" δηλώνει ο κ. Turkia, Κάλυπταν δε δέκα τομείς 
που ήταν: η γενική διοίκηση, η οικονομία της αγοράς, η 
χρηματοοικονομική διαχείριση, η τεχνολογία πληροφοριών, 
η συνταγματική νομοθεσία, η κοινωνική ασφάλιση, η 
φορολογική διαχείριση, η διοίκηση προσωπικού, οι 
διοικητικές υπηρεσίες καθώς και μία ποικιλία μαθημάτων για 
την εκπαίδευση ειδικών. Όταν θα λήξει το πρόγραμμα, στα 
τέλη του ΜαΥού 1998, 2 000 δημόσιοι υπάλληλοι θα έχουν 
παρακολουθήσει τα μαθήματα του κολεγίου. 
Αισθανόμαστε πάρα πολύ βαθειά ευγνωμοσύνη έναντι του 
Tacis και της Ευρωπαϊκής Ενωσης για την εμπειρία και την 
υποστήριξη που μας πρόσφεραν. Ωστόσο, δεν είμαστε 
θέση να συνεχίσουμε τις προσπάθειες μας χωρίς εξωτερική 
χρηματοδοτική βοήθεια", δηλώνει ο κ. Turkia. "Αυτό ήταν 
ένα άριστο σχέδιο του Tacis. Κατανόησαν τη σημασία που 
έχει η εκπαίδευση των δημοσίων υπαλλήλων και 
αισθανόμαστε υπερήφανοι γι' αυτά που κατορθώσαμε. Υπάρχει μεγάλη ζήτηση για μαθήματα του κολεγίου. Η 
κυβέρνηση δήλωσε ήδη ότι θέλει να μετεκπαιδεύει τους 
δημοσίους υπαλλήλους κάθε πέντε χρόνια. Όμως, χωρίς 
χρηματοδοτική υποστήριξη θα εξαφανιστούμε από το 
προσκήνιο, δηλώνει με θλίψη ο κ. Turkia. 
Οι φοιτητές, πολλοί από τους οποίους δεν γνωρίζουν την 
οικονομική κατάσταση που απειλεί το κολέγιο, εκφράζονται 
με ενθουσιώδη τρόπο για τα μαθήματα και την εκπαίδευση 
που παρακολουθούν. "Δεν μπορούσαμε να φανταστούμε 
πόσο ενδιαφέρον θα είχαν τα μαθήματα αυτά" λέει ένας 
φοιτητής. "Το να ακούς μόνο, το να γνωρίζεις ότι οι 
πληροφορίες αυτές υπάρχουν .... είμαστε πάρα πολύ 
ικανοποιημένοι με τους καθηγητές" λέει κάποιος άλλος. 
"Τα μαθήματα αυτά μας πρόσφεραν μια νέα εικόνα των 
προβλημάτων μας. Ο κεντρικός στόχος άλλαξε, όπως 
άλλαξε και η νοοτροπία. Τώρα πλέον προσεγγίζουμε τα 
πράγματα με επαγγελματικό τρόπο" σχολιάζει ένας άλλος 
φοιτητής. "Διαπιστώνω ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον σε όλους 
τους φοιτητές. Εχουν μεγάλη έφεση για μελέτη και αυτό 
κάνει τις διαλέξεις μου ενδιαφέρουσες για μένα" λέει ένας 
καθηγητής σχετικά με τη μικρή ομάδα φοιτητών που 
προέρχεται από το Κοινοβούλιο, το Δημοτικό Συμβούλιο και 
διάφορα Υπουργεία. Και ο κ. Turkia είναι βέβαιος ότι θα 
βρεθούν χρηματοδοτικοί πόροι και ότι "το έξοχο έργο του 
Tacis θα συνεχισθεί και στο μέλλον." 
Χώρα: Γεωργία 
Θέμα: Γεωργικές πιστώσεις 
Στον πέμπτο όροφο του εντυπωσιακού κτίριο του 
γεωργιανού Υπουργείου Γεωργίας βρίσκεται κάποιος που 
από πρώτη άποψη μοιάζει με βρετανό διοικητικό στέλεχος 
τοπικής τράπεζας. Εάν τον κοιτάξει κανείς με μεγαλύτερη 
προσοχή η εντύπωση αυτή παραμένει. Ο Peter Shaw, 
ανώτερο τραπεζικό στέλεχος και ειδικός για πιστωτικά 
θέματα για το Περιφερειακό Πρόγραμμα Γεωργικής 
Μεταρρύθμισης (RARP) του Tacis στον Καύκασο, είναι 
ακριβώς αυτό που φαίνεται. Οταν εκλήθη από το Tacis να 
βοηθήσει στην κατάρτιση περιφερειακών σχεδίων 
γεωργικών πιστώσεων στον Καύκασο συμφώνησε να 
εξετάσει το πρόγραμμα για ένα διάστημα έως και δύο 
μήνες. Εχουν περάσει περισσότερο από δύο χρόνια και 
εξακολουθεί να βρίσκεται στο Tbilisi χωρίς να έχει μειωθεί ο 
ενθουσιασμός του για το σχέδιο. 
Ο Peter Shaw πιστεύει ότι το σχέδιο Tacis επηρέασε 
σημαντικά το γεωργικό τομέα στη Γεωργία και ότι έχει 
αρχίσει να επιφέρει σημαντικές αλλαγές στο Αζερμπαϊτζάν, 
όπου αναπτύσσεται ένα παρόμοιο σχέδιο. "Αρχίσαμε με 
κεφάλαια υποκατάστασης - η παραδοσιακή επισιτιστική 
βοήθεια ρευστοποιήθηκε. Η επισιτιστική βοήθεια 
χορηγήθηκε στην Αρμενία, στο Αζερμπαϊτζάν και τη 
Γεωργία και οι χώρες συμφώνησαν πώς να 
χρησιμοποιήσουν τα ποσά που αποταμιεύτηκαν από την 
κυβέρνηση. Στο Αζερμπαϊτζάν και τη Γεωργία η κυβέρνηση 
συμφώνησε να καταρτίσει ένα πιστωτικό σχέδιο μέσω των 
39 
'9*»φφφ JpMBiefBPji-
£fr ί& 
Ta αγροτικά δάνεια του προγράμματος για την περιφερειακή γεωργική 
μεταρρύθμιση αποσκοπούν στη βελτίωση της ποιότητας και της ποσότητας 
της γεωργικής παραγωγής 
εμπορικών τραπεζών για να υποστηρίξει την ανάπτυξη της 
Γεωργίας. Ο κύριος στόχος ήταν να βελτιωθεί η ποιότητα 
και η ποσότητα της επεξεργασίας γεωργικών προϊόντων, 
να μειωθεί η εξάρτηση από την επισιτιστική βοήθεια από το 
εξωτερικό και να χρησιμοποιηθεί το τραπεζικό σύστημα στα 
πλαίσια της ιδιωτικής οικονομίας ως κύριος μοχλός 
χρηματοδότησης", εξηγεί ο κ. Shaw. 
Το αρχικό κεφάλαιο ήταν 8 εκατ. δολάρια. Τα δάνεια 
χορηγούντο για περίοδο δύο ετών. "Η ανταπόκριση των 
τραπεζών ήταν καλή. Το ποσοστό επιστροφής των δανείων 
είναι 97% - πράγμα το οποίο θα ικανοποιούσε ιδιαιτέρως 
κάθε δυτική τράπεζα - και το ταμείο μας διαθέτει σήμερα 25 
εκατ. δολάρια" δηλώνει ο κ. Shaw με υπερηφάνεια. "Ot 
συνέπειες για τον γεωργικό τομέα είναι σημαντικές. Η 
χορήγηση δανείων είχε σημαντικές επιδράσεις επί του 
γεωργικού τομέα και βοήθησε επίσης και τον τραπεζικό 
τομέα. Οι γεωργικές πιστώσεις συνεπάγονται υψηλούς 
κινδύνους και οι τράπεζες δεν δείχνουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον γι'αυτές. Ορίσαμε τα επιτόκια σε ένα ύψος που 
ήταν ελκυστικό και για τους δανειστές και τους 
δανειζόμενους. Έχουμε έξι άτομα τα οποία παρακολουθούν 
την κατάσταση για να βοηθήσουν την υλοποίηση των 
τραπεζικών στόχων, την εκταμίευση και την αποπληρωμή 
των βραχυπρόθεσμων δανείων. Λειτουργούμε ως κεντρικό 
γραφείο και έχουμε παραρτήματα σε όλη τη χώρα. Επίσης, 
βοηθάμε στην εκπαίδευση των τραπεζών, στη διαχείριση 
κινδύνων και στη σύσταση μηχανισμών ελέγχου που είναι 
απαραίτητοι για τις δανειοδοτικές πράξεις. Αυτό βοηθάει 
τις τράπεζες και έχει ιδιαίτερες επιδράσεις επί της 
γεωργικής οικονομίας" δηλώνει ο κ. Shaw. 
Το πρόγραμμα στη Γεωργία λειτουργεί επί δύο χρόνια, από 
τον Απρίλιο του 1996, ενώ το σχέδιο στο Αζερμπαϊτζάν 
άρχισε να υλοποιείται το Μάιο του 1997. Στη Γεωργία τα 
δάνεια αφορούσαν κυρίως τον τομέα των σιτηρών, όπου 
χορηγούντο στους γεωργούς βραχυπρόθεσμες πιστώσεις 
για την καλλιέργεια σιτηρών. Σε μύλους χορηγούντο 
πιστώσεις για να αλέσουν τα σιτηρά σε αλεύρι και, τέλος, 
χορηγούντο πιστώσεις σε φούρνους για να 
χρησιμοποιήσουν το αλεύρι. Υπήρχε ένας κύκλος τον 
οποίο ο κ. Shaw έχει την πρόθεση να διευρύνει. "Θα 
αρχίσουμε να χορηγούμε δάνεια σε άλλους κλάδους της 
γεωργίας όπως είναι το τσάι και το κρασί. Θα συνεχίσουμε 
να παρακολουθούμε την κατάσταση προκειμένου να 
διαπιστώσουμε την ορθή διάθεση των πιστώσεων. 
Προσφέρουμε τη βοήθεια μας για την ολοκλήρωση των 
δεξιοτήτων του τραπεζικού προσωπικού και για να τους 
δείξουμε πως θα πρέπει να παρακολουθούν την πορεία των 
πιστώσεων έτσι ώστε να επιστρέφονται. Βοηθήσαμε επίσης 
την ίδρυση τεσσάρων πιστωτικών ενώσεων γεωργικών 
συνεταιρισμών", εξηγεί ο κ. Shaw. 
"Μου αρέσει το σχέδιο αυτό γιατί αποφέρει αποτελέσματα. 
Η Εθνική Τράπεζα είναι ικανοποιημένη επειδή βοηθά στην 
ενίσχυση του τραπεζικού τομέα και την προαγωγή της 
τραπεζικής εμπειρογνωμοσύνης. Οι Βρυξέλλες είναι 
ικανοποιημένες - πρέπει να είναι δεδομένου ότι παρέτειναν 
το πρόγραμμα για άλλο ένα χρόνο! Η δουλειά δεν αφορά 
μόνο τραπεζικές συναλλαγές. Αφορά τη σύναψη σχέσεων, 
την προσέλκυση των ανθρώπων με το μέρος μας. 
Απομακρύνεται κανείς από το άμεσο εργασιακό περιβάλλον 
για την επιτυχία των σχεδίων" συμπεραίνει ο κ. Shaw. 
Θέμα: Η Κόκκινη Γέφυρα 
Μία ώρα με το αυτοκίνητο έξω από το Tbilisi η ύπαιθρος 
αλλάζει ρυθμό. Οι μανιακοί οδηγοί των δρόμων της πόλης 
εξαφανίζονται. Στη θέση τους βλέπει κανείς την ειδυλλιακή 
ύπαιθρο με πρόβατα και κατσίκες να βόσκουν, και καμιά 
φορά ένα φορτηγό να περνάει. Γύρω στα 800 φορτηγά 
περνούν και επιστρέφουν χρησιμοποιώντας την παλιά 
Κόκκινη Γέφυρα. Η σημερινή κατασκευή, που είναι 300 
ετών, έχει πάρει το όνομα της από το σκούρο ροζ χρώμα 
των τούβλων - το οποίο ταιριάζει επίσης με την πηλώδη υφή 
της γης που το περιβάλλει. Η γέφυρα είναι από τις κύριες 
40 
Κατασκευή της νέας "Κόκκινης Γέφυρας"μεταξύ Γεωργίας και Αζερμπαϊτζάν 
οδικές διασυνδέσεις μεταξύ Tbilisi και Baku και τμήμα του 
οδικού διαδρόμου του TRACECA. Τα σύνορα της Γεωργίας 
και του Αζερμπαϊτζάν ευρίσκονται περίπου στο μέσον της 
γέφυρας - κανείς δεν γνωρίζει ακριβώς που. 
Ωστόσο, η γραφική Κόκκινη Γέφυρα δεν κατασκευάστηκε 
για τις σύγχρονες μεταφορές και οπωσδήποτε δεν μπορεί 
να καλύψει τον αυξανόμενο αριθμό οχημάτων που θα την 
διασχίζουν, με την ανάπτυξη των εμπορικών συναλλαγών 
στην περιοχή. Η νέα γέφυρα, που σήμερα βρίσκεται 
ολοκληρωτικά στην πλευρά της Γεωργίας θα έχει διπλές 
λωρίδες κυκλοφορίας με διασταυρώσεις για τα οχήματα 
που κατευθύνονται στην Αζερία και στα σύνορα της 
Αρμενίας καθώς και σε χωριά της περιοχής. 
Αφού άρχισε τη σοβιετική περίοδο, η κατασκευή σταμάτησε 
στα τέλη της δεκαετίας του '80 επειδή τέλειωσαν τα 
χρήματα. To TRACECA εμφύσησε νέα ζωή στο έργο. Για να 
ολοκληρωθεί η κατασκευή της γέφυρας χρειάζονταν 
περίπου 2 εκατ. ECU. Σύμφωνα με τον Bartolomeo 
Marvaldi, υπεύθυνο διοικητικό σύμβουλο του έργου επί 
κατασκευαστικών θεμάτων, η Ευρωπαϊκή Ενωση σύναψε μια 
καλή συμφωνία, εν μέρει λόγω της περίεργης οικονομικής 
κατάστασης που επικρατεί στη Γεωργία. "Το 
προκατασκευασμένο τσιμέντο ευρισκόταν στην περιοχή 
χωρίς να υπάρχουν αγοραστές και το αγοράσαμε σε 
εξευτελιστική τιμή. Ο εξοπλισμός που χρησιμοποιείται στην 
περιοχή επαρκεί για έργα αυτού του είδους και στη Δύση θα 
κόστιζε πολύ περισσότερο. Ωστόσο, είχε εγκαταλειφθεί και 
η κοστολόγηση δεν στηρίζεται ακόμη σε τιμές πραγματικού 
χρόνου." Παρόλο που τα εργατικά χέρια είναι συγκριτικά 
φθηνά, ο αριθμός των εργατών είναι μεγαλύτερος από ό,τι 
σε ένα αντίστοιχο έργο στη Δύση. Συνολικά θα χρειαστούν 
περισσότερες από 200 000 ώρες εργασίας για την 
κατασκευή της γέφυρας, για την οποία θα μετακινηθούν 
περισσότερο από 130.000 κυβικά μέτρα γης. 
Παρά το γεγονός ότι κανείς δεν πιστεύει πραγματικά ότι η 
νέα γέφυρα πρόκειτα ποτέ να ανταγωνιστεί σε ιστορική 
σημασία την Κόκκινη Γέφυρα, η θέση της στην Ιστορία έχει 
εξασφαλισθεί. Μεταφέροντας ένα παλαιό γερμανικό έθιμο στη Γεωργία, ο κ. Marvaldi φρόντισε να τοποθετηθεί ένας 
σωλήνας ο οποίος περιέχει έγγραφο για την κατασκευή της 
γέφυρας σε μία από τις γιγαντιαίες κολώνες που την 
υποστηρίζουν. Η στήλη τοποθετήθηκε στη θέση της από 
τον Jerume Cassiers, τον πρώτο γραμματέα της 
αποστολής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στη Γεωργία, ενώ 
οι Γεωργιανοί που έχουν αναλάβει την κατασκευή της 
γέφυρας ελπίζουν ότι το έργο θα έχει ολοκληρωθεί μέχρι 
τα τέλη του 1998. 
Τι πετυχαίνει λοιπόν το Tacis? 
Τα συγκεκριμένα αποτελέσματα του προγράμματος Tacis 
είναι τα έργα του. Τα αποτελέσματα αυτών είναι συχνά 
αόρατα - αυτό που εναπομένει στο τέλος του 
προγράμματος είναι μια αλλαγή νοοτροπίας, η 
διαφοροποίηση μιας τάσης, μία νέα αντίληψη και ένας νέος 
τρόπος δράσης. Αυτή είναι και η ουσία της μεταφοράς 
τεχνογνωσίας. Υπάρχουν επίσης τα απτά αποτελέσματα 
και η κληρονομιά: κέντρα εκπαίδευσης, επιχειρηματική 
συνεργασία, και φυσικές διαρθρώσεις. Αυτό που είναι 
σαφές είναι ότι τα έργα τού Tacis μπορούν να αλλάξουν 
σημαντικά την κατάσταση σε όλες τις χώρες στις οποίες 
εκτελούνται. 
41 
Περιφερειακά 
Βαλτικές χώρες 
Προώθηση της διακρατικής συνεργασίας μεταξύ 
των ΝΑΚ 
Η περιφερειακή συνιστώσα του προγράμματος Tacis 
αποσκοπεί στην κάλυψη των αναγκών που δεν είναι δυνατό 
να καλυφθούν μόνο από τα εθνικά προγράμματα. Το 1997 
προσφέρει πολλά παραδείγματα στόχων που 
επιτεύχθηκαν, κυρίως μέσω της σημαντικής υποστήριξης 
των χωρών εταίρων για την εκτέλεση έργων που θεωρείται 
ότι έχουν μεγάλη σημασία για όλες. 
To Tacis ενθαρρύνει την περιφερειακή συνεργασία ως μέσο 
για την ενίσχυση της ειρήνης, της σταθερότητας, της 
ασφάλειας και της ευημερίας. Η περιφερειακή συνεργασία 
προσφέρει ένα δυνητικά ισχυρό μέσο για την αποφυγή και 
ίσως την εξουδετέρωση των εντάσεων που απειλούν τη 
σταθερότητα: όταν υπουργοί και ανώτεροι υπάλληλοι από 
διαφορετικές χώρες -που μερικές φορές έχουν πολύ 
διαφορετικές απόψεις- μπορούν, υποστηριζόμενοι από το 
Tacis, να συνεργάζονται για την επίλυση τεχνικών 
προβλημάτων κοινού ενδιαφέροντος, αυξάνονται οι 
πιθανότητες σύναψης αποδοτικών συμβάσεων και σε 
πολιτικό επίπεδο. Παραδείγματος χάριν, το Αζερμπαϊτζάν 
και το Τουρκμενιστάν, κατά τη διάρκεια των συζητήσεων 
τους για τις επιχειρησιακές πτυχές της άντλησης 
πετρελαίου και τη μετάβαση στο πλαίσιο του προγράμματος 
INOGATE του Tacis, παραμέρισαν τις διαφωνίες τους 
σχετικά με την κυριαρχία στην Κασπία θάλασσα. 
Η διακρατική συνεργασία αποτελεί επίσης το κλειδί για την 
υλοποίηση ορισμένων από τις βασικές φιλοδοξίες της ΕΕ και 
των χωρών εταίρων, κυρίως στον τομέα των μεταφορών, της 
διαμετακόμισης αποθεμάτων υδρογονάνθρακα και της 
προστασίας του περιβάλλοντος. Με τη διακρατική συνεργασία, 
άνθρωποι και έργα συγκλίνουν ώστε να εναρμονίζονται με τις ήδη υπάρχουσες πολιτικές και, στο μέλλον, είναι πολύ πιθανό 
να είναι σε θέση να επηρεάζουν τη χάραξη πολιτικών. 
INOGATE (Διακρατικοί πετρελαιαγωγοί και 
αγωγοί φυσικού αερίου προς την Ευρώπη) 
To INOGATE, το πρόγραμμα προμήθειας πετρελαίου και 
φυσικού αερίου που διαχειρίζεται το Tacis, συνδυάζει 
αρκετά από αυτά τα θέματα -και, κατά το 1997, η απόδοση 
του ήταν πραγματικά υψηλή σε αρκετές περιπτώσεις. 
Ορισμένες από αυτές αφορούν έργα με τα οποία 
μεταφέρθηκε για πρώτη φορά πετρέλαιο από το Καζακστάν 
στη Μαύρη θάλασσα. To INOGATE αποσκοπεί στην 
υποστήριξη των προσπαθειών για την αποκατάσταση, τον 
εξορθολογισμό και τον εκσυγχρονισμό των περιφερειακών 
συστημάτων μεταφοράς φυσικού αερίου και των 
συστημάτων προμήθειας πετρελαίου και προϊόντων 
διυλισμένου πετρελαίου, καθώς επίσης και στην 
αξιολόγηση των πιθανών εναλλακτικών επιλογών όσον 
αφορά τη μεταφορά υδρογονανθράκων από τις περιοχές 
της Κασπίας Θάλασσας και της Κεντρικής Ευρώπης στις 
ευρωπαϊκές και δυτικές αγορές. 
Σκοπός του INOGATE είναι να παραγάγει έναν αριθμό 
προτάσεων αποδεκτών έργων μεγάλης κλίμακας ώστε να 
γίνουν οι απαραίτητες επενδύσεις, και να δημιουργηθούν 
διαδρομές που συμπληρώνουν το υφιστάμενο δίκτυο 
μεταφοράς. Για το σκοπό αυτό, το INOGATE διεξήγαγε 
ελέγχους στα υπάρχοντα συστήματα διανομής, αξιολόγησε 
τη σκοπιμότητα έργων υποδομής, συνέτρεξε σε 
συμβασιακά θέματα και -για πρώτη φορά το 1997- επένδυσε 
σε μικρής κλίμακας έργα αποκατάστασης στις σημαντικές 
παραμεθόριες περιοχές για την αποφυγή κινδύνων για την 
ανθρώπινη υγεία, την προστασία του περιβάλλοντος και 
την ασφάλεια του εφοδιασμού. 
Κατανομή κονδυλίων ανά τομέα 
στο διάστημα 1991-1997 
(σε εκατομμύρια ECU)* 
Η πυρηνική ασφάλεια και το περιβάλλον 
Αναδιάρθρωση κρατικών επιχειρήσεων 
και ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα 
Μεταρρύθμιση σε: δημόσια διοίκηση, 
κοινωνικές υπηρεσίες και εκπαίδευση 
Αγροτικός τομέας 
Ενέργεια 
Μεταφορές 
Παροχή συμβουλών για τη χάραξη 
πολιτικής και ΠΜΚ 
Τηλεπικοινωνίες 
Λοιπά 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 Σύνολο 
36,27 
7,6 
44,85 
5,79 
6,7 
4,78 
0 
0 
0 60 
4 
0 
3,8 
1,5 
9 
8,5 
1 
0,83 100 
15 
21** 
0 
5 
14 
8 67,5 
5 
20** 
2 
3 
7 
20,5 
0 
6,5 70,5 
0 
23 
10,5 
3,5 
8,5 
0 
2,5 
6 98,5 
0 
0 
1,5 
13,5 
34,5 
0 
0 
4 88,5 
1,5 
0 
17,5 
10 
0 
0,5 
13 521,27 
33,1 
112,85 
23,59 
50,7 
87,78 
37 
5 
38,33 
Σύνολο 105,99 88,63 172 131,5 124,5 152 
Συμπεριλαμβάνονται τα εξής προγράμματα: Διακρατικά, Διασυνοριακής Σνεργασίας και για την Πυρηνική Ασφάλεια 
* Συμπεριλαμβάνονται κονδύλια για το πρόγραμμα Tempus 135 909,62 
42 
Κατά το 1997, το INOGATE επιτάχυνε τη δράση του, 
γεγονός που βοήθησε ώστε να ξεπεραστούν εθνικά 
θέματα. Η βασική επιδίωξη του, να αποφευχθούν 
συγκρούσεις σχετικά με την πρόσβαση στα αποθέματα και 
τις αγορές, απόκτησε μεγαλύτερη αξιοπιστία και 
υποστήριξη. Τα χρηματικά ποσά που διατέθηκαν για 
ουδέτερες μελέτες θεωρούνται η καλύερη εγγύηση για τη 
δίκαιη μεταχείριση όλων των ενδιαφερομένων. Οι 
ιθύνοντες της περιφέρειας, έδειξαν, μέσω του Tacis και του 
INOGATE ότι επιθυμούν και μπορούν να συνεργαστούν και 
ότι η πολιτική σύγκλιση είναι εφικτή -και ως εκ τούτου, η 
υπόσχεση για χρηματοδότηση δισεκατομυρίων δολλαρίων 
της περιφέρειας άρχισε να υλοποιείται από άλλους 
χορηγούς και ξένους επενδυτές. Σήμερα, πολλές από τις 
σημαντικότερες εταιρείες πετρελαίου του κόσμου 
επενδύουν στην εξερεύνηση της Κασπίας, εν μέρει γιατί το 
Tacis και το INOGATE ασχολήθηκαν με το μεγαλύτερο 
πρόβλημα του τρόπου μεταφοράς της παραγωγής από την 
περιοχή, με κοινή πρόσβαση στους αγωγούς, με γνώμονα 
το αμοιβαίο συμφέρον και αξιοποιώντας την πολιτική 
σταθερότητα και την ισχυρή περιφερειακή συνεργασία. 
Δίκτυα Μεταφορών 
Το πρόγραμμα TRACECA έχει περίπου την ίδια επίδραση 
στον τομέα των μεταφορών. Κατά το 1997, σημείωσε 
περαιτέρω πρόοδο όσον αφορά την ανάπτυξη ενός 
συμπληρωματικού διαδρόμου από την Ευρώπη προς την 
Κεντρική Ασία, που θα διασχίζει την περιοχή της Μαύρης 
θάλασσας, τις χώρες του Καυκάσου και της Κασπίας 
θάλασσας. Η διαδρομή αυτή είναι η συντομότερη και θα 
μπορούσε να εξελιχθεί στην ταχύτερη και οικονομικότερη 
αρτηρία από την Κεντρική Ασία στα θαλάσσια μέσα 
μεταφοράς, ικανή να εξυπηρετεί τις διεθνείς αγορές. 
Από τεχνική άποψη, το πρόγραμμα TRACECA ενθαρρύνει 
τους φυσικούς δεσμούς μεταξύ χωρών, με σκοπό τη 
διευκόλυνση του εμπορίου και των επικοινωνιών: εκτελούνται 
έργα κόστους 25 εκατομμυρίων ECU, μετά από τη λήψη 
σχετικών αποφάσεων το 1997. Σε αυτά συμπεριλαμβάνονται 
η αποκατάσταση ενός τερματικού σταθμού για οχηματαγωγά 
οριζόντιας φορτοεκφόρτωσης στον ουκρανικό λιμένα του 
Ιλίτσεβσκ, και η κατασκευή ενός νέου λιμένα στο Πότι της 
Γεωργίας, καθώς η αναβάθμιση των λιμένων της Κασπίας και 
της Μαύρης θάλασσας είναι απαραίτητη για το διάδρομο. 
Συγχρόνως όμως, το TRACECA ενθαρρύνει την κατανόηση 
μεταξύ των συμμετεχόντων: το Σεπτέμβριο του 1997, ο 
Πρόεδρος του Αζερμπαϊτζάν Αλίεβ και ο Πρόεδρος της 
Γεωργίας Σεβαρντνάντζε, πρότειναν από κοινού την 
οργάνωση προεδρικής διάσκεψης στον Καύκασο, στις 
αρχές του 1998, με σκοπό την υιοθέτηση μιας πολυμερούς 
συμφωνίας για τις σιδηροδρομικές μεταφορές που 
πρότεινε το Traceca. Επίσης, τον Απρίλιο του 1997, το 
Tacis οργάνωσε υπουργικό συνέδριο στο Τμπιλίσι, με θέμα 
τον τομέα των μεταφορών για τις χώρες της Οικονομικής 
Συνεργασίας της Μαύρης θάλασσας και τα ΝΑΚ που 
συμμετέχουν στο TRACECA. Ακολούθησε η Ευρωπαϊκή Διάσκεψη των Υπουργών Μεταφορών στο Ελσίνκι, τον 
Ιούνιο του 1997, όπου η περιφέρεια της Μαύρης Θάλασσας 
αναγνωρίστηκε ως Πανευρωπαϊκή Ζώνη Μεταφορών, 
επεκτείνοντας έτσι τα Δίκτυα Διευρωπαϊκών Μεταφορών 
(ΔΔΜ) της ΕΕ στην Ανατολή. 
Επίσης, το TRACECA επιταχύνει τη στήριξη από τα ΔΧΙ και 
τους ιδιωτικούς επενδυτές, συμπεραλαμβανομένης της ΕΤΑΑ, 
που ανέλαβε υποχρεώσεις χρηματοδότησης ύψους $200 
εκατομμυρίων για σημαντικά έργα σε λιμένες, σιδηροδρόμους 
και σε οδούς των διαδρόμων, και της Παγκόσμιας Τράπεζας 
που ανέλαβε υποχρεώσεις χρηματοδότησης ύψους $40 
εκατομμυρίων για την κατασκευή δρόμων στην Αρμενία και τη 
Γεωργία. Ιδιωτικοί επενδυτές της ΕΕ έχουν συνάψει 
κοινοπραξίες με εταιρείες μεταφορών της περιφέρειας. Το 
Tacis διέθεσε 750.000 ECU σε τεχνογνωσία όσον αφορά τη 
σκοπιμότητα και το σχεδιασμό δύο αυτοκινητοδρόμων στο 
Τουρκμενιστάν, ενώ η ΕΤΑΑ διέθεσε κατόπιν δάνειο ύψους $80 
εκατομμυρίων παραχώρησε 1,5 εκατομμύρια ECU για μελέτη 
σχεδιασμού και προετοιμασία τερματικού σταθμού 
οχηματαγωγών οριζόντιας φορτοεκφόρτωσης στο λιμένα του 
Τουρκμενμπάσι, ενώ η ΕΤΑΑ παραχώρησε κατόπιν δάνειο 
ύψους $50 εκατομμυρίων παραχώρησε 750.000 ECU για 
τεχνογνωσία όσον αφορά την αναβάθμιση οδών στην Αρμενία 
όταν η Παγκόσμια Τράπεζα και η ΕΤΑΑ παραχώρησαν το 
δεύτερο ήμισυ δανείου ύψους $40 εκατομμυρίων. 
Το TRACECA επικεντρώθηκε στην παροχή βοήθειας για 
την αναβάθμιση της διαχείρισης σε όλα τα είδη μεταφορών, 
ώστε οι διαχειριστές να εστιάσουν τη προσοχή τους στις 
ανάγκες των πελατών τους από το εξωτερικό, και να 
εξοικειωθούν με αρχές όπως η πρόβλεψη επενδυτικών 
σχεδίων, ώστε να αξιοποιήσουν με τον καλύτερο τρόπο 
τους περιορισμένους πόρους που διαθέτουν. Η συνήθεια 
της συλλογικής εργασίας σε θέματα όπως η τιμολόγηση, 
είναι σχετικά πρόσφατη αλλά θα διαδραματίσει σημαντικό 
ρόλο στην προσέλκυση νέων επιχειρήσεων. 
Αναπτύσσονται πρότυπα κωδικών και συμφωνιών, με σκοπό 
την ενημέρωση ή κάλυψη των κενών της νομοθεσίας του 
τομέα των μεταφορών: για παράδειγμα, εμπορικές 
νομοθετικές ρυθμίσεις που είναι εστιασμένες στη στήριξη 
κρατικών μεταφορικών εταιρειών, προσαρμόζονται με 
τέτοιο τρόπο ώστε να επιτρέπουν και τον ανταγωνισμό και 
την εστίαση στην ασφάλεια και τις λειτουργικές 
προδιαγραφές. Η προσπάθεια αυτή συμβαδίζει με την 
προώθηση της συνεργασίας μεταξύ των χωρών του 
προγράμματος Traceca. Το Traceca βοήθησε τις εθνικές 
εταιρείες μεταφορών στη Γεωργία, το Αζερμπαϊτζάν και το 
Καζακστάν, να εξελιχθούν σε πλήρη μέλη της διεθνούς 
ομοσπονδίας, και μεμονωμένες εταιρείες πολλών χωρών 
να εξελιχθούν σε εταίρους μέλη. 
Τα έργα τεχνογνωσίας του TRACECA, που ξεκίνησαν το 
1997, συμπεριελάμβαναν μελέτες αναδιάρθρωσης και 
τηλεπικοινωνιών για τους σιδηροδρόμους της Κεντρικής 
Ασίας, ένα πρόγραμμα συντήρησης του οδικού δικτύου 
κόστους 2,5 εκατομμυρίων ECU και μελέτες σκοπιμότητας 
για τερματικές εγκαταστάσεις στους λιμένες του Πότι και του 
* 43 
Η ευαισθητοποίηση για το περιβάλλον αρχίζει από τις μικρές ηλικίες 
Μπατούμι, στη Γεωργία. Ενισχύεται το αδύνατο σημείο 
διασύνδεσης στα σύνορα Γεωργίας/Αζερμπάιτζάν με μια νέα 
γέφυρα του TRACECA και με την αποκατάσταση της παλιάς 
Κόκκινης Γέφυρας, της οποίας η τεκτονική αψίδα είναι του 
δωδέκατου αιώνα, με δωδεκάμηνο επενδυτικό έργο κόστους 
2,5 εκατομμυρίων ECU, που ξεκίνησε τον Αύγουστο του 1997. 
Περιβάλλον 
Για την ενίσχυση της υποστήριξης των βασικών έργων για 
τις μεταφορές και την ενέργεια, ο περιφερειακός 
προγραμματισμός του Tacis περιλαμβάνει και μια ισχυρή 
περιβαλλοντική πτυχή. Υπάρχουν πολλά περιβαλλοντικά 
προβλήματα που παραμένουν άλυτα από την εποχή της 
ΕΣΣΔ, τα οποία απαιτούν κοινή δράση, καθώς τα τρέχοντα 
προβλήματα (και οι πιθανές απειλές που απορρέουν από 
αυτά) δεν περιορίζονται σε μια συγκεκριμένη χώρα. Η 
ανάπτυξη και εφαρμογή των Εθνικών Προγραμμάτων 
Περιβαλλοντικής Δράσης (ΕΠΠΔ) υποστηρίζονται από το 
Διακρατικό Πρόγραμμα του Tacis και υλοποιήθηκαν το 1997 
όταν παραχωρήθηκε κονδύλιο 4 εκατομμυρίων ECU ώστε 
τα Εθνικά Προγράμματα Περιβαλλοντικής Δράσης να 
προσλάβουν διεθνείς διαστάσεις. 
Οι σύμβουλοι στις επιμέρους χώρες ξεκίνησαν τις εργασίες 
τους παντού (εκός από το Τατζικιστάν) ώστε να βοηθήσουν 
τα εθνικά υπουργεία στην κατάρτιση σχεδίων και να 
παράσχουν συμβουλές σχετικά με την εφαρμογή των ΕΠΠΔ. 
Οι άλλες δραστηριότητες του 1997 ποικίλουν από εργασίες 
ευαισθητοποίησης του κοινού με οικογένειες της Αγίας Πετρούπολης, δημιουργία βιντεοθηκών σε σχολεία και 
πανεπιστήμια, έως σεμινάρια για την κατάρτιση 
δημοσιογράφων στον τρόπο κάλυψης θεμάτων που αφορούν 
το περιβάλλον και την εξοικονόμηση ενέργειας. Το Μάρτιο, 
ένα κοινό πιλοτικό σχέδιο Tacis/Phare, που εντάσσεται στο 
Περιβαλλοντικό Πρόγραμμα της Μαύρης Θάλασσας, άρχισε 
την ανάπτυξη κοινών σχεδίων για τη διαχείριση της 
παράκτιας ζώνης. Μέσω της χρηματοδότησης Tacis 
ιδρύονται νέα περιφερειακά περιβαλλοντικά κέντρα με 
σκοπό την αναπαραγωγή του πετυχημένου προτύπου της 
Βουδαπέστης, στην Ουκρανία, Ρωσία, Μολδαβία και Γεωργία. 
Το Περιφερειακό Πρόγραμμα Θαλασσών του Tacis του 1997 
συνέχισε τη στήριξη του Περιβαλλοντικού Προγράμματος 
της Μαύρης Θάλασσας (έχουν ξεκινήσει οι εργασίες για την 
εφαρμογή του Στρατηγικού Προγράμματος Δράσης της 
Μαύρης Θάλασσας που εγκρίθηκε από τους υπουργούς 
Περιβάλλοντος της Μαύρης Θάλασσας στην 
Κωνσταντινούπολη, τον Οκτώβριο του 1996) και του 
Προγράμματος για την κοιλάδα του Δούναβη. To Tacis 
ανέπτυξε ένα σύστημα πληροφόρησης για την 
παρακολούθηση της γεωργίας και του περιβάλλοντος στην 
Κεντρική Ασία, ώστε να βοηθήσει την πρόβλεψη της 
παραγωγής των καλλιεργειών στην περιφέρεια. Στο πιλοτικό 
σχέδιο υπάρχει πρόβλεψη για μελέτη σκοπιμότητας, ώστε να 
αποφασισθεί αν και πώς θα διευρυνθεί το σχέδιο ώστε να 
συμπεριλάβει άλλα ΝΑΚ και τη Μογγολία. 
Πυρηνική ασφάλεια 
Τα θέματα πυρηνικής ασφάλειας παραμένουν βασική 
προτεραιότητα του προγράμματος Tacis. Οι 
προτεραιότητες είναι η παροχή επιτόπιας βοήθειας, η 
θέσπιση ανεξάρτητων ρυθμιστικών οργάνων με σκοπό τη 
μεταφορά "κλίματος" ασφάλειας και την εφαρμογή 
προγραμμάτων μεγάλης κλίμακας, όπως το Μνημόνιο 
Κατανόησης για το Τσερνομπίλ. 
Αξίζει να τονίσουμε ότι, παράλληλα με την υποχρέωση που 
ανέλαβε η κυβέρνηση της Ουκρανίας να κλείσει το Τσερνομπίλ 
μέχρι το 2000, το Tacis συμμετείχε ενεργά στις προσπάθειες 
για την αντικατάσταση του στεγάστρου της κατεστραμμένης 
Μονάδας-4 με μια περιβαλλοντικά ασφαλή κατασκευή. Η 
Ευρωπαϊκή Κοινότητα είναι ο μεγαλύτερος χορηγός αυτής της 
προσπάθειας. Ωστόσο υπάρχει μεγάλο ενδιαφέρον για τη 
βελτίωση της κατάστασης από άλλους χορηγούς. 
To Tacis προσέφερε το πλαίσιο για την εξεύρεση λύσης, 
έχοντας λάβει υπόψη τις συστάσεις για αρχική μελέτη 
αξιολόγησης των πέντε βασικότερων τεχνικών σεναρίων και 
ενός αριθμού εναλλακτικών επιλογών, που θα μπορούσαν να 
αποφέρουν βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα μέτρα για μια 
περιβαλλοντικά ασφαλή λύση για τη σαρκοφάγο. Το 
Πρόγραμμα Δράσης που προτείνεται στην εν λόγω μελέτη 
εξελίχθηκε αργότερα, στα πλαίσια ενός άλλου σχεδίου του 
Tacis, στο "Σχέδιο Αντικατάστασης Στεγάστρου" (ΣΑΣ) που 
εγκρίθηκε από την Ομάδα των 7 και την Ουκρανία, τον Απρίλιο 
44 
του 1997. Το ΣΑΣ όρισε 22 εργασίες προτεραιότητας που θα 
παράσχουν βραχυπρόθεσμα σταθερότητα και μακροπρόθεσμα 
ασφάλεια. Το Ταμείο Στεγάστρου του Τσερνομπίλ ιδρύθηκε 
στα τέλη του 1997. Το Δεκέμβριο συνήλθε για πρώτη φορά η 
Συνέλευση των Χορηγών. Περισσότερες από 20 χώρες και η 
Ε Ε έχουν δεσμευτεί να καλύψουν πάνω από $380 εκατομμύρια 
από το συνολικό κόστος των $750 εκατομμυρίων. Η Επιτροπή 
πρότεινε να συμβάλει στο Ταμείο με το ανώτατο ποσό των 
$100 εκατομμυρίων από τον προύπολογισμό του Tacis, με 
δόση 50 εκατομμύρια ECU, εντός του 1998. Για το έργο 
υιοθετήθηκε μια προσέγγιση που απαιτεί την έγκαιρη εκτέλεση 
ορισμένων εργασιών προτεραιότητας, γνωστών ως "Πρώιμα 
έργα". Οι προσκλήσεις υποβολής προσφορών για τα εν λόγω 
έργα δημισιεύτηκαν στα τέλη του 1997. Με στόχο το κλείσιμο 
του σταθμού παραγωγής πυρηνικής ενέργειας στο 
Τσερνομπίλ, το Tacis παρέχει επίσης βοήθεια στην εταιρεία 
που διαχειρίζεται τον πυρηνικό σταθμό και στην ουκρανική 
εταιρεία πυρηνικής ενέργειας όσον αφορά την προετοιμασία 
για την κατασκευή εγκαταστάσεων για τον παροπλισμό του 
Σταθμού Πυρηνικής Ενέργειας του Τσερνομπίλ. Ξεκίνησε 
εσωτερική διαδικασία αναθεώρησης με σκοπό το λεπτομερή 
ορισμό της στρατηγικής για το πρόγραμμα αυτό. 
Διασυνοριακή συνεργασία 
Το Πρόγραμμα Διασυνοριακής Συνεργασίας του Tacis (ΠΔΣ) 
ξεκίνησε στα τέλη του 1996. Κατά το 1997, αντιμετωπίστηκαν 
κυρίως θέματα εκκίνησης, λόγω της ανάμειξης πολλών 
παραγόντων σε περιφερειακό και εθνικό επίπεδο. Το 
πρόγραμμα περιλαμβάνει δράσεις διασυνοριακής συνεργασίας 
των περιοχών στα δυτικά σύνορα των ΝΑΚ με την Ε Ε και τις 
Χώρες της Κεντρικής Ευρώπης (ΧΚΕ). Ο σκοπός είναι να 
στηρχθούν βιώσιμα έργα που έχουν διασυνοριακό αντίκτυπο, 
υποστηρίζονται σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο και στις 
δύο πλευρές των συνόρων, και συμπληρώνουν άλλα κοινοτικά 
προγράμματα, κυρίως το Phare και το Interreg. Τοπικές και 
περιφερειακές αρχές εκδήλωσαν έντονο ενδιαφέρον για το 
πρόγραμμα, το οποίο περιλαμβάνει χρηματοδοτήσεις 
ορισμένων σημείων διέλευσης συνόρων, μεταξύ των οποίων 
τρία στα σύνορα Ρωσίας-Φινλανδίας, καθώς και έργα για το 
περιβάλλον, την ενεργειακή απόδοση, την ανάπτυξη 
δυναμικού στην περιφέρεια και ΠΔΣ σε τοπικό επίπεδο μέσω 
της Χρηματοδοτικής Διευκόλυνσης Μικρών Έργων του Tacis. 
Το πρόγραμμα αποτελεί βασική προτεραιότητα για την ΕΕ, και 
σχετικά με την επικείμενη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ενωσης. 
Δικαιοσύνη και εσωτερικές υποθέσεις 
Κατά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, που έγινε στη Φλωρεντία 
τον Ιούνιο του 1996, τονίστηκε η ανάγκη για ανάπτυξη 
συνεργασίας μεταξύ της ΕΕ και των ΝΑΚ στους τομείς της 
Δικαιοσύνης και των Εσωτερικών Υποθέσεων. Το 
Συμβούλιο αποφάσισε να επεκτείνει το Tacis σε τέτοιου 
είδους δράσεις. Σύμφωνα με εντολή του Ευρωπαϊκού 
Συμβουλίου που πραγματοποιήθηκε το Δεκέμβριο του 1996, 
στο Δουβλίνο, δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση στην 
καταπολέμηση στης παράνομης διακίνησης ναρκωτικών στις δημοκρατίες της Κεντρικής Ασίας. Οι εργασίες σε 
θέματα δικαιοσύνης και εσωτερικών υποθέσεων 
εισαγάγουν μια νέα μορφή συνεργασίας. Τα μέτρα κατά της 
διαφθοράς αποτελούν μια από τις προϋποθέσεις για τη 
βελτίωση του επενδυτικού κλίματος στις διάφορες χώρες. 
Στο παρελθόν, κάποια θέματα δικαιοσύνης και εσωτερικών 
υποθέσεων έχουν υποστηριχθεί από το Tacis, όπως ο 
έλεγχος της διακίνησης κεφαλαίων, ο τελωνειακός έλαγχος 
και οι συμβουλές σε κεντρικές τράπεζες, καθώς επίσης και 
από διασυνοριακές επιχειρήσεις. Ωστόσο, κατά το 1997 
προετοιμάστηκε το έδαφος για ένα ευρύτερο πρόγραμμα. 
Από το Φεβρουάριο μέχρι τον Ιούνιο του 1997, 
διενεργήθηκαν αποστολές αναγνώρισης σε έντεκα ΝΑΚ, 
από ανώτερους εμπειρογνώμονες των κρατών μελών και 
από την Επιτροπή μέσω του Tacis, με σκοπό την αξιολόγηση 
του ενδιαφέροντος που παρουσιάζουν τα ΝΑΚ και την 
προώθηση συγκεκριμένων τομέων συνεργασίας: αμοιβαία 
νομική βοήθεια, συνεργασία μεταξύ των κυβερνητικών 
υπηρεσιών και σωμάτων ασφάλειας, διαφθορά, παράνομη 
μετανάστευση, καθώς και ανάπτυξη και ενίσχυση των ΜΚΟ. 
Προβλέπεται επίσης δράση στην περιοχή του Καυκάσου 
ώστε να αποκλειστούν οι διάδρομοι διακίνησης ναρκωτικών, 
πχ. ενισχύοντας τον έλεγχο στα αεροδρόμια και τα λιμάνια ή 
ιδρύοντας ένα εκπαιδευτικό κέντρο για αστυνομικούς 
σκύλους. Από το Διακρατικό Πρόγραμμα του 1997 θα 
διατεθεί ποσό 3 εκατομμυρίων ECU για ένα πρόγραμμα 
δράσης στα ΝΑΚ και τις ΧΚΕ. Το 1997, η ΕΕ χρηματοδότησε 
εν μέρει την ενίσχυση των δυνατοτήτων των ΜΚΟ για τη 
διαχείριση της μετανάστευσης στον Καύκασο, και τη 
συμμετοχή των ΝΑΚ στην διάσκεψη της Πράγας για την 
παράνομη μετανάστευση, τον Οκτώβριο του 1997. 
Η σημασία της περιφερειακής συνεργασίας τονίστηκε και 
πάλι κατά το 1997, στο έγγραφο "Agenda 2000" της 
Επιτροπής και στις Ανακοινώσεις της Επιτροπής σχετικά 
με την περιφερειακή συνεργασία γενικά και τη συνεργασία 
στη Μαύρη θάλασσα ιδιαίτερα. Η στήριξη περιφερειακών 
και Διακρατικών προγραμμάτων παραμένει προτεραιότητα 
του προγράμματος Tacis. 
45 
Προγράμματα μικρών έργων 
To Tacis έχει τη δυνατότητα να παράσχει ταχεία ανταπόκριση 
σε επείγουσες ανάγκες. Για παράδειγμα, όταν, κατά το 1997, 
η Γεωργία είχε ανάγκη συμβουλών όσον αφορά τις 
προετοιμασίες για την προσχώρηση της στον Παγκόσμιο 
Οργανισμό Εμπορίου, το Tacis ήταν σε θέση να κινητοποιήσει 
εμπειρογνώμονα μέσα σε λιγότερο από δύο μήνες. Αυτή η 
άμεση ανταπόκριση έγινε μέσω του Προγράμματος Παροχής 
Συμβουλών για τη χάραξη πολιτικής -ενός από τα 
προγράμματα για μικρότερα έργα που διαχειρίζεται το Tacis 
μέσω των προγραμμάτων του για μικρά έργα (Π Μ Ε) 
Πρόγραμμα Παροχής Συμβουλών για τη χάραξη 
πολιτικής 
Κατά τη διάρκεια του 1997, το Πρόγραμμα Παροχής 
Συμβουλών για τη χάραξη πολιτικής παρείχε συμβουλές 
υψηλού επιπέδου για μεταρρυθμιστικές οικονομικές 
πολιτικές και για τη θέσπιση νομοθεσίας που διευκολύνει τη 
μεταρρύθμιση σε όλες τις χώρες εταίρους εκτός από τη 
Λευκορωσία και τη Μογγολία. Κινητοποιήθηκαν 
εμπειρογνώμονες για να παράσχουν βοήθεια σε 
κυβερνήσεις, τοπικές αυτοδιοικήσεις, κοινοβούλια, κρατικές 
επιτροπές, κεντρικές τράπεζες και άλλα πολιτικά όργανα. 
Και αυτός ο φορέας ενίσχυσης προκάλεσε το ενδιαφέρον 
και σε άλλους χορηγούς -πρόσφατα η Παγκόσμια Τράπεζα 
ενθάρρυνε τις ουκρανικές αρχές να καταθέσουν αίτηση, 
μέσω του προγράμματος Tacis, για εμπειρογνώμονα στον 
τομέα των μεταφορών σε συνδυασμό με μια προσπάθεια 
σύστασης αντίστοιχων φορέων. Μετά την επιτυχία του πιλοτικού σταδίου το 1997, στη 
Ρωσία, με την παροχή συμβουλών σχετικά με την 
προσχώρηση στον ΠΟΕ, στο τέλος του χρόνου 
οριστικοποιήθηκε πρόγραμμα κόστους ενός εκατομμυρίου 
ECU. Το πρόγραμμα θα χρησιμοποιήσει 20 Ρώσους 
εμπειρογνώμονες οι εργασίες των οποίων θα 
παρακολουθούνται από συναδέλφους τους από τη Δύση. Ο 
απώτερος στόχος είναι η εκτέλεση παρόμοιων έργων στην 
Ουκρανία, το Καζακστάν, το Ουζμπεκιστάν, τη Γεωργία, το 
Αζερμπαϊτζάν και τη Μολδαβία. Ήδη, μετά από αίτηση της 
Ουκρανίας, συστάθηκε υπηρεσία χάραξης πολιτικής, η 
οποία θα αρχίσει να λειτουργεί στις αρχές του 1998. Κατά 
το 1997, όταν άρχισε η παροχή συμβουλών ενώ τα 
πράγματα ήταν ακόμα ρευστά, μερικές φορές έμοιαζε 
περισσότερο με εργοτάξιο παρά με κέντρο παροχής 
νομικών συμβουλών και συμβουλών για τη χάραξη 
πολιτικής. Ωστόσο, καθώς η υπηρεσία χάραξης πολιτικής 
είχε διμηνιαίες συνεδριάσεις, στις οποίες συμμετείχαν ο 
Πρόεδρος του Κοινοβουλίου και ο ανώτατος Σύμβουλος 
του Προέδρου, το κέντρο προκάλεσε αμέσως έντονο 
ενδιαφέρον. 
Συμπληρώνοντας τη γενική εικόνα 
Εκτός από το Πρόγραμμα Παροχής Συμβουλών για τη 
χάραξη πολιτικής, τα προγράμματα μικρών έργων του Tacis 
-που μέχρι το 1997 ονομάζονταν Χρηματοδοτικές 
Διευκολύνσεις- διαχειρίζονται οκτώ ακόμα τομείς. Συνολικά 
παρέχουν ενιαία κάλυψη σε έναν αριθμό οργάνων 
Προγράμματα Μικρής Κλίμακας 
Ετήσια κατανομή κονδυλίων 
στο διάστημα 1996/1997 
(σε εκατομμύρια ECU) 
Αρμενία 
Αζερμπαϊτζάν 
Λευκορωσία 
Γεωργία 
Καζακστάν 
Κιργισία 
Μογγολία 
Μολδαβία 
Ρωσία 1996+97 
Τατζικιστάν 
Τουρκμενιστάν 
Ουκρανία 1996+97 
Ουζμπεκιστάν 
Σύνολο Πρόγραμμα Κοινωνία 
Παροχής των 
Συμβουλών για Πολιτών 
τη Χάραξη 
Πολιτικής 
1 
1 
ο 
1 
0,8 
0,3 
0 
1,5 
3 
0 
0,3 
1 
1,3 
11,2 1 
0,5 
0 
0,3 
0,35 
0,1 
0,5 
0,15 
2,5 
0 
0 
1 
0,5 
6,9 και 
Κατάρτιση 
1,6 
1 
0 
1 
1,90 
1,2 
1,14 
1 
17 
0 
0,8 
9 
2,5 
38,14 Ενίσχυση 
Εττιχειρήσεω 
1,15 
0,68 
0 
0,63 
0,65 
0,2 
0,76 
1 
22,5 
0 
0 
4,5 
0,7 
32,77 Διεθνή 
Πρότυπα και 
Υποχρεώσει 
0,6 
1,85 
0 
1,65 
1,30 
0,5 
0,5 
1,25 
12 
0 
0 
4,9 
1 Σύνολο 
25,55 5,35 
5,03 
0 
4,58 
5 
2,3 
2,9 
4,9 
57 
0 
1,1 
20,4 
6 
114,56 
46 
προγραμματισμού τεχνικής βοήθειας, τα οποία 
συμπληρώνουν τα μεγαλύτερα, ανεξάρτητα έργα του Tacis. 
Καθώς το Tacis τείνει σταδιακά προς μεγαλύτερα και 
λιγότερα έργα, τα ΠΜΕ αποκτούν διαρκώς μεγαλύτερη 
σημασία και εξελίσσονται στην άλλη διάσταση του Tacis -
από κάποια άποψη το βασικό μέρος της "ανθρώπινης 
πλευράς" του. Βοηθούν στην προετοιμασία μεγαλύτερων 
έργων, συμπεριλαμβανομένων και πιλοτικών σχεδίων, ως 
δοκιμή, πριν δεσμευτούν μεγαλύτερα ποσά. Συμπληρώνουν 
στοιχεία που λείπουν κατά την εκτέλεση μεγαλύτερων 
έργων και εκμεταλλεύονται σημαντικές πτυχές μεγάλων 
έργων μετά την ολοκλήρωση τους. 
Παραγωγή της ταχύτητας και της ευελιξίας 
Τα ΠΜΕ επιτρέπουν στις υπηρεσίες να έρχονται σε επαφή 
με τους εταίρους γρήγορα και αποτελεσματικά, με 
απλούστερες διαδικασίες σύναψης συμβάσεων και 
προμηθειών, οι οποίες εξορθολογίστηκαν περαιτέρω κατά 
το 1997. Τα ΠΜΕ εστιάζονται σε θέματα για τα οποία οι 
οργανώσεις χωρών εταίρων μπορούν να καταθέτουν 
προτάσεις έργων για συγκεκριμένες πρωτοβουλίες μικρής 
κλίμακας. 
Επίσης, επιτρέπουν υψηλού βαθμού ευελιξία. Τα έργα είναι 
βραχυπρόθεσμα και δεν αποσκοπούν στην επίλυση 
σημαντικών προβλημάτων αλλά στην παροχή συμβουλών 
και στήριξης σε μικρότερα, πιο συγκεκριμένα θέματα. 
Εξελίσσονται σύμφωνα με τη ζήτηση και οι προτάσεις των 
χωρών εταίρων αξιολογούνται σύμφωνα με τους γενικούς 
στόχους του προγράμματος Tacis και τα συγκεκριμένα 
κριτήρια επιλεξιμότητας. 
Το σημείο εκκίνησης της αντίληψης των ΠΜΕ είναι το 
γεγονός ότι ο αντίκτυπος ενός έργου είναι μεγαλύτερος 
όταν οι στόχοι του περιορίζονται σε μια συγκεκριμένη 
ανάγκη της χώρας εταίρου -και αυτό ακριβώς επιτρέπει η 
ευελιξία των ΠΜΕ. Ο μηχανισμός χρηματοδοτήσεων έχει 
αλλάξει απο το 1996: ο προϋπολογισμός δεν προέρχεται 
πια από το Διακρατικό Πρόγραμμα Tacis, αλλά από εθνικά 
προγράμματα δράσης, τα οποία προσφέρουν αυξημένη δυνατότητα εθνικής συμμετοχής και πρωτοβουλίας σε 
θέματα όπως, για παράδειγμα, ποια ποσά θα διαθέσει το 
Tacis σε κάθε τομέα. 
Προσέλκυση των επενδύσεων 
Στον τομέα των ΠΜΕ το Tacis μπορεί να χρησιμεύσει ως 
επενδυτικός καταλύτης. Ορισμένες πρόσφατες εξελίξεις 
έδειξαν πώς αυτό είναι εφικτό -όπως το ποσό των 5 
εκατομμυρίων ECU που το Tacis σχεδιάζει να παράσχει για 
τη χρηματοδότηση μελετών σκοπιμότητας ενός κοινού 
περιβαλλοντικού προγράμματος με την Παγκόσμια 
Τράπεζα, στο οποί υπάρχει ισότητα δικαιωμάτων υποβολής 
προτάσεων και πρωτοβουλίας και κοινή λήψη αποφάσεων. 
Η Παγκόσμια Τράπεζα είναι έτοιμη να εξετάσει το 
ενδεχόμενο τοποθέτησης των επενδυτικών πόρων της σε 
περιβαλλοντικά έργα που μπορούν εύκολα να εκτελεστούν. 
Στόχος είναι η επίτευξη ενός υψηλού δείκτη 
πολλαπλασιασμού των επενδύσεων μέσω της τεχνικής 
βοήθειας του Tacis σε αυτόν τον τομέα προτεραιότητας. 
Η σύναψη σχέσεων με τη βάση 
Τα έργα των ΠΜΕ ενέχουν το ισχυρό στοιχείο της επαφής 
μεταξύ των λαών γιατί εξαρτώνται από την επικοινωνία και 
τη στενή συνεργασία των ομολόγων των χωρών εταίρων 
και της ΕΕ. Επίσης, είναι συχνά ιδιαιτέρως εμφανή σε 
επίπεδο αστικών ομάδων και μεμονωμένων πολιτών -συχνά 
σε βαθμό δυσανάλογο των σχετικά μικρών ποσών. 
Συνεπώς, προσφέρουν τη χρήσιμη δυνατότητα δημιουργίας 
διαρκών σχέσεων σε επίπεδο πολιτών, παρά τα σχετικά 
υψηλό κόστος διαχείρισης. 
Τα θετικά στοιχεία των μικρότερων έργων περιλαμβάνουν 
επίσης την ευκαιρία που δίδεται στις Μονάδες Συντονισμού 
του Tacis στις χώρες εταίρους να διατηρήσουν υψηλό 
βαθμό συμμετοχής στα έργα -γεγονός που δεν είναι πάντα 
εφικτό με μεγαλύτερα έργα που διαχειρίζεται κάποιο 
σημαντικό υπουργείο. Η προσωρινή αξιολόγηση του Tacis 
κατέληξε ότι τα εν λόγω έργα είχαν "παρόμοια ή πιο 
σημαντικά αποτελέσματα στις οργανώσεις εταίρους τους 
Συντονισμός χορηγών 
Ετήσια κατανομή κονδυλίων στο 
διάστημα 1991-1997 
(σε εκατομμύρια ECU) 
Programme de partenariat 
et de coordination 
Mécanisme de financement 
de Bangkok - BERD 
Centre international des sciences 
et des technologies 
Σύνολο 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 Σύνολο 
0 5 5 10 
14,88 15,98 19,69 20 
20 0 0 10 
34,88 20,98 24,69 40 20 
15 
43 0 28 
20 110,55 
17 62 
37 200,55 
47 
από ό,τι τα κατά πολύ μεγαλύτερα έργα του Tacis". 
Ακολουθούν κάποιες από τις βασικές πτυχές των άλλων 
έργων των ΠΜΕ του 1997. 
Συνεργασία με τα ΔΧΙ 
Το 1997, σημειώθηκαν νέες εξελίξεις στο λεγόμενο Μέσο 
Bangkok, στα πλαίσια του οποίου η Ευρωπαϊκή Τράπεζα 
Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης έλαβε χρηματοδότηση 
από το Tacis για να βοηθήσει στην προετοιμασία και 
εκτέλεση των έργων. To Tacis ελέγχει την παροχή 
τεχνικής βοήθειας, ώστε να αποφεύγονται οι επαναλήψεις 
και να εξασφαλίζεται ότι τα έργα της ΕΤΑΑ είναι σύμφωνα 
με τις προτεραιότητες της Ε Ε σχετικά με τα ΝΑΚ. Αρχικά, 
οι επενδύσεις σε χρόνο διαχείρισης ήταν υψηλές καθώς 
ορίζονταν οι κανόνες και οι διαδικασίες. Ενώ τώρα, που όλα 
αυτά έχουν οριστεί, το Μέσο λειτουργεί αποτελεσματικά, 
με υψηλό δείκτη πολλαπλασιασμού: κατά μέσο όρο, για 
κάθε εκατομμύριο ECU που διαθέτει το Tacis γίνεται 
επένδυση 10 εκατομμύρια ECU από την ΕΤΑΑ. 
Το πρόγραμμα βοήθησε επίσης ώστε να φανεί πόσο 
αποτελεσματική μπορεί να είναι η συνεργασία μεταξύ των 
διεθνών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων και της Επιτροπής. 
Ο προύπολογσμός του Tacis για το 1997 παρείχε μέχρι 20 
εκατομμύρια ECU για χρήση στα πλαίσια του προγράμματος 
αυτού. 
Εξορθολογισμός του διαθέσιμων προγραμμάτων 
Κατά το 1997, ως μέτρο για το νέο βαθμό ωριμότητας, το 
Tacis προέβη σε διακοπή κάποιων προγραμμάτων -
ενέργεια που δείχνει αυτοπεποίθηση, διορατικότητα και 
δυνατότητα προσαρμογής στις μεταβαλλόμενες συνθήκες 
στις χώρες εταίρους. Ένα από τα προγράμματα που 
διακόπηκαν είναι το Πρόγραμμα Εταιρικών Σχέσεων και 
Συντονισμού, ένα συγχρηματοδοτικό πρόγραμμα με τα 
κράτη μέλη. Οι αιτίες διακοπής του προγράμματος ήταν η 
μείωση του αριθμού προτάσεων για έργα υψηλής 
ποιότητας. Αποφασίσηκε να ανακατανεμηθεί το αρχικό 
κονδύλι του προύπολογισμού των 8 εκατομμυρίων ECU για 
το 1997 γιατί υπήρχαν ακόμα αχρησιμοποίητα ποσά από 
προηγούμενες περιόδους προγραμματισμού. Έτσι 
αποφασίστηκε τελικά να διακοπεί το πρόγραμμα. 
Διακόπηκαν και άλλα προγράμματα, όπως το πρόγραμμα 
προώθησης συναντήσεων και συνεργασίας μεταξύ των 
Εμπορικών Επιμελητηρίων της Ε Ε και των ΝΑΚ, ενώ άλλα 
εντάχθηκαν στο Πρόγραμμα Παροχής Συμβουλών για τη 
χάραξη πολιτικής. 
Συνολικά κατά το 1997, τα ΠΜΕ προχώρησαν σε 
περιορισμό του αριθμού προγραμμάτων για τις χώρες 
εταίρους, από δεκατέσσερα σε εννιά, ως μέρος της 
ετήσιας αναθεώρησης. 
Τα ΠΜΕ έντειναν επίσης τις προσπάθειες τους για διάδοση 
πληροφοριών σχετικά με τα περιεχόμενα των 
προγραμμάτων και τα επιτεύγματα, στις χώρες εταίρους, ώστε να εξασφαλισθεί η συμπληρωματικότητα των μεγάλων 
και μικρών έργων. Η έκθεση προόδου των ΠΜΕ, που 
περιέχει στοιχεία για τμήματα συγκεκριμένων χωρών, θα 
ενημερώνεται κάθε τρεις μήνες και θα διανέμεται στις 
μονάδες συντονισμού του Tacis και στις χώρες εταίρους. 
Το Πρόγραμμα Πρωτοβουλία Παραγωγικότητας 
Το Πρόγραμμα Πρωτοβουλία Παραγωγικότητας προσφέρει 
σε διοικητικά στελέχη των χωρών εταίρων τη δθνατότητα 
να αποκτήσουν επαγγελματική εμπειρία σε εταιρείες της 
ΕΕ. Από τον Οκτώβριο του 1997 έως το καλοκαίρι του 1998, 
το Πρόγραμμα Πρωτοβουλία Παραγωγικότητας θα 
εκπαιδεύσει 250 επιλεγμένα νέα διοικητικά στελέχη που θα 
έρχονται στην Ευρώπη, κατά κλιμάκια των 30 ατόμων, για 
εκπαίδευση διάρκειας 10 εβδομάδων. Το πρώτο κλιμάκιο θα 
ξεκινήσει στις αρχές του 1998. Στόχος είναι να 
εκπαιδευτούν ώστε να είναι σε θέση να διαχειριστούν τις 
μεταβολές κατά την επιστροφή τους -και να βοηθήσουν τις 
εταιρείες της ΕΕ να δημιουργήσουν επαφές με τις χώρες 
εταίρους. Ως βραχυπρόθεσμη ανταπόκριση στην 
§Πρωτοβουλία Γιέλτσιν" στα μέσα του 1997, για την 
εκπαίδευση Ρώσων διοικητικών στελεχών στο εξωτερικό, ο 
προϋπολογισμός του Προγράμματος Πρωτοβουλία 
Παραγωγικότητας αυξήθηκε κατά τη διάρκεια του έτους 
κατά 10 εκατομμύρια ECU, εκ των οποίων 5 εκατομμύρια 
ECU για το 1997 και 5 για το 1998. 
Ευρωπαϊκό Δίκτυο Συνταξιούχων Υπαλλήλων 
Το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Συνταξιούχων Υπαλλήλων (ΕΔΣΥ) έχει 
ως στόχο να παράσχει με χαμηλό κόστος πρόσβαση στην 
εμπειρία και τεχνογνωσία συνταξιούχων που διετέλεσαν 
ανώτερα στελέχη επιχειρήσεων της ΕΕ, στις εταιρείες των 
χωρών εταίρων. Η σχέση κόστους-αποτελέσματος είναι 
θετική γιατί πρόκειται για εθελοντική υπηρεσία -και τα 
αποτελέσματα είναι αξιοσημείωτα. Γερμανός 
εμπειρογνώμονας συμβούλευσε μια εταιρεία στη Γεωργία που 
πάντα ασχολούνταν με την κατασκευή σπιτιών να ασχοληθεί 
με την κατασκευή ενοικιαζόμενων γραφείων στο Τμπιλίσι -
ενέργεια που επέτρεψε στην εταιρεία να προσλάβει νέο 
προσωπικό. Βρετανός εμπειρογνώμονας έδωσε τόσο 
αποτελεσματικές συμβουλές σε μια ρωσική φάρμα 
πουλερικών -η οποία είχε κλείσει αφήνοντας 150 ανέργους-
ώστε η φάρμα απασχολεί τώρα προσωπικό 253 ατόμων και 
προγραμματίζει εξαγωγές 3.000 τόννων πουλερικών για το 
1998. Ισπανός εμπειρογνώμονας βοήθησε μια ουκρανική 
μεταλλευτική εταιρεία να αναπτύξει νέα τεχνολογία 
παραγωγής ζωοτροφών, διευρύνοντας έτσι την ποικιλία των 
προϊόντων και αυξάνοντας το προσωπικό της. 
Πρόγραμμα Κοινοπραξιών 
Τον Οκτώβριο του 1997, η Ευρωπαϊκή Ένωση 
Επιχειρηματικών Κεφαλαίων ξεκίνησε νέο έργο στη Ρωσία, 
την Ουκρανία και το Καζακστάν, για την προώθηση των 
χρηματοδοτήσεων εκκίνησης από επενδυτές της ΕΕ για 
48 
μικρότερες εταιρείες στις χώρες αυτές. Το έργο αυτό ήταν 
τμήμα μιας σειράς έργων που διεκπεραιώθηκαν σε 
συνδυασμό με το πρόγραμμα κοινοπραξιών -το οποίο 
διευκολύνει τους δεσμούς μεταξύ εταιρειών στην Ε Ε και στις 
χώρες εταίρους, διενεργώντας προκαταρκτικές έρευνες 
τεκμηρίωσης, προκαταρκτικές επαφές, μελέτες 
σκοπιμότητας, προωθώντας την κατάρτιση και τη μεταφορά 
τεχνολογίας, και με άμεση χρηματοδότηση ή υποστήριξη Το 
καλοκαίρι του 1997 επεκτάθηκε από τη Ρωσία (όπου οι 
εγκρίσεις για μελέτες σκοπιμότητας ανέρχονται τώρα σε 
δέκα το μήνα) και σε άλλες χώρες του Τβοίδ. 
Ι_ΙΕΝ 
Προγράμματα εκπαίδευσης στοχεύουν στην πρόληψη του 
ΑΙϋ3 στη Ρωσική Ομοσπονδία. Η ποιότητα της περίθαλψης 
διανοητικά καθυστερημένων παιδιών βελτιώθηκε με την 
ίδρυση μιας ένωσης γονέων στο Νοβίκι της Λευκορωσίας. 
Καταρτίστηκαν εκπαιδευτικά προγράμματα για τους 
εργαζόμενους στον τομέα της ψυχικής υγείας παιδιών, 
στην περιοχή Άστραρακ της Αρμενίας. Αυτά είναι μόνο 
μερικά από τα ουσιαστικά αποτελέσματα του 
προγράμματος Ι_ΙΕΝ που λειτουργεί στα πλαίσια του Τβοίδ 
με σκοπό την υποστήριξη τοπικών ομάδων, οι οποίες δρουν 
Στα πλαίσια της προετοιμασίας για την προσχώρηση στον ΠΟΕ, ο 
εκσυγχρονισμός των τελωνειακών διαδικασιών έχει ζωτική σημασία. στον κοινωνικό τομέα στις χώρες εταίρους. Το Ι_ΙΕΝ 
σημαίνει ίίηκ ΙπίθΓ Ευτορθβη Νοη-αονθΓηπΊβηίθΙ 
θΓ93ηί53ϊίοηδ -και εστιάζεται ιδιαίτερα στην υποστήριξη του 
τοπικού πληθυσμού να αναλάβει την ευθύνη της 
διαχείρησης και της ανάπτυξης των κοινοτήτων του, κυρίως 
σε φτωχότερες αστικές ή αγροτικές περιοχές. Οι ΜΚΟ της 
ΕΕ συνεργάζονται με τις ΜΚΟ των ΝΑΚ για την προαγωγή 
της κοινωνικής ένταξης των στερημένων και 
περιθωριοποιημένων τμημάτων του πληθυσμού. Δεν 
πρόκειται μόνο για ιατρική περίθαλψη: καλύπτεται επίσης η 
εκπαίδευση και η παροχή υποστήριξης για την εξεύρεση 
εργασίας των ανέργων, τη βελτίωση της θέσης των 
γυναικών και τη υποστήριξη αυτής της μερίδας του 
πληθυσμού για την ανεύρεση εργασίας. 
ΤΘΐηρυδ 
Το Διευρωπαϊκό Πρόγραμμα Συντονισμού Ανώτερης 
Εκπαίδευσης οδήγησε στην ίδρυση μιας νέας Σχολής 
Κοινωνικής Εργασίας στην Ακαδημία του Κιέβου Μοχίλα, 
για την εκπαίδευση των εκπαιδευτών και επαγγελματιών και 
την παροχή ενός σημείου επικέντρωσης σε δίκτυο επτά 
εκπαιδευτικών ιδρυμάτων που προσφέρουν παρόμοια 
εκπαιδευτικά προγράμματα σε όλη την Ουκρανία. Στη 
Λευκορωσία εκσυγχρόνισε τη νομική εκπαίδευση στο 
Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Ανθρωπιστικών Σπουδών στο 
Μινσκ, με νέα προγράμματα σπουδών στο ιδιοκτησιακό 
δίκαιο, το ευρωπαϊκό δίκαιο και το ιδιωτικό διεθνές δίκαιο. 
Και, στην Κιργισία ανέπτυξε και εφάρμοσε νέα 
προγράμματα σπουδών στις οικονομικές επιστήμες, 
βασισμένα σε ευρωπαϊκά πρότυπα και προσαρμοσμένα 
στην κατάσταση της Κιργισίας, με σκοπό τη δημιουργία μιας 
ευρωπαϊκής και κιργισιακής σχολής οικονομικών επιστημών 
στο πανεπιστήμιο του Μπίσκεκ. Το Τθηπρυδ διασυνδέει τα 
ανώτερα εκπαιδευτικά ιδρύματα της ΕΕ και των χωρών 
εταίρων του Τδοϊδ, ακολουθώντας σκοπίμως μια 
προσέγγιση "από τη βάση" -ώστε οι αυτόνομοι όμιλοι 
πανεπιστημίων να μπορούν να προτείνουν κοινά σχέδια για 
τις οικονομικές σπουδές, το δίκαιο, τις διεθνείς σχέσεις, 
τις ευρωπαϊκές σπουδές, τις κοινωνικές επιστήμες ή την 
πανεπιστημιακή διαχείρηση. 
Τελωνειακό πρόγραμμα 
Η τελωνειακή συνεργασία ήταν ένας σημαντικός τομέας 
εργασιών της ΕΕ με την ΕΣΣΔ και τα κράτη που τη 
διαδέχθηκαν, και παρέμεινε σημαντική πτυχή των εργασιών 
του Τβοϊδ κατά το 1997. Η Ανατολή και η Δύση ήταν δέκτες 
των θετικών αποτελεσμάτων της αναβάθμισης των 
δυνατοτήτων των διαφόρων κρατών να μεριμνούν ώστε τα 
νόμιμα έσοδα να προέρχονται από προϊόντα που 
εισάγονται από τα σύνορα και να καταπολεμούν με 
αποτελεσματικότητα την απάτη και τη διακίνηση 
ναρκωτικών και πυρηνικού υλικού. Μερικά από τα έργα που 
έχουν ήδη ξεκινήσει είναι διμερή -όπως η αδελφοποίηση 
των τελωνείων στο Βίμποργκ της Ρωσίας και στο 
Λαπεντράντα της Φινλανδίας για την ανταλλαγή 
τεχνογνωσίας σχετικά με τη βελτίωση της διασυνοριακής 
κυκλοφορίας εμπορευμάτων και επιβατών. Άλλα έργα είναι 
πολυμερή, όπως το σχέδιο "Τελωνειακοί Κώδικες 
Ανατολής και Δύσης", που προσεγγίζει το Καζακστάν, την 
Κιργισία, τη Μολδαβία, το Τατζικιστάν, το Τουρκμενιστάν 
και το Ουζμπεκιστάν, με σκοπό την παροχή βοήθειας για τη 
θέσπιση πρωτογενούς τελωνειακής νομοθεσίας με βάση τα 
διεθνή πρότυπα. Εμπειρογνώμονες της ΕΕ συνεργάζονται 
με χώρες εταίρους για να καταρτίσουν τελωνειακούς 
κώδικες προσαρμοσμένους στα ευρωπαϊκά υποδείγματα, 
και να ορίσουν μακροπρόθεσμες στρατηγικές εκτέλεσης, 
καθώς και να παράσχουν εμπειρογνωμοσύνη σε 
συγκεκριμένους τομείς. Στα τέλη του 1996, ξεκίνησε 
διαδκασία διαβουλεύσεων με τις τελωνειακές αρχές όλων 
των χωρών εταίρων του Tacis με σκοπό τον από κοινού 
προσδιορισμό προτεραιοτήτων για τα έργα που 
εκτελούνται. 
Πρόγραμμα Στατιστικής 
Η στατιστική συνεργασία του Tacis ξεκίνησε το 1993 με 
δράσεις επικεντρωμένες σε προγράμματα τεχνικής 
βοήθειας και κατάρτισης, που σκοπό είχαν την αμοιβαία 
ενημέρωση και την παροχή προκαταρκτικής βοήθειας με 
την ίδρυση μιας εθνικής στατιστικής υπηρεσίας και την 
έναρξη θεματικών στατιστικών έργων. Το 1997, η 
στατιστική συνεργασία EE-Tacis επικεντρώθηκε σε εθνικές 
προτεραιότητες, χωρίς να αγνοεί τις διακρατικές 
πρωτοβουλίες, σε περιοχές προτεραιότητας και σε 
επιλεγμένα εθνικά και περιφερειακά έργα, και σκοπό είχε 
την επίτευξη απτών αποτελεσμάτων (τα πρώτα πιλοτικά 
δείγματα ερευνών διενεργήθηκαν κατά την περίοδο αυτή). 
Στη Ρωσία, χώρα που διέθετε εθνικό προϋπολογισμό, η 
στατιστική συνεργασία κάλυψε ποικιλία στατιστικών 
θεμάτων. Με την παροχή βοήθειας για την οικοδόμηση 
θεσμών, όλες οι χώρες του Tacis προσδιόρισαν τους 
γενικούς στόχους σχετικά με την μετατροπή του 
στατιστικού συστήματος και όρισαν τις προτεραιότητες για 
περαιτέρω στατιστική συνεργασία στα πλαίσια του Tacis σε 
εθνικό επίπεδο. Οι περισσότερες χώρες του Tacis 
ενέκριναν ή εγκρίνουν ένα στατιστικό νόμο. Θεσπίστηκαν 
νέες στατιστικές εργασίες (τα στατιστικά στοιχεία του 
εξωτερικού εμπορίου βασίζονται στις τελωνειακές 
διασαφήσεις και στη συνδυασμένη ονοματολογία, 
ενημέρωση του κοινού όσον αφορά τις στατιστικές 
πληροφορίες). Θεσπίζεται κατηγοριοποίηση των 
δραστηριοτήτων με βάση την επίσημη ρωσική μετάφραση 
της Ν AC Ε (Γενική Ονοματολογία των Οικονομικών 
Δραστηριοτήτων στις Ευρωπαϊκές Κοινότητες). Σε όλες τις 
χώρες υπάρχει μητρώο επιχειρήσεων. Στη στατιστική των 
επιχειρήσεων εισαγάγεται η μεθοδολογία της 
δειγματοληψίας. Με τη βοήθεια ομάδων εργασίας ορίστηκε σχέδιο στρατηγικών συστάσεων σε βασικά θέματα 
(εφαρμογή του στατιστικού νόμου, κατηγοριοποίηση, 
πληροφορική, ενημέρωση, άτυπη οικονομία). 
Τα Εθνικά Στατιστικά Ιδρύματα της ΕΕ είναι η βασική πηγή 
εμπειρογνωμοσύνης για τη μεταφορά τεχνογνωσίας στις 
χώρες του Tacis. Μια Επιτροπή Προσανατολισμού του 
Tacis, που ασχολείται με την στατιστική συνεργασία και τα 
σεμινάρια για τους προέδρους των στατιστικών υπηρεσιών 
των χωρών του Tacis, εξασφαλίζει το συντονισμό των 
δραστηριοτήτων και το στρατηγικό σχεδιασμό. 
Αδελφοποίηση πόλεων 
Το πρόγραμμα αδελφοποίησης πόλεων του Tacis 
προσεγγίζει τοπικές και περιφερειακές αρχές και τις αρχές 
της ΕΕ και των ΝΑΚ για να ενδυναμώσει την εξέλιξη των 
δημοκρατικών διαρθρώσεων και την αποτελεσματικότητα 
του διοικητικού μηχανισμού σε τοπικό επίπεδο. Η 
ανταλλαγή πείρας και καλών πρακτικών και η κατάρτιση 
των υπαλλήλων της τοπικής αυτοδιοίκησης βοηθούν τη 
βραχυπρόθεσμη εκτέλεση μεταρρυθμιστικών σχεδίων, και 
ενισχύουν τη βιώσιμη μακροπρόθεσμη συνεργασία. Το 
πρόγραμμα αναβαθμίστηκε από πιλοτικό σε μόνιμο εντός 
των προγραμμάτων μικρών έργων. 
Στα τέλη του 1997, είχαν ξεκινήσει 65 έργα, τα οποία 
κάλυπταν κυρίως τομείς όπως το περιβάλλον, η οικονομική 
ανάπτυξη, η κοινωνική πολιτική και η δημόσια διοίκηση. 
Μερικές από τις πόλεις ή περιοχές, όπως η Λίλλη και το Λε 
Μαν στη Γαλλία, το Βερολίνο και το Όσναμπρουκ στη 
Γερμανία, και το Μέντιπ στη Μεγάλη Βρετανία διατηρούν 
περισσότερα από ένα προγράμματα σε λειτουργία με τις 
πόλεις ή περιοχές εταίρους τους, έτσι ώστε τουλάχιστον 
195 δημόσιοι υπάλληλοι των ΝΑΚ εκπαιδεύονται για 
τουλάχιστον 12 εβδομάδες, ενώ περισσότεροι από 65 
δημόσιοι υπάλληλοι της ΕΕ θα μεταβούν στα ΝΑΚ για 
τουλάχιστον 8 εβδομάδες για να βοηθήσουν στην εκτέλεση 
μεταρρυθμιστικών έργων (20 δημόσιοι υπάλληλοι από το 
Χίλλερντ της Δανίας συμμετέχουν ενεργά στο έργο 
Νταρκάν με τη Μογγολία). Δήμαρχοι ή εκλεγμένοι 
αντιπρόσωποι των ενδιαφερόμενων πόλεων και περιοχών 
πραγματοποιούν επίσης επισκέψεις και συμμετέχουν σε 
συνέδρια και σεμινάρια του προγράμματος, με θέματα όπως 
η διαχείριση αποβλήτων και υδάτινων πόρων, η κοινωνική 
πολιτική ή η δημόσια διοίκηση. 
50 
1.5 
ΌΧΐγΐώ ΟΙΛρΐΙ 10Λ13 Λ30 Π011 Λθγγρ£)ΐ03ϋ ϋΛ3 30 ΛΓΊΟθΧΟΠ 
ιοιουο ίο ΟΧΙΛΙ ^ηοιο Όΐύιωόοιιο ΙΟΛ]3 ρΛΧησ ηοιι οΐ3Χιοιο 
'5οόΐ3υ ωχ 51ΐΛηοοτΐΓ0Λλοόΐ3υ.Γΐ3 ^ύοιιάρισχ οιοπ3θ 
3θ ρθύ.θ£) 5ο]ουο ο ΌόφΧ ύι ύγο ουω ΟΧΙΛΙ οποιιιοοΛηο 
3οηόρι Ζ661- οι ΟΙΌΧ ω» Ίι^ηιυρΛΟ ύηιοφΐ£] Ιιι οιλ οιοργγηό 
οχιιοοό3ηύΛ3 ρχιιχσι 13ρ]9»3 "031101 ΟΧ110Πϋ013Χΐ113 
ΛΟΙ ωχ οΐ3θϋ.Λ03£)ηχ Ό>ΗΙΛΙ ^ηογγρ 3θ Λφώϋΐΐ3 
ωχ 5ΌΙΟΟΟΛΑΟΛΧ31 ρόοώοοόιι ΛΙΙΙ 3ΓΙ ωχ Λφΐόοώοόύγιι 
ύοορριρ ίο» ΙιοωόΐΛ3χληο Ιιι 3ΓΙ ΟΧΙΛΙ Λοογγρ Ιι^ιόΙαο 
Ιιι σιλ 8Ι0Β1 οι 3ΓΙ 3χϋιορλό3Ληο (νχνθν) ^>θ]ον ί)ύΧ101Λ3χ 
5ϋι 5ύ^ηιιιρΛν 5ίιτ1ιθφΐ9 οηιχιν οι Λριοχο^οχ οιι 
Λοοόυπο Λ001 1ϋΧ ηοπ3γοιι ΛοοίφγοπΧω 
ΛΟΟΙ ύοιχργηώοιιο ΛΙΙΙ σιλ 5ύθ3ΐιι ύούχορ ΛΙΙΙ σιλ οιΧηιιυ.3 
3ΓΙ 3χίιιορλό3Ληο ηοιι ηοορχηοχ ηοι Λοοληώοοόιι Ιιιιοόιιιΐ3 
οιπ 3οηόρι 3ΙΟΒΙ ηοι 0193X0 ογγρ Ό/\3, ^ΙΛΟΛΙΛΟΟ^^ 
•Χ ΛΟΙ 1ΌΧ ϋ1Λρ£)Ζ 'Χ Λ01 3Π ΙΐΟΐΐΙΛρΛηΟ ΟΙΤί ίΐ1Χΐώ3 3θΙΐ10310Χ 
ηου. ίιφ3χο]υ.3 ΌιαρηοΛΌ| ΛΟΙ κηγιιιπι οι Όοηοη3ΐοοόιι Λίιιο 
ιΐ3θοο ηοι ηο]γηο£)θΛΐοχ ηοΛ3ποιόοοΧΌΐρ ηοι ηοός>3θόυ 
ηοι ύ.φ3χο]υ3 3θ00Λρλόο ΛοοιρΒΧο ΛΟΟΙ 5οΧηοιοο£)πηο 
0'^ύ.οοοό3ηΊΐΛ3 5υχι^οπ οο3η οι οπ3θ 3ΓΙ οοοφγλ υχιγλλο 
Λϋιο ηοχιροιό3ΐι 5ΟΛ3 51ιοορχ3 5ίιι 5υ.Λ3ηοΛοε]ΐ'1ογισ3ΐιη'ηο 
'ΙιΧοιό3ΐι Λίιιο Λοοώρόλοιοοηϋρ ϋοιιόοΐϋχ 
ΛΙΙΙΟ ωχ '(Ζ661- ηοι οιιόρ|/\| οι οΧοο|/\| Ιιιο ϊ>ο]Λθοώηηο 5ύι 
υώοόλοιιη Λϋιο ΐ3γρ£)ηηο 13X3 ιιρ ωΐ]3άοο3θ ηου ου.θ3θχ? 
ύ^οίΛηο ϋι 3τ1 '^ηολργοποΛοχιο ωχ 53ΐη3γηο£) 3ο ρχοιροιο 
5οοηρ 5ϋΐΛφΛ03υ. 'οηοιίφόΑΛΟ 5ηο?Λ 3Γ1 ρχιΧσο) οιλόοτ^ 
ίιιο 53ΧρηΌιρ ΛηοΧόρηη ηουρ 53Χοιό3ΐι 3θ 5ύΛηοοιοιυ.π3 
^οιοπΊγχ θ]λόηοιπύ.ρ Ιιι ωχ ΟΧΙΛΙ ύ^ηιιΐΌΛΟ ΛΙΙΙΟ ΐ3ΐιοχοοιιο 
Λ003^3Λ3ΐρ ΛΟΟΙ υ.θύΐ3Αη3ΐρ ύΐ Οΐλ 8Ι0Β1 Όΐρ3Χθ 0110 00130 
οιπ 'ηοορχηοχ ηοι ίιΧοιό3ΐι Λίιιο ΛφΧϋτΐΌΐρ ΛΓ0Λ3τ1ΐ3χιιΐ3 
ίΐ ΛΟΟΙΟώΟΟόΐΙ ΛΟΟΙ 10Χ Λ003ΟΌ1Λ3 Λ00Λ3ΓΐθΧ3Ληθ ΛΟΟΙ 13φθΛ3 
•„51ωη3ρωιιχ3 
5οιοοηίιρ 5ίΐΛ3ηοΧ3Ληο 5ορΐ3 ϋΛ3 ΛηογΒίοιίϋ ωχ 53λογγϋ 
53χιιοόχοηυ.ρ σιλ 5ΐ3θ3ΐιι ΛΓΙΟΧΟΟ ηοιι '^οιοηιγχ ηοχιιιγοη 
ηοχιιοόχοηίιρ 5ΟΛ3 ίιοίιτίρροχιο Λίιιο οιύιωόοιιο ωΛ]3 
ηοιι οηοιρ ωχ 53ρρπο '53όφΧ 5ιι 53ΐηο 53γο 3θ οιύιοΛίοχ 
υχιού. οιπ„ 5οΐΛφποροχιο ',,Λφίιγοιι ΛΟΟΙ 501ΛΟΟΛ10Χ 
5ίΐ1 ίΐΟ00]ΐγ3£) ύΐ ϋΐλ 5ΐ3φθ110 10Χ 533ρΐ 533Λ ΛΠΟ^ηΐΙΙΟΛΌ 
ΟΛ οιιοοοοόυ οχιΐΛοπύο 3θ οιίιιοΐϋΛηρ ιιι ΛηοΛίρ ιΐϋΐλ 
5ΐ3ορόριιΐ3 53χιιοοιοογιιογγου ΛηοΧ3 •••Λοχίίθοιπο^ου·0 
ηΟΙΙ 53]^ϋ 53X1130 ΙΟ ωχ 53ώθ113 ΙΟ '5ΐ30φΛλ ί53Χ11Χ0011 
10„ :„5η011φΟΘΛ0 30 ίΐθηρΛ3113Μ ]3γ310110 110 130ύΟΟΟ3θ 
ϋΛ 31130113 Όθ ΟΠΠΟόλΟόΐΙ 01 ΙϋΧ ΊΙΟ30Χ3 Λίΐΐ 3Π ΟΛΟΟώΠΓΙΟ 
'„ϋ.Λ3ηύ.υοάάοοι 3χίΐθΜ°'(1Γ)3θ,ι ΛΟΟΛΟ3 ΛΟΟΙ Ιιλογιιΐ3 μ 
ί)η011φΟΘΛ0 3Ω ΙΙΌΠ5Λ3113 
•Λφίοϋχιρσιρ ΛΟΟΙ ωχ Λθοι1ιιοωό3ΐοόιι ΛΟΟΙ ίιούόφ3θΌΛθ 
3θ Λοοϋλυρο 51ιο1ιλογοι^ο 5ϋ.ι 5ίιιηο οιοι1θ3γ3ΐοιιο 
οΐ ^ΛΟΙΟΧΟ^Ο» οίο ωχ οιοοοόοχη3ν ύ,ιο θΛ3ηιόχ3χληο 
ωχ 53όφΧ 53Λ3ποιόο 3ο ΐ3Λΐο^Γΐηο 5οοιιο '5υιηο ^ϋΐοοχιροιρ 
5ύι ΙιώοόιοϋΛϋ ΛΙΙΙΟ οιιο ΐ3η3ΐοιοοόιι ωχ οποιιοόχοπύρχ3 
ΛΟΙΟ ΐ3γγρ£]ι1ηο„ ηοιι ΌΜΙΛΙ ο?ποι ηοχιΐΛοηΙιο ΟΟΛ3 
θ]λόηοιηΊιρ Ιιιο ΟΙΙΠΙΧ]ΙΛΟ ρχιοοζ) 3Ϊ1 ',,οπτίοόλρόιι ολογρι^ο 5Ι0νΐ/ΐυνΗά ηοι ομσοχοπυο ω. 
οιλ ύοΐΩπηρόλοόιι ηοι σοιλίϋ Λία οηη Λωιρισυ Λωι Λσ)ΐρπωισ»ιο ΛΓΟΙ ΌΙΩΟΙΩΟΟΙΙ 
Λίΐΐ Όΐλ 0ΛΠ)03Π ΌΙΌΠσηΟΜΟ ΟΛίυφόρΛΟ ΟΙ Οΐλ ύσΧοΟ^ ύίϋ Λ(ΌΛΓΙ303 001Λ3Ά Ο± 
ϋΛ3 ΙΌΛΙ3„ 3ΐθΒ]7θΐΒΐ|α| οιΐΌόχοηΙιν ^ 01Λ οπΠΌοΑρσυ 01 110 
ΐ3λυγοιο>| ·5ομοόχοπΙιρ ί3ύχιιιηι 51ιι 53ΐποΛηρο 53γιχιοιι 5ιι 
ωχ -53ΐ3θύΛηο 53χιιιγοιι 5ιχ ωχ ϋοΐιχιοιροιηο Ιιχοΐ3ό3ώιό3ΐι 
ωχ ύχιιιοι ΛΙΙΙ '53ΙΙΙΙΟΛΟΙ3ΓΙ 5ΙΙ Όιστίφίοχιρ ΟΛίιΐφόθΛΟ 
ϋΐ '5ύ.οοοό3ΓΐϋΛ3 ^υχι^ΌΓΐ 003Π σι ΌΧΙΛΙ ί^ιι Όιοηηοχ 
ρχιιιγοιι οι 'ηοωχιρ 5οιρόχ οι 5οόιι οποο£)3θ οχιιιοι ΛΟΙ 3ΓΙ 
ΟΛΟοότΙηο 'Λφίιγοιι ΛΟΟΙ 5Ο]ΛΟΟΛΙΟΧ ίιοϋπρροχιο ωχ ύ^ηιιιρΛΟ 
υχιιοσχοηΊιρ οοό3ΐΐ303ΐι ϋΐλ ίιχλρΛΟ ΛΙΙΙ 3θΐΛθΐ Όωοοόοχη3ν 
ιιι ωχ Λριοχο^οχ οι 'οωοο^ Ιιι '^]λ^)οο3^ Ιιιο ειοεχ 
ηοι θ3]θθλά3 5ιιο 3χΙΐθΦόΐΛ3χιιΐ3 ηοιι 51ιούλογοι^ν υ.θ30Χ3, 
θΊ|/\] '5υΛθώπ3 ΙΟΛ]3 5οιοητ1ρόλοόιι ηοι οιύιρωχλΟΛΟ μ 
ϋοϋλογοι^ν 
•ηοποιλογοιιηοόιι ηοά3ΐρόχΐΓ) 
ηγοιι Όιρ3Χο οό3ΐοάχιη 0)000^ ύιο Λθχϋ.ιορπΰθ(ί)3 
Ζ661- °1 'ηοιοχιρ 5οιοόχ οι ωχ ύ^ιόΐιιοουη Ιιχιλογχ3 
ίι 'ίιχιιχοόιι ίιχιιη3γηο^θΛΐοχ ύ. 5οοιιο Όομ ρε οιρ3Χο 
ϋΐλ 3χίΐθ?ιοΐ9 ηοηοιλογοιιηοόιι ηοι οιιιογοιιη οι οιιο 5οό3π 
003ΐηγθλ3Γ) Οχ ΌΙΟΤίφΙΟΧίρ ΟΛΙΙΙφόθΛΟ 01 ωχ ί3ΐΐΟ0003Γ)ύΛ3 
ουχι^οπ οο3π οιύιόο^3Λθ οι 'ηοΛίοχ ηοι Ιιοίιιοιιοιίΐθοωη3 
ϋ Λοούθηογοχν ΟΧΙΛΙ ύ^ηιηρΛΌ ΛΙΙΙΟ ύ.οοώΓΐ3 ϋ.ό3ΐιοιρι 
3π Ό]ΛΌόχηο ΛΙΙΙ ωχ θ]θοο<^ Ιιιο ολό3 ογρλ3η 30 3χύθ?ιοιρ 
ριησ οηιΐΌόλρόιι οι οιλ δίοεχ ηοι ηοποιλογοιιηοόιι 
ηοι 5ΟΟ3ΓΙ οό3ΐηγολ3π οι '^Ιιπλιιο ιόΧ3|/\| -ςρ Λθχϋ.θΧ?γιιΐ3 
ΛΟΟ]ΟΙΙΟ ΛΟΟΙ Χ3 '5ΐ3οριοόιι 0Ζ2 ΛΌχύθϋ.γ£)οιιη 'Ζ661-
ηοι οιρίΛΐ ο± •ΘΙΒΙ|(=|/8!0121 θ]ΐοόχοπύν ύι οιλ οπηοόλρόυ 
3χΙιιορπΌΛθ ωχ ©ΐΒΜοΙ ηοι οπποόλοόυ ΟΧΙΟΙΟΙΙΛΌ ΟΙ 3Π 
3χΙΐθ03ΛθοΧληο οιιοόχοπύν ύι οιλ δίοεχ ηοι ^οιοππρόλοόυ 
ηοι ύοιό]3Χοιρ υχιό3ΐοοο3 ϋ 'Ζ661- η01 οιόοηοόξ]3φ ΛΟΙ 
^^Βμ^|/δ!0Ρ1 ΌΊΐΌό>ιοτ11ιν 
Ιΐΐ Όΐλ ΌΓΐίΐΌόλοόυ 01 
Διαδικασία χρηματοδότησης 
Το 1997 ο προϋπολογισμός του Tacis ανήλθε σε 486 
εκατομμύρια ECU που διατέθηκαν για τη μεταφορά 
τεχνογνωσίας στα ΝΑΚ. Όλες οι προτάσεις προγραμμάτων 
είχαν εγκριθεί από την επιτροπή Tacis μέχρι το 
Σεπτέμβριο, ως αποτέλεσμα της πιο σφιχτής διαχείρισης 
και της περισσότερο έγκαιρης υποβολής προτάσεων. Αυτό 
σημαίνει ότι η εκτέλεση των έργων θα ξεκινά νωρίτερα από 
ό,τι στο παρελθόν. 
Μεγάλα βήματα στις συμβάσεις χρηματοδότησης 
Ωστόσο, μεγάλη πρόοδος σημειώθηκε στο θέμα των πόρων 
που διατέθηκαν πραγματικά σε συμβάσεεις. Το 1997, το 
σύνολο ήταν 691 εκατομμύρια ECU, το μεγαλύτερο ποσό 
από την έναρξη του Προγράμματος και αυξημένο κατά 58% 
συγκριτικά με το αντίστοιχο ποσό του 1996. Ο αρχικός 
στόχος του 1997 ήταν 540 εκατομμύρια ECU, και συνεπώς, 
το σύνολο υπερέβη το στόχο κατά 151 εκατομμύρια ECU ή 
κατά 28%. 
Ένα άλλο σημαντικό επίτευγμα του 1997 ήταν η ουσιαστική 
μείωση των πόρων που δεσμεύτηκαν αλλά δεν 
απορροφήθηκαν, οι οποίες μειώθηκαν από 752 εκατομμύρια 
ECU το 1996, σε 543 εκατομμύρια ECU -μείωση σχεδόν 
κατά 25% σε ένα μόνο χρόνο. Το 1997, βελτιώθηκε επίσης η απόδοση όσον αφορά τις 
πληρωμές. Κατά τη διάρκεια του έτους, καταβλήθηκε ποσό 
405 εκατομμυρίων ECU -αυξημένο κατά 8% σε σύγκριση με 
το ποσό των 376 εκατομμυρίων ECU το 1996. Παράλληλα, 
η διάρκεια των διαδικασιών πληρωμής μειώθηκε από 85 σε 
56 ημέρες. 
Βελτίωση της διαχείρισης των προγραμμάτων 
Η ορθολογικοποίηση της διαχείρισης κατά το 1997 
προκλήθηκε από τη συσσώρευση πόρων που παρέμειναν 
αδιάθετοι στα τέλη του 1996 -ποσό που ισοδυναμεί με 
περίπου τον προϋπολογισμό ενάμισυ χρόνου. Οι 
βελτιώσεις επήλθαν εν μέρει με ενισχυμένες διαδικασίες 
υποβολής προσφορών και αξιολόγησης, στις οποίες 
περιλαμβάνεται η καλύτερη ενημέρωση για επικείμενες 
προσκλήσεις υποβολής προσφορών, κατάρτιση καταλόγου 
προκριθέντων και ανάθεση συμβάσεων. Στις αρχές του 
1997, το Tacis εισήγαγε επίσης νέους κανόνες για τις 
συμβάσεις. Οι νέοι κανόνες σχετικά με την αποζημίωση των 
συμβασιούχων στο εξωτερικό βοήθησε επίσης στον ορισμό 
σαφών βασικών κριτηρίων για την αξιολόγηση προσφορών, 
ενθαρρύνοντας έτσι τον ανταγωνισμό μεταξύ των 
συμβασιούχων. 
Υποχρεώσεις χρηματοδότησης, σύναψη συμβάσεων και πληρωμές 
στο διάστημα 1991-1997 (σε εκατομμύρια ECU) Πληρωμές ανά έτος προϋπολογισμού 1991-1997 (σε εκατομμύρια ECU) 
1991 
1992 
1993 
1994 
1995 
1996 
1997 Υποχρεώσεις 
χρηματοδότησης* 
396,5 
418,9 
472,1 
469,7 
511,2 
536 
481,7 Συμβάσεις 
5,3 
203,2 
348,7 
514,7 
527 
454,5 
691 Πληρωμές 
0,4 
32,1 
180,3 
300,3 
374,5 
375,8 
405 
Σωρευτικές υποχρεώσεις χρηματοδότησης που αποτέλεσαν 
αντικείμενο σύναψης συμβάσεων και πληρώθηκαν στο διάστημα 
1991-1997 (σε εκατομμύρια ECU) Προϋπο Πληρ- Πληρ- Πληρ- Πληρ- Πληρ- Πληρ- Πληρ- Σύνολο 
λογισμός ωμές ωμές 
το το 
1991 1992 
1991 
1992 
1993 
1994 
1995 
1996 
1997 0,4 23,4 
8,7 ωμές ωμές ωμές ωμές ωμές 
το το το το το 
1993 1994 1995 1996 1997 
24,6 7,4 
82,5 27,4 
92,3 68 130,8 114,4 59,8 
33,9 118,5 102,1 
58 109,7 
9,4 76,3 
26,6 15,6 
96,3 104,6 
68,2 124,1 
11,9 60,9 
12,6 360,8 
373,1 
343,6 
286,6 
218,9 
72,8 
12,6 
Σύνολο 0,4 32,1 180,3 300,3 374,5 375,8 405 1 668,4 
1991 
1991-92 
1991-93 
1991-94 
1991-95 
1991-96 
1991-97 Υποχρεώσεις 
χρηματοδότησης* 
396,5 
815,4 
1 287,5 
1 757,2 
2 268,4 
2 804,4 
3 286,1 Συμβάσεις 
5,3 
208,5 
557,2 
1 071,9 
1 598,9 
2 053,4 
2 744,4 Πληρωμές 
0,4 
32,5 
212,8 
513,1 
887,6 
1 263,4 
1 668,4 
Τα στοιχεία αυτά αντιστοιχούν σε αρχικές αναλήψεις υποχρεώσεων. 
Μετά την ολοκλήρωση των έργων ή την τροποποίηση ορισμένων 
συντελεστών τους, οι τελικές αναλήψεις υποχρεώσεων ενδέχεται να 
αντιστοιχούν σε χαμηλότερα ποσά Σωρευτικές συμβάσεις και πληρωμές στο διάστημα 1991-1997 (°c) 
1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 
Ποσοστό σωρευτικών 1,3 25,6 43,3 61 70,5 73,2 83,5 
συμβάσεων στο 
σύνολο των σωρευτικών 
υποχρεώσεων 
χρηματοδότησης 
Ποσοστό σωρευτικών 7,5 15,6 38,2 47,9 55,5 61,5 60,8 
πληρωμών στο σύνολο 
των σωρευτικών 
συμβάσεων 
52 
Υποχρεώσεις χρηματοδότησης 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 Σύνολο 
Tacis ανά χώρα στο διάστημα 
1991-1997 (σε εκατομμύρια ECU) 
Αρμενία 2,3 9,55 17 0 6 14 0 48,85 
Αζερμπαϊτζάν 0,4 12,5 8 8 6 16 0 50,9 
Βαλτικές χώρες 15 0 0 0 0 0 0 15 
Λευκορωσία 8,92 14,63 9 7 12 0 5 56,55 
Γεωργία 4,96 9 6 8 6 16 0 49,96 
Καζακστάν 7,73 20,6 14 14 15 0 24 95,33 
Κιργισία 0,7 9,23 10 0 8 0 13 40,93 
Μολδαβία 1,1 9 0 10 9 0 18 47,1 
Μογγολία 0 0 0 8 0 9,5 0 17,5 
Ρωσία 211,95 111 160,75 150 161,19 133 132,9 1060,8 
Τατζικιστάν 00 04400 8 
Τουρκμενιστάν 0,88 8,8 0 8 4 0 11,5 33,18 
Ουκρανία 28,65 48,28 43,25 50,5 72,5 76 59 378,18 
Ουζμπεκιστάν 1,72 18,78 0 15 10 28 0 73,5 
Περιφερειακά προγράμματα* 105,99 88,63 172 131,5 124,5 152 135 909,62 
Συντονισμός χορηγών** 0 34,88 20,98 24,69 40 43 37 200,55 
Ενίσχυση για την εφαρμογή 6,2 24,03 11,11 20,99 23 37,5 34,46 157,29 
του προγράμματος*** 
Λοιπά**** 0 0 0 10 10 11 11,87 42,87 
Σύνολο 396,5 418,91 472,09 469,68 511,19 536 481,73 3 286,1 
"Συμπεριλαμβάνονται τα εξής προγράμματα: Διακρατικά, για την πυρηνική ασφάλεια και διασυνοριακής συνεργασίας (μόνο το 1996 και 1997) 
"Συμπεριλαμβάνονται: Διευκόλυνση του Μπανγκόνκ της ΕΤΑΑ, Πρόγραμμα Εταιρικών Σχέσεων και Συντονισμού; Διεθνές Κέντρο Επιστημών και 
Τεχνολογίας 
'"Συμπεριλαμβάνονται: Μονάδες Συντονισμού, πληροφόρηση, έλεγχος και αξιολόγηση 
""Συμπεριλαμβάνεται το Πρόγραμμα για τη Δημοκρατία 
Κατανομή κονδυλίων Tacis ανά 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 Σύνολο 
τομέα στο διάστημα 1991-1997 
(σε εκατομμύρια ECU) 
Η πυρηνική ασφάλεια και το περιβάλλον 53 60 100 88 108 141,5 98 648,5 
Αναδιάρθρωση κρατικών επιχειρήσεων 37,5 79,64 94,46 78,66 72,4 55,2 60,92 478,78 
και ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα 
Μεταρρύθμιση σε: δημόσια διοίκηση, 103 42,28 79,91 63,55 99,4 55,7 44,75 488,59 
κοινωνικές υπηρεσίες και εκπαίδευση 
Αγροτικός τομέας 79,95 60,54 32,19 41,58 48,33 18,5 26,5 307,59 
Ενέργεια 65 38,96 38 43,7 42,35 45,8 43,9 317,71 
Μεταφορές 49,8 33,19 32,77 22,8 21,1 43 20,7 223,36 
Τηλεπικοινωνίες 0 6,76 6,65 4,1 7,9 6,4 7,3 39,11 
Παροχή συμβουλών για τη 0 37,8 8 41,08 0 61,01 55,32 203,21 
χάραξη πολιτικής και ΠΜΚ 
Λοιπά* 2,05 0,83 48,02 40,53 48,71 28,39 52,88 221,51 
Συντονισμός χορηγών** 0 34,88 20,98 24,69 40 43 37 200,55 
Ενίσχυση για την εφαρμογή 6,2 24,03 11,11 20,99 23 37,5 34,46 157,29 
του προγράμματος*** 
Σύνολο 396,5 418,91 472,09 469,68 511,19 536 481,73 3 286,1 
'Συμπεριλαμβάνονται το Πρόγραμμα για τη Δημοκρατία και άλλα με διάφορα θέματα 
"Συμπεριλαμβάνονται: Διεθνές Κέντρο Επιστημών και Τεχνολογίας, Πρόγραμμα Εταιρικών Σχέσεων και Συντονισμού και 
Διευκόλυνση του Μπανγκόνκ της ΕΤΑΑ 
"'Συμπεριλαμβάνονται: Μονάδες Συντονισμού, Πολυτομεακό Ταμείο, πληροφόρηση, έλεγχος και αξιολόγηση ****,, 
* 53 
*Το 1995 χρησιμοποιήθηκαν για τον έλεγχο και την αξιολόγηση πολυτομεακά κονδύλια 
Επίσης, η εσωτερική διαχείριση των προγραμμάτων έγινε 
πιο αυστηρή σε όλα τα επίπεδα, και υποστηρίχθηκε από 
βελτιωμένα μηχανογραφικά συστήματα ελέγχου της 
προόδου, περισσότερη κατάρτιση του προσωπικού (σε 
προγραμματισμό, διαδικασίες υποβολής προσφορών και 
συμβασιακά θέματα), και ανακατανομή του προσωπικού 
ώστε οι ανασταλτικοί παράγοντες να αντιμετωπίζονται στη 
ρίζα τους. Τα καθήκοντα των διαχειριστών έργου και 
ελεγκτών διαχωρίστηκαν σαφέστερα το 1997, 
επιτρέποντας στην οικονομική διαχείριση να λειτουργεί ως 
αντίβαρο στη λειτουργική διαχείριση 
Ένα άλλο εμπόδιο στην αποτελεσματική διαχείριση είναι ο 
μεγάλος αριθμός -συχνά πολύ μικρών- έργων που 
συσσωρεύθηκαν στο παρελθόν. Έγιναν ενέργειες ώστε να 
σχεδιάζονται λιγότερα αλλά μεγαλύτερα έργα. 
Διαδικασία χρηματοδότησης 
Στα πλαίσια της διαδικασίας προγραμματισμού του Τειοϊδ, 
υπάρχουν τρία στάδια για την έγκριση του ετήσιου 
προύπολογισμού από τις δημοσιονομικές αρχές ως την 
εκτέλεση των σχεδίων και την εκταμίευση των κονδυλίων. 
Η διαδικασία χρηματοδοτικής διαχείρισης του Τβοίδ 
αντιστοιχεί σε αυτή που αναφέρθηκε παραπάνω. 
Ανάληψη υποχρεώσεων χρηματοδότησης - Κάθε χρόνο 
εγκρίνεται ο προϋπολογισμός του Τβοϊδ και ορίζονται τα 
κονδύλια που η Επιτροπή προτίθεται να δεσμεύσει για το 
Πρόγραμμα. Τότε καταρτίζονται τα Επιχειρησιακά 
προγράμματα -τα λεγόμενα Προγράμματα Δράσης- και 
όταν οι χρηματοδοτικές προτάσεις λάβουν ευνοϊκή 
γνωμοδότηση από την επιτροπή Τθοίδ και εγκριθούν από 
την Επιτροπή, τα κονδύλια για τις εν λόγω προτάσεις, 
θεωρούνται "δεσμευμένα". Το Τβοίδ υποχρεούται να 
δεσμεύσει το σύνολο του ετήσιου προύπολογισμού εντός 
του έτους. 
Ανάθεση συμβάσεων - Μετά τη δέσμευση των κονδυλίων, 
δημοσιεύονται προσκλήσεις υποβολής προσφορών, ώστε 
να εφαρμοσθούν οι δραστηριότητες που ορίζονται στα Προγράμματα Δράσης - Μετά την επιτυχή ολοκλήρωση της 
διαδικασίας υποβολής προσφορών και την υπογραφή 
σύμβασης, τα σχετικά ποσά θεωρείται "ότι έχουν 
απορροφηθεί σε συμβάσεις". Η ανάθεση συμβάσεων είναι 
το πιο σημαντικό μέτρο της εφαρμογής του Προγράμματος, 
γιατί μέσω των συμβάσεων μπορούν να εκταμιευθούν τα 
κονδύλια του Τβοίδ και να ξεκινήσει η εκτέλεση έργων. 
Πληρωμή - Η πληρωμή είναι το τελευταίο στάδιο της 
χρηματοδοτικής διαδικασίας. Διενεργείται κατά την 
περίοδο της κάθε σύμβασης, με την προϋπόθεση ότι όλες 
οι πτυχές του έργου έχουν ολοκληρωθεί. Καθώς μερικά 
έργα διαρκούν χρόνια, συχνά οι πληρωμές κατανέμονται 
για την περίοδο. Για αυτό το λόγο οι πληρωμές ακολουθούν 
τα ποσά που δεσμεύονται και απορροφούνται σε 
συμβάσεις. Ένας άλλος λόγος είναι ότι οι συμβάσεις 
μερικές φορές ακυρώνονται πριν την ολοκλήρωση τους, ή 
τα ποσά για απρόβλεπτα έξοδα ή αποθεματικά δεν είναι 
απαραίτητο να αναλωθούν πλήρως. 
54 Evioxuan, yia THV ecpapiJOYH 
TOU npoYpau-MCiTOc; 
ETrjoia KaTavoMH KOVSUAJUV 
OTO 5iaaTHMa 1991-1997 
(as SKcrromJupia ECU) 
Mova5ec; IuvToviau.ou 
noAuTO[ieaKo Tau.eio 
EAeYXoc; Kai a^ioAoYrior] 
nArpocpoprioTi Kai eniKOivawia 
ZuvoAo 1991 
0 
6,2 
0 
0 
6,2 1992 
15 
9,03 
0 
0 
24,03 1993 
0 
9,11 
0 
2 
11,11 1994 
8 
9,99 
0 
3 
20,99 1995 
8 
10 
0* 
5 
23 1996 
8,5 
13,5 
8,5 
7 
37,5 1997 
7 
12,56 
8,5 
6,4 
34,46 ZuvoAo 
46,5 
70,39 
17 
23,4 
157,29 
Κατανομή κονδυλίων Ταοΐδ ανά 
τομέα στο διάστημα 1991-1997 
Ενέργεια Μεταρρύθμιση σε: δημόσια διοίκηση, κοινωνικές 
υπηρεσίες και εκπαίδευση 
Σημείωσγ: Στις Βαλτικές χώρες μόνο το 1991 υποχρεώθηκαν κον δύλια Τ3θίε 
55 Apuevia 
A^eppnaiT^av 
BaAmeq xwpsc; 
AeuKopcooia 
reupyia 
Ka^axaTdv 
Kipyioia 
MoASaBta 
MoYYoAia 
Pwoia 
TaT^iKiaiav 
ToupK(j£viorav 
OuKpavia 
OufyineKiorav 
rispupepEiaKd 
npoYpa^iiaia 
ZuvoAo 1991 
0 
0,4 
5,95 
1,6 
2,65 
2,16 
0 
0,97 
0 
50,85 
0 
0,88 
7,67 
1,03 
5,79 
79,95 1992 
1,66 
2,5 
0 
2,51 
1,5 
3,06 
2,71 
2,27 
0 
21,49 
0 
3,68 
12,31 
3,05 
3,8 
60,54 1993 
0 
0 
0 
2 
0 
3,15 
4 
0 
0 
12,5 
0 
0 
10,54 
0 
0 
32,19 1994 
0 
0 
0 
0 
1,8 
3,15 
0 
4,7 
0 
16,3 
1,68 
3,6 
5 
3,35 
2 
41,58 1995 
0 
0 
0 
2 
0 
3 
3,7 
2,5 
0 
17 
1,75 
1,68 
4 
2,2 
10,5 
48,33 1996 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
10,6 
0 
0 
0 
6,4 
1,5 
18,5 1997 
0 
0 
0 
0 
0 
2,4 
2,2 
3,7 
0 
13 
0 
3,7 
1,5 
0 
0 
26,5 ZuvoAo 
1,66 
2,9 
5,95 
8,11 
5,95 
16,92 
12,61 
14,14 
0 
141,74 
3,43 
13,54 
41,02 
16,03 
23,59 
307,59 Apuevia 
A^epunaiT^av 
BOATIKEC; xupeq 
AsuKopuaia 
TeupYia 
Ka^aKaTdv 
Kipyioia 
MoA5aBia 
MoYYoWa 
Pcooia 
TaT^iKiordv 
ToupK|i£viarav 
OuKpavia 
Ou^nsKioidv 
riepicpepeiaKQ I 
BaAuKeq xwpec; 
XuvoAo 1991 
0,7 
0 
0 
0,3 
0 
0 
0 
0 
0 
27,2 
0 
0 
1,7 
0 
7,6 
37,5 1992 
3,54 
2,6 
0 
7,52 
3,5 
6,54 
0,82 
1,73 
0 
29,76 
0 
0,57 
16,8 
2,26 
4 
79,64 1993 
2,3 
0 
0 
4 
0 
6,3 
0 
0 
0 
54,5 
0 
0 
12,36 
0 
15 
94,46 1994 • 
0 
1,9 
0 
5 
3,6 
6,3 
0 
1,45 
2,56 
43,4 
0 
1,8 
4,3 
3,35 
5 
78,66 1995 
2 
1,8 
0 
5 
1,9 
5,9 
0 
1,5 
0 
40,6 
0 
1 
10,7 
2 
0 
72,4 1996 
5,7 
1,7 
0 
0 
4,85 
0 
0 
0 
1,4 
31,3 
0 
0 
10,25 
0 
0 
55,2 1997 
0 
0 
0 
0 
0 
7,2 
0 
4,5 
0 
28,77 
0 
2,9 
16,05 
0 
1,5 
60,92 ZuvoAo 
14,24 
8 
0 
21,82 
13,85 
32,24 
0,82 
9,18 
3,96 
255,53 
0 
6,27 
72,16 
7,61 
33,1 
478,78 Αγροτικός τομέας Αναδιάρθρωση κρατικών επιχειρήσεων και ανάπτυξη του 
ιδιωτικού τομέα 
Ap(i£via 
A^ep^naiT^dv 
BaATiKec; xupeq 
AeuKopcooia 
TeupYia 
Ka^aKordv 
KipYioia 
MoASaBia 
MoYYoAia 
Piooia 
TdT^lKlOTdV 
ToupKneviaxav 
OuKpavia 
OuOinsKicrrdv 
nepicpepeiaKd 
BaAxiKeq x<»W 
ZuvoAo 1991 
1,3 
0 
3 
4,1 
0,4 
0,7 
0,7 
0 
0 
41,5 
0 
0 
6,2 
0,4 
6,7 
65 1992 
0 
0 
0 
1,9 
0 
3,2 
0 
2 
0 
16 
0 
1 
8,08 
5,28 
1,5 
38,96 1993 
4,1 
0 
0 
0 
0 
0 
2,4 
0 
0 
21,1 
0 
0 
5,4 
0 
5 
38 1994 
0 
3,6 
0 
0 
0 
0 
0 
0,6 
1 
19,5 
1 
0 
15 
0 
3 
43,7 1995 
2 
2,5 
0 
3 
2,3 
0 
1,7 
1,5 
0 
18 
0,95 
0 
6,9 
0 
3,5 
42,35 1996 
0 
4,8 
0 
0 
3,5 
0 
0 
0 
1,7 
11,5 
0 
0 
6,3 
4,5 
13,5 
45.8 1997 
0 
0 
0 
0 
0 
1,4 
1,5 
0 
0 
13 
0 
3 
7,5 
0 
17,5 
43,9 ZuvoAo 
7,4 
10,9 
3 
9 
6,2 
5,3 
6,3 
4,1 
2,7 
140,6 
1,95 
4 
55,38 
10,18 
50,7 
317,71 Ap|j£via 
A^£p|inaiT(dv 
BaAiiKsq xwpsq 
AsuKOpwaia 
fecdpYia 
Ka^dKardv 
KipYioia 
MoA5a8ia 
MoYYoAia 
Puoia 
TaT^iKiardv 
ToupK^svioidv 
OuKpavia 
Ou^neKioidv 
nepiipepeiaKd I 
BaAxiKeq x^peq 
ZuvoAo 1991 
0 
0 
0 
0,68 
1,18 
4,87 
0 
0,13 
0 
46,64 
0 
0 
4,65 
0 
44,85 
103 1992 
1,5 
3 
0 
1 
1,25 
1,4 
0 
2 
0 
24,57 
0 
1,05 
3 
3,51 
0 
42,28 1993 
1,8 
0 
0 
0 
0 
3,15 
2,6 
0 
0 
44 
0 
0 
7,36 
0 
21 
79,91 1994 
0 
1,8 
0 
0 
1,8 
1,8 
0 
1,9 
3,8 
18,85 
1 
1,8 
4 
6,8 
20 
63,55 1995 
1,5 
1,3 
0 
0 
1,3 
2,9 
1,6 
2 
0 
52,8 
1 
1 
7 
4 
23 
99,4 1996 ' 
2 
0 
0 
0 
1,5 
0 
0 
0 
2,9 
33,8 
0 
0 
7,8 
7,7 
0 
55,7 1997 
0 
0 
0 
0 
0 
3 
4 
4,25 
0 
27 
0 
0 
2,5 
0 
4 
44,75 ZuvoAo 
6,8 
6,1 
0 
1,68 
7,03 
17,12 
8,2 
10,28 
6,7 
247,66 
2 
3,85 
36,31 
22,01 
112,85 
488,59 
Η πυρηνική ασφάλεια και το περιβάλλον Παροχή συμβουλών για τη χάραξη πολιτικής 
Apuevia 
Ka^aKordv 
Pcooia 
OuKpavia 
nepicpepeiaKdl 
ZuvoAo 1991 
0,3 
0 
12,89 
3,54 
36,27 
53 1992 
0 
0 
0 
0 
60 
60 1993 
0 
0 
0 
0 
100 
100 1994 
0 
0 
0 
20,5 
67,5 
88 1995 
0 
0 
0 
37,5 
70,5 
108 1996 
0 
0 
5,5 
37,5 
98,5 
141,5 1997 
0 
0 
5 
1,5 
91,5 
98 ZuvoAo 
0,3 
0 
23,39 
100,54 
524,27 
648,5 
Μεταφορές Apuevia 
Aqepunaixc^dv 
BaAxiKeq xwpeq 
AeuKopcooia 
TecopYia 
Kc^dKOTdV 
KipYioia 
MoASaBia 
MoYYoAia 
Pcooia 
Tax(iKiaxdv 
T0UpK|J£Vl0TdV 
OuKpavia 
Ou^uneKiaidv 
nepupepeiaKd 
BaAxiKeq x^peq 
riepicpepsiaKa 
npOYpduuaia 
ZuvoAo 1991 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 1992 
2,85 
4,4 
0 
0,7 
2,75 
6,4 
5,7 
1 
0 
0 
0 
2,5 
0 
3 
8,5 
0 
37,8 1993 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
8 
0 
8 1994 
0 
0 
0 
0 
0 
1,63 
0 
0 
0 
18,95 
0 
0 
0 
0 
20,5 
0 
41.08 1995 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 1996 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
61,01 
61,01 1997 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
55,32 
55,32 ZuvoAo 
2,85 
4,4 
0 
0,7 
2,75 
8,03 
5,7 
1 
0 
18,95 
0 
2,5 
0 
3 
37 
116,33 
203,21 Apusvia 
A^ep(inaiT^av 
BaAxiKeq x^peq 
AeuKOpuaia 
TEupYia 
Ka^aKordv 
KipYioia 
MoASaBia 
MoYYoAia 
Pcooia 
Tai^iKioTdv 
ToupK|i£viarav 
OuKpavia 
Ou(uriEKioxdv 
nepupepeiaKd I 
BaAxiKeq x^peq 
ZuvoAo 1991 
0 
0 
4 
2,24 
0,73 
0 
0 
0 
0 
32,87 
0 
0 
4,89 
0,29 
4,78 
49,8 1992 
0 
0 
0 
1 
0 
0 
0 
0 
0 
14,25 
0 
0 
7,26 
1,68 
9 
33,19 1993 
0 
0 
0 
2 
0 
0 
0 
0 
0 
13,55 
0 
0 
3,22 
0 
14 
32,77 1994 
0 
0 
0 
1,3 
0 
0 
0 
0,6 
0 
13,9 
0 
0 
0 
0 
7 
22,8 1995 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
12,6 
0 
0 
0 
0 
8,5 
21,1 1996 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
8,5 
0 
0 
0 
0 
34,5 
43 1997 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
1,7 
0 
0 
7 
0 
0 
2 
0 
10 
20,7 ZuvoAo 
0 
0 
4 
6,54 
0,73 
0 
1,7 
0,6 
0 
102,67 
0 
0 
17,37 
1,97 
87,78 
223,36 
Τηλεπικοινωνίες Λοιπά 
Apu.£via 
A^Epunaixc^av 
BaAxiKeq xwpEq 
AEUKOpuoia 
TeupYia 
Ka^aKOxdv 
KipYioia 
MoASaBia 
MoYYoAia 
Pcooia 
Tax^iKioxdv 
ToupKuevioxdv 
OuKpavia 
Ou^uneKioxdv 
nepupepeiaKd 
BaAxiKeq x^peq 
ZuvoAo 1991 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 1992 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
4,93 
0 
0 
0,83 
0 
1 
6.76 1993 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
5,1 
0 
0 
0,55 
0 
1 
6,65 1994 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
4,1 
0 
0 
0 
0 
0 
4.1 1995 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
5,4 
0 
0 
0 
0 
2,5 
7,9 1996 
0 
1 
0 
0 
1 
0 
0 
0 
0 
3 
0 
0 
0 
1,4 
0 
6,4 1997 
0 
0 
0 
0 
0 
2,8 
0 
0 
0 
4 
0 
0 
0 
0 
0,5 
7,3 ZuvoAo 
0 
1 
0 
0 
1 
2,8 
0 
0 
0 
26,53 
0 
0 
1,38 
1,4 
5 
39.11 Apuevia 
Aqepunaixc^dv 
BaAxiKeq xcopeq 
AeuKopcooia 
TecopYia 
Ka^aKOxdv 
KipYioia 
MoASaBia 
MoYYoAia 
Pcooia 
Taxc^iKioxdv 
ToupKuevioxdv 
OuKpavia 
Ouc^unEKiaxdv 
nepupepeiara 
BaAxiKeq xupeq 
XprpaxoSoxiKeq 
AieuKoAiivoeiq 
luvxoviauoq 
XOpriYcov* 
Evioxuori Yia xr)v 
etpapiiovii xou 
npoYpduuaxoq** 
Aoind*** 
ZuvoAo 1991 
0 
0 
2,05 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
6,2 
0 
8,25 1992 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0,83 
0 
34,88 
24,03 
0 
59,74 1993 
8,8 
8 
0 
1 
6 
1,4 
1 
0 
0 
10 
0 
0 
3,82 
0 
8 
0 
20,98 
11,11 
0 
80,11 1994 
0 
0,7 
0 
0,7 
0,8 
1,12 
0 
0,75 
0,64 
15 
0,32 
0,8 
1,7 
1,5 
2,5 
0 
24,69 
20,99 
14 
86,21 1 1995 
0,5 
0,4 
0 
2 
0,5 
3,2 
1 
1,5 
0 
14,79 
0,3 
0,32 
6,4 
1,8 
6 
0 
40 
23 
10 
111,71 1996 
0,95 
3,47 
0 
0 
0,57 
0 
0 
0 
0,6 
2,8 
0 
0 
3 
2 
4 
61,01 
43 
37,5 
11 
169.9 1 1997 
0 
0 
0 
0 
0 
2,2 
1,3 
0,65 
0 
4,23 
0 
0,8 
18,7 
0 
13 
0 
37 
34,46 
12 
24,34 ZuvoAo 
10,25 
12,57 
2,05 
3,7 
7,87 
7,92 
3,3 
2,9 
1,24 
46,82 
0,62 
1,92 
33,62 
5,3 
34,33 
61,01 
200,55 
157,29 
47 
640.26 
"Συμπεριλαμβάνονται: Διεθνές Κένχρο Επιστημών και Τεχνολογίας, Πρόγραμμα 
Εταιρικών Σχέσεων και Συντονισμού, Διευκόλυνση του Μπανγκόνκ της ΕΤΑΑ 
"Συμπεριλαμβάνονται: Μονάδες Συντονισμού, Πολυτομεακό ταμείο, πληροφόρηση, 
έλεγχος και αξιολόγηση 
""Συμπεριλαμβάνεται το Πρόγραμμα για τη Δημοκρατία 
Χρονολογική εξέλιξη 
1991-1997 
Το Πρόγραμμα Tacis ξεκίνησε το 1991, ως μηχανισμός 
στήριξης για τη μεταβατική προσπάθεια των 15 χωρών της 
πρώην Σοβιετικής Ένωσης (Ρωσία, Ουκρανία, Εσθονία, 
Λετονία, Λιθουανία, Μολδαβία, Λευκορωσία, Αρμενία, 
Αζερμπαϊτζάν, Γεωργία, Καζακστάν, Κιργισία, Ουζμπεκιστάν, 
Τουρκμενιστάν, Τατζικιστάν). Το 1992, τα Κράτη της Βαλτικής 
αποχώρησαν από το Tacis και προσχώρησαν στο πρόγραμμα 
Phare, για τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. 
Το 1993, προστέθηκε και η Μογγολία στις δικαιούχες χώρες 
του Tacis. Το πρόγραμμα επινοήθηκε σε συνεδρίαση του 
Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στη Ρώμη, το Δεκέμβριο του 1990, 
όπου τα κράτη μέλη της Ε Ε αποφάσισαν να στηρίξουν τις 
μεταρρυθμιστικές πρωτοβουλίες των αρχών της πρώην 
Σοβιετικής Ενωσης, με τη μεταφορά τεχνογνωσίας. 
Ήδη από τον πρώτο καιρό, το Tacis εξελίχθηκε σε ένα 
επικεντρωμένο εργαλείο που παρέχει τεχνογνωσία για τη 
στήριξη των κύριων στόχων της πολιτικής της ΕΕ, μέσω 
διαλόγου με τις χώρες εταίρους. Ωστόσο, για λόγους 
σύγκρισης, αξίζει να τονιστεί ότι μόλις πριν από δέκα χρόνια, 
ο αριθμός του προσωπικού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που 
κάλυπτε όλες τις πολιτικές και πολιτικές σχέσεις με την 
ΕΣΣΔ και την Κίνα ήταν περίπου είκοσι. Ο διάλογος ήταν 
περιορισμένος και δεν υπήρχε η έννοια της εταιρικής σχέσης 
ή της ανταλλαγής ιδεών και προϊόντων. Από τότε που 
ξεκίνησε το Tacis, έχουν επέλθει πολλές αλλαγές. 
Οι βασικές ημερομηνίες στην εξέλιξη των σχέσεων του Tacis 
και της Ε Ε με τις χώρες εταίρους του Tacis, είναι οι εξής: 
1991 
Ο Κανονισμός 2157/91 του Συμβουλίου όρισε τις αρχές 
σύμφωνα με τις οποίες η Ευρωπαϊκή Κοινότητα προσφέρει 
οικονομική βοήθεια στις χώρες εταίρους του Tacis για τη 
μετάβαση τους στην οικονομία της αγοράς, και όρισε την 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή ως υπεύθυνο όργανο για τη διαχείριση 
του Προγράμματος. 
1992 
Προσαρμογή του Tacis για να ληφθεί υπόψη η διάλυση της 
Σοβιετικής Ένωσης. Η Συμφωνία υπογράφτηκε με 12 από τα 
Νέα Ανεξάρτητα Κράτη. Τα Κράτη της Βαλτικής προσχωρούν 
στο Πρόγραμμα Phare. 1995 
1993 
Ο Κανονισμός 2053/93 του Συμβουλίου εκσυγχρόνισε τον 
Κανονισμό του 1991, επιτρέποντας τριετή Ενδεικτικό 
προγραμματισμό, για να ληφθεί υπόψη η "ενδυνάμωση της 
δημοκρατίας" και να συμπεριληφθεί η Μογγολία. 
1994 
Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις σχέσεις 
ΕΕ-Ουκρανίας 
Υπογράφθηκαν συμφωνίες Εταιρικών Σχέσεων και 
Συνεργασίας με τη Ρωσία, την Ουκρανία και τη Μολδαβία 
Η Μογγολία γίνεται μέλος του Tacis. Κατά την πρώτη συνεδρίαση του INOGATE, που έγινε στις 
Βρυξέλλες, οι υπουργοί συζήτησαν για κοινά θέματα που 
αφορούν το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο στην Κεντρική 
Ασία. 
• Ανακοινώσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις σχέσεις 
ΕΕ-Ρωσίας, ΕΕ-Καυκάσου και ΕΕ-Κεντρικής Ασίας 
• Υπογράφθηκαν ΣΣΕΣ με τη Λευκορωσία, το Καζακστάν 
και την Κιργισία 
• Τέθηκαν σε εφαρμογή ΣΕΣΣ με την Αρμενία, το 
Αζερμπαϊτζάν και τη Γεωργία 
• εκίνησαν διαπραγματεύσεις για ΣΕΣΣ με το 
Ουζμπεκιστάν 
• Συναίνεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για ΣΕΣΣ με 
την Κιργισία, τη Μολδαβία, τη Ρωσία και την Ουκρανία 
• Υπογράφθηκαν Προσωρινές Συμφωνίες με τη Ρωσία, την 
Ουκρανία, τη Μολδαβία και το Καζακστάν 
• Τέθηκε σε εφαρμογή Προσωρινή συμφωνία με τη 
Λευκορωσία 
1996 
Ο κανονισμός 1279/96 του Συμβουλίου αντικατέστησε τον 
Κανονισμό του 1993. Ακολούθησε ρητή διασύνδεση με τις 
ΣΕΣΣ και επιτράπηκε η διάθεση του 10% του 
προύπολογισμού σε επενδύσεις στην υποδομή για 
διασυνοριακά έργα και τη στήριξη μετοχικού κεφαλαίου 
κοινοπραξιών μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων της ΕΕ και 
των ΝΑΚ. Ενισχύθηκε επίσης η προσοχή προς τη δημοκρατία 
και τα ανθρώπινα δικαιώματα. 
• Υπογράφθηκαν ΣΣΕΣ με το Ουζμπεκιστάν, τη Γεωργία, 
το Αζερμπαϊτζάν και την Αρμενία 
• Τέθηκαν σε ισχύ Προσωρινές Συμφωνίες με τη Ρωσία, 
την Ουκρανία και τη Μολδαβία 
• Υπογράφθηκαν Προσωρινές Συμφωνίες με την Αρμενία, 
τη Γεωργία, την Κιργισία, το Ουζμπεκιστάν και τη 
Λευκορωσία 
• εκίνησαν διαπραγματεύσεις για τη σύναψη Προσωρινής 
Συμφωνίας με το Αζερμπαϊτζάν 
1997 
• Τέθηκε σε ισχύ η ΣΕΣΣ με τη Ρωσία την 1η Δεκεμβρίου 
• Συστήθηκε νέα ομάδα διαβουλεύσεων υψηλού επιπέδου 
του Tacis με τη Ρωσία 
• Τέθηκε σε ισχύ Προσωρινή Συμφωνία με τη Γεωργία και 
το Κιργιστάν 
• Υπογράφθηκε Προσωρινή Συμφωνία με το Αζερμπαϊτζάν 
• Τα Τεχνικά Γραφεία του Tacis στο Ιρκούτσκ, στο 
Νοβοσιμπίρσκ, στο Εκατερίνμπουργκ, στο Κρασνοντάρ 
και στο Πετρόζαβοντσκ άρχισαν να λειτουργούν 
κανονικά 
• Άνοιξε κέντρο πληροφόρησης Tacis στις Βρυξέλλες 
• Ανακοινώσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την 
Περιφερειακή Συνεργασία στην Ευρώπη και στην 
περιοχή της Μαύρης Θάλασσας. 
57 
Σημαντικά μελλοντικά 
γεγονότα 
Καθώς το Tacis συνεχίζει να εξελίσσεται, διαγράφονται ήδη 
ορισμένα ορόσημα για το λ 998 και τη μετέπειτα περίοδο. 
Πρόκειται για τα εξής: 
1998 
Την 1η Μαρτίου τίθεται σε ισχύ η ΣΕΣΣ με την Ουκρανία. Η 
πρώτη συνάντηση του Συμβουλίου Συνεργασίας ΕΕ-
Ουκρανίας προγραμματίστηκε για τον Ιούλιο. 
Προγραμματισμένη έναρξη της ισχύος της ΣΕΣΣ με τη 
Μολδαβία στα μέσα του 1998. 
Ξεκινούν οι εργασίες για την προετοιμασία του νέου 
Κανονισμού Tacis. 
1999 
Συζητήσεις για το προσχέδιο του νέου Κανονισμού Tacis στο 
Συμβούλιο Υπουργών, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την 
Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή. Ο Κανονισμός θα ορίσει 
τη μορφή και το χαρακτήρα που θα έχει το Πρόγραμμα μετά 
το 2000. Κατά τη διάρκεια του έτους αναμένεται να τεθούν σε 
ισχύ και άλλες ΣΕΣΣ. 
Ο ισχύων Κανονισμός Tacis λήγει το Δεκέμβριο. 
2000 
Η έναρξη ισχύος του νέου Κανονισμού Tacis 
προγραμματίστηκε για την 1η Ιανουαρίου. 
58 


ΧΡΉΣΙΜΕΣ ΔΙΕΥΘΎΝΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΝΈΕΣ ΑΝΕΞΆΡΤΗΤΕΣ ΠΟΛΙΤΕΊΕΣ 
Αρμενία 
Αζερμπαϊτζάν 
Λευκορωσία 
Γεωργία 
Καζακστάν Tacis Coordinating Unit 
Ministry of Economy 
1 Government Building 
Republic Square 
375010 Yerevan 
Tel (+374-2) 15 11 63 
Fax (+374-2) 15 11 64 
Tacis@arminco.com 
Tacis Coordinating Unit 
Government House 
Floor 8, Room 851 
370016 Baku 
Tel (+994-12) 93 60 18 
Fax (+994-12) 93 12 76 
lnfo@eccu.baku.az 
Tacis Coordinating Unit 
Government House 
Room 115 
220010 Minsk 
Tel (+375-17) 227 32 39 
Fax (+375-17) 227 26 15 
Tacis@udsm.belpak.minsk.by 
Tacis Technical Office 
Ul. Interntsionalnaya, 21 
2nd floor 
220030 Minsk 
Tel (+375-17) 276 82 80 
Fax (+375-17) 276 82 81 
Elena@kehusma.belpak.minsk.by 
EC Delegation 
5 Revaz Lagidze Street 
380008 Tbilisi 
Tel (+995-32) 99 96 02 
Fax (+995-32) 99 08 33 
Eugeorg@eu-delegation.org.ge 
Tacis Coordinating Unit 
State Committee for 
Science and Technology 
12 Chanturia Street 
380004 Tbilisi 
Tel (+995-32) 98 85 37 
Fax (+995-32) 98 84 37 
Office@cutacis.kheta.ge 
EC Delegation 
Ul. Kazybek Bi, 20a 
480100 Almaty 
Tel (+7-327) 263 99 39 
Tel (+7-327) 263 88 58 
Fax (+7-327) 263 77 52 
Eukaz@itte.kz 
Tacis Coordinating Unit 
Ul. Zheltoksan, 115 
Rooms 109 
480091 Almaty 
Tel (+7-327) 250 61 75 
Fax (+7-327) 263 78 97 
tacis.cu@asdc.kz Κιργισία Tacis Coordinating Unit 
Ul. Abdymomunova, 205 
Room 20 
720000 Bishkek 
Tel (+996-3312) 22 57 89 
Sat tel/fax 
(+996-3312)62 06 60 
Root@tacis.bishkek.su 
Μολδαβία Tacis Coordinating Unit 
Government Building 
Rooms 214-216 
Piata Marii Aduranii 
Nationale 1 
2033 Chisinau 
Tel (+373-2) 23 30 37 
Fax (+373-2) 23 41 43 
Taciseco@mer.un.md 
Μογγολία EC Coordinating Unit 
Government Building 2 
Rooms 407-409 
Negdsen Undestnii St. 
Ulaanbaatar 46 
Tel (+976-1) 31 06 63 
Fax (+976-1) 31 10 13 
Ectacis@magicnet.mn 
Τατζικιστάν Tacis Coordinating Unit 
Ministry of Agriculture 
Prospect Rudaki, 44-46 
2nd Floor, Office 103 
734025 Dushanbe 
Tel (+7-377) 221 26 09 
Fax/Tel (+7-377) 251 01 00 
Τουρκμενιστάν Tacis Coordinating Unit 
Ul. Kemine, 92 
744005 Ashgabat 
Tel (+993-12) 51 21 17 
Fax (+993-12) 51 17 21 
Postmaster® 
taciscu.cat.glasnet.ru 
Ουκρανία 
Ουζμπεκιστάν EC Delegation 
Ul. Kruglouniversitetska, 10 
252024 Kiev 
Tel (+380-44) 462 00 10 
Fax (+380-44) 230 23 90. 
Mail@eudelukr.kiev.ua 
Tacis Coordinating Unit 
Ul. Mikhailivska, 14 
252001 Kiev 
Tel (+380-44) 229 68 39 
Fax (+380-44) 230 25 13 
tacis@kievcu.relc.com 
Tacis Coordinating Unit 
Ul. Taras Chevchenko, 4 
700029 Tashkent 
Tel (+7-371) 139 40 18 
Fax (+7-371) 240 65 88 
taciscu@tacis. uznet. net Ρωσική EC Delegation 
Ομοσπονδία Pevchesky Pereulok, 2/10 
109028 Moscow 
Tel (+7-503) 956 36 00 
Fax (+7-503) 956 36 15 
Tacis Coordinating Unit 
Smolensky Boulevard, 3/5 
119898 Moscow 
Tel (+7-095) 246 94 10 
Fax (+7-095) 245 09 88 
cutacis@online.ru 
Tacis Technical Office 
Square Isaakievskaya, 6 
Room 102 
190107 St Petersburg 
Tel (+7-812) 319 98 35 
Fax (+7-812) 310 20 69 
martyn@tacis.spb.su 
Tacis Technical Office 
Prospect Lenina, 85 
Office 338 
620062 Ekaterinburg 
Tel (+7-343) 256 85 52 
Fax (+7-343) 256 85 53 
2233@dialup.mplik.ru 
Tacis Technical Office 
c/o Irkutsk State 
Economic Academy/ 
Faculty of Law 
Ul. Gorkova, 22 
4th Floor, Room 407 
664015 Irkutsk 
Tel (+7-395) 224 26 80 
Tel/Fax (+7-395) 224 25 72 
itacis@online.ru 
Tacis Technical Office 
Gymnazicheskaya, 14 
350000 Krasnodar 
Tel/fax (+7-861) 262 57 80 
totacis@istnet.ru 
Tacis Technical Office 
Ul. Nizhegorodskaya, 6 
Office 334 
630102 Novosibirsk 102 
Tel (+7-383) 210 17 55 
Fax (+7-383) 210 24 61 
totacis@sapa.nsk.su 
Tacis Technical Office 
Ul. Lenina, 37A 
185035 Petrozavodsk 
Tel (+7-814) 277 16 89 
Fax (+7-814) 277 16 74 
tacis.westman@karelia.ru 
Βέλγιο The Phare & Tacis Information Centre 
Rue Montoyer 19 Montoyerstraat 
Bruxelles 1000 Brussels 
Tel (+32-2) 545 90 10 
Fax (+32-2) 545 90 11 
phare.tacis@skypro.be 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 1998 
ISSN 0254-1483 · Com(98) 416 τελιχό · ΕΓΓΡΑΦΑ · GR · Αριθ. χαταλόγου: CB-CO-98-434-GR-C 
ISBN 92-78-37909-3 · Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L-2985 Λουξεμβούργο 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή · Γενική Διεύθυνση Εξωτερικές σχέσεις: Ευρώπη και Νέα Ανεξάρτητα Κράτη, 
Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας, Εξωτερική υπηρεσία (ΛΔ ΙΑ) Τηλ. (+32-2) 295 25 85 / 296 60 65 / 296 64 94 
Διεύθυνση Αλληλογραφίας CHAR 11/232 Wetstraat 200 Rue de la Loi B-1049 Βρυξέλλες Φαξ (+32-2) 296 80 24 
Δίεύθυνση World Wide Webhttp://europa.eu.int/comm/dg1a/tacis/index.html E-mail tacis.info@dg1a.cec.be 1 000-07.98