Η Ένωση έχει αποκλειστική αρμοδιότητα για τη σύναψη της Πράξης της Γενεύης της Συμφωνίας της Λισαβόνας. Αυτό προκύπτει από την απόφαση που εξέδωσε το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 25 Οκτωβρίου 2017 στην υπόθεση C-389/15, Επιτροπή κατά Συμβουλίου, όπου διευκρινίζεται, αφενός, ότι το σχέδιο αναθεωρημένης Συμφωνίας της Λισαβόνας, ήτοι η Πράξη της Γενεύης, προορίζεται κυρίως να διευκολύνει και να διέπει τις εμπορικές συναλλαγές μεταξύ της Ένωσης και τρίτων κρατών και, αφετέρου, ότι δύναται να έχει ευθείες και άμεσες συνέπειες επί των συναλλαγών αυτών, οπότε η διαπραγμάτευσή του εμπίπτει στην αποκλειστική αρμοδιότητα που το άρθρο 3 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ απονέμει στην Ένωση στον τομέα της κοινής εμπορικής πολιτικής κατά το άρθρο 207 παράγραφος 1 της ΣΛΕΕ.

Σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 3 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ), η αρχή της επικουρικότητας δεν εφαρμόζεται στους τομείς αποκλειστικής αρμοδιότητας της ΕΕ.

•Αναλογικότητα

Τα προτεινόμενα μέτρα δεν υπερβαίνουν τα αναγκαία για την επίτευξη του στόχου ο οποίος έγκειται στο να παρασχεθεί στην Ένωση η δυνατότητα συμμετοχής της στην Ένωση της Λισαβόνας κατά τρόπο που θα διασφαλίζει την αποτελεσματική προστασία των γεωγραφικών ενδείξεων της ΕΕ.

•Επιλογή της νομικής πράξης

Ο κανονισμός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου αποτελεί την κατάλληλη νομική πράξη για την υλοποίηση της προσχώρησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Ένωση της Λισαβόνας, καθώς διασφαλίζει τις νομοθετικές εξουσίες και των δύο θεσμικών οργάνων.

3.ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΕΚ ΤΩΝ ΥΣΤΕΡΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΩΝ, ΤΩΝ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΕΩΝ ΜΕ ΤΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΑ ΜΕΡΗ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΚΤΙΜΗΣΕΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ

•Εκ των υστέρων αξιολογήσεις / έλεγχοι καταλληλότητας της ισχύουσας νομοθεσίας

Άνευ αντικειμένου

•Διαβουλεύσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη

Ο χάρτης πορείας για την προσχώρηση της ΕΕ στην Πράξη της Γενεύης της Συμφωνίας της Λισαβόνας για τις ονομασίες προέλευσης και τις γεωγραφικές ενδείξεις δημοσιεύτηκε στις 21 Δεκεμβρίου 2017 με προθεσμία για την υποβολή παρατηρήσεων από τα ενδιαφερόμενα μέρη την 18η Ιανουαρίου 2018. Εντός της προθεσμίας υποβλήθηκαν παρατηρήσεις από 8 ενδιαφερόμενα μέρη. Οι παρατηρήσεις όλων πλην ενός ήταν εν γένει θετικές όσον αφορά την πρωτοβουλία και τάσσονταν υπέρ της προσχώρησης της ΕΕ. Σε τρεις περιπτώσεις διατυπωνόταν η άποψη ότι η ΕΕ θα πρέπει να προωθήσει τη συζήτηση σχετικά με την αναγνώριση και την προστασία γεωγραφικών ενδείξεων για μη γεωργικά προϊόντα. Δύο ενδιαφερόμενα μέρη τάσσονταν κατά της κατάρτισης καταλόγου, διότι όλες οι γεωγραφικές ενδείξεις της Ένωσης θα πρέπει να είναι επιλέξιμες για προστασία στο πλαίσιο της Πράξης της Γενεύης.

•Συλλογή και χρήση εμπειρογνωσίας

Στο πλαίσιο μελέτης που διεξήγαγε η AND International τον Οκτώβριο του 2012 με τίτλο «Value of production of agricultural products and foodstuffs, wines, aromatised wines and spirits protected by a geographical indication» (Αξία της παραγωγής γεωργικών προϊόντων και τροφίμων, οίνων, αρωματισμένων οίνων και αλκοολούχων ποτών που προστατεύονται από γεωγραφική ένδειξη) (http://ec.europa.eu/agriculture/external-studies/value-gi_en) προσδιορίστηκαν τα διάφορα οφέλη που αποφέρει η πολιτική της ΕΕ για τις γεωγραφικές ενδείξεις στους καταναλωτές (διασφάλιση ποιότητας), τους παραγωγούς (ανοικτός χαρακτήρας του συστήματος που παρέχει δυνατότητα συμμετοχής σε όλους τους παραγωγούς οι οποίοι συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις ποιότητας· θεμιτός ανταγωνισμός· αυξημένη τιμή· αποτελεσματική προστασία), στην κοινωνία εν γένει (σύνδεση πολύτιμων προϊόντων με αγροτικές περιοχές· διατήρηση της παράδοσης· επανασύνδεση παραγωγών και καταναλωτών) και στο περιβάλλον (σύνδεση παραδοσιακών προϊόντων με τοπία και γεωργικά συστήματα). Από αξιολόγηση των οικονομικών στοιχείων σχετικά με καθεμία από τις 2 768 γεωγραφικές ενδείξεις που καταχωρίστηκαν στην ΕΕ 27 από το 2005 έως το 2010 η οποία διενεργήθηκε στο πλαίσιο της μελέτης, διαπιστώθηκε συγκεκριμένα ότι, κατά μέσο όρο, η τιμή ενός προϊόντος γεωγραφικής ένδειξης είναι κατά 2,23 φορές μεγαλύτερη από την τιμή συγκρίσιμου προϊόντος που δεν διαθέτει γεωγραφική ένδειξη. Η αξία πωλήσεων των γεωγραφικών ενδείξεων της ΕΕ (σε όλους τους τομείς) ανερχόταν σε 54,3 δισ. EUR το 2010 (5,7 % του συνόλου του τομέα τροφίμων και ποτών της ΕΕ)· η εκτιμώμενη αξία εξαγωγών των γεωγραφικών ενδείξεων της ΕΕ ανέρχεται σε 11,5 δισ. EUR (15 % των εξαγωγών του τομέα τροφίμων και ποτών της ΕΕ).

•Εκτίμηση επιπτώσεων

Στις απαιτήσεις για βελτίωση της νομοθεσίας που αφορούν την πρωτοβουλία δεν περιλαμβάνονται η διενέργεια εκτίμησης επιπτώσεων, η κατάρτιση σχεδίου εφαρμογής ή η διεξαγωγή δημόσιας διαβούλευσης.

Στις κατευθυντήριες γραμμές για τη βελτίωση της νομοθεσίας διευκρινίζεται ότι εκτίμηση επιπτώσεων θα πρέπει να διενεργείται μόνον όταν είναι χρήσιμη, στοιχείο που θα πρέπει να αξιολογείται κατά περίπτωση. Καταρχήν, δεν απαιτείται εκτίμηση επιπτώσεων όταν η δυνατότητα επιλογής της Επιτροπής είναι περιορισμένη ή και μηδενική. Αυτό ισχύει στην προκειμένη περίπτωση, καθώς η προσχώρηση στην Πράξη της Γενεύης της Συμφωνίας της Λισαβόνας είναι επιβεβλημένη λόγω της αποκλειστικής αρμοδιότητας της Ένωσης στα θέματα που καλύπτονται από την Πράξη της Γενεύης, καθώς και διότι η ενέργεια αυτή αποτελεί τη λογική κατάληξη της διαδικασίας αναθεώρησης του συστήματος της Λισαβόνας στην οποία συμμετείχε η ΕΕ. Τα μέτρα που προτείνονται στο παρόν σχέδιο κανονισμού είναι απαραίτητα για τη διασφάλιση της δέουσας εφαρμογής της Πράξης της Γενεύης από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η συμμετοχή της ΕΕ συνεπάγεται πληθώρα πλεονεκτημάτων. Θα διασφαλίσει ότι οι ισχύουσες και μελλοντικές γεωγραφικές ενδείξεις οι οποίες είναι καταχωρισμένες σε επίπεδο ΕΕ αλλά δεν έχουν καταχωριστεί από τα 7 κράτη μέλη της ΕΕ που ανήκουν στην Ένωση της Λισαβόνας θα μπορούν να είναι επιλέξιμες για προστασία στο πλαίσιο του συστήματος της Λισαβόνας. Θα είναι καταρχήν δυνατή η εξασφάλιση ταχείας, υψηλού επιπέδου και επ’ αόριστον προστασίας των γεωγραφικών ενδείξεων της ΕΕ σε όλα τα τρέχοντα και μελλοντικά μέρη της Πράξης της Γενεύης. Το καθιερωμένο πολυμερές μητρώο θα αυξήσει τη φήμη των ευρωπαϊκών γεωγραφικών ενδείξεων λόγω του μεγάλου γεωγραφικού εύρους της προστασίας που παρέχεται βάσει της Πράξης της Γενεύης. Η βελτιωμένη διεθνής προστασία των γεωγραφικών ενδείξεων που απορρέει από την προσχώρηση της ΕΕ αναμένεται να εδραιώσει και δυνητικά να διευρύνει τις θετικές συνέπειες της προστασίας των γεωγραφικών ενδείξεων για την χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη και την απασχόληση σε παραγωγικούς τομείς υψηλής προστιθέμενης αξίας, για το εμπόριο και τις επενδυτικές ροές, για την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων και ιδιαίτερα των ΜΜΕ, καθώς και για τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς και του ανταγωνισμού και για την προστασία των ΔΔΙ. Η διανοητική ιδιοκτησία των γεωργών και των παραγωγών τροφίμων όσον αφορά τα προϊόντα τους που προστατεύονται με γεωγραφικές ενδείξεις είναι ευάλωτη και μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο εκμετάλλευσης ή ακόμη και να χαθεί, ιδιαίτερα στις παγκόσμιες αγορές. Η προσχώρηση της ΕΕ στο σύστημα της Λισαβόνας θα βοηθήσει τα ενδιαφερόμενα μέρη του αγροτικού κλάδου να προστατεύσουν σε παγκόσμιο επίπεδο τα στοιχεία που είναι πολύτιμα σε τοπικό επίπεδο, αντισταθμίζοντας με τον τρόπο αυτόν τη συνήθη τάση της παγκοσμιοποίησης προς ενιαία πρότυπα βασικών αγαθών και την καθοδική πίεση στις τιμές των γεωργικών προϊόντων. Στο πλαίσιο της τρέχουσας πολιτικής και οικονομικής αβεβαιότητας που επικρατεί, το στοιχείο αυτό θα αποτελέσει ορατή απόδειξη για την αγροτική κοινότητα ότι η ΕΕ ενεργεί με γνώμονα την υπεράσπιση και την προστασία των συμφερόντων τους σε ολόκληρο τον κόσμο. Δεδομένου ότι η Πράξη της Γενεύης είναι σε μεγάλο βαθμό ισοδύναμη με τη νομοθεσία της ΕΕ που αφορά την προστασία των γεωργικών προϊόντων μέσω γεωγραφικών ενδείξεων, για την προσχώρηση της ΕΕ δεν αναμένεται να απαιτηθούν σημαντικές προσαρμογές της ουσίας της εν λόγω νομοθεσίας.

Από διοικητική άποψη, η Πράξη της Γενεύης προβλέπει ένα ενιαίο σύνολο κανόνων για την εξασφάλιση προστασίας σε όλα τα μέλη και, κατά συνέπεια, έναν απλούστερο και αποτελεσματικότερο μηχανισμό σε σύγκριση με την τρέχουσα πρακτική της ΕΕ, η οποία συνίσταται στη διαχείριση διαφόρων τοπικών διαδικασιών μέσω διμερών συμφωνιών. Από την άποψη της εμπορικής πολιτικής, θα καταδείξει τον υπεύθυνο ηγετικό ρόλο που έχει αναλάβει η ΕΕ για την προαγωγή της πολυμέρειας. Η προσχώρηση της ΕΕ δεν αναμένεται να δημιουργήσει πρόσθετες δαπάνες ή επιβαρύνσεις για τους οικονομικούς φορείς της ΕΕ ή για τα κράτη μέλη της ΕΕ που επιθυμούν να εξασφαλίσουν την προστασία των γεωγραφικών ενδείξεων στο σύστημα της Λισαβόνας σε σύγκριση με την ισχύουσα κατάσταση. Αντιθέτως, από την προσχώρηση αναμένεται έως και μείωση του επιπέδου των εν λόγω διοικητικών δαπανών και επιβαρύνσεων.

Όσον αφορά τις επιχειρήσεις, η προσχώρηση της ΕΕ δεν θα επιφέρει πρόσθετο κόστος προσαρμογής, συμμόρφωσης ή συναλλαγών ή διοικητικές επιβαρύνσεις πέραν των δυνητικών μεμονωμένων τελών εξέτασης που μπορεί να επιβάλλουν τα μέλη της Ένωσης της Λισαβόνας, τα οποία ωστόσο θα είναι μειωμένα χάρη στις οικονομίες που συνεπάγεται η διεθνής διαδικασία.

Η Πράξη της Γενεύης επιτρέπει την προσχώρηση της ΕΕ από κοινού με τα κράτη μέλη της. Ωστόσο, δεδομένου του ενιαίου και εξαντλητικού χαρακτήρα του συστήματος της ΕΕ για την προστασία των γεωργικών προϊόντων μέσω γεωγραφικών ενδείξεων, οποιεσδήποτε ονομασίες προέλευσης ή γεωγραφικές ενδείξεις για τις οποίες έχει υποβληθεί αίτηση προστασίας από τα επτά κράτη μέλη της ΕΕ στο σύστημα της Λισαβόνας (επί του παρόντος περίπου 800) και οι οποίες είναι επιλέξιμες για προστασία βάσει της νομοθεσίας της ΕΕ δεν θα πρέπει να προστατεύονται πλέον βάσει της εθνικής νομοθεσίας, αλλά αποκλειστικά μέσω της νομοθεσίας της ΕΕ. Το ίδιο θα ισχύει και όσον αφορά την προστασία γεωγραφικών ενδείξεων που προέρχονται από τρίτες χώρες οι οποίες είναι μέλη της ένωσης της Λισαβόνας και για τις οποίες έχει υποβληθεί αίτηση προστασίας. Κατά συνέπεια, η προσχώρηση της ΕΕ θα αποφέρει μείωση της διοικητικής επιβάρυνσης που συνεπάγεται η συμμετοχή στο σύστημα της Λισαβόνας για τα κράτη μέλη της ΕΕ.