[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 5.12.2007

SEC(2007) 1599

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Έγγραφο που συνοδεύει την πρόταση ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για το συντονισμό των διαδικασιών σύναψης συμβάσεων δημοσίων έργων, δημοσίων συμβάσεων προμηθειών και δημοσίων συμβάσεων υπηρεσιών στον τομέα της άμυνας και της ασφάλειας

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΥ

{COM(2007) 766 τελικό}{SEC(2007) 1598}

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

1. Εισαγωγή

Για περισσότερα από 40 χρόνια, τα θέματα που αφορούν την άμυνα και την ασφάλεια δεν περιλαμβάνονταν στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Ως εκ τούτου, οι αγορές αμυντικού εξοπλισμού παρέμεναν εξ ορισμού εκτός ενιαίας αγοράς και βρίσκονταν κατακερματισμένες με βάση τα εθνικά σύνορα.

Από το τέλος του ψυχρού πολέμου, ο εν λόγω κατακερματισμός καθίσταται όλο και πιο προβληματικός. Αντιμετωπίζοντας, αφενός, σοβαρά δημοσιονομικά προβλήματα και αφετέρου αυξημένες δαπάνες στρατιωτικού υλικού, οι εθνικές αγορές αμυντικού εξοπλισμού στην Ευρώπη καθίστανται συχνά ιδιαίτερα μικρού μεγέθους ώστε να παράγουν και να προμηθεύουν εξοπλισμό υψηλής ποιότητας σε προσιτές τιμές. Έχουν καταστεί αναγκαίες οι μακρόπνοες μεταρρυθμίσεις προκειμένου να διατηρήσει η Ευρώπη μια βιώσιμη βιομηχανία αμυντικού υλικού και να εξοπλίζει επαρκώς τις ένοπλες δυνάμεις της.

Στο πλαίσιο αυτό, έχει ιδιαίτερη σημασία η δημιουργία Ευρωπαϊκής Αγοράς Αμυντικού Εξοπλισμού (EDEM). Προς το σκοπό αυτό, η Επιτροπή υπέβαλε, το Μάρτιο του 2003, στην ανακοίνωσή της "Για μια ευρωπαϊκή πολιτική στον τομέα των αμυντικών εξοπλισμών", προτάσεις για τη λήψη μέτρων σε τομείς σχετικούς με τις βιομηχανίες και αγορές αμυντικού εξοπλισμού και, ιδίως, στον τομέα των συμβάσεων για την προμήθεια αμυντικού εξοπλισμού.

2. Διαδικαστικα θεματα και διαβουλευση

Στη συνέχεια, η Επιτροπή διοργάνωσε συνέδρια εργασίας με τις κυβερνήσεις και τη βιομηχανία προκειμένου να εντοπιστούν οι προσδοκίες τους όσον αφορά τη λήψη ενδεχόμενων μέτρων από την Επιτροπή στον τομέα αυτό. Τούτο αποτέλεσε την προετοιμασία της Πράσινης Βίβλου για τις συμβάσεις προμηθειών στον τομέα της άμυνας, η οποία εγκρίθηκε το Σεπτέμβριο του 2004.

Στις διαβουλεύσεις για την Πράσινη Βίβλο επιβεβαιώθηκε ότι το νομοθετικό πλαίσιο για τις δηµόσιες συµβάσεις στον τοµέα της άµυνας στην Ευρώπη είναι ανεπαρκές.

1. Εξακολουθούν να υφίστανται αβεβαιότητες όσον αφορά την εφαρμογή του άρθρου 296 της συνθήκης (ΣΕΚ), το οποίο επιτρέπει στα κράτη μέλη να παρεκκλίνουν από τους κανόνες της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (ΕΚ) εφόσον τούτο είναι αναγκαίο για την προστασία των ουσιωδών συμφερόντων ασφαλείας τους.

2. Η οδηγία περί δημοσίων συμβάσεων (ΡΡ), ακόμα και στην αναθεωρημένη έκδοσή της (2004/18/ΕΚ), θεωρείται κατά κανόνα ελάχιστα κατάλληλη για πολλές συμβάσεις αμυντικού εξοπλισμού.

Για την αντιμετώπιση των προβλημάτων αυτών, η Επιτροπή ανακοίνωσε, το Δεκέμβριο του 2005, δύο πρωτοβουλίες: την έκδοση "ερμηνευτικής ανακοίνωσης σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 296 της ΣΕΚ στον τομέα των δημοσίων συμβάσεων αμυντικού εξοπλισμού"· και την πιθανή εκπόνηση οδηγίας για τις δηµόσιες συµβάσεις στον τοµέα της άµυνας.

Η ερμηνευτική ανακοίνωση, η οποία παρέχει οδηγίες στις αναθέτουσες αρχές προκειμένου να εκτιμήσουν εάν οι δημόσιες συμβάσεις δύνανται ή όχι να εξαιρεθούν, εξεδόθη το Δεκέμβριο του 2006. Παράλληλα, η Επιτροπή εξακολούθησε την προετοιμασία μιας πιθανής οδηγίας για τις δηµόσιες συµβάσεις στον τοµέα της άµυνας. Τα ενδιαφερόμενα μέρη συμμετείχαν ενεργά στο πλαίσιο της συμβουλευτικής επιτροπής για τις δημόσιες συμβάσεις, του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Άμυνας (ΕΟΑ), καθώς και διμερών συνεδριάσεων. Επιπλέον, ζητήθηκε η γνώμη των κυβερνήσεων και της βιομηχανίας στο πλαίσιο της εκτίμησης των επιπτώσεων.

Η παρούσα έκθεση αφορά τόσο δηµόσιες συµβάσεις στον τοµέα της άµυνας (όπλα, πυρομαχικά και πολεμικό υλικό που παράγονται για τις ένοπλες δυνάμεις), όσο και δηµόσιες συµβάσεις σε ευαίσθητους τομείς της ασφάλειας (εξοπλισμός με χαρακτηριστικά συναφή με εκείνα του στρατιωτικού εξοπλισμού, ο οποίος παράγεται για μη στρατιωτικές δυνάμεις ασφαλείας). Η τελευταία αυτή κατηγορία προστέθηκε στη συζήτηση μεταγενέστερα, μετά από αίτημα των κρατών μελών. Το βασικό επιχείρημα για τη διεύρυνση της συζήτησης ήταν η εξέλιξη του στρατηγικού περιβάλλοντος, στο πλαίσιο του οποίου η διαχωριστική γραμμή μεταξύ εξωτερικών και εσωτερικών στοιχείων, στρατιωτικού και μη στρατιωτικού χαρακτήρα είναι ασαφής. Εντούτοις, η πρωτοβουλία της Επιτροπής εξακολουθεί να είναι επικεντρωμένη στον τομέα της άμυνας. Όσον αφορά την ασφάλεια μη στρατιωτικού χαρακτήρα, το ζήτημα είναι "απλώς" εάν θα έπρεπε ένα μέσο της ΕΚ για την άμυνα να είναι εφαρμόσιμο σε ορισμένες δημόσιες συμβάσεις ιδιαίτερα ευαίσθητου χαρακτήρα.

3. Ορισμοσ του προβληματοσ

Πολλά κράτη μέλη κάνουν ευρεία χρήση του άρθρου 296 παράγραφος 1 στοιχείο β) της ΣΕΚ για την εξαίρεση των προμηθειών αμυντικού εξοπλισμού από τους κανόνες ΕΚ. Το ίδιο πρόβλημα, σε μικρότερο βαθμό ωστόσο, υπάρχει για τις δηµόσιες συµβάσεις σε ευαίσθητους τομείς της ασφάλειας και στην περίπτωση αυτή τα κράτη μέλη κάνουν χρήση είτε του άρθρου 296 παράγραφος 1 στοιχείο α) της ΣΕΚ, είτε του άρθρου 14 της οδηγίας ΡΡ προκειμένου να αποφύγουν την εφαρμογή των κανόνων της ΕΚ. Η πρακτική αυτή είναι ασυμβίβαστη με τη νομολογία του Δικαστηρίου, η οποία προβλέπει ότι οι εν λόγω εξαιρέσεις θα πρέπει να περιορίζονται σε εξαιρετικές περιπτώσεις.

Η αιτία του προβλήματος οφείλεται στην έλλειψη κατάλληλων κανόνων ΕΚ που να ανταποκρίνονται στα ειδικά χαρακτηριστικά των συμβάσεων στον τομέα της άμυνας και σε ευαίσθητους τομείς της ασφάλειας, και ιδίως στην πολυπλοκότητα (που απαιτεί ευελιξία) και τις ειδικές απαιτήσεις όσον αφορά την ασφάλεια εφοδιασμού και την ασφάλεια πληροφοριών. Τα εν λόγω χαρακτηριστικά δεν έχουν ληφθεί επαρκώς υπόψη από τη θέσπιση των ισχυόντων κανόνων ΕΚ για μη στρατιωτικές και μη ευαίσθητες προμήθειες μέχρι σήμερα.

Κατά συνέπεια, οι προμήθειες του εξοπλισμού στον τομέα της άμυνας και σε ευαίσθητους τομείς της ασφάλειας πραγματοποιούνται με βάση ασυντόνιστους εθνικούς κανόνες, οι οποίοι διαφέρουν σε μεγάλο βαθμό από άποψη προκήρυξης, διαδικασιών διαγωνισμού, επιλογής και κριτηρίων ανάθεσης, αντισταθμιστικών οφελών κλπ. Το εν λόγω μωσαϊκό ρυθμίσεων αποτελεί βασικό εμπόδιο για την ανάπτυξη μιας Ευρωπαϊκής Αγοράς Αμυντικού Εξοπλισμού (EDEM) και παρέχει τη δυνατότητα μη συμμόρφωσης προς τις αρχές της συνθήκης. Η έλλειψη διαφάνειας και η επιβολή διακρίσεων σε βάρος προμηθευτών από άλλα κράτη μέλη οδηγούν σε έλλειψη ανοίγματος των αγορών στον τομέα της άμυνας, με αρνητικές συνέπειες για όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη.

Τούτο είναι λιγότερο εμφανές στην περίπτωση των ευαίσθητων τομέων της ασφάλειας παρά στον τομέα της άμυνας, κυρίως διότι ο τομέας της μη στρατιωτικής ασφάλειας παρουσιάζει μεγαλύτερη ποικιλομορφία, με μεγάλη ποικιλία πελατών, χρηστών και προϋπολογισμών σε εθνική, περιφερειακή και τοπική κλίμακα. Εντούτοις, το πρόβλημα (εκτεταμένη απαλλαγή από την εφαρμογή των κανόνων ΕΚ), η αιτία του (ειδικά χαρακτηριστικά της σύμβασης για τα οποία οι κανόνες ΕΚ είναι ελάχιστα κατάλληλοι) και οι επιπτώσεις του (έλλειψη ανοίγματος) είναι ίδια τόσο στις δηµόσιες συµβάσεις στον τοµέα της άµυνας όσο και στις συµβάσεις σε ευαίσθητους τομείς της ασφάλειας.

Το συγκεκριμένο πρόβλημα είναι επομένως η αναντιστοιχία μεταξύ της συνθήκης και της νομολογίας του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, αφενός, και, αφετέρου, της πρακτικής προκήρυξης δημόσιων διαγωνισμών από μέρους των κρατών μελών. Ως θεματοφύλακας της συνθήκης, η Επιτροπή έχει καθήκον να λάβει μέτρα για την επίλυση του προβλήματος.

4. Στοχοι

Ο γενικός στόχος της Επιτροπής είναι να καθιερώσει μια ανοικτή και ανταγωνιστική Ευρωπαϊκή Αγορά Αμυντικού Εξοπλισμού (EDEM). Η ιδανική περίπτωση θα ήταν να επιτρέπει η εν λόγω EDEM στους προμηθευτές που είναι εγκατεστημένοι σε ένα κράτος μέλος να εξυπηρετούν χωρίς περιορισμούς αγοραστές του δημόσιου τομέα σε όλα τα κράτη μέλη. Στον τομέα των δημοσίων συμβάσεων, τούτο απαιτεί κατάλληλα λειτουργικό κανονιστικό πλαίσιο σε επίπεδο ΕΕ για την ανάθεση συμβάσεων στον τομέα της άμυνας και της ασφάλειας.

Ο επιχειρησιακός στόχος της Επιτροπής είναι να περιοριστεί η χρήση των εξαιρέσεων που προβλέπονται στο άρθρο 296 της ΣΕΚ και στο άρθρο 14 της οδηγίας ΡΡ σε εξαιρετικές περιπτώσεις, σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Οι περισσότερες συμβάσεις στον τομέα της άμυνας και της ασφάλειας, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αφορούν προμήθειες όπλων, πυρομαχικών και πολεμικού υλικού, θα πρέπει επομένως να συνάπτονται με βάση τους κανόνες ΕΚ, έτσι ώστε να ενισχύεται η ίση μεταχείριση, η διαφάνεια και η μη διακριτική μεταχείριση. Παράλληλα, πρέπει να διασφαλίζονται τα συμφέροντα ασφάλειας των κρατών μελών.

5. Πολιτικεσ επιλογεσ

Για την επίτευξη του εν λόγω στόχου είναι δυνατές τρεις επιλογές: η μη λήψη μέτρου, η πρόταση ενός μη νομοθετικού μέτρου, ή η πρόταση ενός νομοθετικού μέτρου.

Χωρίς τη λήψη περαιτέρω μέτρων , η ισχύουσα οδηγία ΡΡ , ο Κώδικας Δεοντολογίας τον οποίο χειρίζεται ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Άμυνας (EDA) και η επεξηγηματική ανακοίνωση σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 296 της ΣΕΚ θα παρέμεναν τα μοναδικά μέσα στον τομέα των προμηθειών αμυντικού εξοπλισμού.

Η λήψη μη νομοθετικών μέτρων θα μπορούσε να περιλαμβάνει την έκδοση επεξηγηματικής ανακοίνωσης σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 14 της οδηγίας ΡΡ στον τομέα της ασφάλειας · την εφαρμογή δυναμικότερης πολιτικής σε θέματα παραβάσεων · και την κατάρτιση για εθνικές αναθέτουσες αρχές και το προσωπικό της Επιτροπής έτσι ώστε να μπορούν να αξιολογούν τις πιθανές εξαιρέσεις.

Τα πιθανά νομοθετικά μέτρα περιλαμβάνουν έναν κανονισμό , μια οδηγία για επί μέρους τομείς , η οποία θα εφαρμόζεται σε όλες τις συμβάσεις που συνάπτονται από αναθέτουσες αρχές στον τομέα της άμυνας και της ασφάλειας, καθώς και μια οδηγία που εισάγει στην κοινοτική νομοθεσία νέους κανόνες προσαρμοσμένους στις ιδιαιτερότητες των συμβάσεων στον τομέα της άμυνας και σε ευαίσθητους τομείς της ασφάλειας, είτε με την τροποποίηση της οδηγίας ΡΡ είτε μέσω μιας αυτοδύναμης οδηγίας .

Επιλογές που απορρίφθηκαν και λύσεις που επελέγησαν για περαιτέρω εξέταση

Τα μη νομοθετικά μέτρα είναι χρήσιμα, θα ήταν όμως απίθανο να επιτύχουν μόνα τους το στόχο του περιορισμού της χρήσης των εξαιρέσεων. Ο εν λόγω στόχος δύναται να επιτευχθεί μόνον εφόσον η κοινοτική νομοθεσία περί δημοσίων συμβάσεων περιλαμβάνει κανόνες στους οποίους λαμβάνονται υπόψη οι ιδιαιτερότητες των συμβάσεων στον τομέα της άμυνας και σε ευαίσθητους τομείς της ασφάλειας. Δεδομένου ότι οι κανόνες αυτοί δεν υφίστανται επί του παρόντος, πρέπει να θεσπιστούν με νομοθετικό μέτρο.

Κατά συνέπεια, επελέγησαν δύο λύσεις για περαιτέρω εξέταση:

1. Η πλήρης αδράνεια·

2. Η λήψη νομοθετικού μέτρου για την εισαγωγή στην κοινοτική νομοθεσία νέων κανόνων προσαρμοσμένων στις ιδιαιτερότητες των συμβάσεων στον τομέα της άμυνας και σε ευαίσθητους τομείς της ασφάλειας. Υπάρχουν ενδείξεις ότι η οδηγία, λόγω της αυξημένης ευελιξίας την οποία παρέχει, είναι καταλληλότερη προς το σκοπό αυτό από έναν κανονισμό.

Όσον αφορά την επιλογή 2, παρέχεται η δυνατότητα επιμέρους επιλογών σε τρία επίπεδα:

- Είδος του νομικού μέσου. Η θέσπιση οδηγίας για επί μέρους τομείς απορρίφθηκε ως ασύμβατη με τις αρχές της βελτίωσης της νομοθεσίας. Οι εναλλακτικές λύσεις που επελέγησαν ήταν επομένως μια τροποποιητική οδηγία και μια αυτοδύναμη οδηγία .

- Πεδίο εφαρμογής. Το εν λόγω πεδίο θα μπορούσε να οριοθετείται είτε βάσει καταλόγου είτε με γενικό ορισμό· θα μπορούσε να αποκλείει ρητά ορισμένες συμβάσεις ή να αναφέρεται στις εξαιρέσεις που επιτρέπονται δυνάμει της συνθήκης· και θα μπορούσε είτε να περιλαμβάνει νέα όρια, είτε να διατηρεί εκείνα που καθορίζονται στην ισχύουσα οδηγία ΡΡ.

- Περιεχόμενο. Είναι δυνατόν να επιλεγούν διαφορετικές εναλλακτικές λύσεις όσον αφορά την ασφάλεια εφοδιασμού, την ασφάλεια πληροφοριών, τα αντισταθμιστικά οφέλη και τις διαδικασίες ανάθεσης.

6. Εκτιμηση των επιπτωσεων

Επιλογές

Επιλογή 1. Χωρίς τη λήψη περαιτέρω μέτρων ΕΕ, η εκτεταμένη απαλλαγή των δηµόσιων συµβάσεων στο στρατιωτικό τομέα και σε ευαίσθητους τομείς της ασφάλειας από τους κοινοτικούς κανόνες ασφαλώς θα συνεχιστεί. Η επεξηγηματική ανακοίνωση μπορεί να περιορίσει την εφαρμογή του άρθρου 296 της ΣΕΚ για τις προμήθειες μη στρατιωτικού εξοπλισμού, είναι όμως πιθανό να επηρεάσει ελάχιστα τις προμήθειες στρατιωτικού εξοπλισμού και να μην έχει οποιαδήποτε επίπτωση στις προμήθειες ευαίσθητου εξοπλισμού ασφάλειας. Ο Κώδικας Δεοντολογίας του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Άμυνας (EDA) δύναται, στην καλύτερη περίπτωση, να περιορίσει τις αρνητικές συνέπειες από την εξαίρεση που προβλέπεται στο άρθρο 296 της ΣΕΚ, όχι όμως και την κατάχρηση της εν λόγω εξαίρεσης. Ως εκ τούτου, η αγορά στρατιωτικού υλικού και ευαίσθητου εξοπλισμού ασφάλειας δεν θα αποκτήσει μεγαλύτερη διαφάνεια και άνοιγμα. Επομένως, θα εξακολουθήσουν να υφίστανται οι αρνητικές συνέπειες στο κόστος, την αποτελεσματικότητα και την ανταγωνιστικότητα.

Επιλογή 2. Πριν να εκτιμηθούν οι επιπτώσεις μιας πιθανής οδηγίας πρέπει να ληφθούν αποφάσεις για τα βασικά χαρακτηριστικά της.

(α) Αυτοδύναμη οδηγία ή τροποποίηση της οδηγίας

Η επιλογή του μέσου είναι κυρίως ζήτημα νομοθετικής τεχνικής και πραγματοποιήθηκε με βάση τέσσερα κριτήρια: την ενίσχυση του κεκτημένου , τη συμφωνία με τις αρχές για τη βελτίωση της νομοθεσίας, την ασφάλεια δικαίου και την προβολή των ενεργειών.

Μια αυτοδύναμη οδηγία θα ήταν περισσότερο αντιληπτή, σαφής, πιο προσιτή στον αναγνώστη και κατά συνέπεια θα αποτελούσε ένα εύχρηστο μέσο για τις αναθέτουσες αρχές. Επιπλέον, θα καθιστούσε ευχερέστερη τη διατήρηση του κεκτημένου (δηλαδή των διατάξεων της ισχύουσας οδηγίας ΡΡ) και θα παρείχε αυξημένη ευελιξία για την εκπόνηση εξατομικευμένων διατάξεων. Τέλος, είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι τα κράτη μέλη, στη μεγάλη πλειοψηφία τους, προτιμούν τη θέσπιση αυτοδύναμης οδηγίας.

(β) Πεδίο εφαρμογής

Το πεδίο εφαρμογής πρέπει να οριοθετηθεί με βάση το βασικό στόχο, δηλαδή τον περιορισμό της χρήσης εξαιρέσεων σε εξαιρετικές περιπτώσεις. Κατά συνέπεια, το ενδεχόμενο πεδίο εφαρμογής των νέων κανόνων πρέπει να είναι όσο το δυνατόν ευρύτερο. Παράλληλα, θα πρέπει να γίνονται σεβαστά τα απορρέοντα από τη συνθήκη δικαιώματα των κρατών μελών να μην εφαρμόζουν την κοινοτική νομοθεσία σε περιπτώσεις που συντρέχουν βασικοί λόγοι ασφαλείας. Με βάση τα κριτήρια αυτά, οι καλύτερες επιλογές είναι:

- ο καθορισμός του πεδίου εφαρμογής με γενικό ορισμό παρά βάσει καταλόγου·

- περιορισμός του αριθμού των ρητών αποκλεισμών και κατά προτίμηση αναφορά στις παρεκκλίσεις που προβλέπονται στη συνθήκη·

- διατήρηση των ισχυόντων ορίων ΕΚ.

(γ) Περιεχόμενο

- Οι νέοι κανόνες πρέπει να αποσκοπούν στην εφαρμογή των αρχών της ενιαίας αγοράς στις αγορές αμυντικού εξοπλισμού. Εξάλλου, θα πρέπει επίσης να παρέχουν επαρκείς εγγυήσεις και ευελιξία ώστε να διασφαλίζονται τα συμφέροντα ασφάλειας των κρατών μελών. Με βάση τα εν λόγω δύο κριτήρια, οι καλύτερες επιλογές είναι:

- Όσον αφορά την ασφάλεια εφοδιασμού , να επιτρέπεται στις αναθέτουσες αρχές (1) να ζητούν από τους προμηθευτές να αποδεικνύουν την ικανότητά τους να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τις σχετικές με την εξαγωγή, τη μεταφορά και τη διαμετακόμιση· (2) να χρησιμοποιούν την ασφάλεια εφοδιασμού ως κριτήριο επιλογής για την εκτίμηση των τεχνικών ικανοτήτων των προμηθευτών και να απαιτούν από τους προμηθευτές την ανάληψη της υποχρέωσης ότι θα πληρούνται μελλοντικά οι επιτακτικές ανάγκες όσον αφορά την ασφάλεια εφοδιασμού.

- Όσον αφορά την ασφάλεια πληροφοριών , να παρέχεται στις αναθέτουσες αρχές η δυνατότητα (1) να μην αποκαλύπτουν εμπιστευτικές πληροφορίες κατά τη διαδικασία του διαγωνισμού· (2) να χρησιμοποιούν την ικανότητα διασφάλισης της ασφάλειας πληροφοριών ως κριτήριο επιλογής για την εκτίμηση των τεχνικών ικανοτήτων των προμηθευτών.

- Όσον αφορά τα αντισταθμιστικά οφέλη , δεν θα πρέπει να αναφέρονται. Δεδομένου ότι τα αντισταθμιστικά οφέλη από την ίδια τη φύση τους συνεπάγονται συνήθως την επιβολή διακρίσεων, τα εν λόγω οφέλη έρχονται σε άμεση αντίθεση με τη συνθήκη. Κατά συνέπεια, οι κοινοτικοί κανόνες σχετικά με τις δημόσιες συμβάσεις δεν δύνανται ούτε να τα επιτρέπουν ούτε να τα ρυθμίζουν. Εξάλλου, η ρητή απαγόρευση των αντισταθμιστικών οφελών στην οδηγία θα μπορούσε να δημιουργήσει την εντύπωση ότι θα επιτρέπονταν αυτομάτως στην περίπτωση των συμβάσεων προμηθειών αμυντικού εξοπλισμού που απαλλάσσονται δυνάμει του άρθρου 296 της ΣΕΚ. Τούτο όμως είναι εσφαλμένο. Συνεπώς φαίνεται σκόπιμο να εναπόκειται στα κράτη μέλη η συμβατότητα των απαιτήσεων για πιθανά αντισταθμιστικά οφέλη με την κοινοτική νομοθεσία.

- Να επιτρέπεται ως συνήθης διαδικασία η εφαρμογή της διαδικασίας με διαπραγμάτευση κατόπιν προηγούμενης δημοσίευσης, αλλά να περιοριστεί αυστηρά στις περιπτώσεις που είναι αναγκαία η εφαρμογή της διαδικασίας με διαπραγμάτευση χωρίς δημοσίευση.

Επιπτώσεις των λύσεων που επελέγησαν

- Νομικές επιπτώσεις . Μια οδηγία θα πρέπει να βελτιώνει σημαντικά το ισχύον κατακερματισμένο κανονιστικό πλαίσιο των δηµοσίων συµβάσεων στον τοµέα της άµυνας. Θα πρέπει επίσης να βελτιώνει σημαντικά το βαθμό νομικής διαφάνειας. Οι αναθέτουσες αρχές θα είναι σε θέση να αξιολογούν την εφαρμοστέα νομοθεσία και να αιτιολογούν την απόφασή τους εφόσον παρίσταται ανάγκη. Τούτο θα βελτίωνε την ασφάλεια δικαίου για όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη.

- Διοικητικά έξοδα . Οι πιθανές αρνητικές συνέπειες θα ήταν ασήμαντες τόσο για τη βιομηχανία όσο και για τις αναθέτουσες αρχές. Μεσοπρόθεσμα έως μακροπρόθεσμα ο αυξημένος βαθμός διαφάνειας θα μειώσει οπωσδήποτε τα διοικητικά έξοδα των εταιρειών και ιδίως των μικρομεσαίων επιχειρήσεων.

- Οικονομικές επιπτώσεις . Οι εν λόγω επιπτώσεις εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την αποδοχή της οδηγίας από μέρους των αναθετουσών αρχών. Η αποδοχή αυτή θα εξελιχθεί βεβαίως με την πάροδο του χρόνου. Αρχικά, η οδηγία ενδέχεται να έχει επιπτώσεις στις προμήθειες εμπορευμάτων χωρίς ειδικές προδιαγραφές και στον τεχνολογικά λιγότερο προηγμένο εξοπλισμό. Το μεγαλύτερο άνοιγμα των αγορών θα αυξήσει τις πιθανότητες των εταιρειών να συνάψουν διασυνοριακές συμβάσεις, παρέχοντας επομένως τη δυνατότητα στις πλέον ανταγωνιστικές ευρωπαϊκές εταιρείες να επιτύχουν οικονομίες κλίμακας. Ως εκ τούτου, η μείωση του μοναδιαίου κόστους θα καταστήσει τα προϊόντα τους ανταγωνιστικότερα στην παγκόσμια αγορά. Εξάλλου, οι αναθέτουσες αρχές θα επιτύχουν βελτίωση της σχέσης κόστους-αποτελεσματικότητας.

- Διεθνείς πτυχές . Η θέσπιση κοινοτικών κανόνων σχετικά με τις δημόσιες συμβάσεις στον τοµέα της άµυνας και σε ευαίσθητους τομείς της ασφάλειας δεν θα μετέβαλε την υφιστάμενη κατάσταση όσον αφορά το εμπόριο όπλων με τρίτες χώρες. Το εν λόγω εμπόριο θα εξακολουθούσε να διέπεται από τους κανόνες του ΠΟΕ και ειδικότερα από τη Συμφωνία για τις Δημόσιες Συμβάσεις. Οι αναθέτουσες αρχές θα εξακολουθήσουν να έχουν την ευχέρεια να δημοσιεύουν προσκλήσεις για την υποβολή προσφορών μόνο από εταιρείες της ΕΕ ή, επίσης, μη κοινοτικές επιχειρήσεις.

7. Ρυθμίσεις για την παρακολούθηση και την αξιολόγηση

Η Επιτροπή θα συνεχίσει να υπολογίζει κάθε έτος τους βασικούς οικονομικούς δείκτες επιτρέποντας την εκτίμηση της διαφάνειας και του ανταγωνισμού στις αγορές αμυντικού εξοπλισμού. Θα συνεχίσει επίσης τον πολιτικό διάλογο με τα κράτη μέλη. Μια πρώτη αξιολόγηση των επιπτώσεων της οδηγίας στα διοικητικά έξοδα αναμένεται να πραγματοποιηθεί πέντε έτη μετά την έκδοσή της. Η αξιολόγηση των οικονομικών επιπτώσεων πρέπει να μελετάται σε μακροπρόθεσμη βάση.

8. Συμπερασμα

Η εισαγωγή κανόνων προσαρμοσμένων στις ιδιαιτερότητες των συμβάσεων στον τομέα της άμυνας και σε ευαίσθητους τομείς της ασφάλειας στην κοινοτική νομοθεσία περί δημοσίων συμβάσεων είναι, σύμφωνα με τις ενδείξεις, απαραίτητη προκειμένου να περιοριστεί σε εξαιρετικές περιπτώσεις η εφαρμογή της εξαίρεσης που προβλέπεται στο άρθρο 296 της ΣΕΚ και στο άρθρο 14 της οδηγίας ΡΡ, όπως ορίζει το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Μια αυτοδύναμη οδηγία φαίνεται ότι είναι το πλέον κατάλληλο νομικό μέσο για την επίτευξη του εν λόγω στόχου.

Η έκδοση οδηγίας για τις δημόσιες συμβάσεις στον τομέα της άμυνας και σε ευαίσθητους τομείς της ασφάλειας αποτελεί λογική συνέχεια της επεξηγηματικής ανακοίνωσης του Δεκεμβρίου 2006, στην οποία διευκρινίζονται οι όροι για την εφαρμογή του άρθρου 296 της ΣΕΚ στον τομέα των προμηθειών αμυντικού εξοπλισμού. Παράλληλα, αποτελεί φυσικό συμπλήρωμα του Κώδικα Δεοντολογίας του EDA, που αποσκοπεί στην ενίσχυση της διαφάνειας για συμβάσεις στον τομέα της άμυνας, οι οποίες πληρούν τα κριτήρια για την εφαρμογή του άρθρου 296 της ΣΕΚ.

Λαμβανομένων υπόψη των πολλαπλών παραγόντων που διαμορφώνουν τις αγορές αμυντικού εξοπλισμού, είναι δύσκολο να προσδιοριστούν ποσοτικά οι αναμενόμενες οικονομικές επιπτώσεις από την εν λόγω οδηγία. Εντούτοις, σε γενικές γραμμές η οδηγία έχει τη δυνατότητα να διαφοροποιήσει την κατάσταση. Η ένταξη όπλων, πυρομαχικών και πολεμικού υλικού, καθώς και εξοπλισμού σε ευαίσθητους τομείς της ασφάλειας στην ενιαία αγορά αποτελεί αφ΄εαυτής ισχυρό πολιτικό μήνυμα για τη βούληση της ΕΕ να οικοδομήσει μια Ευρωπαϊκή Αγορά Αμυντικού Εξοπλισμού (EDEM). Με το συντονισμό των εθνικών διαδικασιών, η οδηγία θα περιορίσει το υφιστάμενο μωσαϊκό ρυθμίσεων. Θα καταστήσει ευχερέστερη για τα κράτη μέλη τη χρησιμοποίηση των κοινοτικών κανόνων, θα είναι όμως παράλληλα δυσχερέστερη για τα κράτη μέλη η αιτιολόγηση πιθανών εξαιρέσεων. Τούτο, θα περιορίσει ακολούθως τον αριθμό των εξαιρέσεων και συνεπώς θα βελτιώσει τη διαφάνεια, τη μη διακριτική μεταχείριση και το άνοιγμα των αγορών αμυντικού εξοπλισμού στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Για να καταστούν οι νέοι κανόνες όσο το δυνατόν αποτελεσματικότεροι, η Επιτροπή θα πρέπει να εξετάσει το ενδεχόμενο λήψης μιας σειράς συνοδευτικών μέτρων. Σύμφωνα με τις ενδείξεις, είναι ιδιαίτερα σημαντικό να διοργανωθούν ειδικά μαθήματα κατάρτισης για το προσωπικό της Επιτροπής και να διατεθούν συμπληρωματικοί πόροι για την ενεργητική παρακολούθηση των αγορών στον τομέα της άμυνας και της ασφάλειας. Η Επιτροπή θα πρέπει επίσης να συνεχίσει τις τρέχουσες πρωτοβουλίες σε σχετικούς τομείς, ιδίως για την ασφάλεια εφοδιασμού και την τυποποίηση, και να προγραμματίσει νέες ενέργειες, ιδίως στους τομείς της ασφάλειας πληροφοριών και των αντισταθμιστικών οφελών.

Η κατάρτιση κοινοτικών κανόνων σχετικά με τις δημόσιες συμβάσεις στον τομέα της άμυνας και του ευαίσθητου εξοπλισμού αποτελεί ένα μόνο αλλά σημαντικό βήμα προς την κατεύθυνση της δημιουργίας μιας ευρωπαϊκής αγοράς αμυντικού εξοπλισμού (και εξοπλισμού ασφάλειας).