P9_TA(2021)0336

Γενετικώς τροποποιημένος αραβόσιτος Bt 11 (SYN-BTØ11-1)

Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 7ης Ιουλίου 2021 σχετικά με το σχέδιο εκτελεστικής απόφασης της Επιτροπής για την ανανέωση της έγκρισης της διάθεσης στην αγορά προϊόντων που περιέχουν, αποτελούνται ή παράγονται από γενετικώς τροποποιημένο αραβόσιτο Bt 11 (SYN-BTØ11-1), σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1829/2003 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (D073424/01 — 2021/2761(RSP))

(2022/C 99/08)

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

— έχοντας υπόψη το σχέδιο εκτελεστικής απόφασης της Επιτροπής για την ανανέωση της έγκρισης της διάθεσης στην αγορά προϊόντων που περιέχουν, αποτελούνται ή παράγονται από γενετικώς τροποποιημένο αραβόσιτο Bt 11 (SYN-BTØ11-1), σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1829/2003 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (D073424/01,

— έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1829/2003 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Σεπτεμβρίου 2003, για τα γενετικώς τροποποιημένα τρόφιμα και ζωοτροφές (1), και συγκεκριμένα το άρθρο 11 παράγραφος 3 και το άρθρο 23 παράγραφος 3 αυτού,

— έχοντας υπόψη την ψηφοφορία στη μόνιμη επιτροπή για την τροφική αλυσίδα και την υγεία των ζώων κατά το άρθρο 35 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1829/2003, της 17ης Μαΐου 2021, κατά την οποία δεν εκδόθηκε γνώμη,

— έχοντας υπόψη τα άρθρα 11 και 13 του κανονισμού (ΕE) αριθ. 182/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Φεβρουαρίου 2011, για τη θέσπιση κανόνων και γενικών αρχών σχετικά με τους τρόπους ελέγχου από τα κράτη μέλη της άσκησης των εκτελεστικών αρμοδιοτήτων από την Επιτροπή (2),

— έχοντας υπόψη τη γνωμοδότηση που εκδόθηκε από την Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) στις 25 Νοεμβρίου 2020 και δημοσιεύθηκε στις 13 Ιανουαρίου 2021 (3),

— έχοντας υπόψη τα προηγούμενα ψηφίσματά του που διατύπωναν αντίρρηση στην έγκριση γενετικώς τροποποιημένων οργανισμών (ΓΤΟ) (4),

— έχοντας υπόψη το άρθρο 112 παράγραφοι 2 και 3 του Κανονισμού του,

— έχοντας υπόψη την πρόταση ψηφίσματος της Επιτροπής Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων,

Α. λαμβάνοντας υπόψη ότι, στις 24 Σεπτεμβρίου 2018, η εταιρεία Syngenta Crop Protection NV/SA υπέβαλε στην Επιτροπή αίτηση, σύμφωνα με τα άρθρα 11 και 23 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1829/2003, για την ανανέωση της έγκρισης για τη διάθεση στην αγορά προϊόντων που περιέχουν ή αποτελούνται από γενετικώς τροποποιημένο αραβόσιτο Bt11 («ο ΓΤ αραβόσιτος») για χρήσεις διαφορετικές από τη χρήση σε τρόφιμα και ζωοτροφές, εξαιρουμένης της καλλιέργειας·

Β. λαμβάνοντας υπόψη ότι, στις 25 Νοεμβρίου 2020, η EFSA εξέδωσε θετική γνώμη σχετικά με την ανανέωση της έγκρισης για τον ΓΤ αραβόσιτο, η οποία δημοσιεύθηκε στις 13 Ιανουαρίου 2021· λαμβάνοντας υπόψη ότι, στις 28 Ιανουαρίου 2009, η EFSA εξέδωσε θετική γνώμη σχετικά με την αρχική έγκριση για τον ΓΤ αραβόσιτο, η οποία δημοσιεύθηκε στις 17 Φεβρουαρίου 2009 (5)·

Γ. λαμβάνοντας υπόψη ότι ο ΓΤ αραβόσιτος προσδίδει αντοχή στα ζιζανιοκτόνα που περιέχουν γλυφοσινικό και παράγει επίσης μια εντομοκτόνο πρωτεΐνη, μια «τοξίνη Bt», Cry1Ab, η οποία είναι τοξική για ορισμένα επιβλαβή λεπιδόπτερα (6)·

Έλλειψη αξιολόγησης των καταλοίπων ζιζανιοκτόνων, των μεταβολιτών και των επιδράσεων συνδυασμού παραγόντων

Δ. λαμβάνοντας υπόψη ότι διάφορες μελέτες καταδεικνύουν ότι η καλλιέργεια γενετικώς τροποποιημένων φυτών που είναι ανθεκτικά στα ζιζανιοκτόνα οδηγεί σε μεγαλύτερη χρήση «συμπληρωματικών» ζιζανιοκτόνων, εν πολλοίς λόγω της εμφάνισης ζιζανίων ανθεκτικών στα φυτοφάρμακα (7)· λαμβάνοντας υπόψη ότι, ως εκ τούτου, πρέπει να θεωρείται αναμενόμενη η έκθεση του ΓΤ αραβοσίτου σε αυξημένες και επαναλαμβανόμενες δόσεις γλυφοσινικού, και, κατ’ επέκταση, ενδέχεται να είναι μεγαλύτερη η ποσότητα καταλοίπων στη συγκομιδή·

Ε. λαμβάνοντας υπόψη ότι το γλυφοσινικό έχει ταξινομηθεί ως τοξική για την αναπαραγωγή ουσία κατηγορίας 1B και καλύπτεται, επομένως, από τα κριτήρια αποκλεισμού που ορίζει ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1107/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (8)· λαμβάνοντας υπόψη ότι η έγκριση του γλυφοσινικού για χρήση στην Ένωση έληξε στις 31 Ιουλίου 2018 (9)·

ΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η αξιολόγηση των καταλοίπων ζιζανιοκτόνων και των προϊόντων διάσπασής τους σε ΓΤ φυτά δεν εμπίπτει στο πεδίο αρμοδιοτήτων της ομάδας της EFSA για τους γενετικώς τροποποιημένους οργανισμούς (ειδική ομάδα ΓΤΟ της EFSA) και, ως εκ τούτου, δεν διενεργείται στο πλαίσιο της διαδικασίας έγκρισης ΓΤΟ· λαμβάνοντας υπόψη ότι αυτό δημιουργεί προβλήματα, δεδομένου ότι ο τρόπος διάσπασης των συμπληρωματικών ζιζανιοκτόνων από το συγκεκριμένο ΓΤ φυτό και η σύνθεση και, κατ’ επέκταση, η τοξικότητα των προϊόντων διάσπασης («μεταβολίτες») μπορούν να καθορίζονται από την ίδια τη γενετική τροποποίηση·

Ζ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, λόγω ειδικών γεωργικών πρακτικών στην καλλιέργεια ΓΤ φυτών που είναι ανθεκτικά στα ζιζανιοκτόνα, υπάρχουν ειδικά πρότυπα εφαρμογών, έκθεσης και εμφάνισης συγκεκριμένων μεταβολιτών και συνδυαστικών επιπτώσεων, που απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή· λαμβάνοντας υπόψη ότι αυτοί οι παράγοντες δεν συνεκτιμήθηκαν από την EFSA·

Εκκρεμή ζητήματα σχετικά με τις τοξίνες Bt

Η. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι τοξικολογικές δοκιμές για εγκρίσεις ΓΤ διεξάγονται με απομονωμένες τοξίνες Bt· λαμβάνοντας υπόψη ότι μικρή σημασία μπορεί να αποδοθεί στις τοξικολογικές δοκιμές που διεξάγονται με πρωτεΐνες μεμονωμένα, λόγω του γεγονότος ότι οι τοξίνες Bt σε ΓΤ καλλιέργειες, όπως ο αραβόσιτος, το βαμβάκι και η σόγια, είναι εγγενώς πιο τοξικές από τις απομονωμένες τοξίνες Bt· λαμβάνοντας υπόψη ότι αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι οι αναστολείς πρωτεάσης (PI), που υπάρχουν στον φυτικό ιστό, μπορούν να αυξήσουν την τοξικότητα των τοξινών Bt καθυστερώντας την αποδόμησή τους· λαμβάνοντας υπόψη ότι τα φαινόμενα αυτά έχουν καταδειχθεί σε διάφορες επιστημονικές μελέτες, συμπεριλαμβανομένης μιας μελέτης που διενεργήθηκε πριν από 30 χρόνια για τη Monsanto και η οποία κατέδειξε ότι ακόμη και η παρουσία εξαιρετικά χαμηλών επιπέδων PI ενίσχυσε την τοξικότητα των τοξινών Bt έως και 20 φορές περισσότερο (10)·

Θ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι επιπτώσεις αυτές δεν συνεκτιμώνται σε αξιολογήσεις κινδύνου της EFSA, παρόλο που είναι σημαντικές για όλα τα φυτά Bt που έχουν εγκριθεί για εισαγωγή ή καλλιέργεια στην Ένωση· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι κίνδυνοι οι οποίοι προκύπτουν από αυτή την ενισχυμένη τοξικότητα λόγω της αλληλεπίδρασης μεταξύ PI και τοξινών Bt για τους ανθρώπους και τα ζώα που καταναλώνουν τρόφιμα και ζωοτροφές που περιέχουν τοξίνες Bt δεν μπορούν να αποκλειστούν·

Ι. λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με διάφορες μελέτες, έχουν παρατηρηθεί παρενέργειες που ενδεχομένως επηρεάζουν το ανοσοποιητικό σύστημα έπειτα από έκθεση σε τοξίνες Bt και ότι ορισμένες τοξίνες Bt ενδέχεται να έχουν ανοσοενισχυτικές ιδιότητες (11), δηλαδή να ενισχύουν την αλλεργιογονικότητα άλλων πρωτεϊνών με τις οποίες έρχονται σε επαφή·

ΙΑ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η αξιολόγηση της ενδεχόμενης αλληλεπίδρασης των καταλοίπων ζιζανιοκτόνων και των μεταβολιτών τους με τοξίνες Bt θεωρείται ότι δεν εμπίπτει στις αρμοδιότητες της ομάδας της EFSA για τους ΓΤΟ και, ως εκ τούτου, δεν διενεργείται στο πλαίσιο της εκτίμησης επικινδυνότητας· λαμβάνοντας υπόψη ότι αυτό δημιουργεί προβλήματα, δεδομένου ότι τα κατάλοιπα από τον ψεκασμό με γλυφοσινικό είναι γνωστό ότι διαταράσσουν το μικροβίωμα που, για παράδειγμα, μπορεί να ενισχύσει τις ανοσολογικές αντιδράσεις σε συνδυασμό με τοξίνες Bt (12)·

Καλλιέργειες Bt: επιδράσεις σε μη στοχευόμενους οργανισμούς και αυξημένη αντοχή

ΙΒ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, σε αντίθεση με τη χρήση εντομοκτόνων, όπου η έκθεση πραγματοποιείται κατά τον χρόνο του ψεκασμού και για περιορισμένο χρονικό διάστημα στη συνέχεια, η χρήση γενετικά τροποποιημένων καλλιεργειών Bt οδηγεί σε συνεχή έκθεση των στοχευόμενων και μη στοχευόμενων οργανισμών στις τοξίνες Bt·

ΙΓ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η υπόθεση ότι οι τοξίνες Bt παρουσιάζουν έναν μοναδικό τρόπο δράσης για συγκεκριμένο στόχο δεν μπορεί πλέον να θεωρείται ορθή και δεν μπορούν να αποκλειστούν οι επιπτώσεις σε μη στοχευόμενους οργανισμούς (13)· λαμβάνοντας υπόψη ότι αναφέρονται όλο και περισσότεροι μη στοχευόμενοι οργανισμοί που επηρεάζονται με πολλούς τρόπους· λαμβάνοντας υπόψη ότι σε πρόσφατη επισκόπηση αναφέρονται 39 δημοσιεύσεις αξιολογημένες από ομότιμους, οι οποίες αναφέρουν σημαντικές δυσμενείς επιπτώσεις των τοξινών Bt σε πολλά είδη «εκτός πεδίου» (14)· λαμβάνοντας υπόψη ότι διάφοροι μη στοχευόμενοι οργανισμοί στην Ένωση θα μπορούσαν να εκτεθούν σε τοξίνες Bt μέσω διαρροών, αποβλήτων και κοπριάς που προκύπτουν από την εισαγωγή καλλιεργειών Bt· λαμβάνοντας υπόψη ότι στην αξιολόγηση κινδύνου δεν αξιολογήθηκαν επιπτώσεις σε μη στοχευόμενους οργανισμούς·

ΙΔ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η αξιολόγηση κινδύνου δεν εξέτασε την ανάπτυξη αντοχής των στοχευόμενων επιβλαβών οργανισμών στις τοξίνες Bt, με πιθανό αποτέλεσμα τη χρήση λιγότερο ασφαλών για το περιβάλλον φυτοφαρμάκων ή την αύξηση των δόσεων και του αριθμού των εφαρμογών στη ΓΤ καλλιέργεια στη χώρα καλλιέργειας· λαμβάνοντας υπόψη ότι η Υπηρεσία Προστασίας Περιβάλλοντος των ΗΠΑ σχεδιάζει τη σταδιακή κατάργηση πολλών υβριδίων αραβοσίτου Bt, καθώς και ορισμένων ποικιλιών βαμβακιού Bt, κατά τα επόμενα τρία έως πέντε έτη, λόγω της αύξησης της ανθεκτικότητας των εντόμων σε τέτοιες καλλιέργειες (15)·

ΙΕ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, ενώ έχει υποστηριχθεί ότι η χρήση καλλιεργειών Bt οδηγεί σε μείωση της χρήσης εντομοκτόνων, μελέτη που διενεργήθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες (16) καταλήγει στο συμπέρασμα ότι «αρκετές αναλύσεις σχετικά με την επίδραση των καλλιεργειών Bt στα πρότυπα χρήσης φυτοφαρμάκων δεν φαίνεται να έχουν λάβει υπόψη την επεξεργασία σπόρων και, ως εκ τούτου, ενδέχεται να έχουν υπερεκτιμηθεί οι μειώσεις στη χρήση εντομοκτόνων (ιδίως όσον αφορά την “έκταση στην οποία εφαρμόζεται”) που συνδέονται με τις καλλιέργειες Bt»·

ΙΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η Ένωση είναι συμβαλλόμενο μέρος στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τη βιολογική ποικιλότητα (ΣΒΠ των ΗΕ), η οποία καθιστά σαφές ότι τόσο οι χώρες εξαγωγής όσο και οι χώρες εισαγωγής έχουν διεθνείς ευθύνες όσον αφορά τη βιολογική ποικιλότητα·

Παρατηρήσεις από τις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών

ΙΖ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, κατά την τρίμηνη περίοδο διαβούλευσης, οι αρμόδιες αρχές των κρατών μελών υπέβαλαν πολλές παρατηρήσεις στην EFSA (17)· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι παρατηρήσεις αυτές περιλαμβάνουν επικριτικά σχόλια σχετικά με τη βιβλιογραφική έρευνα που πραγματοποίησε ο αιτών, ότι οι εκθέσεις παρακολούθησης του ΓΤ αραβόσιτου για την περίοδο έγκρισης παρουσιάζουν σοβαρές ελλείψεις και ότι τα δεδομένα σχετικά με τα επίπεδα καταλοίπων γλυφοσινικού, συμπεριλαμβανομένων των σχετικών μεταβολιτών, σε φυτικό υλικό από μελέτες πεδίου θα υποστήριζαν την αξιολόγηση της ασφάλειας των τροφίμων, των ζωοτροφών και του περιβάλλοντος· λαμβάνοντας υπόψη ότι μία αρμόδια αρχή ζήτησε αξιολόγηση των επιπτώσεων που έχει η ΓΤ καλλιέργεια στη βιοποικιλότητα στις χώρες παραγωγής και εξαγωγής, μεταξύ άλλων σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο η εισαγωγή της εν λόγω καλλιέργειας επηρεάζει την επιλογή των καλλιεργειών στην Ένωση και έθεσε επίσης το δεοντολογικό ζήτημα του κατά πόσον θα πρέπει να επιτρέπεται η εισαγωγή στην Ένωση ενός βασικού προϊόντος του οποίου η καλλιέργεια θα συνεπάγεται έκθεση των φορέων εκμετάλλευσης στο γλυφοσινικό, το οποίο είναι τοξικό για την αναπαραγωγή και δεν επιτρέπεται πλέον στην Ένωση·

Τήρηση των διεθνών υποχρεώσεων της Ένωσης

ΙΗ. λαμβάνοντας υπόψη ότι ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1829/2003 ορίζει ότι τα ΓΤ τρόφιμα ή ζωοτροφές δεν πρέπει να έχουν δυσμενείς επιπτώσεις στην υγεία του ανθρώπου, στην υγεία των ζώων ή στο περιβάλλον και ότι η Επιτροπή, κατά τη σύνταξη της απόφασής της, οφείλει να λαμβάνει υπόψη τυχόν συναφείς διατάξεις της ενωσιακής νομοθεσίας και άλλους θεμιτούς παράγοντες που αφορούν το υπό εξέταση ζήτημα· λαμβάνοντας υπόψη ότι στους εν λόγω θεμιτούς παράγοντες θα πρέπει να περιλαμβάνονται οι υποχρεώσεις της Ένωσης στο πλαίσιο των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ) των Ηνωμένων Εθνών, της Συμφωνίας του Παρισιού για το κλίμα και της ΣΒΠ των Ηνωμένων Εθνών·

ΙΘ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με έκθεση του 2017 της Ειδικής Εισηγήτριας των Ηνωμένων Εθνών για το δικαίωμα στη διατροφή, τα επικίνδυνα φυτοφάρμακα έχουν καταστροφικές επιπτώσεις στην υγεία, ιδίως στις αναπτυσσόμενες χώρες (18)· λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με τον ΣΒΑ 3.9 των Ηνωμένων Εθνών, στόχος είναι να μειωθεί σημαντικά, έως το 2030, ο αριθμός των θανάτων και των ασθενειών που προκαλούνται από επικίνδυνες χημικές ουσίες και από τη ρύπανση και τη μόλυνση του αέρα, των υδάτων και του εδάφους (19)· λαμβάνοντας υπόψη ότι η έγκριση της εισαγωγής του ΓΤ αραβοσίτου θα αυξήσει τη ζήτηση για τη συγκεκριμένη καλλιέργεια που έχει υποστεί επεξεργασία με ζιζανιοκτόνο το οποίο είναι τοξικό για την αναπαραγωγή και δεν επιτρέπεται πλέον να χρησιμοποιείται στην Ένωση, και θα αυξήσει έτσι την έκθεση των εργαζομένων σε τρίτες χώρες· λαμβάνοντας υπόψη ότι ο κίνδυνος αυξημένης έκθεσης των εργαζομένων προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία σε σχέση με τις ανθεκτικές στα ζιζανιοκτόνα ΓΤ καλλιέργειες, δεδομένης της χρήσης μεγαλύτερου όγκου ζιζανιοκτόνων·

Μη δημοκρατική διαδικασία λήψης αποφάσεων

Κ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η ψηφοφορία της 17ης Μαΐου 2021 στη μόνιμη επιτροπή για την τροφική αλυσίδα και την υγεία των ζώων, που αναφέρεται στο άρθρο 35 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1829/2003, δεν οδήγησε σε έκδοση γνωμοδότησης, κάτι που σημαίνει ότι η αδειοδότηση δεν υποστηρίχθηκε από μια ειδική πλειοψηφία των κρατών μελών·

ΚΑ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η Επιτροπή αναγνωρίζει ως προβληματικό το γεγονός ότι εξακολουθεί να εκδίδει αποφάσεις έγκρισης ΓΤΟ χωρίς ειδική πλειοψηφία των κρατών μελών υπέρ αυτών των αποφάσεων, κάτι που αποτελεί σαφέστατα εξαίρεση στην περίπτωση της έγκρισης προϊόντων γενικότερα, αλλά έχει γίνει ο κανόνας για τη λήψη αποφάσεων όσον αφορά την έγκριση ΓΤ τροφίμων και ζωοτροφών·

ΚΒ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, κατά την όγδοη κοινοβουλευτική του περίοδο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε συνολικά 36 ψηφίσματα που αντιτίθενται στη διάθεση στην αγορά ΓΤΟ για τρόφιμα και ζωοτροφές (33 ψηφίσματα) και στην καλλιέργεια ΓΤΟ στην Ένωση (τρία ψηφίσματα)· λαμβάνοντας υπόψη ότι, κατά την ένατη κοινοβουλευτική του περίοδο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει ήδη εγκρίνει 18 ενστάσεις για τη διάθεση ΓΤΟ στην αγορά· λαμβάνοντας υπόψη ότι δεν υπήρξε ειδική πλειοψηφία των κρατών μελών υπέρ της έγκρισης οποιουδήποτε από αυτούς τους ΓΤΟ· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι λόγοι για τους οποίους τα κράτη μέλη δεν υποστηρίζουν τις εγκρίσεις περιλαμβάνουν τη μη τήρηση της αρχής της προφύλαξης στη διαδικασία αδειοδότησης και τις επιστημονικές ανησυχίες σχετικά με την αξιολόγηση του κινδύνου·

ΚΓ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η Επιτροπή εξακολουθεί να εγκρίνει ΓΤΟ, παρά το γεγονός ότι αναγνωρίζει και η ίδια την ύπαρξη δημοκρατικού ελλείμματος, την έλλειψη στήριξης από την πλευρά των κρατών μελών και τις ενστάσεις του Κοινοβουλίου·

ΚΔ. λαμβάνοντας υπόψη ότι δεν απαιτείται καμία τροποποίηση της νομοθεσίας ώστε να είναι σε θέση η Επιτροπή να μην εγκρίνει ΓΤΟ όταν δεν υπάρχει ειδική πλειοψηφία κρατών μελών υπέρ της έγκρισης στην επιτροπή προσφυγών (20)·

1. θεωρεί ότι το σχέδιο εκτελεστικής απόφασης της Επιτροπής υπερβαίνει τις εκτελεστικές αρμοδιότητες που προβλέπει ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1829/2003·

2. θεωρεί ότι το σχέδιο εκτελεστικής απόφασης της Επιτροπής δεν είναι σύμφωνο με το δίκαιο της Ένωσης, υπό την έννοια ότι δεν συνάδει με τον σκοπό του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1829/2003, ο οποίος είναι, σύμφωνα με τις γενικές αρχές που καθορίζονται στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 178/2002 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου ( 21 ) , να προσφέρει τη βάση για τη διασφάλιση υψηλού επιπέδου προστασίας της ζωής και της υγείας του ανθρώπου, της υγείας και της καλής διαβίωσης των ζώων, του περιβάλλοντος και των συμφερόντων των καταναλωτών σε σχέση με τα ΓΤ τρόφιμα και ζωοτροφές, εξασφαλίζοντας παράλληλα την αποτελεσματική λειτουργία της εσωτερικής αγοράς·

3. ζητεί από την Επιτροπή να αποσύρει το σχέδιο εκτελεστικής απόφασής της·

4. εκφράζει την ικανοποίησή του για το γεγονός ότι η Επιτροπή αναγνώρισε τελικά, σε επιστολή της με ημερομηνία 11 Σεπτεμβρίου 2020 προς τα μέλη, την ανάγκη να λαμβάνεται υπόψη η βιωσιμότητα κατά τη λήψη αποφάσεων για την έγκριση ΓΤΟ ( 22 ) · εκφράζει, ωστόσο, τη βαθιά απογοήτευσή του για το γεγονός ότι η Επιτροπή έχει συνεχίσει από τότε να εγκρίνει ΓΤΟ για εισαγωγή στην Ένωση, παρά τις επανειλημμένες αντιρρήσεις του Κοινοβουλίου και της πλειοψηφίας των κρατών μελών, που ψηφίζουν κατά·

5. καλεί την Επιτροπή να προχωρήσει κατεπειγόντως στην ανάπτυξη κριτηρίων βιωσιμότητας, με πλήρη συμμετοχή του Κοινοβουλίου· καλεί την Επιτροπή να παράσχει πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο και το χρονοδιάγραμμα διεξαγωγής αυτής της διαδικασίας·

6. επαναλαμβάνει την έκκλησή του προς την Επιτροπή να μην εγκρίνει ΓΤ καλλιέργειες ανθεκτικές στα ζιζανιοκτόνα έως ότου διερευνηθούν διεξοδικά και κατά περίπτωση οι κίνδυνοι για την υγεία που συνδέονται με τα κατάλοιπα, πράγμα που απαιτεί πλήρη αξιολόγηση των καταλοίπων που προέρχονται από τον ψεκασμό των εν λόγω ΓΤ καλλιεργειών με συμπληρωματικά ζιζανιοκτόνα, καθώς και αξιολόγηση των προϊόντων διάσπασης των ζιζανιοκτόνων και τυχόν συνδυαστικών επιπτώσεων, μεταξύ άλλων με το ίδιο το ΓΤ φυτό·

7. επαναλαμβάνει την έκκλησή του προς την Επιτροπή να μην εγκρίνει την εισαγωγή, για χρήση σε τρόφιμα ή ζωοτροφές, κανενός ΓΤ φυτού που έχει καταστεί ανθεκτικό σε ζιζανιοκτόνο δραστική ουσία μη εγκεκριμένη για χρήση στην Ένωση·

8. καλεί την EFSA να διερευνήσει τις ουσιαστικές διαφορές μεταξύ των τοξινών Bt που υπάρχουν φυσικά και εκείνων που εκφράζονται από συνθετικά διαγονίδια σε ΓΤ φυτά και να διευρύνει την αξιολόγηση κινδύνου ώστε να λαμβάνονται πλήρως υπόψη όλες οι αλληλεπιδράσεις και οι συνδυαστικές επιδράσεις μεταξύ τοξινών Bt, ΓΤ φυτών και των συστατικών τους, καταλοίπων ψεκασμού με τα συμπληρωματικά ζιζανιοκτόνα, το περιβάλλον, καθώς και επιπτώσεις στην υγεία και την ασφάλεια των τροφίμων·

9. καλεί την EFSA να μη δέχεται πλέον μελέτες τοξικότητας με βάση απομονωθείσες πρωτεΐνες που είναι πιθανόν να διαφέρουν ως προς τη δομή και τις βιολογικές επιδράσεις σε σύγκριση με εκείνες που παράγονται από το ίδιο το φυτό, και να απαιτεί τη διεξαγωγή όλων των δοκιμών με ιστούς από το ΓΤ φυτό·

10. καλεί την EFSA να ζητήσει στοιχεία σχετικά με τον αντίκτυπο της κατανάλωσης τροφίμων και ζωοτροφών που προέρχονται από γενετικώς τροποποιημένα φυτά στο εντερικό μικροβίωμα·

11. παροτρύνει εκ νέου την Επιτροπή να λάβει υπόψη τις υποχρεώσεις της Ένωσης στο πλαίσιο διεθνών συμφωνιών, όπως η Συμφωνία του Παρισιού για το κλίμα, η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τη βιολογική ποικιλότητα και οι Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ) των Ηνωμένων Εθνών· επαναλαμβάνει την έκκλησή του να συνοδεύονται τα σχέδια εκτελεστικών πράξεων από αιτιολογική έκθεση στην οποία θα εξηγείται ο τρόπος με τον οποίον τηρούν την αρχή της «μη πρόκλησης σημαντικής βλάβης» ( 23 )

12. τονίζει ότι οι τροπολογίες που ενέκρινε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις 17 Δεκεμβρίου 2020 επί της πρότασης κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 182/2011 ( 24 ) , οι οποίες εγκρίθηκαν από το Κοινοβούλιο ως βάση για τις διαπραγματεύσεις με το Συμβούλιο, αναφέρουν ότι η Επιτροπή δεν εγκρίνει ΓΤΟ όταν δεν υπάρχει ειδική πλειοψηφία των κρατών μελών υπέρ· επιμένει ότι η Επιτροπή πρέπει να σεβαστεί τη θέση αυτή και καλεί το Συμβούλιο να συνεχίσει τις εργασίες του και να εγκρίνει επειγόντως μια γενική προσέγγιση επί του φακέλου αυτού·

13. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο και στην Επιτροπή, καθώς και στις κυβερνήσεις και στα κοινοβούλια των κρατών μελών.

(1) ΕΕ L 268 της 18.10.2003, σ. 1.

(2) ΕΕ L 55 της 28.2.2011, σ. 13.

(3) Επιστημονική γνώμη της ομάδας της EFSA για τους γενετικώς τροποποιημένους οργανισμούς σχετικά με την αξιολόγηση του γενετικώς τροποποιημένου αραβοσίτου Bt11 για ανανέωση της έγκρισης βάσει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1829/2003 (αίτηση EFSA-GMO RX-016), Δελτίο EFSA 2021· 19(1):6347,https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.2903/j.efsa.2021.6347

(4) Κατά την όγδοη κοινοβουλευτική του περίοδο, το Κοινοβούλιο ενέκρινε 36 ψηφίσματα που διατύπωναν αντίρρηση στην έγκριση ΓΤΟ. Επιπλέον, κατά την ένατη κοινοβουλευτική του περίοδο, το Κοινοβούλιο ενέκρινε τα ακόλουθα ψηφίσματα:

— Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 10ης Οκτωβρίου 2019 σχετικά με το σχέδιο εκτελεστικής απόφασης της Επιτροπής για την έγκριση της διάθεσης στην αγορά προϊόντων που περιέχουν, αποτελούνται ή παράγονται από γενετικώς τροποποιημένο αραβόσιτο MZHG0JG (SYN-ØØØJG-2) σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1829/2003 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (Κείμενα που εγκρίθηκαν, P9_TA(2019)0028).

— Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 10ης Οκτωβρίου 2019 σχετικά με το σχέδιο εκτελεστικής απόφασης της Επιτροπής για την ανανέωση της έγκρισης της διάθεσης στην αγορά προϊόντων που περιέχουν, αποτελούνται ή παράγονται από γενετικώς τροποποιημένη σόγια A2704-12 (ACS-GMØØ5-3), σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1829/2003 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (Κείμενα που εγκρίθηκαν, P9_TA(2019)0029).

— Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 10ης Οκτωβρίου 2019 σχετικά με το σχέδιο εκτελεστικής απόφασης της Επιτροπής για την έγκριση της διάθεσης στην αγορά προϊόντων που περιέχουν, αποτελούνται ή παράγονται από γενετικώς τροποποιημένο αραβόσιτο MON 89034 × 1507 × MON 88017 × 59122 × DAS-40278-9, και γενετικώς τροποποιημένο αραβόσιτο που συνδυάζει δύο, τρία ή τέσσερα από τα μονά συμβάντα MON 89034, 1507, MON 88017, 59122 και DAS-40278-9, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1829/2003 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (Κείμενα που εγκρίθηκαν, P9_TA(2019)0030).

— Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 14ης Νοεμβρίου 2019 σχετικά με το σχέδιο εκτελεστικής απόφασης της Επιτροπής για την ανανέωση της έγκρισης της διάθεσης στην αγορά προϊόντων που περιέχουν, αποτελούνται ή παράγονται από γενετικώς τροποποιημένο βαμβάκι LLCotton25 (ACS-GHØØ1-3), σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1829/2003 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (Κείμενα που εγκρίθηκαν, P9_TA(2019)0054).

— Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 14ης Νοεμβρίου 2019 σχετικά με το σχέδιο εκτελεστικής απόφασης της Επιτροπής για την ανανέωση της έγκρισης της διάθεσης στην αγορά προϊόντων που περιέχουν, αποτελούνται ή παράγονται από γενετικώς τροποποιημένη σόγια MON 89788 (MON-89788-1), σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1829/2003 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (Κείμενα που εγκρίθηκαν, P9_TA(2019)0055).

— Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 14ης Νοεμβρίου 2019 σχετικά με το σχέδιο εκτελεστικής απόφασης της Επιτροπής για την έγκριση της διάθεσης στην αγορά προϊόντων που περιέχουν, αποτελούνται ή παράγονται από γενετικώς τροποποιημένο αραβόσιτο MON 89034 × 1507 × NK603 × DAS-40278-9 και τους επιμέρους συνδυασμούς MON 89034 × NK603 × DAS-40278-9, 1507 × NK603 × DAS-40278-9 και NK603 × DAS-40278-9 σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1829/2003 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (Κείμενα που εγκρίθηκαν, P9_TA(2019)0056).

— Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 14ης Νοεμβρίου 2019 σχετικά με το σχέδιο εκτελεστικής απόφασης της Επιτροπής για την έγκριση της διάθεσης στην αγορά προϊόντων που περιέχουν, αποτελούνται ή παράγονται από γενετικώς τροποποιημένο αραβόσιτο Bt11 × MIR162 × MIR604 × 1507 × 5307 × GA21, και γενετικώς τροποποιημένο αραβόσιτο που συνδυάζει δύο, τρία, τέσσερα ή πέντε από τα επιμέρους συμβάντα Bt11, MIR162, MIR604, 1507, 5307 και GA21, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1829/2003 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (Κείμενα που εγκρίθηκαν, P9_TA(2019)0057).

— Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 14ης Μαΐου 2020 σχετικά με το σχέδιο εκτελεστικής απόφασης της Επιτροπής για την έγκριση της διάθεσης στην αγορά προϊόντων που περιέχουν, αποτελούνται ή παράγονται από γενετικώς τροποποιημένη σόγια της σειράς MON 87708 × MON 89788 × A5547-127, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1829/2003 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (Κείμενα που εγκρίθηκαν, P9_TA(2020)0069).

— Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 11ης Νοεμβρίου 2020 σχετικά με το σχέδιο εκτελεστικής απόφασης της Επιτροπής για την έγκριση της διάθεσης στην αγορά προϊόντων που περιέχουν, αποτελούνται ή παράγονται από γενετικώς τροποποιημένο αραβόσιτο MON 87427 × MON 89034 × MIR162 × NK603 και γενετικώς τροποποιημένο αραβόσιτο που συνδυάζει δύο ή τρία από τα μονά συμβάντα MON 87427, MON 89034, MIR162 και NK603, και για την κατάργηση της εκτελεστικής απόφασης (ΕΕ) 2018/1111 της Επιτροπής σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1829/2003 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (Κείμενα που εγκρίθηκαν, P9_TA(2020)0291).

— Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 11ης Νοεμβρίου 2020 σχετικά με το σχέδιο εκτελεστικής απόφασης της Επιτροπής για την έγκριση της διάθεσης στην αγορά προϊόντων που περιέχουν, αποτελούνται ή παράγονται από γενετικώς τροποποιημένη σόγια SYHT0H2 (SYN-ØØØH2-5) σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1829/2003 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (Κείμενα που εγκρίθηκαν, P9_TA(2020)0292).

— Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 11ης Νοεμβρίου 2020 σχετικά με το σχέδιο εκτελεστικής απόφασης της Επιτροπής για την έγκριση της διάθεσης στην αγορά προϊόντων που περιέχουν, αποτελούνται ή παράγονται από γενετικώς τροποποιημένο αραβόσιτο MON 87427 × MON 87460 × MON 89034 × MIR162 × NK603, και γενετικώς τροποποιημένο αραβόσιτο που συνδυάζει δύο, τρία ή τέσσερα από τα μονά συμβάντα MON 87427, MON 87460, MON 89034, MIR162 και NK603, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1829/2003 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (Κείμενα που εγκρίθηκαν, P9_TA(2020)0293).

— Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 17ης Δεκεμβρίου 2020 σχετικά με το σχέδιο εκτελεστικής απόφασης της Επιτροπής για την έγκριση της διάθεσης στην αγορά προϊόντων που περιέχουν, αποτελούνται ή παράγονται από γενετικώς τροποποιημένη σόγια της σειράς MON 87751 × MON 87701 × MON 87708 × MON 89788, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1829/2003 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (Κείμενα που εγκρίθηκαν, P9_TA(2020)0365).

— Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 17ης Δεκεμβρίου 2020 σχετικά με το σχέδιο εκτελεστικής απόφασης της Επιτροπής για την έγκριση της διάθεσης στην αγορά προϊόντων που περιέχουν, αποτελούνται ή παράγονται από γενετικώς τροποποιημένο αραβόσιτο MON 87427 × MON 89034 × MIR162 × MON 87411 και γενετικώς τροποποιημένο αραβόσιτο που συνδυάζει δύο ή τρία από τα μονά συμβάντα MON 87427, MON 89034, MIR162 και MON 87411 σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1829/2003 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (Κείμενα που εγκρίθηκαν, P9_TA(2020)0366).

— Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 17ης Δεκεμβρίου 2020 σχετικά με το σχέδιο εκτελεστικής απόφασης της Επιτροπής για την ανανέωση της έγκρισης της διάθεσης στην αγορά προϊόντων που περιέχουν, αποτελούνται ή παράγονται από γενετικώς τροποποιημένο αραβόσιτο MIR604 (SYN-IR6Ø4-5), σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1829/2003 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (Κείμενα που εγκρίθηκαν, P9_TA(2020)0367).

— Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 17ης Δεκεμβρίου 2020 σχετικά με το σχέδιο εκτελεστικής απόφασης της Επιτροπής για την ανανέωση της έγκρισης της διάθεσης στην αγορά προϊόντων που περιέχουν, αποτελούνται ή παράγονται από γενετικώς τροποποιημένο αραβόσιτο MON 88017 (MON-88Ø17-3), σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1829/2003 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (Κείμενα που εγκρίθηκαν, P9_TA(2020)0368).

— Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 17ης Δεκεμβρίου 2020 σχετικά με το σχέδιο εκτελεστικής απόφασης της Επιτροπής για την ανανέωση της έγκρισης της διάθεσης στην αγορά προϊόντων που περιέχουν, αποτελούνται ή παράγονται από γενετικώς τροποποιημένο αραβόσιτο MON 89034 (MON-89Ø34-3), σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1829/2003 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (Κείμενα που εγκρίθηκαν, P9_TA(2020)0369).

— Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 11ης Μαρτίου 2021 σχετικά με το σχέδιο εκτελεστικής απόφασης της Επιτροπής για την έγκριση της διάθεσης στην αγορά προϊόντων που περιέχουν, αποτελούνται ή παράγονται από γενετικώς τροποποιημένο βαμβάκι GHB614 × T304-40 × GHB119 σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1829/2003 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (Κείμενα που εγκρίθηκαν, P9_TA(2021)0080).

— Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 11ης Μαρτίου 2021 σχετικά με το σχέδιο εκτελεστικής απόφασης της Επιτροπής για την έγκριση της διάθεσης στην αγορά προϊόντων που περιέχουν, αποτελούνται ή παράγονται από γενετικώς τροποποιημένο αραβόσιτο MZIR098 (SYN-ØØØ98-3) σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1829/2003 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (Κείμενα που εγκρίθηκαν, P9_TA(2021)0081).

(5) Γνώμη της ομάδας της EFSA για τους γενετικώς τροποποιημένους οργανισμούς σχετικά με την αίτηση EFSA-GMO-RX-Bt11 για ανανέωση της έγκρισης υφιστάμενων προϊόντων που παράγονται από τον ανθεκτικό στα έντομα γενετικώς τροποποιημένο αραβόσιτο Bt11, βάσει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1829/2003, από την εταιρεία Syngenta, Δελτίο EFSA 2009· 7(2):977, https://www.efsa.europa.eu/en/efsajournal/pub/977

(6) Γνώμη της EFSA 2009, σ. 2.

(7) Βλ., για παράδειγμα, Bonny, S., «Genetically Modified Herbicide-Tolerant Crops, Weeds, and Herbicides: Overview and Impact» (Γενετικώς τροποποιημένες καλλιέργειες ανθεκτικές στα ζιζανιοκτόνα, ζιζάνια και ζιζανιοκτόνα: επισκόπηση και αντίκτυπος), Environmental Management, Ιανουάριος 2016· 57(1), σ. 31-48, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26296738 και Benbrook, C.M., «Impacts of genetically engineered crops on pesticide use in the U.S. — the first sixteen years» (Επιπτώσεις των γενετικώς τροποποιημένων καλλιεργειών στη χρήση γεωργικών φαρμάκων στις ΗΠΑ — τα πρώτα 16 χρόνια), Environmental Sciences Europe· 28 Σεπτεμβρίου 2012, τεύχος 24(1), https://enveurope.springeropen.com/articles/10.1186/2190-4715-24-24

(8) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1107/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 21ης Οκτωβρίου 2009, σχετικά με τη διάθεση φυτοπροστατευτικών προϊόντων στην αγορά και την κατάργηση των οδηγιών 79/117/ΕΟΚ και 91/414/ΕΟΚ του Συμβουλίου (ΕΕ L 309 της 24.11.2009, σ. 1).

(9) https://ec.europa.eu/food/plant/pesticides/eu-pesticides-database/active-substances/?event=as.details&as_id=79

(10) MacIntosh, S.C., Kishore, G.M., Perlak, F.J., Marrone, P.G., Stone, T.B., Sims, S.R., Fuchs, R.L., «Potentiation of Bacillus thuringiensis insecticidal activity by serine protease inhibitors» (Ενίσχυση της εντομοκτόνου δράσης του Bacillus thuringiensis από αναστολείς της πρωτεάσης σερίνης), Journal of Agricultural and Food Chemistry, 38, σ. 1145-1152, https://pubs.acs.org/doi/abs/10.1021/jf00094a051

(11) Για μια ανασκόπηση, βλ. Rubio-Infante, N., Moreno-Fierros, L. (2016), «An overview of the safety and biological effects of Bacillus thuringiensis Cry toxins in mammals» (Μια ανασκόπηση σχετικά με την ασφάλεια και τις βιολογικές επιπτώσεις των τοξινών Cry του Bacillus thuringiensis στα θηλαστικά), Journal of Applied Toxicology, Μάιος 2016, 36(5), σ. 630-648, https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/jat.3252

(12) Parenti, M.D., Santoro, A., Del Rio, A., Franceschi, C., «Literature review in support of adjuvanticity/immunogenicity assessment of proteins» (Ανασκόπηση της βιβλιογραφίας προς στήριξη της αξιολόγησης της ανοσοενισχυτικότητας/ανοσογονικότητας των πρωτεϊνών), EFSA Supporting Publications, Ιανουάριος 2019, 16(1): 1551, https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.2903/sp.efsa.2019.EN-1551

(13) Βλ., για παράδειγμα, Hilbeck, A., Otto, M. «Specificity and combinatorial effects of Bacillus thuringiensis Cry toxins in the context of GMO environmental risk assessment» (Ιδιαιτερότητα και συνδυαστικές επιδράσεις τοξινών Cry του Bacillus thuringiensis στο πλαίσιο αξιολόγησης κινδύνου ΓΤΟ), Frontiers in Environmental Science 2015, 3:71, https://doi.org/10.3389/fenvs.2015.00071

(14) Hilbeck, A., Defarge, N., Lebrecht, T., Bøhn, T., «Insecticidal Bt crops. EFSA’s risk assessment approach for GM Bt plants fails by design» (Εντομοκτόνες καλλιέργειες Bt. Η προσέγγιση της αξιολόγησης κινδύνου της EFSA για τα ΓΤ φυτά Bt αποτυγχάνει εκ σχεδιασμού), RAGES 2020, σ. 4, https://www.testbiotech.org/sites/default/files/RAGES_report-Insecticidal%20Bt%20plants.pdf

(15) https://www.dtnpf.com/agriculture/web/ag/crops/article/2020/09/29/epa-proposes-phasing-dozens-bt-corn

(16) Douglas, M.R., Tooker, J.F., «Large-Scale Deployment of Seed Treatments Has Driven Rapid Increase in Use of Neonicotinoid Insecticides and Preemptive Pest Management in U.S. Field Crops» (Η μεγάλης κλίμακας χρήση των προϊόντων επεξεργασίας σπόρων έχει οδηγήσει σε ταχεία αύξηση της χρήσης νεονικοτινοειδών εντομοκτόνων και σε προληπτική φυτοπροστασία στις μεγάλες καλλιέργειες στις ΗΠΑ), Environmental Science and Technology 2015, 49, 8, σ. 5088-5097, https://pubs.acs.org/doi/10.1021/es506141g

(17) Οι παρατηρήσεις των κρατών μελών σχετικά με τον ΓΤ αραβόσιτο είναι προσβάσιμες μέσω του μητρώου ερωτήσεων της EFSA: http://registerofquestions.efsa.europa.eu/roqFrontend/login?

(18) https://www.ohchr.org/EN/Issues/Food/Pages/Pesticides.aspx

(19) https://sdgs.un.org/2030agenda

(20) Σύμφωνα με τη διατύπωση του άρθρου 6 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 182/2011, αν στην επιτροπή προσφυγών δεν υπάρχει ειδική πλειοψηφία κρατών μελών υπέρ της έγκρισης, η Επιτροπή απλώς «μπορεί» να προχωρήσει στην έγκριση, χωρίς όμως να είναι υποχρεωμένη να το πράξει.

(21) Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 178/2002 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 28ης Ιανουαρίου 2002, για τον καθορισμό των γενικών αρχών και απαιτήσεων της νομοθεσίας για τα τρόφιμα, για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων και τον καθορισμό διαδικασιών σε θέματα ασφαλείας των τροφίμων (ΕΕ L 31 της 1.2.2002, σ. 1).

(22) https://tillymetz.lu/wp-content/uploads/2020/09/Co-signed-letter-MEP-Metz.pdf

(23) Κείμενα που εγκρίθηκαν, P9_TA(2020)0005, παράγραφος 102.

(24) Κείμενα που εγκρίθηκαν, P9_TA(2020)0364.