Σύσταση ΣΥΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Σουηδίας για το 2012και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης της Σουηδίας για την περίοδο 2012-2015 /* COM/2012/0328 final */





Σύσταση ΣΥΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Σουηδίας για το 2012 και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης της Σουηδίας για την περίοδο 2012-2015 ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ, Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ιδίως το άρθρο 121 παράγραφος 2 και το άρθρο 148 παράγραφος 4, Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών[1], και ιδίως το άρθρο 5 παράγραφος 2, Έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1176/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Νοεμβρίου 2011, σχετικά με την πρόληψη και τη διόρθωση των μακροοικονομικών ανισορροπιών[2], και ιδίως το άρθρο 6 παράγραφος 1, Έχοντας υπόψη τη σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής[3], Έχοντας υπόψη τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου[4], Έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής Απασχόλησης, Μετά από διαβούλευση με την Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή, Εκτιμώντας τα ακόλουθα: (1) Στις 26 Μαρτίου 2010, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συμφώνησε με την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη δρομολόγηση της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», μιας νέας στρατηγικής για την ανάπτυξη και την απασχόληση, η οποία, βασιζόμενη στον μεγαλύτερο συντονισμό των οικονομικών πολιτικών, θα εστιαστεί σε νευραλγικούς τομείς στους οποίους απαιτείται δράση ώστε να ενισχυθεί το δυναμικό διατηρήσιμης ανάπτυξης και ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης. (2) Στις 13 Ιουλίου 2010, το Συμβούλιο εξέδωσε σύσταση σχετικά με τους γενικούς προσανατολισμούς της οικονομικής πολιτικής των κρατών μελών και της Ένωσης (2010 έως 2014) και, στις 21 Οκτωβρίου 2010, εξέδωσε απόφαση σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές των πολιτικών απασχόλησης των κρατών μελών[5], οι οποίες από κοινού αποτελούν τις «ολοκληρωμένες κατευθυντήριες γραμμές». Τα κράτη μέλη κλήθηκαν να λαμβάνουν υπόψη τις ολοκληρωμένες κατευθυντήριες γραμμές στις οικονομικές τους πολιτικές και στις πολιτικές για την απασχόληση. (3) Στις 12 Ιουλίου 2011, το Συμβούλιο εξέδωσε σύσταση σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Σουηδίας για το 2011 και διατύπωσε τη γνώμη του σχετικά με το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σύγκλισης της Σουηδίας για την περίοδο 2011-2014. (4) Στις 23 Νοεμβρίου 2011, η Επιτροπή ενέκρινε τη δεύτερη Ετήσια Eπισκόπηση της Aνάπτυξης, σηματοδοτώντας την έναρξη του δεύτερου Ευρωπαϊκού Eξαμήνου εκ των προτέρων και ολοκληρωμένου συντονισμού πολιτικής, το οποίο εντάσσεται στη στρατηγική «Ευρώπη 2020». Στις 14 Φεβρουαρίου 2012, η Επιτροπή, βάσει του κανονισμού (ΕΕ) 1176/2011, εξέδωσε την έκθεση για τον μηχανισμό επαγρύπνησης[6], στην οποία η Σουηδία προσδιορίζεται ως ένα από τα κράτη μέλη τα οποία θα έπρεπε να υποβληθούν σε εμπεριστατωμένη επισκόπηση. (5) Στις 2 Μαρτίου 2012, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τις προτεραιότητες για την εξασφάλιση δημοσιονομικής σταθερότητας, δημοσιονομικής εξυγίανσης και δράσης για την ενίσχυση της ανάπτυξης. Υπογράμμισε την ανάγκη να επιδιωχθεί διαφοροποιημένη και ευνοϊκή για την ανάπτυξη δημοσιονομική εξυγίανση, να αποκατασταθεί η υπό κανονικούς όρους χορήγηση δανείων προς την οικονομία, να υποστηριχθεί η ανάπτυξη και η ανταγωνιστικότητα, να καταπολεμηθεί η ανεργία και οι κοινωνικές επιπτώσεις της κρίσης και να εκσυγχρονιστεί η δημόσια διοίκηση. (6) Στις 20 Απριλίου 2012, η Σουηδία υπέβαλε πρόγραμμα σύγκλισης που καλύπτει την περίοδο 2012-2015, καθώς και το εθνικό της πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων για το 2012. Για να ληφθεί υπόψη η αλληλεξάρτησή τους, τα δύο προγράμματα αξιολογήθηκαν ταυτόχρονα. Η Επιτροπή αξιολόγησε επίσης, σε εμπεριστατωμένη επισκόπηση βάσει του άρθρου 5 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1176/2011, εάν η Σουηδία επηρεάζεται από μακροοικονομικές ανισορροπίες. Στην εμπεριστατωμένη επισκόπηση[7] η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η Σουηδία αντιμετωπίζει εσωτερική μακροοικονομική ανισορροπία, η οποία όμως δεν είναι υπερβολική. (7) Βάσει της αξιολόγησης του προγράμματος σύγκλισης σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, το Συμβούλιο είναι της γνώμης ότι το μακροοικονομικό σενάριο, στο οποίο στηρίζονται οι δημοσιονομικές προβολές του προγράμματος, είναι ρεαλιστικό για το 2012 και αισιόδοξο για την περίοδο 2013-15, οπότε η αύξηση του ΑΕΠ αναμένεται να φθάσει κατά μέσο όρο στο 3,5%. Στις εαρινές προβλέψεις της Επιτροπής του 2012 προβλέπεται αύξηση 2,1% του ΑΕΠ το 2013. Στόχος της δημοσιονομικής στρατηγικής που περιγράφεται στο πρόγραμμα είναι να διασφαλιστεί η μακροχρόνια διατηρησιμότητα με τήρηση των κανόνων του σουηδικού δημοσιονομικού πλαισίου, που περιλαμβάνει τον στόχο να υπάρξει πλεόνασμα στη γενική ικανότητα χρηματοδότησης της γενικής κυβέρνησης ίσο με το 1% του ΑΕΠ στη διάρκεια του κύκλου. Στόχος της στρατηγικής είναι επίσης η τήρηση των απαιτήσεων του συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης, ιδίως της τιμής αναφοράς 3% του ΑΕΠ. Το πρόγραμμα τροποποιεί τον μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό στόχο (ΜΔΣ), ο οποίος από πλεόνασμα της γενικής κυβέρνησης ίσο με 1,0% του ΑΕΠ αναφέρεται πλέον σε έλλειμμα 1,0% του ΑΕΠ. Ο νέος ΜΔΣ ανταποκρίνεται επαρκώς στις απαιτήσεις του συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης. Λόγω της τροποποίησης, ο ΜΔΣ ενδέχεται, βάσει (του νέου υπολογισμού) του διαρθρωτικού δημοσιονομικού αποτελέσματος[8] να επιτευχθεί εντός της περιόδου που καλύπτει το πρόγραμμα, έστω και αν ληφθεί υπόψη η ενδεχόμενη επιβολή περαιτέρω αναπτυξιακών διακριτικών μέτρων το 2013 ή το 2014, τα οποία μπορεί να προκύψουν από την ανάγκη αποκατάστασης της πραγματικής αξίας των κυβερνητικών δαπανών χωρίς τιμαριθμική αναπροσαρμογή. Ορισμένοι κίνδυνοι επιδείνωσης στις δημοσιονομικές προβλέψεις για το 2013 και τα επόμενα έτη συνδέονται με τις αισιόδοξες μακροοικονομικές παραδοχές. Έπειτα από προσωρινή υπέρβαση της τιμής αναφοράς για τις δαπάνες το 2012, ο προβλεπόμενος ρυθμός αύξησης των κρατικών δαπανών, λαμβανομένης υπόψη της διακριτικής ευχέρειας στο σκέλος των εσόδων, θα συνάδει με την τιμή αναφοράς για τις δαπάνες που προβλέπει το σύμφωνο σταθερότητας και ανάπτυξης μετά το 2013. Ο δείκτης δημόσιου χρέους είναι χαμηλότερος από το 60% του ΑΕΠ και, σύμφωνα με το πρόγραμμα, προβλέπεται να συνεχίσει να μειώνεται κατά την περίοδο που καλύπτει το πρόγραμμα. (8) Στην εμπεριστατωμένη επισκόπηση της Επιτροπής δυνάμει του άρθρου 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 επιβεβαιώνεται ότι η Σουηδία εμφανίζει μάλλον υψηλό επίπεδο χρέους των νοικοκυριών. Παρά το γεγονός ότι η κατάσταση στη στεγαστική αγορά και την αγορά ενυπόθηκων δανείων σταθεροποιήθηκε το 2011, εξακολουθούν να υφίστανται αρκετές διαρθρωτικές στρεβλώσεις που απειλούν μακροπρόθεσμα τη σταθερότητα των αγορών αυτών. Ελήφθησαν κατάλληλα μέτρα για να ενισχυθεί η ανθεκτικότητα του χρηματοοικονομικού τομέα. Σήμερα, ωστόσο, δεν έχει δοθεί η δέουσα προσοχή στο γεγονός ότι εφαρμόζονται ορισμένες πολιτικές που ενδέχεται να συμβάλουν στην αστάθεια της στεγαστικής αγοράς και στη συσσώρευση ενυπόθηκων δανείων: γενναιόδωρη φορολογική έκπτωση των τόκων, χαμηλοί φόροι ακίνητης περιουσίας, μικρή απόσβεση και αυστηρή κανονιστική ρύθμιση των μισθώσεων. Σε επίπεδο προσφοράς, η ύπαρξη μονοπωλίου στον τοπικό πολεοδομικό σχεδιασμό, οι μακροχρόνιες διαδικασίες όσον αφορά τη χρήση γης και η έλλειψη ανταγωνισμού παρεμποδίζουν την ευελιξία της προσφοράς στέγης. (9) Παρά τη γενική βελτίωση που σημειώθηκε στην αγορά εργασίας στη διάρκεια του 2011, τα ποσοστά ανεργίας για τους νέους και τις ευπαθείς ομάδες παραμένουν υψηλά, ιδίως για άτομα που προέρχονται από οικογένειες μεταναστών. Για την αντιμετώπιση της κατάστασης, η Σουηδία εφαρμόζει σήμερα διάφορα μέτρα ενεργού πολιτικής για την αγορά εργασίας και μεταρρυθμίσεις του εκπαιδευτικού συστήματος. Τα περισσότερα από τα μέτρα αυτά φαίνονται χρήσιμα και αξιόπιστα, παρότι είναι πολύ νωρίς για να αξιολογηθούν τα αποτελέσματά τους. Ωστόσο, η χρησιμότητα και αποτελεσματικότητα του κυριότερου μέτρου για την τόνωση της απασχόλησης των νέων — η μείωση του ΦΠΑ για τα εστιατόρια και τις υπηρεσίες εστίασης — είναι αβέβαιες και πρέπει να αξιολογηθούν. Εξάλλου, το επίπεδο φιλοδοξίας θα μπορούσε να αυξηθεί αν οι προκλήσεις αντιμετωπίζονταν με πιο ολοκληρωμένο τρόπο, αντιμετωπίζοντας επίσης το πρόβλημα των σχετικά υψηλών κατώτατων μισθών, καθώς και τις διαφορές που υφίστανται μεταξύ μόνιμων και προσωρινών εργαζομένων όσον αφορά την προστασία της απασχόλησης. (10) Η Σουηδία έρχεται δεύτερη μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ σε δαπάνες για Ε&Α ως ποσοστό του ΑΕΠ και θεωρείται πρωτοπόρος της καινοτομίας σύμφωνα με τον πίνακα αποτελεσμάτων της «Ένωσης καινοτομίας». Αντιθέτως, όσον αφορά την εμπορική εκμετάλλευση των καινοτόμων προϊόντων, οι επιδόσεις της Σουηδίας είναι κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ και η χώρα εμφανίζει αρνητική τάση. Επίσης, η Σουηδία υστερεί στη δημιουργία ταχέως αναπτυσσόμενων καινοτόμων επιχειρήσεων. Εξάλλου, η συνολική ισχυρή θέση της Σουηδίας στον τομέα της Ε&Α είναι ευάλωτη λόγω της τεράστιας εξάρτησής της από μερικές μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες, οι οποίες τείνουν να μετεγκαθιστούν εκτός Σουηδίας τις δραστηριότητες τους στους τομείς της έρευνας και ανάπτυξης. Τα θέματα αυτά θα πρέπει να εξεταστούν στο νέο νομοσχέδιο για την έρευνα και καινοτομία που αναμένεται να υποβληθεί το φθινόπωρο του 2012. (11) Στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, η Επιτροπή προέβη σε συνολική ανάλυση της οικονομικής πολιτικής της Σουηδίας. Αξιολόγησε το πρόγραμμα σύγκλισης και το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων, και παρουσίασε εμπεριστατωμένη επισκόπηση. Η Επιτροπή έλαβε υπόψη όχι μόνο τη χρησιμότητά τους για την άσκηση διατηρήσιμης δημοσιονομικής και κοινωνικοοικονομικής πολιτικής στη Σουηδία, αλλά και το κατά πόσο συνάδουν με τους κανόνες και τις κατευθύνσεις της ΕΕ, δεδομένης της ανάγκης ενδυνάμωσης της συνολικής οικονομικής διακυβέρνησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης μέσω της εισαγωγής σε μελλοντικές εθνικές αποφάσεις εισροών επιπέδου ΕΕ. Οι συστάσεις της Επιτροπής βάσει του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου αποτυπώνονται στις συστάσεις (1) έως (4) κατωτέρω. (12) Βάσει της εν λόγω αξιολόγησης, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σύγκλισης της Σουηδίας για το 2012, και η γνώμη του[9] αντικατοπτρίζεται ιδίως στη σύσταση (1) κατωτέρω. (13) Βάσει των αποτελεσμάτων της εμπεριστατωμένης επισκόπησης της Επιτροπής και της παρούσας αξιολόγησης, το Συμβούλιο εξέτασε το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων για το 2012 και το πρόγραμμα σύγκλισης της Σουηδίας. Οι συστάσεις του κατ’ εφαρμογή του άρθρου 6 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 αποτυπώνονται, ειδικότερα, στη σύσταση (2) κατωτέρω, ΣΥΝΙΣΤΑ να αναλάβει η Σουηδία δράση κατά την περίοδο 2012-2013 με τους εξής στόχους: 1. Να διατηρήσει υγιή δημοσιονομική θέση για το 2012 και τα επόμενα έτη μέσω της υλοποίησης της δημοσιονομική στρατηγικής σύμφωνα με τις προβλέψεις και μέσω της επιδίωξης της επίτευξης του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού στόχου, με παράλληλη τήρηση της τιμής αναφοράς για τις δαπάνες. 2. Να θεσπίσει περαιτέρω προληπτικά μέτρα για τη μεσοπρόθεσμη ενίσχυση της σταθερότητας της αγοράς στέγης και ενυπόθηκων δανείων, μεταξύ άλλων με την προώθηση μιας πολιτικής συνετού δανεισμού, τη μείωση της στρέβλωσης χρέους στη χρηματοδότηση των στεγαστικών επενδύσεων, και με την αντιμετώπιση των περιορισμών που συνδέονται με την προσφορά στέγης και τις κανονιστικές ρυθμίσεις για τις μισθώσεις. 3. Να θεσπίσει περαιτέρω μέτρα ούτως ώστε να βελτιωθεί η συμμετοχή των νέων και των ευπαθών ομάδων στην αγορά εργασίας, εστιάζοντας την προσοχή σε αποτελεσματικά μέτρα ενεργού πολιτικής για την αγορά εργασίας, ενθαρρύνοντας τη μεγαλύτερη μισθολογική ευελιξία, ιδίως στα χαμηλότερα μισθολογικά κλιμάκια, και επανεξετάζοντας ορισμένες πτυχές της νομοθεσίας σχετικά με την προστασία της απασχόλησης, όπως οι περίοδοι δοκιμής, προκειμένου να διευκολυνθεί η μετάβαση στη μόνιμη απασχόληση. Να επανεξετάσει αν ο ισχύων μειωμένος συντελεστής ΦΠΑ για τα εστιατόρια και τις υπηρεσίες εστίασης ευνοεί τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης. 4. Να προσανατολίσει το μελλοντικό νομοσχέδιο για την έρευνα και την καινοτομία σε μέτρα βελτίωσης της εμπορικής εκμετάλλευσης καινοτόμων προϊόντων και ανάπτυξης νέων τεχνολογιών για τη στήριξη ταχέως αναπτυσσόμενων καινοτόμων επιχειρήσεων. Βρυξέλλες, Για το Συμβούλιο Ο Πρόεδρος [1] EE L 209 της 2.8.1997, σ. 1. [2] EE L 306 της 23.11.2011, σ. 25. [3] COM (2012) 328 τελικό. [4] P7_TA(2012)0048 and P7_TA(2012)0047 [5] Απόφαση 2012/238/ΕΕ του Συμβουλίου της 26ης Απριλίου 2012 [6] COM (2012) 68 τελικό. [7] SWD(2012) 160 τελικό. [8] Κυκλικά προσαρμοσμένο δημοσιονομικό αποτέλεσμα μη λαμβανομένων υπόψη των έκτακτων και προσωρινών μέτρων, όπως υπολογίσθηκε εκ νέου από τις υπηρεσίες της Επιτροπής βάσει των πληροφοριών που παρέχονται στο πρόγραμμα χρησιμοποιώντας την από κοινού συμφωνηθείσα μεθοδολογία. [9] Δυνάμει του άρθρου 9 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου.