ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ - Ετήσια έκθεση του ΚΚΕρ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. Πρόλογος από τον αρμόδιο για την έρευνα Επίτροπο

2. Σχέδιο παρατηρήσεων του Διοικητικού Συμβουλίου CA(03)5

3. Μήνυμα του Γενικού Διευθυντή του ΚΚΕρ

4. Άμεση υποστήριξη των κοινοτικών πολιτικών

4.1. Υποστήριξη της πολιτικής για τα χημικά προϊόντα

4.2. Νέο Ευρωπαϊκό Δίκτυο Εργαστηρίων ΓΤΟ

4.3. Αειφόρος γεωργία και ασφάλεια των τροφίμων

4.4. Αειφόρος αλιεία - έλεγχος και εφαρμογή μέτρων

4.5. Οδηγία-πλαίσιο για τα ύδατα

4.6. Απόκριση σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης

4.7. Μελέτες ανάλυσης προοπτικών για τη διεύρυνση

4.8. Ασφάλεια των πυρηνικών αντιδραστήρων της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης

4.9. Νέο Εργαστήριο Ελασσόνων Ακτινιδών που προάγει την καινοτομία στη διαχείριση των πυρηνικών αποβλήτων

4.10. Μη διάδοση των πυρηνικών και πυρηνικές διασφαλίσεις

5. Επιτεύγματα νέων επιστημόνων

5.1. Βραβεία σε νέους επιστήμονες του ΚΚΕρ

5.2. Βραβεία καλύτερης δημοσίευσης

5.3. Οι τρεις καινοτόμες δημοσιεύσεις της χρονιάς

6. Συμβολή στον Ευρωπαϊκό Χώρο Έρευνας

6.1. Σχέδιο δράσης για τον ΕΧΕ

6.2. Υποστήριξη της διεύρυνσης

6.3. Υποστήριξη της πρωτοβουλίας GMES

6.4. ΠΠ6 και πολυετές πρόγραμμα εργασίας

6.5. Μεταφορά τεχνολογίας

6.6. Το συμπληρωματικό πρόγραμμα για τον Αντιδραστήρα Υψηλής Ροής

7. Παροπλισμός των πυρηνικών εγκαταστάσεων του ΚΚΕρ

7.1. Η παρούσα κατάσταση

8. Το ΚΚΕρ με αριθμούς

8.1. Προσωπικό

8.2. Μη μόνιμο προσωπικό

8.3. Ίσες ευκαιρίες

8.4. Προϋπολογισμός (προϋπολογισμός και δαπάνες - θεσμικές δραστηριότητες)

8.5. Ανταγωνιστικές δραστηριότητες

8.6. Δημοσιεύσεις του ΚΚΕρ ανά Ινστιτούτο, 2002

9. Προσαρτήματα

9.1. Προσάρτημα 1: Μέλη και συμμετέχοντες στο Διοικητικό Συμβούλιο του ΚΚΕρ

9.2. Προσάρτημα 2: Διευθυντές του ΚΚΕρ

1. Πρόλογος από τον αρμόδιο για την έρευνα Επίτροπο

Η συμβολή της Ευρώπης στις επιστήμες υπήρξε ιδιαίτερα σημαντική, σήμερα δε η Ευρώπη παράγει λίγο περισσότερο από το ένα τρίτο των παγκόσμιων επιστημονικών δημοσιεύσεων. Ωστόσο υπάρχουν αρκετά ανησυχητικά ζητήματα που χρήζουν αντιμετώπισης, ζητήματα που σχετίζονται με το γεγονός ότι η Ευρώπη κατέχει τη δεύτερη θέση στην κλίμακα της παγκόσμιας επιστημονικής έρευνας. Για παράδειγμα, σήμερα, η Ευρώπη διαθέτει μόνο το 1,9% του ΑΕΠ της στην έρευνα, ενώ η Ιαπωνία διαθέτει το 3,0% και οι ΗΠΑ το 2,7% - με τα τελευταία μεγέθη να βαίνουν αυξανόμενα. Ένα από τα εμπόδια που αντιμετωπίζει η ευρωπαϊκή έρευνα είναι η διασπορά των προσπαθειών και η έλλειψη συνοχής λόγω του αναπόφευκτου κατακερματισμού εντός και μεταξύ των διαφόρων χωρών. Η δημιουργία του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας (ΕΧΕ) έχει στόχο να συμβάλει στην άρση αυτού εμποδίου και να μετατρέψει την Ένωση στην πιο ανταγωνιστική και δυναμική οικονομία της γνώσης στον κόσμο.

Παρότι βρίσκεται ακόμη στα σπάργανα, ο ΕΧΕ αναμένεται να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής έρευνας. Το ΚΚΕρ είναι σε θέση να διαδραματίσει καταλυτικό ρόλο στην ανάπτυξη και την εξέλιξη του ΕΧΕ, μέσω της δραστηριότητας που αναπτύσσει στα επιστημονικά πεδία στα οποία διαθέτει εξειδικευμένη τεχνογνωσία. Για τον σκοπό αυτό, το 2002, το ΚΚΕρ ανέπτυξε σχέδιο δράσης για τον ΕΧΕ, το οποίο εστιάζεται στη συμβολή του ΚΚΕρ σε κοινά συστήματα επιστημονικής αναφοράς, στη δικτύωση, στη διεύρυνση, στην κατάρτιση και την κινητικότητα, καθώς και στην αύξηση της πρόσβασης στις εξειδικευμένες εγκαταστάσεις. Προσδίδω ιδιαίτερη σημασία στην προώθηση κοινών συστημάτων και μεθόδων επιστημονικής αναφοράς, όπως το νεοσύστατο Ευρωπαϊκό Δίκτυο Εργαστηρίων Γενετικώς Τροποποιημένων Οργανισμών (ΕΔΕΓΤΟ), δεδομένου ότι αυτά συγκροτούν τη βάση για μια συντονισμένη προσέγγιση στην επίλυση διακρατικών προβλημάτων και στη διευκόλυνση των επιχειρηματικών και εμπορικών δραστηριοτήτων εντός και πέραν της Ένωσης.

Αξιοποιώντας την τεχνογνωσία που διαθέτει στους τομείς της υγείας, της ασφάλειας και του περιβάλλοντος, το 2002 το ΚΚΕρ συνέχισε να προσφέρει επιστημονική και τεχνική υποστήριξη στη χάραξη και υλοποίηση των πολιτικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ). Η εστίαση τόσο στην υποστήριξη των πολιτικών όσο και στον ΕΧΕ αντανακλάται με σαφήνεια στις προτεραιότητες του πολυετούς προγράμματος εργασίας του ΚΚΕρ (2003-2006) για το έκτο πρόγραμμα πλαίσιο (ΠΠ6). Το ΚΚΕρ, συνεργαζόμενο στενά με επιστήμονες, εθνικούς ερευνητικούς οργανισμούς και επιχειρήσεις ανά την Ευρώπη, προσδίδει προστιθέμενη αξία στις πρωτοβουλίες των κρατών μελών και συμβάλλει στη διαδικασία διεύρυνσης υποστηρίζοντας την ένταξη των υποψηφίων χωρών στην ΕΕ.

Οι δραστηριότητες του ΚΚΕρ το 2002, όπως αναφέρονται στο παρόν έγγραφο, καταδεικνύουν τον τρόπο με τον οποίο παρενέβη και συνέβαλε στην επίλυση επιστημονικών προβλημάτων που συνδέονται με τις πολιτικές της ΕΕ, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο συνέβαλε στη διεύρυνση και στην προετοιμασία του ΕΧΕ. Επίσης, παρατήρησα με ικανοποίηση ότι το ΚΚΕρ εξελίσσεται σε έναν δυναμικό οργανισμό περισσότερο προσανατολισμένο στην επίτευξη απτών αποτελεσμάτων, στην εστίαση των δραστηριοτήτων του, στην ικανοποίηση των αναγκών των πελατών και στην έγκαιρη παράδοση αποτελεσμάτων υψηλής ποιότητας. Είμαι πεπεισμένος ότι το ΚΚΕρ θα συμβάλει ουσιαστικά στη δημιουργία του ΕΧΕ και, ως εκ τούτου, στην ευρωπαϊκή επιστημονική αριστεία.

Philippe Busquin

Επίτροπος αρμόδιος για την έρευνα

2. Σχέδιο παρατηρήσεων του Διοικητικού Συμβουλίου CA(03)5

Κατά τη διάρκεια του 2002, οι δραστηριότητες του ΚΚΕρ εστιάστηκαν στην προετοιμασία του πολυετούς προγράμματος εργασίας για την περίοδο 2003 - 2006, στον προσδιορισμό του ρόλου του στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας και στη συμβολή του στη διεύρυνση. Η αυξημένη ανταλλαγή απόψεων και οι διαβουλεύσεις τόσο με την ομάδα υψηλού επιπέδου των ΓΔ χρηστών όσο και με το Διοικητικό Συμβούλιο του ΚΚΕρ συνέβαλαν αποφασιστικά στη διαμόρφωση του περιεχομένου του προγράμματος εργασίας. Το Διοικητικό Συμβούλιο συμμετείχε στην επιλογή του νέου Αναπληρωτή Γενικού Διευθυντή, Δρ. Roland Schenkel, και του νέου Διευθυντή του Ινστιτούτου Υπερουράνιων Στοιχείων στην Καρλσρούη, Δρ. Gerard Lander. Το Διοικητικό Συμβούλιο υποστήριξε επίσης την εσωτερική αναδιάρθρωση στο επίπεδο των ανώτερων διευθυντικών στελεχών του ΚΚΕρ, η οποία πραγματοποιήθηκε με αποτελεσματικό και ομαλό τρόπο.

Η προσπάθεια βελτίωσης της αποτελεσματικότητας των υπηρεσιών συνεχίστηκε επίσης, μέσω της ανάπτυξης ενός συστήματος παρακολούθησης χρόνου και διαχείρισης των έργων. Το Διοικητικό Συμβούλιο εκτιμά τις προσπάθειες που καταβάλλει η διοίκηση του ΚΚΕρ για τον εξορθολογισμό των διοικητικών καθηκόντων, τη μείωση των δαπανών και τη βέλτιστη αξιοποίηση των ανθρώπινων και χρηματοοικονομικών πόρων του ΚΚΕρ.

Στο πλαίσιο αυτό, το Διοικητικό Συμβούλιο διατυπώνει τις ακόλουθες παρατηρήσεις για το έτος 2002: Η παροχή ορθής επιστημονικής και τεχνικής υποστήριξης στις πολιτικές της ΕΕ συνεχίστηκε σύμφωνα με την αποστολή του ΚΚΕρ, γεγονός που καταδεικνύεται με συγκεκριμένα παραδείγματα στην παρούσα έκθεση. Ο αυξημένος προσανατολισμός στις ανάγκες των χρηστών ήταν εμφανής κατά την κατάρτιση του πολυετούς προγράμματος εργασίας του ΚΚΕρ και το Διοικητικό Συμβούλιο αναγνωρίζει ότι το ΚΚΕρ έλαβε υπόψη τις παρατηρήσεις του Συμβουλίου και των ομάδων εργασίας του καθώς και ότι το νέο πρόγραμμα εργασίας θα εξυπηρετήσει αποτελεσματικά τις πολιτικές της ΕΕ και θα εξασφαλίσει την απαραίτητη επιστημονική αριστεία. Θεωρούμε ότι με τη νέα δομή των Ολοκληρωμένων Επιστημονικών Πεδίων (ISA) θα αξιοποιηθεί καλύτερα η πολυεπιστημονική εμπειρογνωσία του ΚΚΕρ και θα ενισχυθούν η συνοχή και η εστίαση των δραστηριοτήτων του.

Το Συμβούλιο αναγνωρίζει επίσης ότι το ΚΚΕρ έχει τη δυνατότητα να συμβάλει ουσιαστικά στους στόχους του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας που αφορούν την ενίσχυση της θέσης της ΕΕ στη διεθνή ερευνητική σκηνή. Το σχέδιο δράσης για τον ΕΧΕ, το οποίο ανέπτυξαν από κοινού το Διοικητικό Συμβούλιο και η διοίκηση του ΚΚΕρ, ορίζει φιλόδοξους στόχους που εστιάζονται στην ικανότητα του ΚΚΕρ να συμβάλει μέσω των κοινών συστημάτων επιστημονικής αναφοράς, της αυξημένης δικτύωσης, της στοχοθετημένης πολυεπιστημονικής κατάρτισης και κινητικότητας και της βελτίωσης της πρόσβασης στις εξειδικευμένες εγκαταστάσεις του ΚΚΕρ και της χρήσης αυτών. Ένας άλλος στόχος του ΕΧΕ είναι η αντιμετώπιση της πρόκλησης της διευρυμένης Ευρώπης. Το Συμβούλιο αναγνωρίζει τα αποτελέσματα του προγράμματος "Συνεργασία και προηγμένη κατάρτιση" του ΚΚΕρ το 2002, στο οποίο συμμετείχαν, μέσω μιας σειράς ειδικών επιμορφωτικών εργαστηρίων και σεμιναρίων, περισσότεροι από 1.000 επιστήμονες των υποψήφιων χωρών.

Το πολυτιμότερο κεφάλαιο του ΚΚΕρ είναι το υψηλής ειδίκευσης προσωπικό του. Το Συμβούλιο χαιρετίζει την πρωτοβουλία αναγνώρισης της επιστημονικής αριστείας που ανελήφθη το 2002, μέσω των βραβείων για νέους επιστήμονες και για τις καλύτερες δημοσιεύσεις. Η άμεση επικοινωνία με εκπροσώπους του προσωπικού είχε θετικό αντίκτυπο και στις διαβουλεύσεις του Συμβουλίου κατά τη διάρκεια του έτους.

Το Συμβούλιο χαιρέτισε και υποστήριξε την απόφαση ανάθεσης στο ΚΚΕρ της ευθύνης διαχείρισης της πνευματικής ιδιοκτησίας των Κοινοτήτων. Το ΚΚΕρ θα αναλάβει δράσεις για την προστασία και τη μεταφορά στην αγορά των ιδίων αποτελεσμάτων καθώς για την ανάπτυξη των δικτύων του ανά την Ευρώπη, με σκοπό την προαγωγή βέλτιστων πρακτικών μεταφοράς καινοτομίας και τεχνολογίας.

Το Διοικητικό Συμβούλιο επισημαίνει ότι ο ρόλος του ΚΚΕρ στις δραστηριότητες που σχετίζονται με την πυρηνική ενέργεια ενέχει ποικίλες προκλήσεις, και ιδίως τη διαχείριση των πυρηνικών αποβλήτων του ίδιου του ΚΚΕρ και τον παροπλισμό ορισμένων εκ των πυρηνικών εγκαταστάσεών του. Το Διοικητικό Συμβούλιο ενθαρρύνει το ΚΚΕρ να εξακολουθήσει να αξιοποιεί την τεχνογνωσία και τις ικανότητες που διαθέτει στον συγκεκριμένο τομέα ώστε να επιτύχει την αποστολή του, και προσβλέπει στη μελλοντική ανάπτυξη της λειτουργίας του Αντιδραστήρα Υψηλής Ροής.

3. Μήνυμα του Γενικού Διευθυντή του ΚΚΕρ

Το 2002, εδραιώθηκαν και στέφθηκαν με επιτυχία οι προσπάθειες αναπροσανατολισμού και εστίασης των δραστηριοτήτων του ΚΚΕρ. Επιτυχία συνιστά η δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού Δικτύου 45 Εργαστηρίων ΓΤΟ και ενός νέου Εργαστηρίου Ελασσόνων Ακτινιδών, με στόχο τη διατύπωση ασφαλών λύσεων για τα πυρηνικά απόβλητα, και την αποτελεσματική αξιοποίηση εικόνων από δορυφόρους για την αειφόρο γεωργία, την αλιεία, την προστασία του περιβάλλοντος και την αντιμετώπιση κρίσεων, όπως οι πλημμύρες και οι πετρελαιοκηλίδες, στην Ευρώπη. Επιτυχία συνιστούν επίσης η περαιτέρω επέκταση των κοινών συστημάτων επιστημονικής αναφοράς, όπως της δοκιμής ΣΕΒ, στις υποψήφιες χώρες και η επέκταση της επιστημονικής μας βάσης και των επιστημονικών μας δικτύων προς ανατολάς με σκοπό την ενίσχυση της πυρηνικής ασφάλειας και προστασίας. Ακόμη, επιτυχία, σε διαφορετικό επίπεδο, συνιστά η κατάρτιση του πολυετούς προγράμματος εργασίας ΠΠ6, στόχος του οποίου είναι η ενίσχυση της ολοκλήρωσης μεταξύ των επτά ινστιτούτων μας. Το πρόγραμμα εργασίας, σε συνδυασμό με το σχέδιο δράσης για τον ΕΧΕ, καταδεικνύει τη δέσμευσή μας να συμβάλουμε στην ανάπτυξη του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας.

Θα ήθελα να υπογραμμίσω ορισμένα αξιοσημείωτα επιτεύγματα, κατά τη διάρκεια του 2002, των νέων επιστημόνων που στελεχώνουν το επιστημονικό προσωπικό του ΚΚΕρ. Σύμφωνα με την αξιολόγηση και την κρίση της επιστημονικής επιτροπής του ΚΚΕρ, το φετινό βραβείο "Νέος Επιστήμονας της Χρονιάς" απονεμήθηκε στην Francesca Campolongo για το πρωτότυπο θεωρητικό επιστημονικό της έργο στο πεδίο της κατάρτισης μαθηματικών μοντέλων και, συγκεκριμένα, στην ανάλυση αβεβαιότητας και ευαισθησίας των μοντέλων παραγωγής. Το βραβείο Νέων Επιστημόνων για την Επιστημονική Καινοτομία αφορά την έρευνα στο χώρο της βιοϊατρικής τεχνολογίας και της περιβαλλοντικής έρευνας.

Το βραβείο "Επιστημονική Δημοσίευση της Χρονιάς" απονεμήθηκε σε έναν και μοναδικό νικητή για την εργασία με τίτλο "Προσδιορισμός των ρυθμών αποψίλωσης των τροπικών δασών του πλανήτη" που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Science. Τρεις ακόμη εργασίες κρίθηκαν ότι έχουν εξαιρετικά καινοτόμο επιστημονικό περιεχόμενο, και συγκεκριμένα οι εξής: "Σχάση ακτινιδών με επιτραπέζιο λέιζερ" που δημοσιεύθηκε στο Europhysics Letters. "Προκαλούμενη από νετρόνια ενεργός διατομή σχάσης του 233Pa μεταξύ 1,0 και 3,0 MeV" στο Physical Review Letters. και τέλος "Υπεραγωγιμότητα με βάση το πλουτώνιο σε θερμοκρασίες άνω των 18 K" που δημοσιεύθηκε στο Nature. Τα εν λόγω παραδείγματα καταδεικνύουν ότι η επιστημονική αριστεία κατέχει υψηλή θέση στην ατζέντα του ΚΚΕρ και χαίρομαι που η εν λόγω πτυχή προάγεται ως ακρογωνιαία λίθος για την παροχή αξιόπιστης υποστήριξης στις κοινοτικές πολιτικές.

Εκτός από τα επιστημονικά θέματα, το ΚΚΕρ θα θυμάται επίσης το 2002 ως το έτος κατά το οποίο ένα από τα Ινστιτούτα του κέρδισε ένα από τα τρία βραβεία για τον καλύτερο "Δημοσιονομικό Διατάκτη" σε όλη την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Το γεγονός αυτό αναδεικνύει με πολύ θετικό τρόπο το έργο της μονάδας διαχειριστικής υποστήριξης. Βασικός λόγος για την απονομή του εν λόγω βραβείου ήταν η αξιολόγηση της "ορθής και αποτελεσματικής διαχείρισης" και ως εκ τούτου, το γεγονός αυτό εδραιώνει ακόμη περισσότερο τη φήμη του ΚΚΕρ ως αξιόπιστου συνεργάτη στην ανάπτυξη επιχειρηματικών δραστηριοτήτων. Επίσης, υπάρχουν πολλοί αφανείς ήρωες που παρείχαν εξαιρετικές υπηρεσίες τόσο στον τεχνικό όσο και στον διοικητικό τομέα. Για τον λόγο αυτό, το 2003, θα εισαγάγουμε ένα σύστημα αναγνώρισης και για αυτούς τους τομείς.

Το 2002, ο αριθμός των μελών του προσωπικού βραχυπρόθεσμης θητείας αυξήθηκε σε 591 άτομα έναντι 494 το 2001. Είμαι πολύ ικανοποιημένος με την πρόοδο που εξακολουθούμε να σημειώνουμε στην προσέλκυση εξαιρετικών επιστημόνων από τα κράτη μέλη, τις υποψήφιες χώρες και αλλού, οι οποίοι εργάζονται σε προσωρινή βάση στο ΚΚΕρ για διαστήματα έως και τρία χρόνια. Επί του παρόντος, προσβλέπω στην έναρξη του νέου προγράμματος πλαισίου με την προσδοκία ότι το ΚΚΕρ θα συμβάλει με δυναμικό και επιστημονικά και τεχνικά αξιόπιστο τρόπο στη σύλληψη, την ανάπτυξη και την υλοποίηση των πολιτικών της ΕΕ.

Εν κατακλείδι, θα ήθελα να απευθύνω τις θερμές μου ευχαριστίες σε όλο το προσωπικό του ΚΚΕρ, στις ΓΔ πελάτες και σε όλους τους εταίρους μας.

Barry Mc Sweeney

4. Άμεση υποστήριξη των κοινοτικών πολιτικών

Το Κοινό Κέντρο Ερευνών (ΚΚΕρ) είναι μια Γενική Διεύθυνση (ΓΔ) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής η οποία παρέχει τις υπηρεσίες της στο σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ). Αποστολή του είναι η στήριξη των κοινοτικών πολιτικών, και ειδικότερα η παροχή ανεξάρτητης επιστημονικής και τεχνικής υποστήριξης στην Επιτροπή, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο και στα κράτη μέλη - ενώ συνολικός στόχος είναι η συμβολή στη δημιουργία μιας ασφαλέστερης, καθαρότερης, υγιέστερης και πιο ανταγωνιστικής Ευρώπης.

Το ΚΚΕρ διεξάγει έρευνα σε τομείς που αφορούν άμεσα τους ευρωπαίους πολίτες και την ευρωπαϊκή βιομηχανία. Ως υπηρεσία της Επιτροπής, διατηρεί την ανεξαρτησία του από ιδιωτικά ή εθνικά συμφέροντα, η οποία έχει καθοριστική σημασία για την εκτέλεση της αποστολής του. Με την πάροδο των χρόνων, το ΚΚΕρ έχει αναπτύξει δεξιότητες και μέσα ώστε να παρέχει ανεξάρτητη και ευρωπαϊκής κλίμακας εμπειρογνωμοσύνη, η οποία συμβάλλει στην καλύτερη κατανόηση των δεσμών μεταξύ της τεχνολογίας, της οικονομίας και της κοινωνίας. Στις σελίδες που ακολουθούν αναφέρονται παραδείγματα τομέων στους οποίους το ΚΚΕρ παρείχε επιστημονική και τεχνική υποστήριξη το 2002.

Νομοθεσία στην οποία το ΚΚΕρ παρείχε επιστημονική και τεχνική υποστήριξη το 2002

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 765/2002 της Επιτροπής για την κατάταξη κομματιών βοείου κρέατος ανάλογα με το φύλο

Πρωτοβουλία για τα εξορυκτικά απόβλητα - ΓΔ Περιβάλλον / Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Ολοκληρωμένης Πρόληψης και Ελέγχου της Ρύπανσης (ΕΓΟΜΕΡ)

Η περιβαλλοντική τεχνολογία στην υπηρεσία της αειφόρου ανάπτυξης, (COM (2002)122) (Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Βαρκελώνης)

Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την αξιολόγηση του αντικτύπου (COM (2002)276)

Οδηγία για τους εξοπλισμούς υπό πίεση

Οδηγία για τα βιοκαύσιμα

Σχέδιο δράσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τις περιβαλλοντικές τεχνολογίες

Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο: Πολιτική προστασία - Πρόοδος στην εφαρμογή του προγράμματος ετοιμότητας για πιθανές καταστάσεις έκτακτης ανάγκης

Ανακοίνωση της Επιτροπής για το στόχο του 3% στις δαπάνες Ε&Α

Απόφαση αριθ. C(2002)4287 της Επιτροπής για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας προκειμένου (1) να υποστηρίξει το διεθνές φόρουμ Generation IV, και (2) να συνάψει συμφωνία ανταλλαγών τεχνικής φύσεως και συνεργασίας με το Υπουργείο Ενέργειας των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής

Κοινή ανακοίνωση (Συμβούλιο της Κοπεγχάγης) του Συμβουλίου και της Επιτροπής: Σχέδιο προγράμματος για τη βελτίωση της συνεργασίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση για την αποτροπή και τον περιορισμό των επιπτώσεων από απειλές τρομοκρατικών επιθέσεων με χημικά, βιολογικά, ραδιενεργά ή πυρηνικά όπλα

Ανακοίνωση στη σύνοδο κορυφής της Κοπεγχάγης (Δεκέμβριος 2002) με τίτλο "Εμπόδια στη διαδεδομένη πρόσβαση σε νέες υπηρεσίες και επιλογές της κοινωνίας της πληροφορίας μέσω ανοικτών προτύπων της ψηφιακής τηλεόρασης και των κινητών επικοινωνιών τρίτης γενιάς"

4.1. Υποστήριξη της πολιτικής για τα χημικά προϊόντα

Η βιομηχανία χημικών προϊόντων αποτελεί μια από τις σημαντικότερες μεταποιητικές βιομηχανίες της ΕΕ. Το 2001, μόνο οι πωλήσεις χημικών προϊόντων ανήλθαν σε 488 δισεκατομμύρια ευρώ, ενώ η χημική βιομηχανία στην ΕΕ απασχολεί, άμεσα ή έμμεσα, περίπου 3 εκατομμύρια άτομα. Τον Φεβρουάριο του 2001, η Επιτροπή κατόπιν διαβουλεύσεων με όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς, όπως παραγωγούς χημικών προϊόντων, βιομηχανικούς χρήστες, ομάδες πολιτών και οργανώσεις για την προστασία των ζώων, εξέδωσε Λευκή Βίβλο όπου αναλύει την πολιτική στρατηγική της για τα χημικά προϊόντα. Η Επιτροπή επί του παρόντος επεξεργάζεται την καθιέρωση του REACH (καταχώριση, αξιολόγηση και έγκριση χημικών προϊόντων), ενιαίου συστήματος ελέγχου και δοκιμής όλων των υφιστάμενων και νέων χημικών προϊόντων.

Το Ευρωπαϊκό Γραφείο Χημικών Ουσιών (ECB) του ΚΚΕρ παρέχει επιστημονική και τεχνική υποστήριξη για την ανάπτυξη και την υλοποίηση της πολιτικής της ΕΕ για τα χημικά προϊόντα, σε συνεργασία με τις ΓΔ Περιβάλλοντος και Επιχειρήσεων, μέσω της ταξινόμησης, της επισήμανσης και της εκτίμησης των κινδύνων που ενέχουν τα χημικά προϊόντα για τους ανθρώπους και το περιβάλλον. Το ECB επεσήμανε την έλλειψη βασικών δεδομένων για τα βιομηχανικά χημικά προϊόντα και το 2002 ολοκλήρωσε οκτώ εκτιμήσεις κινδύνων για υπάρχουσες ουσίες, ενώ επεξεργάστηκε περίπου 900 ανακοινώσεις για νέες ουσίες. Με 100.000 περίπου μη ελεγμένες ακόμη χημικές ουσίες, το ECB αναπτύσσει επί του παρόντος μεθόδους για τη συνεχή βελτίωση της πρόβλεψης και εκτίμησης των κινδύνων που εγκυμονούν αυτές οι ουσίες.

Οι ελλείψεις στις μεθόδους και στα δεδομένα όσον αφορά την έκθεση των ανθρώπων αποτελούν σημαντικό εμπόδιο στη διαδικασία εκτίμησης των κινδύνων. Η Μονάδα Φυσικής και Χημικής Έκθεσης του ΚΚΕρ (PCE) αναπτύσσει μεθόδους για τη βελτίωση του χαρακτηρισμού της ανθρώπινης έκθεσης στα χημικά προϊόντα. Το 2002, η ΓΔ Υγείας και Προστασίας του Καταναλωτή ζήτησε από την εν λόγω Μονάδα να αναπτύξει και να θέσει σε λειτουργία ένα ευρωπαϊκό σύστημα πληροφόρησης για τους κινδύνους των χημικών προϊόντων (EIS-CHEMRISKS). Στόχος του εν λόγω συστήματος είναι η συστηματική συλλογή, αποθήκευση και αξιολόγηση πληροφοριών σχετικών με την έκθεση των ανθρώπων στις χημικές ουσίες από καταναλωτικά προϊόντα/είδη.

Επίσης, το ΚΚΕρ επικυρώνει οικονομικές εναλλακτικές μεθόδους δοκιμής, δηλαδή μεθόδους που περιορίζουν, βελτιώνουν ή υποκαθιστούν τη χρήση πειραματόζωων. Το Ευρωπαϊκό Κέντρο για την Επικύρωση Εναλλακτικών Μεθόδων του ΚΚΕρ (ECVAM) συντονίζει και χρηματοδοτεί μελέτες (προ-)επικύρωσης και διεξάγει έρευνες σε αρκετούς τομείς τοξικολογίας που σχετίζονται με τον έλεγχο των χημικών ουσιών (συμπεριλαμβανομένων των καλλυντικών και των φαρμακευτικών ουσιών), συμβάλλοντας τελικά στην καλύτερη προστασία της ανθρώπινης υγείας. Το 2002, το κέντρο ECVAM οργάνωσε πολλές συναντήσεις της ομάδας εργασίας για τα χημικά προϊόντα του ίδιου του κέντρου, οι οποίες είχαν ως αποτέλεσμα τη δημοσίευση - στο ATLA (Alternatives To Laboratory Animals) τον Ιούλιο του 2002 - μιας εμπεριστατωμένης έκθεσης με τίτλο "Μέθοδοι εναλλακτικές (χωρίς τη χρήση πειραματόζωων) του σημερινού καθεστώτος ελέγχων των χημικών προϊόντων και μελλοντικές προοπτικές".

4.2. Νέο Ευρωπαϊκό Δίκτυο Εργαστηρίων ΓΤΟ

Οι γενετικώς τροποποιημένοι οργανισμοί (ΓΤΟ) βρίσκονται στο επίκεντρο έντονων δημόσιων και πολιτικών συζητήσεων, κατά τις οποίες διατυπώνονται ανησυχίες σχετικά με την ασφάλεια των τροφίμων και του περιβάλλοντος. Οι ευρωπαίοι καταναλωτές έχουν επανειλημμένως εκφράσει την επιθυμία τους να ενημερώνονται σχετικά με το εάν τα τρόφιμα που καταναλώνουν, αγοράζουν ή/και πωλούν είναι γενετικώς τροποποιημένα. Στα τελευταία συμπεράσματα του Συμβουλίου, με τα οποία συμφώνησε η Επιτροπή, αποφασίστηκε ότι τα τρόφιμα, ή τα συστατικά τροφίμων, που περιέχουν ΓΤΟ σε συγκεντρώσεις άνω του 0,9% πρέπει να φέρουν σχετική επισήμανση. Δύο επιστημονικές προϋποθέσεις υψίστης σημασίας για την εφαρμογή των απαιτήσεων επισήμανσης της ΕΕ είναι η ανάπτυξη σταθερών και αξιόπιστων αναλυτικών μεθόδων για την ταυτοποίηση και τον προσδιορισμό των ΓΤΟ στα τρόφιμα και στις ζωοτροφές, καθώς και η διαθεσιμότητα πιστοποιημένων υλικών αναφοράς (πρότυπα μετρήσεων) ώστε να διασφαλίζεται η τυποποίηση των μετρήσεων και η προαγωγή του θεμιτού εμπορίου.

Το ΚΚΕρ παρήγαγε τα πρώτα πιστοποιημένα υλικά αναφοράς για τους ΓΤΟ στον κόσμο και μέχρι σήμερα έχει παραδώσει περίπου 100.000 δείγματα σε εξωτερικά εργαστήρια. Με διεθνώς αναγνωρισμένη εμπειρογνωμοσύνη στην εκτίμηση κινδύνων από ΓΤΟ, το ΚΚΕρ ανέπτυξε και επικύρωσε μεθόδους για την ταυτοποίηση και τον προσδιορισμό των επιπέδων συγκέντρωσης ΓΤΟ στα τρόφιμα και στις ζωοτροφές.

Στις 4 Δεκεμβρίου 2002, ο Επίτροπος Philippe Busquin εγκαινίασε το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Εργαστηρίων ΓΤΟ (ΕΔΕΓΤΟ - http://engl.jrc.it/ ). Υπό τον συντονισμό του ΚΚΕρ, το εν λόγω δίκτυο απαρτίζεται από 45 εργαστήρια ελέγχου της ΕΕ (περίπου 450 εμπειρογνώμονες). Αποστολή του ΕΔΕΓΤΟ είναι να εξετάζει τους διαφορετικούς ΓΤΟ που διατίθενται στην αγορά και να διασφαλίζει ότι όλα τα εθνικά εργαστήρια ελέγχου μπορούν να ανιχνεύουν τους ΓΤΟ σε ολόκληρη την τροφική αλυσίδα. Ουσιαστικά, το ΕΔΕΓΤΟ συστάθηκε με στόχο τη δημιουργία ενός φόρουμ, όπου η ΕΕ και ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος θα συνεργάζονται στη δειγματοληψία, ανίχνευση, ταυτοποίηση και στον ποσοτικό προσδιορισμό των ΓΤΟ.

Το ΕΔΕΓΤΟ, βραχυπρόθεσμα, θα αποδώσει αξιόπιστα και συγκρίσιμα αποτελέσματα από δοκιμές ΓΤΟ, με αποτέλεσμα να αποτρέπεται η εμπορική σύγχυση και οι διαφορές, ενώ παράλληλα να ενισχύεται η εμπιστοσύνη των καταναλωτών. Μακροπρόθεσμα, στόχος του ΕΔΕΓΤΟ είναι να εξελιχθεί σε ευρωπαϊκό επιστημονικό και τεχνικό δίκτυο αριστείας στο πλαίσιο του κανονισμού της ΕΕ για τους ΓΤΟ. Το δίκτυο προσκαλεί ήδη τα μελλοντικά κράτη μέλη να συμμετάσχουν σε ομάδες εργασίας και επικοινωνεί με τους παγκόσμιους εμπορικούς εταίρους της ΕΕ.

Τέλος, η Επιτροπή πρότεινε να εξελιχθεί το ΚΚΕρ σε Κοινοτικό Εργαστήριο Αναφοράς για τους κανονισμούς που διέπουν τους ΓΤΟ στα τρόφιμα και στις ζωοτροφές - μια ένδειξη της αποστολής του ΚΚΕρ και της συμβολής του σε αυτό τον καίριο επιστημονικό τομέα.

4.3. Αειφόρος γεωργία και ασφάλεια των τροφίμων

Οι ευρωπαίοι καταναλωτές δίνουν ολοένα και μεγαλύτερη σημασία στην ασφάλεια και στην ποιότητα των τροφίμων και των μεθόδων παραγωγής σε ολόκληρη την τροφική αλυσίδα. Τα ζητήματα αυτά βρίσκονται στο επίκεντρο των συζητήσεων σχετικά με τη μεταρρύθμιση της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής (ΚΓΠ). Η αυξημένη ασφάλεια των τροφίμων εντάσσεται στο πλαίσιο μιας πιο αειφόρου γεωργίας. Ο ρόλος του ΚΚΕρ συνδέεται με την αειφόρο ανάπτυξη, την καθαρότερη ενέργεια και με μια καλύτερη ποιότητα ζωής μέσω της ασφάλειας των τροφίμων, της υγείας και της προστασίας. Αυτό σημαίνει επίσης υιοθέτηση μιας ολιστικής προσέγγισης απέναντι στην προστασία του περιβάλλοντος, δηλαδή του εδάφους, του αέρα, των υδάτων, του κλίματος και της χρήσης γης τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο.

Πιο συγκεκριμένα, το ΚΚΕρ συμβάλλει στην ιχνηλασιμότητα των τροφίμων και στην αξιολόγηση των πρακτικών αειφόρου γεωργικής παραγωγής. Για παράδειγμα, η ζήτηση βιολογικών τροφίμων αυξάνεται, ενώ οι καταναλωτές αποκτούν όλο και περισσότερες γνώσεις για τα είδη νωπών προϊόντων που καταναλώνουν και τον τρόπο καλλιέργειας ή ανάπτυξής τους. Το γεγονός ότι τα περισσότερα κράτη μέλη ζητούν κοινούς κανόνες επιθεώρησης καθιστά σαφές ότι τα βιολογικά τρόφιμα και οι βιολογικές καλλιέργειες βρίσκονται στο επίκεντρο της προσοχής. Ωστόσο, παρά τις κάποιες προσπάθειες για τη διάκριση των συμβατικών από τα βιολογικά τρόφιμα (ζιζανιοκτόνα και νιτρώδη), ελάχιστη προσοχή έχει δοθεί στη συμμόρφωση με τους κανόνες επισήμανσης και σε μια εναρμονισμένη ευρωπαϊκής κλίμακας προσέγγιση.

Για τους λόγους αυτούς, το ΚΚΕρ διενεργεί επί του παρόντος μελέτη σκοπιμότητας σχετικά με τις δυνατότητες εντοπισμού των διαφορών μεταξύ βιολογικών και συμβατικών προϊόντων διατροφής. Το 2002, δρομολογήθηκε η δημιουργία βάσης δεδομένων για τους οργανισμούς πιστοποίησης, τους φορείς και τους οργανισμούς επιθεώρησης που δραστηριοποιούνται στον τομέα της βιολογικής γεωργίας. Επιπλέον, πραγματοποιήθηκε έρευνα και εκπονήθηκε έκθεση σχετικά με τις αναλυτικές μεθόδους που αναπτύσσονται για την αξιολόγηση των βιολογικών τροφίμων, ενώ μία υπό εξέλιξη έρευνα για τα επίπεδα μυκοτοξινών στα βιολογικής παραγωγής δημητριακά προγεύματος αναμένεται να ολοκληρωθεί στις αρχές του 2003. Επίσης, το ΚΚΕρ άρχισε να δικτυώνεται με εργαστήρια, βιομηχανίες, δημόσια ιδρύματα και πανεπιστήμια των κρατών μελών, των υποψήφιων χωρών και της Ελβετίας. Επιπλέον το 2002, η εστίαση των δραστηριοτήτων στο ΚΚΕρ είχε ως αποτέλεσμα τη μεταφορά των δραστηριοτήτων για τα τρόφιμα στο Ινστιτούτο Geel και παράλληλα τη δημιουργία μιας νέας Μονάδας "Τρόφιμα και Ζωοτροφές", στόχος της οποίας είναι η δημιουργία μιας κρίσιμης μάζας για την έρευνα της ασφάλειας των τροφίμων. Οι κυριότερες δραστηριότητες περιλαμβάνουν την ανίχνευση/ταυτοποίηση αλλεργιογόνων, μυκοτοξινών, ακρυλαμίδης, βουτύρου κακάο, πολυχλωριωμένων διφαινυλίων και διοξινών, κρεατάλευρων και οστεάλευρων και κεντρικού νευρικού ιστού στα τρόφιμα ή/και στις ζωοτροφές.

Περαιτέρω δραστηριότητες υποστήριξης της αειφόρου γεωργίας εστιάζονται στο σύστημα πρόβλεψης της απόδοσης των καλλιεργειών MARS-STAT (παρακολούθηση της γεωργίας με τηλεπισκόπιση και εφαρμογή της τηλεπισκόπισης στις γεωργικές στατιστικές), το οποίο βασίζεται σε μετεωρολογικές αναλύσεις, δείκτες ανάπτυξης των καλλιεργειών και σε πληροφορίες προερχόμενες από χαμηλής ευκρίνειας εικόνες δορυφόρου. Τα κυριότερα δημητριακά (σιτάρι, κριθάρι και αραβόσιτος) και οι κυριότεροι ελαιούχοι σπόροι (γογγυλόσπορος και ηλίανθος) αξιολογούνται για ολόκληρη την ευρωπαϊκή ήπειρο, τις χώρες του Μαγκρέμπ και την Τουρκία. Το σύστημα παράγει ποσοτικές προβλέψεις, οι οποίες χρησιμοποιούνται ως επίσημες αναφορές από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και για αναλύσεις προοπτικών προς υποστήριξη των αποφάσεων στον τομέα της ΚΓΠ. Τέλος, ο έλεγχος μέσω τηλεπισκόπισης χρησιμοποιείται για τον εντοπισμό σφαλμάτων στις αιτήσεις για χορήγηση ενίσχυσης βάσει της έκτασης που υποβάλλουν κάθε χρόνο οι γεωργοί στις εθνικές τους αρχές.

Συμπερασματικά, το ΚΚΕρ είναι πλέον έτοιμο να υποστηρίξει τα πολιτικά μέτρα περί πιστώσεων για άνθρακα και πιστώσεων για ενεργειακές καλλιέργειες, τα οποία εκπονούνται σήμερα με σκοπό να συμβάλουν στους φιλόδοξους στόχους που έχουν θέσει τα κράτη μέλη για το μερίδιο των βιοκαυσίμων στο ισοζύγιο πηγών ενεργειακού εφοδιασμού της ΕΕ.

4.4. Αειφόρος αλιεία - έλεγχος και εφαρμογή μέτρων

Σήμερα, η επιστημονική κοινότητα αποδέχεται στο σύνολό της σχεδόν το γεγονός ότι η υπεραλίευση και οι ακατάλληλες αλιευτικές πρακτικές ευθύνονται τόσο για την κατάρρευση των τοπικών αλιευτικών αποθεμάτων όσο και για τα φθίνοντα αλιεύματα σε παγκόσμιο επίπεδο. Οι προτεινόμενες λύσεις, τόσο από την Επιτροπή μέσω της μεταρρύθμισης της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής όσο και από την πρόσφατη Παγκόσμια Διάσκεψη Κορυφής για την Αειφόρο Ανάπτυξη στο Γιοχάνεσμπουργκ, περιλαμβάνουν τη βελτιωμένη υποβολή εκθέσεων, την εφαρμογή των κανονισμών και τον έλεγχο των αλιευτικών σκαφών.

Το κύριο μέσο της ΕΕ για την παρακολούθηση της θέσης των αλιευτικών σκαφών είναι το Σύστημα Παρακολούθησης Σκαφών (VMS), το οποίο είναι υποχρεωτικό για όλα τα σκάφη μήκους άνω των 24 μέτρων που είναι νηολογημένα στην ΕΕ ή αλιεύουν στα ευρωπαϊκά ύδατα. Το εν λόγω σύστημα μεταδίδει τη θέση του σκάφους στο κράτος της σημαίας και στο παράκτιο κράτος σε σταθερή βάση - το συνηθισμένο χρονικό διάστημα μεταξύ δύο αναφορών ανέρχεται σε μία ώρα περίπου.

Το ΚΚΕρ διερευνά τον τρόπο με τον οποίο οι δορυφορικές εικόνες μπορούν να συμβάλουν στον εντοπισμό και στην αναγνώριση των σκαφών, το VMS των οποίων δεν λειτουργεί. Δοκιμές στο φλαμανδικό ακρωτήριο, στη Βόρειο Θάλασσα, στο Βισκαϊκό κόλπο και στις Αζόρες έδειξαν ότι οι αναλύσεις των εικόνων ραντάρ συνθετικού ανοίγματος (SAR) από τον καναδικό δορυφόρο RADARSAT επιτρέπουν τον εντοπισμό όλων σχεδόν των σκαφών με χαλύβδινο κέλυφος που υπόκεινται στο VMS. Συσχετίζοντας τις θέσεις των σκαφών αυτών με θέσεις που προκύπτουν από το VMS, είναι δυνατόν να εντοπιστούν σκάφη που δεν διαθέτουν VMS. Το 2002, το ΚΚΕρ συντόνισε ένα σχήμα συνεργασίας με τη συμμετοχή της βιομηχανίας, ερευνητικών οργανισμών και αλιευτικών αρχών που διενήργησαν πιλοτικές δοκιμές στο Rockall, στην Κανταβρική θάλασσα και της Επιτροπής αλιείας του Βορειοανατολικού Ατλαντικού (NEAFC) για τα κοκκινόψαρα. Η περιοχή της Κανταβρίας περιλαμβάνει δύο περιοχές όπου η αλιεία έχει σταματήσει για λόγους προστασίας του περιβάλλοντος.

Η νέα μελέτη εστιάσθηκε στα εξής: μείωση των θορύβων της θάλασσας (παρασίτων) στις εικόνες προκειμένου να καθίσταται δυνατός ο εντοπισμός μικρότερων σκαφών με την ίδια εικόνα ή χρήση εικόνων μικρότερης ευκρίνειας και επομένως αύξηση της έκτασης του ωκεανού που καλύπτει κάθε εικόνα. Εστιάστηκε επίσης στη βελτίωση της ταχύτητας με την οποία οι πληροφορίες διαβιβάζονται στις αρχές. Διαπιστώθηκε ότι οι επεξεργαστές των εικόνων SAR που χρησιμοποιούνται σε ορισμένους επίγειους σταθμούς είναι πιο αποτελεσματικοί από άλλους όσον αφορά τη μείωση των θορύβων. Μετά τους πειραματισμούς στο ΚΚΕρ με τη χρήση ανεπεξέργαστων εικόνων, διατυπώθηκαν συστάσεις για τις μελέτες του επόμενου έτους. Η ταχύτητα απόκρισης αυξήθηκε με τον αυτοματισμό αλγορίθμων και, τον Δεκέμβριο του 2002, δημιουργήθηκε μια δορυφορική επικοινωνιακή σύνδεση με πολύ μεγάλο εύρος ζώνης μεταξύ του επίγειου σταθμού στο Tromsψ της Νορβηγίας και της Ispra. Τέλος, ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2371/2002 του Συμβουλίου, της 20ης Δεκεμβρίου 2002, υποχρεώνει τα κράτη μέλη να συμπεριλαμβάνουν την ικανότητα χρήσης δορυφορικών συστημάτων στην οικεία υποδομή παρακολούθησης.

Το ΚΚΕρ υποστηρίζει τις προσπάθειες της Επιτροπής για την ανάπτυξη ενός ασφαλούς εναρμονισμένου ημερολογίου πλοίου για την καλύτερη αναφορά των αλιευμάτων και, μαζί με άλλους ευρωπαίους εταίρους, συμβάλλει στη δημιουργία μιας βάσης δεδομένων για τα γενετικά χαρακτηριστικά των ευρωπαϊκών αλιευμάτων.

4.5. Οδηγία-πλαίσιο για τα ύδατα

Τον Δεκέμβριο του 2000, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ενέκριναν μια οδηγία η οποία καθορίζει το πλαίσιο της κοινοτικής δράσης στο πεδίο της πολιτικής υδάτων - την οδηγία-πλαίσιο για τα ύδατα. Κύριοι στόχοι της οδηγίας είναι η διασφάλιση της αειφόρου χρήσης των υδάτινων πόρων σε όλη την Ευρώπη και η επίτευξη μιας "καλής κατάστασης" για όλα τα ευρωπαϊκά επιφανειακά και υπόγεια ύδατα έως το 2015.

Η υλοποίηση της οδηγίας-πλαίσιο για τα ύδατα θέτει μια σειρά κοινών επιστημονικών και τεχνικών προκλήσεων. Οι στόχοι διαχείρισης που πρέπει να επιτευχθούν στην ποτάμια λεκάνη πρέπει να προσδιοριστούν, να αναπτυχθούν και να υλοποιηθούν με βάση μια ανάλυση για τις επιπτώσεις των ανθρώπινων πιέσεων στην "κατάσταση" όλων των υδάτων εντός της ποτάμιας λεκάνης. Τα προγράμματα μέτρων που απαιτούνται για την επίτευξη των εν λόγω στόχων πρέπει να καταρτίζονται κατόπιν συμφωνίας, λαμβάνοντας επίσης υπόψη τις οικονομικές παραμέτρους. Στην οδηγία-πλαίσιο, ορισμένες βασικές έννοιες - όπως η "καλή κατάσταση" που συνιστά τον βασικό περιβαλλοντικό στόχο της οδηγίας- προσδιορίζονται με πολύ γενικούς όρους, ενώ απαιτείται κοινή ερμηνεία βασιζόμενη στις πλέον προηγμένες επιστημονικές γνώσεις. Επιπλέον, για τον ποσοτικό προσδιορισμό της χημικής και οικολογικής κατάστασης, απαιτούνται εναρμονισμένες ή τουλάχιστον διαβαθμονομημένες μέθοδοι αξιολόγησης.

Το ΚΚΕρ διαδραματίζει και θα εξακολουθήσει να διαδραματίζει μείζονα ρόλο στην κοινή στρατηγική εφαρμογής (ΚΣΕ) της οδηγίας-πλαίσιο για τα ύδατα, παρέχοντας στήριξη στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στα κράτη μέλη και στις υποψήφιες χώρες. Στόχος της ΚΣΕ είναι να επιτρέψει, στο μέγιστο δυνατό βαθμό, τη συνεκτική και εναρμονισμένη εφαρμογή της οδηγίας. Η ΚΣΕ εστιάζεται στην ανταλλαγή πληροφοριών, στην ανάπτυξη καθοδήγησης επί των επιστημονικών και τεχνικών θεμάτων, στη διαχείριση των πληροφοριών και δεδομένων, στις δοκιμές και την επικύρωση. Στην ΚΣΕ συμμετέχουν περισσότεροι από 500 εμπειρογνώμονες από τα κράτη μέλη και τις υποψήφιες χώρες, το ΚΚΕρ, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος (ΕΕΑ) και η ΓΔ Περιβάλλοντος.

Το 2002, το ΚΚΕρ συντόνισε, σε συνεργασία με τη ΓΔ Περιβάλλοντος, δύο από τις σημαντικότερες ομάδες εργασίας για την ΚΣΕ, την ομάδα "Διαβαθμονόμηση" και την ομάδα "GIS (σύστημα γεωγραφικών πληροφοριών)/υποβολή εκθέσεων". Επίσης, το ΚΚΕρ υποστήριξε ως τεχνική γραμματεία την ομάδα εργασίας "Πιλοτικές ποτάμιες λεκάνες", και παρείχε επιστημονική και τεχνική εμπειρογνωμοσύνη σε άλλες ομάδες εργασίας για την ΚΣΕ. Το ΚΚΕρ συντονίζει την ομάδα εργασίας "Ανάλυση και παρακολούθηση των ουσιών προτεραιότητας" (AMPS) με στόχο μια εναρμονισμένη στρατηγική παρακολούθησης των χημικών ουσιών στα ύδατα της ΕΕ. Το κυριότερο προϊόν των ανωτέρω ομάδων εργασίας το 2002 ήταν μια σειρά εμπεριστατωμένων εγγράφων καθοδήγησης που εγκρίθηκαν από τη ΓΔ Περιβάλλοντος.

Το 2002, το ΚΚΕρ συμμετείχε στην ανάπτυξη περιβαλλοντικών δεικτών για τον ευτροφισμό των παράκτιων και εσωτερικών υδάτων, στη συλλογή στοιχείων, στην ανάλυση και την κατάρτιση μοντέλων για τις ποτάμιες λεκάνες, καθώς και στην ανάπτυξη και υλοποίηση προηγμένων τεχνικών και πρωτοκόλλων παρακολούθησης χημικών ουσιών. Επίσης, ασχολήθηκε με τη διασύνδεση κατάρτισης μοντέλων τηλεπισκόπισης και κατάρτισης τρισδιάστατων παράκτιων μοντέλων για την ανάπτυξη περιβαλλοντικών δεικτών, με τη χρήση της τηλεπισκόπισης με στόχο τον προσδιορισμό της κατάστασης και των τάσεων των παράκτιων υδάτων, και με την κατάρτιση μοντέλων για τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ επίγειων και υπόγειων υδάτων. Τον Νοέμβριο του 2002, το ΚΚΕρ, κατόπιν διαβούλευσης με τη ΓΔ Περιβάλλοντος και τα κράτη μέλη, ίδρυσε το Ευρωπαϊκό Κέντρο για την Οικολογική Ποιότητα των Υδάτων και τη Διαβαθμονόμηση (EEWAI), στόχος του οποίου είναι να συμβάλει στην άσκηση της διαβαθμονόμησης και να ενεργεί ως κομβικό σημείο για την έρευνα σχετικά με την αξιολόγηση της οικολογικής ποιότητας.

Το ΚΚΕρ δεσμεύεται να συμβάλει στη μακροπρόθεσμη υλοποίηση της οδηγίας-πλαίσιο για τα ύδατα έως το 2009, παρέχοντας καίρια υποστήριξη στις κοινοτικές πολιτικές στο πεδίο των υδάτων, και διερευνώντας βασικά επιστημονικά και τεχνικά ζητήματα.

4.6. Απόκριση σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης

Καταστροφικές πλημμύρες στην Κεντρική Ευρώπη. Τα τελευταία χρόνια, σοβαρές πλημμύρες έπληξαν την Ευρώπη. Για παράδειγμα, το 1993 και το 1995, πλημμύρες σημειώθηκαν στο Βέλγιο, στη Γαλλία, στη Γερμανία και στις Κάτω Χώρες. Το 1997, επλήγησαν η Τσεχική Δημοκρατία, η Γερμανία και η Πολωνία, το 1994 και το 2000 η Ιταλία, και το 1998 και το 2000 το Ηνωμένο Βασίλειο.

Τον Αύγουστο του 2002, πλημμύρες κατέστρεψαν για μια ακόμη φορά τις περιοχές γύρω από τον Έλβα και τον Δούναβη. Το ΚΚΕρ ειδοποιήθηκε και προχώρησε αμέσως στην παραγωγή και διανομή ημερήσιων προσομοιώσεων προβλέψεων για την εξέλιξη των πλημμυρών. Οι εν λόγω πληροφορίες μεταδόθηκαν μέσω του κέντρου παρακολούθησης και πληροφόρησης της ΓΔ Περιβάλλοντος στις αρχές πολιτικής προστασίας των κρατών μελών και των υποψήφιων χωρών. Η προσομοίωση βασίστηκε σε ένα μοντέλο υπολογιστή (LISFLOOD) που ανέπτυξε το ΚΚΕρ ώστε να βελτιώσει την πρόβλεψη των πλημμυρών. το εν λόγω μοντέλο αξιολογείται στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού συστήματος προειδοποίησης σε περίπτωση πλημμυρών της Επιτροπής. Στόχος είναι να παρέχει προβλέψεις τέσσερις έως δέκα ημέρες νωρίτερα (χρονικό διάστημα μεταξύ ανακοίνωσης και εκδήλωσης της πλημμύρας). Το γεγονός αυτό καταδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο το ΚΚΕρ μπορεί να μετατρέψει το ερευνητικό έργο σε ταχεία απόκριση σε μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης.

Ατύχημα του πετρελαιοφόρου Prestige ανοιχτά των ακτών της Ιβηρικής χερσονήσου. Τον Νοέμβριο του 2002, το σοβαρό ατύχημα του πετρελαιοφόρο Prestige, που έπλεε ανοικτά των δυτικών ακτών της Γαλικίας, οδήγησε στη διαρροή στη θάλασσα χιλιάδων τόνων βαρέως πετρελαίου προτού ο σκελετός του πλοίου καταρρεύσει και κοπεί στα δύο σε απόσταση περίπου 160 χλμ. από τις ισπανικές και πορτογαλικές ακτές. Συνολικά, το πλοίο μετέφερε 77.000 τόνους βαρέως πετρελαίου.

Μετά το εν λόγω γεγονός, το ΚΚΕρ παρείχε τεχνικές συμβουλές και υποστήριξη στη μονάδα πολιτικής προστασίας της ΓΔ Περιβάλλοντος, μέσω της ερμηνείας και αξιολόγησης δορυφορικών εικόνων - ιδιαίτερα χρήσιμων κατά τη διάρκεια της νύχτας και σε νεφελώδεις συνθήκες. Η ανάλυση των εικόνων ενίσχυσε την αξιολόγηση και την παρακολούθηση της κατάστασης τόσο από τη θάλασσα όσο και από την ακτή. Το ΚΚΕρ θα συνεχίσει να παρέχει τις εν λόγω πληροφορίες για όσο χρονικό διάστημα είναι απαραίτητο.

Έκρηξη σε εργοστάσιο χημικών στην Τουλούζη της Γαλλίας. Η έκρηξη στο εργοστάσιο AZF στην Τουλούζη τον Σεπτέμβριο του 2001 προκάλεσε το θάνατο 30 ανθρώπων, τον τραυματισμό περισσότερων από 2.000 ανθρώπων, ενώ κατέστρεψε μια αστική περιοχή διαμέτρου άνω του 1 χλμ. Οι οικονομικές επιπτώσεις του ατυχήματος ανέρχονται σε εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ. Η ΓΔ Περιβάλλοντος, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η Επιτροπή των αρμόδιων αρχών και η γαλλική κυβέρνηση ζήτησαν από το ΚΚΕρ να συμβάλει στην εκπόνηση έκθεσης για τα "διδάγματα που πρέπει να αντληθούν" και στην ενίσχυση των κανονισμών που διέπουν τη χρήση του νιτρικού αμμωνίου - ειδικότερα της οδηγίας Seveso ΙΙ (96/82/ΕΚ).

Ως εκ τούτου, το ΚΚΕρ οργάνωσε το 2002 ένα διεθνές εργαστήριο για την αποθήκευση και το χειρισμό του νιτρικού αμμωνίου. Τα συμπεράσματα του εργαστηρίου ενσωματώθηκαν αμέσως σε τροπολογία της οδηγίας Seveso ΙΙ. Επιπλέον, το ΚΚΕρ υποστήριξε τη ΓΔ Περιβάλλοντος σε διάφορες συναντήσεις των ομάδων εργασίας του Συμβουλίου και κατέθεσε ενώπιον της γαλλικής εθνοσυνέλευσης κατά την ανάκριση για το δυστύχημα στην Τουλούζη.

4.7. Μελέτες ανάλυσης προοπτικών για τη διεύρυνση

To 2002, το σχέδιο διεύρυνσης του ΚΚΕρ επανεστιάστηκε, σύμφωνα με τις επιταγές της διαδικασίας της Λισσαβόνας. Το σχέδιο εξετάζει τις βασικές κινητήριες δυνάμεις των αλλαγών που συνδέονται με την ένταξη των υποψηφίων χωρών, και αναλύει τις προκλήσεις που θέτει η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της αειφόρου ανάπτυξης σε μια διευρυμένη ΕΕ. Στόχος του σχεδίου είναι να ενημερώνει τους ευρωπαϊκούς φορείς χάραξης πολιτικής και το κοινό σχετικά με τα σημαντικά αποτελέσματα της επιστημονικής και τεχνικής έρευνας, με βάση τα επιστημονικά επιτεύγματα του ίδιου του ΚΚΕρ και την αντικειμενική του πρόβλεψη σχετικά με τις επιστημονικές και τεχνικές εξελίξεις.

Το σχέδιο υποστήριξαν ενεργά οι υποψήφιες χώρες, οι οποίες παρείχαν τα περισσότερα μέλη των επιτροπών και των ομάδων καθοδήγησης καθώς και τους χώρους για τις κυριότερες συναντήσεις. Το εν λόγω σχέδιο προώθησε επίσης τη σύνδεση των οργανισμών των υποψηφίων χωρών με το ευρωπαϊκό παρατηρητήριο επιστημών και τεχνολογίας (ESTO), με αποτέλεσμα πέντε οργανισμοί υποψηφίων χωρών να έχουν ήδη γίνει μέλη. Η συμμετοχή τους διευκολύνει και ενισχύει τις εξειδικευμένες μελέτες του ΚΚΕρ που απαιτούνται για τη διεύρυνση της ΕΕ.

Το 2002, στο πλαίσιο του σχεδίου εκπονήθηκε μεγάλος αριθμός μελετών οι οποίες δημοσιεύθηκαν από το ΚΚΕρ. Η δεύτερη φάση του σχεδίου εστιάστηκε σε τρεις θεματικές ενότητες που συνδέονται με τη διαδικασία της Λισσαβόνας/ του Γκέτεμποργκ/ της Βαρκελώνης, στις οποίες οι υποψήφιες χώρες θα συμμετάσχουν πλήρως από τη στιγμή της ένταξής τους. Πρόκειται για:

την ατζέντα ανταγωνιστικότητας, που αφορά τις οικονομικές πτυχές και την κοινωνία της γνώσης, την απασχόληση, την απασχολησιμότητα και τις δεξιότητες, και τις πτυχές της κοινωνικής συνοχής.

την ατζέντα αειφορίας, που εστιάζεται σε μια σειρά διαρθρωτικών δεικτών που συμφωνήθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, με στόχο την παρακολούθηση της υλοποίησης της στρατηγικής αειφόρου ανάπτυξης της ΕΕ. και

τη γεωργία σε μετάβαση, που αφορά τις διαρθρωτικές αλλαγές, τις τεχνολογικές εξελίξεις, την ανταγωνιστικότητα και την πολυλειτουργικότητα του γεωργικού τομέα.

Τα αποτελέσματα παρουσιάστηκαν και τέθηκαν υπό συζήτηση στη Βαρσοβία τον Νοέμβριο του 2002. όλες οι πληροφορίες σχετικά με τις εν λόγω μελέτες και άλλες μελέτες ανάλυσης προοπτικών διατίθενται στην ιστοσελίδα http://www.jrc.es.

Περαιτέρω αποτελέσματα της δεύτερης φάσης πρόκειται να παρουσιαστούν στην Ελλάδα τον Μάιο του 2003 και σε ένα τελικό συνέδριο που θα λάβει χώρα στην Ιταλία τον Νοέμβριο του 2003.

4.8. Ασφάλεια των πυρηνικών αντιδραστήρων της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης

Η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από εγκαταστάσεις πυρηνικής ενέργειας υπερβαίνει το ένα τρίτο της συνολικής παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στην ΕΕ. Ωστόσο, μέχρι το 2005, το 70% των υφιστάμενων εγκαταστάσεων πυρηνικής ενέργειας θα είναι άνω των 20 ετών. Για το λόγο αυτό, η συνεχής παρακολούθηση, επίβλεψη και έρευνα είναι ζωτικής σημασίας, προκειμένου να εξασφαλίζεται ότι τηρούνται τα πρότυπα ασφάλειας τόσο εντός της ΕΕ όσο και στις περιοχές που βρίσκονται κοντά στα σύνορά της.

Με πάνω από 40 χρόνια πείρα και εξειδίκευση στον τομέα, το ΚΚΕρ συνεχίζει να αναπτύσσει προηγμένες τεχνολογίες, να εναρμονίζει διαδικασίες και πρακτικές, και να συγχωνεύει, να παγιώνει και να διαχέει δραστηριότητες και γνώσεις στο πεδίο της Ε&Α σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Επί του παρόντος, το ΚΚΕρ ασχολείται με μελέτες για τη διαχείριση γηρασμένων πυρηνικών εγκαταστάσεων μέσω πολλών ευρωπαϊκών δικτύων. Επίσης, παρέχει τεχνική και επιστημονική εμπειρογνωμοσύνη σε όλους τους τομείς των πολύ γνωστών προγραμμάτων πυρηνικής ασφάλειας "Phare" και "Tacis" που εστιάζουν στην ασφάλεια των πυρηνικών εγκαταστάσεων στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, στη Ρωσία, την Ουκρανία και την Αρμενία. Στο πλαίσιο της δράσης διεύρυνσης, το ΚΚΕρ συνέβαλε στη βελτίωση της πυρηνικής ασφάλειας στις υποψήφιες χώρες. Για παράδειγμα, το λογισμικό TRANSURANUS του ΚΚΕρ δόθηκε σε οκτώ ανατολικοευρωπαϊκές χώρες, προκειμένου οι εν λόγω χώρες να είναι σε θέση να προβούν στην προσομοίωση των συνθηκών λειτουργίας των αντιδραστήρων με στόχο τη βελτίωση της ασφάλειας.

Το 2002, εκπονήθηκαν εκτεταμένες αναλύσεις όλων των διαθέσιμων δεδομένων παρακολούθησης των σκαφών με υδρόψυκτο αντιδραστήρα νερού υπό πίεση (VVER-1000), και μελέτες σχετικά με την επίδραση του φωσφόρου, του χαλκού και του νικελίου στην ευθραυστότητα από ακτινοβόληση (μέσω πρότυπων κραμάτων). Τα αποτελέσματα αυτών δημοσιεύθηκαν σε ειδικά συνέδρια του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (IAEA) και του NATO. Επίσης, το ΚΚΕρ συγκέντρωσε τα αποτελέσματα των πιο πρόσφατων σχεδίων "Tacis" και καθόρισε τους όρους αναφοράς για ένα νέο σχέδιο, στόχος του οποίου είναι να παρέχει σε ρώσους και ουκρανούς χειριστές πυρηνικών αντιδραστήρων τα συμπεράσματα όσον αφορά τα αποδεδειγμένα περιθώρια ασφάλειας και τους υπολειπόμενους αναμενόμενους χρόνους ζωής.

Το ΚΚΕρ θα συνεχίσει να υποστηρίζει οργανισμούς που ασχολούνται με την πυρηνική ασφάλεια, και ειδικότερα τη ΓΔ Εξωτερικών Σχέσεων, την ευρωπαϊκή υπηρεσία αρωγής και συνεργασίας, τη ΓΔ Διεύρυνσης και τη ΓΔ Ενέργειας και Μεταφορών (ομάδα εργασίας "Αρχές πυρηνικής ενέργειας"), συμβάλλοντας στην αντιμετώπιση μιας από τις βασικές προκλήσεις για τη διευρυμένη Ευρώπη - την καθιέρωση ενός οικονομικού, επαρκούς και ασφαλούς ενεργειακού εφοδιασμού για τους ευρωπαίους πολίτες.

4.9. Νέο Εργαστήριο Ελασσόνων Ακτινιδών που προάγει την καινοτομία στη διαχείριση των πυρηνικών αποβλήτων

Η διαχείριση των πυρηνικών αποβλήτων αποτελεί μία από τις βασικές προτεραιότητες του έκτου προγράμματος πλαισίου της Ευρατόμ. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή δεσμεύεται να παρέχει στήριξη στην έρευνα για την ανεύρεση ασφαλών λύσεων στη διαχείριση των πυρηνικών αποβλήτων. Προκειμένου να συμβάλει στην ποιότητα της ευρωπαϊκής έρευνας στον τομέα, τον Σεπτέμβριο του 2002 η Επιτροπή εγκαινίασε ένα εργαστήριο ελασσόνων ακτινιδών στο ΚΚΕρ. Το εν λόγω εργαστήριο θα διερευνά και θα αναπτύσσει καινοτόμους τρόπους περιορισμού των κινδύνων που συνδέονται με την υψηλή ραδιοτοξικότητα μιας σειράς μακρόβιων ραδιονουκλεϊδίων, ορισμένα εκ των οποίων παραμένουν τοξικά έως και αρκετές χιλιάδες χρόνια.

Τα μακρόβια ραδιονουκλεΐδια που καλούνται "ελάσσονα ακτινίδια" (στοιχεία όπως το νεπτούνιο, το αμερίκιο και το κούριο) μπορούν να διαχωριστούν από τα αναλωμένα καύσιμα και να επιστραφούν σε έναν αντιδραστήρα που ειδικεύεται στη μεταστοιχείωση. Στόχος της μεταστοιχείωσης είναι η μετατροπή μακρόβιων στοιχείων σε λιγότερο επιβλαβή νουκλεΐδια και, ως εκ τούτου, η μείωση σε σημαντικό βαθμό της ραδιοτοξικότητάς τους.

Το εργαστήριο ελασσόνων ακτινιδών δημιουργήθηκε προκειμένου να κατασκευάζει και να χαρακτηρίζει τα καταλληλότερα υλικά για τη μεταστοιχείωση των μακρόβιων ραδιενεργών στοιχείων. Το νέο εργαστήριο περιλαμβάνει μια σειρά θωρακισμένων κελιών που προστατεύουν τους χειριστές από την ακτινοβολία νετρονίων και τη γ-ακτινοβολία που εκπέμπουν τα εν λόγω ραδιοτοξικά στοιχεία. Για τον ίδιο λόγο, ο χειρισμός των υλικών γίνεται με τηλεχειριστήρια, ρομπότ και με την εφαρμογή εκτεταμένων αυτοματισμών με τηλεχειρισμό. Βασικός στόχος είναι να μεταφερθούν τα ραδιοτοξικά στοιχεία σε κατάλληλη μήτρα, και στη συνέχεια να εισαχθούν με ασφάλεια σε ερευνητικό αντιδραστήρα για τη μεταστοιχείωση.

Με κόστος που ανέρχεται σε 10 εκατομμύρια ευρώ, το νέο εργαστήριο ελασσόνων ακτινιδών θα αποτελέσει μία από τις σημαντικότερες υποδομές εντός του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας, η οποία θα συμβάλει σε πολλά σχέδια στον τομέα της διαχείρισης αποβλήτων. Επιπλέον, την ημέρα των εγκαινίων, υπεγράφη ένα 'Μνημόνιο συμφωνίας με την Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας (CEA) στη Γαλλία - το πρώτο βήμα για τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού δικτύου στο εν λόγω πεδίο.

4.10. Μη διάδοση των πυρηνικών και πυρηνικές διασφαλίσεις

Στόχος των δραστηριοτήτων του ΚΚΕρ όσον αφορά τις πυρηνικές διασφαλίσεις είναι να παρέχει στήριξη στην Επιτροπή για την εκπλήρωση μιας υποχρέωσης που της ανατέθηκε στο πλαίσιο της συνθήκης Ευρατόμ, ούτως ώστε να διασφαλίζεται μια συνέχεια στις εξαιρετικές επιδόσεις ασφάλειας της Κοινότητας μέσω της διατήρησης των προσπαθειών για την αποτροπή διάδοσης των πυρηνικών. Η διεύρυνση της Ένωσης συνεπάγεται νέες προκλήσεις παράλληλα με τις ανάγκες διασφάλισης του υλικού που προέρχεται από τη διαδικασία παροπλισμού, την καταπολέμηση της λαθραίας διακίνησης πυρηνικών υλικών ή/και την εμφάνιση νέων τεχνολογικών εξελίξεων. Το ΚΚΕρ συνεργάζεται με τη ΓΔ Ενέργειας και Μεταφορών (υπηρεσία διασφαλίσεων Ευρατόμ) και μέσω της ΓΔ Εξωτερικών Σχέσεων (Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας - IAEA), προκειμένου να ενισχυθεί το σύστημα πυρηνικών διασφαλίσεων, με την παροχή επιστημονικής και τεχνικής υποστήριξης και κατάρτισης. Στο πλαίσιο του Tacis, το ΚΚΕρ συνδράμει τη Ρωσική Ομοσπονδία στην προσπάθειά της να δημιουργήσει ένα σύστημα λογιστικής παρακολούθησης και ελέγχου των πυρηνικών υλικών σύμφωνα με τα δυτικά πρότυπα.

Το 2002, το ΚΚΕρ ανέπτυξε και εγκατέστησε έναν "ανεπίβλεπτο σταθμό μέτρησης" για την επαλήθευση των μη ακτινοβολημένων συγκροτημάτων καυσίμων ουρανίου σε ένα εργοστάσιο παραγωγής καυσίμων στη Γαλλία. Συνδυάζοντας τόσο τις τεχνικές μέτρησης όσο και τις τεχνικές οπτικής ταυτοποίησης, ο σταθμός μπορεί να λειτουργήσει χωρίς προσωπικό για 100 εργάσιμες ημέρες. Ο σταθμός σχεδιάστηκε τόσο για τη λειτουργία όσο και για την επιθεώρηση της εγκατάστασης και εξασφαλίζει ένα υψηλό επίπεδο μέτρων διασφάλισης, ενώ προστατεύει τη βιομηχανική παραγωγικότητα της εγκατάστασης. Επιπλέον, το ΚΚΕρ ανέπτυξε μεθόδους για την ανάλυση δειγμάτων που προέρχονται από προηγμένα καύσιμα και από νέους τύπους κύκλων πυρηνικών καυσίμων. Οι μέθοδοι περιλαμβάνουν τη θερμιδομετρία για τη δοκιμή του οξειδίου του πλουτωνίου και συμβάλλουν στην ανάπτυξη των διαδικασιών και στη βελτίωση της διασφάλισης των κύκλων προηγμένων καυσίμων.

Το 2002, καταβλήθηκαν σημαντικές προσπάθειες για τον έλεγχο των εγκαταστάσεων επανεπεξεργασίας. Το ΚΚΕρ συνέχισε να λειτουργεί επιτόπια εργαστήρια στις μεγάλες εγκαταστάσεις του Sellafield (Ηνωμένο Βασίλειο) και του La Hague (France). Σχεδόν χίλια δείγματα μεταφέρθηκαν από επιθεωρητές της Ευρατόμ στις εν λόγω εγκαταστάσεις όπου αναλύθηκαν, προκειμένου να διαπιστωθεί από ανεξάρτητο φορέα ότι τα υλικά δεν παρέκκλιναν από τη χρήση για την οποία προορίζονταν. Οι εν λόγω μετρήσεις, οι οποίες απαιτούν πολύ ακριβή ισοτοπικά υλικά αναφοράς και μεγάλου μεγέθους ξηρές ακίδες που κατασκευάζονται στο ΚΚΕρ, αποτελούν σήμερα τη βάση για την πλειονότητα των καταστροφικών δοκιμών που πραγματοποιούνται σε πυρηνικές εγκαταστάσεις επανεπεξεργασίας ανά τον κόσμο. Το ΚΚΕρ, στο πλαίσιο μιας σύμβασης με τους Ιάπωνες, εγκατέστησε εξοπλισμό παρακολούθησης μάζας και όγκου για την επαλήθευση της ροής πυρηνικού υλικού. Ακόμη, στο πλαίσιο της μη διάδοσης των πυρηνικών, δείγματα απόξεσης που συνέλεξαν επιθεωρητές του IAEA αναλύθηκαν, με τη χρήση τεχνικών ανάλυσης σωματιδίων προκειμένου να διαπιστωθεί η απουσία, ή ενδεχομένως να ανιχνευθεί η παρουσία, μη δεδηλωμένων πυρηνικών δραστηριοτήτων. Το ΚΚΕρ ανέπτυξε προηγμένα συστήματα επίβλεψης και τεχνικές απεικόνισης για συστήματα γεωγραφικών πληροφοριών προκειμένου να συνδράμει τους επιθεωρητές του IAEA στην επαλήθευση των δηλώσεων των πυρηνικών εγκαταστάσεων. Τέλος, οι τεχνικές για τις έρευνες της πυρηνικής ιατροδικαστικής βελτιώθηκαν, με στόχο τον προσδιορισμό της ηλικίας του ουρανίου και της προέλευσης του υλικού.

Ολοκληρώνοντας τη συγκεφαλαίωση των δραστηριοτήτων του 2002, πρέπει να σημειωθεί ότι δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση στην καταπολέμηση της λαθραίας διακίνησης πυρηνικού και ραδιενεργού υλικού. Ειδικότερα, δόθηκε βοήθεια στις υποψήφιες χώρες προκειμένου να θεσπίσουν σχέδια απόκρισης σε περιπτώσεις κατάσχεσης πυρηνικού υλικού. Ακόμη το ΚΚΕρ παρείχε ειδική κατάρτιση σε εμπειρογνώμονες από εργαστήρια εφαρμογής και ραδιοανάλυσης, ενώ παρασχέθηκαν απαραίτητα εργαλεία μέτρησης για επιτόπια κατηγοριοποίηση. Το ΚΚΕρ θα συνεχίσει να παρέχει, στο πλαίσιο του έκτου προγράμματος πλαισίου, επιστημονική και τεχνική υποστήριξη και κατάρτιση για την ενίσχυση των πυρηνικών διασφαλίσεων.

5. Επιτεύγματα νέων επιστημόνων

Το ΚΚΕρ, το οποίο απασχολεί προσωπικό άνω των 2.000 ατόμων, ακολουθεί ενεργό πολιτική προσέλκυσης ευφυών και ικανών επιστημόνων. Τα μέλη του προσωπικού του προέρχονται από ολόκληρη την ΕΕ και από τις υποψήφιες προς ένταξη χώρες, και θέτουν τις δεξιότητες και τις ικανότητές τους στην υπηρεσία του κέντρου για την αντιμετώπιση των τρεχουσών επιστημονικών προκλήσεων. Στα διεπιστημονικά ινστιτούτα του ΚΚΕρ και στα δίκτυα συνεργασίας με τους οργανισμούς των κρατών μελών και των υποψήφιων χωρών, η επιστημονική και η πολιτισμική ποικιλομορφία προσφέρουν σημαντικά πλεονεκτήματα. Έτσι, πολλοί υπότροφοι του ΚΚΕρ βρίσκουν αμέσως απασχόληση στις πατρίδες τους αλλά και οπουδήποτε θελήσουν, μετά την περίοδο κατάρτισής τους στο ΚΚΕρ.

Κάθε χρόνο η επιστημονική επιτροπή του ΚΚΕρ αξιολογεί και βραβεύει νέους επιστήμονες τόσο για τις επιδόσεις όσο και για τις δημοσιεύσεις τους. Τα αποτελέσματα της φετινής αξιολόγησης παρατίθενται κατωτέρω.

5.1. Βραβεία σε νέους επιστήμονες του ΚΚΕρ

Francesca Campolongo, Νέα Επιστήμονας της Χρονιάς στο ΚΚΕρ

Επισκόπηση επιστημονικού έργου: Κατά τη διάρκεια της θητείας της στο ΚΚΕρ, η Francesca παρήγαγε πρωτότυπο θεωρητικό επιστημονικό έργο στον τομέα της κατάρτισης μαθηματικών μοντέλων, και ιδίως στην ανάλυση αβεβαιότητας και ευαισθησίας των μοντέλων παραγωγής. Ενώ εργαζόταν για την εκπόνηση της διδακτορικής της διατριβής (PhD), ανέπτυξε, εφάρμοσε και δοκίμασε μια νέα μέθοδο ανάλυσης ευαισθησίας για την εκτίμηση των αποτελεσμάτων δεύτερης τάξης, με βάση μια μαθηματική θεωρία γραφημάτων. Επίσης, συνέκρινε τις διαφορετικές μεθόδους ανάλυσης ευαισθησίας και εξήγαγε συμπεράσματα σχετικά με το "πότε και ποια μέθοδος πρέπει να χρησιμοποιείται". Η Francesca εφάρμοσε την ανάλυση ευαισθησίας σε πολλά περιβαλλοντικά μοντέλα (μοντέλα για τη δυναμική του πληθυσμού των αλιευμάτων, μοντέλα για την κλιματική αλλαγή κλπ) και συνέβαλε στη βελτίωση των εν λόγω μοντέλων και στην κατανόηση των υπό μελέτη φαινομένων.

Το 2002, επικέντρωσε τις προσπάθειές της στη χρήση των τεχνικών ανάλυσης ευαισθησίας σε ένα τομέα που δεν έχει αξιοποιηθεί ακόμη πλήρως - στην αξιολόγηση και τη διαχείριση χρηματοοικονομικών κινδύνων. Μαζί με το συνάδελφό της, Alessandro Rossi, δημοσίευσε εργασία η οποία περιγράφει τον τρόπο με τον οποίο η ανάλυση ευαισθησίας μπορεί να αποτελέσει πολύτιμο εργαλείο για την επίλυση του προβλήματος της αντιστάθμισης κινδύνων σε ένα οικονομικό χαρτοφυλάκιο. Μαζί με τον Alessandro και στελέχη της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, εκπόνησε εργασία στην οποία αναλύει μια αποτελεσματική λογιστική διαδικασία η οποία συνδράμει το τραπεζικό ταμειακό σύστημα στην εκτέλεση της τραπεζικής λογιστικής σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα.

Πέρυσι, η Francesca εργαζόταν για τη ΓΔ Εσωτερικής Αγοράς, παρέχοντας επιστημονική και τεχνική υποστήριξη για την ενημέρωση της ευρωπαϊκής οδηγίας σχετικά με την επάρκεια ιδίων κεφαλαίων (CAD3) για τις ευρωπαϊκές τράπεζες και τις εταιρείες επενδύσεων.

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Ιστορικό: Η Francesca ήρθε στο ΚΚΕρ ως ασκούμενη το 1996 και στη συνέχεια ολοκλήρωσε τις μεταπτυχιακές της σπουδές στην Ispra. Από το 2001, ανήκει στο προσωπικό του Κέντρου.

Η Francesca σπούδασε εφαρμοσμένα μαθηματικά στο Πανεπιστήμιο της Pisa, στην Ιταλία, από όπου αποφοίτησε το 1993. Το 1994, της απονεμήθηκαν δύο υποτροφίες από την αυστραλιανή κυβέρνηση και μετέβη στο Πανεπιστήμιο Griffith (Brisbane, Αυστραλία) όπου το 1998, ολοκλήρωσε τη διδακτορική της διατριβή (PhD) στην κατάρτιση μοντέλων και στις αναλύσεις ευαισθησίας στη Σχολή Περιβαλλοντικών Επιστημών. Ένας από τους επιβλέποντες καθηγητές της ήταν ο Andrea Saltelli, μέλος του προσωπικού του ΚΚΕρ, ο οποίος φιλοξένησε την Francesca στην Ispra για δύο εξάμηνα προκειμένου να επιβλέπει την έρευνά της. Το 1995, ενώ εργαζόταν για το διδακτορικό της, η Francesca πέρασε ένα μήνα στο Πανεπιστήμιο Cornell (Νέα Υόρκη, ΗΠΑ), όπου επιλέχθηκε να συμμετάσχει σε μια διεθνή θερινή σχολή (με 20 μόλις συμμετέχοντες) για την κατάρτιση περιβαλλοντικών μοντέλων. Από το 1998, εργάζεται στην Ispra και διενεργεί έρευνες για τις αναλύσεις ευαισθησίας, ενώ εφαρμόζει τις πιο προηγμένες τεχνικές σε ένα φάσμα διαφορετικών προβλημάτων (πχ. περιβαλλοντικά μοντέλα και μοντέλα για την αξιολόγηση και τη διαχείριση χρηματοοικονομικών κινδύνων).

"Με βάση την πείρα μου, το ΚΚΕρ αποτελεί ένα εξαιρετικό περιβάλλον για τους νέους επιστήμονες. Όχι μόνο έχουμε την ευκαιρία να βελτιώνουμε τις δεξιότητες και τις επιστημονικές μας γνώσεις δουλεύοντας πλάι σε διακεκριμένους ερευνητές, αλλά απολαμβάνουμε την εργασία μας σε ένα πολυπολιτισμικό και φιλικό περιβάλλον".

Maurice Whelan, Βραβείο Επιστημονικής Καινοτομίας

Επισκόπηση επιστημονικού έργου: Ο Maurice είναι κάτοχος οκτώ διεθνών διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας και το 1999 βραβεύθηκε από το Υπουργείο Εμπορίου και Βιομηχανίας του Ηνωμένου Βασιλείου για την εργασία του με τίτλο "Metrology for World Class Manufacturing". Άρχισε να εργάζεται στο ΚΚΕρ 1994, ως μεταδιδακτορικός υπότροφος, και στη συνέχεια εντάχθηκε στο προσωπικό του κέντρου. Σήμερα, είναι επικεφαλής του τμήματος βιοϊατρικής οπτικής του ΚΚΕρ. Συνέβαλε στη βελτίωση της εικόνας του βιοϊατρικού τομέα στην επιστημονική κοινότητα, ενώ οι οριζόντιες πτυχές του έργου του είναι σημαντικές και για άλλα έργα του ΚΚΕρ, ειδικότερα όσον αφορά την ανίχνευση χημικών ουσιών και τη νανοτεχνολογία. Ως ειδικός στη βιοφωτονική, ένα πεδίο που αναμένεται να αναπτυχθεί ταχύτατα την επόμενη δεκαετία, συμμετέχει στους τομείς προτεραιότητας του ΚΚΕρ, δηλαδή στους τομείς των τεχνολογιών υγείας, της ασφάλειας των τροφίμων και των χημικών ουσιών, και συμβάλλει στη βελτίωση της επιστημονικής βάσης για την καλύτερη αξιολόγηση των κινδύνων με βάση την έκθεση. Ένα από τα σημαντικότερα γεγονότα το 2002 ήταν η απονομή ενός αμερικανικού διπλώματος ευρεσιτεχνίας (αριθ. 6.393.315) σχετικά με μια καινοτόμο απεικονιστική προσέγγιση με τη βοήθεια του φθορισμού για την έγκαιρη ανίχνευση ασθενειών, συμπεριλαμβανομένου του καρκίνου. Ένα πρωτότυπο ενδοσκόπιο για ελάχιστα επεμβατικές διαγνωστικές μεθόδους θα είναι έτοιμο για κλινικές δοκιμές εντός του 2003.

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Ιστορικό: Ο Maurice αποφοίτησε το 1990 από το Πανεπιστήμιο του Limerick της Ιρλανδίας με πτυχίο στη μηχανολογία. Ολοκλήρωσε το διδακτορικό του στην υπολογιστική και πειραματική ανάλυση τάσεων το 1994, ενώ πραγματοποίησε επίσης σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Liverpool και στο University College Swansea. Έκτοτε εργάστηκε στον τομέα της εφαρμοσμένης οπτικής, επικεντρώνοντας την έρευνά του σε μια σειρά διαφορετικών πεδίων, όπως τα ευφυή υλικά και δομές αεροδιαστημικής, η βιομηχανική επιθεώρηση και έλεγχος διαδικασίας, καθώς και η προστασία ιστορικών κτιρίων. Τα τρέχοντα ερευνητικά του ενδιαφέροντα περιλαμβάνουν τις τεχνικές λέιζερ σε μικρο- και νανοκλίμακα, τους αισθητήρες οπτικών ινών και την ιατρική απεικόνιση.

"Η εργασία μου στο ΚΚΕρ μου επέτρεψε να αναπτυχθώ ως επιστήμονας, και να αντιμετωπίσω προκλήσεις σε νέα και συναρπαστικά ερευνητικά πεδία".

Janna Puumalainen, Βραβείο για τη συμβολή στην περιβαλλοντική έρευνα

Επισκόπηση επιστημονικού έργου: Η Janna άρχισε να εργάζεται στο ΚΚΕρ ως μεταδιδακτορική υπότροφος το 2000. Στόχος του επιστημονικού της έργου είναι η βελτίωση της γνωστικής βάσης για την περιβαλλοντική προστασία, η βελτίωση της παρακολούθησης της βιοποικιλότητας στην Ευρώπη και η καλύτερη κατανόηση των αιτίων και των διεργασιών που οδηγούν στην απώλεια της βιοποικιλότητας. Δίνει ιδιαίτερη έμφαση τόσο στη βιοποικιλότητα των δασών όσο και στις αλληλεπιδράσεις μεταξύ των διαφορετικών μορφών χρήσης γης, όπως συστήματα δασών και υδάτων ή δασικών και γεωργικών περιοχών. Για παράδειγμα, αξιολόγησε, για πρώτη φορά, την κατάσταση της βιοποικιλότητας των δασών σε πανευρωπαϊκή κλίμακα, χρησιμοποιώντας συγκρίσιμα εθνικά δεδομένα.

Το 2002, συμμετείχε στην ανάπτυξη προσεγγίσεων παρακολούθησης της βιοποικιλότητας, με τη χρήση στατιστικών τεχνικών και τεχνικών κατάρτισης μοντέλων για την ενσωμάτωση στοιχείων διαφορετικών ειδών. Επίσης, συμμετέχει στο Τμήμα Βιοτεχνολογίας και ΓΤΟ, και επί του παρόντος εργάζεται στη βιομετρική που σχετίζεται με τους γενετικώς τροποποιημένους οργανισμούς και την παρακολούθησή τους στα τρόφιμα, στις ζωοτροφές και στο περιβάλλον.

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Ιστορικό: Αφού ολοκλήρωσε τις μεταπτυχιακές της σπουδές (MSc) στη δασοκομία στο Πανεπιστήμιο του Joensuu, στη Φινλανδία, το 1994, η Janna προχώρησε στην ολοκλήρωση της διδακτορικής της διατριβής (PhD) στο Ινστιτούτο ανάπτυξης και διαχείρισης δασών στο Πανεπιστήμιο του Gφttingen. Το 2000 ήρθε στο ΚΚΕρ προκειμένου να ολοκληρώσει τη μεταδιδακτορική της κατάρτιση στο Τμήμα Διαχείρισης Γαιών, και, μέχρι σήμερα, η Janna έχει εργαστεί ούτε λίγο ούτε πολύ σε έξι χώρες, δηλαδή στο Βέλγιο, στη Φινλανδία, στη Γερμανία, στην Ιρλανδία, στην Ιταλία και στη Νότιο Αφρική.

"Η ευκαιρία να εργαστεί κανείς σε ένα ολοκληρωμένο ερευνητικό έργο στο ΚΚΕρ είναι μοναδική, επειδή ωφελείται από την ποικιλομορφία όχι μόνο των θεμάτων, των ιδεών και του επιστημονικού υπόβαθρου αλλά και των ανθρώπων και των πολιτισμών".

5.2. Βραβεία καλύτερης δημοσίευσης

Καλύτερη επιστημονική δημοσίευση της χρονιάς

"Προσδιορισμός των ρυθμών αποψίλωσης των τροπικών δασών του πλανήτη" (στο Science)

Frιdιric Achard, Hugh D. Eva, Hans-Jόrgen Stibig, Philippe Mayaux, Javier Callego, Timothy Richards, Jean-Paul Malingreau (όλοι εκτός του T. Richards ανήκουν στο επιστημονικό προσωπικό του ΚΚΕρ) Science 297, 999 (2002).

Επισκόπηση επιστημονικού έργου: Ένα ερευνητικό πρόγραμμα (TREES) που ολοκληρώθηκε πρόσφατα, το οποίο αξιοποιεί τις παγκόσμιες απεικονιστικές ικανότητες των δορυφόρων γεωσκόπησης και παρέχει ενημερωμένες πληροφορίες σχετικά με την κατάσταση των τροπικών δασών. Κατά την περίοδο 1990-1997, 5,8 ± 1,4 εκατομμύρια εκτάρια τροπικών δασών χάνονταν ετησίως, ενώ ακόμη 2,3 ± 0,7 εκατομμύρια εκτάρια δασών έχουν εμφανώς υποβαθμιστεί. Τα μεγέθη αυτά καταδεικνύουν ότι ο παγκόσμιος καθαρός ρυθμός αλλαγής της δασικής κάλυψης στις τροπικές περιοχές είναι κατά 23% χαμηλότερος από το γενικά αποδεκτό ρυθμό. Το εν λόγω αποτέλεσμα επηρεάζει τον υπολογισμό των ροών άνθρακα στο παγκόσμιο ισοζύγιο και σημαίνει ότι ο χερσαίος υποδοχέας είναι μικρότερος απ'ό,τι συμπεραίναμε παλαιότερα.

Τα νέα αυτά στοιχεία θα συμβάλουν στον περιορισμό των αβεβαιοτήτων όσον αφορά το παγκόσμιο ισοζύγιο άνθρακα, ενώ παρέχουν επίσης ακριβείς πρότυπες απόψεις για την αξιολόγηση της βιοποικιλότητας και συμβάλλουν στο σχεδιασμό στρατηγικών για την αειφόρο διαχείριση των δασών. Μέσω του εν λόγω έργου, δημιουργήθηκε μια ορθή βάση για την παρακολούθηση των δασών στις τροπικές περιοχές και παρήχθησαν νέα σημαντικά δεδομένα όσον αφορά τον πολύτιμο αυτό παγκόσμιο πόρο.

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Ιστορικό: Ο Frιdιric ολοκλήρωσε τις σπουδές του ως μηχανικός ("ingιnieur polytechnicien") το 1984 και αποφοίτησε με μεταπτυχιακό δίπλωμα στην επεξεργασία εικόνων από το Πανεπιστήμιο του Στρασβούργου το 1986, με διδακτορικό δίπλωμα (PhD) στην τροπική οικολογία και στην τηλεπισκόπιση από το Πανεπιστήμιο της Τουλούζης το 1989, και με άδεια επάρκειας στη διεύθυνση ερευνών ("Habilitation ΰ diriger des recherches") από το ίδιο πανεπιστήμιο το 1997. Αρχικά εργάστηκε στον τομέα της οπτικής τηλεπισκόπισης στο Ινστιτούτο για τον Διεθνή Χάρτη Φυτοκάλυψης (CNRS/Πανεπιστήμιο) στην Τουλούζη, και στη συνέχεια αποσπάστηκε ως εθνικός εμπειρογνώμονας από το γαλλικό Υπουργείο Γεωργίας και Δασών στο ΚΚΕρ στην Ispra. Εκεί ανέλαβε ερευνητική δραστηριότητα σχετικά με τη νοτιοανατολική Ασία στο πλαίσιο του έργου 'Παρατηρήσεις του περιβάλλοντος των τροπικών οικοσυστημάτων από το Διάστημα' (TREES). Ανήκει στο προσωπικό του ΚΚΕρ από το 1992, ενώ τα τρέχοντα ερευνητικά του ενδιαφέροντα περιλαμβάνουν την ανάπτυξη τεχνικών γεωσκόπησης για την παγκόσμια και περιφερειακή αξιολόγηση και παρακολούθηση των δασών.

"Οι συνθήκες εργασίας στο έργο TREES ήταν πολύ ικανοποιητικές, ιδιαίτερα όσον αφορά το ανθρώπινο περιβάλλον και τις ικανότητες. Η ομάδα TREES πέτυχε την επιστημονική αριστεία, κυρίως μέσω της αποτελεσματικής συνεργασίας με μεγάλο αριθμό εξωτερικών συνεργατών τόσο στην Ευρώπη όσο και στις τροπικές περιοχές".

5.3. Οι τρεις καινοτόμες δημοσιεύσεις της χρονιάς

"Σχάση ακτινιδών με τη χρήση επιτραπέζιου λέιζερ" (στο Europhysics Letters)

Heinrich Schwoerer, Friederike Ewald, Roland Sauerbrey, Jean Galy, Joseph Magill, Vincenzo Rondinella, Roland Schenkel και Tilman Butz. Europhysics Letters 61, 47 (2003)

Επισκόπηση επιστημονικού έργου: Η εν λόγω δημοσίευση αφορούσε την πρώτη επίδειξη πυρηνικής σχάσης με τη χρήση επιτραπέζιου λέιζερ υψηλού συντελεστή επανάληψης. Το ΚΚΕρ πραγματοποίησε το πείραμα της σχάσης και προχώρησε στις μετρήσεις ακτινοβολίας για την επίδειξη της διεργασίας σχάσης. Ο Jean διαδραμάτισε ουσιαστικό ρόλο σε τρία υπό εξέλιξη έργα του ΚΚΕρ. Στο πλαίσιο του έργου για τις προκαλούμενες με λέιζερ πυρηνικές αντιδράσεις, τα πειράματα έδειξαν την πρώτη σχάση θορίου με χρήση λέιζερ υψηλής έντασης και επιβεβαίωσαν τη σχάση ουρανίου και θορίου με χρήση ενός τεράστιου παλμικού λέιζερ VULCAN. Επιπλέον, ο Jean διερεύνησε μια έννοια ενίσχυσης των νετρονίων, για την οποία σήμερα το ΚΚΕρ κατέχει παγκόσμιο δίπλωμα ευρεσιτεχνίας και διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη του "nuclides.net", ενός εμπορικού υπολογιστικού πακέτου για υπολογισμούς όσον αφορά τα ραδιονουκλεΐδια και την ακτινοβολία τους.

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Ιστορικό: Ο Jean αποφοίτησε το 1991 (Baccalaureate) από το Πανεπιστήμιο Aix-en-Provence και στη συνέχεια μετέβη στο Πανεπιστήμιο της Μασσαλίας για σπουδές στη φυσική (1995). Μετά την ολοκλήρωση μονοετούς μεταπτυχιακού προγράμματος στη φυσική αντιδραστήρων, μετέβη στη Σουηδία προκειμένου να ασχοληθεί με την πειραματική πυρηνική φυσική και, παράλληλα, εκπόνησε και υποστήριξε μεταπτυχιακή διατριβή (licentiate) στην πυρηνική φυσική στο Πανεπιστήμιο της Uppsala. Το διδακτορικό του δίπλωμα στο Πανεπιστήμιο της Μασσαλίας, το 1999, βραβεύτηκε από τη γαλλική πυρηνική εταιρεία (SFEN). Το 2000, άρχισε να εργάζεται στο ΚΚΕρ ως μεταδιδακτορικός υπότροφος και σήμερα ανήκει στο βοηθητικό προσωπικό.

"Η εργασία στο ΚΚΕρ προσφέρει πολλές ευκαιρίες για καινοτόμο έρευνα σε ένα διεθνές περιβάλλον. Εξαιρετικές εγκαταστάσεις και δίκτυα συνεργασίας με επιστημονικούς εμπειρογνώμονες από όλη την ΕΕ ενθαρρύνουν τη συμμετοχή μου σε συναρπαστικές έρευνες και εξελίξεις".

"Προκαλούμενη από νετρόνια ενεργός διατομή σχάσης του 233Pa μεταξύ 1,0 και 3,0 MeV" (στο Physical Review Letters)

Fredrik Tovesson, F.-J. Hambsch, A. Oberstedt, B. Fogelberg, E. Ramstrφm, και S. Oberstedt. Physical Review Letters 88, 62502 (2002).

Επισκόπηση επιστημονικού έργου: Η ενεργειακά εξαρτώμενη, προκαλούμενη από νετρόνια ενεργός διατομή σχάσης του Pa-233 (προτακτίνιο 233) υπολογίστηκε για πρώτη φορά άμεσα με μονοενεργητικά νετρόνια. Το εν λόγω νουκλεΐδιο αποτελεί σημαντικό μεσολαβητή σε ένα κύκλο καυσίμων που βασίζεται στο θόριο, και η ενεργός διατομή σχάσης αποτελεί βασική παράμετρο στην κατάρτιση μοντέλων μελλοντικών προηγμένων εννοιών που αναφέρονται στα καύσιμα και στους αντιδραστήρες. Ένα πρώτο πείραμα κατέληξε σε τέσσερις τιμές ενεργού διατομής μεταξύ 1,0 και 3,0 MeV, καθορίζοντας μία κατώτατη τιμή σχάσης άνω του 1 MeV. Εντοπίστηκαν σημαντικές διαφορές σε σχέση με ένα προηγούμενο έμμεσο πειραματικό προσδιορισμό και με εκτιμήσεις μοντέλων.

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Ιστορικό: Ο Fredrik άρχισε να εργάζεται ως διδακτορικός υπότροφος στο ΚΚΕρ τον Φεβρουάριο του 2000. Έχοντας καταρχήν ασχοληθεί με τις επιπτώσεις των αερίων που επικρατούν στους ανιχνευτές θαλάμων ιονισμού, απέκτησε γρήγορα την τεχνογνωσία για την πειραματική διάταξη, την ανάλυση δεδομένων, τη χρήση κωδικών υπολογιστών για τους υπολογισμούς της μεταφοράς νετρονίων και τη θεωρητική αξιολόγηση των δεδομένων. Τα πειράματα πραγματοποιήθηκαν με τη χρήση του επτά εκατομμυρίων βολτ επιταχυντή Van de Graaff του ΚΚΕρ. Ο Fredrik παρουσίασε τα αποτελέσματα των ερευνών του στο Διεθνές συνέδριο για τα πυρηνικά δεδομένα στην επιστήμη και την τεχνολογία, στην Tsukuba της Ιαπωνίας.

"Ως διδακτορικός υπότροφος στο ΚΚΕρ είχα την ευκαιρία να εργαστώ σε ένα εξαιρετικό ερευνητικό περιβάλλον, με πρόσβαση σε μοναδικές εγκαταστάσεις και ειδικές γνώσεις στον τομέα. Μία από τις βασικές δραστηριότητες του εργαστηρίου αναφοράς για τη φυσική νετρονίων είναι να παρέχει βασικά πυρηνικά δεδομένα για την υποστήριξη των εννοιών της επεξεργασίας αποβλήτων και των προηγμένων αντιδραστήρων - η συμμετοχή μου σε αυτό το σημαντικό έργο ήταν μια ιδιαίτερα εποικοδομητική εμπειρία".

"Υπεραγωγιμότητα με βάση το πλουτώνιο σε θερμοκρασίες άνω των 18 K" (στο Nature)

J.L. Sarrao, L.A. Morales, J.D. Thompson, B.L. Scott, G.R. Stewart, F. Wastin, J. Rebizant, Pascal Boulet, E. Colineau, και G. H. Lander. Nature 420, 297 (2002).

Επισκόπηση: Το πλουτώνιο είναι ένα μέταλλο με τεχνολογική σημασία, λόγω της πυρηνικής του αστάθειας και της συνδεδεμένης ραδιενέργειας, και με θεμελιώδες επιστημονικό ενδιαφέρον. Παρά την αναγνωρισμένη του αξία, η ηλεκτρονική δομή του πλουτωνίου, που επιδρά άμεσα στις μεταλλουργικές του ιδιότητες, είναι ελάχιστα κατανοητή. Η εν λόγω εργασία αφορά την παρακολούθηση της υπεραγωγιμότητας, για πρώτη φορά, μιας ένωσης πλουτωνίου, σε μια αρκετά υψηλή θερμοκρασία μετάπτωσης περίπου 18,5 K. Το γεγονός αυτό και οι σχετικές επιπτώσεις, θεωρείται ότι έχουν τεχνολογική σημασία για την εφαρμοσμένη υπεραγωγιμότητα.

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Ιστορικό: Έχοντας ολοκληρώσει τις διδακτορικές του σπουδές (PhD) στη χημεία στερεάς κατάστασης του ουρανίου στο Πανεπιστήμιο της Rennes το 1997, ο Pascal μετέβη στο "Institute fόr Physikalishe-Chemie" στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης όπου ολοκλήρωσε τη μεταδιδακτορική του έρευνα στις ενώσεις σπάνιων γαιών. Κερδίζοντας μια τριετή ευρωπαϊκή υποτροφία (Marie Curie), ο Pascal ήρθε το 1999 στο ΚΚΕρ και σήμερα ασχολείται με τη "Σύνθεση νέων υπερουράνιων ενώσεων - Κρυσταλλογραφική μελέτη (σκόνη και μεμονωμένοι κρύσταλλοι)".

"Η εργασία στο ΚΚΕρ έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και δίνει τη δυνατότητα συνεργασίας με ανθρώπους από όλο τον κόσμο".

6. Συμβολή στον Ευρωπαϊκό Χώρο Έρευνας

Κύριος στόχος του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας (ΕΧΕ) είναι η ενίσχυση της θέσης της ΕΕ στη διεθνή έρευνα μέσω της καλύτερης οργάνωσης και της ολοκλήρωσης των ερευνητικών δραστηριοτήτων στην Ευρώπη. Η προαγωγή της συνεργασίας μεταξύ των εθνικών εργαστηρίων και η αποφυγή επικάλυψης των προσπαθειών αποτελεί σημαντικό βήμα προς την κατεύθυνση της οικοδόμησης του ΕΧΕ.

Οι μηχανισμοί στους οποίους βασίζεται η συμβολή του ΚΚΕρ στον ΕΧΕ για το 2002 περιλαμβάνουν την κατάρτιση ενός συγκεκριμένου σχεδίου δράσης για τον ΕΧΕ, τη διάρθρωση του πολυετούς προγράμματος εργασίας με στόχο την ενσωμάτωση μιας ισχυρής διάστασης ΕΧΕ και την ενίσχυση της συμβολής του ΚΚΕρ στη διεύρυνση της ΕΕ.

6.1. Σχέδιο δράσης για τον ΕΧΕ

Η δικτύωση βρίσκεται στο επίκεντρο του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας: αποτελεί το κύριο μέσο για την αντιμετώπιση του κατακερματισμού και της απομόνωσης των ερευνητικών δραστηριοτήτων καθώς και το βασικό εργαλείο του έκτου προγράμματος πλαισίου (ΠΠ6) και των νέων μέσων του για τη χρηματοδότηση ερευνών. Το ΚΚΕρ έχει ανάγκη την εδραίωση εταιρικών σχέσεων με δημόσιους και ιδιωτικούς οργανισμούς στα κράτη μέλη και στις υποψήφιες χώρες, προκειμένου να υλοποιεί την αποστολή του, να εφαρμόζει το πρόγραμμα εργασίας του και να δίνει αποτελέσματα υψηλής ποιότητας. Η εν λόγω συνεργασία είναι απαραίτητη λόγω της ίδιας της φύσης του έργου του ΚΚΕρ - εναρμόνιση και επικύρωση μεθόδων, θέσπιση κοινών προτύπων, και παροχή επιστημονικής και τεχνικής υποστήριξης για την εφαρμογή της ευρωπαϊκής νομοθεσίας.

Επίσης, το ΚΚΕρ ανταποκρίνεται στις αυξανόμενες ανάγκες των ευρωπαϊκών φορέων χάραξης πολιτικής και των κρατών μελών για την καθιέρωση κοινών συστημάτων επιστημονικής αναφοράς. Ακόμη, το ΚΚΕρ διαδραματίζει καταλυτικό ρόλο στο συνδυασμό των διαφορετικών ερευνητικών προσπαθειών των κρατών μελών και των υποψήφιων χωρών, βοηθώντας τις τελευταίες να ενταχθούν γρήγορα στην κοινοτική ερευνητική σκηνή και να εφαρμόζουν το σώμα της κοινοτικής νομοθεσίας ("κοινοτικό κεκτημένο").

Το σχέδιο δράσης για τον ΕΧΕ καταρτίστηκε το 2002 και θέτει φιλόδοξους στόχους για την εισαγωγή του ΚΚΕρ στον Ευρωπαϊκό Χώρο Έρευνας, εστιαζόμενο σε πέντε δραστηριότητες:

ανάπτυξη και λειτουργία κοινών συστημάτων επιστημονικής αναφοράς.

αυξημένη δικτύωση με υψηλής ποιότητας εθνικούς και ευρωπαϊκούς οργανισμούς.

στοχοθετημένα πολυεθνικά και πολυεπιστημονικά σχέδια κατάρτισης και κινητικότητας.

εκτεταμένη πρόσβαση στις ερευνητικές υποδομές του ΚΚΕρ και χρήση αυτών επίσης με στόχο την κατάρτιση. και

ενσωμάτωση δραστηριοτήτων σχετικών με τη διεύρυνση στο πρόγραμμα εργασίας του ΚΚΕρ, κυρίως μέσω κοινών έργων και κατάρτισης.

Οι εν λόγω δραστηριότητες αλληλοσυμπληρώνονται και συχνά συνδυάζονται. Για παράδειγμα, η χρήση των μέσων κινητικότητας με στόχο την προώθηση της ανταλλαγής ερευνητών αποτελεί σημαντικό υποστηρικτικό μέτρο για τη δικτύωση, ενώ η κατάρτιση μέσω της έρευνας επωφελείται από την πρόσβαση σε εγκαταστάσεις υποδομής. Η δικτύωση με τους βασικούς συντελεστές στον τομέα είναι απαραίτητη, προκειμένου να επιτευχθεί η κρίσιμη μάζα και η επιστημονική ποιότητα για την οικοδόμηση συστημάτων επιστημονικής αναφοράς.

Το 2002, το ΚΚΕρ συνεργάστηκε με περισσότερους από 2.000 εταίρους σε περισσότερα από 250 δίκτυα, η πρόσβαση στις εγκαταστάσεις του ΚΚΕρ αυξήθηκε, όπως άλλωστε και τα σχέδια κατάρτισης και κινητικότητας, ενώ η υποστήριξη στη διαδικασία της διεύρυνσης ενισχύθηκε.

6.2. Υποστήριξη της διεύρυνσης

Η διεύρυνση δεν συνεπάγεται μόνο την ενσωμάτωση στην Ένωση πλήθους διαφορετικών παραδόσεων και πολιτισμών, αλλά και μια πληθυσμιακή αύξηση της τάξης των 105 εκατομμυρίων ανθρώπων και αύξηση εδαφών κατά 34%. Στις 29 Οκτωβρίου 2002, 13 χώρες συνολικά υπέγραψαν συμφωνίες σύνδεσης με το έκτο πρόγραμμα πλαίσιο - η διεύρυνση της ΕΕ αποτελεί πλέον πραγματικότητα για τον Ευρωπαϊκό Χώρο Έρευνας. Αυτές οι υποψήφιες χώρες θα έχουν τα ίδια δικαιώματα και τις ίδιες υποχρεώσεις με τα κράτη μέλη όσον αφορά το ΠΠ6.

Ωστόσο, στις τελευταίες εκθέσεις προόδου, η Επιτροπή επισημαίνει ότι απαιτείται πρόσθετη προετοιμασία σε ορισμένους τομείς πολιτικής, συμπεριλαμβανομένων των τελωνειακών υπηρεσιών, της ποιότητας του αέρα και των υδάτων, της διαχείρισης αποβλήτων, του κτηνιατρικού και φυτοϋγειονομικού ελέγχου, και της διαχείρισης και επίβλεψης της γεωργικής πολιτικής. Η υλοποίηση ανάλογων πολιτικών απαιτεί ισχυρή επιστημονική βάση και σε αυτό ακριβώς το σημείο το ΚΚΕρ παρέχει τη συνδρομή του και θα ενισχύσει την υποστήριξή του στη μεταφορά συναφών πρακτικών, αναφορών και τεχνογνωσίας.

Στο ΠΠ5, το ΚΚΕρ διεύρυνε το πρόγραμμα εργασίας του προκειμένου να συμπεριλάβει τις υποψήφιες χώρες. Το κόστος αυτής της διεύρυνσης ανήλθε σε 20 εκατομμύρια ευρώ. Περίπου 18 από τα 80 έργα του διευρύνθηκαν προκειμένου να επιτραπεί η άμεση συνεργασία με επιστημονικούς οργανισμούς σε θέματα όπως το περιβάλλον, η πυρηνική ασφάλεια και τα μέτρα διασφάλισης, η εναρμόνιση των μετρήσεων, η υποστήριξη στη γεωργική πολιτική, τα τρόφιμα και τα χημικά προϊόντα, η ανάλυση προοπτικών και η κατάρτιση μοντέλων.

Το 2002, το ΚΚΕρ δρομολόγησε ένα επιπλέον πρόγραμμα με τίτλο "Συνεργασία και προηγμένη κατάρτιση" που οδήγησε στη διοργάνωση 60 εργαστηρίων και σε ένα ενεργό πρόγραμμα κατάρτισης στο οποίο συμμετείχαν 1.200 επιστήμονες από υποψήφιες χώρες. Τους συμμετέχοντες στο εν λόγω πρόγραμμα πρότειναν οι αποστολές των υποψήφιων χωρών στην ΕΕ με τη βοήθεια των εθνικών σημείων επαφής του ΚΚΕρ. Το αποτέλεσμα ήταν μια αξιοσημείωτη αύξηση στους επισκέπτες-επιστήμονες, για παράδειγμα οι 33 επισκέπτες-επιστήμονες το 2001 αυξήθηκαν γρήγορα 67 το 2002, ενώ για το 2003 αναμένεται να υπερβούν τους 120. Η εν λόγω δράση ενίσχυσε επίσης τη συμμετοχή των υποψήφιων χωρών σε δίκτυα. Για παράδειγμα, κατά την έναρξη του ΠΠ5, η εκπροσώπηση των υποψήφιων χωρών σε δίκτυα ήταν μηδαμινή, σύντομα όμως ανήλθε σε ένα σύνολο 270 ατόμων έως τα τέλη του 2002, ήτοι αντιπροσωπεύει ήδη άνω του 13% των 2.000 εταίρων του ΚΚΕρ.

Με βάση την πρόοδο που σημειώθηκε και τις εμπειρίες που αποκομίστηκαν στο ΠΠ5, το ΚΚΕρ κατάρτισε νέο χαρτοφυλάκιο έργων για το ΠΠ6 σε στενή συνεργασία με τους νέους εταίρους. Την πρώτη διετία, θα δοθεί έμφαση στην επιτάχυνση της υιοθέτησης του κοινοτικού κεκτημένου. Τα εργαστήρια και οι δραστηριότητες κατάρτισης θα συμπεριλαμβάνουν νέες πολυμεσικές τεχνικές ηλεκτρονικής μάθησης (e-learning) - όπως μια προσφάτως αναπτυχθείσα επίδειξη ταυτοποίησης ΓΤΟ. Επίσης, θα επιδιωχθεί η δημιουργία νέων προσωρινών θέσεων εργασίας για επισκέπτες-επιστήμονες, αποσπασμένους εθνικούς εμπειρογνώμονες και κατόχους υποτροφιών (βλ. www.jrc.cec.eu.int/enlargement).

Η δράση "Διεύρυνση" του ΚΚΕρ υλοποιεί τη δέσμευση του Γενικού Διευθυντή του να βρίσκεται το ΚΚΕρ στην πρώτη γραμμή αυτής της σημαντικής ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας.

6.3. Υποστήριξη της πρωτοβουλίας GMES

Οι εναρμονισμένες γεω-διαστημικές βάσεις δεδομένων που επιτρέπουν τη σταθερή και ταχεία καταχώριση δεδομένων από δορυφόρους είναι απαραίτητες για να ικανοποιηθούν οι ανάγκες της ΕΕ, των κρατικών και ιδιωτικών υπηρεσιών που ασχολούνται με ζητήματα όπως το περιβάλλον, η διαχείριση πόρων, η περιφερειακή ανάπτυξη, η πολιτική προστασία, η έρευνα και η ασφάλεια. Το ΚΚΕρ συμμετέχει εδώ και μια δεκαετία στην ανάπτυξη τεχνολογιών για τη συλλογή δεδομένων και στην εναρμόνιση των βάσεων δεδομένων, ενώ διαδραμάτισε καίριο ρόλο στη δημιουργία του συστήματος για την παγκόσμια παρακολούθηση του περιβάλλοντος και της ασφάλειας (GMES).

Η πρωτοβουλία GMES αποτελεί βασικό στοιχείο της συνολικής ευρωπαϊκής στρατηγικής για το διάστημα. Η πρωτοβουλία στηρίχθηκε από εκπροσώπους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, από την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Διαστήματος (ΕΥΔ), τον Ευρωπαϊκό οργανισμό εκμετάλλευσης μετεωρολογικών δορυφόρων (EUMETSAT), την Ευρωπαϊκή ένωση εταιρειών τηλεπισκόπισης (EARSC), την ευρωπαϊκή βιομηχανία και τους εθνικούς διαστημικούς οργανισμούς.

Τα δορυφορικά δεδομένα σχετικά με την παγκόσμια κάλυψη γης, τις καμένες περιοχές και τους ρυθμούς αποψίλωσης των δασών συμβάλλουν στη μελέτη της αλλαγής του κλίματος. Το ΚΚΕρ συλλέγει δείκτες: για παράδειγμα, οι πρόσφατες πληροφορίες από δορυφόρους σχετικά με την κατάσταση της παγκόσμιας κάλυψης των τροπικών δασών (σχέδιο TREES) συμβάλλουν στην καλύτερη κατανόηση του ισοζυγίου του άνθρακα. Τα δορυφορικά δεδομένα διαδραματίζουν αυξανόμενο ρόλο σε καταστάσεις κρίσης, όπως πλημμύρες και πυρκαγιές: για παράδειγμα, ευρωπαϊκοί και εθνικοί χάρτες πρόβλεψης κινδύνων δασικών πυρκαγιών μίας ημέρας και τριών ημερών παράγονται και διανέμονται σε όλες τις υπηρεσίες πολιτικής προστασίας και δασοπροστασίας στην περιοχή της Μεσογείου, μέσω μιας προ-επιχειρησιακής υπηρεσίας με γνώμονα το χρήστη που ονομάζεται Fire Risk Watch.

Επιπλέον, το ΚΚΕρ φιλοξενεί το παγκόσμιο κέντρο δεδομένων για τα αερολύματα για τον Παγκόσμιο Μετεωρολογικό Οργανισμό, ενώ στόχος ενός συναφούς έργου GMES είναι η ενσωμάτωση των μετρήσεων αερολυμάτων που προέρχονται από διαστημικές και επίγειες πλατφόρμες.

Το ΚΚΕρ ανέπτυξε μεθόδους για τη χρήση δορυφορικών εικόνων στην παρακολούθηση της γεωργίας με τηλεπισκόπιση (MARS) για την Κοινή Γεωργική Πολιτική (ΚΓΠ), με στόχο την καταπολέμηση της απάτης και την παροχή προβλέψεων για τις αποδόσεις των καλλιεργειών. Οι υψηλής ευκρίνειας εμπορικές δορυφορικές εικόνες, που δείχνουν λεπτομέρειες από ένα μέτρο ή λιγότερο, είναι διαθέσιμες από το 2000, και το ΚΚΕρ επιδεικνύει τις ευκαιρίες που προσφέρει το εν λόγω σύστημα όσον αφορά την ανθρωπιστική βοήθεια, την εξουδετέρωση ναρκών και την αξιολόγηση ζημιών με στόχο την ανασυγκρότηση. Επίσης, συμβάλλει στην Κοινή Αλιευτική Πολιτική μέσω της επαλήθευσης των θέσεων των σκαφών.

Τέλος, το ΚΚΕρ, μέσω της αποστολής του, συμβάλλει στη διαμόρφωση των υπηρεσιών GMES και στην ικανότητά τους να αποκρίνονται, επαρκέστερα, στις ανάγκες που διατυπώνουν άλλες υπηρεσίες της Επιτροπής.

6.4. ΠΠ6 και πολυετές πρόγραμμα εργασίας

Το 2002, το ΚΚΕρ εκπόνησε το πολυετές πρόγραμμα εργασίας του για την περίοδο 2003-2006. Το εν λόγω πρόγραμμα συνάδει με (1) το "ειδικσ πρσγραμμα έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης, το οποίο θα υλοποιηθεί με άμεσες δράσεις από το Κοινό Κέντρο Ερευνών (2002-2006)" και (2) το "ειδικό πρόγραμμα έρευνας και εκπαίδευσης, το οποίο θα υλοποιηθεί με άμεσες δράσεις από το Κοινό Κέντρο Ερευνών για λογαριασμό της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας (2002-2006)".

Το πολυετές πρόγραμμα εργασίας διαρθρώνεται γύρω από τέσσερα βασικά πεδία, ήτοι:

(1) τρόφιμα, χημικά προϊόντα και υγεία.

(2) περιβάλλον και αειφορία.

(3) πυρηνική ασφάλεια και πυρηνικές διασφαλίσεις. και

(4) οριζόντιες δραστηριότητες.

Στα πλαίσια των βασικών αυτών πεδίων, επιλέχθηκαν οκτώ θεματικές και τρεις οριζόντιες δραστηριότητες (τεχνολογική πρόβλεψη, υλικά αναφοράς και μετρήσεις, δημόσια ασφάλεια και καταπολέμηση της απάτης), ούτως ώστε να εξασφαλισθεί ο ιδανικός συνδυασμός μεταξύ των αναγκών των πολιτικών και των ικανοτήτων του ΚΚΕρ. Κάθε προτεραιότητα περιλαμβάνει μια σειρά ολοκληρωμένων επιστημονικών πεδίων (ISA), που προσδιορίζουν τις ιδιαίτερες πτυχές της έρευνας που καλύπτει το ΚΚΕρ. Η νέα δομή είναι μοναδική, υπό την έννοια ότι για πρώτη φορά τα ολοκληρωμένα επιστημονικά πεδία, που περιλαμβάνουν δραστηριότητες από περισσότερα από ένα Ινστιτούτα, μοιράζονται ανάμεσα στα Ινστιτούτα. Κατ'αυτό τον τρόπο, θα ενισχυθούν σίγουρα η συνοχή και η εστίαση των δραστηριοτήτων του ΚΚΕρ. Οι εν λόγω προτεραιότητες επανενώνουν τις δραστηριότητες του ΚΚΕρ σύμφωνα με τους στόχους της αποστολής του, ενώ οι ολοκληρωμένοι επιστημονικοί τομείς οργανώνουν τις αρμοδιότητες και βελτιώνουν τις διατομεακές του προσπάθειες γύρω από συγκεκριμένους τομείς εργασίας, προκειμένου να αξιοποιηθούν οι συνέργιες που αναπτύσσονται στις έρευνες που πραγματοποιούνται στα ειδικευμένα πεδία αρμοδιότητας του ΚΚΕρ.

Τα ολοκληρωμένα επιστημονικά πεδία και το περιεχόμενό τους δημιουργήθηκαν προκειμένου να ανταποκριθούν στις ανάγκες που διατυπώθηκαν και προσδιορίστηκαν κατά τη διάρκεια διαβουλεύσεων με τους πελάτες του ΚΚΕρ. Η ολοκλήρωση των ερευνητικών ικανοτήτων διασφαλίζει ότι το ΚΚΕρ θα επιτύχει την απαραίτητη εστίαση των δραστηριοτήτων του σε βασικές προτεραιότητες, μια ενισχυμένη αποτελεσματικότητα στην παροχή υψηλής ποιότητας αποτελεσμάτων μέσω των συνεργιών και της συνεργασίας, και ένα αξιόλογο βαθμό συμμετοχής.

Μετά από ένα πρώτο γύρο εμπεριστατωμένων εσωτερικών συζητήσεων με τα επτά Ινστιτούτα του ΚΚΕρ, εκπονήθηκε το πολυετές πρόγραμμα εργασίας μέσω εκτεταμένων διαβουλεύσεων με την ομάδα χρηστών υψηλού επιπέδου του ΚΚΕρ (Γενικοί Διευθυντές καίριων ΓΔ της Επιτροπής), με το Διοικητικό Συμβούλιο του ΚΚΕρ (εκπρόσωποι των κρατών μελών της ΕΕ μαζί με συμμετέχοντες από τις υποψήφιες και τις συνδεδεμένες χώρες) και με τον αρμόδιο για την έρευνα Επίτροπο, Philippe Busquin, και το ιδιαίτερό του γραφείο.

Δραστηριότητες του ΚΚΕρ για το έκτο πρόγραμμα πλαίσιο

Επιστημονικά θέματα

1. Τρόφιμα, χημικά προϊόντα και υγεία

Ασφάλεια και ποιότητα τροφίμων και ζωοτροφών

Τροφική αλυσίδα: από τη γεωργία στην προστασία του καταναλωτή

ΓΤΟ στα τρόφιμα, στις ζωοτροφές, στους σπόρους και στο περιβάλλον

Αξιολόγηση χημικών προϊόντων και έκθεση

Μέθοδοι υποκατάστασης της χρήσης πειραματόζωων

Τεχνολογίες για τις βιοϊατρικές εφαρμογές

Υγεία και περιβάλλον: αντιμετώπιση της έκθεσης μέσω της ανθρώπινης περιβαλλοντικής γονιδιωματικής

2. Περιβάλλον και αειφορία

Ποιότητα του αέρα και περιβαλλοντική ραδιενέργεια

Ποιότητα των υδάτων και υδάτινα οικοσυστήματα

Διαχείριση εδαφών και αποβλήτων

Χερσαίοι πόροι

Ενσωμάτωση της αειφορίας σε άλλους τομείς πολιτικής

Αλλαγή του κλίματος: το πρωτόκολλο του Κιότο και η μετα-Κιότο εποχή

Παρακολούθηση και αξιολόγηση της αειφορίας των οικοσυστημάτων

Σύστημα Πληροφόρησης και Αναφοράς σε Αειφόρες Ενεργειακές Τεχνολογίες

Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και προηγμένες τεχνολογίες ενεργειακής μετατροπής

3. Πυρηνική ασφάλεια και πυρηνικές διασφαλίσεις

Διαχείριση αναλωμένων καυσίμων και ραδιενεργών αποβλήτων

Πυρηνική ασφάλεια (πυρηνικές διασφαλίσεις και μη διάδοση των πυρηνικών)

Αντιδραστήρες και ασφάλεια πυρηνικών καυσίμων

Παρακολούθηση της ακτινοβολίας

Βασική έρευνα ακτινιδών

4. Οριζόντιες δραστηριότητες

4.1 Τεχνολογική πρόβλεψη

Τεχνολογική πρόβλεψη σε άλλες προτεραιότητες του ΚΚΕρ

Διατομεακή τεχνολογική και οικονομική πρόβλεψη

Στατιστικές μέθοδοι για την ανάλυση οικονομικών δεικτών

4.2 Υλικά αναφοράς και μετρήσεις

Υλικά αναφοράς και μέθοδοι σε άλλες προτεραιότητες του ΚΚΕρ

BCR (Κοινοτικό Γραφείο Αναφοράς) και βιομηχανικά πιστοποιημένα υλικά αναφοράς

Μετρολογία στη χημεία και μετρολογία ραδιονουκλεϊδίων

Μετρολογία στη φυσική: μετρήσεις δεδομένων νετρονίων

4.3 Δημόσια ασφάλεια και καταπολέμηση της απάτης

Καταπολέμηση της απάτης και παρακολούθηση της συμμόρφωσης με τους κανονισμούς της ΕΕ σε επιλεγμένες πολιτικές

Υποστήριξη στην ασφάλεια του κυβερνοχώρου

Τεχνολογικοί και φυσικοί κίνδυνοι

Συμβολή στους στόχους της Επιτροπής όσον αφορά την ανθρωπιστική βοήθεια και αρωγή

6.5. Μεταφορά τεχνολογίας

Το ΚΚΕρ παράγει ερευνητικά αποτελέσματα με εμπορικές δυνατότητες και, από τον Μάρτιο του 2002, είναι επιφορτισμένο με τη διαχείριση της πνευματικής ιδιοκτησίας - όπως διπλώματα ευρεσιτεχνίας, εμπορικά σήματα και κατοχύρωση πνευματικών δικαιωμάτων - της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Προκειμένου να αξιοποιήσει τις εν λόγω δυνατότητες, το ΚΚΕρ χρειάζεται βιομηχανικούς εταίρους, δεδομένου ότι οι ερευνητές των δημοσίων οργανισμών συχνά πάσχουν από έλλειψη εμπορικού ενστίκτου ή εμπορικής συνείδησης, κάτι που αποτελεί ένα από τα βασικά αίτια για τη μη αξιοποίηση των γνώσεων και της τεχνολογίας. Βασικός στόχος για τον Ευρωπαϊκό Χώρο Έρευνας (ΕΧΕ) είναι η αλλαγή της συμπεριφοράς και η ευαισθητοποίηση, τόσο μεταξύ των δημόσιων οργανισμών όσο και στο πλαίσιο της Επιτροπής, όσον αφορά τις εμπορικές δυνατότητες των εν λόγω ερευνητικών αποτελεσμάτων.

Τα τελευταία χρόνια, το ΚΚΕρ επιχειρεί να μεταφέρει τις τεχνολογίες που αναπτύσσει το προσωπικό του με νέους τρόπους επωφελείς για την ευρωπαϊκή κοινωνία. Τα μέσα περιλαμβάνουν την παροχή κατάρτισης στην επιχειρηματικότητα και συμβουλών για τη δημιουργία επιχειρήσεων καινοτόμου τεχνολογίας. Επίσης, το Κέντρο συμμετείχε σε μια κοινοπραξία ευρωπαϊκών δημόσιων ερευνητικών οργανισμών που συνεργάζονται προκειμένου να αναπτύξουν εμπειρογνωμοσύνη όσον αφορά τις επιχειρήσεις καινοτόμου τεχνολογίας και τη μεταφορά της τεχνολογίας. Δεδομένου ότι όλοι οι οργανισμοί αντιμετωπίζουν παρεμφερείς περιορισμούς κατά την ανάπτυξη αυτής της πτυχής των δραστηριοτήτων τους, στο πλαίσιο της κοινοπραξίας μπορούν να αλληλοβοηθηθούν όσον αφορά την παροχή στοχοθετημένων συμβουλών και υποστηρικτικών δραστηριοτήτων για τους ερευνητές τους.

Για τους επίδοξους επιχειρηματίες, οι κανονισμοί ορίζουν ότι οι εν λόγω ερευνητές πρέπει να φεύγουν από την Επιτροπή προτού συστήσουν ανεξάρτητες επιχειρήσεις, πολλοί όμως αποθαρρύνονται από την έλλειψη γνώσεων όσον αφορά τις επιχειρηματικές διαδικασίες. Για το λόγο αυτό, το ΚΚΕρ οργανώνει σεμινάρια επιχειρηματικότητας και το 2002, δέκα άτομα έλαβαν πρακτική κατάρτιση σε βασικά θέματα διαχείρισης και στο νέο επιχειρηματικό σχεδιασμό. Δημιουργήθηκαν δύο νέες εταιρείες, ενώ επίκειται η σύσταση πολλών άλλων.

Από τις 130 εφευρέσεις που έχουν δίπλωμα ευρεσιτεχνίας και ανήκουν στην Επιτροπή, το 90% περίπου παράγεται στο ΚΚΕρ. Το 2002, οι ερευνητές του ΚΚΕρ υπέβαλαν 17 νέες αιτήσεις διπλώματος ευρεσιτεχνίας και κατοχύρωσης πνευματικών δικαιωμάτων για λογισμικό. Οι πρόσφατες επιτυχίες στα διπλώματα ευρεσιτεχνίας περιλαμβάνουν μια συσκευή για την επεξεργασία του πλάσματος με στόχο τον περιορισμό των μολύνσεων που οφείλονται στις ιατρικές συσκευές, αισθητήρες οπτικών ινών για τη λήψη πληροφοριών σχετικά με την παραμόρφωση μηχανικών δομών καθώς και ένα εργαλείο πολυμέσων για υπολογισμούς που αφορούν τα ραδιονουκλεΐδια και την ακτινοβολία τους.

6.6. Το συμπληρωματικό πρόγραμμα για τον Αντιδραστήρα Υψηλής Ροής

Το συμπληρωματικό πρόγραμμα για τον Αντιδραστήρα Υψηλής Ροής (HFR), το οποίο χρηματοδοτείται από τη Γαλλία, τη Γερμανία και τις Κάτω Χώρες, τελεί υπό τη διαχείριση του Κοινού Κέντρου Ερευνών. Ο HFR, ο οποίος είναι εγκατεστημένος στο Petten των Κάτω Χωρών, είναι ένας από τους ισχυρότερους ερευνητικούς και δοκιμαστικούς αντιδραστήρες πολλαπλών χρήσεων στον κόσμο, του οποίου η εκμετάλλευση έχει πλέον ανατεθεί στο Ίδρυμα Ενεργειακής Έρευνας των Κάτω Χωρών (NRG). Ενώ για περισσότερες από 3 δεκαετίες έχει χρησιμεύσει ως εργαλείο ακτινοβόλησης και εξέτασης μετά την ακτινοβολία, τα τελευταία χρόνια η αποστολή του επεκτάθηκε στην ιατρική υποστήριξη μέσω της παραγωγής ραδιοϊσοτόπων και της θεραπείας ασθενών στη μονάδα BNCT (θεραπεία με δέσμευση νετρονίων βορίου). Σήμερα ο HFR κατέχει ευρωπαϊκή πρωτοκαθεδρία όσον αφορά τον όγκο παραγωγής ραδιοϊσοτόπων.

Το 2002, κάποιες πρόσθετες ενδείξεις ελαττωματικών συγκολλήσεων που είχαν ανακαλυφθεί κατά την επιθεώρηση που πραγματοποιήθηκε το καλοκαίρι του 2001 σε συνδυασμό με κάποια εσωτερικά προβλήματα διαχείρισης μεταξύ του NRG, φορέα εκμετάλλευσης του HFR, και του Ιnergieonderzoek Centrum Nederland (ECN), δημιούργησαν σοβαρές ανησυχίες ως προς την ασφάλεια της μονάδας. Για τον λόγο αυτό, στις 8 Φεβρουαρίου 2002, η Επιτροπή, σε συμφωνία με το NRG και την ολλανδική αρχή πυρηνικής ασφάλειας, τη "Kernfysische Dienst" (KFD), αποφάσισε να διακόψει προσωρινά τη λειτουργία του αντιδραστήρα. Η διακοπή της λειτουργίας του HFR δημιούργησε σοβαρές ανησυχίες ως προς τη συνέχιση του εφοδιασμού με ιατρικά ραδιοϊσότοπα, ζήτημα το οποίο εξετάσθηκε στα πλαίσια μιας έκτακτης συνόδου του ολλανδικού κοινοβουλίου τον Φεβρουάριο του 2002.

Κατά το χρονικό διάστημα προσωρινής διακοπής της λειτουργίας του αντιδραστήρα, πραγματοποιήθηκε εξωτερική εξέταση ασφάλειας από μια ομάδα εμπειρογνωμόνων του IAEA, ελήφθησαν μέτρα βελτίωσης και διενεργήθηκε εξωτερική επιθεώρηση της ανωμαλίας που είχε διαπιστωθεί στη συγκόλληση αριθ. 22 του δοχείου του αντιδραστήρα κατά την επιθεώρηση του 2001. Η εξέταση από τον IAEA κατέληξε κυρίως στο πόρισμα ότι ο αντιδραστήρας ήταν σε καλή κατάσταση, και σε συστάσεις και προτάσεις για περαιτέρω βελτίωση της ασφάλειας. Ως αποτέλεσμα, αναπτύχθηκε ένα πρόγραμμα ενίσχυσης της γενικής ασφάλειας. Μια εξωτερική επιθεώρηση της ελαττωματικής συγκόλλησης επέτρεψε την εκ νέου θέση σε λειτουργία του αντιδραστήρα στις 22 Μαρτίου, λειτουργία η οποία συνεχίζεται κανονικά από τότε. Μια νέα επιθεώρηση λειτουργίας θα πραγματοποιηθεί το καλοκαίρι του 2003.

7. Παροπλισμός των πυρηνικών εγκαταστάσεων του ΚΚΕρ

Η διαχείριση των πυρηνικών εγκαταστάσεων, που οικοδομήθηκαν για τους σκοπούς της συνθήκης Ευρατόμ, εμπίπτει στην αρμοδιότητα της Επιτροπής καθόλη τη διάρκεια του χρόνου ζωής τους μέχρι την αφαίρεση της άδειας. Προκειμένου να συμμορφώνεται με τη συνθήκη Ευρατόμ, η Επιτροπή - και κατά συνέπεια το ΚΚΕρ σε καθεμία από τις εγκαταστάσεις του - εφαρμόζει την εθνική και κοινοτική νομοθεσία όσον αφορά τη μεταφορά, την επεξεργασία, την προσωρινή αποθήκευση και την τελική διάθεση πυρηνικών υλικών, καθώς και τους κανονισμούς ασφάλειας και προστασίας που εφαρμόζονται στις πυρηνικές εγκαταστάσεις και τα πυρηνικά υλικά. Σεβόμενο την εν λόγω νομοθεσία, το ΚΚΕρ δεσμεύεται να προστατεύει τόσο το κοινό όσο και το περιβάλλον από κινδύνους ραδιενέργειας και συνεπώς είναι υποχρεωμένο να παροπλίσει και να κλείσει τις πυρηνικές του εγκαταστάσεις και να διαχειριστεί τα σχετικά απόβλητα.

Για το σκοπό αυτό, το ΚΚΕρ ανέπτυξε ένα πρόγραμμα παροπλισμού και διαχείρισης αποβλήτων (D&WM). Για τη διαχείριση του προγράμματος D&WM σε κάθε εγκατάσταση του ΚΚΕρ αρμόδια είναι μια ειδική επιτροπή, η οποία ελέγχεται από την ομάδα εμπειρογνωμόνων D&WM που συγκροτείται από εξωτερικούς εμπειρογνώμονες διορισμένους από τα κράτη μέλη, και της οποίας προεδρεύει είναι ο Αναπληρωτής Γενικός Διευθυντής. Στόχος του προγράμματος είναι ο σχεδιασμός, η επιθεώρηση της προοδευτικής εξάλειψης των ιστορικών ευθυνών του ΚΚΕρ, συμπεριλαμβανομένων των απαρχαιωμένων πυρηνικών εγκαταστάσεων και των εγκαταστάσεων για τη διαχείριση των αποβλήτων. Απώτερος στόχος είναι η επιστροφή των εν λόγω απαρχαιωμένων εγκαταστάσεων σε μια κατάσταση όπου δεν θα υφίσταται ραδιενεργός κίνδυνος, με αποτέλεσμα να επιτρέπεται η επαναχρησιμοποίηση της γης και των κτιρίων για μη πυρηνικούς σκοπούς.

7.1. Η παρούσα κατάσταση

Το 2002, ολοκληρώθηκε ο παροπλισμός του κτιρίου ραδιοχημείας στις εγκαταστάσεις του ΚΚΕρ στο Geel του Βελγίου, και στις 11 Οκτωβρίου, ο επίτροπος Busquin εγκαινίασε το εκ νέου άνοιγμα του κτιρίου στο οποίο θα διενεργούνται έρευνες για τα τρόφιμα, την υγεία και συναφή περιβαλλοντικά θέματα. Στην εγκατάσταση του ΚΚΕρ στην Καρλσρούη της Γερμανίας, οι κυριότερες δραστηριότητες του 2002 αφορούσαν την αποξήλωση 30 περίπου κλωβών χειρισμού με γάντια και τον χαρακτηρισμό πυρηνικών αποβλήτων. Στην εγκατάσταση της Ispra, σημειώθηκε πρόοδος όσον αφορά την παροχή εγκαταστάσεων για τη διαχείριση των αποβλήτων. Η δημιουργία μιας αποθήκης διαμετακόμισης, συμπεριλαμβανομένων του σταθμού και πυλών ζύγισης, για την εξουδετέρωση των υλικών ολοκληρώθηκε, ενώ οι εγκαταστάσεις χαρακτηρισμού και εξουδετέρωσης έχουν ήδη προχωρήσει πολύ - αμφότερες οι εγκαταστάσεις θα είναι έτοιμες στις αρχές του 2003. Η εγκατάσταση απορρύπανσης και ο σταθμός για την επεξεργασία υγρών αποβλήτων είναι εξοπλισμένοι με συστήματα θέρμανσης, εξαερισμού και κλιματισμού, ενώ για το σταθμό, το πρόγραμμα θερμής έναρξης λειτουργίας είναι έτοιμο και έχει αποσταλεί στις αρχές για έγκριση. Τέλος, οι εγκαταστάσεις επεξεργασίας εξοπλίστηκαν με συστήματα ανίχνευσης/ πρόληψης πυρκαγιάς, με εξοπλισμό για την παρακολούθηση της ακτινοβολίας κλπ., ενώ οι εκθέσεις για το σχεδιασμό και την ασφάλεια των δύο τελικών εγκαταστάσεων είναι επίσης έτοιμες.

Ένα σημαντικό βήμα επιτεύχθηκε κατά τις προ παροπλισμού δραστηριότητες. Η απογραφή του πυρηνικού/στρατηγικού υλικού περιορίστηκε με τη μεταφορά 23 τόνων βαρέος ύδατος (δηλαδή, η μισή απογραφή) στον Καναδά. Πάνω από 200 τόνοι βαρέος ύδατος από τα θερμά κελιά, τους αντιδραστήρες και άλλες εγκαταστάσεις αφέθηκαν ελεύθεροι αφού ελέγχθηκαν ή/και υποβλήθηκαν σε απορρύπανση. Τέλος, όσον αφορά την παροχή άδειας/ασφαλή συντήρηση, ελήφθησαν οι εγκρίσεις για την απομάκρυνση επιπρόσθετων τμημάτων όπως οι εναέριοι αγωγοί.

Το πρόγραμμα παροπλισμού δρομολογήθηκε το 2000 και σήμερα, δύο χρόνια μετά, ελήφθη απόφαση για την επανεξέταση της κατάστασης όσον αφορά τόσο το τεχνικό περιεχόμενο όσο και τις οικονομικές επιπλοκές. Το 2002, η εν λόγω αποστολή ανατέθηκε σε μια ευρωπαϊκή κοινοπραξία, επικεφαλής της οποίας είναι το πυρηνικό κέντρο του Βελγίου (SCK.CEN). Η έκθεση, η οποία θα είναι διαθέσιμη νωρίς το 2003, θα υποβληθεί στους αρμόδιους συμβουλευτικούς φορείς (ομάδα εργασίας και διοικητικό συμβούλιο).

Το 2003, το ΚΚΕρ θα συνεχίσει το πρόγραμμα παροπλισμού και θα εκπονήσει νέα ανακοίνωση προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με ένα ενημερωμένο πρόγραμμα.

8. Το ΚΚΕρ με αριθμούς

8.1. Προσωπικό

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Το βασικό προσωπικό του ΚΚΕρ (Α-άνδρες, Γ-γυναίκες) αποτελείται από τις ακόλουθες κατηγορίες:

Από το ανωτέρω σύνολο, 1.311 μέλη του προσωπικού μπορούν να θεωρηθούν επιστημονικό προσωπικό εκ των οποίων 81 απασχολούνται με βραχυπρόθεσμες συμβάσεις (ένα έως τρία χρόνια). Κατά τη διάρκεια του έτους, το συνολικό προσωπικό μειώθηκε κατά 16 άτομα, με τον αριθμό των αποχωρησάντων να υπερβαίνει τον αριθμό των νεοπροσληφθέντων. Το 2002, η κοινοτική πολιτική για το προσωπικό που χρηματοδοτείται από τον προϋπολογισμό έρευνας τροποποιήθηκε σύμφωνα με τη Λευκή Βίβλο για τη μεταρρύθμιση της Επιτροπής που ζήτησε την "ένταξη του προσωπικού έρευνας στη βασική πολιτική της Επιτροπής για το προσωπικό". Στόχος της εν λόγω πολιτικής είναι το μόνιμο προσωπικό να φθάσει στο 65 έως 90% του συνολικού οργανικού προσωπικού και να κρατήσει ένα περιθώριο ευελιξίας μεταξύ 10 και 35% μόνιμων ερευνητικών θέσεων για την πρόσληψη ειδικευμένου προσωπικού με στόχο την αντιμετώπιση αυστηρά βραχυπρόθεσμων αναγκών.

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

8.2. Μη μόνιμο προσωπικό

Επιπλέον του βασικού του προσωπικού, το ΚΚΕρ φιλοξενεί επίσης υπότροφους, επισκέπτες-επιστήμονες, αποσπασμένους εθνικούς εμπειρογνώμονες, βοηθητικό προσωπικό και εκπαιδευόμενους που προέρχονται από τα κράτη μέλη, τις υποψήφιες χώρες ή αλλού.

Οι μη μόνιμοι εργαζόμενοι προσελκύονται από την πολιτισμική διαφορετικότητα του ΚΚΕρ, τα πολυτομεακά του Ινστιτούτα και τα δίκτυα συνεργασίας του, ενώ οι ίδιοι φέρνουν τις δεξιότητες, τις γνώσεις και την εμπειρογνωμοσύνη τους προκειμένου να συμβάλουν στην αντιμετώπιση των υφιστάμενων επιστημονικών προκλήσεων. Η στρατηγική του ΚΚΕρ να αυξήσει τον αριθμό του μη μόνιμου προσωπικού επιτεύχθηκε, όπως απεικονίζεται από τα μεγέθη που ακολουθούν.

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

8.3. Ίσες ευκαιρίες

Από το 2000, το ΚΚΕρ έχει υιοθετήσει μια εξαιρετικά δραστήρια θέση όσον αφορά την προαγωγή των ίσων ευκαιριών και, ιδιαίτερα, της ισότητας μεταξύ των δύο φύλων στο εργασιακό του περιβάλλον. Δημιουργήθηκε ένα δίκτυο Γυναίκα και Επιστήμη, το οποίο περιλαμβάνει εκπροσώπους από όλα τα Ινστιτούτα και τις Διευθύνσεις του ΚΚΕρ.

Κατά τη διάρκεια του 2002, το ΚΚΕρ εξέδωσε πρόσκληση υποβολής αιτήσεων για κατάρτιση στο ΚΚΕρ μέσω υποτροφιών έρευνας, στα πλαίσια δε των επιλεγέντων νεαρών ερευνητών, ξεπεράστηκε ο στόχος του 40% για τις γυναίκες υπότροφους στο ΚΚΕρ. Για πρώτη φορά, η ισοτιμία επιτεύχθηκε σχεδόν μεταξύ των μεταπτυχιακών υποτρόφων.

Το 2002, οι προσλήψεις γυναικών στο ΚΚΕρ στις βαθμίδες A8/A7/A6 ανήλθαν στο 32% και, τον Μάρτιο του 2002, το ΚΚΕρ ενέκρινε ένα κώδικα ορθής πρακτικής σχετικά την αναπλήρωση εργαζομένων που απουσιάζουν με άδεια μητρότητας.

8.4. Προϋπολογισμός (προϋπολογισμός και δαπάνες - θεσμικές δραστηριότητες)

Οι διαθέσιμες πιστώσεις για το ΚΚΕρ διαιρούνται σε δαπάνες προσωπικού, μέσα εκτέλεσης (συντήρηση κτιρίων και εξοπλισμού, ηλεκτρική ενέργεια, ασφάλειες, αναλώσιμα, κλπ.) και σε λειτουργικές πιστώσεις (άμεσες επιστημονικές δραστηριότητες).

Οι πιστώσεις προέρχονται από τον θεσμικό προϋπολογισμό, απευθείας από τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό για το ΚΚΕρ, στο πλαίσιο του έκτου προγράμματος πλαισίου. Από τον θεσμικό προϋπολογισμό διατέθηκαν τα κατωτέρω ποσά:

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Επιπλέον των εν λόγω πιστώσεων ανάληψης υποχρεώσεων, ένα συνολικό ποσό ύψους 10,2 εκατ. ευρώ διατέθηκε για τη χρηματοδότηση ενός προγράμματος δράσης για τον περιορισμό και την απαλλαγή από τις πυρηνικές ευθύνες που απορρέουν από δραστηριότητες που δεν συνδέονται άμεσα με τις έρευνες που διενεργεί το Κοινό Κέντρο Ερευνών από τη σύστασή του. Στόχος του προγράμματος είναι να καλύψει τον παροπλισμό των εγκαταστάσεων που έκλεισαν και τα απόβλητα από τις εν λόγω εγκαταστάσεις.

Πρόσθετες πηγές πιστώσεων ανάληψης υποχρεώσεων γίνονται διαθέσιμες μέσω συνεισφορών από τις Χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης (ΧΚΑΕ) και τις συνδεδεμένες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, την Κύπρο, τη Μάλτα και τις χώρες ΕΖΕΣ (15,3 εκατ. ευρώ το 2002), καθώς και από ανταγωνιστικές δραστηριότητες.

8.5. Ανταγωνιστικές δραστηριότητες

Στον κατωτέρω πίνακα απεικονίζονται οι αξίες των συμβάσεων που συνήφθησαν και έχουν εγγραφεί σε λογαριασμούς των ετών 2001 και 2002.

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Τα 2,3 εκατομμύρια ευρώ που διατέθηκαν σε δραστηριότητες επιμερισμένης δαπάνης αντικατοπτρίζουν τη σύναψη, κατά το έτος 2002, 19 νέων συμβάσεων. Η μείωση που παρατηρείται οφείλεται στο γεγονός ότι το πέμπτο πρόγραμμα πλαίσιο (ΠΠ5) διανύει το τελευταίο του έτος το 2001, καθώς και στο μειωμένο αριθμό προσκλήσεων για υποβολή προτάσεων το 2002.

Οι ανταγωνιστικές δραστηριότητες εκτός του προγράμματος πλαισίου καλύπτουν πρόσθετες επ' αμοιβή εργασίες για τις υπηρεσίες της Επιτροπής που δεν καλύπτονται από το πρόγραμμα εργασίας του ίδιου του ΚΚΕρ. Πενήντα οκτώ νέες συμβάσεις συνήφθησαν το 2002 για ένα συνολικό ποσό ύψους 13,8 εκατομμυρίων ευρώ - αύξηση 4,5 εκατομμυρίων ευρώ σε σύγκριση με το 2001.

Οι εργασίες για τρίτους ανέρχονται σε 5,2 εκατομμύρια ευρώ και πραγματοποιήθηκαν για ένα φάσμα 68 σημαντικών πελατών. Η σημαντική μείωση στα εν λόγω εισοδήματα, σε σύγκριση με το 2001, συνάδει πάραυτα με τις ετήσιες διακυμάνσεις των εργασιών για τρίτους και αντικατοπτρίζει μια γενική τάση απόκτησης πρόσθετου εισοδήματος μέσω της παροχής Ε&T στήριξης στις υπηρεσίες της Επιτροπής εκτός του προγράμματος εργασίας του ΚΚΕρ.

8.6. Δημοσιεύσεις του ΚΚΕρ ανά Ινστιτούτο, 2002

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

*Ειδικές δημοσιεύσεις: έγγραφα δημοσίων σχέσεων, τεχνικές σημειώσεις, δελτία, ενημερωτικά δελτία, εγχειρίδια, εσωτερικές εκθέσεις διαχείρισης, πρακτικά, διατριβές, ηλεκτρονικά έγγραφα.

9. Προσαρτήματα

9.1. Προσάρτημα 1: Μέλη και συμμετέχοντες στο Διοικητικό Συμβούλιο του ΚΚΕρ

Prof. Fernando ALDANA

Director Oficina de Innovaciσn y Tecnologνa Empresarial E. Tιcnica Superior de Ingenieros Industriales E - 28006 Madrid // ΠΡΟΕΔΡΟΣ

ΜΕΛΗ //

Mr Jacques WAUTREQUIN

Secrιtaire Gιnιral Honoraire Services Fιdιraux des Affaires Scientifiques, Techniques et Culturelles B - 1170 Bruxelles // ΒΕΛΓΙΟ

Dr Hans Peter JENSEN

Deputy Director Institute of Food Safety and Nutrition DK - 2860 Sψborg // ΔΑΝΙΑ

Mr Maximilian METZGER

Ministerialrat Bundesministerium fόr Bildung und Forschung D - 53175 Bonn // ΓΕΡΜΑΝΙΑ

Καθ. Δημοσθένης ΑΣΗΜΑΚΟΠΟΥΛΟΣ

Πρόεδρος του Τμήματος Φυσικής Πανεπιστήμιο Αθηνών GR - 157 84 Athens // ΕΛΛΑΔΑ

Prof. Josι Pνo BELTRΑN

Vicepresidente de Organizaciσn y Relaciones Institucionales Consejo Superior de Investigaciones Cientνficas (C.S.I.C.) E - 28006 Madrid // ΙΣΠΑΝΙΑ

Mr Philippe GARDERET

Directeur de l'Innovation et des Technologies Emergentes AREVA F - 75433 Paris Cιdex 09 // ΓΑΛΛΙΑ

Dr Killian HALPIN

Director Office of Science & Technology - Policy Division Forfαs, Wilton Park House IRL - Dublin 2 // ΙΡΛΑΝΔΙΑ

Ing. Paolo VENDITTI

Dir