Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα "Οικονομική ανάπτυξη, φορολογία και βιωσιμότητα των συνταξιοδοτικών συστημάτων στην ΕΕ"

(2002/C 48/22)

Κατά τη σύνοδο ολομέλειας, την 29η Μαρτίου 2001, και σύμφωνα με το άρθρο 23, παράγραφος 3 του Εσωτερικού Κανονισμού, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση πρωτοβουλίας με θέμα "Οικονομική ανάπτυξη, φορολογία και βιωσιμότητα των συνταξιοδοτικών συστημάτων στην ΕΕ".

Σύμφωνα με το άρθρο 11, παράγραφος 4, και το άρθρο 19, παράγραφος 1, του Εσωτερικού Κανονισμού, η ΟΚΕ αποφάσισε να συγκροτήσει υποεπιτροπή στην οποία ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών.

Η υποεπιτροπή "Οικονομική ανάπτυξη, φορολογία και βιωσιμότητα των συνταξιοδοτικών συστημάτων στην ΕΕ" υιοθέτησε τη γνωμοδότησή της στις 19 Οκτωβρίου 2001 (εισηγητής: ο κ. Byrne και συνεισηγητής: ο κ. van Dijk).

Κατά την 386η σύνοδο ολομελείας (συνεδρίαση της 29ης Νοεμβρίου 2001), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 90 ψήφους υπέρ, 2 ψήφους κατά και 2 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η καταβολή επαρκών συντάξεων στους συνταξιούχους αποτελεί βασικό στοιχείο της συνολικής διάρθρωσης της ευρωπαϊκής κοινωνικής προστασίας, γεγονός που επιτρέπει στους συνταξιούχους να τυγχάνουν μια σχετικής ασφάλειας του εισοδήματος.

1.2. Κατά τα τελευταία έτη, μελέτες που πραγματοποίησε η Επιτροπή και άλλοι οργανισμοί εφιστούν την προσοχή στην εξέλιξη της δημογραφικής διάρθρωσης στην ΕΕ και στον ενδεχόμενο κίνδυνο που εγκυμονεί μια τέτοια κατάσταση για τη βιωσιμότητα των συνταξιοδοτικών συστημάτων. Επί παραδείγματι, η Επιτροπή δήλωσε ότι "Ο συνδυασμός των τριών αξόνων που αποτελούν τα συνταξιοδοτικά συστήματα παρέχει πρωτοφανή ευημερία και οικονομική ανεξαρτησία στα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας στην Ευρώπη. Η προοπτική της γήρανσης του πληθυσμού και η συνταξιοδότηση της γενιάς με τη θεαματική αύξηση των γεννήσεων ('baby boom') συνιστούν σημαντικότατη πρόκληση γι' αυτό το ιστορικό επίτευγμα. Η γήρανση του πληθυσμού θα συντελεστεί σε τέτοια κλίμακα που, εάν δεν υπάρξουν οι κατάλληλες μεταρρυθμίσεις, υπάρχει ο κίνδυνος υπονόμευσης του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου καθώς και της οικονομικής μεγέθυνσης και σταθερότητας στην Ευρωπαϊκή Ένωση"(1).

1.3. Πέραν των δημογραφικών ζητημάτων, πρέπει επίσης να δοθεί προσοχή στην αναγκαιότητα προσαρμογής των συστημάτων συνταξιοδότησης στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της κοινωνίας και των ατόμων.

1.4. Η ΟΚΕ θεωρεί τη γενική βιωσιμότητα των συντάξεων ως ζήτημα αποφασιστικής σημασίας· για το λόγο αυτό ανέλαβε να καταρτίσει την παρούσα γνωμοδότηση πρωτοβουλίας, προκειμένου να εξετάσει το συγκεκριμένο πρόβλημα και να αξιολογήσει τη σημασία της οικονομικής μεγέθυνσης και της φορολογίας για την εξεύρεση λύσεως.

1.5. Η ΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η Επιτροπή πραγματοποίησε σημαντικό έργο κατά τα τελευταία έτη επιδιώκοντας να επικεντρώσει την προσοχή σε αυτό το κρίσιμο πρόβλημα. Η πλέον πρόσφατη ανακοίνωση της Επιτροπής, με τίτλο "Υποστήριξη εθνικών στρατηγικών για ασφαλείς και βιώσιμες συντάξεις, μέσω μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης"(2), εδράζεται στις εργασίες της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής και της Επιτροπής για την Κοινωνική Προστασία.

1.5.1. Στην ανακοίνωση προτείνεται να χρησιμοποιηθεί η ανοικτή μέθοδος συντονισμού, η οποία, χωρίς παρεκκλίσεις από την αρχή της επικουρικότητας, θα δώσει τη δυνατότητα στα κράτη μέλη να καθορίσουν κοινούς στόχους και κοινώς συμφωνημένους δείκτες. Οι στόχοι κατατάσσονται σε τρεις μεγάλες κατηγορίες:

- Επάρκεια των συντάξεων

- Οικονομική βιωσιμότητα των δημόσιων και ιδιωτικών συστημάτων συνταξιοδότησης

- Εκσυγχρονισμός των συνταξιοδοτικών συστημάτων για την κάλυψη των μεταβαλλόμενων αναγκών της κοινωνίας και των ατόμων.

1.5.2. Μολονότι η παρούσα γνωμοδότηση ξεκίνησε να καταρτίζεται προτού δημοσιοποιηθεί η εν λόγω ανακοίνωση(3), η ΟΚΕ θεωρεί ότι η γνωμοδότηση πραγματεύεται με ικανοποιητική λεπτομέρεια τα ζητήματα που θίγει η ανακοίνωση, γεγονός που δίδει στην ΟΚΕ το δικαίωμα να επιδοκιμάσει τους στόχους της ανακοίνωσης με την επιφύλαξη των παραρτημάτων που περιέχονται στη γνωμοδότηση της ΟΚΕ για την οποία γίνεται λόγος στην επόμενη παράγραφο.

1.5.3. Η ΟΚΕ εκπονεί γνωμοδότηση για την ανακοίνωση αυτή, η οποία θα επικεντρωθεί ιδίως σε ορισμένα σημεία που αφορούν τη συνοχή των σχετικών πολιτικών και τα μεθοδολογικά προβλήματα που θέτει η ανάπτυξη της συνεργασίας στον εν λόγω τομέα. Κατά συνέπεια, αυτές οι δύο γνωμοδοτήσεις είναι συμπληρωματικές και συνιστούν τη συμβολή της ΟΚΕ σε αυτή την υπό εξέλιξη συζήτηση.

2. Το δημογραφικό ζήτημα

2.1. Οι δημογραφικές μελέτες καταδεικνύουν σαφώς ότι η αναλογία των ηλικιωμένων σε σχέση με τα άτομα εργάσιμης ηλικίας θα αυξηθεί σημαντικά. Στην ανακοίνωσή της, με ημερομηνία 3 Ιουλίου 2001, η Επιτροπή δηλώνει: "Ο λόγος εξάρτησης των ηλικιωμένων θα αυξηθεί δραματικά την επόμενη δεκαετία και θα διπλασιαστεί το έτος 2050, σε σύγκριση με σήμερα."(4) (βλέπε Πίνακα 1).

Πίνακας 1: Στοιχειώδεις προβολές των λόγων εξάρτησης της τρίτης ηλικίας στα κράτη μέλη της ΕΕ (65+ σε άτομα ηλικίας 20-64 ετών)

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

2.2. Η κατάσταση αυτή οφείλεται κατά πρώτο λόγο στη βελτίωση των συνθηκών υγείας και διαβίωσης που απολαμβάνουν οι πολίτες της ΕΕ, βελτίωση που μεταφράζεται σε αύξηση του μέσου όρου ζωής. Η Επιτροπή υπογραμμίζει μάλιστα ότι σε όλες τις προηγούμενες προβλέψεις υπήρχε η τάση να υποτιμάται η αύξηση του μέσου προσδόκιμου ζωής, σε σημείο που είναι πιθανότερο η πραγματικότητα να υπερβεί τις σημερινές προβλέψεις παρά το αντίθετο.

2.3. Κατά δεύτερο λόγο, διαπιστώνεται σημαντική πτώση του ποσοστού γονιμότητας, ποσοστό που σε ορισμένα κράτη μέλη θα είναι στο εξής μικρότερο από το κατώτατο όριο ανανέωσης των γενεών.

2.4. Στη συζήτηση για τη βιωσιμότητα των συντάξεων, διάφορα άτομα ή αρχές επισήμαναν την ενδεχόμενη θετική συμβολή των μεταναστών, ενώ άλλοι αμφισβητούν αυτές τις απόψεις. Η Επιτροπή, για παράδειγμα, θεωρεί ότι, παρά την πιθανή αύξηση, το μεταναστευτικό ρεύμα δεν πρόκειται να βελτιώσει τον λόγο εξάρτησης.

Στο σημείο αυτό, η ΟΚΕ παραπέμπει στη γνωμοδότηση που υιοθέτησε για τη μεταναστευτική πολιτική. Εάν επιλεγεί η πολιτική ενθάρρυνσης της μετανάστευσης, είναι απαραίτητο να αναπτυχθεί κατάλληλη δράση κοινωνικής ενσωμάτωσης, η οποία θα επιτρέψει στην ΕΕ και στους μετανάστες να αποκομίσουν το μέγιστο δυνατό όφελος από αυτή την πολιτική.

2.5. Συνολικά, κατά τη διάρκεια των επόμενων 30-40 ετών ο λόγος εξάρτησης των ηλικιωμένων θα αυξηθεί σημαντικά. Αυτή η κατάσταση θα έχει αντίκτυπο στη χρηματοδότηση των συνταξιοδοτικών συστημάτων.

2.6. Η Επιτροπή κοινοποίησε ορισμένους αριθμούς για να δώσει μια εικόνα των πιθανών διαστάσεων του προβλήματος. Εάν δεν πραγματοποιηθούν μεταρρυθμίσεις, το επίπεδο δαπανών των εθνικών συνταξιοδοτικών συστημάτων μπορεί να υπερβεί το 15 % του ΑΕγχΠ το 2030, επίπεδο που δεν μπορεί να διατηρηθεί στο σημερινό πλαίσιο αναζήτησης βιώσιμων δημόσιων οικονομικών (βλέπε Πίνακα 2). Επί του παρόντος, οι δαπάνες για την καταβολή των συντάξεων στην ΕΕ ανέρχονται κατά μέσο όρο στο 12 % του ΑΕγχΠ. Πρέπει ωστόσο να σημειωθεί ότι αυτοί οι μέσοι όροι αποκρύπτουν σημαντικές αποκλίσεις μεταξύ των κρατών μελών. Η γνώμη της ΟΚΕ είναι ότι πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στα ανώτατα επίπεδα που μπορεί να φθάσει αυτό το ποσοστό σε ορισμένα κράτη μέλη κατά τα προσεχή έτη.

Πίνακας 2: Προβολές των δημοσίων δαπανών για τις συντάξεις - Υποθέσεις βάσει των τρεχουσών τάσεων((Εξαιρουμένων, εντούτοις, της Ισπανίας, που χρησιμοποίησε μεγαλύτερη πτώση του ποσοστού ανεργίας (4 % μακροπρόθεσμα), της Πορτογαλίας και της Δανίας που χρησιμοποίησαν αλλαγές στην παραγωγικότητα, 3 % και 1,5 % αντίστοιχα.))

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Πηγή: Επιτροπή Οικονομικής Πολιτικής

2.7. Η ΟΚΕ είναι της άποψης ότι αυτές οι προβλέψεις, που προκύπτουν από την αυξανόμενη ανισορροπία μεταξύ συμβαλλομένων και δικαιούχων, πρέπει να οδηγήσουν σε μέτρα για τη βιωσιμότητα των συνταξιοδοτικών συστημάτων, τόσο των διανεμητικών συστημάτων όσο και των συστημάτων με κεφαλαιοποίηση.

2.8. Στην πραγματικότητα, η Επιτροπή για την Κοινωνική Προστασία έχει εκφράσει την άποψη ότι το πρόβλημα της βιωσιμότητας των συντάξεων προϋποθέτει την ανταπόκριση σε μια τριπλή πρόκληση:

- να διασφαλιστεί η ικανότητα των συστημάτων συνταξιοδότησης να εκπληρώνουν τους κοινωνικούς τους στόχους, δηλαδή την παροχή ασφαλούς και επαρκούς εισοδήματος στους συνταξιούχους και στα εξαρτώμενα από αυτούς άτομα και εξασφάλιση, σε συνδυασμό με τα συστήματα υγείας και μακροχρόνιας φροντίδας, κατάλληλων συνθηκών διαβίωσης σε όλους τους ηλικιωμένους·

- να εξασφαλιστεί η οικονομική βιωσιμότητα των συστημάτων συνταξιοδότησης, έτσι ώστε η επερχόμενη γήρανση του πληθυσμού να μην επιδρά αρνητικά στη δημοσιονομική ισορροπία και να μην οδηγεί σε αθέμιτο καταμερισμό των πόρων ανάμεσα στις γενιές· και

- να αυξηθεί η ικανότητα των συνταξιοδοτικών συστημάτων να ανταποκρίνονται στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της κοινωνίας και των ατόμων, συμβάλλοντας έτσι στην αύξηση της ευελιξίας στην αγορά εργασίας, στην παροχή ίσων ευκαιριών σε άνδρες και γυναίκες όσον αφορά την απασχόληση και την κοινωνική προστασία και στην καλύτερη προσαρμογή των συνταξιοδοτικών συστημάτων στις ανάγκες του ατόμου.

2.8.1. Η ΟΚΕ συνιστά, στο πλαίσιο της ισότητας των ευκαιριών και της πλήρωσης των ατομικών αναγκών, να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στους εργαζόμενους που δεν ανήκουν σε κάποια συγκεκριμένη κατηγορία.

2.9. Όσον αφορά την εξέταση των οικονομικών συνεπειών, η ΟΚΕ συμμερίζεται την άποψη της Επιτροπής για την Κοινωνική Προστασία, σύμφωνα με την οποία δεν πρέπει να παραμελείται ο συσχετισμός μεταξύ των συντάξεων και του κόστους των συστημάτων υγείας. Η αύξηση του ποσοστού των ηλικιωμένων στο γενικό πληθυσμό θα οδηγήσει όχι μόνο σε αύξηση του κόστους των συντάξεων, αλλά και σε αύξηση του κόστους υγειονομικής περίθαλψης, συμπεριλαμβανομένης της επίδρασης τόσο των σωματικών μειονεξιών όσο και των γεροντικών ασθενειών. Η θέση αυτή αντιστοιχεί τώρα στο 7 % του ΑΕγχΠ της ΕΕ.

2.9.1. Η Επιτροπή ανέφερε ότι η Επιτροπή Οικονομικής Πολιτικής βρίσκεται στη διαδικασία αξιολόγησης των επιπτώσεων που προκαλεί η γήρανση του πληθυσμού στο κόστος υγειονομικής περίθαλψης, γεγονός που θα επιτρέψει να διαθέτουμε περισσότερο αξιόπιστες εκτιμήσεις για το μελλοντικό κόστος. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει θερμά αυτή την πρωτοβουλία, υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι μια προσέγγιση βασιζόμενη αποκλειστικά στη δημοσιονομική βιωσιμότητα μπορεί να αποδειχθεί ανεπαρκής και, κατά συνέπεια, να θέσει σε κίνδυνο την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών. Για το λόγο αυτό, η ΟΚΕ εμμένει επίσης στην αναγκαιότητα να εξετασθούν οι διάφορες συνιστώσες των δαπανών για την υγειονομική περίθαλψη, δίδοντας ιδιαίτερη προσοχή στις δαπάνες για φάρμακα, σύμφωνα με το αίτημα που έχει εκφράσει η ΟΚΕ σε ορισμένες γνωμοδοτήσεις της. Σε πρόσφατη γνωμοδότηση, η ΟΚΕ παρουσίασε επίσης την άποψή της, ότι "πρέπει και οφείλουμε να θεωρήσουμε πολύ χρήσιμη την προσφυγή σε μια συμπληρωματική ασφάλιση ασθενείας" (SOC/040 - Συμπληρωματική ασφάλιση ασθενείας)(5).

2.10. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι εάν τα κράτη μέλη ενεργήσουν συντονισμένα και από κοινού, δεν υπάρχει λόγος υπερβολικής απαισιοδοξίας για την ικανότητα της Κοινότητας να βρει βιώσιμη λύση στα δημογραφικά προβλήματα. Δεν πρέπει επίσης να λησμονηθεί ότι το πρόβλημα είναι όχι μόνο οικονομικό αλλά και κοινωνικό. Όπως έχει ήδη υποστηρίξει η ΟΚΕ, οι επενδύσεις που πραγματοποιούνται στον κοινωνικό τομέα ωφελούν την οικονομική ανάπτυξη στο σύνολό της. Η έκθεση της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής είναι σημαντική από την άποψη αυτή, διότι ζητά τη μείωση του χρέους, προκειμένου να ελευθερωθούν πόροι που θα μπορούν να επενδυθούν στη συνέχεια σε κοινωνικές πολιτικές.

3. Συντάξεις: οι πιθανές επιλογές

3.1. H Επιτροπή κατατάσσει την παροχή των συντάξεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση σε τρεις άξονες:

- πρώτος άξονας: τα θεσμοθετημένα συστήματα συνταξιοδότησης που χρηματοδοτούνται γενικά σύμφωνα με την αρχή του διανεμητικού συστήματος·

- δεύτερος άξονας: τα συστήματα επαγγελματικής σύνταξης με κεφαλαιοποίηση (που συνδέονται γενικά με τον εργοδότη ή τον επαγγελματικό κλάδο)·

- τρίτος άξονας: το σύστημα αποταμίευσης-ατομικής σύνταξης (που προσφέρουν γενικά οι εταιρείες ασφάλειας ζωής).

Οι άξονες 2 και 3 ονομάζονται παραδοσιακά "επικουρικές συντάξεις".

3.2. Τα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα κάθε άξονα εξετάστηκαν στο Πράσινο Βιβλίο της Επιτροπής με τίτλο "Οι επικουρικές συντάξεις στην ενιαία αγορά" το οποίο δημοσιεύθηκε τον Ιούνιο του 1997(6).

3.3. Τα συστήματα του πρώτου άξονα αποτελούν το σαφώς κυρίαρχο πρότυπο καταβολής συντάξεων στο σύνολο της ΕΕ. Ωστόσο, σε τρία κράτη μέλη - στις Κάτω Χώρες, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιρλανδία - ο δεύτερος και τρίτος άξονας αποτελούν σημαντική συνιστώσα στην παροχή των συντάξεων.

3.4. Η Επιτροπή υπέδειξε σαφώς ότι αποτελεί δικαιοδοσία του κάθε κράτους μέλους να αποφασίσει το επίπεδο εξάρτησης σε σχέση με κάθε έναν από τους εν λόγω άξονες. Η ΟΚΕ συμμερίζεται την άποψη αυτή και θεωρεί ότι η ζωτικής σημασίας αναγκαιότητα για κάθε κράτος μέλος είναι να λάβει τις πλέον ενδεδειγμένες αποφάσεις σε συνάρτηση με τις συνθήκες και τις παραδόσεις του. Ο στόχος που πρέπει να επιδιωχθεί είναι να επιτευχθεί μια ισορροπία που θα εγγυάται την εκπλήρωση των κοινωνικών στόχων και τη διατήρηση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας. Αυτό θα καταστεί δυνατό μόνο εάν οι μεταρρυθμίσεις αποτελέσουν αντικείμενο συμφωνίας μεταξύ των κυβερνήσεων και των κοινωνικών εταίρων.

3.5. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει το γεγονός ότι τα κράτη μέλη έχουν ξεκινήσει αυτή τη διαδικασία και ότι, σύμφωνα με τις αναφορές τους στην Επιτροπή, δεν προβλέπουν ριζικές μετατροπές στα συνταξιοδοτικά τους συστήματα, και ιδίως ότι αυτή η διαδικασία δεν προϋποθέτει απάρνηση των θεμελιωδών αρχών και των κοινωνικών στόχων αυτών των συστημάτων.

3.6. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι η θεσμοθέτηση κοινών στόχων και η χρήση κοινώς συμφωνημένων δεικτών, καθώς και η ολοκληρωτική εφαρμογή της ανοικτής μεθόδου συντονισμού, θα συμβάλει στην επίτευξη ομοφωνίας μεταξύ των κρατών μελών όσον αφορά τις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις και θα δώσει τη δυνατότητα ανταλλαγής εμπειριών σε αυτόν το σημαντικό τομέα. Εναπόκειται στο κάθε κράτος μέλος, δυνάμει της αρχής της επικουρικότητας, να επιλέξει τις μεθόδους που θα χρησιμοποιήσει για την επίτευξη αυτών των στόχων.

4. Βελτίωση της βιωσιμότητας των συντάξεων

4.1. Στο πλαίσιο αυτό, η επιτακτική ανάγκη είναι η εξασφάλιση της καταβολής των μελλοντικών συντάξεων, οποιαδήποτε μέθοδος χρηματοδότησης και αν επιλεγεί.

4.2. Αντίκτυπος της οικονομικής μεγέθυνσης

4.2.1. Η αύξηση της οικονομικής μεγέθυνσης δεν αποτελεί αυτοσκοπό, αλλά μέσο εξεύρεσης των οικονομικών πόρων που χρησιμοποιούνται για τη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου όλων των πολιτών. Κατά συνέπεια, δεν είναι δυνατόν να απομονώνονται ολοκληρωτικά οι οικονομικά επιτρεπτές δαπάνες, συμπεριλαμβανομένων των δαπανών για τις συντάξεις, από τις γενικές οικονομικές συνθήκες. Το ποσοστό οικονομικής μεγέθυνσης έχει δυνητικά μεγάλη σημασία για τη βιωσιμότητα των συντάξεων. Αυτό ισχύει ακόμη περισσότερο εάν θέσουμε ως αρχή ότι η αύξηση της οικονομικής μεγέθυνσης οδηγεί σε πτώση της ανεργίας και σε αύξηση των εισοδημάτων.

4.2.2. Οι δημογραφικές προβολές καταδεικνύουν την αναλογία μεταξύ των ατόμων εργάσιμης ηλικίας και των ατόμων σε ηλικία συνταξιοδότησης. Η αναλογία αυτή θα μεταβληθεί αναμφισβήτητα καθώς θα αυξηθεί ο αριθμός των συνταξιούχων.

4.2.3. Ωστόσο, η πιο σημαντική αναλογία στο οικονομικό πεδίο είναι αυτή που αφορά τα οικονομικά ενεργά άτομα και τους συνταξιούχους. Ως εκ τούτου, η προβολή του τρέχοντος ποσοστού απασχόλησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το οποίο είναι σχετικά χαμηλό (μολονότι η κατάσταση ποικίλλει αισθητά ανάλογα με το κράτος μέλος), ενισχύει τις δυσοίωνες προβλέψεις για τη βιωσιμότητα των συντάξεων.

4.2.4. Μολαταύτα, εάν μπορέσει να αυξηθεί αυτό το ποσοστό, θα μειωθεί ο αντίκτυπος του δημογραφικού προβλήματος - όσο περισσότερο αυξάνει το ποσοστό απασχόλησης, τόσο μεγαλύτερος είναι ο αντίκτυπος στις συντάξεις. Είναι λοιπόν αναγκαία μια παρατεταμένη περίοδος έντονης οικονομικής μεγέθυνσης για να καταλήξουμε σε αυτό το αποτέλεσμα.

4.2.5. Στην επόμενη παράγραφο εξετάζεται λεπτομερέστερα η αύξηση της συμμετοχής στην αγορά εργασίας. Στο σημείο αυτό, η ΟΚΕ επιθυμεί να υπογραμμίσει την αναγκαιότητα της βιώσιμης και δυναμικής οικονομικής μεγέθυνσης, η οποία οδηγεί σε αύξηση της απασχόλησης. Διάφορες σημαντικές παράμετροι μπορούν να επηρεάσουν την εν λόγω κατάσταση, όπως π.χ. η ανταγωνιστικότητα, οι οικονομικές επιδόσεις της ΕΕ ή η πολιτική για την απασχόληση.

Προκειμένου να αυξηθεί το επίπεδο συμμετοχής, είναι επίσης αναγκαίο να υπάρξει συνεκτική και συνεπής εθνική και ευρωπαϊκή προσέγγιση, όπως προβλέπει η διαδικασία του Λουξεμβούργου. Στο θέμα αυτό, έχουν σημασία ορισμένες συμπληρωματικές δράσεις (φύλαξη των παιδιών, δυνατότητα διακοπής της σταδιοδρομίας, κ.λπ.) οι οποίες καθιστούν περισσότερο εφικτό το συνδυασμό επαγγελματικής απασχόλησης και οικογένειας.

4.3. Αύξηση του ποσοστού συμμετοχής στην αγορά εργασίας

4.3.1. Μια σημαντική αύξηση του ποσοστού συμμετοχής στην αγορά εργασίας αποτελεί δράση με τη μεγαλύτερη επίδραση στη βελτίωση της βιωσιμότητας των συντάξεων.

4.3.2. Μολονότι η κατάσταση ποικίλλει αισθητά μεταξύ των κρατών μελών, όπως διαπιστώθηκε παραπάνω, το μέσο ποσοστό απασχόλησης στην ΕΕ είναι χαμηλό σε σύγκριση με εκείνο των ΗΠΑ και της Ιαπωνίας.

4.3.3. Πρέπει εντούτοις να παραδεχθούμε ότι αυτή η παράμετρος είναι γνωστή εδώ και πολλά χρόνια, αλλά η πρόοδος που έχει σημειωθεί σε αυτόν τον τομέα κυμαίνεται ακόμη σε μέτρια επίπεδα.

4.3.4. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβώνας έθεσε ως στόχο για το 2010 το ποσοστό του 70 % - σε σύγκριση με το τρέχον ποσοστό του 63 %. Ένας ξεχωριστός στόχος για ποσοστό "άνω του 60 %" τέθηκε για τις γυναίκες, των οποίων το ποσοστό απασχόλησης είναι παραδοσιακά μικρότερο από εκείνο των ανδρών.

Κατά τη διάρκεια της Συνόδου Κορυφής της Στοκχόλμης, οι αρχηγοί των ευρωπαϊκών κρατών και κυβερνήσεων αποσαφήνισαν αυτούς τους στόχους: το 2005, το γενικό ποσοστό απασχολούμενων πρέπει να φθάσει στο 67 % και εκείνο των γυναικών στο 57 %. Παράλληλα, τέθηκε ένας ξεχωριστός στόχος της τάξεως του 50 % για τους εργαζόμενους μεγαλύτερης ηλικίας.

4.3.5. Η ΟΚΕ υποστηρίζει την αρχή της βελτίωσης του ποσοστού απασχολούμενων, ωστόσο εκτιμά, βάσει της παρελθούσας εμπειρίας, ότι η αρχή αυτή συνιστά μεγάλη πρόκληση για τα κράτη μέλη της ΕΕ. Είναι προφανές ότι μια ετήσια οικονομική μεγέθυνση μεγαλύτερη του 3 % θα αποτελέσει αποφασιστικό παράγοντα για το ζήτημα αυτό. Εντούτοις, παρά την καλή οικονομική επίδοση που σημειώθηκε το 2000, πρόκειται για στόχο που δεν θα επιτευχθεί τα προσεχή έτη. Μεσοπρόθεσμα όμως, μπορούμε να ελπίζουμε σε βελτίωση των προοπτικών μεγέθυνσης και απασχόλησης. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι είναι αναγκαίος ένας επιτυχής συνδυασμός ευνοϊκών μακροοικονομικών συνθηκών και παρατεταμένων μεταρρυθμίσεων προκειμένου να ευνοηθεί η μεγέθυνση και η απασχόληση.

4.3.6. Η ΟΚΕ, μολονότι εκτιμά ότι για ορισμένα επαγγέλματα δικαιολογούνται οι δυνατότητες πρόωρης συνταξιοδότησης, συμμερίζεται την άποψη της Επιτροπής για την Κοινωνική Προστασία, σύμφωνα με την οποία οι οικονομικές και κοινωνικές ανάγκες που καθιστούσαν αποδεκτή την πρόωρη συνταξιοδότηση έχουν αρχίσει να μεταβάλλονται. Έτσι, η πρακτική που επέτρεπε στους εργαζόμενους μεγαλύτερης ηλικίας να συνταξιοδοτούνται πρόωρα, μολονότι επέτρεψε ορισμένες φορές σε νεότερους εργαζόμενους να βρουν ή να διατηρήσουν μια θέση εργασίας, αποτέλεσε παράγοντα μείωσης του ποσοστού απασχολούμενων και αύξησης των λόγων εξάρτησης. Κατά συνέπεια, η ΟΚΕ υποδεικνύει ότι επιβάλλεται να εξετασθεί πιο συγκεκριμένα κάθε ζήτημα που αφορά την αύξηση του ποσοστού απασχόλησης των εργαζομένων μεγαλύτερης ηλικίας, προκειμένου να αναπτυχθούν οι ενδεδειγμένες στρατηγικές για το σκοπό αυτό.

4.3.7. Η ΟΚΕ υποστηρίζει το στόχο της αύξησης των ποσοστών συμμετοχής των γυναικών στην αγορά εργασίας, αλλά επισημαίνει ότι κάτι τέτοιο θα απαιτήσει έντονες προσπάθειες στον τομέα των εγκαταστάσεων για τη φύλαξη των παιδιών. Κατά την άποψή της, είναι απαραίτητο να ευνοηθεί η δυνατότητα συμβιβασμού μεταξύ των οικογενειακών και των επαγγελματικών αναγκών, προκειμένου να αποφευχθεί ακόμη μεγαλύτερη πτώση στα ποσοστά γονιμότητας. Πράγματι, μία αύξηση των ποσοστών γονιμότητας θα είχε ευεργετική επίδραση στη δημογραφική κατάσταση. Η ΟΚΕ πραγματεύθηκε πιο εμπεριστατωμένα το ζήτημα των ποσοστών γονιμότητας στην ενημερωτική της έκθεση με τίτλο "Δημογραφική κατάσταση και προοπτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης"(7).

4.3.8. Η ΟΚΕ συμμερίζεται την άποψη της Επιτροπής για την Κοινωνική Προστασία ότι ο νέος στόχος για την αύξηση του ποσοστού απασχόλησης ανδρών και γυναικών μεγαλύτερης ηλικίας προσλαμβάνει πολύ μεγάλη σημασία. Η ΟΚΕ θεωρεί επίσης ότι οι εργαζόμενοι μεγαλύτερης ηλικίας και, ακόμη περισσότερο, τα άτομα με ειδικές ανάγκες πρέπει να μπορούν να επωφεληθούν από τα επιθυμητά μέτρα για την κάλυψη των αναγκών τους στον τομέα της κατάρτισης, καθώς και από ευέλικτους μηχανισμούς οργάνωσης της εργασίας που θα τους επιτρέψουν να διεκδικήσουν μια θέση εργασίας, καθώς είναι πολλοί αυτοί που επιθυμούν κάτι τέτοιο.

4.3.9. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία που ενέχει η επίτευξη των στόχων συμμετοχής στην αγορά εργασίας, λόγω των πλεονεκτημάτων που θα προκύψουν για τις συντάξεις, εντούτοις εμμένει στο γεγονός ότι πρέπει να αναπτυχθούν παράλληλα και άλλα μέτρα για την επίτευξη, υπό καλές συνθήκες, του στόχου της βιωσιμότητας των συντάξεων.

4.4. Μείωση του δημόσιου χρέους

4.4.1. Η ΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η μείωση του δημόσιου χρέους, και κατά συνέπεια του κόστους εξυπηρέτησης του δημόσιου χρέους, θα ενισχύσει την οικονομική κατάσταση των κρατών μελών. Θα τους παράσχει μεγαλύτερα περιθώρια ανάληψης του χρηματοδοτικού κόστους των συντάξεων στο μέλλον, αν και ο πιθανός αντίκτυπος ποικίλλει από το ένα κράτος μέλος στο άλλο.

4.4.2. Το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης που όλα τα κράτη μέλη είναι υποχρεωμένα να τηρούν, το οποίο προβλέπει ιδίως τη μείωση του δημόσιου χρέους και τη δημιουργία πλεονασμάτων, θα αυξήσει επίσης τη δυνατότητα διατήρησης των συνταξιοδοτικών συστημάτων πιο μακροπρόθεσμα. Κατ' αυτόν τον τρόπο, θα διευκολυνόταν, για παράδειγμα, η θέσπιση ενός αποθεματικού ταμείου (παράγραφος 7.5).

4.4.3. Η ΟΚΕ υποστηρίζει επίσης ότι είναι σημαντικό να βελτιωθεί η είσπραξη των φόρων και, ακόμη περισσότερο, να τιθασευθεί η φοροδιαφυγή, η οποία ευθύνεται εν μέρει για την κατάσταση των δημοσίων οικονομικών των κρατών μελών.

4.5. Προβολές των δημοσίων δαπανών για τις συντάξεις σύμφωνα με το σενάριο της Λισσαβώνας

4.5.1. Η Επιτροπή Οικονομικής Πολιτικής κατάρτισε ένα σενάριο βάσει των στόχων της Λισσαβώνας και ζήτησε από τα κράτη μέλη να πραγματοποιήσουν μια διαφορετική προβολή των δαπανών για τις συντάξεις σύμφωνα με αυτό το σενάριο (βλέπε Πίνακα 3). Όπως φαίνεται από τον πίνακα, η απόκλιση μεταξύ των δύο προβλέψεων όσον αφορά τη μέγιστη διαφορά της επιβάρυνσης των συντάξεων ποικίλλει, εκφραζόμενη σε ποσοστό του ΑΕγχΠ, από 0 μέχρι 2 %, με εξαίρεση την Ελλάδα όπου φθάνει το 4,2 %.

Πίνακας 3: Προβολές των δημοσίων δαπανών για τις συντάξεις - Σενάριο "Λισσαβώνα"((Όσον αφορά το σενάριο "Λισσαβώνα", η Γαλλία έλαβε ως αφετηρία την υπόθεση ότι τα ποσοστά ανεργίας και απασχολούμενων είναι χαμηλότερα από εκείνα που αναφέρονται παραπάνω. Το ποσοστό απασχολούμενων είναι χαμηλότερο, διότι δεν ελήφθησαν υπόψη αλλαγές που επηρεάζουν τους όρους αποδοχής της αίτησης συνταξιοδότησης, οι οποίες αποσκοπούν να αυξήσουν το ποσοστό απασχόλησης των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας. Οι υποθέσεις στις οποίες στηρίζεται η Γαλλία προσφέρουν ένα πιο αισιόδοξο σενάριο μεσοπρόθεσμα (για τα έτη 2010-2020 περίπου), ενώ το αντίθετο ισχύει μακροπρόθεσμα. Τα επίπεδα απασχολούμενων της Ιταλίας είναι χαμηλότερα από εκείνα που παρουσιάζονται στο γενικό σενάριο, ενώ, όσον αφορά την Ισπανία, η αύξηση της παραγωγικότητας είναι ελαφρώς υψηλότερη μετά το 2035. Όσον αφορά τον πληθυσμό, η Πορτογαλία χρησιμοποίησε το σενάριο της μέσης μεταβλητής και όχι το σενάριο της μέγιστης μεταβλητής.))

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Πηγή: Επιτροπή Οικονομικής Πολιτικής

4.5.2. Πρέπει να σημειωθεί ότι το σενάριο αυτό βασίζεται σε αρκετά αισιόδοξες υποθέσεις, ιδίως στις εξής:

- η ετήσια αύξηση του ΑΕγχΠ ορίζεται στο 3 % ή και παραπάνω για την περίοδο μέχρι το 2007·

- τα ποσοστά συμμετοχής των ανδρών και γυναικών συγκλίνουν προς το 83 % το 2045 (για την πλειονότητα των χωρών αυτό προϋποθέτει αύξηση του ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης)·

- τα ποσοστά ανεργίας ανδρών και γυναικών συγκλίνουν προς το 4 % το 2045·

- οι προβολές που αφορούν τον πληθυσμό εργάσιμης ηλικίας προέρχονται από το "αισιόδοξο σενάριο" της Εurostat·

- τα επίπεδα παραγωγικότητας και η οικονομική μεγέθυνση συγκλίνουν στο σύνολο της ΕΕ για να φθάσουν τα επίπεδα των ΗΠΑ το 2050. Ως υπόθεση λαμβάνεται ότι η αύξηση της παραγωγικότητας των ΗΠΑ κατά την πρώτη πεντηκονταετία αυτού του αιώνα θα είναι 1 %, σε σύγκριση με την τρέχουσα αύξηση του 2,3 %.

4.5.3. Η ΟΚΕ αναγνωρίζει ότι αυτό το σενάριο ευρύτατης βάσης συνιστά προβολή του μέλλοντος και όχι πρόβλεψη. Ωστόσο, συμμερίζεται το συμπέρασμα της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής ότι, αν και αυτό το σενάριο έχει το δυναμικό να συμβάλει σημαντικά στην αντιμετώπιση του προβλήματος των οικονομικών επιπτώσεων της γήρανσης του πληθυσμού, δεν θα λύσει από μόνο του το πρόβλημα της χρηματοδότησης των συντάξεων μακροπρόθεσμα. Ωστόσο, η ΟΚΕ θα επιθυμούσε να τονίσει ότι, έχοντας υπόψη τη σημερινή επιδείνωση του παγκόσμιου οικονομικού κλίματος από άποψη κυκλικών συνθηκών και απασχόλησης, το προαναφερόμενο σενάριο οικονομικής πολιτικής και πολιτικής απασχόλησης πρέπει, δικαιολογημένα, να θεωρείται αισιόδοξο. Συνεπώς, η ΟΚΕ κρίνει ότι είναι επιτακτικά αναγκαία μία καλύτερα συντονισμένη ευρωπαϊκή οικονομική στρατηγική και στρατηγική απασχόλησης, στην οποία να συμμετέχουν όλοι οι ενδιαφερόμενοι, ώστε να δοθεί ώθηση στην ανάπτυξη και την απασχόληση.

5. Δράσεις για τη βελτίωση της βιωσιμότητας

5.1. Το ποσοστό γήρανσης του πληθυσμού της ΕΕ στο μέλλον θα έχει σημαντική επίδραση στη βιωσιμότητα των συντάξεων. Σύμφωνα με τα σημερινά δεδομένα, η αυξανόμενη διάρκεια ζωής θα έχει προοδευτικό χαρακτήρα και, για το λόγο αυτό, είναι απαραίτητο να αναληφθούν δράσεις από τώρα, ώστε να προληφθούν οι έκτακτες δαπάνες που θα προκύψουν. Η Επιτροπή Οικονομικής Πολιτικής έχει ήδη αναγνωρίσει ότι, ακόμη και στο αισιόδοξο σενάριό της, το αποτέλεσμα δεν θα καλύπτει πλήρως την οικονομική επιβάρυνση της γήρανσης του πληθυσμού, οι δε πρόσφατες εξελίξεις στον κόσμο αυξάνουν τον κίνδυνο δυστοκίας των μέτρων. Η ανάληψη δράσεων από τώρα δεν θα επιτρέψει να καταστεί δυσβάστακτο το κόστος χρηματοδότησης των συντάξεων, δεδομένου ότι το επιπρόσθετο κόστος μπορεί να αφορά μία παρατεταμένη περίοδο. Αυτό φαίνεται επίσης να συμφωνεί με την έννοια της αλληλεγγύης των γενεών.

5.2. Η ΟΚΕ συμμερίζεται την άποψη της Επιτροπής για την Κοινωνική Προστασία, ότι πρέπει να αποφευχθεί η άνιση κατανομή των πόρων μεταξύ των γενεών. Τούτο προϋποθέτει να ενεργήσουμε σύντομα, προκειμένου να μην επιβάλουμε στις μελλοντικές γενεές άδικα βάρη.

5.3. Οι πιθανές δράσεις εμπίπτουν σε δύο κατηγορίες

(α) βελτίωση της βιωσιμότητας των διανεμητικών συστημάτων συνταξιοδότησης·

(β) συμπλήρωση των υφιστάμενων συστημάτων συνταξιοδότησης με ένα πιο σημαντικό στοιχείο προχρηματοδότησης (δεύτερος και τρίτος άξονας).

Όσον αφορά τα παραπάνω, η μία πιθανότητα δεν αποκλείει την άλλη.

5.4. Βελτίωση της βιωσιμότητας των διανεμητικών συστημάτων συνταξιοδότησης

Εκτός από τα σημεία που έχουν ήδη παρουσιαστεί στο κεφάλαιο 4, μπορούν επίσης να συμπεριληφθούν τα παρακάτω στοιχεία, ανάλογα με την κατάσταση κάθε κράτους μέλους:

(α) αύξηση των ποσοστών συμμετοχής των εργαζομένων μεγαλύτερης ηλικίας (βλέπε σημείο 7.3)·

(β) αξιολόγηση της δυνατότητας αύξησης των εισφορών (βλέπε σημείο 7.4)·

(γ) δημιουργία "αποθεματικών ταμείων", προκειμένου να εξουδετερωθούν οι συνέπειες της γήρανσης του πληθυσμού μέχρις ότου η πυραμίδα των ηλικιών επανέλθει σε ισορροπία (βλέπε σημείο 7.5)·

(δ) τροποποίηση των όρων που θα παρέχουν μελλοντικά δικαίωμα συνταξιοδότησης (βλέπε σημείο 7.6)·

(ε) επανεξέταση της διάρθρωσης της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης η οποία σε ορισμένα κράτη μέλη καθυστερεί άσκοπα την είσοδο στην αγορά εργασίας (βλέπε σημείο 7.7)·

(στ) μείωση του δημόσιου χρέους ώστε να ελευθερωθούν οι πόροι που θα καταστήσουν εφικτή τη διατήρηση των συστημάτων συνταξιοδότησης (βλέπε σημείο 4.4)·

(ζ) συνδυασμός των παραπάνω μεθόδων.

5.5. Στο πλαίσιο της ενιαίας αγοράς, η Επιτροπή ενέκρινε μέτρα για τη θέσπιση συστημάτων επικουρικών συντάξεων, χωρίς ωστόσο να προωθεί ειδικά την ανάπτυξή τους. Η Επιτροπή, σε πρόσφατη πρόταση οδηγίας, επεδίωξε επίσης, αφενός, να βελτιώσει την προστασία των ασφαλισμένων σε συνταξιοδοτικά ταμεία μέσω αυστηρότερων διαδικασιών ελέγχου και, αφετέρου, να υπάρξει καλύτερη πληροφόρηση προκειμένου να βελτιωθεί η διαφάνεια. Τέλος, επεδίωξε τη θέσπιση ενός συστήματος ειδικά σχεδιασμένου για να βελτιώνει τις επενδυτικές αποδόσεις, ελέγχοντας παράλληλα τους σχετικούς κινδύνους.

5.6. Μολονότι είναι αλήθεια ότι μια, έστω και μερική, μετάβαση από το διανεμητικό σύστημα στο σύστημα με κεφαλαιοποίηση μπορεί να θεωρείται ως ελκυστική λύση από ορισμένα κράτη, και κάτι τέτοιο έχει πραγματοποιηθεί, για παράδειγμα, τόσο στη Σουηδία όσο και στην Ιταλία, πρέπει εντούτοις να εξετασθούν προσεκτικά οι κοινωνικές επιπτώσεις.

5.7. Αυτό οφείλεται στην αναγκαιότητα ταυτόχρονης καταβολής πληρωμών σε δύο διαφορετικά συστήματα. Θα ήταν απαράδεκτο να τίθενται σε κίνδυνο τα εισοδήματα των σημερινών συνταξιούχων μεταφέροντας τις εισφορές του διανεμητικού συστήματος προς ένα ταμείο με κεφαλαιοποίηση για τη χρηματοδότηση μελλοντικών συντάξεων. Ωστόσο, είναι εφικτό κάποιο επίπεδο προχρηματοδότησης, όπως αποδείχθηκε στη Σουηδία, και θα συνέβαλε σημαντικά στο μετριασμό του μελλοντικού κόστους.

5.8. Το βασικό ενδιαφέρον των συστημάτων με κεφαλαιοποίηση εξακολουθεί να βρίσκεται στο γεγονός ότι δεν εξαρτώνται από την εξέλιξη των σχέσεων μεταξύ συμβαλλομένων και δικαιούχων, εξέλιξη που εξ ορισμού δεν είναι δυνατόν να προβλεφθεί με ακρίβεια. Οι διαθέσιμοι πόροι ενδείκνυται να επενδύονται σε ένα αρκετά διαφοροποιημένο χαρτοφυλάκιο, ώστε να μειώνονται οι κίνδυνοι στο ελάχιστο, εντούτοις πρέπει επίσης να αποφευχθεί η θέσπιση ποσοτικών ορίων. Η ΟΚΕ έχει εκδώσει γνωμοδότηση για την πρόταση οδηγίας της Επιτροπής για τις δραστηριότητες ιδρυμάτων επαγγελματικών συνταξιοδοτικών παροχών(8).

5.9. Ωστόσο, λαμβανομένης υπόψη της σχετικής σημασίας των εθνικών συστημάτων, οι μεγαλύτερες προσπάθειες πρέπει να καταβληθούν για τη διατήρηση της βιωσιμότητάς τους.

6. Φορολογία

6.1. Η ΟΚΕ προτείνει τα κράτη μέλη να χρησιμοποιήσουν τη φορολογία για να ενθαρρύνουν τα μέτρα που επιθυμούν να προωθήσουν στο θέμα των συντάξεων.

6.1.1. Οι φορολογικές ελαφρύνσεις για τις εισφορές μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να ενθαρρυνθούν η ατομική αποταμίευση ή άλλες μορφές αποταμίευσης για συνταξιοδοτικούς σκοπούς με σκοπό, για παράδειγμα, τη συμπλήρωση των εθνικών συστημάτων συνταξιοδότησης.

6.1.2. Οι φορολογικές ελαφρύνσεις μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν για την ενθάρρυνση των εργοδοτών να θεσπίσουν συνταξιοδοτικά συστήματα με κεφαλαιοποίηση για τους εργαζομένους τους. Θα ήταν χρήσιμο να αναπτυχθούν συστήματα επικουρικής σύνταξης σε επίπεδο επιχειρήσεων ή κατηγοριών βάσει συμφωνιών που θα περιλαμβάνονται στις συλλογικές συμβάσεις.

6.1.3. Οι φορολογικές διατάξεις για τα συστήματα με κεφαλαιοποίηση βασίζονται σε τρεις έννοιες, οι οποίες διαφέρουν μεταξύ των κρατών μελών:

(α) EEI, δηλαδή φορολογική απαλλαγή των εισφορών και των εσόδων από επενδύσεις και φορολόγηση των συντάξεων·

(β) EII, δηλαδή φορολογική απαλλαγή των εισφορών, φορολόγηση των εσόδων από επενδύσεις και των συντάξεων·

(γ) IEE, δηλαδή φορολόγηση των εισφορών, απαλλαγή των εσόδων από επενδύσεις και των συντάξεων.

Η ιδέα ότι, εφόσον το εισόδημα διαφοροποιείται (μέσω των εισφορών για τις συντάξεις) τότε πρέπει και ο φόρος να διαφοροποιείται, είναι λογική. Ομοίως, εάν ληφθεί υπόψη η αύξηση του μεριδίου του ΑΕγχΠ που θα καταβληθεί στους μελλοντικούς συνταξιούχους, τότε φαίνεται δύσκολο να υποστηριχθεί η μη φορολόγηση των συντάξεων.

6.2. Από τη σκοπιά της ενιαίας αγοράς, είναι σημαντικό να βρεθούν σύντομα λύσεις στα προβλήματα της διασυνοριακής καταβολής των συντάξεων. Σε σχέση με αυτό, η ΟΚΕ επιδοκιμάζει την πρόσφατη ανακοίνωση της Επιτροπής για το ζήτημα της φορολογίας, η οποία έχει ήδη αποτελέσει αντικείμενο ξεχωριστής γνωμοδότησης της ΟΚΕ(9).

7. Γενικές παρατηρήσεις

7.1. Η εξασφάλιση της πληρωμής των συντάξεων σε έναν συνεχώς γηράσκοντα πληθυσμό αποτελεί μια από τις κύριες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η ΕΕ. Οι πολίτες της ΕΕ πρέπει να μπορούν να αναμένουν ότι θα καταβληθούν οι αναγκαίες προσπάθειες.

7.2. Η πρωταρχική ανησυχία της ΟΚΕ εξακολουθεί να είναι η εγγύηση του εισοδήματος των μελλοντικών συνταξιούχων. Οι συνταξιούχοι συνιστούν ένα ευάλωτο τμήμα της κοινωνίας και τα συμφέροντά τους πρέπει να προστατεύονται. Η ΟΚΕ είναι σταθερά πεπεισμένη για την αναγκαιότητα ανάληψης ενδεδειγμένης δράσης προς επίτευξη αυτού του σκοπού, λαμβάνοντας ταυτόχρονα υπόψη την ανάγκη διατήρησης της αλληλεγγύης των γενεών.

7.3. Αύξηση των ποσοστών συμμετοχής των εργαζομένων μεγαλύτερης ηλικίας

7.3.1. Η αύξηση των ποσοστών συμμετοχής στην αγορά εργασίας είναι ιδιαίτερα σημαντική για τη δυνατότητα χρηματοδότησης των συντάξεων. Όπως προαναφέρθηκε, το ποσοστό αυτό είναι αισθητά χαμηλότερο για τους εργαζόμενους ηλικίας 55-64 ετών από ό,τι για τις άλλες κατηγορίες ηλικίας. Αυτό οφείλεται κατά κύριο λόγο σε προσυνταξιοδοτικές ρυθμίσεις για τους εργαζόμενους μεγαλύτερης ηλικίας.

Οι εν λόγω ρυθμίσεις είχαν θεσπιστεί για να μπορούν οι εργαζόμενοι μεγαλύτερης ηλικίας να αποχωρούν και να αφήνουν τη θέση τους σε νεότερους εργαζόμενους με κοινωνικά υπεύθυνο τρόπο. Αυτό ήταν αναγκαίο λόγω της υψηλής ανεργίας.

7.3.2. Έκτοτε οι απόψεις άλλαξαν. Η κατάσταση στην αγορά εργασίας πολλών κρατών μελών έχει μεταβληθεί. Οι οικονομικές συνέπειες των συστημάτων πρόωρης συνταξιοδότησης είναι τόσο σοβαρές όσο ποτέ άλλοτε.

7.3.3. Σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της, η ΟΚΕ έχει ήδη ζητήσει την αύξηση του ποσοστού συμμετοχής των εργαζομένων μεγαλύτερης ηλικίας. Στη γνωμοδότηση για τους εργαζόμενους μεγαλύτερης ηλικίας είχαν προταθεί διάφορα μέτρα όπως:

- μία πολιτική προσωπικού με γνώμονα την ηλικία,

- φορολογικά κίνητρα στους εργοδότες που συνεχίζουν να απασχολούν άτομα μεγαλύτερης ηλικίας,

- συντάξεις για εργαζόμενους κατά μερική απασχόληση,

- φορολογικά κίνητρα στους εργαζόμενους για να παραμείνουν περισσότερο εν ενεργεία,

- ευέλικτα συνταξιοδοτικά συστήματα.

7.3.4. Για να αυξηθεί το ποσοστό συμμετοχής των εργαζομένων μεγαλύτερης ηλικίας, η ΟΚΕ δεν θεωρεί προς το παρόν σκόπιμη την εναρμόνιση της ηλικίας συνταξιοδότησης. Αυτό είναι και θα πρέπει να συνεχίσει να είναι εθνικό θέμα.

Τέλος, η ΟΚΕ δεν θεωρεί και τόσο σκόπιμη μία συζήτηση για την αύξηση της ηλικίας συνταξιοδότησης έως ότου το ποσοστό συμμετοχής των πιο ηλικιωμένων εργαζομένων αυξηθεί αισθητά, επειδή ο πλέον σημαντικός δείκτης είναι η πραγματική και όχι η προβλεπόμενη από το νόμο ηλικία συνταξιοδότησης.

7.3.5. Κατά συνέπεια, η ΟΚΕ συνιστά να επιδειχθεί κάποια ευελιξία, ώστε τα υγιή άτομα που επιθυμούν να συνεχίσουν να εργάζονται, είτε με πλήρη είτε με μερική απασχόληση, να έχουν τη δυνατότητα να το πράξουν και να ενθαρρύνονται με οικονομικά κίνητρα. Η δυνατότητα ενός εργαζομένου που έχει φθάσει στην απαιτούμενη ηλικία να μειώσει σταδιακά το χρόνο εργασίας του θα αποδέσμευε νέες θέσεις εργασίας, δίδοντάς του παράλληλα τη δυνατότητα να παραμένει ενεργός και να λαμβάνει αποδοχές αντίστοιχες με τις ανάγκες του. Κατ' αυτόν τον τρόπο, θα αναβαλλόταν η καταβολή της πραγματικής σύνταξης.

7.3.6. Αυτή η ευελιξία πρέπει να υπάρχει παράλληλα τόσο στα συνταξιοδοτικά συστήματα του δημόσιου τομέα όσο και στα συνταξιοδοτικά συστήματα του ιδιωτικού τομέα. Επί του παρόντος, ωστόσο, οι κανόνες που ρυθμίζουν την ευελιξία στο θέμα της συνταξιοδότησης ποικίλλουν συχνά μεταξύ των αξόνων. Εάν η ευελιξία εφαρμοστεί συνεκτικά για κάθε άξονα, σε κάθε κράτος μέλος, τότε θα μπορούσαν να προωθηθούν πρότυπα όψιμης συνταξιοδότησης. Η γενίκευση της όψιμης συνταξιοδότησης ενέχει πλεονεκτήματα για το οικονομικό πεδίο, συμβάλλοντας παράλληλα στη βελτίωση και την ασφάλεια των συντάξεων.

7.4. Αξιολόγηση της δυνατότητας αύξησης των εισφορών

7.4.1. Η ΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η αύξηση των εισφορών που καταβάλλονται τόσο από τους εργοδότες όσο και από τους εργαζομένους μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση της βιωσιμότητας των συστημάτων συνταξιοδότησης.

7.4.2. Ωστόσο, η ΟΚΕ ανησυχεί για τις πιθανές συνέπειες της αύξησης των εισφορών· πράγματι, το σύστημα αυτό:

(α) αυξάνει το κόστος της απασχόλησης, γεγονός που μπορεί να αποβεί αντίθετο προς το στόχο της αύξησης των ποσοστών απασχόλησης·

(β) είναι πιθανώς άδικο, διότι ζητά από τους εργαζόμενους να καταβάλουν εισφορές πολύ υψηλότερες του οικονομικού κόστους των παροχών που θα λαμβάνουν οι ίδιοι μελλοντικά, λόγω της ανισορροπίας μεταξύ του αριθμού των συμβαλλομένων και του αριθμού των δικαιούχων γύρω στα μέσα του 21ου αιώνα·

(γ) θα μπορούσε να μειώσει την ικανότητα της ΕΕ να προσελκύει διεθνώς διακινήσιμα επενδυτικά κεφάλαια·

(δ) θα μπορούσε να οδηγήσει σε μετανάστευση εκτός της ΕΕ εξαιρετικά ειδικευμένων εργαζομένων (διαρροή εγκεφάλων).

7.4.3. Ως εκ τούτου, η ΟΚΕ εκτιμά ότι κάθε πρόταση με σκοπό την αύξηση των εισφορών πρέπει να εξετάζεται σχετικά με τον προβλέψιμο αντίκτυπό της στην απασχόληση.

7.5. Αντιστάθμιση της αύξησης του κόστους με τη χρήση αποθεματικού ταμείου

7.5.1. Κατά την άποψη της ΟΚΕ, ένας τρόπος ενίσχυσης της βιωσιμότητας των συστημάτων του πρώτου άξονα είναι, όπου αυτό είναι δυνατό, να τεθούν ήδη από τώρα σε αποθεματικό πόροι που θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν μετά το 2020 για την αντιστάθμιση της αύξησης του κόστους.

7.5.2. Η Ιρλανδία συγκαταλέγεται στα κράτη μέλη που έχουν υιοθετήσει αυτή τη μέθοδο. Το 1998, η ιρλανδική κυβέρνηση ανακοίνωσε τη μεταρρύθμιση των συνταξιοδοτικών συστημάτων. Τα προτεινόμενα μέτρα περιλάμβαναν ιδίως τη δημιουργία ενός εθνικού αποθεματικού ταμείου για τις συντάξεις, στο οποίο η κυβέρνηση είναι υποχρεωμένη να καταβάλει κάθε χρόνο το 1 % του ΑΕγχΠ. Επιπλέον, τα έσοδα από πρόσφατες ιδιωτικοποιήσεις κατατέθηκαν σε αυτό το ταμείο. Οι επενδύσεις του ταμείου θα πραγματοποιούνται υπό τον έλεγχο ενός ανεξάρτητου οργανισμού και θα συμβάλουν στη χρηματοδότηση των κρατικών δαπανών για τις συντάξεις μετά το 2025. Επίσης, προβλέπονται εγγυήσεις προκειμένου οι μελλοντικές κυβερνήσεις να μην μπορούν να χρησιμοποιήσουν αυτά τα χρήματα για άλλους σκοπούς.

7.5.3. Η ΟΚΕ είναι της άποψης ότι η ύπαρξη εγγυήσεων αποτελεί σημαντικό μέσο προστασίας των συμφερόντων των συνταξιούχων, καθώς αποκλείει τη δυνατότητα κάποια μελλοντική κυβέρνηση να χρησιμοποιήσει αυτούς τους πόρους για την επίτευξη άλλων στόχων.

7.5.4. Η μέθοδος αυτή δεν συνιστά από μόνη της εξέλιξη προς την προχρηματοδότηση, αλλά μέσο εξασφάλισης μιας πιο δίκαιης ισορροπίας μεταξύ των γενεών.

7.6. Μία δυνατότητα βελτίωσης της βιωσιμότητας των συντάξεων είναι η τροποποίηση των όρων που παρέχουν μελλοντικά το δικαίωμα συνταξιοδότησης. Η ΟΚΕ γνωρίζει ότι ορισμένα κράτη μέλη έχουν προβεί στο είδος αυτό αναθεώρησης των κανόνων περί δικαιώματος συνταξιοδότησης. Η ΟΚΕ δεν θεωρεί ότι ο τομέας αυτός ενδείκνυται για γενικές συστάσεις, αφενός μεν, λόγω της αρχής της επικουρικότητας, αφετέρου δε, επειδή οποιαδήποτε ανάλογη δράση πρέπει να προσιδιάζει στη συγκεκριμένη κατάσταση του σχετικού κράτους μέλους και να συζητηθεί κατά το δοκούν με τους κοινωνικούς εταίρους.

7.7. Η ΟΚΕ γνωρίζει ότι σε ορισμένα κράτη μέλη η διάρθρωση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης καθυστερεί άσκοπα την είσοδο πτυχιούχων στην αγορά εργασίας. Η νέα δημογραφική κατάσταση καθιστά επιθυμητή την επανεξέταση του θέματος αυτού. Ωστόσο, η ΟΚΕ τονίζει ότι η πρόταση δεν αποσκοπεί στη μείωση του εκπαιδευτικού επιπέδου το οποίο, έχοντας υπόψη το στόχο του Συμβουλίου της Λισσαβώνας να καταστεί η ΕΕ η ανταγωνιστικότερη οικονομία της γνώσης, θα πρέπει οπωσδήποτε να αναβαθμιστεί.

7.8. Συμπλήρωση των εθνικών συνταξιοδοτικών συστημάτων με συστήματα επικουρικής σύνταξης με κεφαλαιοποίηση

7.8.1. Πολλά κράτη μέλη θεωρούν ότι η ενθάρρυνση των συστημάτων επικουρικής σύνταξης μπορεί να συμβάλει στη βιωσιμότητα όλων των συνταξιοδοτικών συστημάτων τους. Όλοι αυτοί οι πόροι πρέπει να επενδυθούν σε ένα πολύ διαφοροποιημένο χαρτοφυλάκιο, προκειμένου ο κίνδυνος να μειωθεί στο ελάχιστο, αλλά δεν πρέπει επίσης να τεθούν ποσοτικά όρια.

7.8.2. H Επιτροπή έχει ήδη προτείνει κανονιστικά πρότυπα για να εξασφαλιστεί η ασφάλεια και η βιωσιμότητα των συστημάτων επικουρικής σύνταξης με κεφαλαιοποίηση.

7.8.3. Τα συστήματα επικουρικής σύνταξης είναι αρκετά συνήθη σε τρία κράτη μέλη - στις Κάτω Χώρες, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιρλανδία. Στις χώρες αυτές, το ποσό της κρατικής σύνταξης (διανεμητικό συνταξιοδοτικό σύστημα) είναι σχετικά χαμηλό, και πολλοί εργαζόμενοι καταφεύγουν στα συστήματα επικουρικής σύνταξης για να συμπληρώσουν τις συντάξεις τους. Μολονότι είναι γεγονός ότι στις Κάτω Χώρες υπάρχει πρακτικά καθολική κάλυψη, εντούτοις για διάφορους λόγους - απροθυμία των εργοδοτών να χρηματοδοτήσουν τα συνταξιοδοτικά συστήματα, καθεστώς των έκτακτων εργαζόμενων, κ.λπ. - η κάλυψη πολλών εργαζομένων που είναι ασφαλισμένοι σε αυτά τα συστήματα είναι ανεπαρκής στο Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιρλανδία.

7.8.4. Πρόσφατα, προτάθηκαν λύσεις σε αυτό το πρόβλημα, τόσο στο Ηνωμένο Βασίλειο όσο και στην Ιρλανδία. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η κυβέρνηση θέσπισε ένα προαιρετικό σύστημα αποταμίευσης συντάξεως (τις "Stakeholder pensions"). Η κυβέρνηση δημιούργησε ένα πλαίσιο, βάσει του οποίου οι ιδιωτικοί φορείς μπορούν να προτείνουν προαιρετικά σχέδια αποταμίευσης συντάξεως. Οι εργοδότες είναι υποχρεωμένοι να συνεργάζονται αφαιρώντας τις κρατήσεις από τους μισθούς, εντούτοις οι εισφορές των εργοδοτών παραμένουν προαιρετικές. Επιπλέον, βάσει της νομοθεσίας υπάρχει ανώτατο όριο στα ετήσια έξοδα διαχείρισης, ούτως ώστε να διασφαλίζονται οι μέγιστες δυνατές επενδύσεις προς όφελος των εργαζομένων. Στην πραγματικότητα, το σύστημα αυτό συνίσταται σε ένα σχέδιο μεταβιβάσιμων αποταμιεύσεων που θα χρησιμεύσει αργότερα για την πληρωμή των συντάξεων.

7.8.5. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι θα ήταν χρήσιμο και άλλα κράτη μέλη να καταφύγουν σε αυτό το είδος συστήματος, προκειμένου να συμπληρώσουν τα θεσμοθετημένα συστήματά τους.

7.9. Προσαρμογή των συντάξεων σε μια μεταβαλλόμενη κοινωνία

7.9.1. Η ΟΚΕ συμμερίζεται την άποψη της Επιτροπής για την Κοινωνική Προστασία ότι πρέπει να επιδιωχθεί η προσαρμογή των συνταξιοδοτικών συστημάτων στις μεταβαλλόμενες συνθήκες της απασχόλησης και στην αναγκαιότητα να εξασφαλιστεί η ισότητα μεταξύ γυναικών και ανδρών.

7.9.2. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι, λόγω της σοβαρότητας των ζητημάτων, η ανταλλαγή εμπειριών μεταξύ των κρατών μελών μπορεί να προσφέρει πολλά πλεονεκτήματα.

7.9.3. Ένας ευκταίος μακροπρόθεσμος στόχος είναι η εξατομίκευση των συντάξεων, δηλαδή το δικαίωμα συνταξιοδότησης να ανήκει στο άτομο και να μην απορρέει, όπως παρατηρείται τώρα σε ορισμένες περιπτώσεις, από την εξάρτηση από άλλο άτομο. Αυτό αφορά κυρίως τις γυναίκες. Ωστόσο, λόγω των ιδιαίτερων στοιχείων που χαρακτηρίζουν την απασχόληση των γυναικών (π.χ. περίοδοι άδειας για να φροντίσουν τα παιδιά τους), πρέπει να δοθεί προσοχή ώστε οι γυναίκες να μην φθάσουν στο σημείο να λαμβάνουν ανεπαρκείς συντάξεις. Ορισμένα κράτη μέλη έχουν αντιμετωπίσει αυτό το πρόβλημα επιτυχώς.

7.9.4. Στην Κοινότητα, αρκετοί ανεξάρτητοι επιχειρηματίες αμελούν συχνά να εξασφαλίσουν επαρκή σύνταξη γι' αυτούς και για τα εξαρτώμενα από αυτούς πρόσωπα και είναι πιθανό να μην δικαιούνται επαρκή σύνταξη στο πλαίσιο του πρώτου άξονα. Πρέπει να δοθεί προσοχή ώστε τα άτομα που εμπίπτουν σε αυτή την κατηγορία να μπορούν να λάβουν επαρκή σύνταξη.

7.9.5. Η ΟΚΕ διαπιστώνει ότι ορισμένα κράτη μέλη υποστηρίζουν τους ηλικιωμένους και με άλλους τρόπους εκτός από την καταβολή συντάξεων. Πρόκειται ιδίως για διάφορες διατάξεις που αφορούν, για παράδειγμα, φορολογικά πλεονεκτήματα, δωρεάν παροχή ηλεκτρικού ρεύματος, δωρεάν πρόσβαση ή πρόσβαση με μειωμένες τιμές στα μέσα συγκοινωνίας, φορολογικές εκπτώσεις για το ενοίκιο. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι τέτοιου είδους υποστήριξη είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική για να μετριάσει τη φτώχεια από την οποία μπορεί να πλήττονται οι ηλικιωμένοι πολίτες.

7.10. Ζητήματα προς αντιμετώπιση σχετικά με τα καθεστώτα επικουρικής σύνταξης

7.10.1. Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που θέτουν τα συνταξιοδοτικά συστήματα σε ορισμένες χώρες είναι η μακρά διάρκεια της ελάχιστης περιόδου για την απόκτηση δικαιωμάτων (μέχρι δέκα έτη) προτού ο εργαζόμενος αποκτήσει δικαίωμα σε σύνταξη. Όπως είναι προφανές, αυτή η κατάσταση αντίκειται στην αρχή ότι οι συντάξεις αποτελούν μια αναβαλλόμενη μορφή αποδοχών, δηλαδή ότι οι εργαζόμενοι κερδίζουν κάθε χρόνο, ταυτόχρονα με τις αποδοχές τους, συνταξιοδοτικά δικαιώματα. Σύμφωνα με την άποψη της ΟΚΕ, πρέπει να καταργηθούν τα συστήματα που προβλέπουν τόσο μακρές περιόδους απόκτησης δικαιώματος.

7.10.2. Οι δημογραφικοί παράγοντες που έχουν επιπτώσεις στα διανεμητικά συνταξιοδοτικά συστήματα είναι εξίσου σημαντικοί για τα συστήματα με κεφαλαιοποίηση. Στην πραγματικότητα, οι εμπειρογνώμονες ασφαλίσεων πρέπει να προσαρμόσουν εγκαίρως τα ποσοστά εισφορών, ώστε να εξασφαλιστούν επαρκή τεχνικά αποθεματικά, λαμβανομένης υπόψη της αύξησης του προσδόκιμου ζωής.

7.10.3. Η ΟΚΕ είχε ήδη την ευκαιρία να επιδοκιμάσει και να σχολιάσει την πρόταση οδηγίας για τα συστήματα επικουρικών συντάξεων, η οποία επιδιώκει να διευκολύνει τη διασυνοριακή εφαρμογή των συστημάτων του δευτέρου άξονα(10).

7.10.4. Η προαναφερθείσα οδηγία δεν θίγει το - ουσιαστικό - ζήτημα της φορολογίας, αλλά η Επιτροπή έχει πραγματευτεί αυτό το πρόβλημα σε πρόσφατη ανακοίνωση, για την οποία η ΟΚΕ έχει ήδη καταρτίσει γνωμοδότηση(11).

7.11. Διεύρυνση

7.11.1. Σύμφωνα με την άποψη της ΟΚΕ, η βιωσιμότητα των συνταξιοδοτικών συστημάτων στις υποψήφιες χώρες συνιστά ένα εξίσου μεγάλο πρόβλημα, από οικονομικής και κοινωνικής άποψης, τόσο για τις ίδιες τις υποψήφιες χώρες όσο και για την Ένωση στο σύνολό της. Οι υποψήφιες χώρες πρέπει να ενθαρρυνθούν να αξιολογήσουν τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των συνταξιοδοτικών μηχανισμών τους και να λάβουν, όπου επιβάλλεται, μέτρα για τη βελτίωση της βιωσιμότητάς τους.

8. Συμπεράσματα

8.1. Η ΟΚΕ αποδίδει τη μεγαλύτερη προτεραιότητα στην προστασία των συνταξιούχων, των σημερινών και των μελλοντικών, ούτως ώστε να εξασφαλίσουν ένα αξιοπρεπές βιοτικό επίπεδο κατά τη διάρκεια της ζωής τους ως συνταξιούχων. Για το λόγο αυτό, η ΟΚΕ συγχαίρει την Επιτροπή που έστρεψε ολοκληρωτικά την προσοχή σε αυτό το πρόβλημα, στο πλαίσιο των δημογραφικών και κοινωνικών εξελίξεων.

8.2. Επίσης, η ΟΚΕ διαπιστώνει με ικανοποίηση ότι τα κράτη μέλη οργανώνονται τώρα ενεργά για να βελτιώσουν τη βιωσιμότητα των συνταξιοδοτικών παροχών τους. Δεν πρέπει να προταθούν για τα κράτη μέλη κοινές λύσεις, λαμβανομένων υπόψη των μεγάλων διαφορών που χαρακτηρίζουν τις βασικές τους θέσεις.

8.2.1. Στο πλαίσιο αυτό, η ΟΚΕ είναι της γνώμης ότι τα κράτη μέλη πρέπει να εξετάσουν τη δυνατότητα χρησιμοποίησης των συστημάτων επικουρικής σύνταξης (δεύτερο και τρίτο άξονα) ως υποστηρικτικά μέτρα, ωστόσο αναγνωρίζει ότι τα συστήματα επικουρικής σύνταξης δεν αποτελούν πανάκεια.

8.3. Η ΟΚΕ δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στη σχέση μεταξύ της μακροζωίας και της υγείας και στο μακροπρόθεσμο κόστος περίθαλψης, όπως και στο κόστος των συντάξεων. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει με ικανοποίηση το έργο που σχεδιάζει να πραγματοποιήσει η Επιτροπή Οικονομικής Πολιτικής προκειμένου να καθοριστεί η μακροπρόθεσμη εικόνα του κόστους. Πρέπει επίσης να μην λησμονηθεί το ιδιαίτερο κόστος που σχετίζεται με τα άτομα με ειδικές ανάγκες.

8.4. Η ΟΚΕ εκτιμά ότι πρέπει επίσης να τροποποιηθούν οι συνταξιοδοτικοί μηχανισμοί, ώστε να αντικατοπτρίζουν τις μεταβολές της ίδιας της κοινωνίας, και διαπιστώνει με ικανοποίηση ότι αυτό αναγνωρίζεται σαφώς στις ανακοινώσεις της Επιτροπής.

8.5. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι η βελτίωση των οικονομικών επιδόσεων θα μπορούσε να συμβάλει σημαντικά στη βιωσιμότητα: μια αύξηση των ποσοστών μεγέθυνσης του ΑΕγχΠ μπορεί να καταστήσει εφικτή όχι μόνο τη μείωση της ανεργίας, αλλά και να επιφέρει αυξημένη συμμετοχή στην αγορά εργασίας. Η επίτευξη των παραπάνω στόχων συνιστά μεγάλη πρόκληση και θα απαιτήσει συντονισμένα προγράμματα δράσης τα οποία να επικεντρώνονται σε αυτούς τους στόχους. Το έργο της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής συνεισφέρει σημαντικά στην καλύτερη κατανόηση των δυνατοτήτων αυτού του τομέα.

8.6. Οι πιθανές συνέπειες από την αύξηση του κόστους των συντάξεων για τα κράτη μέλη έχουν τόσο μεγάλη σημασία ώστε πρέπει να επιδοκιμάσουμε με τη μεγαλύτερη δυνατή ικανοποίηση την πρόταση για τη χρησιμοποίηση της ανοικτής μεθόδου συντονισμού. Η θέσπιση κοινών στόχων συνοδευόμενη από τον καθορισμό ενδεδειγμένων δεικτών θα καθησυχάσει τα κράτη μέλη, εφόσον θα μπορούν να διαπιστώσουν ότι και όλα τα υπόλοιπα κράτη λαμβάνουν μέτρα, και θα αποτελέσει διδακτική εμπειρία καθώς θα υπάρξει μεταφορά πείρας από το ένα κράτος μέλος στο άλλο.

8.7. Η ΟΚΕ συνιστά να ενθαρρυνθούν οι υποψήφιες χώρες να πραγματοποιήσουν παρόμοιες αξιολογήσεις στα συνταξιοδοτικά τους συστήματα, προκειμένου να καθοριστεί ο βαθμός της μακροπρόθεσμης βιωσιμότητάς τους.

8.8. Τέλος, η ΟΚΕ τονίζει και πάλι την ανάγκη να αναληφθεί από τώρα δράση για την αντιμετώπιση του κρίσιμου θέματος της βιωσιμότητας των συντάξεων, το οποίο παρουσιάζει ζωτικό ενδιαφέρον για όλους τους νυν και μέλλοντες συνταξιούχους της ΕΕ.

Βρυξέλλες, 29 Νοεμβρίου 2001.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Göke Frerichs

(1) COM(2000) 622 τελικό.

(2) COM(2001) 362 τελικό.

(3) SOC/085 - Υποστήριξη εθνικών στρατηγικών για ασφαλείς και βιώσιμες συντάξεις, μέσω μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης - (COM(2001) 362 τελικό).

(4) COM(2001) 362 τελικό.

(5) ΕΕ C 204 της 18.7.2000, σ. 51.

(6) COM(97) 283 τελικό.

(7) SOC/017 - Ενημερωτική έκθεση με τίτλο: "Δημογραφική κατάσταση και προοπτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης" - CES 930/99 τελικό.

(8) ΕΕ C 155 της 29.5.2001, σ. 26.

(9) ECO/071 - Η κατάργηση των φορολογικών εμποδίων στη διασυνοριακή παροχή επαγγελματικών συντάξεων - COM(2001) 214 τελικό.

(10) ΕΕ C 155 της 29.5.2001, σ. 26.

(11) ECO/071 - "Η κατάργηση των φορολογικών εμποδίων στη διασυνοριακή παροχή επαγγελματικών συντάξεων" - COM(2001) 214 τελικό.