EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 255/24

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Επιτροπής με θέμα «Τρόποι στήριξης των ΜΜΕ για την προσαρμογή τους στις αλλαγές της παγκόσμιας αγοράς»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2010/C 255/04)

Εισηγητής: ο κ. CAPPELLINI

Συνεισηγητής: ο κ. PAETZOLD

Στις 26 Φεβρουαρίου 2009 και σύμφωνα με το άρθρο 29, παράγραφος 2, του Εσωτερικού Κανονισμού της, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση πρωτοβουλίας με θέμα:

Τρόποι στήριξης των ΜΜΕ (1) για την προσαρμογή τους στις αλλαγές της παγκόσμιας αγοράς.

Η Συμβουλευτική Επιτροπή Βιομηχανικών Μεταλλαγών, στην οποία ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή της στις 26 Νοεμβρίου 2009 με εισηγητή τον κ Cappellini και συνεισηγητή τον κ. Paetzold.

Κατά τη 458η σύνοδο ολομέλειάς της, της 16ης και 17ης Δεκεμβρίου 2009 (συνεδρίαση της 16ης Δεκεμβρίου 2009), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 180 ψήφους υπέρ και 3 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

Μέρος 1

1. Συμπεράσματα και συστάσεις

1.1 Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι οι ΜΜΕ ακολουθούν ποικίλες οδούς προς τη διεθνοποίηση, αξιοποιώντας διαφορετικές στρατηγικές και διαφορετικά επίπεδα υποστήριξης. Η παρούσα γνωμοδότηση παρουσιάζει οκτώ συστάσεις, οι οποίες θα κατευθύνουν και θα εμπνεύσουν μια σειρά δράσεων για τη στήριξη των ΜΜΕ με στόχο την προσαρμογή τους στις αλλαγές της παγκόσμιας αγοράς. Η γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ απευθύνεται στα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, στα κράτη μέλη, στις ΜΜΕ και τις ενώσεις τους, καθώς και στην ευρύτερα οργανωμένη κοινωνία των πολιτών της ΕΕ.

1.2 Σύσταση 1: Σεβασμός των επιχειρηματιών, του δικαιώματός τους να λαμβάνουν αποφάσεις και της ανάγκης τους να υφίστανται στις συνέπειες των αποφάσεων αυτών. Η στήριξη των επιχειρήσεων θα πρέπει να βοηθά τους επιχειρηματίες να αντιμετωπίζουν τις αλλαγές της παγκόσμιας αγοράς, αλλά δεν πρέπει ούτε να υποκαθιστά την ίδια την επιχειρηματική απόφαση ούτε να προστατεύει τον επιχειρηματία από τον κίνδυνο που απορρέει από την εν λόγω απόφαση. Η πολιτική στήριξη των ΜΜΕ θα πρέπει να επιβραβεύει ουσιαστικά την καινοτομία (με την ενεργό συμμετοχή στις διατομεακές τεχνολογικές πλατφόρμες του προγράμματος-πλαισίου 7 (ΠΠ7)) και να μην ενέχει κινδύνους, εκτός εάν απαντά σε συγκεκριμένες αδυναμίες της αγοράς. Υπό αυτές τις συνθήκες, οι αλλαγές της παγκόσμιας αγοράς μπορεί να έχουν δυσανάλογα μεγάλο αντίκτυπο στις μικρότερες επιχειρήσεις (όπως εκείνες που λειτουργούν σε παγκόσμιες αλυσίδες αξίας ή οικονομίες στις οποίες κυριαρχούν μικρότερες εταιρείες).

1.3 Σύσταση 2: Μείωση των εμποδίων του εμπορίου. Η προώθηση των ανοικτών αγορών μέσω της διεξαγωγής επιτυχημένων εμπορικών διαπραγματεύσεων και της διασφάλισης ότι οι τρίτες χώρες κάνουν χρήση νομικώς ορθών μηχανισμών προστασίας του εμπορίου, η ενίσχυση των παγκόσμιων προτύπων συναλλαγών και η προστασία της εσωτερικής αγοράς, χωρίς να παραγκωνίζεται η συμμετρική πρόσβαση στην αγορά, παραμένουν οι πιο αποτελεσματικοί τρόποι στήριξης των εξαγωγικών ΜΜΕ. Η καλύτερη πολιτική αντίδραση είναι εκείνη που διασφαλίζει ότι οι εταιρείες, οι οποίες είναι σε θέση να πραγματοποιούν εξαγωγές, δεν εμποδίζονται από δασμολογικούς ή μη δασμολογικούς φραγμούς.

1.4 Σύσταση 3: Προώθηση της ανταγωνιστικότητας του εμπορίου με τη βελτίωση της ποιότητας. Τα πλεονεκτήματα της τήρησης των ευρωπαϊκών προτύπων και απαιτήσεων, καθώς και της πλήρους συμμετοχής σε προγράμματα προώθησης της ποιότητας, όπως το ΠΠ7 και το ΠΑΚ, πρέπει να γίνουν γνωστά με διαφημιστικές εκστρατείες σε τρίτες χώρες, που διοργανώνονται από τα κράτη μέλη, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τις επιχειρηματικές ενώσεις. Ταυτόχρονα θα πρέπει να υπογραμμιστεί ότι η τήρηση των κοινοτικών προτύπων είναι προϋπόθεση για την εισαγωγή εμπορευμάτων και υπηρεσιών στην ΕΕ.

1.5 Σύσταση 4: η πολιτική εμπορίου πρέπει να δίνει«Προτεραιότητα στις μικρές επιχειρήσεις». Με δεδομένο ότι η ανάπτυξη συμπράξεων εξυπηρετεί την πρόσβαση στην αγορά, οι ΜΜΕ χρειάζονται καλύτερο συντονισμό για να ανταποκρίνονται στη σύνθετη διαδικασία των εμπορικών διαπραγματεύσεων. Η διαφάνεια των διαπραγματεύσεων θα μπορούσε να βελτιωθεί με την ανάδειξη της διάστασης των ΜΜΕ σε όλες τις εκτιμήσεις αντικτύπου για την αειφορία (SIA). Θα πρέπει επίσης να υπάρχει μεγαλύτερη ενημέρωση όσον αφορά την αντιπροσωπευτικότητα των επιχειρηματικών αντιπροσώπων. Η βάση δεδομένων για την πρόσβαση στην αγορά και τα γραφεία αρωγής για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας στις νέες αγορές θα βοηθήσουν επίσης σε αυτήν την κατεύθυνση. Περισσότερες προσπάθειες μπορούν εξίσου να γίνουν στον τομέα των δημοσίων συμβάσεων και των άμεσων πληρωμών εντός της ΕΕ για τη βελτίωση των συναλλαγών των ΜΜΕ.

1.6 Σύσταση 5: Προσαρμογή των πολιτικών στις ανάγκες των ΜΜΕ. Υπάρχει απόκλιση μεταξύ των εμπειριών που έχουν οι ΜΜΕ σχετικά με τα εμπόδια για τη διεθνοποίηση και της αντίληψης αυτών των εμποδίων από τους φορείς χάραξης πολιτικών. Η στήριξη πρέπει να παρέχεται μέσω τοπικών και εθνικών ενδιαμέσων που γνωρίζουν τις ΜΜΕ, με πρακτικό και εύκολο τρόπο. Η προώθηση των προσωπικών επαφών μεταξύ των εταιρειών μέσω της επιδότησης των πρώτων επισκέψεων είναι ένα καλό παράδειγμα. Απαιτούνται πολλές προσπάθειες για τη σύνδεση των αναγκών των ΜΜΕ και των σχετικών πολιτικών, όπως φανερώνει το παράδειγμα της πρόσβασης στη χρηματοδότηση. Απαραίτητη είναι η προώθηση πρακτικών μεθόδων για τη στήριξη των ΜΜΕ όπως η διαμεσολάβηση, οι φορολογικές ελαφρύνσεις, οι άμεσες πληρωμές και τα μέτρα που διευκολύνουν την ταχεία διανομή κεφαλαίων μέσω εξαιρέσεων στις κρατικές ενισχύσεις, ιδίως για τους τομείς που είναι πιο εκτεθειμένοι στην παγκοσμιοποίηση και την οικονομική και χρηματοπιστωτική κρίση (μεταξύ άλλων η αυτοκινητοβιομηχανία).

1.7 Σύσταση 6: Στήριξη των ΜΜΕ μέσω των εργαζομένων τους. Σκοπός είναι να διασφαλιστεί ότι οι ΜΜΕ είναι σε θέση να αξιοποιήσουν ένα καταρτισμένο και αφοσιωμένο εργατικό δυναμικό από την αγορά εργασίας. Για τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας των ΜΜΕ της ΕΕ, πρέπει να διατηρηθεί το υψηλότερο επίπεδο κατάρτισης σε τομείς όπως η μηχανική, η τεχνική συντήρηση ή οι κατασκευές. Η «κοινή δέσμευση για την απασχόληση» της Επιτροπής προσθέτει αξία σε αυτήν τη διαδικασία. Ο κοινωνικός διάλογος, ιδίως ο τομεακός κοινωνικός διάλογος, πρέπει να βοηθήσει τις ΜΜΕ και τους εργαζομένους τους να διατηρήσουν και να αναπτύξουν νέες δεξιότητες προκειμένου να είναι οι πρώτες που θα επωφεληθούν από νέες και υπάρχουσες ευκαιρίες στην εσωτερική αγορά. Για την αντιμετώπιση των παγκόσμιων αλλαγών, οι συμπράξεις και τα σχέδια σε επίπεδο ΕΕ θα πρέπει να διευκολύνονται μεταξύ των οργανώσεων των ΜΜΕ, των πανεπιστημίων και των ερευνητικών οργανισμών, σε συνεργασία με θεσμούς των αναδυόμενων οικονομιών.

1.8 Σύσταση 7: Τα δίκτυα είναι σημαντικά για τις ΜΜΕ, ιδίως όσο αποκτούν παγκόσμιο χαρακτήρα. Τα δίκτυα παρέχουν στις ΜΜΕ ευκαιρίες, αλλά και συγκεκριμένα προβλήματα που σχετίζονται με την πνευματική ιδιοκτησία και τους κυρίαρχους πελάτες, τα οποία μπορούν να εξεταστούν καλύτερα στο πλαίσιο μιας τομεακής προσέγγισης. Ως παγκόσμιος παράγοντας, η ΕΕ δεν έχει καταφέρει να βελτιώσει το ρόλο των ΜΜΕ ως εξαγωγέων προς, και εισαγωγέων από, τρίτες χώρες. Ιδιαίτερη σημασία έχει ο ρόλος που μπορούν να διαδραματίσουν η ΕΕ και τα κράτη μέλη για τη στήριξη των ΜΜΕ που είναι αρκούντως ανταγωνιστικές για να αναλάβουν ρόλο αρχικών και ενδιάμεσων εταιρειών σε αλυσίδες αξίας. Μεγαλύτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στο θέμα αυτό σύμφωνα με προηγούμενες παρατηρήσεις της CCMI και με δεδομένες τις απαιτήσεις επαναπροσδιορισμού των βιομηχανικών πολιτικών της ΕΕ στις παγκόσμιες αγορές.

1.9 Σύσταση 8: Καινοτομία και αξιολόγηση. Οι φορείς χάραξης πολιτικών πρέπει να υιοθετούν καινοτόμες προσεγγίσεις στην πραγματική οικονομία, ιδίως σε περιόδους απαιτητικών οικονομικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών συνθηκών. Η πολιτική πρέπει να αντιδρά γρήγορα στις νέες προκλήσεις, να αξιολογείται με βάση αξιόπιστες αποδείξεις ποιότητας και να προσεγγίζει αντιπροσωπευτικούς φορείς για να αντλήσει διδάγματα από τις επιτυχίες και τις αλλαγές στην απόδοση. Οι ΜΜΕ θα μπορούσαν συνεισφέρουν σημαντικά σε πιο ενεργειακώς αποδοτικά προϊόντα/υπηρεσίες και στη λεγόμενη «πράσινη οικονομία».

2. Οι ΜΜΕ διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην αντίδραση της ΕΕ στις αλλαγές της παγκόσμιας αγοράς

2.1 Τα 23 εκατομμύρια ΜΜΕ της ΕΕ συνεισφέρουν καθοριστικά στην προσαρμογή της οικονομίας της ΕΕ στις αλλαγές της παγκόσμιας αγοράς. Απασχολούν τα δύο τρίτα των εργαζομένων του ιδιωτικού τομέα, διατηρούν τη δυναμικότητα της αγοράς εργασίας και συνεισφέρουν στην ανάπτυξη μιας ανταγωνιστικής και καινοτόμου οικονομίας της ΕΕ, χωρίς αποκλεισμούς. Οι διαδικασίες οικονομικού κατακερματισμού και εξειδίκευσης που χαρακτηρίζουν την παγκοσμιοποίηση παρέχουν στις ΜΜΕ ευκαιρίες προς αξιοποίηση. Η συμβολή των ΜΜΕ στην ευημερία της ΕΕ και στην επιτυχία των διαφόρων κοινωνικών, επιχειρηματικών και πολιτιστικών της μοντέλων χρειάζεται μεγαλύτερη αναγνώριση. Οι ΜΜΕ είναι η ραχοκοκαλιά του παραγωγικού συστήματος της ΕΕ και θα μπορούσαν να συνεισφέρουν περισσότερο στην απασχόληση και την προστιθέμενη αξία της ΕΕ (2).

2.2 Ως ο μεγαλύτερος εξαγωγέας και χορηγός αναπτυξιακής βοήθειας παγκοσμίως, η ΕΕ έχει ήδη παγκόσμιο προσανατολισμό. Οι ΜΜΕ αποτελούν μια ανομοιογενή ομάδα και πολλές από αυτές δεν θα έχουν τη δύναμη, τους πόρους ή τη βούληση να αντιμετωπίσουν τις παγκόσμιες αγορές. Η ΕΟΚΕ θα ήθελε να υπογραμμίσει ότι η «παγκοσμιοποίηση» και η «διεθνοποίηση» αποτελούν σημαντικά ζητήματα ακόμη και για τις ΜΜΕ που δραστηριοποιούνται μόνο σε τοπικές και περιφερειακές αγορές (3). Η παγκοσμιοποίηση έχει επαναπροσδιορίσει τους κοινωνικούς συμβιβασμούς που εδραίωσαν τις ΜΜΕ στα εθνικά οικονομικά συστήματα και η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η παρούσα κρίση θα αλλάξει και πάλι τον τρόπο με τον οποίο οι ΜΜΕ συνδέονται με τις εθνικές και διεθνείς αγορές (4). Ο ενισχυμένος ρόλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των κρατών μελών στον τομέα αυτόν χρειάζεται συζήτηση και πρέπει να ενταχθεί στην πολιτική ατζέντα της ΕΕ. Μια ενιαία φωνή της ΕΕ στα διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα (όπως έχει ήδη ζητηθεί από τον εκπρόσωπο του Eurogroup στο Συμβούλιο) και ένα κοινό όραμα του Eurogroup για την ευρωζώνη θα μπορούσαν επίσης να στηρίξουν το ρόλο των ΜΜΕ στην παγκόσμια σκηνή.

2.3 Πολλοί παράγοντες επηρεάζουν την αντίδραση των ΜΜΕ στις αλλαγές της παγκόσμιας αγοράς. Παρά τη δέσμευση υλοποίησης της ενιαίας αγοράς, ελάχιστες ΜΜΕ των 27 κρατών μελών της ΕΕ πραγματοποιούν εξαγωγές ή αγορές από το εξωτερικό (5). Οι μικρότερες χώρες και οι μεγαλύτερες εταιρείες τείνουν να είναι πιο διεθνοποιημένες (6). Ο τομέας των υπηρεσιών, ο οποίος κυριαρχείται από ΜΜΕ, προσφέρει περίπου το 70 % της μεικτής προστιθέμενης αξίας της ΕΕ των 27 κρατών μελών, ωστόσο η συνολική του συνεισφορά στο διασυνοριακό εμπόριο έφτασε μόλις το 20 % κατά τη διάρκεια της σχετικά ανθηρής περιόδου του 2006 (7). Οι προορισμοί και οι τομείς διεθνοποίησης ποικίλουν, όπως και οι επιλεγμένες οδοί (π.χ. εξαγωγές ή κοινές επιχειρήσεις) και η κατεύθυνση του εμπορίου. Τα εμπόδια για τη διεθνοποίηση ποικίλουν εξίσου, με κυριότερο εμπόδιο για τις εξαγωγές των ΜΜΕ την έλλειψη γνώσης των ξένων αγορών (13 % των εξαγωγικών ΜΜΕ το αναφέρουν ως το κύριο εμπόδιό τους) και στη συνέχεια τους εισαγωγικούς δασμούς στις χώρες προορισμού και την έλλειψη κεφαλαίου (και τα δύο σε ποσοστό 9 %) (8).

2.4 Οι ΜΜΕ έχουν λιγότερες διασυνοριακές δραστηριότητες από τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις εντός και εκτός της εσωτερικής αγοράς. Το γεγονός αυτό μπορεί να δημιουργεί την εσφαλμένη εντύπωση ότι η ΕΕ είναι για τις μεγάλες επιχειρήσεις και τα κράτη μέλη είναι για τις ΜΜΕ. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι οι ΜΜΕ είναι η ραχοκοκαλιά της ευρωπαϊκής οικονομίας και διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην κοινωνική οικονομία της ΕΕ, ιδίως όταν οι μεγάλες επιχειρήσεις προβαίνουν σε εξωτερικές αναθέσεις σε τρίτες χώρες.

Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει την εξέλιξη των πολιτικών της ΕΕ για τις ΜΜΕ με την πάροδο των ετών, αρχής γενομένης από το σχέδιο δράσης του 1986 για τις ΜΜΕ, το ολοκληρωμένο πρόγραμμα του 1994, τα ποικίλα πολυετή προγράμματα, την ατζέντα της Λισαβώνας του 2000, τον ευρωπαϊκό χάρτη για τις μικρές επιχειρήσεις του 2000, το πρόγραμμα για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία (ΠΑΚ) και τον νόμο για τις μικρές επιχειρήσεις της Ευρώπης (SBA).

2.5 Πολλές εταιρείες λειτουργούν αναζητώντας τη στήριξη της δημόσιας πολιτικής αποκλειστικά για την εξάλειψη διοικητικών και ρυθμιστικών εμποδίων. Για αυτές, ο κύριος λόγος για τις παρεμβάσεις της πολιτικής της ΕΕ για τις ΜΜΕ είναι η διόρθωση των αδυναμιών της αγοράς. Η ΕΟΚΕ όμως κατέστησε σαφές σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της (9) ότι η στήριξη των ΜΜΕ πρέπει να περάσει σε άλλο επίπεδο προκειμένου να ικανοποιηθούν οι φιλοδοξίες του SBA και οι ανάγκες των 23 εκατομμυρίων ΜΜΕ της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η εβδομάδα για τις ΜΜΕ έχει διευρύνει το πεδίο εφαρμογής της πολιτικής για τις ΜΜΕ, καθώς επιδιώκει την «ενημέρωση», «υποστήριξη», «έμπνευση», «ανταλλαγή» και «προώθηση» των ΜΜΕ (10), όπως επισημαίνεται ήδη για την υλοποίηση του SBA στη γνωμοδότηση INT/445 της ΕΟΚΕ και πρόσφατα από την Επιτροπή των Περιφερειών.

2.6 Η παρούσα γνωμοδότηση εστιάζει στην παροχή συστάσεων προς τις ΜΜΕ που θα τις βοηθήσουν να αναπτύξουν εξαγωγές και να διαχειριστούν τις αλλαγές της παγκόσμιας αγοράς. Απευθύνεται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στα κράτη μέλη, καθώς και στις ΜΜΕ και στις ενώσεις τους, τομεακές και διατομεακές. Η γνωμοδότηση διευκρινίζει αρχικά τους λόγους για τους οποίους η παραδοσιακή αιτιολογία παρέμβασης για την αντιμετώπιση των αδυναμιών της αγοράς μπορεί να αποτελεί καίρια συνιστώσα της εν λόγω πολιτικής. Επίσης υποστηρίζει ότι οι μηχανισμοί εντοπισμού των αδυναμιών της αγοράς, καθορισμού των πολιτικών λύσεων και κατανομής των εκτελεστικών αρμοδιοτήτων δεν είναι πάντοτε σαφείς ή ορθά συνδεδεμένοι. Για τους λόγους αυτούς, πρέπει να αναπτυχθούν άλλες αρχές που θα κατευθύνουν την πολιτική πιο κοντά στις ΜΜΕ και μακριά από την αόριστη έννοια της «αγοράς». Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΟΚΕ θα μπορούσε να προωθήσει, μαζί με άλλους ενδιαφερόμενους κοινοτικούς και εθνικούς φορείς, την κατάρτιση μιας εξαμηνιαίας έκθεσης παγκόσμιου επιπέδου για τη μέτρηση της παρουσίας των ΜΜΕ στην παγκόσμια αγορά μέσω κατάλληλων δεικτών της αγοράς.

3. Σύσταση 1: Οι επιχειρηματίες λαμβάνουν τις αποφάσεις

3.1 Τα μέτρα πρέπει να σέβονται τους επιχειρηματίες, το δικαίωμά τους να λαμβάνουν αποφάσεις και την ανάγκη τους να υφίστανται τις συνέπειες των αποφάσεων αυτών. Τα κίνητρα εξαγωγικά μπορεί να είναι εξαιρετικά επιζήμια, στρεβλώνοντας τις αγορές και ενθαρρύνοντας τις εταιρείες να αναλαμβάνουν κινδύνους, τους οποίους δεν είναι έτοιμες να διαχειριστούν. Η πολιτική θα πρέπει κατά κανόνα να επιβραβεύει την καινοτομία και να στηρίζει την ανάληψη εμπορικών κινδύνων, αλλά να μην ενέχει εμπορικούς κινδύνους, εκτός εάν απαντά σε συγκεκριμένες αδυναμίες της αγοράς.

3.2 Η παγκοσμιοποίηση παρουσιάζει σύνθετες προκλήσεις, κινδύνους μαζί και ευκαιρίες, για τις ΜΜΕ και τους φορείς χάραξης πολιτικών. Η πρόσβαση στις παγκόσμιες αγορές απαιτεί πολύτιμη πληροφόρηση και αξιόπιστους προμηθευτές, ενώ οι αλυσίδες αξίας παρουσιάζουν προκλήσεις σε επίπεδο δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας για τις ΜΜΕ. Οι ΜΜΕ ακολουθούν ποικίλες οδούς προς τη διεθνοποίηση, με ορισμένες να είναι «γεννημένες» για μια τέτοια πορεία και άλλες να μαθαίνουν σταδιακά τρόπους προσαρμογής. Η πρόκληση για τους φορείς χάραξης πολιτικών είναι να διασφαλίσουν ότι η αντίληψή τους ως προς τις ανάγκες των ΜΜΕ αντιστοιχεί πράγματι στις ανάγκες των ΜΜΕ, τις οποίες επιθυμούν να στηρίξουν. Για αυτόν το λόγο, η προσοχή πρέπει να παραμείνει στην παροχή υποστήριξης και ταυτόχρονα στον σεβασμό της διακριτικής ευχέρειας των επιχειρήσεων.

4. Σύσταση 2: Οι αγορές πρέπει να είναι ελεύθερες

4.1 Η έμφαση στη διακριτική ευχέρεια των επιχειρήσεων είναι ο κύριος λόγος για τη στήριξη των ελεύθερων αγορών και κοινή αρχή της πολιτικής της ΕΕ για τις ΜΜΕ. Ο SBA αναφέρεται στην καλύτερη αξιοποίηση της εσωτερικής αγοράς, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι η βελτίωση της εσωτερικής αγοράς είναι ο αποτελεσματικότερος τρόπος βελτίωσης των εξαγωγικών ικανοτήτων των ΜΜΕ (11), και η καλύτερη πρόσβαση των ΜΜΕ στις εξαγωγικές αγορές είναι κεντρικό θέμα της εξωτερικής διάστασης της στρατηγικής της Λισαβώνας (12). Η μείωση των εμποδίων του εμπορίου και η προώθηση των ανοικτών και ανταγωνιστικών αγορών, μέσω της διεξαγωγής εμπορικών διαπραγματεύσεων, της επιβολής παγκόσμιων εμπορικών προτύπων και της προστασίας της εσωτερικής αγοράς, παραμένουν επομένως ο αποτελεσματικότερος τρόπος στήριξης των εξαγωγικών ΜΜΕ, με την προϋπόθεση ότι η απελευθέρωση των αγορών σέβεται τη «συμμετρική πρόσβαση» και δεν θέτει σε κίνδυνο το «κοινοτικό κεκτημένο». Η καλύτερη πολιτική αντίδραση είναι εκείνη που διασφαλίζει ότι οι μικρές εταιρείες, οι οποίες είναι σε θέση να πραγματοποιούν εξαγωγές, δεν εμποδίζονται από δασμολογικούς ή μη δασμολογικούς φραγμούς. Ορισμένα παραδείγματα κατάλληλων δράσεων είναι τα εξής:

α) η ολοκλήρωση του Γύρου της Ντόχα, των συμφωνιών του ΠΟΕ/ΣΔΣ και διμερών συμφωνιών, και άλλων διεθνών εμπορικών διαπραγματεύσεων για την αντιμετώπιση των εμπορικών φραγμών τόσο στα σύνορα (π.χ. δασμολογικοί φραγμοί, τελωνειακές διαδικασίες) όσο και πέραν των συνόρων (μη δασμολογικοί φραγμοί, πρότυπα, τεχνικοί κανόνες και κανονισμοί) (13),

β) δράσεις για την αντιμετώπιση της ελλιπούς ή υπερβολικής προστασίας των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας και συναφών θεμάτων, όπως η μεταφορά τεχνολογίας με το δίκτυο «Enterprise Europe Network», το γραφείο βοήθειας IPR του σχεδίου IPeuropAware, το «China IPR SME Helpdesk» και το «European Business and Technology Centre», το οποίο ξεκίνησε στην Ινδία το 2008 και στο οποίο συμμετέχει το Ευρωπαϊκό Γραφείο Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας,

γ) συνεχείς δράσεις για την αντιμετώπιση κρατικών πρακτικών διακριτικής μεταχείρισης κατά την ανάθεση δημοσίων συμβάσεων,

δ) οι δράσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ως απάντηση στις προτάσεις του ευρωβουλευτή Guardans Cambo, τις οποίες η ΕΟΚΕ προτρέπει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναφέρει (14).

5. Σύσταση 3: Προώθηση της ανταγωνιστικότητας του εμπορίου μέσω της ποιότητας

5.1 Η πολυπλοκότητα των θεμάτων που περιβάλλουν την απόφαση ενός επιχειρηματία να διεθνοποιηθεί συνεπάγεται ότι η στήριξη των ΜΜΕ πρέπει να λαμβάνει υπόψη την εκάστοτε επιλεγμένη οδό, τις συμμαχίες που έχουν δημιουργηθεί και τους εμπλεκόμενους τομείς. Η ΕΟΚΕ στηρίζει συνεπώς το νέο γενικό κανονισμό απαλλαγής κατά κατηγορία, ο οποίος καθιστά το πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων πιο ανοικτό απέναντι στις ανάγκες των ΜΜΕ. Ο κανονισμός αυτός θα επιτρέψει τη διοχέτευση σημαντικής βοήθειας προς τις ΜΜΕ, όπου αποδεδειγμένα η αγορά δεν έχει συμβάλει σε ένα ικανοποιητικό αποτέλεσμα για τις ΜΜΕ (15). Η ΕΟΚΕ έχει προβάλλει την ανάγκη πλήρους συμμετοχής των ΜΜΕ σε προγράμματα προώθησης της ποιότητας, όπως το ΠΠ7 (16), και αξιοποίησης του νέου εγχειριδίου της Επιτροπής για τις κρατικές ενισχύσεις προς τις ΜΜΕ. Οι οργανώσεις των ΜΜΕ θα πρέπει να ενημερώνονται για τις εκπαιδευτικές δραστηριότητες (17) της Επιτροπής. Οι ευρύτερες αλλαγές στην επιχειρηματική νοοτροπία, στις αλυσίδες αξίας και στη θέση των ΜΜΕ στην αγορά θα πρέπει να αποτελούν αντικείμενο πολιτικής παρακολούθησης ανά τομέα σε επίπεδο ΕΕ. Σημαντική πρόοδος απαιτείται στον τομέα αυτόν.

5.2 Όλες οι εταιρείες που ξεκινούν συναλλαγές από το εσωτερικό της ΕΕ καλούνται να τηρούν τα υψηλότερα πρότυπα ασφάλειας των καταναλωτών, εταιρικής κοινωνικής ευθύνης και περιβαλλοντικής βιωσιμότητας. Πρόκειται για σημαντικές επενδύσεις, στις οποίες υποχρεούνται οι εταιρείες να προβαίνουν, ενώ θα μπορούσαν να γίνουν περισσότερες προσπάθειες για την αύξηση της απόδοσης των επενδύσεων αυτών. Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει επομένως τα κράτη μέλη, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και αντιπροσωπευτικές ενώσεις ΜΜΕ να εξετάσουν τρόπους παρουσίασης της ποιότητας των κοινοτικών προϊόντων/υπηρεσιών σε εξωτερικές αγορές. Η οριζόντια διαφήμιση για την ενημέρωση σχετικά με την ποιότητα των προϊόντων της ΕΕ δεν θα πρέπει να αφορά αποκλειστικά τις εκστρατείες σήμανσης «CE» ή «made in Europe». Η παροχή ενημέρωσης, ωστόσο, στις τρίτες χώρες σχετικά με την ποιότητα των εμπορευμάτων ανά τομέα θα αποτελούσε ένα σημαντικό διαφημιστικό εργαλείο που θα βοηθούσε πολλές ΜΜΕ, ιδίως όσες δραστηριοποιούνται σε νέους τομείς (όπως η πράσινη ενέργεια). Οι πρωτοβουλίες «δίκαιου εμπορίου» σε περιφερειακό/παγκόσμιο επίπεδο για την επιτυχή συμμετοχή των οργανώσεων ΜΜΕ της ΕΕ θα πρέπει να αποτελούν αντικείμενο συστηματικής έρευνας και αξιολόγησης.

5.3 Οι ΜΜΕ πραγματοποιούν τόσες αγορές από χώρες εκτός της ενιαίας αγοράς όσες και εξαγωγές (5). Οι ΜΜΕ από μικρότερα κράτη μέλη, ιδίως όσες δραστηριοποιούνται στον τομέα του χονδρικού και του λιανικού εμπορίου, και στον τομέα της μεταποίησης, εξασφαλίζουν συνήθως προμήθειες από περιοχές εκτός των εθνικών τους συνόρων (8), αλλά όχι από τρίτες χώρες. Η συνεχής προώθηση ευρωπαϊκών προτύπων και της σήμανσης «CE», καθώς και οι δυνατότητες καλύτερης εκτίμησης της συμμόρφωσης και ελέγχου των αγορών στις τρίτες χώρες θα διεύρυναν το φάσμα των προμηθευτών για εισαγωγές στην ΕΕ. Η ανάπτυξη της ικανότητας με την οποία οι εταιρείες τρίτων χωρών θα μπορούν να επιτύχουν την επιθυμητή συμμόρφωση θα παρέχει επίσης στήριξη στις επιχειρήσεις σύμφωνα με την ατζέντα της ΕΕ «βοήθεια για το εμπόριο» και, όπως επισημάνθηκε από τον Πρόεδρο της επιτροπής ΠΟΕ-ΤΕΕ, θα αυξήσει την εμπιστοσύνη και θα προάγει το ελεύθερο και δίκαιο εμπόριο (18).

6. Σύσταση 4: Η πολιτική εμπορίου πρέπει να δίνει «προτεραιότητα στις μικρές επιχειρήσεις»

6.1 Η ΕΟΚΕ παρατηρεί ότι συγκεκριμένα θέματα του SBA έχουν σχέση με τη χάραξη της πολιτικής εμπορίου. Οι ΜΜΕ δεν έχουν την ευχέρεια να αντιμετωπίσουν ρυθμιστικά βάρη και να κάνουν αισθητές τις θέσεις τους σε πολιτικούς κύκλους (19). Αυτό ισχύει επίσης για τους δασμολογικούς και μη δασμολογικούς φραγμούς. Σύμφωνα με την πρόταση της Επιτροπής για «ισχυρότερη εταιρική σχέση για την πρόσβαση στην αγορά» (20), οι επιχειρηματικές οργανώσεις θα πρέπει να δραστηριοποιούνται στο πλαίσιο της εταιρικής σχέσης για την πρόσβαση στην αγορά και της συμβουλευτικής επιτροπής της (MAAC). Επιπλέον, θα πρέπει να διασφαλιστεί ότι τα συμφέροντα των ΜΜΕ λαμβάνονται πλήρως υπόψη σε όλες τις εμπορικές διαπραγματεύσεις. Οι υφιστάμενοι μηχανισμοί προστασίας του εμπορίου, όπως τα μέτρα κατά των επιδοτήσεων και τα μέτρα αντιντάμπινγκ, δεν είναι κατάλληλοι για τις ΜΜΕ που δεν διαθέτουν πόρους και ικανότητες να υποβάλλουν καταγγελίες. Οι συζητήσεις στρογγυλής τραπέζης ΕΕ-Κίνας και ΕΕ-Ινδίας που διοργανώθηκαν από την ΕΟΚΕ θα μπορούσαν επίσης να διευκολύνουν το διάλογο και τις προπαρασκευαστικές εργασίες στις αντίστοιχες κοινωνίες των πολιτών της ΕΕ (ιδίως στις ΜΜΕ και τις κατηγορίες της κοινωνικής οικονομίας).

6.2 Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι ο κύριος δίαυλος για την εκπροσώπηση των θέσεων των ΜΜΕ είναι τα κράτη μέλη και η επιτροπή του άρθρου 133, καθώς και τα συνδικάτα και οι κλαδικές ομοσπονδίες που ασκούν πιέσεις στην Επιτροπή στο πλαίσιο του ΠΟΕ. Ωστόσο, οι εμπορικές διαπραγματεύσεις είναι σύνθετες και πρέπει να αναπτυχθούν ισχυρότερες συμπράξεις για την ευρύτερη πρόσβαση των ΜΜΕ στην αγορά, με καλύτερο συντονισμό εντός του δικτύου της πολιτικής εμπορίου. Η ΕΕ και τα κράτη μέλη θα πρέπει επίσης να ενισχύσουν το συντονισμό των συμφερόντων των ΜΜΕ για την καλύτερη εκπροσώπησή τους σε άλλους οργανισμούς τυποποίησης, όπως ο ISO. Ακολουθούν ορισμένα παραδείγματα κατάλληλων δράσεων:

α) Τα κράτη μέλη και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να προβούν σε δηλώσεις post hoc στο πλαίσιο εκτιμήσεων αντικτύπου για την αειφορία (SIA) όσον αφορά τις διαδικασίες, μέσω των οποίων ζήτησαν τη γνώμη των ΜΜΕ, και την αντιπροσωπευτικότητα των οικείων ενώσεων (21).

β) Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη βάση δεδομένων για την πρόσβαση στην αγορά (MADB) και τα μέσα για την προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας, όπως τα γραφεία βοήθειας IPR. Οι τακτικές τοποθετήσεις υπαλλήλων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σε ΜΜΕ και στα αντίστοιχα εθνικά γραφεία επαφής IPR θα συμβάλλουν σημαντικά στην κατανόηση των θεμάτων που σχετίζονται με αυτούς τους τομείς εμπορίου.

γ) Οι πολιτικές διακριτικής μεταχείρισης κατά την ανάθεση δημοσίων συμβάσεων και οι καθυστερημένες πληρωμές είναι τομείς κρατικής δράσης που ζημιώνουν δυσανάλογα τις ΜΜΕ (22). Η ΕΟΚΕ επικροτεί την αναθεώρηση του 2006 σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας, αλλά θεωρεί ότι πρέπει να εκτιμηθεί ο αντίκτυπος της οικονομικής κρίσης. Με αυτόν τον τρόπο θα ασκηθεί ηθική πίεση και θα αναδειχθούν ορθές πρακτικές, όπως οι ρυθμίσεις της ιρλανδικής κυβέρνησης τον Ιούνιο του 2009 για τη μείωση της περιόδου πληρωμών από τις κεντρικές κρατικές υπηρεσίες προς τους προμηθευτές τους, από 30 σε 15 ημέρες.

7. Σύσταση 5: Προσαρμογή των πολιτικών στις ανάγκες των ΜΜΕ

7.1 Οι πολιτικές πρέπει να προσαρμόζονται στις ανάγκες των επιχειρήσεων, ιδίως των ΜΜΕ, και όχι στις ανάγκες του φορέα χάραξης πολιτικών, του μηχανισμού παραγωγής ή της αρχής της επικουρικότητας. Η σύνοδος κορυφής ΟΟΣΑ-APEC του 2006 για τη διεθνοποίηση των ΜΜΕ και η ομάδα εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής υπογράμμισαν τα εμπόδια για τις εξαγωγές (23) των ΜΜΕ. Ωστόσο, πρόσφατες μελέτες αναφέρουν ότι οι απόψεις των φορέων χάραξης πολιτικών και των ΜΜΕ αποκλίνουν όσον αφορά τον προσδιορισμό των εμποδίων και συνεπώς των πιθανών λύσεών τους (24). Οι ΜΜΕ έχουν διαφορετικά νομικά και εμπορικά πλαίσια και προσεγγίζουν τη διεθνοποίηση με πολλούς τρόπους: ορισμένες σταδιακά, μέσω της στρατηγικής επιχειρηματικότητας, της κατάρτισης, της εγγύτητας και της στοχευμένης διαφήμισης, ενώ άλλες είναι «γεννημένες με παγκόσμια προοπτική» και στοχεύουν εξαρχής στην παγκόσμια αγορά (25).

7.2 Η ΕΟΚΕ έχει προτείνει μια σειρά μη οικονομικών μέτρων για την προώθηση των ΜΜΕ (26), όπως εκδηλώσεις συνεργασίας (π.χ. το καταργηθέν πρόγραμμα INTERPRISE, εκθέσεις παρουσίασης υπεργολάβων), οι οποίες διευκολύνουν τις προσωπικές επαφές μεταξύ των επιχειρηματιών (27), και προγράμματα κατάρτισης των εκπαιδευτών για την υπεράσπιση των συμφερόντων των ΜΜΕ από τις σχετικές οργανώσεις, με στόχο τη βελτίωση της παροχής ειδικών συμβουλών στις ΜΜΕ.

7.3 Ένα σημερινό παράδειγμα αδυναμίας προσαρμογής των πολιτικών στις ανάγκες των ΜΜΕ είναι η πρόσβαση στη χρηματοδότηση και την ασφάλιση πιστώσεων. Πρόκειται για κύριες ανησυχίες των ΜΜΕ, ιδίως όσων πραγματοποιούν εξαγωγές. Παρά τη μαζική δημόσια οικονομική υποστήριξη του τραπεζικού συστήματος, οι επιχειρήσεις απολαμβάνουν ελάχιστες πιστώσεις και ασφάλιση πιστώσεων. Το φαινόμενο αυτό φανερώνει θεσμικές αδυναμίες των χρηματοπιστωτικών αγορών και απαιτεί συγκεκριμένες δράσεις για τη βελτίωση της παροχής πιστώσεων και ασφάλισης πιστώσεων στις επιχειρήσεις (28). Για το λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ στηρίζει τα συμπεράσματα των συζητήσεων στρογγυλής τραπέζης του ΟΟΣΑ στο Τορίνο, που επιβεβαιώνουν τη σημασία μελέτης του πλαισίου στο οποίο λειτουργούν τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, απευθύνοντας έκκληση για αξιόπιστη διακυβέρνηση και φορολογικά, ρυθμιστικά και νομικά πλαίσια που παρέχουν ισότιμους όρους ανταγωνισμού για όλες τις οικονομικές οντότητες ανεξαρτήτως μεγέθους (29).

7.4 Η ΕΟΚΕ στηρίζει επίσης τις λοιπές πρακτικές συστάσεις που προέκυψαν από τις συζητήσεις στρογγυλής τραπέζης του Τορίνο σχετικά με την παροχή βοήθειας στις ΜΜΕ σε θέματα οικονομικής διαχείρισης:

α) αποτελεσματικές εγγυήσεις χάρη στην καλύτερη μεσολάβηση μεταξύ των πιστωτικών φορέων και των ΜΜΕ

β) αντιμετώπιση προβλημάτων ταμειακής ροής μέσω ευνοϊκών φορολογικών απαλλαγών και απαλλαγών από τις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης ή συστημάτων διακοπών ή φορολογικών ελαφρύνσεων για ιδιώτες επενδυτές σε ΜΜΕ

γ) μολονότι αυτό δεν είναι ένα στοιχείο που αφορά αποκλειστικά τις ΜΜΕ, όλες οι εταιρείες πρέπει να λαμβάνουν άμεσα πληρωμές από τις αλυσίδες αξίας και τις κρατικές υπηρεσίες (30).

7.5 Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει επίσης τα μέτρα του προσωρινού πλαισίου κρατικών ενισχύσεων που συμφωνήθηκαν το Δεκέμβριο και ανακοινώθηκαν στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού σχεδίου οικονομικής ανάκαμψης. Αξιοσημείωτα είναι τα ακόλουθα:

α) το νέο συμβατό περιορισμένο ποσό βοήθειας ύψους 500 000 EUR κατά ανώτατο όριο για δύο χρόνια,

β) παροχή δυνατότητας στα κράτη μέλη να χορηγούν χωρίς κοινοποίηση μεμονωμένων περιπτώσεων κρατικές εγγυήσεις για δάνεια με μειωμένη πριμοδότηση, ενίσχυση με τη μορφή επιδοτούμενου επιτοκίου που εφαρμόζεται σε όλα τα είδη δανείων και επιδοτούμενα δάνεια για την παραγωγή πράσινων προϊόντων που περιλαμβάνουν την πρόωρη προσαρμογή σε μελλοντικά κοινοτικά πρότυπα για τα προϊόντα ή την εφαρμογή ακόμη πιο νεωτεριστικών προτύπων,

γ) οι αλλαγές σχετικά με τις οδηγίες για τα κεφάλαια επιχειρηματικού κινδύνου με στόχο την αύξηση της ετήσιας επιτρεπόμενης εισροής κεφαλαίου επιχειρηματικού κινδύνου στις ΜΜΕ από 1,5 εκατ. EUR σε 2,5 εκατ. EUR, και η μείωση του επιπέδου ιδιωτικής συμμετοχής από 50 % σε 30 %.

7.6 Οι ΜΜΕ πρέπει να έχουν προτεραιότητα πρόσβασης στα 5 τρισ. EUR που θα διατεθούν σε δύο έτη, σύμφωνα με την ανακοίνωση της G20 (31). Οι χορηγήσεις απαιτούν αυστηρό έλεγχο προκειμένου να διασφαλισθεί ότι φθάνουν στο στόχο τους. Οι ΜΜΕ των νέων κρατών μελών δικαιούνται έκτακτη υποστήριξη δυνάμει των Συνθηκών.

7.7 Μια ενιαία φωνή της ΕΕ στα διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα στο πλαίσιο του ενιαίου νομίσματος και μια ΕΕ με πιο συνεκτική και συντονισμένη οικονομική, βιομηχανική και εμπορική πολιτική σε παγκόσμιο επίπεδο θα λειτουργήσουν προς όφελος των ΜΜΕ (όπως έχει ήδη επισημανθεί από την ΕΟΚΕ σε ορισμένες εαρινές ακροάσεις σχετικά με την τρέχουσα παγκόσμια οικονομική και χρηματοπιστωτική κρίση) και των κρατών μελών.

8. Σύσταση 6: Στήριξη των ΜΜΕ μέσω των εργαζομένων τους

8.1 Οι εργαζόμενοι και οι δεξιότητες τους έχουν κεντρικό ρόλο στην ανταγωνιστικότητα των ΜΜΕ. Στην ΕΕ οι ΜΜΕ απασχολούν περισσότερο εργατικό δυναμικό από ό,τι οι ΜΜΕ στις ΗΠΑ ή στην Ιαπωνία· ως εκ τούτου χρειάζονται περαιτέρω προσπάθειες για τη συμμετοχή των αντιπροσωπευτικών οργανώσεων των ΜΜΕ στον κοινωνικό διάλογο και σε άλλους τομείς πολιτικής. Για παράδειγμα, η ευρύτερη προσφορά δεξιοτήτων καταρτισμένων μηχανικών και τεχνικά ειδικευμένων εργαζομένων θα ήταν δυνατή, εάν υπήρχε πιο αποτελεσματική συμμετοχή των ΜΜΕ σε δραστηριότητες (συλλογικής) έρευνας και ανάπτυξης και εμπορικής εκμετάλλευσης της έρευνας αυτής (π.χ. μέσω συμφωνιών αδειοδότησης).

8.2 Οι ΜΜΕ θα πρέπει να αξιοποιήσουν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο το σχέδιο δράσης της Επιτροπής του Ιουνίου 2009 για τις θέσεις εργασίας και την πολιτική καλύτερης πρόβλεψης των διαρθρωτικών και εργασιακών αλλαγών. Η ανακοίνωση «Κοινή δέσμευση για την απασχόληση» (32) προβάλλει τρεις κύριες προτεραιότητες: διατήρηση της απασχόλησης, δημιουργία θέσεων εργασίας και προώθηση της κινητικότητας, αναβάθμιση δεξιοτήτων, κάλυψη των αναγκών της αγοράς εργασίας και αύξηση της πρόσβασης στην απασχόληση. Ορισμένα σημεία που παρουσιάζουν ενδιαφέρον είναι τα εξής:

α) μηχανισμός μικροχρηματοδότησης 100 εκατ. EUR με τη μορφή δανείων ύψους 25 000 EUR κατ'ανώτατο όριο για επιχειρήσεις που απασχολούν λιγότερα από 10 άτομα,

β) πέντε εκατομμύρια μαθητείες και λοιπή βοήθεια για νέους ανέργους,

γ) ανάλυση της αγοράς εργασίας της ΕΕ ανά τομέα για την αναβάθμιση και τη σύνδεση των δεξιοτήτων με τις ανάγκες της αγοράς εργασίας σήμερα και στο μέλλον (33);

δ) πρακτικός οδηγός για τις επιχειρήσεις και τους εργαζομένους τους για την καλύτερη διαχείριση της αναδιάρθρωσης των επιχειρήσεων,

ε) οδηγός κατάρτισης για τις μικρές επιχειρήσεις προκειμένου οι ΜΜΕ να διατηρήσουν και να αποκτήσουν τις απαραίτητες δεξιότητες.

9. Σύσταση 7: Η σημασία των δικτύων στη διεθνοποίηση των ΜΜΕ

9.1 Πολλές ΜΜΕ είναι αποδέκτες και όχι διαμορφωτές τιμών και πολλές δραστηριοποιούνται στις διεθνείς αγορές μέσω αλυσίδων προσφοράς και αξίας και μέσω εισαγωγικών παρά εξαγωγικών δραστηριοτήτων. Τα δίκτυα αυτά παρέχουν ευκαιρίες στις ΜΜΕ, αλλά παρουσιάζουν και ειδικά προβλήματα που σχετίζονται με την πνευματική ιδιοκτησία και τους κυρίαρχους πελάτες, τα οποία μπορούν να αντιμετωπιστούν καλύτερα μέσω μιας τομεακής προσέγγισης. Ως παγκόσμιος παράγοντας, η ΕΕ δεν έχει καταφέρει να βελτιώσει το ρόλο των ΜΜΕ ως εξαγωγέων προς, και εισαγωγέων από, τρίτες χώρες. Ιδιαίτερη σημασία έχει ο ρόλος που μπορούν να διαδραματίσουν η ΕΕ και τα κράτη μέλη για τη στήριξη των ΜΜΕ που είναι αρκούντως ανταγωνιστικές για να αναλάβουν ρόλο αρχικών και ενδιάμεσων εταιρειών σε αλυσίδες αξίας. Μεγαλύτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στα ακόλουθα σημεία:

α) στήριξη των ΜΜΕ της ΕΕ για να ανέλθουν στα τμήματα υψηλής προστιθέμενη αξίας της παγκόσμιας παραγωγής (με σύνδεση με τα προγράμματα καινοτομίας, έρευνας και κατάρτισης, καθώς και με τα αντίστοιχα προγράμματα των πανεπιστημίων),

β) παρουσίαση διεθνών ξένων άμεσων επενδυτών που ενδιαφέρονται για τις ευκαιρίες των ΜΜΕ στην εσωτερική αγορά της ΕΕ με στόχο την προώθηση μακροπρόθεσμων συνεργασιών,

γ) στήριξη των ΜΜΕ για την αντιμετώπιση προβλημάτων που τους δημιουργούν οι αλυσίδες αξίας και τα δίκτυα (δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας, άμεση πληρωμή όσον αφορά τις θεσμικές και συμβατικές υποχρεώσεις, κλπ.),

δ) συντονισμός και στήριξη των υφιστάμενων δικτύων, συμπεριλαμβανομένων των εθνικών και κοινοτικών εξαγωγικών κοινοπραξιών ΜΜΕ της ΕΕ, τοπικών ομίλων και αντιπροσωπευτικών οργανώσεων ΜΜΕ, για την παροχή ειδικής βοήθειας στις ΜΜΕ με στόχο την καλύτερη αξιοποίηση των δεξιοτήτων τους στην εσωτερική αγορά και στις γειτονικές αγορές (π.χ. διασυνοριακές περιοχές). Η στήριξη που προέρχεται από το δίκτυο Enterprise Europe Network της Επιτροπής, τα εμπορικά επιμελητήρια και τα διμερή εμπορικά επιμελητήρια είναι χρήσιμη, ωστόσο θα μπορούσε να υπάρχει περαιτέρω στήριξη και καλύτερος συντονισμός μεταξύ τους και με τα άλλα υφιστάμενα δίκτυα και τις οργανώσεις ΜΜΕ που ενεργοποιούνται στον τομέα αυτόν. Οι διάφορες μορφές ΜΜΕ και οι λύσεις τεχνικής υποστήριξης επιχειρήσεων που συνάδουν με τις πολιτικές κρατικών ενισχύσεων και με τον ΠΟΕ θα μπορούσαν να αποτελέσουν αντικείμενο περαιτέρω μελετών και μέτρων.

9.2 Η ΕΟΚΕ έχει εκπονήσει μια σειρά γνωμοδοτήσεων σχετικά με τις εξωτερικές αναθέσεις και τις αλυσίδες αξίας (34). Αυτές έχουν άμεσο αντίκτυπο στην ευρωπαϊκή οικονομία και ιδιαίτερα στις ΜΜΕ, οι οποίες διεθνοποιούνται μαζικά χάρη σε αυτές τις μοναδικές σχέσεις. Οι ΜΜΕ επωφελούνται από αυτά τα παγκόσμια δίκτυα αντιμετωπίζοντας κοινούς κινδύνους της διεθνοποίησης, αποκτώντας πρόσβαση σε νέες τεχνολογίες και βελτιώνοντας την αποτελεσματικότητά τους με τις περαιτέρω εξωτερικές αναθέσεις και την εξειδίκευση στις κύριες δραστηριότητές τους. Αντιμετωπίζουν ωστόσο ειδικές προκλήσεις όσον αφορά την κατανόηση της σύνδεσής τους με την υπόλοιπη αλυσίδα αξίας, τη δυνατότητα προστασίας της πνευματικής ιδιοκτησίας τους μέσα σε αυτήν και τη δυνατότητα ανέλιξης σε πιο κερδοφόρα επίπεδα της αλυσίδας αξίας (35). Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι εξακολουθεί να υπάρχει έλλειψη πολιτικής για τις αρχικές και ενδιάμεσες εταιρείες και έχει επισημάνει τα θέματα που χρήζουν εξέτασης στις προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της.

10. Σύσταση 8: Πολιτική καινοτομία και αξιολόγηση

10.1 Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι απαιτείται καλύτερη κατανόηση του αντικτύπου των ανωτέρω πολιτικών μέσω της ουσιαστικής παρακολούθησης και αξιολόγησης των αποτελεσμάτων και της τακτικής επανεκτίμησης των στόχων σχετικά με τη διεθνοποίηση των ΜΜΕ που αντιμετωπίζουν τις αλλαγές της παγκόσμιας αγοράς μέσω της καινοτομίας βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα:

α) Η δοκιμή και το λάθος θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη ως σημαντική πηγή πολιτικής καινοτομίας που επιτρέπει στα πολιτικά συστήματα να μαθαίνουν και να βελτιώνονται.

β) Η πολιτική βάσει αποδείξεων θα πρέπει να χρησιμοποιείται συστηματικά για την ενημέρωση των πολιτικών αποφάσεων, και η συλλογή περισσότερων δεδομένων από διάφορες πηγές θα πρέπει να πραγματοποιείται πιο συντονισμένα (π.χ. μέσω της αξιολόγησης της απόδοσης των ΜΜΕ της ΕΕ) (36).

γ) Μια ομάδα εργασίας για τη διεθνοποίηση θα πρέπει να στηρίζει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην εφαρμογή των πολιτικών της, σε συνεργασία με εκπροσώπους από τα κράτη μέλη, τις αντιπροσωπευτικές οργανώσεις ΜΜΕ, την ΕΟΚΕ και την Επιτροπή των Περιφερειών.

Βρυξέλλες, 16 Δεκεμβρίου 2009. Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής Mario SEPI

(1) Για τον ορισμό των ΜΜΕ, βλέπε σύσταση 2003/361/EΚ της 6.5.2003, ΕΕ L 124 της 20.5.2003, σ. 36 και εξής.

(2) Βάση δεδομένων EUROSTAT SBS, 2004-2005.

(3) Επιτροπή της ΕΕ 2003 «Διεθνοποίηση των ΜΜΕ», Παρατηρητήριο των ευρωπαϊκών ΜΜΕ, αριθ. 4.

(4) ΕΟΚΕ «Ένα πρόγραμμα για την Ευρώπη: προτάσεις της κοινωνίας των πολιτών», το οποίο παρουσιάστηκε στις 24 Μαρτίου 2009.

(5) Τελική έκθεση της ομάδας εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής για τη στήριξη της διεθνοποίησης των ΜΜΕ: τελική έκθεση της ομάδας εμπειρογνωμόνων, Δεκέμβριος 2007.

(6) Παρατηρητήριο των ευρωπαϊκών ΜΜΕ, Διεθνοποίηση των ΜΜΕ, αριθ. 4, 2003.

(7) Η Ευρώπη σε αριθμούς – Ετήσια στατιστικά στοιχεία Eurostat 2008.

(8) Έκτακτο Ευρωβαρόμετρο #196.

(9) Τα διάφορα πολιτικά μέτρα, εκτός της κατάλληλης χρηματοδότησης, που θα μπορούσαν να συμβάλουν στην οικονομική μεγέθυνση και την ανάπτυξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, ΕΕ C 27 της 3.2.2009, σ. 7., Διεθνείς δημόσιες συμβάσεις, ΕΕ C 224 της 30.8.2008, σ. 32. και «Small Business Act» («Νόμος για τις μικρές επιχειρήσεις», ΕΕ C 182 της 4.8.2009, σ. 30.

(10) «Τι είναι η εβδομάδα των ΜΜΕ;» http://ec.europa.eu/enterprise/policies/entrepreneurship/sme-week/about/index_en.htm.

(11) Ενιαία αγορά για την Ευρώπη του 21ου αιώνα, ΕΕ C 77 της 31.3.2009, σ. 15.

(12) Ανακοίνωση της Επιτροπής COM(2008) 874 τελικό.

(13) Βλέπε «Global Europe» http://ec.europa.eu/trade/issues/sectoral/competitiveness/global_europe_en.htm και «Market Access Strategy» http://ec.europa.eu/trade/issues/sectoral/mk_access/index_en.htm), κανονισμός για τους εμπορικούς φραγμούς http://ec.europa.eu/trade/issues/respectrules/tbr/index_en.htm etc.).

(14) Εισηγητής Ignasi Guardans Cambó, έκθεση A6-0002/2008, υιοθετήθηκε στις 19 Φεβρουαρίου 2008.

(15) Για παραδείγματα ορθής πρακτικής των κρατών μελών, βλέπε ΓΔ ENTR 2008 Supporting the Internationalisation of SMEs – a good practice guide (Στήριξη της διεθνοποίησης των ΜΜΕ – οδηγός ορθών πρακτικών).

(16) Προγράμματα έρευνας και ανάπτυξης για τις ΜΜΕ, ΕΕ C 224 της 30.8.2008, σ. 18.

(17) Βλέπε σελ. 24 «Εγχειρίδιο κοινοτικών κανόνων για τη χορήγηση κρατικών ενισχύσεων σε ΜΜΕ 2009» της Επιτροπής, Βρυξέλλες 25/02/09 http://ec.europa.eu/competition/state_aid/studies_reports/sme_handbook.pdf

(18) Fact Sheet: Aid for Trade Βρυξέλλες, 3 Απριλίου 2009. Παράρτημα A παρ. (2) του Programming Guide for Strategy Papers Aid for trade (AfT) Βρυξέλλες, Νοέμβριος 2008. Έκθεση του Προέδρου της επιτροπής ΤΕΕ TBT Committee Workshop on the Role of International Standards in Economic Development, τελικό, 19 Μαρτίου 2009.

(19) Βελτίωση της εφαρμογής της κοινοτικής νομοθεσίας, ΕΕ C 24 της 31.1.2006, σ. 52.

(20) Η Ευρώπη στον κόσμο: ισχυρότερη εταιρική σχέση για την πρόσβαση στην αγορά για ευρωπαίους εξαγωγείς COM(2007) 183 τελικό.

(21) Βλέπε EIM 2009 Study on the Representativeness of business organisations for SMEs in the EU Zoetermeer, Μάιος.

(22) Η Επιτροπή έχει εκδώσει μια «Αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας της ευρωπαϊκής κοινοτικής νομοθεσίας για την καταπολέμηση των καθυστερημένων πληρωμών» http://ec.europa.eu/enterprise/policies/single-market-goods/files/late_payments/doc/finalreport_fr.pdf

(23) ΟΟΣΑ-APEC «Το σχέδιο δράσης της Αθήνας για την εξάλειψη των εμποδίων πρόσβασης των ΜΜΕ στις διεθνείς αγορές», υιοθετήθηκε στην παγκόσμια διάσκεψη ΟΟΣΑ-APEC που πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα στις 8 Νοεμβρίου 2006.

(24) ΟΟΣΑ 2008 «Removing Barriers to SME Access to International Markets», C. Dannreuther 2008 «A Zeal for a Zeal? SME Policy and the Political Economy of the EU»Comparative European Politics 23, σσ. 377-399, C. Dannreuther 2007 «EU SME policy: On the edge of governance» Φόρουμ CESifo 2/2007.

(25) Η εταιρεία με σύμφυτη παγκόσμια προοπτική έχει τέσσερα χαρακτηριστικά: ένα παγκόσμιο όραμα κατά τη ίδρυσή της, προϊόντα με δυνατότητες ανταγωνισμού στην παγκόσμια αγορά, ανεξαρτησία και ικανότητα ταχείας διεθνοποίησης. Σελίδα 389 των Mika Gabrielsson, V.H. Manek Kirpalani, Παύλου Δημητράτου, Carl Arthur Solberg, Antonella Zucchella (2008) «Born globals: Propositions to help advance the theory» International Business Review 17, σσ. 385–401.

(26) Βλ. υποσημείωση 9.

(27) Βλέπε http://ec.europa.eu/enterprise/entrepreneurship/partnership/interprise.htm.

(28) ΔΝΤ 2009 «Trade Finance Stumbles Finance and Development».

(29) ΟΟΣΑ «Turin Round Table on the Impact of the Global Crisis on SME & Entrepreneurship Financing and Policy Responses» που πραγματοποιήθηκε στο Intesa Sanpaolo, Palazzo Turinetti, Τορίνο, Ιταλία 26-27 Μαρτίου 2009.

(30) Νόμος για τις μικρές επιχειρήσεις, βλ. υποσημείωση 9 και γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την καταπολέμηση των καθυστερήσεων πληρωμών στις εμπορικές συναλλαγές»ΕΕ C 407 της 28.12.1998, σ. 50.

(31) Δήλωση των αρχηγών της G20 «The Global Plan for Recovery and Reform» (Παγκόσμιο σχέδιο ανάκαμψης και μεταρρύθμισης) στις 2 Απριλίου 2009.

(32) COM/2009/0257 τελικό

(33) Ανακοίνωση «Νέες δεξιότητες για νέες θέσεις εργασίας», COM/2008/0868 τελικό.

(34) Η ανάπτυξη των αλυσίδων αξίας και εφοδιασμού, ΕΕ C 168 της 20.7.2007, σ. 1. & Ολοκλήρωση του παγκόσμιου εμπορίου και υπεργολαβία, ΕΕ C 10 της 15.1.2008, σ. 59.

(35) ΟΟΣΑ – Προώθηση του ρόλου των ΜΜΕ στις παγκόσμιες αλυσίδες αξίας.

(36) ΟΟΣΑ 2008 Making Local Strategies Work: Building the Evidence Base