ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρυξέλλες, 01.10.1997 
COM(97)481 τελικό 
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
ΣΊΌ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, 
ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ 
ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΙΙ1ΤΡΟΓ1Η ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ 
Αλλαγή του Κλίματος- Θέσεις της ΕΕ για τη συνδιάσκεψη του Κιότο 

1. Εισαγωγή 
Στις 3 Μαρτίου 1997, το Συμβούλιο Περιβάλλοντος της ΕΕ καθόρισε 
διαπραγματευτικές θέσεις σχετικά με την αλλαγή του κλίματος, στις οποίες, μεταξύ 
άλλων, τίθεται ποσοτικοποιημένος στόχος περιστολής των εκπομπών που 
πρόκειται να περιληφθεί στη Συμβαση-Πλαισιο των των Ηνωμένων Εθνών για τις 
Κλιματικές Αλλαγές (UNFCCC). Στην εν λόγω πρόταση προβλέπεται μείωση κατά 
15% μέχρι το 2010 έναντι των επιπέδων του 1990 των εκπομπών τριών αερίων που 
ευθύνονται για το φαινόμενο του θερμοκηπίου, διοξειδίου του άνθρακα (C02), 
μεθανίου (CHO και του υποξειδίου του αζίότου (Ν20), μεμονίομένα ή συνολικά, για 
όλες τις βιομηχανικές χώρες που είναι συμβαλλόμενα μέρη της Σύμβασης. Στο 
Συμβούλιο ΙΙεριβάλλοντος της 19ης/20ής Ιουνίου, οι Υπουργοί συμφώνησαν 
επίσης να συμπεριληφθεί στη διαπραγματευτική πρόταση τις ΕΕ ένας ενδιάμεσος 
στόχος περιστολής τουλάχιστον κατά 7,5% μέχρι το 2005. Οι θέσεις της EÊ 
αναφέρονται σε μέση περιστολή για μια δέσμη τριών Οερμοκηπιακών αερίων. Προς 
το παρόν, δεν έχει ληφθεί απόφαση σχετικά με ειδικούς στόχους για καθένα από τα 
τρία αέρια. 
Οι θέσεις που θα υπερασπιστεί η ΕΕ κατά τις διαπραγματεύσεις έχουν προκαλέσει 
πολλές συζητήσεις, τόσο εντός της ΕΕ όσο και στο διεθνή χώρο, ιδιαίτερα μεταξύ 
άλλων βιομηχανικών χωρών. Οι αντιδράσεις ποικίλλουν από την επιδοκιμασία 
μιας φιλόδοξης πολιτικής μέχρι την αμφισβήτηση της τεχνικής, οικονομικής ή 
πολιτικής σκοπιμότητας των στόχων, φθάνοντας σε ορισμένες περιπτώσεις στην 
απροκάλυπτη αντίθεση. 
Με την παρούσα Ανακοίνωση επιδιώκεται να τοποθετηθούν οι διαπραγματευτικές 
θέσεις της ΕΕ σ' ένα γενικότερο πλαίσιο και να καταδειχθεί ότι, παρά την 
επικρατούσα ανοδική τάση, οι εκπομπές Οερμοκηπιακών αερίων είναι τεχνικά 
εφικτό και, με την προϋπόθεση ότι θα υπάρξει ένα σταθερό πλαίσιο πολιτικής, 
οικονομικά ανώδυνο να ελαττωθούν κατά 15% μέχρι το 2010. Οι στόχοι 
εγκρίθηκαν επειδή είναι αναγκαίοι από οικολογικής πλευράς και με βάση τα 
αποτελέσματα μελετών, που δείχνουν ότι είναι τεχνικά και οικονομικά εφικτοί με 
τη χρήση κατά κύριο λόγο τεχνολογιών και μεθόδων που είναι ήδη διαθέσιμες. Οι 
εν λόγω στόχοι στηρίζονται στην παραδοχή ότι και άλλες βιομηχανικές χώρες Oct 
αναλάβουν ανάλογες δεσμεύσεις. Αναγνωρίζεται επίσης ότι η υλοποίηση τους θα 
αποτελέσει πρόκληση σε πολιτικό επίπεδο. 
Οι διαπραγματευτικές θέσεις της ΕΕ καλύπτουν μια δέσμη τριών θερμοκηπιακών 
αερίων. Αν τα αέρια αυτά συγκριθούν με βάση το λεγόμενο "δυναμικό πλανητικής 
αύξησης της θερμοκρασίας", σημαντικότερο με μεγάλη διαφορά αναδεικνύεται το 
CO2, υπεύθυνο περίπου για το 80% της συγκεκριμένης επίπτωσης. Οι εκπομπές 
C02, παρουσιάζουν επίσης τις μεγαλύτερες δυσκολίες στον περιορισμό τους, 
καθώς, σε αντίθεση με άλλες εκπομπές που οφείλονται στην κατανάλωση ορυκτών 
καυσίμων, όπως τα ΝΟΧ και το S02, δεν έχουν ακόμη εξευρεθεί για το C02 τεχνικές 
λύσεις στο τέλος των υπεύθυνων διεργασιών. Τα σενάρια εξέλιξης σε ομαλές 
συνθήκες για το CH4 και Ν20 παρέχουν ενδείξεις περιορισμού των εκπομπών με 
πιθανότητα ακόμη και ουσιαστικής ελάττωσης. Λυτό συνεπάγεται ότι μια 
αποτελεσματική έναντι του κόστους της περιστολή των συνολικών εκπομπών το>ν 
τριών αερίων θα μπορούσε να επιτευχθεί με περιορισμό των εκπομπών CH4 και 
Ν20 κατά περισσότερο από 15% και των εκπομπών C02 κατά ποσοστό μικρότερο 
από 15%. Λόγω όμως της μεγάλης σχετικής βαρύτητας του C02, είναι παρόλα αυτά 
αναγκαία η περιστολή των εκπομπών του αερίου αυτού κατά ποσοστό άνο) του 
10% για να υλοποιηθεί ο στόχος της συνολικής μείωσης κατά 15%. 
Για τους προαναφερόμενους λόγους, η παρούσα Ανακοίνωση επικεντρώνεται στην 
περιστολή των εκπομπών C02. Οι ειδικές συνθήκες σε σχέση με τα υπόλοιπα δύο 
αέρια εξετάζονται στο Κεφάλαιο 6. 
Στο Εγγραφο Εργασίας των Υπηρεσιών της Επιτροπής, το οποίο συντάχθηκε 
παράλληλα με τη παρούσα Ανακοίνωση, εκτίθεται η πλήρης τεχνική και οικονομική 
αιτιολόγηση των διαπραγματευτικών θέσεων της ΕΕ και προσδιορίζονται με 
περισσότερες λεπτομέρειες οι τομείς από τους οποίους αναμένονται οι αναγκαίες 
μειώσεις των εκπομπών θερμοκηπιακών αερίων, οι πιθανές οικονομικές 
επιπτώσεις των μέτρων και τα μέσα που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για 
την εφαρμογή των πολιτικών. Στο έγγραφο αυτό περιγράφονται επίσης σε γενικές 
γραμμές ορισμένες προτάσεις της ΕΕ που έχουν ήδη κατατεθεί και, εφόσον 
εγκριθούν, θα διευκολύνουν τον περιορισμό και την ελάττωση των εκπομπών 
θερμοκηπιακών αερίων. 
Στην παρούσα Ανακοίνωση εξετάζονται οι διαπραγματευτικές θέσεις της ΕΕ για το 
2010, που αποτέλεσαν το επίκεντρο συζητήσεων στο διεθνή χώρο και είναι επίσης 
σημαντικότερες ως στοιχείο μιας μακροπρόθεσμης στρατηγικής για το κλίμα. Έχει 
εξαιρετική σημασία να υπενθυμιστεί ότι οποιαδήποτε στρατηγική για την 
προστασία του κλίματος του πλανήτη αποσκοπεί ουσιαστικά στην πλήρη 
αναστροφή της μακροπρόθεσμης τάσης των θερμοκηπιακών αερίων να αυξάνονται 
παγκοσμίως και στην εμφάνιση σημαντικής πτωτικής τάσης. Για το σκοπό αυτό, 
απαιτείται δράση σήμερα, της οποίας τα οφέλη θα κλιμακωθούν σε μεγαλύτερο 
χρονικό διάστημα. 
2. Γιατί πρέπει να αναληφθεί όραση σήμερα; 
Στην Πρώτη Διάσκεψη των Συμβαλλομένων Μερών της Σύμβασης-Πλαισίου για τις 
Κλιματικές Αλλαγές, τον Απρίλιο του 1995 στο Βερολίνο, αποφασίστηκε να 
αρχίσουν διαπραγματεύσεις με αντικείμενο την επιβεβλημένη δέσμευση των 
βιομηχανικών χωρών να περιορίσουν και να μειώσουν τις εκπομπές 
θερμοκηπιακών αερίων μετά το 2000. Η ΕΕ υπήρξε πάντοτε ένθερμος 
υποστηρικτής της Εντολής του Βερολίνου. Η Δεύτερη Εκθεση Αξιολόγησης της 
Διακυβερνητικής Ομάδας για τη Κλιματική Αλλαγή (IPCC), που δημοσιεύθηκε στις 
αρχές του 1996, επιβεβαίωσε την άποψη που είχε ήδη υιοθετήσει η ΕΕ και σύμφωνα 
με την οποία είναι επιτακτική ανάγκη να δρομολογηθούν οι ενδεδειγμένες αλλαγές 
στα πρότυπα παραγωγής και κατανάλωσης που θα επιτρέψουν τη μακροπρόθεσμη 
περιστολή των πλανητικών εκπομπών θερμοκηπιακών αερίων, η οποία είναι 
απαραίτητη για την υλοποίηση του μακροπρόθεσμου στόχου της Σύμβασης για το 
Κλίμα. Η ΕΕ έχει παραδεχθεί ότι η αδράνεια στο σημείο αυτό θα μπορούσε να 
αποβεί δυνάμει επιζήμια μακροπρόθεσμα, δεδομένου ότι, για να επέλθει μια αλλαγή 
με αμεροληψία και διαφάνεια, η κοινωνία χρειάζεται ένα ρεαλιστικό χρονικό 
πλαίσιο. 
Ενώ οι διαπραγματεύσεις για τη σύναψη της Σύμβασης για το Κλίμα στις αρχές της 
δεκαετίας του 1990 βασίζονταν στην αρχή της προφύλαξης (ενδέχεται να απαιτείται 
δράση ακόμη και αν δεν υπάρχουν οριστικές αποδείξεις για τις ζημίες), η Δεύτερη 
Εκθεση Αξιολόγησης προχωρεί ένα βήμα περισσότερο, αναγνωρίζοντας ότι "από τη 
στάθμιση των επιστημονικών στοιχείων προκύπτει ευδιάκριτη ανθρωπογενής 
επίδραση στο κλίμα της γης". Τα πλανητικά προβλήματα που συνδέονται με την 
αλλαγή του κλίματος θα μπορούσαν να έχουν σημαντικές δυσμενείς επιπτοχτεις 
στην παγκόσμια γεωργική παραγωγή και παραγωγικότητα, να μειώσουν τη 
βιοποικιλότητα, να οδηγήσουν σε απώλεια γαιών και μετατόπιση πληθυσμών και 
να αυξήσουν ορισμένες ασθένειες μεταδιδόμενες από φορείς. Οι ζημίες ενδέχεται 
να είναι αναλογικά σοβαρότερες για τις αναπτυσσόμενες χώρες. 
-3-
Έχει σημασία να επισημανθεί ότι τα επιστημονικά στοιχεία για την κλιματική 
αλλαγή (όπου συμπεριλαμβάνονται τα αποτελέσματα ερευνών που αναφέρθηκαν 
στη Δεύτερη Εκθεση Αξιολόγησης της IPCC ή ερευνών οι οποίες άρχισαν μετά τη 
δημοσίευση της) παρέχουν ενδείξεις πιθανών ανεπιθύμητων κοινωνικών, 
οικονομικών και περιβαλλοντικών επιπτώσεων τις προσεχείς δεκαετίες. Οι 
ενδείξεις αυτές επιβάλλουν μια προσέγγιση με βάση την αρχή της προφύλαξης. 
Επιπλέον, πολλές από τις προβλεπόμενες δυσμενείς επιπτώσεις της κλιματικής 
αλλαγής είναι πιθανόν να πλήξουν χώρες που έχουν οριακό μόνο μερίδιο ευθύνης 
για το πρόβλημα και στερούνται των αναγκαίων χρηματοοικονομικών πόρων για 
την επανόρθωση των τυχόν ζημιών. Αν οι βιομηχανικές χώρες δεν λάβουν σήμερα 
μέτρα για την άμβλυνση της κλιματικής αλλαγής, οι μελλοντικές γενεές όχι μόνον 
θα καταβάλουν το κόστος των συνεπειών της αλλά και η οικονομική δαπάνη για 
την περιστολή των εκπομπών ενδέχεται να είναι πολύ μεγαλύτερη, αφού θα 
υπάρχουν μικρότερα χρονικά περιθώρια προσαρμογής. 
Ένας ιδιαίτερος λόγος για να ληφθούν έγκαιρα μέτρα περιστολής των εκπομπών 
C02 είναι ο μακρός χρόνος που υποχρεωτικά θα μεσολαβήσει, μέχρις ότου οι 
πολιτικές αποφάσεις αποδώσουν τα πλήρη αποτελέσματα τους επί των εκπομπών. 
Πολλά από τα "κλασικά" οικολογικά προβλήματα αντιμετωπίζονται με σχετικά 
άμεσες λύσεις στο τελικό σημείο των υπεύθυνων γι'αυτά διεργασιών ή με 
τροποποιήσεις της εγκατεστημένης τεχνολογίας: περιστολή των εκπομπών S02, 
απομάκρυνση του μολύβδου από τη βενζίνη ή σταδιακή κατάργηση της χρήσης των 
CFC's, κάτι που δεν ισχύει για το C02 
Δεδομένου ότι οι εκπομπές C02 είναι σύμφυτες με τη χρήση ορυκτών καυσίμων 
(άνθρακας, πετρέλαιο, φυσικό αέριο) και ότι δεν υπάρχει προς το παρόν 
ολιγοδάπανη τεχνολογία δέσμευσης, ο μόνος τρόπος να περιοριστούν οι εκπομπές 
του αερίου αυτού είναι η αλλαγή των δομών, των διεργασιών, του εξοπλισμού και 
της συμπεριφοράς που συνεπάγονται άμεση ή έμμεση χρήση ορυκτών καυσίμων. 
Λόγω της πολύ μεγάλης διάρκειας ζωής της υποδομής στους τομείς των 
μεταφορών και της ενέργειας καθώς και της σχετικά μεγάλης διάρκειας ζωής 
πολλών ενεργειοβόρων αγαθών (αυτοκίνητα, ψυκτικές συσκευές κ.λπ.), 
οποιαδήποτε στρατηγική κατά των εκπομπών C02 χρειάζεται πολύ μακρότερο 
χρονικό ορίζοντα εφαρμογής απ ' ότι στην περίπτωση των περισσότερων από τα 
άλλα οικολογικά προβλήματα. 
Όπως εξηγείται στο κεφάλαιο 7, η έγκαιρη ανάληψη δράσης από τις βιομηχανικές 
χώρες είναι επίσης απαραίτητη προϋπόθεση για να συγκρατηθεί η άνοδος των 
εκπομπών θερμοκηπιακών αερίων στις αναπτυσσόμενες χώρες, της οποίας η 
σημασία αναμένεται να αυξηθεί τα προσεχή έτη. 
3. Δυνατότητες περιστολής των εκποιιπών COi 
Όλες οι δυνατότητες περιστολής των εκπομπών C02 έχουν επιπτώσεις από άποψη 
κόστους και, όσο μεγαλύτερο τίμημα είναι διατεθειμένη να καταβάλει η κοινωνία, 
τόσο διευρύνεται το φάσμα των δυνατοτήτων αυτών. Μεταξύ των μέτρων που 
επιτρέπουν την περιστολή των εκπομπών θερμοκηπιακών αερίων είτε με 
επενδύσεις σε λύσεις που ενσωματώνουν τις διαθέσιμες αποδοτικές τεχνολογίες 
είτε με την εφαρμογή νέων τεχνικών προσεγγίσεων και μεθόδων, στην παρούσα 
Ανακοίνωση εξετάζονται μόνον όσες έχουν πιθανότητες να γίνουν δεκτές σε 
πολιτικό επίπεδο. Υπό το πρίσμα αυτό, οι δυνατότητες περιστολής δεν πρέπει να 
είναι υπέρμετρα δαπανηρές ούτε να έχουν ανεπιθύμητες συνέπειες για το 
κοινωνικό σύνολο και την κατανομή του εισοδήματος. Για τις δυνατότητες 
περιστολής των εκπομπίόν που πληρούν τα ανωτέρω κριτήρια εκπονήθηκαν τα 
-4-
τελευταία χρόνια πολυάριθμες μελέτες, το δε ερώτημα με ποιον τρόπο μπορεί να 
αξιοποιηθεί αυτό το δυναμικό αποτέλεσε βασικό στοιχείο της προετοιμασίας εντός 
της ΕΕ των διαπραγματεύσεων για πρωτόκολλο σχετικό με το κλίμα. 
Ως σημείο αναφοράς για την ανάλυση των δυνατοτήτων περιστολής στους 
διάφορους τομείς της οικονομίας της ΕΕ χρησιμοποιείται το σενάριο προ του 
Κιότο, που εμφαίνεται στον πίνακα 1. Στο σενάριο αυτό λαμβάνεται ως υπόθεση 
εργασίας αύξηση των συνολικών εκπομπών C02 μέχρι το 2010 κατά 8% έναντι των 
επιπέδων του 1990, υπό τον όρο ότι δεν θα ληφθούν πρόσθετα νέα μέτρα. 
Πίνακας 1 - Κατανομή των εκπομπών C02 κατά τομέα στην ΕΕ σε εκατ. τόννους 
Τομέας/έτος 1990 2010 % αύξ,/μείωση 
Μεταφορές 
Βιομηχανία 
Ενεργειακός κλάδος 
Οικιακός/Τριτογενής 
Παραγωγή 
ηλεκτρισμού/θερμότητας 
Συνολικές εκπομπές 743 1032 + 39% 
626 532 - 15% 
141 158 + 12% 
654 680 + 4% 
1036 107 +2% 
3200 3459 +8% 
Πηγή: Σενάριο προ του Κιότο με βάση στοιχεία της Eurostat (εξαιρούνται τα 
ποντοπόρα πλοία διεθνών μεταφορών αλλά συμπεριλαμβάνονται οι διεθνείς 
αεροπορικές μεταφορές). 
Από τον πίνακα 1 προκύπτει ότι έχει μεγάλη σημασία να αντιμετωπιστεί ο τομέας 
των μεταφορών, όπου η εγγενής τάση σταθερής και αισθητής ανόδου καθιστά 
πρόκληση την επίτευξη οποιουδήποτε στόχου περιστολής των εκπομπών. Ο 
πίνακας 1 δείχνει αύξηση των εκπομπών C02 από τις μεταφορές κατά 39% την 
περίοδο μεταξύ 1990 και 2010, ως επί το πλείστον στις οδικές και στις αεροπορικές 
μεταφορές. Στο πλαίσιο αυτό αξίζει να σημειωθεί ότι, επειδή οι τιμές της ενέργειας 
για τον τελικό χρήστη είναι γενικά υψηλότερες στον τομέα των μεταφορών απ ' ό,τι 
σε άλλους τομείς της οικονομίας, για να μειωθούν ουσιαστικά οι εκπομπές με 
μικρό κόστος απαιτείται εστιασμένη δράση με στόχο την εξάλειψη των 
υφιστάμενων ελλείψεων και αδυναμιών του τομέα των μεταφορών. 
Το Συμβούλιο έχει ήδη εγκρίνει ένα στόχο για τις εκπομπές C02, ο οποίος 
αντιστοιχεί σε βελτίωση της μέσης οικονομίας καυσίμου στα καινούργια 
αυτοκίνητα που κυκλοφορούν στην αγορά της τάξεως του 30% έναντι της 
σημερινής μέσης τιμής μέχρι το 2005. Η μελλοντική κατανάλωση καυσίμου δεν 
λαμβάνεται πλήρως υπόψη τη στιγμή της αγοράς αυτοκινήτου. Εν τούτοις, η 
οικονομία καυσίμου των αυτοκινήτων μπορεί να βελτιωθεί με χαμηλό κόστος με 
διαθέσιμη τεχνολογία. Για το σκοπό αυτό, η Επιτροπή έχει αρχίσει διάλογο με την 
αυτοκινητοβιομηχανία για να διερευνήσει το ενδεχόμενο σύναψης αποτελεσματικής 
περιβαλλοντικής συμφωνίας με διαφανείς όρους, με την οποία η βιομηχανία θα 
αναλαμβάνει την υποχρέωση να περιορίσει τις εκπομπές C02 από τα αυτοκίνητα. 
Τα υπόλοιπα στοιχεία της στρατηγικής είναι δημοσιονομικά μέτρα και αναγραφή 
της οικονομίας καυσίμου στην επισήμανση για να επηρεαστεί η αυτοκινηταγορά. 
Αλλα παραδείγματα αδυναμιών του τομέα των μεταφορών, των οποίων η εξάλειψη 
θα είχε επίσης ως αποτέλεσμα την εξοικονόμηση ενέργειας με χαμηλό κόστος, είναι 
η ανολοκλήρωτη ακόμη εσωτερική αγορά σιδηροδρομικών μεταφορών και τα 
εμπόδια στα οποία προσκρούουν σήμερα οι συνδυασμένες μεταφορές. Η Επιτροπή 
έχει ήδη προτείνει πολλά μέτρα για την αντιμετώπιση αυτών των ζητημάτων. Για 
παράδειγμα, η ελευθέρωση και η ανασυγκρότηση των σιδηροδρόμων της 
5-
Κοινότητας προβλέπεται ότι θα συμπιέσει τα έξοδα μεταφοράς και θα βελτιώσει 
την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών στον κλάδο, προσελκύοντας κατ ' αυτόν 
τον τρόπο κυκλοφορία που σήμερα διεξάγεται οδικώς. Ομοίως, η εφαρμογή του 
προγράμματος δράσης που έχει προτείνει η Επιτροπή στις ανακοινώσεις της 
σχετικά με το "δίκτυο των πολιτών", που πραγματεύεται τη βελτίωση των δημόσιων 
συγκοινωνιών, και με τις συνδυασμένες εμπορευματικές μεταφορές αναμένεται να 
οδηγήσει σε ευρύτερη χρήση των εναλλακτικών λύσεων αντί των οδικών και 
αεροπορικών μεταφορών. 
Τέλος, τα μέτρα για τη βελτίωση της τιμολογιακής πολιτικής στις μεταφορές, που 
έχει προτείνει η Επιτροπή, προβλέπεται ότι θα ενισχύσουν την αποδοτικότητα των 
μεταφορών, τόσο εντός όσο και μεταξύ των μεταφορικών μέσων. 
Μολονότι είναι σαφές ότι οι ανωτέρω πολιτικές προσεγγίσεις απαιτούν 
σημαντικές προσαρμογές του συστήματος μεταφορών, η εφαρμογή τους στην πράξη 
προσφέρει προοπτικές μεγάλων οφελών για το περιβάλλον, τις μεταφορές και την 
οικονομία. Η Επιτροπή συντάσσει τώρα έκθεση σχετικά με στρατηγικές για τον 
περιορισμό της αύξησης των εκπομπών C02 από τις μεταφορές, η οποία θα 
εγκριθεί στο προσεχές μέλλον. 
Ο τομέας της βιομηχανίας χαρακτηρίζεται από μεγάλες διαφορές μεταξύ των 
κλάδων ως προς τους συντελεστές έντασης ενέργειας και τις εκπομπές C02. Γενικά, 
οι κλάδοι με τη μεγαλύτερη ένταση ενέργειας, ιδίως όσοι αντιμετωπίζουν το διεθνή 
ανταγωνισμό, προσέχουν ήδη πολύ την ενεργειακή αποδοτικότητα, έχοντας 
σοβαρούς οικονομικούς λόγους, μεταξύ άλλων γιατί οι τιμές καταναλωτή της 
ενέργειας που αντιμετωπίζουν οι διεθνείς ανταγωνιστές είναι χαμηλότερες. Σε 
άλλους βιομηχανικούς κλάδους, ορισμένα εμπόδια της αγοράς, σε συνδυασμό με 
τις χαμηλές τιμές της ενέργειας που επικρατούν παγκοσμίως εδώ και περισσότερο 
από μία δεκαετία, υποβίβασαν το θέμα αυτό στη σειρά προτεραιότητας. Παρά το 
γεγονός ότι οι άμεσες εκπομπές C02 από τη βιομηχανία αποκτούν σχετικά 
μικρότερη βαρύτητα στο σύνολο των εκπομπών, υπάρχουν στοιχεία από πολλά 
κράτη μέλη που δείχνουν ότι υπάρχουν ακόμη περιθώρια περαιτέρω περιορισμού 
των εν λόγω εκπομπών στους περισσότερους κλάδους. 
Ιδιαίτερα πειστικό παράδειγμα εν προκειμένω είναι η εμπειρία της Δανίας, όπου 
επιτεύχθηκε ετήσια αύξηση της ενεργειακής αποδοτικότητας σχεδόν κατά 2% από 
το 1990 στο πλαίσιο συμφωνιών μετά από διαπραγματεύσεις. 
Ο ρόλος του κλάδου του ηλεκτρισμού στην αντιμετώπιση της πρόκλησης της 
κλιματικής αλλαγής θα είναι καθοριστικός, όπως παραδέχονται τόσο η βιομηχανία 
παροχής ηλεκτρικής ενέργειας όσο και οι αρμόδιες αρχές των Κρατών Μελών και η 
Επιτροπή. Οι Υπηρεσίες της Επιτροπής έχουν ολοκληρώσει, από κοινού με την 
Eurelectric και άλλους παράγοντες του χώρου, μια εμπεριστατωμένη επισκόπηση 
της συνεισφοράς του κλάδου του ηλεκτρισμού στην υλοποίηση τόσο της αειφόρου 
ανάπτυξης όσο και της περιστολής των θερμοκηπιακών αερίων. Αναγνωρίζεται ότι 
η ανάπτυξη ενεργειακών υπηρεσιών είναι θεμελιώδους σημασίας για την επίτευξη 
των ανωτέρω στόχων και, αν συνδυαστεί με βελτιωμένη τεχνολογία εφοδιασμού, 
ευρύτερη αντικατάσταση καυσίμου και μεγαλύτερη χρήση μη ορυκτών καυσίμων, 
θα οδηγήσει σε ουσιαστική πτώση των επιπέδων των εκπομπών. 
Το συνολικό δυναμικό περιστολής από τον κλάδο του ηλεκτρισμού 
αντικατοπτρίζει τη βελτίωση της αποδοτικότητας στην τελική χρήση, με 
αποτέλεσμα να μειώνεται η συνολική ζήτηση, και την αύξηση της (υιόδοσης της 
παραγωγής. 
-6 
Από την πλευρά της τελικής χρήσης, υπάρχουν πολλοί τρόποι να βελτιωθεί η 
αποδοτικότητα, τόσο στη βιομηχανία όσο και στα νοικοκυριά και στον τριτογενή 
τομέα. Ψυγεία, υπολογιστές, τηλεοπτικές συσκευές, πλυντήρια ρούχων, ηλεκτρικοί 
λαμπτήρες, είναι μερικά μόνο παραδείγματα, όπου η χρήση διαθέσιμης τεχνολογίας 
εξασφαλίζει το ίδιο επίπεδο υπηρεσιών με πολύ μικρότερη κατανάλωση ενέργειας. 
Ανάλογες βελτιώσεις μπορούν να επέλθουν και στους ηλεκτροκινητήρες, που 
χρησιμοποιούνται σε μεγάλη έκταση στη βιομηχανία. Η ΕΕ έχει ήδη επεξεργαστεί 
ένα σύστημα υποχρεωτικής αναγραφής της ενεργειακής αποδοτικότητας στην 
επισήμανση των κυριότερων "λευκών προϊόντων" (μεγάλες οικιακές ηλεκτρικές 
συσκευές) καθώς και πρότυπα υποχρεωτικής εφαρμογής για τα ψυγεία και τους 
καταψύκτες, ώστε να αυξηθεί ο βαθμός απόδοσης. Η Επιτροπή διαπραγματεύεται 
τώρα τη θέσπιση προτύπων για μεγαλύτερη σειρά προϊόντων με τους αντίστοιχους 
βιομηχανικούς κλάδους. 
Από την πλευρά της προσφοράς, ο γενικός βαθμός θερμικής απόδοσης των 
υφισταμένων σταθμών ηλεκτροπαραγωγής που λειτουργούν με ορυκτά καύσιμα 
στην ΕΕ ήταν περίπου 38% το 1994, ενώ οι σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής νέου τύπου 
επιδεικνύουν βαθμούς απόδοσης που προσεγγίζουν ή και υπερβαίνουν το 50%. 
Υπάρχουν επομένως περιθώρια περιστολής των εκπομπών C02 με τον ταχύτερο 
παροπλισμό των παλαιών σταθμών ηλεκτροπαραγωγής χαμηλής αποδοτικότητας. 
Πρόσθετες μειώσεις θα προκύψουν από την προγραμματισμένη σε πολλά Κράτη 
Μέλη αντικατάσταση του άνθρακα με φυσικό αέριο. Η συνδυασμένη παραγωγή 
θερμότητας και ηλεκτρισμού (συμπαραγωγή) θα μπορούσε να αυξήσει ακόμη 
περισσότερο τις δυνατότητες περιστολής. Υπολογίζεται ότι, αν το μερίδιο της 
συμπαραγωγής στην παραγωγή ηλεκτρισμού στην ΕΕ αυξανόταν από το σημερινό 
ποσοστό του 9% σε 18% το 2010, θα αποτρεπόταν η έκλυση έως 150 εκατ. τόννων 
C02. 
Κατά την Επιτροπή, ο διπλασιασμός του μεριδίου των ανανεώσιμων πηγών 
ενέργειας στη συνολική ενεργειακή κατανάλωση στην ΕΕ από 6% που είναι σήμερα 
σε 12% το 2010, έστω και να συνιστά πρόκληση για τον κλάδο του ηλεκτρισμού, 
είναι εφικτός στόχος. Οι πιο ανταγωνιστικές εφαρμογές των ανανεώσιμων πηγών 
ενέργειας είναι η παραγωγή ηλεκτρισμού από αιολική ενέργεια και από βιομάζα. Αν 
το ήμισυ τουλάχιστον της αύξησης του μεριδίου των ανανεώσιμων πηγών δεν 
επιτευχθεί στον κλάδο του ηλεκτρισμού, ο στόχος του 12% πιθανώς δεν θα 
υλοποιηθεί. Η εμπειρία της Δανίας, όπου η εγκαταστημένη ισχύς 
ηλεκτροπαραγωγής από αιολική ενέργεια πλησιάζει τα 1000 MW και καλύπτει το 
5% περίπου των αναγκών σε ηλεκτρική ενέργεια, επεξηγεί πειστικά γιατί ο στόχος 
της Επιτροπής δεν είναι ουτοπικός. Σε πρόσφατη Πράσινη Βίβλο της Επιτροπής 
επισημαίνεται ότι η αξιοποίηση του δυναμικού που ενέχουν οι ανανεώσιμες πηγές 
θα απαιτήσει ουσιαστικά μέτρα, όπως πρόσβαση των ανανεώσιμων πηγών στα 
δίκτυα ηλεκτρισμού, διαπραγματεύσιμες υποχρεώσεις και αύξηση των δαπανών για 
τις ανανεώσιμες πηγές καθώς και χρηματοοικονομική τεχνική βοήθεια υπέρ των 
ανανεώσιμων πηγών. Σε προσεχή Λευκή Βίβλο θα εκτεθεί η πολιτική κατεύθυνση 
που θα ακολουθήσει η Επιτροπή για τη μελλοντική ανάπτυξη των ανανεώσιμων 
πηγών ενέργειας και η οποία θα συνοδεύεται από πλήρες και αναλυτικό σχέδιο 
δράσης. Η εν λόγω Λευκή Βίβλος προβλέπεται να δημοσιευθεί περί τα τέλη του 
τρέχοντος έτους. 
Οι περισσότερες από τις δυνατότητες περιστολής των εκπομπών που περιλαμβάνει 
το έγγραφο εργασίας των Υπηρεσιών της Επιτροπής έχουν γίνει δεκτές, 
τουλάχιστον επί της αρχής, εδώ και αρκετόν καιρό. Είναι επίσης ακριβές ότι, σε 
ορισμένες περιπτώσεις, η τεχνολογική πρόοδος έχει αυξήσει το δυναμικό 
περιστολής ή έχει περιορίσει το κόστος αρκετών τεχνικών λύσεων σε πιο αποδεκτή 
κλίμακα. 
Είναι πάντως αποκαρδιωτική η διαπίστωση ότι η χρήση των περισσότερων από τις 
διαθέσιμες φιλοκλιματικές τεχνολογίες κινείται σε μέτρια επίπεδα. Το γεγονός 
αυτό εξηγείται κυρίως από τις χαμηλές τιμές της ενέργειας και τις προβλέψεις 
σύμφωνα με τις οποίες θα διατηρηθούν στα ίδια επίπεδα. Ένας δεύτερος λόγος 
είναι ότι η αρχική επένδυση έχει μεγαλύτερη σημασία από το μακροπρόθεσμο 
συνολικό κόστος, τόσο για τη βιομηχανία όσο και για τους ιδιώτες καταναλωτές. 
Αποτέλεσμα είναι ότι, παρόλο που το κόστος των διαφόρων μέτρων παρουσιάζει 
σημαντικές αποκλίσεις, υπάρχουν ήδη πολλές δυνατότητες περιστολής των 
εκπομπών θερμοκηπιακών αερίων με μηδενικό ή χαμηλό κόστος. 
Συμπέρασμα: 
Συμπερασματικά, το ποσοστό του ανωτέρω τεχνικού δυναμικού περιστολής των 
εκπομπών θερμοκηπιακών αερίων που μπορεί να αξιοποιηθεί εξαρτάται από την 
κλίμακα οικονομικού, κοινωνικού ή πολιτικού κόστους που θεωρείται αποδεκτή. 
Τα αποτελέσματα των εργασιών που έχουν πραγματοποιηθεί μέχρι σήμερα 
δείχνουν ότι είναι δυνατόν να εντοπιστούν τεχνικές δυνατότητες περιστολής για 
την αποτροπή της έκλυσης 800 εκατ. τόννων C02. Η ποσότητα αυτή αρκεί για να 
μειωθούν οι εκπομπές C02 μέχρι το 2010 κατά 15% σε σύγκριση με το 1990, αντί να 
αυξηθούν κατά 8%, όπως προβλέπεται στο σενάριο εξέλιξης υπό ομαλές συνθήκες 
του πίνακα 1. Εάν αυτό το δυναμικό τεχνικά εφικτής περιστολής αξιοποιηθεί με 
τον κατάλληλο συνδυασμό αποτελεσματικών έναντι του κόστους τους πολιτικών 
επιλογών, γίνεται οικονομικά προσιτό και πολιτικά αποδεκτό. 
Στον πίνακα II παρουσιάζεται κατ'εκτίμηση υπολογισμός των θεωρητικών 
δυνατοτήτων περιστολής των εκπομπών C02 για τους κυριότερους τομείς της 
οικονομίας της ΕΕ. Υπολογίζεται ότι το δυναμικό περιστολής των εκπομπών C02 
ανέρχεται περίπου σε 300 εκατ. τόννους στον κλάδο της ηλεκτροπαραγωγής, 180 
εκατ. τόννους στις μεταφορές, 200 εκατ. τόννους στους τομείς τελικής χρήσης και 
100 εκατ. τόννους στον κλάδο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Η Επιτροπή 
επισημαίνει ότι οι ανωτέρω μειώσεις των εκπομπών C02 συνιστούν πρόκληση για 
τα πολιτικά κέντρα αποφάσεων. Οι ποσότητες αποτελούν έκφραση της εφαρμογής 
μιας σειράς πολιτικών και μέτρων του τύπου που υποδεικνύεται στο επόμενο 
κεφάλαιο. Η εφικτή περιστολή σε κάθε επιμέρους κλάδο εξαρτάται από τη 
λεπτομερή διατύπωση των μέτρων. 
Στο έγγραφο εργασίας των Υπηρεσιών της Επιτροπής εκτίθενται λεπτομερέστερα 
τα μέτρα που θα πρέπει να ληφθούν για να υλοποιηθούν οι δυνατότητες 
περιστολής των εκπομπών C02. 
Πίνακας Π: - Κατ'εκτίμηση υπολογισμός των θεωρητικών δυνατοτήτων 
περιστολής των εκπομπών C02 (σε εκατ. τόννους C02) κατά τομέα της οικονομίας 
στην ΕΕ 
Τομέας Ι Δυνατότητες περιστολής 
των εκπομπών 
Μεταφορές 
από τις οποίες 180 
- αυτοκίνητο Ι.Χ. 100 
- στροφή στις συνδυασμένες 50 
μεταφορές 30 
- άλλα μέτρα 
Βιομηχανία 100 
Ενεργειακός κλάδος 20 
Οικιακός/Τριτογενής 100 
Ανανεώσιμες πηγές/Θερμότητα 100 
Ηλεκτροπαραγωγή 300 
από τις οποίες 
- αντικατάσταση ορυκτών καυσίμων 50 
- συμπαραγωγή/θερμική απόδοση 150 
- ανανεώσιμες πηγές/ηλεκτρισμός 100 
800 
ΣΥΝΟΛΟ | 
4. Συστατικά στοατηγίκικ: για τΐΐν κλιματική αλλαγιί 
Για να σημειώσει επιτυχία, μια στρατηγική για το κλίμα πρέπει να είναι σφαιρική, 
αποτελεσματική έναντι του κόστους της, εφικτή από τεχνική και πολιτική άποψη 
και πρέπει επίσης να αποτρέπει τις παρενέργειες στο κοινωνικό ή περιφερειακό 
επίπεδο των πολιτικών επιλογών που είναι αναγκαίες για την εφαρμογή της. Η 
παρούσα Ανακοίνωση δεν αποσκοπεί στη λεπτομερή κατάστρωση μιας τέτοιας 
στρατηγικής· είναι απλώς μια απόπειρα να περιγραφούν σε γενικές γραμμές τα 
συστατικά της κατάλληλης στρατηγικής. Η κατάστρωση στρατηγικής θα είναι 
δυνατή από τη στιγμή που θα γίνουν γνωστά τα αποτελέσματα της συνδιάσκεψης 
του Κιότο. 
Οποιαδήποτε στρατηγική της ΕΕ, παράλληλα με το να είναι αποτελεσματική στην 
επίτευξη των ενδιάμεσων στόχων, πρέπει επίσης να θέσει σε κίνηση μια διαδικασία 
τεχνολογικών αλλαγών και αλλαγών συμπεριφοράς, η οποία θα συγκρατεί τις 
αυξανόμενες εκπομπές θερμοκηπιακών αερίων και θα τις οδηγεί σε αποδεκτή 
πορεία, ανταποκρινόμενη στην απαίτηση για συνεχή περιορισμό μέχρι το 2010 και 
μετά. Αυτό συνεπάγεται ότι είναι ανάγκη να αντιμετωπιστούν ταυτόχρονα η ένταση 
εκπομπών των οικονομικών δραστηριοτήτων και η άνοδος της ζήτησης αγαθών και 
υπηρεσιών που συντελούν στην αύξηση των εκπομπών θερμοκηπιακών αερίων. 
Η επιλογή της σωστής στρατηγικής με τον καταλληλότερο συνδυασμό μέσων δεν 
είναι μόνο βαρύνουσα από τεχνική ή οικονομική άποψη, είναι η ουσία της 
πολιτικής πρόκλησης που συνιστά η έμπρακτη προστασία του κλίματος του 
πλανήτη. Στην κατάστρωση της στρατηγικής αυτής θα χρειαστεί να διασφαλιστεί η 
ανάληψη δράσης με το σωστό τρόπο, αφενός για να υπάρχει εγγύηση καλής σχέσης 
κόστους-αποτελεσματικότητας και, αφετέρου, για να αποφευχθούν τυχόν 
παρενέργειες της άσκησης της πολιτικής στο κοινωνικό σύνολο, στο αίσθημα 
δικαίου ή σε περιφερειακό επίπεδο. 
Η Επιτροπή είναι ως εκ τούτου πεπεισμένη για την απόλυτη προτεραιότητα μιας 
σφαιρικής στρατηγικής που θα συνδυάζει όλα τα προαναφερόμενα στοιχεία και 
έχει ήδη καταθέσει ορισμένες προτάσεις, μεταξύ των οποίων: 
ανακοίνωση με τίτλο "Η ενεργειακή διάσταση της αλλαγής του κλίματος"1 
και τα σχετικά συμπεράσματα του Συμβουλίου, στα οποία το Συμβούλιο 
ζητεί από την Επιτροπή να προτείνει πρόγραμμα δράσης για τον ενεργειακό 
κλάδο με σκοπό την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής στο 
συγκεκριμένο κλάδο στο πλαίσιο κοινών και συντονισμένων μέτρων 
άσκησης πολιτικής 
παράταση του προγράμματος SAVE II μέχρι το 2000 με προϋπολογισμό 45 
εκατ. ECU και πρόταση προγράμματος ALTENER Π 
πρόταση για τις Τεχνικές Ορθολογικού Προγραμματισμού στον κύκλο της 
προσφοράς και της ζήτησης 
ανακοίνωση, στην οποία εκτίθεται στρατηγική περιστολής των εκπομπών 
C02 από τα αυτοκίνητα ιδιωτικής χρήσεως 
στο πλαίσιο της κοινής πολιτικής στον τομέα των μεταφορών, προτάσεις 
για την ανασυγκρότηση και την ελευθέρωση του κλάδου των σιδηροδρόμων 
και για τις διευρωπαϊκές σιδηροδρομικές αρτηρίες εμπορευματικών 
μεταφορών, ώστε να προωθηθεί η στροφή από τις οδικές στις 
σιδηροδρομικές μεταφορές 
πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την αναδιάρθρωση του Κοινοτικού 
πλαισίου φορολογίας των ενεργειακών προϊόντων (COM (97) 30) 
πρόταση για το 5ο πρόγραμμα-πλαίσιο ΕΤΑ, που καλύπτει την περίοδο 
1998-2002 και για το οποίο προτείνεται συνολικός προϋπολογισμός 16,3 δις 
ECU. 
Η Επιτροπή έχει ωστόσο την πεποίθηση ότι οι προτάσεις που έχουν κατατεθεί προς 
συζήτηση και εκείνες που καταρτίζονται δεν αρκούν για να επιτευχθούν οι 
προτεινόμενοι από την ΕΕ στόχοι και, ανάλογα με την έκβαση της συνδιάσκεψης 
του Κιότο, θα υποβάλει συμπληρωματικές προτάσεις, στις οποίες θα προβλέπεται 
σημαντική ελάττωση του C02 και από τις οποίες ορισμένες περιλαμβάνονται ήδη 
στο πρόγραμμα εργασιών, ώστε να ολοκληρωθεί η στρατηγική που θα επιτρέψει 
στην ΕΕ να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις που θα αναλάβει στο Κιότο. 
Συμπληρωματικές προτάσεις θα ήσαν ενδεχομένως οι εξής: 
πρόταση με στόχο την ουσιαστική αύξηση του μεριδίου των ανανεώσιμων 
πηγών ενέργειας στην ενεργειακή κατανάλωση της ΕΕ μέχρι το 2010 
σύμφωνα με τις κατευθύνσεις που προσδιορίζονται στην πρόσφατη 
Πράσινη Βίβλο της Επιτροπής 
COM (97) 196 τελικό της 14.5.97 
- 10 
πρόταση για ουσιαστική αύξηση μέχρι το 2010 του μεριδίου της 
συμπαραγωγής - συνδυασμένη παραγωγή ηλεκτρισμού και θερμότητας -
στην ηλεκτροπαραγωγή της ΕΕ 
σειρά μέτρων στο πεδίο της τυποποίησης, της εναρμόνισης και της ευθύνης 
για την προώθηση των συνδυασμένων εμπορευματικών μεταφορών 
αναθεώρηση των προσανατολισμών για τα Διευρωπαϊκά Δίκτυα με σκοπό 
να ενταχθούν τα στρατηγικά περιβαλλοντικά ζητήματα 
προτάσεις για ουσιαστική βελτίωση του γενικού βαθμού θερμικής απόδοσης 
των σταθμών ηλεκτροπαραγωγής· η μεγαλύτερη διείσδυση της 
συμπαραγωγής θα ήταν ένας ιδιαίτερα αποτελεσματικός τρόπος να 
βελτιωθεί η θερμική απόδοση. 
Επιπλέον, θα μπορούσε να διαμορφωθεί σφαιρική προσέγγιση για την προώθηση 
καταναλωτικών προτύπων βασισμένων στην αρχή της αειφορίας με θετικό 
αντίκτυπο στους στόχους της κλιματικής πολιτικής. Για να διευκολυνθεί η αλλαγή 
προσανατολισμού της συμπεριφοράς και των επιλογών των καταναλωτών προς 
την κατεύθυνση αυτή, είναι απαραίτητη η ευαισθητοποίηση τους και η παροχή 
σ ' αυτούς κατάλληλης αγωγής, αξιόπιστων πληροφοριών και συμβουλών. 
Μια σφαιρική στρατηγική απαιτεί τη χρήση ευρέος φάσματος μέσν άσκησης 
πολιτικής. Σε ορισμένες περιπτώσεις ενδείκνυνται τα κλασικά μέτρα ρυθμιστικού 
χαρακτήρα (παραδείγματα νομοθετικών ρυθμίσεων είναι η απαγόρευση της χρήσης 
HFC's σε αυτοψυχόμενα κουτιά κονσερβών, τα πρότυπα υψηλότερης 
αποδοτικότητας για ορισμένα είδη ηλεκτρικού εξοπλισμού). Σε πολλά ωστόσο 
πεδία, η παροχή μεγαλύτερης ευελιξίας στους τομείς της οικονομίας προσφέρει 
καταφανή πλεονεκτήματα. 
Τα οικονομικά κίνητρα - και αντικίνητρα - είναι ένας τρόπος να εξασφαλιστεί 
υψηλός βαθμός ευελιξίας και συχνά επιτρέπουν να υλοποιηθεί ένας στόχος πιο 
σύντομα και με μέρος του κόστους των νομοθετικών ρυθμίσεων. 
Στο σημείο αυτό είναι σημαντικό να γνωρίζει κανείς ότι η χρήση δημοσιονομικών 
κινήτρων δεν συνεπάγεται γενική αύξηση της φορολογίας. Στους τομείς που ήδη 
φορολογούνται, τα κίνητρα μπορούν να λάβουν τη μορφή διαφοροποίησης (όπως 
συνέβη προκειμένου να προωθηθεί η αμόλυβδη βενζίνη). Η μετατόπιση του 
φορολογικού βάρους από την παραγωγή με ένταση εργασίας στην παραγωγή με 
ένταση ενέργειας και διοξειδίου του άνθρακα είναι μια λύση δημοσιονομικά 
ουδέτερη, που μπορεί να εξαλείψει τους φραγμούς και να διευκολύνει την αποδοχή 
των αποτελεσματικών έναντι του κόστους τους τεχνολογιών εκ μέρους των 
καταναλωτών. 
Μεταξύ των μεγάλων προκλήσεων συγκαταλέγεται ο προσδιορισμός και η 
εφαρμογή μέτρων άσκησης πολιτικής που επιτρέπουν την αξιοποίηση των 
βελτιώσεων της ενεργειακής αποδοτικότητας στα υπάρχοντα κτίρια και εξοπλισμό. 
Το κοινωνικό προεξοφλητικό επιτόκιο που χρησιμοποιείται είναι εκείνο που 
λαμβάνεται υπόψη στις αποφάσεις κρατικής πολιτικής. Τα προεξοφλητικά 
επιτόκια στον ιδιωτικό τομέα μπορεί βεβαίως να είναι υψηλότερα. Για το λόγο 
αυτό, απαιτούνται μέτρα για την κάλυψη της διαφοράς μεταξύ της κοινωνικής 
απόδοσης και της απόδοσης στον ιδιωτικό τομέα, στην οποία οι επιχειρηματίες και 
οι έμποροι στηρίζουν τις επενδυτικές αποφάσεις τους. 
11 
Υπάρχουν και άλλες εναλλακτικές δυνατότητες βασιζόμενες στη λειτουργία της 
αγοράς, όπως η μεταβολή της σημερινής δομής το>ν επιδοτήσεων. Η τρέχουσα τάση 
προς τη σταδιακή κατάργηση της επιδότησης των ενεργειακών προϊόντων, όπως 
του άνθρακα, θα πρέπει να συνεχιστεί και να επιταχυνθεί στις περιπτώσεις όπου 
ευνοεί την περιστολή των εκπομπών. Ταυτόχρονα, η χρήση βραχυπρόθεσμων και 
προσωρινών επιδοτήσεων για την προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας ή 
των αντιρρυπαντικών τεχνολογιών είναι μια πρόσθετη επιλογή. 
Οι συμφωνίες κατόπιν διαπραγματεύσεων μεταξύ των δημοσίων αρχών και 
συγκεκριμένων εκμηχανισμένων κλάδων προσφέρουν κατ'αρχήν στη βιομηχανία 
τα μέγιστα περιθώρια ευελιξίας για να λαμβάνει μέτρα με ικανοποιητική σχέση 
κόστους - αποτελεσματικότητας. Η Επιτροπή εξέδωσε πρόσηκιτα Ανακοίνωση, 
όπου περιγράφει σε γενικές γραμμές τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες οι συμφο)νίες 
κατόπιν διαπραγματεύσεων αποδεικνύονται χρήσιμο μέσο. 
Οι τεχνικές επιλογές που χρησιμοποιούνται για την επίτευξη τιον στόχων 
περιστολής των εκπομπών μέχρι το 2010 που θέτει η ΕΕ στηρίζονται κυρίως σι 
διαθέσιμες τεχνολογίες. Ο ρόλος της έρευνας και ανάπτυξης νέων τεχνολογιών 
είναι περιορισμένος στο δεδομένο χρονικό ορίζοντα. Καθώς η ήδη διαθέσιμη 
προηγμένη τεχνολογία δεν είναι πάντοτε ανταγωνιστική, απαιτούνται πρόσθετες 
προσπάθειες για τη μείωση του κόστους της. 
ΙΙαράλληλα, είναι αναγκαία η διεξαγωγή κοινωνικοοικονομικής έρευνας για να 
γίνουν καλύτερα αντιληπτά τα εμπόδια που παρεμβάλλονται στην ες)αρμογή της 
διαθέσιμης τεχνολογίας στην υλοποίηση των δυνατοτήτων περιστολής των 
εκπομπών καθώς και οι οργανωτικές πτυχές της ενσωμάτωσης τιον νέων 
τεχνολογιών. Πρέπει επίσης να διερευνηθούν οι επιπτώσεις των οικονομικών 
μέσων σε μικροοικονομικό και κλαδικό επίπεδο, όπως επίσης οι προϋποθέσεις για 
την αλλαγή συμπεριφοράς (όπου συμπεριλαμβάνονται τα καταναλωτικά πρότυπα). 
Όσον αφορά την ΕΤΑ, έχει μεγάλη σημασία να τονιστεί η ανάγκη διαρκούς 
εστιασμένης έρευνας, μέσω της οποίας θα εκτιμηθούν οι κοινωνικοοικονομικές και 
οικολογικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής (κυρίως σε περιφερειακό επίπεδο) 
και θα εξευρεθούν οι κατάλληλες τεχνικές λύσεις για τον περιορισμό των 
Οερμοκηπιακών αερίων μετά το 2010 και την αντιμετώπιση τυχόν δυσμενών 
επιπτώσεων. Η ερευνητική αυτή προσπάθεια μπορεί επίσης να αποτελέσει 
πλεονέκτημα για την ανταγωνιστικότητα της ΕΕ και να προσηιέρει μεγαλύτερες 
ευκαιρίες (πους Κοινοτικούς εξαγωγείς της συγκεκριμένης τεχνολογίας. 
Στις προηγούμενες παραγράφους εντοπίζονται πολλές δυνατότητες περιστολής 
των εκπομπών στην ΕΕ. Εν τούτοις, η εφαρμογή μέτρων με σκοπό την αξιοποίηση 
αυτού του δυναμικού και τον περιορισμό των εκπομπίόν, ιδίως πάνο) από τον 
κανονικό ρυθμό αντικατάστασης του εξοπλισμού, είναι πιθανόν να μην αποδώσει 
καρπούς, αν δεν συνοδευτεί από ενεργό δράση. Κανένα μέσο δεν επαρκεί 
εφ'εαυτού για να εξασφαλιστεί η υλοποίηση του Κοινοτικού στόχου για τις 
εκπομπές αλλά θα χρειαστεί συνδυασμός δράσεων. 
Οποιαδήποτε πολιτική η στρατηγική πρέπει συνεπώς να διασφαλίζει την ευρύτερη 
δυνατή συνεργασία και να έχει ι ην υποστήριξη όλων . των εμπλεκομένων 
παραγόντων: των κυβερνήσεων, ιης βιομηχανίας, των συνδικαλιστικών 
οργανώσεων και του πληθυσμού. ΙΙολλες κοινωνικές ομάδες και πολλές 
περιφέρειες της 1;υρώπης θα κληθούν να ανταπεξέλΟουν σε σημαντικές αλλαγές, 
προκειμένου να επιτύχει η IT συνολική περιστολή των εκπομπών Οερμοκηπιακών 
αέριων κατά 15% εντός ιων επομένων 13 ειων. θα πρέπει να αναζητηθούν λύσεις 
που ευνοούν την απασχόληση και την οικονομική ανάπτυξη. 
Η φιλελευθεροποίηση μπορεί μεν να οδηγεί γενικά σε αύξηση της απόδοσης αλλά 
ευνοεί περισσότερο τις επενδύσεις με βραχυπρόθεσμη παρά με μακροπρόθεσμη 
(Απόδοση. Με την παγκοσμιοποίηση το>ν κεφαλαιαγορών οι επενδυτές προσδοκούν 
πλέον άμεσα κέρδη από τα κεφάλαια που επενδύουν. Η κερδοφορία όμως ακόμη 
και των αποτελεσματικότερων έναντι του κόστους τους μέτρων περιστολής των 
εκπομπών C02 συχνά απαιτεί μεγαλύτερες χρονικές περιόδους για την απόσβεση 
των επενδύσεων. Πρόκειται για ένα πρόβλημα που θα πρέπει να αντιμετωπιστεί σε 
πολιτικό επίπεδο στο πλαίσιο της εφαρμογής μιας ενδεχόμενης μελλοντικής 
στρατηγικής. Για να πεισθούν οι επενδυτές να επενδύσουν σε. αποτελεσματικά και 
αποδοτικά από οικονομική άποψη μέτρα, χρειάζεται να έχουν τη βεβαιότητα ou η 
δέσμευση για περιστολή των εκπομπών είναι αταλάντευτη. 
Οι πολιτικές που αποβλέπουν στην αναστροιρή της ανοδικής τάσης των εκπομπών 
θα πρέπει να αντιμετωπίζουν το πρόβλημα από δύο πλευρές: να μειώνουν, αηιενός 
την ένταση ενέργειας των σημαντικότερων οικονομικών δραστηριοτήτων και, 
αφετέρου, τη ζήτηση αγαθών και υπηρεσιών που ευθύνονται για τις εκπομπές 
θερμοκηπιακών αερίων. Κατά συνέπεια, η περιβαλλοντική επιτυχία οποιασδήποτε 
στρατηγικής θα εξαρτηθεί από την ικανότητα των εν λόγω πολιτικών να 
υποκινήσουν τις απαραίτητες τεχνολογικές αλλαγές και αλλαγές συμπεριφοράς. Η 
δε πολιτική, οικονομική και κοινωνική επιτυχία τους θα εξαρτηθεί από τις 
επιπτώσεις τους στην οικονομία και στην κατανομή των επιβαρύνσεων. Στο πεδίο 
αυτό, θα πρέπει να αναζητηθεί μια στρατηγική ελάχιστου κόστους βασιζόμενη σε 
πολύπλευρη ως προς τα αέρια και τις χώρες και διακλαδική προσέγγιση, η οποία 
δεν έχει ακόμη διαμορφωθεί στις λεπτομέρειες της. 
5. Οικονομικές επιπτ σεις 
Ακόμη και μια σςχαρική στρατηγική βασιζόμενη στη θεωρία του ελάχιστου κόστους 
έχει κάποιο οικονομικό τίμημα. Οι διεργασίες παραγωγής και τα προϊόντα θα. 
πρέπει να προσαρμοστούν, ώστε να ρυπαίνουν λιγότερο ή να καταναλώνουν 
λιγότερα καύσιμα και ενέργεια, και θα χρειαστεί να αναπτυχθούν νέες τεχνολογίες, 
να επισπευσθεί η διάδοση των διαθέσιμων καθαρότερων τεχνολογιών, να 
επιταχυνθεί ο ρυθμός αντικατάστασης το>ν παλαιών και ρυπογόνων 
εγκαταστάσεων παραγωγής από πιο σύγχρονο και φιλοπεριβαλλοντικο 
κεφαλαιουχικό εξοπλισμό και να αλλάξουν τα καταναλωτικά πρότυπα και 
συνήθειες. 'Ολα τα ανωτέρω συνεπάγονται κόστος: κόστος πόρων για την ανάπτυξη 
και την εφαρμογή νέων τεχνολογιών, κόστος προσαρμογής και κατανομής για την 
προσαρμογή σε ένα διαφορετικό πλαίσιο και μια νέα δυναμική της προσφοράς και 
της ζήτησης και κόστος ετηιμερίας, που είναι συνέπεια της παρέμβασης στις 
σχετικές με την παραγωγή και την κατανάλωση αποφάσεις προκειμένου να 
περιοριστούν οι εκπομπές θερμοκηπιακών αερίων. Αυτό σημαίνει ότι η εφαρμογή 
μιας τέτοιας πολιτικής συνιστά πρόκληση. 
Ία περισσότερα ωστόσο απο τα προαναφερόμενα στοιχεία κοσιους θα 
αντισταθμιστούν, τουλάχιστον εν μέρει, απο τη μείωση των δαπανών: η επένδυση 
σε μια διεργασία παραγωγής ή. ένα προϊόν με μικρότερη ένταση καυσίμου και 
ενέργειας θα οδηγήσει σε εξοικονόμηση καυσίμου και ενέργειας2, ο περιορισμός της 
II αντικατάσταση πράγματι ενός παλαιού σταθμού ηλεκτροπαραγωγής ποιι τροφοδοτείται 
με άνθρακα απο μονάδα παραγίογης συνδυασμένου κύκλου με αεριοστρόβιλο αποβαίνει 
κατά κανόνα προς αμοιβαίο όφελος τοπ περιβάλλοντος και της επιχείρησης εκμετάλλευσης 
του σταθμού· η επένδυση or ένα αυτοκίνητο με βελτιωμένη απόδοση καυσίμου έχει μηδενικό 
κόστος διάρκειας ζωής για τον ιδιοκτήτη του αυτοκινήτου στην Ευρώπη, με την προϋπόθεση 
υπέρμετρης χρήσης λιπασμάτα)ν στη γεωργία θα μειώσει το κόστος των εισροών. 
Παράλληλα, η μείωση της ζήτησης ρυπογόνων προϊόντων και υπηρεσιών 
αποδεσμεύει χρηματοοικονομικούς πόρους για να χρησιμοποιηθούν αλλού. Όσο 
πιο διαδεδομένη είναι μια τεχνολογία περιστολής των εκπομπών, τόσο αυξάνονται 
οι πιθανότητες να προκύψουν οικονομίες κλίμακας που μειώνουν ουσιαστικά τις 
δαπάνες μετριασμού το>ν επιπτώσεων και το κόστος πόρων, δη μιουργ< όντας 
ενδεχομένως ένα κύκλο θετικών αποτελεσμάτων. Οι περισσότερες προσπάθειες θα 
αποδώσουν επίσης δευτερογενή οφέλη: ο περιορισμός της χρήσης λιπασμάτωνστη 
γεωργία θα έχει ευεργετικές συνέπειες και για την ποιότητα των υπογείων υδάτιυν, 
με τη μείωση της ζήτησης υπηρεσιών οδικών μεταφορών Oct βελτιωθεί και η 
ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα, ενώ ο περιορισμός του θορύβου, της 
κυκλοφοριακής συμφόρησης και των ατυχημάτων ή η μείωση της κατανάλωσης 
καυσίμων θα συντελέσει και στην άμβλυνση της οξίνισης. Ας σημειωθεί ότι είναι 
δύσκολο να υπολογιστεί με ακρίβεια το συνολικό όφελος για το περιβάλλον που 
είναι δυνατόν να προκύψει από την αποτροπή οικολογικών ζημιών οορειλόμενων 
στις δυσμενείς κλιματικές επιπτώσεις (με τα συνακόλουθα κοινωνικά και 
οικονομικά οφέλη). Είναι όμως απαραίτητο να ληφθεί υπόψη στη γενική εκτίμηση. 
Κόστος: 
Για να υπολογιστεί το καθαρό κόστος μιας στρατηγικής για την καταπολέμηση των 
εκπομπίόν θερμοκηπιακών αερίων, Oct έπρεπε να υπάρχουν λεπτομερή και 
αξιόπιστα στοιχεία σχετικά με το κόστος μετριασμού των ζημιών, κατά προτίμηση 
στο επίπεδο της επιχείρησης, για το σύνολο της οικονομίας και για όλα τα 
θερμοκηπιακά αέρια. Επιπλέον, θα έπρεπε να ποσοτικοποιηθούν ο βαθμός και τα 
αποτελέσματα της προσαρμογής των προτύπων παραγωγής και κατανάλωσης 
στους προγραμματισμένους στόχους πολιτικής καθώς και το κόστος ευημερίας που 
συνεπάγεται η παρέμβαση στα πρότυπα παραγα>γής και κατανάλωσης. Το ίδιο 
ισχύει για τις αντισταθμιστικές μειώσεις των δαπανών και τα έμμεσα 
αποτελέσματα. Τέλος, τα διάφορα στοιχεία κόστους, συμπεριλαμβανομένων των 
αντισταθμιστικών μειώσεων των δαπανών και της εξοικονόμησης πόρων, δεν είναι 
κατ' ανάγκη τα ίδια από κλάδο σε κλάδο ή από περιφέρεια σε περιφέρεια ή στο 
χρόνο. Τα μέτρα πολιτικής απαιτούν συνήθως σημαντικές επενδύσεις σε 
τεχνολογίες μετριασμού των επιπτώσεων ή για την αλλαγή των δομ(όν της ζήτησης, 
πριν αρχίσουν να αποδίδουν αποτελέσματα ως προς τη μείωση του κόστους 
πόρων, τα έμμεσα πλεονεκτήματα και τα κύρια οφέλη τους. Επιπλέον, οι κλάδοι 
και οι επιχειρήσεις που προμηθεύουν τις τεχνολογίες μετριασμού των επιπτώσεων 
ή επωφελούνται από την αλλαγή της κατανίχλωτικής συμπεριφοράς δεν ταυτίζονται 
με εκείνους που υποχρεώνονται να επενδύσουν σε καθαρότερες διεργασίες 
παραγωγής. 
Τα ανο>τέρω στοιχεία δεν είναι ακόμη διαθέσιμα με επαρκείς λεπτομέρειες και σε 
αρκετά μεγάλη κλίμακα. Ην τούτοις, καταβάλλονται ήδη πολλές προσπάθειες για 
τον ποσοτικό προσδιορισμό του συνολικού κόστους που συνεπάγεται μια πολιτική 
με (ττόχο την περιστολή των εκπομπών των Οερμοκηπιακών αερίων. Στις 
εκτιμήσεις αυτές χρησιμοποιούνται προσεγγίσεις "από τη βάση προς την κορυφή" 
και "από την κορυφή προς τη βάση", που συχνά jβασίζονται σε ελλιπή στοιχεία και 
απλουστευμένες υποθέσεις εργασίας και συχνά επίσης αντικατοπτρίζουν μέρος 
μόνον της οικονομίας και των οικονομικών επιπτώσεων. 11 αρά τις αδυναμίες 
αυτές, παρέχουν μια πρώτη εικόνα των διακυβευόμενων συμφερόντων, 
αποτιμημένη σε χρήμα. 
ότι το επενδυτικό κόστος της τεχνολογίας ποτ |ΐελτι<ί>νεα την αποδοτικότητα δεν είναι 
υπερβολικά υψηλό. 
- II-
Υπολογίζεται ότι, για να περιοριστούν οι εκπομπές C02 κατά 15% έναντι των 
επιπέδων τους του 1990, το άμεσο κόστος συμμόρφωσης που συνδέεται με τη λήψη 
μέτρων μετριασμού των επιπτώσεων στον τομέα της προσφοράς και ζήτησης 
ενέργειας3, κυμαίνεται από περίπου 15 έως περίπου 35 δις ECU ετησίως μέχρι το 
2010, που αντιστοιχούν σε 0,2 έως 0,4% περίπου του AEÎI του 2010. Η εκτίμηση 
αυτή αφορά μόνο το C02, καθώς ο συνυπολογισμός του μεθανίου και του 
υποξειδίου του αζώτου θεωρείται ότι δεν αλλοιώνει ριζικά το αποτέλεσμα4. Μια 
αποτελεσματική έναντι του κόστους της στρατηγική κατά πολλών αερίων ενδέχεται 
μάλιστα να είναι κάπως λιγότερο δαπανηρή. Στην κατώτερη εκτίμηση κόστους 
χρησιμοποιείται η παραδοχή ότι ένα μέρος της περιστολής μπορεί να επιτευχθεί με 
μέτρα μηδενικού ή χαμηλού καθαρού κόστους, δηλαδή το κόστος πόρων που 
συνδέεται με την εισαγωγή αποδοτικότερων τεχνολογιών μετριασμού προβλέπεται 
ότι καλύπτεται (σχεδόν) πλήρως από την εξοικονόμηση καυσίμου και ενέργειας σε 
όλη τη διάρκεια ζωής. Η κατώτερη εκτίμηση κόστους στηρίζεται επίσης στην 
παραδοχή ότι η διαδικασία λήψης πολιτικών αποφάσεων κατορθώνει να επιλέγει 
τις αποτελεσματικές έναντι του κόστους τους λύσεις στο πρόβλημα της περιστολής 
των εκπομπών CO2, δηλαδή να ασκεί την πολιτική που επιτρέπει την υλοποίηση της 
επιδιωκόμενης περιστολής με το ελάχιστο δυνατό κόστος. Αυτό σημαίνει 
περιστολή του C02 κατά το ποσοστό και στις χώρες και στους κλάδους όπου αυτή 
είναι πιο οικονομική. 
Το σχήμα 1 απεικονίζει το ετήσιο άμεσο κόστος συμμόρερακιης (το 2010) 
συναρτήσει της περιστολής των εκπομπίόν έναντι των επιπέδων τους του 1990. Μια 
περιστολή κατά 15% έναντι του 1990 με μέθοδο ελάχιστου κόστους μπορεί να 
κοστίσει 15 έως 30 δις ECU ανάλογα με το μοντέλο. Οι εκτιμήσεις POLES 
καταλήγουν σε κόστος 30 δις ECU (35 δις ECU αν οι εκπομπές δεν βασίζονται στην 
προσέγγιση του ελάχιστου κόστους). Το κόστος εμφανίζεται επίσης υψηλό, επειδή 
στο μοντέλο POLES λαμβάνεται ως υπόθεση εργασίας ένα ποσοστό αύξησης των 
εκπομπών C02 15% αντί της αύξησης τους κατά 8% βάσει του σεναρίου προ του 
Κιότο. Τα αποτελέσματα του PRIMES διατίθενται μόνο για περιορισμό τονν 
εκπομπίόν έως 12%. Με προέκταση των αποτελεσμάτων αυτοεν σε ποσοστό 
περιστολής 15%, προκύπτει κόστος ανάλογης τάξης μεγέθους με εκείνο των άλλων 
μοντέλων. 
Στο έγγραφο εργασίας τιον Υπηρεσιών της Ιίπιτ ροπής παρέχονται περισσοί ερες 
λεπτομέρειες για την εκτίμηση αυτή και τις επόμενες. 
Στο έγγραφο εργασίας τ<ον Υπηρεσκόν της Επιτροπής παρέχονται περισσότερες 
λεπτομέρειες για την εκτίμηση αυτή. 
- 15-
εκατ. ECU/έτος Σχήμα 1. Ετήσιο άμεσο κ στος συμμ ρφ σης το 2010 
'° περιστολή (απ το '990) 
Ι POLES PRIMES 10 -12 -14 -15 -17 -18 
-CRASH91I 
Οι εκτιμήσεις βασίζονται σε προεξοφλητικό επιτόκιο 8%5 και στις διαθέσιμες 
τεχνολογίες. Οι νέες τεχνολογίες και η αξιοποίηση των σημαντικών οικονομιών 
κλίμακας, που θα προκύψουν από τη στιγμή που θα διαφανούν προοπτικές αγορών 
με ταχεία ανάπτυξη για τις τεχνολογίες αυτές, μπορούν να περιορίσουν τις 
δαπάνες για το μετριασμό των επιπτώσεων. Επιπλέον, οι εργασίες που 
ανελήφθησαν στο πλαίσιο της IPPC επιβεβαίωσαν πρόσφατα ότι με τη δυνατότητα 
από κοινού υλοποίησης του στόχου θα μπορούσε να μειωθεί ουσιαστικά (έως 50%) 
το συνολικό κόστος. Η Κοινότητα έχει υποστηρίξει ένθερμα την από κοινού 
υλοποίηση στις διαπραγματεύσεις για το πρωτόκολλο και υπάρχουν στοιχεία που 
δείχνουν ότι ορισμένες βιομηχανικές χώρες, όπως οι Συνδεδεμένες Χώρες, 
μπορούν να προσφέρουν δυναμικό περιστολής των εκπομπών CO2 με σχετικά 
χαμηλό κόστος. 
Ομοίίυς, η ανταλλαγή εκπομπίόν προσφέρει κατ' αρχήν προοπτικές περιορισμού 
του συνολικού κόστους. Εχει ωστόσο σημασία να διασφαλιστεί η εγκαθίδρυση του 
ενδεχόμενου συστήματος ανταλλαγής εκπομπών κατά τρόπο που θα εγγυάται την 
υλοποίηση της επιδιωκόμενης συνολικής περιστολής. 
Η εκτίμηση των μακροοικονομικοί επιπτώσεων παρουσιάζει μεγαλύτερες 
αποκλίσεις. Ενώ οι άμεσες στατικές επιδράσεις είναι αρνητικές, λόγο) υψηλότερου 
κόστους πόρων, η συνολική επίπτωση, λαμβανομένων' υπόψη το>ν κλασικοόν 
πολλαπλασιαστικά™ αποτελέσματος, είναι πολύ πιο δύσκολο να προβλε(|)0εί και 
εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την επιλεγόμενη δέσμη πολιτικοόν μέτρων. Στο 
έγγραιρο εργασίας των Υπηρεσκόν της Επιτροπής αναφέρονται διάφορες μελέτες, 
στις οποίες επιχειρήθηκε υπολογισμός του συνολικού κόστους. Η περιστολή κατά 
Τα αποτελέσματα των εκτιμήσεων POLHS και PRIMHS βασίζονται σε προεξοΐ|>λητικό 
επιτόκιο 8% ενώ στο CRASH 91 χρησιμοποιούνται ποσοστά 5% εως 8% (ανάλογα με τη 
χώρα). Πρόκειται για τα πρε'ξοψλητικά επιτόκια που συνήθως λαμβάνονται υπόψη στη λήψη 
αποιράσεων κρατικής πολιτικής. Ανάλογα προεξο(|>λητικά επιτόκια χρησιμοποιούνται στο 
πρόγραμμα Auto-Oil και στη στρατηγική κατά της ο'ξίνισης ενώ συνιστώνται επίσης από 
οιεΟνείς οργανισμούς, όπως ο ΟΟΣΑ. Τα προεξοφλητικά επιτόκια της αγοράς μπορεί, 
βεβαίως να είναι υψηλότερα. 
16 
15% μέχρι το 2010 δεν χρησιμοποιήθηκε ως βάση σε όλες τις μελέτες. Οι εκτιμήσεις 
στις μελέτες των οποίων τα αποτελέσματα είναι διαθέσιμα κυμαίνονται από θετική 
επίπτωση στο ΑΕΠ περίπου 1% μέχρι αρνητική επίπτωση έως 1,5%. Το τελευταίο 
ποσοστό σημαίνει ότι το απόλυτο ΑΕΠ θα μπορούσε να είναι κατά 1,5% 
χαμηλότερο με την εφαρμογή κλιματικής πολιτικής απ' ό,τι χωρίς αυτήν. Οι 
παρατηρήσεις αυτές συμφωνούν με πρόσφατη έκθεση του Ινστιτούτου Παγκόσμιων 
Πόρων (WRI) και με τη δεύτερη έκθεση αξιολόγησης της IPPC. Θετικές επιπτοόσεις 
μπορούν να προκύψουν εάν τα έσοδα από τη φορολογία διοξειδίου του 
άνθρακα/ενέργειας (ή τα έσοδα από την πώληση διαπραγματεύσιμων αδειών 
ανταλλαγής εκπομπών) χρησιμοποιηθούν αποτελεσματικά, π.χ. για τη μείωση του 
κόστους εργασίας που βαρύνει τους εργοδότες ή για την παροχή φορολογικών 
διευκολύνσεων για τις επενδύσεις. 
Αξίζει να σημειωθεί ότι, παρά την αβεβαιότητα των υπολογισμών, κανένα από τα 
ποσά κόστους δεν είναι ανησυχητικά υψηλό σε σύγκριση με το συνολικό ΑΕΠ ή με 
την προβλεπόμενη άνοδο του ΑΕΠ κατά 50% μεταξύ τονν ετών 1990 και 2010. 
Η πολιτική της ΕΕ για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής στηρίζεται στην 
υπόθεση ότι και άλλες βιομηχανικές χώρες θα αναλάβουν ανάλογη δέσμευση για 
περιστολή των εκπομπίόν Οερμοκηπιακών αερύυν. II μονομερής δράση μόνο στην 
επικράτεια της ΕΕ θα επέφερε πολύ μεγαλύτερες αλλαγές στη διάρθρωση της 
βιομηχανίας και στις δαπάνες. Οι βιομηχανίες έντασης ενέργειας θα μετές^εραν τις 
δραστηριότητες τους εκτός ΕΕ. Επιπλέον, η ενεργειακή κατανάλωση θα σημείωνε 
μεν πτώση στην ΕΕ αλλά θα αυξανόταν σε άλλες περιφέρειες (δεδομένου ότι 
προβλέπεται πτώση των παγκόσμιων τιμών της ενέργειας). Κατά συνέπεια, θα 
αυξάνονταν οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα στον υπόλοιπο κόσμο (διαρροή 
διοξειδίου του άνθρακα), αύξηση που θα εξουδετέρωνε εν μέρει τις προσπάθειες 
της ΕΕ με στόχο την περιστολή των πλανητικών εκπομπών. 
Οφέλη 
Τα οφέλη μιας κλιματικής στρατηγικής είναι δύσκολο να αποτιμηθούν σε χρήμα, 
κυρίως λόγο) της πλανητικής έκτασης της αλλαγής του κλίματος και της χρονικής 
της κλίμακας, που υπερβαίνει το χρόνο γενεάς. Η προσπάθεια περιπλέκεται ακόμη 
περισσότερο από τη δυσκολία να αποδοθεί χρηματική αξία σε κατηγορίες 
επιπτοΉιεων όπως η επίδραση στη διατήρηση της οικολογικής ισορροπίας και στην 
υγεία του ανθρώπου. 
Τα οφέλη από την περιστολή των εκπομπίόν, πρωτογενή και δευτερογενή, συχνά 
είναι λιγότερο προφανή και στις προαναφερόμενες εκτιμήσεις κόστους 
παραβλέπονται τα πρωτογενή και δευτερογενή οικονομικά πλεονεκτήματα που 
απορρέουν από την αποτροπή ζημιών χάρις στο μετριασμό της ατμοσφαιρικής 
ρύπανσης. Οι εκτιμήσεις των πρωτογενών οφελών (για το κλίμα) εξαρτώνται από 
τις υποθέσεις εργασίας για τα προεξος>λητικά επιτόκια, την ευαισθησία του 
κλίματος, το σημείο αναφοράς για τις εκπομπές και την αποδιδόμενη βαρύτητα 
στις ζημίες που προκαλούνται στις αναπτυσσόμενες χώρες. Αν συνυπολογιστούν 
όλοι αυτοί οι παράγοντες, εκτιμάται οτι τα παγκόσμια οφέλη από την περιστολή 
των εκπομπίόν COj στην \\Υ κατά 15% θα κυμαίνονταν μεταξύ 0,3 και 101 δις ECU 
ετησίως. 
Τα ανωτέρω κατ' εκτίμηση οφέλη θα προκύψουν για όλη την υερήλιο και μόνον ένα 
μέρος τους θα αποκομίσει η ΕΕ. Η μεγάλη απόκλιση των εκτιμήσεανν εξαρτάται 
κυρίως από την αξία που αποδίδεται στις ζημίες που θα προκληθούν στο απεότερο 
μέλλον. Αν η αξία αυτή είναι πολύ υψηλή (μηδενικό προεξο(|>λητικό επιτόκιο), 
εξισώνεται με την αξία των σημερινοί ζημιών. Αν αντίθετα είναι χαμηλή 
- 17-
(προεξοφλητικό επιτόκιο 10% λόγου χάριν), ζημίες αξίας 100 εκατ. ECU σε 50 έτη 
έχουν σημερινή αξία κάτω του 1 εκατ. ECU. Πρόκειται κατ' ουσία για πολιτική 
επιλογή. 
Η ανωτέρω εκτίμηση εξακολουθεί να μην αντικατοπτρίζει το κόστος των ζημιών 
που αποφεύγονται (δευτερογενή οφέλη) λόγω του περιορισμού άλλων ρύπων. Η 
στρατηγική θα επέτρεπε να περιοριστούν οι εκπομπές όχι μόνον των 
θερμοκηπιακών αερίων αλλά και του διοξειδίου του θείου, των οξειδίων του 
αζώτου, του θείου και το)ν αια)ρούμενων (κοματιδίων κατά 15% έίος 25%, αν όχι 
και περισσότερο, σε σύγκριση με τους στόχους της ισχύουσας νομοθεσίας. Τα 
συνακόλουθα οφέλη (που σχετίζονται κυρίως με τις βλάβες της υγείας του 
ανθρώπου και τις ζημίες στη γεωργία και στην υποδομή) ανέρχονται κατά τους 
μετριότερους υπολογισμούς σε 11 έως 32 αις ECU. Επιπλέον, η περιστολή των 
εκπομπών C02 θα μείωνε επίσης τουλάχιστον κατά 4 δις ECU ετησίως το ετήσιο 
κόστος συμμόρφωσης που συνεπάγεται η πρόταση της Επιτροπής για στρατηγική 
κατά της οξίνισης. 
Τα συνολικά (πρωτογενή και δευτερογενή) οφέλη που συνδέονται με τον 
περιορισμό των θερμοκηπκχκών αερίων είναι δύσκολο να εκφραστούν και να 
αποτιμηθούν σε χρήμα. Οι διαθέσιμες εκτιμήσεις δίνουν κλίμακα από 15 έως 137 
δις ECU ετησίως. Η εκτίμηση αυτή, αν σταθμιστεί με το άμεσο κόστος 
συμμόρφωσης, συνεπάγεται ότι η προτεινόμενη περιστολή των εκπομπίόν θα 
μπορούσε να αποφέρει καθαρό όφελος, εφόσον αποδοθεί υψηλή αξία στις ζημίες 
που θα προκληθούν στο απώτερο μέλλον. 
Η γενική βελτίωση της κατανομής των πόρων, π.χ. με καλύτερη αναδιάρθρωση των 
φορολογικών συστημάτονν, θα τείνει να έχει θετική γενικά επίδραση στην 
απασχόληση. Οι μειώσεις των εκπομπίόν C02 συχνά είναι αλληλένδετες με τεχνικές 
λύσεις μεγαλύτερης έντασης εργασίας, δηλαδή τα εισαγόμενα καύσιμα θα 
μπορούσαν να αντικατασταθούν από τεχνολογίες μετριασμού πον επιπτώσεων 
εγχώριας παραγωγής. Παρόλο που η πορεία αυτή είναι δύσκολο να εκφραστεί σε 
γενικευμένους ποσοτικούς όρους, πρέπει να ληφθεί ουσιαστικά υπόψη στην 
κατάστρωση των λεπτομερειιόν μιας στρατηγικής για την αντιμετώπιση της 
κλιματικής αλλαγής μετά το Κιότο. 
Τέλος, πρέπει να τονιστούν τα πειστικά επιχειρήματα που συνηγορούν -υπέρ της 
ανάληψης συλλογικής δράσης, πρώτον και κύριον από τις βιομηχανικές χώρες. Η 
μονομερής δράση θα συνεπαγόταν την επιβάρυνση της ΕΕ με το πλήρες κόστος της 
πολιτικής. Ταυτόχρονα, άλλες χώρες θα αποκόμιζαν τα οφέλη της χωρίς να έχουν 
συνεισφέρει στην εφαρμογή της. Η συντονισμένη δράση εγγυάται την καλύτερη 
εξισορρόπηση του περιβαλλοντικού κόστους και οφέλους για την ΕΕ. Ως εκ 
τούτου, η ανάληψη δράσης από κοινού με άλλες βιομηχανικές χο')ρες είναι ζο>τικής 
σημασίας για την εξουδετέρωση της ανισομέρειας που θα δημιουργούσε η 
μονομερής δράση και είναι ο μόνος τρόπος να καταλήξουν τα συμβαλλόμενα μέρη 
σε μια'αποτελεσματική πολιτική κλιματική πολιτική. 
Συμπέρασμα 
Το συνολικό κόστος μπορεί να φαίνεται σχετικά ανώδυνο στο αθροιστικό επίπεδο 
αλλά ενδέχεται να είναι αισθητά υψηλότερο αν διαχωριστεί, π.χ. για 
συγκεκριμένους κλάδους, και να έχει σοβαρές επιπτώσεις στη διεθνή 
ανταγωνιστικότητα τους, αν οι άλλες βιομηχανικές χώρες δεν αναλάβουν ανάλογες 
δεσμεύσεις. Ο βαθμός στον οποίο το κόστος είναι πολιτικά και κοινωνικά 
αποδεκτό εξαρτάται από την προθυμία της κοινίονίας να επενδύσει σε μια 
18 
ευρωπαϊκή πολιτική για την αντιμετίόπιση της πλανητικής αύξησης της 
θερμοκρασίας. Κρίσιμος παράγοντας εν προκειμένω θα είναι οι δεσμεύσεις των 
άλλων βιομηχανικών χωρών, που περιγράφονται στο κεφάλαιο 7. Η κοινή δράση 
αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για τη σωστή ισορροπία μεταξύ του κόστους και 
των ωφελειών για όλες τις ενδιαφερόμενες χώρες. 
Οι δαπάνες για το μετριασμό το)ν επιπτώσεων διαφέρουν ανάλογα με τις 
οικονομικές συνθήκες, την περιφέρεια, τον κλάδο και τις επιχειρήσεις καθίός χαι 
ανάλογα με το εκάστοτε θερμοκηπιακό αέριο. Οι διαφορές αυτές καθώς και ο 
μεγάλος αριθμός των σημείίον άσκησης πίεσης και των πολιτικών μέτριυν για την 
περιστολή των εκπομπών θερμοκηπκχκών (χερίο)ν καθιστούν κρίσιμη την επιλογή 
του συνδυασμού των μέτρων και τη γεωγραφική κάλυψη μιας σφαιρικής 
κλιματικής πολιτικής. Τα κέντρα άσκησης πολιτικής θα πρέπει να μοχθήσουν για 
να θέσουν σε εφαρμογή ένα συνδυασμό μέτρων που θα εξασφαλίζει την επιτυχία 
της επιδιωκόμενης περιστολής των εκπομπίόν με το ελάχιστο δυνατό κόστος. Αυτό 
ισχύει τόσο για το εθνικό όσο και για το διεθνές επίπεδο. Όσο ευρύτερο είναι το 
φάσμα των διαθέσιμων μέσων και μέτρων και όσο πιο εκτεταμένη η γεωγραφική 
κάλυψη, τόσο οικονομικότερη και πιο αποδεκτή από πολιτικής πλευράς γίνεται μια 
αποτελεσματική έναντι του κόστους στρατηγική. Επιπλέον, τα κοινά και 
συντονισμένα μέτρα θα μπορούσαν να ανοίξουν μια νέα και λιγότερο δαπανηρή 
οδό αποτελεσματικών έναντι του κόστους τους πολιτικών, μεταξύ άλλανν επειδή οι 
πολιτικές θα γίνονταν πιο αποδοτικές από πλευράς περιβάλλοντος σε παγκόσμια 
κλίμακα, π.χ. με τον περιορισμό του κινδύνου διαρροής διοξειδίου του άνθρακα. 
6. Τα άλλα αέρια που ευθ νονται για το φαιν μενο του θερμοκηπίου 
Το μεθάνιο είναι το δεύτερο κατά σειρά σπουδαιότητας θερμοκηπιακό αέριο της 
δέσμης της ΕΕ. Το 1990, το 45% των εκπομπών μεθανίου στην ΕΕ αναλογούσε στη 
γεωργία, το 32% στα απόβλητα και το 23% στην ενέργεια. Από υπολογισμούς, 
στους οποίους γίνεται αναφορά στην Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με το 
μεθάνιο (COM (96) 557), προκύπτει ότι με τις τρέχουσες πολιτικές μπορεί να 
επιτευχθεί μέχρι το 2010 περιστολή των εκπομπών μεθανίου κατά 13% έως 15% 
έναντι των επιπέδων του 1990. Η μέγιστη τεχνικά εφικτή περιστολή την ίδια 
περίοδο εκτιμάται σε 40%, με την προϋπόθεση ότι θα επέλθουν σημαντικές αλλαγές 
πολιτικής. 
Το κόστος αυτής της επιπλέον περιστολής του CHU κατά 25% (από περίπου 15% σε 
περίπου 40%), η οποία ισοδυναμεί με 100 εκατ. τόννους CO2 περίπου, υπολογίζεται 
σε 20 έως 30 ECU/τόννο περιοριζόμενοι ισοδυνάμου C02, ήτοι ετήσιο κόστος περί 
τα 2 έως 3 δις ECU. Η πρόσθετη αυτή μείωση των εκπομποΥν μεθανίου παρέχει τη 
δυνατότητα να περιοριστεί το CO2 κατά 12% αντί του 15%. Ας σημειωθεί ότι για 
την ανιοτέρω περιστολή κατά 25% λαμβάνεται ο>ς υπόθεση εργασίας ότι θα 
περιοριστούν οι εκπομπές μεθανίου από τα απόβλητα κατά 60% και από τη 
γεωργία και την ενέργεια κατά 34%. Όσον αφορά τη γεωργία, απαιτείται περαιτέρω 
ανάλυση για να διασφαλιστεί η αναζήτηση μόνο λύσεων που είναι τεχνικά εφικτές, 
πολιτικά αποδεκτές και συνεπείς προς άλλους πολιτικούς στόχους. Είναι 
επομένως αμφίβολο τι ποσοστό του δυναμικού περιστολής των εκπομπίόν 
μεθίχνίου πάνω από 15% θα υλοποιηθεί στην πράξη. 
Πρέπει να συνεχιστεί η εςκχρμογή πολιτικών που αποσκοπούν στη βελτίωση της 
επεξεργασίας των αποβλήτων, στην ανάκτηση του μεθανίου σε νέους και 
υφιστάμενους χώρους υγειονομικής ταφής, στις καλύτερες διαθέσιμες τεχνικές 
ανάκτησης στα ανθρακωρυχεία, στην ελαχιστοποίηση των εκπομπών από την 
παραγωγή" πετρελαίου και (φυσικού αερίου σε εγκαταστάσεις ξηράς και ανοικτής 
θάλασσας καθώς και στα πρότυπα ελάχιστης διαρροής και το συχνότερο έλεγχο 
των αγωγών φυσικού αερίου. Στη γεωργία, η βελτίωση των συνθηκών αποθήκευσης 
και επεξεργασίας της ζοπκής κοπριάς προσφέρει καλές προοπτικές και πρέπει να 
διερευνηθεί ο τρόπος με τον οποίο ()α μπορούσε να προα)0η()εί μέσω της Κοινής 
Γεωργικής Πολιτικής (ΚΓΠ) και της πολιτικής για την αγροτική ανάπτυξη, π.χ. με 
τη μορφή κινήτρων ή επενδυτικών ενισχύσεων για κλειστές αποθήκες κοπριάς σε 
συνδυασμό με τη χρήση βιοαερίου, κυρίως στις μεγαλύτερες μονάδες εντατικής 
κτηνοτροφίας. Θα πρέπει επίσης να στηριχθεί η έρευνα με αντικείμενο τις 
δυνατότητες βελτίωσης της διατροφής των ζώων από το ερευνητικό πρόγραμμα για 
τη γεωργία. 
Οι εκπομπές υποξειδίου του αζίότου (Ν20) ανέρχονταν το 1990 σε 0,9 εκατ. 
τόννους, που ισοδυναμούν με 300 εκατ. τόννους C02. Η μείίοση τονν εκπομπίόν Ν20 
της βιομηχανίας, ειδικότερα από τον κλάδο παραγ<υγής νάιλον, στον οποίο 
αναλογεί το ένα τρίτο των συνολικών εκπομπών Ν20, μπορεί να οδηγήσει σε. 
περιστολή των εκπομπίόν Ν20 κατά 30% το 2010. Οι εκπομπές Ν20 από την 
ενεργειακή κατανάλωση (σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής) αναμένεται να παραμείνουν 
σταθερές μέχρι το 2010, δεδομένου ότι οι περισσότεροι από τους νέους σταθμούς 
ηλεκτροπαραγωγής θα τροφοδοτούνται μάλλον με φυσικό αέριο, οπότε τα 
χαμηλότερα επίπεδα εκπομπών Ν20 θα υπερκαλύψουν την αύξηση της παραγωγής 
ηλεκτρισμού. Οι εκπομπές Ν20 από τη γεωργία υπολογίζεται ότι θα εμφανίσουν 
πτώση, λόγω της μειωμένης χρήσης λιπασμάτων, τάση που θα πρέπει να στηριχθεί 
με την ενίσχυση του γεωργικού σκέλους της ΚΓΠ στο πλαίσιο της Agenda 2000. Οι 
μειώσεις στους ανωτέρω κλάδους αντισταθμίζουν με το παραπάνω τις αυξήσεις 
στις μεταφορές που οφείλονται στους καταλυτικούς μετατροπείς. Κατά συνέπεια, 
οι εκπομπές Ν20 υπολογίζεται ότι θα μπορούσαν να περιοριστούν κατά 70 έως 95 
εκατ. τόννους C02 (ισοδυνάμων). 
Το κόστος της περιστολής του Ν20 (0,285 εκατ. τόννοι) θα μπορούσε να ανέλθει σε 
120 ECU/τόννο ή 0,36 ECU/τόννο ισοδυνάμου C02, συνολικά 0.03 δις ECU. Όσον 
αφορά τα μέσα άσκησης πολιτικής, μπορούν vit ληφθούν μέτρα για να 
διασίραλιστεί ότι, στην περίπτωση των συμφιυνκόν για τις εκπομπές της 
βιομηχανίας, καλύπτονται όλοι οι παραγωγοί. Στον τομέα της γεωργίας θα πρέπει 
να αυξηθεί η χρηματοδότηση των φιλοπεριβαλλοντικίόν γείοργικοόν πρακτικοόν, 
όπως η ορθότερη πρακτική χρήσης λιπασμάτων. Στον ενεργειακό κλάδο πρέπει να 
ενταθεί η έρευνα για τη μείωση των εκπομπών Ν20 από την καύση των ορυκτών 
καυσίμων με τη μέθοδο της ρευστοποιημένης κλίνης, ενώ στον τομέα των 
μεταφορών απαιτείται βελτίωση της τεχνολογίας καταλυτικής μετατροπής. 
7. OXeg οι βιομηχανικές y PEC πρέπει να αναλάβουν δέσμευση νια ανάλογη 
δράση 
Τα μέτρα περιστολής των εκπομπών θερμοκηπιακών αερίων που συνεπάγονται 
σημαντική μεταβολή πον προτύπων παραγωγής και κατανάλωσης, δεν είναι 
δυνατόν να τεθούν σε ειραρμογή από μεμονωμένες χώρες ή ομάδες χωρών, όπως η 
Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Πολλές βιομηχανίες αναπτύσσουν τις δραστηριότητες τους 
σε συνθήκες εντεινόμενου διεθνούς ανταγωνισμού, όπου τα σχετικά μικρά 
περιθίόρια κόστους έχουν μεγάλη σημασία. Ολοένα περισσότεροι τομείς της 
οικονομίας ανταγωνίζονται για την άντληση κεφαλαίίον σε μια παγκόσμια πλέον 
αγορά, στην οποία αποδίδεται μεγάλη σημασία στα βραχυπρόθεσμα κέρδη, ενώ 
εξίσου πολλοί σημαντικοί βιομηχανικοί κλάδοι της Ευροόπης βρέθηκαν ή 
βρίσκονται τώρα αντιμέτωποι με πλεονάσματα δυναμικότητας, που δυσχεραίνουν 
τις αλλαγές. 
Η εμπειρία από την εφαρμογή της σύμβασης για το κλίμα από τη συνδιάσκεψη του 
Ρίο και μετά δείχνει ότι μόνί) ένα παγκόσμιο καθεστίός επιμερισμένης ευθύνης και 
-20-
συγκρίσιμων δεσμεύσεων μπορεί να εξασφαλίσει την αναγκαία αναστροφή των 
τάσεων των εκπομπών. Αυτός ακριβώς είναι ο λόγος, για τον οποίο η πρόταση της 
ΕΕ συνιστά διαπραγματευτικές θέσεις και όχι μονομερή δέσμευση. Η πρόταση αυτή 
στηρίζεται στην παραδοχή ότι και οι άλλες βιομηχανικές χώρες οφείλουν και 
μπορούν να ενεργήσουν με τον ίδιο τρόπο και είναι αλληλένδετη με τον 
προτεινόμενο προσδιορισμό κοινών και συντονισμένων πολιτικών και μέτρων για 
την υλοποίηση των στόχων. Έχει προβληθεί το αντεπιχείρημα ότι μια συμφωνία σε 
κοινά και συντονισμένα μέτρα και πολιτικές θα περιόριζε την ευελιξία των 
συμβαλλομένων μερών του πρωτοκόλλου στην εκπλήρωση των υποχρεώσεων τους. 
Οι θέσεις της ΕΕ βασίζονται στην πεποίθηση ότι, σε ορισμένες περιπτώσεις, ο 
συντονισμός των πολιτικίόν και μέτρων σε παγκόσμιο επίπεδο διευκολύνει την 
εξεύρεση λύσεων με ικανοποιητική σχέση κόστους - αποτελεσματικότητας και 
εξασθενεί την πολιτική αντίσταση κατά της υιοθέτησης μέτρων, που άνετα θα 
θεωρηθεί ότι ισχύουν μόνί) για ορισμένα ίχπό τα συμβαλλόμενα μέρη του 
πρωτοκόλλου. 
Έχει σημασία να τονιστεί ότι και άλλες βιομηχανικές χώρες διαθέτουν το δυναμικό 
περιστολής των εκπομπών C02 που έχει εντοπιστεί στην ΕΕ για την επίτευξη του 
προτεινόμενου κοινοτικού στόχου μέχρι το 2010. Η απόδοση καυσίμου στα 
αυτοκίνητα και η ενεργειακή κατανάλωση των ηλεκτρικών συσκευών μπορούν να 
βελτιωθούν ουσιαστικά σε όλο τον κόσμο. Εφικτή είναι επίσης η άνοδος των 
επιδόσεων των σταθμών ηλεκτροπαραγωγής που τροφοδοτούνται με ορυκτά 
καύσιμα ή η επιτάχυνση της χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας καθώς και η 
βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας στη βιομηχανία. 
Είναι επίσης προφανές ότι πολλά από τα ανωτέρω μέτρα μπορούν να εφαρμοστούν 
και στις αναπτυσσόμενες χώρες. Υπάρχουν βάσιμοι λόγοι που δικαιολογούν την 
άποψη ότι, ακόμη και χωρίς νομική δέσμευση εκ μέρους των αναπτυσσόμενων 
χωρών, μάλλον θα υπάρξουν σημαντικά πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα. Η 
απόδοση καυσίμου στα αυτοκίνητα αποίρασίζεται βασικά από τους διεθνείς 
κατασκευαστές που εδρεύουν στην Ευρώπη, στις ΗΠΑ και στην Ιαπωνία, οπότε τα 
αυτοκίνητα που εξάγονται ή παράγονται σε άλλες χώρες πλην αυτών το)ν τριών δεν 
θα εξακολουθήσουν να καταναλώνουν περισσότερο καύσιμο. Το ίδιο ισχύει και για 
πολλούς άλλους τομείς. 
8. Αναπτυσσ μενε< y PEC 
Στη Σύμβαση για το Κλίμα, όπως και στην Εντολή του Βερολίνου, αναγνωρίζεται 
ότι οι βιομηχανικές χώρες πρέπει να πρωτοστατήσουν στον περιστολή των 
εκπομπών θερμοκηπιακών αερίων. Οι εκπομπές των βιομηχανικών χωρών 
αντιπροσώπευαν το 75% των παγκόσμιων εκπομπών το έτος αναφοράς 1990 ενώ οι 
κατά κεφαλήν εκπομπές CO? στις χίόρες αυτές είναι κατά μέσον όρο δεκαπλάσιες 
από των αναπτυσσόμενων χωρών. 
Είναι επίσης γενικά ακριβές ότι η τρέχουσα και η προβλεπόμενη οικονομική 
ανάπτυξη τυιν αναπτυσσόμενα™ χωρίον ενδέχεται να έχει μελλοντικά ως 
αποτέλεσμα πολύ υψηλότερα επίπεδα εκπομπών στις χίόρες αυτές, έστω και αν στις 
περισσότερες το επίπεδο των κατά κεφαλήν εκπομπών θα παραμείνει αρκετά 
κατώτερο τιυν επιπέδων τιον βιομηχανικών χωρών. 
Η απάντηση στην πρόκληση έχει τρία σκέλη. Το πρώτο συνίσταται στην ενίσχυση 
της υποχρέωσης των βιομηχανικών χωρών να ενεργήσουν αμέσίος. Μόνο το 
πολιτικό και τεχνολογικό παράδειγμα τους μπορεί να δημιουργήσει τις συνθήκες 
εκείνες που θα φέρουν τις αναπτυσσόμενες χίόρες πιο κοντά στην παγκόσμια 
διεργασία. 
-21 -
Όσον αφορά το δεύτερο σκέλος της απάντησης, τόσο οι εκπομπές θερμοκηπιακών 
αερίων όσο και η οικονομική ικανότητα περιορισμού ή μείωσης αυτών των 
εκπομπών παρουσιάζουν τεράστιες αποκλίσεις μεταξύ των αναπτυσσομένων 
χωρών. Είναι επομένως σημαντικό οι πιο ανεπτυγμένες από αυτές να 
αναλαμβάνουν σταδιακά μεγαλύτερες ευθύνες μόλις το επιτρέπει το επίπεδο της 
ανάπτυξης τους. Δεν υπάρχει χώρος για ελεύθερους σκοπευτές στο πεδίο αυτό. 
Τέλος, αν οι βιομηχανικές χώρες αναπτύξουν και εφαρμόσουν τεχνολογίες χαμηλής 
έκλυσης θερμοκηπιακών αερίων προκειμένου να τηρήσουν τις δεσμεύσεις τους για 
περιστολή των εκπομπών, πολλές από τις τεχνολογίες αυτές πιθανώς θα 
χρησιμοποιηθούν και στις αναπτυσσόμενες χώρες για τον περιορισμό των δικών 
τους εκπομπών. Η Επιτροπή παραδέχεται ότι, για να διευκολυνθεί η μεταφορά 
τεχνολογίας, η Κοινότητα θα πρέπει να δώσει έμφαση στην τεχνική και οικονομική 
συνεργασία της με τις αναπτυσσόμενες χώρες και να τη διευρύνει. 
9. Συμπεράσματα 
Συγκεφαλαιώνοντας, η Επιτροπή τονίζει: 
ότι οι ενδεχόμενες μελλοντικές ζημίες και δαπάνες που θα οφείλονται στην 
ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή καθιστούν επιτακτική ανάγκη την άμεση 
περιστολή των εκπομπών θερμοκηπιακών αερίων 
ότι οι βιομηχανικές χώρες πρέπει να εξακολουθήσουν να πρωτοστατούν 
ότι, στο εσωτερικό της ΕΕ, η επιδιωκόμενη περιστολή των εκπομπών είναι 
τεχνικά εφικτή και οικονομικά ανώδυνη υπό τον όρο ότι όλες οι 
βιομηχανικές χώρες θα καταβάλουν ανάλογη προσπάθεια περιστολής 
ότι πολλά από τα μέτρα που προσδιορίζονται στην ανακοίνωση ως 
συστατικά στρατηγικής με ικανοποιητική σχέση κόστους 
αποτελεσματικότητας ισχύουν εξίσου και για άλλες βιομηχανικές χώρες 
ότι η επιλογή του σωστού συνδυασμού μέσων είναι ζωτικής σημασίας για 
μια αποτελεσματική έναντι του κόστους της στρατηγική 
ότι, με δεδομένα την πολιτική πρόκληση και την ανάγκη δράσης, θα 
χρειαστεί η συμμετοχή όλων των κοινωνικών ομάδων 
ότι η Επιτροπή θα καταστρώσει λεπτομερέστερη στρατηγική για την 
αντιμετώπιση της αλλαγής του κλίματος μετά τις αποφάσεις που θα 
λήίρθούν στο Κιότο σχετικά με τις δεσμεύσεις για περιστολή το)ν εκπομπών. 
22 
ISSN 0254-1483 
COM(97) 481 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 14 15 
Αριθ. καταλόγου : CB-CO-97-511-GR-C 
ISBN 92-78-25615-3 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Λουξεμβούργο