ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ - Ετήσια έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ειδική διοικητική περιοχή Χονγκ Κονγκ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

1. Εισαγωγή

2. ΕΠΙΒΕΒΑΙΩΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΑΡΧΗΣ «ΜΙΑ ΧΩΡΑ, ΔΥΟ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ»

3. Θεσμική ανάπτυξη

4. Νομοθετικές Εξελίξεις

5. Δικαίωμα συνάθροισης και διαδήλωσης.

6. Οικονομία

7. Σχέσεις Ευρωπαϊκής Ένωσης -Χονγκ Κονγκ

8. Συμπέρασμα

ΧΟΝΓΚ ΚΟΝΓΚ: Ετήσια έκθεση 2002

1. Εισαγωγη

Όπως και οι προηγούμενες ετήσιες εκθέσεις της Επιτροπής, η παρούσα έκθεση για το έτος 2002 αποσκοπεί στην αξιολόγηση του επιπέδου ανάπτυξης στην ειδική διοικητική περιοχή (ΕΔΠ) του Χονγκ Κονγκ και των σχέσεων της με την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Σύμφωνα με την εντολή της Επιτροπής, η έκθεση αναλύει την πρόοδο κατά την εφαρμογή της αρχής «μία χώρα, δύο συστήματα» και εξετάζει τις εξελίξεις στον νομοθετικό και στον θεσμικό τομέα, καθώς επίσης στον τομέα ατομικών δικαιωμάτων. Το έγγραφο παρουσιάζει επίσης μία αξιολόγηση των οικονομικών εξελίξεων και αναφέρεται στις κύριες πτυχές των σχέσεων μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Χονγκ Κονγκ.

2. ΕΠΙΒΕΒΑΙΩΣΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΑΡΧΗΣ «ΜΙΑ ΧΩΡΑ, ΔΥΟ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ»

- Επιβεβαίωση της αρχής

Η κεντρική κυβέρνηση του Πεκίνου, σε επίσημες δηλώσεις της, επανέλαβε για άλλη μία φορά την τήρηση εκ μέρους της τής αρχής «μία χώρα, δύο συστήματα». Σε ομιλία του στο Εθνικό Λαϊκό Κογκρέσο (NPC) στις 5 Μαρτίου 2002, ο Πρωθυπουργός Zhu Rongji δήλωσε:

«Πρέπει να εφαρμόσουμε πλήρως την αρχή «μία χώρα, δύο συστήματα» καθώς και τον Βασικό Νόμο των Ειδικών Διοικητικών Περιοχών Χονγκ Κονγκ και Μακάο. Σταθερός και απαρέγκλιτος στόχος μας είναι να διατηρήσουμε τη μακροπρόθεσμη σταθερότητα, ευημερία και ανάπτυξη στις εν λόγω περιοχές. Η κεντρική κυβέρνηση θα συνεχίσει να παρέχει πλήρη υποστήριξη στις προσπάθειες των κυβερνήσεων και των αρχηγών του εκτελεστικού του Χονγκ Κονγκ και του Μακάο να κυβερνήσουν τις περιοχές σύμφωνα με τον νόμο, και θα ενισχύσει περαιτέρω τις οικονομικές, εμπορικές, επιστημονικές, τεχνολογικές, πολιτιστικές και εκπαιδευτικές ανταλλαγές καθώς και τη συνεργασία στους παραπάνω τομείς μεταξύ της ηπειρωτικής χώρας, του Χονγκ Κονγκ και του Μακάο. Έχουμε απόλυτη πίστη στο μέλλον του Χονγκ Κονγκ και του Μακάο.»

Σε ομιλία την 1 Ιουλίου, κατά τη διάρκεια των εορτασμών της πέμπτης επετείου της επιστροφής του Χονγκ Κονγκ στην Κίνα και κατά την έναρξη της δεύτερης θητείας της κυβέρνησης της ΕΔΠ του Χονγκ Κονγκ, Ο Πρόεδρος Jiang Zemin δήλωσε: «Εν συντομία, αυτό που μάθαμε τα τελευταία πέντε χρόνια είναι ότι η πολιτική «μία χώρα, δύο συστήματα» και ο βασικός νόμος της ΕΔΠ του Χονγκ Κονγκ, πρέπει να εφαρμόζονται κατά τρόπο κατανοητό και ακριβή υπό οιαδήποτε συνθήκη.»

- Εφαρμογή της αρχής

* Η πρακτική του Falun Gong

Το Falun Gong, μία νομίμως καταχωρημένη ομάδα στο Χονγκ Κονγκ, εξακολουθεί να απολαμβάνει την ελευθερία εξάσκησης της πρακτικής του και αυτό το πράττει σε χώρους στους οποίους περιλαμβάνονται εκείνοι που διοικούνται από κρατικές υπηρεσίες (Τμήμα Αναψυχής και Πολιτιστικών Υπηρεσιών).

Εντούτοις, η πρακτική της και η καθιστική διαμαρτυρία που πραγματοποίησε έξω από το Γραφείο Συνδέσμου της Κεντρικής Λαϊκής Κυβέρνησης στις 16 Μαρτίου, θεωρήθηκε ότι παρεμπόδιζε. Η αστυνομία απομάκρυνε 16 διαδηλωτές της Falun Gong, μεταξύ των οποίων τέσσερις από την Ελβετία, που βρισκόταν μπροστά στο Γραφείο Συνδέσμου της Κεντρικής Κυβέρνησης. Τόσο οι αστυνομικοί όσο και οι διαδηλωτές υποστήριξαν ότι υπέστησαν τραυματισμούς κατά την απομάκρυνση.

Κατόπιν, οι 16 συνελήφθησαν και τους αποδόθηκαν κατηγορίες για παρεμπόδιση ή επίθεση. Η δίκη ξεκίνησε στις 16 Ιουνίου παρουσία περίπου 30 οπαδών της Falun Gong και ενός εκπροσώπου του Προξενείου της Ελβετίας στο Χονγκ Κονγκ. Η ετυμηγορία, η οποία εκδόθηκε στα μέσα του Αυγούστου, έκρινε και τους 16 κατηγορούμενους ενόχους για δημόσια παρεμπόδιση. Τρεις εξ αυτών, καταδικάστηκαν επίσης για επίθεση εναντίον αστυνομικών. Τους επιβλήθηκε πρόστιμο μεταξύ 1.300 και 3.800 δολ. Χονγκ Κονγκ (δολ. ΧΚ), αρκετά χαμηλότερο από τα μέγιστα πρόστιμα.

Στην ετυμηγορία του, ο δικαστής ανέφερε ότι το δικαίωμα διαμαρτυρίας και διαδηλώσεως δεν είναι απόλυτο και η άσκησή του απαιτεί μία πολύ λεπτή ισορροπία. Ο δικαστής αποφάνθηκε ότι οι συλλήψεις ήταν νόμιμες, επισημαίνοντας ότι οι 16 είχαν αγνοήσει επανειλημμένες προειδοποιήσεις και ότι οι αστυνομικοί, όταν ζήτησαν από τα μέλη της ομάδας να μετακινηθούν σε άλλο σημείο, το έπραξαν με σύνεση και λογική.

* Τίτλος διαμονής

Στις 29 Ιανουαρίου 1999, το Ανώτατο Εφετείο κατέληξε σε έναν ευρύ ορισμό του τίτλου διαμονής στο Χονγκ Κονγκ Κινέζων από την ηπειρωτική χώρα. Η ερμηνεία του δικαστηρίου ανατράπηκε τον Ιούνιο του 1999 από την ερμηνεία της Μόνιμης Επιτροπής του Εθνικού Λαϊκού Κογκρέσου, η οποία έλαβε χώρα κατόπιν αιτήματος της κυβέρνησης της ΕΔΠΧΚ.

5.073 αιτούντες που θεωρούσαν ότι βρίσκονταν στην ίδια κατάσταση με τους εμπλεκόμενους στην υπόθεση της 29ης Ιανουαρίου 1999, υποστήριξαν ότι οι διεκδικήσεις τους για τίτλο διαμονής έπρεπε να επανεξεταστούν σύμφωνα με την απόφαση του Ανώτατου Εφετείου.

Στις 10 Ιανουαρίου του 2002, το Εφετείο αποφάσισε εκ νέου (με πλειοψηφία τεσσάρων δικαστών έναντι ενός), ότι οι περισσότεροι εκ των αιτούντων δεν διέθεταν τίτλο διαμονής. Εντούτοις, αναγνώρισε ότι ορισμένες εκατοντάδες αιτούντες είχαν «νόμιμη προσδοκία» βασιζόμενη σε διαβεβαιώσεις κυβερνητικών υπηρεσιών, και θα τους εκδιδόταν ο ίδιος τίτλος διαμονής, όπως και σε εκείνους που εμπλέκονταν στην απόφαση του Δικαστηρίου της 29ης Ιανουαρίου. Ο πέμπτος δικαστής εξέφρασε τη γνώμη του λέγοντας ότι όλοι οι αιτούντες έπρεπε να επωφεληθούν από την έννοια της «νόμιμης προσδοκίας».

Η κατά πλειοψηφία απόφαση του Δικαστηρίου έγινε ένθερμα δεκτή από ακαδημαϊκούς, δικηγόρους και την κυβέρνηση, παρότι ορισμένοι πολιτικοί και κοινωνικοί φορείς παρότρυναν την κυβέρνηση να εκδώσει τίτλο διαμονής σε όλους τους αιτούντες για ανθρωπιστικούς λόγους. Η κυβέρνηση της ΕΔΠ αποφάσισε να τηρήσει την απόφαση του Ανώτατου Εφετείου, αλλά συμφώνησε, από κοινού με τις αρχές της ηπειρωτικής χώρας, να οριστεί μία περίοδος χάριτος μέχρι τα τέλη Μαρτίου προκειμένου να καταστεί δυνατό για τους αιτούντες στους οποίους δεν χορηγήθηκε το εν λόγω δικαίωμα να επιστρέψουν στην ηπειρωτική χώρα χωρίς να κατηγορηθούν για παράνομη είσοδο ή παρατεταμένη παραμονή στο Χονγκ Κονγκ. Πολλοί από τους προαναφερθέντες αιτούντες επέστρεψαν εκούσια πριν από την προθεσμία της 31ης Μαρτίου. Η κυβέρνηση απομάκρυνε άλλους που προσπάθησαν να παραμείνουν στο Χονγκ Κονγκ παράνομα.

Η απόφαση του Ανώτατου Εφετείου της 10ης Ιανουαρίου έθεσε ευρύτατες νομικές αρχές όσον αφορά στη διαχείριση υποθέσεων τίτλου διαμονής, κάτι που μπορεί να βοηθήσει στην αποφυγή μελλοντικών διαφορών περί διαμονής.

3. Θεσμικη αναπτυξη

- Εκλογή του αρχηγού του εκτελεστικού για δεύτερη θητεία

Στις δεύτερες εκλογές για αρχηγό του εκτελεστικού στο Χονγκ Κονγκ, ο μόνος νόμιμος υποψήφιος ήταν ο κ. Tung Chee-hwa. Η υποψηφιότητά του υποστηρίχθηκε από 714 εκ 800 μελών της Εκλογικής Επιτροπής. Άλλοι υποψήφιοι απορρίφθηκαν de facto καθώς οι υποψηφιότητες έπρεπε να έχουν την υποστήριξη τουλάχιστον 100 μελών, έπειτα από τη θέσπιση του νομοσχεδίου του 2001 περί εκλογής αρχηγού του εκτελεστικού. Συνεπώς, στα τέλη Φεβρουαρίου, ο κ. Tung εκλέχθηκε για τη δεύτερη θητεία του χωρίς επίσημη ψηφοφορία.

Η νομοθέτης από τη νομική κοινότητα, Margaret Ng, παρότρυνε τις δημοκρατικές δυνάμεις να ενωθούν και να προετοιμαστούν άμεσα για τις τρίτες εκλογές του αρχηγού εκτελεστικού. Ζήτησε συγγνώμη από τον λαό του Χονγκ Κονγκ εκ μέρους των δημοκρατικών κομμάτων για τη μη συμμετοχή τους στη δεύτερη εκλογική διαδικασία (τα δημοκρατικά κόμματα προέβησαν σε μακροσκελή διάλογο σχετικά με το αν θα συμμετείχαν στις εκλογές, και τελικά δεν κατάφεραν να υποβάλλουν έγκαιρα κάποια υποψηφιότητα).

- Εισαγωγή του συστήματος υποχρεωτικής λογοδοσίας

Όπως ανακοινώθηκε στις Ανακοινώσεις Πολιτικής του 2000 και του 2001, ο αρχηγός του εκτελεστικού αποκάλυψε το σύστημα υποχρεωτικής λογοδοσίας για τα μέλη της κυβέρνησης στις 17 Απριλίου 2002. Το νέο σχέδιο προβλέπει ότι οι κυβερνητικές υπηρεσίες θα διοικούνται από πολιτικά διορισμένα άτομα και όχι από ανώτατους δημόσιους υπαλλήλους. Οι νέοι αυτοί υπουργοί υπηρετούν για χρονική περίοδο που δεν υπερβαίνει τη θητεία του αρχηγού του εκτελεστικού και λογοδοτούν σε αυτόν τόσο όσον αφορά στη χάραξη πολιτικής όσο και στην υλοποίησή της. Οι υπουργοί καθίστανται πλήρως υπεύθυνοι και είναι δυνατόν να τους ζητηθεί να παραιτηθούν για σημαντικές αποτυχίες σε αποτελέσματα πολιτικής, σοβαρά λάθη στην υλοποίηση ή για σημαντικά ανάρμοστη προσωπική συμπεριφορά.

Σύμφωνα με τον αρχηγό του εκτελεστικού, το νέο σύστημα υποχρεωτικής λογοδοσίας θα συνεπάγεται τα εξής:

- όλοι οι υπουργοί θα είναι επίσης μέλη του Εκτελεστικού Συμβουλίου, το οποίο παρέχει συμβουλευτικές υπηρεσίες στον αρχηγό του εκτελεστικού και περιλαμβάνει επίσης μέλη της κοινότητας και ορισμένους νομοθέτες.

- οι ανώτατοι δημόσιοι υπάλληλοι σε κάθε κυβερνητική υπηρεσία θα μετονομαστούν σε Μόνιμοι Γραμματείς. Οι αρμοδιότητές τους θα περιορίζονται περισσότερο στην υλοποίηση της πολιτικής παρά στη χάραξή της όπως γινόταν στο παρελθόν.

- Η κυβέρνηση θα προσπαθήσει να βελτιώσει τις εργασιακές της σχέσεις με τη νομοθετική εξουσία. Όλοι οι υπουργοί θα συνεργάζονται προσωπικά με μέλη του Νομοθετικού Συμβουλίου και θα ζητούν την υποστήριξή τους για τις διάφορες πολιτικές και άλλες πρωτοβουλίες.

Το νέο σύστημα συζητήθηκε ευρέως από την ακαδημαϊκή κοινότητα, από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και τα μέλη του Νομοθετικού Συμβουλίου, τα οποία μάλιστα ζήτησαν οι νέοι υπουργοί να λογοδοτούν επίσης στο τελευταίο παρουσιαζόμενοι σε ακρόαση πριν από τον διορισμό τους και συμφωνώντας να παραιτηθούν σε περίπτωση μη λήψης ψήφου εμπιστοσύνης. Παρόλα αυτά, το Νομοθετικό Συμβούλιο ψήφισε στις 29 Μαΐου πρόταση με την οποία ενέκρινε το νέο σύστημα. Στις 24 Ιουνίου, ο αρχηγός του εκτελεστικού ανακοίνωσε τη σύνθεση της νέας του κυβέρνησης έπειτα από την έγκριση της κεντρικής κυβέρνησης. Η νέα κυβέρνηση ανέλαβε τα καθήκοντά της την 1η Ιουλίου, ημερομηνία έναρξης της δεύτερης θητείας του αρχηγού του εκτελεστικού.

Κατά τη διάρκεια του πρώτου εξαμήνου του νέου συστήματος τα μέλη της κυβέρνησης άρχισαν να αντιλαμβάνονται περισσότερο ποια ήταν η εικόνα τους έναντι της κοινής γνώμης και των μελών του Νομοθετικού Συμβουλίου. Αυτό οδήγησε ορισμένους από αυτούς να προβούν σε δημόσιες δηλώσεις σχετικά με ζητήματα πολιτικής χωρίς κάποιον εκ των προτέρων συντονισμό εντός του Εκτελεστικού Συμβουλίου. Έπειτα από δημόσια διαμαρτυρία ενός μέλους του Νομοθετικού Συμβουλίου, ο αρχηγός του εκτελεστικού συγκάλεσε κάποιες συναντήσεις καταιγισμού ιδεών και συντονισμού προκειμένου να επιτευχθεί υψηλότερος βαθμός συνοχής στη νέα κυβέρνηση.

Η εισαγωγή του συστήματος υποχρεωτικής λογοδοσίας την 1η Ιουλίου, οδήγησε στην αναβολή της παραδοσιακής Ανακοίνωσης Πολιτικής του Οκτωβρίου από τον αρχηγό του εκτελεστικού για τον Ιανουάριο του 2003.

- Ρυθμός εκδημοκρατισμού

Σύμφωνα με το Βασικό Νόμο, έπειτα από την ανασκόπηση του έτους 2007, οι εκλογές για αρχηγό του εκτελεστικού και για όλα τα μέλη του Νομοθετικού Συμβουλίου μπορούν να διεξάγονται με καθολική ψηφοφορία, που αποτελεί τον «απώτερο στόχο» που θέτει ο Βασικός Νόμος. Μία συνέντευξη με τον Κινέζο αντιπρόεδρο Qian Qichen στην εφημερίδα «South China Morning Post» στα τέλη Ιουνίου έσπειρε ανησυχίες σε ορισμένους σχετικά με τη δέσμευση που υπάρχει για την επίτευξη των εν λόγω στόχων, τόσο από την κεντρική κυβέρνηση όσο και από την κυβέρνηση της ΕΔΠ του Χονγκ Κονγκ.

Ο Αντιπρόεδρος Qian ενθάρρυνε το Χονγκ Κονγκ να «χαράξει τη δική της πορεία ανάπτυξης βάσει των τρεχουσών συνθηκών, και να προχωρήσει σταδιακά», καθώς επίσης «να μην αντιγράψει ανεξέλεγκτα τις εμπειρίες άλλων τόπων». Φάνηκε να αποκλείει την καθολική ψηφοφορία λέγοντας ότι πρέπει να διατηρηθεί το υπάρχον εκλογικό σύστημα, καθώς το τωρινό μοντέλο το οποίο είχε βασιστεί στο σύστημα των εκλογικών περιφερειών ήταν ένας «αποτελεσματικός τρόπος ώστε να εξασφαλιστεί ότι άνθρωποι από όλες τις τάξεις έχουν μία ισορροπημένη συμμετοχή στον δημόσιο βίο». Οι αντιθέσεις οξύνθηκαν όταν ο Γενικός Γραμματέας Donald Tsang εμφανίστηκε σύμφωνος με τον Αντιπρόεδρο Qian, λέγοντας ότι το εκλογικό σύστημα πρέπει να είναι «προϊόν του τόπου», «αντιπροσωπευτικό αλλά όχι απαραίτητα ένας κλώνος του συστήματος της Αγγλίας ή των Η.Π.Α.».

Παρότι ο τότε πρόεδρος του Δημοκρατικού Κόμματος, Martin Lee, είπε ότι η δήλωση του Αντιπροέδρου Qian «αγνοούσε ή παραβίαζε το Βασικό νόμο», ορισμένοι ηγέτες άλλων κομμάτων όπως ο Ambrose Lau του κόμματος «Hong Kong Progressive Alliance» («Προοδευτική Συμμαχία του Χονγκ Κονγκ») και ο Eric Li του κόμματος «Breakfast Group» («Πρωινή Ομάδα»), ανέφεραν ότι οι παρατηρήσεις του κ. Qian αποτελούσαν «προσωπικές απόψεις» και δεν θα έπρεπε να επηρεάζουν το δικαίωμα του λαού του Χονγκ Κονγκ να καθορίσει το συνταγματικό του σύστημα.

Ο τότε Υπουργός Συνταγματικών Υποθέσεων, Stephen Lam, δήλωσε ότι η κυβέρνηση θα εξέταζε τις εξελίξεις σε συνταγματικά ζητήματα «βάσει του Βασικού νόμου και της αρχής «μία χώρα, δύο συστήματα»». Εντούτοις, όταν εκπρόσωποι δημοκρατικών ομάδων κατέθεσαν αίτηση αρχηγό του εκτελεστικού στα τέλη Ιουλίου, με την οποία ζητούσαν συνταγματική αναθεώρηση και εκλογές με καθολική ψηφοφορία, ο κ. Lam απάντησε ότι η κυβέρνηση δεν διέθετε κάποια συγκεκριμένη ημερήσια διάταξη για τη δημόσια διαβούλευση, αλλά ότι θα φρόντιζε να υπάρξει αρκετός χρόνος προκειμένου η διαβούλευση να έχει ολοκληρωθεί πριν από το 2007.

- Προτάσεις για την επιδότηση των βουλευτικών εκλογών

Εν όψει των βουλευτικών εκλογών του 2004, ο Υπουργός Συνταγματικών Υποθέσεων, Stephen Lam, πρότεινε τον Δεκέμβριο να επιδοτήσει η κυβέρνηση τις δαπάνες της προεκλογικής εκστρατείας των υποψηφίων που έχουν εκλεγεί ή που λαμβάνουν τουλάχιστον το 5% των ψήφων. Κάθε έγκυρη ψήφος που θα λαμβάνεται από τους εν λόγω υποψήφιους θα επιδοτείται με δέκα δολ. ΧΚ, με ανώτατο όριο το ήμισυ των συνολικών δαπανών. Στόχος της κίνησης αυτής είναι να ενθαρρυνθεί η συμμετοχή των κομμάτων και των ανεξάρτητων υποψηφίων στην εκλογική διαδικασία.

Η πρόταση αυτή έγινε εύκολα αποδεκτή από τα πολιτικά κόμματα του Χονγκ Κονγκ. Ωστόσο, η κυβέρνηση δήλωσε ότι δεν θα ήταν δέον να καταρτιστεί νομοσχέδιο περί πολιτικών κομμάτων.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλωσορίζει την ιδέα της επιδότησης των εκλογικών δαπανών, καθώς θα ενθαρρύνει περισσότερους πολίτες του Χονγκ Κονγκ να συμμετάσχουν στη διαδικασία εκδημοκρατισμού.

4. Νομοθετικεσ Εξελιξεισ

- Άρθρο 23 του Βασικού νόμου

Στις 24 Σεπτεμβρίου 2002, η Υπηρεσία Ασφαλείας της κυβέρνησης της Ειδικής Διοικητικής Περιοχής Χονγκ Κονγκ δημοσίευσε έγγραφο διαβούλευσης σχετικά με τις νομοθετικές προτάσεις για την εφαρμογή του Άρθρου 23 του Βασικού νόμου. Το Άρθρο 23 ορίζει ότι η ΕΔΠΧΚ πρέπει να «θεσπίσει δικούς της νόμους προκειμένου να απαγορεύσει οποιαδήποτε πράξη προδοσίας, αποστασίας, εξέγερσης ή ανατροπής της Κεντρικής Λαϊκής Κυβέρνησης». Αναφέρεται επίσης στα ζητήματα που αφορούν σε κρατικά μυστικά και στις δράσεις ξένων πολιτικών οργανώσεων στο Χονγκ Κονγκ.

Πολλά από τα ζητήματα που προκύπτουν από το Άρθρο 23 θεωρούνται ευαίσθητα από πολιτικής απόψεως. Από τη δημοσίευση του Βασικού νόμου το 1990 και τη θέση του σε ισχύ τον Ιούλιο του 1997, εμφανίστηκαν ανησυχίες σχετικά με την εφαρμογή του Άρθρου 23. Κατά την πρώτη πενταετία έπειτα από την επιστροφή του Χονγκ Κονγκ στην Κίνα, η κυβέρνηση της ΕΔΠΧΚ δεν έκανε καμία κίνηση νομοθέτησης σχετικά με το Άρθρο 23. Την ίδια στιγμή, προτεραιότητά της ήταν η ομαλή μετάβαση και εφαρμογή της αρχής «μία χώρα, δύο συστήματα». Έπειτα από την επίσκεψη της Υπουργού Δικαιοσύνης, κ. Elsie Leung, στο Πεκίνο στα τέλη Φεβρουαρίου για διάλογο, αναφέρθηκε ότι ο κ. Qiao Xiaoyang, Αναπληρωτής Πρόεδρος της Επιτροπής Νόμιμης Εργασίας του Εθνικού Λαϊκού Κογκρέσου, είχε επαναλάβει ότι σύμφωνα με τον Βασικό νόμο, η ΕΔΠΧΚ όφειλε να εφαρμόσει το Άρθρο 23. Σε μία συνέντευξή του στα μέσα μαζικής ενημέρωσης του Χονγκ Κονγκ περί τα τέλη Ιουνίου, ο Αντιπρόεδρος Qian Qichen δήλωσε ξανά ότι «μία από τις εργασίες της κυβέρνησης της ΕΔΠΧΚ είναι η εφαρμογή του Άρθρου 23 του Βασικού νόμου».

Αμέσως μετά τον επαναδιορισμό του αρχηγού του εκτελεστικού Tung, τον Ιούλιο του 2002 για μία ακόμη 5ετή θητεία, η κυβέρνηση αποφάσισε ότι είχε έρθει η ώρα να καταρτιστεί νομοθεσία.

Το Έγγραφο Διαβούλευσης περιέγραφε, σε γενικές γραμμές, τα όσα σκόπευε να πράξει η κυβέρνηση της ΕΔΠ. Το Χονγκ Κονγκ διέθετε ήδη εθνική νομοθεσία για ζητήματα προδοσίας, εξεγέρσεως, κρατικών μυστικών, δραστηριοτήτων και δεσμών με ξένες πολιτικές οργανώσεις, και η κυβέρνηση της ΕΔΠ πρότεινε την τροποποίηση της υπάρχουσας νομοθεσίας προκειμένου να αντικατοπτρίζει την τρέχουσα πραγματικότητα. Για πρώτη φορά προστέθηκαν τα αδικήματα ανατροπής της εξουσίας ή αποστασίας. Το Έγγραφο Διαβούλευσης πρότεινε τη δημιουργία μίας νέας εξουσίας η οποία θα απαγόρευε οργανώσεις που θα συνδέονταν με οποιαδήποτε οργάνωση της ηπειρωτικής χώρας, η οποία είχε απαγορευτεί με το αιτιολογικό ότι αποτελούσε απειλή για την εθνική ασφάλεια. Το έγγραφο συνιστούσε επίσης την εκχώρηση ειδικών ερευνητικών εξουσιών (έρευνα έκτακτης ανάγκης) στην αστυνομία για τα εν λόγω αδικήματα.

Η περίοδος δημόσιας διαβούλευσης έληξε στις 24 Δεκεμβρίου 2002. Η κυβέρνηση της ΕΔΠ σκόπευε να καταρτίσει νομοθεσία η οποία θα υποβαλλόταν στο Νομοθετικό Συμβούλιο μέχρι τον Φεβρουάριο του 2003. Η κυβέρνηση επιθυμούσε τη θέση σε ισχύ της εν λόγω νομοθεσίας τον Ιούλιο του 2003, ωστόσο, δήλωσε ότι η προθεσμία αυτή δεν ήταν δεσμευτική.

Η τριμηνιαία διαβούλευση οδήγησε σε ρεκόρ 97.000 συμμετοχών και 340.000 υπογραφών. Παρότι οι αρχικές αντιδράσεις σχετικά με το έγγραφο ήταν σχετικά ήπιες, με την πάροδο του χρόνου και οι πολιτικές παρατάξεις, οι οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, οι επιχειρηματικές και διεθνείς κοινότητες άρχιζαν να εκφράζουν τις ανησυχίες τους, το Άρθρο 23 έφτασε να αποτελεί σοβαρό πολιτικό ζήτημα στο Χονγκ Κονγκ.

Οι περισσότερες τοπικές αλλά και ξένες οργανώσεις, φορείς αλλά και κόμματα αναγνωρίζουν ότι η κυβέρνηση της ΕΔΠΧΚ έχει συνταγματική υποχρέωση να νομοθετήσει σχετικά με το συγκεκριμένο ζήτημα. Άλλοι, οι οποίοι αρχικά υποστήριζαν ότι δεν υπήρχε ανάγκη για νομοθεσία κατά των εξεγέρσεων στο Χονγκ Κονγκ, τονίζουν ολοένα και περισσότερο την υπεράσπιση των ελευθεριών των πολιτών και της ελευθερίας του τύπου. Το Δημοκρατικό Κόμμα και το «Frontier», καθώς επίσης σημαντικές τοπικές και διεθνείς ΜΚΟ και ενώσεις (Διεθνής Αμνηστία, Προστασία των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, Μέριμνα για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα στο Χονγκ Κονγκ, Ένωση Δημοσιογράφων του Χονγκ Κονγκ κλπ.) αντιτίθενται έντονα στις προτάσεις του Άρθρου 23. Έχουν εκφράσει σοβαρές ανησυχίες ότι οι ελευθερίες στο Χονγκ Κονγκ θα καταστρατηγηθούν και ενδεχομένως να επηρεαστεί η εικόνα του Χονγκ Κονγκ στον έξω κόσμο τόπος επιχειρηματικής δράσης.

Μέρος της επιχειρηματικής κοινότητας εξέφρασε επίσης φόβους ότι το Άρθρο 23 αντιβαίνει στην αρχή της διαφάνειας και πρόσβασης σε πληροφορίες. Ανάλογες ανησυχίες εκφράστηκαν επίσης από τον τραπεζικό τομέα.

Σχεδόν όλα τα μέρη που συνεισέφεραν στον διάλογο για το Άρθρο 23 έμοιαζαν να συμφωνούν ότι ελλείψει νομοσχεδίων ήταν αδύνατη η διεξαγωγή ακριβούς αξιολόγησης των πιθανών επιπτώσεων όσον αφορά στα ανθρώπινα δικαιώματα και στις θεμελιώδεις ελευθερίες. Ορισμένες τοπικές και διεθνείς οργανώσεις, με επικεφαλής τον Δικηγορικό Σύλλογο του Χονγκ Κονγκ, ζήτησαν από την κυβέρνηση να παράσχει ένα κείμενο υπό τη μορφή προσχεδίου νομοσχεδίου και τη διεξαγωγή δεύτερου γύρου δημόσιας διαβούλευσης πριν από την κατάρτιση του τελικού νομοσχεδίου για πρώτη ανάγνωση στο Νομοθετικό Συμβούλιο. Το Γενικό Εμπορικό Επιμελητήριο του Χονγκ Κονγκ που, ωστόσο, τόνιζε την ανάγκη για έγκαιρη νομοθέτηση για την εφαρμογή του Άρθρου 23, τάχθηκε επίσης υπέρ αυτής της θέσης. Επιπλέον, η κ. Anson Chan, πρώην Γραμματέα του εκτελεστικού Διοίκησης της ΕΔΠΧΚ, υποστήριξε ότι «οι πολλές λεπτομέρειες θα οδηγήσουν σε προβλήματα». Τόνισε ότι ήταν σημαντικότερο να καταρτιστεί σωστά η νομοθεσία παρά υπάρξει βιασύνη για την τήρηση της προθεσμίας και ότι ένα προσχέδιο νομοσχεδίου θα ήταν «καθησυχαστικό για όλους».

Στο διεθνές μέτωπο, η Ευρωπαϊκή Ένωση, το Ηνωμένο Βασίλειο, οι ΗΠΑ, ο Καναδάς και η Αυστραλία, καθώς επίσης το Γενικό Εμπορικό Επιμελητήριο του Ηνωμένου Βασιλείου και των ΗΠΑ στο Χονγκ Κονγκ, προέβησαν σε δηλώσεις για το Έγγραφο Διαβούλευσης. Η Ευρωπαϊκή Ένωση στη δήλωσή της, της 23ης Δεκεμβρίου 2002, επεσήμανε τις ανησυχίες που είχαν αρχίσει να εκδηλώνονται στο Χονγκ Κονγκ και ιδίως τις επιπτώσεις κάποιων προτεινόμενων αδικημάτων εκτός της επικράτειας, καθώς επίσης τον ευρύ ορισμό των αδικημάτων αυτών, και κάλεσε την κυβέρνηση της ΕΔΠΧΚ να εξασφαλίσει ότι αυτή η νομοθεσία και η εφαρμογή της δεν θα υπονομεύσει τους κανόνες του κράτους δικαίου και ότι τα δικαιώματα και οι ελευθερίες που περιγράφονται στην Κοινή Δήλωση και στον Βασικό νόμο θα προστατευθούν.

Στις 19 Δεκεμβρίου 2002 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θέσπισε ομόφωνα ψήφισμα δια του οποίου καλεί την κυβέρνηση της ΕΔΠΧΚ να εξασφαλίσει ότι οι προτάσεις του Άρθρου 23 δεν θα χρησιμοποιηθούν για να φιμώσουν την αντιπολίτευση, να περιορίσουν την ελευθερία του λόγου, την ελευθερία του Τύπου και των δημοσιεύσεων, την ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι, την ελευθερία διαδήλωσης, το δικαίωμα και την ελευθερία δημιουργίας συνδικαλιστικών οργανώσεων, το δικαίωμα απεργίας καθώς και ανάληψης άλλων πολιτιστικών δραστηριοτήτων, όπως προβλέπεται από τα Άρθρα 27 και 34 του Βασικού νόμου. Επιπλέον, κάλεσε την κυβέρνηση να καταρτίσει προσχέδιο νομοσχεδίου που θα περιέχει σαφείς λεπτομερείς διατάξεις του οποίου θα ακολουθήσουν περαιτέρω διαβουλεύσεις.

Η κυβέρνηση της ΕΔΠΧΚ υπερασπίστηκε τις προτάσεις της και μέχρι τα τέλη του 2002 είχε αρνηθεί να καταρτίσει νομοσχέδιο υπό μορφή προσχεδίου. Εντούτοις, ανώτατοι κυβερνητικοί αξιωματούχοι επιχείρησαν να καθησυχάσουν το κοινό δηλώνοντας ότι οι προτάσεις του Άρθρου 23 θα είναι συνεπείς με τις εγγυήσεις περί ανθρώπινων δικαιωμάτων του Βασικού νόμου και των Διεθνών Συμφώνων περί ατομικών και πολιτικών δικαιωμάτων, καθώς επίσης περί οικονομικών, κοινωνικών και μορφωτικών δικαιωμάτων. Η κυβέρνηση θα εξέταζε τις προτάσεις υπό το φως των προτάσεων που υποβλήθηκαν, κυρίως δε όσον αφορά στο αδίκημα κατοχής ανατρεπτικών δημοσιευμάτων, στις εξουσίες έρευνας της αστυνομίας και στις οδούς άσκησης έφεσης σε περίπτωση απαγόρευσης κάποιας τοπικής οργάνωσης. Η κυβέρνηση τόνισε επίσης ότι υπάρχει ήδη η καλύτερη δικλείδα ασφαλείας για το Άρθρο 23, ήτοι το Άρθρο 39 του Βασικού νόμου σύμφωνα με το οποίο κανένας νόμος δεν δύναται να εφαρμοστεί εάν αντιβαίνει στα διεθνή πρότυπα ανθρώπινων δικαιωμάτων.

Η νομοθεσία επί του Άρθρου 23 είναι αναμφισβήτητα η σημαντικότερη και πιο ευαίσθητη νομοθεσία που έχει θεσπιστεί στο Χονγκ Κονγκ από την παράδοσή του στην Κίνα τον Ιούλιο του 1997. Οι πιθανές της επιπτώσεις στις ελευθερίες και στον τρόπο ζωής στο Χονγκ Κονγκ είναι μεγάλες. Κατά τη διάρκεια της τρίμηνης διαβούλευσης, το χάσμα που δημιουργήθηκε ανάμεσα στους υποστηρικτές και τους πολέμιους του Άρθρου 23 αποτέλεσε διχαστικό παράγοντα για την κοινωνία του Χονγκ Κονγκ. Τον Δεκέμβριο του 2002 πραγματοποιήθηκαν δύο σημαντικές δημόσιες διαδηλώσεις σχετικά με το Άρθρο 23, μία υπέρ (περίπου 60.000 άτομα) και μία κατά (περίπου 40.000 άτομα).

Το γεγονός ότι αυτές οι απόψεις εκφράσθηκαν ελεύθερα αντικατοπτρίζει τον προοδευτικό και φιλελεύθερο χαρακτήρα του Χονγκ Κονγκ. Το Άρθρο 23 αποτελεί ένα ζήτημα που βρίσκεται στον πυρήνα της αρχής «μία χώρα, δύο συστήματα». Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα συνεχίσει να παρακολουθεί από κοντά το σημαντικό αυτό ζήτημα, εστιάζοντας την προσοχή της στις επιπτώσεις του στον σεβασμό των ανθρώπινων δικαιωμάτων και των πολιτικών ελευθεριών.

- Αντιτρομοκρατική νομοθεσία

Ως έδρα της Ομάδας Διεθνούς Χρηματοπιστωτικής Δράσης (φορέας για την καταπολέμηση του ξεπλύματος χρήματος) (FATF) του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), το Χονγκ Κονγκ πραγματοποίησε συνεδρίαση ολομέλειας της FATF τον Ιανουάριο και διαδραμάτισε ηγετικό ρόλο στη διαμόρφωση των συστάσεων της Ομάδας Διεθνούς Χρηματοπιστωτικής Δράσης για το ξέπλυμα χρήματος.

Καθώς το Χονγκ Κονγκ αποτελεί τμήμα της Κίνας, η κεντρική κυβέρνηση απαιτεί επίσης από αυτό τη λήψη κατάλληλων μέτρων προκειμένου να εφαρμόσει το Ψήφισμα UNSCR1373 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών. Στις 17 Απριλίου η κυβέρνηση της ΕΔΠ υπέβαλε στο Νομοθετικό Συμβούλιο το Νομοσχέδιο των Ηνωμένων Εθνών (μέτρα κατά της τρομοκρατίας). Το νομοσχέδιο αποσκοπεί στην ενίσχυση της ικανότητας του Χονγκ Κονγκ να αντιμετωπίσει τη ροή πόρων σε τρομοκράτες και τρομοκρατικές οργανώσεις.

Αρκετές πτυχές του αρχικού προσχεδίου του Νομοσχεδίου της κυβέρνησης συζητήθηκαν έντονα στους κόλπους του Νομοθετικού Συμβουλίου, καθώς προκάλεσαν ανησυχίες σχετικά με τις πολιτικές ελευθερίες και η κυβέρνηση εισήγαγε, στη συνέχεια, τροπολογίες σε αρκετά σημεία (εξουσία του αρχηγού του εκτελεστικού να δημοσιεύει τα ονόματα και την περιουσία τρομοκρατών, δικαίωμα προσφυγής στο Εφετείο για αποζημίωση κλπ). Ψηφίστηκαν όλες οι προτάσεις τροποποίησης εκτός από μία. Το Νομοθετικό Συμβούλιο ενέκρινε τελικά το Διάταγμα των Ηνωμένων Εθνών (Μέτρα κατά της Τρομοκρατίας) στις 12 Ιουλίου.

- Πρώτα βήματα προς μια νομοθεσία κατά των φυλετικών διακρίσεων

Το Υπουργείο Εσωτερικών Υποθέσεων απεύθυνε επιστολή σε 54 εθνοτικές ομάδες και ΜΚΟ ζητώντας τις απόψεις τους και τη συνεισφορά τους σε ζητήματα φυλετικών διακρίσεων. Η πλειονότητα των ΜΚΟ εξέφρασε την υποστήριξή της για την κατάρτιση νομοθεσίας κατά των φυλετικών διακρίσεων στο Χονγκ Κονγκ. Το Ιανουάριο, η πρόεδρος της Επιτροπής Ίσων Ευκαιριών παρότρυνε επίσης την κυβέρνηση να εφαρμόσει νόμο κατά των φυλετικών διακρίσεων.

Η κυβέρνηση της ΕΔΠΧΚ αποκρίθηκε με τη δημιουργία Μονάδας Διαφυλετικών Σχέσεων εντός της Υπηρεσίας Εσωτερικών Υποθέσεων, καθώς επίσης μίας «Επιτροπής για την προώθηση της φυλετικής αρμονίας», η οποία αποτελείται από κυβερνητικούς αξιωματούχους και εκπροσώπους ΜΚΟ.

Τα βήματα αυτά έγιναν ως απάντηση σε ανησυχίες που εκφράστηκαν από την Επιτροπή για την εξάλειψη της φυλετικής διάκρισης των Ηνωμένων Εθνών, της οποίας ο πρόεδρος, κ.Iοn Diaconu, επισκέφθηκε το Χονγκ Κονγκ στις αρχές Νοεμβρίου του 2002. Επανέλαβε την ανησυχία της εν λόγω επιτροπής για την απουσία νόμου περί φυλετικών διακρίσεων στο Χονγκ Κονγκ. Η κυβέρνηση της ΕΔΠ επιβεβαίωσε ότι οι διαδικασίες δημόσιας διαβούλευσης είχαν ξεκινήσει αλλά δεν είχε ληφθεί ακόμη οριστική απόφαση.

5. δικαιωμα συναθροισησ και διαδηλωσησ.

Ο λαός του Χονγκ Κονγκ εξακολουθεί να απολαμβάνει τα βασικά θεμελιώδη δικαιώματα και τις ελευθερίες του έπειτα από την παράδοση στην Κίνα, ενώ πραγματοποιήθηκαν πολλές διαδηλώσεις και διαμαρτυρίες. Εντούτοις, η άσκηση των δικαιωμάτων αυτών οδήγησε σε ορισμένα συμβάντα και διενέξεις που αφορούσαν στον τρόπο διαχείρισης των διαδηλώσεων από την κυβέρνηση.

Τρεις πολιτικοί ακτιβιστές του Χονγκ Κονγκ της ριζοσπαστικής Ομάδας Δράσης 5 Απρίλη, αψήφησαν το Διάταγμα Δημόσιας Τάξης διοργανώνοντας συγκέντρωση στις 10 Φεβρουαρίου χωρίς να έχουν λάβει «επιστολή μη αντίρρησης» από την αστυνομία. Στη συνέχεια, συνελήφθησαν στις 9 Μαΐου με την κατηγορία ότι είχαν διοργανώσει μη εγκεκριμένη συγκέντρωση. Η εν λόγω εξέλιξη ήταν πολύ σημαντική διότι από την παράδοση και μετά η κυβέρνηση της ΕΔΠ επιδείκνυε επιείκεια στην αντιμετώπιση αυτών των διαδηλώσεων και δεν είχε διωχθεί ποτέ κάποια συγκεκριμένη ομάδα για παράβαση του Διατάγματος Δημόσιας Τάξης.

Ένα τοπικό δικαστήριο έκρινε τους τρεις πολιτικούς ακτιβιστές ένοχους στις 25 Νοεμβρίου του 2002. Δεσμεύθηκαν και οι τρεις να επιδείξουν κόσμια συμπεριφορά για τρεις μήνες και τους εδόθη εντολή να υπογράψουν εγγύηση αξίας 500 δολ. ΧΚ. Ο δικαστής απέρριψε τα επιχειρήματα ότι το Διάταγμα Δημόσιας Τάξης αποτελούσε παράβαση των διατάξεων του Βασικού νόμου και του Διατάγματος περί Δικαιωμάτων. Η Υπουργός Δικαιοσύνης, Elsie Leung, αρνήθηκε τους υπαινιγμούς ότι η υπόθεση είχε πολιτικά κίνητρα. Δήλωσε ότι η υπόθεση είχε φτάσει στη δικαιοσύνη διότι το βασικό ζήτημα ήταν αν είχε διαπραχθεί ή μη κάποιο έγκλημα.

Έπειτα από την απόφαση του Ανώτατου Εφετείου στις 10 Ιανουαρίου στην υπόθεση για τον τίτλο διαμονής, διοργανώθηκαν διάφορες διαδηλώσεις και καθιστικές διαμαρτυρίες στο Chater Garden (δίπλα στο κτίριο του Νομοθετικού Συμβουλίου) από εναγόμενους που είχαν χάσει την υπόθεση. Στις 24 Απριλίου 300 αστυνομικοί, μαζί με προσωπικό της υπηρεσίας αλλοδαπών μετέβησαν στο Chater Garden προκειμένου να απομακρύνουν τους διεκδικούντες τίτλο διαμονής οι οποίοι είχαν αρνηθεί να επιστρέψουν στην ηπειρωτική Κίνα. Η επιχείρηση απομάκρυνσης έλαβε χώρα μία μέρα μετά τον αποκλεισμό της Υπουργού Ασφαλείας, κ. Regina Yip, στο αυτοκίνητό της έξω από το Νομοθετικό Συμβούλιο για μία ώρα, από περισσότερους από 100 διαδηλωτές που ζητούσαν τίτλο διαμονής και διαμαρτύρονταν για τον τρόπο μεταχείρισής τους. Ξέσπασαν συμπλοκές κατά τη διαδικασία απομάκρυνσης και η αστυνομία φόρεσε χειροπέδες σε δύο εκπροσώπους των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Το συμβάν αυτό απέσπασε σοβαρή κριτική από οργανώσεις μέσων μαζικής ενημέρωσης και ορισμένους νομοθέτες, οι οποίοι κατηγόρησαν την αστυνομία για χρήση υπερβολικής βίας και καταστολή της ελευθερίας του τύπου.

Την 1η Οκτωβρίου, ένας ακτιβιστής συνελήφθη να βάζει φωτιά στη κινεζική σημαία κατά τη διάρκεια διαμαρτυρίας που είχε διοργανώσει το ριζοσπαστικό κίνημα 5 Απρίλη κατά των εορτασμών της εθνικής επετείου. Ο νέος Διευθυντής του Γραφείου Συνδέσμου της κεντρικής κυβέρνησης, κ. Gao Siren, ζήτησε από την αστυνομία να ασκήσει δίωξη κατά του ακτιβιστή για αδίκημα το οποίο αντιβαίνει στο Διάταγμα περί Εθνικής Σημαίας. Το αίτημα αυτό έλαβε κριτική από νομοθέτες υπέρ της δημοκρατίας και ακτιβιστές υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων για επέμβαση σε ζητήματα της ΕΔΠΧΚ. Η Υπουργός Ασφαλείας, κ. Regina Yip, δήλωσε ότι το Υπουργείο Δικαιοσύνης θα αποφάσιζε σχετικά με τη δίωξη του διαδηλωτή έπειτα από την εξέταση των στοιχείων.

Παρότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατανοεί την ανάγκη διατήρησης της δημόσιας τάξης, ελπίζει ότι δεν θα επηρεαστεί η άσκηση του δικαιώματος νόμιμης συνάθροισης και διαδήλωσης.

6. Οικονομια

Το Χονγκ Κονγκ διανύει μία σημαντική περίοδο προσαρμογής έπειτα από την ασιατική οικονομική κρίση. Το έτος 2002 παρουσίασε επιδείνωση της εν λόγω τάσης. Οι τιμές των ακινήτων και οι μισθοί συνέχισαν να μειώνονται. Παρότι ο τομέας των εξαγωγών ανέκαμψε σημαντικά κατά το δεύτερο εξάμηνο του έτους, η εγχώρια ζήτηση παρέμεινε χαμηλή και οι επενδυτικές δαπάνες συνέχισαν να μειώνονται. Το ΑΕγχΠ παρουσίασε μικρή αύξηση της τάξεως του 2,3% σε πραγματικούς όρους για το έτος 2002.

Δύο ήταν τα οικονομικά ζητήματα που τράβηξαν περισσότερο την προσοχή της κοινής γνώμης: το δημόσιο χρέος και η ανεργία, καθώς και τα δύο σημείωσαν κατακόρυφη αύξηση το 2002. Ασκήθηκαν στην κυβέρνηση της ΕΔΠ του Χονγκ Κονγκ σημαντικές πιέσεις προκειμένου να αντιμετωπίσει άμεσα τα εν λόγω προβλήματα.

Η κυβέρνηση της ΕΔΠ παρουσίασε αυξανόμενο δημόσιο χρέος για δύο συνεχόμενες χρονιές, αντίθετα με την παράδοσή της να παρουσιάζει ισορροπημένο ή χαμηλό έλλειμμα προϋπολογισμού στο παρελθόν. Το δημόσιο χρέος για την περίοδο 2002-2003 έφθασε τα 70 δις δολ. ΧΚ ή περίπου το 5,5% του ΑΕγχΠ, έπειτα από το αντίστοιχο των 65,6 δις δολ. ΧΚ το 2001-2002. Το χρέος προκλήθηκε από έναν συνδυασμό κυκλικών και διαρθρωτικών παραγόντων. Μεταξύ άλλων, η φορολογία πώλησης γης και ιδιοκτησίας, που αποτελούσαν σημαντική πηγή εισοδήματος, παρουσιάζουν συνεχή πτώση. Όσον αφορά στις δαπάνες, η απόπειρα για περικοπή των μισθών των δημοσίων υπαλλήλων προσέκρουσε σε νομικά και συνταγματικά εμπόδια. Η αντιμετώπιση του χρέους θα αποτελέσει σημαντικότατο τομέα πολιτικής για την κυβέρνηση της ΕΔΠ κατά τα προσεχή έτη.

Εντούτοις, το Χονγκ Κονγκ εξακολουθεί να απολαμβάνει μια άνετη θέση όσον αφορά στα αποθεματικά. Αυτά ανήρχοντο σε 303 δις δολ. ΧΚ στα τέλη του οικονομικού έτους 2002-3, έναντι 369,8 δις δολ. ΧΚ στα τέλη του 2001-2.

Το ποσοστό ανεργίας παρουσίασε σημαντική άνοδο ανερχόμενο σε 7,8 % στα μέσα του έτους και στη συνέχεια πτώση στο 7,2% στο τέλος του έτους. Παρά τους κυκλικούς παράγοντες κατά τη μείωση της οικονομικής δραστηριότητας, σημειώθηκε ανοδική τάση μεταφοράς επιχειρήσεων υποστηρικτικών υπηρεσιών στην ηπειρωτική Κίνα. Το γεγονός αυτό επηρέασε ιδιαιτέρως τα άτομα μέσης ηλικίας, το λιγότερο εξειδικευμένο ή εκπαιδευμένο τμήμα του εργατικού δυναμικού καθώς και τους εργαζόμενους στον βιομηχανικό και κατασκευαστικό τομέα.

Ο τομέας ακίνητης περιουσίας, σημαντικός παράγοντας συνεισφοράς στην ανάπτυξη κατά τα τελευταία χρόνια, παρουσίασε χαμηλή απόδοση και σε μία προσπάθεια τόνωσης της αγοράς, η κυβέρνηση εισήγαγε τον Νοέμβριο μία νέα ομάδα στεγαστικών μέτρων. Σύμφωνα με τη νέα πολιτική, ανεστάλη η παροχή δημόσιων διαμερισμάτων προς πώληση σε ομάδες χαμηλού εισοδήματος και κάθε διαδικασία πώλησης γης έχει παγώσει έως τα τέλη του 2003. Τα μέτρα αυτά λήφθηκαν προκειμένου να αντιμετωπιστεί η κατάσταση υπερπροσφοράς και να αποφευχθεί ο ανταγωνισμός με τον ιδιωτικό τομέα.

Στο εξωτερικό μέτωπο, οι εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών του Χονγκ Κονγκ προς την ηπειρωτική Κίνα συνέχισαν να αυξάνονται. Ποσοστό πλέον του 90% των συνολικών εξαγωγών Χονγκ Κονγκ αφορούσε επανεξαγωγές. Εκ του συνόλου των επανεξαγωγών, περίπου 60% προέρχονταν από την Κίνα και 40% των αγαθών προορίζονταν για την Κίνα. Οι εξαγωγή αγαθών στην Κίνα παρουσίασε ικανοποιητική πορεία το 2002. Όσον αφορά στον τουρισμό και στον τομέα λιανικού εμπορίου, οι Κινέζοι επισκέπτες τόνωσαν σημαντικά την τοπική οικονομία. Η κατάργηση του συστήματος ποσοστώσεων για το Σχέδιο Ομάδων Τουριστών του Χονγκ Κονγκ για Κινέζους επισκέπτες από τον Ιανουάριο του 2002, επέφερε σημαντική αύξηση στις αφίξεις επισκεπτών. Το 2002, ο αριθμός επισκεπτών από την ηπειρωτική Κίνα παρουσίαζε ετήσια αύξηση της τάξεως του 53% (περίπου 6,8 εκατ.), αντιπροσωπεύοντας το 40% περίπου των συνολικών αφίξεων επισκεπτών, με αποτέλεσμα η Κίνα να έχει γίνει η σημαντικότερη πηγή επισκεπτών.

Υπήρξαν σημαντικές εξελίξεις στη σύναψη στενότερων σχέσεων με την ηπειρωτική Κίνα, κυρίως με το Δέλτα του ποταμού Περλ. Η κυβέρνηση της ΕΔΠ επεδίωξε ενεργά την πρόταση κατασκευής γέφυρας που θα συνέδεε το Χονγκ Κονγκ, το Μακάο και το Zhuhai. Ο δυτικός διάδρομος που θα ένωνε το Χονγκ Κονγκ με το Shenzhen βρισκόταν στο στάδιο του λεπτομερούς σχεδιασμού και αναμένεται να ολοκληρωθεί το έτος 2005. Συμφωνήθηκε η καθιέρωση εικοσιτετραώρων διαβάσεων στα σημεία ελέγχου Lok Ma Chau-Huanggang. Παρατηρήθηκε επίσης περαιτέρω διευκόλυνση της ροής ατόμων μεταξύ των δύο περιοχών.

Οι διαβουλεύσεις για τις Ρυθμίσεις Στενότερης Οικονομικής Συνεργασίας (CEPA) ξεκίνησαν τον Ιανουάριο του 2002 μεταξύ της κυβέρνησης της ΕΔΠΧΚ και της κεντρικής κυβέρνησης. Ο καθορισμός των εταιριών του Χονγκ Κονγκ που θα επωφεληθούν από τις προτεινόμενες διμερείς ρυθμίσεις υπήρξε ένα από τα θέματα που προκάλεσαν κάποια ανησυχία στην επιχειρηματική κοινότητα. Τόσο το Χονγκ Κονγκ όσο και η ηπειρωτική Κίνα επανέλαβαν ότι οι ρυθμίσεις θα ήταν σύμφωνες με τους κανόνες του ΠΟΕ. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα μεριμνήσει ώστε να εξασφαλιστεί ότι οι τελικές ρυθμίσεις θα είναι συμβατές με τον ΠΟΕ και ιδίως δεν θα εισάγουν διακρίσεις εις βάρος εταιριών της αλλοδαπής που είναι εγκατεστημένες στο Χονγκ Κονγκ.

Το 2002 πραγματοποιήθηκε στον ΠΟΕ αναθεώρηση της εμπορικής πολιτικής του Χονγκ Κονγκ, η δεύτερη από τη δημιουργία της ΕΔΠ το 1997. Κατέληξε ότι το θεσμικό πλαίσιο και το πλαίσιο πολιτικής του Χονγκ Κονγκ έχει παραμείνει σε γενικές γραμμές το ίδιο, από την επιστροφή του στην Κίνα και εντεύθεν, και σύμφωνο με την αρχή «μία χώρα, δύο συστήματα». Το Χονγκ Κονγκ είχε επίσης διατηρήσει την παραδοσιακά ανοικτή του στάση τόσο στο εμπόριο όσο και στις επενδύσεις. Εντούτοις, στην αναθεώρηση επισημάνθηκε επίσης ότι η έλλειψη κατάλληλης νομοθεσίας ενδέχεται να δυσχεράνει την αποτελεσματική εφαρμογή θεμιτού ανταγωνισμού στο Χονγκ Κονγκ.

7. Σχεσεισ Ευρωπαικησ Ενωσησ -Χονγκ Κονγκ

- Ανταλλαγή επισκέψεων και επαφών ανωτάτου επιπέδου

Όπως και τα προηγούμενα χρόνια, η ανταλλαγή επισκέψεων και συναντήσεων ανωτάτου επιπέδου συνέχισε να ενισχύει τις σχέσεις μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Χονγκ Κονγκ. Στα τέλη Ιανουαρίου ο Επίτροπος κ.Michel Barnier πραγματοποίησε σύντομη επίσκεψη στο Χονγκ Κονγκ, όπου συναντήθηκε με τον επικεφαλής της εκτελεστικής εξουσίας, κ. Tung Chee Hwa, και συζήτησαν τις πολιτικές αλλά και οικονομικές εξελίξεις τόσο στην Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και στο Χονγκ Κονγκ.

Ο Γενική Γραμματέας Διοίκησης, κ. Donald Tsang, πραγματοποίησε την δεύτερη επίσημη επίσκεψή του στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Μάιο (η πρώτη είχε λάβει χώρα το Νοέμβριο του 2001). Κατά την παραμονή του στις Βρυξέλλες, ο κ. Tsang, συναντήθηκε με τον Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, κ. Romano Prodi, και τους Επιτρόπους Pascal Lamy και Antonio Vitorino. Οι συζητήσεις επικεντρώθηκαν γύρω από τις εξελίξεις στο Χονγκ Κονγκ και τις σχέσεις μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Χονγκ Κονγκ κατά τα πέντε χρόνια που μεσολάβησαν από την παράδοση της ΕΔΠ στην Κίνα, την 1η Ιουλίου 1997. Άλλα θέματα που συζητήθηκαν κατά την επίσκεψη του κ. Tsang, ήταν η Συμφωνία Τελωνειακής Συνεργασίας ΕΚ- Χονγκ Κονγκ και η οριστικοποίηση της Συμφωνίας Επανεισδοχής μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Χονγκ Κονγκ.

Διάφορες επαφές πραγματοποιήθηκαν επίσης στο περιθώριο διεθνών εκδηλώσεων μεταξύ του Επιτρόπου κ. Lamy και του υπουργού Εμπορίου και Βιομηχανίας, καταρχάς του κ. Brian Chau και εν συνεχεία του κ. Henry Tang. Oι συζητήσεις επικεντρώθηκαν κυρίως στις πολυμερείς εμπορικές διαπραγματεύσεις της Ντόχα και στην ανάπτυξη των εμπορικών σχέσεων μεταξύ του Χονγκ Κονγκ και της ηπειρωτικής Κίνας.

Η κ. Rita Fan, Πρόεδρος του Νομοθετικού Συμβουλίου του Χονγκ Κονγκ, επισκέφθηκε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο Στρασβούργο και τις Βρυξέλλες τον Σεπτέμβριο. Σκοπός της επίσκεψης ήταν να μελετήσει τις εγκαταστάσεις και την αρχιτεκτονική των κτιρίων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, καθώς το Νομοθετικό Συμβούλιο σχεδίαζε να κατασκευάσει ένα νέο κτιριακό συγκρότημα μέχρι το 2007. Η κ. Fan πραγματοποίησε επίσης σημαντικές πολιτικές συναντήσεις με μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Την υποδέχθηκαν ο κ. Colom i Naval, Αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η κ. Plooij-Van Gorsel, Πρόεδρος της Αντιπροσωπείας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Κίνα, το Χονγκ Κονγκ και στο Μακάο και ο κ. Priestley, Γενικός Γραμματέας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Μία αντιπροσωπεία της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, με επικεφαλής τον πρόεδρο της ομάδας μελέτης επί των σχέσεων μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Κίνας, κ. Sukhdev Sharma, επισκέφθηκε το Χονγκ Κονγκ τον Ιούλιο. Πραγματοποίησε συναντήσεις με τοπικές ΜΚΟ, ομάδες ανθρώπινων δικαιωμάτων και ακαδημαϊκούς. Η επίσκεψη είχε ως κυρίως θέματα οικονομικά, κοινωνικά και θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, καθώς και περιβαλλοντικά ζητήματα.

- Συμφωνία επανεισδοχής μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Χονγκ Κονγκ

Στις 27 Νοεμβρίου του 2002, υπογράφηκε στις Βρυξέλλες συμφωνία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και της Ειδικής Διοικητικής Περιοχής (ΕΔΠ) του Χονγκ Κονγκ της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας για την επανεισδοχή ατόμων που διαμένουν χωρίς άδεια. Η εν λόγω συμφωνία είναι η πρώτη συμφωνία επανεισδοχής που έχει υπογραφεί ποτέ μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και τρίτης χώρας ή περιοχής. Θα επιτρέψει στο Χονγκ Κονγκ και την ΕΚ να διασφαλίσουν, στη βάση της αμοιβαιότητας, την ταχεία και αποτελεσματική αναγνώριση και επιστροφή των ατόμων που εισέρχονται ή παραμένουν παράνομα στα αντίστοιχα εδάφη τους.

Η συμφωνία υπογράφηκε από τους Επιτρόπους κ.κ. Chris Patten και Antonio Vitorino, υπεύθυνους αντιστοίχως για τις Εξωτερικές Σχέσεις και τη Δικαιοσύνη και Εσωτερικές Υποθέσεις και από τον κ. Antony Leung, Υπουργό Οικονομικών της Ειδικής Διοικητικής Περιοχής Χονγκ Κονγκ. Ακολούθησε την απόφαση της Κοινότητας τον Μάρτιο του 2001 να χορηγήσει πρόσβαση χωρίς θεώρηση σε κατόχους διαβατηρίων της ΕΔΠ του Χονγκ Κονγκ.

Οι διαπραγματεύσεις για την εν λόγω συμφωνία έληξαν στα τέλη του 2001, και η συμφωνία τέθηκε σε ισχύ στις 22 Νοεμβρίου του 2001, με αφορμή την επίσκεψη του Γραμματέα του εκτελεστικού Διοίκησης του Χονγκ Κονγκ, κ. Donald Tsang, στις Βρυξέλλες. Η σύναψη συμφωνιών επανεισδοχής αποτελεί μέρος της ευρύτερης στρατηγικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης, η οποία υιοθετήθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κατά τις συνεδριάσεις του στο Τάμπερε, το Λάεκεν και τη Σεβίλλη. Οι Επίτροποι Patten και Vitorino τόνισαν τον σημαντικό ρόλο που διαδραματίζουν οι συμφωνίες αυτές στο συγκεκριμένο θέμα.

Ο Επίτροπος Patten και ο κ. Antony Leung αντάλλαξαν επίσης απόψεις για τη γενικότερη πολιτική και οικονομική κατάσταση και τις προοπτικές στο Χονγκ Κονγκ, για τη φορολογική και δημοσιονομική πολιτική της κυβέρνησης της ΕΔΠ, καθώς επίσης σχετικά με τους στενότερους οικονομικούς δεσμούς με την ηπειρωτική Κίνα, και ιδίως με το Δέλτα του ποταμού Περλ.

- Τελωνειακή συνεργασία

Η τελωνειακή συνεργασία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και της ΕΔΠΧΚ συνεχίστηκε κατά το έτος 2002, βάσει της Συμφωνίας περί Συνεργασίας και Αμοιβαίας Διοικητικής Συνδρομής σε Τελωνειακά Ζητήματα του 1999. Η τέταρτη Μικτή Επιτροπή Τελωνειακής Συνεργασίας ολοκληρώθηκε στο Χονγκ Κονγκ στις 5 Δεκεμβρίου με εποικοδομητικά και επωφελή αποτελέσματα.

_ Δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας

Παρά την ύπαρξη ενός πλήρους νομικού και διοικητικού πλαισίου στον τομέα της προστασίας των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας, αρκετές εταιρίες της ΕΕ έχουν αναφέρει αύξηση της διαμετακόμισης προϊόντων παραποίησης/απομίμησης στο έδαφος του Χονγκ Κονγκ, και ιδίως στους τομείς των ειδών πολυτελείας και των νέων τεχνολογιών πληροφοριών και επικοινωνίας. Επιπλέον, οι πρόσφατες κατασχέσεις παραποιημένων φαρμακευτικών προϊόντων στο Χονγκ Κονγκ δημιούργησε ανησυχίες στις βιομηχανίες του συγκεκριμένου τομέα στην ΕΕ.

- Επιτροπή Επιχειρηματικής Συνεργασίας

Η Επιτροπή Επιχειρηματικής Συνεργασίας φέρνει σε επαφή αντιπροσώπους επιχειρήσεων από την Ευρωπαϊκή Ένωση και το Χονγκ Κονγκ προκειμένου να συζητήσουν τις οικονομικές εξελίξεις και άλλα ζητήματα κοινού ενδιαφέροντος. Η τέταρτη Συνεδρίαση Ολομέλειας της εν λόγω επιτροπής έλαβε χώρα στις Βρυξέλλες στις 21 - 22 Μαΐου και παρέστη ο Επίτροπος Lamy και ο Γραμματέας του εκτελεστικού, κ. Donald Tsang, οι οποίοι απηύθυναν ομιλίες στο εναρκτήριο δείπνο. Υπήρξε υψηλού επιπέδου συμμετοχή και από τις δύο πλευρές. Το Χονγκ Κονγκ έδωσε έμφαση στην οικονομική ολοκλήρωση στο Δέλτα του ποταμού Περλ, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση τόνισε την ολοκλήρωση της ΟΝΕ και την πολιτική της σημασία.

- Η παρουσία και τα συμφέροντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο Χονγκ Κονγκ

Η Ευρωπαϊκή Ένωση ήταν ο τρίτος μεγαλύτερος προμηθευτής του Χονγκ Κονγκ κατά το έτος 2002, ακολουθούμενη από την ηπειρωτική Κίνα και την Ιαπωνία, καθώς και η τρίτη μεγαλύτερη αγορά για τις εξαγωγές του Χονγκ Κονγκ, έπειτα από την ηπειρωτική Κίνα και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι συνολικές διμερείς εμπορικές συναλλαγές μειώθηκαν περαιτέρω σε 29,6 δις ευρώ (εισαγωγές από Χονγκ Κονγκ: 9,7 δις ευρώ, εξαγωγές στο Χονγκ Κονγκ: 19,9 δις ευρώ, ήτοι πλεόνασμα ύψους 10 δις ευρώ για την Ευρωπαϊκή Ένωση).

Όσον αφορά στις ξένες επενδύσεις, η Ευρωπαϊκή Ένωση ήταν η τέταρτη μεγαλύτερη πηγή εξωτερικών επενδύσεων για το Χονγκ Κονγκ κατά το έτος 2001, μετά την ηπειρωτική Κίνα, τις Βρετανικές Παρθένες Νήσους και τις Βερμούδες, ενώ η συνολική εισροή επενδύσεων από την ΕΕ έφτασε το 2001 τα 7 δις δολ. ΧΚ ή ένα δις ευρώ. Το σύνολο των άμεσων επενδύσεων από την ΕΕ ανήλθε σε 289,2 δις δολ. ΧΚ (41,2 δις ευρώ), αντιπροσωπεύοντας το 8,8% του συνόλου των επενδύσεων.

Οι εταιρείες της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποτελούν μία σημαντική ομάδα παραγόντων αγοράς στις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες του Χονγκ Κονγκ. Στον ασφαλιστικό τομέα η Ευρωπαϊκή Ένωση συνέχισε να κατέχει την πρώτη θέση μεταξύ των υπερπόντιων ασφαλιστών που ανέπτυξαν τις δραστηριότητές τους στο Χονγκ Κονγκ το έτος 2002. Εκ των 107 υπερπόντιων τραπεζών που έχουν άδεια λειτουργίας στο Χονγκ Κονγκ, οι 36 είχαν συσταθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση από τα τέλη Δεκεμβρίου του 2002, και αποτελούν τον μεγαλύτερο αριθμό ξένων τραπεζών στο Χονγκ Κονγκ.

Στον τομέα δημοσίων έργων, το 2002 εταιρίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ανέλαβαν συμβάσεις έργων συνολικής αξίας 46 εκατ. ευρώ.

Το 2002, 266 εταιρίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης χρησιμοποιούσαν το Χονγκ Κονγκ ως έδρα των περιφερειακών τους κεντρικών γραφείων τους και 572 ως έδρα των περιφερειακών τους γραφείων. Εκτιμάται ότι 40.330 πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατοικούσαν στο Χονγκ Κονγκ στα τέλη του 2002.

8. Συμπέρασμα

Η καθιέρωση του συστήματος λογοδοσίας της κυβέρνησης, με την έναρξη της δεύτερης θητείας του επικεφαλής της εκτελεστικής εξουσίας, αποτελεί ένα πρώτο βήμα για ένα πιο δημοκρατικό συνταγματικό σύστημα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ευελπιστεί ότι το πρώτο αυτό βήμα θα ακολουθηθεί σύντομα από την έναρξη δημόσιας διαβούλευσης για την εκλογή του επικεφαλής της εκτελεστικής εξουσίας και όλων των μελών του Νομοθετικού Συμβουλίου με καθολική ψηφοφορία, όπως προβλέπεται από τον Βασικό Νόμο.

Η Επιτροπή χαιρετίζει με ικανοποίηση τη διαδικασία διαβούλευσης για το άρθρο 23, η οποία αποκάλυψε ότι ο λαός του Χονγκ Κονγκ αποδίδει μεγάλη σημασία στο κράτος δικαίου και στο σεβασμό των θεμελιωδών ελευθεριών. Πολλοί φοβήθηκαν πως η εφαρμογή του άρθρου 23 του Βασικού Νόμου θα μπορούσε να απειλήσει τις ελευθερίες αυτές οι οποίες χαρακτηρίζουν το σύστημα του Χονγκ Κονγκ. Η Επιτροπή θεωρεί ενθαρρυντικό το γεγονός ότι η κυβέρνηση του Χονγκ Κονγκ τροποποίησε τις αρχικές της προτάσεις προκειμένου να λάβει υπόψη της τις δημόσιες αντιδράσεις και συστάσεις, και καλεί την κυβέρνηση της ΕΔΠ να συνεχίσει να λαμβάνει υπόψη της τις απόψεις που εκφράζονται από το λαό του Χονγκ Κονγκ και τη διεθνή κοινότητα.

Η Επιτροπή φρονεί ότι το κράτος δικαίου και ο αδιάλειπτος σεβασμός των θεμελιωδών ελευθεριών που ο Βασικός Νόμος και τα διεθνή σύμφωνα περί ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αποτελούν τους θεμέλιους λίθους μίας ελεύθερης και δραστήριας κοινωνίας στο Χονγκ Κονγκ. Θα συνεχίσει να παρακολουθεί από κοντά την εφαρμογή του άρθρου 23 πριν και μετά από τη θέσπιση της νέας νομοθεσίας.

Η Επιτροπή αναγνωρίζει τις διαβουλεύσεις μεταξύ της ηπειρωτικής Κίνας και της ΕΔΠΧΚ για τις Ρυθμίσεις Στενότερης Οικονομικής Συνεργασίας (CEPA). Αυτές οι ρυθμίσεις θα πρέπει να είναι συμβατές με τον ΠΟΕ και να μην δημιουργούν διακρίσεις εναντίον άλλων μελών του ΠΟΕ. Η περαιτέρω οικονομική ολοκλήρωση του Χονγκ Κονγκ με την ηπειρωτική Κίνα αποτελεί πλεονέκτημα και για τα δύο μέρη, υπό τον όρο ότι το Χονγκ Κονγκ θα διατηρήσει τη δική του προσωπικότητα εντός του πλαισίου της αρχής «μία χώρα, δύο συστήματα».

Η υπογραφή συμφωνίας επανεισδοχής το Νοέμβριο αποτέλεσε ένα σημαντικό βήμα προς τα εμπρός όσον αφορά στις σχέσεις μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Χονγκ Κονγκ, και η Επιτροπή αναμένει να τεθεί σε ισχύ το 2003.

Είναι κατανοητό πως η οικονομική προσαρμογή του Χονγκ Κονγκ απαιτεί μια μακρά και δύσκολη διαδικασία. Ο λαός του Χονγκ Κονγκ θα πρέπει να διατηρήσει την εμπιστοσύνη του στις μελλοντικές οικονομικές εξελίξεις και να συνεχίσει να επωφελείται πλήρως από τα πλεονεκτήματα που διαθέτει η ΕΔΠ ως ένα διεθνές οικονομικό κέντρο και ως μία οικονομία προσανατολισμένη στις υπηρεσίες.