Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με τον καθορισμό των διατάξεων για την υγεία των ζώων που διέπουν την παραγωγή, τη διάθεση στην αγορά και την εισαγωγή προϊόντων ζωικής προέλευσης που προορίζονται για ανθρώπινη κατανάλωση

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

I. ΣΥΝΟΨΗ

Οι παρούσες προτάσεις είναι το αποτέλεσμα της ανασύνταξης της κοινοτικής νομοθεσίας σχετικά με

- την υγιεινή των τροφίμων, η οποία περιέχεται στην οδηγία 93/43/ΕΟΚ του Συμβουλίου για την υγιεινή των τροφίμων και σε διάφορες οδηγίες του Συμβουλίου που αφορούν τα υγειονομικά προβλήματα και διέπουν την παραγωγή και τη διάθεση στην αγορά προϊόντων ζωικής προέλευσης,

- τα θέματα υγείας των ζώων που σχετίζονται με τη διάθεση στην αγορά προϊόντων ζωικής προέλευσης, η οποία περιέχεται σε διάφορες οδηγίες του Συμβουλίου που επικαλύπτονται εν μέρει με τις οδηγίες για την υγιεινή των τροφίμων,

- τους επίσημους ελέγχους των προϊόντων ζωικής προέλευσης, η οποία περιέχεται στις ως άνω ειδικές για κάθε προϊόν οδηγίες.

Oι οδηγίες αυτές (17 συνολικά) καταρτίσθηκαν σταδιακά από το 1964 ως ανταπόκριση στις ανάγκες της εσωτερικής αγοράς, λαμβάνοντας όμως υπόψη υψηλό επίπεδο προστασίας. Ο μεγάλος αριθμός των οδηγιών αυτών, ο συμφυρμός διαφόρων κατηγοριών κανόνων (υγιεινή, υγεία των ζώων, επίσημοι έλεγχοι) και η ύπαρξη διαφορετικών καθεστώτων υγιεινής για τα προϊόντα ζωικής προέλευσης και τα λοιπά τρόφιμα δημιούργησαν μια περίπλοκη κατάσταση. Η κατάσταση αυτή μπορεί να βελτιωθεί με την ανασύνταξη των νομικών απαιτήσεων και με το διαχωρισμό των θεμάτων υγιεινής των τροφίμων από τα θέματα υγείας των ζώων και επίσημων ελέγχων.

Η ανασύνταξη πρωταρχικό κίνητρο έχει την ανάγκη να εξασφαλισθεί υψηλό επίπεδο υγειονομικής προστασίας για τις διάφορες κατηγορίες κανόνων που αφορά.

Η ιδέα που διατρέχει την ανασύνταξη των κανόνων υγιεινής είναι ότι οι επιχειρήσεις τροφίμων φέρουν πλήρως την ευθύνη για την ασφάλεια των τροφίμων που παράγουν. Η εφαρμογή των αρχών ανάλυσης κινδύνων και ελέγχου και η τήρηση των κανόνων υγιεινής πρέπει να εξασφαλίζουν την ασφάλεια αυτή. Η προσέγγιση αυτή συμβαδίζει με τη διεθνώς αποδεκτή προσέγγιση που συνιστάται από τον Codex Alimentarius. Επιπλέον, προβλέπεται η εφαρμογή των κανόνων υγιεινής σε όλα τα επίπεδα της τροφικής αλυσίδας, από την πρωτογενή παραγωγή έως την παράδοση στον τελικό καταναλωτή.

Στις περιπτώσεις που η ανασύνταξη των κανόνων υγιεινής καταγράφει τις υποχρεώσεις των επιχειρήσεων τροφίμων καθ'όλο το μήκος της τροφικής αλυσίδας, οδήγησε σε ένα χωριστό κείμενο που καθορίζει τα καθήκοντα των αρμοδίων αρχών όσον αφορά τους ελέγχους των προϊόντων ζωικής προέλευσης. Προβλέπονται ειδικοί έλεγχοι για κάθε είδος προϊόντων. Θα εφαρμόζονται επιπλέον στους κανόνες που προτείνονται βάσει του σημείου 4 (πρόταση κανονισμού για τους επίσημους ελέγχους ασφάλειας τροφίμων και ζωοτροφών) του Σχεδίου Δράσης που περιλαμβάνεται στο παράρτημα της Λευκής Βίβλου της Επιτροπής για την ασφάλεια των τροφίμων.

Τέλος, τα προϊόντα ζωικής προέλευσης μπορούν να είναι φορείς παθογόνων παραγόντων (πανώλους των χοίρων, αφθώδους πυρετού κλπ.), οι οποίοι μπορούν να επηρεάσουν σοβαρά την υγεία των ζώων που έρχονται σε επαφή με τα προϊόντα αυτά. Αν και δεν είναι επιβλαβή για τον άνθρωπο, τα προϊόντα αυτά μπορεί να προκαλέσουν σοβαρές απώλειες και περιορισμούς στις εκμεταλλεύσεις που πλήττονται από τα προβλήματα αυτά. Η ανασύνταξη των κτηνιατρικών κανόνων συνέβαλε στον καλύτερο εντοπισμό των προβλημάτων αυτών και στον προσδιορισμό των μέτρων που χρειάζεται να λαμβάνονται, για να προλαμβάνεται η εξάπλωση ασθενειών των ζώων μέσω προϊόντων ζωικής προέλευσης. Τα μέτρα αυτά αποτελούν αντικείμενο χωριστής πρότασης.

Η εργασία ανασύνταξης κατέληξε έτσι σε προτάσεις για κανονισμούς που αφορούν την υγιεινή των τροφίμων, τους επίσημους ελέγχους και τα προβλήματα υγείας των ζώων.

Επισυνάπτεται και μια οδηγία για την κατάργηση της υφισταμένης νομοθεσίας για τα ανωτέρω θέματα.

Με την παρούσα δέσμη προτάσεων, καλύπτονται ορισμένες σημαντικές δραστηριότητες που αναφέρονται στην Λευκή Βίβλο της Επιτροπής για την ασφάλεια των τροφίμων.

II. ΥΓΙΕΙΝΗ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ

1. Κανόνες υγιεινής που εφαρμόζονται σε όλα τα τρόφιμα

Η οδηγία 93/43/ΕΟΚ για την υγιεινή των τροφίμων βασίζεται στις ακόλουθες αρχές:

- το ύψιστο ενδιαφέρον για την προστασία της ανθρώπινης υγείας,

- τη χρήση ανάλυσης κινδύνου, εκτίμησης επικινδυνότητας και άλλων διαχειριστικών τεχνικών για τον εντοπισμό, τον έλεγχο και την παρακολούθηση των κρίσιμων σημείων στις επιχειρήσεις τροφίμων,

- την υιοθέτηση μικροβιολογικών κριτηρίων και μέτρων ελέγχου της θερμοκρασίας σύμφωνα με τις επιστημονικά αποδεκτές αρχές,

- την κατάρτιση κωδίκων ορθής πρακτικής υγιεινής,

- την παρακολούθηση της υγιεινής των τροφίμων από τις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών,

- την υποχρέωση των υπευθύνων επιχειρήσεων τροφίμων να εξασφαλίζουν ότι στην αγορά διατίθενται μόνο τρόφιμα που δεν είναι επιβλαβή για την ανθρώπινη υγεία.

Η εφαρμογή της εν λόγω οδηγίας απέδειξε ότι οι αρχές αυτές παραμένουν ισχυρές και ότι η εφαρμογή τους μπορεί να επεκταθεί σε όλα τα τρόφιμα. Επομένως, είναι λογική συνέπεια της ανασύνταξης η εφαρμογή των κανόνων της οδηγίας 93/43/ΕΟΚ και στα προϊόντα ζωικής προέλευσης, τα οποία επί του παρόντος δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της.

Ταυτόχρονα, οι κανόνες που περιέχονται στην οδηγία 93/43/ΕΟΚ έχουν αναθεωρηθεί, ώστε να ληφθούν υπόψη οι πρόσφατες εξελίξεις στην υγιεινή των τροφίμων:

α) Το σύστημα ΗACCP

Για να ευθυγραμμιστεί η κοινοτική νομοθεσία με τις αρχές υγιεινής των τροφίμων που τίθενται από τον Codex Alimentarius, προτείνεται να εισαχθούν οι αρχές του συστήματος Aνάλυση Κινδύνων και Κρίσιμα Σημεία Ελέγχου (HACCP), οι οποίες υποδεικνύονται από τον εν λόγω οργανισμό. Η εφαρμογή των αρχών αυτών, εάν υιοθετηθεί, θα είναι υποχρεωτική για όλους τους υπευθύνους εγκαταστάσεων τροφίμων. Το σύστημα αυτό υποδεικνύει ένα σύνολο λογικών βημάτων που πρέπει να ακολουθούν οι επιχειρηματίες κατά τη διάρκεια ενός πλήρους κύκλου παραγωγής, ώστε να καθίσταται δυνατός, μέσω της ανάλυσης κινδύνου, ο εντοπισμός των σημείων, στα οποία ο έλεγχος έχει ζωτική σημασία για την ασφάλεια των τροφίμων.

Οι αρχές περιλαμβάνουν την υποχρέωση των παρασκευαστών να τηρούν μητρώα για τους ελέγχους που διενεργούν. Η υποχρέωση αυτή είναι νέα και κρίνεται ότι έχει καθοριστική σημασία, για να είναι αποτελεσματικοί και αποδοτικοί οι εποπτικοί έλεγχοι που διενεργούν οι αρμόδιες αρχές.

Κατά την εφαρμογή του HACCP, οι επιχειρήσεις θα υποχρεωθούν να αναλάβουν τις ευθύνες τους. Θα χρειασθεί να καταρτίσουν ένα ειδικό πρόγραμμα παρακολούθησης. Πρέπει να εντοπίζονται όλοι οι πιθανοί κίνδυνοι και να καθιερώνονται διαδικασίες ελέγχου για κάθε μία εγκατάσταση τροφίμων. Πρέπει να λαμβάνονται διορθωτικά μέτρα, όταν οι έλεγχοι δείχνουν ότι ενδέχεται να εμφανισθούν προβλήματα. Πρέπει να γίνεται τακτική επικαιροποίηση του συστήματος. Η ορθή εφαρμογή του συστήματος θα αυξήσει τον βαθμό προστασίας των καταναλωτών.

Προγράμματα αυτοελέγχου εφαρμόζονται ήδη σε ορισμένους κλάδους της βιομηχανίας τροφίμων. Για άλλους τομείς της βιομηχανίας τροφίμων, η αρχή των αυτοελέγχων αποτελεί καινοτομία. Το σύστημα αυτοελέγχων πρέπει να έχει την απαιτούμενη ευελιξία, ώστε να λαμβάνεται υπόψη η ενδεχόμενη παρουσία διαφορετικών συνθηκών στην πράξη, ιδίως όσον αφορά τις μικρές επιχειρήσεις. Για τον σκοπό αυτό, μπορούν να αναπτυχθούν κώδικες, οι οποίοι θα έχουν υποστηρικτικό χαρακτήρα για την υλοποίηση του συστήματος HACCP.

β) Στόχοι Ασφάλειας Τροφίμων (ΣΑΤ)

Σήμερα, η νομοθεσία περί υγιεινής για ορισμένους τομείς, και ιδίως για τα προϊόντα ζωικής προέλευσης, παρέχει λεπτομερή περιγραφή των μέτρων που πρέπει να λαμβάνονται για την εξασφάλιση της ασφάλειας των τροφίμων.

Οι συζητήσεις για την ασφάλεια των τροφίμων εστιάζονται σήμερα στον στόχο που πρέπει να επιτευχθεί, για να εξασφαλισθεί η ασφάλεια των τροφίμων, και δεν επικεντρώνονται στη λεπτομερή περιγραφή των μέτρων που πρέπει να λαμβάνονται για την εξασφάλιση της ασφάλειας των τροφίμων. Αυτό συνεπάγεται ότι οι επιχειρήσεις τροφίμων πρέπει να ορίζουν τις δικές τους διαδικασίες για την επίτευξη ενός καθορισμένου στόχου. Τα πλεονεκτήματα του συστήματος αυτού είναι η απλούστερη νομοθεσία (η οποία μπορεί να περιορισθεί στον καθορισμό των στόχων, αποφεύγοντας έτσι τις λεπτομερείς περιγραφές των μέσων για την επίτευξη του στόχου) και η μεγαλύτερη ευελιξία για τις επιχειρήσεις τροφίμων (που έχουν την υποχρέωση να δημιουργήσουν τεκμηριωμένα συστήματα σχετικά με τα μέσα που χρησιμοποιούν για την επίτευξη του στόχου που θέτει ο νόμος).

Σε ένα σύστημα του είδους αυτού, η ασφάλεια των τροφίμων είναι απόρροια της τήρησης των γενικών κανόνων υγιεινής που επιβάλλει η νομοθεσία για την ασφάλεια των τροφίμων, της υποχρέωσης των επιχειρήσεων τροφίμων να αναπτύξουν διαδικασίες για να εξασφαλίζουν ότι τηρείται ο στόχος ασφάλειας των τροφίμων που καθορίζει η νομοθεσία και της εφαρμογής του συστήματος HACCP.

Η Επιτροπή αναγνωρίζει το πλεονέκτημα του συστήματος αυτού, το οποίο βασίζεται στην πρωταρχική αρχή ότι η επιχείρηση τροφίμων είναι υπεύθυνη για τη διάθεση στην αγορά ασφαλών τροφίμων. Εντούτοις, επειδή οι ΣΑΤ πρέπει να βασίζονται σε στέρεες επιστημονικές συμβουλές, ο καθορισμός τους απαιτεί χρόνο και προσεκτική μελέτη της διαχείρισης κινδύνων. Γι'αυτό τον λόγο η παρούσα πρόταση δεν καθορίζει ΣΑΤ, αλλά προβλέπει διαδικασία, η οποία θα επιτρέψει στην Επιτροπή να καθορίζει ΣΑΤ στο μέλλον. Στο μεταξύ, η λεπτομερής νομοθεσία διατηρείται, αν και με μορφή προσαρμοσμένη στην υποχρέωση των επιχειρήσεων τροφίμων να εφαρμόσουν το σύστημα HACCP. Οι λεπτομερείς κανόνες θα μπορούν να αναθεωρούνται παράλληλα με τον καθορισμό ΣΑΤ, όπου αυτό είναι εφικτό, χωρίς να υποβιβάζεται το επίπεδο της προστασίας των καταναλωτών.

γ) Ο εντοπισμός της προέλευσης των τροφίμων και των συστατικών τροφίμων

Πρόσφατες έκτακτες καταστάσεις που αφορούσαν τρόφιμα απέδειξαν ότι ο προσδιορισμός της προέλευσης των τροφίμων και των συστατικών τροφίμων είναι πρωταρχικής σημασίας για την προστασία του καταναλωτή. Η πρόταση για την υγιεινή εισάγει ορισμένες αρχές που θα επιτρέψουν τη βελτίωση του εντοπισμού της προέλευσης, και ειδικότερα:

- Την καταχώρηση των επιχειρήσεων τροφίμων από την αρμόδια αρχή και τη χορήγηση αριθμού καταχώρησης σε κάθε μία από αυτές. Αυτός ο αριθμός καταχώρησης πρέπει να ακολουθεί το προϊόν μέχρι τον προορισμό του. Σε ορισμένες περιπτώσεις, όπου η αρμόδια αρχή επιθυμεί να έχει διαβεβαιώσεις για τη συμμόρφωση των επιχειρήσεων τροφίμων προς τους κανόνες υγιεινής πριν από την έναρξη της δραστηριότητάς τους, απαιτείται η έγκριση της επιχείρησης τροφίμων. Στην περίπτωση αυτή, ο αριθμός έγκρισης θα ακολουθεί το προϊόν.

- Την υποχρέωση των επιχειρήσεων τροφίμων να εξασφαλίζουν ότι εφαρμόζονται επαρκείς διαδικασίες για την απόσυρση τροφίμων από την αγορά, όταν τα τρόφιμα αυτά παρουσιάζουν κίνδυνο για την υγεία των καταναλωτών, και να τηρούν τα κατάλληλα αρχεία που θα τους δίνουν την δυνατότητα να εντοπίζουν τον προμηθευτή των συστατικών και των τροφίμων που χρησιμοποιήθηκαν κατά τη λειτουργία τους.

Η πολυπλοκότητα της τροφικής αλυσίδας και η συχνά περίπλοκη σύνθεση των τροφίμων από πολλά συστατικά ενδέχεται να απαιτήσουν λεπτομερέστερους κανόνες για την εξασφάλιση του εντοπισμού στα στάδια που προηγούνται ή έπονται του σημείου παρασκευής. Προτείνεται μια διαδικασία για τη θέσπιση των εν λόγω λεπτομερών κανόνων, όταν χρειάζεται.

δ) Εισαγωγές προϊόντων στην Κοινότητα

Υπάρχει πρόβλεψη τα τρόφιμα που εισάγονται στην Κοινότητα να πληρούν τα κοινοτικά πρότυπα υγιεινής ή ισοδύναμα πρότυπα.

ε) Εξαγωγές κοινοτικών προϊόντων προς τρίτες χώρες

Τα προϊόντα ζωικής προέλευσης που εξάγονται προς τρίτες χώρες δεν μπορεί να επιτραπεί να παρουσιάζουν κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία. Τα προϊόντα αυτά πρέπει επομένως να ικανοποιούν τουλάχιστον τα ίδια πρότυπα με αυτά που εφαρμόζονται για την εμπορία στην κοινοτική αγορά, πέραν των προτύπων που ενδεχομένως επιβάλλει η ενδιαφερόμενη τρίτη χώρα.

στ) Η προσέγγιση «από το κτήμα ώς το πιάτο» και η πρωτογενής παραγωγή

Πηγή των βιολογικών και χημικών κινδύνων από τα τρόφιμα μπορεί να είναι η γεωργική εκμετάλλευση. Αν και ορισμένες ειδικές για κάθε προϊόν οδηγίες αντιμετωπίζουν το πρόβλημα, δεν υπήρξε ποτέ σφαιρική προσέγγιση του θέματος. Προτείνεται να επεκταθεί η εφαρμογή των γενικών κανόνων υγιεινής, ώστε να καλύπτουν την υγιεινή σε επίπεδο γεωργικής εκμετάλλευσης. Με τον τρόπο αυτό, η κοινοτική νομοθεσία για την υγιεινή των τροφίμων θα αποκτήσει ένα νομοθέτημα που καλύπτει ολόκληρη την τροφική αλυσίδα, «από το κτήμα ώς το πιάτο». Για να επιτευχθεί το απαιτούμενο επίπεδο υγιεινής στην εκμετάλλευση, προτείνεται οι πιθανοί κίνδυνοι που εμφανίζονται κατά την πρωτογενή παραγωγή και οι μέθοδοι για τον έλεγχο των κινδύνων αυτών να αντιμετωπισθούν με τη σύνταξη οδηγών ορθής πρακτικής.

Αν και το προτεινόμενο σύστημα ασφάλειας των τροφίμων σε επίπεδο πρωτογενούς παραγωγής βασίζεται στην επικινδυνότητα, δεν προβλέπεται η επίσημη εφαρμογή του συστήματος HACCP. Το εν λόγω σύστημα θα μπορούσε ενδεχομένως να εισαχθεί σε επόμενο στάδιο, όταν η πείρα από την εφαρμογή των νέων κανόνων υγιεινής αποδείξει ότι μπορεί να εφαρμοσθεί στην πράξη στην πρωτογενή παραγωγή.

Οι ζωοτροφές μπορούν να επηρεάσουν την υγιεινή των τροφίμων. Για το θέμα αυτό υπάρχει ήδη ή έχει προταθεί λεπτομερής ειδική κοινοτική νομοθεσία. Δεν είναι επομένως αναγκαίο να επεκταθούν τα μέτρα για την υγιεινή των τροφίμων με την εισαγωγή κανόνων σχετικά με την ασφάλεια των ζωοτροφών.

ζ) Ευελιξία

Η πείρα στην Κοινότητα έχει διδάξει ότι χρειάζεται κάποια ευελιξία, ιδίως για τις μικρές επιχειρήσεις, προπάντων αυτές που βρίσκονται σε περιοχές που πλήττονται από ειδικές γεωγραφικές δυσχέρειες (ορεινές περιοχές, απομακρυσμένα νησιά), καθώς και για την παραγωγή παραδοσιακών προϊόντων. Οι προτάσεις που επισυνάπτονται αποσκοπούν να εξασφαλίσουν την ευελιξία αυτή, απαιτώντας από τα κράτη μέλη, με βάση την επικουρικότητα, να διασφαλίσουν το ενδεδειγμένο επίπεδο υγιεινής στις εν λόγω επιχειρήσεις, χωρίς όμως να θέτουν σε κίνδυνο την επίτευξη των στόχων της ασφάλειας των τροφίμων. Οι αρμόδιες αρχές των κρατών μελών αποτελούν τα καταλληλότερα όργανα για να κρίνουν σχετικά με τις ανάγκες στο εν λόγω επίπεδο και οφείλουν να αναλάβουν τις ευθύνες τους στο θέμα αυτό.

Από κοινού με τις ήδη ισχύουσες αρχές για την εξασφάλιση της υγιεινής των τροφίμων, οι τροποποιήσεις αυτές αποτελούν μια υγιή βάση για την εξασφάλιση υψηλού επιπέδου υγιεινής στις επιχειρήσεις τροφίμων.

2. Κανόνες υγιεινής που εφαρμόζονται στα τρόφιμα ζωικής προέλευσης

α) Εισαγωγή

Ήδη από το 1964, επισημάνθηκε το γεγονός ότι οι ρυθμίσεις στον τομέα της προστασίας της δημόσιας υγείας από τους κινδύνους που συνδέονται με τα προϊόντα ζωικής προέλευσης παρουσίαζαν διαφορές μεταξύ των κρατών μελών. Ειδικότερα σε ό,τι αφορά το κρέας, τα υγειονομικά ζητήματα αποτελούσαν, δικαιολογημένα ή όχι, πρόσχημα για τη δημιουργία και τη διατήρηση φραγμών στο ενδοκοινοτικό εμπόριο, με στόχο την προστασία των εθνικών αγορών. Επειδή το θέμα ήταν εξαιρετικά περίπλοκο και οι πιθανοί κίνδυνοι για την υγεία σοβαρότατοι, έγινε κατανοητό ότι η μόνη λύση του προβλήματος ήταν η πλήρης εναρμόνιση των διατάξεων του τομέα, με στόχο την άρση των εμπορικών φραγμών, με ταυτόχρονη διασφάλιση υψηλού επιπέδου προστασίας του καταναλωτή. Έτσι, θεσπίστηκε η οδηγία 64/433/ΕΟΚ περί υγειονομικών προβλημάτων στον τομέα των ενδοκοινοτικών συναλλαγών νωπών κρεάτων. Η απόπειρα ήταν επιτυχής, αν και χρειάστηκε διάστημα αρκετών ετών για να εξασφαλιστούν τα σημερινά υψηλά επίπεδα υγειονομικής προστασίας και η ελεύθερη κυκλοφορία των προϊόντων.

Παρόμοια προβλήματα με αυτά που αφορούν το κρέας υπήρχαν και σε άλλους τομείς και, για τον λόγο αυτό, χρειάστηκε να καταβληθούν οι ίδιες προσπάθειες και για τα προϊόντα ζωικής προέλευσης γενικά. Όλα αυτά τα προϊόντα παρουσιάζουν δυνάμει κινδύνους για την υγεία του ανθρώπου, οι οποίοι δικαιολογούν την εναρμόνιση των εθνικών κανόνων και τη διασφάλιση υψηλού επιπέδου υγειονομικής προστασίας. Η δημιουργία της ενιαίας αγοράς έδωσε ώθηση σε αυτή τη διαδικασία, και έτσι έχει πλέον επιτευχθεί η πλήρης εναρμόνιση των υγειονομικών κανόνων που διέπουν τη διάθεση στην αγορά προϊόντων ζωικής προέλευσης.

Οι λεπτομερείς κανόνες υγιεινής περιέχονται στα εξής κείμενα:

Οδηγία 64/433/ΕΟΚ (νωπό κρέας) Οδηγία 71/118/ΕΟΚ (κρέας πουλερικών) Οδηγία 77/96/ΕΟΚ (εξέταση για την ανίχνευση τριχινών) Οδηγία 77/99/ΕΟΚ (προϊόντα με βάση το κρέας) Οδηγία 89/362/ΕΟΚ (υγιεινή της γαλακτοπαραγωγής) Οδηγία 89/437/ΕΟΚ (προϊόντα αυγών) Οδηγία 91/492/ΕΟΚ (ζώντα δίθυρα μαλάκια) Οδηγία 91/493/ΕΟΚ (προϊόντα αλιείας) Οδηγία 91/495/ΕΟΚ (κρέας κουνελιού και κρέας εκτρεφόμενων θηραμάτων) Οδηγία 92/45/ΕΟΚ (κρέας αγρίων θηραμάτων) Οδηγία 92/46/ΕΟΚ (γάλα και γαλακτοκομικά προϊόντα) Οδηγία 92/48/ΕΟΚ (αλιευτικά σκάφη) Οδηγία 92/118/ΕΟΚ (ζελατίνη, βατραχοπόδαρα και σαλιγκάρια) Οδηγία 94/65/ΕΚ (κιμάς).

Αν και αυτοί οι ειδικοί κανόνες έχουν συμβάλει στη διατήρηση υψηλού επιπέδου υγειονομικής προστασίας, στην εξασφάλιση της ελεύθερης κυκλοφορίας στο εσωτερικό της Κοινότητας και στη θέσπιση ενιαίων διαδικασιών για την εισαγωγή προϊόντων ζωικής προέλευσης από τρίτες χώρες, πρέπει να παραδεχθούμε ότι σε ορισμένες περιπτώσεις είναι άσκοπα περίπλοκοι και επαναλαμβάνουν παρόμοιες ή ταυτόσημες απαιτήσεις, με αποτέλεσμα να υπάρχουν μεταξύ τους επικαλύψεις. Ορισμένες μάλιστα φορές, έχει διαπιστωθεί ότι οι διάφορες οδηγίες περιέχουν αντικρουόμενες διατάξεις. Όλες αυτές οι αδυναμίες συμβάλλουν στη δημιουργία δυσχερειών στην ερμηνεία και εφαρμογή τους.

Η μέθοδος απλούστευσης των υφισταμένων κανόνων υγιεινής για τα προϊόντα ζωικής προέλευσης είναι η ανασύνταξη των διαφόρων οδηγιών. Η προσέγγιση αυτή βασίζεται στην παρατήρηση ότι ορισμένες διαδικασίες και προδιαγραφές που περιέχονται σε αυτές είναι ταυτόσημες, σχεδόν ταυτόσημες ή παρόμοιες. Μέσω της ενοποίησής τους, είναι δυνατό να καθοριστεί ένα σύνολο κοινών κανόνων για όλα τα τρόφιμα, έτσι ώστε να αποφεύγονται η επανάληψη, η επικάλυψη και η έλλειψη συνέπειας που εμφανίζονται στις ισχύουσες οδηγίες. Οι υπόλοιποι κανόνες είναι ειδικοί κανόνες για συγκεκριμένα προϊόντα, οι οποίοι διατηρούνται στα ειδικά παραρτήματα για τα διάφορα προϊόντα.

β) Πεδίο εφαρμογής

Υπήρχε επείγουσα ανάγκη να διασαφηνιστεί το πεδίο εφαρμογής των μελλοντικών λεπτομερών υγειονομικών κανόνων για τα τρόφιμα ζωικής προέλευσης.

Λιανική πώληση

Κρίνεται ότι οι κανόνες της ειδικής νομοθεσίας για τα τρόφιμα είναι υπέρμετρα λεπτομερείς, για να εφαρμοσθούν σε επίπεδο λιανικής πώλησης. Η υγιεινή στο επίπεδο αυτό μπορεί να εξακολουθήσει να εξασφαλίζεται μέσω της εφαρμογής των γενικών κανόνων υγιεινής, οι οποίοι περιλαμβάνουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται για την εξασφάλιση της ασφάλειας των τροφίμων. Αυτό περιλαμβάνει διαδικασίες για τον καθορισμό τής θερμοκρασίας αποθήκευσης και μεταφοράς και, όταν χρειάζεται, τον καθορισμό μικροβιολογικών κριτηρίων. Με τον τρόπο αυτό εξασφαλίζεται ότι υπάρχει συνέχεια καθ'όλη τη διαδικασία, για παράδειγμα με τη διατήρηση της ψυκτικής αλυσίδας μέχρι την αγορά από τον καταναλωτή.

Ορισμός προϊόντων

Οι ορισμοί των προϊόντων ζωικής προέλευσης που περιέχονται στους ισχύοντες ειδικούς κανόνες δεν τίθενται ούτε ερμηνεύονται με ενιαίο τρόπο. Σημαντική σύγχυση δημιουργούν τα σύνθετα προϊόντα, τα οποία περιέχουν, εκτός από προϊόντα ζωικής προέλευσης, και άλλα τρόφιμα φυτικής προέλευσης.

Προτείνεται στο μέλλον τα προϊόντα ζωικής προέλευσης να υπάγονται στις ακόλουθες κατηγορίες:

- μη μεταποιημένα (νωπά) προϊόντα, όπως το κρέας, το νωπό γάλα, τα αυγά, οι ιχθύες και τα μαλάκια,

- μεταποιημένα προϊόντα, όπως τα προϊόντα με βάση το κρέας, τα προϊόντα αυγών και οι μεταποιημένοι ιχθύες,

Οι ανωτέρω κατηγορίες θα αποτελούν τη βάση για τον καθορισμό του πεδίου εφαρμογής της ειδικής υγειονομικής νομοθεσίας για τα προϊόντα ζωικής προέλευσης.

Πιστεύεται ότι η υγιεινή των σύνθετων προϊόντων μπορεί να διασφαλισθεί ικανοποιητικά μέσω της εφαρμογής των γενικών κανόνων υγιεινής. εξυπακούεται ότι στα προϊόντα αυτά το συστατικό ζωικής προέλευσης παράγεται σύμφωνα με τους ειδικούς κανόνες υγιεινής.

γ) Έγκριση εγκαταστάσεων

Η έγκριση εγκαταστάσεων παρασκευής και μεταποίησης τροφίμων αποτελεί παραδοσιακό στοιχείο της ειδικής υγειονομικής νομοθεσίας. Παρέχει στις αρχές παρακολούθησης τη δυνατότητα να εξασφαλίσουν ότι όλες οι εγκαταστάσεις παρασκευής τροφίμων ζωικής προέλευσης λειτουργούν σύμφωνα με τις απαιτούμενες υγειονομικές προδιαγραφές. Μόνον εγκαταστάσεις οι οποίες είναι εγκεκριμένες και καταγεγραμμένες από τις αρμόδιες αρχές μπορούν να διαθέτουν τα προϊόντα τους στην αγορά. Οι εγκαταστάσεις αυτές θα λαμβάνουν αριθμό έγκρισης που πρέπει να ακολουθεί τα προϊόντα, όταν αυτά διατίθενται στην αγορά.

δ) Υγειονομική σήμανση καταλληλότητας

Το υγειονομικό σήμα καταλληλότητας θεσπίστηκε για πρώτη φορά με την έκδοση της οδηγίας για το νωπό κρέας (οδηγία 64/433/ΕΟΚ). Η παρουσία του σήματος καταλληλότητας επάνω στο κρέας αποτελεί επίσημη αναγνώριση ότι το κρέας έχει παραχθεί και ελεγχθεί σύμφωνα με τους ισχύοντες υγειονομικούς κανόνες. Επίσης, αποτελεί στοιχείο που επιτρέπει να διαπιστώνεται η προέλευση του κρέατος μέχρι την εγκατάσταση καταγωγής του (σφαγείο, εργαστήριο τεμαχισμού), μέσω του αριθμού έγκρισης της εγκατάστασης, ο οποίος αναγράφεται στο σήμα καταλληλότητας. Αυτό αποτελεί σημαντικό εργαλείο στην υπηρεσία των αρχών παρακολούθησης, προκειμένου να λαμβάνουν μέτρα σε περίπτωση εμφάνισης υγειονομικών προβλημάτων κατά την εμπορία του κρέατος.

Με την έκδοση άλλων ειδικών οδηγιών με υγειονομικές διατάξεις για άλλα προϊόντα ζωικής προέλευσης, επεκτάθηκε η χρησιμοποίηση του σήματος καταλληλότητας και σε αυτά τα προϊόντα, για τους σκοπούς διενέργειας ελέγχου. Εντούτοις, με την εισαγωγή της συστηματικής καταχώρησης των επιχειρήσεων τροφίμων και το γεγονός ότι σε κάθε επιχείρηση τροφίμων πρέπει να χορηγείται αριθμός καταχώρησης, ο οποίος πρέπει να ακολουθεί το προϊόν, η αναγκαιότητα του σήματος καταλληλότητας για λόγους εντοπισμού της προέλευσης καθίσταται λιγότερο προφανής. Επιπλέον, έχοντας κατά νου ότι την πρωταρχική ευθύνη για την ασφάλεια των τροφίμων φέρουν οι υπεύθυνοι επιχειρήσεων τροφίμων, αμβλύνεται η ανάγκη για επίσημη αναγνώριση της ασφάλειας των τροφίμων μέσω της έγκρισης των εγκαταστάσεων και της επίθεσης σήματος καταλληλότητας. Απαιτείται επομένως περαιτέρω συζήτηση σχετικά με την αναγκαιότητα διατήρησης των συστημάτων έγκρισης και σήμανσης καταλληλότητας, όπως αυτά εφαρμόζονται σήμερα. Στο μεταξύ, προτείνεται να διατηρηθούν οι αρχές της σήμανσης καταλληλότητας για τα προϊόντα ζωικής προέλευσης. Η κατάσταση μπορεί να επανεξετασθεί, όταν άλλα συστήματα εντοπισμού της προέλευσης των τροφίμων αποδειχθούν αποτελεσματικότερα.

ε) Λεπτομερείς απαιτήσεις

Μία από τις βασικές επικρίσεις για την ισχύουσα ειδική νομοθεσία για την υγιεινή των τροφίμων είναι ότι είναι υπερβολικά αναλυτική, με αποτέλεσμα να δημιουργεί ένα αυστηρό σύστημα που δεν παρέχει αρκετά περιθώρια ευελιξίας στους παραγωγούς να αναπτύξουν νέες τεχνικές μεθόδους. Εντούτοις, κατά τη διαδικασία διαβουλεύσεων διαπιστώθηκε ότι η κατάργηση των λεπτομερειών δεν αποτελούσε γενικό αίτημα. Φαινόταν γενικά αποδεκτή η αρχή ότι οι ειδικοί κανόνες περιλαμβάνουν επίσης λεπτομέρειες που είναι απαραίτητες για να εγγυώνται την ασφάλεια του προϊόντος και υψηλό επίπεδο προστασίας του καταναλωτή, αν και οι ισχύοντες κανόνες θα μπορούσαν να απλουστευθούν.

Στις περιπτώσεις που καταργήθηκαν λεπτομερείς διατάξεις για λόγους απλούστευσης της νομοθεσίας, αυτό έγινε με στόχο να αποφευχθούν οι επαναλήψεις και σε ορισμένες περιπτώσεις δικαιολογούνταν από τη θέσπιση διαδικασιών HACCP. Η εφαρμογή διαδικασιών HACCP πρέπει να δείξει κατά πόσον υπάρχει δυνατότητα να μειωθούν περαιτέρω οι λεπτομερείς απαιτήσεις στο μέλλον.

Λεπτομερείς διατάξεις καταργήθηκαν επίσης στις περιπτώσεις που οι ισχύουσες απαιτήσεις μπορούν εύκολα να αντικατασταθούν από κώδικες ορθής πρακτικής υγιεινής. Η περαιτέρω εκπόνηση κωδίκων αναμένεται να δείξει κατά πόσον οι λεπτομερείς διατάξεις που περιέχονται επί του παρόντος σε νομικά δεσμευτικά κείμενα μπορούν να αντικατασταθούν από κατευθυντήριες γραμμές που περιέχονται στους εν λόγω κώδικες.

Κρίνεται ότι, εν απουσία κωδίκων ορθής πρακτικής υγιεινής και ελλείψει πείρας στην εφαρμογή των αρχών HACCP, η απότομη κατάργηση των λεπτομερών διατάξεων θα δημιουργούσε κενό, το οποίο θα προκαλούσε αμφιβολίες σε πολλές επιχειρήσεις τροφίμων ως προς τις ορθές διαδικασίες που πρέπει να εφαρμόζουν για την εξασφάλιση του προσήκοντος επιπέδου υγιεινής.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, για να αντιμετωπισθούν τα προβλήματα που συνδέονται με τις πρόσφατες εξάρσεις ασθενειών που οφείλονται σε τρόφιμα, οι ισχύοντες κανόνες κατέστησαν αυστηρότεροι. Έχουν θεσπισθεί νέα μέτρα για να περιοριστεί ο κίνδυνος μόλυνσης των σφαγίων, όπως η ανάγκη να προσκομίζονται τα ζώα καθαρά για τη σφαγή και η υποχρέωση να εφαρμόζονται τεχνικές εκσπλαχνισμού που αποφεύγουν τη διασπορά ακαθαρσιών του εντέρου επάνω στο σφάγιο. Η πρόσφατη πείρα σε ορισμένα κράτη μέλη και η επιστημονική βιβλιογραφία δείχνουν ότι τα μέτρα αυτά συμβάλλουν στην ουσιαστική μείωση των κινδύνων που συνδέονται με τη μόλυνση του προϊόντος.

στ) Μικροβιολογικά κριτήρια

Παράλληλα με την αναθεώρηση της υφιστάμενης ειδικής νομοθεσίας εξετάζεται σε ποια έκταση πρέπει να ενημερωθούν τα υφιστάμενα μικροβιολογικά κριτήρια. Για τον λόγο αυτό, αποφασίσθηκε να υποβληθούν για επανεξέταση στην επιστημονική επιτροπή (ή επιτροπές). Εν αναμονή των αποφάσεων για το θέμα αυτό, προτείνεται να εξακολουθήσουν να εφαρμόζονται τα ισχύοντα μικροβιολογικά κριτήρια.

ζ) Θερμοκρασίες αποθήκευσης και μεταφοράς

Η ισχύουσα ειδική νομοθεσία προβλέπει διαφορετικές θερμοκρασίες για την αποθήκευση και μεταφορά των διαφόρων προϊόντων που καλύπτονται από την ειδική υγειονομική νομοθεσία.

Όπως ισχύει και για τα μικροβιολογικά πρότυπα, η αιτιολόγηση των διαφορετικών θερμοκρασιών αποθήκευσης και μεταφοράς των διαφόρων προϊόντων χρειάζεται να επιβεβαιωθεί με επιστημονικά κριτήρια. Η επιστημονική επιτροπή έχει ενημερωθεί σχετικά και έχει συσταθεί ομάδα εργασίας για να εξετάσει το ζήτημα.

η) Μικρές παραγωγικές μονάδες

Πιστεύεται ότι οι μικρές εγκαταστάσεις, οι οποίες εξυπηρετούν την τοπική αγορά ή βρίσκονται σε περιοχές που αντιμετωπίζουν ειδικές δυσκολίες εφοδιασμού, δεν είναι πάντοτε αναγκαίο να ικανοποιούν όλες τις καθορισθείσες κατασκευαστικές προδιαγραφές και ότι μπορούν να παράγουν ασφαλή προϊόντα μέσω της τήρησης ειδικών κανόνων, προσαρμοσμένων σε αυτό τον τύπο παραγωγής. Για τον λόγο αυτό, οι παρούσες προτάσεις περιέχουν, όταν χρειάζεται, ειδικούς κανόνες για την υποδομή των εγκαταστάσεων αυτών. Οι εν λόγω ειδικοί κανόνες δεν πρέπει να θέτουν σε κίνδυνο την ασφάλεια των τροφίμων.

θ) Εισαγωγές από τρίτες χώρες

Η πρόταση περιλαμβάνει ενιαία διαδικασία για την οργάνωση των εισαγωγών από τρίτες χώρες προϊόντων ζωικής προέλευσης που προορίζονται για ανθρώπινη κατανάλωση. Οι διαδικασίες αυτές συνίστανται κυρίως στα εξής στάδια:

- έλεγχοι ή/και αξιολόγηση της επίδοσης της αρμόδιας αρχής και επιτόπιες επιθεωρήσεις για έλεγχο της συμμόρφωσης/ισοδυναμίας προς τις απαιτήσεις της ΕΕ,

- κατάρτιση καταλόγου τρίτων χωρών που πληρούν τα πρότυπα της ΕΕ,

- καθιέρωση όρων εισαγωγής και απαιτήσεων πιστοποίησης για κάθε τρίτη χώρα,

- κατάρτιση καταλόγου εγκαταστάσεων στις τρίτες χώρες που ικανοποιούν τα πρότυπα της ΕΕ.

ι) Ποιότητα και επισήμανση

Οι παρόντες ειδικοί κανόνες υγιεινής περιέχουν ορισμένες ποιοτικές απαιτήσεις για τα εξεταζόμενα προϊόντα, όπως η περιεκτικότητα του κιμά σε λίπος και κολλαγόνο, το σημείο πήξεως του γάλακτος κλπ. Ταυτόχρονα, υπάρχουν απαιτήσεις επισήμανσης σχετικά με αυτά τα θέματα ποιότητας. Αν και η σημασία των απαιτήσεων αυτών για την προστασία του καταναλωτή είναι αναγνωρισμένη, κρίνεται ότι οι απαιτήσεις αυτές δεν έχουν άμεση επίπτωση στην υγιεινή. Πρέπει επομένως να εξετασθεί με ποιο τρόπο τα στοιχεία αυτά μπορούν να ενσωματωθούν σε άλλο σημείο της κοινοτικής νομοθεσίας. Οι ποιοτικές απαιτήσεις διατηρούνται έως ότου θεσπισθούν ειδικότεροι κανόνες.

ια) Κανόνες υγιεινής και ΣΕΒ

Οι κανόνες υγιεινής δεν περιλαμβάνουν ειδικές διατάξεις για την ΣΕΒ. Για τον σκοπό αυτό έχουν προβλεφθεί στην κοινοτική νομοθεσία μέτρα διασφάλισης και έχουν υποβληθεί προτάσεις για την αντιμετώπιση του συγκεκριμένου προβλήματος. Εντούτοις, με την ανασύνταξη, ορισμένοι κανόνες έχουν καταστεί αυστηρότεροι. Oρισμένα υλικά έχουν αποκλεισθεί από την παρασκευή προϊόντων, όπως το μηχανικώς διαχωρισμένο κρέας. Αυτά τα νέα μέτρα θα εξασφαλίσουν περισσότερες εγγυήσεις για την προστασία από πιθανούς κινδύνους της υγείας, συμπεριλαμβανομένων των κινδύνων που δημιουργεί η ΣΕΒ. Γενικά πάντως, οι προτεινόμενοι κανόνες ισχύουν με την επιφύλαξη ειδικότερων κανόνων για την πρόληψη και τον έλεγχο ορισμένων μεταδοτικών σπογγωδών εγκεφαλοπαθειών.

III. Απαιτήσεις για την υγεία των ζώων

Οι διατάξεις για την υγεία των ζώων έχουν καταρτισθεί με στόχο την πρόληψη της εξάπλωσης ασθενειών των ζώων, όπως η πανώλης των χοίρων και ο αφθώδης πυρετός, μέσω προϊόντων ζωικής προέλευσης. Οι διατάξεις αυτές περιέχονται στις εξής οδηγίες του Συμβουλίου:

Οδηγία 72/461/ΕΟΚ (νωπό κρέας) Οδηγία 80/215/ΕΟΚ (προϊόντα με βάση το κρέας) Οδηγία 91/67/ΕΟΚ (ζώα και προϊόντα υδατοκαλλιέργειας) Οδηγία 91/494/ΕΟΚ (κρέας πουλερικών) Οδηγία 91/495/ΕΟΚ (κρέας κουνελιού και κρέας εκτρεφόμενων θηραμάτων) Οδηγία 92/45/ΕΟΚ (κρέας αγρίων θηραμάτων) Οδηγία 92/46/ΕΟΚ (γάλα και γαλακτοκομικά προϊόντα)

Όπως και στην περίπτωση των κανόνων υγιεινής, μπορούν να γίνουν παρόμοιες παρατηρήσεις όσον αφορά την ανάγκη ανασύνταξης των κανόνων για την υγεία των ζώων. Επειδή οι κανόνες αυτοί δεν έχουν άμεση επίπτωση στην υγεία του καταναλωτή, κρίθηκε σκόπιμο να γίνει διαχωρισμός ανάμεσα στα δύο ζητήματα. Ως εκ τούτου, υποβάλλεται χωριστή πρόταση για την υγεία των ζώων.

Και στον τομέα αυτό έχει διατηρηθεί υψηλό επίπεδο προστασίας. Η επισυναπτόμενη πρόταση διασαφηνίζει τους κινδύνους για τα ζώα που μπορούν να ενυπάρχουν στα προϊόντα ζωικής προέλευσης και τους τρόπους εξάλειψης των κινδύνων αυτών. Προτείνεται η εφαρμογή των ίδιων αρχών όσον αφορά τους επίσημους ελέγχους, τις κοινοτικές επιθεωρήσεις και τις εισαγωγές από τρίτες χώρες με τις αρχές που εφαρμόζονται για σκοπούς υγιεινής.

IV. Επίσημοι έλεγχοι

1. Απαιτήσεις ελέγχου που εφαρμόζονται σε όλα τα τρόφιμα και τις ζωοτροφές

Απαιτήσεις για επίσημους ελέγχους έχουν ήδη θεσπισθεί για διάφορους τομείς, όπως ο κτηνιατρικός, της δημόσιας υγείας, της υγείας των ζώων, των τροφίμων και των ζωοτροφών. Αυτή η τομεακή προσέγγιση έχει οδηγήσει σε μια κατάσταση, όπου παρόμοιες απαιτήσεις καλύπτονται διαφορετικά για τους διάφορους τομείς ή ορισμένα θέματα δεν καλύπτονται για ένα συγκεκριμένο τομέα, αφήνοντας έτσι νομοθετικά κενά. Ως αντίδραση στην κατάσταση αυτή και σύμφωνα με τις προθέσεις της Επιτροπής που έχουν εξαγγελθεί με την Λευκή Βίβλο (Δράση 4 του παραρτήματος της Λευκής Βίβλου), θα καταρτισθεί πρόταση που θα ορίζει τις γενικές αρχές ελέγχου, οι οποίες πρέπει να τηρούνται κατά την εξασφάλιση της συμμόρφωσης προς την νομοθεσία περί τροφίμων και ζωοτροφών. Η πρόταση αυτή θα καλύπτει όλες τις πλευρές τις συναφείς με τους επίσημους ελέγχους για την ασφάλεια τροφίμων και ζωοτροφών, και ιδίως τις αρμοδιότητες των επίσημων υπηρεσιών των κρατών μελών, τα μέτρα που πρέπει να λαμβάνονται σε περίπτωση κινδύνου για τον καταναλωτή, την κατάρτιση των ελεγκτικών υπαλλήλων, την εφαρμογή σχεδίων έκτακτης ανάγκης, τους ελέγχους στα εισαγόμενα προϊόντα, τις επιθεωρήσεις εκ μέρους της Επιτροπής, τα μέτρα διασφάλισης κλπ.

2. Ειδικές απαιτήσεις ελέγχου

Αν και μπορούν να θεσπισθούν ορισμένες γενικές απαιτήσεις ελέγχου για όλα τα τρόφιμα, δεν πρέπει να μας διαφεύγει ότι η ιδιομορφία ορισμένων προϊόντων απαιτεί τον καθορισμό ειδικών απαιτήσεων ελέγχου. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τα προϊόντα ζωικής προέλευσης, τα οποία ενέχουν κινδύνους που συνδέονται στενά με το είδος του προϊόντος.

Οι ισχύουσες λεπτομερείς διαδικασίες επιθεώρησης, όπως οι επιθεωρήσεις προ και μετά την σφαγή για το κρέας, είναι άκρως τεχνικού χαρακτήρα. Ορισμένες από τις διαδικασίες αυτές εφαρμόζονται για περίοδο άνω των 30 ετών, χωρίς σημαντικές μεταβολές. Αν και έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικές για τον έλεγχο ορισμένων ασθενειών, όπως η φυματίωση και η μάλις, διεξάγονται σήμερα εντατικές συζητήσεις για την αναθεώρηση αυτών των παραδοσιακών διαδικασιών επιθεώρησης, προκειμένου να αντιμετωπισθούν κίνδυνοι που συνδέονται με τις σύγχρονες μεθόδους παραγωγής τροφίμων. Οι συζητήσεις αυτές εστιάζονται ιδίως στην πρόληψη, μέσω της εφαρμογής σύγχρονων διαδικασιών επιθεώρησης, των τροφολοιμώξεων, όπως οι προκαλούμενες από τα μικρόβια της σαλμονέλλας (salmonella sp.), E. coli, λιστέρια, καμπυλοβακτηρίδιο κλπ., και στην ανάπτυξη ενός συστήματος με βάση την επικινδυνότητα για τον έλεγχο των άλλων κινδύνων.

Για να είναι σε θέση η Επιτροπή να αντιδράσει έγκαιρα, όταν οι συζητήσεις αυτές καταλήξουν σε αποτελέσματα, έχει καταρτισθεί χωριστή πρόταση που περιγράφει όλες τις λεπτομερείς διαδικασίες επιθεώρησης. Προτείνεται, εν αναμονή του αποτελέσματος της επιστημονικής αξιολόγησης, να συνεχισθεί η εφαρμογή των ισχυόντων κανόνων

V. Μελλοντικά μέτρα

Όταν εγκριθούν οι παρούσες προτάσεις, η Ένωση θα διαθέτει ειδική νομοθεσία για την υγιεινή των τροφίμων που θα παρέχει υψηλότατο επίπεδο προστασίας της δημόσιας υγείας. Η νομοθεσία θα περιέχει σημαντικές γενικές απαιτήσεις, ορισμένες από τις οποίες θα αποτελούν καινοτομία για τις επιχειρήσεις και για τις αρχές παρακολούθησης. Πρέπει να εξασφαλισθεί η παρακολούθηση του τρόπου εφαρμογής των απαιτήσεων αυτών. Επίσης, η κατάρτιση κωδίκων ορθής πρακτικής υγιεινής συνιστά ένα σημαντικό στοιχείο στην εξέλιξη της ασφάλειας των τροφίμων.

Προτείνεται επομένως να παρακολουθεί η Επιτροπή στενά τις εξελίξεις αυτές και να υποβάλλει έκθεση σχετικά με την εμπειρία από τα συστήματα αυτοελέγχου που εφαρμόζουν οι επιχειρήσεις, την κατάρτιση κωδίκων ορθής πρακτικής υγιεινής και την εμπειρία των κρατών μελών όσον αφορά τη διενέργεια επιθεωρήσεων και ελέγχων για την παρακολούθηση της ορθής εφαρμογής αυτών των συστημάτων.

Επιπλέον, η Επιτροπή θα παρακολουθεί στενά τις νέες τεχνικές και επιστημονικές εξελίξεις.

Είναι πιθανό ότι τα προσεχή έτη θα υπάρξει ανάγκη να προσαρμοσθεί και πάλι η νομοθεσία σε συνάρτηση με τα στοιχεία που περιγράφονται παραπάνω. Στην πρόταση έχει εισαχθεί μια ρήτρα αναθεώρησης για την επισημοποίηση της πρόθεσης αυτής.

VI. Η εξωτερική διάσταση και γενικά ζητήματα

Κατά τις τελευταίες δεκαετίες έχει σημειωθεί δραματική μεταβολή στην αγορά τροφίμων. Το εμπόριο των τροφίμων αποκτά συνεχώς περισσότερο διεθνή χαρακτήρα, η Κοινότητα πραγματοποιεί συναλλαγές τροφίμων σχεδόν σε κάθε γωνιά του πλανήτη, ενώ οι εμπορικές επιχειρήσεις μας αναζητούν συνεχώς νέες αγορές και προϊόντα στις αναδυόμενες οικονομίες. Αυτή η μεταβολή των συνθηκών της αγοράς δημιουργεί μεγαλύτερες ανησυχίες ως προς την ασφάλεια των τροφίμων: δυνητικοί κίνδυνοι, όπως μόλυνση των τροφίμων από μικρόβια και υπολείμματα φαρμακευτικών προϊόντων ή άλλων χημικών επιβλαβών ουσιών μπορούν να ακολουθήσουν τα τρόφιμα στη διαδρομή τους και δημιουργούν νέες προκλήσεις στο επίπεδο της λήψης πολιτικών αποφάσεων για την ανάπτυξη επαρκών συστημάτων προστασίας της υγείας του ανθρώπου. Αυτό αντανακλάται στις διεθνείς συμφωνίες και υποχρεώσεις και αναβαθμίζει τον ρόλο διεθνών οργανισμών, όπως ο Codex Alimentarius και το Διεθνές Γραφείο Επιζωοτιών, που έχουν θεσπίσει υγειονομικά πρότυπα, συστάσεις και κατευθυντήριες γραμμές για τις διεθνείς συναλλαγές στον τομέα των τροφίμων.

Οι προτάσεις της Επιτροπής ανταποκρίνονται στην πρόκληση αυτή θεσπίζοντας απαιτήσεις ως προς την υγιεινή ποιότητα των εισαγόμενων τροφίμων που λαμβάνουν υπόψη τα ισχύοντα διεθνή πρότυπα και κατευθυντήριες γραμμές.

VII. Υγιεινή τροφίμων και Πράσινη Βίβλος της Επιτροπής για τη νομοθεσία τροφίμων

Στην Πράσινη Βίβλο της Επιτροπής για τη νομοθεσία τροφίμων προσδιορίσθηκαν ορισμένες αρχές που είναι σημαντικές σε σχέση με την υγιεινή των τροφίμων και οι ενδιαφερόμενες ομάδες εκλήθησαν να παρουσιάσουν τις απόψεις τους για τα θέματα αυτά. Παρακάτω παρουσιάζονται συνοπτικά τα σχόλιά τους. Τα σχόλια αυτά καταδεικνύουν την ανάγκη να βελτιωθεί η κοινοτική νομοθεσία για την υγιεινή των τροφίμων σε ό,τι αφορά σημαντικά ζητήματα.

α) Συνεκτικότητα των κανόνων υγιεινής

Τα κράτη μέλη στηρίζουν τα μέτρα που λαμβάνονται για την ενοποίηση και απλούστευση των υγειονομικών οδηγιών κάθετης εφαρμογής και για την αξιολόγηση της σχέσης μεταξύ αυτών και των γενικών διατάξεων για την υγιεινή των τροφίμων που καλύπτονται από την οδηγία 93/43/ΕΟΚ. Τα κράτη μέλη συμφωνούν ότι η γενική οδηγία για την υγιεινή πρέπει να αποτελεί τη βάση των μέτρων υγιεινής για όλα τα τρόφιμα, ανεξαρτήτως καταγωγής, συμπεριλαμβανομένης της απαίτησης για εφαρμογή συστημάτων Ανάλυσης Κινδύνων και Κρίσιμων Σημείων Ελέγχου (HACCP). Εντούτοις, υποστηρίζεται επίσης η αναγκαιότητα συμπληρωματικών λεπτομερών απαιτήσεων, όπου αυτό καθίσταται αναγκαίο από τον κίνδυνο που ενέχει ένα προϊόν για την υγεία.

Οι περισσότεροι σχολιαστές είναι της γνώμης ότι και οι επτά αρχές του συστήματος HACCP του Codex Alimentarius πρέπει να αποτελέσουν τη βάση για τα κοινοτικά μέτρα, με κάποια ελαστικότητα για τις επιχειρήσεις χαμηλού κινδύνου. Η ύπαρξη οδηγών ορθής πρακτικής υγιεινής κρίνεται ως ένα χρήσιμο εργαλείο, ιδίως για τις μικρές επιχειρήσεις.

Κατ'αρχήν, οι μη κυβερνητικές οργανώσεις συμφωνούν με τις παρατηρήσεις αυτές, υποστηρίζοντας μια προσέγγιση για την αντιμετώπιση κινδύνων «από το αγρόκτημα έως το πιάτο». Συμφωνούν ότι η γενική οδηγία για την υγιεινή και το σύστημα HACCP πρέπει να αποτελούν τη βάση για τα κοινοτικά μέτρα, με τη θέσπιση πρόσθετων μέτρων όταν χρειάζεται, ως παραρτημάτων ενός ενιαίου νομοθετικού κειμένου για την υγιεινή.

β) Λιανική πώληση

Οι σχολιαστές συμφωνούν ότι οι διατάξεις της οδηγίας 93/43/ΕΟΚ για την υγιεινή των τροφίμων είναι κατάλληλες για τη λιανική πώληση τροφίμων. Εντούτοις, ορισμένοι συνιστούν να εστιάσει η Επιτροπή την προσοχή της στην κατάρτιση κατάλληλων και απλών διατάξεων για τον έλεγχο της θερμοκρασίας όσον αφορά το τμήμα αυτό της αλυσίδας εφοδιασμού.

γ) Διατάξεις για την ποιότητα

Οι περισσότεροι σχολιαστές ανέφεραν ότι τα θέματα ποιότητας δεν πρέπει να εντάσσονται στη νομοθεσία περί υγιεινής, καθόσον οι διατάξεις για την ποιότητα και οι αντίστοιχες για την υγιεινή έχουν διαφορετικό σκοπό και δεν πρέπει να περιλαμβάνονται στο ίδιο νομοθέτημα. Εντούτοις, ορισμένα κράτη μέλη είναι της γνώμης ότι η ποιότητα των τροφίμων είναι θέμα που ενδιαφέρει από την άποψη της προστασίας των καταναλωτών.

Οι μη κυβερνητικές οργανώσεις συμφωνούν ότι τα θέματα ποιότητας πρέπει να απαλειφθούν από τους κανόνες υγιεινής. Οι κανόνες ποιότητας που περιέχονται σήμερα στη νομοθεσία περί υγιεινής πρέπει να αναθεωρηθούν και, εάν χρειάζεται, να περιληφθούν σε χωριστή νομοθεσία.

δ) Ρήτρα διασφάλισης

Υπήρξαν λίγες κυβερνητικές παρατηρήσεις για το θέμα αυτό, αλλά όλες τάσσονται υπέρ της επέκτασης του πεδίου εφαρμογής. Πρέπει επίσης να καλύπτονται οι ενδοκοινοτικές συναλλαγές προϊόντων.

ε) Έλεγχοι και εφαρμογή

Τα κράτη μέλη απέστειλαν ουσιαστικές, αλλά αποκλίνουσες παρατηρήσεις για το θέμα αυτό στην Επιτροπή. Μία χώρα επιθυμεί τη μείωση των ισχυόντων συστημάτων ελέγχου και στο μέλλον μεγαλύτερη συγκέντρωση στην καταλληλότητα και αξιοπιστία των συστημάτων αυτοελέγχου των εταιριών. Μια άλλη επιθυμεί να μην αντικατασταθούν τα επίσημα συστήματα εποπτικού ελέγχου των τροφίμων από εσωτερικές εταιρικές διαδικασίες. Μια παρατήρηση χαιρετίζει ειδικότερα τον συνεχιζόμενο διαχωρισμό αρμοδιοτήτων μεταξύ των επίσημων ελέγχων των εθνικών αρχών και της Επιτροπής. Ζητείται η σύνταξη διατάξεων για ποιοτικούς ελέγχους, συμπεριλαμβανομένων διατάξεων για τη συνέχεια που δίνεται στους ελέγχους και για τα προσόντα του ελεγκτικού προσωπικού.

Οι μη κυβερνητικές οργανώσεις σχολίασαν επίσης εκτενώς τους ελέγχους και την εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας. Ο διαχωρισμός των αρμοδιοτήτων ελέγχου και εφαρμογής μεταξύ επιθεωρήσεων που διεξάγονται από εταιρίες, εθνικές αρχές και την Επιτροπή γίνεται δεκτός ευνοϊκά, υπό τον όρο ότι οι αντίστοιχες αρμοδιότητες ορίζονται σαφώς και δημοσιοποιούνται τα αποτελέσματα των ελέγχων.

Οι οργανώσεις καταναλωτών ζήτησαν μεγαλύτερη διαφάνεια, για να δημιουργηθεί αμοιβαία εμπιστοσύνη.

στ) Εξωτερική διάσταση

Όλες οι κυβερνητικές παρατηρήσεις συμφωνούν ως προς την αυξανόμενη σημασία της εξωτερικής διάστασης στον τομέα των τροφίμων. Η Κοινότητα πρέπει να διαδραματίζει ενεργό ρόλο στις διαπραγματεύσεις του Codex Alimentarius.

Οι μη κυβερνητικές οργανώσεις υπογραμμίζουν την αυξανόμενη σημασία των διεθνών εξελίξεων στον τομέα των τροφίμων και ζητούν την ουσιαστική συμμετοχή της Κοινότητας.

VIII. Υγιεινή τροφίμων και Λευκή Βίβλος της Επιτροπής για την ασφάλεια των τροφίμων

Οι προτάσεις που επισυνάπτονται ανταποκρίνονται σε ορισμένες δράσεις που έχουν εξαγγελθεί στο παράρτημα της Λευκής Βίβλου της Επιτροπής για την ασφάλεια των τροφίμων (και ιδίως τις δράσεις 8 και 28). Η ανασύνταξη της κείμενης νομοθεσίας οδηγεί σε μια περιεκτική και ολοκληρωμένη προσέγγιση, η οποία καλύπτει όλα τα τρόφιμα από το αγρόκτημα έως το σημείο πώλησης στον καταναλωτή. Αυτό οδηγεί σε μεγαλύτερη συνοχή και διαφάνεια της νομοθεσίας για τα τρόφιμα. Επιπλέον, ορίζεται καλύτερα ο ρόλος όσων συμμετέχουν στην τροφική αλυσίδα. Η προσέγγιση τηρεί τις βασικές αρχές σχετικά με την ασφάλεια των τροφίμων. Η Επιτροπή πιστεύει ότι, μαζί με τις άλλες προτάσεις που έχουν εξαγγελθεί με την Λευκή Βίβλο για την ασφάλεια των τροφίμων ή έχουν ήδη υποβληθεί, επιτυγχάνεται υψηλό επίπεδο προστασίας της δημόσιας υγείας και του καταναλωτή.

Είναι επίσης πρόθεση της Επιτροπής να εξασφαλίσει τον δυναμικό χαρακτήρα των προτεινόμενων πολιτικών. Για τον σκοπό αυτό, έχουν ήδη αναληφθεί ορισμένες δραστηριότητες που θα εξασφαλίσουν ότι θα εκπονηθούν περαιτέρω εκτιμήσεις επικινδυνότητας και ότι τα πορίσματα των εν λόγω εκτιμήσεων θα εισαχθούν στη μελλοντική κοινοτική νομοθεσία.

IX. Η μορφή των νομοθετικών πράξεων

Όπως εξηγείται στην Πράσινη Βίβλο της Επιτροπής για τις γενικές αρχές που διέπουν τη νομοθεσία τροφίμων στη Ένωση, η Επιτροπή πιστεύει ότι η κοινοτική νομοθεσία με τη μορφή κανονισμών παρουσιάζει ορισμένα πλεονεκτήματα, όπως η εξασφάλιση ομοιόμορφης εφαρμογής σε όλη την ενιαία αγορά, η μεγαλύτερη διαφάνεια της κοινοτικής νομοθεσίας και η δυνατότητα ταχείας ενημέρωσής της, προκειμένου να λαμβάνεται υπόψη η τεχνική και επιστημονική πρόοδος. Για τους λόγους αυτούς οι παρούσες προτάσεις υποβάλλονται με τη μορφή κανονισμών.

2000/0181 (CNS)

Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με τον καθορισμό των διατάξεων για την υγεία των ζώων που διέπουν την παραγωγή, τη διάθεση στην αγορά και την εισαγωγή προϊόντων ζωικής προέλευσης που προορίζονται για ανθρώπινη κατανάλωση

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 37,

την πρόταση της Επιτροπής [1],

[1] ΕΕ C της , σ. .

τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου [2],

[2] ΕΕ C της , σ. .

τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής [3],

[3] ΕΕ C της , σ. .

Εκτιμώντας τα εξής:

(1) Στο πλαίσιο της κοινής γεωργικής πολιτικής, έχουν θεσπισθεί ειδικές διατάξεις για την υγεία των ζώων, οι οποίες διέπουν το ενδοκοινοτικό εμπόριο και τις εισαγωγές από τρίτες χώρες των προϊόντων ζωικής προέλευσης που περιλαμβάνονται στο παράρτημα Ι της Συνθήκης.

(2) Οι διατάξεις αυτές εξασφάλισαν την άρση των εμποδίων στις συναλλαγές των εν λόγω προϊόντων, συμβάλλοντας με τον τρόπο αυτό στη δημιουργία της εσωτερικής αγοράς, ενώ ταυτόχρονα εξασφαλίζουν υψηλό επίπεδο προστασίας της υγείας των ζώων.

(3) Οι εν λόγω ειδικές διατάξεις περιέχονται στις εξής οδηγίες:

- οδηγία 72/461/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 12ης Δεκεμβρίου 1972 περί προβλημάτων υγειονομικού ελέγχου στον τομέα των ενδοκοινοτικών συναλλαγών νωπών κρεάτων [4], όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την Πράξη Προσχώρησης της Αυστρίας, Φινλανδίας και Σουηδίας,

[4] ΕΕ L 302 της 31.12.1972, σ. 24.

- οδηγία 80/215/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 22ας Ιανουαρίου 1980 περί προβλημάτων υγειονομικού ελέγχου στον τομέα των ενδοκοινοτικών συναλλαγών προϊόντων με βάση το κρέας [5], όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την Πράξη Προσχώρησης της Αυστρίας, Φινλανδίας και Σουηδίας,

[5] ΕΕ L 47 της 21.2.1980, σ. 4.

- οδηγία 91/67/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 28ης Ιανουαρίου 1991 σχετικά με τους όρους υγειονομικού ελέγχου που διέπουν τη διάθεση στην αγορά ζώων και προϊόντων υδατοκαλλιέργειας [6], όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την οδηγία 98/45/ΕΚ [7],

[6] ΕΕ L 46 της 19.2.1991, σ. 1.

[7] ΕΕ L 189 της 3.7.1998, σ. 12.

- οδηγία 91/494/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 26ης Ιουνίου 1991 σχετικά με τους όρους υγειονομικού ελέγχου που διέπουν τις ενδοκοινοτικές συναλλαγές και τις εισαγωγές νωπών κρεάτων πουλερικών από τρίτες χώρες [8], όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την οδηγία 93/121/ΕΚ [9],

[8] ΕΕ L 268 της 24.9.1991, σ. 35.

[9] ΕΕ L 340 της 31.12.1993, σ. 39.

- οδηγία 91/495/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 27ης Νοεμβρίου 1990 για τα υγειονομικά προβλήματα και τα προβλήματα υγειονομικού ελέγχου σχετικά με την παραγωγή και τη διάθεση στην αγορά του κρέατος κουνελιών και του κρέατος εκτρεφόμενων θηραμάτων [10], όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την Πράξη Προσχώρησης της Αυστρίας, της Φινλανδίας και της Σουηδίας,

[10] ΕΕ L 268 της 24.9.1991, σ. 41.

- οδηγία 92/45/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 16ης Ιουνίου 1992 για τα υγειονομικά προβλήματα και τα προβλήματα υγειονομικού ελέγχου σχετικά με τη θανάτωση άγριων θηραμάτων και την εμπορία του κρέατός των [11], όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την οδηγία 97/79/ΕΚ [12],

[11] ΕΕ L 268 της 14.9.1992, σ. 35.

[12] ΕΕ L 24 της 30.1.1998, σ. 31.

- οδηγία 92/46/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 16ης Ιουνίου 1992 για τη θέσπιση των υγειονομικών κανόνων για την παραγωγή και την εμπορία νωπού γάλακτος, θερμικά επεξεργασμένου γάλακτος και προϊόντων με βάση το γάλα [13], όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την οδηγία 96/23/ΕΚ [14],

[13] ΕΕ L 268 της 14.9.1992, σ. 1.

[14] ΕΕ L 125 της 23.5.1996, σ. 10.

- οδηγία 92/118/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 17ης Δεκεμβρίου 1992 για τον καθορισμό των όρων υγειονομικού ελέγχου καθώς και των υγειονομικών όρων που διέπουν το εμπόριο και τις εισαγωγές στην Κοινότητα προϊόντων που δεν υπόκεινται, όσον αφορά τους προαναφερόμενους όρους, στις ειδικές κοινοτικές ρυθμίσεις που αναφέρονται στο κεφάλαιο Ι του παραρτήματος Α της οδηγίας 89/662/ΕΟΚ και, όσον αφορά τους παθογόνους παράγοντες, της οδηγίας 90/425/ΕΟΚ [15], όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την οδηγία 97/79/ΕΚ.

[15] ΕΕ L 62 της 15.3.1993, σ. 49.

(4) Στόχος των οδηγιών αυτών είναι να προληφθεί η εξάπλωση ασθενειών των ζώων που οφείλεται στη διάθεση στην αγορά προϊόντων ζωικής προέλευσης.

(5) Οι οδηγίες αυτές περιλαμβάνουν κοινές διατάξεις, όπως αυτές που περιορίζουν τη διάθεση στην αγορά προϊόντων τα οποία προέρχονται από εκμετάλλευση ή περιοχή που έχει μολυνθεί από επιζωοτίες και αυτές που απαιτούν την υποβολή των προϊόντων από υπό περιορισμό περιοχές σε επεξεργασία για την καταστροφή του νοσογόνου παράγοντα.

(6) Αυτές οι κοινές διατάξεις μπορούν να εναρμονισθούν, ώστε να αρθούν οι πιθανές ασυνέπειες που δημιουργήθηκαν κατά την έκδοση των ειδικών κανόνων για την υγεία των ζώων. η εναρμόνιση αυτή θα εξασφαλίσει επίσης την ενιαία εφαρμογή των υγειονομικών κανόνων για τα ζώα σε όλη την Κοινότητα και μεγαλύτερη διαφάνεια στη διάρθρωση της κοινοτικής νομοθεσίας.

(7) Οι κτηνιατρικοί έλεγχοι στα προϊόντα ζωικής προέλευσης που προορίζονται για το εμπόριο πρέπει να διενεργούνται σύμφωνα με την οδηγία 89/662/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 11ης Δεκεμβρίου 1989 σχετικά με τους κτηνιατρικούς ελέγχους που εφαρμόζονται στο ενδοκοινοτικό εμπόριο με προοπτική την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς [16], όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την οδηγία 92/118/ΕΟΚ. Η οδηγία 89/662/ΕΟΚ περιέχει μέτρα διασφάλισης, τα οποία μπορούν να εφαρμοσθούν σε περίπτωση σοβαρού κινδύνου για την υγεία των ζώων.

[16] ΕΕ L 395 της 30.12.1989, σ. 13.

(8) Τα εισαγόμενα από τρίτες χώρες προϊόντα δεν πρέπει να παρουσιάζουν κίνδυνο για την υγεία του ζωικού κεφαλαίου της Κοινότητας

(9) Για τον σκοπό αυτό, πρέπει να θεσπισθούν διαδικασίες για να προλαμβάνεται η είσοδος επιζωοτιών. στις διαδικασίες αυτές περιλαμβάνεται η αξιολόγηση της κατάστασης της υγείας των ζώων των εξεταζόμενων τρίτων χωρών.

(10) Πρέπει να καθορισθούν διαδικασίες για τη θέσπιση των γενικών ή ειδικών κανόνων ή κριτηρίων που θα εφαρμόζονται στις εισαγωγές προϊόντων ζωικής προέλευσης.

(11) Κανόνες σχετικοί με την εισαγωγή κρέατος κατοικίδιων οπληφόρων και προϊόντων με βάση το κρέας που παρασκευάζονται από ή με το κρέας αυτών των ζώων περιλαμβάνονται ήδη στην οδηγία 72/462/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 12ης Δεκεμβρίου 1972 για τα υγειονομικά προβλήματα και τα υγειονομικά μέτρα κατά την εισαγωγή ζώων του βοείου, χοιρείου, προβείου και αιγείου είδους, νωπών κρεάτων ή προϊόντων με βάση το κρέας προέλευσης τρίτων χωρών [17], όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την οδηγία 97/79/ΕΚ.

[17] ΕΕ L 302 της 31.12.1972, σ. 28.

(12) Οι διαδικασίες που εφαρμόζονται για την εισαγωγή κρέατος και προϊόντων με βάση το κρέας μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως πρότυπο για την εισαγωγή άλλων προϊόντων ζωικής προέλευσης.

(13) Οι κτηνιατρικοί έλεγχοι στα προϊόντα ζωικής προέλευσης που εισάγονται από τρίτες χώρες στην Κοινότητα πρέπει να διεξάγονται σύμφωνα με την οδηγία 97/78/ΕΚ του Συμβουλίου της 18ης Δεκεμβρίου 1997 για καθορισμό των αρχών οργάνωσης των κτηνιατρικών ελέγχων των προϊόντων που εισάγονται στην Κοινότητα από τρίτες χώρες [18]. Η οδηγία 97/78/ΕΟΚ περιέχει μέτρα διασφάλισης, τα οποία μπορούν να εφαρμοσθούν σε περίπτωση σοβαρού κινδύνου για την υγεία των ζώων.

[18] ΕΕ L 24 της 30.1.1998, σ. 9.

(14) Κατά τη θέσπιση κανόνων για το διεθνές εμπόριο, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι κανόνες που θεσπίζει το Διεθνές Γραφείο Επιζωοτιών (ΔΓΕ).

(15) Πρέπει να προβλεφθεί η οργάνωση κοινοτικών ελέγχων και επιθεωρήσεων, για να εξασφαλίζεται η ομοιόμορφη εφαρμογή των διατάξεων για την υγεία των ζώων.

(16) Τα προϊόντα που καλύπτονται από τον παρόντα κανονισμό περιλαμβάνονται στο παράρτημα Ι της Συνθήκης.

(17) Επειδή τα μέτρα που απαιτούνται για την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού είναι γενικά μέτρα κατά την έννοια του άρθρου 2 της απόφασης 1999/468/ΕΚ του Συμβουλίου της 28ης Ιουνίου 1999 για τον καθορισμό των όρων άσκησης των εκτελεστικών αρμοδιοτήτων που ανατίθενται στην Επιτροπή [19], πρέπει να εγκρίνονται με τη διαδικασία της κανονιστικής επιτροπής που προβλέπεται στο άρθρο 5 της εν λόγω απόφασης.

[19] ΕΕ L 184 της 17.7.1999, σ. 23.

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ:

Άρθρο 1

Ο παρών κανονισμός θεσπίζει τους κανόνες για την υγεία των ζώων που διέπουν τη διάθεση στην αγορά και τις εισαγωγές από τρίτες χώρες προϊόντων ζωικής προέλευσης.

Άρθρο 2

Για τους σκοπούς του παρόντος κανονισμού, εφαρμόζονται οι ορισμοί που περιλαμβάνονται στις οδηγίες που αναφέρονται στο παράρτημα Ι και, κατά περίπτωση, στον κανονισμό .../... του Συμβουλίου για την υγιεινή των τροφίμων.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι

ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΩΝ ΖΩΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ

Άρθρο 3

Η εμπορία προϊόντων ζωικής προέλευσης δεν πρέπει να έχει ως αποτέλεσμα την εξάπλωση ασθενειών που μπορούν να μεταδοθούν στα ζώα. Για τον σκοπό αυτό, πρέπει να τηρούνται οι εξής κανόνες:

1. Τα προϊόντα ζωικής προέλευσης παράγονται από ζώα, τα οποία πληρούν τους όρους υγείας των ζώων που προβλέπονται στη σχετική κοινοτική νομοθεσία.

2. Τα προϊόντα ζωικής προέλευσης παράγονται από ζώα τα οποία:

α) προέρχονται από εκμετάλλευση, επικράτεια ή τμήμα επικράτειας ή, στην περίπτωση προϊόντων υδατοκαλλιέργειας, από εκμετάλλευση, ζώνη ή τμήμα ζώνης που δεν υπόκειται στους ζωοϋγειονομικούς περιορισμούς που εφαρμόζονται στα εν λόγω ζώα και προϊόντα, και ιδίως στους περιορισμούς που απορρέουν από τους κανόνες που αναφέρονται στο παράρτημα Ι ή άλλα μέτρα ελέγχου ασθενειών που επιβάλλονται από την κοινοτική νομοθεσία,

β) δεν εσφάγησαν σε εγκατάσταση, στην οποία τη στιγμή της σφαγής ήσαν παρόντα ζώα μολυσμένα ή για τα οποία υπήρχαν υπόνοιες ότι είχαν μολυνθεί από μία από τις νόσους που καλύπτονται από τους κανόνες που αναφέρονται στο ανωτέρω στοιχείο α) ή σφάγια αυτών.

3. Κατά παρέκκλιση του μέρους 2 και τηρουμένων των μέτρων ελέγχου ασθενειών που αναφέρονται στο παράρτημα Ι:

α) η εμπορία προϊόντων ζωικής προέλευσης, τα οποία προέρχονται από επικράτεια ή τμήμα επικράτειας που υπόκειται σε ζωοϋγειονομικούς περιορισμούς, αλλά δεν προέρχονται από εκμετάλλευση που έχει μολυνθεί ή υπάρχουν υπόνοιες ότι έχει μολυνθεί, επιτρέπεται, υπό τον όρον ότι, ανάλογα με την περίπτωση:

- τα προϊόντα, πριν υποβληθούν στην επεξεργασία που αναφέρεται παρακάτω, παράγονται, αποτελούν αντικείμενο χειρισμών, μεταφέρονται και αποθηκεύονται χωριστά ή σε διαφορετική χρονική στιγμή από τα προϊόντα που πληρούν όλους τους όρους υγείας των ζώων,

- τα προϊόντα έχουν υποβληθεί σε επεξεργασία ικανή να εξαλείψει το σχετικό πρόβλημα υγείας των ζώων,

- η επεξεργασία γίνεται σε εγκατάσταση εγκεκριμένη για τον σκοπό αυτό από το κράτος μέλος, όπου ανέκυψε το πρόβλημα υγείας των ζώων,

- τα προϊόντα που πρέπει να υποβληθούν σε επεξεργασία ταυτοποιούνται καταλλήλως.

Η παρούσα παράγραφος εφαρμόζεται σύμφωνα με τα παραρτήματα ΙΙ και ΙΙΙ σημεία 1 και 2 ή με τους λεπτομερείς κανόνες που θα θεσπισθούν σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 11.

β) η εμπορία προϊόντων υδατοκαλλιέργειας, τα οποία δεν πληρούν τους όρους της παραγράφου 2, επιτρέπεται υπό τους όρους που προβλέπονται στο παράρτημα ΙΙΙ σημείο 3 και, εάν χρειάζεται, σύμφωνα με επιπλέον όρους που θα καθορισθούν με τη διαδικασία του άρθρου 11.

4. Παρεκκλίσεις από τις διατάξεις της παραγράφου 2 είναι δυνατό να εγκριθούν σε ειδικές περιστάσεις, σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 11. Στις περιπτώσεις αυτές, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη ιδίως:

α) αν πρέπει να επιβληθούν μέτρα ή να διενεργηθούν δοκιμασίες στα ζώα

β) τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της νόσου στο συγκεκριμένο ζωικό είδος.

Όταν εγκρίνονται παρεκκλίσεις, τα μέτρα που απαιτούνται για τη διασφάλιση της προστασίας της υγείας των ζώων στην Κοινότητα θεσπίζονται σύμφωνα με την ίδια διαδικασία.

5. Όταν:

- οι διατάξεις που εκδίδονται για λόγους υγείας των ζώων βάσει του άρθρου 9 της οδηγίας 89/662/ΕΟΚ επιβάλλουν στα προϊόντα ζωικής προέλευσης ενός κράτους μέλους να συνοδεύονται από υγειονομικό πιστοποιητικό, ή

- τα προϊόντα πρέπει να συνοδεύονται από πιστοποιητικό, λόγω της ιδιαίτερης κατάστασης από άποψη υγείας των ζώων σε ένα κράτος μέλος ή τμήμα κράτους μέλους,

τα πιστοποιητικά αυτά πρέπει να είναι σύμφωνα προς το υπόδειγμα που καθορίζεται με τη διαδικασία του άρθρου 11. Τα πιστοποιητικά πρέπει να συντάσσονται τουλάχιστον στη γλώσσα του πιστοποιούντος υπαλλήλου και στη γλώσσα του τόπου προορισμού. Τα προϊόντα πρέπει να συνοδεύονται από το πρωτότυπο πιστοποιητικό, το οποίο πρέπει να αποτελείται από ένα μόνο φύλλο χαρτιού και να εκδίδεται για ένα και μόνο παραλήπτη.

Άρθρο 4 (Επίσημοι έλεγχοι)

Διενεργούνται επίσημοι έλεγχοι από τις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών, για να εξασφαλίζεται η συμμόρφωση προς τον παρόντα κανονισμό, τους κανόνες εφαρμογής του και τα μέτρα διασφάλισης που εφαρμόζονται στα προϊόντα ζωικής προέλευσης δυνάμει αυτού.

Οι λεπτομερείς κανόνες σχετικά με τους ελέγχους αυτούς, τα αποτελέσματά τους και τις αποφάσεις που λαμβάνονται βάσει των εν λόγω αποτελεσμάτων, θεσπίζονται σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 11.

Άρθρο 5 (Μέτρα κατόπιν των επίσημων ελέγχων και δικαίωμα προσφυγής)

Όταν διαπιστώνονται παραβάσεις των διατάξεων για την υγεία των ζώων, πρέπει να λαμβάνονται μέτρα για την επανόρθωση της κατάστασης.

Εάν το νομικό ή φυσικό πρόσωπο ή πρόσωπα που εμπλέκονται στην παράβαση δεν επανορθώσουν εντός της προθεσμίας που ορίζει η αρμόδια αρχή ή εάν διαπιστωθεί σοβαρός κίνδυνος για την υγεία των ζώων, επιβάλλονται περιορισμοί στην παραγωγή και τη διάθεση στην αγορά των σχετικών προϊόντων. Οι περιορισμοί αυτοί μπορούν να οδηγήσουν στην απαγόρευση παραγωγής και διάθεσης στην αγορά προϊόντων ζωικής προέλευσης και στην απόσυρση και, εάν χρειάζεται, στην καταστροφή των προϊόντων που έχουν ήδη διατεθεί στην αγορά.

Οι παραβάσεις του παρόντος κανονισμού, των κανόνων εφαρμογής του ή των μέτρων διασφάλισης της υγείας που εφαρμόζονται σε προϊόντα ζωικής προέλευσης, καθώς και η άρνηση συνεργασίας με την αρμόδια αρχή έχουν ως αποτέλεσμα την επιβολή των κατάλληλων ποινικών ή/και διοικητικών κυρώσεων από τις αρμόδιες εθνικές αρχές.

Κατά τη λήψη διορθωτικών μέτρων ή την επιβολή ποινικών ή/και διοικητικών κυρώσεων, τα κράτη μέλη λαμβάνουν υπόψη τα πορίσματα των κοινοτικών ελέγχων.

Ο παρών κανονισμός δεν θίγει τα δικαιώματα προσφυγής κατά των αποφάσεων που λαμβάνουν οι αρμόδιες αρχές, τα οποία προβλέπονται από την ισχύουσα εθνική νομοθεσία των κρατών μελών.

Άρθρο 6 (Κοινοτικοί έλεγχοι και επιθεωρήσεις)

1. Εμπειρογνώμονες της Επιτροπής μπορούν, σε συνεργασία με τις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών, να πραγματοποιούν ελέγχους ή/και επιθεωρήσεις σε όλα τα στάδια της παραγωγής και εμπορίας προϊόντων ζωικής προέλευσης, καθώς και στην οργάνωση και λειτουργία των αρμόδιων αρχών των κρατών μελών, προκειμένου να εξασφαλίζεται η ομοιόμορφη εφαρμογή του παρόντος κανονισμού, των κανόνων εφαρμογής του και των μέτρων διασφάλισης που λαμβάνονται δυνάμει αυτού. Οι εμπειρογνώμονες της Επιτροπής μπορούν να συνοδεύονται από την αρμόδια αρχή του κράτους μέλους και από τους εμπειρογνώμονες που διορίζει η Επιτροπή για τον έλεγχο ή/και την επιθεώρηση.

2. Η Επιτροπή κοινοποιεί τακτικά στα κράτη μέλη το γενικό πρόγραμμα ελέγχων ή/και επιθεωρήσεων και τα ενημερώνει για τα αποτελέσματά τους.

3. Η διαδικασία των επιθεωρήσεων ή/και ελέγχων που αναφέρονται στην παράγραφο 1 μπορεί να καθορισθεί ή να τροποποιηθεί σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 11.

4. Για να καταστεί δυνατή η αποτελεσματική εκτέλεση των ελέγχων ή/και των επιθεωρήσεων, το κράτος μέλος στην επικράτεια του οποίου πραγματοποιείται ο έλεγχος ή/και η επιθεώρηση παρέχει κάθε απαιτούμενη βοήθεια και τεκμηρίωση που ζητούν οι εμπειρογνώμονες της Επιτροπής για τους σκοπούς του ελέγχου.

5. Η Επιτροπή φροντίζει, ώστε οι εμπειρογνώμονες που αναφέρονται στην παράγραφο 1 να έχουν καταρτισθεί επαρκώς σε θέματα υγιεινής και ασφάλειας των τροφίμων, ελεγκτικών τεχνικών και, όταν εμπίπτει στα καθήκοντά τους, των αρχών του συστήματος ανάλυσης κινδύνων και κρίσιμων σημείων ελέγχου, ώστε να είναι σε θέση να επιτελέσουν ικανοποιητικά τα καθήκοντά τους.

6. Τα κράτη μέλη φροντίζουν, ώστε οι εμπειρογνώμονες που αναφέρονται στην παράγραφο 1 να έχουν πρόσβαση σε όλα τα κτίρια ή μέρη αυτών και στις πληροφορίες που είναι σημαντικές για την επιτέλεση των καθηκόντων τους βάσει του παρόντος κανονισμού.

Εάν, κατά τη διάρκεια ελέγχου ή επιθεώρησης της Επιτροπής, εντοπισθεί σοβαρός κίνδυνος για την υγεία των ζώων, το συγκεκριμένο κράτος μέλος λαμβάνει αμέσως όλα τα αναγκαία μέτρα για τη διασφάλιση της υγείας των ζώων. Εάν δεν ληφθούν μέτρα ή εάν τα μέτρα κριθούν ανεπαρκή, η Επιτροπή λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα για τη διασφάλιση της υγείας των ζώων και ενημερώνει σχετικά τα κράτη μέλη.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙ

ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ ΑΠΟ ΤΡΙΤΕΣ ΧΩΡΕΣ

Άρθρο 7 (Γενικές διατάξεις)

Οι διατάξεις που εφαρμόζονται στην εισαγωγή προϊόντων ζωικής προέλευσης από τρίτες χώρες πρέπει να είναι σύμφωνες ή να είναι ισοδύναμες με αυτές που εφαρμόζονται στην παραγωγή και εμπορία κοινοτικών προϊόντων.

Άρθρο 8 (Συμμόρφωση προς τους κοινοτικούς κανόνες)

Για να εξασφαλισθεί η τήρηση της γενικής υποχρέωσης που προβλέπεται στο άρθρο 7, καθορίζονται τα ακόλουθα σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 11:

1. Κατάλογοι τρίτων χωρών ή τμημάτων τρίτων χωρών, από τις οποίες επιτρέπονται οι εισαγωγές συγκεκριμένων προϊόντων ζωικής προέλευσης.

Κατά την κατάρτιση των εν λόγω καταλόγων, πρέπει να λαμβάνονται ιδιαιτέρως υπόψη:

- η νομοθεσία της τρίτης χώρας,

- η οργάνωση της αρμόδιας αρχής και των οικείων υπηρεσιών επιθεώρησης της τρίτης χώρας, οι αρμοδιότητες των εν λόγω υπηρεσιών, η εποπτεία στην οποία υπόκεινται και η εξουσία που διαθέτουν για την αποτελεσματική παρακολούθηση της εφαρμογής της νομοθεσίας τους

- οι ισχύοντες κανόνες υγείας των ζώων που εφαρμόζονται στην παραγωγή, τη μεταποίηση, τον χειρισμό, την αποθήκευση και την αποστολή των προϊόντων ζωικής προέλευσης που προορίζονται για την Κοινότητα,

- οι εγγυήσεις τις οποίες μπορεί να παράσχει η τρίτη χώρα ως προς τη συμμόρφωση προς τις σχετικές διατάξεις για την υγεία των ζώων,

- η πείρα από την εμπορία του προϊόντος που προέρχεται από την τρίτη χώρα και τα αποτελέσματα των διενεργηθέντων ελέγχων κατά την εισαγωγή,

- τα αποτελέσματα των κοινοτικών επιθεωρήσεων στην τρίτη χώρα,

- το υγειονομικό καθεστώς του ζωικού κεφαλαίου, των λοιπών κατοικίδιων ζώων και των άγριων ζώων στην τρίτη χώρα, ιδιαίτερα όσον αφορά τις εξωτικές ασθένειες των ζώων και ζητήματα της γενικής υγειονομικής κατάστασης στη χώρα, που θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο τη δημόσια υγεία ή την υγεία των ζώων στην Κοινότητα,

- η τακτικότητα και η ταχύτητα της ροής πληροφοριών που παρέχει η τρίτη χώρα σχετικά με την παρουσία λοιμωδών ή μεταδοτικών ασθενειών των ζώων στην επικράτειά της, ιδίως των ασθενειών που αναφέρονται στους καταλόγους Α και Β του Διεθνούς Γραφείου Επιζωοτιών (ΔΓΕ) ή, στην περίπτωση νόσων των ζώων υδατοκαλλιέργειας, των ασθενειών υποχρεωτικής δήλωσης που απαριθμούνται στον Υγειονομικό Κώδικα Υδρόβιων Ζώων του ΔΓΕ,

- οι κανόνες για την πρόληψη και τον έλεγχο λοιμωδών ή μεταδοτικών ασθενειών των ζώων που ισχύουν στην τρίτη χώρα και η εφαρμογή τους, συμπεριλαμβανομένων των κανόνων που αφορούν τις εισαγωγές από άλλες χώρες.

Ο κατάλογος που συντάσσεται δυνάμει της παρούσας παραγράφου μπορεί να συνδυάζεται με άλλους καταλόγους που συντάσσονται για λόγους δημόσιας υγείας.

2. Ειδικοί όροι εισαγωγής για κάθε τρίτη χώρα ή ομάδα τρίτων χωρών, λαμβανομένης υπόψη της υγειονομικής κατάστασης της εξεταζόμενης τρίτης χώρας ή ομάδας χωρών. Οι εν λόγω όροι περιλαμβάνουν τις λεπτομέρειες για το υγειονομικό πιστοποιητικό που πρέπει να συνοδεύει τις αποστολές προϊόντων που κατευθύνονται προς την Κοινότητα. Τα πιστοποιητικά αυτά πρέπει:

- να συντάσσονται στη γλώσσα ή στις γλώσσες του κράτους μέλους προορισμού και στις αντίστοιχες του κράτους μέλους, στο οποίο διενεργείται η συνοριακή επιθεώρηση. το κράτος μέλος επιθεώρησης ή προορισμού μπορεί να συναινεί στη χρήση κοινοτικής γλώσσας διαφορετικής από την δική του.

- να συνοδεύουν τα προϊόντα στο πρωτότυπο

- να αποτελούνται από ένα μόνο φύλλο χαρτιού

- να εκδίδονται για ένα και μόνο παραλήπτη.

Το πιστοποιητικό πρέπει να εκδίδεται την ημέρα κατά την οποία πραγματοποιείται η φόρτωση των προϊόντων για αποστολή στη χώρα προορισμού και να υπογράφεται από εκπρόσωπο της αρμόδιας αρχής. Μπορεί να συνδυάζεται με το πιστοποιητικό που πρέπει να παρέχεται βάσει των κανόνων δημόσιας υγείας.

3. Όταν χρειάζεται,

- οι λεπτομερείς διατάξεις εφαρμογής του παρόντος άρθρου και

- τα κριτήρια ταξινόμησης τρίτων χωρών και περιοχών τους όσον αφορά τις ασθένειες των ζώων.

Άρθρο 9 (Κοινοτικές επιθεωρήσεις και έλεγχοι)

1. Σε όλα τα στάδια που καλύπτονται από τον παρόντα κανονισμό, μπορούν να διενεργούνται έλεγχοι ή/και επιθεωρήσεις σε τρίτες χώρες από εμπειρογνώμονες της Επιτροπής, για να επαληθεύεται η συμμόρφωση ή η ισοδυναμία προς τους κοινοτικούς κανόνες για την υγεία των ζώων. Οι εμπειρογνώμονες της Επιτροπής μπορούν να συνοδεύονται από τους εμπειρογνώμονες που διορίζει η Επιτροπή για τον έλεγχο ή/και την επιθεώρηση.

2. Οι έλεγχοι ή/και επιθεωρήσεις σε τρίτες χώρες που αναφέρονται στην παράγραφο 1 διενεργούνται εξ ονόματος της Επιτροπής, η οποία καλύπτει τις πραγματοποιούμενες δαπάνες.

3. Η διαδικασία των ελέγχων ή/και επιθεωρήσεων σε τρίτες χώρες που αναφέρονται στην παράγραφο 1 μπορεί να καθορισθεί ή να τροποποιηθεί σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 11.

4. Εάν, κατά τη διάρκεια κοινοτικού ελέγχου ή/και επιθεώρησης, εντοπισθεί σοβαρός κίνδυνος για την υγεία των ζώων, η Επιτροπή λαμβάνει αμέσως τα αναγκαία μέτρα για τη διασφάλιση της υγείας των ζώων και ενημερώνει αμέσως σχετικά τα κράτη μέλη.

5. Η Επιτροπή φροντίζει, ώστε οι εμπειρογνώμονές της και οι λοιποί εμπειρογνώμονες που αναφέρονται στην παράγραφο 1 να έχουν καταρτισθεί επαρκώς σε θέματα υγείας των ζώων και ελεγκτικών τεχνικών, ώστε να είναι σε θέση να επιτελέσουν ικανοποιητικά τα καθήκοντά τους.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙΙ

ΤΕΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

Άρθρο 10

Τα παραρτήματα μπορούν να τροποποιούνται ή να συμπληρώνονται σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 11. Η διαδικασία αυτή ακολουθείται ιδίως για τη θέσπιση των κριτηρίων ταξινόμησης τρίτων χωρών και τμημάτων τους όσον αφορά συγκεκριμένες νόσους.

Άρθρο 11 (Διαδικασία της μόνιμης κτηνιατρικής επιτροπής)

1. Η Επιτροπή επικουρείται από την Μόνιμη Κτηνιατρική Επιτροπή, η οποία έχει συσταθεί με την απόφαση 68/361/ΕΟΚ του Συμβουλίου [20].

[20] ΕΕ L 225 της 18.10.1968, σ. 23.

2. Όταν γίνεται αναφορά στην παρούσα παράγραφο, εφαρμόζεται η διαδικασία της κανονιστικής επιτροπής που προβλέπεται στο άρθρο 5 της απόφασης 1999/468/ΕΚ, σύμφωνα με το άρθρο 7 παράγραφος 3 και το άρθρο 8 της εν λόγω απόφασης.

3. Η προθεσμία που προβλέπεται στο άρθρο 5 παράγραφος 6 της απόφασης 1999/468/ΕΚ είναι 3 μήνες.

Άρθρο 12

Τα κράτη μέλη κοινοποιούν στην Επιτροπή τις διατάξεις που θεσπίζουν ειδικά για την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού και όλες τις νομικές πράξεις που χρησιμοποιούνται και τα μέτρα που λαμβάνονται για την εφαρμογή και την τήρησή του.

Άρθρο 13

Ο παρών κανονισμός αρχίζει να ισχύει την εικοστή ημέρα από τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

Εφαρμόζεται από την 1η Ιανουαρίου 2004.

Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος.

Βρυξέλλες,

Για το Συμβούλιο

Ο Πρόεδρος

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I

ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΠΟΥ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΝ ΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΖΩΙΚΗΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ

I. Ασθένειες για τις οποίες έχουν θεσπισθεί μέτρα ελέγχου βάσει της κοινοτικής νομοθεσίας

ΝΟΣΟΣ // ΟΔΗΓΙΑ

Κλασική πανώλης των χοίρων // Οδηγία 80/217/ΕΟΚ του Συμβουλίου περί θεσπίσεως κοινοτικών μέτρων για την καταπολέμηση της κλασικής πανώλους των χοίρων

Αφθώδης πυρετός // Οδηγία 85/511/ΕΟΚ του Συμβουλίου για τη θέσπιση κοινοτικών μέτρων για την καταπολέμηση του αφθώδους πυρετού

Γρίπη των ορνίθων // Οδηγία 92/40/ΕΟΚ του Συμβουλίου για τη θέσπιση κοινοτικών μέτρων για την καταπολέμηση της γρίππης των ορνίθων

Ψευδοπανώλης των πτηνών // Οδηγία 92/66/ΕΟΚ του Συμβουλίου για τη θέσπιση κοινοτικών μέτρων για την καταπολέμηση της ψευδοπανώλους των πτηνών

Πανώλης βοοειδών Πανώλης των μικρών μηρυκαστικών Φυσαλλιδώδης νόσος των χοίρων // Οδηγία 92/119/ΕΟΚ του Συμβουλίου για τη θέσπιση γενικών κοινοτικών μέτρων καταπολέμησης ορισμένων ασθενειών των ζώων καθώς και ειδικών μέτρων για τη φυσαλιδώδη νόσο των χοίρων

Λοιμώδης αναιμία του σολομού (ISA) Λοιμώδης αιματοποιητική νέκρωση (IHN) Λοιμώδης αιμορραγική σηψαιμία (VHS) // Οδηγία 93/53/ΕΟΚ του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση στοιχειωδών κοινοτικών μέτρων για την καταπολέμηση ορισμένων νόσων των ψαριών

Νόσοι των μαλακίων // Οδηγία 95/70/ΕΚ του Συμβουλίου για τη θέσπιση στοιχειωδών κοινοτικών μέτρων ελέγχου των ασθενειών των δίθυρων μαλακίων

II. Μέτρα σχετικά με την αφρικανική πανώλη των χοίρων

Εν αναμονή της θέσπισης ειδικών μέτρων ελέγχου της αφρικανικής πανώλους των χοίρων, η οδηγία 80/217/ΕΟΚ εφαρμόζεται αναλόγως στην περίπτωση κρουσμάτων αφρικανικής πανώλους των χοίρων. Κατά παρέκκλιση της εν λόγω οδηγίας, οι αποφάσεις άρσης των περιορισμών που εφαρμόζονται δυνάμει του παρόντος σημείου λαμβάνονται σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 11.

1. Κρέας

Το κράτος μέλος, στην επικράτεια του οποίου έχει καταγραφεί κρούσμα αφρικανικής πανώλους των χοίρων, επιβάλλει άμεση απαγόρευση της διακίνησης νωπού χοιρείου κρέατος από το τμήμα της επικράτειάς του στο οποίο εκδηλώθηκε το κρούσμα προς την υπόλοιπη Κοινότητα.

Για τον καθορισμό των τμημάτων της επικράτειας που αναφέρονται ανωτέρω, πρέπει να λαμβάνονται ιδίως υπόψη:

- οι μέθοδοι που χρησιμοποιούνται για την καταπολέμηση της νόσου, ιδίως η καταστροφή των χοίρων από εκμεταλλεύσεις που έχουν προσβληθεί, μολυνθεί ή υπάρχει υπόνοια ότι έχουν προσβληθεί ή μολυνθεί,

- η έκταση των συγκεκριμένων τμημάτων της επικράτειας και τα διοικητικά και γεωγραφικά τους όρια,

- η επίπτωση της νόσου και η τάση εξάπλωσής της,

- τα μέτρα που λαμβάνονται για να προληφθεί η εξάπλωση της νόσου,

- τα μέτρα που λαμβάνονται για τον περιορισμό και τον έλεγχο της διακίνησης χοίρων τόσο εντός όσο και εκτός του σχετικού τμήματος της επικράτειας.

2. Προϊόντα με βάση το κρέας

Το κράτος μέλος, στην επικράτεια του οποίου έχει καταγραφεί κρούσμα αφρικανικής πανώλους των χοίρων, επιβάλλει άμεση απαγόρευση της διακίνησης προϊόντων με βάση το κρέας από το τμήμα της επικράτειάς του στο οποίο εκδηλώθηκε το κρούσμα προς την υπόλοιπη Κοινότητα. Εντούτοις, η παρέκκλιση που προβλέπεται στο άρθρο 3 παράγραφος 3 εφαρμόζεται στα προϊόντα με βάση το κρέας, τα οποία έχουν υποβληθεί σε μία από τις επεξεργασίες που αναφέρονται στο παράρτημα ΙΙΙ, σημείο 1, στοιχεία α) και ε).

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II

Ειδικό σήμα ταυτοποίησης για το νωπό κρέας που προέρχεται από επικράτεια ή τμήμα επικράτειας που δεν πληροί όλες τις σχετικές απαιτήσεις για την υγεία των ζώων

Το νωπό κρέας που έχει παραχθεί από ζώα, τα οποία προέρχονται από εκμετάλλευση ευρισκόμενη σε περιοχή που υπόκειται σε ζωοϋγειονομικούς περιορισμούς για μία από τις ασθένειες που αναφέρονται στο παράρτημα Ι και το οποίο πρέπει να υποβληθεί σε επεξεργασία για την εξάλειψη του σχετικού προβλήματος για την υγεία των ζώων, πρέπει να ταυτοποιείται ως εξής:

1. Το σήμα καταλληλότητας για το νωπό κρέας πρέπει να καλύπτεται από σταυρό, ο οποίος αποτελείται από δύο ευθείες γραμμές που τέμνονται σχηματίζοντας ορθές γωνίες με το σημείο τομής στο κέντρο της σφραγίδας, ενώ τα στοιχεία που αναγράφονται πρέπει να παραμένουν ευανάγνωστα.

2. Το σήμα μπορεί επίσης να συνίσταται σε μία απλή σφραγίδα. τα εξής στοιχεία πρέπει να αναγράφονται στο σήμα με απόλυτα ευανάγνωστους χαρακτήρες:

- στο επάνω μέρος, το όνομα της χώρας εξαγωγής με κεφαλαία,

- στο κέντρο, ο αριθμός κτηνιατρικής έγκρισης του σφαγείου,

- στο κάτω μέρος, μία από τις εξής συντομογραφίες: CE-EF-EK-EC-EY-EG,

- δύο ευθείες γραμμές που τέμνουν τη σφραγίδα, οι οποίες τέμνονται σχηματίζοντας ορθές γωνίες στο κέντρο της σφραγίδας, κατά τρόπο που να μην εμποδίζεται η ανάγνωση των στοιχείων,

- στοιχεία που επιτρέπουν τον εντοπισμό του κτηνίατρου ο οποίος επιθεώρησε το κρέας.

Το σήμα πρέπει να τοποθετείται από τον επίσημο κτηνίατρο ή υπ' ευθύνη του επίσημου κτηνιάτρου, ο οποίος είναι υπεύθυνος για τον έλεγχο της εφαρμογής των ζωοϋγειονομικών απαιτήσεων.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III

1. Επεξεργασίες με στόχο την εξάλειψη από το κρέας κινδύνων που συνδέονται με την υγεία των ζώων

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

«+»: Αναγνωρισμένη αποτελεσματικότητα

(*) Πρέπει να λαμβάνονται όλα τα αναγκαία μέτρα για να αποτρέπεται η έμμεση μόλυνση

2. Επεξεργασία με στόχο την εξάλειψη από το γάλα κινδύνων που συνδέονται με την υγεία των ζώων

Το γάλα ειδών ζώων που προσβάλλονται από αφθώδη πυρετό και τα γαλακτοκομικά προϊόντα που παρασκευάζονται εξ ολοκλήρου ή εν μέρει με το γάλα αυτό, δεν επιτρέπεται να προέρχονται από υπό επιτήρηση περιοχή, όπως προβλέπεται από την οδηγία 85/811/ΕΟΚ, εκτός εάν το γάλα ή το γαλακτοκομικό προϊόν έχει υποβληθεί σε μία από τις κατωτέρω επεξεργασίες, υπό την επίβλεψη της αρμόδιας αρχής:

α) αποστείρωση με τιμή Fo ίση ή μεγαλύτερη από 3, ή

β) μοναδική επεξεργασία UHT σε 130°C επί 2-3 δευτερόλεπτα

γ) αρχική θερμική επεξεργασία με αποτέλεσμα να σημειώνεται αύξηση της θερμοκρασίας τουλάχιστον ισοδύναμη με εκείνη που επιτυγχάνεται μέσω της παστερίωσης σε θερμοκρασία τουλάχιστον 72°C επί 15 δευτερόλεπτα τουλάχιστον και αρκετή για να προκαλέσει αρνητική αντίδραση στη δοκιμή φωσφατάσης, η οποία ακολουθείται από:

i) δεύτερη θερμική επεξεργασία που έχει ως αποτέλεσμα αρνητική αντίδραση στη δοκιμή υπεροξειδάσης, ή

ii) στην περίπτωση γάλακτος σε σκόνη ή προϊόντος που περιέχει γάλα σε σκόνη, δεύτερη θερμική επεξεργασία με αποτέλεσμα τουλάχιστον ισοδύναμο με εκείνο της πρώτης θερμικής επεξεργασίας και αρκετό για να προκαλέσει αρνητική αντίδραση στη δοκιμή φωσφατάσης, ακολουθούμενη από διαδικασία ξήρανσης, ή

iii) διαδικασία οξίνισης, με την οποία επιτυγχάνεται η μείωση του pH και η διατήρησή του επί μία τουλάχιστον ώρα σε επίπεδο χαμηλότερο από 6.

iv) δεύτερη θερμική επεξεργασία με αποτέλεσμα τουλάχιστον ισοδύναμο με εκείνο της πρώτης θερμικής επεξεργασίας. και οι δύο θερμικές επεξεργασίες εφαρμόζονται σε γάλα με pH ανώτερο του 7,0 (η επεξεργασία αυτή δεν επιτρέπεται για γάλα από μια προστατευόμενη και επιτηρούμενη ζώνη).

δ) αρχική θερμική επεξεργασία που αναφέρεται στο στοιχείο γ), η οποία εφαρμόζεται σε γάλα με pH κατώτερο του 7,0 (η επεξεργασία αυτή δεν επιτρέπεται για γάλα από μια προστατευόμενη και επιτηρούμενη ζώνη).

3. Επεξεργασία με στόχο τη μείωση των κινδύνων που συνδέονται με την υγεία των ζώων στα προϊόντα υδατοκαλλιέργειας

α) Ιχθύες υδατοκαλλιέργειας ευαίσθητοι στην λοιμώδη αιματοποιητική νέκρωση και στην λοιμώδη αιμορραγική σηψαιμία, καταγωγής ζώνης μη εγκεκριμένης για τις ασθένειες αυτές, επιτρέπεται να εισάγονται σε εγκεκριμένη ζώνη, μόνον εάν οι ιχθύες αυτοί έχουν θανατωθεί, αποκεφαλισθεί και εκσπλαχνισθεί πριν από την αποστολή τους. Η τήρηση της υποχρέωσης αυτής δεν απαιτείται για ιχθύς που προέρχονται από εγκεκριμένη εκμετάλλευση μη εγκεκριμένης ζώνης.

β) Ζώντα μαλάκια ευαίσθητα στην βοναμίωση και τη μαρτειλίωση, καταγωγής ζώνης μη εγκεκριμένης για τις ασθένειες αυτές, επιτρέπεται να εισάγονται σε εγκεκριμένη ζώνη, μόνον όταν είτε προορίζονται για άμεση ανθρώπινη κατανάλωση είτε παραδίδονται σε κονσερβοποιία. Δεν επιτρέπεται η επανεισαγωγή τους στο νερό, εκτός εάν:

- κατάγονται από εγκεκριμένη εκμετάλλευση εντός μη εγκεκριμένης ζώνης, ή

- βυθίζονται προσωρινά σε δεξαμενές αποθήκευσης ή κέντρα καθαρισμού ειδικά εξοπλισμένα και εγκεκριμένα για τον σκοπό αυτό από την αρμόδια αρχή, τα οποία διαθέτουν ιδίως σύστημα επεξεργασίας και απολύμανσης των υγρών αποβλήτων.

Οι λεπτομερείς διατάξεις που ενδεχομένως χρειάζονται για την εφαρμογή των απαιτήσεων αυτών θεσπίζονται σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 11.