ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ σύμφωνα με το άρθρο 251, παράγραφος 2, τρίτο εδάφιο, στοιχείο γ) της συνθήκης ΕΚ, επί των τροπολογιών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην κοινή θέση του Συμβουλίου σχετικά με την πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ Για τον καθορισμό κοινών κανόνων αποζημίωσης των επιβατών και παροχής συνδρομής σε αυτούς σε περίπτωση άρνησης επιβίβασης και ματαίωσης ή μεγάλης καθυστέρησης των πτήσεων, και για την κατάργηση του κανονισμού (EΟΚ) αριθ. 295/91 ΠΕΡΙ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ σύμφωνα με το άρθρο 250, παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ

2001/0305 (COD)

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ σύμφωνα με το άρθρο 251, παράγραφος 2, τρίτο εδάφιο, στοιχείο γ) της συνθήκης ΕΚ, επί των τροπολογιών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην κοινή θέση του Συμβουλίου σχετικά με την πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥΓια τον καθορισμό κοινών κανόνων αποζημίωσης των επιβατών και παροχής συνδρομής σε αυτούς σε περίπτωση άρνησης επιβίβασης και ματαίωσης ή μεγάλης καθυστέρησης των πτήσεων, και για την κατάργηση του κανονισμού (EΟΚ) αριθ. 295/91

1. Εισαγωγη

Το άρθρο 251, παράγραφος 2, τρίτη περίπτωση, σημείο (γ) της συνθήκης ΕΚ προβλέπει ότι η Επιτροπή εκδίδει γνώμη επί των τροπολογιών που εγκρίνει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σε δεύτερη ανάγνωση. Η Επιτροπή εκθέτει τη γνώμη της στη συνέχεια επί των 15 τροπολογιών που πρότεινε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

2. Ιστορικο

Στις 21 Δεκεμβρίου 2001 η Επιτροπή διαβίβασε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο πρόταση κανονισμού (COM(2001) 784 τελικό - 2001/0305 (COD)).

Στην ολομέλειά της στις 17 και 18 Ιουλίου 2002 η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή εξέδωσε ευνοϊκή γνώμη.

Η Επιτροπή των Περιφερειών δεν εξέδωσε γνώμη.

Στις 24 Oκτωβρίου 2002 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε την πρόταση σε πρώτη ανάγνωση με ορισμένες τροπολογίες.

Στις 4 Δεκεμβρίου 2002 η Επιτροπή ενέκρινε τροποποιημένη πρόταση στην οποία είχε ενσωματώσει ορισμένες από τις τροπολογίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (COM(2002) 717 τελικό).

Στις 18 Mαρτίου 2003 το Συμβούλιο εξέδωσε κοινή θέση με ειδική πλειοψηφία.

Στις 25 Mαρτίου 2003 η Επιτροπή εξέδωσε γνώμη για την κοινή θέση (SEC(2003) 361 τελικό).

Στις 3 Ιουλίου 2003 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέδωσε, σε δεύτερη ανάγνωση, ψήφισμα τροποποίησης της κοινής θέσης.

3. Στοχος τησ προτασησ

Το 1991 η Κοινότητα εξέδωσε κανονισμό για την αποζημίωση των επιβατών σε περίπτωση άρνησης επιβίβασης σε προγραμματισμένες πτήσεις λόγω υπερκράτησης θέσεων. Έτσι οι επιβάτες έχουν το δικαίωμα, σε περίπτωση που δεν τους επιτραπεί η επιβίβαση σε αερολιμένα της Κοινότητας, χρηματικής αποζημίωσης, επιλογής μεταξύ άλλης πτήσης ή επιστροφής του αντιτίμου του εισιτηρίου τους και της παροχής μέριμνας εν αναμονή άλλης μεταγενέστερης πτήσης (παροχή γευμάτων και καταλύματος). Αυτό υπήρξε ένα σημαντικό βήμα στη δημιουργία δικαιωμάτων για τους επιβάτες των αεροπορικών μεταφορών.

Το 2001 η Επιτροπή ενέκρινε πρόταση με σκοπό την περαιτέρω προστασία των επιβατών, η οποία μεταξύ άλλων εισήγαγε μέτρα για να μειωθεί η συχνότητα της άρνησης επιβίβασης. Σε περίπτωση άρνησης επιβίβασης, η πρόταση υποχρέωνε τους αερομεταφορείς να ζητούν κατ'αρχήν ποιοι από τους επιβάτες δέχονται εθελοντικά να παραιτηθούν των κρατήσεών τους με αντάλλαγμα συμπεφωνημένα οφέλη. Έτσι, θα επιτρεπόταν στις αεροπορικές εταιρείες να επιβάλλουν άρνηση επιβίβασης, μόνον εάν δεν παρουσιασθούν αρκετοί εθελοντές. Στην περίπτωση αυτή, θα όφειλαν να αποζημιώνουν τους επιβάτες και να τους παρέχουν συνδρομή όπως συμβαίνει με τον παρόντα κανονισμό. Για να δοθεί στις αεροπορικές εταιρείες ισχυρό κίνητρο για την ανεύρεση εθελοντών και για να αποφεύγεται σοβαρά η άρνηση επιβίβασης παρά τη θέληση των επιβατών, η πρόταση όριζε υψηλότερη αποζημίωση από εκείνη που ισχύει με βάση τον ισχύοντα κανονισμό.

Επίσης, ο προτεινόμενος κανονισμός επεκτείνει τα δικαιώματα που προαναφέρθηκαν:

- στις ματαιώσεις πτήσεων όταν ευθύνεται η αεροπορική εταιρεία, με σκοπό μεταξύ άλλων να μειωθεί ο αριθμός των επιβατών που υφίσταται καθυστερημένες ματαιώσεις πτήσεων.

- στις μη προγραμματισμένες πτήσεις. επειδή οι πτήσεις αυτές συχνά χρησιμοποιούνται για τα οργανωμένα ταξίδια, ο κανονισμός ορίζει υποχρεώσεις στους ταξιδιωτικούς πράκτορες όπως και στις αεροπορικές εταιρείες.

- στις πτήσεις επιστροφής από τρίτες χώρες προς την Κοινότητα, όταν αυτές εκτελούνται από κοινοτικούς αερομεταφορείς.

Η πρόταση δημιουργεί επίσης βασικά δικαιώματα για τους επιβάτες που αντιμετωπίζουν μεγάλες καθυστερήσεις πτήσεων.

4. Γνωμη τησ Επιτροπησ για τισ τροπολογιεσ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλιου

Στην ανακοίνωσή της στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με την κοινή θέση του Συμβουλίου (SEC(2003) 361), η Επιτροπή δήλωνε ότι η κοινή θέση δεν μετέβαλε τους στόχους και την προσέγγιση της πρότασής της και επομένως ότι μπορούσε να την δεχθεί, αν και θα προτιμούσε να είναι υψηλότερη η αποζημίωση.

Tο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε σε δεύτερη ανάγνωση δέκα πέντε τροπολογίες, από τις οποίες η Επιτροπή αποδέχεται οκτώ εξ ολοκλήρου ή εν μέρει, διότι συμβαδίζουν με τους στόχους της πρότασής της.

4.1. Τροπολογίες δεκτές από την Επιτροπή

Η τροπολογία 8 ουσιαστικά αλλάζει το χρονικό περιθώριο εμφάνισης του επιβάτη στον έλεγχο εισιτηρίων και αποσκευών, εφόσον δεν έχει καθορισθεί από τον αερομεταφορέα ή τον ταξιδιωτικό πράκτορα, από τριάντα σε εξήντα λεπτά της ώρας πριν την ανακοινωμένη ώρα αναχώρησης. Αυτό το μεγαλύτερο χρονικό περιθώριο κρίνεται ότι αρμόζει καλύτερα λόγω της ενίσχυσης των διαδικασιών ελέγχου μετά την 11η. Σεπτεμβρίου 2001. Το σχετικό σημείο της πρότασης είναι το άρθρο 3 παράγραφος 2 σημείο (α).

Η τροπολογία 11 ευθυγραμμίζει, πρώτον, τις ζώνες απόστασης στην περίπτωση παροχής συνδρομής στους επιβάτες που υπέστησαν καθυστέρηση πτήσης με εκείνες του άρθρου 7, παράγραφος 1 (ύψος αποζημίωσης), διευκρινίζοντας και απλουστεύοντας έτσι την πρόταση. Το σχετικό σημείο της πρότασης είναι το άρθρο 6 παράγραφος 1.

Δεύτερον, περιορίζει τα δικαιώματα των επιβατών στην παροχή συνδρομής βάσει του άρθρου 9 (γεύματα και κατάλυμα), αίροντας το δικαίωμα στην παροχή συνδρομής βάσει του άρθρου 8 (επιλογή μεταξύ επιστροφής του αντιτίμου του εισιτηρίου και αλλαγής της πτήσης). Στην πραγματικότητα η παροχή συνδρομής βάσει του άρθρου 8 θα μπορούσε να δημιουργήσει αναστάτωση και περισσότερες καθυστερήσεις σε ορισμένες περιπτώσεις, παραδείγματος χάριν όταν φθάνει μια καθυστερημένη πτήση τη στιγμή που επιστρέφεται το αντίτιμο του εισιτηρίου στους επιβάτες ή όταν αυτοί μεταφέρονται σε άλλες πτήσεις. Θα ήρε επίσης την εξαίρεση όταν ο αερομεταφορέας μπορεί να αποδείξει ότι δεν ευθύνεται για την καθυστέρηση. Αυτό κρίνεται δικαιολογημένο διότι έτσι εξασφαλίζεται ότι θα παρέχεται συνδρομή στους επιβάτες σε όλες τις περιπτώσεις.

Η τροπολογία 12 ευθυγραμμίζει τις ζώνες απόστασης στην περίπτωση μείωσης της αποζημίωσης για μικρότερες καθυστερήσεις με εκείνες του άρθρου 7, παράγραφος 1, (ύψος αποζημίωσης), διευκρινίζοντας και απλουστεύοντας έτσι την πρόταση. Το σχετικό σημείο της πρότασης είναι το άρθρο 7 παράγραφος 2.

Η τροπολογία 13 (δεύτερο στοιχείο αναδιατυπωμένο) προσθέτει τη λέξη "προγραμματισμό" στο τέλος του άρθρου 8, παράγραφος 1, σημείο γ). Έτσι καθίσταται σαφές ότι δεν υποχρεώνονται συγκεκριμένα οι αερομεταφορείς και οι ταξιδιωτικοί πράκτορες να οργανώνουν απρογραμμάτιστες πτήσεις σε περίπτωση άρνησης επιβίβασης ή ματαίωσης μιας πτήσης. Το σχετικό σημείο της πρότασης είναι το άρθρο 8 παράγραφος 1 σημείο (γ).

Η τροπολογία 14 ευθυγραμμίζει τις ζώνες απόστασης στην περίπτωση επιστροφής του εισιτηρίου όταν μεταφέρεται ο επιβάτης από θέση υψηλότερης κλάσης σε θέση χαμηλότερης κλάσης με εκείνες του άρθρου 7, παράγραφος 1, (ύψος αποζημίωσης), διευκρινίζοντας και απλουστεύοντας έτσι την πρόταση. Το σχετικό σημείο της πρότασης είναι το άρθρο 10 παράγραφος 2.

Η τροπολογία 16 επιτρέπει στους ταξιδιωτικούς πράκτορες να προβάλλουν αξιώσεις έναντι των αερομεταφορέων που εκτελούν τις πτήσεις και το αντίστροφο. Αυτό είναι λογικό διότι αμφότεροι θα μπορούσαν να ευθύνονται για τη δημιουργία καταστάσεων στις οποίες θα όφειλαν να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους προς τους επιβάτες. Ωστόσο, η προσθήκη αυτή πρέπει να διατυπωθεί με τον τρόπο που έχει διατυπωθεί το δικαίωμα στην κοινή θέση για λόγους σαφήνειας και συνοχής. Το σχετικό σημείο της πρότασης είναι το άρθρο 13.

Η τροπολογία 19 μεταθέτει κατά ένα έτος την έκθεση της Επιτροπής. Έτσι η Επιτροπή θα έχει περισσότερο χρόνο για να συγκεντρώσει πληρέστερες πληροφορίες σχετικά με τη λειτουργία και τα αποτελέσματα του κανονισμού. Το σχετικό σημείο της πρότασης είναι η εισαγωγική πρόταση του άρθρου 17.

Η τροπολογία 20 μεταθέτει την ημερομηνία έναρξης ισχύος του κανονισμού από τρεις σε δώδεκα μήνες από τη δημοσίευσή του. Έτσι δίδεται χρόνος στους αερομεταφορείς και τους ταξιδιωτικούς πράκτορες να συνάψουν νέες συμβάσεις και να προετοιμασθούν κατά τα άλλα για την εφαρμογή της πρότασης. Το σχετικό σημείο της πρότασης είναι το άρθρο 19.

4.2. Τροπολογίες που απέρριψε η Επιτροπή

Η τροπολογία 2 προσθέτει μια αιτιολογική σκέψη, σύμφωνα με την οποία πρέπει να είναι ίση η μεταχείριση των επιβατών όλων των τρόπων μεταφοράς. Παρά το γεγονός ότι η Επιτροπή προτίθεται να λάβει πρωτοβουλίες για την προστασία των δικαιωμάτων των επιβατών που χρησιμοποιούν άλλους τρόπους μεταφοράς, το θέμα είναι εκτός πεδίου εφαρμογής της παρούσας πρότασης. Το σχετικό σημείο της πρότασης είναι η νέα αιτιολογική σκέψη 13.

Η τροπολογία 4 αλλάζει μια αιτιολογική σκέψη κατά τρόπο ώστε οι επιπτώσεις πολλών αποφάσεων που αφορούν τον έλεγχο εναέριας κυκλοφορίας να θεωρούνται ως εξαιρετικές περιστάσεις, εξαιτίας των οποίων οι αερομεταφορείς δεν ευθύνονται για τις συνέπειες των καθυστερήσεων. Αυτό θα υπερέβαινε αδικαιολόγητα τον περιορισμό της ευθύνης των αερομεταφορέων σε ό,τι αφορά τις συνέπειες των καθυστερήσεων. Το σχετικό σημείο της πρότασης είναι η νέα αιτιολογική σκέψη 15.

Η τροπολογία 5 εξαιρεί τον "έμπορο λιανικής πώλησης" οργανωμένου ταξιδίου από τον ορισμό του "ταξιδιωτικού πράκτορα" και άρα τον εξαιρεί και από το πεδίο εφαρμογής της πρότασης. Ο ορισμός στην κοινή θέση είναι ακριβώς ο ίδιος με εκείνον στην οδηγία 90/314/EΟΚ για τα οργανωμένα ταξίδια, τις οργανωμένες διακοπές και τις οργανωμένες περιηγήσεις. Πρέπει να διατηρηθεί ως έχει για να μην εισαχθούν διαφορετικοί ορισμοί στην κοινοτική νομοθεσία και να μη δημιουργηθεί σύγχυση. Το σχετικό σημείο της πρότασης είναι το άρθρο 2 σημείο (δ).

Η τροπολογία 6 περιορίζει τα δικαιώματα χρηματικής αποζημίωσης και αλλαγής πτήσης, οριοθετώντας τον "τελικό προορισμό" σε εκείνον που μπορεί να επιτευχθεί χωρίς δυσχέρειες με πτήσεις ανταπόκρισης (όταν χρησιμοποιούνται πτήσεις ανταπόκρισης). Ο όρος " χωρίς δυσχέρειες" δεν είναι αρκετά σαφής και δεν θα μπορούσε να παρέχει ασφάλεια δικαίου. Εάν ερμηνευθεί ευρέως, θα περιόριζε τις υποχρεώσεις στους αερομεταφορείς και άρα και τα δικαιώματα των επιβατών σε απαράδεκτο βαθμό. Το σχετικό σημείο της πρότασης είναι το άρθρο 2 σημείο (η).

Η τροπολογία 7 ορίζει ως "ματαιωμένη πτήση" μια πτήση που δεν πραγματοποιήθηκε αλλά είχε καταχωρισθεί σε ηλεκτρονικό σύστημα κράτησης θέσεων επί επτά ημέρες πριν την ημερομηνία αναμενόμενης αναχώρησης. Αυτό όμως θα περιόριζε πολύ τα δικαιώματα των επιβατών. Πρώτον, ορισμένοι αερομεταφορείς δεν χρησιμοποιούν ηλεκτρονικά συστήματα κράτησης θέσεων ενώ άλλοι γνωστοποιούν τις κρατήσεις τους απευθείας στους πελάτες. Στις περιπτώσεις αυτές, πτήσεις που δεν πραγματοποιούνται δεν είναι ποτέ δυνατόν να θεωρηθεί ότι ματαιώθηκαν, διότι δεν καταχωρίζονται σε ηλεκτρονικό σύστημα κράτησης θέσεων. Δεύτερον, εάν ένας αερομεταφορέας αφαιρέσει μια πτήση από ένα ηλεκτρονικό σύστημα κράτησης θέσεων, είτε κατά τη διάρκεια αυτών των επτά ημερών είτε πριν, δεν θα θεωρηθεί ότι η πτήση ματαιώθηκε. Το σχετικό σημείο της πρότασης είναι το άρθρο 2 νέο σημείο (ιαα).

Και με τους δύο τρόπους, η τροπολογία θα εξουδετέρωνε το στόχο της πρότασης και, ιδίως, θα αντέβαινε το άρθρο 5 παράγραφος 1 της κοινής θέσης, το οποίο αποκαθιστά ικανοποιητική ισορροπία μεταξύ συμφερόντων επιβατών και αερομεταφορέων.

Η τροπολογία 13 (πρώτο στοιχείο) περιορίζει το δικαίωμα αλλαγής πτήσης στη διάρκεια ισχύος του εισιτηρίου. Ο περιορισμός αυτός δεν δικαιολογείται και στην πράξη θα μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία διαφορετικών δικαιωμάτων για τους επιβάτες εξαιτίας και μόνον της διαφορετικής διάρκειας ισχύος των εισιτηρίων τους. Το σχετικό σημείο της πρότασης είναι το άρθρο 8 παράγραφος 1 σημείο (γ).

Η τροπολογία 15 αίρει τη ρήτρα σχετικά με τη δυνατότητα των δικαστηρίων να αφαιρούν την αποζημίωση που χορηγείται βάσει του κανονισμού από την αποζημίωση που επιδικάζουν. Η ρήτρα πρέπει να διατηρηθεί, διότι θα επιτρέπει στα δικαστήρια να αποφεύγουν την επιδίκαση διπλής αποζημίωσης από τους αερομεταφορείς (την αποζημίωση που επιδικάζουν συν την αποζημίωση που οι αερομεταφορείς υποχρεούνται να καταβάλλουν βάσει του προτεινόμενου κανονισμού). Το σχετικό σημείο της πρότασης είναι το άρθρο 12 παράγραφος 1.

Η τροπολογία 17 επιτρέπει στους αερομεταφορείς να προβάλλουν αξιώσεις έναντι δημοσίων υπηρεσιών, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται οι φορείς διαχείρισης της εναέριας κυκλοφορίας και οι φορείς διαχείρισης των αερολιμένων. Αυτό είναι εκτός πεδίου εφαρμογής της πρότασης. Το σχετικό σημείο της πρότασης είναι το άρθρο 13 παράγραφος 1 νέο σημείο (α).

5. Συμπερασμα

Σύμφωνα με το άρθρο 250 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ, η Επιτροπή τροποποιεί αναλόγως την πρότασή της.