Ειδική έκθεση Εφαρμόζοντας την  
αρχή της οικονομίας: 
συγκράτηση των 
δαπανών για τις 
χρηματοδοτούμενες από 
την ΕΕ επιχορηγήσεις 
έργων αγροτικής 
ανάπτυξηςEL 2014  αριθ.  22
ΕΥΡΩΠΑÏK Ο
ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ
ΣΥΝΕ∆ΡΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙO  
12, rue Alcide De Gasperi  
1615 Luxembourg  
LUXEMBOURG
Τηλ +352 4398-1
E-mail: eca-info@eca.europa.eu  
Internet: http://eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditorsECA  
YouTube: EUAuditorsECA
Περισσότερες πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Ένωση παρέχονται από το διαδίκτυο ( http://europa.eu ).
Λουξεμβούργο: Υπηρεσία Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 2014
ISBN 978-92-872-1390-7
doi: 10.2865/21590
© Ευρωπαϊκή Ένωση, 2015
Επιτρέπεται η αναπαραγωγή με αναφορά της πηγής.
Printed in Luxembourg
Εφαρμόζοντας την 
αρχή της οικονομίας: 
συγκράτηση των 
δαπανών για τις 
χρηματοδοτούμενες από 
την ΕΕ επιχορηγήσεις 
έργων αγροτικής 
ανάπτυξης
(υποβαλλόμενη δυνάμει του άρθρου 287, παράγραφος 4, 
δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ)Ειδική έκθεσηEL 2014  αριθ.  22
02
 Περιεχόμενα
Σημεία
 Γλωσσάριο
I—IX Σύνοψη
1—15 Εισαγωγή
16—20 Εμβέλεια και τρόπος προσέγγισης του ελέγχου
21—100 Παρατηρήσεις
21—35 Μέρος Ι— Κατευθυντήριες οδηγίες, εποπτεία και διορθώσεις: η ευθύνη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής 
για τη διασφάλιση της ορθής δαπάνης των κονδυλίων της ΕΕ για την αγροτική ανάπτυξη
24—29 Όταν στο πλαίσιο των ελέγχων διαπιστώθηκαν αδυναμίες στους  ελέγχους των δαπανών των έργων, 
η Επιτροπή αντέδρασε προτείνοντας δημοσιονομικές διορθώσεις και ενθαρρύνοντας τα κράτη μέλη να 
καταρτίσουν σχέδια δράσης
30—31 Η διαχείριση των δαπανών θα ήταν καλύτερη εάν η Επιτροπή είχε εκδώσει κατευθυντήριες οδηγίες και είχε 
εντοπίσει τις αδυναμίες πολύ νωρίτερα κατά την περίοδο προγραμματισμού
32—35 Μολονότι οι πρόσφατες πρωτοβουλίες της Επιτροπής απέφεραν ορισμένα αποτελέσματα, τα σχέδια 
δράσης δεν αντιμετώπιζαν αρκετά εμπεριστατωμένα τους κινδύνους που συνδέονται με τον εύλογο 
χαρακτήρα των δαπανών
36—55 Μέρος ΙΙ —Αποτροπή του καθορισμού προδιαγραφών υψηλότερων των αναγκαίων: προσεγγίσεις 
για τη διασφάλιση του εύλογου χαρακτήρα των αντικειμένων για τα οποία εγκρίνεται επιχορήγηση
38—42 Ο περιορισμός των επιχορηγήσεων στις δαπάνες που αφορούν τυποποιημένες προδιαγραφές είναι μια 
απλή και αποτελεσματική προσέγγιση όταν υπάρχουν πολλά παρόμοια έργα ή κοινά είδη δαπανών
43—55 Όσον αφορά άλλα μέτρα, στις αιτιολογημένες βάσει του κινδύνου περιπτώσεις, οι προτεινόμενες δαπάνες 
πρέπει να αξιολογούνται ώστε να διασφαλίζεται ο εύλογος χαρακτήρας των προδιαγραφών
56—87 Μέρος ΙΙΙ — Εξασφαλίζοντας την καλύτερη τιμή: προσεγγίσεις για τη διασφάλιση του εύλογου 
χαρακτήρα των τιμών των εγκριθέντων αντικειμένων
58—63 Η κατά το δυνατό χρήση απλουστευμένων επιλογών απλουστευμένης απόδοσης δαπανών (ή η χρήση 
μέγιστου κόστους κατά τον ίδιο τρόπο), όπου είναι εφικτό, περιορίζει αποτελεσματικά, εφόσον οριστούν 
στο κατάλληλο επίπεδο, τον κίνδυνο των υπερβολικών τιμών εφόσον οριστούν στο κατάλληλο επίπεδο
64—74 Η σύγκριση των τιμών των αντικειμένων που περιέχονται στην αίτηση με ανεξάρτητα στοιχεία για τις τιμές 
μπορεί να παρέχει διασφάλιση για τον εύλογο χαρακτήρα των τιμών, αλλά η εφαρμογή της προσέγγισης 
αυτής μπορεί να είναι δυσχερής
75—85 Η σύγκριση των προσφορών διαφορετικών προμηθευτών είναι ενδεχομένως μια απλή μέθοδος 
διαπίστωσης των τιμών που ισχύουν στην αγορά, αλλά απαιτούνται ασφαλιστικές δικλίδες έναντι των 
κινδύνων χειραγώγησης και απάτης
03 Περιεχόμενα
86—87 Στις περιπτώσεις που απαιτείται η άσκηση κρίσης, η γνωμοδότηση ανεξάρτητου εμπειρογνώμονα 
ή επιτροπής αξιολόγησης μπορεί να παράσχει πολύτιμη διασφάλιση κατά τρόπο ιδιαιτέρως αποδοτικό από 
οικονομική άποψη, όταν επικεντρώνεται σε περιπτώσεις που εμφανίζουν υψηλότερο κίνδυνο
88—92 Μέρος ΙV — Συνεχής επαγρύπνηση μετά την έγκριση του έργου: προσεγγίσεις για τη διασφάλιση 
του εύλογου χαρακτήρα των δαπανών που πράγματι αποδίδονται
90—91 Τα συστήματα ελέγχου πρέπει να εντοπίζουν και να ελέγχουν τυχόν ουσιώδεις τροποποιήσεις που 
πραγματοποιήθηκαν στο έργο μετά την έγκριση της επιχορήγησης, προκειμένου να εξασφαλίζεται ότι οι 
δαπάνες που θα αποδοθούν παραμένουν εύλογες
92—94 Η ύπαρξη σαφών κανόνων, ρητών δηλώσεων και η διενέργεια ελέγχων σε δείγματα πληρωμών μπορούν 
να αποτρέψουν την απόκρυψη εκπτώσεων, μειώσεων τιμών ή άλλων, παρεχόμενων από τον προμηθευτή 
οφελών, που μειώνουν το πραγματικό κόστος
95—100 Μέρος V — Εξασφάλιση της αποδοτικότητας: προσεγγίσεις που διασφαλίζουν ότι το επίπεδο των 
απαιτήσεων και των ελέγχων είναι ανάλογο με το επίπεδο του κινδύνου
96—98 Όταν η πιθανότητα και ο πιθανός αντίκτυπος των κινδύνων είναι χαμηλός, μπορούν να σχεδιάζονται 
συστήματα ελέγχου τα οποία ελαχιστοποιούν τη διοικητική επιβάρυνση
99—100 Αντικείμενα υψηλής αξίας, έργα με υψηλούς συντελεστές ενίσχυσης και άλλοι παράγοντες κινδύνου 
δικαιολογούν αυξημένο επίπεδο ελέγχων
101  — 111 Συμπεράσματα και συστάσεις
 Παράρτημα I —  Ερωτηματολόγιο ελέγχου που κατήρτισε το ΕΕΣ για την αξιολόγηση  
του σχεδιασμού των συστημάτων ελέγχου σε σχέση με τους κινδύνους  
που συνδέονται με τις δαπάνες στον τομέα της αγροτικής ανάπτυξης
 Παράρτημα II —  Προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης που επελέγησαν για εξέταση βάσει 
εγγράφων
 Παράρτημα III —  Χρησιμοποίηση απλουστευμένων επιλογών απόδοσης δαπανών  
στα 88 προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης
 Παράρτημα IV —  Επισκόπηση των προσεγγίσεων που ακολουθήθηκαν στα προγράμματα 
αγροτικής ανάπτυξης που επελέγησαν για εξέταση βάσει εγγράφων
 Απαντήσεις της Επιτροπής
04
 Γλωσσάριο
Απόδοση των πραγματικών δαπανών : επιχορήγηση βάσει των επιλέξιμων πραγματοποιηθεισών δαπανών. Συνήθως, 
ο δικαιούχος πρέπει να υποβάλει ως απόδειξη τα εξοφληθέντα τιμολόγια.
Αποτελέσματα : οι άμεσες συνέπειες ή μεταβολές που προκύπτουν από την υλοποίηση ενός έργου.
Αρχές των κρατών μελών : τα κράτη μέλη ή οι περιφέρειές τους ορίζουν μια διαχειριστική αρχή , η οποία είναι 
υπεύθυνη για τον σχεδιασμό, την υλοποίηση και την αξιολόγηση του προγράμματος αγροτικής ανάπτυξης, καθώς και 
έναν οργανισμό πληρωμών , ο οποίος μπορεί να αναλαμβάνει ορισμένα από τα εν λόγω καθήκοντα και πραγματοποιεί 
πληρωμές στους δικαιούχους των επιχορηγήσεων.
Επιλογές απλουστευμένης απόδοσης δαπανών : επιχορηγήσεις ανεξάρτητες από τις όντως πραγματοποιηθείσες 
δαπάνες. Οι κύριες επιλογές απλουστευμένης απόδοσης δαπανών είναι οι εξής:
 οΤυποποιημένο μοναδιαίο κόστος : το ποσό της επιχορήγησης υπολογίζεται βάσει ενός μοναδιαίου κόστους που 
προσδιορίζεται εκ των προτέρων.
Παραδείγματος χάριν, ένας ιδιοκτήτης γης λαμβάνει επιχορήγηση προκειμένου να φυτέψει έναν νέο, φιλικό προς την 
άγρια ζωή, φράκτη από θάμνους χρησιμοποιώντας αυτόχθονα είδη δένδρων. Το τυποποιημένο μοναδιαίο κόστος 
ανά μέτρο φράκτη είναι 50 ευρώ. Εάν ο ιδιοκτήτης γης δημιουργήσει φράκτη μήκους 100 μέτρων, θα του καταβληθεί 
επιχορήγηση 5 000 ευρώ (50 ευρώ x 100), ανεξαρτήτως των πραγματικών δαπανών στις οποίες υποβλήθηκε για την 
αγορά των φυτών και τη δημιουργία του φράκτη.
 οΧρηματοδότηση με σταθερούς συντελεστές : το ποσό της επιχορήγησης καθορίζεται για συγκεκριμένες κατηγορίες 
επιλέξιμων δαπανών με την εφαρμογή ποσοστού σε άλλες κατηγορίες επιλέξιμων δαπανών.
Παραδείγματος χάριν, ένας κτηνοτρόφος λαμβάνει επιχορήγηση για την κατασκευή νέου στάβλου για βοοειδή, 
κόστους 100 000 ευρώ. Ο σταθερός συντελεστής που εφαρμόζεται για τις αμοιβές των μηχανικών και των τοπογρά -
φων είναι 10 %. Ο κτηνοτρόφος θα εισπράξει, εκτός της επιχορήγησης για την κατασκευή, και επιχορήγηση ύψους 
10 000 ευρώ για να καλύψει τις αμοιβές των μηχανικών και των τοπογράφων, ανεξαρτήτως των πραγματικών αμοιβών 
που θα καταβληθούν.
 οΚατ’ αποκοπή ποσά : επιχορήγηση προκαθορισμένου ύψους που καταβάλλεται με την ολοκλήρωση συγκεκριμένων 
δραστηριοτήτων/υλοποιήσεων ή αποτελεσμάτων.
Παραδείγματος χάριν, ένας δήμος λαμβάνει επιχορήγηση για τη διοργάνωση μιας εκδήλωσης. Το κατ’ αποκοπή ποσό 
για τέτοιες εκδηλώσεις είναι 10 000 ευρώ. Ο δήμος θα λάβει αυτό το ποσό, ανεξαρτήτως των πραγματικών δαπανών 
στις οποίες θα υποβληθεί, υπό την προϋπόθεση ότι πληροί τους όρους της επιχορήγησης σχετικά, αφενός, με τον 
αριθμό των συμμετεχόντων και, αφετέρου, με τη διάρκεια της εκδήλωσης.
Έργο : επένδυση, υπηρεσία ή άλλη δραστηριότητα για την οποία ζητείται/εισπράττεται επιχορήγηση.
05 Γλωσσάριο
Μέτρο : καθεστώς ενισχύσεων για την εφαρμογή μιας πολιτικής. Το μέτρο ορίζει τους κανόνες σχετικά με τα έργα που 
μπορούν να χρηματοδοτηθούν. Επενδυτικά μέτρα  είναι τα μέτρα στο πλαίσιο των οποίων παρέχεται χρηματοδοτική 
στήριξη για την απόκτηση μηχανημάτων και εξοπλισμού, για κατασκευαστικές εργασίες ή για εργασίες όπως 
ηδενδροφύτευση δασικής έκτασης.
Περίοδος προγραμματισμού : η περίοδος που καλύπτουν τα προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης. Ο συγκεκριμένος 
έλεγχος αφορά την περίοδο 2007-2013. Οι πληρωμές για έργα που χρηματοδοτήθηκαν στο πλαίσιο αυτής της περιόδου 
μπορούν να πραγματοποιηθούν έως τον Δεκέμβριο του 2015. Τα προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης για την περίοδο 
2014-2020 δεν είχαν εγκριθεί κατά τον χρόνο διενέργειας του συγκεκριμένου ελέγχου.
Πρόγραμμα αγροτικής ανάπτυξης (ΠΑΑ) : έγγραφο που καταρτίζει ένα κράτος μέλος και εγκρίνει η Επιτροπή για τον 
σχεδιασμό και την υλοποίηση της πολιτικής αγροτικής ανάπτυξης της ΕΕ σε περιφερειακό ή εθνικό επίπεδο.
Συστήματα ελέγχου : το σύνολο των κανόνων και των διαδικασιών που χρησιμοποιούνται για τη διαχείριση ενός 
οργανισμού ή ενός προγράμματος δαπανών με σκοπό την επίτευξη των στόχων του.
Τιμές αναφοράς : τιμές εξοπλισμού, μηχανημάτων, υλικών κατασκευών ή κατασκευαστικών εργασιών, κόστος εργασίας 
κ.λπ. σε σύγκριση με τις οποίες οι αρχές των κρατών μελών αξιολογούν τις δαπάνες των έργων που προτείνονται στις 
αιτήσεις επιχορήγησης.
Υλοποιήσεις : όσα παράγονται ή επιτυγχάνονται με την υλοποίηση ενός «έργου».
Φαινόμενο περιττών δαπανών : εξωραϊσμός πέραν του αναγκαίου ή προσθήκη δαπανηρών και περιττών στοιχείων 
ή βελτιώσεων. Στην παρούσα έκθεση, ο όρος «φαινόμενο περιττών δαπανών» αναφέρεται στην απόκτηση αντικειμένων 
(ή υπηρεσιών) υψηλότερης ποιότητας ή προδιαγραφών από ό,τι είναι αναγκαίο: παραδείγματος χάριν αγορά πολυτελούς 
αυτοκινήτου αντί ενός οικονομικού χρηστικού οχήματος.
06
 Σύνοψη
I
Ο συγκεκριμένος έλεγχος αφορά τις δαπάνες της πολι -
τικής αγροτικής ανάπτυξης της ΕΕ. Επικεντρώνεται στις 
επιχορηγήσεις που χορηγούνται για επενδύσεις και άλλα 
έργα τα οποία υλοποιούνται από γεωργούς, επιχειρήσεις, 
τοπικές αρχές και άλλους φορείς σε αγροτικές περιοχές. 
Η διαχείριση των εν λόγω επιχορηγήσεων, οι οποίες 
αντιστοιχούν στο ήμισυ περίπου των 100 δισεκατομμυ -
ρίων ευρώ των προγραμματισμένων δαπανών της ΕΕ 
για την περίοδο 2007-2013, ασκείται από τις αρχές των 
κρατών μελών υπό την εποπτεία της Επιτροπής.
II
Δεδομένου του ύψους των διακυβευόμενων ποσών, η ΕΕ 
και τα κράτη μέλη έχουν κοινό συμφέρον να εξασφα -
λίζουν τη συγκράτηση των δαπανών που αφορούν τις 
επιχορηγήσεις για την αγροτική ανάπτυξη. Αυτό αποτελεί 
βασικό στοιχείο της «χρηστής δημοσιονομικής διαχείρι -
σης» την οποία απαιτούν οι δημοσιονομικοί κανονισμοί 
της ΕΕ, στο πλαίσιο της οποίας όλοι οι υπεύθυνοι για 
τη διαχείριση του προϋπολογισμού της ΕΕ οφείλουν να 
εφαρμόζουν την αρχή της οικονομίας, ήτοι την στήριξη 
των κατάλληλων δράσεων  στην καλύτερη δυνατή τιμή .
III
Το Συνέδριο ελέγχει ετησίως τις δαπάνες για την αγρο -
τική ανάπτυξη και παρουσιάζει τις διαπιστώσεις του στις 
ετήσιες και ειδικές εκθέσεις του. Μια διαπίστωση που 
έχει διατυπωθεί επανειλημμένως είναι ότι οι αρχές των 
κρατών μελών δεν διασφαλίζουν επαρκώς τον εύλογο 
χαρακτήρα των δαπανών που εγκρίνονται στο πλαίσιο 
επιχορηγήσεων για την αγροτική ανάπτυξη. Η ανάγκη 
βελτίωσης της δημοσιονομικής διαχείρισης σε αυτόν 
τον τομέα είναι σαφής. Η διαπίστωση αυτή οδήγησε το 
Συνέδριο να εξετάσει λεπτομερώς τους κινδύνους και τις 
προσεγγίσεις που ακολούθησαν η Επιτροπή και τα κράτη 
μέλη για την αντιμετώπιση των εν λόγω κινδύνων.IV
Το Συνέδριο διαπίστωσε ότι οι προσεγγίσεις που εφαρμό -
στηκαν δεν ήταν οι αποτελεσματικότερες για τη συγκρά -
τηση των δαπανών για την αγροτική ανάπτυξη. Η Επι -
τροπή αντέδρασε αφού ανέκυψαν προβλήματα, αντί να 
διασφαλίσει εξ αρχής την αρτιότητα των συστημάτων. Τα 
συστήματα ελέγχου των κρατών μελών είτε αντιμετώπι -
σαν μόνον ορισμένους από τους κινδύνους όσον αφορά 
την αρχή της οικονομίας είτε εμφάνιζαν αδυναμίες. 
Υπήρχαν αποτελεσματικότερες προσεγγίσεις, οι οποίες, 
ωστόσο, δεν εφαρμόζονταν ευρέως.
V
Η Επιτροπή δεν παρείχε καθοδήγηση ούτε διέδωσε ορθές 
πρακτικές κατά την έναρξη της περιόδου προγραμμα -
τισμού 2007-2013: δεν διασφάλισε την αποτελεσματι -
κότητα των συστημάτων των κρατών μελών προτού τα 
τελευταία αρχίσουν να εγκρίνουν σημαντικό αριθμό 
επιχορηγήσεων. Όταν ανέλαβε ενεργότερο ρόλο, το 
μεγαλύτερο ποσοστό των επιχορηγήσεων έργων είχε ήδη 
εγκριθεί. Ωστόσο, από το 2012, η Επιτροπή υιοθέτησε μια 
ενεργότερη και περισσότερο συντονισμένη προσέγγιση. 
Εάν η εν λόγω προσέγγιση εξακολουθήσει να εφαρμόζε -
ται με μεγαλύτερη επικέντρωση στην τήρηση της αρχής 
της οικονομίας, θα επιτευχθεί καλύτερη δημοσιονομική 
διαχείριση την επόμενη περίοδο προγραμματισμού.
VI
Όσον αφορά τα κράτη μέλη, το 2014, τα 15 μεγαλύτερα 
προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης είχαν καθιερώσει 
στο σύνολό τους τα βασικά συστήματα που απαιτούσαν 
οι κανονισμοί για τον έλεγχο των δαπανών για την αγρο -
τική ανάπτυξη. Εντούτοις, όλα τα προγράμματα παρουσί -
αζαν αδυναμίες όσον αφορά τους βασικούς κινδύνους, με 
αποτέλεσμα, συνολικά, οι δαπάνες των επιχορηγήσεων 
στον τομέα της αγροτικής ανάπτυξης δεν ελέγχονταν 
δεόντως. Η ανάλυση των πληροφοριών από το σύνολο 
των 88 ΠΑΑ υποδεικνύει ότι παρόμοια κατάσταση ισχύει 
σε όλη την ΕΕ. Συγκεκριμένα:
α) Τα συστήματα ελέγχου των κρατών μελών επικε -
ντρώθηκαν στις τιμές  των αντικειμένων ή των εργασι -
ών στις αιτήσεις επιχορήγησης, δίδοντας πολύ μικρό -
τερη προσοχή στον εύλογο χαρακτήρα των ίδιων των 
αντικειμένων ή στην οικονομική αποδοτικότητα της 
επιχορήγησης σε σχέση με τους στόχους πολιτικής. 
Αυτό ενέχει τον κίνδυνο εμφάνισης του φαινομένου 
περιττών δαπανών και της προβληματικής σχέσης 
κόστους -οφέλους.
Σύνοψη 07
β) Οι κύριες μέθοδοι που χρησιμοποιήθηκαν για να 
ελεγχθεί ο εύλογος χαρακτήρας των τιμών που 
περιλαμβάνονταν στις αιτήσεις επιχορηγήσεων ήταν 
η σύγκριση προσφορών από διαφορετικούς προμη -
θευτές ή η σύγκριση με τιμές αναφοράς. Το Συνέδριο 
διαπίστωσε ότι τα συστήματα ορισμένων κρατών 
μελών δεν παρείχαν επαρκή διασφάλιση για τον 
εύλογο χαρακτήρα των δαπανών —χρησιμοποιώντας 
παραδείγματος χάριν τιμές αναφοράς οι οποίες ήταν 
κατά 30 % υψηλότερες από τις πραγματικές τιμές της 
αγοράς.
γ) Οι επιχορηγήσεις εγκρίνονται εκ των προτέρων και 
καταβάλλονται αφότου ο αιτών αγοράσει τα σχετικά 
αντικείμενα ή πραγματοποιήσει τις εργασίες. Όταν 
πραγματοποιούνται μεταβολές σε ένα έργο μετά την 
έγκριση της επιχορήγησης, τα κενά στα συστήματα 
ορισμένων κρατών μελών κατέστησαν δυνατή την 
απόδοση δαπανών των οποίων ο εύλογος χαρακτή -
ρας δεν είχε ελεγχθεί.
δ) Όσον αφορά το επίπεδο των απαιτήσεων και των 
ελέγχων εν γένει, δεν ελήφθησαν υπ’ όψιν τα δια -
φορετικά επίπεδα κινδύνου. Πολλές αρχές κρατών 
μελών εφάρμοζαν την ίδια προσέγγιση είτε επρό -
κειτο για έλεγχο επιχορήγησης 10 000 ευρώ είτε 
για έλεγχο επιχορήγησης ενός εκατομμυρίου ευρώ. 
Στις περιπτώσεις που οι κίνδυνοι ήταν περιορισμέ -
νοι, δεν εφαρμόστηκαν ευρέως οι δυνατότητες 
απλούστευσης.
VII
Τα ανωτέρω οδηγούν το Συνέδριο στο συμπέρασμα ότι 
υπάρχει μεγάλο περιθώριο πραγματικής εξοικονόμησης 
πόρων στις επιχορηγήσεις έργων για την αγροτική ανά -
πτυξη την περίοδο προγραμματισμού 2014-2020, εφόσον 
εφαρμοσθούν καλύτερες προσεγγίσεις για τον έλεγχο 
των δαπανών. Τα κονδύλια που θα εξοικονομηθούν 
μπορούν να διατεθούν για τη χρηματοδότηση πρόσθε -
των έργων, τα οποία θα οδηγήσουν σε περισσότερες 
υλοποιήσεις και αποτελέσματα, καθώς και σε μεγαλύτερη 
επίτευξη των στόχων.
VIII
Το Συνέδριο διαπίστωσε επίσης ότι υπήρχαν εφικτές και 
οικονομικά αποδοτικές προσεγγίσεις για τις προσδιο -
ρισθείσες αδυναμίες —οι περισσότερες εκ των οποίων 
υλοποιούνται ήδη σε κάποιο κράτος μέλος.IX
Επομένως, το Συνέδριο συνιστά στην Επιτροπή και τα 
κράτη μέλη να διασφαλίσουν, πριν από την ανάληψη 
υποχρεώσεων για δαπάνες για τη νέα περίοδο προγραμ -
ματισμού, ότι οι προσεγγίσεις που ακολουθούνται σε όλα 
τα ΠΑΑ αντιμετωπίζουν τους κινδύνους που περιγράφο -
νται στην παρούσα έκθεση. Τα κριτήρια για την αξιολό -
γηση των κινδύνων παρουσιάζονται στο παράρτημα της 
έκθεσης. Η εκ των προτέρων αξιολόγηση από τις αρχές 
των κρατών μελών πρέπει να αποτελεί τμήμα αυτής της 
διαδικασίας. Το Συνέδριο συνιστά επίσης στην Επιτροπή 
και τα κράτη μέλη να ελέγξουν εγκαίρως κατά τη νέα 
περίοδο προγραμματισμού την αποδοτική και αποτελε -
σματική λειτουργία των συστημάτων.
08
 Εισαγωγή
Λόγοι για τη διενέργεια του 
ελέγχου: ο καλύτερος έλεγχος των 
δαπανών για την αγροτική 
ανάπτυξη θα μπορούσε να 
επιφέρει σημαντική εξοικονόμηση 
πόρων
01 
Ο συγκεκριμένος έλεγχος αφορά τις δα -
πάνες της πολιτικής αγροτικής ανάπτυ -
ξης της ΕΕ. Επικεντρώνεται στις επιχο -
ρηγήσεις οι οποίες χορηγήθηκαν για την 
κάλυψη των δαπανών επενδύσεων και 
άλλων έργων που υλοποίησαν γεωργοί, 
επιχειρήσεις, τοπικές αρχές και άλλοι 
φορείς στις αγροτικές περιοχές. Η διαχεί -
ριση των επιχορηγήσεων πραγματοποιεί -
ται από τις αρχές των κρατών μελών υπό 
την εποπτεία της Επιτροπής σύμφωνα 
με κανόνες που ορίζονται στους κανονι -
σμούς της ΕΕ1. Κατά γενικό κανόνα, οι εν 
λόγω επιχορηγήσεις εγκρίνονται βάσει 
των προδιαγραφών του έργου και των 
σχετικών τιμών που προτείνει ο αιτών, 
και καταβάλλονται αφότου ο αιτών αγο -
ράσει τα σχετικά αντικείμενα ή πραγμα -
τοποιήσει τις εργασίες.
02 
Κατά την περίοδο προγραμματισμού 
2007-2013, η ΕΕ προγραμμάτισε τη 
δαπάνη 100 δισεκατομμυρίων ευρώ 
σχεδόν για την αγροτική ανάπτυξη. Τα 
κράτη μέλη προγραμμάτισαν επίσης 
τη συνεισφορά επιπλέον 55 δισεκατομ -
μυρίων ευρώ από τους εθνικούς και 
περιφερειακούς προϋπολογισμούς τους. 
Δεδομένου του ύψους των διακυβευό -
μενων ποσών, η ΕΕ και τα κράτη μέλη 
έχουν κοινό συμφέρον να εξασφαλίζουν 
τη συγκράτηση των δαπανών που αφο -
ρούν τις επιχορηγήσεις για την αγρο -
τική ανάπτυξη. Αυτό αποτελεί βασικό 
στοιχείο της «χρηστής δημοσιονομικής 
διαχείρισης» που απαιτούν οι δημοσιο -
νομικοί κανονισμοί της ΕΕ, στο πλαίσιο 
της οποίας ζητείται από όλους τους 
υπευθύνους διαχείρισης του προϋπολο -
γισμού της ΕΕ να εφαρμόζουν τις αρχές 
της οικονομίας, της αποτελεσματικότη -
τας και της αποδοτικότητας.03 
Εντούτοις, το Συνέδριο, κατά τους 
ελέγχους του σχετικά με την πολιτι -
κή αγροτικής ανάπτυξης την περίοδο 
2007-2013, διαπίστωσε ότι οι εθνικές και 
περιφερειακές αρχές δεν διασφαλίζουν 
επαρκώς τον εύλογο χαρακτήρα των δα -
πανών των έργων για τα οποία δίδονται 
οι επιχορηγήσεις. Η Επιτροπή κατέληξε 
σε παρόμοια συμπεράσματα στο πλαίσιο 
του δικού της ελεγκτικού έργου. Περισ -
σότερες λεπτομέρειες παρατίθενται στα 
σημεία 24 έως 26.
04 
Τα ανωτέρω υποδεικνύουν ότι ο καλύτε -
ρος έλεγχος των δαπανών θα επέφερε 
σημαντική εξοικονόμηση πόρων στις 
επιχορηγήσεις έργων για την αγροτική 
ανάπτυξη, επιτυγχάνοντας παράλληλα 
τις ίδιες υλοποιήσεις και αποτελέσματα, 
καθώς και τους ίδιους στόχους. Κατά την 
άποψη του Συνεδρίου, είναι εφικτή η ση -
μαντική εξοικονόμηση πόρων. Η εξοι -
κονόμηση μερικών μόνον εκατοντάδων 
ευρώ σε σχέση με κάθε επενδυτικό έργο 
θα μπορούσε να οδηγήσει στην εξοικο -
νόμηση αρκετών εκατομμυρίων. Κάθε 
εξοικονόμηση πόρων κατά 1 % συνε -
πάγεται εξοικονόμηση 500 εκατομμυρί -
ων ευρώ για τον προϋπολογισμό της ΕΕ 
κατά τη διάρκεια της περιόδου προγραμ -
ματισμού2. Τα κονδύλια αυτά μπορούν 
να διατεθούν για τη χρηματοδότηση 
πρόσθετων έργων, τα οποία θα οδηγή -
σουν σε περισσότερες υλοποιήσεις και 
αποτελέσματα, καθώς και σε μεγαλύτερη 
επίτευξη των στόχων.1 Όσον αφορά την περίοδο 
προγραμματισμού 2007-2013, 
ισχύουν ο κανονισμός (EΚ) του 
Συμβουλίου αριθ. 1698/2005, 
της 20ής Σεπτεμβρίου 2005, 
για τη στήριξη της αγροτικής 
ανάπτυξης από το Ευρωπαϊκό 
Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής 
Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) (ΕΕ L 277 
της 21.10.2005, σ. 1), 
ο κανονισμός (EΚ) της 
Επιτροπής αριθ. 1974/2006, 
της 15ης Δεκεμβρίου 2006, για 
τη θέσπιση λεπτομερών 
κανόνων εφαρμογής του 
κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 
1698/2005 του Συμβουλίου για 
τη στήριξη της αγροτικής 
ανάπτυξης από το Ευρωπαϊκό 
Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής 
Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) (ΕΕ L 368 
της 23.12.2006, σ. 15) και 
ο κανονισμός (EΕ) της 
Επιτροπής αριθ. 65/2011, της 
27ης Ιανουαρίου 2011, για τη 
θέσπιση λεπτομερών κανόνων 
εφαρμογής του κανονισμού 
(ΕΚ) αριθ. 1698/2005 του 
Συμβουλίου όσον αφορά την 
εφαρμογή διαδικασιών 
ελέγχου καθώς και την 
πολλαπλή συμμόρφωση σε 
σχέση με μέτρα στήριξης της 
αγροτικής ανάπτυξης (ΕΕ L 25 
της 28.01.2011, σ. 8). Το 
σύστημα αυτό είναι γνωστό 
ως «επιμερισμένη διαχείριση». 
Η Επιτροπή διατηρεί την 
πλήρη ευθύνη, ωστόσο δεν 
εγκρίνει η ίδια επιχορηγήσεις 
ούτε καταβάλλει πληρωμές 
στους δικαιούχους, καθώς οι 
αρχές των κρατών μελών 
αναλαμβάνουν τα καθήκοντα 
αυτά.
2 Τα επενδυτικά μέτρα 
αποτελούν κατά προσέγγιση 
το ήμισυ των 
προγραμματισμένων 
δαπανών για την αγροτική 
ανάπτυξη.
09 Εισαγωγή
05 
Παρόμοιο σύνολο μέτρων για την αγρο -
τική ανάπτυξη πρόκειται να εφαρμοσθεί 
κατά την περίοδο προγραμματισμού 
2014-2020, με την έγκριση νέων επιχορη -
γήσεων που αναμένεται να αρχίσει στη 
διάρκεια του 2015. Η Επιτροπή συνεργά -
ζεται με τα κράτη μέλη για τη βελτίωση 
της αποτελεσματικότητας των συστημά -
των ελέγχου τους, με σκοπό να εξασφα -
λισθεί η βελτίωση της συμμόρφωσής 
τους με τους κανονισμούς. Δεδομένης 
της προοπτικής ότι τυχόν βελτιώσεις στη 
δημοσιονομική διαχείριση του συγκεκρι -
μένου τομέα συνεπάγεται πραγματική 
εξοικονόμηση πόρων και καλύτερη 
χρήση του προϋπολογισμού της ΕΕ, το 
Συνέδριο αποφάσισε να συμβάλει στη 
διαδικασία αυτή με ενδελεχή έλεγχο 
των εφαρμοζόμενων προσεγγίσεων για 
τον έλεγχο των δαπανών του τομέα της 
αγροτικής ανάπτυξης3.Πολιτική αγροτικής ανάπτυξης: 
περισσότερες από ένα 
εκατομμύριο επιμέρους 
επιχορηγήσεις έχουν χορηγηθεί σε 
γεωργούς, μικρές επιχειρήσεις, 
τοπικές αρχές και άλλους φορείς 
σε αγροτικές περιοχές
06 
Η πολιτική αγροτικής ανάπτυξης για την 
περίοδο 2007-2013 υλοποιήθηκε μέσω 
88 εθνικών ή περιφερειακών προγραμ -
μάτων αγροτικής ανάπτυξης σε όλη την 
ΕΕ. Τα προγράμματα αυτά συνίσταντο σε 
σύνολα «μέτρων» (καθεστώτα ενισχύ -
σεων), καθένα εκ των οποίων στόχευε 
σε συγκεκριμένες ομάδες δικαιούχων 
και είδη έργων, μέσω ενός συνόλου 
κανόνων επιλεξιμότητας και κριτηρίων 
επιλογής έργων. Οι αρχές των κρατών 
μελών καθόρισαν τα ποσοστά επιχο -
ρήγησης (εντός των ορίων που θέτουν 
οι κανονισμοί), τα οποία κυμαίνονταν 
από ποσοστό χαμηλότερο του 10 % έως 
το 100 % των επιλέξιμων δαπανών των 
έργων, αναλόγως του μέτρου. Μέσω 
των μέτρων αυτών, η ΕΕ αποσκοπεί να 
προωθήσει και να υποστηρίξει δραστη -
ριότητες οι οποίες συμβάλλουν στην 
επίτευξη των στόχων της πολιτικής: τη 
βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της 
γεωργίας και της δασοκομίας, τη βελτίω -
ση του περιβάλλοντος και της υπαίθρου, 
τη βελτίωση της ποιότητας ζωής στις 
αγροτικές περιοχές και τη διαφορο -
ποίηση της αγροτικής οικονομίας4. Στο 
πλαίσιο 1  παρατίθενται παραδείγματα 
των διαφορετικών ειδών χρηματοδοτη -
θέντων έργων.3 Αποστολή του Ευρωπαϊκού 
Ελεγκτικού Συνεδρίου είναι να 
συμβάλλει στη βελτίωση της 
δημοσιονομικής διαχείρισης 
της ΕΕ, να προάγει τη 
λογοδοσία και τη διαφάνεια 
και να ενεργεί ως 
ο ανεξάρτητος 
θεματοφύλακας των 
οικονομικών συμφερόντων 
των πολιτών της ΕΕ. Ως 
ο ανεξάρτητος εξωτερικός 
ελεγκτής της ΕΕ, το ΕΕΣ 
ελέγχει ότι τα κεφάλαια της ΕΕ 
καταχωρίζονται ορθά και ότι 
εισπράττονται και δαπανώνται 
σύμφωνα με τους ισχύοντες 
κανόνες και κανονισμούς, 
επιτυγχάνοντας την 
αξιοποίησή τους κατά τον 
βέλτιστο από οικονομική 
άποψη τρόπο. 
Λεπτομερέστερα στοιχεία 
παρέχονται στον ιστότοπο 
http://www.eca.europa.eu/el/
Pages/MissionObjectives.aspx
4 Περισσότερες λεπτομέρειες 
για την πολιτική αγροτικής 
ανάπτυξης παρέχονται στον 
ιστότοπο της Επιτροπής http://
ec.europa.eu/agriculture/
rurdev/index_el.htm
10 Εισαγωγή Πλαίσιο 1
Επιμόρφωση γεωργών η οποία χρηματοδοτήθηκε στο πλαί -
σιο του μέτρου «Επιμόρφωση και ενημέρωση» (Βουλγαρία) 
Μηχάνημα ψεκασμού, το οποίο χρηματοδοτήθηκε στο πλαίσιο του 
μέτρου «Εκσυγχρονισμός των γεωργικών εκμεταλλεύσεων» (Γερμανία)
Στάβλος με εξοπλισμό διασποράς άχυρου, ο οποίος χρη -
ματοδοτήθηκε στο πλαίσιο του μέτρου «Εκσυγχρονισμός 
των γεωργικών εκμεταλλεύσεων» (Λουξεμβούργο)
Εγκαταστάσεις αποξήρανσης και αποθήκευσης σπόρων, οι 
οποίες χρηματοδοτήθηκαν στο πλαίσιο του μέτρου «Αύξηση της 
αξίας των γεωργικών και δασοκομικών προϊόντων» (Λιθουανία)
Σύστημα στάγδην άρδευσης, το οποίο χρηματοδοτήθηκε στο πλαίσιο του 
μέτρου «Υποδομή σχετική με την ανάπτυξη της γεωργίας και της δασοκομίας» 
(Ελλάδα)
Δένδρα θαλάσσιας πεύκης, τα οποία φυτεύθηκαν στο πλαίσιο του 
μέτρου «Αποκατάσταση του δασοκομικού δυναμικού» (Γαλλία)
Ανθοπωλείο, το οποίο χρηματοδοτήθηκε στο πλαίσιο του 
μέτρου «Στήριξη για τη δημιουργία και ανάπτυξη πολύ 
μικρών επιχειρήσεων (Σουηδία)
Καφετέρια σε πάρκο άγριας ζωής, η οποία χρηματο -
δοτήθηκε στο πλαίσιο του μέτρου «Ενθάρρυνση των 
τουριστικών δραστηριοτήτων» (Ηνωμένο Βασίλειο)Στόχος πολιτικής: βελτίωση της ποιότητας ζωής στις αγροτικές περιοχές και διαφοροποίηση της αγροτικής 
οικονομίαςΣτόχος πολιτικής: βελτίωση του περιβάλλοντος και της υπαίθρουΣτόχος πολιτικής: βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της γεωργίας και της δασοκομίαςΠαραδείγματα έργων που χρηματοδοτήθηκαν από προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης
11 Εισαγωγή Πλαίσιο 2 Γράφημα 1Συνήθη βήματα για την υποβολή αίτησης και την εξασφάλιση επιχορήγησης
Αιτών Αρχέ/uni03C2 των κρατών /uni03BCελώνΠαραλαβή προσφορών από 
προ/uni03BCηθευτέ/uni03C2 και των εκτι/uni03BCώ/uni03BCενων δαπανών έργουΈλεγχο/uni03C2 του ευλόγου των δαπανώνΥλοποίηση έργουΈλεγχο/uni03C2 τη/uni03C2 δήλωση/uni03C2 για την καταβολή τη/uni03C2 επιχορήγηση/uni03C2
Καταβολή του 
συ/uni03BCφωνηθέντο/uni03C2 ποσοστού τη/uni03C2 πληρω/uni03BCή/uni03C2 για τι/uni03C2 εγκεκρι/uni03BCένε/uni03C2 δαπάνε/uni03C2 που πραγ/uni03BCατοποιήθηκανΠληρω/uni03BCή τι/uni03BCολογίων
/uni0394ήλωση για την 
πληρω/uni03BCή τη/uni03C2 επιχορήγηση/uni03C2Έγκριση επιχορήγηση/uni03C2Κατάρτιση πρόταση/uni03C2 έργου και τη/uni03C2 αίτηση/uni03C2 για επιχορήγηση
Συνήθεις προσεγγίσεις που χρησιμοποιούνται για τον έλεγχο του ευλόγου  
των δαπανών έργου στις αιτήσεις επιχορήγησης
Απλοποιημένο παράδειγμα : ένας γεωργός χρειάζεται έναν νέο ελκυστήρα 75 ίππων. Λαμβάνει προ -
σφορές από τρεις προμηθευτές: η προσφορά A ανέρχεται στα 44 000 ευρώ, η B στα 46 000 ευρώ και η Γ 
στα 48 000 ευρώ. Επιλέγει την προσφορά B και υποβάλλει αίτηση για επιχορήγηση αγροτικής ανάπτυ -
ξης για το 50 % των δαπανών.
Σύγκριση διαφορετικών προσφορών : οι αρχές των κρατών μελών συγκρίνουν τις προσφορές A, B και Γ και αποφασί -
ζουν κατά πόσον οι δαπάνες που δηλώθηκαν στην αίτηση έργου (προσφορά B: 46 000 ευρώ) είναι εύλογες.
Έρευνα αγοράς : οι αρχές των κρατών μελών επικοινωνούν με άλλους προμηθευτές ή πραγματοποιούν έρευνα στο 
Διαδίκτυο για τις δαπάνες ισοδύναμων ελκυστήρων 75 ίππων και τις συγκρίνουν με την προσφορά B.
Γνώμη εμπειρογνώμονα : οι αρχές των κρατών μελών ζητούν από αγρονόμο μηχανικό να επιβεβαιώσει ότι η προ -
σφορά B είναι εύλογη. Εναλλακτικά μπορούν να συμβουλευτούν επιτροπή αξιολόγησης.
Τιμές αναφοράς : οι αρχές συγκρίνουν την προσφορά B με βάση δεδομένων που περιέχει τιμές ελκυστήρων 
διαφορετικών κατασκευαστών και μοντέλων. Εάν η τιμή αναφοράς είναι 45 000 ευρώ, μπορούν παρόλα αυτά να 
εγκρίνουν την επιχορήγηση των 23 000 ευρώ βάσει της προσφοράς B, εάν θεωρήσουν ότι οι δαπάνες των 46 000 
ευρώ είναι δικαιολογημένες. Εναλλακτικά, μπορούν να θεωρήσουν την τιμή αναφοράς ως το ανώτατο όριο και να 
εγκρίνουν επιχορήγηση ύψους 22 500 ευρώ.
Επιλογές απλουστευμένης απόδοσης δαπανών : αντί να ελέγξουν εάν η προσφορά B είναι εύλογη, οι αρχές των 
κρατών μελών προσφέρουν κατ’ αποκοπή επιχορήγηση ύψους 20 000 ευρώ για την αγορά ελκυστήρα, η οποία 
καταβάλλεται ανεξαρτήτως του είδους του ελκυστήρα ή των πραγματικών δαπανών στις οποίες υπεβλήθη ο αιτών. 
Εναλλακτικά, μπορούν να θέσουν όριο μέγιστων δαπανών  40 000 ευρώ ανά ελκυστήρα και να επιστρέψουν το 
50 % των πραγματικών δαπανών με ανώτατο όριο το εν λόγω ποσό.07 
Όσον αφορά την πλειονότητα των μέτρων 
που καλύπτει ο συγκεκριμένος έλεγχος 
(βλέπε Εμβέλεια του ελέγχου, σημείο 16), 
ο αιτών αποζημιώνεται για τις εγκεκριμέ -
νες δαπάνες στις οποίες υπεβλήθη. Στο 
γράφημα 1  παρουσιάζεται η συνήθης δια -
δικασία για την είσπραξη επιχορήγησης με 
βάση την απόδοση των δαπανών.08 
Στο πλαίσιο 2  απεικονίζονται οι κύριες 
μέθοδοι που χρησιμοποιούν οι αρ -
χές των κρατών μελών για τον έλεγχο 
των δαπανών των έργων στις αιτήσεις 
επιχορήγησης.
12 Εισαγωγή
09 
Όσον αφορά τα κύρια επενδυτικά μέτρα, 
το μέσο συνολικό κόστος ενός έργου 
ανέρχεται σε 125 000 ευρώ περίπου. Το 
ποσό της επιχορήγησης που θα κατα -
βληθεί για την κάλυψη των δαπανών 
ενός έργου εξαρτάται από το ποσοστό 
ενίσχυσης. Ωστόσο, χαρακτηριστικό 
των μέτρων είναι ο μεγάλος αριθμός 
επιχορηγήσεων σχετικά μικρού ύψους—
ορισμένες κάτω των 1 000 ευρώ— και 
ο μικρότερος αριθμός επιχορηγήσεων 
μεγάλου ύψους, οι οποίες μπορεί να 
υπερβαίνουν το ένα εκατομμύριο ευρώ. 
Μέχρι το τέλος της περιόδου προγραμ -
ματισμού, οι αρχές των κρατών μελών 
αναμένεται να έχουν εγκρίνει κατά 
προσέγγιση 1,4 εκατομμύρια επιμέρους 
επιχορηγήσεις.
Ανάλυση των κινδύνων: οι 
επιχορηγήσεις είναι ενδεχομένως 
υπερβολικά υψηλές, εάν 
χορηγούνται για περιττές δαπάνες 
ή βασίζονται σε μη 
ανταγωνιστικές τιμές
10 
Όπως περιγράφηκε ανωτέρω, η αρχή της 
οικονομίας ισχύει για όλες τις επιχορη -
γήσεις ή πληρωμές από τον προϋπολο -
γισμό της ΕΕ. Σύμφωνα με την εν λόγω 
αρχή, οι επιδοτήσεις πρέπει να καταβάλ -
λονται για τη στήριξη των κατάλληλων 
δράσεων  στην καλύτερη δυνατή τιμή . Στο 
πλαίσιο των έργων αγροτικής ανάπτυ -
ξης, αυτό σημαίνει ότι τα αντικείμενα για 
τα οποία δίδεται επιχορήγηση πρέπει να 
είναι τους είδους, της ποιότητας και στην 
ποσότητα που απαιτείται για την επίτευ -
ξη των σκοπούμενων υλοποιήσεων και 
αποτελεσμάτων. Η επιχορήγηση πρέπει 
επίσης να βασίζεται στη χαμηλότερη 
διαθέσιμη τιμή για τις απαιτούμενες 
προδιαγραφές.11 
Στην πλειονότητα των περιπτώσεων, 
επιχορηγήσεις δίδονται μόνο για ποσοστό 
των συνολικών δαπανών του έργου και οι 
αιτούντες πρέπει να καλύψουν το υπόλοι -
πο ποσό με δικούς τους πόρους, γεγονός 
που αποτελεί κίνητρο για τον αιτούντα 
να περιορίσει τις δαπάνες του έργου. Στις 
περιπτώσεις που τα ποσοστά ενίσχυσης 
είναι χαμηλά, το κίνητρο μπορεί να είναι 
ισχυρό· ωστόσο, όσο αυξάνονται τα ποσο -
στά ενίσχυσης τόσο μειώνεται το κίνητρο.
12 
Οι επιδοτήσεις γενικώς διαστρεβλώνουν 
την πραγματική σχέση κόστους -οφέλους, 
γεγονός που μπορεί να ενθαρρύνει τον 
αιτούντα να προτείνει λύση υψηλότερου 
κόστους από την αναγκαία, από περιττές 
δαπάνες (βλέπε γλωσσάριο ) έως επενδύ -
σεις δυσανάλογες προς τις υλοποιήσεις 
ή τα αποτελέσματα που αναμένεται να 
επιτευχθούν με την υλοποίηση του έργου. 
Κατά συνέπεια, υφίσταται ο κίνδυνος 
τα χρηματοδοτούμενα αντικείμενα να 
είναι μεγαλύτερης ποσότητας ή υψηλό -
τερης ποιότητας από τις ενδεδειγμένες 
(κίνδυνος «καθορισμού προδιαγραφών 
υψηλότερων των αναγκαίων» ), στοιχείο 
που επιβαρύνει με περιττό κόστος τον 
προϋπολογισμό της ΕΕ και τους εθνικούς 
προϋπολογισμούς.
13 
Οι επιδοτήσεις μειώνουν επίσης το 
κίνητρο του αιτούντος να αναζητήσει τις 
καλύτερες τιμές. Οι αιτούντες μπορεί να 
προτιμήσουν να ευνοήσουν κάποιον προ -
μηθευτή με υψηλότερες τιμές. Σε ακραία 
περίπτωση, είναι δυνατό οι αιτούντες 
ή οι προμηθευτές να χειραγωγήσουν τη 
διαδικασία, διογκώνοντας κατ’ αυτόν 
τον τρόπο τις δαπάνες. Όλα αυτά δημι -
ουργούν τον κίνδυνο η επιχορήγηση να 
λαμβάνει ως βάση τιμές υψηλότερες των 
χαμηλότερων διαθέσιμων σε μια αντα -
γωνιστική αγορά για αντικείμενα με τις 
απαιτούμενες προδιαγραφές (κίνδυνος 
«μη ανταγωνιστικών τιμών» ).
13 Εισαγωγή
14 
Είναι σημαντικό οι προσεγγίσεις που 
ακολουθούν οι αρχές των κρατών μελών 
για την αντιμετώπιση των κινδύνων 
αυτών να είναι αποτελεσματικές, δεδο -
μένου ότι η κακή σχέση κόστους -οφέ -
λους και η απάτη όχι μόνο αυξάνουν το 
κόστος για τον προϋπολογισμό αλλά και 
αμαυρώνουν τη φήμη της ΕΕ. Ωστόσο 
πρέπει να επιτευχθεί η ενδεδειγμένη 
ισορροπία μεταξύ, αφενός των δαπανών 
για την εφαρμογή των συστημάτων ελέγ -
χου και, αφετέρου, των οφελών από τον 
μετριασμό των κινδύνων. Οι αιτούντες 
υποβάλλονται σε δαπάνες προκειμένου 
να παράσχουν τις αναγκαίες πληροφορί -
ες για την υποστήριξη των αιτήσεων έρ -
γων τους. Τα κράτη μέλη υποβάλλονται 
σε δαπάνες για τον έλεγχο και την αξιο -
λόγηση των πληροφοριών αυτών. Οι εν 
λόγω δαπάνες πρέπει να είναι ανάλογες 
με το επίπεδο των κινδύνων: μια επιχο -
ρήγηση ύψους ενός εκατομμυρίου ευρώ 
θα δικαιολογούσε αρκετές μέρες 
εργασίας, εφόσον αυτό ήταν αναγκαίο 
προκειμένου να επιβεβαιωθεί ο εύλογος 
χαρακτήρας των δαπανών. Ωστόσο στο 
πλαίσιο επιχορήγησης ύψους 1 000 ευρώ 
δεν θα δικαιολογείτο κάτι ανάλογο.
15 
Τέλος, υπάρχει ο κίνδυνος μη εντο -
πισμού από την Επιτροπή τυχόν ανε -
παρκειών στα συστήματα ελέγχου των 
κρατών μελών ή μη έγκαιρης λήψης 
διορθωτικών μέτρων όταν εντοπίζονται 
τέτοιες αδυναμίες.
14
 Εμβέλεια και τρόπος 
προσέγγισης του ελέγχου
Εμβέλεια του ελέγχου: τα μέτρα για 
την αγροτική ανάπτυξη 
εφαρμόζονται μέσω 
επιχορηγήσεων
16 
Οι κίνδυνοι που προσδιορίσθηκαν 
ανωτέρω ισχύουν ιδίως στις περιπτώσεις 
μέτρων αγροτικής ανάπτυξης τα οποία 
εφαρμόζονται μέσω επιχορηγήσεων για 
την κάλυψη των δαπανών στις οποίες 
υπεβλήθη ο δικαιούχος. Τα εν λόγω μέτρα, 
τα οποία αντιστοιχούν στο 50 % περίπου 
των συνολικών δαπανών για την αγροτική 
ανάπτυξη που είχαν προγραμματισθεί για 
την περίοδο 2007-20135, περιλαμβάνονται 
στην εμβέλεια του παρόντος ελέγχου (βλέ -
πε γράφημα 2 ). Τα κύρια συναφή μέτρα 
είναι τα εξής:
 ο Εκσυγχρονισμός των γεωργικών 
εκμεταλλεύσεων ο Αύξηση της αξίας των γεωργικών και 
δασοκομικών προϊόντων
 ο Υποδομή σχετική με την ανάπτυξη 
και την προσαρμογή της γεωργίας 
και της δασοκομίας
 ο Επιμόρφωση και άλλα μέτρα για τη 
βελτίωση της ανταγωνιστικότητας 
της γεωργίας και της δασοκομίας
 ο Επενδυτικά μέτρα σχετικά με τη δια -
χείριση της γης και το περιβάλλον
 ο Μέτρα για τη διαφοροποίηση της 
αγροτικής οικονομίας και τη βελτίω -
ση της ποιότητας ζωής
 ο Μέτρα για την τοπική ανάπτυξη με 
τη χρήση της προσέγγισης LEADER.5 Το υπόλοιπο 50 % των 
δαπανών για την αγροτική 
ανάπτυξη περιλαμβάνει ως επί 
το πλείστον αποζημιώσεις σε 
ιδιοκτήτες γης, οι οποίες 
υπολογίζονται ανά εκτάριο για 
δραστηριότητες όπως 
η προστασία και η βελτίωση 
του περιβάλλοντος. Τα ποσά 
που καταβάλλονται 
περιλαμβάνονται στα ΠΑΑ και 
εγκρίνονται εκ των προτέρων 
από την Επιτροπή. Η ειδική 
έκθεση του Συνεδρίου 
αριθ. 7/2011 κάλυψε τις 
«γεωργοπεριβαλλοντικές 
ενισχύσεις», οι οποίες 
αποτελούν το κύριο 
συνδεόμενο με την έκταση 
μέτρο ( http://eca.europa.eu ).Γράφημα 2Εμβέλεια του ελέγχου: τα μέτρα που καλύπτει ο συγκεκριμένος έλεγχος
Προγρα/uni03BC/uni03BCατισ/uni03BCένε/uni03C2 δαπάνε/uni03C2 για την περίοδο 2007-2013 (δισεκατο/uni03BC/uni03BCύρια ευρώ)
Επι/uni03BCόρφωση και άλλα /uni03BCέτρα για
τη βελτίωση τη/uni03C2 ανταγωνιστικότητα/uni03C2Υποδο/uni03BCή σχετική /uni03BCε την ανάπτυξη 
και την προσαρ/uni03BCογή τη/uni03C2 γεωργία/uni03C2 
και τη/uni03C2 δασοκο/uni03BCία/uni03C2Αύξηση τη/uni03C2 αξία/uni03C2 των 
γεωργικών και 
δασοκο/uni03BCικών προϊόντωνΕκσυγχρονισ/uni03BCό/uni03C2 των γεωργικών 
εκ/uni03BCεταλλεύσεων
Επενδυτικά /uni03BCέτρα για τη διαχείρισητη/uni03C2 γη/uni03C2 και το περιβάλλονΜέτρα για τη διαφοροποίηση τη/uni03C2 αγροτική/uni03C2 οικονο/uni03BCία/uni03C2Μέτρα για την τοπική ανάπτυξη
13
4,9
2,811,6
5,5
4,84,7
Πηγή:  Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
15 Εμβέλεια και τρόπος προσέγγισης του ελέγχου
6 Τα κράτη μέλη πρέπει να 
συμμορφώνονται με το 
άρθρο 24, περίπτωση δ), του 
κανονισμού (EΕ) αριθ. 65/2011 
της Επιτροπής: Οι διοικητικοί 
έλεγχοι που διενεργούνται 
στις αιτήσεις ενίσχυσης 
περιλαμβάνουν ιδίως 
εξακρίβωση […] του εύλογου 
χαρακτήρα του κόστους, που 
αξιολογείται με τη χρήση 
κατάλληλου συστήματος 
αξιολόγησης, όπως το κόστος 
αναφοράς, η σύγκριση των 
διαφόρων προσφορών 
ή η επιτροπή αξιολόγησης.Γράφημα 3Ερωτήματα ελέγχου και διάρθρωση της έκθεσηςΠροσέγγιση του ελέγχου: εστίαση 
στον σχεδιασμό των συστημάτων 
ελέγχου, διασφάλιση ευρείας 
γεωγραφικής κάλυψης μέσω 
ερωτηματολογίων και ελέγχων 
βάσει εγγράφων
17 
Στο πλαίσιο των ελέγχων του Συνεδρίου 
σχετικά με τις δαπάνες για την αγρο -
τική ανάπτυξη έχει διαπιστωθεί επα -
νειλημμένως ότι οι αρχές των κρατών 
μελών δεν εξασφαλίζουν επαρκώς ότι οι 
δαπάνες των έργων που έχουν εγκριθεί 
είναι εύλογες6 (βλέπε σημεία 24 έως 25). 
Η ανάγκη βελτίωσης της δημοσιονομι -
κής διαχείρισης στον εν λόγω τομέα είναι 
σαφής. Αυτό οδήγησε το Συνέδριο να 
διερωτηθεί κατά πόσον οι προσεγγίσεις 
που εφάρμοσαν η Επιτροπή και τα κράτη μέλη ήταν οι αποτελεσματικότερες σε 
σχέση με τους βασικούς κινδύνους. Στο 
πλαίσιο του ελέγχου δόθηκε ιδιαίτερη 
έμφαση στον εντοπισμό ορθών πρακτι -
κών τις οποίες μπορούν να εφαρμόσουν 
και άλλα κράτη μέλη, βελτιώνοντας 
κατ’ αυτόν τον τρόπο το γενικό επίπεδο 
επιδόσεων. Προκειμένου να αξιολογήσει 
κατά πόσο κάτι τέτοιο είναι δυνατό, το 
Συνέδριο έθεσε τα ερωτήματα ελέγχου 
που αναφέρονται στο γράφημα 3 :
Μέρο/uni03C2 I
Μέρο/uni03C2 II
Μέρο/uni03C2 III
Μέρο/uni03C2 IV
Μέρο/uni03C2 V/uni0394ιασφάλισε η Επιτροπή ότι τα κράτη /uni03BCέλη διαθέτουν 
αποτελεσ/uni03BCατικά συστή/uni03BCατα, σύ/uni03BCφωνα /uni03BCε την αρχή 
τη/uni03C2 οικονο/uni03BCία/uni03C2 για τον έλεγχο των δαπανών που 
αφορούν επιχορηγήσει/uni03C2 για την αγροτική πολιτική;
… /uni03BCετριάσουν τον 
κίνδυνο «καθορισ/uni03BCού 
προδιαγραφών 
υψηλότερων των 
αναγκαίων»;
… διασφαλίσουν το 
εύλογο των τι/uni03BCών των 
αντικει/uni03BCένων που έχουν 
εγκριθεί;
… να διασφαλίσουν το 
εύλογο των δαπανών που 
πράγ/uni03BCατι επιστρέφονται;
… συσχετίσουν το 
επίπεδο των ελέγχων /uni03BCε 
το επίπεδο των 
κινδύνων;Ακολούθησαν η 
Επιτροπή και οι αρχέ/uni03C2 
των κρατών /uni03BCελών τι/uni03C2 
αποτελεσ/uni03BCατικότερε/uni03C2 
προσεγγίσει/uni03C2 
προκει/uni03BCένου να 
τηρούνται υπό έλεγχο οι 
δαπάνε/uni03C2 που αφορούν 
επιχορηγήσει/uni03C2 για την 
αγροτική πολιτική;Ακολούθησαν τα κράτη 
/uni03BCέλη τι/uni03C2 
αποτελεσ/uni03BCατικότερε/uni03C2 
προσεγγίσει/uni03C2 
προκει/uni03BCένου να…
16 Εμβέλεια και τρόπος προσέγγισης του ελέγχου
7 Στις περιπτώσεις που στο 
παρελθόν είχαν εντοπισθεί 
αδυναμίες, το Συνέδριο 
εξέτασε κατά πόσον οι αρχές 
των οικείων κρατών μελών 
μετέβαλαν αναλόγως τις 
προσεγγίσεις τους.18 
Η παρούσα έκθεση ακολουθεί την ίδια 
διάρθρωση με τα επιμέρους ερωτήματα 
ελέγχου: Το Μέρος I καλύπτει τον εποπτι -
κό ρόλο της Επιτροπής. Στα Μέρη II έως 
IV, το Συνέδριο εξετάζει τις διαφορετικές 
προσεγγίσεις που ακολούθησαν οι αρχές 
των κρατών μελών για τον μετριασμό 
των βασικών κινδύνων.
19 
Μια ομάδα εστίασης απαρτιζόμενη 
από υπαλλήλους της Επιτροπής και των 
αρχών των κρατών μελών υποστήριξε το 
κλιμάκιο του Συνεδρίου στον εντοπισμό 
στοιχείων βασικών για τον σχεδιασμό 
αποτελεσματικών συστημάτων ελέγ -
χου. Με αφετηρία τη διαδικασία αυτή, 
το Συνέδριο κατάρτισε έναν κατάλογο 
ελέγχου για την αξιολόγηση του σχεδια -
σμού των συστημάτων ελέγχου σε σχέση 
με τους κινδύνους (βλέπε  παράρτημα I).  
Τα αποδεικτικά στοιχεία που συνέλεξε το 
Συνέδριο συνίσταντο στην παρακολού -
θηση της συνέχειας που δόθηκε σε διαπι -
στώσεις προηγούμενων ελέγχων7, σε ένα 
ερωτηματολόγιο που απεστάλη στους 
υπευθύνους διαχείρισης και των 88 ΠΑΑ 
της ΕΕ και σε έλεγχο βάσει εγγράφων 
των βασικών διαδικασιών που εφαρμό -
στηκαν στα 15 ΠΑΑ με τις υψηλότερες 
προγραμματισμένες δαπάνες για τα 
μέτρα που εμπίπτουν στην εμβέλεια του 
συγκεκριμένου ελέγχου (βλέπε  παράρ -
τημα II ). Τα εν λόγω 15 ΠΑΑ αντιστοιχούν 
στο 64 % των συνολικών προγραμματι -
σμένων δαπανών όσον αφορά τα μέτρα 
αυτά για το σύνολο της ΕΕ. Πραγματο -
ποιήθηκαν σύντομες επισκέψεις ελέγχου 
σε τέσσερα από αυτά τα κράτη μέλη 
συμπληρωματικά προς τους ελέγχους 
βάσει εγγράφων. Επίσης, πραγματοποιή -
θηκαν συνεντεύξεις με υπαλλήλους της 
Επιτροπής, καθώς και ανάλυση της σχετι -
κής τεκμηρίωσης. Ο έλεγχος εξέτασε τα 
υφιστάμενα συστήματα από το τέλος 
του 2013 έως τα μέσα του 2014.Περιορισμοί στην εμβέλεια και 
τρόπο προσέγγισης του ελέγχου
20 
Στο πλαίσιο του συγκεκριμένου ελέγχου, 
το Συνέδριο εντόπισε και αξιολόγησε 
τον σχεδιασμό των συστημάτων ελέγχου 
που θέσπισαν οι διαχειριστικές αρχές 
προκειμένου να διασφαλίζεται ο εύλογος 
χαρακτήρας των δαπανών για την αγρο -
τική ανάπτυξη. Ακόμη και τα καλύτερα 
σχεδιασμένα συστήματα ενδεχομένως 
να μην είναι αποτελεσματικά εάν δεν 
εφαρμόζονται σωστά. Εντούτοις, σκοπός 
του συγκεκριμένου ελέγχου δεν ήταν 
να ελεγχθεί πόσο καλά εφαρμόζονται 
τα συστήματα ελέγχου στην πράξη. 
Τέτοιου είδους προσέγγιση θα δημιουρ -
γούσε αλληλεπικαλύψεις με το έργο που 
πραγματοποιεί κάθε χρόνο το Συνέδριο 
στο πλαίσιο της κατάρτισης των ετήσιων 
εκθέσεών του (βλέπε σημεία 24 έως 25).
17
 Παρατηρήσεις
8 Η εν λόγω υποχρέωση 
προβλέπεται στο άρθρο 9, 
παράγραφος 2, του 
κανονισμού (EΚ) 
αριθ. 1290/2005 του 
Συμβουλίου, της 21ης Ιουνίου 
2005 για τη χρηματοδότηση 
της κοινής γεωργικής 
πολιτικής (ΕΕ L 209 της 
11.08.2005, σ. 1).
9 Οι κανόνες σύναψης δημοσίων 
συμβάσεων έχουν ως σκοπό 
να διασφαλίζουν ότι οι 
δημόσιοι φορείς 
εξασφαλίζουν τις καλύτερες 
τιμές για τα αγαθά και τις 
υπηρεσίες που αγοράζουν, και 
να προάγουν τον θεμιτό 
ανταγωνισμό και τη 
διαφάνεια. Η μη συμμόρφωση 
με αυτούς τους κανόνες 
μειώνει τις πιθανότητες 
εξασφάλισης των βέλτιστων 
δυνατών τιμών.Μέρος I — Κατευθυντήριες 
οδηγίες, εποπτεία και 
διορθώσεις: η ευθύνη της 
Ευρωπαϊκής Επιτροπής για 
τη διασφάλιση της ορθής 
δαπάνης των κονδυλίων 
της ΕΕ για την αγροτική 
ανάπτυξη
21 
Μολονότι τα προγράμματα δαπανών για 
την αγροτική ανάπτυξη τελούν υπό τη 
διαχείριση των 88 αρχών κρατών μελών, 
η Επιτροπή είναι τελικώς υπεύθυνη για 
την εκτέλεση του προϋπολογισμού της ΕΕ. 
Συγκεκριμένα, υποχρέωση της Επιτρο -
πής8 είναι να ελέγχει ότι στα κράτη μέλη 
υφίστανται και λειτουργούν δεόντως συ -
στήματα διαχείρισης και ελέγχου,καθώς 
και ότι τηρούνται οι αρχές της «χρηστής 
δημοσιονομικής διαχείρισης»: οικονομία, 
αποτελεσματικότητα και αποδοτικότητα.
22 
Η νομοθεσία παρέχει στην Επιτροπή διά -
φορα μέσα για την άσκηση των εποπτικών 
καθηκόντων της: τα κράτη μέλη πρέπει να 
ενημερώνουν την Επιτροπή για τα μέτρα 
διαχείρισης και ελέγχου που εφαρμόζουν, 
πρέπει να υπάρχει διαπίστευση των οργα -
νισμών πληρωμών και οι εθνικοί «οργανι -
σμοί πιστοποίησης» υποβάλλουν ετησίως 
έκθεση σχετικά με διάφορα ζητήματα, 
συμπεριλαμβανομένης της λειτουργίας 
των συστημάτων ελέγχου. Η Επιτροπή 
συναντά περιοδικά εκπροσώπους των 
κρατών μελών, έχει επαφές και πραγμα -
τοποιεί επίσημες ετήσιες συνεδριάσεις με 
τη διαχειριστική αρχή κάθε ΠΑΑ. Εγκρίνει 
νομοθεσία με λεπτομερείς κανόνες για 
την υλοποίηση της πολιτικής και εκδίδει 
κατευθυντήριες οδηγίες. Διαθέτει επίσης 
τη δική της ελεγκτική υπηρεσία για τον 
έλεγχο της λειτουργίας των συστημάτων 
των κρατών μελών. Τέλος, σε περίπτωση 
που διαπιστώσει μη συμμόρφωση των 
αρχών των κρατών μελών με τους κανονι -
σμούς, μπορεί να ανακτήσει τα κονδύλια 
που δαπανήθηκαν παράτυπα.23 
Το Συνέδριο αξιολόγησε κατά πόσον 
η Επιτροπή χρησιμοποίησε τα εν λόγω 
μέσα προκειμένου να διασφαλίσει ότι τα 
συστήματα των κρατών μελών για τον 
έλεγχο των δαπανών που αφορούν επι -
χορηγήσεις για την αγροτική ανάπτυξη 
είναι αποτελεσματικά.
Όταν στο πλαίσιο των ελέγ -
χων διαπιστώθηκαν αδυ -
ναμίες στους ελέγχους των 
δαπανών των έργων, η Επι -
τροπή αντέδρασε προτείνο -
ντας δημοσιονομικές διορ -
θώσεις και ενθαρρύνοντας τα 
κράτη μέλη να καταρτίσουν 
σχέδια δράσης
24 
Το Συνέδριο εξετάζει ετησίως μεγάλο 
τυχαίο δείγμα πληρωμών και ελέγχει την 
αποτελεσματικότητα των επιλεγέντων 
συστημάτων ελέγχου. Από το 2011 και 
εξής, το Συνέδριο επισημαίνει σε κάθε 
ετήσια έκθεσή του ότι τα περισσότερα 
συστήματα για τον έλεγχο του εύλογου 
χαρακτήρα των δαπανών για την αγροτι -
κή ανάπτυξη δεν είναι επαρκώς αποτελε -
σματικά (βλέπε  γράφημα 4 ). Το 2013, και 
τα τέσσερα συστήματα που ελέγχθηκαν 
διαπιστώθηκε ότι δεν ήταν αποτελεσμα -
τικά από την άποψη αυτή.
25 
Στο πλαίσιο των ελέγχων που αφορού -
σαν τις ετήσιες εκθέσεις για τα οικονομι -
κά έτη 2011, 2012 και 2013, το Συνέδριο 
διαπίστωσε ότι ο εύλογος χαρακτήρας 
των δαπανών δεν είχε ελεγχθεί επαρκώς 
στο ένα τρίτο περίπου των έργων αγρο -
τικής ανάπτυξης, όσον αφορά τα μέτρα 
που αποτελούν αντικείμενο του συγκε -
κριμένου ελέγχου. Στις περιπτώσεις που 
οι δικαιούχοι ήταν δημόσιοι φορείς, η μη 
συμμόρφωση με τους κανόνες σύναψης 
δημοσίων συμβάσεων9 επηρέαζε σχεδόν 
το ήμισυ των πληρωμών.
18 Παρατηρήσεις
Αποτελεσματικότητα των συστημάτων των κρατών μελών ή των περιφερει -
ακών συστημάτων για τον έλεγχο του εύλογου χαρακτήρα των δαπανών
Το σύστη/uni03BCα για την αξιολόγηση του ευλόγου των δαπανών
ελέγχθηκα και δεν διαπιστώθηκαν ση/uni03BCαντικέ/uni03C2 αδυνα/uni03BCίε/uni03C2Το σύστη/uni03BCα για την αξιολόγηση του ευλόγου των δαπανών
δεν είναι αποτελεσ/uni03BCατικό
 
Τα συστή/uni03BCατα για την αξιολόγηση των δαπανών για τηναγροτική ανάπτυξη δεν ελέγχθηκαν
ΓαλικίαLombardy
ΣικελίαΒραδε/uni03BCβούργοκαι ΒερολίνοΓράφημα 4
Πηγή:  Ετήσιες εκθέσεις του ΕΕΣ για τα οικονομικά έτη 2011, 2012 και 2013 .
26 
Επίσης, η Επιτροπή διαθέτει το δικό της 
πρόγραμμα ελέγχου, στο πλαίσιο του 
οποίου διατυπώθηκαν παρόμοιες διαπι -
στώσεις όπως και στο πλαίσιο ελέγχων 
επιδόσεων του Συνεδρίου όσον αφορά 
συγκεκριμένα μέτρα αγροτικής ανάπτυ -
ξης10. Μολονότι οι έλεγχοι του Συνεδρίου 
και της Επιτροπής δεν έχουν σχεδιασθεί 
ώστε να προσδιορίζουν ποσοτικώς την 
εξοικονόμηση πόρων που θα μπορούσε 
να επιτευχθεί με καλύτερο έλεγχο των 
δαπανών, οι ατέλειες των συστημάτων και 
το υψηλό επίπεδο σφαλμάτων αποτελούν 
ισχυρές ενδείξεις ότι η δυνητική εξοικονό -
μηση πόρων θα μπορούσε να σημαντική.27 
Προκειμένου να ανταποκριθεί στις 
προαναφερθείσες διαπιστώσεις ελέγ -
χου, η Επιτροπή δρομολόγησε διαδικα -
σίες «δημοσιονομικών διορθώσεων», 
με τις οποίες η χρηματοδότηση της ΕΕ 
προς το σχετικό κράτος μέλος μειώνε -
ται ως αντιστάθμιση για τις αδυναμίες 
που εντοπίσθηκαν. Οι διαδικασίες που 
βρίσκονται σε εξέλιξη με οκτώ κράτη 
μέλη προέκυψαν, εν μέρει τουλάχιστον, 
από παραλείψεις στους ελέγχους των εν 
λόγω κρατών που αφορούν τις δαπάνες 
αγροτικής ανάπτυξης ή από μη συμμόρ -
φωση με τους κανόνες σύναψης δημοσί -
ων συμβάσεων.10 Ειδικές εκθέσεις αριθ. 5/2010 
«Εφαρμογή της προσέγγισης 
Leader στον τομέα της 
αγροτικής ανάπτυξης», 
αριθ. 8/2012 «Στοχοθέτηση 
της ενίσχυσης για τον 
εκσυγχρονισμό των 
γεωργικών εκμεταλλεύσεων», 
αριθ. 1/2013 «Υπήρξε 
η στήριξη της ΕΕ προς τη 
βιομηχανία τροφίμων 
αποτελεσματική και 
αποδοτική όσον αφορά την 
αύξηση της αξίας των 
γεωργικών προϊόντων;», 
αριθ. 6/2013 «Πέτυχαν τα 
κράτη μέλη και η Επιτροπή τη 
βέλτιστη σχέση κόστους/
οφέλους με τα μέτρα για τη 
διαφοροποίηση της αγροτικής 
19 Παρατηρήσεις
οικονομίας;», αριθ. 8/2013 
«Στήριξη για τη βελτίωση της 
οικονομικής αξίας των δασών 
από τοΕυρωπαϊκό Γεωργικό 
Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης» 
(http://eca.europa.eu ).
11 Έγγραφο εργασίας της 
Επιτροπής σχετικά με την 
αξιολόγηση των βασικών 
αιτίων των σφαλμάτων και τις 
διορθωτικές και προληπτικές 
ενέργειες στο πλαίσιο της 
πολιτικής αγροτικής 
ανάπτυξης (SWD(2013) 244 
τελικό).28 
Σε συνέχεια της ετήσιας έκθεσης του 
Συνεδρίου για το οικονομικό έτος 2011, 
η Επιτροπή ζήτησε από τα κράτη μέλη 
να καταρτίσουν σχέδια δράσης προ -
κειμένου να εντοπίσουν τις αιτίες των 
σφαλμάτων και να καθορίσουν διορθω -
τικά μέτρα. Το 2012, 14 κράτη μέλη ανέ -
πτυξαν τέτοια σχέδια και όλα τα υπόλοι -
πα κράτη μέλη ακολούθησαν το 2013.
29 
Παράλληλα, κατόπιν αιτήματος του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η Επιτροπή 
ανέλυσε τις κύριες αιτίες του υψηλού 
ποσοστού σφάλματος και παρουσίασε τα 
αποτελέσματα τον Ιούνιο του 201311. Δύο 
από τις κύριες αιτίες ήταν οι ανεπαρκείς 
έλεγχοι για τον εύλογο χαρακτήρα των 
δαπανών και η μη συμμόρφωση με τους 
κανόνες σύναψης δημοσίων συμβάσεων.Η διαχείριση των δαπανών 
θα ήταν καλύτερη εάν η Επι -
τροπή είχε εκδώσει κατευ -
θυντήριες οδηγίες και είχε 
εντοπίσει τις αδυναμίες πολύ 
νωρίτερα κατά την περίοδο 
προγραμματισμού
30 
Η Επιτροπή δεν παρείχε κατευθυντήριες 
οδηγίες κατά την έναρξη της περιόδου 
προγραμματισμού 2007-2013 σχετικά με 
τον σχεδιασμό των συστημάτων ελέγ -
χου για την εξακρίβωση των δαπανών 
ή σχετικά με τους κινδύνους που θα 
αντιμετωπισθούν με τα εν λόγω συστή -
ματα. Αναμενόταν από τους υπευθύνους 
διαχείρισης των 88 ΠΑΑ να αναπτύξουν 
τις δικές τους προσεγγίσεις χωρίς ενη -
μέρωση από την Επιτροπή σχετικά με 
το αναμενόμενο επίπεδο των προγραμ -
μάτων. Η Επιτροπή δεν έλεγξε επαρκώς 
ότι τα κράτη μέλη διέθεταν αξιόπιστα 
συστήματα για τον έλεγχο των αιτήσε -
ων επιχορήγησης προτού εγκρίνουν 
μεγάλους όγκους δαπανών μέσω των 
επενδυτικών μέτρων. Οι διαδικασίες 
διαπίστευσης και υποβολής εκθέσεων 
από τους οργανισμούς πιστοποίησης δεν 
προειδοποίησαν εγκαίρως την Επιτροπή 
σχετικά με τους κινδύνους για την αρχή 
της οικονομίας όσον αφορά τον προϋπο -
λογισμό της ΕΕ.
20 Παρατηρήσεις
31 
Όταν τα πρώτα κράτη μέλη κατάρτισαν 
σχέδια δράσης, στο τέλος του 2012, απέ -
μενε μόνο ένα έτος της επταετούς πε -
ριόδου προγραμματισμού. Συνεπώς, τα 
σχέδια δράσης καταρτίστηκαν υπερβο -
λικά αργά για να έχουν κάποια επίδραση 
στον μεγάλο όγκο των δαπανών. Παρα -
δείγματος χάριν, έως τότε οι πολωνικές 
αρχές είχαν ήδη εγκρίνει επιχορηγήσεις 
οι οποίες αντιστοιχούσαν στο 90 % του 
προϋπολογισμού για τον εκσυγχρονισμό 
των γεωργικών εκμεταλλεύσεων —το 
σημαντικότερο από οικονομική άποψη 
μέτρο αγροτικής ανάπτυξης— και στην 
περίπτωση αρκετών μέτρων σε άλλα 
κράτη μέλη δεν ήταν πλέον δυνατή 
η υποβολή αιτήσεων.
Μολονότι οι πρόσφατες 
πρωτοβουλίες της Επιτροπής 
απέφεραν ορισμένα αποτε -
λέσματα, τα σχέδια δράσης 
δεν αντιμετώπιζαν αρκετά 
εμπεριστατωμένα τους κιν -
δύνους που συνδέονται με 
τον εύλογο χαρακτήρα των 
δαπανών
32 
Οι έλεγχοι και η πίεση από την Επιτροπή 
απέφεραν ήδη ορισμένα θετικά αποτε -
λέσματα: αρκετά κράτη μέλη ενημέρω -
σαν το Συνέδριο ότι καθιέρωσαν νέες 
διαδικασίες το 2013 και το 2014 σχετικά 
με τον έλεγχο των δαπανών των έρ -
γων αγροτικής ανάπτυξης. Ωστόσο, τα 
σχέδια δράσης των κρατών μελών δεν 
κάλυπταν όλα τα περιφερειακά ΠΑΑ ούτε 
όλα τα σχετικά μέτρα, ενώ δεν προτείνο -
νταν πάντοτε αλλαγές ούτε και όταν στο 
πλαίσιο των ελέγχων διαπιστώνονταν 
συγκεκριμένες αδυναμίες12. Επιπλέ -
ον, αρκετά από τα σχέδια ανέβαλαν 
κάθε δράση έως την επόμενη περίοδο 
προγραμματισμού.33 
Από την αρχή του 2013, η Επιτροπή διορ -
γανώνει σεμινάρια σε εξαμηνιαία βάση 
προκειμένου να συζητηθούν ορισμένα 
από τα βασικά ζητήματα και ζήτησε από 
τα κράτη μέλη να αναπτύξουν περαιτέ -
ρω τα σχέδια δράσης τους. Τον Φεβρου -
άριο του 2014 εξέδωσε καθοδηγητικό 
σημείωμα για την αποφυγή περιπτώσεων 
απάτης και τον Σεπτέμβριο του 2014 
κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με τη 
χρήση των επιλογών απλουστευμένης 
απόδοσης των δαπανών. Οι εν λόγω 
κατευθυντήριες οδηγίες προορίζονται να 
χρησιμεύσουν την περίοδο προγραμμα -
τισμού 2014-2020 κατά την οποία η Επι -
τροπή ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να 
χρησιμοποιούν περισσότερο τις επιλογές 
απλουστευμένης απόδοσης των δαπα -
νών, που προσδοκάται ότι θα μειώσουν 
το ποσοστό των σφαλμάτων13.
34 
Εντούτοις, όσον αφορά τα μέτρα που 
εμπίπτουν στην εμβέλεια του συγκεκρι -
μένου ελέγχου, μόνο το 5 % περίπου των 
δαπανών βασίζεται επί του παρόντος 
σε επιλογές απλουστευμένης απόδο -
σης δαπανών. Η Επιτροπή δεν εξέδωσε 
κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με τις 
προσεγγίσεις που ισχύουν για το υπόλοι -
πο 95 % των δαπανών, παρά την ύπαρξη 
αποδεικτικών στοιχείων για ανεπάρκειες. 
Αυτό συνεπάγεται τον κίνδυνο, εξαιρου -
μένης της χρήσης του απλουστευμένου 
κόστους, οι 88 διαχειριστικές αρχές να 
μην εντοπίζουν όλες ούτε να εφαρμό -
ζουν αποτελεσματικές προσεγγίσεις 
για τον έλεγχο των δαπανών σχετικά 
με τις επιχορηγήσεις για την αγροτική 
ανάπτυξη.12 Παραδείγματα 
παρουσιάζονται στην ετήσια 
έκθεση του Συνεδρίου για το 
2013.
13 Εντούτοις, οι εκπρόσωποι των 
κρατών μελών ανέφεραν ότι 
ανησυχούν επειδή, πρώτον, 
η ποικιλομορφία των μέτρων 
για την αγροτική ανάπτυξη 
δυσχεραίνει τη χρήση των 
επιλογών απλουστευμένης 
απόδοσης δαπανών, 
δεύτερον, οι διοικητικές 
δαπάνες που συνεπάγεται 
ο προσδιορισμός των 
τυποποιημένων δαπανών 
μπορεί να είναι υψηλές, τρίτον, 
μπορεί να χρειαστεί μακρύς 
χρόνος προετοιμασίας 
προκειμένου να εκπονηθούν 
μελέτες και, τέταρτον, τα 
κράτη μέλη διατρέχουν τον 
κίνδυνο συστηματικών 
σφαλμάτων και σημαντικών 
δημοσιονομικών διορθώσεων 
εάν οι ελεγκτές διαπιστώσουν 
ότι οι τυποποιημένες δαπάνες 
έχουν τεθεί σε υπερβολικά 
υψηλό επίπεδο.
21 Παρατηρήσεις
14 Θετικό παράδειγμα υπήρξε 
στο Ηνωμένο Βασίλειο -Αγγλία, 
όταν πραγματοποιήθηκε 
έλεγχος για να διαπιστωθεί 
συγκεκριμένα κατά πόσον οι 
προτεινόμενες προδιαγραφές 
σχεδιασμού ή εξοπλισμού του 
κτιρίου αποδεικνύονταν οι 
καταλληλότερες για το έργο.35 
Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη έθεσαν 
στο επίκεντρο των σχεδίων δράσης τη 
βελτίωση της συμμόρφωσης με τους 
εκτελεστικούς κανονισμούς, μειώνοντας 
κατ’ αυτόν τον τρόπο το ποσοστό σφαλ -
μάτων. Αυτό είναι ασφαλώς σημαντικό 
και το Συνέδριο ζητούσε επί πολλά έτη 
την ανάληψη τέτοιας δράσης. Εντούτοις, 
η συμμόρφωση με τους κανονισμούς δεν 
αποτελεί αυτοσκοπό —χρειάζεται επίσης 
εστίαση στην αρχή της οικονομίας, μία 
από τις αρχές της «χρηστής δημοσιονο -
μικής διαχείρισης», την οποία επιδιώκει 
να επιτύχει η νομοθεσία (βλέπε σημεία 2 
και 10). Ως προς το ζήτημα αυτό, ακό -
μη και το καλύτερο από τα σχέδια που 
εξέτασε το Συνέδριο δεν περιέχει ολο -
κληρωμένη απάντηση για τους κύριους 
κινδύνους για την αρχή της οικονομί -
ας —επιχορηγήσεις που βασίζονται σε 
υψηλότερες από τις αναγκαίες προδια -
γραφές και σε μη ανταγωνιστικές τιμές, 
τροποποιήσεις που πραγματοποιούνται 
μετά την έγκριση και έλεγχοι που δεν 
συνδέονται με το επίπεδο κινδύνου. Το 
Συνέδριο εξετάζει τα εν λόγω ζητήματα 
και τις πιθανές προσεγγίσεις στα Μέρη II 
έως V της παρούσας έκθεσης.Μέρος II — Αποτροπή του 
καθορισμού 
προδιαγραφών 
υψηλότερων των 
αναγκαίων: προσεγγίσεις 
για τη διασφάλιση του 
εύλογου χαρακτήρα των 
αντικειμένων για τα οποία 
εγκρίνεται επιχορήγηση
36 
Οι υπεύθυνοι διαχείρισης των προγραμ -
μάτων δαπανών της ΕΕ υποχρεούνται να 
εφαρμόζουν την αρχή της οικονομίας 
που περιγράφεται στην εισαγωγή της 
παρούσας έκθεσης. Σύμφωνα με την εν 
λόγω αρχή, δεν αρκεί οι επιχορηγήσεις 
έργων να βασίζονται όχι σε εύλογες 
τιμές αλλά και οι προδιαγραφές των 
έργων — τα αντικείμενα που χρηματοδο -
τούνται — πρέπει επίσης να είναι εύλογα. 
Οι επιδοτήσεις μεταβάλλουν τη σχέση 
κόστους -οφέλους, με κίνδυνο οι αιτούντες 
να υποβάλουν προτάσεις έργων υψηλότε -
ρου κόστους από το αναγκαίο, οι οποίες 
μπορεί να ενέχουν το φαινόμενο περιττών 
δαπανών (βλέπε γλωσσάριο ) έως επενδύ -
σεις δυσανάλογες προς τα αναμενόμενα 
αποτελέσματα. Το Συνέδριο αξιολόγησε 
τις προσεγγίσεις που ακολούθησαν οι αρ -
χές των κρατών μελών για την αντιμετώπι -
ση του κινδύνου «καθορισμού προδιαγρα -
φών υψηλότερων των αναγκαίων».
37 
Μολονότι οι αρχές όλων των κρατών 
μελών πραγματοποιούν ελέγχους τιμών  
(βλέπε Μέρος III), ελάχιστες διενήργησαν 
σαφώς τεκμηριωμένους ελέγχους για τον 
εύλογο χαρακτήρα των προδιαγραφών 
των έργων14. Ορισμένες διενήργησαν 
έμμεσους ή μη τεκμηριωμένους ελέγχους, 
όπως παρουσιάζεται στα σημεία 46, 48 και 
53. Εντούτοις πολλές αρχές κρατών μελών 
μετρίασαν τους κινδύνους καθορισμού 
προδιαγραφών υψηλότερων των ανα -
γκαίων για ορισμένα είδη έργων περιο -
ρίζοντας τις μέγιστες επιλέξιμες δαπάνες 
ή χρησιμοποιώντας επιλογές απλουστευ -
μένης απόδοσης δαπανών όπως περιγρά -
φεται κατωτέρω.
22 Παρατηρήσεις
Ο περιορισμός των επιχο -
ρηγήσεων στις δαπάνες που 
αφορούν τυποποιημένες 
προδιαγραφές είναι μια απλή 
και αποτελεσματική προσέγ -
γιση όταν υπάρχουν πολλά 
παρόμοια έργα ή κοινά είδη 
δαπανών
38 
Ο κίνδυνος καθορισμού προδιαγραφών 
υψηλότερων των αναγκαίων ελλοχεύ -
ει όταν η επιχορήγηση βασίζεται στις 
δαπάνες των αντικειμένων που επέλεξε 
ο αιτών. Το Συνέδριο διαπίστωσε ότι οι 
αρχές των κρατών μελών μπορούν να 
αποφύγουν σε μεγάλο βαθμό τον κίν -
δυνο αυτό περιορίζοντας τις επιλέξιμες 
δαπάνες στις δαπάνες των «τυποποιημέ -
νων» προδιαγραφών. Ακολουθώντας την 
προσέγγιση αυτή, οι αρχές των κρατών 
μελών εκτιμούν τις αναγκαίες δαπάνες 
ενός τυπικού έργου ή μιας κατηγορίας 
δαπανών και περιορίζουν όλες τις επιχο -
ρηγήσεις σε αυτές τις τυπικές δαπάνες. 
Παράδειγμα παρατίθεται στο πλαίσιο 3 .
39 
Η εν λόγω προσέγγιση έχει το πλεονέ -
κτημα ότι είναι απλή στην εφαρμογή και 
το αποτέλεσμά της είναι προβλέψιμο: 
παρέχει βεβαιότητα. Με τον τρόπο αυτό, 
οι αρχές των κρατών μελών αποφεύγουν 
τις επαχθείς απαιτήσεις και ελέγχους για 
τον εύλογο χαρακτήρα των προδιαγρα -
φών των επιμέρους αιτήσεων έργων. 
Δεν αποτρέπει βεβαίως τους αιτούντες 
από την εφαρμογή λύσεων υψηλότερου 
κόστους —ωστόσο η πληρωμή της ενί -
σχυσης θα έχει ως βάση της τις τυποποι -
ημένες προδιαγραφές, οπότε οι δαπάνες 
για τον προϋπολογισμό της ΕΕ θα είναι 
εύλογες.
40 
Εντούτοις, τα έργα αγροτικής ανάπτυξης 
απαιτούν ποικίλες και ορισμένες φορές 
καινοτόμες λύσεις, συμπεριλαμβανο -
μένου ευρέος φάσματος διαφορετικών 
ειδών δαπανών. Ο καθορισμός τυποποι -
ημένων προδιαγραφών για όλες τις πιθα -
νές καταστάσεις είναι ελάχιστα εφικτός. Αυτό μπορεί να εφαρμοσθεί κυρίως όταν 
υπάρχει μεγάλος αριθμός απλών έργων 
με παρόμοια είδη δαπανών.
41 
Πολλές αρχές κρατών μελών ακολού -
θησαν αυτή την προσέγγιση σε κάποιο 
βαθμό, χρησιμοποιώντας τις «απλου -
στευμένες δαπάνες» ή τις «μέγιστες 
δαπάνες». Οι εν λόγω προσεγγίσεις περι -
γράφονται στο πλαίσιο 2 . Οι απλουστευ -
μένες δαπάνες χρησιμοποιήθηκαν σε 54 
από τα 88 ΠΑΑ, ως επί το πλείστον σε 
επενδύσεις στο πλαίσιο μέτρων διαχεί -
ρισης της γης που είχαν σχεδιασθεί για 
τη βελτίωση του περιβάλλοντος ή για τη 
φύτευση και διαχείριση δασών. Χαρα -
κτηριστικό παράδειγμα είναι μια τυπο -
ποιημένη πληρωμή ανά μέτρο φράκτη, 
η οποία υπολογίζεται βάσει των τυποποι -
ημένων προδιαγραφών (π.χ. τρεις κρά -
ταιγοι ανά μέτρο). Αρκετές αρχές κρατών 
μελών ορίζουν επίσης με παρόμοιο 
τρόπο τις «μέγιστες δαπάνες» σε σχέση 
με τις υλοποιήσεις έργων. Αυτές διαφέ -
ρουν από τις «τυποποιημένες δαπάνες» 
ως προς το ότι ο αιτών αποζημιώνεται 
για τις πραγματικές δαπάνες στις οποίες 
υπεβλήθη. Παραδείγματα ειδών δαπα -
νών για τις οποίες οι αρχές των κρατών 
μελών περιόρισαν τις επιχορηγήσεις 
στις τυποποιημένες ή μέγιστες δαπάνες 
παρουσιάζονται στο πλαίσιο 4 .
42 
Μολονότι περισσότερες από τις μισές 
αρχές των κρατών μελών χρησιμοποιούν 
τις απλουστευμένες δαπάνες (και άλλες 
χρησιμοποιούν το μέγιστο μοναδιαίο 
κόστος με παρόμοιο τρόπο), το Συνέ -
δριο διαπίστωσε ότι αυτό αφορά μόνο 
συγκεκριμένα είδη δαπανών στο πλαίσιο 
περιορισμένου αριθμού μέτρων (βλέ -
πε παράρτημα III ) και αντιστοιχεί μόνο 
στο 5 % περίπου του προϋπολογισμού. 
Υπάρχει περιθώριο ευρύτερης εφαρμο -
γής των μεθόδων αυτών σε άλλα μέτρα 
και σε άλλα ΠΑΑ.
23 Παρατηρήσεις
Παράδειγμα περιορισμού των επιλέξιμων δαπανών κατά τρόπο που περιορίζει 
τον κίνδυνο καθορισμού προδιαγραφών υψηλότερων των αναγκαίων: εξοπλισμός 
αεροψεκασμού καλλιεργειών στη Γαλλία
Στη Γαλλία οι γεωργοί που υπέβαλαν αίτηση για επιχορηγήσεις προκειμένου να χρηματοδοτήσουν την αγορά γεωρ -
γικών ψεκαστήρων συχνά περιλάμβαναν και πρόσθετο προαιρετικό εξοπλισμό, ο οποίος μπορούσε να αντιστοιχεί 
στο 85 % των συνολικών δαπανών. Οι γαλλικές αρχές, θεωρώντας ότι αυτό είναι παράλογο, έθεσαν το 2012 ανώτατο 
όριο 3 000 ευρώ στις δαπάνες τέτοιων πρόσθετων αντικειμένων για τα οποία θα καταβαλλόταν επιχορήγηση.
Παραδείγματα ειδών δαπανών για τις οποίες οι αρχές των κρατών μελών περιόρι -
σαν τις επιχορηγήσεις στις τυποποιημένες ή μέγιστες δαπάνες κατά τρόπο που να 
περιορίζει τον κίνδυνο καθορισμού προδιαγραφών υψηλότερων των αναγκαίων
Τυποποιημένο μοναδιαίο κόστος
— ανά μέτρο φύτευσης φράκτη (π.χ. στη Γαλλία στο πλαίσιο του μέτρου «Διατήρηση και αναβάθμιση της αγροτικής 
κληρονομιάς»)
— ανά εκτάριο βελτίωσης της γης (π.χ. στην Ουγγαρία στο πλαίσιο του μέτρου «Πρώτη δάσωση γεωργικών γαιών»)
Μέγιστες δαπάνες ανά μονάδα υλοποίησης ή αποτελέσματος
— ανά τετραγωνικό μέτρο κτιρίου που κατασκευάσθηκε ή ανακαινίσθηκε (π.χ. στη Βουλγαρία σχετικά με κτίρια στο 
πλαίσιο του μέτρου «Ανακαίνιση και ανάπτυξη χωριών»)
— ανά θέση ζώου (π.χ. στη Γαλλία για στάβλους στο πλαίσιο του μέτρου «Εκσυγχρονισμός των γεωργικών 
εκμεταλλεύσεων»)
Μέγιστες δαπάνες ανά κατηγορία δαπανών
— μέγιστο ποσό για συγκεκριμένο είδος γεωργικού εξοπλισμού (π.χ. στη Γαλλία για εξοπλισμό αεροψεκασμών στο 
πλαίσιο του μέτρου «Εκσυγχρονισμός των γεωργικών εκμεταλλεύσεων»)
— μέγιστο ποσό για τεχνικές μελέτες ή μελέτες σκοπιμότητας (π.χ. στην Τσεχική Δημοκρατία για την κατάρτιση των 
σχεδίων όσον αφορά έργα βιοαερίου στο πλαίσιο του μέτρου «Εκσυγχρονισμός των γεωργικών εκμεταλλεύσεων»)
— μέγιστο ποσοστό για αμοιβές (π.χ. στην Ισπανία -Ανδαλουσία για αμοιβές μηχανικών στο πλαίσιο του μέτρου «Αύξηση 
της αξίας των γεωργικών και δασοκομικών προϊόντων»)Πλαίσιο 3  Πλαίσιο 4
24 Παρατηρήσεις
Όσον αφορά άλλα μέτρα, 
στις αιτιολογημένες βάσει 
του κινδύνου περιπτώσεις, οι 
προτεινόμενες δαπάνες πρέ -
πει να αξιολογούνται ώστε να 
διασφαλίζεται ο εύλογος χαρα -
κτήρας των προδιαγραφών
43 
Στις περιπτώσεις που οι δαπάνες δεν περι -
ορίζονται σε εκείνες των τυποποιημένων 
προδιαγραφών, ο κίνδυνος καθορισμού 
προδιαγραφών υψηλότερων των αναγκαί -
ων πρέπει να αντιμετωπίζεται. Οι αρχές 
των κρατών μελών ακολούθησαν τρεις 
κύριες προσεγγίσεις ως προς το συγκεκρι -
μένο ζήτημα:
 ο τυποποιημένοι έλεγχοι για την σύ -
γκριση των προτεινόμενων δαπανών 
με τα στοιχεία αναφοράς,
 ο επιμέρους αξιολόγηση των προδια -
γραφών του έργου,
 ο γνώμες εμπειρογνωμόνων.
Οι τυποποιημένοι υπολογισμοί 
και η σύγκριση με τα στοιχεία 
αναφοράς μπορούν να οδηγή -
σουν γρήγορα στον εντοπισμό 
αιτήσεων οι οποίες ενδεχομένως 
περιλαμβάνουν προδιαγραφές 
υψηλότερες των αναγκαίων
44 
Όσον αφορά όλα τα έργα πλην των 
μικρότερων, οι αιτούντες πρέπει να 
παρέχουν φυσικά και χρηματοοικονομι -
κά στοιχεία σχετικά με τις επιχειρήσεις 
τους και τα σχέδια έργων, τα οποία οι 
αρχές των κρατών μελών χρησιμοποιούν 
για να ελέγξουν την επιλεξιμότητά τους 
και να επιλέξουν τα καλύτερα έργα. Οι 
πληροφορίες αυτές κυμαίνονται από 
ορισμένα βασικά αριθμητικά στοιχεία έως 
ολοκληρωμένα επιχειρηματικά σχέδια. 
Οι αρχές των κρατών μελών μπορούν 
επίσης να χρησιμοποιούν τις πληροφορίες 
αυτές για να ελέγξουν ότι οι δαπάνες του 
προτεινόμενου έργου είναι εύλογες σε 
σχέση με τις αναμενόμενες υλοποιήσεις ή αποτελέσματα: τη συμβολή που πι -
θανώς θα έχει το έργο για την επίτευξη 
των στόχων του ΠΑΑ. Στα παραδείγματα 
περιλαμβάνονται απλοί υπολογισμοί 
απόσβεσης ή το κατά πόσον ο γεωργικός 
εξοπλισμός είναι ανάλογος με το μέγεθος 
και το είδος της εκμετάλλευσης.
45 
Οι αρχές των κρατών μελών μπορούν να 
καθιερώσουν τυποποιημένους υπολο -
γισμούς και λογιστικά φύλλα μέσω των 
οποίων οι υπάλληλοί τους μπορούν να 
υπολογίσουν ταχέως χρηματοοικονο -
μικούς ή άλλους δείκτες και να τους 
συγκρίνουν με τα στοιχεία αναφοράς ή με 
τα επίπεδα προειδοποίησης. Αυτό μπορεί 
να επιτευχθεί σε λίγο επιπλέον χρόνο ή με 
μικρές επιπλέον δαπάνες εάν χρησιμο -
ποιηθούν υποδείγματα των εντύπων 
υποβολής αίτησης ώστε να διασφαλίζεται 
συνέπεια στις παρεχόμενες πληροφορίες. 
Στις αιτήσεις που εμπίπτουν εντός του 
συνήθους εύρους μπορεί και να εφαρ -
μόζεται μειωμένο επίπεδο ελέγχου, ενώ 
οι αιτήσεις που υπερβαίνουν το σύνηθες 
εύρος μπορεί να εξετάζονται λεπτομερέ -
στερα ώστε να διασφαλίζεται ο εύλογος 
χαρακτήρας των δαπανών.
46 
Τα εν λόγω στοιχεία αναφοράς μπορούν 
επίσης να χρησιμοποιηθούν ως κριτήρια 
της οικονομικής αποδοτικότητας ή της 
«βέλτιστης χρήσης των πόρων» όσον αφο -
ρά την επιλογή των έργων. Παραδείγμα -
τος χάριν, στο Ηνωμένο Βασίλειο —Αγγλία 
οι αρχές έθεσαν ως στόχο ότι, κατά μέσο 
όρο, τα έργα που αφορούσαν τη στήρι -
ξη μικρών αγροτικών επιχειρήσεων θα 
έπρεπε να δημιουργήσουν μια νέα θέση 
εργασίας ανά 30 000 λίρες στερλίνες επι -
δότησης. Εάν έκριναν ότι οι προτεινόμε -
νες δαπάνες του έργου δεν ήταν εύλογες 
(ήτοι ήταν υπερβολικά υψηλές) σε σχέση 
με τον στόχο αυτό, τότε δεν ενέκριναν 
την επιχορήγηση. Όσον αφορά τα κύρια 
επενδυτικά μέτρα, μόνο τέσσερα από τα 
15 ΠΑΑ που εξετάσθηκαν αξιολόγησαν 
κατά πόσον οι δαπάνες ήταν εύλογες σε 
σχέση με τις αναμενόμενες υλοποιήσεις 
ή τα αποτελέσματα (βλέπε  παράρτημα IV  
και γράφημα 5 ).
25 Παρατηρήσεις
Οι αρχές των κρατών μελών αξιολογούν τις δαπάνες σε σχέση με τις αναμενόμενες 
υλοποιήσεις ή τα αναμενόμενα αποτελέσματα1Γράφημα 5
1 Εξαιρουμένου του μέτρου για την επιμόρφωση και ενημέρωση.
Πηγή:  Διαπιστώσεις ελέγχου του ΕΕΣ./uni0394εν αξιολογήθηκαν
Κα/uni03BCπανίαΑγγλία
Επενδύσει/uni03C2 στον το/uni03BCέα τη/uni03C2 
άρδευση/uni03C2Η σχέση κόστου/uni03C2/ αποτελεσ/uni03BCατικότητα/uni03C2 των έργων αξιολογείται χρησι/uni03BCοποιώντα/uni03C2 για παράδειγ/uni03BCα τον λόγο των δαπανών του έργου και τον αριθ/uni03BCό των εκταρίων που αρδεύτηκανΑνανεώσι/uni03BCη ενέργειαΓια την κατασκευή εγκαταστάσεων βιοαερίου, οι αρχέ/uni03C2 συγκρίνουν τον λόγο /uni03BCεταξύ του ποσού τη/uni03C2 δαπάνη/uni03C2 
και τη/uni03C2 συνολική/uni03C2 ικανότητα/uni03C2 
παραγωγή/uni03C2 ενέργεια/uni03C2 τη/uni03C2 
εγκατάσταση/uni03C2 /uni03BCε στοιχεία 
αναφορά/uni03C2
Επενδύσει/uni03C2 στον το/uni03BCέα τη/uni03C2 
άρδευση/uni03C2
Κατά τη διαδικασία 
αξιολόγηση/uni03C2, /uni03BCέσω του κριτηρίου «Αποδοτικότητα του έργου» συγκρίνονται οι δαπάνε/uni03C2 του έργου ανά εκτάριο που αρδεύτηκε έναντι των /uni03BCέσων προγρα/uni03BC/uni03BCατισ/uni03BCένων δαπανώνΟι αρχέ/uni03C2 των κρατών /uni03BCελών αξιολόγησαν τι/uni03C2 δαπάνε/uni03C2 έναντι 
των ανα/uni03BCενό/uni03BCενων υλοποιήσεων ή αποτελεσ/uni03BCάτων
Οι αρχέ/uni03C2 των κρατών /uni03BCελών δεν αξιολόγησαν τι/uni03C2 δαπάνε/uni03C2 
έναντι των ανα/uni03BCενό/uni03BCενων υλοποιήσεων ή αποτελεσ/uni03BCάτων
∆ιαφοροποίηση τη/uni03C2 αγροτική/uni03C2 
οικονο/uni03BCία/uni03C2
Οι υπολογισ/uni03BCοί και οι συγκρίσει/uni03C2 
πραγ/uni03BCατοποιούνται σε σχέση /uni03BCε 
στοιχεία αναφορά/uni03C2 όσον αφορά τι/uni03C2 
δαπάνε/uni03C2 ανά θέση εργασία/uni03C2 που 
δη/uni03BCιουργείται, τι/uni03C2 δαπάνε/uni03C2 ανά 
επιπλέον κλίνη που δη/uni03BCιουργείται στον 
το/uni03BCέα του τουρισ/uni03BCού, τι/uni03C2 δαπάνε/uni03C2 ανά 
άτο/uni03BCο που ολοκληρώνει σε/uni03BCινάριο 
επι/uni03BCόρφωση/uni03C2, τι/uni03C2 δαπάνε/uni03C2 ανά 
επιχείρηση που δη/uni03BCιουργείται και ανά 
τ./uni03BC. επιχειρη/uni03BCατικού χώρου, την 
περίοδο απόσβεση/uni03C2 των επενδύσεων… 
26 Παρατηρήσεις
Η αξιολόγηση των 
προδιαγραφών των επιμέρους 
έργων μπορεί να είναι δυσχερής 
για τους διοικητικούς, χωρίς 
τεχνικές γνώσεις, υπαλλήλους, 
ωστόσο με τη διενέργεια 
ελέγχων που στηρίζονται στην 
κοινή λογική και τη θέσπιση 
αδιαμφισβήτητων κανόνων 
μπορούν να αποτραπούν και 
να εντοπιστούν περιπτώσεις 
καθορισμού προδιαγραφών 
υψηλότερων των αναγκαίων
47 
Σε διάφορα προγράμματα, όπως εκείνα 
για την αγροτική ανάπτυξη, τα έργα δεν 
περιλαμβάνουν στο σύνολό τους ένα 
τυποποιημένο σύνολο υλοποιήσεων και 
αποτελεσμάτων τα οποία να καθιστούν 
εφικτή την άμεση αξιολόγηση των δαπα -
νών μέσω υπολογισμών αναλογιών ή σύ -
γκρισης με στοιχεία αναφοράς. Επιπλέον, 
όταν οι προδιαγραφές υπερβαίνουν τις 
συνήθεις, οι αρχές των κρατών μελών 
πρέπει να εξετάζουν κατά πόσον οι υψη -
λότερες προδιαγραφές δικαιολογούνται 
από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του 
έργου ή επειδή αντιπροσωπεύουν καλύ -
τερη σχέση κόστους/οφέλους. Τέτοιου 
είδους αξιολογήσεις των προδιαγραφών 
των επιμέρους έργων (συμπεριλαμβανο -
μένων των όρων υποβολής προσφορών 
και των κριτηρίων ανάθεσης) είναι ενδε -
χομένως δυσχερείς χωρίς εξειδικευμένες 
τεχνικές γνώσεις, καθώς και χρονοβόρες, 
ωστόσο είναι σκόπιμες όταν διακυβεύο -
νται μεγαλύτερα ποσά.48 
Τα δύο τρίτα περίπου των αρχών των 
κρατών μελών ενημέρωσαν το Συνέδριο 
ότι το προσωπικό τους διενήργησε ελέγ -
χους που στηρίχθηκαν στην κοινή λογική 
σχετικά με τις προδιαγραφές των έργων, 
χρησιμοποιώντας συχνά την πείρα που 
είχαν αποκτήσει από τη διαχείριση μεγά -
λου αριθμού έργων. Ωστόσο, το Συνέ -
δριο παρατήρησε ότι η αξία των ελέγχων 
αυτών μειώνεται όταν δεν τηρείται 
αρχείο των στοιχείων που ελέγχθηκαν 
και των προτύπων που εφαρμόσθηκαν.
49 
Οι ρητοί κανόνες βοηθούν τους υπαλ -
λήλους χωρίς τεχνικές γνώσεις να 
λαμβάνουν συνεπείς και αντικειμενικές 
αποφάσεις κατά την αξιολόγηση των 
προτάσεων έργων. Μια ιδιαίτερη, αλλά 
συνήθης, κατάσταση προκύπτει όταν 
ο αιτών υποβάλλει προσφορές για το 
έργο από αρκετούς προμηθευτές, αλλά 
οι οποίες διαφέρουν όσον αφορά τις 
προδιαγραφές: εξοπλισμός διαφορε -
τικών κατασκευαστών, διαφορετικές 
μέθοδοι ή υλικά κατασκευής, διαφορε -
τικά χρονοδιαγράμματα ή διαφορετική 
εξυπηρέτηση μετά την πώληση κ.λπ. Οι 
αιτούντες συνήθως επιλέγουν την προ -
σφορά που αντιπροσωπεύει τη βέλτιστη 
σχέση κόστους/οφέλους για την επιχεί -
ρησή τους όσον αφορά την ποιότητα και 
τις δαπάνες (μολονότι η επιλογή αυτή θα 
επηρεασθεί από την επιχορήγηση). Όταν 
οι αιτούντες δεν επιλέγουν την προσφο -
ρά με τη χαμηλότερη τιμή, οι αρχές των 
κρατών μελών πρέπει να αξιολογήσουν 
εάν η καλύτερη ποιότητα ή τα πρόσθε -
τα χαρακτηριστικά της υψηλότερης 
προσφοράς αντιπροσωπεύουν επίσης τη 
βέλτιστη σχέση κόστους/οφέλους όσον 
αφορά τους στόχους πολιτικής ή κατά 
πόσον αποτελούν απλώς περίπτωση 
περιττών δαπανών.
27 Παρατηρήσεις
50 
Για τον σκοπό αυτό, οι υπάλληλοι που 
αξιολογούν τις δαπάνες των προτάσε -
ων έργων χρειάζονται σαφή κριτήρια, 
τα οποία να μπορούν να εφαρμόζουν 
με συνέπεια σε όλες τις περιπτώσεις. 
Ως προς το ζήτημα αυτό, το Συνέδριο 
διαπίστωσε μια γενικότερη αδυναμία, 
δεδομένου ότι, αντί κριτηρίων, οι αρχές 
των κρατών μελών έχουν απλώς απαριθ -
μήσει παραδείγματα αιτιολογήσεων οι 
οποίες ενδεχομένως  να είναι αποδεκτές. 
Ένα παράδειγμα διαπιστώνεται στη 
Γερμανία, όπου σχεδόν κάθε πιθανός λό -
γος —ποιότητα, τιμή, τεχνική καταλλη -
λότητα, περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά, 
δαπάνες λειτουργίας και συντήρησης, 
αποδοτικότητα, εξυπηρέτηση πελατών, 
τεχνική βοήθεια ή ημερομηνίες παρά -
δοσης— μπορούν να ληφθούν υπόψη. 
Άλλες αρχές, όπως της Γαλλίας και του 
Ηνωμένου Βασιλείου, εφαρμόζουν πα -
ρόμοια προσέγγιση. Σε προηγούμενους 
ελέγχους του, το Συνέδριο διαπίστωσε 
ότι οι αρχές των κρατών μελών ήταν ικα -
νοποιημένες εάν προβαλλόταν κάποιος 
από τους ανωτέρω λόγους, ωστόσο σπα -
νίως αξιολόγησαν κατά πόσον αρκούσε 
για την αιτιολόγηση των επιπλέον δαπα -
νών. Η αξιολόγηση των αιτιολογήσεων 
που πρόβαλλε ο αιτών προϋποθέτει την 
άσκηση κρίσης, ωστόσο οι φάκελοι των 
έργων δεν περιλάμβαναν επαρκή τεκμη -
ρίωση ώστε να καταδεικνύεται επί ποίας 
βάσης οι αρμόδιοι υπάλληλοι έκριναν 
εύλογες τις σχετικές πρόσθετες δαπάνες.
51 
Μια εναλλακτική προσέγγιση, την οποία 
ακολούθησε το ένα τέταρτο περίπου (21) 
των 88 αρχών των κρατών μελών, είναι 
η επιχορήγηση να βασίζεται πάντοτε στη 
χαμηλότερη έγκυρη προσφορά. Το πλε -
ονέκτημα της προσέγγισης αυτή είναι 
η απλότητα, δεδομένου ότι είναι σαφής, 
και η εξοικονόμηση πόρων, δεδομένου 
ότι το κόστος για τον προϋπολογισμό της 
ΕΕ είναι το χαμηλότερο. Η προσέγγιση 
αυτή δεν αποτρέπει τον αιτούντα από 
την επιλογή της προσφοράς που εμφανί -
ζει τη βέλτιστη σχέση κόστους/οφέλους 
εάν είναι υψηλότερη, ωστόσο το ποσό 
της επιχορήγησης  θα καθορίζεται πάντο -
τε βάσει της χαμηλότερης προσφοράς. Στην πραγματικότητα, οι αιτούντες 
βαρύνονται οι ίδιοι με το κόστος των 
επιπλέον χαρακτηριστικών ή υπηρεσιών 
(όπως η υψηλότερη ποιότητα ή η κάλυψη 
με εγγύηση μεγαλύτερης διάρκειας) χω -
ρίς επιχορήγηση. Οι διαφορετικές προ -
σεγγίσεις παρουσιάζονται στο πλαίσιο 5 .
52 
Φυσικά, καμία από τις προαναφερθείσες 
προσεγγίσεις δεν είναι αποτελεσματική 
σε περίπτωση που ο αιτών επιχειρήσει να 
χειραγωγήσει τη διαδικασία συγκέντρω -
σης και παρουσίασης των προσφορών, 
παραδείγματος χάριν μέσω της διατύ -
πωσης των προδιαγραφών κατά τρόπον 
ώστε να αποκλείονται δυνητικοί προμη -
θευτές. Ο κίνδυνος αυτός εξετάζεται στο 
Μέρος III: Εξασφαλίζοντας την καλύτερη 
τιμή .
28 Παρατηρήσεις
Διαφορετικές προσεγγίσεις για τον προσδιορισμό του ύψους της επιχορήγησης: 
χαμηλότερη έγκυρη προσφορά ή επιλογή του αιτούντα
 Απλουστευμένο παράδειγμα : Γεωργοί στα κράτη μέλη Χ και Ψ λαμβάνουν προσφορές για γεωργικούς 
ελκυστήρες ισχύος 200 ίππων των κατασκευαστών A, B και Γ, ύψους 80 000 ευρώ, 90 000 ευρώ και 
100 000 ευρώ αντίστοιχα. Οι ελκυστήρες είναι ισοδύναμοι από λειτουργική άποψη, αλλά αμφότεροι οι 
γεωργοί προτιμούν την εταιρεία Γ . Μολονότι πρόκειται για το ακριβότερο μοντέλο, διατηρεί την αξία 
του και μπορεί να μεταπωληθεί έναντι 40 000 ευρώ πέντε χρόνια αργότερα. Λαμβανομένης υπόψη 
της επιχορήγησης, η επιλογή του ελκυστήρα Γ είναι περισσότερο συμφέρουσα από την επιλογή του ελκυστήρα Α, 
ο οποίος έχει μικρότερη μεταπωλητική αξία.
Τα κράτη μέλη X και Ψ εγκρίνουν αμφότερα επιχορηγήσεις για την αγορά του ελκυστήρα Γ . Ωστόσο, το ύψος 
της επιχορήγησης διαφέρει. Το κράτος μέλος X ακολουθεί την αρχή της «χαμηλότερης προσφοράς» και χορηγεί 
επιχορήγηση ύψους 40 000 ευρώ (50 % της χαμηλότερης έγκυρης προσφοράς). Το κράτος μέλος Ψ ελέγχει κατά 
πόσον ο γεωργός έχει δικαιολογήσει την επιλογή της υψηλότερης προσφοράς και χορηγεί επιχορήγηση ύψους 
50 000 ευρώ (50 % της επιλεγείσας προσφοράς) βάσει της επιλογής του αιτούντος.
(ευρώ)
Κράτος μέλος X: η επιχορήγηση βα -
σίζεται στην χαμηλότερη προφοράΚράτος μέλος Y: η επιχορήγηση βα -
σίζεται στην επιλογή του αιτούντα
Χαμηλότερη έγκυρη προσφορά 80 000 80 000
Προσφορά επιλεγείσα από τον αιτούντα 100 000 100 000
Εγκριθείσα επιχορήγηση σε ποσοστό 50 % 40 000 50 000Πλαίσιο 5
Γνώμες εμπειρογνωμόνων 
μπορούν να παρέχουν 
διασφάλιση για τον εύλογο 
χαρακτήρα των προδιαγραφών, 
υπό την προϋπόθεση ότι 
υπάρχουν επαρκή εχέγγυα 
ανεξαρτησίας
53 
Πολλά έργα ΠΑΑ αφορούν παρεμφερή 
είδη δαπανών, παραδείγματος χάριν 
δαπάνες για γεωργικά μηχανήματα, γε -
ωργικές εγκαταστάσεις, κατασκευαστικά 
έργα και αγροτικές υποδομές. Αρκετές 
αρχές κρατών μελών, συμπεριλαμβα -
νομένων των αρχών της Ουγγαρίας και 
της Ιταλίας (Καμπανία) απασχολούν 
υπαλλήλους ειδικευμένους στους τομείς 
αυτούς, όπως αγρονόμους μηχανικούς 
ή επιμετρητές ποσοτήτων, οι οποίοι 
κατανοούν τις τεχνικές προδιαγραφές 
και εφαρμόζουν τις γνώσεις και την 
πείρα τους προκειμένου να αξιολογούν 
αξιόπιστα τις προτεινόμενες προδιαγρα -
φές των έργων. Εφόσον ο σκοπός και το συμπέρασμα των ελέγχων είναι σαφή 
και εφόσον οι επιτελούμενες εργασίες 
τεκμηριώνονται, η χρήση εσωτερικής 
εμπειρογνωμοσύνης μπορεί να παρέχει 
αξιόπιστη, ανεξάρτητη διασφάλιση ότι οι 
προτεινόμενες δαπάνες είναι εύλογες και 
δίνει στις αρχές των κρατών μελών τη 
δυνατότητα να εντοπίζουν περιπτώσεις 
εμφάνισης του φαινομένου των περιττών 
δαπανών. Σημαντικός είναι και ο αποτρε -
πτικός ρόλος της πρακτικής αυτής: όταν, 
παραδείγματος χάριν, ένας γεωργός 
γνωρίζει ότι η αίτηση επιχορήγησης θα 
αξιολογηθεί από γεωργικό μηχανικό, 
είναι λιγότερο πιθανό να συμπεριλάβει 
υπερβολικές προδιαγραφές.
29 Παρατηρήσεις
54 
Ωστόσο, δεν είναι πάντοτε εφικτό 
ή αποδοτικό από οικονομική άποψη να 
απασχολούν οι αρχές των κρατών μελών 
εξειδικευμένους υπαλλήλους, ιδίως όταν 
αυτό δεν δικαιολογείται από τον πολύ 
μικρό αριθμό έργων συγκεκριμένου 
είδους. Οι αρχές σε ορισμένα κράτη 
μέλη, όπως στην Ελλάδα και τη Λιθου -
ανία, αναθέτουν σε εξωτερικούς εμπει -
ρογνώμονες να γνωμοδοτήσουν επί των 
προδιαγραφών και του κόστους των 
επιλεγέντων έργων, ιδίως δε έργων που 
εμφανίζουν ειδικούς κινδύνους είτε λόγω 
του μεγέθους ή των ιδιαιτεροτήτων τους 
είτε επειδή εκφεύγουν του συνήθους 
εύρους δαπανών.
55 
Οι αρχές άλλων κρατών μελών, όπως της 
Αυστρίας και της Ουγγαρίας, ζητούν από 
τους αιτούντες να προσκομίσουν πιστο -
ποιητικό ή βεβαίωση αναγνωρισμένου 
εμπειρογνώμονα, όπως επιμετρητή 
ποσοτήτων, σχετικά με τις προδιαγραφές 
του έργου. Ωστόσο, στην πράξη, η αξι -
οπιστία των βεβαιώσεων αυτών είναι 
περιορισμένη. Και αυτό, πρώτον, επειδή 
οι εμπειρογνώμονες προφανώς θα ενερ -
γήσουν προς το συμφέρον των πελατών 
τους, το οποίο ενδέχεται να μη συμπίπτει 
με το συμφέρον των κρατών μελών της 
ΕΕ, ήτοι την επίτευξη των στόχων πολι -
τικής με το χαμηλότερο δυνατό κόστος. 
Δεύτερον, επειδή σκοπός της βεβαίωσης 
του εμπειρογνώμονα ενδέχεται να είναι 
η επιβεβαίωση της συμμόρφωσης των 
προδιαγραφών με κανονισμούς δόμησης 
ή άλλες τεχνικές απαιτήσεις, κάτι που 
δεν έχει ενδιαφέρον ή χρησιμότητα για 
τον εντοπισμό πιθανών περιπτώσεων κα -
θορισμού προδιαγραφών υψηλότερων 
των αναγκαίων.Μέρος III — 
Εξασφαλίζοντας την 
καλύτερη τιμή: 
προσεγγίσεις για τη 
διασφάλιση του εύλογου 
χαρακτήρα των τιμών των 
εγκριθέντων αντικειμένων
56 
Βάσει της αρχής της οικονομίας (βλέ -
πε σημεία 2 και 10), η χρηματοδότηση 
έργων της ΕΕ πρέπει να βασίζεται στις 
χαμηλότερες διαθέσιμες τιμές για τις 
απαιτούμενες προδιαγραφές. Ωστόσο, 
λόγω των επιδοτήσεων, οι αιτούντες δεν 
έχουν επαρκή κίνητρα να αναζητήσουν τις 
καλύτερες δυνατές τιμές και ενδέχεται να 
προτιμήσουν ακριβότερους προμηθευτές, 
γεγονός που συνεπάγεται τον κίνδυνο οι 
αιτήσεις επιχορήγησης να βασίζονται σε 
μη ανταγωνιστικές τιμές. Το Συνέδριο αξι -
ολόγησε τις προσεγγίσεις που ακολούθη -
σαν οι αρχές των κρατών μελών προκειμέ -
νου να αντιμετωπίσουν τον κίνδυνο αυτό.
57 
Στο τέλος του 2013, και οι 15 αρχές των 
κρατών μελών είχαν θεσπίσει συστήματα 
για τον έλεγχο του εύλογου χαρακτήρα 
των τιμών. Οι αρχές των κρατών μελών 
ακολούθησαν, ως επί το πλείστον, τις εξής 
προσεγγίσεις (οι οποίες περιγράφονται 
στο πλαίσιο 2 ):
 ο Σύγκριση των δαπανών που περιέ -
χονται στις αιτήσεις με ανεξάρτητες 
πληροφορίες σχετικά με τις τιμές (οι 
οποίες συγκεντρώνονται μέσω έρευ -
νας αγοράς, από πίνακες ή βάσεις 
δεδομένων τιμών).
 ο Σύγκριση των διαφορετικών προ -
σφορών που έλαβε ο αιτών (μεταξύ 
άλλων, στο πλαίσιο διαδικασιών 
δημόσιων συμβάσεων).
 ο Διαβούλευση με εμπειρογνώμονες.
Μια εναλλακτική προσέγγιση που επε -
λέγη και η οποία περιόριζε τον κίνδυνο 
ήταν η χρήση απλουστευμένου ή μέ -
γιστου κόστους για τον προσδιορισμό 
ή τον περιορισμό του κόστους έργων.
30 Παρατηρήσεις
Η κατά το δυνατό χρήση επι -
λογών απλουστευμένης από -
δοσης δαπανών (ή η χρήση 
μέγιστου κόστους κατά τον 
ίδιο τρόπο), περιορίζει απο -
τελεσματικά τον κίνδυνο των 
υπερβολικών τιμών εφόσον 
οριστούν στο κατάλληλο 
επίπεδο
58 
Όπως περιγράφεται στα σημεία 38 έως 
42, οι επιχορηγήσεις μπορούν να βασίζο -
νται σε απλουστευμένο κόστος το οποίο 
καθορίζουν οι αρχές των κρατών μελών, 
προσέγγιση που περιορίζει τον κίνδυνο 
καθορισμού προδιαγραφών υψηλότε -
ρων των αναγκαίων. Αντίστοιχα, μπορεί 
να καθοριστεί το μέγιστο κόστος για 
υλοποιήσεις, αποτελέσματα ή κατηγορί -
ες δαπανών. Εάν το κόστος αυτό καθο -
ριστεί σε επίπεδο ίσο με ή χαμηλότερο 
από το επίπεδο των καλύτερων δυνατών 
τιμών της αγοράς, το κόστος για τον 
προϋπολογισμό της ΕΕ θα είναι εύλογο. 
Στα σημεία 41 και 42 το Συνέδριο διαπί -
στωσε ότι άνω του 50 % των αρχών των 
κρατών μελών χρησιμοποίησε σε ορι -
σμένο βαθμό το απλουστευμένο κόστος 
και ότι υπάρχει περιθώριο για ευρύτερη 
χρήση των προσεγγίσεων αυτών.
59 
Στις περιπτώσεις καθορισμού μέγιστου 
κόστους, ο αιτών λαμβάνει το χαμηλότε -
ρο από τα εξής δύο ποσά: είτε το ποσό 
που πράγματι κατέβαλε είτε το μέγιστο 
ποσό. Η πρακτική αυτή εξασφαλίζει 
ενδεχομένως τη μεγαλύτερη οικονομία 
για τους προϋπολογισμούς τόσο της ΕΕ 
όσο και των κρατών μελών. Ωστόσο, στο 
πλαίσιο των μεθόδων του απλουστευμέ -
νου κόστους, ο αιτών μπορεί θεωρητικώς 
να εισπράξει επιχορήγηση που υπερβαί -
νει τις δαπάνες στις οποίες υποβλήθηκε. 
Με την προϋπόθεση ότι αυτό συμβαίνει 
σπάνια και αφορά ποσά μικρού ύψους, 
το πρόσθετο κόστος μπορεί να δικαιο -
λογηθεί από τα οφέλη της πρόσθετης 
απλούστευσης.60 
Σε περίπτωση καθορισμού του «μέγι -
στου κόστους» σε επίπεδο που υπερ -
βαίνει τις διαθέσιμες τιμές της αγοράς, 
η επίδρασή του θα ήταν περιορισμένη. 
Σε περίπτωση καθορισμού του «απλου -
στευμένου κόστους» σε πολύ υψηλό 
επίπεδο, θα προέκυπταν αδικαιολόγητες 
δαπάνες, όπως περιγράφεται στη συνέ -
χεια. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα 
παρουσιάζεται στο πλαίσιο 6 .
31 Παρατηρήσεις
Σε περίπτωση καθορισμού του 
απλουστευμένου κόστους σε 
υπερβολικά υψηλό επίπεδο, 
θα μπορούσε να επηρεαστεί 
η οικονομία του συνόλου 
των δαπανών· για τον λόγο 
αυτό, οι αρχές των κρατών 
μελών πρέπει, αφενός, 
να διασφαλίζουν ότι το 
απλουστευμένο κόστος είναι 
επαρκώς τεκμηριωμένο και, 
αφετέρου, να το επανεξετάζουν 
και να το αναπροσαρμόζουν 
ανά τακτά χρονικά διαστήματα
61 
Το απλουστευμένο κόστος πρέπει να 
καθορίζεται εκ των προτέρων, δεδο -
μένης της αναγκαιότητάς του για την κατάρτιση των αιτήσεων και την έγκριση 
του ποσού της επιχορήγησης. Για τον κα -
θορισμό των ποσών απαιτούνται μελέτες 
και προβλέψεις, οι οποίες προϋποθέ -
τουν μια σειρά παραδοχών. Η Επιτροπή 
εξέδωσε κατευθυντήριες οδηγίες προς 
τις αρχές των κρατών μελών, προκειμέ -
νου να διασφαλίζεται η εγκυρότητα των 
εν λόγω υπολογισμών. Οι εν λόγω αρχές 
μπορούν να αποκομίσουν πρόσθετη 
διασφάλιση με τη διενέργεια ελέγχου επί 
των υπολογισμών αυτών.Η διαφορά μεταξύ μέγιστου μοναδιαίου κόστους και τυποποιημένου μοναδιαίου 
κόστους
Απλουστευμένο παράδειγμα : Βάσει μελέτης, οι αρχές του κράτος μέλους εκτιμούν ότι το μέσο 
κόστος της δενδροφύτευσης δασικής έκτασης υπερβαίνει τα 4 000 ευρώ ανά εκτάριο.
Εφαρμόζοντας ένα σύστημα «μέγιστου μοναδιαίου κόστους», καθορίζεται ως ανώτατο όριο το ποσό 
των 4 000 ευρώ ανά εκτάριο. Ο αιτών οφείλει να υποβάλει λεπτομερή στοιχεία σχετικά με τις πραγματικές δαπάνες 
του και οι αρχές του κράτους μέλους είναι υποχρεωμένες να ελέγξουν την ακρίβειά τους. Η πληρωμή βασίζεται στις 
πραγματικές δαπάνες ανά εκτάριο έως το ανώτατο όριο.
Εφαρμόζοντας ένα σύστημα «τυποποιημένου μοναδιαίου κόστους», οι αρχές του κράτους μέλους καταβάλλουν το 
ίδιο ποσό ύψους 4 000 ευρώ ανά εκτάριο σε όλους τους αιτούντες, ανεξαρτήτως των δαπανών στις οποίες αυτοί 
υποβλήθηκαν. Η πρακτική αυτή είναι απλούστερη τόσο για τον αιτούντα, ο οποίος δεν υποχρεούται να αποδείξει 
τον εύλογο χαρακτήρα των δαπανών του ή να υποβάλει στοιχεία σχετικά με τις πραγματικές δαπάνες στις οποίες 
υποβλήθηκε, όσο και για τις αρχές του κράτους μέλους.
Εάν το μέγιστο κόστος είχε οριστεί στα 6 000 ευρώ, δεν θα είχε κανέναν αντίκτυπο. Εάν το τυποποιημένο κόστος 
είχε οριστεί στα 6 000 ευρώ, θα οδηγούσε σε πληρωμές ποσών υψηλότερων των πραγματικών, όπως καταδεικνύει 
ο πίνακας που ακολουθεί:
(ευρώ)
Πραγματικές δαπάνες 
ανά εκτάριοΕπιχορήγηση κατα -
βληθείσα επί τη βάσει 
μέγιστου κόστους 4 000 
ευρώ/εκτάριοΕπιχορήγηση κατα -
βληθείσα επί τη βάσει 
τυποποιημένου κόστους 
4 000 ευρώ/εκτάριοΕπιχορήγηση κα -
ταβληθείσα επί τη 
βάσει μέγιστου κόστους 
6 000  ευρώ/εκτάριοΕπιχορήγηση κατα -
βληθείσα επί τη βάσει 
τυποποιημένου κόστους 
6 000 ευρώ/εκτάριο 
3 000 3 000 4 000 3 000 6 000
4 000 4 000 4 000 4 000 6 000
5 000 4 000 4 000 5 000 6 000Πλαίσιο 6
32 Παρατηρήσεις
62 
Τα ποσά που προκύπτουν ισχύουν για 
μια συνήθη κατάσταση και μπορεί να 
υποεκτιμούν τις τιμές που είναι διαθέ -
σιμες σε ορισμένους αιτούντες και να 
υπερεκτιμούν αυτές που είναι διαθέσιμες 
σε άλλους. Αυτό μπορεί να οδηγήσει 
στην καταβολή ποσών υψηλότερων 
των πραγματικών στις περιπτώσεις που 
η επιχορήγηση υπερβαίνει τις πραγματι -
κές δαπάνες. Ένα παράδειγμα παρουσι -
άζεται στο πλαίσιο 7 . Συνεπώς, οι αρχές 
των κρατών μελών πρέπει να διασφαλί -
ζουν ότι τέτοιες περιπτώσεις καταβολής 
ποσών υψηλότερων των πραγματικών 
αποτελούν την εξαίρεση. Για τον σκοπό 
αυτό, οι αρχές των κρατών μελών πρέπει 
να ελέγχουν ανά τακτά χρονικά διαστή -
ματα δείγμα πραγματικών περιπτώσεων, 
προκειμένου να βεβαιώνονται ότι το 
επίπεδο του απλουστευμένου κόστους 
δεν υπερβαίνει το επίπεδο των γενικώς 
ισχυουσών τιμών της αγοράς.63 
Το Συνέδριο δεν εντόπισε αρχές κρα -
τών μελών οι οποίες να επανεξετάζουν 
κατά τον τρόπο αυτό το τυποποιημένο 
κόστος. Ωστόσο, ορισμένες εφάρμοζαν 
μεθόδους προκειμένου να διασφαλίζουν 
ότι το μέγιστο μοναδιαίο κόστος που είχαν 
καθορίσει ήταν εύλογο. Οι μέθοδοι αυτές 
θα μπορούσαν να εφαρμοστούν και στην 
περίπτωση του τυποποιημένου κόστους. 
Παραδείγματος χάριν, στη Γερμανία 
(Βραδεμβούργο και Βερολίνο), οι αρχές 
αναπροσάρμοζαν ετησίως το μέγιστο 
κόστος ανά εκτάριο για τη δενδροφύ -
τευση στο 85 % του μέσου πραγματικού 
κόστους που παρατηρήθηκε κατά το 
προηγούμενο έτος.
Το τυποποιημένο μοναδιαίο κόστος που βασίζεται σε θεωρητικούς υπολογισμούς 
μπορεί να υπερεκτιμά τις διαθέσιμες τιμές της αγοράς, με αποτέλεσμα την κατα -
βολή ποσών υψηλότερων των πραγματικών
Το ΠΑΑ του 2007 για την Αγγλία προέβλεπε τυποποιημένο κόστος ύψους 228 λιρών στερλινών ανά εκτάριο για τη 
διαχείριση θαμνωδών εκτάσεων στο πλαίσιο του μέτρου για τις μη παραγωγικές επενδύσεις. Οι αγγλικές αρχές κα -
τέληξαν στο ποσό αυτό βάσει εκτιμήσεων σχετικά με το σύνηθες κόστος της πραγματοποίησης της εργασίας αυτής 
από γεωργό. Ο υπολογισμός ελέγχθηκε από γεωπονική σχολή που χαίρει μεγάλης εκτίμησης. Στο πλαίσιο του ελέγ -
χου τυχαία επιλεγείσας πληρωμής του 2012 από το Συνέδριο, διαπιστώθηκε ότι ο ενδιαφερόμενος γεωργός ανέθεσε 
την πραγματοποίηση των σχετικών εργασιών έναντι 95 λιρών στερλινών ανά εκτάριο.
Οι αγγλικές αρχές δεν είχαν θεσπίσει διαδικασία για τη σύγκριση ανά τακτά χρονικά διαστήματα του τυποποιημέ -
νου μοναδιαίου κόστους με το πραγματικό κόστος για ένα δείγμα έργων, στο πλαίσιο της οποίας θα είχε διαπιστω -
θεί η μη αντιστοιχία του τυποποιημένου κόστους με το πραγματικό.Πλαίσιο 7
33 Παρατηρήσεις
Η σύγκριση των τιμών των 
αντικειμένων που περιέχο -
νται στην αίτηση με ανε -
ξάρτητα στοιχεία για τις 
τιμές μπορεί να παρέχει 
διασφάλιση για τον εύλογο 
χαρακτήρα των τιμών, αλλά 
η εφαρμογή της προσέγγι -
σης αυτής μπορεί να είναι 
δυσχερής
Για επιμέρους έργα, μπορεί 
να χρησιμοποιηθεί έρευνα 
αγοράς για τη συγκέντρωση 
ανεξάρτητων συγκριτικών 
πληροφοριών σχετικά με τις 
τιμές
64 
Στις περιπτώσεις 11 επί συνόλου 15 ΠΑΑ 
που υποβλήθηκαν σε εξέταση βάσει εγ -
γράφων (βλέπε παράρτημα IV ), οι αρχές 
των κρατών μελών πραγματοποιούν σε 
ορισμένες περιπτώσεις έρευνα αγοράς 
ή συγκρίσεις με παρόμοια έργα προκει -
μένου να επαληθεύσουν τον εύλογο χα -
ρακτήρα των τιμών που περιέχονται στην 
αίτηση (η μέθοδος αυτή συνδυάζεται 
συχνά με τη «σύγκριση προσφορών» που 
περιγράφεται στο πλαίσιο 2 , για πρόσθε -
τη διασφάλιση). Παραδείγματος χάριν, 
στην Πολωνία, οι υπάλληλοι αναζητούν 
τιμές στο Διαδίκτυο, επιβεβαιώνουν τιμές 
επικοινωνώντας με προμηθευτές ή ζη -
τούν αντιπροσφορές. Καθώς οι πληροφο -
ρίες που συγκεντρώνονται με τον τρόπο 
αυτό είναι ανεξάρτητες, δηλαδή δεν 
παρέχονται από τον αιτούντα, αποτελούν 
πηγή αξιόπιστων αποδεικτικών στοιχείων 
σχετικά με τις διαθέσιμες τιμές.
65 
Η έρευνα αγοράς χρησιμοποιείται επι -
τυχώς σε ορισμένα κράτη μέλη, ιδίως 
στις περιπτώσεις που υπάρχουν ενδείξεις 
ύπαρξης κινδύνου, ωστόσο η απόδειξη 
της συνεπούς αξιολόγησης του συνόλου 
των αιτήσεων είναι χρονοβόρα και εν -
δεχομένως δυσχερής. Για τον λόγο αυτό, 
άλλες αρχές κρατών μελών επιλέγουν να 
θεσπίσουν συστήματα τιμών αναφοράς 
(βλέπε κατωτέρω).Η αναφορά σε βάσεις 
δεδομένων ή πίνακες τιμών 
μπορεί να είναι αποδοτική, 
ωστόσο απαιτείται προσέγγιση 
η οποία να μπορεί να 
αντεπεξέλθει στο τεράστιο 
εύρος επιλέξιμων αντικειμένων
66 
Οι περισσότερες αρχές κρατών μελών — 
76 επί συνόλου 88— ανέπτυξαν βάσεις 
δεδομένων τιμών τουλάχιστον για 
ορισμένα είδη δαπανών (συνηθέστερα 
για γεωργικά μηχανήματα) ή ανατρέχουν 
σε εμπορικές βάσεις δεδομένων ή πίνα -
κες τιμών, παραδείγματος χάριν για τις 
μοναδιαίες τιμές υλικών οικοδομών ή το 
κόστος κατασκευαστικών εργασιών. Σε 
επίπεδο ΕΕ, οι δαπάνες του ενός τετάρ -
του περίπου των αιτήσεων επιχορήγησης 
στον τομέα της αγροτικής ανάπτυξης 
αξιολογούνται βάσει τέτοιων τιμών 
αναφοράς. Ακολουθούνται δύο διαφο -
ρετικές προσεγγίσεις. Η πλειονότητα των 
αρχών των κρατών μελών (63) αντιμετω -
πίζει τις τιμές αναφοράς ως ανώτατα όρια 
και περιορίζει το ύψος της επιχορήγησης 
στις τιμές των επιμέρους αντικειμένων 
που περιέχονται στη βάση δεδομένων. 
Στο πλαίσιο της δεύτερης προσέγγισης, 
οι τιμές αναφοράς θεωρούνται ενδει -
κτικές  και, επομένως, οι αρχές μπορούν 
να εγκρίνουν αιτήσεις επιχορήγησης με 
τιμές που υπερβαίνουν τις τιμές αναφο -
ράς, εφόσον κρίνουν ότι οι υψηλότερες 
τιμές είναι εύλογες.
34 Παρατηρήσεις
67 
Δεδομένης της ποικιλομορφίας των 
πιθανών δαπανών στο πλαίσιο ευρέος 
φάσματος δυνητικών έργων αγροτικής 
ανάπτυξης —που μπορούν να ποικίλ -
λουν από στοιχειώδη μέσα παραγωγής 
όπως σκυρόδεμα ή εργατικό κόστος 
έως ηλεκτρονικά ελεγχόμενο εξοπλισμό 
υψηλής τεχνολογίας— μπορεί να είναι 
δαπανηρή η δημιουργία και η διαχείριση 
ολοκληρωμένων βάσεων δεδομένων. 
Επιπλέον, είναι ενδεχομένως δύσκολο να 
διασφαλιστεί η αξιοπιστία, η συνέπεια 
και η επικαιροποίηση των δεδομένων. 
Παραδείγματος χάριν, στην Ουγγαρία, 
μόνον η βάση δεδομένων για τα μηχα -
νήματα περιέχει 230 000 αντικείμενα 
διαφόρων κατασκευαστών, μοντέλων, 
επιλογών και ποιοτήτων και πρέπει να 
ενημερώνεται εξαμηνιαίως (το κόστος 
των κατασκευαστικών εργασιών απο -
τελεί αντικείμενο διαφορετικής βάσης 
δεδομένων).68 
Παρόλα αυτά, στην περίπτωση των ΠΑΑ 
μεγαλύτερης κλίμακας, στο πλαίσιο των 
οποίων ορισμένες φορές τυγχάνουν επε -
ξεργασίας χιλιάδες παρόμοιες αιτήσεις 
έργων, η χρήση τέτοιων βάσεων δεδο -
μένων είναι ενδεχομένως αποδοτικός 
τρόπος ελέγχου των τιμών, εφόσον τη -
ρούνται οι προαναφερθείσες προϋποθέ -
σεις. Ωστόσο, όταν καταχωρίζονται τιμές 
για συστατικά στοιχεία ή μέσα παραγω -
γής —όπως υλικά οικοδομών— μπορεί 
να είναι ιδιαιτέρως επαχθής η επαλήθευ -
ση των τιμών (βλέπε  πλαίσιο 8 ). Αυτό 
μπορεί επίσης να οδηγήσει τους υπαλ -
λήλους της αρχής του κράτους μέλους 
στην επικέντρωση των προσπαθειών 
τους στις τιμές ορισμένων αντικειμένων 
που είναι εύκολο να ελεγχθούν, όπως το 
κόστος του σκυροδέματος, αγνοώντας, 
παραδείγματος χάριν, άλλα, πιο εξειδι -
κευμένα υλικά, για τα οποία ο κίνδυνος 
υπερβολικών τιμών μπορεί να είναι 
μεγαλύτερος. Ορισμένα κράτη μέλη, 
όπως η Βουλγαρία, η Γαλλία και η Ελλά -
δα, αποφεύγουν τα προβλήματα αυτά 
καθορίζοντας τιμές αναφοράς βάσει των 
υλοποιήσεων, όπως το μέγεθος ή η δυνα -
μικότητα της κατασκευής συνολικά (που 
μπορεί να εφαρμόζονται ως «μέγιστο 
κόστος», βλέπε σημείο 41).
Σύγκριση των εφαρμοζόμενων προσεγγίσεων για τον έλεγχο του κόστους κατα -
σκευαστικών έργων στο πλαίσιο του μέτρου για τον εκσυγχρονισμό των αγροτικών 
εκμεταλλεύσεων: έλεγχος του κόστους των συστατικών στοιχείων (Λιθουανία) και 
έλεγχος του κόστους των υλοποιήσεων (Γαλλία)
Στη Λιθουανία οι αρχές λαμβάνουν σταθερά εμπορικούς πίνακες τιμών κόστους οικοδομής. Από αυτούς προκύπτει, 
για συγκεκριμένο είδος κτιρίου, μεθόδου κατασκευής και επιλογής υλικών, το σύνηθες κόστος ανά γραμμικό μέτρο 
θεμελίωσης, το κόστος ανά τετραγωνικό μέτρο στέγης, το κόστος ανά τετραγωνικό μέτρο τοιχοποιίας, παραθύρων, 
διακόσμησης, πλακόστρωσης κ.λπ. Οι υπάλληλοι που αξιολογούν τις προτάσεις έργων υπολογίζουν βάσει των πινάκων 
τιμών το προσδοκώμενο κόστος κάθε στοιχείου, λαμβάνοντας υπόψη τα λεπτομερή στοιχεία του προτεινόμενου κα -
τασκευαστικού έργου που περιέχονται στην αίτηση επιχορήγησης. Στη συνέχεια, συγκρίνουν την εκτίμησή τους με τις 
εκτιμήσεις της αίτησης επιχορήγησης.
Στη Γαλλία έχει καθοριστεί σύνηθες κόστος κατασκευής ανά ζώο ή ανά τετραγωνικό ή κυβικό μέτρο, βάσει μελέτης 
παλαιότερων έργων. Παραδείγματος χάριν, ένας στάβλος για 40-60 αγελάδες εκτιμάται ότι κοστίζει 2 920 ευρώ ανά 
αγελάδα. Το κόστος τάφρου υγρής κόπρου από σκυρόδεμα έως και 100 m3 εκτιμάται σε 157 ευρώ ανά m3. Οι αρχές 
μπορούν να υπολογίζουν με ταχύτητα το κόστος της πρότασης έργου ανά αγελάδα ή ανά m3 και να το συγκρίνουν με 
το αναμενόμενο κόστος.Πλαίσιο 8
35 Παρατηρήσεις
15 Ωστόσο, ενδέχεται να είναι 
ευκολότερη η κατάρτιση και 
η τήρηση βάσεων δεδομένων 
τιμών από πίνακες τιμών 
προμηθευτών παρά από τιμές 
αγοράς. Σε αυτή την 
περίπτωση, οι αρχές των 
κρατών μελών μπορούν, 
εφαρμόζοντας έναν 
συντελεστή, να υπολογίζουν 
κατά προσέγγιση τις τιμές 
αγοράς τις οποίες και να 
χρησιμοποιούν ως τιμές 
αναφοράς ή ανώτατα όρια.Οι εν λόγω βάσεις δεδομένων 
και οι πίνακες τιμών έχουν 
χρησιμότητα μόνον εφόσον 
οι περιλαμβανόμενες τιμές 
προσεγγίζουν επαρκώς τις 
πραγματικές τιμές της αγοράς
69 
Σε έξι από τα δέκα ΠΑΑ στα οποία χρησι -
μοποιούνται τιμές αναφοράς για μηχανή -
ματα και εξοπλισμό (βλέπε  γράφημα 6 ), 
οι αρχές των κρατών μελών λαμβάνουν 
τιμές είτε από κατασκευαστές και δια -
νομείς είτε από τους πίνακες τιμών και 
τους καταλόγους τους. Ένα παράδειγμα 
παρουσιάζεται στο πλαίσιο 9 . Ωστόσο, 
αποτελεί συνήθη εμπορική πρακτική 
η διαπραγμάτευση εκπτώσεων επί των 
τιμών καταλόγου, οι οποίες μπορεί να 
είναι σημαντικές (παραδείγματος χάριν, 
δεν συνηθίζεται να καταβάλλει κανείς 
την τιμή που προβλέπεται στον πίνακα 
τιμών κατά την αγορά καινούργιου αυτο -
κινήτου). Αυτό σημαίνει ότι οι τιμές που 
περιέχονται στους πίνακες τιμών είναι 
πιθανώς διογκωμένες σε σχέση με τις διαθέσιμες στην αγορά. Συνεπώς, έχουν 
περιορισμένη αξία ως τιμές αναφοράς 
(ή ανώτατα όρια), πέραν του εντοπι -
σμού των ασυνήθιστων περιπτώσεων 
στις οποίες οι προτεινόμενες τιμές στην 
αίτηση επιχορήγησης είναι υψηλότερες 
από εκείνες που προτείνει ο κατασκευ -
αστής15. Άλλες αρχές κρατών μελών 
συγκεντρώνουν τιμές αναφοράς μέσω 
ερευνών αγοράς ή μέσω της συγκέντρω -
σης στοιχείων από εγκρίσεις έργων και 
αιτήσεις πληρωμών.
Η χρησιμότητα των τιμών αναφοράς (ή των ανώτατων ορίων) που βασίζονται σε 
πίνακες τιμών των προμηθευτών είναι περιορισμένη όσον αφορά την αξιολόγηση 
του εύλογου χαρακτήρα των δαπανών
Στην Ουγγαρία τηρείται βάση δεδομένων, η οποία περιέχει τις τιμές γεωργικών και δασοκομικών μηχανημάτων. Οι 
τιμές αυτές παρέχονται από διανομείς και κατασκευαστές. Ο αιτών δεν υποχρεούται να προσκομίσει προσφορές 
προμηθευτών για την τεκμηρίωση της αίτησης επιχορήγησης, εφόσον τα σχετικά αντικείμενα περιέχονται στη βάση 
δεδομένων, κάτι που απλουστεύει τη διαδικασία. Οι ουγγρικές αρχές εγκρίνουν τις αιτήσεις επιχορήγησης εφόσον 
οι προβλεπόμενες δαπάνες των αιτήσεων δεν υπερβαίνουν τις τιμές της βάσης δεδομένων.
Το Συνέδριο προέβη σε σύγκριση των τιμών που προσέφεραν οι προμηθευτές στους αιτούντες με τις τιμές που 
περιέχονται στη βάση δεδομένων. Δώδεκα από τις εξετασθείσες προσφορές αφορούσαν γεωργικούς ελκυστήρες. 
Κατά μέσο όρο, οι προσφορές αυτές ήταν κατά 30 % χαμηλότερες των καταχωρισμένων στη βάση δεδομένων τι -
μών. Οι ουγγρικές αρχές απάντησαν στο Συνέδριο ότι είναι σύνηθες οι τιμές να είναι κατά 25-30 % χαμηλότερες από 
τις τιμές της βάσης δεδομένων.
Στην περίπτωση αυτή —η οποία δεν παρατηρείται μόνο την Ουγγαρία— η σύγκριση των τιμών της αίτησης επιχο -
ρήγησης με τις τιμές που περιέχονται σε βάση δεδομένων μπορεί μεν να τηρεί το γράμμα του κανονισμού εφαρμο -
γής (βλέπε σημείο 17), αλλά καταδεικνύει μόνον ότι οι τιμές δεν υπερβαίνουν τις τιμές τιμοκαταλόγου των διανομέ -
ων και των κατασκευαστών. Δεν αποδεικνύει τον εύλογο χαρακτήρα των τιμών.Πλαίσιο 9
36 Παρατηρήσεις Γράφημα 6 Πηγές που χρησιμοποιούνται για τον καθορισμό κόστους αναφοράς ή ανώτατων ορίων
Πηγή:  Διαπιστώσεις ελέγχου του ΕΕΣ.Τι/uni03BCέ/uni03C2 αγορά/uni03C2
Πίνακε/uni03C2 τι/uni03BCών προ/uni03BCηθευτών
Άνευ αντικει/uni03BCένου ή δεν αξιολογήθηκε
Κα/uni03BCπανία
ΑνδαλουσίαΜέτρο για την εκ/uni03BCετάλλευση 
αγροτικών εκ/uni03BCεταλλεύσεων
Η επιγρα/uni03BC/uni03BCική βάση δεδο/uni03BCένων 
SimCoGuide παρέχει το κόστο/uni03C2 αναφορά/uni03C2 για την προ/uni03BCήθεια γεωργικού εξοπλισ/uni03BCού. Επικαιροποιείται σε ετήσια βάση 
από οργανισ/uni03BCό ανεξάρτητο από 
του/uni03C2 προ/uni03BCηθευτέ/uni03C2 εξοπλισ/uni03BCού. Βασίζεται σε διαπιστωθείσε/uni03C2 τι/uni03BCέ/uni03C2 αγορά/uni03C2.
Μέτρο για την ανάπλαση 
χωριώνΟι τι/uni03BCέ/uni03C2 ενό/uni03C2 περιφερειακού πίνακα τι/uni03BCών οικοδο/uni03BCή/uni03C2 χρησι/uni03BCοποιούνται ω/uni03C2 ανώτατο όριο. Οι εν λόγω πίνακε/uni03C2 τι/uni03BCών επικαιροποιούνται ετησίω/uni03C2 και περιέχουν /uni03BCέσε/uni03C2 τι/uni03BCέ/uni03C2 αγορά/uni03C2 που συγκεντρώνονται /uni03BCέσω διαδικασιών δη/uni03BCόσιων συ/uni03BCβάσεων.Η βάση δεδο/uni03BCένων τι/uni03BCών αναφορά/uni03C2 περιέχει τι/uni03C2 τι/uni03BCέ/uni03C2 των ε/uni03BCπορευ/uni03BCάτων και υπηρεσιών που χρησι/uni03BCοποιούνται συνήθω/uni03C2 στο πλαίσιο των /uni03BCέτρων, και επικαιροποιείται διαρκώ/uni03C2 /uni03BCε τι/uni03BCέ/uni03C2 προερχό/uni03BCενε/uni03C2 από τι/uni03C2 προσφορέ/uni03C2 που υποβάλλουν οι αιτούντε/uni03C2, καθώ/uni03C2 και από τα αποτελέσ/uni03BCατα τη/uni03C2 έρευνα/uni03C2 αγορά/uni03C2 που διενεργούν υπάλληλοι των αρχών του κράτου/uni03C2 /uni03BCέλου/uni03C2.
37 Παρατηρήσεις
70 
Τυχόν υπερβολικά υψηλές τιμές ανα -
φοράς (ή ανώτατα όρια) ενδέχεται να 
έχουν αντίκτυπο στην συμπεριφορά 
των αιτούντων, ενθαρρύνοντάς τους να 
προτείνουν τιμές έως το ανώτατο όριο, 
προκειμένου να εισπράξουν τη μέγιστη 
δυνατή επιχορήγηση. Η κατάσταση αυτή 
δημιουργεί αντικίνητρα για τη μείωση 
του κόστους και κίνητρα για αθέμιτη 
σύμπραξη με προμηθευτές για τεχνητή 
διόγκωση των τιμών, παραδείγματος 
χάριν με τη συγκαλυμμένη συμπερίληψη 
μη επιλέξιμων εμπορευμάτων ή υπηρεσι -
ών στο διογκωμένο κόστος του επιλέ -
ξιμου αντικειμένου ή με την προσφορά 
κρυφών εκπτώσεων. Μπορεί επίσης να 
οδηγήσει σε μη ανταγωνιστική συμπε -
ριφορά εκ μέρους των προμηθευτών. 
Προκειμένου να αποφευχθεί ο κίνδυνος 
αυτός, ορισμένα κράτη μέλη, όπως 
η Βουλγαρία, δεν εμφανίζουν τις τιμές 
στη διαθέσιμη στο ευρύ κοινό έκδοση 
της βάσης δεδομένων των τιμών αναφο -
ράς που τηρούν.
71 
Όπως συμβαίνει και στην περίπτωση 
του απλουστευμένου κόστους, οι τιμές 
αναφοράς ή οι μέγιστες τιμές μπορούν, 
αφενός, να παύσουν να ισχύουν και, 
αφετέρου, εάν βασίζονται, παραδείγμα -
τος χάριν, στο κατασκευαστικό κόστος 
στην πρωτεύουσα, να μην αντικατο -
πτρίζουν το πραγματικό κόστος στις 
αγροτικές περιοχές. Επομένως, οι βάσεις 
δεδομένων τιμών πρέπει να επικαιροποι -
ούνται ανά τακτά χρονικά διαστήματα 
και να αντικατοπτρίζουν, όπου είναι 
σημαντικές, τις αποκλίσεις μεταξύ των 
διαφόρων περιφερειών.Στις περιπτώσεις που οι 
προβλεπόμενες στην αίτηση 
τιμές υπερβαίνουν τις τιμές 
αναφοράς, ο προσδιορισμός 
του ύψους της επιχορήγησης 
που πρέπει να εγκριθεί απαιτεί 
την άσκηση κρίσης και την 
ύπαρξη σαφών κανόνων και 
κριτηρίων
72 
Εκ της φύσεώς τους, οι τιμές αναφοράς 
δεν είναι δυνατό να αντικατοπτρίζουν 
πάντοτε τις διαθέσιμες στην αγορά τιμές 
στον χρόνο και τόπο κάθε επιμέρους έρ -
γου. Ορισμένες διαφορές στις τιμές είναι 
αναπόφευκτες, ιδίως στην περίπτωση 
του εξοπλισμού, εάν η βάση δεδομένων 
τιμών δεν περιλαμβάνει τον κατασκευα -
στή και το μοντέλο που αφορά η αίτηση. 
Στις περιπτώσεις που οι τιμές που περι -
έχονται στην αίτηση υπερβαίνουν τις 
τιμές αναφοράς, επαφίεται στην κρίση 
των υπαλλήλων να αποφασίσουν εάν οι 
υψηλότερες τιμές είναι εύλογες, εκτός 
εάν οι αρχές του κράτους μέλους χρησι -
μοποιούν τις τιμές αναφοράς ως ανώτα -
το όριο. Δεδομένου ότι αυτό μπορεί να 
είναι δύσκολο και χρονοβόρο, μπορεί να 
γίνονται δεκτές μικρές αποκλίσεις από 
τις τιμές αναφοράς χωρίς περαιτέρω διε -
ρεύνηση, καθώς η εξοικονόμηση πόρων 
που θα επιτυγχανόταν θα ήταν μικρή.
73 
Στις περιπτώσεις που οι διαφορές υπε -
ρέβαιναν την ανεκτή απόκλιση από τις 
τιμές αναφοράς, οι αρχές των κρατών 
μελών κατά κανόνα απαιτούσαν από 
τους αιτούντες να τη δικαιολογήσουν. 
Ωστόσο, δεν ήταν σαφή τα κριτήρια που 
εφαρμόζονταν για την αξιολόγηση των 
αιτιολογήσεων αυτών και τα δικαιολογη -
τικά που απαιτούνταν προκειμένου να 
καταδειχθεί ότι οι δαπάνες θεωρούνταν 
εύλογες.
38 Παρατηρήσεις
74 
Ωστόσο, οι αρχές ορισμένων κρατών 
μελών, όπως της Γαλλίας και της Λιθουα -
νίας, έκαναν αυτομάτως δεκτές διαφο -
ρές οι οποίες υπερέβαιναν έως και κατά 
30 ή 40 % τις τιμές αναφοράς, χωρίς να 
απαιτείται η προσκόμιση δικαιολογητι -
κών από τους αιτούντες και χωρίς να έχει 
προηγουμένως διαπιστωθεί ότι διαφορές 
τέτοιου μεγέθους αντικατοπτρίζουν τις 
τιμές που πράγματι ισχύουν σε τέτοιες 
περιπτώσεις όταν δεν υπάρχει επιδότη -
ση. Το Συνέδριο αμφιβάλλει κατά πόσον 
μια τιμή που υπερβαίνει κατά 30 % την 
τιμή αναφοράς μπορεί να θεωρηθεί 
αυτομάτως εύλογη και εάν η πρακτική 
αυτή συνάδει με την αρχή της οικονομί -
ας. Παραδείγματος χάριν, το κόστος ενός 
μέσου σχεδίου που αφορά την επεξεργα -
σία τροφίμων ανέρχεται σε 750 000 ευρώ 
περίπου. Εάν η τιμή αναφοράς αντι -
στοιχούσε στο ποσό αυτό, η προανα -
φερθείσα προσέγγιση θα καθιστούσε 
δυνατή την αποδοχή χωρίς περαιτέρω 
διερεύνηση πρόσθετων δαπανών ύψους 
300 000 ευρώ. Στις περιπτώσεις που οι 
τιμές αναφοράς βασίζονται σε πίνακες 
τιμών και όχι στις πραγματικές τιμές της 
αγοράς (όπως, παραδείγματος χάριν, 
στην περίπτωση της Λιθουανίας), ο κίν -
δυνος έγκρισης υπερβολικών τιμών είναι 
ακόμη μεγαλύτερος.Η σύγκριση των προσφορών 
διαφορετικών προμηθευ -
τών είναι ενδεχομένως μια 
απλή μέθοδος διαπίστωσης 
των τιμών που ισχύουν στην 
αγορά, αλλά απαιτούνται 
ασφαλιστικές δικλίδες έναντι 
των κινδύνων χειραγώγησης 
και απάτης
75 
Μία μέθοδος που χρησιμοποιείται συχνά 
στον τομέα της αγροτικής ανάπτυξης, 
όπως και στο πλαίσιο πολλών άλλων 
προγραμμάτων δαπανών που βασίζονται 
στις επιχορηγήσεις, είναι η επιβολή στον 
αιτούντα της υποχρέωσης υποβολής 
προσφορών προμηθευτών προκειμένου 
να καταδειχθεί ότι η αίτηση επιχορή -
γησης βασίζεται σε εύλογες τιμές. Στις 
περιπτώσεις μεγαλύτερων ποσών, ιδίως 
όταν εμπλέκονται δημόσιοι φορείς, οι 
προσφορές είναι δυνατό να λαμβάνονται 
μέσω επίσημης διαδικασίας υποβολής 
προσφορών. Η σύγκριση προσφορών 
αποτελεί κοινή εμπορική πρακτική 
και, συχνά, δεν συνεπάγεται πρόσθετη 
επιβάρυνση για τον αιτούντα. Όταν 
υπάρχει γνήσιος ανταγωνισμός μεταξύ 
προμηθευτών, η σύγκριση προσφορών 
μπορεί να αποδείξει κατά τρόπο αποτε -
λεσματικό ότι εξασφαλίστηκε η βέλτι -
στη δυνατή τιμή. Οι αρχές του κράτους 
μέλους αξιολογούν με τον τρόπο αυτό 
τις δαπάνες των δύο τρίτων περίπου των 
αιτήσεων επιχορήγησης στον τομέα της 
αγροτικής ανάπτυξης.
39 Παρατηρήσεις
Η μέθοδος των «συγκριτικών 
προσφορών» βασίζεται στην 
ύπαρξη γνήσιου ανταγωνισμού. 
Επομένως, εάν υποβάλλεται 
μία μόνον προσφορά (ή εάν οι 
υποβαλλόμενες προσφορές δεν 
είναι συγκρίσιμες), απαιτείται 
η εφαρμογή εναλλακτικών 
μεθόδων προκειμένου να 
εξακριβωθεί ο εύλογος 
χαρακτήρας των τιμών
76 
Οι αρχές των κρατών μελών συνήθως ζη -
τούν από τον αιτούντα να υποβάλει δύο 
ή τρεις προσφορές προμηθευτών για την 
τεκμηρίωση της αίτησης επιχορήγησης. 
Ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις, οι αι -
τούντες υποβάλλουν μία μόνον προσφο -
ρά, είτε λόγω του μοναδικού χαρακτήρα 
του συγκεκριμένου αντικειμένου (υπάρ -
χει ένας μόνον δυνητικός προμηθευτής) 
είτε επειδή άλλοι προμηθευτές επέλεξαν 
να μην υποβάλουν προσφορά. Ένας άλ -
λος λόγος είναι ενδεχομένως η προσπά -
θεια χειραγώγησης της διαδικασίας από 
πλευράς του αιτούντα, προκειμένου να 
ευνοηθεί συγκεκριμένος προμηθευτής.
77 
Με μία μόνον προσφορά δεν είναι δυ -
νατό να καταδειχθεί ότι εξασφαλίστηκε 
η βέλτιστη δυνατή τιμή για το συγκεκρι -
μένο αντικείμενο. Ωστόσο, το Συνέ -
δριο παρατήρησε ότι ορισμένες αρχές 
κρατών μελών έκαναν δεκτές μοναδικές 
προσφορές χωρίς να διενεργήσουν άλλους ελέγχους προκειμένου να εξα -
κριβώσουν τον εύλογο χαρακτήρα των 
τιμών, όπως έρευνα αγοράς, σύγκριση 
με άλλα έργα ή χωρίς να λάβουν εκτιμή -
σεις εμπειρογνωμόνων. Στο  πλαίσιο 10  
παρουσιάζονται παραδείγματα από τη 
Γαλλία και την Αγγλία. Οι αγγλικές αρχές 
καθιέρωσαν έκτοτε διαδικασίες που 
καθιστούν υποχρεωτική τη διενέργεια 
τέτοιων εναλλακτικών ελέγχων εξακρί -
βωσης στις περιπτώσεις που υποβάλλε -
ται μία μόνον προσφορά.
Απαιτούνται μέτρα για την 
αποτροπή, την πρόληψη, 
τον εντοπισμό και τη 
διόρθωση τυχόν περιπτώσεων 
χειραγώγησης της διαδικασίας 
προκειμένου να ευνοηθεί 
συγκεκριμένος προμηθευτής
78 
Η αχίλλειος πτέρνα της μεθόδου των 
συγκριτικών προσφορών είναι ότι 
οι πληροφορίες σχετικά με τις τιμές 
παρέχονται από τον αιτούντα και δεν 
αποκτώνται κατά τρόπο ανεξάρτητο από 
τις αρχές των κρατών μελών. Επομένως, 
είναι δυνατή η χειραγώγηση της διαδικα -
σίας προκειμένου να ευνοηθεί ακριβότε -
ρος προμηθευτής.
Αποδοχή μοναδικών προσφορών από τις αρχές, χωρίς τη διενέργεια πρόσθετων 
ελέγχων εξακρίβωσης
Στη Γαλλία, ένας αιτών εξασφάλισε δύο προσφορές για την προμήθεια και την εγκατάσταση αυτοματοποιημένης 
γραμμής επεξεργασίας φρούτων, αλλά παρουσίασε στις αρχές μόνο την υψηλότερη προσφορά, καθώς αυτή εξυ -
πηρετούσε καλύτερα τις ανάγκες τους. Οι γαλλικές αρχές ενέκριναν τη μοναδική προσφορά χωρίς να ελέγξουν με 
άλλο τρόπο τον εύλογο χαρακτήρα των δαπανών.
Στην Αγγλία, ένας αιτών υπέβαλε μία μόνον προσφορά προμηθευτή για την προμήθεια οινοποιητικού εξοπλισμού 
με την αιτιολογία ότι επρόκειτο για ειδικό εξοπλισμό για την παραγωγή αφρώδους οίνου και ότι υπήρχε ένας μόνον 
προμηθευτής. Οι αγγλικές αρχές έκαναν δεκτό τον ισχυρισμό αυτό χωρίς να τον αμφισβητήσουν. Ωστόσο, οι ελε -
γκτές του Συνεδρίου εντόπισαν και άλλους προμηθευτές του ίδιου εξοπλισμού.Πλαίσιο 10
40 Παρατηρήσεις
79 
Κάτι τέτοιο μπορεί να συμβεί για λόγους 
που είναι κατανοητοί. Ο αιτών μπορεί 
να προτιμά έναν τοπικό προμηθευτή 
ή έναν εργολάβο που ναι μεν κοστίζουν 
περισσότερο, με τους οποίους δε έχει 
συνεργαστεί με επιτυχία στο παρελθόν. 
Αρκετές αρχές κρατών μελών κάνουν 
ρητά δεκτές τέτοιες προτιμήσεις ως 
αιτιολογία για την αποδοχή ακριβότερης 
προσφοράς, όπως στην περίπτωση της 
Ουγγαρίας ή σε ένα από τα καθεστώ -
τα ενισχύσεων στην Αγγλία. Κατά την 
άποψη του Συνεδρίου, τέτοιες προσωπι -
κές προτιμήσεις δεν αποτελούν επαρκή 
αιτιολόγηση προκειμένου η επιχορήγηση 
να βασιστεί σε υψηλότερη προσφορά.
80 
Υπάρχει επίσης ο κίνδυνος ο αιτών να 
χειραγωγήσει τη διαδικασία διατυπώνο -
ντας τις προδιαγραφές κατά τρόπο ώστε 
μόνον ένας προμηθευτής να μπορεί 
να ανταποκριθεί εύκολα ή απλώς μη 
ζητώντας προσφορές από άλλους δυ -
νητικούς προμηθευτές. Στην πιο ακραία 
περίπτωση, ο αιτών μπορεί ακόμη και να 
συμπράξει αθέμιτα με τον προμηθευτή 
προκειμένου να παραποιήσει προσφορές 
ή να πέσει θύμα αθέμιτης σύμπραξης και 
απάτης συμβούλων ή προμηθευτών.
81 
Μολονότι η απάτη αποτελεί την εξαί -
ρεση, τόσο από τις ελεγκτικές εργασίες 
του Συνεδρίου και της Επιτροπής όσο 
και από τις εργασίες της Ευρωπαϊκής 
Υπηρεσίας Καταπολέμησης της Απάτης 
(OLAF) έχουν προκύψει επαρκή αποδει -
κτικά στοιχεία για την ύπαρξη τέτοιων 
περιπτώσεων. Ωστόσο μόνον στις 
περιπτώσεις τεσσάρων επί συνόλου 15 
ΠΑΑ που εξετάστηκαν στο πλαίσιο του 
ελέγχου είχαν προβλεφθεί μέτρα για την 
καταπολέμηση της απάτης στο πλαίσιο 
της διαχείρισης των επιχορηγήσεων 
στον τομέα της αγροτικής ανάπτυξης. Οι 
κατευθυντήριες οδηγίες της Επιτροπής 
συνιστούν την επιμόρφωση των υπαλλή -
λων προκειμένου να είναι ενήμεροι για 
τις περιπτώσεις απάτης, την ανταλλαγή 
πληροφοριών σχετικά με τις εντοπι -
ζόμενες περιπτώσεις, τη λειτουργία συστήματος «προειδοποιητικών σημά -
των» και τη χρήση ερωτηματολογίων 
ελέγχου ειδικά σχεδιασμένων για τον 
εντοπισμό περιπτώσεων χειραγώγησης. 
Μια προσέγγιση, η οποία χρησιμοποι -
είται σε κράτη μέλη όπως η Ρουμανία, 
είναι η ενίσχυση της διαφάνειας και του 
ανταγωνισμού μέσω της επιβολής στους 
αιτούντες της υποχρέωσης να δημο -
σιεύουν τις προσκλήσεις για υποβολή 
προσφορών σε ιστότοπο που διαχειρίζε -
ται ο οργανισμός πληρωμών.
Οι κανόνες περί δημόσιων 
συμβάσεων δυσχεραίνουν τη 
χειραγώγηση της διαδικασίας 
και την απάτη, χωρίς ωστόσο 
να εξαλείφουν τους κινδύνους 
αυτούς ή να εξασφαλίζουν σε 
κάθε περίπτωση τον εύλογο 
χαρακτήρα των δαπανών
82 
Οι δημόσιοι φορείς υποχρεούνται να 
εφαρμόζουν διαδικασίες δημόσιων 
συμβάσεων που έχουν σχεδιαστεί κατά 
τρόπον ώστε να εξασφαλίζουν παράλ -
ληλα τη βέλτιστη δυνατή τιμή και τη 
δίκαιη μεταχείριση και τη διαφάνεια. Οι 
οδηγίες της ΕΕ εφαρμόζονται από συγκε -
κριμένα όρια και πάνω16. Σε ορισμένες 
περιπτώσεις είναι δυνατή η εφαρμογή 
διαδικασιών με διαπραγμάτευση με έναν 
μόνο προμηθευτή αλλά, κατά κανόνα, 
στις περιπτώσεις συμβάσεων μεγαλύ -
τερης αξίας, οι δημόσιοι φορείς λαμβά -
νουν προσφορές από διαφορετικούς 
προμηθευτές, πιθανώς μέσω ανοικτής 
πρόσκλησης για την υποβολή προσφο -
ρών. Εφόσον εφαρμόζονται σωστά, οι 
κανόνες περί δημόσιων συμβάσεων 
μειώνουν τις δυνατότητες χειραγώγησης 
της διαδικασίας και απάτης, μολονότι 
(όπως περιγράφεται στο σημείο 25) οι 
κανόνες περί δημόσιων συμβάσεων δεν 
τηρούνται σε όλες τις περιπτώσεις.
83 
Στις περιπτώσεις εννέα επί συνόλου 15 
ΠΑΑ που εξετάστηκαν (βλέπε παράρ -
τημα IV ), οι αρχές των κρατών μελών 16 Για λεπτομερέστερα στοιχεία, 
ανατρέξτε στην ηλεκτρονική 
διεύθυνση: http://ec.europa.
eu/internal_market/
publicprocurement/
index_en.htm
41 Παρατηρήσεις
δεν προέβησαν σε εξακριβώσεις όσον 
αφορά τον εύλογο χαρακτήρα των 
δαπανών που περιέχονταν στις αιτήσεις, 
εφόσον είχε εφαρμοστεί διαδικασία 
σύναψης δημόσιας σύμβασης. Ωστόσο, 
αυτές οι διαδικασίες δεν οδηγούν πάντα 
στην υποβολή πολλαπλών συγκρίσιμων 
προσφορών, γεγονός που μπορεί να 
οφείλεται σε πραγματική έλλειψη αντα -
γωνισμού, στην ανεπαρκή δημοσιότητα 
που δόθηκε στην πρόσκληση υποβολής 
προσφορών ή στο γεγονός ότι οι προ -
διαγραφές του διαγωνισμού ή οι όροι 
της σύμβασης είχαν ως αποτέλεσμα τον 
αποκλεισμό δυνητικών προμηθευτών. Σε 
περίπτωση υποβολής μίας μόνο προ -
σφοράς ή σε περίπτωση που οι υποβλη -
θείσες προσφορές δεν είναι συγκρίσιμες, 
το γεγονός ότι τηρήθηκαν οι διαδικασίες 
περί σύναψης συμβάσεων δεν καταδει -
κνύει ότι η τιμή της επιλεγείσας προσφο -
ράς είναι εύλογη.
84 
Επιπλέον, η διαδικασία σύναψης δημόσι -
ων συμβάσεων καθαυτή δεν περιορίζει 
κατ’ ουδένα τρόπο τους κινδύνους καθο -
ρισμού προδιαγραφών υψηλότερων των 
αναγκαίων, όπως περιγράφεται στο Μέ -
ρος I. Στο πλαίσιο των ελέγχων του Συ -
νεδρίου και της Επιτροπής εντοπίστηκαν 
περιπτώσεις δημόσιων συμβάσεων στις 
οποίες οι προδιαγραφές της πρόσκλησης 
υποβολής προσφορών ήταν υπερβολικές 
ή στις οποίες τα κριτήρια ανάθεσης απέ -
διδαν αδικαιολόγητα μεγάλη βαρύτητα 
σε ποιοτικές πτυχές, χωρίς να λαμβάνουν 
επαρκώς υπόψη το κόστος.
85 
Συνεπώς, εάν ληφθεί μία μόνον προσφο -
ρά στο πλαίσιο διαδικασίας σύναψης 
δημόσιων συμβάσεων, εάν υπάρχουν 
κίνδυνοι καθορισμού προδιαγραφών 
υψηλότερων των αναγκαίων ή εάν η δι -
αδικασία που ακολουθήθηκε εμφανίζει 
αδυναμίες, οι αρχές των κρατών μελών 
πρέπει να διενεργούν πρόσθετους ελέγ -
χους εξακρίβωσης προκειμένου να διαπι -
στώσουν εάν οι προτεινόμενες δαπάνες 
είναι εύλογες, όπου αυτό δικαιολογείται 
από τα διακυβευόμενα ποσά.Στις περιπτώσεις που απαι -
τείται η άσκηση κρίσης, 
η γνωμοδότηση ανεξάρτητου 
εμπειρογνώμονα ή επιτρο -
πής αξιολόγησης μπορεί να 
παράσχει πολύτιμη διασφά -
λιση κατά τρόπο ιδιαιτέρως 
αποδοτικό από οικονομική 
άποψη, όταν επικεντρώνεται 
σε περιπτώσεις που εμφανί -
ζουν υψηλότερο κίνδυνο
86 
Στα σημεία 53 έως 55 της παρούσας 
έκθεσης περιγράφεται η προσφυγή σε 
εμπειρογνώμονες για την αξιολόγηση 
των προδιαγραφών έργων. Οι εμπειρο -
γνώμονες μπορούν να παράσχουν δια -
σφάλιση για τον εύλογο χαρακτήρα των 
δαπανών, ενώ η ίδια γνωμοδότηση μπο -
ρεί να καλύπτει τόσο τις προδιαγραφές 
όσο και την τιμή. Η χρήση εξωτερικών 
εμπειρογνωμόνων μπορεί να είναι δαπα -
νηρή και, επομένως, έχει χρησιμότητα 
κυρίως όταν ο οικονομικός κίνδυνος 
είναι αυξημένος ή όταν υπάρχει υψηλός 
κίνδυνος χειραγώγησης της διαδικασίας. 
Το παράδειγμα από τη Λιθουανία που 
παρουσιάζεται στο πλαίσιο 11  δείχνει 
ότι η ορθά στοχοθετημένη προσφυγή 
σε εμπειρογνώμονες μπορεί να επιφέρει 
καθαρή εξοικονόμηση πόρων για τον 
εθνικό προϋπολογισμό και τον προϋπο -
λογισμό της ΕΕ.
87 
Στις περιπτώσεις δέκα επί συνόλου 15 
ΠΑΑ που εξετάστηκαν (βλέπε  παράρ -
τημα IV ), οι αρχές των κρατών μελών 
παρέπεμψαν τουλάχιστον τις αιτήσεις 
που αφορούσαν επιχορηγήσεις μεγάλου 
ύψους σε επιτροπή αξιολόγησης την 
οποία αποτελούσαν τεχνικοί εμπειρο -
γνώμονες και/ή άλλα πρόσωπα με σχετι -
κές γνώσεις. Οι επιτροπές αυτές μπορούν 
να συμβάλουν στον περιορισμό της 
υποκειμενικότητας των αξιολογήσεων 
του εύλογου χαρακτήρα των τιμών (και 
των προδιαγραφών).
42 Παρατηρήσεις
Η ορθά στοχοθετημένη προσφυγή σε εμπειρογνώμονες μπορεί να επιφέρει καθαρή 
εξοικονόμηση πόρων για τον εθνικό προϋπολογισμό και τον προϋπολογισμό της ΕΕ
Στις περιπτώσεις που οι αιτήσεις επιχορήγησης αφορούν ποσά μεγαλύτερου ύψους, εάν υποβληθεί μία μόνον 
προσφορά ή συντρέχουν άλλα χαρακτηριστικά κινδύνου, οι λιθουανικές αρχές παραπέμπουν την πρόταση έργου 
σε εταιρεία χρηματοοικονομικών συμβούλων για έλεγχο των προτεινόμενων δαπανών. Το διάστημα 2012-2013, οι 
λιθουανικές αρχές παρέπεμψαν στους συμβούλους 214 υποθέσεις. Οι σύμβουλοι κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι 
τιμές που περιέχονταν στις αιτήσεις υπερέβαιναν τις βέλτιστες τιμές της αγοράς σε 27 περιπτώσεις. Οι λιθουανικές 
αρχές υπολόγισαν ότι κάθε ευρώ που καταβλήθηκε στους συμβούλους οδήγησε σε εξοικονόμηση τεσσάρων ευρώ 
από ευρωπαϊκούς και εθνικούς πόρους.Πλαίσιο 11
Μέρος IV — Συνεχής 
επαγρύπνηση μετά την 
έγκριση του έργου: 
προσεγγίσεις για τη 
διασφάλιση του εύλογου 
χαρακτήρα των δαπανών 
που πράγματι 
αποδίδονται
88 
Όπως περιγράφεται ανωτέρω, οι αρχές 
των κρατών μελών υποχρεούνται να 
εξακριβώνουν ότι οι επιχορηγήσεις 
που εγκρίνουν βασίζονται σε εύλογες 
δαπάνες. Ωστόσο ορισμένες δαπάνες 
ενδέχεται να μην έχουν οριστικοποιηθεί 
ακόμη κατά το στάδιο της υποβολής 
της αίτησης επιχορήγησης, ιδίως στην 
περίπτωση κατασκευαστικών έργων 
μεγάλης κλίμακας. Ορισμένες αρχές 
κρατών μελών χρειάζονται αρκετούς 
μήνες για την επεξεργασία των αιτήσεων, 
με αποτέλεσμα οι τιμές που δηλώθηκαν 
κατά τον χρόνο υποβολής της αίτησης να 
μην ισχύουν πλέον κατά την έναρξη της 
υλοποίησης του έργου. Ενδέχεται επίσης 
να τροποποιήθηκαν τα επιχειρηματικά 
σχέδια του αιτούντος. Συνεπώς, δεν είναι 
ασυνήθιστο οι πραγματοποιηθείσες δα -
πάνες να διαφέρουν από τις εγκριθείσες. 
Τόσο οι προδιαγραφές όσο και οι τιμές 
είναι δυνατό να μεταβληθούν.89 
Τρία είναι τα είδη κινδύνων που μπορούν 
να προκύψουν όταν ο αιτών υποβάλλει 
αίτηση καταβολής επιχορήγησης για την 
απόδοση πραγματοποιηθεισών δαπανών:
α) οι δαπάνες δεν είναι πλέον εύλογες σε 
σχέση με τις πραγματικές υλοποιήσεις 
και τα αποτελέσματα: οι δαπάνες που 
εγκρίθηκαν για την κατασκευή στά -
βλου δυναμικότητας 100 βοοειδών 
ενδέχεται να μην είναι εύλογες εάν 
ο στάβλος που κατασκευάστηκε τελι -
κά είναι δυναμικότητας 50 βοοειδών,
β) το έργο υλοποιήθηκε κατά διαφορετι -
κό τρόπο, με αποτέλεσμα οι προδια -
γραφές και οι τιμές που ελέγχθηκαν 
στο στάδιο της αίτησης να μην 
ισχύουν πλέον: παραδείγματος χάριν, 
αντί για οροφή από σχιστόλιθο για 
τον στάβλο, ο γεωργός κατασκευάζει 
μεταλλική οροφή έναντι του ίδιου 
ποσού,
γ) οικονομίες που έγιναν σε διάφορα 
στοιχεία του έργου χρησιμοποιήθη -
καν για περιττές δαπάνες, καθώς οι 
υπεύθυνοι των έργων έχουν την τάση 
να αντιμετωπίζουν την έγκριση της 
επιχορήγησης ως προϋπολογισμό 
προς ανάλωση: παραδείγματος χάριν, 
εάν οι κατασκευαστικές εργασίες κο -
στίσουν λιγότερο από όσο προέβλεπε 
ο προϋπολογισμός, το ποσό που 
εξοικονομήθηκε μπορεί να χρησιμο -
ποιηθεί για πλούσιο εξοπλισμό.
Το Συνέδριο αξιολόγησε τις προσεγγίσεις 
που ακολουθούν τα κράτη μέλη για την 
αντιμετώπιση των εν λόγω κινδύνων.
43 Παρατηρήσεις
Τα συστήματα ελέγχου πρέ -
πει να εντοπίζουν και να 
ελέγχουν τυχόν ουσιώδεις 
τροποποιήσεις που πραγμα -
τοποιήθηκαν στο έργο μετά 
την έγκριση της επιχορήγη -
σης, προκειμένου να εξασφα -
λίζεται ότι οι δαπάνες που 
θα αποδοθούν παραμένουν 
εύλογες
90 
Εξαιρουμένης της περίπτωσης εφαρ -
μογής «απλουστευμένου κόστους», 
οι αιτούντες πρέπει κατά κανόνα να 
υποβάλλουν εξοφληθέντα τιμολόγια για 
την τεκμηρίωση των αιτήσεων καταβο -
λής επιχορήγησης. Οι αρχές των κρατών 
μελών ελέγχουν τα εν λόγω τιμολόγια 
προκειμένου να διασφαλίζεται ότι υπάρ -
χει ορθή βάση για την απόδοση των δα -
πανών. Εφόσον οι πραγματικές δαπάνες 
του έργου αντιστοιχούν με ακρίβεια στις 
δαπάνες που προβλέπονταν στην αίτη -
ση, δεν απαιτούνται περαιτέρω έλεγχοι 
προκειμένου να διαπιστωθεί ο εύλογος 
χαρακτήρας τους. Ωστόσο, οι αρχές των 
κρατών μελών πρέπει να έχουν θεσπί -
σει κανόνες και συστήματα ελέγχου 
προκειμένου να εντοπίζουν σημαντικές 
αλλαγές σε σχέση με τις εγκριθείσες δα -
πάνες και να επιβεβαιώνουν τον εύλογο 
χαρακτήρα των δαπανών.91 
Το Συνέδριο διαπίστωσε ότι και οι 15 
αρχές των κρατών μελών διέθεταν 
διαδικασίες για την αντιμετώπιση τυχόν 
τροποποιήσεων στις εγκριθείσες υλοποι -
ήσεις ή δαπάνες των έργων. Δύο ήταν οι 
προσεγγίσεις που εφαρμόστηκαν. Στη 
μία περίπτωση, οι αρχές εξειδίκευαν τις 
δαπάνες του έργου στη συμφωνία επιχο -
ρήγησης στον βαθμό λεπτομέρειας που 
είχαν ελέγξει στις δαπάνες που περιέχο -
νταν στην αίτηση: εάν οι δαπάνες είχαν 
ελεγχθεί αντικείμενο προς αντικείμενο, 
στη συμφωνία επιχορήγησης οι δαπά -
νες εξειδικεύονταν αντικείμενο προς 
αντικείμενο. Στη δεύτερη περίπτωση, οι 
συμφωνίες επιχορήγησης προέβλεπαν 
το συνολικό κόστος του έργου ή ευρείες 
κατηγορίες δαπανών (π.χ. κατασκευή, 
εξοπλισμός, αμοιβές), ακόμη και στις πε -
ριπτώσεις που οι δαπάνες είχαν ελεγχθεί 
αντικείμενο προς αντικείμενο. Η δεύ -
τερη αυτή προσέγγιση, κατά κανόνα, 
δεν παρείχε επαρκή διασφάλιση ότι οι 
τρεις προαναφερθέντες κίνδυνοι είχαν 
αντιμετωπιστεί και καθιστούσε δυνατή 
την απόδοση δαπανών των οποίων δεν 
είχε εξακριβωθεί ο εύλογος χαρακτήρας. 
Ένα παράδειγμα παρουσιάζεται στο 
πλαίσιο 12 .
Μέτρο για τη στήριξη μικρών αγροτικών επιχειρήσεων στην Αγγλία: οι τροποποι -
ήσεις που έγιναν στο έργο κατέστησαν δυνατή την απόδοση δαπανών των οποίων 
ο εύλογος χαρακτήρας δεν είχε ελεγχθεί
Μια αίτηση επιχορήγησης αφορούσε έργο ανακαίνισης εγκαταστάσεων και αγοράς εξειδικευμένου εξοπλισμού. 
Ο αιτών υπέβαλε αρκετές προσφορές, οι οποίες αφορούσαν τις κατασκευαστικές εργασίες, τον εξοπλισμό και άλλα 
αντικείμενα, συμπεριλαμβανομένης μιας νέας κουζίνας προσωπικού. Οι αγγλικές αρχές έλεγξαν και ενέκριναν τις 
εν λόγω προσφορές. Όταν έφτασε η στιγμή της αγοράς του εξειδικευμένου εξοπλισμού, ο αιτών εντόπισε άλλον 
προμηθευτή, ο οποίος προσέφερε τιμή σημαντικά χαμηλότερη από τις προηγούμενες προσφορές. Ο αιτών χρησιμο -
ποίησε το ποσό που εξοικονομήθηκε από την αγορά του εξοπλισμού για την πραγματοποίηση ορισμένων εργασιών 
στον χώρο στάθμευσης και για την αγορά ακριβότερης κουζίνας προσωπικού. Καθώς δεν υπήρξε υπέρβαση του 
συνολικού εγκριθέντος κόστους του έργου, οι αγγλικές αρχές δεν έλεγξαν τον εύλογο χαρακτήρα των εν λόγω πρό -
σθετων δαπανών.Πλαίσιο 12
44 Παρατηρήσεις
Η ύπαρξη σαφών κανόνων, 
ρητών δηλώσεων και η διε -
νέργεια ελέγχων σε δείγ -
ματα πληρωμών μπορούν να 
αποτρέψουν την απόκρυψη 
εκπτώσεων, μειώσεων τιμών 
ή άλλων, παρεχόμενων από 
τον προμηθευτή, οφελών 
που μειώνουν το πραγματικό 
κόστος
92 
Βάσει των περισσότερων ΠΑΑ, οι αιτού -
ντες υποχρεούνται να παρουσιάζουν τις 
αιτήσεις πληρωμών τους μετά την αφαί -
ρεση τυχόν εκπτώσεων. Αυτό μπορεί να 
προβλέπεται από το γενικό διοικητικό 
δίκαιο του κράτους μέλους ή από τους 
κανόνες εφαρμογής του μέτρου ενίσχυ -
σης. Στις περιπτώσεις τριών επί συνό -
λου 15 ΠΑΑ που εξετάστηκαν (βλέπε 
παράρτημα IV ), οι αρχές των κρατών 
μελών απαιτούσαν από τον αιτούντα 
να προβεί σε ρητή δήλωση επιπλέον 
στην αίτηση πληρωμής (παραδείγματος 
χάριν συμπληρώνοντας το αντίστοιχο 
τετραγωνίδιο Ναι/Όχι). Μια άλλη ορθή 
πρακτική είναι η ενσωμάτωση παραδειγ -
μάτων στις κατευθυντήριες οδηγίες του 
καθεστώτος ενίσχυσης σχετικά με τον 
τρόπο με τον οποίο ο αιτών πρέπει να 
χειρίζεται τα διάφορα είδη εκπτώσεων, 
μειώσεων τιμών ή άλλων οφελών που 
παρέχει ο προμηθευτής και τα οποία μει -
ώνουν το πραγματικό κόστος. Μολονότι 
οι προσεγγίσεις αυτές δεν θα απέτρεπαν 
περιπτώσεις εκ προθέσεως απάτης, είναι 
δυνατό να λειτουργήσουν αποτρεπτικά. 
Καλύπτουν επίσης τις περιπτώσεις στις 
οποίες οι αιτούντες δεν είναι βέβαιοι εάν 
μια έκπτωση ή μείωση τιμής πρέπει να 
αφαιρεθεί από την αίτηση ή δεν εξετά -
ζουν αυτό το ενδεχόμενο.93 
Εκτός από τη διατύπωση σαφών κανό -
νων και δηλώσεων, οι αρχές των κρατών 
μελών πρέπει να ελέγχουν τα τιμολόγια 
που υποβάλλονται για την τεκμηρίωση 
των αιτήσεων πληρωμής για ενδείξεις 
εκπτώσεων, μειώσεων ή άλλων οφελών 
και να διασφαλίζουν ότι έχουν αφαιρε -
θεί. Καθώς υπάρχει περίπτωση να μην 
εμφανίζονται στο τιμολόγιο (παραδείγ -
ματος χάριν, ένας προμηθευτής μπορεί 
να προσφέρει μείωση στο τέλος του 
έτους), οι αρχές των κρατών μελών πρέ -
πει να διενεργούν πρόσθετους ελέγχους 
εξακρίβωσης σε δείγμα πληρωμών. Οι 
έλεγχοι αυτού του είδους είναι χρο -
νοβόροι και μπορεί να προϋποθέτουν 
επικοινωνία με τους προμηθευτές και/ή 
πραγματοποίηση επισκέψεων στον 
αιτούντα προκειμένου να ελεγχθούν τα 
λογιστικά και τραπεζικά έγγραφά του. Οι 
επιτόπιοι και οι κατασταλτικοί έλεγχοι σε 
δείγμα πληρωμών τους οποίους προβλέ -
πει η νομοθεσία της ΕΕ17 παρέχουν τη 
δυνατότητα αυτή, την οποία αξιοποίη -
σαν έξι από τις 15 αρχές κρατών μελών 
(βλέπε  παράρτημα IV ).
94 
Η διενέργεια τέτοιου είδους ελέγχων δεν 
συνεπάγεται απαραίτητα τον εντοπισμό 
και τη διόρθωση όλων των περιπτώσεων 
συγκαλυμμένων εκπτώσεων ή άλλων 
οφελών, αλλά εξυπηρετεί δύο σκοπούς. 
Πρώτον, λειτουργεί αποτρεπτικά: οι 
αιτούντες είναι λιγότερο πιθανό να 
αποκρύψουν εκπτώσεις εάν γνωρίζουν 
ότι υπάρχει περίπτωση να διενεργηθεί 
έλεγχος. Δεύτερον, με τον τρόπο αυτό 
παρέχεται ανατροφοδότηση στις αρχές 
των κρατών μελών σχετικά με την εφαρ -
μογή πρακτικών αυτού του είδους, ώστε 
να προσαρμόσουν αναλόγως τα συστή -
ματα ελέγχου τους.17 Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 65/2011 
της Επιτροπής.
45 Παρατηρήσεις
Μέρος V — Εξασφάλιση 
της αποδοτικότητας: 
προσεγγίσεις που 
διασφαλίζουν ότι το 
επίπεδο των απαιτήσεων 
και των ελέγχων είναι 
ανάλογο με το επίπεδο 
του κινδύνου
95 
Ο δυνητικός οικονομικός αντίκτυπος 
της απόδοσης αδικαιολόγητων δαπανών 
λόγω του καθορισμού προδιαγραφών 
υψηλότερων των αναγκαίων ή λόγω 
υπερβολικών τιμών εξαρτάται από τη 
συχνότητα με την οποία αυτό συμβαίνει 
και από τα διακυβευόμενα ποσά. Όσο 
αυξάνει ο δυνητικός οικονομικός αντί -
κτυπος, τόσο πρέπει να αυξάνεται και το 
επίπεδο των ελέγχων, οι οποίοι πρέπει 
να είναι αναλογικοί προς το επίπεδο του 
σχετικού κινδύνου. Προκειμένου να απο -
φεύγεται η περιττή διοικητική επιβάρυν -
ση, οι απαιτήσεις με τις οποίες οφείλουν 
να συμμορφώνονται οι αιτούντες πρέπει 
να είναι οι ελάχιστες αναγκαίες ώστε να 
καθίσταται δυνατή η διενέργεια αυτών 
των ελέγχων εξακρίβωσης. Το Συνέ -
δριο αξιολόγησε τις προσεγγίσεις που 
υιοθέτησαν οι αρχές των κρατών μελών 
προκειμένου να αντιστοιχίσουν το επίπε -
δο των απαιτήσεων και των ελέγχων στο 
επίπεδο των κινδύνων.
Όταν η πιθανότητα και 
ο πιθανός αντίκτυπος των 
κινδύνων είναι χαμηλός, 
μπορούν να σχεδιάζονται 
συστήματα ελέγχου τα οποία 
ελαχιστοποιούν τη διοικη -
τική επιβάρυνση
96 
Σε όσο μικρότερο ποσοστό του συνολι -
κού κόστους του έργου αντιστοιχεί η επι -
χορήγηση (ποσοστό ενίσχυσης), τόσο 
μεγαλύτερο είναι το ποσό που πρέπει 
να εισφέρει ο αιτών από ίδιους πόρους. 
Αυτό αυξάνει το κίνητρο του αιτούντα 
να εξασφαλίσει τη βέλτιστη δυνατή 
τιμή και μειώνει το κίνητρο διόγκωσης των προδιαγραφών. Ωστόσο, καμία από 
τις 15 αρχές κρατών μελών που εξε -
τάστηκαν δεν μείωσε το επίπεδο των 
απαιτήσεων ή των ελέγχων της κατ’ ανα -
λογία προς τον μειωμένο κίνδυνο που 
συνεπάγονται τα χαμηλότερα ποσοστά 
ενίσχυσης.
97 
Στις περιπτώσεις που τα κράτη μέλη διέ -
θεταν ανεξάρτητες πληροφορίες σχετικά 
με τις τιμές, ιδίως σε βάσεις δεδομένων 
τιμών αναφοράς, ή στις περιπτώσεις που 
είχαν καθορίσει μέγιστο κόστος, κατά 
κανόνα μείωναν τις απαιτήσεις που επέ -
βαλλαν στους αιτούντες κατ’ αναλογία 
προς το χαμηλότερο επίπεδο κινδύνου. 
Παραδείγματος χάριν, για αντικείμενα 
που περιέχονται στη βάση δεδομένων 
των τιμών μηχανημάτων στην Ουγγαρία, 
οι αιτούντες δεν υποχρεούνταν να υπο -
βάλουν προσφορές για την τεκμηρίωση 
των αιτήσεων επιχορήγησής τους. Μολο -
νότι η χρήση απλουστευμένου κόστους 
εξαλείφει την ανάγκη ελέγχου των δαπα -
νών, η προσέγγιση αυτή δεν χρησιμοποι -
ήθηκε ευρέως (βλέπε σημείο 42).
98 
Οι περισσότερες αρχές κρατών μελών 
μείωσαν τις απαιτήσεις και τους ελέγ -
χους για αντικείμενα πολύ χαμηλού 
κόστους, απαιτώντας την υποβολή μει -
ωμένου αριθμού προσφορών, κάνοντας 
δεκτούς πίνακες τιμών ή στιγμιότυπα 
οθόνης από ιστότοπους αντί προσφο -
ρών ή αποκλείοντας πολύ μικρά επι -
μέρους αντικείμενα από τις επιλέξιμες 
δαπάνες. Μείωσαν επίσης τις απαιτήσεις 
σχετικά με τα επιχειρηματικά σχέδια 
ή άλλες πληροφορίες.
46 Παρατηρήσεις
Αντικείμενα υψηλής αξίας, 
έργα με υψηλούς συντελε -
στές ενίσχυσης και άλλοι 
παράγοντες κινδύνου δικαι -
ολογούν αυξημένο επίπεδο 
ελέγχων
99 
Σε επίπεδο ΕΕ, το κόστος ενός μέσου 
επενδυτικού έργου στον τομέα της 
αγροτικής ανάπτυξης ανέρχεται σε 
125 000 ευρώ περίπου. Για δαπάνες 
έργων αυτού του ύψους, όλες οι αρχές 
των κρατών μελών απαιτούν δύο ή τρεις 
προσφορές προμηθευτών ή ελέγχουν τις 
προτεινόμενες δαπάνες σε σχέση με βά -
σεις δεδομένων τιμών. Ορισμένες ελέγ -
χουν επίσης τη σχέση κόστους/οφέλους, 
πραγματοποιούν έρευνα αγοράς σχετικά 
με τις τιμές ή συμβουλεύονται εμπειρο -
γνώμονες, όπως περιγράφεται ανωτέρω. 
Ωστόσο, στις περιπτώσεις που οι επιλέξι -
μες δαπάνες των έργων (και, επομένως, 
το ύψος της επιχορήγησης) υπερβαίνουν 
κατά πολύ το μέσο ποσό, μικρός μόνον 
αριθμός αρχών διενεργεί πρόσθετους 
ή πιο εκτεταμένους ελέγχους, παρά το 
γεγονός ότι ο δυνητικός αντίκτυπος των 
κινδύνων είναι μεγαλύτερος18.
100  
Μεγαλύτερους κινδύνους, ωστόσο, δεν 
εμφανίζουν μόνον τα έργα μεγάλης αξί -
ας. Ειδικότερα, όσο υψηλότερο είναι το 
ποσοστό της ενίσχυσης, τόσο μικρότερο 
κίνητρο έχει ο αιτών να περιορίσει το 
κόστος, αναζητώντας τη βέλτιστη τιμή 
ή ορίζοντας οικονομικότερες προδια -
γραφές. Όσο το ποσοστό της ενίσχυ -
σης προσεγγίζει το 100 %, ο κίνδυνος 
καθορισμού προδιαγραφών υψηλότε -
ρων των αναγκαίων και εμφάνισης του 
φαινομένου των περιττών δαπανών αυ -
ξάνει δραματικά, ανεξαρτήτως του εάν 
ο αιτών είναι φορέας του δημόσιου ή του 
ιδιωτικού τομέα19. Ωστόσο, καμία από τις 
15 αρχές κρατών μελών που εξετάστη -
καν δεν αύξησε τις απαιτήσεις και τους 
ελέγχους της ώστε να αντικατοπτρίζουν 
τους κινδύνους που συνδέονται με τα 
υψηλότερα ποσοστά ενίσχυσης. Αυτό 
προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία στις περι -
πτώσεις που οι αρχές των κρατών μελών δεν διενήργησαν ελέγχους σχετικά με 
τον εύλογο χαρακτήρα των δαπανών εάν 
ο αιτών εφάρμοσε διαδικασίες δημόσιων 
συμβάσεων, δεδομένου ότι οι διαδικασί -
ες αυτές δεν παρέχουν διασφάλιση για 
τον εύλογο χαρακτήρα των προδιαγρα -
φών του έργου (βλέπε σημεία 83 έως 85).18 Στις περιπτώσεις που οι 
αιτούντες είναι δημόσιοι 
φορείς, υποχρεούνται κατά 
κανόνα να εφαρμόζουν 
πρόσθετες διαδικασίες 
δημόσιων συμβάσεων για 
συμβάσεις υψηλότερης αξίας, 
και οι αρχές των κρατών 
μελών πρέπει να 
εξακριβώνουν κατά πόσον 
ακολουθήθηκαν ορθά οι 
διαδικασίες αυτές.
19 Συχνά, δημόσιοι φορείς και 
ενώσεις επιχορηγούνται σε 
ποσοστό έως και 100 %. Αυτό 
συμβαίνει πολύ σπανιότερα 
στην περίπτωση έργων του 
ιδιωτικού τομέα, αλλά 
συμβαίνει. Παραδείγματος 
χάριν, στην Ιταλία (Καμπανία) 
προσφέρθηκαν σε ιδιωτικές 
επιχειρήσεις επιχορηγήσεις σε 
ποσοστό 100 % για έργα που 
αποσκοπούσαν στη 
διαφοροποίηση αγροτικών 
εκμεταλλεύσεων και την 
ανάπτυξη αγροτικών 
επιχειρήσεων.
47
 Συμπεράσματα 
και συστάσεις
101  
Στο πλαίσιο του ελέγχου αυτού, το 
Συνέδριο εξέτασε κατά πόσον οι προ -
σεγγίσεις που υιοθέτησαν η Επιτροπή 
και τα κράτη μέλη ήταν οι αποτελεσμα -
τικότερες όσον αφορά τη συγκράτηση 
των δαπανών των επιχορηγήσεων στον 
τομέα της αγροτικής ανάπτυξης.
102  
Το Συνέδριο διαπίστωσε ότι οι προσεγγί -
σεις που εφαρμόστηκαν δεν ήταν οι απο -
τελεσματικότερες. Η Επιτροπή αντέδρα -
σε αφού ανέκυψαν προβλήματα, αντί να 
διασφαλίσει εξ αρχής την αρτιότητα των 
συστημάτων. Τα συστήματα ελέγχου των 
κρατών μελών είτε αντιμετώπισαν μόνον 
ορισμένους από τους κινδύνους όσον 
αφορά την αρχή της οικονομίας είτε 
εμφάνιζαν αδυναμίες. Υπήρχαν αποτε -
λεσματικότερες προσεγγίσεις, οι οποίες, 
ωστόσο, δεν εφαρμόζονταν ευρέως.
103  
Η Επιτροπή δεν παρείχε καθοδήγηση 
ούτε διέδωσε ορθές πρακτικές κατά 
την έναρξη της περιόδου προγραμμα -
τισμού 2007-2013: δεν διασφάλισε την 
αποτελεσματικότητα των συστημάτων 
των κρατών μελών προτού τα τελευ -
ταία αρχίσουν να εγκρίνουν σημαντικό 
αριθμό επιχορηγήσεων. Όταν ανέλα -
βε ενεργότερο ρόλο, το μεγαλύτερο 
ποσοστό των επιχορηγήσεων έργων 
είχε ήδη εγκριθεί. Ωστόσο, από το 2012 
η Επιτροπή υιοθέτησε μια ενεργότερη 
και περισσότερο συντονισμένη προσέγ -
γιση. Εάν η εν λόγω προσέγγιση εξακο -
λουθήσει να εφαρμόζεται με μεγαλύτερη 
επικέντρωση στην τήρηση της αρχής 
της οικονομίας, θα επιτευχθεί καλύτερη 
δημοσιονομική διαχείριση την επόμενη 
περίοδο προγραμματισμού.104  
Όσον αφορά τα κράτη μέλη, το 2014, τα 
15 μεγαλύτερα προγράμματα αγροτικής 
ανάπτυξης είχαν καθιερώσει στο σύνολό 
τους τα βασικά συστήματα που απαιτού -
σαν οι κανονισμοί για τον έλεγχο των 
δαπανών για την αγροτική ανάπτυξη. 
Χρησιμοποιήθηκαν διάφορες μέθοδοι 
και το Συνέδριο εντόπισε ορισμένες 
ορθά σχεδιασμένες προσεγγίσεις για την 
αντιμετώπιση συγκεκριμένων κινδύνων. 
Ωστόσο, όπως καταδεικνύει η επισκόπη -
ση στο παράρτημα IV , όλα παρουσίαζαν 
αδυναμίες όσον αφορά τους βασικούς 
κινδύνους, με αποτέλεσμα, συνολικά, οι 
δαπάνες των επιχορηγήσεων στον τομέα 
της αγροτικής ανάπτυξης δεν ελέγχο -
νταν δεόντως. Η ανάλυση των πληροφο -
ριών από το σύνολο των 88 ΠΑΑ υποδει -
κνύει ότι παρόμοια κατάσταση ισχύει σε 
όλη την ΕΕ. Συγκεκριμένα:
α) Τα συστήματα ελέγχου των κρατών 
μελών επικεντρώθηκαν στις τιμές  
των αντικειμένων ή των εργασιών 
στις αιτήσεις επιχορήγησης, δίδο -
ντας πολύ μικρότερη προσοχή στις 
προδιαγραφές , ήτοι στον εύλογο χα -
ρακτήρα των ίδιων των αντικειμένων 
ή στην οικονομική αποδοτικότητα 
της επιχορήγησης σε σχέση με τους 
στόχους πολιτικής. Αυτό ενέχει τον 
κίνδυνο εμφάνισης του φαινομένου 
περιττών δαπανών και της προβλη -
ματικής σχέσης κόστους -οφέλους.
β) Οι κύριες μέθοδοι που χρησιμοποι -
ήθηκαν για να ελεγχθούν οι τιμές 
που περιλαμβάνονταν στις αιτήσεις 
επιχορηγήσεων ήταν η σύγκριση 
προσφορών από διαφορετικούς 
προμηθευτές ή η σύγκριση με τιμές 
αναφοράς. Το Συνέδριο διαπίστω -
σε ότι τα συστήματα ορισμένων 
κρατών μελών δεν παρείχαν επαρκή 
διασφάλιση για τον εύλογο χαρα -
κτήρα των δαπανών —χρησιμοποι -
ώντας παραδείγματος χάριν τιμές 
αναφοράς οι οποίες ήταν κατά 30 % 
υψηλότερες από τις πραγματικές 
τιμές της αγοράς.
48 Συμπεράσματα και συστάσεις
γ) Οι επιχορηγήσεις εγκρίνονται εκ 
των προτέρων και καταβάλλονται 
αφότου ο αιτών αγοράσει τα σχετικά 
αντικείμενα ή πραγματοποιήσει τις 
εργασίες. Όταν πραγματοποιούνται 
μεταβολές σε ένα έργο μετά την 
έγκριση της επιχορήγησης, τα κενά 
στα συστήματα ορισμένων κρατών 
μελών κατέστησαν δυνατή την από -
δοση δαπανών των οποίων ο εύλο -
γος χαρακτήρας δεν είχε ελεγχθεί.
δ) Όσον αφορά το επίπεδο των απαι -
τήσεων και των ελέγχων εν γένει, 
δεν ελήφθησαν υπ’ όψιν τα διαφο -
ρετικά επίπεδα κινδύνου. Πολλές 
αρχές κρατών μελών εφάρμοζαν την 
ίδια προσέγγιση είτε επρόκειτο για 
έλεγχο επιχορήγησης 10 000 ευρώ 
είτε για έλεγχο επιχορήγησης ενός 
εκατομμυρίου ευρώ. Στις περιπτώ -
σεις που οι κίνδυνοι ήταν περιορι -
σμένοι, δεν εφαρμόστηκαν ευρέως 
οι δυνατότητες απλούστευσης.
105  
Οι κύριες αδυναμίες και κενά στις προ -
σεγγίσεις που υιοθετήθηκαν συνοψίζο -
νται στο  πλαίσιο 13:
106  
Τα ανωτέρω οδηγούν το Συνέδριο στο 
συμπέρασμα ότι υπάρχει μεγάλο περιθώ -
ριο πραγματικής εξοικονόμησης πόρων 
στις επιχορηγήσεις έργων για την αγροτι -
κή ανάπτυξη την περίοδο προγραμματι -
σμού 2014-2020, εφόσον εφαρμοσθούν 
καλύτερες προσεγγίσεις για τον έλεγχο 
των δαπανών. Τα κονδύλια που θα εξοι -
κονομηθούν μπορούν να διατεθούν για 
τη χρηματοδότηση πρόσθετων έργων, 
τα οποία θα οδηγήσουν σε περισσότερες 
υλοποιήσεις και αποτελέσματα, καθώς 
και σε μεγαλύτερη επίτευξη των στόχων.107  
Το Συνέδριο διαπίστωσε επίσης ότι 
υπήρχαν εφικτές και οικονομικά αποδο -
τικές προσεγγίσεις για τον περιορισμό 
των αδυναμιών που προσδιορίσθηκαν — 
οι περισσότερες εκ των οποίων υλοποι -
ούνται ήδη σε ορισμένα ΠΑΑ. Οι προσεγ -
γίσεις αυτές περιγράφονται στο κύριο 
τμήμα της έκθεσης. Στις περιπτώσεις 
που κατέστη δυνατό να συγκεντρωθούν 
επαρκή αποδεικτικά στοιχεία στο πλαί -
σιο της εξέτασης βάσει εγγράφων των 
15 μεγαλύτερων ΠΑΑ, οι προσεγγίσεις 
αυτές παρουσιάζονται συνοπτικά στο 
γράφημα 7  κατωτέρω και συνοψίζονται 
στο παράρτημα IV .
108  
Το Συνέδριο επιδοκιμάζει την πρόθεση 
της Επιτροπής να εκδώσει κατευθυντήρι -
ες οδηγίες σχετικά με το απλουστευμένο 
κόστος (μολονότι τα κράτη μέλη έχουν 
υποστηρίξει ότι οι επιλογές απλουστευ -
μένης απόδοσης δαπανών δεν αναμέ -
νεται να εφαρμοστούν ευρέως λόγω της 
πολυμορφίας των επιχορηγήσεων στον 
τομέα της αγροτικής ανάπτυξης). Το Συ -
νέδριο εκφράζει επίσης την ικανοποίησή 
του για τις κατευθυντήριες οδηγίες της 
Επιτροπής σχετικά με την αντιμετώπιση 
περιπτώσεων απάτης και τα «σχέδια 
δράσης» που κατήρτισαν τα κράτη 
μέλη με πρωτοβουλία της Επιτροπής. 
Τα σχέδια τα οποία εξέτασε το Συνέδριο 
μαρτυρούν βελτιώσεις σε ορισμένα από 
τα βασικά συστήματα, αλλά δεν αντι -
μετωπίζουν πολλές από τις αδυναμίες 
στο επίπεδο του σχεδιασμού, οι οποίες 
απαριθμούνται στο σημείο 105 ανωτέρω.
49 Συμπεράσματα και συστάσεις
Οι κύριες αδυναμίες που παρατηρήθηκαν στον σχεδιασμό των συστημάτων ελέγ -
χου των δαπανών στον τομέα της αγροτικής ανάπτυξης
Κίνδυνος καθορισμού προδιαγραφών υψηλότερων των αναγκαίων:
 ομε την εξαίρεση των δαπανών για διαχείριση της γης και επιμόρφωση, περιορισμένη χρησιμοποίηση των δυνατοτή -
των περιορισμού των επιχορηγήσεων στο «τυποποιημένο» κόστος (βλέπε σημεία 41 έως 42),
 οδεν διδόταν η δέουσα σημασία στον εύλογο χαρακτήρα των δαπανών σε σχέση με τις προσδοκώμενες υλοποιήσεις 
και τα προσδοκώμενα αποτελέσματα —ελάχιστες ήταν οι αρχές των κρατών μελών που έλαβαν υπόψη τους την 
οικονομική αποδοτικότητα ή τη βέλτιστη χρήση των πόρων κατά την εξέταση των αιτήσεων επιχορήγησης (βλέπε 
σημείο 46),
 οέλλειψη αξιόπιστων προσεγγίσεων όσον αφορά τον κίνδυνο εμφάνισης του φαινομένου των περιττών δαπανών (βλέ -
πε σημεία 48 έως 50).
Κίνδυνος θεμελίωσης των αποφάσεων έγκρισης επιχορηγήσεων σε υπερβολικά υψηλές τιμές:
 οτο τυποποιημένο μοναδιαίο κόστος δεν ελεγχόταν προκειμένου να διαπιστωθεί εάν στην πράξη οδηγούσε σε καταβο -
λή ποσών μεγαλύτερων των αναγκαίων (βλέπε σημεία 62 έως 63),
 οοι αρχές βασίζονταν σε ελέγχους σε σύγκριση με βάσεις δεδομένων, οι οποίες περιείχαν πίνακες τιμών που υπερέβαι -
ναν συχνά κατά 20-30 % τις πραγματικές τιμές της αγοράς (βλέπε σημεία 69 και 71),
 ογίνονταν δεκτές αιτήσεις επιχορήγησης σε περιπτώσεις που οι τιμές υπερέβαιναν τις τιμές αναφοράς έως και κατά 30 
ή 40 %, χωρίς να απαιτείται αιτιολόγηση (βλέπε σημείο 74),
 οοι ασφαλιστικές δικλίδες που εφαρμόζονταν όταν οι αποφάσεις βασίζονταν σε σύγκριση προσφορών προμηθευτών 
δεν ήταν επαρκείς (βλέπε σημεία 77 έως 81),
 οοι αρχές βασίζονταν στον έλεγχο της τήρησης των διαδικασιών δημόσιων συμβάσεων (στις περιπτώσεις που εφαρ -
μόζονταν τέτοιες διαδικασίες) χωρίς να ελέγχουν επίσης τον εύλογο χαρακτήρα των προτεινόμενων δαπανών (βλέπε 
σημεία 83 έως 85).
Κίνδυνος απόδοσης μη εύλογων δαπανών:
 οοι διαδικασίες που εφαρμόζονται μετά την έγκριση των αιτήσεων επιχορήγησης εμφανίζουν κενά, γεγονός που σημαί -
νει ότι οι δαπάνες που πράγματι αποδίδονται μπορεί να διαφέρουν από εκείνες που είχαν εγκριθεί ως εύλογες (βλέπε 
σημεία 91 έως 92).
Κίνδυνος το επίπεδο των απαιτήσεων και των ελέγχων να μην αντιστοιχεί σε ικανοποιητικό βαθμό στο 
επίπεδο των κινδύνων:
 οοι απαιτήσεις και οι έλεγχοι δεν αυξήθηκαν στις περιπτώσεις που τα ποσοστά ενίσχυσης ήταν υψηλά (και, επομένως, 
ο αιτών έχει μικρό κίνητρο να περιορίσει τις δαπάνες) ή στις περιπτώσεις επιχορηγήσεων πολύ μεγάλου ύψους (βλέπε 
σημεία 99 έως 100).Πλαίσιο 13
50 Συμπεράσματα και συστάσεις Γράφημα 7Επισκόπηση των προσεγγίσεων που εφαρμόστηκαν στο πλαίσιο των 15 ελεγχθέ -
ντων ΠΑΑ
ΠΑA που εφαρ/uni03BCόζουν την προσέγγιση
ΠΑA που δεν εφαρ/uni03BCόζουν την προσέγγιση
Προσέγγιση που δεν εφαρ/uni03BCόζεται ή που δεν αξιολογήθηκε
0 5 10 15
Σχεδιασ/uni03BCό/uni03C2 υψηλότερων απαιτήσεων ή/και
ελέγχων για έργα /uni03BCεγάλη/uni03C2 αξία/uni03C2Σχεδιασ/uni03BCό/uni03C2 υψηλότερων απαιτήσεων ή/και ελέγχων
όταν τα ποσοστά ενίσχυση/uni03C2 είναι υψηλά/uni0394ιενέργεια επιτόπιων ελέγχων σε δείγ/uni03BCα πληρω/uni03BCών ώστε να
 διαπιστωθεί εάν οι αιτήσει/uni03C2 περιλα/uni03BCβάνουν το σύνολο 
των οικονο/uni03BCικών οφελών που παρείχαν ή οφείλουν οι προ/uni03BCηθευτέ/uni03C2Λήψη /uni03BCέτρων για τον περιορισ/uni03BCό των κινδύνων απάτη/uni03C2Έλεγχο/uni03C2 του εύλογου χαρακτήρα των δαπανών στι/uni03C2 
περιπτώσει/uni03C2 εφαρ/uni03BCογή/uni03C2 διαδικασιών δη/uni03BCόσιων συ/uni03BCβάσεωνΧρήση πραγ/uni03BCατικών τι/uni03BCών αγορά/uni03C2 ω/uni03C2 τι/uni03BCών αναφορά/uni03C2 για εξοπλισ/uni03BCό 
και /uni03BCηχανή/uni03BCατα, αντί των πινάκων τι/uni03BCών των προ/uni03BCηθευτώνΈλεγχο/uni03C2 εάν το τυποποιη/uni03BCένο κόστο/uni03C2 οδηγεί 
στην καταβολή υψηλότερων ποσώνΑξιολόγηση του εύλογου χαρακτήρα των δαπανών 
βάσει των υλοποιήσεων ή των αποτελεσ/uni03BCάτων
Πηγή:  διαπιστώσεις ελέγχου του ΕΕΣ.
51 Συμπεράσματα και συστάσεις
109  
Σε πολλές περιπτώσεις, οι αρχές των 
κρατών μελών θα αναπτύξουν τις 
λεπτομέρειες των συστημάτων ελέγ -
χων τους — τα έντυπα, τις οδηγίες, τις 
διαδικασίες και τα ερωτηματολόγια 
ελέγχου — μετά την έγκριση των ΠΑΑ 
της περιόδου 2014-2020. Ωστόσο, εάν 
τα εν λόγω συστήματα ελέγχου δεν 
αντιμετωπίσουν τους κινδύνους που 
προσδιορίζονται στην παρούσα έκθεση, 
οι αδυναμίες θα εξακολουθήσουν να 
υφίστανται. Υφίστανται προσεγγίσεις οι 
οποίες δεν συνεπάγονται την προσθήκη 
ολοένα περισσότερων απαιτήσεων και 
ελέγχων, αλλά κατευθύνουν με καλύ -
τερο τρόπο τις προσπάθειες εκεί όπου 
εντοπίζονται οι μεγαλύτεροι κίνδυνοι. Τα 
καλύτερα συστήματα ελέγχου δεν είναι 
απλώς αποτελεσματικά — σχεδιασμένα 
να επιφέρουν οικονομία — αλλά και 
αποδοτικά — ανάλογα με το επίπεδο του 
κινδύνου.
110  
Το ερωτηματολόγιο σχετικά με τον 
«ορθό σχεδιασμό» που παρατίθεται στο 
παράρτημα I  παρέχει ολοκληρωμένο 
σύνολο κριτηρίων βάσει των οποίων 
αξιολογείται κατά πόσον τα συστήματα ελέγχου αντιμετωπίζουν τους κινδύνους 
που περιγράφονται στην παρούσα έκ -
θεση. Το Συνέδριο συνιστά , πριν από τη 
δέσμευση δαπανών κατά τη νέα περίοδο 
προγραμματισμού, τη συνεργασία της 
Επιτροπής και των κρατών μελών ώστε 
να διασφαλίσουν ότι οι προσεγγίσεις που 
θα υιοθετηθούν σε σχέση με το σύνολο 
των ΠΑΑ ανταποκρίνονται στα κριτήρια 
αυτά και στοχεύουν στους τομείς που εμ -
φανίζουν τους μεγαλύτερους κινδύνους. 
Η διαδικασία αυτή θα πρέπει να περιλαμ -
βάνει εκ των προτέρων αξιολόγηση των 
συστημάτων ελέγχου από τις υπηρεσίες 
εσωτερικού ελέγχου των αρχών των 
κρατών μελών (ή από άλλους φορείς 
επιθεώρησης ή ελέγχου).
111 
Ο ορθός σχεδιασμός των συστημάτων 
δεν αποτελεί παρά το πρώτο βήμα. 
Καίριας σημασίας είναι και ο τρόπος 
εφαρμογής τους. Για τον λόγο αυτό, το 
Συνέδριο συνιστά  στην Επιτροπή και τα 
κράτη μέλη να ελέγξουν κατά την έναρ -
ξη της νέας περιόδου προγραμματισμού 
ότι τα συστήματα λειτουργούν αποδο -
τικά και ότι είναι αποτελεσματικά όσον 
αφορά τους κινδύνους που αναδείχθη -
καν στην έκθεση αυτή.
Η παρούσα έκθεση εγκρίθηκε από το Τμήμα Ι, του οποίου προεδρεύει η κυρία 
Rasa BUDBERGYTĖ, Μέλος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, στο Λουξεμβούργο, κατά τη 
συνεδρίασή του της 26ης Νοεμβρίου 2014.
 Γ ια το Ελεγκτικό Συνέδριο
 Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA  
 Πρόεδρος
52
Ερωτηματολόγιο ελέγχου που κατήρτισε το ΕΕΣ για την αξιολόγηση του σχεδιασμού 
των συστημάτων ελέγχου σε σχέση με τους κινδύνους που συνδέονται με τις δαπά -
νες στον τομέα της αγροτικής ανάπτυξης
Κίνδυ -
νοςΧαρακτηριστικό του σχεδιασμούΒλέπε 
σημείαΚαθορισμός προδιαγραφών υψηλότερων των 
αναγκαίων1. Περιορισμός της επιλεξιμότητας στις δαπάνες τυποποιημένων προδιαγραφών όταν υπάρχουν πολλά παρόμοια 
έργα ή συνήθη είδη δαπανών.38—42
2. Αξιολόγηση των προτεινόμενων δαπανών προκειμένου να διασφαλιστεί ο εύλογος χαρακτήρας των προδιαγραφών.
α)  Πραγματοποίηση τυποποιημένων υπολογισμών και συγκρίσεων βάσει στοιχείων αναφοράς για τον ταχύ εντοπισμό 
αιτήσεων που περιλαμβάνουν προδιαγραφές υψηλότερες από τις αναγκαίες.44—45
β)  Αξιολόγηση του εύλογου χαρακτήρα των δαπανών βάσει κριτηρίων οικονομικής αποδοτικότητας ή βέλτιστης αξιοποίη -
σης των διαθέσιμων πόρων.46
γ)  Αξιολογήσεις των εγγράφων προκειμένου να διαπιστωθεί ο εύλογος χαρακτήρας των δαπανών και ο τρόπος με τον οποίο 
τεκμηριώνεται, είτε μέσω συγκρίσεων με άλλα έργα και τεχνικών αξιολογήσεων είτε με την κοινή λογική.47—48
δ)  Εάν οι επιχορηγήσεις δεν βασίζονται στην χαμηλότερη έγκυρη προσφορά, καθορισμός σαφών κριτηρίων για την αξιολόγηση 
του εύλογου χαρακτήρα των υψηλότερων προσφορών. Τεκμηρίωση της αξιολόγησης των πρόσθετων σχετικών δαπανών.49—51
ε)  Χρήση ανεξάρτητων γνωμών εμπειρογνωμόνων για την αποκόμιση διασφάλισης για τον εύλογο χαρακτήρα των προδια -
γραφών, ιδίως εάν τα έργα εμφανίζουν κινδύνους λόγω του μεγέθους, της τεχνικής πολυπλοκότητάς τους ή της έλλειψης 
συγκρίσιμων πληροφοριών.53—55Μη ανταγωνιστικές τιμές3. Όπου είναι εφικτό, καθορισμός μέγιστου κόστους ή χρήση απλουστευμένων επιλογών απόδοσης δαπανών και 
έλεγχος ανά τακτά χρονικά διαστήματα ότι δεν υπερβαίνουν τις συνήθως διαθέσιμες στην αγορά τιμές.58—63
4. Σύγκριση των τιμών των αντικειμένων που περιέχονται στην αίτηση με ανεξάρτητα στοιχεία.
α)  Όποτε δικαιολογείται από το επίπεδο του κινδύνου, χρήση έρευνας αγοράς για τη συγκέντρωση ανεξάρτητων συγκριτι -
κών πληροφοριών σχετικά με τις τιμές για επιμέρους έργα.64—65
β)  Όταν χρησιμοποιούνται βάσεις δεδομένων τιμών αναφοράς, χρήση πραγματικών τιμών της αγοράς (ή εφαρμογή 
συντελεστή στους πίνακες τιμών των προμηθευτών), επικαιροποίηση των τιμών ανά τακτά διαστήματα και διασφάλιση 
ότι αντικατοπτρίζουν τυχόν μεγάλες περιφερειακές διαφορές.66—71
γ)  Ορισμός σαφών κανόνων και κριτηρίων για τις περιπτώσεις στις οποίες η εφαρμοζόμενη τιμή υπερβαίνει την τιμή αναφο -
ράς, προκειμένου να διαπιστώνεται εάν το υψηλότερο κόστος είναι εύλογο. Τεκμηρίωση της αξιολόγησης των πρόσθετων 
σχετικών δαπανών. Εάν γίνεται αυτόματα δεκτή μια ποσοστιαία απόκλιση από τις τιμές αναφοράς, διασφάλιση ότι το 
χρησιμοποιούμενο ποσοστό μπορεί να δικαιολογηθεί σε σχέση με τις πραγματικές τιμές της αγοράς.72—74
5. Σχεδιασμός ασφαλιστικών δικλίδων κατά της χειραγώγησης και της απάτης κατά την αξιολόγηση προσφορών 
προμηθευτών.
α)  Σε περίπτωση υποβολής μίας μόνον προσφοράς, ή σε περίπτωση που οι υποβληθείσες προσφορές δεν είναι συγκρίσιμες, 
χρήση εναλλακτικών μεθόδων για τον έλεγχο του εύλογου χαρακτήρα των τιμών.75—77
β)  Σχεδιασμός μέτρων για την αποτροπή, την πρόληψη, τον εντοπισμό και τη διόρθωση τυχόν περιπτώσεων χειραγώγησης 
προκειμένου να ευνοηθεί συγκεκριμένος προμηθευτής.78—80
γ)  Τήρηση των κατευθυντήριων οδηγιών της Επιτροπής για την πρόληψη και τον εντοπισμό περιπτώσεων απάτης. 81
δ)   Όταν οι διαδικασίες δημόσιων συμβάσεων δεν οδηγούν στην υποβολή περισσότερων ανταγωνιστικών προσφορών, ή 
εάν οι διαδικασίες που ακολουθήθηκαν εμφανίζουν αδυναμίες, λήψη πρόσθετων μέτρων για τη διασφάλιση του εύλογου 
χαρακτήρα των τιμών.82—85Παραρτήματα Παράρτημα I
53 Παραρτήματα
Κίνδυ -
νοςΧαρακτηριστικό του σχεδιασμούΒλέπε 
σημεία
6. Χρήση γνωμών ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων για την αποκόμιση πολύτιμης διασφάλισης όπου αυτό κρίνεται 
οικονομικά αποδοτικό.
α)  Όταν απαιτείται η εφαρμογή κρίσης για την επαλήθευση του εύλογου χαρακτήρα των δαπανών, χρήση γνωμών εμπειρο -
γνωμόνων ή επιτροπής αξιολόγησης για την αποκόμιση πρόσθετης διασφάλισης για την ορθότητα της απόφασης86—87
β)  Παραπομπή περιπτώσεων υψηλότερου κινδύνου σε εσωτερικούς ή εξωτερικούς εμπειρογνώμονες 86—87Τροποποιήσεις στο έργο7. Σχεδιασμός συστημάτων ελέγχου για τον εντοπισμό και τον έλεγχο σημαντικών τροποποιήσεων οι οποίες επήλ -
θαν στο έργο μετά την έγκριση της επιχορήγησης, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι δαπάνες εξακολουθούν 
να είναι εύλογες.
α)  Επιβολή υποχρέωσης σαφούς ανάλυσης των δαπανών τόσο στην αίτηση επιχορήγησης όσο και στην αίτηση πληρωμής. 
Εξειδίκευση των δαπανών στη συμφωνία επιχορήγησης στο επίπεδο λεπτομέρειας που εφαρμόστηκε κατά τον έλεγχό τους.90—91
β)  Καθορισμός σαφών κανόνων και διαδικασιών για τον έλεγχο του εύλογου χαρακτήρα του κόστους ουσιωδών αλλαγών 
και της τυχόν χρήσης των πόρων που εξοικονομήθηκαν για περιττές δαπάνες. 90 —91
8. Σχεδιασμός κανόνων για την αποτροπή της απόκρυψης εκπτώσεων, μειώσεων τιμών και άλλων οφελών που 
τυχόν παρέχονται από τον προμηθευτή και που μειώνουν το πραγματικό κόστος.
α)  Επιβολή υποχρέωσης υποβολής ρητής δήλωσης σχετικά με τυχόν εκπτώσεις, μειώσεις τιμών ή άλλα οφέλη στις αιτήσεις 
πληρωμών.92
β)  Πραγματοποίηση πρόσθετων επιτόπιων ελέγχων σε δείγμα πληρωμών για τον εντοπισμό συγκαλυμμένων εκπτώσεων, 
μειώσεων τιμών ή άλλων οφελών.93—94Σχέση με το επίπεδο 
των κινδύνων9. Όταν η πιθανότητα επέλευσης και ο δυνητικός αντίκτυπος των κινδύνων είναι χαμηλός, σχεδιασμός συστημά -
των ελέγχων τα οποία ελαχιστοποιούν τη διοικητική επιβάρυνση.96—98
10. Αύξηση των απαιτήσεων και των ελέγχων για αντικείμενα μεγάλης αξίας, έργα με υψηλά ποσοστά ενίσχυσης ή 
όταν συντρέχουν άλλοι παράγοντες κινδύνου.99—100Παράρτημα I
54 Παραρτήματα Παράρτημα IIΠρογράμματα αγροτικής ανάπτυξης που επελέγησαν για εξέταση βάσει εγγράφων
1 Για τα μέτρα που περιλαμβάνονται στο πεδίο του ελέγχου, ως είχαν στις 31.12.2013.
Πηγή:  ΕΔΑΑ.7367719629709891 0391 2271 3971 7241 8052 0592 1172 4084 6076 645 Πολωνία
Ρου/uni03BCανία
Ουγγαρία
Γαλλία, /uni03BCητροπολιτική
Πορτογαλία, ηπειρωτική
Ελλάδα
Βουλγαρία
Ισπανία, Ανδαλουσία
Τσεχική /uni0394η/uni03BCοκρατία
Σλοβακία
Ηνω/uni03BCένο Βασίλειο, Αγγλία
Λιθουανία
Αυστρία
Γερ/uni03BCανία,
Βρανδε/uni03BCβούργο και Βερολίνο
Ιταλία, Κα/uni03BCπανία
Όλα τα άλλα ΠΑA 15 677Προγρα/uni03BC/uni03BCατισ/uni03BCένε/uni03C2 δαπάνε/uni03C2 (2007-2013) για τα 15 /uni03BCεγαλύτερα ΠΑΑ1 (σε εκατο/uni03BC/uni03BCύρια ευρώ)
64 % του συνολικού 
προϋπολογισ/uni03BCού για τα /uni03BCέτρα που καλύπτονται από τον έλεγχο
(29,5 δισεκατο/uni03BC/uni03BCύρια 
ευρώ)
55 Παραρτήματα Παράρτημα IIIΧρησιμοποίηση απλουστευμένων επιλογών απόδοσης δαπανών στα 88 προγράμ -
ματα αγροτικής ανάπτυξης
Πηγή:  Ερωτηματολόγιο ΕΕΣ.Αριθ/uni03BCό/uni03C2 ΠΑAΚατ’ αποκοπή ποσάΤυποποιη/uni03BCένο /uni03BCοναδιαίο κόστο/uni03C2
Απόδοση των πραγ/uni03BCατικών δαπανών
Μη παραγωγικέ/uni03C2 επενδύσει/uni03C2 - /uni0394άσηΠρώτη δάσωση γεωργική/uni03C2 γη/uni03C2
/uni0394η/uni03BCιουργία αγροδασικών συστη/uni03BCάτων
Εκσυγχρονισ/uni03BCό/uni03C2 γεωργικών εκ/uni03BCεταλλεύσεωνΑποκατάσταση του δασοκο/uni03BCικού δυνα/uni03BCικούΠρώτη δάσωση /uni03BCη γεωργική/uni03C2 γη/uni03C2
Ενθάρρυνση τουριστικών δραστηριοτήτων/uni0394ιατήρηση/αναβάθ/uni03BCιση φυσική/uni03C2 κληρονο/uni03BCιά/uni03C2
Υπηρεσίε/uni03C2 ανακούφιση/uni03C2 και παροχή/uni03C2 συ/uni03BCβουλών
/uni0394η/uni03BCιουργία και ανάπτυξη επιχειρήσεων/uni0394ιαφοροποίηση
Βασικέ/uni03C2 υπηρεσίε/uni03C2
Ανάπλαση χωριών
Κατάρτιση και ενη/uni03BCέρωση (αγροτικέ/uni03C2 περιοχέ/uni03C2)Κατάρτιση και ενη/uni03BCέρωση (γεωργία/δασοκο/uni03BCία)Μη παραγωγικέ/uni03C2 επενδύσει/uni03C2-Γεωργικέ/uni03C2 εκ/uni03BCεταλλεύσει/uni03C2
Βελτίωση τη/uni03C2 οικονο/uni03BCική/uni03C2 αξία/uni03C2 των δασών
Συ/uni03BCβουλευτικέ/uni03C2 υπηρεσίε/uni03C2
Υποδο/uni03BCή
Προγρά/uni03BC/uni03BCατα για την ποιότητα των τροφί/uni03BCων0 10 20 30 40 50 60 70 80 90ΠΑΑ που, /uni03BCεταξύ άλλων /uni03BCεθόδων, χρησι/uni03BCοποιούν το τυποποιη/uni03BCένο /uni03BCοναδιαίο κόστο/uni03C2 ή τα ποσά κατ’ αποκοπή,
ανά /uni03BCέτρο
56 Παραρτήματα
Επισκόπηση των προσεγγίσεων που ακολουθήθηκαν στα προγράμματα αγροτικής 
ανάπτυξης που επελέγησαν για εξέταση βάσει εγγράφων
Βουλγαρία
Τσεχική 
Δημοκρατία
Γερμανία-Βραν -
δεμβούργο 
Ελλάδα
Ισπανία - Ανδα -
λουσία
Γαλλία - μητροπο -
λιτική
Ιταλία - Καμπανία
Λιθουανία
Ουγγαρία
Αυστρία
Πολωνία
Πορτογαλία  - ηπει -
ρωτική
Ρουμανία
Σλοβακία
Ηνωμένο Βασίλειο 
- Αγγλία
Αξιολόγηση των δαπανών βάσει των προσδοκώμε -
νων υλοποιήσεων ή αποτελεσμάτων √ √ √ √
Έλεγχος κατά πόσο το τυποποιημένο κόστος 
οδηγεί στην καταβολή υψηλότερων ποσώνά.α. ά.α. ά.α. ά.α. ά.α. ά.α.
Χρήση όπου κρίνεται αναγκαίο έρευνας αγοράς, 
προκειμένου να συγκεντρωθούν ανεξάρτητες 
συγκριτικές πληροφορίες σχετικά με τις τιμές 
ασυνήθιστων ή πολύπλοκων έργων√ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √
Χρήση των πραγματικών τιμών της αγοράς ως 
τιμών αναφοράς για εξοπλισμό, μηχανήματα κ.λπ. 
και όχι των πινάκων τιμών των προμηθευτών √ ά.α. √ √ ά.α. √1ά.α.
Λήψη μέτρων για τον περιορισμό των κινδύνων 
απάτης σε σχέση με προσφορές προμηθευτών και 
δημόσιες συμβάσεις√ √ √ √ √ √ √
Έλεγχος του εύλογου χαρακτήρα των δαπανών 
ακόμη και στις περιπτώσεις που έχουν εφαρμοστεί 
διαδικασίες δημόσιων συμβάσεων√ √ √ √ √
Χρήση επιτροπών αξιολόγησης ή εμπειρογνωμόνων 
για την αξιολόγηση προδιαγραφών και/ή τιμών√ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √
Υποχρέωση των αιτούντων να δηλώνουν ρητά 
στις αιτήσεις πληρωμών που υποβάλλουν το 
σύνολο των οικονομικών οφελών (εκπτώσεων, 
μειώσεων τιμών κ.λπ.) που παρείχαν ή οφείλουν οι 
προμηθευτές √ √ √
Επιτόπιοι έλεγχοι ότι ελήφθη υπόψη για τον 
υπολογισμό της τελικής πληρωμής το σύνολο των 
οικονομικών οφελών που παρείχαν ή οφείλουν οι 
προμηθευτές√ √ √ √ √ √
Υψηλότερες απαιτήσεις και/ή έλεγχοι για μέτρα με 
υψηλότερα ποσοστά ενίσχυσης
Χαμηλότερες απαιτήσεις και/ή έλεγχοι για αντικεί -
μενα μικρότερης αξίας √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √
Υψηλότερες απαιτήσεις και/ή έλεγχοι για πολύ 
μεγάλα έργα√ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √ √
Υπόμνημα
√ Συμπεριλήφθηκε στις διαδικασίες για τα κύρια μέτρα, κατά περίπτωση
Δεν συμπεριλήφθηκε στις διαδικασίες για τα κύρια μέτρα
Δεν αξιολογήθηκε
ά.α. Άνευ αντικειμένου
1 Η βάση δεδομένων που περιέχει τιμές εξοπλισμού δεν έχει επικαιροποιηθεί από το 2006. Οι ρουμανικές αρχές ενημέρωσαν το Συνέδριο ότι 
δημιουργείται νέα βάση δεδομένων βάσει των πινάκων τιμών των προμηθευτών. Παράρτημα IV
57
Απάντηση στο σημείο VI α) έως δ)
Κατά τη διάρκεια των δικών της ελέγχων, η Επιτροπή δια -
πίστωσε παρόμοιες αδυναμίες με εκείνες που επισημαί -
νονται από το Συνέδριο και εφαρμόστηκαν δημοσιονο -
μικές διορθώσεις με σκοπό την κάλυψη του κινδύνου για 
το Ταμείο. Ορισμένες διαδικασίες εκκαθάρισης ως προς 
τη συμμόρφωση συνεχίζονται ακόμα και ενδέχεται να 
οδηγήσουν σε περαιτέρω δημοσιονομικές διορθώσεις.
Τα σχέδια δράσης που εκπονήθηκαν από τα κράτη μέλη 
στο πλαίσιο της διαδικασίας μείωσης των σφαλμάτων 
κατά την εφαρμογή των μέτρων αγροτικής ανάπτυξης 
περιλαμβάνουν καλύτερες μεθόδους για την αξιολόγηση 
του ευλόγου των δαπανών.
Για την περίοδο προγραμματισμού 2014-2020, η αυξη -
μένη χρήση των τυποποιημένων δαπανών αναμένεται να 
μειώσει τον κίνδυνο σφαλμάτων στο πλαίσιο αυτό.
VIII
Το ΕΔΑΑ θα διαδώσει τις ορθές πρακτικές μέσω ειδικών 
σεμιναρίων και ιστοσελίδων.
IX
Η Επιτροπή κάνει δεκτή τη σύσταση του Συνεδρίου 
ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να έχουν θεσπίσει εκ των 
προτέρων αποτελεσματικό και αποδοτικό σύστημα 
ελέγχου. Θα ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να χρησιμοποι -
ήσουν το ερωτηματολόγιο ελέγχου και τα κριτήρια που 
καταρτίστηκαν από το Συνέδριο και περιλαμβάνονται 
στο παράρτημα I.
Από τον Ιανουάριο του 2015, η Επιτροπή θα παρέχει 
επίσης κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με τους ελέγχους 
και τις κυρώσεις στο πλαίσιο της αγροτικής ανάπτυξης, 
μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται ειδική ενότητα για 
το εύλογο των δαπανών και το ερωτηματολόγιο ελέγχου 
για τις διαχειριστικές αρχές, το οποίο επισυνάπτεται στην 
ειδική έκθεση.
Επιπλέον, η επιμόρφωση και η ανταλλαγή εμπειριών θα 
περιλαμβάνονται στις δραστηριότητες του Ευρωπαϊκού 
Δικτύου Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΔΑΑ) κατά την περίοδο 
2014-2020.
1  Άρθρο 24 παράγραφος 2 στοιχείο δ) του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 
65/2011 της Επιτροπής.
2 Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1975/2006.Σύνοψη
II
Η Επιτροπή είναι απολύτως προσηλωμένη στην επίτευξη 
μεγαλύτερης εξοικονόμησης πόρων και αποδοτικότητας 
των δαπανών για την αγροτική ανάπτυξη, ιδίως κατά την 
παροχή επιχορηγήσεων σε δικαιούχους του ιδιωτικού και 
του δημόσιου τομέα για επενδυτικές πράξεις (το εύλογο 
των δαπανών). Για τον σκοπό αυτόν, η Επιτροπή υιοθέτησε 
πιο ενεργή και συντονισμένη προσέγγιση, με μεγαλύτερη 
εστίαση στην οικονομία, η οποία αναμένεται να οδηγήσει 
σε καλύτερη δημοσιονομική διαχείριση στο επόμενο ΠΔΠ, 
όπως προκύπτει από τις απαντήσεις που ακολουθούν.
III
Η Επιτροπή πραγματοποιεί ελέγχους συμμόρφωσης στα 
κράτη μέλη, προκειμένου να επαληθεύει ότι οι δαπάνες 
πραγματοποιούνται σύμφωνα με τους κανόνες. Κατά 
τους ελέγχους αυτούς, η Επιτροπή διαπίστωσε επίσης 
αδυναμίες όσον αφορά το εύλογο των δαπανών. Έχουν 
ήδη πραγματοποιηθεί δημοσιονομικές διορθώσεις 
στον τομέα αυτόν και είναι επί του παρόντος σε εξέλιξη 
ορισμένες διαδικασίες εκκαθάρισης ως προς τη συμμόρ -
φωση, οι οποίες αναμένεται να οδηγήσουν σε περαιτέρω 
δημοσιονομικές διορθώσεις.
IV
Οι οργανισμοί πληρωμών πρέπει να συμμορφώνονται με 
τα κριτήρια διαπίστευσης που προβλέπονται στο παράρ -
τημα I του κανονισμού 907/2014 (πρόγραμμα 2014-2020) 
πριν από οποιαδήποτε πληρωμή. Το άρθρο 24 παράγρα -
φος 2 στοιχείο δ) του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 65/2011 της 
Επιτροπής υποχρέωνε τα κράτη μέλη να αξιολογούν το 
εύλογο των δαπανών στο πλαίσιο διοικητικών ελέγχων 
με τη χρήση κατάλληλου συστήματος αξιολόγησης, 
όπως το κόστος αναφοράς, η σύγκριση των προσφορών 
ή η επιτροπή αξιολόγησης. Η διάταξη αυτή διατηρήθηκε 
για την περίοδο 2014-2020.
V
Αρχικά, οι διατάξεις για την αξιολόγηση του ευλόγου των 
δαπανών που υποβλήθηκαν θεωρήθηκαν αυτονόητες1. 
Πράγματι, κατά τη στιγμή της αναδιατύπωσης του προη -
γούμενου νομικού πλαισίου, η οποία πραγματοποιήθηκε 
την άνοιξη του 20102, δεν περιήλθε σε γνώση της Επιτρο -
πής καμία σημαντική δυσκολία ως προς το θέμα αυτό. 
Στο πλαίσιο της διαδικασίας έγκρισης της αναδιατύπω -
σης, υποβλήθηκε και απαντήθηκε μόνο μία ερώτηση (αν 
οι μέγιστες δαπάνες ήταν η κατάλληλη μέθοδος).Απαντήσεις  
της Επιτροπής
Απαντήσεις της Επιτροπής 58
15
Στο πλαίσιο των δικών της ελέγχων, η Επιτροπή αξιολογεί 
πάντα το εύλογο των δαπανών για τα επενδυτικά μέτρα 
και την τήρηση των διαδικασιών σύναψης δημόσιων 
συμβάσεων.
Σχεδόν σε όλους τους ελέγχους που διενήργησε η Επι -
τροπή εντοπίστηκαν αδυναμίες όσον αφορά το εύλογο 
των δαπανών. Οι αδυναμίες αυτές θα πρέπει να αντιμε -
τωπιστούν από τα κράτη μέλη και παρακολουθούνται 
στο πλαίσιο μεταγενέστερων ελέγχων.
Η στρατηγική ελέγχου της ΓΔ AGRI βάσει συστημικής 
προσέγγισης και εκτίμησης των κινδύνων λαμβάνει 
υπόψη τις διαπιστώσεις προηγούμενων ελέγχων της ΓΔ 
AGRI, του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου, της OLAF 
και των εθνικών οργανισμών πιστοποίησης, προκειμένου 
να εντοπίσει τους τομείς υψηλότερου κινδύνου στους 
οποίους θα επικεντρωθούν οι μελλοντικοί έλεγχοι. Επι -
πλέον, η στρατηγική ελέγχου για την περίοδο 2014-2020 
θα διασφαλίσει καλύτερη κάλυψη των συνολικών δαπα -
νών και οι τομείς υψηλότερου κινδύνου θα συνεχίσουν 
να καλύπτονται από εντατικές δραστηριότητες ελέγχου.
Τα σχέδια δράσης για τα «ποσοστά σφάλματος» περιλαμ -
βάνουν προληπτικά και διορθωτικά μέτρα για την αντι -
μετώπιση των αδυναμιών που σχετίζονται με το εύλογο 
των δαπανών, αν εντοπιστούν τέτοιου είδους αδυναμίες 
κατά τους ελέγχους της Επιτροπής ή του Ευρωπαϊκού 
Ελεγκτικού Συνεδρίου.
Ο νέος κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1306/2013 για την ΚΓΠ προ -
βλέπει ότι η Επιτροπή μπορεί να μειώσει ή να αναστείλει 
τις ενδιάμεσες πληρωμές στα κράτη μέλη, αν τα συστή -
ματα ελέγχου δεν είναι αποτελεσματικά ή όταν δεν έχουν 
τεθεί σε εφαρμογή διορθωτικά μέτρα. Ένας γρήγορος 
τρόπος θα είναι η πιθανή διακοπή των ενδιάμεσων πλη -
ρωμών σε περίπτωση που υπάρχουν ανησυχίες σχετικά 
με τη νομιμότητα και την κανονικότητα των πληρωμών.
Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω, η Επιτροπή είναι 
πεπεισμένη ότι οι ελλείψεις θα αποκαλύπτονται νωρί -
τερα και ότι αυτό θα οδηγήσει στον αποτελεσματικότερο 
μετριασμό των κινδύνων και στην ταχύτερη εφαρμογή 
των αναγκαίων διορθωτικών μέτρων.Εισαγωγή
03
Όπως ανέφερε το Συνέδριο, η Επιτροπή πραγματοποιεί 
ελέγχους συμμόρφωσης στα κράτη μέλη, προκειμέ -
νου να επαληθεύει ότι οι δαπάνες πραγματοποιούνται 
σύμφωνα με τους κανόνες. Κατά τους ελέγχους αυτούς, 
η Επιτροπή διαπίστωσε επίσης αδυναμίες όσον αφορά το 
εύλογο των δαπανών. Έχουν ήδη πραγματοποιηθεί δημο -
σιονομικές διορθώσεις στον τομέα αυτόν (π.χ. 19 εκατ. 
ευρώ για τη Βουλγαρία) και είναι επί του παρόντος σε 
εξέλιξη ορισμένες διαδικασίες εκκαθάρισης ως προς τη 
συμμόρφωση, οι οποίες αναμένεται να οδηγήσουν σε 
περαιτέρω δημοσιονομικές διορθώσεις.
Στις 19 Δεκεμβρίου 2013 η Επιτροπή ενέκρινε κατευθυ -
ντήριες γραμμές για τον καθορισμό των δημοσιονομικών 
διορθώσεων τις οποίες πρέπει να πραγματοποιεί η ίδια 
στις δαπάνες που χρηματοδοτούνται από την Ένωση στο 
πλαίσιο της επιμερισμένης διαχείρισης, λόγω μη συμ -
μόρφωσης με τους κανόνες για τις δημόσιες συμβάσεις. 
Σύμφωνα με τις εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές, η μη 
τήρηση των κανόνων για τις δημόσιες συμβάσεις πρέπει 
να κρίνεται με βάση την αρχή της αναλογικότητας.
04
Η Επιτροπή συμφωνεί ότι θα μπορούσε να επιτευχθεί 
περαιτέρω εξοικονόμηση και θα λάβει υπόψη τις παρα -
τηρήσεις του Συνεδρίου.
05
Για την περίοδο προγραμματισμού 2014-2020, θα γενι -
κευθεί και θα ενθαρρυνθεί η δυνατότητα χρήσης των 
τυποποιημένων δαπανών. Αυτό αναμένεται να μειώσει 
τον κίνδυνο για το Ταμείο, καθώς και τη διοικητική επιβά -
ρυνση για τα κράτη μέλη.
Απαντήσεις της Επιτροπής 59
22
Επιπλέον, η Επιτροπή έχει πλέον και το δικαίωμα να 
αναστείλει τις πληρωμές υπό ορισμένες προϋποθέσεις, 
δηλαδή αν υπάρχουν σοβαρές ελλείψεις στην αποτε -
λεσματική λειτουργία του συστήματος διαχείρισης και 
ελέγχου και το κράτος μέλος δεν έχει λάβει τα απαραί -
τητα μέτρα για τη διόρθωση της κατάστασης.
Κοινή απάντηση στα σημεία 24-28
Έχουν ήδη πραγματοποιηθεί δημοσιονομικές διορθώσεις 
στον τομέα αυτόν και είναι επί του παρόντος σε εξέλιξη 
ορισμένες διαδικασίες εκκαθάρισης ως προς τη συμμόρ -
φωση, οι οποίες αναμένεται να οδηγήσουν σε περαιτέρω 
δημοσιονομικές διορθώσεις.
Σχεδόν σε κανέναν από τους ελέγχους που διενεργήθη -
καν από την Επιτροπή δεν θα μπορούσε να θεωρηθεί 
απόλυτα ικανοποιητικό το εύλογο των δαπανών. Όταν 
διαπιστώθηκαν τέτοιου είδους αδυναμίες, εκτός από τις 
δημοσιονομικές συνέπειες, εκδόθηκαν και συστάσεις. 
Σε ορισμένες περιπτώσεις, αυτό είχε ως αποτέλεσμα τη 
λήψη διορθωτικών μέτρων.
Στην ετήσια έκθεσή του για το 2013, το Ευρωπαϊκό Ελε -
γκτικό Συνέδριο παρατήρησε ότι τα κράτη μέλη διέθεταν 
επαρκή πληροφοριακά στοιχεία ώστε να εντοπίσουν και 
να διορθώσουν τα περισσότερα από τα σφάλματα που 
διαπιστώθηκαν στον τομέα της αγροτικής ανάπτυξης. 
Όσον αφορά τα επενδυτικά μέτρα, το Συνέδριο παρατή -
ρησε ότι τα κράτη μέλη θα μπορούσαν να είχαν εντο -
πίσει και διορθώσει όλα τα προσδιορίσιμα ποσοτικώς 
σφάλματα στις πράξεις που εξετάστηκαν3.
Θα πρέπει να σημειωθεί ότι οι αδυναμίες που εντοπίστη -
καν από το Συνέδριο κατά τους ελέγχους που πραγματο -
ποίησε για τις ετήσιες εκθέσεις του παρακολουθούνται 
από την Επιτροπή με ελέγχους βάσει εγγράφων ή ελέγ -
χους συμμόρφωσης ή από τον οργανισμό πιστοποίησης.
3  Ετήσια έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου για το 
2013, σημείο 4.8.Παρατηρήσεις
21
Το ΕΓΤΑΑ εκτελείται στο πλαίσιο της επιμερισμένης 
διαχείρισης. Η Επιτροπή εκτελεί τον προϋπολογισμό και 
τα εκτελεστικά καθήκοντα ασκούνται από κοινού με τα 
κράτη μέλη, τα οποία υποχρεούνται να λαμβάνουν τα 
αναγκαία μέτρα για να διασφαλίζουν ότι οι δράσεις χρη -
ματοδοτούνται ορθά και σύμφωνα με τους κανόνες της 
ΕΕ. Παρά το γεγονός ότι η ΓΔ AGRI αναλαμβάνει πλήρως 
τις ευθύνες της, ο εντοπισμός και η διόρθωση των σφαλ -
μάτων εναπόκεινται πρωτίστως στα κράτη μέλη.
Η Επιτροπή πραγματοποιεί ελέγχους συμμόρφωσης στα 
κράτη μέλη, προκειμένου να επαληθεύει ότι οι δαπάνες 
καταβάλλονται σύμφωνα με τους κανόνες. Από τους 
εν λόγω ελέγχους συμμόρφωσης θα μπορούσαν να 
προκύψουν δημοσιονομικές διορθώσεις και κατάλογος 
συστάσεων σχετικά με τρόπους βελτίωσης του συστήμα -
τος διαχείρισης και ελέγχου.
Όταν τα κράτη μέλη δεν εφαρμόζουν τις προτεινόμενες 
δράσεις, ενδέχεται να υποστούν αναστολή πληρωμών 
και δημοσιονομικές διορθώσεις.
Απαντήσεις της Επιτροπής 60
Επιπλέον, στις 19 Δεκεμβρίου 2013, η Επιτροπή ενέκρινε 
κατευθυντήριες γραμμές για τον καθορισμό των δημοσιο -
νομικών διορθώσεων τις οποίες πρέπει να πραγματοποιεί 
η ίδια στις δαπάνες που χρηματοδοτούνται από την Ένωση 
στο πλαίσιο της επιμερισμένης διαχείρισης, λόγω μη συμ -
μόρφωσης με τους κανόνες για τις δημόσιες συμβάσεις.
Όσον αφορά την αξιολόγηση των συστημάτων ελέγχου που 
έχουν τεθεί σε εφαρμογή, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι τα 
ορθώς σχεδιασμένα συστήματα ελέγχου δεν εφαρμόζονταν 
πάντοτε σωστά στην πράξη.
32
Τα σχέδια δράσης θεσπίστηκαν σε συνέχεια των διαπιστώ -
σεων του Ελεγκτικού Συνεδρίου στην ετήσια έκθεσή του 
για το 2011. Πρόκειται για σημαντικό καθήκον των κρατών 
μελών.
Η Επιτροπή ανέπτυξε αναλυτικά εργαλεία για τη βελτίωση 
της ποιότητας των σχεδίων δράσης με σκοπό την αντιμετώ -
πιση των βασικών αιτίων των σφαλμάτων. Σε αυτά περιλαμ -
βάνονται η κατάρτιση κατευθυντήριων γραμμών για θέματα 
όπως το απλουστευμένο κόστος, οι δημόσιες συμβάσεις, 
η επαληθευσιμότητα και η ελεγξιμότητα των μέτρων στο 
πλαίσιο των σχεδίων αγροτικής ανάπτυξης, καθώς και 
η χάραξη ειδικών στρατηγικών για την καταπολέμηση της 
απάτης.
Στην τελευταία επικαιροποίηση των σχεδίων δράσης (τον 
Σεπτέμβριο του 2014), τα κράτη μέλη έπρεπε να λάβουν 
υπόψη τις διαπιστώσεις ελέγχου του Συνεδρίου και της Επι -
τροπής σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό. Πράγματι, το 46 % των 
μέτρων που υποβλήθηκαν από τα κράτη μέλη αφορούσαν 
συγκεκριμένες διαπιστώσεις ελέγχου, το 50 % των οποίων 
προέρχονταν από τις εκθέσεις του Συνεδρίου.
Θα πρέπει να επισημανθεί ότι οι αρμοδιότητες της 
Επιτροπής ενισχύθηκαν με τον νέο κανονισμό (ΕΕ) 
αριθ. 1306/2013 για την ΚΓΠ. Το άρθρο 41 παράγραφος 2 
προβλέπει ότι οι ενδιάμεσες πληρωμές προς το κράτος 
μέλος μπορεί να ανασταλούν ή να μειωθούν όταν διαπι -
στώνεται ότι βασικά στοιχεία του εκάστοτε εθνικού συστή -
ματος ελέγχου δεν εφαρμόζονται ουσιαστικά ή όταν τα 
αναγκαία διορθωτικά μέτρα δεν έχουν τεθεί σε εφαρμογή. 
Το άρθρο 36 παράγραφος 7 προβλέπει τη διακοπή των 
ενδιάμεσων πληρωμών ως ένα πρώτο ταχύ μέσο αντίδρα -
σης σε περίπτωση που υπάρχουν ανησυχίες σχετικά με τη 
νομιμότητα και την κανονικότητα των πληρωμών.
Επιπλέον, για να αποφεύγονται οι δημοσιονομικές 
διορθώσεις, κάθε οργανισμός πληρωμών για τον 
οποίο διατυπώνονται επιφυλάξεις στην ετήσια έκθεση 29
Όπως περιγράφεται από το Συνέδριο στο σημείο 33, μετά 
την ανάλυση διοργανώθηκαν τέσσερα σεμινάρια με τις 
αρχές των κρατών μελών. Κατά τη διάρκεια των σεμι -
ναρίων, συζητήθηκαν τα θέματα που συνδέονται με το 
εύλογο των δαπανών και τις δημόσιες συμβάσεις και έγινε 
ανταλλαγή ορθών πρακτικών. Τα κράτη μέλη εφαρμόζουν 
επίσης σχέδια δράσης για τα ποσοστά σφάλματος, τα 
οποία σε ορισμένες περιπτώσεις περιλαμβάνουν δράσεις 
που αποσκοπούν στη βελτίωση της αξιολόγησης του ευλό -
γου των δαπανών.
Ειδικά στην περίπτωση των δημόσιων συμβάσεων, έχει ήδη 
παρασχεθεί στα κράτη μέλη έγγραφο καθοδήγησης για 
τις συνηθέστερες παρατυπίες στη διαχείριση των ΕΔΕΤ (4ο 
σεμινάριο για τα ποσοστά σφάλματος, Οκτώβριος 2014).
30
Για τη νέα περίοδο προγραμματισμού 2014-2020, η Επι -
τροπή πρότεινε επιλογές απλουστευμένης απόδοσης 
δαπανών (χρηματοδότηση με σταθερούς συντελεστές, 
τυποποιημένες κλίμακες μοναδιαίου κόστους, κατ’ απο -
κοπή ποσά) ως αποτελεσματικό μέσο για τη διασφάλιση 
του ευλόγου των δαπανών.
Ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 περιλαμβάνει επιλο -
γές για τον υπολογισμό, στο πλαίσιο των Ευρωπαϊκών 
Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων, των επιλέξιμων 
δαπανών για επιχορηγήσεις και επιστρεπτέα συνδρομή με 
βάση το πραγματικό κόστος, αλλά και με βάση τη χρημα -
τοδότηση με σταθερούς συντελεστές, τις τυποποιημένες 
κλίμακες μοναδιαίου κόστους και τα κατ’ αποκοπή ποσά.
Η Επιτροπή κατάρτισε κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με 
τις επιλογές απλουστευμένης απόδοσης δαπανών (ΕΑΑΔ), 
προκειμένου να παράσχει τεχνική καθοδήγηση για τα τρία 
είδη απλουστευμένου κόστους που ισχύουν και να προβεί 
σε ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών, με σκοπό να ενθαρ -
ρύνει τα κράτη μέλη να χρησιμοποιούν το απλουστευμένο 
κόστος. Ωστόσο, εναπόκειται στα κράτη μέλη να απο -
φασίσουν κατά πόσον θα χρησιμοποιήσουν τις επιλογές 
απλουστευμένης απόδοσης δαπανών.
Σε σεμινάριο για τα ποσοστά σφάλματος το οποίο διοργα -
νώθηκε τον Οκτώβριο του 2014, οι διαχειριστικές αρχές και 
οι οργανισμοί πληρωμών όλων των κρατών μελών έλαβαν 
καθοδήγηση σχετικά με την πρόληψη των παρατυπιών στο 
πλαίσιο των διαδικασιών σύναψης δημόσιων συμβάσεων. 
Τέλος, κατευθυντήριες οδηγίες για τους ελέγχους και τις 
κυρώσεις στο πλαίσιο της αγροτικής ανάπτυξης θα κατα -
στούν διαθέσιμες πριν από τα τέλη του 2014.
Απαντήσεις της Επιτροπής 61
42
Βλέπε απάντηση στο σημείο 34.
Απαντήσεις στα σημεία 44-49
Τα συστήματα παρακολούθησης και αξιολόγησης που 
θεσπίστηκαν από τα κράτη μέλη, σύμφωνα με το παράρ -
τημα IV του κανονισμού 808/2014 (εκτελεστική πράξη για 
την αγροτική ανάπτυξη), θα μπορούσαν να αποτελέσουν 
χρήσιμο εργαλείο για την αξιολόγηση του ευλόγου των 
δαπανών με βάση τις υλοποιήσεις, τα αποτελέσματα και 
τον αντίκτυπο που έχουν επιτευχθεί και/ή προγραμματι -
στεί. Η Επιτροπή θα προτείνει στα κράτη μέλη να βελτι -
ώσουν την αξιολόγηση της σχέσης κόστους -αποδοτικό -
τητας και κόστους -αποτελεσματικότητας των επιμέρους 
έργων και πράξεων.
52
Η ΓΔ AGRI διοργανώνει επί του παρόντος ειδικά εργα -
στήρια σχετικά με τις στρατηγικές καταπολέμησης της 
απάτης σε όλα σχεδόν τα κράτη μέλη.
Βλέπε απάντηση στο σημείο 33 για περισσότερες 
λεπτομέρειες.
54
Οι ορθές πρακτικές στον τομέα αυτόν θα ανταλλάσσο -
νται μέσω του ΕΔΑΑ κατά την περίοδο 2014-2020.
61
Υπάρχουν διάφορες μέθοδοι που μπορούν να εφαρμο -
στούν για τον καθορισμό των επιλογών απλουστευμένης 
απόδοσης δαπανών, όπως διατυπώνεται στο άρθρο 67 
παράγραφος 5 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013. 
Επιπλέον, σύμφωνα με το άρθρο 62 παράγραφος 2 του 
κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1305/2013, οι διαχειριστικές αρχές 
περιλαμβάνουν στα προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης 
δήλωση που επιβεβαιώνει την ορθότητα και την ακρίβεια 
των υπολογισμών. Η δήλωση αυτή πρέπει να πραγματο -
ποιείται από λειτουργικά ανεξάρτητο φορέα.δραστηριοτήτων της ΓΔ AGRI θα πρέπει να ενεργεί χωρίς 
καθυστέρηση.
33
Επιπλέον, η Επιτροπή παρέχει σεμινάρια για την καταπο -
λέμηση της απάτης στους οργανισμούς πληρωμών των 
κρατών μελών (και των υποψήφιων χωρών). Τα σεμινάρια 
αποσκοπούν στην ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με 
τους τομείς όπου είναι πολύ πιθανή η διάπραξη απάτης 
και τους τρόπους εντοπισμού ή πρόληψης. Έως τα τέλη 
του 2014, τα εν λόγω σεμινάρια θα έχουν καλύψει τα ακό -
λουθα κράτη μέλη: Βέλγιο (Φλάνδρα), Τσεχική Δημοκρα -
τία, Δανία, Γερμανία, Εσθονία, Ιρλανδία, Ελλάδα, Ισπανία, 
Γαλλία, Κύπρος, Λετονία, Κάτω Χώρες, Αυστρία, Πολωνία, 
Πορτογαλία, Ρουμανία, Σλοβενία, Σλοβακική Δημοκρα -
τία, Φινλανδία και Σουηδία. Τα σεμινάρια στα υπόλοιπα 
κράτη μέλη είναι υπό προετοιμασία.
34
Την περίοδο 2007-2013, για την πλειονότητα των επεν -
δυτικών μέτρων αγροτικής ανάπτυξης, δεν υπήρχε 
ειδική νομική βάση για τη χρήση των επιλογών απλου -
στευμένης απόδοσης δαπανών. Στον κανονισμό (ΕΕ) 
αριθ. 1303/2013 (άρθρα 67-68) συμπεριλήφθηκε η δυνα -
τότητα υλοποίησης των επιλογών αυτών από όλα τα 
Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά και Επενδυτικά Ταμεία και, ως 
εκ τούτου, χάρη στην ενισχυμένη καθοδήγηση από την 
Επιτροπή, προβλέπεται ότι μεγαλύτερο μερίδιο των 
δαπανών θα βασίζεται σε επιλογές απλουστευμένης από -
δοσης δαπανών κατά τη νέα περίοδο προγραμματισμού. 
Βέβαια, σε τελική ανάλυση, εναπόκειται στα κράτη μέλη 
να αποφασίσουν αν επιθυμούν να κάνουν χρήση των 
επιλογών απλουστευμένης απόδοσης δαπανών.
35
Τα σχέδια δράσης εστιάζονται στον εντοπισμό και τη διόρ -
θωση των κύριων αιτίων στα οποία οφείλονται οι παρατυ -
πίες στις δαπάνες, συμπεριλαμβανομένων των αδυναμιών 
κατά τον έλεγχο του ευλόγου των δαπανών. Πράγματι, 
στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής4 που 
υποβλήθηκε τον Ιούνιο του 2013, η ανεπαρκής αξιολό -
γηση του ευλόγου των δαπανών συμπεριλήφθηκε στα 
κύρια αίτια των σφαλμάτων (RC10). Έκτοτε, τα κράτη μέλη 
εντοπίζουν σταδιακά ελλείψεις στον εν λόγω τομέα και 
δρομολογούν προληπτικά και διορθωτικά μέτρα.
4  Έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής σχετικά με 
την αξιολόγηση των βασικών αιτίων των σφαλμάτων και τις 
διορθωτικές και προληπτικές ενέργειες στο πλαίσιο της πολιτικής 
αγροτικής ανάπτυξης (SWD(2013) 244 final).
Απαντήσεις της Επιτροπής 62
81
Η εφαρμογή του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) 
αριθ. 907/2014 της Επιτροπής θα συμβάλει στην πρό -
ληψη και τον εντοπισμό περιπτώσεων απάτης. Το παράρ -
τημα 1 του εν λόγω κανονισμού ορίζει ότι ο οργανισμός 
πληρωμών οφείλει να διασφαλίσει ότι η επιμόρφωση του 
προσωπικού περιλαμβάνει την ενημέρωση και ευαισθη -
τοποίηση σε θέματα απάτης.
Στο πλαίσιο του νέου κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1306/2013, 
του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 907/2014 
της Επιτροπής και του εκτελεστικού κανονισμού (ΕΕ) 
αριθ. 908/2014 της Επιτροπής, τα κράτη μέλη υποχρεού -
νται να αντιμετωπίζουν την απάτη πιο συγκεκριμένα ως 
κίνδυνο για τα Ταμεία. Το θέμα αυτό εξετάζεται επίσης 
ειδικά στα σεμινάρια για την καταπολέμηση της απάτης 
(βλέπε απάντηση στο σημείο 33).
86
Οι ορθές πρακτικές στον τομέα αυτόν θα ανταλλάσσο -
νται μέσω του ΕΔΑΑ κατά την περίοδο 2014-2020.
90
Το άρθρο 48 παράγραφος 3 του εκτελεστικού κανονι -
σμού (ΕΕ) αριθ. 809/2014 της Επιτροπής υποχρεώνει τα 
κράτη μέλη να επαληθεύουν την ολοκληρωμένη ενέρ -
γεια σε σχέση με την ενέργεια για την οποία ζητήθηκε 
και χορηγήθηκε η στήριξη. Η διάταξη αυτή αναμένεται 
να δώσει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να εντοπίζουν 
περιπτώσεις όπου η τελική υλοποίηση δεν είναι η ίδια με 
εκείνη για την οποία δεσμεύτηκε αρχικά ο δικαιούχος.
Συμπεράσματα και συστάσεις
103
Αρχικά, οι διατάξεις για την αξιολόγηση του ευλόγου των 
δαπανών που υποβλήθηκαν θεωρήθηκαν αυτονόητες5. 
Πράγματι, κατά τη στιγμή της αναδιατύπωσης του προη -
γούμενου νομικού πλαισίου, η οποία πραγματοποιήθηκε 
την άνοιξη του 20106, δεν περιήλθε σε γνώση της Επιτρο -
πής καμία σημαντική δυσκολία ως προς το θέμα αυτό. 
Στο πλαίσιο της διαδικασίας έγκρισης της αναδιατύπω -
σης, υποβλήθηκε και απαντήθηκε μόνο μία ερώτηση (αν 
οι μέγιστες δαπάνες ήταν η κατάλληλη μέθοδος).
5  Άρθρο 24 παράγραφος 2 στοιχείο δ) του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 
65/2011 της Επιτροπής.
6 Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1975/2006.62
Σύμφωνα με το ισχύον νομικό πλαίσιο, η Επιτροπή δεν 
μπορεί να υποχρεώσει τα κράτη μέλη να επικαιροποιούν 
ή να επανεξετάζουν ανά τακτά χρονικά διαστήματα τη 
μέθοδο των επιλογών απλουστευμένης απόδοσης δαπα -
νών η οποία έχει τεθεί σε εφαρμογή από τις διαχειριστι -
κές αρχές, σύμφωνα με το άρθρο 67 του κανονισμού (ΕΕ) 
αριθ. 1303/2013, αν και η Επιτροπή ενθαρρύνει τα κράτη 
μέλη να εφαρμόζουν συστήματα που αντικατοπτρίζουν 
την εξέλιξη των τιμών της αγοράς με την πάροδο του 
χρόνου.
Πλαίσιο 7
Για την προσεχή περίοδο 2014-2020, το σύστημα αυτό θα 
πρέπει να βασίζεται σε δίκαιη, αντικειμενική και επαλη -
θεύσιμη μέθοδο υπολογισμού, όπου θα λαμβάνονται 
υπόψη, μεταξύ άλλων, στατιστικά στοιχεία, ιστορικά 
στοιχεία ή οι συνήθεις λογιστικές πρακτικές.
Ειδικά για τα επενδυτικά μέτρα: η Επιτροπή θα ενθαρρύ -
νει τα κράτη μέλη να επανεξετάζουν ανά τακτά χρονικά 
διαστήματα τις μεθόδους των επιλογών απλουστευμέ -
νης απόδοσης δαπανών, ώστε να είναι σύμφωνες με τις 
εξελίξεις της αγοράς.
71
Η Επιτροπή ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να διασφαλίζουν 
ότι τα ισχύοντα συστήματα αντικατοπτρίζουν την εξέ -
λιξη των τιμών της αγοράς με την πάροδο του χρόνου.
Κοινή απάντηση της Επιτροπής στα 
σημεία 78 και 79
Ενδέχεται να υπάρξουν περιπτώσεις στις οποίες η χρήση 
ακριβότερου προμηθευτή μπορεί να δικαιολογηθεί, 
όπως περιγράφει το Συνέδριο στα σημεία 47 έως 52, 
αλλά η Επιτροπή συμφωνεί ότι η χειραγώγηση δεν είναι 
αποδεκτή.
80
Πράγματι, στις έρευνες της OLAF διαπιστώνονται συχνά 
ακραίες περιπτώσεις.
Απαντήσεις της Επιτροπής 63
110
Η Επιτροπή κάνει δεκτή τη συγκεκριμένη σύσταση. Τα 
κράτη μέλη θα πρέπει να διασφαλίσουν εκ των προτέ -
ρων ότι διαθέτουν αποτελεσματικά συστήματα ελέγχου. 
Η Επιτροπή θα ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να χρησιμο -
ποιήσουν το ερωτηματολόγιο ελέγχου και τα κριτήρια 
που καταρτίστηκαν από το Συνέδριο και περιλαμβάνο -
νται στο παράρτημα I.
Από τον Ιανουάριο του 2015, η Επιτροπή θα παρέχει 
επίσης κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με τους ελέγχους 
και τις κυρώσεις στο πλαίσιο της αγροτικής ανάπτυξης, 
μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται ειδική ενότητα για 
το εύλογο των δαπανών και το ερωτηματολόγιο ελέγχου 
για τις διαχειριστικές αρχές, το οποίο επισυνάπτεται στην 
ειδική έκθεση.
Επιπλέον, η επιμόρφωση και η ανταλλαγή εμπειριών θα 
περιλαμβάνονται στις δραστηριότητες του Ευρωπαϊκού 
Δικτύου Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΔΑΑ) κατά την περίοδο 
2014-2020.
111
Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση αυτή και θα παρακο -
λουθήσει, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, τα ληφθέντα 
μέτρα.
Όσον αφορά τους κινδύνους που συνδέονται με τις 
επιδόσεις, η Επιτροπή θα ενθαρρύνει τα κράτη μέλη, 
στο πλαίσιο των τακτικών συνεδριάσεων, να προβούν σε 
ανταλλαγή εμπειριών και ορθών πρακτικών.Στο μεταξύ, η Επιτροπή κατάρτισε κατευθυντήριες οδηγίες 
σχετικά με τις επιλογές απλουστευμένης απόδοσης δαπα -
νών (ΕΑΑΔ), προκειμένου να παράσχει τεχνική καθοδή -
γηση για τα τρία είδη απλουστευμένου κόστους που ισχύ -
ουν και να προβεί σε ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών, με 
σκοπό να ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να χρησιμοποιούν το 
απλουστευμένο κόστος. Ωστόσο, εναπόκειται στα κράτη 
μέλη να αποφασίσουν κατά πόσον θα χρησιμοποιήσουν 
τις επιλογές απλουστευμένης απόδοσης δαπανών.
Σε σεμινάριο για τα ποσοστά σφάλματος το οποίο 
διοργανώθηκε τον Οκτώβριο του 2014, οι διαχειριστικές 
αρχές και οι οργανισμοί πληρωμών όλων των κρατών 
μελών έλαβαν καθοδήγηση σχετικά με την πρόληψη 
των παρατυπιών στο πλαίσιο των διαδικασιών σύναψης 
δημόσιων συμβάσεων. Τέλος, κατευθυντήριες οδηγίες για 
τους ελέγχους και τις κυρώσεις στο πλαίσιο της αγροτικής 
ανάπτυξης θα καταστούν διαθέσιμες πριν από τα τέλη του 
2014.
Επιπλέον, στις 19 Δεκεμβρίου 2013, η Επιτροπή ενέκρινε 
κατευθυντήριες γραμμές για τον καθορισμό των δημο -
σιονομικών διορθώσεων τις οποίες πρέπει να πραγμα -
τοποιεί η ίδια στις δαπάνες που χρηματοδοτούνται από 
την Ένωση στο πλαίσιο της επιμερισμένης διαχείρισης, 
λόγω μη συμμόρφωσης με τους κανόνες για τις δημόσιες 
συμβάσεις.
Για το πρόγραμμα της περιόδου 2014-2020, η Επιτροπή 
υπέβαλε επιλογές απλουστευμένης απόδοσης δαπανών 
(χρηματοδότηση με σταθερούς συντελεστές, τυποποιημέ -
νες κλίμακες μοναδιαίου κόστους, κατ’ αποκοπή ποσά) ως 
αποτελεσματικό μέσο για τη διασφάλιση του ευλόγου των 
δαπανών.
Ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 περιλαμβάνει επιλο -
γές για τον υπολογισμό, στο πλαίσιο των Ευρωπαϊκών 
Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων, των επιλέξιμων 
δαπανών για επιχορηγήσεις και επιστρεπτέα συνδρομή με 
βάση το πραγματικό κόστος, αλλά και με βάση τη χρημα -
τοδότηση με σταθερούς συντελεστές, τις τυποποιημένες 
κλίμακες μοναδιαίου κόστους και τα κατ’ αποκοπή ποσά.
Όσον αφορά την αξιολόγηση των συστημάτων ελέγχου 
που έχουν τεθεί σε εφαρμογή, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι 
τα ορθώς σχεδιασμένα συστήματα ελέγχου δεν εφαρμό -
ζονταν πάντοτε σωστά στην πράξη.
Απαντήσεις της Επιτροπής 64
Σε σχέση με τους κινδύνους συμμόρφωσης, τον Μάρτιο 
του 2014, η ΓΔ AGRI υιοθέτησε νέα πολυετή στρατηγική 
ελέγχου για την περίοδο 2014-2020. Η εν λόγω στρατη -
γική ελέγχου εξακολουθεί να βασίζεται στην εκτίμηση 
των κινδύνων. Προκειμένου να επιτύχει τη βέλτιστη 
κάλυψη του ελέγχου, περιλαμβάνει πλέον κυλιόμενο 
τριετές πρόγραμμα ελέγχου που εφαρμόζεται από τον 
Ιούλιο του 2014. Το πρόγραμμα αυτό υποστηρίζεται από 
κεντρική ανάλυση κινδύνου και θα επανεξετάζεται σε 
ετήσια βάση.
Οι δημοσιονομικές διορθώσεις που απορρέουν από 
αυτούς τους ελέγχους βασίζονται στις αδυναμίες οι 
οποίες διαπιστώθηκαν κατά την εφαρμογή των συστη -
μάτων ελέγχου και στην εκτίμηση του δημοσιονομικού 
κινδύνου που συνεπάγονται οι εν λόγω αδυναμίες για 
τον προϋπολογισμό της ΕΕ. Με βάση τους ελέγχους της, 
η Επιτροπή μπορεί επίσης να εντοπίσει την πραγματική 
προέλευση και τα πραγματικά αίτια των σφαλμάτων που 
διαπιστώθηκαν και να ζητήσει από τα κράτη μέλη να 
εκπονήσουν συγκεκριμένα και στοχοθετημένα διορθω -
τικά μέτρα.
ΠΩΣ ΘΑ ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΕΙΤΕ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΕ
Δωρεάν εκδόσεις:
•  ένα αντίτυπο: 
από το EU Bookshop ( http://bookshop.europa.eu)·
•  περισσότερα από ένα αντίτυπα ή αφίσες/χάρτες: 
από τις αντιπροσωπείες της Ευρωπαϊκής Ένωσης( http://ec.europa.eu/represent_el.htm),  
από τα γραφεία εκπροσώπησης στις εκτός ΕΕ χώρες ( http://eeas.europa.eu/delegations/index_el.htm),  
επικοινωνώντας με την υπηρεσία Άμεση Ευρώπη ( http://europa.eu/europedirect/index_el.htm) ή 
καλώντας τον αριθμό 00 800 6 7 8 9 10 11 (δωρεάν τηλεφωνικός αριθμός από όλη την Ένωση) (*).
(*)  Οι πληροφορίες παρέχονται δωρεάν, και οι κλήσεις είναι γενικώς δωρεάν (ενδέχεται όμως κάποιες κλήσεις που  πραγματοποιούνται μέσω 
ορισμένων τηλεπικοινωνιακών φορέων ή από τηλεφωνικούς θαλάμους ή ξενοδοχεία να χρεώνονται). 
Εκδόσεις επί πληρωμή:
• από το EU Bookshop ( http://bookshop.europa.eu).
Συνδρομές επί πληρωμή:•  μέσω των εμπορικών αντιπροσώπων της Υπηρεσίας Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης 
(http://publications.europa.eu/others/agents/index_el.htm).
QJ-AB-14-022-EL-N  ISSN  1977-5660Τα κράτη μέλη υλοποιούν μεγάλο τμήμα της 
πολιτικής αγροτικής ανάπτυξης της ΕΕ, μέσω 
επιχορηγήσεων για την κάλυψη των δαπανών 
επενδύσεων και άλλων έργων που υλοποιούν 
γεωργοί, αγροτικές επιχειρήσεις, ενώσεις και 
τοπικές αρχές.
Το Συνέδριο διαπίστωσε ότι τα συστήματα που 
εφάρμοζαν ορισμένα κράτη μέλη για τον έλεγχο 
του εύλογου χαρακτήρα των δαπανών των εν 
λόγω επιχορηγήσεων εμφάνιζαν αδυναμίες. 
Μολονότι υπήρχαν εφικτές και οικονομικά αποδοτικές προσεγγίσεις, αυτές δεν 
εφαρμόζονταν ευρέως. Το Συνέδριο περιγράφει 
τις ορθές πρακτικές που εντόπισε στο πλαίσιο του ελέγχου του και καταλήγει στο συμπέρασμα ότι υπάρχει σημαντικό περιθώριο για την 
πραγματοποίηση πραγματικών εξοικονομήσεων 
στις επιχορηγήσεις έργων στον τομέα της 
αγροτικής ανάπτυξης κατά την περίοδο προγραμματισμού 2014-2020 με την εφαρμογή αυτών των ορθών πρακτικών.
ΕΥΡΩΠΑÏK Ο
ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ
ΣΥΝΕ∆ΡΙΟ