ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρυξέλλες, 11.05.1999 
ΟΟΜ(1999) 134 τελικό 
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
ΠΡΟΣ ΜΙΑ ΕΝΙΑΙΑ ΑΓΟΡΑ ΓΙΑ ΤΙΣ 
ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΕΣ ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ 
Αποτελέσματα των διαβουλεύσεων σχετικά με το Πράσινο Βιβλίο 
για τις επικουρικές συντάξεις στην Ενιαία Αγορά 
Περιεχόμενα 
ΠΕΡΙΛΗΨΗ 
Εποπτικοί κανόνες για τα συνταξιοδοτικά ταμεία 
Άρση των εμποδίων για την επαγγελματική κινητικότητα στην Ένωση 
Συντονισμός των φορολογικών συστημάτων των κρατών μελών 
1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
1.1 Αναγκαιότητα Ενιαίας Αγοράς για τις επικουρικές συντάξεις 
1.2 Διαβουλεύσεις σχετικά με το Πράσινο Βιβλίο για τις επικουρικές 
συντάξεις 
2. ΕΠΟΠΤΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΣΥΝΤΑΞΙΟΔΟΤΙΚΑ ΤΑΜΕΙΑ ΠΟΥ 
ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΣΥΜΒΙΒΑΣΙΜΟΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΝΙΑΙΑ ΑΓΟΡΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩ 
2.1 Τα συνταξιοδοτικά ταμεία στη ζώνη ευρώ 
2.1.1 Ασφαλέστερα επενδυτικά χαρτοφυλάκια 
2.1.2 Αποδοτικότερα επενδυτικά χαρτοφυλάκια 
2.1.3 Μια ποιοτική προσέγγιση των εποπτικών θεμάτων 
2.2 Εποπτικοί κανόνες για τα συνταξιοδοτικά ταμεία 
2.2.1 Χρησιμότητα μιας Οδηγίας 
2.2.2 Πεδίο εφαρμογής και περιεχόμενο 
2.2.3 Ασφάλιση κατά των κινδύνων διακοπής του συστήματος 
συνταξιοδότησης 
2.2.4 Μέσα για τη διασφάλιση της ίσης μεταχείρισης μεταξύ φορέων 
2.2.5 Ένα νέο πλαίσιο 
3. ΔΙΕΥΚΟΛΥΝΣΗ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ ΤΩΝ 
ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ 
3.1 Γενικές παρατηρήσεις 
3.2 Αποτελέσματα των διαβουλεύσεων για το Πράσινο Βιβλίο 
3.3 Πιθανές δράσεις 
4. ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΛΥΤΕΡΟ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟ ΤΩΝ ΕΘΝΙΚΩΝ 
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ 
4.1 Αποτελέσματα των διαβουλεύσεων για το Πράσινο Βιβλίο 
4.2 Πιθανές δράσεις 
ΠΕΡΙΛΗΨΗ 
Η διατήρηση υψηλού επιπέδου κοινωνικής προστασίας αποτελεί κοινό σκοπό για τα 
κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. 
Μια μόνιμη πρόκληση έγκειται στον έλεγχο του κόστους της προστασίας αυτής: πρέπει 
να συνεχίσει να διασφαλίζει την κοινωνική συνοχή διαδραματίζοντας παράλληλα θετικό 
ρόλο για την οικονομική ανάπτυξη. 
Οι συνταξιοδοτικές παροχές αποτελούν ουσιώδη συνιστώσα των συστημάτων 
κοινωνικής προστασίας των χωρών της Ένωσης. Οι δαπάνες που πραγματοποιήθηκαν 
για τα δημόσια συνταξιοδοτικά συστήματα αντιπροσωπεύουν σχεδόν το μισό του 
συνόλου των δαπανών κοινωνικής προστασίας. Αντιπροσωπεύουν μεταξύ 9% και 15% 
του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ) των κρατών μελών1. Το ποσοστό αυτό 
είναι πιθανό να αυξηθεί λόγω της γήρανσης του πληθυσμού της Ένωσης. Το 1995, το 
23% του πληθυσμού ήταν άνω των 65 ετών. Το σχετικό ποσοστό θα ανέλθει σε 40% το 
20252. 
Η αντιμετώπιση αυτών των εξελίξεων είναι κυρίως αρμοδιότητα των κρατών μελών, τα 
οποία είναι υπεύθυνα για την οργάνωση των συνταξιοδοτικών τους συστημάτων. Τα 
συστήματα αυτά βασίζονται συνήθως σε τρεις πυλώνες: ο πρώτος πυλώνας καλύπτει τα 
συστήματα που υπάγονται στην κοινωνική ασφάλιση, ο δεύτερος τα επαγγελματικά 
συστήματα και ο τρίτος τα συνταξιοδοτικά προγράμματα που συνάπτονται σε προσωπικό 
επίπεδο. 
Τα συστήματα του δεύτερου και του τρίτου πυλώνα αποτελούν τα επικουρικά 
συστήματα: στόχος τους είναι συνεπώς η συμπλήρωση των δημοσίων συστημάτων. Η 
ανάλυση της παρούσας ανακοίνωσης αφορά αυτά τα επικουρικά συστήματα, και 
ιδιαίτερα τα επαγγελματικά συστήματα του δεύτερου πυλώνα για τα οποία μέχρι στιγμής 
δεν υπάρχει πραγματικό κοινοτικό νομοθετικό πλαίσιο. Λαμβάνοντας υπόψη την 
εφαρμογή της αρχής της επικουρικότητας, ο ρόλος της Επιτροπής είναι να προτείνει 
μεταρρυθμίσεις που θα επιτρέψουν στα συστήματα αυτά να αξιοποιήσουν τις ελευθερίες 
της Ενιαίας Αγοράς και τις νέες προοπτικές του ευρώ καθώς και να ενισχύσουν την 
ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα τους. 
Το γεγονός αυτό υπενθυμίζει το πλαίσιο δράσης για τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες 
που υποβλήθηκε στις 28 Οκτωβρίου 1998 από την Επιτροπή3. Το εν λόγω πλαίσιο 
δράσης, που εκπονήθηκε σε συνεργασία με τη βιομηχανία και τα κράτη μέλη, διατυπώνει 
προτάσεις για την πλήρη ολοκλήρωση των χρηματοπιστωτικών αγορών της Ένωσης. Πιο 
ανοιχτές χρηματοπιστωτικές αγορές για το ευρύ κοινό θα προσφέρουν μεγαλύτερες 
επιλογές και περισσότερη ευελιξία στους μελλοντικούς συνταξιούχους. 
Αποτελεσματικότερες κεφαλαιαγορές θα βοηθήσουν τα συνταξιοδοτικά ταμεία να 
βελτιώσουν την απόδοση των επενδύσεων τους, επιτρέποντας να μειωθεί το έμμεσο 
κόστος της εργασίας και στη δημιουργία απασχόλησης. Κάτι τέτοιο θα μπορούσε να 
συμβάλει στην ενίσχυση των οικονομικών θεμελίων της κοινωνικής προστασίας. Για το 
Ο Γ. ΕιίΓορε&η Εοοηοηιν, Τηε ν/εΙΓδΓε δΐαΐβ ίη ΕιίΓορε, Οηα11εη§ε$ αηά Γοίοιτηδ (η° 4, 1997). 
ΟΓ. ΕυΐΌρεαη Εεοηοπιγ, Α§είη§ αηά Ρεηδίοη ΕχρεηάίίιίΓε ρΓοκρεοίχ ίη Ιηε λνεκίεπι \\Όι1(1(η03, 
1996). 
Χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες: οικοδόμηση ενός πλαισίου δράσης (ΟΟΜ(1998) 625). 
2 
σκοπό αυτό, είναι σκόπιμο τα ίδια συστήματα επικουρικής συνταξιοδότησης να 
προσαρμοστούν στην Ενιαία Αγορά και το ευρώ. Οι επενδυτικοί κανόνες δεν θα πρέπει 
να παρεμποδίζουν χωρίς λόγο τις στρατηγικές τοποθέτησης των κεφαλαίων των 
συνταξιοδοτικών ταμείων. Τα συνταξιοδοτικά ταμεία θα πρέπει να μπορούν να 
χρησιμοποιούν, για τη διαχείριση των περιουσιακών τους στοιχείων, οποιοδήποτε 
διαχειριστή που διαθέτει σχετική άδεια στην Ένωση. Όλοι οι φορείς επικουρικών 
συντάξεων θα πρέπει να είναι σε θέση να προτείνουν τις υπηρεσίες τους σε όλα τα κράτη 
μέλη. 
Ταυτόχρονα, η προστασία των δικαιούχων θα πρέπει να παραμείνει ο ακρογωνιαίος 
λίθος της νομοθεσίας και του ελέγχου των συνταξιοδοτικών οργανισμών. Θα πρέπει να 
εξεταστούν όλα τα απαραίτητα μέτρα ώστε να διασφαλισθεί στους μελλοντικούς 
συνταξιούχους ότι οι παροχές θα τους καταβληθούν όπως έχει συμφωνηθεί. Τα μέτρα 
αυτά δεν θα πρέπει ωστόσο να υπερβαίνουν το επίπεδο που είναι αντικειμενικά 
απαραίτητο για την επαρκή προστασία των ασφαλισμένων. 
Την ανάλυση αυτή συμμερίζεται η μεγάλη πλειονότητα των κρατών μελών και των 
αντιπροσωπευτικών οργανισμών που έλαβαν μέρος στις διαβουλεύσεις σχετικά με το 
Πράσινο Βιβλίο για τις επικουρικές συντάξεις στην Ενιαία Αγορά,4 οι οποίες ξεκίνησαν 
τον Ιούνιο του 1997 από την Επιτροπή. Μολονότι για ορισμένα σημεία υπάρχουν 
διαφορετικές απόψεις, για παράδειγμα σε ότι αφορά τους επενδυτικούς κανόνες, 
υπάρχει ευρεία συμφωνία για την αναγκαιότητα έναρξης εγκαθίδρυσης ενός κοινοτικού 
πλαισίου το οποίο θα μπορούσε να διαρθρώνεται γύρω από τρεις κυρίως άξονες: 
εποπτικοί κανόνες για τα συνταξιοδοτικά ταμεία, άρση των εμποδίων στην 
επαγγελματική κινητικότητα και συντονισμός των φορολογικών συστημάτων των 
κρατών μελών. 
Εποπτικοί κανόνες για τα συνταξιοδοτικά ταμεία 
Σήμερα, και ενώ η αξία των περιουσιακών στοιχείων των συνταξιοδοτικών ταμείων 5 το 
δεύτερου πυλώνα που είναι εγκατεστημένα στα κράτη μέλη αντιπροσωπεύουν 23% 
περίπου του ετήσιου ΑΕΠ της Ένωσης6, δεν υπάρχει ακόμη συγκεκριμένη κοινοτική 
νομοθεσία που να διασφαλίζει για τον τομέα την εφαρμογή των αρχών της ελεύθερης 
κυκλοφορίας των κεφαλαίων και της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών. 
Το γεγονός αυτό είναι λυπηρό δεδομένου ότι το ευρώ θέτει στη διάθεση των επενδυτών 
μια αγορά κεφαλαίων ευρύτερη, ρευστότερη και χωρίς συναλλαγματικούς κινδύνους. Σε 
ορισμένα κράτη μέλη, η νομοθεσία είναι αρκετά ευέλικτη ώστε να επιτρέπει στα 
συνταξιοδοτικά ταμεία, υπό ικανοποιητικές συνθήκες ασφάλειας, να μεταβάλλουν την 
επενδυτική τους πολιτική και να προσαρμοστούν στα νέα αυτά δεδομένα. Τα εν λόγω 
ταμεία μπορούν συνεπώς να διαφοροποιήσουν καλύτερα τα επενδυτικά τους 
χαρτοφυλάκια και να επιτύχουν, προς το συμφέρον των εργοδοτών και των 
ΟΟΜ (1997) 283. Οι απαντήσεις σχετικά με το Πράσινο Βιβλίο συνοψίστηκαν στο έγγραφο 
εργασίας ΟΑΒ 6298 που διατίθεται στη διεύθυνση ΙηΙεπιεΙ της ΓΔ XV 
(1ιΙΙρ·.//ειΐΓορ3.ειι.ίηΙ/ςοΓηΐΏ/(1§ 15). 
Συνταξιοδοτικά ταμεία εννοούνται οι επικουρικοί οργανισμοί που συνδέονται με κάποια 
κατηγορία επαγγέλματος. 
Πηγή: ΕυΐΌρεαη ΡεάεΓδΙίοη ΓΟΓ ΙΙεΙΪΓεηιεηΙ ΡΐΌνίδϊοη (ΕΡΚΡ). Το σχετικό ποσοστό είναι 20% 
αν αφαιρέσουμε τα στοιχεία για προβλέψεις και τις ομαδικές ασφαλίσεις ζωής. 
3 
ασφαλισμένων, καλύτερη ισορροπία μεταξύ του κινδύνου και της απόδοσης των 
τοποθετήσεων τους. Είναι ιδιαίτερα επιθυμητό, προκειμένου να διευκολυνθεί η 
χρηματοδότηση των συντάξεων, να δοθεί η δυνατότητα αυτή σε όλα τα συνταξιοδοτικά 
ταμεία που είναι εγκατεστημένα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. 
Η πείρα αποδεικνύει ότι οι υπερβολικοί περιορισμοί στις επενδύσεις επιβαρύνουν 
σημαντικά τις αποδόσεις των συνταξιοδοτικών ταμείων χωρίς να βελτιώνουν την 
ασφάλεια τους. Το γεγονός αυτό οδηγεί είτε σε χαμηλότερες παροχές, είτε σε 
υψηλότερες συνεισφορές σε βάρος του κόστους της εργασίας. Επιπλέον, δεδομένου ότι 
αφορούν κυρίως τις τοποθετήσεις σε μετοχές, οι εν λόγω περιορισμοί μειώνουν και τις 
δυνατότητες χρηματοδότησης της ιδιωτικής οικονομίας και παρεμποδίζουν το άνοιγμα 
και την ολοκλήρωση των κεφαλαιαγορών της Ένωσης. Όμως, οι αποτελεσματικότερες 
κεφαλαιαγορές, όπου οι αγορές ιδιωτικών μετοχών και ομολόγων χαρακτηρίζονται από 
ρευστότητα και είναι ανεπτυγμένες μπορούν να συμβάλουν στην ενίσχυση της 
οικονομικής ανάπτυξης στην Ένωση και έτσι, έμμεσα να διευκολύνουν τη 
χρηματοδότηση της κοινωνικής προστασίας για τις επόμενες δεκαετίες. 
Για το σκοπό αυτό φαίνεται επιθυμητή η έγκριση της οδηγίας. Η οδηγία πρέπει, 
σύμφωνα με τη μεγάλη πλειονότητα των μερών που έλαβαν μέρος στις διαβουλεύσεις 
για το Πράσινο Βιβλίο και την κατάρτιση του πλαισίου δράσης για τις 
χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, να έχει τους ακόλουθους τέσσερις στόχους: 
(ι) να διασφαλίσει την καλύτερη δυνατή προστασία των δικαιούγων. Αυτό σημαίνει 
ότι η ελευθερία τοποθέτησης και διαχείρισης εντάσσεται σε ένα συνολικό 
εποπτικό πλαίσιο. 
(Π) να μπορέσουν τα συνταξιοδοτικά ταμεία να αξιοποιήσουν πλήρως την Ενιαία 
Αγορά και το ευρώ. Τα συνταξιοδοτικά ταμεία δεν πρέπει να περιορίζονται στις 
επενδυτικές τους στρατηγικές παρά μόνο για λόγους προληπτικής εποπτείας. 
Πρέπει επίσης να είναι σε θέση να χρησιμοποιούν τις υπηρεσίες οποιουδήποτε 
διαχειριστή και θεματοφύλακα που έχει σχετική άδεια στην Ένωση. 
(ϊϋ) να διασφαλισθεί ίση μεταχείριση μεταξύ των φορέων επικουρικών συντάξεων 
που συνδέονται με απασχόληση. Τα συνταξιοδοτικά ταμεία έχουν ιδιαίτερα 
χαρακτηριστικά που δικαιολογούν την εκπόνηση ενός ειδικού νομοθετικού 
πλαισίου. Ταυτόχρονα όμως δεν πρέπει να εισαχθούν νοθεύσεις του 
ανταγωνισμού έναντι άλλων φορέων όπως οι επιχειρήσεις ασφαλειών ζωής 7. Το 
γεγονός αυτό συνεπάγεται την εγκαθίδρυση ενός πραγματικού εποπτικού 
πλαισίου, όπως έγινε για τις επιχειρήσεις ασφαλειών ζωής. Μπορεί επίσης να 
συνεπάγεται τον ορισμό παρόμοιων κανόνων για συγκεκριμένα προϊόντα. 
(ϊν) να επιτραπεί η αμοιβαία αναγνώριση των εποπτικών συστημάτων. Σήμερα, ένα 
συνταξιοδοτικό ταμείο δεν μπορεί να έχει ασφαλισμένους σε διάφορα κράτη 
μέλη της Ένωσης. Λόγω της ιδιαιτερότητας των επικουρικών συντάξεων και της 
σχέσης τους με τα δημόσια συστήματα, είναι δυνατές ορισμένες περιορισμένες 
Οι επιχειρήσεις αυτές είναι παρούσες στην αγορά επικουρικών συντάξεων που συνδέονται με 
απασχόληση μέσω ομαδικών συμβάσεων. Σε ορισμένα κράτη μέλη, οι οργανισμοί συλλογικών 
επενδύσεων σε κινητές αξίες (ΟΣΕΚΑ) προτείνουν επίσης συνταξιοδοτικά προϊόντα αυτού του 
είδους. 
μορφές ασφάλισης (κυρίως στο εσωτερικό μιας και της ίδιας επιχείρησης). 
Εξάλλου, η διασυνοριακή ασφάλιση δεν μπορεί παρά να είναι μακροπρόθεσμος 
στόχος γιατί πρέπει να συγκεντρώνονται διάφορες προϋποθέσεις: Τα φορολογικά 
συστήματα των κρατών μελών θα πρέπει ειδικότερα να συντονιστούν καλύτερα. 
Επίσης, πρέπει να πραγματοποιηθεί η αμοιβαία αναγνώριση των εποπτικών 
κανόνων στα κράτη μέλη. Αν μία πρόταση οδηγίας επιτρέψει την αμοιβαία 
αναγνώριση, θα έχει πραγματοποιηθεί ένα βήμα προς την διασυνοριακή 
ασφάλιση. Η δυνατότητα αυτή περιέχει πολλά πλεονεκτήματα: για τους 
διακινούμενους εργαζόμενους, που δεν θα κινδυνεύουν να χάσουν τα επικουρικά 
τους συνταξιοδοτικά δικαιώματα αλλά και για τους εργοδότες και τα ίδια 
συνταξιοδοτικά ταμεία. Τα ταμεία θα μπορούν να πραγματοποιούν οικονομίες 
κλίμακας σε ότι αφορά. την διοικητική και οικονομική διαχείριση, και να 
περιορίζουν έτσι το κόστος της εργασίας. 
Σήμερα, σύμφωνα με τις σχετικές συζητήσεις, μια πρόταση οδηγίας θα πρέπει να 
περιλαμβάνει τρία σύνολα κανόνων: 
(ΐ) Θεμελιώδεις εποπτικούς κανόνες . Πρόκειται ιδιαίτερα για την αδειοδότηση των 
συνταξιοδοτικών ταμείων από αρμόδια αρχή· για την αναγκαιότητα να εξαρτηθεί 
η αδειοδότηση αυτή από αυστηρά κριτήρια ευθύνης, ικανότητας και εντιμότητας 
των διαχειριστών για τον ορισμό των αρμοδιοτήτων παρέμβασης των εποπτικών 
αρχών· για την εγκαθίδρυση μηχανισμών τακτικών ανακοινώσεων προς τους 
ασφαλισμένους και τις εποπτικές αρχές. 
(Π) Κανόνες σχετικά με την τοποθέτηση των εισφορών. Δεν είναι επιθυμητό να 
έχουν τα συνταξιοδοτικά ταμεία απόλυτη επενδυτική ελευθερία. Οι τοποθετήσεις 
θα πρέπει να είναι προσαρμοσμένες στη φύση και τη διάρκεια των υποχρεώσεων 
που έχουν αναληφθεί και δεόντως διαφοροποιημένες (ανά νόμισμα, γεωγραφική 
ζώνη και οικονομικό τομέα). Το νομοθετικό πλαίσιο πρέπει να είναι απόλυτα 
συμβιβάσιμο με την ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων. Η χρησιμότητα μιας 
απαίτησης νομισματικής αντιστοιχίας πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο 
προσεκτικής εξέτασης. Πρέπει να υπογραμμιστεί ότι οι απαιτήσεις αυτές θα 
συζητηθούν λεπτομερώς με τα κράτη μέλη και τη βιομηχανία των 
συνταξιοδοτικών ταμείων. 
(ϊϋ) Κανόνες σχετικά με το παθητικό του ισολογισμού των συνταξιοδοτικών ταμείων 
και τη σχέση ενεργητικού/παθητικού.8 Οι τοποθετήσεις πρέπει να βασίζονται σε 
ακριβή αξιολόγηση των υποχρεώσεων του ταμείου. Η αξιολόγηση αυτή 
συνεπάγεται τον υπολογισμό των τεχνικών προβλέψεων με προσεκτική και 
αναγνωρισμένη αναλογιστική μέθοδο. Σχετικά, πρέπει να εξετασθεί το 
ενδεχόμενο υπογραφής των λογαριασμών του συνταξιοδοτικού ταμείου από 
ανεξάρτητο αναλογιστή. Φαίνεται επίσης απαραίτητο ένα επίπεδο ελάχιστης 
χρηματοδότησης για την διασφάλιση της πλήρους κάλυψης των κεκτημένων 
συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων. 
Αφορά κυρίως τα συστήματα καθορισμένων παροχών. 
5 
Για τα θέματα αυτά πρέπει να τεθεί ως στόχος μια ελάχιστη εναρμόνιση. Λόγω των 
σημαντικών διαφορών μεταξύ των συνταξιοδοτικών ταμείων που δραστηριοποιούνται 
στην Ένωση, ο στόχος δεν μπορεί να είναι παρά ο καθορισμός ενός γενικού πλαισίου 
που να καταγράφει τις αρχές οι οποίες πρέπει να τηρούνται ώστε να διασφαλίζεται η 
προστασία των ασφαλισμένων καθώς και η οικονομική αποτελεσματικότητα. Εξάλλου, 
φαίνεται απαραίτητη η συνεργασία μεταξύ των εποπτών των συνταξιοδοτικών ταμείων. 
Μετά την έγκριση της οδηγίας μπορεί να αποδειχθεί χρήσιμο ένα φόρουμ στο οποίο να 
συνεδριάζουν οι αρμόδιες αρχές. 
Άρση των εμποδίων για την επαγγελματική κινητικότητα 
Θεμελιώδης αρχή της Ενιαίας Αγοράς, η επαγγελματική κινητικότητα έχει ακόμη 
μεγαλύτερη σημασία τη στιγμή που εγκαθιδρύεται η Οικονομική και Νομισματική 
Ένωση (ΟΝΕ). Η αξιοπιστία της ΟΝΕ στους πολίτες εξαρτάται από το γεγονός αυτό. Η 
Ευρώπη διαθέτει ήδη κοινοτικούς κανόνες που συντονίζουν αποτελεσματικά, για τους 
διακινούμενους εργαζόμενους, τα συνταξιοδοτικά συστήματα του πρώτου πυλώνα. 
Διατίθεται, η έλλειψη ενός τέτοιου συστήματος συντονισμού για τις επικουρικές 
συντάξεις αποτελεί πραγματικό εμπόδιο στην ελεύθερη κυκλοφορία για τους 
εργαζόμενους που καλύπτονται από τέτοια συστήματα. Το εμπόδιο αυτό θα επιβαρύνει 
ολοένα και περισσότερο τους εργαζόμενους και θα περιορίσει τις δυνατότητες 
μετακίνησης του εργατικού δυναμικού αν τα κράτη μέλη επιλέξουν να βασιστούν 
περισσότερο στα επικουρικά συστήματα. 
Για το λόγο αυτό, πρέπει να εξετασθούν οι ακόλουθες πτυχές: 
(ί) όροι απόκτησης δικαιωμάτων για επικουρική σύνταξη. Ιδιαίτερα πολύπλοκοι όροι 
απόκτησης συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων, ή ιδιαίτερα μακρές περίοδοι άσκησης, 
μπορεί να αποτελέσουν σημαντικό εμπόδιο στην ελεύθερη κυκλοφορία των 
προσώπων. Έχει σημασία να εξετασθεί σε βάθος το θέμα με τα κράτη μέλη και 
τους κοινωνικούς εταίρους. 
(Π) λεπτομέρειες μεταφοράς των δικαιωμάτων. Είναι γεγονός ότι η έλλειψη κοινών 
αναλογιστικών προδιαγραφών για τις μεταφορές κεφαλαίων επιβαρύνει τους 
μετανάστες σε σχέση με αυτούς που παραμένουν στο ίδιο κράτος μέλος. Βάσει 
των τεχνικών εργασιών που πρέπει να αναληφθούν με τα ενδιαφερόμενα μέρη, η 
Επιτροπή θα εξετάσει τη δυνατότητα νομοθετικής πρότασης για το θέμα αυτό. 
(ΐϋ) όροι διασυνοριακής ασφάλισης σε συνταξιοδοτικά ταμεία. Η διασυνοριακή 
ασφάλιση απαιτεί αμοιβαία αναγνώριση των εποπτικών συστημάτων και 
καλύτερο συντονισμό των φορολογικών συστημάτων. Αλλά και τα επικουρικά 
συστήματα που συνδέονται με κάποια κατηγορία απασχόλησης αποτελούν επίσης 
αντικείμενο σε εθνικό επίπεδο ειδικών κοινωνικών κανόνων, που συνδέονται 
ιδιαίτερα με την καταβολή των παροχών (μισθοί των υπαλλήλων πλήρους και 
μερικής απασχόλησης, μορφή των παροχών κ.λ.π.). Φαίνεται να απαιτείται 
τεχνική μελέτη ώστε να καθορισθεί πώς μπορούν να εκπονηθούν τέτοιοι κανόνες 
στο πλαίσιο της διασυνοριακής ασφάλισης. 
(ίν) δημιουργία ενός φόρουμ για τις συντάξεις. Ένα φόρουμ για τις συντάξεις θα 
μπορούσε να αποδειχθεί χρήσιμο για την συζήτηση της επαγγελματικής 
κινητικότητας στην Ένωση και θα διευκόλυνε την πραγματοποίηση των 
απαραίτητων τεχνικών εργασιών. Το βήμα αυτό, στο οποίο θα συμμετείχαν 
εκπρόσωποι από τα κράτη μέλη, τα συνταξιοδοτικά ταμεία και οι κοινωνικοί 
εταίροι, θα μπορούσε επίσης να αναλάβει την παρακολούθηση της υπάρχουσας 
και μελλοντικής κοινοτικής νομοθεσίας. 
Συντονισμός των φορολογικών συστημάτων των κρατών μελών 
Οι εθνικές διαφορές ως προς τη φορολογική αντιμετώπιση των προϊόντων ασφάλισης 
ζωής και των συντάξεων, η πολυπλοκότητα και η ιδιαιτερότητα τους, αποτελούν μείζονα 
εμπόδια στην ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων και την ελεύθερη παροχή 
υπηρεσιών στην Ένωση. Μολονότι δεν προβλέπεται εναρμόνιση στο στάδιο αυτό, και 
δεδομένου ότι πρέπει να διασφαλισθούν τα φορολογικά έσοδα των κρατών μελών, 
φαίνεται αναγκαίο να καταβληθούν προσπάθειες για την κατάργηση των εθνικών 
φορολογικών διακρίσεων έναντι προϊόντων που προσφέρονται από ιδρύματα 
(ασφαλιστικές εταιρείες, συνταξιοδοτικά ταμεία) που είναι εγκατεστημένα σε άλλα 
κράτη μέλη. 
Σύμφωνα με αυτή την προσέγγιση ευέλικτου συντονισμού, η Επιτροπή και τα κράτη 
μέλη ξεκίνησαν μια συνεργασία ώστε να εξετάσουν πώς μπορούν να καταργηθούν τα 
κυριότερα εμπόδια στον τομέα. Ένα βασικό και επείγον πρόβλημα για πολλούς 
διακινούμενους εργαζόμενους και για τους εργοδότες τους είναι η φορολογική 
αντιμετώπιση των εισφορών και των ασφαλίστρων που καταβάλλονται σε ιδρύματα που 
είναι εγκατεστημένα σε άλλο κράτος μέλος από αυτό στο οποίο διαμένει ο 
ασφαλισμένος. 
Το θέμα εξετάζεται στο πλαίσιο της Ομάδας Φορολογικής Πολιτικής, που αποτελεί το 
βήμα διαλόγου υψηλού επιπέδου μεταξύ της Επιτροπής και των κρατών μελών στον 
φορολογικό τομέα. Οι εργασίες θα συνεχισθούν τους επόμενους μήνες. Υπάρχει ευρεία 
συμφωνία ως προς την αναγκαιότητα συνέχισης των εργασιών. Λόγω των διαφορών και 
της πολυπλοκότητας των προβλημάτων είναι γενικά αποδεκτό ότι καταλληλότερο μέσο 
είναι μια προσέγγιση κατά στάδια. Βάσει των εργασιών αυτών, θα μπορούσε να 
αναληφθεί νομοθετική πρωτοβουλία που να καλύπτει τη φορολογική αντιμετώπιση των 
διασυνοριακών συνεισφορών των διακινούμενων εργαζομένων σε επικουρικά 
συνταξιοδοτικά ταμεία. 
Συμπέρασμα 
Οι πιθανές αυτές πρωτοβουλίες, που συνοψίζονται στο παράρτημα 1, μπορούν να 
αναληφθούν σε κάποιο βαθμό χωριστά. Ωστόσο, υπάρχει ισχυρή αλληλεξάρτηση μεταξύ 
τους. Η διασυνοριακή ασφάλιση, για παράδειγμα, χρειάζεται τόσο την αμοιβαία 
αναγνώριση σε ότι αφορά την εποπτεία, όσο και συντονισμό των φορολογικών 
συστημάτων και προσαρμογή της κοινωνικής νομοθεσίας. 
Συμβάλλουν επίσης όλες στην καλύτερη ολοκλήρωση των χρηματοπιστωτικών 
υπηρεσιών στην Ένωση. Έτσι, πρέπει να ακολουθηθεί ένας διπλός στόχος: συμβολή 
στην ολοκλήρωση των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών προς όφελος της ανάπτυξης και 
της απασχόλησης και βελτίωση της ποιότητας των υπηρεσιών που προσφέρονται στους 
μελλοντικούς συνταξιούχους. 
1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
1.1 Αναγκαιότητα Ενιαίας Αγοράς για τις επικουρικές συντάξεις 
Τα συνταξιοδοτικά συστήματα βρίσκονται στο επίκεντρο της κοινωνικής προστασίας 
στα κράτη μέλη. Ωστόσο, η γήρανση του πληθυσμού και οι δημοσιονομικές επιπτώσεις 
τους θέτουν, σε όλα τα κράτη μέλη, το πρόβλημα της χρηματοδοτικής βιωσιμότητας των 
συστημάτων. Συνήθως, το κράτος είναι ο κυριότερος παροχέας των συντάξεων, μέσω 
των συστημάτων που υπάγονται στον πρώτο πυλώνα τα οποία λειτουργούν συνήθως με 
την αρχή της κατανομής. Οι δημογραφικές προοπτικές είναι πιθανόν να οδηγήσουν σε 
σημαντική αύξηση των δημοσίων δαπανών για τις συντάξεις. Μολονότι τα κράτη μέλη, 
που είναι υπεύθυνα για τη διάρθρωση των συνταξιοδοτικών τους συστημάτων, έχουν 
αναλάβει ενεργά μεταρρυθμίσεις, είναι ακόμη απαραίτητες πολλαπλές προσπάθειες ώστε 
να διασφαλισθεί η συνεχής χρηματοδοτική βιωσιμότητα των συστημάτων (βλ. πλαίσιο 
2). Η Επιτροπή ανέφερε επανειλημμένα ότι οι υψηλοί ρυθμοί δραστηριότητας και η 
υψηλή παραγωγικότητα θα διαδραματίσουν σχετικά αποφασιστικό ρόλο. Η Επιτροπή 
ανέφερε επίσης ότι πρέπει να εξετασθεί ο τρόπος αντιμετώπισης των πρόωρων 
συνταξιοδοτήσεων, που επιβαρύνουν σημαντικά τα συστήματα9. Η αναγκαιότητα 
ενίσχυσης της απασχολισιμότητας των ηλικιωμένων προσώπων, που δεν έχουν όμως 
φθάσει τη νόμιμη ηλικία συνταξιοδότησης, επιβεβαιώθηκε, εξάλλου από το Συμβούλιο, 
στις κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση.10 Ένα μέρος της λύσης, για την 
ελάφρυνση των δημοσίων δαπανών μπορεί επίσης να συνίσταται στην μεγαλύτερη 
χρήση των κεφαλαιοποιητικών επικουρικών συστημάτων που συνδέονται με 
απασχόληση. Έχει συνεπώς ιδιαίτερη σημασία να θεσμοθετηθεί, από χρηματοδοτική και 
κοινωνική άποψη, ένα κοινοτικό πλαίσιο για την ανάπτυξη τους. 
9 Βλ. ανακοίνωση "Εκσυγχρονισμός και βελτίωση της κοινωνικής προστασίας στην Ευρωπαϊκή 
Ένωση", ΟΟΜ (97) 102 τελικό και το σχέδιο ανακοίνωσης "Προς μια Ευρώπη για όλες τις 
ηλικίες" που είναι προς έγκριση. 
10 Ψήφισμα του Συμβουλίου της 9 Φεβρουαρίου 1999 σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές 
για την απασχόληση (5530/99). 
8 
Πλαίσιο 1: 
Τα διάφορα είδη επικουρικών συστημάτων 
Παραδοσιακά, τα συνταξιοδοτικά συστήματα διαρθρώνονται γύρω από τρεις πυλώνες: τον 
πυλώνα 1, που περιλαμβάνει τα δημόσια συστήματα τα οποία υπάγονται στην κοινωνική 
ασφάλιση, και τους πυλώνες 2 και 3 που καλύπτουν τα επικουρικά συστήματα. 
Πυλώνας 1: πρόκειται για το βασικό συνταξιοδοτικό σύστημα γήρατος, στο οποίο συνήθως η 
συμμετοχή είναι υποχρεωτική. Τα συστήματα αυτού του είδους χρηματοδοτούνται, στην 
πλειονότητα των περιπτώσεων, σύμφωνα με την αρχή της αναδιανομής. Αυτό σημαίνει ότι οι 
εισφορές που καταβάλλονται χρησιμεύουν για την πληρωμή των συντάξεων. Οι 
συνταξιοδοτικές παροχές είναι εγγυημένες από το κράτος και το σύστημα το διαχειρίζεται ένας 
δημόσιος οργανισμός. Σε κοινοτικό επίπεδο, τα συστήματα αυτά συντονίζονται από τον 
κανονισμό 1408/71. 
Πυλώνας 2: χαρακτηριστικό των συστημάτων του πυλώνα 2 είναι η σύνδεση τους με 
απασχόληση, ή την άσκηση επαγγέλματος. Γίνεται λόγος έτσι για "επαγγελματικά συστήματα". 
Συνήθως, τα συστήματα αυτά λειτουργούν με κεφαλαιοποίηση: ο εργοδότης και οι υπάλληλοι 
σχηματίζουν μια αποταμίευση, που επενδύεται, και· η οποία χρησιμεύει για τη χρηματοδότηση 
των συντάξεων στο μέλλον. Ακόμη, τα συστήματα αυτά προσφέρουν συχνά κάλυψη των 
βιομετρικών κινδύνων (θάνατος, αναπηρία, μακροβιότητα). Τα κεφαλαιοποιητικά 
επαγγελματικά συστήματα μπορούν να είναι οργανωμένα με πολλούς τρόπους: 
δημιουργία ή συμμετοχή σε συνταξιοδοτικό ταμείο, το οποίο είναι χωριστό από τον 
εργοδότη. Το ταμείο δέχεται εισφορές, τις επενδύει και καταβάλλει παροχές. Τα ταμεία 
μπορούν να είναι "ανοικτά" (δηλ. να συμμετέχουν επιχειρήσεις από διάφορους 
βιομηχανικούς τομείς) ή κλειστά (να συμμετέχει μία μόνο επιχείρηση, ή επιχειρήσεις 
που ανήκουν σε ένα συγκεκριμένο βιομηχανικό τομέα). Τα συστήματα μπορούν να 
έχουν συγκεκριμένες παροχές (ο εργοδότης εγγυάται την καταβολή μιας συγκεκριμένης 
παροχής) ή συγκεκριμένες εισφορές (οι παροχές εξαρτώνται από την απόδοση του 
ταμείου). 
σύναψη σύμβασης ομαδικής ασφάλισης ζωής: οι εισφορές καταβάλλονται σε μια 
επιχείρηση ασφαλειών ζωής, που τις επενδύει και καταβάλλει τις παροχές. Η 
ασφαλιστική επιχείρηση εγγυάται συνήθως την καταβολή των παροχών. Για τις 
επιχειρήσεις ασφαλειών ζωής υπάρχει ήδη κοινοτική νομοθεσία 1 1 · 
αγορά μεριδίων ενός οργανισμού συλλογικών τοποθετήσεων: οι συνεισφορές 
χρησιμεύουν για την αγορά κινητών αξιών μέσω οργανισμών συλλογικών 
τοποθετήσεων: οι παροχές εξαρτώνται από την απόδοση των αξιών. Οι οργανισμοί 
συλλογικών επενδύσεων σε κινητές αξίες υπάγονται ήδη σε κοινοτικό νομοθετικό 
πλαίσιο 12; 
μηχανισμός λογιστικών προβλέψεων: ο εργοδότης δεσμεύεται να καταβάλει παροχές 
στους εργαζόμενους και δημιουργεί προβλέψεις για τις σχετικές υποχρεώσεις στο 
παθητικό του ισολογισμού του. 
Βλ. Οδηγίες 79/267, 90/619, 92/96. 
Βλ. Οδηγίες 85/611, 85/612, 88/220. 
Πυλώνας 3: πρόκειται για συμβάσεις που συνάπτονται σε προσωπικό επίπεδο με παροχείς 
υπηρεσιών, συνήθως επιχειρήσεις ασφαλειών ζωής ή οργανισμούς συλλογικών επενδύσεων σε 
κινητές αξίες. 
Η ανάλυση της παρούσας ανακοίνωσης αφορά κυρίως τους ακόλουθους τομείς: 
Το κεφάλαιο 2 εξετάζει τους εποπτικούς κανόνες για τα συνταξιοδοτικά ταμεία που είναι 
χωριστά από τον εργοδότη και τα μέσα για την ίση μεταχείριση των εν λόγω ταμείων και των 
άλλων κύριων παροχέων επαγγελματικών συντάξεων. 
Το κεφάλαιο 3 εξετάζει τα εμπόδια στην επαγγελματική κινητικότητα που απορρέουν από τους 
κοινωνικούς κανόνες οι οποίοι διέπουν τα συνταξιοδοτικά ταμεία και τους μηχανισμούς 
σχηματισμού προβλέψεων στον ισολογισμό. 
Το κεφάλαιο 4 αναφέρεται στην φορολόγηση των επικουρικών συντάξεων γενικότερα: 
επαγγελματικά συστήματα και συμβάσεις ασφαλειών ζωής. Εξετάζεται η δυνατότητα μιας 
πρώτης νομοθετικής πρωτοβουλίας για τα επαγγελματικά συστήματα. 
2. Τα κεφαλοαοπονητικά επικουρικά συστήματα δεν αποτελούν πάντως "θαυματουργή 
λύση" απέναντι στη γήρανση του πληθυσμού. Ανεξάρτητα από το σύστημα 
χρηματοδότησης (αναδιανομή ή κεφαλαιοποίηση), οι συντάξεις αντιπροσωπεύουν πάντα 
ένα τμήμα του εθνικού προϊόντος για την περίοδο κατά την οποία καταβάλλονται. 
Συνεπώς, το ενεργό εργατικό δυναμικό χρηματοδοτεί πάντα τις παροχές των προσώπων 
που, την ίδια περίοδο, είναι συνταξιούχοι. Τα επικουρικά όμως συστήματα μπορούν να 
προσφέρουν ένα συνολικότερο παραγωγικό επενδυτικό πλαίσιο, στο εσωτερικό και το 
εξωτερικό της Κοινότητας. Τα διανεμητικά συστήματα δεν προσφέρουν παρά ένα εθνικό 
πλαίσιο. Για το λόγο αυτό, τα επικουρικά συστήματα, ελλείψει περιορισμών που να 
αφορούν τις διασυνοριακές τοποθετήσεις, παρέχουν μεγαλύτερη ευελιξία σε σχέση με τα 
διανεμητικά συστήματα για την αντιμετώπιση της δημογραφικής κρίσης των 
συνταξιοδοτικών συστημάτων. 
3. Έτσι, τα πλεονεκτήματα της αποταμίευσης - σύνταξης δεν πρέπει να υποτιμηθούν. Αν η 
αποταμίευση αυτή επενδυθεί κατά τρόπο παραγωγικό, ώστε να αυξηθεί το εθνικό 
εισόδημα μπορεί να συμβάλει στη χρηματοδότηση των συντάξεων. Τα έσοδα από 
τοποθετήσεις εκτός της Ένωσης, σε οικονομίες που χρειάζονται κεφάλαια, 
διαδραματίζουν στην περίπτωση αυτή ρόλο - κλειδί. 
4. Λόγω των υψηλών επιπέδων αποταμίευσης σε ορισμένα κράτη μέλη, η ανάπτυξη των 
συνταξιοδοτικών ταμείων δεν θα μπορούσε να οδηγήσει παρά σε υποκατάσταση στις 
μορφές αποταμίευσης. Θα μπορούσε επίσης να αποδειχθεί χρήσιμη στην πρόληψη μιας 
ξαφνικής μείωσης της αποταμίευσης σε ορισμένες χώρες. Επιπλέον, η αποταμίευση -
σύνταξη έχει το πλεονέκτημα ότι αποτελεί μακροπρόθεσμη αποταμίευση που συμβάλλει 
έτσι σταθερά στη χρηματοδότηση της οικονομίας. 
10 
Πλαίσιο 2: 
Οι δημογραφικές προοπτικές, οι δημοσιονομικές επιπτώσεις τους και η αντιμετώπιση τους 
Η επίλυση των προβλημάτων των συνταξιοδοτικών συστημάτων που συνδέονται με τη γήρανση 
του πληθυσμού είναι μια από τις κυριότερες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τα κράτη μέλη της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η σοβαρότητα της κατάστασης μπορεί να διαφέρει από το ένα κράτος στο 
άλλο, ανάλογα με την δημογραφική διάρθρωση που τα χαρακτηρίζει. Γενικά όμως, τα κράτη 
μέλη πρέπει να λάβουν μείζονες πολιτικές αποφάσεις σχετικά. 
Σήμερα αντιστοιχούν τέσσερις εργαζόμενοι σε ένα συνταξιούχο. Το 2040, η σχέση θα είναι δύο 
προς ένα. Χωρίς μεταρρύθμιση, το επίπεδο δαπανών των βασικών δημοσίων συστημάτων 
μπορεί να φθάσει σε ορισμένα κράτη μέλη 15% έως 20% του ΑΕΠ (1997: περίπου 10%). Πρέπει 
επίσης να υπογραμμισθεί το μέγεθος των πιθανών φορολογικών επιπτώσεων: σε ορισμένα 
κράτη μέλη, οι μη κεφαλαιοποιημένες συνταξιοδοτικές υποχρεώσεις μπορεί να φθάσουν το 
200% του ΑΕΠ. 
Τα βασικά δημόσια συστήματα κατέχουν την κεντρική θέση στην κοινωνική προστασία των 
κρατών μελών και στόχος τους είναι να συνεχίσουν να αντιπροσωπεύουν ένα σημαντικό μερίδιο 
των συνταξιοδοτικών παροχών. Προκειμένου όμως τα συστήματα αυτά να εκπληρώσουν το 
στόχο τους χωρίς να υπονομεύσουν τα δημόσια οικονομικά, τα κράτη μέλη πρέπει να 
προσαρμόσουν την χρηματοδότηση των συστημάτων τους στις δημογραφικές εξελίξεις. Έχουν 
τη δυνατότητα να αναπτύξουν επικουρικά συστήματα ή να συνεχίσουν να βασίζονται 
αποκλειστικά στα δημόσια συστήματα και να εξετάσουν τότε, για παράδειγμα, το ενδεχόμενο 
αύξησης της διάρκειας των εισφορών και/ή τη μείωση των παροχών. Η αύξηση των ποσοστών 
απασχόλησης και της απασχολισιμότητας των ηλικιωμένων προσώπων θα αποτελούσε επίσης 
αποτελεσματικι'ι απάντηση στις τρέχουσες εξελίξεις. 
5. Το Πράσινο Βιβλίο της Επιτροπής για τις επικουρικές συντάξεις στην Ενιαία Αγορά13, 
του Ιουνίου 1997, έδωσε το έναυσμα για διαβουλεύσεις σε ένα τομέα όπου η Ένωση δεν 
έχει μέχρι στιγμής αξιοποιήσει τα δυνητικά πλεονεκτήματα που προσφέρει η Ενιαία 
Αγορά. Αν δεν αναληφθούν πρωτοβουλίες, δεν θα αξιοποιηθεί ούτε και το δυναμικό του 
ευρώ. Η έλλειψη κατάλληλου κοινοτικού πλαισίου στον τομέα των επικουρικών 
συντάξεων ζημιώνει τόσο τους μελλοντικούς συνταξιούχους όσο και τη βιομηχανία των 
συνταξιοδοτικών ταμείων. Οι πρώτοι θέλουν να μπορούν να βασίζονται σε μια ασφαλή 
σύνταξη καλού επιπέδου. Η δεύτερη αναζητά δυνατότητα τοποθέτησης των 
περιουσιακών της στοιχείων που αντιπροσωπεύουν ήδη 23 % του ΑΕΠ της Ένωσης14. 
Το ποσοστό αυτό αυξάνει συνεχώς λόγω των μεταρρυθμίσεων που πραγματοποιούνται 
στα κράτη μέλη και που, όπως στην Ιταλία μετά το 1995, έχουν συχνά ως στόχο την 
ανάπτυξη των συνταξιοδοτικών ταμείων. Ανάλογα σχέδια συζητούνται σήμερα στη 
Γαλλία. Έχει σημασία οι εξελίξεις αυτές να συνοδευτούν από το κατάλληλο κοινοτικό 
πλαίσιο. 
6. Στόχος του Πράσινου Βιβλίου ήταν να ενθαρρύνει τις ευρύτερες δυνατές διαβουλεύσεις 
για τον καλύτερο τρόπο αντιμετώπισης των προβλεπόμενων δημογραφικών και 
οικονομικών προκλήσεων, και να καθορισθεί πώς η Ενιαία Αγορά και το ευρώ μπορούν 
να ενισχύσουν την αποτελεσματικότητα των επικουρικών συστημάτων. Εναπόκειται στα 
κράτη μέλη να καθορίσουν τον συγκεκριμένο ρόλο που πρέπει να διαδραματίσουν τα 
ΟΟΜ (97) 283. 
Πηγή : ΕυΐΌρεβη ΡεάεΓ3ΐϊοη ΓΟΓ ΚεΙίΓεηιεηΙ ΡΐΌνϊδίοη (ΕΡΚΡ). 
11 
συνταξιοδοτικά ταμεία. Οι αποφάσεις όμως των κρατών μελών πρέπει να εγγράφονται 
σε ένα συνεπές κοινοτικό πλαίσιο και να τηρούν τις ελευθερίες της εσωτερικής αγοράς 
που είναι: 
7. 
• η ελεύθερη παροχή υπηρεσιών 
• η ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων 
• η ελευθερία πραγματοποίησης επενδύσεων, που να περιορίζεται μόνο από 
κατάλληλους εποπτικούς κανόνες. 
8. Εξάλλου, η Επιτροπή πρέπει να λάβει υπόψη της το άρθρο 2 της συνθήκης των 
Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, που καθορίζει ως ένα από τους στόχους της Κοινότητας τη 
διατήρηση υψηλού επιπέδου απασχόλησης και κοινωνικής προστασίας. Ο στόχος πρέπει 
να πραγματοποιηθεί τηρώντας την αρχή της επικουρικότητας βάσει της οποίας τα κράτη 
μέλη είναι υπεύθυνα για τα συνταξιοδοτικά τους συστήματα. 
1.2 Οι διαβουλεύσεις σχετικά με το Πράσινο Βιβλίο για τις επικουρικές 
συντάξεις στην Ενιαία Αγορά 
9. Η Επιτροπή έλαβε περίπου 100 απαντήσεις στο Πράσινο Βιβλίο, από τα κράτη μέλη, το 
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή των Ευρωπαϊκών 
Κοινοτήτων, ενώσεις καταναλωτών, συνδικάτα, τη βιομηχανία και τον 
χρηματοπιστωτικό τομέα. Εκπονήθηκε περίληψη15 που αποτέλεσε τη βάση συζητήσεων 
κατά την ακρόαση που πραγματοποιήθηκε στις 21 Απριλίου 1998 και στην οποία 
προσκλήθηκαν όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη. 
10. Η Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίηση της για το υψηλό επίπεδο ενδιαφέροντος που 
προκάλεσε αυτή η φάση διαβουλεύσεων καθώς και για τη σταθερή υποστήριξη, την 
οποία εξέφρασαν όλα σχεδόν τα ενδιαφερόμενα μέρη, υπέρ της ανάληψης κοινοτικής 
δράσης στον τομέα. 
11. Ωστόσο, το Πράσινο Βιβλίο αποτέλεσε αντικείμενο δύο σημαντικών οριζόντιων 
επικρίσεων. Ορισμένοι ενδιαφερόμενοι θεώρησαν ότι η Επιτροπή όφειλε να δώσει 
μεγαλύτερη σημασία στις κοινωνικές πτυχές των συνταξιοδοτικών ταμείων ενώ είχε 
δοθεί υπερβολική σημασία στα συνταξιοδοτικά ταμεία ως φορέων δημιουργίας των 
κεφαλαιαγορών της Ένωσης. Πράγματι, οι κεφαλαιαγορές πρέπει να εξυπηρετούν τους 
συνταξιούχους και όχι το αντίθετο. Για το λόγο αυτό, η πολιτική που προτείνει η 
Επιτροπή στην παρούσα ανακοίνωση έχει ως βασική προτεραιότητα την προστασία των 
δικαιωμάτων των δικαιούχων και τη δημιουργία ενός περιβάλλοντος που θα τους 
εξασφαλίζει υψηλό επίπεδο παροχών. Ωστόσο, ο ρόλος της ολοκλήρωσης των 
κεφαλαιαγορών της Ένωσης προς όφελος της ανάπτυξης και της απασχόλησης δεν 
πρέπει να υποτιμηθεί. Αποτελεσματικές και διαφανείς χρηματοπιστωτικές αγορές 
μπορούν να διευκολύνουν την πρόσβαση στα κεφάλαια και να βελτιώσουν την 
παραγωγικότητα. 
15 Έγγραφο ΟΑΒ/62/98. Διατίθεται στη διεύθυνση ίηΙειτιεΙ της ΓΔ XV 
ΗΐΙρ://6ΐΐΓορα.6υ.ίηΙ/<;οΓΤΐΓη/(1§15. 
12 
12. Το δεύτερο σημείο που έθιξαν ορισμένοι ενδιαφερόμενοι, ήταν η αναγκαιότητα να 
ληφθεί περισσότερο υπόψη η ασφάλεια των συντάξεων. Ορισμένοι, για παράδειγμα, 
επέμειναν ως προς την αναγκαιότητα να διασφαλισθεί ότι τα επαγγελματικά 
συνταξιοδοτικά συστήματα θα στηρίζονται σε ένα σύστημα το οποίο να διασφαλίζει τα 
κεκτημένα δικαιώματα των ασφαλισμένων σε περίπτωση πτώχευσης της εταιρείας που 
διαχειρίζεται τα κεφάλαια και ανεπάρκειας, στο συνταξιοδοτικό ταμείο, περιουσιακών 
στοιχείων για την κάλυψη των σχετικών υποχρεώσεων. Είναι φανερό ότι οι μελλοντικοί 
συνταξιούχοι επιθυμούν την μέγιστη δυνατή ασφάλεια για τις συντάξεις τους. Η 
ασφάλεια αυτή αποτελεί ένα ζωτικό θέμα το οποίο η Επιτροπή πρέπει να λάβει 
περισσότερο υπόψη της στις εργασίες της, προτείνοντας ένα πραγματικό εποπτικό 
πλαίσιο για τα συνταξιοδοτικά ταμεία. 
13. Παρά τις επικρίσεις αυτές, η μεγάλη πλειονότητα των εισηγήσεων στήριξε την ανάλυση 
που ανέπτυξε η Επιτροπή στο Πράσινο Βιβλίο της. Τα υπόλοιπα θέματα που 
αναπτύχθηκαν κατά τη διάρκεια των διαβουλεύσεων θα εξεταστούν στα επόμενα 
κεφάλαια της παρούσας ανακοίνωσης. 
14. Θα παρουσιασθούν επίσης τα πολιτικά συμπεράσματα που πρέπει να εξαχθούν από τις 
διαβουλεύσεις και τα μέτρα που η Επιτροπή θεωρεί απαραίτητα προς την κατεύθυνση 
μιας Ενιαίας Αγοράς για τις επικουρικές συντάξεις. 
13 
2. ΕΠΟΠΤΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΓΙΑ ΤΑ ΣΥΝΤΑΞΙΟΔΟΤΙΚΑ ΤΑΜΕΙΑ 
ΣΥΜΒΙΒΑΣΙΜΟΙ ΜΕ ΤΗΝ ΕΝΙΑΙΑ ΑΓΟΡΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩ 
15. Το κεφάλαιο αυτό εξηγεί σε ποιο βαθμό το ευρώ και η Ενιαία Αγορά μπορούν να 
βελτιώσουν την ασφάλεια και τις επιδόσεις των συνταξιοδοτικών ταμείων. Στη 
συνέχεια, γίνονται προτάσεις ενόψει μιας οδηγίας για τους εποπτικούς κανόνες που 
θα διέπουν τα συνταξιοδοτικά ταμεία τα οποία είναι χωριστά από την επιχείρηση 
και λειτουργούν με τη μέθοδο της κεφαλαιοποίησης. 
2.1 Τα συνταξιοδοτικά ταμεία στη ζώνη ευρώ 
2.1.1 Λ σφαλέστερα επενδυτικά χαρτοφυλάκια 
16. Πρώτος λόγος ύπαρξης των εποπτικών κανόνων είναι να διασφαλίζεται η προστασία των 
καταναλωτών, στη συγκεκριμένη περίπτωση των ασφαλισμένων στα συνταξιοδοτικά 
συστήματα. Το ευρώ συμβάλλει στην ενίσχυση της ασφάλειας, εξαλείφοντας τους 
συναλλαγματικούς κινδύνους και συνεπώς τις απαιτήσεις νομισματικής αντιστοιχίας στο 
εσωτερικό της ζώνης ευρώ. Τα συνταξιοδοτικά ταμεία, όπως και οι ασφαλιστικές 
επιχειρήσεις, διαθέτουν συνεπώς μια ευρύτερη κεφαλαιαγορά που τους επιτρέπει να 
διαφοροποιήσουν καλύτερα τις τοποθετήσεις και άρα τους κινδύνους τους. Ωστόσο το 
γεγονός αυτό δεν αρκεί: για να διασφαλισθεί αποτελεσματικά η προστασία των 
ασφαλισμένων, η διαφοροποίηση των περιουσιακών στοιχείων πρέπει να στηρίζεται 
στην ακριβή αξιολόγηση της διάρκειας και του κόστους των υποχρεώσεων. Έτσι, τα 
συνταξιοδοτικά ταμεία πρέπει να μεριμνούν ώστε να κατέχουν σε μόνιμη βάση 
περιουσιακά στοιχεία με αρκετή ρευστότητα, στα νομίσματα των υποχρεώσεων, ώστε να 
καταβάλλουν τις παροχές που λήγουν. Εξάλλου, η δραστηριότητα των συνταξιοδοτικών 
ταμείων πρέπει να εγγράφεται σε ένα εποπτικό συνολικό πλαίσιο: ειδικότερα, τα 
συνταξιοδοτικά ταμεία πρέπει να διαθέτουν σχετική άδεια και να ελέγχονται από 
αρμόδια αρχή. Οι ασφαλισμένοι πρέπει να ενημερώνονται κατά τον καλύτερο τρόπο για 
τον τρόπο διαχείρισης του ταμείου. 
2.1.2 Αποδοτικότερα επενδυτικά χαρτοφυλάκια 
17. Αν τα κράτη μέλη επιλέξουν να αναπτύξουν συστήματα που να συμπληρώνουν τα 
βασικά δημόσια συστήματα κοινωνικής ασφάλισης, και αν τα συστήματα αυτά είναι 
κεφαλαιοποιητικά, τότε το ευρώ και η ενοποιημένη ευρωπαϊκή κεφαλαιαγορά μπορούν 
να καταστήσουν τη συσσώρευση των ταμείων αυτών αποτελεσματικότερη μέσω 
καλύτερων αποδόσεων των τοποθετήσεων. Κάτι τέτοιο μπορεί να οδηγήσει σε 
υψηλότερες συντάξεις και να συμβάλλει έτσι στη στήριξη των βασικών δημόσιων 
συστημάτων ή στη μείωση των κοινωνικών εισφορών για μια συγκεκριμένη σύνταξη, 
έχοντας θετικά αποτελέσματα στην κατάσταση της απασχόλησης. Ωστόσο, η ισορροπία 
μεταξύ των διαφόρων συστημάτων είναι θέμα της αρμοδιότητας των κρατών μελών. 
14 
18. Το ευρώ συμβάλλει στη μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα της διαχείρισης των 
επενδυτικών χαρτοφυλακίων. Οι επενδυτές μπορούν να χρησιμοποιήσουν κατά τον 
καλύτερο τρόπο κεφαλαιαγορές με μεγαλύτερη ρευστότητα και μεγαλύτερο βάθος χάρη 
στην εξάλειψη των συναλλαγματικών κινδύνων, τη μείωση του κόστους των πράξεων 
και το μεγαλύτερο ανταγωνισμό μεταξύ φορέων. Οι περισσότεροι από τους 
ενδιαφερόμενους που απάντησαν στο Πράσινο Βιβλίο θεωρούν ότι η ενοποιημένη 
ευρωπαϊκή κεφαλαιαγορά θα προσφέρει μεγαλύτερη δυνατότητα απορρόφησης της 
πιθανής αύξησης των περιουσιακών στοιχείων των συνταξιοδοτικών ταμείων. Οι 
ευρωπαϊκές αγορές ιδιωτικών μετοχών και ομολόγων δεν είναι ακόμη επαρκώς 
ανεπτυγμένες και παρουσιάζουν τεράστιες δυνατότητες. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τα 
ιδιωτικά ομόλογα, που θα προσφέρουν ευρύτατο φάσμα επιτοκίων ενώ το φάσμα των 
επιτοκίων των δημόσιων ομολόγων θα περιοριστεί. Έτσι, οι τοποθετήσεις σε ιδιωτικά 
ομόλογα μπορούν να αποτελέσουν μια σημαντική πηγή εσόδων για τα συνταξιοδοτικά 
ταμεία. 
19. Τα συνταξιοδοτικά ταμεία αναμένεται να διαδραματίσουν επίσης σημαντικό ρόλο στην 
ανάπτυξη των πανευρωπαϊκών αγορών κεφαλαίων επιχειρηματικού κινδύνου, στο μέτρο 
που οι μικρές και οι μεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ), οι οποίες δραστηριοποιούνται σε 
τεχνολογικούς και βιομηχανικούς τομείς - κλειδιά όπως οι τηλεπικοινωνίες, η 
βιοτεχνολογία, οι υπηρεσίες υγείας, οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες και η ενέργεια, 
αναζητούν κεφάλαια. Θα μπορούσαν έτσι να συμβάλουν στη χρηματοδότηση των 
προγραμμάτων που εντάσσονται στα Διευρωπαϊκά Δίκτυα, που έχουν ως στόχο τη 
βελτίωση της κινητικότητας στην Ένωση, και που μπορούν να δεχθούν κεφάλαια 
επιχειρηματικού κινδύνου.16 Λαμβανομένης υπόψη της αναγκαιότητας να είναι τα 
επενδυτικά χαρτοφυλάκια επαρκώς διαφοροποιημένα, τα συνταξιοδοτικά ταμεία δεν θα 
επενδύσουν παρά ένα περιορισμένο τμήμα των εισφορών τους στις αγορές κεφαλαίων 
επιχειρηματικού κινδύνου. Ωστόσο, αν το σύνολο των ευρωπαϊκών συνταξιοδοτικών 
ταμείων τοποθετούσε 2% των περιουσιακών τους στοιχείων σε μερίδια εταιρειών 
κεφαλαίων επιχειρηματικού κινδύνου, η επίδραση στην ανάπτυξη των ΜΜΕ θα ήταν 
ιδιαίτερα σημαντική 17. 
Απόφαση 1692/96 της 23 Ιουλίου 1996. 
Οι προτάσεις της Επιτροπής σε θέματα συνταξιοδοτικών ταμείων θα πρέπει να συνδυαστούν με 
τις εργασίες που αναλήφθηκαν στον τομέα των κεφαλαίων επιχειρηματικού κινδύνου βλ. 
"Κεφάλαιο επιχειρηματικού κινδύνου: ένα κλειδί για την δημιουργία απασχόλησης στην Ένωση 
5ΕΟ 98 (552)). 
15 
Πλαίσιο 3: 
Τα οφέλη για την οικονομία και την απασχόληση από μια Ενιαία Αγορά για τις 
επικουρικές συντάξεις 
Μια Ενιαία Αγορά για τις επικουρικές συντάξεις δεν θα ήταν μόνο προς όφελος των 
συνταξιούχων και των παροχέων συντάξεων. Γενικότερα, θα είχε τα ακόλουθα θετικά 
αποτελέσματα: 
- θα επέτρεπε στα συνταξιοδοτικά ταμεία να επενδύουν σε ηπειρωτική κλίμακα και 
περισσότερο σε μετοχές ώστε να αυξήσουν τις αποδόσεις τους: κάτι τέτοιο θα οδηγούσε στη 
μείωση του έμμεσου κόστους της εργασίας που αποτελεί συχνά φρένο για τη δημιουργία 
απασχόλησης· 
- θα επέτρεπε στα συνταξιοδοτικά ταμεία να επενδύσουν περισσότερο σε μετοχές και θα 
αύξανε την προσφορά κεφαλαίου προς τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις. Το γεγονός αυτό θα 
οδηγούσε σε προσέγγιση των επενδυτών των δανειζομένων, διευκολύνοντας τη διαδικασία 
παράκαμψης των τραπεζών. Χωρίς τις τραπεζικές προμήθειες, οι επιχειρήσεις θα 
επιτύγχαναν χρηματοδότηση με μικρότερο κόστος-
- τα συνταξιοδοτικά ταμεία έχουν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη των 
ΜΜΕ, ιδιαίτερα των καινοτόμων στους τομείς των νέων τεχνολογιών. Στην Ένωση, από το 
1991 έως το 1995 η απασχόληση αυξήθηκε κατά 15% στις επιχειρήσεις που 
χρηματοδοτούνται με κεφάλαια επιχειρηματικού κινδύνου· 
- θα επέτρεπε στα συνταξιοδοτικά ταμεία να διαχειρίζονται προγράμματα σε περισσότερα 
κράτη μέλη, πραγματοποιώντας οικονομίες κλίμακας σε ότι αφορά τη διοικητική και 
χρηματοδοτική διαχείριση, με άμεσες θετικές επιπτώσεις στο έμμεσο κόστος της εργασίας. 
Στο πλαίσιο μιας επιχείρησης ή ενός ομίλου επιχειρήσεως, ένα ταμείο για ολόκληρη την 
Ένωση θα μπορούσε να αντικαταστήσει 15 επαγγελματικά διαφορετικά συστήματα. 
2.1,3 Μια ποιοτική προσέγγιση των εποπτικών θεμάτων 
20. Το ευρώ δημιουργεί μια σημαντική μάζα κεφαλαίων σε ένα μόνο νόμισμα. Το μέγεθος 
της αγοράς αυξάνει και η ρευστότητα της βελτιώνεται, επιτρέποντας έτσι στις 
ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να επιτύχουν μείωση του κόστους του κεφαλαίου και να 
δανείζονται κεφάλαια με καλύτερους όρους. Ταυτόχρονα, η συνέχιση των προσπαθειών 
των κρατών μελών στο πλαίσιο του συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης, με στόχο 
τον περιορισμό των δημοσιονομικών ελλειμμάτων και τη μείωση του επιπέδου του 
δημόσιου χρέους, θα έχει ως αποτέλεσμα την προσέλκυση κεφαλαίων του ιδιωτικού 
τομέα. 
21. Έτσι, μπορούν να πραγματοποιηθούν κέρδη για τους μελλοντικούς συνταξιούχους και 
για την οικονομία της Ένωσης στο σύνολο της. Πάντως, υπάρχουν εμπόδια στην 
πραγματοποίηση ενός τέτοιου "χρυσού σεναρίου", που θα μπορούσε να ενθαρρύνει 
ουσιαστικά τις επενδύσεις με θετικά αποτελέσματα για τη δημιουργία απασχόλησης και 
την ανάπτυξη. 
16 
22. Ορισμένα από τα εμπόδια αυτά συνδέονται με τους επενδυτικούς κανόνες. Οι άκαμπτοι 
ποσοτικοί κανόνες που εφαρμόζουν ορισμένα κράτη μέλη εμποδίζουν τα συνταξιοδοτικά 
ταμεία στην επιθυμία τους να επενδύσουν σε όλες τις κεφαλαιαγορές της Ένωσης. 
Αυστηρά όρια ως προς τα ποσοστά μετοχών που μπορούν να κατέχουν τα 
συνταξιοδοτικά ταμεία στα επενδυτικά τους χαρτοφυλάκια κινδυνεύουν ειδικότερα να 
περιορίσουν την αποδοτικότητα τους (βλ. πλαίσιο 4) χωρίς να αυξάνουν την ασφάλεια 
των τοποθετήσεων. Πράγματι, η ασφάλεια αυτή μπορεί ακόμη και να τεθεί σε κίνδυνο 
από υπερβολικά αυστηρούς ποσοτικούς περιορισμούς. Οι περιορισμοί αυτοί είναι πιθανό 
να εμποδίσουν τους επενδυτές να επωφεληθούν από τη ζώνη ευρώ και να 
διαφοροποιήσουν περισσότερο τους κινδύνους τους. Ακόμη, η πείρα αποδεικνύει ότι οι 
τοποθετήσεις σε μετοχές σε σχέση με τα δημόσια ομόλογα στη διάρκεια μιας 
συνταξιοδοτικής υποχρέωσης είναι σταθερότερες και συνεπώς ενέχουν μικρότερο 
κίνδυνο (βλέπε παράρτημα 4). Μόνο μια ποιοτική προσέγγιση των εποπτικών κανόνων 
θα δώσει στα συνταξιοδοτικά ταμεία την απαραίτητη ευελιξία επιτρέποντας τους, 
απέναντι στις επερχόμενες δημογραφικές αλλαγές και τις ευκαιρίες που προσφέρουν οι 
κεφαλαιαγορές της Ένωσης, να επιτύχουν την καλύτερη δυνατή ισορροπία μεταξύ 
κινδύνου και απόδοσης. Ταυτόχρονα, και όπως προαναφέρθηκε, πρέπει να ληφθούν όλα 
τα μέτρα ώστε να προστατευθούν κατά τον καλύτερο τρόπο τα δικαιώματα των 
ασφαλισμένων. Για το λόγο αυτό, η ελευθερία των τοποθετήσεων πρέπει να συνδυάζεται 
πάντα με τη διαφοροποίηση των περιουσιακών στοιχείων. Για τον ίδιο λόγο, η ελευθερία 
των επενδύσεων πρέπει να εγγράφεται σε ένα συνολικό εποπτικό πλαίσιο. 
23. Η ευέλικτη αυτή προσέγγιση θα επιτρέψει επίσης στα συνταξιοδοτικά ταμεία να 
συμβάλουν στην ανάπτυξη των εταιρειών κεφαλαίων επιχειρηματικού κινδύνου. 
Πράγματι, στις ΗΠΑ, στα τέλη της δεκαετίας του 1970, η εξάλειψη των περιορισμών 
στις επενδύσεις που ίσχυε για τα συνταξιοδοτικά ταμεία διαδραμάτισε ρόλο - κλειδί στην 
ανάπτυξη των καινοτόμων σε τεχνολογικά θέματα ΜΜΕ οι οποίες, επιπλέον, 
προσέφεραν στους επενδυτές ιδιαίτερα υψηλή απόδοση (βλ. παράρτημα 5). Η συνέχιση 
της χρηματοδότησης των συντάξεων με την περαιτέρω αύξηση τρυ δημόσιου χρέους θα 
είχε αντίθετα ως αποτέλεσμα να στερήσει από τη βιομηχανία, και κυρίως από τη ΜΜΕ, 
τις ιδιωτικές επενδύσεις που χρειάζονται ώστε να διαδραματίσουν θετικό ρόλο για την 
ανάπτυξη και την απασχόληση. 
17 
Πλαίσιο 4: 
Πώς να βελτιωθούν η ασφάλεια και οι επιδόσεις των συνταξιοδοτικών ταμείων; 
Στις χώρες όπου τα συνταξιοδοτικά ταμεία είναι ανεπτυγμένα και όπου επιτυγχάνουν καλές 
επιδόσεις, δεν υπάρχουν ποσοτικοί περιορισμοί σχετικά με τη σύνθεση των επενδυτικών 
χαρτοφυλακίων (ποσότητα εισηγμένων ή μη μετοχών, ομολόγων, ακινήτων, δανείων κλπ). Στο 
παράρτημα 2 φαίνονται οι καλύτερες αποδόσεις των συνταξιοδοτικών ταμείων τα οποία δεν 
αντιμετωπίζουν περιορισμούς στις επενδύσεις τους. Οι καλύτερες αυτές αποδόσεις 
πραγματοποιήθηκαν ειδικότερα γιατί το ποσοστό των μετοχών στα επενδυτικά χαρτοφυλάκια 
μπορεί να είναι πολύ υψηλότερο απ' ότι στις χώρες που καθορίζουν ποσοτικούς περιορισμούς. 
Συνεπώς, εκμεταλλεύονται τις μεγαλύτερες αποδόσεις που καταγράφηκαν τις τελευταίες 
δεκαετίες από τις μετοχές σε σχέση με τα ομόλογα του δημοσίου (βλ. παράρτημα 4). 
Ορισμένα κράτη μέλη επιβάλλουν λοιπόν αυστηρούς ποσοτικούς περιορισμούς για ορισμένα 
είδη περιουσιακών στοιχείων - ειδικότερα τις μετοχές - που μπορούν να κατέχουν τα 
συνταξιοδοτικά ταμεία. Ωστόσο, πέρα από το γεγονός ότι κάτι τέτοιο έχει συνήθως ως 
αποτέλεσμα τη μείωση της απόδοσης, θεωρείται φρονιμότερο ένα σημαντικό τμήμα του 
χαρτοφυλακίου να είναι σε μετοχές γιατί ανταποκρίνονται καλύτερα στο μακροπρόθεσμο 
χαρακτήρα των υποχρεώσεων για συντάξεις. Πρέπει να σημειωθεί σχετικά ότι μακροπρόθεσμα 
όπως φαίνεται στο παράρτημα 4, οι μετοχές είναι λιγότερο ευμετάβλητες από τα ομόλογα του 
δημοσίου. Αυτό εξηγείται ιδιαίτερα από τη συνεχή αύξηση της παραγωγικότητας και της 
πραγματικής οικονομίας μακροπρόθεσμα, γεγονός που αντικατοπτρίζεται στις χρηματιστηριακές 
τιμές των επιχειρήσεων. Τα ομόλογα του δημοσίου, μολονότι είναι σταθερότερα 
βραχυπρόθεσμα, επηρεάζονται από τις διακυμάνσεις του πληθωρισμού και των επιτοκίων. 
Ακόμη, οι τοποθετήσεις σε μετοχές αποτελούν ένα αποτελεσματικό μέσο για να περιοριστούν οι 
επιπτώσεις από τον πληθωρισμό στις μελλοντικές παροχές. 
Η μείωση των ποσοτικών περιορισμών, μέσα σε ένα κατάλληλο εποπτικό πλαίσιο, θα έδινε 
συνεπώς στους διαχειριστές των περιουσιακών στοιχείων αρκετή ευελιξία ώστε να αυξήσουν τις 
τοποθετήσεις σε μετοχές αν το κρίνουν σκόπιμο, βελτιώνοντας έτσι την απόδοση του ταμείου 
χωρίς να μειώνεται παράλληλα η ασφάλεια του. 
2.2 Εποπτικοί κανόνες για τα συνταξιοδοτικά ταμεία 
2.2.1 Χρησιμότητα μιας Οδηγίας 
24. Οι διαβουλεύσεις σχετικά με το Πράσινο Βιβλίο για τις επικουρικές συντάξεις έδειξαν 
ότι πολλά κράτη μέλη, κοινωνικοί εταίροι και σχεδόν το σύνολο του χρηματοπιστωτικού 
τομέα θεωρούν ότι η έλλειψη πλαισίου για τα συνταξιοδοτικά ταμεία αποτελεί μείζον 
κενό στην ευρωπαϊκή νομοθεσία για τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες.18 Την ίδια γνώμη 
έχει και η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή η οποία, στη γνώμη της 10 Δεκεμβρίου 
199719 ανέφερε ότι θα ήταν σκόπιμη η εκπόνηση μιας οδηγίας σχετικά με θεμελιώδεις 
αρχές. Τέλος, την ίδια γνώμη έχει και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το οποίο στο ψήφισμα 
του στις 3 Δεκεμβρίου 1998 για το Πράσινο Βιβλίο, κάλεσε την Επιτροπή να εγκρίνει 
μια πρόταση οδηγίας η οποία, να μπορεί, να "διασφαλίσει την ελευθερία των 
Πρέπει να υπενθυμισθεί στο σημείο αυτό ότι τα περιουσιακά στοιχεία που κατέχουν τα 
συνταξιοδοτικά ταμεία των 15 κρατών μελών αντιπροσωπεύουν περίπου 23% του ΑΕΠ της 
Ένωσης. Συγκριτικά, τα περιουσιακά στοιχεία που κατέχουν οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις 
αντιπροσωπεύουν περίπου 35% του ΑΕΠ της Ένωσης και επωφελούνται από μια πραγματική 
εσωτερική αγορά η οποία βασίζεται σε 30 περίπου κανονιστικές ή νομοθετικές πράξεις. 
ΟΕδ 1403/97. 
18 
επενδύσεων των συνταξιοδοτικών ταμείων, να καθορίσει το πλαίσιο και τα όρια της 
λειτουργίας τους σε θέματα κοινοτικών και εξωκοινοτικών επενδύσεων ...." και να 
επιτρέπει "στους συναλλασσόμενους να ασκούν ελεύθερα υπηρεσίες διαχείρισης, 
εφόσον διαθέτουν σχετική άδεια σε οποιοδήποτε κράτος μέλος...."20 
25. Το ευρώ συμβάλλει από την ίδια τη φύση του στη διεύρυνση των δυνατοτήτων των 
τοποθετήσεων που προσφέρονται στα συνταξιοδοτικά ταμεία. Πιθανοί περιορισμοί 
αντίθετοι στη συνθήκη θα μπορούσαν να εξαλειφθούν μέσω διαδικασιών παράβασης. 
Ωστόσο, από τις σχετικές διαβουλεύσεις φαίνεται ότι ο συνδυασμός των δύο αυτών 
λύσεων δεν θα παρουσίαζε για τους ενδιαφερόμενους, κοινωνικούς όσο και 
χρηματοπιστωτικούς συναλλασσόμενους, τα ίδια πλεονεκτήματα με ένα σαφές 
νομοθετικό πλαίσιο που να εναρμονίζει τις θεμελιώδεις εποπτικές αρχές. 
26. Εξάλλου, φαίνεται να χρειάζεται μια οδηγία ώστε να επιτραπεί η αμοιβαία αναγνώριση 
των εποπτικών συστημάτων, απαραίτητη προϋπόθεση για τη διασυνοριακή ασφάλιση σε 
συνταξιοδοτικό ταμείο. Πολλοί σχολιαστές επέμειναν στην αναγκαιότητα να 
καθοριστούν συγκεκριμένες μορφές ασφάλισης, ειδικότερα στο εσωτερικό μιας 
επιχείρησης ή ομίλου επιχειρήσεων, ακόμη κι' αν δεν πρόκειται για το πλήρες άνοιγμα 
της αγοράς επικουρικών συντάξεων, που είναι ιδιαίτερα συνδεδεμένη με τα βασικά 
συνταξιοδοτικά καθεστώτα. Αφενός, η διασυνοριακή ασφάλιση θα διευκόλυνε την 
κινητικότητα των εργαζομένων στην επικράτεια της Ένωσης. Στις διαβουλεύσεις 
αποδείχθηκε ξεκάθαρα ότι η αδυναμία διασυνοριακής ασφάλισης αποτελούσε μείζον 
εμπόδιο στην κινητικότητα αυτή. Αφετέρου, θα επέτρεπε στα συνταξιοδοτικά ταμεία να 
πραγματοποιήσουν οικονομίες κλίμακας σε θέματα διοικητικής και χρηματοδοτικής 
διαχείρισης. 
27. Η έλλειψη αμοιβαίας αναγνώρισης των εποπτικών συστημάτων δεν αποτελεί φυσικά το 
μοναδικό εμπόδιο στη διασυνοριακή ασφάλιση. Τα άλλα εμπόδια είναι ειδικότερα 
φορολογικής φύσης και εξετάζονται στο πλαίσιο της ομάδας φορολογικής πολιτικής 21. 
Τα εμπόδια που αφορούν συγκεκριμένες νομοθετικές ή κανονιστικές διατάξεις οι οποίες 
ισχύουν σε ορισμένα κράτη μέλη (για παράδειγμα, υποχρέωση καταβολής συνεισφορών 
σε εθνικό επαγγελματικό σύστημα) θα πρέπει επίσης να εξετασθούν σε συνεργασία με τα 
ενδιαφερόμενα κράτη μέλη. Η πρόταση οδηγίας που εξετάζεται δεν θα αποτελεί συνεπώς 
παρά ένα πρώτο βήμα προς την άρση των διαφόρων εμποδίων τα οποία στο στάδιο αυτό, 
εμποδίζουν την διασυνοριακή ασφάλιση22. 
Σημείο 3 του ψηφίσματος Α4-0400/98. 
Βλ. παραπάνω κεφάλαιο 4 
Αν αποφασιστεί πολιτική δράση σχετικά, είναι σκόπιμο να βασίζεται σε στατιστικές που να 
αντικατοπτρίζουν την οικονομική πραγματικότητα του τομέα. Για τον λόγο αυτό η ΕαΓοχΙ&Ι 
δημιούργησε ένα κοινό πλαίσιο για τη συλλογή, τη μετάδοση και την αξιολόγηση στοιχείων 
σχετικά με τη διάρθρωση, τις δραστηριότητες και τις επιδόσεις του ταμείου των χωρών της 
Ένωσης. Το πλαίσιο αυτό που αποτελεί παράρτημα του κανονισμού του Συμβουλίου 58/97 θα 
εγκριθεί πιθανότατα το 2000. 
19 
2.2.2 Πεδίο εφαρμογής και περιεχόμενο 
28. Προκειμένου να διασφαλιστεί ένα ομοιογενές πεδίο εφαρμογής, η εν λόγω οδηγία δεν 
πρέπει να αφορά παρά τα ιδρύματα που αποτελούν χωριστές οντότητες, δεν υπάγονται 
στην κοινωνική ασφάλιση και λειτουργούν με τη μέθοδο της κεφαλαιοποίησης 23. Η 
επιλογή μιας οδηγίας για τα συνταξιοδοτικά ταμεία και όχι για το σύνολο των προϊόντων 
επικουρικών συντάξεων που συνδέονται με απασχόληση, θα ήταν συνεπής με την 
ευρωπαϊκή νομοθεσία για τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες που έχει εγκριθεί μέχρι 
σήμερα. Τα προϊόντα των ασφαλιστικών επιχειρήσεων και των οργανισμών συλλογικών 
επενδύσεων σε κινητές αξίες και καλύπτονται ήδη από την κοινοτική νομοθεσία. 
29. Προκειμένου να διασφαλισθεί η πραγματοποίηση των παραπάνω στόχων και να 
προστατευθούν κατά τον καλύτερο τρόπο οι μελλοντικοί συνταξιούχοι, μια πρόταση 
οδηγίας πρέπει να διαρθρώνεται γύρω από τα ακόλουθα στοιχεία: 
• Θεμελιώδεις εποπτικές απαιτήσεις 
διαχωρισμός μεταξύ των περιουσιακών στοιχείων του συνταξιοδοτικού 
ταμείου και της επιχείρησης - στηρίγματος· 
αδειοδότηση των συνταξιοδοτικών ταμείων από αρμόδια αρχή και ύπαρξη 
συστήματος κυρώσεων 
αναγκαιότητα σύνδεσης της αδειοδότησης με αυστηρά κριτήρια ευθύνης, 
αρμοδιότητας και εντιμότητας των διαχειριστών 
καθορισμός των εξουσιών παρέμβασης των εποπτικών αρχών 
δημιουργία μηχανισμών τακτικών ανακοινώσεων προς τους 
ασφαλισμένους. Η διαφάνεια είναι απολύτως απαραίτητη για την 
προστασία των ασφαλισμένων. Οι ασφαλισμένοι πρέπει να είναι συνεχώς 
σε θέση να γνωρίζουν τη χρηματοδοτική κατάσταση του ταμείου, ιδιαίτερα 
στο πλαίσιο των συστημάτων με συγκεκριμένες συνεισφορές όπου ο 
εργαζόμενος φέρει συνήθως τους επενδυτικούς κινδύνους-
καθιέρωση τακτικών ανακοινώσεων προς τις εποπτικές αρχές. Οι 
ανακοινώσεις αυτές πρέπει να συμπληρώνονται σε τακτά διαστήματα με 
την επεξήγηση της συνολικής επενδυτικής στρατηγικής σε σχέση με τις 
υπάρχουσες υποχρεώσεις. 
Οι οργανισμοί που λειτουργούν με τη διανεμητική μέθοδο και οι μηχανισμοί σχηματισμού 
προβλέψεων στον ισολογισμό ("οοοκΓε$6Γνε5") οι οποίοι δεν προβλέπουν τη δημιουργία 
χωριστού οργανισμού συνταξιοδότησης στις επιχειρήσεις είναι σενεπώς εκτός του πεδίου της 
οδηγίας. Εξάλλου, θα πρέπει να καταρτισθεί ένας κατάλογος των οργανισμών κοινωνικής 
ασφάλισης που θα εξαιρεθούν από το πεδίο της οδηγίας. 
20 
• Επενδυτικοί κανόνες 
30. Η αρχή του « ρηιάοπί-ρΰΓδοη» (συνετού επενδυτή)(βλ. πλαίσιο 5) έτυχε ευρείας 
υποστήριξης κατά τη διάρκεια των διαβουλεύσεων. Πρόκειται για το καταλληλότερο 
κανονιστικό πλαίσιο σε σχέση με την ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων. Επιτρέπει 
στους διαχειριστές να προσαρμόσουν κατά τον καλύτερο τρόπο τα περιουσιακά στοιχεία 
στη φύση και τη διάρκεια των υποχρεώσεων, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη την 
εξέλιξη του οικονομικού και χρηματοδοτικού πλαισίου. Η μέθοδος αυτή είναι 
προσαρμοσμένη στο σύνηθες προφίλ των συνταξιοδοτικών υποχρεώσεων. Οι 
προθεσμίες τις οποίες αντιμετωπίζει ο διαχειριστής εκτείνονται σε πολλές δεκαετίες. 
Έχει λοιπόν ιδιαίτερη σημασία να μπορεί να χρησιμοποιεί διαφοροποιημένα περιουσιακά 
στοιχεία, με διαφορετικό βαθμό ρευστότητας. Οποιοσδήποτε ποσοτικός περιορισμός ανά 
κατηγορία περιουσιακών στοιχείων θα πρέπει να δικαιολογείται δεόντως από 
αποκλειστικά εποπτικούς λόγους. Αν ορισμένα κράτη μέλη το επιθυμούν, θα μπορούσε 
να αφήνεται η δυνατότητα στις εθνικές αρχές να διατηρούν ποσοτικούς περιορισμούς 
εφόσον δεν περιορίζουν υπερβολικά την ελευθερία επένδυσης (για παράδειγμα, ανώτατο 
όριο 70% για τις τοποθετήσεις σε μετοχές) και δεν εμποδίζουν τα συνταξιοδοτικά ταμεία 
να πραγματοποιούν την κατάλληλη διαχείριση ενεργητικού-παθητικού. Θα πρέπει όμως 
να αποφεύγεται η νομική υποχρέωση επένδυσης σε συγκεκριμένες κατηγορίες 
περιουσιακών στοιχείων και ο πολλαπλασιασμός των ποσοτικών ανωτάτων ορίων που, 
στην πράξη, περιορίζουν σημαντικά την ελευθερία στις επενδύσεις. Στη ζώνη ευρώ, δεν 
μπορεί να δικαιολογηθεί κανένα προνόμιο σε εποπτικό επίπεδο για εθνικά περιουσιακά 
στοιχεία σε σχέση με αντίστοιχα περιουσιακά στοιχεία χωρών μελών. Οι τοποθετήσεις 
ανά εκδότη και στην "επιχείρηση-στήριγμα" θα πρέπει να περιορίζονται σε "συνετό" 
επίπεδο (για παράδειγμα 5 ή 10%). 
Πλαίσιο 5: 
Η επενδυτική αρχή του ''ρηιάβηί ρβποη" και οι σύγχρονες τεχνικές διαχείρισης ενεργητικού 
παθητικού-πρακτική εφαρμογή 
Η επενδυτική αρχή του «ρηιάβηί ρβν3οη» 
Οι κανόνες του «ρηιαεηΐ ρεΓδοη» είναι προσανατολισμοί για τους διαχειριστές του ταμείου και 
των δραστηριοτήτων επένδυσης (θεματοφύλακες, διοικητικοί, διαχειριστές περιουσιακών 
στοιχείων, για παράδειγμα). Οι κανόνες αυτοί είναι ποιοτικοί. Ο στόχος είναι οι υπεύθυνοι να 
συμπεριφέρονται ως "συνετοί επαγγελματίες" όταν λαμβάνουν επενδυτικές αποφάσεις, 
παράλληλα με την αναγκαιότητα κατάλληλης απόδοσης των επενδύσεων. Η αρχή του « ρπιαεηΐ 
ρεΓδοη » απαιτεί να μην αναλαμβάνει το ταμείο υπερβολικούς κινδύνους και να στοχεύει στη 
μείωση του κινδύνου μέσω της διαφοροποίησης. 
Η αρχή του « ρηιάεηΐ ρεΓδοη » δεν είναι μια απλή θεωρητική έννοια αλλά λειτουργεί πρακτικά. 
Πολλά κράτη μέλη την εφάρμοσαν με επιτυχία για μεγάλες περιόδους. Αποδείχθηκε ότι 
πρόσφερε ασφάλεια παρόμοια με άλλες επενδυτικές στρατηγικές, διασφαλίζοντας υψηλότερες 
αποδόσεις. Αν δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στην ασφάλεια, μπορεί το αποτέλεσμα να είναι η 
υπερβολική μείωση της απόδοσης του επενδυτικού χαρτοφυλακίου. Η υπερβολική όμως χρήση 
της επενδυτικής ελευθερίας θα ήταν αντίθετα με την αρχή του « ρπιάεηί ρεΓδοη ». Οι δύο 
καταστάσεις οδηγούν σε αποτελέσματα κατώτερα της αριστοποίησης και πρέπει να 
αποφεύγονται. 
21 
Οι σύγχρονες τεχνικές διαχείρισης ενεργητικού-παθητικού (ΑΕΠ) 
Η διαχείριση ενεργητικού-παθητικού χρησιμεύει στη διαχείριση του επενδυτικού 
χαρτοφυλακίου και στο να διασφαλίσει ότι τα περιουσιακά στοιχεία τοποθετούνται κατά τρόπο 
που να αντικατοπτρίζει τη φύση και τη διάρκεια των αντίστοιχων υποχρεώσεων. Η αρχή της 
επένδυσης του « ρηιαεηΐ ρεΓδοη» μπορεί να θεωρηθεί ως απαραίτητη συνιστώσα των 
σύγχρονων τεχνικών ΔΕΠ και της διαχείρισης του χρηματοδοτικού κινδύνου από τα πιστωτικά 
ιδρύματα που παρέχουν πληροφορίες για τους κινδύνους αστάθειας των χρηματοπιστωτικών 
αγορών και τις επιπτώσεις τους στο ενεργητικό και το παθητικό. 
Η καλή διαχείριση ενεργητικού/παθητικού είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική όταν οι διαχειριστές 
του ταμείου και οι θεματοφύλακες δεν οφείλουν να τηρήσουν ποσοτικούς περιορισμούς .ενόψει 
της κατάλληλης διαφοροποίησης του χαρτοφυλακίου και των κινδύνων. Σκοπός της 
διαφοροποίησης των κινδύνων είναι η βελτίωση του δείκτη απόδοση/κίνδυνος του επενδυτικού 
χαρτοφυλακίου. Κατά τις διαβουλεύσεις για το Πράσινο Βιβλίο, οι συνεισφορές των 
επαγγελματιών του τομέα υποστήριξαν σταθερά τη θέση σύμφωνα με την οποία η 
διαφοροποίηση των επενδύσεων που επιτρέπει η προσέγγιση ΔΕΠ αυξάνει την προστασία των 
επενδυτών, γιατί έχει ως αποτέλεσμα την ελαχιστοποίηση της έκθεσης από προβλήματα που θα 
μπορούσαν να εμφανιστούν σε επίπεδο χώρας ή συγκεκριμένων επενδύσεων, και όχι την 
αύξηση των κινδύνων. 
Στο στάδιο αυτό, λόγω του κόστους τους, οι τυποποιημένες τεχνικές ΔΕΠ χρησιμοποιούνται 
μόνο σε μεγάλα ιδρύματα. Τα ιδρύματα μικρού και μεσαίου μεγέθους χρησιμοποιούν 
συμβατικότερες μεθόδους προγραμματισμού της ρευστότητας. Ωστόσο, η παροχή υπηρεσιών 
στον τομέα της μέτρησης και της διαχείρισης του κινδύνου αποτελεί μια αναπτυσσόμενη αγορά. 
Τα συνταξιοδοτικά ταμεία που έχουν φθάσει σε στάδιο ωριμότητας πρέπει να μεριμνούν ώστε 
να διαθέτουν επαρκή ρευστότητα. Αντίθετα με τα σχετικά "νέα" συνταξιοδοτικά ταμεία των 
οποίων οι υποχρεώσεις είναι μακροπρόθεσμες και για τις οποίες οι ταμειακές εισροές 
(συνεισφορές) είναι μεγαλύτερες από τις εκροές (καταβολή συντάξεων), τα ταμεία που είναι σε 
στάδιο ωριμότητας πρέπει να εκταμιεύσουν σε κοντινότερο ορίζοντα και πρέπει να έχουν 
προσεκτικότερη αντιμετώπιση του κινδύνου. Συνεπώς, το μερίδιο μετρητών και περιουσιακών 
στοιχείων με μεγάλο βαθμό ρευστότητας στα χαρτοφυλάκια που καλύπτουν τις βραχυπρόθεσμες 
υποχρεώσεις, πρέπει να είναι υψηλότερο απ' ότι στην περίπτωση των "νεότερων" 
συνταξιοδοτικών συστημάτων. Είναι λοιπόν πιθανό να αποδειχθούν κατάλληλα ανώτατα 
ποσοτικά όρια για ορισμένα συνταξιοδοτικά συστήματα αλλά όχι για όλα. Μόνο μια ποιοτική 
προσέγγιση των εποπτικών κανόνων μπορεί να καλύψει τη μεγάλη ποικιλία των δομών των 
υποχρεώσεων των διαφόρων συνταξιοδοτικών συστημάτων. 
22 
Πλαίσιο 6: 
Κατάλληλοι εποπτικοί κανόνες 
Η πείρα των κρατών μελών που εφαρμόζουν την αρχή του « ρπιαεηί ρεΓ$οη » και τις σύγχρονες 
τεχνικές ΔΕΠ δείχνει ότι δεν είναι απαραίτητο ένα αυστηρό πλαίσιο εποπτικών κανόνων. 
Ωστόσο, δεν αρκεί η αρχή της εφαρμογής του « ρπιάεπί ρεΓδοη ». Πρέπει να εγγράφεται σε ένα 
συνολικό εποπτικό πλαίσιο, που να περιλαμβάνει εσωτερικούς και εξωτερικούς ελέγχους μέσω: 
• του αναλογιστή του σχεδίου, του διαχειριστή/θεματοφύλακα - εσωτερικοί έλεγχοι 
• του εξωτερικού ελεγκτή 
• της αρμόδιας ελεγκτικής αρχής 
Ο υπεύθυνος του σχεδίου και ο διαχειριστής/θεματοφύλακας-εσωτερικοί έλεγχοι 
Ο αναλογιστής του σχεδίου πρέπει να διασφαλίσει ότι οι υποχρεώσεις υπολογίζονται με συνετό 
τρόπο. Πρέπει να διασφαλίσει ότι αντικατοπτρίζουν τη φύση και τη διάρκεια των 
υποχρεώσεων. Η διάρθρωση που καθορίζει ο αναλογιστής είναι η κυριότερη εγγύηση για την 
ασφάλεια της ένταξης. Ο αναλογιστής του σχεδίου καθορίζει το πλαίσιο εντός του οποίου ο 
διαχειριστής/θεματοφύλακας πρέπει να αναλάβει την αποτελεσματικότερη δυνατή στρατηγική. 
Οι εσωτερικοί έλεγχοι περιλαμβάνουν συνήθως: 
• διαρθρωτικά μέτρα( διαχωρισμό των λειτουργιών ίτοηΐ οίΐϊεε και ό&οκ-οίΓιοε με 
τακτικούς ελέγχους) 
• μέτρηση και διαχείριση των κινδύνων των επενδύσεων και διαχείριση του συστήματος 
ενημέρωσης 
Εξωτερικός ελεγκτής 
Ο εξωτερικός ελεγκτής πρέπει να ελέγχει αν τα εσωτερικά συστήματα ελέγχου που ακολουθεί 
το ταμείο λειτουργούν αποτελεσματικά και παρέχουν υψηλό επίπεδο ασφάλειας για τους 
δικαιούχους. Πρέπει επίσης να ελέγχει αν οι εσωτερικές μέθοδοι ελέγχου που ακολουθεί ο 
διαχειριστής είναι επαρκώς αυστηρές και αν οι διαχειριστές των περιουσιακών στοιχείων 
ακολουθούν πράγματι τις σχετικές διαδικασίες. 
Αρμόδιες εποπτικές αρχές 
Η έκθεση των συνταξιοδοτικών ταμείων σχετικά με τη διάρθρωση των υποχρεώσεων τους και 
τα επενδυτικά τους σχέδια περιλαμβάνεται συνήθως στους ετήσιους ισολογισμούς που μπορούν 
να εξετασθούν από τις αρμόδιες εποπτικές αρχές. Οι επόπτες μπορούν έτσι να αξιολογήσουν αν 
οι διαδικασίες διαφοροποίησης των κινδύνων και η διάρθρωση του εσωτερικού ελέγχου είναι 
σωστές. Οι επόπτες μπορούν να υποβάλουν διορθωτικά μέτρα και κυρώσεις αν το κρίνουν 
απαραίτητο. Λαμβανομένου υπόψη του ρόλου-κλειδί που διαδραματίζει ο διαχειριστής των 
περιουσιακών στοιχείων, οι θεματοφύλακες και οι αναλογιστές του σχεδίου για την εφαρμογή 
της αρχής του « ρπιαεηί ρεΓδοη», συνήθως πρέπει να πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια 
αρμοδιότητας και εντιμότητας. 
Οι περισσότεροι από τους ενδιαφερόμενους που απάντησαν στο Πράσινο Βιβλίο θεωρούν ότι η 
αυξημένη χρήση της αρχής του «ρπκίεηΐ ρεΓδοη» και των σύγχρονων τεχνικών ΔΕΠ 
συνεπάγονται μια σημαντική αλλαγή και μια πρόκληση για τους εποπτικούς οργανισμούς που, 
σήμερα, εφαρμόζουν αυστηρά ποσοτικούς περιορισμούς. Η μετάβαση από την ποσοτική 
προσέγγιση των εποπτικών κανόνων σε μια ποιοτική προσέγγιση μπορεί να χρειασθεί χρόνο. Τα 
οφέλη όμως από μια τέτοια μετάβαση είναι πολύ σημαντικότερα από τα σχετικά μειονεκτήματα. 
23 
• Απαιτήσεις νομισματικής συγγένειας 
31. Η διαπραγμάτευση της πρότασης οδηγίας το 1991 απέτυχε κυρίως λόγω διαφορών σε 
σχέση με θέματα νομισματικής συγγένειας. Ωστόσο, το ευρώ περιορίζει σημαντικά την 
εμβέλεια των δυσκολιών αυτών εξαλείφοντας τις απαιτήσεις νομισματικής συγγένειας 
στο εσωτερικό της ζώνης ευρώ. Η περίπτωση των χωρών που δεν συμμετέχουν εξ αρχής 
στην ΟΝΕ μπορεί να αντιμετωπιστεί κατά τον ίδιο τρόπο με τον τομέα των ασφαλειών: 
τα κράτη μέλη που δεν συμμετέχουν θα έχουν τη δυνατότητα να θεωρούν ότι τα 
περιουσιακά στοιχεία σε ευρώ θεωρούνται "συγγενή" σε σχέση με τις υποχρεώσεις σε 
εθνικό νόμισμα.24 Πρέπει πάντως να καθορισθεί αν πρέπει να εφαρμόζεται "απαίτηση 
συγγένειας" σε σχέση με περιουσιακά στοιχεία σε νομίσματα τρίτων χωρών. Η 
ευρωπαϊκή νομοθεσία επιβάλλει στις ασφαλιστικές επιχειρήσεις κανόνα συγγενείας κατά 
80%. Ορισμένα κράτη μέλη θεωρούν ότι η απαίτηση αυτή πρέπει να εφαρμόζεται και 
στα προϊόντα των συνταξιοδοτικών ταμείων. Άλλα κράτη μέλη θεωρούν αντίθετα ότι ο 
ιδιαίτερα μακροπρόθεσμος χαρακτήρας των υποχρεώσεων των συνταξιοδοτικών ταμείων 
τους επιτρέπει μεγαλύτερη ευελιξία ως προς τις διακυμάνσεις των συναλλαγματικών 
ισοτιμιών. Μπορεί ακόμη να θεωρηθεί ότι τα έσοδα από τοποθετήσεις εκτός Ευρωπαϊκής 
Ένωσης, σε χώρες που έχουν ανάγκη από κεφάλαια και όπου το ποσοστό του ενεργού 
πληθυσμού είναι μεγαλύτερο απ' ότι στην Ένωση, θα μπορούσαν να συμβάλουν στις 
επόμενες δεκαετίες στη χρηματοδότηση των συνταξιοδοτικών παροχών στις χώρες της 
Ένωσης. Το θέμα αυτό θα αποτελέσει αντικείμενο πρόσθετων διαβουλεύσεων μεταξύ 
της Επιτροπής και των κρατών μελών. 
• Ελευθερία επιλογής των διαχειριστών 
32. Πρέπει να εγγραφεί σε οποιαδήποτε πρόταση οδηγίας το δικαίωμα για τους διαχειριστές 
των συνταξιοδοτικών ταμείων να απευθύνονται στο σύνολο της Ένωσης σε οποιοδήποτε 
παροχέα υπηρεσιών διαχείρισης - θεματοφύλακα, διαχειριστή περιουσιακών στοιχείων -
που διαθέτει σχετική άδεια. 
25 • Σχέση ενεργητικού/παθητικού 
33. Η προστασία των ασφαλισμένων απαιτεί να βασίζεται η ελευθερία των επενδύσεων σε 
ακριβή αξιολόγηση των υποχρεώσεαιν που έχουν αναληφθεί από το ταμείο (βλ. πλαίσιο 
7). Η αξιολόγηση αυτή προϋποθέτει ειδικότερα τον υπολογισμό τεχνικών προβλέψεων 
σύμφωνα με συνετή και αναγνωρισμένη αναλογιστική μέθοδο. Ο κατάλληλος 
υπολογισμός των τεχνικών προβλέψεων αποτελεί μια πρώτη εγγύηση ασφάλειας για 
τους δικαιούχους ενώ μπορεί να εξετασθεί και το ενδεχόμενο υπογραφής των 
λογαριασμών του συνταξιοδοτικού ταμείου από ανεξάρτητο ορκωτό λογιστή ώστε να 
Βλ. σημείο 5 του παραρτήματος 1 της οδηγίας 92/96/ΕΟΚ (3η οδηγία πρωτασφάλισης ζωής). 
Πρέπει να σημειωθεί πάντως η ακόλουθη ασυμμετρία. Οι επιχειρήσεις ασφαλειών ζωής που είναι 
εγκατεστημένες σε κράτη μέλη που συμμετέχουν στην ΟΝΕ δεν έχουν τη δυνατότητα να θεωρούν 
περιουσιακά στοιχεία σε νομίσματα χωρών που δεν συμμετέχουν ως "συγγενή" με τις 
υποχρεώσεις σε ευρώ. 
Οι παρατηρήσεις αυτές αφορούν κυρίως τα συστήματα με συγκεκριμένες παροχές. Στα 
συστήματα με συγκεκριμένες συνεισφορές, πράγματι, οι παροχές τις οποίες δικαιούται ο 
ασφαλισμένος βασίζονται στη συσσώρευση των συνεισφορών που έχουν καταβληθεί και τα 
έσοδα από τοποθετήσεις των συνεισφορών αυτών. Στην περίπτωση αυτή, ο ασφαλισμένος φέρει 
το σύνολο του επενδυτικού κινδύνου. 
24 
ενισχυθεί η ασφάλεια αυτή. Μια δεύτερη εγγύηση μπορεί να είναι η επιβολή στα 
συνταξιοδοτικά ταμεία ελάχιστου επιπέδου χρηματοδότησης με στόχο να διασφαλισθεί 
ότι τα κεκτημένα δικαιώματα θα καλύπτονται πλήρως. Τέλος, μια τρίτη εγγύηση είναι η 
συνετή . αξιολόγηση των περιουσιακών στοιχείων που αντιπροσωπεύουν τεχνικές 
προβλέψεις. Η κατοχή περιουσιακών στοιχείων που υπερβαίνουν το επίπεδο των 
τεχνικών προβλέψεων μπορεί επίσης να προστατεύσει τους ασφαλισμένους έναντι του 
κινδύνου απότομης πτώσης των τιμών των περιουσιακών στοιχείων. Η υπέρβαση αυτή 
θα πρέπει ωστόσο να είναι περιορισμένη (για παράδειγμα της τάξης του 5%) ώστε να 
περιορίζει τις απώλειες φορολογικών εσόδων. 
Πλαίσιο 7: 
Φύση των συνταξιοδοτικών υποχρεώσεων 
Ο υπολογισμός μελλοντικών υποχρεώσεων κατά τρόπο επαρκώς συνετό αποτελεί την πρώτη 
εγγύηση για τις μελλοντικές συντάξεις. Η δημιουργία κατάλληλων προβλέψεων για τις 
υποχρεώσεις αποτελεί ένα πρώτο απαραίτητο στάδιο σε περίπτωση εφαρμογής τεχνικών ΔΕΠ 
και η διαδικασία αυτή μπορεί να θεωρηθεί ως θεμελιώδες στοιχείο ασφάλειας. Τα περιουσιακά 
στοιχεία θα πρέπει στη συνέχεια να επιλεγούν κατά τρόπο κατάλληλο, ώστε να διασφαλισθεί η 
σύμπτωση με τις αντίστοιχες υποχρεώσεις. Απέναντι στην ποικιλία των συνταξιοδοτικών 
προϊόντων που προτείνονται σήμερα στην αγορά, μπορεί να γίνει συνολική διάκριση μεταξύ των 
σχεδίων συνταξιοδότησης με σταθερές υποχρεώσεις (που συνήθως χαρακτηρίζονται ως 
συστήματα καθορισμένων παροχών) και των προγραμμάτων συνταξιοδότησης των οποίων οι 
υποχρεώσεις εξαρτώνται από τα αποτελέσματα (συνήθως χαρακτηρίζονται ως συστήματα 
καθορισμένων συνεισφορών). 
Στα συστήματα καθορισμένων παροχών, οι παροχές που δικαιούται ο ασφαλισμένος 
καθορίζονται από ένα τύπο που συνδέει συνήθως το ετήσιο ύψος της σύνταξης με τον αριθμό 
των ετών υπηρεσίας του ασφαλισμένου και την ιστορική εξέλιξη της αμοιβής του. Τα 
προγράμματα συγκεκριμένων παροχών μπορεί να μην προβλέπουν κεφαλαιοποίηση (χωρίς 
χωριστό ταμείο), να είναι υποκεφαλαιοποιημένα (το συσσωρευμένο κεφάλαιο να είναι κατώτερο 
από την αναλογιστική αξία των υπεσχημένων παροχών), υπερκεφαλαιοποιημένο (το 
συσσωρευμένο κεφάλαιο να είναι ανώτερο από την αναλογιστική αξία των υπεσχημένων 
παροχών) ή απλώς κεφαλαιοποιημένο (το συσσωρευμένο κεφάλαιο να είναι ίσο με την 
αναλογιστική αξία των υπεσχημένων παροχών). Ο εργοδότης φέρει τον επενδυτικό κίνδυνο και 
εγγυάται αντιστάθμιση οποιασδήποτε ανεπάρκειας των παροχών. 
Στα συστήματα καθορισμένων συνεισφορών, οι παροχές στις οποίες δικαιούται ο μισθωτός είναι 
συνάρτηση των καθορισμένων συνεισφορών και των εσόδων από τις τοποθετήσεις των 
συνεισφορών. Κύριο χαρακτηριστικό ενός συστήματος καθορισμένων συνεισφορών είναι ότι ο 
μισθωτός φέρει το σύνολο του επενδυτικού κινδύνου και, εξ ορισμού, ο λογαριασμός 
αποταμιίευσης/συνταξιοδότησης είναι πάντα πλήρως κεφαλαιοποιημένος. 
Οποιοδήποτε εποπτικό πλαίσιο για τις επικουρικές συντάξεις πρέπει να λαμβάνει υπόψη 
τις διαφορές των συστημάτων, ανάλογα με το αν πρόκειται για συστήματα 
συγκεκριμένων παροχών ή συγκεκριμένων συνεισφορών. Στον τομέα αυτό τα δύο 
προβλήματα-κλειδιά είναι οι εγγυήσεις που προσφέρονται στους δικαιούχους και το 
ποιος φέρει τον επενδυτικό κίνδυνο. Η ύπαρξη "υβριδικών" συνταξιοδοτικών 
προγραμμάτων, που συνδυάζουν τα χαρακτηριστικά των προγραμμάτων ΚΠ και ΚΣ, θα 
πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη. 
25 
2.2.3 Η ασφάλιση κατά του κινδύνου διακοπής του συστήματος (πλαίσιο 8) 
34. Η ασφάλιση κατά των κινδύνων διακοπής του συστήματος μπορεί να αποτελέσει ένα 
πρόσθετο μέτρο. Σε ένα σύστημα συγκεκριμένων παροχών, μια τέτοια ασφάλεια, μπορεί 
να έχει διάφορες μορφές (εγγύηση τρίτου, ταμείο εγγυήσεων, κρατική εγγύηση κλπ), και 
έχει ως στόχο την αντιμετώπιση μιας κατάστασης στην οποία η επιχείρηση - στήριγμα 
του συνταξιοδοτικού ταμείου είναι σε πτώχευση και τα περιουσιακά στοιχεία που 
κατέχει το ταμείο δεν επαρκούν για την αντιμετώπιση των υποχρεώσεων που έχουν 
αναληφθεί. Η ασφάλιση μπορεί επίσης να είναι χρήσιμη, στα συστήματα παροχών όπως 
και στα συστήματα συνεισφορών, ώστε να αντιμετωπισθούν ενδεχόμενες απάτες των 
διαχειριστών. Ένα τέτοιο σύστημα θα πρέπει πάντως να αποφύγει: τον "σκόπελο" της 
ηθικής. Γνωρίζοντας ότι τα κεκτημένα δικαιώματα είναι ασφαλισμένα, ορισμένοι 
διαχειριστές θα μπορούσαν να επιλέξουν μια επικίνδυνη επενδυτική στρατηγική. Κάτι 
τέτοιο μπορεί να αποφευχθεί περιορίζοντας την κάλυψη στις περιπτώσεις παράνομων 
πράξεων (απάτες, καταχρήσεις, κλοπές). 
35. Είναι σκόπιμο να προβληματιστούν τα κράτη μέλη σχετικά με τη χρησιμότητα ενός 
τέτοιου συστήματος, ιδιαίτερα ώστε να αντιμετωπίσουν τα προβλήματα που μπορούν να 
προκύψουν από απάτες. Έχει σημασία οι δυνητικοί ασφαλισμένοι, κυρίως όταν θα είναι 
δυνατή η διασυνοριακή ασφάλιση, να ενημερώνονται για την ύπαρξη ή μη τέτοιας 
ασφάλειας. 
26 
Πλαίσιο 8: 
Εθνικές εμπειρίες σχετικά με τα συστήματα διακοπής των καθεστώτων συνταξιοδότησης 
• Γερμανία : το 1996, το 57% περίπου των επαγγελματικών συντάξεων στη Γερμανία είχε τη 
μορφή προβλέψεων στον ισολογισμό. Βάσει της μεθόδου αυτής, οι επιχειρήσεις πρέπει να 
σχηματίζουν λογιστικές προβλέψεις έναντι των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων των μισθωτών 
με το ρυθμό που αποκτούνται. Δεν υπάρχει νομικός διαχωρισμός μεταξύ των περιουσιακών 
στοιχείων που καλύπτουν τις συνταξιοδοτικές υποχρεώσεις και των άλλων περιουσιακών 
στοιχείων της επιχείρησης. Για να προστατευθούν οι μελλοντικές συνταξιοδοτικές παροχές 
σε περίπτωση πτώχευσης του εργοδότη, το σύστημα των προβλέψεων στον ισολογισμό 
συνοδεύεται από υποχρεωτική ασφάλιση κατά της αφερεγγυότητας. Η ασφάλιση αυτή 
παρέχεται από την "Ρεη3ίοη5-8ΐοΗεηιη§$-νεΓεϊη αιιί Οε§εη3εϊΙί§κεϊ1:" μια αλληλασφαλιστική 
εταιρεία. Εκτός από τα έσοδα της Ρδν&Ο από την τοποθέτηση των περιουσιακών της 
στοιχείων, ο νόμος επιβάλλει στους εργοδότες την καταβολή επαρκών συνεισφορών -
σύμφωνα με το σύστημα της αναδιανομής - ώστε να χρηματοδοτείται η ασφάλιση κατά της 
αφερεγγυότητας. 
• Ηνωμένο Βασίλειο: Το "Μίηίπιιιπι Ριπκ1ϊη§ ΚεςυΪΓειηεηί" (ΜΡΚ) καθορίζει ένα ελάχιστο 
νομικό επίπεδο χρηματοδότησης που πρέπει να ακολουθούν τα περισσότερα συστήματα 
επαγγελματικής συνταξιοδότησης καθορισμένων παροχών του ιδιωτικού τομέα. Το ΜΡΚ. 
είναι ένα είδος "σήματος κινδύνου" η τήρηση του οποίου επιτρέπει να διασφαλίζεται ότι το 
σύστημα διαθέτει ανά πάσα στιγμή επαρκή κεφάλαια ώστε να μπορεί να καταβάλει τις 
παροχές στα μέλη του, διασφαλίζοντας έτσι προστασία σε περίπτωση αφερεγγυότητας του 
εργοδότη. Εκτός από το ΜΡΚ., τα βρετανικά συστήματα συνταξιοδότησης συμμετέχουν 
συνήθως στο "Ρειίδϊοηδ ΟοΐΐίρεπδΗΐίοη δείιεπιε" ένα ταμείο αποζημίωσης που επιτρέπει την 
αποζημίωση των συμμετεχόντων συστημάτων όταν τα περιουσιακά στοιχεία του ταμείου δεν 
επαρκούν για την πληρωμή των παροχών, εφόσον πληρούνται ορισμένες προϋποθέσεις 
(πρέπει να διαπιστώνεται ταυτόχρονα η αφερεγγυότητα του εργοδότη, η ανεπάρκεια 
χρηματοδότησης των υποχρεώσεων σε ποσοστό άνω του 10% και η απώλεια περιουσιακών 
στοιχείων από κλοπή ή απάτη). Η αποζημίωση χρηματοδοτείται από συνεισφορές όλων των 
συμμετεχόντων συστημάτων. 
• ΗΠΑ :Η "Ρεηδίοη ΒεηεΓιΐ Οιιαι-απίν ΟοφΟΓ&ΐίοη" (ΡΒΟΟ) ασφαλίζει τις συντάξεις που 
καταβάλλονται από τα συστήματα καθορισμένων παροχών. Γενικά, τα αμερικανικά 
συστήματα συγκεκριμένων παροχών είναι υποχρεωμένα να ασφαλίζονται στην ΡΒΟΟ, η 
οποία από την πλευρά της, είναι υποχρεωμένη να καλύπτει τους ασφαλισμένους αυτών των 
συστημάτων. Η χρηματοδότηση της διασφαλίζεται από τα ασφάλιστρα που καταβάλλουν τα 
συνταξιοδοτικά ταμεία, τα έσοδα από την τοποθέτηση των περιουσιακών στοιχείων, τα 
περιουσιακά στοιχεία που κατέχουν τα συστήματα που έχουν διακοπεί και τα ποσά που 
επιστρέφονται από εργοδότες οι οποίοι διέκοψαν υποκεφαλαιοποιημένα προγράμματα. 
27 
2.2.4 Μέσα για τη διασφάλιση π/ς ίσης μεταχείρισης μεταξύ φορέων 
• Γενικές παρατηρήσεις 
36. Οι διαβουλεύσεις για το Πράσινο Βιβλίο ολοκληρώθηκαν με την ιδέα ότι παρόμοια 
συνταξιοδοτικά προϊόντα πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο ισοδύναμης εποπτικής 
αντιμετώπισης, ανεξάρτητα από τους οργανισμούς που προτείνουν τα προϊόντα αυτά 
(ιδιαίτερα επιχειρήσεις ασφαλειών ζωής, συνταξιοδοτικά ταμεία ή οργανισμοί 
συλλογικών επενδύσεων σε κινητές αξίες). Οι κυριότεροι φορείς που 
δραστηριοποιούνται σήμερα στο πλαίσιο του δεύτερου πυλώνα είναι τα συνταξιοδοτικά 
ταμεία, ανοικτά ή κλειστά (βλ. πλαίσιο 9), και οι εταιρείες ασφαλειών ζωής. Το 
. παράρτημα 3, καταγράφει ενδεικτικά και σχηματικά, ορισμένες από τις διαφορές που 
υπάρχουν μεταξύ των εν λόγω οργανισμών καθώς και μεταξύ των προϊόντων που 
προτείνουν. 
37. Γενικά, η Επιτροπή θεωρεί ότι πρέπει να καθορισθεί ένα συγκεκριμένο εποπτικό πλαίσιο 
για τα συνταξιοδοτικά ταμεία. Η εφαρμογή παρόμοιων κανόνων με αυτούς που ισχύουν 
στον τομέα των εταιρειών ασφαλειών ζωής δεν φαίνεται επιθυμητή λόγω της ύπαρξης 
πολλών θεσμικών και λειτουργικών διαφορών. Ωστόσο, έχει ιδιαίτερη σημασία να 
καταβληθεί κάθε προσπάθεια ώστε να διασφαλισθεί η μεγαλύτερη δυνατή προστασία για 
τα μέλη των συνταξιοδοτικών ταμείων. Κάτι τέτοιο προϋποθέτει να ληφθούν υπόψη οι 
διαφορές των συνταξιοδοτικών ταμείων στην Ένωση και να καθορισθούν ακριβείς και 
αυστηροί κανόνες που να λαμβάνουν υπόψη ταυτόχρονα, όπως έγινε στο παρελθόν για 
τις εταιρείες ασφαλειών ζωής, το ενεργητικό και το παθητικό των ισολογισμών των 
συνταξιοδοτικών ταμείων. Έτσι θα συγκεντρωθούν οι εποπτικές προϋποθέσεις για την 
ίση μεταχείριση των συνταξιοδοτικών φορέων. 
• Ίση μεταχείριση σε θεσμικό επίπεδο 
38. Σε θεσμικό επίπεδο, η πτώχευση μιας εταιρείας ασφαλειών και η διακοπή ενός 
συστήματος που υπάγεται σε συνταξιοδοτικό ταμείο έχουν διαφορετικές συνέπειες για 
τους δικαιούχους. Σε περίπτωση διακοπής της λειτουργίας ενός συνταξιοδοτικού 
ταμείου, που μπορεί να είναι αποτέλεσμα πτώχευσης της επιχείρησης που στηρίζει το 
ταμείο, οι ασφαλισμένοι καθίστανται συνήθως ιδιοκτήτες των περιουσιακών στοιχείων 
που κατέχει το ταμείο. Αντίθετα, σε περίπτωση πτώχευσης μιας εταιρείας ασφαλειών 
ζωής, είναι σύνηθες οι κάτοχοι ασφαλειών αυτής της επιχείρησης να σχηματίσουν μια 
ομάδα πιστωτών η οποία δεν μπορεί να διεκδικήσει τα δικαιώματα της παρά μετά άλλους 
πιστωτές (εκκαθαριστής, υπάλληλοι της επιχείρησης, φορολογικές αρχές, οργανισμοί 
κοινωνικής ασφάλισης). Το γεγονός αυτό μπορεί να οδηγήσει σε εποπτική μεταχείριση 
που να μην είναι ισοδύναμη. 
39. Στο θεσμικό πάντα επίπεδο, πρέπει να υπενθυμισθεί ότι η πλειονότητα των 
συνταξιοδοτικών ταμείων που δραστηριοποιούνται στην Ένωση είναι κλειστά ταμεία 
που προσφέρουν τις υπηρεσίες τους σε μια μόνο επιχείρηση ή μια μόνο ομάδα 
επιχειρήσεων του ίδιου οικονομικού τομέα26. Αυτοί οι οργανισμοί κυριαρχούν στο 
Ηνωμένο Βασίλειο και τις Κάτω Χώρες, τα δύο κράτη μέλη της Ένωσης όπου τα 
συνταξιοδοτικά ταμεία είναι πιο ανεπτυγμένα. Οι οργανισμοί αυτοί δεν φιλοδοξούν να 
Βλ. πλαίσιο αριθ. 6 και παράρτημα 2. 
28 
προσφέρουν τα προϊόντα τους σε άλλους εργοδότες, γεγονός που τους διαφοροποιεί από 
τις εταιρείες ασφαλειών ζωής. Ωστόσο μπορούν να δημιουργηθούν προβλήματα 
ανταγωνισμού, κυρίως πριν από την εγκαθίδρυση ενός επαγγελματικού συστήματος 
.συνταξιοδότησης. Τη στιγμή εκείνη, ο/οι εργοδότες ή οι κοινωνικοί εταίροι πρέπει να 
αποφασίσουν αν θα χρησιμοποιήσουν τις υπηρεσίες της εταιρείας ασφαλειών ζωής, αν 
θα δημιουργήσουν ένα κλειστό ταμείο, ή θα συμμετάσχουν σε ένα ανοικτό ταμείο ή και 
σε άλλους μηχανισμούς. 
• Ίση μεταχείριση στο επίπεδο του προϊόντος 
40. Στο επίπεδο του προϊόντος πρέπει να υπογραμμισθεί ότι, στην πλειονότητα των 
περιπτώσεων, τα συνταξιοδοτικά ταμεία δεν εγγυώνται τα ίδια την καταβολή της 
σύνταξης. Στα συστήματα με συγκεκριμένες παροχές, την εγγύηση παρέχει στις 
περισσότερες περιπτώσεις ο εργοδότης. Στα συστήματα συγκεκριμένων συνεισφορών, 
τον επενδυτικό κίνδυνο φέρει ο ασφαλισμένος. Αντίθετα, οι εταιρείες ασφαλειών ζωής, 
με την εξαίρεση συμβάσεων που συνδέονται με επενδυτικά κεφάλαια τα οποία 
τυγχάνουν ευνοϊκότερης εποπτικής μεταχείρισης όταν δεν φέρουν τον κίνδυνο της 
τοποθέτησης (περιθώριο φερεγγυότητας 1% των μαθηματικών προβλέψεων αντί για 
4%)27 δεσμεύονται συνήθως για ένα συγκεκριμένο εγγυημένο επιτόκιο. Το γεγονός αυτό 
ενισχύει την άποψη για διαφορετική εποπτική αντιμετώπιση. 
41. Ωστόσο μπορεί να υπάρχει κίνδυνος νόθευσης του ανταγωνισμού όταν, όπως για τις 
ασφαλιστικές επιχειρήσεις, ένα συνταξιοδοτικό ταμείο εγγυάται το ίδιο την καταβολή 
των παροχών. Στην περίπτωση αυτή, πρέπει να εξετασθεί η εφαρμογή ενός περιθωρίου 
φερεγγυότητας, που μπορεί να είναι 4% των μαθηματικών προβλέψεων όπως για τον 
ασφαλιστικό τομέα. Η νομοθεσία αυτή ισχύει εξάλλου σε διάφορα κράτη μέλη της 
Ένωσης, όπως στη Γερμανία ή την Ισπανία. 
• Ίση μεταχείριση και επενδυτικοί κανόνες 
42. Μπορεί επίσης να αναφερθεί άνιση μεταχείριση στο επίπεδο των επενδυτικών κανόνων. 
Αυτό ισχύει ιδιαίτερα αν οι επενδυτικοί κανόνες που θα προταθούν σε μια μελλοντική 
οδηγία είναι λιγότερο περιοριστικοί από την μεταφορά που έγινε από ορισμένα κράτη 
μέλη για τους επενδυτικούς κανόνες της τρίτης οδηγίας πρωτασφάλισης ζωής. Η 
δυσκολία αυτή μπορεί να αντιμετωπισθεί με δύο τρόπους: είτε μονομερώς από τα 
ενδιαφερόμενα κράτη μέλη τα οποία, παραμένοντας στο πλαίσιο της τρίτης οδηγίας 
πρωτασφάλισης ζωής, μπορούν να καταστήσουν πιο ευέλικτους τους επενδυτικούς 
κανόνες, είτε, ενδεχομένως, σε πολυμερές επίπεδο, με την εκπόνηση αά Ηοο επενδυτικών 
κανόνων για την κάλυψη των τεχνικών προβλέψεων οι οποίες συνδέονται με τις 
ομαδικές συμβάσεις σε εταιρείες ασφαλειών ζωής. 
Βλ. άρθρο 19 εδάφιο ε της πρώτης οδηγίας πρωτασφάλισης ζωής (79/267/ΕΟΚ). 
29 
Πλαίσιο 9: 
Θέματα που πρέπει να εξετασθούν ώστε να διασφαλισθεί η ίση μεταχείριση μεταξύ των 
φορέων παροχής επαγγελματικών συντάξεων 
Τα προβλήματα της ίσης μεταχείρισης μπορούν να επιλυθούν μόνο με την πλήρη εξέταση των 
συνταξιοδοτικών δραστηριοτήτων που διαχειρίζονται οι διάφοροι φορείς. Πρέπει συνεπώς να 
εξετασθούν τα ακόλουθα στοιχεία: 
• Το είδος των προσφερόμενων παροχών: πρέπει να γίνει διάκριση μεταξύ συστημάτων 
συνταξιοδότησης με συγκεκριμένες υποχρεώσεις (γενικότερα προγράμματα καθορισμένων 
παροχών) και μεταξύ συστημάτων συνταξιοδότησης των οποίων οι υποχρεώσεις είναι 
συνάρτηση των αποτελεσμάτων (γενικότερα προγράμματα καθορισμένων συνεισφορών). Το 
πρόγραμμα/σύστημα μπορεί να χρηματοδοτηθεί μέσω διαφόρων "οχημάτων", 
συνταξιοδοτικών ταμείων, ασφαλιστικών προγραμμάτων κλπ. 
• Είδος προσφερόμενων εγγυήσεων: πρέπει να γίνει διάκριση μεταξύ των συνταξιοδοτικών 
ταμείων που έχουν δημιουργηθεί από επιχειρήσεις (ο εργοδότης/κοινωνικοί εταίροι είναι, 
συνήθως, τελικά υπεύθυνοι για την καταβολή των συνταξιοδοτικών παροχών) και μεταξύ 
ανοικτών ή αυτόνομων συνταξιοδοτικών ταμείων (τα ίδια τα ταμεία εγγυώνται την τελική 
καταβολή των παροχών ή τον κίνδυνο φέρει ο ίδιος ο ασφαλισμένος)· 
• Είδος κινδύνου: πρέπει να γίνει διάκριση μεταξύ των τεχνικών κινδύνων (κίνδυνοι στο 
επίπεδο των συνταξιοδοτικών υποχρεώσεων, ιδιαίτερα αναλογιστικοί υπολογισμοί και 
σχετικές προβολές) και μεταξύ των χρηματοδοτικών κινδύνων (κίνδυνοι επί των 
περιουσιακών στοιχείων που καλύπτουν τις συνταξιοδοτικές υποχρεώσεις, που συνδέονται 
ιδιαίτερα με τις τοποθετήσεις και την εξέλιξη των επιτοκίων και του πληθωρισμού)· 
• Είδος διαχείρισης των περιουσιακών στοιχείων του συνταξιοδοτικού ταμείου: πρέπει να γίνει 
διάκριση της αυτοδιαχείρισης (όταν ο οργανισμός αναλαμβάνει ο ίδιος τη διαχείριση των 
περιουσιακών του στοιχείων και των συνταξιοδοτικών υποχρεώσεων) από την απλή 
χρηματοδοτική διαχείριση 28 κοα τη χρηματοδοτική δραστηριότητα σε συνδυασμό με 
εγγύηση29 ; 
• δικαιώματα των ασφαλισμένων σε περίπτωση αφερεγγυότητας: πρέπει να γίνει διάκριση 
μεταξύ των συνταξιοδοτικών ταμείων έναντι των οποίων οι μελλοντικοί συνταξιούχοι είναι 
οι μόνοι πιστωτές και μεταξύ των εταιρειών ασφαλειών ζωής έναντι των οποίων οι 
μελλοντικοί συνταξιούχοι δεν είναι παρά πιστωτές, πλην όμως όχι οι μόνοι, η σειρά των 
οποίων καθορίζεται από την εθνική νομοθεσία. 
Δραστηριότητα που ασκείται από ασφαλιστική επιχείρηση σύμφωνα με το άρθρο 1, παράγραφος 2 
σημείο γ) της οδηγίας 79/267/ΕΟΚ. 
Δραστηριότητα που ασκείται από ασφαλιστική επιχείρηση σύμφωνα με το άρθρο 1, παράγραφος 2 
σημείο δ) της οδηγίας 79/267/ΕΟΚ 
30 
2.2.5 Ένα νέο πλαίσιο 
43. Η απόσυρση της οδηγίας που πρότεινε η Επιτροπή το 1991 και τροποποιήθηκε το 199330 
και τα προβλήματα που συνδέονται με την ανακοίνωση του 1994 31 δείχνουν τις 
δυσκολίες που υπάρχουν για την αναζήτηση συμφωνίας μεταξύ των κρατών μελών 
σχετικά με την προσαρμογή του εποπτικού ελέγχου των συνταξιοδοτικών ταμείων στις 
αρχές της εσωτερικής αγοράς. Ωστόσο, η Επιτροπή θεωρεί, βάσει των απαντήσεων στο 
Πράσινο Βιβλίο και των διαβουλεύσεων που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο δράσης 
για τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, κατάλληλο να αναλάβει εκ νέου πρωτοβουλία 
προς την κατεύθυνση αυτή. 
44. Χωρίς να θίγονται οι κεντρικοί στόχοι της ελευθερίας των επενδύσεων και της 
διαχείρισης, η νέα αυτή πρωτοβουλία θα πρέπει να διαφέρει από τις προηγούμενες 
προτάσεις σε πολλά σημεία. Βασιζόμενη στα συμπεράσματα της διαβούλευσης, η νέα 
πρόταση θα δίνει ιδιαίτερη σημασία στην ασφάλεια των ταμείων και στην τήρηση 
θεμελιωδών εποπτικών απαιτήσεων. Δεν θα δίνει αποκλειστικό βάρος στην τοποθέτηση 
των περιουσιακών στοιχείων, θα λαμβάνει περισσότερο υπόψη τους περιορισμούς που 
συνδέονται με το παθητικό ισολογισμού των συνταξιοδοτικών ταμείων και την 
αναγκαιότητα να μην εισάγεται νόθευση του ανταγωνισμού μεταξύ των κυριοτέρων 
φορέων που δραστηριοποιούνται στον τομέα των επικουρικών συντάξεων του δεύτερου 
πυλώνα. Τέλος, η εν λόγω πρόταση θα πρέπει να είναι πιο φιλόδοξη και να αποτελεί ένα 
πρώτο βήμα προς την συγκέντρωση των απαραίτητων προϋποθέσεων για την 
διασυνοριακή ασφάλιση. Η πιθανή εμφάνιση, προσεχώς, διεθνικών προϊόντων απαιτεί 
την ανάπτυξη της συνεργασίας των εθνικών αρχών εποπτείας των συνταξιοδοτικών 
ταμείων στην ΕΕ. Στο πλαίσιο αυτό ενδείκνυται η εξέταση, στο προσεχές μέλλον, των 
συγκεκριμένων όρων της συνεργασίας αυτής. 
45. Μια ενδεχόμενη πρόταση οδηγίας θα εντάσσεται, επιπλέον, σε ένα πλαίσιο τελείως 
διαφορετικό από εκείνο του 1991. Εκτός από το ευρώ, που προσφέρει μεγαλύτερη 
ασφάλεια και περισσότερες δυνατότητες επένδυσης στα συνταξιοδοτικά ταμεία, υπάρχει 
συμφωνία ως προς την αναγκαιότητα μεταρρύθμισης των συνταξιοδοτικών συστημάτων 
ώστε να αντιμετωπισθούν οι δημοσιονομικές και δημογραφικές προοπτικές που 
συνοψίζονται στο πρώτο κεφάλαιο του Πράσινου Βιβλίου. Οι προοπτικές αυτές 
επιβάλλουν στο σύνολο των δημόσιων αρχών, στα αντίστοιχα πεδία αρμοδιότητας τους, 
να καταβάλουν κάθε προσπάθεια ώστε διασφαλίσουν τη μακρόχρονη χρηματοδοτική 
βιωσιμότητα των συνταξιοδοτικών συστημάτων. Στο πλαίσιο αυτό εγγράφεται η 
δυνατότητα των επικουρικών συστημάτων να αξιοποιήσουν την εσωτερική αγορά και το 
ευρώ. 
91/0 312/04 
94/0 360/08 
31 
3. ΔΙΕΥΚΟΛΥΝΣΗ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ ΤΩΝ 
ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ 
46. Στο κεφάλαιο αυτό εξετάζονται τα προβλήματα που θέτουν τα επικουρικά 
συστήματα που συνδέονται με την απασχόληση ενόψει της ελεύθερης κυκλοφορίας 
στην Ένωση 
47. Η κινητικότητα των εργαζομένων, θεμελιώδης αρχή της Ενιαίας Αγοράς, αποκτά, 
δυνητικά, μεγαλύτερη σπουδαιότητα με την υλοποίηση της Οικονομικής και 
Νομισματικής Ένωσης. Η Ευρώπη διαθέτει πλέον κοινοτικούς κανόνες που συντονίζουν 
αποτελεσματικά, για τους διακινούμενους εργαζόμενους, τα συνταξιοδοτικά καθεστώτα 
του πρώτου πυλώνα. Οι κανόνες αυτοί επέτρεψαν σε εκατομμύρια ευρωπαίους 
εργαζόμενους να μετακινηθούν στο εσωτερικό της Ένωσης για κάποιο τμήμα ή για 
ολόκληρη την επαγγελματική τους σταδιοδρομία, γνωρίζοντας ότι θα επωφεληθούν από 
τις συνταξιοδοτικές παροχές οι οποίες βασίζονται στη συσσώρευση του χρόνου 
εργασίας τους στην Ένωση. Αντίθετα, η απουσία ενός τέτοιου συστήματος συντονισμού 
για τις επικουρικές συντάξεις αποτελεί πραγματικό φραγμό στην ελεύθερη διακίνηση 
των εργαζομένων εκείνων που καλύπτονται από τέτοιου είδους καθεστώτα. Ο φραγμός 
αυτός θα επηρεάσει όλο και περισσότερο τα άτομα και θα περιορίσει τις δυνατότητες 
κυκλοφορίας του εργατικού δυναμικού εάν τα κράτη μέλη επιλέξουν να στηριχθούν 
περισσότερο στα επικουρικά συστήματα. 
48. Σε αρκετά Ευρωπαϊκά Συμβούλια υπογραμμίστηκε η μεγάλη σημασία της δημιουργίας 
στα κράτη μέλη συνθηκών που να ευνοούν την ύπαρξη εργατικού δυναμικού με καλή 
ικανότητα προσαρμογής καθώς και την ανάπτυξη εύκαμπτων αγορών εργασίας, ώστε να 
είναι σε θέση να ανταποκρίνονται στις οικονομικές μεταλλαγές. Ωστόσο, ορισμένα 
προβλήματα σχετικά με τις επικουρικές συντάξεις συνιστούν πραγματικά εμπόδια στην 
ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων και στην ικανότητα προσαρμογής τους. Για να 
επιτευχθούν οι στόχοι της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για την Απασχόληση απαιτείται η 
δραστήρια παρέμβαση των κρατών μελών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. 
3.1 Γενικές παρατηρήσεις 
49. Το άρθρο 42 της συνθήκης των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων προβλέπει ότι το Συμβούλιο, 
προτάσσει της Επιτροπής, λαμβάνει ομοφώνως στον τομέα της κοινωνικής ασφαλίσεων 
τα αναγκαία μέτρα για την εγκαθίδρυση της ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων. 
50. Στη βάση αυτή, η Κοινότητα εξέδωσε νομοθετικές πράξεις (Κανονισμοί ΕΟΚ 1408/71 
και 574/72)32 με στόχο την άρση των εμποδίων στην κινητικότητα των εργαζομένων 
στον τομέα των υποχρεωτικών δημόσιων συστημάτων. Η νομοθεσία αυτή δεν θίγει την 
ελευθερία των κρατών μελών να καθορίσουν την οργάνωση των δημόσιων 
συνταξιοδοτικών τους συστημάτων, αλλά αποβλέπει στο να εξασφαλιστεί ότι δεν 
εμποδίζεται η δυνατότητα ενός εργαζομένου να μετακινείται στην Ένωση από 
συνταξιοδοτική άποψη (και όσον αφορά τα δικαιώματα κοινωνικής προστασίας), εξ 
αιτίας του γεγονότος της μετάβασης του από ένα κράτος μέλος σε κάποιο άλλο. 
Οι νεώτερες εκδόσεις των εν λόγω κανονισμών δημοσιεύονται στην ΕΕ ί 28 της 30.01.1997. 
Μετά την επέκταση του πεδίου εφαρμογής στους ανεξάρτητους εργαζόμενους, απαιτείται η 
συμπληρωματική νομική βάση του άρθρου 308. 
32 
51. Οι κοινοτικοί αυτοί κανονισμοί ωστόσο δεν εφαρμόζονται για τα επικουρικά 
συνταξιοδοτικά συστήματα. 
52. Ως προς το θέμα αυτό, μετά την ανακοίνωση προς το Συμβούλιο τον Ιούλιο του 1991 η 
Επιτροπή εξέτασε τα θέματα αυτά και καθόρισε τις κατευθυντήριες γραμμές που πρέπει 
να πλαισιώσουν τις μελλοντικές δράσεις της στον εν λόγω τομέα. Δίνοντας έμφαση στον 
θετικό ρόλο που διαδραματίζουν οι επικουρικές συντάξεις στην κοινωνική προστασία 
των εργαζομένων. Επισημαίνει επίσης διάφορα εμπόδια στην ελεύθερη κυκλοφορία των 
εργαζομένων και συνεπώς στην ολοκλήρωση της Ενιαίας Αγοράς. 
53. Η Συνθήκη απαιτεί την εξάλειψη οποιασδήποτε διάκρισης που βασίζεται στην 
εθνικότητα, αλλά και την κατάργηση όλων των εθνικών μέτρων που μπορούν να 
παρεμποδίσουν ή να αποτρέψουν την άσκηση από τους εργαζομένους των θεμελιωδών 
ελευθεριών τις οποίες εγγυάται η Συνθήκη και έχει επιβεβαιώσει σχετικά το Δικαστήριο 
των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων σε πολλές υποθέσεις33. Κατά συνέπεια, απαιτείται η λήψη 
μέτρων για την άρση των εμποδίων αυτών και για τη διευκόλυνση της διασυνοριακής 
κινητικότητας των εργαζομένων, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη τα χαρακτηριστικά 
των συστημάτων επικουρικής συνταξιοδότησης. 
54. Στο Πράσινο Βιβλίο για τις επικουρικές συντάξεις στην Ενιαία Αγορά, η Επιτροπή θέτει 
ορισμένα ερωτήματα προς όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη (κυβερνήσεις, κοινωνικούς 
εταίρους και εκπροσώπους των επικουρικών συστημάτων ιδιαίτερα) ώστε να εμβαθυνθεί 
η ανάλυση των προβλημάτων που υπάρχουν ακόμα ως προς την ελεύθερη κυκλοφορία. 
Αναφέρονται ειδικότερα οι μακρές περίοδοι άσκησης, οι δυσκολίες μεταβίβασης των 
κεκτημένων δικαιωμάτων και τα φορολογικά προβλήματα που συνδέονται με την 
απόκτηση δικαιωμάτων σε περισσότερα από ένα κράτη μέλη. 
3.2 Αποτελέσματα των διαβουλεύσεων για το Πράσινο Βιβλίο 
55. Στον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης, ο κανονισμός 1408/71 επέτρεψε τον συντονισμό 
των συνταξιοδοτικών συστημάτων των μισθωτών, των ανεξάρτητων εργαζομένων και 
των μελών των οικογενειών τους. Οι διαφορές των εθνικών συστημάτων επέτρεπαν 
συντονισμό μόνο και όχι εναρμόνιση. Μια ανάλογη προσέγγιση συντονισμού και όχι 
εναρμόνισης θα ήταν κατάλληλη και για τα επικουρικά συστήματα. 
56. Από την υποδοχή του Πράσινου Βιβλίου φαίνεται ότι υπάρχει ευρεία συμφωνία ως προς 
τη μέθοδο που προτείνει η Επιτροπή για την κατάργηση των εμποδίων στην ελεύθερη 
κυκλοφορία στον τομέα των επικουρικών συντάξεων. Η εν λόγω κατάργηση πρέπει να 
είναι σταδιακή και, συνεπώς η οδηγία 98/99/ΕΚ που εγκρίθηκε στις 29 Ιουνίου 1998 
πρέπει να αποτελέσει τη βάση οποιασδήποτε μεταγενέστερης δράσης. Η οδηγία 
αντιπροσωπεύει ένα πρώτο βήμα προς την κατάργηση των εμποδίων στην ελεύθερη 
κυκλοφορία των εργαζομένων. Χάρη στην οδηγία, οι αποσπασμένοι εργαζόμενοι έχουν 
πλέον τη δυνατότητα να συνεχίσουν να συνεισφέρουν στο συνταξιοδοτικό σύστημα στο 
οποίο είναι ασφαλισμένοι στο κράτος μέλος καταγωγής τους. 
Βλ. υπόθεση 0-279/93, ΡίηΕηζαιτιΙ Κό1η-Α1ΐ5ΐ3άΙ ν. 8οΗαηΐ3θΗΰΓ, απόφαση της 14 Φεβρουαρίου 1995, 
ΕΟΚ ρ 1-225· υπόθεση 0-19/92, Κτειίδ, απόφαση της 31 Μαρτίου 1993, ΕΟΚ. ρ.Ι-1663 ; Άΐϊαίτβ Ο-
80/94, \νίε1οοκχ, υπόθεση της 11 Αυγούστου 1995, ΕΟΚ. ρ-Ι2493 ; υπόθεση Ο-107/94, ΑδδοΙιβΓ, 
υπόθεση της 27 Ιουνίου 1996, ΕΟΚ. ρΙ-3089. 
33 
57. Μολονότι η πλειονότητα των κρατών μελών θεωρεί ότι, σήμερα, είναι ακόμη πρόωρο να 
ληφθούν νέα νομοθετικά μέτρα, οι περισσότεροι από τους άλλους φορείς (κοινωνικοί 
εταίροι, συνταξιοδοτικά ταμεία) αναγνωρίζουν ότι τα προβλήματα που έχει καταγράψει 
η Επιτροπή στην ανακοίνωση της το 1991 και στο Πράσινο Βιβλίο για τις επικουρικές 
συντάξεις είναι πραγματικά και ότι παρεμποδίζουν την ελεύθερη κυκλοφορία των 
προσώπων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και η Οικονομική και 
Κοινωνική Επιτροπή αναγνωρίζουν επίσης τη σημασία των προβλημάτων που 
αντιμετώπισαν οι εργαζόμενοι οι οποίοι μετακινούνται στην Ευρωπαϊκή Ένωση και 
θεωρούν ότι η Κοινότητα πρέπει να λάβει νέα μέτρα για την κατάργηση αυτών των 
εμποδίων, που είναι αντίθετα με τις αρχές της Ενιαίας Αγοράς. 
58. Αναφέρθηκε επίσης ότι, πριν αναλάβει δράση προς την κατεύθυνση αυτή, η Επιτροπή 
πρέπει να εξετάσει τον τρόπο προσέγγισης ορισμένων θεμάτων όπως τη δυνατότητα 
μεταβίβασης των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων, τη διάρκεια των περιόδων άσκησης και 
τα προβλήματα διπλής φορολογίας. 
59. Η διασυνοριακή ασφάλιση, τουλάχιστον για ορισμένες κατηγορίες διακινούμενων 
εργαζομένων, που μετακινούνται για σύντομη περίοδο από το ένα κράτος στο άλλο, θα 
μπορούσε να είναι χρήσιμη ώστε να αποφεύγονται αλλαγές από το ένα σύστημα στο 
άλλο καθώς και απώλειες σε ότι αφορά τα συνταξιοδοτικά δικαιώματα. Όμως, η 
διασυνοριακή ασφάλιση των εργαζομένων είναι πολύ δύσκολο να υλοποιηθεί. Εκτός από 
την εναρμόνιση των εποπτικών κανόνων που αναφέρθηκε στο προηγούμενο κεφάλαιο 
πρέπει να προηγηθούν η αμοιβαία αναγνώριση των σχετικών εθνικών φορολογικών 
διατάξεων και ορισμένες τροποποιήσεις των εθνικών νομοθεσιών που διέπουν τους 
όρους εργασίας. Ωστόσο, η διασυνοριακή ασφάλιση θα διευκόλυνε σε μεγάλο βαθμό την 
κινητικότητα των εργαζομένων στην Ένωση ενώ την επιθυμούν και οι εκπρόσωποι των 
επιχειρήσεων. Συνεπώς, πρέπει να αποτελέσει μέσομακροπρόθεσμο στόχο για την 
Ευρωπαϊκή Ένωση. 
60. Η πρόταση της ομάδας υψηλού επιπέδου για την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων 
να δημιουργηθεί ένα φόρουμ για τις συντάξεις έτυχε γενικά θετικής αντιμετώπισης από 
τους κοινωνικούς εταίρους, αλλά όχι από τους εκπροσώπους των εθνικών κυβερνήσεων, 
που θα προτιμούσαν να χρησιμοποιήσει η Επιτροπή τα υπάρχοντα κοινοτικά όργανα, 
όπως την συμβουλευτική επιτροπή για την κοινωνική ασφάλιση των διακινούμενων 
εργαζομένων. Την ίδια άποψη συμμερίζεται η οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή. Το 
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, από την πλευρά του, αντιμετωπίζει θετικά τη δημιουργία του 
φόρουμ. 
34 
3.3 Πιθανές δράσεις 
61. Οι απαντήσεις στο Πράσινο Βιβλίο, οδηγούν στο συμπέρασμα ότι υπάρχουν αρκετοί 
τομείς για μελλοντικές δράσεις. 
• Απαιτούμενες προϋποθέσεις για την απόκτηση δικαιωμάτων επικουρικής 
σύνταξης 
62. Η υποδοχή του Πράσινου Βιβλίου δείχνει επαρκώς ότι δεν υπάρχει κοινή προσέγγιση για 
το θέμα αυτό μεταξύ των κρατών μελών. Σήμερα, φαίνεται πρώιμη η νομοθετική 
ρύθμιση. Ωστόσο, είναι αναμφισβήτητο ότι οι προϋποθέσεις απόκτησης δικαιωμάτων 
μπορούν να αποτελέσουν, γενικά, εμπόδιο στην κινητικότητα του εργατικού δυναμικού. 
63. Η δημιουργία, για τον επόμενο αιώνα, ενός ειδικευμένου εργατικού δυναμικού με 
ικανότητες προσαρμογής αποτελεί κεντρικό στοιχείο της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για 
την Απασχόληση και σημαντικό πολιτικό στόχο της Ένωσης. Οι μακρές δοκιμαστικές 
περίοδοι για τα επικουρικά συστήματα τείνουν να αποτελούν εμπόδιο στη μετακίνηση 
των εργαζομένων στο πλαίσιο των εξελίξεων στην αγορά εργασίας, γεγονός που μπορεί 
να έχει μεγάλη σημασία στις μελλοντικές συνθήκες απασχόλησης. 
64. Μπορεί επίσης να υποστηριχθεί ότι οι υπερβολικά μακρές περίοδοι άσκησης αποτελούν 
έμμεση διάκριση έναντι των εργαζομένων γυναικών, οι οποίες αλλάζουν επάγγελμα και 
διακόπτουν τη σταδιοδρομία τους συχνότερα. Το γεγονός αυτό υπογραμμίστηκε 
επανειλημμένα από τους κοινωνικούς εταίρους και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. 
65. Η Επιτροπή είναι της γνώμης ότι θα έπρεπε να αρχίσουν διαβουλεύσεις με τους 
κοινωνικούς εταίρους σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ώστε να διερευνηθούν τα μέσα για την 
αντιμετώπιση αυτού του εμποδίου στην ελεύθερη κυκλοφορία. 
66. Η Επιτροπή θα μεριμνήσει με ιδιαίτερη προσοχή ώστε να καταργηθούν οι διακρίσεις που 
βασίζονται στη φύλο στον τομέα των επικουρικών συντάξεων. 
• Διασυνοριακή ασφάλιση των εργαζομένων εκτός των αποσπασμένων που 
μετακινούνται για σύντομες περιόδους στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης. 
67. Η οδηγία 98/49/ΕΚ της 29 Ιουνίου 1998 επιτρέπει στους μισθωτούς που αποσπώνται σε 
άλλο κράτος μέλος από τον εργοδότη τους να παραμείνουν ασφαλισμένοι στο 
επικουρικό συνταξιοδοτικό σύστημα του κράτους μέλους όπου εργάζονταν πριν την 
απόσπαση τους. Η δυνατότητα αυτή δεν παρέχεται στους άλλους εργαζόμενους που 
μετακινούνται για σύντομες περιόδους στο εσωτερικό της Ένωσης. Όπως και οι 
αποσπασμένοι, οι εργαζόμενοι αυτοί επιθυμούν να συνεχίσουν να αυξάνονται κανονικά 
τα συνταξιοδοτικά τους δικαιώματα, χωρίς διακοπή, μέχρι την επιστροφή τους στο 
κράτος μέλος προέλευσης. Συνεπώς, θα ήταν προς όφελος τους να μπορούν να 
συνεχίσουν να συνεισφέρουν στο επικουρικό συνταξιοδοτικό σύστημα όπου ήταν 
ασφαλισμένοι στο κράτος αυτό. 
68. Οι παρατηρήσεις που έλαβε η Επιτροπή δείχνουν ότι η διασυνοριακή ασφάλιση που 
προαναφέρθηκε αποτελούσε ένα σημαντικό βήμα προς την άρση των εμποδίων στην 
ελεύθερη κυκλοφορία του εργατικού δυναμικού στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά και ότι η 
υλοποίηση της δεν θα ήταν εύκολη. Για το σκοπό αυτό, θα πρέπει να αρθούν πολλά 
εμπόδια στη συνέχεια της ασφάλισης του εργαζομένου στο αρχικό συνταξιοδοτικό του 
35 
σύστημα. Δεν είναι πάντα εύκολο να εξευρεθεί συμφωνία μεταξύ του εργοδότη του 
κράτους μέλους προέλευσης, του εργοδότη του κράτους μέλους υποδοχής, του 
εργαζομένου και, ενδεχομένως του ενδιαφερόμενου επικουρικού συνταξιοδοτικού 
συστήματος. 
69. Η Επιτροπή θα αρχίσει μελέτη για να εξετάσει σε βάθος τα μέσα για την αντιμετώπιση 
των εμποδίων στη διασυνοριακή ασφάλιση των εργαζομένων αυτών. Μόλις έχει στη 
διάθεση της τα συμπεράσματα της εν λόγω μελέτης, θα λάβει τα απαραίτητα μέτρα. 
• Δυνατότητα μεταφοράς των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων 
70. Η αναγκαιότητα δράσης στον τομέα αυτό υπογραμμίστηκε ιδιαίτερα από τα συνδικάτα 
και τους εκπροσώπους των συνταξιοδοτικών ταμείων. Είναι αναμφισβήτητο ότι ο 
υπολογισμός των ποσών προς μεταφορά που επιβαρύνει τους ασφαλισμένους που 
εγκαταλείπουν ένα σύστημα, και η κατάλληλη διατήρηση των "αδρανών δικαιωμάτων", 
αποτελούν μείζονα εμπόδια για την κινητικότητα των εργαζομένων. 
71. Η μεγάλη ποικιλία των μεθόδων χρηματοδότησης των επικουρικών συντάξεων, των 
μεθόδων αναλογιστικών υπολογισμών των ποσών που πρέπει να φερθούν και των 
φορολογικών συστημάτων καθιστά πιο πολύπλοκες τις μεταφορές δικαιωμάτων από το 
ένα κράτος μέλος στο άλλο. Από τεχνική άποψη, είναι δυνατή σε όλες τις χώρες η 
αποδοχή της μεταφοράς από άλλα κράτη μέλη, πλην όμως τη δυνατότητα αυτή είναι 
κυρίως θεωρητική ή αδύνατη στην πράξη για ορισμένα συστήματα όπως οι λογιστικές 
προβλέψεις ή τα διανεμητικά καθεστώτα, στο πλαίσιο των οποίων δεν υπάρχουν 
χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία που να αντιπροσωπεύουν τις υποχρεώσεις 
καταβολής συντάξεων. Η δυνατότητα μεταφοράς είναι συνεπώς εφικτή μόνο στην 
περίπτωση των κεφαλαιοποιητικών συστημάτων, η φύση των οποίων είναι 
προσαρμοσμένη στη διαδικασία αυτή. 
72. Γενικά, σε κάθε κράτος μέλος υπάρχουν κοινοί αναλογιστικοί κανόνες για τον 
υπολογισμό των ποσών που πρέπει να μεταφερθούν μεταξύ δύο συστημάτων της ίδιας 
φύσης. Αντίθετα, ελλείψει κοινής προσέγγισης στην αντιμετώπιση μεταφορών μεταξύ 
επικουρικών συστημάτων διαφορετικών κρατών μελών, ο εργαζόμενος που διέρχεται τα 
εσωτερικά σύνορα της Ένωσης μειονεκτεί έναντι του εργαζόμενου που αλλάζει 
συνταξιοδοτικό ταμείο στο ίδιο κράτος μέλος. 
73. Ο καθορισμός ενός ελάχιστου κοινού προτύπου για τον υπολογισμό των μεταφερόμενων 
κεφαλαίων για την μετατροπή των μεταφορών αυτών σε μελλοντικές παροχές θα 
μπορούσε να συμβάλει στην μερική επίλυση του προβλήματος. 
74. Στην περίπτωση όπου οι μεταβιβάσεις κεφαλαίων είναι αδύνατες, η διατήρηση των 
κεκτημένων δικαιωμάτων αποτελεί τη μόνη εναλλακτική λύση. Ο κάτοχος αυτών των 
"αδρανών δικαιωμάτων" θα πρέπει τότε να διαθέτει την εγγύηση ότι θα λάβει τη σωστή 
αναλογία των παροχών από το επικουρικό συνταξιοδοτικό σύστημα. Είναι φανερό ότι η 
πραγματοποίηση όλων αυτών των στόχων θα χρειασθεί μεγάλο χρονικό διάστημα. 
75. Η Επιτροπή θα καταβάλει κάθε προσπάθεια, με τη βοήθεια όλων των ενδιαφερόμενων 
μερών (εκπρόσωποι κυβερνήσεων, κοινωνικοί εταίροι και οργανισμοί επικουρικών 
συντάξεων), ώστε να επιλύσει ορισμένα τεχνικά προβλήματα σχετικά με τη μεταφορά 
των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων, όπως: μεταβιβασιμότητα των δικαιωμάτων μεταξύ 
36 
εγκεκριμένων συστημάτων, εναρμόνιση των αναλογιστικών προδιαγραφών και των 
ποσών που μεταβιβάζονται. 
76. Η εργασία αυτή θα τροφοδοτήσει τον προβληματισμό σχετικά με τη σκοπιμότητα 
εκπόνησης ενός νομοθετικού πλαισίου για τη μεταβίβαση των συνταξιοδοτικών 
δικαιωμάτων. 
77. Η Επιτροπή θα συνεχίσει επίσης τις εργασίες της στον τομέα των επικουρικών 
συντάξεων με τη δημοσίευση έκθεσης ανά διετία σχετικά με την κατάσταση στα κράτη 
μέλη. Η έκθεση αυτή θα εκπονείται σε συνεργασία με ένα δίκτυο εθνικών 
εμπειρογνωμόνων υψηλού επιπέδου ειδικευμένων στον τομέα αυτό. 
• Φόρουμ για τις συντάξεις 
78. Η υψηλού επιπέδου ομάδα για την ελεύθερη κυκλοφορία πρότεινε τη δημιουργία ενός 
"φόρουμ για τις συντάξεις". Το φόρουμ αυτό θα μπορούσε να συγκεντρώσει τους 
εκπροσώπους όλων των ενδιαφερόμενων μερών (κυβερνήσεις, κοινωνικοί εταίροι και 
συνταξιοδοτικά ταμεία) με αντικείμενο την εξέταση του τρόπου άρσης των εμποδίων 
στη διασυνοριακή κινητικότητα των εργαζομένων εξ αιτίας των επικουρικών συντάξεων. 
Το φόρουμ αυτό θα μπορούσε επίσης να συνδράμει την Επιτροπή στην αναζήτηση 
λύσεων για τα άλλα προβλήματα που προέκυψαν και να αναλάβει την παρακολούθηση 
της ισχύουσας κοινοτικής νομοθεσίας. 
79. Η Επιτροπή στηρίζει την ιδέα αυτή και ως εκ τούτου αποφάσισε να.συγκαλέσει ένα 
φόρουμ για τις συντάξεις, το οποίο θα συνεδριάζει δύο φορές ετησίως και θα απαρτίζεται 
από εκπροσώπους κυβερνήσεων, κοινωνικών εταίρων, συνταξιοδοτικών ταμείων και, 
εφόσον είναι αναγκαίο, άλλων φορέων που δραστηριοποιούνται στον εν λόγω τομέα. 
37 
4. ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΛΥΤΕΡΟ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟ ΤΩΝ ΕΘΝΙΚΩΝ 
ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ 
80. Το Πράσινο Βιβλίο για τις επικουρικές συντάξεις αναφερόταν τόσο στα συστήματα 
του δεύτερου όσο και του τρίτου πυλώνα. Εξάλλου, στην πράξη, τα θεμελιώδη 
σχετικά φορολογικά προβλήματα είναι παρόμοια. Ωστόσο, για πρακτικούς λόγους, 
το πρώτο στάδιο μιας κοινοτικής δράσης θα μπορούσε να καλύπτει την φορολογική 
μεταχείριση των διασυνοριακών συνεισφορών που καταβάλλονται από τους 
μετανάστες εργαζόμενους σε συστήματα που υπάγονται μόνο στο δεύτερο πυλώνα. 
4.1 Αποτελέσματα των διαβουλεύσεων για το Πράσινο Βιβλίο 
81. Οι διαφορές, η πολυπλοκότητα και ο ιδιαίτερος χαρακτήρας των εθνικών φορολογικών 
νομοθεσιών που έχουν εγκριθεί εντοπίστηκαν ως σοβαρά εμπόδια στην ελεύθερη 
κυκλοφορία των προσώπων και την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών στους τομείς των 
επικουρικών συντάξεων και των ασφαλειών ζωής. Τα προβλήματα συνδέονται κυρίως με 
το γενικό θέμα του τρόπου με τον οποίο πρέπει να αντιμετωπισθούν οι διασυνοριακές 
πληρωμές που καταβάλλονται σε συνταξιοδοτικά ταμεία ή επιχειρήσεις ασφαλειών ζωής 
και με το γεγονός ότι οι μετανάστες εργαζόμενοι αντιμετωπίζουν δύο ή και περισσότερα, 
συνταξιοδοτικά και φορολογικά συστήματα που δεν είναι πάντοτε συμβιβάσιμα. 
Πλαίσιο 11: 
Περίληψη των προβλημάτων που απορρέουν από ετερογενή φορολογικά συστήματα 
Σε διάφορα κράτη μέλη, η φορολογική μεταχείριση των συμβάσεων επικουρικής σύνταξης 
και των συμβάσεων ασφαλειών ζωής που έχουν συναφθεί με οργανισμούς που δεν είναι 
εγκατεστημένοι στη χώρα, είναι λιγότερο ευνοϊκοί απ' ότι για τις συμβάσεις που έχουν 
συναφθεί με παροχείς οι οποίοι είναι εγκατεστημένοι στη χώρα. Γενικά, δεν υπάρχει 
αμοιβαία αναγνώριση. Συνεπώς, είναι σπάνιο ένα συνταξιοδοτικό σύστημα εγκεκριμένο σε 
ένα κράτος μέλος να πληροί τις φορολογικές προϋποθέσεις που επιβάλλονται στα 
συστήματα του κράτους μέλους υποδοχής. Έτσι, τα πρόσωπα που επιθυμούν να 
συμπληρώσουν τη σύνταξη τους και να επιτύχουν φορολογικές ελαφρύνσεις είναι 
υποχρεωμένα, ακόμα στην πράξη, να αγοράζουν μόνο προϊόντα που προτείνονται από 
εθνικούς παροχείς υπηρεσιών. Προκειμένου να ανταγωνισθούν αυτούς τους φορείς στην 
εθνική τους αγορά, οι ξένοι οργανισμοί επικουρικών συντάξεων και προϊόντων ασφαλειών 
ζωής πρέπει να εγκατασταθούν στη χώρα. Το γεγονός αυτό εμποδίζει την ελεύθερη παροχή 
υπηρεσιών και περιορίζει την επιλογή των καταναλωτών. 
Ένας διακινούμενος εργαζόμενος στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης συχνά δεν θα είχε 
τη δυνατότητα να διατηρήσει μια σύμβαση που έχει συνάψει στο κράτος μέλος προέλευσης 
του, γιατί το κράτος μέλος υποδοχής δεν του επιτρέπει να εκπέσει τα ασφάλιστρα ή 
φορολογεί τις εισφορές που καταβάλλονται από τον εργοδότη, ενώ δεν θα τις φορολογούσε 
αν είχαν καταβληθεί σε τοπικό οργανισμό. 
38 
Το σοβαρότερο πρόβλημα εντοπίστηκε όταν ένα πρόσωπο εγκαταλείπει ένα κράτος μέλος 
που εφαρμόζει το σύστημα ΕΕΤ (απαλλαγή για τις συνεισφορές, για την αύξηση της 
ασφάλειας, φορολόγηση των παροχών) για να μεταβεί σε ένα κράτος μέλος που εφαρμόζει 
το σύστημα ΤΕΕ (φορολόγηση, των εισφορών, απαλλαγή για την αύξηση της ασφάλισης και 
για τις παροχές) ή το αντίθετο. Αυτή η διαφορά των συστημάτων μπορεί να οδηγήσει σε 
καταστάσεις διπλού αφορολόγητου (έκπτωση για τις εισφορές και μη φορολόγηση των 
παροχών) ή διπλής φορολόγησης (φορολογούνται και οι εισφορές και οι παροχές). 
Κατά τις διαβουλεύσεις, ορισμένοι θεώρησαν ότι το σύστημα ΕΕΤ είναι το καταλληλότερο, 
και θα πρέπει να γενικευθεί μακροπρόθεσμα. Έχει ως πλεονέκτημα ότι δεν καταβάλλεται 
κανένας φόρος επί των αβέβαιων μελλοντικών παροχών, αφού η παροχή δεν μπορεί να 
κληρονομηθεί και ως δικαιούχος μπορεί να αποβιώσει πριν από τη συνταξιοδότηση (στην 
περίπτωση αυτή, σε ένα καθεστώς ΤΕΕ, ο δικαιούχος θα είχε καταβάλει τη φορολογία μέσω 
των εισφορών για παροχές που δεν θα λάβει ποτέ). 
1 Τα συνταξιοδοτικά ταμεία και οι επιχειρήσεις ασφαλειών ζωής μπορεί επίσης να 
αντιμετωπίσουν φορολογικά εμπόδια, ιδιαίτερα όταν πραγματοποιούν διασυνοριακές 
επενδύσεις. Ορισμένα εμπόδια απορρέουν από το γεγονός ότι τα συνταξιοδοτικά ταμεία 
απαλλάσσονται συχνά από τη φορολογία. Ένα από τα παραδείγματα που αναφέρονται στις 
παρατηρήσεις για το Πράσινο Βιβλίο αφορούσε την φορολόγηση από ένα συγκεκριμένο 
κράτος μέλος των υπεραξιών κεφαλαίου που είχαν πραγματοποιήσει οργανισμοί μη 
εγκατεστημένοι στη χώρα για περιουσιακά στοιχεία που είχαν αποκτηθεί ή διαπραγματευθεί 
στη χώρα αυτή, ενώ για τα συνταξιοδοτικά ταμεία που είναι εγκατεστημένα στη χώρα αυτή 
ίσχυε απαλλαγή. Το γεγονός αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη νόθευση της τοποθέτησης των 
περιουσιακών στοιχείων στην ενιαία αγορά. Σε ότι αφορά τη συσσώρευση των παροχών 
συνταξιοδότησης, ορισμένες φορές οι φορολογικές ελαφρύνσεις παρέχονται μόνο για 
εγχώριες τοποθετήσεις. 
1 Τα προβλήματα αυτά επιδεινώνονται φυσικά σε καταστάσεις όπου σχετίζονται 
περισσότερες από δύο χώρες. Αυτό μπορεί να συμβαίνει, για παράδειγμα, όταν ένας 
διακινούμενος εργαζόμενος απασχολείται σε επιχείρηση εγκατεστημένη σε άλλο κράτος 
μέλος και εισφέρει σε επικουρικό συνταξιοδοτικό ταμείο εγκατεστημένο σε τρίτο κράτος 
μέλος. Για το λόγο αυτό, ορισμένοι ενδιαφερόμενοι υπογράμμισαν την αναγκαιότητα 
αναζήτησης λύσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, καθορίζοντας ιδιαίτερα ένα πρόγραμμα 
συνταξιοδότησης για το οποίο θα ίσχυαν οι ίδιες φορολογικές ελαφρύνσεις σε όλα τα κράτη 
μέλη. Κατά την άποψη τους, κάτι τέτοιο θα οδηγούσε στην δημιουργία πραγματικά 
πανευρωπαϊκών συνταξιοδοτικών ταμείων, που θα μπορούσαν να δραστηριοποιούνται χωρίς 
φορολογικά εμπόδια σε ευρωπαϊκό επίπεδο και να πραγματοποιούν έτσι τις σχετικές 
οικονομίες κλίμακας. 
82. Οι διαβουλεύσεις αφορούσαν επίσης τα μέσα για την επίλυση αυτών των προβλημάτων. 
Ορισμένοι θεωρούν ότι η Επιτροπή έπρεπε να εκπονήσει κατευθυντήριες γραμμές 
βασισμένες στις αρχές και τις πρακτικές που περιλαμβάνονται σε ορισμένες υπάρχουσες 
διμερείς συμφωνίες. Υπογραμμίστηκε κατά τη διάρκεια των συζητήσεων ότι είναι 
ευκολότερο να επέλθει συνεννόηση για μη περιοριστικά μέτρα, αλλά ότι η πρακτική 
χρησιμότητα τους θα μπορούσε να αποδειχθεί περιορισμένη. Ένα από τα πλεονεκτήματα 
των διμερών συμβάσεων διπλής φορολόγησης είναι ότι μπορεί να είναι "κατά 
παραγγελία" ανάλογα με τα χαρακτηριστικά των συνταξιοδοτικών συστημάτων των 
ενδιαφερομένων χωρών. Αντίθετα, η επαναδιαπραγμάτευση από τα κράτη, μέλη 105 
περίπου συμβάσεων 34 θα αντιπροσώπευε μια ιδιαίτερα πολύπλοκη και μακρόχρονη 
διαδικασία, χωρίς να διασφαλίσει παράλληλα την ίση μεταχείριση και το ότι δεν θα 
Στην Ένωση, οι πιθανές διμερείς σχέσεις των κρατών μελών ανέρχονται σε 1.05, από τις οποίες οι 
98 καλύπτονται σήμερα από διμερή ή πολυμερή σύμβαση διπλής φορολόγησης, ένας μικρός δε 
αριθμός περιλαμβάνει ήδη και διατάξεις για θέματα επικουρικών συντάξεων. Σε μια Ένωση με 20 
μέλη, ο αριθμός των πιθανών διμερών σχέσεων θα ανερχόταν σε 190. 
39 
γίνονταν διακρίσεις. Η άμεση πρακτική αξία των εν λόγω κατευθυντήριων γραμμών ίσως 
ήταν περιορισμένη, δεδομένου ότι θα χρειασθούν δεκαετίες για να ενσωματωθούν στις 
ισχύουσες διμερείς συμβάσεις. 
83. Άλλα ενδιαφερόμενα μέρη έχουν τη γνώμη ότι την λογικότερη λύση θα αποτελούσε μια 
κοινοτική νομοθετική πράξη. Η αμοιβαία αναγνώριση των συνταξιοδοτικών 
συστημάτων, των μέτρων για την αποφυγή της διπλής φορολόγησης, και άλλων μέτρων 
για τη διασφάλιση του σωστού επιπέδου φορολόγησης, ενός αποτελεσματικού 
συστήματος ανταλλαγών πληροφοριών και ενός αποτελεσματικού συστήματος 
αμοιβαίας συνδρομής σε θέματα επιστροφών προτάθηκαν ως στοιχεία μιας ενδεχόμενης 
νομοθετικής πρωτοβουλίας. Οι ενδιαφερόμενοι υπογράμμισαν ότι περιοριστικά 
νομοθετικά μέτρα όπως μια πολυμερής σύμβαση ή μια οδηγία, θα διασφάλιζαν την 
ασφάλεια του δικαίου και θα εγκαθίδρυαν ίσους όρους ανταγωνισμού για όλους. 
4.2 Πιθανές δράσεις 
84. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τους εργαζόμενους που μετακινούνται από το ένα κράτος 
μέλος σε άλλο, οι οποίοι κινδυνεύουν να χάσουν τα κεκτημένα τους δικαιώματα στο 
κράτος μέλος όπου έχει ήδη κατοχυρωθεί σύνταξη. Σήμερα, δεν υπάρχει κοινοτική 
νομοθεσία που να διέπει τη δυνατότητα φορολόγησης των συνταξιοδοτικών παροχών ή 
την φορολογική αντιμετώπιση της μεταφοράς συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων στο 
πλαίσιο προηγούμενου συνταξιοδοτικού συστήματος. Ωστόσο, τα κράτη μέλη πρέπει να 
διασφαλίσουν ότι οι εργαζόμενοι που ασκούν τα δικαιώματα τους σχετικά με την 
ελεύθερη κυκλοφορία δεν αντιμετωπίζουν περιορισμούς ή διακρίσεις σύμφωνα με τα 
άρθρα 48 και 52 και τον κανονισμό 1612/6835. 
85. Αν και έχει ιδιαίτερη σημασία ένας εργαζόμενος ή ένας συνταξιούχος που μετακινούνται 
να μην αποφεύγει τελείως την φορολόγηση, τα κράτη μέλη θα πρέπει επίσης να 
μεριμνούν ώστε οι διακινούμενοι εργαζόμενοι να μην φορολογούνται δύο φορές. 
Σήμερα, οι περισσότερες από τις συμβάσεις διπλής φορολόγησης περιέχουν διατάξεις 
προς την κατεύθυνση αυτή, οι οποίες συχνά βασίζονται στο άρθρο 18 της τυποποιημένης 
σύμβασης του ΟΟΣΑ για τη φορολόγηση των εισοδημάτων και του κεφαλαίου, που 
αναγνωρίζει το δικαίωμα φορολόγησης στη χώρα διαμονής. Ελλείψει διμερούς 
σύμβασης, ο τρόπος με τον οποίο αποφεύγεται η διπλή φορολόγηση εξαρτάται από τις 
εθνικές νομοθεσίες των ενδιαφερομένων κρατών μελών 
86. Σε δήλωση στα πρακτικά του Συμβουλίου ΕΟΟΡΙΝ της 1ης Δεκεμβρίου 1997, η 
Επιτροπή ανέλαβε να μελετήσει τη φορολόγηση των συμβάσεων ασφαλειών ζωής και 
των επικουρικών συντάξεων με τη συνεργασία της ομάδας φορολογικής πολιτικής, 
ενόψει της ενδεχόμενης εκπόνησης πρότασης οδηγίας. Τελικός στόχος της εργασίας 
αυτής είναι να διασφαλίσει στην πράξη την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων 
μισθωτών και ανεξάρτητων (άρθρα 48 και 52 της συνθήκης ΕΚ) και την ελευθερία 
παροχής υπηρεσιών (άρθρο 59 της συνθήκης ΕΚ), όπως προβλέπεται επίσης από την 
τρίτη οδηγία για τις ασφάλειες ζωής 94/96/ΕΚ. Η εργασία αυτή έχει ήδη ξεκινήσει. 
Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1612/68 του Συμβουλίου της 15ης Οκτωβρίου 1968 περί της ελεύθερης 
κυκλοφορίας των εργαζομένων στο εσωτερικό της Κοινότητας, ΕΕ ί 257, 19.10.1968 σ2-12. 
40 
• Αρχές για μια συντονισμένη προσέγγιση 
87. Η Επιτροπή θεωρεί ότι η πείρα από το Πράσινο Βιβλίο για τις επικουρικές συντάξεις, οι 
αντιδράσεις από τη δημοσίευση του και οι ακροάσεις που ακολούθησαν έδειξαν την 
ύπαρξη, γενικά, ευρείας συναίνεσης σχετικά με την αναγκαιότητα συντονισμένης 
δράσης, κατά στάδια. Αφού εξέτασε τα αποτελέσματα των διαβουλεύσεων, η Επιτροπή 
θεωρεί ότι η προσέγγιση αυτή πρέπει να βασίζεται στις ακόλουθες αρχές: 
στόχος δεν είναι η εναρμόνιση των εθνικών συστημάτων φορολόγησης των 
ασφαλειών ζωής και των επικουρικών συντάξεων. Η συντονισμένη προσέγγιση θα 
είναι προσαρμοσμένη στις διαφορές των υπαρχουσών νομοθεσιών στα κράτη μέλη. 
Η προσέγγιση αυτή ακολουθήθηκε με επιτυχία στον τομέα της κοινωνικής 
ασφάλισης με τον κανονισμό 1408/71 · 
η ελεύθερη παροχή υπηρεσιών και η ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων δεν 
πρέπει να εμποδίζονται από άδικη φορολογική μεταχείριση των διασυνοριακών 
συμβάσεων επικουρικών συντάξεων και ασφαλειών ζωής· 
κάθε συντονισμένη προσέγγιση πρέπει να επιτρέπει και να συνδράμει τα κράτη μέλη 
στη διατήρηση των φορολογικών εσόδων που προβλέπονται από τη φορολογική τους 
νομοθεσία. Η προσέγγιση αυτή πρέπει να καταλήγει σε ένα πρακτικά εφαρμόσιμο 
σύστημα, που να πείθει τους φορολογούμενους ότι πρέπει να τηρούν τις φορολογικές 
τους υποχρεώσεις τις οποίες δεν θα μπορούν να αποφεύγουν, ανεξάρτητα από τον 
τόπο όπου διαμένουν ή τοποθετούν τα περιουσιακά τους στοιχεία·. 
• Επίδραση της νομολογίας του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
88. Σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, οι 
περιορισμοί που είναι αποτέλεσμα αδικαιολόγητων διαφορών στη φορολογική 
μεταχείριση των διασυνοριακών συντάξεων και προϊόντων ασφαλειών ζωής είναι 
αντίθετοι με τη συνθήκη ΕΚ, και ιδιαίτερα τα άρθρα 48, 52, 59 και 73β. Στην απόφαση 
8&ΓΙΓ36, το Δικαστήριο θεώρησε ότι οι κανόνες που περιέχουν διαφορές στην φορολογική 
αντιμετώπιση των ξένων ασφαλειών οι οποίες είναι πιθανόν να αποτρέψουν ορισμένους 
από τη σύναψη ασφαλιστικών συμβάσεων με ασφαλιστές εγκατεστημένους σε άλλα 
κράτη μέλη, ήταν κατ' αρχάς αντίθετοι με το άρθρο 59 της συνθήκης. Το Δικαστήριο, 
εξάλλου, απέρριψε κατηγορηματικά τα επιχειρήματα που προτάθηκαν για να 
δικαιολογήσουν τον περιορισμό αυτό και ιδιαίτερα το επιχείρημα της φορολογικής 
συνέπειας. Πρέπει συνεπώς να σημειωθεί ότι σε καμία περίπτωση, μετά την απόφαση 
ΒαοΗηι&ηη37, το Δικαστήριο δεν δέχθηκε τη δικαιολογία αυτή στον τομέα της 
φορολογικής πολιτικής. 
Υπόθεση Ο-118/96 {1998} ΕΟΚ 1-1897. 
Υπόθεση Ο-204/90 {1992} ΕΟΚ. 1-249. Το Δικαστήριο θεώρησε ότι η άρνηση του Βελγίου να 
επιτρέψει την έκπτωση των ασφάλιστρων για σύνταξη και ασφάλεια ζωής συνιστούσε διάκριση 
βάσει των άρθρων 48 και 59. Πάντως, θεώρησε επίσης, ότι, λαμβανομένων υπόψη των 
χαρακτηριστικών του βελγικού φορολογικού συστήματος, μια τέτοια διάκριση ήταν 
δικαιολογημένη λόγω της αναγκαιότητας διατήρησης της φορολογικής συνοχής. Πρέπει να 
υπενθυμισθεί ότι το βελγικό φορολογικό σύστημα συνίσταται στον ετεροχρονισμό της καταβολής 
του φόρου και όχι στην εξαίρεση των συνταξιοδοτικών υποχρεώσεων που έχουν αναληφθεί εκτός 
του Βελγίου. Στην περίπτωση αυτή, η άρνηση παροχής έκπτωσης για τα ασφάλιστρα που 
καταβάλλονται σε μη βελγικές ασφαλιστικές επιχειρήσεις αντισταθμιζόταν από το γεγονός ότι δεν 
41 
• Κατάσταση στην ομάδα φορολογικής πολιτικής 
89. Κατά τη συνεδρίαση της 3 Ιουλίου 1998, τα μέλη της ομάδας φορολογικής πολιτικής 
κλήθηκαν να εκφράσουν την άποψη τους σχετικά με τις κυριότερες πτυχές μιας 
συντονισμένης προσέγγισης για τη φορολόγηση των επικουρικών συντάξεων και των 
ασφαλειών ζωής. Ομόφωνα, οι συμμετέχοντες αναγνώρισαν την αναγκαιότητα να 
συνεχισθεί η εξέταση του θέματος, ενώ οι περισσότεροι αντιμετώπισαν θετικά μια 
συντονισμένη προσέγγιση. Οι αρχές που εκτέθηκαν παραπάνω - όχι εναρμόνιση - όχι 
διακρίσεις - όχι απώλειες φορολογικών εσόδων- αντιμετωπίσθηκαν θετικά σε μεγάλο 
βαθμό. Επιβεβαιώθηκε επίσης η αναγκαιότητα επείγουσας αντιμετώπισης του 
προβλήματος των διακινούμενων εργαζομένων. Προτάθηκε η μελέτη των μέσων για τη 
βελτίωση της ανταλλαγής πληροφοριών. Ορισμένοι διάκεινται ευμενώς έναντι της 
έγκρισης υποχρεωτικών νομοθετικά μέτρων - με την πολυμερή σύμβαση να κερδίζει τη 
πλειοψηφία - ενώ άλλοι αντιτέθηκαν σταθερά και δεν μπορούσαν να δεχθούν 
παρακατευθυντήριες γραμμές. Εξάλλου, ορισμένοι επέμειναν να εξετασθούν επίσης τα 
κοινωνικά και νομοθετικά προβλήματα και όχι μόνο οι φορολογικές πλευρές. 
90. Κατά τη συνεδρίαση της ομάδας φορολογικής πολιτικής της 8 Μαρτίου 1998, 
συμφωνήθηκε ότι ήταν προτιμότερη μια σταδιακή προσέγγιση για την αντιμετώπιση των 
πολύπλοκων και ποικίλων προβλημάτων που υπάρχουν. Τα μέλη της ομάδας δέχθηκαν 
επίσης ότι το πρώτο στάδιο θα πρέπει, κατά το δυνατό, να αφορά τη φορολογική 
μεταχείριση των διασυνοριακών εισφορών που καταβάλλονται από τους μετανάστες 
εργαζόμενους σε ιδρύματα που υπάγονται στο δεύτερο πυλώνα. Τα συστήματα με 
λογιστικές προβλέψεις δεν καλύπτονται στο μέτρο που δεν υπάρχουν εισφορές να 
καταβάλλονται από τους εργαζόμενους αλλά μόνο υποχρέωση του εργοδότη. 
• Μελλοντικές εργασίες 
91. Η Επιτροπή θεωρεί ότι η ομάδα φορολογικής πολιτικής αποτελεί το καταλληλότερο 
βήμα για τις διαβουλεύσεις με τα κράτη μέλη σχετικά με την εμβάθυνση του θέματος. 
Λόγω της πολυπλοκότητας του θέματος, αποφασίστηκε να δημιουργηθεί μια τεχνική 
υποομάδα που θα συνδράμει την ομάδα φορολογικής πολιτικής. 
92. Η Επιτροπή ελπίζει ότι, βάσει των εργασιών της ομάδας φορολογικής πολιτικής και της 
υποομάδας, η ομάδα θα είναι σε θέση να διατυπώσει κατάλληλη νομοθετική 
πρωτοβουλία το 1999 ή το 2000. Από τα παραπάνω συνάγεται ότι μια τέτοια 
πρωτοβουλία δεν θα ήταν παρά μόνο ένα πρώτο βήμα προς την κατεύθυνση μιας πιο 
φιλόδοξης δράσης στον τομέα. Το πρώτο στάδιο θα μπορούσε να αφορά την κάλυψη της 
φορολογικής μεταχείρισης των διασυνοριακών εισφορών που καταβάλλονται από 
διακινούμενους εργαζόμενους σε επικουρικά ταμεία συνταξιοδότησης. 
απαιτείται φορολόγηση για αντίστοιχες ασφαλιστικές παροχές, αντίθεται απ'ότι ίσχυε για 
ασφάλειες που συνάπτονται στο Βέλγιο. Το σκεπτικό του Δικαστηρίου σχετικά με την 
φορολογική συνοχή διευκρινίσθηκε στην απόφαση \νίε1οοκχ 080/94 {1995} ΕΟΚ 2493. 
42 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 
Δράσεις προς εξέταση μετά τις διαβουλεύσεις σχετικά με το Πράσινο Βιβλίο και τις 
επικουρικές συντάξεις στην Ενιαία Αγορά 
Δράσεις 
Πρόταση οδηγίας 
σχετικά με τους 
εποπτικούς κανόνες 
για τα 
συνταξιοδοτικά 
ταμεία 
Συντονισμός των 
κρατών μελών στον 
τομέα των 
επικουρικών 
συντάξεων και των 
ασφαλειών ζωής 
Διαβουλεύσεις για 
τους όρους 
απόκτησης 
δικαιωμάτων 
επικουρικής 
συνταξιοδότησης 
Μελέτη 
βιωσιμότητας για 
τη διασυνοριακή 
ασφάλιση 
Δημιουργία φόρουμ 
για τις συντάξεις Στόχοι 
Προστασία 
δικαιωμάτων 
ασφαλισμένων, 
ελευθερία 
επενδύσεων, 
ελευθερία 
διαχείρισης 
διευκόλυνση 
διασυνοριακής 
ασφάλισης 
Διευκόλυνση 
άσκησης 
δικαιώματος 
επαγγελματικής 
κινητικότητας των 
των 
και 
της 
της 
του 
και 
ελεύθερης παροχής 
υπηρεσιών 
επικουρικών 
συντάξεων 
ασφαλειών ζωής 
Καθορισμός 
μέσων για 
διευκόλυνση 
επαγγελματικής 
κινητικότητας και 
των 
τη 
της 
Λεπτομερής εξέταση 
των εμποδίων 
διασυνοριακή] 
ασφάλιση. 
Καθορισμός στη 
των 
μέσων για την άρση 
των εμποδίων 
Δημιουργία βήματος 
εξειδικευμένου 
διαλόγου για 
συντάξεις και 
επαγγελματική 
κινητικότητα τις 
την Ενδιαφερόμενοι 
οργανισμοί 
Επιτροπή, 
ενδιαφερόμενα μέρη 
και Συμβούλιο, 
Κοινοβούλιο και 
Οικονομική και 
Κοινωνική Επιτροπή 
Τα κράτη μέλη και η 
Επιτροπή στο 
πλαίσιο της ομάδας 
φορολογικής 
πολιτικής. 
Συμβούλιο, 
Κοινοβούλιο και 
Οικονομική και 
Κοινωνική Επιτροπή 
εφόσον υποβληθεί 
πρόταση οδηγίας από 
την Επιτροπή 
Επιτροπή και 
κοινωνικοί εταίροι 
Επιτροπή 
Επιτροπή Πιθανές προθεσμίες 
Έγκριση από την 
Επιτροπή τέλη 1999 
αρχές 2000. 
Διαπραγματεύσεις 
στο Συμβούλιο και 
στο Κοινοβούλιο 
από το 2000 
Συνέχιση των 
διαβουλεύσεων το 
1999. Πιθανότητας 
πρότασης οδηγίας 
στα τέλη του 1999 ή 
τις αρχές του 2000 
1999/2000 
1999/2000 
1999/2000 
43 
Τεχνικές εργασίες 
σχετικά με τη 
δυνατότητα 
μεταφοράς των 
δικαιωμάτων 
επικουρικής 
συνταξιοδότησης Εξέταση των 
προϋποθέσεων για 
νομοθετική πρόταση Η Επιτροπή σε 
συνεργασία με τα 
κράτη μέλη, τον 
κλάδο των 
συνταξιοδοτικών 
ταμείων και των 
κοινωνικών εταίρων 1999/2000. 
Δυνατότητα 
νομοθετικής 
πρότασης το 2000 
44 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 
Αποδόσεις των επενδυτικών χαρτοφυλακίων των συνταξιοδοτικών ταμείων 1984-
1996 
(μέσος όρος σε ποσοστό της πραγματικής συνολικής απόδοσης σε τοπικό νόμισμα) 
Βέλγιο 
Δανία 
Γερμανία 
Ιρλανδία 
Ιαπωνία 
Κάτω Χώρες 
Ισπανία 
Σουηδία 
Ελβετία 
Ηνωμένο Βασίλειο 
ΗΠΑ 
Χωρίς ποσοτικούς 
περιορισμούς 
Με ποσοτικούς 
περιορισμούς 1984-1993 
8.8 
6.3 
7.2 
10.3 
6.5 
7.7 
7.0 
8.1 
4.4 
10.2 
9.7 
9.5 
6.9 1984-1996 
9.0 
6.0 
7.0 
11.0 
0.0 
8.0 
-
-
4.0 
10.0 
9.0 
9.5 
5.2 
Πηγή: ΕΡΚΡ Κεροιΐ, Ιιιηε 1996; Ρι·α§ηι& Οοη5ΐι1ΐίη§; αηά ΟΕΟϋ δΐαίί Ο&ΐοαίαίϊοηδ 
45 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 3 
Ενδεικτική σύγκριση μεταξύ επιχειρήσεων ασφαλειών ζωής (στις δραστηριότητες 
τους που αφορούν ομαδικές ασφαλίσεις), ανοικτών συνταξιοδοτικών ταμείων και 
κλειστών συνταξιοδοτικών ταμείων 
Φύση 
δραστηρι­
ότητας 
Σχέση με άλλα 
χρηματοπιστω 
τικά ιδρύματα 
Κατάσταση σε 
περίπτιοση 
διακοπής τους 
συνταξιοδο­
τικού 
συστήματος 
Εγγύηση της 
καταβολής 
των 
επικουρικών 
επαγγελμα­
τικών 
παροχών 
Σχέση με τους 
ασφαλι­
σμένους των 
συστημάτων 
επαγγελμα­
τικής 
συνταξιοδό­
τησης Επιχειρήσεις 
ασφαλειών ζωής 
Εμπορική 
δραστηριότητα που 
βασίζεται σε πολλά 
προϊόντα 
Φορείς παροχής 
υπηρεσιών 
Οι ασφαλισμένοι είναι 
συνήθως πιστωτές 
μεταξύ άλλων.38 Το 
σύνολο των πιστωτών 
διεκδικούν τα 
δικαιώματα τους με 
καθορισμένη σειρά . 
Τι ευθύνη φέρει ο 
ασφαλιστής με 
εξαίρεση τις συμβάσεις 
που συνδέονται με 
επενδυτικό ταμείο όταν 
αναφέρεται ότι ο 
ασφαλιστής δεν φέρει 
τον επενδυτικό κίνδυνο. 
Έμμεση, μέσω του 
εργοδότη. Ανοικτά 
συνταξιοδοτικά 
ταμεία 
Εμπορική 
δραστηριότητα που 
βασίζεται σε μια 
μοναδική υπηρεσία 
Καταναλωτές και 
φορείς παροχής 
υπηρεσιών 
Οι ασφαλισμένοι 
θεωρούνται ιδιοκτήτες 
των περιουσιακών 
στοιχείων που κατέχει 
το συνταξιοδοτικό 
ταμείο 
Τι ευθύνη φέρει το 
συνταξιοδοτικό 
ταμείο στα συστήματα 
συγκεκριμένων 
παροχών ή ο 
εργαζόμενος στα 
συστήματα 
συγκεκριμένων 
συνεισφορών . 
Έμμεση, μέσω του 
εργοδότη. Κλειστά 
συνταξιοδοτικά 
ταμεία 
Μη εμπορική 
δραστηριότητα 
γενικά, που 
βασίζεται σε μια 
μοναδική υπηρεσία 
Καταναλωτές και 
φορείς παροχής 
υπηρεσιών 
Οι ασφαλισμένοι 
θεωρούνται 
ιδιοκτήτες των 
περιουσιακών 
στοιχείων που 
κατέχει το 
συνταξιοδοτικό 
ταμείο 
Τι ευθύνη φέρει 
συνήθως ο 
εργοδότης στα 
συστήματα 
συγκεκριμένων 
παροχών ή ο 
εργαζόμενος στα 
συστήματα 
συγκεκριμένων 
συνεισφορών 
Συχνή συμμετοχή 
των ασφαλισμένων 
στη διαχείριση του 
συστήματος. 
Βλ. σχετικά πρόταση οδηγίας της Επιτροπής για την ρευστοποίηση των ασφαλιστικών 
επιχειρήσεων (89/Ο253/04, ΕΕ της 6.10.1989). 
46 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 4 
σ> 
σ> 
Τ­ι 
Ο 
οο 
υ» 
Ο 
ΙΟ 
Ό Ι 
α ο 
5-
§• ο 
Κ5 
Ο 
> β ι. δ .Ε 
Ι 
•ε­κ 
Ιιοοβφιι» ΙμηιηιΙλιχΙκ ηιοΙα3 ΙΗΜ^Ι 
Το παράρτημα αυτό δείχνει ότι για περίοδο 10 ετών, ένα χαρτοφυλάκιο που αποτελείται 
κατά 100% από μετοχές, θα ήταν περίπου το ίδιο ευμετάβλητο (δηλ. το ίδιο "ασφαλές") 
με χαρτοφυλάκιο που να αποτελείται από 100% από ομόλογα. Αλλά οι μετοχές θα είχαν 
προσφέρει απόσβεση της τάξης του 7% έναντι 3 - 4% για τα ομόλογα. Μια διαφορά 3% 
κατ'έτος, για όλη τη διάρκεια της ενεργού απασχόλησης είναι ιδιαίτερα σημαντική. Ο 
ελάχιστος κίνδυνος δείχνει τη χαμηλότερη δυνατή μεταβλητότητα που θα είχε επιτευχθεί 
με τον άριστο συνδυασμό μετοχών και ομολόγων. 
47 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 5 
ΗΠΑ: συνολική ετήσια απόδοση ανά κατηγορία περιουσιακών στοιχείων (1926^1995) 
έντοκα γραμμάτια του δημοσίου 
μεσοπρόθεσμα κρατικά ομόλογα 
μακροπρόθεσμα κρατικά ομόλογα 
μακροπρόθεσμα ιδιωτικά ομόλογα 
μετοχές μικρών εταιρειών 
μετοχές μεγάλων εταιρειών 
10 15 
Πηγή: ΜθΓ§αη δίαηΐΰγ Όοαη \νϊΐί6Γ 
48 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 6 
Αγορές μετοχών και ομολόγων 
Απόκλιση της απόδοσης των μετοχών σε σχέση με τα ομόλογα 
Τοπικά νομίσματα 
Ετήσια δεδομένα 
Γερμανία 
Βέλγιο 
Η.Π.Α. 
Γαλλία 
Ιταλία 
Κάτω Χώρες 
Ην. Βασίλειο 
Σουηδία 
Ελβετία Περίοδος 15 ετών 
1984-1998 
4,36 % 
9,09 % 
5,29 % 
3,12% . 
0,95 % 
7,18% 
3,67 % 
4,32 % 
9,88 % Περίοδος 10 ετών 
1989-1998 
3,71 % 
1,98 % 
7,08 % 
0,17% 
-3,47 % 
7,95 
1,40% 
2,94 % 
12,08 % % 
Πηγή: ΡΓ&§ΙΏ& Οοη3ΐι1ίϊη§ ΝΥ/8Α 
49 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 7 
Κατανομή περιουσιακών στοιχείων 
Χώρα 
Γερμανία 
Βέλγιο 
Δανία 
Ισπανία 
Φινλανδία 
Γαλλία 
Ιρλανδία 
Ιταλία 
Νορβηγία 
Κάτω Χώρες 
Πορτογαλία 
Ην. Βασίλειο 
Σουηδία 
Ελβετία Εγχώριες 
μετοχές 
% 
6 
18 
17 
9 
9 
8 
24 
2 
13 
5 
14 
53 
20 
10 Εγχώρια 
ομόλογα 
% 
71 
31 
65 
65 
69 
75 
26 
56 
60 
47 
72 2» 
9 
64 
25 Ξένες 
μετοχές 
% 
3 
24 
7 
2 
1 
5 
33 
-
6 
19 
4 
22 
8 
5 Ξένα 
ομόλογα 
% 
4 
12 
1 
1 
1 
10 
4 
-
6 
10 
1 
6 
-
7 Ακίνητα 
% 
13 
5 
8 
-
7 
-
6 
40 
7 
7 
2 
2 
8 
16 Μετρητά 
λοιπά 
% 
3 
10 
2 
23 
13 " 
2 
7 
2 
8 
2 
7 
8 
-
37 3) 
1) 
2) 
3) μέσα νομισματικής αγοράς 
50/50 % τίτλος σταθερής και κυμαινόμενης απόδοσης 
περιλαμβάνονται δάνεια στους εργοδότες, ενυπόθηκες πιστώσεις και άλλα 
βραχυπρόθεσμα δάνεια 
Πηγή: ΕιίΓορεαη Ρεηδίοη Ριαηά Μαη&§εΓ3 Οιπάε, νοίυπιε Ι 
ν/ίΐΐϊαιη Μ. ΜεΓοεΓ Τηε ΜαΓκεΐρΙαοε, 1998 
50 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 8 
Πληθυσμός και περιουσιακά στοιχεία των συνταξιοδοτικών ταμείων 
Χώρα 
Γερμανία 
Βέλγιο 
Δανία 
Ισπανία 
Φινλανδία 
Γαλλία 
Ιρλανδία 
Ιταλία 
Νορβηγία 
Κάτω Χώρες 
Πορτογαλία 
Ην. Βασίλειο 
Σουηδία 
Ελβετία Πληθυσμός 
σε εκ. 
82,0 
10,2 
5,3 
39,3 
5,1 
58,6 
3,6 
57,4 
4,4 
15,6 
9,9 
59,0 
8,9 
7,1 Δείκτης 
εξάρτησης11 
21,7 
24,2 
22,4 
23,5 
20,9 
22,7 
19,0 
23,2 
25,0 
18,8 
22,4 
24,6 
28,6 
22,4 Αξία των πε­
ριουσιακών 
στοιχείων σε 
δισ. $ 
310 
25 
148 
22 
40 
95 
29 
91 
35 
502 
10 
1015 
142 
288 Περιουσια­
κά στοιχεία 
σε % του 
ΑΕΠ 
14 
11 
84 
4 
35 
7 
42 
7 
23 
127 
9 
77 
66 
117 Περιουσια­
κά στοιχεία 
ανά κάτοικο 
($000) 
3,8 
2,5 
27,9 
0,6 
7,9 
1,6 
8,0 
1,6 
7,9 
32,2 
ι,ο 
17,2 
16,0 
40,6 
0 αναλογία του πληθυσμού άνω των 65 ετών σε σχέση με τον πληθυσμό από 15 
ως 64 ετών. 
Πηγή: Ρορυΐ&ΐΐοη Οοηοεπι, 30 Ιουνίου 1997, ΕιίΓορεαη Ρεηδϊοη Ριιηά Μαη&§6Γ5 Οιιίάε, 
Υοΐυιηε Ι - ΤΗε Μ&ΓκείρΙαεε, 1998 ; ν/ίΐΐΐαηι Μ. ΜεΐΌεΓ 
51 
ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ 
ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΞΙΟΔΟΤΙΚΩΝ ΤΑΜΕΙΩΝ 
Κατανομή περιουσιακών στοιχείων: η κατανομή των περιουσιακών στοιχείων ενός 
ταμείου ανά κατηγορία στοιχείων και/ή αγορών. 
Νομισματική συγγένεια: απαίτηση σύμφωνα με την οποία τα περιουσιακά στοιχεία που 
καλύπτουν τις υποχρεώσεις θα πρέπει να επενδύονται στο νόμισμα στο οποίο 
εκφράζονται οι υποχρεώσεις. 
Καθορισμένες εισφορές (σύστημα): σύστημα στο οποίο καθορίζονται μόνο οι 
εισφορές. Τα κέρδη εξαρτώνται από το επίπεδο της εισφοράς και την απόδοση των 
περιουσιακών στοιχείων. Τον επενδυτικό κίνδυνο φέρει συνήθως ο εργαζόμενος. 
Θεματοφύλακας: πρόσωπο, συνήθως πιστωτικό ίδρυμα, στο οποίο ανατίθεται η κατοχή 
των περιουσιακών στοιχείων και των αντιπροσωπευτικών τίτλων των περιουσιακών 
στοιχείων του ταμείου. 
Επιχείρηση-στήριγμα ή "χορηγός" του ταμείου: η επιχείρηση ή ο όμιλος 
επιχειρήσεων που χρησιμοποιεί τις υπηρεσίες του ταμείου ώστε να προσφέρει 
συνταξιοδοτικές παροχές στους εργαζόμενους. 
Αναλογιστική αξιολόγηση: υπολογισμός που πραγματοποιείται από αναλογιστή ώστε 
να καθοριστεί αν ένα σύστημα συνταξιοδότησης κατέχει επαρκή περιουσιακά στοιχεία 
για να καλύψει τις υποχρεώσεις του (παθητικό). Ο αναλογιστής πρέπει επίσης να 
διασφαλίσει ότι υπολογίστηκαν κατάλληλα οι τεχνικές προβλέψεις. 
Χρηματοδοτική απαίτηση: απαίτηση σύμφωνα με την οποία τα περιουσιακά στοιχεία 
ενός ταμείου, που προορίζονται για την κάλυψη των υποχρεώσεων, δεν θα πρέπει να 
έχουν αξία χαμηλότερη από αυτή των υποχρεώσεων που έχουν αναληφθεί. 
Διαχείριση ενεργητικού-παθητικού: μέθοδος που συνίσταται στην μεγαλύτερη δυνατή 
μείωση των κινδύνων επιτρέποντας την κατάρτιση, τη διαχείριση και τον έλεγχο της 
συνοχής μεταξύ των υποχρεώσεων, της χρηματοδότησης, της ρευστότητας και της 
επενδυτικής πολιτικής ενός ταμείου. 
Διαχειριστής περιουσιακών στοιχείων: πρόσωπο στο οποίο μπορεί να αναθέσει το 
συνταξιοδοτικό ταμείο να διαχειρίζεται τα περιουσιακά στοιχεία του. Μπορεί να 
πρόκειται για πιστωτικό ίδρυμα, ασφαλιστική εταιρεία ή οργανισμό συλλογικών 
επενδύσεων σε κινητές αξίες. Ωστόσο, ορισμένα ταμεία αναλαμβάνουν τα ίδια τη 
διαχείριση των περιουσιακών τους στοιχείων. 
Διαχειριστές του ταμείου: πρόσωπα στα οποία ανατίθεται η συνολική πολιτική του 
ταμείου, σε ότι αφορά τις χρηματοπιστωτικές (καθορισμός της κατανομής των 
περιουσιακών στοιχείων) και τις διοικητικές πλευρές. Οι διαχειριστές είναι συνήθως 
εκπρόσωποι των ασφαλισμένων και του εργοδότη. Η διαχείριση μπορεί επίσης να 
ανατεθεί σε διαχειριστές που αναλαμβάνουν τη διαχείριση του ταμείου κατά τον 
καλύτερο δυνατό τρόπο. 
52 
Καθορισμένες παροχές (σύστημα): σύστημα στο οποίο τα κέρδη καθορίζονται εκ των 
προτέρων (για παράδειγμα, ποσοστού του τελευταίου μισθού), ανεξάρτητα από το 
ποσοστό εισφοράς και την απόδοση των περιουσιακών στοιχείων. Συνήθως, την 
πληρωμή της σύνταξης εγγυάται ο εργοδότης. 
Τεχνικές προβλέψεις: λογιστική θέση στο παθητικό του ισολογισμού των 
συνταξιοδοτικών ταμείων που αντιστοιχεί στις υποχρεώσεις τις οποίες έχει αναλάβει το 
ταμείο. Οι τεχνικές προβλέψεις πρέπει να αντισταθμίζονται από στοιχεία του 
ενεργητικού τα οποία να χαρακτηρίζονται από ρευστότητα, ασφάλεια (διαφοροποίηση) 
και απόδοση ανάλογη με τις υποχρεώσεις. 
53 
Ι88Ν 0254-1483 
(Χ)Μ(1999) 134 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
ΟΚ 10 05 06 01 
Αριθ. καταλόγου : 0Β-0Ο-99-242-ΟΚ-0 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων τωυ Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
Ε-2985 Λουξεμβούργο