Αριθ. C 56/36 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 6. 3. 89 
Γνωμοδότηση για την ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 
σχετικά με ένα πρόγραμμα στρατηγικής έρευνας και τεχνολογίας στον τομέα της αεροναυπηγικής — 
Πειραματικό στάδιο (1989-1990) 
(89/C 56/14) 
Το Συμβούλιο αποφάσισε στις 26 Ιουλίου 1988, σύμφωνα με το άρθρο 130 Ο της Συνθήκης για την 
ίδρυση της ΕΟΚ, να ζητήσει από την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή γνωμοδότηση για την 
ανακοίνωση της Επιτροπής. 
Η προετοιμασία των σχετικών εργασιών ανατέθηκε στο τμήμα βιομηχανίας, εμπορίου, βιοτεχνίας και 
υπηρεσιών. Κατά τη διάρκεια των εργασιών, η ΟΚΕ διόρισε τον κ. Flum ως γενικό εισηγητή. 
Η ΟΚΕ εξέδωσε ομόφωνα με μία αποχή κατά την 261η σύνοδο ολομέλειας της (συνεδρίαση της 14ης 
Δεκεμβρίου 1988) την ακόλουθη γνωμοδότηση. 
Η ΟΚΕ επικροτεί την ανακοίνωση της Επιτροπής με την 
επιφύλαξη των ακόλουθων παρατηρήσεων. 
1. Προκαταρκτικές παρατηρήσεις 
1.1. Η ευρωπαϊκή βιομηχανία αεροναυπηγικής έχει παρου­
σιάσει μέχρι σήμερα αξιόλογες τεχνικές επιτυχίες, κατάλλη­
λες για την αγορά. Η βιομηχανία αυτή θα παραμείνει και 
μελλοντικά ένας βασικός κλάδος τόσο από τεχνολογική όσο 
και από κοινωνική άποψη, με σημαντική επιρροή σε πολλούς 
άλλους βιομηχανικούς και κοινωνικούς τομείς. 
Μεσοπρόθεσμα μια αναπτυσσόμενη αγορά μπορεί να αποφέ­
ρει και οικονομικά αποτελέσματα. Η αεροναυπηγική βιομη­
χανία προσφέρει την οικονομική βάση πολύ μεγάλου αριθμού 
προμηθευτικών επιχειρήσεων οι οποίες κατατάσσονται ως 
επί το πλείστον στην κατηγορία των μικρομεσαίων επιχειρή­
σεων. Πολλά ευρωπαϊκά ιδρύματα και πανεπιστήμια συνέβα­
λαν στην επίτευξη βασικών επιστημονικών αποτελεσμάτων 
στον τομέα της αεροναυπηγικής. Ο τομέας αυτός περιέχει 
πολλές δυνατότητες για το μέλλον. 
1.2. Το σχέδιο που προτείνει η Επιτροπή περιλαμβάνει 
καταρχάς ένα διετές πειραματικό πρόγραμμα στο οποίο έχουν 
προτεραιότητα οι ακόλουθοι στόχοι: 
α) ποιοτική και ποσοτική βελτίωση της ερευνητικής και 
τεχνολογικής συνεργασίας μεταξύ όλων των ενδιαφερόμε­
νων αεροπορικών οργανισμών στην Ευρώπη στον τομέα 
της έρευνας και της τεχνολογίας· 
β) διεξαγωγή μελετών έρευνας και τεχνολογίας σε 7 ουσιώ­
δεις κλάδους της αεροναυπηγικής· 
γ) οι εμπειρίες και τα αποτελέσματα που θα προκύψουν, θα 
αποτελέσουν τη βάση ενός πιο μακροπρόθεσμου προ­
γράμματος αεροναυπηγικής. 
2. Γενικές παρατηρήσεις 
2.1. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει την πρόταση της Επιτροπής 
επειδή συμβάλλει ουσιαστικά στην εξασφάλιση και στην 
ενδεχόμενη επέκταση ενός καθοριστικού βιομηχανικού 
τομέα στην Ευρώπη. α) Η πρόσβαση σε μεγάλο μέρος πιθανών αγορών στην 
Ευρώπη αλλά και σε παγκόσμιο επίπεδο μπορεί να επιτευ­
χθεί μόνο με την αποτελεσματική ευρωπαϊκή συνεργασία· 
β) Οι πρώτες επιτυχίες που σημειώθηκαν προς αυτή την 
κατεύθυνση (Airbus), καθιστούν πιθανή την επίτευξη και 
σε αυτόν τον βασικό τομέα, ενός κοινού σχεδιασμού της 
έρευνας και της ανάπτυξης για πολλούς υφιστάμενους 
οργανισμούς· 
γ) Οι επιτυχίες του προγράμματος αυτού θα επιδράσουν και 
σε τομείς πέραν από τον άμεσο και σημαντικό τομέα της 
αγοράς, όπως: 
— Προμηθευτικές βιομηχανίες (μικρομεσαίες επιχειρή­
σεις), 
— Τεχνολογία για πολλούς άλλους τομείς, 
— Εμπειρία από τη συνεργασία Βιομηχανίας/Ανώτατων 
σχολών και εκτός Ευρώπης, 
— Πολιτική, 
— Εμπλουτισμός της πείρας όσον αφορά την εφαρμογή 
παρόμοιων προγραμμάτων. 
2.2. Πολλά πλεονεκτήματα αναμένεται να προκύψουν για 
την πρακτική συνεργασία στην Ευρώπη από την έντονη 
ώθηση που θα δώσει το πρόγραμμα αυτό στην κοινή ευρωπα­
ϊκή τυποποίηση στοιχείων, τμημάτων κατασκευής και 
υποσυστημάτων. Το πρόγραμμα που προτείνει η Επιτροπή θα 
μπορούσε επομένως να καταστεί (παρά τις δυσκολίες της 
εφαρμογής του) οδηγός για άλλους τομείς στους οποίους η 
Ευρώπη απέχει ακόμη αρκετά από την επίτευξη αποτελεσμα­
τικής συνεργασίας. 
3. Ειδικές παρατηρήσεις 
Παρά την καταρχήν θετική στάση που λαμβάνει η ΟΚΕ 
έναντι της πρότασης, θα ήθελε να προσθέσει και ορισμένες 
περιοριστικές ή συμπληρωματικές εισηγήσεις. 
3.1. Περιορισμός του αριθμού των ειδικών στόχων 
Ο αριθμός των ειδικών τεχνολογικών στόχων που περιλαμβά­
νει το πειραματικό πρόγραμμα εξακολουθεί να είναι μεγάλος. 
Είναι συνεπώς αναγκαίο όπως το πρόγραμμα συγκεντρωθεί 
σε ορισμένους βασικούς τομείς ώστε να καταστεί αφενός 
δυνατή η επίτευξη σημαντικών αρχικών επιτυχιών και αφετέ­
ρου να αποκτηθούν ικανοποιητικές εμπειρίες στα πλαίσια 
του καθορισμένου χρονοδιαγράμματος. 
6. 3. 89 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 56/37 
3.2. Κατάκτηση κορυφαίας θέσης σε επιμέρους τομείς 
Για να ενισχυθεί η αυτοπεποίθηση των ενδιαφερόμενων, θα 
ήταν σκόπιμο να προτιμηθούν θέματα εργασίας με τα οποία 
είναι εφικτή, με βάση τις δυνατότητες που διατίθενται στην 
Ευρώπη, η κατάκτηση μιας κορυφαίας θέσης σε παγκόσμιο 
επίπεδο. Κατ'αυτόν τον τρόπο θα είναι δυνατό να αποκτηθούν 
σε μεταγενέστερα στάδια, πραγματικά πλεονεκτήματα σε 
σχέση με την αγορά. 
3.3. Το όραμα της ευρωπαϊκής αεροπορίας 
Είναι ευνόητο ότι στους «κλασσικούς» τομείς της αεροναυπη­
γικής χρειάζεται να συμβαδίσουμε με τους κυριότερους αντα­
γωνιστές μας ενώ σε ορισμένους επιμέρους τομείς είναι 
ανάγκη να καλυφθεί ορισμένη καθυστέρηση. Θα ήταν σκό­
πιμο να ιεραρχηθούν τα θέματα σύμφωνα με τα κριτήρια αυτά. 
Προτεραιότητα θα πρέπει ωστόσο να δοθεί στον ευρωπαϊκό 
οραματισμό. Η ωφέλεια του προγράμματος πρέπει πάντως 
να κατανεμηθεί σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή αεροπορική 
δραστηριότητα και να περιορισθεί στο προανταγωνιστικό 
στάδιο, ώστε να μην εξαρτώνται από αυτήν ειδικές αποφάσεις 
σχετικά με την βιομηχανική ανάπτυξη. 
3.4. Ειδικός στόχος «υψηλές τεχνολογίες» 
Σκοπός του προγράμματος είναι η επίτευξη της αναγκαίας 
διαρθρωτικής βελτίωσης στην Ευρώπη, η διασφάλιση των 
υφιστάμενων και η δημιουργία νέων θέσεων απασχόλησης. 
Λόγω της αυξανόμενης σημασίας των υψηλών τεχνολογιών, 
ο στόχος αυτός θα ήταν δυνατό να επιτευχθεί αποτελεσμα­
τικότερα στα πλαίσια του προγράμματος, διαμέσου των ειδι­
κών στόχων «τεχνολογία ηλεκτρονικών υπολογιστών» και 
«συστήματα και εξοπλισμός πτήσης». 
3.5. Προστασία του περιβάλλοντος, κοινωνική αποδοχή 
Η σκέψη για την προστασία του περιβάλλοντος και της 
κοινωνικής αποδοχής είναι ανάγκη να συμπεριληφθεί σε κάθε 
μελλοντική εξέταση του θέματος όχι μόνο ως κοινωνικό 
κριτήριο αλλά και ως ουσιαστική προϋπόθεση της επιτυχίας 
στην αγορά. 
Βρυξέλλες, 14 Δεκεμβρίου 1988. Ερευνητικές εργασίες και τεχνολογικά θέματα σε σχέση με 
πτυχές της προστασίας του περιβάλλοντος και την κοινωνική 
αποδοχή συστημάτων εναέριας συγκοινωνίας είναι πολύ 
κατάλληλα για μια συνεργασία όσον αφορά την ανάληψη 
πρωτοβουλιών και με τη συμμετοχή της ΕΚ. Συνεπώς λόγω 
της προαναφερθείσας έντονης αύξησης των αεροπορικών 
μεταφορών επιβάλλεται να ληφθούν υπόψη κατά τη σχετική 
εξέταση οι ακόλουθες ιδιαίτερα ουσιώδεις πτυχές: 
— Εξάλειψη των εκπομπών θορύβου και καυσαερίων, 
— «Propfan» για τη μείωση τη κατανάλωσης καυσίμων, 
— Περιορισμός της στάθμης του εξωτερικού και εσωτερικού 
θορύβου, 
— Χρησιμοποίηση υδρογόνου ως καυσίμου, 
— Χρησιμοποίηση καταλυτών για τα καυσαέρια. 
3.6. Το τμήμα κρίνει ότι η ανταλλαγή ειδικευμένου προ­
σωπικού θα διευκολύνει ουσιαστικά την εφαρμογή του προ­
γράμματος και προτείνει να συμπεριληφθεί στις ανταλλαγές 
αυτές και το ειδικευμένο προσωπικό. 
4. Τελικές παρατηρήσεις 
4.1. Τα κοινοτικά ερευνητικά προγράμματα αεροναυπη­
γικής επιβάλλεται να συνδέονται επακριβώς με συγγενή 
προγράμματα σε άλλους τομείς προηγμένης τεχνολογίας, ή 
να συντονίζονται με άλλα ερευνητικά προγράμματα όπως το 
πρόγραμμα BRITE/EURAM με σκοπό να πολλαπλασιασθεί 
η αποτελεσματικότητα τους. 
4.2. Η ΟΚΕ εκφράζει τέλος την ευχή όπως το ανωτέρω 
πρόγραμμα ενεργήσει σαν καταλύτης για τη συνεργασία 
μεταξύ των βιομηχανιών της Κοινότητας. 
Οι βιομηχανίες πρέπει ιδιαίτερα να φθάσουν ορισμένο βαθμό 
αποδοτικότητας ώστε να είναι σε θέση να ανταπεξέλθουν 
στους κυριότερους ανταγωνιστές τους από τρίτες χώρες — 
είτε μέσω συγχωνεύσεων είτε μέσω συνδυασμού του δυναμι­
κού τους για την ανάπτυξη νέων κοινών προγραμμάτων. 
Ο Πρόεδρος της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Alberto MASPRONE