ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚAI THN EIIITPOIIH TΩN IIEPIOEPEIΩN σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας του Συμβουλίου 95/57/EΚ για τη συλλογή στατιστικών πληροφοριών στον τομέα του τουρισμού

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

Πρόλογος

I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

II. εφαρμογή τησ οδηγιασ του συμβουλιου

2.1 Εξέλιξη του συστήματος πληροφόρησης για τις τουριστικές στατιστικές

2.2 Συλλογή και επεξεργασία στοιχείων

2.3 Διάδοση αποτελεσμάτων

2.4 Mεθοδολογική παρακολούθηση

2.5. Νομικό πλαίσιο

III. Πρόοδοσ ανα τμημα τησ οδηγιασ

3.1 Δυναμικότητα ομαδικών τουριστικών καταλυμάτων: τοπικές μονάδες στην εθνική επικράτεια

3.2. Χρήση της δυναμικότητας των εγκαταστάσεων παροχής ομαδικών καταλυμάτων: εγχώριος και εισερχόμενος τουρισμός

3.3. Tουριστική ζήτηση: εγχώριος και εξερχόμενος τουρισμός (δεν περιλαμβάνονται τα ημερήσια ταξίδια)

IV. Συνολικη αξιολογηση

V. Προοπτικεσ

Παραρτημα 1. ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

Παραρτημα 2. συνοπτικος πινακας κατα χωρα και κατα τμημα της οδηγιας

Παραρτημα 3.οικονομικη συνεισφορα στα κρατη μελη

Πρόλογος

1. Η έκθεση αναφέρεται στην οδηγία του Συμβουλίου 95/57/EC [1] σχετικά με τη συλλογή στατιστικών στοιχείων στον τομέα του τουρισμού.

[1] ΕΕ L 291, 6.12.1995, σ. 32.

2. Το κεφάλαιο II της έκθεσης παρουσιάζει συνοπτικά τις ενέργειες που αναλήφθηκαν κατά την περίοδο 1996-1999 για την ανάπτυξη ενός συστήματος πληροφόρησης, τη συλλογή στοιχείων, τη μεθοδολογική παρακολούθηση και το νομικό πλαίσιο. Ο πίνακας του Παραρτήματος 1 συμπληρώνει τις πληροφορίες που αφορούν το νομικό πλαίσιο.

3. Στο κεφάλαιο III παρουσιάζεται η πρόοδος που έχει συντελεστεί ανά τομέα στα κράτη μέλη με βάση τη διάρθρωση της οδηγίας και περιλαμβάνονται οι εξελίξεις που σημειώθηκαν κατά την περίοδο 1996-1999. Ο συνοπτικός πίνακας στο Παράρτημα 2 συμπληρώνει τις πληροφορίες αυτού του κεφαλαίου.

4. Το κεφάλαιο IV περιέχει μια σφαιρική αξιολόγηση της εφαρμογής της οδηγίας. Το συνολικό αποτέλεσμα κρίνεται θετικό. Ωστόσο, αναλύονται και εξετάζονται διάφορα προβλήματα και ιδιαίτερα εκείνα που συνδέονται με την παγίωση της προόδου που επιτεύχθηκε στο πλαίσιο της εφαρμογής της οδηγίας, τις καθυστερήσεις στη διαβίβαση στοιχείων στην Eurostat από ορισμένα κράτη μέλη και την καθυστέρηση στη διεξαγωγή μιας εξαντλητικής αξιολόγησης της ποιότητας και της αξιοπιστίας των αποτελεσμάτων.

5. Στο κεφάλαιο V εκτίθενται οι διαγραφόμενες προοπτικές. Συνιστάται η συνέχιση της εφαρμογής της οδηγίας και προκρίνονται ως μείζονος σημασίας θέματα η εξέταση της ποιότητας, της αξιοπιστίας και της συγκρισιμότητας των στοιχείων, η ενθάρρυνση της τακτικής διαβίβασης στοιχείων και η ενίσχυση της διάδοσης των αποτελεσμάτων.

I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Με την οδηγία του Συμβουλίου 90/665/EΟΚ της 17ης Δεκεμβρίου 1990 [2] δρομολογήθηκαν οι εργασίες για την κατάρτιση κοινοτικών στατιστικών στον τομέα του τουρισμού με την επισήμανση τεσσάρων κυρίων δράσεων που πρέπει να αναληφθούν: ανάλυση και αξιολόγηση των μακροπρόθεσμων αναγκών των βασικών χρηστών σε θέματα τουριστικών στατιστικών, συλλογή και διάδοση των υπαρχόντων στοιχείων για τον τουρισμό, ανάλυση των συστημάτων που υπάρχουν στα κράτη μέλη και σε διεθνείς οργανισμούς, και προετοιμασία ενός μεθοδολογικού πλαισίου αναφοράς για την κατάρτιση κοινοτικών στατιστικών για τον τουρισμό. Η περαιτέρω εργασία ανάπτυξης που διεξήγαγε η Επιτροπή βασίστηκε στην οδηγία του Συμβουλίου 92/421/EΟΚ της 13ης Ιουλίου 1992 [3] σχετικά με ένα κοινοτικό σχέδιο δράσης υπέρ του τουρισμού.

[2] ΕΕ L 358, 21.12.1990, σ. 89.

[3] ΕΕ L 231, 13.08.1992, σ. 26.

Oι ανάγκες των χρηστών στον ιδιωτικό και δημόσιο τομέα για την έγκαιρη διάθεση αξιόπιστων και συγκρίσιμων στατιστικών που αφορούν την τουριστική ζήτηση και προσφορά σε κοινοτικό επίπεδο (όπως αναφέρεται στα αποτελέσματα της εφαρμογής της απόφασης 90/665/EΟΚ), οδήγησε στην ανάπτυξη της οδηγίας του Συμβουλίου 95/57/EΚ της 23ης Noεμβρίου 1995 για τη συλλογή στατιστικών πληροφοριών στον τομέα του τουρισμού. Για το σκοπό αυτό τα κράτη μέλη πρέπει να προβαίνουν στη συλλογή, κατάρτιση, επεξεργασία και διαβίβαση εναρμονισμένων κοινοτικών στατιστικών πληροφοριών για την τουριστική ζήτηση και προσφορά. Η οδηγία ορίζει ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να λάβουν όλα τα απαραίτητα μέτρα προκειμένου να καταστήσουν λειτουργικό το κοινοτικό σύστημα πληροφοριών προσαρμόζοντας τα οικεία εθνικά συστήματα στις τεχνικές προδιαγραφές που αναφέρονται στο παράρτημα της οδηγίας.

Κατά την αρχική φάση της διαδικασίας εφαρμογής η Κοινότητα είχε προβλέψει την οικονομική συμμετοχή της στα έξοδα στα οποία θα προέβαιναν τα κράτη μέλη για την προσαρμογή των εθνικών συστημάτων τους στην οδηγία. Η συμμετοχή αυτή θα ήταν χρονικά περιορισμένη. Στόχος της ήταν η διευκόλυνση των πειραματισμών ή η εφαρμογή μεθόδων και συστημάτων συλλογής στοιχείων που θα ανταποκρίνονταν στις απαιτήσεις για στατιστικές πληροφορίες που προβλέπονται στην οδηγία. Με τη λήξη της οικονομικής αυτής συμμετοχής, τα κράτη μέλη θα έπρεπε κανονικά να είναι σε θέση να διαβιβάζουν συστηματικά στην Επιτροπή και εντός των προθεσμιών διαβίβασης που καθορίζονται στην οδηγία, τις απαιτούμενες πληροφορίες με βάση τα εφαρμοζόμενα συστήματα και μεθόδους.

Το άρθρο 8 της οδηγίας του Συμβουλίου 95/57/EΚ ορίζει ότι η Επιτροπή υποβάλλει έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή σχετικά με την εμπειρία που αποκτήθηκε κατά τη διεξαγωγή των εργασιών στο πλαίσιο της παρούσας οδηγίας και μετά την ολοκλήρωση τριετούς περιόδου συλλογής στατιστικών στοιχείων. Η συλλογή στοιχείων ξεκίνησε το 1997 (και κάλυπτε την πρώτη περίοδο αναφοράς 1996) και έχουν ήδη παρέλθει τρία έτη. Η παρούσα έκθεση υποβάλλεται σύμφωνα με τη διάταξη αυτή και παρέχεται μια σφαιρική επισκόπηση της προόδου που επιτεύχθηκε στο πλαίσιο διαφόρων δράσεων που ανέλαβαν η Επιτροπή και τα κράτη μέλη, μια αρχική αξιολόγηση των αποτελεσμάτων καθώς και προτάσεις για τη συνέχιση της διαδικασίας εφαρμογής.

II. εφαρμογή τησ οδηγιασ του συμβουλιου

Η οδηγία προέβλεπε την ανάληψη διαφόρων δράσεων από τα κράτη μέλη και την Επιτροπή (Eurostat) για την προετοιμασία της κατάλληλης υποδομής για τη συλλογή, επεξεργασία και διάδοση νέων σειρών στοιχείων. Όσον αφορά την Eurostat αυτό σήμαινε συγκεκριμένα το σχεδιασμό και την εφαρμογή ενός νέου συστήματος πληροφόρησης σε κοινοτικό επίπεδο, την τακτική συλλογή στοιχείων μέσω τυποποιημένων ερωτηματολογίων, τη συγκέντρωση και διάδοσή τους σε σύνολα EU, με βάση τις μεθοδολογικές εξελίξεις που έχουν συντελεστεί στα κράτη μέλη, τη δυνατότητα ανταλλαγής εμπειριών για την επίτευξη συγκρίσιμων στατιστικών και τέλος την καθιέρωση σε νομοθετικό επίπεδο, μέτρων εφαρμογής για τη διασφάλιση της ορθής εφαρμογής της οδηγίας στα κράτη μέλη. Κατά την περίοδο 1996-1999 διεξάχθηκαν οι παρακάτω δράσεις. Ο πίνακας στο παράρτημα 1 συμπληρώνει τις πληροφορίες σχετικά με το νομικό πλαίσιο.

2.1 Εξέλιξη του συστήματος πληροφόρησης για τις τουριστικές στατιστικές

Μία από τις αρχικές δράσεις που ανέλαβε η Eurostat ήταν ο σχεδιασμός και η καθιέρωση ενός συστήματος πληροφόρησης για τις τουριστικές στατιστικές, σύμφωνα με το περιεχόμενο και τη διάρθρωση της οδηγίας. Αναπτύχθηκε ένα μέσο που επιτρέπει την αποθήκευση, επεξεργασία και υπολογισμό των στοιχείων και διευκολύνει την εξαγωγή τους σε πίνακες Excel. Το σύστημα τέθηκε σε λειτουργία το 1997.

Το σχέδιο ταξινόμησης για τη βάση δεδομένων παραγωγής όσον αφορά τις στατιστικές για τον τουρισμό "TOUR", δημιουργήθηκε σε απόλυτη συμφωνία με την οδηγία. Προσφέρει οκτώ βασικές διαστάσεις: Δηλούσα εδαφική επικράτεια (εθνικό και περιφερειακό επίπεδο), Δείκτης (μεταβλητές), Mέτρηση (νόμισμα, %), Μονάδα (μονάδα, χιλιάδες, εκατομμύρια), Δραστηριότητα (είδος εγκατάστασης), Σκοπός (αναψυχή, επαγγελματικός χαρακτήρας), T-info (διάφορες κατατάξεις, π.χ με βάση το φύλο, την ηλικία, το χρησιμοποιούμενο μεταφορικό μέσο) και Συνοδός (χώρα προέλευσης /προορισμού).

Το σύστημα πληροφοριών προσφέρει, επίσης, τη δυνατότητα αποθήκευσης στατιστικών που συνδέονται με τον τουρισμό, όπως ισοζύγιο πληρωμών (στοιχεία που αφορούν τα ταξίδια και τη μεταφορά επιβατών), απασχόληση σε ξενοδοχεία και εστιατόρια και οικονομικές στατιστικές. [4] Προς το παρόν, η βάση δεδομένων "TOUR" περιέχει 49 διαφορετικούς πίνακες που περιλαμβάνουν συνολικά πάνω από 400.000 αριθμητικά δεδομένα. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται 29 πίνακες που αφορούν ειδικά την οδηγία και περιλαμβάνουν περίπου 350.000 αριθμητικά δεδομένα. Οι χρονικές σειρές εκτείνονται από το 1980 έως σήμερα, και παρουσιάζουν πληθώρα στοιχείων από το 1996 και 1997 όταν άρχισαν να ισχύουν οι νέοι πίνακες.

[4] Η εν λόγω συλλογή στοιχείων βασίζεται στις ακόλουθες νομοθετικές πράξεις: Κανονισμός Συμβουλίου (EΚ, EURATOM) αριθ. 58/97 της 20ης Δεκεμβρίου 1996 για τις στατιστικές διάρθρωσης των επιχειρήσεων (ΕΕ L 14, 17.1.1997, σ.1). κανονισμός Συμβουλίου (EΚ) αριθ. 1165/98 της 19ης Mαΐου 1998 για τις βραχυπρόθεσμες στατιστικές επιχειρήσεων (ΕΕ L 162, 5.6.1998, σ. 1).κανονισμός Συμβουλίου (EΟΚ) αριθ. 3711/91 της 16ης Δεκεμβρίου 1991 για τη διενέργεια ετήσιας δειγματοληπτικής έρευνας εργατικού δυναμικού στην Κοινότητα (ΕΕ L 351, 20.12.1991, σ.1). κανονισμός Συμβουλίου (EΚ) αριθ. 577/98 της 9ης Μαρτίου 1998 για τη διενέργεια δειγματοληπτικής έρευνας εργατικού δυναμικού στην Κοινότητα (ΕΕ L 77, 14.3.1998, σ.3).

2.2 Συλλογή και επεξεργασία στοιχείων

Η συστηματική συλλογή στοιχείων συνδέεται με την καθιέρωση ενός συστήματος πληροφόρησης για τις τουριστικές στατιστικές με βάση τις προθεσμίες διαβίβασης που καθορίζονται στην οδηγία (άρθρο 7). Στο εν λόγω άρθρο προβλέπονται τα εξής: όσον αφορά τα μηνιαία και τριμηνιαία στοιχεία, η διαβίβαση από τα κράτη μέλη προσωρινών αποτελεσμάτων πραγματοποιείται εντός τριμήνου από τη λήξη της περιόδου παρατήρησης, όσον δε αφορά τα τελικά αποτελέσματα το αργότερο εντός εξαμήνου. Τα ετήσια προσωρινά αποτελέσματα διαβιβάζονται εντός εξαμήνου από τη λήξη της περιόδου παρατήρησης και τα τελικά αποτελέσματα το πολύ εντός δώδεκα μηνών.

Προκειμένου να διευκολυνθεί η διαβίβαση των στοιχείων μεταξύ των κρατών μελών και της Eurostat δημιουργήθηκαν 29 τυποποιημένοι πίνακες διαβίβασης, με βάση τη διάρθρωση που προβλέπεται στην οδηγία. Οι πίνακες αυτοί αναφέρουν με ποιο τρόπο τα δεδομένα θα πρέπει να πινακοποιούνται σε καθορισμένες σειρές και στήλες προκειμένου να επιτρέπεται η αποτελεσματική και αυτόματη επεξεργασία των αριθμητικών στοιχείων στο σύστημα πληροφόρησης της Eurostat.

Οι τυποποιημένοι πίνακες διαβίβασης αποτέλεσαν τη βάση για τη δημιουργία ηλεκτρονικών ερωτηματολογίων (σε μορφότυπο Excel), που διανεμήθηκαν στα κράτη μέλη και οι οποίοι θα πρέπει να χρησιμοποιούνται για τη διαβίβαση στοιχείων στην Eurostat. Η Eurostat ανέπτυξε το ειδικό πρόγραμμα TADI (Tourism Automatic Data Input), για την αυτόματη ανάγνωση των αρχείων του ερωτηματολογίου που αποστέλλονται από τους φορείς παροχής στοιχείων στο σύστημα πληροφοριών για τον τουρισμό "TOUR". Όσον αφορά τη διαβίβαση στοιχείων, τα περισσότερα αρχεία διαβιβάζονται ηλεκτρονικά είτε μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ή μέσω του εργαλείου διαβίβασης της Eurostat "STADIUM" που επιτρέπει την εύκολη αναγνώριση των λαμβανόμενων αρχείων.

Η διαδικασία επεξεργασίας στοιχείων διακρίνεται σε πολλές φάσεις. Στην αρχή, γίνεται μια γενική αξιολόγηση, που ανιχνεύει προβλήματα που αφορούν ειδικά το μορφότυπο των στοιχείων. Στη συνέχεια, πραγματοποιείται μια πιο λεπτομερής εξακρίβωση, με σκοπό τον έλεγχο του περιεχομένου, της κατάταξης, των συνόλων, τη σύγκριση με προηγούμενες σειρές κλπ. Η φάση αυτή, προς το παρόν, είναι χρονοβόρα και υπάρχουν σχέδια για την πιο εκτεταμένη αυτοματοποίησή της ώστε να επιτρέπονται ταχύτεροι και πιο αποτελεσματικοί έλεγχοι της αληθοφάνειας, αντιπαραβολές μεταξύ των πινάκων κλπ. Τέλος, γίνονται διάφοροι υπολογισμοί (π.χ συγκεντρωτικά μεγέθη ΕΕ, μετατροπή σε ευρώ, υπολογισμός διαφόρων αναλογιών). Σε όλη τη διάρκεια της διαδικασίας επεξεργασίας των στοιχείων πραγματοποιούνται τακτικές επαφές με τους υπεύθυνους υποβολής στοιχείων στα κράτη μέλη.

Στη διάρκεια του 1999 η Eurostat εισήγαγε μία διαδικασία παρακολούθησης των καθυστερήσεων που σημειώνονται κατά τη διαβίβαση των στοιχείων. Κατά τον τρόπο αυτό επισημαίνονται, κατά χώρα και κατά πίνακα διαβίβασης, τα πιο πρόσφατα στοιχεία καθώς και τυχόν κενά στις χρονικές σειρές, λαμβανομένων υπόψη ενδεχόμενων παρεκκλίσεων. Προς το παρόν, η διαδικασία αυτή δεν είναι αυτοματοποιημένη και γι'αυτό είναι εξαιρετικά χρονοβόρα και είναι δύσκολη η συστηματική ενημέρωσή της αλλά σύντομα θα αυτοματοποιηθεί και κατά συνέπεια θα ενημερώνεται πιο τακτικά.

2.3 Διάδοση αποτελεσμάτων

Τα στοιχεία που συλλέγονται στο πλαίσιο της οδηγίας έχουν αποτελέσει από το 1997 αντικείμενο ευρείας διάδοσης. Συγκεκριμένα, η σειρά "Tourism in Europe - Key figures" δημοσιεύεται σε ετήσια βάση (το Μάιο ή τον Ιούνιο) και περιλαμβάνει στοιχεία της παρελθούσης τριετίας σχετικά με τη δυναμικότητα των ομαδικών τουριστικών καταλυμάτων, τη χρησιμοποίηση των κλινών, τη ροή ημεδαπών ή αλλοδαπών τουριστών και τα ταξιδιωτικά έσοδα και δαπάνες. [5] Άλλη δημοσίευση είναι η "Statistics in Focus on tourism", που δημοσιεύτηκε το Φεβρουάριο 1999, και περιλαμβάνει τις πρόσφατες τουριστικές τάσεις για την περίοδο 1997-1998. [6] Οι τουριστικές στατιστικές χρησιμοποιούνται επίσης συστηματικά και σε άλλες γενικότερου χαρακτήρα εκδόσεις της Eurostat, όπως η "Επετηρίδα της Eurostat", η "Ευρώπη σε αριθμούς", οι "Eurostatistics" και η "Monthly Panorama of European Business".

[5] "Tourism in Europe - Key figures 1997-1998", (1999), Eurostat. "Tourism in Europe - Key figures 1996-1997", (1998), Eurostat "Tourism in Europe - Key figures 1995-1996", (1997), Eurostat.

[6] "Inbound tourism flows rising in Europe", (1999), Statistics in Focus, Eurostat.

Το 1998 αναδιαρθρώθηκε εξ ολοκλήρου ο τουριστικός τομέας στη βάση δεδομένων αναφοράς της Eurostat "New Cronos" προκειμένου να συνάδει με το περιεχόμενο και τη διάρθρωση της οδηγίας. Κατά τον τρόπο αυτό ένα ευρύ φάσμα χρηστών έχει πλέον πρόσβαση στις στατιστικές αυτές μέσω του δικτύου Eurostat Datashop. Οι υπεύθυνοι παροχής στοιχείων των κρατών μελών και των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων έχουν ελεύθερη πρόσβαση σ'αυτή τη βάση δεδομένων.

Μέρος του προγράμματος τακτικής διάδοσης των τουριστικών στατιστικών αποτελεί η ετήσια έκδοση της "Tourism statistics yearbook" (CD-ROM) και η έκδοση "Tourism in Europe - Trends", που είναι περισσότερο προσανατολισμένη στην ανάλυση της τουριστικής προσφοράς και ζήτησης και καλύπτει την περίοδο των τελευταίων τεσσάρων ετών. Έχουν ήδη διεξαχθεί ορισμένες εκτιμήσεις των ελλειπόντων στοιχείων για σκοπούς διάδοσης, αλλά θα πρέπει να καταβληθούν περισσότερες προσπάθειες ώστε η διαδικασία αυτή να γίνεται σε τακτική βάση προκειμένου να διασφαλίζεται η έγκαιρη πληροφόρηση.

2.4 Mεθοδολογική παρακολούθηση

Σε συνέχεια της έγκρισης της οδηγίας, η ομάδα εργασίας της Eurostat για τις στατιστικές που αφορούν τον τουρισμό συμφώνησε να εκπονήσει έκθεση προόδου στην οποία θα παρουσιάζονται οι μεθοδολογικές εξελίξεις που έχουν σημειωθεί στα κράτη μέλη όσον αφορά την εφαρμογή της οδηγίας. Η έκθεση προόδου θα πρέπει να ενημερώνεται συστηματικά, να επιτρέπει τις συγκρίσεις μεταξύ των διαφόρων χωρών και να χρησιμεύει ως βασικό εργαλείο παρακολούθησης της διαδικασίας εφαρμογής της οδηγίας. Επομένως, η έκθεση προόδου στοχεύει στην επίτευξη δύο στόχων: πρώτον στην παρακολούθηση της προόδου που σημειώνεται στα κράτη μέλη όσον αφορά την εφαρμογή της οδηγίας για τις στατιστικές τουρισμού και κατά δεύτερο λόγο, στη βελτίωση των γνώσεων και στην ανταλλαγή μεταξύ των κρατών μελών εμπειριών και ορθών πρακτικών που αφορούν τις μεθόδους συλλογής στοιχείων και τα υπάρχοντα στατιστικά συστήματα για τον τουρισμό.

Η έκθεση προόδου ευθυγραμμίζεται με το άρθρο 8 της οδηγίας, που ορίζει ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να υποβάλλουν στην Επιτροπή κατόπιν αιτήματός της όλες τις απαραίτητες πληροφορίες για την αξιολόγηση της ποιότητας, της συγκρισιμότητας και της πληρότητας των στατιστικών πληροφοριών καθώς και λεπτομέρειες σχετικά με τυχόν επακόλουθες αλλαγές στις χρησιμοποιούμενες μεθόδους. Τα κράτη μέλη υπέβαλαν στην Eurostat πληροφορίες για την προετοιμασία της έκθεσης προόδου μέσω της συμπλήρωσης ερωτηματολογίων για τα συστήματα συλλογής στοιχείων που εφαρμόζονταιστα κράτη μέλη και τις εκθέσεις που εκπόνησαν τα κράτη μέλη σε συνάρτηση με τις συμβατικές υποχρεώσεις τους για την κοινοτική χρηματοδότηση. Η έκθεση ενημερώθηκε συστηματικά και τα κράτη μέλη κλήθηκαν να εξακριβώσουν, τροποποιήσουν και συμπληρώσουν τις πληροφορίες.

Το 1996 εκδόθηκε ένα πρακτικό εγχειρίδιο για την εφαρμογή των μεθοδολογικών κατευθυντήριων γραμμών για τις στατιστικές στον τομέα του τουρισμού. [7] Αυτό το εγχειρίδιο παρουσιάζει τις βασικές έννοιες και τις κατευθυντήριες γραμμές για τη συλλογή και το σχεδιασμό των ερευνών προκειμένου να συνάδουν με την οδηγία. [8] Το 1998, στο πλαίσιο των μέτρων εφαρμογής της οδηγίας, καθορίστηκαν οι ορισμοί των μεταβλητών. Επιπλέον, έχει ήδη προχωρήσει η εργασία σχεδιασμού τεχνικών εγχειριδίων για μεθοδολογικά θέματα που παρουσιάζουν ιδιαίτερες δυσκολίες στη διαδικασία εφαρμογής, όπως είναι για παράδειγμα η συλλογή στοιχείων για τα επαγγελματικά ταξίδια. Εξάλλου, η Eurostat έχει εκπονήσει ένα τεχνικό εγχειρίδιο για τη συλλογή εναρμονισμένων στοιχείων για τα ιδιωτικά τουριστικά καταλύματα, επειδή αποτελεί σημαντική πτυχή της παροχής τουριστικών καταλυμάτων σε πολλά κράτη μέλη. Για την περαιτέρω ενθάρρυνση της ανταλλαγής εμπειριών μεταξύ κρατών μελών στο πλαίσιο της διαδικασίας εφαρμογής της οδηγίας, διοργανώθηκε το 1999 μια επιστημονική συνάντηση για την εξέταση μεθοδολογικών θεμάτων. Η συνάντηση αυτή οδήγησε στην επισήμανση κοινών προβλημάτων που αναφύονται κατά την εφαρμογή της οδηγίας και στην υποβολή προτάσεων για την ανάληψη συγκεκριμένων δράσεων με στόχο τη συνέχιση της διαδικασίας εφαρμογής.

[7] "Applying the Eurostat methodological guidelines in basic tourism and travel statistics", (1996), Έγγραφο εργασίας, Eurostat.

[8] Το εν λόγω πρακτικό εγχειρίδιο ακολουθεί την κοινοτική μεθοδολογία για τις στατιστικές στον τομέα του τουρισμού που δημοσιεύτηκε το 1998 από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, και παρέχει ένα ευρύ μεθοδολογικό πλαίσιο για τη συλλογή στατιστικών στον τομέα του τουρισμού.

2.5. Νομικό πλαίσιο

Όσον αφορά τις διαδικασίες εφαρμογής της οδηγίας, διατυπώθηκαν τα ακόλουθα μέτρα που θα πρέπει να αποφασιστούν στο πλαίσιο της διαδικασίας της Επιτροπής Στατιστικού Προγράμματος (άρθρα 11 και 12 της οδηγίας): οι ορισμοί που πρέπει να ισχύουν για τα χαρακτηριστικά της συλλογής στοιχείων (άρθρο 3), οι αναλυτικοί κανόνες για τις διαδικασίες διαβίβασης στοιχείων (άρθρο 7) και οι παρεκκλίσεις από τις διατάξεις που μπορούν να παραχωρούνται στα κράτη μέλη (άρθρο 10) [9].

[9] Απόφαση της Επιτροπής (1999/35/EΚ) της 9ης Δεκεμβρίου 1998 σχετικά με τις διαδικασίες εφαρμογής της οδηγίας του Συμβουλίου 95/57/EΚ περί της συλλογής στατιστικών πληροφοριών στον τομέα του τουρισμού (ΕΕ L 9, 15.1.1999, Σ. 23).

Περαιτέρω διαδικασίες εφαρμογής στο πλαίσιο της διαδικασίας της Επιτροπής Στατιστικού Προγράμματος αφορούν τις απαιτήσεις ακρίβειας και την εναρμονισμένη επεξεργασία των συστηματικών τάσεων (άρθρο 4), την επεξεργασία των στοιχείων (άρθρο 6) και τη διάδοση των αποτελεσμάτων (άρθρο 9) (Βλέπε επίσης Παράρτημα I της έκθεσης).

III. Πρόοδοσ ανα τμημα τησ οδηγιασ

Η εφαρμογή της οδηγίας, με την οικονομική συνεισφορά της Κοινότητας που πραγματοποιήθηκε μέσω συμβάσεων μεταξύ των κρατών μελών και της Επιτροπής, οδήγησε σε διάφορες προσαρμογές, αλλαγές και μεθοδολογικές εξελίξεις των εθνικών στατιστικών συστημάτων των χωρών του ΕΟΧ. Με την οικονομική στήριξη που διατέθηκε στο πλαίσιο των συμβάσεων, οι χώρες του ΕΟΧ ανέπτυξαν τις εθνικές τουριστικές στατιστικές τους με στόχο τη διασφάλιση, και όπου ήταν απαραίτητο την ενοποίηση, της συλλογής και διαβίβασης στοιχείων στην Eurostat. Εκτός από τον άμεσο αντίκτυπο της οικονομικής συνεισφοράς της Κοινότητας, σε πολλές χώρες υπήρξε και ένας έμμεσος αντίκτυπος με την ενίσχυση της διάθεσης ίδιων πόρων για την παγίωση του εθνικού στατιστικού συστήματος, με απώτερο σκοπό τη συστηματική συλλογή στοιχείων. Αναλήφθηκαν ενέργειες για την επέκταση των υφισταμένων ερευνών, την εισαγωγή, όπου ήταν απαραίτητο, νέων ερευνών, την εναρμόνιση των ορισμών και των μεθόδων και τη διενέργεια άλλων αλλαγών για τη συμμόρφωση προς τις απαιτήσεις της οδηγίας.

3.1 Δυναμικότητα ομαδικών τουριστικών καταλυμάτων: τοπικές μονάδες στην εθνική επικράτεια

3.1.1 Eπέκταση της κάλυψης των υφισταμένων μητρώων εγκαταστάσεων παροχής καταλυμάτων

Πολλές χώρες, προκειμένου να βελτιώσουν την ποιότητα των παραγόμενων στατιστικών τους επιδίωξαν την επέκταση του πεδίου κάλυψης των μητρώων τους που αφορούν τις εγκαταστάσεις τουριστικών καταλυμάτων.

Το Βέλγιο προέβη στη διενέργεια απογραφής των διαφόρων ειδών καταλυμάτων και στη σύνδεση του οικείου μητρώου καταλυμάτων με άλλες διοικητικές πηγές, ιδίως δε με το γενικό μητρώο επιχειρήσεων. Η διαδικασία αυτή οδήγησε σε καλύτερη κάλυψη των ειδών καταλυμάτων σε επίπεδο NUTS III και σε αναλυτικότερες πληροφορίες.

Η Γαλλία προέβη στην επέκταση του μητρώου των ταξινομημένων σε κατηγορίες ξενοδοχείων ώστε να συμπεριλάβει και ένα πλήρη κατάλογο των ξενοδοχείων 0 αστέρος.

Οι Κάτω Χώρες προέβησαν στη συμπλήρωση και ενημέρωση του υφιστάμενου οικείου μητρώου καθώς και στην κατάρτιση ενός μητρώου για την κάλυψη όλων των εγκαταστάσεων παροχής καταλυμάτων σύμφωνα με τις διατάξεις της οδηγίας.

Η Ιρλανδία προέβη στη δημιουργία ενός νέου μητρώου τουριστικών καταλυμάτων που περιλαμβάνει όλες τις μονάδες του μητρώου επιχειρήσεων της Central Stastical Office και του μητρώου του Irish Tourist Board. Στο παρελθόν, υπήρχε μόνο το μητρώο του Irish Tourist Board που κάλυπτε μόνο τον τομέα των εγκεκριμένων καταλυμάτων.

Η Αυστρία δημιούργησε ένα επιμέρους μητρώο των ομαδικών τουριστικών καταλυμάτων που συνδέεται με το κεντρικό μητρώο επιχειρήσεων.

Η Ιταλία, επίσης, προέβη στη δημιουργία ενός βοηθητικού μητρώου για τον τουρισμό που βασίζεται στο υφιστάμενο μητρώο τουριστικών καταλυμάτων και συνδέεται με το γενικό μητρώο επιχειρήσεων (ASIA).

Στην περίπτωση του Ηνωμένου Βασιλείου, οι εργασίες εστιάστηκαν στη βελτίωση των υφιστάμενων μητρώων τουριστικών καταλυμάτων των περιφερειακών τουριστικών οργανισμών με σκοπό την παροχή δεδομένων σε επίπεδο NUTS III.διεξάγονται επίσης εκ των υστέρων έλεγχοι και αντιπαραβολές με το γενικό μητρώο επιχειρήσεων της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας.

Στην περίπτωση της Ισλανδίας, οι εργασίες αφορούσαν τη συμπλήρωση και ενημέρωση του υφιστάμενου μητρώου καταλυμάτων, ιδιαίτερα δε τη δημιουργία ενός μητρώου για τις λοιπές εγκαταστάσεις ομαδικών καταλυμάτων όπως χώροι διανυκτέρευσης σε υπνόσακους, ξενώνες νεότητας, διαμονή σε οικογένειες και ορεινά καταφύγια.

Η Νορβηγία προέβη στη βελτίωση του υφιστάμενου μητρώου ξενοδοχείων και παρόμοιων καταλυμάτων.

Ορισμένες χώρες, προκειμένου να καλύψουν όλα τα

3.1.2. Δημιουργία νέων μητρώων για διάφορα είδη ομαδικών καταλυμάτων

είδη ομαδικών καταλυμάτων που προβλέπονται στην οδηγία, υποχρεώθηκαν να προβούν στην κατάρτιση εντελώς νέων μητρώων για ορισμένα είδη καταλυμάτων.

Πρόκειται κυρίως για την Ισπανία και την Πορτογαλία, που κατάρτισαν μητρώο τουριστικών διαμερισμάτων (εξοχικές κατοικίες).

Η Ιρλανδία προέβη στην κατάρτιση μητρώου μη εγκεκριμένων εγκαταστάσεων τύπου "bed and breaksfast".

Η Γαλλία προέβη στη δημιουργία ενός μητρώου μη ταξινομημένων σε κατηγορίες ξενοδοχείων.

3.1.3. Aναθεώρηση των ορισμών και της ταξινόμησης των ομαδικών καταλυμάτων

Πολλές χώρες προέβησαν στην αναθεώρηση της υπάρχουσας ταξινόμησης των εγκαταστάσεων παροχής καταλυμάτων και της διάρθρωσης της βάσης δεδομένων και των ερευνών τους προκειμένου να συμμορφωθούν με την οδηγία.

Πρόκειται κυρίως για την Aυστρία, που στο παρελθόν κατέτασσε τις ενοικιαζόμενες κατοικίες και διαμερίσματα (εξοχικές κατοικίες) μαζί με τα ξενοδοχεία και συναφείς εγκαταστάσεις, ενώ τώρα τις κατατάσσει μαζί με τα λοιπά ομαδικά καταλύματα.

Η Ισλανδία ασχολήθηκε με τη γενική επισκόπηση και τροποποίηση της οικείας ταξινόμησης ειδών καταλυμάτων σύμφωνα με την οδηγία. Το αποτέλεσμα ήταν μια συνολική αναθεώρηση και αναδιοργάνωση της βάσης δεδομένων της Ισλανδίας, οι δε υφιστάμενες πληροφορίες αναθεωρήθηκαν με βάση την κατάταξη της οδηγίας.

Η Ιταλία προέβη στην ταξινόμηση των ομαδικών καταλυμάτων και διεξήγαγε απογραφή όλων των ειδών εγκαταστάσεων που υπάρχουν σε περιφερειακό και επαρχιακό επίπεδο. Τα νέα είδη εγκαταστάσεων όπως τα καταλύματα τύπου "bed and breakfast" και τα καταλύματα σε αγροικίες ταξινομούνται τώρα ιδιαιτέρως σύμφωνα με τις κατευθυντήριες αρχές της Eurostat.

Η Νορβηγία προέβη, επίσης, στην προσεκτική εξέταση των διαχωριστικών γραμμών μεταξύ των διαφόρων ειδών καταλυμάτων ώστε η κατάταξη των τουριστικών καταλυμάτων να ευθυγραμμίζεται με την οδηγία.

3.2. Χρήση της δυναμικότητας των εγκαταστάσεων παροχής ομαδικών καταλυμάτων: εγχώριος και εισερχόμενος τουρισμός

3.2.1. Προσαρμογή και επέκταση των υφιστάμενων ερευνών

Προσαρμογή της γεωγραφικής κατάταξης των μη μόνιμων κατοίκων

Πολλές χώρες προέβησαν στην αναθεώρηση και επέκταση των οικείων ερωτηματολογίων για τη ροή των επισκεπτών στις εγκαταστάσεις παροχής καταλυμάτων ώστε να καλύπτονται όλες οι χώρες που περιλαμβάνονται στη γεωγραφική κατάταξη των μη μόνιμων κατοίκων, π.χ. Aυστρία, Δανία, Ισπανία, Ελλάδα, Γαλλία, Ιταλία, Κάτω Χώρες, Ισλανδία, Νορβηγία και Σουηδία.

Εισαγωγή νέων μεταβλητών

Πολλές χώρες προέβησαν στην προσαρμογή των υφιστάμενων ερευνών τους για τη συλλογή πρόσθετων πληροφοριών στα ερωτηματολόγια τους.

Στη Δανία οι εργασίες περιστράφηκαν γύρω από την επέκταση της υπάρχουσας εθνικής έρευνας για τα ξενοδοχεία ώστε να συλλέγονται και πληροφορίες που αφορούν την καθαρή χρήση κλινών από τον Ιανουάριο 1996. όσον αφορά τις αφίξεις σε κάμπινγκ συνάφθηκε συμφωνία με τη δανική ένωση κάμπινγκ ώστε να παράγονται αξιόπιστες εκτιμήσεις γι' αυτή τη μεταβλητή. Πράγματι, σε πολλές χώρες η διαδικασία αυτή περιέλαβε τη συνεργασία με τις σχετικές επαγγελματικές ενώσεις. Η Ελλάδα, η Φινλανδία και η Ισπανία επέκτειναν τις υφιστάμενες ξενοδοχειακές στατιστικές τους ώστε να συμπεριλάβουν πληροφορίες για την ακαθάριστη χρήση κλινών.

Το Λουξεμβούργο επέκτεινε από το 1998 τη συλλογή στοιχείων ώστε να συμπεριλάβει τον αριθμό των κλινών καθώς και την καθαρή και ακαθάριστη χρήση τους.

Οι Κάτω Χώρες επεξεργάστηκαν ένα σύστημα για την εκτίμηση των αφίξεων και των διανυκτερεύσεων σε σκηνές που μισθώνονται για παρατεταμένο χρονικό διάστημα ή σε μόνιμη βάση.

Όσον αφορά το Ηνωμένο Βασίλειο, όπου μέχρι τώρα οι πληροφορίες για τις ροές τουριστών στις εγκαταστάσεις παροχής καταλυμάτων συγκεντρώνονταν με βάση τη προσέγγιση από την πλευρά της ζήτησης, συμπεριλήφθηκε στην υπάρχουσα έρευνα η μεταβλητή των αφίξεων.

Στην περίπτωση της Ισλανδίας, το υπάρχον ερωτηματολόγιο για τη ροή τουριστών στις εγκαταστάσεις παροχής καταλυμάτων επεκτάθηκε από το 1995 ώστε να περιλαμβάνει και τη μεταβλητή αφίξεων. Από τον Ιανουάριο 1997 το Λιχτενστάιν άρχισε να συλλέγει στοιχεία για τον αριθμό των κλινών σε κάμπινγκ.

3.2.2. Δημιουργία νέων ερευνών, σχεδιασμός νέων ερωτηματολογίων

Προκειμένου να καλύπτονται όλα τα είδη ομαδικών καταλυμάτων που προβλέπονται στην οδηγία, ορισμένες χώρες προέβησαν στη δημιουργία εξ ολοκλήρου νέων ερευνών καθώς και στο σχεδιασμό νέων ερωτηματολογίων.

Η Πορτογαλία και η Ισπανία δρομολόγησαν νέες έρευνες για τις εξοχικές κατοικίες.

Η Γαλλία επεξεργάστηκε μια νέα έρευνα για τη συλλογή πληροφοριών για τις ροές τουριστών σε ξενοδοχεία 0 αστέρος, και κατάρτισε ερωτηματολόγιο για το σκοπό αυτό.

Η Ελλάδα αναθεώρησε και επέκτεινε τις υπάρχουσες έρευνες και τα ερωτηματολόγια της για τις ροές τουριστών στις εγκαταστάσεις παροχής καταλυμάτων προκειμένου να καλύπτονται όλες οι απαιτήσεις αυτού του τμήματος της οδηγίας.

Η Ιρλανδία δρομολόγησε τον Ιανουάριο 1997 μια νέα δειγματοληπτική έρευνα και ένα νέο ερωτηματολόγιο για τις ροές τουριστών στις εγκαταστάσεις παροχής καταλυμάτων που περιλαμβάνονται στο νέο μητρώο τουριστικών καταλυμάτων του Central Statistical Office. Η νέα αυτή έρευνα δρομολογήθηκε τον Ιανουάριο 1997.

Η Ιταλία επεξεργάστηκε την αναδιάρθρωση και απλούστευση της υφιστάμενης μηνιαίας έρευνας για τις ροές τουριστών στις εγκαταστάσεις παροχής καταλυμάτων με σκοπό την ελάφρυνση του φόρτου απόκρισης που επιβαρύνει τις τοπικές τουριστικές αρχές και τη σημαντική μείωση του χρόνου που απαιτείται για τη διαβίβαση των στοιχείων στην ISTAT. Η νέα έρευνα ξεκίνησε τον Ιανουάριο 1997.

Στην περίπτωση της Σουηδίας, καταρτίστηκε μια νέα έρευνα για τις ροές τουριστών στις παραθεριστικές κατοικίες.

Tο Ηνωμένο Βασίλειο εκπόνησε έρευνα σχετικά με τη χρήση της δυναμικότητας που οδήγησε στην εναρμόνιση και τον εμπλουτισμό των διαφόρων ερευνών χρήσης της δυναμικότητας που διεξάγονται από τα Νational and Regional Tourist Boards.

Στην Iσλανδία οι εργασίες αφορούσαν την αναδιάρθρωση της ετήσιας έρευνας για τις ροές τουριστών στις εγκαταστάσεις παροχής καταλυμάτων προκειμένου να επεκταθεί η περιφερειακή κατάτμηση σε επίπεδο NUTS II.

3.2.3. Επεξεργασία στοιχείων, ποιότητα και έγκαιρη διαβίβαση

Πολλές χώρες, προκειμένου να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ποιότητας των δεδομένων και στις προθεσμίες διαβίβασης, προέβησαν σε τεχνολογικές και μεθοδολογικές βελτιώσεις.

Tεχνολογικές βελτιώσεις

Η Iταλία προέβη στον επανασχεδιασμό και στη βελτίωση των ηλεκτρονικών διαδικασιών για τη συλλογή και επεξεργασία των στοιχείων (π.χ. αυτόματος έλεγχος των σφαλμάτων), καθώς και για την ελάφρυνση του φόρτου που επιβαρύνει τους συμμετέχοντες στην έρευνα, μέσω της απλούστευσης της διαδικασίας συλλογής των στοιχείων. Η ISTAT λαμβάνει τώρα μικρο-δεδομένα από τις τοπικές αρχές με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο ή άλλα μέσα τηλεπληροφορικής. Η διαδικασία αυτή αποτελεί μέρος του σχεδίου SERT της Eurostat (Στατιστικές Επιχειρήσεων και Δίκτυα Τηλεπληροφορικής), που στοχεύει στην αποστολή στοιχείων μέσω δικτύου τηλεπληροφορικής για το μέρος Α και Β της οδηγίας από τις τουριστικές εγκαταστάσεις προς τις τοπικές αρχές και από εκεί στην ISTAT. Η ISTAT τηρεί το πρότυπο RDRMES (Raw data reporting message) για την αποστολή/παραλαβή δεδομένων από/προς τα περιφερειακά θεσμικά όργανα και τις ξενοδοχειακές επιχειρήσεις.

Η Γαλλία, για τη διαχείριση δεδομένων που αφορούν μη ταξινομημένα σε κατηγορίες ξενοδοχεία, έχει αναπτύξει ένα ηλεκτρονικό πρόγραμμα που είναι σε θέση να σχεδιάζει το δείγμα των ξενοδοχείων που πρόκειται να συμμετάσχουν στην έρευνα, να επεξεργάζεται και να συγκεντρώνει τα λαμβανόμενα στοιχεία, να υπολογίζει τα ποσοστά χρήσης της δυναμικότητας και την παραγωγή εκτιμήσεων για την μη ανταπόκριση στην έρευνα καθώς και για τις εγκαταστάσεις που δεν συμμετέχουν σ'αυτήν.

Η Ιρλανδία δημιούργησε εξ ολοκλήρου νέα προγράμματα βάσεων δεδομένων ικανά να αποθηκεύουν, διαχειρίζονται και ελέγχουν τις εκτεταμένες σειρές στοιχείων που συλλέγονται προς το παρόν σχετικά με το νέο μητρώο καταλυμάτων, τη νέα έρευνα για τις στατιστικές καταλυμάτων και τη νέα έρευνα νοικοκυριών για την τουριστική ζήτηση.

Οι Κάτω Χώρες ανέπτυξαν ένα πρόγραμμα ηλεκτρονικής συλλογής στοιχείων (ερωτηματολόγιο σε δισκέτα που πρέπει να συμπληρώνεται από τους συμμετέχοντες στην έρευνα).

Η Σουηδία επεξεργάστηκε μεθόδους βελτίωσης των ηλεκτρονικών διαδικασιών, συμπεριλαμβανομένου του σχεδιασμού νέου προγράμματος βελτίωσης της διεξαγωγής εκτιμήσεων για τη μη απόκριση στην έρευνα, καθώς και την εισαγωγή ηλεκτρονικών ερωτηματολογίων για τη συλλογή στοιχείων από τη σουηδική ένωση χώρων κάμπινγκ.

Η Νορβηγία ανέπτυξε ένα νέο ηλεκτρονικό σύστημα επεξεργασίας δεδομένων και ελέγχου της ποιότητας, καθώς και διαδικασίες υπολογισμού ελλειπόντων στοιχείων για τους μη αποκρινόμενους.

Mεθοδολογικές βελτιώσεις

Η Iταλία δρομολόγησε ένα νέο σύστημα για την εκτίμηση προσωρινών στοιχείων, δηλαδή μια μέθοδο εκτίμησης των ελλειπόντων στοιχείων (μέθοδος μέσης επιχείρησης).

Η Γαλλία έλαβε μέτρα για τη βελτιστοποίηση του μεγέθους του δείγματος, τη βελτίωση της ακρίβειας των αποτελεσμάτων μέσω του καλύτερου ορισμού των κριτηρίων στρωματοποίησης, καθώς και για την τροποποίηση της συχνότητας συλλογής (μηνιαία/τριμηνιαία) σε συνάρτηση με τη μεταβλητή.

Για την επίσπευση της όλης διαδικασίας επεξεργασίας των στοιχείων, οι Κάτω Χώρες μετέβαλαν την προσέγγιση συλλογής στοιχείων και από μια σφαιρική προσέγγιση πέρασαν στην προσέγγιση στρωματοποιημένου δείγματος χρησιμοποιώντας μια μέθοδο παρέκτασης με βάση προηγμένες τεχνικές υπολογισμού.

3.3. Tουριστική ζήτηση: εγχώριος και εξερχόμενος τουρισμός (δεν περιλαμβάνονται τα ημερήσια ταξίδια)

3.3.1. Προσαρμογή και επέκταση των υφιστάμενων ερευνών που αφορούν την τουριστική ζήτηση

Στο μέτρο του δυνατού, οι χώρες βελτίωσαν τα συστήματά τους και προσάρμοσαν τις υπάρχουσες έρευνες τους ούτως ώστε να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις της οδηγίας. Αυτό κατά κανόνα σημαίνει αύξηση της συχνότητας των ερευνών, επέκταση των ερωτηματολογίων για την κάλυψη όλων των μεταβλητών της οδηγίας, και σε ορισμένες περιπτώσεις διεύρυνση του μεγέθους του δείγματος.

Στο πλαίσιο αυτό η Aυστρία, διεξάγει μια πρόσθετη "Μικρο-δειγματοληπτική έρευνα - ταξιδιωτικές συνήθειες των Αυστριακών" για την τουριστική ζήτηση (που στο παρελθόν διεξαγόταν μόνο κάθε τριετία) και επέκτεινε το σχετικό ερωτηματολόγιο.

Η Ισπανία προσάρμοσε και αναθεώρησε την υπάρχουσα έρευνά της 'Vacaciones de los espanoles' που μετασχηματίστηκε σε μια νέα έρευνα με την επωνυμία 'FAMILITUR'. Οι εργασίες περιέλαβαν τροποποιήσεις του ερωτηματολογίου και μεθοδολογικές αλλαγές.

Στην περίπτωση της Γαλλίας, το αποτέλεσμα της ανάλυσης της υφιστάμενης έρευνας νοικοκυριών για τις ταξιδιωτικές συνήθειες των Γάλλων έδειξε ότι υπήρχε θετική ανταπόκριση για τα περισσότερα από τα στοιχεία που απαιτούσε η οδηγία, εκτός από εκείνα που αφορούσαν πληροφορίες για τις τουριστικές δαπάνες. Το μέγεθος του δείγματος αντιστοιχεί σε 20.000 μηνιαίες συνεντεύξεις μέσω ταχυδρομικού ερωτηματολογίου (το μέγεθος του δείγματος διπλασιάστηκε πρόσφατα). Μετά από μια δοκιμαστική περίοδο που κρίθηκε ανεπιτυχής, στη διάρκεια της οποίας συμπεριλήφθηκαν στην υπάρχουσα έρευνα ερωτήσεις για τις τουριστικές δαπάνες, η Γαλλία επεξεργάστηκε μια ειδική έρευνα για τις τουριστικές δαπάνες.

Η Ιταλία προέβη στην προσαρμογή της υπάρχουσας δειγματοληπτικής έρευνας για τις διακοπές των Ιταλών" (που διεξάγεται κάθε τριετία) με βάση τις απαιτήσεις της οδηγίας. Η "Έρευνα για τις διακοπές 1996" διεξάχθηκε σε συνδυασμό με την ετήσιαέρευνα "πολλαπλών σκοπών" και συγκεντρώθηκαν πληροφορίες για τα ταξίδια αναψυχής με τέσσερις και άνω διανυκτερεύσεις. Η Ιταλία εξετάζει τη σκοπιμότητα της συλλογής πληροφοριών για τις τουριστικές δαπάνες μέσω της μηνιαίας έρευνας κατανάλωσης των νοικοκυριών.

Όσον αφορά τις Κάτω Χώρες, που διεξάγουν από το 1980 τη "Συνεχή Έρευνα Διακοπών", οι εργασίες εστιάστηκαν στην αναθεώρηση και επέκταση της έρευνας αυτής για τη συλλογή πληροφοριών για τα επαγγελματικά ταξίδια. Η αναθεωρημένη έρευνα αποστάλθηκε για πρώτη φορά το Μάρτιο 1996.

Η Πορτογαλία είχε διεξαγάγει στο παρελθόν μια ετήσια έρευνα για τις "Διακοπές των Πορτογάλων" στην οποία έγιναν σημαντικές τροποποιήσεις προκειμένου να μεταβληθεί το πεδίο εφαρμογής και η συχνότητά της και να εισαχθούν νέες μεταβλητές σε συμφωνία με την οδηγία. Το 1996 διεξάχθηκε μια πιλοτική έρευνα και το 1997 δρομολογήθηκε μια περιοδική τριμηνιαία έρευνα.

Η Φινλανδία από το 1991 διεξάγει μια περιοδική έρευνα διακοπών. Για να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της οδηγίας προσάρμοσε την περιοδικότητα της εν λόγω έρευνας και αναθεώρησε και επέκτεινε το σχετικό ερωτηματολόγιο προκειμένου να καλύπτει πολλές μεταβλητές που δεν καλύπτονταν στο παρελθόν σχετικά με τον εξερχόμενο τουρισμό, το εγχώριο τουρισμό στα ιδιωτικά καταλύματα (επισκέψεις σε συγγενείς και φίλους) και τα επαγγελματικά ταξίδια. Η αναθεώρηση του περιεχομένου των στοιχείων της φινλανδικής έρευνας για τα ταξίδια έγινε στο διάστημα 1995-1997 και το 1996 δρομολογήθηκε η τριμηνιαία έρευνα. Λόγω του διαφορετικού σχεδιασμού της Έρευνας Εργατικού Δυναμικού (που βασίζεται σε κανονισμό ΕΕ) που περιορίζει τις δυνατότητες χρήσης της ίδιας δειγματοληπτικής βάσης για άλλες έρευνες, η συλλογή στοιχείων της φινλανδικής έρευνας ταξιδιών θα διεξάγεται με βάση νέο προγραμματισμό από το 2000 και ύστερα.

Η Σουηδία έχει προβεί σε διάφορες μελέτες μεθοδολογικού χαρακτήρα προκειμένου να επεκτείνει και προσαρμόσει την έρευνα για την τουριστική ζήτηση, που διεξάγεται προς το παρόν από τις σουηδικές τουριστικές αρχές, στις απαιτήσεις της οδηγίας.

Οι εργασίες του Ηνωμένου Βασίλειου εστιάστηκαν στην εφαρμογή μιας σειράς προσαρμογών της υπάρχουσας έρευνας ταξιδίων (που παρέχει στοιχεία για τον εγχώριο τουρισμό). Η ανάγκη υποβολής πληροφοριών για τα ταξίδια με τέσσερις και άνω διανυκτερεύσεις επέβαλε την επέκταση και αλλαγή των ερωτηματολογίων και τον Ιανουάριο 1997 διεξάχθηκε πιλοτική εργασία για τη συλλογή πληροφοριών που κάλυπταν το 1996. Η εφαρμοζόμενη International Passenger Survey (IPS) παρέχει στοιχεία για τον εξερχόμενο τουρισμό και ύστερα από μια αρχική αξιολόγηση της ικανότητάς της να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της οδηγίας όσον αφορά την παροχή στοιχείων, διεξάχθηκε κατά την περίοδο 1997/1998 μια έρευνα για τις δαπάνες στην οποία υποβλήθηκαν πολύ αναλυτικές ερωτήσεις για τις δαπάνες σε ένα υπό-δείγμα αποκρινόμενων. Άλλες εργασίες που αναλήφθηκαν για τη βελτίωση της υπάρχουσας έρευνας ήταν η επισήμανση σπάνιων υπό-ομάδων, με στόχο τη μετατόπιση του φίλτρου προς αυτές τις ομάδες ώστε να κατανοηθεί καλύτερα η συμπεριφορά τους.

3.3.2 Δημιουργία νέων ερευνών

Ορισμένες χώρες δεν είχαν διεξαγάγει ποτέ στο παρελθόν έρευνες για τον εγχώριο και τον εξερχόμενο τουρισμό. Πρόκειται, κυρίως, για την Ελλάδα, το Λουξεμβούργο, την Ιρλανδία και την Ισλανδία.

Το Δεκέμβριο 1995 η Ελλάδα διεξήγαγε την πρώτη ετήσια έρευνά της για τις διακοπές των ελλήνων μόνιμων κατοίκων με τέσσερις ή περισσότερες διανυκτερεύσεις, και το 1997 ξεκίνησε την πρώτη τριμηνιαία έρευνά της για τη συλλογή πληροφοριών σχετικά με τα ταξίδια αναψυχής και τα επαγγελματικά ταξίδια με μία ή περισσότερες συναπτές διανυκτερεύσεις εκτός μόνιμης κατοικίας.

Το Λουξεμβούργο διεξήγαγε την πρώτη πιλοτική έρευνά του το πρώτο εξάμηνο 1996. Η πιλοτική αυτή έρευνα κάλυπτε ταξίδια αναψυχής που είχαν πραγματοποιηθεί το 1995. Χάρη στην εμπειρία που αποκτήθηκε, η μέθοδος συλλογής στοιχείων και η συχνότητα της τακτικής έρευνας βελτιώθηκαν και στα τέλη του πρώτου τριμήνου 1997, μετά από μία πρώτη πιλοτική έρευνα το Νοέμβριο 1996, δρομολογήθηκε η τακτική τριμηνιαία έρευνα .

Η Ιρλανδία σχεδίασε την τριμηνιαία της εθνική έρευνα νοικοκυριών το 1997, που καλύπτει τον εγχώριο και εξερχόμενο τουρισμό.

Η Ισλανδία διεξήγαγε την πρώτη της έρευνα για τα ταξίδια το 1996.

Στην περίπτωση άλλων χωρών, τα υφιστάμενα συστήματα δεν παρείχαν αρκούντως κατάλληλα μέσα για τη συλλογή στοιχείων όπως προέβλεπε η οδηγία, και επομένως έπρεπε να καταρτιστούν νέες έρευνες.

Όσον αφορά, για παράδειγμα, το Bέλγιο, πραγματοποιήθηκε απογραφή και διεξάχθηκε ανάλυση των υφιστάμενων πληροφοριών για την τουριστική ζήτηση, δεδομένου δε ότι οι περισσότερες από τις πληροφορίες δεν ήταν εναρμονισμένες, η Στατιστική Υπηρεσία έκρινε απαραίτητο να οργανώσει μια νέα έρευνα για την ετήσια τουριστική ζήτηση (τέσσερις ή περισσότερες διανυκτερεύσεις) το 1996.

Στην περίπτωση της Δανίας, η οποία στο παρελθόν είχε διεξαγάγει μόνο πολύ λίγες ετήσιες έρευνες για τον εγχώριο και εξερχόμενο τουρισμό, αποφασίστηκε να αναπτύξει μία εξ ολοκλήρου νέα τριμηνιαία έρευνα. Η έρευνα αυτή δρομολογήθηκε από τον Ιανουάριο 1996 και καλύπτει ταξίδια μεγάλης και μικρής διάρκειας (τριμηνιαία και ετήσια στοιχεία).

Η Γερμανία διεξήγαγε στο παρελθόν έρευνες για τα ταξίδια αναψυχής των κατοίκων της αλλά το 1990 τις σταμάτησε. Επομένως, για να τηρηθούν οι απαιτήσεις της οδηγίας δρομολογήθηκε το 1997 μία εξ ολοκλήρου νέα τριμηνιαία έρευνα που καλύπτει όλα τα χαρακτηριστικά στοιχείων για την τουριστική ζήτηση (τριμηνιαία και ετήσια στοιχεία).

Η Νορβηγία διεξήγαγε την πρώτη τριμηνιαία έρευνα για τα ταξίδια στο πλαίσιο της γενικής έρευνας "Omnibus" το 1997.

Για ορισμένες χώρες η ανάγκη δημιουργίας νέων ερευνών αφορούσε τη συλλογή τριμηνιαίων στοιχείων για τα ταξίδια αναψυχής και τα ταξίδια επαγγελματικού χαρακτήρα με μία ή περισσότερες συναπτές διανυκτερεύσεις εκτός μονίμου κατοικίας.

Πρόκειται για την Aυστρία, που ξεκίνησε για πρώτη φορά μια πιλοτική έρευνα για τον επιχειρηματικό και επαγγελματικό τουρισμό το Δεκέμβριο 1995, και στη συνέχεια δρομολόγησε την πρώτη τακτική τριμηνιαία έρευνα για τα ταξίδια αναψυχής και τα επαγγελματικά ταξίδια με μια ή περισσότερες διανυκτερεύσεις το 1997.

Το Βέλγιο και η Ιταλία δρομολόγησαν, επίσης, μια πιλοτική έρευνα για τα ταξίδια αναψυχής και τα επαγγελματικά ταξίδια με μία ή περισσότερες συναπτές διανυκτερεύσεις το 1997.

IV. Συνολικη αξιολογηση

Οι αναληφθείσες ενέργειες και οι εργασίες που εκτελούνται προς το παρόν για την εφαρμογή της οδηγίας μπορούν να θεωρηθούν πλήρως λειτουργικές και ιδιαίτερα προηγμένες, διεξήχθησαν δε υπό αρκετά ικανοποιητικές συνθήκες. Επίσης, η έκδοση της οδηγίας είχε ως αποτέλεσμα την αισθητή αύξηση του βαθμού διαθεσιμότητας και έγκαιρης διαβίβασης των στοιχείων. Εφαρμόζονται πλέον κοινοί ορισμοί με αποτέλεσμα την καλύτερη συγκρισιμότητα των στοιχείων.

Ωστόσο, θα ήταν εξαιρετικά πρώιμη η εξαγωγή τελικών συμπερασμάτων από την εμπειρία της εφαρμογής της οδηγίας του Συμβουλίου, εφόσον η μεταβατική περίοδος για τη συλλογή των τριμηνιαίων στοιχείων δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί. Κατά τη διάρκεια του 1996 αναλήφθηκε πιλοτική εργασία και κατά το 1997 ξεκίνησε η τακτική συλλογή των στοιχείων, αλλά πολλές χώρες ζήτησαν παρεκκλίσεις κατά τη μεταβατική περίοδο.

Η χορήγηση κοινοτικής χρηματοδότησης στην αρχική φάση της διαδικασίας εφαρμογής της οδηγίας επέτρεψε στα κράτη μέλη να προβούν σε ορισμένες προσαρμογές των οικείων συστημάτων τουριστικών στατιστικών και να εφαρμόσουν την οδηγία πιο γρήγορα από όσο θα την εφάρμοζαν υπό άλλες συνθήκες.

Η εφαρμογή της οδηγίας του Συμβουλίου έδωσε ή θα έπρεπε κανονικά να δώσει τη δυνατότητα στο σύστημα τουριστικών στατιστικών να προσανατολιστεί άμεσα στις ανάγκες των χρηστών σε κοινοτικό και εθνικό επίπεδο.

Θα πρέπει, ωστόσο, να σημειωθούν ορισμένα θέματα που ενδέχεται να επηρεάσουν τις μελλοντικές αποφάσεις. Πρόκειται κυρίως για τα εξής:

- Παρατηρήθηκαν ορισμένες καθυστερήσεις στη διαβίβαση των στοιχείων από τα κράτη μέλη στην Eurostat με αποτέλεσμα να δυσχεραίνεται η διάδοση τους στους χρήστες.

- Σημειώθηκαν καθυστερήσεις στην εξέταση και διασφάλιση της ποιότητας, της αξιοπιστίας και της συγκρισιμότητας των στοιχείων. Θα πρέπει να εξεταστεί αναλυτικότερα η εφαρμογή των ορισμών και ταξινομήσεων. Η έλλειψη των ανθρώπινων και οικονομικών πόρων που απαιτούνται για την εξαντλητική αξιολόγηση των αποτελεσμάτων που κοινοποιούν τα κράτη μέλη δεν επέτρεψαν μέχρις στιγμής την ολοκλήρωση της αξιολόγησης αυτής.

V. Προοπτικεσ

Το κοινοτικό σύστημα τουριστικών στατιστικών αναμένεται να αντιμετωπίσει σημαντικές προκλήσεις τα επόμενα χρόνια π.χ Διεύρυνση, πιο εξειδικευμένες ανάγκες των χρηστών για στατιστικές στον τομέα του τουρισμού (απασχόληση στον τουριστικό τομέα, σημασία του τουρισμού σε οικονομικό επίπεδο, τουριστικοί δορυφορικοί, μέτρηση του βαθμού ανταγωνιστικότητας των τουριστικών επιχειρήσεων κλπ), ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης στους τομείς πολιτικής που συνδέονται με τον τουρισμό (βιώσιμη ανάπτυξη του τουρισμού), εξέταση του ρόλου του τουριστικού τομέα στην αγροτική και περιφερειακή ανάπτυξη, τεχνολογική ανάπτυξη των νέων μέσων συλλογής στοιχείων κλπ. Κατά συνέπεια, θα ήταν σκόπιμο να διασφαλιστεί και διατηρηθεί, και εάν είναι δυνατόν να αναπτυχθεί περαιτέρω, η ύπαρξη ενός συστήματος πληροφόρησης για τις τουριστικές στατιστικές σε κοινοτικό επίπεδο, που θα διευκολύνει την ανάπτυξη στατιστικών στον τομέα του τουρισμού που θα καλύπτουν τις ανάγκες των χρηστών.

Οι μελλοντικές δράσεις θα πρέπει να επικεντρωθούν στη συνέχιση της εφαρμογής και παγίωσης της οδηγίας, στην εξέταση της ποιότητας, αξιοπιστίας και συγκρισιμότητας των στοιχείων, στην εφαρμογή ορισμών και ταξινομήσεων, στη διενέργεια συγκρίσεων μεταξύ διαφορετικών πηγών στοιχείων, στην επεξεργασία αντίστοιχων στατιστικών και τέλος στην πιο έγκαιρη διαβίβαση και στην καλύτερη διάδοση των αποτελεσμάτων. Επιπλέον, θα πρέπει να εξεταστούν οι συσχετίσεις με άλλες στατιστικές π.χ απασχόληση, μεταφορά επιβατών, ισοζύγιο πληρωμών, επιχειρηματικές στατιστικές, τιμές και εθνικοί λογαριασμοί, για την πιο αποτελεσματική χρήση των υφιστάμενων πηγών συλλογής στοιχείων. Επίσης, χρειάζονται περισσότερες πληροφορίες για τον οικονομικό αντίκτυπο του τουρισμού και επομένως, θα ήταν σκόπιμο να εξεταστεί η ενδεχόμενη κατάρτιση δορυφορικών λογαριασμών για τον τουρισμό εφόσον κάτι τέτοιο θα επιτρέψει τον υπολογισμό του βαθμού σπουδαιότητας του τουρισμού σε επίπεδο οικονομίας και απασχόλησης. για την κατάρτιση των λογαριασμών αυτών η οδηγία θα αποτελέσει σημαντική πηγή πληροφοριών.

Η εξέταση των μελλοντικών ενεργειών στο πλαίσιο της οδηγίας και των πιθανών επεκτάσεων της νομοθετικής πράξης θα πρέπει να ευθυγραμμίζεται και να συντονίζεται με την πολιτική της Επιτροπής για τις δυνατότητες δημιουργίας θέσεων απασχόλησης, που δρομολογήθηκε με την έκθεση της Ομάδας Υψηλού Επιπέδου για τον τουρισμό και την απασχόληση [10]. Στην έκθεση υπογραμμίζεται η σημασία ύπαρξης έγκυρων πληροφοριών, και ότι "για να διασφαλιστεί η έγκαιρη διάθεση αξιόπιστων και συγκρίσιμων πληροφοριών θα πρέπει να αξιοποιηθούν τα υπάρχοντα κοινοτικά μέσα όπως είναι το Ευρωβαρόμετρο, να βελτιωθούν δε με γνώμονα τις ανάγκες των επιχειρήσεων και τέλος, να εξασφαλιστεί μεγαλύτερη συνέργεια για συμπληρωματικές δράσεις μέσω της συνεργασίας του ιδιωτικού και δημόσιου τομέα".

[10] Συμπεράσματα και συστάσεις της Ομάδας Υψηλού Επιπέδου για τον τουρισμό και την απασχόληση, Ευρωπαϊκή Επιτροπή - ΓΔ XXIII, Οκτώβριος 1998.

Η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 28ης Απριλίου 1999 "Αύξηση του δυναμικού του τουρισμού για τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης" [11] εκδόθηκε σε συνέχεια της έκθεσης της Ομάδας Υψηλού Επιπέδου και του αιτήματος του Συμβουλίου Υπουργών να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στη σχέση μεταξύ του τουρισμού και της απασχόλησης [12]. Στην ανακοίνωση αυτή τονίζεται η ανάγκη για μία ευρωπαϊκή στρατηγική για τον τουρισμό που θα καθοδηγείται από τις υπάρχουσες γνώσεις, θα ενθαρρύνει τις επιχειρήσεις, τις δημόσιες αρχές και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη να αξιοποιούν καλύτερα τις υπάρχουσες πληροφορίες ώστε να εμπλουτίζουν την τεχνογνωσία τους, να αναπτύσσουν νέες μεθόδους και να διδάσκονται από τις βέλτιστες πρακτικές.

[11] ΕΕ C 178, 23.6.1999, σ. 3

[12] Συμβούλιο Υπουργών Tουρισμού της 26ης Νοεμβρίου 1997.

Σε συνέχεια των συμπερασμάτων του Συμβουλίου δημιουργήθηκαν τέσσερις ομάδες εργασίας, μια από τις οποίες ασχολήθηκε με τον τομέα της πληροφόρησης. Η διευκόλυνση της ανταλλαγής και διάδοσης πληροφοριών, κυρίως μέσω των νέων τεχνολογιών, αποτελεί έναν από τους τέσσερις τομείς που τονίζονται στα συμπεράσματα του Συμβουλίου για τον Τουρισμό και την Απασχόληση της 21ης Ιουνίου 1999. Στόχος αυτής της ομάδας εργασίας είναι η επισήμανση των αναγκών σε πληροφορίες και των μέσων για την παροχή πρόσβασης σ'αυτές. Οι στατιστικές θεωρούνται ως το σημαντικότερο μέσο πληροφόρησης. Οι εργασίες στο πλαίσιο αυτό αναμένεται να εμπλουτίσουν τις συζητήσεις για τις ειδικότερες ανάγκες των χρηστών σε στατιστικές στον τομέα του τουρισμού.

Παραρτημα 1. ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

Έγκριση:

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Προγραμματισμός:

Έτος // Περιεχόμενα (το άρθρο στην παρένθεση αναφέρεται στην οδηγία)

2001 // Παράρτημα 1: Απαιτήσεις ακρίβειας και εναρμονισμένη επεξεργασία συστηματικών τάσεων (άρθρο 4)

Παράρτημα 2: Επεξεργασία δεδομένων (άρθρο 6)

Παράρτημα 3: Διάδοση αποτελεσμάτων (άρθρο 9)

Παραρτημα 2. συνοπτικος πινακας κατα χωρα και κατα τμημα της οδηγιας

Στη συνέχεια ακολουθούν πίνακες κατά τμήμα της οδηγίας και κατά χώρα που αφορούν το βασικό στατιστικό μέσο (έρευνα, μητρώο) που έχει αναπτυχθεί ή εισαχθεί προκειμένου να τηρηθούν οι απαιτήσεις της νομοθετικής πράξης (δεύτερη στήλη). Οι υπόλοιπες στήλες αναφέρονται στη διαθεσιμότητα και επικαιρότητα των στοιχείων (κατάσταση που επικρατούσε στις 20.3.2000) όσον αφορά τους πίνακες στοιχείων που διαβιβάζονται από τα κράτη μέλη στην Eurostat. Στη συνέχεια περιλαμβάνονται επεξηγήσεις των χαρακτηριστικών που χρησιμοποιούνται για τη διαθεσιμότητα και την επικαιρότητα των στοιχείων:

Διαθεσιμότητα στοιχείων

0: δεν υπάρχουν στοιχεία (δεν διαβιβάζεται πίνακας)

1: περιορισμένη διαθεσιμότητα (κάτω του 30% των πινάκων)

2: μεσαία διαθεσιμότητα (30-60% των πινάκων)

3: ικανοποιητική διαθεσιμότητα (60-80% των πινάκων)

4: άριστη διαθεσιμότητα (άνω του 80% των πινάκων)

Επικαιρότητα στοιχείων

Καθυστερήσεις στις περιόδους αναφοράς

μηνιαία/τριμηνιαία/ετήσια

1: ασθενής 8+/3+/2+

2: μεσαία 4-7/2/1

3: ικανοποιητική 0-3/0-1/0

Δυναμικότητα των ομαδικών τουριστικών καταλυμάτων: τοπικές μονάδες στην εθνική επικράτεια

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Σημείωση:

(*): Έρευνα που προϋπήρχε της οδηγίας

---: Δεν σημειώθηκαν αλλαγές

Χρήση της δυναμικότητας των εγκαταστάσεων ομαδικών καταλυμάτων: εγχώριος και εισερχόμενος τουρισμός

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Σημείωση:

(*): Η έρευνα προϋπήρχε της οδηγίας

---: Δεν έχουν σημειωθεί αλλαγές

Τουριστική ζήτηση: εγχώριος και εξερχόμενος τουρισμός (δεν περιλαμβάνονται τα ημερήσια ταξίδια)

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Σημείωση:

(*): Η έρευνα προϋπήρχε της οδηγίας

---: Δεν σημειώθηκαν αλλαγές

παραρτημα 3.οικονομικη συνεισφορα στα κρατη μελη

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

(*) Μία σύμβαση