Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα "Η διαχείριση και οι συνέπειες των φυσικών καταστροφών: Ποιά η αποστολή της ευρωπαϊκής διαρθρωτικής πολιτικής;"

(2003/C 256/12)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την απόφαση του Προεδρείου της, της 19ης Νοεμβρίου 2002, σύμφωνα με το άρθρο 265 της ΣΕΚ, παράγραφος 5, για την επεξεργασία γνωμοδότησης με θέμα "Η διαχείριση και οι συνέπειες των φυσικών καταστροφών: Ποια η αποστολή της ευρωπαϊκής διαρθρωτικής πολιτικής;" και την ανάθεση επεξεργασίας της σχετικής γνωμοδότησης στις επιτροπές "Πολιτική της εδαφικής συνοχής" (κυρίως αρμόδια) και "Βιώσιμη ανάπτυξη"·

έχοντας υπόψη τη συμπληρωματική γνωμοδότηση της επιτροπής "Βιώσιμη ανάπτυξη" (εισηγητής ο κ. Gottardo (Ι/PPE) μέλος του περιφερειακού συμβουλίου της Friouli Venezia Giulia), DI (CdR 12/2003 fin)·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της, της 14ης Ιανουαρίου 1999 για το "Σχέδιο ανάπτυξης του κοινοτικού χώρου" (ΣΑΚΧ) (CdR 266/98 fin)(1)·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της, της 14ης Νοεμβρίου 2001 για τη "Δεύτερη έκθεση για την οικονομική και κοινωνική συνοχή" (CdR 74/2001 fin)(2)·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της, της 15ης Φεβρουαρίου 2001 με θέμα "Η διάρθρωση και οι σκοποί της ευρωπαϊκής περιφερειακής πολιτικής στην πορεία προς τη διεύρυνση και την παγκοσμιοποίηση: έναρξη της συζήτησης" (CdR 157/2000 fin)(3)·

έχοντας υπόψη τον κανονισμό του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. 1260/1999 της 21ης Ιουνίου 1999(4) περί γενικών διατάξεων για τα διαρθρωτικά ταμεία·

έχοντας υπόψη τη δεύτερη έκθεση για την οικονομική και κοινωνική συνοχή της 31ης Ιανουαρίου 2001 (COM(2001) 24 τελικό) και τη σχετική γνωμοδότηση της ΕΤΠ (CdR 74/2001 fin)(5)·

έχοντας υπόψη την πρώτη έκθεση προόδου σχετικά με την οικονομική και κοινωνική συνοχή - σύνοψη και προσεχή βήματα (COM(2002) 46 τελικό) και τη σχετική γνωμοδότηση της ΕΤΠ (CdR 101/2002 fin)(6)·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότηση για την "Εδαφική συνοχή" (CdR 388/2002 fin) της 9ης Απριλίου 2003 (εισηγητής: ο κ. Ramón Luis Valcarcel Siso, Πρόεδρος της αυτόνομης περιφέρειας της Μούρθια (E/PPE) (CdR 388/2002 fin)·

έχοντας υπόψη τη μερική ανοιχτή συμφωνία σε θέματα προστασίας, πρόληψης και οργάνωσης της βοήθειας για τις μεγάλες καταστροφές (πρόγραμμα ΕUR-OPA, που διαχειρίζεται το Συμβούλιο της Ευρώπης), με ιδιαίτερη αναφορά στην προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς στις σεισμικές ζώνες·

έχοντας υπόψη την απόφαση του Συμβουλίου της 23ης Οκτωβρίου 2001(7) περί κοινοτικού μηχανισμού για τη διευκόλυνση της ενισχυμένης συνεργασίας στις επεμβάσεις βοήθειας της πολιτικής προστασίας·

έχοντας υπόψη τον κανονισμό του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. 2012/2002(8) για την ίδρυση του Ταμείου Αλληλεγγύης της Ευρωπαϊκής Ένωσης·

έχοντας υπόψη τα έγγραφα της ΓΔ "Περιβάλλον" στο πλαίσιο της διαδικασίας διαβούλευσης που έχει κινήσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχετικά με την "ευαισθητοποίηση του πληθυσμού και την ενίσχυση της ασφάλειας έναντι φυσικών ή ανθρωπογενών κινδύνων", εν αναμονή της προσεχούς υιοθέτησης της σχετικής ανακοίνωσης·

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης που επεξεργάστηκε η επιτροπή "Πολιτική εδαφικής συνοχής" στις 30 Απριλίου 2003 (CdR 104/2003 rev.), εισηγητές: η κα Maria Rita Lorenzetti (I, PSE), Πρόεδρος της Περιφέρειας της Ούμπρια και ο κ. Stanislaw Tillich (D, PPE), Υπουργός για ομοσπονδιακές και ευρωπαϊκές υποθέσεις και προϊστάμενος του ιδιαίτερου γραφείου του πρωθυπουργού του κρατιδίου της Σαξονίας·

Εκτιμώντας δε ότι:

1) στη Συνθήκη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στο προοίμιό της, αναφέρεται ρητά η ενίσχυση της αλληλεγγύης μεταξύ των λαών καθώς και η προώθηση της οικονομικής και κοινωνικής προόδου των λαών των κρατών μελών·

2) τα ακραία φυσικά φαινόμενα και τα τεχνολογικά ατυχήματα έχουν ιδιαίτερα σοβαρές συνέπειες τόσο σε υλικές ζημίες όσο και σε ανθρώπους και ότι οι ευρωπαϊκές περιοχές όπου συμβαίνουν, συχνά πέρα από το ότι είναι πυκνοκατοικημένες, ξεχωρίζουν με τα αστικά τους κέντρα μεγάλης πολιτιστικής και παραγωγικής αξίας·

3) η σύγχρονη βιομηχανική κοινωνία στρέφεται σε διαδικασίες παραγωγής και μεταφοράς με υψηλό κίνδυνο ατυχημάτων, κυρίως σε περίπτωση ακραίων φυσικών φαινομένων·

4) σε ορισμένες περιοχές ο κίνδυνος να σημειωθούν ακραία φυσικά φαινόμενα είναι μεγαλύτερος από ό,τι σε άλλες και για το λόγο αυτό η αλληλεγγύη μεταξύ των περιφερειών είναι καθοριστικής σημασίας·

5) οι σοβαρές ζημίες που προκαλούνται με τον τρόπο αυτό οδηγούν συχνά σε μία αισθητή επιδείνωση της οικονομικής και κοινωνικής κατάστασης και στην επακόλουθη επιβράδυνση της διαδικασίας ανάπτυξης·

6) βάσει της αποκτηθείσας εμπειρίας, τα ακραία φυσικά φαινόμενα που οφείλονται σε κλιματικούς παράγοντες σημειώνονται ολοένα και συχνότερα και με μεγαλύτερη ένταση με σοβαρές συνέπειες τόσο σε ανθρώπους και σε πράγματα όσο και στο περιβάλλον·

7) οι δράσεις πρόληψης με στόχο τη μείωση των ζημιών που προκαλούν τα ακραία φυσικά φαινόμενα και τα τεχνολογικά ατυχήματα είναι κατ' αρχήν περισσότερο επωφελείς από τις δαπάνες που απαιτούνται για την υποστήριξη των επακόλουθων έργων ανοικοδόμησης·

8) στον ίδιο κανονισμό 2012/2002 του Συμβουλίου για την ίδρυση του Ταμείου Αλληλεγγύης ως μέσου επέμβασης πρώτης βοήθειας σε περίπτωση καταστροφής διευκρινίζεται ότι "η κοινοτική δράση δεν θα πρέπει να αίρει την ευθύνη τρίτων, οι οποίοι, σύμφωνα με την αρχή 'ο ρυπαίνων πληρώνει', είναι υπεύθυνοι σε πρώτο βαθμό για τη ζημία που προκαλούν, ούτε να αποθαρρύνει τη λήψη προληπτικών μέτρων τόσο σε επίπεδο κράτους μέλους όσο και σε κοινοτικό επίπεδο"·

9) είναι εξαιρετικά δύσκολο να διαχωριστούν οι ζημίες που προκαλούνται από ακραία φυσικά φαινόμενα από άλλα φαινόμενα που προκαλούν σοβαρές ζημίες περιβαλλοντικού χαρακτήρα·

υιοθέτησε ομόφωνα, κατά την 50ή σύνοδο ολομέλειάς της, της 2ας και 3ης Ιουλίου 2003 (συνεδρίαση της 3ης Ιουλίου), την παρούσα γνωμοδότηση.

1. Απόψεις της Επιτροπής των Περιφερειών

Η Επιτροπή των Περιφερειών

1.1. θεωρεί σημαντικό να εξεταστούν χωριστά τα μέτρα στο πλαίσιο της πρόληψης, από τη διαχείριση των υφιστάμενων καταστροφών και τη βοήθεια, καθώς και να αξιολογηθεί ο ρόλος των ευρωπαϊκών ταμείων στο πλαίσιο αυτό.

1.2. στο πλαίσιο της γνωμοδότησης αυτής ορίζει τις καταστροφές που προκαλούν σοβαρές ζημίες σε πράγματα, στους ανθρώπους και στο περιβάλλον τα ακραία φυσικά φαινόμενα ή τα τεχνολογικά ατυχήματα. Στη γνωμοδότηση αυτή δεν θεωρούνται καταστροφές όσες οφείλονται σε ενέργειες εκ προθέσεως.

1.3. ενημερώνεται με ενδιαφέρον για τις δράσεις επιστημονικού χαρακτήρα που διενεργεί το κοινοτικό κέντρο ερευνών για την πρόληψη των φυσικών καταστροφών.

1.4. επιδοκιμάζει την ίδρυση του Ταμείου Αλληλεγγύης· επισημαίνει ωστόσο τον ανεπαρκή συντονισμό μεταξύ του ταμείου αυτού και των διαρθρωτικών ταμείων και την επακόλουθη απώλεια συνεργιών.

1.5. επισημαίνει και υπενθυμίζει κυρίως το γεγονός ότι η προσέγγιση που έχει ακολουθήσει μέχρι τώρα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στη διαχείριση του Ταμείου Αλληλεγγύης κατέστησε δυνατή μόνο την προσωρινή επιδιόρθωση των υποδομών και όχι τη λήψη μέτρων για την οριστική αποκατάστασή τους.

1.6. επικροτεί γενικά την απόφαση του Συμβουλίου για τη δημιουργία "κοινοτικού μηχανισμού για τη διευκόλυνση της ενισχυμένης συνεργασίας στις επεμβάσεις βοήθειας της πολιτικής προστασίας"(9).

1.7. υπογραμμίζει ωστόσο ότι οι περιφέρειες και οι δήμοι, υπό την ιδιότητά τους ως αρμόδιων τοπικών αρχών στο πλαίσιο ενός αποκεντρωμένου συντονισμού, πρέπει να διαδραματίσουν ουσιαστικό ρόλο στην προστασία από καταστροφές και στη διαχείρισή τους.

1.8. επικροτεί τις πολυάριθμες διμερείς συμφωνίες για την παροχή βοήθειας που επιτρέπουν στις δυνάμεις βοηθείας και στους εθελοντές εκατέρωθεν των συνόρων να γνωρίσουν και να υπερβούν τα γλωσσικά εμπόδια προωθώντας περαιτέρω τη διαδικασία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Εξάλλου η κοινοτική πρωτοβουλία Ιnterreg με τις διάφορες μορφές της παρέχει πολύτιμη συμβολή προς αυτή την κατεύθυνση.

1.9. επισημαίνει με ικανοποίηση το γεγονός ότι τα διαρθρωτικά ταμεία προωθούν μέτρα υπέρ της πρόληψης των καταστροφών και της διαχείρισης των συνεπειών των φυσικών καταστροφών, αν και επικρίνει την αδυναμία ανακατανομής των πόρων μεταξύ των ταμείων αυτών. Η συγχρηματοδότηση αποτελεί εξάλλου συχνά ένα εμπόδιο για τις απαιτούμενες μεταφορές πιστώσεων λόγω των διαφόρων πηγών χρηματοδότησης.

1.10. εκφράζει την ανησυχία της ότι κατά τη σημερινή περίοδο υποστήριξης μόνον οι ζώνες που λαμβάνουν βοήθεια δυνάμει των στόχων 1 και 2 μπορούν να λάβουν τις κοινοτικές ενισχύσεις που προβλέπονται από τα διαρθρωτικά ταμεία για τη διαχείριση των καταστροφών.

1.11. επισημαίνει επίσης ότι όπως λειτουργούν σήμερα τα διαρθρωτικά ταμεία οι ζώνες κινδύνου είναι υποχρεωμένες να αποσπούν, για την πρόληψη, σημαντικούς οικονομικούς πόρους από άλλες πιθανές πηγές επενδύσεων για την οικονομική τους ανάπτυξη. Η ανισότητα αυτή υπονομεύει το στόχο της εδαφικής συνοχής και της δίκαιης και ισόρροπης ανάπτυξης.

1.12. υπογραμμίζει ακόμη ότι οι πολίτες και οι επιχειρήσεις πρέπει να συμβάλουν καθοριστικά στην πρόληψη και στις επεμβάσεις βοηθείας και ότι πρέπει να καταβάλλονται συνεχείς προσπάθειες ευαισθητοποίησης.

2. Συστάσεις της Επιτροπής των Περιφερειών

Πρόληψη των καταστροφών

Η Επιτροπή των Περιφερειών

2.1. ζητεί μία ανάλυση των κινδύνων που να τηρεί τους κοινοτικούς κανόνες και να παρουσιάζει όλους τους τύπους και όλους τους συνδυασμούς κινδύνων για τις διάφορες ζώνες. Πρέπει κυρίως να εκτιμηθούν οι κίνδυνοι από σεισμούς, δραστηριότητες ηφαιστείων, πλημμύρες, κατακλυσμιαίες βροχές, κατολισθήσεις γαιών ή ιλύος, πυρκαγιές των δασών, βιομηχανικές εγκαταστάσεις και ορυχεία, καθώς και από χερσαία και ναυτικά ατυχήματα που περιλαμβάνουν την εγκεκριμένη μεταφορά επικίνδυνων υλικών. Η ανάλυση αυτή πρέπει να πραγματοποιηθεί σε συνεργασία με τους δήμους, τις περιφέρειες και τις αρμόδιες αρχές σε εθνικό επίπεδο και τα αποτελέσματα πρέπει να τεθούν στη διάθεση των κρατών μελών. Εναπόκειται στην Επιτροπή να προτείνει εναρμονισμένες διαδικασίες που να διασφαλίζουν τη σύγκριση των αποτελεσμάτων της ανάλυσης. Στην ανάλυση των κινδύνων πρέπει να λαμβάνονται υπόψη παράγοντες όπως η επικινδυνότητα (δυνατότητα ελέγχου ενός φαινομένου καθορισμένης έντασης· υπολογίζεται δε χάρη στη γνώση του εδάφους με την ανάλυση των κινδύνων), ο ευάλωτος χαρακτήρας (η αδυναμία ενός συστήματος να υφίσταται κατά το μάλλον ή ήττον ζημίες· απαιτείται η πραγματοποίηση ανάλυσης των αδυναμιών των κτιρίων, των υποδομών, των βιομηχανικών εγκαταστάσεων ή των συνοικιών των πόλεων με ιδιαίτερη αναφορά στις αδυναμίες των ιστορικών κέντρων, σε περίπτωση εκτάκτου ανάγκης) και ο βαθμός έκθεσης (ο αριθμός υλικών, κτηρίων, υποδομών, λειτουργιών και προσώπων που ενδέχεται να πληγούν).

2.2. ζητεί για τις ζώνες που θα αποτελέσουν αντικείμενο της ανάλυσης των κινδύνων να εισαχθούν κατηγορίες κινδύνου σε ευρωπαϊκή κλίμακα που να επιτρέπουν τη λήψη μέτρων με στόχο την πρόληψη των καταστροφών.

2.3. ζητεί η ανάλυση των κινδύνων να πραγματοποιηθεί με την:

- Εγκατάσταση δικτύων με όργανα διερεύνησης των κινδύνων, σε συνδυασμό με το εθνικό δίκτυο πολιτικής προστασίας·

- Επέκταση της επιστημονικής πραγματογνωμοσύνης σε όλα τα εδάφη που θεωρούνται επικίνδυνα·

- Εφαρμογή μορφών συντονισμού όλων των αρμόδιων οργανισμών·

- Ανάπτυξη της συνεργασίας περιοχών που αντιμετωπίζουν κινδύνους παρόμοιων καταστροφών, με στόχο την ανταλλαγή γνώσεων όσον αφορά τη διαχείριση κατάστασης έκτακτης ανάγκης που ενδέχεται να ενδιαφέρει μακροπρόθεσμα πολλούς πολίτες.

2.4. ζητεί η ανάλυση των κινδύνων να θεωρείται δεσμευτική στη διαχείριση του εδάφους. Μετά την ανάλυση ενδείκνυται η σύνταξη καταλόγου μέτρων για τη μείωση του κινδύνου. Στις ευάλωτες παραμεθόριες περιοχές απαιτείται συντονισμός της διαχείρισης του εδάφους μεταξύ των ενδιαφερομένων χωρών, συντονισμός που να υπάγεται στις αρμοδιότητές τους.

2.5. κρίνει σημαντική την ενίσχυση και την προώθηση της συνεργασίας γενικά μεταξύ των περιοχών που αντιμετωπίζουν παρόμοιους κινδύνους (όπως η σεισμικότητα) ιδιαίτερα δε μεταξύ όμορων περιοχών με γεωγραφικά συναφείς κινδύνους (όπως η υπερχείλιση ποταμών και τα φαινόμενα υδρογεωλογικής κατάρρευσης). Το ίδιο ισχύει και για τη διασυνοριακή συνεργασία στο πλαίσιο της ανάλυσης των κινδύνων και της πρόληψης.

2.6. καλεί την Επιτροπή, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο να ελέγξουν τη δυνατότητα εκτίμησης της ασφάλειας των δημοσίων κτιρίων, των πολιτιστικών αγαθών, των βιομηχανικών εγκαταστάσεων και άλλων κατασκευών συγκεκριμένων διαστάσεων. Για το σκοπό αυτό ενδείκνυται μία κωδικοποιημένη διαδικασία για την αξιολόγηση της ασφάλειας (ΑΣ - αξιολόγηση της ασφάλειας). Η χρησιμοποίηση των κοινοτικών πόρων πρέπει να πραγματοποιείται σύμφωνα με αυτή την προληπτικής φύσεως αξιολόγηση.

2.7. ζητεί τη θέσπιση κοινών συστημάτων προειδοποίησης και επικοινωνίας ιδιαίτερα μέσω των μετεωρολογικών προβλέψεων, του σεισμικού ελέγχου και της ηφαιστειακής δραστηριότητας καθώς και μέσω ανακοινώσεων έκτακτης ανάγκης. Δεδομένου ότι οι περιφέρειες ή τα κράτη μέλη από μόνα τους δεν θα μπορούσαν να διαχειρίζονται τα συστήματα αυτά απαιτείται η προώθηση διαρθρωμένης συνεργασίας μεταξύ των εθνικών και των ευρωπαϊκών αρχών ώστε να είναι δυνατή η τυποποιημένη ανταλλαγή στοιχείων και, όσον αφορά τις φυσικές καταστροφές, όπου αυτό είναι δυνατό, η αποτελεσματική προειδοποίηση με σχετικό χρόνο αντίδρασης. Συνιστά δε, εν προκειμένω, τη σύσταση αρμόδιας υπηρεσίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

2.8. ζητεί σε κάθε περιοχή ή περιφέρεια κινδύνου να πραγματοποιηθούν περιφερειακά κέντρα πολιτικής προστασίας για τη συλλογή και την επεξεργασία των στοιχείων που προκύπτουν από τα δίκτυα ελέγχου, για την κατάρτιση, για τη μελέτη και για την έρευνα, καθώς και για τις ενέργειες εκτάκτου ανάγκης. Οι περιφέρειες εξακολουθούν να έχουν την ευθύνη. Σε ό,τι αφορά στις πρωτοβουλίες μελέτης και έρευνας συνιστά τη συλλογή έγγραφων και φωτογραφικών στοιχείων που να αναφέρονται σε ανάλογα φαινόμενα που παρουσιάστηκαν στα εδάφη κατά τα παρελθόντα έτη και αιώνες και την προώθηση δράσεων με σκοπό να διευκολυνθούν οι επαφές και οι σχέσεις μεταξύ ευρωπαϊκών πανεπιστημίων και ειδικευμένων ιδρυμάτων.

2.9. ζητεί μεγαλύτερη συνοχή των προσπαθειών που καταβάλλονται στο πλαίσιο της πολιτικής προστασίας και του στρατιωτικού τομέα.

2.10. καλεί την Επιτροπή να ελέγξει τη διαλειτουργικότητα των εξοπλισμών και των μέσων επικοινωνίας που διαθέτουν τα κράτη μέλη σε περίπτωση καταστροφής και να υποβάλει προτάσεις εναρμόνισης προς την κατεύθυνση αυτή.

2.11. καλεί να βελτιωθούν περαιτέρω οι γλωσσικές ικανότητες των υπευθύνων σε όλα τα επίπεδα.

2.12. στο πλαίσιο καινοτόμων δράσεων, ζητεί να ενισχυθεί η ανταλλαγή ορθών πρακτικών και η συνεργασία μέσω δικτύου των υπευθύνων της πολιτικής προστασίας.

2.13. επιθυμεί την ανταλλαγή των ορθών πρακτικών και τον κατάλληλο επιμερισμό των ευθυνών στο πλαίσιο της πολιτικής προστασίας μεταξύ του τοπικού, του περιφερειακού και του εθνικού επιπέδου, με την συγκέντρωση των επιστημονικών γνώσεων των ευρωπαϊκών πανεπιστημίων και των ιδρυμάτων έρευνας που είναι ειδικευμένα στο θέμα αυτό.

Έλεγχος της καταστροφής

Η Επιτροπή των Περιφερειών

2.14. προτείνει τη μείωση στο 1 δις ευρώ του ελάχιστου ορίου που προβλέπει το Ταμείο Αλληλεγγύης της ΕΕ, επαναφέροντας την αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ακόμη και οι πιστώσεις που θα χορηγούνται δυνάμει του ταμείου αυτού θα πρέπει να υπάγονται στην αρχή της προσθετικότητας. Η διαδικασία λήψεως αποφάσεων και οι διαδικασίες πληρωμής πρέπει να επιταχυνθούν ούτως ώστε τα κεφάλαια να διατίθενται αμέσως μετά τον έλεγχο της καταστροφής και να χρησιμοποιούνται αποτελεσματικά για την αντιμετώπιση της κατάστασης.

2.15. προτείνει την ενεργό και κατάλληλη σύνδεση των περιφερειών με τα μέτρα που προβλέπονται από τον "κοινοτικό μηχανισμό για τη διευκόλυνση της ενισχυμένης συνεργασίας στις επεμβάσεις βοήθειας της πολιτικής προστασίας"(10).

Ανοικοδόμηση

Η Επιτροπή των Περιφερειών

2.16. προτείνει μεγαλύτερη ευελιξία, για περιορισμένο χρονικό διάστημα, στην προκήρυξη των δημοσίων συμβάσεων, αποφεύγοντας με τον τρόπο αυτό τους κινδύνους καθυστέρησης και δαπανών της διαδικασίας υποβολής προσφορών σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Μόνο με τον τρόπο αυτό μπορεί να επιταχυνθεί η ανοικοδόμηση.

2.17. επιδοκιμάζει τη δανειοδοτική δραστηριότητα της ΕΤΕ, η οποία επιτρέπει τη χορήγηση δανείων με τους καλύτερους δυνατούς όρους και ζητεί, στο πλαίσιο αυτό, την επίδειξη μεγαλύτερης ευελιξίας.

2.18. προτείνει, στο πλαίσιο της ανοικοδόμησης να ληφθεί υποχρεωτικά υπόψη η ανάλυση των κινδύνων, ώστε να αποφευχθούν λάθη του παρελθόντος. Τα μέτρα που θα εφαρμοστούν θα πρέπει να διέπονται από την αρχή της αειφορίας και να πραγματοποιούνται προσωρινά έργα εκεί μόνο που είναι τεχνικά απαραίτητο.

2.19. επισημαίνει ότι η πολιτιστική κληρονομιά, τόσο στην περίπτωση μνημείων σημαντικής αρχιτεκτονικής αξίας, όσο και στην περίπτωση κτιρίων μικρότερης ιστορικής αξίας, αξίζει ιδιαίτερης προσέγγισης. Γενικά, αλλά σε μεγαλύτερο βαθμό για τα κτίρια μικρότερης ιστορικής αξίας, τα σχέδια ανοικοδόμησης θα πρέπει να αποσκοπούν στην προσαρμογή ή τουλάχιστον στη βελτίωση της ασφάλειας δομής, της μόλυνσης του περιβάλλοντος, της εκμετάλλευσης εναλλακτικών πηγών ενέργειας και του σεβασμού των υφιστάμενων προτύπων ζωής. Οι επεμβάσεις επιδιόρθωσης και ανοικοδόμησης θα πρέπει να σέβονται τα ιστορικά, αρχιτεκτονικά και τυπολογικά χαρακτηριστικά των εγκαταστάσεων που έχουν υποστεί ζημίες με στόχο τη διατήρηση της υφιστάμενης, ιδιαίτερα σημαντικής αξίας, αρχιτεκτονικής κληρονομιάς.

Χρηματοδότηση

Η Επιτροπή των Περιφερειών

2.20. ζητεί μεγαλύτερη ευελιξία στη χρησιμοποίηση των πόρων των διαρθρωτικών ταμείων για τα προαναφερθέντα μέτρα, καθώς και όσον αφορά τη δυνατότητα μεταφοράς πόρων μεταξύ των διαρθρωτικών ταμείων.

2.21. προτείνει το μεγαλύτερο τμήμα των πόρων του Ταμείου Αλληλεγγύης να χρησιμοποιείται για την ανοικοδόμηση.

2.22. εκτιμά ότι ο σεβασμός της ανάλυσης των κινδύνων αποτελεί προϋπόθεση για τη χορήγηση χρηματοδότησης για την ανοικοδόμηση. Στα μέτρα ανοικοδόμησης πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι φυσικές συνθήκες (π.χ. η επαναφορά των περιοχών που πλημμυρίζουν φυσικά), και να επιδιώκεται η αποφυγή ή η μείωση αναπαραγωγής φαινομένων λόγω φυσικής ή τεχνολογικής καταστροφής. Ενδεχομένως για το σκοπό αυτό να χρειάζεται παρέμβαση ακόμη και σε επίπεδο ασφαλιστικού δικαίου ούτως ώστε να χορηγηθεί αποζημίωση για τις ζημίες χωρίς αναγκαστική δέσμευση επαναφοράς των αρχικών συνθηκών, εφόσον αυτό σημαίνει ανοικοδόμηση χωρίς μείωση του αρχικού κινδύνου.

2.23. θεωρεί απαραίτητη τη συμμετοχή των περιφερειών στην επιλογή των μέσων που θα χρησιμοποιηθούν.

2.24. κρίνει σκόπιμο, στο πλαίσιο της επόμενης ενδιάμεσης αξιολόγησης των διαρθρωτικών ταμείων, οι προσανατολισμοί της Επιτροπής για τις παρεμβάσεις των Διαρθρωτικών Ταμείων την περίοδο 2004-2006 να έχουν πρώτιστη προτεραιότητα τις επεμβάσεις για την πρόληψη των κινδύνων.

2.25. εν κατακλείδι, εκτιμώντας ότι το ίδιο το Ταμείο Αλληλεγγύης της ΕΕ ενθαρρύνει "δράσεις πρόληψης σε επίπεδο κρατών μελών και Κοινότητας", και εκτιμώντας ότι οι καταστροφές μπορεί να πλήξουν και πλούσιες και φτωχές περιοχές, ανεξάρτητα από το εάν ανήκουν σε κάποιο συγκεκριμένο στόχο της διαρθρωτικής πολιτικής, η ΕΤΠ προτείνει, στο πλαίσιο της ανακατάταξης των πόρων των διαρθρωτικών ταμείων για την περίοδο μετά το 2007, την ανάληψη κοινοτικής πρωτοβουλίας σε θέματα πολιτικής προστασίας για την πρόληψη και την καταπολέμηση των καταστροφών. Ζητεί επίσης να συνδυάζονται οι ενισχύσεις αυτές με την πιο ευέλικτη εφαρμογή των διατάξεων σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις για την ανασυγκρότηση των οικονομιών που εξαρτώνται από τους θιγόμενους τομείς.

Η πρωτοβουλία αυτή θα καταστήσει δυνατό τον καλύτερο συντονισμό της σχετικής κοινοτικής δράσης, πλαισιώνοντας πιο καθαρά και συνεκτικά τα διάφορα υφιστάμενα μέσα επέμβασης (εθνικά προγράμματα, καινοτόμες δράσεις, πρόγραμμα πλαίσιο έρευνας και πολιτικής προστασίας) και συμπληρώνοντας τον στόχο της άμεσης βοήθειας που επιδιώκεται με το Ταμείο Αλληλεγγύης.

Η νέα κοινοτική πρωτοβουλία θα πρέπει να είναι ανεξάρτητη από τους στόχους των διαρθρωτικών ταμείων και να έχει ξεχωριστή χρηματοδότηση που να αντιστοιχεί στη χρηματοδότηση της κοινοτικής πρωτοβουλίας Ιnterreg. Για να επιτευχθεί η αρχή "καλύτερη η πρόληψη από τη θεραπεία", η πρωτοβουλία αυτή θα πρέπει ενθαρρύνει μέτρα συνεργασίας μεταξύ των περιφερειών.

Βρυξέλλες, 3 Ιουλίου 2003.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Albert Bore

(1) ΕΕ C 93 της 6.4.1999, σ. 36.

(2) ΕΕ C 107 της 3.5.2002, σ. 27.

(3) ΕΕ C 148 της 18.5.2001, σ. 25.

(4) ΕΕ L 161 της 26.6.1999, σ. 7.

(5) ΕΕ C 107 της 3.5.2002, σ. 27.

(6) ΕΕ C 66 της 9.3.2003, σ. 11.

(7) ΕΕ L 297 της 15.11.2001, σ. 7.

(8) ΕΕ L 311 της 14.11.2002, σ. 3.

(9) Απόφαση αριθ. 792/2001/CE.

(10) Απόφαση του Συμβουλίου αριθ. 792/2001/CE.