21 5 90 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ ^ 124/47 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 
της γνωμοδότησης της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας για τη γνωμοδότηση 
Οι ακόλουθοι, παρόντες η εκπροσωπούμενοι σύμβουλοι, εψηφισαν υπέρ της γνωμοδότησης 
ΑιτίΗΐο, Ατεΐδ, Μπαζιανας, Βεπίο Οοπςαΐνεε, ΒεΓ§εΓ, Βεπίδ, ΒετΙοπ, ΒΙ&οκ, ΒΙεδετ, Βοάάν, ΒοΐδδεΓεε, 
ΒοΓάε8-Ρ&§65, Βθ8, ΒΓΟίοΙιεΓ, €&1, €&ΓΓθ11, €&ν&ζζυΙι, €εο&1Ιο Ηεπ-ετο, ΟΙιπδΙιε, Οοίοιτιοο, €οηοΐδ, ν3π 
Ό&τη, Ντασης, νοπ άεΓ Οεοκεπ, Οε11& €Γθοε, Οε Τ3νεπιιεΓ, Όοάά, Οοποκ, ΑΓ&ΙΗΟ άοδ δαηίοδ, Οπίΐε&ιιά, 
ναπ ΕεκεΠ, ΕΙδΙηεΓ, Εΐψ, Ευΐεπ, ΡΙυπι, ΡΟΓ§&8 Ι Οβοτετα, Ρτ&ηώ, Ρτεειτιαπ, Ο&νοΙοΙ, ΟευεπιοΙι, Οιαοοιτιείΐι, 
Οοιτιεζ ΜΗΓίιπεζ, Η&&8, Ηα§επ, Ηαποοοκ, ΗοΓδκεη, ΗουΐΓΐιιγδ, Ηον§α&ΓΟ! Ιακοοδεη, Ιεηκιηδ, Καζάζης, 
ΚίΓΟΓίΓεΙά, Κιτσιος, άε Κηε§1, Κτο§εΓ, ό&ο& Μ&Πιπ, Ε&πά&οιιηι άε διίνα, οαρρ&δ, οΗΓδεη, Ε&ιΐΓ, ΜνεΓαηι, 
ουδΙεηΗοαννεΓ, Μ&άάοοκδ, ΜΆΤ&ΟΙ, Μ&ΓνιεΓ, Μ&ν&νο Βεΐΐο, ΜεΓΟίεΓ, ΜενεΓ-Ηοπι, ΜοΓ&Ιεδ, ΜοΓδεΙΗ, 
ΜυΙΙεΓ, Μυηιζ Ου&Γά&άο, ΜυΓρΙνν, Νιείδεη Β , Νιείδεη Ρ , ΝιεΠιαυδ, Νιευννεηΐιυιζε, ΝοοΓά\ν&1, Ραπίοη, 
ΡεΙετδεη, Πετροπουλος, Πολυζος, ΡΓουιηεηδ, Ουενεάο Κο]ο, Ραυτοπουλος, Καηι&εκεΓδ, δαηΐιΐΐβη €3οεζα, 
δςΗιτηΙζ, 8οΗηιεάεΓ8, δοΜοερ§εδ, δοΗ\νειΙζεΓ, διίνα, δηιιΐΓΐ 1, δρείΓδ, δί&εάεΐιη, δίταιίδδ, ΤιικκεΓ, ν&11ε]ο 
€&1άεΓοη, ν&ηάεηοΓουακε, Βασιλαρας, Υεΐ&δοο Μ&ηοεοο, ΥεΓοεΙΙιηο, Βλασσοπουλος, Χναΐάαοκ, \νιο!ς, 
ΖυΩαιίΓ Ν,η-ναιζα 
Οι ακόλουθοι, παρόντες η εκπροσωπούμενοι Σύμβουλοι, εψηφισαν κατά της γνωμοδότησης 
Αρ&παο Βτ3νο, Αδριη&Π, Β&βΐι&πο, €θΓε!1 Αγοτ&, Οτουΐιπ, ΡΓεδί, Ο&Γάπετ, Οεπτιοζζ4 ΟΓεεπ, Κ.&&Π8, 
Μ&οΗαάο νοπ ΤδοΗαδί, ΜΕΙΠ6«4 Νείο ά& διίνα, άε ΝΟΠΠΕΠΠ, Ρβηετο ΡΙοΓεζ, ΡεΙΙεΙιεΓ €, ΡεΙΙεΙιεΓ Κ , 
ΡεΓππ-ΡεΙΙεΙιεΓ, δοΗαάε-ΡουΙδεπ, δίοπε-Ρυ§Γΐ, Ταπιΐιη, Τείΐεδ, Τεδοτο ΟΙινεΓ, Τεπηεδ €&ΓΓ6Γθ, \νΗιΙ\νοΓΐΗ 
Οι ακόλουθοι, παρόντες η εκπροσωπούμενοι Σύμβουλοι, απεσχον της ψηφοφορίας 
Ατεπα, Βε&ΐε, ΒεΙίΓΕίτπ, Οαπιροείΐ, €εγΓ&ο, €ο!1&8, Αΐνεδ €οπάε, €ογ!ε, Οεα&ιΐΐοπ, ΟΓ&βο, ΡΙαίΗεΓ, ΟαΓαα 
Μοταΐεδ, Κεηπα, Εονν, ΜοΓεΙαηά, Ρε&Γδοη, Κ&ηβοηι-Μ&οΗι&νεΙΗ, Κιοιετε, Κοοιηδοη, Κ,οΐαο Οοηοαίνεδ, 
Κοδειη§Γανε, ΤιχιεΓ, Υιά&Ι, λΥα^ηεΓ 
Γνωμοδότηση με θέμα μεγαλύτερη αξιοποίηση των γεωργικών και δασικών πόρων σε βιομηχανικούς 
τομείς άλλους από εκείνον της βιομηχανίας τροφίμων και στον τομέα της ενέργειας: προοπτικές που 
ανοίγονται από την έρευνα και την τεχνολογική καινοτομία 
(90/Ο 124/13) 
Στις 28 Απριλίου 1988 η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να επεξεργασθεί, βάσει του 
άρθρου 20, παράγραφος 4 του Εσωτερικού Κανονισμού γνωμοδότηση με θέμα μεγαλύτερη αξιοποίηση 
των γεωργικών και δασικών πόρων σε βιομηχανικούς τομείς άλλους από εκείνον της βιομηχανίας 
τροφίμων και στον τομέα της ενέργειας προοπτικές που ανοίγονται από την έρευνα και την τεχνολογική 
καινοτομία 
Η υποεπιτροπή «Έρευνα και τεχνολογία/γεωργικοί και δασικοί πόροι» στην οποία ανατέθηκε η 
προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, επεξεργάσθηκε τη γνωμοδότηση της στις 23 Φεβρουα­
ρίου 1990 με βάση την έκθεση του εισηγητή κ Οο Τ&νετηΐΕΓ και του συνεισηγητή κ Βοάάν 
Κατά την 275η σύνοδο ολομέλειας της, (συνεδρίαση της 29ης Μαρτίου 1990) η ΟΚΕ υιοθέτησε με 
πολύ μεγάλη πλειοψηφία την ακόλουθη γνωμοδότηση 
ΠΡΟΟΙΜΙΟ 
Τον Φεβρουάριο 1988, το Συμβούλιο των Ευρωπαϊκών Κοινο­
τήτων ζήτησε από την Επιτροπή να διερευνήσει όλες τις 
δυνατότητες εντατικοποίησης της χρήσης των γεωργικών 
πρώτων υλών εκτός του τομέα των τροφίμων, και να υποβάλει 
σχετικές προτάσεις Με τη γνωμοδότηση αυτή, η Οικονομική και Κοινωνική 
Επιτροπή επιδιώκει να εντοπίσει τις δυνατότητες που υπάρ­
χουν στο θέμα αυτό, και προς τούτο επιχειρεί να διαγνώσει 
την παρούσα κατάσταση για να εξετάσει κατόπιν τι μπορεί 
να επιτευχθεί και κάτω απο ποιες προϋποθέσεις 
Αριθ. C 124/48 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 21.5.90 
Για το σκοπό αυτό, η ΟΚΕ οργάνωσε δύο ακροάσεις με τους 
άμεσα ενδιαφερόμενους κύκλους, κυρίως της βιομηχανίας, 
γεωργίας και δασοκομίας και αντιπροσώπους των εργοδοτών 
και μισθωτών, στις 19 Ιανουαρίου και στις 26 και 27 Ιουνίου 
1989. 
Σε ένα πρώτο στάδιο η ΟΚΕ διατύπωσε ορισμένες γενικές 
σκέψεις σχετικά με τους λόγους για τους οποίους επιβάλλεται 
η αυξημένη χρήση των γεωργικών και δασικών πρώτων υλών 
σε τομείς άλλους από εκείνον της βιομηχανίας τροφίμων 
και στον τομέα της ενέργειας και σκιαγράφησε τις γενικές 
προοπτικές. Σε ένα δεύτερο στάδιο εξετάζονται πιο εμπε­
ριστατωμένα ορισμένοι τομείς: υδατάνθρακες, έλαια και λίπη, 
βιοενέργειες και δασικά προϊόντα. Στη συνέχεια, η ΟΚΕ 
διατύπωσε ορισμένες συστάσεις σχετικά με τις προοπτικές 
που διανοίγονται από την έρευνα και την τεχνολογική καινο­
τομία. 
ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ: ΓΕΝΙΚΕΣ ΣΚΕΨΕΙΣ 
1. Σημερινές τάσεις που θα έπρεπε να οδηγήσουν σε αυξη­
μένη χρησιμοποίηση των γεωργικών πόρων σε άλλους 
τομείς εκτός της διατροφής καθώς και στον τομέα της 
ενέργειας 
1.1. Η ΟΚΕ διαπιστώνει, κατά κύριο λόγο, ότι υπάρχουν 
ανησυχίες αλλά και η βούληση να αντιμετωπισθούν και να 
αντισταθμιστούν οι συνέπειες της πρόσφατης μεταρρύθμισης 
της κοινής γεωργικής πολιτικής (ΚΓΠ) η οποία σκόπευε 
κυρίως στη διακοπή της πλεονασματικής παραγωγής και/ή 
στη μείωση των δαπανών προϋπολογισμού της ΚΓΠ. Στο 
πλαίσιο αυτής της μεταρρύθμισης, εκτός από την εφαρμογή 
περιοριστικής πολιτικής τιμών και κυρίως των σιτηρών, 
επιβλήθηκαν επίσης και περιορισμοί της παραγωγής («στα­
θεροποιητές»)· πρόκειται επίσης να υλοποιηθεί ένα 
πρόγραμμα παγώματος των γαιών. 
1.1.1. Σύμφωνα με την άποψη της Επιτροπής, οι μελέτες 
που διεξήχθησαν σχετικά με τις δυνατότητες πλεονασματικής 
παραγωγής αποδεικνύουν ότι για να αποκατασταθεί η ισορρο­
πία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης στην Ευρώπη των 
Δώδεκα, είναι αναγκαίο να παύσει η καλλιέργεια περίπου 11 
έως 13 εκατ. εκταρίων γεωργικών εκτάσεων που χρησιμο­
ποιούνται για την παραγωγή ειδών διατροφής, δηλαδή περί­
που το 10% των γεωργικών εκτάσεων της Κοινότητας. 
1.1.2. Στη γνωμοδότηση δεν εξετάζονται οι κοινωνικές, 
περιφερειακές, περιβαλλοντικές ή οι πολιτιστικές επιπτώσεις 
που θα προκύψουν για ορισμένες κατηγορίες γεωργών και 
γενικότερα για όλον τον αγροτικό πληθυσμό. Η ΟΚΕ παραπέ­
μπει σχετικά στη γνωμοδότηση της για «το μέλλλον του 
αγροτικού κόσμου» που εξέδωσε στις 27 Σεπτεμβρίου 1989(1) 
και στα μέτρα που προτείνει για την ανάπτυξη του. 
1.1.3. Σύμφωνα με την άποψη της ΟΚΕ η μεταρρύθμιση 
της ΚΓΠ θα πρέπει να διανοίγει και νέες προοπτικές για την 
ευρωπαϊκή γεωργία. Η δασοκαλλιέργεια, η βιομάζα, ορισμέ­
νες καλλιέργειες όπως το λινάρι, η κάνναβις, το βαμβάκι, τα 
διακοσμητικά φυτά, τα αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά 
(') ΕΕ αριθ. C 298 της 27. 11. 1989, σ. 32. και άλλες «εναλλακτικές» καλλιέργειες θα καταλάβουν ίσως 
σημαντικότερη θέση στην ευρωπαϊκή γεωργία και θα διευρύ­
νουν τις διεξόδους της αγοράς. 
1.1.4. Η καθιέρωση των λεγόμενων εναλλακτικών καλλι­
εργειών θα προαπαιτήσει σημαντικές προσπάθειες στο 
επίπεδο της έρευνας και της ανάπτυξης, σε ό,τι αφορά κυρίως 
την επιλογή και τους όρους της καλλιέργειας. 
1.1.5. Εκτός της γενικής αναμόρφωσης της ΚΓΠ, θα πρέπει 
επίσης να αναφερθεί η νέα (1986) ρύθμιση για το άμυλο και 
τη ζάχαρη που υιοθέτησε το Συμβούλιο στις 25 Μαρτίου 
1986, η οποία και εξασφαλίζει στις ευρωπαϊκές βιομηχανίες, 
εκτός της βιομηχανίας τροφίμων, τη δυνατότητα να έχουν στη 
διάθεση τους τις γεωργικές αυτές ύλες σε πιο ανταγωνιστικές 
τιμές(2). 
1.2. Η ΟΚΕ διαπιστώνει κατά δεύτερο λόγο ότι υφίσταται 
η ανάγκη για μια στρατηγική διαφοροποίησης και για πιο 
ορθολογική χρήση των διαθέσιμων στην Κοινότητα πρώτων 
υλών. 
1.2.1. Ορισμένες πρώτες ύλες είναι δυνατό να εξαντληθούν 
μεσοπρόθεσμα, π.χ. ορισμένες ύλες ορυκτής προέλευσης. 
Κατά συνέπεια τίθενται σε εφαρμογή πολιτικές που στο­
χεύουν στην εξοικονόμηση των πρώτων αυτών υλών, στην 
αποτελεσματικότερη χρήση τους και στην αύξηση της χρή­
σης ανανεώσιμων πρώτων υλών. 
1.2.2. Στον τομέα της ενέργειας, παρόμοια εξέλιξη συνδέε­
ται με τη βούληση της Κοινότητας να διαφοροποιήσει τις 
πηγές εφοδιασμού σε ενέργεια και να ενισχύσει την ασφάλεια 
του εφοδιασμού αυτού. 
1.3. Τέλος, αν και χρειάζεται να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή 
στον τομέα αυτό, παράλληλα με τις παρατηρήσεις οικονομι­
κού και κοινωνικού χαρακτήρα, οι περιβαλλοντικές πτυχές 
αντιπροσωπεύουν ολοένα και περισσότερο ουσιαστική συνι­
στώσα της διαδικασίας γεωργικής και βιομηχανικής ανάπτυ­
ξης. Αυτή η ανησυχία οικολογικής φύσης αφορά τόσο 
ορισμένες γενικές ισορροπίες — προστασία του στρώματος 
του όζοντος, μείωση του ατμοσφαιρικού CO,, κλπ. — όσο 
και τα προβλήματα που συνδέονται με ορισμένα ειδικότερα 
ή περιφερειακά φαινόμενα όπως η ρύπανση του αέρα ή των 
υδάτινων ρευμάτων, οι όξινες βροχές, η διάβρωση των 
εδαφών, η ερήμωση, η προστασία ορισμένων οικοτόπων, κλπ. 
1.3.1. Το άρθρο 130Π της Συνθήκης προβλέπει ότι οι απαι­
τήσεις στον τομέα της προστασίας του περιβάλλοντος αποτε­
λούν συνιστώσα των άλλων πολιτικών της Κοινότητας. 
1.3.2. Υπό το πρίσμα αυτό, η ανάπτυξη της παραγωγής 
ανανεώσιμων φυτικών πρώτων υλών(3) για βιομηχανικούς και 
ενεργειακούς σκοπούς καθώς και η χρήση των υλών αυτών, 
μπορούν να ευνοήσουν μια βιομηχανική εξέλιξη με προσανα­
τολισμό την προστασία του περιβάλλοντος χωρίς να καταρ­
γηθούν οι γεωργικές δραστηριότητες οι οποίες θεωρούνται 
ουσιαστική προϋπόθεση για την ισορροπία του περιβάλλο­
ντος, σε πολυάριθμες περιοχές της Κοινότητας. 
1.3.3. Εντούτοις, η ΟΚΕ εφιστά την προσοχή έναντι του 
κινδύνου να αναπτυχθούν γεωργικές πρακτικές ζημιογόνες 
(2) ΕΕ αριθ. L 94 της 9. 4. 1986. 
(3) Η έννοια των ανανεώσιμων πρώτων υλών φυτικής προέλευσης 
«καλύπτει» διάφορες μορφές χρήσης οργανικών υλών που προ­
έρχονται από γεωργικά ή δασικά φυτικά προϊόντα, συμπεριλαμβα­
νομένης και της καλλιέργειας φυκιών. 
21ό.^ Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ^Ι^ 
για τον αγροτικό χώρο^ που θα έθεταν σε αμφισβήτηση τον 
γεωργικό ιστό και θα έβλαπταν το περιβάλλον. 
I Τ^εν^έςπ^οοπηκές 
II. 11 ΟΚΕ διερεύνησε τους περισσότερο υποσχόμενους 
χώρους στα πλαίσια της προοπτικής του 2θθθ^θ^ σε ό^τι 
αφορά τη χρήση γεωργικών και βασικών πόρων σε βιομη­
χανικούς τομείς άλλους από εκείνον της βιομηχανίας τρο­
φίμων και στον τομέα της ενέργειας^ εφιστώντας ιδιαίτερα 
την προσοχή της στις ανάγκες για έρευνα και τεχνολογική 
ανάπτυξης συμφωνά με τον καθορισμένο στόχο. 
II ^Οσον αφορά τα επίπεδα τιμών^ηγνωμο^ότηση αυτή 
ξεκινά από τις ακόλουθες υποθέσεις^ 
^μέτρια αυξητική τάση της τιμής του πετρελαίου 
εκφρασμένη σε Ε^ 
^αυξητική τάση του ενεργειακού κόστους που προέρχεται 
από τους ευρωπαϊκούς τομείς άνθρακα και πυρηνικής 
ενέργειας^πτυχέςασφάλειας^απάνεςαποξήλωσης πεπα­
λαιωμένων εγκαταστάσεων^ προστασία του περιβάλλο­
ντος^ 
^μειωτική τάση του επιπέδου των πραγματικών τιμών των 
σιτηρών και της ςαχαρης στην Κοινότητα. 
11 ϋΟΚΕαναγνωρίξει ότι ή^η έχουν καταβληθεί σημα­
ντικές προσπάθειες στον τομέα της έρευνας και της ανάπτυ­
ξης^ κυρίως σε κοινοτικό επίπε^ με σκοπό τη διαφο­
ροποίηση της χρήσης των γεωργικών και βασικών πόρων^ 
αναγνωρίξει επίσης το γεγονός ότι οι προσπάθειες αυτές 
πρέπει να ενταθούν 
1^. ^Η^η υπάρχουν από πολλά χρόνια πολυάριθμα κοινο-
τικά προγράμματα τααποτελεσματα των οποίωνείναι αξιοση­
μείωτα αναμενονταιόμωςκαινεεςπρωτο^ουλίες.^εταξΰ 
των προγραμμάτων αυτών αξίζει να αναφερθούν ιδιαίτερα τα 
προγράμματα Β^υ^^Ε^Ε^ΕΑ^^ το πρόγραμμα έρευ­
νας στο γεωργικό τομέας το ]θυΐΕ^ το πρόγραμμα 
επίδειξης στονενεργειακότομέαΟ^ και τοπρόγραμμαΤΗΕ^-
^ιΕ^. 
1^. ^στόσο^ παρόλο ότι ^εν έγινε εξονυχιστική έρευνα 
όσον αφορά τη διάρθρωση της κοινοτικής έρευνας που 
ασχολείταιάμεσαμετηνανάπτυξη τηςαξιοποίησηςτων 
γεωργικών και βασικών προϊόντων σε βιομηχανικούς τομείς 
άλλους απόεκείνοντης^ιομηχανίαςτροφίμωνκαιστονενερ-
γειακό τομέας η ΟΚΕ διαπιστώνει ότι αυτό το πλήθος 
δραστηριοτήτων^ συμπεριλαμβανομένων και όσων αναπτύσ­
σονται σε εθνικό επίπε^ο^εν αποτελεί απόρροια οΰτε μιας 
πραγματικήςστρατηγικής^η οποία είναι ανΰπαρκττροΰτε 
συγκεκριμένων στόχων με ^άση τους οποίους έχουν καθορι­
σθεί οι ερευνητικές δραστηριότητες καιηχρηματο^ότησή 
τους. 
2^ ^υνεπώς^ οι προσπάθειες που καταβάλλονται στον 
τομέα της έρευνας κρίνονται όχι μόνον ως υπερβολικά δια­
σκορπισμένες^ με αποτέλεσμα να μη δημιουργούνται ορισμέ-
νες ^κρίσιμες μά^ες^ αλλά επιπλέον και ως ανεπαρκώς προ 
σανατολισμένες προς τη βιομηχανική ή εμπορική άξιο 
ποίηση 17. ΗΟΚΕ εξέφρασε και στο παρελθόν επανειλημμένα 
τις ανησυχίες της σχετικά με την έλλειψη συντονισμού και 
συγκέντρωσης μεταξΰ των σχετικώνκοινοτικών ερευνητικών 
δραστηριοτήτων καθώς και μεταξύ των κοινοτικών και εθνι 
κών ερευνητικών προγραμμάτων που συνδέονται στενά 
μεταξΰ τους εξέφρασε επίσης τις ανησυχίες της σχετικά με 
τη διασκόρπιση των προσπαθειών^τηνεπικάλυψη^και σε 
ορισμένες περιπτώσεις^ ακόμη και την κακή χρήση των 
πιστώσεων που θα μπορούσε να προκύψει. 
1^. ΗΟΚΕ^ στη γνωμοδότηση τηςγιατοπρόγραμμα 
Ε^1Α1^^ τόνισε την ανεπαρκή σύνδεση μεταξΰ συναφών 
προγραμμάτων^ την έλλειψη συντονισμοΰ μεταξΰ των 
προγραμμάτων αυτών και επισήμανε τον ^αντικειμενικό κίν 
^υνο νασημειωθεί ανεξέλεγκτη αΰξηση των διοικητικών 
εργασιών και των ^απανών^. 
1^. ^Οπωςπροκΰπτει από την εξέταση ορισμένων ειδικών 
τομέων^ηολοένα και μεγαλΰτερη ενοποίηση της γεωργικής 
έρευνας από τη μια πλευράς και της βιομηχανικής έρευνας 
απότηνάλλη^ αποτελεί μια θετική εξέλιξης πουενθαρρΰνεται 
εξάλλου μέσω των ευρωπαϊκών ερευνητικών προγραμμάτων^ 
καιηοποία χρειάζεται να προωθηθεί ακόμη περισσότερο. 11 
πολυπλοκότητα των ερευνών^ηποικιλίατωνγνώσεων που θα 
πρέπει να συνενωθοΰν και οι αυξημένες δαπάνες συνηγοροΰν 
υπέρ μίας τέτοιας ενοποίησης 
1ΙΘ. Χαρακτηριστικό για την κατάσταση που επικρατεί 
σήμερα είναιτογεγονόςότιηέρευνακαιητεχνολογική 
ανάπτυξη^ει^ικάστοντομέατων^ιοτεχνολογιών^συγκε 
ντρώνεται σε ορισμένες μεγάλες βιομηχανικές εταιρείες.11 
συμμετοχή τωνπαραγωγώντου γεωργικοΰ τομέακαι των 
οργανώσεων τους^ ιδιαίτερα των γεωργικών συνεταιρισμών^ 
στην ερευνητική προσπάθεια και στην προσπάθεια ανανέω 
σης των εν λόγω τομέων είναι απαραίτητη για να διορθωθεί 
ηκατάστασηαυτή και νααποφευχθείηυπερ^ολικήεξάρτηση 
ενός τομέα από άλλους. 11ΟΚΕ κρίνει σχετικά ότι τα ερευνη 
τικά κέντρα των κρατών μελών μπορούν να διαδραματίσουν 
μεγαλύτερο ρόλοσ^αυτή τη ^ια^ικασία μεγαλύτερης συμμε­
τοχής. 
2.11. ϋαράλληλα^ έχει καθοριστική σημασία να ενταθοΰν 
οι προσπάθειες για την αξιοποίηση των αποτελεσμάτων της 
έρευνας και τη ^ιά^οσή τους στο γεωργικό τομέα και τους 
τελικοΰς χρήστες 
111 Είναιεπίσηςχρήσιμο νατονισθεί ότιει^ικάστο 
επίπε^οτηςγεωργικήςέρευνας^π.χ.επιλογή νέων ποικιλιών 
φυτών^είναι^ΰσκολο συχνάα^ΰνατο^ να ικανοποιηθοΰν 
ταυτόχρονα οι προϋποθέσεις που απαιτοΰνται από τη ^ιομη 
χανία τροφίμων^η οποία εξακολουθεί να αποτελεί με 
μεγάλη διαφορά τον μεγαλΰτερο βιομηχανικό πελάτη της 
γεωργίας^και οι προΰποθέσειςπουαπαιτοΰνοι λοιπές 
βιομηχανίες εκτός της βιομηχανίας τροφίμων ^συμπεριλαμ­
βανομένης της ενέργειας^. 
111 Αε^ομένης της ανάπτυξης της έρευναςστον τομέα 
των ενεργειακών γεωργικών πόρων καθώς και σ^αυτόν του 
πετρελαίου^π.χ. τα οξυγονοΰχα στοιχεία που προστίθενται 
^^^^^^^^^^^ 
Αριθ. C 124/50 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 21.5.90 
στη βενζίνη χωρίς μόλυβδο: ΕΤΒΕ αντί του ΜΤΒΕ('), η 
έρευνα για τα μη ρυπογόνα ή βιοαποικοδομήσιμα προϊόντα 
που προέρχονται τόσο από ορυκτές όσο και από γεωργικές 
ύλες — θα ήταν επιθυμητό οι ενδιαφερόμενοι τομείς, κυρίως 
η γεωργία και ο πετροχημικός τομέας, να μπορέσουν να 
συντονίσουν τη δράση τους ώστε να εξασφαλισθεί καλύτερη 
γνώση της υπάρχουσας κατάστασης, των αναγκών, των αμοι­
βαίων δυνατοτήτων, των ενδεχόμενων αλληλεπιδράσεων και 
συνεργασιών. Ο γεωργικός και βιομηχανικός τομέας θα 
οδηγούντο έτσι σε καλύτερο συντονισμό της ερευνητικής και 
επενδυτικής πολιτικής τους. Με βάση παράγοντες κοινω­
νικοοικονομικού, περιβαλλοντικού και περιφερειακού χαρα­
κτήρα, θα μπορούσε να επιτευχθεί κάποια κατανομή της εργα­
σίας μεταξύ των διαφόρων ενδιαφερόμενων τομέων. Ο ρόλος 
της Κοινότητας σ'αυτές τις πρωτοβουλίες, αν και έχει επικου­
ρικό χαρακτήρα, θα μπορούσε να είναι πολύ σημαντικός. 
2.14. Σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό από το βιομηχανικό τομέα 
ή τον τομέα της ενέργειας, η γεωργία και η δασοκομία της 
Κοινότητας είναι κατακερματισμένες, σχεδόν διασκορπισμέ­
νες σε εκατομμύρια εκμεταλλεύσεων, που συχνά βρίσκονται 
σε περιοχές που παρουσιάζουν σοβαρά προβλήματα όσον 
αφορά την οικονομική και κοινωνική τους ανάπτυξη. Για να 
καταστεί δυνατό να ικανοποιηθούν οι απαιτήσεις της μετα­
ποιητικής βιομηχανίας γεωργικών πόρων για χρήσεις άλλες 
από τη διατροφή, θα πρέπει να επανορθωθεί η κατάσταση 
όσον αφορά αυτή τη διασπορά με συμφωνίες συνεργασίας 
— κυρίως με συλλογική πρωτοβουλία — ή με κατάλληλες 
συμβάσεις, βραχυπρόθεσμες, μεσοπρόθεσμες ή μακροπρό­
θεσμες, μεταξύ των γεωργικών και βιομηχανικών επιχειρή­
σεων. Μόνο έτσι θα μπορούσε να εξασφαλισθεί η κρίσιμη 
ποσότητα πρώτης ύλης που απαιτείται για μεταποίηση μεγά­
λης κλίμακας κάτω από ανταγωνιστικές συνθήκες, καθώς και 
ο αδιάλειπτος εφοδιασμός των βιομηχανιών που χρησιμο­
ποιούν την ύλη αυτή. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι, εξίσου με τις 
συμβατικές ρυθμίσεις, τα σχετικά ερευνητικά προγράμματα 
της Κοινότητας μπορούν να διαδραματίσουν επίσης καταλυ­
τικό ρόλο. Πάντως, η Επιτροπή οφείλει να ενθαρρύνει παρό­
μοιες προσπάθειες και να ευνοήσει την επίτευξη ουσιαστικής 
συνεργασίας και συντονισμού μεταξύ του γεωργικού, του 
δασικού, του βιομηχανικού και του ενεργειακού τομέα. 
2.15. Οι γεωργικές, κοινωνικές και περιφερειακές πολιτι­
κές σε κοινοτικό επίπεδο, κυρίως στο γενικό πλαίσιο της 
μελλοντικής πολιτικής ανανέωσης των αγροτικών περιοχών, 
θα μπορέσουν να αποτελέσουν ένα ακόμη σημαντικό διορθω­
τικό στοιχείο. 
2.16. Εφόσον δεν υπάρξουν παρόμοια διορθωτικά στοιχεία 
πολλές μειονεκτικές, γεωργικές περιοχές θα αποτελέσουν εκ 
προοιμίου τους ηττημένους κατά την τεχνολογική και οικονο­
μική αναμέτρηση που θα λάβει χώρα μεταξύ των ισχυρών 
γεωργικών περιοχών (κοινοτικών ή μη) και της μεταποιητι­
κής βιομηχανίας, γεγονός που θα ήταν αντίθετο προς το 
άρθρο 130Α της συνθήκης, σύμφωνα με το οποίο: «για να 
προαχθεί η αρμονική ανάπτυξη του συνόλου της Κοινότητας, 
η Κοινότητα αναπτύσσσει και εξακολουθεί τη δράση της με 
(') ΕΤΒΕ: Αιθυλοτριτοβουτυλαιθέρας, γεωργικής ή συνθετικής προέ­
λευσης, ΜΤΒΕ: Μεθυλοτριτοβουτυλαιθέρας, πετρελαϊκής προέ­
λευσης. σκοπό την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής της 
συνοχής» και «η Κοινότητα αποσκοπεί ιδιαίτερα στη μείωση 
του χάσματος μεταξύ των διαφόρων περιοχών και στη μείωση 
της καθυστέρησης των πλέον μειονεκτικών περιοχών». 
2.17. Η ΟΚΕ εφιστά επίσης την προσοχή στο γεγονός 
ότι πολλές παράμετροι των εξεταζόμενων τεχνολογικών ή 
οικονομικών εξισώσεων δεν καθορίζονται από το ευρωπαϊκό 
πλαίσιο αλλά από την παγκόσμια αγορά. Οι πολυεθνικές 
εταιρείες που δραστηριοποιούνται στον τομέα της βιομη­
χανίας ή της ενέργειας θα υιοθετήσουν μάλλον μια διεθνή 
προσέγγιση: διαθεσιμότητα και τιμές των γεωργικών πρώτων 
υλών, συγκριτικά πλεονεκτήματα βραχυπρόθεσμα, μεσοπρό­
θεσμα και μακροπρόθεσμα. Εναπόκεται λοιπόν στις επιχειρή­
σεις των χωρών της Κοινότητας, καθώς και στις εθνικές και 
κοινοτικές αρχές να εντοπίσουν και να δημιουργήσουν τις 
δικές τους ευκαιρίες και τα σημεία υπεροχής. Θα χρειασθεί 
επίσης βοήθεια και ενθάρρυνση διαμέσου κατάλληλης πολι­
τικής από μέρους της Κοινότητας. 
2.18. Εξάλλου, οι συνθήκες που επικρατούν σε παγκόσμιο 
επίπεδο επιβάλλουν ορισμένους περιορισμούς για την ευρω­
παϊκή γεωργία και βιομηχανία, περιορισμούς που είναι 
αναγκαίο να λαμβάνονται υπόψη από κάθε πολιτική που 
αποσκοπεί στην ανάπτυξη της παραγωγής γεωργικών και 
δασικών πρώτων υλών για βιομηχανικούς και ενεργειακούς 
σκοπούς. 
2.19. Ορισμένες διεθνείς συμφωνίες κυρίως υπό την αιγίδα 
της Γενικής Συμφωνίας Δασμών και Εμπορίου (ΓΣΔΕ), με 
την Ευρωπαϊκή Ζώνη Ελεύθερων Συναλλαγών (ΕΖΕΣ), με τις 
χώρες Αφρική, Καραϊβική και Ειρηνικός (ΑΚΕ) στα πλαίσια 
της Σύμβασης Λομέ, καθορίζουν ένα προτιμησιακό πλαίσιο 
που επιτρέπει την εισαγωγή στην Κοινότητα με μηδενικούς 
δασμούς π.χ. ελαιούχων σπόρων, μανιόκας ή ξύλου. Αυτά τα 
εισαγόμενα προϊόντα μπορούν να αποτελέσουν πρώτη ύλη 
που είναι δυνατό να χρησιμοποιηθεί από τη βιομηχανία και 
τον ενεργειακό τομέα και επομένως να ανταγωνιστούν την 
κοινοτική παραγωγή προϊόντων που χρησιμοποιούνται για 
τον ίδιο σκοπό. 
2.20. Αν αυτή η κατάσταση ανταγωνισμού αποτελεί ήδη 
ένα μείζον πρόβλημα με το οποίο βρίσκεται αντιμέτωπη η 
ευρωπαϊκή γεωργία λόγω της αυξημένης κατανάλωσης 
υποκατάστατων των δημητριακών (μανιόκας, για παρά­
δειγμα), η παραγωγή νέων υποπροϊόντων του χημικού ή του 
ενεργειακού τομέα θα μπορούσε να σημαίνει περαιτέρω 
επιδείνωση της. Εφόσον δεν τροποποιηθούν αυτές οι συμ­
φωνίες όπως, για παράδειγμα, στην περίπτωση που η πρόταση 
της Επιτροπής, που υποβλήθηκε στα πλαίσια των διαπραγμα­
τεύσεων ΓΣΔΕ, και αποσκοπεί στην «επανεξισορρόπηση» 
των μέτρων αγροτικής υποστήριξης και προστασίας γινόταν 
αποδεκτή — οποιεσδήποτε σκέψεις για το θέμα που αποτελεί 
αντικείμενο της παρούσας γνωμοδότησης θα πρέπει να λαμ­
βάνουν υπόψη το πλαίσιο που μόλις αναφέρθηκε. 
2.21. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει ακόμη ότι οι πολιτικές, κοινω­
νικές και οικονομικές ανακατατάξεις που διαδέχονται η μια 
την άλλη στις Ανατολικές χώρες της Ευρώπης, συμπεριλαμ­
βανομένης της Σοβιετικής Ένωσης, μπορούν να επηρεάσουν 
μεσοπρόθεσμα σε μεγάλο βαθμό τόσο την κοινοτική γεωργία 
2Ρο^0 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ.^2^όΗ 
όσο και τη βιομηχανία.ΗΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίηση 
της για το γεγονός ότιηΕυρωπαϊκή Κοινότητα θέτει στη 
διάθεση των χωρών αυτών τις πνευματικές και οικονομικές 
της ^υνάμειςγια την μετατροπή των οικονομιώντους.Αναμε-
νει στα πλαίσια αυτά όπωςηΚοινότηταυποβάλει επίσης 
προτάσεις, λαμβανομένων υπό^η των προοπτικών που έχουν 
^ιανοιχθείήθα ξανοιχθούν με την έρευνα και τεχνολογική 
ανάπτυξη, γιαναπροσανατολίσειτη γεωργική και βιομη-
χανική παραγωγική τους ικανότητα όχι μόνο προς την παρα­
δοσιακή παραγωγή τροφίμων, αλλά και προς την παραγωγή 
γεωργικών προϊόντων για βιομηχανικούς και ενεργειακούς 
σκοπούς. 
121 ^φορολογία αποτελεί ενα άλλο στοιχείο που πρέπει 
να ληφθεί υπό^η προκείμενου να εξασφαλισθεί στους τομείς 
μεταποίησης ενα δίκαιο καθεστώς έναντι των εισαγόμενων 
προϊόντων,ήναενθαρρυνθείηχρησιμοποίηση ορισμένων 
πρώτων υλών που θεωρούνται πλεονεκτικότερες άλλων από 
περιβαλλοντικήγιαπαρά^ειγμαάπο^η.ΗΟΚΕκρίνειεπίσης 
ότι θα πρέπει να ενθαρρυνθούν διάμεσου φορολογικών 
μετρων,ορισμενες επενδυτικές ενέργειες με στόχο τηνΕκαι 
Α, κυρίως στον ενεργειακό τομέα. 
2.21 Κατά τη διάρκεια των ^ΰο ακροάσεων που οργάνωσε 
ηΟΚΕ,προεκυ^εσαφώς ότι απόσήμεραή^η παρουσιάζονται 
πολλές συγκεκριμένες ^υνατότητεςγιατοάμεσομελλον,σχε 
τικά με την αγιοποίηση των γεωργικών και βασικών πόρων 
από το βιομηχανικό και ενεργειακό τομέα. Αυτό έχει επιβε­
βαιώσει εξάλλου καιηε^εταση ορισμένων ειδικών τομέων, 
επισκόπηση των οποίωνπαρατίθεταιστη γνωμοδότηση αυτή. 
Είναι ωστόσο αναμφισβήτητο ότι μόνο μια εθελοντική πολι^ 
τική που να καθιστά δυνατή την πλήρη αγιοποίηση αυτών 
των δυνατοτήτων και να συμβάλει στη δημιουργία νέων, 
μπορεί να καθορίσει εν μέρει τον όγκο της ζήτησης και τις 
δυνατότητες παραγωγής ανανεώσιμων πρώτων υλών. 
2.2^. ^Οπως γίνεται σαφές και στις προηγούμενες παρα­
γράφους, παρόμοια πολιτική ^εν είναι δυνατό ούτε να χαραχ 
θεί, οΰτε να εφαρμοσθεί μεμονωμενα,ανε^άρτητα^ηλα^ή 
από τους στόχους που επιδιώκονται στα πλαίσια των άλλων 
κοινοτικών πολιτικών, όπως π.χ. της γεωργικής, της πολιτι 
κής για τα τρόφιμα, της βιομηχανικής, της κοινωνικής, της 
περιφερειακής, της περιβαλλοντικής και τηςενεργειακής 
πολιτικής, συνεπώς, είναι αναγκαίο οι δραστηριότητες που 
ή^η εχουναναληφθεί αλλάκαι εκείνες πουπρόκειται να 
ληφθούν στον τομέα της έρευνας και της τεχνολογικής 
ανάπτυξης, καθώςκαιστοντομεα της βιομηχανικήςκαιενερ 
γειακής χρήσης των γεωργικών και βασικών πρώτων υλών, 
να αποτελέσουν αναπόσπαστο μέρος ουσιαστικής στρατηγι 
κής,ηοποία χρειάζεται να προσ^ιορισθείεπειγόντως και στο 
πλαίσιο της οποίας θα διευκρινισθεί προπαντόςορόλος που 
πρεπεινα^ια^ραματίσουνηΚοινότητα και τα κράτη μέλη 
αντίστοιχα. 
ΑΕΥΤΕΡΟ^ΕΡΟ^ Εϋ^ΚΟΙΙ^^ΟΡ^^Ε^ΝΕΙΑΡ 
Κ^ΝΤΟ^Ε^Ν 
Ι Αμυλο ^ι^άχα^ 
1.1. Το 1^ χρησιμοποιήθηκαν περίπου 1,^ εκατ. τόννοι 
παντοειδή άμυλα για την παραγωγή τελικών βιομηχανικών προϊόντωνεκτόςτροφίμων. Εάνεκφρασθεί σεποσότητες 
πρώτωνυλών,ηβιομηχανικήαυτήπαραγωγήανταποκρίνεται 
σε Ρ^ εκατ.τόννουςκαλαμπόκι,θ,^ εκατ. τόννους σιτάρι 
και ί,2εκατ.τόννους γεώμηλα. Κατά τα τελευταία χρόνια 
αυξήθηκε σαφώςηποσότητα παντοειδών αμΰλων^στην 
οποία πρέπει να προστεθεί καιη^άχαρη^ηοποία χρήσιμο 
ποιήθηκε για την παραγωγή προϊόντων εκτός τροφίμων.Η 
ευνοϊκή αυτή ε^ελι^η οφείλεται σε μεγάλο μέρος στο γεγονός 
ότι από τον Μάρτιο τουί^ καταρτίσθηκε μια κοινοτική 
ρύθμιση που προβλέπει τη μείωση της διαφοράς μεταξύ των 
τιμώνΕΟΚκαιτων^ιεθνών τιμών γιατοάμυλοκαιτη 
ζάχαρη 
12. ϋαρά το γεγονός ότι οι εν λόγω ποσότητες ε^ακολου 
θοΰνναείναι μικρές σε σχέση με τη συνολική παραγωγή των 
σχετικών γεωργικών προϊόντων,τα μέτρα αυτά συνέβαλαν 
στη βελτίωση τηςανταγωνιστικότηταςτηςκοινοτικήςβιομη 
χανίας που χρησιμοποιεί τα προϊόντα αυτά, σε σχέση με την 
αντίστοιχη ε^ωκοινοτική βιομηχανία, καθώς και σε σχέση 
με τους τομείς που χρησιμοποιούν ως πρώτες ΰλεςπετρο 
χημικάήεισαγόμενα φυτικά προϊόντα όπως π.χ.τη μανιόκα. 
1.1 Ριαναενθαρρυνθεί στο μελλονηαΰ^ηση της παράγω 
γής αμύλου και ζάχαρης, είναι αναγκαίο να δοθούν εγγυήσεις 
στους βιομηχανικούς χρήστες και τους γεωργικούς παράγω 
γοΰς ότι το νέο αυτό ρυθμιστικό πλαίσιο έχει απεριόριστη 
διάρκεια και είναι αξιόπιστο, όπως εξάλλου και οι ^ιατά^εις 
εφαρμογής του πλαισίου αυτοΰ με σκοπό να ευνοηθεί η 
δημιουργία κλίματος εμπιστοσύνης. 
14 Ρια να επιτευχθείοστόχος αυτός είναι αναγκαίο να 
ληφθούν αφενός κατάλληλα υπό^η οι απαιτήσεις της γεωργι­
κής πολιτικής καθώς και οι απαιτήσεις των ενδιαφερόμενων 
κλά^ων-χρηστών της χημικής βιομηχανίας. Οι ενδιαφέρομε 
νοι χρήστες ζητούν κυρίως τη διάθεση φυτικώνπρώτωνυλών 
σε ανταγωνιστικές τιμές σε σχέση με τα αντίστοιχα βιομη-
χανικά προϊόντα τρίτων χωρών,καθώςκαιτον αδιάλειπτο 
εφοδιασμό, ^ε αυτό το πλαίσιο θα ήταν ενδεχομένως πολΰ 
χρήσιμηη^αγωγή τακτικών διαβουλεύσεων μετα^ΰ της 
χημικής βιομηχανίας και του γεωργικού τομέα, τόσο σε 
επίπε^οεπαγγελματικών οργάνων όσο και σεεπίπε^οσυμβου 
λευτικών επιτροπών τηςΕΟΚ.^εεπίπε^οτηςΕπιτροπής 
των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτωνεν^είκνυταιεπίσηςηκαταβολή 
επιπρόσθετωνπροσπαθειώνγιατη βελτίωσητουσυντονισμοΰ 
ή της ανάθεσης των δραστηριοτήτων σε διάφορους παράγο­
ντες της οικονομικής,γεωργικής και βιομηχανικής πολίτη 
κής 
ϋ Ρια οικολογικούς λόγους, ^ΰοι^ιαίτεροιτομείς που 
αφορούν το άμυλο από δημητριακά και τη ζάχαρη θα 
υποστούν σημαντικές τεχνολογικές μεταβολές στο εγγΰςμέλ 
λον^ πρόκειται για την υποκατάσταση ορισμένων πλαστικών 
υλώνήτην επίτευξη τελειότερης βιοαποικο^ομησιμότητας 
των υλών αυτών,κυρίως όσον αφορά τις πλαστικές σακούλες 
καθώςκαι γιατη σταδιακή αφαίρεση τωνφωσφοροΰχων 
αλάτων από τα απορρυπαντικά.Ρια το σκοπό αυτόηΟΚΕ 
υπογραμμίζει ότι ένα από τα πρωταρχικά και επιτακτικά 
καθήκοντα των οργάνων λή^ης αποφάσεων της Κοινότητας 
πρέπει να είναιησΰσταση ενός ασφαλούς νομικού, κανόνι 
στικοΰ και φορολογικού πλασίου του οποίου να είναι δυνατό 
να προβλέπονται οι μελλοντικές ε^ελί^εις, έτσι ώστε όλοι οι 
οικονομικοί παράγοντες να είναι σε θέση να διαμορφώσουν 
Αριθ^Ι^ Επίσημη Εφημερίδα των ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ^Ρο^θ 
ίδιες προ^λέι^εις για τις μελλοντικές τους δραστηριότητες, 
ιδίως όσον α^ορά τα προγράμματαέρευνας και τεχνολογικής 
ανάπτυξης μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα 
Ρ^. Εξίσου αναγκαίες είναι όμως και επιπρόσθετες 
προσπάθειες στον τομέα της έρευνας καιΑνάπτυξης. Είναι 
γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Κοινότητα έχει αρχίσει να 
αναπτύσσει δραστηριότητες στα πλαίσια της έρευνας και της 
ανάπτυξης μέσω πολλαπλωνπρογραμμάτων και σε πολυάριθ 
μουςτομείς.^δραστήρια αυτή συμμετοχή των κοινοτικών 
οργάνωνκαθιστάαπότωρααναγκαίαμια μεγάλη προσπάθεια 
για το συντονισμό και τη συνεχή προσαρμογή των προγραμ 
μάτων.^το εγγύς μέλλον σημαντικό μέρος της έρευνας θα 
πρέπει να αφιερωθεί στην επιδίωξη καλύτερης προσαρμογής 
της τεχνολογίας στιςπερι^αλλοντικέςαπαιτήσεις.Ηαυξανό 
μένη χρήση ορισμένων δυτικών πρώτων υλών μαίνεται ότι 
ανταποκρίνεται στο νέο αυτό προσανατολισμό. 
I Ελ^α^^λ^π^ές ουρίες 
1Ρ ^τηνΕυρωπαϊκή Κοινότηταη κατανάλωσηελαίων 
και λιπαρών ουσιών για την παραγωγή προϊόντων εκτός τρο­
φίμων ανέρχεται σε ^,7εκατπερίπουτόννους,ενωΙΘ,7εκατ. 
τόννοι χρησιμοποιούνται για την παραγωγή ειδών διατροφής 
ι^για τους ανθρώπους και τα ξωα).Από την ποσότητα αυτή, 
^,7 εκατ. τόννοι, δηλαδή περίπου^θ^, προέρχονταιαπό 
τρίτες χώρες θ,^ εκατ. τόννοι από την ποσότητα αυτή είναι 
δυτικής προέλευσης και θ,^εκατ.τόννοι είναι ζωικής προέ­
λευσης. ^Κοινότητα παράγει Ι,^εκατ.τόννους από τους 
οποίουςΙεκατ.τόννοι είναι ζωικής προέλευσης και θ,^ εκατ. 
τόννοι^υτικήςπροέλευσης.Αξί^εινασημειωθεί ότι οι κοινο­
τικές εισαγωγές ελαίων και λιπαρών ουσιών που προορί^ο-
νται για τεχνική βιομηχανική χρήση εκτός της παραγωγής 
τροφίμων είναι ελεύθερες καιυπόκεινταισεμηδενικοΰςή 
χαμηλούς δασμούς ^^). 
II ^τον τομέα της χημικής παραγωγής ελαίων υπάρχει 
επίσης έντονος οικονομικός ανταγωνισμός μεταξύ τωνπροϊό-
ντων πετρελαίου και των γεωργικών λιπαρών ουσιών. 1^ 
εξέλιξη των ρυθμιστικών διατάξεων σχετικά με την προστα-
σία του περιβάλλοντος ενδέχεται να ευνοήσει τη χρήσιμο 
ποίηση δυτικών ουσιών για την παραγωγή χημικών λιπαρών 
ουσιών,λόγω των ειδικών φυσικών τους ιδιοτήτων της ^ιοα-
ποικοδομησιμότητας και της πίεσης επιπολής. 
11 Ρια να ικανοποιούν ακόμη περισσότερο οι ανάγκες σε 
γεωργικές πρώτες ΰλες της εσωτερικής αγοράςηευρωπαϊκή 
ελαιοχημεία θα επιθυμούσε να αναπτύξει αφενός την καλλι­
έργεια βελτιωμένων παραδοσιακών ελαιοΰχων^υτών όπως 
π.χ.ηκράμ^η που είναι πλούσια σε κικινελαϊκόοξΰ,οηλί 
άνθος που είναι πλούσιος σε ελαϊκόοξΰ,οκρότωνας και το 
λινάρι και αφετέρου την καλλιέργεια νέων ελαιοΰχων^υτών 
όπωςη^ιιρΙιο^ί^Ι^ηνη^καιη^αρη^.Αιεξάγονται έρευνες 
στον τομέα της γενετικής μηχανικής σχετικά με τηνπροσαρ 
μογή των καλλιεργειών ^έδα^ος και κλίμα) τόσο σε εθνικό 
όσο και σε κοινοτικό επίπεδο, ^ρειά^εται να συνεχισθούν οι 
προσπάθειες που κατα^άλλειηεπιστήμη και είναι επίσης 
αναγκαίο να ενθαρρυνθούν ακόμη περισσότερο οιγεωργοί 
ώστεηχημείαελαιοΰχων προϊόντων να είναι σε θέση να 
καλύπτει τιςανάγκες τηςσε πρώτες ύλες,σε μεγαλύτερο 
^αθμόαπ^ό,τι έως σήμερα, στην εσωτερική αγορά. 
14 Ορισμένα ^υτάήνέαείδη^υτών^αίνεται ότι ιδιαίτερα 
προσαρμοσμένα στις συνθήκες καλλιέργειας ^έδα^ος και κλίμα) που επικρατούν στο Νότο της Κοινότητας,γεγονός 
που θα αυξήσει το αγροοικονομικό δυναμικό των περιοχών 
αυτών. 
I 8ιοενέ^γειες 
1Ρ Κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών προωθή^ 
θηκαν σημαντικά οι δραστηριότητες έρευνας, ανάπτυξης και 
επίδειξης στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στις 
οποίες συμπεριλαμβάνονται και ορισμέναείδητηςγεωργικής 
και δασοκομικής παραγωγής.Ηεξέλιξη αυτή ενθαρρύνθηκε 
αφενός από την εξέλιξη της αγοράς πετρελαίου και αφετέρου 
από την μέριμνα για την επίτευξη μεγαλύτερης συμβατικό 
τητας μεταξύ των πτυχών παραγωγή^εμπορία^κατανάλωση 
του ενεργειακού τομέα και του οικολογικού τομέα. Εξάλλου, 
παρουσιάστηκαν παρόμοιες εξελίξεις σε άλλα μέρη του 
κόσμου όπως στις ενωμένες πολιτείες, όπου ανακοινώθηκε 
πρόσφατα το ^Ι^ηΑ^^^, πρόγραμμα ^άσει του οποίου 
η^ιοαιθανόλη θεωρείται σημαντική εναλλακτική πηγή ενέρ 
γειας 
II Ναρά το γεγονόςότι οι προσπάθειες που κατα^λή 
θηκαν όσον α^ορά την έρευνα, ανάπτυξη και επίδειξη πρέπει 
να συνεχισθούν και να ενθαρρυνθούν,κυρίως όσον α^ορά τη 
βελτίωση της γενετικής μηχανικής, την ανάπτυξη αγρό 
συστημάτων που να συμ^ά^ονται σε μεγαλύτερο ^αθμό με 
τιςοικολογικέςαπαιτήσεις, τις μεθόδους παραγωγής των 
βιολογικών καυσίμων, πρέπει ωστόσο να τονισθεί ότι οι 
περιφερειακές, οι εθνικές και οι κοινοτικές αρχές της Ευρώ 
πηςπρέπεινα αναθεωρήσουν εν μέρειτις προτεραιότητες 
τουςόσονα^ορά την ενεργειακή πολιτικήκαινα δώσουν 
ιδιαίτερο ^άρος στις οικολογικές πτυχές αντί στις οικονομά 
κέςαπαιτήσεις.^αυτό το πλαίσιοείναιεπιπλέον αναγκαίο να 
ληφθεί υπόι^η μια ορισμένη τροποποίηση της φορολογικής 
πολιτικής. 
11 ^Οσον α^ορά την παραγωγή και την εμπορία θα 
μπορούσενακατα^ληθεί μεγαλύτερη προσπάθειαγιατην 
επίτευξη συνεργασίας μεταξύ του τομέα της παραγωγής 
πετρελαίουκαι τουγεωργικούτομέα,συνεργασίαπου θα 
συμ^άλλεισεουσιαστικό^αθμόστηνεπίλυσηορισμένων 
τεχνικών και οικονομικών προβλημάτων. 
14 ^το κεφάλαιο αυτό θα αναλυθούν θέματα που έχουν 
κυρίως σχέση με ορισμένους τομείς της γεωργικής παραγω­
γής. Οι πτυχές της δασοκομικής θα εξετασθούν στο επόμενο 
κεφάλαιο. 
14ί. ^^^^σ^ 
14ΡΡ Από τότε που άρχισεηπετραλαϊκή κρίση,το ^^, 
τέθηκανσε εφαρμογή σε παγκόσμιο επίπεδο πολυάριθμα 
προγράμματαέρευνας,ανάπτυξηςκαιεπίδειξης με σκοπό την 
προσαρμογήήτην επιβεβαίωση της χρησιμοποίησης της 
^ιοαιθανόλης ως υποκατάστατουήπρόσθετου των ορυκτών 
καυσίμων. 
14Ρ1 ^την Ευρώπη,η^ιοαιθανόλη παράγεται κυρίως με 
^άσηταδημητριακάκαιτα^αχαρότευτλα,γεωργικάπροϊόντα 
τα οποία λόγωτης υψηλής παραγωγικότητας τους και λαμβα­
νομένων υπό^η ορισμένων πτυχών σχετικά με τη γεωργική 
πολιτική, προτιμήθηκαν σε σχέση με άλλα είδη όπως κυρίως 
τα γεώμηλα, το κιχώριο,τοσόργο το ^αχαρο^όρο,οηλίανθος 
οκονδυλόρρι^ος. 
1^.1.1 Οι οικονομικοί υπολογισμοί απέδειξανωστόσοότι 
τοόριοαποδοτικότηταςπαρόμοιαςπαραγωγής^ιοαιθανόλης, 
που αποσκοπεί στην υποκατάσταση των ορυκτών καυσίμων, 
21. 5. 90 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 124/53 
απέχει ακόμη πολύ από την επίτευξη του με τις σημερινές 
τιμές πετρελαίου- ωστόσο, δεν αναμένεται ότι θα μπορέσει 
να επιτευχθεί ακόμη και αν οι διεθνείς τιμές πετρελαίου 
διπλασιασθούν σε σχέση με τις τιμές του 1989. Ο δείκτης 
αυτός όσον αφορά το οικονομικό εφικτό, καθίσταται λιγότερο 
αρνητικός εάν θεωρηθεί η βιοαιθανόλη ως οξυγονούχο σύν­
θετο που προστίθεται στα καύσιμα για να βελτιωθεί ο δείκτης 
οκτανίων ή ως ενεργητικό πρόσθετο των ορυκτών καυσίμων 
μέχρις ορίου 5%. Ο αιθυλ-3-βουτυλαιθέρας (ΕΤΒΕ), προϊόν 
που έχει σαν βάση τη βιοαιθανόλη και το ισοβουτυλένιο, 
πληρει τις απαιτούμενες τεχνικές προϋποθέσεις. 
3.4.1.4. Το ισοβουτυλένιο αποτελεί επίσης την πρώτη ύλη 
για την παραγωγή ενός άλλου σύνθετου οξυγονούχου ορυκτής 
προέλευσης που είναι ο ΜΤΒΕ, που μπορεί να αντικαταστή­
σει πλήρως τον ΕΤΒΕ. 
3.4.1.5. Γενικά, όσο κι αν είναι προφανές ότι όλοι συμ­
φωνούν ως προς την ανάγκη να συνεχιστούν και να εντατικο­
ποιηθούν οι έρευνες, υπάρχουν σημαντικές διαφορές όσον 
αφορά τις δυνατότητες ουσιαστικής μείωσης του κόστους 
παραγωγής της βιοαιθανόλης καθώς και όσον αφορά την 
εξασφάλιση της αποδοτικότητας της σε μόνιμη βάση ως 
υποκατάστατου ή ως πρόσθετου των ορυκτών καυσίμων. 
3.4.1.6. Πάντως η ΟΚΕ υπενθυμίζει ότι η Κοινότητα επιχο­
ρηγεί σήμερα τις εξαγωγές για να ελαφρύνει την αγορά δημη­
τριακών και ζάχαρης και ακολουθεί ταυτόχρονα ενισχυτική 
πολιτική όσον αφορά την παύση των αρόσιμων γαιών. Η 
επιδότηση είτε μέσω της φορολόγησης είτε με διαφορετικό 
τρόπο για την χρησιμοποίηση βιοαιθανόλης μέχρι ποσοστού 
5% στα καύσιμα super ή στην βενζίνη θα αποτελούσαν λογική 
εναλλακτική λύση. Ας αναφερθεί ότι και στις Ηνωμένες 
Πολιτείες χορηγείται παρόμοια βοήθεια καθώς επίσης και 
στη Γαλλία, όπου η φορολογία της βιοαιθανόλης είναι προ­
σαρμοσμένη στη φορολογία του υγραερίου. 
3.4.1.7. Μια ενδεχόμενη φορολογική απαλλαγή θα πρέπει 
να εφαρμόζεται φυσικά όχι μόνο στη βιοαιθανόλη, που 
προστίθεται στο ορυκτό καύσιμο, αλλά και όσον αφορά τον 
ΕΤΒΕ, που χρησιμοποιείται για τη βελτίωση του δείκτη 
οκτανίων. Η ΟΚΕ, ακολουθώντας τον προσανατολισμό αυτό, 
προτείνει να αναθεωρηθεί η οδηγία του Συμβουλίου της 5ης 
Δεκεμβρίου 1985 όπως τροποποιήθηκε από την Οδηγία του 
Συμβουλίου της 29ης Ιουλίου 1987, σχετικά με την «εξοικονό­
μηση αργού πετρελαίου με τη χρήση συστατικών υποκα­
τάστατων καυσίμων» και κυρίως το πρώτο άρθρο της οδηγίας 
αυτής προς μια πιο θετική και ενθαρρυντική κατεύθυνση(!). 
3.4.1.8. Δεδομένης της πραγματικής σχέσης που υφίσταται 
μεταξύ του τομέα του πετρελαίου και του γεωργικού τομέα, 
για να παραχθεί ένα καύσιμο που να ανταποκρίνεται στους 
απαιτούμενους τεχνικούς, οικονομικούς και περιβαλλοντι­
κούς όρους, χρειάζεται στενότερη συνεργασία μεταξύ των 
δύο αυτών τομέων. Συνεπώς θα ήταν ευκολότερο να υπάρχουν 
μονάδες που να παράγουν εναλλάξ ΕΤΒΕ και ΜΤΒΕ· η 
επιλογή όσον αφορά την παραγωγή είτε της μιας είτε της 
άλλης ουσίας θα κρίνεται με βάση την τιμή και την στιγμιαία 
διαθεσιμότητα των πρώτων υλών. 
(') ΕΕ αριθ. L 334 της 12. 12. 1985, σ. 20- ΕΕ αριθ. L 238 της 
21.8. 1987, σ. 40. 3.4.2. Καύσιμα έλαια 
3.4.2.1. Εδώ και μερικά χρόνια, το καύσιμο έλαιο που 
παράγεται από κραμβόσπορο έχει αποδειχθεί κατάλληλο 
υποκατάστατο του καύσιμου πετρελαίου. Ο κυριότερος λόγος 
για τον οποίο δεν επιτυγχάνεται έως σήμερα στην Ευρώπη η 
υπέρβαση του θεωρητικού και δοκιμαστικού σταδίου, είναι 
το κόστος του έλαιου αυτού, το οποίο είναι σαφώς υψηλότερο 
από την τιμή του πετρελαίου diesel. Η κατάσταση αυτή οφεί­
λεται επίσης στο ότι δεν καταβάλλονται επαρκείς προσπά­
θειες στον τομέα της έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης 
και στον τομέα της τυποποίησης. 
3.4.2.2. Η ΟΚΕ διερωτάται αν μέσω μιας φορολογικής ή 
περιφερειακής πολιτικής θα μπορούσε να χορηγηθεί κατάλ­
ληλη επιδότηση, με την οποία οι βιομηχανίες και οι γεωργι­
κές εκμεταλλεύσεις θα μπορούσαν να εφαρμόσουν την τεχνο­
λογία αυτή σε περιφερειακό επίπεδο ή τουλάχιστον θα ήταν 
σε θέση να προβλέψουν τις πραγματικές δυνατότητες της 
τεχνολογίας αυτής μέσω της διεύρυνσης του δικτύου επίδει­
ξης· 
3.4.2.3. Εκτός από τις θετικές επιπτώσεις που θα είχε η 
πολιτική αυτή τόσο σε περιφερειακό όσο και σε ενδοτομεακό 
επίπεδο, επιπλέον, θα καταστήσει δυνατή τη διεξαγωγή καρ­
ποφόρων ανταλλαγών με άλλα μέρη του κόσμου όπως η 
Σοβιετική Ένωση, η Αμερική, η Ασία, όπου η εφαρμογή της 
τεχνολογίας αυτής φαίνεται να είναι πιο προχωρημένη. 
4. Ο κλάδος δάσος-ξυλεία 
4.1. Το κοινοτικό δάσος καλύπτει 55 εκατομ. εκτάρια περί­
που, δηλαδή το ένα τέταρτο της συνολικής έκτασης της ΕΟΚ. 
Περίπου 40 εκατομ. εκτάρια αποτελούν στην πραγματικότητα 
αντικείμενο εκμετάλλευσης. Από τη συνολική δασική έκταση 
60% ανήκουν στον ιδιωτικό τομέα και 40% στο δημόσιο 
(κυρίως κράτος, περιφέρειες, κοινότητες). 
4.2. Η δομή του ιδιωτικού δάσους χαρακτηρίζεται από την 
κυριαρχία περιορισμένων μάλλον επιφανειών — υπολογίζε­
ται σε 6 εκατομ. ο αριθμός των ιδιοκτητών δασικών εκμεταλ­
λεύσεων — πράγμα που μπορεί να αποτελέσει τροχοπέδη 
τόσο όσον αφορά την έρευνα στα δασοκομικά θέματα όσο 
και την ορθολογική εκμετάλλευση του δάσους. 
4.3. Η συνολική παραγωγή ξυλείας στην ΕΟΚ υπολογίζε­
ται σε 120 εκατομ. m3. Η παραγωγή περιλαμβάνει τόσο την 
ξυλεία βιοτεχνικής χρήσης, όσο την ξυλεία βιομηχανίας και 
την ξυλεία θέρμανσης. Είναι χρήσιμο να επισημανθεί ότι 
η βιομηχανική ξυλεία που αποτελεί περίπου το μισό της 
παραγωγής ξυλείας, αντιπροσωπεύει λιγότερο από το 10% 
της συνολικής εμπορικής αξίας της ξυλείας. Αυτό το δεδο­
μένο απεικονίζει σαφώς την πρωταρχική σημασία της παρα­
γωγής ξυλείας βιοτεχνικής χρήσης για την αξιοποίηση του 
κοινοτικού δάσους. 
4.4. Η απασχόληση στο δασικό τομέα υπολογίζεται σε 
2 εκατομ. άτομα το χρόνο. Στους τομείς επεξεργασίας που 
έπονται, η απασχόληση είναι της τάξεως των 4 έως 6 εκατομ. 
ατόμων το χρόνο. Η βιομηχανία κατάτριψης της ξυλείας 
αποτελεί μεν βαρειά βιομηχανία, αλλά περισσότερο από το 
80% των επιχειρήσεων που ασκούν δραστηριότητα στον 
τομέα της δασικής εκμετάλλευσης και της βιομηχανίας ξύλου 
είναι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. 
Αριθ. C 124/54 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 21.5.90 
4.5. Δεδομένου ότι η κατανάλωση ξυλείας στην Κοινότητα 
ανέρχεται σε 240 εκατ. m3, το μισό των αναγκών ξυλείας 
ικανοποείται από εξωκοινοτική παραγωγή. Οι εισαγωγές δεν 
αφορούν μόνο ξυλεία ποιότητας, αλλά κυρίως βιομηχανική 
ξυλεία ή τα προϊόντα της, όπως για παράδειγμα κυτταρίνη 
που προορίζεται για τη χημική βιομηχανία και τη χαρτοβιο­
μηχανία. 
4.6. Αυτό το δεδομένο απεικονίζει τη μεγάλη εξάρτηση, 
βραχυπρόθεσμα, μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, της 
Κοινότητας από τον εξωτερικό κόσμο· η κατάσταση υπάρχει 
κίνδυνος να επιδεινωθεί έως το 2000 καθώς η αύξηση της 
κατανάλωσης ξυλείας και των προϊόντων ξύλου υπολογίζεται 
σε 75 εκατομ. m3, ετησίως ενώ η ετήσια κοινοτική παραγωγή 
ξύλου θα αυξάνεται μόνο κατά 30 εκατ. m3. Το έλλειμμα αυτό 
υπολογίζεται σε 15 έως 20 δισεκατ. ECU στο χρόνο. 
4.7. Είναι σκόπιμο λοιπόν να ζητηθεί η αύξηση του δασι­
κού δυναμικού της Κοινότητας, όπως επίσης η ενίσχυση της 
ανταγωνιστικής ικανότητας του κλάδου δάσους-ξυλείας. Μια 
παρόμοια αύξηση δεν θα πρέπει εντούτοις να γίνει αδιακρί­
τως, αλλά αφού ληφθεί υπόψη η συγκεκριμένη ζήτηση για 
ορισμένα είδη. 
4.8. Στις 29 Μάιου 1989(1) το Συμβούλιο ενέκρινε το 
πρόγραμμα δασικής δράσης (1989-1992) το οποίο προσανα­
τολίζεται προς 4 γενικές κατευθύνσεις: 
— προστασία των δασών της Κοινότητας, 
— ανάπτυξη των δασικών εκτάσεων στα πλαίσια της ανάπτυ­
ξης των γεωργικών περιοχών και των υποανάπτυκτων 
περιοχών, 
— μεταποίηση και εμπορία των δασικών προϊόντων, 
— ενίσχυση της αναδάσωσης γεωργικών εκτάσεων με σκοπό 
την ανεύρεση οικονομικής εναλλακτικής λύσης ως προς 
την πλεονασματική γεωργική πολιτική. 
4.9. Το πρόγραμμα αυτό προβλέπει μια ολόκληρη σειρά 
μέτρων υπέρ του δάσους και της μεταποίησης ξύλου: 
— επιδόματα αναδάσωσης γεωργικών εκτάσεων, 
— ανάπτυξη της αξιοποίησηςτων δασών σε αγροτικές περιο­
χές, 
— πρόγραμμα για τον κλάδο φελλού, 
— επέκταση των ενισχύσεων στη μεταποίηση και εμπορία 
δασοκομικών προϊόντων, 
— ενίσχυση της προστασίας του δάσους από την ατμοσφαι­
ρική ρύπανση και τις πυρκαγιές, 
— δημιουργία ευρωπαϊκού συστήματος δασικής ενημέρωσης 
και επικοινωνίας, 
— συγκρότηση μόνιμης δασικής επιτροπής. 
(') ΕΕ αριθ. L 165 της 15. 6. 1989. 4.10. Αυτό το κοινοτικό πρόγραμμα που επικουρεί τα 
προγράμματα δάσους-ξυλείας που υπάρχουν σε εθνικό ή περι­
φερειακό επίπεδο, αποτελεί σίγουρα έαν μεγάλο βήμα προς 
την ορθή κατεύθυνση. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει εντούτοις ότι η 
θέση του σ'εφαρμογή θα ήταν λιγότερο αποτελεσματική για 
την μετατροπή των γεωργικών γαιών απ'ότι η αξιοποίηση 
ακαλλιέργητων γαιών με μια κατάλληλη πολιτική αναδά­
σωσης. 
4.11. Η εξέλιξη της εσωτερικής κατανάλωσης ξύλου 
αποκαλύπτει ορισμένες ενδαφέρουσες ιδιαιτερότητες. Η 
κατανάλωση βραχύϊνου ξύλου (φυλλώδες ξύλο) που προορί­
ζεται για την κατασκευή χαρτομάζας εμπορικής χρήσης (π.χ. 
χαρτί υπολογιστών) παρουσιάζει αύξηση κατά 6% περίπου 
το χρόνο· αυτό αφορά κυρίως τη χρήση ευκαλύπτων, που 
αποτελούν δασικό είδος ιδιαίτερα προσαρμοσμένο στις 
υποτροπικές (π.χ. μεσογειακές περιοχές) και τροπικές ζώνες. 
4.12. Αναφέροντας τις τροπικές περιοχές και λαμβάνοντας 
υπόψη τις αυξανόμενες ανάγκες στην Ευρώπη για τροπικό 
φυλλώδες ξύλο, είναι σκόπιμο να αναφερθούν επίσης τα τερά­
στια προβλήματα που συναντά μεγάλος αριθμός χωρών που 
είναι συνδεδεμένες με την Κοινότητα στα θέματα δασικής 
εκμετάλλευσης. Στις χώρες αυτές η μέριμνα για το δάσος είναι 
ιδαίτερα περιορισμένη, η υποδομή μεταφορών παρουσιάζει 
σημαντικές ελλείψεις, οι ικανότητες μεταποίησης είναι 
ανεπαρκείς. Επιπλέον ορισμένες αγρο-δασοκομικές ή οικια­
κές διαδικασίες ενδέχεται να επιφέρουν την ερήμωση ενός 
μεγάλου τμήματος της ξηράς Αφρικής, πράγμα άλλωστε που 
οδήγησε την Κοινότητα να θεσπίσει μέτρα για την καταπολέ­
μηση της ερήμωσης, στα πλαίσια του προγράμματος δράσης 
για τη διατήρηση και την ορθολογική χρήση των φυσικών 
πόρων. 
4.13. Εάν ο οικονομικός ρόλος του κλάδου δάσος-ξυλεία 
και η σημασία του για την απασχόληση στον αγροτικό χώρο 
δεν μπορούν να παραγνωρισθούν, υπάρχουν και άλλες πτυχές 
που ενισχύουν ακόμη περισσότερο τη σημασία του δάσους 
για τη σύχγρονη κοινωνία. Πρόκειται, στη συγκεκριμένη 
περίπτωση, για την κοινωνική, του περιβαλλοντική και του­
ριστική αξία της δασικής κληρονομιάς. 
4.14. Όσον αφορά τη διατήρηση του περιβάλλοντος ο 
ρόλος του δάσους δεν περιορίζεται στην προστασία των 
υδάτινων καθεστώτων, του εδάφους, της χλωρίδας και της 
πανίδας, αλλά περιλαμβάνει επίσης την παραγωγή ανανεώσι­
μων πρώτων υλών και κυρίως ενεργειακών. 
4.15. Όμως, μολονότι αληθεύει ότι αυτή τη στιγμή η 
σχέση τιμής/κόστους της παραγωγής ενέργειας με βάση την 
λιγνοκυτταρίνη είναι δυσμενής σε σύγκριση με την ενέργεια 
που παράγεται από απολιθωμένες πρώτες ύλες, θα πρέπει 
να ληφθεί επίσης υπόψη η μεγάλη σημασία που αποδίδεται 
σήμερα στα προβλήματα της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και 
της αύξησης του όγκου του C02 στην ατμόσφαιρα. Είναι 
αναμφισβήτητο ότι ο κλάδος ξυλείας-ενέργειας, υπό την 
επιφύλαξη της κατάλληλης εκμετάλλευσης, αηοτελεί ένα 
κύκλο παραγωγής (κλειστό κύκλωμα) του οποίου οι εκπομπές 
C02, δεν συμβάλλουν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου. 
2Ρό.^ Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ.ΟΙ^ 
41^. Παράλληλα και με επίγνωση των οικολογικών ίδιο 
τήτων της χρήσης του ^υλου ως πρώτης ενεργειακής ΰλης^ 
διαπιστωνεταιε^άλλουηεμφάνιση μιας πολιτικής βούλησης 
μεταξύ πολλών περιφερειακωνήτοπικωνκοινοτήτων^καθως 
καιηφροντίδα να αγιοποιήσουν τους δασικούς τους πόρους 
λαμβάνοντας υπό^η την αποκατάσταση της οικολογικής 
ισορροπίας. Αυτήηε^έλι^η πρέπει να ενθαρρυνθεί από τα 
κοινοτικά όργανα. 
4.17. Αιαπιστωνεταιε^άλλουότιτοπρόγραμμαΤΗΕ^ΙΕ 
που θα αρχίσει να εφαρμόζεται απότο^Ο δίνει λιγότερη 
έμφαση στην τεχνολογική καινοτομία απ^όσο στη διάδοση 
των αποτελεσμάτων που έ^ουν ήδη επιτευχθείς κυρίως στις 
πιο μειονεκτικές ^ωνες της Κοινότητας, ^α πρέπει συνεπώς 
να πραγματοποιηθούν πειράματα σε πολλά μέρη για να 
εξακριβωθεί αν είναιεφικτόςαπότε^νικό-οικονομικήάπο^η 
οπλήρηςκΰκλοςδασική πρώτη ΰλη-^κατεργασίας ενερ-
γειακό προϊόν. 
41^. Τηστιγμή που τίθεται αρκετά συγκεκριμένα το πρό­
βλημα της μετατροπής των αγροτικών εκτάσεων^ το 
πρόγραμμαΤΗΕ^ΙΕ θα μπορούσε να συμβάλει στη συγ­
χρηματοδότησα επίσης των σχεδίων επίδειξης που αφορούν 
την εκμετάλλευση των υλοτομείωνΙ^ρα^είας ανακύκλησης. 
41^. Οσον αφορά την Ε^Α στα δασοκομικά θέματα^ πρέ 
πει να υπογραμμισθεί ότι υφίσταται αμανές πεδίο ευκαιριών. 
Αυτές οιευκαιρίεςδενέ^ουνωστόσο^έωςσήμερα^ αποτελέσει 
αντικείμενο πλήρους εκμετάλλευσης. Αΰο εμπόδια πρέπει να 
επισημανθούν απ^αυτήν την άπο^ 
^ από τη μια μεριά διάρκεια των κύκλων ^ωής των δένδρων 
που αποθάρρυνε τη γενετική έρευνας 
^ από την άλλη μεριάητάση να μελετηθούν χωριστά οι 
γεωργικές και δασοκομικές πτυχές απ^αυτές που συνδέο­
νται πιο άμεσα με τις βιομηχανικές τεχνολογίες. 
4.2Θ. Π στροφή προς καλύτερη χρησιμοποίηση της λιγνο-
κυτταρίνης για ^ιομη^ανικοΰςήενεργειακοΰς σκοπούς απαι­
τεί να επιτρέ^ειηθεμελιωδης έρευνα από τη μια μεριά την 
επίτευξη καλύτερης συνολικής γνώσης της δομής του 
συμπλέγματος λιγνο-κυτταρίνηςκαιτων γενετικών πτυχών 
που σ^ετί^ονταιμ^αυτό και από τηνάλλη μεριά την εξεύρεση 
νέων μεθόδων για την απομόνωση καιτο διαχωρισμό των 
υδροξειδίων ανθρακο-κυτταρίνης. 
4.21 Οι ε^ελί^εις της σύγχρονης βιοτεχνολογίας ^όπως 
είναιημεταμοσ^ευτική αναπαραγωγής θα πρέπει ε^άλλου^ 
από τηνπλευράτους^ ναεπιτρέ^ουντη συντόμευση της 
φυτικής διαδικασίας. 
4.21 Χρειάζεται να σημειωθεί επίσης ότι στις αναπτυσσό­
μενες ^ωρες^ των οποίωνέναμεγάλο μέρος από τις πιο φτωχές 
και ^υλοπαραγωγοΰς^ωρες είναι ^ωρεςΑΚΕ^ηδασοκομική 
έρευνα παρουσιάζει μεγάλη καθυστέρηση λόγω της έλλειψης 
χρηματικών μέσων και ειδικευμένων ερευνητων.^α πρέπει 
να ενισ^υθείηεπιστημονική συνεργασία με τις ^ωρες αυτές. 
Π καταπολέμηση της ερήμωσης θα πρέπει εξάλλου να αποτε λέσει πρωταρχικό θέμα έρευνας, ^ετικά^ πρέπει να αναφερ 
θείτοΫπόμνημα της Επιτροπής για την καταπολέμηση της 
ερήμωσης^θ^(^)^τελ)! 
4.21 Π Ε^Α στα θέματα δάσους-^υλείας^ δεν πρέπεινα 
περιορστεί μόνο σ^αυτόν τον κλάδος αλλά να επεκταθεί και 
στηνπαραγωγήφελλοΰ^καλλιέργειαφελλωδωνδρυων^η 
οποία κατέβει σημαντική θέση σε δυο κράτη μέλη^ την Ισπα­
νία καιτηΗορτογαλία^όπουσυγκεντρωνεταιτο^θ^της 
παγκόσμιας παραγωγής φελλού. 
4.24. Προκειμένου να επιτευχθεί η ανανέωση των φυ 
τειωνφελλωδωνδρυωνκαιτηςπαραγωγήςφελλοΰ^επι^άλλο-
νταιγενετικές^ελτιωσεις^νέες τεχνικές καλλιέργειας και 
επίτευξη νέων χρήσεων. 
4.2^. ^αυτό το πλαίσιο είναι σκόπιμο να επινθυμίσουμε 
τις ενέργειες Ε^Α που έ^ουν ήδη αναληφθεί στα πλαίσια 
των προγραμμάτων στον τομέα των υλικών ^πρώτες ΰλες και 
προωθημένα υλικά^Ι^Η^ και 1^1^^)^ και πιο 
συγκεκριμένα εκείνες που σχετίζονται με το υποπρόγραμμα 
^ανανεώσιμες πρώτες ΰλεςδασοκαλλιέργεια και προϊόντα 
^ΰλου^^αθωςκι^εκείνες που προβλέπονται στα πλαίσια του 
προγράμματος της^ΕρευναςκαιΤε^νολογικής Ανάπτυξης 
^Ε^ΤΑ)στοντομέα των πρώτων υλωνκαι της ανακύκλησης 
^ΘΙ^2)πουυιοθετήθηκαναπότο^υμ^οΰλιοστις2θ^οε 
μορίου 1^^ 
4.2^. Τέλος^α^ει να σημειωθεί ότι ορισμένα κράτη μέλη 
ανέπτυ^ανπρογράμματαεκλαΐκευσηςπουαπευθΰνονταιπρος 
τους γεωργούς και τους ενδιαφερόμενους ιδιοκτήτες δασικών 
εκτάσεων. Προβλέπονται επίσηςειδικέςδράσειςγιατους 
μικρούς ιδιοκτήτες. Ταπρογράμματααυτά είναι πολυδάπανα 
και θαά^ανό^ι μόνο κάθεενθάρρυνσης αλλά καιενίσ^υσης 
μέσω κατάλληλων μέτρων 
Τ^ΙΤΟ^ΕΡΟ^ΥΠΟΑΕ^Ε^ 
Ρ ^ε τα δυο πρώτα μέρη της παρούσας γνωμοδότησης^η 
ΟΚΕ δεν φιλοδοξούσε σε εξαντλητική ανάλυση των δυνατο­
τήτων αγιοποίησης των γεωργικών και δασικών πόρων για 
^ιομη^ανικοΰςσκοποΰςκαι γιατηνπαραγωγή ενέργειας 
ήθελε απλώς να ανιχνεύσει τους δρόμους τους περισσότερα 
υποσχόμενους στην προοπτική της δεκαετίας 2θθθ-2ΘΙΘ.^ε 
το τρίτο αυτό μέρος^ηΟΚΕ θέλει να κάνει ορισμένες υποδεΡ 
^εις σχετικά με τις προϋποθέσεις και τα μέσα που Θα ε^ασφα 
λίσουν διαρκή και αύξουσα αγιοποίηση των γεωργικών και 
δασικών πόρων σετομείςάλλουςαπό εκείνον της^ιομη 
^ανίαςτροφίμων^σταπλαίσιαμιαςσυνολικήςκαι συνεκτικής 
στρατηγικής για τον καθορισμό της οποίας σε συνεννόηση 
με όλους τους ενδιαφερόμενους κοινοτικούς κΰκλουςηΟΚΕ 
κάνει επίμονη έκκληση. 
2. Πράγματι^ηΟΚΕ πιστεύει ότιηανάπτυ^ητωνεκτόςτου 
τομέα της διατροφής χρήσεων των γεωργικών και δασικών 
πόρων αποτελεί μίααπό τις ευκαιρίες που προσφέρονται στην 
Κοινότηταγιατη διασφάλιση του μέλλοντος της γεωργίας^ 
και του αγροτικού κόσμου γενικότερα^ηοποία βρίσκεται 
Αρι^Ρ^ επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ^Ρο.^0 
σήμερα αντιμέτωπη με βάγιες αλλαγες.^εν λόγω ανάπτυξη 
είναι εξίσου ευκταία και για τα οφέλη που ^α αντλήσει απ^αυ 
τήνηΚοινότητα σε επίπεδο οικονομικό, κοινωνικό, περιφε^ 
ρειακό και περιβαλλοντικό.Ρια τους λόγους αυτοΰς,ηΟΚΕ 
υπογραμμί^ειότιηενλόγωανάπτυξη πρέπει κυρίωςναεν^αρ 
ρυν^εί από μια συνεχή προσπάθεια στον τομέα της έρευνας, 
ανάπτυξης και επίδειξης και από μια ενεργό πολιτική στον 
χώρο των τεχνολογικών καινοτομιών.Αυτός είναι επίσηςο 
λόγοςγιατονοποίοοσυνολικόςαπολογισμόςκόστος^όφελος 
δεν^αμποροΰσεναγίνεταιμεμόνη τη συνεκτίμηση τηςκατά 
το μάλλονήήττον μακροπρόθεσμα προβλέψιμης οικονομι 
κής αποδοτικότητας των πραγματοποιούμενων επενδύσεων, 
αυτό δε ακόμη και αν υπήρχε το ενδεχόμενο ευνοϊκών προο^ 
πτικών σε οικονομικό επίπεδο, αλλά επίσης λαμβανομένων 
υπόι^η,κυρίως, τωναναμενόμενωνκοινωνικώνπεριβαλλοντι^ 
κών αφελών. 
1 ϋΟΚΕ διαπιστώνει κυρίως ότι^ 
^Ορισμένες τεχνολογικές καινοτομίες ^οι εφαρμογές 
βασικά της βιοτεχνολογίας^, προσφέρουν μέσω της 
ανάπτυξης γεωργικών και δασικών προϊόντων προσαρμο 
σμένων σε ορισμένες βιομηχανικές χρήσεις στον τομέα 
της ενέργειας και σε τομείς άλλους από τον τομέα της 
βιομηχανίας τροφίμων,καινοΰριες δυνατότητες και δημι^ 
ουργοΰν προοπτικές για αξιοποίηση του χώρου που προ^ 
κΰπτει εξαιτίας της προβληματικής της απόσυρσης γαιών 
και της ερήμωσης του κοινοτικού γεωργικού και αγρο^ 
τικοΰ χώρου.^ς προς την παραπάνω εξέλιξη,ηΟΚΕ 
εφιστάεντοΰτοιςτηνπροσοχήστηνανάγκη να προληφθεί 
ηανάπτυξη γεωργικών που είναι επιζήμιες για τον αγρό 
τικό χώρο, και οι οποίες ^α έθεταν σε αμφισβήτηση τον 
γεωργικό ιστό και ^α έβλαπταν το περιβάλλον. 
^Οιγεωργικες πρώτες ΰλες που χρησιμοποιούνται στον 
τομέα της ενέργειας και σε βιομηχανικούς τομείς άλλους 
από εκείνοντου τομέα της διατροφής, εκ φύσεως βιοαποι-
κοδομήσιμες και ανανεώσιμες ταυτοχρόνως, ανταποκρί^ 
νονταιστουςπροβληματισμοΰςπου συνδέονται με την 
προστασίατουπεριβάλλοντοςκαιείναιωςεκτοΰτου 
πλεονεκτικές απέναντι σε ορισμένες πρώτες ύλες ορυκτής 
κυρίως προελεύσεως, και μάλιστα απέναντι στις συν^ 
τικεςπρώτεςΰλεςπουείναι παράγωγα του πετρελαίου.Να 
σημειωθεί μάλισταοαισ^ητός περιορισμός του φαινό 
μενού του θερμοκηπίου καιτου όγκου καταλοίπων και 
αποβλήτων που δεν είναι βιοαποικοδομήσιμα. 
^^χρησιμοποίηση εντόπιωνγεωργικώνκαι δασικώνπροϊ-
όντων συμβάλλει στον ασφαλή και ποικίλης προέλευσης 
εφοδιασμό της Κοινότητας σε ενέργεια. 
^. ϋΟΚΕ θεωρεί λοιπόν ότι είναι επιτακτική ανάγκη να 
αδράξουμε τις ευκαιρίες για ανάπτυξη των βιομηχανικών και 
ενεργειακών χρήσεων των γεωργικών καιδασικών προϊόν 
ντων. Από την άπο^η αυτή, η τεχνολογική έρευνα και 
ανάπτυξη διαδραματίζει καθοριστικής σημασίας ρόλο, ο 
οποίος καλείται να αναβαθμισθεί στο μέλλον.Αποδεικνΰεται 
ωστόσο απαραίτητο να αναληφθούν κατάλληλες πρωτοβου^ 
λίες για αύξηση των επιπτώσεων τους, και για προώθηση της 
συντομότερης δυνατής εφαρμογής των αποτελεσμάτων τους 
λαμβανομένης παράλληλα υπόι^η της εμπειρίας που έχει 
αποκτηθεί σε άλλα μέρη του κόσμου. τολ^έν^ 
^.Ρ Ταστοιχεία που συγκεντρώθηκαν κατά την πρετοιμα-
σία της παρούσας γνωμοδότησης και η συνοπτική πα 
ρουσίαση των ειδικών τομέων που γίνεται στο δεύτερο μέρος 
αυτής, ανέδειξαν τον καθοριστικό ρόλο της έρευνας και της 
τεχνολογικής ανάπτυξης προκειμένου για τηνκατάκτηση και 
διεύρυνση των εκτός του τομέα της διατροφής διεξόδων 
0.1 ^ιασυγκέντρωση των κοινοτικών προσπαθειών σε 
τομείς κλειδιά, μια πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση και ένας 
στενός συντονισμός με τις δραστηριότητες που διεξάγονται 
σε εθνικό επίπεδο αποδεικνύονται ωστόσο απαραίτητα λόγω 
κυρίως της πολυπλοκότητας καιτου κόστους των ερευνών 
κα^ώς και του αναμενόμενου όγκου τεχνογνωσίας. 
ο.1 σημαντικό βήμα προς αυτή την κατεύθυνση αποτελεί 
ηεντόςτωνπλαισίωνυλοποίησηςτουπρογράμματος-πλαίσιο 
για τις κοινοτικές δράσεις έρευνας και τεχνολογίας ανάπτυ 
ξηςυ^Η^ προσεχής παρουσίαση ειδικού ερευνητικού 
προγράμματος του γεωργικού και αγροβιομηχανικοΰ τομέα, 
το οποίο ^α πρέπει κυρίως να συγκεντρώνει το σύνολο των 
ερευνητικών δραστηριοτήτων που αφορούν τις βιομηχανικές 
και ενεργειακές χρήσεις των γεωργικών και δασικών πόρων. 
^.4 ΗΟΚΕ προτείνει όπωςηεπεξεργασία των ερευνητι­
κών δράσεων που ^α προτάξουν στα πλαίσια του πρόγραμμα^ 
τος γίνει με βάση την κατά τομείς καταγραφή των βασικών 
γνώσεων, συναρτήσει σαφώς καθορισμένων στόχων χρο 
νικώς ιεραρχημένων και σε στενή συνεργασία με όλους τους 
εταίρους ενός συγκεκριμένου κλάδου. 
0.0. ΗΟΚΕ τονίζει ωστόσο ότι ένα τέτοιο πρόγραμμα δεν 
μπορεί να αντικαταστήσει την απουσία σχετικής στρατηγι­
κής, και ζητάει να εκπονηθεί οπωσδήποτε μία στρατηγικήη 
οποία,γιαταΡ^έωςΡοερχόμεναέτη,ναεντάσσειστοσΰνολο 
των συναφών πολιτικών της Κοινότητας ^γεωργική, βιομη 
χανική,κοινωνική,περιφερειακή,εμπορική,περιβάλλοντος 
και ενέργειας^ την πολιτική έρευνας και ανάπτυξης τη σχε 
τική με την αξιοποίηση των γεωργικών και δασικών πόρων 
στον τομέα της ενέργειας και σε τομείς άλλους από εκείνον 
της βιομηχανίας τροφίμων. Απ^αυτή τη στρατηγική πρέπει 
να προκύψει μια πολιτικήηοποία, με βάση αναγνωρισμένα 
κριτήρια,ναπροσδιορίσειτιςδράσειςπροτεραιότητας,το 
σχετικό ρόλο της Κοινότητας και των κρατών μελών και να 
κρίνει ποια είναι τα αναγκαία μέσα για την πραγματοποίηση 
αυτών των δράσεων. 
ό.^. ΗΟ^ΚΕ πιστεύει επίσης ότιηΚοινότητα έχει να δια 
δραματίσει σημαντικό ρόλο προκειμένου να ενθαρρύνει, με 
κατάλληλα μέτρα, τηνενεργόσυμμετοχή τωναγροτοδασικών 
κύκλων ^μεταξύ των οποίων αριθμός μικρομεσαίων επιχειρή 
σεων^στιςενλόγωερευνητικέςδραστηριότητεςκαιτηστενή 
συνεργασία μεταξύ αγροτοδασικώνκαι βιομηχανικών επιχει 
ρήσεων και ερευνητικών κέντρων. 
όΕΡ Απαραίτητο είναι επίσης να γίνει μεγάλη προσπάθεια 
προκειμένουγιατη διάδοση καιανάδειξητωναποτελεσμάτων 
21.5.90 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 124/57 
της έρευνας στον αγροτικό ιδίως τομέα, ώστε ο τομέας αυτός 
να μπορέσει να ενταχθεί σε μια πορεία τεχνολογικών καινο­
τομιών η οποία θα καθορίσει μερικώς το μέλλον του. 
6. Για την ανάπτυξη του συνεταιρίζεσθαι μέσα στον κλάδο 
και την καθιέρωση εργαλείων προγραμματισμού 
6.1. Οι ακροάσεις που οργανώθηκαν από την ΟΚΕ έφεραν 
στην επιφάνεια ορισμένες συνεργασίες μεταξύ ορισμένων 
βιομηχανιών (χημικών κυρίως) και ορισμένων γεωργικών 
τομέων, οι οποίες αποβλέπουν στον προσδιορισμό νέων διε­
ξόδων. Οι συνεργασίες αυτές θα πρέπει να γίνουν πιο διεξο­
δικές και να αναπτυχθούν στα πλαίσια μιας ουσιαστικής 
αγροτοβιομηχανικής πολιτικής πάνω σε στόχους που θα 
έχουν εκ των προτέρων και από κοινού καθορισθεί. 
6.2. Η νέα ρύθμιση για το άμυλο και τη ζάχαρη, που υιοθε­
τήθηκε το 1986 και για την οποία έγινε ήδη λόγος στην 
παρούσα γνωμοδότηση, δίνει μια εικόνα σχετικά με τον χαρα­
κτήρα των μέτρων που θα πρέπει να υιοθετηθούν στα πλαίσια 
αυτής της πολιτικής ώστε να ευνοηθεί η ανάπτυξη τεχνικών 
βιομηχανικής αξιοποίησης των γεωργικών και δασικών 
προϊόντων. Όπως έχει ήδη αναφερθεί, τα μέτρα που υιοθε­
τήθηκαν συνέβαλαν ώστε οι βιομηχανικοί τομείς της Κοινό­
τητας που χρησιμοποιούν άμυλο και ζάχαρη να ξαναβρούν 
την ανταγωνιστικότητα τους, και επιπλέον ευνόησαν την 
ανάπτυξη των επενδύσεων. 
6.3. Η επεξεργασία αυτής της ρύθμισης κατέστη δυνατή 
χάρις στα κοινά διαβήματα ενδιαφερόμενων βιομηχανικών 
και γεωργικών τομέων. Δεν είναι λιγότερο βέβαιο ότι η διατή­
ρηση και εμβάθυνση αυτής της συνεργασίας είναι απαραί­
τητη προκειμένου να εξασφαλισθεί για τους βιομηχανικούς 
χρήστες το διαρκές και φερέγγυο του νέου αυτού ρυθμιστικού 
πλαισίου και να ευνοηθεί έτσι η δημιουργία ενός κλίματος 
εμπιστοσύνης αντίστοιχης σταθερότητας. 
6.4. Η ΟΚΕ εκτιμά ότι αυτός ο τύπος συνεργασίας δεν 
πρέπει να αποτελεί ένα μεμονωμένο παράδειγμα, αλλά να 
συνιστά ουσιαστικό παράγοντα για την ανάπτυξη τρόπων 
αξιοποίησης των γεωργικών και δασικών προϊόντων σε 
τομείς άλλους από εκείνον της βιομηχανίας τροφίμων και 
στον τομέα της ενέργειας. Προτείνει κατά συνέπεια την 
ανάπτυξη του συνεταιρίζεσθαι σε όλους τους συναφείς τομείς 
έτσι ώστε να είναι δυνατή η καλύτερη συνεκτίμηση των 
αναγκών και υποχρεώσεων κάθε εταίρου. 
6.5. Η ΟΚΕ είναι επίσης της γνώμης ότι η Κοινότητα 
μπορεί σχετικά να διαδραματίσει σημαντικό προτρεπτικό 
ρόλο και να προσφέρει ένα πλαίσιο τακτικής συνεργασίας 
ανάμεσα στη βιομηχανία και τους αγροτοδασικούς κύκλους. 
7. Για μια πολιτική ειδικών ενισχύσεων για την ενθάρρυνση 
δραστηριοτήτων έρευνας, ανάπτυξης και επίδειξης σχε­
τικά με τη χρησιμοποίηση των γεωργικών και δασικών 
προϊόντων σε τομείς άλλους από τον τομέα της βιομηχανίας 
τροφίμων και στον τομέα της ενέργειας 
7.1. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει ότι οι δραστηριότητες έρευνας, 
ανάπτυξης και επίδειξης σχετικά με την παραγωγή και αξιο­ποίηση γεωργικών και δασικών πρώτων υλών στον τομέα της 
ενέργειας και σε τομείς άλλους από εκείνον της βιομηχανίας 
τροφίμων θα μπορούσαν μακροπρόθεσμα να αποτελέσουν μια 
εναλλακτική λύση που θα οδηγούσε σε σταθερές εν δυνατόν 
λύσεις για την ευρωπαϊκή γεωργία και πρέπει κατά συνέπεια 
να αναπτυχθούν σε μεγάλη βαθμό. 
7.2. Για το σκοπό αυτό θα ήταν επίσης σκόπιμο να προ­
βλεφθούν νέες ρυθμίσεις, συμπεριλαμβανομένων των συμβα­
τικών, για την ανάληψη πειραματικών δράσεων που να στο­
χεύουν και να προσανατολίζονται με αποτελεσματικό τρόπο 
προς τους γεωργικούς παραγωγούς, τους τομείς της μεταποίη­
σης και τους βιομηχανικούς χρήστες. Στην περίπτωση αυτή 
θα μπορούσαν να αποβούν πολύ χρήσιμα σχέδια επίδειξης 
σημαντικού μεγέθους, τουλάχιστον πενταετούς έως δεκαετούς 
διάρκειας, τα οποία να έχουν σχεδιασθεί με τρόπο που να 
εξασφαλίζει τη συνέχεια της παραγωγής γεωργικών πρώτων 
υλών και να καθιστά δυνατή την ανάπτυξη ειδικών διαδι­
κασιών μεταποίησης και συγκεκριμένων βιομηχανικών εφαρ­
μογών. Θα ενδείκνυτο λοιπόν να καλυφθούν, καθόλη την 
διάρκεια υλοποίησης αυτών των πειραματικών σχεδίων οι 
πρόσθετες δαπάνες που θα συνεπαγόταν η θέση σ'εφαρμογή 
τους, σε σχέση με τις δαπάνες που συνεπάγονται οι αντα­
γωνιστικές παραδοσιακές παραγωγές. 
7.3. Η ΟΚΕ πιστεύει επίσης ότι η σημασία των προσπα­
θειών, χρηματοοικονομικών κυρίως, που καταβάλλονται για 
την πραγματοποίηση των εν λόγω ερευνητικών δραστηριοτή­
των δεν πρέπει να εκτιμάται αποκλειστικά με γνώμονα την 
οικονομική τους αποδοτικότητα που μπορεί να προβλεφθεί 
κατά το μάλλον ή ήττον μακροπρόθεσμα, ο απολογισμός 
κόστος/οφέλη πρέπει επίσης να λαμβάνει υπόψη της ευεργετι­
κές επιδράσεις που σημειώνονται σε κοινωνικό, περιφερειακό 
και περιβαλλοντικό κυρίως επίπεδο. 
7.4. Σ'αυτά τα πλαίσια, η ΟΚΕ προτείνει να ληφθούν 
υπόψη όχι μόνο τα χρηματοδοτικά μέσα που προσφέρονται 
για την κοινοτική έρευνα, αλλά και τα διαρθρωτικά ταμεία: 
Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ), 
Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Προσανατολισμού και Εγγυή­
σεων (ΕΓΤΠΕ) — τμήμα προσανατολισμού και Κοινωνικό 
Ταμείο. 
7.5. Η ΟΚΕ προτείνει επίσης να διατεθούν περισσότερα 
μέσα για τις δραστηριότητες έρευνας, ανάπτυξης και επίδει­
ξης στο δασοκομικό τομέα, οι εργασίες του οποίου κατέδει­
ξαν ότι το πεδίο χρησιμοποίησης των προϊόντων του για 
ενεργειακούς και βιομηχανικούς σκοπούς είναι ευρύ. 
7.6. Η συνηγορία της ΟΚΕ για κατάλληλα μέσα και επαρ­
κείς οικονομικούς πόρους σχετικά με την έρευνα, την 
ανάπτυξη και την επίδειξη γεωργικών προϊόντων για βιομη­
χανικούς μη επισιτιστικούς και ενεργειακούς σκοπούς έχει 
σαν απώτατο στόχο την παραγωγή γεωργικών και δασικών 
προϊόντων που θα ωφελήσουν μακροπροθέσμως τις οικονομι­
κές και κοινωνικές προοπτικές του αγροτικού κόσμου της 
Κοινότητας, χωρίς, ωστόσο, να τίθενται υπό αμφισβήτηση 
οι στόχοι της κοινής γεωργικής πολιτικής που αποβλέπουν 
κυρίως στο να σταματήσουν οι πλεονασματικές παραγωγές 
και/ή να μειωθεί το σχετικό κόστος από πλευράς προϋπολογι­
σμού. 
Αριθ.01^ Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ^Ρό.90 
7.7. ^ΟΚΕ υπογραμμίζει τέλος ότιηπροσπάθεια που θα 
καταβληθεί στον υπό εξέταση τομέα συνεπάγεται επίσης ότι 
πρέπει να δοθεί μεγάλη προσοχή στον συντονισμό των συνα-
Βρυξέλλες,^9 Μαρτίου 1990. 
Εϋ^ΑΡΟΤ^ 
Αφορμή για την εκπόνηση της παρούσας γνωμοδότησης,ο 
χαρακτήρας της οποίας είναι γενικός, στάθηκεηοικονομική 
και θεσμική εξέλιξη^αν προτιμάτε ^επανάσταση^^που 
συντελέσθηκεστιςδιάφορεςχώρεςτηςΑνατολικήςΕυρώπης. 
πρόκειται για μια διαδικασία ανυπολόγιστης σημασίας τόσο 
για τις ίδιες αυτές χώρες όσο και για τον υπόλοιπο κόσμο, 
που βρίσκεται σε πλήρη ανάπτυξη, ξεκινώντας από την 
Ουγγαρία και την Πολωνία και σταδιακά εκτεινόμενη στην 
Τσεχοσλοβακία, τη ^ιετική^Ενωση,την ΑνατολικήΡερ 
μανία, τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, ανόχι και τηΡιουγκοσλα 
^ία, στην οποίαοπολιτικός,ιδεολογικός και οικονομικός 
αναθεωρητισμός είχε ήδη κάνει την εμφάνιση του. 
Τη γνωμοδότηση τηςΟΚΕΘασυνοδεΰσει γενική ενημε^ 
ρωτική έκθεση στην οποία θα περιλαμβάνεται σειρά εκθέ 
σεων και αποδεικτικών στοιχείων σχετικά με κάθε μία από 
τις προαναφερθείσες χώρες, ^α δοθεί έτσιηδυνατότητα να 
εξετασθούν σε μεγαλύτερο ρ^άθος και να διευκρινισθούν 
ορισμένα από τα θέματα που θίγονται στη γνωμοδότηση αυτή 
και να μελετηθούν ορισμένα άλλα. 
Ας διευκρινισθεί μιας εξαρχής ότιηονομασία^Αώρες της 
Ανατολικής Ευρώπης^ αναφέρεται σε μία τεράστια και συν 
θετή γεωπολιτική πραγματικότητα. 
Και πράγματι, για να εκτιμηθεί καλΰτεραηοικονομική,κοι 
νωνική και πολιτική κατάσταση αυτής της ομάδας χωρών θα φών κοινοτικών δραστηριοτήτωνέρευνας, ανάπτυξης και 
επίδειξης,καθώςκαιμεταξΰ των κοινοτικών και εθνικών 
προγραμμάτων έρευνας που συνδέονται στενά μεταξύ τους. 
πρέπει να γίνει διάκριση μεταξύ των χωρών της Κεντρικής 
και Βορείου Ευρώπης ^ΑνατολικήΡερμανία,Ουγγαρία,Τσε-
χοσλο^ακία, Πολωνίας των Βαλκανικών χωρών ^Ριου 
γκοσλα^ία,ΡουμανίακαιΒουλγαρία^καιτης^ο^ιετικής 
^Ενωσηςηοποία λόγω του πολυεθνικού της χαρακτήρα, της 
πολυγλωσσίας και των πολλών θρησκευτικών δογμάτων 
αποτελεί ιδιαίτερη οντότητα εν μέρει ευρωπαϊκή και εν μέρει 
ασιατική. 
^την παρούσα γνωμοδότησηηΟΚΕ θέτει κατ^ουσίαν τους 
τρείς ακόλουθους στόχους^ 
1^ ^α παράσχει αξιολόγηση της υφιστάμενης κατάστασης 
στην Ανατολική Ευρώπη απόοικονομικήςκαικοινω 
νικής απόψεως, και τοΰτο παρά τις συνεχείς μεταβολές 
και τις αξιοσημείωτες διαφορές των συνθηκών που χαρά 
κτηρί^ουν τις διάφορες χώρες. 
^ Να αξιολογήσειτα μέτρα που λήφθησαν ήδη από την 
Κοινότηταγιατην αντιμετώπιση των έκτακτων κατά-
στάσεων και για τη δημιουργία σχέσεων επί νέας βάσεως 
με τις χώρες αυτές. 
ό^ ^αδιατυπώσειπροτάσειςγιατην ανάπτυξη πολιτικών 
που θα εφαρμοσθούν στις χώρες της Ανατολικής Ευρώ­
πης, είτε στο άμεσοήστοεγγΰς μέλλον. τηςΑν^τολ^ς^^π^ς 
^90^1^1^ 
Την1η^ε^ρουαρίου1990, και συμφωνά με το άρθρο ^Ο,εδάφιο^του Εσωτερικού Κανονισμοΰ,η 
Οικονομική και ΚοινωνικήΕπιτροπή αποφάσισε να καταρτίσειγνωμοδότηση για τις οικονομικές 
σχέσεις μεταξύ των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ^ΕΚ) και χωρών τηςΑνατολικής Ευρώπης. 
Τοτμήμαεξωτερικώνσχέσεων,εμπορικήςκαιαναπτυξιακήςπολιτικής, στοοποίοανατέθηκεη 
προετοιμασία των σχετικών εργασιών,επεξεργάσθηκε τη γνωμοδότηση του στις 16 Μαρτίου 1990 με 
^άση εισηγητική έκθεση του κ. Βη^ηύ. 
Π Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή κατά την ^η συνοδό ολομέλειας της, συνεδρίαση της ^9ης 
Μαρτίου 1990 υιοθέτησε χωρίς ψήφους κατά και με7αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.