Πρόταση ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ για την τροποποίηση της οδηγίας 77/799/ΕΟΚ του Συμβουλίου, σχετικά με την αμοιβαία συνδρομή των αρμοδίων αρχών των κρατών μελών στον τομέα της άμεσης και έμμεσης φορολογίας

(υποβληθείσες από την Επιτροπή)

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Όσον αφορά το φόρο προστιθεμένης αξίας, υπάρχουν δύο διαφορετικές νομικές βάσεις που επιτρέπουν τη διοικητική συνεργασία μεταξύ κρατών μελών: η οδηγία 77/799/ΕΟΚ περί της αμοιβαίας συνδρομής των αρμοδίων αρχών των κρατών μελών στον τομέα των αμέσων και έμμεσων φόρων [1] και ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 218/92 περί της διοικητικής συνεργασίας στον τομέα της έμμεσης φορολογίας (ΦΠΑ) [2].

[1] ΕΕ L 336, 27.12.1977, σ. 15.

[2] ΕΕ L 24, 1.2.1992, σ. 1.

Όταν θεσπίστηκε η οδηγία 77/799/ΕΟΚ, το πεδίο εφαρμογής της δεν κάλυπτε το φόρο προστιθέμενης αξίας και περιοριζόταν στους φόρους εισοδήματος και περιουσίας. Η επέκταση στον ΦΠΑ πραγματοποιήθηκε με την οδηγία 79/1070/ΕΟΚ [3].

[3] ΕΕ L 331, 27.12.1979, σ. 8.

Η οδηγία δημιουργεί νομική βάση για την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ κρατών μελών. Η ανταλλαγή αυτή πρέπει, ωστόσο, να διεκπεραιώνεται μέσω των "αρμοδίων αρχών". Η ανταλλαγή πληροφοριών δεν μπορεί λοιπόν να πραγματοποιείται απευθείας μεταξύ δύο υπηρεσιών που υπάγονται σε δύο διαφορετικά κράτη μέλη.

Προβλέπονται τρεις κατηγορίες ανταλλαγής πληροφοριών: ανταλλαγή κατόπιν αιτήσεως σχετικά με συγκεκριμένη περίπτωση, αυτόματη ανταλλαγή και αυθόρμητη ανταλλαγή. Η οδηγία δεν προβλέπει τίποτε το συγκεκριμένο για τον ΦΠΑ, όσον αφορά τις δύο τελευταίες κατηγορίες ανταλλαγής πληροφοριών. Παραπέμπει απλώς στη δυνατότητα σύναψης διμερών συμφωνιών μεταξύ κρατών μελών. Πολύ λίγες διμερείς συμφωνίες έχουν, ωστόσο, υπογραφεί μέχρι σήμερα για να διευθετήσουν αυτού του είδους τις ανταλλαγές στον τομέα του ΦΠΑ. Η οδηγία προβλέπει, εξάλλου, τη δυνατότητα τα κράτη μέλη να αποδέχονται την παρουσία υπαλλήλων του κράτους μέλους που ζητεί να συμμετάσχει σε ορισμένους ελέγχους. Λιγοστά, ωστόσο, κράτη μέλη έκαμαν μέχρι σήμερα χρήση αυτής της δυνατότητας.

Η κατάργηση, την 1η Ιανουαρίου 1993, των φορολογικών συνόρων μεταξύ των κρατών μελών κατέστησε αναγκαία την ενίσχυση της διοικητικής συνεργασίας. Θεσπίστηκε, συνεπώς, ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 218/92 για να συμπληρώσει τις διατάξεις της οδηγίας του 1977 και να καθιερώσει εντατικό σύστημα ανταλλαγής πληροφοριών μόνο για την παράδοση και την απόκτηση αγαθών σε ενδοκοινοτικό επίπεδο.

Η ουσιαστική καινοτομία του κανονισμού του 1992 είναι η δημιουργία ηλεκτρονικής βάσης δεδομένων (VIES [4]) και η αυτόματη κοινοποίηση σε όλα τα λοιπά κράτη μέλη του συνολικού ποσού των ενδοκοινοτικών παραδόσεων που πραγματοποιήθηκαν προς τους φορολογούμενους των εν λόγω κρατών μελών καθώς και των αντίστοιχων αριθμών φορολογικού μητρώου ΦΠΑ. Σε περίπτωση που οι πληροφορίες που περιέχονται στην εν λόγω βάση δεδομένων αποδεικνύονται ανεπαρκείς, είναι δυνατό να ζητηθούν συμπληρωματικές πληροφορίες βάσει του άρθρου 5 του κανονισμού. Η αρχή στην οποία υποβάλλεται η αίτηση διαθέτει τρίμηνη προθεσμία για την παροχή απάντησης.

[4] VAT Information Exchange System (Σύστημα ανταλλαγής πληροφοριών ΦΠΑ).

2. ΝΟΜΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΚΑΤΑΛΛΗΛΟ ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ

Κατά την άποψη των υπαλλήλων που είναι επιφορτισμένοι με τον έλεγχο στα κράτη μέλη καθώς και στην Επιτροπή, το σύστημα VIES και η ενίσχυση της διοικητικής συνεργασίας που καθιερώθηκαν με τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 218/92 αποτελούν χρήσιμα εργαλεία για τους ελέγχους. Τα στοιχεία, ωστόσο, που ανταλλάσσονται με τον τρόπο αυτό αυτόματα ή κατόπιν αιτήσεως και προέρχονται από ανακεφαλαιωτικές φορολογικές δηλώσεις δεν παρέχονται αρκετά νωρίς και δεν είναι δυνατό να ανταλλάσσονται με την ταχύτητα που ενδείκνυται. Συνεπώς, δεν επιτρέπουν την αποτελεσματική καταπολέμηση της απάτης. Ο έλεγχος εκ των υστέρων πραγματοποιείται συχνά πολύ αργά ενώ οι διατάξεις του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 218/92 δεν αποσκοπούν στην αντιμετώπιση μεμονωμένων υποθέσεων απάτης, οι οποίες εξελίσσονται, εκ φύσεως, "εδώ και τώρα". Εξάλλου, το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού δεν περιλαμβάνει όλες τις πράξεις που ενδέχεται να οδηγήσουν σε απάτη. Ο κανονισμός αφορά πράγματι μόνο την ενδοκοινοτική παράδοση και απόκτηση αγαθών και όχι, για παράδειγμα, εσωτερικές παραδόσεις ή παροχές υπηρεσιών. Δεδομένου ότι οι περισσότεροι από τους μηχανισμούς απάτης σε σχέση με τον ΦΠΑ βασίζονται σε συναλλαγές εσωτερικές και κοινοτικές ταυτόχρονα, οι φορολογικές διοικήσεις υποχρεούνται να προσφεύγουν σε άλλα νομικά μέσα.

Συνεπώς, τα κράτη μέλη εφαρμόζουν κυρίως την οδηγία 77/799/ΕΟΚ ως νομική βάση της συνεργασίας τους στον τομέα της απάτης. Το εν λόγω κείμενο, όμως, που θεσπίστηκε αρχικά για να διευκολύνει την ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με την άμεση φορολογία δεν αναπροσαρμόστηκε στη συνέχεια, ώστε να ανταποκρίνεται περισσότερο στις επιτακτικές ανάγκες της ενισχυμένης συνεργασίας στον τομέα του ΦΠΑ μετά την εφαρμογή του μεταβατικού καθεστώτος την 1η Ιανουαρίου 1993.

Η οδηγία αυτή αποτελεί σήμερα εξαιρετικά ασθενές πλαίσιο για την εφαρμογή μιας πραγματικά αποτελεσματικής συνεργασίας: η αδυναμία της συνίσταται ουσιαστικά στον εξαιρετικά συγκεντρωτικό, όχι αρκετά εντατικό και υπερβολικά γενικό χαρακτήρα της.

Η συνεργασία είναι εξαιρετικά συγκεντρωτική, δεδομένου ότι πραγματοποιούνται ελάχιστες απευθείας επαφές μεταξύ τοπικών ή εθνικών υπηρεσιών καταπολέμησης της απάτης, επειδή τον κανόνα αποτελεί η επικοινωνία μεταξύ κεντρικών υπηρεσιών συνδέσμου. Η κατάσταση αυτή συνεπάγεται ταυτόχρονα περιορισμένη αποτελεσματικότητα, μικρή χρησιμοποίηση από τους φορείς και υπερβολικά μεγάλες προθεσμίες.

Η συνεργασία δεν είναι επίσης αρκετά εντατική εφόσον, εκτός του συστήματος VIES, πραγματοποιούνται ελάχιστες αυτόματες ή αυθόρμητες ανταλλαγές χρήσιμων πληροφοριών για την ανίχνευση και την πρόληψη της απάτης στις ενδοκοινοτικές συναλλαγές.

Η συνεργασία τέλος δεν συνοδεύεται από σαφείς κανόνες σε πολλούς τομείς (ιδίως όσον αφορά την παρουσία αλλοδαπών υπαλλήλων κατά τη διενέργεια των ελέγχων, τη δυνατότητα διοργάνωσης πολυμερών ελέγχων ή τη χρησιμοποίηση πληροφοριών που ανακοινώνονται από άλλο κράτος μέλος).

Η έκθεση που υποβλήθηκε στις 28 Ιανουαρίου 2000 από την Επιτροπή βάσει του άρθρου 14 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 218/92 και του άρθρου 12 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1553/89 [5] καθώς και οι εργασίες στο πλαίσιο της ειδικής ομάδας του Συμβουλίου για τη φοροδιαφυγή ορίζουν σαφώς ότι η διατήρηση του ισχύοντος καθεστώτος πρέπει να συνοδεύεται από την ανάληψη δέσμευσης για την αποτελεσματική ενίσχυση των μέσων και τρόπων ελέγχου και της διοικητικής συνεργασίας.

[5] COM(2000) 28 τελικό.

Για το σκοπό αυτό, η Επιτροπή, στην ανακοίνωσή της προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο που αποβλέπει στη βελτίωση της λειτουργίας του συστήματος ΦΠΑ στο πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς [6], καταλήγει στο συμπέρασμα ότι θα ήταν σκόπιμο να ενισχυθούν τα ισχύοντα κοινοτικά νομικά μέσα για τη διοικητική συνεργασία και την αμοιβαία συνδρομή. Το Συμβούλιο κάλεσε, στις 5 Ιουνίου 2000, για τους ίδιους ακριβώς λόγους την Επιτροπή να υποβάλει το ταχύτερο δυνατό προτάσεις σχετικά με όλες τις συστάσεις, οι οποίες έγιναν ομόφωνα αποδεκτές κατά τη διάρκεια των εργασιών της ειδικής ομάδας.

[6] COM(2000) 348 τελικό.

3. Η ΥΠΑΡΞΗ ΔΥΟ ΝΟΜΙΚΩΝ ΒΑΣΕΩΝ ΣΥΝΕΠΑΓΕΤΑΙ ΠΕΡΙΤΤΗ ΚΑΙ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΖΗΜΙΟΓΟΝΟ ΠΟΛΥΠΛΟΚΟΤΗΤΑ

Εκτός από τις εν λόγω ανεπάρκειες και τα κενά, η ύπαρξη δύο διαφορετικών νομικών βάσεων για τη διοικητική συνεργασία στον τομέα του ΦΠΑ αποδείχθηκε με τη χρήση ότι συνεπάγεται ζημιογόνες επιπλοκές στην καλή λειτουργία του συστήματος.

Ο κανονισμός εφαρμόζεται μόνο στην ενδοκοινοτική παράδοση και απόκτηση αγαθών. Όσον αφορά τις ενδοκοινοτικές παροχές υπηρεσιών, καθώς και τις λοιπές πράξεις ΦΠΑ, επιβάλλεται η εφαρμογή των διατάξεων της οδηγίας.

Αυτά τα δύο μέσα υποβάλλονται, ωστόσο, σε διαφορετικούς κανόνες λειτουργίας. Οι προθεσμίες που πρέπει να τηρούνται για τις αιτήσεις είναι διαφορετικές, ενώ η χρήση των λαμβανόμενων πληροφοριών δεν είναι ίδια.

Σύμφωνα με τις διατάξεις του κανονισμού, τα κράτη μέλη δημιούργησαν εξάλλου κεντρικές υπηρεσίες συνδέσμου με κύρια αρμοδιότητα την ανταλλαγή πληροφοριών κατ'εφαρμογή του κανονισμού. Ωστόσο, ορισμένα κράτη μέλη έχουν αναθέσει σε διαφορετικές υπηρεσίες την ευθύνη για την ανταλλαγή πληροφοριών κατ'εφαρμογή της οδηγίας. Αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχει συνέργεια μεταξύ του κανονισμού και της οδηγίας για τον έλεγχο του ΦΠΑ. Συνεπώς, ορισμένα κράτη μέλη εφαρμόζουν αρκετά αυστηρή πολιτική όσον αφορά το είδος των πληροφοριών που μπορούν να ζητούν οι αρχές που είναι υπεύθυνες για τον ΦΠΑ βάσει του κανονισμού και της οδηγίας και απορρίπτουν συχνά αιτήσεις συνδρομής για καθαρά τυπικούς λόγους.

Τέλος, είναι σαφές ότι η ύπαρξη δύο διαφορετικών νομικών βάσεων για τη διοικητική συνεργασία στον τομέα του ΦΠΑ αποτελεί πραγματικό πρόβλημα, εφόσον ορισμένες πράξεις θεωρούνται ως υπηρεσίες σε ορισμένα κράτη μέλη ενώ ως αγαθά σε άλλα.

Η Επιτροπή πιστεύει, συνεπώς, ότι η ύπαρξη δύο διαφορετικών νομικών βάσεων επιδρά αρνητικά στη λειτουργία της συνεργασίας στον τομέα ελέγχου του ΦΠΑ. Προτείνει λοιπόν την καθιέρωση ενιαίου και ενισχυμένου νομικού πλαισίου (έναν νέο κανονισμό που αντικαθιστά, ενισχύει και εκσυγχρονίζει τις διατάξεις του κανονισμού του 1992 και περιλαμβάνει τις διατάξεις της οδηγίας του 1977) που θα ανοίγει το δρόμο για εντατικοποίηση της συνεργασίας που είναι σήμερα απολύτως αναγκαία για να καταπολεμηθεί η απάτη όσον αφορά το ΦΠΑ.

Σκοπός μιας τέτοιας μεταρρύθμισης είναι να δημιουργηθεί συνέργεια μεταξύ των διοικήσεων που είναι υπεύθυνες για την εφαρμογή και τον έλεγχο του ΦΠΑ, έτσι ώστε να καταργηθούν τα σύνορα μεταξύ φορολογικών διοικήσεων και να συνεργαστούν οι υπάλληλοί τους σαν να ανήκαν στην ίδια διοίκηση. Ο σκοπός αυτός μπορεί να φαίνεται φιλόδοξος εκ πρώτης όψεως, αλλά αποτελεί απόλυτη ανάγκη για την αντιμετώπιση των φοροφυγάδων, οι οποίοι δεν γνωρίζουν σύνορα.

4. ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ

Προκειμένου να ενισχύσει τη διοικητική συνεργασία στον τομέα του ΦΠΑ, η Επιτροπή προτείνει να ενισχυθεί, αφενός, το νομικό σύστημα του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 218/92 και να συμπεριληφθούν, αφετέρου, οι διατάξεις της οδηγίας 77/799/ΕΟΚ. Η παρούσα πρόταση δημιουργεί ένα ενιαίο νομικό πλαίσιο με σαφείς και υποχρεωτικούς κανόνες που διέπουν τη συνεργασία μεταξύ κρατών μελών. Το πλαίσιο αυτό προβλέπει, ιδίως, αμεσότερες επαφές μεταξύ υπηρεσιών, ώστε η συνεργασία να καταστεί αποτελεσματικότερη και ταχύτερη. Επιτρέπει, επίσης, την εντατικοποίηση και την επιτάχυνση της ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ διοικήσεων καθώς και μεταξύ αυτών και της Επιτροπής, ώστε να καταπολεμηθεί αποτελεσματικότερα η απάτη. Η παρούσα πρόταση αποσκοπεί στην εγκαθίδρυση αποτελεσματικού συστήματος αμοιβαίας συνδρομής και ανταλλαγής πληροφοριών, ώστε να διασφαλιστεί η ορθή λειτουργία του συστήματος ΦΠΑ. Αναθέτει στην Επιτροπή ρόλο θεματοφύλακα της καλής λειτουργίας της διοικητικής συνεργασίας αλλά δεν της αναθέτει επιχειρησιακές αποστολές όσον αφορά την έρευνα και τον αγώνα κατά της φοροδιαφυγής. Η απάτη όσον αφορά τον ΦΠΑ στην ενδοκοινοτική του διάσταση πρέπει, ωστόσο, να αντιμετωπιστεί σε κοινοτικό επίπεδο και να καταπολεμηθεί με κοινή δράση των κρατών μελών και της Επιτροπής. Αν και η κύρια ευθύνη όσον αφορά τα αναγκαία μέτρα για την ορθή λειτουργία του κοινού συστήματος σχετικά με τον ΦΠΑ βαρύνει τα κράτη μέλη, η Επιτροπή θα πρέπει να αναλάβει το συντονισμό και την ενθάρρυνση στο συγκεκριμένο τομέα. Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή θα υποβάλει, βάσει του άρθρου 280 της συνθήκης ΕΚ, χωριστή πρόταση κανονισμού που θα προβλέπει ειδικές διατάξεις για την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής που θα αναθέτουν στην Επιτροπή συντονιστικό ρόλο σε κοινοτικό επίπεδο κατά την ανταλλαγή πληροφοριών.

4.1. Κεφάλαιο Ι Γενικές διατάξεις

4.1.1. Άρθρο 1: Στόχοι (άρθρο 1 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 218/92)

Το άρθρο αυτό τροποποιείται για να ανταποκρίνεται, αφενός, στο γεγονός ότι ο κανονισμός έχει πλέον μεγαλύτερη έκταση εφαρμογής από τις ενδοκοινοτικές συναλλαγές και, αφετέρου, στο γεγονός ότι ο κανονισμός καθορίζει στο εξής και τους κανόνες που επιτρέπουν στις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών να ανταλλάσσουν πληροφορίες με την Επιτροπή.

Το άρθρο αυτό, εξάλλου, υπογραμμίζει το γεγονός ότι ο παρών κανονισμός δεν θίγει την εκ μέρους των κρατών μελών εφαρμογή των κανόνων αμοιβαίας δικαστικής συνδρομής επί ποινικών θεμάτων.

4.1.2. Άρθρο 2: Ορισμοί (άρθρο 2 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 218/92)

Λόγω των καινοτομιών που επιφέρει ο κανονισμός, κρίθηκαν αναγκαίοι ορισμένοι πρόσθετοι ορισμοί: "εδαφική υπηρεσία", "δομημένη ανταλλαγή", "αυτόματη ανταλλαγή", "μέσω ηλεκτρονικής οδού" και "διοικητική έρευνα". Άλλοι ορισμοί αναπροσαρμόστηκαν κάπως. Όσον αφορά την περίπτωση θέσπισης της πρότασης οδηγίας του Συμβουλίου που τροποποιεί την οδηγία 77/388/ΕΟΚ για το καθεστώς του φόρου προστιθεμένης αξίας που εφαρμόζεται σε ορισμένες υπηρεσίες που παρέχονται μέσω ηλεκτρονικής οδού (COM(2000) 349 τελικό της 7.6.2000), θα συμπεριληφθεί στον ορισμό για την ενδοκοινοτική παροχή υπηρεσιών αναφορά στο άρθρο 9 παράγραφος 2 νέο στοιχείο στ) της έκτης οδηγίας.

4.1.3. Άρθρο 3: Η αποκέντρωση της διοικητικής συνεργασίας (νέα διάταξη)

Κατ' αρχήν, όλες οι ανταλλαγές πληροφοριών θα πρέπει να διεκπεραιώνονται από την αρμόδια αρχή, κατά την έννοια του άρθρου 2 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 218/92 ή του άρθρου 1 της οδηγίας 77/799/EΟΚ. Εάν τούτο δεν συμβαίνει, οι ανταλλασσόμενες πληροφορίες θεωρούνται ανίσχυρες και δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν κατά των φοροφυγάδων.

Η Επιτροπή κρίνει, ωστόσο, ότι η απευθείας επικοινωνία μεταξύ ελεγκτών ή μεταξύ υπηρεσιών καταπολέμησης της φοροδιαφυγής εξασφαλίζει σημαντικά πλεονεκτήματα δεδομένου ότι επιτρέπει ταχύτερη ανταλλαγή πληροφοριών, καλύτερη αμοιβαία κατανόηση της αίτησης παροχής πληροφοριών, μεγαλύτερα κίνητρα για τους ελεγκτές και αποφυγή της σπατάλης των ήδη πενιχρών πόρων μέσω άσκοπων αιτήσεων. Ωστόσο, αν και το υφιστάμενο νομικό πλαίσιο παρέχει τη δυνατότητα τέτοιων επαφών μεταξύ των ελεγκτών, τα κράτη μέλη κάνουν ελάχιστη χρήση αυτής, οι δε πρωτοβουλίες στον τομέα αυτό είναι συχνά ανομοιογενείς και συνεπάγονται ελάχιστα ακριβείς και ετερόκλητες διαδικασίες.

Η πρόταση δημιουργεί, λοιπόν, ένα σαφές νομικό πλαίσιο για αποκεντρωμένη συνεργασία και διαδραματίζει ταυτόχρονα ρόλο μοχλού για τις κεντρικές υπηρεσίες συνδέσμου.

Η δομή του άρθρου 3 είναι η εξής:

- Επίσημα, η ανταλλαγή πληροφοριών θα εξακολουθήσει να πραγματοποιείται μέσω των αρμοδίων αρχών, αλλά θα πρέπει στο εξής να πρόκειται για ενιαία αρχή - στην οποία θα μπορεί ενδεχομένως να υπάγονται περισσότερες της μιας υπηρεσίες- σε κάθε κράτος μέλος.

- Κάθε αρχή θα ορίζει στη συνέχεια μια ενιαία κεντρική υπηρεσία συνδέσμου ως κύρια αρμόδια για τη συνεργασία. Η εν λόγω κεντρική υπηρεσία συνδέσμου (που λειτουργεί σήμερα στο πλαίσιο του κανονισμού) θα είναι εξ ορισμού υπεύθυνη για τη συνεργασία κατόπιν αιτήσεως (όταν η αιτούσα αρχή δεν γνωρίζει σε ποια τοπική υπηρεσία να απευθυνθεί ή όταν η αίτηση απευθύνεται σε τοπική υπηρεσία που δεν είναι αρμόδια να διεκπεραιώσει την αίτηση), αλλά θα διαδραματίζει πρωταρχικό ρόλο για την ανακοίνωση ορισμένων πληροφοριών με αυτόματο και αυθόρμητο τρόπο.

- Κάθε αρχή θα ορίσει επίσης αρμόδιους υπαλλήλους για την ανταλλαγή πληροφοριών, τουλάχιστον έναν ανά εδαφική υπηρεσία. Εξυπακούεται ότι η έννοια της εδαφικής υπηρεσίας θα ερμηνεύεται για κάθε περίπτωση χωριστά από τα κράτη μέλη, επειδή η κατάσταση μεταβάλλεται ανάλογα με το μέγεθος των κρατών μελών. Είναι τέλος σκόπιμο να τονιστεί ότι οι εθνικές υπηρεσίες ελέγχου θα πρέπει επίσης, εφόσον υπάρχουν, να διαθέτουν έναν τέτοιο αρμόδιο υπάλληλο.

- Προβλέπεται τέλος, ότι είναι δυνατό να υπάρχουν απευθείας επαφές μεταξύ άλλων υπαλλήλων, υπό την προϋπόθεση βεβαίως ότι οι πληροφορίες θα φθάνουν παράλληλα στις αρμόδιες αρχές (δηλαδή μέσω των κεντρικών υπηρεσιών συνδέσμου ή των αρμοδίων υπαλλήλων).

4.1.4. Άρθρο 4: Χρησιμοποίηση των πληροφοριών σε ποινικές διαδικασίες (άρθρο 3 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 218/92)

Όταν οι ζητούμενες πληροφορίες έχουν σχέση με υποθέσεις για τις οποίες διεξάγουν έρευνες υπάλληλοι των εθνικών υπηρεσιών ενός κράτους μέλους κατόπιν εντολής ή υπό την εποπτεία των δικαστικών αρχών, η ανταλλαγή πληροφοριών συχνά δεν πραγματοποιείται ή καθυστερεί σημαντικά με αποτέλεσμα, η διοικητική αρχή του κράτους μέλους που υποβάλλει τη σχετική αίτηση να μην είναι σε θέση να κινήσει εγκαίρως διοικητική ή ποινική διαδικασία για απάτη που διεπράχθη στην επικράτειά του.

Για το λόγο αυτό, το άρθρο 4 καθορίζει τις υποχρεώσεις των κρατών μελών στο πλαίσιο της αμοιβαίας διοικητικής συνδρομής, όταν οι πληροφορίες πρόκειται να χρησιμοποιηθούν σε ποινικές διαδικασίες, με την επιφύλαξη των κανόνων σχετικά με την αμοιβαία δικαστική συνδρομή επί ποινικών θεμάτων.

4.2. Κεφάλαιο ΙΙ Συνεργασία κατόπιν αιτήσεως

4.2.1. Ένα ενιαίο και αυστηρότερο νομικό πλαίσιο.

Το άρθρο 5 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 218/92 επιτρέπει να ζητηθούν, σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, συμπληρωματικές πληροφορίες που αφορούν κυρίως τους αριθμούς, τις ημερομηνίες και τα ποσά των τιμολογίων που αντιστοιχούν σε συγκεκριμένες ενδοκοινοτικές πράξεις. Για κάθε άλλη πληροφορία, τα κράτη μέλη οφείλουν να εφαρμόζουν το άρθρο 2 της οδηγίας 77/799/ΕΟΚ, που επιτρέπει γενικά στην αρμόδια αρχή κράτους μέλους να ζητεί από την αρμόδια αρχή άλλου κράτους μέλους να της κοινοποιεί, σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, όλες τις πληροφορίες που επιτρέπουν τον ορθό υπολογισμό του ΦΠΑ. Η αρχή στην οποία υποβάλλεται η αίτηση διαθέτει προθεσμία τριών μηνών για να απαντήσει σε αίτηση παροχής πληροφοριών βάσει του άρθρου 5 του κανονισμού. Η οδηγία δεν προβλέπει αντίθετα προθεσμία για την απάντηση.

Η δημιουργία ενιαίας νομικής βάσης θα μπορούσε να υλοποιηθεί με έναν ενιαίο κεφάλαιο για την ανταλλαγή κατόπιν αιτήσεως (ανεξάρτητα από το αν πρόκειται για πληροφορίες που συμπληρώνουν εκείνες που βρίσκονται στο σύστημα VIES ή για κάθε άλλη πληροφορία). Η πρόταση επανακαθορίζει τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των κρατών μελών και πραγματοποιεί διαχωρισμό μεταξύ αίτησης για την παροχή πληροφοριών (τμήμα 1), αίτησης για τη διενέργεια διοικητικής έρευνας (τμήμα 2), παρουσίας στις διοικητικές υπηρεσίες και συμμετοχής στις διοικητικές έρευνες (τμήμα 4), προσφυγής σε ταυτόχρονους ελέγχους (τμήμα 5) και τέλος αίτησης γνωστοποίησης (τμήμα 6). Το τμήμα 3 τάσσει τρίμηνη προθεσμία για την ανακοίνωση μετά τη λήψη της αίτησης (και μηνιαία προθεσμία όταν υπάρχει ήδη η πληροφορία), αλλά προβλέπει τη δυνατότητα καθορισμού διαφορετικής προθεσμίας σε συγκεκριμένες περιπτώσεις.

4.2.2. Τμήμα 1: αίτηση για παροχή πληροφοριών (άρθρο 5 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 218/92 και άρθρο 2 της οδηγίας 77/799/ΕΟΚ)

Το άρθρο 5 παράγραφοι 1 και 2 αντιστοιχεί στο άρθρο 2 της οδηγίας 77/799/ΕΟΚ και στο άρθρο 5 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 218/92 και θα αποτελεί στο εξής την ενιαία νομική βάση όλων των αιτήσεων για παροχή πληροφοριών.

Βάσει της παραγράφου 3, για τη συγκέντρωση των ζητουμένων πληροφοριών, η αρχή στην οποία υποβάλλεται η αίτηση ενεργεί όπως θα ενεργούσε και για ίδιο λογαριασμό ή μετά από αίτηση άλλης αρχής της χώρας της. Η παρούσα παράγραφος πρέπει, ωστόσο, να συνδυάζεται με το άρθρο 36. Βάσει του παρόντος άρθρου, η αρχή στην οποία υποβάλλεται η αίτηση έχει το δικαίωμα να αρνηθεί τη διενέργεια των εν λόγω ερευνών ή τη διαβίβαση των πληροφοριών, όταν η διοικητική επιβάρυνση είναι δυσανάλογη ή όταν η αιτούσα αρχή δεν εξάντλησε τις συνήθεις πηγές πληροφοριών ή η νομοθεσία ή η διοικητική πρακτική του κράτους μέλους που καλείται να παράσχει τις πληροφορίες δεν επιτρέπει στην φορολογική του διοίκηση να διενεργεί τις έρευνες αυτές ούτε να συλλέγει ή να χρησιμοποιεί τις πληροφορίες αυτές για δικές της ανάγκες ή όταν η διαβίβαση των πληροφοριών αυτών θα ήταν αντίθετη προς την δημόσια τάξη ή θα οδηγούσε στην κοινολόγηση εμπορικού, βιομηχανικού ή επαγγελματικού απορρήτου ή εμπορικής μεθόδου ή ακόμα όταν το κράτος μέλος, για το οποίο προορίζονται οι πληροφορίες, δεν είναι σε θέση να προβεί για πραγματικούς ή νομικούς λόγους, στην παροχή παρομοίων πληροφοριών. Οι αιτήσεις για παροχή πληροφοριών διαβιβάζονται μέσω εντύπου συγκεκριμένης μορφής. Επειδή η πείρα έχει καταδείξει ότι η καθιέρωση εντύπου συγκεκριμένης μορφής κατόπιν συμφωνίας δεκαπέντε κρατών μελών αποτελεί εξαιρετικά μακρά διαδικασία, προτείνεται η θέσπισή του σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 40, παράγραφος 2 (διαδικασία της κανονιστικής επιτροπής).

Τέλος, το άρθρο 7 ορίζει ότι οι πληροφορίες είναι δυνατό να ζητούνται υπό μορφή εκθέσεων, βεβαιώσεων ή άλλων εγγράφων ή επικυρωμένων αντιγράφων ή αποσπασμάτων αυτών. Η κοινοποίηση πρωτότυπων εγγράφων πραγματοποιείται μόνον εφόσον οι ισχύουσες διατάξεις στο κράτος μέλος στο οποίο υποβάλλεται η αίτηση δεν αντίκεινται σ' αυτή.

4.2.3. Τμήμα 2: Αίτηση διεξαγωγής διοικητικών ερευνών (νέα διάταξη)

Σε περίπτωση απάτης και ειδικότερα όταν πρόκειται για πράξεις πλαστές ή εικονικές, οι αιτήσεις παροχής πληροφοριών βάσει του άρθρου 5 μπορεί να είναι ακατάλληλες και να μην επιτρέπουν στην αιτούσα αρχή να συγκεντρώσει τα αποδεικτικά στοιχεία.

Προτείνεται, συνεπώς, να δοθεί στην αιτούσα αρχή η δυνατότητα να ζητεί από την αρχή στην οποία υποβάλλεται η αίτηση να διεξάγει τις κατάλληλες διοικητικές έρευνες σχετικά με τις πράξεις που είναι ή η αιτούσα αρχή θεωρεί ότι είναι αντίθετες προς τη νομοθεσία για τον ΦΠΑ και για τις οποίες η φορολογία επιβάλλεται υποχρεωτικά στο έδαφός της καθώς και για τις πράξεις από τις οποίες είναι δυνατό να προκύψουν αποδεικτικά στοιχεία για παραβίαση της νομοθεσίας ΦΠΑ στο έδαφος του αιτούντος κράτους μέλους.

Βάσει της άρθρο 9, η αρχή στην οποία υποβάλλεται η αίτηση ενεργεί όπως θα ενεργούσε και για ίδιο λογαριασμό ή μετά από αίτηση άλλης αρχής της χώρας της τηρουμένων των περιορισμών όσον αφορά την ανταλλαγή πληροφοριών που προβλέπονται στο άρθρο 36 (βλ. σημείο 4.2.2).

4.2.4. Τμήμα 3: προθεσμία για την κοινοποίηση (άρθρο 5, παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 218/92)

Η Επιτροπή πιστεύει ότι οι εξαιρετικά μεγάλες προθεσμίες οφείλονται κυρίως στον υπερβολικά συγκεντρωτικό χαρακτήρα του ισχύοντος νομικού πλαισίου. Για το λόγο αυτό, προτείνει την πραγματοποίηση αποκεντρωμένων επαφών στο πλαίσιο των διατάξεων του άρθρου 3.

Η τρίμηνη προθεσμία που προβλέπεται στο άρθρο 5 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 218/92 για την κοινοποίηση των ζητούμενων πληροφοριών παραμένει αμετάβλητη. Ωστόσο, στην περίπτωση που η εν λόγω πληροφορία βρίσκεται ήδη στη διάθεση της αρχής στην οποία υποβάλλεται η αίτηση, η προθεσμία αυτή μειώνεται σε ένα μήνα. Σε ειδικές περιπτώσεις τέλος, ιδίως περιπτώσεις απάτης πολλαπλής συμμετοχής ή πολύπλοκων ελέγχων, μπορεί να καθοριστεί διαφορετική προθεσμία στο πλαίσιο της διαδικασίας που προβλέπεται στο άρθρο 40, παράγραφος 2.

Σε περίπτωση που η αρχή στην οποία υποβάλλεται η αίτηση δεν είναι σε θέση να ανταποκριθεί στην αίτηση εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας, είναι υποχρεωμένη να ενημερώσει αμέσως την αιτούσα αρχή για τους λόγους που την εμποδίζουν να τηρήσει την εν λόγω προθεσμία και να αναφέρει πότε θα μπορέσει να ικανοποιήσει το αίτημα.

4.2.5. Τμήμα 4: παρουσία υπαλλήλων της φορολογικής διοίκησης άλλων κρατών μελών (άρθρο 6 της οδηγίας 77/799/ΕΟΚ)

Αν και το πρόγραμμα FISCALIS [7] προβλέπει την κοινοτική χρηματοδότηση των πολυμερών ελέγχων, ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 218/92 δεν εξασφαλίζει νομική βάση για την παρουσία υπαλλήλων των φορολογικών υπηρεσιών των άλλων κρατών μελών. Και εδώ τα κράτη μέλη χρειάζεται να χρησιμοποιήσουν τις δυνατότητες που προσφέρει το άρθρο 6 της οδηγίας 77/799/EΟΚ. Πρόκειται, ωστόσο, πράγματι για διευκόλυνση που προσφέρει η οδηγία 77/799/ΕΟΚ, την οποία έχουν μέχρι σήμερα χρησιμοποιήσει ελάχιστα τα κράτη μέλη. Σύμφωνα με το εν λόγω άρθρο, ορισμένα κράτη μέλη έχουν επιτρέψει την παρουσία στο έδαφός τους φορολογικών υπαλλήλων άλλων κρατών μελών. Ωστόσο, η εθνική νομοθεσία και η πρακτική των περισσοτέρων κρατών μελών δεν προβλέπουν τέτοια δυνατότητα και επιτρέπουν την παρουσία αλλοδαπών υπαλλήλων κατά τη διενέργεια ελέγχων μόνο μετά από σύμφωνη γνώμη του φορολογούμενου. Ωστόσο, είναι προφανές ότι η συναίνεση του φορολογούμενου είναι απίθανη στις περιπτώσεις όπου ο έλεγχος αποσκοπεί στη διερεύνηση εικαζόμενης απάτης. Επίσης, μερικά κράτη μέλη, επικαλούμενα νομικά προβλήματα, απαγορεύουν επίσημα σε υπαλλήλους άλλου κράτους μέλους να παρίστανται σε έρευνες στο έδαφός τους.

[7] Απόφαση αριθ. 888/98/EΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Μαρτίου 1998, με την οποία θεσπίζεται πρόγραμμα κοινοτικής δράσης για τη βελτίωση των συστημάτων έμμεσης φορολογίας στην εσωτερική αγορά (πρόγραμμα Fiscalis), ΕΕ L 126, 28.4.1998, σ. 1-5.

Είναι, ωστόσο, λυπηρό που στο εσωτερικό μιας ενιαίας αγοράς χωρίς σύνορα για τους φοροφυγάδες, οι φορολογικές διοικήσεις είναι τόσο στεγανές ώστε να τους είναι εξαιρετικά δύσκολο έως αδύνατο να "διαβούν" αυτά τα ίδια σύνορα. Η παρουσία ελεγκτών άλλου κράτους μέλους στις διοικητικές υπηρεσίες καθώς και η συμμετοχή τους στις διοικητικές έρευνες μπορεί πράγματι να είναι εξαιρετικά χρήσιμη, ιδίως στις περιπτώσεις που υπάρχουν ενδείξεις διασυνοριακών παρατυπιών ή απάτης σημαντικής έκτασης σε ένα ή περισσότερα κράτη μέλη, στις περιπτώσεις η πολυπλοκότητα των οποίων καθιστά επιθυμητή την παρουσία των υπαλλήλων ή ακόμη στις περιπτώσεις που μοιάζουν μεταξύ τους και στις οποίες η συμμετοχή υπαλλήλων μπορεί να επισπεύσει την έρευνα. Για το λόγο αυτό, το άρθρο 13 της πρότασης επιτρέπει την παρουσία υπαλλήλων της φορολογικής διοίκησης κράτους μέλους στο έδαφος άλλου κράτους μέλους, όταν τα δύο αυτά κράτη το επιθυμούν. Παράλληλα, τα άρθρα 13 και 14 θεσπίζουν σύστημα δικαιωμάτων και υποχρεώσεων όλων των μερών καθώς και τις διαδικασίες που πρέπει να ακολουθούν οι εθνικοί υπάλληλοι που διενεργούν έρευνες σε άλλο κράτος μέλος. Το άρθρο 13, παράγραφος 1, αφενός, ρυθμίζει την παρουσία υπαλλήλων της φορολογικής διοίκησης κράτους μέλους στις διοικητικές υπηρεσίες άλλου κράτους μέλους. Το άρθρο 13, παράγραφος 2, αφετέρου, ρυθμίζει τη συμμετοχή των υπαλλήλων που έχουν οριστεί από την αιτούσα αρχή στις διοικητικές έρευνες για φορολογούμενους. Το άρθρα αυτά αποτελούν νομική βάση που απαλλάσσει τις φορολογικές υπηρεσίες από την υποχρέωση να αποσπούν τη συναίνεση του φορολογούμενου.

4.2.6. Τμήμα 5: διενέργεια ταυτόχρονων ελέγχων (νέα διάταξη)

Η Επιτροπή κρίνει ότι οι ταυτόχρονοι έλεγχοι θα πρέπει να αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα των συνήθων προγραμμάτων ελέγχου των κρατών μελών. Για να ενθαρρυνθούν τα κράτη μέλη να συμπεριλάβουν τους ταυτόχρονους ελέγχους στα προγράμματα ελέγχου που εφαρμόζουν, ορισμένοι πολυμερείς έλεγχοι χρηματοδοτούνται από τον προϋπολογισμό του προγράμματος Fiscalis. Η απόφαση Fiscalis, ωστόσο, δεν αποτελεί νομική βάση για την ανταλλαγή πληροφοριών στο πλαίσιο πολυμερούς ελέγχου. Πράγματι, ο ταυτόχρονος έλεγχος αποτελεί ουσιαστικά ένα διαρθρωμένο πλαίσιο για την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ περισσοτέρων φορολογικών διοικήσεων. Συνεπώς, οι ελεγκτές που συμμετέχουν σε έναν τέτοιο έλεγχο υποχρεούνται να χρησιμοποιούν νομικές βάσεις που επιτρέπουν την ανταλλαγή φορολογικών πληροφοριών (οδηγία 77/799/ΕΟΚ ή κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 218/92).

Η παρούσα πρόταση προβλέπει, αφενός, ως υποχρέωση αρχής για τα κράτη μέλη τη διενέργεια ταυτόχρονων ελέγχων κάθε φορά που οι έλεγχοι αυτοί κρίνονται πιο αποτελεσματικοί από τους εθνικούς ελέγχους. Εξάλλου, θεσπίζει σύστημα δικαιωμάτων και υποχρεώσεων όλων των μερών καθώς και τις κατευθυντήριες γραμμές για τις διαδικασίες που πρέπει να ακολουθούνται. Το άρθρο 16 περιλαμβάνει διατάξεις ισχυουσών διμερών συμφωνιών στο συγκεκριμένο τομέα.

4.2.7. Τμήμα 6: αίτηση κοινοποίησης (νέα διάταξη)

Το άρθρο 5 της οδηγίας 76/308/ΕΟΚ [8] επιτρέπει την κοινοποίηση στον παραλήπτη όλων των πράξεων και αποφάσεων, συμπεριλαμβανομένων των δικαστικών, που αφορούν απαίτηση ή την είσπραξη απαίτησης και προέρχονται από το κράτος μέλος στο οποίο εδρεύει η αιτούσα αρχή. Εφόσον, ωστόσο, δεν υπάρχει ακόμη απαίτηση, το ισχύον νομικό πλαίσιο δεν προβλέπει κοινοποίηση των πράξεων ή αποφάσεων των φορολογικών διοικήσεων άλλων κρατών μελών. Το άρθρο 17 της παρούσας πρότασης προβλέπει λοιπόν σαφή νομική βάση για την εν λόγω κοινοποίηση.

[8] Οδηγία 76/308/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 15ης Μαρτίου 1976, ΕΕ L 73, 19.3.1976, σ. 18.

4.3. Κεφάλαιο ΙΙΙ Ανταλλαγή πληροφοριών χωρίς προηγούμενη αίτηση

4.3.1. Άρθρα 20 έως 24: Οι δομημένες και αυτόματες ανταλλαγές πληροφοριών στους τομείς που παρουσιάζουν κινδύνους. (άρθρα 3 και 4 της οδηγίας 77/799/ΕΟΚ)

Για να αυξηθούν οι πιθανότητες ανίχνευσης και πρόληψης της απάτης στις ενδοκοινοτικές συναλλαγές, τα κράτη μέλη θα πρέπει επίσης να ανταλλάσσουν σε κοινοτικό επίπεδο και άλλες πληροφορίες εκτός των δεδομένων VΙΕS. Η Επιτροπή αντελήφθη ότι, αν και τα περισσότερα κράτη μέλη υποστηρίζουν την ιδέα της εντατικής ανταλλαγής χρήσιμων πληροφοριών, οι πληροφορίες αυτές εξακολουθούν να ανταλλάσσονται σπάνια. Για να αυξηθούν οι δυνατότητες ανίχνευσης και πρόληψης της απάτης στο ενδοκοινοτικό εμπόριο, τα κράτη μέλη θα πρέπει να ανταλλάσσουν πληροφορίες τουλάχιστον στις παρακάτω περιπτώσεις:

(α) Περιπτώσεις κατά τις οποίες η φορολογία επιβάλλεται στο κράτος μέλος προορισμού, ενώ η αποτελεσματικότητα του συστήματος ελέγχου εξαρτάται κατ'ανάγκη από τις πληροφορίες που παρέχονται από το κράτος μέλος καταγωγής.

Παραδείγματα: ενδοκοινοτικές παραδόσεις καινούριων οχημάτων (χερσαία οχήματα, σκάφη και αεροσκάφη που αναφέρονται στο άρθρο 28 α, παράγραφος 2 της οδηγίας 77/388/ΕΟΚ) ή πωλήσεις εξ αποστάσεως που δεν φορολογούνται στο κράτος καταγωγής.

(β) Περιπτώσεις κατά τις οποίες υπάρχει υποψία απάτης σε κάποιο άλλο κράτος μέλος.

Παραδείγματα: ενδοκοινοτικές υπηρεσίες με χαρακτήρα που θεωρείται παράτυπος (π.χ., επειδή τα τιμολόγια δεν εκδόθηκαν στο όνομα των πραγματικών παραληπτών τους) ή ασυμφωνίες μεταξύ ενδοκοινοτικών παραδόσεων και αποκτήσεων (περιπτώσεις κατά τις οποίες τα δεδομένα που κοινοποιούνται σύμφωνα με το άρθρο 4, παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΟΚ αριθ. 218/92 παρουσιάζουν σημαντικές αποκλίσεις από τη δηλωθείσα αξία των ενδοκοινοτικών αποκτήσεων αγαθών).

(γ) Περιπτώσεις που περικλείουν γενικά σημαντικότερο κίνδυνο φοροδιαφυγής ή φοροαποφυγής στο άλλο κράτος μέλος.

Παραδείγματα: ενδεχόμενες εταιρείες "φοίνικες" (π.χ. εταιρείες οι οποίες κατά τα πρώτα έτη λειτουργίας τους πραγματοποιούν μεγάλο αριθμό ενδοκοινοτικών παραδόσεων αγαθών και υπηρεσιών σε πελάτες άλλου κράτους). επιστροφές του ΦΠΑ στους φορολογούμενους που δεν είναι εγκατεστημένοι στο εσωτερικό της χώρας (οδηγία 79/1072/ΕΟΚ του Συμβουλίου) ή χορήγηση αριθμών φορολογικού μητρώου ΦΠΑ στις επιχειρήσεις που είναι εγκατεστημένες στο άλλο κράτος μέλος.

(δ) Περιπτώσεις κατά τις οποίες διαπιστώνεται απάτη στο έδαφος κράτους μέλους με ενδεχόμενες επιπτώσεις στο άλλο κράτος μέλος.

Παράδειγμα: σκιώδεις εταιρείες που διενήργησαν ενδοκοινοτικές πράξεις ή φορολογούμενοι που καταδικάστηκαν για απάτη στον τομέα του ΦΠΑ στις ενδοκοινοτικές συναλλαγές.

Το ισχύον νομικό πλαίσιο, όμως, είναι σαφώς ακατάλληλο για το σύνολο των εν λόγω περιπτώσεων. Δεν υπάρχει συνεπώς σήμερα καμία πραγματική υποχρέωση όσον αφορά την αυτόματη ή την αυθόρμητη ανταλλαγή πληροφοριών. Οι εν λόγω κατηγορίες ανταλλαγής πληροφοριών προβλέπονται μόνο ως προς την αρχή τους χωρίς όμως να αποτελούν το αντικείμενο υποχρεωτικής ανταλλαγής βάσει των συγκεκριμένων διατάξεων. Έχουν συναφθεί μόνο κάποιες σπάνιες διμερείς συμφωνίες σ'αυτό το πλαίσιο. Είναι, συνεπώς, αναγκαίο να προβλεφθούν στην ίδια την κοινοτική νομοθεσία οι κατηγορίες πληροφοριών που πρέπει να αποτελούν το αντικείμενο ανταλλαγής.

Η πρόταση προβλέπει λοιπόν για το μέλλον δύο είδη αυθόρμητης ανταλλαγής: τη δομημένη και την αυτόματη ανταλλαγή. Η διαφορά μεταξύ δομημένης και αυτόματης ανταλλαγής πληροφοριών συνίσταται μόνο στο αν η αρχή που είναι αρμόδια για τη διαβίβαση είναι σε θέση ή όχι να συγκεντρώνει ανά τακτά διαστήματα τις πληροφορίες που πρόκειται να ανταλλαγούν. Θα είναι για παράδειγμα αδύνατο κάποιο κράτος μέλος να πραγματοποιεί αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών, όταν στο συγκεκριμένο κράτος μέλος δεν ισχύει υποχρέωση των φορολογουμένων για κοινοποίηση των εν λόγω πληροφοριών.

Η πρόταση καθορίζει εξάλλου ένα πλαίσιο, ταυτόχρονα ευέλικτο και αποτελεσματικό, στο εσωτερικό του οποίου τα κράτη μέλη θα ρυθμίζουν τις εν λόγω ανταλλαγές πληροφοριών. Η πρόταση, συνεπώς, περιορίζεται να καθορίσει σε ποιες κατηγορίες περιπτώσεων πρέπει να διενεργείται η εν λόγω ανταλλαγή, αλλά τα είδη πληροφοριών για κάθε ένα από τα κράτη μέλη, ο αυτόματος ή δομημένος χαρακτήρας καθώς και, κατά περίπτωση, η συχνότητα της ανταλλαγής θα αποφασίζονται στο πλαίσιο της διαδικασίας που προβλέπεται στο άρθρο 40, παράγραφος 2. Η ευελιξία του συστήματος βασίζεται στο γεγονός ότι θα είναι δυνατό στο πλαίσιο της συγκεκριμένης διαδικασίας να συναφθεί συμφωνία στο πλαίσιο της οποίας 10 κράτη μέλη θα ανταλλάσσουν πληροφορίες κατά τρόπο αυτόματο, ενώ τα υπόλοιπα 5 κατά τρόπο δομημένο.

4.3.2. Εμπόδια στην ανταλλαγή δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα (νέα διάταξη)

Πολλά κράτη μέλη αντιμετωπίζουν δυσκολίες κατά την ανταλλαγή δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, λόγω των περιορισμών που εμπεριέχονται στην εθνική τους νομοθεσία. Ισχυρίζονται ότι οι κανόνες περί προστασίας δεδομένων περιορίζουν σοβαρά τις δυνατότητες ανταλλαγής πληροφοριών. Πιο συγκεκριμένα, προβάλλεται ο ισχυρισμός ότι η εφαρμογή της οδηγίας 95/46/ΕΚ, περί προστασίας των προσώπων κατά την επεξεργασία και κατά την ελεύθερη κυκλοφορία των προσωπικών δεδομένων [9], μπορεί μερικές φορές να παρεμποδίζει την ανταλλαγή προσωπικών δεδομένων ακόμη και σε περιπτώσεις τεκμηριωμένης απάτης καθώς και, ακόμη περισσότερο, στο πλαίσιο των πληροφοριών βάσει των οποίων θεωρείται ως εξαιρετικά πιθανή η ύπαρξη απάτης.

[9] ΕΕ L 281, 23.11.1995, σ. 31.

Τα κράτη μέλη οφείλουν συνεπώς να επικαλούνται το άρθρο 13 της προαναφερθείσας οδηγίας, το οποίο προβλέπει παρεκκλίσεις από τους συνήθεις κανόνες με σκοπό τη διαφύλαξη των οικονομικών συμφερόντων κράτους μέλους (συμπεριλαμβανομένων των φορολογικών ζητημάτων). Για το λόγο αυτό, το άρθρο 37, παράγραφος 4 ορίζει ότι τα κράτη μέλη περιορίζουν την έκταση των υποχρεώσεων και των δικαιωμάτων που προβλέπονται στο άρθρο 6 παράγραφος 1, στο άρθρο 10, στο άρθρο 11 παράγραφος 1 και στα άρθρα 12 και 21 της οδηγίας 95/46/ΕΚ, έτσι ώστε οι ρυθμίσεις για την προστασία των φυσικών προσώπων από τη χρήση των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα να μη θίγουν τα συμφέροντα που αναφέρονται στο άρθρο 13, στοιχείο ε).

4.4. Κεφάλαιο IV Αποθήκευση και ανταλλαγή πληροφοριών ειδικά για τις ενδοκοινοτικές συναλλαγές

4.4.1. Άρθρα 25 έως 29 (άρθρο 4 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 218/92)

Το άρθρο 4 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 218/92 διαιρέθηκε σε 5 άρθρα για μεγαλύτερη σαφήνεια. Το άρθρο αυτό δεν μεταβάλλεται ως προς την ουσία του με εξαίρεση την τροφοδότηση του VIES με ακριβείς πληροφορίες σχετικά με την τοπική υπηρεσία που παρέχει συμπληρωματικές πληροφορίες για κάθε επιχείρηση που περιλαμβάνεται στη βάση δεδομένων, ώστε να διευκολύνεται η απευθείας ανταλλαγή πληροφοριών χωρίς να παρεμβάλλονται οι εθνικές αρχές (κεντρικές υπηρεσίες συνδέσμου) (βλ. άρθρο 3).

4.4.2. Άρθρο 30 (άρθρο 6 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 218/92)

Το άρθρο αυτό δεν μεταβάλλεται με εξαίρεση μια διάταξη που επιτρέπει την επιβεβαίωση με ηλεκτρονικά μέσα της ισχύος του αριθμού φορολογικού μητρώου ΦΠΑ συγκεκριμένου προσώπου.

4.5. Κεφάλαιο V Σχέσεις με την Επιτροπή (άρθρο 31)

Το άρθρο 31, παράγραφος 1 αντιστοιχεί στο άρθρο 11 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 218/92 και προβλέπει την κοινή αξιολόγηση από τα κράτη μέλη και την Επιτροπή της λειτουργίας του παρόντος κανονισμού.

Περιγράφονται, ωστόσο, λεπτομερέστερα οι πληροφορίες που υποχρεούνται να παρέχουν τα κράτη μέλη για να επιτρέπουν αυτή την αξιολόγηση.

Κατ'αρχάς προβλέπεται ρητά ότι τα κράτη μέλη υποχρεούνται να παρέχουν όλα τα αναγκαία για την εν λόγω αξιολόγηση στατιστικά στοιχεία, ενώ οι λεπτομέρειες σχετικά με τα στοιχεία που πρέπει να κοινοποιούνται θα καθοριστούν στο πλαίσιο της διαδικασίας των επιτροπών.

Τα κράτη μέλη υποχρεούνται, επίσης, να παρέχουν όλες τις πληροφορίες σχετικά με τις μεθόδους και τις διαδικασίες που χρησιμοποιήθηκαν ή υποτίθεται ότι χρησιμοποιήθηκαν για την παραβίαση της νομοθεσίας περί του φόρου προστιθεμένης αξίας, οι οποίες επέτρεψαν να αποκαλυφθούν ανεπάρκειες ή κενά της λειτουργίας του συστήματος διοικητικής συνεργασίας που προβλέπει ο παρών κανονισμός. Οι πληροφορίες αυτές είναι πράγματι σε θέση να παρέχουν ενδείξεις για την αποτελεσματικότητα του παρόντος συστήματος διοικητικής συνεργασίας στο πλαίσιο του αγώνα κατά της φοροδιαφυγής.

Για τον ίδιο σκοπό, θα μπορούσε να είναι χρήσιμη η δυνατότητα ανακοίνωσης στην Επιτροπή κάθε άλλης πληροφορίας συμπεριλαμβανομένων των πληροφοριών για συγκεκριμένες περιπτώσεις επί απλής εκουσίας βάσεως για τα κράτη μέλη. Η Επιτροπή από την πλευρά της θα είναι υποχρεωμένη να κοινοποιεί τις πληροφορίες αυτές στις αρμόδιες αρχές των άλλων ενδιαφερόμενων κρατών μελών στα οποία αυτές δεν έχουν ακόμη διαβιβαστεί.

4.6. Κεφάλαιο VI: Ανταλλαγή πληροφοριών με τρίτες χώρες (Άρθρο 32: νέα διάταξη)

Το ισχύον νομικό πλαίσιο δεν παρέχει νομική βάση για την ανταλλαγή πληροφοριών με τρίτες χώρες. Όταν διαπράττεται απάτη σχετικά με το ΦΠΑ κατά τις εισαγωγές/εξαγωγές, είναι δυνατό να εφαρμόζονται τα μέσα τελωνειακής συνεργασίας. Πάντως, υπάρχουν αρκετά κενά, όπως, π.χ., ως προς τις περιπτώσεις απάτης που αφορούν την παροχή υπηρεσιών ή απάτης που διαπράττεται μεν εντός της Κοινότητας αλλά τα αποδεικτικά στοιχεία βρίσκονται σε τρίτες χώρες.

Για το λόγο αυτό, το άρθρο 32 παράγραφος 1 προβλέπει νομική βάση για την κοινοποίηση σε κάθε κράτος μέλος πληροφοριών που προέρχονται από τρίτη χώρα βάσει διμερούς συμφωνίας.

Εξάλλου, βάσει του άρθρου 32 παράγραφος 2, οι πληροφορίες που συγκεντρώνονται κατ'εφαρμογή του παρόντος κανονισμού είναι δυνατό να ανακοινώνονται σε τρίτη χώρα με τη σύμφωνη γνώμη των αρμοδίων αρχών που τις χορήγησαν.

4.7. Κεφάλαιο VII Όροι που διέπουν την ανταλλαγή πληροφοριών (άρθρα 33 ως 39)

4.7.1. Άρθρο 33: ανταλλαγή με ηλεκτρονική μορφή (νέα διάταξη)

Βάσει των διατάξεων του παρόντος άρθρου, όλες οι πληροφορίες παρέχονται στο μέτρο του δυνατού, με ηλεκτρονική μορφή, σύμφωνα με τις λεπτομέρειες που θα θεσπιστούν στο πλαίσιο της διαδικασίας των επιτροπών.

4.7.2. Άρθρο 34: μεταφράσεις (νέα διάταξη)

Οι αιτήσεις παροχής συνδρομής και τα δικαιολογητικά που επισυνάπτονται συνοδεύονται από μετάφραση στην επίσημη γλώσσα ή σε μια από τις επίσημες γλώσσες της αρχής στην οποία υποβάλλεται η αίτηση, σύμφωνα με τις λεπτομέρειες που θα θεσπιστούν στο πλαίσιο της διαδικασίας των επιτροπών.

4.7.3. Άρθρο 35: δαπάνες που απαιτεί η εφαρμογή του παρόντος κανονισμού (τροποποιημένο πρώην άρθρο 13 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 218/92)

Η δεύτερη παράγραφος προστέθηκε για να ευθυγραμμίσει το άρθρο 35 του κανονισμού με το άρθρο 18 της πρότασης για την τροποποίηση της οδηγίας 76/308/ΕΟΚ [10] που προσφέρει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να συμφωνήσουν την επιστροφή των δαπανών στις περιπτώσεις όπου διαπιστώνεται ιδιαίτερη δυσκολία ή που χαρακτηρίζονται από εξαιρετικά υψηλές δαπάνες ή που εντάσσονται στο πλαίσιο του αγώνα κατά του οργανωμένου εγκλήματος.

[10] COM(1998) 364 τελικό και COM(1999) 183 τελικό.

4.7.4. Άρθρο 36: όρια της ανταλλαγής πληροφοριών (άρθρο 7, παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 218/92 και άρθρο 8 της οδηγίας 77/799/ΕΟΚ)

Βάσει των διατάξεων του παρόντος άρθρου, η αρχή στην οποία υποβάλλεται η αίτηση έχει το δικαίωμα να αρνείται τη διενέργεια των εν λόγω ερευνών ή τη διαβίβαση των πληροφοριών, όταν η διοικητική επιβάρυνση είναι δυσανάλογη ή όταν η αιτούσα αρχή δεν εξάντλησε τις συνήθεις πηγές πληροφοριών ή η νομοθεσία ή η διοικητική πρακτική του κράτους μέλους που καλείται να παράσχει τις πληροφορίες δεν επιτρέπει στη φορολογική του διοίκηση να διενεργεί τις έρευνες αυτές ούτε να συλλέγει ή να χρησιμοποιεί τις πληροφορίες αυτές για δικές της ανάγκες ή όταν η διαβίβαση των πληροφοριών αυτών θα ήταν αντίθετη προς την δημόσια τάξη ή θα οδηγούσε στην κοινολόγηση εμπορικού, βιομηχανικού ή επαγγελματικού απορρήτου ή εμπορικής μεθόδου.

Το άρθρο 36, παράγραφος 4, όπως και το άρθρο 14 της οδηγίας 76/308/ΕΟΚ, προβλέπει ότι η αρχή στην οποία υποβάλλεται η αίτηση ενημερώνει την αιτούσα αρχή και την Επιτροπή για τους λόγους που εμποδίζουν την αμοιβαία συνδρομή.

4.7.5. Άρθρο 37, παράγραφοι 1 και 2: όρια της χρήσης των πληροφοριών (άρθρο 9, παράγραφοι 1 και 2 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 218/92 και άρθρο 7, παράγραφοι 1 και 3 της οδηγίας 77/799/ΕΟΚ)

Βάσει του άρθρου 7, παράγραφος 1 της οδηγίας 77/799/ΕΟΚ, οι πληροφορίες που προέρχονται από το κράτος μέλος στο οποίο υποβάλλεται η αίτηση είναι δυνατό να χρησιμοποιηθούν χωρίς περιορισμούς στο κράτος μέλος που υποβάλλει την αίτηση μόνο για διοικητικούς και φορολογικούς σκοπούς. Στην πράξη, το άρθρο αυτό δεν ερμηνεύεται με τον ίδιο τρόπο από όλα τα κράτη μέλη. Σύμφωνα με ορισμένα κράτη μέλη, υπάρχει ανάγκη χορήγησης ρητής άδειας του κράτους μέλους στο οποίο υποβάλλεται η αίτηση, όταν οι εν λόγω πληροφορίες κοινολογούνται στο πλαίσιο δικαστικής διαδικασίας. Σύμφωνα με άλλα κράτη μέλη, αρκεί σιωπηρή άδεια.

Το άρθρο 37 ορίζει ότι οι κοινοποιούμενες κατ'εφαρμογή του παρόντος κανονισμού πληροφορίες με οποιαδήποτε μορφή έχουν εμπιστευτικό χαρακτήρα. Εξάλλου, εν πάση περιπτώσει, οι πληροφορίες αυτές είναι δυνατόν να χρησιμοποιούνται επ' ευκαιρία δικαστικών ή διοικητικών διαδικασιών, οι οποίες οδηγούν στην ενδεχόμενη επιβολή κυρώσεων και οι οποίες κινούνται συνεπεία παραβιάσεων της φορολογικής νομοθεσίας.

Οι πληροφορίες αυτές είναι δυνατόν, εξάλλου, να χρησιμοποιηθούν για την καθιέρωση άλλων επιβαρύνσεων, δασμών και φόρων που καλύπτονται από το άρθρο 2 της οδηγίας 76/308/ΕΟΚ της 15ης Μαρτίου 1976. Η διάταξη αυτή ανταποκρίνεται στη σύσταση της ομάδας υψηλού επιπέδου για τη "συνοχή φορολογίας - τελωνείων", σύμφωνα με την οποία επιβάλλεται η εξέταση της δυνατότητας καθιέρωσης ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των τελωνειακών και φορολογικών υπηρεσιών. Η διάταξη αυτή εξασφαλίζει νομική βάση στην εν λόγω ανταλλαγή πληροφοριών στον τομέα του ΦΠΑ. Εξασφαλίζει επίσης νομική βάση για την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των αρμοδίων για τον ΦΠΑ υπηρεσιών και άλλης φορολογικής υπηρεσίας κράτους μέλους.

4.7.6. Άρθρο 37, παράγραφος 3: ανάγκη συναίνεσης της αρχής στην οποία υποβάλλεται η αίτηση για την κοινοποίηση σε κράτος μέλος (άρθρο 9, παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 218/92 και άρθρο 7, παράγραφος 4 της οδηγίας 77/799/ΕΟΚ)

Το άρθρο 9, παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 218/92 και το άρθρο 7, παράγραφος 4 της οδηγίας 77/799/ΕΟΚ θεσπίζουν διαδικασία σύμφωνα με την οποία απαιτείται η εξασφάλιση της συναίνεσης του κράτους μέλους που παρέχει την πληροφορία προκειμένου αυτή να διαβιβαστεί σε άλλο κράτος μέλος. Οι διαδικασίες αυτές είναι δυνατό να εμποδίσουν ή να καθυστερήσουν τη διαβίβαση πληροφοριών στα κράτη μέλη που τις χρειάζονται.

Το άρθρο 37, παράγραφος 3 δεν απαιτεί πλέον αυτή τη συναίνεση. Όταν η αιτούσα αρχή κρίνει ότι οι πληροφορίες τις οποίες έλαβε από την αρχή στην οποία υποβάλλεται η αίτηση ενδέχεται να φανούν χρήσιμες στην αρμόδια αρχή τρίτου κράτους μέλους, μπορεί να τις διαβιβάσει σ'αυτή.

4.7.7. Άρθρο 37 παράγραφος 4: εμπόδια στην ανταλλαγή δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα (νέα διάταξη)

Βλ. σημείο 4.3.2.

4.7.8. Προηγούμενη ενημέρωση του ενδιαφερομένου για κάθε ανταλλαγή πληροφοριών

Η εθνική νομοθεσία που ισχύει σε ορισμένα κράτη μέλη προβλέπει τη γνωστοποίηση της ανταλλαγής πληροφοριών στον ενδιαφερόμενο. Είναι σαφές ότι στις περιπτώσεις απάτης η γνωστοποίηση αυτή παρεμποδίζει τον αποτελεσματικό έλεγχο. Το γεγονός ότι ορισμένα κράτη μέλη γνωστοποιούν συστηματικά κάθε αίτηση για παροχή πληροφοριών στον ενδιαφερόμενο φορολογούμενο έχει ως αποτέλεσμα τα άλλα κράτη μέλη να είναι απρόθυμα να χρησιμοποιούν τις διατάξεις για την αμοιβαία συνδρομή στις περιπτώσεις όπου υπάρχουν υπόνοιες απάτης.

Το άρθρο 8 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 218/92 επιτρέπει την εν λόγω γνωστοποίηση της ανταλλαγής πληροφοριών στο ενδιαφερόμενο πρόσωπο. Τέτοιες διατάξεις παρεμποδίζουν την αποτελεσματική συνεργασία μεταξύ φορολογικών διοικήσεων δεδομένου ότι δημιουργούν προβλήματα στην αιτούσα διοίκηση στον αγώνα της κατά της απάτης. Πρέπει να υπογραμμιστεί ότι η παρούσα πρόταση δεν προβλέπει πλέον τη δυνατότητα αυτή και διευκρινίζει ότι η αρχή στην οποία υποβάλλεται η αίτηση ενεργεί όπως θα ενεργούσε και για ίδιο λογαριασμό ή μετά από αίτηση άλλης αρχής της χώρας της. Η Επιτροπή εκτιμά ότι, από τη στιγμή που η ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ εθνικών φορολογικών αρχών δεν συνεπάγεται υποχρέωση ενημέρωσης του φορολογούμενου, το ίδιο θα πρέπει να ισχύει και κατά την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των αρμοδίων αρχών.

4.7.9. Άρθρο 38: αποδεικτικά στοιχεία (νέα διάταξη)

Το άρθρο 38 διευκρινίζει το γεγονός ότι είναι δυνατό να γίνεται επίκληση των διαπιστώσεων, βεβαιώσεων, πληροφοριών, εγγράφων, επικυρωμένων αντιγράφων και όλων των πληροφοριών που λαμβάνονται από υπαλλήλους της αρχής στην οποία υποβάλλεται η αίτηση και διαβιβάζονται στην αιτούσα αρχή, ως αποδεικτικών στοιχείων από τους αρμόδιους φορείς της αιτούσας αρχής με τον ίδιο τρόπο που ισχύει για τα αντίστοιχα εθνικά έγγραφα.

4.7.10. Άρθρο 39 (άρθρο 12, παράγραφοι 2 και 3 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 218/92)

Το παρόν άρθρο αντιστοιχεί στο κείμενο του άρθρου 12, παράγραφοι 2 και 3 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 218/92.

4.8. Κεφάλαιο VΙΙΙ Τελικές διατάξεις

4.8.1. Άρθρα 40 και 41: διαδικασίες διαβουλεύσεων και επιτροπών (άρθρο 10 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 218/92)

Τα αναγκαία μέτρα για την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού είναι γενικά μέτρα που αποβλέπουν στην εφαρμογή των ουσιαστικών στοιχείων της βασικής πράξης. Συνεπώς, είναι σκόπιμο να εφαρμόζεται η διαδικασία της κανονιστικής επιτροπής που προβλέπεται στο άρθρο 5 της απόφασης του Συμβουλίου της 28ης Ιουνίου 1999 για τον καθορισμό των όρων άσκησης των εκτελεστικών αρμοδιοτήτων που ανατίθενται στην Επιτροπή (1999/468/ΕΚ).

4.8.2. Άρθρο 42: έκθεση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο (άρθρο 14 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 218/92)

Η συχνότητα της έκθεσης στην Επιτροπή, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο παρατείνεται από 2 σε 3 έτη.

4.8.3. Άρθρο 43: δυνατότητα εφαρμογής ευρύτερων διατάξεων στον τομέα της αμοιβαίας συνδρομής (άρθρο 3 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 218/92 και άρθρο 11 της οδηγίας 77/799/ΕΟΚ)

Η πρώτη παράγραφος του άρθρου αυτού αντιστοιχεί στο άρθρο 11 της οδηγίας 77/799/ΕΟΚ, η δεύτερη παράγραφος στο άρθρο 9, παράγραφος 3. Η σύνταξη τροποποιήθηκε ελαφρά.

4.8.4. Άρθρο 44: κατάργηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 218/92

Ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 218/92 καταργείται και οι παραπομπές στον καταργηθέντα κανονισμό θεωρείται ότι αναφέρονται στον παρόντα κανονισμό.

5. ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ

Δεδομένου ότι είναι ανάγκη να αντικατασταθεί εξ ολοκλήρου ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 218/92 καθώς και η οδηγία 77/799/ΕΟΚ όσον αφορά τον ΦΠΑ, ο ΦΠΑ εξαιρείται πλέον από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας. Αντίθετα, το πεδίο εφαρμογής επεκτείνεται σε ορισμένους φόρους για τα ασφάλιστρα, ώστε να ληφθούν υπόψη οι ανάγκες που εξέφρασαν τα κράτη μέλη κατά τις διαπραγματεύσεις στο πλαίσιο του Συμβουλίου σχετικά με την πρόταση για την τροποποίηση της οδηγίας 76/308/ΕΟΚ [11].

[11] COM(1998) 364 τελικό και COM(1999) 183 τελικό.

6. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Η παρούσα πρόταση φιλοδοξεί, συνεπώς, να ενισχύσει τη συνεργασία μεταξύ φορολογικών διοικήσεων παρέχοντάς τους ένα απλό και αποτελεσματικό νομικό πλαίσιο για την καταπολέμηση των φοροφυγάδων επί ίσοις όροις.

Η πρόταση αυτή δεν φιλοδοξεί, συνεπώς, να τροποποιήσει τις υποχρεώσεις των φορολογουμένων ή τους κανόνες για την εφαρμογή της νομοθεσίας για τον ΦΠΑ, αλλά επιδιώκει απλώς να προσαρμόσει τη διοικητική συνεργασία στις προκλήσεις της εσωτερικής αγοράς. Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή την υποβάλλει βάσει του άρθρου 95 της συνθήκης.

Επιλέγοντας το άρθρο 95 της συνθήκης ως νομική βάση, η Επιτροπή είναι εξάλλου συνεπής με την πρόταση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 218/92 της 19ης Ιουνίου 1990 (COM(90) 183), με την οποία πρότεινε ήδη το άρθρο 100 Α της συνθήκης ΕΚ (άρθρο 95 ΕΚ) ως κατάλληλη νομική βάση.

Το άρθρο 95 αποτελεί πράγματι τη νομική βάση για τη θέσπιση μέτρων που αφορούν την προσέγγιση των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών που αποσκοπούν στην εγκαθίδρυση και τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. Βάσει της δεύτερης παραγράφου του άρθρου 95, η πρώτη παράγραφος δεν ισχύει για τις φορολογικές διατάξεις, επειδή η νομική βάση για την εναρμόνιση της έμμεσης φορολογίας είναι το άρθρο 93.

Σύμφωνα με την ανάγνωση, όμως, που πραγματοποίησε η Επιτροπή, η παρέκκλιση που προβλέπεται στην παράγραφο 2 μπορεί να αποκλείσει την εφαρμογή του γενικού κανόνα που ορίζεται στην πρώτη παράγραφο του άρθρου 95 μόνο όταν οι φορολογικές διατάξεις αποτελούν τον κύριο στόχο του προτεινόμενου μέτρου. Αυτό θα μπορούσε για παράδειγμα να συμβαίνει, αν η προτεινόμενη πράξη αφορούσε τις υποχρεώσεις των φορολογουμένων ή τους κανόνες για το πεδίο εφαρμογής του φόρου, αλλά όχι στην προκειμένη περίπτωση όπου ο κανονισμός περιορίζεται στη δημιουργία επικοινωνίας μεταξύ των φορολογικών διοικήσεων.

2001/0134 (COD)

Πρόταση ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ για την τροποποίηση της οδηγίας 77/799/ΕΟΚ του Συμβουλίου σχετικά με την αμοιβαία συνδρομή των αρμοδίων αρχών των κρατών μελών στον τομέα της άμεσης και έμμεσης φορολογίας

ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 95,

την πρόταση της Επιτροπής [12],

[12] ΕΕ C

τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής [13],

[13] ΕΕ C

τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών [14],

[14] ΕΕ C

αποφασίζοντας σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 251 της συνθήκης [15],

[15] ΕΕ C

Εκτιμώντας τα εξής:

(1) Η καταπολέμηση της απάτης όσον αφορά το φόρο προστιθεμένης αξίας επιβάλλει την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των φορολογικών διοικήσεων στο εσωτερικό της Κοινότητας και μεταξύ αυτών και της Επιτροπής σύμφωνα με κοινές αρχές.

(2) Για το σκοπό αυτό, ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 218/92 του Συμβουλίου [16] που συμπλήρωσε όσον αφορά τον ΦΠΑ το σύστημα συνεργασίας που καθιέρωσε η οδηγία 77/799/ΕΟΚ του Συμβουλίου [17], όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την πράξη προσχώρησης της Αυστρίας, της Φινλανδίας και της Σουηδίας αντικαταστάθηκε από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. .../2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της ... 2001, για τη διοικητική συνεργασία στον τομέα του φόρου προστιθέμενης αξίας [18]. Ο κανονισμός αυτός περιλαμβάνει όλες τις διατάξεις για τη διοικητική συνεργασία στον τομέα του ΦΠΑ, με εξαίρεση την αμοιβαία συνδρομή που διέπεται από την οδηγία 76/308/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 15ης Μαρτίου 1976 περί αμοιβαίας συνδρομής για την είσπραξη απαιτήσεων που συνδέονται με ορισμένες εισφορές, δασμούς, φόρους και άλλα μέτρα [19] όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την οδηγία 2001/.../ΕΚ [20].

[16] ΕΕ L 24, 1.2.1992, σ. 1.

[17] ΕΕ L 336, 27.12.1977, σ. 15.

[18] ΕΕ L

[19] ΕΕ L 73, 19.3.1976, σ. 18.

[20] ΕΕ L

(3) Το πεδίο εφαρμογής της αμοιβαίας συνδρομής, που καθορίζεται από την οδηγία 77/799/ΕΟΚ, πρέπει να επεκταθεί στους φόρους επί των ασφαλίστρων που αναφέρονται στην οδηγία 76/308/ΕΟΚ, ώστε να προστατευθούν καλύτερα τα δημοσιονομικά συμφέροντα των κρατών μελών και η ουδετερότητα της εσωτερικής αγοράς.

(4) Η οδηγία 77/799/ΕΟΚ επιβάλλεται να τροποποιηθεί ανάλογα,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ:

Άρθρο 1

Η οδηγία 77/799/ΕΟΚ τροποποιείται ως εξής:

1) Ο τίτλος, αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:

"Οδηγία του Συμβουλίου, της 19ης Δεκεμβρίου 1977, σχετικά με την αμοιβαία συνδρομή των αρμοδίων αρχών των κρατών μελών στον τομέα των άμεσων φόρων, ορισμένων ειδικών φόρων κατανάλωσης και των φόρων επί των ασφαλίστρων".

2) Στο άρθρο 1, παράγραφος 1, η πρώτη περίπτωση αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:

"φόρων επί των ασφαλίστρων που αναφέρονται στο άρθρο 3, τέταρτη περίπτωση, της οδηγίας 76/308/ΕΟΚ του Συμβουλίου*.

________________

* ΕΕ L 73, 19.3.1976, σ. 18."

Άρθρο 2

Οι παραπομπές στην οδηγία 77/799/ΕΟΚ,όσον αφορά το φόρο προστιθεμένης αξίας θεωρείται ότι γίνονται στον κανονισμό (ΕΚ) .../2001 [σχετικά με την διοικητική συνεργασία].

Άρθρο 3

1. Τα κράτη μέλη θέτουν σε ισχύ τις νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις που είναι αναγκαίες για να συμμορφωθούν προς την παρούσα οδηγία το αργότερο την 31η Δεκεμβρίου 2002. Ενημερώνουν αμέσως την Επιτροπή σχετικά.

Όταν τα κράτη μέλη θεσπίζουν τις εν λόγω διατάξεις, οι τελευταίες αυτές περιέχουν παραπομπή στην παρούσα οδηγία ή συνοδεύονται από παρόμοια παραπομπή κατά την επίσημη δημοσίευσή τους. Ο τρόπος της παραπομπής καθορίζεται από τα κράτη μέλη.

2. Τα κράτη μέλη γνωστοποιούν στην Επιτροπή το κείμενο των διατάξεων εσωτερικού δικαίου που θεσπίζουν στον τομέα που διέπει η παρούσα οδηγία.

Άρθρο 4

Η παρούσα οδηγία αρχίζει να ισχύει την εικοστή ημέρα μετά τη δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

Άρθρο 5

Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη.

Βρυξέλλες,

Για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Για το Συμβούλιο

Η Πρόεδρος Ο Πρόεδρος

ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ

Ο προτεινόμενος κανονισμός, μόλις θεσπιστεί, δεν θα έχει καμία αρνητική συνέπεια για τους ιδίους πόρους της Κοινότητας. Αντίθετα, επειδή επινοήθηκε για να ενισχύσει την αμοιβαία συνδρομή μεταξύ φορολογικών διοικήσεων των κρατών μελών, ο κανονισμός αυτός αποσκοπεί στην αύξηση των εσόδων από τον ΦΠΑ. Οι συνέπειες για τον κοινοτικό προϋπολογισμό θα είναι συνεπώς θετικές ακόμη και αν δεν είναι δυνατό να καθοριστούν ποσοτικά.