Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για την "Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 'Σχέδιο δράσης e-Learning Να σκεφτούμε την εκπαίδευση του αύριο'"

(2002/C 19/09)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για το Σχέδιο δράσης e-Learning Να σκεφτούμε την εκπαίδευση του αύριο COM(2001) 172 τελικό·

έχοντας υπόψη την απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 19ης Απριλίου 2001, δυνάμει του άρθρου 265 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, να ζητήσει τη γνωμοδότηση της ΕΤΠ για το θέμα αυτό·

έχοντας υπόψη την απόφαση του Προεδρείου της ΕΤΠ της 12ης Ιουνίου 2001 να αναθέσει στην επιτροπή 7 - Παιδεία, επαγγελματική εκπαίδευση, πολιτισμός, νεολαία, αθλητισμός, δικαιώματα του πολίτη - την κατάρτιση της σχετικής γνωμοδότησης·

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης που υιοθέτησε η επιτροπή 7 στις 29 Ιουνίου 2001 (CdR 212/2001 rev.) (εισηγήτρια: η κ. Irma Peiponen).

κατά την 40ή σύνοδο ολομέλειας της 19ης και 20ής Σεπτεμβρίου 2001 (συνεδρίαση της 19ης Σεπτεμβρίου) υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση.

Η θέση και οι συστάσεις της Επιτροπής των Περιφερειών

1. Η ΕΤΠ θεωρεί το σχέδιο δράσης e-Learning της Επιτροπής ευπρόσδεκτο και φιλόδοξο ως προς τους στόχους του. Απαιτούνται προσπάθειες και κίνητρα για να μπορέσει η Ευρώπη να καταλάβει δεσπόζουσα πνευματική θέση με την ανάπτυξη των ανθρώπινων πόρων. Η ΕΤΠ θεωρεί σημαντικό να αναπτυχθεί η ανταγωνιστικότητα σε όλες τις δράσεις που υποστηρίζουν το σχέδιο δράσης e-Europe. Τα κυριότερα μέσα είναι η πρωτοβουλία e-Learning και η δια βίου εκπαίδευση. Κατά την εκτέλεση του σχεδίου δράσης e-Learning πρέπει να ενισχυθεί το εργατικό δυναμικό των κρατών μελών προκειμένου να διασφαλιστεί η ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης, για παράδειγμα κατά την ανάπτυξη των ψηφιακών τεχνολογιών. Το σχέδιο δράσης παρέχει τη δυνατότητα αξιοποίησης των διαφόρων προγραμμάτων της Ένωσης και της αντίστοιχης χρηματοδότησης, και με τον τρόπο αυτό επιδιώκει τη συνέργια. Η ΕΤΠ τονίζει ότι η διαδικασία ανοιχτού συντονισμού που συμφωνήθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο δεν τροποποιεί τα άρθρα 149 και 150 της Συνθήκης και, κατά συνέπεια, οι περιορισμένες αρμοδιότητες της Κοινότητας στον τομέα της εκπαίδευσης δεν επεκτείνονται.

2. Στον κατάλογο θεμάτων της ΕΤΠ η πρωτοβουλία e-Learning κατέχει σημαντική θέση. Η ΕΤΠ θεωρεί σημαντικό οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές να συμμετέχουν στην ανάπτυξη και στην εφαρμογή της διαδικασίας του ανοικτού συντονισμού, ούτως ώστε να ληφθούν υπόψη οι εμπειρίες τους και οι μέθοδοι που εφαρμόζουν για την αξιολόγηση των υπηρεσιών. Η Επιτροπή των Περιφερειών εκφράζει την ικανοποίησή της επειδή η εμπειρογνωμοσύνη της ως εκπροσώπου των τοπικών και περιφερειακών αρχών θα αξιοποιείται σε ευρωπαϊκό επίπεδο κατά την εφαρμογή και την ανάπτυξη της διαδικασίας ανοικτού ανταγωνισμού. Με τον τρόπο αυτό θα δημιουργηθεί η εταιρική σχέση που απαιτείται για την επίτευξη καλών αποτελεσμάτων.

3. Η υλοποίηση του σχεδίου δράσης e-Learning σε εθνικό επίπεδο πρέπει, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας και την κατανομή εξουσιών, να βασιστεί στην εταιρική σχέση κρατών μελών και τοπικών και περιφερειακών αρχών.

4. Σε πολλά κράτη μέλη οι τοπικές και περιφερειακές αρχές έχουν καθοριστικής σημασίας αρμοδιότητες στον τομέα της παιδείας και της κατάρτισης. Διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο όσον αφορά την:

- παροχή εκπαιδευτικών υπηρεσιών μέσω πολυμέσων, δημιουργία υποδομής και παροχή εξοπλισμού·

- σύσταση σχολικών δικτύων και ανταλλαγή εμπειριών όπως συμβαίνει σε ορισμένες περιφέρειες·

- προώθηση καινοτόμων πρακτικών κατάρτισης, επειδή ως κύριοι εργοδότες και πάροχοι υπηρεσιών διαθέτουν άμεση εμπειρία από τη διαχείριση και εισαγωγή των νέων τεχνολογιών στα προγράμματα κατάρτισης και μπορούν να χρησιμεύσουν ως πρότυπο·

- προώθηση εταιρικών σχέσεων δημοσίου/ιδιωτικού τομέα σε τοπικό επίπεδο, καθοριστικών για τη χρηματοδότηση των απαραίτητων υποδομών και υπηρεσιών, δεδομένου ότι μπορούν να ενισχύσουν τους μηχανισμούς χρηματοδότησης για τη δημιουργία επιχειρήσεων·

- κάλυψη των αναγκών παραγωγών και χρηστών, χωρίς να διακυβεύεται το περιεχόμενο του εκπαιδευτικού υλικού και με διασφάλιση του σεβασμού της πολιτισμικής και γλωσσικής πολυμορφίας, χάρη στη συμμετοχή όλων των αρμόδιων φορέων -γονέων, μαθητών, κοινωνικών εταίρων, μειονοτικών ομάδων και βιομηχανίας·

- προώθηση της ισότιμης πρόσβασης στις νέες τεχνολογίες, περιλαμβανομένων, ειδικότερα, των σχολείων που βρίσκονται σε περιφερειακές ζώνες ή ζώνες που αντιμετωπίζουν κοινωνικά προβλήματα, ώστε να μπορούν να επωφελούνται από τις νέες τεχνολογίες και από όλα τα διαθέσιμα μέσα·

- διασφάλιση της πρόσβασης στις νέες τεχνολογίες στα αγόρια και κορίτσια που νοσηλεύονται σε νοσοκομεία ή αναρρώνουν στα σπίτια τους, καθώς και στους μαθητές με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες και στους ενήλικες που έχουν ανάγκη βασικής κατάρτισης ή συμπλήρωσης της κατάρτισης που ήδη διαθέτουν προκειμένου να μπορέσουν να ενταχθούν πλήρως στην κοινωνία.

5. Η εισαγωγή υποδομής ποιότητας προϋποθέτει αφθονία πόρων. Ένα ταχύ χρονοδιάγραμμα θεωρείται αφ' εαυτού ορθό, αλλά η υλοποίηση των στόχων απαιτεί την αξιοποίηση των διαρθρωτικών ταμείων καθώς και άλλες χρηματοδοτήσεις, ούτως ώστε να μην επαφίεται στην ευθύνη μόνο των τοπικών και περιφερειακών αρχών. Η ΕΤΠ αναμένει προτάσεις χρηματοδότησης από την Επιτροπή. Η εκ νέου κατανομή των πόρων δεν πρέπει να συμβάλει στη μείωση των πόρων που χρησιμοποιούνται για την εκπαίδευση αυτή καθ' εαυτή.

6. Από τους σχεδιαστές και τους κατασκευαστές εξοπλισμού πρέπει να απαιτείται η κατασκευή εξοπλισμού φιλικού προς τον χρήστη. Τούτο είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τις ομάδες που κινδυνεύουν από αποκλεισμό. Επίσης δεν πρέπει να υπάρχουν εμπόδια πρόσβασης στην e-Learning για τα άτομα με ειδικές ανάγκες.

7. Εξάλλου η σύγχρονη τεχνολογία πρέπει να λαμβάνει υπόψη την αξιοποίηση των διαφόρων δικτύων διανομής για την επίτευξη καλύτερου επιπέδου υπηρεσιών από το σημερινό. Για παράδειγμα η χρήση ψηφιακών τεχνολογιών στις τηλεοπτικές μεταδόσεις μπορεί να προσφέρει νέες λύσεις σε απομακρυσμένες και αραιοκατοικημένες περιοχές. Η ΕΤΠ θεωρεί σημαντικό το σχέδιο δράσης e-Learning να υλοποιηθεί με την προώθηση της ισότητας των περιφερειών.

8. Η ΕΤΠ εκφράζει την ικανοποίησή της που η Επιτροπή προέβη στη θέσπιση τόσο ποσοτικών όσο και ποιοτικών δεικτών για την ανάπτυξη της e-Learning. Στους δείκτες πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η απαιτούμενη "ψηφιακή παιδεία" στις διάφορες καταστάσεις. Η ΕΤΠ επιθυμεί την ανάπτυξη δεικτών στην εκπαίδευση, όπως έχει ήδη επισημάνει σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της, και υπενθυμίζει την ανάγκη συμμετοχής των τοπικών και περιφερειακών αρχών στην ανάπτυξη των δεικτών αυτών.

9. Από την άποψη αυτή είναι σημαντική η επιτυχία του σχεδίου δράσης e-Learning για να προωθηθεί η πληροφορία και η ανεξαρτησία των δικτύων διανομής της. Οι σπουδαστές, οι αιτούντες πληροφορίες και οι εκπαιδευτικοί πρέπει να έχουν στη διάθεσή τους μεγάλα αποθέματα πληροφοριών. Για το λόγο αυτό πρέπει να δημιουργηθούν διάφορα αποκεντρωμένα δίκτυα πηγών πληροφοριών. Η χρήση αυτών των πηγών πληροφοριών υψηλού επιπέδου πρέπει να γίνεται μέσω δικτύων διανομής. Η ΕΤΠ εκφράζει την ικανοποίησή της που η Επιτροπή συνδέει τα σχολεία με το δίκτυο ερευνών.

10. Στα σχολεία η e-Learning δημιουργεί νέο περιβάλλον μάθησης. Ο ρόλος των διδασκάλων και του σχολείου αλλάζει σημαντικά, πράγμα που μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα από πολιτιστική πλευρά. Ορθή πρακτική αποτελεί η υλοποίηση εικονικών σχολείων και πανεπιστημίων. Η διδασκαλία μέσω δικτύου και η εικονική κινητικότητα μπορούν να δώσουν κίνητρα για νέα δίκτυα και συναντήσεις. (π.χ. European Schoolnet, Netd@ys).

11. Για την ανταλλαγή των ορθών πρακτικών η Επιτροπή θα πρέπει να προβεί στη δημιουργία θυρίδας ανοικτής σε όλους.

12. Η e-Learning είναι συνεπώς το μόνο μέσο για καλύτερη μάθηση καθώς και για τη συνέχιση της μάθησης τόσο στον επαγγελματικό βίο όσο και στην κοινωνία των πολιτών. Οι βασικοί τομείς της ΕΕ (ξένες γλώσσες, επιστήμη, τεχνολογία και κοινωνία, καθώς και πολιτισμός και ιδιότητα του πολίτη) συμβάλλουν στην επίτευξη των γενικών στόχων της εκπαίδευσης και συμφωνούν με το σχέδιο δράσης e-Learning.

13. Το νέο περιβάλλον διδασκαλίας δεν πρέπει να χάσει την αίσθηση της πραγματικότητας. Η ηθική, κοινωνική και ατομική ανάπτυξη των παιδιών και των νέων είναι μεγάλη ευθύνη ακόμη και στην ψηφιακή εποχή. Η απόκτηση πληροφοριών μέσω του Διαδικτύου και των άλλων πολυμέσων πρέπει να εξεταστεί πολύ σοβαρά, όπως και η απόκτηση γνώσεων μέσω των παραδοσιακών διαύλων.

14. Τα σχολεία και οι εκπαιδευτικοί πρέπει να ενθαρρυνθούν προς τους νέους τρόπους συνεργασίας στον τομέα της εκπαίδευσης, εφόσον η παιδεία αποτελεί πάντα κοινωνική διαδικασία. Επίσης πρέπει να παρέχεται η δυνατότητα πραγματοποίησης συναντήσεων μεταξύ των εξ αποστάσεως μαθητευόμενων. Ιδιαίτερα οι πολύγλωσσες κοινότητες e-Learning συμβάλλουν στην ενίσχυση της αμοιβαίας κατανόησης στην Ευρώπη.

15. Η αλλαγή των παραδοσιακών μεθόδων διδασκαλίας με την αξιοποίηση της εφαρμογής των νέων τεχνολογιών είναι μεγάλη και απαιτεί προσπάθειες από τους εκπαιδευτικούς, τους διευθυντές και τους διδασκάλους για την εκπαίδευση και την αλληλεπίδραση μαθητή και δασκάλου. Αυτές οι πτυχές πρέπει να ληφθούν σοβαρά υπόψη κατά την εφαρμογή του σχεδίου δράσης.

16. Η e-Learning αποτελεί τμήμα της δια βίου εκπαίδευσης. Οι ενώσεις των πολιτών, οι επαγγελματικές οργανώσεις, τα διάφορα ειδικευμένα ιδρύματα επαγγελματικής κατάρτισης μπορούν να προσφέρουν και ποσοτικά και ποιοτικά την κατάλληλη εκπαίδευση σε κάθε εκπαιδευόμενο. Οι ανάγκες των πολιτών διαφέρουν. Η ψηφιακή παιδεία στις απομακρυσμένες περιοχές αποτελεί ένα μέσο για τη βελτίωση της προετοιμασίας για τον επαγγελματικό βίο και τις δραστηριότητες των πολιτών.

17. Για να πετύχει η δημιουργία περιβάλλοντος e-Learning, πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην ποιότητα του περιεχομένου και της μάθησης, χωρίς να αγνοηθούν οι ανθρώπινοι στόχοι της εκπαίδευσης και οι σχέσεις των ανθρώπων. Κατά τη γνώμη της ΕΤΠ πρέπει να αρχίσει ευρύς διάλογος σχετικά με τα βιομηχανικά και πνευματικά δικαιώματα καθώς και με τους όρους αμοιβής.

18. Η διδακτική ύλη συνδέεται με τον πολιτισμό. Για τη διασφάλιση της πολιτιστικής πολυμορφίας, η Επιτροπή πρέπει να υποστηρίξει το περιεχόμενο των μικρών γλωσσών, εφόσον για τους περισσότερους χρήστες δεν είναι οικονομικά δυνατό να παράγουν διαφοροποιημένο ψηφιακό υλικό. Η πολιτιστική και η γλωσσική πολυμορφία πρέπει να αποτελούν ένα μέρος των δεικτών.

19. Η χρηματοδότηση της δημιουργίας περιεχομένου μπορεί να πραγματοποιηθεί είτε από τα διαρθρωτικά ταμεία είτε από τα πολιτιστικά ή εκπαιδευτικά προγράμματα, και απαραίτητη προϋπόθεση αποτελεί η εφαρμογή της αρχής της Ανοικτής Πηγής. Το φιλόδοξο χρονοδιάγραμμα απαιτεί ωστόσο συμπληρωματικές ενισχύσεις και από την Ένωση. Η ΕΤΠ αναμένει από την Επιτροπή πρωτοβουλίες για πρόσθετη χρηματοδότηση.

20. Η ανάπτυξη δεξιοτήτων για τον επαγγελματικό βίο αποτελεί έναν από τους βασικούς στόχους της εκπαίδευσης. Για την επίτευξη τούτου απαιτείται η συνεργασία επιχειρήσεων και εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, εφόσον οι γνώσεις που απαιτούνται αλλάζουν γρήγορα με την εμφάνιση της νέας οικονομίας. Η Επιτροπή των Περιφερειών έχει επανειλημμένα επισημάνει τη σημασία της εκπαίδευσης των επιχειρηματιών. Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές αποτελούν το συνδετικό κρίκο αυτής της συνεργασίας. Το όφελος από τη συνεργασία αυτή είναι πολύπλευρο: η περιφέρεια ανθεί, επειδή οι πολίτες της ασκούν επί τόπου τις επαγγελματικές τους δραστηριότητες χάρη σε μια ποιοτική εκπαίδευση· οι επιχειρήσεις ωφελούνται, επειδή παρέχουν σωστές γνώσεις στους εργαζόμενούς τους. Η συνεργασία δεν σημαίνει εμπορία της εκπαίδευσης. Η συνεργασία είναι επωφελής και για την δια βίου εκπαίδευση. Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές μπορούν να ενθαρρύνουν τις μικρές επιχειρήσεις να αναζητήσουν νέες καινοτόμους λύσεις.

21. Η Επιτροπή των Περιφερειών επιθυμεί επίσης να τονίσει τη σημασία των οργανώσεων των πολιτών και των επαγγελματικών κλάδων στην συνέργια ιδιωτικού και δημόσιου τομέα. Σε πολλά κράτη μέλη οι τοπικοί φορείς διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο για την υλοποίηση των στόχων της e-Learning. Ωστόσο, ορισμένοι φορείς πρέπει να συζητήσουν από κοινού τους στόχους και τον τρόπο υλοποίησής τους.

22. Η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί σημαντική την επέκταση του σχεδίου e-Learning και σε εξωτερικά εκπαιδευτικά δίκτυα, όπως σε βιβλιοθήκες, μουσεία, αθλητικά κέντρα. Θα είναι ευχής έργο η δράση αυτή να επεκταθεί παντού όπου υπάρχουν άνθρωποι. Για το λόγο αυτό είναι καθοριστικής σημασίας ο ρόλος των τοπικών και περιφερειακών αρχών.

23. Η Επιτροπή των Περιφερειών εκφράζει επίσης την επιθυμία το σχέδιο δράσης e-Learning να εφαρμοστεί και στις υποψήφιες χώρες. Πρέπει να καταβληθούν προσπάθειες ώστε και σε αυτές τις χώρες να υπάρχει επαρκής υποδομή και ψηφιακή παιδεία από όλες τις απόψεις.

Βρυξέλλες, 19 Σεπτεμβρίου 2001.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Jos Chabert