[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 24.5.2006

COM(2006) 246 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

Βελτίωση των διαβουλεύσεων για τη διαχείριση της κοινοτικής αλιείας

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. Εισαγωγή 3

2. Πρόβλεψη και διαχείριση των αλιευτικών δυνατοτήτων 4

2.1. Μέθοδοι γνωμοδότησης και ανάγκες σε στοιχεία 4

2.2. Υφιστάμενη διαδικασία 5

2.3. Απόψεις των παραγόντων του κλάδου 7

3. Προτάσεις για τη βελτίωση του συστήματος 7

3.1. Αλλαγή της αλιευτικής περιόδου 7

3.2. Αλλαγή του επιστημονικού προγράμματος των αξιολογήσεωντων αποθεμάτων 8

3.3. Πτυχές που αφορούν τρίτες χώρες 9

3.4. Ενωρίτερη πραγματοποίηση των διαβουλεύσεων με τους παράγοντεςτου κλάδου της ΕΕ σχετικά με τις αποφάσεις διαχείρισης της αλιείας 9

3.5. Αλλαγή του χρονοδιαγράμματος των νομοθετικών προτάσεωνκαι των αποφάσεων 11

3.6. Διαχωρισμός των κανονισμών ποσόστωσης από άλλα μέσα διαχείρισης 12

4. Συμπέρασμα: Ένα νέο χρονοδιάγραμμα για τη συζήτηση τηςδιαχείρισης της αλιείας 13

Εισαγωγή

Προκειμένου να εξασφαλιστεί η «ευρεία συμμετοχή των ενδιαφερομένων σε όλα τα στάδια της πολιτικής από τη σύλληψη έως την εφαρμογή της» (άρθρο 2 παράγραφος 2 του κανονισμού 2371/2002 του Συμβουλίου), πρέπει να τροποποιηθούν οι υφιστάμενες διαδικασίες για την έκδοση των ετήσιων αποφάσεων σχετικά με τη διαχείριση της κοινοτικής αλιείας.

Οι αλιευτικές δυνατότητες που παρέχονται στους αλιείς της Ευρωπαϊκής Κοινότητας καθορίζονται συνήθως μια φορά το χρόνο σε μια συνεδρίαση του Συμβουλίου Γεωργίας και Αλιείας που συνέρχεται στα τέλη Δεκεμβρίου. Ο κανονισμός που θεσπίζεται, τίθεται σε ισχύ στις 1 Ιανουαρίου του επόμενου έτους και περιλαμβάνει τις αποφάσεις που καθορίζουν τα συνολικά επιτρεπόμενα αλιεύματα (TAC) και τις ποσοστώσεις που διατίθενται στα κράτη μέλη, τα επιτρεπόμενα επίπεδα αλιευτικής προσπάθειας ανά τύπο αλιευτικού εργαλείου και περιοχή, και ορισμένα τεχνικά μέτρα σχετικά με τα επιτρεπόμενα αλιευτικά εργαλεία που μπορούν να χρησιμοποιηθούν κατά τη διάρκεια του αντίστοιχου έτους.

Η απόφαση του Συμβουλίου στηρίζεται σε πρόταση της Επιτροπής, όπως προβλέπεται από τις Συνθήκες. Μέχρι σήμερα, η Επιτροπή εκδίδει τις προτάσεις της με μεγάλη καθυστέρηση εντός του έτους έτσι ώστε να είναι δυνατόν να ληφθούν υπόψη οι πιο πρόσφατες επιστημονικές και τεχνικές πληροφορίες.Το χρονοδιάγραμμα αυτό έχει ως αποτέλεσμα να διατίθεται πολύ περιορισμένος χρόνος για τις διαβουλεύσεις με τους παράγοντες του κλάδου.

Η εξασθένιση πολλών αλιευτικών αποθεμάτων έκανε πρόσφατα αναγκαία τη λήψη περισσότερων εκτεταμένων μέτρων διατήρησης. Οι μειώσεις των TAC, από μόνες τους, έχουν αποδειχθεί ανεπαρκείς, και έχει αποδειχθεί η αναγκαιότητα μιας δέσμης μέτρων που θα περιλαμβάνουν τη διαχείριση της αλιευτικής προσπάθειας, τεχνικά μέτρα καθώς και την πρόβλεψη ελέγχων και επιθεωρήσεων. Ο καθορισμός τέτοιων μέτρων μέσα στο σύντομο χρονικό πλαίσιο της ετήσιας διαδικασίας λήψης αποφάσεων που περιγράφεται ανωτέρω έχει αποδειχθεί δύσκολος.

Η Επιτροπή ξεκίνησε το 2005 μια άτυπη διαδικασία διαβουλεύσεων με τους παράγοντες του κλάδου και τα κράτη μέλη σχετικά με εναλλακτικές μεθόδους εργασίας για τις αποφάσεις διαχείρισης της κοινοτικής αλιείας. Πολλά κράτη μέλη ήταν ανοικτά στην εξέταση των αλλαγών, αν και τα περισσότερα ήταν απρόθυμα να αλλάξουν την περίοδο για την οποία ισχύουν τα TAC. Η Επιτροπή κλήθηκε να διερευνήσει τις δυνατότητες διατύπωσης των επιστημονικών γνωμοδοτήσεων για τη διαχείριση της αλιείας νωρίτερα εντός του έτους. Πολλά κράτη μέλη ενθάρρυναν την Επιτροπή να συμμετάσχει σε πρώιμες συζητήσεις με τα Περιφερειακά Γνωμοδοτικά Συμβούλια όσον αφορά τις αποφάσεις για τις αλιευτικές δυνατότητες. Εντούτοις, μερικά κράτη μέλη θεώρησαν ότι η χρονική πίεση, η οποία αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του σημερινού συστήματος, ήταν χρήσιμη για την αποτελεσματική λήψη αποφάσεων.

Η Επιτροπή έχει ήδη λάβει μέτρα για να μειώσει τη συσσώρευση των αποφάσεων για τη διαχείριση της αλιείας στο τέλος του έτους. Το 2005, η Επιτροπή υπέβαλε νωρίτερα μια ξεχωριστή πρόταση σχετικά με τα TAC για τα αποθέματα της Βαλτικής. Διοργανώθηκαν τεχνικές συζητήσεις με τα κράτη μέλη καθ' όλη τη διάρκεια του έτους προκειμένου να προετοιμαστούν οι αποφάσεις σχετικά με τη διαχείριση της αλιευτικής προσπάθειας, τον καθορισμό των TAC και συναφή ζητήματα. Τα TAC για είδη βαθέων υδάτων καθορίζονται ήδη σε ξεχωριστό κανονισμό εκδίδεται κάθε φορά ανά διετία.

Απαιτούνται περισσότερες βελτιώσεις, ιδίως για να γίνει δυνατή μια πιο σοβαρή διαβούλευση με τους παράγοντες του κλάδου. Το παρόν έγγραφο προτείνει μια νέα μέθοδο εργασίας όσον αφορά την προετοιμασία των αποφάσεων του Συμβουλίου σχετικά με τις ετήσιες αλιευτικές δυνατότητες και τις συναφείς προϋποθέσεις εντός της Κοινότητας. Στόχος είναι να βελτιωθεί η διαδικασία διαβουλεύσεων με τους παράγοντες του κλάδου και να επιτευχθεί καλύτερος συντονισμός μεταξύ της Επιτροπής, των κρατών μελών και των επιστημονικών συμβούλων σχετικά με τους μακροπρόθεσμους στόχους διαχείρισης της αλιείας και των μέσων για την επίτευξη αυτών των στόχων, πριν από την παρουσίαση των προτάσεων της Επιτροπής για την ετήσια διαχείριση της αλιείας. Πρέπει επίσης να αλλάξει, τουλάχιστον εν μέρει, και ο χρόνος της υποβολής των προτάσεων της Επιτροπής.

Οι ενισχυμένες διαβουλεύσεις με τους παράγοντες του κλάδου δεν θα επηρεάσουν το δικαίωμα πρωτοβουλίας της Επιτροπής. Ο στόχος των διαβουλεύσεων αυτών είναι να βελτιωθεί η βάση γνώσεων στην οποία στηρίζεται η πρόταση της Επιτροπής και να συγκεντρωθούν οι γνώμες των παραγόντων του κλάδου.

Πρόβλεψη και διαχείριση των αλιευτικών δυνατοτήτων

Μέθοδοι γνωμοδότησης και ανάγκες σε στοιχεία

Το σύστημα γνωμοδότησης και διαχείρισης για τον τομέα της διαχείρισης της αλιείας που χρησιμοποιείται γενικά στην Κοινότητα αναπτύχθηκε κατά τη διαμόρφωση της κοινής αλιευτικής πολιτικής στις αρχές της δεκαετίας του 1980. Την εποχή εκείνη, τα αλιευτικά αποθέματα δεν εθεωρούντο ότι απειλούνται και η κύρια ανησυχία δεν ήταν τόσο πολύ η διαχείριση της βιώσιμης ανάπτυξης της αλιείας όσο η πρόβλεψη των βραχυπρόθεσμων αλιευμάτων που θα μπορούσαν να αλιευθούν από κάθε απόθεμα ιχθύων έτσι ώστε να καθοριστούν εθνικές ποσοστώσεις και μερίδια σχετικής σταθερότητας.

Οι γνωμοδοτήσεις υπό τη μορφή βραχυπρόθεσμης «επιλογής αλιευμάτων» που παρέχουν επιστημονικοί φορείς, όπως το Διεθνές Συμβούλιο για την Εξερεύνηση των Θαλασσών (ICES), αντικατοπτρίζoυν αυτή την αντίληψη και διατυπώθηκαν με βάση τα υποθετικά αλιεύματα που θα αλιεύονταν στο πλαίσιο σταθερών ποσοστών αλίευσης, εφόσον το μέγεθος των αποθεμάτων δεν θα μειωνόταν κάτω από ένα ελάχιστο βιολογικό επίπεδο.

Με την ανάπτυξη της προληπτικής προσέγγισης στη διαχείριση της αλιείας μετά από την θέσπιση της συμφωνίας των ΗΕ για τα αλληλοεπικαλυπτόµενα αποθέματα το 1995, ζητήθηκαν γνωμοδοτήσεις σε σχέση με τις μεγαλύτερες ποσότητες αλιευμάτων που θα μπορούσαν να αλιευθούν χωρίς να υποστεί βραχυπρόθεσμα βλάβη η βιομάζα των αναπαραγωγικών αποθεμάτων, ή χωρίς να αυξηθούν τα ποσοστά θνησιμότητας λόγω αλίευσης, τα οποία θα προκαλούσαν μακροπρόθεσμα υπερβολικά υψηλό κίνδυνο για το αναπαραγωγικό απόθεμα. Το 2002, η Κοινότητα ενσωμάτωσε την προληπτική προσέγγιση καθώς και την εφαρμογή της προσέγγισης οικοσυστήματος στη διαχείριση της αλιείας στον κανονισμό-πλαίσιο που θέσπισε για την κοινή αλιευτική πολιτική. Επιπλέον, η Κοινότητα και τα κράτη μέλη της δεσμεύθηκαν το 2002 να διατηρήσουν και να αποκαταστήσουν τα αποθέματα σε επίπεδα που να μπορούν να δώσουν υψηλές αποδόσεις, όπως καθορίζεται στο Πρόγραμμα Εφαρμογής της Παγκόσμιας Συνόδου Κορυφής για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη που συμφωνήθηκε στο Γιοχάνεσμπουργκ το 2002.

Υφιστάμενη διαδικασία

Η κοινοτική παράδοση διαχείρισης της αλιείας που στηρίζεται σε μια μεθοδολογία βραχυπρόθεσμης πρόβλεψης έχει αναπόφευκτα καταστήσει δυσκολότερη τη διαδικασία λήψης των αποφάσεων.

Εν πρώτοις, επειδή οι αποφάσεις εστιάζονται στο βραχυπρόθεσμο μάλλον παρά στο μακροπρόθεσμο, το αποτέλεσμα είναι να εμποδίζονται οι κατάλληλες συζητήσεις για τη μακροπρόθεσμη διαχείριση. Αυτό αναγνωρίστηκε στο πλαίσιο της διαδικασίας μεταρρύθμισης της κοινής αλιευτικής πολιτικής που είχε ως αποτέλεσμα τη δημιουργία μιας νομικής βάσης για τη μακροπρόθεσμη διαχείριση[1].

Αφετέρου, έχει δημιουργήσει την ανάγκη για όσο το δυνατόν ακριβέστερες προβλέψεις. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να πρέπει να καθυστερήσουν οι επιστημονικές αξιολογήσεις για αργότερα εντός του έτους έτσι ώστε να μπορούν να χρησιμοποιηθούν στη διαδικασία πρόβλεψης οι πιο πρόσφατες πληροφορίες από τις έρευνες.

Τρίτον, τα γενικά υψηλά ποσοστά αλίευσης έχουν οδηγήσει σε τέτοια κατάσταση, ιδιαίτερα στη βενθοπελαγική αλιεία, ώστε μεγάλο μέρος των αλιευμάτων που αλιεύονται κατά τη διάρκεια οποιουδήποτε έτους να αποτελείται από τα νεαρά ψάρια που δεν διετίθεντο προς αλίευση κατά το προηγούμενο έτος. Το γεγονός αυτό έχει ενισχύσει την ανάγκη χρήσης ερευνών «της τελευταίας στιγμής» για την πρόβλεψη των αλιευμάτων.

Τέταρτον, για διάφορα σημαντικά αποθέματα (π.χ. για τα αποθέματα βακαλάου στη Βόρεια Θάλασσα, στο Kattegat, στην Θάλασσα της Ιρλανδίας, στη Βαλτική, χωματίδα στο Skagerrak και το Kattegat, για τον μπακαλιάρο Βορείου Θαλάσσης, το γαύρο Βισκαϊκού κόλπου), μικρό μόνο μέρος του αλιευτικού αποθέματος επιζεί από τον ένα χρόνο στον άλλο. Αυτό ενδέχεται να προκαλέσει αστάθεια στις αλιευτικές δυνατότητες επειδή τα επίπεδα εισόδου στο απόθεμα μπορούν να αλλάξουν ουσιαστικά από τον ένα χρόνο στον άλλο. Παραδείγματος χάριν, το TAC για τον μπακαλιάρο Βορείου Θαλάσσης άλλαξε κατά μέσον όρο κατά 32% ετησίως κατά την περίοδο 1988-2005. Η διαχείριση μεγάλων αυξομειώσεων των αλιευτικών δυνατοτήτων είναι δύσκολη τόσο από την άποψη της αγοράς αλιευμάτων όσο και από πλευράς απασχόλησης των αλιέων.

Το σύνολο αυτό των προβλημάτων έχει οδηγήσει σε ένα συμπιεσμένο χρονοδιάγραμμα για τις επιστημονικές αναλύσεις και τις αποφάσεις διαχείρισης για τα περισσότερα αποθέματα βενθοπελαγικής αλιείας:

- το Σεπτέμβριο, ολοκληρώνονται οι τελευταίες έρευνες και αναλύονται τα στοιχεία επί των ερευνητικών πλοίων·

- στις αρχές Οκτωβρίου, ολοκληρώνονται οι επιστημονικές αξιολογήσεις και παρουσιάζονται τα αποτελέσματα στη Συμβουλευτική Επιτροπή για την Διαχείριση της Αλιείας (ACFM) του Διεθνούς Συμβουλίου Εξερεύνησης της Θάλασσας (ICES)·

- στα τέλη Οκτωβρίου, το ICES διανέμει τις γνωμοδοτήσεις στους πελάτες του, την Ευρωπαϊκή Κοινότητα, τη Νορβηγία, την Ισλανδία, την Επιτροπή Αλιείας Βορειοανατολικού Ατλαντικού (NEAFC) και άλλους·

- το Νοέμβριο, οι επιστημονικές γνωμοδοτήσεις αναλύονται από την Επιτροπή που διαβουλεύεται επίσης με την Επιστημονική, Τεχνική και Οικονομική Επιτροπή Αλιείας (ΕΤΟΕΑ) και τα ενδιαφερόμενα μέρη, και πραγματοποιούνται διαπραγματεύσεις με τη Νορβηγία και άλλα παράκτια κράτη σχετικά με τα αποθέματα που τελούν υπό κοινή διαχείριση·

- στις αρχές Δεκεμβρίου, η Επιτροπή εκδίδει την πρότασή της για τον κανονισμό σχετικά με τις αλιευτικές δυνατότητες, την οποία συζητούν τα κράτη μέλη, τα περιφερειακά γνωμοδοτικά συμβούλια και οι παράγοντες του κλάδου ·

- στα μέσα Δεκεμβρίου, ο κανονισμός εκδίδεται από το Συμβούλιο.

Κατά τη διάρκεια του 2004 και του 2005 η Επιτροπή άρχισε μια πρώιμη συζήτηση (από την αρχή του έτους) με τα κράτη μέλη και τους παράγοντες του κλάδου για διάφορα τεχνικά ζητήματα στο πλαίσιο του κανονισμού για τις αλιευτικές δυνατότητες. Σε αυτές τις «προκαταρκτικές» συναντήσεις εξετάστηκαν λεπτομερώς ζητήματα, όπως τεχνικά μέτρα, διευθετήσεις για τη διαχείριση της αλιευτικής προσπάθειας και για τις κλειστές περιοχές. Αυτή η διαδικασία διευκόλυνε τη λήψη αποφάσεων σχετικά με τεχνικά ζητήματα το 2005, ειδικά όσον αφορά την εφαρμογή της διαχείρισης της αλιευτικής προσπάθειας.

Απόψεις των παραγόντων του κλάδου

Έχει ζητηθεί η γνώμη του Περιφερειακού Γνωμοδοτικού Συμβουλίου της Βόρειας Θάλασσας όσον αφορά το ζήτημα της αλλαγής του ετήσιου χρονοδιαγράμματος για τη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Η κύρια ανησυχία τους είναι ότι πρέπει να αφιερωθεί πρόσθετος χρόνος στην εξέταση των όρων υπό τους οποίους μπορούν να αλιευθούν τα TAC, ειδικά για τα μεταβατικά τεχνικά μέτρα και τα συστήματα διαχείρισης της αλιευτικής προσπάθειας.

Η Συμβουλευτική Επιτροπή Αλιείας και την Υδατοκαλλιέργειας (ΣΕΑΥ) έχει υποστηρίξει ότι είναι ανοικτή στην εξέταση μιας αλλαγής στο χρονοδιάγραμμα των κανονισμών για τις αλιευτικές δυνατότητες υπό τον όρο ότι οποιαδήποτε αλλαγή θα γίνει σταδιακά. Η ΣΕΑΥ συμφώνησε με την εφαρμογή μεσοπρόθεσμων στρατηγικών (ιδιαίτερα, για την επιβολή, μεταξύ άλλων, ορίου 15% στις διακυμάνσεις των TAC) με μεγαλύτερη συμμετοχή των παραγόντων του κλάδου, και με τη δυνατότητα οι επιστημονικές γνωμοδοτήσεις για ορισμένα αποθέματα να ζητούνται αραιότερα και τα TAC να ορίζονται για μεγαλύτερες περιόδους (αυτό γίνεται ήδη για την καραβίδα και τα είδη βαθέων υδάτων). Όπως και στην περίπτωση του Περιφερειακού Γνωμοδοτικού Συμβουλίου της Βόρειας Θάλασσας, η μεγαλύτερη ανησυχία της ΣΕΑΥ ήταν να εξασφαλιστεί περισσότερος χρόνος για τις συζητήσεις σχετικά με τους όρους αλίευσης των TAC, όπως τα τεχνικά μέτρα και οι λεπτομέρειες εφαρμογής της διαχείρισης της προσπάθειας. Η ΣΕΑΥ δεν υποστήριξε τον διαχωρισμό της δέσμης των TAC και των ποσοστώσεων σε χωριστά στοιχεία και διατύπωσε την άποψη ότι μια λύση-πακέτο στο τέλος του χρόνου παρέμενε αναπόφευκτη.

Η ΣΕΑΥ ήταν έτοιμη να εξετάσει μια εναλλακτική επιλογή βασισμένη στην αλλαγή του χρονοδιαγράμματος της αλιευτικής περιόδου έτσι ώστε αυτή να αρχίζει από (π.χ.) την 1η Απριλίου αντί για την 1η Ιανουαρίου, αλλά συμφώνησε με την Επιτροπή ότι αυτό θα ήταν δυνατό μόνο εάν και άλλα παράκτια κράτη συμφωνούσαν με ένα τροποποιημένο χρονοδιάγραμμα.

Προτάσεις για τη βελτίωση του συστήματος

Αλλαγή της αλιευτικής περιόδου

Τα TAC αποφασίζονται προς το παρόν για ένα ημερολογιακό έτος που αρχίζει την 1η Ιανουαρίου, τόσο στην ΕΕ όσο και σε γειτονικές τρίτες χώρες. Αυτή η περίοδος διαχείρισης είναι δυνατό να αλλάξει έτσι ώστε να διαρκεί δώδεκα μήνες αλλά να αρχίζει μια διαφορετική ημερομηνία. Αυτό θα μπορούσε να έχει κάποια πλεονεκτήματα για ορισμένα αποθέματα στην περίπτωση που η αλιευτική περίοδος δεν παρουσιάζει φυσική διακοπή στο τέλος του ημερολογιακού έτους. Εντούτοις, οι εποχικές διακυμάνσεις των διάφορων αλιευμάτων είναι τόσο διαφορετικές που ενώ αυτό μπορεί να μετριάσει μερικά προβλήματα όσον αφορά το χρονοδιάγραμμα για ορισμένα αλιεύματα, θα μπορούσε να εισαγάγει νέα προβλήματα σε άλλα. Ίσως να χρειάζεται να εξετάσουμε κατά πόσο πρέπει να υιοθετηθεί για τα διάφορα αποθέματα μια διαφορετική αλιευτική περίοδος έτσι ώστε να υπάρξει πραγματικό συνολικό όφελος. Αυτό θα συνεπαγόταν σημαντικές διοικητικές δαπάνες. Συνολικά, η Επιτροπή είναι της άποψης ότι εάν οι εναλλακτικές λύσεις μπορούσαν να δώσουν ισοδύναμο αποτέλεσμα, αυτή η επιλογή πρέπει να αποφευχθεί βραχυπρόθεσμα.

Αλλαγή του επιστημονικού προγράμματος των αξιολογήσεων των αποθεμάτων

Οι επιστημονικές γνωμοδοτήσεις παρέχονται προς το παρόν στην Επιτροπή από την Επιστημονική, Τεχνική και Οικονομική Επιτροπή Αλιείας (ΕΤΟΕΑ) βάσει των αξιολογήσεων και των γνωμοδοτήσεων του Διεθνούς Συμβουλίου Εξερεύνησης της Θάλασσας. Παρέχονται γνωμοδοτήσεις σε δύο διαφορετικές χρονικές στιγμές:

- τον Ιούνιο, για τα είδη βαθέων υδάτων, τα αποθέματα της Βαλτικής και διάφορα αποθέματα ρέγγας και σαρδελόρεγγας·

- τον Οκτώβριο, για το σκουμπρί, την καραβίδα και βενθοπελαγικά πλατύψαρα και στρογγυλά ψάρια.

Η Επιτροπή έχει αρχίσει συζητήσεις με την ICES και την ΕΤΟΕΑ σχετικά με την υφιστάμενη δυνατότητα να παρέχονται οι γνωμοδοτήσεις για τα περισσότερα από τα αποθέματα τον Ιούνιο αντί του Οκτωβρίου. Πρέπει να εξασφαλιστεί η ταυτόχρονη έκδοση των γνωμοδοτήσεων για τα αποθέματα που αλιεύονται μαζί στο πλαίσιο μεικτής αλιείας έτσι ώστε να εξασφαλίζεται συνέπεια. Αναγνωρίζεται επίσης ότι η παροχή συμβουλών νωρίτερα θα οδηγήσει, σε ορισμένες περιπτώσεις, σε μια λιγότερο επακριβή πρόβλεψη, αλλά αυτό μπορεί να θεωρηθεί ως αποδεκτή συνέπεια. Η Επιτροπή έχει ρωτήσει επίσης κατά πόσο οι γνωμοδοτήσεις μπορούν να παρασχεθούν ελαφρώς νωρίτερα εντός του έτους, αρχής γενομένης από το 2007.

Το ICES ξεκινά μια λεπτομερή αξιολόγηση των εναλλακτικών επιλογών για την τροποποίηση του χρονοδιαγράμματος των αξιολογήσεων και των γνωμοδοτήσεων έτσι ώστε να εξυπηρετήσει τις ανάγκες της Επιτροπής. Αυτή η αξιολόγηση θα περιλάβει ζητήματα όπως είναι τα εξής: επιπτώσεις οποιασδήποτε αλλαγής όσον αφορά την απώλεια της ακρίβειας για τα διάφορα αποθέματα όταν οι γνωμοδοτήσεις παρέχονται νωρίτερα για πολυετείς αξιολογήσεις και διαχείριση· περισσότερα στρατηγικά συμβουλευτικά προϊόντα· πρωτόκολλα για τις απρογραμμάτιστες επικαιροποιήσεις των αξιολογήσεων ή/και των γνωμοδοτήσεων όταν αυτό κρίνεται απαραίτητο με βάση νεώτερες πληροφορίες· και διαθεσιμότητα του επιστημονικού προσωπικού που θα αναλάβει την αξιολόγηση και τις διαδικασίες παροχής συμβουλών σε πολύ πιο συμπιεσμένο χρόνο. Με βάση την αξιολόγηση αυτή, η Επιτροπή θα συνάψει συμφωνίες με το ICES για μια αναθεωρημένη διαδικασία γνωμοδότησης από το 2007.

Όσον αφορά τις γνωμοδοτήσεις που παρέχονται το 2006, το ICES θα εξετάσει τις εναλλακτικές επιλογές για μια ενδιάμεση προσωρινή διαδικασία παροχής γνωμοδοτήσεων, με βάση τις πιο πρόσφατες αξιολογήσεις και τις γνωμοδοτήσεις της ACFM, που θα επιτρέπει βελτιώσεις σε περίπτωση που νέες πληροφορίες κρίνονται αρκετά σημαντικές για να αλλάξουν ουσιαστικά οι γνωμοδοτήσεις. Το 2006, ένας σημαντικός περιορισμός είναι ότι τα εθνικά ερευνητικά ιδρύματα αλιείας, τα οποία συμβάλλουν με στοιχεία και εμπειρία στις εργασίες του ICES, έχουν προγραμματίσει τη χρήση των πόρων τους εκ των προτέρων και είναι συνεπώς δύσκολη η παροχή των δεδομένων νωρίτερα ή ο επαναπρογραμματισμός των συνεδριάσεων.

Πτυχές που αφορούν τρίτες χώρες

Προς το παρόν, οι διευθετήσεις διαχείρισης για τα αποθέματα που αποτελούν αντικείμενο κοινής διαχείρισης με τη Νορβηγία (βακαλάος Βόρειας Θάλασσας, χωματίδα, μαύρος μπακαλιάρος, ρέγγα και νταούκι Ατλαντικού), των οποίων η διαχείριση γίνεται με άλλα παράκτια κράτη (προσφυγάκι, Ατλαντοσκανδιναβική ρέγγα, σκουμπρί) και τα μέτρα που θεσπίζονται στα πλαίσια της NEAFC (είδη βαθέων υδάτων, σκουμπρί, κοκκινόψαρο) αποφασίζονται το Νοέμβριο. Αποτελεί παράδοση να αναπτύσσεται μια δέσμη μέτρων τα οποία καλύπτουν διευθετήσεις διαχείρισης, όπως τα TAC, τα τεχνικά μέτρα, τα μέτρα ελέγχου, και τις μεταφορές προκειμένου να εξασφαλίζεται ταυτόχρονα βιολογική συνέπεια και πολιτική ισορροπία.

Η Επιτροπή θα αρχίσει τις συζητήσεις με άλλα παράκτια κράτη σχετικά με τη μετάθεση ορισμένων από αυτές τις αποφάσεις νωρίτερα εντός του έτους. Παρόλο που μερικές από αυτές τις κοινές αποφάσεις στηρίζονται στην παροχή των πλέον επικαιροποιημένων επιστημονικών πληροφοριών, άλλες δεν εξαρτώνται τόσο πολύ και είναι πιθανόν να υπάρχει περιθώριο για αλλαγές.

Ενωρίτερη πραγματοποίηση των διαβουλεύσεων με τους παράγοντες του κλάδου της ΕΕ σχετικά με τις αποφάσεις διαχείρισης της αλιείας

Οι αποφάσεις διαχείρισης μπορούν να προετοιμαστούν καλύτερα και οι διαβουλεύσεις να είναι ευρύτερες από ό,τι σήμερα. Παρόλο που οι εκτιμήσεις για τους πληθυσμούς που θα εισέλθουν στο απόθεμα θα διατίθενται μόνο αργά εντός του έτους, μερικά γενικά χαρακτηριστικά των αλιευμάτων θα είναι γνωστά εκ των προτέρων, όπως η θνησιμότητα λόγω αλίευσης και η αλιευτική προσπάθεια σε σχέση με τα προληπτικά όρια, τη ζήτηση της αγοράς για τον κλάδο και τις αλληλεπιδράσεις με άλλα είδη αλιευμάτων. Η κατάρτιση των αποφάσεων διαχείρισης θα μπορούσε να βελτιωθεί μέσω της πρότασης από την Επιτροπή των «κανόνων αλίευσης» με βάση τους οποίους θα καθοριστούν οι αποφάσεις που θα ληφθούν για τα TAC. Αυτοί οι κανόνες αλίευσης, που έχουν θεσπιστεί ήδη από το Συμβούλιο στο πλαίσιο προγραμμάτων αποκατάστασης και σχεδίων διαχείρισης μεμονωμένων αποθεμάτων, θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν, παραδείγματος χάριν:

- τη θέσπιση κανόνων για την ετήσια διακύμανση των TAC·

- τη θέσπιση κανόνων για τη μείωση του ποσοστού θνησιμότητας λόγω αλίευσης με στόχο ένα βιώσιμο επίπεδο·

- τη ρύθμιση της αλιευτικής προσπάθειας (ημέρες στη θάλασσα) ανάλογα με τα ποσοστά θνησιμότητας λόγω αλίευσης (το ποσοστό των ψαριών στη θάλασσα που αλιεύονται κατά τη διάρκεια του έτους).

Η διαχειριστική προσέγγιση με βάση «κανόνες αλίευσης» θα μπορούσε, κατ’ αρχήν, να επεκταθεί σε όλα τα αποθέματα που υπάγονται στην κοινοτική διαχείριση της αλιείας. Αυτό θα είχε το πλεονέκτημα να επιτρέπει περισσότερο χρόνο για τη συζήτηση των στόχων και των μέσων επίτευξης τους. Παρόλο που οι επιστημονικές εκτιμήσεις των επακριβών ποσοτήτων των σχετικών αλιευμάτων καθορίζονται ακόμα με ακρίβεια στο πλαίσιο του ICES και της ΕΤΟΕΑ, θα μπορούσε να οργανωθεί με τα ενδιαφερόμενα μέρη μια συζήτηση σχετικά με τις αρχές που διέπουν τη διαχείριση.

Στην ιδανική περίπτωση, τέτοιοι κανόνες αλίευσης θα μπορούσαν να θεσπιστούν στο πλαίσιο των κανονισμών του Συμβουλίου που αφορούν τα βασικά αλιεύματα και τα αλιευτικά αποθέματα, και θα μπορούσαν να επικαιροποιούνται σε σχετικά αραιά χρονικά διαστήματα. Βραχυπρόθεσμα, εντούτοις, υφίσταται ανάγκη για την Κοινότητα να συζητήσει τις κατάλληλες διαδικασίες καθορισμού των TAC για τα αποθέματα εκείνα για τα οποία δεν υπάρχουν συμφωνηθέντα μακροπρόθεσμα σχέδια.

Αυτό θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί ως ακολούθως:

Σε ένα πρώτο στάδιο, τον Απρίλιο, η Επιτροπή θα μπορούσε να παρουσιάσει μια πολιτική δήλωση σχετικά με τις προθέσεις της για τον καθορισμό των TAC κατά το επόμενο έτος. Η εν λόγω δήλωση θα περιελάμβανε τις παραδοχές στρατηγικής και εργασίας της Επιτροπής όσον αφορά τη διαχείριση, με βάση τις γενικές τάσεις των πιο πρόσφατων επιστημονικών γνωμοδοτήσεων (δηλ. αυτών που παρουσιάστηκαν κατά το προηγούμενο έτος). Σε αυτήν τη δήλωση, θα παρουσιάζονταν τα στοιχεία μιας γενικής προσέγγισης, όπως, παραδείγματος χάριν:

(α) μια δέσμευση βαθμιαίας αύξησης των αποθεμάτων στα πιο κατάλληλα επίπεδα προκειμένου να εξασφαλιστεί η βιώσιμη εκμετάλλευσή τους με ταυτόχρονη παροχή υψηλών αποδόσεων·

(β) τα TAC και τα επίπεδα της αλιευτικής προσπάθειας για το επόμενο έτος, που θα πρέπει να καθορίζονται σύμφωνα με τους κανόνες των σχεδίων αποκατάστασης ή των μακροπρόθεσμων προγραμμάτων διαχείρισης, εφόσον υπάρχουν, ή σύμφωνα με την αρχή ότι η θνησιμότητα λόγω αλίευσης δεν πρέπει να αυξάνεται σε κανένα απόθεμα στο οποίο η θνησιμότητα υπερβαίνει το επίπεδο που θα οδηγούσε σε υψηλές μακροπρόθεσμες αποδόσεις·

(γ) τα αποθέματα που είναι σε παρόμοια επίπεδα εκμετάλλευσης ή εξάντλησης πρέπει να αντιμετωπίζονται με όμοιο τρόπο·

(δ) κανόνες για την ετήσια διακύμανση των TAC, ανάλογα με τις ειδικές περιστάσεις που μπορεί να απαιτήσουν σημαντικότερη αλλαγή για συγκεκριμένα αποθέματα.

Η Επιτροπή θα έπρεπε να επεξηγήσει την προσέγγισή της με πρακτικά παραδείγματα για τα σημαντικότερα εμπορικά αποθέματα αλιευμάτων που θα αποδεικνύουν τον τρόπο με τον οποίο η δήλωση αυτή θα μεταφραστεί σε TAC ή σε επίπεδα αλιευτικής προσπάθειας, υποθέτοντας ότι οι επιστημονικές γνωμοδοτήσεις για το επόμενο έτος θα είναι οι ίδιες όπως για το τρέχον έτος. (Στο κείμενο θα πρέπει να περιλαμβάνεται μια προειδοποίηση ότι, σε μερικές περιπτώσεις, τα παρατιθέμενα στοιχεία θα μπορούσαν να επηρεαστούν σημαντικά από μεταγενέστερες επιστημονικές γνωμοδοτήσεις, παραδείγματος χάριν, όσον αφορά τα πιο πρόσφατα επίπεδα εισόδου στο απόθεμα).

Για τα αποθέματα που καλύπτονται ήδη από τα υπάρχοντα σχέδια αποκατάστασης ή διαχείρισης, τα αντίστοιχα TAC πρέπει να υπολογίζεται με την αυτόματη εφαρμογή των διατάξεων των εν λόγω μακροπρόθεσμων σχεδίων.

Η πολιτική δήλωση δεν θα περιλαμβάνει τη διαπραγματευτική θέση της Επιτροπής όσον αφορά την κοινοτική συμμετοχή στους περιφερειακούς οργανισμούς αλιείας.

Με βάση την πολιτική δήλωση της Επιτροπής μπορεί να πραγματοποιηθεί ένας κύκλος διαβουλεύσεων με τους περιφερειακούς οργανισμούς αλιείας και τα κράτη μέλη κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού. Αυτό θα ενίσχυε και θα δυνάμωνε την «προκαταρκτική» διαδικασία και θα αποτελούσε ευκαιρία για τους παράγοντες του κλάδου να συμμετάσχουν σε μια πιο στρατηγική συζήτηση σχετικά με τις αλιευτικές δραστηριότητες. Μια συζήτηση πολιτικής θα μπορούσε επίσης να πραγματοποιηθεί στο Συμβούλιο τον Οκτώβριο, κατά την οποία το Συμβούλιο θα καλούνταν να σχολιάσει την προτεινόμενη στρατηγική της Επιτροπής, λαμβάνοντας υπόψη τις αντιδράσεις των περιφερειακών οργανισμών αλιείας.

Αλλαγή του χρονοδιαγράμματος των νομοθετικών προτάσεων και των αποφάσεων

Δεν είναι απαραίτητο οι προτάσεις της Επιτροπής σχετικά με την ετήσια διαχείριση της αλιείας να αποτελούν ενιαίο πακέτο που να καλύπτει όλους τους πόρους.

Τα αποθέματα εκείνα για τα οποία οι προβλέψεις εξαρτώνται ιδιαίτερα από τις τελευταίες επιστημονικές εκτιμήσεις (και από άλλα αποθέματα μαζί με τα οποία αλιεύονται) θα πρέπει να συνεχίσουν να εξετάζονται στο τέλος του έτους. Για άλλα, περισσότερα μακρόβια αποθέματα, η διαδικασία λήψης της απόφασης θα μπορούσε να επιταχυνθεί. Στις περιπτώσεις που τα αποθέματα δεν γίνονται αντικείμενο υπερεκμετάλλευσης και το μέγεθος των αποθεμάτων είναι αρκετά μεγάλο έτσι ώστε να εξασφαλίζεται ουσιαστική «μεταφορά» του αποθέματος από τον ένα χρόνο στον άλλο, η πιο πρόσφατη έρευνα προσθέτει σχετικά λίγες πληροφορίες για τις δυνατότητες αλίευσης κατά τα επόμενα έτη. Στις περιπτώσεις που η θνησιμότητα λόγω αλίευσης είναι χαμηλότερη, είναι δυνατόν οι προτάσεις να υποβάλλονται νωρίτερα και οι αποφάσεις σχετικά με τα αποθέματα να λαμβάνονται νωρίτερα.

Η Επιτροπή, επομένως, προτείνει την ακόλουθη προσέγγιση σε δύο στάδια όσον αφορά τις ετήσιες αποφάσεις διαχείρισης της αλιείας:

Στάδιο 1 (Ιούνιος - Οκτώβριος)

(i) Για τα αλιευτικά αποθέματα που αποτελούν αντικείμενο αποκλειστικής διαχείρισης από την Κοινότητα και για τα οποία οι επιστημονικές γνωμοδοτήσεις του ICES διατίθενται τον Ιούνιο, η Επιτροπή θα ζητήσει τις γνωμοδοτήσεις των οικείων περιφερειακών γνωμοδοτικών συμβουλίων σχετικά με το αντίστοιχα TAC κατά τη διάρκεια του Ιουνίου και του Ιουλίου. Στη συνέχεια, η Επιτροπή θα καταρτίσει πρόταση κανονισμού μέχρι τις αρχές Σεπτεμβρίου. Το Συμβούλιο θα είναι έπειτα σε θέση να θεσπίσει τα εν λόγω TAC τον Οκτώβριο. Προς το παρόν, υποβάλλεται μια χωριστή νομοθετική πρόταση για τα αποθέματα στη Βαλτική και για τα είδη βαθέων υδάτων. Αυτή η προσέγγιση θα μπορούσε να επεκταθεί στο μέλλον στα πελαγικά αποθέματα που υπόκεινται στην αποκλειστική διαχείριση της Κοινότητας και (υπό τον όρο της επίτευξης της προηγούμενης συμφωνίας με άλλα παράκτια κράτη) στο προσφυγάκι, στο σκουμπρί και στα κοινά αποθέματα ρέγγας.

Στάδιο 2 (Οκτώβριος - Δεκέμβριος)

(ii) Για τα αλιεύματα που «εξαρτώνται από το επίπεδο εισόδου στο απόθεμα», όπου το απόθεμα των αλιευμάτων, το οποίο διατίθεται προς αλίευση σε ένα έτος, αποτελείται κυρίως από νέα ψάρια που εισέρχονται στο απόθεμα για πρώτη φορά, θα παραμείνει αναπόφευκτος ο καθορισμός του TAC τη στιγμή που θα είναι δυνατή η εκτίμηση του μεγέθους της εισερχόμενης ηλικιακής κλάσης. Αυτό θα σημαίνει καθυστέρηση της υποβολής της πρότασης της Επιτροπής μέχρι την οριστικοποίηση των φθινοπωρινών γνωμοδοτήσεων του ICES (προς το παρόν τον Οκτώβριο, με τη δυνατότητα μιας ελαφρώς ενωρίτερης ημερομηνίας στο μέλλον). Αυτό συνεπάγεται πολύ μικρή αλλαγή στο χρονοδιάγραμμα της πρότασης της Επιτροπής (τέλος Νοεμβρίου). Εντούτοις, οι προηγούμενες διαβουλεύσεις με τους παράγοντες του κλάδου και το Συμβούλιο βάσει της πολιτικής δήλωσης της Επιτροπής πρέπει να σημαίνουν διευκόλυνση των διαβουλεύσεων με τους με τους παράγοντες του κλάδου. Η τελική πρόταση της Επιτροπής δεν θα περιέχει εκπλήξεις για τα ενδιαφερόμενα μέρη. Αυτό το δεύτερο στάδιο θα περιλάβει τα TAC καθώς επίσης και την προσωρινή εφαρμογή των τεχνικών μέτρων που προκύπτουν από τις ετήσιες συνεδριάσεις των περιφερειακών οργανισμών αλιείας όπως το NAFO, το ICCAT, η CCFFMA ή η NEAFC.

Διαχωρισμός των κανονισμών ποσόστωσης από άλλα μέσα διαχείρισης

Οι παράγοντες του κλάδου και τα κράτη μέλη έχουν υποδείξει ότι η ένταξη των κανόνων για τον περιορισμό της αλιευτικής προσπάθειας στην ετήσια δέσμη μέτρων διαχείρισης της αλιείας περιπλέκει τη διαπραγματευτική διαδικασία και ότι οι κανόνες αυτοί πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο χωριστού κανονισμού.

Η Επιτροπή συμφωνεί ότι οι λεπτομερείς κανόνες για τη μέτρηση, τη μεταφορά και την παρακολούθηση της αλιευτικής προσπάθειας θα μπορούσαν να αποτελέσουν αντικείμενο ενός αυτοτελούς κανονισμού. Ο καθορισμός των ίδιων των ορίων της αλιευτικής προσπάθειας, εντούτοις, πρέπει να παραμείνει μέρος της ετήσιας διαδικασίας λήψης αποφάσεων.

Επειδή οι ισχύοντες κοινοτικοί κανόνες για τον περιορισμό της αλιευτικής προσπάθειας θα επανεξεταστούν στο πλαίσιο της προγραμματισμένης αναθεώρησης του σχεδίου αποκατάστασης του γάδου που θα αρχίσει αργότερα εντός του τρέχοντος έτους, η Επιτροπή θεωρεί ότι ενδείκνυται να περιμένει έως το 2007 πριν να προτείνει έναν νέο και ξεχωριστό κανονισμό σχετικά με τους κοινοτικούς κανόνες διαχείρισης της αλιευτικής προσπάθειας.

Συμπέρασμα: Ένα νέο χρονοδιάγραμμα για τη συζήτηση της διαχείρισης της αλιείας

Προκειμένου να επεκταθούν οι ευκαιρίες για διάλογο και συζήτηση σχετικά με τη διαχείριση της κοινοτικής αλιείας, θα μπορούσε να εφαρμοστεί το ακόλουθο χρονοδιάγραμμα:

Ημερομηνία | Ενέργεια |

Απρίλιος | Η Επιτροπή δημοσιεύει την «πολιτική δήλωσή» της σχετικά με τον καθορισμό των αλιευτικών δυνατοτήτων για το επόμενο έτος. Αρχίζει ένας διάλογος με τον κλάδο σχετικά με ζητήματα πολιτικής ο οποίος και συνεχίζεται καθ' όλη τη διάρκεια του έτους. Περιλαμβάνει συζήτηση για τους κανόνες αλίευσης των TAC, για τα επίπεδα αλιευτικής προσπάθειας και για άλλα τεχνικά ζητήματα, όπως η διαχείριση της αλιευτικής προσπάθειας. |

Αρχές Ιουνίου | Το ICES και η ΕΤΟΕΑ παρέχουν επιστημονικές γνωμοδοτήσεις για ορισμένα αποθέματα (ειδικότερα της Βαλτικής, πελαγικά είδη και (ανα διετία) είδη βαθέων υδάτων). |

Ιούνιος-Ιούλιος | Η Επιτροπή πραγματοποιεί διαβουλεύσεις με τους περιφερειακούς οργανισμούς αλιείας σχετικά με την εφαρμογή της Κοινοτικής Αλιευτικής Πολιτικής για τα αποθέματα για τα οποία οι «γνωμοδοτήσεις παρέχονται τον Ιούνιο». Πραγματοποιούνται διαπραγματεύσεις με τρίτες χώρες, εφόσον συμφωνούν, σχετικά με τα πελαγικά αποθέματα που αποτελούν αντικείμενο κοινής διαχείρισης. |

Αρχές Σεπτεμβρίου | Η Επιτροπή εκδίδει την πρότασή της για κανονισμό σχετικά με τις αλιευτικές δυνατότητες για τα αποθέματα για τα οποία οι «γνωμοδοτήσεις παρέχονται τον Ιούνιο». |

Οκτώβριος | Το Συμβούλιο εκδίδει έναν κανονισμό σχετικά με τα TAC για τα αποθέματα για τα οποία οι «γνωμοδοτήσεις παρέχονται τον Ιούνιο». Το ICES και η ΕΤΟΕΑ παρέχουν επιστημονικές γνωμοδοτήσεις για τα υπόλοιπα αποθέματα. Συνεχίζονται με τα ενδιαφερόμενα μέρη οι συζητήσεις σχετικά με τις πολιτικές επιλογές αλιείας και τις πιο πρόσφατες επιστημονικές γνωμοδοτήσεις όσον αφορά τα αποθέματα για τα οποία οι «γνωμοδοτήσεις παρέχονται τον Οκτώβριο». |

Νοέμβριος | Διαπραγματεύσεις με τη Νορβηγία και άλλα παράκτια κράτη σχετικά με τα αποθέματα για τα οποία οι «γνωμοδοτήσεις παρέχονται τον Οκτώβριο». Η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη τις συζητήσεις με τους περιφερειακούς οργανισμούς αλιείας κατά την κατάρτιση της δεύτερης πρότασής της για τις αλιευτικές δυνατότητες, που εκδίδεται στα τέλη Νοεμβρίου. |

Δεκέμβριος | Το Συμβούλιο εκδίδει κανονισμό σχετικά με τις αλιευτικές δυνατότητες για τα αποθέματα για τα οποία οι «γνωμοδοτήσεις παρέχονται τον Οκτώβριο». |

Ιανουάριος | Έναρξη ισχύος των κανονισμών για τις αλιευτικές δυνατότητες που αφορούν το ημερολογιακό έτος. |

[1] Άρθρα 5 και 6 του κανονισμού (ΕΚ) 2371/2002 της 20ης Δεκεμβρίου 2002 για τη διατήρηση και βιώσιμη εκμετάλλευση των αλιευτικών πόρων στο πλαίσιο της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής, ΕΕ L 388 της 31.12.2002, σ.59