ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ 2000 (σύμφωνα με το άρθρο 9 του Πρωτοκόλλου της Συνθήκης ΕΚ σχετικά με την εφαρμογή των αρχών της επικουρικότητας και της αναλογικότητας)

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. Μία προσαρμοσμένη και αποτελεσματική νομοθεσία

1.1. Η αρχή της επικουρικότητας

1.1.1. Μία δράση μεγάλης κλίμακας για την υλοποίηση των στόχων της Συνθήκης

1.1.2. Μία αποτελεσματικότερη δράση σε κοινοτικό επίπεδο

1.1.3. Μία διεθνική δράση

1.2. Αναλογικότητα

1.3. Η κοινωνία των πολιτών: ένας απαραίτητος εταίρος

1.4. Προσαρμογή της κοινοτικής δράσης

2. Μία ποιοτική νομοθεσία

2.1. Η ενοποίηση, η κωδικοποίηση και η μεταρρύθμιση

2.2. Η ποιότητα της σύνταξης

2.3. Η απλούστευση

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Η αιτιολόγηση των πράξεων

I. Κάλυψη των ελλείψεων και προώθηση θετικών λύσεων

II. Η αιτιολόγηση της επικουρικότητας: προσαρμοσμένες μέθοδοι

III. Η επικουρικότητα: μία διεθνής διάσταση

Εισαγωγή

Υποβάλλοντας την παρούσα έκθεση για το έτος 2000, η Επιτροπή προτίθεται να τονίσει την εφαρμογή της αρχής της επικουρικότητας, που έχει ενισχυθεί σε συνάρτηση με το παρελθόν έτος για δύο λόγους:

* από τη μία πλευρά, μια αντικειμενική προσπάθεια της Επιτροπής για τη διερεύνηση όλων των δυνατοτήτων επικουρικότητας

* από την άλλη πλευρά, οι σκέψεις που υποβλήθηκαν από ορισμένα κράτη μέλη και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με τις εκθέσεις 1998 και 1999.

Σε κανονιστικό επίπεδο, το άρθρο 5 της Συνθήκης ΕΚ συμπληρώνεται στο εξής από ένα πρωτόκολλο στον τομέα της επικουρικότητας και της αναλογικότητας. Η προσεχής έκδοση ενός χάρτη θεμελιωδών δικαιωμάτων, που αναφέρεται στο σεβασμό των διαφορών, απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή όσον αφορά την επικουρικότητα. Το σύνολο των διατάξεων αυτών, παράλληλα με τις ισχύουσες διαθεσμικές συμφωνίες επέτρεψαν τη βελτίωση των πρωτοβουλιών της Επιτροπής για την καλύτερη τήρηση της αρχής αυτής. Εξάλλου, όπως υπενθύμιζε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στα ψηφίσματά του σχετικά με τις εκθέσεις για τη βελτίωση της νομοθεσίας, η αρχή της επικουρικότητας αποτελεί δεσμευτικό νομικό κανόνα, ο οποίος δεν αποτελεί εμπόδιο στη νόμιμη άσκηση των αρμοδιοτήτων της Ένωσης.

Η έκθεση για τη βελτίωση της νομοθεσίας 2000 δίνει το προβάδισμα στην εξέταση της πρακτικής εφαρμογής της αρχής αυτής, επίσης μέσω παραδειγμάτων μεθόδων αιτιολόγησης που περιέχονται στις νομοθετικές προτάσεις, χωρίς πάντως να παραληφθεί, η αρχή της αναλογικότητας, η ποιότητα των νομοθετικών κειμένων καθώς και η κωδικοποίησή τους και η απλούστευσή τους, που αποδεικνύονται απαραίτητες για την επίτευξη ενός κανονιστικού συστήματος ευκολότερα κατανοητού για τους χρήστες.

Η αναγκαιότητα να καταλήξουμε σε μια ισορροπημένη χρήση της αρχής αυτής προβλήθηκε επίσης από πολλά κράτη μέλη, από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σε μια συζήτηση σχετικά με τις εκθέσεις για τη βελτίωση της νομοθεσίας του 1998 και 1999, από την Επιτροπή Περιφερειών και την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, καθώς επίσης και από την ίδια την Επιτροπή στα έγγραφά της σχετικά με τη διεύρυνση. Αυτή η τελευταία ενισχύει την αναγκαιότητα για μια αυστηρή εφαρμογή της αρχής της επικουρικότητας, απέναντι σε μία κοινωνία ακόμα πιο διαφοροποιημένη από τη σημερινή και στην εξέλιξη νέων πολιτικών για την ενίσχυση της ενσωμάτωσης νέων μελών.

Εξάλλου, σε ορισμένους τομείς για τους οποίους η Συνθήκη του Άμστερνταμ προβλέπει νέες ευθύνες (παραδείγματος χάρη στον τομέα της δημιουργίας ενός χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης και στον κοινωνικό τομέα καθώς και της ισότιμης αντιμετώπισης) είναι απαραίτητο να ασκηθεί μία "ενεργή επικουρικότητα", ώστε να επιτευχθούν οι νέοι στόχοι της Συνθήκης. Σε άλλους τομείς, η Επιτροπή επιδιώκει μεγαλύτερη συνεργασία με τα κράτη μέλη, τις τοπικές, περιφερειακές αρχές καθώς και την κοινωνία των πολιτών, που θα επιτρέψει την κοινή χρήση των κοινοτικών και εθνικών μέσων για την επίτευξη ενός κοινού στόχου.

Εξάλλου, στους τομείς στους οποίους η Κοινότητα ασκεί ιδιαίτερα σημαντική αρμοδιότητα λόγω της απαιτούμενης κανονιστικής έντασης για τη δράση της, παραδείγματος χάρη για ορισμένες πλευρές της ελεύθερης κυκλοφορίας και της πολιτικής ανταγωνισμού, η Επιτροπή καταβάλλει προσπάθειες, με αρκετά καινοτόμες διαδικασίες, να εγγυηθεί ότι οι πρωτοβουλίες της δεν θα είναι δυσανάλογες σε συνάρτηση με τις απαιτήσεις της Συνθήκης και την αυξανόμενη δυνατότητα των κρατικών και ιδιωτικών εταίρων της να επιτύχουν οι ίδιοι τους στόχους της Ένωσης.

Μια άλλη πλευρά της επικουρικότητας εκδηλώθηκε πρόσφατα: αφορά τη θέση της Ένωσης και των κρατών μελών στις διεθνείς σχέσεις. Υπάρχουν εργασίες που δεν μπορούν να πραγματοποιηθούν παρά σε ένα ευρύτερο πλαίσιο από εκείνο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Προφανώς, μία αποτελεσματική εφαρμογή της αρχής της επικουρικότητας δεν πρέπει ποτέ να αποτελεί οριστικό κεκτημένο. οι αλλαγές της κοινωνίας, οι θεσμικές δομές των κρατών, το διεθνές περιβάλλον, οι πρόοδοι της τεχνολογίας επιβάλλουν συνεχή προσαρμογή της δράσης της Ένωσης. Η προετοιμασία νομοθετικών προτάσεων από ανακοινώσεις, από πράσινα και λευκά βιβλία επιτρέπει να υπάρχει συνεχής διαβούλευση με την κοινωνία των πολιτών και τα θεσμικά όργανα σε όλα τα επίπεδα, σχετικά με τη δυνατότητα, το επίπεδο και το περιεχόμενο των νομοθετικών πράξεων σύμφωνα με τις διατάξεις του Πρωτοκόλλου για την εφαρμογή των αρχών της επικουρικότητας και της αναλογικότητας. Ο προβληματισμός σχετικά με τη χρηστή διαχείριση, που υπερβαίνει το ζήτημα της επικουρικότητας, προσφέρει επίσης ευκαιρία στην Επιτροπή να προτείνει μία σταθερή και με προοπτική συζήτηση επίσης σχετικά με την εφαρμογή του συνόλου των αρχών που αναφέρονται στην παρούσα έκθεση. Θα έπρεπε να ισχύει το ίδιο και για τα λοιπά θεσμικά όργανα και για τα κράτη μέλη στη δράση τους για την προώθηση της κοινοτικής πρωτοβουλίας.

1. Μία προσαρμοσμένη και αποτελεσματική νομοθεσία

1.1. Η αρχή της επικουρικότητας

Οι νέες προκλήσεις τις οποίες αντιμετωπίζει η κοινωνία μας συνεπάγονται συνεχείς αλλαγές των υπαρχόντων προτύπων και εισάγουν την επίτευξη νέων ορίων για την αντιμετώπιση ενός περιβάλλοντος ως σύνολο.

Αυτό έχει επιπτώσεις στην κοινωνία των πολιτών, τις επιχειρήσεις και αναμφίβολα στα νομοθετικά συστήματα τόσο σε κοινοτικό όσο και σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο.

Η εξέλιξη των προτύπων και των πρακτικών συνεπάγεται, σε ορισμένους τομείς, ένα κανονιστικό σύστημα που θα μπορεί να νομοθετεί καθορίζοντας τους στόχους και τις βασικές κατευθυντήριες γραμμές και υποδεικνύοντας το πλέον κατάλληλο επίπεδο για την έκδοση των λοιπόν κανόνων.

1.1.1. Μία δράση μεγάλης κλίμακας για την υλοποίηση των στόχων της Συνθήκης

Το πρωτόκολλο για την εφαρμογή των αρχών της επικουρικότητας και της αναλογικότητας στη Συνθήκη του Άμστερνταμ υπογραμμίζει το δυναμικό χαρακτήρα της έννοιας της επικουρικότητας: από τη μία πλευρά, επιτρέπει τον περιορισμό της δράσης της Κοινότητας, ήτοι το να τεθεί τέλος στη δράση όταν αυτή δεν αιτιολογείται πλέον, και από την άλλη πλευρά επιτρέπει την επέκτασή της εντός των ορίων των αρμοδιοτήτων της.

Η Συνθήκη του Άμστερνταμ έθεσε νέους στόχους σε ορισμένους τομείς, στόχους που ανταποκρίνονται στις αλλαγές της κοινωνίας μας. Η Κοινότητα, αποσκοπώντας στο να συμβάλει στην επίτευξη των στόχων αυτών, επένδυσε πολύ σε νομοθετικές προσπάθειες, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της, ώστε να θεσπίσει τους απαραίτητους κανόνες στους νέους αυτούς τομείς ή να βελτιώσει τη δραστηριότητά της.

Αυτό ισχύει στην περίπτωση των στόχων που συνδέονται με την πολιτική του περιβάλλοντος και την πολιτική προστασίας της υγείας. Στην τελευταία αυτή περίπτωση οι δράσεις σε κοινοτικό επίπεδο στοχεύουν στην υλοποίηση στρατηγικών και κατευθύνσεων ώστε να επιτευχθεί, σε ολόκληρη την επικράτεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το ίδιο επίπεδο ασφάλειας και δημόσιας υγείας [1].

[1] Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με μία στρατηγική στον τομέα της υγείας, COM (2000) 285, που εκδόθηκε το Μάιο 2000, Λευκό Βιβλίο για την ασφάλεια των τροφίμων COM (99) 719, της 12.01.2000.

Επίσης, προτάθηκαν δύο πράξεις στον κοινωνικό τομέα, για την πραγματοποίηση των νέων αρμοδιοτήτων που εισάχθηκαν από το νέο άρθρο 13 της Συνθήκης ΕΚ. Η πρώτη στον τομέα της ίσης μεταχείρισης μεταξύ προσώπων χωρίς διάκριση φυλής ή εθνικής προέλευσης και η δεύτερη που αφορά τη δημιουργία ενός γενικού πλαισίου υπέρ της ίσης μεταχείρισης στον τομέα της απασχόλησης και της εργασίας. [2]

[2] Οδηγία 2000/43/ΕΚ του Συμβουλίου της 29ης Ιουνίου 2000, Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου COM(1999) 565 της 25ης Νοεμβρίου 1999.

Μία ιδιαίτερα σημαντική νομοθετική δράση συνδέεται με την υλοποίηση ενός "χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης" που προβλέπεται στη Συνθήκη του Άμστερνταμ, και ενθαρρύνεται από τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Τάμπερε της 15ης και 16ης Οκτωβρίου 1999.

Για το σκοπό αυτό η Επιτροπή, που στον τομέα αυτό έχει ένα δικαίωμα πρωτοβουλίας από κοινού με τα κράτη μέλη [3], εκπόνησε ανακοίνωση στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο που περιέχει ένα διάγραμμα τάσεων [4] για την εξέταση των προόδων που πραγματοποιήθηκαν ενόψει της δημιουργίας ενός χώρου "ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης" στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

[3] Όταν νομοθετικές πρωτοβουλίες των κρατών μελών βασίστηκαν στον τίτλο IV της Συνθήκης ΕΚ, οι αρχές της επικουρικότητας, της αναλογικότητας και της καλής ποιότητας της νομοθεσίας εφαρμόζονται με τον ίδιο τρόπο που εφαρμόζονται στις προτάσεις που υποβάλλονται από την Επιτροπή. Η Επιτροπή θα προχωρήσει σε βάθος τον προβληματισμό σχετικά με το θέμα αυτό στις προσεχείς της ετήσιες εκθέσεις.

[4] COM(2000) 167.

Εντός του τρέχοντος έτους, οι νομοθετικές πράξεις που προτάθηκαν από την Επιτροπή αναφέρονται σε 4 προτάσεις οδηγιών και κανονισμών [5].

[5] Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για τον καθορισμό του καταλόγου των τρίτων χωρών, οι υπήκοοι των οποίων υπόκεινται στην υποχρέωση θεώρησης για τη διέλευση των εξωτερικών συνόρων, και τον καθορισμό του καταλόγου των χωρών, οι υπήκοοι των οποίων απαλλάσσονται από την υποχρέωση αυτή. COM (2000) 27 της 26.01.2000. πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με τις ελάχιστες προδιαγραφές παροχής προσωρινής προστασίας σε περίπτωση μαζικής συρροής εκτοπισθέντων και μέτρα που επιδιώκουν τη δίκαιη κατανομή των βαρών μεταξύ κρατών μελών όσον αφορά την υποδοχή αυτών των ατόμων και την αντιμετώπιση των συνεπειών της υποδοχής τους. COM(2000) 303 της 24.5.2000. πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για την παράταση του προγράμματος ενθάρρυνσης και ανταλλαγών που απευθύνεται στους ασκούντες συναφή προς τη δικαιοσύνη επαγγέλματα στον τομέα του αστικού δικαίου. COM(2000) 516 της 6.09.2000. πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για τις ελάχιστες προδιαγραφές για τις διαδικασίες με τις οποίες τα κράτη μέλη χορηγούν και ανακαλούν το καθεστώς του πρόσφυγα (άσυλο) COM(2000) 578 της 20.09.2000.

Οι βασικές δράσεις στοχεύουν ιδίως στην κανονιστική ρύθμιση των διαφόρων πλευρών που συνδέονται με το δικαίωμα ασύλου ώστε να μπορεί να θεσπιστεί ένα καθεστώς κοινού ευρωπαϊκού ασύλου. Ο προβληματισμός αυτός συνδέεται με τις πλευρές της κανονιστικής ρύθμισης της διαδικασίας χορήγησης και άρσης του καθεστώτος του πρόσφυγα στα κράτη μέλη. Επίσης, τα πρόσφατα γεγονότα σε ορισμένες χώρες που βρίσκονται κοντά στην επικράτεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης απέδειξαν την αναγκαιότητα να ληφθούν μέτρα που αφορούν τις πλευρές που συνδέονται με τη διασφάλιση και την παροχή προσωρινής προστασίας σε περίπτωση μαζικής συρροής εκτοπισθέντων.

1.1.2. Μία αποτελεσματικότερη δράση σε κοινοτικό επίπεδο

Το πρωτόκολλο υπογραμμίζει τη σημασία μιας δράσης που θα είναι αποτελεσματικότερη λόγω των αποτελεσμάτων της εάν διεξαχθεί σε κοινοτικό επίπεδο.

Στο πλαίσιο αυτό εντάσσονται οι νομοθετικές δράσεις που αναλήφθηκαν κατά το τρέχον έτος στον κοινωνικό τομέα.

Η σημασία που δόθηκε από τη Συνθήκη του Άμστερνταμ στην πολιτική της απασχόλησης καθώς και η αναγκαιότητα που εκφράστηκε στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Λισσαβόνας για τη συνέχιση των δράσεων στο πλαίσιο της ευρωπαϊκή στρατηγικής για την απασχόληση πρέπει να μετατραπούν σε ανοικτή μέθοδο συντονισμού καθώς επίσης και σε λειτουργικές δράσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο στον τομέα της κοινωνικής πολιτικής.

Ο τομέας αυτός χαρακτηρίζεται από μία συνεχή εξέλιξη ώστε να προσαρμοστεί η αγορά απασχόλησης στην οικονομική και κοινωνική πραγματικότητα. Πάντως, είναι απαραίτητο να ληφθούν υπόψη επίσης στην εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, οι σταθερές αλλαγές που συντελούνται στην κοινωνία και οι διάφοροι τρόποι μέσω των οποίων οι αλλαγές αυτές εκφράζονται στα διάφορα εθνικά, περιφερειακά και τοπικά πλαίσια.

Παράλληλα, διαπιστώθηκε η αναγκαιότητα ενός κανονιστικού πλαισίου σε κοινοτικό επίπεδο με στόχο να διευκολυνθεί και να εγγυηθεί την ίση μεταχείριση στην πρόσβαση στην εργασία και τους όρους εργασίας, ώστε να ενισχυθεί η οικονομική και κοινωνική συνοχή, να διαρθρωθούν νέες μορφές οργανώσεων εργασίας και χρόνου εργασίας για ορισμένες κατηγορίες (όπως στην περίπτωση των πληρωμάτων αεροσκαφών [6]). Στην περίπτωση της οργάνωσης του χρόνου εργασίας του ιπτάμενου προσωπικού της πολιτικής αεροπορίας, η οδηγία που εκδόθηκε πρόσφατα απορρέει από τις διατάξεις του άρθρου 139 της Συνθήκης ΕΚ, που, στο πλαίσιο του διαλόγου μεταξύ κοινωνικών εταίρων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, επιτρέπει την εφαρμογή συλλογικών συμφωνιών μέσω πράξης του Συμβουλίου. Στον ίδιο αυτό τομέα, είναι σημαντικό να επισημανθεί η εκδοθείσα νομοθετική πράξη σχετικά με ορισμένες πλευρές της οργάνωσης του χρόνου εργασίας ώστε να καλυφθούν τομείς και δραστηριότητες που είχαν αποκλειστεί από την προηγούμενη νομοθεσία [7].

[6] Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου COM(2000) 382.

[7] Οδηγία 2000/34/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 22ας Ιουνίου 2000 για την τροποποίηση της οδηγίας 93/104/ΕΚ, νομική βάση άρθρο 137.

Αυτό επιβεβαιώνει την προστιθέμενη αξία μιας δράσης που διεξάχθηκε σε κοινοτικό επίπεδο που δεν θα μπορούσε να διεξαχθεί αποτελεσματικά σε επίπεδο κρατών μελών.

Εξάλλου, στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται η εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχείρισης μεταξύ ανδρών και γυναικών για την απασχόληση, την επαγγελματική κατάρτιση και τις συνθήκες εργασίας [8].

[8] Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 76/207/ΕΟΚ, COM(2000) 334 της 7ης Ιουνίου 2000, νομική βάση άρθρο 141, παράγραφος 3.

Αυτή η κοινή νομοθετική δραστηριότητα, ενώ απορρέει από τους στόχους που καθορίστηκαν στη Συνθήκη, ερμηνεύεται στην παρούσα φάση, ενόψει της έλλειψης προόδου στη σύναψη συλλογικών συμφωνιών στους προαναφερθέντες τομείς.

Οι νέες πρωτοβουλίες της Επιτροπής [9] στον τομέα της πολιτικής έρευνας στοχεύουν να υποστηρίξουν τα κοινοτικά συμφέροντα στην έρευνα, διευκολύνοντας το συντονισμό των προσπαθειών που υποστηρίζονται από τα κράτη μέλη στον ίδιο τομέα για την επίτευξη κοινών στόχων.

[9] COM(2000) 6 της 18.01.00 "Δημιουργία του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας". COM(2000)612 της 4.10.00.

1.1.3. Μία διεθνική δράση

Το πρωτόκολλο αναφέρει τη σημασία του να ληφθούν υπόψη οι γενικοί στόχοι που αφορούν μία διεθνική δράση

Στις περιπτώσεις των δράσεων που θεωρείται ότι έχουν επιπτώσεις σε ολόκληρη την επικράτεια της ΕΕ, μία δράση σε κοινοτικό επίπεδο είναι αναμφίβολα η πλέον κατάλληλη για τη διασφάλιση αντιστοιχίας μεταξύ των εθνικών συστημάτων καθώς επίσης τη διασφάλιση μιας αποτελεσματικής συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών.

Στη λογική αυτή εντάσσονται οι δράσεις που διέπουν τις πολιτικές της ενέργειας και των μεταφορών.

Η υλοποίηση των πολιτικών αυτών (διευρωπαϊκά δίκτυα μεταφορών και ενέργειας) απαιτεί μία δράση της Κοινότητας που θα στοχεύει στη διασφάλιση του συντονισμού μεταξύ των διαφόρων εθνικών δράσεων ώστε να ολοκληρωθεί η εσωτερική αγορά και να διευκολυνθεί η διασύνδεση και η διαλειτουργικότητα στον τομέα των μεταφορών. Όσον αφορά την ενέργεια, η συνεργασία σε κοινοτικό επίπεδο είναι πολύ σημαντική από απόψεως ασφάλειας της προμήθειας και διαφάνειας της αγοράς.

Μία προσαρμογή μεταξύ του ορισμού ενός οργανωτικού και κανονιστικού πλαισίου καθώς και των μέτρων εφαρμογής παρουσιάζεται στην πρόταση της Επιτροπής σχετικά με την ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου συστήματος ναυσιπλοΐας μέσω δορυφόρου που ονομάζεται GALILEO [10]. Στο πλαίσιο αυτό, ο ορισμός ενός κανονιστικού πλαισίου καθώς και η ανάλυση των απαραίτητων όρων για την πρακτική υλοποίηση και το σύστημα χρηματοδότησης που εκπονήθηκε σε συνεργασία με τη Βιομηχανία έχει στρατηγική σημασία για την Κοινότητα.

[10] Δράση που προτάθηκε το 1999 "Galileo - Ευρωπαϊκή συμμετοχή σε μια νέα γενεά υπηρεσιών δορυφορικής πλοήγησης", COM(1999) 54. Κατά τη διάρκεια του έτους 2000, η Επιτροπή ξεκίνησε μία φάση καθορισμού του σχεδίου Galileo.

Η Επιτροπή ξεκίνησε έναν προβληματισμό στο πλαίσιο του Λευκού Βιβλίου για την κοινή πολιτική μεταφορών αποσκοπώντας στο να διακρίνει τις δράσεις που εμπίπτουν στην αρμοδιότητα της Κοινότητας όπως στις περιπτώσεις, ενδεικτικά, της τεχνικής εναρμόνισης, των διευρωπαϊκών δικτύων και της κοινωνικής νομοθεσίας, της οδικής ασφάλειας και των δράσεων που αφορούν την πολιτική για τις αστικές περιοχές, τη χωροταξία, παραδείγματος χάρη, που εμπίπτουν κυρίως στην αρμοδιότητα των κρατών μελών.

* Πρόταση τροποποίησης της απόφασης αριθ. 1692/96 σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές στον τομέα των διευρωπαϊκών δικτύων μεταφορών [11],

[11] COM(1999) 277.

* Πρόταση τροποποίησης της απόφασης αριθ. 1254/96/ΕΚ σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές στον τομέα των διευρωπαϊκών δικτύων ενέργειας [12],

[12] 1047/97/ΕΚ, ΕΕ L 151 της 11.6.1997 και 1741/99/ΕΚ, ΕΕ L 207 της 6.8.1999.

Πάντα στην περίπτωση της διεθνικής δράσης, το κανονιστικό πρότυπο που χρησιμοποιείται στην πρόταση-πλαίσιο οδηγίας [13], και στοχεύει στον καθορισμό ενός νομοθετικού πλαισίου για τα δίκτυα και τις υπηρεσίες για τις ηλεκτρονικές επικοινωνίες, προβλέπει μία προσπάθεια εναρμόνισης των μέτρων μεταξύ των κρατών μελών και της Επιτροπής για τη διευκόλυνση της απαραίτητης ευκαμψίας όσον αφορά την επίτευξη κοινών στόχων σε επίπεδο των διαφόρων κρατών μελών.

[13] Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για ένα κοινό κανονιστικό πλαίσιο για τα δίκτυα και υπηρεσίες ηλεκτρονικής επικοινωνίας, COM(2000) 407.

1.2. Αναλογικότητα

Αν και συνδέονται στενά, τόσο στα κείμενα όσο και στη λογική, η αρχή της αναλογικότητας πρέπει να διακριθεί σαφώς από εκείνη της επικουρικότητας. Το ζήτημα είναι, τόσο σε έναν τομέα αποκλειστικής αρμοδιότητας (για τον οποίο εξ ορισμού δεν γίνεται ειδική εξέταση επικουρικότητας) όσο και σε έναν τομέα συντρέχουσας αρμοδιότητας, να ελεγχθεί κατά πόσον τα πρότυπα δεν επιβάλλουν στις εθνικές, περιφερειακές ή τοπικές αρχές ή την κοινωνία των πολιτών παράλογες, περιττές ή υπερβολικές δυσχέρειες σε συνάρτηση με τον επιδιωκόμενο στόχο. Ένα άμεσο πόρισμα αφορά την αποτελεσματικότητα της νομοθεσίας: κάθε μη αποτελεσματική νομοθεσία - λόγω υπερβολικών λεπτομερειών ή της εξαιρετικά γρήγορης παλαίωσης των διατάξεών της - επιβάλλει, εξ ορισμού, άχρηστες δυσχέρειες στην κοινωνία. Ασφαλώς, αποτελεί καθήκον της Επιτροπής να προτείνει τα απαραίτητα μέτρα ενόψει της υλοποίησης των στόχων της Συνθήκης. Καταβλήθηκε ιδιαίτερη προσπάθεια εκ μέρους της Επιτροπής στον τομέα της εσωτερικής αγοράς. Η Επιτροπή χρησιμοποίησε στις προτάσεις της μεθόδους, όπως η αμοιβαία αναγνώριση των κανόνων που εκπονούνται από τις αρχές των κρατών μελών ή ο καθορισμός στόχων που επιτρέπουν σε άλλους τον καθορισμό των λεπτομερειών για την επίτευξή τους. Η Επιτροπή αυτή τη στιγμή εμβαθύνει τον προβληματισμό αυτό σχετικά με την αναλογικότητα και την αποτελεσματικότητα της νομοθεσίας βάσει δύο σημείων αναφοράς που επιδιώκουν να εγγυηθούν την τήρηση των καθορισθέντων στόχων τόσο πολιτικών όσο και νομικών: την ικανότητα των εθνικών και περιφερειακών αρχών και της κοινωνίας των πολιτών να ενεργούν για την επίτευξη των καθορισθέντων στόχων από μία κοινοτική διάταξη και το συμβατό ή τη συμμόρφωση των στόχων αυτών προς τις εθνικές ή τομεακές πρακτικές. Στο ίδιο πλαίσιο ιδεών, συντρέχει λόγος επίσης για την εφαρμογή της αρχής της προφύλαξης, που συνίσταται για το νομοθέτη στην επίτευξη ισορροπίας μεταξύ αφενός των ελευθεριών και των δικαιωμάτων των ατόμων, της βιομηχανίας και των οργανώσεων και αφετέρου της ανάγκης να μειωθεί ο κίνδυνος πρόκλησης δυσμενών συνεπειών στο περιβάλλον και στην υγεία του ανθρώπου, των ζώων ή των φυτών [14].

[14] Ανακοίνωση της Επιτροπής για την αρχή της προφύλαξης, COM(2000) 0001 της 2.2.2000

Στη συνέχεια, δύο παραδείγματα επιτρέπουν να επαληθευτούν ορισμένες πλευρές της εφαρμογής της αρχής της αναλογικότητας.

Κατά την έκτακτη σύνοδο του Τάμπερε το 1999, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κάλεσε την Επιτροπή να υποβάλει το συντομότερο δυνατό προτάσεις για την εφαρμογή του άρθρου 13 της Συνθήκης ΕΚ σχετικά με την καταπολέμηση του ρατσισμού και της ξενοφοβίας, ως συμβολή στην επίτευξη του στόχου αυτού.

Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται, μεταξύ άλλων, η πρόταση οδηγίας [15] σχετικά με τη δημιουργία ενός γενικού πλαισίου υπέρ της αρχής της ίσης μεταχείρισης στον τομέα της απασχόλησης και της εργασίας. Τα ίδια τα κράτη μέλη εξέδωσαν μία πανοπλία μέτρων, μεταξύ των οποίων νόμων, που προορίζονται να πιστοποιήσουν το δικαίωμα των προσώπων σε ίση μεταχείριση. Ορισμένα κράτη μέλη ενσωμάτωσαν επίσης άρθρα σχετικά με την ίση μεταχείριση στα συντάγματά τους. Κάτω από τις συνθήκες αυτές, η προταθείσα οδηγία θα συμβάλει στον καθορισμό κοινής προστασίας κατά της διάκρισης για τους πολίτες της Ένωσης, αλλά θα περιοριστεί στο να ενισχύσει και να συμπληρώσει την ήδη υπάρχουσα προστασία στα κράτη μέλη και να υποστηρίξει τις προσπάθειες αυτών των τελευταίων.

[15] Οδηγία του Συμβουλίου COM(1999)565 της 25.11.1999.

Στην περίπτωση της πολιτικής του ανταγωνισμού, η πρόταση κανονισμού σχετικά με την εφαρμογή των κανόνων του ανταγωνισμού, ξεκινά από την αρχή ότι οι εθνικές αρχές του ανταγωνισμού θα εφαρμόσουν τα άρθρα 81 και 82 της Συνθήκης ΕΚ σύμφωνα με τους ισχύοντες δικονομικούς κανόνες στις χώρες τους. Για την υλοποίηση της αναμόρφωσης, είναι κατά συνέπεια απαραίτητο να γίνει μία πλήρης εναρμόνιση των εθνικών δικονομικών κανόνων. Σε κοινοτικό επίπεδο, προβλέπεται η κανονιστική ρύθμιση περιορισμένου αριθμού πλευρών που έχουν άμεση επίπτωση στην καλή λειτουργία του προταθέντος συστήματος (βλέπε παρακάτω σημ. 1.4).

1.3. Η κοινωνία των πολιτών: ένας απαραίτητος εταίρος

Η "κοινωνία των πολιτών" όπως επίσης και ο κόσμος των επιχειρήσεων αντιμετωπίζουν αλλαγές που επιβάλλονται από ένα σύνθετο περιβάλλον οι οποίες απαιτούν νέες στρατηγικές και όλο και πιο εξειδικευμένους μηχανισμούς καθώς και αυξημένη ενημέρωση.

Μία κοινωνία που εξελίσσεται εισάγει νέες κοινωνικές ισορροπίες που απαιτούν την προσοχή των νομοθετών τόσο σε κοινοτικό όσο και σε εθνικό επίπεδο.

Αυτό αντικατοπτρίζεται στο κοινωνικό πρόγραμμα εργασίας που προτάθηκε από την Επιτροπή τον Ιούνιο του 2000, που δεν στοχεύει στην εναρμόνιση πολιτικών, αλλά σε μία δέσμευση προς τους ευρωπαϊκούς στόχους και μία ενίσχυση του συντονισμού των κοινωνικών πολιτικών. Το κοινωνικό πρόγραμμα εργασίας θέτει ένα πολιτικό πλαίσιο στο οποίο όλα τα συμμετέχοντα μέρη (τα κοινοτικά θεσμικά όργανα, οι εθνικές, περιφερειακές και τοπικές αρχές των κρατών μελών, οι κοινωνικοί εταίροι και οι ΜΚΟ) μπορούν να λάβουν ενεργό μέρος, διατηρώντας συγχρόνως την ποικιλία των συστημάτων και των πολιτικών των κρατών μελών. Στις περιπτώσεις αυτές, η Επιτροπή θεωρεί σημαντικό το να ξεκινήσουν πρωτοβουλίες που στοχεύουν να διευκολύνουν την αλληλεπίδραση μεταξύ του κοινοτικού επιπέδου και των εθνικών, περιφερειακών και τοπικών επιπέδων.

Έστω και αν η αρχή της ισότητας μεταξύ των γυναικών και των ανδρών αντιπροσωπεύει μία βασική αξία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο νέος κοινωνικός σχηματισμός επιβάλλει μία νέα προσέγγιση της προώθησης της ισότητας μεταξύ των φύλων μέσω μιας στρατηγικής-πλαισίου που θα καλύπτει όλες τις κοινοτικές πολιτικές [16]. Η Κοινότητα, για την επίτευξη του στόχου αυτού εντός των προσεχών πέντε ετών, εκτιμά την αναγκαιότητα ενίσχυσης της συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών αλλά κυρίως με τους κοινωνικούς εταίρους και τους μη κυβερνητικούς οργανισμούς. Η συμβολή των εκπροσώπων της ευρωπαϊκής κοινωνίας των πολιτών θα είναι ουσιώδους σημασίας για τη θέσπιση αποτελεσματικών στρατηγικών, τόσο σε εθνικό όσο και σε κοινοτικό επίπεδο.

[16] Ανακοίνωση της Επιτροπής COM (2000) 335 "Προς μία κοινοτική στρατηγική - πλαίσιο για την ισότητα των φύλων (2001-2005)".

Η λειτουργία των αγορών απαιτεί νέες μορφές κανονιστικής ρύθμισης ενόψει των γρήγορων εξελίξεων που πραγματοποιήθηκαν με την εφαρμογή νέων τεχνολογιών.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβόνας υπογράμμισε τη σημασία και την αναγκαιότητα υποστήριξης των αγορών, με τη δημιουργία ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος για τις επιχειρήσεις και τη θέσπιση διοικητικών συστημάτων καλύτερα προσαρμοσμένων στις ανάγκες αυτών των παραγόντων της αγοράς.

Οι διαρθρωτικές αλλαγές της αγοράς, που υπογραμμίστηκαν στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Λισσαβόνας, οδηγούν σε προβληματισμό σχετικά με την ευρωπαϊκή νομοθεσία στον τομέα των αγορών, είτε για τη λήψη μέτρων σε ευρωπαϊκό επίπεδο είτε, ενδεχομένως, για την ενίσχυση εθνικών ή περιφερειακών αποφάσεων που αποσκοπούν στην επίτευξη των ίδιων στόχων.

Από τη μία πλευρά, ο ρόλος της απλούστευσης της νομοθεσίας [17] είναι εξαιρετικά χρήσιμος για το σκοπό αυτό, τόσο σε ευρωπαϊκό επίπεδο όσο και σε εθνικό επίπεδο, διότι οι επιχειρήσεις επηρεάζονται σε διάφορα επίπεδα λήψης αποφάσεων. από την άλλη πλευρά, είναι απαραίτητη η εξέταση μιας νέας κανονιστικής προσέγγισης.

[17] Βλέπε κεφάλαιο 2.3.

Για την εκπόνηση νομοθετικών πράξεων που θα ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες των χρηστών, η εξέταση αυτή στοχεύει στον προσδιορισμό των γενικών επιδιωκόμενων στόχων και μέσω προοδευτικών εκτιμήσεων, τον έλεγχο των επιπτώσεων των ίδιων αυτών στόχων.

Επιπλέον, οι επιχειρήσεις θα μπορούν να διαδραματίσουν ένα ρόλο στον καθορισμό των τεχνικών πλευρών, των προτύπων και των προβλέψεων των πλέον ενδεδειγμένων τεχνικών λύσεων, ιδίως ζητώντας από τα θεσμικά όργανα να προσαρμόσουν τους κανόνες στις αλλαγές των αγορών, που προκλήθηκαν από τις νέες τεχνολογίες.

Η Κοινότητα, υποστηρίζοντας την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας στις παγκόσμιες αγορές, διατηρεί ως στόχο το να συμβάλει σε υψηλό επίπεδο στην προστασία και την εμπιστοσύνη των καταναλωτών καθώς και την ποιότητα των υπηρεσιών γενικού ενδιαφέροντος. [18] Οι υπηρεσίες γενικού ενδιαφέροντος διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην υλοποίηση των στόχων αυτών. Το νέο άρθρο 16 της Συνθήκης ΕΚ αναγνωρίζει ρητά το ρόλο που κατέχουν οι υπηρεσίες γενικού οικονομικού ενδιαφέροντος στην προώθηση της οικονομικής, κοινωνικής και εδαφικής συνοχής. Η σημασία των διατάξεων αυτών υπογραμμίστηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβόνας. Η Κοινότητα, επιδιώκοντας τους στόχους αυτούς, λαμβάνει υπόψη την ελευθερία των κρατών μελών να καθορίζουν τι αποτελεί υπηρεσία γενικού ενδιαφέροντος καθώς επίσης εξετάζει προσεκτικά τους κατάλληλους ρόλους που διαδραματίζονται σε διάφορα γεωγραφικά επίπεδα κυβέρνησης, στο πλαίσιο της κανονιστικής ρύθμισης των υπηρεσιών αυτών.

[18] COM(2000) 580 "Οι υπηρεσίες γενικού ενδιαφέροντος στην Ευρώπη".

Είναι σημαντικό να αναφέρουμε τον προβληματισμό που περιέχεται ήδη στην κοινή πολιτική των μεταφορών καθώς και στην πολιτική του περιβάλλοντος, όπου η Επιτροπή προτίθεται να προτείνει αυξημένη προσφυγή σε ελεύθερες συμβάσεις, ιδίως για την ανάπτυξη "καθαρών" αυτοκινήτων οχημάτων.

Επίσης, στον τομέα του περιβάλλοντος, προτάσεις θα επιδιώκουν την επίτευξη στόχων προστασίας του περιβάλλοντος της Ευρωπαϊκής Ένωσης μέσω της επίκλησης αυξημένης ευθύνης των οικονομικών φορέων. Αυτό θα επιτρέψει το να καθοριστούν καλύτερα όπως αναφέρεται στο παράδειγμα της πρότασης οδηγίας σχετικά με τα απορρίμματα ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών εξοπλισμών [19], οι βασικοί στόχοι στον τομέα αυτό.

[19] Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τα απορρίμματα των ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών εξοπλισμών, COM(2000) 347.

Η πρόταση οδηγίας σχετικά με την αξιολόγηση και τη διαχείριση του περιβαλλοντικού θορύβου [20] προβλέπει στενή συνεργασία με όλους τους παράγοντες σε επίπεδα κρατών μελών και περιφερειακών και τοπικών αρχών. Η πρόταση οδηγίας προσδιορίζει τους βασικούς στόχους σχετικά με τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν. οι εθνικές, περιφερειακές και τοπικές αρχές καλούνται να αναπτύξουν τις πλέον κατάλληλες μεθόδους και προσεγγίσεις για την υλοποίηση των ίδιων αυτών στόχων.

[20] Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την αξιολόγηση και τη διαχείριση του περιβαλλοντικού θορύβου COM(2000)468/l.

1.4. Προσαρμογή της κοινοτικής δράσης

Για να καταστεί η κοινοτική νομοθεσία καταλληλότερη και αποτελεσματικότερη, είναι σημαντικό να υπογραμμίσουμε μία νέα γενική προσέγγιση της Επιτροπής που εφαρμόζεται, ως παράδειγμα, στα άρθρα 81 και 82 της Συνθήκης ΕΚ.

Πρέπει να σημειωθεί ότι, σε έναν τομέα ο οποίος εξ ορισμού δεν είναι "νομοθετικός", η εκτέλεση των κανόνων που εμπίπτουν στην αποκλειστική αρμοδιότητα της Κοινότητας και τοποθετούνται σε κοινοτικό επίπεδο, μπορεί να χορηγηθεί στις αρχές και τα δικαστήρια των κρατών μελών. Αυτό ισχύει για τους γενικούς κανόνες για την εφαρμογή των άρθρων 81 και 82 της Συνθήκης ΕΚ, σχετικά με τις περιοριστικές συμφωνίες του ανταγωνισμού και τις καταχρήσεις δεσπόζουσας θέσης. Οι κανόνες αυτοί, που υπάρχουν από το 1962, χαρακτηρίζονται από την αποκλειστική εξουσία της Επιτροπής να απαλλάσσει τις περιοριστικές του ανταγωνισμού συμφωνίες της απαγόρευσης της αρχής της οποίας αποτελούν αντικείμενο. Οι κανόνες αυτοί ήταν καλά προσαρμοσμένοι σε μια Κοινότητα έξι κρατών μελών, που χαρακτηριζόταν από μια ελάχιστα αναπτυγμένη νοοτροπία ανταγωνισμού. Αλλά δεν ισχύει πλέον σήμερα, εφόσον το πλαίσιο έχει αλλάξει ριζικά: τα 15 κράτη μέλη θέσπισαν εθνικές αρχές ανταγωνισμού επιφορτισμένες με την εφαρμογή ενός εθνικού δικαίου του ανταγωνισμού το οποίο συνήθως εμπνέεται από το κοινοτικό δίκαιο και στην πλειοψηφία αυτών των κρατών, το κοινοτικό δίκαιο του ανταγωνισμού. η ανάπτυξη της πρακτικής για τη λήψη αποφάσεων της Επιτροπής και της νομολογίας του Δικαστηρίου διευκρίνισε σε μεγάλο βαθμό τους όρους για τη χορήγηση απαλλαγών. Οι παράγοντες αυτοί οδήγησαν την Επιτροπή στο να προβλέψει μια νέα προσέγγιση στην εφαρμογή των άρθρων 81 και 82 της Συνθήκης ΕΚ. Η ανάγκη μιας βαθιάς αλλαγής θα αυξηθεί σε μια μελλοντική διευρυμένη Ένωση, στην οποία θα είναι ακόμη δυσχερέστερο για την Επιτροπή να διασφαλίσει μόνη την τήρηση των κανόνων αυτών στο σύνολο της επικράτειας της Ένωσης. Ενόψει μιας αποτελεσματικότερης προστασίας του ανταγωνισμού, η πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου στον τομέα αυτό προβλέπει μία νέα προσέγγιση και κατά συνέπεια το άρθρο 81 της Συνθήκης ΕΚ στο σύνολό του τυγχάνει εφαρμογής τόσο από την Επιτροπή όσο και από τις αρχές ανταγωνισμού και τα δικαστήρια των κρατών μελών. Με τη ρύθμιση αυτή, η εν λόγω πρόταση τείνει να δημιουργήσει ομοιογενείς συνθήκες ανταγωνισμού στο σύνολο της Κοινότητας, διασφαλίζοντας συγχρόνως ότι τα μέτρα λαμβάνονται στα πλέον κατάλληλα επίπεδα. [21]

[21] Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου σχετικά με την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού που προβλέπονται στα άρθρα 81 και 82 της Συνθήκης που τροποποιεί τους κανονισμούς ΕΟΚ (1017/68), (ΕΟΚ) αριθ. 2988/74, (ΕΟΚ) αριθ. 4056/86 και (ΕΟΚ) αριθ. 3975/87.

2. Μία ποιοτική νομοθεσία

2.1. Η ενοποίηση, η κωδικοποίηση και η μεταρρύθμιση

Η εφαρμογή των αρχών της επικουρικότητας και της αναλογικότητας επιτρέπει να προσφερθεί στους πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης μια ποιοτική νομοθεσία που στοχεύει στη διαφάνεια και τη σαφήνεια.

Για το σκοπό αυτό, η Επιτροπή εξέδωσε κατά το τρέχον έτος 5 προτάσεις κωδικοποίησης για την αντικατάσταση 78 νομοθετικών πράξεων και πρότεινε 5 που θα αντικαταστήσουν 43 νομοθετικές πράξεις.

Η Επιτροπή υπέβαλε, το 2000, 3 προτάσεις μεταρρύθμισης για την τροποποίηση 15 νομοθετικών πράξεων.

Η ενοποίηση των εγγράφων του κοινοτικού δικαίου συνεχίζει να αποτελεί αντικείμενο σημαντικών εργασιών: αυτό επέτρεψε, κατά το τρέχον έτος, να τεθούν στη διάθεση του κοινού, στις διευθύνσεις EURlex και Celex περίπου 1000 ενοποιημένες πράξεις σε όλες τις γλωσσικές εκδόσεις.

Εκδοθείσες προτάσεις κωδικοποίησης

* Οδηγία 2000/13/ΕΚ της 20.3.2000 σχετικά με την επισήμανση, την παρουσίαση και τη διαφήμιση των τροφίμων

* Οδηγία 2000/29/ΕΚ της 8.5.2000 περί μέτρων κατά της εισαγωγής στην Κοινότητα οργανισμών επιβλαβών για τα φυτά ή τα φυτικά προϊόντα

* Οδηγία 2000/12/ΕΚ της 20.3.2000 σχετικά με την ανάληψη και την άσκηση δραστηριότητας πιστωτικών ιδρυμάτων

* Κανονισμός (ΕΚ, Euratom) αριθ. 1150/2000 της 22.5.2000 για το σύστημα των ιδίων πόρων των Κοινοτήτων

* Οδηγία σχετικά με τους βιολογικούς παράγοντες που κωδικοποιεί την οδηγία 90/679/ΕΟΚ

Υποβληθείσες προτάσεις κωδικοποίησης

* Οδηγία σχετικά με την προσέγγιση των νομοθεσιών σχετικά με τη διατήρηση των δικαιωμάτων των εργαζομένων σε περίπτωση μεταβίβασης επιχειρήσεων - COM(2000) 259

* Οδηγία σχετικά με το ελάχιστο επίπεδο εκπαίδευσης των ναυτικών - COM(2000) 313

* Οδηγία σχετικά με την εισαγωγή κινητών αξιών σε χρηματιστήριο και τις πληροφορίες προς δημοσίευση σχετικά με τις αξίες αυτές

* Οδηγία για έναν κοινοτικό κώδικα σχετικά με τα φάρμακα για ανθρώπινη χρήση

* Οδηγία σχετικά με έναν κοινοτικό κώδικα για τα κτηνιατρικά φάρμακα

Υποβληθείσες προτάσεις μεταρρύθμισης

* Οδηγία σχετικά με την πρωτασφάλιση ζωής - COM(2000) 398

* Οδηγία σχετικά με τα κοινοτικά μέτρα για την καταπολέμηση της κλασικής πανώλης των χοίρων

* Οδηγία σχετικά με το συντονισμό των διαδικασιών ανάθεσης των δημοσίων συμβάσεων προμηθειών, υπηρεσιών και έργων, COM(2000)275

2.2. Η ποιότητα της σύνταξης

Οι προσπάθειες για να καταστεί η νομοθεσία σαφέστερη, απλούστερη και ευκολότερα προσβάσιμη διατήρησαν την εξέχουσα θέση τους στην πολιτική ημερήσια διάταξη, τόσο σε κοινοτικό επίπεδο όσο και σε επίπεδο κρατών μελών, όσον αφορά τους βασικούς συντάκτες της νομοθεσίας. Η Επιτροπή συνεχίζει να υποστηρίζει και να ενθαρρύνει τις ανταλλαγές απόψεων και το διάλογο μεταξύ των κρατών μελών και των λοιπών θεσμικών οργάνων. Μία διαθεσμική ομάδα εργασίας που αποτελείται από μέλη των νομικών υπηρεσιών των θεσμικών οργάνων είχε τακτικές συνεδριάσεις κατά τη διάρκεια του έτους 1999 για τη συζήτηση της ποιότητας της σύνταξης.

Μετά την έκδοση, το 1998, της διαθεσμικής συμφωνίας σχετικά με τις κοινές κατευθυντήριες γραμμές όσον αφορά την ποιότητα της σύνταξης της κοινοτικής νομοθεσίας, τα θεσμικά όργανα οργανώθηκαν για να δώσουν μια λειτουργική συνέχεια στη συμφωνία. Συνεργάστηκαν από κοινού για την εκπόνηση ενός κοινού πρακτικού οδηγού που απευθύνεται στους συντάκτες νομοθετικών κειμένων που ολοκληρώθηκε από τις τρεις νομικές υπηρεσίες στις 16 Μαρτίου 2000.

Από την πλευρά της, η Επιτροπή έλαβε μέτρα για την υλοποίηση των άλλων υποχρεώσεων που απορρέουν από το τελικό τμήμα της συμφωνίας, ιδίως στον τομέα της διαμόρφωσης και του ελέγχου εκ των προτέρων της ποιότητας των κειμένων.

Η απόφαση δημοσιεύτηκε στην ΕΕ C 73 της 17.3.99. Η εν λόγω απόφαση αναφέρεται στη δήλωση αριθ. 39 σχετικά με την ποιότητα της σύνταξης, που είναι προσαρτημένη στην τελική πράξη της Συνθήκης του Άμστερνταμ.

2.3. Η απλούστευση

Η Επιτροπή συνεχίζει τη διαδικασία απλούστευσης της κοινοτικής νομοθεσίας που ξεκίνησε εδώ και αρκετά χρόνια.

Η πρωτοβουλία SLIM ("Απλούστερη νομοθεσία για την εσωτερική αγορά") παραμένει ένα από τα πιο προφανή και φιλόδοξα παραδείγματα στο πλαίσιο αυτό. Η Επιτροπή επέτεινε τις προσπάθειές της ενόψει της βελτίωσης της ποιότητας και της μείωσης της ποσότητας της κανονιστικής ρύθμισης. Για τους λόγους αυτούς, η Επιτροπή εξέδωσε μία ανακοίνωση στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο που στοχεύει σε μία βελτίωση της αποτελεσματικότητας της πρωτοβουλίας αυτής.

COM(2000) 104 της 28.2.2000, Ανακοίνωση της Επιτροπής στο ΕΚ και το Συμβούλιο "Επανεξέταση SLIM : Απλούστερη νομοθεσία για την εσωτερική αγορά".

* Η κτηθείσα εμπειρία κατά τα 3 πρώτα στάδια της πρωτοβουλίας SLIM απέδειξε ότι οι βασικοί στόχοι της πρωτοβουλίας που καθορίστηκαν το 1996 και στόχευαν στον προσδιορισμό των μέσων που θα επέτρεπαν την απλούστευση της νομοθεσίας σχετικά με την εσωτερική αγορά, επιτελέστηκαν. Αποσκοπώντας στο να καταστεί το μέσο αυτό καταλληλότερο και αποτελεσματικότερο, φαίνεται απαραίτητο το να επαναπροσδιοριστούν οι στόχοι της πρωτοβουλίας SLIM, διευκρινίζοντας την έννοια της "απλούστευσης" και της ερμηνείας της.

* Οι προς εξέταση νομοθετικοί τομείς αυτή τη στιγμή καθορίζονται βάσει προτάσεων που απορρέουν από τα κράτη μέλη, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, επαγγελματικές ή εμπορικές οργανώσεις και την Επιτροπή.

Στο παρόν στάδιο, δεν υφίσταται κανένα πάγιο κριτήριο για την επιλογή των προς εξέταση νομοθετικών τομέων, ούτε αυστηροί κανόνες για την επιλογή ειδικών τομέων. Αυτό συνεπάγεται τον κίνδυνο ότι ορισμένοι τομείς, για τους οποίους είναι απαραίτητη μία απλούστευση έχουν "ξεχαστεί". "Η ηλικία" της προς απλούστευση νομοθεσίας αποτελεί επίσης έναν παράγοντα που πρέπει να ληφθεί υπόψη. Οι νομοθετικές διατάξεις που υπάχθηκαν στις ομάδες SLIM κατά κανόνα έχουν ηλικία τουλάχιστον 5 ετών και τα βασικά κείμενα υπάρχουν συχνά εδώ και 10 ή 20 χρόνια.

Στο πλαίσιο της τρέχουσας επανεξέτασης, η Επιτροπή αναγνωρίζει την αναγκαιότητα βελτίωσης της διαδικασίας επιλογής και θα καλέσει τους διάφορους παράγοντες να υποβάλουν εκ νέου προτάσεις για τη λήψη μέτρων. Από την άλλη πλευρά, η Επιτροπή θα συζητήσει την επιλογή των προς εξέταση τομέων με τα κράτη μέλη. Θα συμφωνηθούν κατάλληλοι μηχανισμοί διαβούλευσης με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

* Η Επιτροπή προτείνει την αύξηση της διαφάνειας και την ενίσχυση των αλληλεπιδράσεων με τις ενδιαφερόμενες τομεακές επιτροπές και την υποεπιτροπή που προβλέπεται από τη συμβουλευτική επιτροπή για την εσωτερική αγορά η οποία θα συγκληθεί στις αρχές και τα τέλη κάθε σταδίου.

* Η διαφάνεια είναι βασικής σημασίας στην πρωτοβουλία αυτή. για το σκοπό αυτό οι εφαρμογές SLIM πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο λεπτομερών και τακτικών εκθέσεων.

* Η Επιτροπή θα δημοσιεύει, κάθε έτος, ένα έγγραφο εργασίας που θα επικεντρώνεται αποκλειστικά στην παρακολούθηση των εκθέσεων SLIM, θα καταγράφει την πρόοδο των νομοθετικών προτάσεων και θα υπογραμμίζει τις ενδεχόμενες καθυστερήσεις.

Η πρωτοβουλία SLIM διαδραματίζει πολύ σημαντικό ρόλο στην απλούστευση της νομοθετικής δραστηριότητας σχετικά με την πολιτική των επιχειρήσεων. Ως παράδειγμα της προσπάθειας αυτής και της αναγκαιότητας θέσπισης συνεργιών μεταξύ του μέσου αυτού και της νομοθετικής παραγωγικότητας της Επιτροπής, μπορεί να αναφερθεί η εξέταση του κεκτημένου της πολιτικής της επιχείρησης κατά τη διάρκεια των πέντε προσεχών ετών, όπως αναφέρθηκε στην πρόσφατη ανακοίνωση της Επιτροπής για τη θέσπιση πολυετούς προγράμματος (2001-2005) για τις επιχειρήσεις.

Στο πλαίσιο της νομοθετικής βελτίωσης, πρέπει επίσης να υπενθυμίσουμε το πνεύμα της "εκτίμησης των επιπτώσεων στις επιχειρήσεις" που η Επιτροπή συνεχίζει να εφαρμόζει.

COM(2000) 256 της 11.5.2000 "Η πολιτική για τις επιχειρήσεις στα πλαίσια της οικονομίας της γνώσης".

Η προσέγγιση αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική εφόσον ερμηνεύει το μήνυμα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Λισσαβόνας που καθόρισε για την ΕΕ ένα νέο στρατηγικό στόχο για την προσεχή δεκαετία: την ανάπτυξη στην Ευρώπη της οικονομίας της γνώσης. Αυτό σημαίνει από λειτουργικής απόψεως τη σύσταση ενός ανταγωνιστικού και δυναμικού περιβάλλοντος για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις στο οποίο θα μπορούν να δημιουργούνται, να αναπτύσσονται, να καινοτομούν και να έχουν εύκολη πρόσβαση στις αγορές.

Για την επίτευξη των στόχων αυτών πρέπει αναμφίβολα να ελαφρυνθούν, να απλουστευτούν οι ισχύουσες και μελλοντικές κανονιστικές ρυθμίσεις χωρίς όμως να δημιουργηθούν εμπόδια για τη συνέχιση των γενικών πολιτικών στόχων.

Μία πενταετής περίοδος αντιπροσωπεύει φιλόδοξο αλλά ρεαλιστικό χρονικό διάστημα για την εκτίμηση του κεκτημένου βάσει της πρακτικής εμπειρίας.

Ένα άλλο παράδειγμα προσπαθειών της Επιτροπής στο πλαίσιο της απλούστευσης και του εκσυγχρονισμού περιέχεται στις εργασίες σχετικά με τον κανονισμό που διέπει το συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης, που ξεκίνησαν το 1998.

Κανονισμός 1408/71, COM(1998) 779 της 21ης Δεκεμβρίου 1998.

Υπάρχει μία διαρκής φροντίδα για να καταστεί η κοινοτική νομοθεσία περισσότερο εύκαμπτη και να βελτιωθεί σε πολλούς τομείς [22]. Οι προτάσεις οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου που τροποποιούν αντίστοιχα την οδηγία αριθ. 79/267/ΕΟΚ και την οδηγία 73/239/ΕΟΚ στοχεύουν στο να απλουστεύσουν και προσαρμόσουν αισθητά τους ισχύοντες κανόνες που εφαρμόζονται στην απαίτηση περιθωρίου φερεγγυότητας των επιχειρήσεων ασφάλισης ζωής και των λοιπών πλην της ασφάλισης ζωής ασφαλιστικών κλάδων.

[22] Η Επιτροπή πρότεινε αλλαγές σε πολλούς γεωργικούς τομείς, ώστε να υπάρξει μείωση των ισχυόντων κανονισμών και συγχρόνως να επέλθουν τροποποιήσεις με στόχο την ελάφρυνση των παραγωγών και της διαχείρισης των εθνικών αρχών από τα διοικητικά βάρη.

Επίσης, οι προσπάθειες αυτές ερμηνεύονται σε δράσεις στον τομέα της συμμετοχής των υποψηφίων χωρών στα κοινοτικά προγράμματα και γραφεία. Μία απόφαση-πλαίσιο, που ενδέχεται να υποβληθεί κατά τη διάρκεια του έτους, θα μπορέσει να αποτρέψει τη θέσπιση μεγάλου αριθμού ατομικών προτάσεων απόφασης για κάθε κοινοτικό πρόγραμμα.

Έχουν επίσης ληφθεί νομοθετικές πρωτοβουλίες στον τομέα της κοινοτικής διαμετακόμισης και της κοινοτικής χρηματοοικονομικής κανονιστικής ρύθμισης.

* Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου σχετικά με το δημοσιονομικό κανονισμό που εφαρμόζεται στο γενικό προϋπολογισμό των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων COM(2000) 461

* Πρόταση απόφασης της μικτής επιτροπής ΕΚ-ΕΖΕΣ "Κοινή διαμετακόμιση", σχετικά με την τροποποίηση της σύμβασης της 20ής Μαΐου 1987 όσον αφορά ένα καθεστώς κοινής διαμετακόμισης

* Πρόταση απόφασης της μικτής επιτροπής ΕΚ-ΕΖΕΣ "Απλούστευση των διατυπώσεων κατά τις εμπορευματικές συναλλαγές", για την τροποποίηση της σύμβασης σχετικά με την απλούστευση των διατυπώσεων κατά τις εμπορευματικές συναλλαγές (ΕΔΕ)

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Η αιτιολόγηση των πράξεων

"Για οποιαδήποτε πρόταση κοινοτικού νομοθετικού κειμένου, οι λόγοι στους οποίους βασίζεται αποτελούν αντικείμενο μιας δήλωσης που τείνει να την αιτιολογήσει, αποδεικνύοντας ότι είναι σύμφωνη προς τις αρχές τις επικουρικότητας και της αναλογικότητας: οι λόγοι που επιτρέπουν να εξαχθεί το συμπέρασμα ότι ένας κοινοτικός στόχος μπορεί να πραγματοποιηθεί καλύτερα σε κοινοτική κλίμακα πρέπει να βασιστούν σε ποιοτικούς δείκτες και κάθε φορά που αυτό είναι δυνατό, σε ποσοτικούς".

I. Κάλυψη των ελλείψεων και προώθηση θετικών λύσεων

Η Επιτροπή αιτιολογεί τη δράση σε κοινοτικό επίπεδο με δύο κριτήρια, που είναι συμπληρωματικά:

1. Η απουσία δράσης σε κοινοτικό επίπεδο μπορεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις στην αποτελεσματικότητα των μέσων που προβλέπονται από τα κράτη μέλη και/ή να αντίκεινται στις απαιτήσεις της Συνθήκης.

2. "Μία δράση που διεξάγεται σε κοινοτικό επίπεδο παρουσιάζει προφανή πλεονεκτήματα, λόγω των διαστάσεών της ή των αποτελεσμάτων της, σε συνάρτηση με μία δράση σε επίπεδο κρατών μελών".

Όσον αφορά το πρώτο κριτήριο, τρία παραδείγματα μπορούν να διασαφηνίσουν τον τρόπο με τον οποίο εφαρμόζεται:

1) Στην πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την περιορισμένη χρήση ορισμένων επικίνδυνων ουσιών ηλεκτρολογικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού (COM(2000) 347), η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι:

* "η ύπαρξη διαφορετικών εθνικών πολιτικών στον τομέα της διαχείρισης των αποβλήτων ηλεκτρολογικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού (ΑΗΗΕ) δυσχεραίνει την αποτελεσματικότητα των εθνικών πολιτικών ανακύκλωσης, διότι μπορεί να αναμένονται διασυνοριακές κινήσεις ΑΗΗΕ προς λιγότερο δαπανηρά συστήματα διαχείρισης αποβλήτων.

* οι διαφορές στην εφαρμογή της αρχής της ευθύνης των παραγωγών, αναλόγως των κρατών μελών, συνεπάγονται σημαντικές διαφορές όσον αφορά το οικονομικό βάρος το οποίο θα φέρουν οι οικονομικοί φορείς.

* η ύπαρξη αποκλινόντων εθνικών κανόνων στον τομέα του περιορισμού της χρήσης ορισμένων επικίνδυνων ουσιών θα μπορούσε να έχει επιπτώσεις στο εμπόριο ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών εξοπλισμών".

2) Στην πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση απαιτήσεων και εναρμονισμένων διαδικασιών για τα πλοία μεταφοράς φορτίου χύδην (COM(2000) 179), η Επιτροπή αναφέρει τις πολλαπλές αρνητικές επιπτώσεις ελλείψει εναρμονισμένου κοινοτικού πλαισίου:

* "Το κόστος της παράλειψης θα ήταν η εμμονή ενός απαράδεκτου επιπέδου απωλειών αυτών των πλοίων και των πληρωμάτων τους.

* Εξάλλου, ελλείψει εναρμονισμένων κριτηρίων σε κοινοτικό επίπεδο σχετικά με τη συμπεριφορά των πλοίων μεταφοράς φορτίου χύδην στη φόρτωση και την εκφόρτωση στερεών φορτίων χύδην, δεν μπορεί να αποκλειστεί ο κίνδυνος ότι τα πλοία μεταφοράς φορτίου χύδην που δεν συμφωνούν προς τους κανόνες και το επιβεβλημένο όριο ηλικίας δεν θα μετατοπίσουν προς την Ευρώπη τις δραστηριότητές τους, εγκαταλείποντας τις περιοχές όπου εφαρμόζονται αυστηρές πολιτικές στον τομέα της ασφάλειας.

* Η παράλειψη θα συνεπαγόταν επίσης τον κίνδυνο στρέβλωσης του ανταγωνισμού μεταξύ των τερματικών σταθμών, διότι αυτοί οι τελευταίοι θα εφάρμοζαν στην περίπτωση αυτή διαφορετικά επίπεδα ασφάλειας στον τομέα της διατήρησης των φορτίων.

* Τέλος, η παράλειψη θα επέτρεπε τη διατήρηση των προβλημάτων τα οποία συναντούν αυτή τη στιγμή τα πλοία μεταφοράς φορτίου χύδην με τους τερματικούς σταθμούς που αρνούνται να συμβληθούν ή να τηρήσουν σχέδια φόρτωσης και εκφόρτωσης που εγγυώνται ότι η δομή του πλοίου δεν υφίσταται αβαρία ούτε υπερβολική δυσκολία στις πράξεις μεταφοράς φορτίου".

3) Στην πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με το συντονισμό των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων για τους επαγγελματικούς συνταξιοδοτικούς οργανισμούς (COM(2000) 507) η Επιτροπή εξηγεί, δίνοντας επίσης ποσοτικούς δείκτες, τα θλιβερά αποτελέσματα που προκλήθηκαν από το γεγονός ότι οι δραστηριότητες των επαγγελματικών συνταξιοδοτικών οργανισμών (ΕΣΟ) δεν αποτελούν αντικείμενο καμίας ειδικής ρύθμισης σε κοινοτικό επίπεδο:

"Δεν υπάρχει συμφωνία στην Κοινότητα σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο οι ΕΣΟ μπορούν να αξιοποιήσουν την εσωτερική αγορά και το ευρώ για να βελτιστοποιήσουν τις τοποθετήσεις τους στις χρηματοπιστωτικές αγορές. Οι ΕΣΟ πρέπει να υπακούουν σε πολύ διαφορετικούς κανόνες από το ένα κράτος μέλος στο άλλο. Δεν μπορεί να αποκλειστεί ότι σε ορισμένες περιπτώσεις οι κανόνες αυτοί υπερβαίνουν ό,τι είναι απαραίτητο για την εγγύηση της σταθερής συνετής διαχείρισης των ΕΣΟ. Όταν αυτό συμβαίνει, μπορεί να επιφέρει δυσχέρειες στην εφαρμογή της αρχής της ελεύθερης κυκλοφορίας των κεφαλαίων και να ζημιώνει την αποδοτικότητα των ΕΣΟ. Μεταξύ του 1984 και του 1998, η μέση πραγματική ετήσια απόδοση των τοποθετήσεων των ΕΣΟ ήταν περίπου ύψους 6% στα κράτη μέλη που έχουν εκδώσει αυστηρούς ποσοτικούς κανόνες και άνω του 10% στα κράτη μέλη όπου οι κανόνες αυτοί επιτρέπουν μεγαλύτερο περιθώριο ελιγμών στους διαχειριστές. Χαμηλότερες αποδόσεις ερμηνεύονται με μικρότερες παροχές ή υψηλότερες εισφορές. Το έμμεσο κόστος της εργασίας αυξάνεται καθώς και το κόστος της χρηματοδότησης των συνταξιοδοτικών συστημάτων. Η πολιτική τοποθετήσεων στον τομέα των επικουρικών συντάξεων εξαρτάται συγχρόνως από το προσφερόμενο προϊόν και από τις συμβατικές υποχρεώσεις του παρέχοντος συνταξιοδοτική υπηρεσία. Περιορίζοντας τις δυνατότητες διαφοροποίησης των στοιχείων ενεργητικού, υπερβολικά περιοριστικοί κανόνες μπορούν κατά τον τρόπο αυτό να περιπλέξουν τη διαχείριση που εμπεριέχει στοιχείο κινδύνου και να μειώσουν την ασφάλεια των χαρτοφυλακίων επενδυτικών σχεδίων. Ως προς αυτό, οι υπερβολικοί περιορισμοί που επιβάλλονται στις μετοχές, κατά κανόνα λιγότερο ευμετάβλητες μακροχρόνια από ό,τι τα δημόσια χρεόγραφα, για το λόγο ότι συνδέονται με την ανάπτυξη της οικονομίας και την παραγωγικότητα, μπορούν να έχουν αρνητικές επιπτώσεις. Είναι συνεπώς βασικής σημασίας η επίτευξη μιας συμφωνίας σχετικά με τους επενδυτικούς κανόνες που είναι προσαρμοσμένοι στην ευρύτερη και ρευστότερη κεφαλαιαγορά που απορρέει από την οικονομική και νομισματική ένωση". [...] Εξάλλου, "ελλείψει κατάλληλου συντονισμού σε κοινοτικό επίπεδο, οι ΕΣΟ είναι τα μόνα μεγάλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα που δεν μπορούν να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους σε άλλο κράτος μέλος κάτω από τους ίδιους όρους με τα τραπεζικά ιδρύματα, τις ασφαλιστικές επιχειρήσεις και τις επενδυτικές επιχειρήσεις. Υπολογίστηκε ότι, για μία πανευρωπαϊκή επιχείρηση, το κόστος της θέσπισης χωριστών επαγγελματικών καθεστώτων σε κάθε κράτος μέλος θα αντιστοιχούσε σε περίπου 40 εκατ. ευρώ το έτος".

Τα δύο προαναφερθέντα κριτήρια είναι συμπληρωματικά και για το λόγο αυτό στις ίδιες προτάσεις η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι, εφαρμόζοντας τη δράση σε κοινοτικό επίπεδο, θα υπήρχαν επίσης πλεονεκτήματα (δεύτερο κριτήριο). Ειδικότερα:

(1) Στην πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τον περιορισμό της χρήσης ορισμένων επικίνδυνων ουσιών στους ηλεκτρικούς και ηλεκτρονικούς εξοπλισμούς (COM(2000) 347 τελικό), η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι μία δράση σε κοινοτικό επίπεδο στον τομέα αυτό θα επέτρεπε μια οικονομικά βιώσιμη ανακύκλωση ορισμένων ΑΗΗΕ. Πράγματι, "για ορισμένα ΑΗΗΕ, η ανακύκλωση δεν είναι οικονομικά βιώσιμη παρά εάν υπάρχει επεξεργασία μεγάλων ποσοτήτων απορριμμάτων. Σύμφωνα με την αρχή των οικονομιών κλίμακας, η επεξεργασία αυτών των απορριμμάτων δεν θα μπορεί να διασφαλιστεί παρά μέσω ορισμένων κεντρικών εγκαταστάσεων στην Ευρώπη".

(2) Στην πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση εναρμονισμένων απαιτήσεων και διαδικασιών για τη φόρτωση και εκφόρτωση σε πλοία μεταφοράς φορτίου χύδην (COM(2000) 179 τελικό), η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι η θέσπιση ενός υποχρεωτικού εναρμονισμένου κοινοτικού πλαισίου μπορεί "να αποτρέψει το να προκαλέσουν εσφαλμένες πράξεις μεταφοράς φορτίων δυσχέρειες για την ακεραιότητα των δομικών στοιχείων των πλοίων πράγμα που θα μπορούσε να προκαλέσει την απώλειά τους καθώς και την απώλεια της ζωής των πληρωμάτων. Κατάλληλες αρχές και διαδικασίες που στοχεύουν στην ενίσχυση της ασφάλειας στη φόρτωση και εκφόρτωση πλοίων μεταφοράς στερεών φορτίων χύδην έχουν [ήδη] συμφωνηθεί σε διεθνές επίπεδο. Αλλά δεδομένης της μη δεσμευτικής φύσης τους, η εφαρμογή τους στην Κοινότητα δεν μπορεί να εγγυηθεί παρά με τη θέσπιση ενός υποχρεωτικού εναρμονισμένου κοινοτικού πλαισίου".

(3) Στην πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με το συντονισμό των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων σχετικά με τους επαγγελματικούς συνταξιοδοτικούς οργανισμούς (COM(2000) 507 τελικό).

II. Η αιτιολόγηση της επικουρικότητας: προσαρμοσμένες μέθοδοι

Αιτιολογώντας την αναγκαιότητα ανάληψης δράσης σε κοινοτικό επίπεδο, η Επιτροπή χρησιμοποιεί, είτε στο σκεπτικό της υποβληθείσας πράξης είτε στην αιτιολογική της έκθεση, κυρίως δύο τύπους. Ο ένας θα μπορούσε να οριστεί ως "περιγραφικός", ο άλλος ως "αναλυτικός", που αιτιολογεί την επικουρικότητα με τη βοήθεια ενός ερωτηματολογίου: πρόκειται για ένα πλέγμα που περιέχει πολλά σημεία, η προέλευση των οποίων ανάγεται στην προετοιμασία της διαθεσμικής συμφωνίας του 1993.

Ως παράδειγμα, παρουσιάζουμε τις δύο ακόλουθες προτάσεις που χρησιμοποιούν αντίστοιχα, η μία τον περιγραφικό τύπο και η άλλη τον αναλυτικό τύπο :

1. Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με τις ελάχιστες προδιαγραφές παροχής προσωρινής προστασίας σε περίπτωση μαζικής συρροής εκτοπισθέντων και μέτρα που επιδιώκουν τη δίκαιη κατανομή βαρών μεταξύ κρατών μελών όσον αφορά την υποδοχή αυτών των ατόμων και την αντιμετώπιση των συνεπειών της υποδοχής τους (COM (2000) 303) :

"Η επικουρικότητα και η αναλογικότητα: αιτιολόγηση και προστιθέμενη αξία

Η ένταξη, στη Συνθήκη περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, του νέου τίτλου IV για τις θεωρήσεις, άσυλο, μετανάστευση και άλλες πολιτικές σχετικές με την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων, αποδεικνύει τη βούληση, εκ μέρους των υψηλών συμβαλλομένων μερών, να χορηγήσουν αρμοδιότητες στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή στους τομείς αυτούς. Πάντως, η Ευρωπαϊκή Κοινότητα δεν έχει αποκλειστικές αρμοδιότητες στον τομέα αυτό και κατά συνέπεια, ακόμη και με την πολιτική βούληση να θεσπιστεί μια κοινή πολιτική στον τομέα του ασύλου και της μετανάστευσης, θα πρέπει να παρέμβει σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 5 της Συνθήκης ΕΚ, ήτοι μόνον εάν και στο βαθμό που οι στόχοι της προβλεπόμενης δράσης είναι αδύνατο να επιτευχθούν επαρκώς από τα κράτη μέλη και δύνανται συνεπώς, λόγω των διαστάσεων ή των αποτελεσμάτων της προβλεπόμενης δράσης, να επιτευχθούν καλύτερα σε κοινοτικό επίπεδο. Η πρόταση οδηγίας ανταποκρίνεται στα κριτήρια αυτά.

Επικουρικότητα

Η θέσπιση ενός χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης συνεπάγεται την έκδοση μέτρων σχετικά με το άσυλο καθώς και τους πρόσφυγες και εκτοπισθέντες. Ο ειδικός στόχος της πρωτοβουλίας αυτής είναι η θέσπιση ελάχιστων προδιαγραφών παροχής προσωρινής προστασίας σε περίπτωση μαζικής συρροής εκτοπισθέντων και η συμβολή σε μία δίκαιη κατανομή των βαρών μεταξύ κρατών μελών όσον αφορά την υποδοχή αυτών των ατόμων και την αντιμετώπιση των συνεπειών της υποδοχής τους. Αυτοί οι κανόνες και τα μέτρα πρέπει να μπορούν να εφαρμόζονται σύμφωνα με μηχανισμούς και ελάχιστες αρχές σε όλα τα κράτη μέλη. Πράγματι, η κατάσταση όσον αφορά την παροχή προσωρινής προστασίας ποικίλλει από ένα κράτος μέλος σε άλλο. Ο καθορισμός ελάχιστων προδιαγραφών σε κοινοτικό επίπεδο πρέπει να πραγματοποιηθεί με μία δράση όπως εκείνη που προτείνεται. Ο καθορισμός ελάχιστων προδιαγραφών θα επιτρέψει επίσης τον περιορισμό της πιθανότητας να καθοριστεί η χώρα προορισμού από τους υπηκόους τρίτων χωρών αποκλειστικά βάσει των ευνοϊκότερων όρων των οποίων θα μπορούσαν να επωφεληθούν. Επίσης, η αλληλεγγύη δεν μπορεί να οργανωθεί παρά σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Τέλος, η εμμονή της απουσίας ευρωπαϊκής κανονιστικής ρύθμισης σε αυτή την προσωρινή προστασία θα είχε αρνητικές επιπτώσεις στην αποτελεσματικότητα άλλων μέσων που προβλέπονται στον τομέα της παροχής ασύλου.

Αναλογικότητα

Η μορφή της κοινοτικής δράσης πρέπει να είναι όσο το δυνατόν απλούστερη ώστε να επιτρέπει την υλοποίηση του στόχου της πρότασης και της αποτελεσματικής εφαρμογής της. Στο πνεύμα αυτό, το επιλεγέν νομικό μέσο είναι μία οδηγία, που επιτρέπει τον καθορισμό ελάχιστων προδιαγραφών, επιτρέποντας συγχρόνως στα κράτη μέλη που είναι αποδέκτες της οδηγίας τη δυνατότητα επιλογής της μορφής και των πλέον κατάλληλων μέσων για την εφαρμογή τους στο νομικό τους πλαίσιο και στο εθνικό τους περιβάλλον. Επίσης, η πρόταση οδηγίας δεν ισχυρίζεται ότι εισάγει κανόνες σχετικούς παραδείγματος χάρη με την ερμηνεία της Σύμβασης της Γενεύης, την επικουρική προστασία ή άλλες πλευρές του δικαιώματος διαμονής αλλοδαπών, που θα αποτελέσουν αντικείμενο άλλων προτάσεων. Επικεντρώνεται σε ένα σύνολο ελάχιστων και αυστηρά απαραίτητων προδιαγραφών για τη συνοχή της δράσης".

2. Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με δράσεις των κρατών μελών για τους όρους παροχής δημόσιας υπηρεσίας και την ανάθεση συμβάσεων δημόσιας υπηρεσίας στον τομέα των σιδηροδρομικών, οδικών και εσωτερικών πλωτών μεταφορών επιβατών (COM(2000) 7) :

"Αιτιολόγηση της δράσης σε κοινοτικό επίπεδο

1) Ποιοι είναι οι στόχοι της προβλεπόμενης δράσης σε συνάρτηση με τις υποχρεώσεις της Κοινότητας;

Η πρόταση στοχεύει στην ενίσχυση της ασφάλειας του δικαίου όσον αφορά την εφαρμογή των κοινοτικών κανόνων που διέπουν τα αποκλειστικά δικαιώματα και τις κρατικές ενισχύσεις, στο πλαίσιο της ανάπτυξης της ενιαίας αγοράς των δημοσίων μεταφορών επιβατών.

Καθορίζει για το σκοπό αυτό συγκεκριμένους κανόνες που στοχεύουν στο να εγγυηθούν την αναλογικότητα των αποκλειστικών δικαιωμάτων (ιδίως όσον αφορά τη διάρκειά τους και τις διαδικασίες ανάθεσης) καθώς και την καταβολή χρηματικής αποζημίωσης στους φορείς που πληρούν τις απαιτήσεις δημόσιας υπηρεσίας (υποχρεώσεις δημόσιας υπηρεσίας δυνάμει του άρθρου 73 της Συνθήκης).

Η πρόταση στοχεύει επίσης στην ενίσχυση της αποτελεσματικότητας των δημοσίων μεταφορών που μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην επιδίωξη των στόχων που προβλέπονται από την Κοινότητα στον τομέα της καταπολέμησης του φαινομένου του θερμοκηπίου σε πλανητικό επίπεδο, της μείωσης των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και των ρύπων, καθώς και στον τομέα της οικονομικής ανάπτυξης και της κοινωνικής ένταξης. Για την επίτευξη των στόχων αυτών, πρέπει να τεθεί τέλος στην τάση των επιβατών να χρησιμοποιούν όλο και περισσότερο το αυτοκίνητο ιδιωτικής χρήσης τους και λιγότερο τα δημόσια μέσα συγκοινωνίας. Η παρακμή αυτών των τελευταίων δεν θα σταματήσει χωρίς σημαντική βελτίωση της αποτελεσματικότητάς τους και της ελκυστικότητάς τους για τους επιβάτες.

2) Η προβλεπόμενη δράση εμπίπτει στην αποκλειστική αρμοδιότητα της Κοινότητας ή μία κοινή αρμοδιότητα με τα κράτη μέλη;

Η δράση εμπίπτει στην κοινή αρμοδιότητα (άρθρο 71, παράγραφος 1, σημείο δ), της Συνθήκης) και την αποκλειστική αρμοδιότητα (άρθρο 89 της Συνθήκης).

3) Ποια είναι η κοινοτική διάσταση του προβλήματος (παραδείγματος χάρη πόσα είναι τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη. ποια λύση εφαρμόζεται μέχρι στιγμής);

Ο κανονισμός αφορά όλα τα κράτη μέλη.

Για να μην υπάρξει στρέβλωση του ανταγωνισμού, πρέπει να βελτιωθούν και εναρμονιστούν οι δράσεις των αρχών για την εγγύηση της τήρησης των απαιτήσεων δημόσιας υπηρεσίας όταν οι δράσεις αυτές έχουν επιπτώσεις στον ανταγωνισμό, ιδίως γενικεύοντας σε όλα τα κράτη μέλη την παροχή συμβάσεων δημόσιας υπηρεσίας και αποκλειστικών δικαιωμάτων μέσω εναρμονισμένων διαδικασιών ανάθεσης και οι οποίες δεν προκαλούν διακρίσεις.

Αυτή τη στιγμή, οι πρακτικές ποικίλλουν αισθητά από ένα κράτος μέλος σε άλλο και η κοινοτική διάσταση δεν είχε ποτέ αναφερθεί προηγουμένως, ιδίως όσον αφορά τα αποκλειστικά δικαιώματα.

4) Ποια είναι η αποτελεσματικότερη λύση, λαμβανομένων υπόψη των μέσων που διαθέτει η Επιτροπή και τα κράτη μέλη;

Δεδομένης της αναγκαιότητας διασφάλισης της ασφάλειας του δικαίου στην περίπτωση που οι φορείς εκμετάλλευσης που προέρχονται από ένα κράτος μέλος θα μετέφεραν στις δραστηριότητές τους σε ένα δεύτερο κράτος μέλος για να εισέλθουν στην αγορά δημοσίων μεταφορών του εν λόγω κράτους μέλους, μία δράση σε κοινοτικό επίπεδο αποτελεί την πλέον αποτελεσματική λύση.

Η πρόταση θεσπίζει για το λόγο αυτό κοινοτικούς κανόνες που αφορούν:

- τη χρήση συμβάσεων που συνάπτονται μεταξύ των αρχών και των φορέων εκμετάλλευσης.

- την αποζημίωση των φορέων εκμετάλλευσης που τήρησαν τις απαιτήσεις δημόσιας υπηρεσίας.

- την παροχή αποκλειστικών δικαιωμάτων.

- την εφαρμογή και διαχείριση του ανταγωνισμού.

- τη διαφάνεια.

5) Ποια θα είναι τα οφέλη της προβλεπόμενης δράσης και ποιο το κόστος της έλλειψης δράσης;

Δεδομένου ότι η δράση στοχεύει στη θέσπιση κοινών κανόνων που θα εφαρμόζονται σε όλα τα κράτη μέλη, δεν μπορεί να διεξαχθεί παρά σε επίπεδο κοινοτικής νομοθεσίας και όχι σε επίπεδο κρατών μελών.

Ο κανονισμός ενθαρρύνει την παροχή αποτελεσματικών και ελκυστικών υπηρεσιών δημοσίων μεταφορών. Θα επιτρέψει στα κράτη μέλη να θεσπίσουν ειδικά εθνικά κανονιστικά συστήματα που θα τηρούν τα κριτήρια της διαφάνειας και της ίσης μεταχείρισης που καθορίζονται σε ένα συγκεκριμένο κοινοτικό κανονιστικό πλαίσιο. Ο κανονισμός θα καταργήσει επίσης τους περιορισμούς που επιβάλλονται στη δράση των κρατών μελών μέσω του κανονισμού 1191/69, που έχουν πλέον ξεπεραστεί.

Η ισχύουσα κατάσταση χαρακτηρίζεται από την έλλειψη συγκεκριμένου κανονιστικού πλαισίου για το σύνολο της Κοινότητας. Λόγω του γεγονότος αυτού υπάρχει κίνδυνος να εκδοθούν αποφάσεις εκ μέρους του Δικαστηρίου που θα προσβάλουν το σύστημα ρύθμισης των δημοσίων μεταφορών που ισχύει σε ένα ή περισσότερα κράτη μέλη.

6) Ποια είναι τα μέσα δράσης της Κοινότητας (σύσταση, οικονομική υποστήριξη, κανονιστική ρύθμιση, αμοιβαία αναγνώριση, κλπ.);

Η πρόταση βασίζεται κυρίως στο άρθρο 89 της Συνθήκης που δεν επιτρέπει στην Κοινότητα άλλη επιλογή από τον κανονισμό.

Μία οικονομική υποστήριξη ή μία αμοιβαία αναγνώριση δεν θα επέτρεπε την τήρηση των ελάχιστων κριτηρίων που θα εφαρμόζονται στο σύνολο της Κοινότητας.

7) Είναι απαραίτητη μία εναρμονισμένη κανονιστική ρύθμιση ή επαρκεί η έκδοση μιας οδηγίας που θα περιγράφει τους γενικούς στόχους και θα αφήνει στα κράτη μέλη την επιμέλεια της εφαρμογής τους;

Για την επίτευξη των στόχων της πρότασης, οι αρχές της διαφάνειας και της ίσης μεταχείρισης τους οποίους στοχεύει να προωθήσει η πρόταση πρέπει να εντάσσονται με τρόπο σαφή, ακριβή και συμβατό σε κάθε ένα από τα διαφορετικά εθνικά κανονιστικά πλαίσια. Η Κοινότητα δεν έχει άλλη επιλογή από το να προσφύγει σε έναν κανονισμό (βλέπε σημείο 6.) που αποτελεί το κατάλληλο μέσο για την επίτευξη των στόχων αυτών. Κατόπιν τούτου, η πρόταση αναφέρει τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να εφαρμοστούν οι αναφερθείσες αρχές στους διάφορους μηχανισμούς κανονιστικής ρύθμισης, αλλά δεν καθορίζει εκ των προτέρων ποιον από τους μηχανισμούς αυτούς θα χρησιμοποιήσουν οι αρχές των κρατών μελών σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση".

III. Η επικουρικότητα: μία διεθνής διάσταση

Η διεθνοποίηση επιβάλλει στην Ένωση να σκεφτεί επίσης τη δυνατότητα του να ξεπεράσουν ορισμένα προβλήματα τα σύνορα της Ένωσης και να θεωρηθεί επιβεβλημένη μία δράση σε διεθνές επίπεδο. η δράση αυτή απαιτεί αυστηρό συντονισμό μεταξύ της Ένωσης και των κρατών μελών στις γενικές κατευθύνσεις που θα καθοριστούν από κοινού. Ως παράδειγμα, η Επιτροπή πρότεινε τις ακόλουθες δύο αιτιολογίες που ερμηνεύουν την προσέγγιση αυτή:

1. Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για ένα κανονιστικό πλαίσιο για την πολιτική του ραδιοφάσματος στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα (COM(2000) 407) :

"Αυτή τη στιγμή, η εναρμόνιση της χρήσης του ραδιοφάσματος διασφαλίζεται, σε διεθνές επίπεδο, από τη Διεθνή Ένωση Τηλεπικοινωνιών (ΔΕΤ - 189 χώρες μέλη), και από τις παγκόσμιες διασκέψεις ραδιοεπικοινωνιών (ΠΔΡ) και σε ευρωπαϊκό επίπεδο από την ΕΔΔΤ [23] (43 χώρες μέλη). Δεδομένης της παγκοσμιοποίησης των αγορών ραδιοεπικοινωνιών, μία εναρμόνιση σε όσο το δυνατόν υψηλότερο επίπεδο θα έπρεπε να επιτρέψει την πραγματοποίηση οικονομιών κλίμακας (μείωση της τιμής των εξοπλισμών) και να εγγυηθεί τη διάθεση υπηρεσιών σε ευρωπαϊκή κλίμακα όπως και σε παγκόσμια κλίμακα (διεθνής περιαγωγή) εφόσον οι επιπτώσεις των καταβληθεισών προσπαθειών στον τομέα της εναρμόνισης θα υπερβούν το πλαίσιο των κοινοτικών συνόρων. [...] Κατά συνέπεια, πρέπει η Κοινότητα να εκπροσωπηθεί με κατάλληλο τρόπο στις εργασίες όλων των αρμοδίων διεθνών οργανισμών και των διασκέψεων όπου εξετάζονται ζητήματα σχετικά με τη διαχείριση του ραδιοφάσματος, ιδίως στο πλαίσιο της Διεθνούς Ένωσης Τηλεπικοινωνιών (ΔΕΤ) και κατά τις παγκόσμιες συνεδριάσεις ραδιοεπικοινωνιών [24]. Στις διεθνείς διαπραγματεύσεις, πρέπει τα κράτη μέλη και η Κοινότητα να ακολουθήσουν μία κοινή δράση και να συνεργαστούν στενά καθ' όλη τη διάρκεια της διαδικασίας διαπραγμάτευσης κατά τρόπο που να διασφαλίζει την ενότητα της διεθνούς εκπροσώπησης της Κοινότητας".

[23] Ευρωπαϊκή διάσκεψη των διοικήσεων των ταχυδρομείων και τηλεπικοινωνιών.

[24] Η Επιτροπή υπενθύμισε τις προκλήσεις των ΠΔΡ για την Κοινότητα στις ανακοινώσεις της COM(1997) 304, COM(1998) 298 και COM(2000) 86.

2. Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη δράση εναντίον των ναρκών ξηράς κατά προσωπικού: ενίσχυση της συνεισφοράς της Ευρωπαϊκής Ένωσης (COM(2000) 111).

" Βελτίωση του συντονισμού και της διεθνούς συμπληρωματικότητας: Η πολλαπλότητα των οικονομικών μέσων που χρησιμοποιούνται για την υποστήριξη της δράσης για την καταπολέμηση των ναρκών ξηράς θέτει ιδιαίτερα προβλήματα συντονισμού, συνοχής και διαφάνειας. Η κατάσταση αυτή αιτιολογεί μια ανάπτυξη του διεθνούς συντονισμού, μία ορθολογική οργάνωση των διαδικασιών και μία μεγαλύτερη συνοχή των κοινοτικών δράσεων. Μία αποτελεσματικότερη και ορθά συντονισμένη δράση εκ μέρους των βασικών χρηματοδοτών της δράσης για την καταπολέμηση των ναρκών συγχρόνως σε παγκόσμιο επίπεδο και σε επίπεδο κάθε πληγείσας χώρας, θα χρηματοδοτηθεί από αυξημένο οριζόντιο ξεχωριστό κονδύλιο του προϋπολογισμού, που θα δίνει συνέχεια στις υποχρεώσεις που επιβλήθηκαν από τη σύμβαση για την απαγόρευση χρήσης, εναποθήκευσης, παραγωγής και μεταφοράς ναρκών ξηράς κατά προσωπικού και για την καταστροφή τους. Όπως και στο παρελθόν, η Ευρωπαϊκή Ένωση υποστηρίζει την ανάπτυξη της υπηρεσίας δράσεων για την καταπολέμηση των ναρκών των Ηνωμένων Εθνών (UNMAS) στο πλαίσιο της δομής του ΟΗΕ, που αποτελεί το σημείο επικέντρωσης των στοιχείων και πληροφοριών και αναλαμβάνει να βοηθήσει τους χορηγούς και να συμβάλει στην ανάπτυξη προγραμμάτων των Ηνωμένων Εθνών, σε διαβούλευση με τους χρηματοδότες και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη. Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη διαδραμάτισαν πλήρως το ρόλο τους στο πλαίσιο της ομάδας υποστήριξης των δράσεων για την καταπολέμηση των ναρκών (MASG) και παραμένουν σε στενή σχέση με την UNMAS" .