ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρυξέλλες, 06.05.1997 
COM(97) 197 τελικό 
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
Προς ένα πρόγραμμα 
για το αστικό περιβάλλον 
στην Ευρωπαϊκή Ένωση 

-ι -
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
1. ΟΙ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΠΟΥ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΥΝ ΟΙ ΠΟΑΕΙΣ ΤΗΣ 4 
1.1 Πόλεις σε ένα μεταβαλλόμενο πλαίσιο 4 
1.2 Πόλεις, ανεργία και κοινωνικός αποκλεισμός 6 
1.3 Ανισορροπίες στο ευρωπαϊκό αστικό σύστημα 7 
1.4 Αστικό περιβάλλον 7 
1.5 Κατακερματισμός της εξουσίας και ολοκλήρωση της αστικής 
κοινωνίας 8 
2. ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ Ε.Ε. ΟΙ ΟΠΟΙΕΣ 
ΣΥΝΔΕΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΗΝ ΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 9 
2.1 Προώθηση της ανταγωνιστικότητας και της απασχόλησης 10 
2.2 Πολιτικές υπέρ της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής 11 
2.3 Μεταφορές και διευρωπαϊκά δίκτυα 14 
2.4 ΙΙροώΟηση της αειφόρου ανάπτυξης και της ποιότητας της ζωής 
στις πόλεις 16 
3. ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ 16 
3.1 Ανάγκη για μία αστική προοπτική στις πολιτικές της Ευρωπαϊκής 
Ένωσης IX 
3.2 Υπηρεσίες δημοσίου συμφέροντος και αστική ανάπτυξη. 19 
3.3 Συμβολή των διαρθρωτικών ταμείων 20 
3.4 Αύξηση των γνώσεων και προώθηση της ανταλλαγής εμπειριών 
μεταξύ των πόλεων 21 
4. ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗΣ 22 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 
Παράρτημα 1 Κοινωνικο-οικονομικά στοιχεία των μειονεκτουσών 
αστικών περιοχών 
Παράρτημα 2 Τοπικές δαπάνες στα κράτη μέλη της ΕΕ 
Παράρτημα 3 Επιπτώσεις των διαρθρωτικών ταμείων στις πόλεις 
Παράρτημα 3 Ορισμένα σημαντικά μελλοντικά γεγονότα 
-3-
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
Οι πόλεις της Ευρώπης αποτελούν τη βασική πηγή δημιουργίας πλούτου και το 
κέντρο της κοινωνικής και πολιτιστικής ανάπτυξης της. Εντούτοις, υπάρχουν 
εντεινόμενα προβλήματα, τα οποία συνδέονται με την ταχεία οικονομική 
προσαρμογή, την ανεργία, τις περιβαλλοντικές συνθήκες, την κυκλοφοριακή 
συμφόρηση καθώς, επίσης, τη φτώχεια, τις κακές συνθήκες στέγασης, την 
εγκληματικότητα και την τοξικομανία. 
Οι προσπάθειες που καταβάλλονται στην Ευρώπη σε επίπεδο πολιτικής ήδη 
αντιμετωπίζουν πολλά (χπό τα προβλήματα που πλήττουν τις ευρωπαϊκές 
πόλεις. Όμως, οι προσπάθειες αυτές συχνά ήταν οατοσπασματικές, 
συμπτωματικές, χωρίς όραμα. Είναι σαφές ότι απαιτούνται νέες προσπάθειες 
για να ενισχυθεί ή να αποκατασταθεί ο ρόλος των πόλεων της Ευρώπης ως 
χώρων κοινωνικής και πολιτισμικής ολοκλήρωσης, ως πηγών οικονομικής 
ευμάρειας και βιώσιμης ανάπτυξης και ως βάσεων δημοκρατίας. 
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και η Επιτροπή των 
Περιφερειών στηρίζουν μία πιο ενεργό παρέμβαση της Ένωσης στην αστική 
ανάπτυξη, ενώ τα κράτη μέλη και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνώρισαν τον 
κοινό τους προβληματισμό όσον αφορά τη μελλοντική βιώσιμη ανάπτυξη των 
πόλεων στην πρόσφατη Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για τη Βιώσιμη 
Αστική Ανάπτυξη (Habitat II). 
II παρούσα ανακοίνωση διερευνά τις δυνατότητες βελτίωσης της αστικής 
ανάπτυξης και ενίσχυσης της αποτελεσματικότητας των τρεχουσών κοινοτικών 
παρεμβάσεων στις αστικές περιοχές. ΓΙ πρόθεση δεν είναι να αναπτυχθούν 
αστικές πολιτικές σε ευρωπαϊκό επίπεδο για θέματα τα οποία μπορεί να 
αντιμετωπισθούν καλύτερα σε τοπική ή περιφερειακή κλίμακα. Ωστόσο, καθώς 
είναι σαφές ότι οι πόλεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετωπίζουν πολλά 
κοινά προβλήματα, υπάρχουν επίσης ευκαιρίες σε ευρωπαϊκή κλίμακα για από 
κοινού αναζήττ|σΐ| και προώθηση ενδεχόμενων λύσεων. Για το σκοπό αυτό, δεν 
απαιτούνται πρόσθετες εξουσίες σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Όμως, πολλά μπορεί 
να επιτευχθούν διαμέσου μίας περισσότερο επικεντρωμένης προσέγγισης με τη 
χρήση υφιστάμενων μέσων σε εθνικό και κοινοτικό επίπεδο και την ενίσχυση 
της συνεργασίας και του συντονισμού σε όλα τα επίπεδα. 
Υπάρχουν δύο επιπλέον στοιχεία, τα οποία θα πρέπει να ληφθούν υπόψη κατά 
τη συζήτηση των αστικών θεμάτων σε επίπεδο Ε.Ε. Πρώτον, οι προκλήσεις που 
συνδέονται με την αστική ανάπτυξη προσφέρουν μία ευκαιρία προκειμένου η 
Ε.Ε. να αποκτήσει μεγαλύτερο νόημα για τους πολίτες της παρέχοντας απτά 
οφέλη στην καθημερινή ζωή τους. Απαιτείται, επίσης, σαφέστερη αναγν(ί>ριση 
της σημασίας των τοπικών δημοκρατιών, δηλαδή του επιπέδου πολιτικής 
εξουσίας που βρίσκεται πιο κοντά στον πολίτη. Δεύτερον, οι πόλεις 
διαδραματίζουν ζωτικό ρόλο υποστηρίζοντας ένα ευρωπαϊκό πρότυπο 
κοινωνίας, το οποίο βασίζεται στην ισότητα των ευκαιριών ανεξαρτήτως φύλου 
ή εθνικής προέλευσης. Μολονότι οι αρχές των πόλεων δεν μπορεί να είναι οι 
μόνοι φορείς οι οποίοι θα αναλάβουν δράση σχετικά με τα μεγάλα αυτά θέματα, 
εντούτοις θα πρέπει να συμμετάσχουν πλήρως στις πολιτικές που συνδέονται 
με τα θέματα αυτά δεδομένου ότι δεν μπορεί να υπάρξουν αποτελεσματικές 
λύσεις στην πράξη χωρίς την ενεργό συμμετοχή τους. 
Η παρούσα ανακοίνωση αποτελείται από τέσσερα τμήματα. Στο πρώτο τμήμα 
εκτίθενται οι βασικές προκλήσεις τις οποίες αντιμετωπίζουν όλες οι πόλεις σε 
μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό. Στο δεύτερο τμήμα διενεργείται απολογισμός 
των υφιστάμενων πολιτικών της Ε.Ε. οι οποίες ασκούν επίδραση, άμεσα ή 
έμμεσα, στις πόλεις. Στο τρίτο τμήμα προτείνονται ορισμένες κατευθυντήριες 
γραμμές για μελλοντικές ενέργειες καθώς και η προσέγγιση την οποία θα 
[ΐπορούσε να ακολουθήσει η αστική πολιτική στην Ευρώπη ως σημείο εκκίνησης 
διαλόγου. Τέλος, στο τέταρτο τμήμα προτείνεται μία συνέχεια της παρούσας 
ανακοίνωσης και, ειδικότερα, η οργάνωση ενός Αστικού Φόρουμ το 1998. 
1. ΟΙ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΠΟΥ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΥΝ ΟΙ ΠΟΛΕΙΣ ΤΗΣ 
ΕΥΡΩΠΗΣ 
Το 80%> περίπου του πληθυσμού της Ευρώπης ζει σε πόλεις, με αποτέλεσμα η 
Ευρώπη να είναι η πλέον αστικοποιημένη ήπειρος στον κόσμο. Μολονότι οι 
αστικές περιοχές της Ευρώπης παρουσιάζουν μεγάλη ποικιλία, εντούτοις, 
έχουν κοινά χαρακτηριστικά τα οποία συνοψίζονται στο πρώτο τμήμα της 
παρούσας ανακοίνωσης. 
1.1 Πόλεις σε ένα μεταβαλλόμενο πλαίσιο 
Το 20% περίπου των Ευρωπαίων ζει σε μεγαλύτερα αστικά συγκροτήματα άνω 
των 250.000 κατοίκων, 20%» σε πόλεις μεσαίου μεγέθους και 40% σε πόλεις 
10.000 έως 50.000 κατοίκων. Το Λονδίνο και το Παρίσι είναι τα δύο μοναδικά 
πολεοδομικά συγκροτήματα της Ευρώπης με 10 εκατομμύρια κατοίκους 
περίπου το καθένα. 
Τα δημογραφικά στοιχεία επιβεβαιώνουν ότι η αστικοποίηση της ευρωπαϊκής 
κοινωνίας συνεχίζεται, μολονότι με βραδύτερο ρυθμό σε σύγκριση με τις 
παρελθούσες δεκαετίες. 
Η πλ7|θυσμιακή αύξηση των πόλεων είναι αποτέλεσμα των φυσικών ρυθμών 
αύξησης, των εισροών από αγροτικές ή λιγότερο ευημερούσες περιοχές και της 
μετανάστευσης, ειδικά από τρίτες χώρες. Σε διεθνές επίπεδο, η Ε.Ε. υπήρξε 
σημαντικός προορισμός μεταναστών, γεγονός το οποίο συνέδραμε στην 
αντιμετώπιση της πτωτικής τάσης του πληθυσμού. Το 1990, για παράδειγμα, 
υπολογίζεται ότι 2,1 εκατομμύρια άτομα εισήλθαν στα κράτη μέλη από το 
εξωτερικό, ενο) 1 εκατομμύριο περίπου άτομα αποχώρησαν από την Ε.Ε.. 
Εκτός από την Ιρλανδία, όλα τα κράτη μέλη παρουσιάζουν σήμερα καθαρή 
μετανάστευση. Από εκτιμήσεις αναφορικά με την περίοδο 19X7-1991 προκύπτει 
ότι τα δύο τρίτα των μετανασταΥν εγκαταστάθηκαν σε μεγάλα βιομηχανικά 
πολεοδομικά συγκροτήματα και σε πρωτεύουσες. 
Όμως και άλλες πόλεις παρουσίασαν μείωση πληθυσμού κατά τη δεκαετία του 
1980. Η παύση της λειτουργίας επιχειρήσεων ή η μετεγκατάσταση 
παραδοσιακών πηγών απασχόλησης και η προαστειοποίηση αποτελούν τα 
βασικά αίτια του μαρασμού αυτού. Οι Βρυξέλλες, το Λονδίνο, το Παρίσι, η 
Λίλη, το Πορτό, το Αννόβερο, το Τορίνο, η Βαρκελώνη και οι πόλεις Randstad 
των Κάτω Χωρών είναι παραδείγματα κέντρων πόλεων που απώλεσαν 
πληθυσμό προς τις περιφέρειες τους. Αυτή η διασπορά της στέγης, της 
εργασίας και των εγκαταστάσεων αναψυχής συνεπάγεται, μεταξύ άλλων, 
αυξανόμενη ανάγκη για μετακίνηση. 
Από απόψεως οικονομικής επίδοσης, οι μεγαλύτερες πόλεις εξακολουθούν να 
αποτελούν τη βασική πηγή ευημερίας και συμβάλλουν δυσαναλόγως 
περισσότερο στο περιφερειακό ή εθνικό ΑΕγχΠ σε σύγκριση με τον πληθυσμό 
τους, αντικατοπτρίζοντας με τον τρόπο αυτό την υψηλότερη παραγίογικότητα 
-5-
των πόλεων. Ωστόσο, η αύξηση του ΑεγχΠ συχνά δεν συνοδεύθηκε (υτό αύξηση 
των θέσεων <υτασχόλησης. Για παράδειγμα, οι αστικές περιοχές των 
Βρυξελλών, του Ρήνου, του Ρουρ και του Λονδίνου σημείωσαν ετήσιους 
ρυθμούς αύξησης του ΑΕγχΙΙ της τάξης του 5% έως 6%, ενώ ο ετήσιος ρυθμός 
δημιουργίας θέσεων απασχόλ7|<της την ίδια περίοδο ήταν +0,2 (Βρυξέλλες), +0,1 
(Ρήνος-Ρουρ) και -0,2 (Λονδίνο). Ομοίως, ορισμένες πόλεις μεσαίου μεγέθους, 
όπως η Πάρμα, η Ρεν, το Καίμπριτζ, η Μπράγκα και ο Βόλος, συνέχιζαν να 
αναπτύσσονται χάρη στην οικονομική τους επιτυχία. 
Στις περισσότερες πόλεις, η συνολική απασχόληση αυξήθηκε κατά το διάστημα 
μετά τα μέσα της δεκαετίας του 1980 λόγω της σημαντικής ανάπτυξης του 
τομέα των υπηρεσιών, ο οποίος αντιπροσωπεύει σήμερα 60% έως 80% όλων 
των θέσεων απασχόλησης στις πόλεις αντισταθμίζοντας, τις περισσότερες 
φορές, την απώλεια απασχόλησης στο βιομηχανικό τομέα. Το ένα τρίτο 
περίπου των θέσεων απασχόλησης στον τομέα των υπηρεσιών προέρχεται από 
τον τομέα μη εμπορεύσιμων υπτιρεσκόν, στον οποίο συμπεριλαμβάνεται η 
δημόσια διοίκηση, η εκπαίδευση, η υγεία, οι υπηρεσίες τοπικών κοινοτήτων και 
οι κοινωνικές υπηρεσίες, όπως προκύπτει, για παράδειγμα, από πόλεις, όπως 
οι Βρυξέλλες, η Ρώμη, το Ελσίνκι, η Στοκχόλμη και η Κοπεγχάγη. Εντούτοις, 
σε πολλές χώρες, η ανάπτυξη του τομέα μη εμπορεύσιμων υπηρεσιών 
εμποδίζεται από περιορισμούς όσον αφορά τις δημόσιες δαπάνες. Τα υπόλοιπα 
δυο τρίτα των θέσεων απασχόλησης του τομέα των υπηρεσιών προέρχονται 
από τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, τις ασφάλειες, τις μεταφορές και τις 
επικοινωνίες, το λιανικό εμπόριο, τα ξενοδοχεία και τα εστιατόρια. 
Οι πόλεις που αντιμετωπίζουν Τ7| μεγαλύτερη δυσκολία προσαρμογής στις 
μεταβαλλόμενες συνθήκες είναι οι πόλεις οι οποίες παλαιότερα εξαρτώνταν 
από βιομηχανίες που βασίζονταν σε πόρους ή πόλεις οι οποίες βρίσκονται σε 
περιφερειακές οικονομίες, εξαρτόμενες από έναν παραδοσιακό γεωργικό 
τομέα. Οι πόλεις της Ανατολικής Γερμανίας αντιμετωπίζουν ειδικές δυσκολίες, 
δεδομένου ότι διέρχονται μία περίοδο ταχείας αναδιάρθρωσης, η οποία σε 
άλλες πόλεις της Ε.Ε. διήρκεσε πολλές δεκαετίες. 
Είναι σαφές ότι η μελλοντική ανάπτυξη των πόλεων θα διαρθρωθεί γύρο) (ΐπό 
όια(|;θρετικά στοιχεία σε σύγκριση με το παρελθόν. Οι δραστηριότητες 
υπηρεσιών, όπως για παράδειγμα οι τηλεπικοινωνίες και οι μεταφορές, η 
βιοτεχνολογία, οι επιχειρήσεις υψηλής τεχνολογίας, το διεθνές και το λιανικό 
εμπόριο, η ανάπτυξη της κοινωνίας των πληροφοριών1, καθ<ί>ς και η 
εκπαίδευση και η έρευνα, θα αποκτήσουν μεγαλύτερη σημασία. Εξάλλου, το 
περιβάλλον και οι καλύτερες συνθήκες ποιότητας ζωής εξελίσσονται σε ολοένα 
και σημαντικότερους παράγοντες που επηρεάζουν την εγκατάσταση των νέων 
δραστηριοτήτων. Κατά συνέπεια, οι πόλεις αντιμετωπίζουν την πρόκληση της 
συνεχούς προσαρμογής τους στις ταχείες μεταβολές στον οικονομικό τομέα και 
σε άλλους τομείς. Αυτός ο νέος τρόπος ανάπτυξης συνεπάγεται έναν κίνδυνο 
περαιτέρω στρωματοποίησης των αστικών κοινωνιών και εγείρει την πρόκληση 
της επανακατάρτισης του εργατικού δυναμικού σε συνεχή βάση. 
Βλήπτ κπί,οης (ΌΜ(%) 607 της 27.11.19%: "II Ε\>ρώπη πρωτοπόρος της παγκόομιας κοιν<»νίαζ 
τοιν πληροφοριών: κυλιόμενο πρόγραμμα δράσης". 
1.2 Πόλεις, ανεργία και κοινωνικός αποκλεισμός 
Μολονότι τα προβλήματα που συνδέονται με τη διαθεσιμότητα στατιστικών 
στοιχείων είναι σημαντικά, οι εκτιμήσεις τείνοιιν να επιβεβαιώνουν ότι η αστική 
ανεργία είναι υψηλότερη του κοινοτικού μέσου όρου. Το επίπεδο ανεργίας των 
πυκνοκατοικημένων ζωνών της Ε.Ε. ήταν ίσο προς 11,9% το 1995, σε σύγκριση 
με 10,8%; στις ζώνες της υπαίθρου και 9,0% σε ζώνες με ημιαστικοποιημένα 
χαρακτηριστικά, οι οποίες συχνά βρίσκονται κοντά σε κέντρα υψηλού βαθμού 
αστικοποίησης2. Ο μέσος όρος στην Ε.Ε. το 1994 ανερχόταν σε 10,8%. Οι μέσοι 
όροι κρύβουν διαφορετικές πραγματικότητες. Ορισμένες χώρες έχουν σχετικά 
χαμηλά επίπεδα ανεργίας (π.χ., Μιλάνο, Φραγκφούρτη), ενώ άλλες 
υπερβαίνουν τον εθνικό και ευρωπαϊκό μέσο όρο κατά ένα πέμπτο τουλάχιστο 
(π.χ. Βρυξέλλες, Μπέρμινγχαμ, Κολωνία, Κοπεγχάγη, Νάπολη, Παλέρμο, 
κλπ.). 
ΓΙ παρούσα ανάπτυξη των νέων οικονομικών ευκαιριών σε πολλές πόλεις 
διευρύνει τις κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες. Ενώ το καλύτερα 
καταρτισμένο τμήμα του εργατικού δυναμικού είναι ικανό να ανταγωνισθεί σε 
μία ανοικτή οικονομία, εμφανίζεται μία πιο ευάλωτη ομάδα, η οποία ζει σε μία 
κατάσταση μόνιμου ή ημιμόνιμου αποκλεισμού. Τα εκπαιδευτικά επιτεύγματα 
και η πρόσβαση στην αγορά εργασίας κατέστησαν σημαντικοί συντελεστές 
διαίρεσης του αστικού πληθυσμού. Σημαντικό σημείο από την άποψη αυτή είναι 
ότι το ήμισυ των ανέργων της Ε.Ε. είναι μακροχρόνια άνεργοι, ενώ στις 
πυκνοκατοικημένες περιοχές η μακροχρόνια ανεργία ανέρχεται σε 56,1% της 
συνολικής ανεργίας. Στις πόλεις, η συρροή των δεινών παίρνει τη μορφή της 
αύξησης της φτώχειας και του αριθμού των αστέγων, του κοινωνικού 
αποκλεισμού, των κακών συνθηκών στέγασης, της τοξικομανίας και της 
εγκληματικότητας. 
Σε πολλές ευρωπαϊκές πόλεις, ο αποκλεισμός είχε ως αποτέλεσμα τον 
χωροταξικό διαχωρισμό ορισμένων κοινωνικών ομάδων σε συνοικίες με 
ανεπαρκή μέσα. Το φαινόμενο αυτό, το οποίο ήταν από καιρού γνωστό στις 
πόλεις της Βόρειας Ευρώπης, παρουσιάζεται σήμερα και στις πόλεις της 
Νότιας Ευρώπης. Ορισμένες αστικές συνοικίες σε μεγάλες πόλεις έχουν 
επίπεδα ανεργίας τα οποία υπερβαίνουν το 30% (βλέπε παράρτημα Ι) και πολύ 
χαμηλά επίπεδα εκπαιδευτικών επιτευγμάτων. Εξάλλου, ο κοινωνικός 
αποκλεισμός σε πολλές πόλεις εμφανίζεται παράλληλα με ττ|ν πολιτιστική και 
γλωσσική πολυμορφία πολλών συνοικιών όπου το εκπαιδευτικό σύστημα 
αντιμετωπίζει ειδικές ανάγκες. Έχει ήδη αναγνωρισθεί σε μεγάλο βαθμό όχι 
μόνο ότι ο χωροταξικός διαχωρισμός αποτελεί κοινωνικό πρόβλημα (ϊπό την 
άποψη της απασχόλησης, της εκπαίδευσης και των κακών συνθηκών στέγασης, 
αλλά και επίσης ότι η κοινωνικά αποκλίνουσα συμπεριφορά που προκύπτει 
από το διαχωρισμό βλάπτει τη γενική οικονομική ελκυστικότητα των πόλεων. 
Στατιστικά στοιχεία από τη μελέτη του εργατικού δυναμικού 11 χοίρων της ΕΕ (εξαιρουμένων 
του Λουζεμβοίιργου, της Αυστρίας, της Σουηδίας και της Φινλανδίας). Οι πυκνοκατοικημένες 
ζώνες έχουν πάνοι από 500 κατοίκους ανά τετρ. χλμ. και καλύπτουν το 50% του πληθυσμού της 
ΕΕ. Οι ζώνες της υπαίθρου έχουν λιγότερους από 100 κατοίκους ανά τετρ. χλμ. και καλι'ιπτουν 
το 22% του πληθυσμού. Το 28% του πληθυσμού κατοικεί σε ενδιάμεσες ζώνες με 100 έως 500 
κατοίκους ανά τετρ. χιλιόμετρο. 
1.3 Ανισορροπίες στο ευρωπαϊκό «στικό σύστημα 
Η παγκοσμιοποίηση και η μετατόπιση από τη βιομηχανία στις υπηρεσίες δεν 
μείωσαν τη σημασία του χώρου όσον αφορά την οικονομική ανάπτυξη. 
Ειδικότερα, οι μητροπολιτικές περιοχές που βρίσκονται σε στρατηγικά και 
καλά εξοπλισμένα κομβικά σημεία είναι πιθανόν να αποκτήσουν σημαντική 
επιρροή σε βάρος των περισσότερο περιφερειακών και μη επαρκώς 
εξοπλισμένων πόλεων. Η δεσπόζουσα θέση των εν λόγω περιοχών μπορεί να 
γίνει ειδικότερα αντιληπτή όσον αφορά τις διασυνδέσεις μεταφορών. Το 1993, 
η εναέρια διασύνδεση Λονδίνου-Παρισίων μετέφερε τον διπλάσιο αριθμό 
επιβατών από- οποιαδήποτε άλλη διαδρομή στην Ευρώπη. Ζωτική σημ,ασία για 
την χωροταξική ισορροπία της αστικής ανάπτυξης έχει ο εξοπλισμός των 
πόλεων με υπηρεσίες οι οποίες τους δίνουν τη δυνατότητα να προσελκύουν 
σύγχρονες δραστηριότητες αγοράς. Περιφερειακές κομβικές πόλεις όπως η 
Αθήνα, η Βαλένθια, το Παλέρμο, η θεσσαλονίκη, το Μπέλφαστ, η Λισσαβώνα 
και η Σεβίλλη και βιομηχανικές πόλεις όπως το Τορίνο, η Γλασκώβη και το 
Μπιλμπάο, αντιμετωπίζουν μειονεκτήματα από την άποψη αυτή σε σύγκριση με 
κεντρικές κομβικές πόλεις, όπως για παράδειγμα η Αμβέρσα, η Βρέμη, το 
Ρόττερνταμ και πόλεις όπως το Αννόβερο, η Αυών και η Βιέννη, που όλες τους 
χαρακτηρίζονται από ένα πιο διαφοροποιημένο φάσμα δραστηριοτήτων και 
καλή δυνατότητα πρόσβασης. 
Οι πόλεις μεσαίου μεγέθους, οι οποίες συνδέονται με οικονομίες υψηλής 
επίδοσης έχουν, επίσης, ένα προφανές πλεονέκτημα σε σύγκριση με άλλες. 
ΙΙόλεις μεσαίου μεγέθους στο κέντρο της επικράτειας της Ένωσης αναμένεται 
να αντλήσουν περισσότερα οφέλη από την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση σε σύγκριση 
με περιφερειακές πόλεις. 
1.4 Αστικό περιβάλλον 
Οι κάτοικοι των αστικών περιοχών ανησυχούν ολοένα και περισσότερο για την 
ποιότητα του φυσικού και υλικού τους περιβάλλοντος. Παρά τις σημαντικές 
προσπάθειες που έχουν καταβληθεί, πολλά προβλήματα δεν έχουν επιλυθεί 
ακόμη. Από έρευνα του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος που 
διενεργήθηκε το 1995 προκύπτει ότι το 70% έως 80% των ευρωπαϊκών πόλεων 
άνω των 500.000 κατοίκων δεν ανταποκρίνονται στα πρότυπα ποιότητας της 
ατμόσφαιρας που έχει θεσπίσει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας. Εξάλλου, η 
συγκέντρωση "χειμερινής αιθαλομίχλης" πλήττει 70 περίπου εκατομμύρια 
πολιτών στις πόλεις της Ένωσης. Στο Μιλάνο, το Τορίνο, τη Στουτγκάρδη, το 
Μπέλφαστ, το Δουβλίνο και το Βερολίνο, για παράδειγμα, οι δείκτες της 
"χειμερινής αιθαλομίχλης" συχνά είναι υπερδιπλάσιοι του ανώτατου ορίου των 
προτύπων ποιότητας. Τέλος, οι συγκεντρώσεις όζοντος πλήττουν το 80% 
περίπου του πληθυσμού της Ε.Ε. μία φορά τουλάχιστον ετησίως. 
Εκτός από τη βιομηχανία και την οικιακή θέρμανση, άλλη σημαντική πηγή 
ρύπανσης είναι επίσης οι αστικές μεταφορές. Η χρήση ιδιωτικών οχημάτων 
αυξήθηκε ταχύτερα σε σύγκριση με οποιοδήποτε άλλο τρόπο μεταφοράς και 
προβλέπεται να αυξηθεί περισσότερο στο προσεχές μέλλον. Η εντεινόμενη 
συγκέντρωση αυτοκινήτων στις πόλεις μειώνει τις θετικές συνέπειες των 
τεχνολογιών καθαρών αυτοκινήτων στο περιβάλλον. Το αστικό περιβάλλον 
αντιμετωπίζει, επίσης, σοβαρά προβλήματα όπως, για παράδειγμα, η 
επεξεργασία των στερεών αποβλήτων και των αστικών λυμάτων. 
Εκτός από τις αρνητικές επιπτώσεις της στην ποιότητα του αστικού 
περιβάλλοντος, συμπεριλαμβανομένης της ηχορύπανσης, η κυκλοφοριακή 
συμφόρηση μειώνει την κινητικότητα και την πρόσβαση στις πόλεις και αυξάνει 
το κόστος παραγωγής της αστικής οικονομίας. Στο Λονδίνο και στο Παρίσι, η 
μέση ταχύτητα μεταφοράς με αυτοκίνητο ή φορτηγό μειώθηκε στο επίπεδο 
ταχύτητας που είχε επιτευχθεί στις αρχές του αιώνα με πιο πρωτόγονα μέσα. 
Εκτός από τις ιδιαίτερα σημαντικές πτυχές που αναφέρονται παραπάνω, η 
φυσική και πολιτισμική κληρονομιά των κτιρίων, των δημοσίων χώρων και της 
αρχιτεκτονικής του αστικού περίγυρου αποτελούν εξίσου σημαντικά στοιχεία 
για την ποιότητα της ζωής των κατοίκων των αστικών περιοχών. 
Τα περιβαλλοντικά θέματα είναι κοινά για όλες τις αστικές περιοχές. 
Υπάρχουν, βέβαια, σημαντικές διαφορές όσον αφορά την εμπειρία των 
διαφόρων πόλεων. Για παράδειγμα, η ποιότητα και η ποσότητα των 
προσφερόμενων χώρων πρασίνου: ορισμένες πόλεις όπως το Αννόβερο, η 
Έβορα και οι Βρυξέλλες, αφιερώνουν περισσότερο από το 20% της επιφάνειας 
τους για χώρους πρασίνου, ενώ το Ρόττερνταμ και η Μαδρίτη 5% ή λιγότερο. 
Στο ευρύτερο περιβάλλον, η πολεοδομία στο παρελθόν δεν συνέβαλε πάντοτε 
στη δυνατότητα των πόλεων και των συνοικιών να παρέχουν διάφορες 
λειτουργίες ταυτόχρονα. Εμφανίστηκαν μονολειτουργικές περιοχές οι οποίες 
συνδέονται με συγκεκριμένα στοιχεία της ανθρώπινης ζωής (εργασία, ψώνια, 
αναψυχή, κατοικία). Παρόμοιες περιοχές μειώνουν τη δυνατότητα των πόλεων 
v(t (Αποτελέσουν χώρους στους οποίους οι άνθρωποι θα μπορούν vex 
αναπτύξουν πλήρως τη ζωή τους. Απαιτούνται αλλαγές όσον αφορά την 
πολιτική στον τομέα της πολεοδομίας, οι οποίες θα δώσουν τη δυνατότητα να 
επιτευχθεί μεγαλύτερη βιωσιμότητα, ενσωμάτωση και ποικιλομορφία, 
προκειμένου οι πόλεις να αποτελέσουν εκ νέου χώρους συνάντησης όλων των 
δραστηριοτήτων όλες τις ώρες της ημέρας. 
1.5 Κατακερματισμός της εξουσίας και ολοκλήρωση της αστικής κοινωνίας 
Οι βασικοί συντελεστές της ολοκλήρωσης στην αστική κοινωνία υπερβαίνουν 
τους συντελεστές της οικονομίας και της αγοράς εργασίας. Εκτός από το 
γεγονός ότι προσφέρουν εργασία, ευημερία και εμπόριο, οι πόλεις προσφέρουν 
επίσης ευκαιρίες ψυχαγωγίας, εκπαίδευσης και πολιτιστικής ανάπτυξης. Οι 
πόλεις θα πρέπει να προσφέρουν ένα "χώρο διαβίωσης" και μία αίσθηση 
ταύτισης στους κατοίκους τους. 
Υπάρχει μία εξασθένηση της αίσθησης της ταύτισης στις πόλεις, η οποία συχνά 
γίνεται εμφανής (χπό το χαμηλό επίπεδο συμμετοχής στην τοπική δημοκρατική 
διαδικασία. II συμμετοχή αυτή είναι ιδιαίτερα περιορισμένη στις πλέον 
περιθωριοποιημένες περιοχές των πόλεων όπου τα προβλήματα μπορεί να 
ενταθούν από την παρουσία εγκατεστημένων κοινοτήτων μεταναστών που δεν 
ασκούν πάντοτε το δικαίωμα ψήφου τους. Εκτός από το πρόβλημα της 
ταύτισης, το χαμηλό επίπεδο συμμετοχής στις εκλογές στις μειονεκτούσες 
αστικές περιοχές μειώνει την πίεση επί των διοικήσεων να διασφαλίσουν την 
παροχή υπηρεσιών στις εν λόγω περιοχές. 
Από την άποψη της ανταπόκρισης των θεσμικών οργάνων, οι πόλεις 
λειτουργούν εντός διαφορετικών νομικών, θεσμικών και χρηματοπιστωτικών 
συστημάτων στα διάφορα κράτη μέλη. Δεδομένου ότι οι τοπικές αρχές 
αντιδρούν στις προκλήσεις χρησιμοποιώντας τα μέσα πολιτικής που διαθέτουν, 
είναι απόλυτα φυσικό οι προσπάθειες τους στον τομέα της αστικής ανάπτυξης 
να διαφέρουν. Σύμφωνα με μελέτη που διενεργήθηκε το 1996, ορισμένες 
τοπικές αρχές, για παράδειγμα, λειτουργούν με παραδοσιακά μεγαλύτερη 
-9-
τοπική αυτονομία και διαθέτουν μεγαλύτερη ικανότητα δαπανών σε σύγκριση 
με άλλες τοπικές αρχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης (βλέπε παράρτημα II). 
Πολλές τοπικές αρχές αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην προσπάθεια τους να 
συμβιβάσουν την ευθύνη επίλυσης των αστικών προβλημάτων με Τ7|ν έλλειψη 
θεσμικής και χρηματοπιστωτικής ικανότητας. Οι αρχές των πόλεων 
χρηματοδοτούν ολοένα και περισσότερες υπηρεσίες, οι οποίες ωφελούν την 
περιοχή γύρω τους, δεδομένου ότι τα διοικητικά σύνορα δεν συμπίπτουν πλέον 
με τον πραγματικό χώρο μίας αστικής περιοχής. Αυτό δίνει τη δυνατότητα στα 
συνορεύοντα κέντρα να ωφελούνται από τις προσπάθειες που καταβάλλονται 
από τους συχνά λιγότερο εύπορους πληθυσμούς των κέντρων τα>ν πόλεων. 
Εξάλλου, το πραγματικό εισόδημα των αστικών αρχών μειώθηκε κατά την 
τελευταία δεκαετία λόγω των γενικών περιορισμών όσον αφορά τις κρατικές 
δαπάνες. Στις περισσότερες περιπτώσεις, και ιδιαίτερα στις περιπτο'κτεις στις 
οποίες αυξήθηκαν οι δαπάνες κοινωνικής πρόνοιας των αστικών αρχών, το 
αποτέλεσμα ήταν μείωση των τοπικών επενδύσεων. 
II διαχείριση των πόλεων περιπλέκεται περαιτέρω από το πλήθος των 
δημοσίων αρχών με αρμοδιότητες σε διαφορετικά επίπεδα, τα οποία 
κυμαίνονται από το τοπικό, το περιφερειακό, το εθνικό, έως το ευρωπαϊκό, οι 
οποίες (Απορούν, αφενός, να παρεμποδίσουν την επιτυχή εφαρμογή των 
πολιτικών επιτόπου και, αφετέρου, να επηρεάσουν την αντίληψη των πολιτών 
αναφορικά με το ποιος πραγματικά είναι υπεύθυνος για την πόλη τους. Κατά 
συνέπεια, ο κατακερματισμός αυτός αποτελεί εμπόδιο στην υπεύθυνη 
συμμετοχή του πολίτη στα κοινά. 
Ταυτόχρονα, οι πολίτες ζητούν μεγαλύτερο έλεγχο όσον αφορά τις αποφάσεις 
που επηρεάζουν τη ζωή· τους. Συνεπώς, αποκτά μεγαλύτερη σημασία η 
συμμετοχή των τοπικών συντελεστών προκειμένου να διασφαλισθεί η 
αντιμετώπιση των αναγκών τους κατά την εφαρμογή της νομοθεσίας ή την 
εκτέλεση των προγραμμάτων. Εξάλλου, πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή 
στις ανάγκες και τις απόψεις των γυναικών όσον αφορά την αστική ανάπτυξη. 
Ωστόσο, τα παραπάνω αποτελούν μερική μόνο (χπάντηση. Το ζωτικό ερώτημα 
(ττο οποίο πρέπει να δοθεί απάντηση είναι "Γιατί οι άνθρωποι δεν είναι πλέον 
διατεθειμένοι να ζήσουν όλη τη ζωή τους στην πόλη;" II πόλη, σε πολλές 
περιοχές της Ευρώπης, δεν αποτελεί πλέον ελκυστικό τόπο για την ανατροΐ|ή 
των παιδιών, για δραστηριότητες αναψυχής, ή διαμονή. Λυτή η διάβρωση του 
ρόλου της πόλης πιθανόν να είναι η μεγαλύτερη απειλή στο ευρωπαϊκό 
πρότυπο ανάπτυξης και κοινωνίας για την οποία πρέπει να διεξαχθεί ο 
ευρύτερος δυνατός διάλογος. 
2. ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ Ε.Ε. ΟΙ ΟΠΟΙΕΣ ΣΥΝΔΕΟΝΤΑΙ 
ΜΕ ΤΗΝ ΑΣΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 
Όλες οι πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης επηρεάζουν κατά κάποιο τρόπο τις 
πόλεις της Ευρώπης μολονότι η επίδραση αυτή δεν είναι πάντοτε δυνατό να 
μετρηθεί. Στη συνέχεια, τονίζονται οι ποσοτικές και ποιοτικές επιπτώσεις 
ορισμένων βασικών ενεργειών σε τέσσερις τομείς πολιτικής που έχουν 
ιδιαίτερη σημασία όσον αφορά την ανάπτυξη και εξέλιξη των ευρωπαϊκών 
πόλεων: 
πολιτικές που προωθούν την οικονομική ανταγωνιστικότητα και την 
(χπασχόληση· 
-10-
πολιτικές υπέρ της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής· 
πολιτικές που βοηθούν την ένταξη των πόλεων στα διευρωπαϊκά δίκτυα-
πολιτικές που προωθοϊτν τη βιώσιμη ανάπτυξη και την ποιότητα ζωής 
στις πόλεις. 
2.1 Προώθηση της αντ«γ(ονιστικότητας και της απασχόλησης 
Η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετωπίζει την πρόκληση της βελτίωσης της 
(χντ(χγα)νιστικής της θέσης σε ένα πλαίσιο ελευθέρωσης του παγκοσμίου 
εμπορίου. Μέρος της αντίδρασης στην παγκόσμια αυτή πρόκληση υπήρξε η 
ίδρυση της ενιαίας αγοράς που σκοπό έχει την αύξηση της ανταγωνιστικότητας 
της Ένωσης μέσω της άρσης των εμποδίων στο εμπόριο, τις επενδύσεις, την 
κινητικότητα του εργατικού δυναμικού και τη δημιουργία μίας ολοκληρωμένης 
οικονομίας που προσφέρει πλεονεκτήματα κλίμακας. Από την άποψη αυτή, η 
ενιαία αγορά υπήρξε ο πιο φιλόδοξος συντελεστής αλλαγής τα τελευταία έτη 
και βασικό κίνητρο οικονομικής επίδοσης. Μέσα στο ίδιο πλαίσιο της 
παγκόσμιας ελευθέρωσης και της δημιουργίας της ενιαίας αγοράς, η Ε.Ε. 
(Αποφάσισε, επίσης, να ελευθερώσει τις αγορές . στις οποίες τα εθνικά 
μονοπώλια κατείχαν μέχρι σήμερα δεσπόζουσα θέση, όπως για παράδειγμα 
στην περίπτωση των τηλεπικοινωνιών και των μεταφορών. 
Οι πόλεις εκτίθενται αμεσότερα, σε σύγκριση με το παρελθόν, σε παγκόσμιες 
οικονομικές μεταβολές. Μ εξέλιξη αυτή ενίσχυσε το δυναμικό των πόλεων ως 
αυτονόμων δημιουργών ευημερίας και μείωσε, την εξάρτηση τους (χπό τις 
εθνικές οικονομικές εξελίξεις. Ένα μεγάλο μέρος τόσο των εξωτερικών 
επενδύσεων που εισέρχονται στην Ένωση όσο και των εσωτερικών επενδυτικών 
ροών επιλέγουν τις μεγαλύτερες πόλεις. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα όσον αφορά τις 
εξειδικευμένες υπηρεσίες όπως οι τραπεζικές (π.χ., Λονδίνο, Φραγκφούρτη και 
Άμστερνταμ). Στο μεταξύ, διεθνείς επιχειρήσεις εγκατέστησαν τα κεντρικά 
γραφεία τους στην Ευρώπη σε ορισμένες επιλεγμένες πόλεις όπως οι 
Βρυξέλλες, το Παρίσι, το Λονδίνο, το 'μστερνταμ και, όσον αφορά τις 
ιαπωνικές επιχειρήσεις, το Ντύσσελντορφ. Η περιοχή γύρα) (χπό το 'μστερνταμ 
κατέστη βασικός τόπος εγκατάστασης κέντρων διανομής σε. ευρωπαϊκή 
κλίμακα. ΓΙ Ισπανία, η Πορτογαλία και η Ιρλανδία δέχθηκαν ένα σχετικά 
μεγάλο μέρος των επενδυτικών ροών μετά την εγκαθίδρυση της ενιαίας αγοράς, 
γεγονός το οποίο αντικατοπτρίζει την καλή οικονομική επίδοση της περιοχής 
της Μαδρίτης και των μεγάλων αστικών περιοχών της ανατολικής ακτής της 
Ισπανίας καθώς και την ισχυρή ανάπτυξη των περιοχών της Λισσαβώνας και 
του Δουβλίνου. 
Εντούτοις, μόνο οι πόλεις που είναι ικανές να προσφέρουν υπηρεσίες υψηλής 
ποιότητας και διαθέτουν επαρκείς υποδομές μπορεί να έχουν την αυτονομία 
για να προσελκύσουν δραστηριότητες με βιώσιμο μέλλον και μεγάλη 
προστιθέμενη αξία. Κατά συνέπεια, η ενιαία αγορά και η ελευθέρωση του 
παγκοσμίου εμπορίου έχουν έντονα διαφοροποιημένες χωροταξικές 
επιπτώσεις. Το αρνητικό αποτέλεσμα του φαινομένου αυτού μπορεί ήδη να 
γίνει αντιληπτό από τη διεύρυνση των περιφερειακών ανισοτήταιν μεταξύ 
ορισμένων κρατών μελών. Όσον αφορά τις ασθενέστερες πόλεις, η παγκόσμια 
ελευθέρωση μπορεί να συνεπάγεται σημαντικό κόστος προσαρμογής. 
Η ικανότητα των πόλεων για καινοτομία τείνει να αποτελεί τον βασικό 
συντελεστή της οικονομικής επιτυχίας μίας περιφέρειας. Ορισμένες από τις 
πλέον επιτυχείς περιφέρειες κυριαρχούνται από αστικές περιοχές με 
συγκροτήματα εγκαταστάσεων έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης υψηλής 
- 11 -
ποιότητας - τόσο δημοσίων όσο και ιδιωτικών - τα οποία διασυνδέονται με ένα 
επιχειρηματικό πνεύμα προσανατολισμένο προς την καινοτομία. Η έκθεση για 
τη συνοχή3 κατέδειξε ότι το μεγαλύτερο μέρος της προσπάθειας στον τομέα της 
ΕΤΑ στην Ευρωπαϊκή Ένωση προέρχεται από έναν περιορισμένο αριθμό 
πόλεων. 
Το πλέον σημαντικό πρόβλημα που αντιμετωπίζει η Ευρωπαϊκή Ένωση σήμερα 
είναι το πρόβλημα της ανεργίας, το οποίο αντικατοπτρίζει την αδυναμία 
δημιουργίας επαρκών ευκαιριών απασχόλησης για το αυξανόμενο εργατικό 
δυναμικό της Ευρώπης. Παρά τις προσπάθειες στον τομέα του ανθρώπινου 
δυναμικού και της πολιτικής για την απασχόληση, η Ευρωπαϊκή Ένωση 
παραμένει σήμερα σχετικά αδύναμη ενώπιον της σημαντικής αυτής πρόκλησης. 
Μολονότι η αύξηση της ανταγωνιστικότητας, ειδικότερα πον MME, όσον 
αφορά τα διεθνώς εμπορεύσιμα προϊόντα και υπηρεσίες, 
συ|ΐπεριλαμβανομένου του τουρισμού, είναι σημαντική από την άποψη της 
προώθησης των ευκαιριοόν απασχόλησης, είναι εξίσου σημαντικό να τονισθεί 
ότι οι πόλεις μπορεί επίσης να ωφεληθούν από τοπικές πρωτοβουλίες 
απασχόλησης που δεν εντάσσονται σε μία παγκόσμια λογική. Η ανακοίνωση 
της Επιτροπής με τίτλο "Μία ευρωπαϊκή στρατηγική για την ενθάρρυνση των 
τοπικών πραντοβουλιών ανάπτυξης και απασχόλησης"4 διερεύνησε τις νέες 
ευκαιρίες δημιουργίας θέσεων απασχόλησης, γενικά εκτός των δραστηριοτήτων 
στις οποίες οι περιορισμοί του διεθνούς ανταγωνισμού είναι πλέον έντονοι, 
τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα (π.χ., κατ'οίκον υπηρεσίες και 
κοινωνικές υπηρεσίες, περιβάλλον, τοπικές δημόσιες συγκοινωνίες, ασφάλεια, 
στεγαστικός τομέας, τοπικό εμπόριο, τουρισμός και πολιτιστική κληρονομιά). 
2.2 Πολιτικές υπέρ της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής 
Τα διαρθρωτικά ταμεία και το ταμείο συνοχής αποτελούν τα κύρια 
χρηματοδοτικά μέσα της Ε.Ε. στο πλαίσιο της περιφερειακής πολιτικής και της 
πολιτικής για τη συνοχή. Συνολικά, οι πιστώσεις των εν λόγιο ταμείων 
ανέρχονται σε 170 δισεκατ. ECU περίπου (τιμές 1995) κατά την περίοδο 1994-
1999, ή οριακά λιγότερο από 0,5%· του ετήσιου ΛΕγχΠ της Ένακτης. Οι 
διαρθρωτικές πολιτικές της Ένωσης αντιμετωπίζουν άμεσα τα προβλήματα της 
ανταγωνιστικότητας, της αναδιάρθρωσης και της υπανάπτυξης που πλήττουν 
τις περιφέρειες καθώς και την κατάσταση των μειονεκτουσών κοινωνικών 
ομάδων, ιδιαίτερα όσον αφορά την ανεργία. 
Η επιτυχία των αστικών ζωνών έχει θεμελιώδη σημασία για τη γενική ευημερία 
και ανάπτυξη των περιφερειών του στόχου 1 - περιφερειών με αναπτυξιακή 
καθυστέρηση. Οι ενέργειες που συνδέονται με την αστική ανάπτυξη 
υπολογίζεται σήμερα ότι θα απορροφήσουν περίπου 30% έως 40% του συνόλου 
των κονδυλίων του προγράμματος (βλέπε παράρτημα III). Ο στόχος 2 έχει ως 
αντικείμενο τα προβλήματα αναδιάρθρωσης των βιομηχανικών περιοχών. Οι 
περιοχές αυτές γενικά έχουν έναν έντονα αστικό χαρακτήρα και τα έργα 
Έγγρ. COM(96) 542 - Πρώτη έκθεση για τι\ν οικονομική και κοινωνική συνοχή - 19%. Η έκθεση 
αυτή τόνισε την ύπαρξη ενός αποκαλούμενου "Αρχιπελάγους της Ευρώπης": ,Λονδίνο, ' 
Αμστερνταμ/Ρόττερνταμ, Παρίσι, Ρουρ, Φραγκφούρτη, Στοχιτγάρδη, Μόναχο, 
Λυών/Γκρενόμπλ, Τορίνο, Μιλάνο. Σχεδόν το ήμισυ των συνολικών πόρων τ οι ι δεύτερου και 
του τρίτου προγράμματος πλαισίου διατέθηκε στις περιφέρειες στις οποίες βρίσκονται οι 
αστικές α\ιτές περιοχές που αποτελούν τα ευρωπαϊκά κέντρα αριστείας. 
ΕΕΕΚ αριθ. C 265/3 της 12.10.1995. 
-12-
αστικής ανάπτυξης τείνουν να καλύπτουν μεγάλο τμήμα της στήριξης των 
διαρθρωτικοί πολιτικών. Σε ορισμένες περιπτώσεις, πάνω από 80% της 
συνολικής στήριξης διατίθεται σε ενέργειες αστικής ανάπτυξης (βλέπε 
παράρτημα III). 
Οι ενέργειες των διαρθρωτικοί ταμεύον και του ταμείου συνοχής συμβάλλουν, 
επίσης, στη βελτίωση της λειτουργίας του συνόλου των πολεοδομικών 
συγκροτημάτων. Οι επενδύσεις σε σχέδια δημοσίων συγκοινα)νιών. για την 
ανάκτηση εγκαταλελειμμένης αστικής γης και για την επεξεργασία των αστικών 
λυμάτων, αποτελούν τρία μόνο παραδείγματα ενεργειών οι οποίες συμβάλλουν 
τόσο στην ανάπτυξη ευρύτερων περιφερειακών οικονομιών όσο και στη 
βιώσιμη ανάπτυξη των πόλεων. 
Στο νέο πλαίσιο της παγκόσμιας οικονομίας, τα εκπαιδευτικά επιτεύγματα των 
πόλεων καθίστανται ολοένα και πιο σημαντικοί παράγοντες της οικονομικής 
ευημερίας. Από την άποψη αυτή, οι ενέργειες του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού 
Ταμείου στο πλαίσιο των στόχων 3 και 4, οι οποίες είναι οριζόντιας φύσης και, 
κατά συνέπεια, αφορούν όλες τις πόλεις της Ε.Ε., μπορεί να συμπληρώσουν τις 
τοπικές προσπάθειες για βελτίωση του ανθρώπινου δυναμικού. Εκτός (χπό τις 
ενέργειες που εστιάζονται στους μακροχρόνια άνεργους και τους νέους 
άνεργους, ειδικά επιχειρησιακά προγράμματα στο πλαίσιο του στόχου 3 έχουν 
συχνά ως επίκεντρο την επανένταξη μειονεκτουσών κοινωνικών ομάΟα>ν στην 
αγορά εργασίας, πρόβλημα το οποίο αφορά ιδιαίτερο τις αστικές περιοχές. 
Εξάλλου, η Επιτροπή τόνισε τη σημασία της κοινωνίας της μάθησης και το 
ρόλο Τ7|ς πολυπολιτισμικής εκπαίδευσης για την πρόληψη του κοινωνικού 
αποκλεισμού. 
Το φόρουμ κοινωνικής πολιτικής, που θεσπίστηκε το 1994 με το Λευκό Βιβλίο 
της Επιτροπής για την κοινωνική πολιτική, συγκεντρώνει εκπροσώπους μη 
κυβερνητικών οργανώσεα)ν και των κοινωνικών εταίρων με στόχο την 
προσφορά στους πολίτες της Ευρώπης ενός μέσου για τη διατήρηση του 
διαλόγου με την Επιτροπή. Η σύγκλιση της κοινωνικής διάστασης και τι\ς 
ιδιότητας του πολίτη στο ευραιπαϊκό πρότυπο κοινωνίας είναι ιδιαίτερα 
εμφανής στην έκθεση της "επιτροπής των σοφών" σχετικά με τα βασικά 
κοινοννικά δικαιώματα που υφίστανται περιορισμούς λόγω των συνθηκών 
διαβύυσης και απασχόλησης σε πολλές αστικές περιοχές. 
Στο σημείο αυτό πρέπει να αναφερθεί ότι το 1997 κηρύχθηκε "Ευροααϊκό έτος 
κατά του ρατσισμού", γεγονός που αποτελεί σημαντική δήλοχτη στήριξης τα>ν 
ενεργειών σε αστικές περιοχές οι οποίες έχουν σημαντικό πληθυσμό 
μεταναστών. 
Τα τελευταία έτη, δίδεται ολοένα και μεγαλύτερη προσοχή στο πλαίσιο τα)ν 
διαρθρωτικών πολιτικών της Ε.Ε. στις κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις του 
χωροταξικού διαχωρισμού στις αστικές περιοχές. Σε μία πρώτη φάση, τα 
πειραματικά αστικά έργα (άρθρο 10 του κανονισμού ΕΤΠΑ) χρησιμοποιήθηκαν 
με πρωτοβουλία της Επιτροπής για καινοτόμες προσεγγίσεις στις πόλεις. Το 
έργο της Αμβέρσας, για παράδειγμα, ανέπτυξε μία ισχυρή σύμπραξη σε επίπεδο 
συνοικίας με τη συμμετοχή ομάδων τοπικής κοινότητας, διαφόρων αρχών και 
του ιδιωτικού τομέα και πέτυχε να προσελκύσει πρόσθετους πόρους από 
διάφορες πηγές για την εφαρμογή ενός επιχειρησιακού σχεδίου με οικονομικές, 
κοινωνικές και περιβαλλοντικές ενέργειες. Το έργο του Δουβλίνου ήταν ένα 
καινοτόμο έργο αναγέννησης, το οποίο έδειξε πως η ανάπτυξη των τεχνών και 
- 13-
του πολιτισμού μπορεί να αποτελέσει έρεισμα για την αναγέννηση 
μειονεκτουσών περιοχών στο κέντρο της πόλης. 
Λυτή ήταν η εμπειρία που έπεισε την Επιτροπή το 1994 να εγκαινιάσει την 
κοινοτική πρωτοβουλία URBAN στο πλαίσιο των διαρθραντικών ταμείων. Η 
προ)Τοβουλία URBAN έχει ως στόχο την ανάπτυξη συμπράξεονν σε επίπεδο 
συνοικιών σε μειονεκτούσες αστικές περιοχές με σκοπό την αντιμετώπιση 
αναπτυξιακών προβλημάτων διαμέσου ολοκληρωμένων προγραμμάτων. 
Εξάλλου, η Επιτροπή ενίσχυσε τις δυνατότητες παρέμβασης σε μειονεκτούσες 
αστικές περιοχές επιτρέποντας τη διάθεση συμπληρωματικών κρατικών 
ενισχύσεων σε μικρές επιχειρήσεις που λειτουργούν σε τοπικό επίπεδο 
προκειμένου να ενθαρρυνθούν οι επενδύσεις και η δημιουργία θέσεων 
απασχόλησης5. 
Από την εποχή της μεταρρύθμισης των διαρθρωτικών πολιτικών της Ένωσης, 
το 1989, σημειώθηκε αλλαγή νοοτροπίας, η οποία αντικατοπτρίσθηκε στη 
μεγαλύτερη συνειδητοποίηση του γεγονότος ότι οι ενέργειες για την 
αντιμετώπιση του κοινωνικού διαχωρισμού στις πόλεις θα πρέπει να 
ενσωματωθούν, επίσης, στις βασικές πολιτικές περιφερειακής ανάπτυξης. Όλο 
και περισσότερο, οι ενέργειες στο πλαίσιο των στόχων 1 και 2 των 
διαρθραντικών ταμεάον έχουν ως αντικείμενο την αντιμετο)πιση TÎOV 
προβλημ.άτο)ν των μειονεκτουσών αστικών συνοικιών και τη διασφάλιση ότι οι 
νέες ευκαιρίες που δημιουργούνται στην ευρύτερη περιφέρεια ευνοούν και τις 
μειονεκτούσες αστικές συνοικίες. Στην Πορτογαλία, για παράδειγμα, οι 
ενέργειες στοχεύουν στη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης των κατοίκων το)ν 
παρ(χπηγμάτα)ν της Λισσαβώνας και του Πορτό. Ομούυς, τα ιταλικά 
προγράμματα συμπεριλαμβάνουν ενέργειες με στόχο τη βελτίωση της 
κοινοννικοοικονομικής ανάπτυξης της περιοχής Pianura στη Νάπολη. Στο 
ΙΙνο)μένο Βασίλειο, το πρόγραμμα "Οικονομική Ανάπτυξη Κοινοτήτων" 
εντοπίσθηκε ως ειδική προτεραιότητα του προγράμματος με στόχο τη 
συγκέντρωση πόρονν σε ιδιαίτερα μειονεκτούντες θύλακες των αστικών 
περιοχών. Στο πλαίσιο του στόχου 1 του προγράμματος για το γαλλικό Hainaul 
υπάρχει μία παρόμοια προτεραιότητα. 
Στο πλαίσιο των οριζόντιων ενεργειών για την ανάπτυξη του ανθρώπινου 
δυναμικού, η Επιτροπή εγκαινίασε το πρόγραμμα INTEGRA α>ς μέρος της 
κοινοτικής πρωτοβουλίας του Ευρα>παϊκού Κοινα>νικού Ταμείου υπέρ της 
απασχόλησης. To INTEGRA χρηματοδοτεί ενέργειες σε μειονεκτούσες αστικές 
συνοικίες συνδυάζοντας μία τοπική προσέγγιση για την αναγέννηση το>ν 
συνοικιών με πρωτοβουλίες υπέρ της απασχόλησης. Οι ενέργειες αυτές έχουν 
ως στόχο την αύξηση της ευαισθητοποίησης των δικαιούχων όσον αφορά μία 
ολοκληρωμένη προσέγγιση, η οποία θα αντιμετωπίζει ταυτόχρονα το πλήθος 
των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν τα άτομα που είναι αποκλεισμένα από 
την (χγορά εργασίας, όπως για παράδειγμα τα θέματα στέγασης, υγείας, 
κοινοτικής προστασίας, κινητικότητας, πρόσβασης στη δικαιοσύνη και τις 
δημόσιες υπηρεσίες. 
Βλέπε "Κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις σε επιχειρήσεις σε 
μειονεκτούσες αστικές περιοχές", SEC(96) 1706. Εξάλλου, μπορεί να χορηγηθεί ενίσχυση σε. 
παρόμοιες επιχειρήσεις δυνάμει του κανόνα "de minimis", σύμφωνα με τις κατευθυντήριες 
γραμμές για τη χορήγηση ενισχύσεων σε MME και τους κανόνες που αφορούν την παροχή 
ενίσχυσης στην απασχόληση. 
- 14-
2.3 Μεταφορές και διευρωπαϊκά δίκτυα 
Τα διευρωπαϊκά δίκτυα μεταφορών και, γενικότερα, η αποτελεσματική παροχή 
υπηρεσιών μεταφορίόν έχουν θεμελιώδη σημασία για την αστική ανάπτυξη και 
τις αστικές πολιτικές. Ειδικότερα, ένα καλό σύστημα μεταφορίόν αποτελεί 
καθοριστικό παράγοντα για την ανταγα>νιστικότητα της αστικής οικονομίας 
και την ποιότητα της ζωής τα)ν κατοίκα)ν των πόλεων. Η έννοια της "βιώσιμης 
κινητικότητας" κατέστη κεντρικός στόχος της κοινής πολιτικής μεταφορών, η 
οποία αποβλέπει στην ικανοποίηση της ζήτησης για κινητικότητα (τόσο από τις 
επιχειρήσεις όσο και από τα άτομα) αναγνωρίζοντας, ταυτόχρονα, τα όρια των 
πόρων και τις επιπτώσεις των δραστηριοτήτων μεταφορών στο περιβάλλον. Η 
κοινή πολιτική μεταφορών αντιμετωπίζει, επίσης, θέματα όπως, για 
παράδειγμα, η ενσίομάτωση TOW προτεραιοτήτων χα)ροταξίας στο σχεδιασμό 
το)ν υποδομών μεταφορών και η προώθηση των πολλαπλών μεταφορίόν. 
Λαμβανομένων υπόψη το)ν ανισορροπκόν που υπάρχουν στο αστικό σύστημα 
και στις αστικές περιοχές, η πολιτική μεταφορών πρέπει να σχεδιασθεί έτσι 
ώστε να συμβάλει στην επίλυση της συμφόρησης και το)ν περιβαλλοντικών 
προβλημάτων. Επιπλέον, η πολιτική μεταφορίόν αποβλέπει στην ανακούφιση 
Taw προβλημάτίυν των περιφερειακών περιοχών μέσω της διασύνδεσης τους με 
το κέντρο της Κοινότητας καθώς και μέσω της δικτύωσης τους διαμέσου 
βελτιο)μένα)ν υποδομών και της ανάπτυξης ενός ρυθμιστικού πλαισίου το 
οποίο θα διασφαλίζει την παροχή αποτελεσματικών υπηρεσιών μεταφορών 
υψηλής ποιότητας είτε μέσω της αγοράς είτε, όπου τούτο απαιτείται, μέσω της 
παροχής δημοσίων υπηρεσιών. 
Οι δημόσιες συγκοινωνίες μπορούν να συμβάλουν σημαντικά στα τοπικά 
δίκτυα μεταφορών και στην κοινωνική συνοχή, ιδίως σε αστικές περιοχές όπου 
άτομα τα οποία δεν διαθέτουν αυτοκίνητο και ειδικότερα ομάδες με χαμηλό 
εισόδημα ή νέοι και ηλικια>μένοι, χρειάζονται πρόσβαση σε οικονομικές και 
κοινωνικές δραστηριότητες. Οι ροές κίνησης στις πόλεις μεσαίου μεγέθους και 
(ττις μεγάλες πόλεις συνήθως προσφέρονται για την ενίσχυση TOW δημοσίανν 
συγκοινίονκόν. Προκειμένου vit ιοφεληθούν όλοι οι κάτοικοι των πόλεων, οι εν 
λόγο) υπηρεσίες μεταφορίόν θα πρέπει κανονικά να είναι προσπελάσιμες ίχπό 
άποψης κάλυψης των υπηρεσκόν, δυνατότητας φυσικής πρόσβασης (ιδιαίτερα 
για τους ηλικκομ.ένους και τα'άτομα περιορισμένης κινητικότητας) και τιμής. 
Οι πολιτικές αστικών μεταφορών, θα πρέπει, επίσης, να προωθούν 
εναλλακτικές λύσεις εκτός από το αυτοκίνητο ιδιοντικής χρήσης όπο)ς, για 
παράδειγμα, το ποδήλατο και η μετακίνηση με τα πόδια. Κατά συνέπεια, μία 
καλά στοχοθετημένη πολιτική αστικών μεταφορών παρέχει σαφή οφέλη στις 
πόλεις. Διασφαλίζει ένα αποτελεσματικότερο σύστημα μεταφορίόν, το οποίο 
μειώνει τη συμφόρηση, και κατά συνέπεια το κόστος, μειώνει τον αριθμό TÎOV 
ατυχημάτα)ν και έχει μικρότερες επιπτώσεις στο περιβάλλον. Το Πράσινο 
Βιβλίο της Επιτροπής με τίτλο "Το δίκτυο των πολιτών"6 παρουσιάζει τα 
οφέλη των δημοσίων μεταφορών και τους βασικούς τομείς δράσης σε κοινοτικό 
επίπεδο με σκοπό την ενθάρρυνση και την προώθηση ενός ολοκληρωμένου 
συστήματος πολλαπλών μεταφορών, το οποίο θα μπορεί να αξιοποιήσει 
πλήρως το δυναμικό των δημοσίων μεταφορών. 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Το δίκτυο των πολιτών. Αξιοποίηση του δυναμικού των δημοσίων 
επιβατικών μεταφορών στην Ευρώπη. Πράσινο Βιβλίο, Βρυξέλλες-Λουξεμβούργο, 1996. 
- 15-
Παρόμοιες πολιτικές πρέπει να συμπληρωθούν από κατάλληλες πολιτικές 
καθορισμού τιμών, οι οποίες διασφαλίζουν μία πιο ορθολογική κατανομή των 
πόρων στο σύστημα αστικών μεταφορίόν. Οι πόλεις θα πρέπει να ίυφεληθούν 
από την εφαρμογή της προσέγγισης (χυτής (που περιγράφεται στην Πράσινη 
Βίβλο της Επιτροπής με τίτλο "Για πιο δίκαιο και αποτελεσματικό καθορισμό 
τιμών στον τομέα τα>ν μεταφορών) με τη μείωση της συμφόρησης, των 
περιβαλλοντικών ζημιών και των ατυχημάτίυν και με τελικό αποτέλεσμα ένα 
αποδοτικότερο και αποτελεσματικότερο σύσττιμα μεταφορών. 
Τα διευρωπαϊκά δίκτυα μεταφορών (ΔΕΔΜ) διαδραματίζουν θεμελιώδη ρόλο 
από την άποψη της βελτίωσης της πρόσβασης στις πόλεις, της δημιουργίας 
θέσεων απασχόλησης και της διευκόλυνσης των συναλλαγών μεταξύ πόλεανν 
και περιφερειών. Γενικότερα, τα ΔΕΔΜ έχουν τη δυνατότητα vex ανοίξουν την 
κοινοτική επικράτεια δημιουργώντας νέες ευκαιρίες για τις πόλεις που 
συνδέονται στο δίκτυο. Μία συνεχής πρόκληση για τις πολιτικές μεταφορίόν 
και τις διαρθρωτικές πολιτικές θα είναι να διασφαλιστεί η πλήρης ενσα)μάτ(οση 
των επενδύσεων ΔΕΔΜ στα τοπικά δίκτυα έτσι ώστε οι απομακρυσμένες 
περιφέρειες και οι τοπικοί πληθυσμοί να είναι σε θέση να ωφεληθούν πλήρως 
από τις διασυνδέσεις μεγάλων αποστάσεων. Οι ίδιες οι πόλεις αποτελούν το 
κομβικό σημείο που διασυνδέει διαλειτουργικά δίκτυα και, κατά συνέπεια, 
αποτελούν βασικά στοιχεία των ΔΕΔΜ επιτρέποντας, ιδιαίτερα, την ανάπτυξη 
συνδυασμένων επιβατικών και εμπορευματικών μεταφορών χωρίς ασυνέχειες. 
Η βαθμιαία ολοκλήρίοση των ευρωπαϊκών αγοροόν μεταφορίόν δημιούργησε 
σημαντικά οφέλη για τους καταναλωτές από απόψείος μεγαλύτερης επιλογής 
και χαμηλότερίον τιμών. Προφανώς, οι πόλεις είναι σε θέση να ωφεληθούν από 
αυτή τη διαδικασία ελευθέρίοσης. Σε περίπτοχτη που η ζήτηση δεν επαρκεί ώστε 
οι δυνάμεις της αγοράς να προσφέρουν τακτικές υπηρεσίες σε χαμηλές τιμές, η 
κοινοτική νομοθεσία περιλαμβάνει διατάξεις σχετικά με την υποχρέωση 
παροχής δημόσιων υπηρεσκόν, οι οποίες πρέπει να εφαρμόζονται από τις 
δημόσιες αρχές. 
Η υποχρέωση παροχής δημοσίων υπτιρεσκόν έχει, επίσης, θεμελιώδη σημασία 
στο πλαίσιο των δικτύων τηλεπικοινωνιών προκειμένου να αποφευχθεί ένα 
ευκαιριακό χάσμα μεταξύ των πόλεων στο νέο ελευθερωμένο περιβάλλον. 
Μπορεί να απαιτηθούν συνοδευτικά μέτρα για συγκεκριμένες λιγότερο 
ευνοημένες αστικές περιοχές ή ομάδες χρησπόν προκειμένου vit βοηθηθεί η 
επιτάχυνση της ανάπτυξης των δικτύων. ΓΙ επέκταση ενός αποτελεσματικού 
δικτύου τηλεπικοινίονκόν Oct πρέπει επίσης να συνδράμει στην επίλυση 
προβλημάτίυν κινητικότητας και αστικής συμφόρησης διευρύνοντας τις 
επιλογές των επιχειρήσεων όσον αφορά τον τόπο εγκατάστασης τους και 
επιτρέποντας μία πιο ευέλικτη οργάνωση της εργασίας. 
Τα προγράμματα στον τομέα της τηλεματικής συνδράμουν επίσ?]ς στην 
ανάπτυξη της τεχνολογίας πληροφόρησης και επικοινωνίας διαμέσου έργων τα 
οποία προωθούν τη χρήση νέων υπηρεσκόν γενικού ενδιαφέροντος εντός και 
μεταξύ πόλεων. Για παράδειγμα, η πόλη της Στοκχόλμης εγκαινίασε, με τη 
στήριξη της Επιτροπής, την άνοιξιι του 1997, μία "Παγκόσμια πρόκληση" για 
την καλύτερη χρήση των τεχνολογαόν πληροφόρησης και επικοινωνίας με 
πρόθεση την προσέλκυση άνω των 150 σημαντικοόν πόλεων και περιφερειών 
από όλες τις ηπείρους. 
- 16-
2.4 ΙΙροώθηση της αειφόρου ανάπτυξης και της ποιότητας της ζωής στις 
πόλεις 
Η αειφόρος ανάπτυξη καθίσταται ολοένα και περισσότερο ένα θεμιτό αίτημα 
το)ν πολιτών της Ευρώπης ο)ς καθοριστική πτυχή της ποιότητας ζωής για την 
παρούσα και τις μελλοντικές γενιές. Τόσο το Πράσινο Βιβλίο για το αστικό 
περιβάλλον του 1990 όσο και η έκθεση για τις αειφόρες πόλεις του 1996 
υποστηρίζουν μία ολοκληρωμένη προσέγγιση των αστικών προβλημάτανν, η 
οποία περιλαμβάνει κοινωνικούς, οικονομικούς και περιβαλλοντικούς 
παράγοντες. Το έργο τονν αειφόρων πόλεο)ν, το οποίο ξεκίνησε το 1993, 
στοχεύει στην ενθάρρυνση και στήριξη πόλεων προκειμένου να καταρτίσουν 
και vit εφαρμόσουν τοπικά προγράμματα του είδους "Agenda 21" ή παρόμοια 
ίτχέδια αειφόρου ανάπτυξης μέσο) εκθέσεων πολιτικής, ανταλλαγών εμπειριών, 
δικπκοσης και διάδοσης περιπτώσεων καλής πρακτικής. 
Στο συγκεκριμένο πλαίσιο της περιβαλλοντικής πολιτικής, σήμερα στην 
Ευρωπαϊκή Ένωση υιοθετείται μία προσέγγιση με ενισχυμένο χαρακτήρα "εκ 
τίον κάτω προς τα άνω". Η καλύτερη υλοποίηση στο πλαίσιο μίας προσέγγισης 
συμπράξεων και η χρήση εναλλακτικών μέσων στην περιβαλλοντική πολιτική 
ίίποτελούν προτεραιότητες στις οποίες η αστική διάσταση διαδραματίζει 
σημαντικό ρόλο. Επίσης, ο "περιβαλλοντικός προσανατολισμός τανν 
διαρθρωτικών ταμείων" αποτελεί πλέον βασική μέριμνα όπως τονίζεται στην 
ανακοίνωση "Συνοχή και περιβάλλον". 
Στον τομέα της ΕΤΑ, η Επιτροπή διερευνά τρόπους για τη μείωση της αστικής 
κυκλοφοριακής συμφόρησης μέσω μέτρων ελέγχου της κυκλοφορίας και 
προώθησης των όημοσύυν μεταφορίόν, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης νέίον 
τεχνολογιών για την οδική τιμολόγηση, των ολοκληρα)μένων πληρίομών, της 
παροχής ταξιδιωτικών πληροφοριών, κλπ. Διεξάγεται σημαντική έρευνα 
σχετικά με την επεξεργασία των αστικών λυμάτων και των στερειόν (χποβλήτονν, 
την ηχορύπανση, την προστασία της πολιτισμικής κληρονομιάς, την ποιότητα 
της ατμόσφαιρας Τίον πόλεων και τις επιπτώσεις της στην ανθρώπινη υγεία 
καθώς και σχετικά με άλλα περιβαλλοντικά θέματα, όπως επίσης και 
κοινωνικοοικονομική έρευνα σε σχέση με αστικά θέματα, 'λλα θέματα τα οποία 
συνδέονται με. την αστική -διαχείριση και αποτελούν αντικείμενο 
προγραμμάτίον ΕΤΛ αφορούν την τηλεματική, την κοινοηάα Τίον πληροιροριών, 
την ενέργεια, τις μεταφορές, καθώς καιτις νέες τεχνολογίες για τον τομέα τ<ον 
κτιρίων/κατασκευών, την αρχιτεκτονική, τον σχεδιασμό του αστικού περίγυρου 
και την πολεοδομία. Ορισμένα έργα στο πλαίσιο του προγράμματος 
εφαρμογών τηλεματικής επικεντρώνονται στις κοινωνικά αποκλεισμένες 
κοινότητες εντός των πόλεων, όπως για παράδειγμα οι άνεργοι και οι 
μετανάστες. Εξάλλου, το πρόγραμμα SAVE II στηρίζει τη δημιουργία τοπικών 
φορέων για τη συνδρομή των τοπικών αρχών κατά το σχεδιασμό των 
ενεργειακών πολιτικών τους. 
ΣΤΟ πλαίσιο της αειφόρου ανάπτυξης πρέπει, επίσης, να δοθεί ιδιαίτερη 
προσοχή στον ρόλο του αστικού τουρισμού όσον αφορά την ανάπτυξη της 
τοπικής οικονομίας. 
3. ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ 
Το σημείο εκκίνησης για τη μελλοντική αστική ανάπτυξη θα πρέπει να είναι η 
αναγνώριση του ρόλου των πόλεων ως κινητήριας δύναμης για την 
περιφερειακή, εθνική και ευρωπαϊκή οικονομική πρόοδο. Ταυτόχρονα, πρέπει 
-17-
να ληφθεί, επίσης, υπόψη το γεγονός ότι οι αστικές περιοχές και, ειδικότερα, οι 
περιθωριακές περιοχές πόλεων μεσαίου μεγέθους και μεγάλων πόλείον 
επωμίσθηκαν ένα μεγάλο τμήμα του κοινοτικού κόστους παρελθουσών 
αλλαγοόν (χπό ίΐπόψεως βιομηχανικής προσαρμογής και εγκατάλειψης, 
ανεπαρκούς στέγασης, μακροχρόνιας ανεργίας, εγκληματικότητας και 
κοινωνικού αποκλεισμού. 
Η διττή πρόκληση που αντιμετωπίζει η ευρωπαϊκή αστική πολιτική είναι, 
συνεπώς, η διατήρηση των πόλεων στο προσκήνιο μίας οικονομίας η οποία 
παγκοσμιοποιείται ολοένα και περισσότερο και καθίσταται όλο και πιο 
ανταγωνιστική και, ταυτόχρονα, η θεραπεία της σωρείας των δεινών των 
πόλεων που κληροδοτήθηκαν από το παρελθόν. Αυτές οι δύο πτυχές της. 
αστικής πολιτικής είναι συμπληρωματικές. Μία οικονομική πρόοδος η οποία 
υπονομεύει τη συνεκτικότητα των αστικών περιοχών δεν μπορεί να είναι 
βιώσιμη μακροπρόθεσμα: 
• τ) αστική κοινωνία θα καταβάλει υψηλό τίμημα από (χπόψεα)ς 
εγκληματικότητας και αντικοινωνικής συμπεριφοράς εάν η ανάπτυξη 
συνοδεύεται από σημαντικές ανισότητες όσον αφορά την πρόσβαση στους 
καρπούς της οικονομικής προόδου· 
• η Ευρώπη στο σύνολο της θα πληρώσει το τίμημα λόγω της αποξένωσης το)ν 
πολιτών της και της απόρριψης του ευρωπαϊκού προτύπου της κοινωνίας· 
• τέλος, η ευρωπαϊκή οικονομία θα υποφέρει επειδή η προσαρμογή στις 
ταχείες αλλαγές, προκειμένου να διατηρηθεί η ανταγίονιστικότητα τιον 
πόλεχον της Ευρώπης, είναι δυνατό να πετύχει μόνο εφόσον εξασφαλισθεί η 
ευρύτερη δυνατή συναίνεση. 
Τα κράτη μέλη έχουν την κυρία ευθύνη όσον αφορά την ανάπτυξη της αστικής 
πολιτικής τον επόμενο αιώνα. Θέματα τα οποία συνδέονται με την ενίσχυση της 
τοπικής δημοκρατίας, τη συμμετοχή των πολιτών στα κοινά, τη μετανάστευση, 
την απασχόληση, την πολιτισμική ανάπτυξη, την εκπαίδευση, τον κοινωνικό 
αποκλεισμό, την αστική εγκληματικότητα, τα οποία συζητήθηκαν στο τμήμα 1 
του παρόντος εγγράφου, απαιτούν την εφαρμογή μέσων πολιτικής τα οποία 
υπάγονται στις αρμοδιότητες τιον εθνικών όιοικήσεανν. 
Εντούτοις, όπως τονίσθηκε στο σημείο 1.5 παρίχπάνω, υπάρχει ένα πλήθος 
φορέων οι οποίοι ενέχονται στη διαχείριση των πόλεων. Είναι (χπαραίτητο vit 
ενταχθούν όλα τα επίπεδα - (οπό το επίπεδο περιοχής και πολεοδομικού 
(τυγκροτήματος έως το επίπεδο ευρωπαϊκού αστικού συστήματος - σε ένα 
πλαίίτιο διασυνδεόμενων σχέσεων κιχι κοινής ευθύνης προκειμένου να 
επιτευχθεί καλύτερη ολοκλήρωση πολιτικής. 
Οι διάφορες ενέργειες σε επίπεδο Ε.Ε. θα πρέπει να αξιολογούνται (χπό την 
άποψη της συνεκτικής και αειφόρου ανάπτυξης των πόλεων. Για το λόγο (χυτό, 
η Επιτροπή απευθύνει έκκληση για τη διατύπωση σχολίων σχετικά με μία 
βελτιωμένη ολοκλήρωση των κοινοτικών πολιτικών στον τομέα της αστικής 
ανάπτυξης, προκειμένου να διασφαλισθεί ότι ανταποκρίνονται πλήρως σε 
ενέργειες οι οποίες αναλαμβάνονται σε άλλα επίπεδα και, ειδικότερα,'σε σχέση 
με τις ανάγκες το)ν πόλεων. Υπό το πρίσμα των αποτελεσμάτων της συζήτησης 
σχετικά με την παρούσα ανακοίνωση, η Επιτροπή θα εξετάσει τρόπους με τους 
οποίους θα [Απορούσε να προσαρμόσει τον εσωτερικό συντονισμό της 
προκειμένου να συμβάλει στην αστική ανάπτυξη, θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη 
προσοχή, τουλάχιστον στις ακόλουθες κατευθύνσεις. 
3.1 Ανάγκη για μία αστική προοπτική στις πολιτικές της Ευρωπαϊκής 
Ένωσης 
Η Ε.Ε. οφείλει να διαδραματίσει συμπληρωματικό ρόλο κατά την αντιμετώπιση 
των αστικών θεμάτων δεδομένου ότι έχει την ευθύνη για τις πολιτικές σε έναν 
αριθμό τομέων που συνδέονται άμεσα με την ανάπτυξη και την ποιότητα ζωής 
στις αστικές περιοχές. Οι δυνατότητες προσαρμογής των εν λόγο) πολιτικών 
προκειμένου να βελτιωθεί η συμβολή τους στην αστική ανάπτυξη πρέπει να 
διερευνηθούν πληρέστερα. Μεταξύ των τομέων που απαιτούν περαιτέρω μελέτη 
περιλαμβάνονται οι εξής: 
• η ανάπτυξη σαφών στόχων για τη βελτίωση του αστικού περιβάλλοντος, με 
συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα και για τη βελτίωση το)ν τομεακών 
πολιτικών της Ε.Ε. από απόψεως βιωσιμότητας. Τούτο μπορεί να 
συμπεριλαμβάνει την ανάπτυξη προαιρετικών μέσιον πολεοδομίας με στόχο 
τη βιώσιμη ανάπτυξη-
• η ανί'ιπτυξη των διευρωπαϊκών δικτύων μεταφορών, ειδικότερα για να 
διασφαλισθεί η ίχποτελεσματική πρόσβαση στα δίκτυα από τα περιφερειακά 
και τοπικά συστήματα και για να διασφαλισθεί η χρήση των πόρίον για 
σκοπούς μεγιστοποίησης του οφέλους από απόψεως στόχων στους τομείς 
του περιβάλλοντος, της απασχόλησης και της βιομηχανίας· 
• η ενίσχυση των συνδυασμένων εμπορευματικών και επιβατικών μεταφορών 
για τη διευκόλυνση τόσο της πρόσβασης στην πόλη όσο και της 
κινητικότητας εντός της πόλης, θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στην 
προώθηση των δημοσίων επιβατικών μεταφορών· 
• η στοχοθέτηση τα)ν δραστηριότητος έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης 
στα βασικά προβλήματα που θα αντιμετωπίσουν οι πόλεις στο μέλλον, 
δηλαδή ολοκληρωμένες μεταφορές, ενέργεια, βιοκτιμη τεχνολογία 
κατασκευών, δίκτυα παροχής πληροιροριών, τεχνολογία για την προστασία 
της πολιτιστικής κληρονομιάς, βιώσιμη αστική ανιΊιπτυξη, περιβαλλοντικές 
τεχνολογίες για νέα αστικά οχήματα, όπ.ίος -παρουσιάζονται στη βασική 
δράση "η πόλη του μέλλοντος" ιττην επίσημη πρόταση της Επιτροπής για το 
πέμπτο πρόγραμμα πλαίσιο7· 
• οι πολιτικές τηλεπικοινωνιών, συμπεριλαμβανομένων των υποχρεοόσεανν 
καθολικής υπηρεσίας, προκειμένου να διασφαλισθεί το νωρίτερο δυνατόν η 
διασύνδεση μειονεκτουσών αστικών συνοικιών και μικρότερων αστικών 
περιοχών με τη λεωφόρο της πληροφορικής· 
• η ενίσχυση της εμπορικής λειτουργίας των πόλεων8 και των συνοικιών και 
του ρόλου τους όσον αφορά την ανάπτυξη του τουρισμού· 
7 'COMÎ97) 142 της 09.04.1997. 
'COM(96) 530 της 20.11.1996 - Πράσινη Βίβλος της Επιτροπής για το εμπόριο. 
-19-
• τα θέματα της μετανάστευσης, της αστυνομικής και δικαστικής συνεργασίας 
και της καταστολής του εγκλήματος που υπάγονται στον τίτλο VI της 
συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση· 
• η καταπολέμηση του κοινιυνικού και οικονομικού αποκλεισμού που 
αποτελεί ρητό στόχο της ευριυπαϊκής στρατηγικής στον τομέα της 
ί/πασχόλησης καθώς και η καταπολέμηση των φυλετικών Οιακρίσειον στο 
πλαίσιο του ευρωπαϊκού έτους κατά του ρατσισμού, το 1997. Οι ενέργειες 
του ευρωπαϊκού έτους θα πρέπει να συμβάλουν στην ευαισθητοποίηση της 
κοινής γνώμης σχετικά με τους κινδύνους που δημιουργούν οι φυλετικές 
διακρίσεις, ειδικότερα για τις αστικές δημοκρατίες. Εξάλλου, οι εργασίες 
του βήματος κοινωνικής πολιτικής9 σχετικά με τα θεμελιώδη κοινωνικά 
δικαιώματα θα πρέπει να δώσουν μεγαλύτερη προσοχή στις κοινωνικές 
πτυχές των προβλημάτων της αστικής ανάπτυξης· 
• η πολιτική στον τομέα της δημόσιας υγείας και ειδικότερα οι πτυχές υγείας 
που συνδέονται με τα προβλήματα των μειονεκτουσοόν αστικών περιοχών 
και τη φτώχεια (τοξικομανία, κακές συνθήκες στέγασης, κλπ.)· 
• η ανάγκη ανάπτυξης σχέσεων εμπιστοσύνης μεταξύ των διαφόρων τοπικών 
συντελεστών με στόχο την προώθηση των εξουσιών, της ευθύνης και της 
πρωτοβουλίας σε τοπικό επίπεδο και την ενίσχυση το)ν πολιτικών 
ίίπασχόλησης που ίίποτελεί και σκοπό τιον τοπικών συμφίονκόν 
απασχόλησης της Επιτροπής. 
Ορισμένα από τα θέματα αυτά διερευνώνται στην Προοπτική Ευρωπαϊκής 
Χο)ροταξικής Ανάπτυξης10, η οποία θα πρέπει να διαδραματίσει σημαντικό 
ρόλο όσον αφορά τη διοργάνωση της συζήτησης σε ευρωπαϊκό επίπεδο για 
θέματα κοινού ενδιαφέροντος, τα οποία έχουν ένα χωροταξικό αποτέλεσμα που 
υπερβαίνει το πεδίο μεμονωμένίον αστικών περιοχών, περιφερειών, ή χωρών. 
3.2 Υπηρεσίες δημοσίου συμφέροντος και «στική ανάπτυξη 
Ο ρόλος του δημοσίου τομέα και της διαχείρισης των πόλεων ως άμεσων 
παροχέων υπηρεσκόν μεκόνεται ολοένα και περισσότερο. Οι προσεγγίσεις TÎOV 
κρατών μελών αναφορικά με το θέμα αυτό διαφέρουν έντονα. Μολονότι 
αναγνωρίζει αυτή την ποικιλομορφία των οργανωτικών διαρθρώσεων, η 
Επιτροπή σε πρόσφατη ανακοίνωση της τόνισε ότι οι υπηρεσίες γενικού 
ενδιαφέροντος αποτελούν τμήμα των κοινών αξιών της Ευρώπης. Οι υπηρεσίες 
αυτές βρίσκονται στο κέντρο του ευρωπαϊκού προτύπου κοινίονίας δεδομένου 
ότι προο)θούν θεμελιώδεις στόχους των ευρωπαϊκών κοινωνιών, όπο)ς για 
παράδειγμα η αλληλεγγύη και η ισότητα μεταχείρισης σε μία ανοικτή και 
δυναμική αγορά. Αυτές οι κοινές αξίες εκφράζονται με τρόπους οργάνωσης 
των εν λόγω υπηρεσιών που διαφέρουν μεταξύ το)ν περιφερειών και των 
τομέων. Αναφορικά με τις οικονομικές υπηρεσίες, όπως για παράδειγμα οι 
^ Βλέπε παράγραφο 2.2. 
10 Η Προοπτική Ευρωπαϊκής Χωροτακτικής Ανάπτυξης (ΠΕΧΑ) που εγκαινιάσθηκε κατά την 
υπουργική συνάντηση περιφερειακής πολιτικής και χωροταξίας (Λιέγη, Νοέμβριος 1993), 
αποτελεί πρωτοβουλία των 15 κρατών μελών με τη στήριξη της Επιτροπής, η οποία αποβλέπει 
στην ανάπτυξη μίας στρατηγικής άποψης της χωροταξικής ανάπτυξης στην επικράτεια της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης. 
-20-
τηλεπικοινωνίες, τα ταχυδρομεία, οι μεταφορές, η ενέργεια και οι 
ραδιοτηλεοπτικές εκπομπές, πραγματοποιήθηκαν προσαρμογές σε 
ανπχπόκριση προς την τεχνολογική αλλαγή, την παγκοσμιοποίηση της 
οικονομίας και τις προσδοκίες και ανάγκες των καταναλαντών. Η Επιτροπή 
τόνισε ότι μολονότι τα κράτη μέλη είναι ελεύθερα κατά τη χάραξη τιον 
πολιτικών τους στον τομέα αυτό και δεν είναι σημαντικό ποιος συγκεκριμένα 
παρέχει τις εν λόγω υπηρεσίες, ωστόσο είναι σαφές ότι οι υπηρεσίες πρέπει VÎX 
εξυπηρετούν το σύνολο της κοινωνίας διασφαλίζοντας συνέχεια, ισότιμα 
πρόσβασης, καθολικότητα και διαφάνεια. 
Στον τομέα των μη εμπορεύσιμων υπηρεσιών, όπως η εκπαίδευση, 7) κατάρτιση 
και η ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, οι δημόσιες αρχές εξακολουθούν να 
αποτελούν τους σημαντικότερους παροχείς υπηρεσιών. Και εδώ, επίσης, η 
εξυπηρέτηση του συνόλου της κοινωνίας καθίσταται ολοένα και σημαντικότερη 
ενόψει της στρωματοποίησης των κοινωνιών, η οποία λαμβάνει την εντονότερη 
μορφή της στις αστικές περιοχές. Η Λευκή Βίβλος της Επιτροπής με τίτλο 
"Διδασκαλία και μάθηση: προς μία κοινωνία της μάθησης" τονίζει την πτυχή 
αυτή. Ενέργειες όπο)ς τα "σχολεία τελευταίας ευκαιρίας" σε μειονεκτούσες 
αστικές περιοχές και τα ευρωπαϊκά δίκτυα στοχεύουν στην προώθηση των 
πόλεων οι οποίες είναι ικανές VÎX υπερνικήσουν το πρόβλημα της άνισης 
πρόσβασης στους εκπαιδευτικούς πόρους. 
3.3 Συμβολή των διαρθρωτικών ταμείων 
Καθίσταται ολοένα και σαφέστερο το γεγονός ότι οι πόλεις διαδραματίζουν 
βασικό ρόλο όσον αφορά τις διαρθρωτικές πολιτικές. Μία μεγαλύτερη προσοχή 
στην αστική ανάπτυξη κατά τη χάραξη των στρατηγικών και την κατάρτιση 
προγραμμάτων στο μέλλον θα μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα μία 
ολοκληρο)μένη στρατηγική των ενεργειών στις αστικές περιοχές και τις 
ευρύτερες περιφέρειες τους καθώς και από την άποψη της ανάπτυξης τα>ν 
οικονομικών πόρονν και του ανθρώπινου δυναμικού. Προκειμένου να 
επιτευχθεί αυτή η συνοχή, είναι σημαντικό να συμμετέχουν στενά οι τοπικές 
αρχές στην κατάρτιση και εφαρμογή των περιφερειακών προγραμμάτονν 
ανάπτυξης. Εξάλλου, οι τοπικές αρχές συχνά μπορεί να συμβάλουν με την 
εμπειρογνίομοσύνη και τις γνώσεις τους σχετικά με την τοπική οικονομία και 
την αγορά εργασίας. 
Κατά την παρούσα περίοδο προγραμματισμού θα μπορούσαν να αναληφθούν 
οι (χκόλουθες ενέργειες: 
• επικέντροχτη των δραστηριοτήτων τονν διαρθρωτικών ταμείίον, 
συμπεριλα|ΐβανομένο)ν των μέτρων αγοράς εργασίας, σε θύλακες υψηλής 
ανεργίας στο κέντρο των πόλεων ή στις πυκνοκατοικημένες περιφέρειες των 
πόλεων με στόχο τις ειδικές ανάγκες ομάδων μεταναστών· 
• ενσωμάτωση των εμπειριών που αποκτήθηκαν στο πλαίσιο των 
προγραμμάτων URBAN και INTEGRA και ενίσχυση της ανάπτυξης τα>ν 
αστικών κοινοτήτων ως άξονα προτεραιότητας, συμπεριλαμβανομένης της 
έννοιας των βιώσιμων τοπικών κοινοτήτων με ενεργό συμμετοχή του 
τοπικού πληθυσμού· 
• μεγαλύτερη έμφαση σε θέματα μεταφορών για τη βελτίωση των υποδομών 
και των συστημάτων δημοσίων μεταφορών με στόχο τη βελτίωση της 
πρόσβασης στις απομακρυσμένες περιοχές και τη συμβολή στην επίλυση των 
-21 -
προβλημάτων συμφόρησης και των περιβαλλοντικών προβλημάτων στις 
αστικές περιοχές· 
• μεταφορά της αποκτηθείσας εμπειρίας και TOW καλύτερο)ν πρακτικών 
σχετικά με την αστική ανάπτυξη. 
Οι ενέργειες αυτές Oit συμβάλουν στην περαιτέρω εστίαση της προσοχής στα 
ακόλουθα σημεία: 
• στο ρόλο των πόλεων α>ς κινητηρίων δυνάμεων περιφερειακής ανάπτυξης· 
• στην κοινωνική ένταξη και την ανακούφιση των προβλημάτα)ν TOW 
μειονεκτουσών αστικών περιοχών· 
• στην ολοκληρωμένη και βιώσιμη αστική ανάπτυξη η οποία συνδυάζει 
πολυτομεακές λύσεις και στηρίζεται τόσο στο ανθρώπινο δυναμικό όσο και 
στο υλικό κεφάλαιο. 
3.4 Αύξηση των γνώσεων και προώθηση της ανταλλαγής εμπειριών μεταξύ 
των πόλεων 
Υπάρχει ολοένα και αυξανόμενη ανάγκη για σημαντικές και συγκρίσιμες 
πληροφορίες σχετικά με τις πόλεις, ιδιαίτερα από πλευράς των τοπικοόν και 
άλλων δημοσίων αρχιόν οι οποίες είναι αρμόδιες για τις αστικές πολιτικές. 
ΙΙροκειμένου να διασφαλισθεί μία στέρεη βάση για καλύτερες αποφάσεις σε 
κοινά θέματα που συνδέονται με την αστική ανάπτυξη, η Επιτροπή προτείνει 
την ανιχπτυξη μίας προσέγγισης δύο φάσειυν. 
Βραχυπρόθεσμα, θα διενεργηθεί "έλεγχος των πόλεων" με αντικείμενο την 
εκτίμηση των πλεονεκτημάτίον και μειονεκτημάτων το)ν πόλεων της Ευρώπης. 
Αυτός ο "έλεγχος το)ν πόλεο>ν" θα αξιολογήσει την ποιότητα ζωής στις πόλεις 
της Ευρώπης με τη χρήση μίας απλής δέσμης αστικών δεικτοΥν και μίας κοινής 
μεθοδολογίας. 
II Επιτροπή θα επιδιώξει να καταρτίσει μία δέσμη δεικτών οι οποίοι θα είναι 
εύχρηστοι και ενημερωμένοι προκειμένου vet ενθαρρυνθεί η συμμετοχή το)ν 
τοπικών αρχίόν τόσο στη συλλογή όσο και στη μελλοντική χρήση TOW 
πληροφοριών κατά την ανάπτυξη των μελλοντικίόν αστικών πολιτικών τους. 
Επίσης, το εργαλείο αυτό, σε ένα δεύτερο στάδιο, θα παρέχει τη δυνατότητα 
καλύτερης αξιολόγησης TOW επιπτώσεων TOW διαφόρων εθνικών και 
ευρωπαϊκονν πολιτικών στην ανάπτυξη TOW αστικίόν περιοχών. 
Με βάση την εμπειρία η οποία θα ίίποκτηθεί από τον "έλεγχο TOW πόλεων", η 
Επιτροπή μελετά το ενδεχόμενο δημιουργίας εργαλείων για τη μέτρηση και την 
παρακολούθηση της αειφόρου ανάπτυξης. 
Παράλληλα με αυτή τη δράση "εκ το)ν κάτω προς τα άνω", η Στατιστική 
Υπηρεσία των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων - Eurostat - θα επεξεργασθεί τις 
πληροφορίες τοπικού επιπέδου οι οποίες είναι ήδη διαθέσιμες στις βάσεις 
δεδομένων της για την παραγωγή βασικών στατιστικών πληροφοριών σχετικά 
με τις πόλεις και τα αστικά πολεοδομικά συγκροτήματα. Μεσοπρόθεσμα, θα 
πρέπει να συνεχισθούν οι προσπάθειες που έχουν αναληφθεί από την Eurostat 
σε συνεργασία με τις εθνικές στατιστικές υπηρεσίες με στόχο την ανάπτυξη ενός 
εναρμονισμένου συστήματος παροχής πληροφοριών, συμπεριλαμβανομένα)ν 
τυποποιημένων ορισμών των πόλεων. 
ΊΊ 
Στο πλαίσιο της Ε.Ε., υπάρχουν πολυάριθμα βήματα και δίκτυα στα οποία οι 
πόλεις μπορεί να ανταλλάξουν τις εμπειρίες τους και VÎX συνεργασθούν σε 
συγκεκριμένα θέματα. II εκστρατεία αειψόρων πόλειυν συγκεντρώνει τις 
τοπικές αρχές με ειδικότερο στόχο την εφαρμογή τοπικών Agenda 21. Δυνάμει 
του άρθρου 10 του κανονισμού ΕΤΠΑ, η Επιτροπή πρότεινε πρόσφατα τη 
στήριξη ορισμένίυν δικτύων τα οποία συνδέονται με συγκεκριμένα θέμιχτα 
όπως, για παράδειγμα, η οικονομική ανάπτυξη, οι MME, η τεχνολογία, η 
βελτίωση του περιβάλλοντος και η ισότητα ευκαιριών για τις γυναίκες στην 
οικονομία11. Αλλα θέματα γύρω από τα οποία προωθείται ενεργά η συνεργασία 
αφορούν την τηλεματική, την ενέργεια, τις μεταφορές, την εκπαίδευση, τον 
πολιτισμό και την έρευνα. Δίδονται, επίσης, κίνητρα στις τοπικές αρχές της 
Ε.Ε. ίόστε να αναπτύξουν ίχποκεντρωμένη συνεργασία με πόλεις σε άλλες 
ηπείρους, προκειμένου να συνδράμουν τις εν λόγο) πόλεις στην αναπτυξιακή 
προσπάθεια τους, να ενισχύσουν τις σχέσεις της Ε.Ε. με τρίτες χίόρες και VÎX 
ίττηρίξουν τη συμμετοχή τοπικών συντελεστών από την Ε.Ε. στη διαδικασία της 
παγκόσμιας ολοκλήρωσης (π.χ., Med-Urbs, Asia-Urbs, URB-AL). 
Κατά TÎX προσεχή έτη, η Επιτροπή θα εντείνει τις προσπάθειες της για τη 
διεθνική ανταλλαγή εμπειριών μεταξύ πόλεων με στόχο τη συγκέντρωση όλων 
των σχετικών εμπειριών σχετικά με την αστική αναγέννηση και την αειφόρο 
αστική ανάπτυξη συμπεριλαμβανομένο)ν TOW αποτελεσμάτων TOW ερευνίόν 
στον κοινίυνικοοικονομικό τομέα. 
4. ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗΣ 
Εν κατακλείδι, είναι σαφές ότι το πλήθος και η κλίμακα TOW προκλήσεων που 
αντιμετωπίζουν οι πόλεις σήμερα και τα προσεχή έτη δεν προσφέρονται για 
εύκολες λύσεις. Αναγνωρίζεται ότι πολλές από τις εξίοτερικές πιέσεις για 
αλλαγή, συμπεριλαμβανομένων TOW όημογραφικοόν και παγκοσμίων 
οικονομικών τάσεων, όχι μόνο δεν μπορεί VÎX αντιμετωπισθούν από 
περιφερειακές και εθνικές πολιτικές αλλά και είναι εκτός του πεδίου των 
ευρωπαϊκών ενεργειών. 
Εντούτοις, η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί VÎX αντιδράσει αποτελεσματικότερα σε 
σχέση με τις αστικές ανάγκες και. σε πολλές περιπτώσεις, θα μπορούσε VÎX 
υιοθετήσει ένα θετικότερο πρόγραμμα,, το οποίο θα είχε τη δυνατότητα να 
ανταποκριθεί σε ορισμένες, τουλάχιστον, ίχπό τις εν λόγο) προκλήσεις. 
Θεμελιώδεις παράγοντες θα πρέπει VÎX είναι μία μεγαλύτερη συνοχή εντός της 
Ένωσης και αειφόρο ανάπτυξη με αποτέλεσμα μία διαρκή βελτίοχιη της 
ποιότητας ζωής των πολιτών. Το χρονοδιάγραμμα αυτό θα (χπαιτήσει ενεργό 
συμμετοχή σε όλα τα "επίπεδα TOW δημοσύυν αργών και θα πρέπει, επίσης, να 
επιδιώξει τη συμμετοχή βασικών συντελεστών (χπό άλλους τομείς, οι οποίοι 
μπορεί να συμβάλουν στη βελτίωση TOW συνθηκών των ευρωπαϊκών πόλεων 
και, με τον τρόπο αυτό, να συνδράμουν στην πραγματοποίηση Taw θεμελιωδών 
στόχων της Ευρα)παϊκής Ένακτης όπως αυτοί ορίζονται στο άρθρο 2 της 
Συνθήκης. 
Η Επιτροπή δεν υποτιμά τις δυσκολίες του έργου αυτού. Η συμμετοχή των 
ευρο)παίο)ν πολιτών στη μελλοντική ανάπτυξη των πόλεων τους μπορεί να 
H Πρόσκληση για την υποβολή προτάσεων για την εσωτερική διαπεριφερειακή συνεργασία (ΕΕ 
αριθ. C 386, της 31.10.1996) και πρόγραμμα Ecos-Ouverture Π (ΕΕ αριθ. C 125, της 22.04.1997). 
-23-
απαιτήσει νέους μηχανισμούς οι οποίοι είναι δυνατό να προσφέρουν καλύτερη 
πρόσβαση και ανατροφοδότηση στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Τούτο θα 
απαιτήσει χρόνο και σημαντική προσπάθεια από όλους τους ενεχόμενους 
συντελεστές. 
Σε ένα προότο στάδιο, η Επιτροπή επιδιώκει την ανάπτυξη μίας ευρύτερης 
συζήτησης σχετικά με τα αστικά θέματα με βάση την παρούσα ανακοίνωση. Θα 
επιδκυχθεί διάλογος μεταξύ Τ7|ς Επιτροπής και άλλων οργάνιον, 
συμπεριλαμβανομένων του Συμβουλίου, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της 
Οικονομικής και Κοινο)νικής Επιτροπής, της Επιτροπής TOW Περιφερειών, 
οργανώσεων τοπικών αρχών και άλλων ενδιαφερομένίον μερών. 
Το αποτέλεσμα του διαλόγου αυτού θα παρουσιασθεί σε ένα Αστικό Φόρουμ 
θέματα το οποίο σκοπεύει να συγκαλέσει η Επιτροπή το 1998. 
-24-
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Πράσινη Βίβλος για το αστικό 
περιβάλλον, Βρυξέλλες-ΛουΗεμβούργο, 1990, 
Réf. CD-NA-12902-EN-C. 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Ευρώπη 2000. Προοπτική για 
την Χωροταξική Ανάπτυξη της Κοινότητας. Βρυξέλλες-
Λουϊεμβούργο. 1991, 
CX-71-91-518-EN-C. 
Eurostat, Η στατιστική εικόνα της πόλης στην Ευρώπη, 
Λουξεμβούργο, 1992, 
CA-70-91-758-EN-C. 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Αστικοποίηση και λειτουργίες 
των πόλεων στην Ευρίοπαϊκή Κοινότητα. Βρυξέλλες-
Λουξεμβούργο, 1992, 
CX-75-92-259-EN-C. 
Ευρίοπαϊκή Επιτροπή, Ευρώπη 2000+. 
Ευρίοπαϊκή συνεργασία για τη χωροταξική ανάπτυξη. 
Βρυξέλλες-Λουξεμβούργο, 1994. . 
CX-86-94-117-ËN-C. 
Ευρίοπαϊκή Επιτροπή, Πρώτη έκθεση για την 
οικονομική και κοινωνική συνοχή 1996, Βρυξέλλες-
Λουξεμβούργο, 1996, 
CM-97-96-928-EN-C. 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Πράσινο Βιβλίο. Το δίκτυο των 
πολιτών. Αξιοποίηση του δυναμικού των δημοσίων 
επιβατικών μεταφορών στην Ευρώπη Βρυξέλλες-
Λουϊεμβούργο, 1996, 
C3-93-95-564-EN-C. 
Ευρίοπαϊκή Επιτροπή, Κοινωνική και οικονομική 
ένταξη διαμέσου της περιφερειακής ανάπτυξης. II 
προτεραιότητα οικονομικής ανάπτυξης των τοπικών 
κοινοτήτων στα προγράμματα τιον ευρωπαϊκών 
διαρΟριοτικο'ιν ταμείων στη Μ. Βρετανία, Βρυξέλλες-
Λουξεμβούργο, 1996, 
CX-9K-90-421-EN-C. 
Ευρίοπαϊκή Επιτροπή, Ευρωπαϊκές βιώσιμες πόλεις. 
Έκθεση της ομάδας εμπειρογνωμόνων του αστικού 
περιβάλλοντος, Βρυξέλλες, 1996. 
CR-97-96-055-EN-C." 
Ανακοίνωση της Επιτροπής, "Υπηρεσίες γενικού 
ενδιαφέροντος στην Ευρώπη", 1996, 
CM-98-96-897-EN-C. 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Ευρώπη των πόλεων. 
Κοινοτικές ενέργειες στις αστικές περιοχές, 1997 
(πρόκειται να κυκλοφορήσει). 
Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος, Το περιβάλλον 
της Ευρώπης: η αξιολόγηση Dobris, Βρυξέλλες-
Αουξεμβούργο, 1995, 
CR-80-93-339-EN-C. 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 
G:\STEF\URBAN\C0MMUNIC\EL1A.DOC 
2r 
Παράρτημα I: 
Μειονεκτούσες αστικές περιοχές: 
χαρακτηριστικά του πληθυσμού τους 
Οι μειονεκτούσες αστικές περιοχές αντιμετωπίζουν ένα συνδυασμό 
οικονομικών, κοινωνικών και αστικών προβλημάτων. 
Προκειμένου να καθορισθούν σαφέστερα οι πληθυσμοί οι οποίοι πλήττονται 
από τα εν λόγα) προβλήματα, επιλέγησαν 29 προγράμματα της κοινοτικής 
πρωτοβουλίας URBAN και καταρτίσθηκε ο πίνακας που ακολουθεί. Ο πίνακας 
παρουσιάζει τις ομοιότητες και τις διαφορές μεταξύ τα)ν 29 περιοχών 
παρουσιάζοντας: 
• το ποσοστό ανεργίας επί του οικονομικά ενεργού πληθυσμού· 
• την ευρεία κατάρρευση των οικογενειακών διαρθρώσεα)ν (μονογονικές 
οικογένειες) η οποία εντείνεται από τη φτώχεια και την έλλειψη ευκαιρκόν· 
• τον αλλοδαπό πληθυσμό όταν το φαινόμενο αυτό οδηγεί σε δυσλειτουργίες. 
Ο πίνακας που ακολουθεί μας επιτρέπει την αξιολόγηση της σοβαρότητας της 
κατάστασης σε κάθε μία από τις πόλεις αυτές της Κοινότητας. 
ι<> 
XlJFA 
Γαλλία 
Γαλλία 
Γαλλία 
Λανία 
Γερμανία 
Γερμανία 
Ελλύ&α 
Ku.aha 
Απιτρία 
Βέλγιο 
Ηνωμένο Βασίλειο 
Ηνωμένο Βααίλειη 
Ηνωμένο Βαοίλειο 
Ηνωμένο Βασίλειο 
Ηνωμένο Βαοίλειο 
Boo. Ιρλανδία 
Ι Ιοητογαλία 
ΙΙοοτογαλία 
Αοι^εμβοί'ργο 
Ιρλανδία 
Ιρλανδία 
Ιταλία 
Ιταλία 
Ιταλία 
Ισπανία 
Ιιητανία 
Ια:τανία 
Κάτι» Χώρες 
Φινλανδία 
1]ονηδία Πόλη - περιοχή 
Amiens-North and 
Ktoiivie 
Μασοαλία-Κέντοο 
Roubaix-Tourcoing 
Ααλμτοργκ-ΝοιίΙι 
Jutland 
koslock 
Saarbriickcn-1 uteres 
Malstalt. Leipzipcr 
Sir.. Icnntweg. 
Flochslr.OUstr.. 
Follengartcn 
Πάτρα 
Περιατέρι 
Βιέννη-Goriel 
Αννόβερο-Βόρειο-
Ανατολικό 
Γλασκόβη 
Αονό ίνο- Βασ ιλ ικο 
Πάρκο 
Μάντσεατερ-Moss 
Side. Hiilme 
ΙΝ'ότιγχαμ 
Μπελιμιστ-
YJIOJIOOYO<I|IMU Ι 
Aniu|W>va-( ,isn! 
Venloso 
ΙΙορτό-Vale de 
Cnnpanha 
Dudelange-
Diffcrdange 
Κορκ 
Αοΐ'βλίνο-Ballyniun-
Fiii>!las-Danidale 
Κάλιαρι-Pirri 
Cosenza-Π υρηνας 
του ιστορικού 
κεντοοιι 
Siracuse-Ortigia 
Badajoz-Estramadiire 
Ιοτορικο κέντρο. 
plaza Alla 
Μπανταλόνα-Scrra 
dllen Mena 
Μαλάγα- Ιοτορικο 
κιντοο 
Αματερνταμ-
Bijlmeniiecr 
Joensuu-Kantaky ΙΟ­
Ι lira 
M a bu ο Πληθυσμός που 
καλύπτεται από το 
πρόγραμμα URBAN 
33.000 
31 .306 
50.000 
4.000 
19.000 
34.056 
77.000 
-34.300 
130.000 
66.324 
19.198 
25.665 
28.000 
21.000 
47.134 
4.200 
23.000 
2.154 
55.624 
84.000 
30.000 
22.500 
5.500 
12.114 
76.168 
46.889 
51.585 
12.500 
22.000 Επιπώο 
ανεργίας 
28 
26.5 
34 
11.90 
>Ι9 
23 
15 έως 
17 
>14 
11. 
0 
18.40 
38.8 
22.2 
23.9 
40 
<4(> 
Ν.υλι'ι 
ιιψηλό 
20 
>2.14 
39 
40 
>43 
>ϋ 
>31 
25.18 
22 
35.8 
32.3 
40 
18 Νοικοκυριά 
που 
λαμβάνουν 
επιδόματα 
12 
55 
44 
70% τ<υν 
οικογε­
νειών 
28 
30 Μονογο-νικέ; 
οικογενει-ες 
9 '7< των 
πι it οιων 
11.25% 
τα>ν οικο­
γενειών 
46 % των 
παιδιών 
36 % TOJV 
κατοίκων Αλλοδαπός 
πληθυσμός 
1 6.5 '» τιον 
αλλοήιι j'i ων 
34% 
30% 
34% των 
εθνικών 
μειονό­
τητα™ 
150 
εθνικότητες Συν. κόστος 
του προγρ. 
or raavBCU 
20.478 
17.583 
17.613 
3.042 
1 ο.ΟΙ0 
22.572 
12.417 
31. 
92 
6 
15.234 
16.235 
16.326 
17.743 
14.890 
10.580 
24.387 
18.2()Ι 
1.033 
6.651 
6.651 
19.323 
18.555 
22.510 
14.286 
6.582 
14.285 
19.0X3 
5.279 
11.92 Συμβολή τη; 
ΕΕ oc εκαι 
ECU 
7 
7 
7 
1.521 
12 
8 
8.013 
9.77 
0 
4.574 
8.036 
7.053 
8.030 
0.781) 
11.3 
Ι 8.290 
Ι 2.79.4 
0.507 
4.988 
4.988 
9.188 
9.188 
9.188 
10 
3.291 
10 
4.05 
3.958 
4.97 
Δεν διατίθενται δεδομένα σχετικά με τα επιδόματα, τις μονογονικές οικογένειες και τον αλλοδαπό πληθυσμό για όλα τα 
νοικοκυριά. 
Ο 7 
4-
Παράρτημα Π: 
Τοπικές δαπάνες στα κράτη μέλη της ΕΕ1 
Δημόσιες δαπάνες «νά επίπεδο κυβέρνησης (% του ΑΕγχΠ) 
Χώρες 
Γαλλία 
Λανία 
Γερμανία^ 
Ελλάδα 
Αυστρία 
Βέλγιο 
ΗΒ 
Πορτογαλία 
Λουξεμβούργο 
Ιρλανδία 
Ιταλία 
Ισπανία 
Κάτο) Χώρες 
Φινλανδία 
Σουηδία Δημόσιες 
δαπάνες 
50,9 
61,1 
45,5 
51.2 
48,4 
55.2 
42.7 
34.7 
40,7 
38,7 
52,9 
40.7 
55,9 
59,0 
07,3 Κεντρική 
κυβέρνηση 
16,4 
18,8 
10.8 
27,0 
17,9 
25,3 
21,2 
21,7 
16,1 
19,6 
23.2 
10,6 
15,6 
15,7 
26,2 Ενδιάμεσες 
και τοπικές 
αρχές 
9,5 
33.3 
15.2 
6.4 
13.8 
8,3 
16,0 
3,8 
4,5 
14,5 
15,3 
10.6 
20,5 
20,1 
28.1 Ταμεία 
κοινωνικής 
ασφάλισης 
25.1 
9.0 
19.5 
17.9 
16,7 
21.6 
5.6 
9,3 
20.1 
4.6 
14.4 
19.4 
19,7 
23.3 
13.0 
' Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή - ΓΔ XXI - Μελέτες σχετικά με τα δημόσια οικονομικά των 
ετιρωπαϊκών τοπικίόν αρχών. Πορίσματα συγκριτικής μελέτης τίον 15 χωρών - Δεκέμβριος 19% 
2 Πηγή: Εθνικοί λογαριασμοί . ί)ΟΣΛ, 1995 
-* Περιλαμβάνεται μόνο η Δυτική Γερμανία 
2* 
-5-
Ααπάνες της τοπικής κυβέρνησης ως ποσοστό του εθνικού εισοδήματος και των 
συνολικών δημοσίων δαπανών 4 
• *% toi' σννολον των 
κνβε ρνητικών δαπανούν 
Ε3 % τον ΑΕγχΠ 
Πηγή: Εθνικοί λογαριασμοί ΟΟΣΑ, 1995 
Παράρτημα III: 
Εκτίμηση της δημοσιονομικής επίδρασης του Ευρωπαϊκού 
Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης και του Ταμείου 
Συνοχής στις πόλεις 
Το 1ΠΊΙΛ και το ταμείο συνοχής στηρίζουν πολυάριθμα μέτρα, τα οποία είναι 
σημαντικά για την οικονομική ανί'χπτυξη των περιοχών με αναπτυξιακή 
καθυστέρηση. Κατά κανόνα, τα μέτρα λαμβάνουν τη μορφή περΐ([ ερειακών ή 
ε()νικο')ν προγραμμάτων των οποίων η σημαντική επίδραση στην αστική 
ανάπτυξη έχει την τάση να είναι λιγότερο ορατή. Η κατάρτιση στρατηγικής για 
την περιφερειακή ανάπτυξη είναι, επίσης, μία διαδικασία η οποία λαμβάνει 
χώρα κυρίως σε εθνικό ή περιφερειακό επίπεδο, γεγονός το οποίο ενέχει τον 
κίνδυνο υποτίμησης της συμβολής των πόλεων στην περιφερειακή και εθνική 
ανάπτυξη. 
Με στόχο τη συμβολή σε μία συζήτηση για τη σημασία των πόλεων όσον αφορά 
την περιφερειακή ανάπτυξη, η Επιτροπή προσπάθησε να εκτιμήσει τη 
δημοσιονομική επίδραση που έχουν σήμερα οι ενέργειες του ΕΤΠΑ και του 
ταμείου συνοχής στις αστικές περιοχές. Το παρόν εγχείρημα αφορά το τμήμα 
του ΕΤΠΑ των προγραμμάτων των στόχων 1 και 2 (εξαιρουμένων των 
κοινοτικών πρωτοβουλιών) και το ταμείο συνοχής. Ως πόλεις ορίζονται 
αστικές περιοχές 100.000 κατοίκων τουλάχιστον5. 
1. Ι/ΠΙ Λ 
Ο συνολικός προϋπολογισμός του ΕΤΙ ΙΛ ο οποίος λήφθηκε υπόψη στο πλαίσο 
τοπ παρόντος εγχειρήματος ανέρχεται σε. 60 δισεκατ. ECU περίπου6. Από το 
ποσό αυτό, 21 περίπου δισεκατ. ECU εντοπίσθηκαν ως πόροι οι οποίοι 
διατέθηκαν για πόλεις. Κατά συνέπεια, εκτιμάται ότι 40% περίπου του 
συνολικού προϋπολογισμού ΕΤΠΑ για τους στόχοπς 1 και 2 διατέθηκε για 
αστική ανάπτυξη. Τα προγράμματα στο πλαίσιο των στόχων 1 και 2 
παρουσιάζονται χωριστά δεδομένου ότι, όπως αναμενόταν, φαίνεται VÎX 
υπάρχει σαφής διαφορά όσον αφορά την αστική επίδραση μεταξύ των 
προγραμμάτων των δύο αυτο')ν στόχων. 
Το παρόν εγχείρημα δεν έχει επιστημονικές αξιώσεις. Η σύνθεση της εικόνας της χρηματοδοτικής 
επίδρασης επί της αστικής ανάπτυξης i'-yivf κυρίως με τη βοήθεια στοιχείων που παρασχέθηκαν από 
τοιις ι ιπ αλλ ήλους της Επιτροπής οι οποίοι είναι, υπεύθυνοι, για τις διάφορες περιφέρειες. Σκοπός 
είναι η σύνθεση μίας γενικής εικόνας όσον αφορά τη σημασία της περιφερειακής πολιτικής και της 
πολιτικής συνοχής για τις μεγαλύτερες πόλης κάθε κράκνυς μέλους. Η απόφαση να μην ληφθούν 
υπόψη πόλεις με πληθυσμό μικρότερο των 100.000 κατοίκων είναι κάπως αυθαίρετη, εφαρμόσθηκε, 
όμως με μία ορισμένη ευελιξία όποτε τούτο κρίθηκε απαραίτητο. Οι ενέργειες που λήφθηκαν υπόψη 
συνδέονται με την αστική ανάπτυξη υπό στενή έννοια. Για παράδειγμα, οι \>ποδομές μεταφορών για 
τη διασύνδεση πόλεων έχουν σαφείς επιπτώσεις στην αστική ανάπτυξη, δεν συμπεριλήφθηκαν όμα>ς 
στο εγχείρημα λόγω του γεγονότος ότι η επίδραση της δεν περιορίζεται στις πόλεις μόνο. 
Το ποσό αυτό αφορά σχεδόν όλο το τμήμα του ΕΤΠΑ για τον στόχο 1 κατά την περίοδο 1994-1999 
και τον στόχο 2 για την περίοδο 1994-1996. 
30 
1.1 Στόχος 1 
Τα στοιχεία σχετικά με την αστική επίδραση στην Ελλάδα, την Ισπανία, την 
Πορτογαλία και την Ιρλανδία είναι συγκρίσιμου ύψους και ανέρχονται σε 40% 
περίπου, άλλες περιφέρειες του στόχου 1 είναι κάπως διαφορετικής φύσης και 
τα επιχειρησιακά προγράμματα δείχνει, επίσης, μία διαφορετική επίδραση όσον 
αφορά την αστική ανάπτυξη. To Merseyside και το πρώην Ανατολικό Βερολίνο, 
για παράδειγμα, είναι έντονα αστικοποιημένες περιοχές στις οποίες τα 
προγράμματα δείχνουν ισχυρή επίδραση από απόψεως ενεργειών αστικής 
ανάπτυξης. 
II συνολική στήριξη του ΕΤΠΑ στο κοινοτικό πλαίσιο στήριξης για την 
Πορτογαλία ανέρχεται σε 8.724 εκατ. ECU. Το 47% του εν λόγω ποσού (4.082 
εκατ. ECU) χαρακτηρίζεται ως "αστικό". Στο πλαίσιο του επιχειρησιακού 
προγράμματος "εκσυγχρονισμός της οικονομικής διάρθρωσης", 1.200 εκατ. 
ECU διατίθενται για τη στήριξη των βιομηχανιών σε αστικές περιοχές, 'λλα 
μέτρα τα οποία είναι σημαντικά ίχπό χρηματοδοτικής άποψης για τις πόλεις 
αφορούν τη βελτίωση της υποδομής μεταφορών (υπολογίζονται σε 836 εκατ. 
ECU) και την εκπαίδευση (υπολογίζονται σε 500 εκατ. ECU). Εκτός ίχπό τα εν 
λόγω μέτρα τα οποία είναι τομεακής φύσης, υπάρχει επίσης ένα ειδικό 
επιχειρησιακό πρόγραμμα για το "περιβάλλον και την αστική ανακαίνιση". Το 
υποπρόγραμμα για την αστική ανακαίνιση (υποστήριξη ΕΤΠΑ 299 εκατ. ECU) 
στόχο έχει τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης στα "παραπήγματα" της 
Λισσαβώνας και του Πορτό (βλέπε σημείο 3.1 του παρόντος παραρτήματος). 
Στην Ελλάδα, το 34% χαρακτηρίζεται ως αστικό, δηλαδή 3,207 εκατ. ECU από 
ένα σύνολο 9.489 εκατ. ECU. Από το ποσό αυτό, το 70% προορίζεται για την 
Λθήνα (το ένα τέταρτο περίπου του συνολικού κονδυλίου ΕΤΠΑ για την 
Ελλάδα προορίζετίχι για την Λθήνα, ποσό το οποίο ανέρχεται σε 2.200 εκατ. 
ECU περίπου). Οι επενδύσεις για το μετρό της Αθήνας (συμβολή ΕΤΠΑ 783 
εκατ. ECU) είναι το σημαντικότερο έργο από χρηματοδοτικής άποψης όλων 
των αστικών περιοχών της ΕΕ. Μεταξύ άλλων, σημαντικά οφέλη για τις 
ελληνικές πόλεις αφορούν τα μέτρα για έρευνα και τεχνολογία (250 εκατ. ECU 
περίπου), από τα οποία περισσότερο από 50%- προορίζεται για την Λθήνα και 
τη βελτίωση του αστικού περιβάλλοντος (150 εκατ. ECU περίπου). 
Στην Ιρλανδία, το 35%- περίπου (δηλαδή 900 εκατ. ECU περίπου από ένα 
σύνολο 2.562 εκατ. ECU) χαρακτηρίζεται ως "αστικό". Σημαντικά μεμονωμένα 
έργα στην Ιρλανδία αφορούν την ανάπλαση της περιοχής Temple Bai' στο 
Δουβλίνο (20 εκατ. ECU) και επενδύσεις στο σύστημα αστικών σιδηροδρόμων 
του Δουβλίνου (154 εκατ. ECU). Εξάλλου, ένα ιδιαίτερο "επιχειρησιακό 
πρόγραμμα αστικής και αγροτικής ανάπτυξης" προωθεί μέτρα στήριξης 
τοπικών επιχειρήσεων, την (χπασχόληση, την επένδυση σε έργα υλικής 
ανανέωσης και οικονομικής αναγέννησης σε αστικές περιοχές. Δίδεται ιδιαίτερη 
προσοχή στην ενίσχυση των επιχειρήσεων και της απασχόλησης σε 
μειονεκτούσες περιοχές της χώρας. Η συνολική στήριξη ΕΤΠΑ για το εν λόγω 
επιχειρησιακό πρόγραμμα ανέρχεται σε 180 εκατ. ECU. 
II συνολική στήριξη ΕΤΠΑ για τη Βόρεια Ιρλανδία ανέρχεται σε 677 εκατ. ECU 
σχεδόν, από τα οποία το 19% (126 εκατ. ECU) χαρακτηρίζεται ως αστική. 
Σημαντικά έργα αφορούν την υλική αναγέννηση της λιμενικής περιοχής του 
Μπέλφαστ στο κέντρο της πόλεως (16,5 εκατ. ECU) και εγκαταστάσεις 
επεξεργασίας λυμάτων στο Μπέλφαστ (20 εκατ. ECU). 
5/ 
Στην Ανατολική Γερμανία, η κατάσταση είναι προφανώς ιδιαίτερης φύσης όσον 
αφορά το Ανατολικό Βερολίνο, όπου τα διαρθρωτικά ταμεία συμμετέχουν 
έντονα στην ανάπλαση πολλών τοποθεσιών τόσο στο κέντρο της πόλης όσο και 
σε ορισμένες περισσότερο βιομηχανικές ζώνες. Οι κατασκευές στο ανατολικό 
τμήμα της νέας γερμανικής πρωτεύουσας λαμβάνουν 530 εκατ. ECU από την 
ΕΤΠΑ (στήριξη της ΕΤΠΑ 100%;. Όσον αφορά τα λοιπά κρατίδια, ο 
συντελεστής ανέρχεται σε 20 και 25%. Το συνδυασμένο ποσό της στήριξης 
ΕΤΠΑ για την αστική ανάπλαση στην Ανατολική Γερμανία ανέρχεται σε 1.670 
εκατ. ECU περίπου, ή σε 24% του συνόλου της στήριξης ΕΤΠΑ. 
Στην Ισπανία, για την περίοδο 1994-1999 προβλέπονται 15.944 εκατ. ECU, από 
TÎX οποία τα 5.984 εκατ. ECU προβλέπεται να διατεθούν για αστική ανάπτυξη. 
Οι ενέργειες οι οποίες στηρίζονται συνδέονται με την επέκταση ψηφιακών 
τηλεπικοινωνιακών δικτύων υψηλής ποιότητας σε όλες τις αστικές περιοχές 
και τον εξοπλισμό βιομψανικής γης σε πόλεις προκειμένου να συγκεντρωθούν 
οι οικονομικές δραστηριότητες σε ορισμένες ζώνες, με τη βελτίωση του αστικού 
περιβάλλοντος διαμέσου επενδύσεων σε χώρους πρασίνου και σε πάρκα, με την 
έρευνα και την ανάπτυξη και τις αστικές μεταφορές. Παραδείγματα σημαντικών 
αστικών έργων μεταφορών αφορούν δρόμους, σιδηροδρομικές μεταφορές στη 
μητροπολιτική ζώνη της Βαλένθια και την ανακαίνιση περιοχών πλησίον 
σιδηροδρομικών σταθμών σε διάφορες πόλεις. 
Στην Ιταλία, σημαντικές συμβολές στην αστική ανάπτυξη αφορούν ειδικότερα 
τη Νάπολη, το Μπάρι και το Παλέρμο. Εκτιμήσεις της χρηματοδοτικής 
επίδρασης σε αστικές ζώνες στην πλειοψηφία των περιφερειών (Abruzzo. 
Καλαβρύχ, Καμπάνια, Puglia, Σαρδηνία, Σικελία) δείχνουν ότι 30%* περίπου 
διατίθεται σε αστικές περιοχές, ποσό το οποίο ανέρχεται σε 1.000 εκατ. ECU 
περίπου. 
Στη Γαλλία, ο στόχος 1 αφορά την Κορσική, το γαλλικό Hainaut και τα 
υπερπόντια διαμερίσματα. Από το συνολικό προϋπολογισμό ΕΤΠΑ ο οποίος 
ανέρχεται σε 1.335 εκατ. ECU, 750 εκατ. ECU περίπου (56%) διατίθενται για 
την αστική ανάπτυξη. 
Η περίπτωση του γαλλικού Hainaut είναι ιδιαίτερη δεδομένου ότι αίρορά μία 
(χπό τις περιοχές του στόχου 1 η οποία χαρακτιιρίζεται ίχπό βιομηχανικό 
μαρασμό. Οι ενέργειες σε παρόμοιες περιφέρειες συνδέονται ιδιαίτερα με Τ7|ν 
αστική αναγέννηση. Για παράδειγμα, στο γαλλικό Hainaut, ένας από τους 
ποσοτικούς στόχους του προγράμματος είναι VÎX ωφεληθούν 35.000 άτομα τα 
οποία κατοικούν σε μειονεκτούσες αστικές περιοχές, δηλαδή το 1/3 του 
ίτυνολικού πληθυσμού που κατοικεί σε περιθωριοποιημένες ζώνες της 
περιφέρειας. Σε επίπεδο του συνόλου της περιφέρειας, το πρόγραμμα 
προβλέπει σημαντικά μέτρα για την τόνωση της οικονομικής δραστηριότητας 
και των ευκαιριών απασχόλησης στα αστικά κέντρα της περιφέρειας. 
Στο Merseyside, το 90%> περίπου της στήριξης του ΕΤΠΑ προορίζεται για την 
αστική ανάπλαση. Ο εξοπλισμός τοποθεσιών και εγκαταστάσεων για την 
ανάπτυξη επιχειρήσεων και κίνητρα για τοπικές επιχειρήσεις ίχποτελούν 
σημαντικά μέτρα. Όπως και στην περίπτωση του γαλλικού Hainaut, 
προβλέποντίχι ειδικά μέτρα για ιδιαίτερα ευαίσθητες ομάδες διαμέσου της 
ίχποκαλούμενης "οικονομικής ανάπτυξης τοπικών κοινοτήτων" (βλέπε σημείο 
3.2 του παρόντος παραρτήματος). Τμήμα του προγράμματος στοχεύει τις 
μειονεκτικότερες αστικές ζώνες, στις οποίες το ΕΤΠΑ επιτρέπει μέτρα με 
°> 
περισσότερο κοινωνικό προσανατολισμό με σκοπό την επανένταξη δύσκολων 
κατηγοριών ανέργων στην αγορά εργασίας. 
Μία άλλη περιφέρεια του στόχου 1 η οποία χαρακτηρίζεται από βιομηχανικό 
μαρασμό είναι η επαρχία του Hainaut στο Βέλγιο, για την οποία διατίθενται 
515,92 εκατ. ECU διαμέσου στήριξης της ΕΤΠΑ. Σχεδιάζονται σημαντικές 
ενέργειες για το Charleroi, τη Mons, τη La Louvière και ορισμένες άλλες πόλεις 
μεσαίου μεγέθους. 
Τέλος, στο Flevoland (Κάτω Χώρες), το 37% περίπου ενός προϋπολογισμού 80 
εκατ. ECU διατίθεται για αστική ανάπτυξη, ιδιαίτερα στο Lelystad και το 
Almere. 
1.2 Στόχος 2 
Οι εκτιμήσεις της χρηματοδοτικής επίδρασης προγραμμάτων του στόχου 2 σε 
μεγαλύτερες αστικές περιοχές παρουσιάζουν ιδιαίτερα υψηλά ποσά για τη Μ. 
Βρετανία και τη Γερμανία καθώς και, επίσης, για την περιοχή γύρο) από τη 
Λιέγη, στο Βέλγιο. Σε ορισμένες άλλες περιπτώσεις, τα ποσά υπερβαίνουν το 
80%. Όσον αφορά τη Μ. Βρετανία, υπάρχει σημαντική διαφοροποίηση μεταξύ 
των περιοχών του στόχου 2. Σε ζώνες με χαμηλή πληθυσμιακή πυκνότητα 
(Ανατολική Σκωτία, Δυτική Σκωτία και βιομηχανική Νότια Ουαλλία), η 
χρηματοδοτική επίδραση στις σημαντικότερες αστικές περιοχές του ΕΤΠΑ 
είναι λιγότερο σημαντική (40% έως 50% περίπου) σε σύγκριση με τις αγγλικές 
περιοχές του στόχου 2. Η κατάσταση στις αγγλικές περιοχές του στόχου 2, στις 
οποίες τα ποσοστά τείνουν να είναι 80% έως 90% περίπου, είναι συγκρίσιμη με 
την κατάσταση στο Merseyside που περιγράφεται παραπάνω. Mux υψηλή 
αναλογία της συνολικής όίχπάνης των διαρθρωτικών ταμείων στη Μ. Βρετανία 
οφείλεται στις πυκνοκατοικημένες βιομηχανικές ζώνες από το Merseyside έτος 
το Humber που διασχίζουν την κεντρική Σκωτία έως τη Γλασκόβη. II περιοχή 
γύρω από το Birmingham, η οποία είναι η δεύτερη πόλη του 11 Β, είναι επίσης 
επιλέξιμη. 
Σε σύγκριση με τη Μ. Βρετανία, υπάρχουν [ακρότερες διακυμάνσεις μεταξύ 
των γερμανικών περιφερειών του στόχου 2. Τα ποσοστά αναφορικά με τη 
χρηματοδοτική επίδραση στις αστικές περιοχές κυμαίνονται από 80% έως 
ί(Χ)%. 
Στις Κάτω Χώρες, τη Γαλλία και την Ισπανία, προγράμματα του στόχου 2 
έχουν επίσης σημαντική επίδραση στην αστική ανάπτυξη. Η χρηματοδοτική 
επίδραση του ΕΤΠΑ στις μεγαλύτερες πόλεις ανέρχεται γενικά σε 50% έως 60%' 
της συνολικής στήριξης ΕΤΠΑ. Στις γαλλικές περιφέρειες, τα ποσοστά 
κυμαίνονται από 30% περίπου σε ορισμένες περιπτώσεις (Centre, Auvergne, 
Languedoc-Roussillon) έως 75% σε ορισμένες άλλες (Basse-Normandie, 
Champagne-Ardennes, Franche-Comté, Pays de Loire, Poitou-Charentes). Στις 
Κάτω Χώρες, το σύνολο της περιφέρειας Arnhem-Nijmegen χαρακτηρίζεται ως 
αστική. Στην Ισπανία, παραδείγματα σημαντικών έργων περιφερειών του 
στόχου 2 τα οποία συνδέονται με την αστική ανάπτυξη είναι το σύστημα 
δημοσίων μεταφορών στο Μπιλμπάο και τη Βαρκελώνη και η αποκατάσταση 
ιστορικών κτιρίων για κοινωνικούς, εκπαιδευτικούς ή οικονομικούς «κόπους. 
Στην Ιταλία, οι εκτιμήσεις της χρηματοδοτικής επίδρασης στις πόλεις 
κυμαίνονται από 15%; (Λάτιο) έως 70% (Λιγουρία). 
-10-
Μία διαφορετική εικόνα προκύπτει από τα προγράμματα του στόχου 2 στις 
σκανδιναβικές χώρες και την Αυστρία. Περιφέρειες του στόχου 2 στις εν λόγω 
χώρες δεν περιλαμβάνουν πόλεις άνω των 100.000 κατοίκων που αποτελεί το 
κριτήριο το οποίο χρησιμοποιήθηκε για το παρόν εγχείρημα. Από την άποψη 
αυτή, μία μελέτη η οποία επικεντρώνεται σε μεγαλύτερες σημαντικές πόλεις δεν 
αντίχποκρίνεται στην κατάσταση των εν λόγω χωρών όπου η πολιτική 
οικονομικής ανάπτυξης στοχεύει μικρότερες πόλεις οι οποίες διαδραματίζουν 
ρόλο πόλων οικονομικής ανάπτυξης για ευρύτερες γεωγραφικές περιοχές. 
Η σημαντική διακύμανση μεταξύ κρατών μελών φαίνεται να ανταποκρίνεται εν 
μέρει σε μία διαφορετική διαρθρωτική πραγματικότητα η οποία συνδέεται με 
διαφορετικές μορφές βιομ7)χανοποίησης και αστικοποίησης. Ένας σημαντικός 
διαρθρωτικός δείκτης για την ερμηνεία των στοιχείων που δίδονται σχετικά με 
τη χρηματοδοτική επίδραση επί των πόλεων αφορά την πληθυσμιακή 
πυκνότητα των περιφερειών του στόχου 2. Ο πίνακας που ακολουθεί 
παρουσιάζει τη μέση εθνική πυκνότητα (πληθυσμός ανά τ.χλμ.) των περιοχών 
του στόχου 2 για κάθε χώρα: 
Χώρα Μέσος όρος κατοίκων ανά χλμ2 
σε περιφέρειες του στόχου 2 
Γαλλία 167 
Δανία 88 
Γερμανία7 911 
Αυστρία 73 
Βέλγιο 484 
_ _ 
Λουξεμβούργο 389 
Ιταλίίχ 256 
Ισπανία 349 
Κάτω Χώρες 472 
Φινλανδία 46 
Σουηδία 26 
Σύνολο Ε.Ε 245 
Οι πυκνότητες (πληθυσμός ανά τ.χλμ.) σε περιφέρειες του στόχου 2 είναι 
σημαντικά χαμηλότερες στην Αυστρία, τη Δανία, τη Φινλανδία και τη Σουηδία 
ίτε σύγκριση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο που ανέρχεται σε 245 (η προηγούμενη 
μέση πληθυσμική πυκνότητα στην Ευρώπη των 12 στις περιφέρειες του στόχου 
2 ανήρχετο σε 313 κατοίκους ανά χλμ.). Αυτό δείχνει ότι οι εν λόγω περιφέρειες 
είχαν διαφορετικό πρότυπο βιομηχανοποίησης σε σύγκριση με άλλες χίόρες και 
ότι ο βιομηχανικός μαρασμός είναι εντονότερος σε "ημιαγροτικές περιφέρειες". 
Υπάρχει οριακή υποτίμηση των δεδομένων σχετικά με την πυκνότητα όσον αφορά τη Γερμανία. 
^ 
-11 -
Όσον αφορά τις σκανδιναβικές χώρες, η σημασία της βιομηχανίας ξύλου και 
της δασικής βιομηχανίας οι οποίες αναπτύχθηκαν σε μία διαδικασία 
"βιομηχανοποίησης της υπαίθρου" μπορεί να ερμηνεύσει εν μέρει το φαινόμενο 
αυτό. 
Αναφορικά με το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γερμανία και τη Βαλλονία στο Βέλγιο, 
από τα δεδομένα προκύπτει ότι ο βιομηχανικός μαρασμός είναι κυρίως ένα 
φαινόμενο των έντονα αστικοποιημένων περιοχών και ότι, κατά συνέπεια, οι 
πολιτικές του στόχου 2 στις εν λόγω χίόρες αφορούν κατά κύριο λόγο την 
αστική ανάπλαση. Στη Γερμανία, οι πυκνότητες είναι ιδιαίτερα υψηλές λόγω 
της μικρής επιφάνειας ορισμένων ζωνών με μεγάλη πληθυσμιακή πυκνότητα 
(π.χ., Δυτικό Βερολίνο, Βρέμη, Bremerhaven, περιοχή του Ρουρ). Τα έργα τα 
οποία στηρίζονται στις χίόρες αυτές είναι, αφενός, κυρίως τυπικά 
προγράμματα οικονομικής αναγέννησης τα οποία συνδέονται άμεσα με 
παραγωγικές δραστηριότητες (υλικές επενδύσεις, μέτρα στήριξης επιχειρήσεων, 
τεχνολογία) και, αφετέρου, μέτρα τα οποία έχουν περισσότερο χαρακτήρα 
διευκόλυνσης (π.χ., αστικές μεταφορές σε ορισμένες πόλεις, εγκαταστάσεις 
συνδυασμένων μεταφορών). 
2. ΤΑΜΕΙΟ ΣΥΝΟΧΗΣ 
Αναφορικά με το ταμείο συνοχής, υπάρχει μία κατανομή 50/50 μεταξύ έργων 
στον τομέα των μεταψορο'νν και στον τομέα του περιβάλλοντος. Τα έργα στον 
τομέα μεταφορίόν αφορούν κυρίως τις οδικές και τις σιδηροδρομικές 
μεταφορές (αντίστοιχα, 71% και 21% όλων των έργων στον τομέα των 
μεταφορίόν). Τα έργα αυτά συνδέονται πάντοτε με τα διευρωπαϊκά δίκτυα ή τα 
τροφοδοτούν. Κατά συνέπεια, υπάρχει μία σημαντική έμμεση επίδραση στις 
αστικές περιοχές. Η μείωση του χρόνου διαδρομής μεταξύ πόλεων και η 
διασύνδεση της περιφέρειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης με το κέντρο θα πρέπει 
να έχουν ως αποτέλεσμα μείωση του κόστους παραγωγής και διανομής των 
επιχειρήσεων οι οποίες είναι εγκατεστημένες στην περιφέρεια. Εντούτοις, είναι 
δύσκολο να ποσοτικοποιηθεί το χρηματοοικονομικό όφελος των πόλεων από 
τα εν λόγω έργα μεταφορών. 
Σε σχέση με το περιβάλλον, το 72% των έργων του ταμείου συνοχής αφορά τον 
τομέίχ του νερού (υδροδότηση, ή επεξεργασία αστικών λυμάτων) και το 4% 
αφορά την επεξεργασία των αποβλήτων. Τα περισσότερα από τα έργα αυτά 
αφορούν τη βελτίωση της λειτουργίας των αστικών περιοχών. 
3. ΜΕΤΡΑ ΤΩΝ ΛΙΛΡΟΡΩΤΙΚΩΝ ΤΑΜΕΙΩΝ ΥΙΙΕΡ ΤΩΝ 
ΜΕΙΟΝΕΚΤΟΥΣΩΝ ΑΣΤΙΚΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ 
Ύστερα από αίτημα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η Επιτροπή αποφάσισε. 
VÎX εγκαινιάσει την κοινοτική πρωτοβουλία URBAN το 1994, με την οποία 
εστιάσθηκε ιδιαίτερα η προσοχή στο πρόβλημα του χωροταξικού διαχωρισμού 
στις πόλεις. Πράγματι, σε πολλές πόλεις της ΕΕ, η συγκέντρωση των ανέργων 
και άλλων κοινωνικά ευπρόσβλητων ομάδων σε συγκεκριμένες συνοικίες 
ανήλθε σε ανησυχητικές διαστάσεις κατά τα τελευταία έτη. 
Η κοινοτική πρωτοβουλία URBAN διαθέτει προϋπολογισμό 850 εκατ. ECU 
περίπου για την περίοδο 1994-1999 και προβλέπει την εκτέλεση προγραμμάτων 
σε 115 περίπου πόλεις. Το πρόγραμμα URBAN, αφενός, συμβάλλει από 
κοινωνικο-οικονομικής απόψεως και, αφετέρου, επιδρά ως καταλύτης 
-12-
εστιάζοντας την προσοχή στο πρόβλημα του κοινωνικού αποκλεισμού και του 
διαχωρισμού στις πόλεις ενώ ταυτόχρονα επιδιώκει τον εντοπισμό των 
καλύτερων μεθόδων παρέμβασης. 
Γίκτός από την κοινοτική πρωτοβουλία URBAN την οποία εγκαινίασε η 
Επιτροπή, ολοένα και περισσότερες ενέργειες των κοινοτικών πλαισίων 
στήριξης και των ενιαίων εγγράφων προγραμματισμού των διαρθρωτικών 
ταμείων, που προτείνονται από τα ίδια τα κράτη μέλη, αναφέρονται σε 
ενέργειες οι οποίες προωθούν τη αειφόρο οικονομική ανάπτυξη, τις ευκαιρίες 
απασχόλησης και τη βελτίωση των γενικών συνθηκών διαβίωσης στις 
μειονεκτούσες αστικές περιοχές. Στο κείμενο που ακολουθεί παρουσιάζονται 
ορισμένα παραδείγματα. 
3.1 Το επιχειρησιακό πρόγραμμα υπέρ του περιβάλλοντος και της αστικής 
ανακαίνισης στην Πορτογαλία 
Με πρόταση των πορτογαλικών αρχών, η Επιτροπή υιοθέτησε ένα 
επιχειρησιακό πρόγραμμα για το "Περιβάλλον και την αστική καινοτομία". Το 
εν λόγω υποπρόγραμμα με στόχο την αστική ανακαίνιση περιλαμβάνει τρία 
μέτρα: 
• ανακαίνιση συνοικιών οι οποίες χαρακτηρίζονται από κακές συνθήκες 
στέγασης· 
• αποκατάσταση των εν λόγω ζωνών με νέες δραστηριότητες· 
• ανακαίνιση της περιοχής ενόψει της έκθεσης Expo '98 στη Λισσαβίόνα. 
Το πρόγραμμα (χποβλέπει στη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης των 
μειονεκτουσών τάξεων των πόλεων της Πορτογαλίας και συμβάλλει στην 
κοινωνική συνοχή των δύο μητροπολιτικών ζωνών της Λισσαβώνας και του 
Πορτό. KÎXI οι δυο πόλεις έχουν συνοικίες παραπηγμάτων οι οποίες δεν 
παρέχουν βασικές δημόσιες υπηρεσίες και χαρακτηρίζονται από επίταση της 
περιθωριοποίησης του πληθυσμού. Από ποσοτική άποψη, το πρόγραμμα 
ίχποβλέπει στην εξάλειψη 200 συνοικιών παραπηγμάτων εντός της περιόδου 
προγραμματισμού. Το εγχείρημα αυτό καλύπτει 25.000 οικογένειες περίπου. Το 
ΕΤΠΑ δεν συγχρηματοδοτεί τις στεγαστικές πτυχές του προγράμματος αλλά 
στηρίζει άλλες επενδύσεις στην περιοχή και συμβάλλει στη .βελτίωση των 
συνθηκών διαβίωσης και στη δημιουργία ευκαιριών απασχόλησης (δημιουργία 
υπηρεσίίόν, εμπόριο, μικρές βιομηχανίες, κοινωνικός εξοπλισμός, υποδομές). 
Το υποπρόγραμμα για την αστική καινοτομία προβλέπει, επίσης, μέτρο το 
οποίο στοχεύει στην αποκατάσταση της εγκαταλελειμμένης γης στη Λισσαβίόνα 
η οποία θα χρησιμεύσει ως χώρος για την Expo '98. Η μετατροπή μίας έκτασης 
310 εκταρίων και ο εξοπλισμός της με σύγχρονες υποδομ,ές θα συμβάλει 
σημαντικά στην ανί'χπτυξη του συνόλου της περιοχής Π|ς Λισσαβώνας και στις 
συνθήκες της συγκεκριμένης αυτής περιοχής της πόλης η οποία καλύπτει τις 
κοινότητες της Λισσαβώνας και της Loures. 
Η συνολική δαπάνη του εν λόγω υποπρογράμματος αστικής καινοτομίας 
ανέρχεται σε 487 εκατ. ECU. Η συμβολή του ΕΤΠΑ ανέρχεται σε. 299 εκατ. ECU. 
Για την ανακαίνιση φτωχών συνοικιών διατίθενται 234 εκατ. • ECU από το 
3* 
- 13-
σύνολο της δαπάνης ενώ για τη μετατροπή της περιοχής του Expo '98 
διατίθενται 245 εκατ. ECU8. 
3.2 Οικονομική ανάπτυξη τοπικών κοινοτήτων στη Μ. Βρετανία 
Σημαντικές καινοτομίες σημειώνονται με τα βρετανικά προγράμματα με τίτλο 
"Οικονομική ανάπτυξη τοπικίόν κοινοτήτων" (Community Economic 
Development - CED). Στην περιοχή Merseyside και στις περιοχές του στόχου 2 η 
προτεραιότητα CED επικεντρώνει τους πόρους σε θύλακες εξαιρετικής 
στέρησης (η εστίαση αυτή αποκαλείται "χωροταξική στοχοθέτηση"). Τα 
μειονεκτήματα από απόψεως κοινωνικού αποκλεισμού και μακροχρόνιας 
ανεργίας στις περιοχές απτές είναι τόσο έντονα έτσι ώστε να υπάρχει κίνδυνος 
αποκλεισμού από τις βασικές ενέργειες. ΓΙ προτεραιότητα CED στόχο έχει τη 
συμμετοχή των τοπικίόν κοινοτήτων και επιχειρήσεων στη διαδικασία 
αναγέννησης. Μία βασική πτυχή της προτεραιότητας αφορά μέτρα ανάπτυξης 
ικανοτήτων με σκοπό την ενίσχυα]] των ατόμων και τοπικίόν οργανώσεων για 
την εφαρμογή ενεργειών τοπικής ανάπτυξης. Καταβάλλονται, επίσης, 
προσπάθειες για την ανάπτυξη διασυνδέσεων μεταξύ μειονεκτουσών 
κοινοτήτων. 
Πρέπει VÎX σημειο)θεί ότι η προτεραιότητα CED επιτρέπει την εστίαση πόρων 
σύμφωνα με τις επιθυμίες και τις ανάγκες των ιδίων των τοπικίόν κοινοτήτων. 
Κατά συνέπεια, οι ενέργειες οι οποίες συνδέονται με την προτεραιότητα μπορεί 
vit έχουν ισχυρότερο κοινωνικό χαρακτήρα δεδομένου ότι παρόμοια μέτρα 
αποτελούν απαραίτητο μέσο για την επανένταξη των μελών των μειονεκτουσών 
κοινοτήτων σε παραγωγικές όραστηριάτ7|τες. Με την επανένταξη των πλέον 
ευπρόσβλητων ομάδων εντός της κανονικής οικονομίας, η πρωτοβουλία CED 
μπορεί να συμβάλει θετικά στον ευρύτερο στόχο της βελτίωσης της 
περιφερειακής οικονομ ικής ανάπτυξης. 
II συνολική στήριξη ΕΤΠΛ στην προτεραιότητα CED ανέρχεται σε 271 εκατ. 
ECU για την περίοδο 1994-1996 (στόχος 2) κιχι 1994-1999 (στόχος 1 )· 
3.3 Κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη της συνοικίας Pianura γειτονικής της 
Νάπολης(στόχος 1) 
Εντός του στόχου 1 του κοινοτικού -πλαισίου στήριξης για την Ιταλία, η 
Επιτροπή συμπεριέλαβε αναφορά στη σημασία των ενεργειών τοπικής 
ανάπτυξης στις αστικές περιοχές προκειμένου να βελτιωθεί το αστικό 
περιβάλλον και VÎX κατίχπολεμηθεί ο κοινωνικός αποκλεισμός. Στην προοπτική 
αυτή, οι ιταλικές αρχές πρότειναν πρόσί| ατα ένα πρόγραμμα στην Επιτροπή το 
οποίο αποβλέπει στην τόνωση της κοινωνικοοικονομικής ανάπτυξης και στη 
βελτίωση του περιβάλλοντος της Pianura, μίας συνοικίας 54.000 κατοίκων 
περίπου στη Νάπολη. II συνοικία της Pianura χαρακτηρίστηκε ίχπό ταχεία 
αστικοποίηση. Ανήλθε ίχπό 10.000 κατοίκους περίπου το 1951 σε 54.000 
κατοίκους περίπου το 1991. Το ενα τρίτο του ενεργού πληθυσμού απασχολείται 
στο γεωργικό τομέα σε σύγκριση με το 4%· για το σύνολο της Νάπολης. 
Το προτεινόμενο πρόγραμμα ανέρχεται σε 55 εκατ. ECU (27 εκατ. ECU ΕΤΠΑ, 
24 εκατ. ECU από το Δήμο Νάπολης και οι υπόλοιποι πόροι από την εθνική 
κυβέρνηση και τον ιδιωτικό τομέα). Στόχος του προγράμματος είναι η 
Τα εναπομένοντα 8 εκατ. ECU διατίθενται για τεχνική βοήθεια. 
-14-
δημιουργία 910 θέσεων απασχόλησης στη συνοικία της Pianura. Εκτός από τις 
ενέργειες οι οποίες παραδοσιακά στηρίζονται από το ΕΤΠΑ (δημιουργία νέων 
επιχειρήσεων, μέτρα στήριξης επιχειρήσεων, ...), τα προτεινόμενα μέτρα 
αναφέρονται, επίσης και στη δημιουργία μίας ενεργού συνεταιριστικής ζωής 
και στην ανάπτυξη του αισθήματος της ταύτισης στη συνοικία της Pianura. 
Διαμέσου του κοινοτικού πλαισίου στήριξης για το στόχο 1 στην Ιταλία, η 
Επιτροπή εξέφρασε επίσης την πρόθεση της να εγκαινιάσει παρόμοιες ενέργειες 
στην Κατάνια και στο Παλέρμο οι οποίες θα αρχίσουν να υλοποιούνται ίχπό το 
κράτος μέλος στο προσεχές μέλλον. 
3.4 Μειονεκτούσες αστικές περιοχές στο κοινοτικό πλαίσιο στήριξης για 
το γαλλικό Hainaut (στόχος 1) 
Στο πλαίσιο του προγράμματος του στόχου 1 για το γαλλικό Hainaut, το ενιαίο 
έγγραφο προγραμματισμού προβλέπει τη διάθεση 40% σχεδόν των πόρων για 
το μέτρο "τοπικής αναγέννησης". Η στήριξη του διαρθρωτικού ταμείου για το 
μέτρο αυτό ανέρχεται σε 165 εκατ. ECU από ένα σύνολο 440 εκατ. ECU. 
Σημαντικά υπομετρα τα οποία αναφέρονται στην τοπική αναγέννηση είναι η 
μετατροπή εγκαταλελειμμένων βιομηχανικών και αστικών περιοχών, η αστική 
ανάπτυξη και αναδιάρθρωση, μέτρα στήριξης για μειονεκτούσες περιοχές και 
μέτρα για την καταπολέμηση του αποκλεισμού διαμέσου της επαγγελματικής 
ένταξης. Συνολικά, η στήριξη των διαρθρωτικών ταμείων για τα εν λόγω 
υπομετρα ανέρχεται σε 75 εκατ. ECU περίπου. 
fi 
- 15 
Παράρτημα IV: 
Ορισμένα σημαντικά μελλοντικά γεγονότα 
Στο πλαίσιο της συζήτησης για την αστική ανάπτυξη σε ευρωπαϊκό επίπεδο' θα 
πραγματοποιηθούν οι ακόλουθες εκδηλώσεις: 
• η Διάσκεψη Κορυφής των Περιφερειών και των Πόλεων που θα οργανωθεί 
στο Αμστερνταμ από την Επιτροπή των Περιφερειών το Μάιο 1997. Η εν λόγιο 
Διάσκεψη Κορυφής Oit εστιασθεί ειδικότερα στη Διακυβερνητική Διάσκεψη· 
• η άτυπη συνάντηση των Υπουργών Περιφερειακής Πολιτικής και 
Χωροταξίας υπό την αιγίδα της ολλίχνδικής Προεδρίας (Noordwijk, 9-10 
Ιουνίου 1997)· 
• το δεύτερο φόρουμ κοινωνικής πολιτικής κατά τα τέλη του 1997 με 
επίκεντρο θέματα τιχ οποία συνδέονται με τον αποκλεισμό· 
• η Τρίτη Διάσκεψη Αειφόρων Πόλεων που διοργανώνεται από διάφορες 
περιφερειακές διασκέψεις η οποία προβλέπεται για το 2000. 
3* 

ISSN 0254-1483 
COM(97) 197 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 14 07 05 13 
Αριθ. καταλόγου : CB-CO-97-208-GR-C 
ISBN 92-78-19640-1 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Λουξεμβούργο