Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την "Πρόταση Κανονισμού (ΕΚ) του Συμβουλίου περί κοινής οργανώσεως αγοράς στον τομέα των αλιευομένων προϊόντων και των προϊόντων υδατοκαλλιέργειας"

(1999/C 329/05)

Στις 23 Μαρτίου 1999 και σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 198 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα "Γεωργία, ανάπτυξη της υπαίθρου, περιβάλλον", στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 13 Ιουλίου 1999, με βάση εισηγητική έκθεση του κ. E. Chagas.

Κατά την 366η σύνοδο ολομέλειας της 22ας και 23ης Σεπτεμβρίου 1999 (συνεδρίαση της 22ας Σεπτεμβρίου), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή(1) υιοθέτησε με 106 ψήφους υπέρ, 6 ψήφους κατά και 2 αποχές, την παρούσα γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η υπό εξέταση πρόταση Κανονισμού του Συμβουλίου περί κοινής οργανώσεως αγοράς στον τομέα των αλιευομένων προϊόντων και των προϊόντων υδατοκαλλιέργειας αποτελεί συνέχεια της Ανακοίνωσης προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο της 16ης Δεκεμβρίου 1997 "Το μέλλον της αγοράς των αλιευτικών προϊόντων στην ΕΕ: υπευθυνότητα, συνεργασία ανταγωνιστικότητα".

1.2. Με την παρούσα πρόταση Κανονισμού αναθεωρούνται και προσαρμόζονται ορισμένες πτυχές της Κοινής οργάνωσης αγοράς και της ενοποιημένης νομοθεσίας που μέχρι τώρα ήταν διασκορπισμένη σε διάφορα κείμενα.

1.3. Σχετικά με τις τάσεις που δικαιολογούν τις προαναφερόμενες προσαρμογές και τροποποιήσεις, η παρούσα πρόταση Κανονισμού του Συμβουλίου δίνει έμφαση στην ανάθεση ευθυνών στις Οργανώσεις Παραγωγών (ΟΠ) όσον αφορά τη διαχείριση των πόρων και των αλιευμάτων και την προσαρμογή τους στις ανάγκες τις αγοράς, εισάγει διατάξεις για τη βελτίωση της ενημέρωσης των καταναλωτών από πλευράς δικτύων εμπορίας και προβλέπει μηχανισμούς για τη διευκόλυνση της τροφοδότησης της μεταποιητικής βιομηχανίας.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η ΟΚΕ εγκρίνει την υπό εξέταση πρόταση κανονισμού, υπό τον όρο ότι θα γίνουν δεκτές οι παρατηρήσεις που ακολουθούν.

2.2. Σε γενικές γραμμές, η ΟΚΕ έχει πάντα εξάρει ως θετικά όλα τα μέτρα που αποσκοπούν στη βελτίωση των μηχανισμών της Κοινής οργάνωσης αγορών στον κλάδο, και ειδικότερα όσα αποβλέπουν στην απλούστευση των μέτρων διαχείρισης των αγορών και στην αύξηση του πρωταγωνιστικού ρόλου και της αντιπροσωπευτικότητας των ΟΠ, και ευνοούν έτσι την αύξηση της δυναμικότητάς τους.

2.3. Η Κοινή Αλιευτική Πολιτική έχει υποστεί διάφορες προσαρμογές, μεταξύ άλλων και για να ανταποκριθεί στις διαδοχικές διευρύνσεις της ΕΕ και στις διαφορετικές αλιευτικές παραδόσεις και πρακτικές που υφίστανται στο εσωτερικό της, καθώς και στην κατάσταση των αλιευτικών πόρων.

2.4. Τα μέτρα που αποσκοπούν στη μεγαλύτερη ευελιξία των αγορών και στην καλύτερη και πιο αποτελεσματική ένταξη των ΟΠ στις αγορές αυτές, θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν και τη διεύρυνση και επικαιρότητα της γνώσης για τους παράγοντες και τις οργανώσεις που πρωταγωνιστούν στην παραγωγική διαδικασία σ' όλα τα κράτη μέλη, της κατάστασής τους και του καθεστώτος που τις διέπει, ώστε να γίνει γνωστό εάν το ισχύον κοινοτικό πρότυπο για τις Οργανώσεις Παραγωγών ανταποκρίνεται όντως στην πραγματικότητα της παραγωγής. Η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να προβεί στη μελέτη αυτή, με τη συμμετοχή του ενδιαφερόμενου κλάδου.

2.5. Σύμφωνα με τη γνώμη της ΟΚΕ, η ΚΟΑ πρέπει να υποστεί προσαρμογές, υπό την έννοια ότι είναι ανάγκη να καταστεί αποτελεσματικό μέσο για την Κοινή Αλιευτική Πολιτική, εξελισσόμενη κατά τρόπο που να συμβαδίζει με τις υπόλοιπες πτυχές, σε μια προοπτική ολοκληρωμένης ανάπτυξης του κλάδου.

2.6. Όσον αφορά την υπό εξέταση πρόταση Κανονισμού του Συμβουλίου, η ΟΚΕ επισημαίνει ως θετική την συγκέντρωση σε ένα ενιαίο έγγραφο υλικού το οποίο προς το παρόν είναι διεσπαρμένο σε διάφορα νομοθετικά κείμενα, γεγονός που θα διευκολύνει την παρέμβαση των οργανώσεων του κλάδου.

2.7. Τονίζει επίσης ότι η πρόταση είναι αιτιολογημένη δεόντως, είναι συνεκτική και λαμβάνει υπόψη ορισμένες από τις παρατηρήσεις που έχει διατυπώσει η ΟΚΕ και ο κλάδος.

2.8. Παρότι η ΚΟΑ δεν μπορεί μόνη της να επιλύσει τα προβλήματα του κλάδου, οφείλει να συμβάλει κατά τρόπο συνεπή στους στόχους που διέπουν την Κοινή Αλιευτική Πολιτική.

2.9. Έτσι, σε μία κατάσταση που χαρακτηρίζεται από την ανεπάρκεια των αλιευτικών πόρων, τα μέτρα που ενθαρρύνουν τις οργανώσεις παραγωγών για τη θέσπιση προγραμμάτων που συμβιβάζουν την αλιευτική δραστηριότητα με τις δραστηριότητες της αγοράς που ακολουθούν, με στόχο την αποτροπή της σπατάλης ενός πόρου που αφενός είναι κοινός και αφετέρου ανεπαρκής, τα μέτρα αυτά μπορούν υπό την κατάλληλη προοπτική να αποδειχθούν θετικά, κυρίως δε εάν στηριχθούν χρηματοδοτικά όπως αρμόζει.

2.10. Η ΟΚΕ τονίζει ότι, στην παρούσα κατάσταση της αγοράς, η οποία χαρακτηρίζεται από τον περιορισμό των αλιευμάτων και από τον ανταγωνισμό των παραγωγών τρίτων χωρών, η στήριξη των τιμών λαμβάνει ιδιαίτερη σημασία και αποτελεί, κατά μεγάλο μέρος, εγγύηση για την οικονομική βιωσιμότητα σημαντικών τμημάτων της παραγωγής.

2.11. Η εξασφάλιση της βιωσιμότητας του κλάδου αυτού, η οποία είναι σημαντική για την οικονομία ορισμένων περιφερειών και των αντίστοιχων πληθυσμών τους, προϋποθέτει ότι θα διατηρηθεί ενεργός και ανταγωνιστική μια παραγωγή, τα θρεπτικά συστατικά της οποίας συνιστώνται ολοένα και περισσότερο για την ορθή και κατάλληλη διατροφή.

2.12. Οι ελάχιστες διατάξεις σχετικά με την καλύτερη επισήμανση και πληροφόρηση του καταναλωτή για τις διαφορές μεταξύ των προϊόντων, ως προς το εάν είναι νωπό, υπό ψύξη ή κατεψυγμένο, αποτελούν απαίτηση που προκύπτει από την ίδια την αγορά, παρέχοντας παράλληλα τη δυνατότητα μεγαλύτερης διαφάνειας ως προς τις διαδικασίες. Οι οργανώσεις παραγωγών οφείλουν να περιλάβουν πλήρως την πτυχή αυτή στη δράση τους, αξιοποιώντας τις χρηματοδοτικές ενισχύσεις και όλες τις δυνατότητες που τους προσφέρουν τα κοινοτικά μέσα που τίθενται στη διάθεσή τους.

2.13. Όσον αφορά τη θέσπιση κοινών προδιαγραφών εμπορίας, οι οποίες πρέπει να καθοριστούν μέσα από ειδική διαδικασία, επιβάλλεται να ληφθεί υπόψη και να γίνει σεβαστή η μεγάλη ποικιλία των καταναλωτικών προτύπων και συνηθειών που υπάρχουν στην ΕΕ, για παράδειγμα ως προς την κατανάλωση νωπών ψαριών. Οι κοινοί κανόνες εμπορίας, όπως συμβαίνει και με άλλα προϊόντα, πρέπει να εκτείνονται και στα αλατισμένα, νωπά και αποξηραμένα προϊόντα.

2.14. Σχετικά με το ίδιο θέμα, η ΟΚΕ τονίζει επίσης τη σημασία του ζητήματος των ελάχιστων μεγεθών, όχι μόνο για λόγους πολιτικής της διατήρησης των αλιευτικών πόρων, αλλά και σε σχέση με τις συναλλαγές σε διεθνές επίπεδο.

2.15. Ο ανταγωνισμός των προϊόντων προελεύσεως τρίτων χωρών γίνεται, συχνά, κατά παράβαση των νομοθετικών διατάξεων και παραβλάπτει την κοινοτική παραγωγή δημιουργώντας σοβαρές διαταραχές στον κλάδο.

2.16. Η εφαρμογή των σχετικών μέτρων ελέγχου, η οποία εναπόκειται, κατά κύριο λόγο, στα κράτη μέλη, δεν υπήρξε πάντοτε ικανοποιητική. Παρότι οι σημερινές τάσεις έχουν προχωρήσει προς την κατεύθυνση της προόδου και της αύξησης της επάρκειας, η ΟΚΕ τονίζει την ανάγκη μεγαλύτερης αυστηρότητας, σε όλη την Ένωση, κατά τον έλεγχο της εφαρμογής των νομοθετικών διατάξεων για τις εισαγωγές και για τις εκφορτώσεις από πλοία τρίτων χωρών ή με σημαία ευκολίας, κυρίως όσον αφορά την ποιότητα, τα κατώτερα μεγέθη και τα θέματα υγιεινής.

2.16.1. Η ΟΚΕ επαναλαμβάνει την έκκλησή της προς την Επιτροπή να προσπαθήσει να επεκτείνει τα κοινοτικά μέτρα διαχείρισης και προστασίας των αλιευτικών πόρων στους διάφορους διεθνείς οργανισμούς και στις διμερείς συμφωνίες με τρίτες χώρες, προς την έννοια μιας εναρμόνισης των διαδικασιών και κανόνων που, αφενός, προστατεύουν τους πόρους και, αφετέρου, περιορίζουν τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού.

2.17. Προκειμένου να προλαμβάνονται οι διαταραχές και οι περιπτώσεις σοβαρής κρίσης, που σημειώνονται ενίοτε στις αγορές λόγω του αθέμιτου ανταγωνισμού εκ μέρους της προερχόμενης από τρίτες χώρες παραγωγής, η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να προβλέψει ειδικό μηχανισμό στήριξης για τις οργανώσεις παραγωγών, με χρηματοδοτικές παρεμβάσεις και αντισταθμίσεις.

2.18. Όσον αφορά τις διατάξεις που αποβλέπουν στην ενίσχυση της δράσης των οργανώσεων παραγωγών, επιτρέποντας, υπό συγκεκριμένες περιστάσεις, να καθίστανται υποχρεωτικοί για τα μη μέλη ορισμένοι κανόνες που ορίζονται και υιοθετούνται από μια οργάνωση που έχει την πλειοψηφία σε συγκεκριμένη περιφέρεια, η ΟΚΕ δηλώνει και πάλι ότι πρόκειται για κάπως ευαίσθητο θέμα, του οποίου θα πρέπει να γίνεται χρήση μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις. Οπωσδήποτε, η προσφυγή σε έναν τέτοιο μηχανισμό δεν μπορεί, όπως το τονίζει η ίδια η Επιτροπή, να υπονομεύει την ελευθερία των συναλλαγών.

2.19. Η αποζημίωση όσων περιλαμβάνονται στην εν λόγω επέκταση των κανόνων βαρύνει σήμερα το κράτος μέλος.

2.19.1. Η ΟΚΕ πιστεύει ότι η χρηματοδότηση του μέτρου αυτού θα πρέπει να υπάγεται στο ΕΓΤΠΕ.

2.20. Είναι πλέον σαφές ότι η αναβάθμιση των κοινοτικών αλιευτικών προϊόντων και η προστασία της κοινοτικής παραγωγής έναντι του ολοένα αυξανόμενου ανταγωνισμού εκ μέρους των εξωκοινοτικών παραγωγών προϋποθέτει, μεταξύ άλλων, να στηρίζεται ο κλάδος σε μια πολιτική ποιότητας, σε πλήρη συντονισμό με τις προτιμήσεις του καταναλωτή.

2.21. Με την προοπτική αυτή, μια ορθή πολιτική ποιότητας ξεκινά, σύμφωνα με τα όσα είχαν τονιστεί και παλαιότερα, ήδη πάνω στα πλοία και πρέπει να συνεχίζεται έως τον τελικό καταναλωτή.

2.22. Με την πρόταση Κανονισμού που καθορίζει τους όρους των διαρθρωτικών δράσεων στον κλάδο για θέματα ανανέωσης του στόλου και με την απαίτηση που περιλαμβάνεται σ' αυτόν (για κάθε νέο πλοίο που νηολογείται η αποσυρόμενη αλιευτική ικανότητα να αντιπροσωπεύει ποσοστό 130 % της νέας ικανότητας), η ΟΚΕ αμφιβάλλει εάν ένας επιχειρηματίας θα έχει τη δυνατότητα, υπό τις προτεινόμενες συνθήκες, να ανανεώσει το στόλο του. Η ΟΚΕ, λοιπόν, επαναλαμβάνει τις σταθερές θέσεις της σχετικά με το ζήτημα, που περιλαμβάνονται στη γνωμοδότηση που έχει υιοθετήσει(2).

2.23. Η ασφάλεια των τροφών που προορίζονται για ανθρώπινη κατανάλωση πρέπει να είναι απόλυτα εγγυημένη. Ως εκ τούτου, η ΟΚΕ επιμένει ότι η Επιτροπή οφείλει να προωθήσει έως και στις τελευταίες συνέπειες την ανάλυση των ζητημάτων που συνδέονται με την ενσωμάτωση ορισμένων συστατικών ή προϊόντων στη διατροφή των ζώων που προορίζονται για ανθρώπινη κατανάλωση. Η ίδια μέριμνα θα πρέπει να καταβάλλεται και για τα προϊόντα υδατοκαλλιέργειας.

2.24. Πρέπει να εξασφαλισθούν οι κατάλληλες προϋποθέσεις ποιότητας και ποσότητας για την τροφοδότηση της μεταποιητικής βιομηχανίας. Για τούτο, πρέπει να δημιουργηθούν συνθήκες που θα διασφαλίζουν στη βιομηχανία τη ροή του εφοδιασμού, κατά προτίμηση με κοινοτική παραγωγή, η οποία, εντούτοις, μόλις που καλύπτει ένα μέρος των αναγκών σε πρώτες ύλες.

2.25. Μέχρι σήμερα, η προσφυγή στην παραγωγή τρίτων χωρών για την τροφοδότηση της κοινοτικής μεταποιητικής βιομηχανίας γινόταν βάσει ποσοστώσεων και σε συνάρτηση με τις ανάγκες της. Η υπό εξέταση πρόταση Κανονισμού, για τη διευκόλυνση της τροφοδότησης της κοινοτικής βιομηχανίας, προτείνει την άρση των δασμών του κοινού δασμολογίου σχετικά με ορισμένα από τα προϊόντα που διακρίνονται στο Παράρτημα V.

2.26. Η ΟΚΕ δεν διαθέτει στοιχεία που θα του επέτρεπαν να αξιολογήσει εάν αποδείχτηκε ακατάλληλο το καθεστώς των ποσοστώσεων που ίσχυε προηγουμένως, ώστε να προτείνει η Επιτροπή την άρση των δασμών για τα προϊόντα που περιλαμβάνονται στο εν λόγω Παράρτημα V.

2.26.1. Πάντως, εκφράζει τις ανησυχίες της για τις οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες του μέτρου αυτού, με το οποίο η κοινοτική παραγωγή εκτίθεται στους κινδύνους του εξωτερικού ανταγωνισμού, που θα συνδυάζει πλέον το χαμηλό κόστος των συντελεστών παραγωγής και των πρώτων υλών με τα δασμολογικά προνόμια που τώρα παραχωρούνται.

2.26.2. Όσον αφορά την τροφοδότηση της κοινοτικής μεταποιητικής βιομηχανίας με πρώτες ύλες, η ΟΚΕ θα προτιμούσε να συνεχιστεί να εφαρμόζεται η κατά περίπτωση εξέταση της κατάστασης και το υφιστάμενο καθεστώς ποσοστώσεων και προτείνει, για όλα τα προϊόντα, τον περιορισμό των προθεσμιών και της γραφειοκρατίας για την άδεια αναστολής των δασμών του κοινού δασμολογίου, προκειμένου να βελτιωθεί η ροή του εφοδιασμού της κοινοτικής βιομηχανίας.

2.27. Όσον αφορά το ύψος της χρηματοδότησης, η ΟΚΕ τονίζει ότι μια μεταρρύθμιση με την ευρύτητα και την εμβέλεια που προτείνεται, θα πρέπει να συνοδεύεται από μια χρηματοδοτική παροχή αντίστοιχη με τις αναγγελθείσες φιλοδοξίες, κυρίως μάλιστα εάν απαιτείται να υπάρξουν αποτελέσματα και πραγματική επίδραση στον κλάδο.

Βρυξέλλες, 22 Σεπτεμβρίου 1999.

Η Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Beatrice RANGONI MACHIAVELLI

(1) Με την επιφύλαξη της υιοθέτησής της από τη σύνοδο ολομέλειας.

(2) EE C 209 της 22.7.1999, σ. 10.