[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 02.05.2006

COM(2006) 187 τελικό

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

Βάσει του άρθρου 10 της απόφασης-πλαίσιο της 19 ης Ιουλίου 2002 για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων {SEC(2006) 525}

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. Εισαγωγή 3

1.1. Πλαίσιο 3

2. ΜΕΘΟΔΟΣ ΚΑΙ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ-ΠΛΑΙΣΙΟ 4

2.1. Οι αποφάσεις-πλαίσιο σύμφωνα με το άρθρο 34 παράγραφος 2 στοιχείο β) της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση 4

2.2. Κριτήρια αξιολόγησης 4

2.3. Πλαίσιο της αξιολόγησης 5

3. Εκτίμηση 6

4. Συμπέρασμα 9

Εισαγωγη

Πλαίσιο

Σύμφωνα με το άρθρο 10 της απόφασης-πλαίσιο του Συμβουλίου της 19ης Ιουλίου 2002 για την εμπορία ανθρώπων (στο εξής «η απόφαση-πλαίσιο»), η Επιτροπή οφείλει να υποβάλει γραπτή έκθεση σχετικά με τα μέτρα που θεσπίζουν τα κράτη μέλη για να συμμορφωθούν προς την εν λόγω απόφαση-πλαίσιο[?].

Με βάση την παράγραφο 1 του εν λόγω άρθρου τα κράτη μέλη υποχρεούνται να θεσπίζουν τα αναγκαία μέτρα για να συμμορφωθούν προς τις διατάξεις της απόφασης-πλαίσιο το αργότερο έως την 1η Αυγούστου 2002. Σύμφωνα με την παράγραφο 2, τα κράτη μέλη πρέπει να διαβιβάσουν, το αργότερο την ίδια ημερομηνία, στη Γενική Γραμματεία του Συμβουλίου και την Επιτροπή, το κείμενο των διατάξεων με τις οποίες ενσωματώνονται στο εθνικό τους δίκαιο οι δυνάμει της απόφασης-πλαίσιο υποχρεώσεις τους. Βάσει των πληροφοριών αυτών και γραπτής έκθεσης της Επιτροπής, το Συμβούλιο θα έπρεπε να έχει εξετάσει, πριν από την 1η Αυγούστου 2005, σε ποιο βαθμό τα κράτη μέλη έλαβαν τα απαραίτητα μέτρα για να συμμορφωθούν προς την παρούσα απόφαση-πλαίσιο.

Η αξία και η ακρίβεια αυτής της έκθεσης εξαρτώνται συνεπώς σε μεγάλο βαθμό από την ποιότητα και την ακρίβεια των πληροφοριών που λαμβάνει η Επιτροπή από τα κράτη μέλη. Η Επιτροπή υπενθύμισε στα κράτη μέλη, με επιστολή που εστάλη στις 29 Ιουλίου 2004, την υποχρέωσή τους να παράσχουν τις σχετικές πληροφορίες.

Μέχρι την 1η Αυγούστου 2004 όμως μόνο 4 κράτη μέλη (η Γαλλία, η Φινλανδία, η Κύπρος και η Αυστρία) είχαν κοινοποιήσει στην Επιτροπή τα μέτρα που έχουν λάβει προς εφαρμογή της απόφασης-πλαίσιο. Μέχρι τον Φεβρουάριο 2005, 15 κράτη μέλη (τα προαναφερθέντα και η Γερμανία, η Εσθονία, η Τσεχική Δημοκρατία, η Μάλτα, η Ισπανία, η Ελλάδα, η Λετονία, η Ουγγαρία, η Σλοβακική Δημοκρατία, η Σουηδία και το Ηνωμένο Βασίλειο) είχαν παράσχει στην Επιτροπή τις σχετικές πληροφορίες. Η Ιταλία, οι Κάτω Χώρες και η Σλοβενία απάντησαν πριν από τον Μάιο 2005, η Δανία στις 13 Ιουλίου 2005 και το Βέλγιο διαβίβασε την τελική απάντηση στις 29 Σεπτεμβρίου 2005. Αν και η Πολωνία παράσχε τις πληροφορίες στις 4 Ιανουαρίου 2006, η έκθεση περιλαμβάνει περιορισμένα μόνο στοιχεία σχετικά με την εφαρμογή της απόφασης-πλαίσιο στην Πολωνία.

Τέλος, μέχρι το τέλος 2005, η Επιτροπή δεν είχε λάβει καθόλου ή είχε λάβει προκαταρκτικές μόνο πληροφορίες σχετικά με την εφαρμογή της απόφασης-πλαίσιο από τέσσαρα κράτη μέλη: Πορτογαλία, Λουξεμβούργο, Ιρλανδία και Λιθουανία. Κατά συνέπεια, η έκθεση δεν θα αναφέρεται στα κράτη μέλη αυτά κατά την ανάλυση των μέτρων εφαρμογής.

Ως εκ τούτου, αν και η προθεσμία για τη διαβίβαση των διατάξεων εφαρμογής έληγε την 1η Αυγούστου 2004, πληροφορίες που διαβιβάστηκαν μέχρι το τέλος του Ιανουαρίου 2006 ελήφθησαν υπόψη στην έκθεση κατά το μεγαλύτερο δυνατό βαθμό.

Η παρούσα έκθεση λοιπόν λαμβάνει υπόψη την εθνική νομοθεσία για τη μεταφορά της απόφασης-πλαίσιο στο εθνικό δίκαιο που διαβιβάστηκε στην Επιτροπή μέχρι το τέλος του Ιανουαρίου 2006. Ένα έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής που συνοδεύει την παρούσα έκθεση περιλαμβάνει λεπτομερή ανάλυση των εθνικών μέτρων που έλαβαν τα κράτη μέλι προκειμένου να συμμορφωθούν με την απόφαση-πλαίσιο.

ΜΕΘΟΔΟΣ ΚΑΙ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ-ΠΛΑΙΣΙΟ

Οι αποφάσεις-πλαίσιο σύμφωνα με το άρθρο 34 παράγραφος 2 σ τοιχείο β) της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση

Η παρούσα απόφαση-πλαίσιο βασίζεται στη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής ΄Ενωσης (ΣΕΕ) και ιδίως τα άρθρα 29, 31 στοιχείο ε) και το άρθρο 34 παράγραφος 2 στοιχείο β).

Το νομικό μέσο που προσεγγίζει περισσότερο την απόφαση-πλαίσιο είναι η οδηγία[?]. Και τα δύο αυτά μέσα είναι δεσμευτικά για τα κράτη μέλη, όσον αφορά το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα, αλλά αφήνουν την επιλογή του τύπου και των μέσων στην αρμοδιότητα των εθνικών αρχών. Οι αποφάσεις-πλαίσιο όμως δεν έχουν άμεσο αποτέλεσμα. Η Επιτροπή δεν μπορεί να προσφύγει στο Δικαστήριο – τουλάχιστον υπό τις σημερινές συνθήκες ανάπτυξης του ευρωπαϊκού δικαίου – για να υποχρεώσει τα κράτη μέλη να ενσωματώσουν μια απόφαση-πλαίσιο στη νομοθεσία τους. Εντούτοις, το Δικαστήριο μπορεί να αποφαίνεται για κάθε διαφορά μεταξύ των κρατών μελών όσον αφορά την ερμηνεία ή την εφαρμογή (συμπεριλαμβανομένης και της μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο) της απόφασης-πλαίσιο. Η πιθανή άσκηση αυτού του δικαιώματος απαιτεί ισχυρά επιχειρήματα, τα οποία μπορεί να παράσχει η έκθεση της Επιτροπής.

Κριτήρια αξιολόγησης

Για να είναι δυνατό να αξιολογηθεί επί αντικειμενικής βάσεως κατά πόσον ένα κράτος μέλος εφαρμόζει πλήρως μια απόφαση-πλαίσιο, έχουν τεθεί ορισμένα γενικά κριτήρια όσον αφορά οδηγίες που πρέπει να εφαρμόζονται, τηρουμένων των αναλογιών, στις αποφάσεις-πλαίσιο:

1. ο τύπος και οι μέθοδοι εφαρμογής πρέπει να επιλέγονται κατά τρόπο ο οποίος να διασφαλίζει το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα της οδηγίας σε συνάρτηση με τους στόχους της[?],

2. Κάθε κράτος μέλος υποχρεούται να εφαρμόζει τις οδηγίες έτσι ώστε να πληρούνται οι απαιτήσεις σαφήνειας και ασφάλειας του δικαίου, και κατά συνέπεια να ενσωματώνει τις διατάξεις της οδηγίας σε εθνικές διατάξεις με δεσμευτική ισχύ[?],

3. Η ενσωμάτωση δεν χρειάζεται απαραίτητα να απαιτεί διάταγμα εφαρμογής με την ίδια φρασεολογία που χρησιμοποιείται στην οδηγία. Έτσι, για παράδειγμα, μπορεί να αρκούν κατάλληλα και προϋπάρχοντα εθνικά μέτρα, εφόσον εξασφαλίζεται η πλήρης εφαρμογή της οδηγίας κατά τρόπο επαρκώς σαφή και επακριβή[?].

4. Οι οδηγίες πρέπει να εφαρμόζονται εντός της προβλεφθείσας περιόδου[?].

Και οι δύο πράξεις είναι δεσμευτικές «ως προς το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα». Αυτό το αποτέλεσμα μπορεί να οριστεί ως μια νομική ή πραγματική κατάσταση που ικανοποιεί το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα το οποίο πρέπει να εξασφαλίσει η σχετική σύμφωνα με τη συνθήκη πράξη [?] .

Η γενική εκτίμηση για τον τρόπο με τον οποίο τα κράτη μέλη συμμορφώνονται προς την απόφαση-πλαίσιο, βασίζεται -στο μέτρο του δυνατού- στα προαναφερθέντα κριτήρια.

Πλαίσιο της αξιολόγησης

Mια πρώτη προκαταρκτική παρατήρηση αφορά το νομικό πλαίσιο και την παρακολούθηση της έκθεσης αξιολόγησης. Όπως ήδη αναφέρθηκε, η Επιτροπή έχει, στο πλαίσιο του πρώτου πυλώνα, τη δυνατότητα να κινήσει διαδικασία για παράβαση έναντι κράτους μέλους. Δεδομένου ότι η δυνατότητα αυτή δεν υπάρχει στο πλαίσιο της ΣΕΕ, η φύση και ο σκοπός της παρούσας έκθεσης διαφέρουν από μια έκθεση για την εφαρμογή από τα κράτη μέλη μιας οδηγίας του πρώτου πυλώνα. Παρόλα αυτά, εφόσον η Επιτροπή συμμετέχει πλήρως στις εργασίες για τους τομείς του τρίτου πυλώνα[?], είναι εύλογο να της ανατεθεί να αξιολογήσει στην πράξη τα μέτρα εφαρμογής. Αυτό θα δώσει στη συνέχεια τη δυνατότητα στο Συμβούλιο να εκτιμήσει τον βαθμό στον οποίο τα κράτη μέλη έχουν λάβει τα αναγκαία μέτρα για να συμμορφωθούν με την απόφαση-πλαίσιο.

Μία δεύτερη προκαταρκτική παρατήρηση αφορά την ειδική φύση του υπό ρύθμιση τομέα. Στόχος της απόφασης-πλαίσιο είναι να καταπολεμηθεί η εμπορία ανθρώπων και να θεσπιστεί μια ελάχιστη εναρμόνιση των κυρώσεων.

Από τη θέσπιση, το 1977, μιας κοινής δράσης του Συμβουλίου σχετικά με μέτρα για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων και της σεξουαλικής εκμετάλλευσης παιδιών[?], έχει αυξηθεί σημαντικά, τόσο σε εθνικό όσο και σε περιφερειακό επίπεδο, ο αριθμός των πρωτοβουλιών. Το Σχέδιο Δράσης της Βιέννης[?] και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Τάμπερε[?] απαίτησαν πρόσθετα μέτρα ώστε να ρυθμιστούν περαιτέρω ορισμένα θέματα του ποινικού δικαίου και των ποινικών διαδικασιών.

Αυτή η απόφαση-πλαίσιο είχε σκοπό να συμπληρώσει τις υφιστάμενες πράξεις που χρησιμοποιούνται για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων.

Παρότι η αξιολόγηση μπορεί και θα πρέπει να αναφέρεται σε κάθε άρθρο, αυτά δεν μπορούν να εξεταστούν ξεχωριστά το ένα από το άλλο. Μερική ή ανύπαρκτη εφαρμογή ενός άρθρου ή μέρους άρθρου θα έχει επιπτώσεις στις σχετικές διατάξεις που, προβλεπόμενες χωριστά, θα μπορούσαν να δίνουν την εντύπωση ότι συμφωνούν προς τις απαιτήσεις της απόφασης-πλαίσιο, πράγμα που θα επηρεάζει το σύστημα ως σύνολο. Η αξιολόγηση θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη, όσο χρειάζεται, το γενικό νομικό πλαίσιο των κρατών μελών στον τομέα του ποινικού δικαίου.

εκτιμηση

Στόχος της απόφασης-πλαίσιο είναι η προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών στον τομέα της αστυνομικής και δικαστικής συνεργασίας σε θέματα ποινικού δικαίου σχετικά με την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων. Επί πλέον, θεσπίζει ένα κοινό πλαίσιο διατάξεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο προκειμένου να αντιμετωπίσει ορισμένα θέματα όπως η ποινικοποίηση, ποινές και άλλες κυρώσεις, επιβαρυντικές περιστάσεις, δικαιοδοσία, έκδοση καθώς και προστασία και παροχή βοήθειας στα θύματα.

Από αυτή την άποψη δεν έχουν διαβιβάσει όλα τα τα κράτη μέλη στην Επιτροπή τα σχετικά κείμενα των διατάξεων εφαρμογής. Η αξιολόγηση των πραγματικών περιστατικών και τα επακόλουθα συμπεράσματα ορισμένες φορές βασίζονται συνεπώς σε ελλιπείς πληροφορίες. Για παράδειγμα, η Επιτροπή δεν έχει λάβει πληροφορίες σχετικά με την εφαρμογή της απόφασης-πλαίσιο από την Ιρλανδία, το Λουξεμβούργο, την Πορτογαλία και τη Λιθουανία.

Πρέπει να σημειωθεί επίσης ότι τα νομικά συστήματα των κρατών μελών ποικίλλουν σημαντικά, και ότι, σε πολλές περιπτώσεις, δεν μπορεί πάντα να γίνει σύγκριση μεταξύ νομικών εννοιών και εκφράσεων. Εξάλλου, η ύπαρξη νομοθεσίας δεν εγγυάται πάντα την πλήρη εφαρμογή της – εδώ πρόκειται επίσης για τον βαθμό στον οποίο τα εθνικά δικαστήρια ή/και η διοίκηση επιβάλλουν την εν λόγω νομοθεσία, και υπό ποίο πνεύμα. Δεδομένης της φύσης των πληροφοριών που υποβάλλονται, η Επιτροπή δεν έχει οπωσδήποτε τα στοιχεία που χρειάζεται για να προβεί στην εκτίμηση της επιβολής της νομοθεσίας.

Άρθρο 1

Το άρθρο 1 ορίζει ότι η εμπορία ανθρώπων γίνεται με σκοπό την εκμετάλλευση της εργασίας ή την σεξουαλική εκμετάλλευση. Τα κράτη μέλη πρέπει να θεωρούν ως αξιόποινες πράξεις κάθε μορφή στρατολόγησης, μεταφοράς, μεταβίβασης ή υπόθαλψης και κάθε άλλη μεταχείριση προσώπου που καλύπτεται από αυτόν τον ορισμό. Έτσι, θα πρέπει να τιμωρείται κάθε εγκληματική πράξη που καταχράται της φυσικής ή ψυχικής ευπάθειας ενός προσώπου.

Στο σημείο αυτό, η νομοθεσία όλων σχεδόν των κρατών μελών φαίνεται να συμμερίζεται τις διατάξεις της απόφασης-πλαίσιο. Ως εκ τούτου, τα περισσότερα κράτη μέλη φαίνεται ότι συμμορφώνονται με το άρθρο 1 – και έτσι πληρούνται οι σχετικές απαιτήσεις της απόφασης-πλαίσιο. Όλα τα κράτη μέλη θεωρούν ως εγκληματικές πράξεις εκείνες που συνδέονται ειδικά με την εμπορία ανθρώπων, έστω και με ορισμένες διαφορές που οφείλονται σε διαφορετική μεθοδολογική παράδοση. Επί πλέον, η συναίνεση του θύματος της εκμετάλλευσης[?] είναι άνευ σημασίας εάν έχουν χρησιμοποιηθεί εξαναγκασμός, δόλος, κλπ. Μερικά κράτη μέλη προβλέπουν διατάξεις που συμμορφώνονται ρητά με το άρθρο 1 παράγραφος 2 (Γερμανία, Βέλγιο, Ιταλία, Λετονία, Σουηδία, Σλοβακία, Αυστρία, Μάλτα, Γαλλία και Κάτω Χώρες).

Στο έγγραφο που διαβιβάστηκε στην Επιτροπή εντούτοις, δεν εντοπίζονται συγκεκριμένα εγκλήματα, όπως ορίζονται στην απόφαση-πλαίσιο, στη νομοθεσία της Πολωνίας και της Εσθονίας.

Άρθρο 2

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που διαβιβάστηκαν στην Επιτροπή, τα περισσότερα κράτη μέλη αναφέρονται απλώς σε προϋπάρχοντες κανόνες για συνενοχή και απόπειρα στο πλαίσιο των αντίστοιχων ποινικών συστημάτων τους. Μερικά κράτη μέλη δεν παρέσχον λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με τις διατάξεις για τη συνενοχή. Στα έγγραφα που διαβίβασαν αναφέρουν τις διατάξεις τους σχετικά με συνενόχους σε εγκληματικές πράξεις (Δανία, Λετονία, Σλοβακία και Εσθονία). Η Κύπρος και η Φινλανδίας δεν διαβίβασαν στην Επιτροπή πληροφορίες σχετικά με την προτροπή. Η Ελλάδα και η Σλοβενία δεν κοινοποίησαν στην Επιτροπή πληροφορίες σχετικές με το άρθρο 2 της απόφασης-πλαίσιο. Τέλος, αυτή η απαίτηση της απόφασης-πλαίσιο φαίνεται ότι πληρούται σχεδόν σε όλες τις περιπτώσεις, αν και μερικά μόνο κράτη μέλη προβλέπουν ειδικές διατάξεις επ’ αυτού. Γενικά, τα κράτη μέλη έχουν γενικές διατάξεις σχετικά με την προτροπή, βοήθεια, εξώθηση και απόπειρα, οι οποίες ισχύουν επίσης για εγκλήματα που αφορούν την εμπορία ανθρώπων.

Άρθρο 3

Η εμπορία ανθρώπων είναι σοβαρή εγκληματική πράξη, συχνά διαπραττόμενη εις βάρος ιδιαίτερα ευπαθών προσώπων, και πρέπει να τιμωρείται με ποινικές κυρώσεις αποτελεσματικές, ανάλογες και αποτρεπτικές. Πρέπει να αντιμετωπίζεται όχι μόνο με μεμονωμένες εθνικές ενέργειες, αλλά και με ολοκληρωμένη προσέγγιση, κατά την οποία θεσπίζεται, σε όλα τα κράτη μέλη, ένας κοινός ορισμός της αντικειμενικής υπόστασης του εγκλήματος. Ειδική προσοχή πρέπει να δοθεί σε κυρώσεις για εγκλήματα που διαπράττονται με επιβαρυντικές περιστάσεις, για παράδειγμα όταν εκτίθεται σε κίνδυνο η ζωή του θύματος ή όταν χρησιμοποιήθηκε σοβαρή βία εναντίον του θύματος. Το ερώτημα κατά πόσον οι ποινικές κυρώσεις που επιβάλλονται από τα κράτη μέλη είναι επαρκώς αποτελεσματικές και αποτρεπτικές μπορεί να τύχει καταφατικής απάντησης. Στις περισσότερες περιπτώσεις, τα κράτη μέλη έχουν προβλέψει αυστηρές ανώτατες ποινές για εγκλήματα που έχουν σχέση με την εμπορία ανθρώπων. Ειδικότερα για εγκλήματα που διαπράττονται με επιβαρυντικές περιστάσεις, προβλέπεται, σε μερικές περιπτώσεις, ισόβια κάθειρξη. Σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 2 στοιχείο β) της απόφασης-πλαίσιο, τα κράτη μέλη προβλέπουν διάφορες κυρώσεις ανάλογα με την ηλικία του θύματος για εγκλήματα που διαπράττονται με σκοπό τη σεξουαλική εκμετάλλευση. Εντούτοις, τίθεται το θέμα κατά πόσον πρέπει να θεωρούνται ότι διαπράττονται με επιβαρυντικές περιστάσεις όλα τα εγκλήματα σε βάρος παιδιών (δηλ. ότι συμπεριλαμβάνεται η εμπορία εκμετάλλευση της εργασίας και αφορά όλα τα πρόσωπα ηλικίας κάτω των δεκαοκτώ ετών και όχι μόνο εκείνα που συναινούν ως προς τη σεξουαλική δραστηριότητα). Αυτή η ολοκληρωμένη προσέγγιση φαίνεται ότι καθιστά δυνατή τη μεγαλύτερη προστασία των παιδιών και συνάδει σε μεγαλύτερο βαθμό με τη Σύμβαση για τα δικαιώματα των παιδιών του 1989 (ΣΔΠ) [?] , βασικό διεθνές μέσο προστασίας των δικαιωμάτων του παιδιού, που προβλέπει επίσης διατάξεις για την εμπορία των παιδιών[?] και εφαρμόζεται για κάθε πρόσωπο ηλικίας μικρότερης των 18 ετών.

Άρθρα 4 και 5

Η απόφαση-πλαίσιο θεσπίζει την έννοια της ευθύνης των νομικών προσώπων παράλληλα με εκείνη των φυσικών. Τα νομικά πρόσωπα θεωρούνται υπεύθυνα για ποινικό αδίκημα το οποίο διαπράττεται προς όφελός τους από οποιοδήποτε πρόσωπο ενεργεί είτε ατομικά είτε ως μέλος οργάνου του νομικού προσώπου ή π.χ. έχει εξουσία λήψης αποφάσεων. Οι κυρώσεις κατά νομικών προσώπων είναι «αποτελεσματικές, ανάλογες και αποτρεπτικές», περιλαμβάνουν χρηματικές ποινές ή πρόστιμα και είναι δυνατόν να περιλαμβάνουν άλλες κυρώσεις όπως προσωρινή ή οριστική απαγόρευση της άσκησης εμπορικής δραστηριότητας, δικαστική εντολή διάλυσης, ή αποκλεισμό από δημόσιες παροχές ή πλεονεκτήματα. Η νομοθεσία των περισσότερων κρατών μελών προβλέπει τη δυνατότητα επιβολής κυρώσεων σε νομικά πρόσωπα, μέσω ποινικών και διοικητικών μέτρων. Μόνο σύμφωνα με τη νομοθεσία της Τσεχικής Δημοκρατίας, της Λετονίας και της Σλοβακικής Δημοκρατίας τα νομικά πρόσωπα δεν μπορούν να θεωρηθούν υπεύθυνα για ποινικά αδικήματα. Το άρθρο 5 της απόφασης-πλαίσιο ορίζει ότι οι ελάχιστες υποχρεώσεις όσον αφορά τις κυρώσεις κατά νομικών προσώπων είναι η επιβολή χρηματικών ποινών ή προστίμων. Ως εκ τούτου, τα άρθρα 4 και 5 φαίνεται ότι εφαρμόζονται σε μεγάλο βαθμό.

Άρθρο 6

Εικάζεται ότι όλα τα κράτη μέλη θα είναι σε θέση να συμμορφωθούν με αυτό το άρθρο όσον αφορά την αρχή της εδαφικότητας, όπως αυτή ορίζεται στο άρθρο 6 παρ. 1 στοιχείο α). Όσον αφορά την εξωεδαφική δικαιοδοσία, τα περισσότερα κράτη μέλη έχουν θεσπίσει ή πρόκειται να θεσπίσουν κανόνες οι οποίοι καλύπτουν, σε διάφορους βαθμούς, την αρχή της προσωπικότητας του δράστη, όπως προβλέπεται στο άρθρο 6 παράγραφος 1 στοιχεία β) και γ). Φαίνεται ότι τα περισσότερα κράτη μέλη θεμελιώνουν δικαιοδοσία για ποινικά αδικήματα που διαπράττονται στην αλλοδαπή από υπηκόους τους σύμφωνα με το άρθρο 6 παρ. 1 στοιχείο β). Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία δεδομένου ότι η εμπορία ανθρώπων έχει συχνά διεθνική διάσταση. Η γενική κατάσταση όσον αφορά το άρθρο 6 παράγραφαος 1 στοιχείο γ) της απόφασης-πλαίσιο του Συμβουλίου περί δικαιοδοσίας για αδικήματα που διαπράττονται υπέρ νομικού προσώπου που έχει την έδρα του στην επικράτεια κράτους μέλους. Μερικά κράτη μέλη, για παράδειγμα το Ηνωμένο Βασίλειο, εφαρμόζουν τη διάταξη. Άλλα (Δανία) έχουν αποφασίσει ότι δεν θα εφαρμόζουν τον περί δικαιοδοσίας κανόνα εφόσον το αδίκημα διαπράτετται εκτός της επικράτειάς τους, και έχουν ενημερώσει σχετικά την Επιτροπή σύμφωνα με το άρθρο 6 παράγραφοι 2 και 4. Εξάλλου, η Ουγγαρία δεν θεμελιώνει τη δικαιοδοσία της σύμφωνα με το άρθρο 6 παρ. 1 στοιχείο γ), έστω και αν τα νομικά πρόσωπα γενικώς ρυθμίζονται από την ουγγρική νομοθεσία.

Άρθρο 7

Το άρθρο 7 ρυθμίζει δύο διαφορετικά θέματα: πρώτον, προβλέπει ότι τα σχετικά με την εμπορία ανθρώπων αδικήματα δεν θα εξαρτώνται από καταγγελία ή κατηγορία εκ μέρους του θύματος. Γενικά, τα κράτη μέλη φαίνεται ότι συμμορφώνονται με αυτή την υποχρέωση. Δεύτερον, το άρθρο 7 επιβάλλει στα κράτη μέλη την υποχρέωση να παρέχουν στα θύματα, και ιδιαίτερα σε παιδιά, προστασία και κατάλληλη συνδρομή. Αυτό αφορά κυρίως την εφαρμογή της απόφασης-πλαίσιο 2001/220/ΔΕΥ του Συμβουλίου της 15ης Μαρτίου 2001 για τα θύματα στο πλαίσιο των ποινικών διαδικασιών. Εντούτοις, μερικά μόνο κράτη μέλη διαβίβασαν στην Επιτροπή συναφείς πληροφορίες σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 7. Ως εκ τούτου, είναι δύσκολο να αξιολογηθεί αυτή η πλευρά της εφαρμογής.

Άρθρο 8

Η Επιτροπή δεν διαθέτει ειδικές πληροφορίες για την ενσωμάτωση στο Γιβραλτάρ.

Συμπερασμα

Πρέπει να σημειωθεί ότι δεν έχουν διαβιβάσει όλα τα κράτη μέλη στην Επιτροπή τα σχετικά κείμενα των διατάξεων εφαρμογής εντός των προθεσμιών. Για τον λόγο αυτό, οι αξιολογήσεις και τα συμπεράσματα της έκθεσης στηρίζονται μερικές φορές σε ελλιπείς πληροφορίες.

Με βάση τις πληροφορίες που παρασχέθηκαν, φαίνεται ότι οι απαιτήσεις που ορίζονται στην απόφαση-πλαίσιο του Συμβουλίου πληρούνται σε μεγάλο βαθμό από τα κράτη μέλη – είτε ως αποτέλεσμα προϋπάρχουσας εθνικής νομοθεσίας είτε με την εφαρμογή νέας και συγκεκριμένης νομοθεσίας. Όπου φαίνεται ότι η απόφαση-πλαίσιο δεν έχει ενσωματωθεί στην εθνική νομοθεσία, η Επιτροπή καλεί τα σχετικά κράτη μέλη να αποκαταστήσουν το ταχύτερο δυνατό την κατάσταση με τη θέσπιση νομοθεσίας για την εφαρμογή της.

Εντούτοις, ως αποτέλεσμα της απόφασης-πλαίσιο του Συμβουλίου, τα κράτη μέλη διαθέτουν τώρα, στο σύνολό τους, ειδικές διατάξεις της ποινικής νομοθεσίας για την ενοχοποίηση της εμπορίας ανθρώπων με σκοπό την σεξουαλική εκμετάλλευση και την εκμετάλλευση της εργασίας, και την επιβολή αποτελεσματικών, ανάλογων και αποτρεπτικών ποινών. Επί πλέον, προβλέπονται ιδιαίτερα αυστηρές κυρώσεις για αδικήματα που διαπράττονται με επιβαρυντικές περιστάσεις. Εξάλλου, το επίπεδο των ποινών ποικίλλει ιδιαίτερα σημαντικά στα κράτη μέλη και η Επιτροπή μπορεί να χρειαστεί να εξετάσει τη δυνατότητα περαιτέρω εναρμόνισης ως προς το θέμα αυτό. Γενικά, δεν χρειάζεται τα κράτη μέλη να τροποποιήσουν την εθνική νομοθεσία προκειμένου να συμμορφωθούν με το άρθρο 6 της απόφασης-πλαίσιο του Συμβουλίου, δεδομένου ότι υπήρχαν ήδη σχετικά μέτρα. Γενικά, τα κράτη μέλη συμμορφώνονται με το άρθρο 7 παρ. 1 της απόφασης-πλαίσιο· εντούτοις, τα συστήματα προστασίας και συνδρομής μπορεί να αποτελέσουν αντικείμενο περαιτέρω εξέτασης διότι η Επιτροπή έχει λάβει περιορισμένες μόνο πληροφορίες σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 7 παρ. 2 και 3.

Όσον αφορά τα ιδιαίτερα ευάλωτα θύματα, και στο σημείο αυτό η Επιτροπή έχει λάβει περιορισμένες πληροφορίες, και ως εκ τούτου δεν είναι σε θέση να παράσχει διεξοδική αξιολόγηση ως προς αυτό. Σύμφωνα με το Σχέδιο Δράσης που θεσπίστηκε από το Συμβούλιο στις 1 και 2 Δεκεμβρίου 2005, η Επιτροπή θα αναπτύξει περαιτέρω νομοθεσία όσον αφορά τα ευάλωτα θύματα που εμπλέκονται σε ποινικές διαδικασίες. Προκειμένου για αυτό, θα χρειαστεί περαιτέρω ειδικές πληροφορίες για τη νομοθεσία των κρατών μελών. Εξάλλου η Επιτροπή ίσως θα πρέπει να συγκεντρώσει πληροφορίες που αντικατοπτρίζουν τις απόψεις των αρχών ή των οργανώσεων παροχής συνδρομής στα θύματα προκειμένου να αξιολογήσει πλήρως, και όσο το δυνατόν αντικειμενικότερα, τον αντίκτυπο της απόφασης-πλαίσιο στην στήριξη και συνδρομή των θυμάτων στην πράξη. Τέλος, θα πρέπει να σημειωθεί ότι μόλις υποβληθεί η έκθεση για την απόφαση-πλαίσιο του Συμβουλίου σχετικά με την καταπολέμηση της σεξουαλικής εκμετάλλευσης και της παιδικής πορνογραφίας της 22ας Δεκεμβρίου 2003[?], για την οποία η προθεσμία εφαρμογής έληξε στις 20 Ιανουαρίου 2006, η Επιτροπή θα είναι σε θέση να παρουσιάσει πληρέστερη εικόνα της εφαρμογής της σχετικής με την εμπορία ανθρώπων νομοθεσίας στα κράτη μέλη. Η εικόνα αυτή θα συμπληρωθεί περαιτέρω με την έκθεση για την εφαρμογή της απόφασης-πλαίσιο 2002/946/ΔΕΥ του Συμβουλίου για την ενίσχυση του ποινικού πλαισίου προκειμένου να προληφθεί η διευκόλυνση της παράνομης εισόδου, διέλευσης και διαμονής υπηκόων τρίτων χωρών, και της οδηγίας 2004/81/ΕΚ σχετικά με τον τίτλο παραμονής που χορηγείται στους υπηκόους τρίτων χωρών θύματα εμπορίας ανθρώπων ή συνέργιας στη λαθρομετανάστευση, οι οποίοι συνεργάζονται με τις αρμόδιες αρχές, την οποία πρέπει να υποβάλει η Επιτροπή το αργότερο μέχρι της 6 Αυγούστου 2008 (άρθρο 16 της οδηγίας).

[1] ΕΕ L 203 της 1ης Αυγούστου 2002

[2] Άρθρο 249 της συνθήκης ΕΚ

[3] Βλ. σχετική νομολογία για την εφαρμογή οδηγιών στην υπόθεση 48/75 Royer [Συλλογή 1976 σελ. 497 σημείο 518]

[4] Βλ. σχετική νομολογία για την εφαρμογή οδηγιών στην υπόθεση 239/85 Επιτροπή κατά Βελγίου [Συλλογή 1986 σελ. 3645 σημείο 3659]. Βλ. επίσης υπόθεση 300/81 Επιτροπή κατά Ιταλίας [Συλλογή 1983 σελ. 1661 σημείο 1673]

[5] Βλ. σχετική νομολογία για την εφαρμογή οδηγιών π.χ. στην υπόθεση 29/84 Επιτροπή κατά Γερμανίας, Συλλογή 1985, σελ.1661, σημείο 1673

[6] Βλ. σχετική νομολογία για την εφαρμογή οδηγιών π.χ. στην υπόθεση 52/75 Επιτροπή κατά Ιταλίας [Συλλογή 1976, σελ. 277 σημείο 284]. Βλ. γενικά τις ετήσιες εκθέσεις της Επιτροπής για την παρακολούθηση της εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου, π.χ. COM(2001)309 τελικό.

[7] Βλ. PJG Kapteyn και Verloren van Themaat "Εισαγωγή στο Δίκαιο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων", τρίτη έκδοση, 1998, σ. 328.

[8] Άρθρο 36 παρ. 2 της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση

[9] ΕΕ L 63 της 4.3.1997, σ. 2.

[10] ΕΕ C 19, 18.1.1999, σ. 1.

[11] http://europa.eu.int/council/off/conclu/oct99/oct99_en.htm

[12] Άρθρο 1 παρ. 2 της απόφασης-πλαίσιο 2002/629/ΔΕΥ του Συμβουλίου

[13] ΕΕ αριθ. L 13 1.7.1997, σ. 38.

[i] Στο εξής ΣΔΠ. Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το περιεχόμενο και την κατάσταση επικύρωσης, στους ιστότοπους της UNHCHR ( http://www.unhchr.ch/html/menu2/6/crc/treaties/crc.htm ) ή της UNICEF ( http://www.unicef.org/crc/crc.htm ).

[ii] Σύμφωνα με τη ΣΔΠ, τα παιδιά δεν είναι μόνο (πραγματικά ή δυνητικά) θύματα χρήζοντα προστασίας, αλλά έχουν και δικαιώματα που εκτίθεντα με σαφήνεια στη ΣΔΠ: προαγωγή των συμφερόντων του παιδιού (άρθρο 3), αρχή της μη διάκρισης (άρθρο 2), δικαίωμα συμμετοχής (άρθρο12), δικαίωμα επιβίωσης και ανάπτυξης (άρθρο6). Οι απόψεις των παιδιών πρέπει να γίνονται δεόντως εισακουστές ανάλογα με την ηλικία τους και τον βαθμό ωριμότητάς τους, σύμφωνα με το άρθρο 12 της ΣΔΠ. Η ΣΔΠ περιλαμβάνει ειδικές διατάξεις (άρθρα 32, 33, 34, 35, 36) σχετικά με την εκμετάλλευση, κακοποίηση και εμπορία. Όσον αφορά τον ορισμό της «εκμετάλλευσης», η ΣΔΠ ορίζει το δικαίωμα των παιδιών «να προστατεύεται από την οικονομική εκμετάλλευση και από την εκτέλεση οποιασδήποτε εργασίας που ενέχει κινδύνους ή που μπορεί να εκθέσει σε κίνδυνο την εκπαίδευσή του ή να βλάψει την υγεία του ή τη σωματική, πνευματική, ψυχική, ηθική ή κοινωνική ανάπτυξή του», καθώς και από κάθε μορφή σεξουαλικής εκμετάλλευσης και σεξουαλικής βίας ειδικότερα από την εκμετάλλευση παιδιών για πορνεία ή για παραγωγή πορνογραφικού υλικού. Άλλα συναφή άρθρα περιλαμβάνουν το δικαίωμα προστασίας των παιδιών που στερούνται το οικογενειακό τους περιβάλλον (άρθρο 20) και τη μη στέρηση της ελευθερίας (άρθρο 37)