[pic] | ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ |

Βρυξέλλες, 12.11.2010

COM(2010) 667 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

Ενδέκατη έκθεση σχετικά με τις πρακτικές προετοιμασίες για τη διεύρυνση της ζώνης του ευρώ

{SEC(2010) 1373}

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

Ενδέκατη έκθεση σχετικά με τις πρακτικές προετοιμασίες για τη διεύρυνση της ζώνης του ευρώ

Εισαγωγή

Το Συμβούλιο αποφάσισε στις 13 Ιουλίου 2010 ότι η Εσθονία πληροί τις αναγκαίες προϋποθέσεις για την υιοθέτηση του ευρώ[1]. Η Εσθονία συνεπώς θα ενταχθεί στη ζώνη του ευρώ από την 1η Ιανουαρίου 2011, έτσι ώστε ο συνολικός αριθμός των κρατών μελών που έχουν υιοθετήσει το ευρώ θα ανέλθει σε δεκαεπτά. Η συναλλαγματική ισοτιμία μεταξύ της εσθονικής κορώνας και του ευρώ καθορίστηκε αμετάκλητα στις 15,6466 εσθονικές κορώνες το ένα ευρώ[2].

Οι πρακτικές προετοιμασίες για την αλλαγή νομίσματος έχουν περάσει πλέον στην τελική φάση. Η παρούσα έκθεση αξιολογεί την κατάσταση προόδου των πρακτικών προετοιμασιών της Εσθονίας για την καθιέρωση του ευρώ και εξετάζει ειδικότερα τις προετοιμασίες για την εισαγωγή μετρητών σε ευρώ στην οικονομία, τα μέτρα που εφαρμόζονται για την προστασία των καταναλωτών κατά την περίοδο μετάβασης στο νέο νόμισμα, όπως η συμφωνία δίκαιης τιμολόγησης, καθώς και την εκστρατεία επικοινωνίας. Παρουσιάζει επίσης μια σύντομη επισκόπηση των αποτελεσμάτων της πιο πρόσφατης δημοσκόπησης για την κατάσταση της κοινής γνώμης σχετικά με το ευρώ στα οκτώ κράτη μέλη της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης που δεν έχουν ακόμη υιοθετήσει το ευρώ (συμπεριλαμβανομένης της Εσθονίας).

Το συνημμένο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής παρέχει στοιχεία για τις προετοιμασίες για την εισαγωγή του ευρώ στα άλλα κράτη μέλη της ΕΕ που δεν έχουν ακόμη υιοθετήσει το ενιαίο νόμισμα και δεν έχουν ρήτρα αυτοεξαίρεσης (opt-out).

Κατάσταση προόδου των προετοιμασιών για την αλλαγή νομίσματος στην Εσθονία

Η Εσθονία ενέκρινε την ένατη έκδοση του «σχεδίου υιοθέτησης του ευρώ» στις 14 Οκτωβρίου του 2010. Σε σύγκριση με την προηγούμενη έκδοση, του Απριλίου του 2010, έχει επικαιροποιηθεί ειδικότερα ώστε να συμπεριλάβει τα εξής:

- Τη συμμετοχή περίπου 180 γραφείων του εσθονικού ταχυδρομείου στην παροχή μετρητών σε ευρώ στο κοινό και την απόσυρση μετρητών σε εσθονικές κορώνες.

- Την παροχή 600 000 εναρκτήριων συσκευασιών με κέρματα ευρώ στο κοινό, από την 1η Δεκεμβρίου του 2010.

- Τη χρήση τραπεζογραμματίων των 20 ευρώ στις αυτόματες ταμειολογιστικές μηχανές (ATM) κατά τη διάρκεια της περιόδου διπλής κυκλοφορίας. Σκοπός είναι να μειωθεί ο αριθμός των τραπεζογραμματίων των 50 ευρώ που θα διανέμονται από ATM, διευκολύνοντας έτσι τους λιανοπωλητές να δίνουν ρέστα αποκλειστικά σε ευρώ.

- Ένα πιο λεπτομερές σχέδιο και περιγραφή της κατάρτισης σχετικά με τα μετρητά σε ευρώ για τους χειριστές μετρητών.

Πιο αναλυτικές παρατηρήσεις παρουσιάζονται στους κατωτέρω τίτλους, αλλά γενικά τα μέτρα αυτά είναι πολύ ευπρόσδεκτα και θα συμβάλουν σε ομαλότερη και επιτυχέστερη μετάβαση στο νέο νόμισμα.

Προετοιμασίες για τη μετάβαση στο ευρώ στον τομέα των μετρητών

Τα μετρητά σε ευρώ θα εισέλθουν στην κυκλοφορία μέσω τριών κύριων διαύλων: των εμπορικών τραπεζών, των ATM και των λιανοπωλητών.

Η Εσθονία θα δανειστεί τραπεζογραμμάτια ευρώ συνολικού ύψους 44,89 εκατομμυρίων από το ευρωσύστημα, που διατίθενται από την κεντρική τράπεζα της Φινλανδίας, και έχει παραγγείλει 194 εκατομμύρια τεμάχια κερμάτων ευρώ προκειμένου να αντικατασταθούν τα μετρητά σε εσθονικές κορώνες που βρίσκονται σε κυκλοφορία και να σχηματιστούν τα απαραίτητα αποθέματα εφοδιασμού. Τα κέρματα ευρώ φέρουν την εσθονική εθνική όψη και κόβονται στο Νομισματοκοπείο της Φινλανδίας. Η παραγωγή των κερμάτων έχει αρχίσει και περίπου 40% των κερμάτων ήταν έτοιμα μέχρι τα μέσα Σεπτεμβρίου. Τα υπόλοιπα κέρματα θα κοπούν και θα παραδοθούν σταδιακά μέχρι το τέλος Μαρτίου του 2011.

Τραπεζογραμμάτια και κέρματα ευρώ συνολικής αξίας 235 εκατομμυρίων ευρώ, τα οποία αντιστοιχούν στο 40% περίπου των εσθονικών κορωνών που είναι σε κυκλοφορία, θα δοθούν για σκοπούς προεφοδιασμού και υποπροεφοδιασμού στις τράπεζες και τους πελάτες τους πριν από την πρώτη ημέρα κυκλοφορίας. Ο προεφοδιασμός με κέρματα ευρώ άρχισε στα μέσα Σεπτεμβρίου, ενώ ο προεφοδιασμός με τραπεζογραμμάτια ευρώ προγραμματίζεται να αρχίσει στις 15 Νοεμβρίου. Μέχρι τα μέσα Σεπτεμβρίου, η εσθονική κεντρική τράπεζα (Eesti Pank) είχε υπογράψει συμφωνίες προεφοδιασμού με 10 τράπεζες. Το πλαίσιο για τον υποπροεφοδιασμό των πελατών των εμπορικών τραπεζών με κέρματα ευρώ είναι σε ισχύ, αλλά καμία κίνηση δεν είχε αναφερθεί ακόμα από τις τράπεζες στις αρχές Οκτωβρίου. Ο υποπροεφοδιασμός τραπεζογραμματίων ευρώ θα αρχίσει την 1η Δεκεμβρίου. Επιπλέον, η Εσθονία θα είναι η πρώτη χώρα που θα χρησιμοποιήσει τις νέες απλουστευμένες οδηγίες της ΕΚΤ[3] για τον υποπροεφοδιασμό με βάση την εμπειρία που αποκτήθηκε σε προηγούμενες μεταβάσεις. Στους λιανοπωλητές που υπογράφουν μια απλή σύμβαση υποπροεφοδιασμού θα παραδοθούν έως 10 000 ευρώ, 5 ημέρες πριν από την ημέρα πρώτης κυκλοφορίας[4].

Όλες οι επαγγελματικές μεταφορές μετρητών ευρώ θα συνοδεύονται από την αστυνομία, συμπεριλαμβανομένων των μεταφορών κερμάτων και του ανεφοδιασμού των ATM, πράγμα που θα εξασφαλίσει υψηλό επίπεδο ασφάλειας. Η μεγαλύτερη εταιρεία χρηματαποστολών έχει προβλέψει να νοικιάσει πρόσθετα οχήματα από γειτονικά κράτη μέλη, εάν αυτό αποδειχθεί απαραίτητο προκειμένου να καλυφθεί η αυξημένη ζήτηση για μεταφορές μετρητών την περίοδο πριν και μετά τη μετάβαση, και έχει επενδύσει σε νέο εξοπλισμό για τη διαλογή και τις δοκιμές καταλληλότητας των μετρητών σε ευρώ.

Οι εσθονικές αρχές επιβολής του νόμου έχουν εντείνει την προληπτική δράση τους κατά της παραχάραξης του ευρώ, με βάση το πρόγραμμα Pericles της Επιτροπής.

Η Εσθονία έχει παραγγείλει 600 000 μικροσυσκευασίες με κέρματα ευρώ, δηλαδή περίπου μια ανά νοικοκυριό, οι οποίες θα πωλούνται στις τράπεζες και τα ταχυδρομεία από την 1η Δεκεμβρίου. Η τιμή πώλησης μιας μικροσυσκευασίας είναι 200 κορώνες (η ονομαστική αξία είναι 200,12 κορώνες ή 12,79 ευρώ) και περιέχει 42 κέρματα. Προκειμένου να αποφευχθεί η πιθανή αποθησαύριση, θα υπάρξει ένα όριο 5 μικροσυσκευασιών ανά αγορά. Πρόσθετες ποσότητες (επιπλέον των 600 000 συσκευασιών) θα πωλούνται περαιτέρω από την 1η Ιανουαρίου 2011 για να ικανοποιήσουν τη νομισματολογική ζήτηση για τα κέρματα ευρώ από τους συλλέκτες. Οι μικροσυσκευασίες είναι πολύ χρήσιμες για την εξοικείωση του κοινού με τα νέα κέρματα πριν από την ημέρα πρώτης κυκλοφορίας και θα διευκολύνουν τους λιανοπωλητές να δίνουν ρέστα αποκλειστικά σε ευρώ. Οι πωλήσεις των μικροσυσκευασιών πρέπει επομένως να παρακολουθούνται προσεκτικά από την Eesti Pank για να διασφαλιστεί ότι θα είναι διαθέσιμες επαρκείς ποσότητες σε όλα τα μέρη της χώρας. Επιπλέον, αποτελεί ορθή πρακτική να παράγονται πρόσθετες ποσότητες μικροσυσκευασιών για να ικανοποιηθεί η ζήτηση από συλλέκτες, προκειμένου να αποφευχθεί ένας βαθμός παραγκωνισμού των κανονικών χρηστών των κερμάτων από τους συλλέκτες.

Η μεγαλύτερη εταιρεία χρηματαποστολών έχει αρχίσει να παράγει συσκευασίες για λιανοπωλητές με κέρματα ευρώ για διανομή σε επαγγελματίες πελάτες, είτε απευθείας είτε μέσω των τραπεζών. Θα υπάρχουν δύο τύποι, ένας αξίας 111 ευρώ (κύλινδροι 8 κερμάτων) και ένας 198 ευρώ (κύλινδροι 15 κερμάτων). Το Σεπτέμβριο είχε λάβει παραγγελίες για 40 000 τέτοιες συσκευασίες και προγραμματίζει να παραγάγει περισσότερο από το διπλάσιο. Πρόκειται γι μεγάλο όγκο σε σύγκριση με προηγούμενες μεταβάσεις στο ευρώ, και αυτό είναι αξιέπαινο δεδομένου ότι είναι σημαντικό να αποφευχθεί ο κίνδυνος να εξαντληθούν τα κέρματα ευρώ των λιανοπωλητών κατά τη διάρκεια της μετάβασης, λαμβάνοντας επίσης υπόψη ότι οι παραδόσεις μετρητών στα καταστήματα μπορεί να πραγματοποιούνται με μικρότερη συχνότητα λόγω της αναστάτωσης κατά τις πρώτες ημέρες της μετάβασης στο νέο νόμισμα.

Οι εμπορικές τράπεζες θα μεριμνήσουν για την ανταλλαγή κορωνών με ευρώ στην ισοτιμία μετατροπής ατελώς, χωρίς κανένα όριο[5] στο ποσό προς ανταλλαγή, σε όλα τα υποκαταστήματα που παρέχουν υπηρεσίες μετρητών, τουλάχιστον από την 1η Δεκεμβρίου 2010 μέχρι το τέλος Ιουνίου του 2011. Η υπηρεσία αυτή θα συνεχίσει να παρέχεται σε περιορισμένο δίκτυο υποκαταστημάτων μέχρι το τέλος Δεκεμβρίου του 2011. Για να διευκολυνθεί η μετάβαση στο νέο νόμισμα, οι εμπορικές τράπεζες θα παρατείνουν τις ώρες λειτουργίας κατά τη διάρκεια της μετάβασης, αρχίζοντας ήδη από τον Δεκέμβριο, ενώ προβλέπεται η χρήση πρόσθετου προσωπικού. Τα περισσότερα υποκαταστήματα των τραπεζών θα είναι ανοικτά την 1η Ιανουαρίου από τις 12.00. Μια τουλάχιστον μεγάλη τράπεζα έχει αναφέρει ότι στα υποκαταστήματά της θα δίνεται προτεραιότητα στους λιανοπωλητές έναντι των άλλων πελατών εάν υπάρχουν σειρές αναμονής (με τη βοήθεια χωριστών αριθμών προτεραιότητας). Πρόκειται για ορθή πρακτική και όλες οι τράπεζες θα πρέπει να ενθαρρυνθούν να την ακολουθήσουν, προκειμένου να διευκολυνθούν οι λιανοπωλητές να δίνουν ρέστα μόνο σε ευρώ.

Επίσης, κατά την περίοδο πριν και μετά τη μετάβαση, τα υποκαταστήματα θα αποφεύγουν γενικά τη διανομή τραπεζογραμματίων με τις υψηλότερες ονομαστικές αξίες (500 και 200 ευρώ), προκειμένου να μειωθεί ο κίνδυνος εξάντλησης των μετρητών που διαθέτουν οι λιανοπωλητές για να δίνουν ρέστα σε ευρώ.

Στα μέσα Σεπτεμβρίου, είχε προετοιμαστεί ο προγραμματισμός της κατάρτισης του προσωπικού των τραπεζών και η κατάρτιση ήταν έτοιμη να αρχίσει. Η προετοιμασία της μετάβασης των τερματικών για τραπεζικές κάρτες στο ευρώ προχωρεί ικανοποιητικά και δεν αναμένεται να υπάρξουν ιδιαίτερα προβλήματα. Η μετάβαση αυτών των τερματικών στο ευρώ θα πραγματοποιηθεί στις 0:00 της 1ης Ιανουαρίου του 2011. Για να αποφεύγεται κάθε σύγχυση, το νόμισμα θα αναφέρεται στις ενδείξεις των τερματικών. Η προετοιμασία των συστημάτων ΤΠ είναι επίσης αρκετά προχωρημένη και οι τελικές δοκιμές προβλέπονται για τον Οκτώβριο/Νοέμβριο.

Προκειμένου να βελτιωθεί η πρόσβαση στην ανταλλαγή μετρητών, ιδίως στις αγροτικές περιοχές, το εσθονικό ταχυδρομείο (Eesti Post) θα συμμετέχει επίσης στην ανταλλαγή μετρητών. Το Eesti Post θα χρησιμοποιήσει την πλατφόρμα Postipank που διαθέται (μια κοινή υπηρεσία του Eesti Post και της εμπορικής τράπεζας SEB) για να ανταλλάσσει μετρητά από κορώνες σε ευρώ ατελώς σε περισσότερα από 180 καταστήματα σε όλη τη χώρα μεταξύ 1ης και 15ης Ιανουαρίου του 2011. Τα καταστήματα θα είναι ανοικτά επτά ημέρες την εβδομάδα κατά τη διάρκεια την περίοδο αυτή, περιλαμβανομένων των επίσημων αργιών της 1ης και της 2ας Ιανουαρίου και της Κυριακής 9 Ιανουαρίου. Η υπηρεσία ανταλλαγής μετρητών είναι ανοικτή σε όλους, συμπεριλαμβανομένων και αυτών που δεν έχουν λογαριασμό στην τράπεζα SEB. Εάν χρειαστεί, το Eesti Post μπορεί να ορίσει ανώτατο καθημερινό όριο για την ανταλλαγή μετρητών ύψους 1000 ευρώ ανά πελάτη. Τέλος, το Eesti Post καταρτίζει αναλυτικό σχέδιο επικοινωνίας για την υπηρεσία ανταλλαγής μετρητών που θα παρέχει κατά τη διάρκεια της περιόδου διπλής κυκλοφορίας.

Τα ATM θα εφοδιαστούν με μετρητά ευρώ κυρίως στις 30 και 31 Δεκεμβρίου, πράγμα που σημαίνει ότι πολλά θα είναι κλειστά κατά τις ημέρες αυτές (για να μην διανέμονται μετρητά ευρώ πριν από την 1η Ιανουαρίου). Τα ATM με υψηλό κύκλο εργασιών θα είναι τα τελευταία που θα εφοδιαστούν με μετρητά ευρώ. Από τις 0:00 ή 00:15 την 1η Ιανουαρίου, ανάλογα με την τράπεζα, περίπου το 90% των ATM θα διανέμει μόνο τραπεζογραμμάτια ευρώ, ενώ περίπου το 10% των μηχανών θα μπορεί να λειτουργήσει και με τα δύο νομίσματα και επομένως θα είναι ανοικτά χωρίς διακοπή. Τα ATM θα εφοδιαστούν κυρίως με τραπεζογραμμάτια των χαμηλότερων ονομαστικών αξιών 20, 10 και 5 ευρώ, ενώ τραπεζογραμμάτια των 50 ευρώ πρόκειται να χρησιμοποιηθούν μόνο για ATM με ιστορικό υψηλού κύκλου εργασιών. Η χρήση κυρίως τραπεζογραμματίων χαμηλότερων ονομαστικών αξιών στα ATM είναι ορθή πρακτική, η οποία θα διευκολύνει τους λιανοπωλητές να ακολουθήσουν τη σύσταση να δίνουν ρέστα αποκλειστικά σε ευρώ.

Ο χρηματοπιστωτικός και τραπεζικός τομέας έχει προχωρήσει πολύ όσον αφορά τις προετοιμασίες για την αλλαγή νομίσματος. Είναι πολύ θετικό ότι το Eesti Post θα συμμετάσχει τώρα στον ανεφοδιασμό των του κοινού με μετρητά ευρώ και στην απόσυρση των εσθονικών κορωνών, πράγμα που σημαίνει ότι θα υπάρχουν υποκαταστήματα τραπεζών ή ταχυδρομικά γραφεία που παρέχουν υπηρεσίες ανταλλαγής μετρητών σε όλους τους νομούς. Είναι επίσης θετικό το ότι τα ATM γενικά θα εφοδιάζονται μόνο με τραπεζογραμμάτια χαμηλότερης ονομαστικής αξίας, αποφεύγοντας τα τραπεζογραμμάτια των 50 ευρώ (εκτός από τα ATM με υψηλό κύκλο εργασιών) δεδομένου ότι με τον τρόπο αυτό θα αποφευχθεί το να μην διαθέτουν οι λιανοπωλητές μετρητά για να δίνουν ρέστα σε ευρώ επειδή οι πελάτες πληρώνουν με τραπεζογραμμάτια υψηλής ονομαστικής αξίας. Τέλος, πρέπει να ενθαρρυνθεί η πρακτική να παρέχεται προτεραιότητα στους λιανοπωλητές στα υποκαταστήματα των τραπεζών προκειμένου να διευκολυνθούν να δίνουν ρέστα μόνο σε ευρώ. Οι τράπεζες και το ταχυδρομείο πρέπει να προετοιμαστούν προσεκτικά για σημαντικό πρόσθετο φόρτο εργασίας και πολύ μεγαλύτερο αριθμό πελατών κατά τις πρώτες ημέρες του Ιανουαρίου. |

Προετοιμασίες των δημόσιων υπηρεσιών, προετοιμασίες για τη μετάβαση στις αγροτικές περιοχές και ευάλωτες ομάδες

Η μετατροπή των συστημάτων ΤΠ στο δημόσιο τομέα προχωρεί σύμφωνα με το σχέδιο. Τα συστήματα ΤΠ των περισσότερων δημόσιων οργανισμών έχουν προσαρμοστεί στο ευρώ και οι τρεις οργανισμοί με τα πιο πολύπλοκα συστήματα πληροφοριών (δηλαδή η Υπηρεσία Φόρων και Τελωνείων, η Υπηρεσία Κοινωνικής Ασφάλισης και το κέντρο ΤΠ του Υπουργείου Εσωτερικών) αναφέρουν ότι προχωρούν ικανοποιητικά προκειμένου να καταστήσουν τα συστήματά τους συμβατά με το ευρώ μέχρι την 1η Νοεμβρίου 2010 το αργότερο.

Το Υπουργείο Οικονομικών έχει καταρτίσει κατάλογο επαφών με εκπροσώπους των τοπικών δήμων στους οποίους στέλνουν τακτικά πληροφορίες με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο. Πραγματοποιήθηκε σειρά συνεδριάσεων με εκπροσώπους των τοπικών αρχών ενώ διανέμονται τακτικά ενημερωτικές επιστολές μέσω του ειδικού δικτύου επαφών των τοπικών αρχών, οι οποίες καλύπτουν το νομικό πλαίσιο και τη μετάβαση των συστημάτων ΤΠ και περιλαμβάνουν επίσης κατάλογο επαλήθευσης με τις εργασίες που πρέπει να ολοκληρωθούν πριν από την ημέρα πρώτης κυκλοφορίας.

Ένα ειδικό πρόβλημα μπορεί να προκύψει στις δημόσιες συγκοινωνίες, οι οποίες μπορεί να δυσκολευτούν να δίνουν ρέστα από τραπεζογραμμάτια ευρώ μέσης και υψηλής ονομαστικής αξίας. Αν και τα περισσότερα εισιτήρια στις δημόσιες συγκοινωνίες πληρώνονται με ηλεκτρονικά μέσα (π.χ. με κινητό τηλέφωνο), μερικά πληρώνονται ακόμα σε μετρητά. Οι αρχές σκοπεύουν να διαφημίσουν σαφώς στα λεωφορεία, τις στάσεις κ.λπ. ότι οι πελάτες καλούνται να πληρώνουν το ακριβές ποσό. Σκοπεύουν επίσης να διανείμουν στις εταιρείες συγκοινωνιών υπολογιστές τσέπης για τη μετατροπή σε ευρώ προκειμένου να διευκολύνονται οι οδηγοί που εκδίδουν εισιτήρια έναντι μετρητών (κυρίως σε αγροτικές ή υπεραστικές διαδρομές).

Η μετατροπή των παρκόμετρων αποτελεί επίσης ειδικό πρόβλημα, δεδομένου ότι τα μηχανήματα μπορούν κανονικά να δέχονται μόνο ένα είδος νομίσματος κάθε φορά. Όλα τα παρκόμετρα πρέπει να μετατραπούν την 4η ή την 5η ημέρα μετά από την ημέρα πρώτης κυκλοφορίας, όταν θα ένα μεγάλο μέρος του συνόλου των πληρωμών κανονικά θα γίνεται ήδη σε ευρώ. Μετά από τις ημέρες αυτές, τα παρκόμετρα που δεν έχουν υποστεί μετατροπή θα πρέπει κανονικά να παρέχουν δωρεάν στάθμευση για να μην ενθαρρυνθεί η χρήση του παλαιού εθνικού νομίσματος κατά τη διάρκεια της περιόδου διπλής κυκλοφορίας.

Οι αυτόματοι πωλητές δεν χρησιμοποιούνται πολύ στην Εσθονία και η μετατροπή τους κανονικά δεν θα αποτελέσει σημαντικό πρόβλημα, δεδομένου μάλιστα ότι συνήθως δέχονται διάφορα μέσα πληρωμής (τραπεζική κάρτα, πληρωμή με κινητό τηλέφωνο κ.λπ.).

Η συμμετοχή του Eesti Post στις διαδικασίες ανταλλαγής μετρητών (βλέπε επίσης την παράγραφο 2.1 ανωτέρω) είναι ιδιαίτερα ευπρόσδεκτη. Θα διευκολύνει πολύ τη μετάβαση σε μετρητά ευρώ για το κοινό στις αγροτικές περιοχές όπου υπάρχουν ελάχιστα υποκαταστήματα τραπεζών. Η κατάρτιση του προσωπικού του ταχυδρομείου (χειρισμός δύο νομισμάτων συγχρόνως, χαρακτηριστικά γνωρίσματα ασφάλειας των μετρητών ευρώ, παροχή πληροφοριών στους πολίτες κ.λπ.) έχει αρχίσει.

Οι πληρωμές συντάξεων (29 000 συνταξιούχοι εξακολουθούν να λαμβάνουν τη σύνταξή τους σε μετρητά κάθε μήνα) γίνονται μεταξύ της 1ης και της 18ης κάθε μήνα, ενώ η αιχμή των πληρωμών εμφανίζεται γύρω από την 5η/6η κάθε μήνα. Αυτό σημαίνει ότι δεν θα υπάρξει τεράστια εισροή συνταξιοδοτικών πληρωμών σε εσθονικά μετρητά αμέσως πριν από την αλλαγή του νομίσματος.

Οι ηλικιωμένοι που έχουν δυσκολία να βγουν από το σπίτι τους αντιπροσωπεύσουν μια ιδιαίτερο πρόβλημα για τη μετάβαση στο ευρώ δεδομένου ότι μπορεί να χρειαστούν βοήθεια για την ανταλλαγή των μετρητών τους σε εσθονικό νόμισμα. Οι κοινωνικοί λειτουργοί πρέπει επιπλέον να καταρτιστούν έτσι ώστε είναι σε θέση να απαντήσουν στις βασικές ερωτήσεις σχετικά με την αλλαγή του νομίσματος (κανόνες μετατροπής, διπλή κυκλοφορία, διπλές ενδείξεις τιμών, χαρακτηριστικά γνωρίσματα ασφάλειας των μετρητών ευρώ κ.λπ.).

Πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην παροχή πληροφοριών για την αλλαγή του νομίσματος στους ηλικιωμένους που έχουν δυσκολία να βγουν από το σπίτι τους. Μπορεί επίσης να χρειαστούν βοήθεια για την ανταλλαγή των μετρητών τους σε εσθονικό νόμισμα. Οι κοινωνικοί λειτουργοί πρέπει να καταρτιστούν προκειμένου να είναι σε θέση να απαντήσουν στις βασικές ερωτήσεις σχετικά με την αλλαγή του νομίσματος. |

Προετοιμασία των επιχειρήσεων

Οι λιανοπωλητές θα έχουν πρόσθετη ανάγκη για μετρητά κατά την περίοδο διπλής κυκλοφορίας για δύο κύριους λόγους· οι πελάτες θα έχουν την τάση να τους χρησιμοποιούν ως «μίνι-τράπεζες» για την ανταλλαγή των εθνικών μετρητών με ευρώ (ιδίως αν εκεί κοντά δεν υπάρχουν υποκαταστήματα τραπεζών) και οι υπηρεσίες χρηματαποστολών θα έχουν χαμηλότερη συχνότητα λόγω της αυξημένης ανάγκης μεταφορών μετρητών κατά την περίοδο μετάβασης στο ευρώ. Συνεπώς, οι μεγάλοι τουλάχιστον λιανοπωλητές έχουν προβλέψει αυξημένα μέτρα ασφάλειας, όπως αυξημένη χρήση φρουρών ασφάλειας, κάμερες παρακολούθησης κ.λπ..

Οι μεγάλες επιχειρήσεις λιανικού εμπορίου είχαν υπολογίσει τις ανάγκες τους σε μετρητά και επρόκειτο να συνάψουν συμφωνίες με τις τράπεζες στο τέλος τον Σεπτεμβρίου του 2010. Θα είναι ανοικτές επτά ημέρες την εβδομάδα κατά την περίοδο μετάβασης και σκοπεύουν να προσλάβουν περισσότερο προσωπικό και να ανοίξουν περισσότερα ταμεία κατά τη διάρκεια της περιόδου αυτής. Τα μεμονωμένα συστήματα ΤΠ έχουν ελεγχθεί και είναι σε θέση να χειριστούν πληρωμές τόσο σε ευρώ όσο και σε εσθονικές κορώνες, συμπεριλαμβανομένων των μικτών πληρωμών. Επιπλέον, είναι απαραίτητο να επαληθευθεί ότι τα μεμονωμένα συστήματα είναι συμβατά μεταξύ τους. Επίσης, σε όλα τα σημεία πωλήσεων των μεγάλων αλυσίδων λιανικού εμπορίου θα εγκατασταθούν ανιχνευτές πλαστών τραπεζογραμματίων.

Η κατάρτιση του προσωπικού προβλέπεται να πραγματοποιηθεί το φθινόπωρο, και θα περιλαμβάνει την πρακτική κατάρτιση των ταμιών που θα χειρίζονται τα δύο νομίσματα παρουσία ενός ελεγκτή. Η Eesti Pank θα προσφέρει σειρές μαθημάτων για τους εκπαιδευτές.

Οι επιχειρήσεις λιανικής πρέπει να επιστρέφουν ρέστα αποκλειστικά σε ευρώ από την ημέρα πρώτης κυκλοφορίας. Πρέπει επομένως να ληφθούν κατάλληλα μέτρα με σκοπό τη μείωση της πίεσης στους ταμίες και τον περιορισμός του χρόνου αναμονής στα ταμεία, όπως η εξοικείωση των ταμιών με το νέο νόμισμα πριν από τη μετάβαση στο ευρώ, η πρόβλεψη για χωριστά κουτιά για τα μετρητά σε κορώνες προκειμένου να «αποσύρονται από την κυκλοφορία» άμεσα και εύκολα, το άνοιγμα γραφείων πληροφοριών στα μεγάλα καταστήματα λιανικής για να απαντούν στις ερωτήσεις των πελατών, η πρόσληψη προσωρινού προσωπικού για τη συσκευασία των προϊόντων σε τσάντες στα σουπερμάρκετ κ.λπ. Οι επιχειρήσεις λιανικής πρέπει επιπλέον να προβλέψουν ικανοποιητική δυναμικότητα αποθήκευσης για τα μετρητά σε κορώνες που θα ανακτώνται και να προγραμματίσουν τις μεταφορές μετρητών στις τράπεζες. Τέλος, η πολύ υψηλότερη αξία των κερμάτων ευρώ έναντι των κερμάτων σε κορώνες θα είναι ένα νέο χαρακτηριστικό για το εσθονικό κοινό (το κέρμα σε κορώνες με την υψηλότερη αξία που κυκλοφορεί αξίζει ακριβώς 32 λεπτά του ευρώ) και πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στα πιθανά προβλήματα που μπορεί να προκύψουν από την άποψη αυτή (π.χ. κατάλληλο σχέδιο των κιβωτίων για μετρητά στα ταμεία, κατάρτιση του προσωπικού στο χειρισμό των νομισμάτων κ.λπ.).

Η πρόοδος όσον αφορά την προετοιμασία των ΜΜΕ πρέπει να παρακολουθείται τακτικά. |

Πρόληψη των καταχρηστικών πρακτικών και του σχηματισμού λανθασμένης εντύπωσης στους πολίτες όσον αφορά την εξέλιξη των τιμών

Η κοινή γνώμη στην Εσθονία ανησυχεί για τις πιθανές επιπτώσεις της μετάβασης στο ευρώ όσον αφορά τις τιμές (βλ. τα αποτελέσματα του πιο πρόσφατου ευροβαρόμετρου στην παράγραφο 3 κατωτέρω). Είναι επομένως ιδιαίτερα σημαντικό για τις εσθονικές αρχές να λάβουν όλα τα απαραίτητα μέτρα τόσο για την αποτροπή των καταχρηστικών πρακτικών όσο και για την καταπολέμηση των λανθασμένων αντιλήψεων. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να παρακολουθούνται οι εξελίξεις των τιμών των αγαθών και των υπηρεσιών που αγοράζονται συχνά, όπως αυτών που παρέχονται από εστιατόρια, καφενεία και κομμωτήρια κ.λπ., δεδομένου ότι συμβάλλουν δυσανάλογα στην εξέλιξη των τιμών όπως την αντιλαμβάνονται οι καταναλωτές.

Η υποχρεωτική διπλή αναγραφή των τιμών σε εσθονικές κορώνες και σε ευρώ άρχισε την 1η Ιουλίου 2010 και θα διαρκέσει έως τις 30 Ιουνίου 2011. Η εφαρμογή της εποπτεύεται από το Συμβούλιο Προστασίας Καταναλωτών (ΣΠΚ) που θα παρακολουθεί τις διπλές ενείξεις τιμών σε πάνω από 2 200 σημεία πώλησης σε όλη την Εσθονία. Τον Σεπτέμβριο, οι 25 επιθεωρητές του ΣΠΚ έλεγξαν περίπου 1160 σημεία πώλησης. Οι επιθεωρητές επισκέφθηκαν εκ νέου 265 επιχειρήσεις οι οποίες προηγουμένως δεν είχαν εφαρμόσει σωστά τη διπλή αναγραφή των τιμών για να ελέγξουν αν είχαν διορθωθεί οι ελλείψεις. Το ΣΠΚ επέβαλε πρόστιμα σε 108 περιπτώσεις κατά τους ελέγχους του Σεπτεμβρίου[6]. Τα ονόματα των επιχειρήσεων που δεν εφαρμόζουν σωστά τη διπλή αναγραφή των τιμών δημοσιεύονται εβδομαδιαία στον ιστοχώρο του ΣΠΚ.

Ενώ τον Ιούλιο περίπου οι μισές επιχειρήσεις δεν παρουσίαζαν σωστά τη διπλή αναγραφή των τιμών, ο αριθμός αυτός είχε μειωθεί ελαφρά σε περίπου 40% τον Αύγουστο, μειώθηκε σε κάτω από 30 % τον Σεπτέμβριο και σε λίγο λιγότερο από 20 % ως τα μέσα Οκτωβρίου. Κατά τους δύο πρώτους μήνες, το σημαντικότερο σφάλμα ήταν η μη αναγραφή της τιμής σε ευρώ. Η σταθερή βελτίωση τον Αύγουστο και το Σεπτέμβριο οφείλεται στην αναγραφή και των δύο νομισμάτων από μεγαλύτερο αριθμό επιχειρήσεων, καθώς επίσης και στη χρήση ανακριβούς συναλλαγματικής ισοτιμίας από λιγότερες επιχειρήσεις, ενώ παραμένει σταθερός ο αριθμός περιπτώσεων ανακριβούς στρογγυλοποίησης. Το ΣΠΚ εφαρμόζει επίσης κοινές δράσεις με ορισμένες ΜΚΟ (ιδίως συνταξιούχων) για την παρακολούθηση της διπλής αναγραφής των τιμών. Πρόκειται για ορθή πρακτική, η οποία θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί επίσης για την προώθηση και την αύξηση της εφαρμογής της συμφωνίας δίκαιης τιμολόγησης (βλ. κατωτέρω). Αν και ο αριθμός των επιχειρήσεων που τηρούν τους κανόνες για τη διπλή αναγραφή των τιμών έχει αυξηθεί, απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες για τη βελτίωση της τήρησης των κανόνων αυτών.

Μια συμφωνία δίκαιης τιμολόγησης δρομολογήθηκε στις 28 Αυγούστου από διάφορες αντιπροσωπευτικές επιχειρησιακές οργανώσεις και το ΣΠΚ, με πρόσκληση προς τις επιχειρήσεις να συμμετάσχουν την πρωτοβουλία. Το Εσθονικό Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο έχει ηγετικό ρόλο, και η συμφωνία ακολουθεί τις κατευθύνσεις των εθελοντικών πρωτοβουλιών που εφαρμόστηκαν επιτυχώς στις προηγούμενες μεταβάσεις. Οι υπογράφοντες τη συμφωνία (π.χ. λιανοπωλητές, χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί, οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης, καταστήματα Διαδικτύου κ.λπ.) δεσμεύονται να απέχουν από καταχρηστικές πρακτικές σχετικές με την αλλαγή του νομίσματος, δηλαδή να μην αυξήσουν τις τιμές τους χωρίς αιτιολόγηση κατά τη διάρκεια της μετάβασης στο ευρώ και να τηρήσουν τους κανόνες της μετάβασης. Αυτοί που έχουν υπογράψει τη συμφωνία έχουν το δικαίωμα να χρησιμοποιούν μια αυτοκόλλητη ετικέτα με ειδικό λογότυπο.

Ως τα μέσα Οκτωβρίου, περίπου 450 φορείς είχαν υπογράψει τη συμφωνία, συμπεριλαμβανομένων 12 οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης, που καλύπτουν πάνω από 2.300 σημεία πωλήσεων/δραστηριοτήτων. Σε περίπτωση παραβίασης των όρων της συμφωνίας, μπορούν να επιβληθούν πρόστιμα[7] και να ανακληθεί το δικαίωμα χρήσης της αυτοκόλλητης ετικέτας. Τον Σεπτέμβριο πραγματοποιήθηκε εκστρατεία πληροφόρησης που περιλάμβανε υπαίθρια διαφήμιση, ραδιόφωνο, έντυπα και διαφήμιση μέσω διαδικτύου, ενώ προγραμματίζεται μια δεύτερη εκστρατεία. Το εμπορικό επιμελητήριο υπολογίζει ότι υπάρχουν περίπου 3 500-4 000 επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στο λιανικό τομέα στην Εσθονία, είναι επομένως σημαντικό να αυξηθεί ο αριθμός αυτών που έχουν υπογράψει τη συμφωνία, που πρέπει επίσης να περιλαμβάνει τους τοπικούς δήμους. Πρέπει να εξεταστεί η χρήση ειδικά εκπαιδευμένων εθελοντών για την προώθηση της εφαρμογής της συμφωνίας.

Πρέπει να εξασφαλιστεί ότι η παρακολούθηση της σωστής εφαρμογής των συμφωνιών δίκαιης τιμολόγησης και των πιθανών καταχρηστικών πρακτικών τιμολόγησης θα πραγματοποιούνται επίσης την 1η και τη 2α Ιανουαρίου. Πρέπει επίσης να βελτιωθεί η αποδοχή των συμφωνιών δίκαιης τιμολόγησης. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στην αύξηση της κάλυψης μεταξύ των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Για το λόγο αυτό, θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν εθελοντές με ειδική κατάρτιση (π.χ. φοιτητές ή συνταξιούχοι). Σ’αυτούς θα μπορούσαν επίσης να περιλαμβάνονται οι εθελοντές που ήδη παρακολουθούν τη σωστή εφαρμογή της διπλής αναγραφής των τιμών, οι οποίοι με την ευκαιρία αυτή θα μπορούσαν να προωθήσουν τις συμφωνίες δίκαιης τιμολόγησης. Πρέπει επίσης να προσυπογράψουν τις συμφωνίες και οι 226 τοπικοί δήμοι. Τα διορθωτικά μέτρα κατά των υπογραφόντων οι οποίοι δεν τηρούν τις δεσμεύσεις που έχουν αναλάβει στο πλαίσιο της συμφωνίας δίκαιης τιμολόγησης πρέπει να λαμβάνονται όσο το δυνατόν ταχύτερα. Το δικαίωμά τους να υποστηρίζουν ότι τηρούν τη συμφωνία δίκαιης τιμολόγησης (δηλ. να χρησιμοποιούν το λογότυπο των υπογραφόντων) πρέπει να ανακαλείται αμέσως. Πρέπει επιπλέον να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στον εντοπισμό καταχρηστικών πρακτικών και αδικαιολόγητων αυξήσεων τιμών των προϊόντων που αγοράζονται συχνά, όπως αυτών που παρέχονται από εστιατόρια, καφενεία και κομμωτήρια κ.λπ., δεδομένου συμβάλλουν δυσανάλογα στις αυξήσεις των τιμών που συνδέονται με την αλλαγή του νομίσματος, όπως τις αντιλαμβάνονται οι καταναλωτές. Πρέπει επίσης να συνεχιστούν περαιτέρω οι προσπάθειες για την εφαρμογή των κανόνων για τη διπλή αναγραφή των τιμών. |

Επικοινωνία σχετικά με το ευρώ

Οι ποσοτικοί στόχοι της επικοινωνιακής στρατηγικής για την εισαγωγή του ευρώ στην Εσθονία είναι να εξασφαλιστεί ότι το 90% του συνόλου των κατοίκων της Εσθονίας θα είναι καλά ενημερωμένοι για τις πρακτικές πτυχές της μετάβασης στο ευρώ και ότι το 65% των κατοίκων της Εσθονίας θα υποστηρίζουν το ευρώ κατά τη στιγμή της αλλαγής του νομίσματος.

Μετά την απόφαση του Συμβουλίου στις 13 Ιουλίου, οι εσθονικές αρχές οργάνωσαν γρήγορα την εφαρμογή των σχεδίων επικοινωνίας. Αυτά περιλαμβάνουν ένα συνδυασμό μέσων που περιλαμβάνει πιο άμεσες επαφές με τους κατοίκους (απευθείας ταχυδρομική αποστολή, σεμινάρια, εκθέσεις, κ.λπ.) και χρήση των μέσων μαζικής επικοινωνίας (διαφημίσεις στο ραδιόφωνο και στην τηλεόραση).

Τα τρία κύματα της διαφημιστικής εκστρατείας στα μέσα μαζικής επικοινωνίας που καλύπτουν το διάστημα από τον Αύγουστο μέχρι τον Δεκέμβριο του 2010 έχουν στόχο να εξηγήσουν τις σημαντικότερες πρακτικές πτυχές της μετάβασης στο ευρώ. Η Επιτροπή υποστηρίζει, μέσω μιας συμφωνίας επιχορήγησης, έως 50% των επιλέξιμων δαπανών των επικοινωνιακών ενεργειών που έχουν συμφωνηθεί. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα υποστηρίζει την εθνική προσπάθεια πληροφόρησης με τη διάθεση εντύπων, τη διοργάνωση εκθέσεων και άλλων εκδηλώσεων δημοσίων σχέσεων και την παροχή σημαντικής βοήθειας για την εκστρατεία στα μέσα μαζικής επικοινωνίας.

Λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι ο όγκος των εκστρατειών δεν έχει φθάσει ακόμα στις ομάδες-στόχους, δεν είναι δυνατό να αξιολογηθεί η έκβασή τους. Ωστόσο, τα αποτελέσματα δημοσκοπήσεων και η κοινή γνώμη όπως αντικατοπτρίζεται στα μέσα μαζικής επικοινωνίας, δείχνουν ότι σαφώς υπάρχουν φόβοι καταχρηστικών πρακτικών και απώλειας εισοδήματος. Οι ευάλωτες ομάδες φαίνονται να χρειάζονται πρόσθετες καθησυχαστικές πληροφορίες.

Τώρα που μένουν μόνο λίγοι μήνες, η Επιτροπή παροτρύνει τις εσθονικές αρχές να εφαρμόσουν με αποφασιστικότητα και, όπου είναι απαραίτητο, να συμπληρώσουν τα σχέδια επικοινωνίας για την εισαγωγή του ευρώ προκειμένου να δοθούν εγκαίρως οι απαραίτητες πληροφορίες σε όλους τους κατοίκους της Εσθονίας. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στις ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού. Η Επιτροπή συνιστά επίσης στις εσθονικές αρχές να προετοιμάσουν ένα σχέδιο επικοινωνίας για καταστάσεις κρίσης. |

Κατάσταση της κοινής γνώμης στα κράτη μέλη που προσχώρησαν πρόσφατα

Από το 2004, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανέθεσε τη διενέργεια ερευνών «Ευρωβαρομέτρου» στις χώρες που προσχώρησαν στην ΕΕ το 2004 και το 2007 και δεν έχουν ακόμη υιοθετήσει το ευρώ, προκειμένου να εκτιμηθεί η στάση των πολιτών απέναντι στο ευρώ και η γνώση για την εισαγωγή του. Η έρευνα για τα νέα κράτη μέλη («NMS-8»[8] Flash EB αριθ. 307) του φθινοπώρου του 2010 είναι η ενδέκατη του είδους της. Οι επιτόπιες εργασίες για την έρευνα πραγματοποιήθηκαν τον Σεπτέμβριο του 2010.

Για τους σκοπούς της παρούσας έκθεσης, τα αποτελέσματα της πιο πρόσφατης έρευνας Ευρωβαρομέτρου συγκρίθηκαν κυρίως με τα αποτελέσματα της προηγούμενης έρευνας που διενεργήθηκε στα νέα κράτη μέλη (Flash EB αριθ. 296, Μάιος 2010). Λαμβάνοντας υπόψη το τρέχον οικονομικό κλίμα που εξακολουθεί να είναι δυσμενές, συμπεριλαμβανομένης της κρίσης του δημόσιου χρέους σε κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ, τα πιό πρόσφατα αποτελέσματα παρουσιάζουν γενική υποχώρηση της υποστήριξης των πολιτών των NMS-8 για την εισαγωγή του ευρώ από τον Μάιο του 2010. Ωστόσο, τα σημερινά επίπεδα υποστήριξης δεν είναι χαμηλότερα από τα επίπεδα που σημειώθηκαν κατά τα δύο πρώτα κύματα αυτής της έρευνας που πραγματοποιήθηκαν το 2004 και το 2005.

Υποστήριξη του ευρώ

Μεταξύ του Μαΐου και του Σεπτεμβρίου του 2010, η υποστήριξη των πολιτών των 8 νέων κρατών μελών για την εισαγωγή του ευρώ στις χώρες τους σημείωσε ελαφρά μείωση. Ωστόσο, συνολικά, μια σχετική πλειοψηφία των συμμετεχόντων θεωρούσε ότι η εισαγωγή του ευρώ θα έχει θετικές συνέπειες για τη χώρα τους (46%, -3 εκατοστιαίες μονάδες). Θετικές συνέπειες για τους ίδιους αναμένονταν από το 43% (-4 εκατοστιαίες μονάδες), ενώ αρνητικές συνέπειες αναμένονταν από το 44% (+ 5 εκατοστιαίες μονάδες) των συμμετεχόντων. Περίπου το ήμισυ (47%) των συμμετεχόντων θεωρούσε ότι το ευρώ είχε θετική επίδραση στα σημερινά κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ.

Το 44% (-4 εκατοστιαίες μονάδες) του συνόλου των συμμετεχόντων δήλωσαν ότι ήταν ευχαριστημένοι που το ευρώ θα αντικαθιστούσε το εθνικό νόμισμά τους , ενώ 45% (+ 3 εκατοστιαίες μονάδες) δήλωσαν ότι ήταν δυσαρεστημένοι από τη μετάβαση στο ευρώ. Οι Ρουμάνοι (51%, -4 εκατοστιαίες μονάδες), οι Βούλγαροι (48%, -3 εκατοστιαίες μονάδες) και οι Ούγγροι (47%, -7 εκατοστιαίες μονάδες) είχαν τις περισσότερες πιθανότητες να δηλώσουν ότι αισθάνονταν ευχαριστημένοι από τη μετάβαση στο ευρώ , ενώ οι τσέχοι (60%, +7 εκατοστιαίες μονάδες), οι εσθονοί (58%, +4 εκατοστιαίες μονάδες) και οι λετονοί (56%, +6 εκατοστιαίες μονάδες) συμμετέχοντες είχαν τις περισσότερες πιθανότητες να απαντήσουν ότι ήταν προσωπικά δυσαρεστημένοι που το ευρώ θα μπορούσε να αντικαταστήσει το νόμισμά τους. Η σημαντικότερη αύξηση στο ποσοστό των πολιτών που δήλωσαν ότι ήταν δυσαρεστημένοι από τη μετάβαση στο ευρώ εμφανίστηκε στη Λιθουανία (+6 εκατοστιαίες μονάδες, αύξηση σε 34%).

Ταχύτητα της εισαγωγής του ευρώ

Λίγο περισσότεροι από το ένα τρίτο των πολιτών των NMS-8 θα επιθυμούσε να πραγματοποιηθεί η εισαγωγή του ευρώ μεσοπρόθεσμα («μετά από ένα ορισμένο χρονικό διάστημα», 35%, -4 εκατοστιαίες μονάδες), ενώ ένα παρόμοιο ποσοστό (38%, +6 εκατοστιαίες μονάδες) επέλεξε όσο το δυνατόν αργότερα . Περίπου το ένα πέμπτο (21%, +6 εκατοστιαίες μονάδες) επιθυμούσε να πραγματοποιηθεί η μετάβαση το συντομότερο δυνατόν . Η Πολωνία (47%, +8 εκατοστιαίες μονάδες), η Τσεχία (47%, -1 εκατοστιαία μονάδα) και η Λετονία (46%, αμετάβλητο) είχαν το υψηλότερο ποσοστό συμμετεχόντων που επιθυμούσαν να υιοθετηθεί το ευρώ όσο το δυνατόν αργότερα . Στην Εσθονία, το ένα τέταρτο των συμμετεχόντων (24%, +1 εκατοστιαία μονάδα) επιθυμούσε την είσοδο στη ζώνη του ευρώ το συντομότερο δυνατόν , 38% (αμετάβλητο) μετά από ένα ορισμένο χρονικό διάστημα και 31% (-5 εκατοστιαίες μονάδες) επιθυμούσε να έχει το ευρώ όσο το δυνατόν αργότερα .

Επίπεδο πληροφόρησης

Αν και η πλειοψηφία των πολιτών των 8 νέων κρατών μελών εξακολουθεί να μην αισθάνεται καλά πληροφορημένη για το ευρώ (57%, -2 εκατοστιαίες μονάδες), ένα αυξανόμενο ποσοστό (42%, +1 εκατοστιαία μονάδα) αισθάνονται καλά πληροφορημένοι . Τέσσερις μήνες πριν από την εισαγωγή του ευρώ στην Εσθονία, έχει σημειωθεί εντυπωσιακό άλμα στο βαθμό στον οποίο οι συμμετέχοντες στην Εσθονία αισθάνονται πληροφορημένοι για το ευρώ σε σύγκριση με τον Μάιο του 2010, δεδομένου ότι σήμερα 65% θεωρούν ότι είναι καλά πληροφορημένοι (+15 εκατοστιαίες μονάδες).

Προσδοκίες σχετικά με το ευρώ

Όπως στα προηγούμενα κύματα της έρευνας, η συντριπτική πλειοψηφία των πολιτών των 8 νέων κρατών μελών συμφώνησε με διάφορες θετικές δηλώσεις σχετικά με τα πρακτικά αποτελέσματα του ευρώ: π.χ. 90% (αμετάβλητο) συμφώνησε ότι το να έχουν ευρώ θα είναι πιο βολικό για εκείνους που ταξιδεύουν σε άλλες χώρες που χρησιμοποιούν το ευρώ· επίσης, 85% (-1 εκατοστιαία μονάδα) συμφώνησε ότι με το ευρώ θα είναι ευκολότερο να γίνονται αγορές σε άλλες χώρες που χρησιμοποιούν το κοινό νόμισμα κ.λπ.

Ωστόσο, σχεδόν τα δύο τρίτα των συμμετεχόντων εξέφρασαν φόβους για αυξήσεις τιμών μετά την εισαγωγή του ευρώ (69%, +3 εκατοστιαίες μονάδες), ενώ περίπου το ένα πέμπτο (19%, -4 εκατοστιαίες μονάδες) των πολιτών πίστευε στη μακροπρόθεσμη σταθεροποιητική επίδραση του ευρώ στις τιμές. Τα περισσότερα από αυτά τα κράτη μέλη σημείωσαν αύξηση του ποσοστού των πολιτών που φοβόντουσαν ότι η εισαγωγή των ευρώ θα αύξανε τις τιμές. Οι πολωνοί (81%, +5 εκατοστιαίες μονάδες) και οι εσθονοί (80%, +3 εκατοστιαίες μονάδες) συμμετέχοντες συνέχισαν να είναι ιδιαίτερα δύσπιστοι για τις επιπτώσεις του ευρώ στις τιμές, με περισσότερους από τα τρία τέταρτα να αναμένουν ότι οι τιμές θα αυξηθούν.

[1] Απόφαση (2010/416/ΕΕ) του Συμβουλίου, της 13ης Ιουλίου 2010, σύμφωνα με το άρθρο 140 παράγραφος 2 της συνθήκης για την υιοθέτηση του ενιαίου νομίσματος από την Εσθονία από την 1η Ιανουαρίου 2011, ΕΕ L 196 της 28.7.2010, σ. 24.

[2] Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 671/2010, της 13ης Ιουλίου 2010, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2866/98 σχετικά με την τιμή μετατροπής του ευρώ όσον αφορά την Εσθονία, ΕΕ L 196 της 28.7.2010, σ. 4.

[3] Κατευθυντήρια γραμμή της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ/2008/4), της 19ης Ιουνίου 2008, που τροποποιεί την κατευθυντήρια γραμμή ΕΚΤ/2006/9 σχετικά με ορισμένες προπαρασκευαστικές εργασίες ενόψει της μετάβασης στο ευρώ σε φυσική μορφή και με τον προεφοδιασμό και υποπροεφοδιασμό με τραπεζογραμμάτια και κέρματα ευρώ εκτός της ζώνης του ευρώ, ΕΕ L 176 της 4.7.2008, σ. 16.

[4] Η εμπειρία ανέδειξε την ανάγκη μιας απλούστερης διαδικασίας με σκοπό ιδίως να πεισθούν οι μικροί λιανοπωλητές να συμμετέχουν στον υποπροεφοδιασμό. Μια τυποποιημένη σύμβαση υποπροεφοδιασμού επιβάλλει βαριές κυρώσεις για τη διαρροή στην κυκλοφορία των μετρητών ευρώ που έχουν διατεθεί στο πλαίσιο του υποπροεφοδιασμού πριν από την ημέρα πρώτης κυκλοφορίας, απαιτεί σημαντική ενίσχυση της ασφάλειας των εγκαταστάσεων των επιχειρήσεων κ.λπ.. Είναι επομένως καταλληλότερη για τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις που έχουν ανάγκη από μεγάλους όγκους μετρητών ευρώ.

[5] Ωστόσο, για πρακτικούς λόγους, ίσως χρειάζεται έγκαιρη προειδοποίηση για την ανταλλαγή μεγάλων ποσών μετρητών. Από την 1η ως την 31η Δεκεμβρίου 2010 θα γίνονται ανταλλαγές μόνο για ιδιώτες.

[6] Το μέσο πρόστιμο ανερχόταν σε περίπου 50 ευρώ, ενώ το ανώτατο πρόστιμο ανερχόταν σε περίπου 1 900 ευρώ (30 000 κορώνες). Ο επιθεωρητής μπορεί να αποφασίσει για την επιβολή κύρωσης (προειδοποίηση/πρόστιμο) επιτόπου, αλλά όχι για το ύψος του προστίμου.

[7] Το μέγιστο πρόστιμο είναι 50 000 κορώνες, που αντιστοιχούν σε περίπου 3 200 ευρώ.

[8] Οι έρευνες Ευρωβαρομέτρου παρέχουν πάντα τα αποτελέσματα για τα νέα κράτη μέλη (NMS) εκτός της ζώνης του ευρώ κατά τον χρόνο διεξαγωγής της έρευνας. Η πιο πρόσφατη έρευνα κάλυψε την Πολωνία, την Τσεχία, την Ουγγαρία, τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, τη Λετονία, την Εσθονία και τη Λιθουανία. Δεδομένου ότι η Κύπρος, η Μάλτα, η Σλοβενία και η Σλοβακία έχουν ήδη ενταχθεί στην περιοχή του ευρώ δεν περιλαμβάνονται πλέον στην έρευνα. Συνολικά, ερωτήθηκαν περίπου 8000 πολίτες με τυχαία επιλογή.