Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την «Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών με θέμα: "Η Ευρώπη πρωτοπόρος της Παγκόσμιας Κοινωνίας των Πληροφοριών: Κυλιόμενο πρόγραμμα δράσης"»

(97/C 296/04)

Στις 29 Νοεμβρίου 1996, και σύμφωνα με το άρθρο 198 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την παραπάνω ανακοίνωση.

Το τμήμα βιομηχανίας, εμπορίου, βιοτεχνίας και υπηρεσιών, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 4 Ιουνίου 1997 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Pellarini.

Κατά την 347η σύνοδο ολομέλειας της 9ης Ιουλίου 1997 (συνεδρίαση της 9ης Ιουλίου 1997), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε, με 119 ψήφους υπέρ και μία κατά την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή εκλήθη να εκφέρει γνώμη σχετικά με την ανακοίνωση της Επιτροπής η οποία προβαίνει σε απολογισμό της στρατηγικής που υιοθέτησε η Ευρωπαϊκή Ένωση, από τον Ιούλιο του 1994, για την έμπρακτη υλοποίηση της κοινωνίας των πληροφοριών στην Ευρώπη ().

1.2. Η παρούσα ανακοίνωση αποτελεί συνέχεια της ανακοίνωσης του Ιουλίου 1996 σχετικά με τις προτεραιότητες (), στην οποία αναγγέλθηκε η παρουσίαση τροποποιημένου και χρονικά ενημερωμένου κυλιόμενου προγράμματος δράσης όσον αφορά το δεύτερο στάδιο της στρατηγικής της ΕΕ για την υλοποίηση της κοινωνίας των πληροφοριών.

1.3. Το κυλιόμενο πρόγραμμα δράσης είναι αποτέλεσμα «ευρείας διαδικασίας προβληματισμού σχετικά με την κοινωνία των πληροφοριών που οδήγησε στον εντοπισμό τεσσάρων νέων περιοχών προτεραιότητας» (βλ. Κεφάλαιο ΙΙ):

- βελτίωση του επιχειρηματικού κλίματος σε ένα απελευθερωμένο τηλεπικοινωνιακό περιβάλλον, με νέες δράσεις υπέρ των ΜΜΕ 7

- επένδυση στο μέλλον, δίδοντας έμφαση στο σχολείο και στους νέους 7

- εστίαση στον άνθρωπο, προάγοντας τη συνοχή και την απασχόληση 7

- συνεκτίμηση της σημασίας της παγκόσμιας συνεργασίας, πρόβλεψη παγκόσμιων κανόνων για την πρόσβαση στην αγορά, τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας, τη διαφύλαξη της ιδιωτικής ζωής, την προστασία από παράνομες χρήσεις, κ.λπ.

1.4. Στόχος του κυλιόμενου προγράμματος δράσης είναι «να παρουσιάσει κατάλογο των πάσης φύσεως σημαντικών δράσεων, ιδιαίτερα των νομικών μέτρων, που απαιτούνται για την περαιτέρω υλοποίηση της κοινωνίας των πληροφοριών στην Ευρώπη» (βλ. Κεφάλαιο ΙΙΙ). Για το σκοπό αυτό, το παράρτημα της ανακοίνωσης περιλαμβάνει τα κυριότερα κοινοτικά μέτρα για την κοινωνία των πληροφοριών.

1.5. Συνεπώς, το έγγραφο:

- αποτελεί πυξίδα για τα κράτη μέλη και τα υπόλοιπα ευρωπαϊκά όργανα 7

- συνιστά οδηγό επενδυτικών αποφάσεων για τις επιχειρήσεις 7

- προσφέρει αναλυτικές πληροφορίες σε όλους τους κοινωνικούς εταίρους προκειμένου να προβούν σε παρατηρήσεις και υποδείξεις 7

- αποτελεί χρήσιμο εργαλείο εσωτερικής διαχείρισης για την Επιτροπή.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Το έγγραφο της Επιτροπής συνιστά αναμφίβολα εξαιρετικά ενδιαφέρον μέσο στρατηγικής σημασίας, δεδομένου ότι η κοινωνία των πληροφοριών αντιπροσωπεύει το μέλλον των οικονομικών και κοινωνικών ευκαιριών τόσο για το σύνολο των κρατών μελών όσο και για την ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση.

2.2. Όπως έχει ήδη πράξει κατ'επανάληψη στο παρελθόν (), η ΟΚΕ επαναλαμβάνει την πεποίθησή της ότι η υλοποίηση της κοινωνίας των πληροφοριών αποτελεί πολυσύνθετη πρόκληση και επικροτεί την πρωτοβουλία περί αναθεώρησης του προγράμματος δράσης.

2.3. Οι προσπάθειες που καταβάλλουν τα κράτη μέλη και η Ευρωπαϊκή Ένωση από πολιτική και οικονομική άποψη πρέπει να αποβλέπουν στον εντοπισμό και στην καθιέρωση ενός «ευρωπαϊκού προτύπου» της κοινωνίας των πληροφοριών.

2.4. Το πρότυπο αυτό δεν είναι δυνατόν να επιδιώκει απλώς την επίτευξη του υψηλότερου δυνατού τεχνολογικού επιπέδου και να ασχολείται μόνον με τις σημαντικές πτυχές των νομοθετικών ρυθμίσεων και των οικονομικών, δημοσιονομικών και εμπορικών επιπτώσεων.

2.4.1. Το ευρωπαϊκό πρότυπο της κοινωνίας των πληροφοριών οφείλει να είναι σε θέσει να διασφαλίζει την υψηλότερη δυνατή ανταγωνιστικότητα και την πληρέστερη ολοκλήρωση στην παγκόσμια αγορά, αλλά και να λαμβάνει εξίσου υπόψη τις συνέπειες για την κοινωνία, την απασχόληση, τη συνοχή, την εξασφάλιση ισότιμων συνθηκών για όλους και τις πολιτισμικές επιρροές.

2.5. Όπως δήλωσε και η ίδια η Επιτροπή στο «Πράσινο Βιβλίο: Ζωή και εργασία στην κοινωνία των πληροφοριών - πρώτα ο άνθρωπος» (), ο ανθρώπινος παράγοντας συνιστά αδιαφιλονίκητη προτεραιότητα. Προκειμένου τούτο να μην παραμείνει απλώς μια «δήλωση προθέσεων» χωρίς απτά αποτελέσματα, πρέπει η στρατηγική και οι λειτουργικές επιλογές για την κοινωνία των πληροφοριών να ανταποκρίνονται αποτελεσματικά στις πραγματικές απαιτήσεις των επιχειρήσεων, των ατόμων, των κοινωνικών εταίρων και των πολιτιστικών φορέων.

2.6. Το σύνολο των δράσεων που εκτίθενται στο κυλιόμενο πρόγραμμα, μαζί με ορισμένους στόχους εξαιρετικής σημασίας που έχουν ήδη επιτευχθεί, με άλλες παρεμβάσεις στο στάδιο της υλοποίησης και με το μελλοντικό πρόγραμμα, συνιστούν ασφαλώς οργανική απάντηση στις εν λόγω απαιτήσεις.

2.7. Ωστόσο, η πληθώρα των συμφερόντων που διακυβεύονται και, κυρίως, η κεφαλαιώδης σημασία της πρόκλησης που αντιπροσωπεύει η κοινωνία των πληροφοριών τόσο για την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη όσο και για τον πολιτικό ρόλο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αυτόν καθεαυτόν, επιβάλλουν σε όλους τους θεσμικούς φορείς να επιδείξουν τη μέγιστη δυνατή κριτική ικανότητα κατά την εξέταση στρατηγικών και προγραμμάτων.

3. Παρατηρήσεις

3.1. Το κυλιόμενο πρόγραμμα, το οποίο σύμφωνα με όσα δήλωσε η Επιτροπή «πρέπει να θεωρηθεί ως αποτέλεσμα ευρείας διαδικασίας προβληματισμού σχετικά με την κοινωνία των πληροφοριών» (βλ. Κεφάλαιο 2, 5η παράγραφος), παρέχει επίσης την ευκαιρία να γίνει όχι μόνον έλεγχος της προόδου των διαφόρων προγραμμάτων και των πρωτοβουλιών για την κοινωνία των πληροφοριών, αλλά και συνολική αξιολόγηση και από πολιτική άποψη.

3.2. Με την παρούσα γνωμοδότηση, η ΟΚΕ προτίθεται να εκφράσει την άποψή της σχετικά με τη στρατηγική που ακολουθήθηκε μέχρι σήμερα, να προσδιορίσει κάποιες προτεραιότητες και να επιβεβαιώσει ορισμένες παρατηρήσεις που διατυπώθηκαν σε πιο πρόσφατες γνωμοδοτήσεις για την κοινωνία των πληροφοριών, σε περίπτωση που δεν έχει δοθεί συνέχεια σε αυτές.

3.3. Πράγματι, έπειτα από προσεκτική εξέταση των σχεδίων που περιλαμβάνονται στο κυλιόμενο πρόγραμμα, ανακύπτουν ορισμένοι εξαιρετικά σημαντικοί προβληματισμοί.

3.4. Τίθεται κατ'αρχήν θέμα όσον αφορά τις προβλεπόμενες προθεσμίες, κυρίως στον τομέα των τηλεπικοινωνιών, και την πορεία που ακολουθεί η Ευρωπαϊκή Ένωση για την υλοποίηση της κοινωνίας των πληροφοριών.

3.5. Εξετάζοντας το σύνολο των δράσεων που εφαρμόζονται ακόμη και εκείνων που απομένει να αναληφθούν, διαπιστώνεται ότι υπάρχει κίνδυνος να φτάσει η 1η Ιανουαρίου 1998 χωρίς να έχουν θεσπισθεί οι ελάχιστες κανονιστικές ρυθμίσεις που είναι απαραίτητες κατά τη στιγμή της ελευθέρωσης των τηλεπικοινωνιών.

3.6. Επ'αυτού αξίζει να υπενθυμισθεί ότι η ΟΚΕ εξεδήλωσε πρόσφατα την έκπληξή της για το γεγονός ότι «η Επιτροπή, παρότι θεωρεί ότι ένα επακριβές και σταθερό κανονιστικό πλαίσιο είναι κεφαλαιώδους σημασίας για την ανάπτυξη της κοινωνίας των πληροφοριών, ακολουθεί πιστά το προβλεπόμενο χρονοδιάγραμμα» ().

3.7. Κατά την προσεκτική εξέταση των ειδικών μέτρων για τα οποία η διαδικασία λήψεως αποφάσεων πρέπει ακόμη είτε να ολοκληρωθεί είτε να ξεκινήσει (βλ. Πίνακα στο Παράρτημα Ι), διαπιστώνεται ότι απομένουν προς έγκριση μερικές οδηγίες και ορισμένες σημαντικές αποφάσεις (), χωρίς τις οποίες θα υπήρχε κίνδυνος η διαδικασία ελευθέρωσης των τηλεπικοινωνιών και η οικοδόμηση της κοινωνίας των πληροφοριών να αναπτύξουν μόνον μερικώς τις δυνατότητές τους και να επιτείνουν οικονομικές και κοινωνικές ανισότητες.

3.8. Τούτο δεν σημαίνει φυσικά ότι η ημερομηνία ελευθέρωσης πρέπει να τεθεί υπό συζήτηση, αλλά τα κοινοτικά όργανα πρέπει να δεσμευθούν εξ ολοκλήρου κατά τρόπο ώστε, έως την 1η Ιανουαρίου 1998, να έχουν καθορισθεί όσο το δυνατόν περισσότεροι κανόνες, οι οποίοι εν συνεχεία θα καταστήσουν την ελευθέρωση επωφελή τόσο για τους πολίτες όσο και για τις επιχειρήσεις.

3.9. Τα κράτη μέλη πρέπει επίσης να δεσμευθούν για την επίτευξη, εντός συντόμου χρονικού διαστήματος, σύγκλισης των κανόνων που διέπουν τις τηλεπικοινωνίες και τα οπτικοακουστικά μέσα, ειδικότερα.

4. Προβλήματα προτεραιότητας

4.1. Υφίσταται ένα πρώτο πρόβλημα γενικού και πολιτικού χαρακτήρα. Οι συμφωνίες της Γενεύης σχετικά με την ελευθέρωση της βασικής τηλεφωνίας, καθώς και η συμφωνία που πρόκειται να συναφθεί σύντομα όσον αφορά την «τεχνολογία των πληροφοριών» (), διανοίγουν προοπτικές οι οποίες πρέπει μεν να διερευνηθούν ακόμη στο σύνολό τους, αλλά είναι βέβαιο ότι αντιπροσωπεύουν μεγάλες ευκαιρίες. Οι τηλεπικοινωνίες χαρακτηρίστηκαν ως «το πετρέλαιο του 2000»: τα αριθμητικά στοιχεία είναι σαφή και δεικνύουν ότι από το 1995 πωλήθηκαν 50 εκατομμύρια υπολογιστές και λιγότερο από 35 εκατομμύρια αυτοκίνητα.

4.2. Ωστόσο, για να αποφέρει η ελευθέρωση πραγματικά οφέλη θα πρέπει να περάσουν τουλάχιστον 4-5 χρόνια: ακόμη κι αν η συμφωνία τεθεί επισήμως σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 1998, σημαντικός αριθμός χωρών από τις 69 που την έχουν υπογράψει θα προβεί στις πιο ρηξικέλευθες μεταρρυθμίσεις κατά την επόμενη πενταετία.

4.3. Από την ελευθέρωση θα επωφεληθούν κυρίως οι μεγάλοι όμιλοι επιχειρήσεων και οι ισχυρότερες από τεχνολογική και βιομηχανική άποψη χώρες. Ο πραγματικός ανταγωνισμός απομένει να δοκιμασθεί στο σύνολό του. Η British Telecom 10 χρόνια μετά την ελευθέρωση κατέχει ακόμη πλέον του 80 % της αγοράς της σταθερής τηλεφωνίας στο Ηνωμένο Βασίλειο, ενώ σε άλλες χώρες (παραδείγματος χάρη στην Ιταλία) την εν λόγω αγορά διαχειρίζεται ακόμη κατά 100 % μια μόνον εταιρεία.

4.4. Υπάρχει κίνδυνος τα προβλήματα ζωτικής σημασίας να επιλυθούν προς όφελος εκείνου που θα είναι σε θέση να ασκήσει τις ισχυρότερες πολιτικές πιέσεις. Η διαρκώς στενότερη και συχνότερη διαπλοκή μεταξύ τηλεπικοινωνιακών επιχειρήσεων και επιχειρήσεων επικοινωνίας σε διάφορες χώρες συνιστά παράγοντα εξάρτησης ο οποίος θα πρέπει να περιορισθεί, δια του πολλαπλασιασμού των ελέγχων και της τήρησης των κοινοτικών κανόνων περί ανταγωνισμού.

4.5. Η ΟΚΕ επαναλαμβάνει για άλλη μία φορά - όπως έχει ήδη πράξει κατ'επανάληψη () - ότι ο καθορισμός της δυνατότητας ιδιόκτητης πρόσβασης τόσο στον τομέα των τηλεπικοινωνιών όσο και στα μέσα μαζικής ενημέρωσης (μέτρα αριθ. 106 και 111 της ανακοίνωσης) και η εξέταση των επιπτώσεων των σχετικών διαπλοκών (που στο Πράσινο Βιβλίο προβλέπεται ως μέτρο αριθ. 114) συνιστούν απόλυτη προτεραιότητα, προκειμένου να αποφευχθεί η μετατροπή της ελευθέρωσης, παραδόξως, σε μια διαδικασία συγκέντρωσης και περιορισμού της πολυφωνίας.

4.6. Επιπλέον, με την ελευθέρωση θα πολλαπλασιασθούν σημαντικότατα οι προτεινόμενες υπηρεσίες: το πρόβλημα της κατανομής του κόστους μεταξύ ιδιοκτητών και φορέων εκμετάλλευσης των καλωδιώσεων, προμηθευτών προγραμμάτων και χρηστών θα πρέπει να επιλυθεί κατά τρόπο επικερδή και δίκαιο.

4.7. Ένα άλλο θέμα το οποίο δεν έχει ακόμη επιλυθεί πλήρως αφορά τις καθολικές υπηρεσίες. Δεν τίθεται απλώς ζήτημα να προσδοθεί περιεχόμενο και ορισμός στις καθολικές υπηρεσίες, πράγμα που έχει ήδη γίνει, αλλά και να προσδιορισθεί ποιός πληρώνει τι, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα ισότιμες προϋποθέσεις, αφενός, στο σύνολο των ήδη ενεργών φορέων και, αφετέρου, σε εκείνους που θα θελήσουν να ασχοληθούν με την παροχή υπηρεσιών μετά από την ελευθέρωση.

4.8. Ένα πρόσθετο ζήτημα συνίσταται στο ποιός θα επιβαρυνθεί με τις δαπάνες πρόσβασης στα δίκτυα κοινωνικού χαρακτήρα, όπως εκείνα των νοσοκομείων, των πανεπιστημίων και των σχολείων, και ποιός θα διασφαλίσει τη μη επικερδή περιφερειακή κάλυψη.

4.8.1. Είναι σκόπιμο να διασαφηνισθεί το εν λόγω σημαντικό πρόβλημα πριν από το 1998, μέσω του καθορισμού των αρχών χρηματοδότησης των δαπανών κοινωνικού χαρακτήρα που θα μπορούσαν να καταλογισθούν στις καθολικές υπηρεσίες.

4.8.2. Η επίλυση του προβλήματος αυτού μετά την ελευθέρωση θα μπορούσε να παρουσιάσει μεγαλύτερες δυσκολίες.

4.9. Συνεπώς, κατά τη διάρκεια των προσεχών ετών θα πρέπει να τελειοποιηθούν τρία μέτρα απόλυτης προτεραιότητας για μια πραγματική ελευθέρωση: οι οδηγίες που προβλέπονται από τα μέτρα αριθ. 203-204-205 και δεν έχουν ακόμη ολοκληρωθεί στο πλαίσιο της διαδικασίας λήψεως αποφάσεων, οι οποίες αφορούν τη διασύνδεση και τις καθολικές υπηρεσίες.

4.10. Ένα άλλο λεπτό θέμα το οποίο απαιτεί την ταχεία λήψη αποφάσεως αφορά τις προστατευόμενες κρυπτογραφημένες υπηρεσίες (μέτρο αριθ. 113) και είναι κεφαλαιώδους σημασίας για την εμπιστευτικότητα που δικαιούνται οι πολίτες. Και σε αυτόν τον τομέα, κρίνεται επιθυμητό να αναπτύξει η Ευρώπη καινοτόμες και πρωτότυπες τεχνολογίες.

4.11. Όσον αφορά την ανταγωνιστικότητα, υφίσταται ακόμη μεγάλη αβεβαιότητα στον τηλεοπτικό τομέα, κυρίως σχετικά με τις οθόνες μεγάλου πλάτους και τις προηγμένες υπηρεσίες (μέτρα αριθ. 109 και 201). Υπάρχει κίνδυνος καθυστερήσεων οι οποίες θα επιβάρυναν σημαντικά την ευρωπαϊκή βιομηχανία.

5. Στρατηγική σημασία της Δημόσιας Διοίκησης

5.1. Ένα άλλο πολύ σημαντικό πρόβλημα συνίσταται στις αξιοσημείωτες καθυστηρήσεις και στις αντιστάσεις της Δημόσιας Διοίκησης.

5.2. Η ίδια η Επιτροπή, εκθέτοντας τα κυριότερα εμπόδια που παρακωλύουν την κοινωνία των πληροφοριών, τοποθετεί στην πρώτη θέση την «οργανωτική αδράνεια» (βλ. Κεφάλαιο ΙΙ, 4η παράγραφος).

5.3. Το ζήτημα αυτό λαμβάνει γενικό και προδικαστικό χαρακτήρα, δεδομένου ότι πολλές βασικές υπηρεσίες για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις εμπίπτουν στη διαχείριση της Δημόσιας Διοίκησης. Το εν λόγω ζήτημα έχει βαρύνουσα σημασία μεταξύ των εμποδίων που τροχοπέδησαν την εδραίωση της κοινωνίας των πληροφοριών. Κατά συνέπεια, η εισαγωγή της κοινωνίας των πληροφοριών στη Δημόσια Διοίκηση είναι σημαντικό να αποτελέσει μια από τις προτεραιότητες για τις οποίες τόσο η Ένωση όσο και τα κράτη μέλη πρέπει να διαθέσουν πόρους.

5.4. Όσον αφορά τις επενδύσεις για την τεχνολογική προσαρμογή των Δημοσίων Διοικήσεων, είναι επίσης κεφαλαιώδους σημασίας το πρόβλημα του ανθρώπινου δυναμικού που απασχολείται στις δημόσιες υπηρεσίες. Πρέπει, επομένως, να υποστηριχθούν και να ενισχυθούν τα προγράμματα που αποσκοπούν στην κατάρτιση και στον επαγγελματικό επαναπροσανατολισμό των δημοσίων υπαλλήλων.

6. Προς ένα ευρωπαϊκό πρότυπο κοινωνίας των πληροφοριών

6.1. Η ΟΚΕ επιβεβαιώνει την πεποίθησή της, η οποία έχει ήδη εκφρασθεί στη γνωμοδότησή της για το Πράσινο Βιβλίο «Ζωή και εργασία στην κοινωνία των πληροφοριών - προτεραιότητα στον άνθρωπο» (), ότι η κοινωνία των πληροφοριών πρέπει να υλοποιηθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση δια της συνεκτικής ανάπτυξης «ευρωπαϊκού προτύπου». Σε αυτό το πλαίσιο, η ΟΚΕ προσδιορίζει τη στρατηγική που πρέπει να αναπτυχθεί μέσω τόσο του Προγράμματος στο σύνολό του όσο και μεμονωμένων μέτρων.

6.2. Με τον όρο «ευρωπαϊκό πρότυπο» εννοούμε όχι μόνον λύσεις τεχνολογικού και βιομηχανικού χαρακτήρα αλλά και λύσεις που άπτονται της ποιότητας ζωής, της συνοχής, της δημοκρατικής συμμετοχής, της ισότητας ευκαιριών και της πολιτισμικής πολυφωνίας.

6.3. Η σχεδίαση και η υλοποίηση του εν λόγω «ευρωπαϊκού προτύπου» της κοινωνίας των πληροφοριών καθίστανται ακόμη περισσότερο αναγκαίες από τη στιγμή που στα διάφορα κράτη μέλη - και πολλώ δε μάλλον στις χώρες που έχουν ζητήσει τη σύνδεσή τους με την Ένωση, όπως οι ΧΚΑΕ - τα επίπεδα οικοδόμησης της κοινωνίας των πληροφοριών παρουσίαζουν εξαιρετική ανομοιογένοια. Κατά συνέπεια, απομένει να αναληφθεί μεγάλη προσπάθεια όχι μόνο για να δημιουργηθούν τα καινούρια στοιχεία που απουσιάζουν αλλά και για να καταστούν συμβατά και ομοιογενή τα υπάρχοντα δεδομένα.

6.4. Πρέπει να αποφευχθεί ο βασικός κίνδυνος που συνίσταται στη δημιουργία μιας ελευθερωμένης αλλά εντελώς ανομοιογενούς κοινωνίας των πληροφοριών είτε κάθετα, ανά κοινωνικές κατηγορίες, είτε οριζόντια, ανά γεωγραφικές περιοχές και χώρες.

6.5. Κρίνεται σκόπιμο να εστιασθεί η προσοχή της Επιτροπής σε τουλάχιστον τρία προβλήματα που άπτονται της υλοποίησης μιας κοινωνίας των πληροφοριών με ευρωπαϊκό πρότυπο: στην προστασία των ανηλίκων, στην κατάρτιση και ενημέρωση όχι μόνον των νέων αλλά και των ενηλίκων και στη συνοχή.

6.6. Η στρατηγική για την προστασία των ανηλίκων και την καταπολέμηση του παράνομου περιεχομένου στο Internet απαιτείται να ενισχυθεί με ταχείες λειτουργικές αποφάσεις και ουσιαστικές δράσεις. Η Επιτροπή έχει ήδη πραγματοποιήσει εξαίρετο έργο με μια ανακοίνωση και ένα Πράσινο Βιβλίο (), επί των οποίων διενεργεί ευρεία διαβούλευση.

6.6.1. Τον Ιούλιο του 1997 πραγματοποιήθηκε και η Διεθνής Διάσκεψη σχετικά με τα εν λόγω λεπτά ζητήματα, που προτάθηκε από τη Γερμανία (και εγκρίθηκε από το Συμβούλιο Βιομηχανίας στις 8 Οκτωβρίου 1996), στην οποία κλήθηκαν να συμμετάσχουν οι ειδικευμένες οργανώσεις του ΟΗΕ. Αν και δεν καθορίζεται σαφώς, η ΟΚΕ θεωρεί ότι αυτός είναι ο στόχος του μέτρου 131.

6.7. Όσον αφορά την κατάρτιση, τα όσα αναφέρονται στο σημείο ΙΙ.2) της ανακοίνωσης για το Κυλιόμενο Πρόγραμμα Δράσης φαίνονται τουλάχιστον ελλιπή και συζητήσιμα: «Σε γενικές γραμμές, η κοινωνία των πληροφοριών αποτελεί επίσης φαινόμενο γενεάς. Μόνο με την καθιέρωση ειδικών δράσεων επικεντρωμένων στη νεότερη γενεά θα διαμορφωθούν οι καλύτερες συνθήκες για την πρόσβαση και την αποδοχή της κοινωνίας των πληροφοριών από τον ευρύτερο πληθυσμό».

6.7.1. Τούτο επιτείνεται από το γεγονός ότι στην ίδια παράγραφο, στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας «Εκμάθηση στην κοινωνία των πληροφοριών», γίνεται αντιθέτως αναφορά στη «συνεχή κατάρτιση».

6.7.2. Κατά συνέπεια δεν αρκεί η συμμετοχή των νέων, αλλά απαιτείται να αποτελέσουν και οι ενήλικες αντικείμενο πρωτοβουλιών ενημέρωσης και κατάρτισης, επικεντρωμένων σε συνειδητή και επωφελή αξιοποίηση των ευκαιριών που παρέχει η κοινωνία των πληροφοριών.

6.7.3. Τέλος, θα πρέπει να επιδειχθεί ιδιαίτερη προσοχή, αφενός, στους εκπαιδευτές και, αφετέρου, σε όλους τους φορείς του κλάδου της επικοινωνίας, προκειμένου οι αποφασισθείσες δράσεις να επιφέρουν πολλαπλασιαστικά και διαρκή αποτελέσματα.

6.8. Όσον αφορά την οικονομική και κοινωνική συνοχή, στην κοινωνία των πληροφοριών υφίστανται μεν μεγάλες δυνατότητες ενδυνάμωσής της, αλλά εγκυμονούν και νέοι σημαντικοί κίνδυνοι.

6.8.1. Πράγματι, ήδη επί του παρόντος, ο συνδυασμός του κόστους με το οποίο πρέπει να επιβαρυνθεί κανείς και των γνώσεων που οφείλει να διαθέτει δεν ευνοεί την πρόσβαση και ενέχει έτσι τον κίνδυνο αποκλεισμού σημαντικών κοινωνικών ομάδων από την κάρπωση των πολυτιμότερων υπηρεσιών από άποψη περιεχομένου και τεχνολογίας. Υφίστανται φόβοι ότι η περαιτέρω ανάπτυξη της κοινωνίας των πληροφοριών θα θέσει ακόμη περισσότερο στο περιθώριο όσους δεν εργάζονται, τους ηλικιωμένους, τα στρώματα του πληθυσμού με χαμηλά εισοδήματα.

6.8.2. Σε αυτό το πλαίσιο, κρίνεται ιδιαιτέρως σημαντικό και αξιόλογο το μέτρο που αφορά την ανακοίνωση σχετικά με τη «Συνοχή και την κοινωνία των πληροφοριών» (), το οποίο εστιάζεται στον ενδεχόμενο ρόλο των διαρθρωτικών ταμείων στον εν λόγω τομέα.

7. Συμπεράσματα

7.1. Η ΟΚΕ έχει επίγνωση του γεγονότος ότι η υλοποίηση της κοινωνίας των πληροφοριών συνιστά μακρά και πολυσύνθετη διαδικασία, η οποία θα παρουσιάζει διαρκώς καινούριες εξελίξεις, με μεγάλες ευκαιρίες οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης. Η διαδικασία αυτή θα εμπεριέχει επιλογές οι οποίες δεν θα είναι δυνατόν να αποφασίζονται ξεχωριστά, αλλά θα πρέπει να εντάσσονται στα πλαίσια του γενικού σχεδιασμού, λαμβάνοντας υπόψη τις νομικές, οργανωτικές, οικονομικές, κοινωνικές και πολιτισμικές επιπτώσεις.

7.2. Η ΟΚΕ επιβεβαιώνει την άποψη που έχει ήδη διατυπώσει επανειλημμένως όσον αφορά την ανάγκη διαμόρφωσης ενός «ευρωπαϊκού προτύπου» για την κοινωνία των πληροφοριών, συνυπολογίζοντας εξίσου την ολοκλήρωση και την ανταγωνιστικότητα στην παγκόσμια αγορά, αφενός, και τις κοινωνικές και πολιτισμικές συνέπειες, αφετέρου.

7.2.1. Αυτό το ευρωπαϊκό πρότυπο για την κοινωνία των πληροφοριών πρέπει να ανταποκρίνεται όχι μόνον στα δίκαια αιτήματα περί τεχνολογικής ανάπτυξης και οικονομικής απόδοσης, αλλά και στις αξιώσεις για δημοκρατία, πολυφωνία, συνοχή και καλύτερη ποιότητα ζωής.

7.3. Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το ευρύ έργο που έχει αναληφθεί τόσο από την Επιτροπή όσο και από το σύνολο των κοινοτικών οργανισμών όσον αφορά το κυλιόμενο πρόγραμμα δράσης και - παρότι διατηρεί σοβαρές επιφυλάξεις λόγω των στενών χρονικών περιθωρίων - ελπίζει ότι, ενόψει της προθεσμίας της 1ης Ιανουαρίου 1998, θα καθορισθεί σαφές κανονιστικό πλαίσιο το οποίο θα διέπει την ελευθέρωση διασφαλίζοντας τον ανταγωνισμό και την πολυφωνία.

7.3.1. Η ΟΚΕ θα παρακολουθήσει με ιδιαίτερη προσοχή την προσπάθεια της Επιτροπής όσον αφορά την εκπλήρωση των κανονιστικών υποχρεώσεων που απαιτούνται για την επίτευξη μιας ελευθέρωσης η οποία να παρέχει σημαντική ώθηση στην αγορά των τηλεπικοινωνιών και να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις των πολιτών και των επιχειρήσεων.

7.3.2. Ειδικότερα, η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να προβεί στην υλοποίηση όλων των μέτρων που προβλέπονται από το κυλιόμενο πρόγραμμα δράσης, τα οποία αποσκοπούν στην ορθή διαχείριση των καθολικών υπηρεσιών, στη χορήγηση αδειών και στην προστασία της ιδιωτικής ζωής των πολιτών.

7.4. Η ΟΚΕ ανησυχεί μήπως αποκλεισθεί η πρόσβαση σε αυτές τις δυνατότητες λιγότερο ευνοημένων μεγάλων κοινωνικών ομάδων, όπως οι άνεργοι, οι ηλικιωμένοι, οι οικογένειες με χαμηλά εισοδήματα.

7.4.1. Η ΕΕ και τα κράτη μέλη οφείλουν να δεσμευθούν για την αποτροπή της δημιουργίας μιας απολύτως ελευθερωμένης αλλά εντελώς ανομοιογενούς κοινωνίας των πληροφοριών είτε κάθετα, ανά κοινωνικές ομάδες, είτε οριζόντια, ανά περιφέρειες λίγο έως πολύ μειονεκτούσες.

7.5. Ιδιαίτερη σημασία πρέπει να δοθεί στο ρόλο που θα διαδραματίσει η Δημόσια Διοίκηση για τη δημιουργία της κοινωνία των πληροφοριών. Για το σκοπό αυτό, πρέπει να ενισχυθούν και να αρχίσουν εκ νέου τα προγράμματα για τον τεχνολογικό εκσυγχρονισμό των δημοσίων υπηρεσιών και να υλοποιηθεί ένα ευρύ πρόγραμμα για την κατάρτιση των δημοσίων υπαλλήλων.

7.6. Η ΟΚΕ εφιστά την προσοχή της Επιτροπής στο πρόβλημα της ενημέρωσης και κατάρτισης όχι μόνον των νέων αλλά και των ενηλίκων, για να εξασφαλισθεί η δυνατότητα μιας γενικευμένης και συνειδητής χρήσεως των ευκαιριών που παρέχει η κοινωνία των πληροφοριών.

7.7. Μεγάλη προσοχή πρέπει, επίσης, να επιδειχθεί όσον αφορά την προστασία των ανηλίκων τόσο σχετικά με το περιεχόμενο των οπτικοακουστικών μέσων όσο και με τη χρήση του Internet. Η ΟΚΕ επιθυμεί να ενημερώνεται ως προς τις πρωτοβουλίες που αποβλέπουν στην επίλυση αυτού του λεπτού ζητήματος και εύχεται, ειδικότερα, να καθορίσει η Διεθνής Διάσκεψη που πραγματοποιήθηκε στη Γερμανία αποτελεσματικά μέσα ικανά να βοηθήσουν τις οικογένειες στην προσπάθειά τους να ελέγχουν και να προσανατολίζουν τους ανηλίκους όσον αφορά τη χρήση των ηλεκτρονικών μέσων ενημέρωσης.

Βρυξέλλες, 9 Ιουλίου 1997.

Ο Πρόεδρος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Tom JENKINS

() «Ευρώπη και κοινωνία των πληροφοριών: η συνέχιση της πορείας 7 πρόγραμμα δράσης» [COM(94) 347, 19 Ιουλίου 1994].

() «Η κοινωνία των πληροφοριών: Από την Κέρκυρα στο Δουβλίνο - νέες αναφαινόμενες προτεραιότητες» [COM(94) 395 τελικό].

() Γνωμοδότηση σχετικά με την ανακοίνωση «Η κοινωνία των πληροφοριών: από την Κέρκυρα στο Δουβλίνο - νέες αναφαινόμενες προτεραιότητες» και την ανακοίνωση «Επιπτώσεις της κοινωνίας των πληροφοριών για τις πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης - προετοιμασία των επόμενων βημάτων» (ΕΕ C 66 της 3. 3. 1997, σ. 70).

() Έγγρ. COM(94) 389 τελικό.

() Γνωμοδότηση σχετικά με την ανακοίνωση «Η κοινωνία των πληροφοριών: από την Κέρκυρα στο Δουβλίνο - νέες αναφαινόμενες προτεραιότητες» και την ανακοίνωση «Επιπτώσεις της κοινωνίας των πληροφοριών για τις πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης - προετοιμασία των επόμενων βημάτων» (ΕΕ C 66 της 3. 3. 1997, σ. 70, σημείο 3.2).

() Πρόκειται, ειδικότερα, για τα μέτρα που προβλέπονται από την Επιτροπή με αριθμό 109-110-111-112-113-120-200-201-202-203-204-205-207-208-209-210-211.

() Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε τους όρους μιας συμφωνίας την οποία θα εισηγηθεί στο Συμβούλιο: η ΕΕ θα μειώσει τα τέλη επί των ημιαγωγών σε τρία στάδια ως το 1999, και οι ΗΠΑ θα καταργήσουν τους δασμούς επί εξαγωγών της ΕΕ αξίας 2,3 δισ. Ecu τον Ιούλιο του 1997. Σαν αποτέλεσμα, η βιομηχανία ημιαγωγών της ΕΕ θα συμμετάσχει πλήρως στη Συμφωνία που συνομολογήθηκε μεταξύ των εταιρειών ημιαγωγών των ΗΠΑ και της Ιαπωνίας.

() ΕΕ C 66 της 3. 3. 1997, σ. 70, σημείο 3.3, όπου υπενθυμίζονται και προγενέστερες θέσεις της ΟΚΕ.

() Γνωμοδότηση για τη «Ζωή και εργασία στην κοινωνία των πληροφοριών - προτεραιότητα στον άνθρωπο» (ΕΕ C 203 της 7. 7. 1997).

() Ανακοίνωση της Επιτροπής με θέμα «Πληροφορίες για το παράνομο και επιβλαβές περιεχόμενο στο Internet» [COM(96) 487 τελικό] και «Πράσινο Βιβλίο σχετικά με την προστασία των ανηλίκων και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας στις οπτικοακουστικές υπηρεσίες και στις υπηρεσίες πληροφοριών [COM(96) 483 τελικό]».

() Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών - Συνοχή και κοινωνία των πληροφοριών [έγγρ. COM(97) 7 τελικό].