[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 21.10.2008

COM(2008) 656 τελικό

ΣΓΠ+

Έκθεση σχετικά με την πρόοδο όσον αφορά την κύρωση και συστάσεις από τα όργανα παρακολούθησης όσον αφορά τις συμβάσεις του παραρτήματος ΙΙΙ του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 980/2005 του Συμβουλίου, της 27ης Ιουνίου 2005, για την εφαρμογή συστήματος γενικευμένων δασμολογικών προτιμήσεων (κανονισμός ΓΔΠ) στις χώρες στις οποίες είχε χορηγηθεί ειδικό καθεστώς παροχής κινήτρων για αειφόρο ανάπτυξη και χρηστή διακυβέρνηση (ΓΔΠ+) βάσει της απόφασης της Επιτροπής της 21ης Δεκεμβρίου 2005. {SEC(2008) 2647}

(υποβληθείσα από την Επιτροπή)

ΣΓΠ+

Έκθεση σχετικά με την πρόοδο όσον αφορά την κύρωση και συστάσεις από τα όργανα παρακολούθησης όσον αφορά τις συμβάσεις του παραρτήματος ΙΙΙ του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 980/2005 του Συμβουλίου, της 27ης Ιουνίου 2005, για την εφαρμογή συστήματος γενικευμένων δασμολογικών προτιμήσεων (κανονισμός ΓΔΠ) στις χώρες στις οποίες είχε χορηγηθεί ειδικό καθεστώς παροχής κινήτρων για αειφόρο ανάπτυξη και χρηστή διακυβέρνηση (ΓΔΠ+) βάσει της απόφασης της Επιτροπής της 21ης Δεκεμβρίου 2005. {SEC(2008) 2647}

ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΓΕΝΙΚΕΥΜΕΝΩΝ ΠΡΟΤΙΜΗΣΕΩΝ (ΣΓΠ) ΤΗΣ ΕΕ

Το Σύστημα Γενικευμένων Δασμολογικών Προτιμήσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι σύστημα προτιμησιακών εμπορικών ρυθμίσεων μέσω των οποίων η ΕΕ επεκτείνει σε αναπτυσσόμενες χώρες την προτιμησιακή πρόσβαση στις αγορές της. Αποτελεί σημαντικό εργαλείο της εμπορικής πολιτικής της ΕΕ, το οποίο βοηθά τις εν λόγω χώρες να μειώσουν τη φτώχεια, παρέχοντάς τους τη δυνατότητα να παράγουν εισοδήματα μέσω του εμπορίου.

Η ΕΕ ενέκρινε το ΣΓΠ δίνοντας συνέχεια στη σύσταση της Συνδιάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών για το Εμπόριο και την Ανάπτυξη (UNCTAD) του 1968 για τη θέσπιση «Συστήματος Γενικευμένων Δασμολογικών Προτιμήσεων» στο πλαίσιο του οποίου οι αναπτυγμένες χώρες θα χορηγούν εμπορικές προτιμήσεις σε όλες τις αναπτυσσόμενες χώρες. Στο πλαίσιο του συστήματος ΠΟΕ/ΓΣΔΕ, το ΣΓΠ καλύπτεται από την «απόφαση σχετικά με τη διαφοροποιημένη και πιο ευνοϊκή αντιμετώπιση, την αμοιβαιότητα και την πληρέστερη συμμετοχή των αναπτυσσόμενων χωρών» (εφεξής «ρήτρα εξουσιοδότησης»).

Το ΣΓΠ της ΕΕ είναι ένα γενικευμένο σύστημα προτιμήσεων που δεν βασίζεται στην αμοιβαιότητα και εφαρμόζεται αδιακρίτως προς όφελος των αναπτυσσόμενων χωρών (DEV) και έχει τους ακόλουθους στόχους:

- να αυξήσει τα έσοδα των DEV από τις εξαγωγές

- να προωθήσει την εκβιομηχάνισή τους

- να επιταχύνει τους ρυθμούς της οικονομικής τους ανάπτυξης.

Το ΣΓΠ της ΕΕ είναι το πιο γενναιόδωρο από όλα τα συστήματα ΓΔΠ των αναπτυγμένων χωρών. Παρέχει δασμολογική ατέλεια ή μείωση των δασμών για περίπου 6.400 προϊόντα που εισάγονται από 177 δικαιούχους χώρες και εδάφη.

Το νέο, αναθεωρημένο ΣΓΠ της ΕΕ τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2006. Είναι απλούστερο, πιο διαφανές και σταθερότερο. Τα καθεστώτα που προβλέπονται στο πλαίσιο του ΣΓΠ μειώθηκαν από πέντε σε τρία. Η κάλυψη του γενικού ΣΓΠ επεκτάθηκε σε επιπλέον προϊόντα, κυρίως από τους τομείς της γεωργίας και της αλιείας, που παρουσιάζουν ενδιαφέρον για τις αναπτυσσόμενες χώρες. Η περίοδος εφαρμογής παρατάθηκε για να εξασφαλίζεται μεγαλύτερη προβλεψιμότητα.

Θεσπίστηκε ένα νέο ειδικό καθεστώς κινήτρων για αειφόρο ανάπτυξη και χρηστή διακυβέρνηση, το «ΣΓΠ+», για να ωφεληθούν οι ιδιαίτερα ευάλωτες χώρες που έχουν κυρώσει και εφαρμόζουν στην πράξη σημαντικές διεθνείς συμβάσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τα δικαιώματα των εργαζομένων. Καλύπτει 6400 προϊόντα που εισάγονται στην ΕΕ χωρίς δασμούς. Το καθεστώς κινήτρων ΣΓΠ+ τέθηκε σε ισχύ νωρίτερα σε προσωρινή βάση την 1η Ιουλίου 2005 Ο κατάλογος των χωρών που είναι επιλέξιμες για το ΣΓΠ+ επιβεβαιώθηκε πριν από την έναρξη του 2006, με την αξιολόγηση της έμπρακτης εφαρμογής εκ μέρους τους βασικών διεθνών συνθηκών για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τα δικαιώματα των εργαζομένων, για τη χρηστή διακυβέρνηση και για το περιβάλλον.

ΤΟ ΕΙΔΙΚΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΓΙΑ ΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΧΡΗΣΤΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ (ΣΓΠ+)

Με τη θέσπιση του νέου καθεστώτος κινήτρων στο πλαίσιο του ΣΓΠ+ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει τα εξής:

- να χρησιμοποιήσει το διεθνές εμπόριο ως μέσο για την προαγωγή της οικονομικής ανάπτυξης και να ανταποκριθεί θετικά στην ανάγκη για αειφόρο ανάπτυξη·

- να καταστήσει το «ΣΓΠ+» απλούστερο, ευκολότερο στην παρακολούθηση και πιο διαφανές από το προηγούμενο ειδικό καθεστώς κινήτρων του ΣΓΠ, παρέχοντας επίσης απόλυτη στήριξη στους στόχους της ΕΕ για αειφόρο ανάπτυξη και χρηστή διακυβέρνηση.

Για το σκοπό αυτό, το νέο καθεστώς κινήτρων «ΣΓΠ+» έχει σχεδιαστεί για να ωφελήσει τις ευάλωτες χώρες που έχουν κυρώσει και εφαρμόζουν πραγματικά βασικές διεθνείς συμβάσεις για την αειφόρο ανάπτυξη, τα ανθρώπινα δικαιώματα και τα δικαιώματα των εργαζομένων και τη χρηστή διακυβέρνηση. Οι εμπορικές προτιμήσεις που προβλέπονται στο ΣΓΠ+ χορηγούνται σε αναπτυσσόμενες χώρες οι οποίες έχουν κυρώσει και εφαρμόζουν πραγματικά τις συμβάσεις που παρατίθενται στο μέρος Α του παραρτήματος του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 980/2005 (Κανονισμός ΣΓΠ) (Συμβάσεις του ΟΗΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα και βασικοί κανόνες εργασίας της ΔΟΕ) και τουλάχιστον επτά από τις 11 συμβάσεις που παρατίθενται στο μέρος Β του παραρτήματος ΙΙΙ (αειφόρος ανάπτυξη και χρηστή διακυβέρνηση) και οι οποίες δεσμεύονται να κυρώσουν και να εφαρμόσουν πραγματικά έως τις 31 Δεκεμβρίου 2008 τις συμβάσεις που παρατίθεται στο μέρος Β του παραρτήματος ΙΙΙ τις οποίες δεν έχουν ακόμα κυρώσει και εφαρμόσει πραγματικά.

Η απλούστευση του ΣΓΠ+ επιτυγχάνεται διότι τα κριτήρια επιλεξιμότητας βασίζονται στην κύρωση και τη σωστή εφαρμογή διεθνών συμβάσεων. Η παρακολούθηση του ΣΓΠ+ είναι ευκολότερη διότι υπάρχουν αξιόπιστοι μηχανισμοί αξιολόγησης για την παρακολουθηση της εφαρμογής των εν λόγω συμβάσεων. Το ΣΓΠ+ είναι επίσης πιο διαφανές διότι η παρακολούθηση και η αξιολόγηση της συμμόρφωσης με τις απαιτήσεις του συστήματος βασίζονται σε δημόσιες εκθέσεις και σε παρατηρήσεις αρμόδιων διεθνών οργανισμών. Επισημαίνεται ωστόσο ότι η αξιολόγηση εξαρτάται από τη διαθεσιμότητα εκθέσεων που καλύπτουν την περίοδο που λαμβάνεται υπόψη για την εφαρμογή του κανονισμού.

Σύμφωνα με τον κανονισμό ΣΓΠ, το ειδικό καθεστώς κινήτρων για την αειφόρο ανάπτυξη και τη χρηστή διακυβέρνηση στηρίζεται στην έννοια της αειφόρου ανάπτυξης όπως έχει αναγνωρισθεί από διεθνείς συμβάσεις και νομοθετήματα, όπως η διακήρυξη των Ηνωμένων Εθνών για το δικαίωμα στην ανάπτυξη του 1986, η διακήρυξη του Ρίο για το περιβάλλον και την ανάπτυξη του 1992, η διακήρυξη της ΔΟΕ του 1998 περί θεμελιωδών αρχών και δικαιωμάτων εργασίας, η επ' ευκαιρία της χιλιετίας διακήρυξη του Ο.Η.Ε. του 2000, η διακήρυξη του Γιοχάνεσμπουργκ για την αειφόρο ανάπτυξη του 2002. Συνεπώς, οι αναπτυσσόμενες χώρες οι οποίες είναι ευάλωτες λόγω έλλειψης διαφοροποίησης και ανεπαρκούς ένταξης στο διεθνές εμπορικό σύστημα - μια πτυχή που αξιολογείται βάσει αντικειμενικών κριτηρίων που παρατίθενται κατωτέρω - ενώ παράλληλα αναλαμβάνουν ειδικές υποχρεώσεις και ευθύνες λόγω της κύρωσης και της πραγματικής εφαρμογής των βασικών διεθνών συμβάσεων για τα δικαιώματα του ανθρώπου και τα δικαιώματα των εργαζομένων, για την προστασία του περιβάλλοντος και τη χρηστή διακυβέρνηση, πρέπει να επωφεληθούν από πρόσθετες δασμολογικές προτιμήσεις. Αυτές οι προτιμήσεις προορίζονται να προωθήσουν περαιτέρω οικονομική ανάπτυξη και, ως εκ τούτου, ανταποκρίνονται θετικά στην ανάγκη για αειφόρο ανάπτυξη.

Το καθεστώς κινήτρων ΣΓΠ+ τέθηκε σε ισχύ νωρίτερα σε προσωρινή βάση την 1η Ιουλίου 2005 Συνεπώς, και σύμφωνα με τον κανονισμό ΣΓΠ, οι αναπτυσσόμενες χώρες που ήδη πληρούσαν τα κριτήρια βάσει του ειδικού καθεστώτος για αειφόρο ανάπτυξη και χρηστή διακυβέρνηση τη στιγμή της έναρξης ισχύος του κανονισμού ΣΓΠ άρχισαν να επωφελούνται από το εν λόγω καθεστώς από τον Ιούλιο του 2005. Συνεπώς, οι χώρες αυτές έχουν συμπεριληφθεί προσωρινά στην κατάσταση ως δικαιούχοι χώρες. Εξακολούθησαν να επωφελούνται από τις προτιμήσεις εφ' όσον, κατόπιν υποβολής αίτησής τους, η Επιτροπή επιβεβαίωσε την επιλεξιμότητά τους έως τις 15 Δεκεμβρίου 2005.

Σύμφωνα με τα κριτήρια επιλεξιμότητας για το «ΣΓΠ+», όπως ορίζονται στο άρθρο 9 παράγραφος 1 του κανονισμού ΣΓΠ, προτιμήσεις βάσει του ειδικού καθεστώτος κινήτρων για αειφόρο ανάπτυξη και χρηστή διακυβέρνηση είναι δυνατόν να χορηγούνται σε χώρα που:

- έχει κυρώσει και εφαρμόζει πραγματικά τις συμβάσεις που απαριθμούνται στο τμήμα Α του παραρτήματος ΙΙΙ·

- έχει κυρώσει και εφαρμόζει πραγματικά τουλάχιστον επτά από τις συμβάσεις που απαριθμούνται στο τμήμα Β του παραρτήματος ΙΙΙ·

- αναλαμβάνει τη δέσμευση να κυρώσει και να εφαρμόσει αποτελεσματικά, μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2008, τις συμβάσεις που απαριθμούνται στο τμήμα Β του παραρτήματος ΙΙΙ τις οποίες δεν έχει ακόμη κυρώσει και εφαρμόσει πραγματικά·

- αναλαμβάνει την υποχρέωση να διατηρήσει την κύρωση των συμβάσεων και τα μέτρα και τη νομοθεσία εφαρμογής τους και δέχεται να υφίσταται τακτική παρακολούθηση και επανεξέταση της εφαρμογής τους σύμφωνα με τις διατάξεις εφαρμογής που περιέχουν οι συμβάσεις τις οποίες έχει κυρώσει, και

- θεωρείται ευάλωτη χώρα.

Τα κριτήρια βάσει των οποίων μια χώρα θεωρείται ευάλωτη παρατίθενται στο άρθρο 9 παράγραφος 3 του κανονισμού ΣΓΠ και, σύμφωνα με αυτά, ευάλωτη είναι μια χώρα:

- η οποία δεν έχει χαρακτηρισθεί από την Παγκόσμια Τράπεζα ως χώρα υψηλού εισοδήματος επί τρία συνεχή έτη, και όταν τα πέντε μεγαλύτερα τμήματα των υπαγόμενων στο ΣΓΠ εισαγωγών της στην Κοινότητα αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το 75 % της αξίας των συνολικών υπαγόμενων στο ΣΓΠ εισαγωγών της·

- της οποίας οι υπαγόμενες στο ΣΓΠ εισαγωγές στην Κοινότητα αντιπροσωπεύουν λιγότερο από 1 % της αξίας του συνόλου των υπαγομένων στο ΣΓΠ εισαγωγών στην Κοινότητα.

Τα στοιχεία που χρησιμοποιούνται για να εξακριβωθεί εάν μία χώρα είναι ευάλωτη είναι τα διαθέσιμα στοιχεία την 1η Σεπτεμβρίου 2004, τα οποία αποτελούν το μέσο όρο τριών συνεχών ετών.

Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΝ ΑΠΡΙΛΙΟ ΤΟΥ 2008

Σύμφωνα με το άρθρο 9 παράγραφος 4 του κανονισμού ΣΓΠ, η Επιτροπή παρακολουθεί την πορεία της κύρωσης και της ουσιαστικής εφαρμογής των συμβάσεων που απαριθμούνται στο παράρτημα ΙΙΙ. Προτού λήξει η περίοδος εφαρμογής του παρόντος κανονισμού και εγκαίρως πριν από τη συζήτηση για τον επόμενο κανονισμό, η Επιτροπή υποβάλλει στο Συμβούλιο έκθεση όσον αφορά την πορεία της κύρωσης αυτών των συμβάσεων, καθώς και συστάσεις από όργανα παρακολούθησης.

Συνεπώς, η παρούσα έκθεση αποσκοπεί να παρουσιάσει τη σημερινή κατάσταση (Απρίλιος του 2008) όσον αφορά την κύρωση και την ουσιαστική εφαρμογή των συμβάσεων που παρατίθενται στο παράρτημα ΙΙΙ του κανονισμού ΣΓΠ εκ μέρους των 15 δικαιούχων χωρών του καθεστώτος ΣΓΠ+.

Η παρακολούθηση και η αξιολόγηση της πραγματικής εφαρμογής του καθεστώτος ΣΓΠ+ πρέπει να βασίζεται στα ευρήματα των μηχανισμών παρακολούθησης που θεσπίστηκαν υπό την αιγίδα των αρμόδιων διεθνών οργανισμών όπως ο ΟΗΕ, η ΔΟΕ και άλλοι οργανισμοί, καθώς και στους μηχανισμούς παρακολούθησης που προβλέπονται στις ίδιες τις συμβάσεις και έχουν κοινοποιηθεί από τους εν λόγω οργανισμούς. Με τον τρόπο αυτό εξασφαλίζεται μια ξεκάθαρη και αμερόληπτη διαδικασία εξέτασης. Η εξέταση αυτή βασίζεται σε εκθέσεις που εκδόθηκαν από τα εν λόγω όργανα από το Δεκέμβριο του 2005 έως τον Απρίλιο του 2008.

Η Επιτροπή εξέδωσε στις 21 Δεκεμβρίου 2005 απόφαση για την κατάρτιση του καταλόγου των δικαιούχων του ΣΓΠ+[1]. Το καθεστώς κινήτρων ΣΓΠ+ χορηγήθηκε, για την περίοδο 2006-2008, στις χώρες εκείνες που υπέβαλαν την απαιτούμενη επίσημη αίτηση για επιλέξιμότητα για το ΣΓΠ+ εντός της προθεσμίας της 31ης Οκτωβρίου 2005 και πληρούσαν τις απαιτήσεις που ορίζονται τον κανονισμό ΣΓΠ.

Ο κατάλογος περιελάμβανε 15 χώρες από :

- Λατινική Αμερική : τέσσερις χώρες της Κοινότητας των Άνδεων ( Βολιβία, Κολομβία, Ισημερινός, Περού ), έξι χώρες της Κεντρικής Αμερικής ( Κόστα Ρίκα, Ελ Σαλβαδόρ[2], Γουατεμάλα, Ονδούρα, Νικαράγουα, Παναμάς ) και τη Βενεζουέλα·

- Ανατολική Ευρώπη (Δημοκρατία της Μολδαβίας[3], Γεωργία)·

- Ασία ( Σρι Λάνκα, Μογγολία ).

A. Κατάσταση προόδου όσον αφορά την κύρωση

Μετά από περίπου τρία χρόνια, οι χώρες αυτές άρχισαν να επωφελούνται από το ΣΓΠ+. Η κατάσταση προόδου όσον αφορά την κύρωση είναι η εξής:

- Όλοι οι δικαιούχοι έχουν τώρα κυρώσει όλες τις συμβάσεις που παρατίθενται στο μέρος Α του παραρτήματος ΙΙΙ.

- Ορισμένες χώρες που δεν είχαν κυρώσει τις συμβάσεις του μέρους Β του παραρτήματος ΙΙΙ βρίσκονται στο στάδιο της κύρωσης. Τον Ιούλιο του 2005 καμία από τις 15 χώρες δικαιούχους του ΣΓΠ+ δεν είχε κυρώσει και τις 11 συμβάσεις του μέρους Β· έως τον Απρίλιο του 2008 δέκα χώρες (Βολιβία, Κόστα Ρίκα, Ισημερινός, Σρι Λάνκα, Μογγολία, Νικαράγουα, Παναμάς, Περού, Ελ Σαλβαδόρ και Μολδαβία) είχαν κυρώσει όλες τις συμβάσεις του μέρους Β· τέσσερις χώρες (Κολομβία, Γουατεμάλα, Ονδούρα και Βενεζουέλα) είχαν κυρώσει όλες τις συμβάσεις εκτός από μία, ενώ η Γεωργία δεν έχει ακόμη κυρώσει δύο συμβάσεις.

B. Κατάσταση προόδου όσον αφορά την ουσιαστική εφαρμογή

Όσον αφορά την ουσιαστική εφαρμογή, οι συστάσεις των οργάνων παρακολούθησης της ΔΟΕ και του ΟΗΕ, όπως παρουσιάζονται στο παράρτημα IV του έγγραφου εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής που συνοδεύει την παρούσα έκθεση για το ΣΓΠ+, αποκαλύπτουν διάφορα κενά της διαδικασίας εφαρμογής αλλά δείχνουν μια, εν γένει, ικανοποιητική κατάσταση.

[1] Απόφαση της Επιτροπής της 21ης Δεκεμβρίου 2005 για τον κατάλογο των δικαιούχων χωρών που μπορούν να υπαχθούν στο ειδικό καθεστώς παροχής κινήτρων για αειφόρο ανάπτυξη και χρηστή διακυβέρνηση, όπως προβλέπεται από το άρθρο 26 στοιχείο ε) του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 980/2005 για την εφαρμογή συστήματος γενικευμένων δασμολογικών προτιμήσεων

[2] Όταν υπέβαλε την αίτησή για συμπερίληψη στον οριστικό κατάλογο των δικαιούχων χωρών του ΣΓΠ+ στις 24 Οκτωβρίου 2005, το Ελ Σαλβαδόρ ήταν η μόνη χώρα που επικαλέστηκε – όπως προβλέπεται στον κανονισμό ΣΓΠ – ασυμβατότητα του Συντάγματός του με ορισμένες διατάξεις των συμβάσεων αριθ. 87 και 98 της ΔΟΕ. Το Σεπτέμβριο του 2006 επικύρωσε τις υπόλοιπες συμβάσεις.

[3] Στις 21 Ιανουαρίου 2008 το Συμβούλιο εξέδωσε τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 55/2008 για τη χορήγηση αυτόνομων εμπορικών προτιμήσεων στη Δημοκρατία της Μολδαβίας (στο εξής Μολδαβία) και την αντικατάσταση των προτιμήσεων στο πλαίσιο του ΣΓΠ (σύστημα γενικευμένων προτιμήσεων) που χορηγούνταν έως τότε στη Μολδαβία. Οι υποχρεώσεις που συνδέονται με την κύρωση και την ουσιαστική εφαρμογή των συνθηκών, των συμβάσεων και των πρωτοκόλλων που παρατίθενται στο παράρτημα ΙΙΙ του κανονισμού ΣΓΠ μεταφέρονται στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 55/2008.