Αριθ. C 76/10 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 28. 3. 89 
Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου που συμπληρώνει το κοινό σύστημα φόρου προστιθέμενης 
αξίας και τροποποιεί τα άρθρα 32 και 28 της οδηγίας 77/388/ΕΟΚ — Ειδικό καθεστώς που 
ισχύει για τα μεταχειρισμένα αντικείμενα, τα αντικείμενα τέχνης, τα αρχαιολογικά 
αντικείμενα και τα αντικείμενα συλλογών 
COM(88) 846 τελικό 
(Υποβλήθηκε από την Επιτροπή την 11η Ιανουαρίου 1989) 
(89/C 76/02) 
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ, 
Έχοντας υπόψη: 
τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομι­
κής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 99, 
την πρόταση της Επιτροπής, 
τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, 
τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, 
Εκτιμώντας: 
ότι, σύμφωνα με το άρθρο 32 της έκτης οδηγίας 
77/388/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 17ης Μαΐου 1977, περί 
εναρμονίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών των 
σχετικών με τους φόρους κύκλου εργασιών — Κοινό 
σύστημα φόρου προστιθέμενης αξίας — ομοιόμορφη 
φορολογική βάση (·), όπως τροποποιήθηκε τελευταία 
από την πράξη προσχώρησης της Ισπανίας και της 
Πορτογαλίας, το Συμβούλιο πρέπει να θεσπίσει το 
κοινοτικό καθεστώς φορολογίας το οποίο πρόκειται να 
εφαρμοστεί στον τομέα των μεταχειρισμένων αντικει­
μένων, των αντικειμένων τέχνης, των αρχαιολογικών 
αντικειμένων και των αντικειμένων συλλογών, 
ότι η σημερινή κατάσταση, ελλείψει κοινοτικής 
ρύθμισης, εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από πολύ 
διαφορετικά καθεστώτα που προκαλούν στρεβλώσεις 
του ανταγωνισμού και εκτροπές του εμπορίου τόσο στο 
εσωτερικό όσο και στις σχέσεις μεταξύ των κρατών 
μελών ότι οι αποκλίσεις αυτές συνεπάγονται επίσης 
άνισες εισπράξεις των ιδίων πόρων στις Κοινότητες' 
ότι, κατά συνέπεια, είναι αναγκαίο να δοθεί τέλος στην 
κατάσταση αυτή το συντομότερο δυνατό, 
ότι το Δικαστήριο έχει τονίσει, σε αριθμό αποφάσεων, 
την ανάγκη να επιτευχθεί ορισμένος βαθμός εναρμόνι­
σης με σκοπό την αποφυγή της διπλής επιβολής φόρου 
κατά τις ενδοκοινοτικές εμπορικές συναλλαγές, 
ότι ο στόχος της ολοκλήρωσης της ενιαίας αγοράς 
μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1992 επιβάλλει να θεσπιστεί 
πριν από την ημερομηνία αυτή κοινοτική ρύθμιση με 
την οποία αποφεύγονται, στο μέτρο του δυνατού, η 
διπλή επιβολή φόρου και οι στρεβλώσεις του ανταγωνι­
σμού μεταξύ των υποκειμένων στο φόρο, 
(!) ΕΕ αριθ. L 145 της 13. 6. 1977, σ. 1. ότι ο στόχος της κατάργησης της διπλής επιβολής 
φόρου και των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού μπορεί 
να επιτευχθεί εάν προβλεφθεί το ίδιο καθεστώς για την 
περίοδο πριν και για την περίοδο μετά την ημερομηνία 
ολοκλήρωσης της ενιαίας αγοράς, το οποίο αποτελεί 
άλλωστε απλοποίηση του συστήματος, 
ότι, για ορισμένα αντικείμενα πολιτιστικού ενδιαφέρο­
ντος, πρέπει να προβλεφθεί ειδική διάταξη που ευνοεί 
τη διατήρηση και την ενίσχυση της πολιτιστικής 
κληρονομιάς της Κοινότητας, 
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ: 
Άρθρο 1 
Η οδηγία 77/388/ΕΟΚ τροποποιείται ως εξής: 
1. Το άρθρο 32 αντικαθίσταται από το ακόλουθο 
κείμενο: 
« Άρθρο 32 
Ειδικό καθεστώς που εφαρμόζεται για τα 
μεταχειρισμένα αντικείμενα, τα αντικείμενα 
τέχνης, τα αρχαιολογικά αντικείμενα και τα 
αντικείμενα συλλογών 
Α. Πεδίο εφαρμογής 
1. Τα κράτη μέλη επιβάλλουν το φόρο προστιθέμε­
νης αξίας στις παραδόσεις μεταχειρισμένων αντικει­
μένων, αντικειμένων τέχνης, αρχαιολογικών αντι­
κειμένων και αντικειμένων συλλογών σύμφωνα με 
τις ακόλουθες διατάξεις. 
Τα πολύτιμα μέταλλα καθώς και οι πολύτιμες πέτρες 
δεν συμπεριλαμβάνονται στο πεδίο εφαρμογής του 
ειδικού αυτού καθεστώτος. Ωστόσο, το καθεστώς 
αυτό εφαρμόζεται επίσης για παραδόσεις των 
αντικειμένων που αναφέρονται στο πρώτο εδάφιο, 
από χρυσό ή άλλο πολύτιμο μέταλλο ή διακοσμημέ­
νων με πολύτιμες πέτρες, εφόσον η αξία των υλικών 
αυτών από τις οποίες αποτελούνται δεν υπερβαίνει 
το 50 % της τιμής πώλησης των εν λόγω αντικειμέ­
νων. 
2. Για την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας, 
θεωρούνται ως: 
α) "μεταχειρισμένα αντικείμενα": τα μεταχειρισμέ­
να κινητά αντικείμενα τα οποία είναι δυνατό να 
επαναχρησιμοποιηθούν στην κατάσταση στην 
οποία βρίσκονται ή μετά από επιδιόρθωση, στα 
οποία συμπεριλαμβάνονται όλα τα μεταφορικά 
μέσα-
28. 3. 89 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 76/11 
β) "αντικείμενα τέχνης": τα αντικείμενα που αναφέ­
ρονται στο παράρτημα Η, σημείο 1, με εξαίρεση 
εκείνα που παραδίδονται από το δημιουργό ή τους 
έλκοντες εξ αυτού δικαιώματα-
γ) "αντικείμενα συλλογών": τα αντικείμενα που 
αναφέρονται στο παράρτημα Η, σημείο 2, με 
εξαίρεση την πρώτη παράδοση τους· 
δ) "αρχαιολογικά αντικείμενα": τα αντικείμενα που 
αναφέρονται στο παράρτημα Η, σημείο 3. 
3. Το ειδικό εφαρμόζεται για τις παραδόσεις των 
αντικειμένων που αναφέρονται στην παράγραφο 1, 
εφόσον αυτές πραγματοποιούνται από υποκείμενο 
στο φόρο ("υποκείμενο στο φόρο μεταπωλητή"), ο 
οποίος αγοράζει τα εν λόγω αντικείμενα από ιδιώτη 
ή υποκείμενο στο φόρο που δεν έχει δικαίωμα 
έκπτωσης κατά την αγορά τους, με σκοπό τη 
μεταπώληση. Θεωρείται επίσης ως υποκείμενος στο 
φόρο-μεταπωλητή κάθε υποκείμενος στο φόρο που 
ασκεί το επάγγελμα μεσάζοντα εφόσον, ενεργώντας 
στο πλαίσιο του άρθρου 5 παράγραφος 4 στοιχείο γ), 
μεταβιβάζει τα αντικείμενα που αναφέρονται στην 
παράγραφο 1 δυνάμει σύμβασης προμήθειας κατά 
την αγορά ή την πώληση. 
4. Το ειδικό καθεστώς δεν εφαρμόζεται για τις 
παραδόσεις αντικειμένων από υποκείμενο στο φόρο 
— μεταπωλητή όταν αυτός έχει αγοράσει τα εν λόγω 
αντικείμενα από υποκείμενο στο φόρο ο οποίος του 
έχει εκδώσει τιμολόγιο για τον ΦΠΑ σύμφωνα με το 
άρθρο 22 παράγραφος 3, ή όταν τα αντικείμενα αυτά 
έχουν εισαχθεί από υποκείμενο στο φόρο — μεταπω­
λητή και επιβαρυνθεί με το φόρο προστιθέμενης 
αξίας κατά την εισαγωγή τους. 
Όταν οι δραστηριότητες του υποκειμένου στο φόρο 
— μεταπωλητή υποχρεώνουν αυτόν να εφαρμόζει το 
κανονικό καθεστώς παράλληλα με το ειδικό καθε­
στώς, οφείλει να τηρεί χωριστές λογιστικές για τις 
δραστηριότητες που υπάγονται στο ένα ή στο άλλο 
καθεστώς, σύμφωνα με τις λεπτομέρειες που καθορί­
ζονται από τα κράτη μέλη. 
Τα κράτη μέλη μπορούν να απαιτούν από τους 
υποκείμενους στο φόρο — μεταπωλητές να ασκούν 
το δικαίωμα έκπτωσης, για τις πράξεις που εκτελούν 
υπό το κανονικό καθεστώς, μόνο κατά την παράδο­
ση. 
Β. Γενικές λεπτομέρειες εφαρμογής 
1. Η βάση επιβολής του φόρου είναι η διαφορά, για 
κάθε παράδοση, μεταξύ της τιμής πώλησης και της 
τιμής αγοράς. Η τιμή πώλησης είναι η τιμή που 
εφαρμόζεται από τον υποκείμενο στο φόρο — 
μεταπωλητή χωρίς το φόρο προστιθέμενης αξίας. Η 
τιμή αγοράς είναι η τιμή που κατέβαλε ο υποκείμε­
νος στο φόρο — μεταπωλητής, συμπεριλαμβανομέ­
νων των φόρων. 
Ωστόσο, τα κράτη μέλη μπορούν, προκειμένου να 
απλουστεύσουν την είσπραξη του φόρου και με την επιφύλαξη των διαβουλεύσεων που προβλέπονται 
στο άρθρο 29, να θεωρούν ως βάση επιβολής του 
φόρου τη διαφορά που καταχωρείται κατά τη 
διάρκεια κάθε περιόδου δήλωσης μεταξύ του συνολι­
κού ποσού των παραδόσεων άνευ φόρων και του 
συνολικού ποσού των αγορών μετά φόρων. Η 
εφαρμογή της διάταξης αυτής δεν πρέπει να οδηγεί 
σε στρεβλώσεις του ανταγωνισμού. 
2. Ο υποκείμενος στο φόρο — μεταπωλητής δεν 
έχει το δικαίωμα να εκπέσει το φόρο με τον οποίο 
επιβαρύνθηκε η αγορά του αγαθού που αποτελεί το 
αντικείμενο της παράδοσης του. Ο φόρος για την 
παράδοση αυτή δεν μπορεί να αναφέρεται χωριστά 
στο τιμολόγιο ή οποιοδήποτε έγγραφο το αντικαθι­
στά. 
Γ. Λεπτομέρειες εφαρμογής σε ορισμένα 
αντικείμενα 
Όταν πρόκειται για αντικείμενα τέχνης, αρχαιολο­
γικά αντικείμενα και αντικείμενα συλλογών τα 
οποία αναφέρονται στο σημείο Α παράγραφος 2 
στοιχεία β), γ) και δ), εφαρμόζονται επίσης οι 
ακόλουθες διατάξεις: 
α) κατά παρέκκλιση του άρθρου 15 παράγραφοι 1 
και 2, οι παραδόσεις των αντικειμένων αυτών από 
υποκείμενο στο φόρο — μεταπωλητή δεν απαλ­
λάσσονται, εφόσον αποστέλλονται ή μεταφέρο­
νται με προορισμό τρίτη χώρα· 
β) κατά παρέκκλιση του άρθρου 2 παράγραφος 2, τα 
αντικείμενα αυτά απαλλάσσονται από το φόρο 
όταν ο υποκείμενος στο φόρο — μεταπωλητής τα 
εισάγει από τρίτη χώρα. Ωστόσο, τα αντικείμενα 
τέχνης και τα αντικείμενα συλλογών που έχουν 
εξαχθεί με απαλλαγή από το φόρο προστιθέμενης 
αξίας κατά τη διάρκεια τριάντα έξι μηνών πριν 
από την εισαγωγή τους από υποκείμενο στο στο 
φόρο — μεταπωλητή δεν υπόκεινται στην απαλ­
λαγή από το φόρο κατά την εισαγωγή· 
γ) τα εν λόγω αντικείμενα απαλλάσσονται από το 
φόρο, εφόσον εισάγονται από πολιτιστικούς 
οργανισμούς αναγνωρισμένους από το συγκεκρι­
μένο κράτος μέλος υπό τους ίδιους όρους με 
εκείνους που προβλέπονται στο σημείο β) για 
τους υποκείμενους στο φόρο — μεταπωλητές. 
Δ. Δικαίωμα επιλογής 
Ο υποκείμενος στο φόρο — μεταπωλητής για τον 
οποίο είναι δυνατό να εφαρμοστεί το ειδικό καθε­
στώς μπορεί για κάθε παράδοση σε υποκείμενους 
στο φόρο, να επιλέγει το γενικό καθεστώς του φόρου 
προστιθέμενης αξίας. Στην περίπτωση αυτή, εφαρ­
μόζονται οι όροι που προβλέπονται στη σημείο Α 
παράγραφος 4, δεύτερο εδάφιο.» 
2. Στο άρθρο 28 προστίθεται το ακόλουθο κείμενο : 
«6. Μετά την ημερομηνία κατάργησης των φορο­
λογιών κατά την εισαγωγή και της μη φορολογίας ή 
επιτροφής των φόρων κατά την εξαγωγή για τις 
Αριθ. C 76/12 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 28. 3. 89 
μεταξύ των κρατών μελών συναλλαγές, τα κράτη 
μέλη εφαρμόζουν τις ακόλουθες διατάξεις: 
α) κατά παρέκκλιση του άρθρου 15 παράγραφοι 1 
και 2, οι παραδόσεις των αντικειμένων που 
αναφέρονται στο άρθρο 32, σημείο Α, παράγρα­
φος 2 από υποκείμενο στο φόρο — μεταπωλητή 
φορολογούνται σύμφωνα με τις διατάξεις του εν 
λόγω άρθρου, εφόσον τα εν λόγω αντικείμενα 
αποστέλλονται ή μεταφέρονται με προορισμό 
άλλο κράτος μέλος· 
β) κατά παρέκκλιση του άρθρου 2 παράγραφος 2, τα 
αντικείμενα που αναφέρονται στο άρθρο 32 
σημείο Α, παράγραφος 2 απαλλάσσονται από τον 
φόρο εφόσον εισάγονται από άλλο κράτος μέλος 
από υποκείμενο στο φόρο — μεταπωλητή της 
χώρας εισαγωγής* 
γ) τα κράτη μέλη εφαρμόζουν, στις παραδόσεις των 
αντικειμένων που αναφέρονται στο άρθρο 32 
σημείο Α παράγραφος 2, συντελεστή ίσο με 
εκείνο που ισχύει για τα αντίστοιχα αμεταχείρι­
στα αντικείμενα* δ) το τιμολόγιο που εκδίδει ο υποκείμενος στο φόρο 
— μεταπωλητής κατά την έννοια του άρθρου 32 
σημείο Β παράγραφος 2 πρέπει να αναφέρει το 
συντελεστή ΦΠΑ και αποτελεί την απόδειξη για 
την εξόφληση του ΦΠΑ ώστε να αποφεύγεται η 
διπλή επιβολή φόρου.» 
3. Το παράρτημα της παρούσας οδηγίας προστίθεται 
ως παράρτημα Η. 
Άρθρο 2 
1. Τα κράτη μέλη θέτουν σε ισχύ τα αναγκαία μέτρα 
για να συμμορφωθούν με την παρούσα οδηγία το 
αργότερο την 1η Ιανουαρίου 1990. 
2. Τα κράτη μέλη ενημερώνουν την Επιτροπή σχετικά 
με τις διατάξεις που θεσπίζουν για την εφαρμογή της 
παρούσας οδηγίας 
Άρθρο 3 
Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη. 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 
«ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Η 
Ορισμοί των αντικειμένων τέχνης, των αντικειμένων συλλόγων και των αρχαιολογικών 
αντικειμένων 
1. Αντικείμενα τέχνης είναι τα αντικείμενα που ανήκουν στις επόμενες κατηγορίες: 
— ζωγραφικοί πίνακες και σχέδια, που έχουν γίνει εξ ολοκλήρου με το χέρι καθώς και έργα από 
συγκόλληση (κολάζ) και παρόμοιοι μικροί πίνακες, με εξαίρεση τα σχέδια αρχιτεκτόνων, 
μηχανικών και άλλα σχέδια και ιχνογραφήματα βιομηχανικά, εμπορικά, τοπογραφικά ή 
παρόμοια, τα βιομηχανικά είδη που έχουν διακοσμηθεί με το χέρι, τα ζωγραφισμένα υφάσματα για 
σκηνικά θεάτρων, για παραπετάσματα εργαστηρίων ή ανάλογες χρήσεις, 
— πρωτότυπες εικόνες χαρακτικής, χαλκογραφίας και λιθογραφίας, δηλαδή τα δοκίμια που έχουν 
τυπωθεί απευθείας, μαύρα ή χρωματιστά, από μία ή περισσότερες πλάκες που έχουν γίνει εξ 
ολοκλήρου με το χέρι από τον καλλιτέχνη, οποιαδήποτε και αν είναι η τεχνική ή η ύλη που έχει 
χρησιμοποιηθεί, με εξαίρεση κάθε μηχανική η φωτομηχανική μέθοδο, 
— έργα αγαλματοποιΐας ή γλυπτικής, πρωτότυπα, από κάθε ύλη, με εξαίρεση τα γλυπτά που έχουν 
εμπορικό χαρακτήρα όπως: αναπαραγωγή σε σειρές, εκμαγεία και χειροτεχνήματα κοινά. 
2. Αντικείμενα συλλογών είναι τα αντικείμενα που ανήκουν στις επόμενες κατηγορίες: 
— γραμματόσημα, χαρτόσημα, επιστολές με ταχυδρομικές σφραγίδες αλλά χωρίς γραμματόσημο, 
φάκελοι πρώτης ημέρας κυκλοφορίας, διάφορα ταχυδρομικά είδη με έντυπο ταχυδρομικό σήμα 
και ανάλογα, που έχουν ακυρωθεί ή δεν έχουν ακυρωθεί, αλλά δεν κυκλοφορούν ούτε 
προορίζονται να μπουν σε κυκλοφορία στη χώρα προορισμού, 
— συλλογές και αντικείμενα συλλογών ζωολογίας, βοτανικής, ορυκτολογίας, ανατομίας ή που 
παρουσιάζουν ιστορικό, αρχαιολογικό, παλαιοντολογικό, εθνογραφικό ή νομισματικό 
ενδιαφέρον. 
3. Αρχαιολογικά αντικείμενα είναι τα αντικείμενα εκτός από τα αντικείμενα τέχνης και συλλογών, με 
ηλικία ανώτερη των 100 ετών.»