Δήλωση της Επιτροπής

για τις σχέσεις μεταξύ της Κοινότητας, των κρατών μελών και τρίτων χωρών στον τομέα των αερομεταφορών

(2003/C 69/03)

1. Η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι οι αποφάσεις του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της 5ης Νοεμβρίου 2002, στις υποθέσεις "ανοικτοί ουρανοί" είχαν συνέπειες όχι μόνο για τις οκτώ ειδικές συμφωνίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες κρίθηκε ότι παραβίαζαν το κοινοτικό δίκαιο, αλλά και για όλες τις άλλες διμερείς συμφωνίες στον τομέα των αεροπορικών υπηρεσιών τις οποίες έχουν συνάψει κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Κοινότητας.

2. Σε απάντηση στις αποφάσεις του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και για να καταστούν συμβατές με το κοινοτικό δίκαιο οι σχέσεις μεταξύ των κρατών μελών και των Ηνωμένων Πολιτειών, η Επιτροπή ζήτησε αμέσως από το Συμβούλιο να εγκρίνει εντολή για την έναρξη κοινοτικών διαπραγματεύσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες με σκοπό τη σύναψη νέας συμφωνίας ΕΕ - ΗΠΑ. Η Επιτροπή, δια της παρούσης, επιβεβαιώνει το αίτημα αυτό.

3. Επιπλέον, η Επιτροπή εξέδωσε περαιτέρω πρόταση και σύσταση για την έγκριση γενικής εντολής οι οποίες, σε συνδυασμό με την εντολή για την έναρξη διαπραγματεύσεων με τις ΗΠΑ, συνιστούν μία δέσμη μέτρων τα οποία θα αποτελέσουν ένα ορθολογικό νομικό πλαίσιο για τις υπό εξέλιξη διαπραγματεύσεις και την υλοποίηση των συμφωνιών στον τομέα των αεροπορικών υπηρεσιών, καθώς και για την κατάλληλη κατανομή των αρμοδιοτήτων μεταξύ της Κοινότητας και των κρατών μελών της. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για τον κλάδο των αερομεταφορών, δεδομένου ότι η συνεχιζόμενη αβεβαιότητα όσον αφορά την αντιμετώπιση των διεθνών συμφωνιών μπορεί να εμποδίσει την υπό εξέλιξη ανάπτυξη της παροχής υπηρεσιών σε τρίτες χώρες.

4. Η Επιτροπή, για την αντιμετώπιση των παραβιάσεων του κοινοτικού δικαίου σε άλλες διμερείς συμφωνίες, συνέστησε στο Συμβούλιο την έγκριση γενικής εντολής για την έναρξη κοινοτικών διαπραγματεύσεων με τρίτες χώρες. Βασικός στόχος της εντολής αυτής είναι να αντικατασταθούν οι ρήτρες σε διμερείς συμφωνίες οι οποίες επιτρέπουν σε τρίτες χώρες διακρίσεις μεταξύ κοινοτικών αερομεταφορέων με βάση την ιδιοκτησία, παραβιάζοντας με τον τρόπο αυτό το δικαίωμα εγκατάστασης που προβλέπεται στη συνθήκη. Η Επιτροπή εκτιμά ότι η έναρξη και επιτυχής ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων αυτών αποτελεί τον καλύτερο τρόπο για να καταστούν οι διμερείς συμφωνίες συμβατές με το κοινοτικό δίκαιο. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή ζητεί επειγόντως από το Συμβούλιο να εγκρίνει χωρίς καθυστέρηση την εν λόγω εντολή.

5. Επιπλέον, η Επιτροπή εξέδωσε πρόταση κανονισμού σχετικά με τις διαδικασίες διαπραγμάτευσης και υλοποίησης διμερών συμφωνιών στον τομέα των αεροπορικών υπηρεσιών μεταξύ κρατών μελών και τρίτων χωρών για θέματα που εμπίπτουν στην αρμοδιότητά τους. Ο εν λόγω κανονισμός θα παράσχει ένα σαφές νομικό πλαίσιο που θα εγγυάται ότι τα κράτη μέλη δεν ευνοούν στις διμερείς τους συμφωνίες κάποιο κοινοτικό αερομεταφορέα εις βάρος ενός άλλου, προβλέποντας παράλληλα ότι τα κράτη μέλη μπορούν να συνεχίσουν τη διαπραγμάτευση τροποποιήσεων των συμφωνιών αυτών, με την επιφύλαξη των υποχρεώσεων τους και των αρμοδιοτήτων της Κοινότητας βάσει της συνθήκης. Η Επιτροπή καλεί το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να εγκρίνουν την πρόταση αυτή το συντομότερο δυνατό.

6. Σε αναμονή της οριστικής έγκρισης των τριών στοιχείων της εν λόγω δέσμης μέτρων, η Επιτροπή κρίνει σημαντικό να εξασφαλιστεί ότι τα κράτη μέλη, στις επαφές τους με τρίτες χώρες, συμμορφώνονται με ορισμένες βασικές αρχές ούτως ώστε να αποφεύγεται η σύγκρουση με τις διατάξεις της συνθήκης και τις απαιτήσεις του κοινοτικού δικαίου.

7. Δυνάμει του άρθρου 10 της συνθήκης, τα κράτη μέλη δεσμεύονται να εξασφαλίζουν την εκπλήρωση των υποχρεώσεων που απορρέουν από την συνθήκη και να διευκολύνουν την Κοινότητα στην εκτέλεση της αποστολής της. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή καλεί τα κράτη μέλη να συμπεριφέρονται ανάλογα στις σχέσεις τους με τρίτες χώρες.

- Οι ενέργειες των κρατών μελών πρέπει να στηρίζουν τις κοινοτικές πρωτοβουλίες, διαπραγματεύσεις, πολιτικές και στόχους.

- Τα κράτη μέλη δεν πρέπει να διεξάγουν διαπραγματεύσεις επί θεμάτων κοινοτικής αρμοδιότητας ή θεμάτων τα οποία αποτελούν αντικείμενο κοινοτικών διαπραγματεύσεων δυνάμει ειδικής εντολής.

- Όσον αφορά τις διμερείς τους συμφωνίες, τα κράτη μέλη πρέπει να ενημερώνουν την Επιτροπή για όλες τις προβλεπόμενες διεθνείς διαπραγματεύσεις και για τα αποτελέσματα των διαπραγματεύσεων αυτών, ούτως ώστε η Επιτροπή να είναι σε θέση να επιβλέπει και να συντονίζει τις διάφορες προσεγγίσεις με τρίτες χώρες, και να διασφαλίζει την τήρηση του κοινοτικού δικαίου.

- Μέχρις ότου εγκριθεί ο ανωτέρω κανονισμός, ο οποίος καθορίζει λεπτομερείς κοινοτικούς κανόνες στο συγκεκριμένο θέμα, τα κράτη μέλη οφείλουν να διανέμουν οιαδήποτε δικαιώματα κυκλοφορίας τα οποία απορρέουν από διμερείς συμφωνίες σε μη διακριτική, διαφανή και χρονικά κατάλληλη βάση μεταξύ των κοινοτικών αερομεταφορέων οι οποίοι είναι εγκατεστημένοι στο έδαφός τους.

- Με την επιφύλαξη της ανωτέρω σύστασης για την έγκριση γενικής εντολής, τα κράτη μέλη πρέπει να χρησιμοποιούν τις δυνατότητες που προσφέρονται από τις διμερείς τους συμφωνίες για να προσφέρουν πρόσβαση σε δρομολόγια προς και από τρίτες χώρες σε όλους τους κοινοτικούς αερομεταφορείς που είναι εγκατεστημένοι στο έδαφός τους, σε δίκαιη και ισότιμη βάση, ώστε να δοθεί πρακτική ισχύς στο δικαίωμα εγκατάστασης όπως αυτό θεμελιώνεται στο άρθρο 43 της συνθήκης.

8. Η Επιτροπή ζητεί από τα κράτη μέλη να ακολουθούν τις εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές μέχρι την έγκριση των εντολών και μέχρις ότου τεθεί σε ισχύ ο προτεινόμενος κανονισμός, ώστε να αποφευχθούν οι παραβιάσεις του κοινοτικού δικαίου στον τομέα των αεροπορικών μεταφορών.