ΟΓΔΟΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΔΕΣΜΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΤΙΚΩΝ ΡΥΘΜΙΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ - Κανονιστικές ρυθμίσεις και αγορές στις ευρωπαϊκές επικοινωνίες κατά το 2002 {SEC(2002) 1329}

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΑΙ ΚΥΡΙΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

2. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ

2.1. Μεθολογία

2.2. Στόχοι

3. ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ

3.1. Αγορές σταθερών και κινητών επικοινωνιών

3.2. Επιλογή φορέα εκμετάλλευσης σταθερών υπηρεσιών από τους καταναλωτές

3.3. Φορείς εκμετάλλευσης που χρησιμοποιούν ιδιόκτητη υποδομή

3.4. Φορείς εκμετάλλευσης που χρησιμοποιούν επιλογή και προεπιλογή φορέα

3.5. Λιανικές τιμές κινητής και σταθερής τηλεφωνίας

3.6. Διάρθρωση της αγοράς

3.7. Ψηφιακή τηλεόραση

4. ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΩΝ ΚΑΝΟΝΙΣΤΙΚΩΝ ΡΥΘΜΙΣΕΩΝ ΣΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ

4.1. Πλαίσιο κανονιστικών ρυθμίσεων

4.2. Καθεστώτα διασύνδεσης και πρόσβασης

4.3. Αποδεσμοποίηση του τοπικού βρόχου

4.4. Πρόσβαση σε δυφιορρεύμα

4.5. Οι κανονιστικές πτυχές της ανάπτυξης του ανταγωνισμού στις ευρυζωνικές επικοινωνίες: τοπική πρόσβαση και υψίρρυθμη πρόσβαση στο Ίντερνετ

4.6. Μισθωμένες γραμμές

4.7. Αριθμοδότηση

4.8. Λογιστική κόστους και χωριστή κίνηση λογαριασμών

4.9. Αδειόδοτηση

4.10. Καθολική υπηρεσία, καταναλωτές, χρήστες

4.11. Προστασία δεδομένων

5. ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ UMTS

6. ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΤΗΣ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΣΤΗΝ ΕΘΝΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ

1. ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΑΙ ΚΥΡΙΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Έπειτα από την απελευθέρωση που επήλθε το 1998, ο ανταγωνισμός στις ευρωπαϊκές τηλεπικοινωνιακές αγορές έδωσε ώθηση στην ανάπτυξη, την καινοτομία και την ευρύτερη διάθεση υπηρεσιών στο κοινό.

Μεταξύ 1999 και 2001 η αξία των τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών στην Ευρώπη αυξήθηκε κατά ποσοστό 24%, από 182 δισ. EUR το 1992 σε 225 δισ. EUR το 2001. Στον επιμέρους κλάδο των κινητών επικοινωνιών παρατηρήθηκε αύξηση εσόδων ύψους 32% κατά το 2000 και 21% κατά το 2001, ενώ το μέσο ποσοστό διείσδυσης των κινητών επικοινωνιών στην Ευρώπη έχει τώρα φθάσει το 75%, έναντι 70% το 2001 [1]. Ταυτόχρονα, οι καταναλωτές έχουν στη διάθεσή τους ευρύτερη επιλογή φορέων εκμετάλλευσης, ενώ οι νεοεισερχόμενοι φορείς πιέζουν τις τιμές προς τα κάτω. Τα τιμολόγια των κατεστημένων, πρώην μονοπωλιακών φορέων, για τις εθνικές κλήσεις έχουν περιοριστεί κατά μέσο όρο στο 50% έπειτα από την απελευθέρωση του τομέα, τα δε τιμολόγια διεθνών κλήσεων έχουν μειωθεί κατά 40% περίπου. Οι νεοεισερχόμενοι σε πολλά κράτη μέλη προσφέρουν πλέον μειωμένες τιμές σε σχέση με αυτές των κατεστημένων φορέων ακόμη και για τοπικές κλήσεις.

[1] Βάσει του συνολικού αριθμού συνδρομητών σε ολόκληρη την ΕΕ

Οι εισοδηματικοί δείκτες παραμένουν θετικοί. Ρεαλιστικές εκτιμήσεις για την αύξηση της αγοράς τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών για το 2000 στις συνδυασμένες εθνικές αγορές των 15 κρατών μελών κυμαίνονται από περίπου 5% [2] έως 7% [3]. ιδιαίτερα υγιείς προοπτικές υπό το πρίσμα της μέσης προβλεπόμενης αύξησης του ΑΕΠ της ΕΕ, ύψους 1,0% [4] για το 2002

[2] Πηγή: EITO (Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο Τεχνολογιών των Πληροφοριών) 2002.

[3] Πηγή: IDATE, Telecoms in Europe, Nοέμβριος 2002.

[4] Πηγή: Υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Ωστόσο, η αγορά παραμένει κάπως εύθραυστη έπειτα από τη χρηματιστηριακή κατάρρευση (φούσκα) των ηλεκτρονικών δικτυακών υπηρεσιών, την παγκόσμια οικονομική επιβράδυνση και την υπερεπένδυση σε χωρητικότητα κορμού, σε συνδυασμό με υψηλού επιπέδου χρέωση που προκύπτει από δαπανηρές στρατηγικές εξαγοράς και από το κόστος της μετάβασης στα συστήματα κινητών επικοινωνιών τρίτης γενιάς. Κατά συνέπεια εκφράζονται σαφώς ανησυχίες ότι οι αντίξοες συνθήκες θα ενισχύσουν τη σταθεροποίηση της αγοράς έπειτα από την απελευθέρωση, εξωθώντας τους νεοεισερχόμενους από την αγορά ηλεκτρονικών επικοινωνιών.

Το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ενέκριναν, τον Μάρτιο του 2002, τη νέα δέσμη κλαδικών ρυθμίσεων που προορίζεται για περισσότερο ανταγωνιστικές αγορές και για συγκλίνουσες τεχνολογίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών. Στο νέο πλαίσιο συνδέεται η επιβολή κανονιστικών υποχρεώσεων, με περίπτωση απουσίας αποτελεσματικού ανταγωνισμού. Το νέο περιβάλλον κανονιστικών ρυθμίσεων θα επιτρέψει στους ρυθμιστικούς φορείς να εστιάσουν την ισχύ τους στην προώθηση του ανταγωνισμού, την προστασία των πολιτών και την παγίωση της ενιαίας αγοράς, συνεκτιμώντας ταυτόχρονα την ανάγκη καινοτομιών και μακροπρόθεσμης αειφορίας του τομέα.

Η Επιτροπή θεωρεί πλέον προτεραιότητά της την ενθάρρυνση της έγκαιρης μετάβασης στο νέο πλαίσιο. Εκτός από την παροχή της νομικής προβλεψιμότητας και της κανονιστικής ευελιξίας που είναι απαραίτητη για τη συνέχιση των επενδύσεων στον τομέα, τούτο θα είχε ως αποτέλεσμα και την επίτευξη του στόχου του προγράμματος eEurope για την επίτευξη ανταγωνιστικής τοπικής πρόσβασης έναντι των ευρυζωνικών δικτύων όσον αφορά υπηρεσίες Ίντερνετ, στο φθηνότερο δυνατό επίπεδο και σε διαρκή βάση.

Οι εθνικές ρυθμιστικές αρχές (ΕΡΑ/NRA) θα διαδραματίσουν, σαφώς, μείζονα ρόλο στο νέο πλαίσιο κανονιστικών ρυθμίσεων, από κοινού με τις εθνικές αρχές ανταγωνισμού. Θα έχουν και στο νέο πλαίσιο σημαντικό ρόλο, συμβάλλοντας στη διασφάλιση ότι οι κανόνες εφαρμόζονται με συνέπεια σε όλα τα κράτη μέλη, σε συνεργασία μεταξύ τους και με την Επιτροπή. Οι ΕΡΑ θα πρέπει ιδίως να εκτιμήσουν τον βαθμό αποτελεσματικού ανταγωνισμού σε συναφείς αγορές, καθώς και να αποφασίσουν σχετικά με τις κανονιστικές υποχρεώσεις που θα επιβληθούν σε δεσπόζοντες συντελεστές με σημαντική ισχύ στην αγορά. Οι ισχύοντες κανόνες σε συνδυασμό με τους κανόνες περί ανταγωνισμού, θα ισχύουν σαφώς έως ότου πραγματοποιηθεί η αξιολόγηση αυτή. Ως γενική αρχή, η Επιτροπή θεωρεί ότι η επιτυχής μετάβαση στο νέο πλαίσιο εξαρτάται από την πλήρη εφαρμογή του τρέχοντος πλαισίου, συμπεριλαμβανομένων των μέτρων για την καθολική υπηρεσία και την προστασία του καταναλωτή.

Κατά συνέπεια, η παρούσα έκθεση:

- αποτελεί τον ισολογισμό της ανάπτυξης της αγοράς έπειτα από τεσσαράμιση έτη απελευθέρωσης, και

- εξετάζει το ισχύον καθεστώς των κύριων κανονιστικών υποχρεώσεων που αποτελούν τη βάση για τη μετάβαση στο νέο περιβάλλον κανονιστικών ρυθμίσεων, περιλαμβάνοντας κατά περίπτωση δείκτες βέλτισης πρακτικής.

Στην έκθεση περιλαμβάνεται επίσης σύντομη εκτίμηση της πορείας προετοιμασίας των κρατών μελών για την μεταφορά των νέων κανονιστικών ρυθμίσεων στην εθνική νομοθεσία.

Στα παραρτήματα, υπό μορφή Εγγράφου Εργασίας των Υπηρεσιών της Επιτροπής, περιέχονται λεπτομερέστερα δεδομένα για τις αγορές και την κανονιστική ρύθμιση, συμπεριλαμβανομένης της αξιολόγησης όσον αφορά την υλοποίηση της απόφασης για το UMTS.

Βασικά συμπεράσματα σχετικά με την ανάπτυξη της αγοράς

- Η αγορά των τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών κατά το 2002 εκτιμάται ότι θα αυξηθεί μεταξύ 5% και 7%, ελαφρά χαμηλότερα από το 9,5% του 2001. Συγκριτικά η εκτιμώμενη μέση αύξηση του ΑΕΠ της ΕΕ για το 2002 είναι 1,0% (τρέχον μέσος όρος του ΑΕΠ της ΕΕ = 1,5%).

- Η προεπιλογή φορέα απεδείχθη επιτυχέστατο μέσο για την διεύρυνση του ανταγωνισμού στην αγορά σταθερών επικοινωνιών σε σχέση με το προηγούμενο έτος, διπλάσιος αριθμός φορέων εκμετάλλευσης (224) την χρησιμοποίησε για την παροχή τοπικών κλήσεων σε οικιακούς χρήστες, ενώ αυξήθηκαν κατά 27% οι φορείς που χρησιμοποίησαν την εν λόγω ευκολία για την παροχή υπεραστικών και διεθνών κλήσεων.

- Μεταξύ Αυγούστου 2001 και Αυγούστου 2002, σημειώθηκε επίσης αύξηση 42% στον αριθμό των φορέων εκμετάλλευσης σταθερής πρόσβασης βασιζόμενοι στη δική τους υποδομή, με αποτέλεσμα την είσοδο 50 ακόμα φορέων στην αγορά.

- Για τους καταναλωτές, σημειώθηκε γενική πτώση στις τιμές κατά την ίδια περίοδο. Οι αυξήσεις τιμολογίων για μίσθωση γραμμών αντισταθμίστηκαν από πτώση 5% στο κόστος των εθνικών σταθερών κλήσεων που εξασφαλίζουν οι κατεστημένοι φορείς, καθώς και μείωση 4% στις τιμές διεθνών κλήσεων σε σχέση με το περασμένο έτος. Το ποσοστό μείωσης επιβραδύνθηκε, πάντως, η εν γένει μείωση στις εθνικές κλήσεις έφθασε το 50% περίπου σε σχέση με το 1998, και για τις διεθνείς κλήσεις η μείωση αυτή ανήλθε σε 40%.

- Οι τιμές που χρεώνουν οι νεοεισερχόμενοι φορείς είναι σημαντικά χαμηλότερες από αυτές των κατεστημένων, πρώην μονοπωλιακών φορέων. τα τιμολόγια εθνικών κλήσεων των νεοεισερχόμενων είναι έως και 56% χαμηλότερα, ενώ για τις εθνικές κλήσεις η χρέωση σε ορισμένες χώρες είναι έως και 65% χαμηλότερη.

- Ο ανταγωνισμός στη λιανική αγορά κινητών κλήσεων συμπίεσε τη μέση μηνιαία χρέωση των καταναλωτών κατά 23% μεταξύ 2000 και 2002, οι περισσότερες δε μειώσεις πραγματοποιήθηκαν κατά το τελευταίο δωδεκάμηνο.

- Ενώ οι κατεστημένοι σταθεροί φορείς εκμετάλλευσης απώλεσαν κατά το 2001 μερίδια της αγοράς στις υπεραστικές και διεθνείς κλήσεις σταθεροποίησαν ωστόσο το μερίδιό τους στην αγορά τοπικών κλήσεων σε ποσοστό γύρω στο 89% της αγοράς ως προς έσοδα λιανικής.

- Παρά τις δυσχέρειες στην αγορά ψηφιακής τηλεόρασης, η διείσδυση στην κοινοτική αγορά ψηφιακής τηλεόρασης αυξήθηκε ελαφρά το 2002 φθάνοντας σε ποσοστό 21%.

Γενικά, παρά τη δυσχερή οικονομική κατάσταση της αγοράς, υφίστανται θετικές ενδείξεις ανταγωνιστικής δραστηριότητας στην αγορά και συνεχιζόμενης ζήτησης υπηρεσιών. Ενώ παρατηρήθηκε ελαφρά μείωση του αριθμού των νεοεισερχομένων αδειοδοτημένων φορέων για την παροχή δικτύων και υπηρεσιών, ο αριθμός ωστόσο, των απευθείας (βάσει υποδομής) και έμμεσων παρόχων πρόσβασης [5] σημείωσε αύξηση. Οι νεοεισερχόμενοι συνέχισαν γενικά να αυξάνουν το μερίδιο αγοράς τους ως προς τα έσοδα.

[5] Έμμεση πρόσβαση σημαίνει πρόσβαση μέσω επιλογής και προεπιλογής φορέα για φωνητική τηλεφωνία.

Για τους καταναλωτές, οι τιμές που χρεώνουν οι κατεστημένοι φορείς για εθνικές και διεθνείς κλήσεις συνέχισαν την πτωτική τάση, ενώ οι τιμές των νεοεισερχομένων σε πολλές περιπτώσεις βρίσκονταν σε σημαντικά χαμηλότερα επίπεδα. Η κατά κεφαλή δαπάνη [6], τουλάχιστον κατά τη διάρκεια του 2001, συνέχισε να αυξάνεται καθώς ανοδική τάση έχει και ο αριθμός των συνδρομητών της κινητής τηλεφωνίας και του Ίντερνετ.

[6] Δαπάνη για τηλεπικοινωνιακές υπηρεσίες και επικοινωνιακό εξοπλισμό χρηστών (τερματικά).

Βασικά συμπεράσματα ως προς τις κανονιστικές ρυθμίσεις

- Οι εθνικές ρυθμιστικές αρχές σε όλα τα κράτη μέλη διαθέτουν την ανεξαρτησία, τις ικανότητες και την εξουσία κανονιστικής ρύθμισης των αγορών όπως αυτή απαιτείται βάσει των οδηγιών. Ορισμένες από τις εν λόγω αρχές παρεμποδίζονται ακόμη εξαιτίας πολύπλοκων εθνικών διαδικασιών, γεγονός που ενδέχεται να έχει αρνητική επίδραση στην δυνατότητά τους να επιβάλλουν υποχρεώσεις που απορρέουν από το νέο πλαίσιο κανονιστικών ρυθμίσεων. Ενδέχεται επίσης να προκύψουν χρονοβόρες διαδικασίες προσφυγής. Η κατάσταση ελέγχεται ικανοποιητικά σε όλα τα κράτη μέλη.

- Οι διαδικασίες και τα τέλη αδειοδότησης στην αγορά σταθερής τηλεφωνίας συμβαδίζουν, σε γενικές γραμμές με την ισχύουσα οδηγία και εκτιμάται ότι θα επιτρέψουν ομαλή μετάβαση προς ελαφρύτερο καθεστώς, στο νέο πλαίσιο κανονιστικών ρυθμίσεων.

- Τα καθεστώτα διασύνδεσης διασφάλισαν τη σύναψη μεγάλου αριθμού συμφωνιών διασύνδεσης, ολοκληρώνοντας έτσι μεγάλης κλίμακας διεύρυνση της αγοράς. Σημειώθηκαν, ωστόσο, καθυστερήσεις στην έγκριση των υποδειγμάτων προσφοράς διασύνδεσης σε ορισμένα κράτη μέλη. Επίσης, ενώ γενικά οι απαιτούμενες τιμές διασύνδεσης παρέχουν παντού τη δυνατότητα εισόδου στην αγορά, διατυπώθηκαν, από μικρό αριθμό κρατών μελών, παράπονα ότι οι επιβαλλόμενες υποχρεώσεις αμοιβαιότητας ζημιώνουν τους νεοεισερχόμενους ή ότι υφίσταται συμπίεση τιμών στην αγορά σταθερών επικοινωνιών.

- Μολονότι οι εθνικές ρυθμιστικές αρχές έχουν προσδιορίσει και αποσαφηνίσει σε πολλές περιπτώσεις το πλαίσιο των κανονιστικών ρυθμίσεων όσον αφορά την αποδεσμοποίηση του τοπικού βρόχου, παραμένουν σημαντικά προβλήματα, ιδίως όσον αφορά την τιμολόγηση και την ισότιμη πρόσβαση σε ευκολίες. Παρά τις δυσχέρειες στη χρηματοδότηση, παρατηρείται σαφώς σημαντική μακροπρόθεσμη ζήτηση αποδεσμοποίησης, που συνοδεύεται από πολυάριθμες αιτήσεις ισότιμης πρόσβασης στην υπηρεσία ταχύρρυθμης πρόσβασης των κατεστημένων (πρώην μονοπωλιακών) φορέων εκμετάλλευσης. Ορισμένοι κανονιστικοί φορείς πρέπει να συνεχίσουν τις προσπάθειες όσον αφορά την διαφάνεια και την κοστοστρέφεια για διασύνδεση και φωνητική τηλεφωνία, ώστε να αντιμετωπιστεί η κοστολόγηση υπηρεσιών αδεσμοποίητου τοπικού βρόχου, λαμβάνοντας υπόψη τον ιδιαίτερο χαρακτήρα τους.

- Στην αγορά DSL ( ταχύρυθμη πρόσβαση στο Ίντερνετ μέσω χάλκινων συνδρομητικών γραμμών), από τα 7,52 εκατομμύρια λιανικούς πελάτες, περίπου 5,86 εκατομμύρια ελέγχονται από κατεστημένους φορείς εκμετάλλευσης, με περίπου 1,66 εκατομμύρια συνδέσεις, ποσοστό 22% λιανικούς πελάτες συνδρομητές υπηρεσιών xDSL, ελέγχεται από νεοεισερχόμενους φορείς. Ποσοστό 44% των πελατών λιανικής εξυπηρετείται με αποδεσμοποιημένες γραμμές. Οι δυσκολίες απόκτησης αδεσμοποίητων γραμμών και χωρίς διακρίσεις ταχύρυθμης πρόσβασης απο τους νεοεισερχόμενους, σε συνδυασμό με το πλεονέκτημα του προσφέροντος πρώτου στην αγορά και τα θέματα τιμολόγησης, οδήγησαν στηνεξασφάλιση μεγάλου μέρους της αγοράς από τους κατεστημένους φορείς.

- Η γενική κατάσταση στις ευρυζωνικές επικοινωνίες είναι κάπως διαφορετική. Συνεκτιμώντας το σύνολο των πλατφορμών παροχής πρόσβασης σε υπηρεσίες Ίντερνετ υψηλών ταχυτήτων, συμπεριλαμβανομένων ιδίως των καλωδιακών διαποδιαμορφωτών (cable modem), από τα 10,79 εκατομμύρια ευρυζωνικές συνδέσεις λιανικής σε πελάτες στην Ευρωπαϊκή Ένωση, 4,45 εκατομμύρια (41%) εξυπηρετούνται από νεοεισερχόμενους και 6,34 εκατομμύρια, κυρίως DSL, από κατεστημένους φορείς.

- Έχει σημειωθεί σημαντική βελτίωση στους χρόνους παράδοσης μισθωμένων γραμμών, ιδίως κυκλωμάτων που χρησιμοποιούνται για την παροχή πρόσβασης στο Ίντερνετ για τις επιχειρήσεις, σημειώνονται, ωστόσο, σημαντικές αποκλίσεις στις τιμές για τις γραμμές ανάλογα με την ταχύτητά τους. τούτο συνιστά ένδειξη ότι συνεχίζεται η μη εφαρμογή της αρχής της κοστοστρέφειας.

- Όσον αφορά τις υποχρεώσεις καταλογισμού του κόστους για την επιβολή των κοινοτικών αρχών τιμολόγησης, τα κράτη μέλη κινούνται προς την κατεύθυνση μεθοδολογιών κοστολόγησης που συμβαδίζουν με τις κοινοτικές συστάσεις. Απομένει, ωστόσο, πολύς δρόμος που πρέπει να διανυθεί όσον αφορά την επαλήθευση και την πιστοποίηση λογαριασμών από τις εθνικές ρυθμιστικές αρχές, με αποτέλεσμα να παραμένει αβεβαιότητα στην αγορά όσον αφορά την συμμόρφωση των εγκατεστημένων ελέγχων με τις αρχές τις διαφάνειας και της κοστοστρέφειας.

- Συνεχιζόμενη ανησυχία συνιστούν οι δυσχέρειες κατά την απόκτηση δικαιωμάτων διέλευσης και οικοδομικών αδειών για την εξάπλωση της υποδομής, ιδίως όσον αφορά τις κινητές υπηρεσίες τρίτης γενιάς. Παρατηρούνται, ωστόσο, ενθαρρυντικές πρωτοβουλίες κρατών μελών να βελτιώσουν τον συντονισμό και την αλληλουχία στο πεδίο αυτό.

- Η παροχή καθολικής υπηρεσίας εξασφαλίζεται χωρίς μείζονα προβλήματα σε όλα τα κράτη μέλη, μολονότι σε ορισμένα πεδία απαιτείται περαιτέρω έργο, όπως μέτρα υπέρ μειονεκτούντων χρηστών και χρηστών με ειδικές κοινωνικές ανάγκες, καθώς και η παροχή γενικού καταλόγου και υπηρεσίας πληροφοριών καταλόγου. Τα απαραίτητα μέτρα για την προστασία των συμφερόντων χρηστών και καταναλωτών έχουν εν γένει θεσπιστεί, μολονότι δεν ικανοποιούνται πλήρως ορισμένες απαιτήσεις του πλαισίου, όπως στην περίπτωση της αναλυτικής χρέωσης.

- Υπάρχει ανάγκη σαφήνειας από τα κράτη μέλη ως προς την συνολική αντιμετώπισή τους στο θέμα της διατήρησης δεδομένων κίνησης. Το χαμηλό επίπεδο εναρμόνισης όσον αφορά τις περιόδους διατήρησης και την εκκρεμούσα νομοθεσία όσον αφορά αντιμετώπιση θεμάτων εθνικής ασφάλειας και ανακρίσεων, έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία ασαφούς κατάστασης για τους φορείς εκμετάλλευσης, ιδιαίτερα τους διασυνοριακούς, ιδίως αναφορικά με την αυξανόμενη οικονομική επιβάρυνσή τους.

Έπειτα από τεσσαράμισυ έτη απελευθέρωσης των τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών, η κανονιστική ρύθμιση που έχει τεθεί σε ισχύ σε εθνικό επίπεδο συμμορφούται σε πολύ μεγάλο βαθμό με το κοινοτικό πλαίσιο. Τα καθεστώτα αδειοδότησης και διασύνδεσης κατέστησαν δυνατή την είσοδο στην αγορά σε ευρεία κλίμακα, που πλαισιώθηκε από προεπιλογή φορέα και φορητότητα αριθμού. οι χρόνοι παράδοσης μισθωμένων γραμμών συνεχίζουν να μειώνονται. σημειώθηκε πρόοδος στην ανάπτυξη κατάλληλων μεθοδολογιών κοστολόγησης για την επιβολή των τιμολογιακών αρχών της ΕΕ. Το έργο που επιτελέσθηκε σχετικά συνιστά σημαντικό επίτευγμα των εθνικών ρυθμιστικών αρχών.

Υφίστανται, ωστόσο, πεδία όπου πρέπει ακόμα να πραγματοποιηθεί έργο, ιδίως αναφορικά με θέματα τιμολόγησης και πρόσβασης γύρω από την αποδεσμοποίηση του τοπικού βρόχου. Ουσιαστική σημασία σχετικά έχει η πλήρης υλοποίηση των αρχών της κοστοστρέφειας και τηςισότιμης μεταχείρισης, που θα πρέπει να επεκταθεί στη διασύνδεση και την παροχή μισθωμένων γραμμών, συμπεριλαμβανομένων μισθωμένων γραμμών διασύνδεσης.

Ο ευρύτερα θετικός απολογισμός επιβεβαιώνεται και από τις τρέχουσες διαδικασίες επί παραβάσει, που εντοπίζονται σε δύο πεδία, τα συστήματα κοστολόγησης και τις υπηρεσίες γενικού καταλόγου, όπου πρέπει να εξασφαλιστεί πλήρης συμμόρφωση σε αρκετά κράτη μέλη. Κατά τα λοιπά, οι εκκρεμούσες υποθέσεις αφορούν αποσαφήνιση σχετικά επιμέρους θεμάτων, αν και η Επιτροπή θα εξετάσει την ανάγκη να κινήσει περαιτέρω διαδικασίες σε περίπτωση απουσίας προόδου όσον αφορά τα ουσιαστικά θέματα που αναφέρθηκαν παραπάνω.

Τέλος, στην σημερινή οικονομική κατάσταση μπορούν οι κυβερνήσεις να επικουρήσουν την εξάπλωση και εγκατάσταση υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών εξετάζοντας σειρά επιπλέον επιβαρυντικών παραγόντων του τομέα υπό μορφή ειδικών φόρων σε τηλεπικοινωνιακές υπηρεσίες, δυσανάλογων τελών για την εγκατάσταση υποδομής, συμπεριλαμβανομένων κινητών κεραιών, σε δημόσιο έδαφος, καθώς και πέραν των συνιστώμενων σε ευρωπαϊκή κλίμακα περιορισμούς επί των ραδιοεκπομπών.

2. ΜΕΘΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΙ

2.1. Μεθολογία

Η Επιτροπή υπέβαλε σειρά εκθέσεων προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με την μεταφορά στην εθνική νομοθεσία και την εφαρμογή της ισχύουσας δέσμης κανονιστικών ρυθμίσεων. Στις εκθέσεις συμπεριελήφθησαν δεδομένα σχετικά με τις παρατηρούμενες τάσεις σε κεντρικές πτυχές της αγοράς, όπως ανάπτυξη, τιμολόγια λιανικών υπηρεσιών, μισθωμένες γραμμές και διασύνδεση, τοπική πρόσβαση και μερίδιο αγοράς των κατεστημένων, πρώην μονοπωλιακών φορέων.

Για την προετοιμασία της παρούσας έκθεσης, οι υπηρεσίες της Επιτροπής πραγματοποίησαν προκαταρκτικές συνεδριάσεις στις πρωτεύουσες των δεκαπέντε κρατών μελών και, στη συνέχεια, διοργάνωσαν στις Βρυξέλλες ακροάσεις όπου είχαν προσκληθεί αντιπροσωπευτικοί φορείς από τους συντελεστές της αγοράς, τις εθνικές ρυθμιστικές αρχές, τις εθνικές αρχές ανταγωνισμού, τα υπουργεία και τους οργανισμούς καταναλωτών και χρηστών. Οι ακροάσεις πραγματοποιήθηκαν από τις 10 Σεπτεμβρίου έως τις 11 Οκτωβρίου 2002. Ορισμένες από τις εθνικές αρχές, όπως και συντελεστές της αγοράς και ενώσεις υπέβαλαν γραπτά υπομνήματα.

Οι εθνικές ρυθμιστικές αρχές διέθεσαν σχετικά δεδομένα όσον αφορά την αγορά και τις κανονιστικές ρυθμίσεις, επί τη βάσει ερωτηματολογίου που συνέταξαν οι υπηρεσίες της Επιτροπής. Αυτές είναι οι πηγές - εκτός όπου αναφέρεται διαφορετικά - του συνόλου των δεδομένων που αναφέρονται στην παρούσα έκθεση και παρουσιάζουν την κατάσταση που υφίστατο την 1η Αυγούστου 2002, και πάλι εκτός όπου αναφέρεται διαφορετικά. Το κανονιστικό καθεστώς που περιγράφεται είναι αυτό που ίσχυε την 1η Νοεμβρίου 2002, εκτός όπου αναφέρεται αντίθετα.

2.2. Στόχοι

Το νέο πλαίσιο κανονιστικών ρυθμίσεων, το οποίο εγκρίθηκε τον Μάρτιο του 2002 και το οποίο θα ισχύει από τον Ιούλιο του 2003, βασίζεται στην αρχή ότι, μέσα σε διαρκώς ανταγωνιστικότερες και τεχνολογικά συγκλίνουσες αγορές, θα πρέπει οι εθνικές ρυθμιστικές αρχές να είναι σε θέση να αξιολογούν το επίπεδο του ανταγωνισμού και να εφαρμόζουν εκ των προτέρων κανονιστικές υποχρεώσεις μόνο σε περιπτώσεις όπου ο ανταγωνισμός δεν είναι αποτελεσματικός. Με το νέο πλαίσιο περιορίζεται επίσης το βάρος των κανονιστικών ρυθμίσεων με τη διευκόλυνση των όρων αδειοδότησης και της εξάπλωσης και εγκατάστασης υποδομής.

Με τα μεταβατικά μέτρα του νέου καθεστώτος απαιτείται ειδικά από τα κράτη μέλη να διατηρήσουν ορισμένες υποχρεώσεις δυνάμει του υφιστάμενου ρυθμιστικού πλαισίου έως ότου οι ρυθμιστικές αρχές προβούν σε ανάλυση των αγορών και καθορίσουν εάν ενδείκνυται η λήψη μέτρων αποκατάστασης εκ των προτέρων, σύμφωνα με το νέο πλαίσιο. Οι ρυθμιστικές αρχές μπορούν στη συνέχεια να διατηρήσουν, τροποποιήσουν ή να άρουν τις εν λόγω υποχρεώσεις. Οι υποχρεώσεις αφορούν συντελεστές με σημαντική ισχύ στην αγορά και αναφέρονται ιδιαίτερα στην πρόσβαση, την ίση μεταχείριση, τη διαφάνεια, την κοστοστρέφεια τιμολογίων, τη λογιστική κόστους και τη χωριστή τήρηση λογαριασμών. Σειρά περαιτέρω υποχρεώσεων γενικότερης εφαρμογής που προκύπτουν από το ισχύον πλαίσιο μεταφέρονται στο νέο πλαίσιο, ιδίως όσες αναφέρονται στην καθολική υπηρεσία και την προστασία των καταναλωτών.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι η επιτυχής μετάβαση στο νέο πλαίσιο εξαρτάται από την πλήρη υλοποίηση του ισχύοντος πλαισίου. Η έκθεση παρέχει κατά συνέπεια αξιολόγηση του βαθμού στον οποίο οι βασικές υποχρεώσεις του ισχύοντος πλαισίου έχουν πράγματι τεθεί σε ισχύ στα κράτη μέλη. Όπου, στην έβδομη έκθεση, είχαν προσδιοριστεί περιπτώσεις κανονιστικών αδιεξόδων, αναφέρονται τα κράτη μέλη όπου η εν λόγω κατάσταση παραμένει. Παρέχεται, όπως προηγουμένως, εποπτεία των εξελίξεων της αγοράς βάσει των λεπτομερέστερων στοιχείων των παραρτημάτων. Τέλος, πραγματοποιείται αξιολόγηση, σύμφωνα με την υποχρέωση αναφοράς που έχει αναλάβει η Επιτροπή, όσον αφορά την υλοποίηση της απόφασης UMTS [7].

[7] ΑΠΟΦΑΣΗ 128/1999/ΕΚ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ 14ΗΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1998 ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΕΝΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΤΡΙΤΗΣ ΓΕΝΕΑΣ ΚΙΝΗΤΩΝ ΚΑΙ ΑΣΥΡΜΑΤΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ (UMTS) ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ, ΕΕ ΑΡΙΘ. L 17, 22 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 1999, Σ. 1

3. ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ

3.1. Αγορές σταθερών και κινητών επικοινωνιών

Η αγορά τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών συνεχίζει να αυξάνεται, με εκτιμώμενο ρυθμό, μεταξύ 4,9% [8] και 7% [9], λίγο κάτω από τον τρέχοντα πραγματικό ρυθμό 9,5% για το 2001 (μ.ο. κοινοτικού ΑΕΠ 2001 = 1,5%, εκτίμηση ΑΕΠ 2002 = 1,0% [10]). Οι συνδυασμένες εθνικές αγορές των 15 κρατών μελών εκτιμάται ότι έχουν αξία 236 δισ. EUR το 2002 [11]

[8] Πηγή: EITO (Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο Τεχνολογιών των Πληροφοριών) 2002.

[9] Πηγή: IDATE, Telecoms in Europe, Noέμβριος 2002.

[10] Πηγή: υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

[11] Πηγή: υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Η διείσδυση στο Ίντερνετ, σε νοικοκυριά που διαθέτουν πρόσβαση, ανήλθε τον Ιούνιο του 2002 σε ποσοστό 40%, έναντι 36% τον Ιούνιο του 2001.

Ο βαθμός διείσδυσης της κινητής τηλεφωνίας έφθασε σε ορισμένα κράτη σχεδόν τη στάθμη κορεσμού (πάνω από 85% σε τέσσερα κράτη). Πράγματι, ενώ ο αριθμός των συνδρομητών κινητών υπηρεσιών συνεχίζει να αυξάνεται (επί του παρόντος είναι 284 εκατομμύρια), ο ρυθμός αύξησης ανέρχεται τώρα σε 6%, σε σύγκριση με ποσοστό 69% του 2000 και 36% το 2001.

3.2. Επιλογή φορέα εκμετάλλευσης σταθερών υπηρεσιών από τους καταναλωτές

Οι συνδρομητές σε όλα τα κράτη μέλη μπορούν να επιλέξουν μεταξύ παρόχων για υπεραστικές και διεθνείς κλήσεις. Σε δώδεκα κράτη μέλη, σχεδόν όλοι οι συνδρομητές μπορούν να επιλέξουν μεταξύ πλέον των 5 εναλλακτικών φορέων εκμετάλλευσης, ενώ σε δυο κράτη (Βέλγιο και Λουξεμβούργο) η επιλογή είναι πιο περιορισμένη (ποσοστό 40% και 100% των συνδρομητών μπορούν να επιλέξουν μεταξύ 3 και 5 φορέων εκμετάλλευσης αντίστοιχα).

Όσον αφορά το ποσοστό των συνδρομητών που όντως χρησιμοποιούν εναλλακτικό πάροχο για υπεραστικές και διεθνείς κλήσεις, η Φινλανδία και η Ιταλία παρουσιάζουν το υψηλότερο ποσοστό, με 65% και 50% αντίστοιχα των συνδρομητών να μην χρησιμοποιούν το δίκτυο του κατεστημένου φορέα. Σε έξι κράτη μέλη (Δανία, Ισπανία, Γαλλία, Πορτογαλία, Σουηδία και Ηνωμένο Βασίλειο) το ποσοστό ανέρχεται μεταξύ 20% και 30%.

Ωστόσο, η κατάσταση είναι περισσότερο σύνθετη στην περίπτωση των υπηρεσιών τοπικών κλήσεων. Οκτώ κράτη μέλη (Ισπανία, Γαλλία, Ιρλανδία, Κάτω Χώρες, Αυστρία, Πορτογαλία, Σουηδία και Ηνωμένο Βασίλειο) αναφέρουν ότι σχεδόν όλοι οι συνδρομητές μπορούν να επιλέξουν μεταξύ πλέον των πέντε εναλλακτικών παρόχων για τοπικές κλήσεις, ενώ στο Λουξεμβούργο και την Ιταλία η επιλογή είναι μεταξύ 3 και 5 φορέων εκμετάλλευσης. Τέλος, μόλις 30% των Γερμανών και 42% των Φινλανδών συνδρομητών μπορούν όντως να επιλέξουν τη μη δρομολόγηση τοπικών κλήσεων μέσω του κατεστημένου φορέα.

Το ποσοστό των συνδρομητών που όντως χρησιμοποιούν εναλλακτικό πάροχο για τις τοπικές κλήσεις είναι κατά μέσο όρο 15%, ενώ μόνο στη Δανία (25%), την Ισπανία (17%), τη Γαλλία (8,9%) και την Ιταλία (40%) έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος.

3.3. Φορείς εκμετάλλευσης που χρησιμοποιούν ιδιόκτητη υποδομή

Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, η επιλογή σταθερού φορέα εκμετάλλευσης από τους καταναλωτές είναι δυνατή είτε μέσω άμεσης πρόσβασης, δηλ. μέσω αδεσμοποίητου τοπικού βρόχου, είτε μέσω άμεσης σύνδεσης του χρήστη με ιδιόκτητη υποδομή, όπως καλώδιο, ή μέσω επιλογής ή προεπιλογής φορέα, δηλ. δρομολόγηση κλήσεων στο δίκτυο του εναλλακτικού φορέα εκμετάλλευσης, μέσω της χρήσης εκ μέρους του καταναλωτή προθέματος ανά κλήση ή μέσω προτερόθετης δρομολόγησης σε προεπιλεγμένο φορέα ή φορείς.

Εναλλακτικοί πάροχοι υπηρεσιών άμεσης πρόσβασης για οικιακούς χρήστες λειτουργούν σε όλα τα κράτη μέλη, ενώ από τον Αύγουστο του 2001 έχει σημειωθεί αύξηση κατά 50 φορείς εκμετάλλευσης (42%). Ωστόσο, μόνο δυο κράτη μέλη (Δανία και Ισπανία) αναφέρουν ότι σχεδόν το 100% των συνδρομητών έχουν επιλογή μεταξύ πλέον των πέντε εναλλακτικών φορέων εκμετάλλευσης άμεσης πρόσβασης. Στην Ιταλία, ποσοστό 50% των συνδρομητών μπορούν να επιλέξουν μεταξύ δυο εναλλακτικών φορέων, ενώ στο Βέλγιο το αντίστοιχο ποσοστό είναι 40%, στην Φινλανδία 35%, στο Λουξεμβούργο 18% και στη Γερμανία 18%. Στη Γαλλία, ποσοστό μικρότερο του 1% των συνδρομητών μπορούν όντως να μη χρησιμοποιήσουν τον κατεστημένο φορέα για τοπικές κλήσεις. Επιπλέον, η πραγματική χρήση εναλλακτικών παρόχων άμεσης πρόσβασης είναι πολύ (4,5% κατά μέσο όρο, με βάση 10 χώρες), και το ποσοστό κυμαίνεται από 17% στο Ηνωμένο Βασίλειο, σε 13% στη Δανία έως πολύ μικρότερους αριθμούς τις λοιπές οκτώ χώρες.

3.4. Φορείς εκμετάλλευσης που χρησιμοποιούν επιλογή και προεπιλογή φορέα

Ο αριθμός φορέων εκμετάλλευσης που χρησιμοποιούν επιλογή και προεπιλογή φορέα για την παροχή υπηρεσιών σε οικιακούς χρήστες έχει σημειώσει αύξηση. Η χρήση προεπιλογής φορέα παρουσιάζει ταχεία διάδοση. περίπου 224 φορείς εκμετάλλευσης χρησιμοποιούν την ευκολία αυτή για την παροχή τοπικών κλήσεων σε οικιακούς χρήστες, δηλ. διπλάσιο ποσοστό απ' ό,τι πέρυσι, και 272 φορείς για υπεραστικές και διεθνείς κλήσεις (αύξηση 27%).

Επίσης, η επιλογή φορέα, που ήδη χρησιμοποιείται κατά κόρον για την παροχή υπεραστικών και διεθνών κλήσεων (412 φορείς) χρησιμοποιείται διαρκώς περισσότερο και για την παροχή τοπικών κλήσεων (334). Συγκεκριμένα, η επιλογή φορέα έχει αρχίσει πλέον να χρησιμοποιείται για υπηρεσίες τοπικών κλήσεων στην Ελλάδα, τη Γαλλία και τις Κάτω Χώρες. Λαμβάνοντας υπόψη τα στοιχεία 12 χωρών, ο αριθμός φορέων εκμετάλλευσης που χρησιμοποιούν επιλογή φορέα για τοπικές κλήσεις παρουσίασε αύξηση 61% κατά μέσο όρο και 22% για υπεραστικές και διεθνείς κλήσεις (το Ηνωμένο Βασίλειο αποκλείστηκε από τον υπολογισμό δεδομένου ότι τα στοιχεία δεν είναι χρονικά συγκρίσιμα).

Σε ολόκληρη την ΕΕ χορηγήθηκαν 927 κωδικοί πρόσβασης σε νεοεισερχόμενους.

3.5. Λιανικές τιμές κινητής και σταθερής τηλεφωνίας

Στο παρόν τμήμα όλες οι τιμές αναφέρονται στον κατεστημένο φορέα (αγορά σταθερών επικοινωνιών) ή δεσπόζοντα συντελεστή [12] (αγορά κινητών), εκτός όπου αναφέρονται στο σημείο 3.5.7. σε σχέση με τιμές νεοεισερχομένων.

[12] Ως προς αριθμό συνδρομητών

3.5.1. Τιμές κινητής τηλεφωνίας [13]

[13] Για τη μεθοδολογία, βλ. παράρτημα 1.

3.5.1.1. Ιδιώτες:

Κατά την περίοδο 2000-2002 η μέση μηνιαία τυπική προσωπική δαπάνη μειώθηκε από 27,42EUR σε 21,12EUR. Τούτο συνιστά μείωση 23%, η σημαντικότερη που σημειώθηκε κατά το τελευταίο δωδεκάμηνο.

Οι χώρες που οι καταναλωτές επωφελήθηκαν περισσότερο από τις μειώσεις αυτές είναι η Ισπανία (45%), η Αυστρία (42%), η Πορτογαλία (34%), η Ιρλανδία (35%), η Γερμανία (28%) και το Βέλγιο (24%). Η χώρα με την υψηλότερη μέση δαπάνη κινητής τηλεφωνίας είναι η Γαλλία (31 EUR), δαπάνη κατά 47% υψηλότερη από τον μέσο όρο της ΕΕ, ακολουθούμενη από το Ηνωμένο Βασίλειο (25 EUR). Η φθηνότερη χώρα είναι η Ισπανία (10 EUR), που αντιπροσωπεύει το ήμισυ της μέσης μηνιαίας κοινοτικής κατανάλωσης.

3.5.1.2. Επιχειρήσεις:

Κατά τη χρονική περίοδο 2000-2002, η μέση μηνιαία δαπάνη τυπικού επιχειρηματικού χρήστη μειώθηκε από 68,54 EUR σε 54,74 EUR. Η γενική αυτή μείωση κατά 20% είναι χαμηλότερη από την αντίστοιχη του προσωπικού χρήστη, αντίθετα με τις εξελίξεις που σημειώθηκαν στη σταθερή τηλεφωνία κατά την ίδια χρονική περίοδο. Και εδώ μια σημαντικότερη μείωση σημειώθηκε κατά τη διάρκεια του τελευταίου δωδεκαμήνου.

Οι χώρες με τις υψηλότερες μειώσεις από το 2001 είναι το Βέλγιο (60%), η Πορτογαλία (34%), το Ηνωμένο Βασίλειο (29%), η Ισπανία (25%) και οι Κάτω Χώρες (22%). Η Σουηδία παραμένει η χώρα με την υψηλότερη επαγγελματική δαπάνη κινητής τηλεφωνίας (81 EUR), κατά 49% υψηλότερη από τον κοινοτικό μέσο όρο, ακολουθούμενη από την Δανία (80 EUR). Φθηνότερη χώρα είναι τώρα το Βέλγιο (20 EUR), που αντιστοιχεί σε 38% της μέσης μηνιαίας κοινοτικής κατανάλωσης.

3.5.2. Μηνιαίο σταθερό μίσθωμα)

Τα τέλη μηνιαίας μίσθωσης που επιβάλλουν οι κατεστημένοι φορείς αυξήθηκαν, μεταξύ 2001 και 2002, κατά 5,4% για οικιακούς πελάτες και 7,3% για επιχειρηματικούς χρήστες. Για την περίοδο 1998-2002 σημειώθηκε γενική αύξηση 20% για οικιακούς και 16,6% για επαγγελματικούς χρήστες. Ταυτόχρονα παρατηρήθηκε γενική μείωση των τιμολογίων για όλες σχεδόν τις κλήσεις, ιδίως εθνικές και διεθνείς. Τούτο αναμένεται ότι αποτελεί μέρος της συνεχιζόμενης αναδιάρθρωσης τιμολογίων, σκοπός της οποίας είναι η εξάλειψη της διεπιδότησης τιμών εκ μέρους των δεσποζόντων φορέων εκμετάλλευσης, η οποία αντιβαίνει στον ανταγωνισμό.

3.5.3. Τοπικές κλήσεις

Σε αντίθεση με την κατάσταση του προηγουμένου έτους, όπου τα τιμολόγια που χρέωναν οι κατεστημένοι φορείς για τοπικές κλήσεις παρέμειναν σταθερά ή παρουσίασαν μικρές αυξήσεις, παρατηρείται μεταβολή των τάσεων στο τμήμα αυτό της αγοράς. Οι τιμές για τρίλεπτη κλήση παραμένουν σταθερές, σημειώνεται όμως μικρή μείωση για δεκάλεπτη κλήση, αναστρέφοντας την ανοδική τάση της χρονικής περιόδου 2000-2001. Στην Αυστρία σημειώθηκε αύξηση (21% για σύντομες κλήσεις και 8% για δεκάλεπτες). Στ'. άλλα κράτη μέλη οι τιμές παρέμειναν σταθερές, ενώ σημειώθηκαν μειώσεις στη Δανία, τη Γερμανία και ιδίως στην Ελλάδα (16%). Οι τιμές, τόσο για τρίλεπτες όσο και για δεκάλεπτες κλήσεις, συνεχίζουν να είναι υψηλότερες του κοινοτικού μέσου όρου, στο Βέλγιο, την Ιρλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο, ιδίως δε στην Αυστρία, όπου οι τοπικές κλήσεις είναι οι δαπανηρότερες (68% υψηλότερες από τον κοινοτικό μέσο όρο).

3.5.4. Εθνικές κλήσεις

Η τάση που αναφέρθηκε στην 7η έκθεση, προς την κατεύθυνση μείωσης ή εξάλειψης της διαφοροποίησης τιμών μεταξύ τοπικών και εθνικών κλήσεων, συνεχίζεται οδηγώντας πράγματι σε περαιτέρω μείωση των υπεραστικών τιμολογίων των κατεστημένων φορέων. Τα τιμολόγια για τρίλεπτες εθνικές κλήσεις μειώθηκαν από το 1998 κατά 47%, ενώ για τις δεκάλεπτες κλήσεις κατά 49%. Η δαπάνη για μια τρίλεπτη κλήση είναι πλέον 35 λεπτά και 109 λεπτά του ευρώ για δεκάλεπτη κλήση.

Μολονότι, ωστόσο, συνεχίζεται η καθοδική αυτή τάση, ο ρυθμός το 2002 είναι βραδύτερος απ'ό,τι τα προηγούμενα έτη, ενώ οι μειώσεις περιορίζονται στο μισό αυτών του 2001 (ποσοστό 6% φέτος έναντι 11% το 2001 για τρίλεπτη εθνική κλήση και 7% έναντι 14% για δεκάλεπτη κλήση).

Στη Γερμανία, τη Πορτογαλία και τις Κάτω Χώρες παρατηρήθηκε αύξηση στην τιμή αυτού του είδους κλήσεων. Παρατηρήθηκαν μειώσεις στη Δανία, την Ελλάδα, την Ιταλία και ιδίως στην Ισπανία (38%). Οι τιμές για τις εθνικές κλήσεις παραμένουν υψηλότερες του κοινοτικού μέσου όρου στο Ηνωμένο Βασίλειο, την Ιταλία, την Πορτογαλία και τη Γερμανία (η τελευταία είναι κατά 26% ακριβότερη από τον κοινοτικό μέσο όρο).

Η μέθοδος του καλαθιού (basket methodology) που εφαρμόζει ο ΟΟΣΑ [14] παρουσιάζει μέση μηνιαία δαπάνη για εθνικές κλήσεις (τοπικές και υπεραστικές κλήσεις και σταθερά τέλη) μειώθηκε από 34,7 EUR σε 30,5 EUR (περιλαμβανομένου του ΦΠΑ) μεταξύ Αυγούστου 1998 και 2002 για οικιακούς χρήστες. Το ποσοστό μείωσης ήταν υψηλότερο το 1998 και το 2000 (13%), ενώ κατά την τελευταία διετία η μέση μείωση ήταν μόλις 0,4%. Όσον αφορά τους επιχειρηματικούς χρήστες, οι μειώσεις ήταν συγκριτικά περισσότερο αξιοσημείωτες, από 80EUR το 1998 σε 62,8EUR (εξαιρουμένου του ΦΠΑ) το 2002, δηλαδή μείωση 23% κατά την χρονική αυτή περίοδο.

[14] Για τη μεθοδολογία, βλ. παράρτημα 1.

3.5.5. Διεθνείς κλήσεις [15]

[15] Για τη μεθοδολογία, βλ. παράρτημα 1.

Παρατηρήθηκε μείωση 4% στο μέσο κόστος διεθνούς κλήσης έναντι του προηγουμένου έτους, από 1,12EUR σε 1,07EUR για οικιακούς χρήστες (συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ) και από 0,76EUR σε 0,73EUR για επιχειρηματικούς χρήστες (εξαιρουμένου του ΦΠΑ). Η συνολική μείωση κατά την χρονική περίοδο 1998 έως 2002 ανήλθε σε 38% για οικιακούς χρήστες, από 1,71EUR σε 1,07, και σε 41% για επιχειρηματικούς χρήστες, από 1,24EUR σε 0,73EUR.

3.5.6. Μέση μηνιαία δαπάνη (καλάθι κλήσεων)

Από τη νέα μεθοδολογία του ΟΟΣΑ [16] προκύπτει ότι η κοινοτική σταθμισμένη μέση μηνιαία δαπάνη για ένα "καλάθι" που συντίθεται από εθνικές, κλήσεις προς κινητά δίκτυα και διεθνείς κλήσεις, μειώθηκε μόνον έναντι του 2001, κατά 0,6% για οικιακούς και κατά 2,8% για επιχειρηματικούς χρήστες.

[16] Για τη μεθοδολογία, βλ. παράρτημα 1.

Για τους οικιακούς χρήστες σημειώθηκαν αυξήσεις στη Γερμανία, την Ιρλανδία, τις Κάτω Χώρες, την Αυστρία και την Πορτογαλία. Οι τιμές μειώθηκαν στο Βέλγιο, τη Δανία, την Ελλάδα, την Ισπανία, την Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο.

Όσον αφορά επιχειρηματικούς χρήστες, οι τιμές αυξήθηκαν στην Γερμανία, τις Κάτω Χώρες και την Αυστρία. Η μηνιαία δαπάνη είναι μικρότερη σε σχέση με το 2001 στα άλλα κράτη μέλη, με εξαίρεση το Λουξεμβούργο και την Φινλανδία, όπου παραμένει σταθερή.

3.5.7. Νεοεισερχόμενοι

Το σύνολο των παραπάνω αναφερόμενων τιμών αφορούν τους κατεστημένους πρώην μονοπωλιακούς φορείς της αγοράς. Οι νεοεισερχόμενοι χρεώνουν κατά κανόνα σημαντικά χαμηλότερα, ανάλογα με το είδος και τη διάρκεια της κλήσης. Ο ανταγωνισμός στο τέλος των τοπικών κλήσεων αυξήθηκε σε σχέση με το 2001. οι νεοεισερχόμενοι προσφέρουν πλέον χαμηλότερα τιμολόγια σε 10 κράτη μέλη, με μειώσεις που φθάνουν το 37,5% στην Αυστρία και 25% στο Βέλγιο. Πολύ μεγαλύτερες είναι οι μειώσεις για τις εθνικές κλήσεις, όπου υπάρχουν φορείς εκμετάλλευσης που χρεώνουν έως και 56% λιγότερο στο Ηνωμένο Βασίλειο, 46% στη Γαλλία και 35% στη Γερμανία (σε όλες τις περιπτώσεις για κλήσεις μεγάλης διάρκειας).

Ο εντονότερος ανταγωνισμός παρατηρείται στο σκέλος των διεθνών κλήσεων, όπου οι φορείς εκμετάλλευσης παρέχουν εκπτώσεις που φθάνουν το 65% (Αυστρία) σε σύγκριση με τα τιμολόγια των κατεστημένων φορέων, για κλήσεις σε κοντινές κοινοτικές χώρες. Άλλα παραδείγματα κλήσεων σε κοντινές κοινοτικές χώρες παρέχουν η Γαλλία και η Πορτογαλία (59% και 54% φθηνότερα αντιστοίχως). Για κλήσεις σε απομακρυσμένες κοινοτικές χώρες, εκτός από την Αυστρία, τα τιμολόγια των νεοεισερχομένων είναι χαμηλότερα και στο Ηνωμένο Βασίλειο (42%), καθώς και στο Λουξεμβούργο και τη Γαλλία (38% φθηνότερα).

3.6. Διάρθρωση της αγοράς

3.6.1. Φορείς εκμετάλλευσης σταθερών επικοινωνιών

Τον Αύγουστο του 2002 υπήρχαν 1.231 φορείς εκμετάλλευσης εξουσιοδοτημένοι για παροχή δημόσιας φωνητικής τηλεφωνίας (325 τοπικοί, 906 εθνικοί). Περισσότεροι από 600 (125 τοπικοί και 478 εθνικοί) παρέχουν επί του παρόντος τις υπηρεσίες αυτές.

Τον Αύγουστο του 2002 ο αριθμός των εξουσιοδοτημένων φορέων εκμετάλλευσης δημοσίου δικτύου και παροχής υπηρεσιών δημόσιου δικτύου ήταν 1.561 (654 τοπικοί, 907 εθνικοί). Οι αριθμοί φορέων εκμετάλλευσης που επί του παρόντος παρέχουν υπηρεσίες τοπικού, ζευκτικού και διεθνούς δικτύου είναι, αντίστοιχα, 429 (253 τοπικοί και 176 εθνικοί), 285 (59 τοπικοί και 226 εθνικοί) και 237 (44 τοπικοί και 193 εθνικοί).

Ενώ ο αριθμός των εξουσιοδοτημένων φορέων εκμετάλλευσης αυξήθηκε κατά περίπου 50% ετησίως, από το 1998 έως το 2001, κατά τη διάρκεια του τελευταίου έτους οι φορείς εκμετάλλευσης άρχισαν επιχειρηματική αναδιοργάνωση, με αποτέλεσμα τη συγκέντρωση δραστηριοτήτων στην αγορά (ιδίως μεταξύ καλωδιακών φορέων). Η σταθεροποίηση της αγοράς και ορισμένες πτωχεύσεις οδήγησαν σε γενική μείωση του αριθμού των εξουσιοδοτημένων φορέων εκμετάλλευσης κατά περίπου 9% στη φωνητική τηλεφωνία και 1,5% στα δημόσια δίκτυα.

3.6.2. Φορείς εκμετάλλευσης κινητών επικοινωνιών

Σε ολόκληρη την Ευρώπη έχουν χορηγηθεί συνολικά 79 εθνικές άδειες ψηφιακών κινητών επικοινωνιών (GSM και DCS 1800), ενώ 54 φορείς εκμετάλλευσης κινητών δικτύων και 100 φορείς εκμετάλλευσης κινητών υπηρεσιών (κυρίως μεταπωλητές) δραστηριοποιούνται συνολικά στις αγορές κινητών επικοινωνιών.

Στην Ισπανία, την Ιταλία, τη Σουηδία και τη Φινλανδία υφίστανται ακόμη αναλογικές άδειες. η κατάργησή τους προγραμματίζεται στην Φινλανδία στο τέλος του 2002, ενώ στις άλλες χώρες μεταξύ του τέλους 2002 και 2007.

Τα κράτη μέλη έχουν εκδώσει συνολικά 62 άδειες τρίτης γενιάς (3G) (48 από τις οποίες σε φορείς εκμετάλλευσης που ήδη κατέχουν ψηφιακή άδεια).

3.6.3. Μερίδια στην αγορά

Το μερίδιο των κατεστημένων φορέων στην αγορά δημόσιας σταθερής φωνητικής τηλεφωνίας όσον αφορά λιανικά έξοδα εκτιμάται στα τέλη του 2001 ότι ήταν, κατά μέσον όρο, 89% για τοπικές κλήσεις, 73,5% για υπεραστικές και 67,6% για διεθνείς κλήσεις.

Εκτιμάται ότι από το τέλος του 2000 έως το τέλος του 2001, οι κατεστημένοι φορείς εκμετάλλευσης απώλεσαν κατά μέσον όρο περίπου 9% και 11% της αγοράς για υπεραστικές και διεθνείς κλήσεις αντιστοίχως, ενώ το μερίδιο αγοράς τοπικών κλήσεων παρέμεινε περίπου σταθερό (μείον -0,5%).

Εκτός από την Ελλάδα, όπου η διαδικασία απελευθέρωσης άρχισε αργότερα απ' ό,τι στις άλλες χώρες, μόνον οι κατεστημένοι φορείς στο Βέλγιο και τη Γερμανία διατηρούν ακόμα σχεδόν 100% της αγοράς τοπικών κλήσεων. Σε πέντε κράτη μέλη (Ισπανία, Γαλλία, Ιρλανδία, Ιταλία και Κάτω Χώρες) οι κατεστημένοι φορείς διαθέτουν μεταξύ 80% και 90%, ενώ στο Ηνωμένο Βασίλειο γύρω στο 66%. Όσον αφορά υπεραστικές κλήσεις, το μερίδιο του κατεστημένου φορέα στα έσοδα λιανικής εκτιμάται σε 77% στην Ελλάδα, 82% στην Ισπανία και περίπου 50% έως 75% σε έξι κράτη μέλη (Γερμανία, Γαλλία, Ιρλανδία, Ιταλία, Κάτω Χώρες και Σουηδία), ενώ στο Ηνωμένο Βασίλειο γύρω στο 53%. Στις διεθνείς κλήσεις, μόνον οι κατεστημένοι φορείς στην Ισπανία και την Ελλάδα διαθέτουν ποσοστό μεγαλύτερο του 80% στην αγορά, στην Ιταλία και την Ιρλανδία το αντίστοιχο μερίδιο είναι 74%, ενώ σε τέσσερα κράτη μέλη κυμαίνεται μεταξύ 61% και 68% (Βέλγιο, Γερμανία, Γαλλία και Κάτω Χώρες), στο δε Ηνωμένο Βασίλειο και τη Σουηδία ανέρχεται σε 45% και σε 43% αντίστοιχα.

Τα μερίδια της αγοράς για τη Δανία, το Λουξεμβούργο, την Πορτογαλία, την Αυστρία και την Φινλανδία είναι γνωστά μόνον υπό μορφή εξερχόμενων λεπτών τηλεφωνικής κίνησης. Τα εθνικά μερίδια αγοράς (τοπικές και υπεραστικές κλήσεις) είναι 90% στην Πορτογαλία, 87% στο Λουξεμβούργο και 65% στη Δανία. Στην Φινλανδία, το μερίδιο αγοράς τοπικών κλήσεων είναι 92,5% και για υπεραστικές κλήσεις 32%. Όσον αφορά μερίδια αγοράς διεθνών κλήσεων, στο Λουξεμβούργο και την Πορτογαλία υπερβαίνουν το 70%, στη Δανία και στη Φινλανδία ανέρχονται σε 53% και 54% αντίστοιχα. Στην Αυστρία, το μερίδιο αγοράς ολόκληρης της σταθερής τηλεφωνίας εκτιμάται σε ποσοστό γύρω στο 70%.

Σε πέντε χώρες (Ισπανία, Γαλλία, Ιρλανδία, Λουξεμβούργο και Ηνωμένο Βασίλειο) το μερίδιο αγοράς των κατεστημένων φορέων για τοπικές κλήσεις προς το Ίντερνετ βρίσκεται κάτω από 80%.

Το μέσο μερίδιο αγοράς δεσποζόντων φορέων εκμετάλλευσης κινητών επικοινωνιών (θυγατρικών των πρώην κατεστημένων φορέων σε όλα τα κράτη μέλη, εκτός του Ηνωμένου Βασιλείου) είναι 48% ως προς τα έσοδα. Το μερίδιο των ηγετικών φορέων εκμετάλλευσης υπερβαίνει το 50% μόνο σε έξι κράτη μέλη, όπως και το 2001, αλλά σε τρία κράτη (Βέλγιο, Ιρλανδία και Φινλανδία) σημειώθηκε μείωση. Εξάλλου, οι ηγετικοί φορείς εκμετάλλευσης στην Ισπανία και το Λουξεμβούργο αύξησαν το μερίδιο αγοράς τους.

3.7. Ψηφιακή τηλεόραση

Η κοινοτική αγορά ψηφιακής τηλεόρασης, που σημείωσε υψηλό αριθμό ανάπτυξης έως το 2001, επηρεάστηκε αρνητικά κατά τη διάρκεια του προηγούμενου έτους. Εταιρείες που παρέχουν ψηφιακή τηλεόραση, κυρίως συνδρομητικοί τηλεοπτικοί φορείς, αντιμετώπισαν οικονομικές δυσχέρειες που έφθασαν έως την πτώχευση, ιδίως στο Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γερμανία και την Ισπανία, που συγκαταλέγονται στις μεγαλύτερες εθνικές αγορές ψηφιακής τηλεόρασης. Η δύσκολη κατάσταση στην αγορά οδήγησε σε συγχωνεύσεις στον δορυφορικό και καλωδιακό κλάδο, και αποτελεί ένδειξη ότι είναι δύσκολη η διατήρηση του ανταγωνισμού μεταξύ διαφόρων συνδρομητικών φορέων στην ίδια εθνική αγορά. Οι εθνικές αρχές ανταγωνισμού και η Επιτροπή εσχάτως εξετάζουν περιπτώσεις σκοπούμενων συγχωνεύσεων στην Ισπανία και την Ιταλία.

Ως αποτέλεσμα των προβλημάτων στην αγορά, η ψηφιακή διείσδυση στην ΕΕ δεν αυξήθηκε με τους ρυθμούς των τελευταίων ετών, ανερχόμενη σε ποσοστό περίπου 21%, έναντι 18% κατά το 2001. Τα επισυναπτόμενα στοιχεία στην παρούσα έκθεση δεν αντικατοπτρίζουν τις πρόσφατες πτωχεύσεις, ώστε ενδέχεται ότι ο πραγματικός βαθμός διείσδυσης επί του παρόντος να παραμένει στο ίδιο επίπεδο με το 2001.

Ανεξάρτητα από τη μέτρια γενική εξέλιξη, η διείσδυση της ψηφιακής τηλεόρασης αυξήθηκε μάλλον σημαντικά κατά τη διάρκεια του προηγούμενου έτους στα κράτη μέλη που βρίσκονται σε πρώιμη φάση της εδραίωσης της ψηφιακής τηλεόρασης. Η διαφορετική εξέλιξη στα κράτη μέλη εξισορροπεί τα εμπόδια της αγοράς των προηγουμένων ετών. Το 2001, ποσοστό 90% της αγοράς αντιστοιχούσε σε πέντε κράτη μέλη (Γερμανία, Γαλλία, Ισπανία, Ιταλία και Ηνωμένο Βασίλειο), ενώ τον Ιούλιο του 2002 το μερίδιό του στη συνολική αγορά (νοικοκυριά με ψηφιακή τηλεόραση) μειώθηκε σε 84%.

Τα στοιχεία που αφορούν την εξέλιξη των διάφορων πλατφορμών διανομής δεν παρουσιάζουν σημαντικές μεταβολές σε σύγκριση με το 2001. Η δορυφορική ψηφιακή τηλεόραση αντιπροσωπεύει ποσοστό 64% της συνολικής αγοράς δορυφορικής τηλεόρασης, ενώ η ψηφιακή καλωδιακή τηλεόραση καταλαμβάνει ποσοστό 16% της συνολικής αγοράς καλωδιακής τηλεόρασης. Η επίγεια ψηφιακή τηλεόραση παραμένει ακόμα γύρω στο 4% των υπηρεσιών επίγειας τηλεόρασης. Οι πρόσφατες εξελίξεις στην αγορά αποτελούν ένδειξη ότι, βραχυπρόθεσμα, οι μελλοντικές επίγειες υπηρεσίες θα βασίζονται περισσότερο στις ελεύθερες εναέριες εκπομπές παρά στη συνδρομητική τηλεόραση.

4. ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΩΝ ΚΑΝΟΝΙΣΤΙΚΩΝ ΡΥΘΜΙΣΕΩΝ ΣΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ

Σε προηγούμενες εκθέσεις της, η Επιτροπή είχε αποτιμήσει την πρόοδο κατά την υλοποίηση βασικών απαιτήσεων, όπως των αναφερόμενων στις ΕΡΑ, στην αδειοδότηση, στη διασύνδεση, στα τιμολόγια, στη λογιστική κόστους, στην αριθμοδότηση και στην καθολική υπηρεσία, όπως τίθενται οι εν λόγω απαιτήσεις στο φάσμα των οδηγιών και λοιπών μέσων που συγκροτούν την τρέχουσα δέσμη κανονιστικών ρυθμίσεων.

Στόχος της παρούσας έκθεσης είναι η αποτίμηση της προόδου κατά την υλοποίηση των κανονιστικών υποχρεώσεων βάσει των οποίων οφείλουν να μεταφερθούν στο νέο πλαίσιο; θεωρείται εύλογη, επομένως, η ομαδοποίησή τους, σύμφωνα με τη διάρθρωση των νέων οδηγιών.

4.1. Πλαίσιο κανονιστικών ρυθμίσεων

4.1.1. Εθνικές ρυθμιστικές αρχές

Ο κεντρικός ρόλος των εθνικών ρυθμιστικών αρχών (ΕΡΑ) κατά την υλοποίηση του πλαισίου κανονιστικών ρυθμίσεων για τις τηλεπικοινωνίες έχει πολλαπλά υπογραμμιστεί από την Επιτροπή. Σε κατάσταση όπου οι συντελεστές της αγοράς ενδέχεται να επηρεαστούν από ευπαθείς χρηματοοικονομικές αγορές, καθοριστική σημασία έχει η δυνατότητα των κανονιστικών φορέων να αναλάβουν αποτελεσματική και αμερόληπτη δράση, εξασφαλίζοντας με τον τρόπο αυτό νομική και κανονιστική ασφάλεια. Ο τρόπος κατά τον οποίο οι ΕΡΑ είναι οργανωμένες και ασκούν τις εξουσίες τους είναι σαφώς ζήτημα των εθνικών νομικών και διοικητικών συστημάτων, υπό την προϋπόθεση ότι συμμορφούνται με τις βασικές απαιτήσεις του κοινοτικού πλαισίου. Στο παράρτημα 2 περιλαμβάνονται λεπτομερή στοιχεία σχετικά με την οργάνωση των ΕΡΑ. Παρά τη δυνατότητα ύπαρξης διαφορών, οι ΕΡΑ έχουν γενικά πραγματοποιήσει αξιοσημείωτο έργο στην ρύθμιση σύνθετων πτυχών του ισχύοντος πλαισίου, και βρίσκονται σε κατάλληλη θέση ώστε να αναλάβουν το καθήκον της υλοποίησης του νέου καθεστώτος. Ο σχολιασμός που ακολουθεί εννοείται ως κατεύθυνση όσον αφορά θέματα για τα οποία ενδέχεται να απαιτηθεί προσοχή κατά τη διάρκεια της μεταβατικής περιόδου.

Το νέο πλαίσιο βασίζεται στην κτηθείσα πείρα των ρυθμιστικών φορέων και των συντελεστών της αγοράς. Στη συνέχεια, οι νέες οδηγίες ορίζουν σαφείς διατάξεις βάσει των οποίων απαιτείται από τα κράτη μέλη να εξασφαλίσουν ότι οι ΕΡΑ διαθέτουν τις κατάλληλες εξουσίες για τη διεξαγωγή ποικίλων καθηκόντων, συμπεριλαμβανομένης της ανάλυσης των συναφών αγορών, του εντοπισμού φορέα εκμετάλλευσης με σημαντική ισχύ στην αγορά, της επίλυσης διαφορών, της επιβολής κανονιστικών υποχρεώσεων και υποχρεώσεων παροχής καθολικής υπηρεσίας, καθώς και της επιβολής της όρων αδειοδότησης. Δεδομένης της ευρύτερης διακριτικής ευχέρειας των ΕΡΑ βάσει του νέου πλαισίου, οι διασφαλίσεις που καθιερώνει το ισχύον πλαίσιο, ιδίως για την εξασφάλιση διακριτικής και λειτουργικής ανεξαρτησίας από τους συντελεστές της αγοράς, θα συνεχίσουν να διαδραματίζουν ουσιαστικό ρόλο.

Στο Βέλγιο αναμένεται να αρθούν εναπομένουσες ανησυχίες όσον αφορά την ρυθμιστική ανεξαρτησία βάσει του ισχύοντος πλαισίου, με την επικείμενη θέσπιση νομοθεσίας, βάσει της οποίας ανατίθενται στον ρυθμιστικό φορέα εξουσίες που επί του παρόντος διαθέτει ο αρμόδιος υπουργός για το κρατικό μερίδιο στον κατεστημένο φορέα εκμετάλλευσης.

Προέκυψαν δύο μοντέλα για την εκχώρηση ρυθμιστικών εξουσιών. Σε ορισμένα κράτη μέλη, ένας ανεξάρτητος και αυτόνομος οργανισμός ή υπηρεσία ασκεί ολόκληρο το φάσμα εξουσιών, συμπεριλαμβανομένων όσον αφορά την αδειοδότηση, διασύνδεση, πρόσβαση, ελέγχους τιμών, εκχώρηση συχνοτήτων και αριθμοδότηση (Γερμανία, Ελλάδα, Ιρλανδία, Αυστρία, Κάτω Χώρες εκτός των συχνοτήτων, Πορτογαλία), ενώ στα λοιπά κράτη, ο ρυθμιστικός φορέας ασκεί ρυθμιστικές εξουσίες σε μεγάλο ή μικρό βαθμό μαζί με το αρμόδιο υπουργείο. Η διασπορά των εξουσιών οδηγεί αναπόφευκτα σε περιορισμό της ρυθμιστικής ασφάλειας την οποία απαιτεί η αγορά, ιδίως σε περιπτώσεις όπου αποφάσεις υπουργείων αναφορικά με αδειοδότηση ή ελέγχους τιμών ενδέχεται να εκληφθούν από την αγορά ως επηρεασμένες από πολιτικές σκοπιμότητες. Πέραν αυτών, η εν γένει επίδοση του ανεξάρτητου φορέα μπορεί εύκολα να βελτιωθεί με τη μεταφορά όλων των ρυθμιστικών εξουσιών από το Υπουργείο, όπως παραδείγματος χάρη, έγινε στην περίπτωση της Ελλάδας.

Η έλλειψη πόρων των ΕΡΑ συνεχίζει να προσδιορίζεται από την αγορά ως τροχοπέδη για την αποτελεσματική ρύθμιση. Στο πλαίσιο αυτό, οι συντελεστές της αγοράς θεωρούν ότι οι ρυθμιστικές αρχές θα μπορούσαν να μεγιστοποιήσουν τους πόρους χρησιμοποιώντας περισσότερο την ηθική πίεση και τη δημοσιότητα για την καταπολέμηση συμπεριφοράς που αντιβαίνει στον ανταγωνισμό. Σε δύο κράτη μέλη, μολονότι ο αριθμός του προσωπικού που απασχολεί η ΕΡΑ είναι σχετικά μεγάλος, μικρό μόνο μέρος του πραγματεύεται ρυθμιστικά καθήκοντα που αναφέρονται σε τηλεπικοινωνίες (Βέλγιο, Λουξεμβούργο). Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι νεοεισερχόμενοι θεωρούν ότι υπάρχουν περιθώρια για οργανωτική βελτίωση που θα δώσει τη δυνατότητα στις ρυθμιστικές αρχές να αντιμετωπίσουν τα θέματα έγκαιρα και αποτελεσματικά (Βέλγιο, Κάτω Χώρες, Φινλανδία).

Βάσει του υφιστάμενου και των μελλοντικών πλαισίων απαιτούνται αποτελεσματικοί μηχανισμοί προσφυγής έναντι αποφάσεων των ΕΡΑ. Σχεδόν σε όλα τα κράτη μέλη οι προσφυγές υποβάλλονται σε δικαστήριο, συνήθως διοικητικό. Η Δανία είναι η μόνη χώρα που έχει καθορίσει χωριστό οργανισμό προσφυγών, που δεν είναι δικαστήριο, ενώ στο Ηνωμένο Βασίλειο έναντι αποφάσεων του OFTEL που χρησιμοποιεί τις παράλληλες εξουσίες ανταγωνισμού του υποβάλλονται πρωτοβαθμίως στην επιτροπή ανταγωνισμού. Σε ορισμένες άλλες περιπτώσεις, οι προσφυγές αντιμετωπίζονται πρωτοβαθμίως εντός της ΕΡΑ (Βέλγιο, Ισπανία, Λουξεμβούργο, Κάτω Χώρες), πράγμα που σημαίνει ότι χρόνος και πόροι αποσπώνται από την καθεαυτού ρυθμιστική εποπτεία. Στην Αυστρία, παρά τις βελτιώσεις που επέφερε νέος νόμος ο οποίος προβλέπει την καθιέρωση κατάλληλου μηχανισμού προσφυγών, παραμένει αβεβαιότητα λόγω της απουσίας διατάξεων που αφορούν τη δικαιοδοσία για ένδικα εκκρεμούσες περιπτώσεις. Στη Γερμανία, η διάρκεια της διαδικασίας προσφυγής θεωρείται εμπόδιο για τον ανταγωνισμό εξαιτίας κανόνων που αφορούν την τήρηση του απορρήτου.

Σε πολλές περιπτώσεις, η πρακτική του υφιστάμενου πλαισίου όσον αφορά τους οργανισμούς προσφυγής συνίσταται στην εξέταση της διαδικασίας και όχι της ουσίας. Το νέο καθεστώς πρέπει να επανορθώσει την εν λόγω κατάσταση και πράγματι, στη Γαλλία, π.χ. το σχετικό δικαστήριο, επικουρούμενο από εμπειρογνώμονα, μπορεί πλέον να εξετάζει, εκτός από τη νομιμότητα, και την ουσία των αποφάσεων των ΕΡΑ.

Οι ΕΡΑ σε όλα τα κράτη μέλη φαίνεται ότι διαθέτουν επαρκείς εξουσίες για τη ρύθμιση αγορών, μολονότι ενδέχεται να απαιτηθούν περαιτέρω εξουσίες στο Βέλγιο, σχετικά με λιανικά τιμολόγια και με προσφυγές έναντι αποφάσεων διασύνδεσης, και στη Φινλανδία, αναφορικά με τη μετάδοση δεδομένων. Σε δύο κράτη μέλη, η ΕΡΑ εξαρτάται από την υποβολή παραπόνων (Κάτω Χώρες) ή αιτήματος (Γερμανία) ώστε να θίξει ορισμένα θέματα ρυθμιστικού χαρακτήρα, με αποτέλεσμα καθυστερήσεις στη λήψη αποφάσεων (Γερμανία). Ωστόσο, η ΕΡΑ σε ουσιαστικά όλα τα κράτη μέλη πρέπει να είναι καλύτερα εξοπλισμένες ώστε με δική τους πρωτοβουλία να ρυθμίζουν, λόγω χάρη, όσον αφορά την αποδεσμοποίηση του τοπικού βρόχου, για να εξασφαλίζουν αμεροληψία, θεμιτό ανταγωνισμό, οικονομική απόδοση και μέγιστο όφελος για τους χρήστες.

Βάσει του νέου πλαισίου, η ΕΡΑ θα πρέπει να εξετάζουν τις διαφορές εντός τεσσάρων μηνών. Επί του παρόντος, μολονότι, σε όλα τα κράτη μέλη έχουν καθιερωθεί διαδικασίες επίλυσης διαφορών, σε μια περίπτωση (Ιταλία) η ΕΡΑ δεν έχει ακόμη επιλύσει τις διαφορές που της έχουν υποβληθεί. Σε ορισμένες περιπτώσεις σημειώθηκε υπέρβαση της καταληκτικής ημερομηνίας (Κάτω Χώρες, Αυστρία, Πορτογαλία, Ηνωμένο Βασίλειο). Σε δυο κράτη μέλη οι διαδικασίες επίλυσης διαφορών είναι χρονοβόρες (Φινλανδία) ή περίπλοκες (Γαλλία).

Οι ρυθμιστικές αποφάσεις πρέπει να είναι αποτελεσματικές και να εκδίδονται έγκαιρα. η ισορροπία αυτή δεν επιτυγχάνεται σε όλες τις περιπτώσεις. Φαίνεται ότι ενίοτε προκύπτουν ορισμένες δυσχέρειες για τη λήψη αποφάσεων εντός των προθεσμιών (Ιταλία, Φινλανδία), ή για την πλήρη συνεκτίμηση όλων των σχολίων που έχουν διατυπωθεί κατά τη διάρκεια των διαδικασιών διαβούλευσης (Ελλάδα, Ιρλανδία), ή για να δοθεί στους φορείς εκμετάλλευσης ο απαραίτητος χρόνος για την απάντηση στο πλαίσιο διαδικασιών διαβούλευσης (Σουηδία).

Έχουν εισαχθεί νέες απαιτήσεις (Δανία, Ιρλανδία) ή βρίσκονται στη διαδικασία εισαγωγής τους (Φινλανδία) με σκοπό την εγγύηση και βελτίωση της επιβολής των ρυθμιστικών υποχρεώσεων των φορέων εκμετάλλευσης. Τα περισσότερα κράτη μέλη διαθέτουν την εξουσία επιβολής ποινών για μη συμμόρφωση στους όρους αδειοδότησης, μολονότι δεν είναι πάντοτε σαφής ο βαθμός στον οποίο δύναται να χρησιμοποιηθεί οι εν λόγω εξουσίες (Γερμανία). Στη Φινλανδία, ο εξαιρετικά μεγάλος αριθμός επιχειρήσεων με σημαντική ισχύ στην αγορά δυσχεραίνει την ΕΡΑ να διαπιστώσει τη συμμόρφωσή τους με τις υποχρεώσεις, μη εξασφαλίζοντας τις απαραίτητες ρυθμιστικές εγγυήσεις για τους νεοεισερχόμενους.

Η συνεργασία μεταξύ της ΕΡΑ και της εθνικής αρχής για τον ανταγωνισμό (ΕΑΑ) στην επιβολή του ισχύοντος ρυθμιστικού πλαισίου έχει εν γένει βελτιωθεί ύστερα από την απελευθέρωση και λειτουργεί ικανοποιητικά σε πολλά κράτη μέλη (ιδίως στη Δανία, την Ελλάδα, τη Γαλλία, την Ιρλανδία, την Ιταλία, τις Κάτω Χώρες, την Αυστρία και το Ηνωμένο Βασίλειο). Δυο κράτη μέλη έχουν ήδη εισαγάγει τις επίσημες διαδικασίες για την εν λόγω διαδικασία (Δανία, Ιρλανδία), ενώ άλλα δύο κράτη μέλη η αρχή ανταγωνισμού παρέχει στην ΕΡΑ μη δεσμευτικές γνωμοδοτήσεις επί θεμάτων που αφορούν τις συνθήκες ανταγωνισμού στην αγορά (Γερμανία, με εξαίρεση τον καθορισμό της σημαντικής ισχύος στην αγορά, όπου η γνωμοδότηση είναι δεσμευτική και Ιταλία). Σε άλλα δεν παρεμβαίνει καθόλου στη διαδικασία λήψης αποφάσεων που ανήκει εξ ολοκλήρου στην ΕΡΑ (Ελλάδα, Κάτω Χώρες εκτός της ανάλυσης της αγοράς). Σε ένα κράτος μέλος (Πορτογαλία) οι νεοεισερχόμενοι επιθυμούν μεγαλύτερο βαθμό παρέμβασης εκ μέρους της αρχής ανταγωνισμού.

Η μεγαλύτερη εστίαση στην αξιολόγηση του αποτελεσματικού ανταγωνισμού, η οποία απαιτείται από το νέο ρυθμιστικό πλαίσιο, σημαίνει ότι η συνεργασία μεταξύ των δύο τύπων αρχής θα αποκτήσει στο μέλλον διαρκώς καθοριστικότερη σημασία (βλ. τμήμα 6).

4.1.2. Διαχείριση αριθμών

Το κοινοτικό πλαίσιο κανονιστικών ρυθμίσεων απαιτεί τον έλεγχο των σχεδίων αριθμοδότησης εκ μέρους της εθνικής ρυθμιστικής αρχής. Τούτο ισχύει σε όλα τα κράτη μέλη.

Ορισμένα κράτη μέλη έχουν τροποποιήσει τα σχέδια αριθμοδότησής τους κατά τα τελευταία έτη ώστε να ανταποκριθούν σε μεγαλύτερη ζήτηση αριθμών, ιδίως ενόψει της ανάπτυξης των κινητών υπηρεσιών, καθώς και για την προώθηση του θεμιτού ανταγωνισμού.

Η διαχείριση αριθμών δεν φαίνεται να προκαλεί ανησυχίες στους συντελεστές της αγοράς ή στους οργανισμούς καταναλωτών. Ωστόσο, ορισμένοι αριθμοί και ορισμένες τάξεις αριθμών στην Αυστρία δεν συμμορφούνται προς το σχέδιο αριθμοδότησης.

4.1.3. Διαχείριση συχνοτήτων

Κατά τα τελευταία έτη πραγματοποιήθηκε σημαντική πρόοδος σε ολόκληρη την ΕΕ προς την κατεύθυνση μεγαλύτερης λογικής συνέπειας και διαφάνειας στη διαχείριση των ραδιοσυχνοτήτων. Σε όλα τα κράτη μέλη υφίσταται πλέον δημοσιευμένο εθνικό σχέδιο συχνοτήτων, ενώ έχει οριστεί υπεύθυνη αρχή για τη διαχείριση των συχνοτήτων, είτε πρόκειται για την ίδια αρχή στην οποία έχει ανατεθεί η εποπτεία του τομέα των επικοινωνιών είτε για χωριστό, αποκλειστικό φορέα. Μεμονωμένα προβλήματα συνεχίζουν να ανακύπτουν κατά καιρούς σε σχέση με την εκχώρηση φάσματος για συγκεκριμένες χρήσεις, ωστόσο δεν αναφέρονται μείζονα εκκρεμή προβλήματα στην εν γένει διαχείριση συχνοτήτων. Πρόσφατα, ορισμένα κράτη μέλη ανέβαλαν πρωτοβουλίες ή δρομολόγησαν διαβουλεύσεις αναφορικά με την μελλοντική εξέλιξη της διαχείρισης συχνοτήτων, θίγοντας θέματα όπως η εμπορία φάσματος ή η χρήση ζωνών συχνοτήτων απαλλασσόμενων άδειας, θέμα που τίθεται διαρκώς περισσότερο και σε επίπεδο ΕΕ.

4.2. Καθεστώτα διασύνδεσης και πρόσβασης

4.2.1. Διασύνδεση

Βάσει του ρυθμιστικού πλαισίου, οι ΕΡΑ πρέπει να εξασφαλίζουν ότι φορείς εκμετάλλευσης που έχουν κοινοποιηθεί ως διαθέτοντες σημαντική ισχύ στην αγορά σειρά σταθερής τηλεφωνίας να δημοσιεύουν προσφορά διασύνδεσης αναφοράς (RIO), περιλαμβάνοντας λεπτομερή περιγραφή της προσφοράς τους όσον αφορά τη διασύνδεση. Σταθεροί φορείς με σημαντική ισχύ στην αγορά απαιτείται επίσης να χρεώνουν κοστοστρεφή τιμολόγια για διασύνδεση και πρόσβαση, υποστηριζόμενα από διαφανή συστήματα λογιστικής κόστους και με τήρηση των αρχών της διαφάνειας και αμεροληψίας. Φορείς εκμετάλλευσης που έχουν κοινοποιηθεί ως διαθέτοντες σημαντική ισχύ στην εθνική αγορά κινητής τηλεφωνίας υπάγονται επίσης σε υποχρεώσεις διαφάνειας και αμεροληψίας, ενώ φορείς εκμετάλλευσης κινητής τηλεφωνίας με σημαντική ισχύ στην εθνική αγορά διασύνδεσης πρέπει επίσης να συμμορφώνονται με την αρχή της κοστοστρέφειας.

Η αποτελεσματική εφαρμογή των εν λόγω υποχρεώσεων απετέλεσε προαπαιτούμενο για την ανοικτή και ανταγωνιστική αγορά, εξασφαλίζοντας δίκαιους, αναλογικούς και αμερόληπτους όρους διασύνδεσης και είναι απαραίτητη προϋπόθεση κατά τη μετάβαση προς το νέο πλαίσιο κανονιστικών ρυθμίσεων. Στην πράξη, τα καθεστώτα διασύνδεσης λειτουργούν ομαλά σε ολόκληρη την Ευρώπη, οι προσφορές διασύνδεσης προσδιορίζονται εν γένει στις ανάγκες της αγοράς, και, όπως προκύπτει από προηγούμενες εκθέσεις [17], έχει πραγματοποιηθεί μεγάλος αριθμός συμφωνιών.

[17] http://europa.int/information-society/ topics/telecoms/implementation/index

4.2.1.1. Προσφορά διασύνδεσης αναφοράς

Φορείς εκμετάλλευσης σταθερών επικοινωνιών σε όλα τα κράτη μέλη έχουν δημοσιεύσει προσφορά διασύνδεσης αναφοράς (RIO), μολονότι σε δυο κράτη μέλη για την πρόσβαση στην RIO απαιτείται η ταυτοποίηση του ενδιαφερομένου (Αυστρία, Γερμανία). Προβλήματα όσον αφορά την πληρότητα της RIO φαίνεται ότι έχουν επιλυθεί σε όλα τα κράτη μέλη. όλες πλέον οι RIO ανταποκρίνονται στις τεχνικές και οικονομικές προϋποθέσεις εκκίνησης και απόληξης της κίνησης φωνητικής τηλεφωνίας σε όλα τα επίπεδα διασύνδεσης. Αναφέρονται, ωστόσο, προβλήματα διασύνδεσης σε τοπικό επίπεδο στη Φινλανδία.

Μολονότι η RIO παρέχει τη δυνατότητα σε ανταγωνιστές να συνάπτουν συμφωνίες διασύνδεσης σε όλα τα κράτη μέλη, πρέπει να σημειωθούν καθυστερήσεις στην έγκριση της RIO από την ΕΡΑ, σε πέντε χώρες (Ελλάδα, Ιρλανδία, Ιταλία, Λουξεμβούργο, Πορτογαλία).

4.2.1.2. Μισθωμένες γραμμές διασύνδεσης

Μισθωμένες γραμμές διασύνδεσης (δηλ. μισθωμένες γραμμές 64 Kbit έως 34 Mbit που συνδέουν υποδομή νεοεισερχόμενων φορέων με τις εγκαταστάσεις του πελάτη) παρέχουν τη δυνατότητα σε νεοεισερχόμενους να προσφέρουν στους πελάτες διατερματικές υπηρεσίες σε περιπτώσεις που τα δίκτυά τους δεν είναι ακόμα επαρκώς εκτεταμένα ώστε να τους επιτρέπουν την παροχή των εν λόγω υπηρεσιών εξ ολοκλήρου βάσει της δικής τους υποδομής.

Οι ΕΡΑ σε όλα τα κράτη μέλη έχουν αναλάβει δράση για να εξασφαλίσουν τη διάθεση μισθωμένων γραμμών διασύνδεσης και για την εποπτεία των τιμολογίων. Ωστόσο, όσον αφορά τη Φινλανδία δεν είναι σαφές εάν όλοι οι περιφερειακοί και τοπικοί κατεστημένοι φορείς παρέχουν μισθωμένες γραμμές διασύνδεσης.

Στο παράρτημα 1 παρουσιάζονται δεδομένα σχετικά με την τιμολόγηση μισθωμένων γραμμών διασύνδεσης σε σχέση με τα ανώτατα όρια τιμών στην ΕΕ.

4.2.1.3. FRIACO (εκκίνηση κλήσης για πρόσβαση στο Ίντερνετ με ενιαίο τέλος)

Υπάρχουν ευρύτερα αποκλίνουσες απόψεις ως προς τη χρησιμότητα της διάταξης που αφορά την διασύνδεση με ενιαίο τέλος για στενοζωνική πρόσβαση στο Ίντερνετ. Ορισμένες ρυθμιστικές αρχές θεωρούν ότι με τον τρόπο αυτό είναι πιθανό να ενθαρρύνεται η ευρυζωνική εμπέδωση με τον εθισμό των χρηστών σε λιανική πρόσβαση ενιαίου τέλους ενώ άλλοι θεωρούν ότι έχει πλέον εκτοπιστεί από την DSL (τεχνολογία ψηφιακών συνδρομητικών γραμμών μεγάλης ταχύτητας). Σε κάθε περίπτωση, η διασύνδεση ενιαίου τέλους πρέπει να προσφέρεται από τους κατεστημένους φορείς σε νεοεισερχόμενους, κατά τρόπο ισότιμο, εφόσον προσφέρουν στους πελάτες τους τη δική τους λιανική στενοζωνική ενιαίου τέλους πρόσβαση στο Ίντερνετ. Για την είσοδο στην αγορά, είναι ιδιαιτέρως σημαντικό η σύμβαση FRIACO να μην περιλαμβάνει απαιτήσεις αρχιτεκτονικής δικτύου που δεν μπορούν να ολοκληρωθούν από την πλειονότητα των νεοεισερχομένων. Είναι επίσης σημαντικό να παρέχεται από τον κατεστημένο φορέα FRIACO σε επίπεδο διασύνδεσης, το οποίο ζητούν οι νεοεισερχόμενοι. Τούτο σημαίνει ότι η αρχή της αμεροληψίας δεν πρέπει να εφαρμοστεί κατά τρόπο τυπικό, αλλά συνεκτιμώντας και τον υποκείμενο στόχο της, που είναι το άνοιγμα της αγοράς.

Έως τώρα, ο στόχος αυτός δεν έχει επιτευχθεί παρά μόνο με τμηματικό τρόπο. Προσφορά FRIACO εκ μέρους του κατεστημένου φορέα σε τοπικό και σε ανώτερο από το τοπικό επίπεδο υφίσταται μόνο σε δυο κράτη μέλη (Ιταλία, ΗΒ) και σε τοπικό επίπεδο παρέχεται σε τρεις περαιτέρω χώρες (Γαλλία, Κάτω Χώρες, Πορτογαλία). Στην Ισπανία, η RIO για το 2001 εισήγαγε γενικό μοντέλο διασύνδεσης βάσει χωρητικότητας (ισχύει για φωνή και για δεδομένα), προέκυψαν όμως δυσκολίες κατά την εφαρμογή του. Στη Γερμανία η ΕΡΑ ανέλαβε δράση για την επιβολή FRIACO χωρίς να έχουν μέχρι στιγμής επιτύχει να εξασφαλίσουν τη διάθεσή του εξαιτίας δικαστικών εκκρεμοτήτων. Δεν διατίθεται προσφορά FRIACO σε ορισμένες χώρες, παρά το γεγονός ότι οι κατεστημένοι φορείς προσφέρουν στους πελάτες τους πρόσβαση στο Ίντερνετ με ενιαίο τέλος (π.χ. στην Φινλανδία) ή πρόσβαση στο Ίντερνετ με ενιαίο τέλος εντός ορισμένων χρονικών περιόδων (π.χ. τις Κυριακές) ως μέρος δεσμοποιημένης προσφοράς (Λουξεμβούργο).

4.2.1.4. Τιμολόγια διασύνδεσης

Όλα τα κράτη μέλη υλοποίησαν την αρχή της κοστοστρέφειας όσον αφορά σταθερά δίκτυα, μολονότι υφίστανται ακόμη προβλήματα στην ενημέρωση για το κόστος με βάση κατάλληλα συστήματα λογιστικής κόστους. Σε μια μόνο χώρα (Δανία) η ΕΡΑ βασίζεται ακόμα σε συγκριτική αξιολόγηση βέλτιστης πρακτικής κατά τον καθορισμό των τιμολογίων σταθερής διασύνδεσης, μολονότι οι τιμές που έχουν καθοριστεί σύμφωνα με σύστημα LRIC [18] λογιστικής κόστους αναμένεται να ισχύσουν από την 1η Ιανουαρίου 2003. Τα τιμολόγια διασύνδεσης φαίνεται ότι εν γένει κινούνται σε επίπεδο που επιτρέπει την είσοδο στην αγορά, μολονότι συνεχίζουν να διατυπώνονται παράπονα για υψηλά τιμολόγια ιδίως από τη Φινλανδία.

[18] Μακροπρόθεσμο μέσο επιπρόσθετο κόστος.

Σε ορισμένα κράτη μέλη (Βέλγιο, Ελλάδα, Ισπανία, Λουξεμβούργο, Κάτω Χώρες, Φινλανδία), διατυπώνονται παράπονα για συμπίεση τιμών μεταξύ τιμολογίων σταθερής διασύνδεσης και των λιανικών τιμολογίων του κατεστημένου φορέα και των σχετικών εκπτώσεων που ισχύουν. Δεν έχουν ακόμα αναλάβει δράση όλες οι ΕΡΑ για την εξάλειψη της συμπίεσης τιμών (για διασύνδεση σε τοπικό επίπεδο προσφάτως ισχύει επανορθωτική δράση στις Κάτω Χώρες και από τον Ιανουάριο του 2003 για το Λουξεμβούργο).

Διατυπώνονται ακόμη ανησυχίες εξ αιτίας του γεγονότος ότι, σε ορισμένες περιπτώσεις, τα τέλη που μπορούν να επιβάλλουν νεοεισερχόμενοι για απόληξη κλήσεων στα σταθερά δίκτυά τους βασίζονται σε αμοιβαιότητα (Δανία, Γερμανία, Ισπανία, Ιταλία), παρά το γεγονός ότι οι εν λόγω φορείς εκμετάλλευσης δεν υπέχουν υποχρέωση κοστοστρέφειας και δεν παρέχουν κατ'ανάγκη παρεμφερή υπηρεσία διασύνδεσης. Έχουν επίσης διατυπωθεί ισχυρισμοί ότι τα τιμολόγια διασύνδεσης για νεοεισερχόμενους προβαίνουν σε διακρίσεις, σε σύγκριση με τις τιμές που χρεώνουν οι κατεστημένοι φορείς μεταξύ τους (Φινλανδία). Το γεγονός αυτό αποδεικνύει την ανάγκη πρόληψης περιπτώσεων κατάχρησης δεσπόζουσας θέσης εκ μέρους των κατεστημένων φορέων που επίσης εισπράττουν τέλη διασύνδεσης.

Σε δυο χώρες (Γαλλία, Ιταλία), η ΕΡΑ εισάγει διαδικασία ανώτατης τιμής που θα ισχύσει από 1ης Ιανουαρίου 2003, ώστε να υπάρξει στην αγορά μεγαλύτερη προβλεψιμότητα όσον αφορά το μελλοντικό επίπεδο τιμολογίων διασύνδεσης. Η πρωτοβουλία αυτή συνιστά βελτίωση όσον αφορά τη σταθερότητα των όρων και συνθηκών της αγοράς και έχει τύχει ευρύτερης εκτίμησης εκ μέρους των συντελεστών της αγοράς.

Όσον αφορά τιμολόγια τερματισμού κινητών επικοινωνιών, οι ρυθμιστικές αρχές έλαβαν σειρά μέτρων εντός των ορίων του ισχύοντος πλαισίου για την ρύθμιση των τιμολογίων. Στην Αυστρία, η ΕΡΑ καθόρισε τιμολόγια τερματισμού κινητών επικοινωνιών στη βάση ότι οι τιμές θα πρέπει να είναι "κατάλληλες", σύμφωνα με ένα επιβεβλημένο σύστημα λογιστικής κόστους (βλ. παρακάτω). Σε σειρά κρατών μελών (Κάτω Χώρες, Πορτογαλία, Ηνωμένο Βασίλειο), οι ΕΡΑ όρισαν περιορισμό στα τιμολόγια τερματισμού κινητών βάσει του ότι θεώρησαν τα εν λόγω τιμολόγια υπερβολικά ή μη εύλογα, μολονότι δεν είχε ορίσει τους κινητούς φορείς ως διαθέτοντες σημαντική ισχύ στην εθνική αγορά διασύνδεσης. Στη Φινλανδία, οι κινητοί φορείς δεν έχουν καθοριστεί ως διαθέτοντες σημαντική ισχύ στην εθνική αγορά διασύνδεσης, τρεις όμως από αυτούς έχουν χαρακτηριστεί ως διαθέτοντες σημαντική ισχύ στην συναφή αγορά τους, γεγονός που βάσει της εθνικής νομοθεσίας σημαίνει ότι τα τέλη διασύνδεσής τους πρέπει να είναι κοστοστρεφή. Η κοστοστρέφεια των τελών διασύνδεσης γύρω από τους εν λόγω φορείς εκμετάλλευσης αποτέλεσε αντικείμενο έρευνας εκ μέρους της ρυθμιστικής αρχής. Σε άλλα κράτη μέλη, οι ΕΡΑ παράγγειλαν περιορισμούς που θεώρησαν ότι κινούνται προς την κατεύθυνση της αρχής της κοστοστρέφειας, ενώ ο φορέας εκμετάλλευσης κινητών επικοινωνιών είχε καθοριστεί ως διαθέτων σημαντική ισχύ στην εθνική αγορά διασύνδεσης (Βέλγιο, Ισπανία, Γαλλία, Ιρλανδία, Ιταλία, Σουηδία). Στις υπόλοιπες χώρες, οι φορείς κινητών επικοινωνιών δεν έχουν οριστεί ως διαθέτοντες σημαντική ισχύ στην εθνική αγορά διασύνδεσης και η ΕΡΑ δεν παρενέβη αναφορικά με τα τιμολόγια κινητών επικοινωνιών.

Τα περισσότερα μοντέλα λογιστικής κόστους των φορέων εκμετάλλευσης κινητών επικοινωνιών στα κράτη μέλη βρίσκονται επί του παρόντος στη φάση πλήρως καταβεβλημένης κοστολόγησης με χρήση ιστορικού κόστους. Οι δυο εξαιρέσεις είναι το Ηνωμένο Βασίλειο, όπου η ΕΡΑ είναι η μόνη που έχει αναπτύξει μοντέλο LRIC χρησιμοποιώντας βάση τρέχοντος κόστους, και η Αυστρία, όπου οι κινητοί φορείς εκμετάλλευσης απαιτείται να χρησιμοποιούν διάρθρωση κόστους LRIC χωρίς ωστόσο να υπάγονται σε επαλήθευση της λογιστικής κόστους. Στην Ιταλία, η ΕΡΑ απαίτησε από τους φορείς κινητών επικοινωνιών να μεταβούν, από ένα σύστημα λογιστικής κόστους που βασίζεται σε ιστορικό κόστος σε άλλο σύστημα, βάσει LRIC από το 2003 και εφεξής. Στην Ισπανία, η ρυθμιστική αρχή ενέκρινε επίσης προσφάτως τα συστήματα λογιστικής κόστους δυο φορέων κινητών επικοινωνιών, που έχουν οριστεί ως διαθέτοντες σημαντική ισχύ στην εθνική αγορά διασύνδεσης, μολονότι δεν ήταν σε θέση να εγκρίνει τιμολόγια διασύνδεσης στη βάση αυτή, εξαιτίας έλλειψης δεδομένων λογιστικής κόστους.

4.2.1.5. Καθορισμός σημαντικής ισχύος στην αγορά

Το σκεπτικό των κρίσεων των ΕΡΑ όσον αφορά την ύπαρξη σημαντικής ισχύος στην αγορά δημοσιεύτηκε σε όλα τα κράτη μέλη, εκτός από ένα (Δανία).

Φαίνεται ότι οι αρχές που διέπουν τον καθορισμό σημαντικής ισχύος στην αγορά τους φορείς εκμετάλλευσης σταθερών επικοινωνιών έχουν εφαρμοστεί με συνέπεια εντός της ΕΕ, αφότου τα κράτη μέλη όρισαν τον κατεστημένο φορέα ως διαθέτοντα σημαντική ισχύ στην αγορά σταθερών επικοινωνιών. Ωστόσο, σε μια χώρα (Φινλανδία), η συναφής αγορά για τον καθορισμό σημαντικής ισχύος δεν είναι η εθνική αγορά σε θέματα επικοινωνιών, ενώ μέρη της εν λόγω αγοράς (τοπικό, υπεραστικό, διεθνές κ.λ.π.) χρησιμοποιούνται ως βάση για σειρά καθορισμών σημαντικής ισχύος στην αγορά.

Ορισμένος βαθμός συνέπειας έχει επίσης επιτευχθεί όσον αφορά τα ευρήματα της σημαντικής ισχύος στην αγορά κινητών, παρά ορισμένες αποκλίσεις. Δεκατρία κράτη μέλη καθόρισαν τουλάχιστον τους δυο ιδιωτικούς φορείς κινητών επικοινωνιών ως διαθέτοντες σημαντική ισχύ στην αγορά κινητών υπηρεσιών, εφόσον το μερίδιό του στην αγορά υπερέβαινε το όριο των 25% της οδηγίας περί διασύνδεσης, εξαιρώντας όσους βρίσκονταν κάτω από το εν λόγω κατώφλι. Σε μια από τις υπόλοιπες χώρες (Γερμανία), η απόφαση να μην καθοριστούν φορείς κινητών επικοινωνιών ως διαθέτοντες σημαντική ισχύ στην αγορά κινητών, μολονότι υπερέβαιναν το όριο του 25% ως μερίδιο αγοράς, βασίστηκε στην υπόθεση επαρκούς αντισταθμιστικής δύναμης εκ μέρους των τελικών χρηστών. Στην άλλη χώρα (Αυστρία), οι λόγοι για τους οποίους δεν πραγματοποιήθηκε χαρακτηρισμός σημαντικής ισχύος στην αγορά κινητών επικοινωνιών δεν ανακοινώθηκαν στην Επιτροπή.

Όσον αφορά τον χαρακτηρισμό φορέων εκμετάλλευσης κινητών επικοινωνιών με σημαντική ισχύ στην εθνική αγορά διασύνδεσης, επετεύχθη ορισμένος βαθμός συνέπειας στην εφαρμογή των αρχών περί σημαντικής ισχύος στην αγορά μέσω της χρήσης της επεξηγηματικής ανακοίνωσης περί καθορισμού σημαντικής ισχύος στην αγορά, της επιτροπής ΟΝΡ [19]. Ορισμένες ΕΡΑ βασίστηκαν απευθείας στην εν λόγω ανακοίνωση και πραγματοποίησαν την αξιολόγηση της σημαντικής ισχύος στην αγορά βάσει μεριδίων που υπολογίστηκαν αναφορικά με τα συνολικά έσοδα από τερματισμό σε σταθερά και κινητά δίκτυα, συμπεριλαμβανομένων κλήσεων εντός δικτύου. Κινητοί φορείς εκμετάλλευσης που υπερέβησαν το κατώφλι του 25% ορίστηκαν ως διαθέτοντες σημαντική ισχύ στην αγορά, ενώ αυτοί που κινήθηκαν κάτω από το κατώφλι εξαιρέθηκαν, σε πέντε χώρες (Γαλλία, Ιρλανδία, Κάτω Χώρες, ΗΒ) ενώ εξετάστηκαν και περαιτέρω κριτήρια. Σε σειρά άλλων κρατών μελών (Βέλγιο, Αυστρία, Πορτογαλία), το όριο του μεριδίου αγοράς 25% ήταν το αποφασιστικό κριτήριο. Ωστόσο, στις περιπτώσεις αυτές, οι ΕΡΑ δεν υπολόγισαν το μερίδιο αγοράς ευθυγραμμιζόμενες πλήρως με την παραπάνω αναφερόμενη ανακοίνωση. Αριθμός κρατών μελών καθόρισε επίσης φορείς εκμετάλλευσης κινητών επικοινωνιών ως διαθέτοντες σημαντική ισχύ στην εθνική αγορά διασύνδεσης, σε περίπτωση που οι εν λόγω φορείς διέθεταν μερίδιο κάτω από το κατώφλι των 25%, βασίζοντας την απόφασή τους στα περαιτέρω κριτήρια που προβλέπει η οδηγία περί διασύνδεσης (Ιταλία, Ισπανία, Σουηδία). Τέλος, σε ορισμένες χώρες, είτε δεν έχει υπολογιστεί το μερίδιο αγοράς κινητών φορέων στην εθνική αγορά διασύνδεσης, είτε δεν έχουν δημοσιευτεί (Γερμανία, Λουξεμβούργο).

[19] ONPCOM 99-03

4.2.1.6. Πρόσβαση MVNO σε φορείς εκμετάλλευσης κινητών εικονικών δικτύων)

Μια πτυχή της πρόσβασης στα δίκτυα ηλεκτρονικών επικοινωνιών που δεν επιβάλλεται από το ισχύον ρυθμιστικό πλαίσιο, ενδεχομένως όμως από μεμονωμένες ΕΡΑ στο νέο, και η οποία αναμένεται να διαδραματίσει αυξανόμενο χρόνο στο μέλλον, είναι η παροχή πρόσβασης σε φορείς εκμετάλλευσης κινητών εικονικών δικτύων (MVNO). Ενώ στα περισσότερα κράτη μέλη το μοντέλο MVNO παραμένει αντικείμενο αποκλειστικά εμπορικής διαπραγματεύσης, υπάρχουν ορισμένα κράτη μέλη που έχουν ενσωματώσει στην εθνική τους τηλεπικοινωνιακή νομοθεσία διατάξεις που διέπουν την εν λόγω πρόσβαση. Παραδείγματος χάρη, στη Δανία οι καταστατικές διατάξεις που διέπουν την εθνική περιαγωγή επεκτείνονται και σε πρόσβαση MVNO. στην Ισπανία καθιερώθηκε με νομοθετική πρωτοβουλία νέος τύπος άδειας για MVNO. στην Ιρλανδία, η προσφορά πρόσβασης MVNO συνεκτιμήθηκε για την χορήγηση άδειας τύπου "Α" στην πρόσφατη διαδικασία αδειοδότησης τρίτης γενιάς (3G). στην Φινλανδία, το σχέδιο του νέου νόμου για την αγορά των επικοινωνιών περιλαμβάνει διάταξη που προβλέπει την εν λόγω πρόσβαση. στην Αυστρία, η εθνική ρυθμιστική αρχή πρόσφατα απέρριψε αίτημα διασύνδεσης που απηύθυνε φορέας εκμετάλλευσης για σκοπό παροχής υπηρεσιών ως MVNO, λόγω του ότι η ισχύουσα αυστριακή νομοθεσία δεν επιτρέπει τη δυνατότητα αυτή, μολονότι η ρυθμιστική αρχή ανέφερε ότι θα χαιρέτιζε σχετική αλλαγή της νομοθεσίας.

Μολονότι το μοντέλο πρόσβασης MVNO λαμβάνεται διαρκώς περισσότερο υπόψη στα εθνικά νομικά συστήματα των κρατών μελών, η ανάπτυξή του σε εμπορική βάση παραμένει ακόμη σχετικά περιορισμένη, με λίγα μόνο πλήρως άρτια και λειτουργικά MVNO στην ΕΕ. Τούτο είναι πιθανό ότι οφείλεται, τουλάχιστον εν μέρει, στα σύνθετα θέματα κοστολόγησης και τιμολόγησης που θίγει η εν λόγω πρόσβαση. Ωστόσο, καθώς αυξάνονται η χωρητικότητα των κινητών δικτύων και οι εφαρμογές δεδομένων παράλληλα με την εξέλιξη της αγοράς κινητών επικοινωνιών μεγάλων ταχυτήτων, αναμένεται ότι η πρόσβαση αυτού του είδους θα αυξηθεί και θα εξελιχθεί αντίστοιχα.

4.3. Αποδεσμοποίηση του τοπικού βρόχου

Στόχος του κοινοτικού κανονισμού περί αδεσμοποίητης πρόσβασης στον τοπικό βρόχο είναι η διευκόλυνση της εισόδου στην αγορά και η ανάπτυξη του ανταγωνισμού, ιδίως για την διαδικτυακή πρόσβαση μεγάλων ταχυτήτων. Κοινοποιημένοι φορείς (σημαντική ισχύ στην αγορά) πρέπει να παρέχουν πλήρως αδεσμοποίητη πρόσβαση, όπου ολόκληρη η γραμμή μισθώνεται σε νεοεισερχόμενο, καθώς επίσης και μερισμένη πρόσβαση (κοινής χρήσης), όπου ο νεοεισερχόμενος μισθώνει μόνο το τμήμα υψηλών συχνοτήτων που ενδείκνυται για Ίντερνετ υψηλής ταχύτητας.

Οι κοινοποιημένοι φορείς εκμετάλλευσης πρέπει να δημοσιεύουν προσφορά αποδεσμοποίησης αναφοράς (RUO) κατάλληλη για τις ανάγκες της αγοράς, που πρέπει συνεπώς να είναι επαρκώς λεπτομερής ώστε να προσφέρει στους φορείς εκμετάλλευσης τη δυνατότητα επιλογής μόνον των απαιτούμενων στοιχείων και ευκολιών του δικτύου. Οι κοινοποιημένοι φορείς πρέπει να ανταποκρίνονται σε εύλογα αιτήματα αποδεσμοποίησης και να εφαρμόζουν διαφανείς, δίκαιους και αμερόληπτους όρους, υπό την έννοια ότι πρέπει να παρέχουν σε άλλους φορείς εκμετάλλευσης ευκολίες ανάλογες με τις παρεχόμενες στους ίδιους και στις θυγατρικές τους. Τα τιμολόγια που χρεώνονται για αδεσμοποίητη πρόσβαση πρέπει να είναι κοστοστρεφή.

4.3.1. Προσφορές αποδεσμοποίησης αναφοράς (RUO)

Στην 7η έκθεση, η Επιτροπή σημείωσε ότι η πρόοδος στην υλοποίηση του κανονισμού δεν ήταν ικανοποιητική. Στη συνέχεια, η Επιτροπή ανέλαβε δράση έναντι πέντε κρατών μελών, όπου δεν υφίστατο RUO για κοινή (μεριζόμενη) πρόσβαση. Η κατάσταση αποκαταστάθηκε σύντομα, σήμερα δε υφίσταται προσφορά αναφοράς σε όλα τα κράτη μέλη, η οποία καλύπτει τόσο την πλήρη αποδεσμοποίηση όσο και τη μεριζόμενη πρόσβαση. Ωστόσο, η Επιτροπή ανέλαβε στη συνέχεια (Μάρτιος 2002) δράση έναντι τεσσάρων κρατών μελών, όπου η RUO δεν ήταν επαρκώς λεπτομερής, ιδίως στον βαθμό που δεν υπήρχε δυνατότητα πρόσβασης στον τοπικό υποβρόχο, το ερμάριο οδού που βρίσκεται κοντά στις εγκαταστάσεις του πελάτη και είναι απαραίτητο για πιθανότητα παροχής υπηρεσιών VDSL ή HDSL. Και στην περίπτωση αυτή τα κράτη μέλη ανέλαβαν δράση για την αποκατάσταση της εν λόγω έλλειψης.

Παρόλα αυτά, η πρόοδος κατά τη διάρκεια του περασμένου έτους όσον αφορά την αποδεσμοποίηση συνέχισε να βραδυπορεί και είναι σαφές ότι επηρεάστηκε από την καθοδική πορεία στην τηλεπικοινωνιακή αγορά και τη δυσχέρεια που αντιμετώπιζαν οι φορείς εκμετάλλευσης για την προσέλκυση κεφαλαίων για επενδυτικούς σκοπούς. Τον Οκτώβριο του 2002 υπήρχαν στην ΕΕ 1 εκατομμύριο αποδεσμοποίητες γραμμές (από σύνολο περίπου 188 εκατομμυρίων συνδρομητικών γραμμών), κυρίως πλήρως αποδεσμοποιημένες (1 050 740) καθώς και μικρός αριθμός γραμμών μερισμένης πρόσβασης (27 700). Δεδομένου ότι τον Οκτώβριο του 2001 υπήρχαν 600 000 αδεσμοποίητες γραμμές, ο ρυθμός της αποδεσμοποίησης αρχίζει αργά να επιταχύνεται.

*Για λόγυς σύγκρισης. Ωστόσο, όλες αυτές οι γραμμές δεν είναι επιδεκτικές αποδεσμοποίησης.

Ωστόσο, οι καθυστερήσεις στην αντιμετώπιση εμποδίων ρυθμιστικού χαρακτήρα, ιδίως η έλλειψη ισότιμων όρων πρόσβασης και κοστοστρεφών τιμολογίων, προξενούν σημαντικά προβλήματα, καθώς οι νεοεισερχόμενοι αδυνατούν να αποκτήσουν κρίσιμη μάζα στην αγορά προτού δυσχερανθούν οι επενδύσεις εξαιτίας της αρνητικής οικονομικής συγκυρίας.

Σε ορισμένα κράτη μέλη έχουν σημειωθεί τροποποιήσεις και βελτιώσεις σε προσφορές αναφοράς. Πλήρεις RUO δημοσιεύτηκαν τελικά το 2002 από τους κοινοποιημένους φορείς εκμετάλλευσης στο Βέλγιο και τις Κάτω Χώρες (όπου εκκρεμεί η έγκριση ορισμένων στοιχείων από την ΕΡΑ, ενώ υπήρξαν τροποποιήσεις σε ορισμένες RUO έπειτα από παρέμβαση των ΕΡΑ (Δανία, Ισπανία, Γαλλία, Ιταλία, Αυστρία, Πορτογαλία και Ηνωμένο Βασίλειο). Στη Γερμανία αφετέρου, δεν μπόρεσε να συμφωνηθεί RUO για το 2002 και έτσι παραμένει σε ισχύ η προσφορά του 2001, αναμένοντας καθορισμό εκ μέρους της ΕΡΑ. Βάσει των απογοητευτικών αποτελεσμάτων όσον αφορά την αποδεσμοποίηση σε σειρά κρατών μελών, φαίνεται ότι οι ΕΡΑ θα πρέπει να καταφύγουν για ορισμένο ακόμα χρονικό διάστημα στις παρεμβατικές εξουσίες βάσει του κανονισμού ή του νέου πλαισίου ώστε να εξασφαλιστεί ότι τα τιμολόγια θα είναι διαφανή και κοστοστρεφή καθώς και ότι οι όροι είναι πλήρεις και αμερόληπτοι.

Οι συχνότερες παρεμβάσεις που έγιναν εκ μέρους ΕΡΑ αφορούσαν θέματα τιμολογίων, τόσο για την τιμή αδεσμοποίητων και μεριζόμενων γραμμών, όσο επίσης και για τα τιμολόγια που εφαρμόστηκαν σε περιπτώσεις συντοπισμού και συναφών υπηρεσιών. Υπήρξαν βελτιώσεις στις τιμές που χρεώνονται για αποδεσμοποίηση κατά τη διάρκεια του προηγουμένου έτους, ενώ το μέσο μηνιαίο μίσθωμα για πλήρη αποδεσμοποίηση στην ΕΕ ανέρχεται πλέον σε 13EUR και για μεριζόμενη πρόσβαση σε 6EUR. Υπάρχουν, ωστόσο, σημαντικές αποκλίσεις στα εν λόγω τιμολόγια και στα συναφή τέλη, ιδίως σύνδεσης. Όταν υπολογιστεί το μέσο κόστος για πλήρως αποδεσμοποιημένη γραμμή (με ετήσια απόσβεση των τελών αυτών [20]), ο μέσος όρος για την ΕΕ θα ανέλθει σε 22,6EUR μηνιαίως, με τιμές που κυμαίνονται από 12EUR στη Δανία έως 32,7EUR στην Φινλανδία. Για τη μεριζόμενη πρόσβαση, με τον ίδιο υπολογισμό προκύπτει μέσος όρος ΕΕ 16EUR, όπου οι τιμές κυμαίνονται μεταξύ 7EUR στην Ισπανία και 24EUR στο Λουξεμβούργο. Οι τιμές αυτές είναι γενικά υψηλές, ιδίως συγκρινόμενες με τη στάθμη μίσθωσης τηλεφωνικής γραμμής που χρεώνουν οι κατεστημένοι φορείς στον καταναλωτή. Μαζί με αποκλίσεις μεταξύ λιανικών και χονδρικών τελών, η σταθμή των τιμών φανερώνει σε ορισμένες περιπτώσεις ενδεχομένως αποκλίνουσες μεθοδολογίες τιμολόγισης.

[20] Ενώ η εν λόγω περίοδος απόσβεσης είναι αρκετά βραχαία, αντιστοιχεί στη μέση διάρκεια της σύνδεσης που συνάπτεται με τον συνδρομή, πέραν της οποίας ο φορέας εκμετάλλευσης δεν διαθέτει καμια εγγύηση ότι θα διατηρήσει πελάτες.

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Το ίδιο φαίνεται να προκύπτει από τις διακυμάνσεις της στάθμης των τελών αποδεσμοποίησης, χωρίς να μπορεί να εξηγηθεί απλώς σε σχέση με τις διαφορές στην κατανομή πληθυσμού ή με το πραγματικό κόστος των στοιχείων του δικτύου.

Τούτο φαίνεται ότι ισχύει ιδίως όσον αφορά την μεριζόμενη πρόσβαση. Φαίνεται ότι ο καταμερισμός του κόστους μεριζόμενης πρόσβασης γίνεται με διαφορετικούς τρόπους στην ΕΕ, και είναι δύσκολο να διαπιστωθεί δεν προκύπτει σαφώς εάν τα τιμολόγια είναι γνήσια κοστοστρεφή ή εάν έχουν αποδοθεί ορθά οι δαπάνες. Η διαφορά είναι μεταξύ καταμερισμού των δαπανών πλήρως στη φωνητική ζώνη μιας τηλεφωνικής γραμμής αφήνοντας στη μεριζόμενη πρόσβαση μόνο το αναπόφευκτο κόστος, είτε κατανομή 50/50 μεταξύ φωνητικής ζώνης και υψηλότερων συχνοτήτων, είτε τέλος εφαρμογή μειωμένων τιμών. Φαίνεται ότι κάθε προσέγγιση παρουσιάζει αρνητικά στοιχεία και ότι είναι πολύ δύσκολο να καθοριστεί ποιες πραγματικά δαπάνες συμμετέχουν. Ωστόσο, η πρώτη μεθοδολογία, που εφαρμόζεται σε μερικά κράτη μέλη, συνεπάγεται εν γένει χαμηλότερο κόστος .

Ο τρόπος υπολογισμού των τελών για πλήρως αποδεσμποιημένη πρόσβαση βασίζεται, σε ορισμένα κράτη μέλη, σε ανασύνθεση του κόστους για την αντιγραφή των υφισταμένων δικτύων (τρέχον κόστος). Εξάλλου, όπου χρησιμοποιείται τρέχον κόστος, η χρησιμοποίηση σημαντικά διαφορετικών περιόδων απόσβεσης για παρόμοια στοιχεία του δικτύου παρέχει ενδεχομένως άλλη μια ερμηνεία για την απόκλιση των τελών εντός της ΕΕ. Οι διαφορετικές μέθοδοι κατανομής για κοινό κόστος ερμηνεύουν ενδεχομένως και την απόκλιση των τιμών.

4.3.2. Συντοπισμός

Οι νεοεισερχόμενοι σε σειρά κρατών μελών συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν προβλήματα στην πρακτική υλοποίηση του συντοπισμού, ιδίως όσον αφορά τους χώρους αποτελεσματικού συντοπισμού στον χώρο του κατεστημένου φορέα (Γερμανία, Ιρλανδία, Πορτογαλία).

Είναι περιορισμένη η εμπειρία από την πρακτική εφαρμογή της αρχής της αμεροληψίας στην αποδεσμοποίηση. Ένα θέμα που απασχολεί διάφορα κράτη μέλη είναι κατά πόσον η εφαρμογή της εν λόγω αρχής θα πρέπει να οδηγεί σε "ανάμειξη" αντί του χωριστού συντοπισμού, ιδίως όπου ο νεοεισερχόμενος απαιτεί μόνο μια σχετικά περιορισμένη επιφάνεια και όπου ο χώρος για χωριστό συντοπισμό είναι αναλογικά κατά πολύ ακριβότερος. Φαίνεται ότι η πρόσφατη πτώση της ζήτησης για χώρο συντοπισμού, από κοινού με την αυξανόμενη συνειδητοποίηση ενδεχόμενων διακρίσεων, έχει ως αποτέλεσμα την άσκηση μεγαλύτερης πίεσης υπέρ της ανάμειξης, που διατίθεται επί του παρόντος στο Βέλγιο, τη Γαλλία, την Ισπανία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Ενώ διατύπωνονται ορισμένες σαφείς ανησυχίες ως προς την ασφάλεια σε σχέση με τη θέση εγκατάστασης τηλεφωνικών γραμμών και τους κωδικούς πρόσβασης, φαίνεται ότι δεν αιτιολογούνται γενικές ρήτρες απορρήτου. Στη Γαλλία, έπειτα από παρέμβαση της ΕΡΑ έχει αρθεί η υποχρέωση εγκατάστασης χωριστών χώρων συντοπισμού, παραμένει όμως το πρόβλημα των θέσεων εγκατάστασης συνήθως σε περιοχές στρατηγικού ενδιαφέροντος, όπου έχουν ήδη κατασκευαστεί οι εν λόγω χώροι και όπου οι νεοεισερχόμενοι είναι υποχρεωμένοι να καταλαμβάνουν (και να πληρώνουν για) αυτούς τους χώρους.

Δημιουργεί δυσκολίες η τιμολόγηση για την μίσθωση χώρου συντοπισμού στις εγκαταστάσεις των κατεστημένων, πρώην μονοπωλιακών φορέων. Η Επιτροπή προτίθεται να εξετάσει περαιτέρω αυτό το θέμα μαζί με τις ΕΡΑ.

Περαιτέρω πρόβλημα είναι ο κίνδυνος διακρίσεων, όπου το τμήμα μάρκετιγκ ενός κατεστημένου φορέα ενδέχεται να έχει πρόσβαση σε πληροφορίες πελατών που προτίθενται να αλλάξουν πάροχο, σε περίπτωση που ο νεοεισερχόμενος ζητεί πληροφόρηση σχετικά με τη διεύθυνση και την τεχνική εφικτότητα των δυνητικών αυτών πελατών.

4.4. Πρόσβαση σε δυφιορρεύμα

Η Επιτροπή υποστήριζε με συνέπεια ότι η ισότιμη παροχή δυφιορρευματικής πρόσβασης είναι ουσιαστικής σημασίας για την ανάπτυξη του ανταγωνισμού στην τοπική πρόσβαση και, ιδίως, του Ίντερνετ υψηλών ταχυτήτων στην ΕΕ. Προτού ακόμη καταστεί υποχρεωτική η αποδεσμοποίηση σε επίπεδο ΕΕ, η κοινοτική νομοθεσία κάλυπτε ορισμένες μορφές "μεριζόμενης πρόσβασης", όπου φορείς εκμετάλλευσης σε σημαντική ισχύ στην αγορά υποχρεούνται να τηρούν την αρχή της ισοτιμίας/αμεροληψίας κατά τη χρήση του σταθερού δημόσιου τηλεφωνικού δικτύου και, ιδίως, όταν οι ίδιοι χρησιμοποιούν οποιονδήποτε τύπο ειδικής πρόσβασης σε δίκτυα. Πρέπει να παρέχουν σε άλλους μέσα και πληροφορίες σχετικά ειδική πρόσβαση σε δίκτυο υπό τους ίδιους όρους και την ίδια ποιότητα που ίσχυαν για τις δικές τους υπηρεσίες ή αυτές των θυγατρικών ή των εταίρων τους. Πρέπει περαιτέρω να ανταποκρίνονται σε όλα τα αιτήματα πρόσβασης στο δίκτυο, συμπεριλαμβανόμενης πρόσβασης σε σημείο εκτός των συνήθων σημείων τερματισμού δικτύου.

Η δυφιορρευματική πρόσβαση (παροχή υπηρεσιών DSL από τον κατεστημένο φορέα εκμετάλλευσης) αναφέρεται στην κατάσταση κατά την οποία ο κατεστημένος φορέας εγκαθιστά ζεύξη υψύρρυθμης πρόσβασης προς τις εγκαταστάσεις του πελάτη και στη συνέχεια καθιστά τη ζεύξη πρόσβασης προσβάσιμη σε τρίτους, ώστε να έχουν τη δυνατότητα να παρέχουν υψύρρυθμες υπηρεσίες οι πελάτες. Η δυφιορρευματική υπηρεσία μπορεί να οριστεί ως παροχή χωρητικότητας μετάδοσης μεταξύ ενός τελικού χρήστη που συνοδεύεται με τηλεφωνική σύνδεση και του σημείου διασύνδεσης που είναι διαθέσιμο στον νεοεισερχόμενο. Δεν περιλαμβάνονται προσφορές μεταπώλησης, καθώς σε αυτές δεν επιδιώκεται η παροχή διασύνδεσης ή χωρητικότητας μετάδοσης με τρόπο που να επιτρέπει σε νεοεισερχόμενους να παρέχουν τις δικές τους, προσαρμοσμένες υπηρεσίες DSL στους πελάτες τους.

Σε περίπτωση που κατεστημένος φορέας εκμετάλλευσης παρέχει, στον ίδιο, σε θυγατρική ή σε τρίτο, δυφιορρευματική πρόσβαση (συνήθως υπηρεσίες xDSL ανάλογα με το σημερινό επίπεδο τεχνολογίας), θα πρέπει στην περίπτωση αυτή, σύμφωνα με τις παραπάνω αναφερόμενες διατάξεις, να παρέχει μορφές πρόσβασης υπό διαφανείς και ισότιμους όρους και συνθήκες στους νεοεισερχόμενους.

4.4.1. Παρέμβαση των ΕΡΑ για την εξασφάλιση ισότιμης πρόσβασης

Οι υπηρεσίες DSL εξαρτώνται από τον χάλκινο βρόχο, ενώ σε πολλές περιπτώσεις ο κατεστημένος φορέας συνεχίζει να βρίσκεται σε θέση ελέγχου των στενωπών του εν λόγω μέσου και οι νεοεισερχόμενοι δεν μπορούν να εγκαταστήσουν μόνοι τους τεχνολογίες και υπηρεσίες xDSL. Προκύπτει επομένως το περιθώριο για άμεση παρέμβαση των εθνικών αρχών ανταγωνισμού αναφορικά με την πρόσβαση σε DSL χονδρικής (δυφιορρευματική πρόσβαση και μεταπώληση). Στη Γαλλία, η ΕΡΑ συνεπέρανε ότι υφίστατο περίπτωση κατάχρησης, με αποτέλεσμα η ΕΡΑ να υποχρεώσει τον κατεστημένο φορέα να δημοσιεύσει προσφορά χονδρικής. Στην Ιταλία, αποκλείσθηκε η δυνατότητα του κατεστημένου φορέα να δημοσιεύσει μελλοντικώς τιμολόγια λιανικής έως ότου η ΕΡΑ εγκρίνει το αντίστοιχο τιμολόγιο χονδρικής.

Η παρέμβαση, ωστόσο, για να εξασφαλιστεί ότι ο κατεστημένος φορέας δεν θα προκαταλάβει πλήρως την αγορά υπήρξε κατά κύριο λόγο καθήκον των ΕΡΑ. Σε πρόσφατη απόφαση και ακολουθώντας την απόσυρση της προσφοράς ADSL χονδρικής του κατεστημένου φορέα, η ΕΡΑ των Κάτω Χωρών έλαβε μια σημαντική απόφαση σχετικά με την δυφιορρευματική πρόσβαση. Η απόφαση αυτή ενισχύει τις απόψεις που διατυπώθηκαν σε προηγούμενες αποφάσεις στην Ιταλία και στη Γαλλία ότι, ενώ ο κατεστημένος φορέας απαγορεύεται να προσφέρει δυφιορρευματική πρόσβαση στον μεταγωγέα DSLAM ή ATM προς τα κατάντη σκέλη του, η αγορά είναι οργανωμένη κατά τρόπο ώστε να καθιστά απαραίτητη την υποχρέωση του κατεστημένου φορέα να παρέχει δυφιορρευματική πρόσβαση (και όχι απλώς ένα μεταπωλούμενο προϊόν) στα επίπεδα αυτά.

4.4.2. Τιμολόγια

Οι ΕΡΑ θα πρέπει να εξασφαλίζουν επαρκή διαφάνεια λογαριασμών για τα προγράμματα τιμολόγησης που αφορούν πρόσβαση, τα οποία παρέχουν κατεστημένοι φορείς εκμετάλλευσης, ώστε να αποφεύγεται περιττή διεπιδότηση που θα μπορούσε να στρεβλώσει τις συνθήκες της αγοράς. Στις τιμές δύναται να γίνεται συνεκτίμηση εύλογων κινήτρων για αειφόρες επενδύσεις και αντιστάθμιση κινδύνων που συνδέονται με τη δρομολόγηση νέων καινοτόμων υπηρεσιών, θα πρέπει όμως η ρυθμιστική εποπτεία τιμών να εμποδίζει τον κατεστημένο φορέα να έχει μονοπωλιακά ή υπερβολικά κέρδη από την επιχειρηματική του δραστηριότητα που αφορά δίκτυα πρόσβασης.

Στα κράτη μέλη υφίσταται μεγαλός αριθμός διάφορων προσφορών λιανικής, χονδρικής δυφιορρεύματος και μεταπώλησης για υπηρεσίες xDSL, με διάφορους συνδυασμούς ταχυτήτων δεδομένων και άλλων τεχνικών όρων, με αποτέλεσμα να δυσχεραίνεται πολύ η σύγκριση των επιπέδων τιμών στην ΕΕ. Πράγματι, η ποικιλία και η πολυπλοκότητα των εν λόγω προσφορών συνιστούν αφεαυτού παράγοντα παρεμπόδισης της ανάπτυξης του ανταγωνισμού, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις οι φορείς εκμετάλλευσης και η ΕΡΑ είναι δύσκολο να καθορίσουν εάν υφίσταται συμπίεση τιμών μεταξύ προϊόντων χονδρικής και λιανικής.

Μεταξύ των χωρών που έχουν υποβάλει δεδομένα τιμών, π.χ. το τιμολόγιο για διευθέτηση 512Mbit/s ADSL που χρεώνεται νεοεισερχόμενο φορέα εκμετάλλευσης, φαίνεται ότι κυμαίνεται μεταξύ 13,3EUR στο Βέλγιο και 25,4EUR στην Αυστρία, ακόμα όμως και στην περιορισμένη αυτή σύγκριση υφίστανται διαφορές στις τεχνικές παραμέτρους, τουλάχιστον στο σημείο σύνδεσης όπου παρέχεται η υπηρεσία (τοπικό DSLAM ή μεταγωγέας ATM).

4.5. Οι κανονιστικές πτυχές της ανάπτυξης του ανταγωνισμού στις ευρυζωνικές επικοινωνίες: τοπική πρόσβαση και υψίρρυθμη πρόσβαση στο Ίντερνετ

Η Επιτροπή, από την εποχή της ανακοίνωσής της σχετικά με την αποδεσμοποιημένη πρόσβαση στον τοπικό βρόχο [21], υπογράμμισε τον συμπληρωματικό ρόλο της πλήρους αποδεσμοποίησης, της μερισμένης πρόσβασης και της δυφιορρευματικής πρόσβασης στην διαδικασία υπέρβασης του περιορισμένου ανταγωνισμού στην τοπική πρόσβαση καθώς και στην ανάπτυξη ευρυζωνικής πρόσβασης. Οι κατεστημένοι φορείς εκμετάλλευσης μπορούσαν κατά τη διάρκεια μεγάλης χρονικής περιόδου να αναπτύσσουν και να εγκαθιστούν τα δικά τους δίκτυα τοπικής πρόσβασης, προστατευόμενοι από αποκλειστικά δικαιώματα και χρηματοδοτούμενοι από μονοπωλιακές προσόδους. Κατά συνέπεια, διαθέτουν μείζονα πλεονεκτήματα για την ανάπτυξη υπηρεσιών xDSL, καθώς οι τεχνολογίες έχουν αναπτυχθεί για μεγιστοποίηση της χρήσης του χάλκινου δικτύου, μιας υποδομής που είναι πολύ δύσκολη και δαπανηρή στην αναπαραγωγή της από νεοεισερχόμενους.

[21] COM(2000) 237 τελικό, 26 Aπριλίου 2000

Υπό το φως της τρέχουσας κατάστασης όσον αφορά την αποδεσμοποίηση και την δυφιορρευματική πρόσβαση που περιγράφεται παραπάνω, το πλεονέκτημα του πρωτοεισερχόμενου που διαθέτουν οι κατεστημένοι φορείς, σε συνδυασμό ενίοτε με αρπακτική τιμολόγηση και άλλες συμπεριφορές που αντιβαίνουν στον ανταγωνισμό, φαίνεται ότι προκαταλαμβάνουν την αγορά υψύρρυθμων υπηρεσιών Ίντερνετ μέσω του τηλεφωνικού δικτύου. Ενθαρρυντικό είναι το γεγονός ότι οι νεοεισερχόμενοι ελέγχουν ποσοστό 22% των πελατών xDSL. Ωστόσο, η διείσδυση των νεοεισερχόμενων στην αγορά είναι πολύ άνιση στα διάφορα κράτη μέλη και απαιτείται ακόμα ισχυρή ρυθμιστική προσπάθεια για συμπίεση τιμών στη δυφιορρευματική πρόσβαση, καθώς επίσης και η γενική εφαρμογή της αρχής της ισοτιμίας, ώστε να μπορέσει να αναπτυχθεί το εν λόγω μερίδιο της αγοράς. Έτσι θα δημιουργηθεί στη συνέχεια η κρίσιμη μάζα μεριδίου αγοράς που θα παράσχει στους νεοεισερχόμενους τη δυνατότητα ευρύτερης χρήσης της αποδεσμοποίησης.

Το Λουξεμβούργο δεν ανέφερε στοιχεία. Από τα 187 εκατομμύρια υφιστάμενες συνδρομητικές γραμμές PSTN, 7,52 εκατομμύρια (4%) είναι ευρυζωνικές, κυρίως γραμμές xDSL. Πολλές από αυτές λειτουργούν από τους κατεστημένους φορείς (5,86 εκατ. γραμμές), ενώ 1,66 εκατομμύρια (ή 22%) των λιανικών συνδρομητών εξυπηρετούνται με υπηρεσίες xDSL από νεοεισερχόμενους μέσω αποδεσμοποίησης, δυφιορρευματικής πρόσβασης ή μεταπώλησης. Λαμβανομένου υπόψη ότι περισσότερες από 871 000 από αυτές τις γραμμές "νεοεισερχομένων" είναι γραμμές μεταπώλησης που λίγο διαφέρουν από τα προϊόντα των κατεστημένων φορέων, καθώς και ότι ποσοστό άνω των 90% του υπολοίπου είναι εγκατεστημένες σε τρία κράτη μέλη, προκύπτει σαφώς η πραγματική κατάσταση του ανταγωνισμού: πλήρης κυριαρχία των κατεστημένων φορέων.

Κάπως λιγότερο απογοητευτική είναι η κατάσταση αν εξεταστεί ο ανταγωνισμός σε όλες τις πλατφόρμες πρόσβασης. Λαμβάνοντας υπόψη τόσο τις γραμμές PSTN όσο και όλα τα λοιπά μέσα πρόσβασης, ιδίως τις συνδέσεις καλωδιακού διαποδιαμορφωτή (modem), υφίστανται επί του παρόντος στην ΕΕ περίπου 10,79 εκατομμύρια ευρυζωνικές συνδέσεις για πελάτες. Από αυτές, περίπου 6,34 εκατομμύρια συνδέσεις ανήκουν σε κατεστημένους φορείς εκμετάλλευσης τηλεπικοινωνιών, ενώ περίπου 4,44 ή ποσοστό 41% του συνόλου των ευρυζωνικών συνδέσεων ανήκουν σε νεοεισερχόμενους φορείς.

Στην έβδομη έκθεση είχε ήδη γίνει αναφορά στην περίπτωση της Γερμανίας, λόγου χάρη, όπου τα φαινομενικώς υγιή δεδομένα σχετικά με την πλήρη αποδεσμοποίηση συγκαλύπτουν το γεγονός ότι οι περισσότερες αδεσμοποίητες γραμμές χρησιμοποιούνται για άλλους σκοπούς εκτός της παροχής υπηρεσιών DSL και όπου οι λιανικές DSL φαίνεται ότι παρέχονται από τους κατεστημένους φορείς κάτω του κόστους. Η άποψη αυτή υποστηρίχθηκε στη συνέχεια από την γερμανική επιτροπή μονοπωλίου, η οποία, σε έκθεση που εξέδωσε τον Δεκέμβριο του 2001, επεσήμανε την ουσιαστική μονοπώληση υπηρεσιών DSL από τον κατεστημένο φορέα βάσει των λόγων που παρουσιάζονται στην έβδομη έκθεση.

Πρόκειται για ένα παράδειγμα των επιπτώσεων της κυριαρχίας του κατεστημένου φορέα μιας αγοράς σε μια άλλη, στη μέση δεδομένη αγορά, όπου οι νεοεισερχόμενοι φορείς περιορίζονται στη χρήση αδεσμοποίητων γραμμών για ανταγωνισμό στην αγορά ISDN, επειδή δεν μπορούν να ανταγωνιστούν με τον κατεστημένο φορέα στην αγορά DSL. Σε άλλες χώρες απλώς δεν υπήρξε αποτελεσματική εδραίωση των αδεσμοποίητων γραμμών, εξαιτίας της αδυναμίας των νεοεισερχόμενων να ανταγωνιστούν με τις λιανικές προσφορές DSL του κατεστημένου φορέα. Υφίστανται διάφορα μέσα προώθησης της πρόσβασης στο δίκτυο σταθερών γραμμών, οι νεοεισερχόμενοι όμως δεν μπορούν να εμπεδώσουν επιχειρηματική θέση ή να αιτιολογήσουν επενδυτικές δαπάνες εφόσον συνεχίζει να υφίσταται έλλειψη σαφήνειας ως προς τις κανονιστικές ρυθμίσεις ή βεβαιότητας αναφορικά με τις πολιτικές τιμολόγησης που ακολουθούν οι κατεστημένοι φορείς για τις λιανικές ευρυζωνικές υπηρεσίες τους.

Η κατάσταση αυτή επιδεινώνεται όπου το τέλος μίσθωσης γραμμών είναι χαμηλότερο (όπως συμβαίνει στην περίπτωση της Γερμανίας, της Ελλάδας, της Ισπανίας, της Ιρλανδίας, της Πορτογαλίας, της Σουηδίας και του Ηνωμένου Βασιλείου) από το τέλος αποδεσμοποίησης των χρόνων εκμετάλλευσης. Φυσικά, στις περισσότερες περιπτώσεις, το κόστος της συνδρομής αυξάνεται εάν ο τελικός χρήστης επιλέξει σύνδεση DSL από τον κατεστημένο φορέα, πάντως φαίνεται ότι η κατάληξη είναι ένα καθεστώς όπου ουσιαστικά περιθώριο για νεοεισερχόμενους φορείς.

Όπως δηλώθηκε παραπάνω, η πλήρης αποδεσμοποίηση, η μεριζόμενη πρόσβαση και η δυφιορρευματική πρόσβαση πρέπει να θεωρούνται συμπληρωματικές δυνατότητες για το άνοιγμα του ανταγωνισμού στην τοπική πρόσβαση. Υπό τις συνθήκες αυτές είναι σαφές ότι δεν μπορεί να υπάρξει χαλάρωση εκ μέρους των ρυθμιστικών αρχών στην πλήρη επιβολή της εν λόγω υποχρέωσης πρόσβασης.

Ένα θέμα που πρέπει να εξεταστεί λεπτομερώς από τις ΕΡΑ είναι ο αντίκτυπος σε νεοεισερχόμενους φορείς των τεχνικών περιορισμών που αφορούν τις προσφορές πρόσβασης των κατεστημένων φορέων. Ορισμένοι κατεστημένοι φορείς θεωρούν ότι συμμορφώνονται με τον κανόνα της ισοτιμίας/αμεροληψίας παρέχοντας πρόσβαση μόνο στο σημείο όπου δίδεται πρόσβαση στο κατάντι σκέλος του (σε ένα άκρο του τοπικού DSLAM [22], στο άλλο σε εθνικό σημείο παρουσίας (POP)). Στην πράξη όμως, τούτο ενδεχομένως συνεπάγεται υψηλό κόστος μετάβασης για νεοεισερχόμενο φορέα του οποίου το δίκτυο δεν έχει την ίδια γεωγραφική κάλυψη και τοπογραφία ή, εναλλακτικά, μπορεί να τον περιορίσει στον ρόλο απλού μεταπωλητή εάν δεν είναι σε θέση να ελέγχει την ποιότητα και τον αριθμό των δεδομένων που παρέχονται στον απομακρυσμένο πελάτη, ο οποίος συνδέεται μέσω του δικτύου του κατεστημένου φορέα με το δικό του POP. Για το λόγο αυτό η πρόσβαση στο επίπεδο ΑΤΜ είναι μεγάλης σημασίας για νεοεισερχόμενους φορείς, όπως και η πρόσβαση σε κατά περίπτωση DSLAM και POP, ώστε να είναι σε θέση να χρησιμοποιούν πλήρως το δίκτυό τους (ή εναλλακτικές προσφορές δικτύου) και να ορίσουν τα τεχνικά χαρακτηριστικά της σύνδεσης προς τον τελικό χρήστη.

[22] πολυπλέκτης πρόσβασης DSL (access multiplexer)

Η ανάγκη εγρήγορσης ως προς τις κανονιστικές ρυθμίσεις θα συνεχίσει να υφίσταται για ορισμένο χρονικό διάστημα, δεδομένου ότι οι εναλλακτικές μορφές πρόσβασης διευρύνουν με πολύ αργό ρυθμό τον ανταγωνισμό στην πλειονότητα των κρατών μελών. Εκτός της αξιοσημείωτης επιτυχίας της πρόσβασης με καλωδιακό διαποδιαμορφωτή, η πρόσβαση μέσω WLL, ινών, δορυφορικών συνδέσεων και συνδέσεων με μισθωμένες γραμμές δεν έχει αναπτυχθεί σημαντικά, μολονότι υφίστανται ενθαρρυντικά μηνύματα από το ΗΒ (μισθωμένες γραμμές) και την Ιταλία (δορυφορικές και ίνες).

Η πρόσβαση με καλωδιακό διαποδιαμορφωτή είχε αξιοσημείωτη επιτυχία στις Κάτω Χώρες, το Βέλγιο και το Ηνωμένο Βασίλειο, είναι δε επίσης αρκετά ισχυρή στην Ισπανία, την Αυστρία και τη Γαλλία. Οι φορείς εκμετάλλευσης καλωδιακού δικτύου αντιμετωπίζουν επίσης σειρά κανονιστικών και οικονομικών εμποδίων όσον αφορά την αναβάθμιση των δικτύων τους, γεγονός που, εκτός από τις παραπάνω χώρες, ότι επί του παρόντος δεν είναι σε θέση να προσφέρουν σοβαρό ανταγωνισμό, ούτε να αναπτύξουν τις ευρυζωνικές ευκολίες τους με ρυθμό που επαρκεί ώστε να συμβαδίζουν με την ταχύτητα της ανάπτυξης των ανταγωνιστικών φορέων παροχής DSL.

Ο ασύρματος τοπικός βρόχος (WLL) απέτυχε να ανταποκριθεί στις επαγγελίες του, ενώ σειρά αδειοδοτημένων φορέων εκμετάλλευσης δεν εκπλήρωσαν τις υποχρεώσεις που προκύπτουν από την άδεια τους όσον αφορά ανάπτυξη και εγκατάσταση. ορισμένοι προχώρησαν σε ρευστοποίηση ή αναγκάστηκαν να επιστρέψουν τις άδειές τους. Υπάρχουν μικροί μόνο θύλακοι συνδέσεων WLL σε ορισμένα άλλα κράτη μέλη, δηλαδή ελάχιστος ή καθόλου ανταγωνισμός σε σχέση με τις άλλες μορφές ευρυζωνικές πρόσβασης.

Ενώ η τρέχουσα οικονομική κατάσταση και η έλλειψη χρηματοδότησης επιδοτήσεων έχει σαφέστατο αντίκτυπο στην εξέλιξη των υποδομών εναλλακτικής πρόσβασης, είναι σαφές ότι η δεσπόζουσα θέση των κατεστημένων φορέων στην αγορά πρόσβασης μέσω σταθερής γραμμής αποτρέπει την ανάπτυξη ανταγωνισμού στο σύνολο των ευρυζωνικών υπηρεσιών. Οι εθνικά χαμηλές τιμές λιανικής για υπηρεσίες DSL που παρέχουν κατεστημένοι φορείς εκμετάλλευσης, αντί να διευρύνουν τους στόχους του προγράμματος eEurope, θα τείνουν να υποθηκεύουν τον ανταγωνισμό και, μακροπρόθεσμα, θα οδηγήσουν σε υψηλότερες τιμές για καταναλωτές ευρυζωνικών υπηρεσιών.

4.6. Μισθωμένες γραμμές

Η Επιτροπή έχει κατ'επανάληψη υπογραμμίσει ότι η έγκαιρη και αποτελεσματική διάθεση φάσματος μισθωμένων γραμμών σε κοστοστρεφείς τιμές αποτελεί απαραίτητο όρο για την ανάπτυξη αποτελεσματικού ανταγωνισμού, ιδίως στην υψίρρυθμη πρόσβαση στο Ίντερνετ. Βάσει του ισχύοντος πλαισίου, οι κοινοποιημένοι (ως κατέχοντες σημαντική ισχύ στην αγορά) φορείς εκμετάλλευσης πρέπει να παρέχουν ελάχιστη δέσμη μισθωμένων γραμμών (από φωνητικό εύρος ζώνης έως 2 Mbit/s) σύμφωνα με συγκεκριμένα τεχνικά πρότυπα, σε κοστοστρεφή τιμολόγια και σε ισότιμη βάση [23].

[23] Που σημαίνει ότι θα εφαρμόζονται παρόμοιοι όριοι σε παρόμοιες περιστάσεις για οργανισμούς που παρέχουν παρόμοιες υπηρεσίες, με τους ίδιους όρους και ποιότητα που παρέχουν στις δικές τους υπηρεσίες ή στις υπηρεσίες των θυγατρικών τους.

Εξάλλου, τουλάχιστον ένας φορέας εκμετάλλευσης πρέπει να υπέχει υποχρέωση παροχής ελάχιστης δέσμης μισθωμένων γραμμών σε κάθε σημείο της εθνικής επικράτειας. Κατά συνέπεια, το ερώτημα κατά πόσον ένας φορέας εκμετάλλευσης διαθέτει σημαντική ισχύ στην αγορά μισθωμένων γραμμών και για ποιους τύπους αριθμών δεδομένων, είναι ήσσονος σημασίας σε σχέση με την απαίτηση εξασφάλισης της προμήθειας μισθωμένων γραμμών σε ολόκληρη την αγορά. Δεδομένων των εξελίξεων στην χωρητικότητα μετάδοσης και στις ανάγκες της αγοράς έπειτα από την κατάρτιση της νομοθεσίας, το ερώτημα εάν η εν λόγω υποχρέωση εφοδιασμού πρέπει να επιβληθεί και για υψηλότερο ζωνικό εύρος, πρέπει να καθοριστεί από τις ΕΡΑ. Στις Κάτω Χώρες, π.χ. ο κατεστημένος φορέας δεν διαθέτει σημαντική ισχύ στην αγορά για γραμμές λιανικής άνω των 2Mbit/s. Στο ΗΒ, ο κατεστημένος φορέας υπέβαλε τον Οκτώβριο του 2001 αίτηση ώστε η OFTEL να καθορίσει ότι δεν διαθέτει σημαντική ισχύ στην αγορά για μισθωμένες γραμμές υψηλού ζωνικού εύρους, ενώ η OFTEL αντέδρασε στην απουσία ανταγωνισμού σε επίπεδο λαινικής αναλαμβάνοντας δράση σε επίπεδο χονδρικής. Στη Δανία, η ΕΡΑ όρισε ότι οι υποχρεώσεις παροχής διεθνών κυκλωμάτων θα μπορούσαν να αρθούν και ότι οι υποχρεώσεις που αφορούν την παροχή δικτύων κορμού θα μπορούσαν να αρθούν σταδιακά.

Ο αυξανόμενος αριθμός κρατών μελών με σημαντικό ανταγωνισμό στην χωρητικότητα υψίρρυθμης μετάδοσης έχει ως αποτέλεσμα λιγότερους χαρακτηρισμούς φορέων με σημαντική ισχύ στην αγορά για τις υψίρρυθμες γραμμές, ξεκινώντας από τα διεθνή κυκλώματα. Ταυτόχρονα, παράλληλα με την μετάβαση της ΕΕ προς το νέο πλαίσιο κανονιστικών ρυθμίσεων, πρέπει οι ΕΡΑ να εξασφαλίσουν την πλήρη εφαρμογή των ρυθμιστικών υποχρεώσεων για μικρές αποστάσεις και ακραία κυκλώματα, καθώς επίσης και ότι θα συνεχίσει να ορίζεται ένας προμηθευτής για την ελάχιστη δέσμη μισθωμένων γραμμών σε ολόκληρη την επικράτειά τους.

4.6.1. Τιμολόγηση

Παρά το γεγονός ότι οι ρυθμιστικές υποχρεώσεις ισχύουν σε κοινοτικό επίπεδο περισσότερο από μια δεκαετία συχνά οι νεοεισερχόμενοι είναι υποχρεωμένοι να στηρίζονται σε λιανικά τιμολόγια με έκπτωση ή στην εφαρμογή μειωμένων τιμών, ενώ υπάρχουν ακόμη κράτη μέλη όπου δεν έχει ακόμη εξασφαλιστεί τελείως η κοστοστρέφεια των τιμολογίων μισθωμένων γραμμών (Βέλγιο, Αυστρία). Στο Βέλγιο, εκπονείται μελέτη που αφορά το μοντέλο κοστολόγησης για μισθωμένες γραμμές, καθώς και άλλη μελέτη για τους φορείς εκμετάλλευσης που πιθανώς διαθέτουν σημαντική ισχύ στην αγορά, ενώ στην Ιρλανδία πραγματοποιείται ανασκόπηση της τιμολόγησης μισθωμένων γραμμών. Η Φινλανδία, σε φορείς που διαθέτουν σημαντική ισχύ στην αγορά δεν επιβάλλεται υποχρέωση κοστοστρέφειας όσον αφορά την παροχή μισθωμένων γραμμών, λόγω του ότι υφίσταται ήδη στην εν λόγω αγορά αποτελεσματικός ανταγωνισμός. Στο Λουξεμβούργο οι μείωσεις προς τους πελάτες έχει ως αποτέλεσμα τιμολόγια κάτω από αυτά που ορίζει η καθοριστική αρχή, γεγονός που προκαλεί προβλήματα στους ανταγωνιστές.

4.6.1.1. Εθνικές μισθωμένες γραμμές

Η πλέον αξιοσημείωτη εξέλιξη από τον Αύγουστο 2001 όσον αφορά γραμμές 64Kbit/s, είναι ότι σταθεροποιήθηκαν τα τέλη, με μόνον 0,5% μέση μείωση για τα τρια εξεταζόμενα κυκλώματα (2, 50 και 200 km). Η μέση αυτή μείωση αποκρύπτει μικρή αύξηση (0,6%) στην τιμή τοπικών κυκλωμάτων, η οποία αντισταθμίζεται από μειώσεις στα κυκλώματα 200km (-2%). Η σταθερότητα αυτή τερματίζει μια τριετή καθοδική τάση που αντιστοιχούσε σε γενική μείωση 25% για τη χρονική περίοδο 1998 έως 2002 (20% μείωση στα τοπικά κυκλώματα και 30% για κυκλώματα 50km και 200km).

Το Ηνωμένο Βασίλειο συνεχίζει να είναι το πλέον ακριβό κράτος μέλος για κυκλώματα 64 Kbit/s τοπικά και 200 km. Όσον αφορά τα τοπικά κυκλώματα, οι τιμές στη φθηνότερη χώρα, στη Γερμανία, είναι 64% χαμηλότερες απ'ό,τι στο ΗΒ. Επτά κράτη μέλη είναι φθηνότερα από τον κοινοτικό μέσο όρο για τις εν λόγω γραμμές, μόνον όμως πέντε είναι φθηνότερα για τα κυκλώματα 200km. Το 2002, στο Βέλγιο και στην Αυστρία σημειώθηκε αύξηση των τιμών ενώ στην Γερμανία, την Ισπανία και τη Γαλλία παρατηρήθηκαν μειώσεις.

Για τις γραμμές 2Mbit/s η μέση μείωση είναι μεγαλύτερη (3,5%) απ'ό,τι για τις γραμμές 64Kbit/s, οφειλόμενη κυρίως σε μειωμένες τιμές στα τοπικά κυκλώματα (περίπου 5%). Στις δυο άλλες αποστάσεις που εξετάστηκαν (50km και 200km) παρατηρήθηκαν μειώσεις 2,4% και 3,2% αντιστοίχως. Ωστόσο, ο γενικός ρυθμός της καθοδικής τάσης μειώθηκε εντυπωσιακά σε σύγκριση με τα προηγούμενα έτη, δεδομένου ότι για την χρονική περίοδο 1998-2002 η μέση μείωση για κυκλώματα 2Mbit/s, σε όλες τις αποστάσεις, ανήλθε σε 37%.

Οι διαφορές μεταξύ χωρών στα τέλη μίσθωσης είναι εντονότερες απ'ό,τι στην περίπτωση των γραμμών 64 Kbit/s. Κυκλώματα 2 km στη Δανία (1 956EUR) είναι 85% φθηνότερα απ'ό,τι στις Κάτω Χώρες (13 363EUR). Αντίθετα με την κατάσταση που ίσχυε για τα 64Kbit/s, ο αριθμός χωρών με χρέωση φθηνότερη από τον κοινοτικό μέσο όρο (7) δεν μεταβάλλεται με την απόσταση.

Στα κυκλώματα 200km, η Ισπανία είναι η ακριβότερη χώρα (58 893EUR), με την Σουηδία (12 737EUR) να είναι φθηνότερη κατά 78%. Στην Αυστρία παρατηρήθηκε σημαν