Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ με την οποία εξουσιοδοτείται η Γερμανία να εφαρμόσει μέτρο παρέκκλισης από το άρθρο 21 της έκτης οδηγίας 77/388/EΟΚ περί εναρμονίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών των σχετικών με τους φόρους κύκλου εργασιών

(υποβληθείσα από την Επιτροπή)

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

1. Σύμφωνα με το άρθρο 27 της έκτης οδηγίας του Συμβουλίου της 17ης Μαΐου 1977 περί εναρμονίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών των σχετικών με τους φόρους κύκλου εργασιών - κοινό σύστημα φόρου προστιθέμενης αξίας: ομοιόμορφη φορολογική βάση, [1] το Συμβούλιο, δύναται, αποφασίζοντας ομόφωνα, κατόπιν προτάσεως της Επιτροπής, να επιτρέπει σε κάθε κράτος μέλος τη λήψη ειδικών μέτρων παρέκκλισης από τις διατάξεις της παρούσας οδηγίας, με σκοπό την απλοποίηση της είσπραξης του φόρου ή την αποτροπή ορισμένων περιπτώσεων φοροδιαφυγής ή φοροαποφυγής.

[1] ΕΕ L 145, της 13.6.1977, σ.1. Οδηγία όπως τροποποιήθηκε τελευταία με την οδηγία 2003/92/EΚ (ΕΕ L 260, της 11.10.2003, σ.8)

2. Με αίτηση που υποβλήθηκε υπό μορφή δύο επιστολών προς την Επιτροπή, η οποία καταχωρίσθηκε στη Γενική Γραμματεία της Επιτροπής στις 01.09.2003 και 12.11.2003, η γερμανική κυβέρνηση ζήτησε την άδεια να εφαρμόσει τρία μέτρα παρέκκλισης από το άρθρο 21 παράγραφος 1 στοιχείο α) της οδηγίας 77/388/EΟΚ.

3. Σύμφωνα με το άρθρο 27 παράγραφος 3 της έκτης οδηγίας, η Επιτροπή ενημέρωσε τα άλλα κράτη μέλη με επιστολή της 09.12.2003 και 24.01.2004 για την αίτηση της γερμανικής κυβέρνησης.

4. Το άρθρο 21 παράγραφος 1 της οδηγίας 77/388/EΟΚ, όπως διατυπώνεται στο άρθρο 28ζ της εν λόγω οδηγίας, ορίζει ότι στο εσωτερικό καθεστώς ο φόρος προστιθέμενης αξίας οφείλεται κατά κανόνα από τον υποκείμενο στο φόρο που πραγματοποιεί φορολογητέα παράδοση αγαθών ή παροχή υπηρεσιών.

5. Το αιτούμενο από τη Γερμανία μέτρο παρέκκλισης έχει ως στόχο να προσδιορίσει τον λήπτη υπηρεσιών ως υπόχρεο του φόρου προστιθέμενης αξίας σε τρεις συγκεκριμένες περιπτώσεις: Πρώτον για τις υπηρεσίες στον τομέα των κατασκευών εκτός από εκείνες κατά τις οποίες ο λήπτης της υπηρεσίας δεν μισθώνει περισσότερες από δύο κατοικίες, δεύτερον για τις υπηρεσίες καθαρισμού κτιρίων και τμημάτων κτιρίων και τρίτον για τις παραδόσεις ακινήτων, εφόσον ο προμηθευτής έχει επιλέξει τη φορολόγηση δυνάμει του άρθρου 13 μέρος Γ της έκτης οδηγίας. Τα αιτούμενα μέτρα πρέπει να θεωρηθούν ως μέτρα που αποσκοπούν στην αποτροπή ορισμένων ειδών φοροδιαφυγής ή φοροαποφυγής στους τομείς που αναφέρθηκαν ανωτέρω.

6. Το Ομοσπονδιακό Ελεγκτικό Συνέδριο διαπίστωσε σημαντικές απώλειες ΦΠΑ στον τομέα της κατασκευής και των επιχειρήσεων καθαρισμού κτιρίων. Οι απώλειες αυτές πραγματοποιήθηκαν σε περιπτώσεις κατά τις οποίες ο ΦΠΑ χρεώθηκε δεόντως αλλά δεν καταβλήθηκε στις φορολογικές αρχές, ενώ ο λήπτης της υπηρεσίας άσκησε το δικαίωμά του προς έκπτωση. Στις περιπτώσεις αυτές δεν μπορούσε να αφαιρεθεί από τον λήπτη το δικαίωμά του προς έκπτωση και ο προμηθευτής δεν μπορούσε να θεωρηθεί υπεύθυνος, δεδομένου ότι ήταν αφερέγγυος ή είχε εξαφανισθεί. Σε πολλές από αυτές τις περιπτώσεις οι προμηθευτές ήταν εικονικές επιχειρήσεις και χρησιμοποιήθηκαν τεχνικές απόκρυψης προκειμένου να παρεμποδισθούν οι φορολογικές αρχές να ανακτήσουν τον ΦΠΑ. Γι' αυτούς τους λόγους, τα φορολογικά και μη φορολογικά μέτρα με σκοπό την ενίσχυση του διοικητικού ελέγχου στους εν λόγω επιχειρησιακούς κλάδους δεν είχαν τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Το πρόβλημα της γερμανικής φορολογικής διοίκησης συνίσταται στο γεγονός ότι δεν μπορεί να εντοπίσει τους μη συμμορφούμενους επιχειρηματίες ή ότι όταν τους εντοπίζει είναι πολύ αργά για να ανακτήσει τον ΦΠΑ. Ο αριθμός τέτοιων περιπτώσεων αυξήθηκε σε τέτοιο βαθμό ώστε απαιτείται η λήψη νομικών μέτρων. Η προβλεπόμενη υποχρέωση του λήπτη της υπηρεσίας για την καταβολή ΦΠΑ αφορά μόνο επιχειρήσεις που μπορούν να ασκήσουν το δικαίωμά τους προς έκπτωση και όχι ιδιώτες. Περιορίζεται σε δυο συγκεκριμένους κλάδους, στους οποίους οι απώλειες σε όρους ΦΠΑ έλαβαν μεγάλες διαστάσεις. Παρόμοια παρέκκλιση χορηγήθηκε ήδη στην Αυστρία [2].

[2] Απόφαση 2002/880/EΚ του Συμβουλίου της 5ης Νοεμβρίου 2002 (ΕΕ L 306/24, της 08.11.2002, σ.24)

7. Το Ομοσπονδιακό Ελεγκτικό Συνέδριο εκπόνησε επίσης ειδική έκθεση σχετικά με τις παραδόσεις ακινήτων. σύμφωνα με την εν λόγω έκθεση κατά τις παραδόσεις αυτές υφίσταται μεγάλος κίνδυνος φοροδιαφυγής και φοροαποφυγής όσον αφορά τον ΦΠΑ, όταν ο προμηθευτής έχει επιλέξει τη φορολόγηση των παραδόσεων. Τέτοιες παραδόσεις ακινήτων απαλλάσσονται δυνάμει του άρθρου 13 μέρος Β γράμματα (ζ) και (η) της έκτης οδηγίας και καθίστανται φορολογητέες μόνον εφόσον ο προμηθευτής επιλέξει αυτή τη δυνατότητα (άρθρο 13 μέρος Γ της έκτης οδηγίας). Διαπιστώθηκαν δύο κύριες κατηγορίες περιπτώσεων απώλειας ΦΠΑ. Στην πρώτη περίπτωση ο προμηθευτής είναι σχεδόν αφερέγγυος και ως εκ τούτου ενθαρρύνεται από τον κύριο πιστωτή του, κατά κανόνα μία τράπεζα, να πωλήσει τα ακίνητά του και να ασκήσει το δικαίωμά του φορολόγησης της πώλησης. Η τιμή πώλησης συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ μετακυλίεται επομένως στον πιστωτή. Το αποτέλεσμα είναι ότι ο πιστωτής λαμβάνει περισσότερα χρήματα από τον οφειλέτη του από όσα θα ελάμβανε κανονικά εάν η πώληση είχε απαλλαγεί από τον ΦΠΑ. Ο λήπτης της υπηρεσίας μπορεί να ασκήσει το δικαίωμά του προς έκπτωση, ενώ ο προμηθευτής δεν θα καταβάλει ΦΠΑ στις φορολογικές αρχές. Οι εν λόγω αρχές δεν μπορούν να ανακτήσουν τον ΦΠΑ από τον προμηθευτή, δεδομένου ότι αυτός κίνησε εν τω μεταξύ διαδικασία αφερεγγυότητας. Στη δεύτερη κατηγορία περιπτώσεων μια νεοϊδρυθείσα επιχείρηση αποκτά ακίνητη περιουσία. ο ΦΠΑ χρεώνεται στην παράδοση. Ο ΦΠΑ επιστρέφεται στον αγοραστή. Στη συνέχεια, ολόκληρη η συναλλαγή ακυρώνεται και πραγματοποιείται εκ νέου βάσει συμβατικών υποχρεώσεων που περιέχονται στη συμφωνία η οποία συνήφθη μεταξύ του προμηθευτή και του αγοραστή. Ο προμηθευτής δεν υποχρεούται να καταβάλει ΦΠΑ στις φορολογικές αρχές λόγω της ακύρωσης της συναλλαγής (άρθρο 11 μέρος Γ παράγραφος 1 της έκτης οδηγίας). Ο ΦΠΑ που ανακτήθηκε από τον αγοραστή χάθηκε για τις φορολογικές αρχές, δεδομένου ότι η νεοϊδρυθείσα επιχείρηση κίνησε εν τω μεταξύ διαδικασία αφερεγγυότητας. Τα ακίνητα έχουν πολύ υψηλή αξία έτσι ώστε το φορολογητέο ποσό και οι απώλειες σε όρους ΦΠΑ - ακόμη και σε μία συναλλαγή - είναι ιδιαίτερα υψηλά. Βασιζόμενο στον αριθμό των περιπτώσεων που ανακαλύφθηκαν, το Ομοσπονδιακό Ελεγκτικό Συνέδριο θεωρεί ότι οι απώλειες αυτές ανέρχονται σε εκατομμύρια ευρώ. Η κατάργηση της δυνατότητας να καθίσταται μια παράδοση ακινήτου φορολογητέα δεν αποτελεί λύση. Η αξία του ακινήτου περιέχει κατά κανόνα συγκεκαλυμμένο ΦΠΑ και η διατήρηση της δυνατότητας φορολόγησης είναι επομένως αναγκαία για να διαφυλαχτεί η ουδετερότητα του συστήματος ΦΠΑ. Υπό τις περιστάσεις αυτές και λαμβάνοντας υπόψη τον ιδιαίτερα υψηλό κίνδυνο, η προβλεπόμενη υποχρέωση του λήπτη της υπηρεσίας για την καταβολή ΦΠΑ φαίνεται να αποτελεί την πιο ενδεδειγμένη λύση. Και στις δυο κατηγορίες περιπτώσεων που αναφέρονται ανωτέρω αποφεύγονται οι απώλειες ΦΠΑ, δεδομένου ότι δεν καταβάλλεται ΦΠΑ από τις φορολογικές αρχές σε έναν από τους δύο εμπλεκόμενους επιχειρηματίες. Με τη λύση αυτή αποφεύγεται επίσης η διπλή φορολογική ευθύνη του προμηθευτή και του λήπτη της υπηρεσίας, η οποία θα συνεπαγόταν υψηλότερο οικονομικό κίνδυνο για τον λήπτη της υπηρεσίας και δαπανηρές διαδικασίες ανάκτησης του ΦΠΑ για τις φορολογικές αρχές, οι οποίες θα μπορούσαν να απευθυνθούν μόνο στον λήπτη της υπηρεσίας, όταν θα αποδεικνυόταν αδύνατη η ανάκτηση του ΦΠΑ από τον προμηθευτή. Επιπλέον αποφεύγεται η φορολογική ευθύνη τρίτου, όπως για παράδειγμα του συμβολαιογράφου, που θα συνεπαγόταν υψηλότερες δαπάνες για τον προμηθευτή και τον λήπτη της υπηρεσίας. Δεδομένου ότι στην πράξη το μέτρο παρέκκλισης αφορά μόνο παραδόσεις μεταξύ υποκείμενων στο φόρο, περιορίζεται σε συγκεκριμένες περιπτώσεις. η δυνατότητα φορολόγησης της παράδοσης χρησιμοποιείται μόνον όταν ο λήπτης της υπηρεσίας μπορεί να ασκήσει το δικαίωμά του προς έκπτωση.

8. Λαμβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω, η Επιτροπή θεωρεί η κυβέρνηση της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας θα έπρεπε να εξουσιοδοτηθεί για την εφαρμογή των αιτούμενων ειδικών μέτρων παρέκκλισης.

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ με την οποία εξουσιοδοτείται η Γερμανία να εφαρμόσει μέτρο παρέκκλισης από το άρθρο 21 της έκτης οδηγίας 77/388/EΟΚ περί εναρμονίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών των σχετικών με τους φόρους κύκλου εργασιών

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

την έκτη οδηγία του Συμβουλίου (77/388/EΟΚ) της 17ης Μαΐου 1977 περί εναρμονίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών, των σχετικών με τους φόρους κύκλου εργασιών - κοινό σύστημα φόρου προστιθέμενης αξίας: ομοιόμορφη φορολογική βάση [3], και ιδίως το άρθρο 27 παράγραφος 1,

[3] ΕΕ L 145, της 13.6.1977, σ.1. Οδηγία όπως τροποποιήθηκε τελευταία με την οδηγία 2003/92/EΚ (ΕΕ L 260, της 11.10.2003, σ.8)

την πρόταση της Επιτροπής [4],

[4] ΕΕ C , , σ. .

Εκτιμώντας τα εξής:

(1) Με αίτηση που υποβλήθηκε υπό μορφή δύο επιστολών προς την Επιτροπή, η οποία καταχωρίσθηκε στη Γενική Γραμματεία της Επιτροπής στις 01.09.2003 και 12.11.2003, η γερμανική κυβέρνηση ζήτησε την άδεια να εφαρμόσει τρία μέτρα παρέκκλισης από το άρθρο 21 παράγραφος 1 στοιχείο α) της οδηγίας 77/388/EΟΚ,

(2) Διαπιστώθηκαν σημαντικές απώλειες ΦΠΑ στον τομέα της κατασκευής και των επιχειρήσεων καθαρισμού κτιρίων, σε περιπτώσεις κατά τις οποίες ο ΦΠΑ χρεώθηκε δεόντως αλλά δεν καταβλήθηκε στις φορολογικές αρχές, ενώ ο λήπτης της υπηρεσίας άσκησε το δικαίωμά του προς έκπτωση. Οι μη συμμορφούμενοι επιχειρηματίες δεν μπόρεσαν να εντοπισθούν ή η εντόπισή τους πραγματοποιήθηκε πολύ αργά για την ανάκτηση του ΦΠΑ. Ο αριθμός τέτοιων περιπτώσεων αυξήθηκε σε τέτοιο βαθμό ώστε απαιτείται η λήψη νομικών μέτρων. Η προβλεπόμενη υποχρέωση του λήπτη της υπηρεσίας για την καταβολή ΦΠΑ αφορά μόνο επιχειρήσεις που μπορούν να ασκήσουν το δικαίωμά τους προς έκπτωση και όχι ιδιώτες. Περιορίζεται σε δυο συγκεκριμένους κλάδους, στους οποίους οι απώλειες σε όρους ΦΠΑ έλαβαν μεγάλες διαστάσεις. Παρόμοια παρέκκλιση χορηγήθηκε ήδη στην Αυστρία [5],

[5] Απόφαση 2002/880/EΚ του Συμβουλίου της 5ης Νοεμβρίου 2002 (ΕΕ L 306/24, της 08.11.2002, σ. 24)

(3) Απώλειες ΦΠΑ σημειώθηκαν επίσης για παραδόσεις ακινήτων δυνάμει του άρθρου 13 μέρος Β γράμματα (ζ) και (η), οι οποίες συνδέονται με ιδιαίτερα υψηλό κίνδυνο φοροδιαφυγής ή φοροαποφυγής όσον αφορά τον ΦΠΑ, εφόσον ο προμηθευτής έχει επιλέξει τη φορολόγηση της παράδοσης. Η αξία των ακινήτων είναι πολύ υψηλή και επομένως το φορολογητέο ποσό και οι απώλειες σε όρους ΦΠΑ- ακόμα και σε μια μόνο συναλλαγή- είναι ιδιαίτερα υψηλά. Η διατήρηση της δυνατότητας φορολόγησης των παραδόσεων ακινήτων είναι επομένως αναγκαία για να διαφυλαχτεί η ουδετερότητα του συστήματος ΦΠΑ. Λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαίτερες περιστάσεις για τις παραδόσεις ακινήτων, η προβλεπόμενη υποχρέωση του λήπτη της υπηρεσίας για την καταβολή ΦΠΑ φαίνεται να αποτελεί την πιο ενδεδειγμένη λύση για να αντιμετωπισθεί ο ιδιαίτερα υψηλός κίνδυνος που ενέχουν. Με τη λύση αυτή αποφεύγεται η διπλή φορολογική ευθύνη του προμηθευτή και του λήπτη της υπηρεσίας η οποία θα συνεπαγόταν υψηλότερο οικονομικό κίνδυνο για τον λήπτη της υπηρεσίας και δαπανηρές διαδικασίες ανάκτησης του ΦΠΑ για τις φορολογικές αρχές, καθώς και η φορολογική ευθύνη τρίτου, όπως για παράδειγμα του συμβολαιογράφου, που θα οδηγούσε σε υψηλότερες οικονομικές επιβαρύνσεις για προμηθευτές και λήπτες υπηρεσιών. Στην πράξη, το μέτρο παρέκκλισης αφορά μόνο παραδόσεις μεταξύ υποκείμενων σε φόρο και ως εκ τούτου περιορίζεται σε συγκεκριμένες περιπτώσεις.

(4) Η υπό εξέταση παρέκκλιση δεν επηρεάζει το ποσό του φόρου προστιθέμενης αξίας που οφείλεται στο τελικό στάδιο κατανάλωσης ούτε έχει επιπτώσεις στους ίδιους πόρους των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων που προέρχονται από το φόρο προστιθέμενης αξίας.

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Κατά παρέκκλιση του άρθρου 21 παράγραφος 1 στοιχείο α) της οδηγίας 77/388/EΟΚ, όπως διατυπώνεται στο άρθρο 28ζ της εν λόγω οδηγίας, η Γερμανία εξουσιοδοτείται να ορίσει, με ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2004, ως υπόχρεους του φόρου προστιθέμενης αξίας τους λήπτες των παροχών υπηρεσιών που αναφέρονται στο άρθρο 2 της παρούσας απόφασης.

Άρθρο 2

Ο λήπτης της παροχής υπηρεσιών μπορεί να ορισθεί ως υπόχρεος του ΦΠΑ στις ακόλουθες περιπτώσεις:

1. κατά την παροχή κατασκευαστικών υπηρεσιών και/ή υπηρεσιών καθαρισμού κτιρίων σε υποκείμενο σε φόρο, εφόσον ο λήπτης της υπηρεσίας μισθώνει περισσότερες από δύο κατοικίες.

2. κατά την παράδοση ακινήτων σε υποκείμενο σε φόρο σύμφωνα με το άρθρο 13 μέρος Β γράμματα (ζ) και (η), εφόσον ο προμηθευτής έχει ασκήσει το δικαίωμά του να φορολογήσει την παράδοση.

Άρθρο 3

Η παρούσα απόφαση λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 2008.

Άρθρο 4

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στη Γερμανία.

Βρυξέλλες,

Για το Συμβούλιο

Ο Πρόεδρος