Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την "Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την γενική ασφάλεια των προϊόντων"

(2000/C 367/11)

Στις 24 Ιουλίου 2000, και σύμφωνα με το άρθρο 95 της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την παραπάνω πρόταση.

Το τμήμα "Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση", στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 19 Ιουλίου 2000, με βάση την εισηγητική έκθεση της κας Williams.

Κατά την 375η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 20ής Σεπτεμβρίου 2000), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 78 ψήφους υπέρ και 4 αποχές.

1. Εισαγωγή

1.1. Η αρχική οδηγία για τη Γενική Ασφάλεια των Προϊόντων (ΟΓΑΠ) τέθηκε σε ισχύ τον Ιούνιο του 1994. Ακολούθησε μια σειρά μονοθεματικών (ή τομεακών) οδηγιών, όπως η οδηγία για την ασφάλεια των παιχνιδιών, που είχαν ως βάση την ανάγκη επίτευξης "ενός υψηλού επιπέδου προστασίας". Η υγεία και η ασφάλεια των καταναλωτών κατέστη έκτοτε μία από τις νέες πολιτικές προτεραιότητες στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

1.2. Το άρθρο 16 της ΟΓΑΠ του 1994 αναφέρει ότι "το Συμβούλιο αποφασίζει για την προσαρμογή της παρούσας οδηγίας, ιδίως όσον αφορά την επέκταση του πεδίου εφαρμογής της", και περιέχει διατάξεις για καταστάσεις επείγουσας ανάγκης. Η απόφαση αυτή του Συμβουλίου θα βασιζόταν σε έκθεση της Επιτροπής, που αναμενόταν να δημοσιευθεί το 1998, με βάση την αποκτηθείσα πείρα, σε συνδυασμό με κατάλληλες προτάσεις βελτιώσεων.

1.3. Δυστυχώς, η έκθεση αυτή δεν δημοσιεύθηκε τη συγκεκριμένη περίοδο, οπότε η ΟΚΕ αναγκάστηκε να αντιδράσει: το Δεκέμβριο του 1999 κατήρτισε τη δική της γνωμοδότηση πρωτοβουλίας(1) υπό πνεύμα εποικοδομητικής κριτικής. Στη γνωμοδότηση αυτή επεσήμαινε ότι, εκτός από την εγκαθίδρυση της ενιαίας αγοράς, είχαν σημειωθεί σημαντικές αλλαγές, εξελίξεις και σοβαρές κρίσεις από τότε που είχε τεθεί σε ισχύ η οδηγία πράγμα που έπρεπε να ληφθεί οπωσδήποτε υπόψη. Ωστόσο, η ΟΚΕ ομολογεί ότι οι καθυστερήσεις οφείλονταν στις πολυάριθμες και ευρείας κλίμακας διαπραγματεύσεις, αναθεωρήσεις και αξιολογήσεις που πραγματοποίησε η Επιτροπή, ιδίως δε στην έκθεση που κατήρτισε το Centre du Droit de la Consommation του Πανεπιστημίου της Louvain-la-Neuve.

1.4. Σε γενικές γραμμές, η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τις προσπάθειες της Επιτροπής προκειμένου να προλαμβάνεται η είσοδος στην αγορά μη ασφαλών προϊόντων, ωστόσο, διατηρεί ορισμένες επιφυλάξεις όσον αφορά τη νέα πρόταση. Σημειώνει ότι η μέθοδος προσέγγισης δεν συνίσταται στην κατάρτιση ενός τελείως νέου κειμένου, αλλά στην αναμόρφωση της αρχικής ΟΓΑΠ, χρησιμοποιώντας την προηγούμενη διάρθρωση, αλλά εισάγοντας τροποποιήσεις που αναφέρονται σαφώς με υπογράμμιση στο έγγραφο της Επιτροπής. Η πρακτική αυτή μορφή καθίσταται οικεία σε όλους όσοι συμμετέχουν στην εφαρμογή της νομοθεσίας για την ασφάλεια των προϊόντων, συμπεριλαμβανομένων και των υποψήφιων χωρών.

1.5. Αν και η αρχική σφαιρική προσέγγιση της Επιτροπής φαίνεται να είναι ουσιαστικά βάσιμη, ορισμένες από τις προτεινόμενες αλλαγές είναι ριζικές και θα πρέπει να διασαφηνιστούν επειδή μετατρέπονται σε εφαρμόσιμες προτάσεις.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Τι επιδιώκει να επιτύχει η νέα ΟΓΑΠ

2.1.1. Η ΟΓΑΠ αφορά προϊόντα που προορίζονται για χρήση από καταναλωτές ή που ενδέχεται να χρησιμοποιηθούν από καταναλωτές. Αφορά υπηρεσίες μόνο όταν αυτές έχουν άμεση σχέση με την προσφορά του ίδιου του προϊόντος. Το προϊόν είναι εκείνο που παραμένει κυρίαρχο (όπως για τα μισθωμένα αυτοκίνητα).

Ειδικότερα, οι υπηρεσίες αυτές είναι εκείνες που παρέχονται για τη συναρμολόγηση, την εγκατάσταση και τη συντήρηση ενός προϊόντος. Όσον αφορά τις υπηρεσίες γενικότερα, η Επιτροπή προτίθεται να εξετάσει χωριστά το θέμα της ασφάλειας στον ποικιλόμορφο αυτό τομέα είτε μέσω ενός γενικού ρυθμιστικού πλαισίου είτε μέσω νομοθεσίας σε συγκεκριμένους τομείς και όχι μέσω της ΟΓΑΠ.

2.1.2. Δεν αλλάζει ο βασικός σκοπός της ΟΓΑΠ, ο οποίος παραμένει σαφώς "η διασφάλιση της διοχέτευσης ασφαλών προϊόντων στην αγορά". Το καθήκον των παραγωγών και των διανομέων είναι να προσφέρουν προϊόντα τα οποία, υπό κανονικές ή λογικά προβλέψιμες προϋποθέσεις χρήσεως, δεν παρουσιάζουν κανένα κίνδυνο ή μόνο αποδεκτούς κινδύνους συμβατούς με το είδος του σχετικού προϊόντος.

2.1.3. Η οδηγία συνεχίζει να ισχύει για όλα τα καταναλωτικά προϊόντα, εκτός των μεταχειρισμένων που πωλούνται είτε ως αντίκες είτε κατόπιν επισκευής πριν από τη χρήση. Καλύπτονται όλα τα άλλα μεταχειρισμένα προϊόντα. Τα τρόφιμα περιλαμβάνονται επίσης, εκτός όταν αποτελούν ήδη το αντικείμενο ειδικότερων διατάξεων.

2.1.4. Οι σημαντικές τροποποιήσεις της αρχικής οδηγίες αφορούν τα ακόλουθα θέματα: οι ορισμοί, το πεδίο εφαρμογής, ο αυξημένος ρόλος των προτύπων και των οργανισμών τυποποίησης, η απόσυρση, η ανάκληση και η απαγόρευση εξαγωγών επικίνδυνων προϊόντων, η ταχεία ανταλλαγή πληροφοριών σε καταστάσεις επείγουσας ανάγκης, ο συντονισμός και η συνεργασία των εκτελεστικών αρχών, η σύσταση μιας κατάλληλης ρυθμιστικής επιτροπής και η δημιουργία ενός δικτύου ασφάλειας των προϊόντων.

2.1.5. Η Επιτροπή προσπαθεί να ενισχύσει το σημερινό καθεστώς· με άλλα λόγια προσπαθεί να εξασφαλίσει μεγαλύτερη νομική ασφάλεια με τη διασαφήνιση και απλούστευση των κειμένων και με την εξάλειψη των αντιφάσεων και των ασαφών σημείων. Η ΟΚΕ συμφωνεί ότι η διασαφήνιση αυτή έχει ζωτική σημασία. Στην έκθεση του Πανεπιστημίου της Louvain-la-Neuve, όπου η ανάλυση των πρακτικών εφαρμογών αποκαλύπτει ευρείας κλίμακας ελλείψεις στην υλοποίηση της υφιστάμενης οδηγίας, επισημαίνεται ότι χρειάζεται κανείς δίπλωμα στο ευρωπαϊκό δίκαιο για να κατανοήσει την αρχική οδηγία.

2.1.5.1. Η ΟΚΕ διερωτάται κατά πόσο η νέα πρόταση της Επιτροπής για την αρχή της πρόληψης (δεν αναφέρεται στο κείμενο της νέας ΟΓΑΠ) έρχεται σε αντίθεση με την έννοια της νομικής ασφάλειας. Μπορεί κανείς να επικαλεστεί την αρχή της πρόληψης εάν δεν υπάρχουν επιστημονικά στοιχεία ή εάν αυτά δεν είναι πειστικά. Συνεπώς μπορούν να επιβληθούν απαγορεύσεις όταν υπάρχει κίνδυνος σοβαρής ζημίας στην ανθρώπινη υγεία. Στόχος είναι να εξασφαλισθεί ο ικανοποιητικός έλεγχος των πιθανών κινδύνων άσχετα από τη νομική ασφάλεια. Πρέπει να γίνεται η υπόθεση ότι υπάρχει πάντα ένα στοιχείο κινδύνου.

2.1.6. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την έμφαση που δίδει η Επιτροπή στην ανάγκη για διαφάνεια και εντιμότητα, ώστε εκείνοι που προσπαθούν να παράγουν και να πωλήσουν επικίνδυνα προϊόντα να μην έχουν πλέον ένα αθέμιτο πλεονέκτημα έναντι ανταγωνιστών οι οποίοι αποδέχονται τα έξοδα που συνεπάγονται τα μέτρα ασφάλειας για τα προϊόντα τους.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1. Η Επιτροπή κατανέμει σωστά τα 22 άρθρα της, συνοδευόμενα από διάφορα επεξηγηματικά παραρτήματα, υπό τα ακόλουθα επτά ελαφρά τροποποιημένα κεφάλαια:

- Στόχοι, πεδίο εφαρμογής και ορισμοί

- Γενική υποχρέωση ασφάλειας, κριτήρια αξιολόγησης της συμμόρφωσης και ευρωπαϊκά πρότυπα

- Λοιπές υποχρεώσεις των παραγωγών και υποχρεώσεις των διανομέων

- Ειδικές υποχρεώσεις και εξουσίες των κρατών μελών

- Ανταλλαγές πληροφοριών και καταστάσεις επείγουσας παρέμβασης

- Διαδικασίες Επιτροπής

- Διάφορες και τελικές διατάξεις

3.1.1. Η ΟΚΕ σημειώνει την εξαιρετικά ογκώδη (20 σελίδες) επεξηγηματική εισαγωγή, καθώς επίσης και την ιδιαίτερη σημασία του προοιμίου (39 αιτιολογικές σκέψεις). Οι εν λόγω αιτιολογικές σκέψεις αφορούν γενικά την ουσία του θέματος και έχουν λιγότερο νομικό ύφος από τα άρθρα που ακολουθούν. Ορισμένες αφορούν θέματα τα οποία δεν αναφέρονται σε κανένα από τα κεφάλαια: π.χ., η νέα πρόταση ισχύει για τα προϊόντα άσχετα από την τεχνική πώλησης, συμπεριλαμβανόμενης της εξ αποστάσεως και ηλεκτρονικής πώλησης (7).

3.1.1.1. Η εισαγωγή αυτή αποτελεί ουσιαστικό έγγραφο αναφοράς, αλλά δεν είναι εύκολο να την συμβουλευτεί κανείς: είναι δύσκολο να παρακολουθεί κανείς το κείμενο της παρούσας πρότασης και ταυτόχρονα να συμβουλεύεται την εισαγωγή. Πράγματι, στην εισαγωγή θα μπορούσαν κάλλιστα να είχαν χρησιμοποιηθεί τα κεφάλαια ως κύριες επικεφαλίδες και να καθίσταται άμεσα σαφές το κατά πόσο η αναφορά έχει σχέση με την αρχική ΟΓΑΠ ή με το νέο κείμενο.

3.2. Κεφάλαιο 1: Στόχοι, πεδίο εφαρμογής και ορισμοί (Άρθρα 1 και 2)

3.2.1. Στο άρθρο 16 της αρχικής ΟΓΑΠ επισημαίνεται η δυνατότητα επέκτασης του πεδίου εφαρμογής του άρθρου 1. Η ΟΚΕ επικροτεί την πρόοδο για τη διασαφήνιση ενός κειμένου που αποτελούσε προηγουμένως αιτία αμφιβολιών, διαφωνιών και αδυναμίας συνειδητοποίησης των πρακτικών του επιπτώσεων. Η σχέση μεταξύ των τομεακών οδηγιών και της ΟΓΑΠ, που παρέχει στους καταναλωτές ένα δίκτυο ασφάλειας, είναι τώρα πολύ σαφέστερη. Η αναθεωρημένη πρόταση αποσκοπεί στην προστασία των ανθρώπων παρά τα διάφορα κενά των συγκεκριμένων κανόνων ασφάλειας των προϊόντων που αποσκοπούν στην άρση των τεχνικών φραγμών στο εμπόριο. Η ΟΚΕ κρίνει ωστόσο ότι η επιλεγείσα διατύπωση για την συμπερίληψη των υπηρεσιών ("εφόσον κατά τη χρήση των σχετικών αγαθών βάσει ορθολογικώς προβλεπόμενων προϋποθέσεων θίγονται πτυχές ασφάλειας που συνδέονται με τη χρήση προϊόντων" - άρθρο 2α) πρέπει να διασαφηνιστεί πολύ περισσότερο για να είναι πρακτικά χρήσιμη για τους κατασκευαστές. Με λίγα λόγια, είναι βασικό να καλύπτονται από την ΟΓΑΠ όλα τα προϊόντα που ενδέχεται να χρησιμοποιηθούν από καταναλωτές, με την επίλυση των προβλημάτων με βάση τις ειδικές οδηγίες που ισχύουν ανά τομέα, έτσι ώστε να υπάρχει η απαιτούμενη ευρεία κάλυψη.

3.2.1.1. Η ΟΚΕ επιδιώκει επίσης διασαφήνιση όσον αφορά τη συμπερίληψη των προμηθειών βασικής ανάγκης, όπως η ηλεκτρική ενέργεια, ως προϊόντων. Προτείνει να γίνει αναφορά στην Οδηγία για τις Εγγυήσεις στους Καταναλωτές και στην Οδηγία για την Ευθύνη σχετικά με τα Ελαττωματικά Προϊόντα.

3.2.2. Η ΟΚΕ σημειώνει ότι προϊόντα που προορίζονται αρχικά και προσφέρονται μόνο για επαγγελματική χρήση μπορεί μερικές φορές να διοχετευθούν στην εσωτερική αγορά, πράγμα που μπορεί είτε να γίνεται για καταναλωτικούς λόγους είτε να είναι το αποτέλεσμα άμεσης ενέργειας των προμηθευτών. Και στις δύο περιπτώσεις, υπάρχει το ενδεχόμενο να χρησιμοποιηθεί ένα προϊόν από άτομο χωρίς επαγγελματικές γνώσεις ή εμπειρία. Στα προϊόντα αυτά συγκαταλέγονται γενικά οι γραφίδες λέιζερ, τα αλυσοπρίονα και άλλοι εξοπλισμοί "do-it-yourself", καθώς επίσης και χρώματα και φυτοφάρμακα. Συνεπώς η ΟΚΕ τονίζει την ανάγκη να λαμβάνουν οι παραγωγοί και οι προμηθευτές όλα τα λογικά και αναγκαία μέτρα ώστε κατά τη συσκευασία και τη σήμανση των προϊόντων τους να παρέχονται σαφείς οδηγίες και προειδοποιήσεις σε περίπτωση χρήσεως από μη επαγγελματίες.

3.2.3. Η ΟΚΕ επικροτεί τη συμπερίληψη των ηλικιωμένων στους καταναλωτές που διατρέχουν το μεγαλύτερο κίνδυνο, αλλά εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι παραλείφθηκε η άλλη πρότασή της να ληφθούν υπόψη οι ανάγκες των μειονεκτούντων καταναλωτών, όπου αυτό είναι εφικτό.

3.2.4. Η Επιτροπή προσθέτει ένα νέο ορισμό σχετικά με τις αρμόδιες αρχές, που υποδεικνύονται από τα κράτη μέλη, οι οποίες θα εκτελούν τα καθήκοντα που αναφέρονται στην πρόταση. Παλαιότερα, ούτε η ευρωπαϊκή ούτε η εθνική νομοθεσία προέβλεπαν υποχρεώσεις των παραγωγών και των διανομέων να ενημερώνουν τις αρχές αυτές για την ανάκληση προϊόντων.

3.2.5. Η Επιτροπή δίδει τώρα τον ορισμό της έννοιας "ανάκληση", αλλά όχι και της έννοιας "απόσυρση" προφανώς λόγω γλωσσικών προβλημάτων σε διάφορες γλώσσες. Πρέπει να γίνει σαφής διάκριση μεταξύ των δύο πιθανών σταδίων αντιμετώπισης των επικίνδυνων προϊόντων: το πρώτο στάδιο ("απόσυρση") είναι η βάσει νόμου απομάκρυνση επιβλαβών προϊόντων από καταστήματα, αποθήκες εμπορευμάτων και εργοστάσια, ενώ το δεύτερο ("ανάκληση") είναι η επιστροφή, ως έσχατη ανάγκη, στους προμηθευτές και τους παραγωγούς προϊόντων που έχουν ήδη αγοραστεί και χρησιμοποιηθεί από καταναλωτές. Σε περιπτώσεις απαράδεκτων κινδύνων για την ασφάλεια έχει μεγάλη σημασία να προειδοποιούνται επαρκώς οι καταναλωτές, έτσι ώστε να μπορούν να προβούν στις απαραίτητες ενέργειες.

3.2.6. Η ΟΚΕ τονίζει τη νέα σημασία που δίδεται τώρα στον όρο "κίνδυνος", ο οποίος χρησιμοποιείται σε μεγάλο βαθμό στο πλαίσιο της αξιολόγησης και διαχείρισης κινδύνων. Μολονότι αναγνωρίζεται ότι δεν υπάρχει περίπτωση μηδενικού κινδύνου, οι κατασκευαστές αποδέχονται κινδύνους λόγω των δυνητικών οφελών που μπορεί να προσφέρει ένα προϊόν. Πρέπει να καταστεί σαφές ότι αυτό εξαρτάται από τις μεταβαλλόμενες στάσεις της κοινωνίας, δηλαδή από το επίπεδο του κινδύνου που οι άνθρωποι είναι πρόθυμοι να ανεχθούν. Οι προσδοκίες όσον αφορά την ασφάλεια συνεχίζουν να αυξάνονται.

3.2.7. Η ΟΚΕ προτείνει να απαιτεί και το άρθρο 2 την ασφαλή και μη επιζήμια για το περιβάλλον διάθεση των προϊόντων (π.χ. των λαμπτήρων φωτισμού, των δοχείων αεροζόλ, των μονωτικών υλικών και των ηλεκτρονικών αποβλήτων). Ωστόσο, η ΟΚΕ γνωρίζει ότι οι περιβαλλοντικές πτυχές δεν καλύπτονται από την οδηγία για τη γενική ασφάλεια των προϊόντων διότι οι πτυχές αυτές καλύπτονται ήδη από την εθνική και κοινοτική περιβαλλοντική νομοθεσία.

3.3. Κεφάλαιο 2: Απαίτηση γενικής ασφάλειας, αξιολόγηση της συμμόρφωσης και πρότυπα

3.3.1. Τα πρότυπα αποτελούν βασικό μέρος της προστασίας των καταναλωτών, υπό τον όρο ότι υπάρχουν ρήτρες διασφάλισης σε περίπτωση που ένα πρότυπο δεν εξασφαλίζει επαρκές επίπεδο προστασίας. Συνεπώς, η ΟΚΕ επικροτεί την πρόταση να ενισχυθεί ο ρόλος των ευρωπαϊκών προτύπων και των οργανισμών τυποποίησης - με τον προσδιορισμό της συμμόρφωσης των προϊόντων στις γενικές απαιτήσεις ασφάλειας της ΟΓΑΠ. Πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στα προϊόντα που έχουν περισσότερο σχέση με την ασφάλεια των καταναλωτών.

3.3.2. Η ΟΚΕ τονίζει την ανάγκη διασαφήνισης του καθεστώτος των ευρωπαϊκών προτύπων. Πρέπει να υπάρχει μια συνεκτική ολοκλήρωση των εθνικών προτύπων και να γίνει σαφώς κατανοητός ο ρόλος των άτυπων προτύπων, όπως των τεχνικών προδιαγραφών. Η ΟΚΕ σημειώνει ότι η ευθύνη βαρύνει τους προμηθευτές για να αιτιολογήσουν τη βάση στην οποία στηρίζουν την ασφάλεια του προϊόντος όταν αυτό δεν πληρεί όλα τα σχετικά πρότυπα αλλά θεωρείται ασφαλές. Οι προμηθευτές μπορούν επίσης να χρησιμοποιούν εναλλακτικές μεθόδους συμμόρφωσης προς τα ισχύοντα πρότυπα υπό τον όρο ότι οι μέθοδοι αυτές τους επιτρέπουν να επιτύχουν υψηλότερα επίπεδα ασφάλειας από εκείνα που προσφέρουν τα εν λόγω πρότυπα. Ωστόσο, οι προμηθευτές θα υπέχουν ευθύνη εάν οι ισχυρισμοί τους δεν μπορούν να τεκμηριωθούν δεδομένου ότι ήδη καλύπτονται από την κοινοτική νομοθεσία για την ευθύνη εκ του προϊόντος και για την παραπλανητική διαφήμιση. Η ΟΚΕ τονίζει ότι η σημερινή ανυπαρξία καθεστώτος όσον αφορά τα ευρωπαϊκά πρότυπα επηρεάζει ήδη την ικανότητά τους να προωθούν την εναρμόνιση στην εσωτερική αγορά.

3.3.3. Η ΟΚΕ κρίνει ότι στην παγκόσμια αγορά υπάρχει όλο και μεγαλύτερη ανάγκη για συνεργασία με το Διεθνή Οργανισμό Τυποποίησης.

3.3.4. Πρέπει να παρασχεθούν στους ευρωπαϊκούς οργανισμούς τυποποίησης οι απαιτούμενοι πόροι για την αύξηση της αποδοτικότητάς τους και την εξασφάλιση της υψηλής ποιότητας των προϊόντων. Επίσης είναι απαραίτητη η μεγαλύτερη εκπροσώπηση των καταναλωτών. Επίσης είναι απαραίτητη η μεγαλύτερη και ουσιαστική εκπροσώπηση των καταναλωτών. Πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ότι στο υφιστάμενο γενικό πλαίσιο συνθηκών, ήδη προβλέπεται ότι όλες οι ομάδες συμφερόντων - συμπεριλαμβανομένων εκείνων των καταναλωτών - μπορούν να συμμετάσχουν στην προτυποποίηση. Για να είναι αυτό πραγματικά δυνατό πρέπει να καταρτισθεί το κόστος συμμετοχής των πτωχότερων οργανώσεων για να μπορούν να λάβουν μέρος.

3.3.5. Η γλώσσα στην οποία συντάσσονται τα πρότυπα είναι αναπόφευκτα τεχνικής φύσεως και, για το λόγο αυτό, πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή ώστε να καταρτίζονται απλά και κατανοητά κείμενα.

3.4. Κεφάλαιο 3: Λοιπές υποχρεώσεις των παραγωγών και υποχρεώσεις των διανομέων

3.4.1. Το άρθρο 5 διατηρεί τις υποχρεώσεις των παραγωγών και των διανομέων να παρέχουν στους καταναλωτές πληροφορίες και προειδοποιήσεις ώστε να είναι ικανοί να αξιολογούν τους παράγοντες κινδύνου ενός προϊόντος. Η ΟΚΕ εξακολουθεί, ωστόσο, να ανησυχεί μήπως οι πληροφορίες αυτές, είτε με τη μορφή κειμένου είτε με τη μορφή διαγραμμάτων ή εικονογραμμάτων, δεν είναι πάντα ευκολονόητες και ευεφάρμοστες.

3.4.1.1. Η ΟΚΕ τονίζει την ανάγκη να περιλαμβάνονται σημαντικές πληροφορίες σχετικά με την ασφάλεια σε οποιαδήποτε μορφή ηλεκτρονικού εμπορίου ή εξ αποστάσεως πωλήσεων.

3.4.1.2. Η ΟΚΕ επικροτεί την νέα, σαφέστερη και πιο συνεπή απαίτηση για απόσυρση των επικίνδυνων προϊόντων από την αγορά και στην έσχατη ανάγκη των προϊόντων που έχουν ήδη προσφερθεί στους καταναλωτές. Η επιτυχία των ενεργειών και στις δύο περιπτώσεις εξαρτάται από την ικανότητα εντοπισμού της προέλευσης των προϊόντων. Οι προμηθευτές θα βασίζονται σε αποτελεσματικά συστήματα διαχείρισης, με τη βοήθεια κατάλληλων αρχείων και πληροφοριών, για να επιτύχουν τον εντοπισμό αυτό.

3.4.1.3. Λόγω των υφιστάμενων διαφορών μεταξύ των κρατών μελών όσον αφορά τον αποτελεσματικό έλεγχο και την εφαρμογή, η ΟΚΕ επιδοκιμάζει τη νέα υποχρέωση συνεργασίας μεταξύ των αρμόδιων αρχών, των κατασκευαστών και των προμηθευτών. Τόσο οι μεν όσο και οι δε θα ενημερώνουν τις αρχές για τη δράση που αναλαμβάνουν με στόχο την πρόληψη των απαράδεκτων κινδύνων για τους καταναλωτές. Η ΟΚΕ αναγνωρίζει ότι αυτό ήδη γίνεται σε εθελοντική βάση. Η ΟΚΕ τονίζει ότι είναι απαραίτητο να περιοριστούν στο ελάχιστο οποιαδήποτε νέα αιτήματα γραφειοκρατικής φύσεως προς το συμφέρον τόσο των παραγωγών όσο και των αρμόδιων αρχών.

3.5. Κεφάλαιο 4: Ειδικές υποχρεώσεις και εξουσίες των κρατών μελών

3.5.1. Η ΟΚΕ επικροτεί την ανάγκη ευρείας επίβλεψης της αγοράς και εφαρμογής των κανονισμών. Το έργο αυτό επιτελείται από τις αρμόδιες αρχές, που διορίζει κάθε κράτος μέλος, των οποίων ο διευρυμένος ρόλος αναλύεται στο άρθρο 7. Η επιτυχία εξαρτάται από τη συνεργασία και το συντονισμό. Τόσο από την άποψη της εσωτερικής αγοράς όσο και από την άποψη των καταναλωτών, είναι απαραίτητο να επιτευχθεί το συντομότερο ομοιόμορφη εφαρμογή στα κράτη μέλη.

3.5.1.1. Η ΟΚΕ αμφισβητεί τη λογική του προσδιορισμού στο άρθρο 6 των καθηκόντων των αρμόδιων αρχών, δεδομένου ότι η ιδιαίτερη σημασία τους έχει ήδη αναφερθεί στο άρθρο 5, κεφάλαιο ΙΙΙ. Χρειάζονται περισσότερες λεπτομέρειες για το πεδίο αναφοράς τους και για τον τρόπο αλληλοσυσχέτισής τους.

3.5.1.2. Η ΟΚΕ προτείνει στα κράτη μέλη να εξασφαλίσουν την επαρκή αύξηση των πόρων των αρμόδιων αρχών τους για την αντιμετώπιση των αυξημένων υποχρεώσεών τους.

3.5.1.3. Η ΟΚΕ σημειώνει ότι η Επιτροπή προτίθεται να δημιουργήσει ένα ευρωπαϊκό δίκτυο ασφάλειας των προϊόντων. Συνεπώς, ερωτά κατά πόσο το δίκτυο αυτό θα αντικαταστήσει το υφιστάμενο Εκτελεστικό Φόρουμ της Ευρώπης για την Ασφάλεια των Προϊόντων (Prosafe), που παρέχει μια βάση δεδομένων για τους οργανισμούς που είναι αρμόδιοι για την ασφάλεια των προϊόντων. Η ΟΚΕ κρίνει ότι είναι απαραίτητο να μην απολεσθεί η εμπειρία του Prosafe. Αντίθετα, υποστηρίζει ότι το τελευταίο θα μπορούσε να αποτελέσει τη βάση του νέου δικτύου για να καταστεί δυνατή μια επέκταση των δραστηριοτήτων και μια ευρύτερη συμμετοχή μελών.

3.5.2. Έχοντας υπόψη το γεγονός ότι οι κανόνες που δεν προβλέπουν κυρώσεις έχουν περιορισμένη επίδραση, η ΟΚΕ επικροτεί την ανάγκη για αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές ποινές που θα επιβάλλονται από τα κράτη μέλη, τα οποία θα πληροφορούν την Επιτροπή για τις δράσεις τους.

3.6. Κεφάλαιο 5: Ανταλλαγή πληροφοριών και RAPEX (Οι διαδικασίες για την εφαρμογή του RAPEX αναφέρονται στο παράρτημα 2)

3.6.1. Η ΟΚΕ σημειώνει ότι οι κοινοποιήσεις για τα τρόφιμα γίνονται προς το παρόν μέσω του συστήματος ταχείας ανταλλαγής πληροφοριών (RAPEX). Στο μέλλον οι κοινοποιήσεις αυτές θα υπάγονται στην αρμοδιότητα της Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων. Έως ότου συσταθεί η Αρχή αυτή, οι κοινοποιήσεις για τα τρόφιμα θα συνεχίσουν να γίνονται σύμφωνα με την ΟΓΑΠ.

3.6.2. Η ΟΚΕ αναγνωρίζει ότι οι σοβαροί και άμεσοι κίνδυνοι απαιτούν ταχεία παρέμβαση και ότι οι διαδικασίες δεν εφαρμόζονται πάντα με τον κατάλληλο τρόπο, ιδίως επειδή οι όροι που έχουν επιβληθεί είναι περιοριστικοί. Η ταχεία πρόσβαση σε ακριβείς πληροφορίες έχει ζωτική σημασία σε μια κατάσταση επείγουσας ανάγκης. Συνεπώς, η ΟΚΕ επικροτεί τις βελτιώσεις που προτείνει η Επιτροπή για το RAPEX, ιδίως δε την παροχή σαφών και λεπτομερών δεδομένων για ένα κοινοποιηθέν προϊόν και τους μηχανισμούς για την παρακολούθηση των κοινοποιήσεων εκ μέρους των κρατών μελών.

3.6.2.1. Η ΟΚΕ επικροτεί τη συνεκτίμηση, εκ μέρους του RAPEX, των πρόσθετων στατιστικών δεδομένων του Ευρωπαϊκού Συστήματος Επαγρύπνησης για τα Ατυχήματα που συμβαίνουν κατ' οίκον και κατά τον ελεύθερο Χρόνο (EHLASS): το σύστημα αυτό παρέχει λεπτομέρειες για βλάβες που έχουν προκληθεί από προϊόντα.

3.6.2.2. Η ΟΚΕ συνιστά επίσης την επέκταση του RAPEX (και μάλιστα του ΕΗLASS), επιτυγχάνοντας την ανταλλαγή πληροφοριών σε παγκόσμια κλίμακα, ώστε να διασφαλιστεί με τον τρόπο αυτό η μεγαλύτερη προστασία των καταναλωτών.

3.6.3. Η ΟΚΕ επικροτεί την πρόταση της Επιτροπής να απαγορευθεί η εξαγωγή σε τρίτες χώρες προϊόντων στα οποία έχει επιβληθεί απόσυρση ή ανάκληση, εκτός από εξαιρέσεις που αιτιολογούνται ή γίνονται δεκτές από την Επιτροπή.

3.7. Κεφάλαιο 6: Διαδικασίες Επιτροπής

3.7.1. Η ΟΚΕ σημειώνει τη μετατροπή της πρώην Επιτροπής Επειγουσών Περιπτώσεων στην νέα Κανονιστική Επιτροπή για την Ασφάλεια των Καταναλωτικών Προϊόντων. Ωστόσο, η Επιτροπή προτείνει επίσης μια συμβουλευτική επιτροπή για την ασφάλεια των καταναλωτικών προϊόντων εκτός από το Ευρωπαϊκό Δίκτυο για την Ασφάλεια των Προϊόντων που αναφέρεται στο άρθρο 9. Η ΟΚΕ έχει συγκεχυμένη εικόνα όσον αφορά το ρόλο και τα καθήκοντα των τριών αυτών οργάνων και ερωτά κατά πόσον μία μόνον επιτροπή ασφάλειας των προϊόντων δεν θα ήταν πιο αποτελεσματική λόγω της ανάγκης συντονισμένων δράσεων.

3.8. Κεφάλαιο 7: Διάφορες και τελικές διατάξεις

3.8.1. Η ΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι οι πληροφορίες σχετικά με τους κινδύνους για την ανθρώπινη υγεία και ασφάλεια θα είναι προσιτές στο κοινό με τη μορφή πληροφοριών για τον εντοπισμό των προϊόντων, τη φύση των κινδύνων και τα μέτρα που λαμβάνονται για την αντιμετώπιση των καταστάσεων επείγουσας ανάγκης. Το μέτρο αυτό θα συμβάλει στην αύξηση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών, από τους οποίους εξαρτάται η επιτυχία της ενιαίας αγοράς.

3.8.1.1. Ωστόσο, η πρόσβαση αυτή πρέπει να λαμβάνει υπόψη την ανάγκη τήρησης του επαγγελματικού απόρρητου σε δικαιολογημένες περιπτώσεις.

3.8.2. Η ΟΚΕ επικροτεί την πρόταση της Επιτροπής να υποβάλει έκθεση για την εφαρμογή της νέας ΟΓΑΠ σε τριετή βάση, στα πλαίσια μιας διαδικασίας συνεχούς ελέγχου σε ένα ταχέως εξελισσόμενο τομέα.

3.8.3. Στα πλαίσια των διεξαγόμενων εργασιών για την ασφάλεια των καταναλωτών, η ΟΚΕ πιστεύει ότι θα λαμβάνει αντίγραφο της έκθεσης αυτής, όπως και το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο.

4. Συμπεράσματα

4.1. Μια αποτελεσματική, προσφάτως αναθεωρηθείσα Οδηγία για τη Γενική Ασφάλεια των Προϊόντων έχει ζωτική σημασία, αλλά πρέπει να διασαφηνισθεί και να απλουστευθεί προσεκτικά ώστε να παρέχει μεγαλύτερη ασφάλεια σε όλους όσοι είναι υπεύθυνοι για την πρακτική της εφαρμογή και σε όλους όσοι ωφελούνται από την ασφάλεια που προσφέρει. Αποτελεί ουσιαστικό μέτρο προστασίας των καταναλωτών, μειώνοντας τις πιθανότητες τραυματισμού και θανάτου και αποκαθιστώντας την εμπιστοσύνη που έχει μειωθεί λόγω μιας σειράς πρόσφατων κρίσεων. Είναι εξίσου σημαντική για τους παραγωγούς και τους προμηθευτές, στους οποίους παρέχει ένα σαφές νομικό πλαίσιο για τις δράσεις εμπορίας προϊόντων βάσει των αρχών των θεμιτών συναλλαγών και του θεμιτού ανταγωνισμού στην Εσωτερική Αγορά.

Βρυξέλλες, 20 Σεπτεμβρίου 2000.

Η Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Beatrice RANGONI MACHIAVELLI

(1) Γνωμοδότηση CES, EE C 51 της 23.2.2000, σ. 67.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

στη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Τα ακόλουθα αποσπάσματα της γνωμοδότησης του τμήματος απορρίφθηκαν και αντικαταστάθηκαν από τροπολογίες στην Ολομέλεια, αλλά συγκέντρωσαν το 1/4 των ψήφων:

Σημείο 3.2.1, 5η πρόταση:

Για παράδειγμα, η οδηγία για την ασφάλεια των παιχνιδιών δεν καλύπτει όλες τις πτυχές της ασφάλειας: δεν λαμβάνει υπόψη τους ακουστικούς και χημικούς κινδύνους επειδή καλύπτονται από την υφιστάμενη ΟΓΑΠ

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

Ψήφοι υπέρ:29, της διαγραφής της πρότασης αυτής, ψήφοι κατά: 20, αποχές:16.

Σημείο 3.6.3, 2η πρόταση:

Οι απαγορεύσεις αυτές πρέπει να επιβάλλονται μόνο όταν έχουν τηρηθεί δεόντως οι διαδικασίες που έχει κινήσει η Επιτροπή

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας:

Ψήφοι υπέρ: 35 της διαγραφής της πρότασης αυτής, ψήφοι κατά: 26, αποχές:16.