Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για την "Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση κοινοτικών μέτρων για την καταπολέμηση του αφθώδους πυρετού και με την τροποποίηση της οδηγίας 92/46/ΕΟΚ"

(2003/C 256/06)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την "Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση κοινοτικών μέτρων για την καταπολέμηση του αφθώδους πυρετού και με την τροποποίηση της οδηγίας 92/46/ΕΟΚ", (COM(2002) 736 τελικό - 2002/0299 (CNS))·

έχοντας υπόψη την απόφαση του Συμβουλίου της 7ης Φεβρουαρίου 2003 να ζητήσει την γνώμη της ΕΤΠ για το θέμα, σύμφωνα με την πρώτη παράγραφο του άρθρου 265 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας·

έχοντας υπόψη την απόφαση του Προεδρείου της 14ης Μαΐου 2003 να ανατεθεί στην επιτροπή "βιώσιμη ανάπτυξη" η κατάρτιση γνωμοδότησης για το θέμα·

έχοντας υπόψη το ψήφισμά της για την "Καταπολέμηση του αφθώδους πυρετού", (CdR 137/2001 fin)(1)·

έχοντας υπόψη το σχέδιο έκθεσης της επιτροπής "γεωργία και ανάπτυξη της υπαίθρου" του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου με θέμα την "Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση κοινοτικών μέτρων για την καταπολέμηση του αφθώδους πυρετού και με την τροποποίηση της οδηγίας 92/46/ΕΟΚ" (COM(2002) 736 τελικό - Α5-0141/2003 - 2002/0299 (CNS))·

έχοντας υπόψη την "Έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με τα μέτρα καταπολέμησης του αφθώδους πυρετού στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2001 και με τα μελλοντικά μέτρα για την πρόληψη και την καταπολέμηση των ζωονόσων στην Ευρωπαϊκή Ένωση" A5-0405/2002 (2002/2153 (INI))·

έχοντας υπόψη την "Απάντηση στις εκθέσεις σχετικά με τις έρευνες για τον αφθώδη πυρετό" που συνέταξε η κυβέρνηση του ΗΒ σε συνεργασία με την κυβέρνηση της Ουαλικής Συνέλευσης, Cm5637·

έχοντας υπόψη την έκθεση "Αφθώδης πυρετός: Τα διδάγματα που πρέπει να αποκομιστούν" του Ιουλίου 2002·

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησής της (CdR 65/2003 rev.), που υιοθετήθηκε στις 28 Απριλίου 2003 από την επιτροπή "βιώσιμη ανάπτυξη" (εισηγητής: ο κ. Milner Whiteman, Μέλος του Περιφερειακού Συμβουλίου του Bridgnorth (UK/EA))·

υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση κατά την 50ή σύνοδο ολομέλειας της 2ας και 3ης Ιουλίου 2003 (συνεδρίαση της 2ας Ιουλίου).

1. Οι απόψεις της Επιτροπής των Περιφερειών

Η Επιτροπή των Περιφερειών

1.1. υπογραμμίζει ότι ο αφθώδης πυρετός αποτελεί ζήτημα που αφορά την καλή διαβίωση και την υγεία των ζώων και το οποίο έχει αρνητικές επιπτώσεις στην οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική ευημερία των αγροτικών κοινοτήτων. Η καταπολέμηση και εξάλειψή του δεν αποτελεί αποκλειστικά τεχνικό θέμα, παρά έχει και πτυχές που συνδέονται με την διακυβέρνηση. Το δίδαγμα που αποκομίστηκε από τις πρόσφατες επιδημικές εκρήξεις είναι ότι τα κράτη μέλη δεν θα ήταν δυνατό να καταπολεμήσουν και να εξαλείψουν τον αφθώδη πυρετό χωρίς την στήριξη των τοπικών και περιφερειακών αρχών. Εάν η αρχή αυτή της συνυπευθυνότητας, σύμφωνα με την οποία οι διάφορες σφαίρες διακυβέρνησης οφείλουν να συνεργάζονται πλήρως, δεν αναπτυχθεί, δεν θα κατορθώσουμε να καταπολεμήσουμε και να εξαλείψουμε τις όποιες μελλοντικές επιδημικές εκρήξεις.

1.2. φρονεί ότι η αποτυχία των επιστημόνων και των αρχών να καταπολεμήσουν και να εξαλείψουν τον αφθώδη πυρετό έχει άμεσες συνέπειες στον πληθυσμό. Ακόμη και τώρα η αποδοτικότητα στις περιοχές που έχουν πληγεί εξακολουθεί να είναι σημαντικά περιορισμένη, με αποτέλεσμα ευρείς τομείς της αγροτικής οικονομίας να παραμένουν σε παρακμή.

1.3. πιστεύει ότι η πρόταση οδηγίας για την καταπολέμηση του αφθώδους πυρετού αποτελεί σε μεγάλο βαθμό μέτρο τεχνικού χαρακτήρα. Δεν καλύπτει θέματα όπως η ανάκαμψη των οικονομιών των αγροτικών περιοχών, θέμα στο οποίο οι τοπικές και περιφερειακές αρχές διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο.

1.4. θα επικεντρώσει τη γνωμοδότησή της σε σημεία των προτάσεων που αφορούν άμεσα τις τοπικές και περιφερειακές αρχές, αντί να προβεί στη διατύπωση παρατηρήσεων σχετικά με όλα τα τεχνικά μέτρα που περιλαμβάνει η οδηγία. Αυτά είναι:

- ο ουσιαστικός ρόλος των τοπικών και περιφερειακών αρχών στην καταπολέμηση και την εξάλειψη του αφθώδους πυρετού,

- τα σχέδια έκτακτης ανάγκης,

- τα μέτρα καταπολέμησης,

- οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις των μέτρων καταπολέμησης και εξάλειψης, και

- η επικουρικότητα και η ευελιξία.

Ο ουσιαστικός ρόλος των τοπικών και περιφερειακών αρχών στην καταπολέμηση και εξάλειψη του αφθώδους πυρετού

Η Επιτροπή των Περιφερειών

1.5. εκφράζει την ικανοποίησή της για την προτεινόμενη νομοθετική ρύθμιση η οποία αποτελεί ένα ουσιαστικό μέσο για την καταπολέμηση και την εξάλειψη των μελλοντικών επιδημικών εκρήξεων αφθώδους πυρετού.

1.6. φρονεί ότι πρέπει να προβλεφθούν κοινοτικά μέτρα διότι ο αφθώδης πυρετός αποτελεί ζήτημα το οποίο υπερβαίνει τα τοπικά, περιφερειακά, ευρωπαϊκά και διεθνή σύνορα.

1.7. πιστεύει ότι στις πρόσφατες επιδημικές εκρήξεις αφθώδους πυρετού, οι τοπικές και περιφερειακές ανταποκρίθηκαν με πολύ θετικό τρόπο στην κρίση και συνέβαλαν στις εθνικές προσπάθειες καταπολέμησης και εξάπλωσης της νόσου. Οι εθνικές αρχές δεν υπήρχε περίπτωση να αντιμετωπίσουν με επιτυχία την εν λόγω νόσο χωρίς την στήριξη των τοπικών και περιφερειακών αρχών.

Σχέδια έκτακτης ανάγκης

Η Επιτροπή των Περιφερειών

1.8. αναγνωρίζει ότι οι αρμοδιότητες των τοπικών και περιφερειακών αρχών διαφέρουν από κράτος μέλος σε κράτος μέλος, φρονεί εντούτοις ότι οι τοπικές και περιφερειακές αρχές θα πρέπει να διαδραματίζουν σημαντικότερο ρόλο στην διαδικασία χάραξης σχεδίων έκτακτης ανάγκης. Οι πρόσφατες επιδημικές εκρήξεις κατέδειξαν ότι οι εν λόγω αρχές είναι καθοριστικής σημασίας εταίροι στην διαδικασία καταπολέμησης και εξάλειψης της νόσου.

1.9. πιστεύει ότι στις προτάσεις σχεδίων έκτακτης ανάγκης θα πρέπει να δίνεται μεγαλύτερη έμφαση στην ανάπτυξη μιας αποτελεσματικής στρατηγικής επικοινωνίας. Ένα από τα κύρια διδάγματα που αποκομίστηκαν από τις πρόσφατες επιδημικές εκρήξεις είναι ότι η επικοινωνία των εθνικών αρχών με τις άλλες σφαίρες διακυβέρνησης και με την κοινή γνώμη υπήρξε ανεπαρκής, γεγονός που καθυστέρησε την καταπολέμηση και εξάλειψη της νόσου.

1.10. φρονεί ότι οι στρατηγικές επικοινωνίας θα πρέπει να αξιοποιήσουν καλύτερα τα δυνατά σημεία των τοπικών και περιφερειακών αρχών κατά την κοινοποίηση μηνυμάτων και την ενημέρωση του κοινού. Κατά τις πρόσφατες επιδημικές εκρήξεις, οι τοπικές και περιφερειακές αρχές υπήρξαν πηγές έγκυρης ενημέρωσης για τους επί τόπου πολίτες, ενώ παράλληλα έχουν ζωτική σημασία λόγω του ζωτικού ηγετικού ρόλου που διαδραματίζουν στο επίπεδο των τοπικών κοινοτήτων.

1.11. ενώ αναγνωρίζει ότι πρωταρχικός στόχος των σχεδίων έκτακτης ανάγκης είναι η εξάλειψη της νόσου, συμφωνεί με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ότι θα πρέπει να ληφθούν έως έναν βαθμό υπόψη οι οικονομικές τους συνέπειες στην τοπική οικονομία και ο κοινωνικός και ψυχολογικός τους αντίκτυπος στα άτομα που θα πληγούν από τα μέτρα καταπολέμησης της νόσου. Τα σχέδια έκτακτης ανάγκης θα πρέπει επίσης να περιλαμβάνουν μία αξιολόγηση του αντίκτυπου που τα αποτελέσματα των μέτρων καταπολέμησης θα έχουν στην παροχή άλλων δημόσιων υπηρεσιών.

Μέτρα καταπολέμησης

Η Επιτροπή των Περιφερειών

1.12. υποστηρίζει σθεναρά την θέση του Συμβουλίου το οποίο απορρίπτει οιαδήποτε επιστροφή στους προφυλακτικούς εμβολιασμούς.

1.13. τάσσεται κατά των παρεκκλίσεων από τα μέτρα καταπολέμησης της νόσου στην περίπτωση εκμεταλλεύσεων με δύο ή περισσότερες ξεχωριστές μονάδες παραγωγής. Θα πρέπει να ισχύει η αρχή της προφύλαξης καθώς τα αποτελέσματα των εξετάσεων είναι πιθανό να καθυστερήσουν και επειδή υπάρχει ο κίνδυνος της έμμεσης μόλυνσης, γεγονός που δεν θα επέτρεπε την ταχεία εξάλειψη της νόσου.

1.14. φρονεί ότι η αρχή της προφύλαξης συμβάλλει σε υπέρτατο βαθμό στην αποφυγή της εισαγωγής της νόσου στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η έρευνα που πραγματοποίησε το ΗB όσον αφορά τα αίτια της επιδημίας κατέληξε στο συμπέρασμα ότι εστία της μόλυνσης θα μπορούσαν να είναι ζωοτροφές από μολυσμένα ζωικά απόβλητα οι οποίες είχαν εισαχθεί παράνομα. Η Επιτροπή των Περιφερειών επιθυμεί να γίνεται σαφέστερη αναφορά στον έλεγχο του αφθώδους πυρετού στα σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ορισμένες χώρες όπως η Ολλανδία και η Δημοκρατία της Ιρλανδίας προέβλεπαν πολύ αυστηρούς ελέγχους απέναντι σε τρίτες χώρες, ενώ τα μέτρα στο Ηνωμένο Βασίλειο φάνηκαν να είναι λιγότερο αυστηρά.

1.15. υποστηρίζει σθεναρά τους κατασταλτικούς εμβολιασμούς αντί των προστατευτικών. Ο λόγος είναι ότι, μολονότι αυτό συνεπάγεται βραχυπρόθεσμα περισσότερες θανατώσεις, οι αγροτικές οικονομίες θα σημειώσουν ταχύτερα ανάκαμψη μετά την εξάλειψη της νόσου.

1.16. πιστεύει ότι τα οφέλη από τη χρήση υπολειμμάτων μαγειρείου για ζωοτροφές είναι πολύ λιγότερα από τους κινδύνους που εγκυμονεί μία επιδημική έκρηξη αφθώδους πυρετού.

1.17. για να στηριχθεί η στρατηγική καταπολέμησης της νόσου, υποστηρίζει την αναθεώρηση των κανόνων αποζημίωσης. Αυτό στόχο έχει να διασφαλιστεί ότι οι διάφορες μέθοδοι καταπολέμησης δεν θα οδηγήσουν σε διαφορετικά επίπεδα αποζημίωσης, γεγονός που δεν θα επέτρεπε την ταχεία εξάλειψη της νόσου.

Περιβαλλοντικές επιπτώσεις των μέτρων καταπολέμησης και εξάλειψης

Η Επιτροπή των Περιφερειών

1.18. υποστηρίζει την νέα ιεράρχηση της διάθεσης, δηλαδή αποτέφρωση, τήξη και, τέλος, υγειονομική ταφή, αλλά κατ' αρχήν πιστεύει ότι η διάθεση θα πρέπει να επιτελείται όσο το δυνατόν πιο κοντά στον τόπο μόλυνσης, ούτως ώστε να ελαχιστοποιούνται οι μετακινήσεις και κατ' επέκταση οι κίνδυνοι περαιτέρω μόλυνσης.

1.19. φρονεί ότι κατά την χάραξη των σχεδίων έκτακτης ανάγκης θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι σημαντικές γνώσεις των τοπικών αρχών που έχουν σχέση με τις επί τόπου συνθήκες, καθώς και οι συνέπειες που η διάθεση θα μπορούσε να έχει στο περιβάλλον.

1.20. πιστεύει ότι τα σχέδια έκτακτης ανάγκης θα πρέπει να παρακολουθούν τις επιπτώσεις της διάθεσης στο τοπικό περιβάλλον.

Επικουρικότητα και ευελιξία

Η Επιτροπή των Περιφερειών

1.21. υποστηρίζει την ανάγκη να υφίσταται μία σειρά ελάχιστων προδιαγραφών και το δικαίωμα των κρατών μελών να εφαρμόζουν αυστηρότερους ελέγχους και μέτρα εξάλειψης.

1.22. φρονεί ότι η απόφαση της διενέργειας επειγόντων εμβολιασμών θα πρέπει να αποτελεί κοινή ευθύνη των κοινοτικών και των εθνικών αρχών, αντί αποκλειστική ευθύνη της Επιτροπής.

2. Συστάσεις της Επιτροπής των Περιφερειών

1η σύσταση

Άρθρο 18

>Αρχικό κείμενο>

Άρθρο 18

>Τροποποιημένο κείμενο>

>S>(Να διαγραφεί ολόκληρο το άρθ. 18)>/S> Ισχύει η αρχή της προφύλαξης και δεν γίνονται παρεκκλίσεις για εκμεταλλεύσεις που αποτελούνται από διάφορες επιδημιολογικές μονάδες παραγωγής.

Αιτιολογία

Η Επιτροπή των Περιφερειών δεν ευνοεί παρεκκλίσεις από τα μέτρα καταπολέμησης όταν μία εκμετάλλευσης διαθέτει δύο ή περισσότερες ξεχωριστές μονάδες παραγωγής. Πρέπει να ισχύει η αρχή της προφύλαξης καθώς τα αποτελέσματα των εξετάσεων είναι πιθανό να καθυστερήσουν και επειδή υπάρχει ο κίνδυνος της έμμεσης μόλυνσης, γεγονός που δεν θα επέτρεπε την ταχεία εξάλειψη της νόσου.

Σύσταση 2

Άρθρο 19β (νέο)

>Τροποποιημένο κείμενο>

Αιτιολογία

Η Επιτροπή των Περιφερειών, ενώ αναγνωρίζει ότι πρωταρχικός σκοπός των σχεδίων έκτακτης ανάγκης είναι η εξάλειψη της νόσου, συμφωνεί με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ότι θα πρέπει να ληφθούν έως έναν βαθμό υπόψη οι οικονομικές τους συνέπειες στην τοπική οικονομία και ο κοινωνικός και ψυχολογικός τους αντίκτυπος στα άτομα που θα πληγούν από τα μέτρα καταπολέμησης της νόσου.

Σύσταση 3

Άρθρο 50.3

>Αρχικό κείμενο>

>Τροποποιημένο κείμενο>

Αιτιολογία

Η Επιτροπή των Περιφερειών φρονεί ότι η απόφαση της διενέργειας επειγόντων εμβολιασμών θα πρέπει να αποτελεί κοινή ευθύνη των κοινοτικών και των εθνικών αρχών, αντί αποκλειστική ευθύνη της Επιτροπής.

Σύσταση 4

Άρθρο 74, 1.1 (νέο)

>Τροποποιημένο κείμενο>

Αιτιολογία

Η Επιτροπή των Περιφερειών αναγνωρίζει ότι οι αρμοδιότητες των τοπικών και περιφερειακών αρχών ποικίλουν από κράτος μέλος σε κράτος μέλος, φρονεί εντούτοις ότι οι τοπικές και περιφερειακές αρχές θα πρέπει να διαδραματίζουν σημαντικότερο ρόλο στην διαδικασία χάραξης των σχεδίων έκτακτης ανάγκης. Οι πρόσφατες επιδημικές εκρήξεις κατέδειξαν ότι οι εν λόγω αρχές αποτελούν καθοριστικούς εταίρους στη διαδικασία καταπολέμησης και εξάλειψης της νόσου.

Σύσταση 5

Άρθρο 76 1.1 (νέο)

>Τροποποιημένο κείμενο>

Αιτιολογία

Η Επιτροπή των Περιφερειών αναγνωρίζει ότι οι αρμοδιότητες των τοπικών και περιφερειακών αρχών ποικίλουν από κράτος μέλος σε κράτος μέλος, φρονεί εντούτοις ότι οι τοπικές και περιφερειακές αρχές θα πρέπει να διαδραματίζουν σημαντικότερο ρόλο στην διαδικασία χάραξης των σχεδίων έκτακτης ανάγκης. Οι πρόσφατες επιδημικές εκρήξεις κατέδειξαν ότι οι εν λόγω αρχές αποτελούν καθοριστικούς εταίρους στη διαδικασία καταπολέμησης και εξάλειψης της νόσου.

Σύσταση 6

Παράρτημα XVII Κριτήρια και απαιτήσεις για τα σχέδια έκτακτης ανάγκης, σημείο 1.1 (νέο)

>Τροποποιημένο κείμενο>

(1.1) Πρέπει να προβλέπεται οι εθνικές αρχές να ζητούν πλήρως τη γνώμη των τοπικών και περιφερειακών αρχών όσον αφορά την κατάρτιση και εφαρμογή των μέτρων έκτακτης ανάγκης.

Αιτιολογία

Η Επιτροπή των Περιφερειών αναγνωρίζει ότι οι αρμοδιότητες των τοπικών και περιφερειακών αρχών ποικίλουν από κράτος μέλος σε κράτος μέλος, φρονεί εντούτοις ότι οι τοπικές και περιφερειακές αρχές θα πρέπει να διαδραματίζουν σημαντικότερο ρόλο στην διαδικασία χάραξης των σχεδίων έκτακτης ανάγκης. Οι πρόσφατες επιδημικές εκρήξεις κατέδειξαν ότι οι εν λόγω αρχές αποτελούν καθοριστικούς εταίρους στη διαδικασία καταπολέμησης και εξάλειψης της νόσου.

Σύσταση 7

Παράρτημα XVII Κριτήρια και απαιτήσεις για τα σχέδια έκτακτης ανάγκης, σημείο 15 (νέο)

>Τροποποιημένο κείμενο>

(15) Η χάραξη σχεδίων έκτακτης ανάγκης πρέπει να περιλαμβάνει την ανάπτυξη στρατηγικών για την αξιολόγηση των επιπτώσεων που οι μηχανισμοί καταπολέμησης έχουν στην παροχή άλλων δημόσιων υπηρεσιών.

Αιτιολογία

Τα σχέδια έκτακτης ανάγκης θα πρέπει επίσης να περιλαμβάνουν μία αξιολόγηση του αντίκτυπου που τα αποτελέσματα των μέτρων καταπολέμησης έχουν στην παροχή άλλων δημόσιων υπηρεσιών. Κατά την τελευταία επιδημική έκρηξη, οι εν λόγω μηχανισμοί έπληξαν άλλες καθοριστικές τοπικές υπηρεσίες όπως η εκπαίδευση και οι κοινωνικές υπηρεσίες. Μια τέτοια προσέγγιση θα συνέβαλε στην ενίσχυση των μέτρων καταπολέμησης, αλλά και θα επέτρεπε στις τοπικές κοινότητες να λειτουργήσουν με κατάλληλα προετοιμασμένες δημόσιες υπηρεσίες.

Βρυξέλλες, 2 Ιουλίου 2003.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Albert Bore

(1) ΕΕ C 107 της 3.5.2001, σ. 1.