ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ - Με στόχο την παγκόσμια εταιρική σχέση της κοινωνίας της πληροφορίας: Η οπτική της ΕΕ στο πλαίσιο της Παγκόσμιας Διάσκεψης Κορυφής των Ηνωμένων Εθνών για την Κοινωνία της Πληροφορίας (WSIS) (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η Παγκόσμια Διάσκεψη Κορυφής των Ηνωμένων Εθνών για την Κοινωνία της Πληροφορίας (United Nations World Summit on the Information Society, WSIS) που θα πραγματοποιηθεί στη Γενεύη το 2003 και στη Τυνησία το Νοέμβριο του 2005 αποτελεί μοναδικής σημασίας πολιτικό γεγονός σε αυτόν τον τομέα από τα μέσα της δεκαετίας του '90 όταν ο νεολογισμός "κοινωνία της πληροφορίας" επινοήθηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σκοπός της Παγκόσμιας Διάσκεψης είναι "να αναπτυχθεί νέο όραμα και αντίληψη για την κοινωνία της πληροφορίας και να καταστρωθεί στρατηγικό Σχέδιο Δράσης για συντονισμένη ανάπτυξη ώστε να υλοποιηθεί αυτό το όραμα" [1]. Η διάσκεψη λαμβάνει χώρα σε στιγμή που είναι παγκοσμίως αποδεκτό ότι επιτελούνται -και θα συνεχίσουν να επιτελούνται- μεγάλες κοινωνικές αλλαγές ως αποτέλεσμα της ταχύρυθμης προόδου της τεχνολογίας, πληροφοριών και επικοινωνιών, η οποία αποτελεί κινητήρια δύναμη για οικονομικές, κοινωνικές και πολιτισμικές αλλαγές σε βαθμό που στο παρελθόν θα ήταν αδιανόητες.

[1] Ψήφισμα 56/183 που εγκρίθηκε από τη Γενική Συνέλευση των ΗΕ τον Ιανουάριο του 2002

Αυτές οι σημαντικές αλλαγές έχουν ήδη αντιμετωπισθεί στο πλαίσιο διαφόρων άλλων διεθνών φόρουμ, π.χ. της διάσκεψης G8 με τον Χάρτη της Οκινάουα, συζητήσεων στο πλαίσιο των ΗΕ και, συγκεκριμένα, με την συγκρότηση της Digital Opportunity Task Force (ομάδα δράσης για τις ψηφιακές ευκαιρίες) ή τις UN ICT Task Force. Από τον ιδιωτικό τομέα έχουν επίσης ξεκινήσει άλλες πρωτοβουλίες, π.χ. από το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ ή ο παγκόσμιος επιχειρηματικός διάλογος σχετικά με το ηλεκτρονικό εμπόριο (Global Business Dialogue on e-Commerce).

Το όραμα της ΕΕ για την κοινωνία της πληροφορίας, όπως αποτυπώνεται στο ολοκληρωμένο σύνολο πολιτικών που αναπτύχθηκε κατά τη τελευταία δεκαετία, έχει προσελκύσει την προσοχή σε παγκόσμιο επίπεδο. Στη Σύνοδο της Λισαβόνας το 2000, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ανέλαβε τη δέσμευση να αναπτύξει τη γνωσιοκεντρική οικονομία. Τούτο δεν έμεινε απαρατήρητο. Οι περισσότερες χώρες επανεξετάζουν τις προσεγγίσεις της οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής τους και έχουν εκδηλώσει το ενδιαφέρον τους για την προσέγγιση της ΕΕ, συγκεκριμένα για την eEurope -το νέο κανονιστικό πλαίσιο για τις ηλεκτρονικές επικοινωνίες- την πολιτική έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης, για τις πολιτικές της ΕΕ στον κοινωνικό, οικονομικό, εκπαιδευτικό και πολιτισμικό τομέα όπως και στο εμπόριο και την ανάπτυξη.

Κατά την προπαρασκευαστική διαδικασία για την παγκόσμια διάσκεψη, πολλές χώρες διατύπωσαν την προσδοκία ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα διαδραματίσει καίριο ρόλο, ιδίως προσφέροντας γνώσεις σχετικά με τις πολιτικές της για την κοινωνία της πληροφορίας, συνεισφέροντας την πείρα της και αναλαμβάνοντας τη δέσμευση να βοηθήσει τις αναπτυσσόμενες χώρες και τις αναδυόμενες οικονομίες στον εν λόγω τομέα. Η ΕΕ πρέπει να ανταποκριθεί θετικά σε αυτές τις προσδοκίες και να συνεισφέρει στις προσεγγίσεις που έχει υιοθετήσει, αλλά και να μάθει από την πείρα των εταίρων της από όλο τον κόσμο.

Σκοπός της παρούσας ανακοίνωσης είναι να συμβάλει:

- Στην αποσαφήνιση του πλαισίου για τον καθορισμό των κυρίων στόχων της WSIS και στον εντοπισμό των κύριων ζητημάτων για την ΕΕ, ώστε να καταστεί δυνατό η ΕΕ να υιοθετήσει στάση:

- για να προετοιμασθεί ο συντονισμός της συμβολής της ΕΕ και των θέσεων κατά την προπαρασκευαστική διαδικασία και την Διάσκεψη.

- να προταθούν κατευθυντήριες γραμμές στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για την εκπόνηση συμπερασμάτων που θα αποτελέσουν τη βάση για τη θέση της ΕΕ κατά τις διαπραγματεύσεις σχετικά με τη Διακήρυξη της WSIS και του Σχεδίου Δράσης.

2. Η ΠΡΟΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΗΣ WSIS

Έναυσμα για την οργάνωση της Διάσκεψης Κορυφής αποτέλεσε το ψήφισμα [2] της Διεθνούς Ένωσης Τηλεπικοινωνιών (ITU) το 1998 και εν συνεχεία εγκρίθηκε με ψήφισμα [3] της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών τον Ιανουάριο του 2002. Στο ψήφισμα των Ηνωμένων Εθνών καλούνται όλοι οι σχετικοί οργανισμοί των ΗΕ και διακυβερνητικού επιπέδου, συμπεριλαμβανομένων των διεθνών και περιφερειακών οργάνων, καθώς και μη κυβερνητικοί οργανισμοί, η κοινωνία των πολιτών και ο ιδιωτικός τομέας να συμμετάσχουν δραστήρια και να συμβάλουν αποτελεσματικά στη Διάσκεψη Κορυφής και στην προετοιμασία της. Η Διάσκεψη Κορυφής θα λάβει χώρα σε δύο φάσεις: η πρώτη θα φιλοξενηθεί από την Ελβετική κυβέρνηση στη Γενεύη τον Δεκέμβριο του 2003 και η δεύτερη θα φιλοξενηθεί από την κυβέρνηση της Τυνησίας στην Τύνιδα τον Νοέμβριο του 2005. Η παρούσα ανακοίνωση επικεντρώνεται κυρίως στις προετοιμασίες της πρώτης φάσης της WSIS, δηλαδή της Διάσκεψης της Γενεύης.

[2] Ψήφισμα 73 που εγκρίθηκε κατά τη διάσκεψη των πληρεξουσίων της Διεθνούς Ένωσης Τηλεπικοινωνιών (ITU), Mινεάπολη, 1998.

[3] Ψήφισμα 56/183 που εγκρίθηκε από τη Γενική Συνέλευση των ΗΕ τον Ιανουάριο του 2002

Όπως συμβαίνει κατά κανόνα στις συνόδους κορυφής των ΗΕ, έτσι και η προπαρασκευαστική διαδικασία της WSIS περιλαμβάνει περιφερειακή διάσταση, που συνίσταται σε διασκέψεις σε όλες τις ηπείρους και διάφορες προπαρασκευαστικές επιτροπές. Έχουν λάβει χώρα τέσσερις περιφερειακές διασκέψεις (στις πόλεις: Μπαμάκο, Βουκουρέστι, Τόκιο, Πούντα Κάνα), κάθε μια εκ των οποίων κατέληξε στην έγκριση διακήρυξης όπου καθορίζονται τα κύρια πολιτικά ενδιαφέροντα και στόχοι όσον αφορά την κοινωνία της πληροφορίας της αντίστοιχης ηπείρου. Η Επιτροπή υποστήριξε χρηματοδοτικώς τις περιφερειακές διασκέψεις που πραγματοποιήθηκαν στις πόλεις Μπαμάκο και Πούντα Κάνα, αντιστοίχως για τις αφρικανικές και λατινοαμερικανικές χώρες, ώστε να βοηθήσει αυτές τις περιφέρειες κατά την προπαρασκευαστική διαδικασία. Οι περιφερειακές διασκέψεις προσέφεραν ουσιαστικό υλικό στις προπαρασκευαστικές επιτροπές.

Οι συνεδριάσεις της προπαρασκευαστικής επιτροπής (Preparatory Committee, PrepCom) αποτελούν τις κυριότερες εκδηλώσεις όπου λαμβάνει χώρα ο ουσιαστικός διάλογος σχετικά με την προετοιμασία της WSIS μεταξύ των κυριότερων ενδιαφερομένων: κυβερνήσεις, ιδιωτικός τομέας, εκπρόσωποι της κοινωνίας των πολιτών. Η πρώτη και η δεύτερη συνεδρίαση της PrepCom πραγματοποιήθηκαν, αντιστοίχως, τον Ιούλιο 2002 και τον Φεβρουάριο 2003, ενώ η τρίτη, και τελευταία, έχει προγραμματιστεί για τον Σεπτέμβριο 2003. Η τελευταία περίοδος της προπαρασκευαστικής διαδικασίας θα επικεντρωθεί στη διαπραγμάτευση Πολιτικής Διακήρυξης και Σχεδίου Δράσης προς έγκριση από τους αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων κατά τη Διάσκεψη Κορυφής της Γενεύης που θα πραγματοποιηθεί από τις 10 έως τις 12 Δεκεμβρίου 2003.

Η προπαρασκευαστική διαδικασία είναι μάλλον πολύπλοκη, όχι μόνον λόγω του ευρέος φάσματος θεμάτων που καλύπτονται από τον όρο "κοινωνία της πληροφορίας", αλλά λόγω και των πολλών, διαφορετικών συμφερόντων των κυβερνήσεων, του ιδιωτικού τομέα, της κοινωνίας των πολιτών και των διαφόρων οργανισμών που συμμετέχουν σε αυτή τη διαδικασία. Επιπλέον, δημιούργησε διαδικαστικές δυσκολίες η συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών και του ιδιωτικού τομέα, συντελεστές για τους οποίους είναι υπό εξέλιξη οι ισχύοντες κανόνες στο πλαίσιο του συστήματος των ΗΕ.

Η ανάπτυξη της κοινωνίας της πληροφορίας δημιουργεί ανησυχίες σε ορισμένα μέρη της υφηλίου. Οι πολιτισμικές και κοινωνικές επιπτώσεις, ιδίως όσον αφορά την πρόσβαση στην πληροφορία και τη διαφάνεια καθώς και την ενίσχυση των δικαιωμάτων των μειονοτήτων ή της αντιπολίτευσης, ανησυχούν ορισμένες κυβερνήσεις. Επιπλέον, ορισμένες αναπτυσσόμενες χώρες θεωρούν ότι το οικονομικό μοντέλο που αποτελεί τη βάση της κοινωνίας της πληροφορίας ευνοεί τις εκβιομηχανισμένες οικονομίες και τείνουν να συνδέουν την υιοθέτηση του ανοίγματος της οικονομίας στον τομέα αυτό με διαπραγματεύσεις στον εμπορικό τομέα.

3. ΟΙ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΚΑΙ Η ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΕΕ

Στο παρόν κεφάλαιο σκιαγραφούνται οι προκλήσεις που συνεπάγεται η κοινωνία της πληροφορίας. Οι προκλήσεις αυτές αφορούν τόσο τις εκβιομηχανισμένες όσο και τις αναπτυσσόμενες χώρες, καθώς και την φύση και την ποιότητα των μεταξύ τους σχέσεων. Υπό το πλαίσιο αυτό παρουσιάζεται εν συντομία η προσέγγιση και η πείρα της ΕΕ ως βάση αναφοράς για τις προτεινόμενες θέσεις της ΕΕ.

3.1. Προκλήσεις για τη Διάσκεψη Κορυφής

Η κοινωνία της πληροφορίας αποτελεί μια συνεχώς εξελισσόμενη πραγματικότητα. Πολλά είναι τα συγκεκριμένα παραδείγματα στη καθημερινή ζωή. Ωστόσο, οι αλλαγές δεν σχετίζονται μόνο με τη τεχνολογία: είναι ευρύτατης κλίμακας και παγκόσμιες, συνεπάγονται νέους τρόπους επικοινωνίας, νέες οικονομικές και κοινωνικές δομές και καινούργιους τρόπους διακυβέρνησης. Η οικονομική ζωή καθίσταται όλο και περισσότερο γνωσιοκεντρική δραστηριότητα. Όπως με κάθε εξελικτική διαδικασία, η ανάδειξη της κοινωνίας της πληροφορίας είναι συνιστώσα διαφορετικών δυνάμεων, των οποίων το δυναμικό είναι δυνατόν να αξιοποιηθεί ή να αγνοηθεί.

Οι προκλήσεις συνίστανται στην ανάπτυξη κοινού οράματος για την κοινωνία της πληροφορίας και ενιαίας αντίληψης τόσο ως προς τον ρόλο των προσώπων και των εθνών όσο και των δομών διακυβέρνησης που θα αναδυθούν. Είναι κατά συνέπεια απαραίτητη η αντιμετώπιση των ζητημάτων στα οποία η διάδοση της κοινωνίας της πληροφορίας προσέδωσε πρόσθετη διάσταση.

Παράλληλα, την ανάπτυξη της κοινωνίας της πληροφορίας εξακολουθούν να παρεμποδίζουν τεχνικά και κανονιστικά εμπόδια και άλλοι φραγμοί, οι οποίοι θα πρέπει να αρθούν για να αξιοποιηθεί πλήρως το δυναμικό της, ενώ παράλληλα να εξασφαλίζεται η κατάλληλη κανονιστική ρύθμιση λαμβάνοντας υπόψη τις ανάγκες της κοινωνίας της πληροφορίας και των πολιτών της. Η αυξανόμενη παγκοσμιοποίηση της κοινωνίας της πληροφορίας εγείρει επίσης θέματα που, λόγω του διασυνοριακού τους χαρακτήρα, ενδιαφέρουν τις χώρες όλης της υφηλίου, όπως η ασφάλεια ή η παγκόσμια διακυβέρνηση.

Το ψηφιακό χάσμα θα αποτελέσει κεντρικό ζήτημα της Διάσκεψης Κορυφής. Η διάδοση των Τεχνολογιών Πληροφοριών και Επικοινωνιών (ΤΠΕ) ενέχει τόσο προκλήσεις όσο και προσδοκίες για κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη. Αυτό είναι ιδιαιτέρως πασίδηλο στις φτωχότερες χώρες της υφηλίου. Οι ΤΠΕ προσφέρουν σημαντικές ευκαιρίες για την εξάλειψη των κοινωνικών και οικονομικών ανισοτήτων και για την ενίσχυση της δημιουργίας τοπικού πλούτου σε διαρκή βάση, συμβάλλοντας με τον τρόπο αυτό στην επίτευξη ευρύτερων αναπτυξιακών στόχων. Εάν όμως δεν εξελιχθεί κατά τον δέοντα τρόπο, η κοινωνία της πληροφορίας είναι δυνατό να καταλήξει σε περαιτέρω περιθωριοποίηση των φτωχών και αποκλεισμένων από την εξέλιξη πληθυσμών, με αποτέλεσμα να προστεθεί η ψηφιακή διάσταση στα ήδη υπάρχοντα χάσματα και να διευρυνθούν τα χάσματα αυτά εντός και μεταξύ των αναπτυσσομένων χωρών καθώς και έναντι των εκβιομηχανισμένων.

3.2. Η προσέγγιση της ΕΕ

Στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισαβόνας η ΕΕ επιβεβαίωσε ότι η κοινωνία της πληροφορίας αποτελεί μια από τις πολιτικές προτεραιότητές της και καθόρισε τον στόχο της εν προκειμένω: να καταστεί η Ευρωπαϊκή Ένωση η ανταγωνιστικότερη και δυναμικότερη γνωσιοκεντρική οικονομία στην υφήλιο, που να είναι σε θέση να προσφέρει βιώσιμη οικονομική μεγέθυνση, περισσότερες και καλύτερες θέσεις απασχόλησης και μεγαλύτερη κοινωνική συνοχή. Η δέσμη των μέτρων πολιτικής και δράσεων συνιστούν κεφάλαιο πείρας που η ΕΕ είναι πρόθυμη να μοιραστεί με άλλους.

Το 2000, η Ευρωπαϊκή Ένωση ξεκίνησε την πρωτοβουλία eEurope, τον κύριο μηχανισμό για την επίτευξη των στόχων της Λισαβόνας [4]. Ο στόχος της πρωτοβουλίας αυτής είναι φιλόδοξος: να καταστεί δυνατή η δικτυακής σύνδεση κάθε πολίτη, σχολείου και επιχείρησης και να αξιοποιηθούν οι δυνατότητες της νέας οικονομίας για οικονομική μεγέθυνση, απασχόληση και καταπολέμηση του αποκλεισμού. Το πρόσφατο Σχέδιο Δράσης eEurope 2005 (που εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Σεβίλης το 2002 και καλύπτει την περίοδο 2003-2005) αποτελεί περαιτέρω βήμα για την ανάπτυξη και χρήση υποδομής παγκόσμιας κλάσης, η οποία να είναι ικανή να προσφέρει εκσυγχρονισμένες δημόσιες υπηρεσίες. Επικεντρώνεται στην αξιοποίηση των ΤΠΕ για να καταστούν οι δημόσιες υπηρεσίες περισσότερο παραγωγικές και προσβάσιμες, για να δημιουργηθούν ευνοϊκές συνθήκες για το ηλεκτρονικό επιχειρείν για να εξασφαλιστεί υποδομή ευρυζωνικών πληροφοριών (συμπεριλαμβανομένων των απομακρυσμένων ή αραιοκατοικημένων περιοχών) και για να προωθηθεί η πολυπλατφορμική προσέγγιση με σκοπό να αξιοποιηθούν όλες οι διαθέσιμες πλατφόρμες (π.χ. προσωπικοί υπολογιστές, κινητά τηλέφωνα, δέκτες ψηφιακής τηλεόρασης) για την διεύρυνση της πρόσβασης στην κοινωνία της πληροφορίας.

[4] http://www.europa.eu.int/ information_society/eeurope/index_en.htm

Τα μέτρα αυτά συμπληρώνονται με το νέο κανονιστικό πλαίσιο για τις ηλεκτρονικές επικοινωνίες [5], το οποίο θα επιφέρουν οφέλη στους καταναλωτές, τις επιχειρήσεις και όλους τους λοιπούς άμεσα ενδιαφερόμενους, επειδή θα εξασφαλίσει ανταγωνιστικό περιβάλλον για την προσφορά υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών, κίνητρα επενδύσεων, καινοτομία, θα δημιουργήσει πρόσφορο έδαφος για μειώσεις τιμών και θα διευρύνει τις επιλογές των καταναλωτών. Το νέο πλαίσιο θα επιταχύνει τη μετάβαση στη γνωσιοκεντρική οικονομία, δεδομένου ότι θα προσφέρει σαφείς και σταθερούς κανόνες και θα αναβαθμίσει τη βεβαιότητα των επενδυτών. Επιπλέον, η ΕΕ αποσκοπεί να αυξήσει τις επενδύσεις σε έρευνα και ανάπτυξη και τεχνολογική καινοτομία σε 3% του ΑΕΠ μέχρι το 2010 [6]. Πέραν από αυτούς τους νέους μηχανισμούς, υπάρχουν ήδη πολιτικές και δράσεις της ΕΚ που συμβάλλουν στην ανάπτυξη του ευρωπαϊκού μοντέλου της κοινωνίας της πληροφορίας και αφορούν το εν λόγω θέμα, συγκεκριμένα στους τομείς των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, του ηλεκτρονικώς επιχειρείν, της προστασίας των δεδομένων, της διαφάνειας κ.λπ.

[5] http://www.europa.eu.int/ information_society/topics/telecoms/index_en.htm

[6] Ανακοίνωση της Επιτροπής "Επενδύσεις στην έρευνα: Σχέδιο Δράσης για την Ευρώπη" COM(2003) 226, Απρίλιος 2003

Πολυάριθμες χώρες εταίροι της ΕΕ εκδήλωσαν ενδιαφέρον για την προσέγγιση της ΕΕ [7]. Για πολλές χώρες η πρωτοβουλία eEurope αποτέλεσε το σημείο αναφοράς για την κατάστρωση των ειδικών τους δράσεων. Καθιερώθηκε ο διάλογος επί θεμάτων πολιτικής και κανονιστικών ρυθμίσεων μεταξύ της Ένωσης και των εταίρων της, με φυσικό αποτέλεσμα την εφαρμογή προγραμμάτων συνεργασίας. Αυτό συμβαίνει με τις χώρες εταίρους της ΕΕ στην Ασία [8], τη Λατινική Αμερική [9] και τη Μεσόγειο [10].

[7] Για παράδειγμα, οι χώρες που προσχωρούν στην ΕΕ υιοθέτησαν Σχέδιο Δράσης eEurope+, τη βάση του οποίου αποτέλεσε το Σχέδιο Δράσης eEurope, ενώ οι βορειοευρωπαϊκές χώρες κατέστρωσαν συναφή στρατηγική. Εξάλλου, ανάλογες στρατηγικές υιοθέτησαν χώρες της νοτιοανατολικής Ασίας και οικονομικώς αναδυόμενες χώρες όπως η Βραζιλία, το Μεξικό και το Μαρόκο.

[8] Η ASIA IT&C συνεργάζεται από το 1999 με τις αναπτυσσόμενες ασιατικές χώρες, ενισχύοντας έργα σε τομείς όπως η γεωργία, η διδασκαλία, η υγεία, οι μεταφορές, ο τουρισμός και το ηλεκτρονικό εμπόριο.

[9] Η "@LIS" (Alliance for the Information Society - Συμμαχία για την κοινωνία της πληροφορίας) ξεκίνησε το 2002 στη Σεβίλη.

[10] "Νέα προσέγγιση για πολιτικές τηλεπικοινωνιών" (New Approach for Telecommunications Policies, ΝATP) καθώς και πρόγραμμα για την ανάπτυξη της κοινωνίας της πληροφορίας (EUMEDIS)

Αυτά τα προγράμματα συνεργασίας περιλαμβάνουν έργα επίδειξης στους τομείς της εκπαίδευσης, της υγείας, της τοπικής αυτοδιοίκησης και, γενικότερα, της "ψηφιακής ένταξης". Συμπληρωματικές πρωτοβουλίες αποσκοπούν στην ενίσχυση των δικτύων έρευνας και άμεσα ενδιαφερομένων μεταξύ της ΕΕ και των εταίρων της. Η πείρα που αποκόμισε η Κοινότητα, σε συνεργασία με τις αναδυόμενες χώρες, είναι δυνατό να ενταχθεί στο διάλογο με τις χώρες που υπέγραψαν τη συμφωνία Cotonou, όπως συνέστησε το Συμβούλιο ΕΕ-ΑΚΕ.

4. ΟΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΕΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΗΣ WSIS ΚΑΙ ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ

Στις 21 Μαρτίου 2003 υποβλήθηκαν σχέδια εγγράφων για την Πολιτική Διακήρυξη και το Σχέδιο Δράσης που θα εγκριθούν από τη Διάσκεψη Κορυφής. Φυσικά, πόρρω απέχουν από το να είναι οι τελικές εκδόσεις και η περαιτέρω επεξεργασία τους θα συντελεστεί στο πλαίσιο διακυβερνητικής συνεδρίασης με ανοικτό θεματολόγιο τον Ιούλιο του 2003. Ωστόσο, η διάρθρωση αυτών των εγγράφων συμφωνήθηκε επίσημα κατά την προπαρασκευαστική διαδικασία και αποτέλεσε τη βάση για την εκπόνηση της παρούσας ανακοίνωσης.

Η Πολιτική Διακήρυξη και το Σχέδιο Δράσης που θα εγκριθούν από τη Διάσκεψη Κορυφής έχουν την ίδια δομή. Τούτο έχει ως αποτέλεσμα ορισμένες αλληλεπικαλύψεις μεταξύ των δύο κειμένων. Για λόγους σαφήνειας, στο παρόν κεφάλαιο λήφθηκαν ταυτόχρονα υπόψη τα δύο έγγραφα. Οι κατευθύνσεις της ΕΕ διατυπώνονται ξεχωριστά και, όπου χρειάζεται, γίνονται προτάσεις για το Σχέδιο Δράσης.

4.1. Γενικές σκέψεις για τη Διακήρυξη και το Σχέδιο Δράσης

4.1.1. Στόχος και όραμα της Πολιτικής Διακήρυξης

Για την ΕΕ σκοπός της Πολιτικής Διακήρυξης πρέπει να είναι:

- επίτευξη συμφωνίας για όραμα, που να αποτελέσει την ορθή βάση για το κατάλληλο πλαίσιο σε παγκόσμιο επίπεδο και την αναφορά για περιφερειακές και εθνικές πολιτικές και δράσεις.

- διατύπωση των καίριων βασικών αρχών, που θα μπορούσαν να αποτελέσουν το υπόβαθρο για συμφωνία επί των κυρίων ζητημάτων που προκύπτουν από την παγκόσμια κοινωνία της πληροφορίας.

- να διατυπωθεί πολιτικό μήνυμα, καλώντας κάθε χώρα και όλους τους πολίτες να αδράξουν την ευκαιρία που προσφέρει η κοινωνία της πληροφορίας.

Επιπλέον, η ανάπτυξη της ανοικτής, ουδένα αποκλείουσας, βιώσιμης και ειρηνικής κοινωνίας της πληροφορίας πρέπει να έχει ως υπόβαθρο κεντρικό σύνολο αρχών που είναι θεμελιώδεις για τη δημοκρατική κοινωνία. Οι αρχές αυτές δεν ευρίσκονται στο προσκήνιο του διαλόγου για την κοινωνία της πληροφορίας. Ωστόσο, η άποψη της ΕΕ είναι ότι σύμφωνα με τα θεμελιώδη κείμενά της, οι ακόλουθες βασικές αρχές πρέπει να τηρηθούν επισήμως και να επεκταθούν στην κοινωνία της πληροφορίας [11]:

[11] Η συνθήκη για την ΕΕ και ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης.

- Το δικαίωμα ελευθερίας της γνώμης και της έκφρασης όπως προβλέπεται στην Οικουμενική Διακήρυξη των ΗΕ για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου.

- Το δικαίωμα πρόσβασης στην πληροφορία που είναι ένας από τους στυλοβάτες για τη δημιουργία ελεύθερης και δίκαιης κοινωνίας. Η ευρεία διάδοση και από κοινού αξιοποίηση των πληροφοριών και της γνώσης είναι το κλειδί για την αμοιβαία κατανόηση των αξιών σε όλη την υφήλιο και την ειρηνική διαρκή εξέλιξη των κοινωνιών. Παράλληλα, η δέουσα προσοχή πρέπει να δοθεί στα δικαιώματα ιδιοκτησίας, συμπεριλαμβανομένων των πνευματικών δικαιωμάτων.

- Το δικαίωμα στην εκπαίδευση, που καθιερώνεται, μεταξύ άλλων, στην Οικουμενική Διακήρυξη για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου και στη Διεθνή Συμφωνία για τα Πολιτικά Δικαιώματα καθώς και σε άλλα επίσημα έγγραφα, ως ουσιαστικό στοιχείο για την καταπολέμηση της φτώχειας και την εξάλειψη όλων των μορφών διακρίσεων. Στην κοινωνία της πληροφορίας πρέπει να καταβληθούν ιδιαίτερες προσπάθειες για την καταπολέμηση του ψηφιακού αναλφαβητισμού.

- Η προώθηση και διατήρηση της πολιτισμικής ποικιλομορφίας, όπως καθιερώνεται στην Οικουμενική Διακήρυξη της UNESCO για την πολιτισμική ποικιλομορφία [12] και ορίζεται ως η ελευθερία έκφρασης, πλουραλισμού των μέσων μαζικής επικοινωνίας και η δυνατότητα όλων των πολιτισμών να έχουν πρόσβαση στα μέσα έκφρασης και διάδοσης καθώς και η ανάγκη διαπολιτισμικών ανταλλαγών.

[12] εγκρίθηκε τον Νοέμβριο του 2001.

- Η προώθηση της ειρήνης και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας με τη χρήση των ΤΠΕ, και ιδίως με την ανάληψη δέσμευσης για περισσότερο εκδημοκρατισμό βασιζόμενο σε υψηλότερο βαθμό διαφάνειας, αναβαθμισμένη συμμετοχή και ορθή διακυβέρνηση σε εθνικό και τοπικό επίπεδο. Σεβασμός των δικαιωμάτων του ατόμου ιδίως όσον αφορά την ανάπτυξη ικανοτήτων από τους πολίτες, την προστασία των δεδομένων και την ασφάλεια.

- Ανάπτυξη της κοινωνίας της πληροφορίας με διάσταση ηθική, να υπάγεται δηλαδή ο κυβερνοχώρος σε οικουμενικές ηθικές αξίες, όπως η αλήθεια, η δικαιοσύνη, η αλληλεγγύη και η κοινή ευθύνη.

4.1.2. Στόχος και χαρακτηριστικά του Σχεδίου Δράσης

Σκοπός του Σχεδίου Δράσης είναι η εφαρμογή του κοινού οράματος και αντίληψης της κοινωνίας της πληροφορίας, όπως ορίζεται στην Πολιτική Διακήρυξη. Κατά συνέπεια για την ΕΕ θα πρέπει:

- να εντοπιστούν οι προτεραιότητες για να καταστεί πραγματικότητα η Πολιτική Διακήρυξη.

- να καθοριστούν συγκεκριμένοι και απτοί στόχοι, οι οποίοι θα προσφέρουν τη δυνατότητα να αξιοποιηθεί το δυναμικό των ΤΠΕ για τη βιώσιμη οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη, ιδίως στον τομέα της άμβλυνσης της φτώχειας και καταπολέμησης του αναλφαβητισμού σε όλες τις χώρες της υφηλίου, και οι οποίοι να υποστηρίζουν την επίτευξη των αναπτυξιακών στόχων του ΗΕ για την Χιλιετία.

- να καταρτιστεί κοινή βάση αναφοράς για τη συμβολή όλων των άμεσα ενδιαφερομένων, που θα αποτελέσει το συμφωνημένο πλαίσιο για συνεκτικές και σωρευτικές δράσεις και συνέργειες.

- να συμπεριληφθούν σαφείς δείκτες όσον αφορά τη συνέχεια, τις διαδικασίες και μεθόδους παρακολούθησης.

Εν προκειμένω, η ΕΕ θεωρεί ότι κατά την κατάρτιση του Σχεδίου Δράσης θα πρέπει να ληφθούν υπόψη οι ακόλουθες κατευθυντήριες γραμμές:

- Το Σχέδιο Δράσης πρέπει να επικεντρωθεί σε περιορισμένο αριθμό βασικών πολιτικών προτεραιοτήτων και να αντανακλά σαφή οικουμενική συναίνεση, ώστε να κινητοποιηθεί η πολιτική υποστήριξη και να επιτευχθεί κρίσιμη μάζα δράσεων. Οι δράσεις αυτές θα πρέπει να ενσωματωθούν στη διατύπωση μέτρων πολιτικής και προγραμμάτων τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο.

- Για τον σκοπό αυτό θα πρέπει να αξιοποιηθούν τα πολλαπλά επιτεύγματα και η πείρα που έχει αποκτηθεί. Το Σχέδιο Δράσης θα πρέπει ως εκ τούτου να βασιστεί ρητώς στα αποτελέσματα της υπάρχουσας πείρας και γνώσης και να προβλέπει τη συστηματική αξιοποίηση της πείρας και την συνεκμετάλλευση της τεχνογνωσίας.

- Καίριος συντελεστής για να καταστεί πραγματικότητα το Σχέδιο Δράσης είναι η αποτελεσματική κινητοποίηση όλων των άμεσα ενδιαφερομένων, των κυβερνήσεων, της κοινωνίας των πολιτών και του ιδιωτικού τομέα, που θα συνοδεύεται από μέθοδο η οποία θα προσφέρει τη δυνατότητα στους διάφορους συντελεστές να συμβάλουν αποτελεσματικά. Με άλλα λόγια, απαιτούνται ο ορισμός κοινών στόχων και η καθιέρωση κοινής βάσης εκκίνησης ούτως ώστε να εξασφαλιστεί η συνέργεια και η συνοχή μεταξύ των πρωτοβουλιών που θα αναλαμβάνουν οι διάφοροι συντελεστές.

- Χρειάζεται σαφής αναφορά σχετικά με τον τρόπο που θα τηρηθούν οι δεσμεύσεις, η οποία θα συνίσταται στην διατύπωση στοχοδιαγράμματος δράσης καθώς και βάσεις αξιολόγησης των επιτευγμάτων της Διάσκεψης Κορυφής με την πάροδο του χρόνου. Επιπλέον, από την πείρα της ΕΕ προκύπτει ότι είναι στρατηγικής σημασίας η αξιοποίηση όσο το δυνατόν περισσότερων εναρμονισμένων δεικτών και ενιαίου μέτρου για την εκτίμηση της προόδου και για συγκριτικές αξιολογήσεις μεταξύ χωρών και περιφερειών.

4.2. Κύριες βασικές αρχές που σκιαγραφήθηκαν κατά την προπαρασκευαστική διαδικασία

Κατά την προπαρασκευαστική διαδικασία συμφωνήθηκαν ορισμένες θεμελιώδεις αρχές ως τη βάση τόσο της Πολιτικής Διακήρυξης όσο και του Σχεδίου Δράσης. Στο παρόν κεφάλαιο συνοψίζονται αυτές οι αρχές και διατυπώνονται προτάσεις για την θέση της ΕΕ.

4.2.1. Ευνοϊκό περιβάλλον, ανάπτυξη της υποδομής και της πρόσβασης, υπερκέραση των εμποδίων

Στην πολιτική της ΕΕ τα θέματα αυτά συσχετίζονται στενά και αντιμετωπίζονται στο πλαίσιο της eEurope. Προς τούτο χρειάζονται νομοθετικά και ρυθμιστικά πλαίσια που ενισχύουν τις επενδύσεις, προωθούν την υιοθέτηση υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών από το ευρύ κοινό, προωθούν το άνοιγμα και τη διαλειτουργικότητα και δημιουργούν ευνοϊκό περιβάλλον για την ανάπτυξη της υποδομής πληροφοριών και υπηρεσιών με τις κατάλληλες πολιτικές έρευνας και καινοτομίας.

Το ευνοϊκό περιβάλλον περιλαμβάνει επίσης μέτρα τόνωσης σχεδιασμένα να αποτελέσουν την "κινητήρια αντλία" για την ανάπτυξη νέων υπηρεσιών και εφαρμογών. Τούτο θα μπορούσε να αποτελέσει έναυσμα για καινοτόμες εταιρικές σχέσεις μεταξύ του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα.

Η πρόκληση είναι εν προκειμένω να συνδυαστεί η κινητοποίηση των δυνάμεων της αγοράς με τον απαραίτητο ηγετικό ρόλο των κυβερνήσεων, με στόχο τα κατάλληλα πλαίσια και την προσφορά κινήτρων καθώς και του μηχανισμού αλληλεγγύης. Οι αναπτυσσόμενες χώρες θα ήταν δυνατό να ωφεληθούν από την καθιέρωση των κατάλληλων πλαισίων κανονιστικών ρυθμίσεων και πολιτικής, όπου να περιλαμβάνονται ιδίως οι τομείς που αφορούν τους καταναλωτές, των οποίων η εμπιστοσύνη στις υπηρεσίες επικοινωνιών αποτελεί προϋπόθεση για την ενσωμάτωση των αναπτυσσομένων χωρών στη διεθνή αγορά ΤΠΕ. Προς τούτο απαιτείται καλύτερη και φθηνότερη πρόσβαση στην τεχνολογία πληροφοριών και επικοινωνιών, με την αύξηση των συναλλαγών και των επενδύσεων από τις εγχώριες ή αλλοδαπές ιδιωτικές επιχειρήσεις. Επιπλέον, θα πρέπει να ενθαρρυνθούν οι χώρες να προσχωρήσουν στη Συμφωνία για το εμπόριο προϊόντων της τεχνολογίας πληροφοριών και να απελευθερώσουν και να ρυθμίσουν τις βασικές τηλεπικοινωνίες με στόχο τον ανταγωνισμό.

Προτεινόμενη θέση της ΕΕ για τη Διακήρυξη:

- Υποστήριξη της ανάπτυξης περιφερειακών και εθνικών στρατηγικών ΤΠΕ ως καίριο στοιχείο για την Πολιτική Διακήρυξη της WSIS.

Προτεινόμενη θέση της ΕΕ για το Σχέδιο Δράσης:

- Προώθηση της ανάπτυξης και εφαρμογής αξιόπιστων, διαπνεόμενων από διαφάνεια και αμερόληπτων νομοθετικών και ρυθμιστικών πλαισίων για τις ηλεκτρονικές επικοινωνίες.

- ενίσχυση της τεχνικής αρωγής για στρατηγικές ΤΠΕ και καθιέρωση των κατάλληλων ρυθμιστικών πλαισίων.

- Στο πλαίσιο του αναπτυξιακού προγράμματος δράσης της Doha (Doha Development Agenda, DDA), να ενθαρρυνθούν οι χώρες να προσχωρήσουν στην Συμφωνία για το εμπόριο προϊόντων της τεχνολογίας πληροφοριών και να αναλάβουν τη δέσμευση να απελευθερώσουν και να ρυθμίσουν τις βασικές τηλεπικοινωνίες με στόχο τον ανταγωνισμό.

4.2.2. Ο ρόλος των κυβερνήσεων, της κοινωνίας των πολιτών και του ιδιωτικού τομέα

Η επιτυχής ανάπτυξη οικουμενικής κοινωνίας της πληροφορίας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ανάληψη δεσμεύσεων και τη σύμπραξη όλων των άμεσα ενδιαφερομένων. Αυτό είναι που έπραξε η ΕΕ όταν ανέπτυξε τις δικές της πολιτικές. Η ΕΕ υιοθέτησε σταθερή στάση και προώθησε την πλήρη σύμπραξη του ιδιωτικού τομέα και της κοινωνίας των πολιτών στην προπαρασκευαστική διαδικασία που θα ολοκληρωθεί με τη Διάσκεψη Κορυφής. Συγκεκριμένα, στο Σχέδιο Δράσης πρέπει να αποτυπώνεται αυτή η προσέγγιση, με τον συνδυασμό κυβερνητικών (όπου περιλαμβάνονται οι διεθνείς κυβερνητικοί οργανισμοί) δράσεων και εταιρικών συμπράξεων των διαφόρων άμεσα ενδιαφερομένων.

Η διάδοση της κοινωνίας της πληροφορίας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον τρόπο που οι τοπικές αρχές θα αναλάβουν τον ρόλο τους ως το πρώτο επίπεδο επαφής μεταξύ των πολιτών και της δημόσιας ζωής. Αυτός ο νευραλγικός ρόλος των τοπικών αρχών πρέπει να αναγνωριστεί κατά την Παγκόσμια Διάσκεψη Κορυφής και στο Σχέδιο Δράσης να αποτυπωθεί ο συγκεκριμένος ρόλος του.

Προτεινόμενη θέση της ΕΕ για το Σχέδιο Δράσης:

- Να εξασφαλιστεί ότι όλοι οι άμεσα ενδιαφερόμενοι θα έχουν τη δυνατότητα να συμμετέχουν άμεσα στις διαπραγματεύσεις για το Σχέδιο Δράσης και να αναλάβουν σαφείς δεσμεύσεις στην μετέπειτα διαδικασία.

- Να ενισχυθούν οι πρωτοβουλίες των άμεσα ενδιαφερομένων, και ιδίως η Διάσκεψη Κορυφής Πόλεων, που θα πραγματοποιηθεί στη Λυών (Γαλλία) στις 4-5 Δεκεμβρίου.

4.2.3. Ανάπτυξη ικανοτήτων

Όσον αφορά την ανάπτυξη ικανοτήτων, η ΕΕ θα επικεντρωθεί σε δύο θέματα προτεραιότητας για τη Διάσκεψη Κορυφής: ηλεκτρονική μάθηση (e-Learning) και ηλεκτρονική διακυβέρνηση (e-Government), ενώ παράλληλα θα υπογραμμίσει την ανάγκη να αναπτυχθούν οι ικανότητες με την από κοινού έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη και την ενθάρρυνση των δράσεων κατάρτισης και κινητικότητας [13].

[13] Απόφαση αριθ. 1513/2002/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Ιουνίου 2002, για το έκτο πρόγραμμα πλαίσιο δραστηριοτήτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, με σκοπό τη συμβολή στη δημιουργία του ευρωπαϊκού χώρου έρευνας και στην καινοτομία (2002-2006).

Καίριος συντελεστής για να καταστεί δυνατή η πρόοδος με στόχο την κοινωνία της πληροφορίας είναι η ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού. Η ηλεκτρονική μάθηση διευκολύνει την πρόσβαση στους πόρους και υπηρεσίες μάθησης, καθώς και τις ανταλλαγές και συνεργασίες σε παγκόσμιο επίπεδο. Αποτελεί ισχυρό εργαλείο για προσωπική εξέλιξη, για τη γεφύρωση του ψηφιακού χάσματος και την ενίσχυση του τοπικού περιεχομένου των ηλεκτρονικών μέσων και της γλωσσικής και πολιτισμικής ποικιλομορφίας. Η ηλεκτρονική μάθηση προσφέρει επίσης βελτιωμένες συνθήκες για δια βίου μάθηση, είναι προσιτή σε ανθρώπους που δεν είναι ενταγμένοι στην επίσημη διαδικασία εκπαίδευσης και ενισχύει την συνέχιση της επαγγελματικής εξέλιξης. Η ηλεκτρονική μάθηση είναι δυνατό να ενισχύσει -σε συνδυασμό με τις παραδοσιακές διδακτικές μεθόδους- την ανάπτυξη γνωστικών και ψηφιακών ικανοτήτων επιτρέποντας την πρόσβαση και την αξιοποίηση γνώσεων για προσωπικούς και κοινωνικούς σκοπούς. Η ευρεία διάδοση της ψηφιακής εξοικείωσης -συνοδευόμενη από οικουμενική πρόσβαση στην υποδομή ΤΠΕ- αποτελεί στην ουσία καίρια προϋπόθεση για την κάλυψη του ψηφιακού χάσματος.

Η ηλεκτρονική διακυβέρνηση θα πρέπει να επικεντρωθεί στην αποτελεσματικότερη προσφορά δημοσίων υπηρεσιών και την καλύτερη διαχείριση των οικονομικών, ανθρώπινων και δημόσιων πόρων και αγαθών σε όλα τα επίπεδα της διακυβέρνησης, ιδίως σε τοπικό επίπεδο, λαμβάνοντας υπόψη τις προϋποθέσεις της βιωσιμότητας, της συμμετοχής, της διαλειτουργικότητας, της μεγαλύτερης αποτελεσματικότητας και της διαφάνειας. Οι πολίτες και οι επιχειρήσεις πρέπει να αποτελούν το επίκεντρο του σχεδιασμού δικτυακών υπηρεσιών στις οποίες να έχουν εύκολη πρόσβαση όλοι.

Προτεινόμενη θέση της ΕΕ για τη Διακήρυξη:

- Ευρεία πολιτική υποστήριξη των "επενδύσεων σε ανθρώπινο δυναμικό", ώστε να προλειανθεί το έδαφος για οικουμενικής κλίμακας κίνημα συνεργασίας στον τομέα.

- Προώθηση της συμμετοχής των γυναικών και των νέων στη διαδικασία.

- Επέκταση των ωφελημάτων των ΤΠΕ για την ενίσχυση της κοινωνικής ένταξης και απόκτησης δικαιωμάτων από μειονότητες και ομάδες με ειδικές ανάγκες.

Προτεινόμενη θέση της ΕΕ για το Σχέδιο Δράσης:

- Να δρομολογηθεί πρωτοβουλία οικουμενικής συνεργασίας στα θέματα της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης και της ηλεκτρονικής μάθησης.

4.2.4. Δημιουργία κλίματος εμπιστοσύνης και ασφάλειας

Η ασφάλεια, η προστασία των προσωπικών δεδομένων, η προστασία της ιδιοκτησίας και η γενική διακυβέρνηση είναι στοιχεία απαραίτητα ώστε οι πολίτες να αποκτήσουν εμπιστοσύνη στην κοινωνία της πληροφορίας. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό όσον αφορά τον προβληματισμό των καταναλωτών ως προς την υποβάθμιση της ιδιωτικής ζωής, άδικες ή αθέμιτες εμπορικές πρακτικές, όπως επίσης το παράνομο και επιβλαβές ηλεκτρονικό περιεχόμενο και προστασία των ανηλίκων. Η δικτυακή πειρατεία και άλλα θέματα προβληματίζουν εξίσου τις επιχειρήσεις και τους καταναλωτές. Η ασφάλεια των δικτύων αποτελεί πλέον ένα από τα κύρια ζητήματα της συνεχιζόμενης αύξησης του ηλεκτρονικού εμπορίου και της αξιοποίησης των νέων τεχνολογιών γενικότερα. Κατά συνέπεια, πρέπει να καταβληθούν ακόμη περισσότερες προσπάθειες για να επιτευχθεί μεγαλύτερη αξιοπιστία στα συστήματα και τις εφαρμογές που αποθηκεύουν και διαβιβάζουν δεδομένα.

Στο πλαίσιο της οικουμενικής φιλοσοφίας της ασφάλειας του κυβερνοχώρου είναι σημαντικό να επιτευχθεί το κατάλληλο ισοζύγιο μεταξύ, αφενός, των μέτρων αναβάθμισης της ασφάλειας και της ανάγκης να εξασφαλιστεί η προστασία των δεδομένων και της προσωπικής ζωής, και, αφετέρου, η αποσόβηση της δημιουργίας νέων φραγμών στο εμπόριο. Εκ παραλλήλου, ο στόχος είναι να καταστεί ο κυβερνοχώρος "χώρος ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης". Εν προκειμένω, πρέπει να αποσοβηθεί και να καταπολεμηθεί με οποιοδήποτε διαθέσιμο τρόπο η δυσμενής επίπτωση της ψηφιακής επανάστασης στην ισότητα των φύλων, για παράδειγμα η βία κατά των γυναικών που βασίζεται στις ΤΠΕ και άλλα ΜΜΕ, συμπεριλαμβανομένης της εγκληματικής κατάχρησης της ΤΠΕ για σεξουαλικές παρενοχλήσεις, σεξουαλική εκμετάλλευση και εμπόριο διακίνησης γυναικών και κοριτσιών.

Τα δίκτυα επικοινωνιών είναι παγκόσμια και τα θέματα ασφάλειας καθιστούν πασίδηλη την ανάγκη τόσο για στενότερη διεθνή συνεργασία όσο και για ενιαία προσέγγιση. Παρότι για πολλές πρωτοβουλίες χρειάζονται ορισμένες προσαρμογές στις τοπικές συνθήκες, είναι σαφές ότι πρέπει να διευρυνθεί η διεθνής συνεργασία.

Για να βελτιωθεί η συνολική ασφάλεια των δικτύων και συστημάτων πληροφοριών στην ΕΕ, η Επιτροπή έχει ήδη εγκρίνει πρόταση για την ίδρυση Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια Δικτύων και Πληροφοριών, που θα αποτελέσει το κέντρο αριστείας σε θέματα ασφάλειας του κυβερνοχώρου. Το μοντέλο αυτό θα μπορούσε να συνδεθεί με άλλες πρωτοβουλίες σε διεθνές επίπεδο, έτσι ώστε να αναβαθμιστεί η διεθνής συνεργασία.

Προτεινόμενη θέση της ΕΕ για την Διακήρυξη:

- Ορθή εξισορρόπηση μεταξύ θεμάτων ασφαλείας, εμπιστοσύνης, προστασίας των δεδομένων και ιδιωτικής ζωής.

- Αποφυγή της δημιουργίας πρόσθετων εμπορικών φραγμών ή υπερβολικών εμποδίων στον κλάδο.

Προτεινόμενη θέση της ΕΕ για το Σχέδιο Δράσης:

- Να κληθεί κάθε χώρα να συγκροτήσει κέντρο αρμόδιο για θέματα ασφάλειας και να αναπτυχθεί ανοικτό δίκτυο συνεργασίας των κέντρων αυτών.

4.2.5. Εφαρμογές ΤΠΕ για την ανάπτυξη

Η ΕΕ θα ενισχύσει και θα αξιοποιήσει τις ΤΠΕ όχι ως τομέα προτεραιότητας αλλά ως εργαλείο για να επιτευχθούν οι στόχοι των σημείων εστίασης και των οριζοντίων θεμάτων της νέας αναπτυξιακής πολιτικής της ΕΚ. Οι ΤΠΕ πρέπει να θεωρηθούν ως αναπόσπαστο και όχι απομονωμένο στοιχείο της συνολικής αναπτυξιακής στρατηγικής και του πολιτικού διαλόγου με τις δικαιούχες χώρες [14]. Η καταπολέμηση του ηλεκτρονικού αποκλεισμού (e-Inclusion) αποτελεί μείζονα πρόκληση για τον υπό εξέλιξη μετασχηματισμό που επέφερε η επανάσταση της πληροφορικής. Η ηλεκτρονική ένταξη περιλαμβάνει δράσεις που αποσκοπούν σε μεγαλύτερη συνοχή στο πλαίσιο της κοινωνίας της πληροφορίας, και περιλαμβάνει την δυνατότητα πρόσβασης σε όλους και τη συμμετοχή τους, θέματα ισότητας των φύλων, τη χρήση των ΤΠΕ στη καθημερινή ζωή, την εργασία, την εκπαίδευση και την ηλεκτρονική υγεία. Ιδίως οι εφαρμογές της ηλεκτρονικής υγείας θα μπορούσαν να συμβάλουν σε αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των εφαρμογών στην υγεία, την προσφορά καλύτερων υπηρεσιών υγείας και υψηλότερη ποιότητα ιατρικής περίθαλψης.

[14] Τεχνολογίες της πληροφορίας και της επικοινωνίας στην ανάπτυξη: Ρόλος των ΤΠΕ στις αναπτυξιακές πολιτικές της ΕΚ, COM(2001) 770 τελικό, 14.12.2001

Τα εργαλεία και οι μηχανισμοί της κοινωνίας της πληροφορίας μπορούν να βοηθήσουν για την επίτευξη των αναπτυξιακών στόχων των ΗΕ για τη Χιλιετία, που συνίστανται στην καταπολέμηση της φτώχειας και της πείνας, την εξάλειψη του αναλφαβητισμού, τον περιορισμό της βρεφικής θνησιμότητας, την αναβάθμιση της θέσης των γυναικών, τη βελτίωση της περιγεννετικής υγείας, την καταπολέμηση των ασθενειών και την προώθηση της αειφορίας. Ωστόσο, συνιστούν επίσης πρόσθετη πρόκληση όσον αφορά το καλούμενο ψηφιακό χάσμα, που αποτελεί περαιτέρω διεύρυνση των οικονομικών και κοινωνικών διαφορών ως αποτέλεσμα των άνισων ευκαιριών πρόσβασης σε αυτά τα εργαλεία και μηχανισμούς.

Όπως συμβαίνει και με άλλες προκλήσεις στο θέμα της ανάπτυξης, η απόφαση να αδράξουν αυτές τις νέες ευκαιρίες ανήκει στις ίδιες τις αναπτυσσόμενες χώρες και τους αντίστοιχους άμεσα ενδιαφερόμενους, ιδίως οι τοπικές κοινωνίες. Είναι απαραίτητο να αναλάβουν την ευθύνη. Η διεθνής κοινότητα μπορεί να διαδραματίσει ενεργό ρόλο για να επισημάνει στις ενδιαφερόμενες χώρες τα δυνητικά οφέλη των νέων πολιτικών και να τις βοηθήσει να καταστρώσουν τις κατάλληλες πολιτικές ανάλογα με τις συνθήκες που επικρατούν σε αυτές και τις προτεραιότητές τους.

Προς το σκοπό αυτό, η Επιτροπή εκτελεί ειδικό πιλοτικό έργο για την ανάπτυξη των ικανοτήτων σε θέματα τεχνολογιών πληροφοριών και επικοινωνιών στις αναπτυσσόμενες χώρες, σε συνεργασία με άλλους μείζονες διεθνείς οργανισμούς, όπως η Διεθνής Ένωση Τηλεπικοινωνιών και η ομάδα της Παγκόσμιας Τράπεζας. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο [15] ανέλαβε την πρωτοβουλία για αυτή τη δράση ανάπτυξης ικανοτήτων στις αναπτυσσόμενες χώρες, η οποία θα συμβάλει στο σχεδιασμό καλύτερων και περισσότερο επικεντρωμένων στην εκάστοτε χώρα πολιτικών ΤΠΕ, ιδίως των Λιγότερο Ανεπτυγμένων Χωρών.

[15] Γραμμή προϋπολογισμού B7-623 τα οικονομικά έτη 2003 και 2003.

Προτεινόμενη θέση της ΕΕ για τη Διακήρυξη:

- Να αναγνωριστεί το δυναμικό συμβολής των ΤΠΕ στην επίτευξη των αναπτυξιακών στόχων των ΗΕ για τη Χιλιετία.

Προτεινόμενη θέση της ΕΕ για το Σχέδιο Δράσης:

- Υποστήριξη της οικουμενικής πρωτοβουλίας στον τομέα της ηλεκτρονικής υγείας.

- Υποστήριξη οικουμενικής δράσης που θα αποσκοπεί στη κινητοποίηση των ΤΠΕ για την επίτευξη των αναπτυξιακών στόχων για τη Χιλιετία, ιδίως για την συμπερίληψη των ΤΠΕ στην αναπτυξιακή βοήθεια.

- Εφαρμογή και προσαρμογή των πιλοτικών πρωτοβουλιών για την ανάπτυξη των ικανοτήτων στα θέματα της τεχνολογίας πληροφοριών και επικοινωνιών στις αναπτυσσόμενες χώρες, με την Διεθνή Ένωση Τηλεπικοινωνιών και άλλους διεθνείς οργανισμούς.

4.2.6. Προώθηση της πολιτισμικής και γλωσσικής ποικιλομορφίας

Η αναδυόμενη οικουμενική κοινωνία δικτυωμένης γνώσης θα αποτελέσει το κέντρο για τη διαμόρφωση παγκόσμιου πολιτισμού συνεργασίας, όπου θα συμμετέχει πληθώρα διαφορετικών αλλά συνεργαζόμενων πολιτισμών, έτσι ώστε η απειλή του πολιτιστικού διαχωρισμού να μετουσιωθεί στο προσόν της πολιτισμικής ποικιλομορφίας.

Η κοινωνία της πληροφορίας χωρίς αποκλεισμούς που θεμελιώνεται στη διατήρηση και προώθηση της ποικιλομορφίας της πολιτισμικής έκφρασης ενισχύει την αμοιβαία κατανόηση και σεβασμό. Οι ΤΠΕ και τα ΜΜΕ στο σύνολό τους είναι δυνατό και θα πρέπει να αποτελέσουν κίνητρο της γλωσσικής και πολιτισμικής ποικιλομορφίας, όπου να συμπεριλαμβάνεται η διευκόλυνση της παραγωγής, διανομής, διάδοσης και πρόσβασης σε περιεχόμενα τοπικού χαρακτήρα. Μπορούν επίσης να συμβάλουν στη ικανότητα των κυβερνήσεων να καταρτίζουν ενεργά μέτρα πολιτικής προς τον σκοπό αυτό. Εν προκειμένω είναι σημαίνουσα η σημασία της παραγωγής και διάδοσης του κατάλληλου περιεχομένου τοπικού χαρακτήρα στη μητρική γλώσσα των χρηστών.

Η διαδικασία της παγκοσμιοποίησης, που διευκολύνεται από την ταχεία ανάπτυξη των ΤΠΕ, παρότι συνιστά πρόκληση για την πολιτισμική ποικιλομορφία, δημιουργεί ωστόσο συνθήκες για την ανανέωση του διαλόγου μεταξύ των πολιτισμών, την προώθηση της γνώσης και της αμοιβαίας κατανόησης, και συμβάλλει στην ειρήνη και την σταθερότητα. Εν προκειμένω, η ΕΕ επικροτεί την υιοθέτηση της Οικουμενικής Διακήρυξης για την πολιτισμική ποικιλομορφία τον Νοέμβριο του 2001 από την UNESCO, και υποστηρίζει την εφαρμογή του αντιστοίχου Σχεδίου Δράσης, συμπεριλαμβανομένου του σημείου που αφορά τη δυνατότητα διεθνούς μηχανισμού για την πολιτισμική ποικιλομορφία.

Η ΕΕ προωθεί την εμπλοκή των διαφόρων άμεσα ενδιαφερομένων στην ανάπτυξη πολυγλωσσικών, οικονομικά προσιτών εφαρμογών που βελτιώνουν τη συνολική ποιότητα ζωής, ιδίως σε νευραλγικούς τομείς όπως η εκπαίδευση και η υγεία, τόσο σε οικουμενικό όσο και σε τοπικό επίπεδο [16]. Η προώθηση της πολιτισμικής ποικιλομορφίας και ταυτότητας, συμπεριλαμβανομένης της δημιουργίας ποικίλου περιεχομένου πληροφοριών και της ψηφιοποίησης της εκπαιδευτικής, επιστημονικής και πολιτισμικής κληρονομιάς των λαών αποτελούν σημαντική προτεραιότητα για την ανάπτυξη της κοινωνίας της πληροφορίας. Θα πρέπει να συνεχιστεί η έρευνα σχετικά με τις κοινωνικές και πολιτισμικές επιπτώσεις των ΤΠΕ.

[16] π.χ. στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας eContent

Προτεινόμενη θέση της ΕΕ για την Διακήρυξη:

- Να δοθεί προτεραιότητα στη πολιτισμική και γλωσσική ποικιλομορφία με την προώθηση της δημιουργίας και της διάδοσης του τοπικού περιεχομένου καθώς και της πρόσβασης σε αυτό.

4.3. Προτεραιότητες της ΕΕ πέραν των βασικών αρχών που σκιαγραφήθηκαν κατά την προπαρασκευαστική διαδικασία

Τα θέματα που απαριθμούνται στο παρόν κεφάλαιο αναφέρονται στην Διακήρυξη και το Σχέδιο Δράσης. Ωστόσο, η ΕΕ επιθυμεί να υπογραμμίσει τη σημασία τους επισημαίνοντας ότι πρόκειται για πρόσθετες προτεραιότητες που αξίζουν ιδιαίτερης προσοχής.

4.3.1. Η διακυβέρνηση της κοινωνίας της πληροφορίας

Η ΕΕ ανέκαθεν επεσήμανε την ανάγκη για οικουμενική και αφομοιωτική προσέγγιση της κοινωνίας της πληροφορίας με τη συμμετοχή των διαφόρων άμεσα ενδιαφερομένων. Προς το σκοπό αυτό είναι σημαντικό το ευνοϊκό περιβάλλον, που να βασίζεται στην πλήρη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα και της κοινωνίας των πολιτών. Σκοπός θα πρέπει να είναι η ενίσχυση της επιχειρηματικότητας με τη δημιουργία των κατάλληλων νομοθετικών και ρυθμιστικών πλαισίων, καθώς και η ενθάρρυνση της υιοθέτησης της κοινωνίας της πληροφορίας από τους πολίτες.

Λόγω της εξάπλωσης της κοινωνίας της πληροφορίας σε όλον τον κόσμο ανακύπτουν ορισμένα προβλήματα τα οποία -επειδή είναι διασυνοριακά- ενδιαφέρουν όλες τις χώρες της υφηλίου, συμπεριλαμβανομένων των αναδυομένων και των αναπτυσσομένων χωρών. Πρόκειται για ζητήματα σχετιζόμενα με την ασφάλεια, την προστασία των δεδομένων, την πνευματική ιδιοκτησία, την ιδιωτική ζωή, την διακυβέρνηση του Ίντερνετ, αλλά και την καταβολή αλληλέγγυων προσπαθειών συνεργασίας σε παγκόσμιο επίπεδο: δραστηριότητες πολυμερών οργανισμών, αύξηση των συνεργειών μεταξύ ιδιωτικών χορηγών, αναβάθμιση της προτεραιότητας των ΤΠΕ στο πλαίσιο των πολιτικών αναπτυξιακής βοήθειας. Ορισμένα θέματα έχουν ήδη αναφερθεί σε παγκόσμιο επίπεδο, ενώ άλλα εξακολουθούν να εκκρεμούν.

Προτεινόμενη θέση της ΕΕ για τη Διακήρυξη:

- Να επιβεβαιωθεί ότι η ανάπτυξη της κοινωνίας της πληροφορίας πρέπει να αποτελέσει αφομοιωτική διαδικασία με βάση την πλήρη συμμετοχή όλων των χωρών. αυτή η ενοποιητική διαδικασία πρέπει επίσης να είναι ανοικτή στη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα και της κοινωνίας των πολιτών. Η πραγματικότητα αυτή πρέπει να αποτυπώνεται στους διεθνείς κυβερνητικούς οργανισμούς της κοινωνίας της πληροφορίας, όπου περιλαμβάνεται η διακυβέρνηση του Ίντερνετ.

4.3.2. Προώθηση της οικονομικής μεγέθυνσης

Η σημασία του τομέα των επικοινωνιών συνίσταται στον ρόλο του ως κινητήριου μηχανισμού οικονομικής μεγέθυνσης και τις συνέπειές του για όλους τους άλλους τομείς της οικονομίας. Η ΕΕ πραγματεύθηκε το θέμα αυτό προσφάτως και προβλέπει διάφορα μέτρα για να εξασφαλιστεί η ορθή ανάπτυξη του τομέα αυτού [17].

[17] Ανακοίνωση για τις ηλεκτρονικές επικοινωνίες - Η πορεία προς την οικονομία της γνώσης, COM(2003) 65 τελικό, 11.2.2003

Η αναδιάρθρωση των επιχειρηματικών διαδικασιών για την αξιοποίηση των ΤΠΕ είναι σημαντική, ιδιαίτερα για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) και οι κρατικές πολιτικές πρέπει να υποστηρίξουν αυτή τη διαδικασία. Η χρήση ψηφιακών τεχνολογιών -εάν συνοδεύεται από την υιοθέτηση νέων μορφών οργάνωσης της εργασίας και από κατάλληλη κατάρτιση των εργαζομένων- είναι δυνατό να αναβαθμίσει τον ρόλο των επιχειρήσεων για την προώθηση της επιχειρηματικότητας, τη συσσώρευση γνώσεων, την αναβάθμιση των προσόντων, ώστε να βελτιωθούν η παραγωγικότητα, τα εισοδήματα και οι θέσεις απασχόλησης και να προωθηθεί η καλύτερη ποιότητα της επαγγελματικής ζωής. Ως κίνητρο για την υιοθέτηση των ΤΠΕ, οι κυβερνήσεις έχουν τη δυνατότητα να υποστηρίξουν την εισαγωγή του ηλεκτρονικώς επιχειρείν, συγκεκριμένα με τον καθορισμό των κανόνων και τη χρησιμοποίηση του ηλεκτρονικώς επιχειρείν στις επαφές τους με τον επιχειρηματικό κόσμο.

Η παραγωγή γνώσης εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας, συμπεριλαμβανομένης της ψηφιακής μορφής της. Οι οικονομικοί παράγοντες χρειάζονται κίνητρα για να επενδύσουν σε νέα προϊόντα και υπηρεσίες και χρειάζονται επίσης να γνωρίζουν ότι χαίρουν κατάλληλης προστασίας, μεταξύ άλλων έναντι της πειρατείας και της παραχάραξης. Παράλληλα είναι σημαντικό στη νομοθεσία να προβλέπονται κατάλληλες εξαιρέσεις από αυτά τα δικαιώματα, που να διευκολύνουν τη διάδοση έργων που τελούν υπό προστασία, λαμβάνοντας υπόψη το γενικό συμφέρον.

Προτεινόμενη θέση της ΕΕ για την Διακήρυξη:

- Να επαναβεβαιωθεί το σαφές μήνυμα προς τον ιδιωτικό τομέα ότι ο κλάδος των επικοινωνιών και ιδίως η χρήση των ΤΠΕ συνεχίζουν να αποτελούν κινητήρια δύναμη οικονομικής μεγέθυνσης.

- Ενίσχυση της επιχειρηματικότητας ως του βασικού κινητήριου μηχανισμού για τη διάδοση των ΤΠΕ σε όλα τα επίπεδα της κοινωνίας.

Προτεινόμενη θέση της ΕΕ για το Σχέδιο Δράσης:

- Να προωθηθεί η δημιουργία των κατάλληλων πλαισίων για το ηλεκτρονικό εμπόριο και να ενθαρρυνθούν οι κυβερνήσεις να χρησιμοποιούν τις ηλεκτρονικές συναλλαγές κατά τις διαδικασίες δημοσίων συμβάσεων.

4.3.3. Προώθηση της συνεργασίας και της ανάπτυξης καθώς και της καινοτομίας

Η έρευνα και η εκπαίδευση αποτέλεσαν ανέκαθεν τους κύριους συντελεστές που προώθησαν την εξέλιξη της κοινωνίας. Ένας από τους κύριους μηχανισμούς είναι η από κοινού έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη που βασίζεται στα μέτρα του 6ου προγράμματος πλαισίου ΕΤΑ, όπου συμπεριλαμβάνονται σημαντικά μέτρα για να βοηθηθεί η ανάπτυξη ερευνητικού δυναμικού με την διεθνή κινητικότητα και επιστημονική κατάρτιση του ανθρώπινου δυναμικού. Επιπλέον, η Ε&Α και η καινοτομία αποτελούν στρατηγικά θέματα για την ανάπτυξη νέων προϊόντων και εφαρμογών, όπου συμπεριλαμβάνεται η τοπικής εμβέλειας ανάπτυξη, που είναι καίρια για την πραγματική υιοθέτησή τους από τους χρήστες. Οι δραστηριότητες αυτές είναι δυνατό να συμπεριλαμβάνουν την προώθηση λογισμικού ανοικτής πηγής (open source software) και διαλειτουργικών πλατφορμών.

Εν προκειμένω, τα δίκτυα και υπηρεσίες δικτύων (π.χ. πλέγματα, Grids) που αναδύθηκαν προσφάτως είναι τα αποτελεσματικότερα μέσα για τη διάδοση πληροφοριών και γνώσης, συμβάλλοντας με τον τρόπο αυτό στη διαδικασία αμοιβαίας γονιμοποίησης των ιδεών. Με μια οικουμενική πρωτοβουλία θα ήταν δυνατό να αυξηθούν οι συνέργειες διαδικτύωσης όσον αφορά τη δημιουργία, τον πλούτο και τη διάδοση των πληροφοριών, συγκεκριμένα υπό το πλαίσιο της σημερινής διασύνδεσης των εθνικών ερευνητικών και εκπαιδευτικών δικτύων (National Research and Education Networks, NREN). Η ΕΕ είναι σε θέση να αξιοποιήσει στο θέμα αυτό την πολυετή πείρα της, ιδίως με το δίκτυο GEANT και την εξάπλωση του στις αναπτυσσόμενες περιφέρειες μέσω των προγραμμάτων συνεργασίας (EUMEDIS, @LIS).

Προτεινόμενη θέση της ΕΕ για το Σχέδιο Δράσης:

- Να υποστηριχθεί η αύξηση της συνεργασίας στην έρευνα και την ανάπτυξη, την καινοτομία και την κατάρτιση των ερευνητών.

- Να αναπτυχθεί οικουμενικό δίκτυο έρευνας και εκπαίδευσης με βάση την πείρα από το δίκτυο GEANT.

4.4. Στρατηγικές, προγράμματα και μέθοδοι για την εφαρμογή του Σχεδίου Δράσης

Στο προκαταρτικό Σχέδιο Δράσης περιλαμβάνονται υποδείξεις σχετικά με τους τρόπους και τα μέσα εφαρμογής που αξίζει να σχολιαστούν.

4.4.1. Ο διάλογος και η εταιρική σχέση ως επίκεντρα της διαδικασίας

Η Διάσκεψη Κορυφής πρέπει να προσφέρει την ευκαιρία να δοθεί νέα ώθηση στον διάλογο και την εταιρική σχέση στο πεδίο αυτό και να καταστρωθούν νέοι τρόποι συνεργασίας και εφαρμογής, ώστε να αξιοποιηθεί η συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών και του ιδιωτικού τομέα στη διαδικασία. Το Σχέδιο Δράσης θα αποτελέσει συνδυασμό κυβερνητικών (όπου συμπεριλαμβάνονται διεθνείς κυβερνητικοί οργανισμοί) δράσεων και εταιρικών σχέσεων μεταξύ των διαφόρων ομάδων άμεσα ενδιαφερομένων, που θα οργανωθούν σε πρακτική βάση. Η πρόκληση είναι να συνδυαστεί η κινητοποίηση των δυνάμεων της αγοράς με τον απαραίτητα ηγετικό ρόλο των κυβερνήσεων, με στόχο τα κατάλληλα πλαίσια και την παροχή κινήτρων καθώς και του μηχανισμού αλληλεγγύης. Εν προκειμένου, το κεντρικό σύνολο δράσεων επικεντρώνεται στην προώθηση οικουμενικών στρατηγικών ΤΠΕ που θα έχουν σχεδιαστεί για να δημιουργηθεί το ευνοϊκό περιβάλλον και το πλαίσιο υπό το οποίο θα ληφθούν όλες αυτές οι δράσεις.

Ο ιδιωτικός τομέας θα ήταν δυνατό να συμμετέχει μέσω εταιρικών σχέσεων με άλλους άμεσα ενδιαφερόμενους. Θα μπορούσε επίσης να εξετάσει την ανάπτυξη νέων αγορών ως δυνατότητα επενδύσεων και να λάβει τη δέσμευση να προσφέρει προϊόντα και υπηρεσίες ΤΠΕ υπό προτιμησιακούς όρους σε ιδιαίτερες κατηγορίες χρηστών, συγκεκριμένα σε μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς που εμπλέκονται άμεσα στην καταπολέμηση της φτώχειας.

Υπό το ίδιο πνεύμα, ο συσχετισμός με την κοινωνία των πολιτών θα αναβαθμίσει την δυνατότητα ανάπτυξης συλλογικής δημιουργίας γνώσης και τεχνογνωσίας. Τούτο θα ήταν δυνατό να συνδυαστεί με την ανάπτυξη δικτύων άμεσα ενδιαφερομένων στους διάφορους τομείς και την κινητοποίηση των πόρων, ιδίως εκείνων της τοπικής αυτοδιοίκησης, τοπικών επιχειρηματιών και μη κυβερνητικών μηχανισμών, και είναι δυνατό να συμπεριληφθεί η ανάπτυξη των τοπικών κοινοτήτων, καθώς και προγραμμάτων και δραστηριοτήτων κυβερνο-εθελοντών (CyberVolunteer).

4.4.2. Αναπροσανατολισμός των προσπαθειών σύμφωνα με τις προτεραιότητες της WSIS

Ένας ελπιδοφόρος τρόπος θα ήταν η κλιμάκωση τοπικώς επιτυχών έργων ΤΠΕ που αφορούν τις εφαρμογές προτεραιότητας -όπως προγράμματα για την υγεία και την εκπαίδευση- με βάση την υπάρχουσα πείρα. Θα ήταν δυνατό να συγκροτηθούν οι κατάλληλοι μηχανισμοί που να συνοδεύουν τη διαδικασία αυτή, ώστε: 1) να διευκολύνεται η εξάπλωση του έργου, 2) να υποστηρίζεται η περιορισμένης κλίμακας αντιγραφή σε πιλοτικά έργα, και 3) να προετοιμάζεται η κατάρτιση ευρύτερων προγραμμάτων με βάση την επιτυχία των πιλοτικών έργων.

Επιπλέον, πρέπει να ενισχυθεί η σωρευτική διαδικασία γνώσης με τη συστηματική δικτύωση των πρωτοβουλιών βάσης και τη δημιουργία δικτυοτόπων , ώστε να διευκολυνθούν οι ανταλλαγές πληροφοριών και πείρας, η διάδοση των ορθών πρακτικών και να αξιοποιηθούν σε ευρεία κλίμακα οι συνέργειες και οι ανταλλαγές μεταξύ ομοτίμων.

Στα διεθνή προγράμματα Ε&Α θα ήταν δυνατό να συμπεριληφθεί ως εστιακό σημείο το θέμα των αγορών με χαμηλή αγοραστική δύναμη, στο οποίο να συμπεριλαμβάνονται η έρευνα για τις κατάλληλες τεχνολογίες και καινοτόμοι μηχανισμοί μάρκετιγκ σε αυτές τις αγορές. Ο κύριος σκοπός είναι να αναπροσανατολιστεί μέρος των προσπαθειών Ε&Α και να προσφερθεί στις αναπτυσσόμενες χώρες η δυνατότητα συμμετοχής τους. Τα έργα θα πρέπει να βασίζονται στην τοπική πείρα και γνώση, αλλά να ωφελούνται επίσης από τις δυνατότητες των πολυεθνικών εταιρειών.

Μια άλλη σημαντική συνιστώσα για την επιτυχία πρωτοβουλιών αποτελεί η ανάπτυξη των κατάλληλων διαδικασιών παρακολούθησης και συγκριτικής αξιολόγησης για τις οικονομίες των αναπτυσσόμενων χωρών και των αναδυόμενων οικονομιών, μέσω δικτύων αξιολόγησης της προόδου προς την επίτευξη σαφώς διατυπωμένων στόχων. Δείκτες και τακτικές εκθέσεις θα ήταν επίσης δυνατό να αποτελέσουν τη βάση για συγκριτικές αξιολογήσεις και αναθεωρήσεις από ομοτίμους και να συμβάλουν στη διάδοση των βέλτιστων πρακτικών.

Προτεινόμενη θέση της ΕΕ για το Σχέδιο Δράσης:

- Να κλιμακωθούν τοπικώς επιτυχή έργα ΤΠΕ.

- Να ενισχυθεί η συσσώρευση γνώσης μέσω της συστηματικής δικτύωσης.

- Να ενθαρρυνθεί η Ε&Α για την προώθηση της αναπτυξιακής διαδικασίας.

- Να αναπτυχθούν οι κατάλληλοι δείκτες συγκριτικής αξιολόγησης και παρακολούθησης.

4.4.3. Διεθνής και περιφερειακή συνεργασία

Η κοινωνία της πληροφορίας δεν αποτελεί τομέα αρμοδιότητας ενός μόνο οργανισμού υπό το σύστημα των ΗΕ. Τα θέματα των τηλεπικοινωνιών πραγματεύεται η ΔΕΤ, ενώ παράλληλα η UNESCO ή ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας διερευνούν τον ρόλο των ΤΠΕ στα αντίστοιχα πεδία αρμοδιότητάς τους. Προσφάτως, δημιουργήθηκε η UN ICT Task Force με στόχο να διαπραγματευθεί τα θέματα της κοινωνίας της πληροφορίας και να ενισχύσει τις συνέργειες μεταξύ των δραστηριοτήτων των διαφόρων οργάνων των ΗΕ.

Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα και τα κράτη μέλη συμμετέχουν και συμβάλλουν στις διάφορες δραστηριότητες των οργανισμών αυτών, καθώς και σε εκείνες άλλων πολυμερών οργανισμών, όπως της Παγκόσμιας Τράπεζας και του ΟΟΣΑ. Στη Διάσκεψη Κορυφής θα ζητηθεί επίσης η συνεργασία και η ΕΕ θα παράσχει την υποστήριξή της εν προκειμένω σύμφωνα με τις προτεραιότητες που καθορίζονται στην παρούσα ανακοίνωση, με βάση τους διαθέσιμους μηχανισμούς χρηματοδότησης και παροχής αναπτυξιακής βοήθειας.

Από την άλλη πλευρά, σε περιοχές οικονομικής ενοποίησης είναι δυνατό να αναδυθούν περιφερειακές αγορές (π.χ. Mercosur), ως αποτέλεσμα εναρμόνισης των εθνικών, νομοθετικών και κανονιστικών πλαισίων και διασυνοριακών συμφωνιών. Όπως συνέβη στην ΕΕ, αυτές οι ενοποιημένες αγορές ανοίγουν νέες προοπτικές για επενδύσεις, καθιστούν δυνατή την εμφάνιση συνολικών οικονομικών παραγόντων και βελτιώνουν τις συνθήκες για τους καταναλωτές, ιδίως λόγω του αποτελεσματικότερου ανταγωνισμού.

5. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Με βάση δεδομένα από την Επιτροπή, που συντονίστηκαν από το Συμβούλιο και υποβλήθηκαν στην Προεδρία της ΕΕ, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη αρχίσει να συμβάλει σημαντικά στις συζητήσεις κατά την αρχική προπαρασκευαστική διαδικασία της Διάσκεψης Κορυφής. Είναι πλέον σημαντικό να εξασφαλιστεί ότι η ΕΕ θα είναι σε θέση να συνεχίσει να διαδραματίζει εποικοδομητικό ρόλο στη διαδικασία και θα διαπραγματευθεί τη θέση της με βάση τις κατευθυντήριες γραμμές πολιτικής από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Η παρούσα ανακοίνωση περιλαμβάνει τις καίριες βασικές αρχές που θα πρέπει να επιδιώξει η ΕΕ, καθώς και τις γενικές προτεραιότητες και τους στόχους και ορισμένες συγκεκριμένες προτάσεις για την εφαρμογή τους. Κατά την προπαρασκευαστική διαδικασία το κέντρο βάρος θα πρέπει να δοθεί στις ακόλουθες προτεραιότητες:

Διαμόρφωση των προϋποθέσεων για την κοινωνία της πληροφορίας: υιοθέτηση του κεντρικού πυρήνα των αρχών που θα βασίζονται στα θεμελιώδη δικαιώματα του ανθρώπου -δημιουργία ευνοϊκού περιβάλλοντος και ανάπτυξη ικανοτήτων με κατά προτεραιότητα επενδύσεις στο ανθρώπινο δυναμικό- προλείανση του εδάφους για μια κοινωνία της πληροφορίας που θα αντανακλά τις αξίες και τις βασικές μας αρχές όπως επίσης και για την κατάλληλη διακυβέρνησή της.

Ανάπτυξη των κατάλληλων εργαλείων: να καταστρωθούν και να εφαρμοστούν στρατηγικές ΤΠΕ, συμπεριλαμβανομένων των κατάλληλων ρυθμιστικών πλαισίων -να καταστεί δυνατή η ευρεία κινητοποίηση όλων των άμεσα ενδιαφερομένων- να αναπτυχθούν καίριες εφαρμογές, συγκεκριμένα για την ηλεκτρονική διακυβέρνηση, την ηλεκτρονική μάθηση, την ηλεκτρονική υγεία και το ηλεκτρονικώς επιχειρείν.

Αξιοποίηση των πλεονεκτημάτων της κοινωνίας της πληροφορίας για τις χώρες και τους πολίτες: να ενισχυθούν τα δικαιώματα του ανθρώπου και το κράτος δικαίου, ιδίως η ελευθερία έκφρασης, καθώς και το δικαίωμα επικοινωνίας και πρόσβασης στις πληροφορίες και τη γνώση - να επιτευχθούν οι αναπτυξιακοί στόχοι των ΗΕ για τη Χιλιετία - να ενισχυθεί η άσκηση της δημοκρατίας και να ευνοηθεί η σωστή διακυβέρνηση και να προκύψουν οφέλη από καλύτερες δημόσιες υπηρεσίες - συμμετοχή στις σημαντικές οικονομικές, επιστημονικές και πολιτιστικές ανταλλαγές - να αξιοποιηθούν οι ΤΠΕ για την κοινωνική ανάπτυξη και την οικονομική μεγέθυνση.

Λόγω της πληθώρας θεμάτων και της μεταβαλλόμενης ημερήσιας διάταξης για τη Διάσκεψη Κορυφής, δεν έχουν ληφθεί πλήρως υπόψη ειδικά σημεία. Ωστόσο, όσον αφορά τις πολιτικές της ΕΕ και/ή τις αρμοδιότητες της Κοινότητας, οι θέσεις της ΕΕ που έχουν ήδη συμφωνηθεί θα τύχουν της κατάλληλης προώθησης και προάσπισης στο πλαίσιο της διαδικασίας διαπραγμάτευσης, όπως π.χ. το ηλεκτρονικό εμπόριο, η προστασία δεδομένων, το παράνομο και επιβλαβές περιεχόμενο, η προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας, η προστασία των ανηλίκων, η καταπολέμηση των εγκλημάτων στον τομέα της πληροφορικής, η αξιοποίηση των πληροφοριών του Δημοσίου, οι κανόνες ανταγωνισμού, κ.λπ. Υπό το ίδιο πνεύμα, οι θέσεις της ΕΕ θα αξιοποιηθούν σε άλλα φόρα, ιδίως στο Συμβούλιο της Ευρώπης και τον ΟΟΣΑ, για την προώθηση της διαδικασίας.

Καλείται το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να εγκρίνουν τις θέσεις αυτές.

Μετά τη Διάσκεψη Κορυφής της Γενεύης το 2003, η Επιτροπή προτίθεται να υποβάλει περαιτέρω ανακοίνωση, στην οποία θα αναφέρονται τα αποτελέσματα της Διάσκεψης Κορυφής και της προπαρασκευαστικής διαδικασίας για τη δεύτερη φάση, που θα καταλήξει στη Διάσκεψη Κορυφής της Τύνιδας τον Νοέμβριο του 2005. Η ανακοίνωση αυτή θα περιλαμβάνει προτάσεις για τις θέσεις της ΕΕ και την προσέγγισή της σχετικά με τη δεύτερη Διάσκεψη Κορυφής.