Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα τη "Διαχείριση της αλλαγής Τελική Έκθεση της Ομάδας υψηλού επιπέδου για την οικονομική και κοινωνική επίδραση της βιομηχανικής αλλαγής"

(1999/C 258/01)

Στις 15 Δεκεμβρίου 1998, και σύμφωνα με το άρθρο 198 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα τη "Διαχείριση της αλλαγής - Τελική Έκθεση της Ομάδας υψηλού επιπέδου για την οικονομική και κοινωνική επίδραση της βιομηχανικής αλλαγής".

To τμήμα "Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση", στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, επεξεργάσθηκε τη γνωμοδότησή του στις 10 Ιουνίου 1999. Εισηγητής ήταν ο κ. Little και συνεισηγητής ο κ. Sepi.

Κατά την 365 η σύνοδο ολομέλειας της 7ης και 8ης Ιουλίου 1999 (συνεδρίαση της 7ης Ιουλίου 1999), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 103 ψήφους υπέρ και 4 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Το Νοέμβριο 1998, μια "ομάδα υψηλού επιπέδου" που επέλεξε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε έκθεση για την οικονομική και κοινωνική επίδραση της βιομηχανικής αλλαγής, υπό τη διεύθυνση του κ. Pehr G. Gyllenhammar. Κατά τη σύνοδο κορυφής για την απασχόληση στο Λουξεμβούργο, το Νοέμβριο 1997, η ομάδα εκλήθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο να αναλύσει τις βιομηχανικές μετατροπές στην Ευρωπαϊκή Ένωση και να εξετάσει τρόπους για την πρόβλεψη και την αντιμετώπιση της αλλαγής και των οικονομικών και κοινωνικών συνεπειών της. Η ομάδα αναγνωρίζει ότι είναι δυνατό να εξετάσει μόνο επιλεγμένους τομείς και να προβάλει παραδείγματα, και ότι η έκθεση αφορά δύσκολα και μεταδοτικά προβλήματα. Η ομάδα συνιστά να δοθεί συνέχεια στην έκθεση μέσω της διεξαγωγής διαλόγου μεταξύ της Επιτροπής και οργανώσεων του ιδιωτικού τομέα, προκειμένου να αναζητηθεί ο καλύτερος τρόπος δράσης για την πρόβλεψη και την αντιμετώπιση της αλλαγής.

1.2. Σύμφωνα με αίτημα του Επιτρόπου P. Flynn, η ΟΚΕ αποφάσισε να εξετάσει την έκθεση της ομάδας υψηλού επιπέδου (εφεξής "η Έκθεση") και να δημοσιεύσει σχετική γνωμοδότηση πριν από την εξέταση της εν λόγω Έκθεσης από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Πτυχές αυτού του εκτεταμένου και σημαντικού θέματος έχουν ήδη εξεταστεί από την ΟΚΕ σε προηγούμενες εργασίες της και συνεπώς, τα σχόλια που ακολουθούν αφορούν κυρίως τα ζητήματα που θίγονται με άμεσο τρόπο στην Έκθεση.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η ΟΚΕ εκτιμά ότι η Έκθεση ενθαρρύνει τη θεώρηση του φαινομένου της βιομηχανικής αλλαγής και την ανάληψη αποτελεσματικής δράσης για την αντιμετώπισή της. Περιλαμβάνει ακόμη χρήσιμες παρατηρήσεις σχετικά με το υπόβαθρο της αλλαγής. Η ΟΚΕ επικροτεί ιδιαίτερα την αναγνώριση ότι η βιομηχανική αλλαγή προσφέρει νέες ευκαιρίες, καθώς και την έμφαση που δίδεται στη δημιουργία νέων αντί για την υποστήριξη πεπαλαιωμένων θέσεων απασχόλησης. Η ευρεία στρατηγική της αναζήτησης κινήτρων βάσει μιας προσέγγισης που συνδέεται με τη συγκριτική αξιολόγηση, την καινοτομία και την κοινωνική συνοχή είναι ορθή.

2.2. Η βιομηχανική αλλαγή μπορεί να προκληθεί από πολλούς και διαφορετικούς παράγοντες, αλλά ένα συνηθισμένο χαρακτηριστικό της είναι ότι προσφέρει νέες ευκαιρίες. Η Έκθεση αποσκοπεί στον προσδιορισμό μέσων για τη μετατροπή της αλλαγής σε παρόμοιες ευκαιρίες. Για να καταστεί τούτο δυνατό, η ΟΚΕ εκτιμά ότι η αλλαγή δεν πρέπει μόνο να προβλεφθεί, προετοιμασθεί και αντιμετωπισθεί χρειάζεται επίσης να αξιοποιηθεί με ενεργό τρόπο προκειμένου να αποφέρει όσο το δυνατό σημαντικότερα οικονομικά και κοινωνικά οφέλη. Βασικό στοιχείο για την επίτευξη του εν λόγω στόχου είναι η ανάγκη για την ευρωπαϊκή βιομηχανία να διασφαλίσει την απαραίτητη παραγωγικότητα και να βελτιώσει την ανταγωνιστικότητα σε διεθνή κλίμακα.

2.2.1. Η ΟΚΕ συμφωνεί ότι η επιχειρηματική κοινότητα, οι εκπρόσωποι των εργαζομένων, συμπεριλαμβανομένων των σωματείων, οι ίδιοι οι εργαζόμενοι, οι εθνικές κυβερνήσεις και οι τοπικές αρχές πρέπει να διαδραματίσουν κάποιο ρόλο σε σχέση με την εκμετάλλευση της αλλαγής.

2.2.2. Ωστόσο, η ΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της διότι ορισμένες από τις προτάσεις για τις δυνατότητες ενημέρωσης - κυρίως σε εθελοντική βάση - δεν μπορούν να προχωρήσουν διότι δεν συνδέονται με αποτελεσματικές διαβουλεύσεις για την προπαρασκευή πολιτικών και οικονομικών αποφάσεων. Παρόμοιες διαβουλεύσεις πρέπει να αποβλέπουν σε έγκαιρο επηρεασμό των αποφάσεων, έτσι ώστε μέσω των διαρθρωτικών αλλαγών να επιτευχθεί η καλύτερη δυνατή οικονομική και κοινωνική λύση.

2.3. Η ριζική αλλαγή συμπεριλαμβάνει τη δημιουργία αναγκών για νέα προσόντα και τη ζήτηση νέων ειδικοτήτων. Αν τούτο δεν ληφθεί υπόψη ταυτόχρονα με τις οργανωτικές, διοικητικές και τεχνολογικές μετατροπές, η χρονική περίοδος για την αλλαγή θα παραταθεί και τα δυνητικά οφέλη θα περιορισθούν.

2.4. Η απασχολησιμότητα ενός ατόμου ορίζεται στην Έκθεση ως "η ικανότητά του να βρει μια θέση στην αγορά εργασίας". Η ΟΚΕ υποστηρίζει ότι για τη δημιουργία ή την εξεύρεση μιας τέτοιας θέσεως χρειάζεται κινητικότητα, προσαρμοστικότητα και δέσμευση εκ μέρους του ατόμου αυτού, καθώς και κατάλληλα προσόντα. Πρέπει να του δοθεί η δυνατότητα κατάρτισης και επιμόρφωσης κατά τη διάρκεια της σταδιοδρομίας του, δεδομένου ότι τα προσόντα είναι πλέον ανάγκη να εξετάζονται σε δυναμική βάση. Η ΟΚΕ συμφωνεί ότι η ευθύνη για την απόκτηση και τη διατήρηση μιας θέσης απασχόλησης είναι επιμερισμένη. Η κατάρτιση και η εκμάθηση συμπεριλαμβάνουν τη σχετική τυπική εκπαίδευση έως την πρακτική και θεωρητική κατάρτιση και επιμόρφωση που παρέχονται από εταιρείες ή διευκολύνονται από τις δημόσιες αρχές. Νέες μέθοδοι για την πρακτική κατάρτιση θα είναι ουσιώδους σημασίας.

2.5. Η έκκληση που απευθύνεται βάσει της Έκθεσης προς τις εταιρείες για την αναγνώριση πρόσθετων υποχρεώσεων έναντι άλλων ενδιαφερόμενων ατόμων, εκτός από τη νομική τους ευθύνη έναντι των μετόχων, δεν αποτελεί καινοτομία και η ΟΚΕ εξακολουθεί να την υποστηρίζει. Πολλές μεγάλες εταιρείες πράγματι ενεργούν κατ'αυτό τον τρόπο και η ΟΚΕ επικροτεί την πρόταση, σύμφωνα με την οποία, μέσω της συγκριτικής αξιολόγησης και της ανταλλαγής πληροφοριών σε εθελούσια βάση άλλες εταιρείες θα ενθαρρυνθούν και βοηθηθούν να βελτιώσουν τις πολιτικές και τις διαδικασίες τους.

2.6. Η ΟΚΕ έχει αναγνωρίσει από καιρό τα οφέλη από τη διάθεση αποτελεσματικών μέσων για την πληροφόρηση και τη διαβούλευση με τους εργαζόμενους. Η καλή επικοινωνία, η ειλικρίνεια και ο διάλογος με τους τελευταίους εντείνει τη δραστηριοποίηση, η οποία συμβάλλει με ουσιαστικό τρόπο στην επίτευξη αρίστων επιχειρηματικών επιδόσεων, καθώς και στην ομαλή εφαρμογή της απαραίτητης αλλαγής. Οι ενέργειες για τη διεξαγωγή παρόμοιου διαλόγου αναλαμβάνονται καλύτερα σε εθελούσια βάση, με εξασφάλιση της δέσμευσης όλων των ενδιαφερόμενων μερών και σε συνάρτηση με το μέγεθος και τη νοοτροπία της οργάνωσης.

2.6.1. Όταν υπάρχει ισότητα της πληροφόρησης, η συμμετοχή των εργαζομένων ενισχύεται και οι συλλογικές διαπραγματεύσεις - όταν διεξάγονται στο κατάλληλο επίπεδο - ενδέχεται να είναι πιο εποικοδομητικές και να αποφέρουν οφέλη με τη μορφή αυξημένης αποτελεσματικότητας και ευελιξίας. Η ΟΚΕ εκφράζει λύπη για το γεγονός ότι στην Έκθεση δεν γίνεται συγκεκριμένη αναφορά στις συλλογικές διαπραγματεύσεις.

2.6.2. Ο ειλικρινής διάλογος είναι ιδιαίτερα σημαντικός για την ομαλή εφαρμογή της απαραίτητης αλλαγής και χρειάζεται να αποτελέσει αναπόσπαστο μέρος της διαδικασίας.

2.7. Ενώ η ΟΚΕ υποστηρίζει τους γενικούς στόχους της Έκθεσης και χαιρετίζει την ώθηση που αναμένεται ότι θα δώσει στο στρατηγικό σχεδιασμό και δράση, ωστόσο, δεν μπορεί να συμφωνήσει με ολόκληρο το περιεχόμενό της. Η Έκθεση περιλαμβάνει ορισμένες χρήσιμες - όχι όλες καινοτόμες - προτάσεις τις οποίες η ΟΚΕ επικροτεί. Ωστόσο, διατυπώνονται επίσης συστάσεις εκ των οποίων ορισμένες είναι εξαιρετικά αόριστες και άλλες το λιγότερο αμφιλεγόμενες. Εξάλλου, η διάρθρωση της Έκθεσης είναι κάπως συγκεχυμένη δεδομένου ότι τα τέσσερα τμήματά της περιέχουν περιττές επαναλήψεις και, κυρίως, στερούνται αρμονίας ενώ, σε ορισμένες περιπτώσεις, είναι ακόμα και αντιφατικά.

2.7.1. Αν και η Έκθεση είναι έως ένα βαθμό περιεκτική, η ΟΚΕ εκτιμά ότι υπάρχουν ορισμένες ελλείψεις που προκαλούν έκπληξη. Δεν γίνεται αναφορά στην ανάγκη για βελτίωση της πρόσβασης στις αγορές επικίνδυνων κεφαλαίων ή, στο κύριο μέρος του κειμένου, στην ενδεχόμενη ενίσχυση της απασχόλησης μέσω της ολοκλήρωσης της ενιαίας αγοράς. Επίσης, δεν δίδεται επαρκής έμφαση στην ανάγκη για την ύπαρξη διεθνούς ανταγωνισμού, προκειμένου να διασφαλισθεί η απασχόληση, καθώς και στο δυναμικό που προσφέρουν οι ΜΜΕ και ο τομέας των υπηρεσιών για την ανάπτυξη της τελευταίας.

2.7.2. Επιπλέον, η ΟΚΕ προτείνει ότι καλό θα ήταν η Έκθεση να τονίζει την ανάγκη να προωθηθούν περαιτέρω οι στόχοι της πρωτοβουλίας αυτής μέσω κατάλληλων βιομηχανικών μέτρων όπως η ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς, η προκήρυξη κρατικών αγορών και η εγκατάσταση της ευρωπαϊκής εταιρείας. Τα μέτρα αυτά μπορούν να συμβάλλουν στην επέκταση και ανάπτυξη της ευρωπαϊκής οικονομίας που είναι απαραίτητες για την ανανέωση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.

2.7.3. Επιπλέον, πουθενά στην Έκθεση δεν προβλέπεται η ενθάρρυνση των επιχειρήσεων τρίτων χωρών, οι οποίες είναι ανταγωνίστριες των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων στην ενιαία αγορά, προκειμένου να βελτιώσουν και αυτές επίσης την κοινωνική διαβούλευση και να εφαρμόσουν τις ελάχιστες κοινωνικές προδιαγραφές στην επιχείρηση. Η ΟΚΕ θεωρεί αντιθέτως ότι το ζήτημα των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων από τις βιομηχανικές αλλαγές καθιστά απαραίτητη μια σφαιρική προσέγγιση, στην οποία θα ασκείται ισχυρή πίεση στην Ενωμένη Ευρώπη για να εξασφαλισθεί καλύτερη πλαισίωση των όρων ανταγωνισμού σε διεθνές πλαίσιο και μεταξύ άλλων μέσω των ελάχιστων κοινωνικών προδιαγραφών.

2.7.4. Η ΟΚΕ παρατηρεί με έκπληξη ότι η Έκθεση ουδόλως αναφέρεται στην ώθηση που θα δινόταν στην ανταγωνιστικότητα και συνεπώς στην απασχόληση με την αναμόρφωση του φόρου εταιρειών σε κάθε κράτος μέλος και με την απάλειψη των αρνητικών συνεπειών του αθέμιτου ανταγωνισμού όσον αφορά το φόρο εταιρειών μεταξύ των κρατών μελών.

3. Ειδικές παρατηρήσεις επί της Εκθέσεως

3.1. Αρχή παρακολούθησης της βιομηχανικής αλλαγής (σημείο 1.3)

3.1.1. Η Έκθεση συνιστά τη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής αρχής παρακολούθησης της βιομηχανικής αλλαγής, η οποία θα μπορούσε να αποτελέσει ένα μέσο για την πρόβλεψη και το σχεδιασμό των οικονομικών εξελίξεων σε κλαδικό και περιφερειακό επίπεδο. Η ΟΚΕ αναμένει με ενδιαφέρον το πόρισμα μιας μελέτης σκοπιμότητας της εν λόγω πρότασης, την οποία συντάσσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

3.1.2. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι, ανεξάρτητα από τα συμπεράσματα της μελέτης αυτής, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή οφείλει να συμμετέχει άμεσα στο έργο της μόνιμης παρατήρησης των βιομηχανικών αλλαγών που θα της επιτρέψει να προσαρμόσει την ίδια τη δράση της καθώς και τις κοινοτικές πολιτικές που προτείνει στο Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Προς τούτο χρειάζεται απαραιτήτως να αναπτύξει τη διαβούλευση επί των βιομηχανικών αλλαγών με τους βιομηχανικούς κύκλους και τους κοινωνικούς εταίρους και να προβεί σε ριζική μεταρρύθμιση της εσωτερικής οργανώσεώς της, ειδικότερα μέσω μιας προσέγγισης με πολυκλαδικές "ειδικές ομάδες", θέτοντας έτσι τέλος στα στεγανά που υφίστανται μεταξύ γενικών διευθύνσεων και τα οποία την εμποδίζουν σήμερα να ανταπεξέλθει στο ρόλο αυτό με την απαιτούμενη συνοχή.

3.1.3. Οποιοδήποτε φόρουμ και αν υιοθετηθεί, η ΟΚΕ επισημαίνει την ανάγκη σύνδεσης των οικονομικών και πολιτικών αποφάσεων και της συμμετοχής των κοινωνικών εταίρων ώστε να συμβάλλουν στη λήψη των αποφάσεων.

3.2. Έκθεση διαχείρισης της αλλαγής ("ΕΔΑ") σχετικά με την απασχόληση και τις συνθήκες εργασίας (σημείο 1.4)

3.2.1. Η ΟΚΕ προσυπογράφει τη σύσταση που περιλαμβάνει η Έκθεση ότι πρέπει να ενθαρρυνθούν οι εταιρείες προκειμένου να ενημερώνουν τους εργαζομένους σε αυτές για τις συνθήκες απασχόλησης και εργασίας σε εθελοντική βάση και με ευέλικτο τρόπο. Αναγνωρίζει το γεγονός ότι η ορθή πρακτική καθιερώνεται, όχι μέσω της νομοθεσίας, αλλά με την εθελούσια υιοθέτηση των υψηλότερων δυνατών προτύπων, προς το συμφέρον μιας επιχείρησης και των απασχολούμενων σε αυτήν.

3.2.2. Ωστόσο, οι οδηγίες που προτείνονται στην Έκθεση για τη διαχείριση της αλλαγής είναι υπερβολικές και ο ισχυρισμός ότι η μεθοδολογία χρειάζεται να είναι ενιαία δεν συμβαδίζει με την αναγνώριση της πολιτιστικής ποικιλομορφίας και της προσαρμοστικότητας. Η δημοσίευση της σχετικής έκθεσης ενδέχεται να θέσει προβλήματα σε εταιρείες που δεν επιθυμούν να αποκαλύψουν τις καινοτόμες πρακτικές τους στους ανταγωνιστές τους.

3.2.3. Ωστόσο, η ΟΚΕ θα επιθυμούσε να ενθαρρύνει όλες τις εταιρείες - τόσο τις ευρωπαϊκές όσο και τις αλλοδαπές - με δυναμικό άνω των 1000[nbsp ]υπαλλήλων - εντός της ΕΕ - να προετοιμάσουν ένα υπόδειγμα "Εκθέσεως για τη διαχείριση της αλλαγής" σε εθελοντική βάση. Το υπόδειγμα αυτό μπορεί να παρέχει πληροφορίες για τις προβλεπόμενες διαρθρωτικές αλλαγές και να σκιαγραφεί εκ των προτέρων τις προτεινόμενες μεταβολές στη διαχείριση. Μπορεί να περιγράφει τις προτάσεις της εταιρείας και τα προγράμματά της για

- τη διαδικασία και τις μεθόδους που θα επιτρέψουν την κοινοποίηση της ζήτησης για νέες ειδικότητες και αρμοδιότητες

- την ανάπτυξη της τεχνολογίας και της οργάνωσης

- τη διατήρηση ίσων ευκαιριών (οι μεγάλες αλλαγές βραχυχρόνια τείνουν να έχουν δυσανάλογα αποτελέσματα στις λιγότερο ευνοημένες ομάδες)

- την ανάπτυξη διαλόγου με άλλες κοινοτικές δυνάμεις για τη διαχείριση της αλλαγής.

3.2.4. Οι επιπτώσεις της βιομηχανικής αλλαγής δεν περιορίζονται μόνο στον ιδιωτικό τομέα. Για το λόγο αυτό, η ΟΚΕ επιθυμεί να ενθαρρύνει και τους δημόσιους οργανισμούς που απασχολούν άνω των 1000[nbsp ]ατόμων να υιοθετήσουν την πρακτική της κατάρτισης παρόμοιας εκθέσεως.

3.2.5. Η συμμετοχή των εργαζομένων και των εκπροσώπων τους κατά την επεξεργασία και την εφαρμογή της έκθεσης θεωρείται ουσιαστικής σημασίας για την επιτυχία της.

3.2.6. Η ΟΚΕ προτείνει να συνταχθεί η έκθεση με βάση αντικειμενικά κριτήρια και να πιστοποιηθεί από ανεξάρτητους οργανισμούς που θα ορίσει η επιχείρηση.

3.2.7. Η ΟΚΕ προτείνει να ενθαρρυνθούν η Κοινότητα και τα κράτη μέλη ώστε κατά την παροχή δημόσιων ενισχύσεων να λαμβάνουν υπόψη τη μορφή των επικυρωμένων εκθέσεων για τη διαχείριση της αλλαγής όπως προτείνεται ανωτέρω στην παράγραφο 3.2.3. Με τον τρόπο αυτό θα παρασχεθεί κίνητρο για τη διάδοση της πρακτικής αυτής σε περισσότερους μεγάλους οργανισμούς χωρίς να καταστρατηγείται η ελευθερία των διοικήσεων να λαμβάνουν αποφάσεις.

3.2.8. Ωστόσο, η ΟΚΕ αντιτίθεται έντονα στην παράλληλη σύσταση της Εκθέσεως να αποτελέσει η προτεινόμενη ΕΔΑ κριτήριο για την ανάθεση δημοσίων συμβάσεων. Προκειμένου να ισχύσει παρόμοιο κριτήριο, οι αναθέσεις θα πρέπει να γίνονται από την εταιρεία και την ΕΔΑ της σε όλα τα εθνικά, περιφερειακά και τοπικά επίπεδα στα οποία ανατίθενται οι συμβάσεις. Κάτι τέτοιο θα ερχόταν σε αντίθεση με τα εμπορικά δικαιώματα και τις υποχρεώσεις όχι μόνο των προμηθευτών αλλά και της κυβερνήσεως και των υπηρεσιών της δεδομένου ότι οι δημόσιες συμβάσεις θα έπρεπε, και σε ορισμένες περιπτώσεις κρίνεται απαραίτητο, να ανατίθενται αυστηρά βάσει της αρχής της "αξιοποιήσεως της δαπάνης". Η σύσταση να ληφθεί παρόμοια έκθεση ως κριτήριο για την ανάθεση όλων των δημοσίων έργων ουδόλως συμβαδίζει με τη δήλωση ότι "είναι σημαντικό να εγκαταλειφθεί εξ αρχής κάθε ιδέα εξαναγκασμού". Η ίδια η Έκθεση αναγνωρίζει ότι ο εξαναγκασμός θα προκαλέσει συζητήσεις για ορισμούς και δυσκολίες αντί να ενθαρρύνει τις πραγματικές προσπάθειες για τη διάδοση ορθών πρακτικών κατά τρόπο διαφανή και καινοτόμο.

3.3. Υποδομή για νέες τεχνολογίες (σημείο 2.1)

3.3.1. Η ΟΚΕ συμφωνεί με τη δήλωση που περιλαμβάνεται στην Έκθεση σύμφωνα με την οποία ένας από τους κύριους οικονομικούς ρόλους μιας κυβέρνησης είναι η δημιουργία της υποδομής βάσει της οποίας διευκολύνεται η οικονομική ανάπτυξη. Υποστηρίζει τις προτεραιότητες που προσδιορίζονται και χαιρετίζει ιδίως την έμφαση που δίδεται στην τεχνολογία των πληροφοριών και την έκκληση για την ελευθέρωση του τομέα των τηλεπικοινωνιών. Η ΟΚΕ υποστηρίζει την πρόταση για την παροχή δημοσιονομικών κινήτρων προκειμένου να επιτευχθεί η ανάπτυξη του τομέα.

3.4. Απασχολησιμότητα και δια βίου εκπαίδευση και κατάρτιση (σημείο 2.2)

3.4.1. Ένας βασικός παράγοντας που εντείνει την ανεργία στην Ευρώπη είναι, όπως αναφέρεται στην Έκθεση, το γεγονός ότι η προσφορά και η ζήτηση εργασίας δεν είναι εύκολο να αλληλοπροσαρμοσθούν σε μια περίοδο μείζονων τεχνολογικών αλλαγών και διεθνοποίησης.

3.4.2. Η ΟΚΕ συμφωνεί με τη δήλωση ότι οι εταιρείες έχουν υποχρέωση και άμεσο συμφέρον να συμβάλουν στη διατήρηση της απασχολησιμότητας του εργατικού τους δυναμικού. Ωστόσο, στην πραγματικότητα, επιτυχημένες επιχειρήσεις που επιδιώκουν την πρόοδο θα επενδύσουν, προς ίδιο συμφέρον, περισσότερο στο εργατικό τους δυναμικό σε σχέση με άλλες.

3.4.3. Στην Έκθεση διαπιστώνεται ότι οι εργαζόμενοι και οι δημόσιες αρχές συμμερίζονται τις ευθύνες σε σχέση με την απασχολησιμότητα αλλά δεν αναπτύσσεται επαρκώς ο ρόλος του ατόμου που είναι και ο βασικός δικαιούχος. Π.χ. το εν λόγω άτομο έχει την υποχρέωση να συμμετέχει ενεργώς όταν παρουσιάζεται η ευκαιρία για περαιτέρω εκπαίδευση και επιμόρφωση. Ο προσδιορισμός του ρόλου του κράτους, ότι πρέπει δηλαδή να διευκολύνει τη διαδικασία της δια βίου εκμάθησης, είναι ορθός. Η ΟΚΕ συμφωνεί απολύτως ότι η κατάρτιση και η δια βίου εκμάθηση είναι ουσιώδους σημασίας για την απόκτηση απασχόλησης και τονίζει ότι αυτό ισχύει όχι μόνο για όσους εργάζονται με πλήρες ωράριο αλλά και για εκείνους που εργάζονται με μειωμένο ωράριο, με τηλεαπασχόληση και τους αυτοαπασχολούμενους.

3.4.4. Υπό το φως των ανωτέρω η ΟΚΕ θεωρεί λανθασμένο να αναφέρεται στην Έκθεση ότι οι εταιρείες πρέπει να "διαφυλάξουν" την απασχολησιμότητα των εργαζομένων. Η ευθύνη των εταιρειών για τη λήψη ορισμένων μέτρων δεν αρκεί για να εγγυηθεί την επίτευξη θετικού αποτελέσματος.

3.4.5. Η ευθύνη αυτή των εταιρειών εκπληρώνεται μέσω της κατάρτισης, της διαμόρφωσης και της επιμόρφωσης των εργαζομένων ενόψει των καθηκόντων που αναλαμβάνουν βάσει της σύμβασής τους, καθώς και των ρόλων που ενδεχομένως θα κληθούν να διαδραματίσουν για την εταιρεία μελλοντικά. Κατ' αυτό τον τρόπο, οι εργαζόμενοι γενικά αποκτούν μεταβιβάσιμες ειδικότητες και βελτιώνουν τη δυνατότητα απασχόλησής τους. Η ΟΚΕ πιστεύει ότι αποτελεί τελείως διαφορετικό ζήτημα η πρόταση ότι οι εταιρείες πρέπει να θεωρούνται υπεύθυνες για την εκπαίδευση των εργαζομένων που κατέχουν θέσεις εργασίας τις οποίες θα εγκαταλείψουν. Οι εταιρείες μπορούν να λάβουν μέτρα προκειμένου να βοηθήσουν τους εργαζομένους, που δεν είναι πλέον απαραίτητοι στην επιχείρηση, να ανεύρουν μια άλλη απασχόληση, π.χ. μέσω των υπηρεσιών εξωτερικής τοποθέτησης. Σε πολλές περιπτώσεις, η δράση αυτή αναλαμβάνεται χωρίς να υπάρχει συμβατική ή νομική υποχρέωση.

3.4.6. Η ΟΚΕ συμφωνεί ότι οι κρατικές δαπάνες για επιμόρφωση μπορεί να αποβούν απαραίτητες προκειμένου να εξεύρουν νέες κατάλληλες θέσεις εργασίας τα άτομα που έχουν αλλάξει ειδικότητα. Το εταιρικό πρόγραμμα του δημόσιου/ιδιωτικού τομέα "Ιδρύματα εργασίας" που εφαρμόζεται στην Αυστρία προβάλλεται από την ΟΚΕ ως ένα εξαίρετο παράδειγμα που θα έπρεπε να υιοθετηθεί ευρύτερα. Με την πρωτοβουλία αυτή - που έχει σχεδιαστεί με σκοπό να επιτευχθεί η μαζική επαγγελματική επανένταξη των ατόμων που κατέστησαν άνεργα ως πλεονάζοντα - παρέχεται σημαντική βοήθεια για την εξεύρεση νέας απασχόλησης μέσω καθοδήγησης για την επαγγελματική επανένταξη, μέσω εκπαίδευσης/επιμόρφωσης και στήριξης προς αυτοαπασχόληση ή προς δημιουργία εργασίας.

3.4.7. Η πρόταση σύμφωνα με την οποία κάθε εταιρεία "που αποδεδειγμένα δεν λαμβάνει τα απαραίτητα μέτρα για την εξασφάλιση της απασχολησιμότητας των απολυόμενων θα πρέπει να αποκλείεται από οποιαδήποτε μορφή κρατικής βοήθειας" δεν ισχύει διότι οι εργοδότες δεν είναι δυνατό να εξασφαλίσουν μόνοι τους την απασχολησιμότητα, δεδομένου ότι τα άτομα και οι δημόσιες αρχές έχουν και αυτά ευθύνη στον τομέα. Ωστόσο, υπό κατάλληλες συνθήκες, θα ήταν ορθό να δίδονται στις εταιρείες οικονομικά κίνητρα και χρηματοδοτήσεις για την εκπαίδευση που απαιτείται προκειμένου να προωθηθεί η εκ νέου πρόσληψη των απολυθέντων υπαλλήλων σε νέες κατάλληλες θέσεις. Τα κίνητρα αυτά δεν περιορίζουν την ελευθερία εκλογής των εταιρειών αλλά βοηθούν εκείνους που επιθυμούν να συμβάλουν ενεργώς στην ανάπτυξη της ευρωπαϊκής βιομηχανίας ως σύνολο.

3.4.8. Στην Έκθεση δεν προσδιορίζεται ο σύνδεσμος που είναι απαραίτητος μεταξύ των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και της βιομηχανίας για την εξασφάλιση της προσαρμογής της εκπαίδευσης και της κατάρτισης στον ταχέως μεταβαλλόμενο κόσμο της εργασίας. Στο ΗΒ π.χ. έχουν συναφθεί εθελούσιες συμπράξεις μεταξύ εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και επιχειρήσεων, οι οποίες θα μπορούσαν να υιοθετηθούν ως ορθή πρακτική και σε άλλες περιοχές.

3.5. Νέοι τομείς απασχόλησης (σημείο 2.3)

3.5.1. Στην Έκθεση περιγράφεται το παράδειγμα δυο τομέων που ενδέχεται να διαδραματίσουν εντονότερο ρόλο στην αγορά εργασίας κατά την επόμενη δεκαετία. Η ΟΚΕ αναγνωρίζει ότι οι τομείς αυτοί είναι δυνατό να αναπτυχθούν αλλά εκφράζει την απογοήτευσή της διότι δεν παρέχονται πιο παραστατικά παραδείγματα ούτε και γίνεται αναφορά σε νέες μορφές εμπορικών συναλλαγών.

3.5.2. Ωστόσο, η ΟΚΕ σημειώνει με ικανοποίηση ότι τα δύο παραδείγματα λαμβάνονται υπόψη ως παράγοντες της αύξησης της απασχολήσεως. Αμφότεροι οι τομείς - προσωπικές υπηρεσίες και δημιουργικές τέχνες και ψυχαγωγία - διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην κοινωνία όχι μόνο από οικονομικής πλευράς αλλά και σε ό,τι αφορά τη βελτίωση της ποιότητας του βίου.

3.5.3. Στην περίπτωση των προσωπικών υπηρεσιών εξετάζονται δυο πτυχές της φορολογίας οι οποίες συνδέονται αμφότερες με την αρχή της επικουρικότητας. Η πρόταση για φορολογική έκπτωση για τους "εργοδότες" στον τομέα των πρωτογενών προσωπικών υπηρεσιών έχει μεν ορισμένα πλεονεκτήματα αλλά, έναντι των πλεονεκτημάτων αυτών, θα αποτελέσει στην ουσία φθίνουσα φορολογία για τους πλέον ευημερούντες που διαδραματίζουν το ρόλο του εργοδότη σε παρόμοιες περιπτώσεις.

3.5.4. Στην Έκθεση αναφέρεται ότι πολλές χώρες έχουν προβεί σε ενέργειες για τη μείωση του φόρου και των κοινωνικών επιβαρύνσεων για τους χαμηλόμισθους υπαλλήλους και γίνεται η σύσταση για την ευρύτερη εφαρμογή αυτών των μέτρων προκειμένου να μειωθεί το πραγματικό κόστος της λιγότερο εξειδικευμένης εργασίας. Η ΟΚΕ συνυπογράφει τη σύσταση αυτή δεδομένου ότι με τον τρόπο αυτό θα προωθηθεί τόσο η απασχόληση όσο και η ανταγωνιστικότητα ιδιαίτερα στις επιχειρήσεις εντάσεως εργασίας και μάλιστα με την ενεργό συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων.

3.5.5. Η πρόταση για ενθάρρυνση και ενίσχυση των καλών τεχνών και της ψυχαγωγίας είναι αξιόλογη. Ωστόσο, οιαδήποτε δράση στους σχετικούς τομείς χρειάζεται να είναι και να θεωρείται συμβατή με τις ανοικτές αγορές και τον ελεύθερο ανταγωνισμό σε διεθνή κλίμακα. Η ΟΚΕ εκτιμά ότι η δημόσια χρηματοδότηση των ευρωπαϊκών βραβείων ακαδημίας (Όσκαρ) δεν είναι δικαιολογημένη.

3.5.6. Παράλληλα με τους υπόλοιπους σημαντικούς νέους τομείς απασχόλησης, (όπως η τεχνολογία των πληροφοριών) οι διαρθρωτικές αλλαγές δημιουργούν νέες μορφές απασχόλησης, σημαντικό παράδειγμα των οποίων αποτελεί η τηλεργασία σε όλες τις μορφές της. Η ΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να προβεί σε ανάλυση των πρόσφατων μελετών αυτών των νέων μορφών απασχόλησης.

3.6. Δημιουργία και ανάπτυξη των ΜΜΕ (σημείο 2.4)

3.6.1. Η ΟΚΕ σημειώνει με ικανοποίηση ότι ορισμένες πολιτικές που υποστηρίζει για την ορθή ανάπτυξη των ΜΜΕ συμπεριλαμβάνονται στην Έκθεση. Επικροτεί ιδιαιτέρως την έμφαση που δίδεται στο επιχειρηματικό πνεύμα και στην καινοτομία.

3.6.2. Η ευρύτερη καθιέρωση ενιαίων υπηρεσιών υποστηρίζεται αν και τονίζεται ότι αυτές που λειτουργούν ήδη δεν εξασφαλίζουν την απλούστευση της γραφειοκρατίας. Η ΟΚΕ εφιστά την προσοχή στην ανάγκη για υποστήριξη παρόμοιων ενεργειών σε εθνική και τοπική κλίμακα.

3.7. Διαχείριση κρίσεων (σημείο 3)

3.7.1. Σε αυτό το τμήμα της έκθεσης διατυπώνονται ορισμένες αντιφατικές απόψεις. Δεν είναι σαφές ποιες προτάσεις αφορούν μεμονωμένες εταιρείες και ποιες θα μπορούσαν να εφαρμοσθούν στο σύνολο των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται σε ένα βιομηχανικό τομέα σε μια περιφέρεια.

3.7.2. Ούτε οι μικρομεσαίες εταιρείες ούτε μάλιστα οι μεγαλύτερες εταιρείες μπορούν να αντιμετωπίσουν μεμονωμένα τα προβλήματα που προκύπτουν από τις παρακμάζουσες βιομηχανίες ή ξαφνικές μείζονες κρίσεις. Για να συνεχιστεί η επιχειρηματική τους δραστηριότητα οι επιχειρήσεις πρέπει πρώτα να εντοπίζουν και κατόπιν να ικανοποιούν τις νέες αγορές και τους πελάτες.

3.7.3. Η ΟΚΕ υποστηρίζει τη γενική αρχή σύμφωνα με την οποία μείζονες αλλαγές σε περιφερειακή κλίμακα πρέπει να αποτελούν αντικείμενο χειρισμού μέσω μιας συλλογικής προσπάθειας όπως αυτή που έχει καταβληθεί με επιτυχία σε πολλές βιομηχανίες (χαλυβουργία, τομέας του άνθρακα, ναυπηγική). Οι εθελοντικές και ευέλικτες, εδαφικές συμπράξεις πρέπει να ενθαρρυνθούν. Η χορήγηση τόσο κοινοτικών όσο και εθνικών πόρων πρέπει να αποσκοπεί στην παροχή βοήθειας κατά τη μετάβαση, η οποία μπορεί να πραγματοποιηθεί επιτυχώς, των παρακμαζουσών βιομηχανιών σε νέους και εξελισσόμενους τομείς.

Βρυξέλλες, 7 Ιουλίου 1999.

Η Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Beatrice RANGONI MACHIAVELLI