ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ σύμφωνα με το άρθρο 251 παράγραφος 2 τρίτο εδάφιο στοιχείο γ) της συνθήκης ΕΚ, επί των τροπολογιών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην κοινή θέση του Συμβουλίου σχετικά με την πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για τη θέσπιση ενός μεταβατικού συστήματος διαμετακόμισης για τα βαρέα φορτηγά οχήματα που διέρχονται από την Αυστρία για το 2004 ΠΕΡΙ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ σύμφωνα με το άρθρο 250, παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ

2001/0310 (COD)

ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ σύμφωνα με το άρθρο 251 παράγραφος 2 τρίτο εδάφιο στοιχείο γ) της συνθήκης ΕΚ, επί των τροπολογιών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην κοινή θέση του Συμβουλίου σχετικά με την πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για τη θέσπιση ενός μεταβατικού συστήματος διαμετακόμισης για τα βαρέα φορτηγά οχήματα που διέρχονται από την Αυστρία για το 2004

1. Εισαγωγή

Το άρθρο 251 παράγραφος 2 τρίτο εδάφιο στοιχείο γ) της συνθήκης ΕΚ ορίζει ότι η Επιτροπή γνωμοδοτεί για τις τροπολογίες που προτάθηκαν από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στη δεύτερη ανάγνωση. Παρατίθεται κατωτέρω η θέση της Επιτροπής επί των τροπολογιών που εγκρίθηκαν από το Κοινοβούλιο.

2. Ιστορικό

α) Στις 21 Δεκεμβρίου 2001, η Επιτροπή διαβίβασε στο Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο την πρότασή της για κανονισμό (COM(2001) 807 τελικό - 2001/0310(COD)).

β) Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή γνωμοδότησε επί της προτάσεως της Επιτροπής στις 30 Μαΐου 2002.

γ) Στις 12 Φεβρουαρίου 2003, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέδωσε τη γνώμη του, σε πρώτη ανάγνωση, η οποία περιλάμβανε 16 τροπολογίες στην πρόταση της Επιτροπής.

δ) Το Συμβούλιο ενέκρινε την κοινή του θέση στις 28 Μαρτίου 2003.

ε) Στις 3 Ιουλίου 2003, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέδωσε ψήφισμα, σε δεύτερη ανάγνωση, το οποίο περιλαμβάνει 17 τροπολογίες στην κοινή θέση.

3. Αντικείμενο της πρότασης

Η Επιτροπή ενέκρινε, στις 20 Δεκεμβρίου 2001, πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου [1] για τη θέσπιση ενός συστήματος οικοσημείων που εφαρμόζεται στα βαρέα φορτηγά οχήματα που διέρχονται από την Αυστρία για το έτος 2004. Σκοπός της παρούσας πρότασης είναι η παράταση ισχύος του συστήματος των οικοσημείων, υπό τη μορφή προσωρινής λύσης, όσον καιρό εκκρεμεί η έγκριση της πρότασης-πλαισίου για την τιμολόγηση της χρήσης των υποδομών. Στην υποθετική περίπτωση που η πρόταση-πλαίσιο για την τιμολόγηση της χρήσης των υποδομών δεν γίνει αποδεκτή, θα παραμείνουν σε ισχύ οι ρυθμίσεις που προβλέπονται από το σύστημα οικοσημείων επί ένα επιπρόσθετο έτος και, εάν κριθεί αναγκαίο, θα παραταθεί η ισχύς τους το πολύ επί μία επιπλέον διετία (1 + 1 + 1).

[1] COM(2001) 807 της 20ής Δεκεμβρίου 2001.

Η πρόταση της Επιτροπής περιλαμβάνει ορισμένα ενδεικτικά στοιχεία:

* την κατάργηση της ρήτρας του 108% (περιορισμός του αριθμού των διαμετακομιστικών διαδρομών σε ετήσιο όριο που δεν υπερβαίνει ποσοστό 108% του αριθμού των διαμετακομιστικών διαδρομών, κατά το 1991).

* το πεδίο εφαρμογής, που αφορά το σύνολο του αυστριακού εδάφους.

* τον αριθμό των οικοσημείων, ο οποίος διατηρείται στα σταθερά επίπεδα του 2003 για τα 15 κράτη μέλη (δεν προβλέπεται μείωση).

4. Γνώμη της Επιτροπής επί των τροπολογιών που εγκρίθηκαν από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε, σε δεύτερη ανάγνωση, 17 τροπολογίες στην κοινή θέση του Συμβουλίου.

Η Επιτροπή είναι σε θέση να δεχθεί 4 τροπολογίες εξ ολοκλήρου, 2 εν μέρει, ενδεχομένως υπό την επιφύλαξη συντακτικών τροποποιήσεων, και 1 κατ' αρχήν, υπό την επιφύλαξη αναδιατύπωσης.

Θα πρέπει, ωστόσο, να απορρίψει 10 τροπολογίες, διατηρώντας πάντως κάποια ευελιξία για 5 από αυτές, που θα μπορούσαν να είναι διαπραγματεύσιμες σε μεταγενέστερο στάδιο της διαδικασίας.

4.1. Τροπολογίες που έγιναν δεκτές από την Επιτροπή (4 εξ ολοκλήρου, 2 εν μέρει και 1 κατ' αρχήν).

4.1.1. Τροπολογίες αποδεκτές εξ ολοκλήρου.

Η Επιτροπή κρίνει ότι οι τροπολογίες 1 (τίτλος), 10 (άρθρο 3, παράγραφος 2, εισαγωγική φράση) και 12 (άρθρο 3, παράγραφος 2, στοιχείο δ)) μπορούν να γίνουν δεκτές, διότι πρόκειται για προτάσεις τροποποίησης της ορολογίας.

Η τροπολογία 3 (αιτιολογική σκέψη 3β) μπορεί επίσης να γίνει δεκτή, διότι προβλέπει την επέκταση του πεδίου εφαρμογής του κανονισμού στις υποψήφιες για προσχώρηση χώρες, η οποία είχε θεωρηθεί πρόωρη κατά τη στιγμή των συζητήσεων στην πρώτη ανάγνωση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, αλλά που τώρα πρέπει να ληφθεί υπόψη, αφού υπεγράφησαν οι συνθήκες προσχώρησης στις 16 Απριλίου 2003 και καθορίστηκε ως ημερομηνία προσχώρησης η 1 Μαΐου 2004. Θα πρέπει, παρ' όλα ταύτα, να ρυθμιστούν οι λεπτομέρειες για την επέκταση του πεδίου εφαρμογής του κανονισμού στις εν λόγω χώρες.

4.1.2. Τροπολογίες αποδεκτές εν μέρει.

Η τροπολογία 15 (άρθρο 3, παράγραφος 3α) είναι αποδεκτή εν μέρει. Προβλέπει ότι η διαδικασία επιτροπής θα χρησιμοποιείται για:

- "τον καθορισμό του αριθμού των οικοσημείων που θα κατανέμονται στα κράτη μέλη.

- την έκδοση των λεπτομερών διατάξεων που αφορούν τις διαδικασίες σχετικά με το σύστημα, την κατανομή των οικοσημείων και τα τεχνικά ζητήματα της εφαρμογής του συστήματος.

- τη διεύρυνση αναλογικά των ποσοστώσεων ανά κάθε νέο κράτος μέλος και ανά έτος ,..., ενόψει της ένταξης των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης."

Η πρώτη και η τελευταία περίπτωση δεν μπορούν να γίνουν δεκτές. Όντως, ο καθορισμός του αριθμού των οικοσημείων που θα κατανέμονται στα κράτη μέλη (παρόντα και μελλοντικά) αποτελεί αναπόσπαστο μέρος των διαπραγματεύσεων όσον αφορά τον τύπο συστήματος που θα καθιερωθεί για τη διέλευση των βαρέων φορτηγών οχημάτων μέσω της Αυστρίας. Εναπόκειται άρα στο Συμβούλιο και στο Κοινοβούλιο να αποφασίζουν σχετικά με την κατανομή των οικοσημείων που θα διατίθενται ανά χώρα και ανά έτος, ενδεχομένως βάσει αριθμητικής ανάλυσης από πλευράς των υπηρεσιών της Επιτροπής.

Η δεύτερη περίπτωση είναι αποδεκτή, χωρίς συντακτική τροποποίηση.

Η τροπολογία 16 (άρθρο 4, παράγραφος 1α) είναι αποδεκτή εν μέρει, και συγκεκριμένα, μόνον η πρώτη φράση, όπου επαναλαμβάνονται οι υποχρεώσεις της Επιτροπής που απορρέουν από τη συνθήκη ή που προβλέπονται στη Λευκή Βίβλο για την ευρωπαϊκή πολιτική μεταφορών. Ωστόσο, είναι σκόπιμο να διαγραφεί η μνεία της επιτροπής που προβλέπεται στο άρθρο 5, διότι η διαχειριστική επιτροπή δεν λαμβάνει αποφάσεις.

Τα λοιπά στοιχεία της τροπολογίας 16 δεν είναι αποδεκτά. Πράγματι, η Επιτροπή δεν μπορεί να δεχθεί τη μνεία της "Σύμβασης των Άλπεων και άλλων δεσμευτικών μέσων", που παρατίθενται επί της ιδίας βάσεως με τη συνθήκη ΕΚ. Ούτε μπορεί να δεχθεί την τελευταία παράγραφο του κειμένου, που αναφέρεται στη ρύθμιση των ροών κυκλοφορίας, διότι αυτό δεν εμπίπτει στην κοινοτική αρμοδιότητα, αλλά σε αυτή των κρατών μελών, τα οποία υποχρεούνται να ενημερώνουν την Επιτροπή σχετικά.

4.1.3. Τροπολογία αποδεκτή κατ' αρχήν.

Η τροπολογία 5 (αιτιολογική σκέψη 3δ) είναι αποδεκτή κατ' αρχήν. Η μνεία της Σύμβασης των Άλπεων σε αιτιολογική σκέψη μπορεί να γίνει δεκτή, υπό τον προϋπόθεση ότι είναι πλήρης η παράθεση του κειμένου στην τροπολογία. Το κείμενο που παρατίθεται αφορά την αναγκαία μείωση των οχλήσεων και συνεχίζει ως εξής: "[για το περιβάλλον τους και τα οικοσυστήματά τους] στα ενδιαιτήματά τους, μετατοπίζοντας μεταξύ άλλων δραστικά την κυκλοφορία ιδιαίτερα τις εμπορευματικές μεταφορές, προς την κατεύθυνση των σιδηροδρόμων, κυρίως με τη δημιουργία κατάλληλων υποδομών και θεσπίζοντας τα ενδεδειγμένα για τον κλάδο κίνητρα χωρίς εθνικές διακρίσεις."

4.2. Τροπολογίες που απορρίφθηκαν από την Επιτροπή (10 τροπολογίες).

Η τροπολογία 2 (αιτιολογική σκέψη 3α) σχετικά με την προστασία του τοπικού πληθυσμού και με τις οχλήσεις από την ηχορύπανση πρέπει να απορριφθεί για δύο λόγους: ο πρώτος είναι ότι, εάν τα φορτηγά επιλέξουν άλλη διαδρομή, θα υποστούν τις συνέπειες άλλοι πληθυσμοί. Επομένως, το μέτρο αυτό καταλήγει σε διακριτική μεταχείριση. Ο δεύτερος λόγος είναι ότι το σύστημα οικοσημείων δεν αφορά την ηχορύπανση.

Η τροπολογία 4 (αιτιολογική σκέψη 3γ) αναφέρεται στην ανακήρυξη από τον ΟΗΕ του 2002 ως "Διεθνούς Έτους των Βουνών". Η εν λόγω μνεία δεν πλέον επίκαιρη.

Η τροπολογία 6 (αιτιολογική σκέψη 4α) αναφέρεται στις υποχρεώσεις που απορρέουν από τη συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση και από τη Σύμβαση των Άλπεων. Η Επιτροπή δεν μπορεί να δεχθεί τη μνεία της Σύμβασης των Άλπεων και άλλων δεσμευτικών μέσων, που παρατίθενται επί της ιδίας βάσεως με τη συνθήκη ΕΕ.

Με την τροπολογία 11 (άρθρο 3, παράγραφος 2, στοιχείο β)) εισάγεται η κατάργηση των παρεκκλίσεων στις απαγορεύσεις κυκλοφορίας για ορισμένους τύπους φορτηγών EURO 0. Η Επιτροπή οφείλει να διατηρήσει τη θέση αρχής επί αυτών των παρεκκλίσεων, που είναι κεκτημένες από τις διαπραγματεύσεις της κοινής θέσης, και άρα να απορρίψει την τροπολογία αυτή.

Η τροπολογία 17 (άρθρο 4, παράγραφος 3α) πρέπει να απορριφθεί, διότι η Επιτροπή δεν είναι δυνατόν να υποστηρίξει την εισαγωγή ενός καθεστώτος συστηματικών ελέγχων. Κατά τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 3912/92 του Συμβουλίου, οι οδικοί έλεγχοι μπορούν να διενεργούνται μόνον δειγματοληπτικά. Συν τοις άλλοις, η οδηγία 2000/30/ΕΚ προβλέπει τη μέτρηση των ρυπογόνων εκπομπών και την αντιστοιχία των δοκιμών συμμόρφωσης προς την πραγματική κατάσταση.

Οι τροπολογίες 7, 8, 9, 13 και 14 θα πρέπει να απορριφθούν, διότι η Επιτροπή οφείλει να διατηρήσει τη θέση της, σε αυτό το στάδιο της διαδικασίας, επί της κοινής θέσης του Συμβουλίου. Παρ' όλα ταύτα, οι εν λόγω πέντε τροπολογίες πιθανότατα θα βρεθούν στο επίκεντρο των μεταγενέστερων διαπραγματεύσεων σχετικά με το μελλοντικό σύστημα, εφόσον αφορούν την εδαφική κάλυψη, τις σταθμίσεις που θα εφαρμόζονται κατά την κατανομή του κοινοτικού αποθέματος και τις ποσοστώσεις οικοσημείων που θα καθοριστούν.

Οι τροπολογίες 7 (άρθρο 1, στοιχείο γ)), 8 (άρθρο 1, στοιχείο ε)), 9 (άρθρο 1, στοιχείο στ)α) και 14 (εν μέρει) (άρθρο 3, παράγραφος 3) περιορίζουν την εφαρμογή του συστήματος στις αυστριακές Άλπεις και ιδίως στις τρεις κυριότερες διαβάσεις των Άλπεων: Brenner, Tauern και Pyhrrn. Εδώ πρόκειται για ριζική τροποποίηση σε σχέση με το παρόν σύστημα, το οποίο καλύπτει ολόκληρη την αυστριακή επικράτεια, και για την οποία θα χρειαστούν τεχνικές προσαρμογές που θα είναι πολύ δύσκολο να έχουν γίνει μέχρι το 2004. Ωστόσο, οι εξακριβώσεις που πραγματοποιήθηκαν από εμπειρογνώμονες έδειξαν ότι, από τεχνική άποψη, είναι δυνατόν να αποσυναρμολογηθούν οι σταθμοί μέτρησης των οικοσημείων σε έναν τόπο και να επανεγκατασταθούν σε άλλον τόπο. Αυτή η προσαρμογή είναι δαπανηρή για την Αυστρία, αλλά εφικτή.

Στην τροπολογία 13 (άρθρο 3, παράγραφος 2, στοιχείο ζ)) διατηρείται η ιδέα της ανακατανομής των σημείων του κοινοτικού αποθέματος, σταθμισμένης σύμφωνα με την πράγματι γενομένη χρήση των σημείων που κατανέμονται στα κράτη μέλη. Αντιθέτως, καταργείται η προτιμησιακή μεταχείριση που παραχωρείται, στο πλαίσιο της ανακατανομής του κοινοτικού αποθέματος, για τις συγκεκριμένες ανάγκες των μεταφορέων που διέρχονται από την Αυστρία μέσω του διαδρόμου του "Hφrbranz" [2]. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αρνείται να δεχθεί αυτή την προτιμησιακή μεταχείριση, επειδή ο διάδρομος του Hφrbranz δεν είναι άξονας διέλευσης των Άλπεων. βρίσκεται άρα εκτός του συστήματος που προβλέπει το Κοινοβούλιο.

[2] Ο διάδρομος του Hφrbranz είναι ένα τμήμα κατά το ήμισυ δρόμος, κατά το ήμισυ σήραγγα, μήκους 17 χιλιομέτρων, που συνδέει το Lindau στη Γερμανία με το St Margrethen στην Ελβετία.

Με την τροπολογία 14 (άρθρο 3, παράγραφος 3) λαμβάνεται ως βάση της ποσόστωσης των φορτηγών η ποσόστωση οικοσημείων του 2002 (10.533.187 για τα 15 κράτη μέλη). Όμως, στην πρόταση της Επιτροπής και στην κοινή θέση του Συμβουλίου ο αριθμός οικοσημείων καθορίζεται με βάση το έτος 2003 (9.107.451), διότι αυτό είναι το έτος κατά το οποίο θα πρέπει να έχει επιτευχθεί ο στόχος της μείωσης της ρύπανσης κατά 60%, που προβλέπεται στο σύστημα των οικοσημείων. Πράγματι, το γενικό όριο του συνόλου των ρυπογόνων εκπομπών NOx υπολογίσθηκε για το έτος 1991 και μειώθηκε, γραμμικά, κατά 60% για το τέλος του έτους 2003.

Η εξαίρεση των φορτηγών EURO 3 από το σύστημα ήδη από το 2004, όπως προτείνεται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, δεν είναι αποδεκτή, διότι, σύμφωνα με τις στατιστικές προβλέψεις της Αυστρίας, τα φορτηγά EURO 3 θα αντιστοιχούν το 2004 στο 77% του συνόλου των διαδρομών διαμετακόμισης (το 2001, αντιστοιχούσαν στο 24,5%). Ακόμη και αν παραμένουν αμφιβολίες σχετικά με την αξιοπιστία των στατιστικών της Αυστρίας, οι εν λόγω προβλέψεις παρουσιάζουν μια ρεαλιστική τάση.

Τέλος, το σύστημα, έτσι όπως προτείνεται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στην τροπολογία αυτή, αφαιρεί από το καθεστώς των οικοσημείων τον λόγο ύπαρξής του, αφού από το 2005 μόνον τα φορτηγά EURO 2 θα υπόκεινται σε οικοσημεία, με τον ίδιο αριθμό οικοσημείων προς κατανομή στα κράτη μέλη όπως και το 2002 (δηλαδή 10.533.187).

5. Συμπέρασμα

Η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι η θέση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου αποκλίνει κατά πολύ από το κείμενο της κοινής θέσης του Συμβουλίου και ότι, υπό αυτές τις προϋποθέσεις, θα χρειαστεί να καταβληθούν σημαντικές προσπάθειες για να επιτευχθεί τελική συμφωνία. Στο πλαίσιο των καθηκόντων της στη διαδικασία συναπόφασης, που τής έχουν ανατεθεί δυνάμει της συνθήκης, η Επιτροπή θα συνεχίσει να εργάζεται με σκοπό την επίτευξη συνολικής συμφωνίας, με την οποία θα τηρείται η βασική αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων στην ενιαία αγορά σε συμφωνία με τον στόχο της προαγωγής της αειφόρου ανάπτυξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Σύμφωνα με το άρθρο 250 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ, η Επιτροπή τροποποιεί την πρότασή της, όπως προαναφέρεται.