A4-0376/98

Ψήφισμα σχετικά με το σχέδιο ψηφίσματος του Συμβουλίου για τη θέσπιση κατευθυντηρίων γραμμών και μέτρων πρόληψης του οργανωμένου εγκλήματος εν όψει της καθιέρωσης μιας ευρείας στρατηγικής για την καταπολέμησή του (9986/98 - C4-0494/98)

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

- έχοντας υπόψη το σχέδιο ψηφίσματος του Συμβουλίου (9986/98 - C4-0494/98),

- έχοντας υπόψη το σχέδιο δράσης για την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος ((ΕΕ C 251 της 15.8.1997, σελ. 1.))

- έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 20ης Νοεμβρίου 1997 σχετικά με το εν λόγω σχέδιο δράσης ((ΕΕ C 371 της 8.12.1997, σελ. 183.)),

- έχοντας υπόψη τα άρθρα Β, ΣΤ, Κ.1 παρ. 5 και 7 έως 9, Κ.3 παρ. 2 και Κ.6 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση,

- έχοντας υπόψη τα άρθρα 2, 6 και 29 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως τροποποιήθηκε με τη Συνθήκη του Άμστερνταμ, στην οποία ιδίως το άρθρο 29 υπογραμμίζει την αρμοδιότητα της ΕΕ για την αποτροπή και καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος, θεωρώντας τούτο ως ουσιώδη προϋπόθεση για τη σταδιακή δημιουργία «χώρου ελευθερίας, ασφαλείας και δικαίου»,

- έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 24ης Ιανουαρίου 1994 ((ΕΕ C 20 της 24.1.1994, σελ. 158.)) σχετικά με το κοινό έγκλημα στα μεγάλα αστικά κέντρα και τους συνδέσμους του με το οργανωμένο έγκλημα,

- έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 6ης Οκτωβρίου 1998 ((ΣΠ της ημερομηνίας αυτής, Μέρος ΙΙ, σημείο 8.)) σχετικά με την ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για την πολιτική της Ένωσης κατά της δωροδοκίας,

- έχοντας υπόψη τη δημόσια ακρόαση που διοργάνωσε στις 9 Οκτωβρίου 1997 η Επιτροπή του Πολιτικών Ελευθεριών και Εσωτερικών Υποθέσεων με εκπροσώπους της Ιταλικής Οργάνωσης κατά της Μαφίας LIBERA,

- έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Πολιτικών Ελευθεριών και Εσωτερικών Υποθέσεων (A4-0376/98),

Α. διαπιστώνοντας ότι το Συμβούλιο έχει υιοθετήσει το αίτημα, που διατύπωσε ρητά το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο ψήφισμά του της 20ης Νοεμβρίου 1997 σχετικά με το σχέδιο δράσης, να ληφθεί κατά την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος περισσότερο υπόψη η διάσταση της πρόληψης, καταβάλλει δε τώρα προσπάθεια να καλύψει αυτά τα κενά του σχεδίου δράσης,

Β. τρέφοντας την πεποίθηση ότι, λόγω των πολυσχιδών μορφών δραστηριότητας του οργανωμένου εγκλήματος, δεν είναι επαρκές να περιορισθούν τα μέτρα καταπολέμησης σε επί μέρους προσεγγίσεις (για παράδειγμα μόνο στην καταστολή) ή σε μεμονωμένες πτυχές (για παράδειγμα μόνο στην εγκληματικότητα στον τομέα των ναρκωτικών) και ότι για το λόγο αυτό πρέπει να αντιμετωπισθεί όσο το δυνατόν πληρέστερα η ύπαρξη αλλά και η γένεση του οργανωμένου εγκλήματος,

Γ. πιστεύοντας περαιτέρω ότι η καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος πρέπει να διεξάγεται διασυνοριακά και για το λόγο αυτό απαιτείται η λήψη μέτρων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, διότι απλώς εθνικά μέτρα ουδόλως επαρκούν,

Δ. πεπεισμένο συνεπώς ότι η καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος πρέπει να πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο όσο το δυνατόν πληρέστερου και συνεκτικότερου συνόλου σχεδιασμού, που θα λαμβάνει εξίσου υπόψη τις πτυχές της πρόληψης και της καταστολής, και ως εκ τούτου το σχέδιο δεν πρέπει να ανταγωνίζεται το σχέδιο δράσης ούτε, πολύ περισσότερο, να το υποκαταστήσει αλλά αντίθετα να ενισχύσει τους βασικούς προσανατολισμούς του,

Ε. εκφράζοντας, ωστόσο, τη βαθειά λύπη του για το γεγονός ότι η υλοποίηση των συστάσεων του σχεδίου δράσης πραγματοποιείται με λίαν αργούς ρυθμούς (έχουν έως σήμερα υλοποιηθεί πλήρως μόνο οι συστάσεις 1, 2, 3, 4, 5, 10, 11, 15, 19, 21 και 22) και ότι σημειώνεται σημαντική καθυστέρηση έναντι του χρονοδιαγράμματος: έτσι λοιπόν δεν τηρήθηκαν οι - εν τω μεταξύ ήδη λήξασες - προθεσμίες για την πλήρη υλοποίηση των συστάσεων 6, 10, 11, 12, 14, 16, 17, 20 και 23 (το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Κάρντιφ παρέτεινε, μόνο για τη σύσταση 6, την προθεσμία για την υλοποίησή της έως τα τέλη του 1998)[semigr ] όσον αφορά τις συστάσεις 7, 8, 13, 14, 18, 25, 26, 29 και 30 διαφαίνεται ήδη τώρα η βεβαιότητα ότι η πλήρης υλοποίησή τους δεν θα ολοκληρωθεί κατά πάσαν πιθανότητα πριν από τα τέλη του 1998, προθεσμία που ορίζει το σχέδιο δράσης,

ΣΤ. υπογραμμίζοντας την ανάγκη να διατηρηθεί η διάκριση μεταξύ της έννοιας του οργανωμένου εγκλήματος και του κοινού εγκλήματος, επισημαίνοντας ωστόσο τις διασυνδέσεις και διαπλοκές του που εκδηλώνονται σε διάφορες μορφές,

Ζ. εκφράζοντας την ολοένα μεγαλύτερη ανησυχία του για το γεγονός ότι η διάθεση ταχείας λήψης αποτελεσματικών μέτρων καταπολέμηση του του οργανωμένου εγκλήματος σε ευρωπαϊκό επίπεδο προφανώς δεν συμβαδίζει με το ρυθμό με τον οποίο αυτό δραστηριοποιείται και εξαπλούται στην Ευρώπη και ότι, για το λόγο αυτό ορισμένα κράτη μέλη - και κατά συνέπεια συγχρόνως και αυτή καθεαυτή η Ευρωπαϊκή Ένωση - εκτίθενται σε αυξανόμενο κίνδυνο διείσδυσης ή διάβρωσης από το οργανωμένο έγκλημα, τουλάχιστον σε επί μέρους τομείς,

Η. φρονώντας ότι το σχέδιο πρέπει να νοηθεί μόνον ως πρώτη προσέγγιση προς το εξαιρετικά πολυσύνθετο και περίπλοκο πρόβλημα της πρόληψης και ότι μπορεί να αποτελέσει μόνο την αφετηρία, ασφαλώς όμως όχι το τέρμα της εξέτασης των θεμάτων της πρόληψης,

Θ. τρέφοντας την πεποίθηση ότι πρέπει, ιδίως, να ενισχυθεί η συμβολή της κοινωνίας των πολιτών στην καταπολέμηση του του οργανωμένου εγκλήματος και ότι τα μέτρα πρόληψης της διαφθοράς ενέχουν εξαιρετική σημασία - λόγω των ιδιαιτέρων κινδύνων που μπορούν να προκύψουν για το δημοκρατικό κράτος δικαίου και την ελεύθερη οικονομία της αγοράς σε περίπτωση που το οργανωμένου έγκλημα, με τη βοήθεια της δωροδοκίας, κατορθώσει να διεισδύσει στη δημόσια διοίκηση ή τους νόμιμους φορείς της οικονομίας,

Ι. έχοντας επίγνωση του γεγονότος ότι τα προληπτικά μέτρα κατά του του οργανωμένου εγκλήματος οδηγούν εν μέρει στην προώθηση κρατικής (παρεμβατικής) πολιτικής η οποία περικλείει, επίσης, τον κίνδυνο της επέκτασης του κρατικού ελέγχου, εφόσον δεν δημιουργούνται συγχρόνως διορθωτικοί μηχανισμοί και δεν θεσπίζονται όρια των επεμβάσεων που να διασφαλίζουν επαρκώς το σεβασμό της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής, της κατοικίας και της επικοινωνίας,

ΙΑ. καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι πρέπει τα μέτρα πρόληψης, ιδίως εφόσον χρησιμοποιούν τεχνολογικές - ηλεκτρονικές μεθόδους, να πληρούν επίσης τις απαιτήσεις της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου και συνεπώς να είναι ανάλογα προς τον επιδιωκόμενο στόχο και να διαθέτουν κατάλληλο και αποτελεσματικό μηχανισμό για την αποφυγή περιπτώσεων αθέμιτης εκμετάλλευσης (δικαστικός και κοινοβουλευτικός έλεγχος),

1. καλεί το Συμβούλιο, την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να προχωρήσουν ταχύτερα παρ´ ότι έως σήμερα στην υλοποίηση των συστάσεων του σχεδίου δράσης και να δημιουργήσουν αμελλητί, εκεί όπου έχει ήδη λήξει η προβλεπόμενη προθεσμία, τις αναγκαίες για την υλοποίηση προϋποθέσεις το αργότερο ωστόσο εντός έτους από τη λήξη της προθεσμίας[semigr ]

2. χαιρετίζει το σχέδιο ψηφίσματος - που συμπληρώνει το σχέδιο δράσης - το οποίο με τη βοήθεια μέτρων πρόληψης επιδιώκει τη βελτίωση της καταπολέμησης του οργανωμένου εγκλήματος[semigr ] χαιρετίζει τη διεξοδική θεώρηση και τη σύμφωνη με το σχέδιο δράσης διάρθρωση του σχεδίου (κατευθυντήριες γραμμές και συγκεκριμένα μέτρα)[semigr ] καλεί το Συμβούλιο να εκπονήσει, όπως και στο σχέδιο δράσης, ένα ή πλείονα μέτρα που θα αντιστοιχούν σε κάθε κατευθυντήρια γραμμή και να καθορίσει σαφώς τις αντίστοιχες αρμοδιότητες και τις προθεσμίες για την εφαρμογή τους[semigr ]

3. εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι το σχέδιο περιέχει ελάχιστα συγκεκριμένα μέτρα[semigr ] καλεί ως εκ τούτου το Συμβούλιο να συμπληρώσει στο σημείο αυτό το εν λόγω σχέδιο, προβλέποντας αντίστοιχα επακριβείς απαιτήσεις, συγκεκριμένες συστάσεις και άμεσες οδηγίες δράσης, αποφεύγοντας απλώς περιγραφικές υπογραμμίσεις προτύπων συμπεριφοράς χωρίς καμμία εντολή για ανάληψη δράσης ή δηλώσεις προθέσεων που αποτελούν μόνο έκφραση της βούλησης για επίλυση των προβλημάτων[semigr ]

4. καλεί το Συμβούλιο να καλέσει επίσης τις υποψήφιες προς ένταξη χώρες, καθώς και (τουλάχιστον), τα γειτονικά τρίτα κράτη να συμπράξουν σε αυτή τη στρατηγική πρόληψης κατά του οργανωμένου εγκλήματος και να εκπονήσουν από κοινού συγκεκριμένο πρόγραμμα συνεργασίας που να περιλαμβάνει τουλάχιστον ανταλλαγή πληροφοριών και δεδομένων, κατευθυντήριες γραμμές για κοινούς βασικούς κανόνες και μεθόδους πρόληψης, ανταλλαγή γνώσεων και εμπειριών έρευνας καθώς και κάθε άλλο πρόσφορο μέτρο για την επίτευξη του στόχου[semigr ]

5. θεωρεί ότι η δικαστική συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών σε θέματα καταπολέμησης του οργανωμένου εγκλήματος πρέπει να αναπτυχθεί εκ παραλλήλου με ολοένα και μεγαλύτερη προσοχή για το σεβασμό των δικαιωμάτων της υπεράσπισης, της προστασίας των μαρτύρων καθώς και της προστασίας των ατομικών ελευθεριών και των διαδικαστικών εγγυήσεων[semigr ]

6. είναι πεπεισμένο για τη σημασία μιας σοβαρής, αντικειμενικής και συνεχούς συμμετοχής των μέσων ενημέρωσης στο έργο της πληροφόρησης και ευαισθητοποίησης σχετικά με τους κινδύνους που ενέχει το οργανωμένο έγκλημα για τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου, για την ελευθερία και τα δικαιώματα του ανθρώπου[semigr ]

7. τονίζει ιδιαίτερα τη σημασία της ενεργοποίησης προγραμμάτων στους ακόλουθους τομείς: κατάρτιση για την ανίχνευση απατών, εισαγωγή κωδίκων συμπεριφοράς για ευαίσθητα επαγγέλματα (ιδιαίτερα έκείνα που αναφέρονται στη σύσταση 12 του προγράμματος δράσης), επέκταση του καθήκοντος μη χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων να δηλώνουν ύποπτες συναλλαγές σε επαγγέλματα που ασκούν δραστηριότητες στις οποίες υπάρχει μεγάλος κίνδυνος νομιμοποίησης παράνομου χρήματος, κατάργηση των φορολογικών μειώσεων όσον αφορά δαπάνες για παράνομους σκοπούς όπως η δωροδοκία και, κυρίως, καλεί την Επιτροπή να εισαγάγει τάχιστα ιδέες και συγκεκριμένα και αποτελεσματικά μέτρα για εσωτερική μεταρρύθμιση.

8. υπογραμμίζει την ιδιαίτερη σημασία της κοινωνίας των πολιτών για την πρόληψη του εγκλήματος γενικώς και καλεί το Συμβούλιο και τα κράτη μέλη να τη στηρίξουν σταθερά κατά τις πολυσχιδείς προσπάθειές της για ανάληψη ιδίας ευθύνης, π.χ. με:

- συγκεκριμένα μέτρα στους τομείς της πολιτικής για την απασχόληση και την υγεία, (λαμβανομένου ιδιαίτερα υπόψη του προβλήματος της εξάρτησης από τα ναρκωτικά), της κοινωνικής πολιτικής, της πολιτικής για την εκπαίδευση και την επαγγελματική κατάρτιση της πολιτικής στον πολιτιστικό τομέα, της πολιτικής για τη νεότητα και την οικογένεια, ώστε να ασκηθεί θετική επιρροή στις προϋποθέσεις και τα αίτια του εγκλήματος (μείωση των ευνοϊκών και προώθηση των ανασταλτικών παραγόντων της εγκληματικότητας),

- την προώθηση μιας δημιουργικής πολεοδομίας η οποία να αποτρέπει την εγκληματικότητα, να διεκολύνει τη συμβίωση και να λαμβάνει υπόψη τις ανάγκες της πρόληψης, συμπεριλαμβανομένης της διαμόρφωσης του περιβάλλοντος στα αστικά κέντρα και της προώθησης πολεοδομικού σχεδιασμού που δυσχεραίνει την εγκληματικότητα (παρεμπόδιση ευκαιριών για διάπραξη αξιοποίνων πράξεων), επανόρθωση εκ των υστέρων των πολεοδομικών λαθών (εξαθλιωμένες φτωχογειτονιές, γκέτο), και την αντικατάσταση σημερινών μαζικών συγκεντρώσεων προσφύγων σε ανοργάνωτες και συχνά υπαίθριες αστικές εστίες, με τη δημιουργία οργανωμένων κατασκηνώσεων με επαρκείς συνθήκες υγιεινής, ασφάλειας, τροφοδοσίας κλπ.,

- υπενθυμίζει στο πλαίσιο αυτό τη σημασία και τη σχέση που υπάρχει μεταξύ των νέων προτάσεων και της Σύστασης 9 του Προγράμματος δράσης το οποίο προβλέπει την κινητοποίηση των δυνατοτήτων που προσφέρουν το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και το πρόγραμμα URBAN ώστε οι μεγάλες πόλεις της Ένωσης να μην καταστούν το κατά προτίμηση πεδίο δράσης του οργανωμένου εγκλήματος και να βελτιωθεί η ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τα σχέδια που έχουν αποδειχθεί χρήσιμα στον τομέα αυτό,

- τον τερματισμό της κοινωνικής αποδιοργάνωσης και την ενίσχυση των σχέσεων στο κοντινό κοινωνικό περιβάλλον (προώθηση της δημιουργίας συλλόγων ενοικιαστών, αναζωογόνηση των επαφών μεταξύ γειτόνων, τρόπους με τους οποίους μπορεί ακόμα να αυξηθεί ο άτυπος κοινωνικός έλεγχος («Neighbourhood Watch»),

- την ενίσχυση του πνεύματος κοινότητας (προώθηση της εθελοντικής εργασίας για κοινωνικοπολιτικούς σκοπούς, μετάδοση αξιών μέσω ιδιωτικών συστημάτων κοινωνικοποίησης και ολοκλήρωσης όπως είναι οι οικογένειες, τα νηπιαγωγεία, τα σχολεία, οι εκκλησίες, οι σύλλογοι που προσφέρουν δραστηριότητες για τον ελεύθερο χρόνο), ενδυνάμωση της αυτοεκτίμησης, της ατομικής προσήλωσης στις κοινωνικές αξίες και τους κοινωνικούς στόχους καθώς και της διάθεσης για την προάσπιση τους (πολιτικό θάρρος),

- την ενθάρρυνση της ενσωμάτωσης περιθωριακών ομάδων στο κοινωνικό σύνολο (ένταξη των μειονοτήτων στον κοινωνικό και πολιτικό διάλογο, χορήγηση του δικαιώματος του εκλέγειν και εκλέγεσθαι στις δημοτικές εκλογές έπειτα από ορισμένη διάρκεια νόμιμης διαμονής σύμφωνα με τις ίδιες προϋποθέσεις που εφαρμόζονται στους πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης)[semigr ]

- την προώθηση της σύστασης φορέων με στόχους την πρόληψη σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο (συμβούλια πρόληψης του εγκλήματος),

- τη διεξοδική διαφώτιση σχετικά με την πραγματική υπόσταση εγκληματικών οργανώσεων, προκειμένου να αποφευχθεί η διάθεση για παθητική ανοχή ή ενεργό υπόστηριξή τους,

- την προώθηση και υποστήριξη ενεργειών και προγραμμάτων αγωγής στην τήρηση του νόμου, λαμβάνοντας ιδιαίτερα υπόψη πρωτοβουλίες προερχόμενες από τοπικούς φορείς και από την κοινωνία των πολιτών, καθώς και από τις οργανώσεις και ενώσεις της. Οι πρωτοβουλίες αυτές πρέπει να προωθούνται όπου είναι εντονότερη η παρουσία οργανωμένου εγκλήματος ή υφίσταται κίνδυνος από αυτό και όπου οι σχέσεις του είναι στενότερες με την κοινή εγκληματικότητα,

- την άσκηση του έργου της αστυνομίας με γνώμονα τα προβλήματα και την κοινότητα (community policing) που δεν περιορίζεται στην απλή αντιμετώπιση ήδη υφισταμένων προβλημάτων αλλά προσπαθεί να εντοπίσει και να αναλύσει εκ των προτέρων τα προβλήματα, ενημερώνει τους πολίτες και τους παρέχει συμβουλές, διευκολύνοντας με τον τρόπο αυτό τη δημιουργία σχέσης εμπιστοσύνης μεταξύ αστυνομίας και κατοίκων («αστυνομία κοντά στον πολίτη»),

- την ενίσχυση της προθυμίας των πολιτών να καταθέτουν ως μάρτυρες και να συνεργάζονται με την αστυνομία και τα όργανα της δικαιοσύνης (π.χ. προστασία μαρτύρων),

- τη μέριμνα για όσους έχουν ιδιαίτερη ανάγκη (π.χ. υποστήριξη ευάλωτων στην εγκληματικότητα παιδιών, νέων και οικογενειών, προσφορά επαρκών θέσεων θεραπείας για τοξικομανείς),

- μέτρα περιορισμού των πιθανοτήτων υποτροπής για δράστες αδικημάτων (αποφυγή στιγματισμού, ιδίως όσων διαπράττουν για πρώτη φορά αξιόποινη πράξη)[semigr ] απόδοση μεγαλύτερης βαρύτητας σε εναλλακτικές μορφές αντίδρασης όπως είναι η αντιστάθμιση συμφερόντων δράστη / θύματος, η καταβολή χρηματικής ποινής ή η παροχή εργασίας σε κοινωφελή ιδρύματα, τα μαθήματα κοινωνικής αγωγής[semigr ] ενίσχυση των προσπαθειών (επαν-)ένταξης υποτροπιαζόντων δραστών στο κοινωνικό σύνολο[semigr ] κοινωνικοψυχολογική μέριμνα για τους κρατούμενους[semigr ] προσεκτική προπαρασκευή της απόλυσης από τις φυλακές κ.λ.π.,

- την κατάρτιση προγραμμάτων βοήθειας και περίθαλψης των θυμάτων[semigr ]

- τη δημιουργία ή/και ενίσχυση των δράσεων πρόληψης κάθε είδους εμπορίας παιδιών και γυναικών,

- την ουσιαστική αντιμετώπιση των παραγόντων που οδηγούν στην ανάπτυξη της επαιτείας, ειδικά από παιδιά («παιδιά των φαναριών»)[semigr ]

- την εξάλειψη των δικτύων εμπορίου γυναικών, ανάμεσά τους και κορίτσια εφηβικής ηλικίας, και παράνομης πορνείας, με την ανάπτυξη συνεργασίας και με τις χώρες καταγωγής τους[semigr ]

9. καλεί το Συμβούλιο να υλοποιήσει την κτηθείσα γνώση, ότι η διαφάνεια και ο έλεγχος αποτελούν προληπτικώς αποτελεσματικά μέτρα κατά της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος, σε λειτουργικά μέτρα και να υποστηρίξει την εισαγωγή αυτών των δύο βασικών αρχών, ως δημοκρατική αρχή γενικής ισχύος, σε όλες τις σημαντικές διαδικασίες λήψης αποφάσεων στους τομείς της διοίκησης, της οικονομίας και της πολιτικής ζωής[semigr ]

10. καλεί το Συμβούλιο και τα κράτη μέλη να δώσουν, στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης των Διαρθρωτικών Ταμείων, ή άλλων προγραμμάτων παρέμβασης στο χώρο, προτεραιότητα σε προγράμματα πρόληψης του εγκλήματος.

11. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο, την Επιτροπή, τις κυβερνήσεις και τα κοινοβούλια των κρατών μελών, καθώς και των υποψηφίων προς ένταξη χωρών.