ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ

ΓΔ Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης : Γενική Διεύθυνση Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης

ΓΔ Υγείας και Καταναλωτών : Γενική Διεύθυνση Υγείας και Καταναλωτών

ΓΤΚΘ : Γραφείο Τροφίμων και Κτηνιατρικών Θεμάτων

ΕΓΤΑΑ : Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης

ΕΓΤΠΕ : Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Προσανατολισμού και Εγγυήσεων

ΠΑΑ : Πρόγραμμα αγροτικής ανάπτυξης

ΠΕΣΕ : Πολυετές εθνικό σχέδιο ελέγχου

ΥΕΤ : Υπεύθυνος επιχείρησης τροφίμων

BTSF : Καλύτερη κατάρτιση για ασφαλέστερα τρόφιμα

EAHC : Εκτελεστικός Οργανισμός για την Υγεία και τους Καταναλωτές

ECDC : Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου των Νόσων

EFSA : Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων

HACCP : Σύστημα ανάλυσης κινδύνου και κρίσιμων σημείων ελέγχου

OLAF : Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης

Sapard : Ειδικό πρόγραμμα ένταξης για τη γεωργία και την αγροτική ανάπτυξη

ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ

Καλύτερη κατάρτιση για ασφαλέστερα τρόφιμα (BTSF) : Το πρόγραμμα "Καλύτερη κατάρτιση για ασφαλέστερα τρόφιμα" (BTSF) αποτελεί μια πρωτοβουλία της Επιτροπής με στόχο την οργάνωση μιας κοινοτικής στρατηγικής (της ΕΕ) για την κατάρτιση στους τομείς της νομοθεσίας για τα τρόφιμα, της νομοθεσίας για τις ζωοτροφές, των κανόνων για την υγεία και την καλή διαβίωση των ζώων, καθώς και των κανόνων για την υγεία των φυτών. Η κατάρτιση προορίζεται για το σύνολο του προσωπικού των αρμόδιων αρχών των κρατών μελών που εμπλέκεται σε επίσημες δραστηριότητες ελέγχου, προκειμένου να τηρείται ενήμερο όσον αφορά όλες τις πτυχές του κοινοτικού δικαίου στους ανωτέρω τομείς και να διασφαλίζεται η διενέργεια των ελέγχων κατά τρόπο περισσότερο ομοιόμορφο, αντικειμενικό και επαρκή σε όλα τα κράτη μέλη [1].

Κρίσιμα σημεία ελέγχου (ΚΣΕ) : Πρόκειται για το στάδιο ή τα στάδια στα οποία ο έλεγχος είναι ουσιαστικής σημασίας για την πρόληψη ή την εξάλειψη μιας πηγής κινδύνου ή τη μείωσή της σε αποδεκτά επίπεδα (βλέπε HACCP).

Μικροβιολογικές δοκιμές : Οι υπεύθυνοι των επιχειρήσεων τροφίμων διασφαλίζουν ότι τα τρόφιμα πληρούν τα σχετικά μικροβιολογικά κριτήρια και λαμβάνουν ειδικά δείγματα από σφάγια και κρέας, όπως ορίζει ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2073/2005 [2].

Πολυετές εθνικό σχέδιο ελέγχου (ΠΕΣΕ) : Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν την εφαρμογή της νομοθεσίας για τα τρόφιμα, παρακολουθούν και επαληθεύουν εάν τηρούνται οι σχετικές απαιτήσεις της νομοθεσίας αυτής από τους υπευθύνους των επιχειρήσεων τροφίμων και ζωοτροφών. Για τον σκοπό αυτό υποχρεούνται να τηρούν σύστημα επίσημων ελέγχων [3]. Προκειμένου να διασφαλίζεται η αποτελεσματική εφαρμογή των εν λόγω απαιτήσεων, κάθε κράτος μέλος καταρτίζει ενιαίο ολοκληρωμένο πολυετές εθνικό σχέδιο ελέγχου, το οποίο περιέχει γενικές πληροφορίες σχετικά με τη δομή και την οργάνωση των συστημάτων ελέγχου των ζωοτροφών και των τροφίμων, της υγείας και των συνθηκών διαβίωσης των ζώων στο εν λόγω κράτος μέλος. Το ΠΕΣΕ αποσκοπεί, αφενός, στην προαγωγή συνεκτικής, πλήρους και ολοκληρωμένης προσέγγισης όσον αφορά τους επίσημους ελέγχους και, αφετέρου, στον προσδιορισμό προτεραιοτήτων σε συνάρτηση με τους κινδύνους και κριτηρίων για την κατηγοριοποίηση, ανάλογα με τους κινδύνους, των σχετικών δραστηριοτήτων και των αποτελεσματικότερων διαδικασιών ελέγχου [4].

Πρόγραμμα ιδίου ελέγχου : Οι υπεύθυνοι των επιχειρήσεων τροφίμων υποχρεούνται να λαμβάνουν δείγματα σε κάθε στάδιο της παραγωγής, επεξεργασίας και διανομής τροφίμων ώστε να διασφαλίζουν ότι η διαδικασία παραγωγής λειτουργεί σε αποδεκτά επίπεδα και το επίπεδο μόλυνσης δεν απαιτεί διορθωτικά μέτρα. Η συχνότητα της δειγματοληψίας σφαγίων στα σφαγεία ορίζεται στο παράρτημα Ι του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2073/2005. Δείγματα πρέπει να λαμβάνονται επίσης από τους τόπους μεταποίησης και τους εξοπλισμούς που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή τροφίμων. Η δειγματοληψία από τους υπευθύνους των επιχειρήσεων τροφίμων (πρόγραμμα ιδίου ελέγχου) διαφοροποιείται από τη δειγματοληψία που πραγματοποιείται από κτηνιάτρους στα κράτη μέλη, στο πλαίσιο των πολυετών εθνικών σχεδίων ελέγχου.

Σύστημα ανάλυσης κινδύνου και κρίσιμων σημείων ελέγχου (HACCP) :

Οι υπεύθυνοι των επιχειρήσεων τροφίμων υποχρεούνται, στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων τους, να καθιερώνουν, να τηρούν και να εφαρμόζουν διαδικασίες βασιζόμενες στις αρχές του HACCP:

εντοπισμός τυχόν πηγών κινδύνου οι οποίες πρέπει να προληφθούν, να εξαλειφθούν ή να μειωθούν,

εντοπισμός των κρίσιμων σημείων ελέγχου στο ή στα στάδια όπου ο έλεγχος είναι ουσιαστικής σημασίας για την πρόληψη ή την εξάλειψη μιας πηγής κινδύνου ή τη μείωσή της σε αποδεκτά επίπεδα,

καθορισμός κρίσιμων ορίων στα κρίσιμα σημεία ελέγχου, με τα οποία διαχωρίζεται το αποδεκτό από το μη αποδεκτό,

καθορισμός και εφαρμογή αποτελεσματικών διαδικασιών παρακολούθησης στα κρίσιμα σημεία ελέγχου,

καθορισμός διορθωτικών μέτρων όταν διαπιστώνεται κατά την παρακολούθηση ότι ένα κρίσιμο σημείο ελέγχου δεν βρίσκεται υπό έλεγχο,

καθορισμός διαδικασιών για να επαληθεύεται κατά πόσο τα μέτρα που αναφέρονται ανωτέρω λειτουργούν αποτελεσματικά,

κατάρτιση εγγράφων και φακέλων ώστε να αποδεικνύεται η ουσιαστική εφαρμογή των μέτρων [5].

Ψυκτική αλυσίδα : Οι υπεύθυνοι των επιχειρήσεων τροφίμων πρέπει να παρέχουν καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας παραγωγής τροφίμων, από τη σφαγή των ζώων έως την αποστολή των προϊόντων στον τελικό καταναλωτή, μια αδιάλειπτη αλυσίδα κατάλληλων συνθηκών χειρισμού και αποθήκευσης, υπό ελεγχόμενη θερμοκρασία και με επαρκή χωρητικότητα για τη διατήρηση των τροφίμων στην κατάλληλη θερμοκρασία. Με τις εν λόγω θερμοκρασίες επιδιώκεται η διατήρηση και παράταση της διάρκειας ζωής των νωπών προϊόντων, προλαμβάνοντας την ανάπτυξη και τον πολλαπλασιασμό μικροοργανισμών.

ΣΥΝΟΨΗ

I. Τα σφαγεία αποτελούν ένα κρίσιμο στάδιο στην αλυσίδα μεταποίησης τροφίμων. Σύμφωνα με τη νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την υγιεινή, οι υπεύθυνοι των επιχειρήσεων τροφίμων που έχουν την ευθύνη λειτουργίας των σφαγείων πρέπει να μεριμνούν για τη δημιουργία κατάλληλων συνθηκών και την καθιέρωση κατάλληλων διαδικασιών για την εξασφάλιση της ασφάλειας των τροφίμων. Κονδύλια της ΕΕ διατέθηκαν σε σφαγεία σε χώρες που προσχώρησαν στην ΕΕ από το 2004 και εξής, προκειμένου να διευκολυνθεί η συμμόρφωσή τους με τις διατάξεις της νομοθεσίας. Καθώς οι απαιτήσεις ήταν γενικώς περισσότερο επαχθείς από τις υφιστάμενες εθνικές απαιτήσεις, αυτό αποτέλεσε σημαντική πρόκληση. Η σχετική αναβάθμιση των σφαγείων υποστηρίχθηκε από συνεισφορές της ΕΕ στο πλαίσιο του Ειδικού Προγράμματος Ένταξης για τη Γεωργία και την Αγροτική Ανάπτυξη (Special Accession Programme for Agriculture and Rural Development — Sapard) και, στη συνέχεια, από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Προσανατολισμού και Εγγυήσεων (ΕΓΤΠΕ) και το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ).

II. Στο πλαίσιο του ελέγχου του Συνεδρίου εξετάστηκε κατά πόσο η Επιτροπή και τα εμπλεκόμενα κράτη μέλη έλαβαν τα απαιτούμενα μέτρα προκειμένου να διασφαλίσουν την αναβάθμιση των σφαγείων ώστε να ανταποκρίνονται στα πρότυπα υγιεινής της ΕΕ. Αυτό συνεπήχθη εξέταση της εποπτείας, της καθοδήγησης, της εφαρμογής και της χρηματοδότησης μέτρων σχετικά με τις απαιτήσεις υγιεινής (σημεία 1 έως 21).

III. Με τον έλεγχο αποκαλύφθηκαν αδυναμίες στο πλαίσιο της εφαρμογής των κανόνων και των διαδικασιών στα κράτη μέλη όπου πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις, οι οποίες συνοψίζονται κατωτέρω. Οι εν λόγω αδυναμίες δεν θέτουν υπό αμφισβήτηση τον γενικό σχεδιασμό των συστημάτων, αλλά καταδεικνύουν την ανάγκη για μεγαλύτερη αυστηρότητα κατά την εφαρμογή των ελέγχων σε όλα τα επίπεδα, προκειμένου να μετριάζονται οι κίνδυνοι και να αποφεύγονται δυνητικά σοβαρά προβλήματα για την ασφάλεια των τροφίμων (σημείο 51).

IV. Η εφαρμογή των διατάξεων του ισχύοντος κανονισμού για την υγιεινή εξετάστηκε εν μέρει από το Γραφείο Τροφίμων και Κτηνιατρικών Θεμάτων (ΓΤΚΘ) της Επιτροπής στα κράτη μέλη (σημεία 22 έως 25). Διαπιστώθηκαν αδυναμίες στην εφαρμογή των πολυετών εθνικών σχεδίων ελέγχου (ΠΕΣΕ) από τα κράτη μέλη (σημεία 26 έως 27). Η εποπτεία από τις εθνικές αρμόδιες αρχές δεν απέτρεψε την εμφάνιση προβλημάτων όσον αφορά την εφαρμογή των απαιτήσεων υγιεινής από τους ΥΕΤ (σημεία 28 έως 35).

V. Ενώ η Επιτροπή δημοσίευσε έγγραφα καθοδήγησης προκειμένου να διευκολύνει την εφαρμογή των απαιτήσεων υγιεινής, ορισμένα από τα εμπλεκόμενα κράτη μέλη δεν κατάρτισαν εθνικές κατευθυντήριες οδηγίες (σημεία 36 έως 38).

VI. Διαπιστώθηκε έλλειψη συστηματικών διαβουλεύσεων μεταξύ της Επιτροπής και του Εκτελεστικού Οργανισμού για την Υγεία και τους Καταναλωτές σχετικά με την πρωτοβουλία (σημείο 39), καθώς και απουσία κατάλληλων διαδικασιών στα κράτη μέλη για τη διάδοση των αποτελεσμάτων της πρωτοβουλίας BTSF (σημεία 40 έως 44).

VII. Η συμβολή των κονδυλίων της ΕΕ στη διευκόλυνση της εφαρμογής των απαιτήσεων υγιεινής στα σφαγεία επηρεάστηκε από αδυναμίες όσον αφορά τη βιωσιμότητα και την επιλογή των έργων (σημεία 45 έως 50).

VIII. Το Συνέδριο συνιστά στην Επιτροπή να βελτιώσει την εποπτεία και την καθοδήγηση της εφαρμογής των κανόνων υγιεινής στα νέα κράτη μέλη. Λαμβανομένης υπόψη της χρήσης κονδυλίων της ΕΕ για την εφαρμογή των απαιτήσεων υγιεινής στα εν λόγω κράτη μέλη, συνιστάται στην Επιτροπή να εποπτεύει αποτελεσματικά την εφαρμογή των σχετικών προγραμμάτων και να αξιολογεί τον αντίκτυπο των εν λόγω κονδυλίων της ΕΕ.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

1. Η διατήρηση υψηλών επιπέδων ασφάλειας τροφίμων σε λογικό κόστος, μέσω της αντιμετώπισης βασικών κινδύνων και της διασφάλισης αποτελεσματικής εφαρμογής της νομοθεσίας για την ασφάλεια των τροφίμων, αποτελεί βασική προτεραιότητα της Επιτροπής [6]. Μία σειρά κρίσεων όσον αφορά τα τρόφιμα και τις ζωοτροφές (για παράδειγμα, σπογγώδης εγκεφαλοπάθεια των βοοειδών, διοξίνη) κατέδειξε τις αδυναμίες στον σχεδιασμό και την εφαρμογή των κανονισμών για τα τρόφιμα στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ). Μετά την έκδοση του "Λευκού βιβλίου για την ασφάλεια των τροφίμων" του 2000 [7], η Επιτροπή προχώρησε σε ενέργειες για ολοκληρωμένη αναμόρφωση της νομοθεσίας της ΕΕ σχετικά με την υγιεινή των τροφίμων και με κτηνιατρικά θέματα.

2. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο εξέδωσαν κανονισμό για την ασφάλεια των τροφίμων [8] το 2002. Ειδικοί κανονισμοί για την υγιεινή και την ασφάλεια των τροφίμων στα σφαγεία και για την παρακολούθηση της εφαρμογής τους εκδόθηκαν στο πλαίσιο της δέσμης κανονισμών υγιεινής του 2004, η οποία τέθηκε σε ισχύ τον Ιανουάριο του 2006 και περιλάμβανε:

α) κανόνες για την υγιεινή των τροφίμων [9],

β) ειδικούς κανόνες υγιεινής για τα τρόφιμα ζωικής προέλευσης [10] και

γ) ειδικές διατάξεις για την οργάνωση των επίσημων ελέγχων στα προϊόντα ζωικής προέλευσης που προορίζονται για κατανάλωση από τον άνθρωπο [11].

3. Διενεργούνται επίσημοι έλεγχοι [12] για εξακρίβωση της συμμόρφωσης προς τη νομοθεσία περί ζωοτροφών και τροφίμων και προς τους κανόνες για την υγεία και την καλή διαβίωση των ζώων. Για τη διατήρηση υψηλού επιπέδου ασφάλειας τροφίμων, τα σφαγεία [13] αποτελούν κρίσιμο στάδιο στην αλυσίδα μεταποίησης τροφίμων. Οι κύριες απαιτήσεις υγιεινής και ασφάλειας τροφίμων που πρέπει να εφαρμόζονται στα σφαγεία [14] ορίζονται στο παράρτημα Ι.

4. Τα κράτη μέλη που προσχώρησαν στην ΕΕ από το 2004 και μετά αντιμετώπισαν ιδιαίτερες προκλήσεις ως προς την τήρηση των νέων απαιτήσεων της δέσμης κανονισμών υγιεινής, σε σύγκριση με τα υφιστάμενα κράτη μέλη τα οποία εφάρμοζαν ήδη τη νομοθεσία της ΕΕ για την υγιεινή. Για τον λόγο αυτό, διατέθηκαν κονδύλια της ΕΕ σε σφαγεία στα νέα κράτη μέλη, προκειμένου να διευκολυνθεί η συμμόρφωσή τους με τη νομοθεσία.

5. Τον Δεκέμβριο του 2011, σε 2154 σφαγεία είχε χορηγηθεί έγκριση από τις εθνικές αρχές αυτών των κρατών μελών (βλέπε πίνακα στο σημείο 45) ότι τηρούσαν τους κανονισμούς της ΕΕ για την υγιεινή.

ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΕΣ

6. Η δέσμη κανονισμών υγιεινής ορίζει αρμοδιότητες για την υγιεινή και την ασφάλεια των τροφίμων μεταξύ της Επιτροπής, των κρατών μελών και των υπευθύνων των επιχειρήσεων τροφίμων.

ΕΠΙΤΡΟΠΗ

7. Η Επιτροπή (Γενική Διεύθυνση (ΓΔ) Υγείας και Καταναλωτών) είναι αρμόδια για την ανάπτυξη της πολιτικής της ΕΕ για την ασφάλεια των τροφίμων και, ειδικότερα, για τη διαχείριση των κινδύνων που αφορούν την ασφάλεια των τροφίμων. Στο έργο αυτό επικουρείται από δύο αρχές. Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA), με έδρα την Πάρμα, παρέχει εμπειρογνωμοσύνη σε θέματα ασφάλειας τροφίμων, η οποία αποτελεί την επιστημονική βάση για τα μέτρα της ΕΕ. Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC), με έδρα τη Στοκχόλμη, διαδραματίζει επίσης επιστημονικό ρόλο και διενεργεί αξιολογήσεις κινδύνου, με μεγαλύτερη όμως εστίαση στην υγεία του ανθρώπου.

8. Η Επιτροπή ελέγχει την εφαρμογή της πολιτικής της ΕΕ για την ασφάλεια των τροφίμων από τα κράτη μέλη εξακριβώνοντας, ιδίως, κατά πόσο τα κράτη μέλη αναπτύσσουν σύστημα επίσημων εθνικών ελέγχων, σύμφωνα με το δίκαιο της ΕΕ. Η εν λόγω επαλήθευση διενεργείται από συγκεκριμένη διεύθυνση της ΓΔ Υγείας και Καταναλωτών, το Γραφείο Τροφίμων και Κτηνιατρικών Θεμάτων (ΓΤΚΘ), το οποίο διενεργεί ελέγχους σχετικά με τους εθνικούς επίσημους ελέγχους των κρατών μελών. Η ΓΔ Υγείας και Καταναλωτών αναπτύσσει, επίσης, προγράμματα κατάρτισης στον τομέα της ασφάλειας των τροφίμων για τα κράτη μέλη, στο πλαίσιο του προγράμματος BTSF. Η διαχείριση των εν λόγω προγραμμάτων κατάρτισης πραγματοποιείται από τον Εκτελεστικό Οργανισμό για την Υγεία και τους Καταναλωτές (EAHC), με έδρα το Λουξεμβούργο.

ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ

9. Κάθε κράτος μέλος διαθέτει μια αρμόδια αρχή υπεύθυνη για την εφαρμογή της δέσμης κανονισμών υγιεινής του 2004, καθώς και για την εξακρίβωση της συμμόρφωσης των ΥΕΤ με τις απαιτήσεις της. Μεταξύ των κύριων καθηκόντων των αρμόδιων αρχών συγκαταλέγονται τα εξής:

α) ανάπτυξη και διάδοση εθνικών κατευθυντήριων γραμμών,

β) έγκριση σφαγείων,

γ) κατάρτιση ενός ενιαίου πολυετούς εθνικού σχεδίου ελέγχου (ΠΕΣΕ), όπου περιγράφεται το σύστημα επίσημων ελέγχων που εφαρμόζουν, καθώς και άλλες δραστηριότητες για την επιβολή της εφαρμογής των απαιτήσεων ασφάλειας τροφίμων από τους ΥΕΤ σε όλα τα στάδια της τροφικής αλυσίδας,

δ) σύνταξη εκθέσεων εφαρμογής του ΠΕΣΕ,

ε) διενέργεια επίσημων ελέγχων (πέραν εκείνων που πραγματοποιούνται από τους επίσημους κτηνιάτρους που απασχολούνται στο σφαγείο) των ΥΕΤ σύμφωνα με το ΠΕΣΕ,

στ) προαγωγή της κατάρτισης των υπαλλήλων που διενεργούν ελέγχους,

ζ) μέριμνα για τον καθορισμό εθνικών εργαστηρίων αναφοράς,

η) διενέργεια ελέγχων σχετικά με τα επίσημα συστήματα ελέγχου, προκειμένου να διασφαλίζεται η επίτευξη του στόχου του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 882/2004.

10. Τα κράτη μέλη υποβάλλουν, σε ετήσια βάση, εκθέσεις στην Επιτροπή σχετικά με τα αποτελέσματα των ελέγχων που διενήργησαν το προηγούμενο έτος.

ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ

11. Οι ΥΕΤ είναι υπεύθυνοι να διασφαλίζουν ότι σε όλα τα στάδια παραγωγής, επεξεργασίας και διανομής τροφίμων που τελούν υπό τον έλεγχό τους πληρούνται οι σχετικές απαιτήσεις υγιεινής. Οι ΥΕΤ που ασκούν τη διαχείριση σφαγείων στα κράτη μέλη είναι υπεύθυνοι να διασφαλίζουν την τήρηση των απαιτήσεων που αφορούν:

α) την παροχή κατάλληλων διευκολύνσεων και εξοπλισμού προκειμένου να καθίσταται δυνατό οι επίσημοι κτηνίατροι να διενεργούν τις επιθεωρήσεις πριν και μετά τη σφαγή,

β) την ανιχνευσιμότητα των ζωικών προϊόντων,

γ) τη δειγματοληψία για μικροβιολογική μόλυνση,

δ) τον διαχωρισμό των δραστηριοτήτων τοπικά ή χρονικά ώστε να αποφεύγεται η αλληλομόλυνση,

ε) τη διατήρηση της ψυκτικής αλυσίδας και την κατάλληλη πρώτη ή δεύτερη συσκευασία και αποστολή,

στ) την ορθή διάθεση του συνόλου των αποβλήτων που προέρχονται από τις εργασίες που εκτελούνται στους χώρους των σφαγείων.

12. Όλες οι διαδικασίες υγιεινής των τροφίμων πρέπει να βασίζονται στις αρχές της ανάλυσης κινδύνου και κρίσιμων σημείων ελέγχου (HACCP) [15], που αποτελεί τη διεθνή πρότυπη μεθοδολογία διαχείρισης κινδύνων που αφορούν τα τρόφιμα.

ΕΙΔΙΚΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΑ ΝΕΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ

13. Τα κράτη μέλη που προσχώρησαν στην ΕΕ από το 2004 και μετά έπρεπε να διασφαλίσουν ότι τα σφαγεία τους πληρούσαν τις απαιτήσεις υγιεινής της ΕΕ. Καθώς οι εν λόγω απαιτήσεις ήταν, γενικώς, σε πολύ υψηλότερο επίπεδο σε σύγκριση με τις υφιστάμενες εθνικές απαιτήσεις, διατέθηκαν κονδύλια της ΕΕ για τον εκσυγχρονισμό των σφαγείων προκειμένου να διευκολυνθεί η συμμόρφωσή τους με τις απαιτήσεις υγιεινής.

14. Το ειδικό πρόγραμμα ένταξης για τη γεωργία και την αγροτική ανάπτυξη (πρόγραμμα Sapard) [16] διέθεσε περίπου 117 εκατομμύρια ευρώ σε 241 σφαγεία στο πλαίσιο του μέτρου "Βελτίωση της μεταποίησης και εμπορίας γεωργικών και αλιευτικών προϊόντων" [17]. Το εν λόγω μέτρο συνίστατο στην παροχή κονδυλίων στα κράτη μέλη προκειμένου να τα βοηθήσει να αντιμετωπίσουν τη διαρθρωτική προσαρμογή στους γεωργικούς τομείς και στις αγροτικές περιοχές τους, συμπεριλαμβανομένης της νομοθεσίας για την υγιεινή που αφορούσε τα σφαγεία. Επικεντρώθηκε στις προτεραιότητες που είχαν προσδιοριστεί στις συμφωνίες εταιρικής σχέσης προσχώρησης, όπου σε ένα σχέδιο αγροτικής ανάπτυξης καθορίζονται οι λεπτομέρειες για κάθε χώρα.

15. Η χρηματοδότηση Sapard δαπανήθηκε σε ενισχύσεις έργων όπως η κατασκευή χώρων σφαγείων, η προμήθεια εξοπλισμού, η ανακαίνιση των αιθουσών παραγωγής με τη χρήση υλικών υγιεινής (για παράδειγμα δεν επετράπη ο συνήθης ελαιοχρωματισμός τοίχων), η αποστείρωση και ο καθαρισμός εγκαταστάσεων ώστε να ανταποκρίνονται στα πρότυπα υγιεινής.

16. Στη συνέχεια χορηγήθηκαν στα σφαγεία ενισχύσεις από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Προσανατολισμού και Εγγυήσεων (ΕΓΤΠΕ) [18] στο πλαίσιο του μέτρου "Βελτίωση της μεταποίησης και εμπορίας γεωργικών προϊόντων" και, μετέπειτα, από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) [19], στο πλαίσιο του μέτρου "Προστιθέμενη αξία στα γεωργικά και δασοκομικά προϊόντα". Η διαχείριση των εν λόγω κονδυλίων πραγματοποιήθηκε από τη Γενική Διεύθυνση Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης (ΓΔ Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης) και τα κράτη μέλη.

ΕΜΒΕΛΕΙΑ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ

17. Στόχος του ελέγχου ήταν να εξεταστεί εάν η Επιτροπή και τα κράτη μέλη στα οποία χορηγήθηκαν κονδύλια από τα προγράμματα του Sapard, του ΕΓΤΠΕ και του ΕΓΤΑΑ [20] έλαβαν τα απαιτούμενα μέτρα προκειμένου να διασφαλίσουν την αναβάθμιση των σφαγείων ώστε να ανταποκρίνονται στα πρότυπα υγιεινής της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ). Αυτό περιλάμβανε την εξέταση των ακόλουθων ερωτημάτων:

α) Υπήρξε επαρκής εποπτεία εκ μέρους της Επιτροπής και των αρμόδιων αρχών των κρατών μελών όσον αφορά την εφαρμογή των απαιτήσεων υγιεινής που ισχύουν για τα σφαγεία;

β) Υπήρξε επαρκής καθοδήγηση και κατάρτιση για την υποστήριξη της εφαρμογής των απαιτήσεων υγιεινής που ισχύουν για τα σφαγεία;

γ) Υπήρχαν επαρκείς διαδικασίες για την εφαρμογή των απαιτήσεων υγιεινής στα σφαγεία;

δ) Ήταν αποτελεσματικές οι διαδικασίες που αφορούσαν τη χορήγηση της χρηματοδότησης της ΕΕ σε σφαγεία για την εφαρμογή των απαιτήσεων υγιεινής και ασφάλειας τροφίμων της ΕΕ;

18. Ο έλεγχος περιλάμβανε επισκέψεις σε αρμόδιες υπηρεσίες της Επιτροπής, του EAHC και της EFSA. Πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις σε πέντε από τα προαναφερθέντα νέα κράτη μέλη (Τσεχική Δημοκρατία, Ουγγαρία, Πολωνία, Ρουμανία και Σλοβενία) και ελέγχθηκαν επιτόπου 25 σφαγεία που είχαν λάβει χρηματοδότηση από την ΕΕ (πέντε σε κάθε κράτος μέλος).

19. Οι εργασίες ελέγχου στις υπηρεσίες της Επιτροπής που είναι αρμόδιες για την ασφάλεια των τροφίμων περιλάμβαναν εξέταση των εγγράφων και των διαδικασιών που αφορούν τον έλεγχο της ασφάλειας των τροφίμων και τις αποστολές επιθεώρησης, τη διαχείριση των προγραμμάτων κατάρτισης και σχετικές κατευθυντήριες οδηγίες προς χρήση από ΥΕΤ και αρμόδιες αρχές.

20. Στις υπηρεσίες της Επιτροπής που είναι αρμόδιες για τη χρηματοδότηση, ο έλεγχος περιλάμβανε εξέταση των εγγράφων που αφορούσαν τα προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης (ΠΑΑ) μέσω των προενταξιακών ταμείων (Sapard), του ΕΓΤΠΕ και του ΕΓΤΑΑ, καθώς και εξέταση σχετικής τεκμηρίωσης όσον αφορά την εφαρμογή των προγραμμάτων των κρατών μελών στα οποία πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις κατά τη διάρκεια του ελέγχου.

21. Στα κράτη μέλη ο έλεγχος επικεντρώθηκε στην εξέταση των συστημάτων διαχείρισης για την εφαρμογή της νομοθεσίας υγιεινής της ΕΕ στα σφαγεία και περιλάμβανε επισκόπηση της συνεισφοράς των προγραμμάτων που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ για τον σκοπό αυτό. Στο πλαίσιο του ελέγχου που πραγματοποιήθηκε στα σφαγεία, εξετάστηκε η εφαρμογή των σχετικών διαδικασιών.

ΠΑΡΑΤΗΡHΣΕΙΣ

ΕΠΟΠΤΕΙΑ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΩΝ ΑΠΑΙΤΗΣΕΩΝ ΥΓΙΕΙΝΗΣ

22. Με τον έλεγχο εξετάστηκε η εποπτεία που άσκησε η Επιτροπή στις ενέργειες που πραγματοποιήθηκαν στα κράτη μέλη, καθώς και η εποπτεία των δραστηριοτήτων των ΥΕΤ από τα κράτη μέλη. Με τον έλεγχο του Συνεδρίου διαπιστώθηκε ότι, γενικώς, ο σχεδιασμός συστημάτων για την εποπτεία των απαιτήσεων υγιεινής από την Επιτροπή και από τις αρμόδιες αρχές στα κράτη μέλη όπου πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις (σημείο 18) ήταν επαρκής, αλλά ότι υπήρχε περιθώριο βελτίωσης της εφαρμογής τους από ορισμένες σημαντικές απόψεις, όπως ορίζεται κατωτέρω.

23. Η εφαρμογή των απαιτήσεων υγιεινής δεν είχε ακόμη εξεταστεί πλήρως από την Επιτροπή (σημεία 24 έως 25). Στο επίπεδο των κρατών μελών που ελέγχθηκαν, διαπιστώθηκαν αδυναμίες στην εφαρμογή των ΠΕΣΕ (σημεία 26 έως 27), καθώς και στη διενέργεια κτηνιατρικών ελέγχων (σημείο 28).

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΞΕΤΑΣΕ ΜΟΝΟΝ ΕΝ ΜΕΡΕΙ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΔΕΣΜΗΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΩΝ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΤΟΥ 2004 ΣΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ

24. Η ΓΔ Υγείας και Καταναλωτών ελέγχει την εφαρμογή των απαιτήσεων υγιεινής στα κράτη μέλη μέσω επιθεωρήσεων που διεξάγονται από το ΓΤΚΘ. Το ΓΤΚΘ πραγματοποιεί περίπου 250 αποστολές επιθεώρησης ετησίως, εκ των οποίων πάνω από το ένα τρίτο διεξάγεται σε τρίτες χώρες. Η ΓΔ Υγείας και Καταναλωτών καθορίζει τις προτεραιότητες για τις επιθεωρήσεις σε ετήσια βάση και λαμβάνει υπόψη τον κίνδυνο, κανονιστικούς παράγοντες, την τρέχουσα στρατηγική, καθώς και αποτελέσματα προηγούμενων επιθεωρήσεων. Πραγματοποιούνται επιθεωρήσεις για συγκεκριμένους τομείς [21], γενικές επιθεωρήσεις παρακολούθησης και συγκεκριμένες επιθεωρήσεις παρακολούθησης.

25. Το 2006 το ΓΤΚΘ εξέτασε την εφαρμογή των απαιτήσεων της δέσμης κανονισμών υγιεινής του 2004 (σημείο 8) όσον αφορά τον τομέα του κόκκινου κρέατος σε όλα τα κράτη μέλη που προσχώρησαν στην ΕΕ από το 2004 και μετά. Κατά τον χρόνο διεξαγωγής του ελέγχου, το 2011, ολοκληρωνόταν η παρακολούθηση μη ικανοποιητικών επιπέδων εφαρμογής που είχαν εντοπιστεί στη διάρκεια της εν λόγω επισκόπησης. Ωστόσο, στον τομέα του κρέατος πουλερικών η επισκόπηση άρχισε μόλις το 2008. Κατά τον χρόνο διενέργειας του ελέγχου το 2011 (πέντε έτη μετά τη λήξη της προθεσμίας για την εφαρμογή των απαιτήσεων υγιεινής), η εν λόγω επισκόπηση και η μετέπειτα παρακολούθηση βρίσκονταν ακόμη σε εξέλιξη [22].

ΕΛΛΕΙΨΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΠΟΛΥΕΤΩΝ ΕΘΝΙΚΩΝ ΣΧΕΔΙΩΝ ΕΛΕΓΧΟΥ (ΠΕΣΕ) ΑΠΟ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΠΟΥ ΕΛΕΓΧΘΗΚΑΝ

26. Η εφαρμογή των ΠΕΣΕ των κρατών μελών (σημείο 9 και γλωσσάριο) αξιολογείται από το ΓΤΚΘ κατά τη διάρκεια γενικών ελέγχων παρακολούθησης. Αδυναμίες στην εφαρμογή [23] εντοπίστηκαν από το ΓΤΚΘ στα ΠΕΣΕ τριών από τα νέα κράτη μέλη στα οποία πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις (Ουγγαρία, Ρουμανία και Σλοβενία), γεγονός το οποίο περιόριζε την καταλληλότητά τους ως βάση για τη διενέργεια επίσημων ελέγχων.

27. Επιπλέον, στο πλαίσιο του ελέγχου του Συνεδρίου διαπιστώθηκε ότι, στη Ρουμανία, οι έλεγχοι που είχαν προγραμματιστεί από το ΠΕΣΕ για το 2009 δεν είχαν εφαρμοστεί πλήρως.

ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΩΝ ΕΛΕΓΧΩΝ ΑΠΟ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ

28. Οι αρμόδιες αρχές των κρατών μελών πρέπει να διενεργούν επίσημους κτηνιατρικούς ελέγχους στα σφαγεία σύμφωνα με τεκμηριωμένες διαδικασίες [24]. Για να είναι αποτελεσματικοί οι έλεγχοι απαιτείται σαφής καθορισμός και ορθή εφαρμογή των εν λόγω διαδικασιών (βλέπε παράρτημα ΙΙ). Με τον έλεγχο διαπιστώθηκε ότι γενικώς είχαν θεσπιστεί κατάλληλες διαδικασίες για τη συμμόρφωση με τις απαιτήσεις. Ωστόσο, εντοπίστηκαν συγκεκριμένες ελλείψεις. Αυτές αφορούσαν προβλήματα σχετικά με τον συντονισμό και την τεκμηρίωση των προγραμμάτων δειγματοληψίας των αποτελεσμάτων ελέγχου (βλέπε πλαίσιο 1).

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΑΠΑΙΤΗΣΕΩΝ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΤΑ ΣΦΑΓΕΙΑ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΥΕΤ

29. Το Συνέδριο εξέτασε την εφαρμογή των απαιτήσεων υγιεινής και ασφάλειας τροφίμων από τους ΥΕΤ στα σφαγεία, υπό την εποπτεία των αρμόδιων αρχών των κρατών μελών. Με τον έλεγχο διαπιστώθηκε ότι γενικώς οι ΥΕΤ είχαν καθιερώσει κατάλληλες διαδικασίες για τη συμμόρφωση με τις απαιτήσεις. Ωστόσο, οι ακόλουθες παρατηρήσεις δείχνουν ότι για την εφαρμογή των απαιτήσεων υγιεινής και ασφάλειας των τροφίμων από τους ΥΕΤ εξακολουθεί να απαιτείται ενίσχυση του ελέγχου εκ μέρους των εθνικών αρμόδιων αρχών και στενή εποπτεία των εν λόγω αρχών από την Επιτροπή.

ΠΛΑΙΣΙΟ 1

ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ ΣΤΟΥΣ ΕΠΙΣΗΜΟΥΣ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΕΛΕΓΧΟΥΣ

Στην Πολωνία, κατά τον χρόνο διενέργειας του ελέγχου του Συνεδρίου, η εξέταση των επίσημων κτηνιατρικών ελέγχων από τις αρμόδιες αρχές ασκούνταν υπό την ευθύνη των ίδιων υπηρεσιών επιθεώρησης που διενεργούν τους κτηνιατρικούς ελέγχους. Αυτό δημιουργεί κίνδυνο για την ανεξαρτησία του έργου.

Στη Ρουμανία, μια έκθεση επιθεώρησης, η οποία είχε πραγματοποιηθεί από τις αρμόδιες αρχές με σκοπό να ελεγχθεί η άσκηση των καθηκόντων του επίσημου κτηνιάτρου, περιλάμβανε διαπιστώσεις σχετικά με τη δραστηριότητα του σφαγείου και την εφαρμογή των ιδίων ελέγχων, οι οποίοι ουσιαστικά εμπίπτουν στην αρμοδιότητα του ΥΕΤ.

Οι κτηνιατρικές υπηρεσίες των κρατών μελών ελέγχουν εάν ο σχεδιασμός και η εφαρμογή των συστημάτων HACCP των ΥΕΤ πληρούν τις κανονιστικές απαιτήσεις. Στην Ουγγαρία, ωστόσο, οι κεντρικές κτηνιατρικές υπηρεσίες δεν είχαν εικόνα της εφαρμογής του HACCP. Επιπλέον, οι πληροφορίες σχετικά με τις αδυναμίες που συχνά εντοπίζονταν δεν αντιπαραβάλλονταν επαρκώς. Συνεπώς, δεν ήταν δυνατή η εποπτεία της γενικής εφαρμογής και υλοποίησης του συστήματος HACCP.

Στη Σλοβενία, δεν υπήρχαν σαφείς κατευθυντήριες οδηγίες και τυποποιημένα έγγραφα για την αναφορά των αποτελεσμάτων των κτηνιατρικών ελέγχων, με αποτέλεσμα να υπάρχουν διαφορές τόσο ως προς τη φύση των ελέγχων όσο και ως προς τον τρόπο κατάρτισης των σχετικών εκθέσεων. Αυτό δημιούργησε κίνδυνο τόσο ως προς την ποιότητα όσο και ως προς την πληρότητά τους.

Σε ορισμένα από τα μικρά σφαγεία στα οποία πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις στη διάρκεια του ελέγχου, διαπιστώθηκε ανεπαρκής οριοθέτηση μεταξύ των αρμοδιοτήτων του ΥΕΤ και του επίσημου κτηνιάτρου. Αυτό ενδέχεται να πλήττει την ανεξαρτησία των επίσημων ελέγχων.

ΕΛΛΕΙΨΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΑΠΑΙΤΗΣΕΩΝ ΥΓΙΕΙΝΗΣ

30. Στο πλαίσιο του ελέγχου διαπιστώθηκαν αδυναμίες στην εφαρμογή των απαιτήσεων υγιεινής σε εννέα από τα 25 σφαγεία στα οποία πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις. Αυτές αφορούσαν ακατάλληλο καθαρισμό, απολύμανση και εξοπλισμό αναισθητοποίησης, τον διαχωρισμό "καθαρών" και "ακάθαρτων" χώρων και την έλλειψη επαρκών εγκαταστάσεων αποθήκευσης του κρέατος που χαρακτηρίζεται ακατάλληλο για ανθρώπινη κατανάλωση (βλέπε πλαίσιο 2).

ΠΛΑΙΣΙΟ 2

ΕΛΛΕΙΨΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΑΠΑΙΤΗΣΕΩΝ ΥΓΙΕΙΝΗΣ

Μολονότι η ροή της παραγωγής στα σφαγεία πρέπει να σχεδιάζεται κατά τρόπο ώστε να αποτρέπεται η αλληλομόλυνση, σε ένα σφαγείο όπου πραγματοποιήθηκε επίσκεψη στη Ρουμανία, το προσωπικό μπορούσε να μετακινείται ελεύθερα από τους ακάθαρτους στους καθαρούς χώρους και η ομάδα ελέγχου χρειάστηκε να κινηθεί αντίθετα προς τη ροή, από τον ακάθαρτο στον καθαρό χώρο, διότι δεν υπήρχε άλλη έξοδος. Σε ένα δεύτερο σφαγείο στη Ρουμανία, το κρέας από τις εγκαταστάσεις αποθήκευσης έπρεπε να επιστρέφει στην εγκατάσταση κοπής προκειμένου να επισημανθεί για αποστολή. Και στα δύο σφαγεία η έλλειψη τοπικού ή χρονικού διαχωρισμού των δραστηριοτήτων στο σφαγείο ενδέχεται να εμφανίζει κίνδυνο αλληλομόλυνσης. Σε ένα τρίτο σφαγείο, τα μαχαίρια δεν εναποθηκεύονταν δεόντως κατά τη διαδικασία της σφαγής. Σε ένα τέταρτο σφαγείο, το προσωπικό χειριζόταν σφάγια χοίρων αμέσως μετά τον καθαρισμό των δαπέδων χωρίς να προηγηθεί πλύσιμο των χεριών.

Σε ένα σφαγείο όπου πραγματοποιήθηκε επίσκεψη στην Τσεχική Δημοκρατία, οι εγκαταστάσεις καθαρισμού για χέρια και μπότες δεν ήταν κατάλληλες ώστε να διασφαλίζεται ότι το σύνολο του προσωπικού όντως τις χρησιμοποιούσε προτού εισέλθει στους καθαρούς χώρους. Στην περίπτωση αυτή, καθώς και σε ένα δεύτερο σφαγείο, δεν υπήρχε σαφής διαχωρισμός μεταξύ διαφορετικών περιοχών, με αποτέλεσμα να επιτρέπεται η ελεύθερη πρόσβαση στις εγκαταστάσεις χωρίς να λαμβάνονται κατάλληλα μέτρα απολύμανσης. Σε ένα τρίτο σφαγείο όπου πραγματοποιήθηκε επίσκεψη, οι κλωβοί που χρησιμοποιούνταν για τη μεταφορά ζωντανών κοτόπουλων δεν καθαρίζονταν πλήρως μετά την εκφόρτωση των πτηνών, γεγονός το οποίο θα μπορούσε να δημιουργήσει κίνδυνο αλληλομόλυνσης.

Σε ένα σφαγείο όπου πραγματοποιήθηκε επίσκεψη στην Πολωνία, ο εξοπλισμός αναισθητοποίησης που χρησιμοποιούνταν δεν λειτουργούσε σωστά, δημιουργώντας άσκοπη δυσφορία στα ζώα, καθώς δεν υπήρχε άμεσα διαθέσιμος εξοπλισμός αντικατάστασης για την ολοκλήρωση της αναισθητοποίησης σε εύλογο χρόνο. Σε ένα άλλο σφαγείο όπου πραγματοποιήθηκε επίσκεψη στην Πολωνία, δεν υπήρχαν διαθέσιμες χωριστές εγκαταστάσεις ψύξης για την αποθήκευση του κρέατος που ήταν ακατάλληλο για ανθρώπινη κατανάλωση.

ΑΝΕΠΑΡΚΗΣ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ ΚΑΙ ΚΡΙΣΙΜΩΝ ΣΗΜΕΙΩΝ ΕΛΕΓΧΟΥ (HACCP)

31. Η κατάλληλη τεκμηρίωση (για παράδειγμα, όσον αφορά την ψυκτική αλυσίδα) αποτελεί σημαντικό μέρος των συστημάτων HACCP [25]. Τα σχέδια HACCP των σφαγείων στα οποία πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις προέβλεπαν την καταγραφή των δραστηριοτήτων παρακολούθησης των κρίσιμων σημείων ελέγχου (ΚΣΕ). Ωστόσο, σε πέντε από τα εν λόγω σφαγεία, δεν εφαρμόζονταν διαδικασίες HACCP για τα ΚΣΕ που αφορούσαν τη θερμοκρασία, ενώ η τεκμηρίωση των ελέγχων ΚΣΕ ήταν ελλιπής και/ή αναξιόπιστη (βλέπε πλαίσιο 3). Αυτό περιόριζε την εγκυρότητα του αναφερόμενου κρίσιμου ελέγχου.

ΠΛΑΙΣΙΟ 3

ΕΛΛΙΠΕΙΣ ΕΛΕΓΧΟΙ ΣΤΑ ΚΡΙΣΙΜΑ ΣΗΜΕΙΑ ΕΛΕΓΧΟΥ

Σε ένα σφαγείο στο οποίο πραγματοποιήθηκε επίσκεψη στη Σλοβενία, η μέγιστη θερμοκρασία του κρέατος πριν από την αποστολή που οριζόταν από τους κανονισμούς (7 °C) χρησιμοποιούνταν ως όριο για το ΚΣΕ, ενώ καταγράφονταν συστηματικά οι ενδείξεις θερμοκρασίας. Εάν σύμφωνα με την ένδειξη της θερμοκρασίας το κρέας που ήταν έτοιμο για αποστολή δεν ήταν αρκετά κρύο, έπρεπε να ψύχεται περαιτέρω. Ωστόσο, με τον έλεγχο διαπιστώθηκαν καταγεγραμμένες παραδόσεις κρέατος από το σφαγείο με ενδείξεις θερμοκρασίας άνω των 8 °C χωρίς περαιτέρω ψύξη.

Σε ένα σφαγείο όπου πραγματοποιήθηκε επίσκεψη στην Ουγγαρία, η θερμοκρασία στους θαλάμους ψύξης υπέκειτο σε ΚΣΕ. Ωστόσο, το σύστημα παρακολούθησης της θερμοκρασίας δεν εξέπεμπε επαρκείς προειδοποιήσεις σε περίπτωση απόκλισης της θερμοκρασίας από τα επίπεδα που ορίζονταν στο σχέδιο HACCP. Σε άλλο σφαγείο στο οποίο πραγματοποιήθηκε επίσκεψη, τα έγγραφα σχετικά με τα ΚΣΕ συμπληρώνονταν μόνο κατά την εμφάνιση προβλημάτων. Δεν υπήρχαν έγγραφα αποδεικτικά στοιχεία σχετικά με τις ενδείξεις θερμοκρασίας εντός των επιτρεπόμενων ορίων.

Σε ένα σφαγείο όπου πραγματοποιήθηκε επίσκεψη στη Ρουμανία, οι καταγραφές θερμοκρασίας στους θαλάμους ψύξης δεν θεωρήθηκαν αξιόπιστες. Στα αρχεία αυτά καταγραφόταν συνεχώς η ίδια θερμοκρασία για ενδείξεις που ελέγχονταν τέσσερις φορές ημερησίως επί αρκετές εβδομάδες από το ίδιο άτομο.

Σε ένα δεύτερο σφαγείο όπου πραγματοποιήθηκε επίσκεψη στη Ρουμανία, οι καταγραφές θερμοκρασίας συμπληρώνονταν εκ των προτέρων πάντοτε με την ένδειξη "C" ως "συμμορφούμενες" (compliant).

ΕΛΛΕΙΨΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΙΔΙΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ

32. Η νομοθεσία απαιτεί από τους ΥΕΤ να διεξάγουν πρόγραμμα ιδίου ελέγχου που συνεπάγεται τη δειγματοληψία σφαγίων για έλεγχο μικροβιολογικής μόλυνσης τουλάχιστον μία φορά εβδομαδιαίως, με εξαίρεση ορισμένες περιπτώσεις όπου οι κτηνιατρικές αρχές ενδέχεται να επιτρέπουν τη δειγματοληψία ανά δεκαπενθήμερο. Σε πέντε από τα σφαγεία όπου πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις σε τρία κράτη μέλη, η συχνότητα της δειγματοληψίας ή ο χειρισμός των δειγμάτων δεν πληρούσαν τις απαιτήσεις. Σε τέσσερις περιπτώσεις, στις οποίες οι κτηνιατρικές αρχές είχαν εγκρίνει τη δειγματοληψία ανά δεκαπενθήμερο, στην πραγματικότητα αυτή διενεργούνταν ανά ακόμη μεγαλύτερα διαστήματα. Σε μία περίπτωση τα αποτελέσματα των δοκιμών δεν ήταν διαθέσιμα (βλέπε πλαίσιο 4).

ΠΛΑΙΣΙΟ 4

Η ΔΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑ ΣΦΑΓΙΩΝ ΔΕΝ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΟΥΝΤΑΝ ΠΑΝΤΟΤΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΚΑΝΟΝΕΣ

Οι ΥΕΤ των σφαγείων πρέπει να λαμβάνουν δείγματα για μικροβιολογική ανάλυση τουλάχιστον μία φορά εβδομαδιαίως. Σε δύο σφαγεία στα οποία πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις στη Ρουμανία, η δειγματοληψία για σαλμονέλα από τον ΥΕΤ είχε μειωθεί κάτω από τις νόμιμες απαιτήσεις χωρίς προηγούμενη κατάλληλη έγκριση από τις κτηνιατρικές αρχές.

Επιπλέον, τα δείγματα είχαν ληφθεί από τον επίσημο κτηνίατρο, παρότι αυτό αποτελούσε αρμοδιότητα του ΥΕΤ.

Σε ένα σφαγείο όπου πραγματοποιήθηκε επίσκεψη στην Πολωνία, η δειγματοληψία από τον ΥΕΤ είχε περιοριστεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, σε μία φορά μηνιαίως. Σε ένα άλλο σφαγείο, δεν υπήρχαν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι πραγματοποιούνται όλες οι απαιτούμενες δοκιμές.

Σε ένα σφαγείο όπου πραγματοποιήθηκε επίσκεψη στην Τσεχική Δημοκρατία, ενώ ο ΥΕΤ είχε συμμορφωθεί με τη συχνότητα δειγματοληψίας, στο εργαστήριο αποστέλλονταν δείγματα μόνο μία φορά μηνιαίως ή και με ακόμη μικρότερη συχνότητα. Η εν λόγω πρακτική δημιουργούσε κίνδυνο για την υγιεινή της διαδικασίας παραγωγής, καθώς θα ήταν αδύνατη η λήψη άμεσων διορθωτικών μέτρων σε περίπτωση που τα θετικά αποτελέσματα δείγματος της μικροβιολογικής ανάλυσης δεν γίνονταν ταχέως γνωστά.

ΜΗ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗ ΜΕ ΤΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΑΝΙΧΝΕΥΣΙΜΟΤΗΤΑΣ

33. Τα τρόφιμα και οι ζωοτροφές που μπορούν να πωλούνται στην ΕΕ πρέπει να φέρουν κατάλληλη επισήμανση ή σήμα αναγνώρισης ώστε να διευκολύνεται η ανιχνευσιμότητά τους, μέσω κατάλληλων εγγράφων ή πληροφοριών [26]. Με τον έλεγχο διαπιστώθηκαν αδυναμίες σε έξι από τα 25 σφαγεία στα οποία πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις. Αυτές αφορούσαν ακατάλληλα συστήματα για την ταυτοποίηση σφαγίων και κοπαδιών και ελλιπή συστήματα ανίχνευσης της μεταποίησης ζώντων ζώων σε σφάγια στην τροφική αλυσίδα (βλέπε πλαίσιο 5).

ΠΛΑΙΣΙΟ 5

ΈΛΛΕΙΨΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΑΝΙΧΝΕΥΣΙΜΟΤΗΤΑΣ

Οι υπεύθυνοι των σφαγείων πρέπει να δέχονται ζώα στις εγκαταστάσεις του σφαγείου μόνον αφού λάβουν τις σχετικές πληροφορίες περί ασφάλειας των τροφίμων, οι οποίες εμφαίνονται στα μητρώα που τηρεί η εκμετάλλευση προέλευσης. Σε δύο σφαγεία στα οποία πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις στην Πολωνία, κατά τη διάρκεια της επίσκεψης δεν υπήρχε κανένα πληροφοριακό στοιχείο όσον αφορά την τροφική αλυσίδα για αγελάδες που είχαν σφαγεί.

Σε δύο σφαγεία χοίρων στα οποία πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις στη Ρουμανία και σε ένα στην Τσεχική Δημοκρατία, οι κανόνες σχετικά με την τυποποίηση των σφαγίων, με σκοπό τη διασφάλιση της ανιχνευσιμότητάς τους, ήταν ανεπαρκείς. Και στις δύο περιπτώσεις στη Ρουμανία, ο ΥΕΤ δήλωσε ότι η ημερομηνία σφαγής ήταν ο αριθμός της παρτίδας. Στον ψυκτικό θάλαμο αποθήκευσης του πρώτου σφαγείου, κατά τη διάρκεια του επιτόπιου ελέγχου εντοπίστηκαν κεφάλια χοίρων χωρίς αναγνωριστική σήμανση. Η απουσία συγκεκριμένων πληροφοριών για την ταυτοποίηση των μερών των σφαγίων ή της παρτίδας θα μπορούσε να δημιουργήσει κίνδυνο για τη διασφάλιση της ανιχνευσιμότητας. Στην περίπτωση της Τσεχικής Δημοκρατίας, τα σφάγια αριθμούνταν μόνο με τον αύξοντα αριθμό της σφαγής, ενώ η ημερομηνία σφαγής δεν καταγράφονταν. Αυτό, σε περίπτωση κρίσης, θα εμπόδιζε την ταχεία ανιχνευσιμότητα του κρέατος στην εκμετάλλευση.

Σε δύο σφαγεία πουλερικών στα οποία πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις στην Πολωνία, δεν υπήρχε συμφωνία μεταξύ του αριθμού των πτηνών που είχαν παραδοθεί και εκείνων που είχαν σφαγεί. Σε ένα από τα σφαγεία υπήρχαν διαφορές μεταξύ του αριθμού των πτηνών που είχαν εγκριθεί προς σφαγή από την κτηνιατρική επιθεώρηση που είχε πραγματοποιηθεί στην εκμετάλλευση προ της σφαγής και του αριθμού των πτηνών που είχαν παραδοθεί στο σφαγείο.

Στο δεύτερο σφαγείο, δεν είχε πραγματοποιηθεί φυσική καταμέτρηση των πτηνών που είχαν σφαγεί. Επιπλέον, στην περίπτωση αυτή, τα έγγραφα ταυτοποίησης που συνόδευαν τα πτηνά προς σφαγή περιλάμβαναν στοιχεία ταυτοποίησης της εκμετάλλευσης, δεν υπήρχαν όμως πληροφορίες σχετικά με την ταυτοποίηση του κοπαδιού. Όταν οι εκμεταλλεύσεις έχουν περισσότερα του ενός κοπάδια, αυτό έχει ως αποτέλεσμα την αδυναμία ανιχνευσιμότητας μεταξύ του κοπαδιού που έχει ελεγχθεί και του κοπαδιού που έχει σφαγεί. Παρόμοια έλλειψη ταυτοποίησης κοπαδιών διαπιστώθηκε σε σφαγείο πουλερικών όπου πραγματοποιήθηκε επίσκεψη στην Ουγγαρία.

ΑΣΥΜΒΙΒΑΣΤΟ ΤΩΝ ΚΑΝΟΝΩΝ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΕΥΕΛΙΞΙΑ

34. Όπως περιγράφεται στο σημείο 11, οι ΥΕΤ απαιτείται να διενεργούν μικροβιολογικές δειγματοληψίες στα σφαγεία. Η νομοθεσία [27] προβλέπει εξαιρέσεις από τη συχνότητα δειγματοληψίας στην περίπτωση μικρών σφαγείων, υπό την προϋπόθεση της διενέργειας ανάλυσης κινδύνου από την οποία να προκύπτει ότι η μείωση είναι αιτιολογημένη.

35. Δεν υπάρχει ορισμός των μικρών επιχειρήσεων τροφίμων στη νομοθεσία της ΕΕ για την υγιεινή. Επιπλέον, υπάρχει ανακολουθία μεταξύ της απαίτησης να υποχρεούνται όλες οι εγκαταστάσεις, ανεξαρτήτως μεγέθους, να εφαρμόζουν την ισχύουσα νομοθεσία υγιεινής και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2073/2005, ο οποίος επιτρέπει παρεκκλίσεις για τα μικρά σφαγεία.

ΚΑΘΟΔΗΓΗΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ

36. Στο πλαίσιο του ελέγχου εξετάστηκε εάν τόσο η Επιτροπή όσο και τα κράτη μέλη είχαν αναπτύξει σχετικές κατευθυντήριες γραμμές και εάν είχαν προωθήσει κατάλληλα προγράμματα κατάρτισης για τα ενδιαφερόμενα μέρη. Ενώ είχαν καταρτιστεί κατευθυντήριες γραμμές σε επίπεδο Επιτροπής, ελάχιστες κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τις πρακτικές υγιεινής είχαν αναπτυχθεί από τους εθνικούς επαγγελματικούς τομείς (σημεία 37 έως 38). Το πρόγραμμα κατάρτισης που οργανώθηκε από την Επιτροπή κρίθηκε ιδιαίτερα χρήσιμο από τα κράτη μέλη στα οποία πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις, με τον έλεγχο όμως διαπιστώθηκε ότι υπήρχε περιθώριο βελτίωσης (σημεία 39 έως 44).

ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΗ ΚΑΘΟΔΗΓΗΣΗ ΑΠΟ ΠΛΕΥΡΑΣ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ

37. Σύμφωνα με τους κανονισμούς για την ασφάλεια των τροφίμων, η Επιτροπή πρέπει, αφενός, να καταρτίζει κατευθυντήριες οδηγίες για τους επίσημους ελέγχους [28] καθώς και οδηγούς ορθής πρακτικής [29] για την υγιεινή και για την εφαρμογή των αρχών HACCP και, αφετέρου, να διασφαλίζει την ανάπτυξη και διάδοσή τους. Για τον σκοπό αυτό, η Επιτροπή εκδίδει και ενημερώνει σχετικές κατευθυντήριες γραμμές κατόπιν διαβούλευσης με τα κράτη μέλη και άλλους ενδιαφερομένους.

38. Τα κράτη μέλη πρέπει επίσης να ενθαρρύνουν τους τομείς επιχειρήσεων τροφίμων να καταρτίζουν εθνικούς οδηγούς ορθής πρακτικής για την υγιεινή και για την εφαρμογή των αρχών HACCP [30]. Οι εν λόγω οδηγοί θα αποτελούσαν σημαντικό εργαλείο για την πρόληψη των καταστάσεων που περιγράφονται στα ευρήματα του ελέγχου του Συνεδρίου σε επίπεδο κρατών μελών, καθώς και των αδυναμιών που εντοπίζονται στο πλαίσιο των επιθεωρήσεων του ΓΤΚΘ. Ωστόσο, σε τρία κράτη μέλη όπου πραγματοποιήθηκε έλεγχος (Πολωνία, Ρουμανία, Σλοβενία) δεν είχαν καταρτιστεί τέτοιοι οδηγοί από τις εθνικές επαγγελματικές ενώσεις.

ΈΛΛΕΙΨΗ ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΕΩΝ ΜΕΤΑΞΥ ΤΗΣ ΓΔ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟΥ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΕΣ (EAHC)

39. Τα θέματα της κατάρτισης και ο σχεδιασμός των μαθημάτων κατάρτισης BTSF επιλέγονται από τη ΓΔ Υγείας και Καταναλωτών και υποβάλλονται πολύ αναλυτικά στον EAHC. Κατά την υπό εξέταση περίοδο (βάσει των επισκέψεων ελέγχου που πραγματοποιήθηκαν έως τον Ιανουάριο του 2011) δεν πραγματοποιήθηκαν συστηματικές διαβουλεύσεις μεταξύ του EAHC και της ΓΔ Υγείας και Καταναλωτών σχετικά με τον σχεδιασμό των εν λόγω μαθημάτων κατάρτισης, γεγονός το οποίο δημιουργούσε τον κίνδυνο να μην αξιοποιηθεί η γνώση που είχε αποκτήσει ο Οργανισμός όσον αφορά την εφαρμογή των προγραμμάτων.

ΕΛΛΕΙΨΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ BTSF

40. Προκειμένου να εναρμονιστούν οι επίσημοι κτηνιατρικοί έλεγχοι από τα κράτη μέλη, η Επιτροπή μπορεί να οργανώσει μαθήματα κατάρτισης για το προσωπικό των κρατών μελών [31]. Η πρωτοβουλία κατάρτισης BTSF αναπτύχθηκε από τη ΓΔ Υγείας και Καταναλωτών και εφαρμόζεται από τον EAHC. Προκειμένου να διασφαλιστεί καλύτερη επικοινωνία με τα κράτη μέλη, διοργανώνονταν τακτικές συναντήσεις μεταξύ της Επιτροπής και των εθνικών σημείων επαφής των κρατών μελών.

41. Βασική αρχή των μαθημάτων κατάρτισης BTSF δεν είναι να αντικαταστήσουν τα εθνικά προγράμματα κατάρτισης ή να παρέχουν κατάρτιση στο σύνολο του προσωπικού των αρμόδιων αρχών, αλλά να προαγάγουν έναν τρόπο προσέγγισης που συνίσταται σε "εκπαίδευση του εκπαιδευτή", σύμφωνα με τον οποίο τα κράτη μέλη πρέπει να μεταδίδουν στις κτηνιατρικές τους υπηρεσίες τις πληροφορίες που λαμβάνουν από τους συμμετέχοντες στα μαθήματα κατάρτισης BTSF. Η προσέγγιση "εκπαίδευσης του εκπαιδευτή" δεν εφαρμόζεται ακόμη πλήρως σε επίπεδο ΕΕ. Επί του παρόντος, δεν υπάρχει κοινό πλαίσιο όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να διεξάγονται οι δραστηριότητες διάδοσης ούτε κριτήρια παρακολούθησης των αποτελεσμάτων της διάδοσης σε επίπεδο κρατών μελών, προκειμένου να πραγματοποιείται παρακολούθηση των εν λόγω δραστηριοτήτων.

42. Στην Ουγγαρία και τη Ρουμανία, ο ρόλος των εθνικών σημείων επαφής του BTSF περιορίζεται στη διαβίβαση πληροφοριών στην Επιτροπή σχετικά με την πρόοδο των δράσεων και δεν επαρκεί για την παρακολούθηση του προγράμματος κατάρτισης, για τη διατύπωση παρατηρήσεων και τη διάδοση των σχετικών πληροφοριών.

43. Η ενδιάμεση αξιολόγηση του BTSF [32] έδειξε ότι οι συμμετέχοντες θεωρούν ότι οι δραστηριότητες κατάρτισης ήταν πολύ θεωρητικές και δεν περιλάμβαναν επαρκείς πρακτικές επιδείξεις. Επιπλέον, με τον έλεγχο του Συνεδρίου στα κράτη μέλη διαπιστώθηκε ότι η διάδοση πληροφοριών στα κράτη μέλη μετά τη συμμετοχή σε μαθήματα BTSF δεν περιλάμβαναν επαρκείς πρακτικές επιδείξεις, οι οποίες θα βελτίωναν τα αποτελέσματα και τον αντίκτυπο των δραστηριοτήτων διάδοσης σε επίπεδο κρατών μελών (βλέπε πλαίσιο 6).

44. Η επακόλουθη αξιολόγηση του BTSF, η οποία είχε αρχικά προγραμματιστεί για το 2011, καθυστέρησε και αναμένεται να ολοκληρωθεί το 2012.

ΠΛΑΙΣΙΟ 6

ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΕΣ ΒΕΛΤΙΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ

Στα κράτη μέλη στα οποία πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις κατά τη διάρκεια του ελέγχου, οι αρμόδιες κτηνιατρικές αρχές έκριναν την πρωτοβουλία BTSF ιδιαίτερα χρήσιμη, μολονότι πρότειναν βελτιώσεις όσον αφορά τα εξής:

α) Ανανέωση των θεμάτων της κατάρτισης BTSF, καθώς οι περισσότεροι επιθεωρητές σε κεντρικό επίπεδο είχαν ήδη συμμετάσχει σε υφιστάμενα μαθήματα κατάρτισης και υπήρχαν άλλα θέματα σχετικά με τρέχοντα ζητήματα τα οποία θα έπρεπε να καλυφθούν προκειμένου να διασφαλιστεί εναρμονισμένη προσέγγιση των επίσημων ελέγχων.

β) Αναθεώρηση των γλωσσών κατάρτισης, καθώς τα μαθήματα κατάρτισης συνήθως παρέχονται στην αγγλική, γαλλική ή γερμανική γλώσσα.

Οι αρχές τόνισαν τη δυσκολία ανεύρεσης επιθεωρητών με επαρκείς γλωσσικές δεξιότητες για συμμετοχή στα εν λόγω μαθήματα. Επιπλέον, οι εγκαταστάσεις που επιλέχθηκαν για επίσκεψη από τους συμμετέχοντες στα μαθήματα κατάρτισης δεν κρίθηκε ότι είχαν όλες συμμορφωθεί με τις τρέχουσες απαιτήσεις υγιεινής ή ότι παρείχαν παραδείγματα βέλτιστης πρακτικής.

Στη Ρουμανία και την Ουγγαρία, εξαιτίας της έλλειψης ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ του εθνικού σημείου επαφής και των κτηνιατρικών αρχών, δεν εξετάστηκαν προτάσεις βελτίωσης των μαθημάτων κατάρτισης.

ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΩΝ ΚΟΝΔΥΛΙΩΝ ΤΗΣ ΕΕ

45. Στο πλαίσιο του ελέγχου εξετάστηκαν οι διαδικασίες που αφορούν τη χορήγηση χρηματοδότησης της ΕΕ σε σφαγεία προκειμένου να διευκολύνεται η εφαρμογή των απαιτήσεων υγιεινής. Το Συνέδριο εντόπισε αδυναμίες όσον αφορά τη βιωσιμότητα και την επιλογή των έργων (σημεία 46 έως 50). Ο πίνακας παρουσιάζει τη χρηματοδότηση που διατέθηκε μέσω του Sapard σε σφαγεία με στόχο την αναβάθμισή τους ώστε να ανταποκρίνονται στα πρότυπα υγιεινής της ΕΕ. Οι εν λόγω δραστηριότητες σήμερα υποστηρίζονται από το μέτρο "Προστιθέμενη αξία στα γεωργικά και δασοκομικά προϊόντα" του ΕΓΤΑΑ [33].

ΠΙΝΑΚΑΣ

SAPARD — ΜΕΤΡΟ "ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΑΣ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΛΙΕΥΤΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ"

Πηγές:

Κράτος μέλος | Αριθμός σφαγείων που υποστηρίχθηκαν από το Sapard στο πλαίσιο του μέτρου | Ποσό συνεισφοράς της ΕΕ για σφαγεία που χρηματοδοτήθηκαν από το Sapard στο πλαίσιο του μέτρου (εκατομμύρια ευρώ) | Μέσο ποσό της συνεισφοράς της ΕΕ ανά σφαγείο (εκατομμύρια ευρώ) | Αριθμός των εγκεκριμένων σφαγείων στις 31.12.2011 |

(A) | (B) | (C) | (D)=(C)/(B) | (E) |

Βουλγαρία [6666] | 42 | 29 | 0,69 | 108 |

Τσεχική Δημοκρατία [7777] | 30 | 4 | 0,13 | 239 |

Εσθονία [7777] | 4 | 1 | 0,25 | 60 |

Λεττονία [6666] | 4 | 1 | 0,25 | 78 |

Λιθουανία [6666] | 9 | 12 | 1,33 | 78 |

Ουγγαρία [7777] | 13 | 3 | 0,23 | 283 |

Πολωνία [7777] | 77 | 22 | 0,29 | 1003 |

Ρουμανία [7777] | 51 | 40 | 0,78 | 156 |

Σλοβενία [7777] | 4 | 3 | 0,75 | 61 |

Σλοβακία [7777] | 7 | 2 | 0,29 | 88 |

Σύνολο | 241 | 117 | 0,49 | 2154 |

46. Τα εθνικά προγράμματα περιείχαν γενικές διατάξεις για την εφαρμογή τους, συμπεριλαμβανομένων διατάξεων για τη διαχείριση, την παρακολούθηση και τους ελέγχους. Αυτό απαιτούνταν προτού η Επιτροπή εγκρίνει τα προγράμματα Sapard.

47. Η ετήσια έκθεση δραστηριοτήτων για το 2008 της ΓΔ Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης της Επιτροπής περιλάμβανε επιφύλαξη όσον αφορά το σύστημα διαχείρισης και ελέγχου για το Sapard στη Ρουμανία και τη Βουλγαρία. Οι επιφυλάξεις ήταν αρκετά σοβαρές ώστε η Επιτροπή να διακόψει τις πληρωμές προς τα εν λόγω κράτη μέλη. Στη Ρουμανία (όπου τα προβλήματα ήταν σοβαρότερα), από τα 197 έργα Sapard που υποστηρίχθηκαν στο πλαίσιο του μέτρου "Βελτίωση της μεταποίησης και εμπορίας γεωργικών και αλιευτικών προϊόντων", 104 είχαν ήδη ερευνηθεί από την Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) κατά τον χρόνο διενέργειας του ελέγχου του Συνεδρίου, κατόπιν ανησυχίας όσον αφορά τις διαδικασίες σύναψης δημόσιων συμβάσεων. Σοβαρές παρατυπίες διαπιστώθηκαν σε 64 έργα και διατυπώθηκαν συστάσεις για πλήρη ανάκτηση του συνόλου της δημόσιας ενίσχυσης. Για 60 από τα εν λόγω έργα, υπήρξαν υπόνοιες απάτης και ενημερώθηκαν οι αρμόδιες δικαστικές αρχές.

ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΟΥΜΕΝΩΝ ΕΡΓΩΝ

48. Ένα κριτήριο για χρηματοδότηση στο πλαίσιο του SAPARD ήταν ότι τα έργα θα έπρεπε να πληρούν τα νέα πρότυπα όσον αφορά την υγιεινή και την ασφάλεια των τροφίμων μέχρι το πέρας της υλοποίησης της επένδυσης. Η βιωσιμότητα των έργων αποτελούσε επίσης στόχο. Τα χρηματοδοτούμενα έργα θα έπρεπε να διατηρούνται στα στοχευόμενα επίπεδα δραστηριότητας για διάστημα τουλάχιστον 5 ετών μετά το πέρας της επένδυσης.

49. Με τον έλεγχο διαπιστώθηκε ότι τα κονδύλια της ΕΕ συνέβαλαν στην αναδιάρθρωση των σφαγείων, προκειμένου να διευκολυνθεί η συμμόρφωση με τα πρότυπα υγιεινής της ΕΕ και να διατηρηθεί η οικονομική δραστηριότητα. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής δεν προέβησαν σε ειδική αξιολόγηση του αντικτύπου των χρηματοδοτούμενων επενδύσεων στη συμμόρφωση με τα νέα πρότυπα υγιεινής. Στο πλαίσιο του ελέγχου, σε κάθε κράτος μέλος στο οποίο πραγματοποιήθηκε επίσκεψη εντοπίστηκαν περιπτώσεις στις οποίες δεν είχε επιτευχθεί είτε η πενταετής ελάχιστη περίοδος δραστηριότητας είτε τα στοχευόμενα επίπεδα δραστηριότητας (βλέπε πλαίσιο 7). Αυτό περιόρισε τον αντίκτυπο των κονδυλίων που διατέθηκαν προκειμένου να διευκολυνθεί η συμμόρφωση με τις απαιτήσεις υγιεινής στα σφαγεία.

ΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΑΝΑΘΕΣΗΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΑ ΕΡΓΑ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ SAPARD ΔΕΝ ΗΤΑΝ ΤΑ ΚΑΤΑΛΛΗΛΑ

50. Στην Τσεχική Δημοκρατία τα κριτήρια ανάθεσης για το υπο-μέτρο του Sapard "Βοήθεια για την εισαγωγή συστήματος ανάλυσης κινδύνου και κρίσιμων σημείων ελέγχου (HACCP)" περιλάμβαναν την ύπαρξη ομάδας HACCP. Συνεπώς, οι αιτούντες που διέθεταν ήδη ομάδα HACCP και είχαν ήδη σημειώσει σημαντική πρόοδο στην εφαρμογή του HACCP, επελέγησαν έναντι εκείνων που είχαν σημειώσει μικρότερη πρόοδο και ουσιαστικά χρειάζονταν περισσότερη βοήθεια. Αυτό δεν ήταν συνεπές με τον στόχο ενθάρρυνσης της εφαρμογής του HACCP. Στην περίπτωση δύο εκ των σφαγείων τα οποία επισκέφθηκαν οι ελεγκτές, τα οποία επωφελήθηκαν από το εν λόγω υπο-μέτρο, τα μοναδικά κριτήρια ανάθεσης που εφαρμόστηκαν για την επιλογή αυτών των δύο σφαγείων ήταν η ύπαρξη ομάδας HACCP και η πιστοποίηση ISO. Κατά συνέπεια, η συμβολή των κονδυλίων του Sapard στην εφαρμογή της νομοθεσίας της ΕΕ για την υγιεινή ήταν περιορισμένη, καθώς ήταν πιθανότερο να επιλεγούν εγκαταστάσεις οι οποίες είχαν ήδη αρχίσει να θέτουν σε εφαρμογή διαδικασίες συμμόρφωσης με τις εν λόγω απαιτήσεις.

ΠΛΑΙΣΙΟ 7

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΟΠΟΥ ΤΟ ΠΡΟΒΛΕΠΟΜΕΝΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ ΔΕΝ ΕΠΙΤΕΥΧΘΗΚΕ Ή ΔΕΝ ΔΙΑΤΗΡΗΘΗΚΕ

Στη Ρουμανία, δύο από τα πέντε σφαγεία στα οποία πραγματοποιήθηκε επίσκεψη (κονδύλια Sapard ύψους 0,9 εκατομμυρίων ευρώ) δεν είχαν επιτύχει το στοχευόμενο επίπεδο δραστηριότητας σφαγείου. Αυτό οφειλόταν σε συνδυασμό ασθενέστερης ζήτησης από την αναμενόμενη για τα προϊόντα κρέατος που παρήγαν και χαμηλότερου από τον αναμενόμενο εφοδιασμό με κατάλληλα ζώα.

Στην Πολωνία, ένα από τα χρηματοδοτούμενα σφαγεία, το οποίο είχε αρχικά επιλεγεί για επίσκεψη (κονδύλια Sapard ύψους 0,7 εκατομμυρίων ευρώ), έπαυσε τη δραστηριότητά του το 2010 λόγω έλλειψης οικονομικής απόδοσης.

Στην Ουγγαρία, σε έναν από τους τόπους όπου πραγματοποιήθηκε επίσκεψη υπήρχε σφαγείο χοίρων στο οποίο είχε χορηγηθεί ενίσχυση από το Sapard το 2003 (60000 ευρώ), το οποίο ήταν ανενεργό από το 2006. Ο ΥΕΤ είχε μεταφέρει τη δραστηριότητα σφαγής σε κάποιο άλλο από τα σφαγεία του. Ενώ ο οργανισμός πληρωμών ανέκτησε τα οφειλόμενα κονδύλια Sapard, οι στόχοι της χρηματοδότησης της ΕΕ δεν επιτεύχθηκαν.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

51. Με τον έλεγχο του Συνεδρίου διαπιστώθηκε ότι, γενικώς, ο σχεδιασμός των συστημάτων για την εποπτεία των απαιτήσεων υγιεινής από την Επιτροπή και από τις αρμόδιες αρχές στα νέα κράτη μέλη ήταν επαρκής. Στο πλαίσιο του ελέγχου αποκαλύφθηκαν ορισμένες αδυναμίες στην εφαρμογή των κανόνων και των διαδικασιών στα κράτη μέλη όπου πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις. Επιπλέον, μέσω του ελέγχου διαπιστώθηκαν αδυναμίες όσον αφορά τη βιωσιμότητα και την επιλογή των χρηματοδοτούμενων έργων. Ενώ οι αδυναμίες που εντοπίστηκαν δεν θέτουν υπό αμφισβήτηση, είτε μεμονωμένα είτε συλλογικά, τον γενικό σχεδιασμό των συστημάτων για τη διασφάλιση της εφαρμογής των απαιτήσεων υγιεινής, καταδεικνύουν την ανάγκη αυστηρότερης εφαρμογής των ελέγχων σε όλα τα επίπεδα, προκειμένου να μετριάζονται οι κίνδυνοι που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε σοβαρά προβλήματα για την ασφάλεια των τροφίμων.

52. Η εφαρμογή των απαιτήσεων υγιεινής στις χώρες που προσχώρησαν στην ΕΕ από το 2004 και εξής δεν είχε ακόμη εξεταστεί πλήρως από την Επιτροπή (σημεία 24 έως 25). Σε επίπεδο κρατών μελών, διαπιστώθηκαν αδυναμίες σχετικά με την εφαρμογή των ΠΕΣΕ, τους κτηνιατρικούς ελέγχους (σημεία 26 έως 28), καθώς και την εφαρμογή των απαιτήσεων υγιεινής από τους ΥΕΤ (σημεία 29 έως 35).

ΣΥΣΤΑΣΗ 1

Όσον αφορά την εποπτεία της εφαρμογής των απαιτήσεων υγιεινής, η Επιτροπή πρέπει:

α) να ολοκληρώσει την παρακολούθηση από το ΓΤΚΘ των προηγούμενων συστάσεών της προς τα κράτη μέλη, οι οποίες προέκυψαν από την επισκόπηση της εφαρμογής της δέσμης κανονισμών υγιεινής του 2004,

β) να βελτιώσει την καθοδήγηση που παρέχει και την εποπτεία της κατάρτισης και της εφαρμογής των ΠΕΣΕ προκειμένου να εξασφαλιστεί ένα αποτελεσματικό σύστημα επίσημων ελέγχων,

γ) να ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να διενεργούν αποτελεσματικά τους κτηνιατρικούς τους ελέγχους κυρίως μέσω της κατάρτισης, επιθεωρήσεων εκ μέρους του ΓΤΚΘ και επισκόπησης των εκθέσεων των κρατών μελών,

δ) να βελτιώσει την εποπτεία που ασκεί στους ελέγχους των κρατών μελών, ώστε να ελαχιστοποιηθούν οι αδυναμίες που εντοπίστηκαν με τον έλεγχο που διενήργησε το Συνέδριο.

53. Στο πλαίσιο του ελέγχου του Συνεδρίου διαπιστώθηκε ανεπαρκής υποστήριξη και καθοδήγηση προς τους ΥΕΤ, καθώς και ορισμένες ελλείψεις όσον αφορά την εφαρμογή της BTSF (σημεία 36 έως 44).

ΣΥΣΤΑΣΗ 2

Όσον αφορά την καθοδήγηση και την κατάρτιση, η Επιτροπή πρέπει:

α) να ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να καταρτίσουν εθνικούς οδηγούς οι οποίοι μπορούν να συμβάλουν στην πρόληψη των αδυναμιών που εντοπίστηκαν από τον έλεγχο του Συνεδρίου,

β) να εξετάσει ενέργειες για τη βελτίωση των δράσεων κατάρτισης και την ολοκλήρωση της αξιολόγησης της πρωτοβουλίας BTSF,

γ) να εξασφαλίσει κατάλληλη και αποτελεσματική επικοινωνία μεταξύ των υπηρεσιών της με σκοπό τη βελτίωση των δράσεων κατάρτισης,

δ) να ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να προαγάγουν την παροχή περισσότερης καθοδήγησης και κατάρτισης στους ΥΕΤ.

54. Ενώ τα κονδύλια της ΕΕ συμβάλλουν στην εφαρμογή των απαιτήσεων υγιεινής της ΕΕ, υπήρξαν σημαντικά προβλήματα όσον αφορά την επιλογή και τη βιωσιμότητα των χρηματοδοτούμενων έργων (σημεία 45 έως 50).

ΣΥΣΤΑΣΗ 3

Όσον αφορά τη χρήση των κονδυλίων της ΕΕ για την εφαρμογή των απαιτήσεων υγιεινής σε σφαγεία στις χώρες που προσχώρησαν στην ΕΕ από το 2004 και εξής, συνιστάται στην Επιτροπή:

α) να παρέχει καθοδήγηση στα κράτη μέλη προκειμένου να ενθαρρύνεται η αποτελεσματική χρήση των κονδυλίων της ΕΕ, ιδίως όσον αφορά την αποτελεσματική επιλογή βιώσιμων έργων,

β) να αξιολογήσει τον αντίκτυπο των κονδυλίων της ΕΕ που διατέθηκαν για την εφαρμογή των προτύπων υγιεινής και για την ασφάλεια των τροφίμων,

γ) να εξετάσει, βάσει της ανωτέρω αξιολόγησης, εάν θα πρέπει να αναληφθούν περαιτέρω δράσεις προκειμένου να εξασφαλιστεί υψηλό επίπεδο προτύπων υγιεινής στα σφαγεία.

Η παρούσα έκθεση εγκρίθηκε από το Τμήμα I, του οποίου προεδρεύει ο κύριος Ιωάννης ΣΑΡΜΑΣ, Μέλος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, στο Λουξεμβούργο, κατά τη συνεδρίασή του της 25ης Ιουλίου 2012.

Για το Ελεγκτικό Συνέδριο

+++++ TIFF +++++

Vítor Manuel da Silva Caldeira

Πρόεδρος

[1] Πηγή: Εκτελεστικός Οργανισμός για την Υγεία και τους Καταναλωτές http://ec.europa.eu/eahc/food/about.html

[2] Παράρτημα Ι του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2073/2005.

[3] Άρθρο 17 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 178/2002.

[4] Τίτλος V του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 882/2004.

[5] Άρθρο 5 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 852/2004.

[6] http://ec.europa.eu/food/intro_en.htm

[7] COM(1999) 719 τελικό της 12ης Ιανουαρίου 2000.

[8] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 178/2002 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 28ης Ιανουαρίου 2002, για τον καθορισμό των γενικών αρχών και απαιτήσεων της νομοθεσίας για τα τρόφιμα, για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων και τον καθορισμό διαδικασιών σε θέματα ασφαλείας των τροφίμων (ΕΕ L 31 της 1.2.2002, σ. 1).

[9] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 852/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2004, για την υγιεινή των τροφίμων (ΕΕ L 139 της 30.4.2004, σ. 1, διορθωτικό ΕΕ L 226 της 25.6.2004, σ. 3).

[10] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 853/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2004, για τον καθορισμό ειδικών κανόνων υγιεινής για τα τρόφιμα ζωικής προέλευσης (ΕΕ L 139 της 30.4.2004, σ. 55, διορθωτικό ΕΕ L 226 της 25.6.2004, σ. 22).

[11] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 854/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2004, για τον καθορισμό ειδικών διατάξεων για την οργάνωση των επίσημων ελέγχων στα προϊόντα ζωικής προέλευσης που προορίζονται για κατανάλωση από τον άνθρωπο (ΕΕ L 139 της 30.4.2004, σ. 206, διορθωτικό ΕΕ L 226 της 25.06.2004, σ. 83).

[12] Σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 882/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 29ης Απριλίου 2004, για τη διενέργεια επίσημων ελέγχων της συμμόρφωσης προς τη νομοθεσία περί ζωοτροφών και τροφίμων και προς τους κανόνες για την υγεία και την καλή διαβίωση των ζώων (ΕΕ L 191 της 28.5.2004, σ. 1). "Επίσημος έλεγχος": κάθε μορφή ελέγχου που πραγματοποιεί η αρμόδια αρχή ή η Κοινότητα για την εξακρίβωση της συμμόρφωσης προς τη νομοθεσία περί ζωοτροφών και τροφίμων και προς τους κανόνες περί υγείας και καλής διαβίωσης των ζώων.

[13] Σύμφωνα με τον ορισμό του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 853/2004, σφαγείο είναι μια "εγκατάσταση που χρησιμοποιείται για τη σφαγή και τον καθαρισμό ζώων, των οποίων το κρέας προορίζεται για ανθρώπινη κατανάλωση".

[14] Άρθρο 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 852/2004.

[15] Βλέπε γλωσσάριο για τον ορισμό των εν λόγω αρχών.

[16] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1268/1999 σχετικά με την κοινοτική στήριξη για τα προενταξιακά μέτρα που αφορούν τη γεωργία και την αγροτική ανάπτυξη στις υποψήφιες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης κατά την προενταξιακή περίοδο (ΕΕ L 161 της 26.6.1999, σ. 87).

[17] Το συνολικό κονδύλιο για το εν λόγω μέτρο ανερχόταν σε 1025 εκατομμύρια ευρώ. Το ποσό των 177 εκατομμυρίων ευρώ για τα σφαγεία υπολογίστηκε κατ’ εκτίμηση από το Συνέδριο βάσει των διαθέσιμων πληροφοριών σε επίπεδο Επιτροπής και κρατών μελών.Τα επίπεδα ενίσχυσης στο πλαίσιο του προγράμματος Sapard καθορίστηκαν και καταγράφηκαν σε επίπεδο "μέτρων". Καθώς δεν υπήρχε κάποιο μέτρο ειδικά για τα σφαγεία, σημειώνεται έλλειψη αξιόπιστων και ολοκληρωμένων πληροφοριών σχετικά με τη χρηματοδότησή τους. Ενίσχυση στο πλαίσιο του προγράμματος Sapard διατέθηκε έως το 2006. Εάν τα έργα υποστούν σημαντική τροποποίηση εντός μιας πενταετίας μετά την ημερομηνία τελικής καταβολής της συνεισφοράς του Sapard, μπορούν να πραγματοποιηθούν ανακτήσεις από τις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών πριν από την ολοκλήρωση του προγράμματος. Στην πράξη, το κλείσιμο του προγράμματος Sapard πραγματοποιείται το αργότερο επτά έτη μετά την καταβολή της τελικής πληρωμής για τα έργα. Συνεπώς, για τα κράτη μέλη που προσχώρησαν στην ΕΕ το 2004, ανακτήσεις μπορούν να πραγματοποιηθούν έως το 2013. Για τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία, η τελευταία δήλωση δαπανών υποβλήθηκε το 2009 και ανακτήσεις μπορούν να πραγματοποιηθούν έως το 2016.

[18] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1257/1999 του Συμβουλίου, της 17ης Μαΐου 1999, για τη στήριξη της αγροτικής ανάπτυξης από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Προσανατολισμού και Εγγυήσεων (ΕΓΤΠΕ) και για την τροποποίηση και κατάργηση ορισμένων κανονισμών (ΕΕ L 160 της 26.6.1999, σ. 80).

[19] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1698/2005 του Συμβουλίου, της 20ής Σεπτεμβρίου 2005, για τη στήριξη της αγροτικής ανάπτυξης από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) (ΕΕ L 277 της 21.10.2005, σ. 1).

[20] Βουλγαρία, Τσεχική Δημοκρατία, Εσθονία, Λετονία, Λιθουανία, Ουγγαρία, Πολωνία, Ρουμανία, Σλοβενία και Σλοβακία.

[21] Π.χ. έλεγχοι στον τομέα "Υγιεινή των τροφίμων —τρόφιμα ζωικής προέλευσης" που πραγματοποιήθηκαν το 2006 σε όλα τα κράτη μέλη.

[22] Η Εσθονία και η Ρουμανία δεν είχαν καλυφθεί ακόμη.

[23] Π.χ. στην Ουγγαρία, το ΠΕΣΕ δεν παρείχε επαρκείς πληροφορίες για συγκεκριμένες πτυχές που αφορούν τον τομέα των πουλερικών, τις αρμοδιότητες των εγκεκριμένων κτηνιάτρων, την αξιολόγηση κινδύνου και το σύστημα που χρησιμοποιήθηκε για τον προσδιορισμό της συχνότητας των επίσημων ελέγχων.Στη Ρουμανία, το ΠΕΣΕ δεν παρείχε επαρκείς πληροφορίες σχετικά με το εάν οι κυρώσεις ήταν αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές, οι προτεραιότητες των επίσημων ελέγχων δεν καθορίστηκαν λεπτομερώς και εναρμονισμένα και το σχέδιο δεν κάλυψε τις διαδικασίες ελέγχου του έργου των επίσημων κτηνιάτρων.Στη Σλοβενία, το ΠΕΣΕ δεν παρείχε επαρκείς πληροφορίες σχετικά με τις διαδικασίες για τη διασφάλιση της αμεροληψίας και της συνέπειας των επίσημων ελέγχων και το σχέδιο ήταν ημιτελές.

[24] Άρθρο 8, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 882/2004

[25] Άρθρο 5 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 852/2004 (βλέπε επίσης το γλωσσάριο).

[26] Άρθρο 18, παράγραφος 4, του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 178/2002.

[27] Παράρτημα Ι του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2073/2005 της Επιτροπής, της 15ης Νοεμβρίου 2005, περί μικροβιολογικών κριτηρίων για τα τρόφιμα (ΕΕ L 338 της 22.12.2005, σ. 1).

[28]

[29] Κεφάλαιο ΙΙΙ του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 852/2004.

[30] Άρθρο 7 και άρθρο 8 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 852/2004.

[31] Άρθρο 51, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 882/2004.

[32] Ενδιάμεση αξιολόγηση των δραστηριοτήτων κατάρτισης "Καλύτερη κατάρτιση για ασφαλέστερα τρόφιμα", τελική έκθεση, Κοινοπραξία Αξιολόγησης της Τροφικής Αλυσίδας, για τη ΓΔ Υγείας και Καταναλωτών, 4 Απριλίου 2009.

[33] Άρθρο 28 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1698/2005. Συνολικά, το εν λόγω μέτρο συνεισέφερε 1025 εκατομμύρια ευρώ σε 1936 έργα.

[6666] Διαθέσιμες ετήσιες εκθέσεις και εκ των υστέρων αξιολογήσεις Sapard.

[7777] Οι πληροφορίες διαβιβάστηκαν στο Συνέδριο από τους οργανισμούς πληρωμών των κρατών μελών.

--------------------------------------------------

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I

ΠΡΟΤΥΠΑ ΥΓΙΕΙΝΗΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΠΟΥ ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΦΑΡΜΟΖΟΥΝ ΟΙ ΥΠΕΥΘΥΝΟΙ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ

Οι ΥΕΤ διαθέτουν στην αγορά προϊόντα ζωικής προέλευσης που έχουν παραχθεί στην ΕΕ, μόνον εφόσον τα προϊόντα αυτά έχουν παρασκευαστεί και υποστεί χειρισμούς αποκλειστικά σε εγκεκριμένες εγκαταστάσεις οι οποίες πληρούν τις σχετικές απαιτήσεις της νομοθεσίας για τα τρόφιμα (κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 853/2004 για τον καθορισμό ειδικών κανόνων υγιεινής για τα τρόφιμα ζωικής προέλευσης).

Οι διαδικασίες που τίθενται σε εφαρμογή από τον ΥΕΤ πρέπει να εγγυώνται ότι τα ζώα που γίνονται δεκτά στις εγκαταστάσεις του σφαγείου ταυτοποιούνται δεόντως.

Τα σφαγεία υποχρεούνται να διαθέτουν κατάλληλους και υγιεινούς χώρους σταβλισμού.

Πρέπει να υπάρχει χρονικός ή τοπικός διαχωρισμός των εργασιών. Με τις αλυσίδες σφαγής πρέπει να καθίσταται δυνατή η απρόσκοπτη διεξαγωγή της διαδικασίας σφαγής και να αποτρέπεται η αλληλομόλυνση μεταξύ των διαφόρων μερών της αλυσίδας σφαγής.

Τα σφαγεία πρέπει να διαθέτουν εγκαταστάσεις για την απολύμανση των εργαλείων με παροχή θερμού νερού σε θερμοκρασία τουλάχιστον 82°C, ή εναλλακτικό σύστημα με ισοδύναμο αποτέλεσμα.

Πρέπει να υπάρχουν εγκαταστάσεις που να κλειδώνουν για την αποθήκευση του δεσμευμένου κρέατος σε ψυκτικές εγκαταστάσεις και χωριστές εγκαταστάσεις που να κλειδώνουν για την αποθήκευση του κρέατος που έχει χαρακτηριστεί ακατάλληλο για ανθρώπινη κατανάλωση.

Η διαρρύθμιση, ο σχεδιασμός, η κατασκευή, η χωροθέτηση και οι διαστάσεις των χώρων τροφίμων πρέπει να παρέχουν:

α) κατάλληλο χώρο εργασίας που να καθιστά δυνατή την υγιεινή εκτέλεση όλων των εργασιών και την εφαρμογή ορθών πρακτικών υγιεινής τροφίμων, συμπεριλαμβανομένης της προστασίας από μόλυνση,

β) κατάλληλες συνθήκες χειρισμού και αποθήκευσης υπό ελεγχόμενη θερμοκρασία, και

γ) επαρκή αριθμό νιπτήρων, εγκατεστημένων στα κατάλληλα σημεία και προοριζόμενων ειδικά για το πλύσιμο των χεριών (κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 852/2004 για την υγιεινή των τροφίμων).

Πρέπει να υπάρχει επαρκής παροχή πόσιμου νερού, το οποίο πρέπει να χρησιμοποιείται οσάκις χρειάζεται ώστε να εξασφαλίζεται ότι δεν μολύνονται τα τρόφιμα.

Απαιτείται υψηλός βαθμός ατομικής καθαριότητας από κάθε πρόσωπο που εργάζεται σε χώρους όπου γίνονται εργασίες με τρόφιμα, το οποίο πρέπει να φορά κατάλληλο, καθαρό και, όταν είναι αναγκαίο, προστατευτικό ρουχισμό.

Το νωπό κρέας δεν θα πρέπει να έχει μολυνθεί από σαλμονέλα, ενώ πρέπει να τηρούνται οι απαιτήσεις όσον αφορά τα μικροβιολογικά κριτήρια και τη δειγματοληψία.

Πρέπει να διασφαλίζεται η παροχή κατάρτισης στα άτομα που χειρίζονται τρόφιμα, καθώς και στα άτομα που είναι υπεύθυνα για την εφαρμογή του συστήματος HACCP.

--------------------------------------------------

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II

ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΟΥΣ ΕΠΙΣΗΜΟΥΣ ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΟΥΣ ΕΛΕΓΧΟΥΣ

Το παράρτημα ΙΙ του κεφαλαίου ΙΙ του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 882/2004 ορίζει τις απαιτήσεις για τους επίσημους κτηνιατρικούς ελέγχους:

1. Οργάνωση της αρμόδιας αρχής και σχέση μεταξύ των κεντρικών αρμόδιων αρχών και των αρχών στις οποίες έχουν αναθέσει τα καθήκοντα διεξαγωγής των επίσημων ελέγχων.

2. Σχέση μεταξύ των αρμόδιων αρχών και των φορέων ελέγχου στους οποίους έχουν αναθέσει τα καθήκοντα διεξαγωγής εργασιών σχετικών με τους επίσημους ελέγχους.

3. Δήλωση των προς επίτευξη στόχων.

4. Καθήκοντα, αρμοδιότητες και υποχρεώσεις του προσωπικού.

5. Διαδικασίες δειγματοληψίας, μέθοδοι και τεχνικές ελέγχου, ερμηνεία των αποτελεσμάτων και συνακόλουθες αποφάσεις.

6. Προγράμματα παρακολούθησης και επιτήρησης.

7. Αμοιβαία συνδρομή σε περίπτωση που οι επίσημοι έλεγχοι απαιτούν την ανάληψη δράσης από περισσότερα του ενός κράτη μέλη.

8. Ενέργειες που πρέπει να αναλαμβάνονται μετά τους επίσημους ελέγχους.

9. Συνεργασία με άλλες υπηρεσίες ή φορείς που ενδέχεται να έχουν σχετικές αρμοδιότητες.

10. Εξακρίβωση της καταλληλότητας των μεθόδων δειγματοληψίας, των μεθόδων ανάλυσης και των δοκιμών ανίχνευσης.

11. Οποιαδήποτε άλλη δραστηριότητα ή πληροφορία απαιτείται για την ουσιαστική λειτουργία των επίσημων ελέγχων.

--------------------------------------------------