ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Κ0Μ(93) 711τελικό 
Βρυξέλλες, 7 Ιανουαρίου 1994 
PEDIP 
Ειδικό «ρόγραμμα γιο την ανάπτυξη 
της βιομηχανίας στην Πορτογαλία 
Σχέδιο τελικής έκθεσης εκτέλεσης 
(παρουσιάζεται από την Επιτροπή) 
ΠΙΜΑΚΑΓ ΠΡΡΙΕΧΟϋΕΜΡϋ 
Ι Εισαγωγή 
1.1 Ιστορικό 
1.2 Βασικές αποφάσει ς 
II Η πορτογαλική βιομηχανία πριν την εφαρμογή του ΡΕΟΙΡ 
III Η δομή του PEDIP 
111.1. Οι βασικές και τεχνολογικές υποδομές (πρόγραμμα 1) 
111.2 Επαγγελματική κατάρτιση 
111.3 Κίνητρα για παραγωγικές επενδύσεις - Πρόγραμμα 3 
111.3.1 Σύστημα κινήτρων του ΡΕΟΙΡ (SINPEDIP) - Πρόγραμμα 3.1 
111.3.2 Σύστημα κινήτρων για την ορθολογική χρήση της ενέργειας 
(SIURE) - Πρόγραμμα 3.2 
111.3.3 Καθεστώς στήριξης της αναδιάρθρωσης ή του 
εκσυγχρονισμού των βιομηχανικών τομέων - Πρόγραμμα 3.3 
111.3.4 Βοήθεια σε ειδικούς τομείς - Πρόγραμμα 3.4 
11 1.4 Χρηματοπιστωτική μηχανική - Πρόγραμμα 4 
111.5 Αποστολές παραγωγικότητας - Πρόγραμμα 5 
111.6 Αποστολές ποιότητας και βιομηχανικού σχεδιασμού - Πρόγραμμα 6 
111.7 Δημοσιότητα» εφαρμογή και έλεγχος - Πρόγραμμα 7 
111.8 Αρχικός οικονομικός πίνακας 
ΙV Εφαρμογή 
IV.1 PEDIP - Πιλοτική δοκιμή 
IV.2 Συγκεντρωτική διαχείριση 
IV.3 Η επικουρικότητα 
IV.4 Η σύμπραξη 
IV.5 Η επιτροπή παρακολούθησης 
IV.6 Η συμβουλευτική επιτροπή 
IV.7 Η φορολόγηση 
IV.8 Η χρήση του ECU 
IV.9 Η εφαρμογή του συντελεστή αποπληθωρισμού 
V Αποτελέσματα εκτέλεσης 
V.1 Τελικός οικονομικός πίνακας 
V.2 Τα λειτουργικά προγράμματα - γενική εικόνα 
V.2.1 Πρόγραμμα 1 - Βασικές και τεχνολογικές υποδομές 
V.2.2 Πρόγραμμα 2 - Επαγγελματική κατάρτιση 
V.2.3 Πρόγραμμα 3 - Κίνητρα για τις παραγωγικές επενδύσεις 
V.2.4 Πρόγραμμα 4 - Χρηματοπιστωτική μηχανική 
V.2.5 Πρόγραμμα 5 - Αποστολές παραγωγικότητας 
V.2.6 Πρόγραμμα 6 - Αποστολές ποιότητας 
V.2.7 Πρόγραμμα 7 - Δημοσιότητα), εφαρμογή και έλεγχος 
V.3 Η υλοποίηση κατά κύριους τομείς 
V.4 Η εκτέλεση του προϋπολογισμού 
V. 4.1 Το πρόσθετο κονδύλιο προΟπολογισμού 
V.4.2 Οι πιστώσεις του ΕΤΠΑ 
V.4.3 Οι πιστώσεις του ΕΚΤ 
V.5 Τα αποτελέσματα της φορολόγησης 
V.6 Η τήρηση των πολιτικών της Κοινότητας 
V.6.1 Οι δημόσιες συμβάσεις 
V.6.2 Το περιβάλλον 
V.6.3 0 ανταγωνισμός 
V.6.4 Τα μεγάλα έργα 
V.6.5 Οι ευαίσθητοι τομείς και οι τομείς που διανύουν κρίση 
VI Αξιολόγηση 
VI.1 Οι μελέτες που προηγήθηκαν του PEDIP 
VI.2 Οι μελέτες αξιολόγησης 
VI.3 Αξιολόγηση σκοπιμότητας και αποτελεσματικότητας 
του PEDIP 
VI.3.1 Η διείσδυση του PEDIP στη βιομηχανία 
VI.3.2 0 κόσμος του PEDIP και η βιομηχανία 
VI.3.3 Η πρόσβαση των επιχειρήσεων στο PEDIP 
VI.3.4 Τα αναμενόμενα αποτελέσματα και ο βαθμός επίτευξης των 
στόχων του PEDIP 
VI.4 Άλλες μελέτες του PEDIP 
VI.5 Συμπεράσματα 
I - ΕΙΣΑΓΟΓΗ 
Ι ΕΙΣΑΓΟΓΗ 
1.1 Ιστορικό 
Το ειδικό πρόγραμμα για την ανάπτυξη της πορτογαλικής βιομηχανίας ( 
PEDIP) υπήρξε λειτουργική συνέπεια του πρωτοκόλλου 21 σχετικά με την 
οικονομική και βιομηχανική ανάπτυξη της Πορτογαλίας, του συνημμένου 
στην Πράξη προσχώρησης της Πορτογαλίας στην Κοινότητα. Το Πρωτόκολλο 
αυτό αποτελεί διακήρυξη της Ευρωπαϊκής Κοινότητας για την προσαρμογή 
και τον εκσυγχρονισμό της πορτογαλικής οικονομίας. 
Στη διακήρυξη αυτή η Κοινότητα αναγνώριζε ιδιαίτερα την ανάγκη 
"εκσυγχρονισμού του (πορτογαλικού) παραγωγικού τομέα και προσαρμογής 
του στην ευρωπαϊκή και διεθνή οικονομική πραγματικότητα" και δήλωνε 
"τη διάθεση της να βοηθήσει τις πορτογαλικές επιχειρήσεις, παρέχοντας 
τους τη δυνατότητα να επωφεληθούν της τεχνικής υποστήριξης της και 
των πιστωτικών της μέσων....". 
Τον Φεβρουάριο 1986 οι πορτογαλικές αρχές διαβίβασαν στην Επιτροπή 
πλήρες πρόγραμμα δράσεων που απαιτούσαν κοινοτική χρηματοδότηση και 
θα μπορούσαν να οδηγήσουν στον εκσυγχρονισμό της πορτογαλικής 
βιομηχανίας. 
Τον Οκτώβριο 1986, η Επιτροπή διαβίβασε στο Συμβούλιο ανακοίνωσηΐ για 
το PEDIP, η οποία επιβεβαίωνε τον ειδικό χαρακτήρα των δυσκολιών της 
πορτογαλικής βιομηχανίας και τη σημασία του ρόλου της με προοπτική 
την αρμονική ένταξη της Πορτογαλίας στην Κοινότητα. Η ανακοίνωση αυτή 
καθόριζε τους κύριους άξονες της κοινοτικής προσπάθειας στους κόλπους 
του συνόλου του PEDIP. Περιέγραφε επίσης τους καλύτερους τρόπους 
χρησιμοποίησης των κοινοτικών μέσων επιδότησης και δανειοδότησης για 
τη χρηματοδότηση αυτής της προσπάθειας. 
Μετά την ανακοίνωση αυτή, οι αμεσότερα ενδιαφερόμενες υπηρεσίες της 
Επιτροπής, οι πορτογαλικές αρχές, καθώς και οι κοινωνικές και 
οικονομικές δυνάμεις, τις οποίες αφορά η βιομηχανική ανάπτυξη της 
Πορτογαλίας, άρχισαν μία διαδικασία συζήτησης για τα μέσα που θα 
μπορούσαν να επιτρέψουν στην πορτογαλική βιομηχανία να επιτύχει 
υψηλότερο επίπεδο ανταγωνιστικότητας, ώστε να αντιμετωπίσει την 
πρόκληση του 1993. 
1 COM(86)552 
Qç συνέπεια των συζητήσεων αυτών, η Επιτροπή, στη συνεδρίαση της της 
14ης Οκτωβρίου 19872, αποφάσισε το γενικό πλαίσιο της κοινοτικής 
υποστήριξης του εκσυγχρονισμού της πορτογαλικής βιομηχανίας για την 
περίοδο 1988-1992. Καθόρισε τους εξής άξονες προτεραιότητας των 
κοινοτικών παρεμβάσεων : 
1. Επιτάχυνση της ενίσχυσης της βασικής υποδομής 
2. Διεύρυνση του μηχανισμού επαγγελματικής κατάρτισης 
3. Βελτίωση της χρηματοδότησης των επιχειρήσεων 
4. Αποστολές παραγωγικότητας 
Με την ευκαιρία αυτή, η Επιτροπή αποφάσισε ότι οι παρεμβάσεις οι 
καλυπτόμενες από την κοινοτική στήριξη του εκσυγχρονισμού της 
πορτογαλικής βιομηχανίας έπρεπε να κινητοποιήσουν ένα σύνολο 
κοινοτικών πόρων της τάξης των 2 δισεκ. ECU για μια πενταετία, 
συμπεριλαμβανομένου 1 δισεκ. ECU σε δάνεια ETE/NIC. Στον 
προϋπολογισμό του 1987, ποσό 2 εκατ. Ε CU διατέθηκε για την έναρξη 
προκαταρκτικών μελετών. 
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο,στη συνεδρίαση του της 12ης και .13ης 
Φεβρουαρίου 1988, αποφάσισε καταρχήν την παροχή 500 εκατ. ECU, 
κατανεμημένων σε μια πενταετία, από ειδικό κονδύλιο του 
προϋπολογισμού. Αυτή η παροχή θα αποτελούσε προσθήκη στα ποσά των 400 
εκατ. ECU, με χρέωση στο FEDER, και των 100 εκατ. ECU, με χρέωση 
στο Κοινωνικό Ταμείο, τα οποία η Κοινότητα είχε χορηγήσει στην 
Πορτογαλία τον Οκτώβριο 1987 για να της επιτρέψει να βελτιώσει την 
ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας της. Η συνολική πρόβλεψη 
χρηματοδότησης του PEDIP συμπληρώθηκε με δάνεια ETE/NIC ύψους 1 
δισεκ. ECU κατά τη διάρκεια των πέντε ετών της υλοποίησης του 
προγράμματος. 
Μετά από πρόταση της Επιτροπής, το Συμβούλιο υιοθέτησε τον Ιούνιο 
1988, τον κανονισμό3 τον σχετικό με οικονομική βοήθεια προς την 
Πορτογαλία για ειδικό πρόγραμμα βιομηχανικής ανάπτυξης ( ΡΕΟΙΡ ). 
2 SEC(87)1518 
3 Κανονισμός αριθ. 2053/88 της 24ης Ιουνίου 1988 
Επίσημη Εφημερίδα αριθ. L1518 της 15.7.88 
6 
Ο κανονισμός αυτός προέβλεπε : 
1. θέσπιση, για μια πενταετία, προγράμματος εκσυγχρονισμού της 
πορτογαλικής βιομηχανίας, με στόχο την προαγωγή της ανάπτυξης της 
Χ^ρος. 
2 Δημιουργία, στον προϋπολογισμό, κονδυλίου πρόσθετου ως προς τις 
παρεμβάσεις των Διαρθρωτικών Ταμείων, κατανεμημένου σε μια 
πενταετία (1988-1992), ύψους 500 εκατ. ECU , δηλ. 100 εκατ. ECU 
ετησίως (σε τιμές 1988), ως κοινοτικής οικονομικής βοήθειας για 
την πραγματοποίηση του PEDIP. 
3. Τους τέσσερις άξονες προτεραιότητας του PEDIP, δηλ. 
επιτάχυνση της ενίσχυσης της βασικής υποδομής των 
επιχειρήσεων, 
- ενίσχυση των βάσεων της αρχικής κατάρτισης και της διαρκούς 
επιμόρφωσης στα βιομηχανικά επαγγέλματα, 
χρηματοδότηση παραγωγικών επενδύσεων, 
- αποστολές παραγωγικότητας 
4. Συντονισμό, καταρχήν, της Πορτογαλίας και της Επιτροπής για τον 
καθορισμό μέτρων που μπορούν να χρηματοδοτούνται από κοινοτικούς 
πόρους. 
5. Ανώτατο ποσοστό 75 % για την κοινοτική χρηματοδότηση των μέτρων των 
επιλεγόμενων στα πλαίσια του PEDIP, με εξαίρεση τις προκαταρκτικές 
μελέτες, τα πιλοτικά έργα και τα μέτρα τεχνικής βοήθειας, για τα 
οποία αυτό το ποσοστό χρηματοδότησης μπορεί να ανέλθει σε 100 % του 
συνολικού κόστους. 
6. Υποχρέωση συμμόρφωσης των μέτρων PEDIP με το δίκαιο και τις 
πολιτικές της Κοινότητας, κυρίως τις πολιτικές τις σχετικές με τους 
κανόνες ανταγωνισμού, την ανάθεση δημόσιων συμβάσεων και την 
προστασία του περιβάλλοντος. 
7. Καθορισμό από την Επιτροπή, σε ετήσια βάση, γενικών κατευθύνσεων για 
την υλοποίηση των μέτρων του PEDIP. 
8. Συγκρότηση συμβουλευτικής επιτροπής αποτελούμενης από αντιπροσώ-πους 
των κρατών-μελών, με σκοπό την υποβοήθηση της Επιτροπής. 
9. Παρουσίαση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο δύο εκθέσεων 
για την εκτέλεση του κανονισμού του σχετικού με "το σύνολο των μέτρων 
ανάπτυξης,την εφαρμογή, τα δαπανώμενα ποσά και την αξιολόγηση των 
αποτελεσμάτων τους ". 
Η πρώτη έκθεση4 παρουσιάστηκε τον Μάιο του 1990. 
Το παρόν έγγραφο αποτελεί την τελική έκθεση, την οποία η Επιτροπή οφείλει 
να παρουσιάσει στο Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, σύμφωνα με τους 
όρους του προαναφερομένου κανονισμού, πριν από το τέλος 1993. 
COM(90)205 
1.2 Βασικές αποφάσεις 
Μετά τη δημοσίευση του κανονισμού PEDIP, οι άμεσα ενδιαφερόμενες υπηρεσίες 
της Επιτροπής και οι πορτογαλικές αρχές επιτάχυναν τις συζητήσεις που είχαν 
εγκαινιαστεί στο τέλος 1986 και αποσκοπούσαν στην επισημοποίηση των μέσων, 
τα οποία θα επέτρεπαν την υλοποίηση των τεσσάρων αξόνων προτεραιότητας. 
Από πορτογαλική πλευρά, με απόφαση της Κυβέρνησης, συγκροτήθηκε ομάδα (το 
γραψείο PEDIP), η οποία ως αποστολή είχε την υλοποίηση της διαδικασίας 
επεξεργασίας των μέσων και τη διαπραγμάτευση τους με τις υπηρεσίες της 
Επιτροπής. Επρόκειτο για μια μικρή ομάδα υπό την ευθύνη ανώτερου υπαλλήλου 
εξαρτώμενου απευθείας από τον Υπουργό Βιομηχανίας και ανεξάρτητου από τις 
παραδοσιακές δομές της διοίκησης. 
Από την πλευρά της Επιτροπής, με απόφαση της 19ης Οκτωβρίου 1988s, το 
μέλος της Επιτροπής το επιφορτισμένο με τα θέματα βιομηχανίας 
εξουσιοδοτήθηκε, στο όνομα της Επιτροπής και υπό την ευθύνη της, κατόπιν 
συμφωνίας με το μέλος το επιφορτισμένο με τον συντονισμό των διαρθρωτικών 
μέσων και, ενδεχόμενα - ανάλογα με τους σχετικούς άξονες παρέμβασης - , 
κατόπιν συμφωνίας με τα μέλη τα επιφορτισμένα με τα κοινωνικά θέματα και 
την περιφερειακή πολιτική, να αποφασίζει για τις δράσεις τις επιλέξιμες στα 
πλαίσια του πρόσθετου κονδυλίου ( PEDIP) του άρθρου Β 544 του γενικού 
προϋπολογ ι ομού. 
Η Επιτροπή αποφάσισε επίσης ότι την οικονομική διαχείριση του νέου 
κονδυλίου ΡΕΟΙΡ θα διεξήγε η ΓΔ III. Οι ΓΔ V και ΓΔ XVI, κυρίως 
υπεύθυνες για την πραγματοποίησητων αξόνων 2 και 1 αντίστοιχα, θα 
εργάζονταν για τις ενέργειες τις χρηματοδοτούμενες από το πρόσθετο κονδύλιο 
PEDIP σε στενή συνεργασία με τη ΓΔ III, διαχειρίστρια του εν λόγω 
κονδυλίου πιστώσεων. 
Στο εσωτερικό της διυπηρεσιακής ομάδας συντονισμού, συγκροτήθηκε ομάδα ad 
hoc ειδικά για το PEDIP - η ομάδα GIC PEDIP - κάτω από την ευθύνη της ΓΔ 
XXII, με έργο τη διενέργεια του συντονισμού σε οριζόντιο επίπεδο. Στο 
εσωτερικό της ίδιας της ΓΔ III, για τη διαχείριση του PEDIP δημιουργήθηκαν 
διαδοχικά ένας νέος τομέας και μια νέα υπηρεσία . 
C0M(88)PV936 
8 
Η δομή του PEDIP άρχισε να παίρνει μορφή σταδιακά. Υιοθετήθηκε η 
προσέγγιση κατά προγράμματα και η ομάδα PEDIP παρουσίασε διαδοχικές 
παραλλαγές που συζητήθηκαν στα πλαίσια της Επιτροπής και αποτέλεσαν 
αντικείμενο διαπραγματεύσεων με τις πορτογαλικές αρχές, με κατάληξη την 
επίσημη ανακοίνωση διαφόρων προγραμμάτων. 
0 πίνακας Ι συνοψίζει τα διάφορα προγράμματα και τις αποφάσεις παροχής 
κοινοτικής βοήθειας. 
ΠΙΝΑΚΑΣ I 
Βασικές αποφάσεις 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ 
'Αξονας 1 1 Βασικές και τεχνολογικές υποδομές C(89)1287 της 13/7 
'Αξονας 2 2 Επαγγελματική κατάρτιση C(90)765 της 26/4 (LOE) 
C(90)587 της 29/3 (FSE) 
'Αξονας 3 3 Κίνητρα για παραγωγικές επενδύσεις 
3.1 SINDEDIP C(88)2119 της 11/11 
3.2 SIURE C(89)484 της 20/3 
3.3.1 Αναδιάρθρωση της βιομηχανίας 
ερίου C(88)2117 της 11/11 
3.3.2 Αναδιάρθρωση του κλάδου χύτευσης C(90)704 της 26/4 
3.4 Στήριξη ειδικών τομέων C(89)2045 της 27/11 
Χρηματοπιστωτική μηχανική C(88)2220 της 28/11 
Άξονας 4 5 Αποστολές παραγωγικότητας 
6 Ποιότητα και σχέδιο 
βιομηχανικών προϊόντων C(89)390 της 7/3 
C(89)391 της 7/3 
Δημοσιότητα, εφαρμογή και 
έλεγχος C(88)2118 της 11/11 
10 
11 - Η ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ 
ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ TOY PEDIP 
11 
Il H ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ 
ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ TOY PEDIP 
Χαρακτηριστικά της πορτογαλικής βιομηχανίας στις αρχές 1988. 
Κατά την προσχώρηση της Πορτογαλίας στις Ευρωπαϊκές Κοινότητες, το 
πορτογαλικό βιομηχανικό σύστημα διέθετε ορισμένα πλεονεκτήματα : 
α) Επαρκή κάλυψη των τομέων και των προϊόντων, ενδεικτική ενός 
βιομηχανικού συστήματος ευέλικτου και ευπροσάρμοστου στις απαιτήσεις 
της αγοράς. 
β) Εύλογο αριθμό επιχειρήσεων κατάλληλου μεγέθους και οργανωμένων, 
ικανών να εγγυηθούν, απέναντι στην προσφορά, σταθερή παραγωγή των 
βιομηχανικών τομέων εν γένει. 
γ) θετική εικόνα των πορτογαλικών προϊόντων στο διαφοροποιημένο 
περιβάλλον των εξωτερικών αγορών. 
δ) Εύλογο επίπεδο εξειδίκευσης των ανθρώπινων πόρων, με αξιοσημείωτες 
ικανότητες προσαρμογής. 
Παράλληλα διαπιστώνονταν σημαντικές αδυναμίες : 
ε) Ανεπαρκής βιομηχανική εξειδίκευση, βασισμένη σε τομείς με μειωμένη 
δυνατότητα δημιουργίας πλούτου και πρόξενος έντονης εξάρτησης από το 
εξωτερικό σε πρώτες ύλες, είδη εξοπλισμού και ενεργειακούς πόρους. 
στ) Υψηλή ένταση ενέργειας στο προϊόν και ασθενείς προσπάθειες 
εξορθολογισμού της κατανάλωσης ενέργειας. 
ζ) Ανεπαρκείς επενδύσεις για την αναδιάρθρωση της βιομηχανίας, 
συνδεόμενη με ακατάλληλες στρατηγικές ανάπτυξης των επιχειρήσεων, οι 
οποίες ευνοούσαν τις επενδύσεις σε πάγια στοιχεία σε βάρος πολύπλοκων 
συντελεστών της ανταγωνιστικότητας. 
η) Επιχειρηματικές δομές αδιαρθρωτές, ελάχιστα ολοκληρωμένες και χωρίς 
καθιερωμένη πρακτική συνεργασίας. 
θ) Περιορισμένη διεθνοποίηση της βιομηχανίας, επικεντρωμένη στις 
εξαγωγές προς αγορές ανεπαρκώς γνωστές. 
ι) Περιορισμένη δραστηριότητα έρευνας, συγκεντρωμένη στα πανεπιστήμια 
και περιθωριακή ως προς τη βιομηχανία. 
κ) Ανεπαρκής τεχνολογική υποδομή στην κατάρτιση, την τεχνική υποστήριξη 
και την έρευνα. 
λ) Ανεπαρκή προσόντα των ανθρώπινων πόρων σε όλα τα επίπεδα. 
12 
μ) Χαμηλά επίπεδα ποιότητας και παραγωγικότητας. 
ν) Δομές ανεπαρκείς όσον αφορά την προστασία του περιβάλλοντος, την 
υγιεινή, την υγεία και την ασφάλεια στον τόπο εργασίας. 
Για να υπερνικηθούν αυτές οι περιστάσεις, χρειαζόταν ο συνδυασμός ορισμένων 
προϋποθέσεων· 
Βιομηχανική πολιτική χαραγμένη σαφώς σε εθνικό επίπεδο και κατάλληλα 
ενσωματωμένη στους μεγάλους στόχους των κοινωτικών πολιτικών. 
Πρόγραμμα (το ΡΕΟΙΡ) με μέσα προσαρμοσμένα κατάλληλα στην πραγματική 
κατάσταση της πορτογαλικής οικονομίας και στις ανάγκες των φορέων του 
βιομηχανικού της τομέα. 
13 
Il - H ΔΟΜΗ TOY PEDIP 
14 
Ill Η ΔΟΜΗ TOY PEDIP 
To PEDIP σχεδιάστηκε ως ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα για την υποστήριξη 
της ανάπτυξης και του εκσυγχρονισμού της πορτογαλικής βιομηχανίας. 
Δεν αφορούσε μόνο τις επιχειρήσεις αλλά και το περιβάλλον τους. Οι 
πορτογαλικές αρχές και η Επιτροπή αποφάσισαν ότι, για να αναπτυχθεί η 
βιομηχανική ανταγωνιστικότητα, χρειαζόταν επέμβαση αφενός στο επίπεδο 
της παραγωγής και αφετέρου με τη δημιουργία και βελτίωση της βασικής 
υποδομής, καθώς και των τεχνολογικών υποδομών στήριξης μέσω της 
κατάρτισης του προσωπικού ώστε αυτό να αποκτήσει αυξημένες 
ικανότητες, με την ανάπτυξη σχημάτων χρηματοπιστωτικής μηχανικής και, 
τέλος, με την προώθηση της παραγωγικότητας, του μάρκετινγκ, των νέων 
τεχνικών διαχείρισης, της τυποποίησης, της πιστοποίησης, της 
μετρολογίας και του σχεδίου. 
111.1. Οι βασικές και τεχνολιγικές υποδομές (πρόγραμμα 1) 
Η τεχνολογική εξάρτηση χαρακτήριζε τη βιομηχανική και τεχνολογική 
ανάπτυξη της Πορτογαλίας ήδη από πολλά χρόνια, όπως έδειχναν οι 
ανεπάρκειες στο επίπεδο των βασικών υποδομών, καθώς και η αδυναμία 
των υποδομών τεχνολογικής έρευνας και ανάπτυξης. 0 στόχος ενίσχυσης 
και διαφοροποίησης των βιομηχανικών δομών της χώρας απαιτούσε 
προσπάθεια προοδευτικής χαλάρωσης αυτού του εμποδίου και άρσης της 
εξωτερικής τεχνολογικής εξάρτησης. 
Η ανάγκη αυτής της προσπάθειας λήφθηκε σοβαρά υπόψη στη βιομηχανική 
στρατηγική που καθορίζει το PEDIP, ειδικά στις δυο συνιστώσες του 
προγράμματος του για την ανάπτυξη των βασικών και τεχνολογικών 
υποδομών : 
(Ι) ενίσχυση των βασικών υποδομών (βελτίωση των οδικών και 
σιδηροδρομικών συγκοινωνιών και της εκμετάλλευσης των φυσικών 
πόρων), 
(il) ανάπτυξη των τεχνολογικών υποδομών. 
'Οσον αφορά τις βασικές υποδομές, η ολοκλήρωση της Ευρώπης και ο 
εκσυγχρονισμός της βιομηχανίας οδήγησαν στον καθορισμό δυο μεγάλων 
στόχων : 
15 
- επίτευξη ρευστότητας των συγκοινωνιών στο εσωτερικό της χωράς σε 
συνδυασμό με τον ευρωπαϊκό χώρο, πράγμα που προϋπέθετε καλές 
οδικές και σιδηροδρομικές υποδομές, 
αξιοποίηση των ενδογενών πόρων, πράγμα που προϋπέθετε εξοπλισμό 
στήριξης της βιομηχανίας (από άποψη τεχνική, τεχνολογική και 
διοικητικής μέριμνας), αποκέντρωση της επαγγελματικής κατάρτισης 
και αποδοτικότητα των βιομηχανικών οργανώσεων. 
Τα ακόλουθα μέτρα του υπο-προγράμματος "βασικές υποδομές", κρίθηκαν 
υψηλής προτεραιότητας : 
α) Ενίσχυση του πλέγματος των τροχοδρομικών υποδομών που αποτελούσαν 
πυρήνα βιομηχανικής συγκέντρωσης ή ζώνες διοχέτευσης της 
βιομηχανικής παραγωγής. 
β) Προώθηση της δημιουργίας τροχοδρομικών υποδομών και του 
αντίστοιχου εξοπλισμού τους στις γραμμές που είναι θεμελιώδους 
σημασίας για την βιομηχανία. 
γ) Στήριξη της ανάπτυξης των λιμενικών υποδομών και του αντίστοιχου 
εξοπλισμού τους στις βιομηχανικές ζώνες μεγάλων εσωτερικών και 
εξωτερικών προοπτικών. 
δ) Ενθάρρυνση της συγκρότησης υποδομής στήριξης της δραστηριότητας 
των επιχειρήσεων και των ενώσεων τους (εκθεσιακά κέντρα, κτίρια 
πολλαπλών χρήσεων για εκπαίδευση και για στήριξη της 
δραστηριότητας των επιχειρήσεων κλπ.) 
ε) Προώθηση της βελτίωσης άλλων βασικών υποδομών στήριξης της 
βιομηχανικής δραστηριότητας στις ζώνες όπου οι υποδομές αυτές 
ήταν ανεπαρκείς (βιομηχανικά πάρκα, δίκτυα υπονόμων, αναβάθμιση 
του περι βάλλοντος κλπ.) 
στ) Στήριξη της ανάπτυξης των ενεργειακών υποδομών, ειδικότερα των 
δικτύων μεταωοράς και διανομής ηλεκτρισμού και αερίου. 
Για την επίτευξη των στόχων των εγγενών στον βιομηχανικό 
εκσυγχρονισμό, θεωρήθηκαν απαραίτητες τεχνολογικές υποδομές που 
επέτρεπαν την αναδιάρθρωση των παραδοσιακών βιομηχανιών, την αύξηση 
της τεχνολογικής έντασης της παραγωγής, τη δημιουργία νέων προϊόντων 
με βάση τις νέες τεχνολογίες, τη βελτίωση της παραγωγικότητας και της 
ποιότητας, καθώς και την αξιοποίηση των φυσικών και ανθρώπινων πόρων. 
16 
Πρωταρχικοί στόχοι της επέκτασης και βελτιστοποίησης του τεχνολογικού 
υποσυστήματος που αφορά τον βιομηχανικό εκσυγχρονισμό υπήρξαν οι 
ακόλουθοι : 
ενίσχυση του τεχνικού και τεχνολογικού δυναμικού των 
επιχειρήσεων, 
αύξηση της ενσωμάτωσης της τεχνολογίας στην παραγωγή, 
συγκρότηση κοινών κέντρων έρευνας, ανάπτυξης και επίδειξης, 
επίτευξη δυναμισμού της αλληλεπίδρασης πανεπιστημίου-επιχείρησης, 
εντατικοποίηση της τεχνολογικής βοήθειας στις MME. 
Για τον σκοπό αυτό ορίστηκαν τα ακόλουθα μέτρα : 
α) μετρολογική στήριξη (κεντρικό και περιφερειακά εργαστήρια 
μετρολογίας), 
β) τεχνολογική στήριξη των βιομηχανικών τομέων (τεχνολογικά κέντρα), 
γ) ανάπτυξη νέων τεχνολογιών (κέντρα νέων τεχνολογιών, κέντρα 
αρτιότητας), 
δ) μεταωορά νέων τεχνολογιών (κέντρα μεταφοράς, μονάδες επίδειξης), 
ε) δημιουργία επιχειρήσεων και οργανισμών τεχνολογικής καινοτομίας 
(κέντρα ανάπτυξης τεχνολογιών, τεχνολογικά πάρκα). 
111,2 Επαγγελματική κατάρτιση 
Για πολλές δεκαετίες απουσίαζε από την Πορτογαλία μια ενεργή πολιτική 
επαγγελματικής κατάρτισης και γι'αυτό υπήρχαν ελλείψεις στο επίπεδο 
των επαγγελματικών προσόντων. Στα χρόνια που προηγήθηκαν και 
ακολούθησαν άμεσα την ένταξη της χαράς στην Κοινότητα, διαμορφώθηκε 
μια δυναμική αντίδραση, με την υποστήριξη του ΕΚΤ, και ειδικότερα με 
τη δημιουργία αποκεντρωμένων δομών εντατικής κατάρτισης βραχείας και 
μέσης διάρκειας, οι οποίες απευθύνονταν κυρίως στους νέους άνεργους ή 
στους νέους που επιθυμούσαν πρόσβαση στην πανεπιστημιακή εκπαίδευση. 
Οι εν λόγω δράσεις των πορτογαλικών αρχών άρχισαν να ασκούν θετικό 
αντίκτυπο στον βιομηχανικό ιστό. Ωστόσο εξακολουθούν να υφίστανται 
σημαντικά εμπόδια : 
17 
Ι) Η ζήτηση κατάρτισης δε στηριζόταν στον εντοπισμό των αναγκών κατά 
τομέα δραστηριότητας, κατά περιοχή, κατά είδος επιχείρησης και 
σημείο προορισμού ή κατά θέμα. 
II) Η προσψορά κατάρτισης αντανακλούσε άγνοια των αναγκών και 
χαρακτηριζόταν κυρίως από εκπαιδευτικές δράσεις ελάχιστα 
στοχοθετημένες. Επίσης, πρέπει να σημειωθεί η απουσία επίσημης 
αναγνώρισης ορισμένων νέων επαγγελμάτων που δεν εντάσσονταν σε 
καμιά υπάρχουσα επαγγελματική σταδιοδρομία. 
ill) Τα πραγματικά σημεία προορισμού της κατάρτισης ήταν κυρίως, πέρα 
από τα άτομα τα αποκλειόμενα από την αγορά εργασίας, οι 
επιχειρήσεις και οι ενώσεις επιχειρήσεων. 
Στον τομέα αυτό, η δράση του ΡΕΟΙΡ αποσκόπησε στην αξιοποίηση του 
ανθρώπινου δυναμικού στη βιομηχανία και έτσι επικεντρώθηκε στους 
επιχειρηματίες και στα διοικητικά στελέχη, καθώς και στους ανώτερους, 
μέσους και εξειδικευμένους τεχνικούς. Οι δράσεις που εφαρμόστηκαν 
προσανατολίστηκαν με τρόπο ώστε να έχουν επιπτώσεις στην οργάνωση των 
επιχειρήσεων και όχι μόνο, όπως στο παρελθόν, στην τελειοποίηση των 
εργαζομένων. 
18 
Αποφασίστηκαν τα ακόλουθα μέτρα : 
α) ευαισθητοποίηση και βραχεία κατάρτιση των επιχειρηματιών, των 
ανώτερων στελεχών και των ειδικών στις σύγχρονες τεχνικές 
διαχείρισης και τις νέες τεχνολογίες, 
ν. 
Sk β) κατάρτιση των ανώτερων και μέσων στελεχών στους τομείς 
διαχείρισης, 
γ) κατάρτιση των ανώτερων και μέσων στελεχών στις νέες τεχνολογίες 
και τεχνικές, 
δ) κατάρτιση των ανώτερων και μέσων στελεχών, των ειδικών και των 
άλλων εργαζομένων των τομέων που βρίσκονται σε αναδιάρθρωση, 
ε) επαγγελματική κατάρτιση των μέσων στελεχών και εξειδίκευση των 
ανώτερων στελεχών, 
στ) επαγγελματική κατάρτιση των ερευνητών με στόχο την ένταξη τους 
στις εκ ι χει ρήσε ι ς και τα επιστημονικά και τεχνολογικά ιδρύματα 
που έχουν σχέση με τη βιομηχανική ανάπτυξη (σχέδιο "ερευνητές για 
τη βιομηχανία"), 
ζ) κατάρτιση νέων πτυχιούχων της ανώτατης εκπαίδευσης με στόχο την 
ένταξη τους στον ενεργό οικονομικό βίο (σχέδιο "νέοι τεχνικοί για 
τη βιομηχανία". JTI), 
η) κατάρτιση εκπαιδευτών και επιτηρητών, 
θ) στήριξη της παραγωγής και έκδοση διδακτικού υλικού για τις 
δράσεις κατάρτισης του PEDIP, 
ι) εκτίμηση των βράσεων κατάρτισης του PEDIP. 
111.3 Κίνητρα για παραγωγικές επενδύσεις - Πρόγραμμα 3 
Λόγω της φύσης του και της σημασίας του προϋπολογισμού του, το 
πρόγραμμα "Κίνητρα για τις παραγωγικές επενδύσεις" υπήρξε το 
καθοριστικό στοιχείο της στρατηγικής που εφάρμοσε το PEDIP. 
Το πρόγραμμα αυτό συγκέντρωνε διάφορα καθεστώτα βοήθειας για τη 
βιομηχανία και προβλεπόταν να έχει άμεση επίδραση στην ένταση, τον 
ρυθμό και την εισφορά επενδύσεων στην Πορτογαλία στο διάστημα 1988-
1992. 
19 
Επιδιωκόμενος στόχος ήταν η στήριξη της πραγματοποίησης, από τις 
βιομηχανικές επιχειρήσεις, επενδύσεων προοριζόμενων για τον 
εκσυγχρονισμό, τον εξορθολογισμό και την τεχνολογική καινοτομία. Ένα 
πρώτο μέτωπο δράσης, οριζόντιου χαρακτήρα, ευνοούσε κυρίως : 
τις δραστηριότητες έρευνας τις προσανατολισμένες στη βιομηχανία, 
συμπεριλαμβανομένης της ενδογενοποίησης και της προσαρμογής των 
τεχνολογιών, 
τις δράσεις δημιουργίας και επέκτασης των παραγωγικών 
δυνατοτήτων, αναπροσανατολισμού ή διαφοροποίησης της παραγωγής, 
καθώς και τεχνολογικής καινοτομίας, 
τις επενδύσεις στη διαχείριση της ποιότητας, 
τις δράσεις προστασίας του περιβάλλοντος και βελτίωσης των 
συνθηκών υγιεινής και ασφάλειας στην εργασία, 
τη μείωση του ενεργειακού περιεχομένου της βιομηχανικής 
παραγωγής. 
Οι δράσεις αυτές συμπληρώθηκαν από κάθετες παρεμβάσεις που 
περιλάμβαναν : 
δράσεις αναδιάρθρωσης, σε περιορισμένο αριθμό παραδοσιακών τομέων 
που αντιμετώπιζαν δυσκολίες προσαρμογής, 
δράσεις προσανατολισμένες στην ανάπτυξη ορισμένων σύγχρονων 
τομέων με υψηλό δυναμικό ανάπτυξης. 
Το πρόγραμμα υποδιαιρέθηκε σε τέσσερα υπο-προγράμματα : 
Σύστημα κινήτρων του PEDIP-SINPEDΙΡ. 
Σύστημα ορθολογικής χρησιμοποίησης της ενέργειας - SIURE. 
Καθεστώς βοήθειας για την αναδιάρθρωση ή τον εκσυγχρονισμό 
βιομηχανικών τομέων. 
Στήριξη συγκεκριμένων τομέων. 
Η δομή αυτή προκρίθηκε για τρεις λόγους. Πρώτον, ανταποκρινόταν σσε 
μια ανάγκη σαφήνειας, εφόσον επέτρεπε τη θέσπιση διαφοροποιημένων 
κριτηρίων χορήγησης βοήθειας, προσαρμοσμένων σε συγκεκριμένους 
στόχους. Δεύτερον, επέτρεπε να ενταχθούν στο PEDIP τα υπάρχοντα 
εθνικά προγράμματα που ανταποκρίνονταν στη λογική του και που 
ενσωματώνονταν στους στόχους του, όπως συμβαίνει στην περίπτωση του 
προγράμματος αναδιάρθρωσης της βιομηχανίας ερίου και των βιομηχανικών 
σκελών του προγράμματος ορθολογικής χρησιμοποίησης της ενέργειας ( 
SIURE). Τέλος, η δομή αυτή διευκόλυνε την εφαρμογή άλλων νέων 
δράσεων, αναγκαίων στο πλαίσιο εθνικών στρατηγικών προγραμμάτων -
του ολοκληρωμένου προγράμματος τεχνολογιών των τομέων των πληροφοριών 
και της ηλεκτρονικής ( PITIE), καθώς και του προγράμματος ανάπτυξης 
των βιομηχανιών ειδών εξοπλισμού ( PROD IBE). 
20 
Il 1.3.1 Σύστημα κινήτρων του ΡΕΟΙΡ (SINPEDIP) - Πρόγραμμα 3.1 
Στόχος του SINPEDIP ήταν η στήριξη των επενδυτικών σχεδίων, κυρίως 
στον τομέα των νέων τεχνολογιών, σε συνάρτηση με τα χαρακτηριστικά 
των έργων και τη συμβολή τους στην καινοτομία, τον εξορθολογισμό της 
παραγωγής και τον εκσυγχρονισμό των επιχειρήσεων. 
Στα πλαίσια του προγράμματος αυτού προκρίθηκαν τα ακόλουθα μέτρα : 
1. Επενδύσεις προοριζόμενες για την απόκτηση και ανάπτυξη νέων 
τεχνολογιών 
Επρόκειτο για τη χρηματοδότηση του σχεδιασμού και της 
επεξεργασίας νέων προϊόντων ή κατασκευαστικών διαδικασιών, ιδίως 
στην προαντθγωνιστική φάση της υλοποίησης πρωτοτύπων ή της 
παραγωγής σε σειρά. 
Τύποι επιλέξιμων σχεδίων : 
α) Δραστηριότητες έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης. 
β) Σχεδιασμός και επεξεργασία νέων προϊόντων και κατασκευαστικών 
διαδικασιών, συμπεριλαμβανομένης της υλοποίησης πρωτοτύπων 
και πειραματικών εγκαταστάσεων. 
γ) Σχεδιασμός και επεξεργασία νέων προϊόντων ή διαδικασιών 
προηγμένης τεχνολογίας. 
6) Κατασκευή προσειρών και δημιουργία πιλοτικών εγκαταστάσεων. 
2. Επενδύσεις καινοτομίας και εκσυγχρονισμού 
Στο μέτρο αυτό μπορούσαν να ενταχθούν επενδύσεις υψηλού 
τεχνολογικού δυναμικού ή που είχαν στόχο να συμβάλουν στον 
εκσυγχρονισμό, την καινοτομία ή τον εξορθολογισμό των 
δραστηριοτήτων των επιχειρήσεων, καθώς και στην εισαγωγή 
προηγμένων τεχνολογιών ή τη βελτίωση της παραγωγικότητας. 
Τύποι επιλέξιμων σχεδίων : 
α) Επενδύσεις μεγάλου τεχνολογικού δυναμικού. 
β) Επενδύσεις εκσυγχρονισμού και καινοτομίας. 
Υ) Επενδύσεις εκσυγχρονισμού και εξορθολογισμού. 
21 
3. Βοήθεια στις επενδύσεις στον τομέα της διαχείρισης της ποιότητας 
και της προστασίας του περιβάλλοντος. 
Παρασχέθηκε δυνατότητα χρηματοδότησης επενδύσεων στους τομείς της 
προώθησης της ποιότητας και του βιομηχανικού σχεδίου, της 
προστασίας του περιβάλλοντος ή της μείωσης επαγγελματικών 
κινδύνων οφειλόμενων στην ανεπάρκεια των συνθηκών υγιεινής και 
ασφάλειας στην εργασία. 
Τύποι επιλέξιμων σχεδίων : 
α) Αγορά εξοπλισμού προοριζόμενου για τα εργαστήρια ελέγχου 
ποιότητας ή μετρολογίας στις επιχειρήσεις. 
β) Σχεδιασμός και επεξεργασία του συστήματος διαχείρισης της 
ποιότητας στις επιχειρήσεις. 
γ) Πιστοποίηση προϊόντων και βαθμονόμηση οργάνων μέτρησης, 
παραγμένων στο εξωτερικό. 
δ) Απόκτηση εξοπλισμού για την εξασφάλιση επαρκών συνθηκών 
υγιεινής και ασφάλειας στον χώρο εργασίας. 
ε) Απόκτηση εξοπλισμού προοριζόμενου για την προστασία του 
περι βάλλοντος. 
4. Βοήθεια για περιστασιακές επενδύσεις σε εξοπλισμό 
Το μέτρο αυτό αποσκοπούσε στη χρηματοδότηση της αντικατάστασης 
και του εκσυγχρονισμού ορισμένων στοιχείων εξοπλισμού που δεν 
μπορούν να ενταχθούν σε άλλα προγράμματα και δεν απαιτούν 
διεξοδικές προκαταρκτικές μελέτες. 
Τύποι επιλέξιμων σχεδίων : 
α) Απόκτηση εξοπλισμού με σκοπό τη βελτίωση της παραγωγικότητας. 
β) Απόκτηση εξοπλισμού με σκοπό τη βελτίωση των συνθηκών 
υγιεινής και ασφάλειας, της ποιότητας των προϊόντων και των 
διαδικασιών, καθώς και της προστασίας του περιβάλλοντος. 
22 
11.3.2 Σύστημα κινήτρων για την ορθολογική χρησιμοποίηση της ενέργειας 
(SIURE) - Πρόγραμμα 3.2 
To SIURE αποτελούσε καθεστώς κινήτρων για την ορθολογική 
χρησιμοποίηση της ενέργειας, το οποίο εγκρίθηκε από την Επιτροπή ως 
καθεστώς εθνικών ενισχύσεων (αηάφαοη της 20.01.88 δυνάμει των ap^paw 
92-93 της Συνθήκης ΕΟΚ) και παρέμεινε σε ισχύ. 
Το υποπρόγραμμα 3.2 του ΡΕΟΙΡ προέβλεπε τη συ γ χρηματοδότηση του από 
τον προϋπολογισμό του ΡΕΟΙΡ χωρίς τροποποίηση του καθεστώτος. 
Ωστόσο, οι ενισχύσεις του PEDIP δε μπορούσαν να συσσωρεύονται με τις 
ενισχύσεις του προγράμματος κοινοτικής πρωτοβουλίας VALORΕΝ. 
Στόχος του SIURE ήταν να ευνοήσει την εξοικονόμηση ενέργειας στις 
βιο-μηχανικές επιχειρήσεις και να διαφοροποιήσει τις πηγές εφοδιασμού 
τους. 
Αυτοί οι συγκεκριμένοι στόχοι μπορούν να συνοψισθούν ως εξής : 
α) Προώθηση της ορθολογικής χρησιμοποίησης της ενέργειας, με δράσεις 
στους τομείς της διαχείρισης, της συντήρησης και της 
διαφοροποίησης των πηγών ενέργειας, 
β) Αποκεντρωμένη παραγωγή ενέργειας με την εκμετάλλευση ανανεώσιμων 
πόρων, την ανάκτηση των αποβλήτων και τη συνδυασμένη παραγωγή 
θερμότητας και ηλεκτρικής ενέργειας, 
γ) Αύξηση του δυναμισμού των δράσεων έρευνας και ανάπτυξης στο 
πλαίσιο των νέων μορφών και τεχνολογιών παραγωγής και χρήσης της 
ενέργειας, συμπεριλαμβανομένης της κατασκευής ενεργειακού 
εξοπλισμού. 
Τα σχέδια τα επιλέξιμα στο πλαίσιο αυτού του καθεστώτος ενισχύσεων 
ήταν τριών ειδών 
1. Σχέδια επένδυσης στους τομείς συντήρησης και εξοικονόμησης 
ενέργειας και καυσίμων, ιδίως μέσω αλλαγών στις διαδικασίες και 
τον εξοπλισμό παραγωγής με σκοπό τη μείωση της ειδικής 
κατανάλωσης ή τη μείωση της αξίας της ενέργειας. 
2. Σχέδια επένδυσης στους τομείς της παραγωγής ενέργειας και 
καυσίμων, των ανανεώσιμων πόρων με βάση τα απόβλητα ή τα 
υποπροϊόντα ή της χρήσης τεχνικών συνδυασμένης παραγωγής 
θερμότητας και ηλεκτρικής ενέργειας. 
3. Σχέδια επένδυσης στον τομέα υποκατάστασης πετρελαϊκών προϊόντων 
με άλλες πηγές βασικής ενέργειας. 
23 
Il 1.3.3 Καθεστώς στήριξης της αναδιάρθρωσης ή του εκσυγχρονισμού των 
βιομηχανικών τομέων - Πρόγραμμα 3.3 
To PEDIP εγγραφόταν σε μια οριζόντια στρατηγική που αντανακλούσε την 
προτεραιότητα, την οποία απέδιδε η Κοινότητα στη δημιουργία ενός 
περιβάλλοντος ευνοϊκού για τη βιομηχανική ανάπτυξη. 
Πάντως το ΡΕΟΙΡ, στην οριστική του δομή , λόγω του χαρακτήρα του ως 
ολοκληρωμένου προγράμματος, δεν μπορούσε να αγνοήσει τις τομεακές 
δράσεις που είχαν ήδη αρχίσει. Έτσι αυτές εντάχθηκαν στο γενικό 
πρόγραμμα αλλά αποδείχθηκε προτιμότερο να υπαχθούν σε ένα χωριστό 
υποπρόγραμμα. Οι τομείς που βρίσκονταν σε αναδιάρθρωση κατά την 
έγκριση του PEDIP, ήταν οι κλάδοι του ερίου και της χύτευσης. 
Τα μέσα στήριξης αυτών των τομέων μπορούν να ταξινομηθούν ως εξής : 
Ι) ειδικά μέσα, που περιλάμβαναν μέτρα 
α) διαρθρωτικά 
- χρηματοδότηση παραγωγικών επενδύσεων 
- βοήθεια στον τεχνολογικό τομέα και ενίσχυση της διαχείρισης 
β) υποδομής 
-δράσεις τεχνικής βοήθειας, κατάρτισης και εμπορευματοποίησης 
τομεακού χαρακτήρα 
-χρηματοδότηση τεχνικών τομεακών υποδομών 
γ) άλλες δράσεις (χωρίς οικονομική συνεισφορά από πόρους του 
προγράμματος) 
-αναδιάταξη οφειλών προς τις κοινωνικές ασφαλίσεις, 
φορολογικές μειώσεις ή απαλλαγές 
11) συμπληρωματικά μέσα 
Τα αναγνωρισμένα έργα αναδιάρθρωσης θα είχαν προτιμησιακή 
πρόσβαση σε άλλα προγράμματα του PEDIP (εκτός των 
προγραμμάτων SINPEDIP και SIURE) : ενιαία αίτηση, εγγυημένη 
εξασφάλιση ενισχύσεων, ανώτατο επιτόκιο. 
ill) κοινωνικά μέτρα 
Στο πλαίσιο μέτρων υπέρ της δημιουργίας θέσεων υποκατάστασης, 
τα οποία προβλέπονταν από το υπουργείο Εργασίας, όσες 
επιχειρήσεις θα προσλάμβαναν εργαζόμενους που έμειναν άνεργοι 
λόγω ενεργειών αναδιάρθρωσης στον σχετικό τομέα μπορούσαν να 
επιδοτηθούν. 
24 
Σχέδιο αναδιάρθρωσης της βιομηχανίας ερίου -Πρόγραμμα 3.3.1 
Το πρόγραμμα αποσκοπούσε στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας του 
τομέα, στον εκσυγχρονισμό των δομών του, στη βελτίωση της ποιότητας 
της παραγωγής του, στην ενίσχυση των τεχνολογικών του δυνατοτήτων και 
στην άνοδο του επιπέδου των προσόντων των εργαζομένων και του 
διαχειριστικού προσωπικού του. 
Το πρόγραμμα προέβλεπε επιδοτήσεις για 
την αναδιάρθρωση των επιχειρήσεων, 
τον εκσυγχρονισμό του εξοπλισμού τους, 
την τεχνική βοήθεια για τον εξορθολογισμό της παραγωγής, την 
κατάρτιση του προσωπικού, την αναζήτηση αγορών, τον σχεδιασμό και 
την επεξεργασία νέων προϊόντων και νέων κατασκευαστικών 
διαδικασιών, την εξοικονόμηση ενέργειας κλπ., 
τη συγχρηματοδότηση, στο πλαίσιο σχεδίου αναδιάρθρωσης, των 
αμοιβών των στελεχών των πτυχιούχων της ανώτατης παιδείας ή 
επιπέδου αντίστοιχου με του μηχανικού κλωστοϋφαντουργίας, 
μηχανολόγου ή χημικού, καθώς και των διπλωματούχων στην οργάνωση, 
τη διαχείριση ή την οικονομική των επιχειρήσεων. 
Αναδιάρθρωση του κλάδου ττης χύτευσης - Πρόγραμμα 3.3.2 
Το πρόγραμμα αποσκοπούσε στην αναδιάρθωση του τομέα με στόχο την 
αύξηση της ανταγωνιστικότητας του μέσω μείωσης του κόστους, βελτίωσης 
της ποιότητας των προϊόντων και ενίσχυσης των τεχνολογικών και 
διαχειριστικών δυνατοτήτων. 
Οι ειδικοί στόχοι του προγράμματος ήταν οι εξής : 
μείωση των εξόδων παραγωγής και του ποσοστού απώλειας 
μεγιστοποίηση του ποσοστού χρήσης του δυναμικού 
- μείωση της ειδικής κατανάλωσης ενέργειας 
- βελτίωση των χρηματοπιστωτικών δεικτών 
εντατικοποίηση των δράσεων κατάρτισης 
- αύξηση της παραγωγικότητας, ιδίως μέσω της βελτίωσης των συνθηκών 
εργασίας 
εωαρμογή μέτρων προστασίας του περιβάλλοντος. 
25 
111.3.4 Βοήθεια σε ειδικούς τομείς - Πρόγραμμα 3.4 
Η δομή της πορτογαλικής βιομηχανίας εμφάνιζε περιορισμένες 
εγαταστάσεις βιομηχανιών που θεωρούνται στρατηγικές για την 
ανταγωνιστικότητα του παραγωγικού συστήματος. Οι βιομηχανίες 
νέων τεχνολογιών πληροφοριών 
ειδών εξοπλισμού 
αντιπροσώπευαν μόνο 10 Χ της μικτής προστιθέμενης αξίας της 
πορτογαλικής βιομηχανίας μεταποίησης. 
Επιπλέον, αυτές οι δύο κατηγορίες βιομηχανιών εμφάνιζαν διαρθρωτικές 
αδυναμίες στο επίπεδο του τεχνολογικού δυναμικού τους και των 
προσόντων του προσωπικού τους. 
Ωστόσο, διέθεταν δυνατότητες ανάπτυξης που υπαγόρευαν, στην περίπτωση 
των κλάδων αυτών, την εφαρμογή επιθετικών στρατηγικών ανάπτυξης. 
Στόχος του υποπρογράμματος 3.4 ήταν η εφαρμογή συμπληρωματικών και 
ειδικών μέτρων βοήθειας, αναγκαίων για την εφαρμογή των εξής δύο 
στρατηγικών προγραμμάτων βιομηχανικής πολιτικής, χαραγμένων από την 
πορτογαλική κυβέρνηση 
Ολοκληρωμένο πρόγραμμα τεχνολογιών πληροφοριών και ηλεκτρονικής ( 
PITIE), 
Πρόγραμμα ανάπτυξης των βιομηχανιών ειδών εξοπλισμού ( PROD I BE). 
Η εφαρμογή αυτών των προγραμμάτων ευνοήθηκε κυρίως από δύο άλλους 
μηχανισμούς 
α) Προτιμησιακή πρόσβαση των σχεδίων PITIE ή PROD IBE στα άλλα 
λειτουργικά προγράμματα του PEDIP. Η προνομιακή αυτή μεταχείριση 
προβλεπόταν στους ειδικούς σχετικούς κανονισμούς και εκφραζόταν 
με την παροχή κινήτρων στο μέγιστο ή επαυξημένο ποσοστό, την 
εγγύηση χορήγησης των προβλεπόμενων ενισχύσεων μέχρι ορισμένα 
όρια και τη δυνατότητα υποβολής ενιαίων αιτήσεων. 
β) Πρόσβαση στα άλλα λειτουργικά προγράμματα του Σχεδίου 
περιφερειακής ανάπτυξης ( P.D.R), ιδίως στο σύστημα κινήτρων 
περιφερειακής βάσης - SIBR - και στα μέσα ενίσχυσης που 
προβλέπονται σε κοινοτικό επίπεδο, κυρίως στον επιστημονικό και 
τεχνολογικό τομέα. 
26 
1. Μέτρα συμπληρωματικής βοήθειας προβλεπόμενα στο πλαίσιο του 
Ολοκληρωμένου προγράμματος τεχνολογιών πληροφοριών και 
ηλεκτρονικής ( PITIE). 
Τα προβλεπόμενα μέτρα ανέρχονταν σε τέσσερα 
α) Εκτίμηση των αναγκών κατάρτισης 
β) Γραφείο στήριξης των τεχνολογιών πληροφοριών και ηλεκτρονικής ( 
6ΑΤΙΕ). 
To GATIE αποτελούσε μόνιμο συμβουλευτικό όργανο, επιφορτισμένο 
με τέσσερις ειδικές δράσεις 
στρατηγική ανάλυση των αγορών, των τεχνολογιών και των 
κανονισμών, 
βοήθεια για την ανάπτυξη και την εθνική παραγωγή συστημάτων 
τεχνολογιών πληροφοριών και ηλεκτρονικής, 
διεθνής συνεργασία, 
βοήθεια στη χρήση συστημάτων τεχνολογιών πληροφοριών και 
αύξηση του δυναμισμού των αντίστοιχων αγορών. Εισαγωγή των 
συστημάτων τεχνολογιών πληροφοριών στις υπηρεσίες, τη 
βιομηχανία και τη γεωργία. 
γ) Βιομηχανία λογισμικού (κατάρτιση, ανάπτυξη πυρήνων Ε ΙΑ, σύσταση 
εταιριών σχεδιασμού λογισμικού, ανάπτυξη της χρησιμοποίησης της 
πληροφορικής κλπ.). 
6) Βιομηχανία πληροφοριών (κατάρτιση προσωπικού ειδικευμένου στις 
τεχνολογίες πληροφοριών, ανάπτυξη των δραστηριοτήτων Ε ΙΑ, 
βοήθεια για την Ιδρυση στην Πορτογαλία ενός ή περισσότερων 
κέντρων δημιουργίας και εκμετάλλευσης βάσης δεδομένων κλπ.). 
2. Πρόγραμμα ανάπτυξης των βιομηχανιών παραγωγής ειδών εξοπλισμού ( 
PROOIBE). 
Γενικός στόχος του PROD I BE ήταν η ενίσχυση των τεχνολογικών 
δυνατοτήτων της χώρας με την ενθάρρυνση της ποσοτικής και ποιοτικής 
ανάπτυξης των βιομηχανιών παραγωγής ειδών εξοπλισμού (BEE ). 
Η στρατηγική στηριζόταν σε μέτρα που ευνοούσαν τις επενδύσεις 
καινοτομίας στις BEE, ιδίως στο επίπεδο της παραγωγής νέων ειδών 
εξοπλισμού ή της τελειοποίησης των υφιστάμενων προϊόντων, 
συμπληρωμένα με μέτρα τομεακά με στόχο την ενίσχυση των υπηρεσιών 
βοήθειας και τεχνολογικής πληροφορίας που παρέχονταν στις BEE 
(τεχνολογία, επαγγελματική κατάρτιση, ποιότητα, οργάνωση, 
διαχείριση). 
Προβλέπονταν τα ακόλουθα μέτρα 
27 
α) Διάδοση της κατασκευής νέων αγαθών εξοπλισμού. 
β) Εκστρατεία προαγωγής της φήμης των πορτογαλικών BEE. 
γ) Σχεδιασμός και κατάρτιση ενός προγράμματος προσανατολισμού της 
επαγγελματικής κατάρτισης, 
δ) Γραφείο στήριξης της παραγωγής ειδών εξοπλισμού ( GAPE). 
Το γραφείο αυτό είχε ως αποστολή τον σχεδιασμό και την αύξηση του 
δυναμισμού των μέτρων των αναγκαίων για την εφαρμογή της 
πολιτικής του PRODIBE, και ειδικότερα : 
την παροχή στις επιχειρήσεις πληροφοριών σχετικά με το 
PRODIBE και βοήθειας στην κατάρτιση των αιτήσεων ενίσχυσης, 
την εφαρμογή των δράσεων που προβλέπονταν στο PRODIBE και τη 
συμμετοχή σε έρευνες που δεν ενέπιπταν στο πλαίσιο του 
PRODIBE. 
την εκτίμηση και την παρακολούθηση των αναλαμβανόμενων 
δράσεων. 
ε) Εγκαινίαση πρωτοτύπων (αναπτυγμένων από μη βιομηχανικές 
επιχειρήσεις), 
στ) Βελτιστοποίηση φακέλων κατασκευής. 
Μ 1.4 Χρηματοπιστωτική μηχανική - Πρόγραμμα 4 
Το πρόγραμμα αυτό σχεδιάστηκε για να διευκολυνθεί η πρόσβαση, στις 
ενισχύσεις του συστήματος οικονομικών κινήτρων του PEDIP (SINPEDIP) 
και του SIBR, επιχειρήσεων που, αν και βιώσιμες, θα αποκλείονταν 
από την οικονομική βοήθεια του SINPEDIP λόγω προσωρινών ταμειακών 
δυσχερειών ή ανεπαρκούς χρηματοπιστωτικής διάρθρωσης. 
Οι στόχοι που έπρεπε να επιτευχθούν ήταν : 
εξασφάλιση της χρηματοδότησης επενδυτικών σχεδίων, 
συμπληρωματικών των ιδίων κεφαλαίων και των επιδοτήσεων, με 
ευνοϊκότερους όρους, 
εξασφάλιση της ανάκαμψης επιχειρήσεων οικονομικά βιώσιμων και 
ωστόσο αντιμέτωπων με σοβαρές οικονομικές ανισορροπίες, 
- βελτίωση της κατάστασης των ιδίων κεφαλαίων των επιχειρήσεων, 
ώστε να μπορέσουν να αποκτήσουν πρόσβαση στο SINPEDIP ή στο 
SIBR. 
28 
Τα μέτρα του προγράμματος διαδραμάτιζαν, σε σχέση με τα συστήματα 
κινήτρων που ίσχυαν ήδη ή που προβλέπονταν στο πλαίσιο του PEDIP. 
ρόλο συμπληρώματος και καταλύτη . Απευθύνονταν κυρίως στις MME και 
σκοπό είχαν να αποτελέσουν αφορμή για συνεργίες με τις δραστηριότητες 
του τραπεζικού συστήματος. 
Μέτρο Α - Χρηματοδότηση των επενδύσεων (ταμείο εγγύησης) 
Η δράση αυτή θεωρούνταν απαραίτητο συμπλήρωμα του καθεστώτος 
ενισχύσεων του προβλεπόμενου στο πρόγραμμα 3 του PEDIP. 
Το ταμείο εγγύησης χρησίμευε για την παροχή της ασφάλειας της 
αναγκαίας για τις "ομολογίες συμμετοχής" που προορίζονταν για τη 
χρηματοδότηση σχεδίων με κίνδυνο. 
Οι "ομολογίες συμμετοχής" είναι πιστωτικοί τίτλοι με την 
ιδιαιτερότητα ότι αφορούν ειδικές επενδύσεις και αποφέρουν ανάλογα με 
τα αποτελέσματα της επένδυσης (ή ενδεχόμενα, σε εξαιρετικές 
περιπτώσεις, ανάλογα με τα αποτελέσματα της επιχείρησης). 
Ετσι : 
- Τα επενδυτικά σχέδια που παρουσίαζαν φυσιολογικό κίνδυνο 
χρηματοδοτούνταν από το τραπεζικό σύστημα και ειδικότερα από 
συγκεκριμένο πιστωτικό κονδύλιο της ETE. 
Τα "σχέδια με κίνδυνο" χρηματοδοτούνταν με "ομολογίες 
συμμετοχής", τις οποίες εξέδιδαν εταιρίες διαχείρισης κεφαλαίων 
επιχειρηματικού κινδύνου (ιδρυμένες στο πλαίσιο του μέτρου Β ή 
ιδιωτικές) και κάλυπτε το Instituto de Apoio as Pequenas et 
Médias Empresas e ao Invest lamentο (ΙΑΡΜΕΙ). 
Μέτρο Β - Οικονομική αναδιάρθρωση και ανάπτυξη επιχειρήσεων (σύσταση 
δύο εταιριών επιχειρηματικών κεφαλαίων). 
Το μέτρο αυτό αφορούσε την ίδρυση δύο εταιριών κεφαλαίων 
επιχειρηματικού κινδύνου ( NORPEDIP και SULPEDIP, στο βόρειο και στο 
νότιο τμήμα της χώρας αντίστοιχα), οι οποίες είχαν την εξής αποστολή 
α) να αναλαμβάνουν συμμετοχές σε έργα επενδύσεων και τεχνολογικής 
καινοτομίας με ιδιαίτερο βιομηχανικό ενδιαφέρον (κατά το δυνατό, 
ως συμπλήρωμα συμμετοχών ανειλημμένων από άλλες εταιρίες 
επιχειρηματικών κεφαλαίων και από άλλους επενδυτές ενεργούντες 
βάσει των συνθηκών της αγοράς). 
29 
β) να συμβάλλουν στην ανάκαμψη επιχειρήσεων εξαιρετικά χρεωμένων 
λόγω προηγούμενων συμβάντων αλλά που πραγματοποιούσαν βέβαια 
κέρδη εκμετάλλευσης και συνεπώς εμφάνιζαν πραγματική δυνατότητα 
επιβίωσης. 
Μέτρο Γ - Αμοιβαία εξασφάλιση 
Οι MME έχουν δύσκολα πρόσβαση στις τραπεζικές πιστώσεις. Οι λόγοι 
είναι πολλοί αλλά ο σημαντικότερος συνίσταται το πιθανότερο στον 
τραπεζικό κίνδυνο που συνδέεται με ανεπαρκή κεφαλαιοποίηση και το 
μικρό μέγεθος πολλών από αυτές τις επιχειρήσεις. 
Η αμοιβαία εξασφάλιση αποτελεί χρηματοπιστωτικό μηχανισμό, βάσει του 
οποίου όσες επιχειρήσεις συμμετέχουν σε αυτόν καταβάλλουν οικονομικές 
εισωορές σε ένα ταμείο, το οποίο σκοπό έχει να παρεμβαίνει σε 
περίπτωση αδυναμίας πληρωμής μιας από αυτές. 
Το εν λόγω σύστημα, μετά από διεξοδική μελέτη βιωσιμότητας, τέθηκε σε 
εκκρεμότητα και δεν χρηματοδοτήθηκε. 
111.5 Αποστολές παραγωγικότητας - Πρόγραμμα 5 
Το πρόγραμμα αυτό σκοπό είχε να συμβάλει στην αύξηση της 
παραγωγικότητας των επιχειρήσεων με την προώθηση δράσεων επίδειξης 
και εκλαΐκευσης, ικανών να επιφέρουν σημαντική βελτίωση της 
αποτελεσματικότητας των συντελεστών παραγωγής, ή με την υποστήριξη 
δράσεων που εξυπηρετούσαν τον ίδιο σκοπό αλλά, λόγω του ιδιαίτερου 
χαρακτήρα τους, δεν καλύπτονταν από άλλα προγράμματα του PEDIP. 
Η ανταγωνιστικότητα της πορτογαλικής βιομηχανίας στηριζόταν κυρίως 
στο χαμηλό επίπεδο των αμοιβών. Αλλά αν ληφθεί υπόψη η καθοδική τάση 
της επίδρασης του εργατικού κόστους στο κόστος παραγωγής και η 
προοδευτική αύξηση του μοναδιαίου κόστους εργασίας η συνδεόμενη με 
την εισαγωγή νέων τεχνολογιών, προκύπτει το συμπέρασμα ότι η ανωτέρω 
ανταγωνιστικότητα ήταν προσωρινή και δεν εξασφάλιζε τη σταδιακή και 
μακροπρόθεσμη αύξηση της αμοιβής των συντελεστών παραγωγής. 
Έτσι, η ανεπαρκής παραγωγικότητα αποτελούσε θεμελιώδες πρόβλημα από 
την άποψη της αναδιάρθρωσης της πορτογαλικής βιομηχανίας, διαδικασίας 
που όφειλε να συνοδεύεται από μια σημαντική και διαρκή αύξηση της 
ανταγωνιστ ικότητας. 
30 
Στην αναθεωρημένη του μορφή το πρόγραμμα περιλάμβανε τα ακόλουθα 
μέτρα : 
Α - Δράσεις επίδειξης 
- Δράσεις επίδειξης στις επιχειρήσεις 
Επιχειρήσεις επίδειξης προηγμένων τεχνολογιών 
0 συγκεκριμένος στόχος ήταν η προώθηση και η εκλαΐκευση ιδεών, 
σχεδίων και τεχνικών με σημαντικές επιπτώσεις για την αύξηση της 
παραγωγικότητας των βιομηχανικών επιχειρήσεων. 
Οι δράσεις αυτές περιλάμβαναν διάφορα στάδια : 
Εκπόνηση διάγνωσης ως προς την παραγωγικότητα μιας ορισμένης 
επιχείρησης και καθορισμός των δράσεων των αναληπτέων για τη 
βελτίωση της παραγωγικότητας της. Η εν λόγω επιχείρηση αποτελούσε 
την "επιχείρηση επίδειξης". 
- Παροχή στην "επιχείρηση επίδειξης" της τεχνικής βοήθειας της 
αναγκαίας για την υλοποίηση των καθορισμένων δράσεων από ένα 
"κέντρο επάρκειας", ανεξάρτητο οργανισμό εκτός της επιχείρησης. 
Διάδοση και προώθηση των δράσεων αυτών σε άλλες επιχειρήσεις του 
ίδιου τομέα και σε άλλους τομείς. 
Για να εξασφαλιστεί η αποτελεσματική μεταφορά των νέων τεχνολογιών ή 
τεχνικών, η αποστολή εκλαΐκευσης ανατέθηκε στο "κέντρο επάρκειας", 
δηλ. επιχείρηση επίδειξης των προηγμένων τεχνολογιών, η οποία είχε 
ήδη παράσχει τη σχετική τεχνική βοήθεια στην επιχείρηση. 
Β - Προώθηση, διάδοση και μελέτες 
Η συνεργασία μεταξύ επιχειρήσεων, κυρίως MME, επιτρέπει την επίλυση 
προβλημάτων που οφείλονται στην ανεπάρκεια των μέσων που αυτές 
διαθέτουν για την εκτέλεση ορισμένων λειτουργιών, ιδίως στο επίπεδο 
της παραγωγής (εξειδίκευση και συμπληρωματικότητα), του εφοδιασμού 
και της εμπορευματοποίησης. 
Το μέτρο αυτό αποσκοπούσε στην αύξηση του δυναμισμού των δράσεων 
συνεργασίας με τη δημιουργία συνθηκών ευνοϊκών για την εφαρμογή τους. 
Περιλάμβανε τέσσερα σκέλη : 
31 
αύξηση του δυναμισμού των βράσεων συνεργασίας, υπεργολαβίας και 
συνεταιρισμού, 
βοήθεια για την ενίσχυση της συμμετοχής των βιομηχανικών 
επιχειρήσεων στα κοινοτικά προγράμματα, 
προώθηση της υγιεινής και της ασφάλειας στην εργασία και της 
προστασίας του περιβάλλοντος, 
μελέτες. 
Η βοήθεια που προοριζόταν για την εκπόνηση μελετών στο πλαίσιο του 
PEDIP αποσκοπούσε στην αύξηση της παραγωγικότητας των επιχειρήσεων με 
τη διάδοση των εν λόγω μελετών ή των συμπερασμάτων τους. 
Γ-Ενίσχυση του διαχειριστικού δυναμικού και της πρόσβασης στις αγορές 
Στις βιομηχανικές επιχειρήσεις, ακόμα και σε όσες εφαρμόζουν 
ούγχρονες διαδικασίες και διαθέτουν σύγχρονο εξοπλισμό, η αύξηση της 
παραγωγικότητας εξαρτάται κυρίως από τον τρόπο, με τον οποίο 
χρησιμοποιούνται οι συντελεστές παραγωγής. Μεταξύ των συντελεστών 
αυτών πρέπει να σημειωθεί το οργανωτικό και διαχειριστικό δυναμικό 
των επιχειρήσεων. 
Οι προβλεπόμενες δράσεις ήταν οι ακόλουθες : 
εκτίμηση των επιχειρήσεων, 
εισαγωγή προηγμένων τεχνικών διαχείρισης, 
νομική προστασία των εφευρέσεων, 
διερεύνηση των εξωτερικών αγορών, 
κοινοποίηση του εθνικού παραγωγικού δυναμικού. 
Δ - Ενίσχυση των δυνατοτήτων τεχνικής βοήθειας και πληροφόρησης 
Το μέτρο αυτό αποσκοπούσε στην εξασφάλιση της παροχής τεχνικής 
βοήθειας υψηλού επιπέδου στις βιομηχανικές επιχειρήσεις που δεν 
διέθεταν το κρίσιμο μέγεθος το αναγκαίο για να επιτύχουν μόνες 
επαρκές τεχνικό επίπεδο. 
Το μέτρο περιλάμβανε έξι δράσεις : 
δημιουργία και ενίσχυση των κέντρων επάρκειας, 
δίκτυο βιομηχανικής ανάπτυξης, 
συστήματα τομεακής πληροφόρησης, 
32 
βοήθεια για τη συμμετοχή ενώσεων σε επαγγελματικές οργανώσεις της 
ΕΟΚ, 
ενίσχυση του τεχνικού δυναμικού των ενωσιακών δομών της 
βιομηχανίας, 
βοήθεια για τη δημιουργία εξωτερικών αντιπροσωπειών των ενώσεων. 
111.6 Αποστολές ποιότητας και βιομηχανικού σχεδιασμού - Πρόγραμμα 6 
Το πρόγραμμα αριθ. 6 στόχευε αφενός στην προαγωγή της προστασίας του 
καταναλωτή και αφ*ετέρου την αύξηση της ανταγωνιστικότητας των 
επιχειρήσεων με τη δημιουργία των συνθηκών των αναγκαίων για την 
εξασφάλιση της προσαρμογής των πορτογαλικών διατάξεων των σχετικών με 
τη βιομηχανική δραστηριότητα.στα κοινοτικά πρότυπα. 
Στόχοι του ήταν : 
α) η ενίσχυση του εθνικού συστήματος διαχείρισης της ποιότητας ( 
SNGQ) στους τομείς της τυποποίησης, της μετρολογίας και της 
πιστοποίησης, 
β) η ευαισθητοποίηση των παραγωγών και των καταναλωτών στα 
προβλήματα ποιότητας, 
γ) η συγκρότηση δομών διαχείρισης της ποιότητας στις βιομηχανικές 
επιχειρήσεις. 
δ) η δημιουργία των συνθηκών των αναγκαίων για την εξασφάλιση της 
αμοιβαίας ή πολλαπλής αναγνώρισης των συστημάτων πιστοποίησης και 
των οργανισμών των αρμόδιων για τις ενέργειες πιστοποίησης. 
ε) η προώθηση του βιομηχανικού σχεδιασμού. 
Για την επίτευξη αυτών των στόχων αποφασίστηκαν τα ακόλουθα μέτρα : 
Α1- Υποστήριξη επενδυτικών σχεδίων που αποσκοπούσαν στη δημιουργία, 
την επέκταση ή την επάρκεια των εργαστηρίων δοκιμών και 
μετρολογίας για την παροχή υπηρεσιών στο πλαίσιο του SNGQ. 
Α2- Υποστήριξη των επενδυτικών σχεδίων που αποσκοπούσαν στη 
δημιουργία, την αναδιάρθρωση ή την επάρκεια οργανισμών τομεακής 
τυποποίησης και πιστοποίησης, καθώς και τεχνικής επιθεώρησης ή 
ελέγχου. 
Β1- Εκστρατεία ευαισθητοποίησης στην ποιότητα. 
Β2- Εκστρατεία παροχής κινήτρων για το βιομηχανικό σχέδιο. 
Π- Υποστήριξη της κανονιστικής δραστηριότητας. 
Γ2- Προαγωγή της βαθμονόμησης των οργάνων μέτρησης. 
33 
Γ3- Προώθηση της χρήσης συστημάτων πιστοποίησης. 
Δ1- Υποστήριξη των ολοκληρωμένων προγραμμάτων βελτίωσης των σχέσεων 
μεταξύ προμηθευτριών και αγοραστριών επιχειρήσεων. 
Δ2- Μελέτες ανάλυσης και προοπτικών στο πλαίσιο της ποιότητας και του 
βιομηχανικού σχεδίου. 
Δ3- Υποστήριξη των πρωτοβουλιών προώθησης του βιομηχανικού σχεδίου. 
111.7 Δημοσιότητα, εφαρμογή και έλεγχος - Πρόγραμμα 7 
Τα προαναφερόμενα προγράμματα θα είχαν αποτελέσει, μόνα τους, 
εργαλείο εκσυγχρονισμού των βιομηχανικών δραστηριοτήτων και θα 
διαδραμάτιζαν ουσιώδη ρόλο στη διαδικασία ενσωμάτωσης της Πορτογαλίας 
στην ενιαία αγορά της Κοινότητας. 
Ωστόσο, τα μέτρα, οι μηχανισμοί και τα οικονομικά μέσα που 
προβλέπονταν δε θα είχαν επιτρέψει την επίτευξη των επιθυμητών 
στόχων, αν η βιομηχανία δεν προσχωρούσε πλήρως στην προσπάθεια και 
δεν είχε συμβάλει αποτελεσματικά στην εφαρμογή και την καθοδόν 
αναπροσαρμογή των προγραμμάτων του PEDIP. 
Η πλήρης υποστήριξη των οικονομικών φορέων δε θα είχε επιτευχθεί, αν 
αυτοί δεν διέθεταν ακριβείς πληροφορίες για τους στόχους του PEDIP. 
καθώς και για τα μέτρα, τα καθεστώτα βοήθειας και τα μέσα που 
περιλάμβανε. 
Συνεπώς, για να τεθεί σε εφαρμογή το PEDIP χρειάστηκε ένα σύνολο 
μέσων διάδοσης των πληροφοριών μεταξύ των ενδιαφερόμενων οικονομικών 
φορέων. 
To PEDIP, ως δυναμικό πρόγραμμα, υποβλήθηκε αναγκαία σε περιοδική 
κριτική ανάλυση της εκτέλεσης των διαφόρων μέτρων και της επάρκειας 
τους για τους προκαθορισμένους στόχους. Η ανάλυση αυτή οδήγησε σε 
τροποποιήσεις των προγραμματισμένων μέτρων και εργαλείων ή υπήρξε 
αφορμή για τη διενέργεια διεξοδικότερων μελετών. Έτσι χρειάστηκε η 
δημιουργία ενός "δικτύου πληροφοριών" που συνέδεε όλους τους 
οργανισμούς τους μετέχοντες στην εφαρμογή του PEDIP, ώστε να είναι 
γνωστή ανά πάσα στηγμή η ακριβής κατάσταση των διαφόρων προγραμμάτων 
και ο βαθμός εκτέλεσης τους ως προς τους σχετικούς στόχους. 
34 
Το πρόγραμμα αυτό διαρθρώθηκε σε δύο τομείς : 
Α - Εφαρμογή, παρακολούθηση και έλεγχος. 
Β - Διάδοση, ευαισθητοποίηση και πληροφόρηση. 
111.8 Αρχικός οικονομικός πίνακας 
Με τις βασικές αποφάσεις, με τις οποίες εγκρίθηκαν τα διάφορα 
προγράμματα του PEDIP, καταρτίστηκαν επίσης οικονομικοί πίνακες που 
παρουσίασης της κοινοτικής και εθνικής, δημόσιας ή ιδιωτικής, 
συνεισφοράς. 
0 ακόλουθος πίνακας αποτελεί συγκέντρωση των οικονομικών πινάκων που 
περιέχονται στις προαναφερόμενες αποφάσεις και καλύπτει όλες τις 
πηγές χρηματοδότησης των διαφόρων προγραμμάτων. 
35 
< ΠΙΝΑΚΑΣ II 
PEDIP - ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΟΥ ΠΡΟΚΥΠΤΕΙ ΑΠΟ ΤΙΣ ΒΑΣΙΚΕΣ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ 
Κοινοτικές επιδοτήσεις Εθνική δημόσια χρηματοδότηση 
Τοπικές & 
Κεντρική τιερφερεα- Δημόσιες Ιδιωτικός 
ΣΥΝΟΛΟ Κυβέρνηση mk αρχές εττρ<ερήοΕΐ; τομέας Συνολικό 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ κόστος Σύνολο 
δημόσων 
δαπανών ΣΥΝΟΛΟ 
Πρόγραμμα ι* 
Πρόγραμμα 2 
Πρόγραμμα 3.1 
Πρόγραμμα 32 
Πρόγραμμα 3·3·ΐ 
Πρόγραμμα 3-3·2 
Πρόγραμμα 3-4 
Πρόγραφα 4 
Πρόγραμμα 5 
rïpoypauua 6 
Πρόγραμμα γ 
ΧΟΡΗΓΗΤΕΟ 
ΣΥΝΟΛΟ 668.17 
202.39 
609.40 
64.02 
54.97 
68.98 
30.46 
76.00 
103.20 
41.47 
11.00 564.82 
178.54 
326.00 
12.90 
23.45 
34.00 
21.46 
44.00 
68.40 
32.00 
11.00 349.60 
115.78 
244.50 
9.66 
17.65 
25.50 
16.12 
33.00 
51.30 
24.00 
11.00 FEDER 
323.12 ΕΚΤ 
100.00-
323.12 
1955.17 1341.68 932.12 323.12 100.00 PEDIP 
πκ 
26.48 
15.78 
244.50 
9.66 
17.65 
25.50 
16.12 
33.00 
51.30 
24.00 
11.00 
25.01 
500.00 215.22 
62.76 
81.50 
3.24 
5.90 
8.50 
5.34 
11.00 
17.10 
8.00 114.27 
62.76 
81.50 
3.24 
5.90 
8.50 
5.34 
11.00 
17.10 
8.00 32.26 68.69 
418.56 317.61 32.26 103.35 
23.85 
283.40 
51.12 
31.52 
34.98 
9.00 
32.00 
34.80 
9.47 
31.42 
68.69 613.49 
Στα.ποσά του προγράμματος ι δεν περιλαμβάνονται τα σχέδια που υποστηρίχθηκαν το 1988 από το ΕΤΠΑ και 
ανέρχονται σε 76.88 εκατ. ECU. 
IV - ΕΦΑΡΜΟΓΗ 
3? 
IV ΕΦΑΡΜΟΓΗ 
IV. 1 PEDIP - Πιλοτική δοκιμή 
Το ΡΕΟΙΡ, όταν εγκαινιάστηκε, θεωρήθηκε πιλοτική δοκιμή, δεδομένου 
ότι αοτελούσε την πρώτη περίπτωση εφαρμογής των νέων μηχανισμών 
παρέμβασης και των αρχών που περιλαμβάνονται στη μεταρρύθμιση των 
διαρθρωτικών ταμείων - της σύμπραξης, της επικουρικότητας, της 
προσθετικότητας και της παρακολούθησης. 
0 κανονισμός αριθ. 2053/88, που δημιούργησε τη πρόσθετο κονδύλιο 
ΡΕΟΙΡ, υιοθετήθηκε από το Συμβούλιο τον Ιούνιο 1988, ταυτόχρονα με 
τον κανονισμό πλαίσιο της μεταρρύθμισης των διαρθρωτικών ταμείων, και 
είχε χαρακτήρα άμεσης εφαρμογής. Ωστόσο, δεν στάθηκε δυνατή η 
υιοθέτηση των κανονισμών παρέμβασης του FEDER και του ΕΚΤ πριν από 
το τέλος Δεκεμβρίου και ως ημερομηνίες εφαρμογής των νέων αρχών στα 
διαρθρωτικά ταμεία ορίστηκαν αντίστοιχα οι 1.1.1989 και 1.1.1990. 
IV.2 Συγκεντρωτική διαχείριση 
0 λειτουργικός μηχανισμός του PEDIP, χαρακτηριστική αρχή του οποίου 
ήταν η ύπαρξη δύο υπηρεσιών συγκεντρωτικής διαχείρισης (μιας στη 
Λισσαβώνα και μιας στις Βρυξέλες), συγκροτήθηκε από την Επιτροπή και 
τις πορτογαλικές αρχές αμέσως μετά την έγκριση του πρόσθετου 
κονδυλίου. 
Η πορτογαλική κυβέρνηση διόρισε έναν διαχειριστή του ΡΕΟΙΡ, 
εξαρτημένο άμεσα απο το Υπουργείο βιομηχανίας και ευρισκόμενο εκτός 
της παραδοσιακής οργάνωσης του υπουργείου. 
Ταυτόχρονα, στο πλαίσιο των υπηρεσιών της Επιτροπής, η ΓΔ.111 (Μονάδα 
III A4) ανέλαβε ρόλο "πρωτοστάτη" βάσει της σχετικής εξουσιοδότησης 
που παρασχέθηκε στον Επίτροπο τον αρμόδιο για θέματα βιομηχανίας και 
εσωτερικής αγοράς, δεδομένου ότι το PEDIP αφορούσε συγκεκριμένα τη 
βιομηχανία και την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς. 
Αυτή η φόρμουλα συγκεντρωτικής διαχείρισης επέτρεψε αφενός την 
αποφυγή παράλληλων διαπραγματεύσεων μεταξύ διαφόρων πορτογαλικών 
υπουργείων και ΓΔ της Επιτροπής και τον περιορισμό στο ελάχιστο των 
προθεσμιών των αναγκαίων για την εγκαινίαση των λειτουργικών 
προγραμμάτων (από τα οποία, το SINPEDIP, η αναδιάρθρωση της 
38 
βιομηχανίας ερίου, η χρηματοπιστωτική μηχανική και το πρόγραμμα 
δημοσιότητας, εφαρμογής και ελέγχου εγκρίθηκαν ήδη το 1988, 
επιτρέποντας την ανάληψη και την καταβολή των πιστώσεων που είχαν 
εγγραφεί στον κοινοτικό προϋπολογισμό) και αφετέρου τη συνέχιση της 
διαπραγμάτευσης των λοιπών προγραμμάτων σε επιταχυμένο ρυθμό, όπως 
δείχνει ο πίνακας Ι, όπου εμφανίζονται οι ημερομηνίες των 
προγραμμάτων. 
IV.3 Η επικουρικότητα 
Η αρχή της επικουρικότητας εφαρμόστηκε κατά τρόπο αυστηρό αλλά και 
ευέλικτο. 
Ολες οι δράσεις που αφορούσαν την εφαρμογή (δημοσιότητα, διοικητική 
οργάνωση), την επιλογή έργων, το ύφος των κινήτρων και τη φορολόγηση 
υπάχθηκαν αποκλειστικά στην αρμοδιότητα του διαχειριστή του PEDIP. Η 
Επιτροπή διατήρησε την παρακολούθηση, τον έλεγχο σε ανώτερο επίπεδο 
(τήρηση των κοινοτικών πολιτικών και έγκριση των μεγάλων σχεδίων κατά 
περίπτωση) και συμμετοχή στην εξιολόγηση. 
Η ευελιξία στην εφαρμογή αυτής της αρχ^ς εκδηλώθηκε με τη σύμπραξη 
που επιτεύχθηκε πριν από τη λήψη αποφάσεων και όποτε απαιτήθηκε 
τροποποίηση τους. 
IV.4 Η σύμπραξη 
0 σύμπραξη που θεσπίστηκε μεταξύ των δύο υπηρεσιών διαχείρισης 
συνέβαλε αποφασιστικά στην εγκαινίαση του ΡΕΟΙΡ και, κατόπιν στην 
εφαρμογή του. 
Χαρακτηρίστηκε από τακτικές συσκέψεις (τουλάχιστον έξι ετησίως κατά 
τη φάση της καθιέρωσης), χρήση της ομοιοτηλετυπίας ως κύριου μέσου 
επικινωνίας και συζήτηση των βασικών πτυχών του PEDIP κατά τις 
συνεδριάσεις σύμπραξης, ενώ η λήψη αποφάσεων επιφυλάχθηκε για την 
επιτροπή παρακολούθησης. 
IV.S Η επιτροπή παρακολούθησης 
Σύμφωνα με τις αρχές που θέτουν οι κανονισμοί οι σχετικοί με τα 
διαρθρωτικά ταμεία, η Επιτροπή και οι πορτογαλικές αρχές συνέστησαν 
επιτροπή παρακολούθησης του PEDIP. 
39 
Η επιτροπή αυτή αποτελούνταν, απο πορτογαλική πλευρά, από τον 
διαχειριστή του PEDIP, που προέδρευε, τους αντιπρόσωπους της Γενικής 
Διεύθυνσης Περιφερειακής Ανάπτυξης, της υπηρεσίας υποθέσεων του ΕΚΤ, 
του Ιδρύματος υποστήριξης των MME, καθώς και της πορτογαλικής μόνιμης 
αντιπροσωπείας, και, από πλευρά Επιτροπής, από εκπροσώπους της ΓΔ 
III, ΓΔ V, ΓΔ XVI και ΓΔ XXII. Η ETE είχε δικαίωμα συμμετοχής 
στις συσκέψεις όταν τα θέματα τα εγγεγραμμένα στην ημερήσια διάταξη 
την αφορούσαν ειδικά. Κατά τη διάρκεια του προγράμματος, η επιτροπή 
συγκλήθηκε ένδεκα φορές, με πρώτη σύσκεψη στις 7.11.89, . 
Αυτές οι επίσημες συσκέψεις σκοπό είχαν τη συζήτηση και κυρίως τη 
λήψη αποφάσεων για όλα τα θέματα τα σχετικά με την εφαρμογή του 
PEDIP. Ετσι, η επιτροπή εξέφρασε τη γνώμη της για τις τριμηνιαίες και 
ετήσιες εκθέσεις που παρουσίασε ο διαχειριστής, εκπόνησε αναλύσεις 
για τη συνολική εκτέλεση του PEDIP και για κάθε επιμέρους μέτρο, 
αποφάσισε την έναρξη μελετών, παρακολούθησε τις εργασίες αξιολόγησης 
και κυρίως διενέργησε ανπροσαρμογές που αποδείχθηκαν αναγκαίες 
καθοδόν, είτε ως προς τον προγραμματισμό του προϋπολογισμού 
(αυξήσεις, μειώσεις, χρονικές αναδιατάξεις των πιστώσεων που 
διατέθηκαν σε μέτρα ή προγράμματα) είτε ως προς τη φιλοσοφία του 
προγράμματος (άλλα μέτρα καταργήθηκαν και άλλα ενισχύθηκαν). 
Επίσης η Επιτροπή διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο εξασφαλίζοντας ττην 
τήρηση του δικαίου και των πολιτών της Κοινότητας, ιδίως όσον αφορά 
τον ανταγωνισμό, την ανάθεση δημόσιων συμβάσεων, την προστασία του 
περιβάλλοντος και τη γνωστοποίηση των σχεδίων των σχετικών τους 
ευαίσθητους ή υπό κρίση τομείς. 
IV. 6 Η συμβουλευτική επιτροπή 
Η συμβουλευτική επιτροπή η προβλεπόμενη στο άρθρο 8 του κανονισμού 
apt θ 2053/88 συστάθηκε επίσημα στις 20 Ιουλίου 1988, ημερομηνία της 
πρώτης σύσκεψης της, δηλαδή πέντε ημέρες μετά τη δημοσίευση του 
κανονισμού στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. 
Αποτελούνταν από αντιπροσώπους των κρατών μελών και προεδρευόταν από 
εκπρόσωπο της Επιτροπής. Στις εργασίες της συμμετείχε εκπρόσωπος της 
ETE. Εργο του ήταν να βοηθά την Επιτροπή στην εφαρμογή του κανονισμού 
και να διατυπώνει τη γνώμη του σχετικά με τις γενικές κατευθύνσεις 
τις καθοριζόμενες από την Επιτροπή για την εφαρμογή του PEDIP. 
40 
Η συμβουλευτική επιτροπή ενημερωνόταν προφορικά και γραπτά για την 
εξέλιξη του PEDIP και ειδικότερα για τις αποφάσεις έγκρισης και 
τροποποίησης των προγραμμάτων, καθώς και σχετικά με την ετήσια έκθεση 
για την εκτέλεση των προγραμμάτων, την οποία οι πορτογαλικές αρχές 
όφειλαν να παρουσιάσουν εντός έξι μηνών από το τέλος του έτους 
αναφοράς. Στη διάρκεια των συσκέψεων, η διαχείριση των πιστώσεων του 
πρόσθετου κονδυλίου και η εκτέλεση των προγραμμάτων δεν αποτέλεσαν 
αντικείμενο καμιάς επίσημης παρατήρησης. 
ιν.7 Η φορολόγηση 
Το σύστημα φορολόγησης, το οποίο δημιουργήθηκε επί τόπου, αναπτύχθηκε 
σε συνεργασία με τις διάφορες υπηρεσίες του Υπουργείου Βιομηχανίας, 
καθώς και της Inepeccao Gérai de Finanças (IGF), και επωφελήθηκε των 
συμβουλών των υπηρεσιών του Δημοσιονομικού ελεγκτή της Κοινότητας, 
όπου δύο πορτογάλοι υπάλληλοι παρακολούθησαν πρόγραμμα επιμόρφωσης 
μερικών εβδομάδων. Αποτελούνταν από τρία επίπεδα, με διαφορετικούς 
στόχους και τομείς δραστηριότητας. 
Το πρώτο επίπεδο, που υπαγόταν στην αρμοδιότητα των υπηρεσιών του 
ΜΙΕ, αφορούσε τις πράξεις φορολόγησης, τις διενεργούμενες σύμφωνα με 
ειδικό εγχειρίδιο κάθε υπηρεσίας. Οι δράσεις αυτές κάλυπταν το σύνολο 
των σχεδίων των προγραμμάτων, που υπάγονταν στην αρμοδιότητα του 
οργανισμού, και στόχευαν στην επαλήθευση της πραγματικής και 
οικονομικής υλοποίησης των έργων, της επίτευξης των στόχων τους και 
της συμμόρφωσης τους με τις νομικές και κανονιστικές διατάξεις που τα 
δι είπαν. 
Το δεύτερο επίπεδο, για το οποίο αρμόδιο ήταν το Γραφείο PEDIP, 
αφορούσε ελέγχους διενεργούμενους από ανεξάρτητους συμβούλους 
επιλεγμένους βάσει διευρυμένης διαδικασίας πρόσκλησης για υποβολή 
προσφορών και εξαιρετικά αναλυτικών προδιαγραφών. Οι έλεγχοι αυτοί 
αφορούσαν το σύνολο των σχεδίων PEDIP και πραγματοποιούνταν σε 
σημαντικό δείγμα (που κάλυπτε 10 ώς 20 % του συνόλου των κινήτρων 
κάθε προγράμματος). Εξακριβωνόταν η εκπλήρωση των νομικών και 
συμβατικών απαιτήσεων των σχετικών με την υλοποίηση των σχεδίων, 
καθώς και οι διοικητικές διαδικασίες των υπεύθυνων υπηρεσιών, με την 
εξέταση, την ανάλυση και τη φορολόγηση των έργων. Μετά τη διενέργεια 
του ελέγχου, οι εν λόγω υπηρεσίες όφειλαν να λάβουν τα ενδεχόμενα 
αναγκαία διορθωτικά μέτρα. 
41 
Το τρίτο επίπεδο αφορούσε τη δραστηριότητα της Inspeccao Gérai de 
Finanças, η οποία πραγματοποιούσε, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της, 
ελέγχους στο επίπεδο που αυτή θεωρούσε το πιο ενδεδειγμένο, 
συμπεριλαμβανομένων ελέγχων στο Γράψε(ο PEDIP. 
0 σύνδεσμος μεταξύ πρώτου και δεύτερου επιπέδου εξασφαλιζόταν με 
περιοδικές εκθέσεις που υποβάλλονταν από τις υπηρεσίες του ΜΙ Ε στο 
Γραφείο PEDIP, το οποίο με τη σειρά του υπέβαλλε τριμηνιαίες 
συνθετικές εκθέσεις στον Υπουργό και στο IGF. 
Η παρακολούθηση της λειτουργίας των δραστηριοτήτων φορολόγησης και 
ελέγχου του PEDIP αποτελούσε συνεχή πρακτική του IGF και των 
υπηρεσιών της Επιτροπής και περιέλαβε αριθμό ειδικών αποστολών. 
IV.8 Η χρήση του ECU 
Η χρήση του ECU ως ενιαίας λογιστικής μονάδος αποτέλεσε την πρώτη 
συγκεκριμένη εμπειρία αυτού του τύπου στη διαχείριση των διαρθρωτικών 
ταμείων. 
To ECU δεν χρησιμοποιήθηκε μόνο στα χρηματοπιστωτικά σχέδια αλλά και 
στην παρουσίαση των δηλώσεων δαπανών, πράγμα που επέτρεψε τη σύντμηση 
της διάρκειας των μεταφορών κεφαλαίων. Προς αποφυγή κάθε λογιστικής 
απόκλισης, η Επιτροπή γνωστοποιούσε στην αρχή του μήνα στον 
διαχειριστή του PEDIP την ισοτιμία του ECU, η οποία 
χρησιμοποιούνταν στη λογιστική της Επιτροπής. 
IV.9 Η εφαρμογή του συντελεστή αποπληθωρισμού 
Δεδομένου ότι οι πόροι του πρόσθετου κονδυλίου είχαν οριστεί σε 
σταθερές τιμές του 1988, αυξήθηκαν κάθε χρόνο βάσει του ετήσιου 
συντελεστή αποπληθωρισμού. Οι πιστώσεις που προέκυψαν έτσι εγγράφηκαν 
στον κοινοτικό προϋπολογισμό και παρουσιάζονται στον Πίνακα III. 
42 
ΠΙΝΑΚΑΣ III 
Εφαρμογή του συντελεστή αποπληθωρισμού 
Πρόσθετο κονδύλιο 
Έτος 
1988 
19Θ0 
1991 
1992 Συσσωρευμένος 
συντελεστής 
αποπληθωρ ισμού 
3.5% 
8.78% 
14.11% 
21.61* Ετήσιος 
συντελεστής 
αποπληθωρισμού 
3.5% 
5.1* 
4.9% 
6.6% Αναλήψεις 
εγγεγραμμένες 
στον προϋπολογισμό 
90.00 
103.5 
108.8 
tta.8 
127.7 
ΣΥΝΟΛΟ 549.8 
43 
V - ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΚΤΕΛΕΣΗΣ 
44 
V ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΕΚΤΕΛΕΣΗΣ 
V.1 Τελικός οικονομικός πίνακας 
Για μια ανάλυση των συνολικών τελικών αποτελεσμάτων εκτέλεσης πρέπει 
να ληφθούν υπόψη αφενός το συνολικό ποσό των πιστώσεων που 
προστέθηκαν στο πρόγραμμα με την εφαρμογή του συντελεστή 
αποπληθωρισμού (βλ. σημείο IV.9) και αφετέρου όλες οι 
χρηματοπιστωτικές τροποποιήσεις, τις οποίες υπέστησαν τα προγράμματα. 
Ot τροποποιήσεις αυτές προήλθαν από διορθώσεις, τις οποίες επέφερε 
καθοόόν η επιτροπή παρακολούθησης» είτε επειδή η επιβολή ορισμένων 
μέτρων στον βιομηχανικό κόσμο συνάντησε δυσκολίες είτε επειδή άλλα 
μέτρα σημείωσαν απρόσμενη επιτυχία, όπως συνέβη στην περίπτωση όλων 
σχεδών των μέτρων των προγραμμάτων παραγωγικότητας και ποιότητας, τα 
οποία ενισχύθηκαν σημαντικά με πιστώσεις που προήλθαν από άλλα 
προγράμματα. 
45 
Συνολικό 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ κόστος 
Πρόγραμμα ι 
ΕΤΠΑ 
ΠΚ 
Πρόγραμμα 2 
ΕΚΤ 
ΠΚ 
Πρόγραμμα 31 
ΕΤΠΑ 
ΠΚ 
Πρόγραμμα 3-2 
Πρόγραμμα 3-3·1 
Πρόγραμμα 3·3·2 
Πρόγραμμα 3-4 
Πρόγραμμα 4 
Πρόγραμμα 5 
Πρόγραμμα 6 
Πρόγραμμα η 
ΣΥΝΟΛΟ ΠΚ 
ΣΥΝΟΛΟ PEDIP ΠΙΝΑΚΑΣ IV 
PEDIP - ΤΕΛΙΚΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ 
Κοινοτικές επιδοτήσει? Εθνική δημόσια χρηματοδότηση 
Σύνολο 
δημόσων 
δαπανών ΣΥΝΟΛΟ 
793.98 
736.86 
57.12 
180.68 
162.86 
17.82 
2270.77 
494.46 
1776.31 
64.02 
54.97 
57.52 
23.17 
76.00 
185.60 
68.38 
12.74 
2393.65 
3787.83 772.13 
732.15 
39.98 
163.19 
146.94 
16.25 
499.03 
108.66 
390.37 
12.90 
23.55 
28.35 
16.05 
44.00 
94.45 
50.27 
12.74 
728.91 
1716.66 412.98 
383.00 
29.98 
112.65 
100.47 
12.18 
374.28 
81.50 
292.78 
9.66 
17.65 
21.26 
12.02 
33.00 
70.83 
37.70 
12.74 
549.8 
1114.77 FEDER 
383.00 
383.00 
81.50 
81.50 ΕΚΤ 
100.47 
100.47 
464.50 100.47 Τοπικές & 
PEDIP Κεντρική περτρερΣα- Δημόσιες Ιδιωτικός 
ΠΚ ΣΥΝΟΛΟ Κυβέρνηση κές αρχές ετφ^ρήσει; τουέας 
29.28 
29.98 
12.18 
12.18 
292.78 
292.78 
9.66 
17.65 
21.26 
12.02 
33.00 
70.83 
37.70 
12.74 
549.80 
549.80 359.15 
349.15 
10.00 
50.54 
46.47 
4.07 
124.75 
27.16 
97.59 
3.24 
5.90 
7.09 
4.03 
11.00 
23.62 
12.57 
179.11 
601.89 142.92 
132.92 
10.00 
50.54 
46.47 
4.07 
124.75 
27.16 
97.59 
3.24 
5.90 
7.09 
4.03 
11.00 
23.62 
12.57 
179.11 
385.66 35.92 
35.92 180.31 
180.31 
35.92 180.31 21.85 
4.71 
17.14 
17.49 
15.92 
1.57 
1771.74 
385.80 
1385.94 
51.72 
31.42 
29.17 
7.12 
32.00 
91.15 
18.11 
1664.74 
2071.17 
* Για τα έργα που χρηματοδοτήθηκαν από το ΕΤΠΑ το 1988, λαμβάνεται υπόψη η εξής ισοτιμία του ECU: 1 ECU = 
171.14 PTE 
Στον ανωτέρω πίνακα λαμβάνονταο υπόψη οι τροποποιήσεις του προϋπολογισμού μεταξύ προγραμμάτων, οι 
οποίες μεσολάβησαν το Ι993-
ΠΙΝΑΚΑΣ V 
ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ 
ΕΤΗ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ 1988 1989 199° ι99' 1992 >993 
ι. ΒΑΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΕΣ 
ΥΠΟΔΟΜΕΣ 
2. ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ 
ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ 
3· ΚΙΝΗΤΡΑ ΠΑΡΑΓωΓΙΚωΝ 
ΕΠΕΝΔΥΣΕωΝ 
3.1 SINPEDIP c(88)2119 
της 11.11 
32 SIURE 
3.3.1 ΑΝΑΔΙΑΡΘΡωΣΗ c(88)2117 
ΕΡΙΟΥ της 11.11 
3.3.2 ΑΝΑΔΙΑΡΘΡωΣΗ 
ΧΎΤΕΥΣΗΣ 
3.4 ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ ΕΙΔΙΚΟίΝ 
TOMEC0N 
1 
4· ΧΡΗΜΟΤΟΠΙΣΤωΤΙΚΗ c(88)2220 
ΜΗΧΑΝΙΚΗ της 28.11 
5 ΑΠΟΣΤΟΛΕΣ 
ΠΑΡΛΓωΓΙΚΟΤΗΤΛΣ 
6. ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑ­
ΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ c(89)1287 
της 13.7 
c<89)765 
της 26.4 
(LOE) c(91)753 
της 25.4 
c(89)1965 
της 2ο. 11 
c(89)484 
της 2θ·3 
c(89)2045 
της 27.11 
c(89)390 
της 7.3 
c(89)391 
της 7.3 c(90)136 
της 29-1 
(LOE) 
c(90)587 
της 29.3 
(fse) c(91)74* 
της 16.6 
(LŒ) 
c(91)1057 c(92)2153 
της 3ΐ·5 της 7.10 c(92)749 
της 1.4 
c(92)2220 
της 23-9 
e(92)2220 
της 23.9 
(LOE) 
(fsc) 
c(90)1922 c(91)1696* 
της 28.9 της 26.7 
c(90)1221 
της 28.6 
c(90)986 
της 11.12 
c(90)704 c(91)1990 
της 26.4 της 20.9 
c(91)51 
της 15.1 
c(91)1921 
της 28.9 
c(90)1920 
thw 28.9 
7 ΔΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑ c(88)2118 c(89)1400 c(90)281 
ΕΦΑΡΜΟΓΗ της 11.11 της 25.7 της 23.2 
ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟΣ 
ΑΠΟΦΑΣΗ - ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΣΕΙΣ c(91)1622 
της 24.7* 
c(91)1971 
της 20.9 
c(91)50 
της 15.1 
c(91)211 
της 7.2 (fre) 
c(92)1201 
της 17.6 
c(92)220 
της 23.9** 
c(92)56 
της 22.1 
c(92)2220 
της 23.9 
c(92)435 
""15 4-3 
c(92)220 
thw 23.9 
c(92)433 
της 4.3 
c(92)2220 
της 23.9 
c(92)220 
της 23.9 c(93)7l2 
της 23.4 
(FSE) 
c<93) 
* To αντίστοιχο χρηματοπιστωτικό σχήμα προσαρμόστηκε από την επιτροπή παρακολούθησης 
στις 8.10.91 στις νέες οικονομικές διατάξεις που ενέκρινε η Επιτροπή στις 11.6.91. 
** Το αντίστοιχο χρηματοπιστωτικό σχήμα προσαρμόστηκε από την επιτροπή παρακολούθησης 
στις 28.10.91 στις vécç οικονομικές διατάξεις που ενέκρινε η Επιτροπή στις 11.6.91 · 
<ff 
V.2 Τα λειτουργικά προγράμματα - γενική εικόνα 
Στον Πίνακα VI παρουσιάζονται συνθετικά όλα τα λειτουργικά 
προγράμματα του PEDIP. 
Σύμφωνα με την ανάλυση του πίνακα, διαπιστώνεται ότι υποβλήθηκαν 
14.175 υποψηφιότητες, στις οποίες αντιστοιχεί πρόθεση επένδυσης που 
υπερβαίνει τα 1.275 δισεκ. ESC. 
Γενικά, εγκρίθηκαν 9.568 σχέδια και επιμορφωτικά σεμινάρια (ποσοστό 
έγκρισης 54,9 % των σχεδίων που αναλύθηκαν), που αντιστοιχούν σε 
εγκεκριμένα κίνητρα της τάξης των 308 δισεκ. ESC και σε πρόθεση 
επένδυσης άνω των 924 δισεκ. ESC. 
Στις 31.12.92, οι πληρωμές που είχαν καταβληθεί στους φορείς 
προώθησης ανέρχονταν σε περίπου 115 δισεκ. ESC, ποσό που 
αντιπροσωπεύει περισσότερο από 60 Χ της αξίας των εγκεκριμένων 
κινήτρων για έργα με σύμβαση. 
48 
ΠΙΝΑΚΑΣ VI 
ΣΥΝΟΨΗ TtON ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚωΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤωΝ TOY EDIP ΣΤΙΣ 3*12.1992 
(ΙΟ6 ESC) 
ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΜΕΝΑ ΕΞΕΤΑΣΜΕΝΑ 
ΠΡΟΓΡ. - ΥΓΪΟΠΡΟΓΡ. ΣΧΕΔΙΑ ΣΧΕΔΙΑ 
1.1 Βασική υποδομή 
IJQE 
ΕΤΠΑ 
2.ι Τεχν. υποδομή 
ΣΥΝΟΛΟ ΠΡΟΓΡ. ι 
ΕΚΤ 
LŒ 
ΣΥΝΟΛΟ ΠΡΟΓΡ. if 
31 SINPEDIP 
3.2 SIURE 
33 Αναδιαρθρ. τομ. 
33·ι Έριο 
3·3·2 Χύτευση 
3-4 Ειδικοί τόμε(ç 
34.1 ΡΓΠΕ 
34-a PRODIBE 
ΣΥΝΟΛΟ ΠΡΟΓΡ. 3 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 5 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 6 
ΣΥΝΟΛΟ PEDIP Αριθ. 
505 
295 
210 
132 
637 
1.948 
2.292 
4.240 
5.699 
30 
135 
83 
52 
210 
180 
30 
6.074 
2.229 
995 
Η.175 ΕπΙνδ. Αριθ. 
147.762 
32.533 
115.229 
90.557 
238.339 
59.742 
12.143 
71.885 
756.233 
21.241 
51.400 
26.033 
25.367 
19.480 
17.718 
1.762 
848.354 
92.415 
24.351 
1.275.344 341 
158 
183 
93 
434 
1.679 
2.184 
3.863 
5.699 
30 
134 
82 
52 
189 
160 
29 
6.052 
2.180 
807 
13.336 Επίνδ. 
106.559 
19.234 
87.325 
70.990 
177.549 
52.787 
9.413 
62.200 
756.233 
21.241 
50.749 
25.382 
25.367 
17.589 
15.945 
1.644 
845.812 
88.581 
16.291 
1.190.433 ΕΓΚΡΙΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ 
Αριθ Επένδ. ΚΙν. Αριθ ΣΧΕΔΙΑ ΜΕ 
ΣΥΜΒΑΣΗ 
317 
144 
173 
73 
390 
1.416 
1.614 
3.030 
3.532 
30 
95 
58 
37 
112 
91 
21 
3.769 
1.627 
752 
9.568 83.812 
11.546 
72.266 
49.994 
133.756 
45.777 
7.772 
53.549 
583.528 
21.241 
43.583 
22.471 
21.112 
10.376 
9.196 
1.180 
658.728 
62.832 
15.527 
924.392 48.659 
7.554 
41.105 
44.071 
92.730 
32.774 
4810 
37.584 
37.584 
3.328 
13.368 
6.218 
7.150 
4.872 
3.933 
939 
142.151 
24.514 
11.354 
308.333 298 
125 
173 
66 
364 
1.030 
1.248 
2.278 
2.811 
19 
71 
44 
27 
54 
47 
7 
2.955 
1.347 
590 
7.534 Επένδ. 
83.464 
11.198 
72.266 
49.156 
132.620 
30.149 
6.053 
36.202 
448.707 
14.187 
35.192 
17.460 
17.732 
5.378 
4.621 
757 
503.464 
46.152 
13.383 
731.821 Κ(ν. Αριθ ΣΧΕΔΙΑ ΜΕ ΠΛΗΡωΜΗ 
Κίν. 
Επένδ. χορηγ/νο καταβ/νο 
48.305 
7.200 
41.105 
43.034 
91.339 
21.035 
4.184 
25.489 
92.894 
2.224 
10.689 
4.695 
5.994 
2.929 
2.258 
671 
108.736 
19.117 
9.837 
254.518 293 
125 
168 
66 
359 
836 
1.246 
2.082 
2.510 
16 
66 
44 
22 
40 
34 
6 
2.632 
1.009 
461 
6.543 81.750 
11.198 
70.552 
49.156 
130906 
24409 
6.027 
30.436 
398.688 
10.296 
32.536 
17.460 
15.076 
4.102 
3.464 
638 
445.622 
37.124 
12.354 
656.442 47.390 
7.200 
40.190 
43.034 
90.424 
18.407 
2.920 
21.328 
82.396 
1.738 
9.691 
4.695 
4.996 
2.280 
1.727 
553 
96.105 
15.674 
9.069 
232.600 29.073 
5.090 
20.083 
25.147 
54.220 
9.822 
2.303 
1.126 
62.531 
1.459 
6.656 
4.143 
2.513 
1.112 
813 
299 
71.194 
10.587 
6.112 
154.839 
* Στη στήλη του αριθμού δεν αναφέρεται ο αριθμό$ σχεδίων αλλά προγραμμάτων κατάρτισης. 
V.2.1 Πρόγραμμα 1 - Βασικές και τεχνολογικές υποδομές 
Υποπρόγραμμα 1.1 - Βαοικές υποδομές 
Αυτό το υποπρόγραμμα χρηματοδοτήθηκε από το FEDER και συμπληρωματικά 
από το ΠΚ. To FEDER ιιροστήριξε 173 έργα, κινήτρων συνολικού ύφους 
41 105 εκατ. ESC (πλήρως δημόσια δαπάνη), στους τομείς της οδικής, 
σιδηροδρομικής, λιμενικής και ενεργειακής υποδομής, που στηρίζουν 
άμεσα τη βιομηχανία. 
Από το ΠΚ υποστηρίχθηκαν οι υποδομές των ενώσεων εργολάβων και των 
δομών επαγγελματικής κατάρτισης των εργαζομένων. Χρηματοδοτήθηκαν 144 
σχέδια και το σύνολο των δημόσιων κινήτρων ανέρχεται σε 7 554 εκατ. 
ESC. 
Υποπρόγραμμα 1.2 - Τεχνολογικές υποδομές 
Σε αυτό το υποπρόγραμμα εγκρίθηκαν 73 σχέδια τεχνολογικής υποδομής 
(μετρολογικά εργαστήρια, τεχνολογικά κέντρα, κέντρα αρτιότητας, 
κέντρα μεταφοράς/επίδειξης, τεχνολογικά πάρκα), που 
ουγχρηματοδοτήθηκαν από το FEDER με 44 071 εκατ. ESC (δημόσια 
δαπάνη). 
Σχεδόν 90 % των φορέων που υποστηρίχθηκαν αποτελούσαν ιδιωτικές 
οργανωτικές δομές μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα. 
V.2.2 Πρόγραμμα 2 - Επαγγελματική κατάρτιση 
Το πρόγραμμα αυτό χρηματοδοτήθηκε από το Κοινωνικό Ταμείο και, 
συμπληρωματικά, από το ΠΚ. 
Το ΕΚΤ χρηματοδότησε κυρίως την (δια τηνεπαγγελματική κατάρτιση ενώ 
άπό το ΠΚ χρηματοδοτήθηκαν τα μέτρα δημοσιότητας και 
ευαισθητοποίησης, η υποστήριξη της παραγωγής και της έκδοσης 
διδακτικού υλικού, καθώς και η αξιολόγηση των εκπαιδευτικών δράσεων 
του προγράμματος. 
Εγκρίθηκαν 792 σχέδια, στα οποία αντιστοιχούν 3 030 προγράμματα 
κατάρτισης με κίνητρα 37 583 εκατ. ESC. 
60 % των προγραμμάτων κατάρτισης είχαν ως φορείς εκπαιδευτικά 
καταστήματα και επιστημονικά ιδρύματα. Οι βιομηχανικές επιχειρήσεις 
διεξήγαγαν 35 % των προγραμμάτων κατάρτισης. Τον βιομηχανικό τομέα με 
τη μεγαλύτερη εκπροσώπηση αποτέλεσαν οι κλάδοι επεξεργασίας μετάλλων 
και ειδών εξοπλισμού. 
50 
V.2.3 Πρόγραμμα 3 - Κίνητρα για τις παραγωγικές επενδύσεις 
Υποπρόγραμμα 3.1 - SINPEDIP 
Η ανάλυση του Πίνακα VI επιτρέπει τη συναγωγή των ακόλουθων 
συμπερασμάτων : 
Το Γραφείο PEDIP δέχθηκε 5 699 προθέσεις επένδυσης, από τις 
οποίες εγκρίθηκαν 3 532. Το ποσοστό έγκρισης ανήλθε σε 62%, 
γεγονός «συ μαρτυρεί μεγάλη επιλεκτικότητα. 
Το συνολικό ύφος επένδυσης των εγκεκριμένων σχεδίων ανήλθε oc 583 
δισεκ. ESC, ενώ το αντίστοιχο ύφος κινήτρων ανήλθε σε 120 δισεκ. 
ESC, ποσό νου αντιπροσωπεύει μέση ένταση βοήθειας 21 Χ. 
Τα εγκεκριμένα σχέδια κατανεμήθηκαν κατά τομείς με τρόπο αρκετά 
εύλογο και παραπλήσιο της δομής της πορτογαλικής βιομηχανίας. Ωστόσο, 
πρέπει να σημειωθούν η μείωση του βάρους του τομέα της 
κλωστοϋφαντουργίας και των ειδών ένδυσης και η ενίσχυση του τομέα 
επεξεργασίας μετάλλων, των μηχανημάτων και του μεταφορικού 
εξοπλισμού. Οσον αφορά τα κίνητρα, οι τομείς με τη μεγαλύτερη 
εκπροσώπηση ήταν οι εξής : 
Υφαντουργία, ένδυση, δέρμα 19 % 
- Μη μεταλλικά ορυκτά προϊόντα 13 Χ 
Μεταλλικά προϊόντα, μηχανήματα και υλικό μεταφορών 34 Χ 
Χημική βιομηχανία 12 Χ 
Υποπρόγραμμα 3.2 - SIURE 
Το πρόγραμμα αυτό επιδότησε 30 σχέδια, επένδυσης ύφους 21 δισεκ. 
ESC, με ενισχύσεις 3 δισεκ. ESC, ποσό που αντιπροσωπεύει μέσο 
ποσοστό βοήθειας 16 Χ. 
Τα σχέδια που υποστηρίχθηκαν προέρχονταν υψηλής ενεργειακής 
κατανάλωσης. 0 τομέας με τη μεγαλύτερη εκπροσώπηση είναι η 
χαρτοβιομηχανία, με 11 σχέδια και 40 Χ των κινήτρων. 
Υποπρόγραμμα 3.3.1 - ΑναδιάβΒρωοη του τομέα ερΙου 
51 
Το πρόγραμμα αυτό δέχθηκε 83 υποψηφιότητες, από τις οποίες εγκρίθηκε 
ποσοστό 70 Χ. 
Τελικά υλοποιήθηκαν 44 σχέδια, με επένδυση 17 δισεκ. ESC και βοήθεια 
4 δισεκ. ESC. Το ποσοστό συγχρηματοδότησης ανήλθε σε 24 Χ. 
Υποπρόγραμμα 3.3.2 - Αναδιάρθρωση του κλάδου χύτευσης 
Η επιτροπή επιλογής ανέλυσε το σύνολο των 62 υποψηφιοτήτων 
(εγκρίθηκαν 37 σχέδια, δηλ. ποσοστό 71 Χ του συνόλου). Το συνολικό 
ύφος των κινήτρων που χορηγήθηκαν ανήλθε σε 7 δισεκ. ESC για 
επενδύσεις 21 δισεκ. ESC. Το μέσο ποσοστό ενίσχυσης που χορηγήθηκε 
ανήλθε σε 34 Χ. 
Οι περισσότερες υποψηφιότητες προέρχονταν από τον τομέα των βασικών 
βιομηχανιών επεξεργασίας μετάλλων, ο οποίος αντιπροσωπεύει επίσης 75 
Χ των εγκεκριμένων σχεδίων. 
Υποπρόγραμμα 3.4 - Στήριξη ειδικών τομέων 
Η εκτέλεση αυτού του υποπρογράμματος αφορούσε τους τομείς των 
τεχνολογιών πληροφοριών και ηλεκτρονικής, καθώς και ειδών εξοπλισμού. 
Εκτός από την προνομιακή μεταχείριση, της οποίας έτυχαν οι 
επιχειρήσεις αυτών των τομέων στο πλαίσιο της πρόσβασης στα λοιπά 
προγράμματα του PEDIP και του SIBR (207 ολοκληρωμένα προγράμματα), 
το ανωτέρω υποπρόγραμμα ενέκρινε 112 σχέδια με συνολικά κίνητρα 4 977 
εκατ. ESC, από τα οποία 91 σχέδια και 3 938 εκατ. ESC 
χρηματοδοτήθηκαν από το PITIE και 21 σχέδια και 939 εκατ. ESC από 
το PRODIBE. 
Η σύσταση του GATIE - Γραφείο στήριξης των τεχνολογιών πληροφορίας 
και ηλεκτρονικής - και του GAPE - Γραφείο στήριξης της παραγωγής 
εξοπλισμού - υπήρξε θεμελιώδους σημασίας για την επιτυχία αυτού του 
προγράμματος. Οι δύο αυτές δομές επέτειναν τον δυναμισμό όλων σχεδόν 
των δράσεων, και ειδικότερα της εκπόνησης μελετών για τον αντίστοιχο 
τομέα, της οργάνωσης συνεδρίων και συμμετοχών σε εκδηλώσεις και 
εκθέσεις, της προαγωγής της φήμης του τομέα κλπ. 
V.2.4 Πρόγραμμα 4 - Χρηματοπιστωτική μηχανική 
Το εν λόγω πρόγραμμα επέτρεψε επίσης τη σύσταση δύο εταιριών 
κεφαλαίων επιχειρηματικού κινδύνου. 
Οι δύο αυτές εταιρίες προέβησαν σε 73 πράξεις συνολικού ύψους άνω των 
7 700 εκατ. ESC. Εμφανίζουν την ακόλουθη κατανομή κατά τομείς : 
52 
Ανώτερη τεχνολογία η 
Καινοτομία/εκσυγχρονισμός 31 
Εκσυγχρονισμός/αναδιοργάνωση 26 
Αλλοι τομείς 9 
Η κατά τομείς ανάλυση των ενεργειών οδηγεί στη διαπίστωση ότι ο 
τομέας της κλωστοϋφαντουργίας υπερεκπροσωπείται. Οι υπηρεσίες της 
Επιτροπής δήλωσαν στις πορτογαλικές αρχές ότι η τάση αυτή πρέπει να 
αντιστραφεί με τις μελλοντικές πράξεις. 
Η εκτέλεση των άλλων μέτρων αυτού του προγράμματος υπέστη σημαντικές 
καθυστερήσεις λόγω αφενός απροσδόκητων αλλαγών της σχετικής 
πορτογαλικής νομοθεσίας και αφετέρου της ύπαρξης ειδικών κανόνων, που 
δεν είχαν ληφθεί υπόψη, των ενδιαφερόμενων φορέων. 
Η χρηματοδότηση της επένδυσης προήλθε από κονδύλιο πιστώσεων της ETE, 
το οποίο χρησιμοποιήθηκε από την πορτογαλική τράπεζα. Το πρώτο τμήμα 
(7 000 εκατ. ESC) εξαντλήθηκε πλήρως, επιτρέποντας τη χρηματοδότηση 
75 σχεδίων με επένδυση ύψους 21 000 εκατ. ESC. 
Συστάθηκε ταμείο εγγύησης συγκεκριμένου δανείου της ETE προς την 
ΙΑΡΜΕ Ι για τη χρηματοδότηση σχεδίων επιχειρηματικού κινδύνου με 
ομολογίες συμμετοχής. Το πρώτο τμήμα του δανείου, ύφους 2 000 εκατ. 
ESC, έχει σχεδόν εξαντληθεί μέ 16 πράξεις. 
V.2.5 Πρόγραμμα 5 - Αποστολές παραγωγικότητας 
Κ επιτροπή επιλογής ενέκρινε 1 627 σχέδια επενδύσεων ύφους 62 831 
εκατ. ESC, με συνεισφορά 24 513 εκατ. ESC. 
Οι δράσεις επίδειξης απορρόφησαν σχεδόν το ήμισυ των κινήτρων που 
διατέθηκαν. 
Τα εγκεκριμένα σχέδια εμφανίζουν εύλογη κατανομή κατά τομείς, με 
ελαφρή υπεροχή των παραδοσιακών βιομηχανιών. 
Η αργή εκκίνηση αυτού του προγράμματος οφείλεται στον καινοτόμο 
χαρακτήρα του. Εξασφάλισε προοδευτικά νέες προσχωρήσεις και μάλιστα 
προκάλεσε επανειλημμένα την ενίσχυση του αρχικά προβλεπόμενου 
προϋπολογιομού. 
53 
V.2.6 Πρόγραμμα 6 - Αποστολές ποιότητας 
Κίνητρα 11 354 εκατ. ESC παρασχέθηκαν σε 752 σχέδια για επενδύσεις 
15 527 εκατ. ESC. 
54 Χ των κινήτρων παρασχέθηκαν για σχέδια που αποσκοπούσαν στην 
ανάπτυξη της κανονιστικής δραστηριότητας, τη βαθμονόμηση οργάνων 
μέτρησης και την πιστοποίηση προϊόντων ή συστημάτων ποιότητας των 
επιχειρήσεων. 
Η ανάπτυξη των δομών του συστήματος ποιότητας στην Πορτογαλία 
απορρόφησε 28 Χ των κινήτρων, δηλ. ποσό 3 000 εκατ. ESC. 
Οι βιομηχανικές επιχειρήσεις υπέβαλαν το 63 Χ των σχεδίων και 
améonaaaw το 33 Χ των κινήτρων, ενώ οι άλλες οργανώσεις στήριξης της 
βιομηχανίας (εργαστήρια δοκιμών, τεχνολογικές υποδομές) υπέβαλαν το 
29 Χ των σχεδίων και απέσπασαν το 59 Χ των κινήτρων. Τα ποσοστά αυτά 
αντανακλούν τη μεγάλη διαφοροποίηση του ύφους των επενδύσεων για τη 
δημιουργία εργαστηρίων και για τη δράση στο εσωτερικό των 
επιχειρήσεων. 
Τον βιομηχανικό τομέα με τη μεγαλύτερη εκπροσώπηση αποτέλεσαν οι 
κλάδοι επεξεργασίας μετάλλων και ειδών εξοπλισμού. 
Η κατανομή των σχεδίων κατά είδος μέτρων μαρτυρεί ότι οι πορτογαλικές 
επιχειρήσεις αρχίζουν να αντιλαμβάνονται τη σημασία της ποιότητας ως 
συντελεστή ανταγωνιστικότητας. 
V.2.7 Πρόγραμμα 7 - Δημοσιότητα, εφαρμογή και έλεγχος 
Αυτό το πρόγραμμα τεχνικής βοήθειας υπήρξε ένα από τα κλειδιά της 
καλής εξέλιξης του PEDIP. 
Επέτρεψε τη μαζική γνωστοποίηση των δράσεων και των ευκαιριών του 
PEDIP. Η εκπόνηση διαφόρων μελετών, συμπεριλαμβανομένων και μελετών 
αξιολόγησης, επέτρεψε την τροποποίηση ορισμένων μέτρων καθοδόν, την 
ανάπτυξη ενός συστήματος διαχειριστικής πληροφόρησης που κατέστησε 
δυνατή την κατά 100 Χ χρήση των πιστώσεων που χορηγήθηκαν στο PEDIP, 
τη δημιουργία συστήματος φορολόγησης και οικονομικού ελέγχου, το 
οποίο οδήγησε στη δυνατότητα περιορισμού των ανωμαλιών στο ελάχιστο 
και απαίτησης του αχρεωστήτου. 
54 
V.3 Ν υλοποίηση κατά κυρίους τομείς 
0 ακόλουθος πίνακας παρουσιάζει την κατανομή των εγκεκριμένων σχεδίων 
στον καθένα από τους βασικούς τομείς στήριξης που προβλέπονται στο 
πλαίσιο των στόχων του PEDIP, από άποψη επενδύσεων και εγκεκριμένων 
κινήτρων. 
ΠΙΝΑΚΑΣ VII 
Επενδοοεις και κίνητρα κατά κύριους τομείς 
ΤΟΜΕΑΣ / ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΕΝΔΥΣΗ ΚΙΝΗΤΡΟ 
(εκατ. ECU) (εκατ. ECU) 
Καινοτομία και Πρόγραμμα 1 260.6 233.6 
και τεχνολογική Πρόγραμμα 3 1912.4 369.3 
ανάπτυξη Πρόγραμμα 6 197.8 94.2 
PITIE 137.9 51.8 
PRODIBE 142.6 38.0 
ΣΥΝΟΛΟ 2651.4 786.8 
Ποιότητα και Πρόγραμμα 1 24.8 18.3 
βιομηχανικό Πρόγραμμα 3 139.7 49.5 
σχέδιο Πρόγραμμα 6 88.7 64.9 
ΣΥΝΟΛΟ 253.2 132.7 
Ανθρώπινοι Πρόγραμμα 1 19.4 14.9 
πόροι Πρόγραμμα 2 305.7 214.5 
ΣΥΝΟΛΟ 325.2 229.5 
Προστασία του Πρόγραμμα 1 109.4 68.9 
περιβάλλοντος Πρόγραμμα 3 107.6 31.4 
ΣΥΝΟΛΟ 217.0 100.3 
Η ανάλυση αυτού του πίνακα οδηγεί στη διαπίστωση ότι η καινοτομία και 
η τεχνολογική ανάπτυξη αποτελούν τον σημαντικότερο τομέα των 
υποστηρίξεων που παρέχονται στα πλαίσια του PEDIP, εκπροσωπώντας 
σχεδόν 50 Χ της συνολικής αξίας των εγκεκριμένων σχεδίων και 45 Χ των 
κινήτρων. 
Πρέπει να τονιστεί η σημασία των μέτρων αύξησης του δυναμισμού της 
ποιότητας και του βιομηχανικού σχεδίου, καθώς και της συμβολής του 
PEDIP στην εφαρμογή των κοινοτικών οδηγιών για το περιβάλλον στην 
Πορτογαλία. 
V.4 Η εκτέλεση του προϋπολογισμού 
55 
Το γεγονός ότι το PEDIP χρηματοδοτήθηκε από διάφορες πηγές ( FEDER, 
ΕΚΤ, ΠΚ) με αυτοτελείς και διαφορετικές μορφές διαχείρισης, μας 
οδηγεί στην παρουσίαση της ανάλυσης της εκτέλεσης του προϋπολογισμού 
χωριστά για κάθε πηγή. 
V.4.1 Το πρόσθετο κονδύλιο προϋπολογισμού 
Η ανάλυση της εκτέλεσης του προϋπολογισμού είναι δυνατή από δύο 
διαφορετικές σκοπιές. 
Αφενός μπορεί να εξετασθεί η εκτέλεση του προγράμματος σε συνάρτηση 
με τον κοινοτικό προϋπολογισμό, πράγμα που επιτρέπει να διαπιστωθεί 
πώς υλοποιήθηκαν οι υποχρεώσεις που ανέλαβαν οι πορτογαλικές αρχές 
απέναντι στην Κοινότητα, δηλ. ο βαθμός χρήσης των πιστώσεων των 
εγγεγραμμένων στον κοινοτικό προϋπολογισμό με τη μορφή αναλήψεων ή με 
τη μορφή πληρωμών. 
Αφετέρου μπορεί να αναλυθεί η εσωτερική εκτέλεση του προγράμματος 
βάσει των αναλήψεων και των πληρωμών της πορτογαλικής κυβέρνησης προς 
τους τελικούς δικαιούχους. 
V.4.1.1 
0 ακόλουθος πίνακας δείχνει ότι, κατά την εκτέλεση του προγράμματος, 
οι πιστώσεις οι εγγεγραμμένες στον κοινοτικό προϋπολογισμό ως 
αναλήψεις ή ως πληρωμές χρησιμοποιήθηκαν κατά 100% επί πέντε συνεχή 
έτη. 
56 
ΠΙΝΑΚΑΣ VIM 
PEDIP - Αναλήψεις και πληρωμές πιστώσεων Ας τις 31.12.1092 
Έτη 
1988 
1989 
1990 
1991 
1992 Πρόσθετο κονδύλιο 
Αναλήψεις εγγε­
γραμμένες στον 
προϋπολογισμό Εκτελεσθείσες 
1993-94 
ΣΥΝΟΛΟ 90.0 
103.5 
108.8 
119.8 
127.7 
Υποσύνολο 549.8 90.0 
103.5 
108.8 
119.8 
127.7 
549.8 Πληρωμές εγγε­
γραμμένες στον 
προϋπολογισμό Εκτελεσθε(σες 
549.8 549.8 45.0 
80.0 
101.0 
114.4 
121.6 
462.8 
87.8 
549.8 45.0 
80.0 
101.0 
114.4 
121.6 
462.0 
Η (δια πραγματικότητα μπορεί να παρουσιαστεί και αναλυτικότερα, στο 
επίπεδο της χρησιμοποίησης των καταβεβλημένων πιστώσεων ανά 
πρόγραμμα, ταξινόμηση που εμφανίζεται στον πίνακα IX. 
Οι αιτήσεις των πορτογαλικών αρχών υπερέβησαν ορισμένες φορές τα 
ποσά τα εγγεγραμμένα στον προϋπολογισμό, γεγονός που προκάλεσε 
αναμονές μέχρι τα επόμενα έτη, ώσπου να καταστεί δυνατή η μεταφορά 
νέων πιστώσεων. 
57 
ΠΙΝΑΚΑΣ IX 
ΧΡΗΣΗ ΤωΝ ΠΙΣΤωΣΕωΝ ΠΛΗΡωΜΗΣ ΚΑΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ 
(κατάσταση στις 3°·9·!993) 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΛΗΡϋΜΕΣ 
ΑΝΑΛΗΨΕΙΣ ιη ΠΡΟ/ΛΗ ιη ΠΡΟ/ΛΗ ΥΠΟΛΟΙΠΟ 
ι. ΒΑΣΙΚΕΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΕΣ 
ΥΠΟΔΟΜΕΣ 
2. ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ 
3·ΐ. SINPEDIP 
32. SIURE 
33 « 
3·3·2 ΕΡΙΟ 
ΧΥΤΕΥΣΗ 6.05 (89/90) 3.025 (89 
9.05 (ç&) 4.55 (91 
14.880 (92) 7.44 (92 
6.71 (89/90) 3.555 (89 
4.20 (91) 2.100 (91 
1.270 (92) 0.635 (93 
37.10 (88) 18.55 (88 
66.65 (89) 31.257 (89 
71.92 (90) 35.960 (90 
62.76 (91) 31.380 (91 
54.35 (92) 31.275 (92 
2.02 (89) 1.01 (89 
2.17 (90) 1.085 (90 
3.300 (91) 1.650 (91 
2.170 (92) 1.085 (93 
17.65 (88) 8.825 (88 
8.37 (90) 4.185 (90 
4.295 (91) 0.230 (91 
8.595 (92) 4.2975 (93 
1.26 (90) 0.63 (89 
8.47 (91) 4.235 (91 
2.29 (92) 1.145 (93 
33.0 (88) 16.5 (88 
10.9 (89) 5.45 (89 
16.29 (90) 8.145 (90 
20.195 (91) 10.0975 (92 
23.445 (92) 11.7225 (93 
7.5 (89) 3.75 (89 
7.44 (90) 3.72 (90 
5.520 (91) 2.760 (91 
17.240 (92) 7.32 (92 
η. ΔΗΜ/ΤΗΤΑ. ΕΦΑΡΜΟΓΗ. ΕΛΕΓΧΟΣ 2.25 (88) 1.125 (88 
2.41 (89) 1.205 (89 
2.61 (90) 1.305 (90 
2.010 (91) 1.005 (91 
3.46 (92) 1.73 (92 
549-8 273 7 «45 
ΣΥΝΟΛΟ ΠΛΗΡωΜωΝ 
* Πληρωτέο υπόλοιπο 3·4· PITIE/PRODIBE 
4. ΧΡΗΜΑΤΟΠΙΣΤωΤΙΚΗ ΜΗΧΑΝΙΚΗ 
5· ΑΠΟΣΤΟΛΕΣ ΠΑΡΑΓωΓΙΚΟΤΗΤΑΣ 
6. ΑΠΟΣΤΟΛΕΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ 
ΣΥΝΟΛΟ 1.815 
2.715 
4.464 
2.013 
1.260 
0.381 
11.13 
22.063 
21.576 
18.828 
1.571 
10.634 
0.606 
0.651 
0.99 
0.651 
5.295 
2.511 
1.2885 
1.9175 
0.378 
2.541 
0.687 
16.5 
3.27 
4.887 
6.0585 
7.0335 
2.25 
2.232 
1.656 
5.172 
1.3 
0.675 
0.723 
0.783 
0.603 
1.038 
« 7'-6575 
521.498 
28.302 (91 
(91 
(92 
(89 
(92 
(89 
(90 
(91 
(92 
(92 
(93 
(90 
(91 
(92 
(93 
(90 
(91 
(92 
(92 
(91 
(92 
(89 
(90 
(91 
(92 
(93 
(90 
(91 
(92 
(93 
(93 
(89 
(90 
(91 
(92 
(92 1.210 
1.81 
2.976* 
1.342 
0.84 
0.254* 
7.42 
4.523 
14.384 
12.552 
10.870* 
0.404 
0.434 
0.66 
0.434* 
3.53 
1.674 
0.859 
1.719* 
0.252 
1.694* 
0.458* 
2.18 
3.258 
4.039 
4.689* 
1.5 
1.488 
1.104 
3.448* 
0.45 
0.482 
0.522 
0.402 
0.692* 
76.121 (91) 
(93) 
(92) 
(93) 
(89) 
(90) 
(91) 
(92) 
(91) 
(92) 
(93) 
(93) 
(92) 
(93) 
(92) 
(91) 
(92) 
(93) 
(91) 
(92) 
(93) 
(90) 
(91) 
(92) 
(93) 
& 
V.4.1.2 
Στο εσωτερικό επίπεδο, η ανάλυση πρέπει να αφορά δυο ε (6η 
καταστάσεων : 
ανειλημμένες δεσμεύσεις της διοίκησης απέναντι στους φορείς των 
εγκεκριμένων σχεδίων, οι οποίες συμπίπτουν με την αξία των 
εγκεκριμένων κινήτρων, 
πληρωμές που πραγματοποιήθηκαν προς τους φορείς των έργων, 
ολοκληρωμένων ή υπό εκτέλεση, ως προκαταβολές ή έναντι γενομένων 
δαπανών. 
0 πίνακας Χ δείχνει ότι οι αναλήψεις υπερέβαιναν τον προϋπολογισμό 
του πρόσθετου κονδυλίου κατά 34%1. Ot πληρωμές, ύφους 593 εκατ. 
ECU, αντιπροσώπευαν 83 % των πιστώσεων των εγγεγραμμένων στον 
προϋπολογισμό . 
(1) Αυτό διότι περιλαμβάνουν έργα για χρηματοδότηση από το FEDER το 1993. 
59 
ΠΙΝΑΚΑΣ Χ 
ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΎ'ΠΟΛΟΠΣΜΟΥ 
(κατάσταση στις 3°·9·Ι993) 
ΕΓΚΡΙΜΕΝΕΣ 
ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΑΝΑΛΗΤΕΙΣ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ (1988-92) («Η«*1 
ι. Βασικές και τεχνολογικές υποδομές 39.980 41.396 
2. Επαγγελματική κατάρτιση 16.250 27.485 
3.1 SINPEDIP 390.360 572.709 
3.2 SIURE 12.900 14.789 
33·ι Αναδιάρθρωση τομέα ερίου 23.550 23.674 
33-2 Αναδιάρθρωση τομέα χύτευσης 28.350 33.966 
3.4 Στήριξη ειδικών τομέων 16.050 21.059 
4- Χρηματοπιστωτική μηχανική 44.00 44.00 
5· Αποστολές παραγωγικότητας 94.450 127.821 
6. Αποστολές ποιότητας και σχεδίου 50.270 62.046 
η. Διάδοση, εφαρμογή και έλεγχος 12.740 11.526 
ΣΥΝΟΛΟ 728.900 960.471 ΠΑΗΡωΜΕΣ 
28.756 
13.064 
351.380 
8.405 
24.101 
14.233 
6.354 
44.00 
59.397 
34.061 
10.017 
593.768 
* Χρησιμοποιήθηκε για τα έτη 1988-92 η ισοτιμία 1 ECU = $ 175, με την εξαίρεση του 
προγράμματος 4· Υια το οτοίο χρησιμοποιήθηκε η ισοτιμία της ημέρας της μεταφοράς. 
** Οι αναλήψεις περιλαμβάνουν εγκριθέντα έργα υπό'^ρρσς και έργα για χρτιμάτοδότηοη από 
τι FEDER το 1993. 
i^ 
V.4.2 Οι πιστώσεις FEDER 
iWtvoauuq 1 
Τον Οκτώβριο 1987, η Επιτροπή αποφάσισε να διαθέσει 400 εκατ. ECU 
από το ΕΤΠΑ για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της πορτογαλικής 
βιομηχανίας οτο πλαίσιο του PEDIP. Το 1988 αναλήφθηκαν 
13 157 443 000 ESC (76 880 000 ECU) για συγκεκριμένα έργα στο 
πλαίσιο των κανονισμών του ΕΤΠΑ, οι οποίοι ίσχυαν τότε. Ώς τις 31 
Οκτωβρίου 1993 είχαν καταβληθεί από την Επιτροπή 11 710 618 017 ESC 
(89 %) βάσει δηλώσεων δαπανών τον πορτογαλικών αρχών. 
Στις 13 Ιουλίου 1989, το υπόλοιπο των 400 εκατ. ECU, το οποίο 
ανερχόταν σε 323 120 000 ECU, ορίστηκε ως συνεισφορά του ΕΤΠΑ στο 
πρόγραμμα 1. Τον Ιούνιο 1993 αποφασίστηκε από την επιτροπή 
παρακολούθησης του PEDIP η μεταφορά 17 εκατ. ECU από το πρόγραμμα 
3.1 ( SINPEDIP) και έτσι το συνολικό ποσό το ανειλημμένο από το ΕΤΠΑ 
για αυτό το πρόγραμμα μειώθηκε σε 306 120 000 ECU. 
Στις 31 Δεκεμβρίου 1993, η κατάσταση των αναλήψεων και των πληρωμών 
θα έχει «ς ακολούθως : 
Αναλήψεις (ECU) 
Πληρωμές 
1989/1990 
1991 
1992 
1993 
1994* 49.791.375 
96.250.000 
66.608.625 
93.470.000 49.791.375 
96.250.000 
66.608.625 
88.376.000 
5.094.000 
ΣΥΝΟΛΟ 306.120.000 306.120.000 
* Τα στοιχεία του 1994 αποτελούν πρόβλεψη. 
Πόόνοαυυα 3.1 
Κατόπιν πρότασης της επιτροπής παρακολούθησης του πορτογαλικού ΚΠΣ, η 
Επιτροπή αποφάσισε στις 17 Ιουνίου 1992 να μεταφέρει 45 εκατ. ECU 
στο πρόγραμμα 3.1 ( SINPEDIP) από το ΕΤΠΑ. Η μεταφορά αυτή επαυξήθηκε 
το 1993 με το περαιτέρω ποσό των 19,5 εκατ. ECU από το ΕΤΠΑ, εκτός 
από το ποσό που μεταφέρθηκε από το πρόγραμμα 1 (βλ. ανωτέρω). Έτσι, 
61 
η συνολική ενίσχυση του SINPEDIP από το ΕΤΠΑ ανήλθε σε 81,5 εκατ. 
ECU. 
Στις 31 Δεκεμβρίου 1993, η κατάσταση των αναλήψεων και των πληρωμών 
θα έχει ως ακολούθως : 
(ECU) 
Αναλήψει ς Πληρωμές 
1993 81.500.000 36.500.000 
1994* - 45.000.000 
ΣΥΝΟΛΟ 81.500.000 81.500.000 
* Τα στοιχεία του 1994 αποτελούν πρόβλεψη. 
V.4.3 Οι πιστώσεις του ΕΚΤ 
Οσον αφορά το πρόγραμμα 2 - επαγγελματική κατάρτιση - και τη 
συνεισφορά του ΕΚΤ, πρέπει να διακριθούν δύο περίοδοι : 
1989 Οι αιτήσεις βοήθειας υποβλήθηκαν για αυτή τη μεταβατική 
περίοδο σύμφωνα με τον κανονισμό Ε0Κ αριθ. 2950/83 του 
Συμβουλίου της 17.10.83 και υιοθετήθηκαν με την απόφαση της 
Επιτροπής αριθ. C (89) 0570 της 22.03.89. 0 ακόλουθος 
πίνακας συνοψίζει την κατάσταση των αιτήσεων 1989 : 
(ECU) 
Φάκελος Αίτηση Έγκριση Ανάληψη Δαπάνη 
890011 ΡΙ 1.145.381 1.145.381 1.145.381 947.124 
890011Ρ3 15.883.180 15.883.180 15.883.180 4.496.348 
ΣΥΝΟΛΟ 89 17.028.561 17.028.561 17.028.561 5.443.472 
1990/93 Η Επιτροπή, με την απόφαση C (90)587 της 29.03.90, ενέκρινε το 
πρόγραμμα 2 του PEDIP για την περίοδο 1990/92, με συνεισφορά του 
ΕΚΤ ύψους 83 εκατ. ECU. 
Δεδομένου ότι το πορτογαλικό ΚΠΣ καλύπτει την περίοδο 89/93, οι 
πορτογαλικές αρχές ζήτησαν την παράταση του προγράμματος 2 του PEDIP 
ώς τις 31.12.93, προκειμένου να το προσαρμόσουν στο CCA (απόφαση 
αριθ. CÎ9D1057 της 31.12.91). 
62 
Μετά τις δυσκολίες που ανέκυψαν το 1990/91 κατά την εκτέλεση του 
προγράμματος, η Επιτροπή αποφάσισε, μετά από πρόταση της επιτροπής 
παρακολούθησης του ΚΠΣ , να αυξήσει τη συνεισφορά του ΕΚΤ από 65 % σε 
+75 % της συνολικής δημόσιας δαπάνης (απόφαση αριθ. C(93)2153 της 
7.10.92) και να μειώσει το ύφος της συνεισφοράς του ΕΚΤ κατά 11 εκατ. 
ECU (απόφαση της Επιτροπής αριθ. C(93)712 της 23.04.93). 
Ετσι, μετά τις τροποποιήσεις και τις συνέπειες του συντελεστή 
αποπληθωρισμού που εφαρμόστηκε στα διάφορα τμήματα, η οικονομική 
εκτέλεση του PEDIP συνοψίζεται στον ακόλουθο πίνακα : 
Αρχικό 
σχέδιο 
Τιμές 89 Αρχικό 
σχέδιο 
Βάσει 
δείκτη Σημερινό 
σχέδιο 
Τιμές 89 Ανάληψη Δαπάνη 
1989 
1990 
1991 
1992 
1993 17.029 
23.576 
26.558 
32.865 17.029 
24.519 
28.780 
38.008 17.029 
7.525 
16.305 
24.029 
35.586 17.029 
24.519 
6.819 
27.765 
24.342 5.443 
7.525 
16.305 
24.029 
35.586 * 
Σύνολο 100.028 108.336 100.474 100.474 88.888 
* Υπολογιζόμενη δαπάνη 
63 
V.5 Τα αποτελέσματα της φορολόγησης 
0 πίνακας XI εμφανίζει τις πράξεις φορολόγησης που περιγράφονται στο 
σημείο IV 7, κατανεμημένες στο πρώτο και δεύτερο επίπεδο, καθώς και 
κατά υπηρεσία του ΥΒΕ. 
Ώς τις 31.12.1992, πραγματοποιήθηκαν 5 736 πράξεις φορολόγησης 
πρώτου και δευτέρου βαθμού, σε 4 344 έργα, οι οποίες αντιστοιχούν με 
51 % των εγκεκριμένων σχεδίων, δηλ. με 79 % των επενδύσεων και 74 % 
των κινήτρων. Οι πράξεις φορολόγησης θα συνεχιστούν κατά το 1993, με 
σκοπό την κάλυψη του συνόλου των έργων. 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ/ 
ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΕΤΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ XI 
Πράξεις φορολόγησης 
ΦΟΡΟΛΟΓΟΥΜΕΝΑ ΕΡΓΑ 
ΑΡΙΘΜΟΣ 
10 2θ 
επίπεδο επίπεδο ΣΥΝΟΛΟ εγκριμένων 
σχεδίων 
1990 
1-GEP 1991 11 
1992 49 
Υποσύνολο 60 
1990 158 
2-1 NET Ι 1991 60 
1992 153 
Υποσύνολο 371 
1990 519 
3-1 ΑΡΜΕ Ι 1991 531 
1992 812 
Υποσύνολο 1862 
1990 260 
5-DGI 1991 369 
1992 306 
Υποσύνολο 935 
1990 49 
6-IPQ 1991 98 
1992 147 
Υποσύνολο 294 
ΣΥΝΟΛΟ 3522 1 
4 
5 
41 
5 
20 
66 
204 
255 
164 
623 
16 
29 
45 
90 
10 
17 
11 
38 
822 12 
53 
65 
199 
65 
173 
437 
723 
786 
976 
2485 
276 
398 
351 
1025 
59 
115 
158 
332 
4344 17% 
55Χ 
69% 
63% 
44% 
61% 
Στον πίνακα αυτό δεν λαμβάνονται υπόψη οι πράξεις φορολόγησης που 
αφορούν τις δύο εταιρίες κεφαλαίων επιχειρηματικού κινδύνου ούτε 
εκείνες που αφορούν το τρέχον έτος. 
64 
Η δράση των διαφόρων αρμοδίων στα πλαίσια της διαδικασίας φορολόγησης 
επέτρεψε τον εντοπισμό διαφόρων ανωμαλιών. 
Ανάλογα με τον βαθμό της σοβαρότητας τους, το Γραφείο PEDIP 
επισήμανε δύο κύριες κατηγορίες : 
παραβιάσεις της νομοθεσίας του PEDIP. 
- απάτες. 
'Οσον αφορά την πρώτη ομάδα, οι καταστάσεις ποικίλλουν εξαιρετικά και 
μπορούν να συστηματοποιηθούν ως εξής : 
λογιστικό σύστημα που δεν επιτρέπει τον αυτοτελή προσδιορισμό των 
αποτελεσμάτων του έργου, 
παράλειψη δημοσίευσης του παρεχόμενου κινήτρου, 
λανθασμένη καταχώρηση του κινήτρου, 
καθυστέρηση στη λογιστική, 
- ανυπαρξία παρατηρήσεων στον απολογισμό σχετικά με τα αποτελέσματα 
του έργου, 
καθυστέρηση στην ολοκλήρωση του έργου, κλπ. 
Στη δεύτερη ομάδα, εντοπίστηκαν 16 περιπτώσεις που παρείχαν ενδείξεις 
δόλιας συμπεριφοράς. Μετά από έρευνα, οι πορτογαλικές αρχές 
συμπέραναν ότι δεν υπήρχε επιβεβαίωση για τέσσερις από τις 
περιπτώσεις αυτές . Τρεις άλλες θεωρήθηκαν απλές ανωμαλίες χωρίς δόλο 
και επανορθώθηκαν, ενώ οι υπόλοιπες είτε οδήγησαν σε ακύρωση των 
συμβάσεων και επιστροφή των πιστώσεων ή βρίσκονται ακόμα υπό εξέταση. 
Τα εν λόγω κίνητρα ανέρχονται συνολικά σε 327 εκατ. ESC (± 1,8 «κατ. 
ECU) και αντιπροσωπεύουν 1 % του συνόλου των εγκριμένων κινήτρων. Σε 
κάθε περίπτωση, το σύστημα συμβασιακών εγγυήσεων που θεσπίστηκε από 
το Γραφείο θα επιτρέψει την ανάκτηση του συνόλου των ποσών που 
καταβλήθηκαν σε επιχειρήσεις, για τις οποίες τα δικαστήρια θα κρίνουν 
ότι ενέργησαν παράτυπα. 
65 
Η διαδικασία που ακολουθήθηκε στις περιπτώσεις παραβιάσεων της 
νομοθεσίας του PEDIP περιέλαβε την ειδοποίηση της επιχείρησης, 
προκειμένου να πραγματοποιηθούν οι επιβαλλόμενες επανορθωτικές 
δράσεις, να διακοπεί η ενίσχυση και, όπου άρμοζε, να επανεισπραχθουν 
οι πιστώσεις που είχαν ήδη καταβληθεί. 
Δικαιολογείται το συμπέρασμα ότι το σύστημα φορολόγησης και ελέγχου 
που εφαρμόστηκε κάλυψε τους τομείς δραστηριότητας όλων των 
παρεμβαινόντων και τους συνδύασε, καθιστώντας έτσι δυνατή την 
επίτευξη των κύριων προτεινόμενων στόχων : της εξασφάλισης αυστηρού 
ελέγχου της εφαρμογής των κριτηρίων, της υλικής και οικονομικής 
επαλήθευση της εκτέλεσης των σχεδίων, της αξιολόγησης της επίτευξης 
των στόχων. 
V.6 Η τήρηση των πολιτικών της Κοινότητας 
V.6.1 Οι δημόσιες συμβάσεις 
Στις συμβάσεις που συνάφθηκαν με τους φορείς των σχεδίων των 
επιδοτούμενων από το PEDIP περιλήφθηκαν, κατά περίπτωση, ειδικοί 
όροι για την τήρηση των κανόνων που διέπουν τις δημόσιες προμήθειες. 
Η συμβασιακή αυτή πτυχή έχει ληφθεί υπόψη και στις προαναφερόμενες 
πράξεις φορολόγησης. 
V.6.2 Το περιβάλλον 
Οι επιδοτήσεις του PEDIP για το περιβάλλον πρέπει να εξεταστούν με 
δύο διαφορετικούς τρόπους (έναν παθητικό και έναν ενεργητικό), με 
τους οποίους εξασφαλίστηκε η τήρηση των κοινοτικών οδηγιών. 
Αφενός εξαιρέθηκαν από το PEDIP όσα σχέδια τα μπορούσαν να θίξουν 
την εθνική και κοινοτική περιβαλλοντική πολιτική και από τους φορείς 
ορισμένων έργων ζητήθηκαν μελέτες για τις περιβαλλοντικές συνέπειες. 
Αφετέρου, όπως προαναφέρθηκε, υλοποιήθηκαν άμεσες στηρίξεις έργων που 
συνέβαλαν στη διατήρηση του περιβάλλοντος ή στην ελαχιστο-ποίηση των 
οικολογικών συνεπειών της βιομηχανικής δραστηριότητας. 
66 
V.6.3 Ο ανταγωνισμός 
Οι κανόνες του ανταγωνισμού τηρήθηκαν σε δύο επίπεδα : πρώτον, όλα τα 
προγράμματα και οι διάφορες τροποποιήσεις τους κοινοποιήθηκαν στην 
Επιτροπή και αποτέλεσαν αντικείμενο επιμέρους αποφάσεων και, 
δεύτερον, στο επίπεδο της επιλογής των σχεδίων, χρησιμοποιήθηκαν τα 
ίδια κριτήρια για όλες τις επιχειρήσεις. 
V.6.4 Τα μεγάλα έργα 
Ολα τα μεγάλα σχέδια, δηλ. τα βιομηχανικά έργα όπου το ύφος της 
επένδυσης υπερέβαινε τα 10 εκατ. ECU, καθώς και τα έργα υποδομής 
όπου αυτό υπερέβαινε τα 15 εκατ. ECU, αποτέλεσαν αντικείμενο 
προηγούμενης κοινοποίησης ad hoc προς την Επιτροπή, η οποία, όπως 
όφειλε, τα ανέλυσε και εξέδωσε δεσμευτική γνώμη. 
V.6.5 Οι ευαίσθητοι τομείς και οι τομείς που διανύουν κρίση 
Ολα τα σχέδια που αφορούσαν τους τομείς, οι οποίοι βρίσκονται σε 
κρίση (χάλυβας NACE 221 και 222, ναυπηγεία NACE 361 1/2 και 
συνθετικές ίνες NACE 260) αποτέλεσαν αντικείμενο κοινοποίησης προς 
την Επιτροπή, η οποία εξέδωσε δεσμευτική γνώμη. 
Οσον αφορά τα επενδυτικά σχέδια στους ευαίσθητους τομείς, 
δημιουργήθηκε σύστημα πληροφόρησης και υποβλήθηκε στην Επιτροπή 
έκθεση κάθε έτος της περιόδου εκτέλεσης του προγράμματος. 
Αυτές οι ετήσιες εκθέσεις αφορούσαν τους τομείς της κλωστοΟφαντουρ-
γίας/ειδών ένδυσης, των υποδημάτων, των εξαρτημάτων αυτοκινήτων και 
της ηλεκτρονικής ευρείας κατανάλωσης. Η παρεχόμενες πληροφορίες 
περιλάμβαναν, για κάθε τομέα, το όνομα και την τοποθεσία της 
επιχείρησης, το ποσό της επένδυσης και της ενίσχυσης και μια ανάλυση 
των συνολικών συνεπειών των επενδύσεων για το παραγωγικό δυναμικό σε 
εθνικό και κοινοτικό επίπεδο. 
67 
VI - ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ 
68 
VI ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ 
VI.1 Οι μελέτες που προηγήθηκαν του PEDIP 
Ως συνέχεια της απόφαση της 14ης Οκτωβρίου 1987, οι υπηρεσίες της 
Επιτροπής εγκαινίασαν σειρά συμβάσεων μελέτης, με σκοπό να ετοιμάσουν 
το σύνολο των μέτρων στήριξης της πορτογαλικής βιομηχανίας, στο 
πλαίσιο της κοινοτικής υποστήριξης του εκσυγχρονισμού της, και με 
ειδικότερο στόχο την εκτίμηση της κατάστασης και τον καθορισμό των 
κρίσιμων σημείων όπου χρειαζόταν βοήθεια. 
Ετσι, σύμβουλοι εκπόνησαν τις ακόλουθες μελέτες : 
"Μέθοδος συγχρηματοδότησης των επενδύσεων των MME" 
"Διερεύνηση και διάγνωση της κατάστασης της αμοιβαίας 
εξασφάλισης" 
"Μελέτη προοπτικών σχετικά με τον εκσυγχρονισμό της πορτογαλικής 
βιομηχανίας" 
"Η ένταξη των νέων στον βίο των ενηλίκων και στον επαγγελματικό 
βίο" 
"Επαγγελματική κατάρτιση και αγροτική ανάπτυξη" 
"Τεχνολογικές καταρτίσεις και βιομηχανικές αναπτύξεις" 
"Ανάπτυξη των δομών προσανατολισμού και παροχής συμβουλών στην 
επαγγελματική κατάρτιση" 
"Επείγουσες ανάγκες υποδομής της πορτογαλικής βιομηχανίας στους 
τομείς των επιστημών, της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης" 
"Προκαταρκτική μελέτη για δράσεις σχετικές με τη μεταποίηση" 
"Επισήμανση των βασικών υποδομών των αναγκαίων για τη βιομηχανία 
της Πορτογαλίας, στο πλαίσιο ενός προσδιοριστέου χωροταξικού 
σχήματος" 
"Πιλοτική δράση συνεργασίας πορτογαλικών και των ισπανικών MME με 
σκοπό την τόνωση του εκσυγχρονισμού" 
Επίσης η Επιτροπή συγχρηματοδότησε μελέτη, την οποία εγκαινίασαν οι 
πορτογαλικές αρχές, σχετικά με την "Αναδιάρθρωση της υποδομής σε 
θέματα τυποποίησης και πιστοποίησης για τα βιομηχανικά προϊόντα στην 
Πορτογαλία". 
69 
VI.2 Οι μελέτες αξιολόγησης 
Στη διάρκεια της φάσης διαπραγμάτευσης των διαφόρων προγραμμάτων, οι 
υπηρεσίες της Επιτροπής και οι πορτογαλικές αρχές συμφώνησαν ότι 
όφειλαν να προβούν σε ολόκληρη άσκηση αξιολόγησης, με σκοπό τη 
μέτρηση των δημόσιων ενισχύσεων. 
Συνεπώς, η επιτροπή παρακολούθησης της 7ης Νοεμβρίου 1989 αποφάσισε 
επίσημα να συμμετάσχει στις εργασίες αξιολόγησης, που προετοίμαζε ο 
διαχειριστής του PEDIP. Για τον σκοπό αυτό συστάθηκε task force 
παρακολούθησης της αξιολόγησης, με μέλη έναν εκπρόσωπο του Gablnete 
de Estudos e Planeamento του Υπουργείου Βιομηχανίας, έναν εκπρόσωπο 
του Gablnete do Gestor του PEDIP και έναν εκπρόσωπο της ΓΔ 111 της 
Επιτροπής. 
Αποφασίστηκε ότι οι εργασίες αξιολόγησης του PEDIP θα αποτελούνταν 
από τρία μέρη : ανάλυση των μακροοικονομικών συνεπειών του PEDIP, η 
οποία θα πραγματοποιούνταν από το Gablnete de Estudos et Planeamento 
και η οποία εμφανίζει προς το παρόν κάποια καθυστέρηση, εκτίμηση εκ 
των προτέρων της σημασίας και της αποτελεσματικότητας του PEDIP, και 
στη συνέχεια αξιολόγηση παρακολούθησης, πραγματοποιημένη από μια 
κοινή επιχείρηση ενός γραφείου συμβούλων - CE SO - και ενός 
πανεπιστημιακού κέντρου ερευνών - CI SEP - επιλεγμένων βάσει 
ανοιχτής διαδικασίας πρόσκλησης για υποβολή προσφορών. 
Οι ακόλουθες παρατηρήσεις στηρίζονται στην μελέτη σκοπιμότητας και 
αποτελεσματικότητας, μόνη που έχει ολοκληρωθεί προς το παρόν. 
VI.3 Αξιολόγηση σκοπιμότητας και αποτελεσματικότητας του PEDIP 
Η ομάδα συμβούλων χρησιμοποίησε ως βάση πληροφοριών τις αιτήσεις 
υποψηφιότητας των οικονομικών φορέων, των οποίων τα σχέδια 
εγκρίθηκαν. Ως αποτέλεσμα, η μελέτη στηρίζεται στις προθέσεις των 
φορέων και όχι στην πραγματική υλοποίηση των έργων. Η μελέτη 
παρακολούθησης, η οποία βρίσκεται υπό εκτέλεση, αποσκοπεί στη 
συμπλήρωση της ανάλυσης και στην επαλήθευση της ορθότητας ή μη των 
συμπερασμάτων της μελέτης σκοπιμότητας και αποτελεσματικό-τητας, 
βάσει ερευνών στις επιχειρήσεις που ολοκλήρωσαν τα έργα τους. 
70 
Με αυτή τη μελέτη αξιολόγησης επιχειρήσαμε να μετρήσουμε αφενός τον 
βαθμό και τις μορφές διείσδυσης του PEDIP στη βιομηχανία και 
αφετέρου τον βαθμό επίτευξης των στόχων του προγράμματος. 
VI.3.1 Η διείσδυση του PEDIP στη βιομηχανία 
Η ομάδα ανέλυσε 7 023 σχέδια που υποστηρίχτηκαν από το PEDIP. 
Αντιπροσώπευαν επένδυση 1 056 δισεκ. ESC περίπου και η επιδότηση 
τους ανήλθε σε 322 δισεκ. ESC. 
62,7 % του συνόλου των επενδύσεων αφορά σχέδια παραγωγικών 
επενδύσεων. Οι επενδύσεις που αφορούν βασικές και τεχνολογικές 
υποδομές αντιπροσωπεύουν ποσοστό 13,7 %, οι επενδύσεις σε ανθρώπινους 
πόρους 4,6 %, οι επενδύσεις σε κεφαλαιακές ενέργειες επιχειρηματικού 
κινδύνου 11,6 % και οι επενδύσεις που αφορούν πολύπλοκους συντελεστές 
ανταγωνιστικότητας (παραγωγικότητα και ποιότητα) 6,3 %. 
Με το πέρασμα των ετών, αυξήθηκε ο αριθμός των σχεδίων που 
αποτείνονται στα προγράμματα ποιότητας και παραγωγικότητας, καθώς και 
στα μέτρα στήριξης παραγωγικών επενδύσεων σε περιοχές (τεχνολογική 
ανάπτυξη, προστασία του περιβάλλοντος και διαχείριση ποιότητας) και 
τομείς στρατηγικής σημασίας, γεγονός που είχε ως συνέπεια την 
ενίσχυση του προϋπολογισμού αυτών των προγραμμάτων σε βάρος των 
προγραμμάτων κινήτρων σχετικών με παγιοποιήσεις βαρέως τύπου. 
Οσον αφορά την κατανομή των επιδοτήσεων κατά οικονομικούς φορείς, οι 
επιχειρήσεις έλαβαν 68 %, τα ιδρύματα που συνδέονται με την 
εκπαίδευση και την έρευνα 20,6 % και οι βιομηχανικές ενώσεις 8,2 %. 
Οι επιχειρήσεις που υποστηρίχθηκαν από το PEDIP αντιπροσωπεύουν 42 % 
της βιομηχανικής απασχόλησης στην Πορτογαλία. Στη μελέτη 
διαπιστώνεται ότι η κατανομή των επιχειρήσεων PEDIP κατά μέγεθος 
απασχολούμενου προσωπικού απομακρύνεται από τη δομή της πορτογαλικής 
βιομηχανίας : οι επιχειρήσεις με περισσότερους από 100 εργαζόμενους 
υπερεκπροσωπούνται ενώ οι επιχειρήσεις με λιγότερους από 50 
εργαζόμενους υποεκπροσωπούνται. Αυτό μπορεί να σημαίνει ένα από δυο 
πράγματα είτε οι πολύ μικρές επιχειρήσεις δυσκολεύτηκαν να 
εξασφαλίσουν πρόσβαση στο PEDIP είτε έθεσαν υποψηφιότητα αλλά 
αποκλείστηκαν λόγω της αυστηρότητας των κριτηρίων επιλεξιμότητας, 
γεγονός που θα δικαιολογούσε στο μέλλον τη δημιουργία συστήματος 
κινήτρων ειδικών για τις επιχειρήσεις αυτού του είδους . 
Οσον αφορά τους βιομηχανικούς τομείς, υποεκπροσωπήθηκαν οι 
παραδοσιακές βιομηχανίες (κλωστοϋφαντουργία και κλάδος δασικών 
προϊόντων) και υπερεκπροσωπήθηκαν οι "σύγχρονες" βιομηχανίες 
(επεξεργασίας μετάλλων, προηγμένης ηλεκτρικής τεχνολογίας ). Η 
διαπίστωση αυτή υποδηλώνει ότι το PEDIP θα έχει συμβάλει στον 
μετασχηματισμό της εξειδίκευσης της πορτογαλικής βιομηχανίας. 
71 
VI.3.2 Ο κόσμος του PEDIP και η βιομηχανία 
Η μελέτη έδειξε ότι οι επιχειρήσεις PEDIP χαρακτηρίζονταν από 
μεγαλύτερο δυναμισμό και περισσότερη "υγεία", σε σύγκριση με τον 
υπόλοιπο πορτογαλικό βιομηχανικό κόσμο. 0 δυναμισμός αυτός, 
ειδικότερα στο επίπεδο της επένδυσης, κατέστησε ευπαθή τη καφαλαιακή 
τους δομή, η οποία χρειάστηκε να αντιμετωπίσει αυξημένα 
χρηματοπιστωτικά βάρη σε σχέση με τις άλλες βιομηχανικές 
επιχειρήσεις. 
Οσον αφορά το άνοιγμα στο διεθνές εμπόριο, οι επιχειρήσεις PEDIP 
παρουσίασαν μεγαλύτερη εξαγωγική ένταση αλλά με πτωτικές τάσεις καθώς 
εγκρίνονταν νέα σχέδια. 
Στο επίπεδο των ανθρώπινων πόρων, διαπιστώθηκαν ασθενέστερες 
μισθολογικές πιέσεις και μεγαλύτερες μέσες μισθολογικές επιβαρύνσεις. 
Η διαφορά αυτή αποτελεί συνέπεια υψηλότερου επιπέδου παραγωγικότητας, 
το οποίο επιτρέπει την αντιστάθμιση της μισθολογικής δαπάνης της 
παραγωγής. Ετσι, ο κόσμος του PEDIP εμφάνισε μια κατανομή της 
προστιθέμενης αξίας ευνοϊκή για τις επιχειρήσεις . 
VI.3.3 Η πρόσβαση των επιχειρήσεων στο PEDIP 
Το συνολικό πλαίσιο της τομεακής συμμετοχής στο PEDIP εμφανίζει 
εύλογη διαφοροποίηση. Η διαφοροποίηση αυτή, χαρακτηριζόμενη από 
σχετική επενδυτική προσπάθεια, επιτρέπει τη διαπίστωση ότι το PEDIP, 
αν και ενίσχυσε παραδοσιακούς βιομηχανικούς κλάδους, υποστήριξε τα 
εμβρυακές κινήσεις αναπροσδιορισμού του προτύπου εξειδίκευσης της 
πορτογαλικής βιομηχανίας. 
Οι καλύτερα εξοπλισμένες επιχειρήσεις πραγματοποίησαν τις πιο 
εξελιγμένες επενδύσεις και οι παραγωγικότερες έδωσαν περισσότερη 
προσοχή στις αποστολές παραγωγικότητας. Αντίθετα, οι επιχειρήσεις οι 
πιο διακλαδωμένες στις εξωτερικές αγορές δε συνδύασαν επαρκώς τις 
παρεμβάσεις στις παραγωγικές επενδύσεις με τις παρεμβάσεις στους 
στρατηγικούς τομείς της παραγωγικότητας. 
Η μελέτη επισήμανε τέσσερις κύριες κατηγορίες σχεδίων : 
α) επιθετικά σχέδια, με δυνατότητα δυναμικής προσαρμογής της 
πορτογαλικής ανταγωνιστικότητας, 
72 
β) σχέδια εκσυγχρονισμού, με δυνατότητες προσαρμογής σε καλύτερες 
πρακτικές διαχείρισης των βιομηχανικών δραστηριοτήτων, τα οποία 
ωστόσο δεν επέτρεπαν την πρόβλεψη βελτιώσεων από άποψη 
ανταγωνιστ ικότητας. 
γ) αμυντικά σχέδια, που αντιπροσωπεύονταν από ελάχιστα 
εμπλουτιστικές αποφάσεις επένδυσης, αναδιάρθρωσης τομέων σε κρίση 
ή με χαμηλές δυνατότητες καινοτομίας και εκσυγχρονισμού, 
δ) σχέδια υποδομών ή παρέμβασης στο βιομηχανικό περιβάλλον, των 
οποίων οι φορείς δεν ήταν επιχειρήσεις και τα οποία θα είχαν 
έμμεσες επιπτώσεις για τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα. 
Η κλίμακα των πόρων που κινητοποιήθηκαν για τη δημιουργία των 
υποδομών και για τις δράσεις που αφορούσαν το βιομηχανικό περιβάλλον 
(18 % των επενδύσεων και 34 % των κινήτρων) επέτρεψε την πρόβλεψη της 
εμφάνισης θετικών εξωτερικών οικονομιών, όχι μόνο για τις 
επιχειρήσεις PEDIP αλλά και για το σύνολο της μεταποιητικής 
βιομηχανίας. 
Για τα επιθετικά σχέδια (περισσότερο από 40 %) ήταν μεγαλύτερη 
κινητοποιήθηκαν μεγαλύτερες επενδύσεις παρά για τα αμυντικά (35 %). 
Το αντίστροφο ίσχυσε όσον αφορά τον αριθμό των σχεδίων. 
0 όγκος των πόρων που κινητοποιήθηκαν συνολικά από τα σχέδια 
εκσυγχρονισμού και τα επιθετικά σχέδια επέτρεψε την πρόβλεψη ενός 
ορισμένου διαρθρωτικού μετασχηματισμού της πορτογαλικής βιομηχανίας. 
VI.3.4 Τα αναμενόμενα αποτελέσματα και ο βαθμός επίτευξης των στόχων του 
PEDIP 
α) Εξορθολογισμός της επένδυσης 
To PEDIP, με τη διαφοροποίηση των μέτρων στήριξης, επέτρεψε την 
τροποποίηση της συμπεριφοράς των επιχειρηματιών όσον αφορά τον 
στόχο των επενδύσεων. Ετσι, αντί μιας επένδυσης που αποσκοπεί 
σχεδόν αποκλειστικά στον όγκο της παρα/ωγής (εκσυγχρονισμός και 
αύξηση του παραγωγικού δυναμικού), οι επιχειρηματίες κατέβαλαν 
προσπάθειες προς την κατεύθυνση των ευγενέστερων συνιστωσών της 
επένδυσης, δηλ. των πολύπλοκων συντελεστών της 
ανταγωνιστικότητας. Σε συνάρτηση με επενδύσεις που δεν ήταν άμεσα 
παραγωγικές, υποστηρίχθηκαν 2 600 σχέδια, ύψους 111 000 εκατ. 
ESC,. 
73 
β) Η ενίσχυση του δυναμικού καινοτομίας 
Οι επιχειρήσεις του PEDIP επωφελήθηκαν σε μεγάλο βαθμό των 
δυνατοτήτων καινοτομίας που προσέφεραν τα διάφορα μέτρα και 
αναμένεται ότι θα υπάρξει αισθητή βελτίωση τόσο του τεχνολογικού 
επιπέδου των εξοπλισμών όσο και των προσόντων των ανθρώπινων 
πόρων. 
Πράγματι, το PEDIP αφιέρωσε σημαντικούς πόρους στη βελτίωση της 
τεχνογνωσίας στις επιχειρήσεις, και κυρίως στους τομείς όπου 
τεχνολογία είναι πιο εντατική, καθώς και στη διαφοροποίηση και 
την ενίσχυση των τεχνολογικών υποδομών του πορτογαλικού 
επιστημονικού και τεχνολογικού συστήματος. Επίσης υποστήριξε 
σημαντικό αριθμό σχεδίων έρευνας και ανάπτυξης σε τεχνολογικά 
προηγμένους κλάδους. Προβλέπεται λοιπόν ότι τα σχέδια των πιο 
δυναμικών επιχειρήσεων που διαθέτουν και ανθρώπινους πόρους με 
την καλύτερη επαγγελματική κατάρτιση θα έχουν θετικά αποτελέσματα 
μιμητισμού σε όλη τη βιομηχανία, 
γ) Η αύξηση του δυναμισμού της βασικής βιομηχανικής έρευνας και 
ανάπτυξης 
To PEDIP υποστήριξε με δύο διαφορετικούς τρόπους την ερευνητική 
δραστηριότητα την προσανατολισμένη προς τη βιομηχανία : 
- με έμμεσο τρόπο, που συνίσταται στη δημιουργία ή την ενίσχυση 
των τεχνολογικών υποδομών, οι οποίες βρίσκονται στη βάση της 
ανάπτυξης και της χρήσης των νέων τεχνολογιών και αποτελούν 
χώρο επαφής πανεπιστημίων και επιχειρήσεων, 
με άμεσο τρόπο, μέσω της στήριξης σχεδίων απόκτησης και 
ανάπτυξης νέων τεχνολογιών από τις βιομηχανικές επιχειρήσεις. 
Τα ιδρύματα νέων τεχνολογιών, τα τεχνολογικά κέντρα και τα κέντρα 
μεταφοράς εισέπραξαν 70 % των 80 δισεκ. ESC που δαπανήθηκαν από 
το PEDIP για τις τεχνολογικές υποδομές. 0 τομέας των προηγμένων 
τεχνολογιών (τεχνολογίες πληροφοριών, επικοινωνιών και 
ηλεκρονικής) εμφάνισε τις σημαντικότερες επενδύσεις για την 
εξασφάλιση και ανάπτυξη επιχειρηματικής τεχνολογίας, ειδικότερα 
για νέα προϊόντα και νέες διαδικασίες. 
Οι συνέπειες του PEDIP, όσον αφορά τον στόχο αυτό, θα γίνουν 
αισθητές μόνο μεσοπρόθεσμα και θα επικεντρωθούν στο πεδίο της 
βελτίωσης της ποιότητας, της τεχνολογικής στήριξης των 
επιχειρήσεων, της επιτάχυνσης της μεταφοράς τεχνολογίας και της 
ανάπτυξης νέων τεχνολογιών. 
74 
Από την άποψη της προσφοράς, το PEDIP εκπλήρωσε την αποστολή 
του. θα χρειαστούν και άλλες προσπάθειες για τον σωστό 
προσανατολισμό των επιχειρήσεων απέναντι στη ζήτηση. 
δ) Η αύξηση της παραγωγικότητας 
Οι σύμβουλοι υπολόγισαν ότι η σημερινή μέση αύξηση της 
παραγωγικότητας των επιχειρήσεων PEDIP είναι της τάξης του 5 %, 
και συνοδεύεται από άνοδο της απασχόλησης της τάξης του 2,4 %. 0 
συνδυασμός αυτών των δύο ρυθμών επιτρέπει την πρόβλεψη ταχείας 
οικονομικής ανάπτυξης. 
Ειδικότερα, τα αποτελέσματα που αναμένονται σχετικά με την 
ανάπτυξη της παραγωγικότητας των επιχειρήσεων, οι οποίες 
επωφελήθηκαν δράσεων επίδειξης (μέσω "εξευγενισμένων" ενισχύσεων 
για τη βελτίωση των πολύπλοκων συντελεστών ανταγωνιστικότητας) 
προβλέπονται ακόμα σημαντικότερα. Στη μελέτη τους αποδίδεται 
ρυθμός ετήσιας ανάπτυξης11 %. 
Οι επιχειρήσεις με περισσότερους από 500 εργαζόμενους εμφανίζουν 
καλύτερα επίπεδα παραγωγικότητας, υψηλότερους μέσους μισθούς και 
ανιαόίερη κατανομή της προστιθέμενης αξίας. 
ε) Η βελτίωση της ποιότητας 
Στον στόχο αυτό απέβλεπαν τρία είδη μέτρων : στο επίπεδο των 
υποδομών, η ενίσχυση του εθνικού συστήματος διαχείρισης της 
ποιότητας και, στο επίπεδο των επιχειρήσεων η γενική στήριξη 
δράσεων στα πεδία της ποιότητας και του βιομηχανικού σχεδίου, 
καθώς και η υποστήριξη επενδύσεων στη διαχείριση της ποιότητας. 
Παρά τους μεγάλους πόρους που απορροφούν πάντα οι υποδομές, 
αξίζει να τονιστεί ότι το 70 % των δαπανών επενδύσεων στον τομέα 
της ποιότητας είχαν ως φορείς προώθησης βιομηχανικές 
επιχειρήσεις. 
Το πορτογαλικό σύστημα της ποιότητας εμφάνισε σημαντική πρόοδο. 
Καταβλήθηκαν 3 200 εκατ. ESC για τη δημιουργία του βασικού 
δικτύου μετρολογίας. Επίσης, στηρίχθηκαν με 7 700 εκατ. ESC 108 
75 
περαιτέρω εργαστήρια δοκιμών και μετρολογίας. Τέλος, οι τομεακοί 
οργανισμοί τυποποίησης, πιστοποίησης και οικονομικού ελέγχου 
εισέπραξαν επίσε ι ς ενισχύσεις του προγράμματος. 
στ) Η διαφοροποίηση της παραγωγής 
Σύμφωνα με τη μελέτη αξιολόγησης, ο στόχος αυτός δεν 
αντιμετωπίστηκε θετικά από τη βιομηχανία. Η εισαγωγή νέων 
προϊόντων ή η βελτίωση του τεχνολογικού περιεχομένου των 
υπαρχόντων δεν υπήρξε σημαντική. Αντίθετα, σημαντικές μπορούν να 
θεωρηθούν οι επενδύσεις που υποστηρίχτηκαν από το PEDIP στη 
διαδικασία διαφοροποίησης της παραγωγής, μέσω της ανάπτυξης νέων 
πόλων ειδίκευσης, ειδικότερα στις βιομηχανίες επεξεργασίας 
μετάλλων. 
ζ) Επίπεδο κατάρτισης των ανθρώπινων πόρων 
Η μείωση της διαφοράς μεταξύ της προσφοράς προσόντων του επίσημου 
εκπαιδευτικού συστήματος και της ζήτησης της βιομηχανικής αγοράς 
εργασίας υπήρξε μόνιμο μέλημα και απορρόφησε 70 % των κινήτρων 
που αφορούσαν έργα κατάρτισης. 
0 αναπροσανατολισμός και η τελειοποίηση στους τομείς των νέων 
μεθόδων διαχείρισης και των νέων τεχνολογιών δέχθηκαν 20 % των 
κινήτρων. 
η) 0 ενεργειακός εξορθολογισμός 
Το πρόγραμμα 3.2 ( SIURE) ωφέλησε κυρίως τις επιχειρήσεις που 
καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες ενέργειας (χαρτοβιομηχανία, χημική 
βιομηχανία κλπ.). 
Προβλέπεται ετήσια εξοικονόμηση ενέργειας της τάξης του 30 % της 
επένδυσης σε έργα ενεργειακού εξορθολογισμού (σχέδια παραγωγής 
ενέργειας από ανανεώσιμους πόρους ή χρήσης μεθόδων συνδυασμένης 
παραγωγής θερμότητας και ηλεκτρικής ενέργειας). 
Τα σχέδια καινοτομίας και εκσυγχρονισμού που υποστηρίχτηκαν από το 
SINPEDIP συνέβαλαν και αυτά στη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας, 
δεδομένου ότι η ενεργειακή αποτελεσματικότητα ήταν ένα από τα 
σημαντικά κριτήρια βαθμολόγησης τους. 
θ) Η ανάπτυξη της βιομηχανικής συνεργασίας 
Τα σχέδια που αποσκοπούσαν στη βιομηχανική συνεργασία 
απορρόφησαν, στο πλαίσιο των προγραμμάτων 5 (Παραγωγικότητα) και 
6 (Ποιότητα), 7 % των κινήτρων, για επενδύσεις που 
αντιπροσώπευσαν 10 % του συνόλου των σχεδίων των δύο 
προγραμμάτων. 
Περισσότερα από 50 % των σχεδίων αφορούσαν δράσεις των 
βιομηχανικών ενώσεων. Τη μεγαλύτερη εκπροσώπηση (12,5 %) στο 
επίπεδο των σχεδίων είχαν οι βιομηχανίες επεξεργασίας μετάλλων 
για έργα σύμπραξης και υπεργολαβίας. 
ι) 0 εκσυγχρονισμός της διαχείρισης 
0 στόχος του εκσυγχρονισμού της διαχείρισης επιτεύχθηκε με τρεις 
διαφορετικούς τρόπους. Αφεν?ς ενυπήρχε στα μεγάλα σχέδια 
καινοτομίας/ εκσυγχρονισμού που υποστηρίχθηκαν από το SINPEDIP. 
Αφετέρου, τα δύο τρίτα των ενισχύσεων που χορηγήθηκαν στο πλαίσιο 
του προγράμματος κατάρτισης αφορούσαν αυτό τον στόχο, σε 
συνάρτηση με τον οποίο εκπροσωπήθηκαν έντονα οι πιο σημαντικοί 
τομείς της πορτογαλικής βιομηχανικής δομής (κλωστοϋφαντουργία και 
βιομηχανία επεξεργασίας μετάλλων). 
Τέλος, 16 % των σχεδίων και 7 % των κινήτρων του προγράμματος 
"Αποστολές παραγωγικότητας" αφορούσε τον εκσυγχρονισμό της 
διαχείρισης. Το πρόγραμμα συνέβαλε επίσης άμεσα στην επίτευξη του 
στόχου αυτού με τις δράσεις επίδειξης. 
ια) Η ενίσχυση της τεχνικής βοήθειας 
Δύο προγράμματα συνέβαλαν σημαντικά στην ενίσχυση της τεχνικής 
βοήθειας : 
Το Πρόγραμμα 1.1 - Τεχνολογικές υποδομές - συνέβαλε στη 
δημιουργία της βασικής υποδομής που ήταν απαραίτητη για τους 
φορείς παροχής υπηρεσιών στη βιομηχανία. 
Το Πρόγραμμα 5 - Παραγωγικότητα - στήριξε άμεσα τις δράσεις 
τεχνικής βοήθειας στίς επιχειρήσεις. Ετσι, συγχρηματοδοτήθηκαν 
489 δράσεις που αντιπροσώπευαν 57 % των κινήτρων του προγράμματος 
5. Επιπλέον, αυτό το πρόγραμμα βοήθησε στη δημιουργία 75 κέντρων 
αρτιότητας, που παρήγαγαν άμεσα 3 000 απασχολήσεις, από τις 
οποίες οι περισσότερες αφορούν τεχνικά στελέχη. 
77 
ι β) Η πρόσβαση στις αγορές 
Οι δράσεις που αφορούσαν τη συμμετοχή σε εκθέσεις ή τη διοργάνωση 
εκθέσεων στο εσωτερικό και το εξωτερικό υπερέβησαν αρισθμητικά 
αυτές που αφορούσαν την εγκαινίαση εκπροσωπήσεων εκτός των 
συνόρων, δείχνοντας ότι το ενδιαφέρον επικεντρώνεται σε πτυχές 
εμπορικού χαρακτήρα μάλλον παρά πραγματικής διεθνοποίησης. Πρέπει 
να τονιστεί ότι οι βιομηχανικές ενώσεις έδειξαν έντονο ενδιαφέρον 
για τον στόχο αυτό, υποβάλλοντας υψηλό αριθμό σχεδίων που 
αφορούσαν τους αντίστοιχους τομείς τους και απορρόφησαν το ήμισυ 
των επιδοτήσεων. 
0 τομέας των βιομηχανιών επεξεργασίας μετάλλων υπέβαλε τον 
μεγαλύτερο αριθμό σχεδίων που αφορούσαν την πρόσβαση στις 
εξωτερικές αγορές. Οι παραδοσιακοί εξαγωγικοί τομείς 
(κλωστοϋφαντουργία/είδη ένδυσης, υποδήματα και έπιπλα) κατέβαλαν 
επίσης μεγάλες προσπάθειες επένδυσης σε αυτό τον τομέα. 
VI.4 Οι μελέτες PEDIP 
Εκτός από τις προαναφερόμενες μελέτες, η εκτέλεση του προγράμματος 
επέτρεψε, την πραγματοποίηση και πολλών άλλων μελετών που πρέπει 
επίσης να μνημονευθούν : 
* Μελέτη αξιολόγησης της συνολικής διάδοσης του PEDIP-GLOBAL 
* Μελέτη ευκαιριών και βιωσιμότητας της δημιουργίας δικτύων 
συνεργασίας - DANSK TEKNOLOGIK INSTITUTE 
* Μελέτη σχεδιασμού προγράμματος κατάρτισης για τον τομέα του ερίου 
- NORMA/EGF 
* Μελέτη σχετικά με το ενδιαφέρον του προγράμματος κατάρτισης 
PEDIP για τη βιομηχανία - NORMA 
* Μελέτη σχετικά με ένα σχέδιο μικροηλεκρονικής και ηλεκτρονικής -
CONSULTRONIQUE 
78 
* Μελέτη σχετικά με την αποτελεσματικότητα της υποστήριξης των 
MME από τις ενωσιακές υποδομές - TECNINVEST 
* Μελέτη αξιολόγησης των αλλαγών της συμπεριφοράς των 
επιχειρηματιών απέναντι στον εκσυγχρονισμό της πορτογαλικής 
βιομηχανίας - COOPERS S. LYBRAND 
* Μελέτη σχετικά με τη στρατηγική ανάπτυξη των τεχνολογικών 
υποδομών - COOPERS & LYBRAND 
* Ανάγκες επαγγελματικής κατάρτισης στις βιομηχανίες του ξύλου και 
του επίπλου - CFPIMM 
* Αποδοχή του προγράμματος 2 από τους υποκλάδους του ξύλου - G. 
TOURNIER 
* Αποδοχή του προγράμματος 2 από τους υποκλάδους των βιομηχανιών 
ειδών διατροφής - G.TOURNIER 
* Εντοπισμός των αναγκών επαγγελματικής κατάρτισης στους υποκλάδους 
των βιομηχανιών ειδών διατροφής - CIDEC 
* Μελέτη αξιολόγησης των ανθρώπινων πόρων (τεχνολογίες πληροφοριών 
και ηλεκτρονικής) - TDC, FUNDETEC, DINAMΙΑ 
* Μελέτη αξιολόγησης της προσφοράς σχολικής και επαγγελματικής 
κατάρτισης (Τεχνολογίες πληροφοριών και ηλεκτρονικής) - COOPERS 
& LYBRAND 
* Μελέτη αξιολόγησης των αναγκών κατάρτισης για την εισαγωγή των 
τεχνολογιών πληροφοριών στις επιχειρήσεις (ευέλικτη 
αυτοματοποίηση) - TDC, FUNDETEC, DINAMΙΑ και COMPTA RH 
* Μικροηλεκτρονική και συνιστώσες - CONSULTRONIQUE 
* Κατασκευή βοηθούμενη από υπολογιστή ( CIΜ) - CONSULTRONIQUE 
* Βιομηχανία προγραμμάτων Η/Υ και πληροφοριών - BIS MACKINTOSH 
* Ηλεκτρονική βιομηχανία τηλεπικοινωνιών - BIS STRATEGIE 
DECISIONS 
* Ηλεκτρονικός εξοπλισμός/ηλεκτρονική αυτοκινήτων - SRI 
INTERNATIONAL 
79 
* Καταρτισμένοι ανθρώπινοι πόροι και επαγγελματική εκπαίδευση για 
τη βιομηχανία ειδών εξοπλισμού - NORMA, TECNIVEST/EGS 
* Μελέτη του τομέα των εξοπλισμών για τη μεταποίηση του ξύλου -
F.ROLIN 
* Απογραφή της παραγωγής εξοπλισμών για την επεξεργασία των 
μετάλλων - GAPE 
* Απογραφή της παραγωγής αγροτικού εξοπλισμού - GAPE 
* Απογραφή της παραγωγής εξοπλισμού για τα λατομεία και τα 
οικοδομικά έργα - GAPE 
* Απογραφή της παραγωγής εξοπλισμού για τη μεταποίηση του ξύλου -
GAPE 
* Απογραφή της παραγωγής εξοπλισμού για τις βιομηχανίες κεραμικών 
και γυαλιού - GAPE 
* Απογραφή της παραγωγής εξοπλισμού ανύψωσης, διακίνησης και 
συσκευασίας - GAPE 
* Απογραφή της παραγωγής εξοπλισμού για τις βιομηχανίες ειδών 
διατροφής - GAPE 
* Απογραφή της παραγωγής εξοπλισμού για τις βιομηχανίες 
κλωστοϋφαντουργίας/ ειδών ένδυσης και κατεργασίας του δέρματος/ 
υποδημάτων. 
VI .5 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 
1. Αν και το PEDIP δεν έχει ακόμα ολοκληρωθεί (τμήμα FEDER και FSE) και 
τα αποτελέσματα του θα γίνουν πλήρως αισθητά μόνο κατά τα προσεχή 
έτη, είναι ήδη δυνατή η διαπίστωση ότι τεν λόγω πρόγραμμα αποτέλεσε 
επιτυχία σε διάφορα επίπεδα. 
Το σύνολο των μέσων και των δράσεων που συναποτέλεσαν το πρόγραμμα 
οδήγησαν στην έναρξη ή την επιτάχυνση μιας βαθειάς διαδικασίας 
μεταβολών στην Πορτογαλία, προς τρείς διαφορετικές κατευθύνσεις· 
περιβάλλον των επιχειρήσεων 
επίδοση του συστήματος παραγωγής 
80 
συμπεριφορά των επιχειρηματιών απέναντι στους πολύπλοκους 
συντελεστές της ανταγωνιστικότητας. 
'Οσον αφορά το περιβάλλον των επιχειρήσεων, το PEDIP κατέστησε 
δυνατή τη δημιουργία των ελάχιστων συνθηκών που συμβάλλουν στην 
αρμονική ανάπτυξη των επιχειρήσεων, ιδίως όσον αφορά τις MME, 
παρέχοντας κυρίως τους ελλείποντες κρίκους των άλλων τομεακών 
πολιτικών (επιστημονική έρευνα, κατάρτιση, περιβάλλον κλπ.) και σε 
συνάρτηση με τις υπηρεσίες στήριξης των επιχειρήσεων (τεχνολογικές 
και άλλες υποδομές). To PEDIP κάλυψε επίσης όλους ουσιαστικά τους 
τομείς, επιτρέποντας έτσι τώρα την επιτάχυνση της διαδικασίας 
μεταφοράς τεχνογνωσίας από το επιστημονικό και τεχνολογικό σύστημα 
προς τις επιχειρήσεις. 
Εξάλλου το PEDIP συνέβαλε στον επαγγελματικό εμπλουτισμό των 
ανθρώπινων πόρων στο επίπεδο των μέσων και ανώτερων στελεχών των 
επιχειρήσεων και κατέστησε δυνατή την αναπλήρωση ορισμένων 
ανεπαρκειών, η άρση των οποίων θα παρουσίαζε δυσκολίες για το 
κανονικό εκπαιδευτικό σύστημα. 
Το πρόγραμμα ενίσχυσε το δυναμικό και την αποτελεσματικότητα 
παρέμβασης των επαγγελματικών ενώσεων σε όλες τις περιοχές της χώρας. 
Συνέβαλε στην βελτίωση των συνθηκών χρηματοδότησης των επιχειρήσεων 
γενικά και των MME ειδικότερα. 
Όσον αφορά το σύστημα παραγωγής, το PEDIP επιτάχυνε τον 
εκσυγχρονισμό του παραγωγικού μηχανισμού των επιχειρ'γσεων των 
παραδοσιακών τομέων της πορτογαλικής βιομηχανίας και επέτρεψε την 
αύξηση του δυναμισμού νέων επενδύσεων στους τομείς αυτούς, οι οποίες 
εμφανίζουν υψηλό τεχνολογικό δυναμικό. 
Κατέστησε δυνατή τη μεταβολή, έστω και περιορισμένη, των υφιστάμενων 
τάσεων βιομηχανικής εξειδίκευσης στο πλαίσιο της δομής της 
πορτογαλικής β ιομηχαν(ας. 
Το πρόγράμμα οδήγησε τις επιχειρήσεις σε αύξηση του δυναμισμού των 
δράσεων τους, ενισχύοντας την ανταγωνιστικότητα τους, και σε μείωση 
της σπατάλης πρώτων υλών και ενεργειακών πόρων. 
81 
Επέφερε μείωση την εξάρτηση των επιχειρήσεων από το φθηνό εργατικό 
δυναμικό, το οποίο ώς τώρα αποτελούσε τον σημαντικότερο συντελεστή 
της ανταγωνιστικότητας του. 
Επέτρεψε την επιτάχυνση της διαδικασίας εισαγωγής καινοτομιών στις 
επιχειρήσεις. 
Επίσης οδήγησε σε σημαντική αύξηση των επενδύσεων στα πεδία της 
ποιότητας, του σχεδίου των προϊόντων, της καινοτομίας, της προστασίας 
του περιβάλλοντος και των συνθηκών ασφάλειας στην εργασία. 
Τέλος επέτρεψε τη χρηματοπιστωτική ισορροπία σημαντικού αριθμού 
επιχειρήσεων. 
'Οσον αφορά τις μεταβολές νοοτροπίας, το PEDIP ευαισθητοποίησε τους 
επιχειρηματίες ως προς τη σπουδαιότητα των επενδύσεων στα πεδία των 
προσόντων των ανθρώπινων πόρων, της παραγωγικότητας, της ποιότητας, 
του σχεδίου των προϊόντων, της καινοτομίας και του μάρκετιγκ. 
2. Σχετικά με τις μακροοικονομικές επιπτώσεις του PEDIP, με πειφύλαξη 
για τα συμπεράσματα της μελέτης που βρίσκεται υπό εκπόνηση σχετικά με 
τις πραγματικές επιπτώσεις του προγράμματος στην πορτογαλική 
οικονομία, είναι ήδη δυνατή η συναγωγή του συμπεράσματος ότι συνέβαλε 
σημαντικά στη μεταβολή ορισμένων δεικτών. 
Έτσι, το ποσοστό ανεργίας της Πορτογαλίας εξελίχθηκε ευνοϊκά από τη 
στιγμή της προσχώρησης και περιορίστηκε από 10,9 % σε 4,8 % το 1992. 
Η τάση της ετήσιας αύξησης των επενδύσεων αντιστράφηκε και, από -3 %, 
ανήλθε το 1992 σε 3,2 %. 
Η ικανότητα προσέλκυσης άμεσων επενδύσεων από το εξωτερικό ενισχύθηκε 
σημαντικό και αυξήθηκε από 1 % του ΑΕΠ σε 5,1 % το 1992. 
Κατά την (δια περίοδο, το ΑΕΠ (σε τρέχουσες τιμές) αυξήθηκε από 27,1 
δισεκ. ECU σε 65,2 δισεκ. ECU, ενώ το κατά κεφαλή ΑΕΠ αυξήθηκε από 
27,0 σε 43,5 (ΕΚ - 100). 
82 
ISSN 0254-1483 
COM(93) 711 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR ίο 
Ap its. καταλόγου : CB-CO-93-762-GR-C 
ISBN 92-77-63752-8 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων ίων Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Luxembourg 
«i