Αριθ. C 225/60 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 10. 9. 90 
Γνωμοδότηση για τις Εκτελεστικές διατάξεις ενός ευρωπαϊκού κανονισμού για τον έλεγχο των 
συγκεντρώσεων επιχειρήσεων 
(90/C 225/21) 
Το Προεδρείο της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής αποφάσισε στις 29 Μαΐου 1990, 
σύμφωνα με το άρθρο 20, παράγραφος 3 του εσωτερικού κανονισμού, να επεξεργασθεί 
γνωμοδότηση για τις:« Εκτελεστικές διατάξεις ενός ευρωπαϊκού κανονισμού για τον έλεγχο 
των συγκεντρώσεων επιχειρήσεων». 
Το τμήμα βιομηχανίας, εμπορίου, βιοτεχνίας και υπηρεσιών επιφορτίσθηκε με την 
προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ. Κατά τη διάρκεια των εργασιών η ολομέλεια 
διόρισε τον κ. Petersen γενικό εισηγητή. 
Η ΟΚΕ κατά την 278η σύνοδο της ολομέλειας (συνεδρίαση της 5ης Ιουλίου) υιοθέτησε 
ομόφωνα με μια αποχή την ακόλουθη γνωμοδότηση: 
1. Εισαγωγή 
1.1. Μετά από μακροχρόνιες διαβουλεύσεις σε 
υπουργικό επίπεδο και στα κράτη μέλη, μετά τη 
γνωμοδότηση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής εξεδόθη ο 
κανονισμός για τον ευρωπαϊκό έλεγχο των συγκεντρώ­
σεων επιχειρήσεων στις 21 Δεκεμβρίου 1989 από το 
Συμβούλιο Υπουργών ('). 
Η ΟΚΕ αποφάνθηκε ήδη εγκαίρως για την καθιέρωση 
ενός ελέγχου σε ευρωπαϊκό επίπεδο των συγχωνεύσεων, 
προκειμένου να διατηρηθεί η λειτουργικότητα του 
ευρωπαϊκού συστήματος ανταγωνισμού. Η υλοποίηση 
της εσωτερικής αγοράς θα προκαλέσει αναγκαστικά 
σημαντικές διαρθρωτικές μεταβολές στην Κοινότητα. 
Παράλληλα η εξαγορά μιας επιχείρησης εκ μέρους μιας 
άλλης, αποτελεί έναν από τους τρόπους προσαρμογής 
της ευρωπαϊκής οικονομίας και ενίσχυση των αγορών. 
Πρέπει να αποτραπούν εξελίξεις προς την κατεύθυνση 
της στρέβλωσης του ανταγωνισμού, όπως αυτές εμφανί­
ζονται πολλαπλώς στον εμπορικό τομέα (ζήτηση στις 
εμπορικές συναλλαγές). 
1.2. Εάν συγκριθεί το τελικό κείμενο του βασικού 
κανονισμού με την εκδοχή, η οποία είχε υποβληθεί 
στην ΟΚΕ στις 5 Μαΐου 1988 από το Συμβούλιο για την 
έκδοση γνωμοδότησης, παρουσιάζονται σημαντικές 
αποκλίσεις, οι οποίες δείχνουν σαφή ίχνη ενός 
συμβιβασμού ο οποίος αμφισβητήθηκε έντονα. Θετικά 
πρέπει να αξιολογηθεί ασφαλώς το γεγονός ότι ο 
κανονισμός θα συμβάλει στην εξάλειψη των νομικών 
ανασφαλειών. Αυτό ισχύει, ιδίως, για το είδος και την 
έκταση των αρμοδιοτήτων της Επιτροπής για τον 
έλεγχο των σχεδίων συγκέντρωσης επιχειρήσεων, 
ισχύει όμως και για το διαφορισμό του ευρωπαϊκού από 
το εθνικό δίκτυο. Και τελικά συμβάλλει — τουλάχιστον 
στην αφετηρία — σε μια ενοποίηση των κριτηρίων για 
τον έλεγχο των διαδικασιών συγκέντρωσης επιχειρή­
σεων στα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Η 
ΟΚΕ επικροτεί με έμφαση τη διευκρίνιση που έγινε ήδη 
στο άρθρο 18 του κανονισμού, ότι «οι νόμιμα αναγνωρι­
σμένοι εκπρόσωποι των εργαζομένων» των ενδιαφερο­
μένων επιχειρήσεων μπορούν να υποβάλουν αίτηση 
ακρόασης και ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή οφείλει να 
ανταποκριθεί στην αίτηση αυτή. 
1.3. Για την εναρκτήρια φάση του ελέγχου συγκε­
ντρώσεων επιχειρήσεων — δηλαδή από τις 21 Σεπτεμ­
βρίου 1990 — το όριο έγκρισης των 5 δισεκατομμυρίων 
(') ΕΕ αριθ. L 395 της 30. 12. 1989, σ. 1. Ecu για τον παγκόσμιο συνολικό κύκλο εργασιών των 
επιχειρήσεων που συμμετέχουν στη συγκέντρωση έχει 
καθορισθεί σε πολύ υψηλό επίπεδο. Το μέρος των 
σχεδίων συγκέντρωσης που υπερτερεί απόλυτα — 
ακόμη και αν εμφανίζουν διάσταση κοινοτικής έκτασης 
— παραμένει έτσι κατ' αρχάς στον τομέα ελέγχου των 
αρμόδιων εθνικών υπηρεσιών. 
Η αισθητή άνοδος του ορίου που απαιτείται για να δοθεί 
έγκριση από 1 σε 5 δισεκατομμύρια Ecu πρέπει να γίνει 
δεκτή ως πολιτικός συμβιβασμός, διότι από οικονομι­
κής, και συνεπώς από ανταγωνιστικής, απόψεως δεν 
είναι δυνατό να δικαιολογηθεί καθόλου. Ο ανταγωνι­
στικός χώρος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας είναι ήδη 
προκαταβολικά κατά την υλοποίηση της κοινής 
εσωτερικής αγοράς εκτεθειμένος σε μόνιμες διαρθρωτι­
κές διαδικασίες μεταβολών. Πολύ υψηλές οριακές τιμές 
σε μια πρώιμη φάση θα δυσχαιράνουν ή και θα 
καταστήσουν αδύνατη μια ανταγωνιστική πολιτική, 
την οποία χειρίζονται όλα τα κράτη μέλη κατά ενιαίο 
τρόπο. 
Η επανεξέταση του ορίου έγκρισης έχει προβλεφθεί για 
το 1994. Το διευκρινιστικό πρωτόκολλο για το άρθρο 1 
του κανονισμού καθιστά ωστόσο σαφές ότι το αποτέλε­
σμα μιας τέτοιας επανεξέτασης δεν προκαταλαμβάνε-
ται. Δεν υπάρχει κοινή δήλωση για το ύψος των ορίων 
έγκρισης, τα οποία θα ισχύσουν μετά την επανεξέταση. 
Δεν αποκλείεται ότι ορισμένα κράτη μέλη επιθυμούν να 
καθορίσουν ως μόνιμη τη ρύθμιση η οποία είχε 
προβλεφθεί ως προσωρινή. Η πρακτική αποτελεσματι­
κότητα του πολιτικού συμβιβασμού που βρέθηκε να 
αντιμετωπίζει έτσι μια πραγματική δοκιμασία επαλή­
θευσης. 
1.4. Στην περίπτωση των αντικειμενικών κριτηρίων 
της έγκρισης για την επανεξέταση ενός σχεδίου 
συγκέντρωσης ο κανονισμός προβλέπει ως κατά 
προτεραιότητα κριτήριο την κυριαρχία στην αγορά. 
Στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα διαθέτει εκτός του 
σχετικού κριτηρίου της κυριαρχίας στην αγορά έναν 
κατάλογο κριτηρίων εκτίμησης. Η ΟΚΕ επικροτεί με 
έμφαση το γεγονός ότι η Επιτροπή κατά την εξέταση 
της θα λαμβάνει υπόψη και τα «συμφέροντα των 
ενδιαμέσων και τελικών καταναλωτών καθώς και την 
εξέλιξη της τεχνικής και οικονομικής προόδου». Θα 
ήταν ευχάριστο, εάν περαιτέρω εξεταστικά στοιχεία — 
αναπτυξιακό επίπεδο, καθώς και αναδιαρθρωτικές 
ανάγκες σε ορισμένες περιοχές της Κοινότητας — που 
στο εξής θα ευρίσκονται μόνο στις διευκρινίσεις σε 
πρωτόκολλο, ήταν δυνατό να εισαχθούν στο βασικό 
κανονισμό — ακόμη και προκειμένου να διασωθούν 
θέσεις απασχόλησης οι οποίες διατρέχουν κίνδυνο από 
10. 9. 90 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 225/61 
διαρθρωτική πλευρά. Ως διευκρίνιση σε πρωτόκολλο 
τα κριτήρια αυτά δεν έχουν καμία δεσμευτική ισχύ. 
Ελπίζεται, ωστόσο, ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα 
συμπεριλάβει και τα κριτήρια αυτά σε μεμονωμένες 
περιπτώσεις. 
1.5. Το θέμα του διαχωρισμού των αρμοδιοτήτων 
μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των αρμοδίων 
αρχών των κρατών μελών κατά την εκτίμηση σχεδίων 
συγκέντρωσης είχε αμφισβητηθεί επί μακρύ χρονικό 
διάστημα στο Συμβούλιο. Ήδη κατά τη θητεία του 
Επιτρόπου κ. Sutherland η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε 
επιμείνει επανειλημμένα να καθορισθεί η προτεραιότη­
τα του ευρωπαϊκού δικαίου έναντι του εθνικού δικαίου 
στον κανονισμό. Αλλά και η ΟΚΕ στη γνωμοδότηση 
της για την τροποποιημένη πρόταση κανονισμού του 
Συμβουλίου για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων επιχει­
ρήσεων είχε υποστηρίξει την άποψη ότι «όλες οι 
ενώσεις που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του 
παρόντος κανονισμού θα κρίνονται αποκλειστικά 
βάσει ευρωπαϊκών διατάξεων και δεν πρέπει να υπόκει­
νται σε κανέναν έλεγχο εκ μέρους των κρατών με­
λών» ('). 
Η οριοθέτηση των αρμοδιοτήτων προκύπτει από το 
άρθρο 9 του βασικού κανονισμού. Σύμφωνα με αυτό 
προηγείται το ευρωπαϊκό σύστημα, αλλά η Ευρωπαϊκή 
Επιτροπή δύναται υπό ορισμένες, αυστηρά καθορισμέ­
νες, προϋποθέσεις να παραπέμπει ένα σχέδιο συγκέ­
ντρωσης στην αρμόδια αρχή του ενδιαφερομένου 
κράτους μέλους. Όπως εφήρμοσε ήδη τον κανόνα ο 
Επίτροπος Sir Leon Brittan, αυτό συμβαίνει μόνο σε 
εξαιρετικές περιπτώσεις. Η αρχή της προτεραιότητας 
αγνοείται αποκλειστικά στο άρθρο 21 παράγραφος 3 
του κανονισμού- εκεί γίνεται λόγος για « άλλα δικαιο­
λογημένα συμφέροντα» των κρατών μελών. Σε παρό­
μοιες περιπτώσεις τα κράτη μέλη μπορούν να λάβουν 
κατάλληλα προστατευτικά μέτρα. Τούτο ισχύει ιδίως 
για θέματα δημόσιας ασφάλειας, της πολλαπλότητας 
των μέσων μαζικής ενημέρωσης και για τη θέσπιση 
εθνικών κανόνων εποπτείας στον τραπεζιτικό και 
ασφαλιστικό τομέα. 
2. Εκτελεστικές διατάξεις του ελέγχου συγκεντρώ­
σεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο 
2.1. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπέβαλε το Μάρτιο του 
1990 τα πρώτα σχέδια για τις εκτελεστικές διατάξεις του 
βασικού κανονισμού. Μετά λεπτομερή συζήτηση στη 
συμβουλευτική επιτροπή για τον έλεγχο των συγκε­
ντρώσεων επιχειρήσεων τα σχέδια αυτά υποβλήθηκαν 
εκ νέου για συζήτηση στα μέσα Ιουνίου 1990 με 
τροποποιημένη διατύπωση. Η Οικονομική και Κοινω­
νική Επιτροπή προσπάθησε στο σύντομο χρονικό 
διάστημα που της διετίθετο να προβεί σε μια διαμόρφω­
ση γνώμης για τα τροποποιημένα σχέδια. 
Κατά τη γνώμη της ΟΚΕ η δέσμη εκτελεστικών 
κανονισμών και ανακοινώσεων, όπως συζητούνται ήδη 
από την Επιτροπή, είναι εξίσου σημαντική όσο και ο 
βασικός κανονισμός. Η δέσμη αυτή παρουσιάζει 
θεαματική ευρύτητα, μια καταφανώς υπερβολική ευρύ­
τητα σε σχέση με το διατιθέμενο χρόνο. Για το λόγο 
αυτό η ΟΚΕ επικροτεί με έμφαση το γεγονός ότι τα 
προκείμενα σχέδια έχουν στο μεταξύ αναμορφωθεί και 
έχει παραχωρηθεί σαφής προτεραιότητα στους κανονι­
σμούς, διότι είναι απαραίτητοι για την έναρξη ισχύος 
του βασικού κανονισμού στις 21 Σεπτεμβρίου του 
τρέχοντος έτους. 
(') ΕΕ αριθ. C 208 της 8. 8. 1988, σ. 12. Παρά τη σαφή βελτίωση των κανονισμών έναντι των 
προηγουμένων διατυπώσεων τους, η ΟΚΕ εξακολουθεί 
να διατηρεί σειρά ενδιασμών που θα πρέπει να ληφθούν 
ανάλογα υπόψη κατά την τελική διατύπωση των 
εκτελεστικών διατάξεων. 
2.2. Έντυπο CO για τη δήλωση για μια συγκέντρωση 
σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 4064/89 
του Συμβουλίου της 21ης Δεκεμβρίου 1989 για 
τον έλεγχο των συγκεντρώσεων επιχειρήσεων 
2.2.1. Το περιεχόμενο του σχεδίου κανονισμού είναι 
ένα ερωτηματολόγιο που σε κάθε επιμέρους περίπτωση 
συγκέντρωσης, η οποία εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής 
του ευρωπαϊκού ελέγχου συγχώνευσης, πρέπει να 
συμπληρώνεται και να υποβάλλεται στην Ευρωπαϊκή 
Επιτροπή. Η τυποποιημένη αυτή μορφή δήλωσης 
αποτελεί την πραγματική βάση για τον έλεγχο των 
συγκεντρώσεων και διαβιβάζεται και σε κάθε χώρα 
μέλος της Κοινότητας. 
2.2.2. Κατά τη γνώμη της ΟΚΕ πρέπει να επισημαν­
θεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή ότι το ερωτηματολόγιο 
στην αναθεωρημένη του διατύπωση περιλαμβάνει 
αισθητές βελτιώσεις τουλάχιστον όσον αφορά την 
ευρύτητα των αιτουμένων πληροφοριών. Απεναντίας το 
ερωτηματολόγιο έχει παραμείνει ουσιαστικά αμετά­
βλητο όσον αφορά τον αναλυτικό χαρακτήρα των 
πληροφοριών που ζητούνται σχετικά με τις εκάστοτε 
αγορές (κεφάλαιο 5 και 6), οι οποίες μάλιστα εν μέρει 
ερευνήθηκαν περαιτέρω. Μόνο ο αριθμός των αγορών 
οι οποίες ερευνήθηκαν έχει επαναφερθεί σε μια 
ρεαλιστική τάξη μεγεθών. 
2.2.3. Εξετάζοντας λεπτομερέστερα το ερωτηματο­
λόγιο στην αναθεωρημένη του μορφή, η ΟΚΕ εξακο­
λουθεί να έχει τη γνώμη ότι η προβλεπόμενη διαδικα­
σία θα οδηγήσει στην καθιέρωση μιας υπεργραφειο-
κρατίας, η οποία στο τέλος δεν θα μπορεί να αντιμετωπι­
σθεί ούτε από τους ενδιαφερόμενους, — τούτο ισχύει 
ακόμη περισσότερο για επιχειρήσεις μικρομεσαίας 
μάλλον διάρθρωσης σε περίπτωση μεταγενέστερης 
μείωσης των ορίων — ούτε από την ίδια την Ευρωπαϊκή 
Επιτροπή. Η αναπότρεπτη συνέπεια θα είναι μια 
πληθώρα πληροφοριών, έλλειψη ευλυγισίας και χρονι­
κά αδιέξοδα κατά την επεξεργασία των αριθμητικών 
στοιχείων. Για το λόγο αυτό η ΟΚΕ κάνει έκκληση 
στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προβλέψει μετριασμένες 
και καταλληλότερες διαδικασίες, για να φθάσει σε ένα 
τρόπο ενεργειών, αποδεκτό από όλους τους ενδιαφερό­
μενους. 
2.2.4. Για παράδειγμα η ΟΚΕ αναφέρει μερικά 
σημεία προκειμένου να αποδείξει την έλλειψη πρακτι­
κότητας του ερωτηματολογίου στη σημερινή του 
μορφή: 
— Συνολικά και χωρίς ιδιαίτερη αιτιολόγηση η Ευρω­
παϊκή Επιτροπή ζητεί στο σημείο Γ στοιχεία δ) και 
ε) αναλύσεις, μελέτες και εξετάσεις οι οποίες έχουν 
καταρτισθεί ή έχουν παραγγελθεί από τους ενδιαφε­
ρομένους, για να προετοιμασθεί και για να προωθη­
θεί η διαδικασία συγκέντρωσης. Έτσι απαιτεί την 
υποβολή κειμένων τα οποία έτυχαν επεξεργασίας 
και καταρτίσθηκαν για άλλους σκοπούς, και όχι για 
μια μεταγενέστερη διοικητική εξέταση. Η περιεκτι­
κότητα τους σε στοιχεία για ένα σύμφωνα με το 
καρτέλ έλεγχο φαίνεται εξαρχής περιορισμένη. Τα 
μειονεκτήματα για τους ενδιαφερόμενους απενα­
ντίας είναι φανερά: η αποτελεσματική προστασία 
του απόρρητου ευαίσθητων δεδομένων δεν είναι 
δυνατόν στην πράξη να διασφαλισθεί ούτε καν κατά 
προσέγγιση ήδη λόγω του μεγέθους της επιχείρη-
Αριθ. C 225/62 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 10. 9. 90 
σης. Κατά τα άλλα η επιμελής διατύπωση του 
ερωτηματολογίου θα πρέπει να εξασφαλίζει στην 
Επιτροπή το αναγκαίο για τον έλεγχο της συγκέ­
ντρωσης πληροφοριακό υλικό. 
— Στο κεφάλαιο 5 της αναθεωρημένης διατύπωσης 
καθιερώνεται για πρώτη φορά η γνωστή ως «INDI­
VIDUAL PRODUCT GROUPS» έννοια. Σύμφωνα 
με τον ορισμό τον οποίο έχει επιλέξει η Ευρωπαϊκή 
Επιτροπή πρόκειται στην περίπτωση αυτή για 
ομάδες προϊόντων μέσα στην ίδια αγορά. Προφανώς 
ζητούνται τώρα πια όχι μόνο αναλυτικότερα δεδομέ­
να για τις πραγματικές σημαίνουσες αγορές, αλλά 
και για τους επιμέρους τομείς. Έτσι η έκταση των 
δεδομένων που πρέπει να παράσχει η επιχείρηση 
στην αρχή δεν περιορίζεται βέβαια όπως επιδιώκει η 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αλλά, αντίθετα, διευρύνεται 
ενδεχομένως σημαντικά, ανάλογα με τη διάρθρωση 
της αγοράς. 
— Ειδικά όσον αφορά τη δήλωση τιμών και πορείας 
των τιμών (κεφάλαιο 5.8), ζητούνται τώρα από τους 
δηλούντες όχι μόνο δεδομένα για το επίπεδο τιμών 
σε κοινοτικό επίπεδο αλλά επίσης και σε άλλες 
περιοχές του κόσμου. Ήδη από τώρα μπορεί να 
λεχθεί ότι τέτοιου είδους δεδομένα όχι μόνο θα είναι 
δύσκολο να εξευρευνηθούν αλλά — όσον αφορά την 
ερμηνεία τους — θα συνοδεύονται και από ένα 
σημαντικό παράγοντα ανασφάλειας. 
— Κατά τη γνώμη της ΟΚΕ και οι απαιτήσεις πληρο­
φόρησης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο κεφάλαιο 
6 (γενικοί όροι στις ενδιαφερόμενες αγορές) μπο­
ρούν να εκτιμηθούν ως ξεπερασμένες. Σε ακριβή 
μορφή αναφέρονται επιμέρους πτυχές, π.χ. σε σχέση 
με την είσοδο στην αγορά, ή την είσοδο ενδεχομένως 
άλλων επιχειρήσεων, όπως επίσης ένα πλήθος 
πτυχών σε σχέση με τον τομέα έρευνας και ανάπτυ­
ξης. Η ΟΚΕ παραδέχεται ότι τα θέματα αυτά μπορεί 
να είναι οπωσδήποτε μεγάλης σημασίας για την 
εκτίμηση των διαφόρων περιπτώσεων. Με μια 
ρεαλιστική εξέταση θα πρέπει ωστόσο να είναι 
υποχρέωση των ενδιαφερόμενων επιχειρήσεων, να 
προβάλουν τις πτυχές αυτές με δική τους πρωτοβου­
λία, ώστε να δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθή­
κες για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την εκτίμηση 
κάθε περίπτωσης συγκεντρώσεων. 
2.2.5. Από την άποψη των τραπεζών τίθεται το 
πρόβλημα της γεωγραφικής υπαγωγής των εργοστα­
σίων και της ιδιωτικής πελατείας, στοιχεία τα οποία 
θεωρούνται σημαντικά για το όριο της εφαρμογής. Κατ' 
αυτόν τον τρόπο συμβαίνει σε πολλά κράτη μέλη της 
Κοινότητας αλλοδαποί, αλλά και κάτοικοι εγκατεστη­
μένοι σε χώρα της Κοινότητας να μη διακρίνονται από 
τους λοιπούς αλλοδαπούς πελάτες. Εκτός από αυτό 
αναφύονται δυσχέρειες κατά την υπαγωγή πολυεθνικών 
συνασπισμών σε ορισμένο γεωγραφικό χώρο. Φαίνεται, 
ότι η Επιτροπή επιθυμεί να επιβάλει ένα υπέρμετρα 
αυστηρό καθήκον πληροφόρησης στις τράπεζες οι 
οποίες επιδιώκουν μια υπερσυνοριακή ένωση. Το 
σχετικό διοικητικό κόστος θα μπορούσε να αποτελέσει 
για τις ίδιες ένα εμπόδιο αυτό καθεαυτό για την 
εκπλήρωση του στόχου μιας τέτοιας ένωσης έστω και 
αν από υλική και νομική άποψη φαίνεται αμφίβολη η 
έγκριση της ένωσης με την Επιτροπή. 
2.2.6. Η ΟΚΕ αναγνωρίζει οπωσδήποτε τα δικαιολο­
γημένα ενδιαφέροντα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για 
πληροφόρηση κατά την εκτίμηση ενός σχεδίου συγκέ­
ντρωσης. Ωστόσο, διερωτάται αφενός αν η Επιτροπή 
εξυπηρετείται αν καταστήσει το ερωτηματολόγιο υποχρεωτικό στο σύνολο του, χωρίς να διατηρεί το 
δικαίωμα να περιορίζει τον κύκλο των ερωτήσεων ή να 
καθορίζει κέντρα βάρους, ώστε με τον τρόπο αυτό να 
επιτυγχάνεται μια ταχύτερη και αντικειμενικότερη 
εκτίμηση των διαφόρων περιπτώσεων. Ο στόχος αυτός 
θα μπορούσε να ληφθεί υπόψη π.χ. κατά τη διάρκεια 
μιας ανεπίσημης προκαταρκτικής συζήτησης, που θα 
ήταν δυνατό να παράσχει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή 
ήδη σε μια πρώιμη φάση της διαδικασίας πολύτιμες 
πληροφορίες για σχέδια και λεπτομερέστερες περιγρα­
φές ενός σχεδίου συγκέντρωσης. Ταυτόχρονα τα κύρια 
προβλήματα μιας διαδικασίας ελέγχου θα ήταν σκόπιμο 
να περιορισθούν στα ουσιώδη. Γι' αυτό η ΟΚΕ συνιστά, 
όπως η Επιτροπή διατηρήσει ανοικτή τη δυνατότητα σε 
κάθε περίπτωση, να καθορίζεται, ακόμη και με παρέκ­
κλιση από το ερωτηματολόγιο, ποια σημεία πρέπει να 
περιλαμβάνονται στη δήλωση, ώστε να είναι εφικτή 
κατά το δυνατόν συντομότερα και χωρίς περιττές 
τυπικότητες η άντληση των πληροφοριών οι οποίες 
είναι πράγματι αποφασιστικές για την εκτίμηση του 
σχεδίου. 
2.2.7. Ένας λογικός περιορισμός του όγκου των 
ερωτήσεων επιβάλλεται ήδη για να μην παρέλθουν 
άπρακτες οι προθεσμίες των διαδικασιών για τον 
έλεγχο των συγκεντρώσεων. Η οικονομία ενδιαφέρεται 
για ταχείες αποφάσεις εκ μέρους της διοίκησης των 
Βρυξελλών, προκειμένου να χειρίζεται με διορατικότη­
τα τα ζητήματα της. Ενόψει των σημαντικών οικονομι­
κών μέσων, τα οποία θα χρησιμοποιηθούν στα σχέδια 
συγκεντρώσεων και κινδύνων που τα συνοδεύουν, είναι 
απαραίτητο ένα μεγάλο ποσοστό νομικής ασφάλειας 
και δυνατότητας ασφαλών υπολογισμών για τις επιχει­
ρήσεις. Η απαίτηση αυτή πρέπει να λαμβάνεται υπόψη 
και από νομοτεχνικής πλευράς. 
2.3. Σχέδιο κανονισμού (ΕΟΚ) της Επιτροπής για τις 
δηλώσεις, για τις προθεσμίες καθώς και για την 
ακρόαση σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 
4064/89 του Συμβουλίου για τον έλεγχο των 
συγκεντρώσεων επιχειρήσεων 
2.3.1. Ο κανονισμός αυτός αποβλέπει στη δημιουρ­
γία του διοικητικού πλαισίου για τη διαδικασία 
ελέγχου της συγκέντρωσης από τη δήλωση μέχρι την 
τελική απόφαση. Ρυθμίζει όχι μόνο τα δικαιώματα και 
τις υποχρεώσεις των ενδιαφερομένων για τη συγκέ­
ντρωση, αλλά και εκείνα τρίτων, συμπεριλαμβανομέ­
νων των εκπροσώπων των εργαζομένων. 
2.3.2. Η ΟΚΕ επικροτεί την πρόθεση της Ευρωπαϊ­
κής Επιτροπής για την επίτευξη μιας ίσης μεταχείρή­
σης της ίδιας και των επιχειρήσεων κατά τη διαβίβαση 
εγγράφων ιδιαίτερα όσον αφορά την τήρηση των 
προθεσμιών (ι). 
Ωστόσο, ο στόχος αυτός δεν έχει επιτευχθεί ακόμη στην 
αναθεωρημένη διατύπωση του κανονισμού. Έτσι το 
άρθρο 10 του κανονισμού αυτού προβλέπει ότι για την 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή οι προθεσμίες που αναφέρονται 
στο βασικό κανονισμό τηρούνται ήδη, «όταν η 
Επιτροπή έχει λάβει την εκάστοτε απόφαση πριν από 
την εκπνοή της προθεσμίας». Η ανάγκη και της 
αποστολής του τύπου απόφασης δεν περιλαμβάνεται 
στη νέα διατύπωση· η ρύθμιση που προβλέπεται τώρα 
θα πρέπει κατά τη γνώμη της ΟΚΕ να επαναφερθεί στο 
αρχικό σχέδιο, για να περιορισθούν όσο είναι δυνατό οι 
νομικές αβεβαιότητες. 
(') Σημείωση της Επιτροπής της 1ης Ιουνίου 1990 προς τα 
μέλη της Συμβουλευτικής Επιτροπής για τον έλεγχο των 
συγκεντρώσεων επιχειρήσεων, σημείο 2.ε). 
10. 9. 90 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 225/63 
2.4. Σχέδιο ανακοίνωσης της Επιτροπής για τις 
έννοιες της συγκέντρωσης και συνεργασίας 
σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ.4064/89 
του Συμβουλίου 
2.4.1. Ο ίδιος ο κανονισμός ελέγχου των συγκεντρώ­
σεων θεσπίζει στο άρθρο 3 σημείο 2 διάταξη για το 
είδος των κοινοτικών επιχειρήσεων που πρέπει να 
θεωρούνται ως συγκέντρωση κατά την έννοια του 
κανονισμού. Εδώ θα πρόκειται για τη σύσταση μιας 
κοινοτικής επιχείρησης, που πληροί «σε μακροπρόθε­
σμη βάση όλες τις λειτουργίες μιας ανεξάρτητης 
οικονομικής ενότητας, και δεν συνοδεύεται από 
οποιασδήποτε μορφής συντονισμό της συμπεριφοράς 
σε θέματα ανταγωνισμού μεταξύ των μητρικών επιχει­
ρήσεων και των κοινοτικών επιχειρήσεων». Σκοπός 
του σχεδίου ανακοίνωσης είναι να συγκεκριμενοποιη­
θεί περισσότερο ο ορισμός αυτός, για να επιτευχθεί ο 
απαραίτητος βαθμός ασφάλειας για τις ενδιαφερόμενες 
επιχειρήσεις κατά την εκτίμηση του θέματος αυτού. 
2.4.2. Ο θεσμός της κοινοτικής επιχειρήσεως φαίνε­
ται ως μία από τις σημαντικότερες μορφές οργάνωσης 
καθ' οδόν προς την εναρμόνιση και εξίσωση των 
διαρθρώσεων της οικονομίας καθώς και των οικονομι­
κών συνθηκών ζωής στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Ο 
κανονισμός της 25ης Ιουλίου 1985 για μια ευρωπαϊκή 
οικονομική ένωση συμφερόντων δημιούργησε για 
πρώτη φορά κοινοτικές προϋποθέσεις εταιρικού δι­
καίου για μια διασυνοριακή συνεργασία. Έως ότου 
ψηφισθούν ευρωπαϊκές μορφές του εταιρικού δικαίου, 
όπως της Ευρωπαϊκής Ανώνυμης Εταιρείας, η σύμφωνα 
με εθνικό εταιρικό δίκαιο οργανωμένη κοινοτική 
επιχείρηση αποτελεί τη μόνη δοκιμασμένη έννοια μιας 
διασυνοριακής συνεργασίας, αρχίζοντας από την 
κοινοτική έρευνα και ανάπτυξη και φθάνοντας έως τη 
διάθεση των προϊόντων. Με ανάλογη συχνότητα και 
ένταση χρησιμοποιείται στη διαδικασία της ταυτόχρο­
νης ανάπτυξης των ευρωπαϊκών οικονομιών. 
Σε αντίθεση προς αυτό βρίσκεται η ανεπαρκής νομική 
ρύθμιση της συνεργασίας αυτής της μορφής, επειδή δεν 
προβλέπεται από τους ήδη εκδοθέντες κανονισμούς 
περί ομαδικής απαλλαγής. Από τον κανονισμό για τον 
έλεγχο συγκεντρώσεων καλύπτεται μόνο κατά ένα 
ελάχιστο μέρος. Αυτό αποτελεί μια από τις αδυναμίες 
του βασικού κανονισμού, η οποία ασφαλώς μπορεί να 
βρεί θεραπεία μόνο τμηματικά βάσει μιας ανακοίνωσης. 
Για το λόγο αυτό, φαίνεται ακόμα σημαντικότερο για 
την ΟΚΕ να προβλεφθούν για το σύνολο της κοινοτι­
κής επιχείρησης, τουλάχιστον όσον αφορά τις διαδικα­
στικές διατάξεις, ρυθμίσεις οι οποίες θα παρέχουν στις 
ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις έναν ελάχιστο βαθμό 
νομικής ασφάλειας κα δυνατότητας υπολογισμών. Εδώ 
υπάγεται κατά κύριο λόγο η καθιέρωση των προθε­
σμιών ελέγχου οι οποίες θα μπορούσαν να προσανατο­
λισθούν προς εκείνες του ευρωπαϊκού ελέγχου συγκε­
ντρώσεων, προκειμένου να δίδονται στις επιχειρήσεις 
σε εύλογο χρονικό διάστημα πληροφορίες όσον αφορά 
την εκτίμηση του σχεδίου τους από πλευράς διατάξεων 
καρτέλ. Ενόψει μιας οπωσδήποτε λογικής πρακτικής 
όσον αφορά τον έλεγχο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, και 
για να υπάρξουν συγκεκριμένα αποτελέσματα, η τυπική 
αυτή άποψη φαίνεται να κατέχει προτεραιότητα και θα 
πρέπει να αποτελεί γενικά τον πυρήνα μιας ανακοίνω­
σης προς τις κοινοτικές επιχειρήσεις. Τούτο ισχύει 
ιδιαίτερα και για τις συνεταιριστικές κοινοτικές 
επιχειρήσεις, οι οποίες στην πράξη έχουν τη μεγαλύτε­
ρη σημασία. 2.5. Σχέδιο ανακοίνωσης της Επιτροπής για τις 
δευτερεύουσες συμφωνίες 
2.5.1. Σύμφωνα με το βασικό κανονισμό οι δευτε­
ρεύουσες συμφωνίες πρέπει να εκτιμούνται πάντα σε 
συνδυασμό με τη συγκέντρωση, ανεξαρτήτως του ποιας 
αξιολόγησης θα τύχουν, εξεταζόμενες μεμονωμένα, ή 
σε έναν άλλο οικονομικό συσχετισμό. Η παρούσα 
ανακοίνωση επιχειρεί να παρουσιάσει στους ενδιαφε­
ρόμενους για τη συγκέντρωση, προς ποια κατεύθυνση 
θα κινηθεί η ελεγκτική πρακτική της Ευρωπαϊκής 
Επιτροπής. 
Η ΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι η Ευπωπαϊκή 
Επιτροπή θα προσπαθήσει, «στα πλαίσια των ορίων 
που θέτει ο κανονισμός, να λάβει όσο το δυνατόν 
περισσότερο υπόψη της την κρατούσα επιχειρηματική 
πρακτική και τους όρους που είναι αναγκαίοι για την 
πραγματοποίηση των συγκεντρώσεων» (')· 
2.5.2. Για το προκείμενο σχέδιο η ΟΚΕ προβαίνει 
στις ακόλουθες συστάσεις: 
— Σύμφωνα με το σχέδιο ανακοίνωσης της Επιτροπής 
«το εδαφικό πεδίο εφαρμογής της ρήτρας μη 
ανταγωνισμού πρέπει να περιορίζεται στην περιοχή, 
στην οποία ο εκχωρών ασκούσε τις οικονομικές του 
δραστηριότητες πριν από την εκχώρηση »(2). Η 
στενή αυτή αντίληψη φαίνεται κατά τη γνώμη της 
ΟΚΕ παράλογη, εφόσον η συγκέντρωση είχε πραγ­
ματοποιηθεί σε φάση προγενέστερη της αγοράς ή η 
εκχωρούσα επιχείρηση για άλλους λόγους δεν είχε 
ακόμη καθόλου τη δυνατότητα πλήρους ανοίγματος 
και ανάπτυξης των αγορών που είχαν τεθεί ως 
στόχος. Παράλληλα, εκτός από τη χρονική στιγμή, 
ο λόγος για την πρόβλεψη μιας βαθμιαίας προόδου 
μπορεί να είναι και η έλλειψη οικονομικών περιθω­
ρίων ή κίνδυνοι που δύσκολα μπορεί να εκτιμηθούν 
σε συνδυασμό με την εμπορία ενός τελείως νέου 
προϊόντος ή μιας νέας υπηρεσίας. Καταστάσεις, 
όπως οι περιγραφόμενες, θα πρέπει να ληφθούν 
υπόψη, εφόσον σε μια χρονική αποτύπωση θα πρέπει 
να συνδεθούν γενικά νομικές συνέπειες του προβλε­
πόμενου είδους. 
— Η ΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι υπό ορισμένες 
προϋποθέσεις μετά τη νέα διατύπωση της ανακοίνω­
σης θα πρέπει να επιτρέπονται και περιορισμοί του 
παθητικού ανταγωνισμού στα πλαίσια μιας συμφω­
νίας ανταγωνισμού. Αόγω των εν μέρει πολύ 
διαφανών αγορών η ευλυγισία που έδειξε τώρα η 
Επιτροπή εμφανίζεται ως συνεπής και ορθή. 
— Η ΟΚΕ δεν διακρίνει με σαφήνεια τους λόγους, για 
τους οποίους η Επιτροπή παρακινήθηκε να περιορί­
σει σε διάστημα δύο ετών κατά κανόνα την εδαφική 
προστασία που εξασφαλίζεται σε μια άδεια χρησιμο­
ποίησης εμπορικών σημάτων (3). Τούτο αντιφάσκει 
καταφανώς προς την παράλληλη ρύθμιση για τις 
απαγορεύσεις ανταγωνισμού, στις οποίες — δι­
καίως, κατά τη γνώμη της ΟΚΕ — γίνεται διαφορο­
ποίηση κατά τούτο, αν δηλαδή έχει μεταβιβασθεί 
μόνον η τακτική πελατεία (στην περίπτωση αυτή ένα 
διάστημα προστασίας δύο ετών θεωρείται ως επαρ-
(') Σχέδιο ανακοίνωσης 1.2. 
(2) Σχέδιο ανακοίνωσης ΙΙΙ.Α.3. 
(3) Σχέδιο ανακοίνωσης III.Β.4., παράγραφος 2. 
Αριθ. C 225/64 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 10. 9. 90 
κές) ή και η τεχνογνωσία στον αγοραστή (εδώ ένα 
διάστημα 5 ετών θεωρείται εύλογο) (')· Επειδή η ίδια 
η Επιτροπή αναφέρεται στην παράλληλη ρύθμιση 
γενικής απαγόρευσης ανταγωνισμού που θέσπισε η 
ίδια, φαίνεται εδώ ως ενδεδειγμένος ένας παράλλη­
λος τρόπος ενεργείας. 
3. Τελικές παρατηρήσεις 
Λόγω της οικονομικής σπουδαιότητας και της σημα­
σίας από πλευράς πολιτικής ανταγωνισμού των προκει­
μένων σχεδίων καθώς και του πλήθους των σημείων που 
απομένουν για προτάσεις και συζητήσεις, η ΟΚΕ 
εκφράζει τη λύπη της, διότι η εξέταση των εκτελεστι­
κών διατάξεων για τον ευρωπαϊκό έλεγχο των συγχω-
(') Σχέδιο ανακοίνωσης ΙΙΙ.Α.2. νεύσεων πρέπει να γίνει υπό εξαιρετικά περιορισμένα 
χρονικά περιθώρια. Η ΟΚΕ θα έχαιρε, αν οι προπαρα­
σκευαστικές εργασίες για τις σχετικές διατάξεις και 
ανακοινώσεις εκτελούνταν ήδη παράλληλα προς τις 
συζητήσεις για τον κανονισμό ελέγχου συγκεντρώσεων 
στο Συμβούλιο. Τούτο θα εξασφάλιζε τις αναγκαίες 
προϋποθέσεις για μια ακόμη λεπτομερέστερη εξέταση 
ιδίως της διατύπωσης του τόσο αποφασιστικού για την 
πράξη ερωτηματολογίου. 
Βρυξέλλες, 5 Ιουλίου 1990. 
Ο Πρόεδρος 
της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Alberto MASPRONE