EL    EL  ΕΠΙΤΡΟΠΗ  ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ  ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ  
Βρυξέλλες , 23.12.2005 
COM(2005) 696 τελικό  
  
ΠΡΑΣΙΝΟ  ΒΙΒΛΙΟ  
σχετικά  µε τις συγκρούσεις  δικαιοδοσίας  και την αρχή  ne bis in idem  στις ποινικές  
διαδικασίες  
(υποβληθέν  από την Επιτροπή )  
  
{SEC(2005) 1767} 
 
EL 2   EL ΠΡΑΣΙΝΟ  ΒΙΒΛΙΟ  
σχετικά  µε τις συγκρούσεις  δικαιοδοσίας  και την αρχή  ne bis in idem  στις ποινικές  
διαδικασίες  
Σκοπός  της παρούσας  Πράσινης  Βίβλου  είναι  η έναρξη  εκτετα µένων  διαβουλεύσεων  µε τους 
ενδιαφερό µενους  σχετικά  µε τα ζητήµατα σύγκρουσης  δικαιοδοσίας  σε ποινικές  υποθέσεις , 
περιλα µβανο µένης της αρχής  ne bis in idem . Στην  Πράσινη  Βίβλο  προσδιορίζονται  τα 
προβλή µατα που µπορεί  να προκύψουν  υπό τις παρούσες  συνθήκες  και προτείνονται  
ορισµένες λύσεις . Το συνη µµένο έγγραφο  εργασίας  περιέχει  πιο εµπεριστατω µένη ανάλυση . 
Η Επιτροπή  καλεί  τους ενδιαφερό µενους  να υποβάλουν  τις παρατηρήσεις  τους πριν από τις 
31 Μαρτίου  2006  στην  ακόλουθη  διεύθυνση : 
European Commission 
Directorate-General for Jus tice, Freedom and Security 
Unit D3 – Criminal Justice Office LX46 3/20 B - 1049 Brussels 
∆ιεύθυνση  ηλεκτρονικού  ταχυδρο µείου: JLS-criminaljustice@cec.eu.int
 
Φαξ: +32-2/296 76 34 
Οι ενδιαφερό µενοι παρακαλούνται  να αναφέρουν  ρητά  αν δεν επιθυ µούν να δηµοσιευθούν  οι 
παρατηρήσεις  τους στον  δικτυακό  τόπο  της Επιτροπής . 
 
EL 3   EL 1. ΒΑΣΙΚΟ  ΠΛΑΙΣΙΟ  
Καθώς  η εγκλη µατικότητα  αποκτά  διεθνείς  διαστάσεις , η ποινική  δικαιοσύνη  στην  
ΕΕ αντιµετωπίζει  όλο και συχνότερα  περιπτώσεις  όπου  περισσότερα  του ενός κράτη  
µέλη έχουν  ποινική  δικαιοδοσία  για τη δίωξη  της ίδιας  υπόθεσης . Επιπλέον , είναι  
πιθανότερο  να προκύψουν  πολλαπλές  διώξεις  για την ίδια υπόθεση  ή “θετικές ” 
συγκρούσεις  δικαιοδοσίας , καθώς  το πεδίο  πολλών  εθνικών  ποινικών  δικαιοδοσιών  
έχει επεκταθεί  σηµαντικά  τα τελευταία  χρόνια . 
Η άσκηση  πολλαπλών  διώξεων  είναι  επιβλαβής  για τα δικαιώ µατα και τα 
συµφέροντα  των ιδιωτών , και µπορεί  να οδηγήσει  σε επικάλυψη  ενεργειών . Οι 
κατηγορού µενοι, οι παθόντες  και οι µάρτυρες  µπορεί  να χρειασθεί  να κληθούν  για 
εξέταση  σε περισσότερες  της µιας χώρες . Η επανάληψη  των διαδικασιών , ιδιαίτερα , 
σηµαίνει  πολλαπλασιασ µό των περιορισ µών στα δικαιώ µατα και τα συµφέροντά  
τους, π.χ. της ελεύθερης  κυκλοφορίας . Αυξάνεται  το ψυχολογικό  κόστος , καθώς  και 
οι δαπάνες  και η περιπλοκότητα  της νοµικής εκπροσώπησης . Σε ένα ανεπτυγ µένο 
χώρο  ελευθερίας , ασφάλειας  και δικαιοσύνης  κρίνεται  σκόπι µο να αποφεύγονται , 
κατά  το δυνατόν , οι εν λόγω  αρνητικές  συνέπειες  και να περιορισθούν  οι πολλαπλές  
διώξεις  για την ίδια υπόθεση . 
Επί του παρόντος , οι εθνικές  αρχές  είναι  ελεύθερες  να ασκήσουν  τις δικές  τους 
παράλληλες  διώξεις  για την ίδια υπόθεση . Το µόνο νοµικό εµπόδιο  είναι  η αρχή  ne 
bis in idem , που διατυπώνεται  στα άρθρα  54-58 της σύµβασης  για την εφαρ µογή της 
συµφωνίας  Σένγκεν  (Σύµβαση  του Σένγκεν  -CISA). Ωστόσο , η αρχή  αυτή  δεν 
εµποδίζει  τις συγκρούσεις  δικαιοδοσίας  κατά  την άσκηση  πολλαπλών  διώξεων  σε 
δύο ή περισσότερα  κράτη  µέλη. Μπορεί  να ενεργοποιηθεί  µόνο για να εµποδίσει  την 
άσκηση  δεύτερης  δίωξης  για την ίδια υπόθεση , αν η εκδίκασή  της σε ένα κράτος  
µέλος ολοκληρωθεί  µε την έκδοση  απόφασης  που δεν επιτρέπει  περαιτέρω  δίωξη  
(δεδικασ µένο). 
Ακόµη σηµαντικότερο : χωρίς  ύπαρξη  συστή µατος για την κατανο µή των υποθέσεων  
στην  κατάλληλη  δικαιοδοσία  κατά  τη διεξαγωγή  των σχετικών  διαδικασιών , η αρχή  
ne bis in idem  µπορεί  να οδηγήσει  σε τυχαία  ή ακόµη και αυθαίρετα  αποτελέσ µατα: 
προτι µώντας  το –οποιοδήποτε - δικαστήριο  που µπορεί  να εκδώσει  πρώτο  τελεσίδικη  
απόφαση , καταλήγου µε στην  εφαρ µογή της αρχής  της χρονικής  προτεραιότητας  
(“first come first served”). Η επιλογή  δικαιοδοσίας  αφήνεται  σήµερα στη τύχη, 
πράγ µα το οποίο  φαίνεται  να εξηγεί  γιατί  η αρχή  ne bis in idem  εξακολουθεί  να έχει 
τόσο  πολλές  εξαιρέσεις . 
Κατάλληλη  λύση  στο πρόβλη µα της (θετικής ) σύγκρουσης  δικαιοδοσίας  θα ήταν  η 
δηµιουργία  ενός µηχανισ µού για την κατανο µή των υποθέσεων  στην  κατάλληλη  
δικαιοδοσία . Εφόσον  οι διώξεις  συγκεντρώνονται  σε µία και µόνη δικαιοδοσία , δεν 
θα υφίσταται  πλέον  πρόβλη µα ne bis in idem. Επιπλέον , ο εν λόγω  µηχανισ µός θα 
συµπληρώνει  την αρχή  της αµοιβαίας  αναγνώρισης , που προβλέπει  ότι οι δικαστικές  
αποφάσεις  που έχουν  εκδοθεί  σε ένα κράτος  µέλος αναγνωρίζονται  και – εν ανάγκη  
– εκτελούνται  από τα άλλα  κράτη  µέλη. 
Στην  παρούσα  Πράσινη  Βίβλο , η Επιτροπή  περιγράφει  τις δυνατότητες  για τη 
δηµιουργία  ενός µηχανισ µού που θα διευκολύνει  την επιλογή  της πλέον  κατάλληλης  
δικαιοδοσίας  στις ποινικές  διαδικασίες , καθώς  και τις δυνατότητες  αναθεώρησης  
 
EL 4   EL των κανόνων  σχετικά  µε την αρχή  ne bis in idem . Ανταποκρίνεται  έτσι στο σηµείο 
3.3 του προγρά µµατος της Χάγης  και στο Πρόγρα µµα Αµοιβαίας  Αναγνώρισης  της 
29.11.2000 ( συγκεκρι µένα, σηµεία 2.3 και µέτρα 1 και 11 του τελευταίου ). Σε 
επίπεδο  ΕΕ θα µπορούσαν  να θεσπισθούν  ειδικά  µέτρα, όπως  µια απόφαση  πλαίσιο  
µε βάση  το άρθρο  31 παράγραφος  1 στοιχείο  δ) της συνθήκης  για την Ευρωπαϊκή  
Ένωση  (ΣΕΕ), σύµφωνα  µε το οποίο  η από κοινού  δράση  περιλα µβάνει  την 
πρόληψη  των συγκρούσεων  δικαιοδοσίας  µεταξύ  κρατών  µελών . Εάν κριθεί  
αναγκαίο , το άρθρο  31 παράγραφος  1 στοιχείο  γ) µπορεί  να χρησι µεύσει  ως 
συµπληρω µατική  βάση  ώστε  να εξασφαλισθεί  η συµβατότητα  των κανόνων  που 
ισχύουν  στα κράτη  µέλη, στο βαθµό που αυτό  είναι  αναγκαίο  για τη βελτίωση  της 
δικαστικής  συνεργασίας . 
2. ∆ΗΜΙΟΥΡΓΙΑ  ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΥ  ΓΙΑ ΤΗΝ  ΕΠΙΛΟΓΗ  ∆ΙΚΑΙΟ∆ΟΣΙΑΣ  
2.1. Προϋποθέσεις  
Ο µηχανισ µός για την κατανο µή των υποθέσεων  στην  πλέον  κατάλληλη  δικαιοδοσία  
θα πρέπει  να µην συνεπάγεται  υπερβολικό  διοικητικό  φόρτο  και να εξασφαλίζει  
ταυτόχρονα  µια ισόρροπη  προσέγγιση  λαµβάνοντας  δεόντως  υπόψη  τα δικαιώ µατα 
των ενδιαφερο µένων  προσώπων . Για να λειτουργεί  το σύστη µα αυτό , πρέπει  να 
πληρούνται  δύο βασικές  προϋποθέσεις :  
Πρώτον , οι αρµόδιες  αρχές  θα πρέπει  να ενηµερώνονται  για τις διαδικασίες  που 
διεξάγονται  και/ή τις σχετικές  αποφάσεις  που εκδίδονται  στις αντίστοιχες  
δικαιοδοσίες  τους: θα πρέπει  να έχουν  τη δυνατότητα , ή ακόµη και την υποχρέωση , 
να ανταλλάσσουν  τις σχετικές  πληροφορίες . 
∆εύτερον , µόλις ενηµερωθούν  για τις διαδικασίες  που διεξάγονται  σε άλλα  κράτη  
µέλη, οι διωκτικές  αρχές  ενός κράτους  µέλους  θα πρέπει  να έχουν  τη δυνατότητα  να 
µην προβαίνουν  σε άσκηση  δίωξης  ή να παύουν  την υφιστά µενη δίωξη , για τον λόγο  
και µόνο ότι για την ίδια υπόθεση  ασκείται  δίωξη  σε άλλο  κράτος  µέλος. 
Η µη άσκηση  δίωξης  (ή η παύση  της υφιστά µενης) ενδέχεται  να δηµιουργήσει  
προβλή µατα στην  έννοµη τάξη  των κρατών  µελών  όπου  ισχύει  η αρχή  της 
νοµιµότητας , σύµφωνα  µε την οποία  οι αρµόδιες  αρχές  έχουν  καθήκον  δίωξης  κάθε  
εγκλή µατος που εµπίπτει  στην  αρµοδιότητά  τους. Αυτό  ισχύει  ιδίως  εφόσον  η αρχή  
διατυπώνεται  στο εθνικό  Σύνταγ µα. Ως εκ τούτου , θα πρέπει  να προβλεφθεί  
εξαίρεση  από την αρχή  αυτή  σε µια µελλοντική  πράξη . Από την άποψη  αυτή , µπορεί  
να υποστηριχθεί  έγκυρα  ότι σε ένα κοινό  χώρο  ελευθερίας , ασφάλειας  και 
δικαιοσύνης  τηρείται  η εν λόγω  αρχή , εφόσον  ασκείται  η δίωξη  από άλλο  κράτος  
µέλος. 
2.2. ∆ιαδικασία  
Εφόσον  πληρούνται  οι παραπάνω  προϋποθέσεις , ο προτεινό µενος µηχανισ µός θα 
µπορούσε  να περιλα µβάνει  τα ακόλουθα  διαδικαστικά  στάδια . 
Στάδιο  1: προσδιορισ µός και ενηµέρωση  των “ενδιαφερο µένων  µερών ” 
Σε πρώτη  φάση , κρίνεται  σκόπι µο να προσδιορισθούν  και να ενηµερωθούν  τα κράτη  
µέλη που ενδιαφέρονται  ενδεχο µένως  να συµµετάσχουν  στη διαδικασία  επιλογής  της 
 
EL 5   EL κατάλληλης  δικαιοδοσίας  για µια συγκεκρι µένη υπόθεση . Για τον σκοπό  αυτό , θα 
µπορούσε  να θεσπισθεί  ευρωπαϊκός  κανόνας  που προβλέπει  ότι οι εθνικές  αρχές  
ενός κράτους  µέλους  το οποίο  έχει κινήσει  ή πρόκειται  να κινήσει  ποινική  δίωξη  
("το κράτος  που κινεί  τη δίωξη ") σε µια υπόθεση  που παρουσιάζει  σηµαντικά  
συνδετικά  στοιχεία  µε άλλο  κράτος  µέλος, πρέπει  να ενηµερώνουν  σε εύθετο  
χρόνο  τις αρµόδιες  αρχές  αυτού  του άλλου  κράτους  µέλους . Η εν λόγω  υποχρέωση  
µπορεί  να ισχύει  για τις διωκτικές  αρχές  και/ή τις δικαστικές /ανακριτικές  ή άλλες  
αρχές  εφαρ µογής του νόµου ανάλογα  µε τα ιδιαίτερα  χαρακτηριστικά  των 
συστη µάτων  ποινικής  δικαιοσύνης  των κρατών  µελών . Με τη σειρά  τους, οι αρχές  
που ενηµερώνονται  κατ΄αυτό  τον τρόπο  µπορούν  να εκδηλώσουν  το ενδιαφέρον  
τους για άσκηση  δίωξης  στην  εν λόγω  υπόθεση . Ενδεχο µένως , αυτή  η εκδήλωση  
ενδιαφέροντος  θα πρέπει  να γίνεται  µέσα σε ορισµένο χρονικό  διάστη µα. Ωστόσο , 
το σύστη µα θα µπορούσε  επίσης  να επιτρέπει , σε εξαιρετικές  περιπτώσεις , την 
έκφραση  αντιδράσεων  και εκτός  της προθεσ µίας. Αν δεν εκδηλωθεί  ενδιαφέρον  από 
κανένα  κράτος  µέλος, το κράτος  που κινεί  τη δίωξη  µπορεί  να την συνεχίσει  χωρίς  
περαιτέρω  διαβουλεύσεις  – εκτός  αν ανακύψουν  νέα πραγ µατικά  δεδοµένα που 
αλλάζουν  την εικόνα . 
Στάδιο  2: διαβουλεύσεις /συζήτηση  
Όταν  δύο ή περισσότερα  κράτη  µέλη ενδιαφέρονται  να ασκήσουν  δίωξη  για την ίδια 
υπόθεση , οι αντίστοιχες  αρµόδιες  αρχές  τους θα πρέπει  να είναι  σε θέση  να 
εξετάσουν  µαζί το ζήτηµα του “πλέον  ενδεδειγ µένου τόπου ” για άσκηση  της δίωξης . 
Μία λύση  θα ήταν  να δηµιουργηθεί  υποχρέωση  για έναρξη  συζητήσεων  ώστε  να 
ληφθούν  υπόψη  οι γνώµες όλων  των ενδιαφερο µένων  κρατών  µελών . Στο στάδιο  
αυτό , αποτελεσ µατικότερο  µέσο συζήτησης  φαίνεται  να αποτελούν  οι άµεσες επαφές  
µεταξύ  τους. Εν ανάγκη , θα µπορούσε  να ζητηθεί  η συνδρο µή της Eurojust και/ή 
άλλων  µηχανισ µών συνδρο µής της Ένωσης . 
Το Στάδιο  2 µπορεί  σε πολλές  περιπτώσεις  να καταλήξει  γρήγορα  σε συναίνεση  ως 
προς  την επιλογή  της κατάλληλης  δικαιοδοσίας  για την άσκηση  δίωξης  σε µια 
υπόθεση  που δηµιουργεί  προβλή µατα σύγκρουσης  δικαιοδοσίας . Ως εκ τούτου , 
ορισµένες εθνικές  αρχές  θα περατώσουν  ή θα παύσουν  εκούσια  τις διαδικασίες  που 
έχουν  κινήσει  (ή δεν θα προβούν  σε κίνηση  διαδικασίας ), ενώ µια άλλη  αρχή  θα 
κινήσει  ή θα συνεχίσει  τις διαδικασίες  σχετικά  µε την υπόθεση . Σε ένα τέτοιο  
σενάριο  οι αρµόδιες  εθνικές  αρχές  µπορούν  απλώς  να ενεργήσουν  σύµφωνα  µε την 
δική τους νοµοθεσία . Ως εκ τούτου , γι’ αυτές  τις περιπτώσεις , δεν φαίνεται  να 
υπάρχει  ανάγκη  για θέσπιση  σχετικών  δεσµευτικών  κανόνων  σε επίπεδο  ΕΕ. Με τον 
προτεινό µενο µηχανισ µό, οι εν λόγω  αποφάσεις  σε εθνικό  επίπεδο  θα µπορούν  να 
αναθεωρούνται  από τα οικεία  κράτη  µέλη, εάν υπάρξουν  νέα πορίσ µατα που 
αλλάζουν  τα δεδοµένα της υπόθεσης . Εντούτοις , σε ορισµένες περιπτώσεις  οι 
εθνικές  αρχές  µπορεί  να προτι µήσουν  να συνάψουν  δεσµευτική  συµφωνία  ώστε  να 
δηµιουργηθεί  ασφάλεια  δικαίου  και να αποφευχθεί  η επανέναρξη  της συζήτησης . 
Εάν το επιθυ µούν, µπορεί  να κάνουν  χρήση  ενός υποδείγ µατος  συµφωνίας  ΕΕ, 
που, µεταξύ  άλλων , µπορεί  να προβλέπει  κοινούς  κανόνες  για την καταγγελία  των εν 
λόγω  συµφωνιών . 
Στάδιο  3: επίλυση  διαφορών /διαµεσολάβηση  
Εάν δεν µπορεί  να επιτευχθεί  εύκολα  συµφωνία , θα χρειασθεί  ένας µηχανισ µός για 
την επίλυση  των διαφορών . Το στάδιο  αυτό  θα προσφέρει  τη δυνατότητα  για ένα 
 
EL 6   EL διαρθρω µένο διάλογο  µεταξύ  των ενδιαφερο µένων  µερών  µε αντικει µενική  εξέταση  
των εµπλεκο µένων  συµφερόντων . Για τον σκοπό  αυτό  κρίνεται  σκόπι µη η 
συµµετοχή  ενός φορέα  σε ευρωπαϊκό  επίπεδο  που θα ενεργεί  ως διαµεσολαβητής  
και θα συνδρά µει τα ενδιαφερό µενα κράτη  µέλη να επιτύχουν  συµφωνία  µε βάση  τα 
κριτήρια  που προαναφέρθηκαν . Η Eurojust φαίνεται  το πλέον  ενδεδειγ µένο για την 
ανάληψη  αυτού  του ρόλου . Θα µπορούσε  επίσης  να εξετασθεί  η δυνατότητα  
δηµιουργίας  ενός νέου φορέα  για την επίλυση  των διαφορών , για παράδειγ µα ενός 
σώµατος ή οµάδας  που απαρτίζεται  από ανώτατους  εθνικούς  εισαγγελείς  και/ή 
δικαστές . 
Αυτό  το τρίτο  στάδιο  θα µπορούσε  να αρχίζει  κατ΄αίτηση  οποιουδήποτε  κράτους  
µέλους  που έχει εκφράσει  ενδιαφέρον  για άσκηση  δίωξης  στην  υπόθεση . Θα 
µπορούσε  επίσης  να προβλεφθεί  υποχρεωτική  διαδικασία  επίλυσης  των σχετικών  
διαφορών , εφόσον  παρέλθει  ορισµένο χρονικό  διάστη µα στο στάδιο  2, για να 
εξασφαλίζεται  η έγκαιρη  µετάβαση  των περιπτώσεων  διαφωνίας  στο επόµενο στάδιο  
µε παρέ µβαση  φορέα  σε επίπεδο  ΕΕ. Εφόσον  επιτευχθεί  συναίνεση  στο στάδιο  3, οι 
αρµόδιες  αρχές  θα πρέπει  να έχουν  τις ίδιες επιλογές  όπως  στο στάδιο  2 (εκούσια  
παύση  των διαδικασιών  σε ορισµένα κράτη  µέλη προκει µένου να ασκηθεί  δίωξη  σε 
άλλο , ή σύναψη  δεσµευτικής  συµφωνίας ). 
Εάν εφαρ µόζονται  σωστά  οι κανόνες  του προτεινό µενου µηχανισ µού σε τρία στάδια , 
σε συνδυασ µό µε ορισµένα κριτήρια  ως προς  την επιλογή  της δικαιοδοσίας  που 
περιγράφονται  παρακάτω  (σηµείο 2.5.), είναι  πιθανό  να επιτυγχάνεται  συναίνεση  σε 
πολλές  αν όχι στις περισσότερες  περιπτώσεις . Ο µηχανισ µός αυτός  µπορεί  να 
καθιερωθεί  γρήγορα  και να θεωρηθεί  επαρκής , εκτός  αν στην  πράξη  αποδειχθεί  ότι 
χρειάζονται  περαιτέρω  στάδια . Εάν δεν επιτευχθεί  συναίνεση , θα πρέπει  να 
αναζητηθεί  λύση  µε βάση  την αρχή  ne bis in idem . 
∆υνατότητα  πρόσθετου  σταδίου : δεσµευτική  απόφαση  από όργανο  της ΕΕ; 
Μακροπρόθεσ µα, στις περιπτώσεις  όπου  δεν επιτυγχάνεται  η προτεινό µενη ρύθµιση 
των διαφορών , θα µπορούσε  να εξετασθεί  η προσθήκη  ενός ακόµη σταδίου  κατά  το 
οποίο  θα εξουσιοδοτείται  ένα όργανο  σε επίπεδο  ΕΕ για τη λήψη  δεσµευτικής  
απόφασης  ως προς  την κατάλληλη  δικαιοδοσία . Ωστόσο , αυτό  το πρόσθετο  στάδιο  
θα είναι  πολύ  δύσκολο  να υλοποιηθεί  στο ισχύον  πλαίσιο  της συνθήκης . Πρώτον , θα 
πρέπει  να συσταθεί  ένας νέος φορέας , δεδοµένου ότι δεν φαίνονται  συµβατοί  οι 
ρόλοι  του διαµεσολαβητή  και του οργάνου  που λαµβάνει  δεσµευτικές  αποφάσεις . 
∆εύτερον , θα προκύψουν  δύσκολα  ζητήµατα ως προς  τον δικαστικό  έλεγχο  των 
σχετικών  αποφάσεων  σε επίπεδο  ΕΕ, όπως  αναλύεται  παρακάτω . 
2.3. Ρόλος  των ενδιαφερο µένων  προσώπων  και δικαστικός  έλεγχος  
Κατά  το προδικαστικό  στάδιο , ο προτεινό µενος µηχανισ µός βασίζεται  στις 
διαβουλεύσεις  µεταξύ  των αρµόδιων  διωκτικών  αρχών . Η συζήτηση  των ζητηµάτων  
δικαιοδοσίας  µε τα ενδιαφερό µενα πρόσωπα  ενδέχεται  σε ορισµένες περιπτώσεις  να 
οδηγήσει  σε αποκάλυψη  γεγονότων  που µπορεί  να είναι  επιβλαβή  για τη δίωξη  ή τα 
δικαιώ µατα και τα συµφέροντα  των παθόντων  και των µαρτύρων . Το κατά  πόσον  
υπάρχει  αυτός  ο κίνδυνος  σε µια συγκεκρι µένη υπόθεση  θα µπορούσε  πιθανόν  να 
αφεθεί  στη κρίση  των εθνικών  δικαστηρίων . Εάν δεν διαπιστωθεί  τέτοιος  κίνδυνος , 
οι αρµόδιες  αρχές  µπορεί  να υποχρεωθούν  να ενηµερώσουν  αµέσως  την υπεράσπιση  
και τους ενδιαφερό µενους  παθόντες  για τον καθορισ µό της πλέον  κατάλληλης  
 
EL 7   EL δικαιοδοσίας . Σε κάθε  περίπτωση , τα ενδιαφερό µενα πρόσωπα  θα πρέπει  να 
ενηµερώνονται  για τους κυριότερους  λόγους  επιλογής  µιας συγκεκρι µένης 
δικαιοδοσίας  το αργότερο  µέχρις  ότου  απαγγελθεί  κατηγορία . 
Σε αντίθεση  µε την προδικαστική  φάση , όπου  κατά  κανόνα  ο ρόλος  των 
ενδιαφερο µένων  προσώπων  είναι  µάλλον  περιορισ µένος, στη φάση  της δίκης  (και/ή 
σε ενδιά µεση φάση ) το εθνικό  δικαστήριο  στο οποίο  παραπέ µπεται  η υπόθεση  
συνήθως  εξετάζει  αν έχει δικαιοδοσία  για την εκδίκασή  της. Θα µπορούσε  επίσης  να 
θεσπισθεί  διάταξη  της ΕΕ που απαιτεί  από το δικαστήριο  που επιλέγεται  µέσω του 
προτεινό µενου µηχανισ µού να εξετάζει  κατά  πόσον  αποτελεί  το κατάλληλο  forum 
για την εκδίκαση  της υπόθεσης . Τα εθνικά  δικαστήρια  φαίνεται  ότι είναι  σε θέση  να 
προβαίνουν  στην  εν λόγω  εξέταση . Ωστόσο , δεν φαίνεται  ούτε εφικτό  ούτε αναγκαίο  
να εκτείνεται  αυτή  η εξέταση  σε όλα τα θέµατα που µπορεί  να διαδρα µατίσουν  ρόλο  
στην  ανάθεση  µιας υπόθεσης . Ως εκ τούτου , ο έλεγχος  του δικαστηρίου  θα 
µπορούσε  να περιορίζεται  στο κατά  πόσον  η απονο µή δικαιοδοσίας  ήταν  εύλογη  και 
εάν έχουν  τηρηθεί  οι διαδικαστικές  εγγυήσεις  (due process). Έτσι  το αρµόδιο 
δικαστήριο  µπορεί  να απορρίψει  µια επιλογή  δικαιοδοσίας , αν διαπιστώσει  ότι η 
έγινε  αυθαίρετα . Ο σχετικός  έλεγχος  µπορεί  να γίνεται  µε βάση  τις γνωστές  θεωρίες  
που ισχύουν  στην  εθνική  έννοµη τάξη  των κρατών  µελών , όπως  αυτή  της 
«καταστρατήγησης  της διαδικασίας ». Σύµφωνα  µε το άρθρο  35 ΣΕΕ, τα ζητήµατα 
ερµηνείας  των κανόνων  που θεσπίζονται  σε επίπεδο  Ένωσης  σχετικά  µε τον 
διαδικαστικό  µηχανισ µό και τα κριτήρια  επιλογής  δικαιοδοσίας  µπορούν  να 
υποβληθούν  στο Ευρωπαϊκό  ∆ικαστήριο  για έκδοση  προδικαστικής  απόφασης . 
Εφόσον  το ζητήσουν  τα ενδιαφερό µενα πρόσωπα , θα ήταν  αναγκαίος  ένας 
δικαστικός  έλεγχος  της απονο µής δικαιοδοσίας , τουλάχιστον  εφόσον  η υπόθεση  
ανατίθεται  σε συγκεκρι µένο δικαστήριο  µε δεσµευτική  συµφωνία . Πράγ µατι, οι εν 
λόγω  δεσµευτικές  συµφωνίες  περιορίζουν  τη δυνατότητα  των ενδιαφερο µένων  
κρατών  µελών  να καταγγείλουν  την απονο µή της δικαιοδοσίας  σε ένα 
µεταγενέστερο  στάδιο . Το κατά  πόσον  θα πρέπει  να υπάρχει  δυνατότητα  δικαστικού  
ελέγχου  στις περιπτώσεις  όπου  δεν υπάρχουν  δεσµευτικές  συµφωνίες , θα πρέπει  
ενδεχο µένως  να αφεθεί  στη διακριτική  ευχέρεια  των κρατών  µελών  ανάλογα  µε τις 
εθνικές  νοµοθεσίες  τους (δηλαδή , όταν οι αρµόδιες  αρχές  σε ορισµένα κράτη  µέλη 
έχουν  απλώς  περατώσει  ή δεν έχουν  κινήσει  διαδικασία  δίωξης  προκει µένου αυτή  να 
κινηθεί  από άλλο  κράτος  µέλος). 
Πιο περίπλοκα  θα ήταν  τα κριτήρια  εάν, σε ένα περαιτέρω  στάδιο , δοθεί  σε φορέα  
της ΕΕ η αρµοδιότητα  να αποφαίνεται  σχετικά . Ο δικαστικός  έλεγχος  στην  
περίπτωση  αυτή  θα ήταν  απαραίτητος . Ωστόσο , είναι  παράλογο  και επί του 
παρόντος  νοµικά αδύνατο  να ανατίθεται  στα εθνικά  δικαστήρια  το καθήκον  ελέγχου  
αποφάσεων  που έχουν  ληφθεί  από φορέα  της ΕΕ. Εξάλλου , οι ισχύουσες  συνθήκες  
δεν περιέχουν  νοµική βάση  για την ανάθεση  της εν λόγω  αρµοδιότητας  ελέγχου  στο 
Ευρωπαϊκό  ∆ικαστήριο . Αντίθετα , η συνθήκη  για τη θέσπιση  Συντάγ µατος της 
Ευρώπης  περιέχει  νοµική βάση  για τον εν λόγω  έλεγχο  στο άρθρο  III-359· θα 
µπορούσε  να διερευνηθεί  η δυνατότητα  για ανάλογη  προσαρ µογή, στο πλαίσιο  των 
ισχυουσών  συνθηκών . 
2.4. Προτεραιότητα  της δίωξης  στο “κύριο ” κράτος  µέλος 
Παράλληλα  µε τον µηχανισ µό απονο µής δικαιοδοσίας , θα µπορούσε  να θεσπισθεί  
διάταξη  της ΕΕ µε την οποία  τα κράτη  µέλη θα υποχρεώνονται  να συγκεντρώνουν  
 
EL 8   EL τις διαδικασίες  που αφορούν  την ίδια υπόθεση  σε µία “κύρια ” δικαιοδοσία . Από ένα 
ορισµένο διαδικαστικό  στάδιο  και εφεξής , τα υπόλοιπα  κράτη  µέλη µπορεί  να 
υποχρεωθούν  να παύουν  τις διώξεις  τους και να µην κινούν  νέες. Ο εν λόγω  κανόνας  
προτεραιότητας  θα πρέπει  να εφαρ µόζεται  παράλληλα  µε τον µηχανισ µό που 
περιγράφεται  παραπάνω . ∆ιαφορετικά  τα αποτελέσ µατα θα ήταν  εντελώς  τυχαία . 
∆εδο µένου ότι ο τόπος  που φαίνεται  “ο πλέον  κατάλληλος ” για την άσκηση  δίωξης , 
µπορεί  να µην θεωρείται  πλέον  τέτοιος  µετά από νέες διαπιστώσεις , δεν θα ήταν  
ενδεχο µένως  συνετό  να υποχρεώνονται  οι αρµόδιες  αρχές  να προβαίνουν  σε 
οριστική  επιλογή  δικαιοδοσίας  σε ένα πρώι µο στάδιο . Το πλέον  κατάλληλο  στάδιο  
για την εφαρ µογή του κανόνα  σχετικά  µε τη συγκέντρωση  όλων  των παράλληλων  
διώξεων  σε µία και µόνη δικαιοδοσία  φαίνεται  να είναι  ο χρόνος  απαγγελίας  της 
κατηγορίας  ενώπιον  εθνικού  δικαστηρίου , δεδοµένου ότι στο στάδιο  αυτό  οι 
αρµόδιες  αρχές  έχουν  στη διάθεσή  τους τις αναγκαίες  πληροφορίες  που χρειάζονται  
για εµπεριστατω µένη αξιολόγηση  των ζητηµάτων  δικαιοδοσίας . Εκτός  αυτού , οι 
βασικές  υποχρεώσεις  των ενδιαφερο µένων  µερών  συνήθως  υφίστανται  µετά την 
απαγγελία  της κατηγορίας  και ο πολλαπλασιασ µός των σχετικών  επιβαρύνσεων  
µπορεί  ακόµη να αποφευχθεί  σε µεγάλο  βαθµό, αν ο εν λόγω  κανόνας  εφαρ µόζεται  
µετά το στάδιο  αυτό . 
Για να αποφευχθεί  η παράκα µψη του προτεινό µενου διαδικαστικού  µηχανισ µού, δεν 
θα πρέπει  να επιτρέπεται  η απαγγελία  κατηγορίας  ενώπιον  δικαστηρίου , εφόσον  
συνεχίζεται  η διαδικασία  διαβουλεύσεων  και/ή επίλυσης  διαφορών . Αυτό  σηµαίνει  
ότι οι εθνικές  αρχές  προτού  απαγγείλουν  κατηγορία , θα πρέπει  να εκπληρώνουν  
πρώτα  τις υποχρεώσεις  ενηµέρωσης  και διαβούλευσης . Αν δεν τις έχουν  
εκπληρώσει , θα πρέπει  να παύουν  την ενώπιον  δικαστηρίου  διαδικασία , εφόσον  το 
ζητά άλλο  κράτος  µέλος. 
Ωστόσο , σε καµία περίπτωση  ο κανόνας  περί προτεραιότητας  δεν θα πρέπει  να 
αποτρέπει  τα άλλα  κράτη  µέλη να συνδρά µουν µε κάθε  δυνατό  τρόπο  το κύριο  
κράτος , βάσει  των υφιστα µένων  ευρωπαϊκών  και διεθνών  ρυθµίσεων . Αντίθετα , θα 
πρέπει  να παρέχουν  τη συνδρο µή τους και µε δική τους πρωτοβουλία  (προδραστικά ). 
2.5. Εφαρ µοζόµενα κριτήρια  
Εκτός  από τον διαδικαστικό  µηχανισ µό και τον κανόνα  περί προτεραιότητας , το 
τρίτο  στοιχείο  για µια ολοκληρω µένη στρατηγική  πρόληψης  και επίλυσης  των 
συγκρούσεων  δικαιοδοσίας  θα είναι  µια σειρά  κριτηρίων  που θα εφαρ µόζουν  τα 
κράτη  µέλη κατά  την επιλογή  της κύριας  δικαιοδοσίας . Είναι  εφικτό  να καθορισθούν  
ορισµένα κριτήρια , που πρέπει  να εφαρ µόζονται  και να σταθ µίζονται  µε τρόπο  
µάλλον  ευέλικτο  και κατά  περίπτωση , δηλαδή  οι αρµόδιες  αρχές  θα πρέπει  να έχουν  
µεγάλη  διακριτική  ευχέρεια . 
Τα κριτήρια  αυτά , ή άλλοι  σηµαντικοί  παράγοντες , που θα επηρεάσουν  τη 
διαδικασία  καθορισ µού της κατάλληλης  δικαιοδοσίας , θα πρέπει  να είναι  
αντικει µενικά  και ενδεχο µένως  να απαριθ µούνται  σε µια µελλοντική  πράξη  της ΕΕ. 
Συγκεκρι µένα, θα µπορούσαν  να περιλα µβάνουν  την εδαφικότητα , κριτήρια  που 
σχετίζονται  µε τον ύποπτο  ή κατηγορού µενο, µε τα συµφέροντα  των παθόντων , µε τα 
κρατικά  συµφέροντα  και ορισµένα άλλα  κριτήρια  σχετικά  µε την αποτελεσ µατικότητα  
και την ταχύτητα  της διαδικασίας . Ίσως  θα µπορούσαν  να καθορισθούν  και ορισµένοι 
παράγοντες  οι οποίοι  δεν θα πρέπει  να λαµβάνονται  υπόψη . 
 
EL 9   EL Σε ένα επόµενο στάδιο , τα κράτη  µέλη µπορούν  να συµφωνήσουν  σε ορισµένες 
βασικές  αρχές  για το ποια κριτήρια  µεταξύ  αυτών  έχουν  προτεραιότητα  ή για την 
ιεράρχησή  τους, εάν αποδειχθεί  αναγκαίο . Από την άλλη  πλευρά , µπορεί  να είναι  
προτι µότερη  µια πιο ελαστική  προσέγγιση . Ανεξάρτητα  από το κατά  πόσον  αυτή  η 
προτεραιότητα  ή η ιεράρχηση  των διαφόρων  κριτηρίων  θα καθορίζεται  µε πράξη  της 
ΕΕ, φαίνεται  εφικτό  και αναγκαίο  να υπάρξει  τουλάχιστον  συµφωνία  ως προς  µια 
γενική  κατευθυντήρια  αρχή  για την απονο µή της δικαιοδοσίας , όπως  για παράδειγ µα 
να είναι  εύλογη  και/ή να τηρούνται  οι διαδικαστικές  εγγυήσεις  (due process). 
Αυτό  σηµαίνει  ότι οι αρµόδιες  αρχές  θα είναι  υποχρεω µένες να λαµβάνουν  υπόψη  
τους τα συµφέροντα  των ενδιαφερο µένων  προσώπων . Το σηµείο αναφοράς , καθώς  
και το κύριο  ζήτηµα που τίθεται  σε περίπτωση  δικαστικού  ελέγχου , θα πρέπει  να 
είναι  η ορθή  απονο µή της δικαιοσύνης , που βασίζεται  σε διεξοδική  εξέταση  όλων  
των κρίσι µων πραγ µατικών  δεδοµένων  και σε σωστή  στάθ µιση των σχετικών  
κριτηρίων . 
3. Η ΑΡΧΗ  NE BIS IN IDEM  
Τα άρθρα  54 έως 58 της σύµβασης  του Σένγκεν  σχετικά  µε την αρχή  ne bis in idem  
είναι  επί του παρόντος  δεσµευτικά  σε όλο τον χώρο  του Σένγκεν , στα δέκα  κράτη  
µέλη της ΕΕ που προσχώρησαν  το 2004, στην  Ισλανδία  και τη Νορβηγία  καθώς  και 
στο Ηνωµένο Βασίλειο . Σύντο µα θα ακολουθήσει  και η επέκτασή  της στην  
Ιρλανδία . Στο πρόγρα µµα αµοιβαίας  αναγνώρισης  του ∆εκε µβρίου  2000 
προβλέπεται  επανεξέταση  των διατάξεων  αυτών , ιδίως  των εξαιρέσεων  από την εν 
λόγω  αρχή . Το Συµβούλιο  δεν κατέληξε  σε συµφωνία  όσον  αφορά  τη σχετική  
πρωτοβουλία  της Ελλάδας  για µία απόφαση -πλαίσιο ,1 αλλά  τόνισε  ότι θα πρέπει  να 
συνεχιστούν  οι σχετικές  εργασίες , “υπό το πρίσµα της δηµοσίευσης  της 
ανακοίνωσης  της Επιτροπής  για τη σύγκρουση  δικαιοδοσίας , προκει µένου να 
διασφαλισθεί  ότι µπορεί  αποδεδειγ µένα να επιτευχθεί  προστιθέ µενη αξία”. 
Εάν θεσπισθεί  ένας µηχανισ µός που θα οδηγεί  στην  πραγ µατοποίηση  ισόρροπων  
επιλογών  δικαιοδοσίας , αντί να εφαρ µόζεται  αποκλειστικά  η αρχή  της χρονικής  
προτεραιότητας  (“first come, first served”) για την άσκηση  ταχύτερων  διώξεων , θα 
µπορούσαν  να ξαναρχίσουν  οι συζητήσεις  για την αρχή  ne bis in idem  µε 
περισσότερες  προοπτικές  επιτυχίας . Στο πλαίσιο  αυτό , θα πρέπει  να εξετασθούν  τα 
ακόλουθα  ζητήµατα: 
Πρώτον , θα πρέπει  να εξετασθεί  περαιτέρω  κατά  πόσον  υπάρχει  ανάγκη  
διευκρίνισης  ορισµένων  στοιχείων  και ορισµών, για παράδειγ µα όσον  αφορά  τις 
αποφάσεις  που µπορεί  να έχουν  αποτελέσ µατα ne bis in idem  και/ή τί πρέπει  να 
νοείται  ως idem ή “ταυτότητα  πραγ µατικών  περιστατικών ”. 
∆εύτερον , σε περίπτωση  καταδίκης , η εν λόγω  αρχή  εφαρ µόζεται  επί του παρόντος  
µόνο εφόσον  η επιβαλλό µενη ποινή  “ έχει ήδη εκτιθεί  ή εκτίεται  ή δεν µπορεί  πλέον  
να εκτιθεί  …”. Η προϋπόθεση  αυτή  ήταν  δικαιολογη µένη σε παραδοσιακό  σύστη µα 
αµοιβαίας  συνδρο µής, όπου  η εκτέλεση  µιας ποινής  σε άλλα  κράτη  µέλη 
αποδεικνυόταν  συχνά  δυσχερής . Είναι  αµφίβολο  αν εξακολουθεί  να υπάρχει  ανάγκη  
σε ένα χώρο  ελευθερίας , ασφάλειας  και δικαιοσύνης , όπου  υπάρχει  πλέον  η 
                                                 
1 ΕΕ C 100 της 26.4.2003, σ. 24. 
 
EL 10   EL δυνατότητα  διασυνοριακής  εκτέλεσης  των αποφάσεων  βάσει  των πράξεων  της ΕΕ 
περί αµοιβαίας  συνδρο µής. 
Τρίτον , είναι  αµφίβολο  κατά  πόσον  εξακολουθούν  να είναι  αναγκαίες  οι υπάρχουσες  
σήµερα δυνατότητες  παρέκκλισης  από την αρχή  ne bis in idem . Επί του παρόντος , το 
άρθρο  55 της σύµβασης  του Σένγκεν  παρέχει  στα κράτη  µέλη τη δυνατότητα  να 
προβλέπουν  εξαιρέσεις , ανάλογα  µε τα συµφέροντα  για άσκηση  δίωξης  σε 
συγκεκρι µένες υποθέσεις  σε µια ορισµένη δικαιοδοσία  (για παράδειγ µα, 
εδαφικότητα , εγκλή µατα κατά  της εθνικής  ασφάλειας  ή πράξεις  δηµοσίων  
υπαλλήλων  κράτους  µέλους ). Οι εξαιρέσεις  αυτές  µπορεί  να καταστούν  περιττές  µε 
τη δηµιουργία  ενός ισόρροπου  µηχανισ µού για την επιλογή  δικαιοδοσίας . 
4. ΕΝΙΣΧΥΣΗ  ΤΗΣ  ΑΡΧΗΣ  ΤΗΣ  ΑΜΟΙΒΑΙΑΣ  ΣΥΝ∆ΡΟΜΗΣ  
Τα προτεινό µενα µέτρα θα µπορούσαν  επίσης  να παρέχουν  στην  Ένωση  τη 
δυνατότητα  να περιορίσει  τον αριθµό των λόγων  άρνησης  εκτέλεσης  δικαστικών  
αποφάσεων  από άλλα  κράτη  µέλη που προβλέπονται  σήµερα σε πράξεις  της ΕΕ. 
Λόγω  της υφιστά µενης κατάστασης  όσον  αφορά  τις συγκρούσεις  δικαιοδοσίας  σε 
ποινικές  υποθέσεις , ορισµένες από αυτές  τις ρήτρες  άρνησης  της εκτέλεσης  µπορεί  
να κριθούν  αναγκαίες . Για παράδειγ µα, αυτό  φαίνεται  να ισχύει  όσον  αφορά  τις 
ρήτρες  που βασίζονται  στο γεγονός  ότι το έγκλη µα διαπράχθηκε  στο έδαφος  του 
κράτους  της εκτέλεσης , όπως  π.χ. στο άρθρο  4 παράγραφος  7 στοιχείο  α) της 
απόφασης -πλαισίου  για το ευρωπαϊκό  ένταλ µα σύλληψης . 
 
EL 11   EL Ερωτήσεις  
(1) Χρειάζεται  θέσπιση  διάταξης  της ΕΕ που θα προβλέπει  ότι η εθνική  νοµοθεσία  πρέπει  
να επιτρέπει  την αναστολή  της διαδικασίας  λόγω  εκκρε µών διαδικασιών  σε άλλα  
κράτη  µέλη; 
(2) Πρέπει  να υπάρχει  υποχρέωση  ενηµέρωσης  άλλων  κρατών  µελών  σχετικά  µε την 
πραγ µατοποιού µενη ή µελλοντική  άσκηση  δίωξης , εφόσον  υπάρχουν  σηµαντικά  
συνδετικά  στοιχεία  µε τις άλλες  αυτές  δικαιοδοσίες ; Πώς πρέπει  να ανταλλάσσονται  
οι πληροφορίες  σχετικά  µε τις εκκρε µείς διαδικασίες , τις τελεσίδικες  ή άλλες  
συναφείς  αποφάσεις ; 
(3) Θα πρέπει  να υπάρχει  υποχρέωση  έναρξης  συζητήσεων  µε τα κράτη  µέλη που έχουν  
σηµαντικά  συνδετικά  στοιχεία  µε µια υπόθεση ; 
(4) Πρέπει  να καθιερωθεί  υπόδειγ µα ΕΕ για τις δεσµευτικές  συµφωνίες  µεταξύ  των 
αρµόδιων  αρχών ; 
(5) Πρέπει  να υπάρχει  διαδικασία  ρύθµισης των διαφορών /διαµεσολάβησης , εφόσον  δεν 
προκύψει  συµφωνία  από τις απευθείας  συζητήσεις ; Ποιος  φορέας  φαίνεται  να είναι  ο 
πλέον  ενδεδειγ µένος για διαµεσολάβηση  στις διαφορές  σε θέµατα δικαιοδοσίας ; 
(6) Εκτός  από τη ρύθµιση των διαφορών /διαµεσολάβηση , πρέπει  να καθιερωθούν  
µακροπρόθεσ µα περαιτέρω  στάδια , όπως  έκδοση  απόφασης  από φορέα  σε επίπεδο  
ΕΕ; 
(7) Τι είδους  µηχανισ µός δικαστικού  ελέγχου  θα ήταν  αναγκαίος  και πρόσφορος  όσον  
αφορά  την απονο µή δικαιοδοσίας ; 
(8) Πρέπει  να θεσπιστεί  κανόνας  ή αρχή  για την παύση /περάτωση  των παράλληλων  
διαδικασιών  εντός  της ΕΕ; Εάν ναι, σε ποιο διαδικαστικό  στάδιο  πρέπει  να 
εφαρ µόζονται ; 
(9) Χρειάζεται  θέσπιση  κανόνων  για την πραγ µατοποίηση  διαβουλεύσεων  και/ή τη 
διαβίβαση  διαδικασιών  ένταντι  τρίτων  χωρών , ιδίως  µε τις χώρες  µέλη του 
Συµβουλίου  της Ευρώπης ; Ποια  προσέγγιση  πρέπει  να ακολουθηθεί  σχετικά ; 
(10) Σε µια µελλοντική  πράξη  για τις συγκρούσεις  δικαιοδοσίας  θα πρέπει  να γίνεται  
απαρίθ µηση των κριτηρίων  που εφαρ µόζονται  για την επιλογή  δικαιοδοσίας ; 
(11) Εκτός  από την εδαφικότητα , ποια άλλα  κριτήρια  θα πρέπει  να αναφέρονται ; Η 
απαρίθ µηση πρέπει  να είναι  εξαντλητική ; 
(12) Θεωρείτε  ότι στην  απαρίθ µηση θα πρέπει  να περιλα µβάνονται  και οι παράγοντες  που 
δεν πρέπει  να λαµβάνονται  υπόψη  κατά  την επιλογή  της δικαιοδοσίας ; Αν ναι, ποιοι  
παράγοντες ; 
(13) Είναι  αναγκαίο , εφικτό  και σκόπι µο να υπάρχει  ιεράρχηση  των κριτηρίων  για τον 
καθορισ µό της δικαιοδοσίας ; Εάν ναι, συµφωνείτε  ότι θα πρέπει  να δοθεί  
προτεραιότητα  στην  εδαφικότητα ; 
(14) Χρειάζεται  αναθεώρηση  των κανόνων  της ΕΕ σχετικά  µε την αρχή  ne bis in idem;  
 
EL 12   EL (15) Συµφωνείτε  µε τον ακόλουθο  ορισµό όσον  αφορά  το αντικεί µενο της αρχής  ne bis in 
idem : “απόφαση  σε ποινική  υπόθεση  η οποία  είτε έχει εκδοθεί  από δικαστική  αρχή  είτε 
έχει προσβληθεί  ενώπιόν  της”; 
(16) Συµφωνείτε  µε τον ακόλουθο  ορισµό της “τελεσίδικης  απόφασης ”: “... aπόφαση  η 
οποία  απαγορεύει  την άσκηση  νέας ποινικής  δίωξης  σύµφωνα  µε την εθνική  νοµοθεσία  
του κράτους  µέλους  όπου  εκδόθηκε , εκτός  εάν αυτή η απαγόρευση  είναι  αντίθετη  προς  
τους στόχους  της ΣΕΕ; 
(17) Θα ήταν  πιο σκόπι µο να υπάρχουν  ορισµένες ρητές  εξαιρέσεις  από τον ορισµό της 
"τελεσίδικης  απόφασης " (π.χ.. "aπόφαση  που απαγορεύει  την άσκηση  νέας ποινικής  
δίωξης  σύµφωνα  µε τη νοµοθεσία  του κράτους  µέλους  όπου  εκδόθηκε , εκτός  εάν…") 
(18) Εκτός  από τα στοιχεία  που αναφέρονται  στις ερωτήσεις  16 και 17, η προηγού µενη 
εκτίµηση επί της ουσίας  θα πρέπει  να είναι  καθοριστική  για το κατά  πόσον  η απόφαση  
έχει συνέπειες  ne bis in idem  σε όλη την ΕΕ; 
(19) Είναι  εφικτό  και αναγκαίο  να οριστεί  η έννοια  του idem,  ή θα πρέπει  να αφεθεί  στη 
νοµολογία  του Ευρωπαϊκού  ∆ικαστηρίου ; 
(20) Υπάρχουν  κατά  τη γνώµη σας περιπτώσεις  όπου  πρέπει  να διατηρηθεί  η προϋπόθεση  
όσον  αφορά  την έκτιση  της ποινής  και εάν ναι, ποιες ; Εάν ναι, θα πρέπει  να 
καταργηθεί  η προϋπόθεση  αυτή , εφόσον  καθιερωθεί  µηχανισ µός καθορισ µού της 
δικαιοδοσίας ; 
(21) Σε ποιο βαθµό εξακολουθούν  να δικαιολογούνται  οι παρεκκλίσεις  του άρθρου  55 της 
σύµβασης  του Σένγκεν ; Μπορεί  να καταργηθούν , αν καθιερωθεί  µηχανισ µός 
καθορισ µού της δικαιοδοσίας  ή θεωρείτε  αναγκαία  τη λήψη  περαιτέρω  µέτρων  που θα 
“αντισταθ µίζουν ” την κατάργηση  των παρεκκλίσεων  υπό τις συνθήκες  αυτές ; 
(22) Η αρχή  ne bis in idem θα πρέπει  να αποτελεί  λόγο  υποχρεωτικής  άρνησης  της 
αµοιβαίας  συνδρο µής; Αν ναι, ποιες  νοµοθετικές  διατάξεις  της ΕΕ θα πρέπει  να 
προσαρ µοσθούν ; 
(23) Υπάρχει  ανάγκη  περισσότερο  συνεκτικής  προσέγγισης  όσον  αφορά  την αρχή  ne bis in 
idem σε σχέση  µε τις τρίτες  χώρες ; Θα πρέπει  να γίνεται  διαφοροποίηση  µεταξύ  των 
µελών  του Συµβουλίου  της Ευρώπης  και των άλλων  χωρών ; 
(24) Συµφωνείτε  ότι, εάν υπάρχει  ισόρροπος  µηχανισ µός καθορισ µού της δικαιοδοσίας  
(a) ορισµένοι λόγοι  άρνησης  της εκτέλεσης  ποινών  που προβλέπονται  στις πράξεις  
αµοιβαίας  συνδρο µής της ΕΕ θα καταστούν  περιττοί , τουλάχιστον  εν µέρει; 
Ποιοι  συγκεκρι µένα; 
(b) Ορισ µένοι λόγοι  προαιρετικής  άρνησης  εκτέλεσης  ποινών  θα µετατραπούν  σε 
λόγους  υποχρεωτικής  άρνησης  εκτέλεσης  ή αντιστρόφως ; Ποιοι  συγκεκρι µένα;