Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα "Προβλήματα υγειονομικού ελέγχου του τομέα των ενδοκοινοτικών συναλλαγών βοοειδών και χοιροειδών"(1)

(2000/C 51/10)

Στις 18 Νοεμβρίου 1999, και σύμφωνα με τα άρθρα 37 και 152 της Συνθήκης ΕΚ, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για τα "Προβλήματα υγειονομικού ελέγχου του τομέα των ενδοκοινοτικών συναλλαγών βοοειδών και χοιροειδών".

Το τμήμα γεωργίας, ανάπτυξης της υπαίθρου και περιβάλλοντος, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 16 Νοεμβρίου 1999 με βάση την έκθεση του γενικού εισηγητή κ. Nielsen.

Κατά την 368η σύνοδο ολομέλειας της 8ης και 9ης Δεκεμβρίου 1999 (συνεδρίαση της 8ης Δεκεμβρίου), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 114 ψήφους υπέρ, 1 κατά και με 3 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Ιστορικό

1.1. Η Οδηγία 64/432/ΕΟΚ περί προβλημάτων υγειονομικού ελέγχου του τομέα των ενδοκοινοτικών συναλλαγών βοοειδών και χοιροειδών(2) τροποποιήθηκε περισσότερο από 30 φορές, τελευταία από την οδηγία 98/99(3). Οι πολλές τροποποιήσεις καθιστούν εμφανή τη δυσχέρεια του θέματος καθώς και τα σημαντικά προβλήματα που αντιμετωπίζονται σχετικά με την υγεία των ζώων, τα οποία είναι απόρροια της ελεύθερης κυκλοφορίας των ζωντανών ζώων στην ΕΕ. Μεταξύ των μεταδοτικών ζωονόσων συγκαταλέγονται η φυματίωση και η βρουκέλλωση. Πρόκειται για ζωονόσους όπως η σαλμονέλα, η λιστερίαση, τα κολοβακτηρίδια κλπ. που μπορούν να μεταδοθούν από τα ζώα στους ανθρώπους. Σύμφωνα με τις διατάξεις της οδηγίας όλα τα κράτη μέλη δεν έχουν ακόμη αποκτήσει το καθεστώς του απαλλαγμένου ή επίσημα απαλλαγμένου από αυτές τις δύο νόσους.

1.2. Με την Οδηγία 95/25/ΕΚ(4) εισήχθη μία παρέκκλιση βάσει της οποίας τα βοοειδή προς πάχυνση εξαιρούνται από τη λήψη ατομικών δειγμάτων για φυματίωση και βρουκέλλωση όταν πρόκειται για εμπόριο μεταξύ κρατών μελών που διαθέτουν το ίδιο υγειονομικό καθεστώς. Εν τω μεταξύ, το Συμβούλιο με την οδηγία 98/99/ΕΚ αποφάσισε να προβεί από 1ης Ιουλίου 1999, στην πλήρη ενημέρωση των διατάξεων της αρχικής οδηγίας 64/432/ΕΟΚ. Με τις τροποποιήσεις αυτές αίρονται οι παρεκκλίσεις και δίνεται η δυνατότητα σε πολλά κράτη μέλη να ζητήσουν να τους αναγνωρισθεί το καθεστώς του επίσημα απαλλαγμένου κράτους από τη φυματίωση και τη βρουκέλλωση. Έτσι, απαιτείται η διενέργεια ελέγχου (τεστ) για κάθε ζώο πριν να εξαχθεί προς κράτη μέλη που διαθέτουν το ίδιο υγειονομικό καθεστώς, εκτός αν τα εν λόγω ζώα προέρχονται από κράτος μέλος που είναι είτε επίσημα απαλλαγμένο από τη φυματίωση και τη βρουκέλλωση είτε επιβάλλει ένα αναγνωρισμένο σύστημα εποπτείας.

1.3. Ωστόσο, διαπιστώθηκε ότι στην πράξη θα ήταν αδύνατο να εκπληρωθεί η απαίτηση για τη διενέργεια ελέγχου για κάθε ζώο πριν από την εν λόγω ημερομηνία σε ορισμένα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη.

1.4. Ύστερα από αίτημα των ενδιαφερομένων κρατών μελών, η Επιτροπή προτείνει με την παρούσα πρόταση την περιορισμένη επαναφορά των διατάξεων της οδηγίας 95/25/ΕΚ έως τα τέλη του 2000. Συγχρόνως, προτείνεται ο "εκσυγχρονισμός" της διαδικασίας βάσει της οποίας η Επιτροπή μπορεί να θεσπίσει περαιτέρω μεταβατικές διατάξεις με τη συμμετοχή της μόνιμης κτηνιατρικής επιτροπής. Ως νέα διαδικασία για την κτηνιατρική επιτροπή προτείνεται όπως το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ελέγχει τυπικά τη δυνατότητα της Επιτροπής να θεσπίζει παρόμοιες μεταβατικές διατάξεις. Τέλος, προτείνονται ορισμένες τεχνικής φύσεως διατάξεις προκειμένου να διευκρινισθούν διατάξεις όσον αφορά τα δείγματα της φυματίωσης και το σύστημα αναγνώρισης και καταγραφής των ζώων κρατών μελών που είναι επίσημα απαλλαγμένα.

1.5. Η πρόταση εκτός από τη γεωργική πολιτική αφορά και τη δημόσια υγεία και βασίζεται στα άρθρα 37 και 152 της συνθήκης. Ως εκ τούτου θα εγκριθεί σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 251 της Συνθήκης.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η ΟΚΕ έχει επανειλημμένως, τονίσει ότι η εναρμόνιση των κτηνιατρικών διατάξεων της ΕΕ πρέπει να πραγματοποιηθεί σε ανώτερο επίπεδο, και ότι οι διατάξεις περί παρεκκλίσεων πρέπει να περιορισθούν στα απολύτως απαραίτητα. Τα κρούσματα πανώλης των χοίρων κατά τα τελευταία χρόνια απέδειξαν σαφώς ότι η έλλειψη προσοχής και η ανεπαρκής παρακολούθηση της εκδήλωσης μεταδοτικών ζωονόσων μπορεί να έχουν σοβαρές συνέπειες.

2.2. Είναι επίσης σημαντικό, ενόψει της διεύρυνσης της ΕΕ, όπως τα σημερινά κράτη μέλη εμφανισθούν ως απολύτως σύμφωνα για το θέμα αυτό, παρά τις συνέπειες που δημιουργούνται στην πράξη για όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη. Η διεύρυνση θα αυξήσει τον κίνδυνο μετάδοσης των ζωονόσων σε μεγαλύτερες αποστάσεις. Ο οργανισμός των Ηνωμένων Εθνών για τη Διατροφή και την Υγεία (FAO) έχει ήδη προειδοποιήσει για τους αυξημένους κινδύνους που συνεπάγονται οι μακράς διαρκείας μεταφορές, οι νέοι δρόμοι μεταφορών από και προς τρίτες χώρες, η αύξηση των επαφών με χώρες όπου η κατάσταση είναι ασταθής από υγειονομική άποψη, όπως και η συνεχιζόμενη συγκέντρωση ζώων σε ορισμένες περιοχές της ΕΕ.

2.3. Λόγω των ανωτέρω, η ΟΚΕ προτρέπει τα σχετικά κράτη μέλη να λάβουν το συντομότερο τα απαραίτητα μέτρα για να αποκτήσουν το καθεστώς του απαλλαγμένου κράτους πρώτα, και εν συνεχεία του επίσημα απαλλαγμένου κράτους από τη φυματίωση και τη βρουκέλλωση. Η ΟΚΕ θεωρεί αυτονόητο ότι η Επιτροπή θα συμβάλει σ' αυτό όσο το δυνατό περισσότερο. Η εξάλειψη των ζωονόσων αυτών θα επιτρέψει την αύξηση των προσπαθειών για να τεθούν υπό έλεγχο και άλλες ζωονόσοι.

2.4. Η ΟΚΕ, ως εκπρόσωπος των συμφερόντων τα οποία θίγονται στην πράξη από τις αποφάσεις της ΕΕ, κρίνει σκόπιμο να παροτρύνει τις σχετικές αρχές να διασφαλίσουν ότι αποφάσεις, όπως η σχετική, είναι εφαρμόσιμες στην πράξη εκτός της ταχθείσας προθεσμίας. Για το κύρος και τη φήμη της ΕΕ είναι καθοριστικής σημασίας να τάσσονται ρεαλιστικές προθεσμίες και να τηρούνται πλήρως τόσο από τα όργανα της ΕΕ όσο και από τις εθνικές αρχές.

2.5. Σχετικά με το παρόν θέμα, οι προθεσμίες που τάχθηκαν στην αρχή, παρατάθηκαν αφού παραβιάσθηκαν επί εξάμηνο. Ακόμη, μόλις τώρα επισημαίνεται ότι χωρίς σοβαρές στρεβλώσεις του ανταγωνισμού δεν θα ήταν δυνατό να τηρηθεί η προθεσμία της 1ης Ιουλίου 1999.

2.6. Στην παρούσα περίπτωση ένας από τους λόγους που δημιουργούν το πρόβλημα είναι το γεγονός ότι ορισμένες χώρες στη διαδικασία λήψης των αποφάσεων συμπεριλαμβάνουν μόνον τις κεντρικές κτηνιατρικές αρχές και παραλείπουν να συμβουλευθούν και την κτηνιατρική υπηρεσία και διοίκηση που βρίσκεται εκτός του κέντρου, που έχει όμως τη δυνατότητα να προβαίνει σε αντικειμενικότερη εκτίμηση της πραγματικής κατάστασης· σ'αυτήν άλλωστε θα ανατεθεί το έργο της εφαρμογής και τήρησης των κανόνων στην πράξη. Η ασάφεια των κανόνων λόγω των απειράριθμων τροποποιήσεων συντελεί αναμφισβήτητα στην παρούσα κατάσταση.

2.7. Παρόλα αυτά, η ΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η ελαστικότητα είναι απαραίτητη λόγω της ιδιαίτερης αυτής κατάστασης, και επικροτεί, με την προαναφερθείσα επιφύλαξη, τη θέσπιση της ρύθμισης των παρεκκλίσεων. Επιπλέον, θα πρέπει να αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση ότι η εφαρμογή των διατάξεων περί παρεκκλίσεων δεν θα πραγματοποιείται χωρίς την αποδοχή του κράτους προορισμού, ότι τα ζώα δεν θα χρησιμοποιούνται ως κατοικίδια ζώα, ότι θα είναι αδύνατη η μετάδοση νόσων σε ελεύθερες αγέλες, και ότι δεν θα μπορούν να εισαχθούν κατά κανένα τρόπο σε κράτη μέλη ή σε περιφέρειες με ανώτερο καθεστώς.

2.8. Η πρόταση για την ανάθεση αρμοδιοτήτων στην Επιτροπή για τη θέσπιση, με τη συμμετοχή της μόνιμης κτηνιατρικής επιτροπής, περαιτέρω μεταβατικών διατάξεων για μέχρι τρία χρόνια, εκτός εάν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κρίνει στις συγκεκριμένες περιπτώσεις ότι η Επιτροπή παραβιάζει την εντολή, δημιουργεί προβλήματα και πολλά ερωτηματικά. Γι' αυτό η εν λόγω πρόταση δεν θα πρέπει να εγκριθεί μόνον επειδή πρόκειται για υπόθεση επειγούσης φύσεως.

2.9. Η κοινή διαδικασία λήψης αποφάσεων είναι χρονοβόρα και άσκοπη όσον αφορά συγκεκριμένες καταστάσεις όπως η παρούσα. Γι' αυτό η ΟΚΕ κατανοεί πλήρως την επιθυμία της Επιτροπής για μία απλούστερη και πιο ελαστική διαδικασία. Στη συγκεκριμένη περίπτωση τα προβλήματα οφείλονται, όπως προαναφέρθηκε, στο ότι η νομική βάση στην οποία στηρίχθηκε η απόφαση του Συμβουλίου το Δεκέμβριο του 1998, δεν είχε μελετηθεί αρκετά, πράγμα που δεν αιτιολογεί την θέσπιση νέας διαδικασίας για την κτηνιατρική επιτροπή. Επιπλέον θα δημιουργήσει προηγούμενο για άλλους τομείς ενώ πρέπει να αποφευχθούν περαιτέρω δυσχέρειες σχετικά με τη διαδικασία της κτηνιατρικής επιτροπής. Τίθεται επίσης το πρόβλημα του περιορισμού, μελλοντικά, της θέσπισης πολλών μεταβατικών διατάξεων, ειδικότερα σχετικά με τις επαναλήψεις των ρυθμίσεων και την ένταξη νέων κρατών μελών.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1. Ο τίτλος της οδηγίας 64/432/ΕΟΚ και η σχετική μετάφραση του στη δανική γλώσσα πρέπει επανεξετασθεί, σε δεδομένη ευκαιρία, ώστε να συμφωνεί π.χ. με τον αγγλικό τίτλο που αναφέρεται σε προβλήματα "υγειονομικής φύσεως" και όχι σε "κτηνιατρικά".

Βρυξέλλες, 8 Δεκεμβρίου1999.

Η Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Beatrice RANGONI MACHIAVELLI

(1) Ο τίτλος της οδηγίας πρέπει να διορθωθεί σε ορισμένες γλώσσες, βλ. σημείο 3.1.

(2) ΕΕ 121 της 29.7.1964.

(3) ΕΕ L 358 της 31.12.1998, σ. 107.

(4) ΕΕ L 243 της 11.10.1995 σ. 16.