Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για τη χορήγηση μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής στην Αλβανία και για την κατάργηση της απόφασης 1999/282/EΚ

(υποβληθείσα από την Επιτροπή)

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Κατά την περίοδο 1992-1996, η ΕΚ χορήγησε στην Αλβανία μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή ύψους 70 εκατ. ευρώ [1] και 35 εκατ. ευρώ [2], στο πλαίσιο των υποστηριζόμενων από το ΔΝΤ προγραμμάτων σταθεροποίησης και μεταρρυθμίσεων. Αυτή η έκτακτη συνδρομή, η οποία προστέθηκε στη συνήθη βοήθεια που παρέχεται μέσω του προγράμματος PHARE, χορηγήθηκε τη στιγμή που η χώρα σημείωνε σημαντική πρόοδο στην απελευθέρωση της οικονομίας της και στη δρομολόγηση ουσιωδών διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων.

[1] ΕΕ L 287, 2. 10. 1992, σ. 25.

[2] ΕΕ L 380, 2. 12. 1994, σ. 17.

Τον Απρίλιο του 1999, το Συμβούλιο αποφάσισε να χορηγήσει στην Αλβανία και τρίτη μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή, ύψους 20 εκατ. ευρώ [3], με σκοπό την ενίσχυση του ισοζυγίου πληρωμών της χώρας στο πλαίσιο του υποστηριζόμενου από το ΔΝΤ προγράμματος που κάλυπτε την περίοδο από τον Μάιο του 1998 μέχρι τον Ιούνιο του 2001. Αυτή η τρίτη συνδρομή επρόκειτο να χορηγηθεί με τη μορφή δανείου, διότι υπερέβαινε τον στόχο των επιχορηγήσεων στον κοινοτικό προϋπολογισμό (περίπου 20 εκατ. ευρώ μέσω των προγραμμάτων PHARE και επισιτιστικής ασφάλειας), καθώς και την έκτακτη επιχορήγηση ύψους 33 εκατ. ευρώ για την υποστήριξη του προϋπολογισμού, έτσι ώστε να μπορέσει η χώρα να αντιμετωπίσει τα έξοδα λόγω της παρουσίας προσφύγων κατά τη διάρκεια της κρίσης στο Κοσσυφοπέδιο.

[3] ΕΕ L 110, 28. 4. 1999, σ. 13.

Τελικά, η κρίση στο Κοσσυφοπέδιο αποδείχθηκε σχετικά σύντομη, οι πρόσφυγες γύρισαν στις εστίες τους γρήγορα και το ισοζύγιο πληρωμών της χώρας εξελίχθηκε καλύτερα του αναμενόμενου. Ως εκ τούτου, οι αλβανικές αρχές επεσήμαναν στις υπηρεσίες της Επιτροπής (στα τέλη του 1999 και κατά το 2002) ότι δεν χρειάζονταν αυτή τη μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή. Έτσι, η Επιτροπή απέσυρε από τον προγραμματισμό της αυτή τη συνδρομή το 2001 [4].

[4] Βλέπε έκθεση προς το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο, σχετικά με την υλοποίηση της κοινοτικής μακροοικονομικής συνδρομής κατά το 2001- COM(2002) 352.

Όσον αφορά τα πολιτικά θέματα, η συμφωνία εμπορίου και συνεργασίας μεταξύ ΕΚ και Αλβανίας ετέθη σε εφαρμογή το 1992. Από τότε, οι σχέσεις μεταξύ ΕΚ και Αλβανίας συνέχισαν να γίνονται στενότερες, ιδιαίτερα σε θέματα εμπορίου. Πιο πρόσφατα, και στο πλαίσιο της διαδικασίας σταθεροποίησης και σύνδεσης των χωρών της νοτιοανατολικής Ευρώπης, η διευθύνουσα ομάδα υψηλού επιπέδου ΕΚ/Αλβανίας (HGSG), η οποία συστάθηκε αμέσως μετά τη διάσκεψη κορυφής που πραγματοποιήθηκε στο Ζάγκρεμπ τον Νοέμβριο του 2000, συνέστησε τον Ιούνιο του 2001 την έναρξη διαπραγματεύσεων για τη σύναψη της συμφωνίας σταθεροποίησης και σύνδεσης μεταξύ ΕΚ/Αλβανίας. Τον Οκτώβριο του 2002, το Συμβούλιο της ΕΕ ανέθεσε επίσημα στην Επιτροπή την έναρξη των διαπραγματεύσεων αυτών, οι οποίες άρχισαν επίσημα τον Ιανουάριο του 2003.

Από το 2001 και μετά, το κοινοτικό πρόγραμμα βοήθειας CARDS (Community Assistance for Reconstruction, Development and Stabilisation), για την ανασυγκρότηση, την ανάπτυξη και τη σταθεροποίηση, υπήρξε το κυριότερο κοινοτικό χρηματοδοτικό μέσο συνεργασίας με τις χώρες των Βαλκανίων, και ιδιαίτερα με την Αλβανία. Για την περίοδο 2001-2004, ενεκρίθησαν για την Αλβανία 181,4 εκατ. ευρώ. Προτεραιότητα δίδεται κυρίως στη δικαιοσύνη, στις εσωτερικές υποθέσεις, στη συγκρότηση αποτελεσματικής δημόσιας διοίκησης, στην κοινωνικο-οικονομική ανάπτυξη, στο περιβάλλον, στους φυσικούς πόρους και στη σταθεροποίηση της δημοκρατίας. Το ετήσιο πρόγραμμα CARDS για το 2003 προβλέπει αναλήψεις υποχρεώσεων 46,5 εκατ. ευρώ για την Αλβανία. Επιπλέον δε, το 1992 άρχισε να χορηγείται μέσω της υπηρεσίας ECHO κοινοτική ανθρωπιστική βοήθεια προς την Αλβανία, φθάνοντας συνολικά στα 142 εκατ. ευρώ το 2002, η δε ΕΤΕ έχει υπογράψει δάνεια ύψους 149 εκατ. ευρώ.

Τον Ιούνιο του 2002, το ΔΝΤ ενέκρινε ένα δεύτερο τριετές πρόγραμμα με υποστήριξη διευκόλυνσης για τη μείωση της φτώχειας και την οικονομική ανάπτυξη (PRGF), για την περίοδο Ιουνίου 2002-Ιουνίου 2005. Το πρόγραμμα αυτό έδιδε προτεραιότητα κυρίως στη δημοσιονομική διατηρησιμότητα, στην προώθηση της ανάπτυξης του ιδιωτικού τομέα και στην υποστήριξη της ανάπτυξης του ενεργειακού τομέα. Οι αλβανικές αρχές σημείωσαν σημαντική πρόοδο κατά το πρώτο έτος εφαρμογής του προγράμματος αυτού, ιδίως ως προς τη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος και την εφαρμογή του σχεδίου δράσης στον ενεργειακό τομέα. Με αυτά τα δεδομένα, οι επανεξετάσεις του προγράμματος αυτού τον Ιανουάριο και τον Ιούλιο του 2003 υπήρξαν θετικές. Κατά την τελευταία επανεξέταση, το ΔΝΤ εντόπισε για το 2004 στην εξωτερική χρηματοδότηση υπολειμματικό άνοιγμα ύψους 46 εκατ. δολαρίων ΗΠΑ, αφού έλαβε υπόψη και τις παρεμβάσεις των διεθνών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων. Στη συνέχεια, οι αλβανικές αρχές απηύθυναν στην Επιτροπή αίτημα για έκτακτη μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή.

Υπ' αυτές τις συνθήκες, και μετά από διαβουλεύσεις με την Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή, η Επιτροπή προτείνει τώρα στο Συμβούλιο να εκδώσει απόφαση με στόχο α) την κατάργηση της προαναφερθείσας εκτός επικαιρότητας απόφασης του Συμβουλίου του 1999, και β) τη χορήγηση μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής στην Αλβανία ύψους 25 εκατ. ευρώ, με 16 εκατ. ευρώ ως επιχορήγηση και 9 εκατ. ευρώ ως δάνειο.

2. ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΔΟΣΕΙΣ

Η αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ υπολογίζεται ότι κατά το 2002 ανήλθε σε 4,7%, σε σύγκριση με το 6,5% κατά το προηγούμενο έτος και το 9% κατά μέσον όρο της περιόδου 1998-2000. Η μείωση της αύξησης οφειλόταν στη συνεχιζόμενη επίδραση της ενεργειακής κρίσης στους περισσότερους τομείς δραστηριότητας, στην αποτυχία των ιδιωτικοποιήσεων, η οποία οδήγησε σε περικοπή των δημοσίων επενδύσεων, καθώς και στη μέτρια αύξηση της γεωργικής παραγωγής, κατά 2%, λόγω των πλημμυρών του Σεπτεμβρίου του 2002. Για το 2003, το ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί κατά 6%, χάρη στις υψηλότερες ιδιωτικές επενδύσεις και στις καθαρές εξαγωγές. Από τα στοιχεία του πρώτου τριμήνου προέκυψε ένα υψηλότερο επίπεδο οικονομικής δραστηριότητας, σε σύγκριση με το πρώτο τρίμηνο του 2002. Τούτο συμπεριλαμβάνει και μια σημαντική αύξηση της κατανάλωσης ενέργειας, καθώς και υψηλότερες πωλήσεις σχεδόν σε όλους τους βασικούς κλάδους της οικονομίας.

Το 2002, ο μέσος πληθωρισμός ανήλθε σε 5,4%, σε σύγκριση με το 3,1% του 2001. Τούτο οφειλόταν σε συγκεκριμένους παράγοντες, όπως η ενεργειακή κρίση, η προσωρινή αύξηση της ζήτησης λόγω της μετάβασης στο ευρώ και οι πλημμύρες του Σεπτεμβρίου. Η ανησυχία για την άνοδο του πληθωρισμού οδήγησε την κεντρική τράπεζα της χώρας στον περιορισμό της νομισματικής πολιτικής, έτσι ώστε ο πληθωρισμός στο τέλος του έτους περιορίσθηκε στο 2,1% για το 2002, έναντι στόχου 2-4%. Αυτή η πτωτική τάση επιβεβαιώθηκε και κατά τους πρώτους μήνες του 2003. Τον Απρίλιο, ο πληθωρισμός σε ετήσια βάση ανήλθε σε 2,75%, και τούτο ενθάρρυνε την κεντρική τράπεζα να χαλαρώσει τη νομισματική της πολιτική μέσω μείωσης του επιτοκίου των συμφωνιών επαναγοράς (repos) κατά 50 μονάδες βάσης στις αρχές Μαΐου και κατά 50 επιπλέον μονάδες βάσης τον Ιούλιο, οπότε τούτο διαμορφώθηκε στο 7,5%. Οι δύο αυτές μειώσεις αντιστάθμισαν εν μέρει τις κατά 1,5% αυξήσεις που σημειώθηκαν στις αρχές του 2002. Για το 2003 συνολικά, ο πληθωρισμός αναμένεται να παραμείνει εντός του στόχου του 2-4%, με τη συνδρομή, όπως και κατά τα τελευταία έτη, της συνετής νομισματικής πολιτικής.

Το δημοσιονομικό έλλειμμα, χωρίς τις επιχορηγήσεις, έφθασε κατά το 2002 στο 6,9% του ΑΕΠ, έναντι στόχου 7,7%. Τα χαμηλότερα των αναμενόμενων έσοδα από τους φόρους και τους δασμούς - κυρίως λόγω της επιβράδυνσης της αύξησης του ΑΕΠ, των κυβερνητικών μεταβολών και των πλημμυρών του Σεπτεμβρίου - αντισταθμίσθηκαν πλήρως από τις περικοπές των δαπανών, οι οποίες αποσκοπούσαν στην ελαχιστοποίηση της επίδρασης στις προσπάθειες ελάφρυνσης της φτώχειας. Οι δαπάνες σε τομείς προτεραιότητας, όπως στην παιδεία, στην υγεία και στα έργα υποδομής, διατηρήθηκαν σε μεγάλο βαθμό στο αρχικό τους επίπεδο, μετά την αναθεώρηση του προϋπολογισμού που πραγματοποιήθηκε τον Μάιο του 2002. Κατά το πρώτο τρίμηνο του 2003, οι εισπράξεις φόρων υπελείφθησαν των ενδεικτικών στόχων του προγράμματος κατά 6%, παρά την εφαρμογή ορισμένων συμφωνημένων μέτρων για την ενίσχυση του συστήματος είσπραξης των εσόδων, όπως των προγραμμάτων μηχανοργάνωσης των οικονομικών και τελωνειακών υπηρεσιών. Πάντως, λόγω των χαμηλότερων δαπανών το συνολικό έλλειμμα κατά το πρώτο τρίμηνο παρέμεινε κάτω του προϋπολογισθέντος. Για ολόκληρο το 2003, το δημοσιονομικό έλλειμμα αναμένεται να διαμορφωθεί στο 6,4% του ΑΕΠ, χάρη σε περαιτέρω βελτιώσεις των φορολογικών και τελωνειακών συστημάτων, στη διεύρυνση της φορολογικής βάσης και στις σύντονες προσπάθειες για την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, της απάτης και του λαθρεμπορίου.

Το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, χωρίς τις κρατικές μεταβιβάσεις, εκτιμάται ότι κατά το 2002 αυξήθηκε στο 9,1% του ΑΕΠ, από 6,3% το 2001. Το χειρότερο του αναμενομένου αποτέλεσμα αυτό οφειλόταν στο μεγαλύτερο εμπορικό έλλειμμα (λόγω των προβλημάτων εφοδιασμού, ιδίως στον ενεργειακό τομέα), του χαμηλότερου πλεονάσματος στο ισοζύγιο των υπηρεσιών και της μείωσης των εμβασμάτων εξωτερικού, τα οποία ωστόσο παραμένουν η κύρια πηγή εισροών σκληρού συναλλάγματος. Η σύγκριση με το 2001 δεν είναι ωστόσο πλήρως αποκαλυπτική, καθώς η απότομη αύξηση των εμβασμάτων στα τέλη του έτους, λόγω της εισαγωγής του ευρώ, μείωσε το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών για το 2001 κατά περίπου 2% του ΑΕΠ. Κατά το 2003, σύμφωνα με το ΔΝΤ, το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών αναμένεται να μειωθεί στο 8,5% του ΑΕΠ. Αυτή η ελαφρά βελτίωση θα πρέπει να βασίζεται σε αντίστοιχη αύξηση, ως ποσοστό του ΑΕΠ, του υπολοίπου του εμπορικού ισοζυγίου. Και πράγματι, αναμένεται ότι η βελτιωμένη παροχή ηλεκτρικής ενέργειας θα ενισχύσει τις εξαγωγές ήδη από το 2003. Το ισοζύγιο υπηρεσιών προβλέπεται να βελτιωθεί και αυτό, ιδιαίτερα λόγω των αυξημένων εσόδων από τον τουρισμό, πάντως όμως χωρίς σημαντική επίδραση στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, λόγω του μικρού του μεγέθους ως ποσοστού του ΑΕΠ. Η ΕΕ αποτελεί τον κυριότερο εμπορικό εταίρο της Αλβανίας, καλύπτοντας περίπου το 75% των συνολικών εισαγωγών της και περίπου το 90% των συνολικών εξαγωγών της. Από τον Σεπτέμβριο του 2000 και μετά, η Αλβανία επωφελείται από έκτακτα μέτρα εμπορικής πολιτικής, τα οποία παρέχουν ελεύθερη πρόσβαση στην ΕΕ για όλα τα βιομηχανικά και για τα περισσότερα αγροτικά προϊόντα της Αλβανίας.

Στα τέλη του 2002, χάρη στη διαγραφή χρεών στο πλαίσιο μιας συμφωνίας αναδιάρθρωσης του χρέους με τη Ρωσία, το εξωτερικό χρέος μειώθηκε ελαφρά, στα 1.183 εκατ. δολάρια ΗΠΑ (περίπου στο 25% του ΑΕΠ), σε σύγκριση με τα 1.199 εκατ. δολάρια του 2001 (περίπου το 28,2% του ΑΕΠ). Για το 2003 προβλέπεται ελαφρά αύξηση του εξωτερικού χρέους, στα 1.216 εκατ. δολάρια (22% του ΑΕΠ), επίπεδο που παραμένει πάντως σχετικά χαμηλό σύμφωνα με τα διεθνή κριτήρια.

3. ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΣΟΠΡΟΘΕΣΜΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

Τον Απρίλιο του 2003, στο πλαίσιο των συζητήσεων για τη δεύτερη εξέταση που προβλέπεται στο τριετές πρόγραμμα (Ιούνιος 2002-Ιούνιος 2005) που υποστηρίζεται με διευκόλυνση για μείωση της φτώχειας και οικονομική ανάπτυξη (PRGF), τα μέλη της αποστολής του ΔΝΤ συμφώνησαν με τις αλβανικές αρχές, κατά το δεύτερο έτος του προγράμματος (Ιούνιος 2003 - Ιούνιος 2004) να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στην ενδυνάμωση της διακυβέρνησης και στην ακεραιότητα και επάρκεια των δημόσιων φορέων. Επιδιώκεται έτσι η βελτίωση του επιχειρηματικού κλίματος και του ηθικού των φορολογούμενων, καθώς και η άρση των εμποδίων για τις επενδύσεις και την οικονομική ανάπτυξη. Ιδιαίτερα εμπλέκονται, λόγω της επίδρασής τους στα δημόσια έσοδα, οι φορολογικές υπηρεσίες, όπου επιδιώκεται η ενίσχυση της διαφάνειας και της συνεκτικότητας των διαδικασιών και κανονισμών. Άλλες βασικές προτεραιότητες για το δεύτερο έτος του προγράμματος είναι η δημοσιονομική εξυγίανση, τόσο ως προς τα έσοδα όσο και ως προς τις δαπάνες, η εφαρμογή του σχεδίου δράσης στον ενεργειακό τομέα και η ενδυνάμωση του χρηματοπιστωτικού τομέα.

Λόγω των συνεχιζόμενων επιπτώσεων της κατάστασης στην παροχή ηλεκτρικής ενέργειας και των περιορισμένων ξένων επενδύσεων, η προβλεπόμενη αύξηση του ΑΕΠ αναθεωρήθηκε προς τα κάτω, από το 7% στο 6% ετησίως, για την περίοδο 2003-2005. Οι επενδύσεις, τόσο οι ιδιωτικές όσο και εκείνες σε δημόσια έργα υποδομής, οι αναδυόμενοι τομείς υπηρεσιών και η έντονη βιομηχανική ανάπτυξη αναμένεται να αποτελέσουν την κινητήρια δύναμη της ανάπτυξης. Αυτές οι αναπτυξιακές προοπτικές, οι οποίες θα εξαρτηθούν από τη συνέχιση των ιδιωτικοποιήσεων και τη σταθερή ζήτηση στον κατασκευαστικό τομέα, υπόκεινται ωστόσο και σε παράγοντες κινδύνων, όπως είναι η πολιτική αστάθεια, η αβέβαιη εξασφάλιση ηλεκτρικής ενέργειας και οι πιθανές καθυστερήσεις στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις.

Ως προς τα δημοσιονομικά, το έλλειμμα, χωρίς τις επιχορηγήσεις, προβλέπεται ότι το 2003 θα φθάσει στο 6,4% του ΑΕΠ. Στον προϋπολογισμό τίθεται ως στόχος η αύξηση των εσόδων από φόρους και δασμούς κατά περίπου 15%, σε σύγκριση με το εκτιμώμενο αποτέλεσμα του 2002, με την παραδοχή τόσο νέων φορολογικών μέτρων όσο και περαιτέρω βελτιώσεων στις εφορίες και στα τελωνεία. Ωστόσο, οι αρχές έχουν αναλάβει τη δέσμευση να καταρτίσουν σχέδια έκτακτης ανάγκης, τα οποία θα τους επιτρέψουν να μην υπερβούν το ανώτατο όριο για το συνολικό έλλειμμα, σε περίπτωση που οι ως άνω στόχοι δεν επιτευχθούν. Οι δαπάνες θα μπορούσαν να μειωθούν, εφόσον χρειασθεί, στις επιχορηγήσεις στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και στη λειτουργία και συντήρηση. Για το 2004 προβλέπεται περαιτέρω μείωση του συνολικού ελλείμματος, στο 6% του ΑΕΠ. Όσον αφορά τη χρηματοδότηση του δημοσιονομικού ελλείμματος, οι σημερινές προβλέψεις αναφέρουν ότι η εξωτερική χρηματοδότηση θα μπορούσε να καλύψει το 3,2%, η εσωτερική χρηματοδότηση το 2,5% και τα έσοδα από τις ιδιωτικοποιήσεις το 0,3%.

Εξετάζεται η βαθμιαία χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής - η οποία ήδη άρχισε κατά το πρώτο εξάμηνο του 2003 - μετά τους περιορισμούς του 2002 και την επιστροφή στη νομισματική σταθερότητα. Το μεσοπρόθεσμο πλαίσιο περιλαμβάνει την παραδοχή της νομισματικής σταθερότητας, με πληθωρισμό σύμφωνο με τον στόχου του 2-4% και αποθεματικά καλύπτοντα εισαγωγές 4,5 μηνών. Βασικό εργαλείο της νομισματικής πολιτικής θα παραμείνει το επιτόκιο των συμφωνιών επαναγοράς (repos), του οποίου η επίδραση στα επιτόκια της αγοράς θα πρέπει να βελτιωθεί μέσω των πράξεων ανοικτής αγοράς. Λόγω του σχεδόν μονοπωλιακού χαρακτήρα του τραπεζικού τομέα, οι αρχές έχουν ανακοινώσει σχέδια για τη δημιουργία ενός νέου δικτύου τοποθετήσεων σε κρατικά χρεόγραφα, εκτός τραπεζικού συστήματος, και τούτο αναμένεται να συντελέσει στη διαφοροποίηση της ζήτησης και, κατά συνέπεια, στη μείωση της σημαντικής διαφοράς μεταξύ των αντίστοιχων επιτοκίων και των επιτοκίων καταθέσεων.

Ως προς τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, για το δεύτερο έτος του προγράμματος σχεδιάζεται περαιτέρω πρόοδος σε ορισμένους τομείς, έτσι ώστε η Αλβανία να αξιοποιήσει τις δυνατότητές της για οικονομική ανάπτυξη.

Πρώτον, οι αλβανικές αρχές σχεδιάζουν τη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος, με κατάργηση των φραγμών στις επενδύσεις - όπως των επαχθών διαδικασιών αδειοδότησης και φορολόγησης, της κατάχρησης εξουσίας από τους δημόσιους υπαλλήλους και της χαλαρής εφαρμογής των νόμων. Τα σχεδιαζόμενα μέτρα θα πρέπει να θεωρηθεί ότι εγγράφονται στην καταπολέμηση της διαφθοράς, η οποία έχει προσδιορισθεί ως η βασική πολιτική προτεραιότητα για το υπόλοιπο του προγράμματος. Ακόμη, οι αρχές συνεχίζουν τη δημιουργία νέων οργανισμών για την προώθηση των ξένων επενδύσεων, των εξαγωγών και της ανάπτυξης των μικρών επιχειρήσεων. Τούτο αναμένεται να συμβάλει στην ενδυνάμωση του εξαγωγικού τομέα και στην προσέλκυση ξένων και εγχώριων επενδυτών. Η αγροτική μεταρρύθμιση, η οποία αναμένεται να συμβάλει στην ανάπτυξη του γεωργικού τομέα, αναμένεται επίσης να προχωρήσει, με την ολοκλήρωση του κτηματολογίου μέχρι τα τέλη του 2004 και την προετοιμασία ενός νομοσχεδίου που θα διέπει την ιδιοκτησία γης.

Ενόψει της ιδιωτικοποίησής τους, θα πρέπει να πραγματοποιηθεί αναδιάρθρωση της τελευταίας κρατικής τράπεζας και του οργανισμού τηλεπικοινωνιών Albtelekom. Όσον αφορά το κρατικό ταμιευτήριο, του οποίου η ιδιωτικοποίηση απέτυχε πρόσφατα, προβλέπεται τώρα ο εκσυγχρονισμός και η ενδυνάμωσή του, σε συνεργασία με ξένους εταίρους και ενόψει μιας δεύτερης απόπειρας ιδιωτικοποίησης. Μετά τη μεταβίβαση στα ταχυδρομεία (Albapost) όλων των δραστηριοτήτων του που έχουν σχέση με τις συντάξεις, πρόκειται να ληφθούν και άλλα μέτρα, με σκοπό, μεταξύ άλλων, την ανάθεση των φορολογικών δραστηριοτήτων του σε άλλες τράπεζες και την περαιτέρω ενίσχυση των υποκαταστημάτων του στην ύπαιθρο, έτσι ώστε να εξασφαλισθεί η παροχή των βασικών τραπεζικών υπηρεσιών σε απομακρυσμένες περιοχές μετά την ιδιωτικοποίησή του.

Οι αρχές δεσμεύονται να εφαρμόσουν το σχέδιο δράσης 2003-2004 για τη μεταρρύθμιση του τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας. Κύριοι στόχοι αυτού του σχεδίου δράσης είναι η βαθμιαία κατάργηση των επιδοτήσεων προς την εταιρεία KESH για τις εισαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας μέχρι το τέλος του 2004, η προοδευτική απελευθέρωση των τιμολογίων του ηλεκτρικού ρεύματος (με γνώμονα, ωστόσο, την ανάγκη μέτρων για την ελάφρυνση των επιπτώσεων των υψηλότερων τιμών στα ευπαθή νοικοκυριά), η ολοκλήρωση της εγκατάστασης μετρητών ηλεκτρικού ρεύματος μέχρι τα μέσα του 2004. Άλλα μέτρα για την έξοδο από την ενεργειακή κρίση κατά το 2004 θα περιλαμβάνουν σημαντικές βελτιώσεις στην υποδομή (μέσω έργων χρηματοδοτούμενων ή υποστηριζόμενων από την Παγκόσμια Τράπεζα και την ΕΤΑΑ) και, κυρίως, την εκ βάθρων αναδιάρθρωση της εταιρείας KESH.

4. ΟΙ ΑΝΑΓΚΕΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ ΤΗΣ ΑΛΒΑΝΙΑΣ ΚΑΤΑ ΤΟ 2004

Το δεύτερο έτος εφαρμογής του προγράμματος με υποστήριξη διευκόλυνσης PRGF καλύπτει την περίοδο από τον Ιούνιο του 2003 έως τον Ιούνιο του 2004, το δε τρίτο την περίοδο από τον Ιούνιο του 2004 έως τον Ιούνιο του 2005. Αν και αυτή τη στιγμή δεν προβλέπεται να απομείνει από το 2003 χρηματοδοτικό άνοιγμα, προβλέπεται κάτι τέτοιο για το 2004.

Και πράγματι, το ΔΝΤ προβλέπει για το 2004, στο πλαίσιο των εκτιμήσεών του για το ισοζύγιο πληρωμών, έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών ύψους 482 εκατ. δολαρίων ΗΠΑ, ήτοι 8,5% του ΑΕΠ. Αν ληφθούν υπόψη οι πληρωμές τοκοχρεολυσίων για μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα ομολογιακά δάνεια, ύψους 36 εκατ. δολαρίων ΗΠΑ, η εξέλιξη των ληξιπρόθεσμων οφειλών καθώς και η προγραμματισμένη αύξηση των ακαθάριστων συναλλαγματικών αποθεμάτων κατά 34 εκατ. δολάρια - με σκοπό τη διατήρησή τους σε επίπεδο που να καλύπτει εισαγωγές 4,3 μηνών -, οι ακαθάριστες χρηματοδοτικές ανάγκες εκτιμώνται σε 582 εκατ. δολάρια ΗΠΑ.

Αυτές οι χρηματοδοτικές ανάγκες αναμένεται να καλυφθούν σε μεγάλο βαθμό με άμεσες ξένες επενδύσεις (180 εκατ. δολάρια), κρατικές μεταβιβάσεις κεφαλαίων (138 εκατ. δολάρια) και άλλες εισροές κεφαλαίων (155 εκατ. δολάρια). Αφού ληφθούν υπόψη και οι βραχυπρόθεσμες ιδιωτικές χρηματοδοτικές εισροές, η αναδιάρθρωση του δημόσιου χρέους (η οποία αναμένεται να συμφωνηθεί με την Ουγγαρία, την Τσεχία και τη Σλοβακία, για συνολικό ποσό 21 εκατ. δολαρίων), καθώς και τα σφάλματα και παραλείψεις, το ακαθάριστο χρηματοδοτικό άνοιγμα προβλέπεται να ανέλθει σε 65 εκατ. δολάρια ΗΠΑ.

Αν ληφθεί υπόψη η μακροοικονομική χρηματοδότηση από διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα (το ΔΝΤ και την Παγκόσμια Τράπεζα), εκτιμώμενου ύψους 19 εκατ. δολαρίων, στο ισοζύγιο πληρωμών του 2004 έχει εκτιμηθεί ότι θα απομείνει άνοιγμα στην εξωτερική χρηματοδότηση ύψους περίπου 46 εκατ. δολαρίων, το οποίο πρόκειται να καλυφθεί από την ΕΕ και άλλους διμερείς χρηματοδότες.

5. ΠΙΘΑΝΗ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΗ ΣΥΝΔΡΟΜΗ ΚΑΙ ΚΥΡΙΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΑΥΤΗΣ

Δεδομένου ότι η απόφαση 1999/282/EΚ του Συμβουλίου, της 22ας Απριλίου 1999 είναι ήδη εκτός επικαιρότητας και το προβλεπόμενο σ' αυτήν δάνειο αφαιρέθηκε από τον προγραμματισμό το 2001, η Επιτροπή προτείνει την κατάργηση της απόφασης αυτής. Ταυτόχρονα δε, η Επιτροπή προτείνει, η Κοινότητα να θέσει στη διάθεση της Αλβανίας μια νέα μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή, ύψους 25 εκατ. ευρώ, ως συμπλήρωμα του τριετούς προγράμματος PRGF του ΔΝΤ. Αυτή η έκτακτη συνδρομή θα μπορούσε να χορηγηθεί επιπλέον της τακτικής βοήθειας CARDS.

Λόγω του σχετικά χαμηλού επίπεδου ανάπτυξης της χώρας (το κατά κεφαλήν ΑΕΠ της Αλβανίας ανέρχεται σε 1400 δολάρια ΗΠΑ περίπου, η δε χώρα εξακολουθεί να ενισχύεται από τη Διεθνή Ένωση για την Ανάπτυξη (IDA), κρίνεται ενδεδειγμένο να χορηγηθεί σημαντικό μέρος της ως άνω συνδρομής με τη μορφή επιχορήγησης (16 εκατ. ευρώ), το δε υπόλοιπο (9 εκατ. ευρώ) με τη μορφή δανείου. Η προτεινόμενη επιχορήγηση θα μπορούσε να χρηματοδοτηθεί από τη γραμμή 01 03 02 02 του προϋπολογισμού (Μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή υπέρ των χωρών των δυτικών Βαλκανίων).

Ακόμη, και λόγω των εξωτερικών περιορισμών της Αλβανίας, το δάνειο θα μπορούσε να έχει διάρκεια 15 ετών, με 10ετή περίοδο χάριτος, δηλαδή όρους παρόμοιους με εκείνους των δανείων μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής που χορηγούνται στις υπόλοιπες χώρες των δυτικών Βαλκανίων. Η έγκριση αυτής της συνδρομής θα απαιτούσε πρόσθετη τροφοδότηση του Ταμείου Εγγύησης με 0,81 εκατ. ευρώ, και τούτο είναι σύμφωνο με το ισχύον περιθώριο του αποθεματικού εγγυήσεων (βλέπε παράρτημα [5]).

[5] Σε αυτό το πλαίσιο, αξίζει να σημειωθεί ότι η κατάργηση της απόφασης που εξέδωσε το Συμβούλιο το 1999 δεν έχει και άλλες επιπτώσεις στον προϋπολογισμό, δεδομένου ότι η ακύρωση της τροφοδότησης του Ταμείου Εγγύησης με 2,80 εκατ. ευρώ έγινε ήδη το 2002.

6. ΑΛΛΕΣ ΣΚΕΨΕΙΣ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗ ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΤΗΣ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΗΣ ΣΥΝΔΡΟΜΗΣ

Όσον αφορά τις συστάσεις που διατυπώθηκαν στο πλαίσιο της διαδικασίας απαλλαγής για την εκτέλεση του προϋπολογισμού του 2001, καθώς και στην ειδική έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου αριθ. 1/2002, σχετικά με τη μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή προς τρίτες χώρες, οι υπηρεσίες της Επιτροπής έδωσαν ιδιαίτερη προσοχή στα λεγόμενα πέντε κριτήρια της Genval (έκτακτος χαρακτήρας, πολιτικά προαπαιτούμενα, συμπληρωματικότητα, κατάλληλοι όροι και δημοσιονομική πειθαρχία).

Ως προς τους άλλους όρους δημοσιονομικής και χρηματοοικονομικής διαχείρισης, οι υπηρεσίες της Επιτροπής προβαίνουν σε ενέργειες με σκοπό την ικανοποίηση των απαιτήσεων του νέου Δημοσιονομικού Κανονισμού. Τούτο αποτυπώνεται στην εκ των προτέρων αξιολόγηση που πραγματοποιήθηκε για την προτεινόμενη συνδρομή. Ακόμη, αποτυπώνεται και στην πρόβλεψη διατάξεων κατά της απάτης στην απόφαση του Συμβουλίου, καθώς και αντίστοιχων μέτρων για το στάδιο εκτέλεσης. Πιο συγκεκριμένα, πριν από το στάδιο υλοποίησης της προτεινόμενης συνδρομής οι υπηρεσίες της Επιτροπής σχεδιάζουν να ελέγξουν (σε συνεργασία με εξωτερικούς συμβούλους) την αξιοπιστία των χρηματοπιστωτικών κυκλωμάτων, των διοικητικών διαδικασιών και των μηχανισμών εσωτερικού και εξωτερικού ελέγχου της Αλβανίας, με πλαίσιο αναφοράς τη συνδρομή αυτού του είδους .

7. Προτεινομενη αποφαση

Ζητείται από το Συμβούλιο να εκδώσει την επισυναπτόμενη ως πρόταση οδηγία, για τη χορήγηση μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής στην Αλβανία και για την κατάργηση της απόφασης 1999/282/EΚ του Συμβουλίου, της 22ας Απριλίου 1999.

2003/0330 (CNS)

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για τη χορήγηση μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής στην Αλβανία και για την κατάργηση της απόφασης 1999/282/EΚ

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 308,

την πρόταση της Επιτροπής [6],

[6] ΕΕ C [...], [...], σ. [...].

τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

Εκτιμώντας τα εξής:

(1) Η Επιτροπή συμβουλεύθηκε την Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή πριν υποβάλει την πρότασή της.

(2) Η απόφαση 1999/282/EΚ [7] του Συμβουλίου ενέκρινε, υπό τις συνθήκες που είχαν διαμορφωθεί μετά την κρίση στο Κοσσυφοπέδιο, τη χορήγηση προς την Αλβανία μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής ύψους 20 εκατ. ευρώ, με τη μορφή μακροπρόθεσμου δανείου. Υπό το φως της καλύτερης του αναμενομένου κατάστασης του ισοζυγίου πληρωμών, οι αλβανικές αρχές δεν ζήτησαν την εκταμίευση της ως άνω συνδρομής. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή την απέσυρε από τον προγραμματισμό της το 2001.

[7] ΕΕ L 110, 28. 4. 1999, σ. 13.

(3) Εντός της διαδικασίας σταθεροποίησης και σύνδεσης, η οποία αποτελεί το πλαίσιο των σχέσεων της ΕΕ με τις χώρες της περιοχής, είναι επιθυμητή η υποστήριξη των προσπαθειών διατήρησης της πολιτικής και οικονομικής σταθεροποίησης της Αλβανίας, με στόχο την εξέλιξη προς την ανάπτυξη σχέσεων πλήρους συνεργασίας με την Κοινότητα. Τούτο αποτελεί και τον στόχο της συμφωνίας σταθεροποίησης και σύνδεσης που βρίσκεται αυτή τη στιγμή υπό διαπραγμάτευση μεταξύ Αλβανίας και ΕΕ.

(4) Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) ενέκρινε στις 21 Ιουνίου 2002 υπέρ της Αλβανίας ένα τριετές πρόγραμμα, υποστηριζόμενο με διευκόλυνση για τη μείωση της φτώχειας και την οικονομική ανάπτυξη (Poverty Reduction and Growth Facility - PRGF), το οποίο προβλέπει τη χορήγηση 36 εκατ. δολαρίων ΗΠΑ για την υποστήριξη του οικονομικού προγράμματος της χώρας κατά την περίοδο Ιουνίου 2002 - Ιουνίου 2005. Από το ποσό αυτό, κατά ο 2004 προβλέπεται να εκταμιευθούν 11 εκατ. δολάρια ΗΠΑ.

(5) Στο πλαίσιο της νέας τριετούς στρατηγικής για την ενίσχυση χωρών (Country Assistance Strategy - CAS), η οποία ενεκρίθη από την Παγκόσμια Τράπεζα στις 20 Ιουνίου 2002, κατά το 2004 προβλέπεται να εκταμιευθούν, στο πλαίσιο των πιστώσεων υποστήριξης για τη μείωση της φτώχειας (Poverty Reduction Support Credit), 8 εκατ. δολάρια ΗΠΑ.

(6) Πέραν και παρά τη χρηματοδοτική συνδρομή που προβλέπεται να χορηγηθεί από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και την Παγκόσμια Τράπεζα, θα σημειωθεί κατά το 2004 σημαντικό υπολειμματικό άνοιγμα στην εξωτερική χρηματοδότηση, το οποίο πρέπει να καλυφθεί, έτσι ώστε να υποστηριχθούν οι πολιτικοί στόχοι που εντάσσονται στις μεταρρυθμιστικές προσπάθειες των αλβανικών αρχών.

(7) Η Κοινότητα έχει ήδη χορηγήσει μακροοικονομική συνδρομή στην Αλβανία. Οι αλβανικές αρχές έχουν ζητήσει περαιτέρω χρηματοδοτική συνδρομή από τα διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, την Κοινότητα και άλλους διμερείς χρηματοδότες.

(8) Η κοινοτική μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή προς την Αλβανία αποτελεί ενδεδειγμένο μέτρο για να βοηθηθεί η χώρα στην κάλυψη των αναγκών της σε εξωτερικό δανεισμό, και τούτο μέσω και της ενίσχυσης των συναλλαγματικών αποθεμάτων και της υποστήριξης του προϋπολογισμού της.

(9) Η χρηματοδοτική συνδρομή από την Κοινότητα, με τη συνδυασμένη μορφή μακροπρόθεσμου δανεισμού και αμιγούς επιχορήγησης, αποτελεί ενδεδειγμένο μέτρο για την υποστήριξη της διατηρησιμότητας της εξωτερικής χρηματοδοτικής θέσης της Αλβανίας, δεδομένης της σχετικά χαμηλής ανάπτυξης της χώρας.

(10) Για να εξασφαλισθεί αποτελεσματική προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Κοινότητας σε σχέση με την προτεινόμενη μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή, είναι αναγκαίο να προβλεφθεί η λήψη από την Αλβανία των κατάλληλων μέτρων για την πρόληψη της απάτης και των λοιπών παρατυπιών που θα μπορούσαν να διαπραχθούν στο πλαίσιο της προτεινόμενης συνδρομής, καθώς και η διεξαγωγή ελέγχων από την Επιτροπή και λογιστικών ελέγχων από το Ελεγκτικό Συνέδριο.

(11) Η ένταξη και επιχορήγησης στην παρούσα συνδρομή δεν θίγει τις εξουσίες της δημοσιονομικής αρχής.

(12) Η εν λόγω συνδρομή θα πρέπει να τεθεί υπό τη διαχείριση της Επιτροπής, σε συνεργασία με την Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή.

(13) Για την έγκριση της παρούσας συνδρομής, η Συνθήκη δεν προβλέπει εξουσίες άλλες από εκείνες του άρθρου 308,

ΑΠΟΦΑΣΙΖΕΙ:

Άρθρο1

1. Η Κοινότητα θέτει στη διάθεση της Αλβανίας μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή με τη μορφή μακροπρόθεσμου δανείου και αμιγούς επιχορήγησης, και με σκοπό να βοηθηθεί η χώρα αυτή να καλύψει τις ανάγκες της σε εξωτερική χρηματοδότηση, και τούτο μέσω και της ενίσχυσης των συναλλαγματικών αποθεμάτων και της υποστήριξης του προϋπολογισμού της.

2. Η συνιστώσα «δάνειο» της συνδρομής αυτής αφορά κεφάλαιο μέγιστου ύψους 9 εκατ. ευρώ, με μέγιστη διάρκεια 15 ετών. Προς τούτο, η Επιτροπή εξουσιοδοτείται να δανεισθεί, εκ μέρους της Κοινότητας, τους αναγκαίους πόρους, οι οποίοι θα τεθούν στη διάθεση της Αλβανίας με τη μορφή δανείου.

3. Η συνιστώσα «επιχορήγηση» της συνδρομής ανέρχεται σε ποσό μέγιστου ύψους 16 εκατ. ευρώ.

4. Αυτή η κοινοτική χρηματοδοτική συνδρομή τίθεται υπό τη διαχείριση της Επιτροπής, σε στενή συνεργασία με την Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή και κατά τρόπο συνεπή με τις συμφωνίες που έχουν συναφθεί μεταξύ ΔΝΤ και Αλβανίας.

5. Η κοινοτική χρηματοδοτική συνδρομή τίθεται στη διάθεση της Αλβανίας για περίοδο δύο ετών, η οποία αρχίζει την πρώτη ημέρα μετά την ημερομηνία έναρξης της ισχύος της παρούσας απόφασης. Ωστόσο, εάν οι περιστάσεις το απαιτήσουν, η Επιτροπή, αφού διαβουλευθεί με την Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή, είναι δυνατόν να αποφασίσει να παρατείνει την περίοδο διαθεσιμότητας, και τούτο κατά ένα έτος το πολύ.

Άρθρο 2

1. Η Επιτροπή εξουσιοδοτείται να συμφωνήσει με τις αλβανικές αρχές, αφού διαβουλευθεί με την Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή, τους όρους οικονομικής και δημοσιονομικής πολιτικής που θα διέπουν την εν λόγω συνδρομή, και οι οποίοι θα περιληφθούν σε σχετικό μνημόνιο συναντίληψης. Οι όροι αυτοί είναι συνεπείς με τις συμφωνίες στις οποίες αναφέρεται το άρθρο 1 παρ. 4.

2. Πριν προβεί στην υλοποίηση της κοινοτικής συνδρομής, η Επιτροπή ελέγχει την αξιοπιστία των χρηματοπιστωτικών κυκλωμάτων της Αλβανίας, τις διοικητικές διαδικασίες, καθώς και τους μηχανισμούς εξωτερικού και εσωτερικού ελέγχου που άπτονται της παρούσας κοινοτικής μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής.

3. Η Επιτροπή επαληθεύει σε τακτά διαστήματα, σε συνεργασία με την Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή και σε συντονισμό με το ΔΝΤ, ότι η οικονομική πολιτική της Αλβανίας είναι σύμφωνη με τους στόχους της εν λόγω συνδρομής, καθώς και ότι ικανοποιούνται οι όροι οικονομικής και δημοσιονομικής πολιτικής.

Άρθρο 3

1. Οι συνιστώσες «δάνειο» και «επιχορήγηση» της παρεχόμενης συνδρομής τίθενται στη διάθεση της Αλβανίας από την Επιτροπή σε δύο τουλάχιστον δόσεις. Με την επιφύλαξη των διατάξεων του άρθρου 2 και των αποτελεσμάτων της αξιολόγησης κατά το άρθρο 2 παρ. 2, η διάθεση της πρώτης δόσης συναρτάται με τη διαπίστωση ικανοποιητικής προόδου στην υλοποίηση του μακροοικονομικού προγράμματος της Αλβανίας στο πλαίσιο της τρέχουσας διευκόλυνσης, εκ μέρους του ΔΝΤ, για τη μείωσης της φτώχειας και την οικονομική ανάπτυξη (Poverty Reduction and Growth Facility).

2. Με την επιφύλαξη των διατάξεων του άρθρου 2, η διάθεση της δεύτερης και κάθε άλλης τυχόν δόσης συναρτάται με τη διαπίστωση ικανοποιητικής προόδου στην υλοποίηση του προαναφερόμενου προγράμματος, πραγματοποιείται δε το νωρίτερο ένα τρίμηνο μετά τη διάθεση της προηγούμενης δόσης.

3. Τα κεφάλαια καταβάλλονται στην Κεντρική Τράπεζα της Αλβανίας. Τελικός αποδέκτης των κεφαλαίων είναι η Κεντρική τράπεζα της Αλβανίας ενόσω η χορηγούμενη συνδρομή αποσκοπεί στην ενίσχυση των συναλλαγματικών αποθεμάτων της χώρας, ή το Υπουργείο Οικονομικών, εάν αποσκοπεί στην υποστήριξη του προϋπολογισμού.

Άρθρο 4

Κατά την υλοποίηση της εν λόγω συνδρομής τηρούνται οι διατάξεις του Δημοσιονομικού Κανονισμού που εφαρμόζεται στον γενικό προϋπολογισμό των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, και των κανόνων εφαρμογής του. Πιο συγκεκριμένα, το μνημόνιο συναντίληψης με τις αλβανικές αρχές προβλέπει τη λήψη από την Αλβανία των κατάλληλων μέτρων για την πρόληψη της απάτης και των λοιπών παρατυπιών σε συνάρτηση με την παρεχόμενη συνδρομή. Ακόμη, προβλέπει και ελέγχους εκ μέρους της Επιτροπής, συμπεριλαμβανόμενης της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας για την Καταπολέμηση της Απάτης (OLAF), με δικαίωμα διενέργειας επιτόπιων ελέγχων και επιθεωρήσεων, καθώς και λογιστικούς ελέγχους, εφόσον συντρέχει περίπτωση, από το Ελεγκτικό Συνέδριο.

Άρθρο 5

1. Οι δανειοληπτικές και δανειοδοτικές πράξεις που αναφέρονται στο άρθρο 1 παρ. 2 πραγματοποιούνται με την ίδια τοκοφόρο ημερομηνία και δεν πρέπει να συνεπάγονται για την Κοινότητα ούτε μετατροπή προθεσμίας ούτε συναλλαγματικό κίνδυνο ούτε κίνδυνο επιτοκίου ούτε άλλον εμπορικό κίνδυνο.

2. Η Επιτροπή λαμβάνει τα απαραίτητα μέτρα, εφόσον το επιθυμεί η Αλβανία, ώστε να περιληφθεί στους όρους του δανείου, και να δύναται να εφαρμοσθεί, ρήτρα πρόωρης αποπληρωμής.

3. Κατόπιν αιτήματος της Αλβανίας, και εφόσον η συγκυρία επιτρέπει μείωση του επιτοκίου του δανείου, η Επιτροπή μπορεί να αναχρηματοδοτήσει το σύνολο ή μέρος των αρχικών της ληφθέντων δανείων, ή να αναδιαρθρώσει τους αντίστοιχους χρηματοδοτικούς όρους. Αυτές οι πράξεις αναχρηματοδότησης ή αναδιάρθρωσης πραγματοποιούνται υπό τους όρους που αναφέρονται στην παράγραφο 1 και δεν έχουν ως αποτέλεσμα επιμήκυνση της μέσης διάρκειας των εν λόγω δανείων, ή αύξηση του ποσού, εκφρασμένου στην τρέχουσα συναλλαγματική ισοτιμία, του οφειλόμενου κεφαλαίου κατά την ημερομηνία της αναχρηματοδότησης ή αναδιάρθρωσης.

4. Όλα τα έξοδα της Κοινότητας που απορρέουν άμεσα από τις δανειοληπτικές και τις δανειοδοτικές πράξεις στο πλαίσιο της παρούσας απόφασης βαρύνουν την Αλβανία.

5. Η Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή ενημερώνεται για τις πράξεις που περιγράφονται στις παραγράφους 2 και 3.

Άρθρο 6

Η Επιτροπή υποβάλλει τουλάχιστον μία φορά ανά έτος, και πριν από τον Σεπτέμβριο, προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο έκθεση που περιλαμβάνει αξιολόγηση σχετικά με την εφαρμογή της παρούσας απόφασης κατά το προηγηθέν έτος.

Άρθρο 7

Η απόφαση 1999/282/EΚ του Συμβουλίου, για τη χορήγηση μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής στην Αλβανία, καταργείται.

Άρθρο 8

Η παρούσα απόφαση αρχίζει να ισχύει κατά την ημέρα της δημοσίευσής της στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Βρυξέλλες, [...]

Για το Συμβούλιο

Ο Πρόεδρος

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ ΑΝΑΓΚΑΙΟΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΦΟΔΟΤΗΣΗ ΤΟΥ ΤΑΜΕΙΟΥ ΕΓΓΥΗΣΗΣ ΚΑΤΑ ΤΟ 2004 ΚΑΙ ΠΕΡΙΘΩΡΙΟ ΤΟΥ ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟΥ ΕΓΓΥΗΣΕΩΝ ΓΙΑ ΔΑΝΕΙΑ ΚΑΙ ΕΓΓΥΗΣΕΙΣ ΔΑΝΕΙΩΝ ΠΡΟΣ ΤΡΙΤΕΣ ΧΩΡΕΣ

(ΣΕ ΕΚΑΤ. ΕΥΡΩ)

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ

1. TIΤΛΟΣ ΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ

Μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή προς την Αλβανία

2. ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΓΡΑΜΜΕΣ ΤΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ

α) Συνιστώσα «επιχορήγηση» της συνδρομής (σε ευρώ)

Γραμμή: 01 03 02 02 (Σχέδιο Προϋπολογισμού 2004)

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

β) Συνιστώσα «δάνειο» της συνδρομής

01 04 01 07 - "Εγγύηση της ΕΚ στα προγράμματα λήψης δανείων τα οποία συνάπτει η Κοινότητα για τη χορήγηση χρηματοδοτικής ενίσχυσης υπέρ των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων "

3. ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ

Άρθρο 308 της Συνθήκης

4. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΑΙΤΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ

α) Περιγραφή του μέτρου

Χορήγηση κοινοτικού δανείου (θα χρηματοδοτηθεί με δανεισμό της Κοινότητας στις διεθνείς κεφαλαιαγορές) ανώτατου ποσού 9 εκατ. ευρώ, και κοινοτικής επιχορήγησης ανώτατου ποσού 16 εκατ. ευρώ (που θα χρηματοδοτηθεί από τον γενικό προϋπολογισμό) στην Αλβανία, για την υποστήριξη των μεταρρυθμιστικών προσπαθειών των κυβερνητικών αρχών και την εξασφάλιση της διατηρησιμότητας του ισοζυγίου πληρωμών.

β) Αιτιολόγηση του μέτρου

Η διατηρησιμότητα των επιτευγμάτων οικονομικής σταθεροποίησης και μεταρρύθμισης της δικαιούχου χώρας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την παροχή εξωτερικής χρηματοδοτικής συνδρομής με ευνοϊκούς όρους από επίσημες πηγές.

5. ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΤΩΝ ΔΑΠΑΝΩΝ

α) Συνιστώσα «επιχορήγηση» της συνδρομής : μη υποχρεωτική δαπάνη, διαχωριζόμενη

β) Συνιστώσα «δάνειο» : υποχρεωτική δαπάνη

6. ΦΥΣΗ ΤΩΝ ΔΑΠΑΝΩΝ

α) Αμιγής επιχορήγηση (επιχορήγηση κατά 100%), η οποία θα εκταμιευθεί σε δύο τουλάχιστον διαδοχικές δόσεις.

β) Εvδεχόμεvη εvεργoπoίηση της εγγύησης τoυ πρoϋπoλoγισμoύ για τov δαvεισμό της Κoιvότητας που θα γίνει με σκoπό τη χρηματoδότηση του δαvείου.

7. ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ

α) Μέθοδος υπολογισμού

Ο υπολογισμός του ποσού της συνδρομής που θεωρείται αναγκαίο βασίζεται στις σημερινές εκτιμήσεις για τις ανάγκες εξωτερικής χρηματοδότησης της χώρας που δεν καλύπτονται από άλλες πηγές.

Για το χορηγούμενο στο πλαίσιο της συνδρομής δάνειο, αναμένεται ότι δεν θα χρειασθεί ενεργοποίηση της εγγύησης του προϋπολογισμού. [8] Ωστόσο, το Ταμείο Εγγύησης για τις εξωτερικές ενέργειες πρέπει, σύμφωνα με τον κανονισμό που το διέπει, να τροφοδοτηθεί με ποσό που να αντιστοιχεί στο 9% του ύψους του υπό εγγύηση δανείου (9 εκατ. ευρώ). Ως εκ τούτου, μετά την έκδοση της απόφασης θα καταστεί αναγκαία η μεταφορά 0,81 εκατ. ευρώ από το αποθεματικό (γραμμή 01 04 01 13) προς το Ταμείο Εγγύησης (γραμμή 01 04 01 14). Τούτο είναι συνεπές με το ισχύον περιθώριο στο αποθεματικό για την εγγύηση δανείων (γραμμή 01 04 01 13) του Σχεδίου Προϋπολογισμού 2004.

[8] Στο πλαίσιο αυτό, αξίζει να σημειωθεί ότι η κατάργηση της απόφασης που εξέδωσε το Συμβούλιο το 1999 δεν έχει άλλες επιπτώσεις στον προϋπολογισμό, δεδομένου ότι η αφαίρεση της τροφοδότησης του Ταμείου Εγγύησης με 2,8 εκατ. ευρώ (20 εκατ. ευρώ, εάν εφαρμοσθεί συντελεστής τροφοδότησης 14%) από τον προγραμματισμό ήδη πραγματοποιήθηκε το 2002 (μεταφορά πιστώσεων αριθ. 13/2002).

β) Επιπτώσεις του μέτρου στις πιστώσεις παρέμβασης

Για τη συνιστώσα «επιχορήγηση», οι πιστώσεις της γραμμής 01 03 02 02 θα χρησιμοποιηθούν υπό τον όρο ότι θα ικανοποιούνται ορισμένοι όροι πολιτικής, οι οποίοι πρόκειται να συμφωνηθούν με τις αλβανικές αρχές.

Η γραμμή του προϋπολογισμού που αντιστοιχεί στην εγγύηση για τη συνιστώσα "δάνειο" της συνδρομής θα χρησιμοποιηθεί μόνο σε περίπτωση πραγματικής ενεργοποίησης της εγγύησης.

γ) Χρηματοδότηση των δαπανών παρέμβασης

(i) Επιχορήγηση

Προτείνεται το ακόλουθο χρονοδιάγραμμα πιστώσεων (σε εκατ. ευρώ), οι οποίες θα εξασφαλισθούν εντός των ορίων της κατηγορίας 4 των ισχυουσών Δημοσιονομικών Προοπτικών:

// 2004

Πιστώσεις αναλήψεων υποχρεώσεων // 16 000 000

Πιστώσεις πληρωμών // 16 000 000

(ii) Εvδεχόμενη ενεργoπoίηση της εγγύησης τoυ πρoϋπoλoγισμoύ:

Προσφυγή στο Ταμείο Εγγύησης, το οποίο δημιουργήθηκε με τον κανονισμό (EΚ, Ευρατόμ) αριθ. 2728/94 του Συμβουλίου, της 31ης Οκτωβρίου 1994, όπως αυτός τροποποιήθηκε τελευταία με τον κανονισμό αριθ. 1149/99, της 25ης Μαΐου 1999. Σύμφωνα με τον ως άνω κανονισμό, η τροφοδότηση του ταμείου αυτού θα γίνει με μεταφορά 0,81 εκατ. ευρώ από το αντίστοιχο αποθεματικό.

Σε περίπτωση που οι πόροι του Ταμείου Εγγύησης δεν επαρκούν, θα διατεθεί το συμπληρωματικό ποσό από τον προϋπολογισμό, με μεταφορά:

- από κάθε τυχόν απομένον περιθώριο στο αποθεματικό εγγυήσεων, και σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 18 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2040/2000 του Συμβουλίου, της 26ης Σεπτεμβρίου, περί δημοσιονομικής πειθαρχίας.

- [από κάθε τυχόν καθυστερημένη πληρωμή προς τον προϋπολογισμό για την οποία είχε ήδη ενεργοποιηθεί η εγγύηση του προϋπολογισμού, αρκεί η πληρωμή αυτή να μην έχει εγγραφεί στα έσοδα.]

- από κάθε περιθώριο διαθέσιμο εντός του ανώτατου ορίου της κατηγορίας 4 των Δημοσιονομικών Προοπτικών, ή από επαναχρησιμοποίηση πόρων της κατηγορίας αυτής. Στην περίπτωση αυτή, θα ενεργοποιείται η γραμμή 01 04 01 07 "Εγγύηση της ΕΚ στα προγράμματα λήψης δανείων τα οποία συνάπτει η Κοινότητα για τη χορήγηση χρηματοδοτικής ενίσχυσης υπέρ των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων ".

Για να τηρήσει τις υποχρεώσεις της, η Επιτροπή μπορεί να εξασφαλίζει προσωρινά την εξυπηρέτηση του χρέους με πόρους από τα ταμειακά διαθέσιμά της. Στην περίπτωση αυτή, θα εφαρμόζεται το άρθρο 12 παρ. 3 του κανονισμού (ΕΟΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1150/2000 του Συμβουλίου, της 22ας Μαΐου 2000.

8. ΜΕΤΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΑΠΑΤΗΣ

Πριν από την εκταμίευση της συνδρομής, οι υπηρεσίες της Επιτροπής, με τη συμμετοχή δεόντως εξουσιοδοτημένων εμπειρογνωμόνων, θα ελέγξουν την αξιοπιστία των χρηματοπιστωτικών κυκλωμάτων και των διοικητικών διαδικασιών της Κεντρικής Τράπεζας και του Υπουργείου Οικονομικών της Αλβανίας. Ο έλεγχος θα αφορά τομείς όπως η δομή και οργάνωση της διαχείρισης, τα μέσα υποβολής εκθέσεων, η διαχείριση και ο έλεγχος των κονδυλίων, τα ηλεκτρονικά συστήματα επεξεργασίας και ασφάλειας, οι δυνατότητες εσωτερικού και εξωτερικού λογιστικού ελέγχου, καθώς και η ανεξαρτησία της κεντρικής τράπεζας.

Ο ως άνω έλεγχος, του οποίου ο σκοπός θα ανακοινωθεί και θα εξηγηθεί σαφώς στις αντίστοιχες αρχές, θα λάβει χώρα στο πλαίσιο της πάγιας διαδικασίας επιχειρησιακής αξιολόγησης αυτών των κυκλωμάτων και διαδικασιών σε όλες τις τρίτες χώρες που τυγχάνουν μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής, έτσι ώστε να ικανοποιούνται οι απαιτήσεις του Δημοσιονομικού Κανονισμού που εφαρμόζεται στον γενικό προϋπολογισμό των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Ακόμη, θα λαμβάνονται υπόψη τα τυχόν διαθέσιμα συμπεράσματα των αξιολογήσεων διασφάλισης (Safeguard Assessments) του ΔΝΤ, και κάθε άλλης σχετικής έκθεσης του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας.

Στη νομική βάση (άρθρο 4) έχει περιληφθεί και αναφορά στα μέτρα πρόληψης της απάτης. Τα μέτρα αυτά θα εξειδικευθούν περαιτέρω στο μνημόνιο συναντίληψης, πιθανόν δε να συμπληρωθούν με πρόσθετα μέτρα που θα κριθούν αναγκαία στο πλαίσιο της επιχειρησιακής αξιολόγησης.

Τέλος, η συνδρομή υπόκειται στις διαδικασίες επαλήθευσης και συνήθους ή λογιστικού ελέγχου υπό την ευθύνη των υπηρεσιών της Επιτροπής, συμπεριλαμβανομένης της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) και του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

9. ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΟΣΤΟΥΣ/ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

α) Αιτιολόγηση του μέτρου και συγκεκριμένοι στόχοι

Η χρηματοδοτική συνδρομή θα υποστηρίξει τις προσπάθειες μακροοικονομικής μεταρρύθμισης της Αλβανίας και θα συμπληρώσει τη χρηματοδότηση που χορηγεί η διεθνής κοινότητα στο πλαίσιο ενός προγράμματος του ΔΝΤ, και έτσι θα διευκολύνει τη μετάβαση της χώρας προς την οικονομία της αγοράς.

β) Παρακολούθηση και αξιολόγηση

Η προτεινόμενη συνδρομή έχει μακροοικονομικό χαρακτήρα, η δε παρακολούθηση και αξιολόγηση της γίνεται στο πλαίσιο του προγράμματος σταθεροποίησης και μεταρρυθμίσεων που εφαρμόζει η χώρα με την υποστήριξη του ΔΝΤ. Πιο συγκεκριμένα, οι υπηρεσίες της Επιτροπής θα παρακολουθήσουν την εφαρμογή του μέτρου μέσω ενός αυθεντικού συστήματος δεικτών μακροοικονομικής και διαρθρωτικής πολιτικής, οι οποίοι θα συμφωνηθούν με τις αρχές της δικαιούχου χώρας. Στη διαδικασία αυτή, οι υπηρεσίες της Επιτροπής είναι δυνατόν να παρακολουθούν και βασικούς τομείς που θα προσδιορίζονται στην προαναφερθείσα επιχειρησιακή αξιολόγηση. Τέλος, θα διατηρούν στενή επαφή με τις υπηρεσίες του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας, για να επωφελούνται από τις αξιολογήσεις στις οποίες προβαίνουν οι φορείς αυτοί όσον αφορά τα αποτελέσματα της σταθεροποίησης και των μεταρρυθμίσεων στη δικαιούχο χώρα.

Η προτεινόμενη απόφαση του Συμβουλίου προβλέπει την υποβολή στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο ετήσιας έκθεσης, στην οποία θα περιέχεται αξιολόγηση της εφαρμογής του παρόντος μέτρου.

Επιπλέον δε, ένα ή δύο έτη μετά τη χορήγηση της συνδρομής σχεδιάζεται να γίνει από την Επιτροπή ή από δεόντως εξουσιοδοτημένους εκπροσώπους της μια εκ των υστέρων αξιολόγηση, οι δε αρχές της χώρας δεσμεύονται να παράσχουν όλα τα αναγκαία σχετικά στοιχεία.

10. Διοικητικες δαπανες

Το παρόν μέτρο έχει έκτακτο χαρακτήρα και δεν θα προκαλέσει αύξηση του προσωπικού της Επιτροπής.

ΔΕΛΤΙΟ ΕΚ ΤΩΝ ΠΡΟΤΕΡΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΗ ΣΥΝΔΡΟΜΗ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΑΛΒΑΝΙΑ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ

Η αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ της Αλβανίας εκτιμάται ότι έφθασε στο 4,7% κατά το 2002, σε σύγκριση με το 6,5% κατά το προηγούμενο έτος και με το 9% κατά μέσον όρο της περιόδου 1998-2000. Για το 2003, αναμένεται να αυξηθεί στο 6%, χάρη στις υψηλότερες ιδιωτικές επενδύσεις και καθαρές εξαγωγές. Το δημοσιονομικό έλλειμμα, χωρίς τις επιχορηγήσεις, έφθασε στο 6,9% του ΑΕΠ κατά το 2002, σε σύγκριση με τον στόχο του 7,7%. Για το 2003, προβλέπεται να φθάσει στο 6,4% του ΑΕΠ, χάρη στις περαιτέρω βελτιώσεις των φορολογικών και τελωνειακών συστημάτων, μέσω επέκτασης της φορολογικής βάσης και της εντατικοποίησης των προσπαθειών για την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, της απάτης και της λαθρεμπορίας.

Το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών κατά το 2002 εκτιμάται ότι διευρύνθηκε στο 9,1% του ΑΕΠ, από 6,3% κατά το 2001. Για το 2003, το ΔΝΤ προβλέπει μείωση στο 8,5% του ΑΕΠ.

1.1. Μεσοπρόθεσμες οικονομικές προοπτικές

Λόγω των συνεχιζόμενων επιπτώσεων της κατάστασης στην ηλεκτρική ενέργεια και των περιορισμένων εξωτερικών επενδύσεων, η πρόβλεψη για την αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ αναθεωρήθηκε προς τα κάτω, από 7% σε 6% περίπου σε ετήσια βάση για την περίοδο 2003-2005. Για το 2004 προβλέπεται περαιτέρω μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος, στο 6% του ΑΕΠ. Όσον αφορά τη χρηματοδότηση του δημοσιονομικού ελλείμματος, οι τρέχουσες προβλέψεις αναφέρουν ότι η εξωτερική χρηματοδότηση θα ανέλθει στο 3,2%, η εσωτερική χρηματοδότηση στο 2,5% και τα έσοδα από τις ιδιωτικοποιήσεις στο 0,3%.

Οι προβλέψεις του ΔΝΤ για το ισοζύγιο πληρωμών αναφέρουν για το 2004 έλλειμμα 482 εκατ. δολαρίων ΗΠΑ, ποσό που αντιστοιχεί στο 8,5% του ΑΕΠ. Αν ληφθούν υπόψη οι εξοφλήσεις μεσοπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων ομολογιακών δανείων, ύψους 36 εκατ. δολαρίων ΗΠΑ, οι μεταβολές στις ληξιπρόθεσμες οφειλές και η προγραμματισμένη αύξηση των ακαθάριστων συναλλαγματικών αποθεμάτων κατά 34 εκατ. δολάρια ΗΠΑ - με σκοπό τη διατήρηση των αποθεμάτων αυτών σε επίπεδο ισοδύναμο με 4,3 μήνες εισαγωγών -, οι ακαθάριστες χρηματοδοτικές ανάγκες προβλέπεται να φθάσουν στα 582 εκατ. δολάρια ΗΠΑ.

Αυτές οι ανάγκες προβλέπεται ότι σε μεγάλο βαθμό θα καλυφθούν με άμεσες ξένες επενδύσεις (180 εκατ. δολάρια ΗΠΑ), κρατικές μεταβιβάσεις κεφαλαίων (138 εκατ. δολάρια) και λοιπές εισροές κεφαλαίων (155 εκατ. δολάρια). Αφού ληφθούν υπόψη και οι βραχυπρόθεσμες εισροές ιδιωτικών κεφαλαίων, η αναδιάρθρωση του χρέους και τα σφάλματα και παραλείψεις, το ακαθάριστο χρηματοδοτικό άνοιγμα προβλέπεται ότι θα φθάσει στα 65 εκατ. δολάρια ΗΠΑ.

Αν ελήφθη υπόψη η χρηματοδότηση από τα διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα (ΔΝΤ και Παγκόσμια Τράπεζα) κατά 19 εκατ. δολάρια ΗΠΑ, το υπολειμματικό άνοιγμα στην εξωτερική χρηματοδότηση προσδιορίσθηκε για το ισοζύγιο πληρωμών του 2004 σε 46 εκατ. δολάρια ΗΠΑ. Αναμένεται ότι αυτό θα καλυφθεί από την ΕΚ και άλλους διμερείς χρηματοδότες.

1.2. Διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις στο πλαίσιο της διευκόλυνσης για τη μείωση της φτώχειας και την οικονομική ανάπτυξη (Poverty Reduction and Growth Facility - PRGF) του ΔΝΤ

Ως προς τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, για το δεύτερο έτος εφαρμογής του τριετούς προγράμματος με υποστήριξη διευκόλυνσης PRGF του ΔΝΤ σχεδιάζονται περαιτέρω μέτρα σε αρκετούς τομείς, έτσι ώστε να μπορέσει η Αλβανία να αξιοποιήσει το αναπτυξιακό δυναμικό της. Κυρίως πρόκειται για τη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος μέσω της άρσης των φραγμών στις επενδύσεις, για την ολοκλήρωση του κτηματολογίου μέχρι το τέλος του 2004 και την κατάρτιση νομοσχεδίου για την ιδιοκτησία γης, για την ανασυγκρότηση/ιδιωτικοποίηση του τελευταίου τραπεζικού ιδρύματος που ανήκει στο κράτος καθώς και της εταιρείας τηλεπικοινωνιών Albtelekom, και , τέλος, για την εφαρμογή του προγράμματος δράσης 2003-2004 για τη μεταρρύθμιση του τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας.

2. ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΣΥΝΑΦΕΙΣ ΔΕΙΚΤΕΣ ΤΗΣ ΜΑΡΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΗΣ ΣΥΝΔΡΟΜΗΣ (ΜΧΣ)

2.1. Στόχοι

Υποστηρίζοντας τις επιχειρούμενες μακροοικονομικές μεταρρυθμίσεις της Αλβανίας και συμπληρώνοντας τη χρηματοδότηση που παρέχεται από τη διεθνή κοινότητα στο πλαίσιο του προαναφερθέντος προγράμματος του ΔΝΤ, η παρούσα συνδρομή θα διευκολύνει τη μετάβαση της χώρας προς την οικονομία της αγοράς. Στο πλαίσιο αυτό, και με δεδομένες τις προκλήσεις και τις ανάγκες που προαναφέρθηκαν, οι στόχοι της προτεινόμενης ΜΧΣ έχουν ως εξής:

* Συμβολή στην κάλυψη του υπολειμματικού ανοίγματος της εξωτερικής χρηματοδότησης, ύψους περίπου 46 εκατ. δολαρίων ΗΠΑ, στο ισοζύγιο πληρωμών του 2004.

* Διευκόλυνση και ενθάρρυνση των προσπαθειών των αλβανικών αρχών για την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων (συμπεριλαμβανόμενων εκείνων στο πλαίσιο της διαδικασίας σταθεροποίησης και σύνδεσης).

Οι στόχοι μακροοικονομικής και διαρθρωτικής μεταρρύθμισης θα αναπτυχθούν και θα εξειδικευθούν περαιτέρω στο μνημόνιο συναντίληψης που θα υπογραφεί με τις αλβανικές αρχές. Ωστόσο, πιθανοί επιμέρους στόχοι της διαρθρωτικής μεταρρύθμισης είναι και:

* η ανασυγκρότηση/ιδιωτικοποίηση στρατηγικών τομέων.

* η μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης (ιδίως των φορολογικών και τελωνειακών υπηρεσιών).

* η βελτίωση του νομικού πλαισίου για την ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα.

2.2. Δείκτες

Τα ποσοτικά σημεία αναφοράς των προγραμμάτων του ΔΝΤ αποτελούν μια πρώτη κατηγορία δεικτών μακροοικονομικού χαρακτήρα. Οι δείκτες επιδόσεων θα εξειδικευθούν στο προαναφερόμενο μνημόνιο συναντίληψης, σε συνεννόηση με τις αλβανικές αρχές.

3. ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΟΙ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ ΣΥΝΔΡΟΜΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΙΝΔΥΝΩΝ

3.1. Μηχανισμοί συνδρομής

Η ΜΧΣ μπορεί να χορηγείται με τη μορφή δανείου, επιχορήγησης ή και συνδυασμό των δύο. Λόγω του σχετικά χαμηλού επίπεδου ανάπτυξης της χώρας (το κατά κεφαλή ΑΕΠ της Αλβανίας ανέρχεται σε 1400 δολάρια ΗΠΑ περίπου, η δε χώρα εξακολουθεί να ενισχύεται από τη Διεθνή Ένωση για την Ανάπτυξη (IDA), κρίνεται ενδεδειγμένο να χορηγηθεί σημαντικό μέρος της παρούσας συνδρομής με τη μορφή επιχορήγησης (16 εκατ. ευρώ), το δε υπόλοιπο (9 εκατ. ευρώ) με τη μορφή δανείου.

Η ΜΧΣ αποτελεί αυθύπαρκτη και μη εξειδικευμένη μακροοικονομική υποστήριξη, η οποία συνδράμει τη δικαιούχο χώρα στην κάλυψη των αναγκών της σε εξωτερική χρηματοδότηση, μέσω και της ενίσχυσης των συναλλαγματικών αποθεμάτων και της υποστήριξης του προϋπολογισμού της. Η υποστήριξη συγκεκριμένων έργων δεν θα μπορούσε να καλύψει τις ανάγκες αυτές κατά τον ίδιο τρόπο, διότι δεν θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί, π.χ., για την εξυπηρέτηση του εξωτερικού χρέους της χώρας ή για την ενίσχυση των συναλλαγματικών αποθεμάτων της. Ακόμη, όπως έχει παρατηρηθεί σε παρόμοια προγράμματα, και για την Αλβανία, οι όροι οικονομικής πολιτικής που τίθενται για τη χορήγηση της συνδρομής ενισχύουν τη διαδικασία σταθεροποίησης και μεταρρυθμίσεων.

3.2. Ανάλυση κινδύνων

Υπάρχει ο κίνδυνος, η ΜΧΣ που δεν προορίζεται για συγκεκριμένες δαπάνες (σε αντίθεση με τη χρηματοδότηση συγκεκριμένων έργων, π.χ.) να χρησιμοποιηθεί με αθέμιτο τρόπο. Εν γένει, ο κίνδυνος αυτός συνδέεται με παράγοντες όπως η ανεξαρτησία της κεντρικής τράπεζας, η ποιότητα των συστημάτων και διαδικασιών διαχείρισης, ελέγχου και διεκπεραίωσης μιας τέτοιας συνδρομής, η ασφάλεια των μηχανογραφικών συστημάτων και οι δυνατότητες εσωτερικού και εξωτερικού λογιστικού ελέγχου. Αν και η παροχή συνδρομής με τη μορφή της χρηματοδότησης έργου μπορεί να φαίνεται ως εναλλακτική λύση, δεν ανταποκρίνεται στις ανάγκες της χώρας σε κεφάλαια χωρίς συγκεκριμένο προορισμό, στο πλαίσιο του προγράμματος του ΔΝΤ, ενώ εμπεριέχει και άλλους κινδύνους απάτης.

Για τον μετριασμό των κινδύνων αθέμιτης χρησιμοποίησης, η ΜΧΣ καταβάλλεται σε σαφώς προσδιορισμένους λογαριασμούς της κεντρικής τράπεζας ή του Δημοσίου. Ακόμη, και πριν από την εκταμίευση της συνδρομής, οι υπηρεσίες της Επιτροπής, με τη συμμετοχή δεόντως εξουσιοδοτημένων εμπειρογνωμόνων, θα ελέγξει την αξιοπιστία των χρηματοπιστωτικών κυκλωμάτων, των διοικητικών διαδικασιών και των μηχανισμών εσωτερικού και εξωτερικού ελέγχου της Αλβανίας που έχουν σχέση με αυτό το είδος συνδρομής (βλέπε Δημοσιονομικό Δελτίο, τμήμα 8).

Τέλος, η συνδρομή θα υπόκειται στις διαδικασίες επαλήθευσης και συνήθους ή λογιστικού ελέγχου υπό την ευθύνη των υπηρεσιών της Επιτροπής, συμπεριλαμβανόμενης της OLAF, καθώς και του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

4. ΠΡΟΣΤΙΘΕΜΕΝΗ ΑΞΙΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ

Τον Ιούνιο του 2002, το ΔΝΤ ενέκρινε ένα δεύτερο τριετές πρόγραμμα με υποστήριξη διευκόλυνσης PRGF, το οποίο καλύπτει την περίοδο Ιουνίου 2002 - Ιουνίου 2005. Βασικές προτεραιότητες του προγράμματος αυτού είναι η εξασφάλιση της δημοσιονομικής διατηρησιμότητας, η προώθηση της ανάπτυξης του ιδιωτικού τομέα και η υποστήριξη της ανάπτυξης του τομέα της ενέργειας. Οι αλβανικές αρχές σημείωσαν ικανοποιητική πρόοδο κατά το πρώτο έτος εφαρμογής του προγράμματος, ιδίως ως προς τη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος και την εφαρμογή του σχεδίου δράσης στον ενεργειακό τομέα. Χωρίς τη συμπληρωματική κοινοτική μακροοικονομική συνδρομή, υπάρχει κίνδυνος, το πρόγραμμα σταθεροποίησης και μεταρρυθμίσεων που υποστηρίζεται από το ως άνω πρόγραμμα του ΔΝΤ να μην μπορέσει να εφαρμοσθεί πλήρως, η λαϊκή υποστήριξη που απαιτείται για τις αναγκαίες προσπάθειες προσαρμογής να καμφθεί και οι μεταρρυθμίσεις να αποτελματωθούν.

Ακόμη, η κοινοτική συνδρομή θα ενθαρρύνει και θα υποστηρίξει τις προσπάθειες που θεωρούνται ιδιαίτερα σημαντικές για την Κοινότητα, όπως εκείνες για την τήρηση των όρων που περιλαμβάνονται στα προγράμματα ΔΝΤ/ΠΤ, καθώς και των προτεραιοτήτων που έχουν τεθεί στο πλαίσιο της διαδικασίας σταθεροποίησης και σύνδεσης.

Τέλος, η κοινοτική μακροοικονομική συνδρομή συμπληρώνει το πρόγραμμα κοινοτικής βοήθειας για την ανασυγκρότηση, την ανάπτυξη και τη σταθεροποίηση (Community Assistance for Reconstruction, Development and Stabilisation - CARDS), το οποίο από το 2001 αποτελεί το κυριότερο κοινοτικό χρηματοδοτικό μέσο για τη συνεργασία με τις χώρες των Βαλκανίων, και ιδιαίτερα με την Αλβανία. Για την περίοδο 2001-2004, προορίζονται για την Αλβανία 181,4 εκατ. ευρώ. Κυριότεροι τομείς προτεραιότητας είναι η δικαιοσύνη και οι εσωτερικές υποθέσεις, η συγκρότηση μιας αποτελεσματικής δημόσιας διοίκησης, η οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη, το περιβάλλον, οι φυσικοί πόροι και η δημοκρατική σταθερότητα. Το ετήσιο πρόγραμμα CARDS για το 2003 προβλέπει αναλήψεις υποχρεώσεων ύψους 46,5 εκατ. ευρώ για την Αλβανία

5. Διδαγματα του παρελθοντοσ

Κατά το παρελθόν, η μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή προς την Αλβανία και άλλες χώρες αποδείχθηκε ουσιαστικής σημασίας για την υποστήριξη φιλόδοξων σταθεροποιητικών και μεταρρυθμιστικών προγραμμάτων, κατέστη δε σαφές ότι ο κατάλληλος συγκερασμός μεταξύ των όρων της Κοινότητας και εκείνων του ΔΝΤ είναι αναγκαίος για την εξασφάλιση της συμπληρωματικότητας και της αμοιβαίας υποστήριξης, αλλά και για την αποφυγή της υπερβολικής συσσώρευσης όρων.

Αν και η μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή αρχικά εχορηγείτο κυρίως με τη μορφή δανείων, σήμερα η συνδρομή αυτή συχνά συνδυάζει δάνεια και επιχορηγήσεις, λαμβάνοντας υπόψη τα έσοδα της εκάστοτε χώρας και τις δυνατότητες αποπληρωμής των δανείων.

Όσον αφορά τις συστάσεις που διατυπώθηκαν στο πλαίσιο της διαδικασίας απαλλαγής για την εκτέλεση του προϋπολογισμού του 2001, αλλά και στην ειδική έκθεση αριθ. 1/2002 του Ελεγκτικού Συνεδρίου, σχετικά με τη μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή προς τρίτες χώρες, οι υπηρεσίες της Επιτροπής έδωσαν τη δέουσα προσοχή στα λεγόμενα πέντε κριτήρια της Genval (έκτακτος χαρακτήρας, πολιτικά προαπαιτούμενα, συμπληρωματικότητα, κατάλληλοι όροι και δημοσιονομική πειθαρχία).

6. ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

Η προτεινόμενη συνδρομή έχει μακροοικονομικό χαρακτήρα, η δε παρακολούθηση και η αξιολόγησή της γίνονται στο πλαίσιο του προγράμματος σταθεροποίησης και μεταρρυθμίσεων που εφαρμόζει η χώρα με τη υποστήριξη του ΔΝΤ.

6.1. Παρακολούθηση

Το σύστημα παρακολούθησης έγκειται στην υποβολή εκθέσεων και δεδομένων από τις αρχές, όπως θα καθορίζεται στο μνημόνιο συναντίληψης, και στη διενέργεια επισκέψεων επιθεώρησης στη δικαιούχο χώρα. Αν και η συνδρομή αυτή υπόκειται σε κεντρική διαχείριση, εφόσον κρίνεται σκόπιμο είναι δυνατόν να ζητηθεί και από απεσταλμένους της Επιτροπής επιτόπου να υποβάλουν εκθέσεις.

Πιο συγκεκριμένα, οι υπηρεσίες της Επιτροπής θα παρακολουθήσουν την εφαρμογή του μέτρου μέσω αυθεντικού συστήματος δεικτών μακροοικονομικής και διαρθρωτικής πολιτικής, οι οποίοι θα συμφωνηθούν με τις αρχές της δικαιούχου χώρας. Στη διαδικασία αυτή, οι υπηρεσίες της Επιτροπής είναι δυνατόν να παρακολουθούν και καίριους τομείς που θα προσδιορίζονται στην προαναφερθείσα επιχειρησιακή αξιολόγηση. Τέλος, θα συνεργασθούν στενά με τις υπηρεσίες του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας και θα επωφεληθούν από τις αξιολογήσεις στις οποίες προβαίνουν οι φορείς αυτοί όσον αφορά τα αποτελέσματα της σταθεροποίησης και των μεταρρυθμίσεων στη δικαιούχο χώρα.

Η προτεινόμενη απόφαση του Συμβουλίου προβλέπει την υποβολή στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο ετήσιας έκθεσης, στην οποία θα περιέχεται αξιολόγηση της εφαρμογής του παρόντος μέτρου.

6.2. Αξιολόγηση

Η Επιτροπή ή δεόντως εξουσιοδοτημένοι εκπρόσωποί της θα προβούν σε ανεξάρτητη εκ των υστέρων αξιολόγηση της συνδρομής ένα ή δύο έτη μετά τη χορήγησή της, οι δε αρχές της δικαιούχου χώρας δεσμεύονται να δώσουν όλα τα αναγκαία προς τούτο στοιχεία.

7. ΕΠΙΤΕΥΞΗ ΜΙΑΣ ΚΑΛΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΚΟΣΤΟΥΣ/ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

Η Επιτροπή προτείνει, η Κοινότητα να θέσει στη διάθεση της Αλβανίας μια νέα μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή, ύψους 25 εκατ. ευρώ, ως συμπλήρωμα του τριετούς προγράμματος με υποστήριξη διευκόλυνσης PRGF του ΔΝΤ, και με τη μορφή επιχορήγησης (16 εκατ. ευρώ), ενώ το υπόλοιπο (9 εκατ. ευρώ) θα δοθεί ως δάνειο.

Λόγω των εξωτερικών περιορισμών της Αλβανίας, το δάνειο θα μπορούσε να έχει διάρκεια 15 ετών, με δεκαετή περίοδο χάριτος, και τούτο είναι συγκρίσιμο με τους όρους των δανείων μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής που χορηγούνται προς τις υπόλοιπες χώρες των Βαλκανίων. Η έγκριση της συνδρομής αυτής θα απαιτήσει πρόσθετη τροφοδότηση του Ταμείου Εγγύησης με 0,81 εκατ. ευρώ, και τούτο είναι συνεπές με τα υπάρχοντα περιθώρια στο αποθεματικό εγγυήσεων [9].

[9] Στο πλαίσιο αυτό, αξίζει να σημειωθεί ότι η κατάργηση της απόφασης που εξέδωσε το Συμβούλιο το 1999 δεν έχει άλλες επιπτώσεις στον προϋπολογισμό, δεδομένου ότι η αφαίρεση της τροφοδότησης του Ταμείου Εγγύησης με 2,8 εκατ. ευρώ από τον προγραμματισμό ήδη πραγματοποιήθηκε το 2002.

Το παρόν μέτρο έχει έκτακτο χαρακτήρα και δεν θα προκαλέσει αύξηση του προσωπικού της Επιτροπής.

Οι συνιστώσες «δάνειο» και «επιχορήγηση» της παρούσας συνδρομής θα τεθούν στη διάθεση της Αλβανίας σε δύο τουλάχιστον δόσεις: Η πρώτη δόση θα δοθεί εφόσον διαπιστωθεί ικανοποιητική πρόοδος στο μακροοικονομικό πρόγραμμα της Αλβανίας, υπό τους όρους της ισχύουσας διευκόλυνσης PRGF που έχει χορηγηθεί από το ΔΝΤ. Η δεύτερη και κάθε περαιτέρω δόση θα δοθούν εφόσον εφαρμοσθεί ικανοποιητικά το προαναφερόμενο πρόγραμμα και οι όροι οικονομικής και δημοσιονομικής πολιτικής που διέπουν τη συνδρομή, όπως θα προβλέπεται στο μνημόνιο συναντίληψης.