ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σύμφωνα με το άρθρο 251, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο της συνθήκης EK σχετικά με την κοινή θέση που καθόρισε το Συμβούλιο σχετικά με την έκδοση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη δημιουργία κοινοτικού συστήματος παρακολούθησης, ελέγχου και ενημέρωσης για τη θαλάσσια κυκλοφορία

2000/0325 (COD)

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σύμφωνα με το άρθρο 251, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο της συνθήκης EK σχετικά με την κοινή θέση που καθόρισε το Συμβούλιο σχετικά με την έκδοση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη δημιουργία κοινοτικού συστήματος παρακολούθησης, ελέγχου και ενημέρωσης για τη θαλάσσια κυκλοφορία

1. ιστορικΟ του φακελου

Ημερομηνία υποβολής της πρότασης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο: 8 Δεκεμβρίου 2000 (έγγραφο COM(2000)802 τελικό - 2000/0325 (COD))

Ημερομηνία γνωμοδότησης της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής: 30-31 Μαΐου 2001

Ημερομηνία γνωμοδότησης της Επιτροπής των Περιφερειών: 13 Ιουνίου 2001

Ημερομηνία γνωμοδότησης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σε πρώτη ανάγνωση: 14 Ιουνίου 2001

Ημερομηνία υποβολής της τροποποιημένης πρότασης: 12.10.2001 (COM(2001) 592 τελικό (COD) 2000/0325)

Ημερομηνία έκδοσης της κοινής θέσης: : 19.Δεκέμβριου .2001

2. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Πέραν της πρώτης δέσμης προτάσεων ERIKA με στόχο την ενίσχυση της ασφάλειας της θαλάσσιας μεταφοράς πετρελαιοειδών, η Επιτροπή επεξεργάστηκε τη δεύτερη δέσμη προτάσεων ERIKA, η οποία συμπεριλαμβάνει τρεις νομοθετικές προτάσεις με στόχο τη διαρκή βελτίωση της προστασίας της ανθρώπινης ζωής στη θάλασσα και του θαλάσσιου περιβάλλοντος στην Ευρώπη.

Η πρώτη από τις νομοθετικές προτάσεις της δεύτερης δέσμης ERIKA αφορά τη δημιουργία ενός κοινοτικού συστήματος παρακολούθησης, ελέγχου και ενημέρωσης για τη θαλάσσια κυκλοφορία, το οποίο θα συμβάλει ταυτόχρονα στην ενίσχυση της ασφάλειας στη θάλασσα, στην πρόληψη της ρύπανσης που οφείλεται στα πλοία και στη διευκόλυνση των επιχειρήσεων αναζήτησης και διάσωσης σε περίπτωση ατυχήματος.

Τα βασικά στοιχεία της πρότασης είναι τα εξής:

- υποχρέωση συμμόρφωσης των πλοίων προς τα συστήματα οργάνωσης της θαλάσσιας κυκλοφορίας, υποβολής αναφορών και εξυπηρέτησης της κυκλοφορίας των πλοίων. υποχρέωση των κρατών μελών να εξασφαλίσουν κατάλληλο για τον σκοπό αυτό εξοπλισμό και εγκαταστάσεις ξηράς.

- απαιτήσεις υποχρεωτικού εξοπλισμού των πλοίων με συστήματα αυτόματου εντοπισμού (AIS) και όργανα καταγραφής δεδομένων ταξιδίου (VDR ή "μαύρα κουτιά" που χρησιμοποιούνται σε περίπτωση έρευνας των αιτιών ατυχήματος).

- ομοιόμορφες διαδικασίες διαβίβασης στις αρμόδιες εθνικές αρχές πληροφοριών σχετικών με τα επικίνδυνα ή ρυπογόνα εμπορεύματα που μεταφέρουν τα πλοία, με χρήση της τηλεματικής.

- καλύτερος εντοπισμός και παρακολούθηση των πλοίων που εγκυμονούν κινδύνους για την ασφάλεια ή το περιβάλλον.

- ενίσχυση των υποχρεώσεων που επιβάλλονται στα πλοία όσον αφορά την κοινοποίηση των θαλάσσιων συμβάντων και των περιστατικών ρύπανσης της θάλασσας και τη συνεργασία με τις παράκτιες αρχές.

- απαγόρευση απόπλου σε περίπτωση ιδιαίτερα δυσμενών μετεωρολογικών συνθηκών ή σοβαρού κινδύνου ρύπανσης.

- υποχρέωση των κρατών μελών να καταρτίσουν σχέδια για την υποδοχή των πλοίων που διατρέχουν κίνδυνο σε καταφύγια ευρισκόμενα κατά μήκος των ακτών τους.

- υποχρέωση συνεργασίας για τη μελλοντική ανάπτυξη του κοινοτικού δικτύου θαλάσσιας κυκλοφορίας.

3. σχολια επι τησ κοινησ θεσησ

3.1. Γενικές παρατηρήσεις επί της κοινής θέσης

Το Συμβούλιο επέφερε ομόφωνα μεγάλο αριθμό τροποποιήσεων στην αρχική πρόταση της Επιτροπής. Εντούτοις, πολλές από τις τροποποιήσεις αυτές αποβλέπουν κυρίως στη διασαφήνιση του κειμένου. Οι στόχοι της αρχικής πρότασης της Επιτροπής κατά το πλείστον διατηρήθηκαν, ή και ενισχύθηκαν. Η κοινή θέση λαμβάνει επίσης κατά πολύ υπόψη τις παρατηρήσεις που διατύπωσε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σε πρώτη ανάγνωση.

3.2. Συνέχεια που δόθηκε στις τροπολογίες του Κοινοβουλίου

Κατά την ολομέλεια σύνοδό του της 14ης Ιουνίου 2001, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε, με ορισμένες τροπολογίες, την πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη δημιουργία κοινοτικού συστήματος παρακολούθησης, ελέγχου και ενημέρωσης για τη θαλάσσια κυκλοφορία που υπέβαλε η Επιτροπή. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και η Επιτροπή των Περιφερειών υποστήριξαν επίσης τη συγκεκριμένη νομοθετική πρωτοβουλία.

a) Τροπολογίες του Κοινοβουλίου που ενσωματώθηκαν στην τροποποιημένη πρόταση και την κοινή θέση

Η Επιτροπή, στην τροποποιημένη της πρόταση, και το Συμβούλιο, στην κοινή του θέση, έκαναν δεκτές τις ακόλουθες τροπολογίες:

* την επέκταση της απαίτησης για τα πλοία που καταπλέουν σε λιμένα ή φέρουν τη σημαία κράτους μέλους να συμμετέχουν σε υπηρεσία εξυπηρέτησης κυκλοφορίας πλοίων, της οποίας η αρμοδιότητα εκτείνεται πέραν των χωρικών υδάτων του εν λόγω κράτους (άρθρο 8 [1]).

[1] Η αρίθμηση βασίζεται στο κείμενο της κοινής θέσης, το οποίο διαφέρει από τις αντίστοιχες διατάξεις της αρχικής πρότασης της Επιτροπής.

* την ανάγκη να είναι σε θέση ο εξοπλισμός και οι εγκαταστάσεις ξηράς, μέσω των οποίων διακινούνται οι πληροφορίες που απαιτούνται βάσει της οδηγίας, να διαβιβάζουν αυτές τις πληροφορίες σε άλλα κέντρα στα διάφορα κράτη μέλη (άρθρο 9).

* την ανάγκη να συμπληρωθεί η απαίτηση υποχρεωτικού εξοπλισμού κάθε πλοίου με "μαύρο κουτί" (όργανο καταγραφής δεδομένων ταξιδίου) με την υποχρέωση χρησιμοποίησης των δεδομένων που συλλέγονται από τον εν λόγω εξοπλισμό, σε περίπτωση έρευνας των αιτιών ατυχήματος, και δημοσίευσης των πορισμάτων της έρευνας (άρθρο 10, παράγραφος 2).

* την ανάγκη να διεξαχθεί εις βάθος αξιολόγηση της εφαρμογής της οδηγίας (άρθρο 26), κυρίως προκειμένου να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητα του συστήματος που καθιερώνεται και να προταθούν τυχόν σημαντικές βελτιώσεις της οδηγίας.

β) Τροπολογίες του Κοινοβουλίου που ενσωματώθηκαν εν μέρει μόνο στην τροποποιημένη πρόταση και την κοινή θέση

* Η διάταξη που αφορά την απαγόρευση απόπλου σε περίπτωση ιδιαίτερα δυσμενών μετεωρολογικών συνθηκών (άρθρο 18) ενσωματώθηκε μόνο εν μέρει. Το Συμβούλιο, όπως και το Κοινοβούλιο, εισήγαγε μια προσέγγιση δύο σταδίων, δηλαδή τη δυνατότητα έκδοσης γενικής σύστασης σε περίπτωση κινδύνου για την ασφάλεια και το περιβάλλον και, εάν ο κίνδυνος ατυχήματος ή ρύπανσης είναι σοβαρότερος, τη δυνατότητα λήψης κάθε ενδεδειγμένου μέτρου, συμπεριλαμβανομένης της απαγόρευσης απόπλου. Εντούτοις, το Συμβούλιο δεν αποδέχθηκε ορισμένα στοιχεία της τροπολογίας του Κοινοβουλίου, και ιδίως την υποχρέωση εξασφάλισης των αναγκαίων μέσων και της σχετικής υποδομής για την παροχή βοήθειας σε πλοία που διατρέχουν κίνδυνο και τη δυνατότητα απαγόρευσης των επικίνδυνων ελιγμών, όπως ο ανεφοδιασμός των πλοίων σε καύσιμα.

* Το Συμβούλιο συμφώνησε ως προς τη διεύρυνση της έννοιας των ασφαλών λιμένων ώστε να καλύπτονται και άλλες προστατευμένες περιοχές (άρθρο 20). Εντούτοις, το Συμβούλιο απέρριψε την ιδέα παροχής στους λιμένες δικαιώματος αποζημίωσης για την παροχή βοήθειας σε πλοία που διατρέχουν κίνδυνο, καθώς και την απαίτηση ασφάλισης των πλοίων που καταπλέουν σε καταφύγια.

Η Επιτροπή ενσωμάτωσε στην τροποποιημένη της πρόταση τις τροπολογίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που αναφέρονται στα σημεία α) και β), λαμβάνοντας υπόψη το κείμενο που ενέκρινε το Συμβούλιο στον κοινό προσανατολισμό του της 28ης Ιουνίου 2001.

3.3. Νέες διατάξεις που εισήχθησαν από το Συμβούλιο και γνώμη της Επιτροπής

Οι κατωτέρω τροποποιήσεις είναι οι κυριότερες τροποποιήσεις που εισήγαγε το Συμβούλιο στην κοινή του θέση και τις οποίες η Επιτροπή είναι σε θέση να αποδεχθεί. Οι τροποποιήσεις που επέφερε το Συμβούλιο, και ιδίως η εισαγωγή νέων άρθρων, οδήγησε σε τροποποίηση της αρίθμησης των διατάξεων της οδηγίας:

* Ο τίτλος και το αντικείμενο (άρθρο 1) βελτιώθηκαν. Συγκεκριμένα, ο διφορούμενος όρος "έλεγχος" αντικαταστήθηκε στο άρθρο 1 από έναν πιο λεπτομερή προσδιορισμό των στόχων της οδηγίας.

* Το πεδίο εφαρμογής (άρθρο 2) υπέστη κάποιες ελάχιστες αλλαγές: τα παραδοσιακά πλοία (δηλ., τα ιστορικά πλοία και τα αντίγραφά τους) εξαιρούνται από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας, ενώ τα σκάφη αναψυχής εξαιρούνται μόνο εάν έχουν μήκος κάτω των 45 μέτρων.

* Η αναγγελία κατάπλου στους κοινοτικούς λιμένες (άρθρο 4) πρέπει να πραγματοποιείται 24 ώρες πριν από τον κατάπλου, αντί για τις 48 ώρες που προβλέπονταν στην πρόταση της Επιτροπής, ούτως ώστε να ληφθούν υπόψη οι πρακτικές που ακολουθούνται σήμερα στους διάφορους κοινοτικούς λιμένες.

* Οι διατάξεις που αφορούν τη χρήση των συστημάτων υποβολής αναφορών από τα πλοία, των συστημάτων οργάνωσης της θαλάσσιας κυκλοφορίας και των υπηρεσιών εξυπηρέτησης της κυκλοφορίας των πλοίων (άρθρα 5, 7 και 8) εντάχθηκαν σε ξεχωριστά άρθρα, για λόγους σαφήνειας. Η διατύπωση ευθυγραμμίστηκε με τη διατύπωση των αντίστοιχων διατάξεων της σύμβασης SOLAS του IMO.

* To άρθρο 6 σχετικά με τη χρήση συστημάτων αυτόματου εντοπισμού (AIS) ενισχύθηκε με την υποχρέωση διατήρησης των συστημάτων αυτών σε συνεχή λειτουργία.

* Όσον αφορά τον εξοπλισμό των πλοίων που καταπλέουν σε λιμένα κράτους μέλους με συστήματα καταγραφής δεδομένων ταξιδίου (VDR) (άρθρο 10), το Συμβούλιο τροποποίησε το χρονοδιάγραμμα που καθορίζεται στο Παράρτημα II: ο εκ των υστέρων εξοπλισμός με VDR των υφιστάμενων φορτηγών πλοίων (δηλ., όσων έχουν ναυπηγηθεί πριν από την 1η Ιουλίου 2002) γίνεται υποχρεωτικός για τα πλοία αυτά το αργότερο κατά την ημερομηνία που έχει καθορίσει ο IMO ή, ελλείψει απόφασης του ΙΜΟ, το αργότερο κατά την 1η Ιανουαρίου 2007 ή 2008, ανάλογα με τη χωρητικότητα του πλοίου. Η Επιτροπή μπορεί να αποδεχθεί αυτή την τροποποίηση, η οποία έχει στόχο να συμβιβάσει την αρχή του υποχρεωτικού εξοπλισμού όλων των πλοίων με VDR, όπως αυτή προβλεπόταν στην αρχική της πρόταση, με την ανάγκη να αποφευχθεί ο κίνδυνος ζημίωσης της έκδοσης μιας τέτοιας απαίτησης εκ μέρους του IMO.

* Το Συμβούλιο εισήγαγε ένα νέο άρθρο 11 σχετικά με την έρευνα για ατυχήματα, το οποίο επιβάλλει στα κράτη μέλη υποχρέωση συμμόρφωσης προς τις σχετικές διατάξεις του IMO και υποχρέωση συνεργασίας κατά τις έρευνες.

* Οι ρυθμίσεις, διαδικασίες και τα μηνύματα που χρησιμοποιούνται για την ηλεκτρονική μετάδοση δεδομένων σχετικά με τα επικίνδυνα ή ρυπογόνα εμπορεύματα (άρθρο 13 και Παράρτημα III) θα αποτελούν αντικείμενο στενής συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών και της Επιτροπής, με βάση ένα "Έγγραφο Ελέγχου Διασύνδεσης" που θα εκπονήσει η Επιτροπή και στο οποίο θα περιγράφονται οι μορφότυποι και οι διαδικασίες που πρέπει να χρησιμοποιούνται. Επιπλέον, οι υποχρεώσεις υποβολής εκθέσεων και ανταλλαγής πληροφοριών που απορρέουν από άλλες οδηγίες, και ιδίως από την οδηγία 2000/59/ΕΚ σχετικά με τις λιμενικές εγκαταστάσεις παραλαβής αποβλήτων πλοίου και καταλοίπων φορτίου, θα ενταχθούν σε αυτό το σύστημα πληροφόρησης.

* Το Συμβούλιο διευκρίνισε τη διατύπωση της παραγράφου 3 του άρθρου 16, η οποία αφορά τα μέτρα παρακολούθησης που πρέπει να λαμβάνονται για τα πλοία που έχουν κριθεί ότι παρουσιάζουν δυνητικό κίνδυνο για τη ναυσιπλοΐα.

* Η υποχρέωση υποβολής αναφορών σχετικά με τα θαλάσσια συμβάντα και ατυχήματα (άρθρο 17) επεκτάθηκε κατά τρόπο ώστε να καλύπτει, κατά περίπτωση, τη ζώνη έρευνας και διάσωσης που υπάγεται στη δικαιοδοσία κράτους μέλους.

* Στο άρθρο 25, το Συμβούλιο αντικατέστησε τις λεπτομερείς διατάξεις περί κυρώσεων που προβλέπονται στην αρχική πρόταση της Επιτροπής με την τυποποιημένη ρήτρα περί υποχρέωσης καθιέρωσης συστήματος αποτελεσματικών, αναλογικών και αποτρεπτικών κυρώσεων. Η Επιτροπή θεωρεί μεν ότι η αρχική της πρόταση είχε το πλεονέκτημα ότι επεσήμανε σαφώς τις δυνητικές παραβάσεις των διατάξεων της οδηγίας, αλλά μπορεί να αποδεχθεί το κείμενο του Συμβουλίου στον βαθμό που δεν αποδυναμώνει τη νομική υποχρέωση των κρατών μελών να επιβάλλουν κυρώσεις στις περιπτώσεις παράβασης της οδηγίας.

3.4. Προβλήματα σχετικά με τις διαδικασίες επιτροπολογίας

Το Συμβούλιο τροποποίησε ελάχιστα τις διατάξεις περί κανονιστικής επιτροπής που προβλέπονται στην πρόταση της Επιτροπής, διευκρινίζοντας ιδίως ότι οι τροποποιήσεις που ενδεχομένως πραγματοποιήσει η επιτροπή δεν πρέπει να διευρύνουν το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας. Η Επιτροπή μπορεί να δεχθεί αυτή την τροποποίηση, η οποία συνιστά τυποποιημένη ρήτρα διάφορων οδηγιών σχετικών με την ασφάλεια στη θάλασσα.

4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Η Επιτροπή κρίνει ότι το κείμενο της κοινής θέσης, που υιοθετήθηκε ομόφωνα .από το Συμβούλιο, μπορεί να γίνει δεκτό δεδομένου ότι σέβεται τις βασικές αρχές της αρχικής πρότασης. Το κείμενο της κοινής θέσης εισαγάγει ευλόγως έναν βαθμό ευελιξίας, η οποία αντισταθμίζεται με την ενίσχυση ορισμένων διατάξεων βάσει των τροπολογιών που ενέκρινε το Κοινοβούλιο σε πρώτη ανάγνωση.