Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών σχετικά με:

- την «Ανακοίνωση της Επιτροπής για ένα κοινοτικό πρόγραμμα δράσης σχετικά με την πρόληψη ατυχημάτων στο πλαίσιο της δράσης στον τομέα της δημόσιας υγείας» και - την «Πρόταση για απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί εγκρίσεως ενός κοινοτικού προγράμματος δράσης σχετικά με την πρόληψη ατυχημάτων στο πλαίσιο της δράσης στον τομέα της δημόσιας υγείας»

(97/C 379/09)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την Ανακοίνωση της Επιτροπής και την Πρόταση για απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου [COM(97) 178 τελικό - 97/0132 (COD)] () 7

έχοντας υπόψη την απόφαση του Συμβουλίου, της 6ης Ιουνίου 1997, να ζητήσει από την Επιτροπή των Περιφερειών τη σχετική γνωμοδότησή της, σύμφωνα με τα άρθρα 129 και 198Γ, πρώτο εδάφιο, της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας 7

έχοντας υπόψη την απόφαση, της 8ης Μαρτίου 1996, να ανατεθεί η προετοιμασία της σχετικής γνωμοδότησης στην επιτροπή 8 «Οικονομική και κοινωνική συνοχή, κοινωνική πολιτική και δημόσια υγεία» 7

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης (CdR 456/96 rev. 2) που υιοθέτησε η επιτροπή 8, στις 23 Ιουνίου 1997 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Bengt Mollstedt 7

υιοθέτησε κατά την 19η σύνοδο ολομέλειας της 17ης και 18ης Σεπτεμβρίου 1997 (συνεδρίαση της 18ης Σεπτεμβρίου), την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

Η Επιτροπή των Πετιφερειών μελέτησε με μεγάλο ενδιαφέρον το πρόγραμμα δράσης της Κοινότητας για την πρόληψη των ατυχημάτων και των τραυματισμών. Η Επιτροπή, στην ανακοίνωσή της, παρουσιάζει την κατάσταση στον τομέα της πρόληψης των ατυχημάτων και των τραυματισμών και τις διάφορες συναφείς δραστηριότητες στην ΕΕ. Στην ανακοίνωση τονίζεται το μέγεθος του προβλήματος, περιγράφονται οι διάφορες μορφές ατυχημάτων και τραυματισμών, καθώς και οι στοχοθετημένες ομάδες (ομάδες κινδύνου και περιβάλλον κινδύνου), και προσδιορίζονται οι τομείς στους οποίους επιβάλλεται η ανάληψη δράσης. Οι εν λόγω πέντε τομείς δράσης είναι οι εξής:

α) ατυχήματα στο σπίτι, στο σχολείο και κατά τη διάρκεια του ελεύθερου χρόνου που αφορούν τα παιδιά 7

β) ατυχήματα στο σπίτι και κατά τη διάρκεια του ελέυθερου χρόνου που αφορούν τους νέους 7

γ) ατυχήματα στο σπίτι και κατά τη διάρκεια του ελεύθερου χρόνου που αφορούν τους ηλικιωμένους 7

δ) αυτοκτονίες 7

ε) συστήματα πρόληψης των ατυχημάτων.

2. Γενικές παρατηρήσεις σχετικά με την Ανακοίνωση

2.1. Η Ανακοίνωση παρουσιάζει το πρόγραμμα για την πρόληψη ατυχημάτων, αλλά θα μπορούσαν να διευκρινισθούν περισσότερο οι λόγοι για τους οποίους η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να ασχοληθεί με το θέμα αυτό, αν και στην πρόταση απόφασης διατυπώνονται ορισμένα σημαντικά επιχειρήματα.

2.2. Η παρουσίαση του θέματος γίνεται με λογικό τρόπο και η ανάλυσή του βασίζεται σε επιστημονικά δεδομένα. Εντούτοις, οι απόψεις που εκφράζει εντάσσονται κυρίως σε μία εθνική προοπτική. Πολλές από τις πρακτικές λύσεις που προτείνονται βασίζονται σε δραστηριότητες που αναλαμβάνονται σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, γεγονός που θα πρέπει να τονισθεί δεόντως. Οι εν λόγω δραστηριότητες αφορούν, παραδείγματος χάρη, την πρόληψη των παιδικών ατυχημάτων σε χώρους παιχνιδιού, την αγωγή ασφαλούς κυκλοφορίας στα τοπικά σχολεία, τη λήψη προληπτικών μέτρων σε οίκους ευγηρίας που διατηρούν οι τοπικές αρχές, την πρόληψη των αυτοκτονιών μέσω των περιφερειακών νοσοκομείων, κ.λπ.

2.3. Η Ανακοίνωση παρουσιάζει το σύνολο των δραστηριοτήτων που αποσκοπούν στην πρόληψη των ατυχημάτων και των τραυματισμών στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως η υγιεινή των τροφίμων και η ασφάλεια στον χώρο εργασίας, η ανακοίνωση αναφέρεται σε ζητήματα που δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι αφορούν τα ατυχήματα. Εντούτοις, είναι ιδιαίτερα σημαντικό να υπάρξει σύνδεση με άλλα προγράμματα και πολιτικές της Κοινότητας, όπως αυτές που αφορούν την υγιεινή των τροφίμων και την υγιεινή στο χώρο εργασίας, δεδομένου ότι οποιαδήποτε ενέργεια ή παράλειψη σχετικά με τους εν λόγω τομείς είναι δυνατόν να έχει τραγικές συνέπειες.

2.4. Η Επιτροπή των Περιφερειών εκφράζει την ικανοποίησή της διότι διαπιστώνει ότι επιδιώκεται η αποφυγή φαινομένων αλληλεπικάλυψης των δραστηριοτήτων. Παρά το γεγονός ότι στον τομέα της πρόληψης των ατυχημάτων δραστηριοποιούνται πολλοί εθνικοί, περιφερειακοί και τοπικοί οργανισμοί, καθώς και ΜΚΟ, πράγμα που λαμβάνεται υπόψη στο έγγραφο της Επιτροπής, οι αρμοδιότητες και οι δραστηριότητες των τοπικών και περιφερειακών αρχών θα πρέπει να διασαφηνισθούν περισσότερο. Υπάρχουν ήδη διάφορες οργανώσεις με τις οποίες υφίσταται συνεργασία (ΠΟΥ, κ.λπ.), αλλά και άλλες οργανώσεις θα μπορούσαν να φανούν χρήσιμες στο πλαίσιο του προγράμματος για την πρόληψη ατυχημάτων.

2.5. Η ΕΤΠ επιδοκιμάζει το αίτημα για τη βελτίωση της ποιότητας των στοιχείων που αφορούν τα ατυχήματα. Εντούτοις, θεωρεί ότι οι μονάδες έκτακτων περιστατικών των νοσοκομείων και οι υπηρεσίες πρώτων βοηθειών θα πρέπει να καταγράφουν κάθε περίπτωση ατυχήματος και τραυματισμού, χωρίς να παραλείπουν να σημειώνουν την ομάδα ηλικίας των τραυματιών και το είδος του ατυχήματος, όπως, παραδείγματος χάρη, εάν πρόκειται για αυτοκτονία, περίπτωση χρήσης βίας ή τραυματισμό στο χώρο εργασίας. Κατά τον τρόπο αυτό, θα υπάρξει βελτίωση των επιδημιολογικών γνώσεων. Η ΕΤΠ θεωρεί επίσης, όπως αναφέρει και στην έκθεσή της σχετικά με το Πρόγραμμα Δεικτών Υγείας, ότι η εν λόγω συγκέντρωση στατιστικών στοιχείων θα πρέπει να πραγματοποιηθεί, κατά κύριο λόγο, μέσω και στο πλαίσιο του Προγράμματος Δεικτών Υγείας.

2.6. Η ΕΤΠ συμφωνεί με την εκτίμηση της κατάστασης στους τομείς, στους οποίους δεν έχει αναληφθεί δραστηριότητα σε εθνικό και/ή τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, και εγκρίνει την επιλογή της Επιτροπής όσον αφορά τους τομείς στους οποίους θα πρέπει να αναληφθεί δράση από την ΕΕ.

2.7. Η ΕΤΠ θεωρεί ότι οι στοχοθετημένες ομάδες έχουν προσδιορισθεί ορθά και υποστηρίζει την προτεινόμενη παρέμβαση στους τέσσερις πρώτους τομείς που έχουν επιλεγεί. Όπως καταδεικνύει η πείρα σε τοπικό επίπεδο, η πρόληψη των ατυχημάτων που αφορούν παιδιά και νέους είναι ιδιαίτερα σημαντική. Οι περιφερειακές αρχές, οι οποίες είναι σε πολλές περιπτώσεις αρμόδιες για την παροχή ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, είναι διατεθειμένες να υποστηρίξουν πλήρως τις προσπάθειες για την πρόληψη των αυτοκτονιών και την προστασία των ηλικωμένων. Σε ορισμένες περιπτώσεις, στην πρόληψη ατυχημάτων και αυτοκτονιών συμμετέχουν ακόμη και τοπικές διοικητικές αρχές (κάτω του δημοτικού επιπέδου).

2.8. Η ΕΤΠ συμφωνεί επίσης με την ανάληψη δράσης στον πέμπτο τομέα που αφορά τη βελτίωση του συστήματος πρόληψης των ατυχημάτων. Ο εν λόγω τομέας έχει άμεση σχέση με την έκθεση της Επιτροπής για τους «Δείκτες Υγείας», καθώς και με ζητήματα όπως η συγκέντρωση στατιστικών στοιχείων, η επιδημιολογική παρακολούθηση και η μεθοδολογία των προληπτικών δραστηριοτήτων που αναλαμβάνονται. Η ΕΤΠ υποστήριξε την έκθεση για τους Δείκτες Υγείας και, όπως έχει επισημάνει και σε παλαιότερες γνωμοδοτήσεις της, θεωρεί ότι ο εν λόγω πέμπτος τομέας δράσης θα πρέπει να επονομασθεί «Διαχείριση του τομέα της πρόληψης των ατυχημάτων». Το ζήτημα του συντονισμού μεταξύ των διαφόρων υφιστάμενων προγραμμάτων (ασφαλής κυκλοφορία, ασφάλεια στο χώρο εργασίας, κ.λπ.) και του Προγράμματος Δεικτών Υγείας θα πρέπει επίσης να εξετασθεί διεξοδικότερα και να προσδιορισθεί σαφέστερα.

2.9. Το πεδίο εφαρμογής του προγράμματος δράσης έχει ορθά περιορισθεί σε πέντε τομείς. Προκειμένου να αποφευχθεί ο κίνδυνος να θεωρηθεί ότι το εν λόγω πρόγραμμα έχει ως αποτέλεσμα τον κατακερματισμό των προσπαθειών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι κοινοί και οι πραγματικοί λόγοι πρόκλησης των ατυχημάτων, η ΕΤΠ πιστεύει ότι το πρόγραμμα θα πρέπει να συμπληρωθεί με τη σύσταση μίας διατομεακής ομάδας εμπειρογνωμόνων, οι οποίοι μπορούν να συμβάλουν στον εμπλουτισμό του προγράμματος με τις γνώσεις που διαθέτουν σε άλλους επιστημονικούς και κοινωνικούς τομείς. Η εν λόγω ομάδα μπορεί να παράσχει στην Επιτροπή τις βάσεις για τη μελλοντική ανάπτυξη πολιτικών στον τομέα των ατυχημάτων και των τραυματισμών, προσδίδοντας μία διατομεακή προοπτική στον τομέα της πρόληψης των ατυχημάτων.

2.10. Στο πλαίσιο της πολιτικής στον τομέα της υγείας, θα πρέπει να εξετασθεί περαιτέρω η σχέση που υπάρχει ανάμεσα στα τροχαία ατυχήματα και την κατανάλωση οινοπνευματωδών ποτών. Η ΕΤΠ προτείνει την εκπόνηση ειδικής μελέτης για τα τροχαία ατυχήματα που οφείλονται στην κατανάλωση οινοπνευματωδών ποτών, η οποία θα μπορούσε να αποτελέσει τη βάση για την ανάληψη πρωτοβουλίας εκ μέρους της Επιτροπής με στόχο την ανταλλαγή εμπειριών και την πιθανή λήψη προληπτικών μέτρων στον εν λόγω τομέα. Η μελέτη της σχέσης που υπάρχει ανάμεσα στα τροχαία ατυχήματα και την κατανάλωση οινοπνευματωδών ποτών μπορεί να πραγματοποιηθεί παράλληλα με το πρόγραμμα για τα ατυχήματα και τους τραυματισμούς, το πρόγραμμα ενημέρωσης στον τομέα της δημόσιας υγείας ή άλλο ερευνητικό πρόγραμμα. Επίσης, τα ατυχήματα σε συνδυασμό με τη χρήση βίας και την κατανάλωση οινοπνεύματος αλληλοσχετίζονται και επιβεβαιώνουν την ανάγκη εκπόνησης μελετών. Οι μελέτες αυτές θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τους και τα συνθετικά ναρκωτικά, δεδομένου ότι η αυξημένη χρήση τους τα καθιστά μία από τις βασικές αιτίες των τροχαίων ατυχημάτων.

2.11. Οι μέθοδοι εργασίας που εξετάζονται στην Ανακοίνωση καθορίζονται με σαφήνεια, αλλά για την αποτελεσματική εφαρμογή τους απαιτείται η συνεργασία κυρίως μεταξύ των τοπικών αρχών. Η πρόληψη συνδέεται συχνά με μεταβολές στην ανθρώπινη συμπεριφορά (καθοδήγηση των παιδιών εκ μέρους των γονέων, κυκλοφοριακή αγωγή, σωματική άσκηση των ηλικιωμένων προς αποφυγή καταγμάτων) και το πλησιέστερο στον πολίτη επίπεδο διοίκησης είναι το καταλληλότερο για την επίτευξη των επιδωκόμενων στόχων.

2.12. Η Επιτροπή θεωρεί ότι τα παθητικά μέτρα προστασίας είναι αποτελεσματικότερα από τα ενεργητικά. Η άποψη αυτή είναι ορθή όσον αφορά τις ζώνες ασφαλείας και τους αερόσακκους στα αυτοκίνητα, τα προστατευτικά κράνη των μοτοσυκλετιστών, την αυτόματη ασφάλιση των θυρών στα τραίνα, κ.λπ. Εντούτοις, οι περιπτώσεις που αφορούν την ανθρώπινη συμπεριφορά, όπως, παραδείγματος χάρη, η καθοδήγηση των παιδιών, η εκμάθηση κολύμβησης, η αντιμετώπιση περιπτώσεων κατάθλιψης, κ.λπ., θα πρέπει να εξετασθούν διεξοδικότερα. Σπανίως υφίσταται ένας μόνος τρόπος πρόληψης των ατυχημάτων.

3. Ειδικές παρατηρήσεις για την πρόταση

3.1. Η ΕΤΠ τονίζει ότι θα πρέπει να αποφεύγεται η αλληλεπικάλυψη των εργασιών. Η συνεργασία με οργανώσεις, όπως η ΠΟΥ, ο Ερυθρός Σταυρός (τόσο σε διεθνές όσο και σε εθνικό επίπεδο), οι εκκλησίες κλπ, πρέπει να υποστηρίζεται εντονότερα. Ο συντονισμός μεταξύ των διάφορων υγειονομικών προγραμμάτων της Ένωσης πρέπει να αποτελέσει εκ νέου αντικείμενο προσοχής. Η ΕΤΠ προτείνει την ανάληψη του συντονισμού και της διαχείρισης των διάφορων αυτών υγειονομικών προγραμμάτων από ένα αδέσμευτο «Παρατηρητήριο Υγείας».

3.2. Άρθρο 3

Ο προτεινόμενος προϋπολογισμός για το 1999 ύψους 1,3 εκατ. Ecu φαίνεται ότι ανταποκρίνεται στις ανάγκες, αλλά για την επόμενη τετραετία απαιτούνται πολύ μεγαλύτερα κονδύλια, αν και ο συντονισμός με άλλα προγράμματα μπορεί να συμβάλει στην εξοικονόμηση χρημάτων.

3.3. Άρθρο 5

Προτείνεται η συμβουλευτική επιτροπή να απαρτίζεται από εκπροσώπους όλων των κρατών μελών. Δεδομένου ότι μεγάλο μέρος των εργασιών βασίζεται σε τοπικές και περιφερειακές δραστηριότητες, ενδείκνυται τα κράτη μέλη να εκπροσωπούνται στο επίπεδο αυτό από ένα τουλάχιστο άτομο. Κρίνεται σκοπιμότερο η συμβουλευτική επιτροπή να απαρτίζεται από εμπειρογνώμονες και όχι από εκλεγμένους πολιτικούς.

3.4. Άρθρο 6

3.4.1. Παρά το γεγονός ότι η διεθνής συνεργασία είναι απαραίτητη, η Επιτροπή των Περιφερειών τονίζει την ανάγκη να λαμβάνονται υπόψη οι πολιτισμικές διαφορές κατά την παροχή συμβουλών και την υποβολή λεπτομερών προγραμμάτων, επειδή η στάση έναντι του κινδύνου ενδέχεται να επηρεάζεται από τις εν λόγω διαφορές.

3.5. Παράρτημα

Ο τίτλος του τομέα δράσης που αναφέρεται στο παράρτημα ΙΙΙ θα πρέπει να τροποποιηθεί ως εξής: «Διαχείριση μέτρων πρόληψης ατυχημάτων».

3.5.1. Τα σημεία που παρατίθενται εν προκειμένω καλύπτουν τα κυριότερα θέματα. Ωστόσο, σε πολλές περιπτώσεις είναι σημαντικό να αναφέρεται γενικά η προώθηση της δημόσιας υγείας. Στις αυτοκτονίες είναι σημαντικό να εξετάζονται τα προβλήματα που σχετίζονται με τα ναρκωτικά και την κατάχρηση οινοπνεύματος. Για την πρόληψη των καταγμάτων στους ηλικιωμένους είναι σημαντικό να βρίσκονται αυτοί σε καλή μυϊκή κατάσταση. Η διατροφή είναι σημαντική για τα οστά κ.λπ.

3.5.2. Όσον αφορά τις ενημερωτικές εκστρατείες, είναι σημαντικό αυτές να σχεδιάζονται και να διενεργούνται σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο για να είναι δυνατό να λαμβάνονται υπόψη οι πολιτισμικές και άλλες διαφορές μεταξύ περιφερειών και κρατών μελών. Η αρχή της επικουρικότητας ισχύει στον τομέα αυτό αναμφισβήτητα.

3.5.3. Η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει ότι οι προτεινόμενες μέθοδοι εργασίας του προγράμματος είναι ισορροπημένες. Μία σημαντική μέθοδος εργασίας είναι η διοργάνωση σεμιναρίων και συνεδρίων, όπου εμπειρογνώνονες και τοπικοί/περιφερειακοί πολιτικοί μπορούν να ανταλλάσουν εμπειρίες, ιδέες και απόψεις. Ιδιαίτερα σημαντικές είναι οι προτάσεις για τη διοργάνωση ανταλλαγής πληροφοριών μέσω βάσεων δεδομένων. Η χρησιμοποίηση σύγχρονων τεχνολογιών πληροφόρησης αποτελεί έναν οικονομικά συμφέροντα τρόπο υποστήριξης των εθνικών και περιφερειακών προσπαθειών για την πρόληψη ατυχημάτων και τραυματισμών. Επιπλέον, θα πρέπει να επισημανθεί ότι ήδη υφίστανται τέτοιου είδους βάσεις δεδομένων.

3.5.4. Η Επιτροπή των Περιφερειών εκφράζει επιφυλάξεις όσον αφορά τις σύντομες ενημερωτικές εκστρατείες, τους διαγωνισμούς κ.λπ. Η πρόληψη των ατυχημάτων αποτελεί μακροπρόθεσμο σχέδιο και η ανειλημμένη δράση θα πρέπει να είναι συνεχής και να μην εξαρτάται από σύντομες ενημερωτικές εκστρατείες.

3.5.5. Ο τομέας V (δυνατότητα πρόληψης ατυχημάτων) πρέπει να ορισθεί καλύτερα, ενώ θα πρέπει να γίνεται μνεία στο συντονισμό μεταξύ των διάφορων προγραμμάτων της Ένωσης, καθώς και του Παρατηρητηρίου Υγείας.

4. Συμπεράσματα

Η Επιτροπή των Περιφερειών υποστηρίζει το προτεινόμενο από την Επιτροπή πρόγραμμα για την πρόληψη των ατυχημάτων και των τραυματισμών και υπογραμμίζει ότι:

- η επιλογή των τομέων που καλύπτει το πρόγραμμα είναι ορθή 7

- το πρόγραμμα θα πρέπει να συμπληρωθεί με τη σύσταση διατομεακής ομάδας εμπειρογνωμόνων, οι οποίοι θα μπορούσαν να συμβάλουν στον εμπλουτισμό του προγράμματος με τις γνώσεις που διαθέτουν σε άλλους επιστημονικούς και κοινωνικούς τομείς 7

- θα πρέπει να εκπονηθεί ειδική μελέτη όσον αφορά τα τροχαία ατυχήματα που οφείλονται στην κατανάλωση φαρμακευτικών ουσιών (όπως, παραδείγματος χάρη, αλκοόλ, ναρκωτικών και φαρμάκων), καθώς και τα πιθανά προληπτικά μέτρα που θα πρέπει να ληφθούν 7

- η συνεργασία με τις τοπικές και περιφερειακές αρχές έχει πρωταρχική σημασία 7

- ο καθορισμός των μεθόδων είναι σαφής, αν και μια διεξοδικότερη εξέταση της παθητικής και της ενεργητικής πρόληψης θα μπορούσε να συμβάλει στη βελτίωση του εγγράφου 7

- ο συντονισμός των προληπτικών μέτρων που λαμβάνονται σε διάφορους τομείς στην Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί σημαντικό μέρος της διαχείρισης του τομέα της πρόληψης των ατυχημάτων 7 εντούτοις, θα πρέπει να συσταθεί μία ανεξάρτητη γραμματεία («Παρατηρητήριο Υγείας») και, για το λόγο αυτό, ο προϋπολογισμός πρέπει να τροποποιηθεί 7

- θα πρέπει να προβλεφθεί κοινοτική νομοθετική ρύθμιση για τα ανώτατα επιτρεπόμενα ποσοστά αλκοόλ στο αίμα 7

- θα πρέπει να προταθεί κοινοτική νομοθετική ρύθμιση για τα σύνθετα ναρκωτικά, στο πλαίσιο της οποίας να προσδιορίζονται οι εν λόγω ουσίες, καθώς και τα ανώτατα επιτρεπόμενα όριά τους.

Βρυξέλλες, 18 Σεπτεμβρίου 1997.

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής των Περιφερειών

Pasqual MARAGALL i MIRA

() ΕΕ C 202 της 2. 7. 1997, σ. 20.