Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την "Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71 του Συμβουλίου περί εφαρμογής των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης στους μισθωτούς, στους μη μισθωτούς και στα μέλη των οικογενειών τους που διακινούνται εντός της Κοινότητας, καθώς και του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 574/72 του Συμβουλίου περί του τρόπου εφαρμογής του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71"

(2000/C 367/05)

Στις 5 Ιουλίου 2000 και σύμφωνα με το άρθρο 262 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την παραπάνω πρόταση.

Το τμήμα "Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις και δικαιώματα των πολιτών", στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 12 Σεπτεμβρίου 2000 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Rodríguez García Caro.

Κατά την 375η σύνοδο ολομέλειάς της, της 20ής και 21ης Σεπτεμβρίου 2000 (συνεδρίαση της 20ής Σεπτεμβρίου), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Ο κανονισμός (EOK) αριθ. 1408/71 υφίσταται περιοδικές τροποποιήσεις, για να προσαρμόζεται το περιεχόμενό του στις εξελίξεις που επέρχονται στον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης στα διάφορα κράτη μέλη είτε με ρυθμιστικές αλλαγές είτε με διεθνείς συμφωνίες είτε (στο επίπεδο του συνόλου της Ένωσης) με τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου. Όλα αυτά έχουν ως αποτέλεσμα να παρουσιάζονται κατά διαστήματα προτάσεις τροποποίησης του προαναφερθέντος κανονισμού, σαν αυτή που υποβάλλεται τώρα στην ΟΚΕ προς εξέταση.

1.2. Ομοίως, ο κανονισμός (EOK) αριθ. 574/72, ο οποίος θεσπίζει τον τρόπο εφαρμογής του προηγούμενου, πρέπει επίσης να τροποποιείται αναλόγως, είτε ως συνέπεια των αλλαγών που επέρχονται στον κανονισμό (EOK) αριθ. 1408/71 είτε ως συνέπεια αλλαγών των εθνικών νομοθεσιών και του κοινοτικού δικαίου.

1.3. Όλες αυτές οι τροποποιήσεις προσδίδουν όλο και μεγαλύτερο βαθμό πολυπλοκότητας στο κείμενο που διέπει την εφαρμογή των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης στους εργαζόμενους και στα μέλη των οικογενειών τους που διακινούνται εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Έτσι, ένας κανονισμός που έχει ως στόχο να διευκολύνει την κινητικότητα των εργαζομένων χωρίς να θίγονται από αυτήν τα δικαιώματά τους στην κοινωνική ασφάλιση μετατρέπεται σε μια ρύθμιση όλο και πιο πολύπλοκη, στην οποία προστίθενται συνεχώς διατάξεις χωρίς να απλοποιείται ή να μειώνεται το διατακτικό της.

1.4. Γι' αυτό, δεν είναι απαραίτητη μόνο η προσαρμογή του κειμένου του κανονισμού (EOK) αριθ. 1408/71 στις νέες συνθήκες, αλλά και η αποτελεσματική μεταρρύθμιση και απλοποίηση αυτού του κειμένου, με την εξέταση εντός της συντομότερης δυνατής προθεσμίας της πρότασης κανονισμού για τον συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης, που παρουσιάστηκε από το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο και έλαβε ευνοϊκή, σε γενικές γραμμές, γνωμοδότηση της ΟΚΕ κατά τη σύνοδο ολομέλειας του Ιανουαρίου 2000(1).

2. Γενικές παρατηρήσεις για το περιεχόμενο της πρότασης

2.1. Η πρόταση τροποποίησης που εξετάζουμε αφορά, όπως είπαμε και προηγουμένως, τόσο τον κανονισμό (EOK) αριθ. 1408/71 όσο και τον κανονισμό (EOK) αριθ. 574/72, ο οποίος αναπτύσσει τον προηγούμενο. Σε γενικές γραμμές, η ΟΚΕ μπορεί να δεχθεί ευμενώς την πρόταση που της υποβάλλεται, διότι οι αλλαγές που περιλαμβάνει προέρχονται από τη ρητή βούληση των κρατών μελών, από την ενσωμάτωση της κοινοτικής νομολογίας και από την προσαρμογή του κειμένου στις αλλαγές που έχουν επέλθει στην Ένωση.

2.2. Η ΟΚΕ θεωρεί, ωστόσο, ότι το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο οφείλουν να προβούν όσο το δυνατόν πιο σύντομα και πιο αποτελεσματικά στην απλοποίηση και τη βελτίωση του υφιστάμενου κειμένου. Πρέπει να συνεχισθεί η εξέταση της πρότασης κανονισμού για τον συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης(2) από τα δύο όργανα, ούτως ώστε εντός λογικής χρονικής προθεσμίας να απλοποιηθεί το περιεχόμενο του τροποποιούμενου κειμένου και να προσαρμοσθεί στη σημερινή πραγματικότητα.

2.3. Για πρώτη φορά η τροποποίηση των προαναφερόμενων κανονισμών θα γίνει σύμφωνα με τη διαδικασία της συναπόφασης. Η διαδικασία αυτή ενδέχεται να οδηγήσει σε αλλαγές των προτάσεων που έχουν παρουσιασθεί, με αποτέλεσμα η ΟΚΕ να εκδώσει γνωμοδότηση για ένα κείμενο που η διαδικασία της συναπόφασης έχει μεταβάλει ουσιαστικά. Η ΟΚΕ πρέπει να συμμετέχει και να εκφράζει τη γνώμη της σε πραγματικό χρόνο, πράγμα για το οποίο απαιτείται να διευκρινισθεί πώς εξελίσσεται ο συμβουλευτικός ρόλος αυτού του οργάνου στην εν λόγω διαδικασία.

3. Ειδικές παρατηρήσεις για το περιεχόμενο της πρότασης

3.1. Κανονισμός (EOK) αριθ. 1408/71 περί εφαρμογής των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης στους μισθωτούς, στους μη μισθωτούς και στα μέλη των οικογενειών τους που διακινούνται εντός της Κοινότητας.

3.1.1. Το άρθρο 1 της πρότασης τροποποιεί τα παραρτήματα ΙV και VI του ανωτέρω κανονισμού, παραθέτοντας τις εν λόγω τροποποιήσεις σε παράρτημα.

3.1.2. Τροποποιείται το παράρτημα ΙV τμήμα Γ (απαλλαγή από τον υπολογισμό των παροχών σύμφωνα με το άρθρο 46 παράγραφος 2) μέρος "Ε. Γαλλία". Προστίθεται ένα κείμενο που επιτρέπει την απαλλαγή ορισμένων γαλλικών ασφαλιστικών φορέων από τον υπολογισμό των παροχών σύνταξης και επιζώντων με το διπλό σύστημα που θεσπίζεται στο άρθρο 46 παράγραφος 2.

Η ΟΚΕ θεωρεί ότι η τροποποίηση απλοποιεί και μειώνει τη γραφειοκρατία, καταργώντας διαδικασίες που δεν προσφέρουν θετικά στοιχεία.

3.1.3. Τροποποιείται το παράρτημα VI (ειδικές περιπτώσεις εφαρμογής των νομοθεσιών ορισμένων κρατών μελών) μέρος "Ε. Γαλλία". Τροποποιούνται τα σημεία 3 και 5 αυτού του μέρους και προστίθεται το σημείο 9, για να διευκολυνθεί η πρόσβαση των Γάλλων και των κοινοτικών πολιτών στο σύστημα εθελοντικής ασφάλισης γήρατος (σημείο 3), να προστεθούν στα βασικά συστήματα ασφάλισης γήρατος των μη μισθωτών τα επικουρικά συστήματα των μισθωτών (σημείο 5) και να ενωθεί η εφαρμογή της γαλλικής νομοθεσίας για τους μισθωτούς με τα βασικά ή τα επικουρικά συστήματα συνταξιοδότησης στα οποία υπόκειται ο ενδιαφερόμενος (σημείο 9).

Η ΟΚΕ πιστεύει ότι οι προτεινόμενες τροποποιήσεις συμβάλλουν στην άρση των εμποδίων για την κινητικότητα των εργαζομένων και εκσυγχρονίζουν το κείμενο, προσεγγίζοντάς το στην τρέχουσα πραγματικότητα του γαλλικού συστήματος κοινωνικής ασφάλισης.

Υπάρχει ένα λάθος στο ισπανικό κείμενο. Στο σημείο 9, αντί "για την εφαρμογή του τίτλου ΙΙΙ του κεφαλαίου 3", πρέπει να γραφεί "για την εφαρμογή του κεφαλαίου 3 του τίτλου ΙΙΙ".

3.1.4. Τροποποιείται το παράρτημα VI μέρος "ΙΑ. Αυστρία". Προστίθεται στο σημείο 7 η διευκρίνιση ότι η ειδική ενίσχυση που προβλέπεται από τον Ειδικό Νόμο της 30ής Σεπτεμβρίου 1973 (SUG) θεωρείται σύνταξη γήρατος για την εφαρμογή του κεφαλαίου 3 του τίτλου ΙΙΙ του κανονισμού (EOK) αριθ. 1408/71.

Στο ισπανικό κείμενο διαπιστώνεται ότι η αρίθμηση στη δεύτερη παράγραφο του σημείου ΙΙΙ.2 της αιτιολογικής έκθεσης ("δ" και "ε") δεν αντιστοιχεί στην αρίθμηση των σημείων του παραρτήματος της πρότασης ("β" και "γ") που αφορούν την Αυστρία και τη Σουηδία. Ζητούμε από την Επιτροπή να διορθώσει αυτό το λάθος.

3.1.5. Τροποποιείται το παράρτημα VI το μέρος "ΙΔ. Σουηδία" σημείο 1 και, συγκεκριμένα, η αντιμετώπιση των σουηδικών γονικών παροχών, οι οποίες περνούν από το πεδίο εφαρμογής των επιδομάτων ασθενείας και μητρότητας (άρθρο 18 παράγραφος 1) στο πεδίο εφαρμογής των οικογενειακών επιδομάτων (άρθρο 72).

Η τροποποίηση γίνεται στο πλαίσιο της απόφασης του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου του Ιουνίου 1998 για την υπόθεση Kuusijärvi, σύμφωνα με την οποία η σουηδική γονική παροχή θεωρείται οικογενειακό επίδομα.

3.2. Κανονισμός (EOK) αριθ. 574/72 του Συμβουλίου περί του τρόπου εφαρμογής του κανονισμού (EOK) αριθ. 1408/71.

3.2.1. Το άρθρο 2 της πρότασης κανονισμού τροποποιεί τρία άρθρα του κειμένου του.

3.2.2. Τροποποιείται το άρθρο 34 παράγραφος 5 όσον αφορά τη ρύθμιση της απόδοσης από τον αρμόδιο φορέα ενός κράτους μέλους των δαπανών που πραγματοποιήθηκαν κατά τη διαμονή σε άλλο κράτος. Επιδιώκεται ο διαχωρισμός του θέματος της απόδοσης των δαπανών σε δύο παραγράφους, ανάλογα με το αν υπάρχουν κλίμακες για τον υπολογισμό τους (παράγραφος 4) ή όχι (παράγραφος 5).

Επιπλέον αυτού του τεχνικού θέματος, η τροποποίηση διορθώνει ορισμένα γλωσσικά λάθη στο αγγλικό και το σουηδικό κείμενο.

3.2.3. Τροποποιείται το άρθρο 93 παράγραφος 1 ως συνέπεια της συμπερίληψης των σπουδαστών στον κανονισμό (EOK) αριθ. 1408/71 (κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 307/99 της 8ης Φεβρουαρίου 1999 που διευρύνει το προσωπικό και το καθ' ύλην πεδίο των κανονισμών (EOK) αριθ. 1408/71 και (EOK) αριθ. 574/72). Ο κανονισμός αυτός εισάγει δύο νέα άρθρα, το 34α ("Ειδικές διατάξεις") και το 34β ("Κοινές διατάξεις"), και καταργεί το άρθρο 22γ.

Το προτεινόμενο κείμενο εισάγει στον κανονισμό (EOK) αριθ. 574/72 τις αναφορές σ' αυτά τα δύο άρθρα όσον αφορά την καταβολή των επιδομάτων ασθενείας και μητρότητας σε είδος.

3.2.4. Τροποποιείται το άρθρο 107 παράγραφος 1 όσον αφορά τη μετατροπή των νομισμάτων. Μετά την κατάργηση του Ευρωπαϊκού Νομισματικού Συστήματος, ο καθορισμός των τιμών αναφοράς του ευρώ ανατέθηκε στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.

4. Συμπεράσματα

4.1. Η ΟΚΕ επικροτεί την πρόταση τροποποίησης των δύο κανονισμών.

4.2. Στο πλαίσιο της διαδικασίας της συναπόφασης, ο ρόλος και η συμβουλευτική της λειτουργία της ΟΚΕ σ' αυτόν τον τύπο προτάσεων πρέπει να ενταχθούν σε ένα σενάριο που θα της επιτρέπει να γνωμοδοτεί και για τις τροποποιήσεις που επέρχονται στα κείμενα στην πορεία της διαδικασίας έγκρισής τους.

Βρυξέλλες, 20 Σεπτεμβρίου 2000.

Η Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Beatrice RANGONI MACHIAVELLI

(1) ΕΕ C 75 της 15.3.2000.

(2) ΕΕ C 38 της 12.2.1999, σ. 10.