ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ  ΕΠΙΤΡΟΠΗ  
Βρυξέλλες , 7.12.2011 
SEC(2011) 1473 τελικό  
  
ΕΓΓΡΑΦΟ  ΕΡΓΑΣΙΑΣ  ΤΩΝ  ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ  ΤΗΣ  ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ  
ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ  ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ  ΤΗΣ  ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ  ΤΩΝ  ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ  
 
που συνοδεύει  το έγγραφο  
ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ  ΤΟΥ  ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ  
για τη θέσπιση  µηχανισ µού συνεργασίας  στον  τοµέα της πυρηνικής  ασφάλειας  
  
{COM(2011) 841 τελικό } 
{SEC(2011) 1472 τελικό } 
 
 
EL 2   EL Το ατύχη µα του Τσερνο µπίλ το 1986 και το ατύχη µα του Φουκουσί µα Νταϊτσί  το 2011 
υπογρά µµισαν την παγκόσ µια σηµασία της πυρηνικής  ασφάλειας . Προκει µένου να εκπληρώσει  
τον στόχο  της Συνθήκης  Ευρατό µ, δηλαδή  να δηµιουργηθούν  συνθήκες  ασφαλείας  που να 
αποκλείουν  τους κινδύνους  για τη ζωή και την υγεία  των λαών , η Ευρωπαϊκή  Κοινότητα  
Ατοµικής Ενέργειας  (εφεξής  η «Κοινότητα ») θα πρέπει  να είναι σε θέση  να υποστηρίξει  την 
πυρηνική  ασφάλεια  σε τρίτες  χώρες . 
Επιτακτική  είναι  επίσης  η ανάγκη  να συνεχίσει  η Κοινότητα  τις προσπάθειές  της για την 
εφαρ µογή αποτελεσ µατικών  µέτρων  διασφάλισης  για τα πυρηνικά  υλικά  σε τρίτες  χώρες , µε 
βάση  τις δικές  της δραστηριότητες  διασφάλισης  στο πλαίσιο  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης . 
Τους  ανωτέρω  στόχους  υποστήριξαν  κατά  το παρελθόν  τα προγρά µµατα πυρηνικής  
ασφάλειας  TACIS και PHARE και, από το 2007, ο ΜΣΠΑ  (Μηχανισ µός Συνεργασίας  στον  
τοµέα της Πυρηνικής  Ασφάλειας ) σε «τρίτες  χώρες » και ο Μηχανισ µός Προενταξιακής  
Βοήθειας  (ΜΠΒ ) για τις χώρες  που συµµετέχουν  στη διαδικασία  προσχώρησης  στην  ΕΕ.  
1. ΟΡΙΣΜΟΣ  ΤΟΥ  ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ  
Η προώθηση  και επιβολή  των υψηλότερων  δυνατών  προτύπων  πυρηνικής  ασφάλειας  και 
προστασίας  από τις ακτινοβολίες  εντός  των συνόρων  της ΕΕ δεν επαρκεί  ενδεχο µένως  για να 
προστατεύσει  κατάλληλα  το ευρύ  κοινό  και το περιβάλλον . Η πρόσφατη  ιστορία  
επιβεβαιώνει  κατηγορη µατικά  ότι οι συνέπειες  ενός πυρηνικού  ατυχή µατος στη δηµόσια 
υγεία , την κοινωνική  ζωή, το περιβάλλον  και την οικονο µία ενδέχεται  να επεκτείνονται  πολύ  
πέραν  των εθνικών  συνόρων  και, ενδεχο µένως , σε ολόκληρο  τον πλανήτη . Πρέπει  συνεπώς  
να προγρα µµατιστεί  η ανάληψη  δράσης  από κοινού  µε τρίτες  χώρες , ιδίως  εκείνες  που 
βρίσκονται  στις γειτονικές  περιοχές  της ΕΕ, µε συνολικό  στόχο  την προώθηση  υψηλού  
επιπέδου  πυρηνικής  ασφάλειας  και προστασίας  από τις ακτινοβολίες  παγκοσ µίως. 
Παράλληλα , απαιτείται  επίσης  να αναληφθεί  δράση  για την εφαρ µογή αποτελεσ µατικών  
µέτρων  διασφάλισης  των πυρηνικών  υλικών  σε τρίτες  χώρες . 
Επανεξέταση  των αντληθέντων  διδαγ µάτων  και εξέλιξη  της διεθνούς  κατάστασης  
Τα γενεσιουργά  αίτια  των σηµαντικότερων  πυρηνικών  ατυχη µάτων  υπήρξαν  η έλλειψη  
νοοτροπίας  πυρηνικής  ασφάλειας , ασφάλειας  σχεδιασ µού (πτυχές  του σχεδιασ µού 
εγκαταστάσεων  που άπτονται  της ασφάλειας ) και επιχειρησιακής  ασφάλειας . Κρίθηκε  
εποµένως  ενδεδειγ µένο τα προγρά µµατα συνεργασίας  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  στον  τοµέα 
της πυρηνικής  ασφάλειας  να απευθύνουν  έκκληση  στους  φορείς  εκµετάλλευσης  των 
πυρηνικών  εγκαταστάσεων  να βελτιώσουν  την επιτόπια  κατάσταση , και στις ρυθµιστικές  
αρχές  στον  τοµέα της πυρηνικής  ενέργειας  να µεριµνήσουν  για την εξασφάλιση  της 
απαιτού µενης τεχνικής  ικανότητας  και ανεξαρτησίας  ώστε  να επιβάλουν  την τήρηση  των 
κατάλληλων  προτύπων  πυρηνικής  ασφάλειας . Η συνεργασία  µε τις ρυθµιστικές  αρχές  στον  
τοµέα της πυρηνικής  ενέργειας  θα πρέπει  να παρα µείνουν  στο επίκεντρο  της συνεργασίας  
στον  τοµέα της πυρηνικής  ασφάλειας . Σε συγκεκρι µένες περιπτώσεις , θα πρέπει  επίσης  να 
διατηρηθεί  η δυνατότητα  συνεργασίας  µε τους φορείς  εκµετάλλευσης  πυρηνικών  
εγκαταστάσεων  προκει µένου να διασφαλιστούν  η απόδοση  και τα αποτελέσ µατα των 
συνολικών  και διαφανών  αξιολογήσεων  κινδύνου  και ασφάλειας  («δοκιµές αντοχής  σε 
ακραίες  καταστάσεις »), που διενεργήθηκαν  στην  ΕΕ µετά το ατύχη µα του Φουκουσί µα-
Νταϊτσί .  
 
EL 3   EL Η συνεργασία  σχετικά  µε τη διαχείριση  και τη διάθεση  αναλω µένων  καυσί µων και 
ραδιενεργών  αποβλήτων , καθώς  και η αποκατάσταση  χώρων  στους  οποίους  υπήρχαν  
πυρηνικές  εγκαταστάσεις  µέσω της διασφάλισης  της περιβαλλοντικής  τους ασφάλειας  –
πτυχές  για τις οποίες  απαιτείται  διεθνής  συνεργασία - αποτελούν  σηµαντική  συνιστώσα  του 
προγρά µµατος και θα πρέπει  στο µέλλον  να συγκαταλέγονται  στις προτεραιότητες  του 
µηχανισ µού. 
Η προώθηση  της διεθνούς  συνεργασίας , κυρίως  µέσω του ∆ΟΑΕ , θα παρα µείνει ουσιώδης  
για την εξασφάλιση  του συντονισ µού των δραστηριοτήτων  των διαφόρων  παραγόντων  και 
για την καλύτερη  χρησι µοποίηση  των πόρων . 
2. ΑΝΑΛΥΣΗ  ΤΗΣ  ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΤΗΤΑΣ  
Με 27 κράτη  µέλη τα οποία  δραστηριοποιούνται  στο πλαίσιο  κοινών  πολιτικών  και 
στρατηγικών , η ΕΕ είναι  η µόνη που διαθέτει  την «κρίσι µη µάζα» για να ανταποκριθεί  στις 
παγκόσ µιες προκλήσεις , ενώ η δράση  των κρατών  µελών  ενδέχεται  να είναι  περιορισ µένη και 
κατακερ µατισµένη, και τα υλοποιού µενα σχέδια  συχνά  υπερβολικά  µικρά για να µπορέσουν  
να προσδώσουν  πραγ µατική  βιωσι µότητα . Αυτή  η «κρίσι µη µάζα» επιτρέπει  επίσης  στην  ΕΕ 
να διεξάγει  στρατηγικό  διάλογο  µε τις κυβερνήσεις -εταίρους  από πλεονεκτικότερη  θέση . 
Αυτό  αντικατοπτρίζεται , για παράδειγ µα, στην  ισχυρή  θέση  της ΕΕ στις συζητήσεις  και τις 
διαπραγ µατεύσεις  µε τις χώρες  της οµάδας  G8 και µε την Ευρωπαϊκή  Τράπεζα  
Ανασυγκρότησης  και Ανάπτυξης  (ΕΤΑΑ ), η οποία  διαχειρίζεται  µεγάλα  κονδύλια  για 
πυρηνική  ασφάλεια  εξ ονόµατος διεθνών  δωρητών . Εξάλλου , η ΕΕ αποτελεί  φυσικό  
συντονιστή  και µπορεί  να ασκήσει  επιρροή  σε όλους  σχεδόν  τους τοµείς των διεθνών  
σχέσεων , πράγ µα το οποίο  δεν µπορούν , εν γένει , να πράξουν  µεµονωµένα τα κράτη  µέλη.  
3. ΣΤΟΧΟΙ  ΤΗΣ  ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ  ΤΗΣ  ΕΕ 
Ο ισχύων  ΜΣΠΑ  προβλέπει  την προώθηση  υψηλού  επιπέδου  πυρηνικής  ασφάλειας  και 
προστασίας  από τις ακτινοβολίες , καθώς  και την εφαρ µογή αποτελεσ µατικών  πυρηνικών  
διασφαλίσεων  σε τρίτες  χώρες .  
Προτείνεται  ο γενικός  στόχος  και το πεδίο  εφαρ µογής του νέου Μηχανισ µού Συνεργασίας  
στον  τοµέα της Πυρηνικής  Ασφάλειας  να είναι  πανο µοιότυπα  µε εκείνα  του ισχύοντος  
µηχανισ µού: Η Ευρωπαϊκή  Ένωση  χρηµατοδοτεί  µέτρα για τη στήριξη  της προώθησης  υψηλού  
επιπέδου  πυρηνικής  ασφάλειας , προστασίας  από τις ακτινοβολίες  και για την εφαρ µογή 
αποτελεσ µατικών  µέτρων  διασφάλισης  των πυρηνικών  υλικών  σε τρίτες  χώρες . Τούτο  θα 
επιδιωχθεί  µε τους ακόλουθους  ειδικούς  στόχους : 
• Στήριξη  της προώθησης  και εφαρ µογής των υψηλότερων  δυνατών  προτύπων  πυρηνικής  
ασφάλειας  και προστασίας  από τις ακτινοβολίες  στις πυρηνικές  εγκαταστάσεις  και τις 
ακτινολογικές  πρακτικές  τρίτων  χωρών . 
• Στήριξη  της ανάπτυξης  και εφαρ µογής υπεύθυνων  στρατηγικών  όσον  αφορά  τη διάθεση  
αναλω µένων  καυσί µων, τη διαχείριση  αποβλήτων , τον παροπλισ µό εγκαταστάσεων  και 
την αποκατάσταση  χώρων  στους  οποίους  υπήρχαν  πυρηνικές  εγκαταστάσεις .  
• Στήριξη  της προώθησης  και εφαρ µογής αποτελεσ µατικών  πλαισίων  και µεθόδων  για τη 
βελτίωση  των πυρηνικών  διασφαλίσεων  παγκοσ µίως. 
 
EL 4   EL Ωστόσο , οι προτεραιότητες  και τα κριτήρια  για τις δράσεις  της ΕΕ θα επαναπροσδιοριστούν  
µε πιο συγκεκρι µένους  όρους  στο πλαίσιο  του νέου µηχανισ µού. 
4. ΕΠΙΛΟΓΕΣ  ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ  
Η εκτίµηση επιπτώσεων  εξετάζει  τέσσερις  επιλογές : i) να µην αναληφθεί  καµία περαιτέρω  
δράση  σε επίπεδο  ΕΕ (κανένας  Μηχανισ µός Συνεργασίας  στον  τοµέα της Πυρηνικής  
Ασφάλειας ), ii) να µην επέλθει  «καµία αλλαγή » (η συνεργασία  µε τις τρίτες  χώρες  θα 
συνεχιστεί  βάσει  του ισχύοντος  κανονισ µού ΜΣΠΑ ), iii) να τροποποιηθεί  ο κανονισ µός 
ΜΣΠΑ  και iv) να θεσπιστεί  ένας νέος µηχανισ µός, ο οποίος  θα περιλα µβάνει  το πεδίο  
εφαρ µογής του ισχύοντος  ΜΣΠΑ  συν τµήµα του πεδίου  εφαρ µογής του υφιστά µενου 
Μηχανισ µού Σταθερότητας . 
Ο τροποποιη µένος κανονισ µός υπήρξε  η επιλογή  που αξιολογήθηκε  αναλυτικότερα . Θα 
µπορούσε  να λάβει  υπόψη  την εξέλιξη  της διεθνούς  κατάστασης  στον  τοµέα της πυρηνικής  
ασφάλειας  και να ενσω µατώσει  τα αντληθέντα  διδάγ µατα, επιτρέποντας  παράλληλα  την 
αποσαφήνιση  των κριτηρίων  συνεργασίας  και των προτεραιοτήτων . Το γεωγραφικό  πεδίο  
εφαρ µογής θα µπορούσε  να αναθεωρηθεί  ώστε  να καλύπτει  το σύνολο  των «τρίτων  χωρών » 
(χώρες  που δεν είναι  κράτη  µέλη της ΕΕ) που πληρούν  τα κριτήρια  συνεργασίας , 
περιλα µβανο µένων  των χωρών  που καλύπτονται  από τον Μηχανισ µό Προενταξιακής  
Βοήθειας  (ΜΠΒ ), καθώς  και τις εκβιο µηχανισ µένες χώρες /χώρες  υψηλού  εισοδή µατος.  
Η νοµική βάση  του ισχύοντος  κανονισ µού ΜΣΠΑ  είναι  η Συνθήκη  Ευρατό µ. Έχοντας  υπόψη  
το νοµοθετικό  πλαίσιο  για την πυρηνική  ασφάλεια  σε επίπεδο  ΕΕ, ο µελλοντικός  κανονισ µός 
θα πρέπει  να διατηρήσει  αυτή  τη νοµοθετική  βάση , εκτός  αν το διευρυ µένο πεδίο  εφαρ µογής 
του κανονισ µού απαιτεί  πολλαπλή  νοµική βάση . 
5. ΕΚΤΙΜΗΣΗ  ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ  
Τα πυρηνικά  ατυχή µατα ενδέχεται  να έχουν  δραµατικές  υγειονο µικές, κοινωνικές , 
περιβαλλοντικές  και οικονο µικές επιπτώσεις , όπως  µαρτυρούν  τα ατυχή µατα του Τσερνο µπίλ 
(1986) και του Φουκουσί µα (2011). Αµφότερα  τα ατυχή µατα είχαν  ως αποτέλεσ µα µεγάλες  
εκτάσεις  βεβαρη µένες µε ραδιενεργό  ρύπανση , απώλειες  ζωών  και 
εκτόπιση /επανεγκατάσταση  του πληγέντος  πληθυσ µού, και οδήγησαν  στην  ανάγκη  
παροπλισ µού/αποξήλωσης  πολύ  δαπανηρών  σταθ µών πυρηνικής  ενέργειας  και 
αντικατάστασης  της απολεσθείσας  ικανότητας  παραγωγής  ενέργειας . Τα ατυχή µατα αυτού  
του είδους  επηρεάζουν  επίσης  τις επιλογές  που αφορούν  το ενεργειακό  µείγµα σε ορισµένες 
χώρες  (αναστολή  ή σταδιακή  κατάργηση  της πυρηνικής  ενέργειας ) µε ενδεχό µενες 
επιπτώσεις  στο περιβάλλον , δεδοµένου ότι η αντικατάσταση  πυρηνικών  σταθ µών µπορεί  να 
απαιτήσει , για παράδειγ µα, τη χρησι µοποίηση  ορυκτών  καυσί µων ή υδροηλεκτρικής  
ενέργειας .  
Σκοπός  των προτεινό µενων  δράσεων  της ΕΕ είναι  να συµβάλουν  στην  αποτροπή  της 
εµφάνισης  πυρηνικών  ατυχη µάτων , στην  ελαχιστοποίηση  των συνεπειών  τους (µέσω µέτρων  
ετοιµότητας  για την αντιµετώπιση  καταστάσεων  εκτάκτου  ανάγκης ) και στον  µετριασ µό των 
συνεπειών  σε περίπτωση  που συµβούν  ατυχή µατα. Καθε µία από τις εξεταζό µενες επιλογές  
επιδιώκει  αυτούς  τους στόχους . Ωστόσο , η επιλογή  «να µην αναληφθεί  καµία περαιτέρω  
δράση  σε επίπεδο  ΕΕ» (να µην υφίσταται  κανένας  Μηχανισ µός στον  τοµέα της Πυρηνικής  
 
EL 5   EL Ασφάλειας ) θα οδηγούσε  ενδεχο µένως  στη διακοπή  των περισσότερων  από τις εν εξελίξει  
εξωτερικές  δράσεις  που έχει αναλάβει  η ΕΕ στον  τοµέα της πυρηνικής  ασφάλειας . 
6. ΣΥΓΚΡΙΣΗ  ΤΩΝ  ΕΠΙΛΟΓΩΝ  
Η επιλογή  τροποποίησης  του κανονισ µού θα επιτρέψει  την αντιµετώπιση  των υφιστά µενων  
αβεβαιοτήτων  και ανακολουθιών  και θα παράσχει  την ευκαιρία  να καθοριστούν  µε σαφήνεια  
το επίκεντρο  της συνεργασίας  της ΕΕ στον  τοµέα της πυρηνικής  ασφάλειας  και οι σχετικές  
διασφαλίσεις . Ο σαφέστερος  καθορισ µός γεωγραφικών  και θεµατικών  στόχων  και 
προτεραιοτήτων  στον  ίδιο τον κανονισ µό θα βελτιώσει  την αποτελεσ µατικότητα  της 
εφαρ µογής του µηχανισ µού. Μπορεί  συνεπώς  να αναµένεται  µια περισσότερο  
αποτελεσ µατική  και έγκαιρη  διαχείριση  του κύκλου  σχεδιασ µού. 
Σε σύγκριση  µε τις επιλογές  να µην επέλθει  «καµία αλλαγή » και να θεσπιστεί  «νέος 
µηχανισ µός», η επιλογή  αυτή  θα επιτρέψει  να δοθεί  συνέχεια  και να αξιοποιηθεί  η εµπειρία  
ενός δοκιµασµένου συστή µατος, ενώ παράλληλα  θα επιλύσει  ορισµένα από τα 
επιση µανθέντα  προβλή µατα. Αυτή  η επιλογή , σε συνδυασ µό µε τη χρήση  ενιαίας  νοµικής 
βάσης  (σε σύγκριση  µε την επιλογή  θέσπισης  «νέου µηχανισ µού»), θα επιτρέψει  να 
απλουστευθούν  η ακολουθού µενη προσέγγιση  και οι συζητήσεις . Αυτό  το πλεονέκτη µα 
υπεραντισταθ µίζει τη µεγαλύτερη  συνοχή  που θα συνεπαγόταν  ενδεχο µένως  ένας «νέος 
µηχανισ µός», καλύπτοντας  την πυρηνική  ασφάλεια , την πυρηνική  προστασία  και τις 
πυρηνικές  διασφαλίσεις .  
Ο επαναπροσδιορισ µός του γεωγραφικού  πεδίου  εφαρ µογής, καθώς  και των κριτηρίων  και 
των προτεραιοτήτων  της συνεργασίας  στο πλαίσιο  του «τροποποιη µένου ΜΣΠΑ » θα 
επιτρέψει  τη σαφέστερη  κατανόηση  των ορίων  παρέ µβασης . 
7. ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ  ΚΑΙ  ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ  
Ο κανονισ µός ΜΣΠΑ  είναι  ένας εξουσιοδοτικός  κανονισ µός που θεσπίζει  τα βασικά  στοιχεία  
και τη βάση  της παρέ µβασης  της ΕΕ. Τα ετήσια  προγρά µµατα δράσης  αναφέρουν  αναλυτικά  
τις προς  υλοποίηση  από την ΕΕ δραστηριότητες , συµπεριλα µβανο µένων  των στόχων  που 
επιδιώκονται  µε κάθε  ενέργεια  και των αναµενόµενων  αποτελεσ µάτων . Ειδικοί  δείκτες  
καθορίζονται  πριν από την υλοποίηση  των σχεδίων , µε γνώµονα τα ιδιαίτερα  χαρακτηριστικά  
κάθε  ενέργειας .  
Η υλοποίηση  των δράσεων  ακολουθεί  τις αρχές  της διαχείρισης  βάσει  των αποτελεσ µάτων , οι 
στόχοι  της οποίας  είναι  οι ακόλουθοι : 
– µέγιστη  αξιοποίηση  των περιορισ µένων  πόρων · 
– βελτίωση  των διαδικασιών  λήψης  αποφάσεων , καθώς  και των ίδιων  των 
αποφάσεων · 
– εξασφάλιση  διαφάνειας  και λογοδοσίας . 
Τα συστή µατα παρακολούθησης  και αξιολόγησης  της Επιτροπής  εστιάζονται  όλο και 
περισσότερο  στα αποτελέσ µατα (σύστη µα παρακολούθησης  µε γνώµονα τα αποτελέσ µατα). 
Στα συστή µατα αυτά  συµµετέχει  εσωτερικό  προσωπικό , καθώς  και εξωτερικοί  
 
EL 6   EL εµπειρογνώ µονες. Οι υπεύθυνοι  διαχείρισης  στις αντιπροσωπείες  και τις κεντρικές  υπηρεσίες  
παρακολουθούν  διαρκώς  την εφαρ µογή των έργων  και των προγρα µµάτων  µε διάφορους  
τρόπους , και όποτε  είναι  δυνατό  µε επιτόπιες  επισκέψεις . Συνάπτονται  συµβάσεις  µε 
εξωτερικούς , ανεξάρτητους  εµπειρογνώ µονες για την αξιολόγηση  των επιδόσεων  των 
εξωτερικών  δράσεων  της ΕΕ µέσω τριών  διαφορετικών  συστη µάτων . Οι εν λόγω  
αξιολογήσεις  συµβάλλουν  στη λογοδοσία  και στη βελτίωση  των υπό εξέλιξη  παρε µβάσεων . 
Αντλούν  επίσης  διδάγ µατα από προηγού µενες εµπειρίες  για τη διαµόρφωση  των µελλοντικών  
πολιτικών  και δράσεων . Όλα τα εργαλεία  χρησι µοποιούν  τα διεθνώς  αναγνωρισ µένα κριτήρια  
αξιολόγησης  ΟΟΣΑ -ΕΑΒ , περιλα µβανο µένων  των (δυνητικών ) επιπτώσεων . 
Η Επιτροπή  διενεργεί  επίσης  στρατηγικές  αξιολογήσεις  των πολιτικών  της, από τον 
προγρα µµατισµό και τη στρατηγική  έως την υλοποίηση  των παρε µβάσεων  σε ένα 
συγκεκρι µένο τοµέα. Οι εν λόγω  αξιολογήσεις  συµβάλλουν  καθοριστικά  στη διαµόρφωση  
πολιτικών  και στον  σχεδιασ µό µηχανισ µών και έργων . Όλες  οι αξιολογήσεις  δηµοσιεύονται  
στον  δικτυακό  τόπο  της Επιτροπής , ενώ σύνοψη  των πορισ µάτων  περιλα µβάνεται  στην  
ετήσια  έκθεση  προς  το Συµβούλιο  και το Ευρωπαϊκό  Κοινοβούλιο .