Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με τις «Προτάσεις της Επιτροπής για τον καθορισμό της τιμής ορισμένων γεωργικών προϊόντων και ορισμένων συναφών μέτρων (1996/1997)»

(96/C 204/16)

Στις 27 Μαρτίου 1996, και σύμφωνα με τα άρθρα 43 και 198 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με τις ανωτέρω προτάσεις.

Το τμήμα γεωργίας και αλιείας στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ υιοθέτησε στις 11 Απριλίου 1996 την ακόλουθη γνωμοδότηση με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Pricolo.

Κατά την 335η σύνοδο ολομελείας της (συνεδρίαση της 24ης Απριλίου 1996), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 79 ψήφους υπέρ, 6 ψήφους κατά και 9 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Στοιχεία για την κατάσταση της γεωργικής οικονομίας

1.1. Το 1995, η γεωργική οικονομία υπέστη τις συνέπειες της εξέλιξης της γενικής οικονομίας, ο ρυθμός ανάπτυξης της οποίας - που εκτιμάται σε 2,6 % - υπήρξε χαμηλότερος του 2,8 % του 1994.

1.2. Παρά το μη ικανοποιητικό οικονομικό γενικό πλαίσιο (ποσοστό ανεργίας 10,7 %, ποσοστό πληθωρισμού 3 %, περιορισμένες αυξήσεις των μισθών σε πραγματικούς όρους, κ.λπ.), η οικονομική κατάσταση της γεωργίας σημείωσε στο σύνολό της ελαφρά βελτίωση.

1.2.1. Οι προσωρινές εκτιμήσεις της EUROSTAT υπολογίζουν ότι η αύξηση του γεωργικού εισοδήματος (προστιθέμενη αξία στο κόστος συντελεστών ανά συνολική ΜΓΕ - μονάδα γεωργικής εργασίας) κατά το 1995 θα είναι της τάξεως του 2,6 % στο σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (7,4 % το 1994).

1.3. Πρέπει, ωστόσο, να υπενθυμισθεί ότι η αύξηση αυτή δεν αφορά όλες τις χώρες της ΕΕ, δεδομένου ότι σε έξι κράτη μέλη της Ένωσης σημειώθηκε αντίθετα μείωση του εισοδήματος, σε ορισμένες μάλιστα σε σημαντικό βαθμό (στο Βέλγιο, π.χ., ήταν της τάξεως του P9,8 %, ενώ στην Ισπανία της τάξεως του P4,8 %).

1.3.1. Επιπλέον, αυτές οι διαφορές εισοδήματος πρέπει να αποδοθούν στις διακυμάνσεις που παρουσίασαν το 1995 ορισμένα νομίσματα και οι οποίες, όπως είναι γνωστό, έχουν επιπτώσεις, θετικές ή αρνητικές, στα γεωργικά εισοδήματα.

1.3.2. Εξάλλου, θα πρέπει να σημειωθεί ότι η εν λόγω βελτίωση οφείλεται επίσης στις αντισταθμιστικές ενισχύσεις που υιοθετήθηκαν με τη μεταρρύθμιση της ΚΓΠ προκειμένου να ληφθεί υπόψη η μείωση των θεσμικών τιμών (συμφωνία ΓΣΔΕ).

1.4. Με εξαίρεση ορισμένες περιοχές της ιβηρικής χερσονήσου που για μια ακόμη φορά έχουν πληγεί από την ξηρασία, σε όλες σχεδόν τις χώρες της ΕΕ οι συνθήκες στους τομείς της φυτικής παραγωγής υπήρξαν ευνοϊκές και χαρακτηρίσθηκαν κατεξοχήν από αύξηση των διεθνών τιμών για τα σιτηρά και από σημαντική μείωση των αντίστοιχων αποθεμάτων, από συρρίκνωση της διεθνούς παραγωγής των ελαιούχων σπόρων και από μείωση της παραγωγής οίνου.

1.4.1. Κατά το 1995 οι πραγματικές τιμές στην παραγωγή θα σημείωναν αύξηση - όσον αφορά τα φυτικά προϊόντα - της τάξεως του 2,7 % σε σύγκριση με το 1994. Ακόμη και στον τομέα αυτό, η αύξηση δεν πρέπει να θεωρηθεί γενικευμένη δεδομένου ότι σε πέντε κράτη μέλη σημειώθηκε πραγματική μείωση (Βέλγιο P6,1 %, Ολλανδία P5 %, Αυστρία P20,2 % και Φινλανδία P33 %). Τα στοιχεία που αφορούν την Αυστρία και τη Φινλανδία έχουν εξαιρετικά σχετικό χαρακτήρα διότι έχουν επηρεαστεί σημαντικά από τις επιπτώσεις της ένταξης των χωρών αυτών στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

1.5. Ο τομέας των κτηνοτροφικών προϊόντων, στο σύνολό του, δεν σημείωσε βελτίωση ούτε στις τιμές, ούτε στην κατανάλωση. Όσον αφορά τις τιμές στην παραγωγή διαπιστώνεται μέση μείωση σε πραγματικούς όρους της τάξεως του P2,8 % με ποσοστά 11 % για τα αβγά, 8,8 % για το βόειο κρέας και 4,3 % για το πρόβειο κρέας. Η αύξηση κατά 3,5 % που σημειώθηκε για το χοίρειο κρέας είναι αποτέλεσμα της κανονικής κυκλικής εξέλιξης των τιμών, πράγμα που χαρακτηρίζει τον τομέα, όπου τις περιόδους πλεονάζουσας προσφοράς σε χαμηλές τιμές ακολουθούν περίοδοι συγκρατημένης προσφοράς με υψηλότερες τιμές.

1.6. Τέλος, το 1995 ο δείκτης τιμών σε πραγματικούς όρους του συνόλου των γεωργικών προϊόντων μειώθηκε κατά 0,2 % στην Ευρώπη των δεκαπέντε και κατά 0,9 % στην Ευρώπη των δώδεκα. Στα ποσοστά αυτά δεν λαμβάνονται υπόψη οι «αντισταθμιστικές ενισχύσεις» που διατέθηκαν στις αροτραίες καλλιέργειες, ούτε οι «πριμοδοτήσεις των βοοειδών». Πρόκειται για ενισχύσεις και πριμοδοτήσεις που, αντίθετα, λαμβάνονται υπόψη κατά τον υπολογισμό των γεωργικών εισοδημάτων.

1.7. Οι τιμές των μέσων παραγωγής στον τομέα της γεωργίας φαίνεται να σημειώνουν αύξηση χαμηλότερη του μέσου ποσοστού του πληθωρισμού και συνεπώς σε πραγματικούς όρους θα έπρεπε να υποστούν μείωση - ελαφρά όμως - της τάξεως του 0,9 %. Στην πράξη ωστόσο έχουν σταθεροποιηθεί.

1.8. Τα μακροοικονομικά δεδομένα που αναφέρθηκαν πιο πάνω οδηγούν στα ακόλουθα συμπεράσματα:

- η απόκλιση - η οποία είναι επιζήμια για την γεωργία - μεταξύ εξέλιξης των γεωργικών τιμών και εξέλιξης των τιμών των μέσων παραγωγής παραμένει, στην πράξη, αναλλοίωτη 7

- οι συμφωνίες ΓΣΔΕ αρχίζουν να παρουσιάζουν αρνητικά αποτελέσματα για την ευρωπαϊκή γεωργία, ειδικότερα σε εκείνους τους τομείς παραγωγής για τους οποίους δεν έχουν προβλεφθεί αντισταθμιστικά μέτρα 7

- η κατάσταση από γεωργο-νομισματικής πλευράς εξακολουθεί να προκαλεί ανησυχία εξαιτίας των συχνών αλλαγών σε ό,τι αφορά την νομισματική ισοτιμία ορισμένων νομισμάτων 7

- τα μέτρα που υιοθετήθηκαν το 1992 για τις αροτραίες καλλιέργειες στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης της ΚΓΠ είχαν την έννοια να εξυπηρετήσουν τους στόχους του ελέγχου της παραγωγής και της σταθεροποίησης των αγορών.

1.8.1. Τα αποθέματα σε σιτηρά μειώθηκαν από 33 εκατομμύρια τόνους κατά την περίοδο 92/93 σε 4,7 εκατομμύρια τόνους τον Ιανουάριο του 1996. Αντίστοιχα, τα αποθέματα του βοείου κρέατος μειώθηκαν από περίπου 1 εκατομμύριο τόνους σε 15 000 τόνους, ενώ, τέλος, τα αποθέματα βουτύρου είναι πλέον σχεδόν ανύπαρκτα.

1.8.2. Η εκρίζωση αμπέλων και η ταυτόχρονη ξηρασία που σημειώθηκε σε ορισμένες οινοπαραγωγικές περιφέρειες της ΕΕ οδήγησαν σε σχετική ισορροπία της αμπελοοινικής αγοράς η οποία δεν θα απαιτήσει υποχρεωτική απόσταξη κατά την περίοδο 1995/1996.

1.8.3. Περίπου 14 εκατομμύρια εκτάρια γαιών αποσύρθηκαν από την παραγωγή (παύση καλλιεργειών) κατά τη διετία 1994-1995, ενώ ένα εκατομμύριο εκτάρια γαιών χρησιμοποιήθηκαν για τη δημιουργία δασών.

2. Η δέσμη τιμών για την περίοδο 1996/1997

2.1. Οι προτάσεις που η Επιτροπή υπέβαλε για τον καθορισμό των γεωργικών τιμών κατά την περίοδο 1996/97 δεν περιέχουν ιδιαίτερες καινοτομίες.

2.1.1. Πρόκειται για προτάσεις που παγώνουν τις τιμές και τις επιδοτήσεις στο επίπεδο της προηγούμενης περιόδου και οι οποίες ακολουθούν - τουλάχιστον όσον αφορά την παραγωγή των σιτηρών και των ελαιούχων σπόρων - την πορεία που χάραξε η μεταρρύθμιση της ΚΓΠ, και άρα και την προσέγγιση των θεσμικών τιμών με τις διεθνείς τιμές.

2.2. Η διατήρηση της υπάρχουσας τάξης πραγμάτων όσον αφορά τα προϊόντα που δεν καλύπτονται από τη μεταρρύθμιση του `92 ανταποκρίνεται μόνον στον στόχο της συρρίκνωσης των γεωργικών δαπανών. Η άποψη αυτή ενισχύεται από την αιτιολογική έκθεση που η ίδια η Επιτροπή προβάλλει για να δικαιολογήσει την επαναφορά του παλαιού καθεστώτος τιμών, σύμφωνα με το οποίο, εν αναμονή της μεταρρύθμισης των ΚΟΑ για τον ΟΙΝΟ, τα ΟΠΩΡΟΚΗΠΕΥΤΙΚΑ και το ΕΛΑΙΟΛΑΔΟ, είναι σκόπιμο να παραμείνει αμετάβλητο το επίπεδο της ενίσχυσης των σχετικών αγορών.

2.3. Όσον αφορά τα λεγόμενα «συναφή μέτρα», στην πράξη πρόκειται - τουλάχιστον όσον αφορά τις αροτραίες καλλιέργειες και το βόειο κρέας - για απλούστευση των ισχυόντων μηχανισμών «άμεσης ενίσχυσης». Όσον αφορά τα σιτηρά και τους ελαιούχους σπόρους προτείνεται η ενοποίηση των δύο τύπων παύσης καλλιέργειας, της «εναλλασσόμενης» και της «μη εναλλασσόμενης».

2.3.1. Επίσης, όσον αφορά το βόειο κρέας προτείνεται η ενοποίηση των δύο τύπων πριμοδοτήσεων που χορηγούνται κατά το 10ο και 22ο μήνα ηλικίας των αρσενικών μη ευνουχισμένων βοοειδών.

2.4. Όσον αφορά τον τομέα του ελαιολάδου, αντίθετα, εισάγονται δύο σημαντικές καινοτομίες:

α) αναστολή, με πρωτοβουλία της Επιτροπής, του κοινού δασμολογίου σε περίπτωση που η τιμή αγοράς αποδεικνύεται υψηλότερη από την τιμή παρέμβασης 7

β) κατάργηση του «κριτηρίου της παραγωγής εντός της Κοινότητας» για την καταβολή της ενίσχυσης στην κατανάλωση.

2.5. Τέλος, όσον αφορά τον τομέα του οίνου, η Επιτροπή προτείνει να παραταθούν και κατά την περίοδο 1996/97 τα τρέχοντα μέτρα εκρίζωσης και απαγόρευσης νέων φυτεύσεων, καθώς και οι ισχύοντες κανόνες που αφορούν τον υπολογισμό των ποσοτήτων που προορίζονται για απόσταξη σε κάθε περιοχή παραγωγής. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή προτείνει την παράταση της προθεσμίας που έχει ορισθεί για την ολοκλήρωση του «αμπελουργικού μητρώου» έως τις 31 Δεκεμβρίου 1998, αντί της 31ης Δεκεμβρίου 1996 που είχε προβλεφθεί αρχικά.

3. Γενικές παρατηρήσεις

3.1. Κατά την ΟΚΕ, οι προτάσεις της Επιτροπής μολονότι πηγάζουν από τις πρόσφατες εξελίξεις της ΚΓΠ, έχουν ως αφετηρία την επικρατούσα ανησυχία της διασφάλισης της χρηματοπιστωτικής ουδετερότητας όσον αφορά τον χειρισμό των τιμών και των συναφών μέτρων. Για το σκοπό αυτό, οι εν λόγω προτάσεις δεν περιλαμβάνουν δραστικότερες προσαρμογές που να επιτρέπουν την απλούστευση της εφαρμογής της κοινοτικής νομοθεσίας στους τομείς τους οποίους αφορά η μεταρρύθμιση της ΚΓΠ του 1992, ούτε προβλέπουν την «παροχή κινήτρων» για την ανάληψη ατομικών και/ή συλλογικών πρωτοβουλιών επαναπροσανατολισμού της παραγωγής στους τομείς που δεν καλύπτονται από την μεταρρύθμιση.

3.1.1. Εν ολίγοις, οι προτάσεις αυτές δεν ανταποκρίνονται εξ ολοκλήρου και επακριβώς στα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι αγρότες και συνεπώς πρέπει να συμπληρωθούν.

3.2. Το πάγωμα των τιμών και των ενισχύσεων επιτρέπει σαφώς - για τους τομείς που έχουν υποστεί μεταρρύθμιση - την απαλλαγή από τις υποχρεώσεις που επιβλήθηκαν στην ΕΕ από τη συμφωνία ΓΔΣΕ.

3.3. Ενώπιον, ωστόσο, της σημαντικής αύξησης των διεθνών τιμών των σιτηρών που σημειώθηκε κατά το 1995 και της πρωτοφανούς μείωσης στο ελάχιστο των κοινοτικών αποθεμάτων, η ΟΚΕ συνιστά να δοθεί η μεγαλύτερη δυνατή προσοχή στη διαχείριση των μηχανισμών που έχουν άμεσες επιπτώσεις στα επίπεδα της παραγωγής στο εσωτερικό, προκειμένου να διαφυλαχθεί - μέσω της καθιέρωσης ενός σταθμισμένου ετήσιου ποσοστού παύσης καλλιεργειών - η δυνατότητα συγκέντρωσης επαρκών αποθεμάτων προϊόντων τόσο για την κάλυψη των εσωτερικών αναγκών, όσο και για την αντιμετώπιση της αυξημένης εξωτερικής ζήτησης. Οι εξαγωγικές δυνατότητες της ΕΕ πρέπει να αξιοποιηθούν πλήρως, εντός φυσικά των ορίων που συμφωνήθηκαν βάσει της ΓΣΔΕ.

3.3.1. Εν πάση περιπτώσει, με στόχο ενδεχόμενες διορθώσεις ή συγκερασμούς, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι οι διεθνείς αγορές υπόκεινται σε απροσδιόριστες εξελίξεις, που είναι δυνατόν να οδηγήσουν σε καταστάσεις ριζικά διαφορετικές από τις σημερινές.

3.4. Πρέπει, σχετικά, να υπενθυμισθεί το σήμα κινδύνου που εξέπεμψε πριν λίγες μέρες ο Γενικός Διευθυντής του Οργανισμού για τη Διατροφή και τη Γεωργία όσον αφορά την επιδείνωση της παγκόσμιας κατάστασης στον τομέα της διατροφής. Διευκρίνισε ότι τα αποθέματα βρίσκονται κατά 4 % πιό κάτω από το όριο ασφαλείας, ενώ 830 εκατομμύρια άτομα, από τα οποία τα 200 εκατομμύρια είναι παιδιά, υποσιτίζονται.

3.4.1. Για να αντιμετωπισθούν οι ανάγκες και για να αποφευχθεί η περαιτέρω μείωση των αποθεμάτων για το 1996, είναι αναγκαία, σύμφωνα με την FΑΟ, η αύξηση κατά 5 % της παραγωγής αλεύρων, ενώ για να αυξηθούν τα αποθέματα στο επίπεδο ασφαλείας απαιτείται περαιτέρω αύξηση κατά 3 % έως 4 %.

3.5. Όσον αφορά τα προϊόντα που δεν έχουν ακόμη αποτελέσει αντικείμενο μεταρρύθμισης, τα οποία κινδυνεύουν περισσότερο από τον περιορισμό των ενισχύσεων που οφείλεται στις συμφωνίες ΓΣΔΕ του 1993, η ΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της σχετικά με τις προτάσεις που φαίνεται να παραβλέπουν τη δυσμενή κατάσταση στην οποία βρίσκεται η παραγωγή ορισμένων προϊόντων όπως ελαιόλαδο, οπωροκηπευτικά, οίνος, καπνός κλπ., που παράγονται κυρίως στις μεσογειακές περιοχές της ΕΕ.

3.6. Οι κοινοτικές δαπάνες για την παραγωγή των προϊόντων αυτών μειώνονται συνεχώς (από 6 523 εκατ. Ecu το 1994 ελαττώθηκαν σε 4 980 εκατ. Ecu το 1995, με αντίστοιχη ποσοστιαία μείωση επί του συνόλου των γεωργικών δαπανών από 17,89 % σε 13,51 %), ενώ αυξάνονται οι δαπάνες για όλα τα άλλα προϊόντα.

3.7. Το περαιτέρω άνοιγμα της αγοράς που έγινε πρόσφατα προς το Μαρόκο και η προαναγγελθείσα επεξεργασία ενός πιό φιλελεύθερου μοντέλου του ΣΓΠ, που προστίθενται στα περιοριστικά μέτρα που προβλέπει η συμφωνία ΓΣΔΕ, καθιστούν πλέον επείγουσα την επίλυση των προβλημάτων που αντιμετωπίζει η παραγωγή των προαναφερθέντων προϊόντων, τα οποία οι εν λόγω διμερείς και πολυμερείς συμφωνίες κατέστησαν οξύτερα.

3.8. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι το πάγωμα των τιμών και ενισχύσεων υπέρ της παραγωγής των εν λόγω προϊόντων θα μπορούσε να εφαρμοσθεί κατά την επόμενη περίοδο, υπό τον όρο ότι οι προαναγγελθείσες μεταρρυθμίσεις των ΚΟΑ για τον οίνο, τα οπωροκηπευτικά, το ελαιόλαδο και τον καπνό θα συνεπάγονται την αποκατάσταση της χρηματοπιστωτικής ισορροπίας, προς όφελός τους, με στόχο να διασφαλισθεί ότι όλοι οι τομείς παραγωγής και όλες οι περιοχές της ΕΕ θα τύχουν ισότιμης και συνεπούς μεταχείρισης.

3.9. Εν κατακλείδι, η ΟΚΕ σημειώνει ότι το γενικευμένο πάγωμα των τιμών πηγάζει από το στόχο της σταθεροποίησης των επιπέδων ενίσχυσης των προϊόντων που έχουν αποτελέσει αντικείμενο μεταρρύθμισης της ΚΓΠ και από το γεγονός ότι είναι σκόπιμο να ολοκληρωθεί η μεταρρύθμιση για τα προϊόντα που αναφέρθηκαν στο σημείο 3.5. Παράλληλα, ωστόσο, η ΟΚΕ διαπιστώνει αναπόφευκτα ότι η Επιτροπή έχασε την ευκαιρία για τον παραδοσιακό και σημαντικό καθορισμό των τιμών με στόχο τη θέσπιση πλαισίου, έστω και ενδεικτικού, των μελλοντικών προοπτικών της ευρωπαϊκής γεωργίας.

3.10. Πράγματι, στο κεφάλαιο που είναι αφιερωμένο στις «μεσοπρόθεσμες προοπτικές για τα γεωργικά προϊόντα» δεν εξετάζονται ορισμένα σενάρια που διαγράφονται στον ορίζοντα και τα οποία είναι πιθανό να εκθέσουν τα κοινοτικά προϊόντα στον ολοένα ισχυρότερο ανταγωνισμό των τρίτων χωρών και να θέσουν αμετάκλητα σε αμφισβήτηση την αρχή της κοινοτικής προτίμησης.

3.11. Ειδικότερα, αναφέρονται τα εξής:

α) το νέο σχέδιο νόμου των ΗΠΑ για τη γεωργία (FARM BILL), το οποίο επιβάλλει τη σταδιακή κατάργηση, εντός επταετίας, των επιδοτήσεων στη γεωργική παραγωγή, όχι με αντικειμενικά κριτήρια - όπως, παραδείγματος χάρη, οι παραγόμενες ποσότητες - αλλά βάσει κριτηρίων ελεύθερης αξιολόγησης από πολιτική/οικονομική άποψη 7

β) η απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, το Δεκέμβριο του 1995, σχετικά με τη δημιουργία - έως το 2010 - μιας «ζώνης ελευθέρων συναλλαγών» με τις χώρες της λεκάνης της Μεσογείου 7

γ) η απόφαση της ΕΕ να διαπραγματευθεί τη σύναψη προτιμησιακής συμφωνίας με τη Νότιο Αφρική 7

δ) οι όχι και τόσο απώτερες προοπτικές σύναψης ειδικών συμφωνιών με το Μεξικό και τις χώρες της Λατινικής Αμερικής (Mercosur) 7

ε)

το σχέδιο κανονισμού που προετοίμασε η Επιτροπή περί ευρύτερης εφαρμογής του Συστήματος Γενικευμένων Προτιμήσεων (ΣΓΠ), με στόχο να παραχωρηθούν στις αναπτυσσόμενες χώρες μειώσεις, κυμαινόμενες από 15 έως 100 %, των δασμών που επιβάλλονται επί του παρόντος κατά την εισαγωγή γεωργικών προϊόντων διατροφής.

3.12. Όλα τα ανωτέρω θα έπρεπε να είχαν ήδη δώσει λαβή για επείγοντα και εις βάθος προβληματισμό σχετικά με τις επιπτώσεις που ενδέχεται να προκύψουν για την ευρωπαϊκή γεωργία.

3.13. Επομένως, η δέσμη τιμών αποδεικνύεται ανεπαρκής ακόμη και όσον αφορά τα ελάχιστα εκείνα μέτρα που θα μπορούσαν να βοηθήσουν τους γεωργούς να ξεπεράσουν το δύσκολο στάδιο της προσαρμογής το οποίο διανύουν. Υπό αυτό το πρίσμα και για τη βελτίωση της κατάστασης, η ΟΚΕ προτείνει τα εξής:

- σαφέστερη πολιτική σχετικά με τη χρήση των πρώτων υλών για μη διατροφικούς σκοπούς 7

- μείωση των διοικητικών δαπανών που βαρύνουν τους γεωργούς (απλούστευση των διαδικασιών και μείωση του χρόνου που απαιτείται προκειμένου να απολαύουν των ωφελημάτων της ΚΓΠ) 7

- αυστηρή τήρηση των ημερομηνιών που έχουν καθορισθεί για την καταβολή των πληρωμών και των προκαταβολών 7

- επιτάχυνση της εναρμόνισης των νομοθεσιών στο πλαίσιο της ολοκλήρωσης της ενιαίας αγοράς, ιδίως όσον αφορά τον ΦΠΑ.

3.14. Εν κατακλείδι, η ΟΚΕ κρίνει:

α) ανεπαρκή τα μέτρα που προτείνονται στον τομέα του βοείου κρέατος για την αντιμετώπιση της σημαντικότατης κρίσης που πλήττει την ΕΕ, η οποία έχει λάβει σήμερα δραματικές διαστάσεις λόγω της εκτεταμένης και ισχυρής επιδημικής εκδήλωσης BSE (σπογκοειδούς εγκεφαλοπάθειας βοειδών) στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Η ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης σχετικά με το πρόβλημα αυτό από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης επέφερε, μεταξύ άλλων, την υπερβολική και άνευ διακρίσεων δυσπιστία των καταναλωτών έναντι του βοείου κρέατος γενικά, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η παραγωγή που δεν έχει προσβληθεί από τη νόσο.

Στη σχετική ζημία που έχουν υποστεί οι βρετανοί κτηνοτρόφοι - έναντι των οποίων το Συμβούλιο Γεωργίας της 1ης και 2ας Απρίλιου υιοθέτησε μέτρα αποζημίωσης - προστίθεται η ζημία που υφίστανται και θα συνεχίσουν να υφίστανται οι κτηνοτρόφοι των άλλων χωρών μελών εάν δεν ληφθούν επειγόντως τα κατάλληλα μέτρα που απαιτούνται λόγω της περίστασης

Η αισθητή, γενικευμένη και ξαφνική μείωση της κατανάλωσης βοείου κρέατος αποτελεί την καθαρή απόδειξη της αναγκαιότητας των μέτρων αυτών.

Τέλος, η ΟΚΕ, συμμεριζόμενη την αρχή της χρηματοδοτικής αλληλεγγύης προς το Ηνωμένο Βασίλειο όσον αφορά τη νόσο BSE, επισημαίνει ότι απαιτείται - λαμβανομένης υπόψη της ασυνήθους έκτασης της επιδημίας - να εξευρεθούν τα αναγκαία μέσα για την κάλυψη του κόστους του εν λόγω εγχειρήματος στο πλαίσιο του γενικού προϋπολογισμού, χωρίς να δαπανηθούν οι πιστώσεις που προορίζονται για τη διαχείριση και την ολοκλήρωση της ΚΓΠ.

β) μη συμβιβάσιμες τις προτάσεις για το ελαιόλαδο - δεδομένου ότι αποσκοπούν σε διευκόλυνση των εισαγωγών από τρίτες χώρες - τόσο προς την αναγνώριση σημαντικών εξουσιών στην Επιτροπή σχετικά με την αναστολή του Κοινού Δασμολογίου όσο και προς την επέκταση της ενίσχυσης στην κατανάλωση και στα εισαγόμενα προϊόντα.

Η ενσωμάτωση στο δασμολόγιο ποσού ισοδύναμου προς την εγγύηση που οφείλει να καταβάλλει ο εισαγωγέας κατά την εισαγωγή δεν συνιστά, κατά την άποψη της ΟΚΕ, αντίστοιχη εγγύηση με εκείνη που προβλέπεται από το υφιστάμενο σύστημα.

γ) μη αποδεκτές τις προτάσεις μείωσης των μηνιαίων αυξήσεων για τα σιτηρά και το ρύζι καθώς και των δαπανών αποθεματοποίησης της ζάχαρης, δίοτι θα επέφεραν μείωση του αγροτικού εισοδήματος.

3.15. Η ΟΚΕ τονίζει το αίτημα - που έχει ήδη διατυπωθεί από την Επιτροπή επ`ευκαιρία του καθορισμού των τιμών για την περίοδο 1995/96 - να μελετηθεί ο αντίκτυπος τόσο των σημερινών τιμών όσο και των μελλοντικών στις τιμές κατανάλωσης, στην ποιότητα της διατροφής, στην υγεία, στο περιβάλλον και στην κοινωνική κατάσταση των αγροτικών περιοχών.

3.16. Η ΟΚΕ ζητεί από την Επιτροπή να εξετάσει κατά πόσο είναι δυνατό να πραγματοποιηθεί μια εκστρατεία για την προώθηση των γεωργικών προϊόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις αγορές τρίτων χωρών.

4. Παρατηρήσεις σχετικά με τα μεμονωμένα προϊόντα

4.1. Αροτραίες καλλιέργειες

4.1.1. Η πρωτοβουλία της Επιτροπής όσον αφορά την οριστική υπέρβαση της διάκρισης μεταξύ «εναλλασσόμενης παύσης καλλιέργειας» και «μη εναλλασσόμενης παύσης καλλιέργειας», κρίνεται αναμφίβολα θετική.

4.1.1.1. Πράγματι, η εν λόγω πρωτοβουλία ανταποκρίνεται σε αίτημα για την απλούστευση του μηχανισμού αυτού, το οποίο έχει διατυπωθεί ευρέως από τους γεωργούς, αλλά και από την ίδια τη Δημόσια Διοίκηση.

4.1.2. Το υποχρεωτικό ποσοστό γαιών υπό καθεστώς εναλλασσόμενης παύσης της καλλιέργειας έχει καθορισθεί σε 15 % από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1765/92. Το αντίστοιχο ποσοστό για τη μη εναλλασσόμενη παύση της καλλιέργειας έχει ορισθεί σε 20 % (15 + 5), με εξαίρεση το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Δανία που απολαύουν ποσοστού της τάξεως του 18 %.

4.1.2.1. Η ΟΚΕ εκτιμά ότι η πρόταση περί ενοποίησης των δύο ποσοστών παύσης της καλλιέργειας σε ενιαίο ποσοστό ανερχόμενο σε 18 % είναι υπερβολική 7 αντ`αυτού, και για τους λόγους που εκτέθηκαν στο σημείο 3.3, κρίνεται σκοπιμότερο και ρεαλιστικότερο να προβλεφθεί ενιαίο ποσοστό της τάξεως του 15 %.

4.1.3. Εντούτοις, για την αντιμετώπιση ενδεχόμενων ξαφνικών αλλαγών της κατάστασης που επικρατεί στην αγορά, θα ήταν χρήσιμο να λαμβάνεται σε ετήσια βάση απόφαση σχετικά με το ποσοστό των γαιών που τίθενται σε αγρανάπαυση.

4.1.3.1. Ως προς αυτό, η ΟΚΕ επισημαίνει την αναγκαιότητα να λαμβάνεται η απόφαση αυτή, εντός του μηνός Ιουνίου, προκειμένου να παρασχεθεί η δυνατότητα στους γεωργούς να προγραμματίζουν εγκαίρως τη σπορά.

4.1.4. Εξάλλου, φαίνεται αντιφατικό, αφένος, να επιβάλλεται εισφορά κατά την εξαγωγή λόγω της μειωμένης διαθεσιμότητας του προϊόντος και, αφετέρου, να διατηρείται υψηλό ποσοστό υποχρεωτικής αγρανάπαυσης των αροτραίων εκτάσεων.

4.1.4.1. Η κατάσταση αυτή θα πρέπει να ωθήσει την Επιτροπή να προτείνει στο Συμβούλιο, για την περίοδο εμπορίας 1996/1997, σημαντική μείωση του ποσοστού αγρανάπαυσης, κατά τρόπο ώστε να καταστεί δυνατή η ανασύσταση ενός ελάχιστου αποθέματος, καθώς και η κάλυψη της μεγαλύτερης ζήτησης εκ μέρους των τρίτων χωρών.

4.1.5. Υπό αυτό το πρίσμα, η ΟΚΕ εκτιμά ότι είναι εφικτός ο ετήσιος καθορισμός του ποσοστού αγρανάπαυσης των γαιών, λαμβάνοντας ως μοναδικό σημείο αναφοράς το ποσοστό που είχε εφαρμοσθεί κατά την προηγούμενη περίοδο εμπορίας και τα αποτελέσματα που προέκυψαν από αυτό.

4.2. Δημητριακά

4.2.1. Η μείωση των μηνιαίων προσαυξήσεων δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή, λαμβανομένης υπόψη της κατάστασης που επικρατεί επί του παρόντος στην αγορά, καθώς και της εξέλιξης του κόστους του χρήματος η οποία δεν είναι ομοιόμορφη στις διάφορες χώρες της ΕΕ.

4.2.2. Η ΟΚΕ υπενθυμίζει ότι η μηνιαία προσαύξηση παρέχει τη δυνατότητα στους κατόχους δημητριακών να αναβάλουν, χάρη στην κάλυψη των εξόδων αποθεματοποίησης, την πώληση του προϊόντος μέχρις ότου αυξηθεί η ζήτηση.

4.2.2.1. Κατά συνέπεια, η προσαύξηση αυτή συμβάλλει στη ρύθμιση της αγοράς, λειτουργία η οποία δεν θα πρέπει να τεθεί σε κίνδυνο.

4.3. Ρύζι

4.3.1. Όσον αφορά τη μείωση των μηνιαίων προσαυξήσεων, ισχύουν οι ίδιες παρατηρήσεις που διατυπώθηκαν στο σημείο 4.2.

4.3.2. Η περίοδος παρέμβασης - η οποία μειώνεται σε 4 μόλις μήνες, αρχής γενομένης από 1ης Απριλίου - καλό θα ήταν να άρχιζε από 1ης Ιανουαρίου.

4.4. Ελαιούχοι σπόροι

4.4.1. Η ΟΚΕ εκτιμά ότι η προκαταβολή της ενίσχυσης ανά εκτάριο, η οποία σήμερα είναι της τάξεως του 50 %, θα πρέπει να αυξηθεί σε 80 %. Κατ`αυτόν τον τρόπο, θα μπορούσε να παρασχεθεί μεγαλύτερη ρευστότητα στους γεωργούς και, επομένως, ταχύτερη απόκτηση μέρους του εισοδήματος, λαμβανομένου δε υπόψη του γεγονότος ότι ο εν λόγω τομέας πλήττεται σημαντικά από τους περιορισμούς που θέτει η συμφωνία του Blair House.

4.5. Ζάχαρη

4.5.1. Η ΟΚΕ δεν θεωρεί αποδεκτή τη μείωση της μηνιαίας επιστροφής των εξόδων αποθεματοποίησης, διότι το επιτόκιο που επιλέγει η Επιτροπή στην πρότασή της σχετικά με τα προαναφερθέντα έξοδα είναι σαφώς χαμηλότερο από το μέσο όρο των επιτοκίων που ισχύουν επί του παρόντος για την αποθεματοποίηση της ζάχαρης.

4.6. Ελαιόλαδο

4.6.1. Η ΟΚΕ εκτιμά ότι η ολική ή μερική κατάργηση των τελωνειακών δασμών, σε περίπτωση σημαντικής αύξησης των τιμών στην κοινοτική αγορά (τιμή στην αγορά υψηλότερη από την τιμή παρέμβασης), συνιστά μέτρο το οποίο πρέπει να εναπόκειται στην πολιτική κρίση του Συμβουλίου και να μην αποτελεί απλώς μέτρο για τη διαχείριση της αγοράς (διαδικασία Επιτροπή/Επιτροπή Διαχείρισης). Εν πάση περιπτώσει, πρέπει να εξετασθεί το ενδεχόμενο θέσπισης συναφούς διάταξης στο πλαίσιο του σχεδίου μεταρρύθμισης της ΚΟΑ του εν λόγω τομέα.

4.6.2. Ομοίως, η ΟΚΕ εκφέρει αρνητική γνώμη σχετικά με την πρόταση περί επέκτασης την ενίσχυσης στην κατανάλωση και στο εισαγόμενο προϊόν, τόσο λόγω των επιπτώσεών της στα κοινοτικά οικονομικά όσο και εξαιτίας του γεγονότος ότι το μέτρο αυτό θα αντίκειτο στην προφανή αξίωση όσον αφορά τη διενέργεια αξιόπιστων ελέγχων των κοινοτικών δαπανών.

4.6.3. Επιπλέον, η ΟΚΕ εκτιμά ότι η κατάργηση του κριτηρίου «κοινοτικής κατασκευής» οδηγεί σε πραγματική ποιοτική υποβάθμιση των ελαιολάδων που διατίθενται στο εμπόριο, γεγονός το οποίο αντίκειται σαφώς στον εκπεφρασμένο στόχο «ποιότητας» της νέας ΚΓΠ.

4.7. Οπωροκηπευτικά

4.7.1. Η ΟΚΕ εφιστά την προσοχή του Συμβουλίου στην ανάγκη υιοθέτησης της νέας ΚΟΑ, το ταχύτερο δυνατόν, προκειμένου να παρασχεθούν σαφείς οδηγίες και αξιόλογη στήριξη σε αυτή τη σημαντική παραγωγή.

4.7.2. Επ`αυτού, η ΟΚΕ παραπέμπει στα συμπεράσματα που υιοθέτησε η ΟΚΕ με τη γνωμοδότησή της στις 20 Δεκεμβρίου 1995 ().

4.7.3. Η ΟΚΕ συστήνει στην Επιτροπή να εξετάσει το πρόβλημα των μαζικών εισαγωγών φουντουκιών από την Τουρκία που οφείλεται στην υποτίμηση του τουρκικού νομίσματος και, ταυτόχρονα, παρακωλύει σημαντικά τη διάθεση της κοινοτικής παραγωγής.

4.8. Οίνος

4.8.1. Η ΟΚΕ επιθυμεί, κατ`αρχήν, να τονίσει ότι το πρόγραμμα εκρίζωσης των αμπελώνων και το καθεστώς οριστικής εγκατάλειψης της αμπελουργίας συνέβαλαν σε μείωση της παραγωγικής ικανότητας, καθώς και σε εξισορρόπηση - παρότι σχετική - της αγοράς: σε σημείο δε που ενδέχεται, κατά τη διάρκεια του τρέχοντος έτους, να μην χρειαστεί η υποχρεωτική απόσταξη.

4.8.2. Η μεταρρύθμιση της ΚΟΑ είναι μεν αδιαφιλονίκητα επιθυμητή, αλλά - εν αναμονή της λήψεως οριστικής απόφασης - θα ήταν σκόπιμο να συλλεχθούν πρόσφατα και ενημερωμένα στοιχεία σχετικά, αφενός, με την ποσοτική και ποιοτική διάσταση των εκφύτων και, αφετέρου, με τα πραγματικά σημερινά μεγέθη όσον αφορά τη φύτευση αμπέλων.

4.8.3. Υπό αυτό το πρίσμα, η ΟΚΕ - επιβεβαιώνοντας όλα όσα είχε ήδη επισημάνει με τη γνωμοδότησή της στις 26 Φεβρουαρίου 1995 () σχετικά με τη μεταρρύθμιση της ΚΟΑ - κρίνει, επί του παρόντος, σκόπιμο να διακοπούν οι εκριζώσεις.

4.8.4. Η ΟΚΕ επικροτεί την πρόταση περί αναβολής της λήξης της προθεσμίας για την ολοκλήρωση της υλοποίησης του απλουστευμένου αμπελουργικού μητρώου έως την 31η Δεκεμβρίου 1998, προθεσμία η οποία είναι βέβαιο ότι θα καταστήσει δυνατή την προσεκτικότερη εξέταση ενός τόσο πολυσύνθετου κλάδου.

4.9. Μεταξοσκώληκες

4.9.1. Η κοινοτική μεταξοπαραγωγή τείνει να αναπτυχθεί θεαματικά, παρότι η παράδοση ορισμένων κρατών μελών παρέχει στη σηροτροφία εξέχουσα θέση σε παγκόσμια κλίμακα, είτε λόγω των τεχνολογιών είτε λόγω της ποιότητας του παραγόμενου μεταξιού. Δεν χωρά αμφιβολία ότι η σηροτροφία συνιστά αξιόλογη εναλλακτική λύση για τις πλεονασματικές γεωργικές παραγωγές, καθώς και ότι δημιουγεί εξ επαγωγής θέσεις εργασίας και προσδίδει σημαντική προστιθέμενη αξία.

4.9.2. Κατά συνέπεια, η ΟΚΕ εκτιμά ότι δεν είναι δίκαιη η διατήρηση του ποσού της ενίσχυσης απλώς και μόνο στο ίδιο επίπεδο με εκείνο της προηγούμενης περιόδου εμπορίας. Η ΟΚΕ ευελπιστεί ότι το ποσό αυτό θα αυξηθεί και ότι, εν τω μεταξύ, η Επιτροπή θα προτείνει συγκεκριμένα διαρθρωτικά μέτρα με στόχο να δοθεί νέα ώθηση στην εν λόγω παραγωγή.

4.10. Βόειο κρέας

4.10.1. Η ΟΚΕ λαμβάνει γνώση της έκθεσης που επισυνάπτει η Επιτροπή ως παράρτημα στις προτεινόμενες τιμές και επικροτεί την ανάλυση σχετικά με την εξέλιξη της αγοράς του βοείου κρέατος.

4.10.2. Η ΟΚΕ συμφωνεί, επίσης, τόσο με την αλλαγή της έναρξης της περιόδου εμπορίας όσο και με την ενοποίηση των πριμοδοτήσεων για τα αρσενικά μη ευνουχισμένα βοοειδή, οι οποίες καταβάλλονται σήμερα τον δέκατο και εικοστό δεύτερο μήνα της ηλικίας του ζώου.

4.10.3. Ωστόσο, η ΟΚΕ εκτιμά ότι η προτεινόμενη αύξηση κατά 14 % του ποσού της ενιαίας πριμοδότησης είναι ανεπαρκής και θα πρέπει να μεγιστοποιηθεί. Επίσης, πρέπει να χορηγηθεί προκαταβολή ανερχόμενη σε 80 % της εν λόγω πριμοδότησης.

4.10.4. Πάντοτε προκειμένου να λαμβάνονται υπόψη οι διαφορετικές διαρθρώσεις εκτροφής στις διάφορες περιφέρειες παραγωγής, η ΟΚΕ εκφράζει την επιθυμία, αφενός, να αυξηθεί το υφιστάμενο ανώτατο όριο των 90 κεφαλών ανά εκμετάλλευση για τη χορήγηση της προαναφερθείσας πριμοδότησης και, αφετέρου, να προσαρμοσθεί ο συντελεστής πυκνότητας (ο οποίος αντιστοιχεί επί του παρόντος σε 2 ΜΧΖ ανά εκτάριο) σε συνάρτηση με το σύστημα εκτροφής και με το είδος των εκτάσεων χορτονομής.

4.10.5. Τέλος, με στόχο να διαφυλαχθεί το εισόδημα των εκτροφέων θηλαζουσών αγελάδων, η ΟΚΕ επισημαίνει ότι θα ήταν σκόπιμο να αυξηθεί το ποσό της σχετικής πριμοδότησης. Επιπλέον, θεωρεί αναγκαία την παράταση των παρεκκλίσεων που παρέχονται επί του παρόντος στη Γερμανία, προς όφελος των νέων κρατιδίων.

4.10.6. Η ΟΚΕ κρίνει ότι πρέπει να πραγματοποιηθεί, επειγόντως, εκστρατεία ενημέρωσης και προώθησης σε ευρωπαϊκό επίπεδο για να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη του καταναλωτικού κοινού στην κοινοτική παραγωγή βοείου κρέατος, η οποία έχει κλονισθεί από την έμφανιση της νόσου BSE στο Ηνωμένο Βασίλειο.

4.11. Γαλακτομικά προϊόντα

4.11.1. Προκειμένου να μεγιστοποιηθεί η χρησιμοποίηση των περιορισμένων ποσοστώσεων γάλακτος που είναι διαθέσιμες στην Ευρωπαϊκή Ένωση και να αποφευχθεί έτσι οιαδήποτε μορφή εδαφικής ανισότητας, είναι σκόπιμο να εφαρμοσθεί στο τέλος κάθε περιόδου εμπορίας μία αντισταθμιστική αποζημίωση σε κοινοτικό επίπεδο μεταξύ των εθνικών ποσοστώσεων.

4.12. Βαμβάκι

4.12.1. Η ΟΚΕ είναι της άποψης ότι πρέπει να αλλάξει ο τρόπος καθορισμού των προκαταβολών.

4.12.1.1. Οι προκαταβολές πρέπει να καθορίζονται σύμφωνα με το μέσο όρο παραγωγής της τελευταίας τριετίας και όχι σύμφωνα με την εκτίμηση παραγωγής προσαυξημένη κατά 15 %.

4.13. Προϊόντα που δεν περιλαμβάνονται στο Παράρτημα ΙΙ

4.13.1. Πρόκειται για τρόφιμα που παρασκευάζονται χρησιμοποιώντας ως πρώτες ύλες γεωργικά προϊόντα της ΕΕ. Προκειμένου τα προϊόντα της ΕΕ να καταστούν ανταγωνιστικά στις αγορές τρίτων χωρών, απαιτείται η χορήγηση επιστροφών κατά την εξαγωγή για να αντισταθμιστεί το υψηλότερο κόστος των πρώτων υλών της ΕΕ.

4.13.2. Η Επιτροπή πρέπει να αναπτύξει μια αποτελεσματικότερη, και προπαντός διαφανέστερη, μέθοδο για την εφαρμογή των επιστροφών αυτών στο πλαίσιο των κριτηρίων ΓΣΔΕ/ΠΟΕ, κατά τρόπο ώστε να μεγιστοποιήσει τις εξαγωγικές δυνατότητες των τροφίμων της ΕΕ.

4.14. Λοιπά προϊόντα

4.14.1. H OKE δεν επιθυμεί να διατυπώσει ιδιαίτερες παρατηρήσεις σχετικά με τα υπόλοιπα προϊόντα.

Βρυξέλλες, 24 Απριλίου 1996.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Carlos FERRER

() ΕΕ αριθ. C 82 της 19. 3. 1996.

() ΕΕ αριθ. C 133 της 16. 5. 1995.