Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την "Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί συντονισμού των διαδικασιών σύναψης δημοσίων συμβάσεων προμηθειών, υπηρεσιών και έργων"

(2001/C 193/02)

Στις 8 Σεπτεμβρίου 2000, και βάσει των άρθρων 47 παράγραφος 2, 55 και 95 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της ΕΚ, το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την ανωτέρω πρόταση.

Οι προπαρασκευαστικές εργασίες ανατέθησαν στο τμήμα "Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση" το οποίο όρισε ως εισηγητή τον κ. Bo Green. Το τμήμα υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 7 Φεβρουαρίου 2001.

Κατά την 381η σύνοδο ολομέλειας της 25ης και 26ης Απριλίου 2001 (συνεδρίαση της 26ης Απριλίου 2001), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 92 ψήφους υπέρ, 21 κατά και 8 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση:

1. Εισαγωγή

1.1. Ύστερα από το Πράσινο Βιβλίο με θέμα "Οι δημόσιες συμβάσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση - κατευθύνσεις και προβληματισμοί για το μέλλον" που δημοσίευσε η Επιτροπή το Νοέμβριο του 1996(1), η ΟΚΕ υιοθέτησε ομόφωνα γνωμοδότηση στις 28 Μαΐου 1997(2).

Η Επιτροπή, αφού εξέτασε πρώτα τις παρατηρήσεις που υπεβλήθησαν, παρουσίασε τις μελλοντικές δυνατότητες δράσεις της στην ανακοίνωση "Δημόσιες συμβάσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση"(3) το Μάρτιο του 1998. Οι αντιδράσεις από τους κύκλους που αφορούσε το Πράσινο Βιβλίο έδειξαν ότι ήταν απαραίτητο να απλουστευθούν τα θετικά νομοθετικά πλαίσια που καθορίζονται από τη νομοθεσία της ΕΕ και να προσαρμοσθούν στην ηλεκτρονική εποχή, χωρίς όμως να θιγεί η βασική διάρθρωση. Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή επέλεξε την οδό της κωδικοποίησης των υπαρχουσών οδηγιών, βλ. συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Λισσαβώνας κατά το οποίο ζητήθηκε η πραγματοποίηση οικονομικών μεταρρυθμίσεων προκειμένου να υλοποιηθεί η Ενιαία αγορά και να γίνει πλήρως λειτουργική.

1.2. Η παρούσα πρόταση της Επιτροπής για την ενοποίηση των οδηγιών σε μία νομική πράξη αφορά τα εξής τέσσερα θέματα:

- απλούστευση του υπάρχοντος νομοθετικού πλαισίου,

- διευκρίνιση των ασαφών ή περίπλοκων διατάξεων,

- τροποποίηση του περιεχομένου, και

- κωδικοποίηση των τριών "κλασικών" οδηγιών ώστε να ενοποιηθούν σε ένα μόνο κείμενο όπως επιδιώκεται με την παρούσα πρόταση.

Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το έργο της Επιτροπής όσον αφορά τα τέσσερα προαναφερθέντα σημεία, επιθυμεί όμως να προτείνει ορισμένες τροποποιήσεις.

1.3. Ύστερα από ορισμένες γενικές παρατηρήσεις σχετικά με τις προτεινόμενες απλουστεύσεις, που αφορούν κυρίως τη συγχώνευση των τριών παλαιών οδηγιών, και σχετικά με τις τροποποιήσεις της νομοθεσίας που ζητούνται, η ΟΚΕ θα υποβάλει τις προτάσεις της.

2. Παρατηρήσεις για την ενοποίηση των τριών παλαιών οδηγιών σε μία νομοθετική πράξη και την εξ αυτής απλούστευσή τους

2.1. Οι οδηγίες περί δημόσιων συμβάσεων είχαν πολύ περιορισμένη επίδραση στην ελευθέρωση των συμβάσεων και για το λόγο αυτό η Επιτροπή αποφάσισε να εξαλείψει μέρος των ανακολουθιών που υπήρχαν στις τρεις "κλασικές" οδηγίες, δηλαδή της οδηγίας 92/50/ΕΟΚ περί συντονισμού των διαδικασιών σύναψης δημόσιων συμβάσεων υπηρεσιών(4), της οδηγίας 93/36/ΕΟΚ περί συντονισμού των διαδικασιών για τη σύναψη συμβάσεων δημοσίων προμηθειών(5) και της οδηγίας 93/37/ΕΟΚ περί συντονισμού των διαδικασιών για τη σύναψη συμβάσεων δημοσίων έργων(6). Οι προσπάθειες όμως για τη διασαφήνιση των οδηγιών αυτών δεν έχουν επιτύχει πλήρως, εφόσον η νομοθεσία της ΕΕ σχετικά με τις συμβάσεις παραχώρησης και τις εταιρικές σχέσεις δημόσιου/ιδιωτικού τομέα συνεχίζουν να είναι ιδιαίτερα ασαφείς. Η ερμηνευτική ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τις συμβάσεις παραχώρησης στο κοινοτικό δίκαιο(7), του Απριλίου 2000, θα έπρεπε να είχε ενσωματωθεί στην προτεινόμενη ενοποίηση των κειμένων λόγω της καθοριστικής της σημασίας. Μολονότι η Επιτροπή αναφέρει ότι η ανακοίνωση δεν προκαταλαμβάνει μία ενδεχόμενη ιδιαίτερη νομοθετική πρόταση για τις παραχωρήσεις, εντούτοις θα ήταν καλή ιδέα να συμπεριληφθεί ένας πιο ρεαλιστικός ορισμός για τις συμβάσεις παραχώρησης και τις εταιρικές σχέσεις δημόσιου/ιδιωτικού τομέα στην πρόταση οδηγίας προκειμένου να μην τροποποιείται συνεχώς το κοινοτικό δίκαιο. Θα ήταν αναγκαίο να επιλέξει η Επιτροπή σαφώς μεταξύ δύο θέσεων: είτε να ορίσει καλύτερα τις παραχωρήσεις δημόσιων έργων, τις συμβάσεις εταιρικής σχέσης δημοσίου-ιδιωτικού τομέα και τις παραχωρήσεις υπηρεσιών, επειδή η παρούσα πρόταση οδηγίας καλύπτει όλα τα θέματα αυτά, είτε να υποδείξει τον αποκλεισμό των συμβάσεων αυτών από την παρούσα οδηγία και την υπαγωγή τους σε μια μελλοντική οδηγία, όπως πρότεινε η ΟΚΕ.

2.2. Μολονότι οι ισχύουσες οδηγίες μεταρρυθμίζονται, εντούτοις, δεν μεταβάλλονται ριζικά οι νομικές υποχρεώσεις που περιέχονται σ' αυτές: στο μέλλον θα ισχύει ένα μόνον κείμενο για τις συμβάσεις προμηθειών, έργων και υπηρεσιών. Η απλούστευση έχει πλεονεκτήματα για τους χρήστες, δημιουργείται όμως η εντύπωση ότι μια τόσο συχνή μετατροπή της νομοθεσίας στον τομέα αυτό θα είναι καταστροφική για τη νομοθεσία και για την απρόσκοπτη εφαρμογή των κανόνων που θα συνεχίσουν να ισχύουν. Η προστασία των δημοσίων συμφερόντων δημιουργεί προβλήματα σε έναν τομέα στον οποίο οι ιδιωτικές επιχειρήσεις βρίσκονται συχνά σε δυσμενή θέση έναντι των αγοραστών του δημοσίου, μεταξύ άλλων όταν πρόκειται για προθεσμίες πληρωμής.

2.3. Κατά την αξιολόγηση της ποιότητας των προσφορών, οι αναθέτουσες αρχές μπορούν με νόμιμο τρόπο να λαμβάνουν υπόψη κοινωνικά και περιβαλλοντικά θέματα, το κατά πόσο τηρείται η αρχή της ίσης μεταχείρισης και το κατά πόσο τηρείται η ισχύουσα εθνική και κοινοτική νομοθεσία στον κοινωνικό και περιβαλλοντικό τομέα. Πρέπει να προκύπτει από την οδηγία ότι ισχύει η σύμβαση της ΔΟΕ αριθ. 94 για τις δημόσιες συμβάσεις (Public Contracts).

2.4. Η ΟΚΕ διαπιστώνει επίσης ότι πολλοί παράγοντες αιτιολογούν την υιοθέτηση ενός κανονισμού, όπως:

- η σημασία και οι δυσκολίες των προτεινόμενων κειμένων·

- η πληθώρα των ισχυόντων εθνικών νομοθετημάτων τα οποία αποτελούν εμπόδιο για την εναρμόνιση της ευρωπαϊκής αγοράς·

- ο αριθμός των χωρών που επιθυμούν να ενταχθούν στο μέλλον στην ΕΕ και στις οποίες δεν υπάρχουν ενδεχομένως τοπικοί κανόνες ορισμένες από τις χώρες αυτές δεν είχαν ποτέ ρυθμίσεις στον τομέα των κρατικών συμβάσεων·

- ο αριθμός κανονισμών σε τοπικό επίπεδο·

- οι οδηγίες πρέπει να μεταφερθούν στην εθνική νομοθεσία διότι περιέχουν νομοθετικούς νεωτερισμούς.

Γι αυτό μπορεί να τεθεί το ερώτημα εάν είναι εύλογο να υιοθετηθεί μια νέα οδηγία για έναν τομέα στον οποίο οι οικονομικοί παράγοντες και οι αναθέτουσες αρχές συμμορφώνονται συχνά με τη διατύπωση της οδηγίας όταν πρόκειται να ερμηνεύσουν τους δικούς τους εθνικούς νόμους: η ΟΚΕ φρονεί ότι ένας κανονισμός είναι πιο κατάλληλος και ότι με αυτόν μπορούν να αποφευχθούν οι παρεκκλίσεις όσον αφορά τις διατυπώσεις κάθε χώρας για έναν τομέα στον οποίο η ενιαία αγορά υλοποιείται μόνο με μεγάλη δυσκολία, μεταξύ άλλων λόγω των διαφορετικών εθνικών κανόνων που εμποδίζουν το άνοιγμα των αγορών. Για να διασφαλισθεί η αποτελεσματικότητα της ευρωπαϊκής ρύθμισης είναι αναγκαίο να υπάρχει ένα κοινό κείμενο.

2.5. Η ΟΚΕ εγείρει επίσης το ερώτημα της έλλειψης αναφορών στο κείμενο στα θέματα περιβάλλοντος, τα οποία διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στη μελλοντική Ευρώπη. Η συμπερίληψη λογικά συμβατών περιβαλλοντικών κριτηρίων που έχουν άμεση σχέση με τα εν λόγω προϊόντα/υπηρεσίες, θα μπορούσε να γίνει πιο συγκεκριμένα στο άρθρο 53. Δεν θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη παρά μόνον όταν αποτελούν καθοριστικό στοιχείο για τις συνέπειες στο περιβάλλον, σύμφωνα με τον τρόπο υλοποίησης των έργων που προτείνουν οι ανταγωνιστές.

2.6. Αξιοσημείωτη είναι η απουσία οποιωνδήποτε κοινωνικών πτυχών μεταξύ των κριτηρίων ανάθεσης των συμβάσεων. Κοινωνικά κριτήρια θα μπορούσαν επίσης να αναπτυχθούν ειδικά στο άρθρο 53. Η ΟΚΕ αντιλαμβάνεται ότι είναι δύσκολο να καλυφθούν λεπτομερώς αυτές οι πτυχές και συνιστά στην Επιτροπή να μετατρέψει τις μελλοντικές ερμηνευτικές ανακοινώσεις σχετικά με τις περιβαλλοντικές και τις κοινωνικές πτυχές σε κατευθυντήριες γραμμές για τα κράτη μέλη, με λεπτομέρειες σχετικά με τους δυνατούς τρόπους εφαρμογής αυτών των πτυχών. Επιπροσθέτως, η Επιτροπή επεξεργάζεται επί του παρόντος ένα Εγχειρίδιο Πράσινων Δημόσιων Συμβάσεων, για να καθοδηγήσει τις δημόσιες αρχές να λαμβάνουν υπόψη τα περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά κατά την ανάθεση των συμβάσεων. Η ΟΚΕ συνιστά να συνταχθεί και ένα Εγχειρίδιο Κοινωνικών Δημόσιων Συμβάσεων, προκειμένου να παρασχεθεί καθοδήγηση στις δημόσιες αρχές και σε αυτόν τον τομέα.

2.7. Η ΟΚΕ υποστηρίζει την ενοποίηση των οδηγιών που θα έχει ως αποτέλεσμα την αντικατάσταση των τριών χωριστών νομοθετημάτων, τα οποία πραγματεύονται κατά μεγάλο μέρος τα ίδια θέματα και τα οποία περιλαμβάνουν αντίστοιχα 35 άρθρα (συμβάσεις προμηθειών), 37 άρθρα (συμβάσεις έργων) και 45 άρθρα (συμβάσεις παροχής υπηρεσιών) σε ένα μόνο νόμο με 82 άρθρα. Η ΟΚΕ παρατηρεί παρόλα αυτά ότι η ενοποίηση των τριών οδηγιών σε μια εξαναγκάζει τα κράτη μέλη σε μια νέα μεταφορά στην εθνική τους νομοθεσία, σε αντίθεση με τα όσα αναφέρονται στην εισαγωγή της νέας οδηγίας, όπου γίνεται λόγος για τροποποιήσεις και προσθήκες νέων διατάξεων.

2.8. Η ΟΚΕ παρατηρεί ότι όλα τα κράτη μέλη πρέπει να εισάγουν τον ελεύθερο ανταγωνισμό, και να μην διατηρήσουν ορισμένα από αυτά μια "ρύθμιση εκ των άνωθεν" που εμποδίζει το άνοιγμα των αγορών. Η παρατήρηση αυτή δεν αφορά το εργατικό δίκαιο.

2.9. Η ΟΚΕ αμφιβάλλει σφόδρα ότι με τις σημερινές μεθόδους σύναψης ηλεκτρονικών συμβάσεων μπορεί να διασφαλιστεί στην πράξη το απόρρητο των προσφορών, αφού οι πειρατικές ηλεκτρονικές επιχειρήσεις φαίνεται να αποτελούν σύνηθες φαινόμενο ακόμη και για τα πιο προστατευόμενα δίκτυα.

3. Γενικές παρατηρήσεις όσον αφορά τις νομοθετικές μεταρρυθμίσεις

3.1. Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τη σαφήνεια της νέας πρότασης οδηγίας. Είναι χωρισμένη στα εξής έξι κεφάλαια: στους ορισμούς, στις ειδικές διατάξεις για τις δημόσιες συμβάσεις, στην κατανομή ειδικών ή αποκλειστικών δικαιωμάτων, στους ειδικούς κανόνες για την ανταγωνιστικότητα των προγραμμάτων σχετικά με την παροχή υπηρεσιών, στους κανόνες για τις παραχωρήσεις καθώς και στις τελικές διατάξεις. Τα άρθρα καταχωρούνται κατά τέτοιο τρόπο ώστε να υπάρχει μια λογική σειρά όσον αφορά την ανάθεση συμβάσεων. Η ΟΚΕ δεν είναι ικανοποιημένη με τον ορισμό για τα όργανα του δημοσίου δικαίου (άρθρο 1, παράγραφος 5), που πρέπει να επεκταθεί και να διευκρινιστεί. Το σχέδιο ερμηνευτικής ανακοίνωσης της Επιτροπής για τις εσωτερικές δραστηριότητες ("in house") θα πρέπει να ενσωματωθεί στην παρούσα πρόταση οδηγίας, επειδή πρέπει να είναι γνωστές με ακρίβεια και βεβαιότητα οι περιπτώσεις στις οποίες εφαρμόζονται οι κανόνες του ευρωπαϊκού δικαίου για την ανάθεση συμβάσεων μεταξύ των αναθετουσών αρχών και των φορέων που εξαρτώνται από αυτές. Η ερμηνευτική ανακοίνωση για τις παραχωρήσεις περιέχει στοιχεία καθοριστικής σημασίας προς την κατεύθυνση αυτή που θα πρέπει να περιληφθούν στην παρούσα πρόταση, ιδίως η υποχρέωση ανταγωνισμού και ο κανόνας περί διαφάνειας.

3.2. Η ΟΚΕ υπενθυμίζει ότι οι φορείς δημόσιου δικαίου που λειτουργούν ως οικονομικοί παράγοντες δεν πρέπει να εκμεταλλεύονται τα πλεονεκτήματα που τους παρέχει το καθεστώς τους παραβιάζοντας τους κανόνες περί ανταγωνισμού. Στην ΕΕ παρατηρείται το φαινόμενο να απολαμβάνουν ανταγωνιστικών πλεονεκτημάτων διοικητικές αρχές ή εταιρείες ειδικού καθεστώτος. Χρειάζονται πρόσθετοι κανόνες που να επιβάλουν στις αναθέτουσες αρχές να ελέγχουν κατά πόσον οι φορείς δημόσιου δικαίου φέρουν τα ίδια βάρη - μεταξύ άλλων όσον αφορά φόρους, κοινωνικούς και οικονομικούς - με τους ιδιωτικούς φορείς. Η υποχρέωση ανταγωνισμού για την ανάθεση συμβάσεων ή υπηρεσιών που ισοδυναμούν με συμβάσεις στον ιδιωτικό τομέα, πρέπει επίσης να επιβληθεί στις αναθέτουσες αρχές στις σχέσεις με τους κρατικούς, ημικρατικούς ή ιδιωτικούς φορείς οι οποίοι εξαρτώνται από αυτές ή από άλλες αναθέτουσες αρχές.

3.3. Δεν είναι επίσης επιθυμητό να επικρατούν σε ορισμένες αγορές προς όφελος των ιδιωτικών επιχειρήσεων συνθήκες που προσομοιάζουν με μονοπώλιο. Γι' αυτό πρέπει να διασφαλιστεί ότι ούτε οι δημόσιοι ούτε οι ιδιωτικοί φορείς θα υφίστανται διαφορετική μεταχείριση κατά την ανάθεση δημοσίων συμβάσεων και ότι οι συνθήκες ανταγωνισμού θα είναι τελείως ομοιόμορφες για όλους τους συμμετέχοντες και σύμφωνες με το δίκαιο της ΕΕ.

3.4. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει τις τρεις αρχές τις οποίες όρισε η Επιτροπή όσον αφορά τη διατύπωση των νέων διατάξεων: εκσυγχρονισμός, απλούστευση και ευελιξία για να ληφθεί υπόψη η εμφάνιση της κοινωνίας της πληροφορίας, η βαθμιαία απαλλαγή των κρατών από ορισμένες οικονομικές δραστηριότητες καθώς και μια αυστηρότερη δημοσιονομική πειθαρχία. Εντούτοις, η ΟΚΕ παρατηρεί ότι είναι απαραίτητο, προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος της ελευθέρωσης, να δοθεί ένας πιο σαφής ορισμός για τις δημόσιες συμβάσεις και μεταξύ άλλων να διευκρινιστεί το πως πρέπει να κατανοηθεί στο άρθρο 1 η διατύπωση: "... συμβάσεις ... που έχουν ως αντικείμενο ... την πραγματοποίηση, με οποιαδήποτε μέσα, ενός έργου που ανταποκρίνεται στις επακριβώς οριζόμενες από την αναθέτουσα αρχή ανάγκες με ...". Γενικότερα, θεωρείται ως μη ικανοποιητική η διατήρηση των ίδιων ορισμών από τις παλαιότερες οδηγίες διότι είναι ασαφείς, μεταξύ άλλων όσον αφορά τις παραχωρήσεις, που εξετάζονται στο επόμενο σημείο.

3.5. Η Επιτροπή αποβλέπει σε επτά βασικές τροποποιήσεις, κυρίως όσον αφορά την εισαγωγή των μηχανισμών ηλεκτρονικών αγορών· την εισαγωγή νέας διαδικασίας προσφοράς με διαπραγμάτευση που παρέχει τη δυνατότητα, σε περίπτωση ιδιαίτερα περίπλοκων συμβάσεων, πραγματοποίησης ενός "ανταγωνιστικού διαλόγου" μεταξύ της αναθέτουσας αρχής και των διάφορων υποψηφίων· τη δυνατότητα των αγοραστών του δημοσίου να συνάπτουν συμφωνίες-πλαίσιο· τη διευκρίνιση των διατάξεων για τις τεχνικές προδιαγραφές· την ενίσχυση των διατάξεων για τον καθορισμό κριτηρίων επιλογής και την απλούστευση των ελαχίστων ορίων. Για όλες αυτές τις τροποποιήσεις εκφράζεται γενική ικανοποίηση διότι ήταν επιθυμητές τόσο από το δημόσιο όσο και από τον ιδιωτικό τομέα, αλλά είναι λυπηρό το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν αξιοποιεί την ευκαιρία να παρουσιάσει ένα νέο ορισμό για τις συμβάσεις παραχώρησης και τις συμβάσεις εταιρικών σχέσεων δημόσιου/ιδιωτικού τομέα, όπως είχε προτείνει η ΟΚΕ σε πολλές γνωμοδοτήσεις, και πρόσφατα στη γνωμοδότηση με θέμα "Η ενίσχυση της νομοθεσίας για τις παραχωρήσεις και τις συμβάσεις δημόσιου και ιδιωτικού δικαίου"(8): "Η παραχώρηση δημοσίων έργων συνιστά πράξη (σύμβαση ή μονομερή πράξη) με την οποία μια δημόσια αρχή αναθέτει σε έναν ιδιωτικό οργανισμό το καθήκον να σχεδιάσει, να διαμορφώσει, να χρηματοδοτήσει, να διατηρήσει και να αξιοποιήσει μια υποδομή και/ή υπηρεσία για μεγάλο και καθορισμένο χρονικό διάστημα".

3.6. Για να πραγματοποιηθούν οι τροποποιήσεις που επιδιώκει η Επιτροπή στην οδηγία περί, "ειδικών τομέων" δηλαδή στην οδηγία 93/38/ΕΟΚ για το συντονισμό των διαδικασιών υποβολής προσφορών στους τομείς παροχής ύδατος και ενέργειας, και στους τομείς των μεταφορών και των τηλεπικοινωνιών(9), η οποία βασίζεται στη σταδιακή ελευθέρωση ορισμένων τομέων, χρειάζεται σε ορισμένες περιπτώσεις η τροποποίηση ορισμένων διατάξεων των "κλασικών" οδηγιών. Πρέπει να θεσπισθεί μια γενική διαδικασία για την πραγματοποίηση των εν λόγω τροπολογιών.

4. Ειδικές παρατηρήσεις για τις προτεινόμενες τροποποιήσεις

4.1. Η αναγνώριση της αρχής του απορρήτου (άρθρο 5) σχετικά με τις πληροφορίες που υποβάλλουν οι οικονομικοί παράγοντες βασίζεται στην επιθυμία υποστήριξης των καινοτομιών στις επιχειρήσεις, προστατεύοντας τις πνευματικές και τεχνικές τους προόδους. Όμως, σε ένα κείμενο τέτοιας σημασίας θα έπρεπε το πεδίο εφαρμογής της αρχής αυτής να έχει διατυπωθεί κάπως σαφέστερα, μεταξύ άλλων ποιες είναι οι απόρρητες πληροφορίες και για πόσο χρονικό διάστημα θα θεωρούνται ως απόρρητες. Η ΟΚΕ φρονεί ότι η αρχή του απορρήτου δεν αφορά μόνο τις παραληφθείσες προσφορές, αλλά και όλες τις προτάσεις που διαβιβάζονται στην αναθέτουσα αρχή(10), ιδίως τις εναλλακτικές προσφορές και όλους όσους έχουν υποβάλει προσφορές, καθώς και κάθε εμπορική ή άλλης φύσεως πληροφορία που έχει σχέση με το αντικείμενο της προσφοράς ή τις επιχειρήσεις. Αυτό μπορεί πιθανόν να πραγματοποιηθεί με παραπομπή στο άρθρο XIV της συμφωνίας για τις δημόσιες συμβάσεις.

4.2. Η εισαγωγή μηχανισμών ηλεκτρονικών αγορών αποτελεί αναγκαιότητα λόγω της εξέλιξης των σημερινών μεθόδων. Στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Λισσαβώνας στις 23 και 24 Μαρτίου 2000 ζητείται από την Επιτροπή, το Συμβούλιο και τα κράτη μέλη "να λάβουν τα κατάλληλα μέτρα για να διασφαλιστεί ότι οι συμβάσεις της Κοινότητας και των κρατών μελών μπορούν να ανατίθενται οn line το αργότερο το 2003". Η ΟΚΕ συμφωνεί για την επιφύλαξη που έχει διατυπωθεί παλαιότερα, δηλαδή για την αύξηση της ασφάλειας των ηλεκτρονικών επικοινωνιών και της αποθήκευσης δεδομένων(11). Δεν επιτρέπεται να υπάρχει στις χώρες ο κίνδυνος να περιέλθουν ευαίσθητες πληροφορίες σε τρίτους ή να δημοσιοποιηθούν παράνομα· η διασφάλιση των ηλεκτρονικών αποστολών και των αποδοχών των προσφορών αποτελούν μια καθοριστικής σημασίας προϋπόθεση. Οι μηχανισμοί ηλεκτρονικής υπογραφής και κρυπτογράφησης θα πρέπει να ενισχυθούν.

4.3. Στην ισχύουσα νομοθεσία δεν προβλέπονται διαδικασίες για τη χρησιμοποίηση ηλεκτρονικών μέσων, που δεν επιτρέπονται(12). Με την ηλεκτρονική αποστολή πρέπει να καθίσταται δυνατή η μείωση της προθεσμίας των δώδεκα ημερών που είναι απαραίτητη σήμερα για την αποστολή στην Υπηρεσία Δημοσιεύσεων και για τη δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, προκειμένου να μειωθεί η προθεσμία από 12 σε 5 ημέρες. Η συντόμευση των εν λόγω προθεσμιών φαίνεται να είναι υπερβολική στις εξής δύο περιπτώσεις: 1) όταν γίνεται λόγος για μείωση της ελάχιστης προθεσμίας υποβολής της προσφοράς σε 5 ημέρες από την ημερομηνία προκήρυξης, υπό την προϋπόθεση ότι η πρόσβαση στα έγγραφα της προσφοράς είναι ελεύθερη δια της ηλεκτρονικής οδού αμέσως από την ημερομηνία προκήρυξης. Διότι ακριβώς οι επιχειρήσεις δεν μπορούν να γνωρίζουν εάν έχουν πρόσβαση στα έγγραφα αυτά πριν από τη δημοσίευση της προκήρυξης· 2) όταν γίνεται λόγος για μείωση σε τουλάχιστον 10 μέρες της προθεσμίας που παρέχεται στις επιχειρήσεις για να υποβάλουν την προσφορά τους σε περίπτωση περιορισμένων προσφορών και προσφορών κατόπιν διαπραγμάτευσης, όταν δηλαδή πρόκειται για επείγουσες υποθέσεις. Εν πάση περιπτώσει, είναι σημαντικό να επωφελούνται οι επιχειρήσεις/προσφέροντες από την εξοικονόμηση χρόνου που συνεπάγεται η προκήρυξη δια της ηλεκτρονικής οδού.

4.4. "Ο ανταγωνιστικός διάλογος" μεταξύ των αναθετουσών αρχών και των υποψηφίων αποτελεί μια εξαιρετική καινοτομία, διότι οι αναθέτουσες αρχές πρέπει να έχουν την ευκαιρία να εξετάζουν καινοτόμες λύσεις όταν δεν γνωρίζουν ή δεν είναι σε θέση αντικειμενικά να εκτιμήσουν ποιες λύσεις, οικονομικές ή τεχνικές, μπορεί να προσφέρει η αγορά. Σύμφωνα με την πρακτική του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, ένας παρόμοιος διάλογος δεν επιτρέπεται με τις ισχύουσες διαδικασίες κλειστών και ανοικτών προσφορών, και οι ισχύουσες διατάξεις όσον αφορά την προσφορά με διαπραγμάτευση, εφόσον η προκήρυξη έχει δημοσιευθεί, περιορίζονται σε εξαιρετικές περιπτώσεις. Η ΟΚΕ υποστηρίζει την πρόταση αυτή, επαναλαμβάνει όμως ότι η αρχή για την απόρρητη επεξεργασία των πληροφοριών που υποβάλλονται από τους προμηθευτές πρέπει να αναπτυχθεί και να διευκρινισθεί περαιτέρω.

4.4.1. Επομένως, είναι δικαιολογημένη η επιδίωξη της Επιτροπής να εισαγάγει διατάξεις οι οποίες θα επιτρέπουν την πραγματοποίηση του διαλόγου βάσει μιας απλής διαδικασίας προσφοράς που θα καταλήγει στη σύναψη σύμβασης. Όμως είναι ευκταίο να περιλαμβάνεται στη διαδικασία μια φάση κατά την οποία θα καθορίζονται οι προδιαγραφές κατόπιν διαπραγμάτευσης με επιλεγμένους προμηθευτές, την οποία θα ακολουθεί η φάση της υποβολής της προσφοράς εκ μέρους των προμηθευτών και τέλος η φάση ανάθεσης της σύμβασης στην καλύτερη προσφορά. Μόνο με τη διαδικασία αυτή μπορούν να ληφθούν πραγματικά υπόψη τα συμφέροντα των επιχειρήσεων που συμμετέχουν στο διάλογο. Η κατάσταση όμως είναι διαφορετική, διότι η Επιτροπή αποβλέπει στο να μπορεί η αναθέτουσα αρχή, μετά το τέλος των διαπραγματεύσεων με τους επιλεγμένους προμηθευτές, κατά τη διάρκεια των οποίων ερευνάται το πως μπορούν να εκπληρωθούν καλύτερα οι ανάγκες της αναθέτουσας αρχής, να καθορίζει τις τελικές τεχνικές προδιαγραφές είτε επιλέγοντας μια από τις λύσεις που έχει προτείνει ένας από τους προμηθευτές ή επιλέγοντας συνδυασμό περισσότερων της μιας προτεινόμενων λύσεων (cherry picking).

4.4.2. Η ΟΚΕ υποστηρίζει ότι η Επιτροπή δίνει έτσι τη δυνατότητα στη αναθέτουσα αρχή να οικειοποιηθεί τα αποτελέσματα της εφευρετικότητας των προμηθευτών και τις καινοτόμες τους προσπάθειες και να αναπτύξει μεταξύ τους ανταγωνισμό. Ως εκ τούτου, πρέπει να αναμένεται ότι οι υποψήφιοι, υπό αυτές τις περιστάσεις, δεν θα υποβάλουν σοβαρές προτάσεις εάν πρόκειται να αναπτυχθεί μεταξύ τους ανταγωνισμός. Εάν κάθε υποψήφιος μετά τις διαπραγματεύσεις παροτρυνθεί να υποβάλει την καλύτερη τελική προσφορά με βάση τις προτάσεις που παρουσίασε προηγουμένως, τότε στην περίπτωση αυτή η πρόταση οδηγίας θα συμφωνεί απόλυτα με τα πρότυπα νομοθεσίας περί σύναψης δημόσιων συμβάσεων προμηθειών, υπηρεσιών και έργων που κατήρτισε η Επιτροπή Διεθνούς Εμπορίου των Ηνωμένων Εθνών και τα οποία προβλέπουν μια διαδικασία "υποβολής προτάσεων" (άρθρο 48). Γι' αυτό η ΟΚΕ φρονεί ότι οι διατάξεις για τις πολύπλοκες προμήθειες πρέπει να τροποποιηθούν και να διευκρινιστούν σύμφωνα με τις προαναφερθείσες παρατηρήσεις προκειμένου να διασφαλιστεί μια καλύτερη ισορροπία μεταξύ των αναθετουσών αρχών και των συμφερόντων των οικονομικών παραγόντων. Διαχωρίζει επομένως κατηγορηματικά τη θέση της από την αποκαλούμενη μέθοδο "cherry picking". Κρίνει επίσης ότι οι διαδικασίες αυτές διανοίγουν δυνατότητες συμμετοχής των ΜΜΕ σε μείζονα προγράμματα.

4.5. Η Επιτροπή αναφέρει ότι η εισαγωγή πιο ευέλικτων τεχνικών αγοράς μέσω των συμφωνιών-πλαίσιο είναι απαραίτητο να προσαρμοστεί στις οδηγίες έτσι ώστε να καθίσταται δυνατή η χρήση τεχνικών αγοράς που δίδουν στον αγοραστή τη δυνατότητα να επωφελείται από την εξέλιξη των προϊόντων και των τιμών. Οι συμφωνίες-πλαίσιο δεν είναι συμβάσεις διότι μερικοί όροι τους δεν έχουν προσδιορισθεί και, συνεπώς, δεν μπορούν να εκτελεστούν με τον ίδιο τρόπο όπως μια σύμβαση. Η ΟΚΕ αμφιβάλλει για την υιοθέτηση του μέτρου αυτού. Το τελευταίο δεν πρέπει να συμπεριληφθεί στην οδηγία. Πρόκειται για μόνο μια προεπιλογή διότι οι "συμφωνίες-πλαίσιο" θα χρησιμοποιούνται όταν πρόκειται για πολλαπλές προμήθειες, προκειμένου να επιλεγούν ορισμένοι οικονομικοί φορείς οι οποίοι, εάν παραστεί ανάγκη, μπορούν να εκπληρώσουν τις ανάγκες του αγοραστή και του παρέχουν τη δυνατότητα να προβεί σε αγορές υπό τις καλύτερες συνθήκες λαμβάνοντας υπόψη τη διαρκή εξέλιξη των αγορών για ορισμένα προϊόντα και υπηρεσίες. Η απαλλαγή από την υποχρέωση δημοσίευσης μιας ανακοίνωσης με τα αποτελέσματα της κατακύρωσης των συμβάσεων που συνάπτονται κατόπιν της συμφωνίας-πλαίσιο είναι επικριτέα όσον αφορά το στόχο της διαφάνειας των όρων ανάθεσης των δημόσιων συμβάσεων. Επιπλέον, η εξεταζόμενη διαδικασία κινδυνεύει να ωθήσει ορισμένες αναθέτουσες αρχές να προβούν σε διαπραγματεύσεις των τιμών.

4.6. Όσον αφορά τις τεχνικές προδιαγραφές οι σχετικές ισχύουσες διατάξεις(13) έχουν ως στόχο να υποχρεώσουν τους αγοραστές του δημοσίου να παραπέμπουν σε συγκεκριμένα, σαφώς προσδιορισμένα μέσα καθορίζοντας τις τεχνικές προδιαγραφές ώστε να αποφεύγεται η εύνοια σε έναν συγκεκριμένο οικονομικό φορέα ή στην εθνική παραγωγή. Στην πρώτη σειρά μεταξύ αυτών των κριτηρίων συγκαταλέγονται οι διεθνείς, κατά προτίμηση ευρωπαϊκές, προδιαγραφές και στην περίπτωση που δεν υπάρχουν οι εθνικές· μπορεί επίσης να χρησιμοποιείται ως αναφορά η ευρωπαϊκή τεχνική έγκριση όπως π.χ. για τα υλικά οικοδομών, βλέπε 89/106/ΕΟΚ.

4.6.1. Η εφαρμογή των διατάξεων αυτών της οδηγίας δημιούργησε σε ορισμένες περιπτώσεις μια κατάσταση κατά την οποία οι προδιαγραφές θεωρήθηκαν ως ένα de facto υποχρεωτικό κριτήριο, με αποτέλεσμα οι διατάξεις να περιορίσουν την επιλογή των αγοραστών για τα προϊόντα εκείνα που εκπληρούσαν τις προδιαγραφές, ώστε να φαίνεται ότι υπάρχει μια μορφή συγκαλυμμένης υποχρέωσης.

4.6.2. Αυτό όμως εμποδίζει την εισαγωγή τεχνολογικών καινοτομιών. Οι προβλεπόμενες τροποποιήσεις ισχύουν για όλες τις προμήθειες προϊόντων, έργων και υπηρεσιών οι οποίες διέπονται από τις αποκαλούμενες "βασικές" οδηγίες, όπως και οι προμήθειες που υπάγονται στην οδηγία περί προμηθειών.

4.6.3. Η ΟΚΕ θεωρεί τη νέα διατύπωση (άρθρο 24) ως πολύ εύστοχη όσον αφορά τις απαιτήσεις για καταλληλότητα και λειτουργικότητα, όπως και τη διεύρυνση των επιτρεπομένων παραπομπών (άρθρο 24, παράγραφος 5 κ.λπ.).

4.7. Η νέα αυτή χρήση των εναλλακτικών προσφορών στο άρθρο 25 και οι διατάξεις σύμφωνα με τις οποίες οι προσφορές αυτές υπάγονται στις ίδιες διατάξεις που ισχύουν για τις τεχνικές προδιαγραφές αποτελεί μια πολύ εύστοχη διατύπωση. Η χρησιμοποίηση των προτύπων σε κάθε χώρα δεν πρέπει να οδηγήσει στο να αναγνωρισθεί ως ισότιμο με ένα πλήρως έγκυρο ευρωπαϊκό πρότυπο ένα πρότυπο που βρίσκεται ακόμη στο πειραματικό στάδιο.

4.8. Οι υφιστάμενες οδηγίες προβλέπουν ότι μια προσφυγή πρέπει να δημοσιεύεται στην ΕΕ (Προσθήκη "S") και στη βάση δεδομένων TED. Η πρόταση οδηγίας περιορίζεται στην αναφορά ότι η Υπηρεσία Δημοσιεύσεων της ΕΕ πρέπει να δημοσιεύει τις προσκλήσεις για την υποβολή προσφορών με επίσημα μέσα. Συνεπώς, δεν απαιτείται να υπάρχει πρόσβαση στις προσκλήσεις για την υποβολή προσφορών σε μια συγκεκριμένη βάση δεδομένων, αλλά μόνο να δημοσιεύονται οι προσκλήσεις αυτές στο Διαδίκτυο με τρόπο που δεν προσδιορίζεται. Επειδή δημοσιεύονται κάθε εβδομάδα 3 έως 4000 προσκλήσεις για την υποβολή προσφορών είναι δυνατό, κυρίως για τις ΜΜΕ, να εντοπίζουν εκείνες που αφορούν τον τομέα δραστηριοτήτων τους. Η ΟΚΕ ανησυχεί μήπως στο πλαίσιο αυτό δεν δημοσιεύονται στη βάση δεδομένων TED ή σε ανάλογη προσαρμόσιμη βάση δεδομένων οι προσκλήσεις για την υποβολή προσφορών. Η ΟΚΕ κρίνει, συνεπώς, ότι οι προσκλήσεις για την υποβολή προσφορών θα πρέπει να συνεχίσουν να δημοσιεύονται τουλάχιστον στη βάση αυτή δεδομένων.

4.9. Η ενίσχυση των διατάξεων σχετικά με τα κριτήρια ανάθεσης και επιλογής αποτελεί μια εξαιρετική καινοτομία διότι οι σημερινές διατάξεις όσον αφορά τα κριτήρια ανάθεσης (άρθρο 36, παράγραφος 2, της οδηγίας 92/50/ΕΟΚ, άρθρο 26 της οδηγίας 93/36/ΕΟΚ και το άρθρο 30, παράγραφος 2, της οδηγίας 93/37/ΕΟΚ) ορίζουν ότι τα κριτήρια πρέπει να αναφέρονται κατά σειρά προτεραιότητας και να είναι όσο το δυνατόν πιο λεπτομερή στην πρόσκληση για την υποβολή προσφορών ή στους όρους της πρόσκλησης· η σειρά προτεραιότητας καθορίζεται από την αναθέτουσα αρχή. Η διάταξη αυτή είναι ελάχιστα υποχρεωτική όσον αφορά την αναγραφή της σειράς προτεραιότητας και οι αναθέτουσες αρχές διαθέτουν ακόμη σημαντικό περιθώριο για την επιλογή της συμβάσεως που επιθυμούν να συνάψουν. Είναι φρόνιμο να ληφθεί ένα γενικό μέτρο σύμφωνα με το οποίο θα είναι υποχρεωτικό να καθορίζεται από την αρχή κάθε διαδικασίας το σχετικό βάρος των κριτηρίων. Στόχος της νέας οδηγίας είναι να καθιερωθεί η υποχρέωση, όπως στην πρόσκληση για την υποβολή προσφορών ή στους όρους της πρόσκλησης, να αναφέρεται το σχετικό βάρος κάθε κριτηρίου(14). Η ΟΚΕ επικροτεί πλήρως τη σημασία των κριτηρίων για την ανάθεση "στην πλέον συμφέρουσα, από οικονομική άποψη, προσφορά" βάσει του άρθρου 53 της οδηγίας, εφόσον αυτό θα οδηγήσει σε διαφάνεια των διαδικασιών για την ανάθεση των συμβάσεων και θα διασφαλίσει την ισότιμη μεταχείριση των προσφερόντων. Η εφαρμογή των κλειστών διαδικασιών και των διαδικασιών με διαπραγμάτευση, οι οποίες έχουν ως αποτέλεσμα τον περιορισμό του αριθμού των προσφερόντων στους οποίους επιτρέπεται να υποβάλουν προσφορά χρησιμοποιώντας αντικειμενικά και εκ των προτέρων γνωστά κριτήρια, αποτελεί επίσης μια εξαιρετική διάταξη. Η εγγύηση αποζημίωσης σύμφωνα με τις ισχύουσες εθνικές νομοθετικές και διοικητικές διατάξεις, δεν μπορεί να απαιτείται μόνο για τις υπηρεσίες ελευθέρων επαγγελματιών, όπως είναι οι αρχιτέκτονες και οι δικηγόροι. Κατ' ανάλογο τρόπο, πρέπει να συμπεριληφθεί στην Οδηγία μια δεσμευτική διάταξη για την υλική προστασία των εργαζομένων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Συνεπώς, στο άρθρο 53.1, στην πρώτη πρόταση, πρέπει να προστεθεί το ακόλουθο κείμενο: "... και τις υφιστάμενες αποζημιώσεις οι οποίες προκύπτουν από τις συλλογικές συμβάσεις εργασίας και τους νόμους που ισχύουν στον τόπο παροχής των υπηρεσιών".

4.9.1. Εάν η αναθέτουσα αρχή δικαιολογεί τις διατάξεις περί πολύπλοκων δημόσιων συμβάσεων (άρθρο 29), τότε στην περίπτωση αυτή η προβλεπόμενη ρύθμιση θεωρείται ως ικανοποιητική. Η ΟΚΕ τονίζει ότι δεν είναι ευκταίο να καθορισθεί μια πολύ στενή έννοια για τις δημόσιες συμβάσεις οι οποίες είναι πολύπλοκες, διότι τόσο οι τεχνικές όσο και οι οικονομικές εξελίξεις καθιστούν δύσκολη την επακριβή εκτίμηση της έννοιας. Αντίθετα, η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η αναθέτουσα αρχή θα πρέπει να καθορίζει, το αργότερο στην πρόσκληση για την υποβολή προσφορών, τα κριτήρια και το ειδικό τους βάρος (για τις κλειστές διαδικασίες και τις διαδικασίες με διαπραγμάτευση) ή στην πρόσκληση για διάλογο (για τη διαδικασία με διαπραγμάτευση σε περίπτωση πολύπλοκων συμβάσεων). Σε άλλες περιπτώσεις - ανοικτή διαδικασία - ο μη καθορισμός του σχετικού ειδικού βάρους στην αρχή της διαδικασίας μπορεί να την καταστήσει άκυρη.

4.9.2. Η οδηγία επιτρέπει στην αναθέτουσα αρχή να καθορίσει το ειδικό μέγεθος και την ισότητα των οικονομικών φορέων, όπως και τις εμπειρίες που είναι απαραίτητες για μια συγκεκριμένη σύμβαση· οι προσφέροντες μπορούν με τον τρόπο αυτό να επιλεγούν σύμφωνα με τις ικανότητές τους για τη βέλτιστη εκτέλεση της σύμβασης. Όσον αφορά τις κλειστές διαδικασίες και τη διαδικασία κατόπιν διαπραγμάτευσης με σχετική προκήρυξη διαγωνισμού, η εκπλήρωση της υποχρέωσης για την αιτιολόγηση ενός ενδεχόμενου περιορισμού του αριθμού των προσφερόντων με τον καθορισμό συγκεκριμένου επιπέδου σχετικά με το μέγεθος και τα προσόντα τους, αυξάνει τη διαφάνεια των εν λόγω διαδικασιών.

4.9.3. Με ανάλογο τρόπο, η ΟΚΕ προτείνει να προσδιορισθεί στο κείμενο της οδηγίας ότι μπορεί να αποκλεισθεί ένας προσφέρων, αν έχει αποδειχθεί ότι έχει διαπράξει σοβαρή παράβαση των κοινωνικών ή περιβαλλοντικών νόμων. Αυτό είναι ήδη δυνατό σύμφωνα με τις ισχύουσες οδηγίες, αλλά θα ενισχυθεί και θα διασαφηνιστεί με μια συγκεκριμένη αναφορά στο κείμενο της μελλοντικής οδηγίας.

4.9.3.1. Ειδικότερα, η ΟΚΕ πιστεύει ότι θα πρέπει να εξετάζεται το προσωπικό μητρώο του προσφέροντα και να αποκλείεται από τη συμμετοχή σε μια σύμβαση όποιος οικονομικός φορέας έχει παραβεί τους νόμους των κρατών μελών για την απασχόληση, συμπεριλαμβανομένων των διατάξεων για την ίση μεταχείριση. Έτσι, οι αναθέτουσες αρχές θα μπορούσαν να αποκλείουν τους προσφέροντες που δεν τηρούν τις εθνικές και περιφερειακές ρυθμίσεις που αποσκοπούν στην επίτευξη ορισμένων κοινωνικών στόχων.

4.9.3.2. Επίσης σημαντικό είναι να αξιολογούνται οι τεχνικές και επαγγελματικές ικανότητες των προσφερόντων μέσω της θέσπισης ορισμένων κριτηρίων που θα επιτρέπουν την εξακρίβωση της συμμόρφωσης με την υποχρεωτική νομοθεσία που αφορά την προαγωγή της απασχόλησης, την ενσωμάτωση των αποκλεισμένων από την αγορά εργασίας ατόμων και την ίση μεταχείριση· τα κριτήρια αυτά θα πρέπει να δημοσιεύονται δεόντως στην πρόσκληση υποβολής προσφορών.

4.9.4. Όσον αφορά το άρθρο 49, η ΟΚΕ υπενθυμίζει ότι σε ορισμένες χώρες της ΕΕ εφαρμόζεται το σύστημα της πιστοποίησης της παροχής υπηρεσιών και ότι η πιστοποίηση αυτή πρέπει να περιλαμβάνεται μεταξύ των κριτηρίων που καθορίζονται στο άρθρο αυτό, χωρίς όμως να κωλύεται έμμεσα ο ανταγωνισμός.

4.10. Αναφορικά με τις ασυνήθιστα χαμηλές προσφορές (άρθρο 54) πρέπει να αναφερθεί ότι οι αναθέτουσες αρχές οφείλουν να εξετάζουν την προσφορά που παρουσιάζεται ασυνήθιστα χαμηλή σε σύγκριση με άλλες προσφορές και η οποία έχει υποβληθεί βάσει της συμφωνίας περί δημοσίων συμβάσεων (άρθρο XIII, παράγραφος 4, εδάφιο α). Πρέπει να ορισθεί με σαφήνεια ότι η συγκεκριμένη προσφορά θα απορρίπτεται εάν η αιτιολογία της δεν είναι ικανοποιητική. Η ΟΚΕ προτείνει όπως η οδηγία ενσωματώσει μια μέθοδο παροχής προσφορών ή απόδοσης και προβλέπει μια επιλογή για τη συμβαλλόμενη αρχή να απαιτεί παρόμοια προσφορά για μεγάλες συμβάσεις δηλαδή για συμβάσεις των οποίων τα ποσά υπερβαίνουν τα κατώτατα όρια που ορίζονται στο άρθρο 8γ) της οδηγίας. Στόχος πρέπει να είναι να κατοχυρωθούν η διαφάνεια και η ισότητα φορολογικής και οικονομικής μεταχείρισης κατά την εξέταση των προσφορών. Οι αναθέτουσες αρχές πρέπει να υπόκεινται σε μια ειδική διαδικασία όσον αφορά τον εντοπισμό, την εξέταση και την απόρριψη παρόμοιων προσφορών είτε πρόκειται για κρατικούς είτε για ιδιωτικούς ανταγωνιστές.

4.11. Στις οδηγίες που ισχύουν σήμερα ορίζονται διάφορα κατώτερα κριτήρια. Συχνά δεν είναι δυνατό να καθορισθεί ποιο κατώτατο όριο ισχύει για μια συγκεκριμένη δημόσια σύμβαση. Είναι απολύτως απαραίτητο να περιορισθεί ο αριθμός τους και να απαλειφθούν όλες οι παραπομπές σε "αντίστοιχη τιμή σε ευρώ του SDR" και αντ' αυτών να δοθούν όλα τα κατώτατα όρια σε ευρώ εφόσον αυτό συμφωνεί με τις διεθνείς υποχρεώσεις της Κοινότητας, δηλαδή τη συμφωνία για τις δημόσιες συμβάσεις που συνήφθη στις πολυμερείς διαπραγματεύσεις του Γύρου της Ουρουγουάης(15). Τα κατώτατα όρια πρέπει στο μέλλον να εκφράζονται σε ευρώ και να είναι στρογγυλοί αριθμοί. Η ΟΚΕ φρονεί ότι τα προτεινόμενα κατώτατα όρια είναι ικανοποιητικά(16).

4.12. Η χρήση του Κοινού λεξιλογίου για τις δημόσιες συμβάσεις (Common Procurement Vocabulary - CPV) αποτελεί αντικείμενο σύστασης της Επιτροπής του 1996(17). Το λεξιλόγιο αυτό αποτελεί εξέλιξη και βελτίωση των ονοματολογίων CPA και ΝΑCE, διότι έχει προσαρμοσθεί καλύτερα στα ειδικά χαρακτηριστικά που ισχύουν για τον τομέα των δημόσιων συμβάσεων. Επειδή το CPV θα αποτελέσει αντικείμενο πρότασης κανονισμού του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου η οποία θα τον επισημοποιεί ως κοινοτική ονοματολογία που θα ισχύει για τις δημόσιες συμβάσεις και η οποία θα περιέχει διατάξεις για την αναθεώρησή του, η ΟΚΕ δεν συμφωνεί στο να περιληφθεί το CPV στην παρούσα οδηγία.

4.13. Η ΟΚΕ συμφωνεί απολύτως να επαναληφθεί το άρθρο 55 για τα αποκλειστικά δικαιώματα, εφόσον πρόκειται για ένα πολύ σημαντικό τομέα. Δυστυχώς, η επανάληψη δεν προσφέρει καμία λύση στο θέμα της εκ των προτέρων αναγνώρισης αποκλειστικών δικαιωμάτων, σχετικά με τα οποία δημιουργείται ένα πρόβλημα για την ανάθεση των παραχωρήσεων στον τομέα των υπηρεσιών. Εδώ γίνεται αναφορά στις προηγούμενες παρατηρήσεις σχετικά με τις συμβάσεις παραχώρησης και εταιρικής σχέσης μεταξύ του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα, και η ΟΚΕ επιθυμεί να επαναλάβει ότι τα ερμηνευτικά σχόλια της ανακοίνωσης είναι πολύ σημαντικά διότι σ' αυτά αναφέρεται σαφώς ότι η χορήγηση των αποκλειστικών δικαιωμάτων θα υπόκειται στους κανόνες της Συνθήκης και στις βασικές αρχές της νομολογίας του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Κοινότητας.

Βρυξέλλες, 26 Απριλίου 2001.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Göke Frerichs

(1) Πράσινο Βιβλίο με θέμα "Οι δημόσιες συμβάσεις στην ΕΕ - κατευθύνσεις και προβληματισμοί για το μέλλον", COM(96) 583 τελικό.

(2) Γνωμοδότηση για το Πράσινο Βιβλίο του εισηγητή Ηenri Malosse, ΕΕ C 287 της 22.9.1997, σ. 92.

(3) COM(98) 143 τελικό στις 11.3.1998.

(4) ΕΕ L 209 της 24.7.1992, ως τροποποιήθηκε από την οδηγία 97/52/ΕΚ της 13ης Οκτωβρίου 1997 (ΕΕ L 328 της 28.11.1997).

(5) ΕΕ L 199 της 9.8.1993, ως τροποποιήθηκε από την οδηγία 97/52/ΕΚ της 13ης Οκτωβρίου 1997 (ΕΕ L 328 της 28.11.1997).

(6) ΕΕ L 199 της 9.8.1993, ως τροποποιήθηκε από την οδηγία 97/52/ΕΚ της 13ης Οκτωβρίου 1997 (ΕΕ L 328 της 28.11.1997).

(7) Ερμηνευτική ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τις συμβάσεις παραχώρησης στο κοινοτικό δίκαιο, ΕΕ C 121 της 29.4.2000, σ. 2.

(8) Γνωμοδότηση της ΟΚΕ της 20ής Οκτωβρίου, ΕΕ C 14 της 16.1.2001, Εισηγητής: ο κ. Philippe Levaux, σημείο 4.1.3.

(9) ΕΕ L 199 της 9.8.1993, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 94/22/ΕΚ της 30ής Μαΐου 1994 (ΕΕ L 164 της 30.6.1994) και με την οδηγία 98/4/ΕΚ της 16ης Φεβρουαρίου 1998 (ΕΕ L 101 της 1.4.1998).

(10) Π.χ. πρόχειρα σκίτσα, εναλλακτικές προσφορές που επιτρέπονται, υποβολή πρότασης κατά τις διαπραγματεύσεις και οτιδήποτε αφορά την επικοινωνία αναθέτουσας αρχής και επιχειρήσεων.

(11) Βλέπε συμπεράσματα, σημείο 17 τετάρτη περίπτωση.

(12) Γι' αυτό, σύμφωνα με την Επιτροπή δεν φαίνεται να είναι απαραίτητη μια μεταβατική περίοδος κατά την οποία θα είναι υποχρεωτική η παράλληλη χρησιμοποίηση των συνήθων μέσων διότι στην πραγματικότητα παραχωρείται στις επιχειρήσεις μια μεταβατική περίοδος η οποία αντιστοιχεί στο χρόνο που απαιτείται για την ενσωμάτωση στο εθνικό δίκαιο της παρούσας οδηγίας.

(13) Οι οδηγίες περί προμηθειών (93/36/ΕΟΚ), έργων (93/37/ΕΟΚ) και υπηρεσιών (92/50/ΕΟΚ) περιέχουν ανάλογες διατάξεις για κοινούς τεχνικούς κανόνες. Η οδηγία περί επιχειρήσεων "ειδικών τομέων" (93/38/ΕΟΚ) περιέχει γενικά αντίστοιχες διατάξεις.

(14) Αυτό μπορεί να γίνει με διάφορους τρόπους (μεταξύ άλλων με τη μορφή ποσοστών ή με τη μορφή σχετικού βάρους σε σύγκριση με ένα άλλο κριτήριο) και, προκειμένου να υπάρχει ορισμένη ευελιξία, η σημασία του βάρους μπορεί να κυμαίνεται εντός μιας "ψαλίδας"που θα καλύπτει το σχετικό βάρος των μεμονωμένων κριτηρίων.

(15) Απόφαση 94/800/ΕΚ του Συμβουλίου της 22ας Δεκεμβρίου 1994 σχετικά με την εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας σύναψη των συμφωνιών που απέρρευσαν από τις πολυμερείς διαπραγματεύσεις του Γύρου της Ουρουγουάης (1986-1994), καθόσον αφορά τα θέματα που εμπίπτουν στις αρμοδιότητές της (ΕΕ L 336 της 23.12.1994, σ. 1).

(16) 93/37/ΕΟΚ: ένα μόνο κατώτατο όριο 5300000 ευρώ που να ισχύει για όλες τις συμβάσεις και τις παραχωρήσεις που υπάγονται στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας· 93/36/ΕΟΚ και 92/50/ΕΟΚ: δύο κατώτατα όρια για όλες τις συμβάσεις και τους διαγωνισμούς που υπάγονται στα πεδία εφαρμογής των δύο οδηγιών. Τα εν λόγω κατώτατα όρια είναι αντίστοιχα 130000 ευρώ και 200000 ευρώ, ανάλογα με το εάν πρόκειται για κρατική ή μη αρχή.

(17) Σύσταση 96/527/ΕΚ της Επιτροπής της 30ης Ιουλίου 1996 σχετικά με τη χρήση του Κοινού λεξιλογίου για τις δημόσιες συμβάσεις (CPV) στην περιγραφή του αντικειμένου της σύμβασης (ΕΕ L 222 της 3.9.1996).

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

στη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Οι ακόλουθες τροπολογίες απορρίφθηκαν μεν κατά τη συζήτηση, συγκέντρωσαν όμως πάνω από το 14 των ψήφων:

Σημείο 2.3

Να διατυπωθεί το κείμενο του σημείου ως ακολούθως:

"Για την αξιολόγηση των προσφορών, οι αναθέτουσες αρχές θα πρέπει καταρχήν να τηρούν αντικειμενικά βασίζονται σε κριτήρια που αφορούν άμεσα το προϊόν ή την υπηρεσία αντικείμενο της δημόσιας σύμβασης και εξυπηρετούν το στόχο της επιλογής της καλύτερης και πλέον συμφέρουσας σύμβασης έτσι ώστε να μην προκαλούνται διακρίσεις μεταξύ των συμμετεχόντων στη δημοπρασία.

Παρόλα αυτά οι αναθέτουσες αρχές μπορούν με κάθε νομιμότητα να λαμβάνουν υπόψη κριτήρια κοινωνικού ή περιβαλλοντικού υπό την προϋπόθεση ότι τα εν λόγω κριτήρια συμβάλλουν στη διασφάλιση της συμμόρφωσης προς την ισχύουσα εθνική ή κοινοτική νομοθεσία, στα κοινωνικά θέματα ή στα θέματα περιβάλλοντος."

Αιτιολογία

Η αξιολόγηση των προσφορών για την ανάθεση μίας δημόσιας σύμβασης θα πρέπει να γίνεται βάσει κριτηρίων που αφορούν άμεσα το αντικείμενο της σύμβασης που εξετάζεται με στόχο την επιλογή της καλύτερης και περισσότερο συμφέρουσας προσφοράς κατ' εφαρμογή των αρχών της διαφάνειας, του ανταγωνισμού, των μη διακρίσεων και της όσο το δυνατόν καλύτερης ανάθεσης των δημοσίων συμβάσεων.

Παρά το γεγονός ότι τα περιβαλλοντικά κριτήρια μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως κριτήρια αξιολόγησης, στην περίπτωση που τηρούνται τα αναφερόμενα στην προηγούμενη παράγραφο, η θέσπιση κριτηρίων κοινωνικού χαρακτήρα που δεν αφορούν αποκλειστικά τη συμμόρφωση προς ορισμένες νομικές διατάξεις, κρίνεται ότι δεν συμβάλλει στην αντικειμενική αξιολόγηση της προσφοράς σε σχέση με το έργο που πρόκειται να εκτελεσθεί αλλά εξυπηρετεί πολιτικά συμφέροντα ή διεκδικήσεις συγκεκριμένων κοινωνικών οργανώσεων και δεν αφορά τη διαδικασία ανάθεσης των δημοσίων συμβάσεων. Εκτός όμως από τις περιπτώσεις που τα εν λόγω κριτήρια χρησιμοποιούνται με στόχο τη συμμόρφωση προς συγκεκριμένες νομικές διατάξεις, η δυνατότητα που διαθέτει η δημόσια διοίκηση σχετικά με την αυθαίρετη θέσπιση παρόμοιων ρητρών έχει ως αναπόφευκτο αποτέλεσμα τη στρέβλωση του ανταγωνισμού και την παραβίαση των αρχών της παροχής ίσων ευκαιριών και της διαφάνειας, δηλαδή αποτελέσματα αντίθετα από αυτά που επιδιώκονται από την πρόταση οδηγίας και είναι η εναρμόνιση των διαδικασιών και η προώθηση της καλύτερης λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς.

Αποτελέσματα της ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 46, ψήφοι κατά: 59, αποχές: 0.

Σημείο 2.6

Η δεύτερη πρόταση τροποποιείται εξής:

"Βάσει του άρθρου 53 θα ήταν δυνατόν να ρυθμίζονται ρητώς και κοινωνικά κριτήρια υπό τον όρο ότι τα κριτήρια αυτά δεν συντελούν ούτε αμέσως ούτε εμμέσως σε διακρίσεις και οπωσδήποτε συμφωνούν με τον κύριο στόχο της παραγγελίας."

Αιτιολογία

Το πρόσθετο κριτήριο της μη καθιέρωσης διακρίσεων έχει σημασία για την αποφυγή προστατευτικών καταχρήσεων. Επιπλέον, η πρόταση αντιστοιχεί με την ανάλογη διατύπωση στην παράλληλη γνωμοδότηση ΙΝΤ/074. Για λόγους συνέπειας, επιβάλλεται να ληφθούν υπόψη αμφότερες οι γνωμοδοτήσεις.

Αποτελέσματα της ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 50, ψήφοι κατά: 61, αποχές: 1.

Σημείο 4.9

Διαγράφονται οι τρεις τελευταίες προτάσεις (Η εγγύηση αποζημίωσης ... παροχής των υπηρεσιών).

Αιτιολογία

Η περιλαμβανόμενη στο άρθρο 53 εγγύηση αποζημίωσης σύμφωνα με το κρατικό δίκαιο και τις διοικητικές διατάξεις είναι ήδη πολύ προβληματική. Η προτεινόμενη διεύρυνση στις διατάξεις "των συλλογικών συμβάσεων εργασίας και στους νόμους που ισχύουν στον τόπο παροχής των υπηρεσιών" θα παρεμποδίσει στην πράξη και με σοβαρό τρόπο το διασυνοριακό ανταγωνισμό ή και θα τον καταστήσει αδύνατο. Η συνεκτίμηση των εντοπίων νόμων σημαίνει σοβαρό εμπόδιο στον ανταγωνισμό από το εξωτερικό. Επίσης, οι συλλογικές συμβάσεις δεν αποτελούν νομικές διατάξεις, αλλά συμφωνίες των συμβαλλομένων. Η αναγκαστική συνεκτίμησή τους θα συμβάλει στη διακρατική μεταχείριση των επιχειρήσεων που βρίσκονται εκτός των συλλογικών συμβάσεων.

Αποτελέσματα της ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 51, ψήφοι κατά: 61, αποχές: 1.

Σημείο 4.9.3

Μετά τη λέξη

"αποδειχθεί" (δεύτερη γραμμή) προστίθεται η λέξη "δικαστικώς".

Αιτιολογία

Ένας αποκλεισμός μπορεί μόνο τότε να επιτραπεί όταν ένας προσφέρων καταδικάζεται δικαστικώς.

Αποτελέσματα της ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 40, ψήφοι κατά: 73, αποχές: 4.

Σημεία 4.9.3.1 και 4.9.3.2

Διαγράφονται.

Αιτιολογία

Ο προτεινόμενος άνευ χρονικών ορίων αποκλεισμός προσφερόντων που παραβιάζουν τους νόμους των κρατών μελών για την απασχόληση και η περαιτέρω πρόταση για την αξιολόγηση του προσφέροντος βάσει ορισμένων κριτηρίων για την απόδειξη του περιεχομένου υποχρεωτικών (εθνικών) διατάξεων, θα έχουν ως συνέπεια πλήρως ανεξέλεγκτες και ηθελημένες διακρίσεις, ιδιαίτερα όσον αφορά τον εξωτερικό ανταγωνισμό. Ακόμη και σημαντικές παραβάσεις των εθνικών διατάξεων θα μπορούσαν να επιφέρουν τον αποκλεισμό των προσφερόντων ή μακρές διαδικασίες πιστοποίησης και νομικές αντιδικίες και μόνο η πιστοποίηση αυτών των κριτηρίων θα ήταν δυνατό να θέσει τεράστια προβλήματα στις διοικήσεις.

Η νέα διατύπωση του άρθρο 4.9.3 αρκεί για να εξουδετερωθούν σοβαρές παραβιάσεις. Οι περαιτέρω προτάσεις βλάπτουν την αρχή της αναλογικότητας και δεν πρέπει να υιοθετηθούν.

Αποτελέσματα της ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 53, ψήφοι κατά: 71, αποχές: 4.

Η δεύτερη πρόταση τροποποιείται ως εξής:

"2.5. 'Η ΟΚΕ εγείρει επίσης το ερώτημα της έλλειψης αναφορών στο κείμενο στα θέματα περιβάλλοντος, τα οποία διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στη μελλοντική Ευρώπη. Ανταγωνιστές. Η συμπερίληψη λογικά συμβατών περιβαλλοντικών κριτηρίων που να μη συντελούν στην αποδυνάμωση της σύμβαση και τα οποία πρέπει να σχετίζονται αμέσως με τα προϊόντα ή τις υπηρεσίες που προσφέρονται θα μπορούσενα γίνει πιο συγκεκριμένα στο άρθρο 53. Δεν θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη παρά μόνον όταν αποτελούν καθοριστικό στοιχείο για τις συνέπειες στο περιβάλλον, σύμφωνα με τον τρόπο υλοποίησης των έργων που προτείνουν οι ανταγωνιστές.'"

Αποτελέσματα της ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 48, ψήφοι κατά: 30, αποχές: 4.