ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ για τη σκοπιμότητα διαπραγμάτευσης Συμφωνίας Σταθεροποίησης και Σύνδεσης με τη Δημοκρατία της Κροατίας

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ για τη σκοπιμότητα διαπραγμάτευσης Συμφωνίας Σταθεροποίησης και Σύνδεσης με τη Δημοκρατία της Κροατίας

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. Γενικο πλαισιο

2. Διμερεισ σχεσεισ μεταξυ τησ Ευρωπαϊκησ Κοινοτητασ και τησ Κροατιασ από το 1991 και τρεχουσεσ προοπτικεσ για την προωθηση των σχεσεων αυτων

3. Προσφατεσ οικονομικεσ και πολιτικεσ εξελιξεισ στην Κροατια

3.1. Δημοκρατική διοίκηση και θεσμική μεταρρύθμιση

3.2. Οικονομική σταθεροποίηση και μεταρρύθμιση

4. Παραμετροι μιασ συμφωνιασ σταθεροποιησησ και συνδεσησ

4.1. Πολιτικός διάλογος

4.2. Περιφερειακή συνεργασία

4.3. Εμπόριο αγαθών

4.3.1. Βιομηχανία

4.3.2. Γεωργία και αλιεία

4.4. Υπηρεσίες, εγκατάσταση

4.5. Τρέχουσες πληρωμές και κίνηση κεφαλαίων

4.6. Προσέγγιση των νομοθεσιών

4.6.1. Τεχνικά πρότυπα και πιστοποίηση

4.6.2. Ανταγωνισμός και κρατικές ενισχύσεις

4.6.3. Δημόσιες συμβάσεις

4.6.4. Διανοητική, βιομηχανική και εμπορική ιδιοκτησία

4.6.5. Τηλεπικοινωνίες και κοινωνία των πληροφοριών

4.6.6. Προστασία του καταναλωτή

4.6.7. Εργατική νομοθεσία και ισότητα των ευκαιριών μεταξύ ανδρών και γυναικών

4.7. Δικαιοσύνη και εσωτερικές υποθέσεις

4.8. Οικονομική και χρηματοδοτική συνεργασία

4.8.1. Στατιστική

4.8.2. Βιομηχανία και ΜΜΕ

4.8.3. Τελωνεία και φορολογία

4.8.4. Εκπαίδευση και κατάρτιση

4.8.5. Πολιτιστικός και οπτικοακουστικός τομέας

4.8.6. Μεταφορές

4.8.7. Ενέργεια

4.8.8. Γεωργία

4.8.9. Έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη

4.8.10. Περιβάλλον

5. Συμπερασματα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ

1. γενικο πλαισιο

Στην ανακοίνωση της Επιτροπής της 26.05.1999 [1] καθορίσθηκε νέο πλαίσιο για τη σύσφιξη των σχέσεων μεταξύ της ΕΕ και των χωρών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης μέσω προοδευτικής προσέγγισης προσαρμοσμένης στη συγκεκριμένη κατάσταση κάθε χώρας. Το νέο αυτό πλαίσιο προβλέπει τη θέσπιση ευρείας εταιρικής σχέσης, ιδίως μέσω νέας κατηγορίας συμφωνιών, ήτοι, των συμφωνιών σταθεροποίησης και σύνδεσης (ΣΣΣ).

[1] Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με τη διαδικασία σταθεροποίησης και σύνδεσης για τις χώρες της νοτιοανατολικής Ευρώπης: Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Κροατία, την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας, της πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας και την Αλβανία COM (99) 235 τελικό, 26.05.1999

Η έναρξη διαπραγματεύσεων για τη σύναψη ΣΣΣ εξαρτάται από την τήρηση από τη συγκεκριμένη χώρα των σχετικών πολιτικών και οικονομικών συνθηκών. Επιπροσθέτως, αποφασίσθηκε ότι πριν από την έναρξη των διαπραγματεύσεων για τέτοιου είδους συμφωνία, η Επιτροπή έπρεπε να υποβάλει έκθεση για τη σκοπιμότητα ανάληψης αυτού του εγχειρήματος.

Οι πολιτικές εξελίξεις στη Δημοκρατία της Κροατίας μετά τις βουλευτικές και προεδρικές εκλογές στις αρχές του 2000 σηματοδότησαν μία νέα αρχή στις διμερείς σχέσεις. Στην ανακοίνωσή της 02.02.2000 [2] η Επιτροπή εξέφρασε ήδη την ικανοποίησή της για τις αρχικές εξελίξεις στην πολιτική σκηνή της Κροατίας και παρότρυνε τη νέα κυβέρνηση της Κροατίας να αναλάβει πρόσθετες ενέργειες προκειμένου να καταστεί δυνατή η ενίσχυση των σχέσεων, κυρίως μέσω της κατάρτισης έκθεσης σκοπιμότητας.

[2] Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο σχετικά με τα επιχειρησιακά συμπεράσματα της κοινοτικής διαδικασίας σταθεροποίησης και σύνδεσης για τις χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης: Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Κροατία, Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας, Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας και Αλβανία COM (2000) 49 τελικό της 02.02.2000

Πέραν των σταθερών δεσμεύσεων που ανέλαβε η νέα ηγεσία της Κροατίας για την προώθηση δημοκρατικών και οικονομικών μεταρρυθμίσεων, το Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων της 14-15 Φεβρουαρίου 2000 κάλεσε την Επιτροπή να καταρτίσει έκθεση σχετικά με τη σκοπιμότητα διαπραγμάτευσης Συμφωνίας Σταθεροποίησης και Σύνδεσης με τη Δημοκρατία της Κροατίας.

Στην παρούσα έκθεση παρουσιάζονται οι πρόσφατες πολιτικές και οικονομικές εξελίξεις και εξετάζεται η κατάσταση σε όλους τους τομείς πιθανής συνεργασίας με στόχο την έναρξη διαπραγματεύσεων για τη σύναψη ΣΣΣ.

2. διμερεις σχεσεις μεταξυ τησ ευρωπαϊκησ κοινοτητασ και τησ κροατιας απο το 1991 και τρεχουσεσ προοπτικες για την προωθηση των σχεσεων αυτων

Από τη στιγμή της αναγνώρισης της Κροατίας από την ΕΚ τον Ιανουάριο του 1992, η Κροατία άρχισε να ευεργετείται από την κοινοτική βοήθεια. Κατά τη διάρκεια της περιόδου 1991-95 παρέχονταν μόνο ανθρωπιστική βοήθεια και βοήθεια για τον εκδημοκρατισμό. Όσον αφορά τη θέσπιση των συμβατικών σχέσεων, μόλις έληξαν η Συμφωνία Συνεργασίας του 1980 και η Συμφωνία Μεταφορών του 1991 με την πρώην Σοσιαλιστική Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας με απόφαση του Συμβουλίου Υπουργών το Νοέμβριο του1991, αποφασίσθηκε η έναρξη διμερών συμβατικών σχέσεων. Προϋπόθεση για την ανάπτυξη αυτών των σχέσεων ήταν η τήρηση από την πλευρά της Κροατίας του "κώδικα δημοκρατικής συμπεριφοράς ".Εξαιτίας της πολιτικής κατάστασης, δεν κατέστη δυνατή η ανάπτυξη αυτών των σχέσεων. Ωστόσο, συμφωνήθηκαν ετησίως ανανεώσιμα αυτόνομα προτιμησιακά εμπορικά μέτρα τα οποία κατέστησαν δυνατή τη συνέχιση των εμπορικών σχέσεων.

Επιπροσθέτως, από το 1992 προωθείται τακτικός διάλογος μεταξύ του Κροατικού και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου μέσω ετήσιων διακοινοβουλευτικών συναντήσεων Μέχρι σήμερα έχουν πραγματοποιηθεί οκτώ διακοινοβουλευτικές συναντήσεις.

Το Μάρτιο του 1995, η ΕΚ αποφάσισε να επεκτείνει το πρόγραμμα βοήθειας PHARE στην Κροατία και να αρχίσει διαπραγματεύσεις για τη σύναψη Συμφωνίας Εμπορίου και Συνεργασίας καθώς και Συμφωνίας Μεταφορών. Ωστόσο, στις 7 Αυγούστου 1995 ανεστάλησαν τόσο η παρεχόμενη βοήθεια όσο και οι διαπραγματεύσεις λόγω των στρατιωτικών επιχειρήσεων στο πρώην Δυτικό, Βόρειο και Νότιο τομέα του ΟΗΕ οι οποίες επηρέασαν αρνητικά την πρόοδο που είχε επιτευχθεί στην Κροατία στους τομείς του εκδημοκρατισμού και του κράτους δικαίου. Από το 1996 η ΕΚ παρέχει στην Κροατία περιορισμένη βοήθεια για την επάνοδο των προσφύγων και των αναγκαστικά μετακινηθέντων ατόμων .

Από το 1996 έως το 1999 οι σχέσεις με την Κροατία αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο της "Περιφερειακής Προσέγγισης" για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη [3]και αποτέλεσαν αντικείμενο περαιτέρω επεξεργασίας στο πλαίσιο των συμπερασμάτων σχετικά με τους όρους παροχής βοήθειας που συμφωνήθηκαν το 1997. Στο πλαίσιο αυτό, οι περιοδικές εκθέσεις της Επιτροπής όσον αφορά τη συμμόρφωση με τους όρους παροχής βοήθειας κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η πρόοδος που είχε επιτύχει η Κροατία δεν ήταν επαρκής ώστε να δικαιολογεί την αναβάθμιση των διμερών σχέσεων. Η ΕΕ δεν ήταν ικανοποιημένη με τις επιδόσεις της Κροατίας όσον αφορά τον εκδημοκρατισμό και το σεβασμό της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου. Ιδιαίτερα προβληματικοί τομείς ήταν οι εξής: πλήρης σεβασμός των δικαιωμάτων του ανθρώπου συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των μειονοτήτων, συμμόρφωση προς τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τις συμφωνίες Dayton/Erdut, ιδίως όσον αφορά την εφαρμογή της διαδικασίας επιστροφής και την πλήρη συνεργασία με το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για εγκλήματα που διαπράχθηκαν στην πρώην Γιουγκοσλαβία (ΔΠΔΓ), ουσιαστικές βελτιώσεις της περιφερειακής συνεργασίας και πλήρης εκδημοκρατισμός των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Η Κροατία εξακολούθησε να ευεργετείται από το αυτόνομο εμπορικό καθεστώς της ΕΚ. Ωστόσο, δεν έχει αρθεί ακόμη η αναστολή της πρόσβασης στη βοήθεια PHARE και της έναρξης διαπραγματεύσεων για τις συμβατικές σχέσεις.

[3] Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Κροατία, Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας, Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας και Αλβανία

Το Μάιο του 1999, η πολιτική της ΕΕ έναντι των χωρών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης αναπτύχθηκε περαιτέρω στο πλαίσιο της "Διαδικασίας Σταθεροποίησης και Σύνδεσης". Οι βασικές πολιτικές και οικονομικές συνθήκες καθώς και η σταδιακή προσέγγιση εξακολούθησαν να ισχύουν. Αποφασίσθηκε η παροχή επιπλέον βοήθειας στον τομέα της εκπαίδευσης μέσω της έναρξης του προγράμματος Tempus για την τριτοβάθμια εκπαίδευση και τη συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Ίδρυμα Επαγγελματικής Κατάρτισης. Επιπλέον, τον Ιούλιο του 1999 διεξήχθη η πρώτη άτυπη συνάντηση σε υπουργικό επίπεδο για τον πολιτικό διάλογο

Η διεξαγωγή και τα αποτελέσματα των κοινοβουλευτικών και προεδρικών εκλογών που διεξήχθησαν στις αρχές του τρέχοντος έτους αποτέλεσαν σημαντική καμπή των πολιτικών συνθηκών της Κροατίας. Άρχισε η ριζική ανανέωση των σχέσεων μεταξύ της ΕΕ και της Κροατίας. Η ΕΕ χαιρέτησε τα πρώτα βήματα που έλαβε η νέα ηγεσία της Κροατίας ενισχύοντας τον πολιτικό διάλογο και συστήνοντας τη συμβουλευτική ειδική ομάδα ΕΕ/ Κροατίας. Η εν λόγω συμβουλευτική ειδική ομάδα συνιστά μικτό τεχνικό όργανο που προορίζεται να παράσχει στην Κροατία ουσιαστική εμπειρογνωμοσύνη και τεχνική βοήθεια σε όλους τους τομείς κοινού ενδιαφέροντος με στόχο την προετοιμασία των διαπραγματεύσεων για τις συμβατικές σχέσεις. Η συμβουλευτική ειδική ομάδα έχει ήδη συνεδριάσει δύο φορές, στις 15 Φεβρουαρίου 2000 και στις 12 Απριλίου 2000.

3. ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΤΗΝ ΚΡΟΑΤΙΑ

3.1. Δημοκρατική διαδικασία και θεσμική μεταρρύθμιση

Η άνοδος στην εξουσία νέας πολιτικής ηγεσίας μετέβαλε ριζικά το πολιτικό σκηνικό στην Κροατία κατά τη διάρκεια των τελευταίων μηνών. Ο πληθυσμός της Κροατίας με τη ψήφο του εξέφρασε την ισχυρή βούλησή του για δημοκρατική αλλαγή.

Η εκλογή της νέας κυβέρνησης διεξήχθη ομαλά με το συνασπισμό έξι κομμάτων που διαθέτουν την πλειοψηφία και απέδειξε σε σύντομο χρονικό διάστημα ότι όχι μόνο ενστερνίζεται τις ευρωπαϊκές αξίες της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου, αλλά και ότι η βασική της προτεραιότητα στις εξωτερικές σχέσεις είναι η ενσωμάτωση στις ευρω-ατλαντικές δομές. Για το σκοπό αυτό, έχει αναλάβει τη σταθερή δέσμευση να επιλύσει τα εκκρεμή πολιτικά θέματα και να αρχίσει τις αναγκαίες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις για τη συμμόρφωση προς τους όρους που έχει θέσει η ΕΕ.

Μέσω του φιλόδοξου προγράμματός της που υπεβλήθη στο νέο κοινοβούλιο στις 9 Φεβρουαρίου, η κυβέρνηση δεσμεύθηκε να αναλάβει δύσκολες και θαρραλέες μεταρρυθμίσεις αντιμετωπίζοντας όλα τα πολιτικά προβλήματα, ιδίως τον πλήρη σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των μειονοτήτων, τον εκδημοκρατισμό των μέσων μαζικής ενημέρωσης, την πλήρη συμμόρφωση προς τις συμφωνίες Dayton/Erdut με ιδιαίτερη αναφορά στην υλοποίηση της διαδικασίας επιστροφής , την πλήρη συνεργασία με το ΔΠΔΓ, τη βελτίωση των σχέσεων με τις γειτονικές χώρες και ειδικότερα τη ριζική μεταβολή της συμπεριφοράς έναντι της Βοσνίας και της Ερζεγοβίνης. Στο πλαίσιο του προγράμματος προβλέπονται επίσης σημαντικές οικονομικές μεταρρυθμίσεις.

Όσον αφορά όλα αυτά τα θέματα, έχει αρχίσει εποικοδομητική συνεργασία στο πλαίσιο της συμβουλευτικής ειδικής ομάδας ΕΕ/Κροατίας. Κατά τις δύο συνεδριάσεις που διεξήχθησαν μέχρι σήμερα κατέστη δυνατό να επιτευχθεί συμφωνία ως προς τη διατύπωση κοινών συστάσεων σχετικά με το σύνολο των εκκρεμών πολιτικών προβλημάτων και τη λήψη των αναγκαίων μέτρων για την εκπλήρωση των διαφόρων απαιτήσεων Σε αυτή τη βάση, η κυβέρνηση της Κροατίας κατήρτισε λεπτομερή προγράμματα δράσης προκειμένου να εξασφαλισθεί η ταχεία εκτέλεση. Στο πλαίσιο "διυπηρεσιακών προγραμμάτων που κατήρτισε η κυβέρνηση στις 2 Μαρτίου και στις 5 Μαΐου αντίστοιχα, έχει ήδη αρχίσει η εφαρμογή αυτών των συστάσεων και έχει επιτευχθεί σημαντική πρόοδος σε βασικούς τομείς.

Ειδικότερα, στον τομέα της ελευθερίας της έκφρασης, ασκήθηκε επανειλημμένως κριτική στα ραδιοτηλεοπτικά μέσα της Κροατίας. Η κυβέρνηση ανέλαβε προσφάτως τη δέσμευση να προβεί στις αναγκαίες ενέργειες για τη μετατροπή της κροατικής τηλεόρασης σε δημόσια υπηρεσία ραδιοτηλεοπτικών μεταδόσεων. Έχει επιτευχθεί ήδη πρόοδος δεδομένου ότι ένα νέο νομοσχέδιο για την κροατική τηλεόραση βρίσκεται υπό συζήτηση και πρόκειται να διαβιβασθεί σύντομα στο Συμβούλιο της Ευρώπης για εξέταση. Η σχετική πρόταση αναμένεται να υποβληθεί στο Κοινοβούλιο στις αρχές Ιουνίου. Επίσης έχουν αρχίσει οι εργασίες για την αναθεώρηση του νόμου για τις τηλεπικοινωνίες. Μετά την έγκριση του νέου νομοθετικού πλαισίου για την κροατική τηλεόραση αναμένεται να οριστικοποιηθεί η πρόταση. Επιπροσθέτως, διορίσθηκε νέος γενικός διευθυντής της κροατικής τηλεόρασης και αντικαταστάθηκαν άλλα διευθυντικά στελέχη. Η μεταρρύθμιση της μονοπωλιακής διανομής του έντυπου τύπου εξακολουθεί να είναι σύνθετο από πρακτικής και οικονομικής απόψεως θέμα και η επίλυσή του θα αποδειχθεί δυσκολότερη. Ολοκληρώθηκαν οι εργασίες για τη τροποποίηση του ποινικού δικαίου με την οποία καταργείται η αυτεπάγγελτη δίωξη των δημοσιογράφων που θίγουν την τιμή και την αξιοπρέπεια των υψηλών κρατικών αξιωματούχων.

Όσον αφορά την προστασία των μειονοτήτων, στις 11 Μαΐου το Κοινοβούλιο ενέκρινε τροποποιήσεις του "Συνταγματικού νόμου για την προστασία των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών καθώς και για την προστασία των δικαιωμάτων των εθνικών και εθνικών κοινοτήτων και μειονοτήτων". Συμφωνήθηκε, οι τροποποιήσεις αυτές να καλύψουν μόνο ένα μεταβατικό διάστημα μέχρι την έγκριση, που αναμένεται εντός έξι μηνών, ενός νέου ολοκληρωμένου συνταγματικού πλαισίου στο συγκεκριμένο τομέα το οποίο θα καταρτισθεί από ομάδα εργασίας η οποία θα συνεργάζεται στενά με το Συμβούλιο της Ευρώπης και την Επιτροπή της Βενετίας για τη δημοκρατία βάσει του δικαίου. Επιπροσθέτως, στις 11 Μαΐου, το Κοινοβούλιο ενέκρινε νόμο για την επίσημη χρήση μειονοτικών γλωσσών και νόμο για την εκπαίδευση σε μειονοτικές γλώσσες.

Η πλήρης συμμόρφωση με τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τις συμφωνίες Dayton/Erdut συνιστά μία άλλη βασική πηγή προβληματισμού. Βασικά εκκρεμή θέματα είναι η πλήρης συνεργασία με το ΔΠΔΓ, η πλήρης υλοποίηση της διαδικασίας επανόδου και η βελτίωση της περιφερειακής συνεργασίας.

Ουσιαστική πρόοδος έχει επιτευχθεί όσον αφορά τη συνεργασία με το ΔΠΔΓ, που συνιστά ευαίσθητο από πολιτικής απόψεως τομέα για την Κροατία. Η νέα κυβέρνηση έχει αναλάβει τη δέσμευση να ανανεώσει τη συνεργασία με το Δικαστήριο που έχει την έδρα του στη Χάγη. Η κυβέρνηση προέβη σε ευρύ ανασχηματισμό του Συμβουλίου Συνεργασίας του οποίου προΐσταται ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, και άρχισε εποικοδομητικές συνομιλίες με τον προϊστάμενο εισαγγελίας του ΔΠΔΓ. Αποτέλεσμα ήταν η έγκριση σημαντικής δήλωσης για τη συνεργασία με το ΔΠΔΓ στις 14 Απριλίου 1995, στην οποία η Κροατία αναγνώρισε την αρμοδιότητα του ΔΠΔΓ στις στρατιωτικές επιχειρήσεις "Storm" και "Flash" και αποδέχθηκε την επίσπευση όλων των ερευνών για τα εγκλήματα πολέμου.

Όσον αφορά τη διαδικασία επανόδου, η νέα κυβέρνηση ανέλαβε τη δέσμευση να προβεί στις αναγκαίες ενέργειες για την ικανοποιητική εφαρμογή της διαδικασίας, η επιτυχία της οποίας θα εξαρτηθεί επίσης από τις οικονομικές προοπτικές των περιοχών εγκατάστασης των επαναπατρισμένων οι οποίες είχαν πληγεί από τον πόλεμο. Στις αρχές Μαρτίου, συγκροτήθηκε ειδική επιτροπή για την εφαρμογή του προγράμματος επανόδου των προσφύγων με σημαντική εκπροσώπηση στο ανώτατο διοικητικό και πολιτικό επίπεδο και διεθνή συμμετοχή. Η κυβέρνηση πρότεινε άμεσα, σε συνεργασία με την Ύπατη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες ( UNHCR ), πρόγραμμα για τη διευκόλυνση της επανόδου περισσότερων από 16.000 πρόσφυγες στο άμεσο μέλλον. Παρά τις εσωτερικές αντιδράσεις, και εφόσον επιλύθηκαν ορισμένα αρχικά προβλήματα, άρχισε επιτυχώς η αναθεώρηση του νομοθετικού πλαισίου. Οι τροποποιήσεις του νόμου για την ανασυγκρότηση προκειμένου να εξαλειφθούν οι διατάξεις που εισάγουν διακρίσεις πέρασαν από την πρώτη ανάγνωση στο Κοινοβούλιο στις 27 Απριλίου και αναμένεται να εγκριθούν σύντομα. Στις 6 Μαΐου η κυβέρνηση ενέκρινε πρόταση για την αναθεώρηση των διατάξεων που εισάγουν διακρίσεις του νόμου για τις περιοχές ειδικής κρατικής μέριμνας και έχει κινηθεί η σχετική κοινοβουλευτική διαδικασία. Η κυβέρνηση είναι επίσης αποφασισμένη να ελέγχει την εφαρμογή της νομοθεσίας και την ουσιαστική πρόοδο της διαδικασίας. Για το σκοπό αυτό, έχει αναλάβει τη δέσμευση να προβεί στη λήψη ειδικών μέτρων που θα διευκολύνουν την ορθή εφαρμογή σε τοπικό επίπεδο, όπου φαίνεται να υπάρχουν τα ουσιαστικά προβλήματα και οι πηγές αντίστασης.

3.2. Οικονομική σταθεροποίηση και μεταρρύθμιση

Οι επιτυχείς προσπάθειες σταθεροποίησης στα τέλη του 1993 επέτρεψαν στην Κροατία να επιτύχει ετήσια μέση αύξηση του ΑΕγχΠ ανώτερη του 6% κατά τη διάρκεια του χρονικού διαστήματος 1994-1997 και αξιοσημείωτο βαθμό σταθερότητας των τιμών. Κατά τη διάρκεια του 1997, η οικονομική κατάσταση άρχισε να επιδεινώνεται. Δεδομένου ότι οι αυξήσεις των μισθών δεν καλύπτονταν πλήρως από την αύξηση της παραγωγικότητας, οι εξαγωγές μειώθηκαν κατά 7.4% σε σχέση με το προηγούμενο έτος, ενώ συνεχίσθηκε η ταχεία άνοδος των εισαγωγών με ρυθμό 14,5%.Αποτέλεσμα ήταν η διεύρυνση του ελλείμματος των τρεχουσών συναλλαγών από 5,8% του ΑΕγχΠ το 1996 σε 11,6% το 1997 και η συνεπαγόμενη ραγδαία αύξηση του εξωτερικού χρέους από 23% του ΑΕγχΠ το 1996 σε 32% του ΑΕγχΠ στο τέλος του 1997.

Ένας συνδυασμός προβλημάτων φερεγγυότητας στον τραπεζικό τομέα, συσσώρευσης καθυστερούμενων οφειλών, αυστηρής νομισματικής πολιτικής, αύξησης των φόρων και των κατευθυνόμενων τιμών, καθώς και των επιπτώσεων της κρίσης του Κοσσυφοπεδίου συνέβαλαν στην ύφεση πού άρχισε το τελευταίο τρίμηνο του 1998 και συνεχίσθηκε κατά τα πρώτα τρία τρίμηνα του 1999. Παράλληλα, τα εντεινόμενα διαρθρωτικά προβλήματα επιβάρυναν σημαντικά την οικονομία. Η ύφεση φαίνεται να τερματίσθηκε προς το τέλος του 1999, δεδομένου ότι σημειώθηκε θετικός ρυθμός οικονομικής μεγέθυνσης κατά το τελευταίο τρίμηνο του έτους. Ωστόσο, το ΑΕγχΠ εκτιμάται ότι μειώθηκε κατά 1% το 1999. Κατά το τρέχον έτος αναμένεται η συνέχιση της πορείας ανάκαμψης της οικονομίας. Η αύξηση των εξαγωγών καθώς και η αύξηση της ιδιωτικής κατανάλωσης και των επενδύσεων εκτιμάται ότι θα συμβάλουν στη διατήρηση της πορείας ανάκαμψης.

Το 1999 κατέστη δυνατό να διατηρηθεί ως επί το πλείστον η σταθερότητα των τιμών. Ωστόσο, μεταξύ του Ιουνίου 1998 και του Φεβρουαρίου 1999, κερδοσκοπικές επιθέσεις οδήγησαν σε υποτίμηση του κροατικού νομίσματος κούνα (HRK) έναντι του ευρώ κατά 10%. περίπου. Η υποτίμηση του νομίσματος και η αύξηση των τιμών των πετρελαϊκών προϊόντων και των τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών προκάλεσαν πληθωριστικές πιέσεις προς το τέλος του 1999.

Η Κροατία διατήρησε μέχρι σήμερα τα δημοσιονομικά ελλείμματα εντός λογικών ορίων. Ωστόσο, η κατάσταση αυτή συγκαλύπτει τη σταθερή αύξηση των πάγιων γενικών κρατικών δαπανών σε επίπεδο που αντιπροσωπεύει το 52% του ΑΕγχΠ το 1998 (που είναι το υψηλότερο των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης). Τα προκαταρκτικά αποτελέσματα του προϋπολογισμού, που αναθεωρήθηκαν τον Ιούνιο του 1999, δεικνύουν δημοσιονομικό έλλειμμα που αντιστοιχεί στο 1,7% του ΑΕγχΠ, το οποίο θα ήταν δυνατό να ανέλθει στο 6,0% εξαιρουμένων των εσόδων από τις ιδιωτικοποιήσεις. Μελλοντικά, δεδομένου ότι δεν θα υπάρχουν έσοδα από τις ιδιωτικοποιήσεις η κυβέρνηση θα κληθεί να αντιμετωπίσει την αυξανόμενη εξυπηρέτηση των οφειλών, σημαντικές καθυστερούμενες οφειλές και εγγυημένο από το κράτος χρέος εκτός προϋπολογισμού.

Θα απαιτηθούν σημαντικές τροποποιήσεις της δημοσιονομικής πολιτικής προκειμένου να εξασφαλισθεί η ουσιαστική και σταθερή μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος και η διατήρηση, μεσοπρόθεσμα, του δημοσίου χρέους σε ανεκτά επίπεδα. Ο προϋπολογισμός του έτους 2000, ο οποίος εγκρίθηκε στις 23 Μαρτίου, συνιστά μέτρο προς τη σωστή κατεύθυνση δεδομένου ότι προβλέπει μικρή μείωση των δαπανών σε ονομαστικούς όρους και ουσιαστικά μέτρα αναδιάρθρωσης. Μεσοπρόθεσμα, η δημοσιονομική εξυγίανση δεν θα καταστεί δυνατή αν δεν συνοδευτεί από ουσιαστική μείωση των μισθών του δημοσίου τομέα και δραστικές μεταρρυθμίσεις των ταμείων εκτός του προϋπολογισμού, κυρίως, του συνταξιοδοτικού ταμείου και του ταμείου υγείας. Η εφαρμογή αυστηρότερης δημοσιονομικής πολιτικής θα καταστήσει δυνατή τη χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής η οποία με τη σειρά της αναμένεται να τονώσει την οικονομική μεγέθυνση.

Η Κροατία διαθέτει ικανοποιητική βιομηχανική βάση, ειδικευμένο και εκπαιδευμένο προσωπικό και περιοχές με σημαντικό αναπτυξιακό δυναμικό, παραδείγματος χάρη, στον τομέα του τουρισμού. Η ανταγωνιστικότητα της Κροατίας για την ευρωπαϊκή αγορά θα ενισχυθεί από την εφαρμογή συνεπούς και φιλόδοξου προγράμματος διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων ενώ, υπό τις παρούσες συνθήκες, για ένα σημαντικό αριθμό κροατικών επιχειρήσεων υφίστανται ακόμη δυσκολίες αντιμετώπισης του ανταγωνισμού σε μία ανοικτή αγορά.

Το 1991 η Κροατία ξεκίνησε διαδικασία μεταρρύθμισης και ιδιωτικοποίησης των επιχειρήσεων, η οποία έχει ως επί το πλείστον ολοκληρωθεί. Οι τομείς στους οποίους οι μεγάλες κρατικές επιχειρήσεις δεν έχουν ακόμη ιδιωτικοποιηθεί είναι κυρίως οι τομείς της ηλεκτρικής ενέργειας, του πετρελαίου και των μεταφορών, ιδίως, των σιδηροδρομικών. Ο ρυθμός της διαδικασίας ιδιωτικοποίησης επιταχύνθηκε μετά τον τερματισμό της κρίσης στο Κοσσυφοπέδιο. Τον Οκτώβριο του 1999, συμμετοχή ίση με το 35% στην Croatian Telecom Company (HT) πωλήθηκε στην Deutsche Telekom για ποσό 850 εκατομμυρίων δολαρίων ΗΠΑ. Ένα επιπλέον 21% θα αποτελέσει αντικείμενο δημόσιας προσφοράς κατά το τρέχον έτος. Επίσης, η προηγούμενη κυβέρνηση προσέφερε σε στρατηγικούς επενδυτές μετοχές πλειοψηφίας σε τρεις τράπεζες. Έως το τέλος Απριλίου, οι πράξεις αυτές ολοκληρώθηκαν στο σύνολό τους . Θα είναι ζωτικής σημασίας όχι μόνο η συνέχιση των προσπαθειών ιδιωτικοποίησης αλλά και η βελτίωση της διοίκησης των επιχειρήσεων. Η τελευταία επλήγη από την άσκηση πολιτικής ιδιωτικοποιήσεων η οποία προωθούσε τις εθνικές επιχειρήσεις εις βάρος των στρατηγικών επενδυτών. Η κυβέρνηση οφείλει να χαράξει στρατηγική επενδύσεων η οποία θα θέσει τις βασικές αρχές και τα μελλοντικά σχέδια στο συγκεκριμένο τομές.

Όσον αφορά τη χρηματοπιστωτικό τομέα, η Κροατία σημείωσε πρόοδο όσον αφορά την ανάπτυξη σύγχρονου χρηματοπιστωτικού τομέα με την αποκατάσταση του τραπεζικού τομέα, τη δημιουργία χρηματαγορών και κεφαλαιαγορών και τη θέσπιση νομικού πλαισίου προσανατολισμένου στην αγορά. Ωστόσο, η δημοσιονομική κρίση η οποία άρχισε το 1997 επηρέασε σοβαρά τη σταθερότητα και την αξιοπιστία του τραπεζικού τομέα. Έκτοτε, οι αρχές υλοποίησαν σειρά μέτρων που αποσκοπούσαν στην ενίσχυση της τραπεζικής εποπτείας και στην ανάκτηση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών. Το σχέδιο ασφάλισης των καταθέσεων το οποίο θεσπίσθηκε το 1998 θα απαιτήσει σημαντικούς πόρους από τον προϋπολογισμό για την κάλυψη των ζημιών ενώ οι περαιτέρω πτωχεύσεις συνιστούν σοβαρή απειλή για την ισορροπία του προϋπολογισμού. Παρά το γεγονός ότι οι τέσσερις βασικές τράπεζες καλύπτουν ουσιαστικό μερίδιο της αγοράς, ο τραπεζικός τομέας χαρακτηρίζεται ακόμη από μεγάλο αριθμό πολύ μικρών περιφερειακών τραπεζών και ως εκ τούτου απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες συγχωνεύσεων.

Τέλος, ένα σημαντικό στοιχείο του προγράμματος μεταρρυθμίσεων της νέας κυβέρνησης είναι η συρρίκνωση του δημοσίου τομέα. Από την άποψη του μεγέθους, ο δημόσιος τομέας στην Κροατία εξακολουθεί να είναι σημαντικός και οι δημόσιες αρχές εξακολουθούν να διαδραματίζουν ουσιαστικό ρόλο στον οικονομικό τομέα. Η νέα κυβέρνηση διακήρυξε την πρόθεσή της να θέσει τέρμα στην τακτική της άμεσης κρατικής παρέμβασης στην οικονομία και της παροχής οικονομικής βοήθειας σε προβληματικές επιχειρήσεις. Το θετικό αυτό πολιτικό μήνυμα πρέπει να συνοδεύεται από την ανάληψη συνεκτικής και ολοκληρωμένης δράσης. Η βελτίωση του δικαστικού συστήματος, ιδίως όσον αφορά την εφαρμογή των διαδικασιών για τις πτωχεύσεις, θα αποτελέσει μια πρώτη ένδειξη της αποφασιστικότητας των αρχών να προχωρήσουν περαιτέρω στη μετατροπή της Κροατίας σε σύγχρονη οικονομία της αγοράς.

Η νέα κυβέρνηση κληρονόμησε μία κατάσταση η οποία χαρακτηρίζεται από ουσιαστικά διαρθρωτικά προβλήματα και σημαντική απομόνωση του οικονομικού συστήματος. Οι αρχές οφείλουν να θεσπίσουν ολοκληρωμένο και αξιόπιστο πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων το οποίο θα είναι δυνατόν να προσελκύσει τη στήριξη του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας. Αυτό αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για την ανάκτηση της εμπιστοσύνης της διεθνούς κοινότητας η οποία είχε κλονισθεί κατά τα τελευταία έτη. Επίσης, η επιστροφή σε σταθερή πορεία οικονομικής ανάπτυξης και η δημιουργία απασχόλησης συνιστούν αναγκαίες διαδικασίες προκειμένου να καταστεί δυνατό για την Κροατία να εξακολουθήσει να επωφελείται από τη σημερινή ευνοϊκή κατάταξη ως προς την πιστοληπτική ικανότητα στις διεθνείς κεφαλαιαγορές και να προσελκύει ξένες άμεσες επενδύσεις, ειδικότερα, επενδύσεις σε αναξιοποίητους τομείς.

4. ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΜΙΑΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΔΕΣΗΣ

Λαμβάνοντας υπόψη τη μέχρι σήμερα επιτευχθείσα πρόοδο και τις μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται ακόμη όσον αφορά τις προαναφερόμενες πολιτικές και οικονομικές πτυχές, η προοπτική σύναψης μελλοντικής συμφωνίας σταθεροποίησης και σύνδεσης με τη Δημοκρατία της Κροατίας θα εξαρτηθεί από την ικανότητά της να εκπληρώνει τις υποχρεώσεις της στο πλαίσιο του νέου αυτού τύπου συμβατικών σχέσεων.

4.1. Πολιτικός διάλογος

Παρά την απουσία επίσημου πλαισίου για την ανάπτυξη διμερούς πολιτικού διαλόγου μεταξύ της ΕΕ και της Κροατίας, τον Ιούλιο του 1999 άρχισε ανεπίσημος πολιτικός διάλογος. Από την εποχή των βουλευτικών και προεδρικών εκλογών, αυξήθηκαν ουσιαστικά οι επίσημες επαφές, κυρίως, υπό μορφή υπουργικών επισκέψεων. Σε σύντομο χρονικό διάστημα φαίνεται να έχει επιτευχθεί σημαντικός βαθμός σύγκλισης των θέσεων της ΕΕ και της Κροατίας όσον αφορά περιφερειακά και διεθνή θέματα. Ειδικότερα, η Κροατία αναγνωρίζει και αποδέχεται το σημαντικό ρόλο που διαδραματίζει στη διαδικασία σταθεροποίησης της περιοχής.

Η τυποποίηση και η προώθηση του πολιτικού διαλόγου μεταξύ της ΕΕ και της Κροατίας στο πλαίσιο της μελλοντικής ΣΣΣ και η ανάπτυξη συμπληρωματικής περιφερειακής μορφής πολιτικού διαλόγου θα αποτελέσουν θέματα βασικού ενδιαφέροντος.

4.2. Περιφερειακή συνεργασία

Η βελτίωση και η παγίωση της περιφερειακής συνεργασίας συνιστά σημαντικό παράγοντα σταθεροποίησης στην περιοχή. Η Κροατία ακολουθεί πολιτική εξομάλυνσης των πολιτικών σχέσεων με τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων και διατηρεί καλές σχέσεις με όλες τις άλλες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης με τις οποίες η Κροατία προωθεί ενεργά την ενίσχυση των εμπορικών δεσμών. Η νέα πολιτική ηγεσία φαίνεται να έχει αποδεχθεί τους φυσικούς δεσμούς της χώρας με τους νότιους γείτονες και έχει αναλάβει πλήρως τη δέσμευση της συνεργασίας προς την κατεύθυνση της μακροπρόθεσμης σταθεροποίησης ολόκληρης της περιοχής. Οι επίσημες επισκέψεις του προέδρου και του υπουργού Εξωτερικών στη Σλοβενία, τη Βοσνία Ερζεγοβίνη και την Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας που πραγματοποιήθηκαν πολύ σύντομα μαρτυρούν τις προσπάθειες βελτίωσης των σχέσεων και διεξαγωγής διαπραγματεύσεων για την εξεύρεση λύσεων στα εκκρεμή διμερή θέματα.

Η ουσιαστική βελτίωση των σχέσεων με τη Βοσνία Ερζεγοβίνη συνιστά καθοριστικής σημασίας εξέλιξη της νέας εξωτερικής πολιτικής της Κροατίας. Η νέα κυβέρνηση έχει αναλάβει τη δέσμευση να θεσπίσει κατάλληλες σχέσεις με τη Βοσνία Ερζεγοβίνη, υποστηρίζοντας πλήρως την εδαφική ακεραιότητα και την ανεξαρτησία της Βοσνίας Ερζεγοβίνης και συμβάλλοντας στην ενίσχυση των κεντρικών θεσμών σύμφωνα με τις υποχρεώσεις του Dayton. Λαμβάνοντας υπόψη τους φυσικούς ισχυρούς δεσμούς μεταξύ της Κροατίας και των Κροατών της Βοσνίας, η νέα κυβέρνηση έχει αρχίσει να εφαρμόζει διαφανή πολιτική έναντι της Βοσνίας Ερζεγοβίνης σε πολιτικούς, οικονομικούς, χρηματοδοτικούς και πολιτιστικούς όρους, γεγονός που αποδεικνύεται από τον προσφάτως εγκριθέντα προϋπολογισμό. Η συνεργασία έχει ιδιαιτέρως βελτιωθεί με τη Σερβική Δημοκρατία ( Republica Srpska ), κυρίως όσον αφορά το θέμα της επιστροφής των προσφύγων (βλέπε κοινή δήλωση που εγκρίθηκε από τον υπουργό Picula και τον πρωθυπουργό Dodik σχετικά με την αμοιβαία διαδικασία επιστροφή των προσφύγων). Επίσης, αναμένεται να επιτευχθεί πρόοδος όσον αφορά την οριστικοποίηση και την κύρωση ορισμένων διμερών συμφωνιών συμπεριλαμβανομένης της συμφωνίας για τη "Διπλή Ιθαγένεια" και τα "Κρατικά Σύνορα". Ειδικότερα, η συμφωνία μεταξύ της Κροατίας και της Ομοσπονδίας της Βοσνίας Ερζεγοβίνης όσον αφορά τη χρηματοδοτική βοήθεια προς τη Βοσνία Ερζεγοβίνη και του Ομοσπονδιακού Υπουργείου Αμύνης εγκρίθηκε στις 6 Μαΐου.

Οι διμερείς σχέσεις μεταξύ της Κροατίας και της Σλοβενίας σημειώνουν επίσης πρόοδο, αν και εξακολουθούν να παρεμποδίζονται ελαφρώς από ορισμένα εκκρεμή θέματα, κυρίως διασυνοριακά θέματα, το θέμα της ιδιοκτησίας του πυρηνικού σταθμού του Krsko και τα χρέη της Ljublianska Banka. Οι δύο χώρες συμφώνησαν να θεσπίσουν χρονοδιάγραμμα για την επίλυση των εκκρεμών θεμάτων.

Για εμφανείς λόγους οι διμερείς σχέσεις με την ΠΓΔΜ δεν σημείωσαν σημαντική πρόοδο, αν και η Κροατία διατηρεί καλές σχέσεις με το Μαυροβούνιο.

Έχουν ληφθεί θετικά μέτρα στο πλαίσιο του Συμφώνου Σταθερότητας για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη, όσον αφορά το οποίο η Κροατία διαδραμάτισε ενεργό και συνεργατικό ρόλο εν όψει της ανάπτυξης της πρωτοβουλίας Αδριατικής - Ιονίου.

Οι εξελίξεις αυτές συνιστούν ικανοποιητική βάση για την προώθηση της περιφερειακής συνεργασίας μέσω της μελλοντικής ΣΣΣ.

4.3. Εμπόριο αγαθών

Οι εμπορικές σχέσεις μεταξύ της Κροατίας και της ΕΚ βασίζονται στο καθεστώς αυτόνομων εμπορικών προτιμήσεων (Κανονισμός (EΚ) αριθ. 6/2000 του Συμβουλίου της 17ης Δεκεμβρίου, 1999 [4]). Τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα καταγωγής Κροατίας γίνονται δεκτά για εισαγωγή στην Κοινότητα, με απαλλαγή από τους τελωνειακούς δασμούς και τις επιβαρύνσεις ισοδυνάμου αποτελέσματος δίχως όρια. Ωστόσο, τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα που παρατίθενται στο παράρτημα III Β του κανονισμού (EΚ) αριθ. 517/94 [5] του Συμβουλίου όπως τροποποιήθηκε από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 7/2000 [6] υπόκεινται σε ποσοτικά όρια.

[4] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 6/2000 του Συμβουλίου, της 17ης Δεκεμβρίου 1999, όσον αφορά το καθεστώς που ισχύει για τις εισαγωγές στην Κοινότητα προϊόντων, καταγωγής των Δημοκρατιών της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης και της Κροατίας και τις εισαγωγές οίνου, καταγωγής της πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας και της Δημοκρατίας της Σλοβενίας. Επίσημη Εφημερίδα L 002, της 05/01/2000 σ.1

[5] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 517/94 του Συμβουλίου, της 7ης Μαρτίου 1994, περί της θεσπίσεων κοινών οργάνων για τις εισαγωγές κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων από ορισμένες τρίτες χώρες τα οποία δεν καλύπτονται από διμερείς συμφωνίες, πρωτόκολλα ή άλλους διακανονισμούς ή άλλους κοινοτικούς κανόνες εισαγωγής. Επίσημη Εφημερίδα L 67, της 10/03/94 σ.1

[6] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 7/2000 του Συμβουλίου, της 21ης Δεκεμβρίου 1999, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 517/94 του Συμβουλίου περί θεσπίσεως κοινών κανόνων για τις εισαγωγές κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων από ορισμένες τρίτες χώρες τα οποία δεν καλύπτονται από διμερείς συμφωνίες, πρωτόκολλα ή άλλους διακανονισμούς ή άλλους κοινοτικούς κανόνες εισαγωγής. Επίσημη Εφημερίδα L 002, της 05/01/2000 σ.51

Από την άποψη της εμπορικής αξίας, οι εξαγωγές της ΕΕ στην Κροατία για τα έτη 1998 και 1999 ανήλθαν σε 4,4 δισεκατομμύρια ECU και 4,0 δισεκατομμύρια ευρώ αντίστοιχα. Κατά τη διάρκεια της ίδιας περιόδου, οι εξαγωγές της Κροατίας στην ΕΕ εκτιμώνται σε 1,8 δισεκατομμύρια ECU και 1,9 δισεκατομμύρια ευρώ αντίστοιχα. Οι εξαγωγές της Κροατίας είναι σημαντικά ανώτερες από τις εξαγωγές άλλων χωρών των Δυτικών Βαλκανίων αλλά εμφανώς κατώτερες από τις εξαγωγές άλλων γειτονικών χωρών συμπεριλαμβανομένων της Βουλγαρίας, της Ρουμανίας και ιδίως της Σλοβενίας. Ως ποσοστό, οι εξαγωγές της ΕΕ στην Κροατία αντιπροσωπεύουν - για το ίδιο χρονικό διάστημα - το 0,6 περίπου των συνολικών εξαγωγών της ΕΕ στις υπόλοιπες χώρες παγκοσμίως ενώ οι εξαγωγές της Κροατίας στην ΕΕ αντιπροσωπεύουν το 0,25% των συνολικών εισαγωγών της ΕΕ από τις υπόλοιπες χώρες παγκοσμίως. Κατά τη διάρκεια και των δύο ετών, η ΕΕ διέθετε καθαρό εμπορικό πλεόνασμα με την Κροατία ύψους 2,59 εκατομμυρίων ευρώ και 2,07 δισεκατομμυρίων ευρώ αντίστοιχα.

Η ΕΕ αντιπροσωπεύει το 48,8% των εξαγωγών της χώρας και το 56.6% των εισαγωγών (1999). Εν όψει των προσφάτων πολιτικών αλλαγών και της προόδου που έχει επιτευχθεί μέχρι σήμερα, θα ήταν δυνατό να προβλεφθεί ένα ασύμμετρο περαιτέρω άνοιγμα των αγορών της ΕΕ και της Κροατίας υπέρ της τελευταίας, με στόχο τη δημιουργία ζώνης ελεύθερων συναλλαγών στο τέλος μεταβατικής περιόδου (στο πλαίσιο των διαπραγματευτικών οδηγιών για τη σύναψη ΣΣΣ με την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, προτάθηκε η μεταβατική αυτή περίοδος να έχει διάρκεια δέκα ετών) . Σύμφωνα με το άρθρο XXIV της GATT, η ρύθμιση αυτή πρέπει να καλύπτει το σύνολο του διμερούς εμπορίου καθώς και όλους τους τομείς, συμπεριλαμβανομένων των βιομηχανικών και γεωργικών προϊόντων. Επίσης, η χώρα πρέπει σταδιακά να ενταχθεί στην πανευρωπαϊκή διαγώνια σώρευση των κανόνων καταγωγής, η οποία θα καταστήσει δυνατή την περαιτέρω ελευθέρωση του εμπορίου.

Η προσχώρηση στον ΠΟΕ στο άμεσο μέλλον εξακολουθεί να αποτελεί πρωταρχικό πολιτικό στόχο. Ο στόχος αυτός θεωρείται ως αναπόσπαστο τμήμα των οικονομικών μεταρρυθμίσεων που αναλαμβάνει η Κροατία προκειμένου να ανοίξει και να εκσυγχρονίσει την οικονομία της. Η ΕΚ από την πλευρά της υποστηρίζει ενεργά την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων και ελπίζει ότι η Κροατία θα προσχωρήσει στον ΠΟΕ στο άμεσο μέλλον.

Από τότε που η Κροατία υπέβαλε αίτηση για προσχώρηση στον ΠΟΕ, πριν από εξήμισι χρόνια, οι διαπραγματεύσεις έχουν ολοκληρωθεί σε όλους τους τομείς με εξαίρεση τον οπτικοακουστικό τομέα. Κατά τη διάρκεια αυτών των διαπραγματεύσεων, η Κροατία συμφώνησε να εφαρμόσει όλες τις συμφωνίες του ΠΟΕ μετά την προσχώρηση και ανέλαβε την υποχρέωση να μειώσει τους δασμούς που επιβάλλονται στα εισαγόμενα προϊόντα σε παρεμφερές επίπεδο με αυτό που εφαρμόζεται από πολλές χώρες του ΟΟΣΑ. Επισης, με την προσχώρηση στον ΠΟΕ η Κροατία θα προβεί στην ελευθέρωση της αγοράς υπηρεσιών.

Επιπροσθέτως, η Κροατία υποστηρίζει ενεργά την προώθηση της περιφερειακής συνεργασίας μέσω, μεταξύ άλλων, της σύναψης συμφωνιών ελεύθερων συναλλαγών. Στο παρόν στάδιο, η Κροατία έχει συνάψει συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών με την ΠΓΔΜ και τη Σλοβενία ενώ έχουν προχωρήσει σημαντικά οι διαπραγματεύσεις με την Ουγγαρία. Η Κροατία προτίθεται να αρχίσει σύντομα διαπραγματεύσεις με άλλες χώρες της ΚΕΖΕΣ, τα κράτη της Βαλτικής, το Ισραήλ, την Τουρκία και άλλες χώρες της ΕΖΕΣ.

Λαμβανομένης υπόψη της παρούσας κατάστασης, η Κροατία θα πρέπει να είναι ικανή να διαπραγματευθεί τις εμπορικές διατάξεις μίας μελλοντικής ΣΣΣ, υπό την προϋπόθεση της ορθής εφαρμογής της περαιτέρω ελευθέρωσης του εμπορικού της καθεστώτος, που θα επιτρέψει την εκπλήρωση των μελλοντικών της υποχρεώσεων .

4.3.1. Βιομηχανία

Τα βιομηχανικά προϊόντα αντιπροσωπεύουν το μεγαλύτερο μέρος του εμπορίου της Κροατίας και ευεργετούνται από το καθεστώς των αυτόνομων εμπορικών προτιμήσεων με την ΕΚ, το οποίο παρέχει στα βιομηχανικά προϊόντα της Κροατίας ως επί το πλείστον ελεύθερη πρόσβαση στην αγορά της ΕΕ. Οι βασικές εξαγωγές είναι χημικά προϊόντα, κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα και ναυπηγικές υπηρεσίες. Οι βασικές εισαγωγές περιλαμβάνουν μηχανές και ηλεκτρολογικό εξοπλισμό, μηχανικές συσκευές και χημικά προϊόντα (βλέπε το σχετικό παράρτημα ).

4.3.2. Γεωργία και Αλιεία

Ο γεωργικός τομέας συνεισφέρει το 9% περίπου στο ΑΕγχΠ της Κροατίας και απασχολεί το 13% περίπου του πληθυσμού. Ο τομέας αυτός εξακολουθεί να είναι αρκετά προστατευμένος, και χαρακτηρίζεται από χαμηλή ανταγωνιστικότητα και υψηλές τιμές. Οι εισαγωγές από την ΕΕ αντιπροσωπεύουν ποσοστό χαμηλότερο του 50% των συνολικών γεωργικών εισαγωγών, ενώ οι εξαγωγές στη ΕΕ αντιπροσωπεύουν το 10% περίπου των συνολικών γεωργικών εξαγωγών. Το εμπορικό ισοζύγιο όσον αφορά τα γεωργικά προϊόντα είναι σε μεγάλο βαθμό θετικό για την ΕΕ.

Στο παρόν στάδιο, το εμπόριο με την ΕΚ διέπεται από τον κανονισμό (EΚ) αριθ.6/2000 του Συμβουλίου ο οποίος προβλέπει μονομερείς παραχωρήσεις για τη γεωργικά προϊόντα, κυρίως σε τομείς όπως ο οίνος, ο καπνός, τα φρούτα και τα λαχανικά καταγωγής Κροατίας. Οι περισσότερες από αυτές τις προτιμήσεις αντιστοιχούν σε πρόσβαση με απαλλαγή από τους τελωνειακούς δασμούς με ή χωρίς ποσοτικούς περιορισμούς. Βάσει του ισχύοντος εμπορικού καθεστώτος δεν χορηγούνται παραχωρήσεις στον τομέα της αλιείας αν και τα αλιευτικά προϊόντα απολαύουν του καθεστώτος ΣΓΠ.

Λαμβανομένων υπόψη του μεγέθους των συναλλαγών γεωργικών προϊόντων, την ιδιαίτερη ευαισθησία των αγορών, της κοινής αγροτικής πολιτικής της Κοινότητας και του ρόλου του γεωργικού τομέα στην οικονομία της χώρας, εν όψει της σύναψης Συμφωνίας Σταθεροποίησης και Σύνδεσης θα ήταν σκόπιμο να προβλεφθεί η περαιτέρω ελευθέρωση των συναλλαγών. Η δημιουργία μελλοντικής ζώνης ελεύθερων συναλλαγών πρέπει να συνεπάγεται, εξ αρχής, τη σταδιακή ελευθέρωση των γεωργικών συναλλαγών. Η ελευθέρωση αυτή θα ήταν δυνατόν να βασισθεί σε ρεαλιστική εκτίμηση της παραγωγής και του τουριστικού δυναμικού καθώς και της δυνατότητας επέκτασης με αρχική ασυμμετρία υπέρ της Κροατίας, όπως αναφέρεται στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Λισσαβόνας για τα Δυτικά Βαλκάνια. Πλέον μακροπρόθεσμα, θα απαιτηθεί ουσιαστική προσπάθεια προς την κατεύθυνση της ελευθέρωσης από την πλευρά της Κροατίας. Ωστόσο, θα πρέπει να σημειωθεί ότι στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων για την προσχώρηση στον ΠΟΕ, η Κροατία έχει ήδη αποδεχθεί τη δέσμευση να μειώσει την τελωνειακή προστασία κατά 30% περίπου, να προβεί σε ουσιαστικές μειώσεις ορισμένων δασμών και να μην κάνει χρήση των εξαγωγικών επιδοτήσεων. Η σύναψη συμφωνίας για τον οίνο και τα αλκοολούχα ποτά θα πρέπει να λάβει τη μορφή πρόσθετου πρωτοκόλλου της συμφωνίας σταθεροποίησης και σύνδεσης, δεδομένου ότι η εν λόγω διαπραγμάτευση συνδέεται με συγκεκριμένη εντολή που έδωσε το Συμβούλιο στις 29 Απριλίου 1996

4.4. Υπηρεσίες, εγκατάσταση

Η Κροατία άρχισε πρόσφατα την ελευθέρωση των συναλλαγών στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων για την προσχώρηση στον ΠΟΕ και εν όψει της διαδικασίας εναρμόνισης με τη νομοθεσία της ΕΚ. Ωστόσο, απαιτούνται ακόμη σημαντικές προσπάθειες για την προώθηση της διαδικασίας ιδιωτικοποιήσεων και τη θεσμική ανάπτυξη. Στο χρηματοπιστωτικό τομέα, έχει ήδη αρχίσει η διαδικασία ιδιωτικοποίησης των κυριοτέρων κρατικών τραπεζικών και ασφαλιστικών επιχειρήσεων.

Η Κροατία έχει εγκαταλείψει τις κανονιστικές απαιτήσεις για τις ξένες επιδοτήσεις. Έχει επιτευχθεί η ελεύθερη πρόσβαση των ξένων επιχειρήσεων στην αγορά της Κροατίας μέσω της χορήγησης του καθεστώτος της εθνικής μεταχείρισης σε αλλοδαπούς επενδυτές. Βάσει του κροατικού εταιρικού δικαίου δεν υφίστανται κανονιστικές διαφορές μεταξύ των εθνικών και αλλοδαπών επενδυτών κατά την άσκηση των επιχειρησιακών δραστηριοτήτων τους. Ο νέος νόμος περί τραπεζών (1998) επιτρέπει την εγκατάσταση ξένων τραπεζικών ιδρυμάτων σε βάση αμοιβαιότητας αν και δεν επιτρέπεται ακόμη η εγκατάσταση υποκαταστημάτων ξένων επιχειρήσεων. Ωστόσο, υφίστανται ακόμη πρακτικά προβλήματα όσον αφορά την εφαρμογή της ισχύουσας νομοθεσίας.

Στους τομείς του εταιρικού δικαίου και της λογιστικής νομοθεσίας, έχει ήδη τεθεί σε εφαρμογή η διαδικασία σύγκλισης με το κεκτημένο της ΕΚ και έχουν αρχίσει να λειτουργούν ορισμένοι σχετικοί οργανισμοί. Έχει ξεκινήσει η διαδικασία εναρμόνισης των κανονισμών λογιστικής με τα διεθνή πρότυπα λογιστικής και τις σχετικές οδηγίες της ΕΚ. Ωστόσο, απαιτούνται σημαντικές προσπάθειες για την επίτευξη περαιτέρω προόδου. Σε ορισμένους τομείς, όπως η προστασία των δεδομένων, δεν έχει ακόμη θεσπισθεί νομοθετικό πλαίσιο.

Η Κροατία πρέπει να ενθαρρυνθεί να αναπτύξει περαιτέρω τη χρηματοπιστωτική της αγορά και τη διαδικασία ιδιωτικοποίησης του τραπεζικού συστήματος. Θα πρέπει επίσης να προωθήσει τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού της συστήματος καθώς και τη διοικητική ικανότητα εξασφάλισης της αποτελεσματικής εποπτείας στον χρηματοπιστωτικό τομέα (τραπεζικές, ασφαλιστικές και επενδυτικές υπηρεσίες).

Οι εξελίξεις αυτές προετοίμασαν το έδαφος για την έναρξη της συνεργασίας στους σημαντικούς αυτούς τομείς στο πλαίσιο της μελλοντικής ΣΣΣ. Δεν προβλέπεται να υπάρξουν σημαντικά προβλήματα κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων και,αν η Κροατία συνεχίσει την εναρμόνιση της νομοθεσίας και των πρακτικών της, θα καταστεί δυνατή η εκπλήρωση των μελλοντικών δεσμεύσεών της.

4.5. Τρέχουσες πληρωμές και κίνηση κεφαλαίων

Η Κροατία έχει ήδη προβεί στην ελευθέρωση των τρεχουσών πληρωμών σύμφωνα με το άρθρο VIII της συμφωνίας του ΔΝΤ και, ως εκ τούτου, όσον αφορά τη μελλοντική συμφωνία σταθεροποίησης και σύνδεσης δεν προβλέπεται να υπάρξουν προβλήματα σχετικά με τη δέσμευση της ελευθέρωσης των τρεχουσών πληρωμών.

Κροατία επιβάλλει ακόμη πολλούς περιορισμούς όσον αφορά την κίνηση των κεφαλαίων. Όσον αφορά την εισροή κεφαλαίων, έχει ήδη καταργήσει του συναλλαγματικούς ελέγχους στον τομέα των άμεσων επενδύσεων (συμπεριλαμβανομένου του επαναπατρισμού των κερδών και του επενδυμένου κεφαλαίου) και, με μικρές εξαιρέσεις, στον τομέα των επενδύσεων χαρτοφυλακίου. Ωστόσο, διατηρεί ακόμη περιορισμούς όσον αφορά την απόκτηση ακίνητης περιουσίας από αλλοδαπούς, συμπεριλαμβανομένων των ξένων επιχειρήσεων. Υφίστανται επίσης περιορισμοί που αφορούν τόσο την εγκατάσταση επιχειρήσεων όσο και τις δραστηριότητες των επιχειρήσεων που είναι ήδη εγκατεστημένες στην Κροατία. Παραδείγματος χάρη, υπάρχουν δυσκολίες για τη χορήγηση αδειών απόκτησης ακίνητης περιουσίας που είναι αναγκαία για επενδυτικούς σκοπούς και για την πρόσληψη βασικού προσωπικού από το εξωτερικό. Η ανάληψη υποχρέωσης κατάργησης αυτών των περιορισμών στο πλαίσιο μίας μελλοντικής συμφωνίας σταθερότητας και σύνδεσης θα συμβάλει στη θέσπιση κατάλληλου νομοθετικού και θεσμικού πλαισίου στην Κροατία για τη διεξαγωγή των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων.

4.6. Προσέγγιση των νομοθεσιών

Από το 1999 η Κροατία καταβάλλει προσπάθειες για την εναρμόνιση της νομοθεσίας της με το ευρωπαϊκό νομοθετικό πλαίσιο. Το Σεπτέμβριο του 1999, η κυβέρνηση της Κροατίας υιοθέτησε "πρόγραμμα δράσης για την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση" το οποίο αποτελεί την πρώτη προσπάθεια παροχής μίας συνολικής εικόνας του νομοθετικού πλαισίου της Κροατίας, ειδικότερα όσον αφορά τις απαιτήσεις της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Επιπροσθέτως, η Κροατία διαθέτει από το 1998 Υπηρεσία Ευρωπαϊκής Ολοκλήρωσης, η οποία στο πλαίσιο της νέας κυβέρνησης αναβαθμίστηκε σε υπουργείο.

4.6.1. Τεχνικά πρότυπα και πιστοποίηση

Η Κροατία έχει ήδη αρχίσει τη διαδικασία ευθυγράμμισης των τεχνικών προτύπων και της διαδικασίας πιστοποίησης, μέσω της υιοθέτησης νομικής βάσης για τη θέσπιση τεχνικών κανονισμών, προτύπων και διαδικασιών διαπίστωσης της συμμόρφωσης. Η Κρατική Υπηρεσία Τυποποίησης και Μετρολογίας συνιστά συνδεδεμένο μέλος της CEN (Ευρωπαϊκής Επιτροπής Τυποποίησης ), της CENELEC (Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ηλεκτροτεχνικής Τυποποίησης) και του ETSI ( Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου Τυποποίησης στον Τομέα των Τηλεπικοινωνιών ). Ωστόσο, το νομικό πλαίσιο δεν έχει συμμορφωθεί πλήρως με το ευρωπαϊκό σύστημα και απαιτείται η επίσπευση της διαδικασίας προσέγγισης η οποία βρίσκεται προφανώς σε αρχικό στάδιο. Ένας άλλος ανασταλτικός παράγοντας στη σχετική διαδικασία είναι η ανεπαρκής συμμετοχή των οικονομικών επιχειρήσεων στον τομέα της πιστοποίησης. Σημειώνεται ότι στο συγκεκριμένο τομέα δεν έχει παρασχεθεί βοήθεια συνεργασίας ή τεχνική βοήθεια από την πλευρά της ΕΚ.

Συνεπώς, η Κροατία οφείλει να καταρτίσει στρατηγική για την περαιτέρω εναρμόνιση, εστιάζοντας τις προσπάθειές της στο νομοθετικό πλαίσιο, στην αύξηση των θεσμικών ικανοτήτων καθώς και στο καθεστώς και στη συμμετοχή των οικονομικών φορέων στο συγκεκριμένο τομέα. Με τον τρόπο αυτό, θα καθορισθούν οι αρμοδιότητες για την έκδοση των "βασικών απαιτήσεων" και θα εξασφαλισθεί η λειτουργική ανεξαρτησία μεταξύ των κανονιστικών ρυθμίσεων, της τυποποίησης, της διαπίστευσης και της πιστοποίησης. Απαιτούνται ακόμη ουσιαστικές προσπάθειες εν όψει της σύναψης της ΣΣΣ, οποία πρέπει να περιλαμβάνει διατάξεις για την ανάπτυξη της συνεργασίας στο συγκεκριμένο τομέα συμπεριλαμβανομένης της εφαρμογής της συμφωνίας ΤΕΣ και της συμμετοχής σε διεθνείς οργανισμούς τυποποίησης

4.6.2. Ανταγωνισμός και κρατικές ενισχύσεις

Η Κροατία έχει εκδώσει νόμο για την προστασία του ανταγωνισμού των αγορών ο οποίος βασίζεται στην αντίστοιχη ευρωπαϊκή νομοθεσία. Άρχισαν προσφάτως οι εργασίες για την περαιτέρω εναρμόνιση του νομοθετικού πλαισίου. Έχει συσταθεί ανεξάρτητη αρχή ανταγωνισμού, η Υπηρεσία Προστασίας του Ανταγωνισμού της Αγοράς, η οποία υπάγεται άμεσα στο κροατικό κοινοβούλιο και είναι αρμόδια για τον έλεγχο των συμφωνιών, τη δήλωση περιπτώσεων κατάχρησης της μονοπωλιακής και δεσπόζουσας θέσης και τον έλεγχο των συγκεντρώσεων. Θα απαιτηθούν περαιτέρω προσπάθειες για τη βελτίωση του μηχανισμού επιβολής της σχετικής νομοθεσίας και της πλήρους εφαρμογής της από όλους τους οικονομικούς φορείς.

Όσον αφορά την πολιτική για τις κρατικές ενισχύσεις, δεν υφίσταται ακόμη κανονιστική νομοθεσία και παρατηρείται ουσιαστική παρέμβαση του υπουργείου Οικονομίας για την αποκατάσταση και την αναδιάρθρωση ορισμένων επιχειρήσεων. Ωστόσο, μετά το πέρας των συνθηκών έκτακτης ανάγκης εξαιτίας του πολέμου, η κυβέρνηση της Κροατίας επιθυμεί τώρα να προβεί στη μεταρρύθμιση του συστήματος κρατικών ενισχύσεων και στη σταδιακή ευθυγράμμισή του με το ευρωπαϊκό κεκτημένο. Κατά τη διάρκεια του τρέχοντος έτους, αναμένεται να επιτευχθεί πρόοδος προς την κατεύθυνση της εφαρμογής συστήματος οριζοντίων μέτρων με δυνατότητα εφαρμογής σε όλους τους τομείς και τις επιχειρήσεις.

Μέχρι σήμερα δεν έχει παρασχεθεί βοήθεια στο συγκεκριμένο τομέα. Στο πλαίσιο της μελλοντικής ΣΣΣ, θα καταστεί δυνατή η ανάπτυξη συνεργασίας στους εν λόγω τομείς. Για το σκοπό αυτό, η Κροατία απαιτείται να συνεχίσει τις προσπάθειές της όσον αφορά την υλοποίηση της πολιτικής ανταγωνισμού και να συντελέσει ουσιαστική πρόοδο στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων.

4.6.3. Δημόσιες συμβάσεις

Οι βασικοί κανόνες και οι διαδικασίες για την προμήθεια αγαθών και υπηρεσιών και τη σύναψη συμβάσεων έργων διέπονται από τη νομοθεσία. Η σχετική νομοθεσία εφαρμόζεται σε όλους τους δημόσιους φορείς, συμπεριλαμβανομένων των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης και των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου που χρησιμοποιούν δημοσιονομικές εγγυήσεις και δημόσιους πόρους. Ο σχετικός νόμος προβλέπει μόνο τη μερική εφαρμογή της νομοθεσίας της ΕΚ στο συγκεκριμένο τομέα, και ως εκ τούτου, απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες εναρμόνισης. Ενδεχομένως να απαιτηθεί η κατάργηση των υφιστάμενων ρητρών εθνικών προτιμήσεων. Η Υπηρεσία προμηθειών και μηχανοργάνωσης του υπουργείου Οικονομικών είναι η αρμόδια αρχή για την εποπτεία και την παρακολούθηση των διαδικασιών που διέπουν τις προμήθειες. Η Κροατία συμμετέχει στη Συμφωνία για τις Δημόσιες Συμβάσεις (ΣΔΣ) του ΠΟΕ με την ιδιότητα του παρατηρητή.

4.6.4. Διανοητική, βιομηχανική και εμπορική ιδιοκτησία

Η Κροατία θέσπισε προσφάτως (1999) σειρά νομοθετικών μέτρων στο συγκεκριμένο τομέα τα οποία υποστηρίζεται ότι είναι σύμφωνα με τις διατάξεις της συμφωνίας για τις Εμπορικές Πτυχές των Δικαιωμάτων Πνευματικής Ιδιοκτησίας (TRIPS) του ΠΟΕ, και, σε διαφορετικό βαθμό, με τις αντίστοιχες οδηγίες της ΕΚ και τη Σύμβαση για το Ευρωπαϊκό Δίπλωμα Ευρεσιτεχνίας. Το 2000, το Γραφείο Διανοητικής Ιδιοκτησίας, το οποίο ιδρύθηκε το 1991, θα εκπονήσει συγκριτική μελέτη στην οποία θα προσδιορίζονται οι αναγκαίες τροποποιήσεις για την πλήρη συμμόρφωση προς το κεκτημένο της ΕΚ.

Η Κροατία κατέβαλε σημαντικές προσπάθειες στον εν λόγω τομέα και θα πρέπει να ενθαρρυνθεί να συνεχίσει να πραγματοποιεί πρόοδο για την εξασφάλιση ενός επιπέδου προστασίας των δικαιωμάτων διανοητικής και βιομηχανικής ιδιοκτησίας παρεμφερούς με το επίπεδο που ισχύει στην ΕΚ, συμπεριλαμβανομένων των αποτελεσματικών μέσων άσκησης αυτών των δικαιωμάτων. Η Κροατία θα πρέπει επίσης να ενθαρρυνθεί να προσχωρήσει σε διεθνείς συμβάσεις στον τομέα των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας.

4.6.5. Τηλεπικοινωνίες και κοινωνία των πληροφοριών

Όσον αφορά τις υποδομές των ηλεκτρονικών επικοινωνιών, το δίκτυο της σταθερής τηλεφωνίας στην Κροατία έχει ψηφιοποιηθεί σχεδόν στο σύνολό του. Η διείσδυση των τηλεφωνικών υπηρεσιών έχει ανέλθει στο επίπεδο των 34 γραμμών ανά 100 κατοίκους, που είναι υψηλό σε σχέση με άλλες χώρες της περιοχής. Είναι σκόπιμο να ληφθούν μέτρα για την αύξηση των επενδύσεων στην κινητή τηλεφωνία και στις υπηρεσίες του διαδικτύου, αυξάνοντας κατά τον τρόπο αυτό το βαθμό διείσδυσης. Μερικά αρχικά μέτρα προς την κατεύθυνση της συμμόρφωσης προς το ευρωπαϊκό κεκτημένο ελήφθησαν τον Ιούνιο του 1999 μέσω της έκδοσης του νέου νόμου για τις Τηλεπικοινωνίες. Περαιτέρω τροποποιήσεις αυτού του νόμου βρίσκονται στο στάδιο επεξεργασίας στο πλαίσιο της διαδικασίας εκδημοκρατισμού των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Ο εν λόγω τομέας αναμένεται να ελευθερωθεί πλήρως την 1η Ιανουαρίου του 2003. Η μελλοντική ΣΣΣ πρέπει να στηρίξει τη συνέχιση της διαδικασίας εναρμόνισης.

Όσον αφορά την κοινωνία των πληροφοριών, η Κροατία υστερεί στη χρήση των υπηρεσιών της κοινωνίας των πληροφοριών, όπως προκύπτει, παραδείγματος χάρη, από το βαθμό διείσδυσης των προσωπικών υπολογιστών. Ως εκ τούτου, η Κροατία είναι σκόπιμο να ενθαρρυνθεί να θέσει συγκεκριμένους στόχους συνεπείς με τους διαθέσιμους πόρους προκειμένου να πραγματοποιήσει πρόοδο στο συγκεκριμένο τομέα

Δεν προβλέπονται ουσιαστικά προβλήματα σχετικά με τις μελλοντικές διαπραγματεύσεις για τη σύναψη συμφωνίας ΣΣΣ και τις υποχρεώσεις που απορρέουν από αυτή.

4.6.6. Προστασία του καταναλωτή

Το υπάρχον νομοθετικό πλαίσιο για την προστασία του καταναλωτή είναι σχετικά κατακερματισμένο. Τα δικαιώματα του καταναλωτή σε διαφορετικούς τομείς προβλέπονται μόνο έμμεσα σε διάφορους νόμους και οι νομοθετικές διατάξεις είναι ανεπαρκείς όσον αφορά τη πρότυπα της ΕΚ. Καταρτίζεται επί του παρόντος νόμος για την προστασία του καταναλωτή ο οποίος αποσκοπεί στην εναρμόνιση με το κεκτημένο της ΕΚ και αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή κατά τη διάρκεια του 2000.

Η συνεργασία στο συγκεκριμένο τομέα στο πλαίσιο της μελλοντικής ΣΣΣ θα είναι σημαντική προκειμένου να υποστηριχθούν οι προσπάθειες της Κροατίας για την ευθυγράμμιση των προτύπων της όσον αφορά την προστασία του καταναλωτή με τα πρότυπα που ισχύουν στην Κοινότητα. Η αποτελεσματική προστασία του καταναλωτή είναι αναγκαία προκειμένου να εξασφαλισθεί η ορθή λειτουργία της οικονομίας της αγοράς. Η προστασία αυτή θα εξαρτηθεί από την ανάπτυξη διοικητικής υποδομής κατάλληλης για την εξασφάλιση της επιτήρησης της αγοράς και της επιβολής της νομοθεσίας στο συγκεκριμένο τομέα. Μέχρι σήμερα δεν έχει συσταθεί στην Κροατία ειδικός φορέας για την εξασφάλιση της προστασίας του καταναλωτή.

Η Κροατία θα ενθαρρυνθεί να καταβάλει τις αναγκαίες προσπάθειες για την ταχεία ανάπτυξη πολιτικής ενεργούς προστασίας του καταναλωτή, την εναρμόνιση της νομοθεσίας της με την ισχύουσα νομοθεσία στην ΕΚ και την εξασφάλιση αποτελεσματικής νομικής προστασίας για τους καταναλωτές προκειμένου να βελτιωθεί η ασφάλεια και η ποιότητα των καταναλωτικών αγαθών και η οικονομική κατάσταση του καταναλωτή.

4.6.7. Εργατική νομοθεσία και ισότητα των ευκαιριών μεταξύ ανδρών και γυναικών

Η κυβέρνηση της Κροατίας έχει αναλάβει τη δέσμευση να εξασφαλίσει τις κατάλληλες συνθήκες για την κατάρτιση εθνικού προγράμματος απασχόλησης. Η ανεργία έχει φθάσει το επίπεδο ρεκόρ του 21,6%, είναι άνισα κατανεμημένη μεταξύ των διαφόρων περιοχών της χώρας με το χαμηλότερο ποσοστό, 9%, στο Ζάγκρεμπ και το υψηλότερο ποσοστό άνω του 37% στην κομητεία Βούκοβαρ-Σίρμιουμ (ανατολική Κροατία).Βάσει διαφόρων δεικτών δεν διαφαίνεται προοπτική μείωσης της ανεργίας στο άμεσο μέλλον. Έχουν ήδη αρχίσει οι διαπραγματεύσεις για την τροποποίηση της εργατικής νομοθεσίας.

Σύμφωνα με στοιχεία της κροατικής διοίκησης, η ισότητα των ευκαιριών μεταξύ ανδρών και γυναικών αναγνωρίζεται από το σύνταγμα της Κροατίας. Επίσης, η Κροατία συμμετέχει σε ορισμένα από τα βασικά διεθνή νομοθετικά όργανα για την εξάλειψη των διακρίσεων εις βάρος των γυναικών. Επιπροσθέτως, για την εξασφάλιση της υλοποίησης της πλατφόρμας δράσης που εκδόθηκε από την Παγκόσμια Διάσκεψη για τις Γυναίκες του 1995, η Κροατία χάραξε ολοκληρωμένη "Εθνική πολιτική για την προώθηση της θέσης των γυναικών". Για τη συστηματική παρακολούθηση και προώθηση της ισότητας μεταξύ των δύο φύλων η κυβέρνηση της Κροατίας συνέστησε το 1996 "Κυβερνητική επιτροπή για θέματα ισότητας μεταξύ των δύο φύλων" υπό την προεδρία του αντιπροέδρου της κυβέρνησης. Επί του παρόντος καταβάλλονται προσπάθειες για τη χάραξη ενεργούς πολιτικής προώθησης της συμμετοχής των γυναικών στη δημόσια και πολιτική ζωή. Η κοινωνία των πολιτών συμμετέχει πλήρως.

Η Κροατία δεν αναμένεται να αντιμετωπίσει σημαντικά προβλήματα κατά τη διαπραγμάτευση των κατάλληλων διατάξεων στον τομέα των εργασιακών συνθηκών, της κοινωνικής ασφάλισης και ισότητας των ευκαιριών που πρέπει να ενσωματωθούν σε μία μελλοντική ΣΣΣ.

4.7. Δικαιοσύνη και εσωτερικές υποθέσεις

Οι πρώτες διμερείς επαφές με τους υπουργούς Δικαιοσύνης και Εσωτερικών της Κροατίας άρχισαν προσφάτως με στόχο την εξέταση θεμάτων σχετικών με τη διοίκηση του τομέα της δικαιοσύνης, την αστυνομία, το άσυλο, τα εξωτερικά σύνορα, τη μετανάστευση, το οργανωμένο έγκλημα, τη διαφθορά και τα ναρκωτικά.

Στον δικαστικό τομέα, η Κροατία αντιμετωπίζει πολλά γενικά προβλήματα που συνδέονται με την κατάρτιση και την εκπαίδευση των δικαστών, την έλλειψη εμπειρίας και προσωπικού όσον αφορά την κατάρτιση των νομοσχεδίων και την έλλειψη κατηρτισμένου ανθρώπινου δυναμικού στην αστυνομία.

Η Κροατία δεν έχει ακόμη θεσπίσει ειδική νομοθεσία για θέματα ασύλου και εξακολουθεί να αντιμετωπίζει ζητήματα διασυνοριακών διαφορών. Επίσης, δεν είναι δυνατή η δήμευση των εσόδων που προέρχονται από το οργανωμένο έγκλημα, δεν υφίσταται ολοκληρωμένη νομική ερμηνεία της διαφθοράς και δεν έχουν θεσπισθεί νομοθετικές διατάξεις για τις πρόδρομες ουσίες. Η Κροατία συνιστά χώρα διέλευσης για τους παράνομους μετανάστες.

Η Κροατία άρχισε να αντιμετωπίζει πολλά από αυτά τα θέματα. Η συνεργασία με την ΕΚ σε αυτούς τους τομείς μόλις άρχισε, με την υλοποίηση ενός πρώτου σχεδίου στον δικαστικό τομέα, και αναμένεται να ενισχυθεί. Η ΣΣΣ θα παράσχει το κατάλληλο νομοθετικό πλαίσιο για την προώθηση της συνεργασίας στον τομέα της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων, αν και η Κροατία απαιτείται να καταβάλει σημαντικές προσπάθειες προκειμένου να καταστεί δυνατή η εκπλήρωση των υποχρεώσεων που απορρέουν από μία μελλοντική ΣΣΣ.

4.8. Οικονομική και χρηματοδοτική συνεργασία

Από το 1991, η συνολική βοήθεια της ΕΚ προς την Κροατία ανήλθε σε 349 εκατ.ευρώ. Κατά τη διάρκεια της πρώτης περιόδου (1991-1995) η Κροατία έλαβε μόνο ανθρωπιστική βοήθεια και βοήθεια για τον εκδημοκρατισμό. Το συνολικό ποσό της ανθρωπιστικής βοήθειας μέχρι το Μάρτιο του 2000 οπότε η ECHO απεσύρθη τελικώς από την Κροατία ανερχόταν σε 293,80 εκατ.ευρώ. Όσον αφορά τη στήριξη για τον εκδημοκρατισμό, 3εκατ. ευρώ περίπου διετέθησαν για εθνικά κροατικά έργα, ενώ η Κροατία συμμετείχε επίσης σε ορισμένα περιφερειακά έργα. Ένα πρόσθετο ποσό ύψους 3,5 εκατ. ευρώ διετέθη για την υποστήριξη των ανεξάρτητων μέσων μαζικής ενημέρωσης. Από το 1996 η Κροατία έχει λάβει βοήθεια ύψους 47εκατ. ευρώ στο πλαίσιο του προγράμματος Obnova για την ανοικοδόμηση της πρώην Γιουγκοσλαβίας. Η βοήθεια αυτή επικεντρώθηκε κυρίως στην ανοικοδόμηση και στην ασφαλή επάνοδο των προσφύγων και των αναγκαστικά μετακινηθέντων ατόμων. Κατά τα έτη 1998 και 1999 παρεσχέθη ειδική βοήθεια για τις δραστηριότητες άρσης των ναρκοπεδίων ( 1,5 εκατ.ευρώ). Επιπροσθέτως, από το ακαδημαϊκό έτος 2000-2001 η Κροατία θα συμμετέχει στο πρόγραμμα Tempus. Το πρόγραμμα του 2000, εκτός από την υποστήριξη της διαδικασίας επανόδου των προσφύγων, θα παρέχει τεχνική βοήθεια και υποστήριξη στις ΜΜΕ.

Η Επιτροπή μόλις ενέκρινε πρόταση για την επανάληψη των δραστηριοτήτων της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων στην Κροατία. Η πρόταση αυτή βρίσκεται επί του παρόντος στο στάδιο εξέτασης από το Συμβούλιο.

Η θέσπιση νέας νομικής βάσης για την παροχή βοήθειας στις χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης η οποία πρόκειται να αντικαταστήσει τα προηγούμενα χρηματοδοτικά μέσα σημαίνει ότι η άρση της αναστολής της χρηματοδότησης από το πρόγραμμα PHARE για την Κροατία δεν είναι πλέον αναγκαία. Η Κροατία θα είναι δικαιούχος του νέου προγράμματος βοήθειας το οποίο ενέκρινε η Επιτροπή στις 10 Μαΐου 2000 και το πρότεινε στο Συμβούλιο. Στο πλαίσιο του νέου αυτού προγράμματος, θα απαιτηθεί ο ουσιαστικός επαναπροσανατολισμός της βοήθειας προς την Κροατία προκειμένου να παρασχεθεί στήριξη για την ολοκληρωμένη συνεργασία που προβλέπεται στη μελλοντική ΣΣΣ.

4.8.1. Στατιστική

Έχουν αναληφθεί ενέργειες για την εναρμόνιση του στατιστικού συστήματος της Κροατίας με το Ευρωπαϊκό Στατιστικό Σύστημα (EΣΣ). Η Κεντρική Στατιστική Υπηρεσία της Κροατίας (CBS) έχει παρακολουθήσει ορισμένες συζητήσεις σχετικά με τη βελτίωση της στατιστικής μεθοδολογίας, αν και από το 1995 οι συζητήσεις αυτές διεξάγονται εκτός ενός διαρθρωμένου πλαισίου συνεργασίας. Η Κεντρική Στατιστική Υπηρεσία έχει τη δυνατότητα διενέργειας στατιστικών ερευνών και επεξεργασίας των αποτελεσμάτων σύμφωνα με ορισμένες από τις απαιτήσεις της ΕΚ και αναμένεται να έχει την ικανότητα να εφαρμόζει τα πρότυπα της ΕΚ σε περίπτωση που μεταφερθεί η σχετική τεχνογνωσία

Το 1997 εκδόθηκε στατιστικός νόμος ο οποίος περιλαμβάνει ήδη ορισμένους βασικούς κανόνες για την προστασία των δεδομένων και τον εμπιστευτικό χαρακτήρα οι οποίοι απαιτείται να ενισχυθούν. Οι εθνικοί λογαριασμοί καταρτίζονται βάσει Ευρωπαϊκού Συστήματος Λογαριασμών (ΕΣΛ 95). Ωστόσο, απαιτούνται ακόμη ορισμένες βελτιώσεις.

Οι τομείς προτεραιότητας που πρέπει να αναπτυχθούν στην Κροατία είναι η στατιστική υποδομή, μέσω της θέσπισης στατιστικών μητρώων (μητρώο επιχειρήσεων, δημοτολόγιο, μητρώο γεωργικών εκμεταλλεύσεων και μητρώο εδαφικών μονάδων), και της υιοθέτησης ευρωπαϊκών συστημάτων ταξινόμησης και ονοματολογίας (Συνδυασμένη Ονοματολογία). Ο δείκτης τιμών καταναλωτή πρέπει να εναρμονισθεί σύμφωνα με τα πρότυπα της ΕΚ. Το σχέδιο για τη μελλοντική κατάργηση του Γραφείου Πληρωμών (ZOP) πρέπει να λάβει υπόψη τη μεταφορά των στατιστικών αρμοδιοτήτων. Η τελευταία απογραφή πληθυσμού διεξήχθη το 1991. Σύμφωνά με τις συστάσεις της ΕΕ και των Ηνωμένων Εθνών θα πρέπει να διεξαχθεί απογραφή κατά το επόμενο έτος, λαμβανομένων υπόψη των σημαντικών μεταβολών που επήλθαν εντωμεταξύ όσον αφορά την εθνική κατανομή καθώς και της εισροής αγνώστου αριθμού προσφύγων και αναγκαστικά μετακινηθέντων ατόμων στο εσωτερικό της χώρας.

Η συνεργασία στο συγκεκριμένο τομέα είναι σκόπιμο να ενισχυθεί στο πλαίσιο της μελλοντικής Συμφωνίας Σταθεροποίησης και Σύνδεσης.

4.8.2. Βιομηχανία και ΜΜΕ

Παρά τις προσπάθειες που κατέβαλαν ήδη οι αρχές της Κροατίας, η ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα προσκρούει ακόμη σε σημαντικά προβλήματα . Το 1999, η κυβέρνηση της Κροατίας έλαβε μακροπρόθεσμα μέτρα και προέβη σε ενέργειες που αποσκοπούσαν στην ενθάρρυνση των δραστηριοτήτων των ιδιωτικών επιχειρήσεων, ιδίως των μικρών επιχειρήσεων που είναι εξαιρετικά σημαντικές για την οικονομική αναδιάρθρωση και τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης.

Στον τομέα των ΜΜΕ έχουν επιτευχθεί ορισμένα θετικά αποτελέσματα, αν και υφίσταται ακόμη ένας αριθμός εμποδίων που παρεμποδίζουν τις δραστηριότητες των επιχειρήσεων και τη μελλοντική τους ανάπτυξη, όπως η γενική έλλειψη ρευστότητας, οι δυσκολίες που οφείλονται στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, η έλλειψη επαρκούς θεσμικής στήριξης για τις επιχειρήσεις και η απουσία διοικητικών ικανοτήτων.Η Κροατία απαιτείται να συντελέσει περαιτέρω πρόοδο όσον αφορά τη θέσπιση πολιτικής ανάπτυξης του ιδιωτικού τομέα. Η κυβέρνηση της Κροατίας βρίσκεται στο στάδιο προετοιμασίας νέας στρατηγικής για να δώσει ώθηση στην ανάπτυξη των επιχειρήσεων, μέσω της προώθησης του επιχειρηματικού πνεύματος, καθώς και της παροχής περαιτέρω χρηματοδοτικής στήριξης και τεχνικής βοήθειας, της οργάνωσης δραστηριοτήτων κατάρτισης, της στήριξης της οικονομικής υποδομής και της τεχνολογικής ανάπτυξης, και της προσαρμογής της νομοθεσίας στις συγκεκριμένες ανάγκες των επιχειρήσεων.

Όσον αφορά τις βιομηχανίες, ένας από τους βασικούς προβληματισμούς της κροατικής κυβέρνησης είναι η αποκατάσταση του ναυπηγικού τομέα και το θέμα της ιδιωτικοποίησης των ναυπηγείων. Η τεχνολογική απαξίωση, το υψηλό πάγιο κόστος κλπ. είχαν αρνητικές οικονομικές επιπτώσεις. Εξαιτίας της σημασίας αυτού του τομέα στην οικονομία της Κροατίας, η κυβέρνηση προγραμματίζει να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας μέσω διαφόρων μέσων όπως η αναδιάρθρωση, ο εκσυγχρονισμός και η ιδιωτικοποίηση, η σταθερή χρηματοδότηση και οι επιδοτήσεις. Εξαιρετικά σημαντικός είναι επίσης ο τομές του τουρισμού για τον οποίο προβλέπεται ουσιαστική αναδιάρθρωση ως μέτρο αναζωογόνησης της κροατικής οικονομίας.

Η διμερής συνεργασία σε αυτούς τους τομείς ήταν μέχρι σήμερα μάλλον περιορισμένη. Η ενισχυμένη συνεργασία στους εν λόγω τομείς είναι ιδιαίτερα σημαντική για την κροατική οικονομία και θα πρέπει να ενθαρρυνθεί στο πλαίσιο της μελλοντικής ΣΣΣ.

4.8.3. Τελωνεία και φορολογία

Η Κροατία πραγματοποίησε το πρώτο βασικό βήμα προς την κατεύθυνση της εναρμόνισης με την τελωνειακή νομοθεσία της ΕΚ με τη θέσπιση νέου τελωνειακού κώδικα ο οποίος τέθηκε σε ισχύ τον Ιανουάριο του 2000. Η κυβέρνηση βρίσκεται στο στάδιο της οριστικοποίησης νέου νόμου περί δασμολογίου. Η ΕΚ συνεργάσθηκε με την Κροατία στον τελωνειακό τομέα στο πλαίσιο της Αποστολής Βοήθειας Τελωνείων (CAM-ES), παρέχοντας βοήθεια στην αποστολή του ΟΑΣΕ κατά τα έτη 1998 και 1999 στην κροατική περιοχή του Δούναβη της Ανατολικής Σλαβονίας, στη Μπαράνχα και στο Δυτικό Σίρμιουμ.

Στον τομέα της φορολογίας, σημειώθηκε ως ένα βαθμό σύγκλιση με τις απαιτήσεις της ΕΚ. Ειδικότερα, βασική εξέλιξη είναι η εισαγωγή του ΦΠΑ από την 1η Ιανουαρίου 1998. Εντός του ευρύτερου πλαισίου των διαρθρωτικών οικονομικών μεταρρυθμίσεων, η κροατική κυβέρνηση σχεδιάζει ουσιαστική φορολογική μεταρρύθμιση υπό την καθοδήγηση του ΔΝΤ.

Η Κροατία έχει τη δυνατότητα να διατηρήσει ενισχυμένη συνεργασία στους συγκεκριμένους τομείς η οποία θα παρέχεται μέσω της μελλοντικής ΣΣΣ.

4.8.4. Εκπαίδευση και κατάρτιση

Η Κροατία διαθέτει επί του παρόντος το 4,2 % του ΑΕγχΠ στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης. Η δομή του εκπαιδευτικού συστήματος Η δομή του εκπαιδευτικού συστήματος συνιστά κληρονομιά τόσο της αυστροουγγαρικής αυτοκρατορίας όσο και του σοσιαλιστικού συστήματος της πρώην Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γιουγκοσλαβίας. Το σχολικό σύστημα εκπαίδευσης εξακολουθεί να είναι συγκεντρωτικό και εξαιρετικά ακαδημαϊκό αν και χαρακτηρίζεται από υψηλά ακαδημαϊκά πρότυπα.

Ο νόμος για την τριτοβάθμια εκπαίδευση του 1996 ο οποίος καθορίζει την οργάνωση των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης είχε ως αποτέλεσμα το διαχωρισμό των πανεπιστημιακών σπουδών από τις επαγγελματικές σπουδές μικρότερης διάρκειας στα νεοσυσταθέντα πολυτεχνεία και ιδρύματα τριτοβάθμιας επαγγελματικής εκπαίδευσης. Οι επαγγελματικές σχολές χαρακτηρίζονται από μεγάλο βαθμό εξειδίκευσης. Η εκτίμηση και εξασφάλιση της ποιότητας συνιστούν αρμοδιότητα του Εθνικού Συμβουλίου Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης, ανεξάρτητου φορέα άμεσα διορισμένου από το Κοινοβούλιο.

Υφίσταται σαφής ανάγκη για τη μερική αποκέντρωση του εκπαιδευτικού συστήματος, την κατάρτιση ευρύτερου προγράμματος σπουδών προσανατολισμένου στις ανάγκες της αγοράς όσον αφορά τις σχολές επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης (ΕΕΚ), και την κατάρτιση σε νέες δεξιότητες του διδακτικού προσωπικού και της διοίκησης των σχολών.

Όσον αφορά τη διαχείριση των πανεπιστημίων και την ανάπτυξη προγραμμάτων σπουδών, απαιτείται η περαιτέρω ανάπτυξη των ικανοτήτων διαχείρισης στους τομείς διοίκησης, οικονομικών και διεθνών σχέσεων, καθώς και της ικανότητας των κροατικών ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης να συνεργάζονται στενά με τις επιχειρήσεις για τη μεταφορά της τεχνολογίας και την ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού. Ενώ το επίπεδο της εκπαίδευσης στις φυσικές και τεχνικές επιστήμες είναι αρκετά υψηλό, οι συνεχείς προσπάθειες μεταρρύθμισης στοχεύουν στην ανάπτυξη των προγραμμάτων σπουδών και στην κατάρτιση του προσωπικού, ειδικότερα στις κοινωνικές, πολιτικές και ανθρωπιστικές επιστήμες .

Μετά το Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων στις 21-22 Ιουνίου 1999, κατά το οποίο εκλήθη η Επιτροπή να λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα για τη συμμετοχή της Κροατίας στο πρόγραμμα Tempus και στις δραστηριότητες του Ευρωπαϊκού Ιδρύματος Κατάρτισης (EΙΚ), άρχισε εκ νέου η συνεργασία στο συγκεκριμένο τομέα. Το Ευρωπαϊκό Ίδρυμα Κατάρτισης υλοποίησε έναν αριθμό δραστηριοτήτων επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης στο πλαίσιο της ομάδας εργασίας II του συμφώνου σταθερότητας.

Επιπροσθέτως, η Κροατία βρίσκεται στη διαδικασία επανένταξης στο πρόγραμμαTEMPUS του 2000 για την τριτοβάθμια εκπαίδευση. Οι προτεραιότητες του προγράμματος TEMPUS περιλαμβάνουν τη μεταρρύθμιση της διοίκησης και της χρηματοδοτικής διαχείρισης των πανεπιστημίων, την ενίσχυση των υπηρεσιών διεθνών σχέσεων, την προώθηση της μεταφοράς τεχνογνωσίας, τη θεσμική ανάπτυξη για τη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης και την ανάπτυξη της κοινωνίας των πολιτών, καθώς και την ανάπτυξη προγραμμάτων σπουδών στους τομείς των κοινωνικών και πολιτικών σπουδών, του ευρωπαϊκού δικαίου, των ευρωπαϊκών σπουδών και της κατάρτισης του διδακτικού προσωπικού.

Στο τέλος του 2000 θα συσταθεί επίσημα Εθνικό Γραφείο TEMPUS στο υπουργείο Επιστημών και Τεχνολογίας προκειμένου να προετοιμασθεί ο νέος γύρος επιλογής. Εξαιτίας της περιφερειακής τους σημασίας, τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης της Κροατίας αναμένεται να συμβάλουν θετικά, ειδικότερα, στην πολυκρατική συνεργασία στο πλαίσιο του προγράμματος TEMPUS.

Η Κροατία συμμετέχει επίσης ενεργά στην επιχειρησιακή ομάδα(task-force) του συμφώνου σταθερότητας για την εκπαίδευση και τη νεολαία (Graz Process) που συστάθηκε στο πλαίσιο της ομάδας εργασίας I.

Στο πλαίσιο της μελλοντικής ΣΣΣ αναμένεται η βελτίωση της συνεργασίας στον εν λόγω τομέα.

4.8.5. Πολιτιστικός και οπτικοακουστικός τομέας

Κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων για τη διαδικασία προσχώρησης στον ΠΟΕ αναπτύχθηκε η συνεργασία με την Κροατία στον οπτικοακουστικό τομέα. Στο πλαίσιο αυτό, οι υποχρεώσεις που έχει αναλάβει η Κροατία θα διατηρήσουν την ικανότητά της να υιοθετήσει και να εφαρμόσει τα κοινοτικά πρότυπα.

4.8.6. Μεταφορές

Η Κροατία συνιστά σημαντική χώρα διέλευσης για τις οδικές, τις σιδηροδρομικές και τις συνδυασμένες κοινοτικές μεταφορές και, ως εκ τούτου, συμβάλλει ουσιαστικά στη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. Το Φεβρουάριο του 1995, εγκρίθηκαν διαπραγματευτικές οδηγίες για τη σύναψη συμφωνίας με την ΕΚ στον τομέα των μεταφορών Ωστόσο, οι συζητήσεις "πάγωσαν" ως αποτέλεσμα της διακοπής των πολιτικών σχέσεων και της ευρύτερης συνεργασίας. Έκτοτε, δεν αποκαταστάθηκε η συνεργασία στο συγκεκριμένο τομέα.

Θα πρέπει να εξασφαλισθεί η πλήρης ελευθέρωση της διαμετακομιστικής κυκλοφορίας κατά μήκος της Κροατίας και της Κοινότητας στο σύνολό της, εξασφαλίζοντας συγχρόνως τη μη διακριτική μεταχείριση για τα κροατικά φορτηγά οχήματα όσον αφορά το σύστημα των οικοσημείων που εφαρμόζεται στα κοινοτικά φορτηγά κατά τη διέλευσή τους από την Αυστρία. Επίσης, θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην πλήρη υλοποίηση των έργων υποδομών που συνδέονται με τη διαμετακομιστική κυκλοφορία τα οποία έχουν χαρακτηρισθεί ως κοινού ενδιαφέροντος. Επιπροσθέτως, ένα σημαντικό μέρος του κεκτημένου που αφορά τα τέλη των οδικών μεταφορών καθώς και την τεχνική και κοινωνική νομοθεσία πρέπει να συμπεριληφθεί μεταξύ των προτεραιοτήτων της διαδικασίας νομοθετικής εναρμόνισης. Στον τομέα των πλωτών μεταφορών και των αερομεταφορών θα πρέπει να εξασφαλισθούν οι κατάλληλες συνθήκες για την εγκατάσταση των επιχειρήσεων και την παροχή των υπηρεσιών. Τέλος, όσον αφορά τις θαλάσσιες μεταφορές, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη η εφαρμογή της αρχής της περιορισμένης πρόσβασης, σε εμπορική βάση, στη διεθνή θαλάσσια αγορά και κυκλοφορία.

Μία μελλοντική συμφωνία ΣΣΣ πρέπει να περιλαμβάνει διάταξη για την έναρξη ουσιαστικής συνεργασίας στον συγκεκριμένο τομέα. Εάν της παρασχεθεί η κατάλληλη βοήθεια η Κροατία θα είναι σε θέση να εκπληρώσει τις μελλοντικές της υποχρεώσεις στον εν λόγω τομέα.

4.8.7. Ενέργεια

Η Κροατία δεν έχει συμμετάσχει μέχρι σήμερα σε κοινοτικές δραστηριότητες που αποβλέπουν στην προώθηση της περιφερειακής ενεργειακής συνεργασίας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Η μη συμμετοχή της Κροατίας επηρέασε αρνητικά την αποτελεσματικότητα των σχετικών δραστηριοτήτων, δεδομένης της σημασίας της Κροατίας στο περιφερειακό δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου.

Η χώρα έχει τη δυνατότητα να διαδραματίσει ουσιαστικό ρόλο στον ενεργειακό κλάδο, ειδικότερα, όσον αφορά την ανάπτυξη των περιφερειακών ενεργειακών διασυνδέσεων (είτε φυσικών υποδομών είτε αγορών ) στους τομείς του πετρελαίου, του αερίου και της ηλεκτρικής ενέργειας. Η πρόβλεψη συγκεκριμένων διατάξεων στη ΣΣΣ θα ήταν δυνατόν να βοηθήσουν τη χώρα να αναπτύξει αυτό το ρόλο.

Θα πρέπει επίσης να παρασχεθεί στήριξη για την υποβοήθηση της αναδιάρθρωσης του ενεργειακού τομέα (ο οποίος κυριαρχείται επί του παρόντος από κάθετα ολοκληρωμένα κρατικά μονοπώλιο) προκειμένου να προετοιμασθεί η ένταξη της Κροατίας σε κοινές ευρωπαϊκές πρακτικές στον ενεργειακό τομέα.

4.8.8. Γεωργία

Ο γεωργικός τομέας κατέχει σημαντική θέση στην Κροατία. Κυριαρχούν οι οικογενειακές γεωργικές εκμεταλλεύσεις, οι οποίες χαρακτηρίζονται από υψηλό βαθμό κατακερματισμού της γης, δεδομένου ότι το 70% των γεωργικών νοικοκυριών κατέχουν κάτω από 3 εκτάρια. Οι πρώην κρατικοί γεωργικοί συνεταιρισμοί "agrokombinats" βρίσκονται τώρα σε διάφορα στάδια αναδιάρθρωσης, ιδιωτικοποίησης ή επιστροφής. Η μετάβαση στην οικονομία της αγοράς, σε συνδυασμό με τις εκτεταμένες καταστροφές του πολέμου, επηρέασαν σημαντικά τον τομέα. Οι καθυστερήσεις κατά την υλοποίηση των αναγκαίων μεταρρυθμίσεων και η ανεπαρκής χρηματοδοτική στήριξη συνέβαλαν περαιτέρω στις αρνητικές αυτές εξελίξεις. Συνεπώς, απαιτούνται ακόμη ουσιαστικές προσπάθειες διαρθρωτικής μεταρρύθμισης του γεωργικού τομέα της Κροατίας. Η κυβέρνηση έχει αναλάβει την υποχρέωση να προβεί στις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις του νομοθετικού πλαισίου καθώς και στις αναγκαίες προσαρμογές και την εναρμόνιση με τα ευρωπαϊκά πρότυπα, προκειμένου να καταστεί δυνατή η αντιμετώπιση του διεθνούς ανταγωνισμού και των ανταγωνιστικών πιέσεων.

Δεν έχει αναπτυχθεί καμία μορφή συγκεκριμένης διμερούς συνεργασίας στο συγκεκριμένο τομέα. Συνεπώς, στο πλαίσιο της μελλοντικής ΣΣΣ είναι σκόπιμο να αρχίσει εντατική συνεργασία για την οποία θα απαιτηθούν ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις.

4.8.9. Έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη

Η Κροατία καταβάλλει προσπάθειες στον τομέα της ΕΤΑ που αναμένεται να παραμείνει μεταξύ των προτεραιοτήτων της κυβερνητικής πολιτικής. Το 2000 διετέθησαν 72 εκατ. ευρώ (540,5 εκατ. κροατικών κούνα) για την ΕΤΑ από τον προϋπολογισμό, ποσό που αντιπροσωπεύει το 1,12% του συνολικού κρατικού προϋπολογισμού. Το 20% περίπου του προϋπολογισμού για την ΕΤΑ διατίθεται για τη χρηματοδότηση των μεταπτυχιακών σπουδών φοιτητών που συμμετέχουν σε προγράμματα ΕΤΑ. Οι ερευνητικές δραστηριότητες διεξάγονται ως επί το πλείστον στο πλαίσιο πανεπιστημίων και επιστημονικών ή βιομηχανικών ινστιτούτων και χρηματοδοτούνται μερικώς τουλάχιστον από την κυβέρνηση. Έχουν καταβληθεί προσπάθειες για την προώθηση της καινοτομίας και της μεταφοράς της τεχνολογίας Οι πρωτοβουλίες που χρηματοδοτούνται από την κυβέρνηση περιλαμβάνουν την υποστήριξη μεγάλου αριθμού Τεχνολογικών και Καινοτομικών Κέντρων στο Σπλιτ, στη Ριέκα και στο Ζάγκρεμπ στα οποία συμμετέχουν επίσης δημόσιες επιχειρήσεις, οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης και πανεπιστήμια. Η Κροατία διατηρεί αποτελεσματική ερευνητική υποδομή όσον αφορά τόσο τις δεξιότητες όσο και εμπειρία στους τομείς συστημάτων πληροφοριών, βιοτεχνολογίας, φαρμακευτικών προϊόντων, επεξεργασίας τροφίμων και ενεργειακών τεχνολογιών. Η έλλειψη επενδύσεων έχει εμποδίσει σε μεγάλο βαθμό την πλήρη αξιοποίηση του υφιστάμενου θεσμικού και νομικού πλαισίου προς όφελος της οικονομίας Ωστόσο, υφίστανται επί του παρόντος ευνοϊκές προοπτικές για μία ουσιαστική βελτίωση των συνθηκών στον συγκεκριμένο τομέα.

Το υπουργείο Επιστημών και Τεχνολογίας (MST) έχει την ευθύνη για την ΕΤΑ. Δύο συμβουλευτικά όργανα είναι αρμόδια για την αξιολόγηση των προγραμμάτων και των ερευνητικών ιδρυμάτων. Το Εθνικό Επιστημονικό Συμβούλιο αξιολογεί τα επιστημονικά προγράμματα που χρηματοδοτούνται από την κυβέρνηση μέσω του MST; το Εθνικό Συμβούλιο Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης αξιολογεί την καταλληλότητα των προγραμμάτων σπουδών και το επίπεδο των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Τα δύο Εθνικά Συμβούλια συνεργάζονται επίσης, κυρίως μέσω της κοινοβουλευτικής επιστημονικής επιτροπής, για την κατάρτιση νόμων και κανονισμών σχετικών με την ΕΤΑ.

Η τακτική συνεργασία με την ΕΕ διεκόπη, ως επί το πλείστον, το 1995. Ωστόσο, η Κροατία συμμετέχει σε 4 υπό εκτέλεση προγράμματα Eureka . Η Κροατία είναι επίσης μέλος του προγράμματος COST και συμμετέχει σε 26 δράσεις.

Η συνεργασία στο συγκεκριμένο τομέα πρέπει να συνεχισθεί στο πλαίσιο της μελλοντικής ΣΣΣ. Δεδομένης της παρούσας κατάστασης δεν αναμένεται να παρουσιασθούν σημαντικά εμπόδια.

4.8.10. Περιβάλλον

Η συνεργασία στον περιβαλλοντικό τομέα διεκόπη με την αναστολή της τεχνικής συνεργασίας το 1995. Το γεγονός αυτό είχε δυσμενείς επιπτώσεις στο επίπεδο πληροφόρησης σχετικά με τις συνθήκες του περιβαλλοντικού τομέα και το θεσμικό πλαίσιο για την εξασφάλιση της προστασίας του περιβάλλοντος. Σαν πρώτο βήμα της διαδικασίας εναρμόνισης, θα απαιτηθεί η λήψη μέτρων για την αποκατάσταση της ολοκληρωμένης πληροφόρησης όσον αφορά τις ισχύουσες συνθήκες .

Η Κροατία θα πρέπει να είναι επιλέξιμη για την παροχή βοήθειας στο πλαίσιο του μέσου LIFE-Τρίτες Χώρες το οποίο αποσκοπεί κυρίως στην ανάπτυξη των ικανοτήτων στον περιβαλλοντικό τομέα. Περιβαλλοντικές δράσεις θα ήταν επίσης δυνατόν να χρηματοδοτηθούν στο πλαίσιο των εθνικών προγραμμάτων βοήθειας.

Η Κροατία συμμετέχει ενεργά στην ανάπτυξη του Περιφερειακού Περιβαλλοντικού Σχεδίου Ανασυγκρότησης το οποίο χρηματοδοτείται από την Επιτροπή στο πλαίσιο του συμφώνου σταθερότητας για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Αναμένεται η περαιτέρω ανάπτυξη της συνεργασίας μέσω αυτού του μηχανισμού. Είναι επίσης σκόπιμο να εξετασθεί η δυνατότητα συμμετοχής της Κροατίας στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος.

Δεδομένης της σπουδαιότητας των περιβαλλοντικών θεμάτων στη χώρα στο πλαίσιο της μελλοντικής ΣΣΣ είναι σκόπιμο να προωθηθεί η πλήρης συνεργασία και η βοήθεια στο συγκεκριμένο τομέα.

5. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Βάσει των προαναφερομένων η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι:

Η νέα κυβέρνηση έχει δεσμευθεί να προωθήσει τον πλήρη εκδημοκρατισμό και την μακροχρόνια σταθερότητα της χώρας και έχει ήδη καταβάλει σοβαρές προσπάθειες για την εξεύρεση κατάλληλων λύσεων σε παλαιότερα πολιτικά προβλήματα. Οι ενέργειες αυτές προωθούν τη συμμόρφωση με τις προϋποθέσεις της ΕΕ σχετικά με την ενίσχυση των σχέσεων στο πλαίσιο της διαδικασίας σταθεροποίησης και σύνδεσης. Έχει σημειωθεί ουσιαστική πρόοδος σε ευαίσθητους από πολιτικής απόψεως τομείς όπως η επάνοδος των προσφύγων και των αναγκαστικά μετακινηθέντων ατόμων, η πλήρης συνεργασία με το ΔΠΔΓ, η βελτίωση της περιφερειακής συνεργασίας και ο εκδημοκρατισμός των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Απαραίτητη προϋπόθεση της συνέχισης της σημαντικής αυτής διαδικασίας μεταρρυθμίσεων είναι η ύπαρξη πολιτικής σταθερότητας.

Αν και η κροατική οικονομία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει προβλήματα, έχουν ληφθεί ορισμένα αρχικά ενθαρρυντικά βήματα στον οικονομικό τομέα. Η κυβέρνηση έχει δεσμευθεί να λάβει μέτρα αντιμετώπισης των διαρθρωτικών προβλημάτων και καταβάλλει προσπάθειες για την άμεση έγκριση ολοκληρωμένου προγράμματος οικονομικών μεταρρυθμίσεων.

Όσον αφορά τα τεχνικά θέματα, η Κροατία έχει αρχίσει την προοδευτική εναρμόνιση με τα ευρωπαϊκά πρότυπα και έχει την ικανότητα να εκπληρώσει τελικά τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τη μελλοντική συμφωνία σταθεροποίησης και σύνδεσης. Ωστόσο, θα απαιτηθούν σημαντικές περαιτέρω προσπάθειες προσέγγισης με το κεκτημένο της ΕΚ. Οι προσπάθειες θα πρέπει να εστιασθούν αρχικά στην πλήρη υλοποίηση των αναγκαίων μεταρρυθμίσεων σε τομείς της εσωτερικής αγοράς που συνδέονται με το εμπόριο.

Βάσει της παρούσας έκθεσης και, ειδικότερα, λαμβάνοντας υπόψη τη σημαντική πρόοδο που επιτεύχθηκε υπό τη νέα κροατική ηγεσία, η Επιτροπή θεωρεί ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις για την έναρξη διαπραγματεύσεων για τη σύναψη συμφωνίας σταθεροποίησης και σύνδεσης με τη Δημοκρατία της Κροατίας. Συνεπώς, η Επιτροπή συνιστά στο Συμβούλιο να εγκρίνει την έναρξη διαπραγματεύσεων και δηλώνει ότι προτίθεται να υποβάλει σύντομα πρόταση διαπραγματευτικών οδηγιών ενόψει της σύναψης συμφωνίας σταθεροποίησης και σύνδεσης με τη Δημοκρατία της Κροατίας.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Βασικα Δεδομενα

Επίσημη ονομασία // Δημοκρατία της Κροατίας (Republike Hrvatska. Πρωτεύουσα: Ζάγκρεμπ

Έκταση // Σύνολο: 56.538 τετρ. χλμ. Χερσαία επιφάνεια: 56.410 τετρ. χλμ. Υδάτινη επιφάνεια: 128 τετρ. χλμ.

Τρεις περιφέρειες: Μεσογειακή, Ορεινή και Παννονική.

Γειτονικές χώρες (μήκος συνόρων σε χλμ.) // Βοσνία Ερζεγοβίνη (932 χλμ.), Ουγγαρία (329 χλμ.), ΟΔΓ (266 χλμ.), Σλοβενία (501 χλμ.)

Πληθυσμός // 4. 671.584 (τελευταία απογραφή του 1991) Εκτιμώμενη αύξηση 0,13%

Διάρθρωση ηλικίας του πληθυσμού:: 0-14 ετών: 17% (άρρενες 411.022. θήλεις: 389.354))

15-64 ετών: 68% (άρρενες 1.591.716. θήλεις: 1.592.485)

65 ετών και άνω: 15% (άρρενες 262.471. θήλεις: 424.536)

Πυκνότητα πληθυσμού // 79,4 ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο

Εθνική σύνθεση // Κροάτες 78%, Σέρβοι 12,2%, Μουσουλμάνοι 1%. Ούγγροι 0,5%, Ιταλοί 0,4%, Τσέχοι 0,3%, Αλβανοί 0,3% (τελευταία απογραφή του 1991)

Θρησκεύματα // Καθολικοί 76,5%, Ορθόδοξοι 11,1%, Σλάβοι Μουσουλμάνοι 1,2%, Προτεστάντες 0,4%, Άλλοι 10,8%

Γλώσσες // Κροατική

Προσδοκώμενη διάρκεια ζωής // Άρρνες:68,59 έτη. Θήλεις: 75,95 έτη (απογραφή 1991)

Νομισματική μονάδα // Κροατικό κούνα: 1EUR = 7,7 HRK

Πληθωρισμός // 4,2% (1999)

ΑΕγχΠ, τρέχουσες τιμές // (εκατ.EUR [7]) 1998 19.391,85. 1999 18.932,34

[7] μέση περίοδος της συναλλαγματικής ισοτιμίας της Εθνικής Τράπεζας της Κροατίας

ΑΕγχΠ κατά κεφαλή // (EUR [8]) 1998 4.151,02. 1999 4.052,66

[8]

Πραγματικός ρυθμός αύξησης ΑΕγχΠ // 1998 2.5 % 1999 -0.3%

Μέσοι μηνιαίοι καθαροί μισθοί // 3.179 κούνα (Φεβρουάριος 2000)

Ανεργία // 21,7 % (Μάρτιος 2000)

Προϋπολογισμός // (εκατ. EUR) 1998 5.962.5. 1999 6.448,7

Εσωτερικό Δημόσιο Χρέος // (HRK εκατομμύρια) 1998 13. 697,5. 1999 13. 943,98

(εκατ. EUR) 1998 1.919,3. 1999 1.839,67

Εξωτερικό Δημόσιο Χρέος // (εκατ. EUR) 1998 2.958,4. 1999 3.675,29

Συνολικό Εξωτερικό Χρέος // (εκατ. EUR) 1998 8.547,. 1999 9.161,9

Ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών // (εκατ. EUR) 1998 - 1.381,6 1999 - 1.378

Εμπόριο με την ΕΕ // Εισαγωγές: 1997 59.5%. 1998 58.9%. XI99 57.3%

Eξαγωγές: 1997 49.7%. 1998 47.0%. XI99 48.9%

Βασικοί εμπορικοί εταίροι (1999) // Eξαγωγές: Ιταλία, Γερμανία, Βοσνία Ερζεγοβίνη, Σλοβενία, Αυστρία

Εισαγωγές: Γερμανία, Ιταλία, Σλοβενία

Εμπορικό ισοζύγιο // (EUR δισεκατομμύρια) - 3.696 (1998). - 3.500 (1999, 6.5% του συνολικού εμπορίου)

EU 15 ΕΜΠΟΡΙΟ ΜΕ ΤΗΝ ΚΡΟΑΤΙΑ

Πίνακας 1 : Γενική εξέλιξη 1992 - 1999

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Πίνακας 2 : Σημαντικότερες εξαγωγές της ΕU15 το 1999 και αντίστοιχες τιμές το 1998

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Πίνακας 3 : Σημαντικότερες εισαγωγές EΕ 15 το 1999 και αντίστοιχες τιμές το 1998* [9]

[9] Το 1998, τα χημικά προϊόντα κατατάσσονταν στην 7η θέση και τα μεταλλευτικά προϊόντα στην 10η θέση.

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

1991 - 1999 ΒΟΗΘΕΙΑ ΤΗΣ ΕΚ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΚΡΟΑΤΙΑ

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>