EL    EL  ΕΠΙΤΡΟΠΗ  ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ  ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ  
Βρυξέλλες , 13.12.2005 
COM(2005) 658 Τελικό  
  
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ  ΤΗΣ  ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ  ΠΡΟΣ  ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ  ΚΑΙ  ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ  
ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ  
σχετικά  µε την επανεξέταση  της στρατηγικής  για την αειφόρο  ανάπτυξη  
 
Πλαίσιο  δράσης  
 
EL 2   EL ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ  ΤΗΣ  ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ  ΠΡΟΣ  ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ  ΚΑΙ  ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ  
ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ  
σχετικά  µε την επανεξέταση  της στρατηγικής  για την αειφόρο  ανάπτυξη  
 
Πλαίσιο  δράσης  
(Κείµενο που παρουσιάζει  ενδιαφέρον  για τον ΕΟΧ ) 
ΠΙΝΑΚΑΣ  ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ  
1. Πλαίσιο  δράσης ............................................................................................................ 4 
2. Υλοποίηση  της αλλαγής : εστίαση  στα βασικά  θέµατα................................................ 6 
2.1. Κλιµατικές  αλλαγές  και καθαρή  ενέργεια ................................................................... 7 
2.2. ∆ηµόσια υγεία .............................................................................................................. 9 
2.3. Κοινωνικός  αποκλεισ µός, δηµογραφία  και µετανάστευση ....................................... 10 
2.4. ∆ιαχείριση  των φυσικών  πόρων ................................................................................. 11 
2.5. Βιώσι µες µεταφορές ................................................................................................... 13 
2.6. Παγκόσ µια φτώχεια  και αναπτυξιακές  προκλήσεις ................................................... 14 
3. Επίτευξη  αποτελεσ µάτων ........................................................................................... 15 
3.1. Αποτελεσ µατικότερη  εξασφάλιση  συνέχειας ............................................................ 15 
3.2. Βελτίωση  της νοµοθεσίας .......................................................................................... 16 
4. Συµπεράσ µατα........................................................................................................... 19 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ  1 ∆ΗΛΩΣΗ  ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ  ΑΡΧΕΣ  ΤΗΣ  ΑΕΙΦΟΡΟΥ  
ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ  ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ  ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ  ΕΝΩΣΗΣ  Συµπεράσ µατα της Προεδρίας  
DOC 10255/05 ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ  ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ  ΒΡΥΞΕΛΛΩΝ  16 και 17 ΙΟΥΝΙΟΥ  2005 .......... 20 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ  2 ΣΤΟΧΟΙ , ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ  ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ  – Η ΠΡΟΟ∆ΟΣ  ΤΗΣ  
ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ  ΓΙΑ ΤΗΝ  ΑΕΙΦΟΡΟ  ΑΝΑΠΤΥΞΗ ............................................................ 23 
1. ΕΞΕΤΑΣΗ  ΤΩΝ  ΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ  ΑΛΛΑΓΩΝ ......................................................... 24 
2. ΠΡΟΑΓΩΓΗ  ΚΑΛΗΣ  ΥΓΕΙΑΣ  – ∆ΗΜΟΣΙΑΣ  ΥΓΕΙΑΣ ........................................ 25 
3. ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ  ΤΟΥ  ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ  ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΥ  ΚΑΙ 
ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ  ΤΩΝ  ∆ΗΜΟΓΡΑΦΙΚΩΝ  ΑΛΛΑΓΩΝ ...................................... 26 
4. ΚΑΛΥΤΕΡΗ  ∆ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ  ΤΩΝ  ΦΥΣΙΚΩΝ  ΠΟΡΩΝ ............................................ 29 
5. ΑΥΞΗΣΗ  ΤΗΣ  ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑΣ  ΤΩΝ  ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ ........................................ 31 
 
EL 3   EL 6. ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ  ΤΗΣ  ΦΤΩΧΕΙΑΣ  ΣΤΟΝ  ΠΛΑΝΗΤΗ  ΚΑΙ ΠΡΟΑΓΩΓΗ  ΤΗΣ  
ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ........................................................................................................... 33 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ  3 ΕΠΑΝΕΞΕΤΑΣΗ  ΤΗΣ  ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ  ΤΗΣ  ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ  ΕΝΩΣΗΣ  
ΓΙΑ ΤΗΝ  ΑΕΙΦΟΡΟ  ΑΝΑΠΤΥΞΗ  2005: ΠΡΩΤΟΣ  ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ  ΚΑΙ 
ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΕΣ  ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ  ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ  ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ  ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ  
ΚΑΙ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ  ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ  {COM(2005) 37} ................................................... 37 
 
EL 4   EL Επανεξέταση  της στρατηγικής  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  για την αειφόρο  ανάπτυξη  
Οι Ευρωπαίοι  αποδίδουν  αξία στην  ποιότητα  ζωής . Θέλουν  να απολα µβάνουν  την ευηµερία, 
ένα καθαρό  περιβάλλον , καλή  υγεία , κοινωνική  προστασία  και ισότητα . Τα αγαθά  αυτά  τα 
επιδιώκουν  όχι µόνο για τον εαυτό  τους αλλά  και για τα παιδιά  και τα εγγόνια  τους. Στο 
πλαίσιο  ενός ταχέως  µεταβαλλό µενου κόσµου – όπου  ο ρυθµός των αλλαγών  µπορεί  να 
αποτελέσει  σοβαρή  πρόκληση  ως προς  την ικανότητα  προσαρ µογής της οικονο µίας, του 
κοινωνικού  ιστού  και της φύσης  – η Ευρώπη  οφείλει  να εκσυγχρονιστεί  και να παρα µείνει 
στην  πρώτη  γραµµή των αλλαγών . Η πρόκληση  συνίσταται  στη διατήρηση  δυνα µικής που να 
ενισχύει  αµοιβαία  την οικονο µική ανάπτυξη , την κοινωνική  ευηµερία και την προστασία  του 
περιβάλλοντος . 
Η πρόκληση  αυτή , καθώς  και η επιτακτική  ανάγκη  για αλλαγή , αναγνωρίστηκαν  από το 
Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  στο Gothenburg το 2001 µε την έγκριση  της στρατηγικής  για την 
αειφόρο  ανάπτυξη  στην  οποία  προστέθηκε  µια εξωτερική  διάσταση  το 2002 στο Ευρωπαϊκό  
Συµβούλιο  της Βαρκελώνης . Οι αρχές  και οι στόχοι  της αειφόρου  ανάπτυξης  – οικονο µική 
ευηµερία, κοινωνική  ισότητα , προστασία  του περιβάλλοντος  και διεθνείς  ευθύνες  – 
βεβαιώθηκαν  εκ νέου από το Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  τον Ιούνιο  2005 µε την έγκριση  των 
κατευθυντήριων  αρχών  της αειφόρου  ανάπτυξης  και κατείχαν  κεντρική  θέση  στις συζητήσεις  
των Ευρωπαίων  αρχηγών  κρατών  στο Hampton Court τον Οκτώβριο  2005.  
Η Ευρώπη  πραγ µατοποίησε  καλή  αρχή  όσον  αφορά  την εφαρ µογή των εν λόγω  αρχών  της 
αειφόρου  ανάπτυξης . Αναλήφθηκαν  σηµαντικές  πρωτοβουλίες  µε την ανανεω µένη 
διαδικασία  της Λισσαβόνας  στον  κοινωνικό  τοµέα και στην  επιδίωξη  της προστασίας  του 
περιβάλλοντος . Εντούτοις , οι ταχύρρυθ µες αλλαγές  επιβάλλουν  την εντατικοποίηση  των 
προσπαθειών  για να διατηρηθεί  η αειφόρος  πορεία  της Ευρώπης . Ο στόχος  αυτός  µπορεί  να 
επιτευχθεί  µε την ανανεω µένη δέσµευση  για ανάπτυξη  και θέσεις  απασχόλησης , σε 
συνδυασ µό µε την αποφασιστικότητα  να διατηρηθεί  και να προστατευθεί  η κοινωνική  και 
φυσική  κληρονο µιά της Ευρώπης , να αξιοποιηθούν  οι γνώσεις , να ενισχυθεί  η καινοτο µία, να 
αντιµετωπιστεί  η ανάπτυξη  πολιτικών  µε τρόπο  ολοκληρω µένο και να παρασχεθούν  
χρηµατοοικονο µικά µέσα. 
Οι κυβερνήσεις  θα αποτελούν  πάντα  σηµαντικό  µέρος της λύσης , καθώς  διαµορφώνουν  το 
πλαίσιο  στο οποίο  οι πολίτες  και οι επιχειρήσεις  λαµβάνουν  αποφάσεις . Όµως, η αειφόρος  
ανάπτυξη  δεν µπορεί  να περιοριστεί  στις δυνατότητες  δράσης  των κυβερνήσεων . Όλα τα 
ενδιαφερό µενα µέρη, και ιδίως  οι επιχειρήσεις  και οι πολίτες , πρέπει  να εξουσιοδοτηθούν  και 
να παροτρυνθούν  να εξεύρουν  νέους  και καινοτό µους τρόπους  για την αντιµετώπιση  των 
προκλήσεων  και την αξιοποίηση  των ευκαιριών . Η Ευρώπη  δεν µπορεί  να ανταποκριθεί  σε 
όλες αυτές  τις προκλήσεις  µόνη της και έχει δείξει  ότι είναι  αποφασισ µένη να συνεργαστεί  µε 
διεθνείς  εταίρους  για τα παγκόσ µια θέµατα και µε παγκόσ µια προοπτική . 
1. ΠΛΑΙΣΙΟ  ∆ΡΑΣΗΣ  
Σύµφωνα  µε τη Συνθήκη , η αειφόρος  ανάπτυξη  αποτελεί  το γενικό  µακροπρόθεσ µο στόχο  
της Ευρωπαϊκής  Ένωσης . Το 2001, το Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  χάραξε  στρατηγική  για την 
πορεία  προς  το στόχο  αυτό . Έκτοτε , οι φιλοδοξίες  έχουν  µεταφραστεί  σε πρωτοβουλίες  
πολιτικής  οι οποίες , µε τη σειρά  τους, επιφέρουν  απτά  αποτελέσ µατα. 
 
EL 5   EL Το πλαίσιο  δράσης  έχει διαµορφωθεί . Από την οικονο µική πλευρά , η ανανεω µένη 
στρατηγική  της Λισσαβόνας  αποτελεί  την κινητήρια  δύνα µη για την ανάπτυξη  και τις θέσεις  
απασχόλησης . Θα βοηθήσει  την ΕΕ να προσαρ µοστεί  στις προκλήσεις  του παγκόσ µιου 
ανταγωνισ µού και της γήρανσης  του πληθυσ µού. Μια ισχυρότερη  ευρωπαϊκή  οικονο µία είναι  
απαραίτητη  για την αειφόρο  ανάπτυξη , της οποίας  αποτελεί  και µέρος· θα συµβάλει  στη 
δηµιουργία  µέσων  επένδυσης , για παράδειγ µα σε ένα καθαρότερο  περιβάλλον , σε µια 
καλύτερη  εκπαίδευση  και υγειονο µική περίθαλψη  και στην  κοινωνική  προστασία . Η πιο 
αειφόρος  χρήση  των φυσικών  πόρων  και η µεγαλύτερη  κοινωνική  δικαιοσύνη  έχουν  από την 
πλευρά  τους εξαιρετική  σηµασία για την οικονο µική µας επιτυχία . 
Αναγνωρίζοντας  τις συσχετίσεις  αυτές , η ΕΕ αξιοποιεί  τα αλληλοενισχυό µενα στοιχεία  της 
οικονο µικής, κοινωνικής  και περιβαλλοντικής  πολιτικής . Η Επιτροπή  πραγ µατοποιεί  σήµερα 
αξιολογήσεις  επιπτώσεων  για όλες τις σηµαντικές  προτάσεις  πολιτικής , προκει µένου να 
εκτιµήσει τη συµβολή  τους στην  αειφορία . Η µεταρρύθ µιση της γεωργικής  και της αλιευτικής  
πολιτικής , η ενίσχυση  της πολιτικής  αγροτικής  ανάπτυξης , καθώς  και ο εκσυγχρονισ µός της 
πολιτικής  για τη συνοχή  αντικατοπτρίζουν  τη δέσµευση  αυτή  για ολοκληρω µένη χάραξη  
πολιτικής . Η ΕΕ έχει διαµορφώσει  ένα πλαίσιο  πολιτικής  για την καταπολέ µηση της αλλαγής  
του κλίµατος, στο οποίο  συµπεριλα µβάνεται  ένα φιλόδοξο  σύστη µα εµπορίας  εκπο µπών CO 2, 
προκει µένου να ενθαρρυνθούν  οι βιοµηχανικές  εγκαταστάσεις  να µειώσουν  τις εκπο µπές 
τους µε ελάχιστο  κόστος .  
Εγκρίθηκαν  διάφορα  οριζόντια  και θεµατικά  σχέδια  δράσης  και στρατηγικές ,1 που συχνά  
συνοδεύονται  από συγκεκρι µένους  στόχους  και ορόση µα.Μεταξύ  αυτών  µπορούν  να 
αναφερθούν  οι κοινές  δράσεις  που πραγ µατοποιούνται  σε πολυάριθ µους τοµείς µε σκοπό , για 
παράδειγ µα, να βελτιωθούν  η ασφάλεια  και η δηµόσια υγεία , να ενισχυθούν  η κοινωνική  
ενσω µάτωση  και η συνοχή , να τεθεί  τέρµα στην  απώλεια  της βιοποικιλότητας  ή να βελτιωθεί  
η ποιότητα  των εδαφών , του ύδατος  και του αέρα . Τα κράτη  µέλη, καθώς  και οι τοπικές  και 
περιφερειακές  δηµόσιες  αρχές , έχουν  επίσης  λάβει  συστη µατικά  µέτρα για την 
καταπολέ µηση του κοινωνικού  αποκλεισ µού, την προετοι µασία για την αντιµετώπιση  των 
επιπτώσεων  της γήρανσης  του πληθυσ µού, τη µείωση  των αερίων  θερµοκηπίου  και τη 
βελτίωση  της ποιότητας  των τοπικών  δηµόσιων  συγκοινωνιών , για παράδειγ µα.2 
Η παρούσα  επανεξέταση  λαµβάνει  υπόψη  τα επιτεύγ µατα αυτά  και καθορίζει  περαιτέρω  
συγκεκρι µένες δράσεις  για τα επόµενα έτη. Πρόκειται  για το αποκορύφω µα µιας διαδικασίας  
επανεξέτασης  που ξεκίνησε  στις αρχές  του 2005 και η οποία  απαρτίζεται  από τρία στενά  
συνδεδε µένα στοιχεία , τα οποία  αποτελούν  δέσµη: 
– ανακοίνωση  της Επιτροπής  που εκδόθηκε  το Φεβρουάριο  2005, στην  οποία  γίνεται  
απολογισ µός της προόδου  και προτείνονται  οι πρώτες  κατευθύνσεις , 
– κατευθυντήριες  αρχές  που εγκρίθηκαν  τον Ιούνιο  2005 από το Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο , 
– η παρούσα  ανακοίνωση  που επικεντρώνεται  στην  εφαρ µογή και στις δράσεις . 
                                                 
1 Στο παράρτη µα II παρέχεται  µια γενική  εικόνα  των διαφόρων  στρατηγικών  και σχεδίων  δράσης  της ΕΕ 
για την υποστήριξη  της αειφόρου  ανάπτυξη . 
2 Παραδείγ µατα της σηµαντικής  προόδου  που συντελέστηκε  παρατίθενται  στην  ανακοίνωση  COM 
(2005) 37 της Επιτροπής  του Φεβρουαρίου  2005. Βλέπε  επίσης  τη δηµοσίευση  της Eurostat για τους 
δείκτες  της αειφόρου  ανάπτυξης  (∆εκέ µβριος  2005). 
 
EL 6   EL Κατά  την ανάπτυξη  της ανωτέρω  δέσµης, η Επιτροπή  προέβη  σε ευρείες  διαβουλεύσεις  
ειδικότερα  µε το Συµβούλιο  και το Ευρωπαϊκό  Κοινοβούλιο , τα κράτη  µέλη, ΜΚΟ , τους 
πολίτες  και τα ενδιαφερό µενα µέρη.3 Τα κύρια  διδάγ µατα από το διάλογο  αυτό  είναι  η 
ανάγκη  στο πλαίσιο  της ανανεω µένης στρατηγικής  για ισχυρότερη  εστίαση , σαφέστερη  
κατανο µή των ευθυνών , µεγαλύτερο  έλεγχο  και ευρύτερη  υποστήριξη , ισχυρότερη  
ενσω µάτωση  της διεθνούς  διάστασης  και αποτελεσ µατικότερη  εφαρ µογή και 
παρακολούθηση .  
Στόχος  της παρούσας  επανεξέτασης  δεν είναι  η αντικατάσταση  αλλά  η περαιτέρω  
ανάπτυξη  της στρατηγικής  για αειφόρο  ανάπτυξη . Αναλα µβάνεται  η δέσµευση  να 
διασφαλιστεί  ότι αξιοποιούνται  οι συσχετίσεις  µεταξύ  των ευρωπαϊκών  πρωτοβουλιών  
πολιτικής  και αξιολογούνται  τα πλεονεκτή µατα και µειονεκτή µατα, ώστε  να επιτευχθούν  οι 
στόχοι  της αειφορίας . Η επανεξέταση : 
• εντοπίζει  βασικά  θέµατα στα οποία  απαιτείται  ισχυρότερη  ώθηση  κατά  τα προσεχή  έτη· 
• υποδεικνύει  να ενσω µατωθεί  στη χάραξη  εσωτερικής  πολιτικής  η εξωτερική  διάσταση  της 
αειφόρου  ανάπτυξης  (π.χ. η χρήση  των παγκόσ µιων πόρων , οι ανησυχίες  για τη διεθνή  
ανάπτυξη ) και να αξιολογούνται  πιο συστη µατικά  οι επιπτώσεις  των επιλογών  ευρωπαϊκής  
πολιτικής  στην  παγκόσ µια αειφόρο  ανάπτυξη · 
• προτείνει  τρόπους  για την αξιολόγηση  της προόδου  και την τακτική  επανεξέταση  των 
προτεραιοτήτων , µε σκοπό  τη διευκόλυνση  της µεγαλύτερης  συνοχής  µεταξύ  των 
στρατηγικών  των κρατών  µελών  και της ΕΕ· 
• συνιστά  τη διενέργεια  συνεχούς  διαλόγου  µε τα πρόσωπα  και τους φορείς  – 
επιχειρη µατίες , περιφερειακές  και τοπικές  αρχές , ΜΚΟ , ακαδη µαϊκούς  παράγοντες , 
οργανώσεις  πολιτών  – που δραστηριοποιούνται  και έχουν  αναλάβει  δεσµεύσεις  για να 
υπάρξουν  αλλαγές . 
2. ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ  ΤΗΣ  ΑΛΛΑΓΗΣ : ΕΣΤΙΑΣΗ  ΣΤΑ  ΒΑΣΙΚΑ  ΘΕΜΑΤΑ  
Η παρούσα  επανεξέταση  δίνει  έµφαση  σε ορισµένα βασικά  θέµατα για τα οποία  απαιτείται  να 
δοθεί  ισχυρή  ώθηση  στο υψηλότερο  πολιτικό  επίπεδο , ώστε  να αναλάβει  ευθύνες  το κοινό , να 
επισπευσθούν  η λήψη  αποφάσεων  και η δράση  σε όλα τα επίπεδα , να ενθαρρυνθεί  ένας 
περισσότερο  συλλογικός  προβλη µατισµός και να επιταχυνθεί  η αφοµοίωση  νέων  και 
καλύτερων  ιδεών . Αναγνωρίζει  την ανάγκη  να ελέγχεται  η πρόοδος  τακτικά  και διατυπώνει  
προτάσεις  ως προς  τον τρόπο  διενέργειας  του εν λόγω  ελέγχου . 
Στο πλαίσιο  της επίλυσης  συγκεκρι µένων  προβλη µάτων , πρέπει  να ληφθούν  υπόψη  ορισµένοι 
διατο µεακοί  παράγοντες . Οι τάσεις  είναι  αλληλένδετες  και ως εκ τούτου  είναι  αναγκαίο  να 
συνεχιστεί  η εξέταση  των τοµεακών  πολιτικών  συνολικά , σε ένα ολοκληρω µένο πλαίσιο . Η 
καταπολέ µηση των κλιµατικών  αλλαγών , για παράδειγ µα, έχει πολλές  πλευρές , δεδοµένου ότι 
τόσο  η πολιτική  ενέργειας  όσο και η πολιτική  µεταφορών  διαδρα µατίζουν  βασικό  ρόλο  για τη 
µείωση  των εκπο µπών αερίων  θερµοκηπίου . Οι κλιµατικές  αλλαγές  έχουν  κοινωνικές  
επιπτώσεις , για παράδειγ µα, επειδή  τα ακραία  κλιµατικά  φαινό µενα, όπως  οι πληµµύρες και η 
ξηρασία , συχνά  πλήττουν  δυσανάλογα  τις πλέον  ευάλωτες  περιοχές  και οµάδες πληθυσ µού. 
                                                 
3 Ανακοίνωση  της Επιτροπής  το Φεβρουάριο  2005 COM (2005) 37. Η Επιτροπή  έλαβε  περισσότερες  
από 1100 απαντήσεις  κατά  τις διαβουλεύσεις . 
 
EL 7   EL Η Ευρώπη  αξιοποιεί  ήδη τις θετικές  συσχετίσεις  µεταξύ  των τοµέων πολιτικής . Η δράση  για 
την αειφόρο  ενέργεια  πρέπει  να αποβλέπει  στην  ενίσχυση  της ασφάλειας  του ενεργειακού  
εφοδιασ µού, στη µείωση  των αλλαγών  του κλίµατος και της ρύπανσης  του αέρα  σε τοπικό  
επίπεδο , στη µείωση  της φτώχειας  και τη βελτίωση  της ασφάλειας , προωθώντας  συγχρόνως  
την αγροτική  και τοπική  ανάπτυξη . Υπάρχουν , ωστόσο , πλεονεκτή µατα και µειονεκτή µατα. 
Ορισ µένες πολιτικές  συνεπάγονται  κόστος  προσαρ µογής και πρέπει  να βελτιστοποιηθεί  η 
ισορροπία  µεταξύ  πλεονεκτη µάτων  και µειονεκτη µάτων . 
Για να είναι  αποτελεσ µατικές , οι απαντήσεις  απαιτούν  διεθνή  συνεργασία  και αλληλεγγύη . Η 
ΕΕ έχει αναλάβει  δέσµευση  για τη µείωση  της φτώχειας  στις αναπτυσσό µενες χώρες  και 
συνεργάζεται  στενά  µε τα Ηνωµένα Έθνη  για την επίτευξη  των αναπτυξιακών  στόχων  της 
χιλιετίας . Συµµετέχει  σε διάφορες  πολυ µερείς  προσπάθειες , παραδείγ µατος χάριν , στη 
συνεργασία  µε τρίτα  µέρη για την υλοποίηση  των δεσµεύσεων  σχετικά  µε τη βιοποικιλότητα , 
τα αλιευτικά  αποθέ µατα, την ενέργεια  και το νερό, οι οποίες  συµφωνήθηκαν  στην  Παγκόσ µια 
∆ιάσκεψη  Κορυφής  για την Αειφόρο  Ανάπτυξη , καθώς  και για την καταπολέ µηση των 
κλιµατικών  αλλαγών . Η ΕΕ θα ασκήσει  επιρροή  ώστε  περισσότερες  χώρες  να υιοθετήσουν  
ένα φιλόδοξο  πρόγρα µµα για την αειφόρο  ανάπτυξη . Επίσης , θα χρησι µοποιήσει  τα δικά της 
µέσα, όπως  οι εµπορικές  συµφωνίες  και οι συµφωνίες  συνεργασίας , για να ευνοήσει  την 
αλλαγή  και θα ενσω µατώσει  την εξωτερική  διάσταση  στη χάραξη  των εσωτερικών  πολιτικών  
της.  
Η ΕΕ και τα κράτη  µέλη είναι  ανάγκη  να εξακολουθήσουν  να επενδύουν  στην  έρευνα  και την 
τεχνολογία  για την εξεύρεση  νέων  τρόπων  παραγωγής  και κατανάλωσης , αποδοτικών  από 
πλευράς  κόστους  και πόρων . Με την επιστράτευση  των νέων  τεχνολογιών  – εργαλεία  ΤΠ και 
επικοινωνίας , παραγωγή  εναλλακτικής  ενέργειας , προϊόντα  και διαδικασίες  µε χαµηλές 
περιβαλλοντικές  επιπτώσεις , νέα καύσι µα και τεχνολογίες  µεταφορών  – η Ευρώπη  µπορεί  να 
πραγ µατοποιήσει  άλµα όσον  αφορά  την αποδοτικότητα  των πόρων , η οποία  µπορεί  να 
προσδώσει  στην  ανάπτυξη  τα πλεονεκτή µατα της αειφορίας . 
Η εκπαίδευση  διαδρα µατίζει  βασικό  ρόλο  για τη διευκόλυνση  των αλλαγών  που απαιτούνται  
για την αειφόρο  ανάπτυξη . Εξασφαλίζει  ότι οι πολίτες  διαθέτουν  τις δεξιότητες  για να 
προσαρ µοστούν  στις παγκόσ µιες αλλαγές , ότι οι γνώσεις  διαδίδονται  και ότι τα 
ενδιαφερό µενα µέρη αναλα µβάνουν  δέσµευση  για την αλλαγή . 
2.1. Κλιµατικές  αλλαγές  και καθαρή  ενέργεια  
Η αλλαγή  του κλίµατος είναι  γεγονός . Το φαινό µενο αυτό  δεν µπορεί  να εµποδιστεί , αλλά  
µπορεί  να περιοριστεί  σε αποδεκτά  επίπεδα  ενώ παράλληλα  είναι  δυνατό  να µετριαστούν  
σηµαντικά  οι αρνητικές  επιπτώσεις  του. Πρόκειται  για ένα παγκόσ µιο πρόβλη µα το οποίο  
απαιτεί  παγκόσ µιες λύσεις . Πρέπει  να καταβληθούν  περισσότερες  προσπάθειες  για να 
µειωθούν  οι εκπο µπές αερίων  του θερµοκηπίου , όχι µόνο στην  ΕΕ αλλά  και σε κάθε  άλλη  
χώρα  που συµβάλλει  σηµαντικά  στις εκπο µπές και στις αναδυό µενες οικονο µίες. Επίσης  είναι  
απαραίτητο  να προσαρ µοστεί  η ΕΕ στην  αλλαγή  του κλίµατος και ιδίως  να βοηθήσει  τις 
αναπτυσσό µενες χώρες  να προσαρ µοστούν  και αυτές .  
Οι αναγκαίες  αλλαγές  θα πλήξουν  ορισµένες οµάδες, τοµείς ή χώρες  περισσότερο  από 
άλλους . Εποµένως , είναι  σηµαντικό  να αναπτυχθούν  µηχανισ µοί για την παροχή  βοήθειας  σε 
όσους  πλήττονται  σοβαρότερα  και για την παρότρυνση  των διεθνών  εταίρων  να εφαρ µόσουν  
δραστήριες  πολιτικές  για την καταπολέ µηση της αλλαγής  του κλίµατος. 
Η µείωση  των κλιµατικών  αλλαγών  προσφέρει  σηµαντικές  κοινωνικές  και οικονο µικές 
ευκαιρίες  και θα συµβάλει  στη µείωση  άλλων  τάσεων  που είναι  αντίθετες  προς  την αειφορία . 
 
EL 8   EL Η αλλαγή  των συνηθειών  µας όσον  αφορά  τη χρησι µοποίηση  της ενέργειας  θα µπορούσε , για 
παράδειγ µα, να επιτρέψει  στην  ΕΕ να εξοικονο µήσει κατά  τρόπο  αποδοτικό  από πλευράς  
κόστους  τουλάχιστον  το 20% της σηµερινής  κατανάλωσης  ενέργειας , δηλαδή  ποσότητα  ίση 
µε την κατανάλωση  της Γερµανίας  και της Φινλανδίας  µαζί. Η ΕΕ διαθέτει  πολλές  
ανανεώσι µες πηγές  ενέργειας , όπως  ο άνεµος, ο ήλιος , η βιοµάζα, τα κύµατα, τα ύδατα  και η 
γεωθερ µία, καθώς  και τις τεχνολογίες  για να τις αξιοποιήσει  προκει µένου να καλύψει  πολύ  
µεγαλύτερο  µέρος της ζήτησής  της για θερµότητα , ηλεκτρική  ενέργεια  και καύσι µα.  
Η πείρα  δείχνει  ότι, πέρα  από τα εµφανή  οικονο µικά οφέλη , τα µέτρα για τη µείωση  των 
κλιµατικών  αλλαγών  και την αξιοποίηση  του δυνα µικού της ΕΕ για αύξηση  της ενεργειακής  
απόδοσης  και της χρήσης  ανανεώσι µων πηγών  ενέργειας  έχουν  πολλές  άλλες  θετικές  
συνέπειες , όπως  η αύξηση  της ασφάλειας  εφοδιασ µού, η µείωση  των εκπο µπών άλλων  
ρύπων , η τοπική  ανάπτυξη  και η ποιότητα  της απασχόλησης . Εξάλλου , τα εν λόγω  µέτρα 
επιτρέπουν  στην  ΕΕ να διατηρήσει  την ηγετική  της θέση  στις καινοτό µες τεχνολογίες , σε µια 
εποχή  όπου  αναπτύσσεται  έντονος  ανταγωνισ µός στους  σχετικούς  τοµείς. Επιπλέον , η ΕΕ 
βρίσκεται  σε καλή  θέση  για να βοηθήσει  τις αναπτυσσό µενες χώρες  στον  τοµέα της 
οικονο µικής ανάπτυξης , χρησι µοποιώντας  τις λιγότερο  ρυπογόνους  τεχνολογίες , για 
παράδειγ µα µέσω του Μηχανισ µού Καθαρής  Ανάπτυξης  στο πλαίσιο  του πρωτοκόλλου  του 
Κιότο , που καθιστά  δυνατή  τη µεταφορά  των εν λόγω  τεχνολογιών  στις αναπτυσσό µενες 
χώρες . ∆υνατότητες  υπάρχουν . Πρέπει  όµως να αξιοποιηθούν . 
Βασικές  δράσεις : 
• Η ΕΕ θα επιδιώξει  την ανάληψη  δεσµεύσεων  για τη συνέχιση  της µείωσης  των εκπο µπών 
αερίων  θερµοκηπίου  και µετά τη λήξη  των υφιστά µενων  δεσµεύσεων  το 2012. Για το 
σκοπό  αυτό  θα καταρτίσει  προτάσεις  και θα επιχειρήσει  να συνάψει  ευρύτερες  διεθνείς  
συµφωνίες , που να καλύπτουν  όλα τα αέρια  θερµοκηπίου  και όλους  τους τοµείς, να 
ενθαρρύνουν  την καινοτο µία και να συµπεριλα µβάνουν  µέτρα προσαρ µογής. Το σύστη µα 
της ΕΕ για την εµπορία  των εκπο µπών θα µπορούσε  να χρησι µεύσει  ως παράδειγ µα για 
µια διεθνή  αγορά  άνθρακα .  
• Η ΕΕ θα αναπτύξει  τις µελλοντικές  πολιτικές  της σχετικά  µε το κλίµα στο πλαίσιο  του 
δεύτερου  σταδίου  του Ευρωπαϊκού  Προγρά µµατος για την Αλλαγή  του Κλίµατος, σε 
συνεργασία  µε τα ενδιαφερό µενα µέρη, προκει µένου να καταρτίσει  νέες δράσεις  για τη 
συστη µατική  αξιοποίηση  αποδοτικών  από πλευράς  κόστους  επιλογών , στους  τοµείς των 
αυτοκινήτων , της αεροπορίας , της τεχνολογικής  ανάπτυξης  και προσαρ µογής για 
παράδειγ µα. Η ΕΕ και τα κράτη  µέλη θα επανεξετάσουν  το Σύστη µα Εµπορίας  Εκπο µπών 
της ΕΕ µε σκοπό  την περαιτέρω  ανάπτυξή  του και την ενδεχό µενη επέκτασή  του σε άλλα  
αέρια  θερµοκηπίου  και σε άλλους  τοµείς, όπως  η αεροπορία .  
• Στην  άτυπη  σύνοδο  που πραγ µατοποιήθηκε  στο Hampton Court το Οκτώβριο  2005, οι 
αρχηγοί  κρατών  και κυβερνήσεων  συµφώνησαν  να ζητήσουν  από την Επιτροπή  να 
αναπτύξει  µια αναζωογονη µένη αειφόρο , ασφαλή  και ανταγωνιστική  ευρωπαϊκή  
ενεργειακή  πολιτική . Η Επιτροπή  αναπτύσσει  σηµαντικές  πρωτοβουλίες  για τη βιοµάζα4 
και τα βιοκαύσι µα το 2006. Εξάλλου , θα αρχίσει  δηµόσια συζήτηση  το 2006 σχετικά  µε 
την πολιτική  της ΕΕ για την ανανεώσι µη ενέργεια  έως το 2020, η οποία  θα καλύπτει  και το 
σχετικό  µερίδιο  των διαφόρων  ενεργειών  από ανανεώσι µες πηγές . Με τον τρόπο  αυτό  θα 
τεθεί  για όλους  τους σχετικούς  παράγοντες  ένας σαφής  στόχος  που να παρέχει  τη 
                                                 
4 COM (2005) 628. 
 
EL 9   EL ζητού µενη από τις επιχειρήσεις  και τους επενδυτές  βεβαιότητα . Η ΕΕ θα εξακολουθήσει  
να προωθεί  τη χρήση  της ανανεώσι µης ενέργειας  σε παγκόσ µια κλίµακα. 
• Η Επιτροπή  θα προτείνει  ένα σχέδιο  δράσης  για την ενεργειακή  απόδοση  µε στόχο  την 
αξιοποίηση  των δυνατοτήτων  της εκτιµώµενης στο 20% εξοικονό µησης , κατά  τρόπο  
αποδοτικό  από πλευράς  κόστους . Είναι  ανάγκη  να καταβληθούν  έντονες  προσπάθειες  για 
την εξοικονό µηση ενέργειας  στα κτίρια , που να υπερβαίνουν  τις απαιτήσεις  της σηµερινής  
νοµοθεσίας  σχετικά  µε την ενεργειακή  απόδοση  των κτιρίων , ιδίως  για να βοηθηθούν  τα 
νοικοκυριά . Η Επιτροπή  θα συνεργαστεί  µε τα κράτη  µέλη µέσω των διαρθρωτικών  
ταµείων για την επίτευξη  των στόχων  ενεργειακής  απόδοσης , και ιδίως  µε τα κράτη  µέλη 
που παρουσιάζουν  το µεγαλύτερο  δυνα µικό για βελτίωση . 
2.2. ∆ηµόσια  υγεία  
Το ζήτηµα της υγείας  τίθεται  σε παγκόσ µια κλίµακα. Οι ασθένειες  εξαπλώνονται  ταχύτατα  
από ήπειρο  σε ήπειρο . Η Ευρώπη  είναι  ανάγκη  να αυξήσει  την ικανότητά  της να καταπολε µά 
τις διασυνοριακές  απειλές  για την υγεία . Οι προσπάθειες  που καταβάλλει  η Ευρώπη  πρέπει  
να συνοδεύονται  από αποτελεσ µατικές  δράσεις  στις γειτονικές  χώρες  και σε παγκόσ µιο 
επίπεδο . Η καταπολέ µηση των απειλών  για την υγεία  απαιτεί  ταχεία  και αποτελεσ µατική  
αντιµετώπιση , λειτουργούντα  συστή µατα υγείας , καθώς  και επαρκείς  ικανότητες  από πλευράς  
διαχείρισης , τεχνολογίας  και υποδο µών. Η αδυνα µία αντίδρασης  ενός και µόνο κράτους  
µέλους  επαρκεί  για να εκτεθεί  το σύνολο  της ΕΕ. Ως εκ τούτου , η γεφύρωση  των ανισοτήτων  
στον  τοµέα της υγείας  σε ολόκληρη  την ΕΕ έχει καίρια  σηµασία. 
Επίσης , η ΕΕ οφείλει  να υποστηρίξει  τις διεθνείς  προσπάθειες  για τη βελτίωση  της 
υγειονο µικής περίθαλψης . Σήµερα, 40 εκατο µµύρια άνθρωποι  ανά τον κόσµο έχουν  
προσβληθεί  από HIV/AIDS. 24 εκατο µµύρια άνθρωποι  απεβίωσαν , εκ των οποίων  τα 5 
εκατο µµύρια ήταν  παιδιά . Η ελονοσία  προκαλεί  περισσότερους  από 1 εκατο µµύριο θανάτους  
ανθρώπων  κάθε  χρόνο , κυρίως  παιδιά  στην  Αφρική  νοτίως  της Σαχάρας . Ο πολλαπλασιασ µός 
ανθεκτικών  στην  αντιβίωση  βακτηρίων  εξακολουθεί  να αποτελεί  σοβαρό  πρόβλη µα. 
Η προαγωγή  της υγείας  και η πρόληψη  των ασθενειών  (αφού  ληφθούν  υπόψη  οι καθοριστικοί  
παράγοντες  της υγείας  στο κατάλληλο  επίπεδο ) θα µειώσουν  την οικονο µική και κοινωνική  
επιβάρυνση  των ασθενειών  µακροπρόθεσ µα. Επιπλέον , η καλύτερη  γνώση  των επιπτώσεων  
των ρύπων  στην  υγεία  θα διευκολύνει  τη βελτίωση  των µέτρων  πρόληψης  και σχεδιασ µού. 
Βασικές  δράσεις : 
Η Ευρωπαϊκή  Ένωση  και τα κράτη  µέλη της θα πρέπει : 
• να βελτιώσουν  τα σχέδια  δράσης  τους για την αντιµετώπιση  των απειλών  για την υγεία  
(προετοι µασία για µια ενδεχό µενη πανδη µία, λαµβανο µένων  υπόψη  των κατευθυντήριων  
γραµµών που αναθεωρήθηκαν  πρόσφατα  για την ετοιµότητα  σε περίπτωση  πανδη µίας 
γρίπης )· 
• να συµφωνήσουν  και να εφαρ µόσουν  µια κοινοτική  στρατηγική  για την αντιµετώπιση  του 
HIV/AIDS, η οποία  θα συµπεριλα µβάνει  τη λήψη  µέτρων  για τη βελτίωση  της επιτήρησης  
και την ενίσχυση  της συνεργασίας  µεταξύ  των κρατών  µελών . Όσον  αφορά  τις τρίτες  
χώρες  απαιτούνται  περαιτέρω  προσπάθειες  προκει µένου να εφαρ µοστεί  το υφιστά µενο 
κοινοτικό  πρόγρα µµα δράσης  για την καταπολέ µηση του HIV/AIDS, της φυµατίωσης  και 
της ελονοσίας · 
 
EL 10   EL • να συντονίσουν  την έρευνα  όσον  αφορά  τις σχέσεις  µεταξύ  των περιβαλλοντικών  ρύπων , 
την έκθεση  σε αυτούς  και τις επιπτώσεις  στην  υγεία , καθώς  και για τον καθορισ µό του 
καλύτερου  τρόπου  πρόληψής  τους. 
2.3. Κοινωνικός  αποκλεισ µός, δηµογραφία  και µετανάστευση  
Η καταπολέ µηση της φτώχειας  και του κοινωνικού  αποκλεισ µού στην  ΕΕ δεν περιορίζεται  
στην  αύξηση  των χαµηλών  εισοδη µάτων . Αφορά  επίσης  την προώθηση  της πρόσβασης  στην  
απασχόληση , στη στέγη , στην  κινητικότητα , στην  υγειονο µική περίθαλψη , στις υπηρεσίες  της 
επικοινωνίας  και των πληροφοριών  και, πρωτίστως , στην  εκπαίδευση  και την κατάρτιση . Μια 
σηµαντική  µερίδα  του πληθυσ µού της ΕΕ (15%) απειλείται  από τη φτώχεια . Ιδιαίτερη  
ανησυχία  προκαλεί  η φτώχεια  των παιδιών . Όπως  συζητήθηκε  κατά  την άτυπη  σύνοδο  των 
αρχηγών  κρατών  και κυβερνήσεων  στο Hampton Court, πρέπει  να δοθεί  επειγόντως  προσοχή  
στην  καταπολέ µηση του κοινωνικού  αποκλεισ µού. 
Πέρα  από τις οικονο µικές δυσκολίες , η ΕΕ αντιµετωπίζει  και σηµαντικές  κοινωνικές  
προκλήσεις  λόγω  της γήρανσης  της κοινωνίας  της. Η γήρανση  του πληθυσ µού θα 
επιταχυνθεί  µέχρι το 2040, γεγονός  το οποίο , σε συνδυασ µό µε την πτώση  της 
γεννητικότητας , θα προκαλέσει  συρρίκνωση  του εργαζό µενου πληθυσ µού. Πράγ µατι, η 
υπογεννητικότητα  και η άνοδος  του προσδόκι µου ζωής  ενδέχεται  να έχουν  ως συνέπεια , το 
2050, σε κάθε  ηλικιω µένο να αντιστοιχούν  δύο άτοµα σε ηλικία  εργασίας , σε σύγκριση  µε 
τέσσερα  άτοµα σήµερα. Οι τάσεις  αυτές  ενδέχεται  επίσης  να µειώσουν  τους ρυθµούς 
ανάπτυξης . 
Οι κυβερνήσεις  οφείλουν  να προετοι µάσουν  την οικονο µία και την κοινωνία  της Ευρώπης  
για τη γήρανση  σηµαντικής  µερίδας  των κοινωνιών  µας. Η τόνωση  της παραγωγικότητας  και 
της συµµετοχής  στην  απασχόληση , ιδίως  εκείνη  των εργαζο µένων  µεγαλύτερης  ηλικίας  και 
των γυναικών , είναι  αναγκαία  προκει µένου να διατηρηθεί  η ικανότητά  µας για αειφόρο  
οικονο µική ανάπτυξη . Καίρια  σηµασία έχουν  ο εκσυγχρονισ µός των συστη µάτων  κοινωνικής  
προστασίας  της Ευρώπης , κυρίως  στους  τοµείς των συντάξεων  και της παροχής  
µακροπρόθεσ µης φροντίδας , καθώς  και η προαγωγή  της ενεργού  και υγιούς  γήρανσης . 
Υπάρχει  ανάγκη  για πιο φιλικές  προς  την οικογένεια  πολιτικές . Ουσιώδη  σηµασία έχει η 
αποτελεσ µατική  διαχείριση  των µεταναστευτικών  ρευµάτων , συµπεριλα µβανο µένης της 
θετικής  ένταξης  των µεταναστών  και της οικογένειάς  τους. Τονίζεται  επίσης  η ανάγκη  για 
περισσότερη  και καλύτερη  επένδυση  στο ανθρώπινο  κεφάλαιο  µε προοπτική  κύκλου  ζωής  για 
τη διατήρηση  της απασχολησι µότητας  των εργαζο µένων . Για το σκοπό  αυτό  είναι  σκόπι µο τα 
κράτη  µέλη να εφαρ µόζουν  αποτελεσ µατικές  στρατηγικές  διά βίου µάθησης . 
Βασικές  δράσεις :  
• Σε συνέχεια  των συζητήσεων  των αρχηγών  κρατών  και κυβερνήσεων  που 
πραγ µατοποιήθηκαν  στο Hampton Court τον Οκτώβριο  2005, η Επιτροπή  θα υποβάλει  
ανακοίνωση  στις αρχές  2006, στην  οποία  θα εξετάζονται  τρόποι  µε τους οποίους  µπορεί  η 
ΕΕ να βοηθήσει  τα κράτη  µέλη να ανταποκριθούν  στις δηµογραφικές  προκλήσεις  που 
αντιµετωπίζουν , ιδίως  µέσω της προαγωγής  στρατηγικών  δραστήριας  γήρανσης , της 
ένταξης  των µεταναστών  και καλύτερων  συνθηκών  για την οικογένειά  τους. Η Επιτροπή  
θα προβεί  σε διαβουλεύσεις  µε τους κοινωνικούς  εταίρους  για να διερευνήσει  αν είναι  
σκόπι µο να προταθούν  νέες πρωτοβουλίες  για τη στήριξη  της συµφιλίωσης  της εργασίας  
µε την ιδιωτική  ζωή. 
 
EL 11   EL • Η Επιτροπή  προτείνει  να υπάρξει  ένα ευρωπαϊκό  έτος για την καταπολέ µηση της φτώχειας  
και του κοινωνικού  αποκλεισ µού. Το 2006 θα υποβληθεί  ένας χάρτης  πορείας  για την 
ισότητα  µεταξύ  γυναικών  και ανδρών , µε σκοπό  τη συµβολή  στην  επίτευξη  της ισότητας  
των φύλων  και στην  αντιµετώπιση  της δηµογραφικής  πρόκλησης  για την ΕΕ. Η ΕΕ 
στηρίζει  τις προσπάθειες  των κρατών  µελών  να εκσυγχρονίσουν  τα συστή µατα κοινωνικής  
προστασίας  µε σκοπό  τη διασφάλιση  της βιωσι µότητάς  τους.  
• Η ΕΕ και τα κράτη  µέλη της είναι  σκόπι µο να εξακολουθήσουν  να αναπτύσσουν  
κοινοτικές  πολιτικές  για τη νόµιµη µετανάστευση , την ενίσχυση  της ένταξης  στην  
κοινωνία  των µεταναστών  και της οικογένειάς  τους και την καταπολέ µηση της παράνο µης 
µετανάστευσης . Η Επιτροπή  πρότεινε  να στηρίξει  τα µέτρα των κρατών  µελών  για την 
ένταξη  µέσω ενός ευρωπαϊκού  ταµείου για την ένταξη  των υπηκόων  τρίτων  χωρών  για την 
περίοδο  2007-2013. Εξέδωσε  σχέδιο  πολιτικής  για τη νόµιµη µετανάστευση , το οποίο  
περιλα µβάνει  και διαδικασίες  αποδοχής . Επιπλέον , η Επιτροπή  θα προτείνει  ένα κοινό  
πλαίσιο  πολιτικής  για την καταπολέ µηση της παράνο µης µετανάστευσης  το 2006. 
 
2.4. ∆ιαχείριση  των φυσικών  πόρων  
Στηριζό µαστε  σε σηµαντικό  βαθµό στις ροές φυσικών  πόρων  για τις πρώτες  ύλες, τα 
τρόφι µα, την ενέργεια  και τα εδάφη , καθώς  και στις φυσικές  διεργασίες  για την 
«απορρόφηση » των όλο και περισσότερων  αποβλήτων  που παράγει  ο αυξανό µενος 
ανθρώπινος  πληθυσ µός, ο οποίος  ανέρχεται  σήµερα σε 6 δισεκατο µµύρια περίπου . Από την 
έρευνα  που πραγ µατοποίησε  ο ΟΗΕ  το 2005 µε θέµα την αξιολόγηση  του οικοσυστή µατος 
επ’ ευκαιρία  της χιλιετίας  (Millennium Ecosystem Assessment) συνάγεται  ότι τα δύο τρίτα  
των υπηρεσιών  του οικοσυστή µατος, από τις οποίες  εξαρτώνται  οι άνθρωποι , σηµειώνουν  
καθοδική  τάση . Οι απαιτήσεις  της Ευρώπης  έναντι  του πλανήτη  έχουν  αυξηθεί  κατά  σχεδόν  
70% από τις αρχές  της δεκαετίας  του 1960. Εκτιµάται ότι οι Ευρωπαίοι  χρησι µοποιούν  4,9 
εκτάρια  παραγωγικής  γης ανά άτοµο κατά  µέσο όρο για να ικανοποιήσουν  τις απαιτήσεις  του 
τρόπου  ζωής  τους (σε σύγκριση  µε 9,5 για τις ΗΠΑ  και 1,5 για την Κίνα ), ενώ ο παγκόσ µιος 
µέσος όρος  είναι  1,8 εκτάριο . 
Ορισ µένοι τρόποι  χρήσης  της γης και των θαλασσών  έχουν  οδηγήσει  στην  αύξηση  της 
κυκλοφοριακής  συµφόρησης , της χρήσης  ενέργειας  και της ρύπανσης , στην  αύξηση  του 
κινδύνου  από πληµµύρες και στην  υποβάθ µιση του φυσικού  τοπίου , των οικοτόπων  και της 
βιοποικιλότητας .5 Τα παγκόσ µια πρότυπα  χρήσης  της ενέργειας  προκαλούν  ανησυχίες  διότι  
µειώνουν  την αναγεννητική  ικανότητα  της γης και τις υπηρεσίες  που παρέχει  η φύση . Η 
απώλεια  της βιοποικιλότητας , που οφείλεται  εν µέρει στην  αλλαγή  του κλίµατος, έχει 
οικονο µικές συνέπειες , µέχρι και στον  τοµέα του τουρισ µού και σε τοµείς όπως  η γεωργία , 
που εξαρτώνται  από τις υπηρεσίες  του οικοσυστή µατος (επικονίαση , ευφορία  του εδάφους , 
διαθεσι µότητα  και ποιότητα  του νερού ) ή σε άλλους  τοµείς που χρησι µοποιούν  τις βιολογικές  
πληροφορίες  ως πηγή  καινοτο µίας. 
Αναλα µβάνοντας  ηγετικό  ρόλο  στην  εξεύρεση  καινοτό µων λύσεων  για την καλύτερη  
διαχείριση  των πόρων , η ΕΕ µπορεί  να προαγάγει  µια αποδοτικότερη  από πλευράς  πόρων  
                                                 
5 Η έκθεση  2005 του Ευρωπαϊκού  Οργανισ µού Περιβάλλοντος  για την κατάσταση  του περιβάλλοντος  
αναγνωρίζει  ότι κατά  τα 30 τελευταία  έτη έχει πραγ µατοποιηθεί  σηµαντική  πρόοδος . Εντούτοις , η 
κατάσταση  του περιβάλλοντος  παρα µένει από πολλές  πλευρές  αντίθετη  προς  την αειφόρο  ανάπτυξη . 
Το πρόβλη µα αυτό  µπορεί  να αντιµετωπιστεί  µόνο µέσω της αποτελεσ µατικότερης  ενσω µάτωσης  των 
περιβαλλοντικών  ζητηµάτων  σε άλλους  τοµείς πολιτικής . 
 
EL 12   EL οικονο µία και να αποτελέσει  παγκόσ µιο ηγέτη  στις οικολογικά  αποδοτικές  τεχνολογίες . 
Συνειδητοποιείται  όλο και περισσότερο , και όχι µόνο από τις επιχειρήσεις , το εύρος  των 
ευκαιριών  που µπορεί  να προσφέρει  η επένδυση  στην  «οικο-καινοτο µία». Η αγορά  για 
αειφόρα  προϊόντα  και διεργασίες  θα πρέπει  να διευρυνθεί  για να ανταποκριθεί  στη ζήτηση  
µιας ταχέως  επεκτεινό µενης παγκόσ µιας «µεσαίας » τάξης  για καταναλωτικά  αγαθά  και 
υπηρεσίες  που να συνάδουν  µε την ποιότητα  του περιβάλλοντος . Μια συντονισ µένη 
προσέγγιση , η οποία  θα ενθαρρύνει  την ανάγκη  στροφής  προς  περισσότερο  αειφόρους  
τρόπους  παραγωγής  και κατανάλωσης , θα παράσχει  ανταγωνιστικό  πλεονέκτη µα στην  
Ευρώπη . 
Οι κυβερνήσεις  δύνανται  να διαδρα µατίσουν  καθοριστικό  ρόλο  στη διασφάλιση  της 
επιτυχίας , παρέχοντας  ένα προβλέψι µο και µακροπρόθεσ µο κανονιστικό  πλαίσιο  το οποίο  θα 
αντα µείβει  την οικο-καινοτο µία για τη στήριξη  των επιχειρήσεων  που επιδιώκουν  σήµερα να 
αναπτύξουν  αειφόρους  δραστηριότητες . Οι δηµόσιες  αρχές  έχουν  την αγοραστική  δύνα µη να 
δώσουν  ώθηση  στην  αλλαγή . Στην  ΕΕ, για παράδειγ µα, οι δηµόσιοι  φορείς  (όπως  οι τοπικές  
αρχές , τα σχολεία , τα νοσοκο µεία) προµηθεύονται  προϊόντα  και υπηρεσίες  για ποσό  ύψους  
1600 δις ευρώ , ήτοι το 16% του ΑΕγχΠ  µας. Η δυνατότητα  αυτή  µπορεί  να χρησι µοποιηθεί  
ώστε  να δηµιουργηθεί  η κρίσι µη µάζα που είναι  αναγκαία  για την εµπορική  επιτυχία  των 
αειφόρων  τεχνολογιών .  
Βασικές  δράσεις :  
• Τα κράτη  µέλη θα πρέπει , σε συνεργασία  µε την Επιτροπή , να ανταλλάξουν  εµπειρίες  και 
βέλτιστες  πρακτικές  για τη µετατόπιση  της φορολόγησης  από την εργασία  στην  
κατανάλωση  και/ή τη ρύπανση , κατά  τρόπο  που να µην επηρεάζει  τα έσοδα , προκει µένου  
να συµβάλουν  στους  κοινοτικούς  στόχους  σχετικά  µε την αύξηση  της απασχόλησης  και 
την προστασία  του περιβάλλοντος . Επιπλέον , τα κράτη  µέλη θα πρέπει  να 
χρησι µοποιήσουν  πιο αποτελεσ µατικά  τη σηµαντική  εξουσία  τους στον  τοµέα των 
δηµοσίων  συµβάσεων , ώστε  να υποστηρίξουν  την υιοθέτηση  καινοτό µων, ενεργειακά  πιο 
αποδοτικών  και πιο καθαρών  τεχνολογιών . Η Επιτροπή  θα προτείνει  µια οδηγία  σχετικά  
µε τις δηµόσιες  συµβάσεις  για την προµήθεια  «πράσινων » οχηµάτων . 
• Η ΕΕ θα συνεργαστεί  µε τα κράτη  µέλη και τα ενδιαφερό µενα µέρη για την προαγωγή  της 
οικο-καινοτο µίας και την ανάπτυξη  της αγοράς  των οικολογικών  τεχνολογιών . Τα κράτη  
µέλη θα πρέπει  να εφαρ µόσουν  το χάρτη  πορεία  τους σχετικά  µε τις περιβαλλοντικές  
τεχνολογίες . Στο πλαίσιο  του 7ου προγρά µµατος πλαισίου  για την έρευνα , η ΕΕ θα 
χορηγήσει  χρηµατοδότηση  για να ενθαρρύνει  την ανάληψη  δράσεων  και να τονώσει  την 
έρευνα  και την τεχνολογική  ανάπτυξη  σε βασικούς  τοµείς, όπως , µεταξύ  άλλων , το 
υδρογόνο  και οι κυψέλες  καυσί µου.  
• Η Επιτροπή  θα εκπονήσει  σχέδιο  δράσης  για την προαγωγή  της αειφόρου  παραγωγής  και 
κατανάλωσης , στηριζό µενη σε εξελισσό µενες πρωτοβουλίες  και υφιστά µενα µέσα, όπως  
οι πολιτικές  στον  τοµέα των πόρων  και των αποβλήτων , η ολοκληρω µένη πολιτική  για τα 
προϊόντα  και τα πρότυπα , τα σχέδια  περιβαλλοντικής  διαχείρισης  και οι πολιτικές  σε 
θέµατα καινοτο µίας και τεχνολογίας , προκει µένου να ενισχύσει  τον αντίκτυπό  τους, να 
γεφυρώσει  τυχόν  κενά  και να εξασφαλίσει  τη συµβολή  τους σε παγκόσ µιες πρωτοβουλίες . 
• Η ΕΕ και τα κράτη  µέλη θα πρέπει  να εξασφαλίσουν  επαρκή  µέσα χρηµατοδότησης  και 
διαχείρισης  των προστατευό µενων  περιοχών  του δικτύου  Natura 2000 και να 
ενσω µατώσουν  καλύτερα  τα θέµατα βιοποικιλότητας  στις εσωτερικές  και εξωτερικές  
 
EL 13   EL πολιτικές , ώστε  να τεθεί  τέρµα στην  απώλεια  της βιοποικιλότητας . 
2.5. Βιώσι µες µεταφορές  
Η ύπαρξη  προσιτών  µεταφορών  ωφελεί  τους πάντες . Ωστόσο , συνοδεύεται  από 
µειονεκτή µατα, όπως  η κυκλοφοριακή  συµφόρηση , οι επιπτώσεις  στην  υγεία  και η 
υποβάθ µιση του περιβάλλοντος . Η ζήτηση  µεταφορών  αυξάνεται  παράλληλα  µε την 
οικονο µική ανάπτυξη . Παρά  τη σηµαντική  βελτίωση  των επιδόσεων  των οχηµάτων , µια 
υψηλή  ανάπτυξη  συνεπάγεται  την αύξηση  των αρνητικών  επιπτώσεων , µε αποτέλεσ µα οι 
σηµερινές  τάσεις  να είναι  αντίθετες  προς  την αειφόρο  ανάπτυξη .  
Τα οφέλη  της κινητικότητας  µπορούν  να παρασχεθούν  µε πολύ  µικρότερες  οικονο µικές, 
κοινωνικές  και περιβαλλοντικές  επιπτώσεις . Για το σκοπό  αυτό  µπορεί  να µειωθεί  η ανάγκη  
µεταφορών  (π.χ. µε µεταβολή  της χρήσης  του εδάφους , προώθηση  της τηλεργασίας  και της 
τηλεδιάσκεψης ), να γίνει καλύτερη  χρήση  των υποδο µών και των οχηµάτων , να αλλάξουν  τα 
µέσα µεταφοράς , π.χ. µε τη χρησι µοποίηση  του σιδηροδρό µου αντί για τις οδικές  µεταφορές , 
του ποδηλάτου  ή του περπατή µατος για τις σύντο µες αποστάσεις , να αναπτυχθούν  οι 
δηµόσιες  συγκοινωνίες , να χρησι µοποιηθούν  πιο καθαρά  οχήµατα και να αναπτυχθούν  
εναλλακτικές  λύσεις , όπως  τα βιοκαύσι µα και τα οχήµατα υδρογόνου , αντί για πετρέλαιο .  
Οι πιο βιώσι µες µεταφορές  παρέχουν  πολυάριθ µα και σηµαντικά  οφέλη : επίλυση  των 
προβλη µάτων  συµφόρησης  και, ως εκ τούτου , µείωση  του κόστους  για τις επιχειρήσεις , 
εξοικονό µηση χρόνου  και βελτίωση  της πρόσβασης  προς  όφελος  της τοπικής  και 
περιφερειακής  ανάπτυξης , µείωση  των κλιµατικών  αλλαγών  και των επιπτώσεων  στη 
βιοποικιλότητα , αύξηση  της ασφάλειας  του ενεργειακού  εφοδιασ µού µέσω της µείωσης  της 
εξάρτησης  από το πετρέλαιο , βελτίωση  του τοπικού  περιβάλλοντος  και µείωση  των 
επιπτώσεων  στην  υγεία , ιδίως  στις αστικές  περιοχές . 
Βασικές  δράσεις : 
• Η ΕΕ και τα κράτη  µέλη της θα πρέπει  να φροντίσουν  να καταστήσουν  πιο ελκυστικές  τις 
εναλλακτικές  λύσεις  στις οδικές  µεταφορές  για τη µεταφορά  εµπορευ µάτων  και επιβατών , 
κυρίως  µέσω της ανάπτυξης  των διευρωπαϊκών  δικτύων  και των διατροπικών  συνδέσεων  
για τις µεταφορές  εµπορευ µάτων , ώστε  να διευκολυνθεί  η µετακίνηση  των εµπορευ µάτων  
µεταξύ  οδικών  µεταφορών , σιδηροδρό µου και πλωτών  οδών . Το θέµα αυτό  θα αποτελέσει  
αντικεί µενο σηµαντικής  πολιτικής  συζήτησης  κατά  το δεύτερο  ήµισυ του 2006.  
• Η Ευρωπαϊκή  Επιτροπή  θα εξακολουθήσει  να εξετάζει  τη χρήση  της τιµολόγησης  των 
υποδο µών στην  ΕΕ, εµπνεόµενη από επιτυχή  τοπικά  συστή µατα αστικών  διοδίων , την 
τιµολόγηση  των υποδο µών για τα φορτηγά  σε ολόκληρη  την ΕΕ, καθώς  και τις νέες 
δυνατότητες  που προσφέρουν  οι νέες τεχνολογίες  στους  τοµείς των δορυφόρων , των 
πληροφοριών  και της επικοινωνίας . 
• Η Επιτροπή  θα προτείνει  µια δέσµη µέτρων  για τη βελτίωση  των περιβαλλοντικών  
επιδόσεων  των αυτοκινήτων  µέσω της προώθησης  καθαρών  και ενεργειακά  αποδοτικών  
οχηµάτων , στα οποία  θα συµπεριλα µβάνεται  και µια οδηγία  σχετικά  µε δηµόσιες  
συµβάσεις  για την προµήθεια  τέτοιων  οχηµάτων , νέα πρότυπα  για τα οχήµατα και την 
αύξηση  των βιοκαυσί µων. Η Επιτροπή  έχει ήδη προτείνει  να εφαρ µόζουν  τα κράτη  µέλη 
ένα σύστη µα διαφοροποιη µένων  φόρων  επί των επιβατικών  οχηµάτων  ανάλογα  µε τις 
εκπο µπές CO 2. 
 
EL 14   EL 2.6. Παγκόσ µια φτώχεια  και αναπτυξιακές  προκλήσεις  
Οι απειλές  που δέχεται  η αειφόρος  ανάπτυξη  σε παγκόσ µιο επίπεδο  είναι  αλληλένδετες . Η 
φτώχεια , η υποβάθ µιση του περιβάλλοντος  και οι συγκρούσεις  αλλοτροφοδοτούνται . Πάνω  
από 1 δισεκατο µµύριο άνθρωποι  ζουν µε λιγότερο  από ένα δολάριο  την ηµέρα και 2,7 
δισεκατο µµύρια µε λιγότερο  από δύο δολάρια  την ηµέρα. 2,6 δισεκατο µµύρια άνθρωποι  (ήτοι 
περισσότερο  από το 40% του παγκόσ µιου πληθυσ µού) δεν διαθέτουν  βασικές  υπηρεσίες  
αποχέτευσης  και πάνω  από 1 δισεκατο µµύριο εξακολουθούν  να χρησι µοποιούν  ανθυγιεινές  
πηγές  πόσιµου νερού . Η φτώχεια  και η ανισότητα  δεν είναι  απλώς  άδικες , αλλά  συνιστούν  
και απειλή  για την παγκόσ µια ανάπτυξη , τη µακροπρόθεσ µη ευηµερία, την ειρήνη  και την 
ασφάλεια . Παγκοσ µιοποίηση  σηµαίνει  ότι η συλλογική  ευηµερία και ασφάλεια  συµβαδίζουν  
µε την επιτυχή  καταπολέ µηση της φτώχειας . 
Απαιτείται  ανάληψη  δράσης  σε όλα τα επίπεδα : η ΕΕ πρέπει  να ενεργήσει  σε διµερές και 
πολυ µερές επίπεδο  και κατά  τρόπο  ολοκληρω µένο. Η ΕΕ επανέλαβε  τη δέσµευσή  της για την 
παγκόσ µια αειφόρο  ανάπτυξη  στην  Παγκόσ µια ∆ιάσκεψη  του ΟΗΕ  το Σεπτέ µβριο 2005, µε 
την εφαρ µογή των δράσεων  που προέβλεψε  η Παγκόσ µια ∆ιάσκεψη  για την Αειφόρο  
Ανάπτυξη , την επιδίωξη  της επίτευξης  των αναπτυξιακών  στόχων  της χιλιετίας  και της 
συνέχισης  του αναπτυξιακού  προγρά µµατος της Ντόχα . Προκει µένου να αντιµετωπίσει  τις 
παγκόσ µιες προκλήσεις , η ΕΕ οφείλει  να διασφαλίσει  ότι οι εσωτερικές  και εξωτερικές  
πολιτικές  της αλληλοσυ µπληρώνονται  αποτελεσ µατικά  για την επίτευξη  των καλύτερων  
δυνατών  αποτελεσ µάτων . 
Η ΕΕ βρίσκεται  στην  πρώτη  γραµµή των διεθνών  προσπαθειών  για την εξάλειψη  της 
φτώχειας . Χορηγεί  περισσότερο  από το ήµισυ της παγκόσ µιας βοήθειας  και έχει δεσµευθεί  να 
αυξήσει  περαιτέρω  τη βοήθεια  αυτή , από πλευράς  ποιότητας  και ποσότητας . Ενέκρινε  
πρόσφατα  µια «ευρωπαϊκή  συναίνεση  για την ανάπτυξη », η οποία  καθορίζει  ένα κοινό  όραµα 
και κοινά  µέσα για την ανάπτυξη . 
Βασικές  δράσεις :  
• Η ΕΕ και τα κράτη  µέλη της θα πρέπει  να αυξήσουν  τον όγκο  της βοήθειάς  τους στο 0,7% 
του Ακαθάριστου  Εθνικού  Προϊόντος  (ΑΕΠ ) έως το 2015 και να επιτύχουν  τον ενδιά µεσο 
στόχο  του 0,56% το 2010, µε επιµέρους  στόχους  το 0,51% για την ΕΕ-15 και το 0,17% για 
την ΕΕ-10.  
• Η ΕΕ και τα κράτη  µέλη της θα πρέπει  να αυξήσουν  την αποτελεσ µατικότητα , τη συνοχή  
και την ποιότητα  των πολιτικών  βοήθειας  για την περίοδο  2005 – 2010 χάρη  στον  
καλύτερο  συντονισ µό µεταξύ  των κρατών  µελών , στην  ανάπτυξη  κοινού  πλαισίου  
προγρα µµατισµού της ΕΕ, στη µεγαλύτερη  προσφυγή  σε κοινές  δράσεις  και στη 
συγχρη µατοδότηση  προγρα µµάτων , καθώς  και στην  ενίσχυση  της συνοχής  µεταξύ  των 
αναπτυξιακών  και των λοιπών  πολιτικών . Θα πρέπει  να βελτιώσουν  την ποιότητα  της 
βοήθειας  µέσω της αποτελεσ µατικής  δηµοσιονο µικής στήριξης , της µείωσης  του χρέους  
και της αποδέσ µευσης  της βοήθειας .  
• Η ΕΕ θα συνηγορήσει  υπέρ  της βελτίωσης  της διεθνούς  περιβαλλοντικής  διακυβέρνησης , 
µεταξύ  άλλων  µέσω της δηµιουργίας  ενός οργανισ µού περιβάλλοντος  του ΟΗΕ  και της 
ενίσχυσης  των πολυ µερών  συµφωνιών  στον  τοµέα του περιβάλλοντος . Θα 
πολλαπλασιάσει  τις προσπάθειες  που καταβάλλει  ώστε  να διασφαλιστεί  ότι το διεθνές  
εµπόριο  χρησι µοποιείται  ως µέσο για την επίτευξη  πραγ µατικής  παγκόσ µιας αειφόρου  
ανάπτυξης , τόσο  από κοινωνικοοικονο µικής όσο και από περιβαλλοντικής  πλευράς . Θα 
 
EL 15   EL ενεργήσει  συγχρόνως  σε πολυ µερές πλαίσιο  (ΠΟΕ , Γύρος  της Ντόχα ) και στο πλαίσιο  των 
περιφερειακών  και διµερών  εµπορικών  της σχέσεων .  
3. ΕΠΙΤΕΥΞΗ  ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ  
3.1. Αποτελεσ µατικότερη  εξασφάλιση  συνέχειας  
Υπάρχει  ανάγκη  για παρακολούθηση  και εξασφάλιση  συνέχειας . Οι ανάγκες  αυτές  είναι  
δυνατόν  να καλυφθούν  χωρίς  να δηµιουργηθούν  νέες διαδικασίες  ή περισσότερα  διοικητικά  
διαβή µατα, µε τις εξής ενέργειες : 
• η Επιτροπή  θα υποβάλλει  ανά διετία  έκθεση  προόδου , η οποία  θα βασίζεται  στο σύνολο  
των δεικτών  αειφόρου  ανάπτυξης , που καταρτίστηκαν  µε τη βοήθεια  εθνικών  
εµπειρογνω µόνων  και εγκρίθηκαν  από την Επιτροπή  το Φεβρουάριο  2005.6 Μια πρώτη  
έκθεση  µε τα πλέον  πρόσφατα  στατιστικά  στοιχεία  επισυνάπτεται  στην  παρούσα  
ανακοίνωση7· 
• µε βάση  την έκθεση  της Επιτροπής , το Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  και το Ευρωπαϊκό  
Κοινοβούλιο  θα συζητούν  την πρόοδο  που έχει επιτευχθεί , θα επανεξετάζουν  τις 
προτεραιότητες  και θα παρέχουν  γενικούς  προσανατολισ µούς για την αειφόρο  ανάπτυξη  
τουλάχιστον  ανά διετία · 
• η Ευρωπαϊκή  Οικονο µική και Κοινωνική  Επιτροπή  και η Επιτροπή  των Περιφερειών  θα 
διαδρα µατίζουν  καθοριστικό  ρόλο  για την παροχή  ισχυρότερης  υποστήριξης  προς  όφελος  
της δράσης , παραδείγ µατος χάριν , µέσω της διοργάνωσης  τακτικών  συζητήσεων  µεταξύ  
των ενδιαφερό µενων  µερών  και ενεργώντας  ως καταλύτες  για την ενθάρρυνση  των 
συζητήσεων  και σε εθνικό  επίπεδο · 
• το 2009, η Ευρωπαϊκή  Επιτροπή  θα αρχίσει  την επανεξέταση  της στρατηγικής  για την 
αειφόρο  ανάπτυξη , στο πλαίσιο  της οποίας  θα αναληφθεί  και µια διαδικασία  ευρύτερων  
διαβουλεύσεων  µε τα ενδιαφερό µενα µέρη.  
Επιπλέον , όλα τα κράτη  µέλη έχουν  χαράξει  τις δικές  τους εθνικές  στρατηγικές  για την 
αειφόρο  ανάπτυξη  ή τις έχουν  σχεδόν  ολοκληρώσει . Πολλά  κράτη  µέλη υποβάλλουν  τακτικές  
εκθέσεις  για την επιτευχθείσα  πρόοδο . Εντούτοις , µέχρι στιγµής η δυνατότητα  αµοιβαίας  
ανταλλαγής  εµπειριών , εντοπισ µού των αποτελεσ µατικών  λύσεων  και των παγίδων , δεν 
αξιοποιείται  πλήρως . Οι διάφορες  εθνικές  στρατηγικές  και η ευρωπαϊκή  στρατηγική  θα 
πρέπει , στο µέτρο του δυνατού , να ενισχυθούν  αµοιβαία , ώστε  το σύνολο  να είναι  
µεγαλύτερο  από το άθροισ µα των µερών . 
Ως εκ τούτου  προτείνεται  τα κράτη  µέλη: 
• να επανεξετάσουν  τις εθνικές  τους στρατηγικές , εφόσον  ενδείκνυται , υπό το φως της 
στρατηγικής  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  και να τις δηµοσιεύσουν  το αργότερο  έως το τέλος  
του 2006. Τα κράτη  µέλη ενθαρρύνονται  να επανεξετάσουν  ιδίως  µε ποιον  τρόπο  θα 
                                                 
6 SEC (2005)161. 
7 Μέτρηση  της προόδου  προς  µια πιο αειφόρο  Ευρώπη  – ∆είκτες  αειφόρου  ανάπτυξης  για την 
Ευρωπαϊκή  Ένωση . Ευρωπαϊκή  Επιτροπή , Πανόρα µα της Ευρωπαϊκής  Ένωσης , Eurostat, 
Λουξε µβούργο , Υπηρεσία  Επισή µων Εκδόσεων  των Ευρωπαϊκών  Κοινοτήτων , 2005. ISBN 92-894-
9768-8. 
 
EL 16   EL µπορούσε  να καταστεί  πιο αποτελεσ µατική  η χρήση  των εθνικών  τους µέσων  πολιτικής  
(βλέπε  σηµείο 3.2) και να ενσω µατωθεί  καλύτερα  στις δράσεις  που αναλα µβάνονται  ή 
προτείνονται  σε ευρωπαϊκό  επίπεδο · 
• µε βάση  τις αναθεωρη µένες εθνικές  στρατηγικές , να προβούν  σε συλλογική  διαδικασία  
εξέτασης , µε επικέντρωση  σε συγκεκρι µένα θέµατα και µε ιδιαίτερο  στόχο  τον εντοπισ µό 
παραδειγ µάτων  ορθών  πολιτικών  και πρακτικών  που θα µπορούσαν  να εφαρ µοστούν  από 
όλους . Η εν λόγω  συλλογική  εξέταση  θα µπορούσε  να συµπεριλάβει  και µια διάσταση  
εξωτερικής  αξιολόγησης , πιθανώς  µε την υποστήριξη  του δικτύου  των εθνικών  
συµβουλευτικών  συµβουλίων  για την αειφόρο  ανάπτυξη  και τη συµµετοχή  τρίτων  χωρών . 
Μια πρώτη  πειρα µατική  επανεξέταση  θα µπορούσε  να διεξαχθεί  το 2006, υπό την 
καθοδήγηση  της Προεδρίας , µε τη βοήθεια  της Επιτροπής  και σε συνεργασία  µε εθελοντές  
κράτη  µέλη· 
• να εξετάσουν  το ενδεχό µενο της συγκρότησης , όπου  δεν υπάρχουν  ακόµη, ανεξάρτητων  
συµβουλευτικών  συµβουλίων  για την αειφόρο  ανάπτυξη  µε σκοπό  την ενθάρρυνση  
τεκµηριω µένου διαλόγου  και τη συµβολή  στις εθνικές  και κοινοτικές  εκθέσεις  προόδου . 
Η Επιτροπή  καλεί  τις υποψήφιες  χώρες  να συµπληρώσουν  τις εθνικές  τους στρατηγικές  και 
να εναρ µονίσουν  τις µεταρρυθ µίσεις  τους µε τη στρατηγική  της ΕΕ για την αειφόρο  
ανάπτυξη . Η Επιτροπή  θα λάβει  υπόψη  της τις ενέργειες  αυτές  στις εκθέσεις  προόδου  που 
συντάσσει .  
Η στρατηγική  της ΕΕ για την αειφόρο  ανάπτυξη  πρέπει  να εµπλουτίσει  τις διεθνείς  
διαδικασίες  για την αειφόρο  ανάπτυξη  και να συµβάλει  στην  πρόοδο  προς  την επίτευξη  των 
αναπτυξιακών  στόχων  της χιλιετίας  και στο Πρόγρα µµα Εφαρ µογής του Γιοχάνεσ µπουργκ . 
3.2. Βελτίωση  της νοµοθεσίας  
Βελτίωση  της συνοχής  των πολιτικών : αξιολόγηση  επιπτώσεων  και άλλα  
εργαλεία  καλύτερης  ρύθµισης 
Τα εργαλεία  που µπορούν  να βοηθήσουν  τους πολιτικούς  ιθύνοντες  να καθορίσουν  την ορθή  
προσέγγιση  υπάρχουν  και η αποτελεσ µατική  αξιολόγηση  επιπτώσεων  είναι  σκόπι µο να 
εφαρ µόζεται  από τα αρχικά  στάδια  της χάραξης  πολιτικής . Η µέθοδος  αυτή  επιτρέπει  στους  
πολιτικούς  ιθύνοντες  να εντοπίζουν  τις καλύτερες  επιλογές , βασιζό µενοι σε µια ισόρροπη  
αξιολόγηση  των πιθανών  οικονο µικών , κοινωνικών  και περιβαλλοντικών  επιπτώσεων , των 
σχέσεων  µεταξύ  αυτών  και των πλεονεκτη µάτων  και µειονεκτη µάτων  τους, λαµβάνοντας  
υπόψη  τις απόψεις  των ενδιαφερό µενων  µερών . Για παράδειγ µα, οι αξιολογήσεις  επιπτώσεων  
των εµπορικών  προτάσεων  αποτελούν  σηµαντικό  τρόπο  ενσω µάτωσης  των εξωτερικών  
επιπτώσεων  στη λήψη  αποφάσεων  της ΕΕ. Όλες  αυτές  οι λύσεις  προάγουν  την ολοκλήρωση  
των διαφόρων  πολιτικών , µε αποτέλεσ µα περισσότερο  συνεκτικές  αποφάσεις  και ευρύτερο  
συνυπολογισ µό του τρόπου  επίτευξης  πιο αειφόρων  αποτελεσ µάτων , µέσω της αξιοποίησης  
λύσεων  επωφελών  για όλους , του εντοπισ µού και της εξέτασης  των συνεπειών  τους, καθώς  
και των πλεονεκτη µάτων  και µειονεκτη µάτων  στην  ΕΕ και σε διεθνές  επίπεδο .  
Βασικές  δράσεις :  
• Όλα τα θεσµικά όργανα  της ΕΕ θα πρέπει  να διασφαλίσουν  ότι οι σηµαντικές  αποφάσεις  
πολιτικής  βασίζονται  σε προτάσεις  οι οποίες  έχουν  υποβληθεί  σε αξιολόγηση  επιπτώσεων , 
σύµφωνα  µε τη διοργανική  συµφωνία  για τη βελτίωση  της νοµοθεσίας . Η Επιτροπή  θα 
 
EL 17   EL φροντίσει  ώστε  όλες οι σηµαντικές  πρωτοβουλίες  της να υποβάλλονται  σε αξιολόγηση  
επιπτώσεων  και οι συµπληρω µένες αξιολογήσεις  επιπτώσεων  να δηµοσιοποιούνται  µετά 
τη λήψη  των αποφάσεων .  
• Τα κράτη  µέλη θα πρέπει  επίσης  να κάνουν  πολύ  ευρύτερη  χρήση  της αξιολόγησης  
επιπτώσεων  κατά  τη χάραξη  πολιτικών  για τη διαχείριση  των δηµόσιων  δαπανών  και την 
ανάπτυξη  στρατηγικών , προγρα µµάτων  και σχεδίων . Θα πρέπει  να ακολουθούν  τις 
συστάσεις  των κοινοτικών  στρατηγικών  κατευθυντήριων  γραµµών, προκει µένου να 
διασφαλιστεί  ότι το Ταµείο Συνοχής  και τα διαρθρωτικά  ταµεία ενισχύουν  τις συνέργειες  
µεταξύ  της προστασίας  του περιβάλλοντος  και της ανάπτυξης .  
• Η αξιολόγηση  επιπτώσεων  θα πρέπει  να συµπληρώνεται  µε ευρύτερη  προσφυγή  στην  εκ 
των υστέρων  αξιολόγηση  των επιπτώσεων  των πολιτικών .  
• Η ΕΕ θα λαµβάνει  υπόψη  την εξωτερική  διάσταση  κατά  την εξέταση  των επιπτώσεων  των 
προτάσεων  πολιτικής . 
Χρήση  του πλέον  αποτελεσ µατικού  συνδυασ µού µέσων  
Οι κυβερνήσεις  και οι άλλοι  δηµόσιοι  φορείς  έχουν  στη διάθεσή  τους ένα ευρύ  φάσµα 
εργαλείων  µε τα οποία  µπορούν  να ενθαρρύνουν  τους πολίτες  να πραγ µατοποιούν  αλλαγές , 
όπως  οι κανονιστικές  ρυθµίσεις , η φορολογία , οι δηµόσιες  συµβάσεις , οι επιδοτήσεις , οι 
επενδύσεις , οι δαπάνες  και η ενηµέρωση . Η πρόκληση  συνίσταται  στην  επίτευξη  του 
κατάλληλου  συνδυασ µού µέσων , ούτως  ώστε  η χρήση  των εργαλείων  και η εφαρ µογή των 
πολιτικών  να συµβάλλουν  στην  αειφόρο  ανάπτυξη . Για παράδειγ µα, τα κράτη  µέλη θα πρέπει  
να κάνουν  καλύτερη  χρήση  των διαρθρωτικών  ταµείων για να υποστηρίξουν  την αειφόρο  
ανάπτυξη . 
Το ισχυρότερο  ίσως µέσο προαγωγής  της αλλαγής  είναι  να διασφαλιστεί  ότι οι αγορές  
αποστέλλουν  τα κατάλληλα  σήµατα («καθορισ µός σωστών  τιµών»), παρέχοντας  έτσι έντονη  
παρότρυνση  στους  πολίτες  να αλλάξουν  τη συµπεριφορά  τους και να διαµορφώσουν  την 
αγορά  ανάλογα . Η αλλαγή  αυτή  είναι  δυνατή  εάν διασφαλιστεί  ότι όλοι µας, τόσο  οι 
παραγωγοί  όσο και οι καταναλωτές , αντιµετωπίζου µε το πλήρες  κόστος  και τις συνέπειες  των 
αποφάσεών  µας τη στιγµή που τις λαµβάνου µε. Αυτό  σηµαίνει , για παράδειγ µα, να 
ενσω µατώνεται  στην  τιµή του προϊόντος  το κόστος  που επιβάλλουν  στα άλλα  µέλη της 
κοινωνίας  οι «ρυπαίνοντες », όπως  πράττουν  ήδη ορισµένα κράτη  µέλη (παραδείγ µατος χάριν , 
µέσω των τελών  ή των πράσινων  φόρων ). Με τον τρόπο  αυτό , παροτρύνονται  οι παραγωγοί  
να παράγουν  και οι καταναλωτές  να καταναλώνουν  αγαθά  και υπηρεσίες  περισσότερο  φιλικά  
προς  το περιβάλλον .  
Ενίοτε , οι κυβερνήσεις  δύνανται  να ασκήσουν  σηµαντική  επιρροή , ενηµερώνοντας  απλώς  και 
µόνο το κοινό  και τις επιχειρήσεις , ώστε  να τους βοηθήσουν  να κάνουν  τις καλύτερες  
επιλογές . Υπάρχουν  καλά  παραδείγ µατα υπηρεσιών  επισή µανσης  και ενηµέρωσης  σχετικά  µε 
την κατανάλωση  ενέργειας  και τις περιβαλλοντικές  επιδόσεις  των ηλεκτρικών  συσκευών , των 
οικιακών  προϊόντων  και υπηρεσιών . Πολλές  δηµόσιες  αρχές  σε ολόκληρη  την ΕΕ έχουν  
αναπτύξει  αποτελεσ µατικές  στρατηγικές  επικοινωνίας , προκει µένου να ενθαρρύνουν  τους 
πολίτες  να διαχωρίζουν  τα απορρί µµατα για σκοπούς  ανακύκλωσης , να επιλέγουν  πιο 
αειφόρα  µέσα µεταφοράς  ή να εξοικονο µούν ενέργεια .  
Η εκπαίδευση  αποτελεί  προϋπόθεση  για να προαχθεί  η αλλαγή  συµπεριφοράς . Η Επιτροπή  
προτίθεται  να υποστηρίξει  τις δράσεις  των κρατών  µελών  στους  τοµείς της εκπαίδευσης , των 
 
EL 18   EL επενδύσεων  στο ανθρώπινο  κεφάλαιο  και στη διά βίου µάθηση  µε στόχο  την αειφόρο  
ανάπτυξη . 
Βασικές  δράσεις :  
• Η ΕΕ θα επιχειρήσει  να χρησι µοποιήσει  το πλήρες  φάσµα των µέσων  πολιτικής , 
προάγοντας  ταυτόχρονα  τη χρήση  των µέσων  που βασίζονται  στην  αγορά  για την ευελιξία  
που προσφέρουν  όσον  αφορά  την επίτευξη  των στόχων  της αειφόρου  ανάπτυξης . Τα 
κράτη  µέλη θα πρέπει  να διασφαλίζουν  ότι γίνεται  πλήρης  χρήση  του συνόλου  των µέσων  
που διαθέτουν  οι κυβερνήσεις  και ότι οι χορηγού µενες επιδοτήσεις  χρησι µοποιούνται  κατά  
τρόπο  συµβατό  προς  τους στόχους  της αειφόρου  ανάπτυξης  και σύµφωνα  µε τη Συνθήκη . 
• Η Επιτροπή  θα ενσω µατώσει  την αειφόρο  ανάπτυξη  στις δραστηριότητές  της ενηµέρωσης  
και επικοινωνίας  σχετικά  µε τις εσωτερικές  και τις εξωτερικές  πολιτικές  της ΕΕ. Η 
Επιτροπή  θα εξακολουθήσει , σε συνεργασία  µε άλλα  θεσµικά όργανα  της Κοινότητας , να 
διοργανώνει  εκδηλώσεις  και φόρου µ για τα ενδιαφερό µενα µέρη όσον  αφορά  τις διάφορες  
πτυχές  της στρατηγικής , µε σκοπό  την αύξηση  των γνώσεων  και της ευαισθητοποίησης , τη 
διάδοση  των νέων  ιδεών  και την ανταλλαγή  των βέλτιστων  πρακτικών . Από τις έρευνες8 
προκύπτει  σταθερά  ότι οι Ευρωπαίοι  είναι  πολύ  ευαισθητοποιη µένοι στα θέµατα της 
αειφόρου  ανάπτυξης . Η πρόκληση  συνίσταται  στο να µεταφραστεί  η ευαισθητοποίηση  
αυτή  σε πιο αειφόρο  συµπεριφορά . Για να είναι  αποτελεσ µατική , η επικοινωνία  πρέπει  να 
προσαρ µόζεται  στα εθνικά  και τοπικά  κοινά , οπότε  είναι  ουσιώδης  ο ρόλος  των κρατών  
µελών . 
Κινητοποίηση  των παραγόντων  και πολλαπλασιασ µός των επιτυχιών  
Η ΕΕ και τα κράτη  µέλη διαδρα µατίζουν  καθοριστικό  ρόλο , αλλά  δεν µπορούν  και δεν πρέπει  
να είναι  οι µοναδικοί  θεµατοφύλακες  της προγρά µµατος για την αειφόρο  ανάπτυξη . Θα 
πρέπει  να δραστηριοποιηθούν  και άλλοι  παράγοντες , όπως  οι επιχειρήσεις , οι περιφερειακές  
και τοπικές  αρχές , οι ΜΚΟ , οι κοινωνικοί  εταίροι , τα πανεπιστή µια και τα σχολεία , καθώς  
και οι πολίτες  και οι καταναλωτές  σε µεµονωµένη βάση . Η πρόοδος  θα στηριχθεί  στο 
τεράστιο  δηµιουργικό  δυνα µικό και στην  ισχύ στην  αγορά  των επιχειρήσεων , καθώς  και των 
περιφερειακών  και τοπικών  φορέων  και αρχών .  
Όλο και περισσότεροι  επιχειρη µατίες  αναγνωρίζουν  ότι η φροντίδα  για την αειφόρο  
ανάπτυξη  αποδίδει . Οι πλέον  επιτυχείς  εταιρείες  παρατηρούν  ότι η προσοχή  στην  αειφόρο  
ανάπτυξη  ενθαρρύνει  τις επενδύσεις  στις νέες τεχνολογίες , τις διεργασίες  και τα προϊόντα  που 
ζητά ο πελάτης .9 Γνωρίζουν  ότι είναι  εύλογο  από επιχειρη µατική  άποψη  να πραγ µατοποιείται  
σχεδιασ µός και να γνωρίζει  κανείς  πού να επενδύσει  για το µέλλον . Γνωρίζουν  ότι εφόσον  
υπάρχει  όραµα προκύπτουν  ευκαιρίες , για παράδειγ µα µε τη στροφή  προς  µια οικονο µία 
χαµηλού  άνθρακα . Γνωρίζουν  ότι δύνανται  να ασκήσουν  επιρροή  στους  προµηθευτές  τους. 
Ωστόσο  χρειάζονται  ένα σταθερό  κανονιστικό  πλαίσιο  για δράση .  
Οι κοινωνικοί  εταίροι  διαδρα µατίζουν  επίσης  βασικό  ρόλο : ο ενεργός  διάλογος  εργοδοτών  
και εργαζο µένων  είναι  σηµαντικός  για την αντιµετώπιση  των κοινωνικών  διαστάσεων  της 
                                                 
8 Παραπο µπή στο Ευρωβαρό µετρο. 
9 Για παράδειγ µα, πολλές  σχετικές  έρευνες  έχουν  αποδείξει  την ύπαρξη  θετικής  σχέσης  µεταξύ  
περιβαλλοντικής  διακυβέρνησης  και οικονο µικών  αποτελεσ µάτων . Οι 50 εταιρείες  µε την καλύτερη  
βαθµολόγηση  όσον  αφορά  τις επιδόσεις  τους στον  τοµέα της αειφόρου  ανάπτυξης  έχουν  υψηλότερη  
κατάταξη  πιστοληπτικής  ικανότητας  από το µέσο όρο. 
 
EL 19   EL αειφόρου  ανάπτυξης , όπως  η οργάνωση  της εργασίας , οι δεξιότητες , η κατάρτιση  και οι ίσες 
ευκαιρίες . 
Επιπλέον , πολλές  περιφερειακές  κυβερνήσεις  και δήµοι έχουν  εντατικοποιήσει  τις 
προσπάθειές  τους για την εξεύρεση  πρακτικών  λύσεων  στα προβλή µατα. ∆εδο µένου ότι 
συχνά  οι εν λόγω  φορείς  είναι  και οι πάροχοι  των δηµόσιων  υπηρεσιών , όπως  οι δηµόσιες  
συγκοινωνίες , η δηµιουργία  ενέργειας , η συλλογή  απορρι µµάτων  ή η πρόνοια  για τους 
οικονο µικά ασθενέστερους , βρίσκονται  σε καλή  θέση  για να επιφέρουν  πρακτικές  αλλαγές . 
Υπάρχει  µεγάλο  περιθώριο  για την αποκό µιση διδαγ µάτων  από τις επιτυχίες  τους και τα καλά  
παραδείγ µατα είναι  πολυάριθ µα. 
Βασικές  δράσεις :  
Η Επιτροπή :  
• καλεί  τους επιχειρη µατίες  και άλλους  σηµαντικούς  παράγοντες  της Ευρώπης  να 
διενεργήσουν  επειγόντως  διαβουλεύσεις  µε τους πολιτικούς  ηγέτες  σχετικά  µε τις 
µεσοπρόθεσ µες και µακροπρόθεσ µες πολιτικές  που απαιτούνται  για την αειφόρο  ανάπτυξη  
και να προτείνουν  φιλόδοξες  επιχειρη µατικές  απαντήσεις  που να υπερβαίνουν  τις 
ισχύουσες  ελάχιστες  νοµικές απαιτήσεις . Μια τέτοια  πρωτοβουλία  εντάσσεται  άριστα  στις 
προσπάθειες  που καταβάλλει  η Επιτροπή  για να ενθαρρύνει  την κοινωνική  ευθύνη  των 
επιχειρήσεων  και συµπληρώνει  το διάλογο  µε τους κοινωνικούς  εταίρους  και την κοινωνία  
των πολιτών . Η Επιτροπή  θα συνεργαστεί  µε την προεδρία  για να καθορίσει  τον καλύτερο  
τρόπο  ενίσχυσης  της διαδικασίας  αυτής · 
• θα καλέσει  τα άλλα  θεσµικά όργανα  και οργανισ µούς της ΕΕ να υποβάλουν  προτάσεις  
σχετικά  µε τον καλύτερο  τρόπο  διοργάνωσης  συστή µατος αντα µοιβής  των καλύτερων  
πρωτοβουλιών  που αναλα µβάνουν  οι περιφερειακές  και τοπικές  αρχές  για την αειφόρο  
ανάπτυξη . 
4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ  
Υπάρχουν  πραγ µατικές  ευκαιρίες  για καλύτερη  ζωή, µεγαλύτερη  κοινωνική  δικαιοσύνη  και 
ανάδυση  νέων  καινοτό µων βιοµηχανιών  µέσω των οποίων  η Ευρώπη , εφαρ µόζοντας  τις 
σωστές  πολιτικές , µπορεί  να αναλάβει  ηγετικό  ρόλο  σε παγκόσ µιο επίπεδο . Εντούτοις , θα 
επωφεληθού µε από τις ευκαιρίες  αυτές  µόνον  εάν αντιµετωπίσου µε σήµερα τις απειλές  για 
την αειφορία  που απορρέουν  από τον τρόπο  ζωής  µας. Η επιτυχία  της ανατροπής  των τάσεων  
που είναι  αντίθετες  προς  την αειφορία  είναι  και απαραίτητη  και επιτεύξι µη, όπως  
καταδεικνύεται  από πολυάριθ µες επιτυχείς  περιπτώσεις  σε ολόκληρο  τον κόσµο.  
Σκοπός  της παρούσας  επανεξέτασης  της στρατηγικής  της ΕΕ για την αειφόρο  ανάπτυξη  είναι  
να συνενωθούν  τα θεσµικά όργανα  της ΕΕ, τα κράτη  µέλη, οι επιχειρήσεις  και οι πολίτες  
καθώς  και οι οργανώσεις  εκπροσώπησής  τους γύρω  από ένα σαφές  όραµα και σε ένα 
πολιτικό  πλαίσιο  για δράση . Για το σκοπό  αυτό , η Επιτροπή  καλεί  το Συµβούλιο  και το 
Ευρωπαϊκό  Κοινοβούλιο  να εγκρίνουν  την προτεινό µενη προσέγγιση , να υποστηρίξουν  
επειγόντως  την πρόοδο  σχετικά  µε τις περιγραφό µενες δράσεις  και να συνεργαστούν  στενά  εν 
όψει του Ευρωπαϊκού  Συµβουλίου  του Ιουνίου  2006, ώστε  να παρασχεθεί  σθεναρή  και 
ευρεία  υποστήριξη  σε µια κοινή  στρατηγική . 
 
EL 20   EL ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ  1 
 
∆ΗΛΩΣΗ  ΓΙΑ ΤΙΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΤΗΡΙΕΣ  ΑΡΧΕΣ  
ΤΗΣ  ΑΕΙΦΟΡΟΥ  ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ  
 
ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ  ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ  ΕΝΩΣΗΣ  
Συµπεράσ µατα της Προεδρίας  DOC 10255/05  
ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ  ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ  ΒΡΥΞΕΛΛΩΝ  
16 και 17 ΙΟΥΝΙΟΥ  2005  
Η αειφόρος  ανάπτυξη  είναι  ένας βασικός  στόχος  όλων  των ευρωπαϊκών  κοινοτικών  
πολιτικών , ο οποίος  καθορίζεται  στη Συνθήκη . Αποσκοπεί  στη συνεχή  βελτίωση  της 
ποιότητας  της ζωής  στον  πλανήτη  τόσο  των σηµερινών  όσο και των µελλοντικών  γενεών . 
Στόχος  της είναι  να διασφαλίσει  την ικανότητα  της γης να ευνοεί  τη ζωή σε όλη της την 
ποικιλο µορφία . Βασίζεται  στις αρχές  της δηµοκρατίας  και του κράτους  δικαίου  καθώς  και 
στο σεβασ µό των θεµελιωδών  δικαιω µάτων , συµπεριλα µβανο µένων  της ελευθερίας  και των 
ίσων  ευκαιριών  για όλους . Εξασφαλίζει  την αλληλεγγύη  εντός  και µεταξύ  των γενεών . 
Επιδιώκει  να προωθήσει  µια δυνα µική οικονο µία µε υψηλό  επίπεδο  απασχόλησης  και 
εκπαίδευσης , προστασίας  της υγείας , κοινωνικής  και εδαφικής  συνοχής  και περιβαλλοντικής  
προστασίας  σε έναν ειρηνικό  και ασφαλή  κόσµο στον  οποίο  γίνεται  σεβαστή  η πολιτιστική  
πολυ µορφία . 
Για να επιτύχει  αυτούς  τους στόχους  στην  Ευρώπη  και παγκοσ µίως, η Ευρωπαϊκή  Ένωση  και 
τα κράτη  µέλη της αναλα µβάνουν  τη δέσµευση  να επιδιώξουν  και να σεβαστούν , µόνοι τους 
και µε τους εταίρους  τους, τους ακόλουθους  στόχους  και αρχές : 
Βασικοί  στόχοι  
ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ  ΤΟΥ  ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ  
∆ιασφάλιση  της ικανότητας  της γης να ευνοεί  τη ζωή σε όλη της την πολυ µορφία , τήρηση  
των ορίων  των φυσικών  πόρων  του πλανήτη  και διασφάλιση  υψηλού  επιπέδου  προστασίας  
και βελτίωσης  της ποιότητας  του περιβάλλοντος . Πρόληψη  και µείωση  της ρύπανσης  του 
περιβάλλοντος  και προώθηση  της αειφόρου  παραγωγής  και κατανάλωσης  ώστε  να 
αποσυνδεθεί  η οικονο µική ανάπτυξη  από την υποβάθ µιση του περιβάλλοντος . 
ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ  ΙΣΟΤΗΤΑ  ΚΑΙ  ΣΥΝΟΧΗ  
Προώθηση  µιας δηµοκρατικής , υγιούς , ασφαλούς  και δίκαιης  κοινωνίας , που βασίζεται  στην  
κοινωνική  ένταξη  και τη συνοχή , που σέβεται  τα θεµελιώδη  δικαιώ µατα και την πολιτιστική  
πολυ µορφία , που διασφαλίζει  την ισότητα  των ευκαιριών  και καταπολε µά τις διακρίσεις  σε 
όλες της τις µορφές . 
ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ  ΕΥΗΜΕΡΙΑ   
Προώθηση  µιας οικονο µίας ακµάζουσας , καινοτό µας, πλούσιας  σε γνώση , ανταγωνιστικής  
και οικολογικά  αποτελεσ µατικής  που εγγυάται  υψηλό  βιοτικό  επίπεδο  και πλήρη  και υψηλής  
ποιότητας  απασχόληση  σε όλη την Ευρωπαϊκή  Ένωση . 
 
EL 21   EL ΑΝΑΛΗΨΗ  ΤΩΝ  ΕΥΘΥΝΩΝ  ΜΑΣ  ΣΕ ∆ΙΕΘΝΕΣ  ΕΠΙΠΕ∆Ο  
Ενθάρρυνση  της δηµιουργίας  δηµοκρατικών  θεσµών σε όλο τον κόσµο και της προάσπισης  
της ειρήνης , της ασφάλειας  και της ελευθερίας . Ενεργός  προώθηση  της αειφόρου  ανάπτυξης  
σε όλο τον κόσµο και να διασφαλιστεί  ότι οι εσωτερικές  και εξωτερικές  πολιτικές  της 
Ευρωπαϊκής  Ένωσης  είναι  συµβατές  µε την αειφόρο  ανάπτυξη  σε παγκόσ µιο επίπεδο  καθώς  
και µε τις εσωτερικές  δεσµεύσεις  της. 
.  
Κατευθυντήριες  αρχές  των πολιτικών  
ΠΡΟΩΘΗΣΗ  ΚΑΙ  ΠΡΟΑΣΠΙΣΗ  ΤΩΝ  ΘΕΜΕΛΙΩ∆ΩΝ  ∆ΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ  
Οι πολιτικές  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  να περιστρέφονται  γύρω  από τον άνθρωπο , µε την 
προώθηση  των θεµελιωδών  δικαιω µάτων , την καταπολέ µηση κάθε  είδους  διακρίσεων  και τη 
συµβολή  στη µείωση  της φτώχειας  παγκοσ µίως. 
ΙΣΟΤΗΤΑ  ΕΝΤΟΣ  ΚΑΙ  ΜΕΤΑΞΥ  ΤΩΝ  ΓΕΝΕΩΝ  
Να καλυφθούν  οι ανάγκες  των σηµερινών  γενεών  χωρίς  να διακυβεύεται  η ικανότητα  των 
µελλοντικών  γενεών  να καλύψουν  τις δικές  τους ανάγκες  στην  ΕΕ και αλλού . 
ΑΝΟΙΚΤΗ  ΚΑΙ  ∆ΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗ  ΚΟΙΝΩΝΙΑ  
Να διασφαλιστούν  τα δικαιώ µατα των πολιτών  όσον  αφορά  την πρόσβαση  στην  πληροφορία  
καθώς  και την πρόσβαση  στη δικαιοσύνη . Να αναπτυχθούν  κατάλληλοι  δίαυλοι  
διαβουλεύσεων  και συµµετοχής  όλων  των ενδιαφερο µένων  µερών  και ενώσεων . 
ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ  ΤΩΝ  ΠΟΛΙΤΩΝ   
Να ενισχυθεί  η συµµετοχή  των πολιτών  στη διαδικασία  λήψης  αποφάσεων . Να ενηµερωθεί  
και να ευαισθητοποιηθεί  περισσότερο  η κοινή  γνώµη σχετικά  µε την αειφόρο  ανάπτυξη . Να 
πληροφορηθούν  οι πολίτες  για την επίδρασή  τους στο περιβάλλον  και για τις διάφορες  
εναλλακτικές  λύσεις  που υπάρχουν  για να κάνουν  επιλογές  περισσότερο  βιώσι µου 
χαρακτήρα . 
ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ  ΤΩΝ  ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ  ΚΑΙ  ΤΩΝ  ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ  ΕΤΑΙΡΩΝ  
Να ενισχυθεί  ο κοινωνικός  διάλογος , η κοινωνική  ευθύνη  των επιχειρήσεων  και των 
δηµοσίων -ιδιωτικών  εταιρικών  σχέσεων , ώστε  να ευνοηθούν  η συνεργασία  και οι κοινές  
ευθύνες  για να επιτευχθεί  βιώσι µη παραγωγή  και κατανάλωση . 
ΣΥΝΟΧΗ  ΤΩΝ  ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ  ΚΑΙ  ∆ΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ  
Να προωθηθεί  η συνοχή  µεταξύ  όλων  των πολιτικών  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  και η συνοχή  
µεταξύ  των δράσεων  που αναλα µβάνονται  σε τοπικό , περιφερειακό , εθνικό  και παγκόσ µιο 
επίπεδο , ώστε  να αυξηθεί  η συµβολή  τους στην  αειφόρο  ανάπτυξη . 
ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ  ΤΩΝ  ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ  
 
EL 22   EL Να προωθηθεί  η ενοποίηση  του προβλη µατισµού που αφορά  τον οικονο µικό και τον 
κοινωνικό  τοµέα καθώς  και τον τοµέα του περιβάλλοντος , ώστε  να είναι  συνεκτικοί  και να 
αλληλοενισχύονται , µε την πλήρη  χρήση  των µέσων  που αποσκοπούν  στη βελτίωση  της 
κανονιστικής  ρύθµισης, όπως  η ισόρροπη  αξιολόγηση  των επιπτώσεων  και οι διαβουλεύσεις  
µε τους ενδιαφερο µένους . 
ΚΑΛΥΤΕΡΗ  ΕΚΜΕΤΑΛΕΥΣΗ  ΤΩΝ  ∆ΙΑΘΕΣΙΜΩΝ  ΓΝΩΣΕΩΝ  
Να διασφαλιστεί  ότι οι πολιτικές  αναπτύσσονται , αξιολογούνται  και εφαρ µόζονται  βάσει  των 
βέλτιστων  διαθέσι µων γνώσεων  και ότι είναι  οικονο µικά υγιείς  και µε καλή  σχέση  κόστους  - 
αποτελέσ µατος. 
ΑΡΧΗ  ΤΗΣ  ΠΡΟΦΥΛΑΞΗΣ   
Να υιοθετείται  η προσέγγιση  που διέπεται  από την αρχή  της προφύλαξης  σε περίπτωση  
αντικει µενικής  επιστη µονικής  αβεβαιότητας , ώστε  να αποφεύγεται  κάθε  ενδεχό µενη ζηµιά 
για την υγεία  του ανθρώπου  ή του περιβάλλοντος , και να λαµβάνονται  προληπτικά  µέτρα. 
ΕΦΑΡΜΟΓΗ  ΤΗΣ  ΑΡΧΗΣ  «Ο ΡΥΠΑΙΝΩΝ  ΠΛΗΡΩΝΕΙ » 
Να διασφαλιστεί  ότι οι ποινές  αντικατοπτρίζουν  το πραγ µατικό  κόστος , για την κοινωνία , 
των δραστηριοτήτων  παραγωγής  και κατανάλωσης  και ότι οι ρυπαίνοντες  πληρώνουν  για τις 
ζηµιές που προκαλούν  στην  υγεία  του ανθρώπου  και του περιβάλλοντος . 
 
EL 23   EL ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ  2  
 
ΣΤΟΧΟΙ , ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ  ΚΑΙ  ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ  – Η ΠΡΟΟ∆ΟΣ  ΤΗΣ  ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ  ΓΙΑ 
ΤΗΝ  ΑΕΙΦΟΡΟ  ΑΝΑΠΤΥΞΗ  
Το παρόν  παράρτη µα περιλα µβάνει  ένα φάσµα βασικών  στρατηγικών , σχεδίων  δράσης  και 
άλλων  πρωτοβουλιών  της ΕΕ για την υποστήριξη  της αειφόρου  ανάπτυξης . Γίνεται  αναφορά  
σε επιχειρησιακούς  στόχους , όπου  υπάρχουν . Επίσης , πολλά  κράτη  µέλη έχουν  αναπτύξει  τις 
δικές  τους στρατηγικές  και σχέδια  δράσης  για την αειφόρο  ανάπτυξη . Πράγ µατι, σε 
ορισµένους  τοµείς, τα κράτη  µέλη είναι  τα µόνα κατάλληλα  να επιφέρουν  αλλαγές . Η ΕΕ 
δύναται  να υποστηρίξει  και να συµπληρώσει  τις ενέργειες  των κρατών  µελών , να διευκολύνει  
τις ανταλλαγές  των βέλτιστων  πρακτικών  και να ενεργήσει  ως σηµείο επαφής  για τον έλεγχο  
της προόδου  και την προώθηση  περαιτέρω  ενεργειών .  
Η στρατηγική  για την αειφόρο  ανάπτυξη  παρέχει  το πλαίσιο  πολιτικής  για τη βέλτιστη  
αντιµετώπιση  των κυριότερων  τάσεων  που είναι  αντίθετες  προς  την αειφόρο  ανάπτυξη . 
Ουσιαστικό  στοιχείο  αυτού  του πλαισίου  είναι  οι αλληλεπίδραση  των τάσεων . Είναι  αισθητή  
κυρίως  µεταξύ  των κυριότερων  προτεραιοτήτων  που περιλα µβάνονται  στο βασικό  έγγραφο . 
Σαφές  παράδειγ µα αυτού  αποτελεί  το γεγονός  ότι αυξάνοντας  τη χρήση  των ανανεώσι µων 
πηγών  ενέργειας  καταπολε µούνται  οι κλιµατικές  αλλαγές . Κατά  τον ίδιο τρόπο , η βελτίωση  
της χρήσης  της γης, η βιωσι µότητα  των µεταφορών  και η αλλαγή  των ενεργειακών  προτύπων  
συµβάλλουν  στην  προστασία  της βιοποικιλότητας . ∆εν θα έπρεπε  εποµένως  οι διάφορες  
στρατηγικές  και τα σχέδια  δράσης  να εξετάζονται  µεµονωµένα. Κάθε  ένα µε τον τρόπο  του 
θα συµβάλει  στην  επίλυση  προβλη µάτων  σε άλλους  τοµείς. Είναι  σηµαντικό  να υπάρξει  
απόλυτη  κατανόηση  της αλληλεπίδρασης  και να αναπτυχθεί  πολιτική  η οποία  να 
ενσω µατώνει  τις διάφορες  πτυχές  µε στόχο  την επίτευξη  καταστάσεων  επωφελών  για όλους . 
Το θέµα της αλληλεπίδρασης  των τάσεων  είναι  ένας τοµέας που χρειάζεται  περαιτέρω  
ανάπτυξη . Η Επιτροπή  προβαίνει  σε εκτίµηση των επιπτώσεων  όλων  των νέων  βασικών  
προτεραιοτήτων  πολιτικής . 
 
EL 24   EL 1. ΕΞΕΤΑΣΗ  ΤΩΝ  ΚΛΙΜΑΤΙΚΩΝ  ΑΛΛΑΓΩΝ  
Γενικός  στόχος  
Περιορισ µός των κλιµατικών  αλλαγών  και των επιπτώσεών  τους στην  κοινωνία  
Επιχειρησιακοί  στόχοι : 
• Το Μάρτιο  του 2005, το Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  επαναβεβαίωσε  το στόχο  του ότι η άνοδος  
των παγκόσ µιων µέσων  θερµοκρασιών  δεν θα πρέπει  να υπερβεί  κατά  πλέον  των 2°C  
τις µέσες θερµοκρασίες  που επικρατούσαν  την προβιο µηχανική  εποχή10 και ότι συνεπώς  οι 
παγκόσ µιες προσπάθειες  περιορισ µού και µείωσης  θα πρέπει  να αποσκοπούν  σε επίπεδο  
συγκεντρώσεων  κάτω  των 550 ppm, ισοδύνα µα CO 2. 
• Η ΕΕ-15 και η πλειονότητα  των κρατών  µελών  της ΕΕ-25 έχουν  δεσµευτεί  στο πλαίσιο  
του Πρωτοκόλλου  του Κιότο  όσον  αφορά  τη µείωση  των αερίων  του θερµοκηπίου  µέχρι 
τα έτη 2008-2012. Ο στόχος  της ΕΕ-15 συνίσταται  στη µείωση  κατά  8% των 
εκπο µπών σε σύγκριση  µε τα επίπεδα  του 1990. 
• Για να συµβάλει  στον  τελικό  αυτό  στόχο , όπως  συµφωνήθηκε  στο Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  
του Μαρτίου  2005, η ΕΕ θα διερευνήσει  µε τα άλλα  µέρη, στρατηγικές  για την 
απαραίτητη  µείωση  των αερίων  θερµοκηπίου  και στο πλαίσιο  αυτό  θα εξετάσει  
τρόπους  µείωσης  των εκπο µπών, σε ό,τι αφορά  την οµάδα των ανεπτυγ µένων  χωρών , της 
τάξεως  του 15-30% έως το 2020 σε σχέση  µε την αφετηρία  που προβλέπει  το Πρωτόκολλο  
του Κιότο . 
Παραδείγ µατα βασικών  δράσεων : Τρέχουσες  και προγρα µµατιζό µενες 
• Εξέλιξη  της πολιτικής  της ΕΕ για τις κλιµατικές  αλλαγές  στον  κόσµο µετά το 2012. 
Ανακοίνωση  που εκδόθηκε  τον Φεβρουάριο  2005, COM (2005) 35 τελικό . 
http://europa.eu.int/comm/enviro nment/climat/future_action.htm  
• ∆εύτερο  στάδιο  του Ευρωπαϊκού  Προγρά µµατος για την Αλλαγή  του Κλίµατος (ECCP). 
Εγκαινιάστηκε  τον Οκτώβριο  του 2005. 
http://europa.eu.int/comm/ environment/climat/eccp.htm  
• Κοινοτικό  Σύστη µα Εµπορίας  Αερίων  Θερµοκηπίου  που θεσπίστηκε  τον Ιανουάριο  του 
2005, οδηγία  2003/87/ ΕΚ. 
http://europa.eu.int/comm/e nvironment/climat/emission.htm  
• 10ετές πρόγρα µµα υλοποίησης  του Παγκόσ µιου Συστή µατος Συστη µάτων  
Γεωεπισκόπησης  (GEOSS) 2005-2015. 
http://europa.eu.int/comm/research/e nvironment/newsanddoc/article_2211_en.htm  
                                                 
10 Πηγές : 2η έκθεση  αξιολόγησης  της ∆ιακυβερνητικής  Επιτροπής  για την Αλλαγή  του Κλίµατος (IPPC), 
Συµπεράσ µατα του Συµβουλίου  1996, COM(2005) 35 τελικό , σ. 3. Συµπεράσ µατα του Ευρωπαϊκού  
Συµβουλίου , Μάρτιος  2005 
 
EL 25   EL • Πράσινη  Βίβλος  για την ενεργειακή  απόδοση , COM (2005) 265 τελικό . Εκδόθηκε  τον 
Ιούνιο  του 2005. 
http://europa.eu.int/comm/energy/e fficiency/doc/2005_06_green_paper_book_en.pdf  
• Σχέδιο  δράσης  για την ενεργειακή  απόδοση . Προβλεπό µενη έγκριση  το 2006. 
http://europa.eu.int/eur-lex/en/com/cnc/2000/com2000_0247en01.pdf  
• Νέες  και ανανεώσι µες πηγές  ενέργειας . Ανακοίνωση  µε θέµα τη στήριξη  της ηλεκτρικής  
ενέργειας  από ανανεώσι µες ενεργειακές  πηγές , µε βάση  την εφαρ µογή της οδηγίας  
2001/77/ΕΚ.COM(2005)627. 
http://europa.eu.int/comm/energy/re s/legislation/electricity_en.htm  
• Σχέδιο  δράσης  για τη βιοµάζα. Εγκρίθηκε  τον ∆εκέ µβριο του 2005. 
http://europa.eu.int/comm/energy/re s/biomass_action_plan/index_en.htm  
• Εκστρατεία  αειφόρος  ενέργεια  Ευρώπη . 
http://www.sustenergy.org/  
2. ΠΡΟΑΓΩΓΗ  ΚΑΛΗΣ  ΥΓΕΙΑΣ  – ∆ΗΜΟΣΙΑΣ  ΥΓΕΙΑΣ  
Γενικοί  στόχοι  
Η προαγωγή  της καλής  δηµόσιας  υγείας  και η βελτίωση  της προστασίας  έναντι  των κινδύνων  
που απειλούν  την υγεία  
Επιχειρησιακοί  στόχοι : 
• Βελτίωση  της προστασίας  έναντι  των κινδύνων  που απειλούν  την υγεία  µε την 
ανάπτυξη  της ικανότητας  αντιµετώπισης  των κινδύνων  µε συντονισ µένες ενέργειες . 
• Περαιτέρω  βελτίωση  της νοµοθεσίας  για τα τρόφι µα και τις ζωοτροφές , καθώς  και η 
επανεξέταση  της σήµανσης  τροφί µων. 
• Προαγωγή  υψηλού  επιπέδου  προτύπων  για την υγεία  και την καλή  διαβίωση  των 
ζώων  στην  ΕΕ και σε διεθνές  επίπεδο . 
• Επιβράδυνση  της αύξησης  των προβλέψι µων νόσων  που οφείλονται  στον  τρόπο  ζωής  
µέσω της προώθησης  της υγείας  και της πρόληψης . 
• ∆ιασφάλιση  ότι τα χηµικά προϊόντα  παράγονται , διεκπεραιώνονται  και χρησι µοποιούνται  
µε τρόπους  που δεν απειλούν  σοβαρά  την ανθρώπινη  υγεία  και το περιβάλλον  µέχρι το 
2020.  
• Βελτίωση  της πληροφόρησης  για την περιβαλλοντική  ρύπανση  και των αρνητικών  
επιπτώσεων  στην  υγεία . 
Παραδείγ µατα βασικών  δράσεων : Τρέχουσες  και προγρα µµατιζό µενες 
 
EL 26   EL • Γενική  στρατηγική  για την υγεία  ως συνέχεια  του προγρά µµατος 2007-2013 στον  τοµέα 
της υγείας  και της προστασίας  των καταναλωτών , COM (2005) 115 τελικό . 
http://europa.eu.int/comm/dgs /health_consumer/index_en.htm  
• Ευρωπαϊκό  Κέντρο  Πρόληψης  και Ελέγχου  Νόσων , που ιδρύθηκε  το 2005, βάσει  του 
ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ  (ΕΚ) αριθ. 851/2004. 
http://europa.eu.int/comm/health/ph _overview/strategy/ecdc/ecdc_en.htm  
• Στρατηγική  για τον ιό HIV/AIDS. Προβλεπό µενη έγκριση  το 2005. 
http://europa.eu.int/comm/development/body /theme/human_social/doc s/health/Programme
%20for%20Action%20(EN).pdf#zoom=100  
http://europa.eu.int/comm/research/h ealth/poverty-diseases/aids_en.html  
• Ανακοίνωση  σχετικά  µε το σχεδιασ µό ετοιµότητας  σε πανδη µία γρίπης , COM 2005 (607) 
τελικό . 
http://europa.eu.int/comm/health/ph_th reats/com/Influenza/COMM_PDF_COM_2005_06
07_F_EN_ACTE.pdf  
• Ανακοίνωση  σχετικά  µε το σχεδιασ µό της γενικής  ετοιµότητας  για τις επείγουσες  
καταστάσεις  δηµόσιας  υγείας , COM (2005) 605 τελικό . 
http://europa.eu.int/comm/health/ph_th reats/com/Influenza/COMM_PDF_COM_2005_06
05_F_EN_ACTE.pdf  
• Σύσταση  για τη βελτίωση  της ασφάλειας  των ασθενών  µε την πρόληψη  και τον έλεγχο  των 
λοιµώξεων  που συνδέονται  µε την περίθαλψη . Προβλεπό µενη έγκριση  το 2006. 
http://europa.eu.int/comm/health/ph_th reats/com/comm_diseases_cons01_en.htm  
http://europa.eu.int/eur-lex/en/com/cnc/2004/com2004_0301en01.pdf  
• Συνέχεια  και υλοποίηση  του Λευκού  Βιβλίου  για την ασφάλεια  των τροφί µων, COM 
(1999) 719. 
http://europa.eu.int/comm/food/ food/intro/white_paper_en.htm  
http://europa.eu.int/comm/dgs/h ealth_consumer/library/pub/pub06_en.pdf  
• Στρατηγική  για την υγεία  των ζώων  – Κοινοτικό  σχέδιο  δράσης  για την προστασία  και την 
καλή  µεταχείριση  των ζώων  2006-2010. Προβλεπό µενη έγκριση  το 2007. 
http://europa.eu.int/comm/food/anim al/diseases/strategy/index_en.htm  
• Σχέδιο  δράσης  της ΕΕ για το περιβάλλον  και την υγεία  για το χρονικό  διάστη µα 2004-
2010, COM (2004) 416 τελικό . 
http://europa.eu.int/comm/e nvironment/health/index_en.htm  
• Κανονισ µός του Συµβουλίου  για την καταχώριση , την αξιολόγηση  και την αδειοδότηση  
των χηµικών  προϊόντων  (REACH), COM (2003) 644. 
http://europa.eu.int/comm/environment/chemicals/reach.htm  
http://europa.eu.int/comm/en terprise/reach/index_en.htm  
3. ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ  ΤΟΥ  ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ  ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΥ  ΚΑΙ  
ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ  ΤΩΝ  ∆ΗΜΟΓΡΑΦΙΚΩΝ  ΑΛΛΑΓΩΝ  
Γενικός  στόχος  
 
EL 27   EL Η δηµιουργία  ευνοϊκών  προς  την κοινωνική  ενσω µάτωση  κοινωνιών  
Επιχειρησιακοί  στόχοι : 
• Θέση  ειδικών  στόχων  της ΕΕ όσον  αφορά  τη µείωση , µέχρι το 2010, του αριθµού των 
ατόµων που απειλούνται  από τη φτώχεια  µε ιδιαίτερη  έµφαση  στην  ανάγκη  µείωσης  της 
φτώχειας  στα παιδιά , στο πλαίσιο  του ΠΟΕ . 
• Στήριξη  των προσπαθειών  των κρατών  µελών  να εκσυγχρονίσουν  την κοινωνική  
πρόνοια  ενόψει  της δηµογραφικής  γήρανσης . 
• Σηµαντική  αύξηση  της συµµετοχής  στην  αγορά  εργασίας  των γυναικών  και των 
µεγαλύτερης  ηλικίας  εργαζο µένων  σύµφωνα  µε προκαθορισ µένους  στόχους , καθώς  και η 
αύξηση  της απασχόλησης  των µεταναστών  µέχρι το 2010. 
• Συνέχιση  της ανάπτυξης  µιας πολιτικής  της ΕΕ στον  τοµέα της νόµιµης 
µετανάστευσης , συνοδευό µενης από πολιτικές  για την ενίσχυση  της ένταξης  των 
µεταναστών  και των οικογενειών  τους. 
• Επιδίωξη  της δια βίου µάθησης  και µείωση  στο ήµισυ έως το 2010 του αριθµού των 
ατόµων ηλικίας  18 – 24 ετών  που θα έχουν  ολοκληρώσει  µόνο την κατώτερη  βαθµίδα της 
δευτεροβάθ µιας εκπαίδευσης  και δεν θα παρακολουθούν  περαιτέρω  εκπαίδευση  ή 
κατάρτιση . 
Τα κράτη  µέλη είναι  οι κυριότεροι  συντελεστές  για την επίτευξη  πραγ µατικών  
αποτελεσ µάτων  στο πλαίσιο  των ανωτέρω  στόχων . Η ΕΕ δύναται  να υποστηρίξει  και να 
συµπληρώσει  τις ενέργειες  των κρατών  µελών · επίσης , δύναται  να διευκολύνει  τις 
ανταλλαγές  των βέλτιστων  πρακτικών  και να ενεργήσει  ως σηµείο επαφής  για τον έλεγχο  της 
προόδου  και την προώθηση  περαιτέρω  ενεργειών . Το πρόγρα µµα κοινωνικής  δράσης  
παρουσιάζει  τις ενέργειες  της ΕΕ µε στόχο  την επίτευξη  της πλήρους  απασχόλησης  και µιας 
ευνοϊκής  προς  την ενσω µάτωση  κοινωνίας . 
Η Επιτροπή  και το Συµβούλιο11 παρουσίασαν  µια στρατηγική  για την αντιµετώπιση  των 
δηµοσιονο µικών  συνεπειών  από τη γήρανση  του πληθυσ µού, στο πλαίσιο  της οποίας  τα 
κράτη  µέλη θα πρέπει  να µειώσουν  τα επίπεδα  του δηµόσιου  χρέους  τους προκει µένου να 
προλάβουν  τις δηµοσιονο µικές επιπτώσεις  από τη γήρανση  του πληθυσ µού, και να 
πραγ µατοποιήσουν  συνεκτικές  µεταρρυθ µίσεις  στην  αγορά  εργασίας , συµπεριλα µβανο µένων  
των φορολογικών  συστη µάτων  και των συστη µάτων  παροχών , προκει µένου να αυξηθούν  τα 
ποσοστά  απασχόλησης , ιδίως  των εργαζο µένων  µεγαλύτερης  ηλικίας  και των γυναικών , 
καθώς  επίσης  και να πραγ µατοποιήσουν  φιλόδοξες  µεταρρυθ µίσεις  στα συνταξιοδοτικά  τους 
συστή µατα προκει µένου να περιοριστούν  οι πιέσεις  στα δηµόσια οικονο µικά.  
Παραδείγ µατα βασικών  δράσεων : Τρέχουσες  και προγρα µµατιζό µενες 
                                                 
11 Συµβούλιο  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  (2001), « Η συµβολή  των δηµοσίων  οικονο µικών  στην  ανάπτυξη  
και την απασχόληση : βελτίωση  της ποιότητας  και της διατηρησι µότητας », έκθεση  της Επιτροπής  και 
του Συµβουλίου  (ECOFIN) προς  το Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  (Στοκχόλ µη 23 και 24 Μαρτίου  2001), 
699/01·Ευρωπαϊκή  Επιτροπή  (2000) « Ανακοίνωση  για τη συµβολή  των δηµοσίων  οικονο µικών  στην  
ανάπτυξη  και την απασχόληση : βελτίωση  της ποιότητας  και της διατηρησι µότητας », COM(2000) 846 
 
EL 28   EL • Ανοικτές  µέθοδοι  συντονισ µού στον  τοµέα της κοινωνικής  προστασίας  και της κοινωνικής  
ενσω µάτωσης . Τρέχουσα  δράση . 
http://europa.eu.int/comm/employment_s ocial/social_protection/index_en.htm  
• Κοινοτικό  πρόγρα µµα δράσης  για την απασχόληση  και την κοινωνική  αλληλεγγύη  
«PROGRESS», 2007-2013. Προβλεπό µενη έγκριση  το 2006. 
http://europa.eu.int/eur-lex/en/com/pdf/2004/com2004_0488en01.pdf  
• Ανοικτή  µέθοδος  συντονισ µού στον  τοµέα της εκπαίδευσης  και της κατάρτισης  
(«Εκπαίδευση  και κατάρτιση  2010»). Τρέχουσα  δράση . 
http://europa.eu.int/eur-lex/en/com/pdf/2004/com2004_0488en01.pdf  
• Ολοκληρω µένο πρόγρα µµα δράσης  στον  τοµέα της δια βίου µάθησης  2007-2013 (COM 
(2004) 474). Προβλεπό µενη έγκριση  το 2006. 
http://europa.eu.int/comm/educati on/programmes/newprog/index_en.html  
• Ανακοίνωση  σχετικά  µε το δηµογραφικό  µέλλον  της Ευρώπης . Προβλεπό µενη έγκριση  το 
2006. 
http://europa.eu.int/comm/employment_soc ial/social_situati on/green_paper_en.html  
• Ανακοίνωση  σχετικά  µε την υγεία  και την ασφάλεια  για το διάστη µα 2007-2012, που θα 
εκδοθεί  το 2006. 
http://europa.eu.int/comm/dgs/e mployment_social/index_en.htm  
• Χάρτης  πορείας  για την ισότητα  µεταξύ  ανδρών  και γυναικών , ανακοίνωση  προβλεπό µενη 
να εκδοθεί  το 2006. 
http://europa.eu.int/comm/employment _social/gender_equality/index_en.html  
• Ανακοίνωση  µε θέµα την απαγόρευση  των διακρίσεων  και ίσες ευκαιρίες  για όλους , COM 
(2005) 224 – Ευρωπαϊκό  Έτος  2007. 
http://europa.eu.int/comm/employment_s ocial/fundamental_rights/index_en.htm  
• Ευρωπαϊκό  Έτος  για την αντιµετώπιση  της φτώχειας  και του κοινωνικού  αποκλεισ µού 
2010. http://europa.eu.int/comm/employment_s ocial/social_inclusion/index_en.htm
 
• Η νέα γενεά  των διαρθρωτικών  ταµείων και των ταµείων συνοχής , εγκρίθηκε  το 2004. 
COM (2004) 493, COM (2004) 494, COM (2004) 495. 
http://europa.eu.int/comm/regiona l_policy/funds/2007/index_en.htm  
• Πρόταση  για τη δηµιουργία  ενός Ευρωπαϊκού  Παρατηρητηρίου  των µεταναστεύσεων . 
Προβλεπό µενη έγκριση  το 2005. 
http://europa.eu.int/comm/justice_home/doc_c entre/immigration/doc_immigration_intro_e
n.htm  
• Πράσινη  Βίβλος  για το µέλλον  του Ευρωπαϊκού  ∆ικτύου  Μετανάστευσης  COM (2005) 
606. Εκδόθηκε  το 2005. 
http://www.european-migration-network.org/  
• Συνέχεια  της ανακοίνωσης  µε θέµα «Κοινό  πρόγρα µµα για την ένταξη : Πλαίσιο  σχετικά  
µε την ένταξη  των υπηκόων  τρίτων  χωρών  στην  Ευρωπαϊκή  Ένωση », COM (2005) 389 
 
EL 29   EL τελικό . 
http://europa.eu.int/comm/justice_ home/funding/inti/f unding_inti_en.htm  
http://europa.eu.int/eur-lex/lex/LexU riServ/site/en/com/2005/com2005_0389en01.pdf  
• Σχέδιο  δράσης  για την καταπολέ µηση της εµπορίας  ανθρώπων . Έγκριση : τέλη 2005. 
http://europa.eu.int/comm/justice_home/fsj/c rime/trafficking/fsj_crime_human_trafficking
_en.htm  
4. ΚΑΛΥΤΕΡΗ  ∆ΙΑΧΕΙΡΙΣΗ  ΤΩΝ  ΦΥΣΙΚΩΝ  ΠΟΡΩΝ  
Γενικός  Στόχος  
∆ιασφάλιση  της ικανότητας  της γης να ευνοεί  τη ζωή σε όλη της την πολυ µορφία , τήρηση  
των ορίων  των φυσικών  πόρων  του πλανήτη  και προαγωγή  της βιώσι µης παραγωγής  και 
κατανάλωσης  ώστε  να αποσυνδεθεί  η οικονο µική ανάπτυξη  από την υποβάθ µιση του 
περιβάλλοντος . 
Επιχειρησιακοί  στόχοι : 
• Βελτίωση  της παραγωγικότητας  όσον  αφορά  τους  πόρους : επίτευξη  µεγαλύτερης  
εκροής  από κάθε  χρησι µοποιού µενη µονάδα  πόρου  και µείωση  της συνεπαγό µενης 
υποβάθ µισης του περιβάλλοντος  (επιβλαβείς  εκπο µπές στον  ατµοσφαιρικό  αέρα , στα 
ύδατα  και στο έδαφος  καθώς  και υπερεκ µετάλλευση  της γης και άλλων  πόρων ). 
• Βελτίωση  της διαχείρισης  και αποφυγή  της υπερεκ µετάλλευσης  των ανανεώσι µων 
φυσικών  πηγών  όπως  της αλιείας , της βιοποικιλότητας , της δασοκο µίας, των υδάτων , του 
αέρα , του εδάφους  και του κλίµατος, αποκατάσταση  των υποβαθ µισµένων  θαλάσσιων  
οικοσυστη µάτων  µέχρι το 2015 σύµφωνα  µε το Πρόγρα µµα Εφαρ µογής του 
Γιοχάνεσ µπουργκ  όπως  ορίστηκε  στην  Παγκόσ µια ∆ιάσκεψη  Κορυφής  για την Αειφόρο  
Ανάπτυξη  (WSSD), καθώς  και επίτευξη  µέγιστης  βιώσι µης απόδοσης  στην  αλιεία  µέχρι 
το 2015. 
• Μελέτη  των τρόπων  για τη µείωση  της κατανάλωσης  ενέργειας  στην  ΕΕ µέχρι το 
2020, δεδοµένων  των αποδοτικών , σε σχέση  µε το κόστος , δυνατοτήτων  για εξοικονό µηση 
ενέργειας  που υπολογίζεται  στο 20% της τρέχουσας  κατανάλωσης . Η Επιτροπή  
εγκαινιάζει  συζήτηση  για το θέµα αυτό . 
• Μέχρι  το 2010, το 12% της ενέργειας  που καταναλώνεται  αναµένεται  να προέρχεται  από 
ανανεώσι µες πηγές  ενέργειας . 
• Μέχρι  την ίδια ηµεροµηνία, οι ανανεώσι µες πηγές  ενέργειας  αναµένεται  να παρέχουν  το 
21% της ηλεκτρικής  ενέργειας  στην  ΕΕ των 25. Οι στόχοι  αυτοί  αποτελούν  τη βάση  για 
τον καθορισ µό ενδεικτικών  εθνικών  στόχων . 
• Μέχρι  το 2010, αποτροπή  περαιτέρω  απωλειών  βιοποικιλότητας  στην  ΕΕ και συµβολή  
για την αποτελεσ µατική  µείωση  των απωλειών  βιοποικιλότητας  σε παγκόσ µια κλίµακα. 
 
EL 30   EL • Εφαρ µογή και διαχείριση  του δικτύου  Natura 2000:  έγκριση  τόπων  µέχρι το 2006 
(2010 για τους θαλάσσιους  τόπους )· χαρακτηρισ µός και αποτελεσ µατική  διαχείριση  τόπων  
µέχρι το 2010 (2012 για τους θαλάσσιους  τόπους ) 
• Χρησι µοποίηση  της τεχνολογικής  ανάπτυξης  ώστε  να αποσυνδεθεί  η οικονο µική 
ανάπτυξη  από την πίεση  στο περιβάλλον . 
Παραδείγ µατα βασικών  δράσεων : Τρέχουσες  και προγρα µµατιζό µενες 
• Πρόγρα µµα δράσης  για τις περιβαλλοντικές  τεχνολογίες  COM (2004) 38 τελικό . 
Καθορισ µός των όρων  που θα διέπουν  τους στόχους  περιβαλλοντικών  επιδόσεων  για 
βασικά  προϊόντα , µε τα κράτη  µέλη και τους βασικούς  ενδιαφερο µένους , µέχρι το 2007. 
http://europa.eu.int/c omm/environment/etap/  
http://europa.eu.int/comm/environment/docum/9842sm.htm  
• Σχέδιο  δράσης  για τη βιώσι µη παραγωγή  και κατανάλωση . Προβλεπό µενη έγκριση  το 
2007. 
http://europa.eu.int/comm/ environment/index_en.htm   
• Θεµατική  στρατηγική  για την αειφόρο  χρήση  των πόρων . Εγκρίθηκε  τον ∆εκέ µβριο του 
2005. 
http://europa.eu.int/com m/environment/natres/  
• Θεµατική  στρατηγική  για την πρόληψη  και την ανακύκλωση  των αποβλήτων . Έγκριση : 
∆εκέ µβριος  του 2005. 
http://europa.eu.int/comm/e nvironment/waste/strategy.htm  
• Ολοκληρω µένη πολιτική  προϊόντων , συνέχεια  του COM (2003) 302. 
http://europa.eu.int/comm/ environment/ipp/home.htm  
• Οικολογικότερες  δηµόσιες  προµήθειες , περιλα µβανο µένης πρότασης  οδηγίας  για τις 
δηµόσιες  προµήθειες  καθαρών  και µη ενεργοβόρων  οχηµάτων  που προβλέπεται  για τα 
τέλη του 2005 και εξέταση , µε τα κράτη  µέλη, των βέλτιστων  µεθόδων  προώθησης  των 
οικολογικότερων  δηµόσιων  προµηθειών  για άλλες  σηµαντικές  οµάδες προϊόντων , µέχρι το 
2007. http://europa.eu.int/comm/ environment/gpp/index.htm
 
• Στρατηγικές  κατευθυντήριες  γραµµές για την αγροτική  ανάπτυξη , εθνικές  στρατηγικές  και 
προγρά µµατα αγροτικής  ανάπτυξης  για το διάστη µα 2007-2013, COM (2005) 304. 
Έκδοση : 2005. 
http://europa.eu.int/comm/agricultu re/capreform/rdguidelines/index_en.htm  
• Θεµατική  στρατηγική  για το έδαφος . Προβλεπό µενη έγκριση  το 2006. 
http://europa.eu.int/comm/e nvironment/waste/strategy.htm  
http://europa.eu.int/comm/environment/soil/  
• Θεµατική  στρατηγική  για την ατµοσφαιρική  ρύπανση , COM (2005) 446 τελικό . Εκδόθηκε  
τον Σεπτέ µβριο του 2005.  
http://europa.eu.int/com m/environment/air/cafe/  
 
EL 31   EL • Προστασία  του θαλάσσιου  περιβάλλοντος  περιλα µβανο µένης της θεµατικής  στρατηγικής  
για την προστασία  και διατήρηση  του θαλάσσιου  περιβάλλοντος  και άλλες  δράσεις . 
Έγκριση : 2005  
http://europa.eu.int/comm/e nvironment/water/marine.htm  
• Οδηγία  πλαίσιο  της ΕΕ για τα ύδατα  – ολοκληρω µένη διαχείριση  για την Ευρώπη  των 
λεκανών  απορροής  ποτα µών, εφαρ µογή της οδηγίας  2000/60/ ΕΚ. 
http://europa.eu.int/comm/environmen t/water/water-framework/index_en.html  
• Ευρωπαϊκή  στρατηγική  για τη βιοποικιλότητα . Εγκρίθηκε  το 1998. Η ανακοίνωση  σχετικά  
µε τη στρατηγική  για τη βιοποικιλότητα  θα εκδοθεί  το 2006. 
http://europa.eu.int/comm/environment/nat ure/nature_conservation/natura_2000_network/
managing_natura_2000/index_en.htm  
• Εφαρ µογή πολυ µερών  περιβαλλοντικών  συµφωνιών . Τρέχουσα  δράση . 
http://europa.eu.int/comm/environment/ international_issues/agreements_en.htm  
• Πράσινη  Βίβλος  για τις ναυτιλιακές  υποθέσεις . Προβλεπό µενη έγκριση  στις αρχές  του 
2006.  
http://europa.eu.int/comm/fisheries/maritime/index_en.htm  
• ∆ίκτυο  πράσινης  διπλω µατίας . Τρέχουσα  δράση . 
http://europa.eu.int/comm/ external_relations/env/  
• Σχέδιο  δράσης  για τα δάση . Προβλεπό µενη έγκριση  το 2006. 
http://europa.eu.int/comm/ agriculture/index_en.htm  
5. ΑΥΞΗΣΗ  ΤΗΣ  ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑΣ  ΤΩΝ  ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ  
Γενικός  στόχος  
Να διασφαλιστεί  ότι τα συστή µατα µεταφορών  ανταποκρίνονται  στις οικονο µικές και 
κοινωνικές  ανάγκες  της κοινωνίας  ελαχιστοποιώντας  παράλληλα  τις ανεπιθύ µητες επιπτώσεις  
τους στην  οικονο µία, την κοινωνία  και το περιβάλλον . 
Επιχειρησιακοί  στόχοι : 
• Βελτίωση  της διαχείρισης  της ζήτησης  για µεταφορές  προκει µένου να µειωθούν  οι 
αρνητικές  συνέπειες  της ανάπτυξης  των µεταφορών . 
• Επίτευξη  επιπέδων  κατανάλωσης  ενέργειας  στον  τοµέα των µεταφορών  που να είναι  
αποδεκτά  και ανάλογα  µε τα επίπεδα  που διαπιστώνονται  σε άλλους  τοµείς και µείωση  
των εκπο µπών αερίων  του θερµοκηπίου  από τις µεταφορές  σε αναλογία  µεγαλύτερη  
από την κατανάλωση  ενέργειας  στον  τοµέα. 
• Μείωση  των εκπο µπών ρύπων  από τις µεταφορές  σε επίπεδα  που ελαχιστοποιούν  τις 
συνέπειες  για την ανθρώπινη  υγεία  ή το περιβάλλον . 
 
EL 32   EL • Όσον  αφορά  τις εκπο µπές CO 2, επίτευξη  του στόχου  των 140g/km µέχρι το 2008/09 και 
των 120g/km µ έχρι το 2012 κατά  µέσο όρο για τα καινούρια  αυτοκίνητα , στο πλαίσιο  
µιας ολοκληρω µένης προσέγγισης . 
• Πρόοδος  προς  την καθιέρωση  προτύπων  εκπο µπών Euro V  για τα ελαφρά  εµπορικά  
οχήµατα και την καθιέρωση  των προτύπων  Euro VI για τα βαρέα  οχήµατα. 
• Μέχρι  το 2010, να εξασφαλιστεί  ότι το 5,75% των καυσί µων στις µεταφορές  είναι  
βιοκαύσι µα  
• Μείωση  της ηχορύπανσης  που προκαλείται  από τις µεταφορές  τόσο  στην  πηγή  όσο και 
µε µέτρα περιορισ µού προκει µένου να εξασφαλιστεί  ότι τα συνολικά  επίπεδα  έκθεσης  
ελαχιστοποιούν  τις συνέπειες  στην  υγεία . 
• Αύξηση  της οδικής  ασφάλειας  µε τη βελτίωση  των οδικών  υποδο µών, µε την ανάπτυξη  
της υπευθυνότητας  των οδηγών  και µε την κατασκευή  ασφαλέστερων  οχηµάτων . 
• Μέχρι  το 2010, µείωση  κατά  το ήµισυ των θανάτων  από ατυχή µατα σε σχέση  µε το 
2000. 
• Μέχρι  το 2010, εκσυγχρονισ µός του κοινοτικού  πλαισίου  που διέπει  τις δηµόσιες  
επιβατικές  µεταφορές  για την αύξηση  της ποιότητας  και της αποτελεσ µατικότητάς  τους. 
Παραδείγ µατα βασικών  δράσεων : Τρέχουσες  και προγρα µµατιζό µενες 
• Λευκή  βίβλος  «Η ευρωπαϊκή  πολιτική  µεταφορών  µε ορίζοντα  το έτος 2010: η ώρα των 
επιλογών » και ενδιά µεση επανεξέταση  COM (2001) 370. 
http://europa.eu.int/comm/energy_trans port/library/lb_texte_complet_en.pdf  
• Η στρατηγική  της ΕΕ για τις εκπο µπές CO 2 από ελαφρά  εµπορικά  οχήµατα. Η 
ανακοίνωση  για την αναθεωρη µένη στρατηγική  αναµένεται  να εκδοθεί  τον Σεπτέ µβριο 
του 2006. 
http://europa.eu.int/comm/e nvironment/co2/co2_home.htm  
• Προώθηση  της χρήσης  βιοκαυσί µων ή άλλων  ανανεώσι µων καυσί µων για τις µεταφορές , 
οδηγία  2003/30/ ΕΚ. 
http://europa.eu.int/comm/energy/re s/legislation/biofuels_en.htm  
http://europa.eu.int/comm/energy/res/le gislation/doc/biofuels/en_final.pdf   
• Καθαρές  αστικές  µεταφορές . Η πρωτοβουλία  Civitas II εγκαινιάστηκε  το 2005.  
http://europa.eu.int/comm/en ergy_transport/en/cut_en.html  
http://www.civitas-initia tive.org/main.phtml?lan=en  
• Θεµατική  στρατηγική  για το αστικό  περιβάλλον . Θα εγκριθεί  τον Ιανουάριο  του 2006 – 
περιλα µβάνεται  µέτρο για σχέδια  βιώσι µων αστικών  µεταφορών . 
http://europa.eu.int/comm/e nvironment/urban/home_en.htm  
• Χρέωση  του κόστους  της υποδο µής των µεταφορών . 
http://europa.eu.int/comm/transpor t/infr-charging/charging_en.html  
 
EL 33   EL • Τρίτη  δέσµη µέτρων  για τις σιδηροδρο µικές µεταφορές  προκει µένου να καταστούν  
ελκυστικότερες , εγκρίθηκε  το 2004, και COM (2004) 140 τελικό . 
http://europa.eu.int/comm/trans port/rail/package2003/new_en.htm  
6. ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ  ΤΗΣ  ΦΤΩΧΕΙΑΣ  ΣΤΟΝ  ΠΛΑΝΗΤΗ  ΚΑΙ  ΠΡΟΑΓΩΓΗ  
ΤΗΣ  ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ  
Γενικοί  στόχοι  
Ενεργός  προώθηση  της αειφόρου  ανάπτυξης  σε όλο τον κόσµο και να διασφαλιστεί  ότι οι 
εσωτερικές  και εξωτερικές  πολιτικές  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  είναι  συµβατές  µε την αειφόρο  
ανάπτυξη  σε παγκόσ µιο επίπεδο  καθώς  και µε τις διεθνείς  δεσµεύσεις  της 
Επιχειρησιακοί  στόχοι : 
Η ΕΕ θα υλοποιήσει  τις δεσµεύσεις  που έχει αναλάβει  στο διεθνές  πλαίσιο  για την αειφόρο  
ανάπτυξη , δοµικά στοιχεία  του οποίου  είναι  η Παγκόσ µια ∆ιάσκεψη  για την Αειφόρο  
Ανάπτυξη  (Γιοχάνεσ µπουργκ ), η Συναίνεση  του Μοντερέυ , οι αποφάσεις  της ∆ιάσκεψης  
Κορυφής  για την Ανασκόπηση  της Χιλιετίας  και της Παγκόσ µιας ∆ιάσκεψης  Κορυφής . 
Η ΕΕ θα συµβάλει  σηµαντικά  στην  επίτευξη  των αναπτυξιακών  στόχων  της Χιλιετίας  µέχρι 
το 2015. Οι στόχοι  αυτοί  είναι : 
• Η εξάλειψη  της έσχατης  φτώχειας  και της πείνας  
• Η µείωση  κατά  το ήµισυ του ποσοστού  των ανθρώπων  που ζουν µε λιγότερο  από 
ένα δολάριο  την ηµέρα 
• Η µείωση  κατά  το ήµισυ του ποσοστού  των ανθρώπων  που υποφέρουν  από πείνα  
• Η επίτευξη  καθολικής  πρωτοβάθ µιας εκπαίδευσης  
• Η εξασφάλιση  ότι όλα τα αγόρια  και τα κορίτσια  συµπληρώνουν  πλήρες  
πρόγρα µµα πρωτοβάθ µιας εκπαίδευσης  
• Η προαγωγή  της ισότητας  των φύλων  και η χειραφέτηση  των γυναικών  
• Η εξάλειψη  των διαφορών  µεταξύ  των φύλων  στην  πρωτοβάθ µια και 
δευτεροβάθ µια εκπαίδευση  κατά  προτί µηση µέχρι το 2005, και σε όλα τα επίπεδα  
µέχρι το 2015 
• Η µείωση  της παιδικής  θνησι µότητας  
• Η µείωση  κατά  δύο τρίτα  του δείκτη  θνησι µότητας  στα παιδιά  ηλικίας  κάτω  των 
πέντε  ετών  
• Η βελτίωση  της υγείας  των µητέρων  
• Η µείωση  κατά  τρία τέταρτα  του ποσοστού  θνησι µότητας  των µητέρων  
 
EL 34   EL • Η καταπολέ µηση του HIV/AIDS, της ελονοσίας  και άλλων  νόσων  
• Η ανακοπή  και η αναστροφή  της τάσης  εξάπλωσης  του HIV/AIDS 
• Η ανακοπή  και η αναστροφή  της επίπτωσης  της ελονοσίας  και άλλων  σοβαρών  
νόσων  
• Η εξασφάλιση  της περιβαλλοντικής  βιωσι µότητας  
• Η ενσω µάτωση  των αρχών  της αειφόρου  ανάπτυξης  στις πολιτικές  και τα 
προγρά µµατα χώρας · αναστροφή  της τάσης  απώλειας  των περιβαλλοντικών  
πόρων  
• Η µείωση  κατά  το ήµισυ του ποσοστού  των ανθρώπων  που δεν διαθέτουν  
βιώσι µη πρόσβαση  σε ασφαλές  πόσιµο νερό 
• Η αισθητή  βελτίωση  της διαβίωσης  τουλάχιστον  100 εκατο µµυρίων  κατοίκων  σε 
εξαθλιω µένες αστικές  περιοχές  µέχρι το 2020 
• Η δηµιουργία  παγκόσ µιας σύµπραξης  για την ανάπτυξη , ιδίως  µε την ανάπτυξη  ανοικτού  
εµπορικού  και χρηµατοπιστωτικού  συστή µατος  
 
EL 35   EL Για την επίτευξη  των ανωτέρω , η ΕΕ θα µεριµνήσει  ειδικότερα  για: 
1) την αύξηση  του όγκου  της βοήθειας · 2) τη βελτίωση  της ποιότητας , της συνοχής  και 
της αποτελεσ µατικότητας  της βοήθειας · 3) την εφαρ µογή της κοινοτικής  στρατηγικής  
για την Αφρική · 4) την προώθηση  της πρόληψης  των συγκρούσεων · 5) την εφαρ µογή της 
αναπτυξιακής  πολιτικής  της ΕΕ – της ευρωπαϊκής  συναίνεσης  για την ανάπτυξη · 6) την 
επιτυχή  ολοκλήρωση  του Αναπτυξιακού  Προγρά µµατος  της Ντόχα  και τη συµβολή  του 
στους  αναπτυξιακούς  στόχους  της χιλιετίας  και την αειφόρο  ανάπτυξη , 7) την εφαρ µογή του 
συστή µατος «ΓΣΠ +», 8) τη συµβολή  των περιφερειακών  και διµερών  εµπορικών  
συµφωνιών  στην  αειφόρο  ανάπτυξη , 9) την υποστήριξη  της αειφόρου  ανάπτυξης  σε 
παγκόσ µιο επίπεδο  
Ενέργειες : Τρέχουσες  και προγρα µµατιζό µενες 
• Επιτάχυνση  της προόδου  που σηµειώνεται  όσον  αφορά  την επίτευξη  των αναπτυξιακών  
στόχων  της χιλιετίας , COM (2005) 132.  
http://europa.eu.int/comm/development/ body/communications/c ommunications_en.htm  
• Στρατηγική  της ΕΕ για την Αφρική  COM (2005) 489.  
http://europa.eu.int/comm/deve lopment/body/communi cations/docs/eu_strategy_for_africa
_12_10_2005_en.pdf#zoom=100  
• Χρηµατοδότηση  της ανάπτυξης  και αποτελεσ µατικότητα  της βοήθειας , COM (2005) 133. 
http://europa.eu.int/comm/development/ body/communications/ docs/communication_133_e
n.pdf  
• Συνοχή  της αναπτυξιακής  πολιτικής , COM (2005) 134. 
http://europa.eu.int/comm/development/ body/communications/ docs/communication_134_e
n.pdf  
• Συµπεράσ µατα του Συµβουλίου  Γενικών  Υποθέσεων  και Εξωτερικών  Σχέσεων : Η 
αναπτυξιακή  πολιτική  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  «Η ευρωπαϊκή  συναίνεση ", µε βάση  την 
ανακοίνωση  COM (2005) 311. 
http://europa.eu.int/comm/development/ body/development_policy_statement/index_en.  
• Αναπτυξιακό  πρόγρα µµα της Ντόχα . Τρέχουσα  δράση . 
http://europa.eu.int/comm/trade/i ssues/newround/doha_da/index_en.htm  
• ∆ιµερείς  και περιφερειακές  εµπορικές  συµφωνίες  (όπως  συµφωνίες  εµπορικής  εταιρικής  
σχέσης  µε τις χώρες  ΑΚΕ ). Τρέχουσα  δράση . 
http://europa.eu.int/comm/deve lopment/body/cotonou/index_en.htm  
http://europa.eu.int/comm/trad e/issues/bilateral/index_en.htm  
• Τιθάσευση  της παγκοσ µιοποίησης  – ∆ράσεις . 
http://europa.eu.int/comm/trad e/issues/global/index_en.htm  
http://europa.eu.int/comm/trade /issues/global/sia/index_en.htm  
http://europa.eu.int/comm/trade /issues/global/csr/index_en.htm  
• Υλοποίηση  των δεσµεύσεων  της ΕΕ στο πλαίσιο  της Παγκόσ µιας ∆ιάσκεψης  για την 
αειφόρο  ανάπτυξη , της πρωτοβουλίας  της ΕΕ για τα ύδατα , της πρωτοβουλίας  της ΕΕ για 
την ενέργεια , του δεκαετούς  σχεδίου  εφαρ µογής για τις διεθνείς  πρακτικές  βιώσι µης 
 
EL 36   EL παραγωγής  και κατανάλωσης . Τρέχουσα  δράση . 
http://europa.eu.int/comm/e nvironment/wssd/index_en.html  
• ∆ιεθνές  πρόγρα µµα δράσης  της ΕΕ για την αντιµετώπιση  του ιού HIV/AIDS, της 
ελονοσίας  και της φυµατίωσης , 2007, COM (2004) 726. 
http://europa.eu.int/comm/development/ body/theme/human_social/pol_health3_en.htm  
 
EL 37   EL ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ  3 
 
ΕΠΑΝΕΞΕΤΑΣΗ  ΤΗΣ  ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ  ΤΗΣ  ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ  ΕΝΩΣΗΣ  ΓΙΑ ΤΗΝ  
ΑΕΙΦΟΡΟ  ΑΝΑΠΤΥΞΗ  2005:  
ΠΡΩΤΟΣ  ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ  ΚΑΙ  ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΕΣ  ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ  
 
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ  ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ  ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ  ΚΑΙ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ  
ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ   
{COM(2005) 37} 
 
EL 38   EL Προΐ µιο 
Η αειφόρος  ανάπτυξη  αποτελεί  έναν από τους θεµελιώδεις  στόχους  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης , 
αλλά  και παγκόσ µια πρόκληση  που αντιµετωπίζουν  οι εταίροι  µας σε όλο τον πλανήτη . Θέτει  
ερωτή µατα σχετικά  µε το πώς µπορούν  να συµβιβαστούν  η οικονο µική ανάπτυξη , η 
κοινωνική  συνοχή , η ισότητα  Βορρά /Νότου  και η προστασία  του περιβάλλοντος . Η σηµασία 
της εκφράζεται  στη συνθήκη  για την ΕΕ και περιλα µβάνεται  στο Σύνταγ µα, το οποίο  καλεί  
την Ένωση  “να εργάζεται  για τη βιώσι µη ανάπτυξη  της Ευρώπης  µε γνώµονα την ισόρροπη  
οικονο µική ανάπτυξη  και τη σταθερότητα  των τιµών, την άκρως  ανταγωνιστική  κοινωνική  
οικονο µία της αγοράς , µε στόχο  την πλήρη  απασχόληση  και την κοινωνική  πρόοδο , και το 
υψηλό  επίπεδο  προστασίας  και βελτίωσης  της ποιότητας  του περιβάλλοντος ”.  
Για να αντιµετωπισθούν  οι ραγδαίες  δηµογραφικές  αλλαγές  στις επόµενες δεκαετίες , θα 
ασκηθεί  τεράστια  και ολοένα  µεγαλύτερη  πίεση  στους  παγκόσ µιους πόρους , είτε πρόκειται  
για τις κλιµατικές  αλλαγές , τους φυσικούς  πόρους  και τη βιοποικιλότητα , είτε για τον άνισο  
κατα µερισµό του πλούτου  µεταξύ  Βορρά  και Νότου . Πρέπει  λοιπόν  να λάβου µε µέτρα τώρα  
ώστε  αύριο  να διατηρήσου µε την ευαίσθητη  οικονο µική, κοινωνική  και περιβαλλοντική  
ισορροπία  που επικρατεί  στον  πλανήτη . 
Το µέλλον  της Ευρώπης  πρέπει  οπωσδήποτε  να το δούµε σ΄αυτό  το παγκόσ µιο πλαίσιο . Η ΕΕ 
έχει ήδη καταβάλει  σηµαντικές  προσπάθειες  για την προώθηση  της αειφόρου  ανάπτυξης  σε 
εσωτερικό  και διεθνές  επίπεδο . Εάν αναλάβει  ενεργό  ρόλο , η ΕΕ µπορεί  να µετατρέψει  την 
ανάγκη  για περιβαλλοντική  προστασία  και κοινωνική  συνοχή  σε ευκαιρίες  για καινοτο µία, 
ανάπτυξη  και δηµιουργία  θέσεων  απασχόλησης . Με την επανεξέταση  της στρατηγικής  για 
την αειφόρο  ανάπτυξη  επιβεβαιώνου µε τη δέσµευση  που έχουµε αναλάβει  να καθορίσου µε 
καλύτερα  τις διαρθρωτικές  αλλαγές  που απαιτούν  οι οικονο µίες µας και η κοινωνία , και να 
χαράξου µε συγκεκρι µένο πρόγρα µµα παρακολούθησης  αυτής  της διαδικασίας  αλλαγής , ώστε  
να βελτιωθεί  η ποιότητα  της ζωής  όλων . 
Για να ανταποκριθεί  η Ένωση  σ΄αυτή  την πρόκληση , απαιτείται  συντονισ µένη δράση  και 
ισχυρή  ηγεσία , ώστε  να βρεθούν  λύσεις  που θα µπορέσουν  να προσφέρουν  στους  κατοίκους  
της Ευρώπης  και κάθε  περιοχής  του πλανήτη  διαρκή  οφέλη . 
Αυτός  είναι  ο λόγος  για τον οποίο , στην  αρχή  αυτής  της χιλιετίας , η Ευρωπαϊκή  Ένωση  
ανέλαβε  τη δέσµευση  να καταρτίσει  ένα πρόγρα µµα αλλαγών , ώστε  να αρχίσου µε να 
αντιµετωπίζου µε τις οικονο µικές, κοινωνικές  και περιβαλλοντικές  τάσεις  που είναι  αντίθετες  
προς  την αειφόρο  ανάπτυξη . Το 2000, η στρατηγική  της Λισαβόνας  καθόρισε  ένα φιλόδοξο  
πρόγρα µµα οικονο µικών  και κοινωνικών  µεταρρυθ µίσεων  για τη δηµιουργία  µιας πιο 
δυνα µικής και ανταγωνιστικής  οικονο µίας της γνώσης . Το 2001 άρχισε  µε το Ευρωπαϊκό  
Συµβούλιο  του Γκέτε µποργκ  η εφαρ µογή ευρείας  στρατηγικής  για την αειφόρο  ανάπτυξη  και 
το 2002 καθορίστηκε  στη Βαρκελώνη  η εξωτερική  της διάσταση , πριν από την Παγκόσ µια 
∆ιάσκεψη  Κορυφής  για την Αειφόρο  Ανάπτυξη  των Ηνωµένων  Εθνών , το καλοκαίρι  του 
2002. Καθένα  από αυτά  τα στάδια  συνόδευαν  σηµαντικές  αποφάσεις  και µέτρα για την 
εκπλήρωση  των δεσµεύσεων  που αναλήφθηκαν . Ωστόσο , παρόλα  αυτά  δεν σηµειώθηκε  
αρκετή  πρόοδος · οι αντίθετες  προς  την αειφόρο  ανάπτυξη  τάσεις  δεν έχουν  αρχίσει  ακόµη να 
αναστρέφονται  και τα διεθνή  συµφέροντα  παρα µένουν  µεγάλα . 
Η έναρξη  της εντολής  νέας Επιτροπής  σε συνδυασ µό µε την εκλογή  νέου Ευρωπαϊκού  
Κοινοβουλίου  αποτελεί  την κατάλληλη  στιγµή για να γίνει ένας απολογισ µός της προόδου  
που έχει σηµειωθεί  και για να επιταχυνθεί  ο ρυθµός των αλλαγών . 
 
EL 39   EL Τα πρώτα  βήµατα έχουν  γίνει. Προτείνοντας  τους στρατηγικούς  στόχους  της Ένωσης  για τα 
πέντε  επόµενα έτη, η Επιτροπή  επιβεβαίωσε  εκ νέου τη δέσµευσή  της σχετικά  µε την αειφόρο  
ανάπτυξη . Στην  ενδιά µεση επανεξέταση  της στρατηγικής  της Λισαβόνας , πρότεινε  να 
ανανεωθεί  η ατζέντα  της Λισαβόνας  και να αποτελέσει  τη στρατηγική  µας για την ανάπτυξη  
και την απασχόληση · αυτό  θα µας επιτρέψει  να χρησι µοποιήσου µε τους πόρους  µιας 
δυνα µικότερης  οικονο µίας και να προωθήσου µε τις ευρύτερες  κοινωνικές  και 
περιβαλλοντικές  φιλοδοξίες  µας. Κατ΄αυτό  τον τρόπο , η Λισαβόνα  παρα µένει βασική  
συνιστώσα  του πρωταρχικού  στόχου  που αποτελεί  η αειφόρος  ανάπτυξη , ο οποίος  
καθορίστηκε  στη Συνθήκη , δηλαδή  βιώσι µη βελτίωση  της κοινωνικής  πρόνοιας  και του 
βιοτικού  επιπέδου  για τις παρούσες  και τις µελλοντικές  γενεές . Όπως  επιβεβαίωσε  η 
Επιτροπή  στην  ενδιά µεση επανεξέταση : “Τόσο  η στρατηγική  της Λισαβόνας  όσο και η 
στρατηγική  για την αειφόρο  ανάπτυξη  συµβάλλουν  στην επίτευξη  αυτού  του στόχου . ∆εδο µένου 
ότι αλληλοενισχύονται , στοχεύουν  σε συµπληρω µατικές  ενέργειες , χρησι µοποιούν  διαφορετικά  
µέσα και παράγουν  αποτελέσ µατα σε διαφορετικά  χρονικά  σηµεία.” 
Εξάλλου , την επανεξέταση  της στρατηγικής  της Λισαβόνας  συνοδεύει  η έναρξη , επίσης  
σήµερα, από την Επιτροπή  ενός νέου προγρά µµατος κοινωνικής  δράσης  της ΕΕ, το οποίο  
καθορίζει  τις γενικές  γραµµές των πολιτικών  που µπορούν  να βοηθήσουν  στην  εξασφάλιση  
µεγαλύτερης  συνοχής  στην  ήπειρο  και στην  περαιτέρω  ανάπτυξη  του κοινωνικού  προτύπου  
µας για την αντιµετώπιση  των τάσεων  που είναι  αντίθετες  προς  την αειφόρο  ανάπτυξη . 
Κατ΄αυτό  τον τρόπο , το πρόγρα µµα κοινωνικής  δράσης  συµβάλλει  επίσης  στην  επίτευξη  του 
στόχου  της αειφόρου  ανάπτυξης . 
Η παρούσα  ανακοίνωση  αποτελεί  το πρώτο  βήµα της Επιτροπής  για την αναθεώρηση  της 
στρατηγικής  για την αειφόρο  ανάπτυξη  κατά  το 2005. Η παρούσα  έκθεση  αποτελεί  µία πρώτη  
αξιολόγηση  της προόδου  που έχει σηµειωθεί  από το 2001 και περιγράφει  ορισµένες 
µελλοντικές  κατευθύνσεις , οι οποίες  µπορούν  να καθοδηγήσουν  την επανεξέταση  της 
στρατηγικής  για την αειφόρο  ανάπτυξη  που θα υποβληθεί  εντός  του έτους  σε χωριστή  
ανακοίνωση  στο Ευρωπαϊκό  Κοινοβούλιο  και στο Συµβούλιο . Η παρούσα  ανακοίνωση  
βασίζεται  στις συζητήσεις  που διεξήχθησαν  κατά  το περασ µένο έτος, καθώς  και στη γνώµη 
της Ευρωπαϊκής  Οικονο µικής και Κοινωνικής  Επιτροπής  τον Απρίλιο  του 2004 και τα 
αποτελέσ µατα δηµόσιων  διαβουλεύσεων  που άρχισαν  µε την Επιτροπή  τον περασ µένο 
Οκτώβριο12. 
                                                 
12 Τα συµπεράσ µατά τους περιλα µβάνονται  εκτενέστερα  στα µέρη 1 και 2 του εγγράφου  εργασίας  των 
υπηρεσιών  της Επιτροπής , SEC(2005) 225. Το πλήρες  κείµενο της έκθεσης  της Επιτροπής  για τα 
αποτελέσ µατα των διαβουλεύσεων  θα είναι  σύντο µα διαθέσι µο στην  ηλεκτρονική  διεύθυνση  
http://europa.eu.int/comm/sustainable/pages/review_en.htm . 
 
EL 40   EL Η Ευρωπαϊκή  Ένωση  ατενίζει  το µέλλον  της ανοιχτά  και σε µακροπρόθεσ µη βάση . 
Πιστεύου µε στη δύνα µη και στις αξίες  στις οποίες  βασίζεται  το δυνα µικό ευρωπαϊκό  πρότυπό  
µας. Θα µεριµνήσου µε ώστε  να µπορούν  να καλυφθούν  οι ανάγκες  των σηµερινών  και των 
µελλοντικών  γενεών . Ο θεµελιώδης  αυτός  στόχος  θα διαφαίνεται  σε όλες τις πολιτικές  της 
Ένωσης . Η αειφόρος  ανάπτυξη  απαιτεί  να λάβου µε µέτρα από τώρα . Η Ευρωπαϊκή  Ένωση  
διαθέτει  την ικανότητα , την αρµοδιότητα  και τη δηµιουργικότητα  για να πραγ µατοποιήσει  τις 
απαιτού µενες αλλαγές . Οι Ευρωπαίοι  και όλοι οι πολίτες  του υπόλοιπου  κόσµου µπορούν  να 
βασίζονται  στη δέσµευση  της Ένωσης  να διασφαλίσει  βιώσι µο µέλλον  για όλους . 
 
EL 41   EL Μέρος  I: Αειφόρος  Ανάπτυξη  – Ποιες  είναι  οι προκλήσεις ; 
1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ  
Η αειφόρος  ανάπτυξη  – δηλαδή  η κάλυψη  των αναγκών  της παρούσας  γενιάς  χωρίς  να 
διακυβεύεται  η ικανότητα  των µελλοντικών  γενεών  να καλύψουν  τις ανάγκες  τους – αποτελεί  
θεµελιώδη  στόχο  της Συνθήκης  για την Ευρωπαϊκή  Ένωση13 και του Συντάγ µατος. Αποτελεί  
γενική  έννοια  η οποία  στηρίζει  όλες τις πολιτικές , τις δράσεις  και τις στρατηγικές  της Ένωσης  
και απαιτεί  τη χάραξη  και εφαρ µογή οικονο µικών , περιβαλλοντικών  και κοινωνικών  
πολιτικών  κατά  τρόπο  αµοιβαία  συµπληρω µατικό . 
Επειδή  η παγκοσ µιοποίηση  καθίσταται  ολοένα  ισχυρότερη , είναι  απαραίτητη  µία σαφής  
πολιτική  ηγεσία  ικανή  να προωθήσει  ένα δυνα µικό ευρωπαϊκό  πρότυπο  για το παρόν  και το 
µέλλον . Η Επιτροπή  ανέλαβε  τη σταθερή  δέσµευση  για αειφόρο  ανάπτυξη  και επιθυ µεί να 
χαράξει  ένα εποικοδο µητικό  πρόγρα µµα αλλαγών . Το µέλλον  της Ευρώπης  και του 
υπόλοιπου  πλανήτη  πρέπει  να προβλεφθεί  µακροπρόθεσ µα και απαιτεί  δράση  στο πλαίσιο  
ευρέως  φάσµατος πολιτικών . Η Επιτροπή  είναι  πεπεισ µένη ότι πρέπει  να βελτιωθεί  η 
ευηµερία, η αλληλεγγύη  και η ασφάλεια , ούτως  ώστε  να βελτιωθεί  η ποιότητα  ζωής  και για 
µας και για τις µελλοντικές  γενιές . Χρειαζό µαστε  ανάπτυξη  και περισσότερες  θέσεις  
απασχόλησης , καθώς  και καθαρότερο  και υγιέστερο  περιβάλλον . Επίσης  χρειαζό µαστε  µία 
κοινωνία  µε περισσότερη  συνοχή , όπου  η ευηµερία και οι ευκαιρίες  θα είναι  µοιρασ µένες σε 
όλη την Ευρωπαϊκή  Ένωση  και πέρα  από αυτή . Χρειαζό µαστε  περισσότερη  καινοτο µία, 
έρευνα  και εκπαίδευση . Πρέπει  δε να αναλάβου µε τις ευθύνες  µας και να ανταποκριθού µε 
στις υποχρεώσεις  µας στη διεθνή  σκηνή . Η µελλοντική  µας ευηµερία και ποιότητα  ζωής  θα 
εξαρτηθεί  από την ικανότητά  µας και τη βούλησή  µας να µεταβάλου µε τα πρότυπα  
παραγωγής  και κατανάλωσης  και να αποσυνδέσου µε την οικονο µική ανάπτυξη  από την 
επιδείνωση  του περιβάλλοντος . 
Η δράση  σ΄αυτούς  τους τοµείς δεν µπορεί  να περιοριστεί  µόνο στην  Ένωση . Η αειφόρος  
ανάπτυξη  παρα µένει παγκόσ µια πρόκληση . Γι΄αυτό  είναι  βασικό  η ευρωπαϊκή  πολιτική  
δράση  να αναπτύσσεται  παράλληλα  και στο εσωτερικό  και στο εξωτερικό . Αυτό  απαιτεί  
ολοκληρω µένη προσέγγιση  και αντικατοπτρίζει  το γεγονός  ότι µε την παγκοσ µιοποίηση  και 
την αυξανό µενη αλληλεξάρτηση  των προβλη µάτων , η Ευρωπαϊκή  Ένωση  µπορεί  να 
προσφέρει  ό,τι καλύτερο  για τις βασικές  εσωτερικές  προτεραιότητές  της µόνο εάν συγχρόνως  
επιτύχει  στη διεθνή  σκηνή . Κατά  τον ίδιο τρόπο , η ΕΕ πρέπει  οπωσδήποτε  να χαράξει  
πολιτικές  που να εκφράζουν  τις διεθνείς  δεσµεύσεις  της, ώστε  τα λόγια  να µετατραπούν  σε 
πράξεις , και να διατηρήσει  την αξιοπιστία  της ως διεθνούς  πρωταγωνιστή  στον  τοµέα της 
αειφόρου  ανάπτυξης . 
Αν και η εντολή  της Επιτροπής  διαρκεί  ως το τέλος  του 2009, πρέπει  σαφώς  κατά  τη χάραξη  
της πολιτικής  της να ατενίζει  το µέλλον  µετά από αυτή  την ηµεροµηνία. Εάν θέλου µε να 
επιτύχου µε τους µακροπρόθεσ µους στόχους  µας, δεν πρέπει  να περιµένουµε ώς αύριο · πρέπει  
να δράσου µε τώρα . Για να υλοποιηθεί  το µακροπρόθεσ µο όραµα, απαιτούνται  συγκεκρι µένοι 
στόχοι  που θα κατευθύνουν  τις µακροπρόθεσ µες τάσεις , καθώς  και µηχανισ µοί για την 
επίτευξη  των τεθέντων  στόχων , ήδη από τώρα . Η παρούσα  Επιτροπή  έχει ήδη επιβεβαιώσει  
                                                 
13 Άρθρο  2 της Συνθήκης  για την Ευρωπαϊκή  Ένωση . 
 
EL 42   EL τη σηµασία που έχουν  για την αειφόρο  ανάπτυξη  οι βασικοί  στρατηγικοί  της στόχοι  που είναι  
η ευηµερία, η αλληλεγγύη  και η ασφάλεια14.  
Η ΕΕ ανέλαβε  για πρώτη  φορά  δέσµευση  για την αειφόρο  ανάπτυξη  τον Ιούνιο  του 2001. 
Τότε , το Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  του Γκέτε µποργκ  ενέκρινε  τη στρατηγική  για την αειφόρο  
ανάπτυξη  της ΕΕ µε βάση  ανακοίνωση  της Επιτροπής . Το 2002, η Επιτροπή  παρουσίασε  
δεύτερη  ανακοίνωση15 η οποία  τόνιζε  την εξωτερική  διάσταση  της αειφόρου  ανάπτυξης , την 
οποία  ενέκρινε  το Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  της Bαρκελώνης . Τα κείµενα αυτά  αποτελούν  από 
κοινού  τη βάση  της στρατηγικής  για την αειφόρο  ανάπτυξη  της ΕΕ. Η Επιτροπή  δεσµεύτηκε  
να επανεξετάσει  τη στρατηγική  µε την έναρξη  των καθηκόντων  κάθε  νέας Επιτροπής . 
Συνεπώς , εντός  του 2005, µε βάση  τον απολογισ µό των τεσσάρων  περασ µένων  ετών , η 
Επιτροπή  θα επανεξετάσει  αυτή  τη στρατηγική . 
Η νέα στρατηγική  για την αειφόρο  ανάπτυξη  θα πρέπει  να βασίζεται  σε µία ευρύτερη  
προσέγγιση  που θα τονίζει  τις απαιτού µενες διαρθρωτικές  αλλαγές  στην  οικονο µία, ώστε  τα 
πρότυπα  παραγωγής  και κατανάλωσης  να συµβιβάζονται  περισσότερο  µε την αειφόρο  
ανάπτυξη , και να καλύπτει  τις τάσεις  που είναι  αντίθετες  προς  αυτήν . Εάν ενισχυθεί  
περισσότερο  η νέα προσέγγιση  χάραξης  των πολιτικών , η αναθεωρη µένη στρατηγική  θα 
επιβεβαιώσει  την τρισδιάστατη  προσέγγισή  της και θα εξασφαλίσει  την πλήρη  ενσω µάτωση  
και ενίσχυση  των εξωτερικών  πτυχών  της αειφόρου  ανάπτυξης . Επίσης , θα επιβεβαιώσει  τη 
δέσµευση  που αναφέρεται  στην  πρόταση  για τις δηµοσιονο µικές προοπτικές  2007-2013, 
σύµφωνα  µε την οποία  η αειφόρος  ανάπτυξη  θα αποτελεί  κατευθυντήρια  αρχή  των 
κοινοτικών  πολιτικών . 
2. Η ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ  ΤΗΣ  ΑΕΙΦΟΡΟΥ  ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ  ΑΠΟ  ΤΗΝ  ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ  ΕΝΩΣΗ  
Η στρατηγική  για την αειφόρο  ανάπτυξη  αποτελείται  από τα εξής στοιχεία :  
Κατ΄αρχάς , εξηγεί  γενικά  τι συµβάλλει  στην  αειφόρο  ανάπτυξη . Το βασικό  µήνυµα της 
στρατηγικής  είναι  ότι, σε τελευταία  ανάλυση , η οικονο µική, η κοινωνική  και η 
περιβαλλοντική  διάσταση  της αειφόρου  ανάπτυξης  πρέπει  να συνδυάζονται  και να ενισχύει  
αµοιβαία  η µία την άλλη : “Η αειφόρος  ανάπτυξη  προσφέρει  στην Ευρωπαϊκή  Ένωση  ένα 
θετικό  µακρόπνοο  όραµα για µια περισσότερο  ευηµερούσα  και δικαιότερη  κοινωνία  µέσα σ'ένα 
καθαρότερο , ασφαλέστερο  και υγιέστερο  περιβάλλον  - µιας κοινωνίας  που θα παρέχει  καλύτερη  
ποιότητα  ζωής , για µας, τα παιδιά  µας και τα εγγόνια  µας”16. Η κατανόηση  της σηµασίας  των 
τριών  αυτών  εννοιών  στις οποίες  βασίζεται  η αειφόρος  ανάπτυξη  και των µεταξύ  τους 
σχέσεων  είναι  καθοριστική .  
Το δεύτερο , και ενδεχο µένως  το πλέον  φιλόδοξο  µέρος της στρατηγικής  επιδιώκει  να 
βελτιώσει  τον τρόπο  χάραξης  των πολιτικών  µας, εστιάζοντας  τις προσπάθειες  στη 
βελτίωση  της συνοχής  των πολιτικών  και ενηµερώνοντας  τους πολίτες  για τις πιθανές  
µεθόδους  συµβιβασ µού µεταξύ  των αντιφατικών  στόχων , ώστε  να µπορούν  να λαµβάνονται  
σωστές  πολιτικές  αποφάσεις . Αυτό  προϋποθέτει  προσεκτική  εξέταση  όλων  των επιπτώσεών  
τους, περιλα µβανο µένων  των επιπτώσεων  που θα έχει η µη ανάληψη  δράσης , ιδίως  µε την 
                                                 
14 COM(2005) 12, της 26.1.2005 : “ Στρατηγικοί  στόχοι  2005-2009. Ευρώπη  2010: µία εταιρική  σχέση  για 
την ευρωπαϊκή  ανανέωση  – Ευηµερία, αλληλεγγύη  και ασφάλεια ”. 
15 COM(2002) 82, 13.2.2002: " Προς  µια παγκόσ µια σύµπραξη  για αειφόρο  ανάπτυξη ". 
16 COM(2001) 264 “ Αειφόρος  ανάπτυξη  της Ευρώπης  για έναν καλύτερο  κόσµο: Στρατηγική  της 
Ευρωπαϊκής  Ένωσης  για την αειφόρο  ανάπτυξη ”, σ. 2. 
 
EL 43   EL έγκαιρη  εκτίµηση του αντίκτυπου , καθώς  και την αποστολή  των κατάλληλων  σηµάτων  στην  
αγορά  µε τον καθορισ µό κατάλληλων  τιµών. Επιπλέον  προϋποθέτει  ότι οι υπεύθυνοι  για τη 
χάραξη  πολιτικής  της ΕΕ λαµβάνουν  υπόψη  το διεθνές  πλαίσιο  και προωθούν  ενεργά  τη 
συνοχή  µεταξύ  των εσωτερικών  και εξωτερικών  πολιτικών . Επίσης , απαιτούνται  επενδύσεις  
στους  τοµείς των επιστη µών και της τεχνολογίας , που θα διευκολύνουν  τις απαιτού µενες για 
την αειφόρο  ανάπτυξη  προσαρ µογές. Τέλος , ο νέος τρόπος  χάραξης  των πολιτικών  επιδιώκει  
τη βελτίωση  της επικοινωνίας  και την κινητοποίηση  των πολιτών  και των επιχειρήσεων . 
Τρίτον , εξετάζει  έναν περιορισ µένο αριθµό τάσεων  οι οποίες  είναι  σαφώς  αντίθετες  προς  
την αειφόρο  ανάπτυξη , όπως  για παράδειγ µα το θέµα των κλιµατικών  αλλαγών  και της 
χρησι µοποίησης  ενεργειακών  πόρων , οι απειλές  για τη δηµόσια υγεία , η φτώχεια  και ο 
κοινωνικός  αποκλεισ µός, η γήρανση  της κοινωνίας , η διαχείριση  των φυσικών  πόρων , η 
χρήση  γης και οι µεταφορές . 
Τέλος , η παγκόσ µια διάσταση  επεκτείνεται  σε ορισµένους  από τους διεθνείς  στόχους  και 
επικεντρώνεται  στους  στόχους  προτεραιότητας  που καθορίστηκαν  στη συµβολή  της 
Ευρωπαϊκής  Ένωσης  στην  Παγκόσ µια ∆ιάσκεψη  Κορυφής  για την Αειφόρο  Ανάπτυξη  
(WSSD). Πρόκειται  για τον έλεγχο  της παγκοσ µιοποίησης , το εµπόριο  για αειφόρο  ανάπτυξη , 
την καταπολέ µηση της φτώχειας , την κοινωνική  ανάπτυξη , την αειφόρο  διαχείριση  των 
φυσικών  και περιβαλλοντικών  πόρων , τη βελτίωση  της συνοχής  των πολιτικών  της 
Ευρωπαϊκής  Ένωσης , τη χρηστή  διακυβέρνηση  σε όλα τα επίπεδα  και τη χρηµατοδότηση  της 
αειφόρου  ανάπτυξης . 
3. ΓΙΑΤΙ  ΑΥΤΗ  Η ΕΠΑΝΕΞΕΤΑΣΗ  
Η Επιτροπή  έχει ήδη αναλάβει  τη δέσµευση  να επανεξετάζει  τη στρατηγική  στην  αρχή  κάθε  
νέας εντολής  της Επιτροπής . Η πρωτοβουλία  αυτή  χαιρετίστηκε  κατά  τις πρόσφατες  
συνόδους  του Ευρωπαϊκού  Συµβουλίου  τον Ιούνιο  και τον Νοέµβριο του 2004. Επίσης , η 
ανάγκη  για επανεξέταση  σ΄αυτό  το στάδιο  καθίσταται  επιτακτικότερη  λόγω  ορισµένων  
εξελίξεων : 
• η επιδείνωση  των τάσεων  που είναι  αντίθετες  προς  την αειφόρο  ανάπτυξη , και 
συγκεκρι µένα οι αυξανό µενες πιέσεις  που ασκούνται  στους  φυσικούς  πόρους , τη 
βιοποικιλότητα  και το κλίµα, καθώς  και η διαρκής  ανισότητα  και η φτώχεια , αλλά  και οι 
αυξανό µενες οικονο µικές και κοινωνικές  προκλήσεις  που οφείλονται  στη γήρανση  του 
πληθυσ µού· 
• τα περιορισ µένα αποτελέσ µατα της οικονο µίας της Ευρώπης , σε συνδυασ µό µε τη 
συνέχιση  της παγκοσ µιοποίησης  που δηµιουργεί  νέες ανταγωνιστικές  πιέσεις  και µε την 
εµφάνιση  νέων  βιοµηχανικών  χωρών  (π.χ. Κίνα , Ινδία  και Βραζιλία ), που αναγγέλλουν  
αύξηση  του οικονο µικού ανταγωνισ µού και ενδεχο µένως  αλλαγές  των εθνικών  
διαρθρώσεων  παραγωγής , οι οποίες  έχουν  συνέπειες  για την αειφόρο  ανάπτυξη  σε 
παγκόσ µια κλίµακα· 
• οι νέες διεθνείς  δεσµεύσεις  και διαπραγ µατεύσεις  που είναι  δυνατόν  να συµβάλουν  στη 
παγκόσ µια αειφόρο  ανάπτυξη  πρέπει  να συνοδεύονται  από µεγαλύτερες  προσπάθειες  
υλοποίησής  τους (π.χ. το αναπτυξιακό  πρόγρα µµα της Ντόχα  του ΠΟΕ , το πρόγρα µµα 
εφαρ µογής του Γιοχάνεσ µπουργκ  που αποφασίστηκε  στην  Παγκόσ µια ∆ιάσκεψη  Κορυφής  
για την Αειφόρο  Ανάπτυξη , οι δεσµεύσεις  του Μοντερέι  για τη χρηµατοδότηση  της 
ανάπτυξης  και οι αναπτυξιακοί  στόχοι  της χιλιετίας )· 
 
EL 44   EL • οι νέες απειλές  για την ασφάλεια , όπως  η τροµοκρατία  (επιθέσεις  της 11ης Σεπτε µβρίου  
2001 και 11ης Mαρτίου  2004), οι φυσικές  καταστροφές  (πληµµύρες) και οι κίνδυνοι  για 
την υγεία  (π.χ. SARS) δηµιούργησαν  µεγάλο  αίσθη µα ανασφάλειας . Επίσης , καθίσταται  
ολοένα  και πιο σαφής  η επίγνωση  της ανάγκης  να ληφθούν  µέτρα για την καταπολέ µηση 
του οργανω µένου εγκλή µατος, της διαφθοράς  και του ρατσισ µού· 
• τέλος , κατά  την επανεξέταση  πρέπει  να ληφθούν  υπόψη  η διεύρυνση  της Ευρωπαϊκής  
Ένωσης  σε 25 κράτη  µέλη, καθώς  και ο καθορισ µός εθνικών  στρατηγικών  για την αειφόρο  
ανάπτυξη  στα περισσότερα  κράτη  µέλη και η µεγαλύτερη  συµµετοχή  των τοπικών  και 
περιφερειακών  αρχών . 
4. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ  ΤΗΣ  ΠΡΟΟ∆ΟΥ  
Αν και έχει σηµειωθεί  κάποια  πρόοδος  στην  εφαρ µογή της στρατηγικής  και άµεσα 
αποτελέσ µατα δεν µπορούν  να αναµένονται , είναι  σαφές  ότι πρέπει  ακόµη να γίνουν  πολλά . 
∆εν υπάρχουν  πολλές  ενδείξεις  ότι οι περισσότερες  από τις απειλές  για την αειφόρο  ανάπτυξη  
έχουν  περιορισθεί , γι΄αυτό  απαιτούνται  επείγουσες  και συνεχείς  ενέργειες . Λεπτο µερέστερη  
περιγραφή  της προόδου  που έχει σηµειωθεί  υπάρχει  στο έγγραφο  εργασίας  των υπηρεσιών  
της Επιτροπής17, µπορού µε ωστόσο  να υπογρα µµίσουµε ορισµένες σηµαντικές  εξελίξεις . 
- Αλλαγή  του τρόπου  χάραξης  των πολιτικών  µας. Από το 2001, εφαρ µόζεται  “νέος 
τρόπος  χάραξης  των πολιτικών ”, ώστε  οι πολιτικές  να είναι  πιο συνεκτικές  και να 
δηµιουργούν  τις κατάλληλες  συνθήκες  για την προώθηση  της αειφόρου  ανάπτυξης . 
                                                 
17 SEC(2005) 225. 
 
EL 45   EL Βελτίωση  της συνοχής  των πολιτικών  
Η ενσω µάτωση  ορισµένων  οριζόντιων  αρχών  των συνθηκών  σε όλες τις κοινοτικές  πολιτικές  
αποτελεί  βασικό  στόχο . Παράδειγ µα των µέτρων  που λαµβάνονται  για τον σκοπό  αυτό  από 
την Ευρωπαϊκή  Ένωση  αποτελεί  η “διαδικασία  του Κάρντιφ ”, η οποία  συµβάλλει  στην  
ενσω µάτωση  των περιβαλλοντικών  προβλη µάτων  στις τοµεακές  πολιτικές . Ωστόσο , ο πρώτος  
απολογισ µός της διαδικασίας  του Κάρντιφ , που πραγ µατοποιήθηκε  το 2004, έδειξε  ότι η 
πρόοδος  που έχει σηµειωθεί  είναι  µέχρι στιγµής περιορισ µένη. 
Το 2003, δηµιουργήθηκε  στην  Επιτροπή  ένας νέος µηχανισ µός αξιολόγησης  των επιπτώσεων  
ως µέσο για τη βελτίωση  της συνοχής  των πολιτικών . Σκοπός  αυτού  του µηχανισ µού είναι  να 
αξιολογεί  µε ολοκληρω µένο τρόπο  τις οικονο µικές, περιβαλλοντικές  και κοινωνικές  
επιπτώσεις  των σηµαντικότερων  πολιτικών  προτάσεων  και να καθιστά  σαφέστερους  τους 
συµβιβασ µούς µεταξύ  ανταγωνιστικών  στόχων . Μέχρι  σήµερα, η Επιτροπή  έχει συντάξει  
πάνω  από 50 αξιολογήσεις  των επιπτώσεων  για ένα ευρύ  φάσµα πολιτικών , από προτάσεις  
οδηγίας  για την αντασφάλιση  έως πολιτικές  κατευθύνσεις  για την κοινή  οργάνωση  της 
αγοράς  ζάχαρης  και τη χρηµατοδότηση  του Natura 2000. Όσον  αφορά  το εξωτερικό , άρχισαν  
να εκπονούνται  µελέτες  για τις επιπτώσεις  στην  αειφορία  στο πλαίσιο  των µεγάλων  
εµπορικών  διαπραγ µατεύσεων . 
Ανάπτυξη  της ανοικτής  µεθόδου  συντονισ µού  
Η ανοικτή  µέθοδος  συντονισ µού µπορεί  να αποδειχθεί  ισχυρό  µέσο για την προώθηση  της 
ανταλλαγής  χρήσι µων πρακτικών , τη συµµετοχή  και την κινητοποίηση  των ενδιαφερο µένων  
και την άσκηση  πιέσεων  στα κράτη  µέλη για την υιοθέτηση  στρατηγικότερης  και πιο 
ολοκληρω µένης προσέγγισης  και για τη χάραξη  αποτελεσ µατικότερων  πολιτικών . Στους  
τοµείς της κοινωνικής  ένταξης  και των συντάξεων  οι κοινοί  στόχοι  και κοινοί  δείκτες  έχουν , 
για παράδειγ µα, συµφωνηθεί  από την Επιτροπή  και τα κράτη  µέλη. Τα περισσότερα  κράτη  
µέλη καθόρισαν  ποσοτικούς  στόχους  όσον  αφορά  τη µείωση  της φτώχειας  και του 
κοινωνικού  αποκλεισ µού. 
Ορθές  τιµές και κίνητρα  
Τα µέτρα που θα διασφαλίσουν  ότι οι τιµές της αγοράς  αντικατοπτρίζουν  το πραγ µατικό  
κόστος  των οικονο µικών  δραστηριοτήτων  για την κοινωνία  θα ενθαρρύνουν  την αλλαγή  των 
προτύπων  παραγωγής  και κατανάλωσης . Για τον σκοπό  αυτό , τα µέσα που βασίζονται  στην  
αγορά  όπως  οι περιβαλλοντικοί  φόροι , τα συστή µατα εµπορίας  εκπο µπών και οι επιδοτήσεις  
µπορούν  να συµπληρώσουν  αποτελεσ µατικά  τα παραδοσιακά  ρυθµιστικά  µέτρα. Στον  τοµέα 
αυτό , τα τελευταία  έτη σηµειώθηκε  πρόοδος  σε επίπεδο  Ευρωπαϊκής  Ένωσης , αλλά  η λήψη  
αποφάσεων  εξακολουθεί  να είναι  δύσκολη  σε ορισµένες περιπτώσεις , ιδίως  σε ό,τι αφορά  τη 
φορολόγηση , λόγω  της απαιτού µενης οµοφωνίας  στο Συµβούλιο . Παράδειγ µα όπου  η ΕΕ 
εφάρ µοσε µέσα που βασίζονται  στην  αγορά  αποτελεί  η οδηγία  του 2003 για τη φορολόγηση  
της ενέργειας , η οποία  επεκτείνει  το κοινοτικό  σύστη µα του ελάχιστου  φορολογικού  
συντελεστή  από τα ορυκτέλαια  σε άλλα  ενεργειακά  προϊόντα , αλλά  και το σύστη µα εµπορίας  
δικαιω µάτων  εκπο µπής αερίων  θερµοκηπίου  σε όλη την Ευρωπαϊκή  Ένωση , που ισχύει  από 
το 2005 για να συµβάλει  στην  επίτευξη  των στόχων  του Κυότο  για τη µείωση  των εκπο µπών 
αερίων  θερµοκηπίου . 
Επένδυση  στις επιστή µες και τις τεχνολογίες  
 
EL 46   EL Η πρόοδος  των γνώσεων  και των τεχνολογιών  αποτελούν  βασικό  παράγοντα  για την επίτευξη  
ισορροπίας  ανάµεσα στην  οικονο µική ανάπτυξη  και την κοινωνική  και περιβαλλοντική  
αειφόρο  ανάπτυξη . Πολλών  ειδών  συνέργειες  µπορούν  να χρησι µοποιηθούν  µεταξύ  της 
καινοτο µίας για την ποιότητα  και την απόδοση , αφενός , και την καινοτο µία για τη 
βελτιστοποίηση  της χρήσης  της ενέργειας , των αποβλήτων  και της ασφάλειας , αφετέρου . Για 
παράδειγ µα, τα µηχανή µατα που έχουν  περισσότερη  ενεργειακή  απόδοση  καταναλώνουν  
λιγότερους  φυσικούς  πόρους  και εκπέµπουν  λιγότερα  αέρια . Εξάλλου , οι επενδύσεις  στις νέες 
τεχνολογίες  θα δηµιουργήσουν  θέσεις  απασχόλησης  και θα συµβάλουν  στην  ανάπτυξη . Η 
δράση  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  σ΄αυτό  τον τοµέα περιλα µβάνει  τις δραστηριότητες  για την 
αειφόρο  ανάπτυξη  του 6ου προγρά µµατος-πλαισίου  έρευνας  και τεχνολογικής  ανάπτυξης . Το 
πρόγρα µµα δράσης  για τις περιβαλλοντικές  τεχνολογίες  προωθεί  τεχνολογικές  πλατφόρ µες 
για το υδρογόνο  και τα στοιχεία  καυσί µου, τις φωτοβολταϊκές  διατάξεις , την αειφόρο  χηµική 
τεχνολογία , την υδροδότηση  και την υγιεινή . Η ΕΕ προωθεί  επίσης  τη διάδοση  των 
τεχνολογιών  που έχουν  αντίκτυπο  στα κοινωνικά  µας συστή µατα, για παράδειγ µα στα 
συστή µατα υγειονο µικής περίθαλψης18. 
Ενηµέρωση  και κινητοποίηση  των πολιτών  και των επιχειρήσεων  
Η κοινωνία  των πολιτών  και ο ιδιωτικός  τοµέας διαδρα µατίζουν  σηµαντικό  ρόλο  στην  
αειφόρο  ανάπτυξη . Έχουν  ήδη αναληφθεί  αρκετές  πρωτοβουλίες  σε επίπεδο  Ευρωπαϊκής  
Ένωσης  για να ενθαρρυνθούν  αυτές  οι οµάδες να συµµετέχουν  ενεργά , καθώς  και για να 
βελτιωθεί  η διαδικασία  διαβουλεύσεων  και η κινητοποίηση  των ενδιαφερο µένων . Μεταξύ  
άλλων , η Επιτροπή  εξέδωσε  τις ελάχιστες  προδιαγραφές  για τη διαβούλευση  των 
ενδιαφερό µενων  µερών  και βελτίωσε  την ενηµέρωση  και τη συµµετοχή  τους στη διαδικασία  
λήψης  αποφάσεων  σχετικά  µε το περιβάλλον . Επίσης  έχει αναλάβει  διάφορες  πρωτοβουλίες  
για να προωθήσει  την εταιρική  κοινωνική  ευθύνη . 
                                                 
18 Βλέπε  π.χ. το σχέδιο  δράσης  για την ηλεκτρονική  υγεία  (e-health) που εκδόθηκε  πρόσφατα : βελτίωση  
της υγειονο µικής περίθαλψης  για τους Ευρωπαίους  πολίτες  – σχέδιο  δράσης  για ένα ευρωπαϊκό  χώρο  
ηλεκτρονικής  υγείας , COM(2004) 356. 
 
EL 47   EL - Τάσεις  αντίθετες  προς  την αειφόρο  ανάπτυξη  
Κλιµατικές  αλλαγές  και καθαρή  ενέργεια  
Κατά  τη διάρκεια  των τελευταίων  100 ετών , η θερµοκρασία  της Ευρώπης  αυξήθηκε  ταχύτερα  
από τον παγκόσ µιο µέσο όρο (0,95°C στην  Ευρώπη  έναντι  0,7°C στον  πλανήτη )· 8 στους  9 
παγετώνες  υποχωρούν  σηµαντικά · τα ακραία  καιρικά  φαινό µενα – όπως  η ξηρασία , τα 
κύµατα καύσωνος  και οι πληµµύρες – έχουν  αυξηθεί19. Για να διατηρηθεί  η άνοδος  της 
θερµοκρασίας  της Γης κάτω  από το επίπεδο  στο οποίο  καθίσταται  πιθανή  µια πιο επικίνδυνη  
αλλαγή  του κλίµατος, πρέπει  να µειωθούν  συνολικά  κατά  πολύ  οι εκπο µπές αερίων  
θερµοκηπίου . Ορισ µένες εκτιµήσεις  των ζηµιών που προκλήθηκαν  από ακραία  συµβάντα  το 
2002 δείχνουν  ζηµία 25 δις ευρώ20. Η παροχή  αξιόπιστης  και προσιτής  ενέργειας  κάθε  άλλο  
παρά  δεδοµένη είναι  στον  αναπτυσσό µενο κόσµο, όπου  πάνω  από δύο δισεκατο µµύρια 
άνθρωποι  στηρίζονται  στη βιοµάζα (ξύλο , απόβλητα , κλπ.) ως βασική  πηγή  ενέργειας  και 1,6 
δισεκατο µµύρια άνθρωποι  δεν έχουν  πρόσβαση  στην  ηλεκτρική  ενέργεια . 
Το Ευρωπαϊκό  Πρόγρα µµα για την Αλλαγή  του Κλίµατος (EΠΑΚ ) αποτέλεσε  το βασικό  
µέσο για την ανάληψη  δράσης  για την καταπολέ µηση των κλιµατικών  αλλαγών  στην  
Ευρώπη . Καλύπτει  ουσιαστικές  πρωτοβουλίες  στον  τοµέα της ενέργειας  και το πρόσφατο  
σύστη µα εµπορίας  δικαιω µάτων  εκπο µπής αερίων  θερµοκηπίου  σε όλη την Ευρωπαϊκή  
Ένωση , το οποίο  άρχισε  να ισχύει  από την 1η Ιανουαρίου  2005. Η ΕΕ ενθαρρύνει  επίσης  
διάφορα  µέτρα που συµβάλλουν  στην  καταπολέ µηση των κλιµατικών  αλλαγών  µέσω των 
περιφερειακών  ταµείων της. Ωστόσο , αν και τα τελευταία  διαθέσι µα στοιχεία  δείχνουν  ότι, το 
2002, η ΕΕ-15 είχε περιορίσει  τις εκπο µπές αερίων  θερµοκηπίου  κατά  2,9% σε σχέση  µε τα 
επίπεδα  του 1990, πρέπει  να καταβληθούν  ακόµη πολλές  προσπάθειες  για να επιτευχθεί  ο 
στόχος  του πρωτοκόλλου  του Κυότο  που προβλέπει  µείωση  8% σε σχέση  µε τα επίπεδα  του 
1990 κατά  την περίοδο  2008-2012. Σε διεθνές  επίπεδο , η ΕΕ συνέχισε  επίσης  να 
διαδρα µατίζει  ουσιαστικό  ρόλο  στην  προώθηση  της κύρωσης  του πρωτοκόλλου  του Κυότο  
και την εκπλήρωση  των δεσµεύσεων  που αναλήφθηκαν  στην  Παγκόσ µια ∆ιάσκεψη  Κορυφής  
για την αειφόρο  ανάπτυξη  του Γιοχάνεσ µπουργκ  του 2002. Στον  τοµέα αυτό , η ΕΕ 
υποστήριξε  τη χρησι µοποίηση  ανανεώσι µων πηγών  ενέργειας  σε παγκόσ µια κλίµακα, µέσω 
του συνασπισ µού του Γιοχάνεσ µπουργκ  υπέρ  της ανανεώσι µης ενέργειας . Η πρωτοβουλία  
της ΕΕ στον  τοµέα της ενέργειας  αποτελεί  συµβολή  στην  Παγκόσ µια ∆ιάσκεψη  Κορυφής  για 
την Αειφόρο  Ανάπτυξη , µε στόχο  τη βελτίωση  της πρόσβασης  σε επαρκείς , αειφόρους  και 
οικονο µικά προσιτές  ενεργειακές  υπηρεσίες  σε αγροτικές , περιαστικές  και αστικές  περιοχές .  
Στην  Ευρώπη , ανανεώθηκε  η δέσµευση  να επιτευχθεί  ουσιαστική  πρόοδος  στον  τοµέα της 
ενεργειακής  απόδοσης  µε µία νέα πρωτοβουλία  για την ενεργειακή  απόδοση . 
                                                 
19 Έκθεση  του ΕΟΠ  (επιπτώσεις  των κλιµατικών  αλλαγών  της Ευρώπης ), Αύγουστος  2004. 
20 Munich Re, Geo risk research department, Ιανουάριος  2004. 
 
EL 48   EL ∆ηµόσια υγεία  
Οι κίνδυνοι  για τη δηµόσια υγεία  στην  ΕΕ αυξάνονται  ολοένα  και περισσότερο  από το 2001. 
Οι ασθένειες  που συνδέονται  µε τον τρόπο  ζωής  και οι χρόνιες  ασθένειες  αυξάνονται  ταχέως  
σε παγκόσ µιο επίπεδο , µε πιο ανησυχητική  την εξέλιξη  της παχυσαρκίας  (10-40% αύξηση  
κατά  τα τελευταία  10 έτη στις περισσότερες  χώρες  της ΕΕ). Η επιδη µία HIV/AIDS έφθασε  
συνολικά  το υψηλότερο  επίπεδο  µολύνσεων  που είχε φθάσει  ποτέ (39,4 εκατ.) και το 
ποσοστό  των νέων  περιπτώσεων  µόλυνσης  από τον ιό ανοσολογικής  ανεπάρκειας  του 
ανθρώπου  (HIV) υπερδιπλασιάστηκε  στην  Ευρώπη  από το 1996. Η αύξηση  των επαφών  και 
της κινητικότητας  στον  πλανήτη  αύξησαν  τον αντίκτυπο  των κινδύνων  για την υγεία  που 
οφείλονται  σε λοιµώδεις  νόσους  όπως  η γρίππη  των πτηνών  και το οξύ αναπνευστικό  
σύνδρο µο (SARS). Η τροµοκρατία  µε βιολογικά  και χηµικά όπλα  αποτελεί  άλλο  νέο 
στοιχείο . Στις αναπτυσσό µενες χώρες , τα πρόσφατα  οφέλη  στον  τοµέα της υγείας  και της 
ανάπτυξης  έχουν  αναστραφεί  και η εξάπλωση  των κυριότερων  µεταδοτικών  ασθενειών  
αποτελεί  σοβαρή  απειλή  για την µελλοντική  ανάπτυξή  τους. Σύµφωνα  µε την Παγκόσ µια 
Οργάνωση  Υγείας  (ΠΟΥ ) στο ανθυγιεινό  περιβάλλον  οφείλεται  ο θάνατος  κάθε  έτος πάνω  
από 5 εκατο µµυρίων  παιδιών  στον  κόσµο. 
Παραδείγ µατα µέτρων  που έχουν  ληφθεί  από το 2001 αποτελούν  η χρηµατοδότηση  της 
γονιδιακής  έρευνας  για την καταπολέ µηση της ανθεκτικότητας  των µικροβίων  στα 
αντιβιοτικά , η δηµιουργία  ενός κοινού  δικτύου  επιτήρησης  και έγκαιρης  προειδοποίησης  για 
τις µεταδοτικές  ασθένειες , η έγκριση  πρότασης  νέου ευρωπαϊκού  ρυθµιστικού  πλαισίου  για 
τα χηµικά προϊόντα  (REACH), η έγκριση  του ευρωπαϊκού  σχεδίου  δράσης  2004-2010 για το 
περιβάλλον  και την υγεία , καθώς  και η σύσταση  της Ευρωπαϊκής  Αρχής  για την Ασφάλεια  
των Τροφί µων (EΑΑΤ ) και του Ευρωπαϊκού  Κέντρου  για τις Μεταδοτικές  Ασθένειες  
(EΚΜΑ ). 
Σε διεθνές  επίπεδο , αυξήθηκε  σηµαντικά  η χρηµατοδότηση  της ΕΕ για την καταπολέ µηση 
ασθενειών  όπως  ο ιός ανοσολογικής  ανεπάρκειας  του ανθρώπου  (HIV), η φυµατίωση  και η 
ελονοσία . Συνεισφορές  έχουν  δοθεί  επίσης  για τη µείωση  της τιµής των βασικών  
φαρµακευτικών  προϊόντων  στις αναπτυσσό µενες χώρες .  
Φτώχεια  και κοινωνικός  αποκλεισ µός 
Η φτώχεια  και ο κοινωνικός  αποκλεισ µός αποτελούν  ολοένα  και µεγαλύτερο  πρόβλη µα. Στην  
ΕΕ, το 15% περίπου  του πληθυσ µού ζει στο όριο της φτώχειας . Η κατάσταση  σε ορισµένα 
από τα νέα κράτη  µέλη είναι  ιδιαίτερα  ανησυχητική . Άλλα  ανησυχητικά  φαινό µενα είναι  η 
µεταβίβαση  της φτώχειας  και του αποκλεισ µού από τη µια γενιά  στην  επόµενη και το 
δυσανάλογο  βάρος  που φέρουν  ορισµένες υποο µάδες του πληθυσ µού (π.χ. άνεργοι , 
µονογονεϊκές  οικογένειες , άτοµα µε αναπηρία , εθνοτικές  µειονότητες ). Από τα 6 
δισεκατο µµύρια ανθρώπους  που ζουν στον  πλανήτη , τα 2,8 ζουν µε λιγότερο  από 2 ευρώ  την 
ηµέρα.  
Τα κράτη  µέλη της ΕΕ συµφώνησαν  να συντονίσουν  τις πολιτικές  τους για την 
καταπολέ µηση της φτώχειας  και του κοινωνικού  αποκλεισ µού θέτοντας  κοινούς  στόχους , 
χαράσσοντας  εθνικά  σχέδια  δράσης  και αξιολογώντας  τα µε βάση  κοινούς  δείκτες , ώστε  να 
παρακολουθούν  την πρόοδο . Η Ευρωπαϊκή  Επιτροπή  υποστηρίζει  αυτή  τη διαδικασία  
συντονισ µού. Η χρηµατοδότηση  της ευρωπαϊκής  περιφερειακής  πολιτικής  συµβάλλει  επίσης  
στην  επίτευξη  αυτού  του στόχου , κυρίως  µε επενδύσεις  στους  τοµείς της εκπαίδευσης , της 
κατάρτισης  και της τοπικής  απασχόλησης . 
 
EL 49   EL Για να αντιµετωπισθεί  το πρόβλη µα σε παγκόσ µιο επίπεδο , η αναπτυξιακή  πολιτική  της ΕΕ 
θέτει  ως κύριο  στόχο  της την ουσιαστική  µείωση  και, ενδεχο µένως , την εξάλειψη  της 
φτώχειας . Έχουν  ληφθεί  διάφορα  µέτρα στο πλαίσιο  της νέας παγκόσ µιας συνεργασίας  για 
την εξάλειψη  της φτώχειας  και την αειφόρο  ανάπτυξη  που καθιερώθηκε  στις διασκέψεις  
κορυφής  της Ντόχα , του Μοντερέι  και του Γιοχάνεσ µπουργκ .  
Η γήρανση  της κοινωνίας  
Σύµφωνα  µε τις προβλέψεις , η αύξηση  του πληθυσ µού στην  ΕΕ θα σταµατήσει  και ο φθίνων  
αριθµητικά  και γηράσκων  ενεργός  πληθυσ µός θα πρέπει  να στηρίξει  τον αυξανό µενο αριθµό 
ατόµων τρίτης  ηλικίας . Το ποσοστό  εξαρτώ µενων  ατόµων τρίτης  ηλικίας  προβλέπεται  να 
αυξηθεί  από 24% το 2004 σε 47% το 2050.  
Αν και η αύξηση  του προσδόκι µου ζωής  αποτελεί  σηµαντικό  επίτευγ µα, η γήρανση  της 
ευρωπαϊκής  κοινωνίας  δηµιουργεί  προβλή µατα αειφόρου  ανάπτυξης  τα οποία  πρέπει  να 
αντιµετωπιστούν . Ούτε  η µετανάστευση  ούτε η ταχεία  αύξηση  των ποσοστών  γεννήσεων  
µπορούν  να αποτρέψουν  τη µεγάλη  αύξηση  του ποσοστού  ατόµων τρίτης  ηλικίας  στον  
πληθυσ µό κατά  τις επόµενες δύο δεκαετίες . 
Η Επιτροπή  συνεργάζεται  µε τα κράτη  µέλη για τον εκσυγχρονισ µό των συστη µάτων  
κοινωνικής  προστασίας , ούτως  ώστε  να παρα µείνουν  οικονο µικά βιώσι µα και να 
προσαρ µοστούν  στο κοινωνικό  πλαίσιο . Μεταξύ  των µέτρων  περιλα µβάνεται  επίσης  η 
παράταση  του επαγγελ µατικού  βίου των εργαζο µένων  µεγαλύτερης  ηλικίας . Ο στόχος , ο 
οποίος  καθορίστηκε  από το Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  της Βαρκελώνης , είναι  να εργάζεται  το 
50% των ατόµων ηλικίας  55-64 ετών  ώς το 2010 και να αυξηθεί  κατά  πέντε  έτη η πραγ µατική  
ηλικία  αποχώρησης  από την αγορά  εργασίας  ώς το 2010. Εκτός  από την οικονο µική άποψη , 
τα συστή µατα υγειονο µικής περίθαλψης  πρέπει  επίσης  να εξελιχθούν  για να µπορούν  να 
αντιµετωπίσουν  την αναµενόµενη ζήτηση  εκ µέρους  του µεγαλύτερου  αριθµού ατόµων 
τρίτης  ηλικίας , ιδίως  για να βελτιωθεί  η πρόσβαση  στην  υγειονο µική περίθαλψη . Η 
Ευρωπαϊκή  Ένωση  διευκολύνει  τη διαρθρω µένη συνεργασία  σ΄αυτό  τον τοµέα καθώς  και την 
ανταλλαγή  ορθών  πρακτικών . 
∆ιαχείριση  των φυσικών  πόρων  
Η ταχεία  αύξηση  του πληθυσ µού της Γης σηµαίνει  ότι το 2010 οι κάτοικοί  της θα είναι  ήδη 
κατά  400 εκατο µµύρια περισσότεροι  από σήµερα , κυρίως  στις αστικές  περιοχές . Σε ένα 
κόσµο αυξανό µενης αλληλεξάρτησης  δεν µπορού µε να συνεχίσου µε να παράγου µε και να 
καταναλώνου µε όπως  σήµερα, διότι  κινδυνεύει  η βιοποικιλότητα . Σε όλο τον πλανήτη  
υπάρχουν  15.500 είδη φυτών  και ζώων  που διατρέχουν  υψηλό  κίνδυνο  εξαφάνισης . Τις 
τελευταίες  δεκαετίες  ήταν  ιδιαίτερα  σηµαντικές  οι απώλειες  κατ΄ουσία  σε όλους  τους τύπους  
οικοσυστη µάτων  και ειδών  (ζώων , φυτών , γλυκών  υδάτων , εύφορων  γαιών , κλπ). Τα γλυκά  
ύδατα  αποτελούν  επίσης  πολύτι µο φυσικό  πόρο  που υφίσταται  πίεση . Γενικά , η παγκόσ µια 
κρίση  έλλειψης  ύδατος  απειλεί  την ανθρώπινη  ζωή, την αειφόρο  ανάπτυξη  και, σε τελευταία  
ανάλυση , την ειρήνη  και την ασφάλεια . 
Τα µέτρα που έχουν  ληφθεί  για την επίτευξη  του στόχου  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  να έχει 
σταµατήσει , έως το 2010, η απώλεια  βιοποικιλότητας  περιλα µβάνουν  τη µεταρρύθ µιση της 
Κοινής  Γεωργικής  Πολιτικής  και της Κοινής  Αλιευτικής  Πολιτικής , καθώς  και τη δηµιουργία  
του δικτύου  Natura 2000. Επί του παρόντος  καταρτίζεται  ανακοίνωση  για την ανάσχεση  της 
απώλειας  βιοποικιλότητας  έως το 2010. Τα µέτρα για την αύξηση  της αποδοτικότητας  των 
πόρων  περιλα µβάνουν  την οδηγία  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  σχετικά  µε τα απόβλητα  ειδών  
 
EL 50   EL ηλεκτρικού  και ηλεκτρονικού  εξοπλισ µού και τις ανακοινώσεις  της Επιτροπής  σχετικά  µε την 
ολοκληρω µένη πολιτική  προϊόντων . Κατά  την περίοδο  2000-2006, η Ευρωπαϊκή  Ένωση  
χορηγεί  επίσης  σηµαντικά  ποσά  που προέρχονται  από τα διαρθρωτικά  ταµεία και το Ταµείο 
Συνοχής  για τη συγχρη µατοδότηση  επενδύσεων  περιβαλλοντικών  υποδο µών και την 
αποκατάσταση  και συντήρηση  των βιοµηχανικών , αστικών  και φυσικών  περιοχών . 
Μεταξύ  των διεθνών  πρωτοβουλιών  περιλα µβάνονται  η πρωτοβουλία  της ΕΕ στον  τοµέα του 
ύδατος  – “Νερό  για τη ζωή” – ως συνέχεια  της Παγκόσ µιας ∆ιάσκεψης  Κορυφής  για την 
Αειφόρο  Ανάπτυξη . Η ΕΕ διαδρα µατίζει  επίσης  πρωτεύοντα  ρόλο  στο πλαίσιο  της Σύµβασης  
για την Βιοποικιλότητα  και στις εργασίες  εκπόνησης  δεκαετών  προγρα µµάτων  για τη 
µετάβαση  σε αειφόρους  τρόπους  κατανάλωσης  και παραγωγής . 
Χρήση  της γης και µεταφορές  
Παρά  το στόχο  της αποσύνδεσης  της ανάπτυξης  του ΑΕΠ  από την ανάπτυξη  των µεταφορών , 
ο όγκος  των µεταφορών  συνεχίζει  να αυξάνεται  ταχύτερα  από το ΑΕΠ . Αυτό  βέβαια  έχει 
επιπτώσεις  σε πολλούς  τοµείς, από την κυκλοφοριακή  συµφόρηση  και τα προβλή µατα υγείας  
που προκαλούν  οι ατµοσφαιρικοί  ρύποι , έως τις αυξη µένες εκπο µπές διοξειδίου  του άνθρακα  
που θίγουν  τους στόχους  της ΕΕ για τις κλιµατικές  αλλαγές . 
Η ΕΕ ανέλαβε  ορισµένες πρωτοβουλίες  για να περιορίσει  τις αρνητικές  επιπτώσεις  αυτής  της 
τάσης  στην  ανάπτυξη  των µεταφορών . Ενθαρρύνει  τη µετάβαση  από τις οδικές  µεταφορές  σε 
µέσα µεταφοράς  µε µικρότερες  περιβαλλοντικές  επιπτώσεις , όπως  τα λεωφορεία  καθαρής  
τεχνολογίας , τα πλοία  και οι σιδηρόδρο µοι. Η Επιτροπή  πρότεινε  επίσης  να θεσπίσουν  τα 
κράτη  µέλη τη χρέωση  των υποδο µών, ώστε  να επηρεάσουν  τη ζήτηση  στον  τοµέα των 
µεταφορών , επιτυγχάνοντας  µία κατάσταση  όπου  οι τιµές που καταβάλλουν  οι χρήστες  των 
µέσων  µεταφοράς  να εκφράζουν  το πλήρες  κόστος  για την κοινωνία  (π.χ. η οδηγία  για το 
ευρωπαϊκό  σήµα τέλους  κυκλοφορίας ), αλλά  η σχετική  υλοποίηση  της πρότασης  παρα µένει 
περιορισ µένη. Επίσης , σηµειώθηκε  σηµαντική  πρόοδος , η οποία  όµως εξουδετερώνεται  από 
την αύξηση  της ζήτησης  και του όγκου  των µεταφορών , όσον  αφορά  την τεχνολογία  των 
οχηµάτων  και των καυσί µων, χάρη  στη νοµοθεσία  και τις πρωτοβουλίες  της ΕΕ. Τέλος , 
καταβάλλονται  προσπάθειες  για τη βελτίωση  της διαχείρισης  του αστικού  περιβάλλοντος  και 
της χρήσης  της γης, συγκεκρι µένα µε το πρόγρα µµα “Urban II” των διαρθρωτικών  ταµείων 
της ΕΕ και το πρόγρα µµα-πλαίσιο  για την Έρευνα . Η Επιτροπή  µελετά  επίσης  µία θεµατική  
στρατηγική  για το αστικό  περιβάλλον , η οποία  πρόκειται  να δηµοσιευθεί  το 2005. 
Eξωτερικές  πτυχές  της αειφόρου  ανάπτυξης  
Πέρα  από τις τάσεις  που είναι  αντίθετες  προς  την αειφόρο  ανάπτυξη  και αναφέρθηκαν  
προηγου µένως , η ΕΕ κατέβαλε  προσπάθειες , µεταξύ  άλλων , στους  επόµενους  τοµείς για την 
προώθηση  της αειφόρου  ανάπτυξης  σε παγκόσ µια κλίµακα: 
– Έλεγχος  της Παγκοσ µιοποίησης  
Η παγκοσ µιοποίηση  αποτελεί  το νέο πλαίσιο  µέσα στο οποίο  πρέπει  να επιτευχθεί  η αειφόρος  
ανάπτυξη . Αν και η παγκοσ µιοποίηση  µπορεί  να αποτελέσει  σηµαντικό  κίνητρο  για την 
αειφόρο  ανάπτυξη , τα οφέλη  της πολλές  φορές  κατανέ µονται  άνισα  µεταξύ  και εντός  των 
χωρών , η δε ολοκλήρωσή  της χωρίς  την υπαγωγή  της σε ρύθµιση µπορεί  να έχει αρνητικές  
επιπτώσεις  στο περιβάλλον  και την κοινωνία  γενικά . 
 
EL 51   EL Η ΕΕ υποστηρίζει  µία συνεκτική  και ολοκληρω µένη προσέγγιση  των θεµάτων  που έχουν  
σχέση  µε την παγκοσ µιοποίηση  στο πλαίσιο  του ΠΟΕ , των διεθνών  χρηµατοπιστωτικών  
οργανισ µών και των οργανισ µών των Ηνωµένων  Εθνών . Επιθυ µεί επίσης  να ενισχύσει  τους 
βασικούς  οργανισ µούς, όπως  η ∆ιεθνής  Οργάνωση  Εργασίας .  
Οι τρέχουσες  διαπραγ µατεύσεις  στο πλαίσιο  του ΠΟΕ  και το αναπτυξιακό  πρόγρα µµα της 
Ντόχα  έχουν  ουσιαστική  σηµασία για την πραγ µατική  και δίκαιη  ένταξη  των 
αναπτυσσό µενων  χωρών  στην  παγκόσ µια οικονο µία. Κατά  τις διαπραγ µατεύσεις  που 
συνδέονται  µε το αναπτυξιακό  πρόγρα µµα της Ντόχα , η ΕΕ καταβάλλει , από το 2002, 
συνεχείς  προσπάθειες  για την επίτευξη  των στόχων  της όσον  αφορά  την προώθηση  της 
παγκόσ µιας αειφόρου  ανάπτυξης , γενικά  σε πολλά  θέµατα των διαπραγ µατεύσεων . Επίσης , 
δεδοµένου ότι πρέπει  να στηριχθούν  πραγ µατικά  οι προσπάθειες  των αναπτυσσό µενων  
χωρών  να ενταχθούν  στο παγκόσ µιο σύστη µα εµπορίου , η βοήθεια  για το εµπόριο  ορίστηκε  
ως τοµέας προτεραιότητας  για τη συνεργασία  της ΕΕ για την ανάπτυξη  και το θέµα της 
βοήθειας  για το εµπόριο  έχει ενσω µατωθεί  σε όλα τα επίπεδα  λήψης  αποφάσεων  σχετικά  µε 
την κατανο µή των κονδυλίων . 
Εξάλλου , µετά την Παγκόσ µια ∆ιάσκεψη  Κορυφής  για την Αειφόρο  Ανάπτυξη , η ΕΕ έλαβε  
επίσης  σηµαντικά  µέτρα για την ανάληψη  υποστηρικτικής  δράσης  όσον  αφορά  την πολιτική  
στον  τοµέα του εµπορίου  εκτός  του πεδίου  εφαρ µογής του αναπτυξιακού  προγρά µµατος της 
Ντόχα , µεταξύ  άλλων , µε τη συνέχιση  των προσπαθειών  της να περιλάβει  ένα ουσιαστικό  
στοιχείο  για την αειφόρο  ανάπτυξη  σε όλες τις τρέχουσες  ή µελλοντικές  διµερείς  ή 
περιφερειακές  διαπραγ µατεύσεις . 
– Χρηστή  διακυβέρνηση  σε παγκόσ µιο επίπεδο  
Η χρηστή  διακυβέρνηση  και η προώθηση  της δηµοκρατίας  αποτελούν  βασικούς  παράγοντες  
για την επίτευξη  των αναπτυξιακών  στόχων  της χιλιετίας . Η ∆ήλωση  της Χιλιετίας  αναφέρει  
ότι η δηµιουργία  περιβάλλοντος  που οδηγεί  στην  ανάπτυξη  και εξαλείφει  τη φτώχεια  
εξαρτάται , µεταξύ  άλλων , από τη χρηστή  διακυβέρνηση  στο εσωτερικό  κάθε  χώρας , από τη 
χρηστή  διακυβέρνηση  σε διεθνές  επίπεδο  και από τη διαφάνεια  στο χρηµατοοικονο µικό, 
νοµισµατικό  και εµπορικό  σύστη µα. 
Η Επιτροπή  αναφέρθηκε  στη δηµιουργία  θεσµικής ικανότητας , τη χρηστή  διακυβέρνηση  και 
το κράτος  δικαίου  σε ανακοίνωση  για τη διακυβέρνηση  και την ανάπτυξη , η οποία  εξετάζει  
κυρίως  τη δηµιουργία  θεσµικής ικανότητας  και το διάλογο  για τη διακυβέρνηση  σε διάφορες  
εθνικές  καταστάσεις . Επίσης  καταβλήθηκαν  προσπάθειες  για την προώθηση  της αειφόρου  
ανάπτυξης  σε όλες τις ισχύουσες  συµφωνίες  διεθνούς  και περιφερειακής  συνεργασίας  και στα 
µέσα πολιτικής . Επίσης , η ενισχυ µένη διεθνής  διακυβέρνηση  υπέρ  της αειφόρου  ανάπτυξης  
αποτέλεσε  τον επίκεντρο  των προσπαθειών  της ΕΕ για τη δηµιουργία  αποτελεσ µατικού  
πολυ µερούς  συστή µατος. 
- Χρηµατοδότηση  της ανάπτυξης  
Για να επιτευχθούν  οι αναπτυξιακοί  στόχοι  της χιλιετίας , χρειάζεται  χρηµατοδότηση . 
Ωστόσο , ο στόχος  των Ηνωµένων  Εθνών , που προβλέπει  τη χορήγηση  στην  επίση µη 
αναπτυξιακή  βοήθεια  (ΕΑΒ ) του 0,7% του ακαθάριστου  εθνικού  εισοδή µατος (ΑΕΕ ), κάθε  
άλλο  παρά  έχει επιτευχθεί . 
Η ΕΕ καθόρισε  τη συνεισφορά  της στη “∆ιαδικασία  για τη χρηµατοδότηση  της ανάπτυξης ” 
σε οκτώ  ρητές  δεσµεύσεις , τις οποίες  ανέλαβε  κατά  το Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  της 
 
EL 52   EL Βαρκελώνης  στις 14 Μαρτίου  2002. Η τελευταία  έκθεση  παρακολούθησης  προβλέπει  ότι τα 
επίπεδα  της βοήθειας  στη διευρυ µένη ΕΕ (25 κράτη  µέλη), συνολικά , θα υπερβούν  τον 
ενδιά µεσο στόχο  του 0,39% του ακαθάριστου  εθνικού  εισοδή µατος (ΑΕΕ ) για ΕΑΒ  και ότι η 
ΕΕ θα χορηγήσει  0,42% του ΑΕΕ  της στην  ΕΑΒ  έως το 2006, δηλαδή  38,5 δις ευρώ  
σύµφωνα  µε τις εκτιµήσεις . Το συνολικό  ποσό  των πρόσθετων  χορηγηθέντων  πόρων  κατά  
την περίοδο  2002–2006 ανέρχεται  σε 19 δις ευρώ .  
 
EL 53   EL Μέρος  II: Αντι µετώπιση  των προκλήσεων  
5. ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΟΙ  ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΙ  
Λαµβανο µένων  υπόψη  των συνεχών  προκλήσεων , η Ευρώπη  δεν πρέπει  απλώς  να τηρήσει  τη 
δέσµευσή  της να εφαρ µόσει ένα µακροπρόθεσ µο πρόγρα µµα για την αειφόρο  ανάπτυξη  και 
για τη βελτίωση  της ποιότητας  ζωής , αλλά  και να βρει τρόπους  να αντιµετωπίσει  
αποτελεσ µατικότερα  τις προκλήσεις  αυτές . 
5.1. Επιβεβαίωση  των βασικών  αρχών  της στρατηγικής  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  
για την αειφόρο  ανάπτυξη  
Η έννοια  της αειφόρου  ανάπτυξης  και η συµπληρω µατικότητα  µεταξύ  της στρατηγικής  για 
την αειφόρο  ανάπτυξη  και της στρατηγικής  της Λισαβόνας  διευκρινίστηκαν  στο προΐµιο. 
Εξάλλου , η επανεξέταση  θα επιβεβαιώσει  τον ιδιαίτερο  τρισδιάστατο  χαρακτήρα  της 
αειφόρου  ανάπτυξης  ως ακρογωνιαίου  λίθου  της στρατηγικής · αυτό  σηµαίνει  ότι ανάπτυξη  
µπορεί  να επιτευχθεί  µόνο εάν συνδυαστεί  η οικονο µική ανάπτυξη  µε την κοινωνική  ένταξη  
και την προστασία  του περιβάλλοντος , τόσο  στην  Ευρώπη  όσο και στις άλλες  περιοχές  του 
πλανήτη . 
Κατά  την επανεξέταση  θα ληφθεί  επίσης  υπόψη  κατά  δύο τρόπους  η συνεισφορά  της 
Ευρωπαϊκής  Ένωσης  στην  αειφόρο  ανάπτυξη  σε παγκόσ µιο επίπεδο : πρώτον , 
εξετάζοντας  τις διεθνείς  πτυχές  των έξι τάσεων  που είναι  αντίθετες  προς  την αειφόρο  
ανάπτυξη  που αναφέρονται  στη στρατηγική · δεύτερον , µε την ενσω µάτωση  σ΄αυτή  των 
εξωτερικών  πολιτικών  της ΕΕ οι οποίες  συµβάλλουν  στην  παγκόσ µια αειφόρο  ανάπτυξη . 
Κατ΄αυτό  τον τρόπο , η ΕΕ θα επιβεβαιώσει  εκ νέου και θα ενισχύσει  τη δέσµευσή  της να 
αναλάβει  πρωτεύοντα  ρόλο  κατά  την εφαρ µογή του προγρά µµατος για την αειφόρο  ανάπτυξη  
σε παγκόσ µιο επίπεδο . 
5.2. Εκ νέου  επιβεβαίωση  της νέας προσέγγισης  για τη χάραξη  και τη συνοχή  των 
πολιτικών  
Η επανεξέταση  θα ενισχύσει  τη ‘νέα προσέγγιση  στη χάραξη  των πολιτικών ’ ως το κύριο  
µέσο για να επικεντρωθεί  η χάραξη  των πολιτικών  της ΕΕ στην  αειφόρο  ανάπτυξη . 
Συγκεκρι µένα, η µελλοντική  στρατηγική  για την αειφόρο  ανάπτυξη  της ΕΕ θα δώσει  νέα 
ώθηση  στα διάφορα  στοιχεία  του προγρά µµατος της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  για τη βελτίωση  
του ρυθµιστικού  πλαισίου , και συγκεκρι µένα όσον  αφορά  την αξιολόγηση  των επιπτώσεων , 
τις διαβουλεύσεις  µε τα ενδιαφερό µενα µέρη και την απλούστευση  του ρυθµιστικού  
πλαισίου . 
Αυτό  σηµαίνει  ότι η χάραξη  βιώσι µων και χαµηλού  κόστους  πολιτικών  θα συνεχίσει  να 
προωθείται  µε τη βελτίωση  του ρυθµιστικού  πλαισίου , καθώς  και µε την αποτελεσ µατικότερη  
εφαρ µογή ενός ισόρροπου  µηχανισ µού αξιολόγησης  των επιπτώσεων  όσον  αφορά  τις νέες 
πολιτικές  πρωτοβουλίες  της Επιτροπής  σε εσωτερικό  και εξωτερικό  επίπεδο . Επίσης  θα 
συνεχίσουν  να εκπονούνται  µελέτες  εκτίµησης  των επιπτώσεων  των µεγάλων  εµπορικών  
συµφωνιών  στην  αειφορία . Αν και ο µηχανισ µός βελτιώθηκε  πρόσφατα  µε βάση  τα πρώτα  
 
EL 54   EL διδάγ µατα που προέκυψαν21, θα συνεχίσουν  να εξετάζονται  οι δυνατότητες  για περαιτέρω  
βελτίωση  της µεθόδου , ιδίως  όσον  αφορά  τις οικονο µικές, κοινωνικές  και περιβαλλοντικές  
πτυχές  της αειφόρου  ανάπτυξης . Ως προς  αυτό , η Επιτροπή  προτίθεται  επίσης  να βελτιώσει  
τις διαβουλεύσεις  µε τα ενδιαφερό µενα µέρη σχετικά  µε τις πολιτικές  της Ευρωπαϊκής  
Ένωσης . Εξάλλου , ιδιαίτερη  προσοχή  θα δοθεί  επίσης  στην  εφαρ µογή της διοργανικής  
συµφωνίας  που έχει συναφθεί  µε το Ευρωπαϊκό  Κοινοβούλιο  και το Συµβούλιο22 (όσον  
αφορά , για παράδειγ µα, το ότι το Ευρωπαϊκό  Κοινοβούλιο  και το Συµβούλιο  πρέπει  να 
εφαρ µόζουν  τις ίδιες αρχές  και τα ίδια κριτήρια  για την αξιολόγηση  των επιπτώσεων , όταν  
πρόκειται  για ουσιαστικές  τροποποιήσεις  των προτάσεων  της Επιτροπής ). 
Η νέα προσέγγιση  περιλα µβάνει  επίσης  την ανοικτή  µέθοδο  συντονισ µού, ιδιαίτερα  στους  
τοµείς της κοινωνικής  ένταξης , της πρόσβασης  στην  αγορά  εργασίας  και της κοινωνικής  
προστασίας , όταν η µέθοδος  αυτή  είναι  αποφασιστική  για τον εκσυγχρονισ µό των 
συστη µάτων  κοινωνικής  προστασίας . 
Στο πλαίσιο  της νέας προσέγγισης  για τη χάραξη  των πολιτικών , η Επιτροπή  θα συνεχίσει  να 
προωθεί  τη χρησι µοποίηση  µέσων  που βασίζονται  στην  αγορά , ώστε  να φαίνεται  το 
πραγ µατικό  κόστος  της χρησι µοποίησης  των πόρων  και ο περιβαλλοντικός  της αντίκτυπος  
στην  κοινωνία . Για παράδειγ µα, τα κράτη  µέλη θα κληθούν  να εξετάσουν  πώς θα µπορούσαν  
να µεταθέσουν  τη φορολογία  που βαρύνει  την εργασία  στις πηγές  υποβάθ µισης του 
περιβάλλοντος . Η επανεξέταση  θα τονίσει  επίσης  τη σηµασία των επενδύσεων  στις 
επιστή µες και στην  τεχνολογία  για την αειφόρο  ανάπτυξη . Το πρόγρα µµα έρευνας  της ΕΕ, 
η πολιτική  εισαγωγής  καινοτο µιών της Επιτροπής , καθώς  και οι δηµόσιες  συµβάσεις  
αποτελούν  µέσα που θα µπορούσαν  να προωθήσουν  τις οικολογικές  καινοτο µίες. Επίσης  θα 
ενθαρρύνονται  οι ανταλλαγές  πληροφοριών  µε τους εξωτερικούς  εταίρους  στους  τοµείς της 
έρευνας , των επιστη µών και της τεχνολογίας  αειφόρου  ανάπτυξης . 
5.3. Συνέχιση  της υπογρά µµισης των βασικών  τάσεων  που είναι  αντίθετες  προς  την 
αειφόρο  ανάπτυξη  και πιο εµπεριστατω µένη ανάλυση  των σχέσεων  µεταξύ  τους  
Η επανεξέταση  της στρατηγικής  θα συνεχίσει  να εστιάζεται  στις κύριες  τάσεις  που απειλούν  
την αειφόρο  ανάπτυξη . Πολλές  από αυτές  τις τάσεις  µπορούν  να αντιµετωπιστούν  µόνο µε 
συνεχή  µέτρα επί µακρό  χρονικό  διάστη µα και θα απαιτήσουν  µείζονες  διαρθρωτικές  
αλλαγές  όσον  αφορά  τη λειτουργία  των κοινωνιών  και των οικονο µιών µας. Ωστόσο , αυτό  
δεν πρέπει  να αποτελέσει  βραχυπρόθεσ µα δικαιολογία  για αδράνεια . 
Εποµένως , η επανεξέταση  της στρατηγικής  θα περιλάβει  εµπεριστατω µένη εκτίµηση των 
τάσεων  που είναι  αντίθετες  προς  την αειφόρο  ανάπτυξη  και τις οποίες  αφορά  η παρούσα  
στρατηγική , ούτως  ώστε  να καθοριστούν  οι στόχοι  και τα απαραίτητα  µέτρα για τα προσεχή  
έτη. Οι τοµείς προτεραιότητας  που καθορίστηκαν  το 2001 πρέπει  επίσης  να συµφωνούν  µε 
τις διεθνείς  δεσµεύσεις  που ανέλαβε  η ΕΕ στην  Παγκόσ µια ∆ιάσκεψη  Κορυφής  για την 
Αειφόρο  Ανάπτυξη , τη ∆ιεθνή  ∆ιάσκεψη  των Ηνωµένων  Εθνών  για τη Χρηµατοδότηση  της 
Ανάπτυξης , καθώς  και τη ∆ήλωση  των Ηνωµένων  Εθνών  για τη Χιλιετία , και τις άλλες  
σχετικές  πολυ µερείς  συµφωνίες  και δεσµεύσεις  που ανέλαβε  η ΕΕ. Εξάλλου , οι τοµείς αυτοί  
θα προσαρ µοσθούν  µε βάση  τα νέα δεδοµένα, ώστε  να ληφθεί  υπόψη  η προσχώρηση  των 
δέκα  νέων  κρατών  µελών  στην  ΕΕ, καθώς  και η προοπτική  νέας διεύρυνσης  στο άµεσο 
                                                 
21 Έγγρ . αναφ .: Εκτίµηση των Επιπτώσεων : Για τη στήριξη  της ανταγωνιστικότητας  και της αειφόρου  
ανάπτυξης , SEC(2004) 1377 της 21.10.2004. 
22 ∆ιοργανική  συµφωνία  «Για τη βελτίωση  της νοµοθεσίας », ΕΕ C 321 της 31.12.2003, σ. 1. 
 
EL 55   EL µέλλον , που θα σηµαίνει  νέες προκλήσεις  για την ικανότητα  της Ένωσης  να αντιµετωπίσει  τις 
τάσεις  που είναι  αντίθετες  προς  την αειφόρο  ανάπτυξη . Σ΄αυτό  το πλαίσιο , κατά  την 
επανεξέταση  της στρατηγικής  θα προστεθεί  ενδεχο µένως  ένας περιορισ µένος αριθµός νέων  
τάσεων  ή τάσεων  που δεν είχαν  µέχρι τώρα  ληφθεί  υπόψη , καθώς  και οι οικονο µικά 
αντίθετες  προς  την αειφόρο  ανάπτυξη  τάσεις . 
Τέλος , κατά  την επανεξέταση  θα δοθεί  µεγαλύτερη  προσοχή  στην  αµοιβαία  σχέση  που 
υπάρχει  µεταξύ  των τάσεων  που επελέγησαν  και οι οποίες  είναι  αντίθετες  προς  την 
αειφόρο  ανάπτυξη  . Θα καταβληθεί  προσπάθεια  να υπάρχουν  όσο το δυνατόν  µεγαλύτερες  
θετικές  συνέργειες  και να περιοριστούν  οι συµβιβασ µοί. Για παράδειγ µα, είναι  δυνατόν  να 
µειωθούν  συγχρόνως  οι εκπο µπές αερίων  θερµοκηπίου  και η κυκλοφοριακή  συµφόρηση , εάν 
ένα µέρος των οδικών  µεταφορών  αντικατασταθούν  από σιδηροδρο µικές (δηµιουργία  
κατάστασης  επωφελούς  για όλους ). Άλλο  σχετικό  παράδειγ µα αποτελεί  ο τρόπος  µε τον 
οποίο  οι επενδύσεις  σε ουσιαστικές  τεχνολογικές  αλλαγές  θα µπορούσαν  να οδηγήσουν  σε 
µεγαλύτερη  ανταγωνιστικότητα  και συγχρόνως  να βελτιώσουν  την ποιότητα  του 
περιβάλλοντος  και την κοινωνική  συνοχή . 
5.4. Καθορισ µός των στόχων  και των ορόση µων  
Η προσέγγιση  που είχε υιοθετηθεί  στο πλαίσιο  της στρατηγικής  του 2001 αφορούσε  τον 
καθορισ µό µεσοπρόθεσ µων βασικών  στόχων  σχετικά  µε κάθε  τάση  που είναι  αντίθετη  προς  
την αειφόρο  ανάπτυξη  και την πρόβλεψη  ορισµένων  µέτρων  για την αντιµετώπιση  αυτών  των 
τάσεων . Η επανεξέταση  της στρατηγικής  θα επιβεβαιώσει  ότι είναι  απαραίτητο  να 
αποσαφηνιστούν  οι στόχοι  και οι σχετικές  προθεσ µίες, ώστε  να επικεντρωθεί  η δράση  στους  
τοµείς προτεραιότητας  και να καταστεί  δυνατή  η αξιολόγηση  της προόδου . 
Αν και οι τάσεις  αντιπροσωπεύουν  µακροπρόθεσ µα προβλή µατα που θα απαιτήσουν  
µακροπρόθεσ µες λύσεις , ο µόνος τρόπος  να διασφαλιστεί  ότι η κοινωνία  κινείται  προς  τη 
σωστή  κατεύθυνση  είναι  να τεθούν  ενδιά µεσοι σαφείς  στόχοι  και να αξιολογείται  η πρόοδος . 
Συνεπώς , ο καθορισ µός µακροπρόθεσ µων στόχων  δεν πρέπει  να εκληφθεί  ως αναβολή  της 
δράσης . 
Η αναθεωρη µένη στρατηγική  θα περιλα µβάνει  ως εκ τούτου  νέους  στόχους  προτεραιότητας  
για καθε µία από τις τάσεις  που είναι  αντίθετες  προς  την αειφόρο  ανάπτυξη  και θα καθορίσει  
τα ενδιά µεσα ορόση µα που θα επιτρέψουν  στην  Ευρωπαϊκή  Ένωση  να παρακολουθεί  την 
πρόοδο  που σηµειώνεται . Οι επιχειρησιακοί  στόχοι  και τα σχέδια  δράσης  θα καθοριστούν  στο 
πλαίσιο  των εσωτερικών  και εξωτερικών  σχετικών  τοµεακών  πολιτικών , οι οποίες  θα 
αποτελούν  επίσης  τα κύρια  µέσα για την εφαρ µογή και την παρακολούθηση  των πολιτικών  
πρωτοβουλιών , καθώς  και των διεθνών  δεσµεύσεων  που συµφωνήθηκαν  στο πλαίσιο  της 
∆ήλωσης  της Χιλιετίας  και των συνόδων  κορυφής  της Βαρκελώνης  και του Μοντερέι . 
5.5. ∆ιασφάλιση  πραγ µατικής  παρακολούθησης  
Η απόφαση  του Γκέτε µποργκ  να διασφαλιστεί  η ετήσια  παρακολούθηση  της στρατηγικής  στα 
εαρινά  Ευρωπαϊκά  Συµβούλια  δεν ανταποκρίθηκε  στις προσδοκίες . Στο πλαίσιο  της 
επανεξέτασης  θα δηµιουργηθεί  ενισχυ µένο σύστη µα αναφοράς , σκοπός  του οποίου  θα είναι  η 
έκθεση  της προόδου  που θα έχει σηµειωθεί  βραχυπρόθεσ µα και µεσοπρόθεσ µα σε σχέση  µε 
τους στόχους  της στρατηγικής , και το οποίο  θα συνδυάσει  και θα απλουστεύσει  όσο το 
δυνατόν  περισσότερο  τις σηµερινές  εκθέσεις  για τα θέµατα αειφόρου  ανάπτυξης . Οι θεσµικές 
αρµοδιότητες  (ιδιαίτερα  ο ρόλος  του Ευρωπαϊκού  Συµβουλίου  και του Ευρωπαϊκού  
Κοινοβουλίου ) στη διαδικασία  παρακολούθησης  θα αποσαφηνιστούν  επίσης . 
 
EL 56   EL Η παρακολούθηση  θα γίνεται  κυρίως  µε βάση  τους δείκτες  αειφόρου  ανάπτυξης  που θα 
δηµιουργήσει  η Επιτροπή . Οι δείκτες  αυτοί  θα βασίζονται , µεταξύ  άλλων , στους  διάφορους  
δείκτες  που έχουν  δηµιουργηθεί  στο πλαίσιο  των διαδικασιών  των τοµεακών  πολιτικών , 
καθώς  και στο σύνολο  των διαρθρωτικών  δεικτών  που συνθέτουν  τους εν λόγω  δείκτες  και 
που χρησι µοποιούνται  για την παρακολούθηση  της προόδου  που έχει σηµειωθεί  για την 
επίτευξη  των στόχων  που τέθηκαν  στο πλαίσιο  του προγρά µµατος µεταρρυθ µίσεων  της 
Λισαβόνας . Θα καταβληθούν  επίσης  µεγαλύτερες  προσπάθειες  για την ανάπτυξη  νέων  
προτύπων , την κατάρτιση  προβλέψεων , καθώς  και για τη συγκέντρωση  επιστη µονικών  
στοιχείων  που βοηθούν  στην  αποτελεσ µατική  παρακολούθηση . 
5.6. Μεγαλύτερη  συµµετοχή  και βελτίωση  της συνεργασίας  στους  δηµόσιους  και 
ιδιωτικούς  φορείς  σε όλα τα επίπεδα  
Πρέπει  να συνεχιστούν  οι ενέργειες  για την ευαισθητοποίηση , την κινητοποίηση  και τη 
συµµετοχή  των βασικών  παραγόντων  σε όλα τα επίπεδα . Πρέπει  να καταστεί  σαφές  ποιος  
είναι  υπεύθυνος  για µία ενέργεια  σε δεδοµένη χρονική  στιγµή και ποιος  θα αναλάβει  το 
κόστος . Για το σκοπό  αυτό , η Επιτροπή  θα εξετάσει  πώς θα δηµιουργήσει  αποτελεσ µατικές  
εταιρικές  σχέσεις  µε τη βιοµηχανία , τα συνδικάτα , τις µη κυβερνητικές  οργανώσεις  και τις 
οργανώσεις  καταναλωτών , κυρίως  για να συζητά  µε ποιους  τρόπους  θα συµβάλει  στη 
συγκράτηση  των τάσεων  που είναι  αντίθετες  προς  την αειφόρο  ανάπτυξη  και οι οποίες  
εντοπίστηκαν  στο πλαίσιο  της επανεξέτασης . 
Στο πλαίσιο  της προώθησης  της αειφόρου  ανάπτυξης , θα καταβληθούν  προσπάθειες  να 
βελτιωθεί  η συνεκτικότητα  µεταξύ  των ευρωπαϊκών  πρωτοβουλιών  και των παγκόσ µιων, 
εθνικών , περιφερειακών  και τοπικών  πρωτοβουλιών . Μεταξύ  των πιθανών  ενεργειών  θα είναι  
ο καθορισ µός κοινών  προτεραιοτήτων  για κάθε  στόχο  προτεραιότητας , η έναρξη  διαδικασίας  
αµοιβαίας  µάθησης  µε τα κράτη  µέλη και/ή τις περιφέρειες , και η δηµιουργία  µηχανισ µών για 
τη µόνιµη ανταλλαγή  πληροφοριών  σχετικά  µε τις καλύτερες  πρακτικές . 
Η Ένωση  θα πρέπει  επίσης  να εντείνει  τις προσπάθειές  της για να ενθαρρύνει  τη συνέχιση  
των ενεργειών  σε άλλα  µέρη του πλανήτη , τόσο  σε βιοµηχανικές  χώρες  και χώρες  µε 
µεταβατικό  καθεστώς , όσο και στις αναπτυσσό µενες χώρες . Η Επιτροπή  θα προσπαθήσει  να 
αναπτύξει  το διάλογο  σχετικά  µε τους στόχους  της αειφόρου  ανάπτυξης  µε τους εταίρους  που 
βρίσκονται  εκτός  της ΕΕ, και ιδίως  µε τις διοικήσεις  και την κοινωνία  των πολιτών  των 
τρίτων  χωρών , καθώς  και µε τους διεθνείς  οργανισ µούς και τις ΜΚΟ  που ασχολούνται  
κυρίως  µε παγκόσ µια προβλή µατα. 
6. ΕΠΟΜΕΝΑ  ΣΤΑ∆ΙΑ  
Η Επιτροπή  καλεί  το Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο , το Συµβούλιο , το Ευρωπαϊκό  Κοινοβούλιο , τα 
κράτη  µέλη, τις περιφερειακές  αρχές  και όλους  τους φορείς  της κοινωνίας  των πολιτών  να 
διατυπώσουν  τις παρατηρήσεις  τους σχετικά  µε τις προτεινό µενες κατευθύνσεις  για τη 
στρατηγική . Το φόρου µ των ενδιαφερό µενων  µερών  που θα οργανώσει  η Ευρωπαϊκή  
Οικονο µική και Κοινωνική  Επιτροπή , στις 14 και 15 Απριλίου  2005, θα αποτελέσει  µία 
πρώτη  ευκαιρία  να συζητηθούν  αυτές  οι προτάσεις . Η Επιτροπή  θα υποβάλει  εν συνεχεία , 
εντός  του έτους , πρόταση  αναθεωρη µένης στρατηγικής  για την αειφόρο  ανάπτυξη  της 
Ένωσης .