ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΟΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρυξέλλες, 19.07.1995 
COM(95) 382 τελικό 
ΠΡΑΣΙΝΟ ΒΙΒΛΙΟ 
Το δικαίωμα δημιουργού και τα συγγενικά δικαιώματα 
στην κοινωνία των πληροφοριών 
(υποβλήθηκε από την Επιτροπή) 

/ 
Περιεχόμενα 
Περίληψη 
Εισαγωγή 
ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 
Ι. Γιατί ένα Πράσινο Βιβλίο; 10 
Α. Τα δικαιώματα δημιουργού και τα συγγενικά δικαιώματα: 
ένα πρόβλημα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 10 
α) Το πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς 10 
β) Η πολιτιστική διάσταση 11 
γ) Η οικονομική διάσταση 11 
δ) Η κοινωνική διάσταση 12 
Β. Σύγκλιση απόψεων σε παγκόσμια κλίμακα 12 
Γ. Η Ευρωπαϊκή Ένωση συνεχίζει τη δράση της 14 
II. Εντοπισμός των διακυβευόμενων συμφερόντων 19 
Α. Ένα νέο δεδομένο 19 
α) Η φύση των νέων υπηρεσιών 19 
β) Διασυνοριακές υπηρεσίες 21 
γ) Νέες δομές της αγοράς 22 
Β. Κρατούσα κατάσταση σχετικά με το δικαίωμα του 
δημιουργού και τα συγγενικά δικαιώματα 24 
Γ. Πιθανές επιπτώσεις 26 
α) Στο επίπεδο των συμμετεχόντων στην 
κοινωνία των πληροφοριών 26 
β) Στο επίπεδο του ρυθμιστικού πλαισίου 27 
III. Ποιο νομικό πλαίσιο για την κοινωνία των πληροφοριών; 29 
Α. Οι διατάξεις της συνθήκης σχετικά με την εσωτερική αγορά 29 
Β. Οι οδηγίες και τα σχέδια των κοινοτικών οδηγιών 30 
α) Οδηγία 91/250/ΕΟΚ για τη νομική προστασία 
των προγραμμάτων ηλεκτρονικών υπολογιστών 30 
β) Οδηγία 90/100/ΕΟΚ σχετικά με το δικαίωμα εκμίσθωσης, 
και δανεισμού και ορισμένα δικαιώματα συγγενικά 
προς την πνευματική ιδιοκτησία στον τομέα των προϊόντων 
της διανοίας 30 
γ) Οδηγία 93/83/ΕΟΚ περί συντονισμού ορισμένων κανόνων 
όσον αφορά το δικαίωμα του δημιουργού και τα 
συγγενικά δικαιώματα που εφαρμόζονται στις δορυφορικές 
ραδιοτηλεοπτικές μεταδόσεις και την καλωδιακή αναμετάδοση 31 
δ) Οδηγία 93/98/ΕΟΚ περί εναρμονίσεως της διάρκειας 
προστασίας του δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας και 
ορισμένων συγγενικών δικαιωμάτων 31 
ε) Η πρόταση οδηγία για τη νομική προστασία 
των βάσεων δεδομένων 31 
Γ. Ο κίνδυνος επανακατάτμησης της εσωτερικής αγοράς 32 
Γενικές προκαταρκτικές ερωτήσεις 33 
ΔΕΥΤΕΡΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 
Επιλογή των υπο εξέταση θεμάτων 35 
Πρώτο υπο-κεφάλαιο: Οριζόντια ερωτήματα 
Τμήμα Ι: Εφαρμοστέο δίκαιο 38 
Τμήμα II: Αποδυνάμωση των δικαιωμάτων και παράλληλες εισαγωγές 44 
Δεύτερο υπο-κεφάλαιο: Ειδικά δικαιώματα 
Τμήμα III: Δικαίωμα αναπαραγωγής 49 
Τμήμα IV: Παρουσίαση στο κοινό 53 
Τμήμα V: Δικαίωμα ψηφιακής μετάδοσης/εκπομπής 56 
Τμήμα VI: Δικαίωμα ψηφιακής ραδιοτηλεοπτικής αναμετάδοσης 61 
Τμήμα VII: Ηθικό δικαίωμα 65 
Τρίτο υπο-κεφάλαιο: Ερωτήματα σχετικά με την εκμετάλλευση των 
δικαιωμάτων 
Τμήμα VIII: Κτήση και διαχείριση των δικαιωμάτων 69 
Τμήμα IX: Τεχνικά σύστημα εξακρίβωσης και προστασίας 79 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 
Κατάλογος ερωτήσεων στους ενδιαφερομένους 84 
ΠΕΡΙΛΗΨΗ 
1. Η επιτυχία της διεργασίας που σχετίζεται με την κοινωνία των πληροφοριών 
συνεπάγεται η πληθώρα νέων υπηρεσιών και προϊόντων που δημιουργούνται να 
μπορούν να επωφελούνται πλήρως από τις "λεωφόρους των πληροφοριών". Η 
ανάπτυξη τους δέον να ενταχθεί σε ένα συνεκτικό ρυθμιστικό πλαίσιο, τόσο σε εθνικό, 
όσο και κοινοτικό και διεθνές επίπεδο. Αναμφίβολα, οι νομοθεσίες θα πρέπει να 
προσαρμοσθούν ώστε να ανταποκρίνονται στις νέες και ποικιλόμορφες απαιτήσεις που 
δύνανται να προκύψουν με πρωτόγνωρες προκλήσεις. Μεταξύ αυτών 
συμπεριλαμβάνεται η προσαρμογή των νομικών καθεστώτων που σχετίζονται με την 
πνευματική ιδιοκτησία. Η προσέγγιση της σχετιζόμενης με την εσωτερική αγορά 
νομοθεσίας δείχνει την πορεία που πρέπει να ακολουθηθεί για τον προσδιορισμό της 
πολιτικής μας όσον αφορά την κοινωνία των πληροφοριών· προσφέρει ήδη μια συνοχή 
και ένα δοκιμασμένο πλαίσιο, στοιχεία ικανά να ανταποκριθούν αποτελεσματικά σε 
ορισμένο αριθμό προκλήσεων της κοινωνίας των πληροφοριών. 
2. Αυτές οι νέες υπηρεσίες και προϊόντα που διοχετεύονται στις "λεωφόρους των 
πληροφοριών" είτε θα βασισθούν σε προϋπάρχοντα έργα, είτε θα οδηγήσουν στη 
δημιουργία νέων έργων. Συχνά τα υφιστάμενα έργα θα πρέπει να αναπροσαρμόζονται 
πριν μεταδοθούν διαμέσου της ψηφιακής τεχνολογίας, ενώ η δημιουργία νέων έργων και 
υπηρεσιών προϋποθέτει επενδύσεις μεγάλου ύψους, χωρίς τις οποίες το περιεχόμενο 
των νέων υπηρεσιών που διοχετεύονται στην κοινωνία των πληροφοριών θα παρέμενε 
λίαν περιορισμένο. Ομως, αυτό που δύναται να ευνοήσει την ανάπτυξη των σχετικών 
υποδομών είναι ακριβώς η πληθώρα και η ποικιλία των υπηρεσιών. Χωρίς την εν λόγω 
υποστήριξη, δεν θα μπορούσαν να δικαιολογηθούν οι επενδύσεις στις σχετικές 
υποδομές, τουλάχιστον, όσον αφορά το φάσμα των υπηρεσιών που παρέχονται στους 
επιμέρους καταναλωτές, πράγμα που εφαρμόζεται κυρίως τους τομείς της ψυχαγωγίας 
και της εκπαίδευσης. Οι δημιουργικές προσπάθειες που προωθούν τις επενδύσεις στις 
νέες υπηρεσίες μπορούν να υλοποιηθούν και να αιτιολογηθούν υπό την προϋπόθεση και 
μόνο ότι είναι ικανοποιητική η παρεχόμενη προστασία του δικαιώματος του δημιουργού 
και συγγενικών δικαιωμάτων για έργα και υπηρεσίες στο νέο πεδίο της ψηφιακής 
τεχνολογίας. 
Πράγματι, αφότου παρασχεθεί η υπηρεσία στο δίκτυο, καθίσταται λίαν δυσχερές, χωρίς 
κατάλληλη προστασία, να διασφαλιστεί ότι το έργο ή η υπηρεσία δεν θα αντιγραφούν, 
δεν θα μεταβληθούν ή θα αποτελέσουν αντικείμενο εκμετάλλευσης εν αγνοία και εις 
βάρος των δικαιούχων. Η συνέπεια αυτή απορρέει από την ιδιομορφία της ψηφιακής 
τεχνολογίας, η οποία καθιστά δυνατή τη μετάδοση και την αντιγραφή μεγάλου αριθμού 
δεδομένων με μεγαλύτερη ευκολία από ό,τι στο παραδοσιακό πλαίσιο της αναλογικής 
τεχνολογίας. 
4. 
Εξαιτίας μάλιστα των χαρακτηριστικών που διακρίνουν τα δίκτυα που 
χρησιμοποιούνται στην κοινωνία των πληροφοριών, μεγάλες διαφορές στα επίπεδα 
προστασίας των έργων και υπηρεσιών θα προκαλέσουν εμπόδια στη δημιουργία της 
κοινωνίας των πληροφοριών. Όντως, ο δυσχερής έλεγχος της χρησιμοποίησης του 
έργου και οι δυνατότητες μετατοπίσεων των οικονομικών φορέων που συνεπάγεται 
καθιστούν απαραίτητη, σε ορισμένους τομείς, μια εναρμόνιση μεγαλύτερης έκτασης της 
προστασίας που παρέχεται από το δίκαιο του δημιουργού και των συγγενικών 
δικαιωμάτων. 
Σε κοινοτικό επίπεδο επετεύχθη ήδη ορισμένος βαθμός εναρμόνισης, χάρη στην έκδοση 
τεσσάρων οδηγιών σχετικά με το δικαίωμα του δημιουργού και των συγγενικών 
δικαιωμάτων. Το εν λόγω θεσμικό πλαίσιο θα συμπληρωθεί πιθανότατα στο εγγύς 
μέλλον με την οδηγία για τη νομική προστασία των βάσεων δεδομένων. Το μέτρο αυτό 
δίνει σημαντικό ανταγωνιστικό προβάδισμα στην Κοινότητα έναντι των εμπορικών της 
εταίρων, στον βαθμό που της επιτρέπει να είναι εφοδιασμένη με ένα θεσμικό πλαίσιο 
ικανό να χρησιμοποιηθεί ως εφαλτήριο για την ανάπτυξη των υπηρεσιών της κοινωνίας 
των πληροφοριών. 
Τώρα αυτό που εναπόκειται να γίνει είναι να καθορισθεί ο βαθμός επάρκειας της εν 
λόγω εναρμόνισης και/ή, ενδεχομένως, αν κρίνεται σκόπιμο, να προχωρήσει ακόμη 
περισσότερο, τουλάχιστον όσον αφορά την εναρμόνιση των πτυχών που άπτονται 
ιδιαίτερα της κοινωνίας των πληροφοριών. 
Πράγματι, χωρίς εναρμόνιση των κανόνων για τα αποκλειστικά δικαιώματα παροχής 
αδείας ή απαγόρευσης της χρήσης, της αναπαραγωγής κλπ. των προστατευομένων 
έργων και υπηρεσιών, θα παρεμποδίζετο η ελεύθερη κυκλοφορία των σχετικών 
προϊόντων και υπηρεσιών. Μόνο μέσω της εναρμόνισης των νομοθεσιών των κρατών 
μελών μπορεί να περιορισθεί η εδαφική οριοθέτηση των δικαιωμάτων που παρέχονται 
δυνάμει του εθνικού δικαίου. Εξάλλου, χωρίς επαρκή εναρμόνιση σε κοινοτικό επίπεδο, 
οι αγορές που διανοίγονται στις νέες υπηρεσίες ενδέχεται να παραμείνουν 
κατατμημένες, κωλύοντας έτσι την ανάπτυξη των υπηρεσιών που πρέπει να 
αποτελέσουν αντικείμενο εκμετάλλευσης σε μια ευρύτερη αγορά από ό,τι οι εθνικές 
αγορές για να καταστούν αποδοτικές. 
Συνεπώς, θα εξετασθούν τόσο κάποια οριζόντια ερωτήματα, όσο και κάποια ερωτήματα 
σχετικά με ορισμένα ειδικά και άλλα δικαιώματα που συνδέονται με την εκμετάλλευση 
των εν λόγω δικαιωμάτων. Όσον αφορά τα οριζόντια ερωτήματα πρόκειται για το 
εφαρμοστέο δίκαιο και την εξάντληση ορισμένων δικαιωμάτων. Τα ερωτήματα σχετικά 
με τα ειδικά δικαιώματα αφορούν το δικαίωμα αναπαραγωγής, την έννοια του κοινού, 
στο πλαίσιο του δικαιώματος παρουσίασης στο κοινό, καθώς και την ανάλυση 
ορισμένων ειδικών δικαιωμάτων που ενδέχεται να εφαρμόζονται σε διάφορους τύπους 
ψηφιακών μεταδόσεων. Σχετικά με αυτό, δέον να διακριθεί, αφενός, το σχετικό 
δικαίωμα ψηφιακής μετάδοσης και, αφετέρου, το δικαίωμα ψηφιακής ραδιοτηλεοπτικής 
μετάδοσης. Το θέμα του ηθικού δικαιώματος αποτελεί, επίσης, αντικείμενο εκτενούς 
ανάλυσης. Τέλος, στα μέρη για την εκμετάλλευση των δικαιωμάτων, αναλύονται τα 
θέματα που σχετίζονται με τη διαχείριση των δικαιωμάτων, καθώς και εκείνα που 
αφορούν τα συστήματα αναγνώρισης και τεχνικής προστασίας. 
5. 
5. Εν περιλήψει, πρόκειται για μια πλατειά διαβούλευση που θα καταστήσει δυνατό τον 
καθορισμό του μελλοντικού προγράμματος εργασίας της Επιτροπής στον τομέα των 
δικαιωμάτων δημιουργού και των συγγενικών δικαιωμάτων. Οι ενδιαφερόμενοι κύκλοι 
καλούνται να συμμετάσχουν στην εν λόγω διαβούλευση που εντάσσεται, τόσο στην 
προοπτική μιας μεγαλύτερης διαφάνειας των εργασιών της Επιτροπής, όσο και στην 
αρχή της επικουρικότητας, δεδομένου ότι οι σχετικές πρωτοβουλίες θα προταθούν μόνο 
στο μέτρο που θα κριθούν απόλυτα αναγκαίες. 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
Το παρόν Πράσινο Βιβλίο και η διαδικασία μελέτης που προτείνει προβάλλουν 
ορισμένα ερωτήματα για τα δικαιώματα του δημιουργού και τα συγγενικά δικαιώματα 
που θεωρήθηκε αναγκαίο να εξετασθούν στο πλαίσιο της ανάπτυξης της "κοινωνίας 
των πληροφοριών", ώστε να καθορισθούν κυρίως ορισμένες πολιτικές κατευθύνσεις. 
Ο όρος "κοινωνία των πληροφοριών" χρησιμοποιήθηκε στη Λευκή Βίβλο της 
Επιτροπής "Ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα, απασχόληση. Οι προκλήσεις και η 
αντιμετώπιση τους για τη μετάβαση στον 21ο αιώνα". Το ανωτέρω έγγραφο εφιστούσε 
την προσοχή στη σπουδαιότητα "να ενωθούν οι ευρωπαϊκές δυνάμεις και να 
ενισχυθούν οι συνέργειες ώστε να επιτευχθούν το συντομότερο δυνατόν οι στόχοι που 
συνίστανται στην οικοδόμηση ευρωπαϊκής υποδομής πληροφοριών.' ni 
Σύμφωνα με τις προτάσεις της Λευκής Βίβλου, μια ομάδα (task force) υπό την 
προεδρία του κ. Bangemann παρ ουσίασε σχετική έκθεση2 στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο 
της Κέρκυρας τον Ιούνιο του 1994. Στην εν λόγω έκθεση εκτιμάται ότι "η τεχνική 
πρόοδος μας επιτρέπει στο εξής να επεξεργαζόμαστε, να αποθηκεύουμε, να 
ανευρίσκουμε και να κοινοποιούμε οποιουδήποτε είδους πληροφορία χωρίς να 
περιοριζόμαστε από τοπικά ή χρονικά εμπόδια αλλά ούτε και από τον όγκο". 
Αποδίδεται επίσης ειδικός ρόλος στην προστασία των δικαιωμάτων πνευματικής 
ιδιοκτησίας, ως θεμελιώδους στοιχείου του ρυθμιστικού πλαισίου το οποίο θα πρέπει 
να καταρτισθεί για τη δημιουργία της κοινωνίας των πληροφοριών. Η ομάδα κρίνει 
ότι " η προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας πρέπει να βρίσκεται στο ύψος των 
νέων προκλήσεων που σχετίζονται με τη διεθνοποίηση και τα πολυμέσα και να 
τυγχάνει προτεραιότητας τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε διεθνές επίπεδο. Είναι 
ζωτικής σημασίας για την Ευρώπη να μεριμνά όπως η προστασία της πνευματικής 
ιδιοκτησίας αποκτά την απαραίτητη προσοχή και το επίπεδο προστασίας παραμένει 
υψηλό". 
Ύστερα από την έγκριση της έκθεσης Bangemann, η Επιτροπή ενέκρινε σχετική 
ανακοίνωση "Η Ευρώπη και η κοινωνία των πληροφοριών: η συνέχιση της πορείας -
πρόγραμμα δράσης"3. Στο εν λόγω έγγραφο προσδιορίζεται το πλαίσιο δράσεων τις 
οποίες προτίθεται να αναλάβει η Επιτροπή για το σχετικό θέμα και δρομολογείται η 
κατάρτιση πλέον εξειδικευμένων εγγράφων μελέτης για ορισμένα ειδικά θέματα, όπως 
η προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας. Στο πλαίσιο αυτό προβλέπται η 
επανεξέταση των ήδη εγκριθέντων ή υπό εξέταση μέτρων σχετικά με τα δικαιώματα 
δημιουργού και τα συγγενικά δικαιώματα και, ενδεχομένως η εξέταση της ανάγκης 
έκδοσης συμπληρωματικών μέτρων. Το Συμβούλιο Βιομηχανίας και Τηλεπικοινωνιών 
του Σεπτεμβρίου 1994 επιβεβαίωσε τις εν λόγω κατευθύνσεις. 
ISBN 92 826 74 24 - Χ - 1994, σ. 115 
"Η Ευρώπη και η παγκόσμια κοινωνία των πληροφοριών - Σύσταση στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο 
Βρυξέλλες, 26 Μα_ου 1994. 
Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και προς την 
Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών, COM(94) 347 τελικό, 
Βρυξέλλες, 19 Ιουλίου 1994 
7. 
5. Η κοινωνία των πληροφοριών αποτελεί ήδη πραγματικότητα στο μέτρο που τα 
υφιστάμενα δίκτυα ήδη χρησιμοποιούνται για εμπορικούς, εκπαιδευτικούς και 
ερευνητικούς σκοπούς, χάρη στη χρήση των ψηφιακών τεχνολογιών επικοινωνίας. 
Επιπλέον, είναι σημαντικό να επισημανθεί ότι τα δίκτυα αυτά αναπτύχθηκαν, βασικά, 
σε συνάρτηση με τα ανοικτά συστήματα προτύπων επικοινωνίας και ότι το 
περιεχόμενο των ανταλλαγών που πραγματοποιούνται επί των δικτύων αυτών 
προστατεύεται, επί του παρόντος, μόνον εν μέρει από τα δίκαια πνευματικής 
ιδιοκτησίας. 
6. Στο βαθμό που στο μέλλον οι "λεωφόροι των πληροφοριών" θα συμπεριλαμβάνουν 
ολοένα και περισσότερο προστατευόμενα έργα και λοιπά υλικά, η τεχνική και νομική 
προστασία αυτών θα τείνει να καθίσταται περισσότερο επιτακτική, χωρίς όμως να 
δημιουργεί εμπόδια στη χρήση των δικτύων πληροφοριών. Είναι πιθανό οι ψηφιακές 
τεχνολογίες επικοινωνιών να συνιστούν μόνο μία από τις μεθόδους επικοινωνίας. Οι 
λοιποί υφιστάμενοι φορείς, όπως τα βιβλία, θα παραμείνουν, μια κατάλληλη μορφή 
αναμφίβολα φθηνότερης ενημέρωσης. Για την πλήρη εκμετάλλευση των δυνατοτήτων 
της κοινωνίας των πληροφοριών θα πρέπει να διατηρηθεί ορισμένη ισορροπία μεταξύ 
των συμφερόντων όλων των εμπλεκομένων μερών (δικαιούχοι, κατασκευαστές 
υλικών, διανομείς και χρήστες υπηρεσιών, καθώς και οι φορείς εκμετάλλευσης 
δικτύων). 
7. Το παρόν Πράσινο Βιβλίο θίγει, κυρίως, τα θέματα των δικαιωμάτων δημιουργού και 
τα συγγενικά δικαιώματα που σχετίζονται με το περιεχόμενο των νέων υπηρεσιών και 
προϊόντων της κοινωνίας των πληροφοριών, συμπεριλαμβανομένων, ακόμη, 
ορισμένων νομικών και τεχνικών πτυχών που παρουσιάζουν ουσιώδη σύνδεσμο με 
την αποτελεσματική άσκηση των δικαιωμάτων. Δεδομένου ότι στις διάφορες εργασίες 
σχετικά με την κοινωνία των πληροφοριών η Επιτροπή ανέπτυξε, ήδη, ευρέως τη θέση 
της για τις βιομηχανικές προοπτικές, καθώς και για τον ρόλο των χρηστών, επελέγη 
τώρα ο εστιασμός της παρούσας ανάλυσης περισσότερο στα θέματα για την 
προστασία των δικαιούχων δικαιωμάτων δημιουργού και συγγενικών δικαιωμάτων. 
Αντίθετα, το παρόν Πράσινο Βιβλίο δεν ασχολείται με τις πτυχές των δικαιωμάτων 
δημιουργού που σχετίζονται με τη διαλειτουργικότητα των δικτύων και των 
παρεχομένων επ'αυτών υπηρεσιών, κυρίως δε τα πρότυπα και τις διεπαφές 
επικοινωνίας. Η Επιτροπή έχει επίγνωση της σημασίας αυτών των πτυχών, οι οποίες 
αναλύθηκαν ήδη στο πλαίσιο των εν ισχύι, νομικών ρυθμίσεων στην Κοινότητα (βλέπε 
κυρίως την οδηγία 91/250/ΕΟΚ για τη νομική προστασία των προγραμμάτων 
ηλεκτρονικών υπολογιστών). 
Επιπλέον, το Πράσινο Βιβλίο δεν καλύπτει ολόκληρο το φάσμα θεμάτων πνευματικής 
ιδιοκτησίας υπό την ευρεία έννοια τα οποία, ενδεχομένως, να τεθούν στο πλαίσιο της 
κοινωνίας των πληροφοριών. Δεν εξετάζονται συγκεκριμένα τα θέματα που 
σχετίζονται με τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας, τα σήματα, τα σχέδια και τα μοντέλα, την 
τεχνογνωσία και το εμπορικό απόρρητο. 
8. 
Εξάλλου, η Επιτροπή άρχισε να ασχολείται με άλλες πτυχές του ρυθμιστικού 
πλαισίου των υπηρεσιών της κοινωνίας των πληροφοριών. Έτσι, εκτός από τις 
πτυχές που άπτονται της προστασίας της ιδιωτικής ζωής και των δεδομένων 
προσωπικού χαρακτήρα, οι οποίες έχουν ήδη εξετασθεί ή θα αποτελέσουν αντικείμενο 
ειδικής εξέτασης, η Επιτροπή πρόκειται να παρουσιάσει ένα Πράσινο Βιβλίο για τη 
νομική προστασία των κρυπτογραφημένων σημάτων, ένα Πράσινο Βιβλίο για την 
εμπορική επικοινωνία στην εσωτερική αγορά, μια ανακοίνωση σχετικά με ένα 
μηχανισμό νομοθετικής διαφάνειας που θα αποβλέπει στο να διασφαλίζει ότι τα 
σχέδια εθνικών νομοθεσιών στον εν λόγω τομέα συνάδουν με τις αρχές της 
εσωτερικής αγοράς. Η Επιτροπή, τέλος, άρχισε μια νέα διαβούλευση για το 
περιεχόμενο μιας ενδεχομένης κοινοτικής πρωτοβουλίας σχετικά με την ιδιοκτησία 
των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Ακόμη, τα θέματα της ενθάρρυνσης της ανάπτυξης 
των νέων υπηρεσιών στον οπτικοακουστικό τομέα, της προαγωγής των πολιτιστικών 
ταυτοτήτων και της γλωσσικής πολυμορφίας, καθώς και των επιπτώσεων για την 
προστασία του γενικού συμφέροντος, θα αναλυθούν σε ένα Πράσινο Βιβλίο σχετικά 
με την ανάπτυξη νέων υπηρεσιών στον οπτικοακουστικό τομέα. 
Το έγγραφο αυτό αποτελείται από δύο κεφάλαια. Στο πρώτο καταβάλλεται 
προσπάθεια να περιγραφεί πώς θα έπρεπε να λειτουργεί η κοινωνία των 
πληροφοριών. Τονίζεται η σημασία της ανάπτυξης της κοινωνίας των πληροφοριών 
για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα και, πιο συγκεκριμένα, καταδεικνύεται ο τρόπος με 
τον οποίο η εν λόγω ανάπτυξη εντάσσεται στο νομικό πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς. 
Στο τμήμα αυτό επιχειρείται ο εντοπισμός των προκλήσεων που θέτει η εμφάνιση της 
κοινωνίας των πληροφοριών. 
Στο δεύτερο κεφάλαιο, η Επιτροπή επεσήμανε, με βάση τις προτάσεις που της 
υποβλήθηκαν από τους ενδιαφερομένους κύκλους, εννέα θέματα προτεραιότητας για 
τα καθεστώτα προστασίας των δικαιωμάτων δημιουργού και των συγγενικών 
δικαιωμάτων στην προοπτική της λειτουργίας της κοινωνίας των πληροφοριών. Οι 
ανωτέρω προτάσεις εξετάζονται σε τρία υποκεφάλαια. Η Επιτροπή επιθυμεί να λάβει 
τη γνώμη των ενδιαφερομένων κύκλων για τα ζητήματα κανονιστικής και συγχρόνως 
τεχνικής φύσεως, που διατυπώνονται σε κάθε μέρος. 
Οι κατευθύνσεις που δίνει η Επιτροπή στα διάφορα μέρη είναι προσωρινές, 
λαμβάνοντας υπόψη τις πληροφορίες που διαθέτει στο στάδιο αυτό για τη λειτουργία 
της κοινωνίας των πληροφοριών. Οι ερωτήσεις επί των οποίων είναι επιθυμητή η 
διατύπωση παρατηρήσεων απαριθμούνται στο τέλος κάθε μέρους και 
επαναλαμβάνονται στο σύνολο τους στο τέλος του παρόντος εγγράφου. 
9. 
Το έγγραφο τούτο αποτελεί μέρος μιας διαδικασίας διαβούλευσης. Τα ενδιαφερόμενα 
μέρη, οργανισμοί και κράτη καλούνται, συνεπώς, να γνωστοποιήσουν τις θέσεις τους 
επί των σχετικών ερωτήσεων που εγείρονται. Οι απαντήσεις είναι δυνατό να 
περιορίζονται σε ορισμένες μόνον ερωτήσεις. Οι παρατηρήσεις, που δύνανται να 
περιορισθούν στη διατύπωση ορισμένων ερωτήσεων, πρέπει να αποσταλούν το 
αργότερο μέχρι τις 31 Οκτωβρίου 1995 στην ακόλουθη διεύθυνση: 
Commission Européenne 
Direction générale XV 
Marché Intérieur et Services Financiers 
Unité XV/E-4 
200, rue de la Loi 
B-1049 Bruxelles 
Διεύθυνση του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου: 
E4@DG15.cec.be 
10. 
ΠΡΩΤΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 
ΓΙΑΤΙ ΕΝΑ ΙΙΡΛΣΙΝΟ ΒΙΒΛΙΟ; 
Α. ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥ ΚΑΙ ΤΑ ΣΥΓΓΕΝΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ: ΕΝΑ 
ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ 
10. Η προστασία των δικαιωμάτων δημιουργού και των συγγενικών δικαιωμάτων είναι 
ουσιώδης από την άποψη της εσωτερικής αγοράς και εκλαμβάνει μια πολιτιστική, 
οικονομική και κοινωνική διάσταση για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα. 
α) Το πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς 
11. Το ζήτημα της προστασίας της πνευματικής ιδιοκτησίας στην κοινωνία των 
πληροφοριών αποτελεί το πρώτο μέλημα της Κοινότητας για τη διασφάλιση της 
ελεύθερης κυκλοφορίας των προϊόντων και των υπηρεσιών. Οι δημιουργοί και οι 
προμηθευτές αγαθών και υπηρεσιών που εμπίπτουν στη σφαίρα προστασίας των 
δικαιωμάτων δημιουργού και των συγγενικών δικαιωμάτων πρέπει, στο πλαίσιο της 
κοινωνίας των πληροφοριών, να συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν την Κοινότητα ως 
μία και ενιαία εσωτερική αγορά. 
Όμως, χωρίς εναρμόνιση των κανόνων για τα αποκλειστικά δικαιώματα παροχής 
αδείας ή απαγόρευσης της χρήσης, της αναπαραγωγής, κλπ. των προστατευομένων 
έργων και υπηρεσιών θα εμποδίζεται η ελεύθερη κυκλοφορία των σχετικών 
προϊόντων και υπηρεσιών. Πράγματι, ο εδαφικός περιορισμός των παραχωρουμένων 
δικαιωμάτων, δυνάμει του εθνικού δικαίου, μόνο με την εναρμόνιση των νομοθεσιών 
των κρατών μελών μπορεί να περιορισθεί. 
12. Στο πλαίσιο της κοινωνίας των πληροφοριών πολλαπλασιάζονται οι δυνατότητες 
δημιουργίας, προσπέλασης, διανομής, χρήσης, κ.ά., καθώς και οι καταστάσεις στις 
οποίες οι διαφορές μεταξύ των νομικών ρυθμίσεων των κρατών μελών θα μπορούσαν 
να δημιουργήσουν εμπόδια στις συναλλαγές προϊόντων και υπηρεσιών. Τα εμπόδια 
αυτά θα έχουν ακόμη δυσμενέστερες επιπτώσεις εκ του γεγονότος ότι στην κοινωνία 
των πληροφοριών η κυκλοφορία των έργων θα γίνεται ολοένα συχνότερα υπό άυλη 
μορφή, πράγμα που σημαίνει ότι θα εμπίπτει σε μεγάλο βαθμό στους κανόνες της 
ελευθερίας παροχής υπηρεσιών. 
Η Κοινότητα οφείλει, συνεπώς, να επιληφθεί των δικαιωμάτων δημιουργού και των 
συγγενικών δικαιωμάτων στο πλαίσιο της κοινωνίας των πληροφοριών για να 
διασφαλίσει, μέσω των κοινοτικών μέτρων, τηρώντας πάντοτε την αρχή της 
επικουρικότητας, την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων και την ελευθερία 
παροχής υπηρεσιών. Επιβάλλεται, λοιπόν, να εξετασθεί η δρομολόγηση της αναγκαίας 
εναρμόνισης, καθώς και της αμοιβαίας αναγνώρισης, προκειμένου να αποφευχθούν 
επίσης στρεβλώσεις του ανταγωνισμού που ευνοούν την εγκατάσταση μόνο σε 
ορισμένα κράτη μέλη. 
11. 
β) Η πολιτιστική διάσταση 
13. Τα δικαιώματα δημιουργού και τα συγγενικά δικαιώματα θεωρούνται ως βασικό μέσο 
της πολιτικής της Ευρωπαϊκής Κοινότητας στον πολιτιστικό τομέα. Η κοινωνία των 
πληροφοριών, και ειδικότερα τα πολυμέσα, έχουν πολιτιστική διάσταση η οποία 
πρέπει να ληφθεί πλήρως υπόψη (άρθρο 128 παράγραφος 4 της συνθήκης για την 
Ευρωπαϊκή Ένωση), ιδίως όσον αφορά τη βελτίωση της γνώσης και της διάδοσης του 
πολιτισμού και της ιστορίας των ευρωπαϊκών λαών, την προώθηση των πολιτιστικών 
ανταλλαγών και την πρωτότυπη δημιουργία, καθώς και την αξιοποίηση της 
πολιτιστικής κληρονομιάς. Συγχρόνως, ο πολιτιστικός τομέας μπορεί να 
διαδραματίσει σημαντικό ρόλο όσον αφορά το περιεχόμενο των υπηρεσιών στην 
κοινωνία των πληροφοριών. 
14. Η ευρωπαϊκή πολιτιστική κληρονομιά έχει ευρεία ζήτηση για τη δημιουργία 
προϊόντων ή υπηρεσιών που προορίζονται να κυκλοφορήσουν στις "λεωφόρους των 
πληροφοριών". Ο πολιτισμός εμφανίζει, εκτός από την εσωτερική του αξία, 
οικονομική αξία, βάσει της οποίας αποτελεί στοιχείο της λογικής της αγοράς. Είναι 
λοιπόν αναγκαίο η οικονομική ανάκαμψη να αποβεί εις όφελος των επιχειρηματιών 
στον πολιτιστικό τομέα εντός της Κοινότητας. 
15. Η αποτελεσματική προστασία της κληρονομιάς αυτής και των πολιτιστικών φορέων, 
οι οποίοι αποτελούν κινητήριο μοχλό της, εξασφαλίζεται κυρίως από την προστασία 
των δικαιωμάτων του δημιουργού και των συγγενικών δικαιωμάτων. Αυτά αποτελούν 
τη βάση της ανάπτυξης της πολιτιστικής δράσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης και 
επιτρέπουν να εξασφαλισθεί για τους δημιουργούς και λοιπούς δικαιούχους, σε κάθε 
φάση της αλυσίδας με αφετηρία το δημιουργό και τέλος το κοινό, αμοιβή για την 
εκμετάλλευση της πνευματικής τους δραστηριότητας. Η αμοιβή αυτή, την οποία 
λαμβάνουν οι δημιουργοί και λοιποί δικαιούχοι από τη χρησιμοποίηση των έργων 
τους και των υπηρεσιών τους, συμβάλλει στην ενθάρρυνση της ανάπτυξης της 
πνευματικής και καλλιτεχνικής παραγωγής εντός της Κοινότητας. Εφόσον θεωρηθεί 
απαραίτητο να γίνουν ορισμένες προσαρμογές, στο πλαίσιο της κοινωνίας των 
πληροφοριών, οι δημιουργοί, οι καλλιτέχνες και λοιποί δικαιούχοι πρέπει να 
συνεχίζουν να απολαμβάνουν μιας αποτελεσματικής προστασίας. Είναι επιτακτική η 
ανάγκη να βρεθεί μια κατάλληλη ισορροπία μεταξύ της προστασίας της πολιτιστικής 
κληρονομιάς της Ευρώπης και της πνευματικής ιδιοκτησίας και της εκμετάλλευσης 
της, καθώς και της κοινωνίας των πληροφοριών και του ευρωπαϊκού πολιτισμού σε 
συνθήκες οικονομικά βιώσιμες, με στόχο μια αρμονική ανάπτυξη. 
γ) Η οικονομική διάσταση 
16. Η προστασία των δικαιωμάτων δημιουργού και των συγγενικών δικαιωμάτων 
κατέστη μία από τις ουσιώδεις συνιστώσες του νομοθετικού πλαισίου που είναι 
απαραίτητο για την ανταγωνιστικότητα των βιομηχανιών που δρουν στον πολιτιστικό 
τομέα. Μόνο μια αποτελεσματική προστασία αυτών των δικαιωμάτων δύναται να 
ενθαρρύνει την πραγματοποίηση των αναγκαίων για την ανάπτυξη των 
δραστηριοτήτων δημιουργίας και καινοτομίας επενδύσεων, που αποτελούν έναν από 
τους καίριους παράγοντες της υπεραξίας και της ανταγωνιστικότητας της 
ευρωπαϊκής βιομηχανίας. Κατέστη, πράγματι, σαφές ότι οι βιομήχανοι επενδύουν 
στις διάφορες δημιουργικές δραστηριότητες μόνο στο μέτρο που μπορούν 
ταυτοχρόνως να εμποδίζουν την παράνομη ιδιοποίηση τους και να καρπούνται στη 
συνέχεια τα αποτελέσματα των επενδύσεων κατά την περίοδο του χρόνου προστασίας 
που παραχωρείται από τα δικαιώματα δημιουργού και τα συγγενικά δικαιώματα. 
12. 
Διάφορες μελέτες σχετικά με την οικονομική σημασία των δικαιωμάτων δημιουργού 
και των συγγενικών δικαιωμάτων, που εκπονήθηκαν στα κράτη μέλη κατά τη διάρκεια 
των τελευταίων ετών, κατέληξαν σε παρόμοια συμπεράσματα. Η παραγωγή και η 
προστιθέμενη αξία των δραστηριοτήτων που αναπτύχθηκαν στον προστατευόμενο 
από τα ανωτέρω δικαιώματα τομέα σημείωσαν σημαντική αύξηση, συνήθως 
μεγαλύτερη από την ανάκαμψη της ίδιας της οικονομίας. Έτσι, ο οπτικοακουστικός 
τομέας γνώρισε κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών ποσοστά αύξησης της τάξης 
του 6% ετησίως σε πραγματικούς αριθμούς, ποσοστό που συνεχίζεται να διατηρείται4. 
Γενικότερα, η συνεισφορά των δραστηριοτήτων που προστατεύονται από τα 
δικαιώματα δημιουργού και τα συγγενικά δικαιώματα αντιπροσωπεύει το 3 έως 5% 
του ΑΕΠ της Κοινότητας. 
17. Η παρεχόμενη από τα δικαιώματα δημιουργού και τα συγγενικά δικαιώματα 
προστασία καλύπτει μεγάλο αριθμό τομέων, μεταξύ των οποίων οι βιομηχανίες 
πληροφοριών και ψυχαγωγίας καλύπτουν σημαντικό μερίδιο. Αναμφισβήτητα, η 
ανταγωνιστικότητα και η δημιουργικότητα κλάδων, όπως η έκδοση, η βιομηχανία 
δίσκων, η βιομηχανία κινηματογράφου, εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το καθεστώς 
των ρυθμίσεων περί δικαιωμάτων δημιουργού και συγγενικών δικαιωμάτων που 
εφαρμόζεται σ'αυτούς. Η ανάπτυξη νέων τεχνολογιών και της κοινωνίας των 
πληροφοριών προσφέρουν σημαντικές προοπτικές επέκτασης για τους διάφορους 
αυτούς τομείς (οπτικοακουστικός, έκδοση, μουσική, λογισμικό). Η ανάπτυξη σε 
παγκόσια κλίμακα των νέων τεχνολογιών μετάδοσης και αναπαραγωγής οδηγούν την 
Ευρωπαϊκή Κοινότητα στη σκέψη να λάβει καλύτερα υπόψη τη σπουδαιότητα των 
δικαιωμάτων δημιουργού και συγγενικών δικαιωμάτων στο νέο αυτό πλαίσιο. 
δ) Η κοινωνική διάσταση 
18. Η Λευκή Βίβλος της Επιτροπής εφιστά την προσοχή στην ολοένα και αυξανόμενη 
τάση των οικονομιών των δυτικών χωρών να προσανατολίζονται σε δραστηριότητες 
και υπηρεσίες με υψηλή προστιθέμενη αξία χάρη στην εφαρμογή της τεχνολογίας, της 
τεχνογνωσίας και της δημιουργικότητας. Η ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα εξαρτάται 
όλο και περισσότερο από καινοτόμες ιδέες, ικανές να οδηγήσουν στην παραγωγή νέων 
προϊόντων και μεθόδων, που με τη σειρά τους θα δημιουργήσουν νέες θέσεις 
απασχόλησης. Τα δικαιώματα δημιουργού και τα συγγενικά δικαιώματα συνιστούν 
συχνά βασικό δεδομένο προς την κατεύθυνση αυτή. Σε μια κατάσταση κατά την οποία 
αναπτύσσονται και διοχετεύονται μια σειρά νέων υπηρεσιών, οι ευκαιρίες 
δημιουργίας θέσεων απασχόλησης, ιδίως εκείνων που χρειάζονται μεγάλο αριθμό 
εργαζομένων, πρέπει να αξιοποιούνται πλήρως. Το παρόν έγγραφο υπογραμμίζει 
ορισμένες από τις βασικές προϋποθέσεις που είναι απαραίτητες για τη διευκόλυνση 
της ανάπτυξης νέων δραστηριοτήτων σχετιζομένων με τις υπηρεσίες στον τομέα των 
πληροφοριών. 
Β. ΣΥΓΚΛΙΣΗ ΑΠΟΨΕΩΝ ΣΕ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΚΛΙΜΑΚΑ 
19. Η εμφάνιση και η ανάπτυξη μιας νέας υποδομής των πληροφοριών, "οι ηλεκτρονικές 
λεωφόροι των πληροφοριών", καθώς και νέα προϊόντα και υπηρεσίες, αποτελούν 
σήμερα για την πλειονότητα των κυριοτέρων εμπορικών εταίρων της Ευρωπαϊκής 
Βλέπε σημείωση 1, ISBN 92 826 74 24 - Χ - 1994, σ. 122 
13. 
Κοινότητας,ερέθισμα και κίνητρο για να μελετήσουν τις οικονομικές, νομικές και 
κοινωνικές προκλήσεις που θέτει η κοινωνία των πληροφοριών. 
20. Η σφαιρική και παγκόσμια φύση των ζητημάτων που ανακινεί η δημιουργία της 
κοινωνίας των πληροφοριών προκάλεσε διεργασίες διαβούλευσης διεθνούς εμβέλειας, 
τόσο στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στα κράτη μέλη, όσο και σε επίπεδο τρίτων χωρών 
και ορισμένων εξειδικευμένων διεθνών οργανισμών. Αυτό το γενικό φαινόμενο, που 
αποτελεί παγκόσμια πρόκληση, θα απαιτήσει, για ορισμένα τουλάχιστον ζητήματα, 
σφαιρικές απαντήσεις και λύσεις. 
21. Στη συνδιάσκεψη της Ομάδας των 7 (G7) στις 25 και 26 Φεβρουαρίου 1995, στις 
Βρυξέλλες, επιβεβαιώθηκε η ανάγκη να προστατευθεί το περιεχόμενο 
δημιουργημάτων, που θα μεταδίδεται στις εν λόγω υποδομές με τα υψηλά πρότυπα 
νομικής και τεχνικής προστασίας. Με την ευκαιρία αυτή οι Υπουργοί ενεθάρρυναν τη 
συνέχιση των διαφόρων εθνικών, διμερών, περιφερειακών και διεθνών 
πρωτοβουλιών, συμπεριλαμβανομένων και αυτών στους κόλπους του Παγκόσμιου 
Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας (ΠΟΠΙ), που σκοπό έχουν να διασφαλίσουν ότι 
τα συστήματα προστασίας της πνευματικής ιδιοκτησίας και της τεχνικής προστασίας 
εγγυώνται στους δικαιούχους τον έλεγχο της χρήσης των έργων τους στις υποδομές 
αυτές. 
22. Οι τρέχουσες διαβουλεύσεις για την κοινωνία των πληροφοριών, και ιδίως αυτή που 
εστιάζεται στην ανάλυση των αναγκών κανονιστικών ρυθμίσεων που ενδέχεται να 
προκύψουν, κινητοποιεί ορισμένο αριθμό κρατών μελών, καθώς και τρίτων χωρών, 
των οποίων η νομοθεσία σχετικά με τα δικαιώματα δημιουργού και τα συγγενικά 
δικαιώματα βασίζεται εν τούτοις σε διάφορες νομικές παραδόσεις, οι οποίες όμως 
οδήγησαν στην αντιμετώπιση των προκλήσεων που τέθηκαν από τις εξελίξεις αυτές 
κατά παρόμοιο τρόπο. 
Μεταξύ των κρατών μελών, μπορεί να αναφερθούν οι εργασίες της Επιτροπής 
Sirinelli, που δημιουργήθηκε από τον γάλλο Υπουργό Πολιτισμού, για να εξετάσει τις 
επιπτώσεις των νέων τεχνολογιών επί των εν ισχύι νομικών συστημάτων στον τομέα 
της πνευματικής ιδιοκτησίας. Στη Σουηδία και τη Φινλανδία αναλήφθηκαν διάφορες 
παρόμοιες πρωτοβουλίες. 
23. Μεταξύ των τρίτων χωρών, το Υπουργείο Βιομηχανίας και Εμπορίου (ΜΙΤΙ) και η 
Υπηρεσία Πολιτισμού κατέθεσαν στις ιαπωνικές κυβερνητικές αρχές δύο ενδιάμεσες 
εκθέσεις σχετικά με τα νομικά ζητήματα που ανακύπτουν από την εμφάνιση των 
πολυμέσων για τα ισχύοντα συστήματα προστασίας της πνευματικής ιδιοκτησίας. 
Στις ΗΠΑ, ο Πρόεδρος Κλίντον, συγκρότησε μια ομάδα μελέτης για τη χάραξη και 
την εφαρμογή της πολιτικής των αμερικανικών αρχών αναφορικά με το Εθνικό 
Δίκτυο Πληροφοριών (National Information Infrastructure). Η ομάδα εργασίας στην 
οποία ανατέθηκε ειδικότερα η μελέτη των πτυχών που σχετίζονται με την πνευματική 
ιδιοκτησία παρουσίασε, τον Ιούλιο του 1994, ένα Πράσινο Βιβλίο. Αναμένεται η 
έκδοση της Λευκής Βίβλου. Ο Καναδάς και η Αυστραλία παρουσίασαν την κατάσταση 
των εργασιών τους επί του θέματος σε διάφορα έγγραφα. 
Τέλος, ανελήφθησαν, σε διεθνές επίπεδο, ορισμένες εργασίες από διάφορα ιδιωτικά 
συμφέροντα. 
14. 
24. Στους κόλπους διαφόρων διεθνών οργανισμών άρχισαν εργασίες διαβούλευσης. Ο 
Παγκόσμιος Οργανισμός Πνευματικής Ιδιοκτησίας παρακολουθεί, από μακρού, τις 
επιπτώσεις των νέων τεχνολογιών στα δικαιώματα δημιουργού και τα συγγενικά 
δικαιώματα. Πραγματοποιήθηκαν διάφορες διασκέψεις και μελέτες για την 
επεξεργασία κυρίως μιας πρότυπης κανονιστικής ρύθμισης αναφορικά με τα 
δικαιώματα δημιουργού που λαμβάνει υπόψη τις νέες τεχνολογίες. Τον Οκτώβριο του 
1989, τα Διευθυντικά Όργανα του ΠΟΠΙ αποφάσισαν τη έναρξη των εργασιών για 
την έγκριση Πρωτοκόλλου στη Σύμβαση της Βέρνης, προκειμένου να την 
προσαρμόσουν στις νέες τεχνολογικές εξελίξεις που μεσολάβησαν από την Πράξη των 
Παρισίων. Παράλληλα, έχει αναληφθεί πρωτοβουλία υπέρ των καλλιτεχνών 
ερμηνευτών και των παραγωγών φωνογραφημάτων με τη μορφή ενός "Νέου Μέσου". 
Τα δύο ανωτέρω μέσα αναμένεται να έχουν ως αποτέλεσμα την ενίσχυση των 
υφισταμένων διεθνών κανόνων για τα δικαιώματα δημιουργού και τα συγγενικά 
δικαιώματα. Επιπλέον, η αντιμετώπιση των επιπτώσεων των ζητημάτων που άπτονται 
της ψηφιακής τεχνολογίας στους τομείς αυτούς αποτελεί μέρος των συζητήσεων. 
25. Στους κόλπους του (UNESCO) και του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και 
Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) άρχισαν επίσης οι διαβουλεύσεις για τις τεχνολογικές και 
θεσμικές προκλήσεις που τίθενται από τις εν λόγω μεταλλαγές. 
26. Επιπλέον, στη "Συμφωνία για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας στον τομέα του 
εμπορίου" (Συμφωνία ADPIC) που συνήφθη στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων του 
Γύρου της Ουρουγουάης συμπεριελήφθη ένας πυρήνας σχετικών κανόνων στο 
εξεταζόμενο πλαίσιο. Η συμφωνία ADPIC προβλέπει έναν πυρήνα βασικών κανόνων 
για την πλειονότητα των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας. Εξάλλου, δέον να 
σημειωθεί ότι το άρθρο 9 της συμφωνίας ADPIC αποτελεί τη συνάρθρωση αυτών των 
διατάξεων με τη Σύμβαση της Βέρνης. Τα μέλη της ADPIC οφείλουν να 
συμμορφούνται με τις διατάξεις των άρθρων 1 έως 21 της εν λόγω σύμβασης, με 
εξαίρεση το άρθρο 6 α (ηθικά δικαιώματα). Ακόμη, το άρθρο 14 της συμφωνίας 
ADPIC προβλέπει ειδική προστασία υπέρ των καλλιτεχνών ερμηνευτών, των 
παραγωγών φωνογραφημάτων και των επιχειρήσεων ραδιοφωνίας και τηλεόρασης. 
Τέλος, το κείμενο προβλέπει προστασία των προγραμμάτων ηλεκτρονικών 
υπολογιστών ως λογοτεχνικών έργων. Τα συμπιλήματα δεδομένων ή άλλων 
στοιχείων, ανεξάρτητα αν έχουν αναπαραχθεί σε εκμεταλλεύσιμους υλικούς φορείς, 
μέσω μηχανής, ή υπό άλλη μορφή, η οποία λόγω της επιλογής ή της διάθεσης των 
στοιχείων συνιστούν πνευματικά δημιουργήματα, θα προστατεύονται ως τέτοια. Η 
Συμφωνία ADPIC εισάγει, επίσης, αν και περιορισμένα, ένα δικαίωμα εκμίσθωσης. 
Γ. Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΣΥΝΕΧΙΖΕΙ ΤΗ ΑΡΑΣΗ ΤΗΣ 
27. Η διεργασία διαβούλευσης που άρχισε με το παρόν έγγραφο παρατείνει και 
συμπληρώνει διάφορες εργασίες οι οποίες βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη, όπως η 
προαναφερθείσα έκθεση Bangemann. Επιπλέον, η διεργασία αυτή, στο μέτρο που 
εντάσσεται απλώς και μόνον σε μια σφαιρική αντιμετώπιση των εξελίξεων, αποτελεί 
συνέχεια της αναληφθείσας ήδη δράσης στον τομέα των δικαιωμάτων δημιουργού και 
των συγγενικών δικαιωμάτων στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα. 
15. 
28. Κρίνεται, πράγματι, σκόπιμο να υπομνησθεί ότι δεν είναι η πρώτη φορά που η 
Κοινότητα οδηγείται στην πραγματοποίηση ανάλυσης, τόσο νομικής, όσο και 
οικονομικής, των διαφόρων προβλημάτων που ανακύπτουν από την ανάπτυξη νέων 
τεχνολογιών. Κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών, οι επελθούσες 
τεχνολογικές μεταλλαγές σε παγκόσμια κλίμακα είχαν ως αποτέλεσμα τη συνεχή 
επανεξέταση των διαφόρων εν ισχύι νομοθεσιών, προκειμένου να επιφερθούν οι 
διαρθρωτικές προσαρμογές οι οποίες μπορούσαν να επιτρέψουν την εξεύρεση 
ισορροπίας μεταξύ των επιταγών της προστασίας των δημιουργών και της διάδοσης 
των έργων. 
29. Η σπουδαιότητα μιας αποτελεσματικής προστασίας της πνευματικής ιδιοκτησίας, 
ενόψει της τεχνολογικής πρόκλησης, οδήγησε, ήδη την Ευρωπαϊκή Κοινότητα στην 
παρουσίαση, το 19885, του Πράσινου Βιβλίου. Το έγγραφο αυτό περιείχε μια νομικο-
οικονομική ανάλυση των διαφόρων προβλημάτων προτεραιότητας που ανέκυπταν 
από την ανάπτυξη των νέων τεχνολογιών σε σχέση με τις ανησυχίες της Κοινότητας. 
Οι ανωτέρω αναλύσεις υπαγορεύονταν από την προοπτική της ολοκλήρωσης της 
Εσωτερικής Αγοράς και τη μέριμνα διασφάλισης της ομαλής λειτουργίας της για τα 
προστατευόμενα αγαθά και υπηρεσίες μέσω των δικαιωμάτων δημιουργού και των 
συγγενικών δικαιωμάτων, εξασφαλίζοντας ταυτοχρόνως ένα υψηλό επίπεδο 
προστασίας για όλους τους δικαιούχους τέτοιων δικαιωμάτων. Η Επιτροπή είχε 
επισημάνει ότι οι νέες τεχνολογίες "προκάλεσαν την de facto κατάργηση των εθνικών 
συνόρων και καθιστούν όλο και πιο πολύ ξεπερασμένη την εδαφική εφαρμογή της 
εθνικής νομοθεσίας για τα δικαιώματα του δημιουργού". 
Στο έγγραφο αυτό, η Επιτροπή ελάμβανε υπόψη τη σημασία των διαγραφομένων 
εξελίξεων και πρότεινε, υπό την προοπτική αυτή, σειρά πρωτοβουλκόν για την 
αντιμετώπιση των προκλήσεων αυτί όν. II Επιτροπή είχε προβλέψει ήδη ειδική ρύθμιση 
για τις βάσεις δεδομένων στο Πράσινο Βιβλίο της του Ι()ΚΚ, αποκιώνιας ι ι.οι. ο/ι ιικ<» 
προβάδισμα έναντι όλων των εταίρων της. Το εν λόγω ΙΙράσινο Βιβλίο απετέλεσε τη 
βάση διαβουλεύσεων και ακροάσεων των ενδιαφερομένων κύκλων σχετικά με ειδικά 
θέματα. 
Οι παραπάνω ενέργειες οδήγησαν στην κατάρτιση, τον Ιανουάριο του 1991, 
προγράμματος εργασίας της Επιτροπής για τα δικαιώματα δημιουργού και τα 
συγγενικά δικαιώματα, "Ενέργειες με βάση το Πράσινο Βιβλίο" το οποίο, με βάση την 
εμπειρία που αποκτήθηκε από το Πράσινο Βιβλίο του 1988, προσδιόριζε σειρά 
δράσεων προτεραιότητας σε κοινοτικό επίπεδο6. Η δράση της Επιτροπής διεπνέετο 
κυρίως από δύο κατευθυντήριες γραμμές: αφενός, την ενίσχυση της προστασίας του 
δικαιώματος δημιουργού και των συγγενικών όικακομάτων και, αφειίμοη, \ut 
επιπτώσεις ενδεχόμενης διεύρυνσης του πλαισίου των προτεινομένων "από ιο 
πρόγραμμα εργασίας θεμάτων μέσα) μιας σφαιρικής προσέγγισης των ζητημάτων. 11 
Επιτροπή έκρινε πράγματι, ότι η δράση της έπρεπε "να αφορά όλες τις βασικές πτυχές 
που δύνανται να έχουν επίδραση στη δημιουργία της μεγάλης αγοράς" 
Πράσινο Βιβλίο για τα δικαιώματα του πνευματικού δημιουργού και την τεχνολογική πρόκληση -
Προβλήματα δικαιωμάτων δημιουργού που χρήζουν την ανάληψη άμεσης δράσης, COM(88) 72 
τελικό της 7ης ίουνίου 1988. 
Ενέργειες με βάση το Πράσινο Βιβλίο - Πρόγραμμα εργασίας της Επιτροπής σχετικά με τα 
δικαιώματα του πνευματικού δημιουργού και τα συγγενικά δικαιώματα, COM(90) 584 τελικό της 
17ης Ιανουαρίου. 1991. 
16. 
και ότι "οποιαδήποτε απάντηση στις τιθέμενες προκλήσεις από τις νέες τεχνολογίες 
που θα περιορίζετο στα κράτη μέλη της Κοινότητας θα ρύθμιζε μόνο εν μέρει τα 
προβλήματα". 
30. Υπό το πνεύμα αυτό, έως τώρα έχουν εγκριθεί τέσσερις οδηγίες σχετικά με τα 
δικαιώματα δημιουργού και τα συγγενικά δικαιώματα. Όλες οι οδηγίες έχουν 
ορισμένη ιδιάζουσα σημασία στο πλαίσιο της παρούσας διαβούλευσης τόσο για τους 
κανόνες ουσιαστικού δικτύου που εισάγουν, όσο και από το νομικό πλαίσιο που 
δημιουργούν. 
31. Οι τιθέμενες από τις νέες τεχνολογίες προκλήσεις στο υφιστάμενο πλαίσιο των 
κανονιστικών ρυθμίσεων και η ανάγκη ύπαρξης ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος για την 
ανάπτυξη των υπηρεσιών αναφέρθηκαν και στο Πράσινο Βιβλίο του 1994, που είχε ως 
αντικείμενο την τόνωση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας οπτικοακουστικών 
προγραμμάτων7. 
32. Κρίνεται σκόπιμο να υπομνησθεί ότι, στις 7 και 8 Ιουλίου 1994, οι υπηρεσίες της 
Ευρωπαϊκής Επιτροπής διοργάνωσαν ακρόαση των ενδιαφερομένων κύκλων 
βασισμένη στις απαντήσεις τους σε σχετικό ερωτηματολόγιο για την προστασία της 
πνευματικής ιδιοκτησίας στην κοινωνία των πληροφοριών. Αυτές είχαν 
κυκλοφορήσει ευρέως8. 
33. Η ακρόαση της 7ης και 8ης Ιουλίου 1994 επέτρεψε να διαγνωσθεί ο βαθμός της 
υφισταμένης αβεβαιότητας όσον αφορά τις συνέπειες της δημιουργίας της κοινωνίας 
των πληροφοριών στα συστήματα προστασίας των δικαιωμάτων του δημιουργού και 
των συγγενικών δικαιωμάτων. Η πλειονότητα των συμμετεχόντων συμφώνησε ότι η 
κοινωνία των πληροφοριών συνεπάγεται ορισμένες ποσοτικές και ποιοτικές 
μεταβολές στα προϊόντα και τις υπηρεσίες που διοχετεύονται στην αγορά. Ωστόσο, η 
ανωτέρω πλειονότητα σχετικοποίησε παράλληλα τις συνέπειες επί των συστημάτων 
προστασίας της πνευματικής ιδιοκτησίας, εκτιμώντας ότι η κρατούσα διεργασία 
συνιστούσε μάλλον βαθμιαία εξέλιξη παρά επαναστατική μεταβολή των υφισταμένων 
δικαιωμάτων. Μια μεγάλη πλειοψηφία των ενδιαφερομένων κύκλων υπογράμμισε τις 
δυνατότητες του δικαιώματος δημιουργού και των συγγενικών δικαιωμάτων να 
προσαρμόζονται στις διάφορες τεχνικές εξελίξεις, όπως καταδεικνύεται από τις 
τεχνολογικές μεταβολές που διακρίνουν την ιστορική του αναδρομή (εμφάνιση του 
φωνογράφου, της φωτογραφίας, της τηλεόρασης, του δορυφόρου, του compact disc 
κ.ά.). 
34. Στο στάδιο αυτό της διεργασίας, την προσοχή των συμμετεχόντων συγκέντρωσε το 
ζήτημα της αποτελεσματικής προστασίας των συμφερόντων των δικαιούχων. Ωστόσο, 
αναγνωρίσθηκε ότι θα ήταν σκόπιμο να ληφθεί μέριμνα για τη διατήρηση γενικής 
ισορροπίας μεταξύ των αναγνωρισμένων στους κατόχους δικαιωμάτων, μεταξύ των 
οποίων θα μπορούσαν να αναγνωρισθούν ενισχυμένα δικαιώματα σε ορισμένες 
κατηγορίες δικαιούχων, και των δικαιωμάτων των χρηστών, όπως ιδίως οι δημόσιες 
βιβλιοθήκες των οποίων θα παρεμποδιζόταν η αποστολή. Επιπλέον, κατά τη διάρκεια 
της εν λόγω διαδικασίας διαπιστώθηκε ότι οι ενδιαφερόμενοι κύκλοι έδωσαν έμφαση 
στο ζήτημα της αναγνώρισης και της διαχείρισης των δικαιωμάτων, καθώς και σ'αυτό 
της μελέτης των υφισταμένων συστημάτων. 
Πράσινο Βιβλίο σχετικά με τις στρατηγικές επιλογές για την ενίσχυση της βιομηχανίας 
προγραμμάτων στο πλαίσιο της οπτικοακουστικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, COM(94) 96 
τελικό, της 6ης Απριλίου 1994 
Απαντήσεις των ενδιαφερομένων κύκλων για το δικαίωμα δημιουργού και τα συγγενικά δικαιώματα 
στην κοινωνία των πληροφοριών - ISBN 92-827-0204-9. 
17. 
Υπό αυτό το πρίσμα το σύνολο των συμμετεχόντων αντιτάχθηκε σαφώς στην 
επέκταση των μη προαιρετικών συστημάτων χορήγησης αδειών. 
Η προοπτική καθιέρωσης ενός συστήματος αναγνώρισης των προστατευομένων 
έργων απετέλεσε αντικείμενο ευρείας αποδοχής. Οι ενδιαφερόμενοι κύκλοι 
εμφανίζονται ακόμη διστακτικοί ως προς τη θέση που θα μπορούσε να δοθεί στην 
ατομική διαχείριση των δικαιωμάτων· φάνηκε, πράγματι, ότι οι νέες τεχνικές 
σήμανσης θα καθιστούν δυνατόν τον αποτελεσματικότερο ατομικό έλεγχο, αλλά, 
συγχρόνως, οι ευρείες προοπτικές αναπαραγωγής και διανομής που διανοίγονται 
καθιστούν δυσχερές το έργο αυτό για τους δικαιούχους. 
Η κατηγορία των υφισταμένων δικαιωμάτων κρίθηκε επαρκής για να επιτρέψει τόσο 
αυτές τις νέες εκμεταλλεύσεις, όσο και τη διατήρηση ικανοποιητικού επιπέδου 
προστασίας των δικαιούχων. Ωστόσο, υπογραμμίσθηκε ότι ορισμένες έννοιες θα 
αποκτούσαν διαφορετική διάσταση και συνεπώς έπρεπε να "προσαρμοσθούν". Το 
δικαίωμα αναπαραγωγής, το δικαίωμα παρουσίασης στο κοινό, καθώς και το 
δικαίωμα εκμίσθωσης αναφέρθηκαν ως δυνάμενα να λάβουν νέες διαστάσεις. Την 
προσοχή των συμμετεχόντων συγκέντρωσε, επίσης, το ζήτημα της εξάντλησης των 
δικαιωμάτων και έκριναν ότι η αρχή αυτή δεν εφαρμόζεται, κυρίως, στις υπηρεσίες 
που θα διανέμονται στην κοινωνία των πληροφοριών. 
Τέλος, ορισμένοι συμμετέχοντες προέταξαν την ανάγκη ορισμένης νομικής ασφάλειας 
όσον αφορά το εφαρμοστέο δίκαιο σε τέτοιας μορφής εκμεταλλεύσεις. Επήλθε 
διάσταση ως προς το ζήτημα του ηθικού δικαιώματος, επειδή οι δικαιούχοι εξέφρασαν 
την επιθυμία για την ενίσχυση των διατάξεων του, ενώ οι φορείς εκμετάλλευσης 
υπηρεσιών το θεωρούν ως τροχοπέδη στο πλαίσιο της κοινωνίας των πληροφοριών. 
35. Για την επιλογή των θεμάτων και των προσανατολισμών που καθορίζονται στο παρόν 
έγγραφο ελήφθησαν υπόψη οι εκφρασθείσες, με την ευκαιρία αυτή, από τους 
ενδιαφερόμενους κύκλους προτεραιότητες. 
36. Από την πλευρά της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, πρόκειται να εκτιμηθεί η έκταση των 
συνεπειών από την ανάπτυξη των υπηρεσιών που θα διοχετεύονται στις "λεωφόρους 
των πληροφοριών" και οι πιθανές επενέργειες επί των εναρμονισμένων, σε κοινοτικό 
επίπεδο, συστημάτων προστασίας. 
37. Είναι, επίσης, απαραίτητο να καθορισθεί κατά πόσον οι υφιστάμενες στις νομοθεσίες 
των κρατών μελών διαφορές προστασίας μπορούν από τη φύση τους να 
δημιουργήσουν εμπόδια στην ελεύθερη κυκλοφορία εμπορευμάτων και υπηρεσιών 
εντός της εσωτερικής αγοράς και αποτελέσουν, συνεπώς, εμπόδια τα οποία πρέπει να 
αρθούν για να ευνοηθεί η ανάπτυξη της κοινωνίας των πληροφοριών εντός της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης. 
38. Το παρόν έργο θα επιτρέψει στην Επιτροπή να έχει στη διάθεση της ένα πλαίσιο 
αναφοράς για τον προσανατολισμό και τη διεξαγωγή των συζητήσεων που 
σχετίζονται με τα εν λόγω τρέχοντα ζητήματα στους κόλπους των διαφόρων τεχνικών 
και νομικών βημάτων στο συνολικό πλαίσιο της κοινωνίας των πληροφοριών. 
18. 
Θα επιτρέψει, επίσης, καλύτερο προσανατολισμό των ερευνητικών προγραμμάτων 
που έχουν δρομολογηθεί με το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο έρευνας. 
39. Εν κατακλείδι, εννοείται ότι το παρόν έγγραφο δεν αποσκοπεί να δώσει οριστικές 
απαντήσεις στα θέματα των οποίων τα στοιχεία είναι ακόμη άγνωστα, αλλά μάλλον 
να θέσει τα απαραίτητα ζητήματα για μια καλύτερη προσέγγιση των τιθεμένων 
προκλήσεων, και μάλιστα να προτείνει διάφορες πιθανές λύσεις. 
19. 
ΙΕ ΕΝΤΟΠΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΔΙΑΚΥΒΕΥΟΜΕΝΩΝ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ 
Α. ΕΝΑ ΝΕΟ ΔΕΔΟΜΕΝΟ 
40. Τα διακυβευόμενα συμφέροντα από την ανάπτυξη της κοινωνίας των πληροφοριών 
και οι επιπτώσεις τους επί των συστημάτων προστασίας των δικαιωμάτων του 
δημιουργού και των συγγενικών δικαιωμάτων είναι ακόμη αβέβαια. Οι αβεβαιότητες 
αυτές οφείλονται κατά μεγάλο μέρος στην εξελικτική και δυναμική πλευρά της 
τρέχουσας διεργασίας. Από την άποψη αυτή, η πραγματικότητα των αναγγελομένων 
τεχνικών εξελίξεων αφήνει να πλανώνται αμφιβολίες ως προς τις πραγματικές 
επιπτώσεις. 
41. Ωστόσο, ορισμένες νέες υπηρεσίες κάνουν την εμφάνιση τους. Ακόμη κι αν μένει να 
διευκρινισθεί η οριστική τους μορφή, είναι ήδη δυνατό να γίνει μια πρώτη περιγραφή 
και μια συνοπτική παρουσίαση των οικονομικών και νομικών διεργασιών που 
συνεπάγονται. Τέλος, ας μη λησμονείται ότι οι καταναλωτές πρέπει ακόμη "να 
εξοικειωθούν" με τις τεχνολογίες αυτές, αλλά προς το παρόν τους επιφυλάσσουν 
διστακτική αποδοχή. 
α) η φύση των νέων υπηρεσιών 
42. Οι νέες υπηρεσίες της κοινωνίας των πληροφοριών τοποθετούνται σε ένα σημείο 
σύγκλισης των τομέων της πληροφορικής, των τηλεπικοινωνιών, και των 
οπτικοακουστικών μέσων. Η ψηφιακή τεχνολογία καθίσταται ο κοινός παρονομαστής 
των τριών τομέων στο πλαίσιο των "λεωφόρων των πληροφοριών". 
43. Οι υπηρεσίες αυτές διακρίνονται απο την ικανότητα τους να αποθηκεύουν 
αξιοσημείωτο αριθμό έργων και δεδομένων, καθώς και από την εύκολη προσπέλαση 
τους. Το περιεχόμενο τους μπορεί να συντίθεται ταυτοχρόνως από: 
• παραδοσιακές δημιουργίες και υπηρεσίες, ορισμένες ακόμη υπάγονται σε 
καθεστώς προστασίας, ενώ άλλες έχουν γίνει κοινής χρήσης· 
• προϊόντα πολυμέσων, δηλ. συνδυασμούς δεδομένων και έργων διαφορετικής 
φύσεως, όπως η εικόνα (σταθερή ή κινούμενη), το κείμενο, η μουσική, το 
λογισμικό· 
Οι υπηρεσίες αυτές θα έχουν ένα συνδετικό κρίκο: τη διαλειτουργικότητα, η οποία 
επιτρέπει τη διευθέτηση του περιεχομένου. Η εκτίμηση του αναγκαίου βαθμού 
διαλειτουργικότητας πρέπει ακόμη να διευκρινισθεί. Επιλέον, η πλειονότητα των εν 
λόγω υπηρεσιών θα παρέχονται από τις βάσεις δεδομένων. Μια άλλη πλευρά των 
νέων υπηρεσιών είναι το ότι αναμφίβολα θα πληρώνονται από τους καταναλωτές. 
20. 
44. Κρίνεται επίσης σκόπιμο να διαπιστωθεί ότι τα χαρακτηριστικά των νέων υπηρεσιών 
(σημείο προς σημείο) παρουσιάζουν διαφορές έναντι των ραδιοτηλεοπτικά 
μεταδιδομένων εκπομπών (σημείο προς πολλαπλά σημεία)· έτσι, ο τρόπος 
κατανάλωσης των δευτερολέπτων αποτελεί μια παθητική μορφή, ενώ οι νέες 
υπηρεσίες θα παρέχονται, συγχρόνως, κατά παραγγελία ενώ ο καταναλωτής θα έχει με 
τις νέες υπηρεσίες άμεσο έλεγχο επί των προγραμμάτων.. 
45. Μπορούν να προσφέρουν, εξ αποστάσεως, μια πλήρη σειρά λίαν επεξεργασμένων 
υπηρεσιών, όπως: 
• η τηλε-εργασία, 
• οι τηλε-τραπεζικές εργασίες, 
• οι τηλε-αγορές, 
• τα μέσα μαζικής ενημέρωσης (ηλεκτρονικές εφημερίδες), 
• τα προγράμματα ψυχαγωγίας, με π.χ. βιβλιοθήκες προγραμμάτων (βίντεο κατά 
παραγγελία), 
• οι υπηρεσίες ψυχαγωγίας (όπως τα θεατρικά έργα στα οποία το κοινό 
συμμετέχει και η υπόθεση μεταβάλλεται ανάλογα) (ψηφιακά μουσεία). 
• οι υπηρεσίες αθλητικών αναμεταδόσεων, όπου ο θεατής μπορεί να αποφασίζει 
για τον τρόπο τοποθέτησης της συσκευής λήψης, πρακτικές υπηρεσίες, 
(μετεωρολογικό δελτίο), 
• οι υπηρεσίες τηλεμάθησης, τηλε-εκπαίδευσης, 
• ο τουρισμός εξ αποστάσεως (επίσκεψη π.χ. αρχαιολογικών χώρων), 
• τα κανάλια στοιχημάτων. 
46. Κατά μη διεξοδικό τρόπο, φαίνεται ότι, λαμβανομένης υπόψη της παρούσας 
κατάστασης της ανάπτυξης της αγοράς και των τάσεων που διαγράφονται, οι νέες 
υπηρεσίες θα βρουν εφαρμογές σε πέντε βασικούς τομείς: 
• τον επαγγελματικό τομέα με τις εφαρμογές που συνεπάγονται (αυτοματισμός 
γραφείου, χρηματοοικονομικές πληροφορίες, κ.ά.), τόσο στον ιδιωτικό, όσο 
και στον δημόσιο τομέα, 
• τον ενημερω-εκπαιδευτικό τομέα με τις πρακτικές εφαρμογές (εκπαίδευση), 
• τον τομέα πώλησης εξ αποστάσεως, 
• τον τομέα υγειονομικής περίθαλψης (περίθαλψη εξ αποστάσεως, κατ'οίκον 
παρακολούθηση), 
• τον τομέα διασκέδασης και ψυχαγωγίας, όπου τα παιχνίδια και τα 
οπτικοακουστικά προγράμματα κατέχουν κεντρική θέση. 
Η προβλεπόμενη ανάπτυξη καθενός των κλάδων αυτών είναι ακόμη ελάχιστα 
γνωστή, αλλά φαίνεται ότι οι επαγγελματικές εφαρμογές, τουλάχιστον στην αρχή, θα 
υποσκελίσουν τις εφαρμογές ψυχαγωγίας "ευρέος κοινού". 
Η αγορά των προϊόντων πολυμέσων (CD-ROM, CD-i, βιντεοδίσκοι, κ.ά) εκτιμάται ότι 
ανέρχεται σήμερα σε περίπου 1000 δισ. ECU ετησίως, ενώ αναμένται ετήσια αύξηση 
της τάξης του 16% κατά τα επόμενα πέντε με έξι έτη9. 
βλέπε σημείωση 1, ISBN 92 826 74 24 - Χ - 1994, σ. 107 
21. 
Η μελέτη των προτιμούμενων θεμάτων για την έκδοση του CD-ROM στην Ευρώπη 
(βλέπε τον παρακάτω πίνακα) δίνει μία ένδειξη των θεμάτων που προτιμήθηκαν ήδη. 
ΚΑΤΑΤΑΞΗ ΤΩΝ ΑΕΚΑ ΒΑΣΙΚΩΝ ΤΟΜΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ CD-ROM 1994 
Αριθμός 
τίτλων Σύνολο επί 
τοις % % αύξηση 
93/94 
Γενική μόρφωση, ψυχαγωγία 
Τέχνες, Επιστήμες του ανθρώπου 
Εκπαίδευση, Επιμόρφωση, Σταδιοδρομίες 
Πληροφορική, Προγράμματα ηλεκτρονικών υπολογιστών 
Διαφήμιση, Σχέδιο, Μάρκετινγκ 
Επιχειρήσεις και Εταιρείες 
Γλώσσες, Γλωσσολογία 
Έγκλημα, Νόμος, Νομοθεσία 
Επιστήμη, Τεχνολογία 
Γεωγραφικοί χάρτες, Γεωγραφία 1,043 
724 
631 
510 
429 
426 
417 
399 
386 
322 19,0 
13,2 
11,5 
9,3 
7,8 
7,7 
7,6 
7,3 
7,0 
6.0 73,8 
61,9 
48,8 
47,8 
53,2 
60,7 
61,6 
34,3 
37,8 
26,7 
Πηγή: Παρατηρητήριο των αγορών των πληροφοριών - Έκθεση 1993-94 
β) διασυνοριακές υπηρεσίες 
47. Η οικονομική ανάλυση καταδεικνύει ότι η βιωσιμότητα της κοινωνίας των 
πληροφοριών στην Κοινότητα και οι υπηρεσίες, που θα διοχετεύονται στα δίκτυα της, 
θα εξαρτώνται από την ύπαρξη ενός ρυθμιστικού πλαισίου που θα ευνοεί τη 
δημιουργία δέσμης υπηρεσιών οι οποίες να μπορούν να στοχεύουν σε ανεκμετάλλευτα 
τμήματα αγορών. Πράγματι, οι παρεχόμενες στο πλαίσιο της κοινωνίας των 
πληροφοριών υπηρεσίες, για να είναι αποδοτικές και λόγω του κόστους τους θα 
πρέπει να προσανατολίζονται σε ευρύτερες από τα στενά εθνικά όρια, αγορές. Η 
επιτυχία τους θα εξαρτηθεί, σε μεγάλο βαθμό, από την ύπαρξη πληθώρας 
διαφοροποιημένων υπηρεσιών που θα προτείνονται σε προσιτές τιμές. Οι δέσμες 
υπηρεσιών είναι απαραίτητες για την τόνωση της ζήτησης, η οποία θα εξασφαλίζει τη 
βέλτιστη εκμετάλλευση των δικτύων. 
48. Οι εν λόγω δέσμες υπηρεσιών θα είναι αποδοτικές μόνον αν διανέμονται από τους 
παρέχοντες υπηρεσίες κατά γενικό τρόπο για να μειώνεται το κόστος. Αυτοί πρέπει, 
επίσης, να μπορούν να κυκλοφορούν ελεύθερα σε ολόκληρη την Κοινότητα για να 
μπορούν να στοχεύουν, σε κάθε κράτος μέλος, στα ανεκμετάλλευτα τμήματα αγορών, 
δηλαδή τις εξειδικευμένες αγορές, οι οποίες αλληλοπροστιθέμενες θα επιτρέψουν να 
επιτευχθούν οικονομίες κλίμακος. Μόνο η δυνατότητα διανομής και εκμετάλλευσης 
όλων των πιθανών αγορών που υπάρχουν σε κάθε κράτος μέλος μπορεί να 
διασφαλίσει την αποδοτικότητα του συνόλου της επιχειρηματικής δράσης και να 
ενθαρρύνει την πραγματοποίηση σημαντικών επενδύσεων οι οποίες αν και είναι 
οικονομικά παρακινδυνευμένες, ωστόσο είναι απαραίτητες. 
49. Οι παρέχοντες υπηρεσίες θα έχουν κίνητρα να επενδύσουν στις νέες υπηρεσίες μόνον 
αν τα σχετικά νομικά καθεστώτα δεν είναι πολύπλοκα και προσφέρουν ασφάλεια. Η 
στρατηγική της δέσμης υπηρεσιών σημαίνει ότι πρέπει να διασφαλίζεται στον 
22. 
παρέχοντα τις σχετικές υπηρεσίες ότι αυτές θα υπάγονται σε ένα και μόνο νομικό 
καθεστώς ευκόλως αναγνωρίσιμο. Να αναγκασθεί ο παρέχων υπηρεσίες να εφαρμόσει 
τα καθεστώτα των κρατών μελών ανάλογα με τον τελικό προορισμό αυτών των 
υπηρεσιών, θα ήταν λίαν δυσχερές σε μια Κοινότητα δεκαπέντε κρατών μελών και, 
επιπλέον, τούτο θα αποτελούσε ένα νομικό εμπόδιο, δυσμενές για την 
πραγματοποίηση επενδύσεων στον τομέα αυτό. 
γ) Νέες δομές της αγοράς 
50. Οι νέες δομές της αγοράς παραμένουν ακόμη, κατά μεγάλο μέρος, αβέβαιες στον 
βαθμό που η δημιουργία της κοινωνίας των πληροφοριών βρίσκεται ακόμη σε 
προκαταρκτικό στάδιο. Η προοδευτική της καθιέρωση καθόρισε ήδη ορισμένες 
διαδικασίες για τη δομή και τη σύνθεση της προσφοράς και της ζήτησης, από τις 
οποίες μπορούμε να συνάγουμε ορισμένες προσωρινές τάσεις. 
Ωστόσο, σημαντικές αβεβαιότητες οφείλονται στις εξελίξεις της συμπεριφοράς των 
καταναλωτών και στην υποδοχή που θα επιφυλάξουν στις εν λόγω τεχνολογίες και τις 
νέες υπηρεσίες. Πρέπει όμως να επανέλθουμε στο στοιχείο αυτό. 
51. Όσον αφορά την προσφορά, το κύριο χαρακτηριστικό του υπό ανάπτυξη τομέα 
φαίνεται ότι είναι η διαφοροποίηση των διαθέσιμων στην αγορά προϊόντων και 
υπηρεσιών. Πράγματι, στους καταναλωτές προσφέρεται τώρα μια ευρύτερη σειρά 
προϊόντων. Τούτο σημαίνει αφενός, πολλαπλασιασμό και μεγαλύτερη εξειδίκευση 
των παρεχόντων υπηρεσίες, οι οποίοι πρέπει να στοχεύουν στις εν λόγω ειδικές 
αγορές. 
Αφετέρου, σημαίνει μετατόπιση του κέντρου βάρους της παραγωγής αγαθών και 
υπηρεσιών, από μικρές παραδοσιακές δομές σε μεγάλους ομίλους του βιομηχανικού 
τομέα, των τηλεπικοινωνιών και της πληροφορικής, που είναι οι μόνοι ικανοί να 
αναλάβουν το αυξημένο χρηματοδοτικό κόστος σχεδιασμού και τους κινδύνους που 
συνδέονται με την εκμετάλλευση. Η τάση αυτή θα επιτρέψει την κατασκευή και την 
όσο το δυνατόν ευρύτερη διανομή των υπηρεσιών. Κατ'αυτόν τον τρόπο, η αγορά 
γνώρισε ένα κύμα συγχωνεύσεων, μεγάλης κλίμακας, μεταξύ βιομηχανιών 
προγραμμάτων και φορέων εκμετάλλευσης (καλώδιο, τηλέφωνο). Είναι, όντως, 
σημαντικό το γεγονός ότι η διεθνοποίηση της οικονομίας αναγκάζει τις επιχειρήσεις 
να βελτιώνουν συνεχώς την ανταγωνιστικότητα τους. 
52. Στο επίπεδο της ζήτησης, το κύριο χαρακτηριστικό είναι ο πολλαπλασιασμός των 
χρηστών. Η ανάπτυξη νέων τύπων υπηρεσιών οδήγησαν στη διαδικασία 
εξατομίκευσης της κατανάλωσης- ο χρήστης αποκτά μεγαλύτερες δυνατότητες 
επιλογής και διευθέτησης του περιεχομένου των υπηρεσιών. Πράγματι, είτε πρόκειται 
για το βίντεο κατά παραγγελία, την πληρωμή ανά παράσταση ή άλλες νέες 
διαλειτουργικές υπηρεσίες, απαιτείται στοχοθετημένη και ενεργός ζήτηση από 
πλευράς καταναλωτή. Ο χρήστης θα έχει τη δυνατότητα να συμβουλευτεί τα έργα, θα 
μπορεί να τροποποιεί τα δεδομένα και τα υφιστάμενα έργα, ακόμη και να τα 
αποθηκεύει. 
23. 
53. Η κοινωνία των πληροφοριών, για να υπάρξει, πρέπει να υποστηριχθεί από τους 
καταναλωτές. Όμως, η επιτυχία της διεργασίας της κοινωνίας των πληροφοριών δεν 
είναι ακόμη βέβαιη. 
54. Η ικανότητα καινοτομιών και καθιέρωσης των προϊόντων αυτών δεν αρκεί, αυτή 
καθεαυτή, για να εξασφαλίσει την αποδοχή από πλευράς καταναλωτών και να 
οδηγήσει σε μεταβολή των καταναλωτικών συνηθειών τους. Τούτο εξαρτάται κυρίως 
από την απόκτηση νέου υλικού και εξοπλισμών λήψης των οποίων το κόστος δεν 
είναι, ακόμη, προσιτό για τους περισσότερους. Εναπόκειται, λοιπόν, στη βιομηχανία 
να κινητοποιηθεί για να μπορέσει να προσφέρει στο ευρύ κοινό υπηρεσίες σε 
ελκυστικές τιμές. Οι διαθέσιμες μελέτες σκοπιμότητας είναι σχετικά ασαφείς ως προς 
το ποσοστό εισοδήματος το οποίο θα ήταν πρόθυμοι να διαθέσουν οι καταναλωτές 
για αυτές τις νέες υπηρεσίες. 
55. Το γεγονός ότι η ανάπτυξη των υπηρεσιών στα νοικοκυριά μπορεί να προχωρεί με 
βραδύ ρυθμό, λόγω του κόστους που θα πρέπει να αναλάβουν, επηρεάζει τη φύση και 
τον στόχο των προτεινόμενων υπηρεσιών: οι επαγγελματικές εφαρμογές ("business to 
business"), που φαίνεται ότι παρουσιάζουν πιο γρήγορες δυνατότητες αποδοτικότητας, 
στο μέτρο που οι επιχειρήσεις διαθέτουν ήδη ορισμένους από τους αναγκαίους 
εξοπλισμούς, θα μπορούσαν να ευνοηθούν, κατά κάποιο τρόπο, σε πρώτη φάση έναντι 
των εφαρμογών για το ευρύ κοινό των οποίων ο στόχος θα είναι μάλλον 
εκπαιδευτικός ή ψυχαγωγικός. 
Η ευρωπαϊκή αγορά φαίνεται ότι προσδίδει, σε αντίθεση με ορισμένες τρίτες χώρες, 
μικρότερη αξία σε ορισμένες νέες τεχνολογίες. Έτσι, από τον παρακάτω πίνακα, 
σχετικά με ορισμένες μόνο τεχνολογίες, προκύπτει ότι τα ποσοστά διείσδυσης τους 
στα ευρωπαϊκά νοικοκυριά ήταν, το 1992, αισθητά μικρότερα από αυτά των 
Ηνωμένων Πολιτειών. 
ΑΙΕΙΣΑΥΣΗ ΤΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ ΣΤΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΑ ΚΑΙ 
ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΑ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΑ ΤΟ 1992 
Ποσοστά εξοπλισμένων νοικοκυριών 
ΕΕ ΗΠΑ 
Εξοπλισμοί CD-ROM 0,5 3,1 
Βίντεο 54 68,3 
Κινητά τηλέφωνα ^2 10,7 
Πηγή: Έκθεση του Παρατηρητηρίου των αγορών των πληροφοριών, 1993-94 
Τέλος, είναι σαφές ότι η τεχνική πρόοδος δεν παύει, αλλά συνεχίζει με γοργούς 
ρυθμούς και σε σημαντικό βαθμό, πόσο μάλλον τώρα που η αύξηση των εισοδημάτων 
παγκοσμίως φαίνεται πολλά υποσχόμενη. Οι παρακάτω πίνακες απεικονίζουν αυτή 
την τάση. 
24. 
ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΕΝ ΣΕΙΡΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ 
ΠΕΡΙΟΑΟ 
1988-1992 ΠΑΓΚΟΣΜΙΩΣ 
Μεσιτεία 
Πιστώσεις 
Χρηματοοικ. ενημ./έρευνα 
Νομικά/Νομοθεσία 
Επαγγελματικά 
Τελικός καταναλωτής 
Μάρκετινγκ 1988 
(εκ. ECU) 
2.698,2 
1.405,2 
1.051,8 
399,0 
354,5 
90,3 
9,2 1989 
(εκ. ECU) 
3.055,8 
1.468,9 
1.160,1 
509,7 
446,4 
123,8 
12,9 1990 
(εκ. ECU) 
3.385,3 
1.493,8 
1.301,2 
577,5 
499,9 
205,3 
19,3 1991 
(εκ. ECU) 
3.580,9 
1.521,8 
1.426,7 
611,5 
529,0 
295,5 
26,7 1992 
(εκ. ECU) 
3.847,7 
1.633,6 
1.591,0 
649,7 
568,6 
398,5 
34,4 % επί του 
συνόλου 
το 
1992 
44 
19 
18 
7 
7 
5 
)1 
Πηγή: Παρατηρητήριο των αγορών των πληροφοριών, 1993 
56. Χωρίς να προδικάζονται οι οριστικές διαστάσεις των παραπάνω σκιαγραφημένων 
στοιχείων, εναπόκειται στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα να προωθήσει τις θέσεις της 
προκειμένου να κατευθύνει τη διαγραφόμενη πολιτική της προς όφελος της κοινωνίας 
των πληροφοριών. Η επιτυχία της βασίζεται κυρίως στην ικανότητα της Ευρωπαϊκής 
Κοινότητας να διαθέσει τις κατάλληλες υποδομές και να αναπτύξει μια ουσιαστική 
στρατηγική που θα ευνοεί τη δημιουργία και τη χρήση νέων υπηρεσιών και προϊόντων 
τα οποία θα διανέμονται σ'αυτή. Στο πλαίσιο της παρούσας διαβούλευσης, το 
επίκεντρο αποτελούν οι κανόνες που αφορούν ιδίως το περιεχόμενο της προστασίας 
των προϊόντων και υπηρεσιών μέσω των δικαιωμάτων δημιουργού και των 
συγγενικών δικαιωμάτων. 
Β. ΚΡΑΤΟΥΣΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥ ΚΑΙ 
ΤΑ ΣΥΓΓΕΝΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 
57. Η ανάπτυξη της νέας υποδομής των πληροφοριών και οι νέες υπηρεσίες και 
προϊόντα, που δημιουργούνται για να διοχετευθούν μέσω αυτής, εντάσσονται σε μια 
εξελικτική διαδικασία. 
58. Αν κάνουμε μια ιστορική αναδρομή, θα διαπιστώσουμε ότι ολόκληρη η πορεία του 
δικαιώματος δημιουργού και των συγγενικών δικαιωμάτων μπορεί να συνοψισθεί σε 
μια σειρά αντιδράσεων, προσαρμογών, μερικές φορές βεβιασμένων, του νομικού 
πλαισίου στις τεχνικές εξελίξεις. Το ισχύον καθεστώς του δικαιώματος δημιουργού 
και των συγγενικών δικαιωμάτων είναι προϊόν διαβουλεύσεων και εμπειριών που 
αποκτήθηκαν στο πλαίσιο ενός τεχνολογικού περιβάλλοντος βασισμένου στην 
αναλογική τεχνική. Είναι επίσης απόρροια ενός συστήματος στο οποίο το στεγανό 
των εθνικών αγορών και η σχετικά περιορισμένη κυκλοφορία ορισμένων ειδών έργων 
κατέστησαν δυνατή την πάγια καθιέρωση του όρου της εδαφικότητας της προστασίας 
μέσω του δικαιώματος δημιουργού και των συγγενικών δικαιωμάτων, καθώς και των 
κανόνων και μηχανισμών εκμετάλλευσης που συνεπάγονται. 
59. Ορισμένος αριθμός βασικών αντιλήψεων και αρχών ανευρίσκονται στην πλειονότητα 
των νομοθεσιών σχετικά με το δικαίωμα δημιουργού και τα συγγενικά δικαιώματα και 
τούτο ακόμη κι αν η εφαρμογή τους παρουσιάζει ενίοτε σημαντικές διαφορές. Η 
εμφάνιση των νέων τεχνολογιών δεν επηρεάζει τη φύση αυτών των αρχών και 
αντιλήψεων, αλλά μάλλον τη μελέτη τους. 
25. 
Όσον αφορά ιδίως ορισμένες βασικές αρχές του δικαιώματος δημιουργού και των 
συγγενικών δικαιωμάτων, ορισμένες νέες καταστάσεις μπορούν να οδηγήσουν στη 
μεταβολή του πλαισίου τους, χωρίς ωστόσο να τροποποιείται ριζικά η φύση τους. Ο 
παρακάτω κατάλογος αποτελεί μόνο απεικόνιση της κατάστασης. 
1. Ο όρος "δημιουργός" αποτελεί την κεντρική έννοια τόσο των ευρωπαϊκών, όσο και 
των αγγλοσαξωνικών νομοθεσιών, ακόμη κι αν στις δεύτερες η παράδοση του 
φυσικού προσώπου δημιουργού γνωρίζει παρεκκλίσεις. 
Οι προϋποθέσεις της δημιουργίας τροποποιούνται, σε κάποιο βαθμό, από την 
εμφάνιση των νέων προϊόντων και υπηρεσιών. Ειδικότερα, η παραδοσιακή εικόνα 
του συγγραφέα "τεχνίτη", που δημιουργεί το έργο του σχετικά μόνος του και με 
βάση πρωτότυπα απολύτως υλικά έρχεται να αντιπαρατεθεί με νέους τρόπους 
δημιουργίας. Τα νέα προϊόντα και υπηρεσίες είναι, όλο και συχνότερα, το 
αποτέλεσμα της συμμετοχής μεγάλου αριθμού ατόμων, των οποίων η ίδια η 
συμμετοχή είναι συχνά δύσκολο να εντοπισθεί και της εφαρμογής διαφορετικών 
τεχνικών. Η δημιουργία έργων πολυμέσων αποτελεί μόνον ένα παράδεγμα προς 
την κατεύθυνση αυτή. Επιπλέον, ολοένα και περισσότερο, η πρωτοβουλία 
(διαμέσου συμβάσεων παραγγελίας) και η ευθύνη, τόσο καλλιτεχνική, όσο και 
χρηματοδοτική, τέτοιων συνεργείων καταλήγουν στο τέλος σε ένα πρόσωπο, το 
οποίο συχνά είναι νομικό πρόσωπο. 
2. Το κριτήριο "πρωτοτυπίας", προϋπόθεση των περί προστασίας του δικαιώματος 
διατάξεων: η εκτίμηση του επαφίεται, μέχρι σήμερα, στη διακριτική ευχέρεια των 
εθνικών νομοθεσιών, εκτός από ορισμένους τομείς που απετέλεσαν το αντικείμενο 
κοινοτικής εναρμόνισης (λογισμικά, φωτογραφίες). 
Τα νέα προϊόντα και υπηρεσίες είναι συνηθέστερα το αποτέλεσμα προσαρμογών, 
ερμηνειών προϋπαρχόντων έργων. Συνεπώς, πρέπει να αναρωτηθεί κανείς σε ποιο 
βαθμό το επιτευχθέν αποτέλεσμα μπορεί να πληροί τις παραδοσιακές απαιτήσεις 
πρωτοτυπίας, σε ποιο βαθμό οι νέες δημιουργίες και προϊόντα μπορούν να τύχουν 
προστασίας και ποιες είναι οι επιπτώσεις επί του καθεστώτος του δικαιώματος 
δημιουργού και των συγγενικών δικαιωμάτων. 
3. Ο όρος "πρώτη δημοσίευση" του έργου: ο όρος αυτός χρησιμοποιήθηκε, μέχρι 
σήμερα, σε ορισμένο αριθμό διεθνών συμβάσεων, ως συνδετικός κρίκος για την 
έναρξη της προστασίας (π.χ. στο άρθρο 3 της Σύμβασης της Βέρνης). Στο πλαίσιο 
της νέας διαδικασίας, το γεγονός ότι η δημιουργία και η διάδοση χρησιμοποιούν 
την οδό του δικτύου καθιστά δυσχερέστερο τον προσδιορισμό ενός συγκεκριμένου 
συνδετικού κρίκου. 
4. Η αρχή της αναγνώρισης αποκλειστικών δικαιωμάτων στους δημιουργούς και 
στους λοιπούς δικαιούχους: η αρχή αυτή συνεπάγεται το μονοπώλιο του 
δικαιούχου να επιτρέψει ή να απαγορεύσει την εκμετάλλευση των έργων και 
θεωρείται ως θεμελιώδες στοιχείο των προνομίων που απονέμονται στον 
δημιουργό και τους λοιπούς δικαιούχους, στο πλαίσιο των νέων τρόπων 
μετάδοσης και εκμετάλλευσης των έργων. Η έκταση των νέων χρήσεων συνεπάγεται 
26. 
περιορισμό τους στο απλό δικαίωμα αμοιβής ή αντίθετα στην ενίσχυση τους λόγω, 
κυρίως, των κινδύνων που συνεπάγονται οι ευκολίες αναπαραγωγής των έργων; 
5. Η ύπαρξη στις περισσότερες νομοθεσίες της αρχής της "ιδιωτικής χρήσης" ή 
"γενικότερης χρήσης": η αρχή αυτή επιτρέπει την απαλλαγή από την εφαρμογή των 
περί προστασίας του δικαιώματος δημιουργού διατάξεων ορισμένου αριθμού 
πράξεων που εκτελούνται στην ιδιωτική σφαίρα και για προσωπική χρήση. Μια 
ακριβής νομική οριοθέτηση της παρουσίασης στο κοινό σε σχέση με την ιδιωτική 
παρουσίαση κρίνεται συχνά αναγκαία από τους ενδιαφερομένους κύκλους. 
60. Το ισχύον σήμερα δίκαιο βασίζεται σε μία σχετικά διακεκριμένη και στεγανή 
οριοθέτηση των διαφόρων κατηγοριών έργων: μουσικά έργα, λογοτεχνικά έργα, έργα 
εικαστικών τεχνών, κ.ά. και των νομικών καθεστώτων που τα διέπουν. Οι τρόποι 
εκμετάλλευσης βασίζονται σε μια σχετικά αργή διάδοση. 
Η αμοιβή των διαφόρων δικαιούχων καταβάλλεται συνήθως διαμέσου της συλλογικής 
διαχείρισης, δεδομένου ότι οι αμοιβές βασίζονται στην έννοια του υλικού 
ενσωμάτωσης, όπως στην περίπτωση της ιδιωτικής αντιγραφής. Από την άποψη αυτή, 
η διάκριση μεταξύ των δικαιωμάτων εκπροσώπησης και αναπαραγωγής ήταν μέχρι 
τώρα ουσιώδης. Επίσης, δέον να τεθεί το ερώτημα για τον τρόπο με τον οποίο πρέπει 
να αντιμετωπισθεί η αναγγελία ενός προγράμματος στην οθόνη υπολογιστή. Αποτελεί 
παρουσίαση του έργου στο κοινό ή αναπαραγωγή, αφού υπάρχει υλική εγγραφή του 
έργου μέσω μιας διεργασίας; 
Γ. ΠΙΘΑΝΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ 
α) Στο επίπεδο των συμμετεχόντων στην κοινωνία των πληροφοριών 
61. Από την πλευρά της πνευματικής ιδιοκτησίας, η πρώτη κατηγορία συμμετεχόντων που 
προβάλλει, στο πλαίσιο της κοινωνίας των πληροφοριών, είναι αυτή των δημιουργών 
και των βιομηχανικών δημιουργών. Αφορώνται κυρίως οι δημιουργοί λογοτεχνικών 
και καλλιτεχνικών έργων παντός τύπου, όπως αυτά ορίζονται στην παράγραφο 1 του 
άρθρου 2 της Σύμβασης της Βέρνης, συμπεριλαμβανομένων και των κατασκευαστών 
βάσεων δεδομένων και προγραμμάτων ηλεκτρονικών υπολογιστών. 
62. Οι δικαιούχοι συγγενικών δικαιωμάτων είναι η δεύτερη κατηγορία συμμετεχόντων, 
δηλ. οι καλλιτέχνες ερμηνευτές ή εκτελεστές, οι παραγωγοί φωνογραφημάτων και 
ταινιών και οι επιχειρήσεις ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης. Στις δύο αυτές κατηγορίες 
δικαιούχων σχετικών δικαιωμάτων, πρέπει να προστεθούν οι λοιποί κλασσικοί 
εμπλεκόμενοι, όπως οι εκδότες, οι παραγωγοί ζωντανών θεαμάτων, οι διανομείς 
κινηματογραφικών έργων, κ.ά. 
63. Επιπλέον, στο πλαίσιο της κοινωνίας των πληροφοριών, παρεμβαίνουν, καθοριστικά, 
άλλες κατηγορίες ατόμων, οι οποίες μέχρι τώρα δεν θίγονταν άμεσα και απευθείας 
από τα προβλήματα που θέτει η προστασία του δικαιώματος δημιουργού και των 
συγγενικών δικαιωμάτων. Πρόκειται, συγκεκριμένα, για τους κατασκευαστές υλικών 
σύνδεσης στα δίκτυα, καθώς και οι φορείς εκμετάλλευσης των εν λόγω δικτύων, που 
όλοι τους υπέχουν σημαντική ευθύνη για τη μετάδοση. 
Ακόμη, είναι πιθανό, γενικά, το ευρύ κοινό, και ειδικότερα, ορισμένες κατηγορίες 
χρηστών-ιδιώτες, επαγγελματίες, θεσμικά όργανα - να διαδραματίσουν σημαντικό 
ρόλο στη λειτουργία της κοινωνίας των πληροφοριών. 
27. 
Εν κατακλείδι, η καθιέρωση της κοινωνίας των πληροφοριών θα οδηγήσει, 
αναγκαστικά, στην επανεκτίμηση της θέσης των εταιρειών συλλογικής διαχείρισης, 
των οποίων ο ρόλος, η οργάνωση και οι τρόποι λειτουργίας θα μπορούσαν να 
προσαρμοσθούν. Ο ρόλος και οι λειτουργίες των εταιρειών συλλογικής διαχείρισης 
θα πρέπει, ίσως, να αναδιοργανωθούν για να ανταποκριθούν καλύτερα στις νέες 
δυνατότητες και μορφές εκμετάλλευσης που προσφέρει η κοινωνία των πληροφοριών. 
Οι βάσεις της τιμολόγησης και της έκτασης των χορηγουμένων αδειών θα μπορούσαν 
να τροποποιηθούν στο μέτρο που, ιδίως οι τομείς του ήχου των οπτικοακουστικών 
μέσων, της γραφής, καθώς και των προγραμμάτων ηλεκτρονικών υπολογιστών και 
δεδομένων, πρόκειται να είναι όλο και συχνότερα συνδεδεμένοι. 
64. Είναι σημαντικό να καθορισθεί αν ο ρόλος των προαναφερομένων εμπλεκομένων θα 
μεταβληθεί με τη δημιουργία της κοινωνίας των πληροφοριών. Η απάντηση στο 
ερώτημα αυτό καθορίζει, σε μεγάλο μέρος, το ζήτημα της προσαρμογής του ισχύοντος 
νομικού πλαισίου. 
β) Στο επίπεδο του ρυθμιστικού πλαισίου 
65. Μέχρι τώρα η αναλογική τεχνική παρουσίαζε ορισμένους περιορισμούς ως προς τις 
παρεχόμενες τεχνικές δυνατότητες. Η ψηφιακή τεχνολογία επιτρέπει την αποθήκευση 
ενός εξαιρετικά μεγάλου αριθμού δεδομένων και πληροφοριών στο ίδιο υλικό 
ενσωμάτωσης (ψηφιακή συμπίεση) και την πολύ εύκολη μετάδοση τους. Με την 
τεχνική αυτή καθίσταται δυνατή, με πολύ απλούστερο τρόπο από ό,τι πριν η 
παραγωγή επακριβώς ταυτόσημων αντιγράφων, η άυλη διανομή τους, καθώς και η 
επεξεργασία των έργων (π.χ. η διαδικασία της δειγματοληψίας ή χρωματισμού). 
66. Η ανάπτυξη νέων υπηρεσιών, αποτελουμένων από έργα και δεδομένα που διέπονται 
από διαφορετικά νομικά καθεστώτα, οδηγεί στο ερώτημα περί του αναγκαίου της 
πρόβλεψης ενός ξεχωριστού, για το έργο, νομικού καθεστώτος. 
67. θα ήταν σκόπιμο να υπάρχει ορισμένη συνέχεια όσον αφορά την έννοια του έργου. Τα 
έργα θα διαφέρουν λίγο αλλά το έργο πολυμέσων εντάσσεται, ωστόσο, σε μια 
διεργασία, συνέχειας, είναι συνθέτου τύπου και δανείζεται από προϋπάρχοντα έργα, 
συνήθως παροδοσιακά όπως το βιβλίο. Είναι δυνατό η έννοια της πρωτοτυπίας να 
εξελίσσεται προς μια κατεύθυνση λιγότερο ατομική και περισσότερο σχετική λόγω 
των προαναφερθέντων ιδιαζόντων χαρακτηριστικών. Το γεγονός ότι το έργο αλλάζει 
υλικό ενσωμάτωσης δεν συνεπάγεται αναγκαστικά κάποια ουσιώδη μεταβολή. Ο 
χαρακτηρισμός του εφαρμοστέου νομικού καθεστώτος είναι κατ'αρχήν ουδέτερος 
έναντι της εφαρμοζόμενης τεχνικής. 
68. Επιπλέον, η δυνατότητα χρήσης διαφόρων τεχνικών στη διεργασία δημιουργίας δεν 
φαίνεται από τη φύση της ικανή να θέσει υπό αμφισβήτηση τις έννοιες του δημιουργού 
και του έργου, οι οποίες επιβάλλουν να αναζητείται το άτομο που πραγματοποίησε 
τις αναγκαίες επιλογές για να φέρει εις πέρας τη διεργασία δημιουργίας, εκφράζοντας 
με αυτές την προσωπικότητα του. Όμως, μπορούν να υπάρξουν ορισμένες 
καταστάσεις όπου ο δημιουργός είναι δύσκολο να απομονωθεί, αυτός καθεαυτός, 
επειδή τα έργα αυτά είναι συνήθως ο καρπός συνεργασίας μεγάλου αριθμού ατόμων. 
Συνεπώς, ο αριθμός των δικαιούχων θα πρέπει να αυξηθεί χωρίς, ωστόσο, να 
δημιουργηθούν νέες κατηγορίες δικαιούχων. 
28. 
69. Είναι νοητό ότι θα υπάρξουν βασικές συνέπειες στους τρόπους εκμετάλλευσης των 
έργων με την ανάπτυξη νέων μεθόδων εγγραφής και μετάδοσης τους, καθώς και στους 
μηχανισμούς διαχείρισης. 
Η άυλη διανομή του έργου θα γίνεται συνεχώς σημαντικότερη εφόσον η ψηφιακή 
τεχνολογία επιτρέπει την εμπορευματοποίηση έργων χωρίς υλικό ενσωμάτωσης. Κατά 
συνέπεια, τα όρια μεταξύ των διαφόρων κατηγοριών έργων γίνονται λιγότερο σαφή: 
τα έργα πολυμέσων γίνονται συχνά με δάνεια από προϋφιστάμενα έργα. Τα 
προβλήματα και ο κίνδυνος συνίστανται στη δυσχέρεια εντοπισμού αυτών των 
δανείων. Τούτο θα έχει επιπτώσεις στο επίπεδο της διαχείρισης, δεδομένου ότι η 
πλειονότητα των εταιρειών διαχείρισης είναι εξειδικευμένες ανά κατηγορίες έργων 
και/ή ανά τύπους δικαιούχων. 
Η δυσχέρεια άσκησης αποτελεσματικού ελέγχου της χρήσης των έργων, ιδίως για τη 
διαχείριση των δικαιωμάτων των δικαιούχων, ακόμη και τον έλεγχο των αντιγράφων, 
ενέχει επιπλέον προβλήματα. Τούτο οφείλεται κυρίως στον αριθμό των πράξεων, των 
υπό εκμετάλλευση έργων, των εκδοτών, των δημιουργών και των εκμεταλλεύσεων 
εκάστου έργου. 
70. Το κριτήριο της αυστηρής ιδιωτικής χρήσης καθίσταται όλο και δυσκολότερο να 
κατανοηθεί. Η ιδιωτική αντιγραφή των έργων κατ'οίκον με την ψηφιακή τεχνολογία, 
θα μπορούσε να γίνει μια εξ ολοκλήρου μέθοδος εκμετάλλευσης. Οι αναπαραγωγές 
δύνανται να γίνουν εν σειρά και επ'άπειρον με μια άριστη ποιότητα απόδοσης. Οι 
κίνδυνοι πειρατείας και παρανόμων χρήσεων χωρίς την καταβολή αμοιβής στους 
δικαιούχους πρόκειται να αυξηθούν. Η ανάγκη, σε κοινοτικό επίπεδο, μηχανισμών 
καταβολής αμοιβής στους δικαιούχους και η προοδευτική εφαρμογή τεχνικών που 
περιορίζουν το φαινόμενο αυτό θα μπορούσε να γίνει επιτακτική. 
71. Πάντως, η ψηφιακή τεχνολογία θα προκαλέσει παράλληλα την εμφάνιση νέων 
τεχνικών συστημάτων που θα διευκολύνουν τον έλεγχο της χρήσης των έργων και τον 
εντοπισμό τους, επιτρέποντας έτσι τη βελτίωση των προϋποθέσεων προστασίας των 
δικαιούχων. Η διαχείριση των δικαιωμάτων θα πρέπει έτσι να διευκολυνθεί ώστε να 
επιτρέπει τη συνέχιση των ατομικών διαπραγματεύσεων, βασισμένων στα 
αποκλειστικά δικαιώματα. 
72. Στο θέμα του κατά πόσον οι εν εξελίξει τεχνολογικές μεταβολές θα έχουν ως 
αποτέλεσμα την αμφισβήτηση των ισχυόντων νομικών καθεστώτων περί προστασίας 
των δικαιωμάτων δημιουργού και των συγγενικών δικαιωμάτων, δόθηκε μια 
ισορροπημένη απάντηση από τα ενδιαφερόμενα μέρη κατά την ακρόαση του 
περασμένου Ιουλίου. 
Δεν φαίνεται επιτακτική η ανάγκη εις βάθος τροποποιήσεων, αλλά πολύ περισσότερο 
να υπάρξουν αντιδράσεις και προσαρμογές, κατά συνεκτικό και ανάλογο τρόπο, του 
ισχύοντος νομικού πλαισίου στις ανάγκες του νέου περιβάλλοντος. 
29. 
"ÎÎL ΠΟΙΟ ΝΟΜΙΚΟ ΠΑΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ 
73. Σε κοινοτικό επίπεδο υφίσταται ήδη ένα βασικό νομικό πλαίσιο. Η Επιτροπή είναι 
πεπεισμένη ότι οι θεμελιώδεις ελευθερίες του δικαιώματος εγκαταστάσεως και της 
ελεύθερης παροχής υπηρεσιών στο πλαίσιο της νομοθεσίας για την εσωτερική αγορά 
(άρθρα 52 και 59 της συνθήκης ΕΚ), καθώς και οι εκδοθείσες οδηγίες, καθιστούν 
δυνατή την κατανόηση ορισμένων ερωτημάτων και δείχνουν την κατεύθυνση που 
πρέπει να ακολουθηθεί για τον καθορισμό της μέλλουσας πολιτικής στον τομέα της 
κοινωνίας των πληροφοριών. 
Α. ΟΙ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΤΗΣ ΣΥΝΘΗΚΗΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΑΓΟΡΑ 
74. Πριν προσδιορισθούν ενδεχόμενες ανάγκες για έκδοση κανονιστικής ρύθμισης, πρέπει 
να υπάρχει κατά νουν ότι μια πλήρης και αποτελεσματική εφαρμογή της νομοθεσίας 
"Εσωτερική αγορά" (συνθήκη και παράγωγο δίκαιο) είναι σκόπιμη για την ανάπτυξη 
της κοινωνίας των πληροφοριών στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Το 
άρθρο 7Α της συνθήκης ΕΚ ορίζει την εσωτερική αγορά ως "ένα χώρο χωρίς 
εσωτερικά σύνορα μέσα στον οποίο εξασφαλίζεται η ελεύθερη κυκλοφορία των 
εμπορευμάτων, των προσώπων, των υπηρεσιών και των κεφαλαίων". 
75. Οι αρχές του δικαιώματος εγκαταστάσεως και της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών 
εξασφαλίζονται αντίστοιχα με τα άρθρα 52 (και επόμενα) και 59 (και επόμενα) της 
συνθήκης ΕΚ. Η αποτελεσματικότητα των αρχών αυτών επιτρέπει στις 
δραστηριότητες σχετικά με την κοινωνία των πληροφοριών να ενταχθούν σε ένα 
νομικό πλαίσιο που προσαρμόσθηκε ήδη στην ανάπτυξη μιας ανταγωνιστικής 
ευρωπαϊκής βιομηχανίας. 
76. Ωστόσο, η κοινωνία των πληροφοριών δεν θα μπορέσει να υλοποιηθεί πλήρως στην 
Ευρωπαϊκή Κοινότητα παρά μόνο αν οι κανόνες είναι ικανοί από τη φύση τους να 
καταστήσουν δυνατή την ανάπτυξη των νέων δραστηριοτήτων, που δημιουργούνται 
από την κοινωνία των πληροφοριών, σε ένα χώρο χωρίς σύνορα. Είναι σημαντικό οι 
ενδιαφερόμενοι για τις δραστηριότητες αυτού του νέου πεδίου επιχειρηματίες να μην 
αντιμετωπίζουν νομικά εμπόδια που προκύπτουν από μια κατακερματισμένη 
εσωτερική αγορά. 
Η αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης έχει σημαντικές επιπτώσεις στο πλαίσιο των 
δραστηριοτήτων που σχετίζονται με την κοινωνία των πληροφοριών. Επιτρέπει, 
πράγματι, στους παρέχοντες υπηρεσίες σχετιζόμενες δραστηριότητες της κοινωνίας 
των πληροφοριών να παράσχουν την υπηρεσία τους σε άλλο κράτος μέλος, ενώ 
υπόκεινται στη νομοθεσία της χώρας καταγωγής τους. Η εφαρμογή της αρχής αυτής 
αναμένεται να καταστήσει δυνατό να αποφευχθούν περιττές κανονιστικές ρυθμίσεις 
στον εν λόγω τομέα. 
77. Επιπλέον, οι κανόνες σχετικά με την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων (άρθρα 
30 έως 36 της συνθήκης ΕΚ) πρέπει να επανεξετασθούν όσον αφορά τα μέσα. Ωστόσο, 
λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι στο πλαίσιο της κοινωνίας των πληροφοριών η 
κυκλοφορία των έργων και των πληροφοριών θα πρόκειται να γίνεται όλο και 
30. 
συχνότερα με άυλα μέσα, οι διατάξεις σχετικά με την ελεύθερη κυκλοφορία 
εμπορευμάτων αναμένεται να έχουν λιγότερο καθοριστική θέση στη διαδικασία αυτή. 
Β. ΟΙ ΟΔΗΓΙΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΣΧΕΔΙΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΟΔΗΓΙΩΝ 
78. Έχει ήδη εκδοθεί μια σειρά οδηγιών με εξαιρετική σημασία στον παρόντα τομέα. 
Ακόμη, μία σημαντική πρόταση οδηγίας βρίσκεται στο στάδιο της συζήτησης ενώπιον 
των κοινοτικών οργάνων. 
α) Οδηγία 91/250/ΕΟΚ για τη νομική προστασία των προγραμμάτων ηλεκτρονικών 
υπολογιστών10 
79. Τα προγράμματα ηλεκτρονικών υπολογιστών αποτελούν βασικό στοιχείο για τις 
"λεωφόρους των πληροφοριών" από την αρχή έως το τέλος της αλυσίδας των 
πληροφοριών. Τα λογισμικά είναι τα εργαλεία που επιτρέπουν την ψηφιακή 
μετατροπή και αποθήκευση των πληροφοριών και η σημασία τους είναι ζωτική για την 
ανάπτυξη της βιομηχανίας προγραμμάτων. Ανευρίσκονται επίσης, στα δίκτυα, τα 
τερματικά και τους κεντρικούς υπολογιστές. Η οδηγία για τα προγράμματα 
ηλεκτρονικών υπολογιστών επέτρεψε την κάλυψη του νομικού κενού, σε σύντομο 
χρονικό διάστημα, στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Τα εν λόγω προγράμματα 
προστατεύονται από τις περί προστασίας του δικαιώματος δημιουργού διατάξεις ως 
λογοτεχνικά έργα. Με την οδηγία πραγματοποιείται προωθημένη εναρμόνιση 
ορισμένων κατηγοριών αποκλειστικών δικαιωμάτων που παραχωρούνται στον 
κάτοχο. Ορίζει, επίσης, τις απαραίτητες για τη χρήση του προγράμματος πράξεις, οι 
οποίες μπορούν να εκτελεσθούν άνευ αδείας. 
β) Οδηγία 92/100/ΕΟΚ σχετικά με το δικαίωμα εκμίσθωσης, το δικαίωμα δανεισμού και 
ορισμένα δικαιώματα συγγενικά προς την πνευματική ιδιοκτησία στον τομέα των 
προϊόντων της διανοίας11 
80. Η ανωτέρω οδηγία έχει οριζόντιο χαρακτήρα στο βαθμό που ρυθμίζει τα γενικά 
δικαιώματα τα οποία είναι εφαρμοστέα σε όλες τις κατηγορίες έργων ή αντικειμένων 
που προστατεύονται από τις περί προστασίας του δικαιώματος δημιουργού και τα 
συγγενικά δικαιώματα διατάξεις. Εξάλλου, με αυτή εναρμονίζεται, σε υψηλό επίπεδο, 
το καθεστώς προστασίας των συγγενικών δικαιωμάτων στην Κοινότητα. 
Η οδηγία: 
• θεσπίζει τα αποκλειστικά δικαιώματα εκμίσθωσης και δανεισμού για όλα τα έργα 
και αντικείμενα που προστατεύονται από το δικαίωμα δημιουργού, 
• εναρμονίζει τα συγγενικά δικαιώματα σε ομοιόμορφη βάση, η οποία υπερβαίνει 
συχνά το πλαίσιο της Σύμβασης της Ρώμης. 
Η οδηγία αυτή έχει σημαντικές επιπτώσεις στο μέτρο που προσφέρει ένα ρυθμιστικό 
πλαίσιο το οποίο θα μπορούσε να χρησιμεύσει ως προηγούμενο για ορισμένες νέες 
υπηρεσίες, όπως το βίντεο κατά παραγγελία και οι διάφορες παραλλαγές του. Οι 
εκμεταλλεύσεις, όπως το βίντεο κατά παραγγελία εμφανίζουν μεγάλη ομοιότητα με 
την προσωρινή διάθεση ενός οπτικοακουστικού έργου και. θα μπορούσαν να 
εξομοιωθούν με εκμίσθωση βίντεο εξ αποστάσεως. 
10 
11 Οδηγία του Συμβουλίου της 14ης Μα_ου 1991, ΕΕ αριθ. L 122/42 της 17ης Μα_ου 1991 
Οδηγία του Συμβουλίου της 19ης Νοεμβρίου 1992, ΕΕ αριθ. L 346/61 της 27ης Νοεμβρίου 1992 
31. 
γ) Οδηγία 93/83/ΕΟΚ περί συντονισμού ορισμένων κανόνων όσον αφορά το δικαίωμα 
του δημιουργού και τα συγγενικά δικαιώματα που εφαρμόζονται στις δορυφορικές 
ραδιοτηλεοπτικές μεταδόσεις και την καλωδιακή αναμετάδοση12 
81. Η ανωτέρω οδηγία προσφέρει ένα ομοιόμορφο νομικό πλαίσιο στον τομέα των 
δικαιωμάτων δημιουργού και των συγγενικών δικαιωμάτων για την ανάπτυξη των 
δραστηριοτήτων δορυφορικής ραδιοτηλεοπτικής και καλωδιακής μετάδοσης στην 
Ευρώπη. Συμπληρώνει από την άποψη αυτή το νομικό πλαίσιο της δημιουργίας ενός 
ενιαίου οπτικοακουστικού χώρου για τη ραδιοτηλεοπτική μετάδοση, όπως ορίζεται 
στην οδηγία 89/552/ΕΟΚ (βλ. αιτιολογική σκέψη 12 της οδηγίας 93/83/ΕΟΚ). 
Ένα βασικό σημείο της οδηγίας αφορά τον ορισμό της "παρουσίασης στο κοινό μέσω 
δορυφόρου". Η επιλεγείσα διατύπωση προβλέπει ότι μία μόνη πράξη 
ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης υπόκειται μια και μόνο νομοθεσία, τη νομοθεσία του 
κράτους προέλευσης του σήματος-φορέα. Με την οδηγία καθιερώνεται η αρχή της 
συμβατικής κτήσης των δικαιωμάτων παρουσίασης μέσω δορυφόρου. Όσον αφορά 
την καλωδιακή μετάδοση προγραμμάτων, η οδηγία παραπέμπει στις ελεύθερα 
διαπραγματευόμενες συμφωνίες. Το άρθρο 9 επιβάλλει την υποχρεωτική συλλογική 
διαχείριση γοα την άσκηση του δικαιώματος παροχής αδείας ή απαγόρευσης της 
καλωδιακής αναμετάδοσης. 
δ) Οδηγία 93/98/ΕΟΚ περί εναρμονίσεως της διάρκειας προστασίας του δικαιώματος 
πνευματικής ιδιοκτησίας και ορισμένων συγγενών δικαιωμάτων13 
82. Με την οδηγία αυτή πραγματοποιείται πλήρης εναρμόνιση της διάρκειας προστασίας 
όλων των έργων και αντικειμένων που προστατεύονται από τα συγγενικά δικαιώματα 
στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Από την άποψη αυτή, αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο του 
νομικού πλαισίου που είναι απαραίτητο για την προστασία των έργων και υπηρεσιών 
που θα διοχετεύονται στις "λεωφόρους των πληροφοριών". Η διάρκεια εναρμονίζεται 
στα 70 έτη για το δικαίωμα δημιουργού και 50 έτη για τα συγγενικά δικαιώματα, 
πράγμα που συνιστά ένα επίπεδο προστασίας ιδιαίτερα υψηλό. 
ε) Η πρόταση οδηγίας για τη νομική προστασία των βάσεων δεδομένων14 
83. Η εν λόγω πρόταση οδηγίας, όταν εγκριθεί, θα αποκτήσει εξαιρετική σπουδαιότητα 
για την κοινωνία των πληροφοριών, λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι η 
πλειονότητα των νέων προϊόντων και υπηρεσιών θα παρέχονται μέσω των βάσεων 
δεδομένων. 
84. Το Συμβούλιο Υπουργών Εσωτερικής Αγοράς της 10ης Ιουλίου 1995 εξέδωσε κοινή 
θέση: το κείμενο της εν λόγω κοινής θέσης αποσκοπεί στην εναρμόνιση των περί 
προστασίας του δικαιώματος δημιουργού εφαρμοστέων διατάξεων με τη δομή των 
βάσεων δεδομένων, ανεξάρτητα από τη μορφή, σε γραμμή (ASCII) και εκτός γραμμής 
(CD-ROM, CD-i). Αφετέρου, αποβλέπει στην εισαγωγή ενός νέου οικονομικού 
δικαιώματος, ενός δικαιώματος sui generis, που προστατεύει τη σημαντική επένδυση 
12 Οδηγία του Συμβουλίου της 27ης Σεπτεμβρίου 1993, ΕΕ αριθ. L 248/15 της 6ης Οκτωβρίου 1993 
13 Οδηγία του Συμβουλίου της 29ης Οκτωβρίου 1993, ΕΕ αριθ. L 290/9 της 24ης Νοεμβρίου 1993 
14 Αρχική πρόταση: COM(92) 24 τελικό, 13.5.1992, ΕΕ αριθ. C 156 της 23ης Ιουνίου 1992. 
Τροποποιημένη πρόταση: COM(93) 464 τελικό, 4.10.1993,ΕΕ αριθ. C 308 της 15ης Νοεμβρίου 1993. 
32. 
του κατασκευαστή μιας βάσης δεδομένων. Στόχος του δικαιώματος αυτού είναι να 
διασφαλισθεί η προστασία μιας επένδυσης κατά την απόκτηση, την επαλήθευση και 
την παρουσίαση του περιεχομένου μιας βάσης δεδομένων. 
85. Στο κεφάλαιο "δικαίωμα δημιουργού", στη μελλοντική οδηγία εναρμονίζεται το 
κριτήριο επιλεξιμότητας για προστασία. Ορίζεται, επίσης, ένας κατάλογος πράξεων 
που υπόκεινται σε περιορισμούς, καθώς και οι εφαρμοζόμενες σ'αυτές εξαιρέσεις. 
86. Η κύρια πτυχή της μελλοντικής οδηγίας αφορά τη γέννεση ενός νέου οικονομικού 
δικαιώματος που προστατεύει τη σημαντική επένδυση του κατασκευαστή μιας βάσης 
δεδομένων. Η νομική καινοτομία είναι αξιοσημείωτη στο βαθμό που η δημιουργία 
μιας βάσης δεδομένων απαιτεί την επένδυση σημαντικών ανθρώπινων, τεχνικών και 
οικονομικών πόρων, ενώ συγχρόνως οι εν λόγω βάσεις δεδομένων μπορούν να 
αντιγραφούν με πολύ μικρότερο κόστος από αυτό που απαιτείται για την ανεξάρτητη 
δημιουργία τους. Συνεπώς, η αθέμιτη προσπέλαση σε μια βάση δεδομένων και η 
εξαγωγή του περιεχομένου της συνιστούν πράξεις που δύνανται να συνεπάγονται 
σοβαρότατες οικονομικές και τεχνικές επιπτώσεις. 
Στο κεφάλαιο sui generis προβλέπονται δύο κατηγορίες πράξεων που υπόκεινται σε 
περιορισμούς: η εξαγωγή και η επαναχρησιμοποίηση. Το δικαίωμα sui generis αφορά 
το σύνολο ή ένα ουσιώδες μέρος μιας βάσης δεδομένων, γεγονός που σημαίνει ότι ένα 
μη ουσιώδες μέρος δεν εμπίπτει στο πεδίο προστασίας του σχετικού δικαιώματος. Η 
προβλεπόμενη διάρκεια προστασίας είναι 15 έτη και είναι δυνατή η ανανέωση της σε 
περίπτωση νέας σημαντικής επένδυσης. Ορίζονται εξαιρέσεις στο δικαίωμα αυτό, που 
προσομοιάζουν με αυτές του κεφαλαίου περί δικαιωμάτων δημιουργού. Ωστόσο, 
λόγω του όγκου πληροφοριών που περιέχουν οι βάσεις δεδομένων, οι εξαιρέσεις 
περιορίσθηκαν γενικά στο δικαίωμα εξαγωγής. Το δικαίωμα sui generis προβάλλεται 
συσσωρευτικά με άλλα υπάρχοντα δικαιώματα για προστασία, αλλά δεν θίγει τα 
υφιστάμενα, ενδεχομένως, δικαιώματα ως προς το περιεχόμενο. Στο μέτρο που το 
δικαίωμα sui generis δεν καλύπτεται από τις σχετικές υφιστάμενες πολυμερείς 
συμβάσεις, δεν υπόκειται στον κανόνα της εθνικής μεταχείρισης. 
87. Η μελλοντική οδηγία προβλέπει, επίσης, άλλες διατάξεις προκειμένου να διασφαλίσει 
ορισμένη ισορροπία μεταξύ των συμφερόντων των κατασκευαστών βάσεων 
δεδομένων, των MME, των χρηστών, και των δικαιωμάτων του δημιουργού και 
λοιπών δικαιούχων. 
Το κείμενο αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία στο βαθμό που θα χρησιμοποιηθεί ως βάση 
κάθε μελλοντικής συμπληρωματικής πρωτοβουλίας όσον αφορά τις πτυχές του 
δικαιώματος δημιουργού και των συγγενικών δικαιωμάτων που συνδέονται με την 
κοινωνία των πληροφοριών. 
Γ. Ο ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΕΠΑΝΑΚΑΤΑΤΜΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ 
88. Οι λύσεις σε ενδεχόμενες ρυθμιστικές ανάγκες που ανακύπτουν από αυτό το νέο 
νομικό πλαίσιο δύνανται να εξευρεθούν τόσο σε εθνικό, όσο και σε κοινοτικό, ακόμη 
και διεθνές επίπεδο. Η Επιτροπή οφείλει να είναι ιδιαίτερα προσεκτική ως προς τη 
φύση και τις επιπτώσεις των διαφόρων αυτών ρυθμιστικών παρεμβάσεων, που 
ενδέχεται να εκδηλωθούν, προκειμένου να διαφυλάξει τη συνεκτικότητα του 
μελλοντικού ρυθμιστικού πλαισίου. Ειδικότερα, οι παρεμβάσεις σε εθνικό επίπεδο δεν 
προσδιορίζονται αναγκαστικά από τις ίδιες ανάγκες όπως σε κοινοτικό επίπεδο και, 
συνεπώς, δεν τηρούν τους αυτούς κανόνες. Οφείλουμε λοιπόν ιδιαίτερα να 
33. 
μεριμνούμε ώστε η βούληση για την έκδοση κανονιστικών ρυθμίσεων να παραμένει σε 
λογικό επίπεδο και να μην ανταποκρίνεται, απλά, σε μεμονωμένα αιτήματα 
παρέμβασης και κατά περίπτωση. Μια αυστηρή αξιολόγηση σε σχέση με τους στόχους 
της εσωτερικής αγοράς και την αρχή της αναλογικότητας πρέπει να κατευθύνει όλες 
τις μέλλουσες ρυθμίσεις. Ακόμη, είναι ανάγκη, βασικά, να ληφθεί μέριμνα ώστε να 
παρεμποδιστεί οποιαδήποτε νέα αναφυόμενη κατάτμηση της εσωτερικής αγοράς, όταν 
ανακύπτουν διαφορετικές ή ασυμβίβαστες με τους κανόνες της εσωτερικής αγοράς 
εθνικές ρυθμίσεις, με κίνδυνο να παρεμβληθούν στην ελεύθερη κυκλοφορία των 
υπηρεσιών στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Θα ήταν ιδιαίτερα πρόσφορο, για μεγαλύτερη 
διαφάνεια, όπως κάθε ρυθμιστική ενέργεια σε εθνικό επίπεδο σχετικά με την κοινωνία 
των πληροφοριών γνωστοποιείται στα λοιπά κράτη μέλη και την Επιτροπή, 
προκειμένου να εξασφαλίζεται η συνέπεια τους με τις αρχές της εσωτερικής αγοράς 
και να εντοπίζονται οι μέλλουσες ανάγκες κοινοτικών ρυθμίσεων. Για τον λόγο αυτό, 
η Επιτροπή προτίθεται να παρουσιάσει σχετική ανακοίνωση για τη δημιουργία 
μηχανισμού διαφάνειας στη θέσπιση κανονιστικών ρυθμίσεων εντός της εσωτερικής 
αγοράς στο πλαίσιο της κοινωνίας των πληροφοριών. 
ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 
Στο σημείο ΙΙΑ επισημάνθηκαν ορισμένοι παράγοντες αβεβαιότητας. Έχετε στοιχεία 
που μπορούν να συμβάλουν στη διασαφήνιση των τεθέντων ερωτημάτων που 
σχετίζονται με την ανάπτυξη της αγοράς και των νέων υπηρεσιών; 
Μεταξύ των παραγόντων σχετικά με το δικαίωμα δημιουργού και των συγγενικών 
δικαιωμάτων, ποιοι είναι εκείνοι που σας φαίνονται εξελίξιμοι και αξίζουν 
ιδιαίτερης προτεραιότητας; 
Υπάρχουν στο κράτος μέλος σας, επιτροπές, εκθέσεις ή μελέτες ή, ενδεχομένως, 
σχέδια για νέες εθνικές ρυθμίσεις που θεωρούνται αναγκαίες στον τομέα των 
δικαιωμάτων δημιουργού και των συγγενικών δικαιωμάτων για την κοινωνία των 
πληροφοριών; Αν ναι, έχει καθορισθεί χρονοδιάγραμμα; 
Σε ποιο επίπεδο κρίνετε εσείς απαραίτητη την επεξεργασία προτάσεων για 
κανονιστικές ρυθμίσεις σχετικά με την πνευματική ιδιοκτησία στην κοινωνία των 
πληροφοριών: εθνικό, κοινοτικό ή διεθνές; 
Η παραγωγή προϊόντων πολυμέσων με βάση στοιχεία πολιτιστικής κληρονομιάς 
χρήζει εφαρμογής ρυθμιστικών λύσεων με τις οποίες θα λαμβάνεται υπόψη η ανάγκη 
προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς; Αν ναι ποιων; 
Η πλειονότητα των έργων και υπηρεσιών που θα διοχευτεύονται στις "λεωφόρους 
των πληροφοριών" προστατεύονται από δικαιώματα τα οποία συνιστούν δικαιώματα 
34. 
ιδιοκτησίας. Σε ποιο βαθμό και σύμφωνα με ποιες παραμέτρους σας φαίνεται δυνατή 
η εκτίμηση της αξίας των εν λόγω δικαιωμάτων δημιουργού και συγγενικών 
δικαιωμάτων; 
7α. Έχετε στη διάθεση σας πιο συγκεκριμένα οικονομικά και στατιστικά στοιχεία για την 
κατανομή των οικονομικών τομέων (π.χ. εκδόσεων, οπτικοακουστικού, μουσικού, κ.ά) 
τους οποίους αφορούν οι δραστηριότητες οι σχετιζόμενες με την κοινωνία των 
πληροφοριών; Ποιο ποσοστό του κύκλου εργασιών των εν λόγω τομέων 
αντιπροσωπεύει η προστασία των δικαιωμάτων δημιουργού και των συγγενικών 
δικαιωμάτων; 
7β. Διαθέτετε ειδικά οικονομικά στοιχεία, ή στοιχεία οικονομικής προοπτικής, που 
επιτρέπουν να αξιολογηθεί η συμβολή των προστατευομένων από το δικαίωμα 
δημιουργού και τα συγγενικά δικαιώματα δραστηριοτήτων στην οικονομική διεργασία 
δημιουργίας υπηρεσιών που θα διοχετεύονται στις "λεωφόρους των πληροφοριών"; 
7γ. Έχετε στη διάθεση σας στατιστικά στοιχεία ή αναλύσεις για τις πτυχές (ποιοτικές και 
ποσοτικές) που σχετίζονται με την απασχόληση στο πλαίσιο των προστατευομένων 
από το δικαίωμα δημιουργού και τα συγγενικά δικαιώματα δραστηριοτήτων στο 
πλαίσιο των "λεωφόρων των πληροφοριών"; 
8. Κρίνετε ότι μια πιο ενισχυμένη προστασία του δικαιώματος δημιουργού και των 
συγγενικών δικαιωμάτων θα αποτελούσε πλεονέκτημα για τις MME, και σε 
περίπτωση θετικής απάντησης, σε ποιο τομέα; 
9. Με ποιο τρόπο προβλέπετε ότι ο τομέας της απασχόλησης θα επηρεασθεί από την 
ανάπτυξη νέων δραστηριοτήτων προστατευομένων από το δικαίωμα δημιουργού και 
τα συγγενικά δικαιώματα στο πλαίσιο των νέων υπηρεσιών που θα παρέχονται στις 
"λεωφόρους των πληροφοριών"; 
10. Έχετε να διατυπώσετε άλλες παρατηρήσεις για ζητήματα που δεν εθίγησαν στο παρόν 
κεφάλαιο; 
35. 
ΔΕΥΤΕΡΟ ΚΕΦΑΑΑΙΟ 
1. Στο δεύτερο κεφάλαιο του Πράσινου Βιβλίου αναλύονται διεξοδικότερα, υπό το φως 
των παρατηρήσεων που διατυπώθηκαν στο πρώτο κεφάλαιο, οι ενδεχόμενες 
επιπτώσεις της ανάπτυξης των νέων τεχνολογιών επί του καθεστώτος προστασίας του 
δικαιώματος δημιουργού και των συγγενικών δικαιωμάτων. 
Το έγγραφο λαμβάνει ως σημείο αναφοράς ορισμένες υπάρχουσες θεωρίες για το 
δικαίωμα του δημιουργού και τα συγγενικά δικαιώματα, των οποίων η σημασία είναι 
θεμελιώδης στα διάφορα στάδια δημιουργίας και εκμετάλλευσης των έργων. Η 
επιλογή των εν λόγω θεμάτων απορρέει επίσης από το ενδιαφέρον το οποίο 
εξεδήλωσαν επ'αυτών τα ενδιαφερόμενα μέρη κατά την ακρόαση του περασμένου 
Ιουλίου. 
Καθένα από τα θέματα που αναπτύσσονται στα συνέχεια εξετάσθηκε σύμφωνα με το 
εξής σχήμα: 
• παρουσίαση του ζητήματος: ήτοι, με ποιο τρόπο η ανάπτυξη των νέων 
τεχνολογιών επηρεάζει την υπό συζήτηση θέση, 
• ισχύον νομικό πλαίσιο: μελέτη της διεθνούς και κοινοτικής κανονιστικής ρύθμισης, 
• εκτίμηση του ζητήματος από κοινοτικής απόψεως: ο ενδιαφέρον εστιάζεται 
κυρίως στην εκτίμηση των επιπτώσεων των νέων τεχολογιών επί του αναλυομένου 
θέματος προκειμένου να εκτιμηθεί η ανάγκη μιας ενδεχόμενης προσαρμογής ή 
πρωτοβουλίας που θα μπορούσε να λάβει χώρα σε κοινοτικό επίπεδο, 
• ερωτήσεις στις οποίες καλούνται να απαντήσουν ενδιαφερόμενα μέρη. 
2. Τα ανωτέρω θέματα εξετάσθηκαν όχι μόνον αυτά καθεαυτά, αλλά, εφόσον τούτο 
επιβάλλεται, σε συνδυασμό με τα υπόλοιπα. 
3. Στο πρώτο υπο-κεφάλαιο αναλύονται ορισμένα οριζόντια ζητήματα τα οποία θα 
προσδιορίζουν, καθοριστικά, την εκμετάλλευση των έργων και υπηρεσιών στις 
"λεωφόρους των πληροφοριών". 
• Εφαρμοστέο δίκαιο (τμήμα Ι): η εδαφική εκμετάλλευση των έργων και η εφαρμογή 
της νομοθεσίας της χώρας στην οποία ζητήθηκε η προστασία αποτελεί 
παραδοσιακή αρχή. Τα ειδικά χαρακτηριστικά των υπηρεσιών που θα 
διοχετεύονται στο πλαίσιο της κοινωνίας των πληροφοριών, καθώς και η ανάγκη 
πλήρους εφαρμογής της αρχής της ελεύθερης κυκλοφορίας τους στην Κοινότητα, 
καθιστούν δυσχερή την εφαρμογή της αρχής του ελέγχου στο χώρον εκμετάλλευσης 
των έργων και υπηρεσιών. Κρίνεται λοιπόν σκόπιμο να τεθεί το ερώτημα αν θα 
πρέπει να αμφισβητηθεί ο ισχύων κανόνας, ιδίως στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής 
Κοινότητας, όπου έχει επιτευχθεί ήδη ένας σημαντικός βαθμός εναρμόνισης, και 
υπό ποιες προϋποθέσεις. 
36. 
• Εξάντληση των δικαιωμάτων και παράλληλες εισαγωγές (τμήμα II): η 
εκμετάλλευση των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας υπόκειται σε ορισμένους 
κανόνες. Απαιτείται να εξετασθεί ο βαθμός των αναγκαίων προσαρμογών του νέου 
θεσμικού πλαισίου. Η εξάντληση των δικαιωμάτων είναι μία από αυτές, η οποία 
καθιερώθηκε στην Κοινότητα από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Ο εν λόγω κανόνας 
επιτρέπει τον συνδυασμό μιας από τις θεμελιώδεις ελευθερίες της συνθήκης, της 
ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων, με την τήρηση των δικαιωμάτων 
πνευματικής ιδιοκτησίας. Στο πλαίσιο της κοινωνίας των πληροφοριών, κρίνεται 
σκόπιμο να καθορισθεί αν για τα προϊόντα και τις υπηρεσίες που διοχετεύονται 
στις "λεωφόρους των πληροφοριών" πρέπει να εφαρμόζονται οι ίδιοι κανόνες και 
σε περίπτωση θετικής απάντησης, να προσδιορισθούν οι συνέπειες που θα 
μπορούσε να προκύψουν. 
Το δεύτερο υπο-κεφάλαιο "ειδικά δικαιώματα" αποτελείται από πέντε τμήματα και 
εστιάζεται κυρίως στην ανάλυση του περιεχομένου ορισμένων ειδικών δικαιωμάτων 
και το εφαρμοστέο καθεστώς. Λαμβανομένων υπόψη των αποτελεσμάτων της 
ακρόασης, κατέστη επιτακτική η ανάγκη διεξοδικότερης ανάλυσης των επιπτώσεων 
που συνεπάγονται οι νέες τεχνολογικές εφαρμογές επί ορισμένων υφισταμένων 
δικαιωμάτων και της δυνατότητας προσδιορισμού ενδεχομένων νέων. Πράγματι, 
πρόκειται για τον καθορισμό, με μεγαλύτερη ακρίβεια, του εφαρμοστέου νομικού 
καθεστώτος στο πλαίσιο της κοινωνίας των πληροφοριών και την εκτίμηση, 
ενδεχομένως, σχετικά με το ποιες πτυχές αυτών των αντιλήψεων περί του 
δικαιώματος του δημιουργού και των συγγενικών δικαιωμάτων θα χρειάζονταν 
κάποια προσαρμογή. 
• Το δικαίωμα αναπαραγωγής (τμήμα III): το δικαίωμα αυτό έχει θεμελιώδη 
σημασία. Αν συμφωνούμε με το γεγονός να θεωρείται μια εγγραφή έργου σε υλικό 
φορέα ψηφιακής τεχνολογίας ότι αποτελεί αναπαραγωγή, υπάρχει ορισμένη σειρά 
υποθέσεων για τις οποίες παραμένουν δισταγμοί όσον αφορά τα διακυβευόμενα 
δικαιώματα. Στο τμήμα αυτό επιχειρείται σχετική ανάλυση. 
• Η παρουσίαση στο κοινό (τμήμα IV): Στον βαθμό που οι νέες τεχνολογίες έχουν 
καθορίσει νέες μορφές εκμετάλλευσης των έργων, δέον να εξετασθεί κατά πόσον 
αυτές μπορούν να υπαχθούν στα υφιστάμενα πλαίσια. Από την άποψη αυτή, η 
έννοια "κοινό" στο δικαίωμα της "παρουσίασης στο κοινό" πρέπει να λάβει 
περισσότερο υπόψη την ιδιωτική παρουσίαση των έργων μέσω των δικτύων. 
Κρίνεται σκόπιμο να γίνουν διαβουλεύσεις σχετικά με την οριοθέτηση του 
δημόσιου ή του ιδιωτικού χαρακτήρα των παρουσιάσεων για να διασφαλισθεί το 
επίπεδο προστασίας των δικαιούχων δικαιωμάτων δημιουργού και συγγενικών 
δικαιωμάτων. 
• Το δικαίωμα ψηφιακής μετάδοσης (τμήμα V): η ψηφιακή τεχνολογία επιτρέπει τη 
διενέργεια πλειονότητας πράξεων παρουσίασης, καθώς και την ατομική διευθέτηση 
των περιεχομένων, καθιστώντας δυνατή την ανάπτυξη νέων υπηρεσιών που 
λειτουργούν υπό μορφή "σημείου προς σημείο". Στο τμήμα αυτό αναλύεται το 
εφαρμοστέο στις νέες υπηρεσίες θεσμικό καθεστώς. 
37. 
• Το δικαίωμα ψηφιακής ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης (τμήμα VI): η ψηφιακή 
ραδιοτηλεοπτική μετάδοση αποτελεί μια νέα μέθοδο μετάδοσης, η ανάπτυξη της 
οποίας προκαλεί ανησυχίες σε ορισμένους δικαιούχους στο μέτρο που επιφέρει 
κάποιες ανατροπές στη συμπεριφορά των διαφόρων εμπλεκομένων, φορέων 
ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης και χρηστών. 
• Το ηθικό δικαίωμα (τμήμα VII): στις περισσότερες νομοθεσίες των κρατών μελών 
σχετικά με το δικαίωμα δημιουργού και των συγγενικών δικαιωμάτων, τα 
παρεχόμενα στον δημιουργό και τους λοιπούς δικαιούχους οικονομικά 
δικαιώματα συνυπάρχουν με τα προνόμια ηθικού δικαιώματος. Η ψηφιακή 
τεχνολογία παρέχει μεγάλες διευκολύνσεις στη χρήση των έργων και μπορεί να 
καταστήσει δυσχερέστερο τον έλεγχο, από τους δικαιούχους, του έργου τους, παρά 
την εμφάνιση ορισμένων δυνατοτήτων τεχνικής προστασίας, ή της υπηρεσίας τους. 
Επίσης, η σκέψη για την προσαρμογή του δικαιώματος δημιουργού και των 
συγγενικών δικαιωμάτων στις νέες τεχνολογίες οδηγεί στο ερώτημα σχετικά με τη 
θέση που θα πρέπει να δοθεί στην προστασία των άυλων συμφερόντων στο νέο 
αυτό περιβάλλον. 
Το τρίτο υπο-κεφάλαιο, αναφορικά με ορισμένα ερωτήματα που σχετίζονται με την 
εκμετάλλευση των δικαιωμάτων, αποτελείται από δύο τμήματα. Αποκλίνει από την 
κατ'εξοχήν ανάλυση του περιεχομένου των δικαιωμάτων και επικεντρώνεται στα 
ζητήματα σχετικά με τη διαχείριση των δικαιωμάτων και τις δυνατότητες που 
διανοίγονται από την ψηφιακή τεχνολογία για τον εντοπισμό και την προστασία των 
έργων. 
• Κτήση και διαχείριση των δικαιωμάτων (τμήμα VIII): το ζήτημα αυτό θεωρείται 
ουσιώδες τόσο στη φάση της δημιουργίας όσο και αυτή της εκμετάλλευσης των 
έργων. Στο τμήμα αυτό αναλύονται οι ιδιαιτερότητες της κτήσης των δικαιωμάτων 
στο πλαίσιο της κοινωνίας των πληροφοριών. Αυτοί που εκμεταλλεύονται τα 
δικαιώματα πρέπει να μπορούν να εντοπίζουν εύκολα τους δικαιούχους των 
δικαιωμάτων επί έργων και υπηρεσιών για να δύνανται να διαπραγματεύονται 
κατάλληλες προϋποθέσεις παροχής αδειών. Τούτο προϋποθέτει, κυρίως, έναν 
εξορθολογισμό της διαχείρισης και ορισμένη συγκέντρωση των πληροφοριών που 
είναι αναγκαίες για τις ενέργειες αυτές, οι οποίες θα μπορούσαν να γίνουν μέσω 
νέων μορφών οργάνωσης που αφήνονται στην πρωτοβουλία των ενδιαφερομένων 
κύκλων. 
• Τεχνικά συστήματα εντοπισμού και προστασίας (τμήμα IX): στο τελευταίο τμήμα 
προτείνεται η διεξοδική ανάλυση του θέματος του εντοπισμού των έργων ψηφιακής 
εγγραφής που θα προσφέρει νέες οδούς για τη διαχείριση των δικαιωμάτων. 
Πράγματι, η ψηφιακή τεχνολογία δίνει δυνατότητα εντοπισμού, ήτοι "ηλεκτρονικής 
επισήμανσης" και άρα προστασίας των έργων και υπηρεσιών που θα διοχετεύονται 
στις "λεωφόρους των πληροφοριών". Ο εντοπισμός ανοίγει, επίσης, προοπτικές 
αυτοματισμού της διαχείρισης των δικαιωμάτων δημιουργού και των συγγενικών 
δικαιωμάτων. Ωστόσο, τα συστήματα αυτά θα καταστούν αποτελεσματικά εφόσον 
γίνουν ευρέως αποδεκτά. Τέλος, τα παραπάνω τεχνικά συστήματα συμβάλλουν τα 
μέγιστα στον τομέα προστασίας της ασφάλειας των πληροφοριών. 
38 
ΠΡΩΤΟ ΥΠΟ-ΚΕΦΑΛΑΙΟ 
ΟΡΙΖΟΝΤΙΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ 
ΤΜΗΜΑ Ι: 
ΕΦΑΡΜΟΣΤΕΟ ΔΙΚΑΙΟ 
Βασικά σημεία 
Το ερώτημα του εφαρμοστέου δικαίου τίθεται σε κάθε περίπτωση που εμπλέκεται 
το θέμα υπηκοότητας. Σ'ένα σύστημα διασυνοριακών υπηρεσιών όπως η κοινωνία 
των πληροφοριών το ερώτημα τίθεται ιδιαίτερα έντονα και θα πρέπει να βρεθούν 
ειδικές λύσεις. 
1. Παρουσίαση του ερωτήματος 
Κατά παράδοση οι περί προστασίας του δικαιώματος δημιουργού και των συγγενικών 
δικαιωμάτων διατάξεις έχουν εδαφική ισχύ, δηλ. εφαρμόζεται το δίκαιο της χώρας 
στην οποία ζητείται η προστασία (παρεχόμενα δικαιώματα, εξαιρέσεις, εφαρμοστέοι 
συμβατικοί κανόνες). Η εν λόγω προστασία παρέχεται στους υπηκόους της χώρας, και 
δυνάμει του κανόνα της εθνικής μεταχείρισης, στους υπηκόους τρίτων χωρών που 
είναι συμβαλλόμενα μέρη στις διεθνείς συμβάσεις οι οποίες προβλέπουν την εθνική 
μεταχείριση. Συνεπώς, η εκμετάλλευση ενός κινηματογραφικού έργου θα υπόκειται 
στο δίκαιο του κράτους μέλους όπου λαμβάνει χώρα η εκμετάλλευση. Ακόμη, σε 
περίπτωση ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης μιας ταινίας εφαρμόζεται το δίκαιο της 
χώρας όπου μεταδίδεται η ταινία. 
Η δορυφορική ραδιοτηλεοπτική μετάδοση πρόσθεσε κάποια περιπλοκή σε αυτό το 
απλό σχήμα, δεδομένου ότι μία και μόνο πράξη ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης μπορεί 
να ληφθεί στην επικράτεια περισσότερων κρατών με διαφορετικές κανονιστικές 
ρυθμίσεις. 
Η οδηγία "δορυφορική-καλωδιακή αναμετάδοση" ρυθμίζει το θέμα αυτό. Η οδηγία 
αυτή περιέχει ορισμό της πράξης ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης, σύμφωνα με τον οποίο 
η πράξη εκπομπής μπορεί να εντοπισθεί σε μία μόνο επικράτεια της οποίας θα 
εφαρμόζεται το νομικό καθεστώς, μολονότι η λήψη, η οποία αυτή καθεαυτή δεν 
αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της πράξης ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης, θα μπορούσε 
να γίνει στις επικράτειες περισσότερων χωρών. 
Στην κοινωνία των πληροφοριών όπου το δίκτυο είναι παγκόσμιο, δηλ. όπου η ζώνη 
παρουσίασης στο κοινό, τουλάχιστον δυνητικά, εκτείνεται σε ολόκληρη τη γήινη 
σφαίρα, θα πρέπει να βρεθούν εφαρμόσιμες λύσεις. 
Είναι ανάγκη, λοιπόν, να καθορισθεί το δίκαιο προστασίας της πνευματικής 
ιδιοκτησίας που εφαρμόζεται στην αναμετάδοση σημείου προς σημείο με προέλευση 
ένα κράτος μέλος και το εφαρμοστέο στην περίπωση όπου η αναμετάδοση προέρχεται 
39. 
από μια τρίτη χώρα. Το επίπεδο προστασίας που παρέχεται στις τρίτες χώρες πρέπει 
να ληφθεί υπόψη όταν πρόκειται να χαραχθεί μια κοινοτική πολιτική εναρμόνισης. 
Το δικαίωμα της πνευματικής ιδιοκτησίας είναι ένα δικαίωμα που αποτελεί 
αντικείμενο, από πλευράς δικαιούχων, πολλών μεταβιβάσεων, εκχωρήσεων ή παροχής 
αδειών. Ο ρόλος των συμβάσεων και του δικαίου των συμβάσεων είναι θεμελιώδης για 
το δικαίωμα του δημιουργού και τα συγγενικά δικαιώματα. Στο διεθνές ιδιωτικό 
δίκαιο είναι κατά παράδοση αποδεκτό όπως τα συμβαλλόμενα μέρη μπορούν να 
προσδιορίσουν το εφαρμοστέο στη σύμβαση δίκαιο, εκτός από τις διατάξεις δημόσιας 
τάξης, αλλά η ελευθερία αυτή πρέπει να εκτιμηθεί από το φως των περί προστασίας 
του δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας διατάξεων, οι οποίες, ιδίως σε ορισμένα 
κράτη μέλη της Κοινότητας, ρυθμίζουν και/ή πλαισιώνουν, ολοένα και ακριβέστερα 
ορισμένους τύπους συμβάσεων, όπως οι συμβάσεις έκδοσης και οπτικοακουστικών 
παραγωγών. 
Στον τομέα των συμβάσεων πρέπει επίσης να προσδιορισθεί το ή τα εφαρμοστέα 
δίκαια. Παρόλη την αποδοχή της αρχής της ελεύθερης επιλογής του εφαρμοστέου 
δικαίου, κρίνεται σκόπιμο να καθορισθεί ότι η νομοθεσία της χώρας όπου λαμβάνει 
χώρα η εκμετάλλευση του έργου μπορεί να ορίζει ορισμένες προϋποθέσεις εφαρμογής. 
Το ερώτημα που τίθεται, λοιπόν, είναι να διαγνωσθεί μέχρι ποιου σημείου 
περιορίζεται η ελευθερία των συμβαλλομένων και αν οι κανόνες που διέπουν τον εν 
λόγω τομέα μπορούν να είναι αναγκαίοι ή χρήσιμοι. 
2. Ισχύον νομικό πλαίσιο 
2.1. Οι Συμβάσεις της Βέρνης και της Ρώμης δεν δίνουν άμεσες λύσεις σε όλα τα 
παραπάνω ερωτήματα. Η Σύμβαση της Βέρνης προβλέπει την αρχή εθνικής 
μεταχείρισης που διατυπώνεται εν εκτάσει, αφού οι διατάξεις του άρθρου 5, 
παράγραφος 1, προβλέπουν ότι οι δημιουργοί απολαμβάνουν "των δικαιωμάτων τα 
οποία οι αντίστοιχοι νόμοι αναγνωρίζουν ή μέλλουν να αναγνωρίσουν εις τους 
υπηκόοους των, ως και των δικαιωμάτων, άτινα ειδικώς παρέχονται δια της 
παρούσας Συμβάσεως". Η Σύμβαση της Ρώμης του 1961 για την προστασία των 
συγγενικών δικαιωμάτων είναι λιγότερο γενναιόδωρη, αφού περιορίζει την έκταση της 
εθνικής μεταχείρισης "λαμβανομένης υπόψη της ρητής διασφαλιζόμενης προστασίας 
και των προβλεπομένων, ρητώς, περιορισμών στην παρούσα Σύμβαση" (άρθρο 2, 
παράγραφος 2). 
Η Συμφωνία ADPIC προβλέπει επίσης την εθνική μεταχείριση (άρθρο 3) υπό 
προϋποθέσεις ισοδύναμες με τις προαναφερόμενες συμβάσεις. 
Ο κανόνας δυνάμει του οποίου το δίκαιο της χώρας όπου ζητείται η προστασία 
εφαρμόζεται στις πράξεις εκμετάλλευσης είναι ένα δεδομένο που δεν υπογραμμίζεται 
στις συμβάσεις, εκτός από μια ιδιαίτερη περίπτωση, όπως του άρθρου 14 α, 
παράγραφος 2, σημείο α) της Σύμβασης της Βέρνης, το οποίο προβλέπει ότι "ο 
καθορισμός των δικαιούχων δικαιώματος επί κινηματογραφικού έργου 
επιφυλάσσεται εις την νομοθεσίαν της χώρας, ένθα ζητείται η προστασία". Η 
διευκρίνιση αυτή ήταν αναγκαία, επειδή η Σύμβαση επιτρέπει διαφορετικούς κανόνες 
κατοχής τίτλων μεταξύ κρατών για τα εν λόγω έργα. Έπρεπε, συνεπώς, να ρυθμιστεί 
το θέμα στην περίπτωση που η προστασία θα ζητούνταν σε τρίτη χώρα που διέπεται 
από διαφορετικούς περί κατοχής κανόνες από τη χώρα προέλευσης του έργου. 
40. 
Τέλος, η "Ευρωπαϊκή Σύμβαση σχετικά με θέματα του δικαιώματος δημιουργού και 
των συγγενικών δικαιωμάτων στα πλαίσια των διασυνοριακών ραδιοτηλεοπτικών 
μεταδόσεων" του Συμβουλίου της Ευρώπης της 11ης Μαου 19941 ορίζει το 
εφαρμοστέο δίκαιο κατά τον ίδιο τρόπο όπως η οδηγία "δορυφορική - καλωδιακή 
αναμετάδοση". 
2.2. Η επίδραση του κοινοτικού δικαίου επί των θεμάτων αυτών είναι πολύμορφη. 
Η οδηγία "δορυφορική - καλωδιακή αναμετάδοση" δεν ρυθμίζει το θέμα του 
εφαρμοστέου δικαίου, πράγμα που ανάγεται στη σφαίρα του ιδιωτικού διεθνούς 
δικαίου κάθε κράτους μέλους, αλλά προβλέπει μια λύση επί προκαταρκτικών 
ζητημάτων, όπως ο ορισμός της πράξης ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης έναντι της 
οποίας μπορεί να ζητηθεί προστασία. Στο άρθρο 1, παράγραφος 2β) προβλέπεται ότι 
"η πράξη παρουσίασης στο κοινό μέσω δορυφόρου τελείται μόνο στο κράτος μέλος, 
όπου, υπό τον έλεγχο και την ευθύνη του ραδιοτηλεοπτικού οργανισμού, τα σήματα 
φορείς προγραμμάτων εισάγονται σε μια αδιάκοπη αλληλουχία μετάδοσης προς τον 
δορυφόρο και από εκεί προς το έδαφος". 
Επιπλέον, η οδηγία αυτή δεν διακρίνει τους τύπους δορυφόρων. Ως "'δορυφόρος' 
νοείται κάθε δορυφόρος που εκπέμπει σε δέσμες συχνοτήτων οι οποίες, σύμφωνα με 
το τηλεπικοινωνιακό δίκαιο, προορίζονται αποκλειστικά για την εκπομπή σημάτων 
προς λήψη από το κοινό ή για κλειστή επικοινωνία μεταξύ δύο σημείων. Στην 
τελευταία περίπτωση, όμως, οι συνθήκες υπό τις οποίες γίνεται η ατομική λήψη των 
σημάτων πρέπει να είναι συγκρίσιμες με τις συνθήκες που ισχύουν στην πρώτη 
περίπτωση". 
Η εν λόγω οδηγία προβλέπει, λοιπόν, έναν ενιαίο συνδετικό κρίκο σε περίπωση 
δορυφορικής ραδιοτηλεοπτικής αναμετάδοσης. Ακόμη, οι διατάξεις της εστιάζονται 
στην πραγματικότητα της ικανότητας λήψης για την εφαρμογή αυτού του κανόνα και 
όχι σε διαφοροποίηση, από τεχνικής απόψεως ή απόψεως τηλεπικοινωνιακού δικαίου. 
Όσον αφορά τη δράση του κοινοτικού δικαίου επί των συμβατικών ρητρών, πρέπει 
να αναφερθούν ιδίως δύο οδηγίες, ήτοι η οδηγία "προγράμματα ηλεκτρονικών 
υπολογιστών" και η οδηγία "εκμίσθωση". 
Η οδηγία "προγράμματα ηλεκτρονικών υπολογιστών" ορίζει τι επιτρέπεται ή 
απαγορεύεται σε περίπτωση σύναψης σύμβασης για τη χρήση προγραμμάτων 
ηλεκτρονικών υπολογιστών. Έτσι, στο άρθρο 5, παράγραφος 2, προβλέπεται ότι το 
πρόσωπο που έχει δικαίωμα χρήσης του προγράμματος ηλεκτρονικού υπολογιστή δεν 
μπορεί να εμποδίζεται συμβατικώς να προβαίνει στη δημιουργία εφεδρικού 
αντιγράφου στο μέτρο που είναι απαραίτητο για τη χρήση αυτή. ΙΙαρομοίως, το 
πρόσωπο που έχει δικαίωμα χρήσης αντιγράφου προγράμματος ηλεκτρονικού 
υπολογιστή δικαιούται να παρακολουθεί, να μελετά ή να δοκιμάζει τη λειτουργία του 
προγράμματος αυτού (άρθρο 5, παράγραφος 3). 
Σειρά ευρωπαϊκών συνθηκών αριθ. 153, Συμβούλιο της Ευρώπης. 
41. 
Το άρθρο 4 της οδηγίας "δικαίωμα εκμίσθωσης" προβλέπει για τους δημιουργούς και 
τους καλλιτέχνες ερμηνευτές ή εκτελεστές το δικαίωμα εύλογης αμοιβής από το οποίο 
δεν χωρεί παραίτηση: δυνάμει των αρχών της υπεροχής και της αποτελεσματικότητας 
του κοινοτικού δικαίου, δεν είναι δυνατή η θέσπιση συμβατικών διατάξεων που 
αντιβαίνουν την παρούσα διάταξη. 
3. Εκτίμηση του ζητήματος από κοινοτικής απόψεως 
Για την υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς, οι παρέχοντες υπηρεσίες πρέπει να 
γνωρίζουν, με βεβαιότητα, το δίκαιο που εφαρμόζεται στις διασυνοριακές 
δραστηριότητες τους. Επιπλέον, όσον αφορά τον καθορισμό του εφαρμοστέου 
δικαίου, δέον να ληφθούν υπόψη δύο ουσιώδη στοιχεία, δηλ. το ότι δεν πρέπει να 
θίγεται η προστασία των δικαιούχων και να διασφαλίζεται παράλληλα το ότι η 
παροχή υπηρεσιών μπορεί να εκπληρωθεί υπό τις συνθήκες μέγιστης οικονομικής 
αποτελεσματικότητας. 
Το γεγονός τούτο συνεπάγεται ότι η επιλογή του εφαρμοστέου δικαίου πρέπει να 
κλίνει προς το δίκαιο του κράτους μέλους προέλευσης της υπηρεσίας. Ωστόσο, ο 
κανόνας αυτός προϋποθέτει ως όρο απαράβατο προωθημένη εναρμόνιση του δικαίου 
των κρατών μελών προκειμένου να αποφεύγονται οι μετατοπίσεις και η 
αποδυνάμωση της προστασίας των δικαιούχων. Αφού επιτευχθεί η εν λόγω 
εναρμόνιση, θα καταστεί δυνατή η θέσπιση της αρχής της χώρας προέλευσης, η οποία 
θα λαμβάνει υπόψη τις διάφορες παρεμβολές που ενδέχεται να υπάρξουν στην 
αλυσίδα αναμετάδοσης. Παραμένει, ακόμη, να εξετασθεί αν το υπόδειγμα αυτό μπορεί 
να εφαρμοστεί για την εκμετάλλευση δικαιωμάτων από τον παρέχοντα την υπηρεσία. 
Η οδηγία "δορυφορική-καλωδιακή αναμετάδοση" κινείται στην ίδια κατεύθυνση. 
Χρειάζεται να τονισθεί ότι από το γεγονός ότι η οδηγία "δορυφορική - καλωδιακή 
αναμετάδοση" περιορίζεται στη δορυφορική ραδιοτηλεοπτική αναμετάδοση, οι 
κανόνες περί συγκρούσεως των δικαίων σε περίπτωση ασύρματων ή καλωδιακών 
εκπομπών επαφίενται στο δίκαιο των κρατών μελών και οι εφαρμοστέες λύσεις 
ενδέχεται να είναι διαφορετικές, πράγμα που θα δημιουργούσε προβλήματα στην 
εσωτερική αγορά. 
Όσον αφορά την ψηφιακή μετάδοση σημείου προς σημείο, το πρόβλημα τίθεται κατά 
παρόμοιο τρόπο με τη δορυφορική ραδιοτηλεοπτική μετάδοση. Πράγματι, μια πράξη 
παροχής υπηρεσίας σε κάποιο κράτος μέλος μπορεί να έχει επιπτώσεις σε όλα τα 
υπόλοιπα (π.χ. μια υπηρεσία βίντεο κατά παραγγελία σε ένα κράτος μέλος θα ήταν 
δυνατόν στην πράξη να είναι προσπελάσιμη σε άλλα κράτη μέλη). 
Η εν λόγω παροχή υπηρεσίας θα πρέπει να μπορεί να ρυθμίζεται από σαφείς 
διατάξεις, εξ απόψεως του δικαιώματος δημιουργού και των συγγενικών 
δικαιωμάτων. Όπως και για τις λοιπές πτυχές που συνδέονται με την παροχή 
υπηρεσίας, έτσι πρέπει να ισχύει και στο σημείο αυτό η αρχή της εφαρμογής του 
δικαίου της χώρας προέλευσης της υπηρεσίας. Ωστόσο, η ανωτέρω αρχή εφαρμόζεται 
στον τομέα της πνευματικής ιδιοκτησίας μόνον αν, συγχρόνως, διασφαλίζεται 
προωθημένη εναρμόνιση των δικαίων αυτών. 
42. 
Σε διεθνές επίπεδο, πρέπει να δοθεί προτεραιότητα σε μια εναρμόνιση υψηλού 
επιπέδου των κανόνων προστασίας, τόσο των δικαιωμάτων δημιουργού όσο και των 
συγγενικών δικαιωμάτων. Η Σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης σχετικά με τα 
θέματα του δικαιώματος δημιουργού και των συγγενικών δικαιωμάτων στο πλαίσιο 
της διασυνοριακής δορυφορικής ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης αποτελεί σημαντικό 
προηγούμενο από την άποψη αυτή εφόσον, προκειμένου να επιτρέψει την εφαρμογή 
του δικαίου του συμβαλλομένου κράτους από το έδαφος του οποίου προέρχεται η 
αναμετάδοση, προβλέπει την εφαρμογή των διατάξεων της Σύμβασης του Παρισιού, 
1971 της Σύμβασης της Βέρνης και της Σύμβασης της Ρώμης του 1961. 
Θα ήταν, βέβαια, επιθυμητό να βρεθεί μια απάντηση "σε παγκόσμια κλίμακα", αλλά 
τούτο δεν θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί παρά μόνο αν η ουσία των διατάξεων 
περί προστασίας του δικαιώματος δημιουργού και των συγγενικών δικαιωμάτων είχε 
αποτελέσει αντικείμενο συμφωνίας που να διασφαλίζει υψηλό επίπεδο προστασίας 
και ικανοποιητική εναρμόνιση, πράγμα που δεν συμβαίνει στη φάση αυτή. 
Η αναζήτηση μιας λύσης όσον αφορά το εφαρμοστέο δίκαιο θεωρείται απαραίτητη σε 
κοινοτικό επίπεδο. Αυτή θα μπορούσε να ομοίαζε με τον μηχανισμό της οδηγίας 
"δορυφορική - καλωδιακή αναμετάδοση" 93/83/ΕΟΚ, ήτοι: να ορίζει την πράξη 
παρουσίασης κατά ανάλογο τρόπο, ευνοώντας το στοιχείο εκπομπής σε σχέση με αυτό 
της λήψης. Όσον αφορά τις "διεισδύσεις" με προέλευση τρίτες χώρες, πρέπει να 
επιλεγούν άλλοι μηχανισμοί ή τουλάχιστον άλλες ρήτρες διασφάλισης για να υπάρχει 
εγγύηση της προστασίας των δημιουργών και των δικαιούχων συγγενικών 
δικαιωμάτων. Ένα από τα πρότυπα που επιτρέπουν την επίτευξη του αποτελέσματος 
αυτού συμπεριλαμβάνεται στις διατάξεις της οδηγίας 93/98/ΕΟΚ "δορυφορική -
καλωδιακή αναμετάδοση". 
4. Ερωτήσεις 
1) Για την εφαρμογή της αρχής της χώρας προέλευσης χρειάζεται να καθορισθούν 
συμπληρωματικά κριτήρια και στοιχεία; Αν ναι, ποια; 
2) Κρίνετε αναγκαίο, για την εφαρμογή της αρχής της χώρας προέλευσης, να 
καθορισθούν ορισμένα συμπληρωματικά κριτήρια αναφοράς; Αν ναι, ποια; 
3) Προκειμένου να προσδιορισθεί η σειρά ευθυνόμενων προσώπων, θεωρείτε ότι είναι 
δυνατός ο εντοπισμός των ενδεχομένων εμπλεκομένων σε κάθε στάδιο μετάδοσης; 
Σε περίπτωση θετικής απάντησης, διευκρινίσατε τους εν λόγω εμπλεκόμενους 
φορείς. 
4) Όσον αφορά τον ορισμό της πράξης μετάδοσης και λαμβάνοντας υπόψη τις 
διαφορές του επιπέδου προστασίας, πρέπει να εφαρμοσθεί στην Κοινότητα η αρχή 
της χώρας προέλευσης για όλες τις μορφές αναμεταδόσεων, όταν πρόκειται για: 
• αναμεταδόσεις που προέρχονται μόνο από ένα κράτος μέλος, 
• αναμεταδόσεις που προέρχονται από ένα κράτος μέλος ή τρίτες χώρες που 
εφαρμόζουν την Πράξη του Παρισιού, 1971 της Σύμβασης της Βέρνης και τη 
Σύμβαση της Ρώμης, 
• όλες τις αναμεταδόσεις που προέρχονται από όλες τις χώρες; 
43. 
5) Αν επιλεγεί η αρχή της χώρας προέλευσης, ποια δικαιώματα και ποιοι τομείς του 
εθνικού δικαίου πρέπει να εναρμονισθούν προκειμένου να αποφεύγονται οι 
μετατοπίσεις και η αποδυνάμωση της προστασίας των δικαιούχων: 
• οι εξαιρέσεις στα αποκλειστικά δικαιώματα, 
• η κατοχή τίτλων, 
• το ηθικό δικαίωμα, 
• άλλα δικαιώματα. 
6) Σε ποιο βαθμό, για ποιους τομείς και πώς πρέπει να βελτιωθεί ακόμη η προστασία 
των δικαιούχων στις τρίτες χώρες που εφαρμόζουν τις Συμβάσεις της Βέρνης και 
της Ρώμης, εφόσον επιλεγεί η εφαρμογή της αρχής του δικαίου της χώρας 
προέλευσης; 
7) Αν δεν πρέπει να επιλεγεί η αρχή της χώρας προέλευσης κατά την άποψη σας 
ποιοι κανόνες θα επιθυμούσατε να εφαρμόζονται; 
8) Νομίζετα ότι οι ρήτρες διασφάλισης δύνανται να προστατεύουν αποτελεσματικά 
τους κοινοτικούς δικαιούχους σε περίπτωση διείσδυσης σε μια τρίτη χώρα που δεν 
προστατεύει επαρκώς την πνευματική ιδιοκτησία; 
9) Νομίζετε ότι το δίκαιο των συμβάσεων πρέπει να μπορεί να επιλέγεται απολύτως 
ελεύθερα ή κρίνετε ότι χρειάζεται να περιορισθεί η συμβατική ελευθερία: 
• εν γένει, 
• κατά τέτοιο τρόπο που να προστατεύονται ορισμένα ειδικά στοιχεία, όπως το 
ηθικό δικαίωμα, η εύλογη αμοιβή, η συλλογική διαχείριση, 
• μόνο στις περιπτώσεις που τα έργα και οι υπηρεσίες των δικαιούχων της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης αποτελούν αντικείμενο της σύμβασης; 
44. 
ΤΜΗΜΑ II: 
ΕΞΑΝΤΑΗΣΗ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ 
ΚΑΙ ΠΑΡΑΑΑΗΑΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ 
Κύρια σημεία 
Μια βιντεοκασέτα ή ένα φωνογράφημα (ηχογράφηση) η οποία έχει διατεθεί στο 
εμπόριο από τον δικαιούχο του δικαιώματος ή με τη συγκατάθεση του σε κάποιο 
κράτος μέλος, μπορεί να πωληθεί εκ νέου παντού στη Κοινότητα, χωρίς να έχει ο 
δικαιούχος αυτός τη δυνατότητα να προβάλει αντιρρήσεις. Αποδεχόμενος την αρχική 
εμπορευματοποίηση εξήντλησε το δικαίωμα του της διανομής. Εντούτοις, η 
εμπορευματοποίηση αυτή κάποιου προϊόντος, που ενσωματώνει το έργο του, δεν 
εξαντλεί άλλα δικαιώματα, όπως λόγου χάρη το δικαίωμα αναπαραγωγής ή 
προσαρμογής του έργου. Κάθε παροχή υπηρεσιών (π.χ. ραδιοτηλεοπτική μετάδοση, 
εκμίσθωση, δάνειο) αποτελεί επίσης ενέργεια που θα πρέπει να εγκριθεί αυτή 
καθ'εαυτή, χωρίς αυτό να εμποδίζει μελλοντική εκμετάλλευση, και επομένως τα 
δικαιώματα αυτά δεν εξαντλούνται. 
1. Παρουσίαση του ερωτήματος 
Ο κανόνας της εξάντλησης έχει δύο πτυχές συμπληρωματικές η μία της άλλης. 
Συνιστά κατ' αρχήν περιορισμό του δικαιώματος διανομής. Το δικαίωμα αυτό 
εξαντλείται με την πρώτη κυκλοφορία στην αγορά αντιγράφων κάποιου έργου, η 
οποία πραγματοποιείται με τη συγκατάθεση του δικαιούχου. Εξάλλου, από απόψεως 
κοινοτικού δικαίου, προβλέπει ότι, εφόσον ο δικαιούχος δικαιώματος πνευματικής 
ιδιοκτησίας διέθεσε στην αγορά κράτους μέλους κάποιο προϊόν, που συνιστά άσκηση 
δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας, ή εφόσον αυτή η διάθεση στην αγορά 
πραγματοποιήθηκε με τη συγκατάθεση του, τότε ο δικαιούχος αυτός δεν μπορεί να 
προβάλει αντιρρήσεις στην ελεύθερη κυκλοφορία του συγκεκριμένου προϊόντος σε 
ολόκληρη την Κοινότητα. Δεν μπορεί δηλαδή να επικαλεστεί τα δικαιώματα του 
πνευματικής ιδιοκτησίας και κυρίως το δικαίωμα του της διανομής σε κάποιο κράτος 
μέλος, για να επιδιώξει να απαγορευθεί στους παράλληλους εισαγωγείς η πώληση του 
εν λόγω εμπορεύματος. 
Το ζήτημα της εξάντλησης των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας είναι 
θεμελιώδες στο κοινοτικό δίκαιο, αφού αποτελεί το μέσο που χρησιμοποίησε το 
Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, προκειμένου να συμβιβάσει την ελεύθερη 
κυκλοφορία εμπορευμάτων με την αρχή της εδαφικότητας των δικαιωμάτων 
πνευματικής και βιομηχανικής ιδιοκτησίας. Έτσι, όσον αφορά τα εμπορεύματα, η 
κοινοτική αγορά εξομοιώνεται με την εθνική, στον βαθμό που τα δίκαια των κρατών 
μελών είναι ίδια ή τουλάχιστον παρόμοια. 
Αντιθέτως, σε περίπτωση που η διάθεση στην αγορά ενός προϊόντος 
πραγματοποιήθηκε από τρίτο, χωρίς την έγκριση του δικαιούχου του δικαιώματος, 
και η διάθεση αυτή στην αγορά είναι νόμιμη, ο κανόνας της εξάντλησης δεν 
εφαρμόζεται. Έτσι, στην απόφαση Patricia1 , το Δικαστήριο έκρινε ότι τα 
φωνογραφήματα που μπόρεσαν να παραχθούν 
1 Απόφαση "EMI Electrola GmbH κατά Patricia Im und Export και λοιπών" της 24.01.1989 
(υπόθεση 341/87), Συλλογή 1989, σελίδα 79. 
45. 
νομίμως σε ένα κράτος μέλος, διότι η διάρκεια της προστασίας είχε λήξει, δεν 
μπορούσαν εντούτοις να πωληθούν σε άλλο κράτος μέλος, όπου τα δικαιώματα δεν 
είχαν λήξει. 
Το Δικαστήριο επαναλαμβάνει κατά πάγια νομολογία ότι, ελλείψει εναρμόνισης των 
νομοθεσιών των κρατών μελών, οι νομοθεσίες τις προϋποθέσεις υπάρξεως 
δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας. Έτσι, αν η εμπορευματοποίηση είναι δυνατή 
νομίμως σε κάποιο κράτος μέλος χωρίς τη συγκατάθεση του δικαιούχου, ενώ αυτό δεν 
συμβαίνει στα άλλα κράτη, οι διαφορές αυτές στις νομοθεσίες των κρατών μελών θα 
βρίσκονται στη βάση των εμποδίων στις συναλλαγές. 
Παρ' όλ' αυτά το ερώτημα της εξάντλησης των δικαιωμάτων αυτών δεν τίθεται με τον 
ίδιο τρόπο όσον αφορά την παροχή υπηρεσιών. Κάθε παροχή είναι στην 
πραγματικότητα μια ενέργεια που θα πρέπει να υποβάλλεται σε προηγούμενη έγκριση, 
στον βαθμό που προβλέπεται από το δίκαιο της πνευματικής ιδιοκτησίας. Έτσι, σε 
αντίθεση με την περίπτωση εκείνη, όπου η πνευματική ιδιοκτησία ενσωματώνεται στο 
εμπόρευμα (π.χ. βιντεοκασέτα κινηματογραφικού έργου), η ραδιοτηλεοπτική μετάδοση 
ή η προβολή σε κινηματογραφική αίθουσα κάποιας ταινίας δεν εξαντλεί το δικαίωμα 
του δικαιούχου να επιτρέψει ή να απαγορεύσει την προσεχή ραδιοτηλεοπτική 
μετάδοση ή την προβολή ή την καλωδιακή αναμετάδοση. 
Μόνο η σύμβαση με τον φορέα ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης θα καθορίσει τη ζώνη και 
τον αριθμό των μεταδόσεων. Εφόσον ο τρίτος δεν έχει εξ ορισμού σύμβαση με τον 
δικαιούχο του δικαιώματος, γιατί διαφορετικά δεν θα ήταν τρίτος ως προς αυτόν, δεν 
θα μπορεί να παράσχει καμμία υπηρεσία με τα έργα ή άλλα προστατευόμενα 
αντικείμενα, χωρίς να παραβιάσει τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας του 
δικαιούχου. Αντιθέτως, ο συγκεκριμένος τρίτος που θα έχει αγοράσει νομίμως τις 
βιντεοκασέτες στην κοινοτική αγορά, θα μπορεί να τις πωλήσει και πάλι ελεύθερα, 
βάσει του κανόνα της εξάντλησης που ισχύει στα εμπορεύματα. 
Οι συμβατικές διατάξεις μεταξύ του δικαιούχου του δικαιώματος και του κατόχου της 
αδείας υπόκεινται φυσικά στο δίκαιο του ανταγωνισμού2 . Επομένως, οι ρήτρες 
εκείνες που απαγορεύουν την πώληση σε ορισμένες περιοχές ή που περιορίζουν 
αυστηρά τις περιοχές, όπου επιτρέπεται η παροχή υπηρεσιών, θα μπορούν 
ενδεχομένως να θεωρηθούν αντίθετες προς τους κανόνες του ανταγωνισμού. 
2. Ισχύον νομικό πλαίσιο 
2.1. Οι Συμβάσεις της Βέρνης και της Ρώμης δεν προσεγγίζουν το ερώτημα της εξάντλησης 
των δικαιωμάτων. Η πλευρά αυτή των πραγμάτων δεν απασχόλησε τους 
διαπραγματευτές κατά τη διάρκεια της αναθεώρησης ή των διαπραγματεύσεων των 
συμβάσεων αυτών. 
Αντιθέτως η Συμφωνία ADPIC κάνει ρητώς μνεία του ερωτήματος της εξάντλησης του 
δικαιώματος στο άρθρο 6: "Στο πλαίσιο των διαδικασιών επίλυσης των διαφορών 
βάσει της παρούσας συμφωνίας και με την επιφύλαξη των διατάξεων των άρθρων 3 
και 4, καμία διάταξη της παρούσας συμφωνίας δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιηθεί για 
ρύθμιση του θέματος της εξάντλησης των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας" (τα 
άρθρα 3 και 4 αφορούν αντιστοίχως "την εθνική μεταχείριση" και "τη μεταχείριση του 
Βλ. απόφαση της Επιτροπής στη "Miller International" της 1ης Δεκεμβρίου 1976, ΕΕ αριθ. L 357 της 
29.01.1976, σ. 40. 
46. 
μάλλον ευνοουμένου κράτους"). Τα κράτη παραμένουν ελεύθερα να ρυθμίζουν το 
ζήτημα της εξάντλησης, στον βαθμό που επιφυλάσσουν την ίδια μεταχείριση στους 
αλλοδαπούς. 
Με άλλα λόγια, αν το ζήτημα της εξάντλησης, εκτός της κοινοτικής, επρόκειτο να 
ρυθμιστεί με κάποια μελλοντική σύμβαση, η μεταχείριση που θα επιλεγεί θα πρέπει να 
εφαρμόζεται σε όλα τα κράτη που είναι μέρη της Συμφωνίας ADPIC. 
2.2. Υπενθυμίσαμε παραπάνω ότι η έννοια της εξάντλησης είναι σημαντικό στοιχείο του 
πρωτογενούς κοινοτικού δικαίου. Αποτελεί αναπόσπαστο μέρος των άρθρων 30 έως 
36 ΕΚ που αναφέρονται στην ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων. Αντιθέτως το 
γεγονός ότι ο δικαιούχος επιτρέπει τη μεμονωμένη ραδιοτηλεοπτική μετάδοση ενός 
κινηματογραφικού έργου σε κάποιο τμήμα του κοινοτικού εδάφους, δεν εξαντλεί τα 
δικαιώματα του μεταγενέστερης ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης και/ή σε άλλο τμήμα 
του κοινοτικού εδάφους3 . Το Δικαστήριο είχε επίσης την ευκαιρία να διευκρινίσει ότι 
η μεταπώληση αντιγράφων βιντεογράμματος δεν μπορεί να έχει ως συνέπεια την 
εξάντληση του δικαιώματος εκμίσθωσης4. 
Το ερώτημα της αποδυνάμωσης προσέγγισαν επίσης και πράξεις του δευτερογενούς 
δικαίου. Η οδηγία "προγράμματα υπολογιστών" προβλέπει στο άρθρο 4γ, δεύτερο 
εδάφιο, ότι "η πρώτη πώληση αντιγράφου προγράμματος υπολογιστή στην 
Κοινότητα, από το δικαιούχο του δικαιώματος ή με την έγκριση του, αποδυναμώνει 
το δικαίωμα διανομής του αντιγράφου αυτού στην Κοινότητα, με εξαίρεση το 
δικαίωμα ελέγχου των μεταγενέστερων εκμισθώσεων του προγράμματος του 
υπολογιστή ή αντιγράφου του". 
Η οδηγία "εκμίσθωση" προσεγγίζει επίσης το ερώτημα της εξάντλησης σε πολλές 
ευκαιρίες. Το άρθρο 1 παράγραφος 4 ορίζει ότι τα δικαιώματα συναίνεσης ή 
απαγόρευσης για την εκμίσθωση και τον δανεισμό πρωτοτύπων και αντιγράφων 
έργων που προστατεύονται από τα δικαιώματα του δημιουργού, καθώς και άλλων 
προστατευομένων έργων "δεν εξαντλούνται από οποιαδήποτε πώληση ή άλλη πράξη 
διανομής πρωτοτύπων και αντιγράφων έργων που προστατεύονται από την 
πνευματική ιδιοκτησία και άλλων (προστατευομένων) αντικειμένων". Στο άρθρο 3 
ορίζεται ότι δεν θίγονται οι διατάξεις της οδηγίας "προγράμματα υπολογιστών ", 
όσον αφορά το δικαίωμα εκμίσθωσης. 
Όσον αφορά το δικαίωμα διανομής των δικαιούχων συγγενικών δικαιωμάτων, η 
οδηγία "εκμίσθωση" ορίζει στο άρθρο 9 παράγραφος 2 ότι "το δικαίωμα διανομής δεν 
εξαντλείται εντός της Κοινότητας όσον αφορά ένα αντικείμενο ... εκτός από την 
περίπτωση πρώτης πώλησης στην Κοινότητα του αντικειμένου αυτού από τον 
δικαιούχο ή με τη συγκατάθεση του". 
Βλ. αποφάσεις CODITEL: "S.A. Compagnie Générale pour la Diffusion de la Television, CODITEL και 
λοιποί κατά S.A. Cine-Vog Films και λοιπών της 18.03.1980 (υπόθεση 62/79), Συλλογή 1980, σελίδα 
881 και "CODITEL κατά Cine-Vog Films και λοιπών της 06.10.1982 (υπόθεση 262/81), Συλλογή 
1982, σελίδα 3381. 
Απόφαση "Warner Bros Inc και Metronome Video ApS κατά Erik Viuff Christiansen" της 17.05.1988 
(υπόθεση 158/86), Συλλογή 1988, σελ. 2605 
47. 
Το άρθρο αυτό επομένως απηχεί κατ'αρχήν την πάγια νομολογία του Δικαστηρίου 
αναφορικά με τα άρθρα 30 και επόμενα ΕΚ, τις αρχές των οποίων αναφέραμε 
παραπάνω. Το άρθρο 9 παράγραφος 2 της οδηγίας "εκμίσθωση" 92/100/ΕΟΚ ρυθμίζει 
ομοίως το ζήτημα της "διεθνούς εξάντλησης", την οποία απαγορεύει στα κράτη μέλη 
να εφαρμόζουν. Επομένως, τα κράτη μέλη δεν μπορούν να θεωρήσουν ότι η διάθεση 
στην αγορά τρίτης χώρας κάποιου εμπορεύματος που υπόκειται στα δικαιώματα 
πνευματικής ιδιοκτησίας εξαντλεί το δικαίωμα διανομής στην Κοινότητα. Συνεπώς, ο 
δικαιούχος του δικαιώματος θα μπορεί να απαγορεύσει τις παράλληλες εισαγωγές 
στην Κοινότητα, με προέλευση από τρίτη χώρα, ακόμη και αν προέβη ο ίδιος στη 
διάθεση των προϊόντων στην αγορά στην τρίτη αυτή χώρα. 
Η λύση αυτή που απηχείται στις δύο προαναφερθείσες οδηγίες, προήχθη διότι η 
δυνατότητα ενός κράτους μέλους να προβλέψει διεθνή εξάντληση θα μπορούσε να έχει 
αρνητικές επιπτώσεις στη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς και του ανταγωνισμού. 
3. Εκτίμηση του θέματος από κοινοτικής πλευράς 
Η απάντηση στο ερώτημα, αν το δικαίωμα διανομής μπορεί να εξαντληθεί από μια 
πράξη εκμετάλλευσης του δικαιούχου ή τρίτου με τη συγκατάθεση του, εξαρτάται από 
τη μορφή με την οποία το προστατευόμενο έργο ή η σχετική ύλη γίνεται αντικείμενο 
εκμετάλλευσης. 
Αν ενσωματώνεται σε υλικό φορέα, υπόκειται στους κανόνες που αναφέρονται στην 
ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων, και συνεπώς στην αρχή της κοινοτικής 
εξάντλησης. Μια άλλη ερώτηση είναι αν η κοινοτική εξάντληση είναι αποκλειστική, 
δηλαδή αν τα κράτη μέλη μπορούν να συνεχίσουν να θεωρούν ότι η πώληση σε τρίτη 
χώρα ενός έργου ή σχετικής ύλης σε υλική ενσωμάτωση εξαντλεί διεθνώς το δικαίωμα 
διανομής, ή αν δεν εξαντλείται παρά μόνον αν η εμπορευματοποίηση 
πραγματοποιήθηκε μέσα στην Κοινότητα, όπως ρητώς προβλέπεται για τους 
δικαιούχους συγγενικών δικαιωμάτων από το άρθρο 9 παράγραφος 2 της οδηγίας 
"εκμίσθωση". Το άρθρο 4γ) της οδηγίας "προγράμματα υπολογιστών", καθώς και τα 
σχετικά άρθρα της πρότασης οδηγίας όσον αφορά τη νομική προστασία των βάσεων 
δεδομένων καταλήγουν στο ίδιο συμπέρασμα, αποκλείοντας έτσι τη διεθνή εξάντληση 
στους αντίστοιχους τομείς, παρά τη διαφορετική διατύπωση των άρθρων. Οι 
αποκλίσεις των απόψεων πάνω σε αυτό το θέμα θα έχουν επιπτώσεις στην Εσωτερική 
Αγορά, θα πρέπει να εξετασθεί αν ο κανόνας της διεθνούς εξάντλησης θα έπρεπε να 
μείνει επίσης ανενεργός αναφορικά με το δικαίωμα διανομής ή άλλο αντικείμενο. 
Αντιθέτως, είναι πολύ διαφορετική η περίπτωση εκείνη, όπου το έργο ή η σχετική ύλη, 
αντί να ενσωματώνονται σε υλικό φορέα, συνδέονται με παροχή υπηρεσιών. Η 
ακρόαση του μηνός Ιουλίου 1994 κατέδειξε ήδη, ότι οι ενδιαφερόμενοι κύκλοι 
θεωρούν ότι θα πρέπει να επιδιωχθεί τα δικαιώματα να μην εξαντλούνται στις 
λεωφόρους των πληροφοριών. Πράγματι, ο κανόνας της εξάντλησης δεν μπορεί να 
εφαρμοσθεί, δεδομένου ότι πρόκειται για παροχή υπηρεσιών που κατ'αρχήν μπορούν 
5 48. 
να επαναληφθούν απεριόριστες φορές. Αυτό το αναγνώρισε ήδη το Δικαστήριο σε δύο 
αποφάσεις που αφορούν την προβολή κινηματογραφικών έργων και το δικαίωμα 
δημόσιας εκτέλεσης μουσικών έργων5. 
Η Επιτροπή θα μπορούσε να συμμερισθεί την προσέγγιση αυτή όσον αφορά τις 
υπηρεσίες που χαρακτηρίζουν την κοινωνία των πληροφοριών. Σε αντίθεση με το 
δικαίωμα διανομής μιας υλικής ενσωμάτωσης, τα διάφορα δικαιώματα που 
συνδέονται με υπηρεσίες ματαδιδόμενες με ηλεκτρονικούς τρόπους, δύσκολα μπορούν 
να γίνουν αντικείμενο εξάντλησης. Πράγματι, κάθε μεταδιδόμενη υπηρεσία 
(παραδείγματος χάριν, ραδιο-τηλεοπτική μετάδοση, εκμίσθωση ή δανεισμός) είναι μια 
πράξη που απαιτεί ιδιαίτερη άδεια, χωρίς να αποτελεί εμπόδιο για μελλοντικές 
μορφές εκμετάλλευσης. 
4. Ερωτήσεις 
1) Πρέπει να θεσπισθεί κανόνας που να αποκλείει τη διεθνή εξάντληση υπέρ των 
δικαιούχων των πνευματικών δικαιωμάτων για τον ίδιο λόγο που προβλέπεται 
στο άρθρο 9 παράγραφος 2 της οδηγίας "εκμίσθωση"; 
2) Πρέπει να επικυρώσουμε την απουσία εξάντλησης, όποιο και να είναι το 
συγκεκριμένο δικαίωμα (π.χ. ραδιοτηλεοπτική μετάδοση, εκπομπή, εκμίσθωση) 
όσον αφορά την παροχή υπηρεσιών; 
3) Πώς αντιμετωπίζετε τις προαναφερθείσες ερωτήσεις στο πλαίσιο των δικτύων 
σύνδεσης, που ο προορισμός τους είναι να έχουν καθολικό χαρακτήρα; 
4) Μπορεί κανείς να αντιμετωπίσει το ενδεχόμενο της συνύπαρξης καθεστώτων 
που προβλέπουν τη διεθνή εξάντληση, με άλλα που δεν την προβλέπουν; 
Βλ. ιδίως την απόφαση CODITEL/Cine-Vog films της 18ης Μαρτίου 1980 (υπόθεση 62/79) Συλλογή 
1980, σελ. 881· για το δικαίωμα δημόσιας εκτέλεσης, την απόφαση Ministère Public/Tournier της 
13ης Ιουλίου 1989 (υπόθεση 395/87), Συλλογή 1989, σελ. 2521 
49. 
ΔΕΥΤΕΡΟ ΥΠΟΚΕΦΑΛΑΙΟ 
ΕΙΔΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 
ΤΜΗΜΑ III: 
ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ 
Κύρια σημεία 
Παρά το γεγονός ότι η εξέλιξη και η διάδοση των αναλογικών μέσων αναπαραγωγής 
έχουν καταστήσει αδύνατο τον έλεγχο των αντιγραφών, ιδίως δε των ιδιωτικών, η 
ψηφιακή εγγραφή των έργων και των παροχών επιτρέπει εκ νέου να αντιμετωπίσουμε 
έναν αυστηρό έλεγχο της αναπαραγωγής. Επομένως, θα πρέπει να επανεξετάσουμε το 
δικαίωμα αναπαραγωγής και τις εξαιρέσεις, κυρίως όσον αφορά την ιδιωτική 
αντιγραφή, υπό το φως αυτών των εξελίξεων. 
1. Παρουσίαση του ερωτήματος 
Το δικαίωμα αναπαραγωγής είναι η ίδια η ουσία του πνευματικού δικαιώματος και 
των συγγενικών δικαιωμάτων, διότι χάρη σε αυτό, ο δικαιούχος μπορεί να επιτρέψει ή 
να απαγορεύσει σε οποιονδήποτε να αναπαράγει το έργο ή την προστατευόμενη 
παροχή. Αυτό το δικαίωμα είναι που επιτρέπει τον έλεγχο σε ορισμένες παρεπόμενες 
πράξεις εκμετάλλευσης, επιτρέποντας να εμποδισθεί η αναπαραγωγή. 
Το δικαίωμα αναπαραγωγής ήταν επομένως εύκολο να ασκηθεί σε ένα τεχνικό 
περιβάλλον, όπου οι αναπαραγωγές πραγματοποιούνταν αναγκαστικά σε απτή 
ενσωμάτωση και όπου μόνον οι επαγγελματίες μπορούσαν να έχουν πρόσβαση στις 
τεχνικές αναπαραγωγής. Στην περίπτωση αυτή, κάθε μη επιτρεπόμενη αναπαραγωγή 
που γίνεται από τους επαγγελματίες, η οποία αρκεί να διαπιστωθεί από τα κλεψίτυπα 
αντίγραφα, συνιστά πράξη πειρατείας. 
Η πρώτη σημαντική εξέλιξη συνίσταται στο γεγονός ότι η ανάπτυξη της τεχνολογίας 
πολλαπλασίασε τις δυνατότητες να προβεί κάποιος σε αναπαραγωγή έργων και 
προστατευομένων παροχών. Η πληθώρα των φωτοτυπικών μηχανημάτων και η 
συνεχής βελτίωση της ποιότητας των αντιγράφων έκαναν προσιτές σε όλους τις 
δυνατότητες μαζικών αναπαραγωγών κειμένων, αλλά και εικόνων. Κατά τον ίδιο 
τρόπο, είναι προσιτό σε όλους το ιδιωτικό αντίγραφο ηχητικών και 
οπτικοακουστικών έργων και παροχών στην κατοικία των ιδιωτών. Η εξέλιξη αυτή 
διευκολύνει βεβαίως την πρόσβαση των καταναλωτών στα έργα. Συνιστά επομένως, 
μια νέα μορφή εκμετάλλευσης των έργων και είναι επιζήμια για τα οικονομικά 
συμφέροντα των δικαιούχων. 
Προκειμένου να λάβουν υπόψη την οικονομική σημασία των πρακτικών αυτών, η 
πλειοψηφία των κρατών μελών καθιέρωσαν ιδιαίτερα νομικά καθεστώτα για την 
παραγωγή αντιγράφων (αναπαραγωγή με φωτοτυπία ή άλλες μεθόδους 
αναπαραγωγής, προκειμένου να επιτευχθεί ομοιοτυπία σε χαρτί με ή χωρίς αλλαγή 
50. 
του σχήματος) και την ιδιωτική αντιγραφή (αναπαραγωγή ηχητικών και 
οπτικοακουστικών εγγραφών από ιδιώτες, προκειμένου να τις χρησιμοποιήσουν σε 
ιδιωτικό κύκλο). 
Η δεύτερη σημαντική εξέλιξη συνδέεται με το γεγονός ότι χάρη στην ψηφιακή εγγραφή 
των έργων και των παροχών και τη χρησιμοποίηση τους σε συστήματα πληροφορικής, 
αυτά αναπαράγονται όλο και περισσότερο κατά τρόπο που δεν είναι άμεσα 
αντιληπτός για τις ανθρώπινες αισθήσεις. Η οδηγία "προγράμματα υπολογιστών" 
καταδεικνύει ήδη τα ενδιάμεσα προβλήματα αναπαραγωγής που ανακύπτουν στα 
κανάλια εκπομπής. Θα πρέπει λοιπόν, με δεδομένη αυτή την εξέλιξη, να 
επαναξετασθεί η έννοια της αναπαραγωγής, και να καθορισθεί εάν το δικαίωμα 
αναπαραγωγής αμφισβητείται με πράξεις συνήθεις στη λειτουργία των υπολογιστών 
και άλλων συσκευών που χρησιμοποιούνται στο πλαίσιο της κοινωνίας των 
πληροφοριών (ψηφιακή έκφραση, ενδιάμεσα αντίγραφα, φόρτωση στην κύρια μνήμη 
"downloading"). 
Η εξέλιξη της τεχνολογίας συνεπάγεται ορισμένα σημαντικά πλεονεκτήματα. Ενώ η 
συνήθης χρήση του κλασικού τύπου φωτοτυπικού μηχανήματος, μαγνητοφώνου ή 
μαγνητοσκοπίου επιτρέπει εξ ορισμού την αντιγραφή, χωρίς κανείς να μπορεί να την 
εμποδίσει (χωρίς να στερήσει από τις συσκευές αυτές την κύρια λειτουργία τους), η 
ψηφιακή έκφραση επιτρέπει να προσδιορισθεί και να περιορισθεί, αν είναι επιθυμητό, 
το ψηφιακό αντίγραφο του ιδιώτη για εκείνο ή το άλλο έργο ή παροχή. Αυτό φυσικά 
προϋποθέτει ότι αυτά τα τεχνικά συστήματα εφαρμόζονται κατά γενικευμένο τρόπο, 
όμως ο έλεγχος των έργων καθίσταται εκ νέου δυνατός (μέρος IX). 
Η εξέλιξη αυτή θα πρέπει να ληφθεί υπόψη για την εκτίμηση του δικαιώματος 
αναπαραγωγής στον ψηφιακό τομέα. Έτσι, θα μπορούσε να γίνει αποδεκτό ότι τα 
συστήματα ιδιωτικής αντιγραφής που στηρίζονται σε ορισμένες εξαιρέσεις που 
αφορούν τους φορείς και τις συσκευές σε αντιστάθμισμα της νομιμοποίησης των 
ιδιωτικών αντιγράφων, θα μπορούσαν να παραμείνουν μια πολύτιμη απάντηση για 
τις περιπτώσεις εκείνες, όπου η τεχνολογία δεν επιτρέπει να αποκλεισθεί η αντιγραφή. 
Αντιθέτως, η αιτιολόγηση της νόμιμης άδειας, που συνιστά ένα σύστημα αμοιβής, 
αναιρείται, εάν καθιερωθούν τεχνικά μέσα που περιορίζουν ή εμποδίζουν την ιδιωτική 
αντιγραφή. 
2. Ισχύον νομικό πλαίσιο. 
2.1. Όσον αφορά το δικαίωμα του δημιουργού, το αποκλειστικό δικαίωμα αναπαραγωγής 
ορίζεται στο άρθρο 9 της Σύμβασης της Βέρνης. Στην πρώτη του παράγραφο, το 
άρθρο αυτό διευκρινίζει ότι ο δημιουργός ενός λογοτεχνικού και καλλιτεχνικού έργου 
απολαμβάνει του αποκλειστικού δικαιώματος να επιτρέπει την αναπαραγωγή "με 
οποιαδήποτε μορφή". Η διατύπωση αυτή είναι πολύ ευρεία και θεωρείται ότι καλύπτει 
όλες τις ήδη γνωστές μεθόδους αναπαραγωγής (σχέδιο, λιθογραφία, offset και άλλες 
τυπογραφικές μεθόδους, φωτοτυπίες, εγγραφές, κλπ.), καθώς και όσες θα 
ανακαλυφθούν μελλοντικά. Η παράγραφος 3 υπογραμμίζει, πλεονάζοντας, ότι "κάθε 
ηχητική ή οπτικοακουστική εγγραφή θεωρείται αναπαραγωγή, κατά την έννοια της 
Σύμβασης". 
Αντιθέτως το άρθρο 9 παράγραφος 2 της Σύμβασης έρχεται να περιορίσει σημαντικά 
την αποτελεσματικότητα του δικαιώματος αναπαραγωγής, αφού "οι νομοθεσίες των 
κρατών της Ένωσης διατηρούν τη δυνατότητα να επιτρέπουν σε ορισμένες ειδικές 
51. 
περιπτώσεις την αναπαραγωγή των ως άνω έργων, υπό την προϋπόθεση ότι δεν 
παρακωλύεται η συνήθης εκμετάλλευση του έργου και δεν βλάπτονται αδικαιολόγητα 
τα νόμιμα συμφέροντα του δημιουργού". Η τελευταία αυτή διάταξη είναι μια από τις 
πιο αμφιλεγόμενες της Σύμβασης της Βέρνης, γεγονός που έχει ως συνέπεια να 
υπάρχει αβεβαιότητα ως προς την ακριβή της έκταση και κυρίως να διατυπωθούν από 
τα κράτη αποκλίνουσες ερμηνείες και πολύ διαφορετικές λύσεις, ιδίως όσον αφορά 
την παραγωγή αντιγράφων και την ιδιωτική αντιγραφή (π.χ. τα καθεστώτα αυτά 
κυμαίνονται από την απαγόρευση απλώς και μόνον της ιδιωτικής αντιγραφής, ως τη 
νομιμοποίηση της, χωρίς καν αποζημίωση του δημιουργού). 
Η Σύμβαση της Ρώμης προβλέπει το δικαίωμα των καλλιτεχνών ερμηνευτών να 
απαγορεύουν, υπό ορισμένες προϋποθέσεις τη χωρίς τη συγκατάθεση τους 
αναπαραγωγή της εγγραφής της εκτέλεσης τους. Οι παραγωγοί φωνογραφημάτων 
(ηχογραφήσεων) απολαμβάνουν με τη σειρά τους του δικαιώματος να επιτρέπουν ή να 
απαγορεύουν την άμεση ή έμμεση αναπαραγωγή των φωνογραφημάτων τους (άρθρο 
10). Οι οργανισμοί ραδιοφωνίας και τηλεόρασης απολαμβάνουν του δικαιώματος να 
επιτρέπουν ή να απαγορεύουν, σε ορισμένες περιπτώσεις, την αναπαραγωγή των 
εγγραφών των εκπομπών τους (άρθρο 13). 
Όσον αφορά το δικαίωμα του δημιουργού, η Συμφωνία ADPIC επαναλαμβάνει τις 
υποχρεώσεις της Σύμβασης της Βέρνης. Η Συμφωνία ADPIC επαναλαμβάνει κατά 
λέξη τη διάταξη του άρθρου 10 της Σύμβασης της Ρώμης και παραχωρεί άρα στους 
παραγωγούς φωνογραφημάτων αποκλειστικό δικαίωμα άμεσης ή έμμεσης 
αναπαραγωγής (άρθρο 14, παράγραφος 2). Τα δικαιώματα αναπαραγωγής των 
καλλιτεχνών ερμηνευτών ή των εκτελεστών (άρθρο 14, παράγραφος 1) και των 
οργανισμών ραδιοφωνίας και τηλεόρασης (άρθρο 14, παράγραφος 3) είναι πιο 
περιορισμένα από εκείνα της Σύμβασης της Ρώμης. 
2.2. Όσον αφορά το δικαίωμα του δημιουργού, το κοινοτικό δίκαιο δεν εναρμονίζει το 
δικαίωμα αναπαραγωγής, παρά μόνον για τα προγράμματα υπολογιστών. Δεν 
χρειάζεται να γίνει στο σημείο αυτό λεπτομερής ανάλυση της οδηγίας, αρκεί να 
υπομνησθεί ότι η προστασία των προγραμμάτων υπολογιστών, την οποία 
εναρμονίζει, στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στο δικαίωμα αναπαραγωγής. 
Όσον αφορά τα συγγενικά δικαιώματα, η οδηγία "εκμίσθωση" καθιερώνει με το άρθρο 
της 7 αποκλειστικό δικαίωμα άμεσης ή έμμεσης αναπαραγωγής για τους καλλιτέχνες 
ερμηνευτές ή εκτελεστές, τους παραγωγούς φωνογραφημάτων και ταινιών και τους 
ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς. Το δικαίωμα αυτό είναι πιο προστατευτικό από 
εκείνο της Σύμβασης της Ρώμης. 
3. Εξέταση του θέματος από κοινοτικής πλευράς 
Η μελέτη και ο πολύπλοκος χαρακτήρας του δικαιώματος αναπαραγωγής οδηγούν 
στην υποδιαίρεση των ερωτημάτων που τίθενται. 
Όσον αφορά τον ορισμό του δικαιώματος αναπαραγωγής στο ψηφιακό περιβάλλον, η 
θεμελιώδης σημασία του δικαιώματος αυτού οδηγεί στο συμπέρασμα ότι είναι 
αναγκαία μια κοινοτική απάντηση. Αναφορικά με τον ορισμό του δικαιώματος, η 
απάντηση αυτή θα έπρεπε να εμπνέεται από τις λύσεις που προτείνονται στην οδηγία 
για τα προγράμματα υπολογιστών. Έτσι η ψηφιακή έκφραση έργων ή παροχών, όπως 
και η φόρτωση σε κεντρική μνήμη υπολογιστή παραδείγματος χάριν, θα έπρεπε εν 
52. 
γένει να υπόκειται στο δικαίωμα αναπαραγωγής. Πράγματι, ελλείψει εναρμονισμένης 
απάντησης στα ερωτήματα αυτά, μπορεί να δημιουργηθούν προβλήματα στην 
εσωτερική αγορά, αν κάποιος δικαιούχος, υπήκοος κράτους μέλους, του οποίου η 
νομοθεσία είναι πιο προστατευτική, αρνηθεί να εισαχθούν στο έδαφος του ψηφιακά 
έργα ή παροχές προερχόμενα από κράτη μέλη, στα οποία η ψηφιακή έκφραση δεν 
απαιτεί προηγούμενη άδεια του δικαιούχου. 
Η έκταση του δικαιώματος αναπαραγωγής είναι διαφορετικό ζήτημα, αφού είναι το 
αντικείμενο τόσων εξαιρέσεων σε επίπεδο κρατών μελών, που καλύπτονται από το 
άρθρο 9, παράγραφος 2 της Σύμβασης της Βέρνης. Είναι απαραίτητη μια σε βάθος 
μελέτη για να προσδιορισθούν οι περιπτώσεις στις οποίες μπορούν να διατηρηθούν σε 
ισχύ αυτές οι εξαιρέσεις. Ένα παράδειγμα ερωτήματος που θα πρέπει να επιλυθεί 
είναι το παράδειγμα του ιδιωτικού αντιγράφου σε περίπτωση μετάδοσης. Η 
αιτιολόγηση της νομιμότητας της ιδιωτικής ψηφιακής αντιγραφής θα πρέπει εξάλλου 
να επανεξετασθεί υπό το πρίσμα του γεγονότος ότι η τεχνολογία επιτρέπει να 
ελέγχεται, να καθίσταται αδύνατος ή να περιορίζεται αυτός ο τύπος αντιγράφων (βλ. 
μέρος IX). 
Η κατάσταση εκείνη, στο πλαίσιο της οποίας η ιδιωτική αντιγραφή είναι νόμιμη σε 
ορισμένα κράτη μέλη, αλλά όχι και σε άλλα, θα δημιουργήσει σημαντικά προβλήματα. 
Πράγματι, το γεγονός ότι η ιδιωτική αντιγραφή επιτρέπεται σε ορισμένα κράτη μέλη 
θα έχει, αφενός μεν, ως συνέπεια ότι ορισμένοι φορείς δεν θα τολμήσουν να 
επιτρέψουν την πρόσβαση στις υπηρεσίες τους. Αφετέρου, δεν είναι δυνατόν να 
γίνουν υποχρεωτικά στα κράτη μέλη που επιτρέπουν την ιδιωτική αντιγραφή, τα 
τεχνικά συστήματα που θα πρέπει να εγκατασταθούν, ενώ θα απαιτούνται σε άλλα 
Κράτη μέλη. Αυτές οι νομοθετικές διαφορές θα δημιουργήσουν εμπόδια στις 
συναλλαγές του σχετικού υλικού. 
Η Επιτροπή εκτιμά ότι θα είναι απαραίτητος ένας ορισμένος βαθμός εναρμόνισης, 
προκειμένου να επιλυθούν αυτά τα προβλήματα. Η ακριβής απάντηση θα εξαρτηθεί 
από τις τεχνικές δυνατότητες ελέγχου της αναπαραγωγής, και κυρίως της ιδιωτικής 
αντιγραφής. 
4. Ερωτήσεις 
1) Θεωρείτε ότι η ψηφιακή έκφραση των έργων και των παροχών θα πρέπει να 
καταστεί αντικείμενο αποκλειστικού δικαιώματος αναπαραγωγής; Φαίνονται 
αιτιολογημένες εξαιρέσεις στον αποκλειστικό χαρακτήρα του δικαιώματος 
αυτού; Αν ναι, ποιες και γιατί; 
2) Θεωρείτε ότι η ιδιωτική αντιγραφή και η παραγωγή αντιγράφων ψηφιακών 
έργων και/ή παροχών, εκτός από προγράμματα υπολογιστών, θα έπρεπε: 
να υπάγεται πλήρως σε αυτό το δικαίωμα αναπαραγωγής, 
• να υπάγεται σε αυτό το δικαίωμα αναπαραγωγής, αλλά να επιτρέπεται 
τουλάχιστον ένα αντίγραφο (π.χ., όπως με το σύστημα SCMS), 
να επιτρέπεται με ή χωρίς σύστημα αμοιβής; 
53. 
ΤΜΗΜΑ IV: ' 
ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΤΟ ΚΟΙΝΟ 
Κύρια σημεία 
Το μέρος αυτό αποβλέπει στην καλύτερη κατανόηση της έννοιας του κοινού στο 
πλαίσιο του δικαιώματος παρουσίασης στο κοινό. Η έννοια αυτή είναι πράγματι 
θεμελιώδης για να διακρίνουμε και να κατανοήσουμε ορισμένες χρήσεις που θα γίνουν 
στο πλαίσιο της κοινωνίας των πληροφοριών. 
1. Παρουσίαση του θέματος 
Δεν υπάρχουν ακριβείς ορισμοί της έννοιας αυτής. Στο πλαίσιο του δικαιώματος 
παρουσίασης στο κοινό, η έννοια του κοινού κατέχει μια κεντρική θέση, στο 
περιεχόμενο που μας απασχολεί. Οι όροι "παρουσίαση στο κοινό" ορίζονται στο 
γλωσσάριο ΠΟΠΙ1 "καθιστώ αισθητό ένα έργο, μια αναπαράσταση ή εκτέλεση, ένα 
ηχητικό έργο ή μια εκπομπή, με κάθε κατάλληλο τρόπο, σε πρόσωπα γενικώς, σε 
αντίθεση με συγκεκριμένα πρόσωπα που ανήκουν σε μια ιδιωτική ομάδα". Η έννοια 
αυτή είναι πιο ευρεία από τη δημοσίευση και περιλαμβάνει επίσης, μεταξύ άλλων, 
τρόπους χρήσης τέτοιους, ώστε η δημοσία αναπαράσταση και εκτέλεση, η 
ραδιοτηλεοπτική αναμετάδοση, η εκπομπή στο κοινό ή η ανακοίνωση να απευθύνεται 
στο κοινό που δέχεται μια εκπομπή ραδιοτηλεοπτικής αναμετάδοσης". 
Στη βάση αυτού του ορισμού, μπορούμε προσωρινά να διακρίνουμε τις ιδιωτικές 
χρήσεις, που αποτελούν ανεκτά φαινόμενα, και για το λόγο αυτό δεν εφαρμόζονται σε 
αυτές οι κανόνες του δικαιώματος της άδειας ή της απαγόρευσης, από τις χρήσεις στις 
οποίες εφαρμόζονται τα αποκλειστικά δικαιώματα. 
Οι εξελίξεις αυτές δεν είναι προσφυείς όσον αφορά την ιδιωτική αντιγραφή, που 
υπάγεται στο δικαίωμα αναπαραγωγής. Ετσι σε ορισμένα Κράτη μέλη η ιδιωτική 
αντιγραφή απαγορεύεται, ακόμα και αν γίνεται με προσωπικούς σκοπούς. 
Η ιδιωτική χρήση δεν πρέπει απαραίτητα να περιορίζεται μόνο στις περιπτώσεις 
εκείνες που κάποιος απολαμβάνει ένα έργο στην κατοικία του με υποδομή που δε 
συνδέεται καν με κάποιο δίκτυο. Αλλά αν δεχτούμε ότι κάποια χρήση παραμένει 
ιδιωτική, και επομένως ελεύθερη, ενώ συμμετέχουν σε αυτή περισσότερα πρόσωπα, θα 
πρέπει να καθορίσουμε τα όρια της. 
Η προσβολή του ηθικού δικαιώματος του δημιουργού μπορεί να υφίσταται, ακόμα και 
αν πραγματοποιείται σε ένα ιδιωτικό πλαίσιο. Απλώς στο πλαίσιο αυτό καθίσταται 
ι ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ ΠΟΠΙ του δικαιώματος δημιουργού και των συγγενικών δικαιωμάτων, Γενεύη 1980, 
ISBN 92-805-0016-3. 
54. 
δυσχερές να την αποδείξει κανείς και να απαιτήσει το σεβασμό προς το ηθικό 
δικαίωμα των δικαιούχων, δεδομένων κυρίως των νόμων για την προστασία της 
ιδιωτικής ζωής. 
θα πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι το όριο που χωρίζει την ιδιωτική χρήση, η οποία 
θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί "κανονική", από την αποκαλούμενη "καταχρηστική" 
χρήση, με την έννοια του άρθρου 9 παράγραφος 2 της Σύμβασης της Βέρνης, και η 
οποία είναι ζημιογόνος για τα οικονομικά δικαιώματα των δικαιούχων, είναι συχνά 
εξαιρετικά δυσδιάκριτο. Επιπλέον, με δεδομένη την ευρύτητα που η ψηφιακή 
τεχνολογία δίνει στις λεγόμενες ιδιωτικές χρήσεις, θα πρέπει κανείς να έχει κατά νου 
ότι, αν άλλες καινούργιες μορφές χρήσεων δεν υπαχθούν από το δικαίωμα του 
δημιουργού ή τα άλλα παρεπόμενα δικαιώματα, η οικονομική βλάβη που θα 
μπορούσαν ενδεχομένως να υποστούν οι δικαιούχοι, θα μπορούσε να έχει βαρείες 
συνέπειες. 
Ο ορισμός που προαναφέραμε μας επικουρεί στο εγχείρημα αυτό, κατά το ότι 
επιτρέπει να αποκλείσουμε με βεβαιότητα από την ιδιωτική χρήση έναν μεγάλο αριθμό 
πράξεων, μεταξύ των οποίων και τη ραδιοτηλεοπτική αναμετάδοση. 
Βεβαίως το ερώτημα του ορισμού της παρουσίασης στο κοινό διαμορφώνει κατά 
μεγάλο βαθμό την αντίληψη που έχει το κοινό γενικά για την κοινωνία των 
πληροφοριών. Το κοινό αυτό που χρησιμοποιεί ήδη, ή τουλάχιστον έχει ακούσει να 
μιλούν για το Internet, φαντάζεται ότι θα μπορεί να έχει δωρεάν (εκτός του κόστους 
της επικοινωνίας) πρόσβαση σε όλη τη γνώση του κόσμου. Το ερώτημα αυτό θα πρέπει 
λοιπόν να το αντιμετωπίσουμε σαν τον ορισμό του "χώρου ελευθερίας", στον οποίο 
θα μπορεί να κινηθεί το κοινό. Αν ο χώρος αυτός είναι πολύ ευρύς, οι δικαιούχοι θα 
διστάσουν ή ακόμα και θα αρνηθούν τη χρήση των έργων τους στα δίκτυα. Αν ο χώρος 
αυτός είναι πολύ κλειστός, το κοινό κινδυνεύει να απογοητευθεί και να απομακρυνθεί 
από τις "λεωφόρους των πληροφοριών". 
2. Ισχύον νομικό πλαίσιο 
2.1. Τα διεθνή όργανα δεν κατόρθωσαν να ορίσουν ξεκάθαρα την έννοια της παρουσίασης 
στο κοινό. 
2.2. Ούτε το κοινοτικό δίκαιο δεν ορίζει την έννοια της παρουσίασης στο κοινό. Το άρθρο 
10 της οδηγίας "εκμίσθωση" 92/100/ΕΟΚ είναι αφιερωμένο στους περιορισμούς των 
συγγενικών δικαιωμάτων και προβλέπει ότι τα Κράτη μέλη καθορίζουν τους 
περιορισμούς, στο βαθμό που πρόκειται κυρίως για "ιδιωτική χρήση". 
Εξάλλου τα κράτη μέλη έχουν τη δυνατότητα να προβλέψουν περιορισμούς της ίδιας 
φύσης με εκείνους που προβλέπονται από τη νομοθεσία για το δικαίωμα του 
δημιουργού. 
3. Εκτίμηση της κατάστασης από κοινοτικής άποψης 
Μέχρι στιγμής το κοινοτικό δίκαιο δεν έχει ρυθμίσει το ζήτημα του ορισμού της 
"παρουσίασης στο κοινό". Ομως αμέσως μόλις προχωρήσει η κοινωνία των 
πληροφοριών, θα πρέπει να αναλύσουμε την αναγκαιότητα πρόβλεψης κάποιου πιο 
αυστηρού καθεστώτος εξαιρέσεων σε κοινοτικό επίπεδο και κυρίως να ορίσουμε με 
ομοιόμορφο τρόπο την έννοια της "παρουσίασης στο κοινό". 
55. 
Πράγματι, το γεγονός ότι ορισμένες δραστηριότητες είναι νόμιμες σε ορισμένα κράτη 
μέλη και όχι στα άλλα, θα μπορούσε να γεννήσει δυσκολίες στη λειτουργία της 
εσωτερικής αγοράς. Αυτό θα οδηγήσει οπωσδήποτε σε μετατοπίσεις, χωρίς να 
λάβουμε υπόψη ότι τα τεχνικά χαρακτηριστικά των συσκευών και/ή της ψηφιακής 
εγγραφής των έργων και των παροχών θα μπορούσαν να είναι διαφορετικά και να 
προκαλέσουν εμπόδια στις συναλλαγές (πχ τα προγράμματα που απαγορεύουν 
ορισμένες πράξεις δε θα ήταν παντού απαραίτητα). Πώς θα μπορέσει κανείς να 
εγγυηθεί παραδείγματος χάριν την αρμονική και απρόσκοπτη λειτουργία της 
κοινωνίας των πληροφοριών, αν ορισμένα κράτη μέλη θελήσουν να υπαγάγουν την 
επικοινωνία μέσω δικτύου σε αποκλειστικό δικαίωμα, ενώ άλλα κράτη εφαρμόζουν 
καθεστώς ελευθερίας. 
Η Επιτροπή θεωρεί ότι είναι προτιμότερο να εξευρεθεί μία κοινοτική λύση στο 
ερώτημα της παρουσίασης στο κοινό. Πράγματι η δημιουργία της κοινωνίας των 
πληροφοριών προϋποθέτει χρήση τεχνολογίας αναμετάδοσης που αντιβαίνουν στην 
παραδοσιακή έννοια της "παρουσίασης στο κοινό". 
4. Ερωτήματα 
1) Υπό ποιες συνθήκες μπορούν να θεωρηθούν ιδιωτικές χρήσεις οι ακόλουθες 
πράξεις: 
επικοινωνία μέσω δικτύου δύο ιδιωτών, 
επικοινωνία μέσω δικτύου περισσοτέρων ιδιωτών (πχ bulletin board 
service), 
επικοινωνία μέσω δικτύου μεταξύ ιδιώτη και επιχειρήσεως, 
επικοινωνία μέσω δικτύου στο πλαίσιο μίας ή περισσοτέρων 
επιχειρήσεων. 
2) Πιστεύετε ότι το γεγονός ότι οι ιδιώτες γνωρίζονται μεταξύ τους ή είναι μέλη 
της ιδίας οικογενείας έχει κάποια σημασία για την έννοια της παρουσίασης στο 
κοινό, σε περίπτωση αναμετάδοσης μέσω δικτύου μεταξύ περισσοτέρων από 
δύο προσώπων; 
3) Κατά πόσο μπορεί η ιδιότητα των επικοινωνούντων (ιδιώτες, επιχειρήσεις, 
δημόσιοι οργανισμοί κλπ) να επηρεάσει τον χαρακτηρισμό της πράξης σαν 
επικοινωνία με το κοινό σε περίπτωση επικοινωνίας μεταξύ τους; 
4) Θεωρείτε ότι συνδέοντας ένα μεταδότη που διαθέτει προστατευόμενα έργα από 
τα δικαιώματα του δημιουργού με ένα δίκτυο συνιστά πράξη που θέτει σε 
κίνδυνο τα δικαιώματα του δημιουργού και τα άλλα συγγενικά δικαιώματα; Σε 
περίπτωση θετικής απάντησης, ποια είναι τα δικαιώματα που εμπλέκονται σε 
μια τέτοια ενέργεια; Απ'όσο γνωρίζετε υπάρχουν νομοθεσίες που παίρνουν 
θέση ως προς αυτό το ζήτημα; 
5) Κατά την άποψη σας ποια είναι τα κριτήρια ή οι πράξεις που είναι 
καθοριστικά για να ορισθεί η παρουσίαση στο κοινό; 
56. 
ΤΜΗΜΑ V: ' 
ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΨΗΦΙΑΚΗΣ 
ΜΕΤΑΔΟΣΗΣ/ ΕΚΠΟΜΠΗΣ 
Κύρια σημεία 
Η κοινωνία των πληροφοριών επιτρέπει την ανταλλαγή, μέσω δικτύων, έργων και 
παροχών που προστατεύονται από τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας. Ο τύπος 
αυτός δραστηριοτήτων που επιτρέπονται από τη νέα τεχνολογία, δεν υπάγεται ρητά 
στο ήδη υπάρχον δικαίωμα, ακριβώς διότι είναι νέες. Εντούτοις, τα δικαιώματα 
εκμίσθωσης και δανεισμού μπορούν να ασκηθούν κατ'αναλογία σ'αυτές τις ψηφιακές 
αναμεταδόσεις. Παρ'ολ'αυτά για λόγους σαφήνειας και ασφάλειας δικαίου, θα 
μπορούσε να αποδειχθεί αναγκαίο να επιβεβαιώσουμε και ενδεχομένως να 
εξειδικεύσουμε στο νομοθετικό επίπεδο μια τέτοια εφαρμογή. 
1. Παρουσίαση του θέματος 
Οι τεχνικές δυνατότητες ψηφιακής αναμετάδοσης ή εκπομπής είναι τέτοιες τόσο από 
ποιοτικής, όσο και από ποσοτικής άποψης, σε σχέση με τα αναλογικά μέσα, που το 
ζήτημα του εφαρμοστέου δικαίου στην ψηφιακή αναμετάδοση και εκπομπή είναι ένα 
από τα κεντρικά ζητήματα όσον αφορά το δίκαιο της πνευματικής ιδιοκτησίας και την 
κοινωνία των πληροφοριών. Επιπλέον, ορισμένες κατηγορίες δικαιούχων και κυρίως 
οι παραγωγοί ηχητικών έργων, διεκδικούν την δημιουργία ενός νέου αποκλειστικού 
δικαιώματος ψηφιακής ψηφιακής εκπομπής ή αναμετάδοσης, διότι φοβούνται μήπως 
δουν να ξεφεύγει από κάθε έλεγχο η ίδια τους η αγορά. 
Η έκταση ενός τέτοιου δικαιώματος δεν είναι ευκρινώς καθορισμένη και θα πρέπει να 
αντιμετωπίσουμε δύο άκρα για να την πλαισιώσουμε. Το δικαίωμα αυτό θα μπορούσε 
νε γίνει αντιληπτό υπό ευρεία εννοία και να καλύπτει κάθε αποστολή σε ψηφιακό 
δίκτυο, είτε είναι από ένα μοναδικό σημείο σε κάποιο άλλο, είτε είναι προς πολλαπλά 
σημεία. Στην περίπτωση αυτή θα συμπεριλαμβανόταν και η ραδιοτηλεοπτική 
αναμετάδοση. Θα μπορούσαμε επίσης, προκειμένου κυρίως να αποφύγουμε να 
καλύψουμε τη ραδιοτηλεοπτική αναμετάδοση, να αντιληφθούμε τον όρο της εκπομπής 
ή της μετάδοσης σαν περιλαμβάνοντα μόνο τις αποστολές από σημείο προς σημείο ή 
πάντως σαν αποκλείοντα ρητώς τη ραδιοτηλεοπτική αναμετάδοση. Επειδή οι 
υπηρεσίες αυτές που μεταδίδονται από σημείο σε σημείο διακρίνονται της 
ραδιοτηλεοπτικής αναμετάδοσης (σημείο προς πολλαπλό σημείο), στο βαθμό που ο 
καταναλωτής έχει πρόσβαση σε αυτές και μπορεί να τις χειριστεί, φαίνεται 
δικαιολογημένο να δημιουργηθεί ένα ειδικό καθεστώς που να καλύπτει την ψηφιακή 
αναμετάδοση σημείου προς σημείο. 
Υπό την έννοια αυτή η ψηφιακή αναμετάδοση ή εκπομπή θα καλύπτει κυοιΌκ την 
εκπομπή από έναν προσωπικό υπολογιστή ή άλλη ψηφιακή συσκευή ιδιώτη ή βάοιι 
δεδομένων, προς έναν ή περισσότερους προσωπικούς υπολογιστές ή άλλες ψηφιακές 
συσκευές ιδιωτών ή επιχειρήσεων. Ετσι θα καλυπτετο ένα κατά παραγγελία σύστημα 
57. 
βίντεο, με το οποίο ο καταναλωτής ζητά να του μεταδίδονται ηλεκτρονικά τα 
κινηματογραφικά έργα της επιλογής του. 
Το ζήτημα λοιπόν είναι να εξετασθεί πώς θα καλυφθούν οι διαφορετικές αυτές 
πράξεις, πώς μπορούμε να τις ορίσουμε και ποια δικαιώματα θα πρέπει να τους 
εφαρμόσουμε (πχ αποκλειστικό, αποζημίωσης, καθεστώς ελευθερίας). 
2. Ισχύον νομικό πλαίσιο 
2.1. Το δικαίωμα αυτό ψηφιακής εκπομπής ή αναμετάδοσης δεν έχει ορισθεί ακόμα. Η 
Σύμβαση της Βέρνης προβλέπει βεβαίως το δικαίωμα "δημόσιας αναμετάδοσης με όλα 
τα μέσα" (άρθρο 11), αλλά κανείς αντιλαμβάνεται την έννοια αυτή σαν αφορούσα ένα 
κοινό- δέκτη, που δεν περιορίζεται σε πρόσωπα συγκεκριμένα, που ανήκουν σε 
κάποια ιδιωτική ομάδα. Πρόκειται λοιπόν για μία μορφή πρωτογενούς καλωδιακής 
εκπομπής. Η Σύμβαση της Ρώμης δεν καλύπτει παρά την κλασσική εκπομπή με 
ραδιοηλεκτρικά κύματα. 
2.2. Το κοινοτικό δίκαιο περιλαμβάνει τις προσήκουσες διατάξεις. Ετσι, η οδηγία 
"προγράμματα ηλεκτρονικών υπολογιστών" 91/250/ΕΟΚ προβλέπει στο άρθρο 4, ότι 
όταν η "αναμετάδοση" κάποιου προγράμματος ηλεκτρονικού υπολογιστή απαιτεί την 
αναπαραγωγή του, η πράξη αυτή υποβάλλεται στην έγκριση του δικαιούχου. Στην 
πραγματικότητα πάντως είναι η αναπαραγωγή και όχι η εκπομπή, που υποβάλλεται σε 
έγκριση. 
Στο ειδικό μέρος για το ερώτημα αυτό (μέρος IV) αναφέρονται οι διατάξεις των 
οδηγιών που είναι σχετικές με τη ραδιοτηλεοπτική αναμετάδοση. Πέρα από τις 
διατάξεις αυτές είναι εφαρμοστέα και τα δικαιώματα εκμίσθωσης και δανεισμού. 
Η οδηγία ορίζει τα δικαιώματα εκμίσθωσης και δανεισμού. Εναρμονίζει τα δύο αυτά 
δικαιώματα που είναι αποκλειστικά και προσδιορίζει το πεδίο ισχύος τους, τους 
δικαιούχους (πχ δημιουργούς, καλλιτέχνες ερμηνευτές ή εκτελεστές, τους παραγωγούς 
ηχητικών έργων και ταινιών και τους οργανισμούς ραδιοτηλεοπτικής αναμετάδοσης, 
και τις εξαιρέσεις. 
Η οδηγία "προγράμματα ηλεκτρονικών υπολογιστών" προβλέπει επίσης αποκλειστικό 
δικαίωμα εκμίσθωσης για τα προγράμματα ηλεκτρονικών υπολογιστών (άρθρο 4, 
σημείο γ). 
Οι δύο αυτές οδηγίες διευκρινίζουν το δικαίωμα εκμίσθωσης με τρόπο πολύ ευρύ. 
Οσον αφορά τα προγράμματα ηλεκτρονικών υπολογιστών, πρόκειται για τη "θέση στη 
διάθεση ενός προγράμματος υπολογιστή ή ενός αντιγράφου αυτού, προκειμένου να 
χρησιμοποιηθεί για οικονομικούς λόγους και για περιορισμένη χρονική περίοδο". 
Εξάλλου, για να απαντηθούν τα ερωτήματα που θέτουν ορισμένες ειδικές μορφές 
εμπορικής δραστηριότητας, που αναφέρονται στην ψηφιακή αναμετάδοση, θα πρέπει 
να λάβουμε υπόψη την ισχύουσα νομοθεσία, και κυρίως την οδηγία 91/250/ΕΟΚ 
"προγράμματα ηλεκτρονικών υπολογιστών ". 
Η οδηγία 92/100/ΕΟΚ προβλέπει ότι "εκμίσθωση" αντικειμένων σημαίνει ότι τίθενται 
στη διάθεση προς χρήση, για ένα περιορισμένο χρονικό διάστημα και για άμεσο ή 
έμμεσο οικονομικό όφελος" (άρθρο πρώτο, παράγραφος 2). Ο πολύ ευρύς 
χαρακτήρας του ορισμού αυτού υπογραμμίζεται από ένα εδάφιο που προβλέπει ότι 
58. 
αποκλείονται της εκμισθώσεως "παραδείγματος χάριν η θέση στη διάθεση ηχητικών 
έργων ή ταινιών, με σκοπό τη δημόσια αναπαράσταση ή τη ραδιοτηλεοπτική 
αναμετάδοση". Η επέκταση του δικαιώματος εκμίσθωσης στο ψηφιακό περιβάλλον 
απαιτεί να ληφθούν υπόψη ορισμένες ιδιαιτερότητες των νέων υπηρεσιών, καθώς και 
λεπτομερή εξέταση της νόμιμης χρήσης των στοιχείων που μεταδίδονται. 
Ορισμένη κατ'αυτόν τον τρόπο, σε αντίθεση κυρίως με τη ραδιοτηλεοπτική 
αναμετάδοση και την δημόσια αναπαράσταση, η εκμίσθωση προστατευομένων έργων ή 
υπηρεσιών, θα πρέπει προφανώς να καλύπτει δραστηριότητες, όπως το κατά 
παραγγελία βίντεο και άλλες ηλεκτρονικές εκμισθώσεις που στηρίζονται σε 
αναμετάδοση από σημείο σε σημείο. 
Σε αντίθεση με τη μίσθωση που αποβλέπει σε εμπορικούς σκοπούς, η οδηγία 
"εκμίσθωση" ορίζει το δανεισμό σαν "τη θέση στη διάθεση για χρήση, για περιορισμένο 
χρονικό διάστημα και όχι προς άμεσο ή έμμεσο οικονομικό ή εμπορικό όφελος, όταν 
γίνεται από καταστήματα προσιτά στο κοινό" (άρθρο πρώτο, παράγραφος 3). Αόγω 
του γεγονότος ότι το "δάνειο" δεν αφορά παρά "τα καταστήματα προσιτά στο κοινό", 
η μετάδοση μεταξύ ιδιωτών δεν καλύπτεται. Εντούτοις, ο ψηφιακός δανεισμός που 
γίνεται από καταστήματα προσιτά στο κοινό καλύπτονται από αυτόν τον ορισμό. 
Αφού στην πρακτική η εκμίσθωση των προστατευόμενων έργων ή υπηρεσιών είναι μία 
συντρέχουσα δραστηριότητα που ανάγεται οικονομικά στην ίδια δραστηριότητα με 
την εκμίσθωση σε ένα μαγαζί, φαίνεται λογικό να εφαρμοστούν και για τις δύο οι ίδιοι 
κανόνες δικαίου. Το ίδιο επιχείρημα επιτρέπει να θεωρήσουμε πως, το να 
συμβουλευθεί κανείς on line ένα έργο κάποιας δημόσιας υπηρεσίας, ανάγεται στο ίδιο 
πράγμα με το δανεισμό αντιγράφου του έργου. 
3. Εξέταση του θέματος από κοινοτικής πλευράς. 
Η αναγκαιότητα, να εναρμονισθεί το νομικό καθεστώς που είναι εφαρμοστέο στις 
ψηφιακές αναμεταδόσεις ή εκπομπές από άποψης πνευματικής ιδιοκτησίας, είναι 
προφανής. Ελλείψει μιας προχωρημένης εναρμόνισης, η ελευθερία παροχής 
υπηρεσιών δε μπορεί να πραγματοποιηθεί, διότι οι διαφορές συμπεριφοράς 
προκαλούν εμπόδια μεταξύ των κρατών μελών. 
Δείξαμε στο προηγούμενο σημείο ότι τα δικαιώματα εκμίσθωσης και δανεισμού θα 
μπορούσαν να εφαρμοσθούν κατ' αναλογία στις ψηφιακές αναμεταδόσεις. Παρ' ολ' 
αυτά, για λόγους ακρίβειας και ασφάλειας δικαίου, φαίνεται πως είναι αναγκαίο να 
επικυρωθεί και ενδεχομένως να προσδιορισθεί μια τέτοια εφαρμογή σε επίπεδο 
νομοθετικό. 
Πρόκειται βεβαίως για συμβιβασμό των εκπαιδευτικών και μορφωτικών αποστολών, 
όπως δημόσιες βιβλιοθήκες ή πανεπιστήμια, των οποίων ο προορισμός είναι να 
εξασφαλίσουν την πλέον ευρεία μετάδοση έργων και δεδομένων, και την έννομη 
προστασία των δικαιούχων. 
59. 
Οι οντότητες αυτές προϋποθέτουν στην πραγματικότητα μία λειτουργία σημαντική 
για την κοινωνία των πληροφοριών. Είναι το ενδιάμεσο στην αλυσίδα που συνδέει το 
δημιουργό με το κοινό. Επιτρέπουν τη μετάδοση της γνώσης και την πρόσβαση σε 
μεγαλύτερο αριθμό μορφωτικών προϊόντων και σε πληροφορίες. Είναι λοιπόν 
θεμελιώδες να μπορέσουν να συνεχίσουν να διασφαλίζουν, σ'ένα νέο ψηφιακό 
περιβάλλον, τις ευθύνες με τους μικρότερους δυνατούς περιορισμούς. Εντούτοις, η 
ψηφιακή τεχνολογία προσφέρει πολλές καινούργιες τεχνικές δυνατότητες, όπως η 
ηλεκτρονική αποθήκευση και η μετάδοση εγγράφων, που θα έχουν σημαντική 
ανάπτυξη, κυρίως στο πλαίσιο του δανεισμού μεταξύ βιβλιοθηκών. Αυτές οι μορφές 
χρήσης και οι καινούργιοι χειρισμοί θα μπορούσαν να είναι βλαπτικοί για τους 
δικαιούχους, αν δεν καλύπτονται από το κατάλληλο νομικό πλαίσιο. Προκύπτει 
ενδεχομένως από αυτά ότι θα είναι αναγκαίο να ενισχυθούν τα δικαιώματα των 
δικαιούχων, κυρίως όσον αφορά το δημόσιο δανεισμό. Είναι σημαντικό να 
αναγνωρίσουμε τα συμφέροντα των διαφόρων εμπλεκομένων επιχειρηματιών: οι 
δημιουργοί πρέπει να ελέγχουν τις χρήσεις των έργων τους, οι βιβλιοθήκες θα πρέπει 
να διασφαλίσουν την μετάδοση των διαθεσίμων εγγράφων, και οι χρήστες να έχουν 
την ευρύτερη δυνατή πρόσβαση σ'αυτές, όσον αφορά τα δικαιώματα ή τα έννομα 
συμφέροντα του καθενός. Το πρόβλημα αυτό θα το προσεγγίσει, κατά γενικό τρόπο, 
στην αναφορά που θα υποβάλει η Επιτροπή δυνάμει του άρθρου 5 παράγραφος 4 της 
οδηγίας "εκμίσθωση" (92/100/ΕΟΚ). 
Ένα άλλο ερώτημα είναι ότι στην κοινωνία των πληροφοριών οι λεωφόροι θα 
μεταφέρουν από ένα σημείο στο άλλο διαφόρων ειδών προστατευόμενα από την 
πνευματική ιδιοκτησία έργα και αντικείμενα. Στην πραγματικότητα, το κύριο σημείο 
είναι ότι, οποιοδήποτε και να είναι το μεταφερόμενο έργο (πχ ταινία, μουσική, 
θεατρικό έργο), αυτό δε μπορεί να περάσει στη λεωφόρο παρά μόνο μέσα από 
προγράμματα υπολογιστών και ένα μέρος των προγραμμάτων αυτών θα μεταφέρεται 
πάντα μαζί με το έργο στο δέκτη, ενώ το νομικό πλαίσιο που εφαρμόζεται σ' αυτά τα 
διαφορετικά έργα δεν είναι κατ' ανάγκη το ίδιο. Διαφορές υπάρχουν κυρίως μεταξύ 
των δικαιωμάτων των ηλεκτρονικών υπολογιστών και του δικαιώματος του 
δημιουργού εν γένει, όσον αφορά το δικαίωμα αναπαραγωγής. 
Στο στάδιο αυτό η Επιτροπή εκτιμά ότι το δικαίωμα εκμίσθωσης θα μπορούσε να 
εφαρμοσθεί αναλογικά στις ψηφιακές αναμεταδόσεις που συνδέονται με εμπορικές 
δραστηριότητες. Μένει να εξετασθεί με ποιο τρόπο τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά 
ορισμένων εμπορικών δραστηριοτήτων θα μπορούσαν να ληφθούν υπόψη για την 
εφαρμογή αυτού του δικαιώματος. Εξάλλου πρέπει να επανεξετασθεί το δικαίωμα 
ηλεκτρονικού δανεισμού, προκειμένου να διατηρηθεί μια ισορροπία μεταξύ των 
συμφερόντων των δημοσίων βιβλιοθηκών και των δικαιωμάτων των δικαιούχων. 
60. 
4. Ερωτήσεις 
1) Τα δικαιώματα εκμίσθωσης και δανεισμού, που ορίζονται στις οδηγίες 
"προγράμματα ηλεκτρονικών υπολογιστών" (91/250/ΕΟΚ) και "εκμίσθωση" 
92/100/ΕΟΚ θα μπορούσαν να εφαρμοσθούν αναλογικά στην ηλεκτρονική 
εκπομπή σημείου προς σημείο; Πιστεύετε ότι με αυτή την προοπτική θα πρέπει 
να ρυθμισθούν ορισμένα θέματα; Αν ναι, ποια; 
2) Διαθέτετε στοιχεία που να επιτρέπουν να υπολογισθεί ο οικονομικός 
αντίκτυπος, για τους δικαιούχους και τους χρήστες, που θα προκύψει από την 
εφαρμογή του νομικού πλαισίου της μίσθωσης και του δανεισμού; 
3) Ποιος θα ήταν ο αντίκτυπος για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις; 
61 
ΤΜΗΜΑ VI: ' 
ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΨΗΦΙΑΚΗΣ 
ΡΑΔΙΟΤΗΛΕΟΠΤΙΚΗΣ ΑΝΑΜΕΤΑΔΟΣΗΣ 
Κύρια σημεία 
Η ραδιοτηλεοπτική αναμετάδοση έχει ήδη ρυθμισθεί, αλλά ορισμένοι πιστεύουν ότι η 
ψηφιακή εγγραφή των σημάτων έχει τέτοιες συνέπειες από άποψη αντιγραφής για 
τους καταναλωτές, που οι δικαιούχοι παρεπομένων δικαιωμάτων θα πρέπει να 
μπορούν να διαθέτουν ένα αποκλειστικό δικαίωμα ραδιοτηλεοπτικής αναμετάδοσης 
και όχι μόνο να επωφελούνται μιας εύλογης αποζημίωσης. 
1. Παρουσίαση του θέματος 
Όσον αφορά το δικαίωμα του δημιουργού και τα παρεπόμενα δικαιώματα η 
κατάσταση διαφοροποιείται ανάλογα με το αν επικοινωνεί κανείς με ένα μόνο άτομο 
ή με περισσότερους συνομιλητές. Στο πλαίσιο αυτό η επικοινωνία με ένα μόνο άτομο 
δεν υπάγεται στη ραδιοτηλεοπτική αναμετάδοση. 
Εντούτοις θα πρέπει να διευκρινίσουμε εκ των προτέρων ότι η ραδιοτηλεοπτική 
αναμετάδοση συνδέεται άρρηκτα με την προβληματική της κοινωνίας των 
πληροφοριών Στην πραγματικότητα η ψηφιακή ραδιοτηλεοπτική αναμετάδοση 
επιτρέπει μεταδόσεις που θα μπορούσαν να είναι ανταγωνιστικές των on line 
υπηρεσιών. Τα πρακτικά αποτελέσματα, όσον αφορά τις συνέπειες της ψηφιακής 
ραδιοτηλεοπτικής αναμετάδοσης, είναι στην πραγματικότητα διαφορετικά για τους 
δικαιούχους και τους καταναλωτές, ανάλογα αν τα μεταδιδόμενα έργα διακόπτονται ή 
όχι από από διαφημίσεις ή άλλα μηνύματα. Εξάλλου θα πρέπει να ληφθούν υπόψη η 
ποιότητα της μετάδοσης που επιτρέπει η ψηφιακή ραδιοτηλεοπτική αναμετάδοση και 
επομένως η ποιότητα των αντιγραφών των μεταδιδομένων έργων που θα μπορούσε 
ενδεχομένως ο καταναλωτής να κάνει. 
Ο φωνογραφικός τομέας ανησυχεί ότι τα αντίγραφα που θα μπορούν να κάνουν οι 
καταναλωτές θα είναι τόσο καλής ποιότητας που θα ζημιωθεί απ'αυτό η αγορά CD. 
Απαιτεί λοιπόν το δικαίωμα να επιτραπεί ή να απαγορευθεί η ψηφιακή 
ραδιοτηλεοπτική αναμετάδοση ηχητικών έργων. Προς το παρόν οι παραγωγοί 
ηχητικών έργων και οι καλλιτέχνες ερμηνευτές ή εκτελεστές δε διαθέτουν παρά μόνο 
το δικαίωμα εύλογης αποζημίωσης. Το ερώτημα του δικαιώματος ψηφιακής 
ραδιοτηλεοπτικής αναμετάδοσης τίθεται επίσης με τρόπο οξύ για τους παραγωγούς 
ταινιών και τους καλλιτέχνες ερμηνευτές του τομέα αυτού. 
Εξάλλου ορισμένοι προβάλλουν ότι η ραδιοτηλεοπτική αναμετάδοση που μέχρι 
σήμερα εθεωρείτο δευτερεύουσα χρήση, έχει στην πραγματικότητα μεταβληθεί σε 
πρωτεύουσα μορφή εκμετάλλευσης και ότι το νομικό της πλαίσιο θα πρέπει συνεπώς 
να μεταρρυθμισθεί. 
62. 
2. Ισχύον νομικό πλαίσιο 
2.1. Η Σύμβαση της Βέρνης δεν προσδιορίζει την έννοια της ραδιοτηλεοπτικής 
αναμετάδοσης. Παραχωρεί στους δημιουργούς δικαιώματα που αρμόζουν σε 
ορισμένους τύπους έργων. Ακόμα κι αν τα δικαιώματα είναι κατ'αρχήν αποκλειστικά, 
εκούσιες άδειες μπορούν να επιβληθούν στους συγγραφείς λογοτεχνικών και 
καλλιτεχνικών έργων δυνάμει του άρθρου 11 δύο, παράγραφος 2 της Σύμβασης. Η 
Σύμβαση της Ρώμης δεν προβλέπει αποκλειστικό δικαίωμα ραδιοτηλεοπτικής 
αναμετάδοσης για τους καλλιτέχνες ερμηνευτές και τους παραγωγούς ηχητικών 
έργων. Αυτοί δεν έχουν παρά ένα δικαίωμα αποζημίωσης δυνάμει του άρθρου 12. 
2.2. Το κοινοτικό δίκαιο αναφέρεται σε πολλά σημεία του στις δραστηριότητες 
ραδιοτηλεοπτικής αναμετάδοσης. Προκύπτει από τις διάφορες οδηγίες ότι συνιστά 
ραδιοτηλεοπτική αναμετάδοση κάθε "πρωτογενής εκπομπή, με ή χωρίς καλώδιο, 
επίγεια ή με δορυφόρο, κωδικοποιημένη ή μη, Τηλεοπτικών προγραμμάτων που 
απευθύνονται στο κοινό". Επομένως, δεν καλύπτονται οι υπηρεσίες επικοινωνίας από 
σημείο προς σημείο και με ατομική κλήση. 
Η έννοια της ραδιοτηλεοπτικής αναμετάδοσης που διακρατείται στην οδηγία 
"δορυφορική-καλωδιακή αναμετάδοση"αντιστοιχεί σε αυτόν τον ορισμό, αφού 
διακρατείται η έννοια της "πρωτογενούς μετάαδοσης από ένα (άλλο) κράτος μέλος, 
χωρίς ή με καλώδιο, κυρίως μέσω δορυφόρου, τηλεοπτικών ή ραδιοφωνικών 
εκπομπών, που προορίζονται για ληφθούν από το κοινό" (άρθρο πρώτο, παράγραφος 
3). Επιπλέον, το άρθρο πρώτο, παράγραφος 2, εδάφιο γ της οδηγίας "δορυφορική-
καλωδιακή αναμετάδοση" ορίζει ότι "όταν τα σήματα που μεταφέρουν προγράμματα 
μεταδίδονται με μορφή κωδικοποιημένη, υπάρχει επικοινωνία με το κοινό μέσω 
δορυφόρου, υπό την προϋπόθεση ότι ο μηχανισμός αποκωδικοποίησης της εκπομπής 
θα τεθεί στη διάθεση του κοινού από τον οργανισμό ραδιοτηλεοπτικής αναμετάδοσης 
με ή χωρίς τη συγκατάθεση του. 
Προκειμένου να καλυφθούν όλες οι ραδιοτηλεοπτικές αναμεταδόσεις που δέχεται το 
κοινό, η ίδια αυτή οδηγία καλύπτει όλους τους δορυφόρους, των οποίων τα σήματα 
μπορούν να γίνουν δεκτά "υπό παρόμοιες συνθήκες" με εκείνες της ραδιοτηλεοπτικής 
αναμετάδοσης μέσω δορυφόρου απευθείας μετάδοσης. Με άλλα λόγια, δεν 
απασχολούν τα τεχνικά χαρακτηριστικά του δορυφόρου, αλλά το αποτέλεσμα της 
μετάδοσης, που θα πρέπει να μπορεί να λάβει το κοινό. 
Συνεπώς στην εποχή μας η κοινοτική ρύθμιση αντιλαμβάνεται ως "ραδιοτηλεοπτική 
αναμετάδοση όλες τις εκπομπές που απευθύνονται στο κοινό, όποια κι αν είναι η 
τεχνική που χρησιμοποιείται (καλώδιο, ερτζιανά κύματα, δορυφόρος, αναλογική ή 
ψηφιακή τεχνολογία), εκτός από τις υπηρεσίες που λειτουργούν με ατομική κλήση. 
Επίσης συνιστούν αντικείμενο κοινοτικής εναρμόνισης, μερικής τουλάχιστον, όσον 
αφορά τη ραδιοτηλεοπτική αναμετάδοση, και τα δικαιώματα των δημιουργών και των 
δικαιούχων συγγενικών δικαιωμάτων. 
63. 
Όσον αφορά του δημιουργούς η οδηγία "δορυφορική-καλωδιακή αναμετάδοση" 
υποχρεώνει τα κράτη μέλη να προβλέψουν το αποκλειστικό δικαίωμα να επιτραπεί η 
μετάδοση στο κοινό μέσω δορυφόρου έργων που προστατεύονται από το δικαίωμα 
του δημιουργού (άρθρο 2). Η αρχή είναι ότι η άδεια αποκτάται δυνάμει σύμβασης, 
αλλά είναι δυνατές αποκκλίσεις (άρθρο 3). 
Οι καλλιτέχνες ερμηνευτές ή εκτελεστές και οι παραγωγοί ηχητικών έργων έχουν, 
βάσει της οδηγίας "εκμίσθωση- δανεισμός" το δικαίωμα μιας εύλογης αποζημίωσης, σε 
περίπτωση "ραδιοτηλεοπτικής αναμετάδοσης μέσω ραδιοηλεκτρικών κυμάτων ή για 
οποιαδήποτε παρουσίαση στο κοινό" οποιουδήποτε ηχητικού έργου που εξεδόθη με 
εμπορικό σκοπό (άρθρο 8, παράγραφος 2). Οι καλλιτέχνες ερμηνευτές μπορούν να 
απαγορεύσουν τη ραδιοτηλεοπτική αναμετάδοση των ζωντανών εκτελέσεων τους 
(άρθρο 8, παράγραφος 1). Η εναρμόνιση αυτού του άρθρου 8 έχει ρητά χαρακτηρισθεί 
ελάχιστη. Τα κράτη μέλη μπορούν λοιπόν να λάβουν μέτρα πιο προστατευτικά. 
Τέλος οι οργανισμοί ραδιοτηλεοπτικής αναμετάδοσης αποκτούν μία σειρά από 
αποκλειστικά δικαιώματα επί των εκπομπών τους: εγγραφή (άρθρο 6), αναπαραγωγή 
των απεικονίσεων (άρθρο 7), αναμετάδοση (άρθρο 8), διανομή των έργων (άρθρο 9). 
3. Εκτίμηση από κοινοτικής πλευράς 
Το ερώτημα αυτό σχετίζεται με την κοινοτική δράση, στο βαθμό που η 
ραδιοτηλεοπτική αναμετάδοση είναι διασυνοριακή. Στο πλαίσιο των διασυνοριακών 
ραδιοτηλεοπτικών αναμεταδόσεων, η δημιουργία αποκλειστικών δικαιωμάτων 
ραδιοτηλεοπτικής αναμετάδοσης σε ορισμένα μόνο κράτη μέλη θα δημιουργούσε 
σημαντικές ανωμαλίες στον ανταγωνισμό, που θα είχαν ως άμεση συνέπεια 
μετατοπίσεις των δραστηριοτήτων ραδιοτηλεοπτικής αναμετάδοσης. Το σκεπτικό 
είναι το ίδιο με εκείνο που κατέληξε στην οδηγία "δορυφορική-καλωδιακή 
αναμετάδοση". 
Το πρόβλημα κατέστη προεχόντως σημαντικότερο εξαιτίας του γεγονότος ότι οι 
τεχνικές συμπίεσης επιτρέπουν τον πολλαπλασιασμό των προγραμμάτων. Ο 
περιορισμός των συχνοτήτων δε θα συνιστά πλέον βάσιμο επιχείρημα για τον 
περιορισμό των δραστηριοτήτων ραδιοτηλεοπτικής αναμετάδοσης. Εντούτοις η 
έκταση του προβλήματος μπορεί να ποικίλει ανάλογα με τον τρόπο που 
πραγματοποιείται η μετάδοση. Το ερώτημα αυτό τίθεται κυρίως για όσους έχουν 
συγγενικών δικαιώματα, διότι δε διαθέτουν αποκλειστικά δικαιώματα. 
Αν τα προγράμματα είναι όπως τα κλασσικά προγράμματα, πχ στον τομέα της 
μουσικής, όπου κάποιος μεταδίδει ηχητικά έργα και κάνει σχόλια μεταξύ τραγουδιών, 
με διακοπές για διαφημίσεις, είναι μάλλον απίθανο να πραγματοποιηθεί η ανησυχία 
των δικαιούχων. Η μουσική θα διακόπτεται πολλές φορές, ώστε ο καταναλωτής, 
ακόμα και ο μέσος, να θεωρήσει την εγγραφή από το ραδιόφωνο σαν εναλλακτική 
λύση αντίστοιχη της αγοράς. 
Αντίθετα, τα συνεχή μουσικά ή τηλεοπτικά προγράμματα είναι πιο προβληματικά. 
Το ερώτημα θα μπορούσε να γίνει πραγματικά σοβαρό αν οι ραδιοτηλεοπτικοί 
αναμεταδότες εκπέμπουν ολόκληρα ηχητικά έργα ή ταινίες, το ένα μετά το άλλο και 
αυτό στη βάση προηγούμενου προγράμματος, που έχει διανεμηθεί στους καταναλωτές. 
Στην περίπτωση αυτή ο καταναλωτής δεν έχει παρά να περιμένει την ώρα που θα 
64. 
μεταδοθεί το υλικό της επιλογής του και να το αντιγράψει ολόκληρο και δωρεάν. Τα 
συστήματα ψηφιακής εγγραφής των έργων και των ηχητικών εγγραφών θα μπορούσαν 
να χρησιμοποιηθούν στις περιπτώσεις αυτές από αυτόματα συστήματα που 
περιλαμβάνονται στο δέκτη του καταναλωτή, και να του επιτρέψουν να 
προγραμματίσει την αντιγραφή. Κατά τον ίδιο τρόπο αντιμετωπίζεται να υπάρχουν 
τα ίδια προγράμματα κυλιόμενα σε περισσότερα κανάλια, πράγμα που 
πολλαπλασιάζει τους κινδύνους. 
Έτσι δύο τύποι ραδιοτηλεοπτικής αναμετάδοσης, που καλύπτονται από τον ίδιο 
ορισμό, από άποψη δικαιώματος του δημιουργού, θα είχαν διαφορετικές συνέπειες. 
Στο στάδιο αυτό η Επιτροπή εκτιμά ότι πρέπει να εξετασθεί σε βάθος το αν είναι 
αναγκαίο να αναθεωρηθεί η υφισταμένη ισορροπία των δικαιωμάτων στον τομέα 
αυτό. Καλούνται λοιπόν οι κύκλοι των ενδιαφερομένων να προβάλουν τις θέσεις και 
τα επιχειρήματα τους. 
4. Ερωτήσεις 
1) Πιστεύετε ότι η ψηφιακή ραδιοτηλεοπτική αναμετάδοση θα αυξήσει τις περιπτώσεις 
διασυνοριακής μετάδοσης, δεδομένου ότι επιτρέπει τον πολλαπλασιασμό των 
καναλιών; Πιστεύετε πως το ενδεχόμενο αυτό δικαιολογεί κοινοτική παρέμβαση ή 
παραμένει θεωρητική; 
2) Πιστεύετε ότι η ψηφιακή ραδιοτηλεοπτική αναμετάδοση συνιστά αληθινή απειλή για 
τους δικαιούχους παρεπομένων δικαιωμάτων, που δε διαθέτουν επί του παρόντος 
αποκλειστικό δικαίωμα μετάδοσης; Η παραχώρηση αποκλειστικών δικαιωμάτων 
ψηφιακής ραδιοτηλεοπτικής αναμετάδοσης στους παραγωγούς ηχητικών έργων και 
ταινιών και στους καλλιτέχνες ερμηνευτές ή τους εκτελεστές στους τομείς αυτούς, σας 
φαίνεται απαραίτητη, ενδεχόμενη υπό συνθήκες ή πιστεύετε ότι θα πρέπει να 
αποκλεισθεί; 
3) Πιστεύετε ότι η διαφοροποίηση μεταξύ τεχνικών μετάδοσης μπορεί να διευκολύνει την 
εξεύρεση λύσης (πχ να καλυφθούν μόνο ορισμένες μορφές ψηφιακής 
ραδιοτηλεοπτικής αναμετάδοσης, όπως οι καλωδιακές εκπομπές); 
4) Πιστεύετε ότι η ενίσχυση του δικαιώματος αναπαραγωγής στην ιδιωτική σφαίρα, που 
γίνεται αυστηρά χάρη σε τεχνολογικά συστήματα που εμποδίζουν την αντιγραφή στις 
συσκευές λήψης, θα επαρκούσε για να αποφευχθεί η μαζική αναπαραγωγή; 
65. 
ΤΜΗΜΑ νΠ: ' 
ΗΘΙΚΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ 
Κύρια σημεία 
Σε ένα περιβάλλον αλληλεπίδρασης, όπως η κοινωνία των πληροφοριών, στην οποία 
οι τροποποιήσεις και οι προσαρμογές των έργων θα έχουν διευκολυνθεί σε τέτοιο 
βαθμό, το ηθικό δικαίωμα που εγγυάται την ακεραιότητα και την πατρότητα του έργου 
είναι ένα στοιχείο θεμελιώδους σημασίας. Το δικαίωμα αυτό βρίσκεται στην καρδιά 
των αποκκλίσεων μεταξύ νομικών συστημάτων και προκαλεί σημαντικές διαμάχες. 
1. Παρουσίαση του θέματος 
Το ηθικό δικαίωμα συνίσταται κυρίως στο δικαίωμα κάθε δημιουργού να απαιτήσει το 
σεβασμό του έργου του και της πατρότητας του σε αυτό. Το έργο επομένως δε θα 
πρέπει να τροποποιείται χωρίς τη συγκατάθεση του δημιουργού, και πάντως όχι με 
τέτοιο τρόπο, που η αλλαγή αυτή θα μπορούσε να προσβάλει την τιμή ή τη φήμη του 
δημιουργού. Εξάλλου το δικαίωμα στην πατρότητα εγγυάται κυρίως ότι κανείς άλλος 
δε μπορεί να ισχυρισθεί ότι είναι ο δημιουργός του έργου. 
Δεδομένου ότι επιτρέπει να εμποδισθούν οι τροποποιήσεις των έργων, το δικαίωμα 
στην ακεραιότητα προσεγγίζει το δικαίωμα της προσαρμογής, που είναι και αυτό 
αποκλειστικό, αλλά ανήκει και αυτό στα προνόμια της πατρότητας. 
Το ηθικό δικαίωμα συνιστά επομένως ένα ισχυρό στοιχείο των δικαιωμάτων των 
δημιουργών, και κατά ένα μικρότερο βαθμό και των καλλιτεχνών ερμηνευτών ή 
εκτελεστών. Ομως η κοινωνία των πληροφοριών παρουσιάζει ιδιαιτερότητα, κατά το 
ότι η πλήρης ψηφιακή εγγραφή των έργων και των παροχών, καθώς και η 
αλληλεπίδραση στα δίκτυα τους δίνει τη δυνατότητα να αλλάξουν, να γίνουν 
έγχρωμα, να μειωθούν κλπ, με μεγαλύτερη ευκολία. Ετσι θα έρθει κάποια μέρα, όπου 
οποιοσδήποτε θα μπορεί να αλλάξει τα χρώματα μιας ταινίας ή να αντικαταστήσει τα 
πρόσωπα των ερμηνευτών και να διοχετεύσει ξανά την αλλαγμένη ταινία στο δίκτυο. 
Η δυνατότητα αυτή της κατά βούληση και άσκοπης τροποποίησης των έργων γίνεται 
αντιληπτή σαν το μεγάλο πλεονέκτημα της ψηφιακής εγγραφής των έργων σε 
ορισμένους τομείς. Αντίθετα οι δημιουργοί φοβούνται πολύ μήπως αυτές οι τεχνικές 
δυνατότητες καταλήξουν σε ακρωτηριασμούς των έργων και ζητούν την ενίσχυση του 
ηθικού δικαιώματος. 
2. Ισχύον νομικό πλαίσιο 
2.1. Το ηθικό δικαίωμα υπάγεται στο άρθρο 6 δύο της Σύμβασης της Βέρνης, που 
προβλέπει ότι "ανεξαρτήτως των δικαιωμάτων πατρότητας του δημιουργού, και 
ακόμα και μετά την εκχώρηση των δικαιωμάτων αυτών, ο δημιουργός διατηρεί το 
δικαίωμα να διεκδικήσει το δικαίωμα του έργου και να αντιταχθεί σε οποιοδήποτε 
παραμόρφωση, ακρωτηριασμό ή άλλη τρποποίηση του έργου αυτού, ή άλλη προσβολή 
του ιδίου έργου, που θα μπορούσε να είναι βλαπτική για την τιμή ή την φήμη του". 
66. 
Επομένως το ηθικό δικαίωμα του δημιουργού υφίσταται, ακόμα και όταν έχουν 
εκχωρηθεί τα οικονομικά δικαιώματα. 
2.2. Το υπάρχον παράλληλο κοινοτικό δίκαιο δεν επηρεάζει το ηθικό δικαίωμα. Ετσι η 
οδηγία "προγράμματα ηλεκτρονικών υπολογιστών" που προβλέπει στο άρθρο 2, 
παράγραφος 3, ότι "εκτός αντίθετης συμβατικής ρύθμισης, μόνο ο χρήστης μπορεί να 
ασκήσει όλα τα δικαιώματα πατρότητας, που σχετίζονται με τον υπολογιστή", δεν 
προβλέπει τίποτα για το ηθικό δικαίωμα. 
Η οδηγία "διάρκεια προστασίας" αφιερώνει στα ηθικά δικαιώματα το άρθρο 9, που 
προβλέπει ότι "η παρούσα οδηγία δεν εμποδίζει τις διατάξεις των κρατών μελών που 
ρυθμίζουν τα ηθικά δικαιώματα". 
Στην απόφαση του "Phil Collins" (συνεκδικαζόμενες υποθέσεις C-92/92 και C-326/92, 
απόφαση της 20.10.1993), το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων όρισε το 
ειδικό αντικείμενο του δικαιώματος του δημιουργού και τα δικαιώματα των 
καλλιτεχνών ερμηνευτών. "Το ειδικό αντικείμενο των δικαιωμάτων αυτών, όπως 
ρυθμίζονται από τις εθνικές νομοθεσίες, είναι να εξασφαλίζει την προστασία των 
ηθικών και οικονομικών δικαιωμάτων των δικαιούχων. Η προστασία των ηθικών 
δικαιωμάτων επιτρέπει κυρίως στους δημιουργούς και τους καλλιτέχνες να 
αντιτάσσονται σε κάθε παραμόρφωση, ακρωτηριασμό ή άλλη τρποποίηση τυ έργου 
που θα μπορούσε να είναι βλαπτική της τιμής ή της φήμης του" (σκεπτικό No 20). 
3. Εκτίμηση του θέματος από κοινοτική πλευρά 
Στην προαναφερθείσα απόφαση του "Phil Collins", το Δικαστήριο σημειώνει ότι "η 
φύση των αποκλειστικών δικαιωμάτων που παραχωρούνται από τη λογοτεχνική και 
καλλιτεχνική ιδιοκτησία είναι τέτοια, ώστε επηρεάζει το εμπόριο αγαθών και 
υπηρεσιών, καθώς και τις σχέσεις ανταγωνισμού εντός της Κοινότητας. Για το λόγο 
αυτό, και όπως έχει επιβεβαιώσει το Δικαστήριο στην πάγια νομολογία του, τα 
δικαιώματα αυτά, παρότι ρυθμίζονται από τις εθνικές νομοθεσίες, υπάγονται στις 
επιταγές της συνθήκης και συνδέονται επομένως με το πεδίο εφαρμογής της 
τελευταίας", (σκεπτικό No 22) 
Πρέπει να υπενθυμίσουμε προκαταβολικά ότι το ηθικό δικαίωμα βρίσκεται μεταξύ 
των ερωτημάτων προς μελέτη στο πλαίσιο του προγράμματος εργασίας του 1991 της 
Επιτροπής. Η ακρόαση των ενδιαφερομένων κύκλων σχετικά με το ηθικό δικαίωμα, 
έλαβε χώρα τις 30 Νοεμβρίου και 1 Δεκεμβρίου 1992. 
Η ακρόαση αυτή κατέδειξε ξεκάθαρα τον ευαίσθητο χαρακτήρα του ερωτήματος του 
ηθικού δικαιώματος. Σημαντικές διαφορές απόψεων έκαναν την εμφάνιση τους. Σε 
γενικές γραμμές οι εκπρόσωποι των δημιουργών και των καλλιτεχνών ερμηνευτών 
ζήτησαν ενισχυμένο ηθικό δικαίωμα, ενώ οι εκπρόσωποι έκδοσης του τύπου, οι 
παραγωγοί, οι ραδιοφωνικοί παραγωγοί και οι χρήστες φάνηκαν επιφυλακτικοί 
απέναντι στο ηθικό δικαίωμα. 
67. 
Οι τελευταίοι θεωρούν ότι το ηθικό δικαίωμα συνιστά σημαντικό παράγοντα 
αβεβαιότητας για την εκμετάλλευση των έργων και επομένως αποτρέπει τις 
επενδύσεις, διότι είναι η έκφραση της προσωπικής σκέψης του δικαιώματος του 
δημιουργού και είναι ανεκχώρητο, αναπαλλοτρίωτο και διαρκές. 
Οι δημιουργοί και οι καλλιτέχνες ερμηνευτές απορρίπτουν τη θέση αυτή. Επιπλέον, 
κατά μία μεγάλη πλειοψηφία των εκπροσώπων τους "οι νομοθετικές διαφορές (όσον 
αφορά το ηθικό δικαίωμα) οξύνονται ιδιαίτερα με την εξέλιξη των νέων τεχνολογιών, 
που επιτρέπουν όλο και περισσότερο τη διάπλαση των έργων και των παροχών και 
που μπορούν ύστερα να μεταδοθούν ηλεκτρονικά στην εσωτερική αγορά κυρίως μέσω 
της ηλεκτρονικής έκδοσης, των τραπεζών δεδομένων και των τηλεπικοινωνιών.1 
Ενα σημαντικό στοιχείο που προέκυψε από την προαναφερθείσα ακρόαση είναι ότι 
σπάνια επικαλείται κανείς το ηθικό δικαίωμα προκειμένου να εμποδίσει την 
εκμετάλλευση κάποιου έργου. Αυτό εξηγείται από το γεγονός ότι στους τομείς, όπου 
το ερώτημα είναι ευαίσθητο, έχουν βρεθεί διευθετήσεις, για να αποφευχθούν τέτοιες 
καταστάσεις. Σε άλλους τομείς, όπως η κινηματογραφική τέχνη, ο κύριος δημιουργός 
θα πρέπει να συνεννοηθεί με τον παραγωγό για να γίνει το έργο, πράγμα που 
αποσωβεί τα προβλήματα που θα μπορούσαν να δημιουργηθούν εκ των υστέρων. Με 
άλλα λόγια, η ακρόαση έδειξε πως προς το παρόν το ηθικό δικαίωμα δεν δημιουργεί 
προβλήματα στην εσωτερική αγορά. 
Στο πλαίσιο της κοινωνίας των πληροφοριών το ερώτημα του ηθικού δικαιώματος 
τίθεται με τρόπο οξύτερο από προηγουμένως. Στην πραγματικότητα τα μέσα 
ψηφιακής τεχνολογίας επιτρέπουν να αλλαχθεί η μορφή ενός έργου πολύ πιο εύκολα. 
Η Επιτροπή εκτιμά ότι θα πρέπει να εξετασθεί το ερώτημα αν η παρούσα έλλειψη 
εναρμόνισης συνιστά κατάσταση που παραμένει αποδεκτή στο νέο ψηφιακό 
περιβάλλον. 
4. Ερωτήσεις 
1) Πιστεύετε ότι οι διαφορές μεταξύ εθνικών δικαίων είναι τέτοιες, ώστε να χρειάζεται 
να εναρμονισθούν οι κανόνες για θέματα ηθικού δικαιώματος; Η εναρμόνιση αυτή 
είναι δικαιολογημένη έναντι της σημερινής κατάστασης; 
2) Μπορεί κανείς να προβλέψει τη δυνατότητα ρύθμισης των ερωτημάτων που 
συνδέονται συμβατικά με το ηθικό δικαίωμα (πχ κατά την είσοδο στο δίκτυο ή κατά 
την ψηφιακή εγγραφή, ο δημιουργός θα υποχρεούται να αποδεχθεί ορισμένες 
μετατροπές του έργου, όπως το ντουμπλαζ, ο υποτιλτισμός, η αναμόρφωση κλπ); 
Εκθεση των ακροάσεων. 
68. 
3) Μπορεί κανείς να προβλέψει τεκμήρια αποδοχής ορισμένων τροποποιήσεων βάσει του 
ιδίου του γεγονότος ότι ο δημιουργός έχει συμφωνήσει για την ψηφιακή εγγραφή; 
4) Πιστεύετε ότι οι συλλογικές συμβάσεις μεταξύ δημιουργών και καλλιτεχνών 
ερμηνευτών αφενός και των παραγωγών και εκδοτών αφετέρου θα επέτρεπαν 
καθορισθούν κάποιες επιτρεπόμενες τροποποιήσεις; 
5) Πιστεύετε ότι τέτοιου είδους καταστάσεις θα έπρεπε να γίνουν αντικείμενο σφαιρικών 
διαπραγματεύσεων ή κατά τομέα (πχ κινηματογραφία, έκδοση εφημερίδων, 
βιβλιοθήκες, μουσεία); 
69. 
ΤΡΙΤΟ ΥΠΟΚΕΦΑΛΑΙΟ 
ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ 
ΤΜΗΜΑ VIII: 
ΚΤΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ 
ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΤΩΝ 
Κύρια σημεία 
Η κοινωνία των πληροφοριών θα προσφέρει νέες ευκαιρίες εκμετάλλευσης και χρήσης 
των προστατευομένων έργων και παροχών. Θα πρέπει εντούτοις η διαχείριση των 
δικαιωμάτων να εξελίσσεται και να προσαρμόζεται στο νέο περιβάλλον, προκειμένου 
κυρίως να μην εμποδισθεί από μακροχρόνιες και δαπανηρές διαδικασίες κτήσης των 
δικαιωμάτων, η δημιουργία έργων πολυμέσων που χρησιμοποιούν συγχρόνως 
μουσική, κείμενο, φωτογραφίες, ταινίες κλπ. Οι δικαιούχοι και οι διαχειριστές των 
δικαιωμάτων καλούνται να προβλέψουν τη δημιουργία "κοινών ταμείων", για να 
διευκολύνουν την πρόσβαση στα έργα και τις παροχές. 
1. Παρουσίαση του θέματος 
α) Φύση του δικαιώματος 
Το δικαίωμα του δημιουργού και τα συγγενικά δικαιώματα είναι αποκλειστικά, 
πράγμα που σημαίνει ότι οι πρώτοι δικαιούχοι τους, δηλαδή οι δημιουργοί, οι 
καλλιτέχνες ερμηνευτές ή εκτελεστές, οι παραγωγοί ηχητικών έργων και ταινιών και 
οι επιχειρήσεις ραδιοτηλεοπτικής αναμετάδοσης, μπορούν να επιτρέπουν ή να 
απαγορεύσουν την χρήση του προστατευομένου έργου και παροχής. Εξάλλου τα 
δικαιώματα αυτά παίρνουν στην πραγματικότητα πολλές μορφές και η 
παραχωρούμενη άδεια για μια συγκεκριμένη μορφή εκμετάλλευσης δε συνεπάγεται και 
άδεια για κάθε άλλη μορφή εκμετάλλευσης. Ετσι ο δημιουργός που επιτρέπει τη 
δημόσια παρουσίαση του θεατρικού του έργου, δεν προσβάλλει κατ'αυτόν τον τρόπο 
το αποκλειστικό του δικαίωμα να επιτρέψει ή να απαγορεύσει την αναπαραγωγή του 
κειμένου του έργου. Πρόκειται για δύο διαφορετικά δικαιώματα, που ο δημιουργός 
μπορεί να ασκήσει ανεξαρτήτως μεταξύ τους. Οι κάτοχοι των δικαιωμάτων διαθέτουν 
επομένως τη δυνατότητα να εκμεταλλεύονται τα έργα και τις παροχές τους, με τον 
τρόπο που εκείνοι πιστεύουν ότι αντιστοιχεί καλύτερα στα συμφέροντα τους. 
Σε ορισμένες περιπτώσεις, που συνιστούν την εξαίρεση στον κανόνα, το δικαίωμα των 
δημιουργών ή των δικαιούχων παρεπομένων δικαιωμάτων περιορίζεται σε ένα 
δικαίωμα αποζημίωσης, δηλαδή ο δικαιούχος δε μπορεί να αντιταχθεί σε μία ειδική 
χρήση του έργου ή της παροχής του, αλλά ο νόμος προβλέπει την καταβολή εύλογης 
αποζημίωσης. Ενα παράδειγμα τέτοιου δικαιώματος εύλογης αποζημίωσης 
προβλέπεται από το άρθρο 8, παράγραφος 2 της οδηγίας "εκμίσθωση" όσον αφορά τη 
χρήση, για τη ραδιοτηλεοπτική αναμετάδοση ή για μια οποιαδήποτε παρουσίαση στο 
κοινό ενός ηχητικού έργου που έχει εκδοθεί με εμπορικό σκοπό. 
70. 
Σε γενικές γραμμές η αιτιολόγηση της παραχώρησης ενός δικαιώματος αποζημίωσης, 
αντί για ένα αποκλειστικό δικαίωμα είναι ότι θα ήταν ούτως ή άλλως αδύνατη η 
ατομική διαχείριση, δεδομένου του αριθμού ή της μορφής των χρήσεων και του ότι ο 
νομοθέτης θέλησε να διευκολύνει τη χρήση προς όφελος των χρηστών. 
β) Μέθοδοι διαχείρισης των δικαιωμάτων 
Φαίνεται χρήσιμο να υπενθυμίσουμε σχηματικά πώς διαχειρίζεται κανείς στις μέρες 
μας τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας. Η διαχείριση αυτή διαφέρει ανάλογα με 
τον τομέα και το δικαιούχο. Τα παρακάτω αναφέρονται σαν παράδειγμα. 
Ο πιο άμεσος τρόπος διαχείρισης δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας 
συνίσταται στο ότι ο πρώτος δικαιούχος του δικαιώματος, δηλαδή ο 
δημιουργός, παραμένει δεσπόζων στα δικαιώματα του και παραχωρεί άδειες 
στα πρόσωπα εκείνα που το επιθυμούν, j βάσει αιτήσεων που απευθύνουν 
απευθείας σε εκείνον. Μια τέτοια μορφή διαχείρισης προϋποθέτει φυσικά ότι ο 
δικαιούχος διαθέτει αποκλειστικό δικαίωμα. Ετσι οι παραγωγοί 
κινηματογραφικών έργων διαχειρίζονται γενικά οι ίδιοι τα δικαιώματα τους, 
χωρίς να περνούν από άλλους ενδιάμεσους. 
Όμως δεν είναι πάντα ο αρχικός δικαιούχος εκείνος που διαχειρίζεται τα 
δικαιώματα. Σε ορισμένους τομείς, οι εκδότες είναι οι διαχειριστές, παρά το 
γεγονός ότι δε χαρακτηρίζονται από το νόμο δικαιούχοι δικαιώματος 
δημιουργού και/ή συγγενικού δικαιώματος. Ετσι κατά παράδοση οι συγγραφείς 
λογοτεχνικών έργων παραχωρούν τα δικαιώματα τους στους εκδότες, που 
εξασφαλίζουν τη διαχείριση τους. Κατά τον ίδιο τρόπο ένας παραγωγός που 
βρίσκεται σε μία δεδομένη χώρα ή γλωσσική ζώνη, μπορεί να εκχωρήσει τα 
δικαιώματα του σε κάποιον διανομέα ή παραγωγό για άλλη γεωγραφική ζώνη. 
Σε ορισμένες περιπτώσεις η θέση των παραγωγών ενισχύεται από το γεγονός 
ότι ο νόμος προβλέπει τεκμήρια εκχώρησης των δικαιωμάτων. Η νομοθεσία 
προβλέπει στις περιπτώσεις αυτές ότι, παραδείγματος χάριν, με την υπογραφή 
της σύμβασης με τον παραγωγό, ο δημιουργός ή ο καλλιτέχνης ερμηνευτής 
τεκμαίρεται ότι έχει εκχωρήσει τα δικαιώματα του στον παραγωγό.Το τεκμήριο 
αυτό μπορεί να είναι μαχητό, δηλαδή ο συμβαλλόμενος μπορεί να αποδείξει ότι 
η βούληση του δεν ήταν να εκχωρήσει αυτό ή εκείνο το δικαίωμα, ή αμάχητο, 
στην περίπτωση που αποκλείεται απόδειξη περί του αντιθέτου. Ο μηχανισμός 
αυτός συνιστά επομένως ένα είδος λίγο πολύ μη ανατρέψιμου αυτοματισμού 
της εκχώρησης των δικαιωμάτων. 
Μια άλλη μεγάλη εναλλακτική λύση για τη διαχείριση των δικαιωμάτων του 
δημιουργού και των παρεπομένων δικαιωμάτων είναι η συλλογική διαχείριση. 
Αυτή παίρνει όλο και σημαντικότερες διαστάσεις. Συνιστά την "παραδοσιακή" 
διαχείριση για ένα μεγάλο τμήμα των τομέων της δημιουργίας και είναι και 
υποχρεωτική σε ορισμένες περιπτώσεις. Ισχύει κυρίως στις περιπτώσεις 
εκείνες, όπου επιβάλλονται στους δικαιούχους υποχρεωτικές άδειες ή όταν 
αυτοί δε διαθέτουν παρά δικαίωμα αποζημίωσης. Μπορεί κανείς επίσης να 
αναφέρει τη διαχείριση δικαιωμάτων καλωδιακής αναμετάδοσης που ανέθεσαν 
71. 
οι παραγωγοί στην AGICOA (Σύλλογος Διεθνούς Συλλογικής Διαχείρισης 
Οπτικών και Ηχητικών Εργων), διότι θεωρήθηκε ότι ήταν υπερβολικά δύσκολο 
να λειτουργήσει στην περίπτωση αυτή η ατομική διαχείριση. Ο τομέας της 
μουσικής είναι ένας από εκείνους, στους οποίους έχει πολύ έντονη παρουσία η 
συλλογική διαχείριση, διότι θα ήταν ουτοπικό για έναν δημιουργό ή έναν 
καλλιτέχνη ερμηνευτή να θελήσει να ελέγξει και να διαχειριστεί με τρόπο 
ατομικό συγκεκριμένα δικαιώματα επί του μουσικού του έργου ή την 
αποτυπωμένη ερμηνεία του. Με αυτά τα δεδομένα, οι παραδόσεις συλλογικών 
διαχειρίσεων ποικίλουν από τομέα σε τομέα, από κατηγορία σε κατηγορία 
δικαιούχων και από το ένα κράτος μέλος στο άλλο. 
γ) Συνέπειες της παρούσας διαχείρισης στην κοινωνία των πληροφοριών 
Από όσα προηγήθηκαν προκύπτει ότι οι δημιουργοί των λεγομένων έργων 
πολυμέσων που θέλουν να χρησιμοποιήσουν προϋπάρχοντα έργα, θα πρέπει να 
λάβουν την άδεια του κάθε δημιουργού ή του κάθε δικαιούχου συγγενικού 
δικαιώματος. Η κατάσταση αυτή δεν είναι και τόσο καινούργια, στο βαθμό που οι 
εταιρίες διαχείρισης είχαν ήδη να κάνουν με τη διαχείριση περίπλοκων ή σύνθετων 
έργων. Εντούτοις είναι πιθανό, ότι μειώνοντας την ταχύτητα μετάδοσης των 
δυνατοτήτων δημιουργίας τέτοιων έργων και γενικότερα έργων πολυμέσων, η 
ψηφιακή τεχνολογία ενισχύει την αναγκαιότητα ορθολογισμού στη διαχείριση των 
δικαιωμάτων του δημιουργού. Πράγματι, στο μέτρο όπου η δημιουργία ενός CD-ROM 
ή ενός CD-i, απαιτεί μερικές φορές μεγάλο αριθμό ήδη υπαρχόντων έργων ή παροχών, 
το πρόσωπο που οργανώνει τη δημιουργία τέτοιων έργων πολυμέσων, θα πρέπει να 
εξασφαλίσει ένα σημαντικό αριθμό αδειών. Η απουσία κάποιας από αυτές τις άδειες 
θα μπορούσε να έχει ως συνέπεια ολόκληρο το έργο πολυμέσων να μη μπορεί να 
κυκλοφορήσει. 
Έτσι το ερώτημα της προστασίας της λογοτεχνικής και καλλιτεχνικής ιδιοκτησίας, 
εμφανίζεται με νέο τρόπο στο κέντρο της συζήτησης γαι τη δημιουργία έργων 
πολυμέσων με τον μεγάλο αριθμό αδειών που απαιτούνται. Στο ενδεχόμενο αυτό που 
συνδέεται με τον αριθμό των αδειών έρχεται να προστεθεί το γεγονός ότι τα 
σωρευόμενα ποσά των ήδη διαπραγματευθέντων δικαιωμάτων στην ανεξάρτητη βάση 
του κάθε έργου, η από μία παροχή στην άλλη, μπορούν να καταλήξουν σε έξοδα που 
στο σύνολο τους κρίνονται πολύ υψηλά. Με άλλα λόγια θα πρέπει να αναρωτηθούμε 
αν οι διαχειριστές των δικαιωμάτων έχουν ήδη λάβει υπόψη την ιδιαίτερη κατάσταση 
των δημιουργών έργων πολυμέσων, όσον αφορά τον καθορισμό των οικονομικών 
προϋποθέσεων των αδειών και αν οι υπάρχοντες πίνακες τιμών συμβιβάζονται με τις 
χρήσεις των έργων και των παροχών στο πλαίσιο της κοινωνίας των πληροφοριών. 
Το δικαίωμα του δημιουργού και τα συγγενικά δικαιώματα δε θα πρέπει να 
θεωρούνατι εμπόδιο στην παραγωγή προϊόντων πολυμέσων, θα πρέπει όμως να είναι 
κανείς σε επιφυλακή, ώστε ορισμένες δυσχέρειες στη διαχείριση έργων πολυμέσων να 
μη χρησιμεύσουν σαν πρόφαση στους παραγωγούς και εκδότες για να παρακάμψουν 
72. 
την κτήση των αναγκαίων δικαιωμάτων, πράγμα που θα έθετε σε κίνδυνο κάθε απόδοση της 
επένδυσης και θα κατέληγε να εξοντώσει μακροπρόθεσμα κάθε δημιουργικότητα. 
Ορισμένοι χρήστες υποστηρίζουν ήδη ανοιχτά τη δημιουργία εκουσίων αδειών, που θα 
αποτελούσε κατ' αυτούς τον μόνο τρόπο να λυθεί το πρόβλημα της λήψης αδειών. 
Θα πρέπει να υπογραμμίσουμε κατ'αρχήν ότι οι δικαιούχοι των δικαιωμάτων που 
είναι οι δημιουργοί, οι καλλιτέχνες ερμηνευτές, καθώς και οι παραγωγοί ηχητικών 
έργων και ταινιών έχουν σημαντικό συμφέρον να χρησιμοποιούνται τα έργα και οι 
παροχές τους όσο το δυνατό περισσότερο, διότι η αποζημίωση τους και η απόδοση 
της επένδυσης τους εξαρτώνται από την ένταση της εκμετάλλευσης. Εχουν λοιπόν 
προκαταβολικά συμφέρον οι ενδεχόμενοι χρήστες να μη συναντούν αδικαιολόγητες 
δυσκολίες στο να αναγνωρίσουν την πηγή, που θα τους παραχωρήσει ή όχι την άδεια. 
Οπως και να έχει το πράγμα, η δυσκολία να αναγνωρισθεί ο δικαιούχος του 
δικαιώματος, δε θα πρέπει να δικαιολογεί χαλάρωση της προστασίας. 
Δεδομένων των απαντήσεων που δόθηκαν από τους κύκλους ενδιαφερομένων στο 
πλαίσιο της ακρόασης του Ιουλίου 1994, φαίνεται πως οι δυσχέρειες λήψης αδειών 
αναγκαίων για να συμπεριληφθούν τα έργα ή οι παροχές στις βάσεις δεδομένων, δε θα 
πρέπει να θεωρηθούν ως δικαιολογούσες την επέκταση των εκουσίων αδειών ή κάθε 
άλλη μορφή αποδυνάμωσης των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας. Θα πρέπει να 
εξετασθούν άλλοι τρόποι κτήσης των δικαιωμάτων. 
2. Ισχύον νομικό πλαίσιο 
2.1. Οι διεθνείς συμβάσεις δε δίνουν ξεκάθαρες ενδείξεις για τη διαχείριση και την κτήση 
των δικαιωμάτων δημιουργού και συγγενικών δικαιωμάτων. Οταν υπάρχουν 
διατάξεις είναι γενικά αποσπασματικές. Εντούτοις, το άρθρο 2, παράγραφος 6 της 
Σύμβασης της Βέρνης προβλέπει ότι η προστασία των έργων "ασκείται υπέρ του 
δημιουργού και των δικαιούχων", πράγμα που δείχνει σαφώς, ότι οι μεταβιβάσεις, 
εκχωρήσεις ή άδειες των δικαιωμάτων αυτών δεν βλάπτουν την προβλεπόμενη από τη 
Σύμβαση προστασία. 
Θα μπορούσαμε επίσης να αναφέρουμε δύο διατάξεις της Σύμβασης της Βέρνης που 
αφορούν τις μεμονωμένες περιπτώσεις. Ετσι το άρθρο 14 δύο, παράγραφος 2β 
προβλέπει τεκμήρια εκχώρησης των δικαιωμάτων εκμετάλλευσης υπέρ των 
παραγωγών. Το άρθο 15, παράγραφος 3 προβλέπει ότι ο εκδότης ενός ανωνύμου 
έργου, θεωρείται ότι εκπροσωπεί το δημιουργό. Ο εκδότης θα μπορεί λοιπόν να 
επικαλεσθεί σε όλες τις χώρες της Ενωσης της Βέρνης δικαιώματα επί ανωνύμου 
έργου, χωρίς να χρειάζεται να αποδείξει την ιδιότητα του σαν εκπροσώπου του 
δημιουργού. 
73. 
2.2. Το κοινοτικό δίκαιο προσεγγίζει με πολλές ευκαιρίες το ερώτημα της κτήσης και 
διαχείρισης των δικαιωμάτων. 
Τα εναρμονισμένα δικαιώματα σε κοινοτικό επίπεδο είναι κατά κανόνα αποκλειστικά. 
Τα αποκλειστικά αυτά δικαιώματα προβλέπεται ρητώς ότι μπορούν να 
μεταβιβασθούν, εκχωρηθούν ή δοθούν με συμβατική άδεια. Ο κανόνας αυτός που 
προβλέφθηκε από την οδηγία "εκμίσθωση", ισχύει για δικαιώματα εκμίσθωσης και 
δανεισμού (άρθρο 2, παράγραφος 4), για δικαίωμα αναπαραγωγής, όσον αφορά 
δικαιούχους συγγενικών δικαιωμάτων (άρθρο 7, παράγραφος 2) και για τους ίδιους 
δικαιούχους συγγενικών δικαιωμάτων το δικαίωμα διανομής (άρθρο 9, παράγραφος 
4). Αυτή η δυνατότητα μεταβίβασης επιτρέπει να ανατίθεται κατά τον πλέον ευρύ 
τρόπο σε εταιρίες συλλογικής διαχείρισης, η διαχείριση στους εκδότες ή παραγωγούς. 
Επιτρέπει να εξασφαλισθεί η αποτελεσματική εκμετάλλευση σε όλους τους τομείς 
δημιουργίας. 
Αντιθέτως ο κοινοτικός νομοθέτης θέλησε να προστατεύσει τα αδύναμα μέρη της 
σύμβασης από ολοκληρωτική αποστέρηση, προβλέποντας ότι, αν έχει εκχωρηθεί ή 
μεταβιβασθεί από το δημιουργό ή των καλλιτέχνη ερμηνευτή ή τον εκτελεστή το 
δικαίωμα εκμίσθωσης, αυτός "διατηρεί το δικαίωμα να διεκδικήσει εύλογη 
αποζημίωση, λόγω της εκμίσθωσης". "Δεν είναι δυνατή η παραίτηση του δημιουργού ή 
καλλιτέχνη ερμηνευτή ή εκτελεστή" από το δικαίωμα αυτό (οδηγία "εκμίσθωση", άρθρο 
4, παράγραφοι 1 και 2). 
Ο κοινοτικός νομοθέτης πέραν της δυνατότητας μεταβίβασης ή εκχώρησης 
αποκλειστικών δικαιωμάτων, προέβλεψε τη δυνατότητα δημιουργίας τεκμηρίων 
εκχώρησης των δικαιωμάτων, προκειμένου να διευκολυνθεί η εκμετάλλευση των 
έργων. Ετσι η οδηγία "εκμίσθωση" προβλέπει μαχητά τεκμήρια εκχώρησης υπέρ των 
παραγωγών ταινιών δικαιώματος εκμίσθωσης των καλλιτεχνών ερμηνευτών ή 
εκτελεστών (άρθρο 2., παράγραφος 5) και τη δυνατότητα να εισαχθούν τέτοια μαχητά 
τεκμήρια και όσον αφορά τους δημιουργούς (παράγραφος 2, παράγραφος 6). Τέλος 
το άρθρο 2, παράγραφος 7, προβλέπει τη δυνατότητα των κρατών μελών να 
καθιερώσουν αμάχητα τεκμήρια εκχώρησης του δικαιώματος των καλλιτεχνών 
ερμηνευτών ή εκτελεστών υπέρ των παραγωγών, υπό την προϋπόθεση της πρόβλεψης 
μιας εύλογης αποζημίωσης. 
Όσον αφορά τη συλλογική διαχείριση, ο κοινοτικός νομοθέτης παρενέβη σε πολλές 
ευκαιρίες. Η οδηγία "δορυφορική-καλωδιακή αναμετάδοση" (άρθρο 1, παράγραφος 4) 
δίνει έναν ορισμό των εταιριών συλλογικής διαχείρισης: "στο πλαίσιο της παρούσας 
οδηγίας, ως "εταιρία συλλογικής διαχείρισης" ορίζεται κάθε οργανισμός, οποίου ο 
μοναδικός σκοπός ή ένας από τους κύριους σκοπούς συνίσταται στο να διαχειρίζεται 
ή να διοικεί τα δικαιώματα του δημιουργού ή τα συγγενικά αυτού δικαιώματα". Ο 
ορισμός αυτός του, ακόμα και αν περιορίζεται κατ'αρχήν στο πεδίο εφαρμογής της 
συγκεκριμένης οδηγίας, στο πλαίσιο της οποίας διατυπώνεται, μπορεί να θεωρηθεί 
σαν σημείο αφετηρίας για μία σφαιρική αντιμετώπιση αναφορικά με τη συλλογική 
διαχείριση. 
Η συλλογική διαχείριση αντιμετωπίζεται σε πολλές ευκαιρίες από τις υπάρχουσες 
οδηγίες. Ο κοινοτικός νομοθέτης υιοθετεί μία ξεχωριστή για κάθε περίπτωση 
προσέγγιση, αφήνοντας παράλληλα στο δίκαιο των κρατών μελών την επιμέλεια 
ρύθμισης αυτών καθ'αυτών των δραστηριοτήτων των εταιριών συλλογικής 
διαχείρισης (πχ. το άρθρο 13 της οδηγίας "δορυφορική-καλωδιακή αναμετάδοση" το 
74. 
προβλέπει ρητά όταν οι άλλες οδηγίες δεν προσεγγίζουν το ερώτημα). Αντίθετα, οι 
οδηγίες περιέχουν ενδείξεις όσον αφορά τη σκοπιμότητα της συλλογικής διαχείρισης. 
Σε γενικές γραμμές ο κοινοτικός νομοθέτης δεν επιβάλλει τη συλλογική διαχείριση, 
προτιμώντας να αφήσει στις αρχές των κρατών μελών το καθήκον να ρυθμίσουν το 
θέμα. Ετσι η διαχείριση του δικαιώματος εύλογης αποζημίωσης, από το οποίο δε 
μπορεί να παραιτηθεί κανείς (άρθρο 4 της οδηγίας "εκμίσθωση"), μπορεί να ανατεθεί 
σε εταιρίες συλλογικής διαχείρισης, που εκπροσωπεί τους δημιουργούς ή τους 
καλλιτέχνες ερμηνευτές ή τους εκτελεστές" (παράγραφος 3). Στην επόμενη παράγραφο 
προσδιορίζεται ότι τα κράτη μέλη μπορούν να επιβάλουν την συλλογική αυτή 
διαχείριση. Η ελευθερία των κρατών μελών είναι επομένως διπλή. Μπορούν να 
προβλέψουν ή να μην προβλέψουν τη συλλογική διαχείριση, και, αν την προβλέψουν, 
μπορούν να την καταστήσουν υποχρεωτική ή προαιρετική. 
Υπάρχει εντούτοις μία εξαίρεση στον κανόνα αυτό στην περίπτωση καλωδιακής 
αναμετάδοσης. Η οδηγία "δορυφορική-καλωδιακή αναμετάδοση" 93/83/ΕΟΚ 
προβλέπει στο άρθρο 9, παράγραφος 1 ότι "τα Κράτη μέλη φροντίζουν, ώστε να μη 
μπορεί η εταιρία συλλογικής διαχείρισης να ασκήσει το δικαίωμα των δικαιούχων 
δικαιώματος δημιουργού και τα συγγενικά δικαιώματα να παραχωρούν ή να 
αρνούνται σε κάποιον καλωδιακό αναμεταδότη την άδεια αναμετάδοσης. Ο 
εξαιρετικός χαρακτήρας της υποχρέωσης να προσφύγει κανείς στην συλλογική 
διαχείριση υπογραμμίζεται στο σημείο 28 του σκεπτικού, που υπενθυμίζει ότι ο 
σκοπός αυτού του μέτρου είναι "να φροντίσει, ώστε τα εξωτερικά πρόσωπα που έχουν 
δικαιώματα σε ορισμένα στοιχεία προγραμμάτων, να μη μπορούν να θέσουν σε 
κίνδυνο την ομαλή εξέλιξη των συμβατικών ρυθμίσεων, επικαλούμενα τα δικαιώματα 
τους". 
Ειδική μνεία θα πρέπει να γίνει στην οδηγία "προγράμματα ηλεκτρονικών 
υπολογιστών" 91/250/ΕΟΚ, που στο άρθρο 2, παράγραφος 2, προβλέπει ότι "εκτός 
αντιθέτων συμβατικών διατάξεων ,όταν ένα πρόγραμμα υπολογιστή έχει 
δημιουργηθεί από κάποιον υπάλληλο κατά την άσκηση των καθηκόντων του ή κατά 
τις οδηγίες του εργοδότη, μόνο ο εργοδότης έχει το δικαίωμα να ασκήσει τα 
δικαιώματα που συνδέονται με την πατρότητα του προγράμματος του υπολογιστή, 
που δημιουργήθηκε κατ'αυτόν τον τρόπο". Και η ρήτρα αυτή έχει εξαιρετικό 
χαρακτήρα, διότι παραχωρεί στον εργοδότη μονοπώλιο για τη διαχείριση των 
δικαιωμάτων επί του προγράμματος του υπολογιστή. Θα πρέπει να πούμε ότι στον 
τομέα αυτό συνιστά κανόνα η άμεση διαχείριση. Ολες οι επιχειρήσεις δημιουργίας 
προγραμμάτων διαχειρίζονται ευθέως τα προϊόντα τους. Η συλλογική διαχείριση 
αίναι άγνωστη στον τομέα αυτό. 
3. Εκτίμηση του θέματος από κοινοτικής πλευράς 
Η κτήση και η διαχείριση των δικαιωμάτων περιλαμβάνει πολλές σηματικές πτυχές, 
από άποψης εσωτερικής αγοράς. Αυτό ισχύει κυρίως όταν κάποιες εκφάνσεις 
καθίστανται υποχρεωτικές σε κάποια κράτη μέλη. Αυτό μπορεί να προκαλέσει 
75. 
εμπόδια, αν τα άλλα κράτη μέλη αρνηθούν αυτές τις υποχρεώσεις (πχ αμάχητο 
τεκμήριο εκχώρησης ή υποχρεωτικής συλλογικής διαχείρισης). 
Από την άποψη του δικαιώματος του δημιουργού και των συγγενικών δικαιωμάτων, η 
ολοκλήρωση της εποχής της ψηφιακής τεχνολογίας, μπορεί να διευκολύνει τη 
διαχείριση των δικαιωμάτων. Οι δυνατότητες αναγνώρισης, ελέγχου γενικότερα της 
χρήσης και της ιδιωτικής αναπαραγωγής ειδικότερα, που υπόσχεται η ψηφιακή 
τεχνολογία, είναι μια σημαντική ευκαιρία, που θα πρέπει να δράξουμε. Έτσι, αντί να 
αντιμετωπίζουμε ένα μέλλον, όπου θα ισχύει μία γενική αποζημίωση, θα μπορούσαμε 
να φτάσουμε σε μία διαχείριση των δικαιωμάτων όλο και πιο λεπτή και 
εξατομικευμένη, αν εφαρμοσθούν και στην πράξη τα παροαναφερθέντα συστήματα. 
Όμως αυτό προϋποθέτει ότι οι κλασικοί διαχειριστές δικαιωμάτων, που είναι οι 
εταιρίες συλλογικής διαχείρισης, οι παραγωγοί και οι εκδότες θα συνειδητοποιήσουν 
γρήγορα την αναγκαία εξέλιξη του ρόλου τους. Θα πρέπει να ενθαρρύνουμε αυτή τη 
συνειδητοποίηση. 
Με την ευκαιρία της ακρόασης των ενδιαφερομένων κύκλων τις 7 και 8 Ιουλίου 1994, 
οι υπηρεσίες της Επιτροπής είχαν ήδη θέσει ερωτήματα σχετικά με τη διαχείριση των 
δικαιωμάτων, στο πλαίσιο της κοινωνίας των πληροφοριών. Στο ερώτημα αν είναι 
αναγκαίο να επανεξετασθεί η λειτουργία των εταιριών συλλογικής διαχείρισης, στο 
πλαίσιο της κοινωνίας των πληροφοριών, οι ενδιαφερόμενοι κύκλοι απάντησαν με 
πολύ ευρύ τρόπο, βάσει της ιδιαίτερης εμπειρίας τους, αλλά μπορούμε να διακρίνουμε 
τις ακόλουθες μεγάλες τάσεις. 
Σε γενικές γραμμές η παρέμβαση των κοινοτικών αρχών δεν είναι επιθυμητή σε αυτό 
το στάδιο. Συχνά αναγνωρίζεται ότι οι εταιρίες διαχείρισης θα πρέπει να εξελιχθούν, 
αλλά υπογραμμίζεται ότι η προσαρμογή τους εξαρτάται, όπως πάντα από τις ίδιες. 
Ορισμένοι ενδιαφερόμενοι επιμένουν στο γεγονός ότι τα δικαιώματα εύλογης 
αποζημίωσης δεν δικαιολογούνται πλέον στο πλαίσιο της κοινωνίας των 
πληροφοριών και ότι, κατά συνέπεια, θα μπορούσαμε να επανέλθουμε στην ατομική 
διαχείριση. 
Στις απόψεις που εκφράσθηκαν είναι γενικά δεδομένη η αναγκαιότητα να διατηρηθεί ο 
προαιρετικός χαρακτήρας της συλλογικής διαχείρισης. Ετσι στα ερωτήματα σχετικά 
με τη δημιουργία αυτόματων συστημάτων διαχείρισης, ή την υποχρεωτική συλλογική 
διαχείριση, προκειμένου να διευκολυνθεί η διαχείριση για τη δημιουργία προϊόντων 
πολυμέσων, οι ενδιαφερόμενοι απάντησαν σχεδόν ομόφωνα ότι θα πρέπει να 
αποκλεισθεί οποιαδήποτε υποχρεωτική άδεια. Οι ενδιαφερόμενοι κύκλοι δέχονται 
βεβαίως συχνά την ιδέα να δημιουργηθούν διάφορα είδη κέντρων διαχείρισης 
δικαιωμάτων, αλλά τονίζεται ότι η δημιουργία τους, καθώς και η συμμετοχή σε αυτά 
θα πρέπει να είναι προαιρετική, και ότι θα πρέπει να εγγυηθεί η δυνατότητα 
διατήρησης μιας ατομικής διαχείρισης. 
76. 
Κατά τα λοιπά μπορούμε να σημειώσουμε ότι στη Γαλλία οι εταιρίες δημιουργών1 
αποφάσισαν να "ενώσουν τα μέσα τους" και δημιούργησαν μια δομή που 
συγκεντρώνει το σύνολο των έργων τους. Καθεμία από τις διάφορες εταιρίες 
συγκεντρωμένες, αντιπροσωπεύει διαφορετικές κατηγορίες έργων. Η SESAM, που 
προέκυψε από αυτή την ένωση, έχει εντολή να εξασφαλίσει το σεβασμό των 
αποκλειστικών δικαιωμάτων των δημιουργών στην εκμετάλλευση των έργων τους. 
Επιπλέον, θα προτείνει κατ' αυτόν τον τρόπο μία απάντηση στους παραγωγούς και 
εκδότες που είναι αντιμέτωποι με την υποχρέωση να παίρνουν πολλαπλές άδειες, 
δεδομένου του μεγάλου αριθμού αριθμού των δικαιωμάτων που ασκούνται για τα 
ήδη υπάρχοντα έργα ή για τις αναπαραγωγές πρωτοτύπων στα προγράμματα 
πολυμέσων. 
Μπορεί κανείς να θεωρήσει ότι ορισμένες πράξεις συγκέντρωσης θα έπρεπε να 
συνιστούν σημαντική εξέλιξη για τις εταιρίες συλλογικής διαχείρισης, που προς το 
παρόν είναι οργανωμένες κατά τομέα και/ή κατηγορίες δικαιούχων (πχ δημιουργοί, 
καλλιτέχνες, ερμηνευτές). Αν θέλουμε να οδηγηθούμε σε μία κατάσταση τέτοια για τα 
πολυμέσα, στην οποία τα δικαιώματα επί των έργων, παροχών ή άλλα μπορούν να 
γίνουν αντικείμενο διαχείρισης ή διοίκησης κατά συγκεντρωτικό τρόπο, θα έπρεπε να 
δοθούν κίνητρα στις εταιρίες διαχείρισης και στους άλλους διαχειριστές 
δικαιωμάτων να ιδρύσουν οργανισμούς που να επιτρέπουν την εξασφάλιση μιας 
απλοποίησης της διαχείρισης των δικαιωμάτων. 
Η συγκέντρωση με τη μορφή "κοινού ταμείου", θα παρείχε τη δυνατότητα στους 
δημιουργούς, στους καλλιτέχνες ερμηνευτές, καθώς και στους εκδότες-παραγωγούς, 
να αποκτήσουν ένα εργαλείο που να τους επιτρέπει να αναγνωρίσουν την πατρότητα 
έργων πολύ διαφορετικών μεταξύ τους, συγκεντρώνοντας το σύνολο των έργων που 
μπορεί να ζητηθούν από τις νέες τεχνολογίες. Οι χρήστες θα μπορούσαν επίσης να 
προμηθευτούν πληροφορίες που τους ενδιαφέρουν, κυρίως ως προς το ποσόν των 
αμοιβών και των δικαιωμάτων που έχουν παραχωρηθεί. Η αναγνώριση αυτή μπορεί 
να καταστεί δυνατή με τη θέση κοινών βάσεων δεδομένων διαφορετικών εταιριών που 
λειτουργούν μαζί, καθώς και με την προοδευτική δημιουργία συστήματος 
αναγνώρισης. Πρόκειται λοιπόν για την οργάνωση της προσφοράς των ήδη 
υπαρχόντων έργων, καθώς και νέων έργων που μπορεί να ενταχθούν σε προϊόντα και 
έργα πολυμέσων. 
Η συγκέντρωση αυτή των πληροφοριών συνιστά μία απάντηση προσαρμοσμένη στις 
ανάγκες δημιουργίας στην εποχή των πολυμέσων, στο μέτρο που αυξάνει τη 
διαφάνεια και την αποτελεσματικότητα του παρόντος συστήματος. Η προσπάθεια 
αυτή για διαφάνεια δε μπορεί να είναι επωφελής παρά για όλους τους οικονομικούς 
παράγοντες που αφορά και τους δικαιούχους, καθώς και για τους χρήστες. Αυτό δε 
σημαίνει πως η συλλογική διαχείριση καθίσταται κανόνας, αλλά τουλάχιστον ότι 
καθίσταται κεντρική η αναγνώριση των ατομικών δικαιωμάτων. Το ταμείο αυτό δεν 
υποκαθίσταται στη θέση των εταιριών διαχείρισης. 
Εταιρία δημιουργών γραφικών και πλαστικών τεχνών (ADAGP). Εταιρία δραματικών δημιουργών 
και συνθετών (SACD). Εταιρία δημιουργών, συνθετών και εκδοτών μουσικής (SACEM). Αστική 
εταιρία δημιουργών πολυμέσων (SCAM). Εταιρία δημιουργών οπτικών τεχνών (SPADEM). 
77. 
Η δυνατότητα να κατευθυνθούμε, υπό ορισμένες συνθήκες, προς μία κεντρικότερη 
διαχείριση, μέσω κυρίως του "clearing house", είναι επίσης το αντικείμενο συζητήσεων 
μεταξύ των ενδιαφερομένων κύκλων. 
Η αναγνώριση θα επέτρεπε πρακτικά να συλλάβουμε ορισμένες υποθέσεις πιο 
προχωρημένης τεχνικής συγκέντρωσης, κυρίως στο επίπεδο της διασύνδεσης των 
καταλόγων ταυτότητας, των οποίων το αποτέλεσμα θα μπορούσε να είναι μια 
απλούστευση των προϋποθέσεων απονομής των αδειών και χωρίς αμφιβολία των 
δαπανών. Οι δικαιούχοι θα μπορούσαν να εκχωρήσουν τα δικαιώματα τους για τις 
χρήσεις πολυμέσων μέσω κάποιου κεντρικού οργανισμού. Αυτός θα μπορούσε να 
διαπραγματευθεί τις συμβάσεις και ενδεχομένως να εισπράττε τα δικαιώματα από 
τους χρήστες, προκειμένου να τις αποδώσει στους δικαιούχους. Η απόφαση να 
κινηθούμε προς μια τέτοια κατεύθυνση δε μπορεί παρά να προέρχεται από την 
πρωτοβουλία των επαγγελματιών. 
Εξάλλου, ακόμα και στην περίπτωση συγκέντρωσης ορισμένων πράξεων διαχείρισης, 
δε μπορεί να αποκλεισθεί το ενδεχόμενο να μπορεί κανείς να καταφύγει σε μια μορφή 
διαχείρισης των δικαιωμάτων πιο εξατομικευμένη. 
Έτσι, οι ιδιαίτερες συμβάσεις μεταξύ διαφόρων μεσολαβητών, καθώς και ορισμένες 
ατομικές άδειες, όπου κάθε δικαιούχος προσδιορίζει το τιμολόγιο των δικαιωμάτων 
που θα πρέπει να του καταβληθούν, θα πρέπει σε κάθε περίπτωση να παραμείνουν 
δυνατές, θα πρέπει να σεβαστούμε τη συμβατική ελευθερία των μερών. 
Εξάλλου θα πρέπει να συγκρατήσουμε το γεγονός ότι η ψηφιακή τεχνολογία θα 
καταστήσει συχνότερες τις περιπτώσεις, όπου η αναμετάδοση δεδομένων στο χρήστη 
θα περιέχει συγχρόνως και τις απαραίτητες άδειες έναντι του δικαιώματος του 
δημιουργού και των συγγενικών δικαιωμάτων. Σε τέτοιες καταστάσεις οι χρήσεις θα 
γίνονται αντικείμενο ατομικής διαχείρισης. 
Όμως είναι σαφές ότι η διαφάνεια και η αποτελεσματικότητα των συστημάτων 
διαχείρισης συνιστούν στοιχεία ιδιαίτερα σημαντικά για την εξασφάλιση της σωστής 
εξέλιξης της κοινωνίας των πληροφοριών. 
Τέτοιες ομάδες θα πρέπει βεβαίως να σέβονται τους κανόνες ανταγωνισμού της ΕΚ, 
τόσο όσον αφορά τη σύσταση τους, όσο και την ίδια τη διαχείριση των δικαιωμάτων. 
Για τους διαφορετικούς αυτούς λόγους θα είναι σημαντικό να λάβουμε υπόψη την 
έκταση του χώρου, για τον οποίο παραχωρούνται οι άδειες από τις ομάδες αυτές και 
κυρίως την ίδια τη διαχείριση των δικαιωμάτων. 
Στην πραγματικότητα οι κανόνες ανταγωνισμού είναι θεμελιώδεις, αλλά δε θα έπρεπε 
κατ'αρχήν να έρχονται σε αντίθεση με την ιδέα της δημιουργίας κεντρικών 
συστημάτων, τουλάχιστον όσον αφορά τη δημιουργία των "κοινών ταμείων". 
Κατά την ακρόαση των 7 και 8 Ιουλίου 1994 οι ενδιαφερόμενοι κύκλοι υπογράμμισαν 
έντονα την αντίθεση τους προς την εισαγωγή συστήματος εκουσίων αδειών. Η 
Επιτροπή συμμερίζεται ανεπιφύλακτα την άποψη αυτή. Οχι μόνο δε βλέπει καμμία 
έγκυρη δικαιολογία για να επιβληθούν κατά γενικευμένο τρόπο εκούσιες άδειες για τη 
δημιουργία έργων πολυμέσων ή για την εισαγωγή προστατευομένων έργων και 
υπηρεσιών στις "λεωφόρους πληροφοριών", αλλά επιπλέον τέτοιες εκούσιες άδειες, 
που εισήχθησαν έτσι σε εθνικό επίπεδο, θα οδηγήσουν αναγκαστικά σε προβλήματα 
για την κυκλοφορία των προστατευομένων έργων και παροχών. Αυτό δε σημαίνει 
78. 
βεβαίως ότι οι εταιρίες διαχείρισης ή ακόμα και οι μεμονωμένοι δικαιούχοι δε μπορούν να 
υποχρεωθούν, σε περίπτωση δεσπόζουσας θέσης, να παραχωρήσουν άδειες στη βάση 
του άρθρου 86 ΕΟΚ. 
Η Επιτροπή εκτιμά ότι η ολοκλήρωση της ψηφιακής τεχνολογίας μπορεί να 
τροποποιήσει από ορισμένες απόψεις τη διαχείριση των δικαιωμάτων. Θεωρεί ότι τα 
κεντρικά συστήματα διαχείρισης δικαιωμάτων προαιρετικού χαρακτήρα συνιστούν 
κατάλληλη απάντηση για την κοινωνία των πληροφοριών. Εναπόκειται στους 
ενδιαφερόμενους να δημιουργήσουν τα συστήματα αυτά. Αφήνοντας μεγάλο 
περιθώριο ελευθερίας στους κατόχους δικαιωμάτων, η Επιτροπή είναι της γνώμης ότι 
θα πρέπει να εξετασθεί το ρυθμιστικό πλαίσιο, προκειμένου να εξασφαλισθεί ότι οι 
νέες εφαρμοζόμενες μέθοδοι, δε θα οδηγήσουν σε κατάτμηση της αγοράς, αλλά θα 
συμβάλουν στη διευκόλυνση της κτήσης δικαιωμάτων σε ένα πλαίσιο πολυμέσων, από 
την άποψη των αρχών της διαφάνειας και της μη διάκρισης. 
4. Ερωτήσεις 
1) Ποια είναι η μορφή και η φύση που θα πρέπει να έχουν τα κεντρικά συστήματα 
που συγκεντρώνουν τους δικαιούχους των δικαιωμάτων και τους διαχειριστές; 
Ενα σύστημα "κοινού ταμείου" θα ήταν επιθυμητό και/ή επαρκές για να 
αντιμετωπισθεί, η κοινωνία των πληροφοριών: 
2) Αυτά τα κεντρικά συστήματα θα πρέπει να περιορίζονται στη χορήγηση αδειών 
για τη δημιουργία έργων πολυμέσων ή θα πρέπει να γενικευθούν; 
3) Πιστεύετε ότι τα ανταγωνιστικά συστήματα, δηλαδή εκείνα που καλύπτουν τα 
ίδια συμφέροντα, μπορούν να συνυπάρξουν μέσα στο ίδιο κράτος μέλος, σε 
ολόκληρη την Κοινότητα ή σε διεθνές επίπεδο (πχ είτε κεντρικά συστήματα που 
καλύπτουν συμπληρωματικά σύνολα έργων, είτε ακόμα ίδια σύνολα έργων); 
Πως θα μπορούσε να υλοποιηθεί ένας τέτοιος ανταγωνισμός στην πράξη; 
4) Πιστεύετε ότι οι χορηγούμενες άδειες από ένα ή περισσότερα τέτοια συστήματα 
θα είναι ή θα έπρεπε να είναι διεθνείς, στο μέτρο που η κοινωνία των 
πληροφοριών θα είναι διεθνής; 
5) Πιστεύετε ότι μπορούν να διατηρηθούν άδειες πιο περιορισμένες από εδαφικής 
άποψης; 
6) Πιστεύετε ότι η κοινοτική νομοθεσία θα έπρεπε να προβλέψει κανόνες 
συμπεριφοράς όσον αφορά την κεντρική διαχείριση; Αν ναι, ποια μορφή θα 
έπρεπε να έχουν οι κανόνες; Κανόνες συμπεριφοράς μεταξύ εταιριών και 
ανταγωνιστικών συστημάτων; Κανόνες για τις σχέσεις μεταξύ εταιριών ή 
συστημάτων και των ανταγωνιστών τους; Και τα δύο; 
79. 
ΤΜΗΜΑ IX: ' 
ΤΕΧΝΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΞΑΚΡΙΒΩΣΗΣ 
ΤΑ ΥΤΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ 
Κύρια σημεία 
Η ψηφιακή τεχνολογία επιτρέπει την εξακρίβωση ταυτότητας, τη διάστιξη, την 
προστασία και την αυτόματη διαχείριση των έργων και των παροχών, στο μέτρο που 
δημιουργούνται τέτοια συστήματα. Φαίνεται αναγκαίο να δημιουργηθούν τα 
συστήματα αυτά και να προβλεφθεί η αποδοχή τους σε διεθνές επίπεδο, αν θέλουμε να 
αποφύγουμε να λειτουργήσει η κοινωνία των πληροφοριών εις βάρος των 
δικαιούχων. 
1. Παρουσίαση του θέματος 
Η ψηφιακή εγγραφή των έργων και των προστατευομένων παροχών συνιστά 
συγχρόνως σημαντική ευκαιρία, αλλά και κίνδυνο. Επιτρέπει αποθήκευση, πρόσβαση 
και χρήσεις πολύ ευκολότερες, πράγμα που οδηγεί σε νέες αγορές και την 
αναπόφευκτη ακολουθία τους, δηλαδή τα νέα κίνητρα και δυνατότητες πειρατείας. 
Ομως, η ψηφιακή τεχνική και οι συνεχώς αυξανόμενες δυνατότητες επεξεργασίας 
δεδομένων, επιτρέπει επίσης μια καλύτερη προστασία των έργων και των παροχών, 
εφόσον τεθούν γρήγορα σε λειτουργία συστήματα αποδεκτά από όλους, δηλαδή τους 
δικαιούχους, τους κατασκευαστές των υλικών, τους διανομείς των έργων και των 
παροχών και τους χειριστές των δικτύων. Δύο είναι οι μορφές των ερωτημάτων που 
τίθενται. Κατ'αρχήν το ζήτημα της συστηματικής εξακρίβωσης της ταυτότητας των 
ψηφιακών έργων και παροχών. Γνωρίζουμε ότι οι εκδόσεις του λογοτεχνικού τομέα 
φέρουν όλες έναν αριθμό ISRC που επιτρέπει την αναγνώριση τους. Θα επρόκειτο για 
τη δημιουργία μιας τέτοιας ταυτότητας για όλα τα έργα και τις παροχές, που θα 
περιείχε είτε πληροφορίες για το έργο αποκλειστικά, είτε πολύ πιο πλήρεις 
πληροφορίες που θα κλύπτουν ακόμα και τους δικαιούχους και αυτές τις 
προϋποθέσεις άδειας. Ενας τέτοιος κώδικας δημιουργήθηκε για τα ηχητικά έργα, ο 
ISRC. Σε εξέλιξη βρίσκονται εργασίες σε άλλους τομείς δημιουργικότητας. 
Ανατρέχοντας σε αυτά τα τεχνικά συστήματα αναγνώρισης, η καταβολή και διανομή 
των δικαιωμάτων που οφείλονται στους δικαιούχους θα μπορούσε να διευκολυνθεί. 
Αυτό θα μπορούσε να συμβεί αν συνδέονταν τα συστήματα αναγνώρισης των έργων 
και άλλων υλικών, καθώς και των δεδομένων στους τίτλους κυριότητας, στο σύστημα 
που χρησιμοποιείται για λογαριασμούς που είναι σχετικοί με τη χρήση των δικτύων, 
ή των υπηρεσιών που είναι προσιτές από απόσταση και για την καταβολή των 
αντιστοίχων εσόδων, σχετικά με τους κανόνες προστασίας της ιδιωτικής ζωής των 
χρηστών. Στην πραγματικότητα, τα έσοδα αυτά περιλαμβάνουν κανονικά ποσά που 
οφείλονται εξαιτίας των δικαιωμάτων των δικαιούχων. Τέτοια συστήματα υπήρχαν 
ήδη για ορισμένες εφαρμογές. Η σταδιακή γενίκευση απαιτεί τις αναγκαίες εμπορικές 
. συμβάσεις μεταξύ επιχειρηματιών. Στην Ευρώπη, όπου σημαντικός αριθμός 
επιχειρηματιών θα έπρεπε να εμπλέκεται στις διασυνοριακές υπηρεσίες, είναι δυνατόν 
τέτιοα συστήματα να απαιτήσουν ρυθμιστικές προσαρμογές αποφάσεων, καθώς και 
συνήθεις τεχνικές. 
80. 
Κατά τον ίδιο λόγο θα πρέπει να εξετάσουμε λεπτομερέστερα ττα ζητήματα 
προστασίας της ιδιωτικής ζωής των χρηστών που τίθενται από τη συλλογή και την 
επεξεργασία από τους χειριστές των δικτύων, των συγκεκριμένων πληροφοριών που 
αφορούν τη χρήση των υπηρεσιών πληροφοριών και τις μορφωτικές υπηρεσίες, 
χωριστά για κάθε καταναλωτή. 
Η διάστιξη των ψηφιακών έργων και παροχών είναι επίσης υπό μελέτη. Ορισμένες 
μέθοδοι ψηφιακής σήμανσης, όπως είναι το "Cyphertech", υπάρχουν ήδη. Κάθε 
στοιχείο προγράμματος περιέχει ένα ψηφιακό ίχνος, που οι δέκτες θα μπορούν να 
λάβουν και να αποκωδικοποιήσουν σε πραγματικό χρόνο. Αυτό θα επιτρέψει τη 
δημιουργία αυτοματοποιημένων συστημάτων διαχείρισης, για χρήσεις τέτοιες, όπως η 
ραδιοτηλεοπτική αναμετάδοση, αφού θα είναι δυνατό να καθορισθεί μέσα σε λίγα 
δευτερόλεπτα ο χρόνος χρήσης των έργων και των παροχών. 
Το δεύτερο βασικό στοιχείο είναι η δημιουργία μέσα στα υλικά συστημάτων 
προστασίας και άλλων που θε επιτρέψουν να επωφεληθεί κανείς πλήρως από την 
προαναφερθείσα κωδικοποίηση. Οσον αφορά τα ερωτήματα που σχετίζονται με τα 
συστήματα που επιτρέπουν να περιορισθεί η λήψη κάποιας υπηρεσίας και την ανάγκη 
να τους εξασφαλίσουν έννομη προστασία σε περίπτωση παράνομης πράξης, δεν θα τα 
εξετάσουμε εδώ, διότι υπάρχει ειδική πράσινη βίβλος που είναι αφιερωμένη σε αυτά. 
Αντίθετα τα συστήματα τύπου SCMS (Σύστημα Διαχείρισης Serial Copyright), που 
απαγορεύουν να δημιουργηθούν ιδιωτικά ψηφιακά αντίγραφα και περιορίζουν 
επομένως τους κινδύνους που συνδέονται με τους μεμονωμένους χρήστες, είναι 
θεμελιώδη. 
Κατά τον ίδιο λόγο, αν τα πωλούμενα στους καταναλωτές συστήματα δε λαμβάνουν 
υπόψη τις τεχνικές δυνατότητες ανάγνωσης των κωδίκων τους, δε θα είναι δυνατό να 
δημιουργηθούν συστήματα ατομικής χρέωσης. 
Υπάρχει επίσης μια άλλη πλευρά, που δε μπορεί να αποτελέσει παρά το αντικείμενο 
μιας σύντομης μνείας, στο μέτρο που δεν αφορά ευθέως το δικαίωμα του δημιουργού 
και τα συγγενικά δικαιώματα, και που αφορά την ασφάλεια των εκπομπών στα 
δίκτυα. Μέχρι τώρα η ασφάλεια των εκπομπών για τα υλικά και τα δεδομένα που 
κυκλοφορούν στα δίκτυα αυτά, δεν είναι μεγαλύτερη από εκείνη των τηλεφωνικών 
επαφών. Αυτό είναι αρκετό στις περισσότερες περιπτώσεις. Εντούτοις θα ήταν 
δυνατόν να είναι διαφορετικά τα πράγματα για τα προστατευόμενα έργα και τις 
υπηρεσίες. Στην πραγματικότητα θα ήταν δυσκολότερο να εξασφαλισθεί ένας έλεγχος 
στον τρόπο, με τον οποίο ασκούνται και αμείβονται το δικαίωμα του δημιουργού και 
τα συγγενικά δικαιώματα, αν τα δίκτυα δε διαθέτουν επαρκή ασφάλεια εκπομπών. 
Επίσης, παρ'ότι το ερώτημα της ασφάλειας των εκπομπών διακρίνεται από εκείνο της 
εξακρίβωσης της ταυτότητας και της προστασίας, φαίνεται σημαντικό ότι ο 
προβληματισμός που συνδέεται με την ασφάλεια των εκπομπών στα δίκτυα, μπορεί να 
περιλάβει ακόμα και τις πτυχές τις σχετικές με την προστασία των δικαιωμάτων των 
δημιουργών και των συγγενικών δικαιωμάτων. 
81. 
2. Ισχύον νομικό πλαίσιο 
2.1. Οι διεθνείς συμβάσεις δεν ασχολούνται προς το παρόν με τα ερωτήματα αυτά. 
Εντούτοις οι εν εξελίξει διαπραγματεύσεις στο πλαίσιο του ΠΟΠΙ για πρωτόκολλο 
της Σύμβασης της Βέρνης και για κάποιο νέο όργανο σχετικό με τους παραγωγούς 
ηχητικών έργων και με τους καλλιτέχνες ερμηνευτές ή εκτελεστές, προσεγγίζουν τα 
ζητήματα αυτά, τουλάχιστον αποσπασματικά. 
2.2. Το κοινοτικό δίκαιο έχει ήδη ασχοληθεί με το ερώτημα της τεχνικής προστασίας, αφού 
το άρθρο 7, παράγραφος 1γ, της οδηγίας "προγράμματα ηλεκτρονικών υπολογιστών" 
προβλέπει ότι τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα κατάλληλα μέτρα έναντι των προσώπων 
που θέτουν σε κυκλοφορία ή διαθέτουν με εμπορικούς σκοπούς κάθε μέσο που έχει 
μοναδικό στόχο να διευκολύνει την απαγορευμένη καταστολή ή αδρανοποίηση 
οποιουδήποτε τεχνικού μέσου, που έχει ενδεχομένως δημιουργηθεί για να 
προστατεύσει πρόγραμμα υπολογιστή. Στη συνέχεια προσδιορίζεται στην παράγραφο 
3 ότι "τα κράτη μέλη μπορούν να προβλέψουν την κατάσχεση των μέσων, στα οποία 
αναφέρεται η παράγραφος 1, σημείο γ". 
Το κοινοτικό δίκαιο δεν επιβάλλει λοιπόν τη δημιουργία τεχνικών συστημάτων 
προστασίας προγραμμάτων υπολογιστών, αλλά προστατεύει εκείνους που τα 
εγκαθιστούν, καθιστώντας παράνομη την κατοχή και θέση στην ελεύθερη κυκλοφορία 
με εμπορικούς σκοπούς, πειρατικά μέσα αποκωδικοποίησης ή άλλα. 
3. Εκτίμηση του θέματος από κοινοτικής πλευράς 
Η σημασία των τεχνικών συστημάτων αναγνώρισης, διάστιξης και προστασίας έχει 
αναγνωρισθεί σε κοινοτικό επίπεδο εδώ και καιρό. Οχι μόνο η οδηγία "προγράμματα 
ηλεκτρονικών υπολογιστών" προβλέπει ορισμένα στοιχεία για τον αγώνα κατά των 
πειρατικών μέσων, αλλά είναι υπό μελέτη και η μυστικότητα των εκπομπών 
ραδιοτηλεοπτικής αναμετάδοσης αυτής καθεαυτής, και θα απασχολήσει μια ειδική 
Πράσινη Βίβλο. 
θα πρέπει στο σημείο αυτό να αναφέρουμε το σχέδιο CITED (Copyright σε 
Ηλεκτρονικά Μεταδιδόμενα Εγγραφα), που χρηματοδοτείται από την Επιτροπή, στα 
πλαίσια του προγράμματος ESPRIT. To CITED στηρίζεται στις ανάγκες της 
βιομηχανίας για πληροφορίες υπό ευρεία εννοία και αφορά τη διασφάλιση του 
δικαιώματος του δημιουργού και των συγγενικών δικαιωμάτων σε όλα τα 
αποθηκευμένα έργα και παροχές που μεταδίδονται με ψηφιακή μορφή. Ο σκοπός είναι 
να δημιουργηθεί ένα πλαίσιο προστασίας, προκειμένου να διασκεδασθούν οι 
ανησυχίες των δικαιούχων των δικαιωμάτων και να διευκολυνθεί η θέση στη διάθεση 
του μεγαλύτερου αριθμού "πληροφορίας" που υπάρχει. 
Το σχέδιο αυτό στην πρώτη φάση του προκάλεσε σημαντικό ενδιαφέρον στους 
κύκλους ενδιαφερομένων. Μια εις βάθος μελέτη πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με 
την ΠΟΠΙ και τους πιο σημαντικούς οργανισμούς τυποποίησης, για τα προβλήματα 
που δημιουργεί η ψηφιακή τεχνολογία. Η μελέτη έδειξε ξεκάθαρα ότι η προστασία του 
δικαιώματος του δημιουργού είναι θεμελιώδους σημασίας και ότι καμμία διαθέσιμη, 
ήδη υπάρχουσα τεχνική λύση δεν είναι πλήρως ικανοποιητική. Οι παρούσες λύσεις 
συνίστανται σε εν τοις πράγμασι κανόνες. 
82. 
H CITED λοιπόν προσπάθησε να ορίσει ένα γενικό μοντέλο, που θα εφαρμόζεται σε 
διαφορετικούς τομείς και που θα λαμβάνει υπόψη όλους τους παράγοντες στην 
αλυσίδα της πληροφορίας. Το μοντέλο CITED ορίζει τα κατάλληλα μέτρα κατά της 
δόλιας και τυχαίας πειρατείας. Το μοντέλο αυτό θα πρέπει τώρα να δοκιμασθεί σε 
σχέδια πιλότους. 
Το ερώτημα της αναγκαιότητας της εφαρμογής συστημάτων εξακρίβωσης ταυτότητας 
στα προϊόντα, τέθηκε στην ακρόαση της 7 και 8 Ιουλίου 1994. Οι ενδιαφερόμενοι 
επιβεβαίωσαν τη χρησιμότητα και για ορισμένους την αναγκαιότητα τέτοιων 
συστημάτων. Μεγάλος αριθμός από αυτούς υπογράμμισαν επίσης ότι τα συστήματα 
θα έπρεπε να είναι προαιρετικά και όχι υποχρεωτικά. Ορισμένοι θεώρησαν ακόμα ότι 
θα πρέπει οπωσδήποτε να προστατευθούν τα συστήματα αυτά από τις παραποιήσεις, 
διότι διαφορετικά η εισαγωγή τους θα μπορούσε ακόμα και να χειροτερέψει την 
κατάσταση. Τέλος το ζήτημα των πληροφοριών που περιέχονται είναι αμφιλεγόμενο. 
Ενώ ορισμένοι πιστεύουν ότι η πληροφορία θα πρέπει να είναι πλήρης και να 
περιλαμβάνει ακόμα και την ταυτότητα των δικαιούχων, άλλοι θεωρούν ότι θα πρέπει 
να περιορίζεται στα δεδομένα που σχετίζονται με το ίδιο το έργο και/ή την παροχή. 
Το ζήτημα αυτό είναι βεβαίως άρρηκτα συνδεδεμένο με εκείνο της κτήσης και 
διαχείρισης των δικαιωμάτων. 
Το θέμα μιας κοινοτικής μελλοντικής επέμβασης τίθεται λοιπόν υπό το φως της αρχής 
της επικουρικότητας και της πολιτικής της τυποποίησης, όπως ορίζεται στο πλαίσιο 
της νέας προσέγγισης. Εν πάση περιπτώσει είναι προφανές ότι η ασυντόνιστη 
πρόβλεψη από τα κράτη μέλη μέτρων που απαγορεύουν την πώληση στην αγορά 
προϊόντων που δεν ανταποκρίνονται στις νόρμες προστασίας, θα αποτελέσει εμπόδιο 
στις συναλλαγές. 
Μπορούμε να αναφέρουμε μία προσπάθεια που ξεκίνησε από ένα κράτος μέλος σε 
συνεργασία με επαγγελματικούς κύκλους και το Διεθνή Οργανισμό Τυποποίησης 
(ISO), προκειμένου να αναπτυχθεί μία μέθοδος εγγραφής διακριτικών χαρακτήρων 
στις ψηφιακές αλυσίδες. Η πρωτοβουλία αυτή κατέληξε να γίνει δεκτή από την ISO η 
αρχή αυτή της εγγραφής. Η φύση και η σύνθεση των χαρακτηριστικών αυτών είναι 
υπό συζήτηση. Στην πραγματικότητα είναι ιδιαίτερα σημαντικό να εγκριθούν διεθνώς 
οι μέθοδοι αυτές εγγραφής. Ετσι θα αποφευχθεί και η δημιουργία συστημάτων 
"ιδιοκτησίας" από ορισμένους κατασκευαστές, που θα επέβαλαν μία διάταξη που θα 
στήριζε την εμπορική κυριαρχία. 
Η Κοινότητα θα μπορούσε να δράσει, ώστε να καταστήσει με τρόπο εναρμονισμένο 
υποχρεωτικά τα τεχνικά συστήματα προστασίας, όταν αυτά θα έχουν ετοιμασθεί και 
θα έχουν γίνει δεκτά από τη βιομηχανία. 
83. 
4. Ερωτήσεις 
1) Πιστεύετε ότι η Κοινότητα θα έπρεπε, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, να 
παρέμβει για να προβλέψει νομοθετικά μέτρα, που εγγυώνται το σεβασμό: 
των μηχανημάτων αναγνώρισης; 
• των κανόνων προστασίας κατά της ιδιωτικής ψηφιακής κατασκευής; 
• άλλων τεχνικών μέσων εξακρίβωσης ταυτότητας και προστασίας κατά 
της ιδιωτικής ψηφιακής αντιγραφής; 
όταν αυτή γίνεται και είναι δεκτή από τη βιομηχανία; 
2) Τα μηχανήματα αναγνώρισης ποιο είδος πληροφορίας θα πρέπει να περιέχουν; 
• την ταυτότητα του έργου ή της παροχής; 
την ταυτότητα των αρχικών δικαιούχων του δικαιώματος; 
την ταυτότητα του έργου ή της παροχής, του αρχικού δικαιούχου του 
δικαιώματος, των κατόχων αδείας και των άλλων διαχειριστών; 
των προϋποθέσεων αδείας για τους πιθανούς δικαιούχους αδείας; 
3) Πιστεύετε ότι τα έργα και οι παροχές με προέλευση από τρίτη χώρα και που 
δεν περιέχουν συστήματα αναγνώρισης συμβατά με εκείνα που αναγνωρίζονται 
στην Κοινότητα θα έπρεπε να απαγορεύεται να εισάγονται στην εσωτερική 
αγορά; 
4) Στο μέτρο που τα συστήματα τεχνικής προστασίας κατά της ψηφιακής 
ιδιωτικής αντιγραφής μπορούν να αναπτυχθούν και να εφαρμοσθούν, πιό 
άλλο κανονιστικό μέτρο σχετικό με τα συστήματα προστασίας κατά της 
ιδιωτικής ψηφιακής αντιγραφής των δικαιωμάτων πνευματικής προστασίας 
είναι αναγκαίο και δυνατό να υιοθετηθεί; 
5) Αν ένα σύστημα τεχνικής προστασίας κατά της ψηφιακής ιδιωτικής αντιγραφής 
εφαρμοζόταν σε μία εναρμονισμένη βάση πιστεύετε ότι όλες οι συσκευές που 
δεν περιέχουν συστήματα προστασίας κατά της ψηφιακής ιδιωτικής 
αντιγραφής, συμβατά με εκείνα που αναγνωρίζονται στην Κοινότητα θα έπρεπε 
ν'απαγορευτούν στο εμπόριο και την εισαγωγή; 
6) Θεωρείτε ότι η αποτελεσματική λειτουργία συστημάτων τεχνικής προστασίας 
κατά της ιδιωτικής ψηφιακής αντιγραφής εξαρτάται από τη διεθνή τυποποίηση; 
7) Πως θα έπρεπε να ορίσει κανείς τα έργα και τις παροχές που βρίσκονται στο 
δημόσιο τομέα; Πώς θα μπορούσε κανείς να βεβαιωθεί ότι η προστασία με τα 
δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας των έργων και των παροχών δε θα 
αποτελέσει τροχοπέδη ή περιορισμό στην πρόσβαση σε δεδομένα στο δημόσιο 
τομέα; 
84. 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 
ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΕΡΩΤΗΣΕΩΝ 
ΣΤΟΥΣ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΟΥΣ 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
ΓΕΝΙΚΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 
1. Ένας ορισμένος αριθμός παραγόντων αβεβαιότητος αναφέρθηκαν στο σημείο ΙΙΑ. 
Διεθέτετε στοιχεία που να μπορούν να συμβάλουν στη διευκίνιση των ερωτημάτων 
που τέθηκαν και είναι σχετικά με την ανάπτυξη της αγοράς και των νέων υπηρεσιών; 
2. Ποιοί είναι μεταξύ των παραγόντων που αφορούν το δικαίωμα του δημιουργού και τα 
συγγενικά δικαιώματα,αυτοί που θα φαίνονται πιθανότερο να εξελιχθούν και που 
χρήζουν ιδιαίτερης προτεραιότητας; 
3. Υπάρχουν στο κράτος μέλος σας επιτροπές, εκθέσεις ή μελέτες, ή ενδεχομένως σχέδιο 
σχετικά με νέες εθνικές ρυθμίσεις, που θα ήταν αναγκαίες σε θέματα δικαιώματος του 
δημιουργού και συγγενικών δικαιωμάτων για την κοινωνία των πληροφοριών; Αν 
ναι, ποιες προθεσμίες έχουν οριστεί; 
4. Σε ποιο επίπεδο θεωρείτε ότι είναι αναγκαίο να απαντηθούν ρυθμιστικά ερωτήματα 
σχετικά με την πνευματική ιδιοκτησία στην κοινωνία των πληροφοριών; 
εθνικό,κοινοτικό ή διεθνές; 
5. Η δημιουργία προϊόντων πολυμέσων προερχόμενα από στοιχεία πνευματικής 
κληρονομιάς απαιτεί εφαρμογή ρυθμιστικών λύσεων με τις οποίες θα λαμβάνετο 
υπόψη η ανάγκη να προστατευτεί η πνευματική πληρονομία; Αν ναι, ποιες; 
6. Τα περισότερα έργα και παροχές που θα κυκλοφορήσουν στις "λεωφόρους 
πληροφοριών" προστατεύονται από δικαιώματα που συνιστούν δικαιώματα 
κυριότητας. Σε ποιο μέτρο και σύμφωνα με ποιες παραμέτρους σας φαίνεται δυνατό 
να εκτιμηθεί η αξία αυτών των δικαιωμάτων δημιουργού και αυτών των συγγενικών 
δικαιωμάτων; 
7α. Διαθέτετε οικονομικά και συγκεκριμένα στατιστικά στοιχεία για την κίνηση των 
οικονομικών τομέων (π.χ εκδόσεις, οπτικοακουστικά μέσα, μουσική κλπ) που 
αφορούν οι δραστηριότητες που συνδέονται με την κοινωνία των πληροφοριών; Τι 
ποσοστό του κύκλου εργασιών των τομέων αυτών αντιπροσωπεύει η προστασία των 
δικαιωμάτων δημιουργού και των συγγενικών δικαιωμάτων; 
7β. Διαθέτετε στοιχεία οικονομικά ή οικονομικής προοπτικής συγκεκριμένα ώστε να 
επιτρέπουν να εκτιμηθεί η συμβολή των προστατευομένων από το δικαίωμα του 
δημιουργού ή τα συγγενικά δικαιώματα δραστηριοτήτων στην οικονομική διαδικασία 
δημιουργίας υπηρεσιών, που θα μεταδίδονται στις "λεωφόρους πληροφοριών"; 
85. 
7γ. Διαθέτετε στατιστικές ή αναλύσεις για τις πτυχές (ποιοτικές και ποσοτικές) σχετικές 
με την εργασία στο πλαίσιο των προστατευομένων δραστηριοτήτων από το δικαίωμα 
του δημιουργού και τα συγγενικά δικαιώματα, στις "λεωφόρους πληροφοριών"; 
8. Θεωρείτε ότι μια ενισχυμένη προστασία του δικαιώματος του δημιουργού και των 
συγγενικών δικαιωμάτων θα συνιστούσε πλεονέκτημα για τις μικρομεσαίες, και αν 
ναι, σε ποιόν ιδιαίτερο τομέα; 
9. Με ποιόν τρόπο προβλέπετε ότι η εργασία θα μπορούσε να επηρεαστεί από την 
ανάπτυξη νέων δραστηριοτήτων προστατευομένων από το δικαίωμα του δημιουργού 
και τα συγγενικά δικαιώματα στο πλαίσιο νέων υπηρεσιών που θα μεταδίδονται στις 
"λεωφόρους πληροφοριών". 
10. Έχετε άλλα σχόλια για τα ερωτήματα που δεν προσεγγίστηκαν στο παρόν κεφάλαιο; 
ΠΡΩΤΟ ΥΠΟΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΟΡΙΖΟΝΤΙΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ 
ΤΜΗΜΑ 1: ΕΦΑΡΜΟΣΤΕΟ ΔΙΚΑΙΟ_ 
1. Η εφαρμογή της αρχής της χώρας προέλευσης απαιτεί να οριστούν κριτήρια και 
συμπληρωματικά στοιχεία; Αν ναι,ποιά; 
2. θεωρείτε αναγκαίο ενόψει της εφαρμογής της αρχής της χώρας προέλευσης να ορισθεί 
ορισμένος αριθμός συμπληρωματικών κριτηρίων σύνδεσης; Αν ναι, ποια; 
3. Ενόψει του προσδιορισμού της αλυσίδας ευθύνης,θεωρείτε δυνατό να αναγνωριστούν 
οι ενδεχόμενοι ενδιάμεσοι σε κάθε στάδιο εκπομπής;Αν ναι, ορίστε αυτούς τους 
ενδιάμεσους. 
4. Όσον αφορά τον ορισμό της πράξης εκπομπής και δεδομένων των διαφορών στα 
επίπεδα προστασίας, θα πρέπει να εφαρμοστεί στην Κοινότητα η αρχή της χώρας 
προέλευσης για όλες τις μορφές εκπομπής όταν πρόκειται για: 
επομπές που προέρχονται αποκλειστικά από ένα κράτος μέλος, 
εκπομπές που προέρχονται από ένα κράτος μέλος ή από τρίτη χώρα που 
εφαρμόζει την Πράξη των Παρισίων 1971 της Σύμβασης της Βέρνης και της 
Σύμβασης της Ρώμης, 
• όλες τις εκπομπές που προέρχονται από όλες τις χώρες; 
5. Αν η αρχή της χώρας προέλευσης θα πρέπει να εφαρμοστεί, ποια δικαιώματα και 
ποιοί τομείς του εθνικού δικαίου θα πρέπει να εναρμονιστούν προκειμένου να 
αποφευχθούν μετατοπίσεις και απώλειες προστασίας για τους δικαιούχους: 
86. 
Οι εξαιρέσεις στα αποκλειστικά δικαιώματα; 
II κυριότητα; 
• Το ηθικό δικαίωμα; 
Άλλα δικαιώματα; 
6. Σε ποιο μέτρο,για ποιους τομείς και με ποιο τρόπο,θα πρέπει ακόμα να βελτιωθεί η 
προστασία των δικαιούχων στις τρίτες χώρες που εφαρμόζουν τις Συμβάσεις της 
Βέρνης και της Ρώμης, αν θελήσουμε να εφαρμόσουμε το δίκαιο της χώρας 
προέλευσης; 
7. Αν η αρχή της χώρας προέλευσης δε θα πρέπει κατά τη γνώμη σας να 
εφαρμοστεί,ποιοί κανόνες θα θέλατε να εφαρμοστούν; 
8. Πιστεύετε ότι οι προστατευτικές ρήτρες διαφυγής μπορούν να προστατεύσουν έγκυρα 
τους κοινοτικούς δικαιούχους σε περίπτωση διείσδυσης σε τρίτη χώρα, που δεν 
προστατεύει επαρκώς την πνευματική ιδιοκτησία; 
9. Πιστεύετε ότι το συμβατικό δικαίωμα πρέπει να μπορεί να επιλεγεί τελείως ελεύθερα ή 
πιστεύετε ότι πρέπει να περιοριστεί ή συμβατική ελευθερία: 
• κατά τρόπο γενικό, 
κατά τρόπο τέτοιο ώστε να διατηρηθούν ορισμένα ιδιαίτερα στοιχεία, όπως το 
ηθικό δικαίωμα, η εύλογη αποζημίωση,η συλλογική διαχείριση, 
• μόνο στις περιπτώσεις εκείνες όπου τα έργα και οι παροχές των δικαιούχων 
της Ευρωπαϊκής Ενωσης είναι αντικείμενο της σύμβασης; 
ΜΕΡΟΣ Π: ΕΞΑΝΤΛΗΣΗ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΛΛΗΛΕΣ ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ_ 
1. Θα πρέπει να θεσπισθεί κανόνας που να αποκλείει, υπέρ των δικαιούχων 
δικαιωμάτων δημιουργού, την εξάντληση σε διεθνές επίπεδο, κατά τον ίδιο λόγο που 
αυτό προβλέπεται από το άρθρο 9, παράγραφος 2 της οδηγίας "εκμίσθωση"; 
2. θα πρέπει να επιβεβαιωθεί η απουσία εξάντλησης, για την παροχή υπηρεσιών, όποιο 
και να είναι το συγκεκριμένο δικαίωμα (πχ ραδιοτηλεοπτική αναμετάδοση, εκπομπή, 
εκμίσθωση); 
3. Πως αντιμετωπίζετε τις παραπάνω ερωτήσεις στο πλαίσιο των on line δικτύων, των 
οποίων ο προορισμός είναι να είναι καθολικά; 
4. Μπορεί κανείς να σκεφθεί το ενδεχόμενο συνύπαρξης νομικών καθεστώτων που να 
προβλέπουν εξάντληση των διεθνών κανόνων με άλλα που δεν την προβλέπουν; 
87. 
ΔΕΥΤΕΡΟ ΥΠΟΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΕΙΔΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 
ΤΜΗΜΑ III: ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ_ 
1. Πιστεύετε πως η ψηφιακή εγγραφή των έργων και των παροχών θα πρέπει να 
αποτελέσει το αντικείμενο ενός αποκλειστικού δικαιώματος αναπαραγωγής; Σας 
φαίνονται δικαιολογημένη η ύπαρξη εξαιρέσεων στον αποκλειστικό αυτό χαρακτήρα; 
Αν ναι, ποιες και γιατί; 
2. Πιστεύετε ότι η ιδιωτική αντιγραφή και η αναπαραγωγή ψηφιακών έργων και/ή 
παροχών, εκτός των προγραμμάτων υπολογιστών θα έπρεπε: 
να εξαρτάται πλήρως από αυτό το δικαίωμα αναπαραγωγής, 
να εξαρτάται από αυτό το δικαίωμα αναπαραγωγής, αλλά να επιτρέπεται 
τουλάχιστον ένα αντίγραφο (όπως στα πλαίσια του συστήματος SCMS), 
να επιτρέπεται με ή χωρίς σύστημα αποζημίωσης; 
ΤΜΗΜΑ IV: ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΣΤΟ ΚΟΙΝΟ 
1. Υπό ποιες προϋποθέσεις μπορούν να θεωρηθούν ιδιωτικές χρήσεις οι παρακάτω 
πράξεις: 
επικοινωνία μέσω δικτύου, μεταξύ δύο ιδιωτών, 
επικοινωνία μέσω δικτύου, μεταξύ περισσοτέρων ιδιωτών (bulletin board service 
π.χ·), 
επικοινωνία μέσω δικτύου, μεταξύ ιδιώτη και επιχείρησης, 
επικοινωνία μέσω δικτύου, στο πλαίσιο μίας ή περισσοτέρων επιχειρήσεων; 
2. Πιστεύετε ότι το γεγονός ότι οι ιδιώτες γνωρίζονται μεταξύ τους ή είναι μέλη της 
ιδίας οικογενείας, επηρεάζει το χαρακτηρισμό της πράξης ως παρουσίασης στο κοινό, 
σε περίπτωση εκπομπής στο δίκτυο μεταξύ περισσοτέρων από δύο ατόμων; 
3. Κατά τι επηρεάζει η ιδιότητα των επικοινωνούντων (ιδιώτες, επιχειρήσεις, δημόσιοι 
οργανισμοί κλπ), το χαρακτηρισμό της πράξης ως παρουσίασης στο κοινό, σε 
περίπτωση επικοινωνίας σημείου με σημείο; 
4. Πιστεύετε ότι η σύνδεση ενός μεταδότη, που διαθέτει προστατευόμενα έργα, με το 
δίκτυο συνιστά πράξη που θέτει σε κίνδυνο τα δικαιώματα του δημιουργού και τα 
συγγενικά δικαιώματα; Αν ναι, ποια είναι τα δικαιώματα που εμπλέκονται στις 
πράξεις αυτές; Από όσο μπορείτε να γνωρίζετε, υπάρχουν νομοθεσίες που να 
παίρνουν θέση στο ζήτημα αυτό; 
5. Ποια άλλα κριτήρια ή πράξεις θα έπρεπε, κατά την άποψη σας, να συμβάλλουν στον 
ορισμό της παρουσίασης στο κοινό; 
88. 
ΤΜΗΜΑ V: ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΨΗΦΙΑΚΗΣ ΑΝΑΜΕΤΑΔΟΣΗΣ ΕΚΠΟΜΠΗΣ 
Τα δικαιώματα εκμίσθωσης και δανεισμού που ορίζονται στις οδηγίες "προγράμματα 
ηλεκτρονικών υπολογιστών" (91/250/ΕΟΚ) και "εκμίσθωση" (92/100/ΕΟΚ), θα 
μπορούσαν να εφαρμοσθούν αναλογικά και στην ηλεκτρονική εκπομπή σημείου προς 
σημείο; με την προοπτική αυτή, πιστεύετε ότι θα έπρεπε να ρυθμιστούν ορισμένα 
ζητήματα; Αν ναι, ποια; 
Διαθέτετε στοιχεία που να επιτρέπουν τον υπολογισμό των οικονομικών συνεπειών 
που προκύπτουν από την εφαρμογή του καθεστώτος εκμίσθωσης και δανεισμού, για 
τους δικαιούχους; 
Ποιες οι συνέπειες για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις; 
ΤΜΗΜΑ VI: ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΨΗΦΙΑΚΗΣ ΡΑΔΙΟΤΗΛΕΟΠΤΙΚΗΣ ΑΝΑΜΕΤΑΔΟΣΗΣ 
1. Πιστεύετε ότι η ψηφιακή ραδιοτηλεοπτική αναμετάδοση, κατά το μέτρο που επιτρέπει 
τον πολλαπλασιασμό του αριθμού των καναλιών, θα αυξήσει τις περιπτώσεις 
διασυνοριακής αναμετάδοσης; Πιστεύετε ότι το ενδεχόμενο αυτό δικαιολογεί την 
κοινοτική παρέμβαση, ή μένει αυτή σε θεωρητικό επίπεδο; 
2. Πιστεύετε ότι η ψηφιακή ραδιοτηλεοπτική αναμετάδοση συνιστά γνήσια απειλή για 
τους δικαιούχους συγγενικών δικαιωμάτων, που δε διαθέτουν, στο παρόν στάδιο, 
αποκλειστικό δικαίωμα ραδιοτηλεοπτικής αναμετάδοσης; Η θέσπιση αποκλειστικών 
δικαιωμάτων ψηφιακής ραδιοτηλεοπτικής αναμετάδοσης υπέρ των παραγωγών 
φωνογραφημάτων και ταινιών και υπέρ των καλλιτεχνών ερμηνευτών ή εκτελεστών 
στους τομείς αυτούς, σας φαίνεται αναγκαία, αποδεκτή υπό συνθήκες, ή απαγορευτέα; 
3. Πιστεύετε ότι η διαφοροποίηση μεταξύ τεχνικών αναμετάδοσης μπορεί να διευκολύνει 
την εξεύρεση λύσης (πχ να καλυφθούν μόνο ορισμένες μορφές ραδιοτηλεοπτικής 
αναμετάδοσης, όπως οι καλωδιακές εκπομπές); 
4. Πιστεύετε ότι η ενίσχυση του δικαιώματος αναπαραγωγής σε διωτικό επίπεδο, η οποία 
γίνεται αυστηρά με τη βοήθεια τεχνικών συστημάτων που εμποδίζουν την αντιγραφή 
στις συσκευές λήψης, θα ήταν αρκετή για να αποφευχθούν τα προβλήματα μαζικής 
αναπαραγωγής; 
ΤΜΗΜΑ VII: ΗΘΙΚΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ_ 
Πιστεύετε ότι οι διαφορές μεταξύ των δικαίων των κρατών μελών, είναι τέτοιες που 
θα πρέπει να εναρμονισθούν οι κανόνες σε θέματα ηθικού δικαιώματος; Η 
εναρμόνιση αυτή είναι δικαιολογημένη με δεδομένη την παρούσα κατάσταση; 
89. 
2. Μπορούμε να προβλέψουμε τη δυνατότητα συμβατικής ρύθμισης των ερωτημάτων 
που συνδέονται με το ηθικό δικαίωμα (πχ τη στιγμή που το έργο διοχετεύεται στο 
δίκτυο, ή ακόμα της ψηφιακής εγγραφής, να υποχρεούται ο δημιουργός να δεχτεί 
ορισμένες τροποποιήσεις του έργου, όπως πχ το ντουμπλαζ, τον υποτιλτισμό, την 
αναμόρφωση κλπ.); 
3. Μπορούν να προβλεφθούν τεκμήρια αποδοχής ορισμένων τροποποιήσεων, που να 
βασίζονται στην ίδια τη συμφωνία του δημιουργού στην ψηφιακή εγγραφή; 
4. Πιστεύετε ότι οι συλλογικές συμβάσεις μεταξύ δημιουργών και καλλιτεχνών 
ερμηνευτών ή εκτελεστών από τη μία , και παραγωγών και εκδοτών από την άλλη θα 
επέτρεπαν να ορισθούν οι αποδεκτές τροποποιήσεις; 
5. Πιστεύετε ότι τέτοιες καταστάσεις θα έπρεπε να τις διαπραγματευθεί κανείς σφαιρικά 
ή κατά τομέα (κινηματογραφία, έκδοση εφημερίδων, βιβλιοθήκες, μουσεία); 
ΤΡΙΤΟ ΥΠΟΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗ ΤΩΝ 
ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ 
ΤΜΗΜΑ VIII: ΚΤΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ 
1. Ποια θα έπρεπε είναι η μορφή και ποια είναι η φύση των κεντρικών συστημάτων που 
συγκεντρώνουν τους δικαιούχους δικαιωμάτων και διαχειριστές; Το σύστημα "κοινού 
ταμείου" θα ήταν επιθυμητό και/ή επαρκές για να αντιμετωπισθεί η κοινωνία των 
πληροφοριών; 
2. Αυτά τα κεντρικά συστήματα πρέπει να περιορίζονται στην παραχώρηση αδειών για 
την δημιουργία έργων πολυμέσων ή θα πρέπει να γενικευθούν; 
3. Πιστεύετε ότι τα ανταγωνιστικά συστήματα, δηλαδή που καλύπτουν τα ίδια 
δικαιώματα, μπορούν να συνυπάρξουν στο ίδιο κράτος μέλος, στο σύνολο της 
Κοινότητας ή σε διεθνές επίπεδο (είτε κεντρικά συστήματα που καλύπτουν 
συμπληρωματικούς καταλόγους, είτε ακόμα και με ίδιους καταλόγους), Πώς μπορεί 
να πραγματοποιηθεί στην πράξη ο ανταγωνισμός αυτός; 
4. Στο μέτρο που η κοινωνία των πληροφοριών είναι καθολικού χαρακτήρα, πιστεύετε 
ότι οι άδειες που παραχωρούν ένα ή περισσότερα τέτοια συστήματα θα 
διεθνοποιηθούν ή θα έπρεπε να διεθνοποιηθούν; 
5. Πιστεύετε ότι οι πιο περιορισμένες εδαφικά άδειες μπορούν να διατηρηθούν σε ισχύ; 
6. Πιστεύετε ότι η κοινοτική νομοθεσία θα έπρεπε να προβλέψει κανόνες συμπεριφοράς 
όσον αφορά την κεντρική διαχείριση; Αν ναι, ποια μορφή θα έπρεπε να έχουν οι 
κανόνες; Κανόνες συμπεριφοράς μεταξύ εταιριών και ανταγωνιστικών συστημάτων; 
90. 
Κανόνες για τις σχέσεις μεταξύ εταιριών ή συστημάτων και των ανταγωνιστών τους; 
Και τα δύο; 
ΤΜΗΜΑ IX: ΤΕΧΝΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΞΑΚΡΙΒΩΣΗ! ΤΑ ΥΤΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ 
ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ 
1. Πιστεύετε ότι η Κοινότητα θα έπρεπε, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, να παρέμβει 
για να προβλέψει νομοθετικά μέτρα, που εγγυώνται το σεβασμό: 
• των μηχανημάτων αναγνώρισης; 
• των κανόνων προστασίας κατά της ιδιωτικής ψηφιακής κατασκευής; 
• άλλων τεχνικών μέσων εξακρίβωσης ταυτότητας και προστασίας κατά της 
ιδιωτικής ψηφιακής αντιγραφής; 
όταν αυτή γίνεται και είναι δεκτή από τη βιομηχανία; 
2. Τα μηχανήματα αναγνώρισης ποιο είδος πληροφορίας θα πρέπει να περιέχουν; 
• την ταυτότητα του έργου ή της παροχής; 
• την ταυτότητα των αρχικών δικαιούχων του δικαιώματος; 
• την ταυτότητα του έργου ή της παροχής, του αρχικού δικαιούχου του 
δικαιώματος, των κατόχων αδείας και των άλλων διαχειριστών; 
• των προϋποθέσεων αδείας για τους πιθανούς δικαιούχους αδείας; 
3. Πιστεύετε ότι τα έργα και οι παροχές με προέλευση από τρίτη χώρα και που δεν 
περιέχουν συστήματα αναγνώρισης συμβατά με εκείνα που αναγνωρίζονται στην 
Κοινότητα θα έπρεπε να απαγορεύεται να εισάγονται στην εσωτερική αγορά; 
4. Στο μέτρο που τα συστήματα τεχνικής προστασίας κατά της ψηφιακής ιδιωτικής 
αντιγραφής μπορούν να αναπτυχθούν και να εφαρμοσθούν, πιό άλλο κανονιστικό 
μέτρο σχετικό με τα συστήματα προστασίας κατά της ιδιωτικής ψηφιακής αντιγραφής 
των δικαιωμάτων πνευματικής προστασίας είναι αναγκαίο και δυνατό να υιοθετηθεί; 
5. Αν ένα σύστημα τεχνικής προστασίας κατά της ψηφιακής ιδιωτικής αντιγραφής 
εφαρμοζόταν σε μία εναρμονισμένη βάση πιστεύετε ότι όλες οι συσκευές που δεν 
περιέχουν συστήματα προστασίας κατά της ψηφιακής ιδιωτικής αντιγραφής, συμβατά 
με εκείνα που αναγνωρίζονται στην Κοινότητα θα έπρεπε ν'απαγορευτούν στο 
εμπόριο και την εισαγωγή; 
6. θεωρείτε ότι η αποτελεσματική λειτουργία συστημάτων τεχνικής προστασίας κατά της 
ιδιωτικής ψηφιακής αντιγραφής εξαρτάται από τη διεθνή τυποποίηση; 
7. Πως θα έπρεπε να ορίσει κανείς τα έργα και τις παροχές που βρίσκονται στο δημόσιο 
τομέα; Πώς θα μπορούσε κανείς να βεβαιωθεί ότι η προστασία με τα δικαιώματα 
πνευματικής ιδιοκτησίας των έργων και των παροχών δε θα αποτελέσει τροχοπέδη ή 
περιορισμό στην πρόσβαση σε δεδομένα στο δημόσιο τομέα; 



ISSN 0254-1483 
COM(95) 382 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 08 16 
Αριθ. καταλόγου : CB-CO-95-421-GR-C 
ISBN 92-77-92579-5 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Λουζεμβσύργο