Αριθ.C40/8 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτων 17.2.92
ΓνωμοδότησηγιατηνπρότασηοδηγίαςτουΣυμβουλίουπουορίζειτιςελάχιστεςπροδιαγραφέςγιατη
διατήρησηζώωνσεζωολογικούςκήπους(!)
(92/040/03)
Στις17Σεπτεμβρίου1991,καισυμφωνάμετοάρθρο130PτηςΣυνθήκηςΕΟΚ,τοΣυμβούλιοαποφασισε
ναζητήσειτηγνωμοδότησητηςΟικονομικήςκαιΚοινωνικήςΕπιτροπήςγιατηνπαραπάνωπρόταση.
Τοτμήμαπεριβάλλοντος ,δημόσιαςυγείαςκαικατανάλωσης ,στοοποίοανατέθηκεηπροετοιμασία
τωνσχετικώνεργασιών,υιοθέτησετηγνωμοδότησήτουστις5Νοεμβρίου1991,μεβάσητηνέκθεση
τουεισηγητήκ.Vidalκαιτωνσυνεισηγητώνκ.ΔούβηκαιMasucci.
Κατάτην291ησύνοδοολομέλειας(συνεδρίασητης27ηςΝοεμβρίου1991),ηΟικονομικήκαιΚοινω­
νικήΕπιτροπήυιοθέτησεκατάπλειοψηφίακαιμεμίααποχήτηνακόλουθηγνωμοδότηση .
«ζωολογικοςκήπος»,απέχειπολύαπότοναείναιτέλεια,
ιδίωςλόγωτωνδυσμενώνσυνθηκώνυπότιςοποίεςταζώα
διαβιούνσεαυτούς.
2.2.Ωστόσο,ηΟΚΕλαμβανειυπόψητιςσυζητήσειςπου
έγιναν(καιοιοποίεςθασυνεχίσουνενδεχομένωςναγίνονται)
σεδιάφοραεπίπεδαγιαναπροσδιορισθείκατάπόσοτοθέμα
αποτελείπράγματιπροτεραιότηταδράσηςγιατηνΚοινότητα,
πόσονμάλλονπουοισυζητήσειςαυτέςαφορούντοιδιαίτερα
πολύπλοκοθέματηςνομικήςαρμοδιότηταςτηςΚοινότητας
στοντομέααυτό.Φαίνεταιότιηπαρούσαπρότασηαποτελεί
συμβιβασμόμεταξύεκείνωνπουεπιθυμούνμιαπολύπερί­
πλοκηκαιλεπτομερήκοινοτικήρύθμιση(καιηαναφορά
στα«παραρτήματα»καιστην«επιτροπή»στηνπροτελευταία
αιτιολογικήσκέψητηςπρότασηςαποτελείμιαακόμηένδειξη
γιατηνπροσέγγισηαυτή,ηοποίαεγκαταλείφθηκε ενμέρει
απότηνΕπιτροπήκατάτηνκατάρτισητουενλόγωκειμένου)
καιεκείνωνοιοποίοιφρονούνότικατ'εφαρμογήντηςαρχής
τηςεπικουρικότητας ,εναπόκειταιστακράτημέληναλάβουν
τανομοθετικά,κανονιστικάκαιδιοικητικάμέτραπουεπιβάλ­
λονταιγιατηρύθμισητουενλόγωθέματος.1.ΚύριασημείατουεγγράφουτηςΕπιτροπής
1.1.Μετηνυπόεξέτασηπρόταση,ηΕπιτροπήπροτίθεται
ναεξασφαλίσειτηντήρηση,εκμέρουςόλωντωνζωολογικών
κήπωνστηνΚοινότητα,τωνελάχιστωνεναρμονισμένων προ­
διαγραφώνγιατηδιατήρησηάγριωνζώωνστουςχώρους
αυτούς.Hεναρμόνισηθεωρείταιαναγκαία,κυρίωςγιανα
διευκολυνθείηεφαρμογήτηςκοινοτικήςνομοθεσίαςσχετικά
μετηνπροστασίατηςφύσεωςκαιγιανακατοχυρωθείη
ασφάλειατουκοινού.
1.2.Hπρότασηαναγνωρίζειρητάότιοιζωολογικοίκήποι
μπορούνναδιαδραματίσουν τριπλόρόλοέναντιτηςκοινω­
νίας:συμβολήστιςπροσπάθειεςπροστασίαςτωναπειλούμε­
νωνζώωνήτωνειδώνπουκινδυνεύουνναεξαφανισθούν ,
δυνατότηταεκπόνησηςεπιστημονικώνερευνώνγιαταείδη
πουδενείναιεύκολονααποτελέσουναντικείμενοπαρατήρη­
σηςκαιμελέτηςστοφυσικότουςπεριβάλλονκαι,τέλος,
εκπαίδευσητουευρέωςκοινούόσοναφοράτοπεριβάλλον
καιτηνοικολογία .
1.3.Ταάρθρα2και3τηςπρότασηςπροβλέπουνορισμένες
ελάχιστεςπροδιαγραφές ,οιοποίεςπρέπεινατηρούνταιαπό
όλεςτιςεγκαταστάσειςπουθεωρούνταιωςζωολογικοίκήποι.
Γιαναεξασφαλισθείησυμμόρφωσηπροςτιςπροδιαγραφές
αυτές,τοάρθρο4προβλέπειότικάθεζωολογικόςκήπος
πρέπειναέχειάδειαλειτουργίας .Hάδειααυτήμπορείνα
χορηγηθείμόνοκατόπινεπιθεωρήσεωςτωνχώρων,απότην
οποίαπροκύπτειότιoενλόγωζωολογικόςκήποςσυμφωνεί
μεόλεςτιςπροδιαγραφέςήμπορείνατοεπιτύχεισεσύντομο
χρονικόδιάστημα(δώδεκαμήνες).2.3.HΟΚΕείναιτηςγνώμηςότιηλύσητου«συμβιβα­
σμού»,τηνοποίαεπέλεξεηΕπιτροπήείναιδικαιολογημένη .
Παραρτήματα μεπολύσυγκεκριμένεςδιατάξειςκαιμακρο­
σκελείςκαταλόγουςεπιστημονικών ονομασιώντωνειδώνθα
μπορούσανναθέσουνσεσοβαρόκίνδυνοτιςπιθανότητες
οριστικήςκαιταχείαςυιοθέτησηςαπότοΣυμβούλιο,και,εν
πάσηπεριπτώσει,φαίνεταιότιταπαραρτήματααυτάπροσφέ­
ρονταιλιγότερογιαμιανομοθεσία-πλαίσιο σεκοινοτική
κλίμακα.
2.Γενικεςπαρατηρήσεις
2.1.HΟΚΕεκφράζειτηνικανοποίησήτηςγιατην
παρούσαπρότασηοδηγίας,ηοποίαανταποκρίνεται αναμφι­
σβήτητασεμιαανάγκηκαιμιαμέριμναπουέχουνεκφράσει
τόσοτοευρύκοινόόσοκαιοιεμπειρογνώμονες ,καθώςεπί­
σηςκαιοιεκπρόσωποιτωναπασχολούμενων σεζωολογικούς
κήπους.Εκφράζειμόνοτηλύπητηςγιατογεγονόςότιμια
παρόμοιαπρότασηδενυποβλήθηκεενωρίτερααπότηνΕπι­
τροπή,δεδομένουότιημεταχείρισηορισμένωνομάδων
ζώντωνάγριωνζώων,στιςοποίεςδενπροσιδιάζειηονομασία2.3.1.Ωστοσο,αυτοδεναποτελείκώλυμαναληφθούνόλα
τααπαιτούμεναπροληπτικάμέτρααπότηνΕπιτροπή,έτσι
ώστενατηρηθούνπράγματιαπότακράτημέληοιγενικές
διατάξεις,οιόροικαιταμέτραπουπροβλέπονταισταάρθρα
2και3τηςπρότασης.ΣυνεπώςηΟΚΕπροτείνειστηνΕπι­
τροπήναθέσειστηδιάθεσητωνκρατώνμελώντιςαπαιτούμε­
νεςτεχνικέςπληροφορίες(π.χ.μετημορφή«εγχειριδίουή
οδηγού»)έτσιώστεναεφαρμοσθείηοδηγίααποτελεσματικά
καιομοιόμορφα .
(')ΕΕαριθ.C249της24.9.1991,σ.14.2.4.ΌσοναφορατηνομικήβάσηπουεπέλεξεηΕπιτροπή
δηλαδή,τοάρθρο130PτηςΣυνθήκης,ηΟΚΕλαμβάνει

17.2.92ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτων Αριθ.C40/9
μικήςενίσχυσης,έτσιώστενααποφευχθείτο«κλείσιμο»των
ιδρυμάτωναυτών(πουθαέχειαρνητικέςσυνέπειεςγιατην
απασχόλησηαλλάκαιγιατοκοινό,τοοποίοδενθαέχει
πλέοντηδυνατότηταναβλέπειταζώαχωρίςναδιανύσει
μεγάλεςαποστάσεις).Προςτοσκοπόαυτό,ηΟΚΕθαπρότει­
νεεπιδοτήσεις[στοπλαίσιοτουΕυρωπαϊκούΤαμείουΠερι­
φερειακήςΑνάπτυξης(ΕΤΠΑ)]ήτηχορήγησηδανείωνμε
ευνοϊκούςόρους(ΕυρωπαϊκήΤράπεζαΕπενδύσεων).υπόψηοτιορισμένοιεμπειρογνώμονες είναιτηςγνώμηςότι
θαπρέπεινααντικατασταθεί ήτουλάχιστονασυμπληρωθεί
απότοάρθρο100Aγιαταμέτρασχετικάμετηνπροσέγγιση
τωννομοθετικών ,κανονιστικώνκαιδιοικητικώνδιατάξεων
τωνκρατώνμελώνπουέχουνωςαντικείμενοτηνεγκαθίδρυση
καιτηλειτουργίατηςεσωτερικήςαγοράς.Σημαντικήαιτιο­
λογίατηςπαρούσαςπρότασηςαποτελείστηνουσίαηεναρμό­
νισητωνελάχιστωνπροδιαγραφώνδιατήρησηςτωνζώωνσε
ζωολογικούςκήπους,κυρίωςγιαναεξασφαλισθούν οικαλές
συνθήκεςδιαβίωσήςτους(μιαάποψηπουδενκαλύπτεταιαπό
τοάρθρο130ΠτηςΣυνθήκης!)καιηεπιμόρφωσητουκοινού.2.7.Μολονότιτοάρθρο11τηςπαρούσαςοδηγίαςπαρέχει
στακράτημέλητηδυνατότηταναθεσπίζουναυστηρότερες
διατάξεις,φαίνεταιαναγκαίο,στοπλαίσιομιαςμεγάληςκοι­
νήςαγοράς,ναερμηνεύονταικαιναεφαρμόζονταιομοιόμορ­
φαοιελάχιστεςπροδιαγραφές .Θαήτανόντωςλυπηρόνα
υπόκεινταιοιζωολογικοίκήποιενόςκράτουςμέλουςσε
αυστηρότερουςπεριορισμούςαπόό,τιεκείνοιενόςάλλου,
επειδήαυτόθαμπορούσεναπροκαλέσειστρέβλωσητου
ανταγωνισμού .HΟΚΕεπαναλαμβάνειτηνπρότασήτης
(βλέπεσημείο2.3)νατεθούνστηδιάθεσητωνκρατώνμελών
τεχνικάδεδομέναπουνακαθιστούνδυνατήτηνομοιόμορφη
ερμηνείατωνδιατάξεωντηςοδηγίας.2.4.1.Ομωςηπαρούσακοινοτικήπρότασηαποτελείεπί­
σηςστοιχείοτηςκοινοτικήςπεριβαλλοντικής πολιτικής,
ιδίωςλόγωτουρόλουπουμπορείναδιαδραματίσουν οιζωο­
λογικοίκήποιγιατηνπροστασίατωνειδών,έμμεσαδιαμέσου
τηςεκπαίδευσηςτουκοινούκαιάμεσαδιαμέσουτωνπρο­
γραμμάτωναναπαραγωγής σεαιχμαλωσίατωνειδώνπου
κινδυνεύουνναεξαφανισθούνκαιτηνεπαναφοράστηφύση
τωνζώωνπουαναπαράγονται μετοντρόποαυτό.Ταπρογράμ­
ματααυτάεξακολουθούνωστόσονααποτελούνεξαιρετικά
ειδικευμένεςδραστηριότητες πουαφορούναποκλειστικά
ένανπεριορισμένοαριθμόζωολογικώνκήπων,οιοποίοι
συνεργάζονταιστενάκαιυπότονέλεγχοτηςΟμάδαςΕιδικών
γιατηνΑναπαραγωγήστηνΑιχμαλωσία(CBSG—Captive
BreedingSpecialistGroup).Hπροστασίατηςφύσεως,συμπε­
ριλαμβανόμενων τωνάγριωνειδώνζώων,απαιτείκατάκύριο
λόγοτηνπροστασίακαιτηδιατήρησητωνβιοτόπωντους,
καθώςκαιμέτραελέγχουτουεφοδιασμού(νόμιμουκαιπαρά­
νομου)τωνζωολογικώνκήπωνμεζώα,τηνπρόληψητης
ρύπανσης,κλπ.HπρότασητηςΕπιτροπήςαφοράεπίσηςτην
υγείακαιτηνασφάλειατουπροσωπικούκαιτωνεπισκεπτών
τωνζωολογικώνκήπων,πράγμαπουαποτελείσαφήστόχο
πουαναφέρεταιστοάρθρο130ΠτηςΣυνθήκης.Συνεπώς,η
ΟΚΕείναιτηςγνώμηςότιηνομικήβάσηπουεπέλεξεη
Επιτροπήείναισωστή.3.Ειδικέςπαρατηρήσεις
3.1.Νααντικατασταθεί η4ηαιτιολογικήσκέψηαπότα
εξής:
«Ότιοιζωολογικοίκήποιμπορούνναδιαδραματίσουν
σημαντικόρόλοστοντομέατηςεκπαίδευσηςκαιτης
ενημέρωσηςτουκοινού,καιμπορούνσυμβάλλουνστα
προγράμματαπροστασίαςτωνειδώνπουκινδυνεύουννα
εξαφανισθούνκαισταπρογράμματαεπιστημονικήςέρευ­
νας.»
3.2.Ναδιαγραφείη8ηαιτιολογικήσκέψη.
3.3.Αρθρο1.2(α)
2.5.Είναισαφέςότι,κατάτηνάποψητηςΟΚΕ,ηπρωταρ­
χικήλειτουργίακάθεεγκατάστασηςπουδιατηρείάγριαζώα
σεαιχμαλωσία,είναιηεκπαίδευσηκαιηενημέρωσητου
κοινού(καιειδικότερατωννέων).Συνεπώς,θαήτανεπιθυ­
μητόναδοθείπερισσότερηπροσοχήστηνπτυχήαυτήτης
πρότασηςκαιναπροσδιορισθούν συγκεκριμέναοιελάχιστες
εκπαιδευτικέςδράσειςπουπρέπεινααναληφθούν ,ανχρεια­
στείσεέναειδικόπαράρτηματηςοδηγίας.3.3.1.HΟΚΕδιερωτάταικατάπόσοoορισμόςτων«ζωο­
λογικώνκήπων»δενείναιυπερβολικάευρύς.Επομένως,τα
πάρκα,σταοποίαέχειπρόσβασητοκοινό,καισταοποία
υπάρχουνέναήπερισσότερααυτόχθονα«άγριαείδη»(ζαρκά­
δια,κύκνοι...)θακαλύπτονταιαπότιςδιατάξειςτηςπαρούσας
οδηγίας,καθώςεπίσηςκαιοιπεριφραγμένεςεκτάσειςκυνη­
γιού,στιςοποίεςτοκοινόδύναταιναέχειπρόσβαση.
3.3.2.Ωστοσο,έναςπαρόμοιοςορισμόςπρέπειναπαραμεί­
νειεπαρκώςεξειδικευμένοςγιανααποφεύγονταιοικαταχρή­
σεις,ιδίωςαπότουυπεύθυνουςτωνεγκαταστάσεωνδιατήρη­
σηςζώωνπουςισχυρίζονταιότιδεντιςαφοράηοδηγία.
Νέοςορισμός:2.6.Είναιεπίσηςσαφέςοτιμεγάλοςαριθμόςζωολογικών
κήπωνστηνΚοινότηταπρέπειναλάβειμέτραγιανασυμμορ­
φωθείπροςτιςπροδιαγραφέςπουπροβλέπειηοδηγίααυτή,
καιότιταμέτρααυτάθαπροκαλέσουνσημαντικέςχρηματο­
οικονομικέςδαπάνες.Οιενλόγωδαπάνεςυπάρχεικίνδυνος
ναείναιδυσβάστακτεςγιαμεγάλοαριθμόπαρόμοιωνιδρυμά­
τωνταοποία,στηνπλειοψηφίατους,έχουνμηεμπορικό
νομικόκαθεστώς(ίδρυμα,μηκερδοσκοπικός οργανισμός ,...)
μετρόποώστεναπροβλεφθούνδυνατότητεςχρηματοοικονο­«Όλεςοιεγκαταστάσεις ,μεεξαίρεσητατσίρκακαιτα
καταστήματασταοποίαέχειπρόσβασητοκοινό,όπου
διατηρούνταιγιαναεκτίθενταιζωντανάάγριαζώα.»

Αριθ.C40/10 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτων 17.2.92
3.4.Αρθρο1.2(γ)
3.4.1.Γιανααποφευχθούνεπίσηςοικαταχρήσεις(και
κυρίωςγιαναδιασφαλισθείότιεγκαταστάσειςόπωςταδελφι­
νάριαεμπίπτουνστονορισμότου«ζωολογικούκήπου»)η
ΟΚΕπροτείνειέναναυστηρότεροορισμότου«τσίρκου»:
«Κινητήεγκατάστασηόπουδιατηρούνταιήεισάγονται
ζώααποκλειστικάγιατηνπραγματοποίηση παραστά­
σεων.»
3.5.Άρθρο1.2(δ)
3.5.1.Προκύπτεισαφώςαπότηναιτιολογικήέκθεσηότι
ηπρότασηαφοράαποκλειστικάταζώαπουανήκουνσεάγρια
είδηκαιόχιτακατοικίδιαζώα(σκύλους,πτηνά,κατσίκες,...)
ταοποίαθαμπορούσεκανείςνασυναντήσεισεπρότυπα
αγροκτήματαήσεσχολεία.Oορισμόςτων«ζώων»πρέπεινα
λαμβάνειυπόψητηδιάκρισηαυτή.
Νεοςορισμος:
«Δείγματατωνειδώνπουζουνκανονικάσεάγριακατά­
σταση.»3.7.Άρθρο3
3.7.1.Νααντικατασταθούν οιλέξεις«στουςεπιθεωρητές
πουέχουνορισθεί»απότιςλέξεις
«στηνεπιτροπήεπιθεώρησηςπουέχειορισθεί».
3.8.Άρθρο5.4
3.8.1.Είναιφρόνιμοναπροβλεφθείσεορισμένεςπεριπτώ­
σειςπερίοδοςπροσαρμογήςάνωτωνδώδεκαμηνών.Ορισμέ­
νεςμετατροπές,πουέχουνκαταστείαναγκαίεςμετάτη
θέσπισητωνδιατάξεωντηςοδηγίας,θαδιαρκέσουνπερισσό­
τεροαπόέναχρόνο,πόσονμάλλονπουοιεργασίεςαυτές
πρέπειναλάβουνυπόψηορισμένεςεπιτακτικέςβιολογικές
ανάγκες(χειμερίανάρκη,περίοδοςαναπαραγωγής ,...).H
ΟΚΕπροτείνειγιατολόγοαυτότηνακόλουθητροποποίηση :
«Εάνοιδιατάξειςπουπεριλαμβάνονται στηνυπόόρους
χορηγηθείσαάδειαδεντηρηθούνεντόςπροθεσμίας
δώδεκαμηνών,ηαρμόδιααρχήμπορείνααποσύρειτην
άδειακαινααπαγορεύσειτηνπρόσβασητουκοινούστο
ζωολογικόκήπο.Εάν,ωστόσο,ηεπιτροπήεπιθεώρησης
είναιτηςγνώμηςότιέχουναρχίσειοιεργασίεςμετατρο­
πήςήάλλαμέτραπροσαρμογής ,πουμπορούνναπερατω­
θούνεντόςμιαςαποδεκτήςπεριόδουηαρμόδιααρχή
μπορείναεκδώσειμιανέαυπόόρουςάδειαγιαμιαπερί­
οδοπουδενθαπρέπεισεκαμιάπερίπτωσηναυπερβαίνει
τουςδώδεκαμήνες.»
3.9.Άρθρο6
Νααντικατασταθεί ηπρώτηπερίοδοςτουάρθρου6,απότα
εξής:
«Hεπιθεώρησηδιενεργείταιαπόεπιτροπήπουαπαρτίζε­
ταιαπόένατουλάχιστονμέλοςτηςαρμόδιαςαρχήςκαι
απόδύοεμπειρογνώμονες ,οιοποίοιμολονότιδιαθέτουν
επαγγελματικήεμπειρίασεζωολογικούςκήπουςμεάγρια
ζώαδενέχουνάμεσοσυμφέρονστηνενλόγωεγκατά­
σταση.»
3.10.Άρθρο9
Νααντικατασταθεί τοάρθρο9απόταεξής:
«Τακράτημέληενθαρρύνουντουςζωολογικούςκήπους
ναπροωθούντηνεκπαίδευσηκαιτηνενημέρωσητου
κοινούστοντομέατηςπροστασίαςτωνάγριωνειδών.»3.6.Άρθρο1.2(στ)
3.6.1.Hεπιθεώρησητωνζωολογικώνκήπωνπουπροβλέ­
πεταιστοάρθρο3θαπρέπειναδιενεργείταιαπόμια«Επι­
τροπήΕπιθεώρησης»πουνααπαρτίζεται,όπωςπροβλέπειτο
άρθρο6,απότρίατουλάχιστονάτομα,εκτωνοποίωνταδύο
θαείναι«εμπειρογνώμονες ».Ορισμένακράτημέληθαείναι
δύσκολονασυμμορφωθούνπροςτονορισμόπουυπαγορεύει
ότιοιαρμόδιεςαρχέςορίζουνεμπειρογνώμονες «οιοποίοι
δενέχουνσυμφέρονστονενλόγωζωολογικόκήπο»,καινα
λάβουνπαράλληλαυπόψητονορισμότουάρθρου1.2(στ),
τοοποίοαναφέρειότιoεμπειρογνώμονας αυτόςπρέπεινα
διαθέτειτουλάχιστονπενταετήεπαγγελματική εμπειρίασε
ζωολογικόκήπο.Γιατολόγοαυτό,ηΟΚΕπροτείνεινα
τροποποιηθείoορισμόςαυτόςωςεξής:
«Άτομοπουορίζεταιαπότηναρμόδιααρχήτουενδιαφε­
ρόμενουκράτουςμέλους,καιτοοποίοδιαθέτειγνώσεις
καιαναγνωρισμένη πείραστοντομέατηςδιαχείρισηςκαι
τηςκράτησηςσεαιχμαλωσίαάγριωνζώων.»
Βρυξελλες,27Νοεμβρίου1991.
OΠροεδροςτης
ΟικονομικήςκαιΚοινωνικήςΕπιτροπής
FrançoisSTAEDELIN