[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 4.12.2008

COM(2008) 817 τελικό

2008/0237 (COD)

Πρόταση

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

για τα δικαιώματα των επιβατών λεωφορείων και πούλμαν και για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2006/2004 σχετικά με τη συνεργασία μεταξύ των εθνικών αρχών που είναι αρμόδιες για την επιβολή της νομοθεσίας για την προστασία των καταναλωτών (υποβληθείσα από την Επιτροπή) {SEC(2008) 2953} {SEC(2008) 2954}

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

1. Ιστορικό της πρότασης

1.1 . Αιτιολόγηση και στόχοι

Η αγορά διεθνών μεταφορών επιβατών με λεωφορεία και πούλμαν έχει ήδη απελευθερωθεί. Ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 684/92, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 11/98, άνοιξε την πρόσβαση στην εν λόγω αγορά. Μαζί με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 12/98, που καθορίζει τους όρους υπό τους οποίους γίνονται δεκτοί στις εθνικές οδικές μεταφορές επιβατών σε ένα κράτος μέλος μεταφορείς με πούλμαν και λεωφορεία μη εγκατεστημένοι σε αυτό, η εν λόγω νομοθεσία αποτελεί τη σπονδυλική στήλη της εσωτερικής αγοράς διεθνών οδικών μεταφορών επιβατών[1]. Η ενιαία αγορά μεταφορών έχει αποφέρει στους Ευρωπαίους σημαντικά οφέλη, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται η ευρύτερη επιλογή προορισμών και οι ανταγωνιστικές ταξιδιωτικές προσφορές. Η κατάργηση των συνόρων και η ανάπτυξη των ταξιδίων δεν συνοδεύονται πάντα από επαρκή μέτρα για την προστασία των δικαιωμάτων των επιβατών. Είναι θέμα ζωτικής σημασίας να καθοριστούν στο σύνολό τους τα δικαιώματα πρόσβασης στις εν λόγω υπηρεσίες, καθώς και οι κανόνες που διέπουν την παροχή τους, αφού αυτός ο τρόπος μεταφοράς είναι απαραίτητος για τη μετάβαση στην εργασία, για τις επισκέψεις σε συγγενείς και φίλους, όπως και για ψυχαγωγία και τουρισμό· η περιορισμένη πρόσβαση μπορεί να παρεμποδίσει σοβαρά την κοινωνική ένταξη πολλών πολιτών, εις βάρος ολόκληρης της κοινωνίας. Στη Λευκή Βίβλο με τίτλο «Η ευρωπαϊκή πολιτική μεταφορών με ορίζοντα το έτος 2010: η ώρα των επιλογών»[2], η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προέβλεψε την καθιέρωση δικαιωμάτων των επιβατών σε όλους τους τρόπους μεταφοράς, τοποθετώντας έτσι τους χρήστες στο επίκεντρο της πολιτικής μεταφορών. Η ανάγκη ενεργειών προς αυτή την κατεύθυνση τονίστηκε περαιτέρω στην ανακοίνωση του 2005 για την ενίσχυση των δικαιωμάτων των επιβατών στην Ευρωπαϊκή Ένωση[3], στην οποία η Επιτροπή παρουσίαζε μια προσέγγιση πολιτικής για τον τρόπο επέκτασης των μέτρων προστασίας των επιβατών και σε άλλους τρόπους μεταφορών, πέραν των αεροπορικών. Η Επιτροπή επεσήμανε τα δικαιώματα που πρέπει να ενισχυθούν με την κοινοτική δράση, ανεξαρτήτως του χρησιμοποιούμενου μέσου μεταφοράς[4].

Όσον αφορά τις μεταφορές με πούλμαν, η Επιτροπή εντόπισε τρία κύρια πεδία προβληματισμού: 1) τα δικαιώματα των ατόμων με μειωμένη κινητικότητα, 2) ζητήματα ευθύνης και 3) αποζημίωση και παροχή συνδρομής σε περίπτωση διακοπής του ταξιδίου.

Στην ανακοίνωσή της, της 22ας Ιουνίου 2006, με τίτλο «Η Ευρώπη σε συνεχή κίνηση – Βιώσιμη κινητικότητα στην ήπειρό μας – Ενδιάμεση εξέταση της Λευκής Βίβλου του 2001 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις μεταφορές»[5], η Επιτροπή δεσμευόταν να εξετάσει τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να προωθηθεί η βελτίωση της ποιότητας των υπηρεσιών και η εξασφάλιση των δικαιωμάτων των επιβατών σε όλους τους τρόπους μεταφοράς.

1.2 Μεταφορές με λεωφορεία και πούλμαν

Αυτός ο τρόπος μεταφοράς χαρακτηρίζεται από ορισμένα διακριτικά στοιχεία, τα οποία αφορούν τόσο τους μεταφορείς, όσο και τους επιβάτες.

Από άποψη επιβατοχιλιομέτρων, οι μεταφορές με λεωφορεία και πούλμαν κατέχουν μερίδιο 9,3% επί του συνόλου των χερσαίων μεταφορών στην Ευρωπαϊκή Ένωση και, μετά τα επιβατικά αυτοκίνητα (82,8%), παραμένουν το σημαντικότερο μέσο μεταφοράς που έχει στη διάθεσή του το κοινό (μερίδιο (8,3 % σε όλους τους τρόπους μεταφοράς)[6]. Ο τομέας παρουσίασε σταθερή ανάπτυξη ύψους 5,8%, από 474 εκατομμύρια το 1995 σε 502 εκατομμύρια το 2004[7]. Υπολογίζεται ότι ο ετήσιος αριθμός επιβατών στις διεθνείς μεταφορές με λεωφορεία και πούλμαν ανέρχεται σε 72,8 εκατομμύρια.

Οι επιβάτες άλλων μέσων μεταφοράς, κυρίως οι επιβάτες των αεροπορικών μεταφορών, ήδη επωφελούνται από μια σειρά δικαιωμάτων, που έχουν καθοριστεί σε κοινοτικό επίπεδο και παρέχουν επαρκή προστασία.

Σε αντίθεση με άλλους τρόπους μεταφοράς, δεν υπάρχουν ούτε διεθνείς συμφωνίες (με εξαίρεση τη Σύμβαση της Οικονομικής Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για την Ευρώπη σχετικά με τη σύμβαση διεθνούς οδικής μεταφοράς επιβατών και αποσκευών (Contract for the International Carriage of Passengers and Luggage by Road - CVR)[8], που έχει επικυρωθεί μόνον από τρία κράτη μέλη), ούτε κοινοτική νομοθεσία που να καθιερώνουν τα δικαιώματα των επιβατών λεωφορείων και πούλμαν.

Η προστασία των επιβατών λεωφορείων και πούλμαν διαφέρει από το ένα κράτος μέλος στο άλλο. Οι επιβάτες εξαρτώνται από τα εθνικά συστήματα ευθύνης, από τη νομοθεσία περί θεμιτού ανταγωνισμού και από τις αυτοδεσμευτικές συμφωνίες των μεταφορέων έναντι των πελατών. Οι μεταφορείς σε ορισμένες χώρες έχουν καταρτίσει εκτενείς αυτοδεσμευτικές συμφωνίες, που περιλαμβάνουν κατάλληλα συστήματα διεκπεραίωσης των παραπόνων και επίλυσης των διαφορών, πράγμα το οποίο, όμως, δεν συμβαίνει στην πλειονότητα των κρατών μελών. Δεν υπάρχουν σήμερα κοινοί κανόνες για τη διεκπεραίωση των παραπόνων και την επίλυση των διαφορών μεταξύ επιβατών και εταιρειών. Αυτό αποτελεί εμπόδιο στον θεμιτό ανταγωνισμό μεταξύ μεταφορέων από διάφορα κράτη μέλη.

Οι κανόνες περί ευθύνης των μεταφορέων παρουσιάζουν έντονη τάση διαφοροποίησης, δεν έχουν δε γενικευθεί η καταβολή αποζημίωσης και η παροχή συνδρομής σε περίπτωση διακοπής του ταξιδίου. Ενώ για άλλους τρόπους μεταφοράς έχουν θεσπιστεί, σε κοινοτικό[9] ή διεθνές επίπεδο, κανόνες περί ευθύνης, αυτό δεν συμβαίνει στην περίπτωση των μεταφορών με λεωφορεία και πούλμαν. Όσον αφορά τα διεθνή ταξίδια, οι επιβάτες δυσκολεύονται να εντοπίσουν τα συστήματα ευθύνης που εφαρμόζονται σε περίπτωση ατυχημάτων[10].

Ως προς τις πληροφορίες που παρέχονται στους επιβάτες, υπάρχουν γενικές υποχρεώσεις[11] βάσει των οποίων οι μεταφορείς οφείλουν να αναγράφουν το δρομολόγιο της γραμμής, τις στάσεις, τα ωράρια, τα κόμιστρα και τους όρους μεταφοράς. Ωστόσο, σε κρίσιμες καταστάσεις όπου διακόπτεται το ταξίδι, οι επιβάτες μπορεί να μην είναι σε θέση να λάβουν επαρκείς πληροφορίες.

Εν γένει, οι επιβάτες που χρησιμοποιούν αυτόν τον τρόπο μεταφοράς είναι μάλλον «ευάλωτοι» λόγω χαμηλού εισοδήματος. Τα άτομα με αναπηρία και με μειωμένη κινητικότητα έχουν στη διάθεσή τους περιορισμένη πρόσβαση στις μεταφορές με λεωφορεία και πούλμαν, πράγμα το οποίο μπορεί να παρεμποδίσει την ενσωμάτωσή τους στην κοινωνία.

1.3 . Ρυθμιζόμενα ζητήματα

Η πρόταση αποσκοπεί στην καθιέρωση δικαιωμάτων των επιβατών πούλμαν και λεωφορείων, προκειμένου να γίνουν ελκυστικότερες οι μεταφορές με πούλμαν και λεωφορεία, να ενισχυθεί η εμπιστοσύνη σε αυτόν τον τρόπο μεταφοράς και να εξασφαλιστεί ισότιμος ανταγωνισμός μεταξύ μεταφορέων από διάφορα κράτη μέλη, όπως και με άλλους τρόπους μεταφοράς.

Κατ’ αρχήν, η πρόταση προβλέπει διατάξεις σχετικά με τα εξής:

- ευθύνη σε περίπτωση θανάτου ή τραυματισμού επιβατών και σε περίπτωση απώλειας ή φθοράς των αποσκευών τους·

- αποφυγή διακριτικής μεταχείρισης, λόγω ιθαγένειας ή τόπου κατοικίας, όσον αφορά τους όρους μεταφοράς που προσφέρονται στους επιβάτες από επιχειρήσεις λεωφορείων ή πούλμαν·

- παροχή συνδρομής σε άτομα με αναπηρία και άτομα με μειωμένη κινητικότητα·

- υποχρεώσεις των επιχειρήσεων λεωφορείων και πούλμαν σε περίπτωση ματαίωσης ή καθυστέρησης του ταξιδίου·

- υποχρεώσεις ενημέρωσης·

- διεκπεραίωση παραπόνων·

- γενικούς κανόνες για τον έλεγχο της εφαρμογής.

2. Πεδίο εφαρμογής

Η παρούσα πρόταση αφορά τις μεταφορές με λεωφορεία και πούλμαν. Το ζήτημα της πρόσβασης στην αγορά έχει ήδη ρυθμιστεί σε κοινοτικό επίπεδο με τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 684/92 του Συμβουλίου, της 16ης Μαρτίου 1992, για τη θέσπιση κοινών κανόνων στις διεθνείς μεταφορές επιβατών με πούλμαν και λεωφορεία, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 11/98 του Συμβουλίου.

Οι εσωτερικές αστικές, υπεραστικές και μικρών αποστάσεων περιφερειακές λεωφορειακές γραμμές καλύπτονται συνήθως από συμβάσεις δημόσιας υπηρεσίας, όπου λαμβάνονται υπόψη σε μεγάλο βαθμό τα δικαιώματα των επιβατών και η ποιότητα της εξυπηρέτησης. Άρα, οι υποχρεώσεις των λεωφορειακών επιχειρήσεων και τα αντίστοιχα δικαιώματα των επιβατών καθορίζονται στην εθνική νομοθεσία. Τα κράτη μέλη δύνανται να εξαιρούν τις γραμμές αυτές από το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού, υπό την προϋπόθεση ότι το επίπεδο δικαιωμάτων των επιβατών που καθιερώνεται στις εν λόγω συμβάσεις είναι συγκρίσιμο με το επίπεδο που καθορίζεται στον παρόντα κανονισμό.

Τα κράτη μέλη προσφέρουν μια ποικιλία λύσεων για τους επιβάτες και διαφορετικά επίπεδα προστασίας ως προς την ευθύνη των μεταφορέων και τη συνδρομή που παρέχεται σε άτομα με αναπηρία. Επομένως, με την παρούσα πρόταση αντιμετωπίζονται καταστάσεις που θεωρούνται κρίσιμες, επειδή δεν παρέχεται κατάλληλη συνδρομή και φροντίδα. Παραδείγματος χάριν, οι επιβάτες διαδρομών μεγάλων αποστάσεων, εκτός του τόπου κατοικίας τους, βρίσκονται σε πολύ ευάλωτη θέση, εάν διακοπεί το ταξίδι τους ή συμβεί κάποιο ατύχημα.

Στο παρόν στάδιο, η Επιτροπή προτείνει να αντιμετωπιστούν τα ζητήματα για τα οποία επιβάλλεται να γίνει σημαντική εναρμόνιση μεταξύ των κρατών μελών, λόγω του περίπλοκου χαρακτήρα τους ή/και της διεθνούς διάστασής τους (διασυνοριακά ταξίδια, διεθνείς μεταφορείς). 3. Συνοχή με άλλες πολιτικές και στόχους της ΕΕ

Η πρόταση κανονισμού συμβάλλει στην επίτευξη των στόχων της Συνθήκης, με την εξασφάλιση ενισχυμένης προστασίας των καταναλωτών, την καταπολέμηση των διακρίσεων και του κοινωνικού αποκλεισμού των ατόμων με αναπηρία, και με την παροχή στους ευρωπαίους πολίτες της δυνατότητας να επωφεληθούν πλήρως από τις ευκαιρίες που δημιουργεί η εσωτερική αγορά.

3.1 . Προστασία των καταναλωτών

Η καθιέρωση και περαιτέρω ενίσχυση των δικαιωμάτων των επιβατών αντικατοπτρίζει την υψηλή προτεραιότητα που δόθηκε από τη Συνθήκη του Άμστερνταμ στην προστασία των καταναλωτών. Στην ανακοίνωσή της με τίτλο «Στρατηγική της ΕΕ για την πολιτική καταναλωτών 2007-2013: ενδυνάμωση των καταναλωτών, προώθηση της ευημερίας τους και αποτελεσματική προστασία τους»[12], η Επιτροπή δηλώνει ότι μια από τις προτεραιότητες είναι να τεθούν οι καταναλωτές στο επίκεντρο των υπόλοιπων πολιτικών της ΕΕ. Στην ανακοίνωση σημειώνεται ότι έχει συντελεστεί πρόοδος όσον αφορά την ενσωμάτωση των συμφερόντων των καταναλωτών, μεταξύ άλλων στον τομέα των αερομεταφορών. Ο στόχος για το μέλλον είναι να αξιοποιηθούν τα επιτεύγματα αυτά, ώστε να γίνει συστηματικότερη η ενσωμάτωση των συμφερόντων των καταναλωτών στις άλλες πολιτικές. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή επεκτείνει και σε άλλους τρόπους μεταφοράς τα δικαιώματα των επιβατών που διαμορφώθηκαν στον τομέα των αερομεταφορών, ιδιαίτερα όσον αφορά τους επιβάτες με μειωμένη κινητικότητα.

3.2 . Κοινωνική ένταξη και θεμελιώδη δικαιώματα

Η παρούσα πρόταση για τα δικαιώματα των επιβατών λεωφορείων και πούλμαν εναρμονίζεται με τους στόχους της καταπολέμησης του κοινωνικού αποκλεισμού, εφόσον καθιερώνει την αρχή της αποφυγής των διακρίσεων και της παροχής συνδρομής σε άτομα με αναπηρία. Το άρθρο 12 της συνθήκης ΕΚ ορίζει ότι απαγορεύεται κάθε διάκριση λόγω ιθαγενείας. Επομένως, και στον τομέα των μεταφορών με λεωφορεία και πούλμαν και υπό την επιφύλαξη των υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας που επιβάλλουν μειωμένα κόμιστρα για κοινωνικούς λόγους, οι όροι σύμβασης και τα κόμιστρα που εφαρμόζονται από τις επιχειρήσεις λεωφορείων ή/και πούλμαν ή τα εκδοτήρια εισιτηρίων προσφέρονται στο ευρύ κοινό χωρίς καμία διάκριση λόγω της ιθαγένειας ή του τόπου κατοικίας του τελικού πελάτη, ή λόγω του τόπου εγκατάστασης των εκδοτηρίων εισιτηρίων εντός της Κοινότητας. Η πρόταση ευθυγραμμίζεται επίσης με το άρθρο 21 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, στο οποίο θεσπίζεται η γενική αρχή της απαγόρευσης κάθε διάκρισης ιδίως λόγω φύλου, φυλής, χρώματος, εθνοτικής καταγωγής ή κοινωνικής προέλευσης, γενετικών χαρακτηριστικών, γλώσσας, θρησκείας ή πεποιθήσεων, πολιτικών φρονημάτων ή κάθε άλλης γνώμης, ιδιότητας μέλους εθνικής μειονότητας, περιουσίας, γέννησης, αναπηρίας, ηλικίας ή γενετήσιου προσανατολισμού. Συνάδει επίσης με το άρθρο 13 της συνθήκης ΕΚ, το οποίο παρέχει στην Κοινότητα τη δυνατότητα να καταπολεμήσει τις διακρίσεις στους τομείς κοινοτικής αρμοδιότητας. Η πρόταση ευθυγραμμίζεται ακόμη με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία, που έχει υπογραφεί από όλα τα κράτη μέλη και την Ευρωπαϊκή Κοινότητα.

3.3 . Ενιαία αγορά

Τέλος, η πρόταση θα δώσει τη δυνατότητα στους επιβάτες, που θα τυγχάνουν καλύτερης προστασίας, να επωφεληθούν πλήρως από την ενιαία αγορά. Με την πρόταση διασφαλίζεται ότι οι πολίτες, συμπεριλαμβανομένων εκείνων με μειωμένη κινητικότητα, μπορούν να αξιοποιήσουν πλήρως, και με εμπιστοσύνη, τα πλεονεκτήματα της ενιαίας αγοράς. Η πολιτική της ΕΕ για τους καταναλωτές βρίσκεται στο επίκεντρο της επόμενης φάσης της ενιαίας αγοράς, όπως περιγράφεται στην ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο για την επανεξέταση της ενιαίας αγοράς[13]. Από την ενιαία αγορά πηγάζουν οφέλη για τους καταναλωτές, με τη διεύρυνση των επιλογών, τη μείωση των τιμών και την παροχή επαρκούς προστασίας. Από αυτή την άποψη, η καθιέρωση των δικαιωμάτων των επιβατών λεωφορείων και πούλμαν θα συμπληρώσει την πρόοδο που έχει επιτευχθεί στον τομέα των μεταφορών, στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής ενιαίας αγοράς.

4. Διαβουλεύσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη και εκτίμηση επιπτώσεων

4.1 . Διαβουλεύσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη

Τον Ιούλιο του 2005, οι υπηρεσίες της Επιτροπής ξεκίνησαν δημόσιες διαβουλεύσεις, βάσει Εγγράφου εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής με τίτλο «Δικαιώματα των επιβατών στις διεθνείς μεταφορές με λεωφορεία και πούλμαν», το οποίο περιείχε επισκόπηση των ζητημάτων και των προβλημάτων σχετικά με την καθιέρωση των δικαιωμάτων των επιβατών σε αυτόν τον τρόπο μεταφοράς, και καλούσε τα ενδιαφερόμενα μέρη να διατυπώσουν παρατηρήσεις σε μια σειρά ερωτημάτων. Οι διαβουλεύσεις ολοκληρώθηκαν με τη δημοσίευση της έκθεσης των αποτελεσμάτων των δημοσίων διαβουλεύσεων[14] και της έκθεσης από τη συνεδρίαση των ενδιαφερομένων μερών, που πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες, στις 29 Μαρτίου 2006[15].

Από τις παρατηρήσεις που διατυπώθηκαν φάνηκε ότι υπήρχε σαφής διάσταση απόψεων μεταξύ των επιχειρήσεων λεωφορείων ή/και πούλμαν, και των ενώσεων και ομοσπονδιών τους, αφενός, και των ενώσεων καταναλωτών, αφετέρου. Εν γένει, οι πρώτοι δεν διαβλέπουν καμία – ή μόνον πολύ περιορισμένη – ανάγκη για κανονιστικές ρυθμίσεις σε επίπεδο ΕΕ, ενώ οι δεύτεροι ζητούν να καθιερωθούν εκτεταμένα δικαιώματα για τους επιβάτες. Εκφράστηκαν επίσης πολύ σαφείς ανησυχίες όσον αφορά την οικονομική και οργανωτική δομή αυτού του κλάδου, δεν υπήρξε δε ομοφωνία σχετικά με το πεδίο εφαρμογής των κανονιστικών ρυθμίσεων, ούτε για το αν θα πρέπει να συμπεριληφθούν ή να εξαιρεθούν ορισμένοι τύποι γραμμών, και συγκεκριμένα τοπικές και περιφερειακές γραμμές. Οι μεταφορείς υποστηρίζουν, κατά κύριο λόγο, ότι η παρούσα οικονομική κατάσταση δεν επιτρέπει να επιβληθούν επιπρόσθετες επιβαρύνσεις, ότι δεν υφίσταται πραγματική ανάγκη για κανονιστικές ρυθμίσεις και ότι πολλά ζητήματα έχουν εν πάση περιπτώσει αντιμετωπιστεί, είτε με εθνική νομοθεσία είτε με αυτοδεσμευτικές συμφωνίες τις οποίες έχουν συνάψει. Ταυτοχρόνως, οι ενώσεις καταναλωτών ζητούν εκτενείς κοινοτικές ενέργειες, καθώς η προστασία των δικαιωμάτων των επιβατών διαφέρει σε μεγάλο βαθμό από τη μία χώρα στην άλλη.

Δεν υπήρξε ομοφωνία μεταξύ των ενδιαφερομένων σχετικά με το πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί το ζήτημα της πρόσβασης των ατόμων με μειωμένη κινητικότητα σε αυτόν τον τρόπο μεταφοράς, και της παροχής συνδρομής σε αυτά τα άτομα. Ορισμένοι μεταφορείς επεσήμαναν το αυξημένο κόστος και την περιορισμένη σκοπιμότητα προσαρμογής ολόκληρου του στόλου οχημάτων και ανέφεραν ότι υπάρχουν βιώσιμες εναλλακτικές λύσεις για τα άτομα με μειωμένη κινητικότητα (ειδικευμένες εταιρείες λεωφορείων ή/και πούλμαν), ενώ άλλοι επεσήμαναν τον ενδεχόμενο κοινωνικό αποκλεισμό αυτών των ατόμων.

Εκφράστηκαν επίσης ανησυχίες μήπως οι διατάξεις περί αποζημίωσης σε περίπτωση καθυστέρησης είναι εις βάρος της οδικής ασφάλειας.

Η σύνοψη των παρατηρήσεων που απεστάλησαν κατά τις δημόσιες διαβουλεύσεις, το κείμενο των επιμέρους απαντήσεων και τα πρακτικά της συνεδρίασης των ενδιαφερομένων μερών, της 29ης Μαρτίου 2006, είναι διαθέσιμα στη διεύθυνση: http://ec.europa.eu/transport/road/consultations/passengers_rights_en.htm.

4.2 . Συγκέντρωση και αξιοποίηση της εμπειρογνωμοσύνης

Τον Ιούνιο του 2006, η Επιτροπή έλαβε γνωμοδότηση από το «Ευρωπαϊκό Φόρουμ Ενέργειας και Μεταφορών», το οποίο ενεθάρρυνε τις κοινοτικές ενέργειες στο πεδίο των δικαιωμάτων των επιβατών λεωφορείων και πούλμαν. Η Επιτροπή έλαβε υπόψη τις ακόλουθες μελέτες: «COST Action 349 - Accessibility of coaches and long-distance buses for people with reduced mobility» του Οκτωβρίου 2005, και «Evaluation and monitoring of trends with regard to passenger needs on the level of service and treatment of passengers» (εν συντομία “EU SERVICE GUARANTEES - EUSG”)[16].

4.3 . Εκτίμηση επιπτώσεων

Η εκτίμηση επιπτώσεων, που διενεργήθηκε σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές, κατά βάση κάλυπτε τα εξής: αρχές ευθύνης των μεταφορέων σε περίπτωση θανάτου ή τραυματισμού των επιβατών, ανάλογης με άλλους τρόπους μεταφοράς· αρχές αποζημίωσης και παροχής συνδρομής σε περίπτωση ματαιώσεων και καθυστερήσεων· κανόνες προσπελασιμότητας, αποφυγής διακρίσεων και παροχής συνδρομής σε άτομα με αναπηρία και άτομα με μειωμένη κινητικότητα· ποιοτικά πρότυπα και υποχρεώσεις ενημέρωσης· κανόνες για τη διεκπεραίωση παραπόνων και την παρακολούθηση της συμμόρφωσης.

Εξετάστηκαν τέσσερεις επιλογές πολιτικής:

Η επιλογή «διατήρηση της υφιστάμενης κατάστασης» σημαίνει ότι η ΕΕ δεν προβαίνει σε καμία ενέργεια.

Η επιλογή «ελάχιστη προστασία» συνεπάγεται την καθιέρωση ενός γενικού πλαισίου, με το οποίο θεσπίζονται μόνον ελάχιστοι κανόνες προστασίας και, αναλόγως με την περίπτωση, την ενοποίηση/τροποποίηση ή/και απλούστευση της ισχύουσας κοινοτικής ή εθνικής νομοθεσίας (ασφάλιση οχημάτων, οδηγία για τα οργανωμένα ταξίδια, νομοθεσία για τους πελάτες).

Η επιλογή «μέγιστη προστασία» προβλέπει παρέμβαση του κοινοτικού νομοθέτη, για την καθιέρωση δικαιωμάτων των επιβατών λεωφορείων και πούλμαν στις διεθνείς μεταφορές (επιλογή Ι), και στις εσωτερικές (μεγάλων αποστάσεων, περιφερειακές), καθώς και στις διεθνείς μεταφορές (επιλογή ΙΙ) όσον αφορά τις τακτικές/έκτακτες γραμμές. Η επιλογή αυτή θα εξασφάλιζε ενιαίο επίπεδο επαρκούς προστασίας των επιβατών σε όλα τα κράτη μέλη.

Η επιλογή «αυτοδεσμευτικές συμφωνίες και αυτορρύθμιση»: η επιλογή αυτή συνεπάγεται ότι οι επιχειρήσεις λεωφορείων ή/και πούλμαν θα καταρτίσουν και θα υιοθετήσουν αυτοδεσμευτικά μέτρα, σε ευρωπαϊκή ή εθνική κλίμακα, όσον αφορά τα δικαιώματα των επιβατών λεωφορείων και πούλμαν.

Σύνοψη των αποτελεσμάτων της εκτίμησης επιπτώσεων: «Έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής, Εκτίμηση επιπτώσεων που συνοδεύει την πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τα δικαιώματα των επιβατών στις διεθνείς μεταφορές με λεωφορεία και πούλμαν».

Δεδομένου του ευρέος φάσματος ζητημάτων που εξετάστηκαν κατά τη διαδικασία εκτίμησης επιπτώσεων, ορισμένες επιλογές κρίθηκαν ως πιο αποτελεσματικές από την άποψη της ορθής εξισορρόπησης του κόστους και της ωφέλειας.

Ως προς την αρχή της αποφυγής διακρίσεων και της παροχής συνδρομής σε άτομα με αναπηρία και άτομα με μειωμένη κινητικότητα, θεωρήθηκε ως βέλτιστη επιλογή ο συνδυασμός της επιλογής 2: σενάριο ελάχιστης προστασίας (για έκτακτες γραμμές μόνον) και της επιλογής 3.I: σενάριο μέγιστης προστασίας (για προγραμματισμένες διεθνείς γραμμές μόνον). Προκειμένου να επιβεβαιωθεί η αρχή της αποφυγής διακρίσεων και της παροχής συνδρομής σε άτομα με αναπηρία και άτομα με μειωμένη κινητικότητα, η προτεινόμενη πολιτική πρέπει να εγγυάται βέλτιστο επίπεδο προσπελασιμότητας, υποχρεώνοντας τους μεταφορείς και τους διαχειριστές τερματικών σταθμών να εγκαταστήσουν κατάλληλα μέσα πρόσβασης και, ταυτοχρόνως, να αποφύγουν αντίστοιχη αύξηση στις τιμές των εισιτηρίων.

Όσον αφορά τα συστήματα ευθύνης, στην εκτίμηση επιπτώσεων αναφέρεται ότι τα ουσιαστικότερα οφέλη για τους επιβάτες, χωρίς σημαντική αύξηση του κόστους, επιτυγχάνονται με την επιλογή της λύσης «καθιέρωση ολοκληρωμένου συστήματος». Οι επιβάτες θα τύχουν καλύτερης νομικής και οικονομικής προστασίας, ενώ θα εξαλειφθούν οι διαφορές που προκύπτουν από την εθνική νομοθεσία.

Η επιλογή «καθιέρωση ολοκληρωμένου συστήματος» φαίνεται να είναι η πλέον αποτελεσματική όσον αφορά τις υποχρεώσεις παροχής συνδρομής και ενημέρωσης σε περίπτωση διακοπής του ταξιδίου. Η ενίσχυση της προστασίας των επιβατών θα οδηγήσει στην προσφορά καλύτερης εξυπηρέτησης. Κατόπιν τούτου, το αυξημένο επίπεδο φροντίδας των επιβατών, κατά πάσα πιθανότητα, θα βελτιώσει τη θέση των επιχειρήσεων λεωφορείων ή/και πούλμαν στην αγορά, στην οποία υπάρχει ανταγωνισμός ως προς τις τιμές και την ποιότητα των υπηρεσιών. Επομένως, η Επιτροπή κλίνει υπέρ της επιλογής «μέγιστη προστασία» όσον αφορά τις υποχρεώσεις παροχής συνδρομής και ενημέρωσης.

Η παρούσα πρόταση συνοδεύεται από την έκθεση εκτίμησης επιπτώσεων, μαζί με τα παραρτήματά της.

5. Νομικές πτυχές

5.1 . Νομική βάση

Η νομική βάση της πρότασης καθορίζεται στο άρθρο 71 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, στο πλαίσιο του οποίου εφαρμόζεται η διαδικασία συναπόφασης.

5.2 . Επιλογή νομικής πράξης

Ο κύριος στόχος της πρότασης είναι να εξασφαλιστεί ικανοποιητικό επίπεδο προστασίας των επιβατών λεωφορείων και πούλμαν, συμπεριλαμβανομένων των ατόμων με αναπηρία και με μειωμένη κινητικότητα. Οι κανόνες που θεσπίζονται με την παρούσα πρόταση πρέπει να εφαρμοστούν με ενιαίο και αποτελεσματικό τρόπο σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο κανονισμός, ο οποίος ισχύει άμεσα, φαίνεται ότι είναι το πλέον ενδεδειγμένο μέσο προκειμένου να εξασφαλιστεί η συνεπέστερη δυνατή εφαρμογή των κανόνων σε όλα τα κράτη μέλη. Ο κανονισμός, ως νομική πράξη, έχει ήδη επιλεγεί από την Κοινότητα για την προστασία των δικαιωμάτων των επιβατών στις αεροπορικές και σιδηροδρομικές μεταφορές. Προκειμένου να επιτευχθεί η παροχή εκτελεστών και ισοδύναμων δικαιωμάτων στους επιβάτες λεωφορείων και πούλμαν, κρίθηκε ότι η έκδοση κανονισμού αποτελεί το πλέον ενδεδειγμένο μέσο.

5.3 . Αρχή της επικουρικότητας

Η προστασία των επιβατών, ως μέρος της πολιτικής για την εσωτερική αγορά και της κοινής πολιτικής μεταφορών, αποτελεί ζήτημα ευρωπαϊκής κλίμακας, για το οποίο απαιτείται λύση σε κοινοτικό επίπεδο. Η απελευθέρωση της αγοράς και η σημασία που πρέπει να δοθεί στα συμφέροντα των καταναλωτών, ιδίως των ατόμων με αναπηρία και των ατόμων με μειωμένη κινητικότητα, είναι δύο συμπληρωματικές πλευρές της εσωτερικής αγοράς. Δεδομένου του αυξανόμενου αριθμού καταναλωτών που ταξιδεύουν για αναψυχή ή εργασία εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το να εξασφαλιστεί ότι μπορούν να αναμένουν ισοδύναμα δικαιώματα, όπου κι αν βρίσκονται, αποκτά όλο και μεγαλύτερη σημασία. Η πρόταση αποσκοπεί, επομένως, στην εξασφάλιση των ιδίων δικαιωμάτων και του ιδίου επιπέδου προστασίας, για τους επιβάτες λεωφορείων και πούλμαν, σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Λόγω της διεθνούς διάστασης αυτού του τρόπου μεταφοράς (ταξίδια ή/και επιχειρήσεις πούλμαν και λεωφορείων), αυτός ο στόχος είναι αδύνατον να επιτευχθεί επαρκώς από τα κράτη μέλη, δρώντας μεμονωμένα. Η υφιστάμενη διεθνής συμφωνία (Σύμβαση CVR της ΟΕΕ των ΗΕ) δεν μπορεί να θεωρηθεί αποτελεσματικό εργαλείο, αφού έχει επικυρωθεί μόνον από πολύ περιορισμένο αριθμό κρατών μελών. Άρα, στο πλαίσιο αυτό, απαιτείται κοινοτική δράση.

5.4 . Αρχή της αναλογικότητας

Η πρόταση είναι σύμφωνη με την αρχή της αναλογικότητας. Η Επιτροπή περιόρισε την πρότασή της σε πεδία όπου είναι αναγκαίοι συγκεκριμένοι κοινοτικοί κανόνες και απέφυγε θέματα τα οποία καλύτερα να επαφίενται σε αυτορρυθμιστικά μέτρα. Η πρόταση περιορίζεται σε πεδία όπου η ανάγκη για κοινοτικές ενέργειες είναι σαφής και ευρέως αποδεκτή. Επομένως, είναι ανάλογη με τον επιδιωκόμενο στόχο και κατάλληλη για τις περιστάσεις υπό τις οποίες επιδιώκεται. Χωρίς εναρμόνιση, στην καλύτερη περίπτωση, στους επιβάτες θα παρέχονταν διαφορετικά δικαιώματα και, στη χειρότερη, οι επιβάτες δεν θα είχαν καμία νομική προστασία. Εξάλλου, θα τους ήταν δύσκολο να γνωρίζουν τα δικαιώματά τους όπου και να ταξίδευαν στην Ευρώπη, και άρα να επιμείνουν στην τήρησή τους.

5.5 . Έλεγχος της εφαρμογής

Οι επιβάτες, και ιδίως τα άτομα με αναπηρία και με μειωμένη κινητικότητα, βρίσκονται στη θέση του ασθενέστερου μέρους, εάν οι επιχειρήσεις λεωφορείων ή/και πούλμαν δεν τηρήσουν τις υποχρεώσεις τους. Η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία προβλέπει, για τα άτομα που ισχυρίζονται ότι είναι θύματα παράβασης των διατάξεων της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών από συμβαλλόμενο κράτος, τη δυνατότητα να υποβάλουν γνωστοποίηση. Συνεπώς, η θέσπιση περαιτέρω κανονισμού της ΕΕ θα προσφέρει αποτελεσματικότερη ενιαία νομική προστασία σε ολόκληρη την ΕΕ. Θα χρειαστεί αυστηρή εφαρμογή του προτεινόμενου κανονισμού. Για τον λόγο αυτό, η πρόταση της Επιτροπής περιλαμβάνει ένα άρθρο το οποίο υποχρεώνει τα κράτη μέλη να θεσπίσουν κυρώσεις για την περίπτωση μη συμμόρφωσης και να ορίσουν υπεύθυνους φορείς για τον έλεγχο της εφαρμογής του κανονισμού και για την εξέταση των καταγγελιών των επιβατών. Στις διατάξεις αυτές ακολουθείται η ίδια προσέγγιση όπως στον κανονισμό του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και Συμβουλίου για τη θέσπιση κοινών κανόνων αποζημίωσης των επιβατών αεροπορικών μεταφορών και παροχής βοήθειας σε αυτούς σε περίπτωση άρνησης επιβίβασης και ματαίωσης ή μεγάλης καθυστέρησης της πτήσης, και στον κανονισμό σχετικά με τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία και των ατόμων με μειωμένη κινητικότητα όταν ταξιδεύουν αεροπορικώς.

5.6 . Ευρωπαϊκός Οικονομικός Χώρος και Ελβετία

Η πρόταση κανονισμού παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο και πρέπει, άρα, να επεκταθεί σε αυτόν. Η πρόταση παρουσιάζει επίσης ενδιαφέρον για την Ελβετία.

5.7 . Αυτορρύθμιση

Η Επιτροπή γνωρίζει ότι οι επιχειρήσεις λεωφορείων ή/και πούλμαν έχουν καταρτίσει ορισμένες αυτοδεσμευτικές συμφωνίες και έχουν λάβει και άλλα μέτρα αυτορρύθμισης, που εξασφαλίζουν επαρκή επίπεδα ποιότητας των υπηρεσιών. Η Επιτροπή εξακολουθεί να θεωρεί ευπρόσδεκτες αυτές τις ρυθμίσεις, ως συμπλήρωμα στις προτεινόμενες κοινοτικές ενέργειες.

6. Διατάξεις της πρότασης

Κεφάλαιο Ι

Το κεφάλαιο αυτό περιέχει γενικές διατάξεις που αφορούν το αντικείμενο, τους ορισμούς και το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού. Η πρόταση καλύπτει την ευθύνη των επιχειρήσεων λεωφορείων ή/και πούλμαν, τους κανόνες για την αποφυγή διακρίσεων και την υποχρεωτική παροχή συνδρομής σε άτομα με αναπηρία και άτομα με μειωμένη κινητικότητα. Στην πρόταση καθορίζονται επίσης οι υποχρεώσεις των επιχειρήσεων λεωφορείων ή/και πούλμαν σε περίπτωση διακοπής του ταξιδίου, καθώς και οι δέοντες κανόνες που διέπουν τη διεκπεραίωση των παραπόνων και τον έλεγχο της εφαρμογής.

Άρθρο 1

Στο παρόν άρθρο καθορίζεται το αντικείμενο του κανονισμού.

Άρθρο 2

Στο παρόν άρθρο καθορίζεται το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού.

Άρθρο 3

Στο άρθρο αυτό παρατίθενται οι ορισμοί.

Άρθρο 4

Το άρθρο αυτό αφορά την απόδειξη της σύναψης της σύμβασης μεταφοράς και απαγορεύει να προσφέρονται όροι σύμβασης που εισάγουν διακρίσεις, λόγω ιθαγένειας ή τόπου κατοικίας των επιβατών.

Άρθρο 5

Το παρόν άρθρο αφορά τον αποκλεισμό αποποίησης όσον αφορά τα δικαιώματα που καθιερώνονται με την παρούσα πρόταση.

Κεφάλαιο II

Στο εν λόγω κεφάλαιο καθορίζονται οι κανόνες περί ευθύνης των επιχειρήσεων λεωφορείων ή/και πούλμαν έναντι των επιβατών και των αποσκευών τους. Οι επιβάτες θα δικαιούνται ενιαία επίπεδα αποζημίωσης και θα προστατεύονται με εναρμονισμένους κανόνες περί ευθύνης των επιχειρήσεων λεωφορείων ή/και πούλμαν. Η ευθύνη των επιχειρήσεων είναι απεριόριστη. Συν τοις άλλοις, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, οι επιχειρήσεις δεν δύνανται να αμφισβητήσουν την καταβολή αποζημίωσης μέχρις ενός ορισμένου ποσού, σε περίπτωση ατυχήματος. Οι επιβάτες που υφίστανται ατύχημα δικαιούνται προκαταβολή, προκειμένου να αντεπεξέλθουν στις οικονομικές δυσχέρειες που ενδέχεται να αντιμετωπίσουν οι ίδιοι ή οι οικογένειές τους, συνεπεία θανάτου ή τραυματισμού. Στο παρόν κεφάλαιο καθορίζονται επίσης κανόνες καταβολής αποζημίωσης για απώλεια ή φθορά των αποσκευών.

Άρθρο 6

Το άρθρο αυτό αφορά τα θέματα ευθύνης σε περίπτωση θανάτου ή τραυματισμού των επιβατών.

Άρθρο 7

Στο άρθρο αυτό καθορίζονται γενικοί κανόνες που αφορούν την καταβολή αποζημίωσης.

Άρθρο 8

Βάσει του παρόντος άρθρου, οι επιχειρήσεις λεωφορείων ή/και πούλμαν υποχρεούνται να καταβάλλουν προκαταβολές σε περίπτωση ατυχήματος.

Άρθρο 9

Στο άρθρο αυτό θεσπίζονται κανόνες αποζημίωσης σε περίπτωση απώλειας ή φθοράς των αποσκευών.

Κεφάλαιο III

Το παρόν κεφάλαιο αφορά ουσιαστικά τα άτομα με αναπηρία και τα άτομα με μειωμένη κινητικότητα που χρησιμοποιούν αυτόν τον τρόπο μεταφοράς. Αυτή η κατηγορία επιβατών συχνά είναι αδύνατον να ταξιδέψει με λεωφορείο και πούλμαν, διότι δεν υπάρχει δυνατότητα πρόσβασης σε αυτά τα μέσα μεταφοράς, ούτε προσφέρεται η αναγκαία συνδρομή από τις επιχειρήσεις λεωφορείων ή/και πούλμαν. Στο κεφάλαιο αυτό αντιμετωπίζονται τα εν λόγω προβλήματα, με την απαγόρευση κάθε διάκρισης, λόγω αναπηρίας ή μειωμένης κινητικότητας, όσον αφορά την κράτηση θέσης ή την επιβίβαση σε όχημα. Η διάταξη αυτή εφαρμόζεται υπό την επιφύλαξη ορισμένων εξαιρέσεων και παρεκκλίσεων, ιδίως για αιτιολογημένους λόγους ασφαλείας, όπως ορίζει ο νόμος.

Το περιεχόμενο της υποχρεωτικής παροχής συνδρομής σε τερματικούς σταθμούς και στα οχήματα καθορίζεται στο παράρτημα Ι. Η βοήθεια αυτή παρέχεται δωρεάν, υπό την προϋπόθεση ότι ο επιβάτης έχει ειδοποιήσει εκ των προτέρων για την ανάγκη αυτή και έχει φθάσει στον τερματικό σταθμό την προκαθορισμένη ώρα πριν από την προγραμματισμένη αναχώρηση. Το προσωπικό των επιχειρήσεων λεωφορείων ή/και πούλμαν και των τερματικών σταθμών πρέπει να έχει κατάλληλες γνώσεις για την παροχή συνδρομής σε άτομα με αναπηρία.

Άρθρο 10

Στο παρόν άρθρο θεσπίζονται κανόνες για την πρόληψη της άρνησης μεταφοράς, λόγω αναπηρίας ή μειωμένης κινητικότητας.

Άρθρο 11

Ο άρθρο αυτό περιέχει παρεκκλίσεις, ειδικούς όρους και πληροφορίες σχετικά με τους κανόνες που θεσπίζονται στο παρόν κεφάλαιο.

Άρθρο 12

Στο εν λόγω άρθρο θεσπίζονται γενικοί κανόνες προσπελασιμότητας των ατόμων με αναπηρία και των ατόμων με μειωμένη κινητικότητα.

Άρθρο 13

Με το άρθρο αυτό καθιερώνεται το δικαίωμα των ατόμων με αναπηρία και των ατόμων με μειωμένη κινητικότητα στην παροχή συνδρομής.

Άρθρο 14

Στο εν λόγω άρθρο καθορίζονται κανόνες για την παροχή συνδρομής στους τερματικούς σταθμούς.

Άρθρο 15

Το παρόν άρθρο πραγματεύεται την παροχή συνδρομής επί του οχήματος.

Άρθρο 16

Στο εν λόγω άρθρο τίθενται οι προϋποθέσεις υπό τις οποίες παρέχεται η συνδρομή.

Άρθρο 17

Το άρθρο αφορά τη διαβίβαση, προς τρίτους, των ειδοποιήσεων σχετικά με την ανάγκη παροχής συνδρομής σε άτομα με αναπηρία και άτομα με μειωμένη κινητικότητα, από τις επιχειρήσεις λεωφορείων ή/και πούλμαν ή τα εκδοτήρια εισιτηρίων.

Άρθρο 18

Το παρόν άρθρο προβλέπει την υποχρέωση να εξασφαλίζεται κατάλληλη κατάρτιση του προσωπικού σε θέματα αναπηρίας.

Άρθρο 19

Στο άρθρο αυτό θεσπίζονται γενικοί κανόνες αποζημίωσης σε περίπτωση απώλειας ή ζημίας εξοπλισμού μετακίνησης.

Κεφάλαιο ΙV

Το παρόν κεφάλαιο αφορά υποχρεώσεις των επιχειρήσεων λεωφορείων ή/και πούλμαν σε περίπτωση διακοπής του ταξιδίου, λόγω ματαίωσης δρομολογίου ή καθυστερήσεων. Συγκεκριμένα, στην περίπτωση ματαιώσεων και, για προγραμματισμένες διαδρομές τουλάχιστον 3 ωρών, καθυστερήσεων αναχώρησης άνω των 2 ωρών, οι επιχειρήσεις υποχρεούνται να προσφέρουν λογικά εναλλακτικά δρομολόγια με συγκρίσιμη χρονική διάρκεια ή, εάν αυτό δεν είναι δυνατόν, να παρέχουν στους επιβάτες πληροφορίες για άλλα διαθέσιμα δρομολόγια. Εάν δεν ανταποκριθούν σε αυτή την απαίτηση, οι επιχειρήσεις πρέπει να καταβάλουν αποζημίωση, που ανέρχεται στο 50% της τιμής του εισιτηρίου. Σε όλες τις περιπτώσεις, οι επιβάτες δικαιούνται να τους παρέχονται ταξιδιωτικές πληροφορίες.

Άρθρο 20

Με το παρόν άρθρο θεσπίζονται γενικοί κανόνες περί ευθύνης για ματαιώσεις και μεγάλες καθυστερήσεις. Καθορίζεται το πεδίο εφαρμογής του δικαιώματος ενημέρωσης, μεταφοράς με άλλο δρομολόγιο ή/και επιστροφής του αντιτίμου και αποζημίωσης, σε περίπτωση ματαιώσεων και μεγάλων καθυστερήσεων.

Άρθρο 21

Με το άρθρο αυτό καθιερώνεται το δικαίωμα σε ταξιδιωτικές πληροφορίες.

Άρθρο 22

Το άρθρο αυτό προσφέρει τη δυνατότητα για αξίωση περαιτέρω αποζημίωσης.

Άρθρο 23

Με το άρθρο αυτό υποχρεούνται οι επιχειρήσεις λεωφορείων ή/και πούλμαν να συνεργάζονται για την υιοθέτηση ρυθμίσεων, προκειμένου να ενισχυθούν τα δικαιώματα των επιβατών και να βελτιωθεί η ποιότητα των υπηρεσιών.

Κεφάλαιο V

Βάσει του παρόντος κεφαλαίου, οι επιχειρήσεις λεωφορείων ή/και πούλμαν υποχρεούνται να δημιουργήσουν εσωτερικές διαδικασίες διεκπεραίωσης παραπόνων. Η εξέταση των παραπόνων των επιβατών υπόκειται σε αυστηρές προθεσμίες. Οι επιχειρήσεις και οι φορείς διαχείρισης τερματικών σταθμών βαρύνονται με την υποχρέωση ενημέρωσης των επιβατών για τα δικαιώματά τους.

Άρθρο 24

Το άρθρο αυτό αφορά τις ταξιδιωτικές πληροφορίες που πρέπει να παρέχονται από τις επιχειρήσεις λεωφορείων ή/και πούλμαν και τους φορείς διαχείρισης τερματικών σταθμών.

Άρθρο 25

Βάσει του παρόντος άρθρου, οι επιχειρήσεις λεωφορείων ή/και πούλμαν και οι φορείς διαχείρισης τερματικών σταθμών οφείλουν να παρέχουν στους επιβάτες πληροφορίες σχετικά με τα δικαιώματα που έχουν δυνάμει του παρόντος κανονισμού.

Άρθρο 26

Στο άρθρο αυτό καθορίζονται κανόνες για διαδικασία διεκπεραίωσης παραπόνων.

Κεφάλαιο VI

Στο παρόν κεφάλαιο προβλέπονται κανόνες ελέγχου της εφαρμογής και το κατάλληλο θεσμικό πλαίσιο. Τα κράτη μέλη πρέπει να ορίσουν εθνικούς φορείς ελέγχου της εφαρμογής, στους οποίους μπορούν να υποβάλλουν καταγγελίες οι επιβάτες σχετικά με εικαζόμενη παράβαση των δικαιωμάτων που έχουν δυνάμει του παρόντος κανονισμού. Οι εν λόγω εθνικοί φορείς απαιτείται να συνεργάζονται μεταξύ τους. Συν τοις άλλοις, τα κράτη μέλη πρέπει να προβλέπουν αποτρεπτικές κυρώσεις για περιπτώσεις όπου δεν γίνονται σεβαστά τα δικαιώματα των επιβατών.

Άρθρο 27

Το εν λόγω άρθρο καλύπτει τον έλεγχο της εφαρμογής του παρόντος κανονισμού, συμπεριλαμβανομένης της σύστασης εθνικών φορέων ελέγχου της εφαρμογής.

Άρθρο 28

Βάσει του παρόντος άρθρου, οι φορείς ελέγχου της εφαρμογής απαιτείται να δημοσιεύουν ετήσια έκθεση των δραστηριοτήτων τους.

Άρθρο 29

Με το άρθρο αυτό καθιερώνεται η αρχή της συνεργασίας μεταξύ των εθνικών φορέων ελέγχου της εφαρμογής.

Άρθρο 30

Το εν λόγω άρθρο αφορά τις κυρώσεις που πρέπει να επιβάλλονται από τα κράτη μέλη.

Κεφάλαιο VII

Το παρόν κεφάλαιο προβλέπει ότι η Επιτροπή πρέπει να υποβάλει στο Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έκθεση σχετικά με τη λειτουργία του κανονισμού, τρία έτη μετά την έναρξη ισχύος του. Ο κανονισμός θα τεθεί σε ισχύ 20 ημέρες μετά τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ και θα τεθεί σε εφαρμογή ένα έτος μετά την ημερομηνία αυτή.

Άρθρο 31

Στο παρόν άρθρο καθορίζονται οι υποχρεώσεις της Επιτροπής όσον αφορά την υποβολή εκθέσεων.

Άρθρο 32

Το άρθρο αυτό αφορά την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2006/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη συνεργασία μεταξύ των εθνικών αρχών που είναι αρμόδιες για την επιβολή της νομοθεσίας για την προστασία των καταναλωτών.

Άρθρο 33

Το άρθρο αυτό ορίζει την ημερομηνία έναρξης ισχύος του κανονισμού.

Παράρτημα I

Στο παράρτημα αυτό καθορίζεται το περιεχόμενο της συνδρομής που πρέπει να παρέχεται στα άτομα με αναπηρία και στα άτομα με μειωμένη κινητικότητα α) στους τερματικούς σταθμούς και β) στα λεωφορεία και στα πούλμαν.

Παράρτημα ΙI

Το παράρτημα αυτό αφορά το περιεχόμενο της κατάρτισης σε θέματα ατόμων με αναπηρία.

2008/0237 (COD)

Πρόταση

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

για τα δικαιώματα των επιβατών λεωφορείων και πούλμαν και για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2006/2004 σχετικά με τη συνεργασία μεταξύ των εθνικών αρχών που είναι αρμόδιες για την επιβολή της νομοθεσίας για την προστασία των καταναλωτών (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 71 παράγραφος 1,

την πρόταση της Επιτροπής[17],

τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής[18],

τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών[19],

Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 251 της Συνθήκης,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

1. Η δράση της Κοινότητας στον τομέα των μεταφορών με λεωφορεία και πούλμαν πρέπει να αποσκοπεί, μεταξύ άλλων, στην εξασφάλιση υψηλού επιπέδου προστασίας των επιβατών, συγκρίσιμου με άλλους τρόπους μεταφοράς, ανεξαρτήτως του τόπου ταξιδίου. Συν τοις άλλοις, πρέπει να λαμβάνονται πλήρως υπόψη οι απαιτήσεις προστασίας των καταναλωτών εν γένει.

2. Επειδή ο επιβάτης λεωφορείου ή πούλμαν είναι το ασθενέστερο μέρος της σύμβασης μεταφοράς, τα δικαιώματα του επιβάτη πρέπει, από την άποψη αυτή, να διασφαλίζονται, ανεξαρτήτως ιθαγένειας ή τόπου κατοικίας του εντός της Κοινότητας.

3. Οι επιβάτες πρέπει να καλύπτονται από κανόνες περί ευθύνης, συγκρίσιμους με άλλους τρόπους μεταφοράς, σε περίπτωση ατυχημάτων που επιφέρουν θάνατο ή τραυματισμό.

4. Οι επιβάτες πρέπει να δικαιούνται προκαταβολές για την κάλυψη των άμεσων οικονομικών αναγκών τους κατόπιν ατυχήματος.

5. Οι επιχειρήσεις λεωφορείων ή/και πούλμαν πρέπει να ευθύνονται για την απώλεια ή τη φθορά των αποσκευών των επιβατών, υπό όρους συγκρίσιμους με άλλους τρόπους μεταφοράς.

6. Οι υπηρεσίες μεταφοράς επιβατών με λεωφορεία και πούλμαν πρέπει να προσφέρονται προς όφελος των πολιτών εν γένει. Κατά συνέπεια, τα άτομα με αναπηρία και τα άτομα με μειωμένη κινητικότητα, ανεξαρτήτως του αν αυτή οφείλεται σε αναπηρία, στην ηλικία ή σε οποιονδήποτε άλλον παράγοντα, θα πρέπει να έχουν δυνατότητες να χρησιμοποιούν τις υπηρεσίες μεταφοράς με λεωφορεία και πούλμαν συγκρίσιμες με τις δυνατότητες των άλλων πολιτών. Τα άτομα με αναπηρία και τα άτομα με μειωμένη κινητικότητα έχουν το ίδιο δικαίωμα με τους άλλους πολίτες στην ελεύθερη κυκλοφορία, στην ελευθερία επιλογής και στο να μην αποτελούν αντικείμενο διακρίσεων.

7. Λαμβάνοντας υπόψη το άρθρο 9 της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία και προκειμένου να δοθούν στα άτομα με αναπηρία και τα άτομα με μειωμένη κινητικότητα ευκαιρίες μετακίνησης με λεωφορεία και πούλμαν συγκρίσιμες με εκείνες των άλλων πολιτών, πρέπει να καθοριστούν κανόνες για την αποφυγή διακρίσεων και την παροχή συνδρομής κατά το ταξίδι τους. Τα άτομα αυτά θα πρέπει, επομένως, να γίνονται δεκτά για μεταφορά, η δε αναπηρία ή η αδυναμία τους αυτή δεν θα πρέπει να αποτελεί λόγο άρνησης της μεταφοράς τους, εξαιρουμένων των δικαιολογημένων λόγων ασφαλείας που ορίζει ο νόμος. Πρέπει να διαθέτουν δικαίωμα παροχής συνδρομής σε τερματικούς σταθμούς λεωφορείων και πούλμαν, και επί του οχήματος, συμπεριλαμβανομένης της επιβίβασης και της αποβίβασης. Για λόγους κοινωνικής ένταξης, η συνδρομή θα πρέπει να παρέχεται χωρίς πρόσθετη χρηματική επιβάρυνση. Οι επιχειρήσεις λεωφορείων ή/και πούλμαν πρέπει να καθορίσουν κανόνες προσπελασιμότητας, χρησιμοποιώντας κατά προτίμηση το ευρωπαϊκό σύστημα τυποποίησης.

8. Όταν αποφασίζουν τον σχεδιασμό νέων τερματικών σταθμών, καθώς και σε περιπτώσεις εκτενών εργασιών ανακαίνισης, οι φορείς διαχείρισης θα πρέπει, κατά το δυνατόν, να λαμβάνουν υπόψη τις ανάγκες των ατόμων με αναπηρία και των ατόμων με μειωμένη κινητικότητα. Εν πάση περιπτώσει, οι φορείς διαχείρισης τερματικών σταθμών λεωφορείων και πούλμαν πρέπει να καθορίζουν σημεία όπου τα εν λόγω άτομα μπορούν να δηλώνουν την άφιξή τους και την ανάγκη παροχής συνδρομής.

9. Τα δικαιώματα των επιβατών λεωφορείων και πούλμαν πρέπει να περιλαμβάνουν την πληροφόρησή τους σχετικά με τις παρεχόμενες υπηρεσίες, πριν από το ταξίδι και κατά τη διάρκειά του. Όλες οι βασικές πληροφορίες που παρέχονται στους επιβάτες λεωφορείων και πούλμαν πρέπει επίσης να παρέχονται σε εναλλακτική μορφή, προσιτή σε άτομα με αναπηρία και σε άτομα με μειωμένη κινητικότητα.

10. Ο παρών κανονισμός δεν θα πρέπει να περιορίζει το δικαίωμα των επιχειρήσεων λεωφορείων και πούλμαν να ζητούν αποζημίωση από οποιονδήποτε, ακόμη και τρίτο, σύμφωνα με την εφαρμοστέα νομοθεσία.

11. Πρέπει να περιοριστεί η ταλαιπωρία την οποία υφίστανται οι επιβάτες, εξαιτίας της ματαίωσης ή της μεγάλης καθυστέρησης του ταξιδίου τους. Για τον σκοπό αυτό, πρέπει να παρέχεται στους επιβάτες κατάλληλη φροντίδα και ενημέρωση. Οι επιβάτες πρέπει να μπορούν να ακυρώνουν τα εισιτήριά τους και να τους επιστρέφεται το αντίτιμο ή να τους προσφέρεται μεταφορά με άλλο δρομολόγιο υπό ικανοποιητικές συνθήκες ή πληροφορίες για εναλλακτικά δρομολόγια. Εάν οι επιχειρήσεις λεωφορείων ή/και πούλμαν δεν προσφέρουν στους επιβάτες την αναγκαία συνδρομή, οι επιβάτες πρέπει να δικαιούνται να τους καταβληθεί χρηματική αποζημίωση.

12. Οι επιχειρήσεις λεωφορείων ή/και πούλμαν πρέπει συνεργάζονται για την υιοθέτηση ρυθμίσεων, σε εθνικό ή ευρωπαϊκό επίπεδο, για τη βελτίωση της φροντίδας και της συνδρομής που παρέχονται στους επιβάτες, όποτε διακόπτεται το ταξίδι τους, κυρίως σε περίπτωση μεγάλων καθυστερήσεων.

13. Ο παρών κανονισμός δεν θίγει τα δικαιώματα των επιβατών που έχουν καθιερωθεί με την οδηγία 90/314/ΕΟΚ για τα οργανωμένα ταξίδια και τις οργανωμένες διακοπές και περιηγήσεις[20]. Ο παρών κανονισμός δεν θα πρέπει να έχει εφαρμογή στις περιπτώσεις όπου ένα οργανωμένο ταξίδι ματαιώνεται για λόγους άλλους από τη ματαίωση της μεταφοράς με λεωφορείο ή πούλμαν.

14. Οι επιβάτες πρέπει να ενημερώνονται πλήρως για τα δικαιώματά τους, που προβλέπονται στον παρόντα κανονισμό, ούτως ώστε να μπορούν να τα ασκούν ουσιαστικά.

15. Οι επιβάτες πρέπει να μπορούν να ασκούν τα δικαιώματά τους μέσω κατάλληλων διαδικασιών υποβολής παραπόνων, τις οποίες θέτουν σε εφαρμογή οι επιχειρήσεις λεωφορείων ή/και πούλμαν ή, ανάλογα με την περίπτωση, με την υποβολή καταγγελιών στον φορέα ή τους φορείς που έχουν οριστεί για τον σκοπό αυτό από το οικείο κράτος μέλος.

16. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να εξασφαλίσουν και να εποπτεύουν τη γενική συμμόρφωση των επιχειρήσεων λεωφορείων ή/και πούλμαν με τον παρόντα κανονισμό και να ορίσουν κατάλληλο φορέα για την άσκηση των εκτελεστικών καθηκόντων. Η εποπτεία δεν θα πρέπει να επηρεάζει τα δικαιώματα των επιβατών να ασκούν ένδικα μέσα σύμφωνα με τις διαδικασίες του εθνικού δικαίου.

17. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να θεσπίσουν κυρώσεις, που θα επιβάλλονται σε περίπτωση παράβασης του παρόντος κανονισμού, και να εξασφαλίζουν την εφαρμογή τους. Οι προβλεπόμενες κυρώσεις πρέπει να είναι αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές.

18. Δεδομένου ότι οι στόχοι του παρόντος κανονισμού, και συγκεκριμένα η εξασφάλιση υψηλών και ισοδύναμων επιπέδων προστασίας και συνδρομής των επιβατών λεωφορείων και πούλμαν σε όλα τα κράτη μέλη, είναι αδύνατον να επιτευχθούν επαρκώς από τα κράτη μέλη και δύνανται συνεπώς, λόγω της σημαντικής διεθνούς διάστασης, να επιτευχθούν καλύτερα σε κοινοτικό επίπεδο, η Κοινότητα μπορεί να λάβει μέτρα, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας που διατυπώνεται στο άρθρο 5 της Συνθήκης. Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, όπως διατυπώνεται στο εν λόγω άρθρο, ο παρών κανονισμός δεν υπερβαίνει τα αναγκαία όρια για την επίτευξη των στόχων αυτών.

19. Ο παρών κανονισμός εφαρμόζεται με την επιφύλαξη της οδηγίας 95/46/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 24ης Οκτωβρίου 1995, για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών[21].

20. Η επιβολή του παρόντος κανονισμού πρέπει να βασίζεται στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2006/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Οκτωβρίου 2004, σχετικά με τη συνεργασία μεταξύ των εθνικών αρχών που είναι αρμόδιες για την επιβολή της νομοθεσίας για την προστασία των καταναλωτών («κανονισμός για τη συνεργασία όσον αφορά την προστασία των καταναλωτών»)[22]. Πρέπει, επομένως, να τροποποιηθεί αναλόγως ο κανονισμός αυτός.

21. Ο παρών κανονισμός σέβεται τα θεμελιώδη δικαιώματα και τηρεί τις αρχές που αναγνωρίζονται ιδίως στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ:

Κεφάλαιο I Γενικές διατάξεις

Άρθρο 1 Αντικείμενο

Με τον παρόντα κανονισμό θεσπίζονται κανόνες σχετικά με τα εξής:

22. την αποφυγή διακριτικής μεταχείρισης μεταξύ επιβατών, όσον αφορά τους όρους μεταφοράς που προσφέρονται από επιχειρήσεις λεωφορείων ή/και πούλμαν·

23. την ευθύνη των επιχειρήσεων λεωφορείων ή/και πούλμαν σε περίπτωση ατυχημάτων που επιφέρουν θάνατο ή τραυματισμό επιβατών, ή απώλειας ή φθοράς των αποσκευών τους·

24. την αποφυγή διακριτικής μεταχείρισης και την υποχρεωτική παροχή συνδρομής σε άτομα με αναπηρία και σε άτομα με μειωμένη κινητικότητα που ταξιδεύουν με λεωφορεία ή πούλμαν·

25. τις υποχρεώσεις των επιχειρήσεων λεωφορείων ή/και πούλμαν έναντι των επιβατών σε περιπτώσεις ματαίωσης ή καθυστέρησης·

26. τις ελάχιστες πληροφορίες που πρέπει να παρέχονται στους επιβάτες·

27. τη διεκπεραίωση των παραπόνων·

28. τον έλεγχο της εφαρμογής των δικαιωμάτων των επιβατών.

Άρθρο 2 Πεδίο εφαρμογής

29. Ο παρών κανονισμός εφαρμόζεται στις τακτικές γραμμές μεταφοράς επιβατών από επιχειρήσεις λεωφορείων ή/και πούλμαν.

30. Τα κράτη μέλη δύνανται να εξαιρούν τις αστικές, υπεραστικές και περιφερειακές γραμμές που καλύπτονται από συμβάσεις δημόσιας υπηρεσίας, εφόσον οι εν λόγω συμβάσεις διασφαλίζουν συγκρίσιμο επίπεδο δικαιωμάτων των επιβατών με το απαιτούμενο στον παρόντα κανονισμό.

31. Όσον αφορά τις έκτακτες γραμμές, εφαρμόζεται μόνον το κεφάλαιο ΙΙ.

Άρθρο 3 Ορισμοί

Για τους σκοπούς του παρόντος κανονισμού, νοούνται ως:

32. «επιχείρηση λεωφορείων ή/και πούλμαν», επιχείρηση μεταφορών που έχει λάβει άδεια στο κράτος μέλος εγκατάστασης για να εκτελεί μεταφορές με λεωφορεία ή/και πούλμαν, σύμφωνα με τους όρους πρόσβασης στην αγορά που ορίζονται στην εθνική νομοθεσία, και επιχείρηση μεταφορών που διαθέτει ισχύουσα κοινοτική άδεια που έχει εκδοθεί σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 684/92, με σκοπό την εκτέλεση διεθνών μεταφορών επιβατών.

33. «έκτακτες γραμμές», οι γραμμές κατά την έννοια του άρθρου 2 σημείο 3 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 684/92·

34. «τακτικές γραμμές», οι γραμμές κατά την έννοια του άρθρου 2 σημείο 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 684/92·

35. «σύμβαση μεταφοράς», η σύμβαση μεταφοράς μεταξύ της επιχείρησης λεωφορείων ή/και πούλμαν ή του εξουσιοδοτημένου εκδοτηρίου εισιτηρίων της και του επιβάτη, για την παροχή μιας ή περισσοτέρων υπηρεσιών μεταφοράς·

36. «εισιτήριο», το έγκυρο έγγραφο που παρέχει δικαίωμα μεταφοράς, ή το ισοδύναμό του σε μη έντυπη, π.χ. ηλεκτρονική μορφή, το οποίο έχει εκδοθεί ή εγκριθεί από την επιχείρηση λεωφορείων ή/και πούλμαν ή από τα εξουσιοδοτημένα εκδοτήρια εισιτηρίων της·

37. «εκδοτήριο εισιτηρίων», κάθε πωλητής υπηρεσιών μεταφοράς με λεωφορεία και πούλμαν που συνάπτει συμβάσεις μεταφοράς και πωλεί εισιτήρια για λογαριασμό της επιχείρησης λεωφορείων ή/και πούλμαν ή για ίδιο λογαριασμό·

38. «ταξιδιωτικός πράκτορας», ο διοργανωτής ή ο πωλητής κατά την έννοια του άρθρου 2 σημεία 2 και 3 της οδηγίας 90/314/EΟΚ·

39. «άτομο με αναπηρία» ή «άτομο με μειωμένη κινητικότητα», οποιοδήποτε άτομο, η κινητικότητα του οποίου είναι μειωμένη κατά τη χρήση των μεταφορικών μέσων, λόγω οποιασδήποτε σωματικής αναπηρίας (αισθητήριας ή κινητικής, μόνιμης ή προσωρινής), διανοητικής ανικανότητας ή αδυναμίας, ή λόγω οποιασδήποτε άλλης αιτίας ανικανότητας, ή λόγω ηλικίας, και η κατάσταση του οποίου απαιτεί κατάλληλη προσοχή και προσαρμογή των προσφερόμενων σε όλους τους επιβάτες υπηρεσιών στις ιδιαίτερες ανάγκες του ατόμου αυτού·

40. «κράτηση», η έγκριση, έγγραφη ή ηλεκτρονική, που δίνει δικαίωμα μεταφοράς με βάση εκ των προτέρων βεβαιωμένες ad hoc ρυθμίσεις·

41. «φορέας διαχείρισης τερματικού σταθμού», ο οργανωτικός φορέας σε ένα κράτος μέλος στον οποίο έχει ανατεθεί η ευθύνη διαχείρισης του τερματικού σταθμού λεωφορείων ή/και πούλμαν·

42. «ματαίωση», η μη διενέργεια προηγουμένως προγραμματισθείσας μεταφοράς, για την οποία υπήρχε τουλάχιστον μία κράτηση θέσεως·

43. «καθυστέρηση», η διαφορά μεταξύ της προγραμματισμένης ώρας αναχώρησης ή άφιξης του επιβάτη, σύμφωνα με τον γνωστοποιημένο πίνακα δρομολογίων, και του πραγματικού ή αναμενόμενου χρόνου αναχώρησης ή άφιξής του.

Άρθρο 4 Σύμβαση μεταφοράς και όροι συμβάσεων χωρίς διακρίσεις

44. Οι επιχειρήσεις λεωφορείων και πούλμαν παρέχουν στους επιβάτες απόδειξη της σύναψης της σύμβασης μεταφοράς, εκδίδοντας ένα ή περισσότερα εισιτήρια. Τα εισιτήρια θεωρούνται ως αρχή αποδείξεως της σύναψης της σύμβασης, και άρα παρέχουν τα δικαιώματα που προβλέπονται στον παρόντα κανονισμό.

45. Υπό την επιφύλαξη των υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας που επιβάλλουν μειωμένα κόμιστρα για κοινωνικούς λόγους, οι όροι σύμβασης και τα κόμιστρα που εφαρμόζονται από τις επιχειρήσεις λεωφορείων ή/και πούλμαν ή τα εκδοτήρια εισιτηρίων προσφέρονται στο ευρύ κοινό χωρίς καμία διάκριση λόγω της ιθαγένειας ή του τόπου κατοικίας του τελικού πελάτη, ή λόγω του τόπου εγκατάστασης των επιχειρήσεων λεωφορείων ή/και πούλμαν ή των εκδοτηρίων εισιτηρίων εντός της Κοινότητας.

Άρθρο 5 Αποκλεισμός αποποίησης

46. Δεν επιτρέπεται περιορισμός ή αποποίηση των βάσει του παρόντος κανονισμού υποχρεώσεων, ιδίως με ρήτρα περιορισμού ή παρέκκλισης στη σύμβαση μεταφοράς.

47. Οι επιχειρήσεις λεωφορείων ή/και πούλμαν δικαιούνται να προσφέρουν ευνοϊκότερους όρους σύμβασης για τον επιβάτη από τους όρους που θεσπίζονται στον παρόντα κανονισμό.

Κεφάλαιο IIΕυθύνη των επιχειρήσεων λεωφορείων ή/και πούλμαν όσον αφορά τους επιβάτες και τις αποσκευές τους

Άρθρο 6 Ευθύνη σε περίπτωση θανάτου ή τραυματισμού επιβατών

48. Σύμφωνα με το παρόν κεφάλαιο, οι επιχειρήσεις λεωφορείων ή/και πούλμαν ευθύνονται για την απώλεια ή ζημία λόγω θανάτου, σωματικής ή διανοητικής βλάβης των επιβατών, η οποία προκαλείται από ατύχημα σχετικό με την εκτέλεση μεταφορών με λεωφορεία και πούλμαν και το οποίο επέρχεται ενώ ο επιβάτης βρίσκεται εντός του οχήματος ή κατά την επιβίβαση ή την αποβίβαση του επιβάτη από το όχημα.

49. Η ευθύνη των επιχειρήσεων λεωφορείων ή/και πούλμαν δεν υπόκειται σε κανένα όριο χρηματικής αποζημίωσης, έστω και βάσει νομοθετικής ή συμβατικής διάταξης.

50. Για ζημίες μη υπερβαίνουσες τα 220 000 EUR για κάθε επιβάτη, η επιχείρηση λεωφορείων ή/και πούλμαν δεν αποκλείει, ούτε περιορίζει την ευθύνη της αποδεικνύοντας ότι επέδειξε την απαιτούμενη επιμέλεια σύμφωνα με την παράγραφο 4 στοιχείο α).

51. Η επιχείρηση λεωφορείων ή/και πούλμαν δεν ευθύνεται σύμφωνα με την παράγραφο 1:

(α) εάν το ατύχημα προκλήθηκε από εξωτερικές προς την εκτέλεση μεταφορών με λεωφορεία και πούλμαν περιστάσεις, τις οποίες δεν μπορούσε να αποφύγει η επιχείρηση λεωφορείων ή/και πούλμαν και τις συνέπειες των οποίων δεν μπορούσε να αποτρέψει, παρά την απαιτούμενη επιμέλεια σύμφωνα με τις ιδιαιτερότητες της περίπτωσης·

(β) στον βαθμό που το ατύχημα οφείλεται σε υπαιτιότητα ή αμέλεια του επιβάτη.

52. Ο παρών κανονισμός:

(α) δεν συνεπάγεται ότι η επιχείρηση λεωφορείων ή/και πούλμαν είναι μόνη υπεύθυνη προς καταβολή αποζημιώσεως· και

(β) δεν επηρεάζει τα όποια δικαιώματα της επιχείρησης λεωφορείων ή/και πούλμαν να ασκήσει ένδικα μέσα έναντι τρίτων, σύμφωνα με το ισχύον δίκαιο ενός κράτους μέλους.

Άρθρο 7 Αποζημίωση

53. Σε περίπτωση θανάτου του επιβάτη, η αποζημίωση, στο πλαίσιο της προβλεπόμενης στο άρθρο 6 ευθύνης, περιλαμβάνει:

(α) τα αναγκαία έξοδα που συνεπάγεται ο θάνατος, κυρίως τα έξοδα μεταφοράς της σορού και τα έξοδα κηδείας·

(β) την αποζημίωση που προβλέπεται στον παράγραφο 2 του παρόντος άρθρου, εάν ο θάνατος δεν επήλθε αμέσως.

54. Σε περίπτωση τραυματισμού ή οποιασδήποτε άλλης σωματικής ή διανοητικής βλάβης του επιβάτη, η αποζημίωση περιλαμβάνει:

(α) τα αναγκαία έξοδα, ιδίως αυτά της θεραπείας και μεταφοράς·

(β) την αποκατάσταση της οικονομικής ζημίας που προκλήθηκε είτε από την ολική ή μερική ανικανότητα προς εργασία, είτε από την αύξηση των αναγκών.

55. Εάν, εξαιτίας του θανάτου ενός επιβάτη, τα συντηρούμενα από τον τελευταίο πρόσωπα ή τα έλκοντα εκ του νόμου τέτοιο δικαίωμα, στερούνται της υποστήριξης αυτής, πρέπει επίσης να αποζημιώνονται για την απώλεια αυτή.

Άρθρο 8 Προκαταβολές

56. Σε περίπτωση θανάτου, τραυματισμού ή οποιασδήποτε άλλης σωματικής ή διανοητικής βλάβης των επιβατών, η οποία προκαλείται από ατύχημα σχετικό με την εκτέλεση μεταφορών με λεωφορεία και πούλμαν, η επιχείρηση λεωφορείων ή/και πούλμαν, χωρίς καθυστέρηση και οπωσδήποτε το αργότερο εντός δεκαπέντε ημερών από την ταυτοποίηση του φυσικού προσώπου που δικαιούται αποζημίωση, προκαταβάλλει τα ποσά που απαιτούνται για την κάλυψη άμεσων οικονομικών αναγκών, ανάλογα με την προκληθείσα ζημία.

57. Με την επιφύλαξη της παραγράφου 1, η προκαταβολή ανέρχεται σε ποσό τουλάχιστον 21 000 EUR ανά επιβάτη σε περίπτωση θανάτου.

58. Η προκαταβολή δεν συνιστά αναγνώριση ευθύνης και μπορεί να αντισταθμιστεί με οποιοδήποτε άλλο ποσό καταβληθεί στη συνέχεια με βάση τον παρόντα κανονισμό, αλλά δεν είναι επιστρεπτέα, εκτός από την περίπτωση κατά την οποία η προκληθείσα ζημία οφείλεται σε αμέλεια ή υπαιτιότητα του επιβάτη ή εάν ο αποδέκτης της προκαταβολής δεν ήταν ο δικαιούχος της αποζημίωσης.

Άρθρο 9 Ευθύνη για απώλεια ή φθορά των αποσκευών

59. Οι επιχειρήσεις λεωφορείων ή/και πούλμαν ευθύνονται για την απώλεια ή τη φθορά των αποσκευών που τελούν υπό την ευθύνη τους. Η αποζημίωση ανέρχεται, κατ’ ανώτατο όριο, σε ποσό 1 800 EUR ανά επιβάτη.

60. Στην περίπτωση ατυχημάτων κατά την εκτέλεση μεταφορών με λεωφορεία και πούλμαν, οι επιχειρήσεις λεωφορείων ή/και πούλμαν ευθύνονται για την απώλεια ή τη φθορά των προσωπικών αντικειμένων που έφεραν οι ίδιοι οι επιβάτες ή μετέφεραν στις χειραποσκευές τους. Η αποζημίωση ανέρχεται, κατ’ ανώτατο όριο, σε ποσό 1 300 EUR.

61. Εάν η επιχείρηση λεωφορείων ή/και πούλμαν αποδείξει ότι τη ζημία προκάλεσε ή συνέβαλε στην πρόκλησή της, υπαιτίως ή εξ αμελείας, ο επιβάτης, η επιχείρηση λεωφορείων ή/και πούλμαν απαλλάσσεται, εν όλω ή εν μέρει, από την ευθύνη της έναντι του αιτούντος, κατά το μέτρο που η εν λόγω υπαιτιότητα ή αμέλεια προκάλεσε τη ζημία ή συνέβαλε στην πρόκλησή της.

Κεφάλαιο ΙΙΙΔικαιώματα των ατόμων με αναπηρία και των ατόμων με μειωμένη κινητικότητα

Άρθρο 10 Πρόληψη άρνησης μεταφοράς

62. Οι επιχειρήσεις λεωφορείων ή/και πούλμαν, τα εκδοτήρια εισιτηρίων ή οι ταξιδιωτικοί πράκτορές τους δεν αρνούνται, λόγω αναπηρίας ή μειωμένης κινητικότητας του επιβάτη:

(α) την αποδοχή κράτησης για μεταφορά ή την έκδοση εισιτηρίου για ταξίδι το οποίο καλύπτεται από τον παρόντα κανονισμό·

(β) την επιβίβαση ατόμου με αναπηρία ή ατόμου με μειωμένη κινητικότητα, εφόσον ο ενδιαφερόμενος έχει έγκυρο εισιτήριο ή κράτηση.

63. Η κράτηση και η χορήγηση εισιτηρίων σε άτομα με αναπηρία ή άτομα με μειωμένη κινητικότητα πραγματοποιείται χωρίς επιπλέον κόστος.

Άρθρο 11 Παρεκκλίσεις και ειδικοί όροι

64. Παρά τις διατάξεις του άρθρου 10, οι επιχειρήσεις λεωφορείων ή/και πούλμαν ή τα εκδοτήρια εισιτηρίων ή οι ταξιδιωτικοί πράκτορές τους μπορούν να αρνούνται, για λόγους αναπηρίας ή μειωμένης κινητικότητας, την αποδοχή κράτησης, την έκδοση εισιτηρίου ή την επιβίβαση ατόμου με αναπηρία ή ατόμου με μειωμένη κινητικότητα μόνον στις εξής περιπτώσεις:

(α) για να συμμορφωθούν προς τις ισχύουσες απαιτήσεις ασφαλείας που ορίζει το διεθνές, κοινοτικό ή εθνικό δίκαιο, ή τις απαιτήσεις ασφαλείας που ορίζει η αρχή η οποία εξέδωσε το πιστοποιητικό προς τη συγκεκριμένη επιχείρηση λεωφορείων ή/και πούλμαν·

(β) εάν το μέγεθος του οχήματος καθιστά φυσικώς αδύνατη την επιβίβαση ή τη μεταφορά του ατόμου με αναπηρία ή του ατόμου με μειωμένη κινητικότητα.

Σε περίπτωση άρνησης αποδοχής μιας κράτησης για τους λόγους που αναφέρονται στο πρώτο εδάφιο στοιχεία α) ή β), οι μεταφορείς, τα εκδοτήρια εισιτηρίων ή οι ταξιδιωτικοί πράκτορες καταβάλλουν εύλογες προσπάθειες να προσφέρουν αποδεκτή εναλλακτική λύση στο εν λόγω άτομο.

65. Το άτομο με αναπηρία ή το άτομο με μειωμένη κινητικότητα, το οποίο δεν έγινε δεκτό προς επιβίβαση λόγω της αναπηρίας του ή της μειωμένης κινητικότητάς του έχει το δικαίωμα να ζητήσει επιστροφή χρημάτων και εύλογες εναλλακτικές υπηρεσίες μεταφοράς προς τον τόπο προορισμού με συγκρίσιμη χρονική διάρκεια.

66. Υπό τους ιδίους όρους με αυτούς που αναφέρονται στην παράγραφο 1 στοιχείο α), η επιχείρηση λεωφορείων ή/και πούλμαν, το εκδοτήριο εισιτηρίων ή ο ταξιδιωτικός πράκτορας μπορεί να απαιτήσει να συνοδεύονται τα άτομα με αναπηρία ή τα άτομα με μειωμένη κινητικότητα από άλλο άτομο το οποίο δύναται να παρέχει τη συνδρομή που χρειάζεται το άτομο με αναπηρία ή το άτομο με μειωμένη κινητικότητα, εάν αυτό είναι απολύτως απαραίτητο.

67. Όταν η επιχείρηση λεωφορείων ή/και πούλμαν, το εκδοτήριο εισιτηρίων ή ο ταξιδιωτικός πράκτορας εφαρμόζουν την παρέκκλιση της παραγράφου 1, ενημερώνουν αμέσως το ενδιαφερόμενο άτομο με αναπηρία ή άτομο με μειωμένη κινητικότητα για τους λόγους, ή το ενημερώνουν γραπτώς, κατόπιν σχετικού αιτήματος, εντός πέντε εργασίμων ημερών από την άρνηση της κράτησης.

Άρθρο 12 Προσπελασιμότητα και πληροφόρηση

68. Οι επιχειρήσεις λεωφορείων ή/και πούλμαν, με την ενεργό συμμετοχή αντιπροσώπων των οργανώσεων ατόμων με αναπηρία και ατόμων με μειωμένη κινητικότητα, καθώς και των φορέων ελέγχου της εφαρμογής που αναφέρονται στο άρθρο 27, καθορίζουν κανόνες πρόσβασης που δεν εισάγουν διακρίσεις και οι οποίοι εφαρμόζονται στη μεταφορά ατόμων με αναπηρία και ατόμων με μειωμένη κινητικότητα, προκειμένου να πληρούνται οι ισχύουσες απαιτήσεις ασφαλείας. Οι κανόνες αυτοί περιέχουν όλες τις συνθήκες πρόσβασης στην εν λόγω μεταφορά με λεωφορεία και πούλμαν, συμπεριλαμβανομένης της δυνατότητας πρόσβασης στα οχήματα μεταφοράς και στον εξοπλισμό των οχημάτων.

69. Οι κανόνες που προβλέπονται στην παράγραφο 1 γνωστοποιούνται από την επιχείρηση λεωφορείων ή/και πούλμαν ή τα εκδοτήρια εισιτηρίων τουλάχιστον κατά τη στιγμή της κράτησης, με κατάλληλους τρόπους και στις ίδιες γλώσσες στις οποίες είναι εν γένει διαθέσιμες οι πληροφορίες στους άλλους επιβάτες. Όταν παρέχονται αυτές οι πληροφορίες, δίδεται ιδιαίτερη προσοχή στις ανάγκες των ατόμων με αναπηρία και των ατόμων με μειωμένη κινητικότητα.

70. Εάν ζητηθεί, οι επιχειρήσεις λεωφορείων και πούλμαν γνωστοποιούν τις διατάξεις του διεθνούς, κοινοτικού ή εθνικού δικαίου όπου καθορίζονται οι απαιτήσεις ασφαλείας, στις οποίες βασίζονται οι κανόνες πρόσβασης χωρίς διακρίσεις.

71. Οι ταξιδιωτικοί πράκτορες γνωστοποιούν τους κανόνες που προβλέπονται στην παράγραφο 1, οι οποίοι ισχύουν για τις διαδρομές που περιλαμβάνονται στα οργανωμένα ταξίδια, τις οργανωμένες διακοπές και περιηγήσεις, τις οποίες οργανώνουν, πωλούν ή προσφέρουν προς πώληση.

72. Οι επιχειρήσεις λεωφορείων ή/και πούλμαν, τα εκδοτήρια εισιτηρίων ή οι ταξιδιωτικοί πράκτορές τους μεριμνούν ώστε όλες οι σχετικές πληροφορίες για τους όρους μεταφοράς, το ταξίδι και την προσπελασιμότητα των υπηρεσιών μεταφοράς να είναι διαθέσιμες, σε κατάλληλη και προσιτή μορφή, για τα άτομα με αναπηρία και τα άτομα με μειωμένη κινητικότητα, συμπεριλαμβανομένων των κρατήσεων και των πληροφοριών μέσω διαδικτύου.

Άρθρο 13 Δικαίωμα στην παροχή συνδρομής

73. Οι φορείς διαχείρισης τερματικών σταθμών και οι επιχειρήσεις λεωφορείων ή/και πούλμαν εξασφαλίζουν την παροχή της δέουσας συνδρομής στα άτομα με αναπηρία ή στα άτομα με μειωμένη κινητικότητα, όπως καθορίζεται στο παράρτημα Ι, χωρίς πρόσθετη χρηματική επιβάρυνση, πριν, κατά τη διάρκεια και μετά τη διαδρομή.

74. Οι φορείς διαχείρισης τερματικών σταθμών και οι επιχειρήσεις λεωφορείων ή/και πούλμαν μπορούν να παρέχουν τη συνδρομή οι ίδιοι ή να αναθέτουν με σύμβαση σε έναν ή περισσότερους τρίτους την παροχή της συνδρομής. Μπορούν να συνάπτουν την εν λόγω σύμβαση ή συμβάσεις με δική τους πρωτοβουλία ή κατόπιν αιτήματος.

Σε περίπτωση που οι φορείς διαχείρισης τερματικών σταθμών και οι επιχειρήσεις λεωφορείων ή/και πούλμαν αναθέτουν με σύμβαση σε έναν ή περισσότερους τρίτους την παροχή της συνδρομής, παραμένουν υπεύθυνοι για την παροχή της.

75. Οι διατάξεις του παρόντος κεφαλαίου δεν εμποδίζουν τους φορείς διαχείρισης τερματικών σταθμών ή τις επιχειρήσεις λεωφορείων ή/και πούλμαν να παρέχουν συνδρομή υψηλότερων προδιαγραφών από εκείνες που αναφέρονται στο παράρτημα I ή να παρέχουν επιπρόσθετες υπηρεσίες από αυτές που καθορίζονται στο ίδιο παράρτημα.

Άρθρο 14 Δικαίωμα στην παροχή συνδρομής σε τερματικούς σταθμούς

76. Το αργότερο έξι μήνες από την έναρξη ισχύος του παρόντος κανονισμού, τα κράτη μέλη ορίζουν τερματικούς σταθμούς λεωφορείων και πούλμαν στους οποίους πρέπει να παρέχεται συνδρομή σε άτομα με αναπηρία και σε άτομα με μειωμένη κινητικότητα, λαμβάνοντας υπόψη την ανάγκη να εξασφαλίζεται δυνατότητα πρόσβασης σε αυτές τις υπηρεσίες μεταφοράς στις περισσότερες γεωγραφικές ζώνες. Τα κράτη μέλη ενημερώνουν την Επιτροπή σχετικά.

77. Ο φορέας διαχείρισης τερματικού σταθμού, που έχει οριστεί από κράτος μέλος σύμφωνα με την παράγραφο 1, έχει την ευθύνη να εξασφαλίζει ότι η συνδρομή που καθορίζεται στο παράρτημα Ι μέρος α) παρέχεται στα άτομα με αναπηρία και στα άτομα με μειωμένη κινητικότητα χωρίς πρόσθετη χρηματική επιβάρυνση, υπό την προϋπόθεση ότι τα άτομα αυτά πληρούν τους όρους του άρθρου 16.

Άρθρο 15 Δικαίωμα στην παροχή συνδρομής επί του οχήματος

Οι επιχειρήσεις λεωφορείων ή/και πούλμαν παρέχουν, χωρίς χρηματική επιβάρυνση, στα άτομα με αναπηρία και στα άτομα με μειωμένη κινητικότητα τουλάχιστον τη συνδρομή που καθορίζεται στο παράρτημα Ι μέρος β), μέσα στο πούλμαν ή το λεωφορείο και κατά την επιβίβαση και την αποβίβαση από αυτό, υπό την προϋπόθεση ότι τα άτομα αυτά πληρούν τους όρους του άρθρου 16.

Άρθρο 16 Όροι παροχής της συνδρομής

78. Οι επιχειρήσεις λεωφορείων ή/και πούλμαν, οι φορείς διαχείρισης τερματικών σταθμών, τα εκδοτήρια εισιτηρίων και οι ταξιδιωτικοί πράκτορες συνεργάζονται για την παροχή συνδρομής σε άτομα με αναπηρία και άτομα με μειωμένη κινητικότητα, εφόσον η επιχείρηση λεωφορείων ή/και πούλμαν, ο φορέας διαχείρισης τερματικού σταθμού, το εκδοτήριο εισιτηρίων ή ο ταξιδιωτικός πράκτορας έχουν ειδοποιηθεί ότι το άτομο έχει ανάγκη συνδρομής, τουλάχιστον 48 ώρες πριν από τη στιγμή που απαιτείται η συνδρομή.

79. Οι επιχειρήσεις λεωφορείων ή/και πούλμαν, τα εκδοτήρια εισιτηρίων και οι ταξιδιωτικοί πράκτορες λαμβάνουν κάθε αναγκαίο μέτρο για τη διευκόλυνση της παραλαβής ειδοποιήσεων που αποστέλλουν τα άτομα με αναπηρία ή τα άτομα με μειωμένη κινητικότητα σχετικά με την ανάγκη τους για συνδρομή. Η υποχρέωση αυτή ισχύει για όλα τα σημεία πώλησης, συμπεριλαμβανομένης της πώλησης από τηλεφώνου ή μέσω του διαδικτύου.

80. Εάν δεν υπάρξει σχετική ειδοποίηση, σύμφωνα με την παράγραφο 1, οι επιχειρήσεις λεωφορείων ή/και πούλμαν, οι φορείς διαχείρισης τερματικών σταθμών, τα εκδοτήρια εισιτηρίων και οι ταξιδιωτικοί πράκτορες καταβάλλουν κάθε εύλογη προσπάθεια να εξασφαλίσουν την παροχή συνδρομής, κατά τρόπο ώστε το άτομο με αναπηρία ή το άτομο με μειωμένη κινητικότητα να είναι σε θέση να επιβιβαστεί κατά την αναχώρηση, να μετεπιβιβαστεί στην ανταπόκριση ή να αποβιβαστεί κατά την άφιξη της γραμμής για την οποία αγόρασε εισιτήριο.

81. Συνδρομή παρέχεται εφόσον το ενδιαφερόμενο άτομο παρουσιαστεί στο καθορισμένο σημείο:

82. την ώρα που έχει προκαθοριστεί από την επιχείρηση λεωφορείων ή/και πούλμαν, η οποία δεν υπερβαίνει τα 60 λεπτά πριν από τη γνωστοποιημένη ώρα αναχώρησης, ή

83. εάν δεν έχει καθοριστεί ώρα, το αργότερο 30 λεπτά πριν από τη γνωστοποιημένη ώρα αναχώρησης.

84. Ο φορέας διαχείρισης ενός τερματικού σταθμού που έχει οριστεί από ένα κράτος μέλος σύμφωνα με το άρθρο 14 παράγραφος 1, λαμβάνοντας υπόψη τις τοπικές συνθήκες και με την επιφύλαξη των εξουσιών άλλων οντοτήτων όσον αφορά χώρους εκτός του τερματικού σταθμού, καθορίζει σημεία άφιξης και αναχώρησης, εντός των ορίων του τερματικού σταθμού ή σε σημεία που βρίσκονται υπό τον άμεσο έλεγχο του φορέα διαχείρισης του τερματικού σταθμού, τόσο εντός, όσο και εκτός των κτιρίων του τερματικού σταθμού, όπου τα άτομα με αναπηρία ή τα άτομα με μειωμένη κινητικότητα μπορούν να δηλώνουν την άφιξή τους και να ζητούν την παροχή συνδρομής.

85. Τα σημεία που αναφέρονται στην παράγραφο 3 επισημαίνονται ευκρινώς, παρέχουν δε βασικές πληροφορίες για τον τερματικό σταθμό και την παρεχόμενη συνδρομή, σε προσιτή μορφή.

Άρθρο 17 Διαβίβαση πληροφοριών σε τρίτους

1. Σε περίπτωση που η παροχή συνδρομής έχει ανατεθεί με σύμβαση σε τρίτους, και η επιχείρηση λεωφορείων ή/και πούλμαν ή το εκδοτήριο εισιτηρίων ή ο ταξιδιωτικός πράκτορας λάβει ειδοποίηση για την ανάγκη συνδρομής τουλάχιστον 48 ώρες πριν από τη γνωστοποιημένη ώρα αναχώρησης, διαβιβάζει τις σχετικές πληροφορίες στον υπεργολάβο τουλάχιστον 36 ώρες πριν από τη γνωστοποιημένη ώρα αναχώρησης.

2. Σε περίπτωση που η παροχή συνδρομής έχει ανατεθεί με σύμβαση σε τρίτους, και η επιχείρηση λεωφορείων ή/και πούλμαν ή το εκδοτήριο εισιτηρίων ή ο ταξιδιωτικός πράκτορας δεν λάβει ειδοποίηση για την ανάγκη συνδρομής τουλάχιστον 48 ώρες πριν από τη γνωστοποιημένη ώρα αναχώρησης, ο μεταφορέας ή το εκδοτήριο εισιτηρίων ή ο ταξιδιωτικός πράκτορας διαβιβάζει τις πληροφορίες στον υπεργολάβο το συντομότερο δυνατόν.

Άρθρο 18 Κατάρτιση

Οι επιχειρήσεις λεωφορείων ή/και πούλμαν:

(α) μεριμνούν ώστε όλα τα μέλη του προσωπικού τους, συμπεριλαμβανομένων των απασχολούμενων από τυχόν υπεργολάβους, τα οποία παρέχουν άμεση συνδρομή στα άτομα με αναπηρία και στα άτομα με μειωμένη κινητικότητα, να γνωρίζουν πώς να ανταποκριθούν στις ανάγκες των ατόμων με διάφορες αναπηρίες ή κινητικούς περιορισμούς·

(β) παρέχουν, σε όλα τα μέλη του προσωπικού τους τα οποία έχουν άμεση επαφή με το ταξιδιωτικό κοινό, κατάρτιση για την παροχή συνδρομής σε άτομα με αναπηρία και κατάρτιση για την ευαισθητοποίηση στην αναπηρία·

(γ) μεριμνούν ώστε, αμέσως μετά την πρόσληψή τους, όλοι οι νέοι υπάλληλοι να εκπαιδεύονται σε θέματα ατόμων με αναπηρία και το προσωπικό τους να παρακολουθεί επαναληπτικά εκπαιδευτικά μαθήματα, όταν απαιτείται.

Άρθρο 19 Αποζημίωση για αναπηρικά αμαξίδια και εξοπλισμό μετακίνησης

86. Σε περιπτώσεις όπου, κατά τη διεκπεραίωση στον τερματικό σταθμό ή κατά τη μεταφορά στο όχημα, χάνονται ή υφίστανται ζημία αναπηρικά αμαξίδια ή λοιπός εξοπλισμός μετακίνησης, ή μέρη τους, στον επιβάτη στον οποίο ανήκει ο εν λόγω εξοπλισμός καταβάλλεται αποζημίωση από την επιχείρηση λεωφορείων ή/και πούλμαν ή τον φορέα διαχείρισης τερματικού σταθμού, ανάλογα με το ποιος ήταν υπεύθυνος για τον εξοπλισμό κατά τη στιγμή της απώλειας ή της ζημίας.

Εάν υπάρχει ανάγκη, καταβάλλεται κάθε δυνατή προσπάθεια να παρασχεθεί ταχέως εξοπλισμός αντικατάστασης.

87. Δεν ισχύει κανένα όριο στην οφειλόμενη βάσει του παρόντος άρθρου χρηματική αποζημίωση.

Κεφάλαιο IVΥποχρεώσεις των επιχειρήσεων λεωφορείων ή/και πούλμαν σε περίπτωση διακοπής του ταξιδίου

Άρθρο 20 Ευθύνη σε περιπτώσεις ματαιώσεων και μεγάλων καθυστερήσεων

Οι επιχειρήσεις λεωφορείων ή/και πούλμαν ευθύνονται για ματαιώσεις και, σε περίπτωση που η προγραμματισμένη διάρκεια του ταξιδίου υπερβαίνει τις τρεις ώρες, για καθυστερήσεις άνω των δύο ωρών κατά την αναχώρηση. Στις περιπτώσεις αυτές, οι επιβάτες δικαιούνται τουλάχιστον τα εξής:

(α) προσφορά εναλλακτικών δρομολογίων υπό λογικές συνθήκες ή, εάν αυτό δεν είναι εφικτό, ενημέρωση για κατάλληλα εναλλακτικά δρομολόγια άλλων μεταφορέων·

(β) επιστροφή του αντιτίμου του εισιτηρίου, εκτός αν δεχθούν τα εναλλακτικά δρομολόγια που αναφέρονται στο στοιχείο α)·

(γ) αποζημίωση που ανέρχεται στο 100% της τιμής του εισιτηρίου, εάν η επιχείρηση λεωφορείων ή/και πούλμαν δεν προσφέρει εναλλακτικά δρομολόγια ή πληροφορίες, όπως αναφέρεται στο στοιχείο α). Η αποζημίωση καταβάλλεται εντός ενός μηνός από την υποβολή της αίτησης αποζημίωσης.

Άρθρο 21 Ανακοίνωση πληροφοριών

88. Σε περίπτωση καθυστέρησης, οι επιχειρήσεις λεωφορείων ή/και πούλμαν ή, ανάλογα με την περίπτωση, οι φορείς διαχείρισης τερματικών σταθμών, ενημερώνουν τους επιβάτες σχετικά με την εκτιμώμενη ώρα αναχώρησης και άφιξης, αμέσως μόλις υπάρξει σχετική πληροφορία, αλλά όχι αργότερα από 30 λεπτά μετά την προγραμματισμένη ώρα αναχώρησης ή μία ώρα πριν από την προγραμματισμένη ώρα άφιξης, αντιστοίχως.

89. Εάν οι επιβάτες χάσουν μια ανταπόκριση λόγω καθυστέρησης, οι επιχειρήσεις λεωφορείων ή/και πούλμαν καταβάλλουν εύλογες προσπάθειες να ενημερώσουν τους ενδιαφερόμενους επιβάτες σχετικά με εναλλακτικές ανταποκρίσεις.

Άρθρο 22 Περαιτέρω αξιώσεις

Ουδεμία διάταξη του παρόντος κανονισμού αποκλείει την άσκηση από τους επιβάτες ενδίκων μέσων ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων για καταβολή αποζημίωσης λόγω ματαίωσης ή καθυστέρησης των δρομολογίων.

Άρθρο 23 Επιπρόσθετα μέτρα υπέρ των επιβατών

Οι επιχειρήσεις λεωφορείων και πούλμαν συνεργάζονται για την υιοθέτηση ρυθμίσεων, σε εθνικό ή ευρωπαϊκό επίπεδο, με τη σύμπραξη των ενδιαφερομένων, των επαγγελματικών ενώσεων και των σωματείων πελατών, επιβατών και ατόμων με αναπηρία. Τα μέτρα αυτά πρέπει να αποσκοπούν στη βελτίωση της φροντίδας των επιβατών, ιδίως σε περίπτωση μεγάλων καθυστερήσεων και διακοπής ή ματαίωσης του ταξιδίου.

Κεφάλαιο VΕνημέρωση των επιβατών και διεκπεραίωση παραπόνων

Άρθρο 24 Δικαίωμα σε ταξιδιωτικές πληροφορίες

Οι φορείς διαχείρισης τερματικών σταθμών και οι επιχειρήσεις λεωφορείων ή/και πούλμαν παρέχουν στους επιβάτες επαρκείς πληροφορίες, καθ’ όλη τη διάρκεια του ταξιδίου τους, υπό την πλέον ενδεδειγμένη μορφή. Δίδεται ιδιαίτερη προσοχή στις ανάγκες των ατόμων με αναπηρία και των ατόμων με μειωμένη κινητικότητα.

Άρθρο 25 Ενημέρωση για τα δικαιώματα των επιβατών

90. Οι επιχειρήσεις λεωφορείων ή/και πούλμαν και οι φορείς διαχείρισης τερματικών σταθμών μεριμνούν ώστε οι επιβάτες να διαθέτουν κατάλληλες και κατανοητές πληροφορίες σχετικά με τα δικαιώματα που έχουν δυνάμει του παρόντος κανονισμού, το αργότερο κατά την αναχώρηση και κατά τη διάρκεια του ταξιδίου τους. Οι πληροφορίες παρέχονται υπό την πλέον ενδεδειγμένη μορφή. Όταν παρέχονται αυτές οι πληροφορίες, δίδεται ιδιαίτερη προσοχή στις ανάγκες των ατόμων με αναπηρία και των ατόμων με μειωμένη κινητικότητα. Οι πληροφορίες αυτές περιλαμβάνουν τα στοιχεία επικοινωνίας του φορέα ελέγχου της εφαρμογής, ο οποίος ορίζεται από κάθε κράτος μέλος σύμφωνα με το άρθρο 27 παράγραφος 1.

Άρθρο 26 Υποβολή παραπόνων

91. Οι επιχειρήσεις λεωφορείων ή/και πούλμαν δημιουργούν ένα σύστημα διεκπεραίωσης παραπόνων σχετικά με τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις που καλύπτονται από τον παρόντα κανονισμό.

92. Οι επιβάτες μπορούν να υποβάλουν παράπονα σε μια επιχείρηση λεωφορείων ή/και πούλμαν εντός ενός μηνός από την ημέρα που παρασχέθηκε, ή θα έπρεπε να είχε παρασχεθεί, η υπηρεσία μεταφοράς. Εντός 20 εργασίμων ημερών, ο αρμόδιος απαντά αιτιολογημένα ή, σε δικαιολογημένες περιπτώσεις, ενημερώνει τον επιβάτη για την ημερομηνία μέχρι την οποία μπορεί να αναμένει την απάντηση. Ο χρόνος απάντησης δεν υπερβαίνει τους δύο μήνες από την ημερομηνία παραλαβής των παραπόνων.

93. Εάν δεν ληφθεί απάντηση εντός των χρονικών ορίων που καθορίζονται στην παράγραφο 2, θεωρείται ότι τα παράπονα έχουν γίνει δεκτά.

Κεφάλαιο VIΈλεγχος της εφαρμογής και εθνικοί φορείς ελέγχου της εφαρμογής

Άρθρο 27 Εθνικοί φορείς ελέγχου της εφαρμογής

94. Κάθε κράτος μέλος ορίζει έναν ή περισσότερους φορείς υπεύθυνους για τον έλεγχο της εφαρμογής του παρόντος κανονισμού. Κάθε φορέας λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να εξασφαλίζεται ο σεβασμός των δικαιωμάτων των επιβατών, συμπεριλαμβανομένης της συμμόρφωσης με τους κανόνες προσπελασιμότητας που αναφέρονται στο άρθρο 12. Κάθε φορέας διαθέτει ανεξαρτησία, όσον αφορά τα θέματα οργάνωσής του, χρηματοδότησης, νομικής διάρθρωσης και λήψης των αποφάσεών του, έναντι των επιχειρήσεων λεωφορείων ή/και πούλμαν.

95. Τα κράτη μέλη ενημερώνουν την Επιτροπή σχετικά με τον οριζόμενο σύμφωνα με το παρόν άρθρο φορέα ή φορείς και τα αντίστοιχα πεδία ευθύνης τους.

96. Κάθε επιβάτης δύναται να υποβάλει καταγγελία στον αρμόδιο φορέα, που ορίζεται βάσει της παραγράφου 1, λόγω εικαζόμενης παράβασης διατάξεων του παρόντος κανονισμού.

97. Τα κράτη μέλη που επιλέγουν να εξαιρέσουν ορισμένες γραμμές, σύμφωνα με το άρθρο 2 παράγραφος 2, διασφαλίζουν συγκρίσιμο σύστημα ελέγχου της εφαρμογής των δικαιωμάτων των επιβατών.

Άρθρο 28 Έκθεση ελέγχου της εφαρμογής

98. Την 1η Ιουνίου εκάστου έτους, οι φορείς ελέγχου της εφαρμογής, που ορίζονται βάσει του άρθρου 27 παράγραφος 1, δημοσιεύουν έκθεση των δραστηριοτήτων τους κατά το προηγούμενο έτος, η οποία περιέχει, μεταξύ άλλων:

(α) περιγραφή των ενεργειών στις οποίες προέβησαν προκειμένου να εφαρμόσουν τις διατάξεις του παρόντος κανονισμού,

(β) αναφορά στην ισχύουσα διαδικασία για την τακτοποίηση των ατομικών καταγγελιών,

(γ) σύνοψη των κανόνων προσπελασιμότητας των ατόμων με αναπηρία και των ατόμων με μειωμένη κινητικότητα, που ισχύουν σε αυτό το κράτος μέλος,

(δ) συγκεντρωτικά δεδομένα σχετικά με τις καταγγελίες,

(ε) λεπτομερείς πληροφορίες για τις κυρώσεις που επιβλήθηκαν,

(στ) άλλα σημαντικά ζητήματα για τη βελτίωση του ελέγχου της εφαρμογής του παρόντος κανονισμού.

99. Για να είναι σε θέση να συντάξουν την εν λόγω έκθεση, οι φορείς ελέγχου της εφαρμογής τηρούν στατιστικές των ατομικών καταγγελιών, ανάλογα με το θέμα και τις σχετικές εταιρείες. Τα δεδομένα αυτά διατίθενται στην Επιτροπή, εάν ζητηθούν, ή στις εθνικές διερευνητικές αρχές μέχρι και τρία χρόνια μετά το περιστατικό.

Άρθρο 29 Συνεργασία των φορέων ελέγχου της εφαρμογής

Οι εθνικοί ελεγκτικοί φορείς που ορίζονται βάσει του άρθρου 27 παράγραφος 1 ανταλλάσσουν μεταξύ τους πληροφορίες σχετικά με τις εργασίες τους και σχετικά με τις αρχές και πρακτικές που διέπουν τη λήψη των αποφάσεών τους, για τους σκοπούς της συνεπούς προστασίας των επιβατών σε ολόκληρη την Κοινότητα. Στο έργο τους αυτό, επικουρούνται από την Επιτροπή.

Άρθρο 30 Κυρώσεις

Τα κράτη μέλη θεσπίζουν κανόνες σχετικά με τις κυρώσεις που επιβάλλονται σε περίπτωση παράβασης του παρόντος κανονισμού και λαμβάνουν όλα τα αναγκαία μέτρα για να εξασφαλίζουν την εφαρμογή τους. Οι προβλεπόμενες κυρώσεις πρέπει να είναι αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές. Τα κράτη μέλη κοινοποιούν τις εν λόγω διατάξεις στην Επιτροπή και της κοινοποιούν αμελλητί κάθε μεταγενέστερη τροποποίηση των διατάξεων αυτών.

Κεφάλαιο VIIΤελικές διατάξεις

Άρθρο 31 Έκθεση

Το αργότερο τρία έτη μετά την έναρξη ισχύος του παρόντος κανονισμού, η Επιτροπή υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο έκθεση σχετικά με τη λειτουργία και τα αποτελέσματα του παρόντος κανονισμού. Η έκθεση συνοδεύεται, εφόσον κριθεί απαραίτητο, από νομοθετικές προτάσεις για τη λεπτομερέστερη εφαρμογή των διατάξεων του παρόντος κανονισμού ή την τροποποίησή του.

Άρθρο 32 Τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2006/2004

Στο παράρτημα του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2006/2004 προστίθεται το ακόλουθο σημείο:

«18. Κανονισμός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της … για τα δικαιώματα των επιβατών λεωφορείων και πούλμαν και για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2006/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου[23].»

Άρθρο 33 Έναρξη ισχύος

100. Ο παρών κανονισμός αρχίζει να ισχύει την εικοστή ημέρα από τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

101. Εφαρμόζεται από [ένα έτος μετά την έναρξη ισχύος του].

Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος.

Βρυξέλλες,

Για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Για το Συμβούλιο

Ο Πρόεδρος Ο Πρόεδρος

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I

Συνδρομή παρεχόμενη στα άτομα με αναπηρία και στα άτομα με μειωμένη κινητικότητα

α) Παροχή συνδρομής σε τερματικούς σταθμούς

Συνδρομή και διευθετήσεις ούτως ώστε τα άτομα με αναπηρία και τα άτομα με μειωμένη κινητικότητα να μπορούν:

- να γνωστοποιούν την άφιξή τους στον τερματικό σταθμό και να ζητούν συνδρομή σε καθορισμένα σημεία·

- να μεταβαίνουν από ένα καθορισμένο σημείο στη θυρίδα ελέγχου εισιτηρίων, στην αίθουσα αναμονής και στον χώρο επιβίβασης.

β) Παροχή συνδρομής επί των οχημάτων

Συνδρομή και διευθετήσεις ούτως ώστε τα άτομα με αναπηρία και τα άτομα με μειωμένη κινητικότητα να μπορούν:

- να επιβιβάζονται στο όχημα, με ανελκυστήρες, αναπηρικά αμαξίδια ή άλλον κατάλληλο εξοπλισμό·

- να φορτώνουν τις αποσκευές τους·

- να παραλαμβάνουν τις αποσκευές τους·

- να αποβιβάζονται από το όχημα·

- να μετακινούνται προς τις τουαλέτες, εφόσον παρίσταται ανάγκη·

- να μεταφέρουν σκύλο συνοδείας στο λεωφορείο ή το πούλμαν·

- να μεταβαίνουν στο κάθισμά τους·

- να λαμβάνουν βασικές πληροφορίες για το ταξίδι, σε προσιτή μορφή.

- να επιβιβάζονται / να αποβιβάζονται κατά τις στάσεις της διαδρομής, εάν είναι εφικτό.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙI

Κατάρτιση σε θέματα ατόμων με αναπηρία

α) Κατάρτιση για την ευαισθητοποίηση στην αναπηρία

Η κατάρτιση του προσωπικού που έχει άμεση επαφή με το ταξιδιωτικό κοινό περιλαμβάνει:

- ευαισθητοποίηση και κατάλληλη ανταπόκριση σε επιβάτες με σωματικές, αισθητήριες (ακοής και όρασης), μη εμφανείς αναπηρίες ή μαθησιακές δυσκολίες, που συμπεριλαμβάνει τη δυνατότητα διάκρισης των διαφόρων ικανοτήτων των ατόμων που ενδέχεται να έχουν μειωμένη κινητικότητα, αίσθηση προσανατολισμού ή δυνατότητα επικοινωνίας·

- τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν τα άτομα με αναπηρία και τα άτομα με μειωμένη κινητικότητα, στα οποία περιλαμβάνονται τα συμπεριφορικά, περιβαλλοντικά/φυσικά και οργανωτικά εμπόδια·

- ζώα συνοδείας, συμπεριλαμβανομένου του ρόλου και των αναγκών του ζώου συνοδείας·

- αντιμετώπιση απρόοπτων περιστατικών·

- διαπροσωπικές ικανότητες και μεθόδους επικοινωνίας με κωφούς και άτομα με προβλήματα ακοής, όρασης, λόγου και άτομα με μαθησιακές δυσκολίες·

- τρόπους χειρισμού αναπηρικών αμαξιδίων και λοιπών βοηθητικών μέσων κινητικότητας, ούτως ώστε να αποφεύγονται ζημίες (για όλο το προσωπικό που είναι υπεύθυνο για τη μεταφορά αποσκευών, ενδεχομένως).

β) Κατάρτιση για την παροχή συνδρομής σε άτομα με αναπηρία

Η κατάρτιση του προσωπικού που παρέχει άμεση συνδρομή σε άτομα με αναπηρία και άτομα με μειωμένη κινητικότητα περιλαμβάνει:

- τρόπους βοήθειας των χρηστών αναπηρικών αμαξιδίων για να καθήσουν στο αναπηρικό αμαξίδιο ή να σηκωθούν από αυτό·

- ικανότητες παροχής συνδρομής σε άτομα με αναπηρία και άτομα με μειωμένη κινητικότητα που ταξιδεύουν με ζώο συνοδείας, συμπεριλαμβανομένου του ρόλου και των αναγκών αυτών των ζώων·

- τεχνικές για τη συνοδεία τυφλών και ατόμων με προβλήματα όρασης, και για τη μεταχείριση και μεταφορά ζώων συνοδείας·

- κατανόηση των ειδών εξοπλισμού που μπορεί να βοηθήσει τα άτομα με αναπηρία και τα άτομα με μειωμένη κινητικότητα, και γνώσεις χειρισμού αυτού του εξοπλισμού·

- τη χρήση του χρησιμοποιούμενου βοηθητικού εξοπλισμού επιβίβασης και αποβίβασης, καθώς και γνώση των κατάλληλων διαδικασιών συνδρομής κατά την επιβίβαση και την αποβίβαση, που εγγυώνται την ασφάλεια και την αξιοπρέπεια των ατόμων με αναπηρία και των ατόμων με μειωμένη κινητικότητα·

- επαρκή κατανόηση της ανάγκης για αξιόπιστη και επαγγελματική βοήθεια. Επίσης, επίγνωση του ενδεχομένου να αισθανθούν ευάλωτοι ορισμένοι επιβάτες με αναπηρία κατά τη διάρκεια του ταξιδίου, λόγω της εξάρτησής τους από την παρεχόμενη βοήθεια·

- γνώσεις πρώτων βοηθειών.

[1] Βλ. επίσης: Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση κοινών κανόνων πρόσβασης στην αγορά μεταφορών με πούλμαν και λεωφορεία (αναδιατύπωση), COM(2007) 0264.

[2] COM(2001) 370.

[3] COM(2005) 46.

[4] Δικαιώματα των ατόμων με μειωμένη κινητικότητα, αυτόματες και άμεσες λύσεις σε περίπτωση διακοπής του ταξιδίου, ευθύνη σε περίπτωση θανάτου ή τραυματισμού επιβατών, επεξεργασία των καταγγελιών και μέσα προσφυγής, ενημέρωση των επιβατών και άλλες πρωτοβουλίες.

[5] COM(2006) 314.

[6] Πηγή: EU Energy and Transport in Figures, Statistical Pocketbook 2006.

[7] Πηγή: EU Energy and Transport in Figures, Statistical Pocketbook 2006.

[8] Οικονομική Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών για την Ευρώπη: Convention on the Contract for the International Carriage of Passengers and Luggage by Road (CVR), της 1ης Μαρτίου 1973.

[9] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2027/97, της 9ης Οκτωβρίου 1997, για την ευθύνη του αερομεταφορέως σε περίπτωση ατυχήματος (ΕΕ L 285 της 17.10.1997, σ. 1), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 889/2002, της 13ης Μαΐου 2002 (ΕΕ L 140 της 30.5.2002, σ. 2). Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 785/2004, της 21ης Απριλίου 2004, για τις απαιτήσεις ασφάλισης των αερομεταφορέων και των επιχειρήσεων εκμετάλλευσης αεροσκαφών (ΕΕ L 138 της 30.4.2004, σ. 1). Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1371/2007 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Οκτωβρίου 2007, σχετικά με τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των επιβατών σιδηροδρομικών γραμμών (ΕΕ L 315 της 3.12.2007, σ. 14 έως 41).

[10] Για να φανεί πόσο περίπλοκο είναι το πρόβλημα, μπορεί να δοθεί το ακόλουθο παράδειγμα: ένα βελγικό λεωφορείο, με μαροκινό οδηγό, που του συμβαίνει ατύχημα στη Γαλλία.

[11] Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 684/92, της 16ης Μαρτίου 1992, για τη θέσπιση κοινών κανόνων στις διεθνείς μεταφορές επιβατών με πούλμαν και λεωφορεία.

[12] COM(2007) 99.

[13] Ενιαία αγορά για τους πολίτες – Ενδιάμεση έκθεση προς το Εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο 2007 (Βρυξέλλες) COM(2007) 60 της 21.2.2007.

[14] Η έκθεση των αποτελεσμάτων των δημοσίων διαβουλεύσεων είναι διαθέσιμη στην αγγλική, γαλλική και γερμανική γλώσσα στην ακόλουθη διεύθυνση:http://ec.europa.eu/transport/road/consultations/passengers_rights_en.htm

[15] Πρακτικά της συνεδρίασης βρίσκονται στη διεύθυνση:http://ec.europa.eu/transport/road/consultations/passengers_rights_en.htm

[16] Είναι διαθέσιμες στη διεύθυνση: http://ec.europa.eu/consumers/topics/facts_en.htm.

[17]

[18]

[19] ΕΕ C […] της […], σ. […].

[20] ΕΕ L 158 της 23.6.1990, σ. 59.

[21] ΕΕ L 281 της 23.11.1995, σ. 31.

[22] ΕΕ L 364 της 9.12.2004, σ. 1.

[23] ΕΕ L […] της […], σ. […].