ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σχετικά με την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 904/2010 του Συμβουλίου για τη διοικητική συνεργασία και την καταπολέμηση της απάτης στον τομέα του φόρου προστιθέμενης αξίας /* COM/2014/071 final */





ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σχετικά με την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 904/2010 του Συμβουλίου για τη διοικητική συνεργασία και την καταπολέμηση της απάτης στον τομέα του φόρου προστιθέμενης αξίας 1. Εισαγωγή Σύμφωνα με το άρθρο 59 του κανονισμού αριθ. 904/2010 του Συμβουλίου για τη διοικητική συνεργασία στον τομέα του ΦΠΑ, η Επιτροπή πρέπει να υποβάλει, μέχρι την 1η Νοεμβρίου 2013, και στη συνέχεια κάθε 5 έτη έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με την εφαρμογή του εν λόγω κανονισμού. Η παρούσα έκθεση είναι η πρώτη μετά την έκδοση και την έναρξη ισχύος του κανονισμού αριθ. 904/2010 του Συμβουλίου, ο οποίος αποτελεί αναδιατύπωση του προηγούμενου κανονισμού αριθ. 1798/2003 του Συμβουλίου και παρέχει στα κράτη μέλη επιπλέον μέσα για την ενίσχυση της διοικητικής συνεργασίας με στόχο την υποστήριξη της καταπολέμησης της απάτης στον τομέα του ΦΠΑ. Στόχος του αναδιατυπωμένου κανονισμού είναι να βελτιώσει σε μεγάλο βαθμό το νομικό πλαίσιο που διέπει τη διοικητική συνεργασία και να αποτελέσει σημαντικό εργαλείο για την καταπολέμηση της απάτης στον τομέα του ΦΠΑ. Ειδικότερα, ο κανονισμός θέσπισε ορισμένες νέες ρυθμίσεις σχετικά με: · την ποιότητα των στοιχείων που περιλαμβάνουν οι βάσεις δεδομένων, · τη σύσταση του δικτύου Eurofisc για την πολυμερή, ταχεία και στοχοθετημένη ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με την απάτη στον τομέα του ΦΠΑ, · τη θέσπιση μηχανισμού αναπληροφόρησης, · την αυτόματη πρόσβαση σε βάσεις δεδομένων των άλλων κρατών μελών. Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η έκθεση θα πρέπει να θεωρηθεί ως ευκαιρία συγκέντρωσης των εμπειριών των κρατών μελών με στόχο τη βελτίωση της λειτουργίας και της χρήσης των εν λόγω ρυθμίσεων (άρθρο 49, παράγραφος 1). Η παρούσα έκθεση αξιολογεί τη λειτουργία της διοικητικής συνεργασίας εντός του ισχύοντος νομικού πλαισίου και επικεντρώνεται ειδικότερα στην ανάλυση του βαθμού συνεκτίμησης των προγενέστερων συστάσεων για την ενίσχυση της διοικητικής συνεργασίας, καθώς επίσης και στην αξιοποίηση των νέων ρυθμίσεων με στόχο την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των αλλαγών αυτών. Επιπλέον, η παρούσα έκθεση εξετάζει νέες ιδέες σχετικά με τη διοικητική συνεργασία στον τομέα του ΦΠΑ, όπως η διενέργεια κοινών ελέγχων. Ακόμη, δεν θα πρέπει να θεωρηθεί ως απλή επισκόπηση της εφαρμογής του ίδιου του κανονισμού, αλλά κυριότερα ως θεμέλιο διαρκούς και δομημένου διαλόγου μεταξύ της Επιτροπής, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και των κρατών μελών για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της διοικητικής συνεργασίας στον τομέα του ΦΠΑ, με ειδικότερο στόχο την αποτελεσματικότερη καταπολέμηση της απάτης στον τομέα του ΦΠΑ. Επίσης, αξίζει να σημειωθεί ότι η παρούσα έκθεση εντάσσεται σε μια ευρύτερη δέσμη εγγράφων που αφορούν το συγκεκριμένο θέμα. Πρόσφατα, στις 19 Σεπτεμβρίου 2013, η Επιτροπή δημοσίευσε μελέτη για τον ποσοτικό προσδιορισμό και την ανάλυση του ελλείμματος ΦΠΑ. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις το έλλειμμα ΦΠΑ των 26 κρατών μελών ανήλθε περίπου στα 193 δισεκατομμύρια ευρώ το 2011, ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο 18% της θεωρητικής υποχρέωσης απόδοσης ΦΠΑ ή στο 1,5% του ΑΕΠ των εν λόγω κρατών μελών. Όπως επισημαίνεται στην εν λόγω έκθεση, η αξία του ελλείμματος ΦΠΑ δεν θα πρέπει να συνδέεται άμεσα με την απάτη και τη φοροδιαφυγή, καθώς στο ποσό αυτό περιλαμβάνονται και τα αποτελέσματα απλών (στατιστικών ή στα πλαίσια της υποβολής εκθέσεων) σφαλμάτων (π.χ. στα στατιστικά στοιχεία για τους εθνικούς λογαριασμούς), καθώς και περιπτώσεις οικονομικής αφερεγγυότητας και προβλήματα πληρωμών. Εντούτοις, όπως προκύπτει σαφώς από άλλες μελέτες, η απάτη στον τομέα του ΦΠΑ εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό πρόβλημα για τα κράτη μέλη. Κατά συνέπεια, η παρούσα έκθεση εκπονείται την κατάλληλη στιγμή, καθώς παρέχει συνολική εικόνα για τον τρόπο με τον οποίο τα κράτη μέλη χρησιμοποιούν τα εργαλεία για τη διοικητική συνεργασία και την καταπολέμηση της απάτης στον τομέα του ΦΠΑ, τα οποία τους παρέχονται με τον συγκεκριμένο κανονισμό. Εκτός από την παρούσα έκθεση, η Επιτροπή θα δημοσιεύσει μια άλλη έκθεση σχετικά με την είσπραξη και την παρακολούθηση του ΦΠΑ σύμφωνα με το άρθρο 12 παράγραφος 3 του κανονισμού αριθ. 1553/89 του Συμβουλίου (η καλούμενη έκθεση του άρθρου 12). Η μελέτη περί ελλείμματος ΦΠΑ και οι δύο εκθέσεις της Επιτροπής συνθέτουν μια συνολική εικόνα του προβλήματος που εξακολουθεί να αποτελεί η απάτη στον τομέα του ΦΠΑ για την ΕΕ, διερευνώντας ταυτόχρονα τόσο τον τρόπο με τον οποίο τα κράτη μέλη αντιμετωπίζουν το εν λόγω διασυνοριακό πρόβλημα με τα μέσα που τους παρέχει η νομοθεσία της ΕΕ για τη διοικητική συνεργασία στον τομέα του ΦΠΑ όσο και τις διαδικασίες είσπραξης και ελέγχου του ΦΠΑ που χρησιμοποιούνται στα κράτη μέλη, παρέχοντάς τους τη δυνατότητα να αξιολογούν τους κινδύνους και να εντοπίζουν τις δυνατότητες βελτίωσης των εγχώριων συστημάτων είσπραξης και ελέγχου του ΦΠΑ. Τέλος, η παρούσα έκθεση δεν μπορεί να διαχωριστεί από το ευρύτερο πλαίσιο της συντονισμένης στρατηγικής για τη βελτίωση της καταπολέμησης της απάτης στον τομέα του ΦΠΑ που καθορίστηκε στην προηγούμενη ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με αυτό το θέμα[1], ούτε από το πλαίσιο της ανακοίνωσης της Επιτροπής σχετικά με το μέλλον του ΦΠΑ - Προς ένα απλούστερο, ισχυρότερο και αποτελεσματικότερο σύστημα ΦΠΑ προσαρμοσμένο στην ενιαία αγορά[2]. Η δράση αριθ. 14 της τελευταίας αναφέρει ότι η Επιτροπή θα διασφαλίσει και θα αναλάβει την εποπτεία της πλήρους εφαρμογής των μέτρων κατά της απάτης και θα υποβάλει έκθεση σχετικά με την αποτελεσματικότητά τους και την ανάγκη ανάληψης περαιτέρω δράσεων το 2014. Ομοίως, η δράση αριθ. 16 αφορά τη δυνατότητα συγκρότησης από την ΕΕ ομάδων διασυνοριακού ελέγχου με σκοπό τη διευκόλυνση και τη βελτίωση των διασυνοριακών πολυμερών ελέγχων, ενώ σύμφωνα με τη δράση αριθ. 19 η Επιτροπή θα συνεχίσει να παρακολουθεί τις εργασίες του δικτύου Eurofisc και να παροτρύνει τα κράτη μέλη να αναπτύξουν το μέσο αυτό σε μια προσπάθεια εντοπισμού νέων συστημάτων απάτης ή αποτροπής της ανάπτυξής τους. 2. Πηγεσ πληροφοριων που χρησιμοποιηθηκαν για την αξιολογηση της εφαρμογησ του Κανονισμου Αριθ. 904/2010 Δεδομένου ότι η παρούσα έκθεση θα πρέπει να αντικατοπτρίζει τον τρόπο με τον οποίο οι εθνικές φορολογικές αρχές χρησιμοποιούν στην πράξη τα διάφορα μέσα διοικητικής συνεργασίας και καταπολέμησης της απάτης στον τομέα του ΦΠΑ, η αξιολόγηση μπορεί να βασιστεί μόνο στην ουσιαστική συνεισφορά πληροφοριών από τα κράτη μέλη. Συνεπώς, πριν από τη σύνταξη της παρούσας έκθεσης, η Επιτροπή θεώρησε ότι ο καλύτερος τρόπος συλλογής των απαιτούμενων πληροφοριών για τη διενέργεια σφαιρικής αξιολόγησης της διοικητικής συνεργασίας στο πλαίσιο του νέου κανονισμού ήταν η αποστολή ερωτηματολογίου στα κράτη μέλη. Το έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής που συνοδεύει την παρούσα έκθεση παρέχει λεπτομερή επισκόπηση και ανάλυση των απαντήσεων των κρατών μελών στο εν λόγω ερωτηματολόγιο[3]. Επίσης, δόθηκε η ευκαιρία στα κράτη μέλη να αναφέρουν περισσότερες λεπτομέρειες σε ορισμένες απαντήσεις τους στο ερωτηματολόγιο και γενικότερα να εκθέσουν τις απόψεις τους σχετικά με τη λειτουργία της διοικητικής συνεργασίας στον τομέα του ΦΠΑ και τις δυνητικές περαιτέρω βελτιώσεις. Ωστόσο, μόνο ένα κράτος μέλος εξέφρασε ενδιαφέρον για τη διεξαγωγή διαλόγου με την Επιτροπή σχετικά με αυτό το θέμα. Επιπλέον, η Επιτροπή συνέλεξε στοιχεία από συζητήσεις σχετικά με τη διοικητική συνεργασία και την καταπολέμηση της φορολογικής απάτης που διεξήχθησαν κατά τη διάρκεια πολυάριθμων συναντήσεων της ομάδας εμπειρογνωμόνων για την στρατηγική καταπολέμησης της φορολογικής απάτης (ATFS) και συνεδριάσεων της Μόνιμης Επιτροπής Διοικητικής Συνεργασίας (SCAC), καθώς επίσης και από τις ετήσιες εκθέσεις του δικτύου Eurofisc. Τα ετήσια στατιστικά στοιχεία που έχουν αποστείλει τα κράτη μέλη βάσει του άρθρου 49 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 904/2010 αποτελούν άλλη μια ενδιαφέρουσα πηγή πληροφοριών. Ειδικότερα, ελήφθησαν υπόψη οι πληροφορίες σε σχέση με τα στατιστικά στοιχεία για τα έτη 2011 και 2012 προς επίρρωση ορισμένων συμπερασμάτων. 3. Βασικά συμπεράσματα 3.1. Ανταλλαγή πληροφοριών κατόπιν αιτήσεως (άρθρα 7 έως 12) 3.1.1. Προβλήματα που εντοπίστηκαν στην προηγούμενη έκθεση Στην προηγούμενη έκθεση σχετικά με τη λειτουργία της διοικητικής συνεργασίας[4] εντοπίστηκαν ορισμένα προβλήματα σε σχέση με τις ανταλλαγές πληροφοριών. Πρόκειται για προβλήματα που υπάρχουν στο κράτος μέλος στο οποίο υποβάλλεται η αίτηση, αλλά επισημαίνονται από το αιτούν κράτος μέλος, και αφορούν την ταυτοποίηση της κεντρικής υπηρεσίας διασύνδεσης, τις μη έγκαιρες απαντήσεις και την έλλειψη κοινοποίησης σχετικά με καθυστερήσεις ως προς τις προθεσμίες απάντησης στις αιτήσεις ανταλλαγής πληροφοριών. Ο βασικός παράγοντας για την αποτελεσματική ανταλλαγή πληροφοριών είναι η ύπαρξη αποτελεσματικού συστήματος εσωτερικής διαχείρισης και διαδικασιών σε κάθε κράτος μέλος προκειμένου να διασφαλίζεται η ορθή και έγκαιρη επεξεργασία των αιτήσεων παροχής πληροφοριών. Φαίνεται ότι δεν υπάρχουν πλέον προβλήματα σχετικά με την ταυτοποίηση των σημείων επαφής στην κεντρική υπηρεσία διασύνδεσης ή την περιγραφή των αρμοδιοτήτων κάθε υπηρεσίας διασύνδεσης. Ωστόσο, εξακολουθεί να ισχύει η προϋπόθεση ότι πρέπει να επικαιροποιούνται διαρκώς οι σχετικές πληροφορίες που διατίθενται στο δικτυακό τόπο του CIRCABC («Communication and Information Resource Centre for Administrations, Businesses and Citizens» - κέντρο επικοινωνίας και ενημέρωσης για τις διοικητικές υπηρεσίες, τις επιχειρήσεις και τους πολίτες). Σε ό,τι αφορά τον έγκαιρο χαρακτήρα των απαντήσεων και τη διαδικασία κοινοποίησης, προκύπτει ότι πολλά κράτη μέλη εξακολουθούν να μην είναι σε θέση να απαντήσουν εμπρόθεσμα στις αιτήσεις και ότι τα κράτη μέλη που τις υποβάλλουν ενημερώνονται σπάνια για τους σχετικούς λόγους. Από τα στατιστικά στοιχεία προκύπτει ότι ο συγκεντρωτικός αριθμός των καθυστερημένων απαντήσεων έχει ανέλθει σε απαράδεκτο επίπεδο (περίπου 43%). Η σοβαρότητα του προβλήματος διαφέρει μεταξύ των κρατών μελών, αλλά η γενική κατάσταση πρέπει να βελτιωθεί, ιδίως λαμβάνοντας υπόψη τις προτάσεις των ίδιων των κρατών μελών (το ζήτημα αυτό αναλύεται διεξοδικότερα στο κεφάλαιο 3.1.3). Η Επιτροπή θεωρεί ότι τα κράτη μέλη πρέπει να αναλάβουν δράση σχετικά με αυτό το θέμα. Σε ορισμένα κράτη μέλη οι καθυστερημένες απαντήσεις μπορούν να δημιουργήσουν σοβαρά προβλήματα εάν ο νόμος προβλέπει συγκεκριμένο χρονικό όριο για τη διενέργεια ελέγχων ή σε περίπτωση επείγουσας ανάγκης παροχής πληροφοριών, για παράδειγμα σε περιπτώσεις απάτης ή όταν υφίσταται χρονικός περιορισμός για τον υπολογισμό του φόρου. Συνδρομή των κρατών μελών προκειμένου να βελτιώσουν τις ανταλλαγές πληροφοριών με την κατάρτιση νέων ηλεκτρονικών εντύπων. Τα νέα αυτά ηλεκτρονικά έντυπα έχουν πλέον αρχίσει να χρησιμοποιούνται και η Επιτροπή προσδοκά ότι θα συμβάλουν στην ταχύτερη διεκπεραίωση των αιτήσεων από τις φορολογικές διοικήσεις. Επιπλέον, η προσφάτως παρασχεθείσα δυνατότητα στις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών να έχουν αυτόματη πρόσβαση σε ορισμένα είδη πληροφοριών που διατίθενται στις βάσεις δεδομένων άλλων κρατών μελών αναμένεται ότι θα μειώσει σημαντικά τον αριθμό των αιτήσεων για παροχή «τυποποιημένων» πληροφοριών και θα διευκολύνει και θα επιταχύνει τη διοικητική συνεργασία, αποδεσμεύοντας με αυτόν τον τρόπο πόρους και χρόνο για τις ενδελεχείς έρευνες που απαιτούνται για πιο περίπλοκες αιτήσεις. 3.1.2. Αιτήσεις για παροχή πληροφοριών και για διοικητικές έρευνες (άρθρο 7) Το άρθρο 7 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 904/2010 του Συμβουλίου παρέχει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να αποστέλλουν μεταξύ τους αιτήσεις παροχής πληροφοριών και αιτήσεις για διοικητικές έρευνες. Στα περισσότερα κράτη μέλη σχεδόν όλες οι αιτήσεις παροχής πληροφοριών συνεπάγονταν τη διενέργεια διοικητικής έρευνας. Σε αυτό το πλαίσιο, προκύπτει ότι χρησιμοποιούνται ορθά οι βέλτιστες πρακτικές[5] που ενέκρινε η Μόνιμη Επιτροπή Διοικητικής Συνεργασίας (SCAC) για την αποφυγή του περιττού διοικητικού φόρτου. Μερικές μόνο αιτήσεις διενέργειας διοικητικής έρευνας απορρίφθηκαν. Υπάρχουν ορισμένοι συγκεκριμένοι και βάσιμοι λόγοι για τους οποίους μια διοικητική έρευνα βάσει του άρθρου 7 του κανονισμού ενδέχεται ενίοτε να αποδειχθεί δυσκολότερο να διενεργηθεί για μια φορολογική αρχή σε σχέση με μια εγχώρια διοικητική έρευνα, π.χ. λόγω έλλειψης σχετικών και σαφών πληροφοριών στην αίτηση βάσει του άρθρου 7 ή επειδή η αίτηση πρέπει να μεταφραστεί. Οι παράγοντες αυτοί μπορούν να επιφέρουν σημαντικές καθυστερήσεις στην ανταπόκριση σε αυτές τις αιτήσεις. Εντούτοις, η Επιτροπή είναι πεπεισμένη ότι τουλάχιστον το πρόβλημα της μετάφρασης θα λυθεί σε μεγάλο βαθμό με την καθιέρωση των ηλεκτρονικών εντύπων, που χρησιμοποιούνται από τον Ιούλιο του 2013 και στα οποία οι περισσότερες πληροφορίες διατίθενται σε καθορισμένα πεδία. 3.1.3. Προθεσμία παροχής πληροφοριών (άρθρα 10 - 12) Η προθεσμία παροχής πληροφοριών προβλέπεται στα άρθρα 10 έως 12 του κανονισμού αριθ. 904/2010. Η χρονική αυτή περίοδος διαρκεί είτε 3 μήνες είτε 1 μήνα. Για την αποτελεσματική καταπολέμηση της απάτης στον τομέα του ΦΠΑ και τη διασφάλιση της σωστής είσπραξης του ΦΠΑ, είναι σημαντικό τα κράτη μέλη να ανταλλάσσουν πληροφορίες το συντομότερο δυνατό. Στο πλαίσιο της προηγούμενης έκθεσης, όλα τα κράτη μέλη δήλωσαν ότι διαθέτουν και εφαρμόζουν σύστημα παρακολούθησης που χρησιμοποιεί το ενδοδίκτυο (intranet) ή άλλο ειδικό λογισμικό για την παρακολούθηση τέτοιων αιτήσεων. Συνήθως, η κεντρική υπηρεσία διασύνδεσης έχει την εποπτεία της διαδικασίας. Εντούτοις, από τα πιο πρόσφατα στατιστικά δεδομένα που παρείχαν τα κράτη μέλη προκύπτει σαφώς ότι η συντριπτική πλειονότητα των κρατών μελών εξακολουθεί να αντιμετωπίζει προβλήματα με την τήρηση της προθεσμίας για όλες τις αιτήσεις και ότι όλα τα κράτη μέλη γνωρίζουν τις ελλείψεις της εσωτερικής διοίκησης και των εσωτερικών διαδικασιών τους. Ορισμένα κράτη μέλη έχουν λάβει ή προτίθενται να λάβουν συγκεκριμένα μέτρα για να βελτιώσουν την έγκαιρη υποβολή των απαντήσεών τους. Το συμπέρασμα ότι η μη τήρηση των προθεσμιών απάντησης στις αιτήσεις παροχής πληροφοριών οφείλεται σε εσωτερικούς παράγοντες (όπως η έλλειψη πόρων) είχε ήδη επισημανθεί στην προηγούμενη έκθεση για τη λειτουργία των ρυθμίσεων διοικητικής συνεργασίας. Ο αναδιατυπωμένος κανονισμός περιελάμβανε ορισμένα νέα χαρακτηριστικά με βάση τις προτάσεις που υποβλήθηκαν τότε για την αντιμετώπιση αυτών των αδυναμιών, όπως η χορήγηση άμεσης πρόσβασης σε ορισμένα δεδομένα που περιέχουν οι εθνικές βάσεις δεδομένων. Παρόλα αυτά, εξακολουθεί να τίθεται το ζήτημα ότι το πρόβλημα πρέπει να αντιμετωπιστεί σε επίπεδο διοίκησης στα κράτη μέλη. Τούτο θα μπορούσε να επιτευχθεί, για παράδειγμα, μέσω της ενημέρωσης των τοπικών υπαλλήλων σχετικά με την ανάγκη ιεράρχησης των αιτήσεων αυτών στο πλαίσιο του προγραμματισμού τους επικοινωνώντας απευθείας με τα σημεία επαφής σε άλλα κράτη μέλη για την επίλυση των προβλημάτων ή αναγνωρίζοντας τις προσπάθειες που καταβάλλουν οι τοπικοί υπάλληλοι στις αξιολογήσεις των εργασιών τους, κ.λπ. Ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά της αλυσιδωτής απάτης (carousel) είναι η ταχύτητα των συναλλαγών και ο τρόπος με τον οποίο οι αφανείς έμποροι εξαφανίζονται μετά από την πραγματοποίηση ενδοκοινοτικής απόκτησης. Κατά συνέπεια, η ταχεία και ομαλή ανταλλαγή πληροφοριών είναι ουσιώδους σημασίας για την πάταξη αυτής της απάτης. Η Επιτροπή θεωρεί ότι η τήρηση των προθεσμιών που επιβάλλει ο κανονισμός αποτελεί θεμελιώδες σημείο με το οποίο πρέπει να συμμορφώνονται οι φορολογικές διοικήσεις. Ορισμένα κράτη μέλη εμφανίζουν εμφανή καθυστέρηση στο πλαίσιο αυτό. Η επιτυχία της διοικητικής συνεργασίας θα εξαρτηθεί αναπόφευκτα από την αναστροφή αυτής της τάσης και από την ενίσχυση των προσπαθειών των κρατών μελών για την παροχή ακριβών και έγκαιρων απαντήσεων στις αιτήσεις παροχής πληροφοριών που υποβάλλουν άλλα κράτη μέλη. Για τη στήριξη των κρατών μελών ως προς την επίτευξη αυτού του στόχου, η Επιτροπή θα διερευνήσει περαιτέρω το εν λόγω ζήτημα με τα κράτη μέλη και, εφόσον παραστεί ανάγκη, σε διμερές επίπεδο με τις επιμέρους φορολογικές διοικήσεις. Η Επιτροπή φρονεί ότι τα κράτη μέλη οφείλουν να αναλάβουν επειγόντως δράση προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι εγχώριες διαδικασίες τους εγγυώνται την έγκαιρη απάντηση σε αιτήσεις παροχής πληροφοριών. 3.2. Ανταλλαγή πληροφοριών χωρίς προηγούμενη αίτηση (άρθρα 13-15) Ο κατάλογος των κατηγοριών που καλύπτει η ανταλλαγή πληροφοριών χωρίς προηγούμενη αίτηση έχει περιοριστεί στον νέο εκτελεστικό κανονισμό αριθ. 79/2012 της Επιτροπής[6]. Συνεπώς, το άρθρο 2 του κανονισμού αυτού περιλαμβάνει πλέον μόνο 2 κατηγορίες για τις οποίες οι πληροφορίες θα πρέπει να ανταλλάσσονται αυτόματα, ενώ τα κράτη μέλη διατηρούν ωστόσο τη δυνατότητα να απέχουν από την αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών. Το γεγονός ότι ο κατάλογος περιορίστηκε συνεπάγεται επίσης ότι οι κατηγορίες που παραμένουν θεωρούνται από όλα τα κράτη μέλη σημαντικές πληροφορίες για τις οποίες η αυτόματη ανταλλαγή είναι χρήσιμη/απαραίτητη για τη διασφάλιση της σωστής είσπραξης και ελέγχου του ΦΠΑ. Συνεπώς, είναι αυτονόητο ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να απέχουν από την ανταλλαγή ορισμένων πληροφοριών μόνο σε εξαιρετικές και δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις. Σύμφωνα με το άρθρο 4 περί κοινοποιήσεων που λαμβάνονται από τα κράτη μέλη μια μειονότητα κρατών μελών απέχει από τη συμμετοχή στην αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με μη εγκατεστημένους υποκείμενους στον φόρο, επειδή είτε αντιμετωπίζει τεχνικές δυσκολίες με την ανάκτηση των πληροφοριών αυτών είτε θεωρεί ότι η συλλογή των πληροφοριών αυτών επιφέρει δυσανάλογο διοικητικό φόρτο. Οι πληροφορίες αυτές θεωρούνται χρήσιμες επειδή συμπληρώνουν δεδομένα που πρέπει να ανταλλάσσονται στο πλαίσιο της οδηγίας για την επιστροφή του ΦΠΑ. Επιπλέον, οι πληροφορίες σχετικά με τους μη εγκατεστημένους υποκείμενους στον φόρο είναι επίσης χρήσιμες για τους σκοπούς της άμεσης φορολογίας. Σύμφωνα με το άρθρο 4 περί κοινοποιήσεων, δέκα κράτη μέλη απέχουν από τη συμμετοχή στην αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τα καινούργια μεταφορικά μέσα (και ειδικότερα τα αυτοκίνητα), επειδή θεωρούν ότι οι πληροφορίες αυτές ούτε είναι διαθέσιμες ούτε συλλέγονται ή ότι η συλλογή των πληροφοριών αυτών συνεπάγεται επιβολή νέων υποχρεώσεων για τους φορολογούμενους ή επιφέρει απαράδεκτη αύξηση του διοικητικού και οικονομικού φόρτου. Ωστόσο, όπως αναφέρθηκε ήδη ανωτέρω, η ανταλλαγή των δύο αυτών ειδών πληροφοριών είναι εξαιρετικά χρήσιμη και απαραίτητη για τα κράτη μέλη προκειμένου να διασφαλίσουν την ορθή φορολόγηση και για την καταπολέμηση των δόλιων συναλλαγών, ιδίως στον τομέα των καινούργιων μεταφορικών μέσων. Οι πληροφορίες αυτές δεν μπορούν να συλλεχθούν σε εγχώριο επίπεδο και η πληροφόρηση από άλλα κράτη μέλη όπου είναι εγκατεστημένοι οι προμηθευτές είναι θεμελιώδους σημασίας. Αν και το άρθρο 14 επιτρέπει στα κράτη μέλη να μην συμμετέχουν στην εν λόγω αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών σε δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις, ορισμένα κράτη μέλη δεν έχουν αιτιολογήσει την αποχή τους. Δεδομένου ότι τα περισσότερα κράτη μέλη θεωρούν ότι οι ληφθείσες πληροφορίες είναι χρήσιμες και εξυπηρετούν στην πράξη τόσο την ανάλυση κινδύνου όσο και τους σκοπούς των ελέγχων, η Επιτροπή φρονεί πως τα κράτη μέλη θα πρέπει να εφαρμόσουν αποτελεσματικές διαδικασίες για τη συλλογή δεδομένων των διαφόρων κατηγοριών και να μην απέχουν από την εν λόγω αυτόματη ανταλλαγή. Το θέμα αυτό έχει ήδη αναφερθεί στην έκθεση που εκπόνησε το Ελεγκτικό Συνέδριο το 2008 σχετικά με τη λειτουργία της διοικητικής συνεργασίας[7]. Συστήνεται στα κράτη μέλη που δεν έχουν τη δυνατότητα συλλογής πληροφοριών σχετικά με τα καινούργια μεταφορικά μέσα να εξοικειωθούν με τις ορθές πρακτικές άλλων κρατών μελών που δραστηριοποιούνται στον τομέα αυτό, όπως για παράδειγμα το Βέλγιο που πρότεινε στα άλλα κράτη μέλη να ανταλλάξουν τις εμπειρίες τους σχετικά με τη συλλογή πληροφοριών για τις εν λόγω συναλλαγές. Η Επιτροπή εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι ορισμένα κράτη μέλη εξακολουθούν να απέχουν από την ανταλλαγή των πληροφοριών αυτών, ιδίως δεδομένου ότι ο κατάλογος των δεδομένων τα οποία αφορά η εν λόγω ανταλλαγή έχει πλέον περιοριστεί σε μεγάλο βαθμό. 3.3. Αναπληροφόρηση (όπως περιγράφεται στο άρθρο 16) Πρόκειται για νέο μέτρο που θεσπίστηκε το 2012 με τον κανονισμό κατόπιν σχετικού αιτήματος αρκετών κρατών μελών. Θεωρούν ότι η αναπληροφόρηση θα βοηθήσει τη διοίκηση να αντιμετωπίσει τις ελλείψεις στις διαδικασίες και να παράσχει κίνητρα στους φορολογικούς ελεγκτές να αυξήσουν την ποιότητα των ανταλλασσόμενων πληροφοριών. Ωστόσο, τα περισσότερα κράτη μέλη δεν χρησιμοποίησαν τον μηχανισμό αναπληροφόρησης το 2012, ήτοι το πρώτο έτος εφαρμογής του μέτρου. Όλα τα κράτη μέλη συμφωνούν ότι η αναπληροφόρηση δεν πρέπει να ζητείται συστηματικά, αλλά μόνο κατά περίπτωση για να παραμένει εντός αποδεκτών ορίων ο επιπλέον φόρτος εργασίας που συνεπάγεται το μέσο αυτό. Ωστόσο, τα περισσότερα κράτη μέλη θεωρούν ότι πρόκειται για πολύ πρώιμο στάδιο προκειμένου να συνάγουν οριστικά συμπεράσματα σχετικά με την αποτελεσματικότητα και την ποιότητα της αναπληροφόρησης. Ορισμένα κράτη μέλη διαπίστωσαν θετική επίδραση στην παροχή κινήτρων στο προσωπικό και αύξηση της αυθόρμητης παροχής πληροφοριών. Το συμπέρασμα αυτό συνάχθηκε και από την ομάδα εμπειρογνωμόνων[8] η οποία προέβη σε αναζήτηση ιδεών (brainstorming) σχετικά με τα πλεονεκτήματα της ανάπτυξης μηχανισμού αναπληροφόρησης και η οποία θεώρησε ότι η αναπληροφόρηση θα μπορούσε να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην παροχή κινήτρων στους αρμόδιους για τους ελέγχους υπαλλήλους και στην ενθάρρυνση υψηλότερου επιπέδου αυθόρμητης ανταλλαγής πληροφοριών. Τα κράτη μέλη που χρησιμοποιούν το μέσο της αναπληροφόρησης αναφέρουν ότι οι ληφθείσες πληροφορίες θα μπορούσαν να έχουν θετικό αντίκτυπο στους οικείους ελέγχους του ΦΠΑ και στα φορολογικά τους έσοδα. Στο πλαίσιο της καλής διοικητικής συνεργασίας και των βέλτιστων πρακτικών, θα πρέπει να ενθαρρυνθεί η αναπληροφόρηση, καθώς αποτελεί τον καλύτερο τρόπο πληροφόρησης των υπαλλήλων των φορολογικών αρχών του άλλου κράτους μέλους ότι οι πληροφορίες που προώθησαν ήταν ωφέλιμες και ότι η επιπλέον προσπάθειά τους απέφερε θετικά αποτελέσματα ή ήταν τουλάχιστον χρήσιμη για το αιτούν κράτος μέλος. Η Επιτροπή εκφράζει επίσης την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι ορισμένα κράτη μέλη παρέχουν αυθόρμητα αναπληροφόρηση, όχι μόνο κατόπιν αιτήματος, αλλά και όταν οι πληροφορίες που λαμβάνονται από άλλα κράτη μέλη αποδεικνύονται χρήσιμες σε εγχώριο επίπεδο. Η πρακτική αυτή αντικατοπτρίζει τη θετική στάση των εν λόγω κρατών μελών σχετικά με το πώς θα έπρεπε να λειτουργεί η διασυνοριακή συνεργασία. Δεδομένου ότι η αναπληροφόρηση είναι μείζονος σημασίας για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των ανταλλαγών πληροφοριών, τα κράτη μέλη πρέπει να αυξήσουν τη χρήση του μηχανισμού αυτού και να διασφαλίσουν ότι η αναπληροφόρηση παρέχεται κάθε φορά που ζητείται, καθώς επίσης και στην περίπτωση που δεν ζητείται, αλλά θα ήταν χρήσιμη για άλλα κράτη μέλη. Για την επίτευξη αυτού του στόχου, η διοίκηση θα πρέπει να βελτιώσει την κατάρτιση των φορολογικών ελεγκτών, ώστε να γνωρίζουν τη σημασία της παροχής αναπληροφόρησης και της αυθόρμητης ανταλλαγής πληροφοριών όσον αφορά τις προσπάθειες είσπραξης του φόρου σε άλλα κράτη μέλη. 3.4. Αποθήκευση και ανταλλαγή ειδικών πληροφοριών για τις ενδοκοινοτικές συναλλαγές (άρθρα 17-24) 3.4.1. Η βάση δεδομένων VIES Οι διατάξεις σχετικά με τη βάση δεδομένων VIES τροποποιήθηκαν προκειμένου να αυξηθεί ο όγκος και η ποιότητα των πληροφοριών που αποτελούν αντικείμενο αποθήκευσης και ανταλλαγής. Καταρτίστηκε νέος κατάλογος πληροφοριών που πρέπει να αποθηκεύονται και να τυγχάνουν επεξεργασίας. Ωστόσο, ορισμένες από τις πληροφορίες θα πρέπει να διατίθενται μόνο από το 2015 και εξής. Τα περισσότερα κράτη μέλη είναι γενικώς ικανοποιημένα από τις αλλαγές και επισημαίνουν τη μείωση των αναδρομικών διορθώσεων και των αναντιστοιχιών, τις ταχύτερες επικαιροποιήσεις και τα πιο αξιόπιστα δεδομένα σχετικά με τον κύκλο εργασιών. Επιπλέον, η μείωση των προθεσμιών υποβολής και διαβίβασης των ανακεφαλαιωτικών πινάκων επιτάχυνε την ανταλλαγή των πληροφοριών, παρέχοντας με αυτόν τον τρόπο σημαντικό πλεονέκτημα στη φορολογική διοίκηση. Στο παρελθόν, είχε αναφερθεί συχνά ότι η μη εγκυρότητα των αριθμών φορολογικού μητρώου ΦΠΑ και οι καθυστερήσεις στη διόρθωση των δεδομένων δημιουργούσαν προβλήματα σχετικά με την ποιότητα των πληροφοριών που περιέχουν οι βάσεις δεδομένων. Στην προηγούμενη έκθεση της Επιτροπής αναφέρθηκε ότι «η συχνή επικαιροποίηση, η οποία θα πρέπει να πραγματοποιείται σε καθημερινή βάση, ενισχύει την ποιότητα των πληροφοριών που περιέχουν οι βάσεις δεδομένων». Η συντριπτική πλειονότητα των κρατών μελών εφαρμόζουν πλέον σύστημα καθημερινής επικαιροποίησης. Παρότι τα περισσότερα από τα κράτη μέλη που αξιολογούν την ποιότητα και την αξιοπιστία είναι γενικά ικανοποιημένα από τις τροποποιήσεις του αναδιατυπωμένου κανονισμού, φαίνεται ωστόσο ότι εξακολουθούν να υπάρχουν ανακολουθίες και να γίνονται αναδρομικές διορθώσεις στα δεδομένα του συστήματος VIES. Η Επιτροπή σημειώνει ότι, γενικά, οι φορολογικές διοικήσεις δεν διαθέτουν σχετικά ή ακριβή δεδομένα σχετικά με τον αριθμό των διαθέσιμων αναντιστοιχιών. Εξακολουθεί βεβαίως να τίθεται το θέμα του κατά πόσον οι έλεγχοι ποιότητας ενδείκνυνται για τη βελτίωση της αξιοπιστίας της βάσης δεδομένων VIES. Σε ό,τι αφορά την αναδρομική ακύρωση των αριθμών φορολογικού μητρώου ΦΠΑ, η Επιτροπή επιθυμεί να επαναλάβει αυτό που έχει ήδη τονίσει επανειλημμένως, δηλαδή ότι οι πρακτικές αυτές διακυβεύουν την ασφάλεια δικαίου για τους εμπόρους και θα πρέπει να αποφεύγονται. Ο κανονισμός αναφέρει σαφώς ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να διατηρούν τις βάσεις δεδομένων τους επικαιροποιημένες, καθώς η αξιοπιστία των πληροφοριών είναι απαραίτητη για την αξιοπιστία του συστήματος VIES. Συνεπώς, η Επιτροπή συνιστά σε όλα τα κράτη μέλη να θεσπίσουν μέτρα για να διατηρήσουν τη βάση δεδομένων VIES επικαιροποιημένη. Το γεγονός αυτό σε συνδυασμό με τη συντόμευση των προθεσμιών θα συντελέσει στην αξιοπιστία και την επικαιροποίηση του συστήματος VIES, το οποίο θα καθιστά τα δεδομένα για τις ενδοκοινοτικές συναλλαγές διαθέσιμα το συντομότερο δυνατόν. 3.4.2. Αυτόματη πρόσβαση στις βάσεις δεδομένων Ο κανονισμός προβλέπει πλέον ότι θα πρέπει να δοθεί στις αρμόδιες αρχές αυτόματη πρόσβαση σε ορισμένες πληροφορίες που περιέχονται στις βάσεις δεδομένων άλλων κρατών μελών. Στόχος της αυτόματης πρόσβασης είναι η μείωση του αριθμού των αιτήσεων που πρέπει να διαχειριστεί το κράτος μέλος στο οποίο υποβάλλονται, καθώς και η παροχή ταχύτερης πρόσβασης στα απαιτούμενα δεδομένα. Τα κράτη μέλη εφήρμοσαν το μέτρο αυτό με διαφορετικούς τρόπους: ορισμένα εξάγουν τα απαραίτητα δεδομένα από τις υφιστάμενες βάσεις δεδομένων, ενώ άλλα έχουν δημιουργήσει ξεχωριστή βάση δεδομένων για τον σκοπό αυτό· και τα δύο συστήματα χρησιμοποιούνται σε σχεδόν ίση αναλογία μεταξύ τους. Ωστόσο, δεν μπορεί να εξαχθεί το συμπέρασμα εάν τα περισσότερα κράτη μέλη δείχνουν σαφή προτίμηση στη χρήση των υφιστάμενων βάσεων δεδομένων ή όχι. Επιπλέον, πρέπει να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι η αποδοτικότητα ως προς το κόστος ή άλλοι τεχνικοί περιορισμοί ενδέχεται να επηρεάσουν την απόφαση ενός συγκεκριμένου κράτους μέλους να χρησιμοποιήσει τις υφιστάμενες βάσεις δεδομένων. Εντούτοις, είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι όλα τα κράτη μέλη θα χορηγήσουν στις αρμόδιες αρχές όλων των άλλων κρατών μελών αυτόματη πρόσβαση στα δεδομένα που παρατίθενται στο άρθρο 21 παράγραφος 2 του κανονισμού 904/2010 υπό τις προϋποθέσεις που προβλέπονται σε αυτό το άρθρο. Είναι ακόμα νωρίς για να σχηματιστεί αξιόπιστη εικόνα σχετικά με τη χρήση του μέσου αυτού, καθώς η εφαρμογή του ξεκίνησε μόλις την 1η Ιανουαρίου 2013. Η Επιτροπή θα παρακολουθήσει την ορθή εφαρμογή της αυτόματης πρόσβασης και θα παράσχει περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με τη χρησιμότητα και την αποτελεσματικότητα αυτού του μέσου σε μελλοντική της έκθεση. 3.5. Παρουσία υπαλλήλων στα γραφεία των διοικητικών υπηρεσιών και συμμετοχή στις διοικητικές έρευνες άλλου κράτους μέλους (άρθρο 28) Στην προηγούμενη έκθεση καταγράφηκαν ορισμένα προβλήματα σχετικά με τη χρήση αυτού του μέσου. Από τα στατιστικά στοιχεία που υποβάλλονται ετησίως προκύπτει ότι η χρήση του μέσου αυτού είναι περιορισμένη στην πράξη, παρόλο που εξακολουθεί να θεωρείται χρήσιμο, ιδίως στις παραμεθόριες περιοχές. Τα εμπόδια, τα οποία αφορούν κυρίως ζητήματα που πρέπει να αντιμετωπιστούν σε εθνικό επίπεδο (όπως η ανάπτυξη γλωσσικών δεξιοτήτων, ανθρώπινων πόρων και εσωτερικών διαδικασιών), είναι τα ίδια με εκείνα που είχαν ήδη καταγραφεί στην προηγούμενη έκθεση. Οι σημαντικότερες και οι πλέον συνηθισμένες αιτίες της περιορισμένης αυτής χρήσης είναι η έλλειψη εθνικής νομικής βάσης προκειμένου να καταστεί δυνατή η συμμετοχή σε εθνικές έρευνες, η ύπαρξη ειδικών εθνικών προϋποθέσεων που παρεμποδίζουν τη χρήση του μέσου και οι γλωσσικές δυσκολίες. Η συντριπτική πλειονότητα των κρατών μελών επιτρέπουν σε υπαλλήλους άλλων κρατών μελών να παρίστανται στα γραφεία των φορολογικών διοικήσεων και να συμμετέχουν στις διοικητικές έρευνες εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις που προβλέπονται στο άρθρο 28. Τα δημοσιονομικά προβλήματα που οφείλονται στους περιορισμένους οικονομικούς πόρους θα αντιμετωπιστούν στο πλαίσιο του νέου προγράμματος Fiscalis 2020, το οποίο προβλέπει χρηματοδότηση για τις επισκέψεις αυτές σε άλλα κράτη μέλη. Επιπλέον, απαιτείται η ευαισθητοποίηση των υπαλλήλων σχετικά με τη δυνητική χρήση του εν λόγω μέσου. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να προωθήσουν τη χρήση του μέσου αυτού σε εθνικό επίπεδο προβάλλοντας με αυτόν τον τρόπο τα πλεονεκτήματα που παρουσιάζει. Θα μπορούσαν επίσης να επωφεληθούν από τη θετική πείρα άλλων κρατών μελών σχετικά με τη χρήση αυτού του μέσου. Σε περίπτωση που προκύψει κάποιο πρόβλημα κατά τη διοργάνωση συνάντησης βάσει του άρθρου 28, τα κράτη μέλη θα πρέπει να επιδιώξουν την επίλυσή του σε διμερές επίπεδο. Η χρήση του μέσου αυτού θα μπορούσε να βελτιωθεί περαιτέρω, καθώς σημαντικός αριθμός κρατών μελών εξακολουθεί να το χρησιμοποιεί συχνά. Ωστόσο, χάρη στη συνεργασία στο πλαίσιο πολυμερούς ελέγχου, συμπεριλαμβανομένης της παρουσίας στις εγκαταστάσεις του φορολογούμενου, εξοικονομείται πολύς χρόνος (συμπεριλαμβανομένου και του φορολογούμενου), καθώς τα ζητήματα μπορούν να επιλυθούν μέσω αμοιβαίας συνεργασίας. Η Επιτροπή ελπίζει ότι αυτό το μέσο θα χρησιμοποιείται συχνότερα στο μέλλον. 3.6. Ταυτόχρονοι έλεγχοι - πολυμερείς έλεγχοι (άρθρα 29-30) 3.6.1. Οργάνωση πολυμερών ελέγχων (MLC) Τα κράτη μέλη αναγνωρίζουν την προστιθέμενη αξία του μέσου αυτού. Εκφράζουν την ικανοποίησή τους σχετικά με τη δημιουργία της σχετικής πλατφόρμας και την κατάρτιση του οδηγού για τους πολυμερείς ελέγχους. Ο αριθμός των πολυμερών ελέγχων που πραγματοποιούνται κάθε χρόνο παραμένει σταθερός. Οι λόγοι που αναφέρουν τα κράτη μέλη για τον αρκετά χαμηλό αριθμό πολυμερών ελέγχων που διενεργήθηκαν περιλαμβάνουν ισχυρισμούς σχετικά με τη δυσκολία συμπερίληψης πρωτοβουλιών διενέργειας πολυμερών ελέγχων στα καθορισμένα ετήσια προγράμματα προγραμματισμού των ελέγχων, τον επιπλέον φόρτο εργασίας για τους τοπικούς υπαλλήλους που στερούνται εμπειρίας και τη δυσκολία ως προς το να πεισθεί η διοίκηση ότι αξίζει να επενδύσουν σε ελέγχους που ενδέχεται να αποφέρουν οφέλη μόνο για τα άλλα εμπλεκόμενα κράτη μέλη. 3.6.2. Επικοινωνία μεταξύ των υπηρεσιών πολυμερών ελέγχων και άλλων υπηρεσιών Η προηγούμενη έκθεση αναφέρει ότι εξακολουθεί να υπάρχει περιθώριο βελτίωσης της επικοινωνίας μεταξύ των συντονιστών των πολυμερών ελέγχων και άλλων υπηρεσιών (όπως η κεντρική υπηρεσία διασύνδεσης και οι μονάδες για την καταπολέμηση της απάτης) πιθανότατα μέσω της προσαρμογής των υφιστάμενων διαδικασιών πολυμερών ελέγχων ώστε να καταστεί δυνατή η ταχύτερη και λιγότερο γραφειοκρατική αντίδραση σε ειδικές περιπτώσεις απάτης. Γενικά, τα κράτη μέλη έχουν καθιερώσει κατάλληλους διαύλους επικοινωνίας μεταξύ των μονάδων/ατόμων που ασχολούνται με την πρόληψη της απάτης και των μονάδων συντονισμού/συντονιστών των πολυμερών ελέγχων. Ο τρόπος οργάνωσης της επικοινωνίας αυτής εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη διοικητική οργάνωση της φορολογικής διοίκησης στο επίπεδο του οικείου κράτους μέλους· μπορεί να ποικίλλει από απευθείας επαφές εντός της ίδιας υπηρεσίας μέχρι επαφές μεταξύ ξεχωριστών υπηρεσιών στο πλαίσιο αποκεντρωμένης δομής. Τα κράτη μέλη κατανοούν ότι ένα καθιερωμένο σύστημα απευθείας επικοινωνίας μεταξύ της μονάδας συντονισμού του πολυμερούς ελέγχου και της μονάδας που είναι αρμόδια για τον ελέγχο και την καταπολέμηση της απάτης έχει προστιθέμενη αξία, η οποία συνίσταται στην ταχεία ανάληψη δράσης σε περιπτώσεις απάτης. Σε ό,τι αφορά την αλληλεπίδραση με το δίκτυο Eurofisc, η παροχή στοχοθετημένων πληροφοριών από αυτό το δίκτυο θα μπορούσε να αποδειχθεί χρήσιμη για τη δρομολόγηση διενέργειας πολυμερών ελέγχων. Η πρόσβαση στο δίκτυο Eurofisc αποτελεί αποκλειστική ευθύνη του υπαλλήλου συνδέσμου του Eurofisc, αλλά οι πληροφορίες που θεωρεί χρήσιμες για τους πολυμερείς ελέγχους μπορούν να διαβιβάζονται στον συντονιστή των πολυμερών ελέγχων. Η συνεργασία μεταξύ του Eurofisc και της λειτουργίας συντονισμού των πολυμερών ελέγχων θα μπορούσε να καθοριστεί μέσω πρωτοκόλλου. Προσφάτως, μια ομάδα σχεδίου[9] υπέβαλε ορισμένες συστάσεις για την ενίσχυση της χρήσης αυτού του μέσου, μεταξύ άλλων στον τομέα των ειδικών φόρων κατανάλωσης. Ορισμένες από αυτές τις συστάσεις επισημαίνουν επίσης τη στενότερη συνεργασία μεταξύ των τελωνειακών και των φορολογικών διοικήσεων στα κράτη μέλη στα οποία διαφορετικές εγχώριες υπηρεσίες διαχειρίζονται τους δύο φόρους. Το Βέλγιο έχει αναπτύξει ένα πιλοτικό σχέδιο για τη δημιουργία ομάδας ταχείας ανάλυσης σε ευρωπαϊκό επίπεδο με σκοπό την ανταπόκριση στις έγκαιρες προειδοποιήσεις και την ανασύνθεση της παγκόσμιας αλυσίδας δόλιων συναλλαγών. Το εγχείρημα αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει χρήσιμη πηγή πληροφοριών για τους πολυμερείς ελέγχους. Το εν λόγω βελγικό πιλοτικό σχέδιο, το οποίο είναι σχεδιασμένο για την ενίσχυση της καταπολέμησης της απάτης στον τομέα του ΦΠΑ θα συζητηθεί περαιτέρω στο επίπεδο της πλατφόρμας του Eurofisc. Οι πολυμερείς έλεγχοι και η παρουσία των υπαλλήλων στα γραφεία των διοικητικών υπηρεσιών άλλων κρατών μελών αποτελούν μέσα τα οποία θα πρέπει να χρησιμοποιούνται συχνότερα από τα κράτη μέλη, ιδίως δεδομένου ότι το κόστος που συνεπάγεται η χρήση τους θα (συνεχίσει να) χρηματοδοτείται στο εξής μέσω του προγράμματος Fiscalis. Είναι δύσκολο να κατανοηθεί γιατί η χρήση του μέσου των πολυμερών ελέγχων εξακολουθεί να είναι σχετικά περιορισμένη και μάλιστα έχει μειωθεί κατά τα τελευταία έτη παρόλο που το μέσο αυτό μπορεί να αποδείξει απόλυτα τα οφέλη που προσφέρει για όλα τα εμπλεκόμενα κράτη μέλη. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να διαθέσουν περισσότερους πόρους για τη χρήση του μέσου αυτού και όλα τα κράτη μέλη θα πρέπει να διασφαλίσουν είτε τη δρομολόγηση διενέργειας πολυμερών ελέγχων είτε την ενεργό συμμετοχή τους σε αυτούς. Θα πρέπει να καταστεί εφικτή η αύξηση των πολυμερών ελέγχων ώστε να φτάσουν τους 75 περίπου για το 2014, ιδίως δεδομένου ότι αυτό συνεπάγεται μόνο περίπου 3 πολυμερείς ελέγχους κατά μέσο όρο ανά κράτος μέλος. 3.6.3. Πιθανή μελλοντική προσέγγιση: κοινοί έλεγχοι Ο ΟΟΣΑ περιγράφει τον κοινό έλεγχο ως εξής: «δύο ή περισσότερες χώρες συνεργάζονται για να συστήσουν μια ενιαία ομάδα ελέγχου η οποία εξετάζει ένα ή περισσότερα θέματα ή συναλλαγές που αφορούν έναν ή περισσότερους υποκείμενους στον φόρο που συνδέονται μεταξύ τους (νομικές οντότητες και ιδιώτες) με διασυνοριακές επιχειρηματικές δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένων ενδεχομένως διασυνοριακών συναλλαγών όπου συμμετέχουν σχετικές συνδεδεμένες εταιρείες οι οποίες είναι οργανωμένες στις συμμετέχουσες χώρες και για τις οποίες οι συμμετέχουσες χώρες έχουν κοινό ή συμπληρωματικό συμφέρον· στο πλαίσιο αυτό ο φορολογούμενος προβαίνει από κοινού σε παρουσιάσεις και ανταλλάσσει πληροφορίες με τις εν λόγω χώρες, ενώ στην ομάδα συμμετέχουν εκπρόσωποι των αρμόδιων αρχών κάθε χώρας»[10]. Μόνο τρία κράτη μέλη διαθέτουν εμπειρία σχετικά με τους κοινούς ελέγχους όπως ορίστηκαν ανωτέρω. Ένα κράτος μέλος έχει διενεργήσει κοινούς ελέγχους με τρίτη χώρα, ενώ οι Κάτω Χώρες και το Ηνωμένο Βασίλειο έχουν δρομολογήσει πιλοτικό σχέδιο στον τομέα αυτό. Από αυτήν την σχετικά περιορισμένη εμπειρία προκύπτει ότι οι αρμοδιότητες, ο συντονισμός, οι εξουσίες και οι περιορισμοί της ομάδας κοινού ελέγχου καθορίζονται σε (διμερείς) συμφωνίες σχετικά με την αμοιβαία διοικητική συνδρομή και την ανταλλαγή πληροφοριών σε φορολογικά θέματα. Τα κράτη μέλη έδωσαν πολύ αποκλίνουσες απαντήσεις στο ερώτημα κατά πόσον, σε ορισμένες περιπτώσεις, οι κοινοί έλεγχοι θα αποτελούσαν χρήσιμο μέσο σε σχέση, για παράδειγμα, με έναν πολυμερή έλεγχο. Τα περισσότερα κράτη μέλη φρονούν ότι πάρα πολλά νομικά και οργανωτικά θέματα παραμένουν χωρίς απάντηση (για παράδειγμα, η έλλειψη νομικής βάσης, οι ακατάλληλες εθνικές διαδικασίες, οι ξεχωριστές δικαιοδοσίες, η συγκατάθεση του υποκείμενου στον φόρο) ώστε να μπορεί να προσδιοριστεί κατά πόσον οι κοινοί έλεγχοι από μία και μόνη ομάδα ελέγχου θα μπορούσαν σε ορισμένες περιπτώσεις να αποδειχθούν αποτελεσματικότεροι σε σχέση με τους πολυμερείς ελέγχους. Ωστόσο, μερικά κράτη μέλη ανέφεραν ότι οι κοινοί έλεγχοι ενδέχεται να αποβούν αποτελεσματικοί σε περιπτώσεις όπου απαιτείται ταχεία ανταλλαγή πληροφοριών, ιδίως σε περιπτώσεις άμεσης φορολογίας στις οποίες θα μπορούσαν να εμπλέκονται πολύ μεγάλες εταιρείες με θυγατρικές επιχειρήσεις (π.χ. καθορισμός τιμής μεταφοράς). Τα κράτη μέλη που κατήρτισαν πιλοτικό έργο οφείλουν ακόμη να επαληθεύσουν εάν η ενιαία ομάδα ελέγχου μπορεί να επιταχύνει την κοινή κατανόηση των σχετικών ζητημάτων (π.χ. διευκρίνιση αβεβαιοτήτων σε θέματα διεθνούς φορολογίας, καλύτερη κρίση των διεθνών φορολογικών κινδύνων, αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση διασυνοριακών κινδύνων) και να αποδειχθεί λιγότερο δαπανηρή τόσο για τις διοικήσεις όσο και τον φορολογούμενο, δεδομένου ότι θα διεξαχθεί ένας μόνο έλεγχος με ένα αποτέλεσμα. Παρόλο που η συντριπτική πλειονότητα των κρατών μελών δεν διαθέτει καμία εμπειρία σχετικά με τους κοινούς ελέγχους, φαίνεται ότι δεν αντιτίθεται κατ’ αρχήν στην ιδέα της εφαρμογής τους (ιδίως στον τομέα της άμεσης φορολογίας). Τα πολλά ερωτήματα νομικής και οργανωτικής φύσεως που παραμένουν ακόμη αναπάντητα θα μπορούσαν να διερευνηθούν περαιτέρω σε ομάδα του σχεδίου Fiscalis, με βάση την υφιστάμενη πείρα και το πιλοτικό έργο που οργανώνουν επί του παρόντος δύο κράτη μέλη. Ανάλογα με το αποτέλεσμα, η Επιτροπή θα μπορούσε να υποβάλει πρόταση για τη δημιουργία νομικής βάσης σχετικά με τη χρήση του εν λόγω μέσου σε επίπεδο ΕΕ. 3.7. Πληροφορίες σχετικά με τους υποκείμενους στον φόρο (άρθρα 31-32) Για να ενισχυθεί η ασφάλεια δικαίου για τους εμπόρους, οι τελευταίοι μπορούν να λαμβάνουν επιβεβαίωση της εγκυρότητας του αριθμού φορολογικού μητρώου ΦΠΑ σε ορισμένα κράτη μέλη, με την προϋπόθεση ότι παρέχουν τον δικό τους αριθμό ΦΠΑ. Το σύστημα ανταλλαγής πληροφοριών σχετικά με τον ΦΠΑ (VIES) δημιουργήθηκε πριν από πολλά χρόνια από τα κράτη μέλη με τη συνδρομή της Επιτροπής με στόχο την παροχή πληροφόρησης στους υποκείμενους στον φόρο. Μέχρι σήμερα όλα τα κράτη μέλη, εκτός από ένα, χρησιμοποιούν το σύστημα VIES για την επιβεβαίωση της εγκυρότητας τόσο του αριθμού φορολογικού μητρώου ΦΠΑ όσο και της επωνυμίας και της διεύθυνσης του εμπόρου. Σε ό,τι αφορά την εφαρμογή αυτών των διατάξεων, μόνο ένα κράτος μέλος εξακολουθεί να μην παρέχει επιβεβαίωση του αριθμού φορολογικού μητρώου ΦΠΑ των εγχώριων εμπόρων στους αιτούντες υποκείμενους στον φόρο της ΕΕ στο διαδικτυακό σύστημα VIES, αλλά απαιτεί από τους υποκείμενους στον φόρο που αναζητούν τις πληροφορίες αυτές να απευθύνονται στην εθνική κεντρική υπηρεσία διασύνδεσης προκειμένου να λάβουν την επιβεβαίωση των δεδομένων αυτών. Ένα άλλο κράτος μέλος ανέφερε ότι το γεγονός αυτό αποτελεί κατά συνέπεια τον μόνο λόγο για τον οποίο εξακολουθεί να διατηρεί εγχώριο σύστημα. Μπορεί να συναχθεί το συμπέρασμα ότι, σε ό,τι αφορά την παροχή δεδομένων σε υποκείμενους στον φόρο για την επικύρωση του αριθμού φορολογικού μητρώου ΦΠΑ των πελατών τους, όλα τα κράτη μέλη διαθέτουν τέτοιο σύστημα. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να διασφαλίσουν ότι το διαδικτυακό σύστημα VIES επικαιροποιείται συστηματικά. 3.8. Eurofisc (άρθρα 33-37) Το δίκτυο Eurofisc είναι ένας προσφάτως θεσπισθείς μηχανισμός ταχείας συνεργασίας που δημιουργήθηκε για την αντιμετώπιση νέων ή μεγάλης κλίμακας μορφών απάτης. Το δίκτυο καθόρισε τέσσερα πεδία εργασίας και δημοσίευσε τις πρώτες εκθέσεις του τον Μάρτιο του 2012 και τον Απρίλιο του 2013. Οι διατάξεις για τη σύσταση του δικτύου άρχισαν να ισχύουν από τον Νοέμβριο 2010. Επί του παρόντος, υπάρχουν τέσσερα πεδία εργασίας που καλύπτουν διάφορους τομείς που επηρεάζονται από την απάτη στον τομέα του ΦΠΑ. Μέχρι σήμερα, δεν έχει διαπιστωθεί πραγματική ανάγκη δημιουργίας επιπλέον πεδίων εργασίας, εκτός εάν προκύψει σημαντικός αριθμός περιπτώσεων νέας απάτης σε έναν συγκεκριμένο τομέα. Αρκετά κράτη μέλη θεωρούν ότι ενδέχεται να χρησιμοποιηθεί η κοινή ανάλυση κινδύνου στο επίπεδο του Eurofisc για τη διασταυρωτική ανάλυση των δεδομένων σε όλα τα πεδία εργασίας και θα ήθελαν να δρομολογήσουν πιλοτικό σχέδιο για τη διενέργεια της κοινής ανάλυσης κινδύνου. Αναμένεται ότι το αποτέλεσμα αυτής της ανάλυσης θα παράσχει στοχοθετημένες πληροφορίες οι οποίες θα κοινοποιηθούν σε όλα τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη και θα μπορούσαν ενδεχομένως να οδηγήσουν στη διενέργεια νέων πολυμερών ελέγχων. Η εν λόγω κοινή ανάλυση κινδύνου θα μπορούσε να αποτελέσει αντικείμενο ξεχωριστού πεδίου εργασιών. Οι συζητήσεις επί του θέματος μεταξύ των κρατών μελών συνεχίζονται στο πλαίσιο του Eurofisc. Δυστυχώς, από πρόσφατες συζητήσεις σχετικά με το θέμα αυτό στην ομάδα στρατηγικής για την καταπολέμηση της φορολογικής απάτης προέκυψε ότι δεν έχουν πεισθεί όλα τα κράτη μέλη ότι το Eurofisc θα πρέπει σε αυτό το στάδιο να εφαρμόσει την επιλογή της κοινής ανάλυσης κινδύνου και θεωρούν ότι οι δραστηριότητές του θα πρέπει να περιοριστούν σε στοχοθετημένες βελτιώσεις στις υφιστάμενες διαδικασίες εργασιών. Για την αύξηση της αποτελεσματικότητας του δικτύου, η Επιτροπή θεωρεί ότι η ανάλυση κινδύνου και η αναπληροφόρηση αποτελούν βασικούς τομείς όπου θα μπορούσαν να επέλθουν βελτιώσεις: – Οι πληροφορίες που λαμβάνονται θα πρέπει να είναι πιο στοχοθετημένες. Ο μεγάλος όγκος των πληροφοριών που αποστέλλονται ενίοτε είναι δύσκολο να αξιολογηθεί. Ως εκ τούτου, αρκετά κράτη μέλη πρότειναν ότι όλα τα κράτη μέλη θα πρέπει να διαθέτουν ένα αποτελεσματικό εθνικό μηχανισμό ανάλυσης κινδύνου προκειμένου να καταστεί δυνατό το καλύτερο φιλτράρισμα του όγκου των δεδομένων και να διασφαλιστεί η διαβίβαση μόνο των ύποπτων υποθέσεων. – Η βάση δεδομένων του VIES θα μπορούσε επίσης να χρησιμοποιηθεί για τους σκοπούς της ανάλυσης κινδύνων. Με αυτόν τον τρόπο θα μπορούσε να επιταχυνθεί η συλλογή πληροφοριών σχετικά με ένα πιθανό δίκτυο αλυσιδωτής απάτης, επειδή τα δεδομένα μπορούν να διατίθενται πριν την υποβολή των δηλώσεων ΦΠΑ ή των ανακεφαλαιωτικών πινάκων. Τα κράτη μέλη που αναπτύσσουν ένα εργαλείο αναζήτησης για την ανάλυση αυτού του είδους πληροφοριών θα μπορούσαν να προβούν σε ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών. – Απαιτείται η ύπαρξη μηχανισμού ταχείας και σαφούς αναπληροφόρησης στο πλαίσιο του δικτύου. Η αναπληροφόρηση θα πρέπει να χρησιμοποιείται για τη βελτίωση της ανάλυσης κινδύνου, γεγονός που θα μπορούσε να οδηγήσει σε καλύτερη στοχοθέτηση των δεδομένων. Ο μηχανισμός αναπληροφόρησης που χρησιμοποιείται επί του παρόντος στο πλαίσιο του δικτύου Eurofisc επιτρέπει στα κράτη μέλη να επαληθεύουν την ποιότητα των προειδοποιήσεων που εκδίδονται σχετικά με ορισμένες εταιρείες, δεδομένου ότι το κράτος μέλος που λαμβάνει την ειδοποίηση μπορεί να παρουσιάσει τα αποτελέσματα υπό μορφή έκθεσης στο κράτος μέλος που την εξέδωσε. Επιπλέον, με βάση τις πληροφορίες που λαμβάνουν από το Eurofisc, οι φορολογικές διοικήσεις μπορούν να δρομολογήσουν ελέγχους που ενδέχεται να οδηγήσουν στην ακύρωση του αριθμού φορολογικού μητρώου ΦΠΑ. Η υψηλότερη ποιότητα των διαβιβαζόμενων πληροφοριών και η βελτίωση της αποτελεσματικότητας του δικτύου μπορούν να επιτευχθούν μέσω της ενίσχυσης της εσωτερικής λειτουργίας που μπορεί να συμφωνηθεί κατά τις συνεδριάσεις του Eurofisc. Η ταχεία και ακριβής αναπληροφόρηση είναι απαραίτητη για την αποτελεσματικότητα του δικτύου. Ένα κράτος μέλος ισχυρίστηκε ότι η σύσταση ομάδας κοινής ανάλυσης κινδύνου σε ξεχωριστό πεδίο εργασιών θα μπορούσε να δικαιολογηθεί από το γεγονός ότι θα αποτελούσε σημαντικό πολιτικό μήνυμα ότι τα κράτη μέλη επιδιώκουν σοβαρά να σημειώσουν πρόοδο στην καταπολέμηση της απάτης. Η Επιτροπή σημειώνει ότι αρκετά κράτη μέλη επιθυμούν να ενισχυθεί περαιτέρω η διοικητική συνεργασία και να παρασχεθεί στους υπαλλήλους συνδέσμους του Eurofisc η δυνατότητα καλύτερης αξιοποίησης των πληροφοριών που διατίθενται στο πλαίσιο του δικτύου. Με αυτόν τον τρόπο, θα μπορούσαν να βοηθηθούν ακόμη περισσότερο τα κράτη μέλη στην προσπάθειά τους να καταπολεμήσουν την απάτη στον τομέα του ΦΠΑ πριν διαπραχθεί. Παρά το γεγονός αυτό, ορισμένα κράτη μέλη εξακολουθούν να προτιμούν τη διατήρηση της ανάλυσης κινδύνου σε εθνικό επίπεδο. Η Επιτροπή θεωρεί ότι τα κράτη μέλη που είναι διατεθειμένα να ακολουθήσουν αυτήν την οδό θα πρέπει να επιδιώξουν περισσότερο την καλύτερη αξιοποίηση των διαθέσιμων πληροφοριών. Η Επιτροπή φρονεί ότι η ανάπτυξη της κοινής ανάλυσης κινδύνου στο πλαίσιο του Eurofisc θα μπορούσε να αποτελέσει σημαντικό βήμα προς την ανταλλαγή πιο στοχοθετημένων πληροφοριών. Κατά συνέπεια, το δίκτυο θα πρέπει να διερευνήσει τα οφέλη αυτής της κοινής ανάλυσης κινδύνου. 3.9. Σχέσεις με την Επιτροπή (άρθρο 49) Το άρθρο 49 του κανονισμού υποχρεώνει τα κράτη μέλη να εξετάζουν και να αξιολογούν τη λειτουργία των ρυθμίσεων για τη διοικητική συνεργασία. Στην προηγούμενη έκθεση αναφέρθηκε ότι η συντριπτική πλειονότητα των κρατών μελών δεν φαίνεται να διενεργεί συστηματική εσωτερική αξιολόγηση σχετικά με τις ρυθμίσεις αυτές. Αντιθέτως, τα κράτη αυτά φαίνεται να βασίζονται αποκλειστικά και μόνο στα ετήσια στατιστικά στοιχεία που πρέπει να παρέχουν στην Επιτροπή σχετικά με το εν λόγω θέμα για την αυτο-αξιολόγησή τους. Η κατάσταση αυτή δεν έχει αλλάξει στο μεταξύ. Κατά τη διάρκεια των συζητήσεων που οδήγησαν στην έκδοση του νέου κανονισμού, το Συμβούλιο εξέφρασε την άποψη ότι δεν χρειαζόταν να διευκρινιστεί στην αναδιατύπωση ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να διενεργούν σε τακτά χρονικά διαστήματα ελέγχους της λειτουργίας της διοικητικής συνεργασίας. Ωστόσο, η Επιτροπή εξακολουθεί να πιστεύει ότι η εν λόγω εγχώρια ανάλυση θα ήταν πολύ χρήσιμη για τα ίδια τα κράτη μέλη προκειμένου να αξιολογήσουν τη σημασία, τη χρησιμότητα και την αποτελεσματικότητα των εργαλείων διοικητικής συνεργασίας. Ειδικότερα σε ό,τι αφορά το δίκτυο Eurofisc, το οποίο δημιουργήθηκε ειδικά για την αποτελεσματικότερη καταπολέμηση της απάτης, τα κράτη μέλη έχουν εκφράσει μεγάλο ενδιαφέρον για την αξιολόγηση του βαθμού συμβολής του δικτύου αυτού στη μείωση της απώλειας των εσόδων λόγω της απάτης στον τομέα του ΦΠΑ. Δεδομένου ότι η Επιτροπή μπορεί να διαδραματίσει μόνο υποστηρικτικό ρόλο στο πλαίσιο της διοικητικής συνεργασίας στον τομέα του ΦΠΑ, τα ίδια τα κράτη μέλη βρίσκονται στην καλύτερη θέση για να αξιολογήσουν την αποτελεσματικότητα των διαφόρων μέσων. Επομένως, η Επιτροπή συνιστά στα κράτη μέλη να θεσπίσουν την εν λόγω διαδικασία προκειμένου να εκπονήσουν μια πραγματική ανάλυση κόστους-οφέλους των διάφορων μέσων. 3.10. Σχέσεις με τρίτες χώρες (άρθρο 36) Τα κράτη μέλη θεωρούν ότι οι πληροφορίες που προέρχονται από τρίτες χώρες μπορεί να αποδειχθούν χρήσιμες για τη διευκόλυνση της φορολογικής αποτίμησης ή του εντοπισμού της απάτης. Ωστόσο, δεν έχουν συνάψει όλα τα κράτη μέλη φορολογικές συμβάσεις για θέματα ΦΠΑ και, επομένως, δεν είναι σε θέση να διαβιβάσουν τις πληροφορίες που έχουν λάβει από τρίτες χώρες σε άλλα κράτη μέλη. Τα κράτη μέλη δεν εφαρμόζουν ομοιόμορφες προσεγγίσεις σχετικά με την ανταλλαγή πληροφοριών με τρίτες χώρες. Ορισμένα κράτη μέλη έχουν υπογράψει/επικυρώσει τη σύμβαση του ΟΟΣΑ, η οποία καταρτίστηκε κυρίως για θέματα άμεσης φορολογίας. Επιπλέον, μερικά κράτη μέλη έχουν συνάψει ορισμένες συμφωνίες ανταλλαγής φορολογικών στοιχείων, ενώ άλλα έχουν υπογράψει ή επικυρώσει συμβάσεις για την αποφυγή της διπλής φορολογίας. Με βάση τα αριθμητικά δεδομένα που παρέχουν τα κράτη μέλη, το μόνο συμπέρασμα που μπορεί να συναχθεί είναι ότι υπάρχει περιορισμένη συνολική εμπειρία σχετικά με τις ανταλλαγές πληροφοριών σε θέματα ΦΠΑ με άλλες χώρες. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή είναι πεπεισμένη ότι η οδός που πρέπει να ακολουθηθεί είναι η υιοθέτηση συντονισμένης προσέγγισης σε επίπεδο ΕΕ για την εφαρμογή ρυθμίσεων διοικητικής συνεργασίας με τρίτες χώρες στον τομέα του ΦΠΑ. Η σύναψη πολυμερούς συμφωνίας σε επίπεδο ΕΕ θα μπορούσε να αποτελέσει το αντικείμενο ενός μακροπρόθεσμου σχεδίου. Οι νέες ρυθμίσεις που καταρτίστηκαν για την εφαρμογή της μικρής μονοαπευθυντικής θυρίδας το 2015 θα αποτελέσουν ένα επιπλέον επιχείρημα υπέρ της σύναψης πολυμερούς συμφωνίας σε επίπεδο ΕΕ. Η Επιτροπή σκοπεύει να υποβάλει πρόταση για να λάβει έγκριση από το Συμβούλιο προκειμένου να ξεκινήσει διαπραγματεύσεις με ορισμένες τρίτες χώρες για τη σύναψη διμερούς συμφωνίας διοικητικής συνεργασίας στις αρχές του 2014. 4. Ειδικό θέμα: η μικρή μονοαπευθυντική θυρίδα Από την 1η Ιανουαρίου 2015, θα καθιερωθεί προαιρετική μικρή μονοαπευθυντική θυρίδα ως μέτρο απλούστευσης για ορισμένους εμπόρους. Με αυτόν τον τρόπο θα μπορεί ένας πάροχος υπηρεσιών, αντί να είναι εγγεγραμμένος στα μητρώα ΦΠΑ σε κάθε κράτος μέλος στο οποίο έχει πελάτη, να εγγράφεται, να υποβάλλει δηλώσεις και να καταβάλλει τον ΦΠΑ που οφείλει για την παροχή τηλεπικοινωνιακών, ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών και ηλεκτρονικών υπηρεσιών σε άλλα κράτη μέλη μέσω μιας ενιαίας διαδικτυακής πύλης σε ένα και μόνο κράτος μέλος, ήτοι το κράτος μέλος εγγραφής. Η μικρή μονοαπευθυντική θυρίδα θα επηρεάσει επίσης τη διοικητική συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών στον τομέα των ελέγχων των φορολογούμενων. Οι προπαρασκευαστικές εργασίες νομικής και πρακτικής φύσεως έχουν σχεδόν ολοκληρωθεί. Η Επιτροπή συγκρότησε επίσης ομάδα σχεδίου Fiscalis (FPG 86), η οποία θα διερευνήσει τα θέματα των ελέγχων στο πλαίσιο της μικρής μονοαπευθυντικής θυρίδας. Τα μέλη της ομάδας αυτής συνέταξαν κατάλογο συστάσεων σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο μπορούν να ζητούνται πληροφορίες από τους εμπόρους χρησιμοποιώντας τυποποιημένο φάκελο ελέγχου για το σύστημα της μικρής μονοαπευθυντικής θυρίδας και για τον βέλτιστο τρόπο επικοινωνίας με τις επιχειρήσεις αυτές σε περίπτωση που απαιτούνται επιπλέον στοιχεία ή έρευνες. Δεδομένου ότι τα κράτη μέλη δεν είναι υποχρεωμένα να εγκρίνουν ομόφωνα τις εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές, η Επιτροπή ελπίζει ότι θα συμφωνήσουν να τις εφαρμόζουν υπό μορφή «συμφωνίας κυρίων» μειώνοντας με αυτόν τον τρόπο τον φόρτο των επιχειρήσεων και διευκολύνοντας τη χρήση του μηχανισμού απλούστευσης. 5. Γενική εκτίμηση της λειτουργίας της διοικητικής συνεργασίας Γενικά, η συνολική αξιολόγηση της λειτουργίας της διοικητικής συνεργασίας εμφανίζει θετική εικόνα. Πολλά κράτη μέλη αναφέρουν ότι είναι απαραίτητη η διασφάλιση της καλής ποιότητας των εντύπων αιτήσεων της Μόνιμης Επιτροπής Διοικητικής Συνεργασίας (SCAC), καθώς και της τήρησης των προθεσμιών για την απάντηση στις εν λόγω αιτήσεις. Επιπλέον, ορισμένα κράτη μέλη εξακολουθούν να αναφέρονται σε εθνικά θέματα (όπως η έλλειψη πόρων) και μακροχρόνια προβλήματα σχετικά με την ανταλλαγή πληροφοριών (ελλιπή βασικά δεδομένα στα αιτήματα παροχής πληροφοριών, ανακολουθίες στα στατιστικά στοιχεία, αναδρομικές αλλαγές στις βάσεις δεδομένων του VIES, διαφορετικοί κανόνες σχετικά με την προθεσμία παροχής απαντήσεων). Μερικά κράτη μέλη έχουν υποβάλει ορισμένες προτάσεις για τη βελτίωση της διοικητικής συνεργασίας στον τομέα του ΦΠΑ. Ένα πρώτο σύνολο προτάσεων εμπίπτει στην αρμοδιότητα των κρατών μελών και απαιτεί την ανάληψη δράσης σε εγχώριο επίπεδο (π.χ. αυξημένη ευαισθητοποίηση της διοίκησης, υποβολή αιτήσεων παροχής πληροφοριών μόνο κατόπιν εξάντλησης όλων των δυνατών πόρων στο αιτούν κράτος μέλος). Άλλες προτάσεις συνεπάγονται τροποποίηση της νομοθεσίας, π.χ. για την καθιέρωση της υποχρεωτικής αναπληροφόρησης, την επιβολή κυρώσεων για τις μη ικανοποιητικές επιδόσεις σε ό,τι αφορά την τήρηση προθεσμιών ή την αύξηση των κατώτατων ορίων για την υποβολή αιτήσεων. Ωστόσο, εκτός από τη δυσκολία που συνεπάγεται η λήψη των νομοθετικών αυτών μέτρων, η Επιτροπή θα πρέπει επίσης να προβλέψει ορισμένα προβλήματα πρακτικής φύσεως, όπως για παράδειγμα τον τρόπο επιβολής των κυρώσεων και από ποιον, τη μέθοδο υπολογισμού των κυρώσεων, κ.λπ. Περαιτέρω προτάσεις θα συνεπάγονταν τροποποιήσεις στη διαβίβαση των δεδομένων στην Επιτροπή, για παράδειγμα σχετικά με τη συλλογή στατιστικών στοιχείων για την κατηγοριοποίηση των προθεσμιών που δεν τηρήθηκαν (καθυστέρηση 3, 6 ή 9 μηνών). Η Επιτροπή θεωρεί ότι θα είναι δυνατό να επιτευχθεί κοινή συμφωνία σχετικά με αυτό το θέμα στο πλαίσιο της επιτροπής SCAC. Σύμφωνα με μια άλλη πρόταση, η Επιτροπή θα πρέπει να αναλάβει δράση έναντι των κρατών μελών τα οποία συστηματικά δεν τηρούν τις δεσμεύσεις τους που απορρέουν από τον κανονισμό 904/2010. Στην περίπτωση αυτή, η Επιτροπή θα μπορούσε να προτείνει την ανάληψη δράσης μέσω των μέτρων παροχής τεχνικής συνδρομής ή μέσω της συνεχούς παρακολούθησης βάσει του άρθρου 12 παράγραφος 3 του κανονισμού 1553/89. Η διάδοση των βέλτιστων πρακτικών και τα σεμινάρια για την κεντρική υπηρεσία διασύνδεσης στο πλαίσιο του Fiscalis επισημάνθηκαν ως κατάλληλα μέσα βελτίωσης της διοικητικής συνεργασίας. Ορισμένες από αυτές τις προτάσεις έχουν συζητηθεί στο παρελθόν χωρίς επιτυχία. Ωστόσο, η Επιτροπή προτίθεται να διερευνήσει περαιτέρω τις προτάσεις αυτές στο κατάλληλο επίπεδο με στόχο τη βελτίωση της λειτουργίας της διοικητικής συνεργασίας υπό την προϋπόθεση ότι εξασφαλίζεται επαρκής στήριξη από τα κράτη μέλη. 6. Συμπέρασμα Όπως αναφέρθηκε επανειλημμένως και πρόσφατα στο πλαίσιο της συντονισμένης στρατηγικής για τη βελτίωση της καταπολέμησης της απάτης στον τομέα του ΦΠΑ η οποία καθορίστηκε στην πρόσφατη ανακοίνωση της Επιτροπής όσον αφορά σχέδιο δράσης για την ενίσχυση της καταπολέμησης της φορολογικής απάτης και της φοροδιαφυγής (COM(2012) 722 final, της 6.12.2012), τα κράτη μέλη μπορούν να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά την φορολογική απάτη και τη φοροδιαφυγή μόνον εφόσον συνεργαστούν. Συνεπώς, η βελτίωση της διοικητικής συνεργασίας μεταξύ των φορολογικών διοικήσεων των κρατών μελών αποτελεί βασικό στόχο της στρατηγικής της Επιτροπής σε αυτόν τον τομέα. Στην έκθεση επισημαίνονται τομείς στους οποίους η διοικητική συνεργασία είναι δυνατόν να ενισθυχεί ακόμη περισσότερο, μέσω της καλύτερης αξιοποίησης των βελτιωμένων δυνατοτήτων που παρέχει ο κανονισμός 904/2010: · γενικά, οι αιτήσεις παροχής πληροφοριών πρέπει να απαντώνται ταχύτερα, δεδομένου ότι η καθυστέρηση των απαντήσεων αποτελεί ζήτημα κρίσιμης σημασίας· · ορισμένα κράτη μέλη εξακολουθούν να απέχουν από τη συμμετοχή στην αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τους μη εγκατεστημένους υποκείμενους στον φόρο και τα καινούργια μεταφορικά μέσα, παρόλο που θεωρούν ότι οι πληροφορίες είναι εξαιρετικά χρήσιμες. Το γεγονός αυτό δημιουργεί πολλά προβλήματα και, κατά συνέπεια, η Επιτροπή προτίθεται να εντείνει τη στενή παρακολούθηση των εξελίξεων σε αυτόν τον τομέα· · η αναπληροφόρηση, είτε παρέχεται αυθόρμητα είτε κατόπιν αιτήσεως, είναι μια προσέγγιση που πρέπει να προωθηθεί στο πλαίσιο της καλής συνεργασίας και των βέλτιστων πρακτικών, δεδομένου ότι αποτελεί τον καλύτερο τρόπο πληροφόρησης των υπαλλήλων των φορολογικών αρχών ότι η εργασία τους (σε κάποιο βαθμό) απέφερε οφέλη· · τα κράτη μέλη πρέπει να προωθήσουν τη συμμετοχή στις διοικητικές έρευνες αξιοποιώντας τις ισχύουσες νομικές διατάξεις του κανονισμού. Πρόκειται για πολύ χρήσιμο μέσο, το οποίο διατηρήθηκε στον αναθεωρημένο κανονισμό και, κατά συνέπεια, είναι απογοητευτικό το γεγονός ότι τα κράτη μέλη το χρησιμοποιούν σε τόσο περιορισμένο βαθμό· · οι πολυμερείς έλεγχοι έχουν αποδείξει τη χρησιμότητά τους. Ωστόσο, φαίνεται ότι τα κράτη μέλη προσφεύγουν τελευταία λιγότερο σε αυτούς. Απαιτείται ανανέωση της δέσμευσης των κρατών μελών για τη διενέργεια πολυμερών ελέγχων και πρέπει να αρθούν τα εμπόδια για τους πολυμερείς ελέγχους που καταγράφονται στην παρούσα έκθεση· · οι κοινοί έλεγχοι είναι ένα μέσο το οποίο θα πρέπει να αναπτυχθεί περαιτέρω μέσω μιας ομάδας σχεδίου Fiscalis με βάση την πείρα που αποκτήθηκε από το πιλοτικό σχέδιο που κατήρτισαν οι Κάτω Χώρες και το Ηνωμένο Βασίλειο. Εάν παραστεί ανάγκη, η Επιτροπή θα αναλάβει την πρωτοβουλία να παράσχει τη νομική βάση για τη χρήση του μηχανισμού αυτού σε ενωσιακό επίπεδο· · στο πλαίσιο του Eurofisc, η κοινή ανάλυση κινδύνου και ένας αποτελεσματικός μηχανισμός αναπληροφόρησης θα αποτελούσαν κατάλληλη λύση για την κάλυψη της ανάγκης πιο στοχοθετημένων πληροφοριών και της καλύτερης χρήσης των πληροφοριών που ήδη διατίθενται στο δίκτυο. Με αυτόν τον τρόπο, αναμένεται ότι το δίκτυο θα μπορέσει να ενισχύσει τον ρόλο του σχετικά με την ταχεία αντίδραση των φορολογικών αρχών για την καταπολέμηση της διασυνοριακής απάτης στον τομέα του ΦΠΑ· · μια συντονισμένη προσέγγιση σε επίπεδο ΕΕ για την καθιέρωση της διοικητικής συνεργασίας με τρίτες χώρες στον τομέα του ΦΠΑ θα μπορούσε να αποτελέσει απάντηση στον διαφορετικό τρόπο με τον οποίο τα κράτη μέλη χειρίζονται προς το παρόν τις επαφές τους με τις τρίτες χώρες. Βραχυπρόθεσμα, η Επιτροπή θα υποβάλει πρόταση για να λάβει έγκριση από το Συμβούλιο προκειμένου να ξεκινήσει διαπραγματεύσεις με ορισμένες τρίτες χώρες για τη σύναψη διμερούς συμφωνίας διοικητικής συνεργασίας στον τομέα του ΦΠΑ. Η Επιτροπή μπορεί να βοηθήσει προετοιμάζοντας το έδαφος για την πορεία προς την αποτελεσματική διοικητική συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών με στόχο την καταπολέμηση της απάτης στον τομέα του ΦΠΑ. Είναι πρόθυμη να στηρίξει κάθε πρωτοβουλία για ενίσχυση της συνεργασίας και να προβεί σε νομικές ενέργειες όποτε παραστεί ανάγκη. Ωστόσο, τα κράτη μέλη οφείλουν να επιδείξουν την απαραίτητη πολιτική βούληση να ακολουθήσουν αυτή τη λύση. Πρέπει να καταβάλουν τις απαραίτητες προσπάθειες σε εγχώριο επίπεδο για τη βελτίωση της λειτουργίας των ρυθμίσεων της διοικητικής συνεργασίας στην πράξη με στόχο την πλήρη αξιοποίηση των εν λόγω μέσων. Η διασυνοριακή συνεργασία αποτελεί πράγματι τον μοναδικό κατάλληλο τρόπο καταπολέμησης της διασυνοριακής απάτης στον τομέα του ΦΠΑ και τα κράτη μέλη πρέπει να καθορίσουν τους τομείς προτεραιότητας στους οποίους θα διαθέσουν τους πόρους στο πλαίσιο των σημερινών δυσχερών οικονομικών συνθηκών. Η Επιτροπή είναι πεπεισμένη ότι οι ζημίες στα δημόσια ταμεία λόγω της απάτης στον τομέα του ΦΠΑ μπορούν να μειωθούν μόνο μέσω της πλήρους αξιοποίησης των μέσων αυτών σε συνδυασμό με τη διάθεση επαρκών πόρων σε εγχώριο επίπεδο. Η Επιτροπή θα υποβάλει έκθεση σχετικά με την πρόοδο που έχουν σημειώσει τα κράτη μέλη στους τομείς που προσδιορίζονται στην παρούσα έκθεση. Λαμβανομένης υπόψη της σοβαρότητας του προβλήματος της απάτης στον τομέα του ΦΠΑ, η Επιτροπή δεν θα αναμένει την επόμενη έκθεση που πρόκειται να υποβληθεί στα τέλη του 2018, αλλά σκοπεύει να διαβιβάσει, στα τέλη του 2015 στη Μόνιμη Επιτροπή Διοικητικής Συνεργασίας, αξιολόγηση της κατάστασης η οποία θα εστιάσει στις προσπάθειες που κατέβαλαν τα κράτη μέλη για να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις που παρατίθενται στην παρούσα έκθεση και να ενισχύσουν περαιτέρω τη διασυνοριακή συνεργασία στον τομέα του ΦΠΑ. [1] Ανακοίνωση της Επιτροπής, με τίτλο «Συντονισμένη στρατηγική για τη βελτίωση της καταπολέμησης της απάτης στον τομέα του ΦΠΑ στην Ευρωπαϊκή Ένωση», COM(2008)807 τελικό της 1.12.2008. [2] COM(2011) 851, της 6.12.2011. [3] 27 κράτη μέλη απάντησαν στο ερωτηματολόγιο, το οποίο απεστάλη με την επιστολή 1763918 της 19.12.2012. [4] ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σχετικά με την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1798/2003 του Συμβουλίου για τη διοικητική συνεργασία στον τομέα του φόρου προστιθεμένης αξίας, COM (2009) 428 τελικό, της 18.8.2009. [5] Βλέπε έγγραφο εργασίας αριθ. 562 της Μόνιμης Επιτροπής Διοικητικής Συνεργασίας (SCAC). [6] ΕΕ L 29 της 1.2.2012, σ. 13. [7] Ειδική έκθεση του ΕΕΣ αριθ. 08/2007, ΕΕ C 20 της 25.1.2008, κεφάλαιο 51. [8] Ομάδα σχεδίου Fiscalis 43 «Ανταλλαγή πληροφοριών και ανάγκη αναπληροφόρησης». [9] Ομάδα σχεδίου Fiscalis 84 «Πολυμερείς έλεγχοι στον τομέα των ειδικών φόρων κατανάλωσης». [10] Κοινή έκθεση ελέγχου, ΟΟΣΑ, Φόρουμ για τη φορολογική διοίκηση (FTA), Σεπτέμβριος 2010.