C 374/33

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με νέα στρατηγική για τη χρηματοδότηση του NextGenerationEU»

[COM(2021) 250 final]

(2021/C 374/07)

Εισηγήτρια: η κ. Judith VORBACH

Αίτηση γνωμοδότησης Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 31.5.2021 Νομική βάση Άρθρο 304 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης Αρμόδιο τμήμα Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή Υιοθετήθηκε από το τμήμα 22.6.2021 Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια 8.7.2021 Σύνοδος ολομέλειας αριθ. 562 Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας (υπέρ/κατά/αποχές) 186/0/4

1. Συμπεράσματα και συστάσεις

1.1. Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι όλα τα κράτη μέλη επικύρωσαν σε εθνικό επίπεδο την απόφαση (ΕΕ, Ευρατόμ) 2020/2053 του Συμβουλίου ( 1 ) («Απόφαση για τους ίδιους πόρους») και ότι, ως εκ τούτου, η νέα αυτή απόφαση τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιουνίου 2021, επιτρέποντας στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αρχίσει να δανείζεται πόρους για το μέσο ανάκαμψης. Η ΕΟΚΕ καλεί όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη να προχωρήσουν γρήγορα στα επόμενα βήματα προκειμένου να αρχίσει η νομισματική ροή.

1.2. Η ενίσχυση της εμπιστοσύνης μέσω του μέσου ανάκαμψης NextGenerationEU (NGEU) έχει ήδη συμβάλει στη σταθεροποίηση των οικονομιών της Ένωσης και των κρατών μελών και του κόστους δανεισμού. Η χρηματοδότηση του NGEU αυξάνει τον όγκο των ασφαλών στοιχείων ενεργητικού της ΕΕ και ενισχύει τον διεθνή ρόλο του ευρώ. Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η στρατηγική χρηματοδότησης του NGEU βασίζεται στον δανεισμό των κεφαλαιαγορών και στις ιδιωτικές επενδύσεις.

1.3. Σε σύγκριση με την ευρεία συζήτηση σχετικά με τις δαπάνες του NGEU, η χρηματοδότηση θεωρείται τεχνικό ζήτημα. Ωστόσο, μια εύρυθμα λειτουργούσα στρατηγική χρηματοδότησης συμβάλλει καθοριστικά στην ομαλή υλοποίηση του NGEU. Η χρηστή χρηματοδότηση, η σταθερή διαχείριση κινδύνων, το χαμηλό κόστος δανεισμού και η βιώσιμη χρηματοδότηση είναι προς όφελος της κοινωνίας των πολιτών, η οποία τελικά επωμίζεται τους κινδύνους της αγοράς. Ο δανεισμός και η διαχείριση του χρέους πρέπει να βασίζονται στον δημοκρατικό έλεγχο, στη νομιμότητα και στη διαφάνεια.

1.4. Οι ανάγκες χρηματοδότησης του NGEU απαιτούν μια εξελιγμένη στρατηγική για να διασφαλιστεί ότι η ΕΕ μπορεί να ανταποκριθεί στην καταβολή των πληρωμών εγκαίρως και υπό ευνοϊκές συνθήκες αγοράς. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει πόσο σημαντικό είναι η Επιτροπή να διαχειρίζεται άμεσα τη στρατηγική χρηματοδότησης και εκφράζει την ικανοποίησή της για την αύξηση του ανθρώπινου δυναμικού της Επιτροπής στον τομέα αυτό. Ωστόσο, αυτό θα πρέπει να γίνει με ισόρροπο ως προς την εκπροσώπηση των φύλων τρόπο. Επιπλέον, θα πρέπει να συσταθεί συμβουλευτική επιτροπή, στην οποία θα εκπροσωπούνται η Επιτροπή, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, οι κοινωνικοί εταίροι και η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών.

1.5. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία της διατήρησης της υψηλής φερεγγυότητας της ΕΕ και του χαμηλού κόστους δανεισμού, προκειμένου να αποφευχθούν τα αναδιανεμητικά αποτελέσματα από τους δανειολήπτες στους δανειστές. Επιπλέον, αυτό —μαζί με τους αυξανόμενους ρυθμούς οικονομικής ανάπτυξης— διευκολύνει την αποπληρωμή. Η φερεγγυότητα εξαρτάται κυρίως από την οικονομική, πολιτική και κοινωνική ισχύ της ΕΕ και θα παγιωθεί με την εμβάθυνση της ΟΝΕ. Σε κάθε περίπτωση, θα πρέπει να προβλεφθούν κρίσεις, κατά τις οποίες μπορεί επίσης η ΕΚΤ να ενεργεί ως αγοραστής έσχατηςανάγκης.

1.6. Συνολικά, μεγάλο μέρος της νέας στρατηγικής χρηματοδότησης είναι αφιερωμένο στις σχέσεις με τους επενδυτές. Η ΕΟΚΕ εκφράζει ικανοποίηση για την απόφαση δανεισμού και τα σχέδια χρηματοδότησης, τα οποία αποτελούν κατά κύριο λόγο μέσα διαφάνειας για τις χρηματοπιστωτικές αγορές. Ωστόσο, η επικοινωνία με το κοινό και τους εκπροσώπους του δεν πρέπει να αποτελεί δεύτερη προτεραιότητα. Είναι ευπρόσδεκτο το γεγονός ότι ως προϋπόθεση της συμμετοχής στο δίκτυο των βασικών διαπραγματευτών θεωρείται, μεταξύ άλλων, η εποπτεία από αρμόδια αρχή της Ένωσης. Δεδομένου ότι η συμμόρφωση με τους σχετικούς κανόνες είναι επιτακτική, η ΕΟΚΕ στηρίζει την πιθανή συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας καταπολέμησης της απάτης (OLAF) σε αυτήν την εποπτεία και επικροτεί το γεγονός ότι και άλλες δημόσιες αρχές μπορεί να διοριστούν για να επαληθεύσουν τη συμμόρφωση των μελών του δικτύου των βασικών διαπραγματευτών προς τους κανόνες που έχουν οριστεί στην απόφαση.

1.7. Η μαζική συμμετοχή στις κεφαλαιαγορές θα συνοδεύεται από ένα ευρύ φάσμα κινδύνων. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την καθιέρωση αξιόπιστων συστημάτων διαχείρισης κινδύνων και τη διατήρηση του «λογαριασμού NGEU» στην ΕΚΤ. Λόγω του δημόσιου συμφέροντος σχετικά με τη χρηστή διαχείριση κινδύνων, ο διευθυντής κινδύνων θα πρέπει να συμβουλεύεται το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο κατά τη χάραξη της υψηλού επιπέδου πολιτικής κινδύνου και συμμόρφωσης. Τέλος, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να διασφαλίσει τη λογοδοσία, τη διαφάνεια και τη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση από την αρχή του δανεισμού για το NGEU και τάσσεται κατά του υπερβολικού δανεισμού από επενδυτές εκτός ΕΕ, ενώ υποστηρίζει την εισαγωγή νέων ιδίων πόρων.

1.8. Συνολικά, η ΕΟΚΕ επικροτεί τη βελτιωμένη συνιστώσα επιμερισμού των κινδύνων του NGEU, αλλά υπογραμμίζει επίσης τη σημασία της μείωσης των κινδύνων, προκειμένου να εξασφαλιστεί η σταθερότητα των χρηματοπιστωτικών αγορών και να προστατευτούν κατάλληλα τα δημοσιονομικά συμφέροντα της Ένωσης. Προκειμένου να ληφθούν δεόντως υπόψη τα συμφέροντα της κοινωνίας των πολιτών, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το προγραμματισμένο «πλαίσιο πράσινων ομολόγων NGEU» και προτείνει να εξεταστεί η έκδοση κοινωνικών ομολόγων NGEU.

2. Ιστορικό της γνωμοδότησης

2.1. Το μέσο ανάκαμψης NextGenerationEU (NGEU) θα εισφέρει έως και 806 δισεκατ. EUR —5 % του ΑΕΠ της ΕΕ— στην οικονομία της ΕΕ με τη μορφή επιχορηγήσεων και δανείων. Εξ ονόματος της ΕΕ, η Επιτροπή θα δανειστεί τα εν λόγω ποσά μέσω χρηματοδοτικών πράξεων στις διεθνείς κεφαλαιαγορές. Το NGEU προορίζεται να αποτελέσει προσωρινό μέσο. Το χρονοδιάγραμμα του δανεισμού θα διαρκέσει από τα μέσα του 2021 έως το 2026. Εντός αυτής της περιόδου, η Επιτροπή θα εκτελεί χρηματοδοτικές πράξεις μεταξύ 150 και 200 δισεκατ. EUR ετησίως. Η χρηματοδότηση που εξασφαλίζει η ΕΕ πρόκειται να αποπληρωθεί είτε άμεσα από τα κράτη μέλη (για δάνεια) είτε μέσω του προϋπολογισμού της ΕΕ (για μη επιστρεπτέα μορφή στήριξης) το αργότερο έως τον Δεκέμβριο του 2058.

2.2. Η ανακοίνωση σχετικά με νέα στρατηγική χρηματοδότησης για τη χρηματοδότηση του NGEU ( 2 ) εγκρίνεται σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 3 της απόφασης (ΕΕ, Ευρατόμ) 2020/2053, η οποία απαιτεί από την Επιτροπή να λάβει τα αναγκαία μέτρα για τη διαχείριση των δανειοληπτικών πράξεων και να ενημερώνει τακτικά το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο για όλες τις πτυχές της στρατηγικής διαχείρισης του χρέους. Με βάση την έγκριση της απόφασης για τους ίδιους πόρους από όλα τα κράτη μέλη, η Επιτροπή θα εφαρμόσει στρατηγική χρηματοδότησης, όπως παρουσιάζεται στην ανακοίνωση και προσδιορίζεται σε τρεις αποφάσεις ( 3 ) . Στα χρηματοδοτικά μέσα θα περιλαμβάνονται ομόλογα και γραμμάτια της ΕΕ, ενώ οι σχετικές τεχνικές θα αποτελούνται από κοινοπραξίες και δημοπρασίες. Θα εκδοθεί ετήσια απόφαση για τον καθορισμό των μέγιστων ποσών δανεισμού και θα θεσπιστούν εξαμηνιαία σχέδια χρηματοδότησης. Η Επιτροπή θα ενισχύσει τις δομές της και θα συστήσει ένα πανευρωπαϊκό δίκτυο βασικών διαπραγματευτών.

3. Γενικές παρατηρήσεις

3.1. η πρωτοβουλία “ΕΕ — Επόμενη γενιά” αναπτύχθηκε και ελήφθη με τη σωστή μορφή και σε εύθετο χρόνο ». Λόγω της ενίσχυσης της εμπιστοσύνης, το NGEU έχει ήδη θετικό αντίκτυπο στην οικονομία της ΕΕ και έχει μειώσει την πιθανότητα βαθιάς κρίσης σε ορισμένες χώρες. Μακροπρόθεσμα, το NGEU αναμένεται να αυξήσει σημαντικά την παραγωγή της ΕΕ, δηλαδή όλα τα κράτη μέλη είναι πιθανόν να καταστούν καθαροί δικαιούχοι Από την αρχή, η ΕΟΚΕ στήριξε το μέσο ανάκαμψης NextGenerationEU (NGEU) και έχει επανειλημμένα εκφράσει την έγκρισή της ( 4 ) . Στη γνωμοδότησή της για την ετήσια στρατηγική για τη βιώσιμη ανάπτυξη 2021 ( 5 ) , η ΕΟΚΕ επιβεβαιώνει ότι «». Λόγω της ενίσχυσης της εμπιστοσύνης, το NGEU έχει ήδη θετικό αντίκτυπο στην οικονομία της ΕΕ και έχει μειώσει την πιθανότητα βαθιάς κρίσης σε ορισμένες χώρες. Μακροπρόθεσμα, το NGEU αναμένεται να αυξήσει σημαντικά την παραγωγή της ΕΕ, δηλαδή όλα τα κράτη μέλη είναι πιθανόν να καταστούν καθαροί δικαιούχοι ( 6 ) . Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι όλα τα κράτη μέλη επικύρωσαν σε εθνικό επίπεδο την απόφαση για τους ίδιους πόρους, επιτρέποντας την έναρξη του δανεισμού, και καλεί όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη να προχωρήσουν γρήγορα στα επόμενα βήματα προκειμένου να αρχίσει η νομισματική ροή.

3.2. Γίνεται δικαίως ευρεία συζήτηση γύρω από τη χρήση κεφαλαίων του NGEU και —σε μικρότερο βαθμό— σχετικά με τους νέους ίδιους πόρους. Σε σύγκριση με αυτό, ελάχιστη προσοχή έχει δοθεί στη χρηματοδότηση του NGEU, η οποία θεωρείται περισσότερο τεχνικό ζήτημα παρά πολιτικό. Ωστόσο, ο δανεισμός του NGEU θα αυξήσει αποφασιστικά τις οικονομικές υποχρεώσεις της Ένωσης και πρέπει να πραγματοποιηθεί με δημοκρατικό έλεγχο, νομιμότητα και διαφάνεια. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η χρηστή και βιώσιμη χρηματοδότηση, η αξιόπιστη διαχείριση κινδύνων και το χαμηλό κόστος δανεισμού είναι προς το δημόσιο συμφέρον. Η ευρωπαϊκή κοινωνία των πολιτών θα είναι εντέλει υπεύθυνη για τα χρέη που προέκυψαν και το αυξημένο κόστος δανεισμού θα προκαλούσε αναδιανεμητικά αποτελέσματα από δανειολήπτες σε δανειστές. Μια εύρυθμα λειτουργούσα στρατηγική χρηματοδότησης συμβάλλει επίσης καθοριστικά στην ομαλή υλοποίηση του NGEU.

3.3. Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η προτεινόμενη στρατηγική βασίζεται στη χρηματοδότηση μέσω διεθνών κεφαλαιαγορών. Δεν εφαρμόζονται κεφαλαιακά αποθέματα, όπως εφαρμόζονται στον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας και δεν υπάρχουν σχέδια μετακύλισης του χρέους μετά το 2058. Ωστόσο, άλλες προσεγγίσεις έχουν επίσης συζητηθεί δημοσίως, όπως τα διαρκή ομόλογα που εγγυώνται και εκδίδονται από κοινού από την ΕΚΤ ( 7 ) . Μακροπρόθεσμα, και ιδιαίτερα σε περίπτωση μόνιμης έκδοσης κοινών χρεογράφων, πρέπει να εξεταστεί η ανάθεση στην ΕΚΤ του ρόλου του δανειστή έσχατης λύσης.

3.4. Δεδομένων των υψηλών αναγκών χρηματοδότησης του NGEU, του περίπλοκου και δυνητικά αβέβαιου προγράμματος εκταμίευσης και των μη επακριβώς γνωστών κονδυλίων του προϋπολογισμού, απαιτείται εξελιγμένη στρατηγική χρηματοδότησης για τη διενέργεια της δανειοληψίας στις αγορές. Πρέπει να προβλεφθούν οι εξελίξεις στις χρηματοπιστωτικές αγορές, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι η Ένωση μπορεί να ανταποκριθεί στην καταβολή των πληρωμών εγκαίρως χωρίς να αναγκαστεί να συγκεντρώσει κεφάλαια υπό δυσμενείς συνθήκες της αγοράς. Αυτό απαιτεί επάρκεια και ευελιξία στην αγορά, προκειμένου να αποφασίζεται πότε θα εκτελούνται χρηματοδοτικές πράξεις και ποιες τεχνικές χρηματοδότησης θα χρησιμοποιούνται προκειμένου να παρέχεται ο χαμηλότερος δυνατός κίνδυνος κατά την εκτέλεση και κόστος χρηματοδότησης. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει πόσο σημαντικό είναι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναλάβει η ίδια τη διαχείριση της στρατηγικής χρηματοδότησης και όχι να την αναθέσει σε εξωτερικούς φορείς. Απαιτείται η καθιέρωση νέων επιχειρησιακών ικανοτήτων και η Επιτροπή, ορθώς, αυξάνει τους αντίστοιχους ανθρώπινους πόρους και τις αρμοδιότητές της. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να εφαρμόσει μια ισορροπημένη ως προς το φύλο προσέγγιση.

3.5. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η στρατηγική χρηματοδότησης του NGEU συνοδεύεται από διεύρυνση της ευθύνης στην Επιτροπή και εκφράζει την ικανοποίησή της για την υποχρέωση να ενημερώνει τακτικά το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με όλες τις πτυχές της στρατηγικής διαχείρισης του χρέους παράλληλα με τις διατάξεις της διοργανικής συμφωνίας ( 8 ) . Η παροχή ετήσιων αναβαθμίσεων θα ξεκινήσει από το τρίτο τρίμηνο του 2021. Λαμβάνοντας υπόψη το έντονο δημόσιο ενδιαφέρον σχετικά με τη σταθερή χρηματοδότηση του NGEU, αυτό φαίνεται να αποτελεί ένα ελάχιστο επίπεδο συμμετοχής. Η ΕΟΚΕ προτείνει τη σύσταση συμβουλευτικής επιτροπής σχετικά με τη χρηματοδότηση του NGEU. Τα μέλη της Επιτροπής Κινδύνου και Συμμόρφωσης του NGEU θα πρέπει να συνεδριάζουν σε εξαμηνιαία βάση με επιλεγμένους εκπροσώπους αρμόδιους για θέματα χρηματοπιστωτικής αγοράς από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, τους κοινωνικούς εταίρους και την οργανωμένη κοινωνία των πολιτών.

3.6. Λόγω της υψηλής φερεγγυότητας της ΕΕ και της σταθερής προοπτικής, η Επιτροπή θα είναι σε θέση να δανειστεί με ευνοϊκούς χρηματοοικονομικούς όρους και να μεταβιβάσει το όφελος στα κράτη μέλη. Η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία της διατήρησης του χαμηλού κόστους δανεισμού καθ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου χρηματοδότησης. Μαζί με τους αναμενόμενους αυξημένους ρυθμούς οικονομικής ανάπτυξης, έτσι θα διευκολυνθεί σημαντικά η αποπληρωμή. Πάνω απ’ όλα, η φερεγγυότητα της ΕΕ θα εξαρτηθεί κυρίως από την οικονομική, πολιτική και κοινωνική ισχύ της ΕΕ και θα παγιωθεί με την εμβάθυνση της ΟΝΕ. Από την άλλη πλευρά, οι φυγόκεντρες δυνάμεις και οι επίμονες συγκρούσεις μεταξύ των κρατών μελών ενδέχεται να την αποδυναμώσουν, ενώ η εφαρμογή των εγγυήσεων ( 9 ) εις βάρος ορισμένων κρατών μελών θα μπορούσε να οδηγήσει σε σοβαρή πολιτική τριβή ( 10 ) . Επιπλέον, θα πρέπει να αναμένονται κρίσεις οικονομικού χαρακτήρα ή κρίσεις που σχετίζονται με τη χρηματοπιστωτική αγορά, την υγεία ή με οποιονδήποτε άλλο λόγο. Ως εκ τούτου, είναι ζωτικής σημασίας να καθιερωθεί η στρατηγική χρηματοδότησης σε όσο το δυνατόν πιο ανθεκτική και βιώσιμη βάση, η οποία μπορεί επίσης να περιλαμβάνει την ΕΚΤ που ενεργεί ως αγοραστής έσχατης λύσης.

3.7. Ενώ οι χρηματοδοτικές δραστηριότητες του NGEU έχουν ήδη δρομολογηθεί, το χρονοδιάγραμμα για την εισαγωγή νέων ιδίων πόρων είναι πολύ πιο ασαφές. Η Επιτροπή θα υποβάλει προτάσεις για νέους ιδίους πόρους που βασίζονται σε μηχανισμό συνοριακής προσαρμογής άνθρακα, στο σύστημα εμπορίας εκπομπών και καταβολή ψηφιακής εισφοράς στα μέσα του 2021. Περαιτέρω προτάσεις που θα υποβληθούν το 2024 θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν φόρο επί χρηματοπιστωτικών συναλλαγών ή χρηματοδοτική συνεισφορά συνδεδεμένη με τον εταιρικό τομέα. Εάν υπάρχουν νέοι ίδιοι πόροι πριν από τον Ιανουάριο του 2028, αυτοί θα χρησιμοποιηθούν για να εκκινήσει νωρίτερα η αποπληρωμή. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να υποβάλει τις προτάσεις που έχουν προγραμματιστεί για το 2024 και υποστηρίζει την ταχεία εισαγωγή νέων ιδίων πόρων. Μέσω της ορθής εφαρμογής, οι εν λόγω πόροι δεν θα εξυπηρετούν μόνον τον σκοπό της παροχής αποζημίωσης, όταν οι φόροι δεν μπορούν να επιβληθούν αποτελεσματικά σε εθνικό επίπεδο λόγω του φορολογικού ανταγωνισμού, αλλά θα συμβάλλουν επίσης στην καθιέρωση ενός δίκαιου συστήματος αποπληρωμής και στην καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής. Αυτό αναμένεται να συμβάλει επίσης στην αποφυγή της ανάγκης αύξησης των εθνικών συνεισφορών ή της μείωσης των δαπανών από τον προϋπολογισμό της ΕΕ.

3.8. Ο δανεισμός του NGEU ύψους περίπου 800 δισεκατ. EUR θα αυξήσει τον όγκο των ασφαλών στοιχείων ενεργητικού σε ευρώ σε περίπου 2 τρισεκατ. EUR, συμπεριλαμβανομένου του ευρωπαϊκού μέσου προσωρινής στήριξης για τον μετριασμό των κινδύνων ανεργίας σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης (SURE) ( 11 ) και άλλων 800 δισεκατ. EUR σε στοιχεία ενεργητικού που εκδόθηκαν μέσω ΕΜΣ/ΕΤΣ και της ΕΤΕπ πριν από την πανδημία ( 12 ) . Η ενίσχυση των ευρωπαϊκών ασφαλών στοιχείων ενεργητικού που καλύπτουν όλες τις διάρκειες ωρίμανσης μέχρι τα 30 χρόνια θα παράσχει νέα ασφαλή μέσα για επενδύσεις, θα βοηθήσει τις τράπεζες να διαφοροποιήσουν τη συμμετοχή τους σε κρατικά ομόλογα, θα αυξήσει την ελκυστικότητα της ζώνης του ευρώ και θα ενισχύσει τον διεθνή ρόλο του ευρώ. Επιπλέον, η ενίσχυση της εμπιστοσύνης του NGEU είναι επίσης πιθανό να μειώσει το κόστος δανεισμού του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα, ιδίως σε χώρες της ζώνης του ευρώ με μεγάλες διαφορές σε σχέση με τη Γερμανία. Ο δανεισμός του NGEU θα πρέπει επίσης να αποτελεί επιλογή στα κράτη μέλη σε περίπτωση αναταραχών στην αγορά που επηρεάζουν την έκδοση εθνικών ομολόγων. Η ΕΟΚΕ χαιρετίζει την ενίσχυση της συνιστώσας επιμερισμού των κινδύνων, αλλά τονίζει επίσης τη σημασία της μείωσης των κινδύνων διασφαλίζοντας την ορθή ρύθμιση της χρηματοπιστωτικής αγοράς και την εποπτική σύγκλιση.

4. Ειδικές παρατηρήσεις

4.1. Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι η ετήσια απόφαση πλαισίου για τον δανεισμό θα καθορίσει ανώτατα όρια, για παράδειγμα, για τη μακροπρόθεσμη και βραχυπρόθεσμη χρηματοδότηση και ότι ο δανεισμός θα οργανωθεί βάσει εξαμηνιαίων σχεδίων χρηματοδότησης σύμφωνα με στοιχεία σχετικά με τις προσεχείς πληρωμές. Προφανώς, προορίζονται να παρέχουν διαφάνεια στις αγορές διασφαλίζοντας την προβλεψιμότητα των εκδόσεων για επενδυτές και διευκολύνοντας τον συντονισμό με άλλους εκδότες, ενώ χρησιμεύουν επίσης ως βάση για ενημέρωση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο. Η ΕΟΚΕ είναι πλήρως ενημερωμένη για τη σημασία των σχέσεων επενδυτή και εκδότη, αλλά τονίζει ότι η επικοινωνία με το κοινό και τους εκπροσώπους του δεν πρέπει ποτέ να αποτελεί δευτερεύουσα προτεραιότητα και ότι τα οικονομικά συμφέροντα της Ένωσης πρέπει να προστατεύονται με ιδιαίτερη προσοχή.

4.2. Ο συνεχιζόμενος προγραμματισμός ρευστότητας θα διασφαλίσει ότι τα ταμειακά διαθέσιμα είναι επαρκή για την αποφυγή ελλείψεων ρευστότητας, αποτρέποντας παράλληλα τα περιττά υψηλά ταμειακά υπόλοιπα. Δεδομένου ότι η ικανότητα απορρόφησης των κεφαλαιαγορών είναι πεπερασμένη και ότι οι ελλείψεις ρευστότητας θα οδηγούσαν σε διακοπή της εφαρμογής του NGEU, η ΕΟΚΕ ζητά να δοθεί προτεραιότητα σε αξιόπιστα αποθέματα κινδύνου για την ελαχιστοποίηση του υπερβολικού κόστους και υποστηρίζει ρητά την προληπτική διατήρηση των ταμειακών διαθέσιμων σε ειδικό λογαριασμό με την ΕΚΤ, προκειμένου να αποτραπεί ο κίνδυνος αντισυμβαλλομένου.

4.3. Η συμμετοχή στο δίκτυο βασικών διαπραγματευτών δίνει τη δυνατότητα στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα να συμμετέχουν σε δημοπρασίες και περιλαμβάνει την προώθηση της ρευστότητας της αγοράς και την παροχή δίκαιων συμβουλών και πληροφοριών σχετικά με την αγορά στην Επιτροπή, ενώ συνδέεται με δεσμεύσεις αγοράς και αναφοράς. Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι οι αιτούντες πρέπει να είναι ήδη ενεργά μέλη ενός δικτύου βασικών διαπραγματευτών της ΕΕ και να εποπτεύονται από αρμόδια αρχή της Ένωσης. Οι βασικοί διαπραγματευτές θα διαδραματίσουν βασικό ρόλο στη χρηματοδότηση του NGEU διαφορετικά οποιαδήποτε αμέλεια ή παράπτωμα μπορεί να οδηγήσει σε υψηλότερο κόστος δανεισμού. Επιπλέον, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι κίνδυνοι αντισυμβαλλομένου, καθώς επίσης η ισχύς στην αγορά και η συστημική συνάφεια των βασικών διαπραγματευτών.

4.3.1. Λόγω των σημαντικών ευθυνών των μελών του δικτύου βασικών διαπραγματευτών, η συμμόρφωσή τους με τους σχετικούς κανόνες είναι επιτακτική. Η εποπτεία της συμμόρφωσης προς τους κανόνες που καθορίζονται στην απόφαση ( 13 ) βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στις υποχρεώσεις αναφοράς των ίδιων των βασικών διαπραγματευτών. Επιπλέον, η ΕΟΚΕ στηρίζει την πιθανή συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας καταπολέμησης της απάτης (OLAF) σε αυτήν την εποπτεία και επικροτεί το γεγονός ότι, εκτός από την Επιτροπή, μπορούν να διοριστούν και άλλες δημόσιες αρχές ως τρίτα μέρη, προκειμένου να ελέγξουν τη συμμόρφωση των μελών του δικτύου βασικών διαπραγματευτών ως προς την απόφαση.

4.3.2. Η Επιτροπή θα καταρτίσει επίσης μέθοδο για τον προσδιορισμό των βασικών διαπραγματευτών που θα ληφθούν υπόψη για συμμετοχή σε κοινοπραξίες συναλλαγών και οι οποίοι θα διορίζονται για κάθε συναλλαγή δανειοληψίας. Ειδικότερα, τα ενεργά μέλη θα πρέπει να είναι επιλέξιμα για να λειτουργούν ως επικεφαλής και συν-επικεφαλής διαχειριστές σε κοινοπραξίες συναλλαγών και να αμείβονται. Η εν λόγω ομάδα θα πρέπει να συμμετέχει σε δραστηριότητες ειδικής διαπραγμάτευσης, να προωθεί εκδόσεις με επενδυτές και να παρέχει περαιτέρω δίκαιες συμβουλές και πληροφόρηση σχετικά με την αγορά στην Επιτροπή. Η ΕΟΚΕ λαμβάνει υπό σημείωση τον κομβικό ρόλο των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων στις δραστηριότητες χρηματοδότησης και εφιστά την προσοχή σε πιθανές συγκρούσεις συμφερόντων, ιδιαίτερα όσον αφορά τον συμβουλευτικό ρόλο. Εν πάση περιπτώσει, είναι λίαν ευπρόσδεκτο να διασφαλιστούν οι ικανότητες και οι γνώσεις των δημοσίων αρχών όσον αφορά μια χρηματοπιστωτική αγορά υψηλού επιπέδου.

4.4. Η μαζική συμμετοχή στις κεφαλαιαγορές θα συνοδεύεται από ένα ευρύ φάσμα κινδύνων, οι οποίοι εντέλει επιβαρύνουν την ευρωπαϊκή κοινωνία των πολιτών. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί απολύτως με τη δήλωση της Επιτροπής ότι « Λόγω του άνευ προηγουμένου όγκου των πράξεων και της απαιτούμενης πολυπλοκότητας της στρατηγικής χρηματοδότησης, είναι εξαιρετικά σημαντικό οι πράξεις NGEU να υπόκεινται σε ένα αξιόπιστο και ανεξάρτητο πλαίσιο διαχείρισης κινδύνου και συμμόρφωσης ». Πράγματι, πρέπει να διασφαλιστεί ότι οι πράξεις NGEU διεξάγονται με τρόπο σύμφωνο με τα υψηλότερα πρότυπα ακεραιότητας, εντιμότητας και χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την καθιέρωση αξιόπιστων συστημάτων διακυβέρνησης και διαχείρισης κινδύνων, συμπεριλαμβανομένης της θέσπισης αρχών και δομών για τη διασφάλιση ισχυρής και ανεξάρτητης εποπτείας όλων των χρηματοοικονομικών πράξεων NGEU.

4.4.1. Κεντρικός πυλώνας του εν λόγω συστήματος θα είναι ο διευθυντής κινδύνων, ο οποίος θα έχει πλήρη αυτονομία κατά την εκτέλεση των καθηκόντων του και θα υποβάλλει εκθέσεις, μεταξύ άλλων, στον Γενικό Διευθυντή της Γενικής Διεύθυνσης Προϋπολογισμού και στο μέλος του σώματος που είναι υπεύθυνο για τον προϋπολογισμό. Αυτός/αυτή θα είναι υπεύθυνος (-η) για την ανάπτυξη υψηλού επιπέδου πολιτικής κινδύνου και συμμόρφωσης. και θα διασφαλίζει ότι όλες οι πράξεις NGEU συμμορφώνονται προς αυτήν, ενώ θα λαμβάνει επίσης στήριξη από κάποιον υπεύθυνο συμμόρφωσης και την επιτροπή κινδύνου και συμμόρφωσης. Λόγω της σημασίας της σταθερής διαχείρισης κινδύνων και του σχετικού δημόσιου συμφέροντος, πρέπει να εξεταστεί το ενδεχόμενο να διαβουλεύεται ο διευθυντής κινδύνων με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο κατά τη χάραξη της υψηλού επιπέδου πολιτικής κινδύνου και συμμόρφωσης.

4.4.2. Παραμένουν ερωτήματα σχετικά με τη διαχείριση κινδύνων κατά την έναρξη των δανειοληπτικών δραστηριοτήτων, ιδίως κατά την περίοδο πριν από τον διορισμό του διευθυντή κινδύνων και την τριμηνιαία περίοδο που έχει προγραμματιστεί για τη χάραξη της υψηλού επιπέδου πολιτικής κινδύνου και συμμόρφωσης. Προκειμένου να αντισταθμιστούν οι αναντιστοιχίες ωρίμανσης (ληκτότητας) μεταξύ των δανείων και των υποκείμενων χρηματοδοτικών μέσων, ιδίως το 2021, η Επιτροπή θα εφαρμόσει ένα σύνολο μέσων χρηματοπιστωτικής αγοράς, συμπεριλαμβανομένων των ανταλλαγών και ενδεχομένως ορισμένων εμπορικών εγγράφων, τα οποία θεωρούνται υψηλού κινδύνου. Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να διασφαλίσει τη λογοδοσία, τη διαφάνεια και τη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση από την αρχή του δανεισμού του NGEU.

4.5. Προφανώς, απαιτείται ένα σύνθετο και ολοκληρωμένο λογιστικό σύστημα για την ορθή διαχείριση της διαφοροποιημένης στρατηγικής χρηματοδότησης. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την ενίσχυση των λειτουργιών διεκπεραίωσης και λογιστικής της Επιτροπής. Η χρήση δοκιμασμένου λογισμικού θα πρέπει φυσικά να καθιερωθεί. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει τον σημαντικό ρόλο του υπόλογου της Επιτροπής που είναι αρμόδιος για τη διασφάλιση της δέουσας λογιστικής επεξεργασίας για όλες τις πράξεις NGEU και για το άνοιγμα του «λογαριασμού NGEU» που τηρείται στην ΕΚΤ.

4.6. Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η ανάπτυξη στρατηγικής επενδυτικών σχέσεων και των συνοδευτικών εργαλείων συνιστά σημαντικό μέρος της νέας στρατηγικής χρηματοδότησης. Ένα στοιχείο θα είναι ένα ενημερωτικό δελτίο χρηματοδότησης της ΕΕ που θα επιτρέπει στην Επιτροπή να επικοινωνεί με την κοινότητα των επενδυτών με τακτικό και διαφανή τρόπο. Η Επιτροπή θα προσεγγίσει ενεργά «επενδυτές σε ολόκληρο τον κόσμο» μέσω ενός συστηματικού προγράμματος δομημένων επισκέψεων. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ τάσσεται κατά των υπερβολικών δανεισμών από επενδυτές εκτός ΕΕ, οι οποίοι θα μπορούσαν, ιδιαίτερα σε περιόδους κρίσης, να έχουν ως αποτέλεσμα την αύξηση κινδύνων, όπως, για παράδειγμα, μια ξαφνική διακοπή των δανειοδοτικών δραστηριοτήτων.

4.7. Η Επιτροπή θα επιδιώξει να συγκεντρώσει το 30 % των κεφαλαίων του NGEU μέσω της έκδοσης πράσινων ομολόγων, τα οποία θα μπορούσαν να ανέλθουν συνολικά σε 250 δισεκατ. EUR πράσινων ομολόγων, καθιστώντας την ΕΕ έναν από τους μεγαλύτερους εκδότες πράσινων ομολόγων παγκοσμίως και ενισχύοντας την πολιτική της ΕΕ και την υπεροχή της στην αγορά στον τομέα της βιώσιμης χρηματοδότησης. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το προγραμματισμένο «πλαίσιο πράσινων ομολόγων NGEU», το οποίο βασίζεται στην υποχρέωση των κρατών μελών να διασφαλίσουν ότι το 37 % των χρηματοδοτούμενων από τον Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας δαπανών προορίζεται για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Επιπλέον, η έκδοση κοινωνικών ομολόγων θα πρέπει να ενισχυθεί εντός του NGEU και θα πρέπει να συμπληρώνει τα 100 δισεκατ. EUR που προορίζονται για το ευρωπαϊκό μέσο προσωρινής στήριξης για τον μετριασμό των κινδύνων ανεργίας σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης (SURE). Προκειμένου οι χώρες της ΕΕ να λάβουν υποστήριξη από τον Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, καλούνται να εκπονήσουν έργα, μεταξύ άλλων, στους τομείς πολιτικής της ανάπτυξης χωρίς αποκλεισμούς και της κοινωνικής συνοχής, που θα αποτελούν βάση για την ανάπτυξη ενός πλαισίου για την έκδοση κοινωνικών ομολόγων. Με αυτόν τον τρόπο, τα συμφέροντα της κοινωνίας των πολιτών μπορούν να ληφθούν πλήρως υπόψη στη στρατηγική χρηματοδότησης.

Βρυξέλλες, 8 Ιουλίου 2021. Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής Christa SCHWENG

(1) Απόφαση (ΕΕ, Ευρατόμ) 2020/2053 του Συμβουλίου, της 14ης Δεκεμβρίου 2020, για το σύστημα των ιδίων πόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και για την κατάργηση της απόφασης 2014/335/ΕΕ, Ευρατόμ (ΕΕ L 424 της 15.12.2020, σ. 1).

(2) COM(2021) 250 final.

(3) C(2021) 2500 final (ΕΕ L 131 της 16.4.2021, σ. 170), C(2021) 2501 final, C(2021) 2502 final.

(4) ΕΕ C 364 της 28.10.2020, σ. 124.

(5) ΕΕ C 155 της 30.4.2021, σ. 45.

(6) The nonsense of Next Generation EU net balance calculations (Bruegel).

(7) Covid Perpetual Eurobonds: Jointly guaranteed and supported by the ECB.

(8) Διοργανική συμφωνία της 16ης Δεκεμβρίου 2020 μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής.

(9) Λόγω της έγκρισης της Απόφασης για τους ίδιους πόρους.

(10) Βλέπε άρθρο 9 παράγραφος 5 της απόφασης (ΕΕ, Ευρατόμ) 2020/2053.

(11) Ευρωπαϊκό μέσο προσωρινής στήριξης για τον μετριασμό των κινδύνων ανεργίας σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης.

(12) Klaus Regling, Διαδικτυακό σεμινάριο — Εμβάθυνση της ΟΝΕ και ο ρόλος του ΕΜΣ, 5.5.2021.

(13) C(2021) 2500 final.