EL    EL  ΕΠΙΤΡΟΠΗ  ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ  ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ  
Βρυξέλλες , 9.11.2005 
COM(2005) 561 τελικό  
  
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ  ΤΗΣ  ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ  
Έγγραφο  στρατηγικής  για τη διεύρυνση  – 2005 
  
{SEC(2005) 1433 } {SEC(2005) 1421 } {SEC(2005) 1422 } {SEC(2005) 1423 } {SEC(2005) 1424 } {SEC(2005) 1426 } {SEC(2005) 1428 }
 
EL 2   EL 1. Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ  ∆ΙΕΥΡΥΝΣΗΣ  ΤΗΣ  ΕΕ 
Η διεύρυνση  αποτελεί  ένα από τα ισχυρότερα  πολιτικά  µέσα που διαθέτει  η ΕΕ. H δύνα µη 
έλξης  που ασκεί  η ΕΕ ώθησε  τις χώρες  της Κεντρικής  και Ανατολικής  Ευρώπης  από τα 
κοµµουνιστικά  καθεστώτα  σε σύγχρονες  και οµαλώς  λειτουργούσες  δηµοκρατίες . Πρόσφατα , 
η ΕΕ ενέπνευσε  τεράστιες  µεταρρυθ µίσεις  στην  Τουρκία , την Κροατία  και τα ∆υτικά  
Βαλκάνια . Είναι  προς  όφελος  όλων  των Ευρωπαίων  πολιτών  να γειτονεύουν  µε σταθερές  
δηµοκρατίες  και ευηµερούσες  οικονο µίες της αγοράς . Έχει δε ζωτική  σηµασία για την ΕΕ ο 
προσεκτικός  χειρισ µός της διαδικασίας  διεύρυνσης , η οποία  θα συµβάλει  στην  εξάπλωση  της 
ειρήνης , της σταθερότητας , της ευηµερίας , της δηµοκρατίας , των ανθρωπίνων  δικαιω µάτων  
και του κράτους  δικαίου  σε ολόκληρη  την Ευρώπη .  
Μετά  από γενεές  διχασ µών και συγκρούσεων , η ΕΕ διαµορφώνει  σήµερα µε ειρηνικό  τρόπο  
µια ενωµένη Ευρώπη . ∆έκα  νέα κράτη  µέλη προσχώρησαν  το 2004 ενώ τον Απρίλιο  του 
2005 η ΕΕ υπέγραψε  συνθήκη  προσχώρησης  µε τη Βουλγαρία  και τη Ρουµανία. Τον 
Οκτώβριο  του 2005, η Ένωση  άρχισε  ενταξιακές  διαπραγ µατεύσεις  µε την Τουρκία  και την 
Κροατία  και διαπραγ µατεύσεις  για Συµφωνία  Σταθερότητας  και Σύνδεσης  µε τη Σερβία  και 
Μαυροβούνιο . Η έναρξη  των διαπραγ µατεύσεων  αυτών  ήταν  δικαιολογη µένη, σε αµφότερες  
τις περιπτώσεις , λόγω  της προόδου  που σηµείωσαν  οι εν λόγω  χώρες  όσον  αφορά  τη 
συµµόρφωσή  τους προς  τις καθορισ µένες προϋποθέσεις . 
Τα ∆υτικά  Βαλκάνια  αντιπροσωπεύουν  ξεχωριστή  πρόκληση  για την ΕΕ. Η πολιτική  
διεύρυνσης  πρέπει  να αποδείξει  ότι είναι  σε θέση  να µεταµορφώσει  µια περιοχή  που 
χαρακτηρίζεται  από εύθραυστα  κράτη  και διχασ µένες κοινωνίες . Μια αξιόπιστη  πολιτική  
προοπτική  για την τελική  ενσω µάτωση  στην  ΕΕ είναι  καθοριστικής  σηµασίας  για την 
πραγ µατοποίηση  των µεταρρυθ µίσεων  εντός  του προβλεπό µενου χρονοδιαγρά µµατος. Αλλά  
είναι  εξίσου  σαφές  ότι οι χώρες  αυτές  θα µπορούν  να προσχωρήσουν  µόνο αφού  
εκπληρώσουν  πλήρως  τα κριτήρια  προσχώρησης . 
Η πολιτική  της διεύρυνσης  καθορίζεται  στο άρθρο  49 της συνθήκης  για την Ευρωπαϊκή  
Ένωση , σύµφωνα  µε το οποίο  κάθε  ευρωπαϊκό  κράτος  το οποίο  σέβεται  τις θεµελιώδεις  
δηµοκρατικές  αρχές  της ΕΕ µπορεί  να ζητήσει  να γίνει µέλος της Ένωσης1. Η ΕΕ έχει 
καθορίσει  πολιτικά  και οικονο µικά κριτήρια  προσχώρησης , καθώς  και κριτήρια  για τις 
υποχρεώσεις  του µέλους  και για τη διοικητική  ικανότητα  εφαρ µογής και επιβολής  των νόµων 
και πολιτικών  της ΕΕ2. Η πολιτική  της Επιτροπής  για τη διεύρυνση  περιστρέφεται  γύρω  από 
τρεις  άξονες : την εδραίωση , την επιβολή  όρων  και την επικοινωνία . 
Εδραίωση  των δεσµεύσεων  της ΕΕ για τη διεύρυνση  
Η διεύρυνση  αποτελούσε  ανέκαθεν  σηµαντική  συνιστώσα  του ευρωπαϊκού  οράµατος. Η ΕΕ 
δεν µπορεί  να παρα µελήσει  το χρέος  της όσον  αφορά  την κατοχύρωση  της ασφάλειας , της 
σταθερότητας  και της ευηµερίας  στην  ήπειρό  της αλλά  και πέραν  αυτής . Το σηµερινό  
πρόγρα µµα διεύρυνσης  αφορά  τα Βαλκάνια  και την Τουρκία , σύµφωνα  µε τις αποφάσεις  των 
αρχηγών  κρατών  και κυβερνήσεων  της ΕΕ. Η ευρωπαϊκή  προοπτική  αποτέλεσε  τον κινητήριο  
µοχλό  της σηµαντικής  προόδου  που σηµείωσαν  οι εν λόγω  χώρες  κατά  τα τελευταία  έτη, 
                                                 
1 Άρθρο  49 και άρθρο  6 της συνθήκης  για την Ευρωπαϊκή  Ένωση . 
2 Όπως  αναφέρεται  στα συµπεράσ µατα του Ευρωπαϊκού  Συµβουλίου  της Κοπεγχάγης  (1993) και της 
Μαδρίτης  (1995). 
 
EL 3   EL αλλά  η µεταρρυθ µιστική  διαδικασία  παρα µένει εύθραυστη . Εξακολουθούν  να υπάρχουν  
σηµαντικές  προκλήσεις , όπως  το ψήφισ µα για το καθεστώς  του Κοσσυφοπεδίου , στις οποίες  
η ΕΕ θα διαδρα µατίσει  καθοριστικό  ρόλο .  
Η Επιτροπή  είναι  πεπεισ µένη ότι ο προσεκτικός  χειρισ µός της διαδικασίας  προσχώρησης , θα 
συµβάλει  σηµαντικά  στην  υλοποίηση  του ευρωπαϊκού  οράµατος. Η ύπαρξη  µιας οµαλώς  
λειτουργούσας  Ένωσης  είναι  προς  το συµφέρον  τόσο  των σηµερινών  όσο και των 
µελλοντικών  µελών . Η ικανότητα  της Ένωσης  να απορροφήσει  νέα µέλη χωρίς  να 
επιβραδυνθεί  η ευρωπαϊκή  ολοκλήρωση  αποτελεί  ένα άλλο  σηµαντικό  θέµα που είναι  προς  
το γενικό  συµφέρον  τόσο  της Ένωσης  όσο και των υποψήφιων  χωρών3.  
∆εν προβλέπεται  νέα ταυτόχρονη  διεύρυνση  µε µεγάλο  αριθµό χωρών . Οι ενταξιακές  
διαπραγ µατεύσεις  µε την Τουρκία  αποτελούν  µακρόπνοη  διαδικασία . Η περιοχή  των ∆υτικών  
Βαλκανίων  περιλα µβάνει  µικρότερες  χώρες  που βρίσκονται  σε διαφορετικό  στάδιο  η καθε µία 
στην  πορεία  προς  την ΕΕ. Ο ρυθµός των µελλοντικών  διευρύνσεων  θα εξαρτηθεί  από τις 
επιδόσεις  κάθε  χώρας  όσον  αφορά  την τήρηση  των αυστηρών  προτύπων  ώστε  να 
διασφαλιστεί  η οµαλή απορρόφηση  νέων  κρατών  µελών . 
Για το ρυθµό διεύρυνσης  πρέπει  να ληφθεί  υπόψη  η ικανότητα  απορρόφησης  της ΕΕ. Ο 
σκοπός  της διεύρυνσης  συνίσταται  στην  από κοινού  υλοποίηση  ενός οράµατος που βασίζεται  
σε κοινές  αρχές , πολιτικές  και θεσµούς. Η Ένωση  πρέπει  να εξασφαλίσει  ότι µπορεί  να 
διατηρήσει  την ικανότητα  της δράσης  και λήψης  των αποφάσεων  µε τη δέουσα  ισορροπία  
στο πλαίσιο  των οργάνων  της, µε την τήρηση  των δηµοσιονο µικών  ορίων  και µε την 
εφαρ µογή κοινών  πολιτικών  που λειτουργούν  ικανοποιητικά  και επιτυγχάνουν  τους στόχους  
τους.  
Τα τελευταία  τριάντα  χρόνια , η ΕΕ ενσω µάτωσε  µε επιτυχία  σειρά  πολύ  διαφορετικών  
χωρών . Με την ανάπτυξη  των πολιτικών  της και των οργάνων  της, η ΕΕ κατόρθωσε  να 
ανταποκριθεί  θετικά  σε νέες καταστάσεις  – πτώση  δικτατοριών , κατάρρευση  του 
κοµµουνισ µού και ανάδυση  της παγκοσ µιοποίησης . Η διεύρυνση  αποδείχθηκε  ιδιαίτερα  
αποτελεσ µατικό  µέσο στο πλαίσιο  της διαδικασίας  αυτής . 
Εφαρ µογή δίκαιων  και αυστηρών  προϋποθέσεων  
Η ΕΕ πρέπει  να εξακολουθήσει  να εµµένει στην  εκπλήρωση  των κριτηρίων  της, αλλά  θα 
πρέπει  να είναι  και δίκαιη , αντα µείβοντας  δεόντως  την πρόοδο  που σηµειώνεται . Οι χώρες  
που επιθυ µούν την προσχώρηση  µπορούν  να περάσουν  από το ένα στάδιο  της διαδικασίας  
στο επόµενο µόνο αφού  εκπληρώσουν  τις προϋποθέσεις  που έχουν  καθοριστεί . Εξάλλου , η 
Επιτροπή  είναι  σε θέση  να προτείνει  την αναστολή  της διαδικασίας  σε περίπτωση  σοβαρής  
και συνεχούς  παραβίασης  των θεµελιωδών  αρχών  της ΕΕ ή αν µια χώρα  δεν συµµορφώνεται  
µε βασικές  απαιτήσεις  σε ένα οποιοδήποτε  στάδιο . Μια από τις εν λόγω  απαιτήσεις  είναι  και 
η συνεργασία  µε το ∆ιεθνές  Ποινικό  ∆ικαστήριο  για την Πρώην  Γιουγκοσλαβία  (ICTY). 
Η ΕΕ θα εξακολουθήσει  να απαιτεί  σταθερά  από όλες τις ενδιαφερό µενες χώρες  να 
εκπληρώσουν  όλες τις απαιτήσεις  πριν από την προσχώρηση . Η Επιτροπή  θα βοηθά  τις χώρες  
αυτές  και θα παρακολουθεί  την πρόοδό  τους όσον  αφορά  την ουσιαστική  εφαρ µογή και 
επιβολή  της νοµοθεσίας . 
                                                 
3 Όπως  δήλωσε  το Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  της Κοπεγχάγης  τον Ιούνιο  του 1993. 
 
EL 4   EL Τόσο  στα Βαλκάνια  όσο και στην  Τουρκία , η αποτελεσ µατικότητα  των προϋποθέσεων , ως 
κινητήριας  δύνα µης για την πραγ µατοποίηση  των µεταρρυθ µίσεων  στις χώρες  αυτές , 
εξαρτάται  από την ύπαρξη  αξιόπιστης  πολιτικής  προοπτικής  για την τελική  ενσω µάτωσή  τους 
στην  Ένωση . Για ενδιαφερό µενες χώρες , θα είναι , πράγ µατι, πιο εύκολο  να θέσουν  σε 
εφαρ µογή ριζικές  και συχνά  επώδυνες  µεταρρυθ µίσεις , αν η ΕΕ τις υποστηρίξει , συνεργαστεί  
µε αυτές  και τηρήσει  τις υποσχέσεις  της. 
Η προοπτική  να περάσουν  στο επόµενο στάδιο  στις σχέσεις  τους µε την Ένωση  αποτελεί  για 
τις χώρες  αυτές  ισχυρό  κίνητρο  για το µετασχη µατισµό τους και την υιοθέτηση  των 
προτύπων  και αξιών  της ΕΕ. Η πορεία  προς  την προσχώρηση  έχει και αυτή  την αξία της, 
ακόµη και στις περιπτώσεις  που η προσχώρηση  προβλέπεται  για πολλά  χρόνια  αργότερα . Η 
πορεία  αυτή  είναι  συχνά  δύσκολη . Έτσι , η συµµετοχή  της ΕΕ καθ’όλη τη διαδικασία  και η 
προσήλωσή  της, µέχρι το τελικό  αποτέλεσ µα, είναι  θεµελιώδους  σηµασίας . Το παρόν  
έγγραφο  προτείνει  στη συνέχεια  χάρτη  πορείας , µε στάδια  και προϋποθέσεις  µετάβασης  από 
το ένα στάδιο  στο άλλο , για την πραγ µατοποίηση  της ευρωπαϊκής  προοπτικής  των χωρών  των 
∆υτικών  Βαλκανίων . 
Επικοινωνία  µε τους  πολίτες  για την πολιτική  διεύρυνσης  
Για την προώθηση  της πολιτικής  διεύρυνσης  είναι  αναγκαία  η ευρεία  υποστήριξη  της κοινής  
γνώµης. Η Επιτροπή  γνωρίζει  ότι οι πολίτες  της ΕΕ ανησυχούν  σχετικά  µε την ευρωπαϊκή  
ολοκλήρωση , εν γένει , και τη διεύρυνση  ειδικότερα . Η ΕΕ πρέπει  να βελτιώσει  την 
επικοινωνία  της µε τους πολίτες , εξηγώντας  τους στόχους  και τις προκλήσεις  της ενταξιακής  
διαδικασίας , καθώς  και την πολιτική  που εφαρ µόζει σε κάθε  χώρα . Η ανάγκη  αυτή  
επικοινωνίας  είναι  ακόµη πιο σηµαντική  σήµερα που τα προβλή µατα της παγκοσ µιοποίησης  
και ο διάλογος  για το µέλλον  της Ευρώπης  προκαλούν  ανησυχίες  στην  κοινή  γνώµη. Η 
Ένωση  πρέπει  να απαντήσει  ευθέως  στις ανησυχίες  των πολιτών . Ειδικότερα , πρέπει  να 
προτείνει  ξεκάθαρη  στρατηγική  για τις µελλοντικές  προσχωρήσεις , η οποία  θα βασίζεται  σε 
αντικει µενικές  προϋποθέσεις  και ρεαλιστικές  υποσχέσεις . Για να κατοχυρωθεί  η υποστήριξη  
των πολιτών  στις µελλοντικές  προσχωρήσεις , είναι  αναγκαίο  να υπάρξει  καλύτερη  
επικοινωνία  σχετικά  µε τις προηγού µενες διευρύνσεις .  
Η τελευταία  διεύρυνση  στέφθηκε  µε επιτυχία . Πριν  από την 1η Μαΐου  2004, πολλοί  
προέβλεπαν  ότι η διεύρυνση  αυτή , η µεγαλύτερη  στην  ιστορία  της ΕΕ, θα προκαλούσε  
τεράστια  προβλή µατα, όπως  η παράλυση  των θεσµών και η µαζική  εισροή  µεταναστών  στην  
αγορά  εργασίας . Όµως, στην  πράξη , οι αναγκαίες  προσαρ µογές ήταν  ελάχιστες  και απόλυτα  
εφικτές . Σήµερα, εικοσιπέντε  κράτη  µέλη συµµετέχουν  πλήρως  στα όργανα  ενώ οι πολίτες  
της ΕΕ, που εργάζονται  εκτός  της χώρας  καταγωγής  τους, συνεισφέρουν  θετικά  στην  
οικονο µία των κρατών  µελών  που άνοιξαν  την αγορά  εργασίας  τους. 
Εξάλλου , τα νέα κράτη  µέλη έχουν  συµβάλει  στο δυνα µισµό της οικονο µίας, γεγονός  που 
επέτρεψε  να δηµιουργηθούν  και να διατηρηθούν  θέσεις  εργασίας  σε ολόκληρη  την ΕΕ. Η 
εντατικοποίηση  του εµπορίου  και η αύξηση  των επενδύσεων  αναζωογόνησαν  την ενιαία  
αγορά . Η εφαρ µογή των ευρωπαϊκών  προτύπων  από τα νέα κράτη  µέλη, όπως  για παράδειγ µα 
στον  τοµέα της προστασίας  του περιβάλλοντος , έχει ευεργετικά  αποτελέσ µατα για όλους  του 
Ευρωπαίους  πολίτες . 
Ωστόσο , η επιτυχία  αυτή  δεν έχει προβληθεί  αρκετά . Επιβάλλεται , εποµένως , κοινή  και 
συντονισ µένη δράση . Τα κράτη  µέλη πρέπει  να αναλάβουν  το καθένα  την υποχρέωση  να 
επεξηγήσουν  και να υποστηρίξουν  τις πολιτικές  τις οποίες  αποφάσισαν  οµόφωνα . Η 
Επιτροπή  θα συµπληρώσει  τις προσπάθειες  αυτές  καταφεύγοντας  σε ευρεία  σειρά  µέσων  
 
EL 5   EL ώστε  να κάνει  γνωστή  την πολιτική  διεύρυνσής  της και να µειώσει  τις παρανοήσεις  µε 
συγκεκρι µένα στοιχεία . Θα επιδιώξει  να αρχίσει  διάλογο  µε τους πολιτικούς  ιθύνοντες , τα 
µέσα ενηµέρωσης , τους πανεπιστη µιακούς  κύκλους , τις επιχειρήσεις  και τους κοινωνικούς  
εταίρους , ώστε  να προωθήσει  την καλύτερη  ενηµέρωση  σχετικά  µε τις διευρύνσεις  τόσο  του 
παρελθόντος  όσο και του µέλλοντος . Προεξάρχουσα  συνιστώσα  της επικοινωνιακής  
στρατηγικής  της Επιτροπής  είναι  η συζήτηση  µε την κοινωνία  των πολιτών  µε σκοπό  να 
ισχυροποιηθούν  οι δεσµοί µε την κοινωνία  των πολιτών  της ΕΕ και µε την κοινωνία  των 
πολιτών  των υποψήφιων  χωρών  ώστε  να βελτιωθεί  η αµοιβαία  κατανόηση , να διαλυθούν  οι 
ανησυχίες  και να αναδειχθεί  ένας ποιοτικά  αξιόπιστος  διάλογος4. 
*** 
Το παρόν  έγγραφο  εξετάζει  κατ’αρχάς  την κατάσταση  των υποψηφίων  χωρών  - της Κροατίας  
και της Τουρκίας  - και, εν συνεχεία , την κατάσταση  των δυνητικά  υποψήφιων  χωρών  των 
∆υτικών  Βαλκανίων5. Παράλληλα , έχουν  δηµοσιευθεί  λεπτο µερείς  εκθέσεις  σχετικά  µε την 
πρόοδο  που έχει σηµειώσει  καθε µία από τις εν λόγω  χώρες . Αντίθετα , η ανάλυση  που αφορά  
την Πρώην  Γιουγκοσλαβική  ∆ηµοκρατία  της Μακεδονίας  έχει συµπεριληφθεί  στη γνώµη 
σχετικά  µε την αίτηση  προσχώρησης  της εν λόγω  χώρας  στην  ΕΕ, η οποία  υποβλήθηκε  
επίσης  στις 9 Νοεµβρίου .  
2. ΤΟΥΡΚΙΑ  ΚΑΙ  ΚΡΟΑΤΙΑ  
2.1. Πρόοδος  που έχει σηµειωθεί  από την Τουρκία  
Η Τουρκία  έχει αρχίσει  διαδικασία  πολιτικής  µετάβασης  και εξακολουθεί  να εκπληρώνει  
κατά  τρόπο  ικανοποιητικό  τα πολιτικά  κριτήρια  της Κοπεγχάγης . Έχουν  τεθεί  σε ισχύ 
σηµαντικές  νοµοθετικές  µεταρρυθ µίσεις , οι οποίες  αναµένεται  ότι θα επιφέρουν  
διαρθρωτικές  αλλαγές  στο νοµικό σύστη µα, ιδίως  στον  τοµέα της δικαιοσύνης . Ωστόσο , ο 
ρυθµός των αλλαγών  επιβραδύνθηκε  το 2005 ενώ η εφαρ µογή των µεταρρυθ µίσεων  
παρα µένει ανοµοιογενής . Οι παραβιάσεις  των ανθρωπίνων  δικαιω µάτων  έχουν  µεν 
περιοριστεί , αλλά  εξακολουθούν  να υπάρχουν  και είναι  επιτακτικά  αναγκαίο  να εφαρ µοστεί  η 
ήδη ισχύουσα  νοµοθεσία  και, σε ορισµένους  τοµείς, να ληφθούν  περαιτέρω  νοµοθετικές  
πρωτοβουλίες . Απαιτούνται  περαιτέρω  σηµαντικές  προσπάθειες  όσον  αφορά  τις θεµελιώδεις  
ελευθερίες  και τα ανθρώπινα  δικαιώ µατα, ιδίως  δε την ελευθερία  του εκφράζεσθαι , τα 
δικαιώ µατα των γυναικών , τις θρησκευτικές  ελευθερίες , τις συνδικαλιστικές  ελευθερίες , τα 
πολιτισ µικά δικαιώ µατα, αλλά  και την περαιτέρω  ενίσχυση  της καταπολέ µησης  των 
βασανιστηρίων  και της κακο µεταχείρισης . Ειδικότερα , η Τουρκία  πρέπει  να ενσω µατώσει  
καλύτερα  τη µεταρρυθ µιστική  διαδικασία  στις δραστηριότητες  όλων  των δηµόσιων  αρχών . Η 
δέσµευση  της Τουρκίας  για περαιτέρω  πολιτικές  µεταρρυθ µίσεις  πρέπει  να οδηγήσει  σε πιο 
απτά  αποτελέσ µατα που θα αποβαίνουν  προς  όφελος  όλων  των Τούρκων  πολιτών , 
ανεξάρτητα  από την καταγωγή  τους. 
Η Τουρκία  σηµείωσε  σηµαντική  πρόοδο  στον  οικονο µικό τοµέα και, σήµερα, µπορεί  να 
θεωρείται  ως λειτουργούσα  οικονο µία της αγοράς , εφόσον  παγιώσει  τα πρόσφατα  
επιτεύγ µατά της στον  τοµέα της σταθεροποίησης  και των µεταρρυθ µίσεων . Η Τουρκία  
                                                 
4 Βλέπε  ανακοίνωση  της Επιτροπής  σχετικά  µε το διάλογο  της κοινωνίας  των πολιτών  µεταξύ  της ΕΕ και 
των υποψήφιων  χωρών  (COM (2005) 290). 
5 Βλέπε  ανακοίνωση  της Επιτροπής , της 25ης Οκτωβρίου  2005, για την αξιολόγηση  της προόδου  της 
Βουλγαρίας  και της Ρουµανίας  (COM (2005) 534). 
 
EL 6   EL αναµένεται  επίσης  ότι θα είναι  σε θέση  να αντιµετωπίσει , µεσοπρόθεσ µα, τις ανταγωνιστικές  
πιέσεις  και τις δυνά µεις της αγοράς  στα πλαίσια  της Ένωσης , εφόσον  εξακολουθήσει  να 
προωθεί  συνεχώς  τη σταθεροποιητική  πολιτική  της και λάβει  περαιτέρω  αποφασιστικά  µέτρα 
για την πραγ µατοποίηση  διαρθρωτικών  µεταρρυθ µίσεων . 
Όσον  αφορά  τη θέσπιση  και την εγκαθίδρυση  της έννοµης τάξης  της ΕΕ (του κεκτη µένου), η 
Τουρκία  έχει προωθήσει  την εναρ µόνιση  της νοµοθεσίας  της σε ορισµένους  τοµείς, βρίσκεται  
όµως σε πρώι µο ακόµη στάδιο  για τους περισσότερους  άλλους . Είναι  αναγκαίο  να 
καταβληθούν  περαιτέρω  προσπάθειες  σε όλους  τους τοµείς και η νέα νοµοθεσία  να 
προσαρ µοστεί  στο κεκτη µένο. Είναι  επίσης  αναγκαίο  να πάψουν  να υφίστανται  διακρίσεις  
κατά  των µη τουρκικών  φορέων  παροχής  υπηρεσιών  και των µη τουρκικών  προϊόντων  ή να 
υφίσταται  άνιση  µεταχείριση  έναντι  των κρατών  µελών  της ΕΕ. Η Τουρκία  πρέπει  να τηρήσει  
τις δεσµεύσεις  που απορρέουν  από την τελωνειακή  ένωση  και να ενισχύσει  τη διοικητική  και 
δικαστική  ικανότητα  ώστε  να µπορέσει  να εφαρ µόσει τους κανόνες  της ΕΕ κατά  την 
προοδευτική  θέσπισή  τους στη χώρα . 
2.2. Πρόοδος  που έχει σηµειωθεί  από την Κροατία  
Η Κροατία  δεν αντιµετωπίζει  ιδιαίτερες  δυσκολίες  στην  εκπλήρωση  των πολιτικών  κριτηρίων  
προσχώρησης . Έχει σηµειώσει  πρόοδο  στους  περισσότερους  τοµείς, αλλά  πρέπει  ακόµη να 
καταβάλει  σηµαντικές  προσπάθειες  για τη µεταρρύθ µιση του δικαστικού  συστή µατος - 
διασφαλίζοντας  µεταξύ  άλλων  την αµεροληψία  στις δίκες  για τα εγκλή µατα πολέ µου - την 
καταπολέ µηση της διαφθοράς , τη βελτίωση  της κατάστασης  των µειονοτήτων  και τη 
διευκόλυνση  της επιστροφής  των προσφύγων . Η περιφερειακή  συνεργασία  προχωρεί  
ικανοποιητικά , τόσο  όσον  αφορά  τις διµερείς  σχέσεις  µε τις γειτονικές  χώρες , όσο και τις 
περιφερειακές  πρωτοβουλίες . Λόγω  της µη ικανοποιητικής  συνεργασίας  µε το ∆ιεθνές  
Ποινικό  ∆ικαστήριο  για την Πρώην  Γιουγκοσλαβία  (ICTY), η ΕΕ δεν άρχισε  ενταξιακές  
διαπραγ µατεύσεις  όπως  προβλεπόταν  το Μάρτιο  του 2005· η συνεργασία  αυτή  έχει πλέον  
αποκατασταθεί  πλήρως  και πρέπει  να συνεχιστεί . 
Όσον  αφορά  τα οικονο µικά κριτήρια , η Κροατία  µπορεί  να θεωρείται  ως λειτουργούσα  
οικονο µία της αγοράς . Θα πρέπει  να είναι  ικανή  να αντιµετωπίσει  µεσοπρόθεσ µα την 
ανταγωνιστική  πίεση  και τις δυνά µεις της αγοράς  στα πλαίσια  της Ένωσης , εφόσον  
εξακολουθήσει  να εφαρ µόζει το µεταρρυθ µιστικό  της πρόγρα µµα για να εξαλείψει  τις 
εναπο µένουσες  αδυνα µίες.  
Όσον  αφορά  τη θέσπιση  και εφαρ µογή της έννοµης τάξης  της ΕΕ, η Κροατία  έχει σηµειώσει  
σχετική  πρόοδο , κυρίως  όσον  αφορά  την εναρ µόνιση  της νοµοθεσίας . Η Κροατία  πρέπει  να 
συνεχίσει  την εναρ µόνιση  αυτή  σε όλους  τους τοµείς εν γένει  ενισχύοντας  συγχρόνως  τις 
διοικητικές  και δικαστικές  δοµές της για την επιβολή  του κεκτη µένου. Σε πολλές  
περιπτώσεις , οι µηχανισ µοί επιβολής  απέχουν  πολύ  από το να είναι  αποτελεσ µατικοί  ενώ η 
διοικητική  ικανότητα  παρα µένει ανοµοιογενής .  
2.3. Στρατηγική  προσχώρησης  
Οι ενταξιακές  διαπραγ µατεύσεις  
Με την έναρξη  των ενταξιακών  διαπραγ µατεύσεων , στις 3 Οκτωβρίου  2005, οι σχέσεις  της 
ΕΕ µε την Τουρκία  και την Κροατία  σηµείωσαν  νέα ιστορική  καµπή. Η ΕΕ εκπλήρωσε  τις 
δεσµεύσεις  της όσον  αφορά  το θέµα αυτό . Οι διαπραγ µατεύσεις  θα επιτρέψουν  σε αµφότερες  
 
EL 7   EL τις χώρες  να αποδείξουν  κατά  πόσο  είναι  αποφασισ µένες και ικανές  να φέρουν  εις πέρας  την 
απαιτού µενη αναµόρφωση  και να συµµορφωθούν  προς  τις απαιτήσεις  προσχώρησης .  
Η υπογραφή  του πρόσθετου  πρωτοκόλλου  στη συµφωνία  της Άγκυρας  κατά  το εφετινό  θέρος  
αποτελούσε  απαραίτητη  προϋπόθεση  για την έναρξη  των ενταξιακών  διαπραγ µατεύσεων  µε 
την Τουρκία . Η ΕΕ θα παρακολουθεί  εκ του σύνεγγυς  την εφαρ µογή του πρωτοκόλλου  αυτού  
και θα προβεί  σε σχετική  αξιολόγηση  το 2006, εξακριβώνοντας  ιδίως  αν έχουν  αρθεί  όλοι οι 
περιορισ µοί στην  ελεύθερη  κυκλοφορία  των εµπορευ µάτων , καθώς  και οι περιορισ µοί που 
θίγουν  τα µέσα µεταφορών .  
Η γνώµη της Γενικής  Εισαγγελέως  του ∆ιεθνούς  Ποινικού  ∆ικαστηρίου  για την Πρώην  
Γιουγκοσλαβία , σύµφωνα  µε την οποία  υπάρχει  πλέον  πλήρης  συνεργασία  της Κροατίας  µε 
το ∆ικαστήριο , έδωσε  το πράσινο  φως στο Συµβούλιο  για την έναρξη  των ενταξιακών  
διαπραγ µατεύσεων . Η διατήρηση  της πλήρους  συνεργασίας  µε το ICTY θα παρα µείνει 
προϋπόθεση  προόδου  καθ’όλη τη διαδικασία  προσχώρησης . Η παρα µικρή απόκλιση  από την 
πλήρη  συνεργασία  µε το ICTY σε οποιοδήποτε  στάδιο  θα µπορούσε  να προκαλέσει  την 
αναστολή  των διαπραγ µατεύσεων .  
Οι διαπραγ µατεύσεις  θα διεξαχθούν  µε βάση  σαφή  και αυστηρά  πλαίσια  διαπραγ µάτευσης  
που έχουν  εγκριθεί  από το Συµβούλιο , τα οποία  καθορίζουν  τη µέθοδο  και τις κατευθυντήριες  
αρχές6. Οι διαπραγ µατεύσεις  θα βασιστούν  στις επιδόσεις  κάθε  χώρας  και ο ρυθµός τους θα 
εξαρτηθεί  από την πρόοδο  κάθε  χώρας  ως προς  την εκπλήρωση  των κριτηρίων  προσχώρησης . 
Η Ένωση  περιµένει από τις δύο αυτές  χώρες  να συµµορφωθούν  πλήρως  µε τα πολιτικά  
κριτήρια  και να προσηλωθούν  στην  περαιτέρω  βελτίωσή  τους καθ'όλο τον κύκλο  των 
διαπραγ µατεύσεων . Σε περίπτωση  σοβαρής  και συνεχούς  παραβίασης  των αρχών  της 
ελευθερίας , της δηµοκρατίας , του σεβασ µού των δικαιω µάτων  του ανθρώπου  και των 
θεµελιωδών  ελευθεριών  και του κράτους  δικαίου  στις οποίες  θεµελιώνεται  η Ένωση , οι 
ενταξιακές  διαπραγ µατεύσεις  µπορούν  να ανασταλούν . Για να γίνουν  µέλη, οι εν λόγω  δύο 
χώρες  θα πρέπει  να δεχθούν  το κεκτη µένο της Ένωσης . Όπως  και στις προηγού µενες 
ενταξιακές  διαπραγ µατεύσεις , είναι  δυνατό  να συµφωνηθούν  ειδικά  καθεστώτα .  
Η Ένωση  θα διευκρινίσει  συγκεκρι µένα κριτήρια  αξιολόγησης  για το προσωρινό  κλείσι µο 
των διαφόρων  κεφαλαίων  διαπραγ µάτευσης  και, ενδεχο µένως , το άνοιγ µα των επιµέρους  
κεφαλαίων . Μεταξύ  των κριτηρίων  αξιολόγησης  που πρέπει  να ληφθούν  υπόψη  στα 
κεφάλαια  του οικονο µικού τοµέα, η Επιτροπή  θα δώσει  ιδιαίτερη  προσοχή  στην  εκπλήρωση  
των συµβατικών  υποχρεώσεων  έναντι  της Ένωσης  και των κρατών  µελών  της στο πλαίσιο  
των συµφωνιών  σύνδεσης  - ιδίως  όσον  αφορά  την τελωνειακή  ένωση  και το πρόσθετο  
πρωτόκολλο  στην  περίπτωση  της Τουρκίας  – και στο κριτήριο  που απαιτεί  την ύπαρξη  
λειτουργούσας  οικονο µίας της αγοράς . Αν θεωρήσει  η Επιτροπή , σε µεταγενέστερο  στάδιο , 
ότι µία υποψήφια  χώρα  δεν εκπληρώνει  πλέον  τις υποχρεώσεις  της ή τα κριτήρια , µπορεί  να 
προτείνει  στα κράτη  µέλη να αναστείλουν  τις ενταξιακές  διαπραγ µατεύσεις  ως προς  τα εν 
λόγω  κεφάλαια .  
Η έναρξη  της αναλυτικής  εξέτασης  του κεκτη µένου (γνωστή  ως «διαδικασία  screening»), 
στις 20 Οκτωβρίου  2005, σηµατοδότησε  το πρώτο  στάδιο  των διαπραγ µατεύσεων . Η 
αναλυτική  αυτή  εξέταση  συγκεντρώνει  εµπειρογνώ µονες από την Τουρκία  και την Κροατία , 
                                                 
6 Τα πλαίσια  διαπραγ µάτευσης  έχουν  δηµοσιευθεί  στις ακόλουθες  διευθύνσεις : 
http://europa.eu.int/comm/enlargement/turkey/docs.htm  και 
http://europa.eu.int/comm/enlargement/croatia/key_documents.htm  
 
EL 8   EL καθώς  και από την Επιτροπή , που έχουν  ως έργο να εξηγήσουν  τους κανόνες  της ΕΕ και να 
εξετάσουν  τα σχέδια  κάθε  χώρας  για την υιοθέτηση  και εφαρ µογή των κανόνων  αυτών . Όπως  
προβλέπεται , η εξέταση  όλων  των κεφαλαίων  του κεκτη µένου θα πρέπει  να διαρκέσει  έως το 
φθινόπωρο  του 2006. Μόλις  ολοκληρωθεί  η εξέταση  ενός κεφαλαίου , η ΕΕ αποφασίζει , 
κατόπιν  προτάσεως  της Επιτροπής , αν µπορεί  να ανοίξει  το κεφάλαιο  αυτό  στις 
διαπραγ µατεύσεις  ή αν θα πρέπει  πρώτα  να εκπληρωθούν  ορισµένα κριτήρια  αξιολόγησης .  
Υποστήριξη  των µεταρρυθ µίσεων  
Η στρατηγική  της Επιτροπής  έναντι  της Τουρκίας  περιστρέφεται , µεταξύ  άλλων , γύρω  από 
την ενεργό  στήριξη  της διαδικασίας  πολιτικών  µεταρρυθ µίσεων . Η τακτική  παρακολούθηση  
των πολιτικών  κριτηρίων  έχει εντατικοποιηθεί  µε συχνές  συνεδριάσεις  σε πολιτικό  και 
τεχνοκρατικό  επίπεδο , για να εξεταστούν  διεξοδικά  όλα τα θέµατα και προβλή µατα που 
απορρέουν  από τα διάφορα  κεφάλαια  των πολιτικών  κριτηρίων . Για να µπορέσει  να 
διατηρηθεί  η δυνα µική των διαπραγ µατεύσεων , τα κύρια  εκκρε µή ζητήµατα που 
εναπο µένουν  θα πρέπει  να εξεταστούν  στα πρώτα  ήδη στάδια  των ενταξιακών  
διαπραγ µατεύσεων , µε τον καθορισ µό ιδίως  κριτηρίων  αξιολόγησης  για τις δράσεις  που είναι  
απαραίτητο  να αναληφθούν  στο πλαίσιο  των σχετικών  κεφαλαίων  διαπραγ µάτευσης . 
Η Επιτροπή  εξακολούθησε  να υποστηρίζει  ενεργά  τις πολιτικές , οικονο µικές και άλλες  
µεταρρυθ µίσεις  της Κροατίας  που συνδέονται  µε τη διαδικασία  προσχώρησης , ιδίως  στο 
πλαίσιο  της Συµφωνίας  Σταθεροποίησης  και Σύνδεσης  που τέθηκε  σε ισχύ τον Φεβρουάριο  
του 2005.  
Η Επιτροπή  προτείνει , για αµφότερες  τις χώρες , εταιρικές  σχέσεις  προσχώρησης  που 
λαµβάνουν  υπόψη  τις κυριότερες  προτεραιότητες  που έχουν  επιση µανθεί  στις εκθέσεις  
προόδου , κατά  τρόπο  ώστε  να µετατραπούν  σε συγκεκρι µένες δράσεις  οι προϋποθέσεις  που 
πρέπει  να εκπληρωθούν  για να σηµειωθεί  πρόοδος  στην  πορεία  προς  την ΕΕ. Τα έργα  αρωγής  
της ΕΕ έχουν  µελετηθεί  σε συνάρτηση  µε τις ίδιες προτεραιότητες .  
Μετά  την αναγνώριση  του καθεστώτος  υποψήφιας  χώρας , η Κροατία  µπορεί  να επωφεληθεί  
από τα τρία προενταξιακά  χρηµατοδοτικά  µέσα: το Phare για τη θεσµική ανάπτυξη  και την 
οικονο µική και κοινωνική  συνοχή , το ISPA για το περιβάλλον  και τις υποδο µές µεταφορών  
και το SAPARD για τη γεωργική  ανάπτυξη  και την ανάπτυξη  της υπαίθρου . Η Κροατία  
παρα µένει επίσης  επιλέξι µη για το περιφερειακό  πρόγρα µµα CARDS το 2005 και το 2006. Η 
προενταξιακή  χρηµατοδότηση  ανέρχεται  σε 105 εκατ. EUR για το 2005 και σε 140 εκατ. 
EUR για το 2006. Η Κροατία  µπορεί  επίσης  να συµµετέχει  σε κοινοτικά  προγρά µµατα. 
Το πρόγρα µµα προενταξιακής  χρηµατοδοτικής  βοήθειας  για την Τουρκία  αποτελείται  από 
εθνικό  πρόγρα µµα και συναφείς  δαπάνες  για πολυκρατικά  προγρά µµατα, την επικοινωνία  και 
τη διαχείριση , δυνά µει των οποίων  το συνολικό  ποσό  ανέρχεται  στα 300 εκατο µµ. ευρώ  για 
το 2005 και στα 500 εκατο µµ. ευρώ  για το 2006. Οι βασικές  προτεραιότητες  του 
προγρά µµατος για το 2005 εκφράζουν  τις προτεραιότητες  της ΕΕ σχετικά  µε τα πολιτικά  
κριτήρια , τα οικονο µικά κριτήρια  και την κοινωνική  συνοχή , την εφαρ µογή του κεκτη µένου 
σε βασικούς  τοµείς, καθώς  και τον πολιτικό  και οικονο µικό διάλογο  ΕΕ-Τουρκίας . Οι 
προτεραιότητες  αυτές  περιλα µβάνουν  επίσης  τη χρηµατοδότηση  που απαιτείται  για να 
προετοι µαστεί  η Τουρκία  να εφαρ µόσει µέτρα σχετικά  µε τις υποδο µές µεγάλης  κλίµακας  και 
µέτρα παρό µοια µε τα διαρθρωτικά  ταµεία από το 2007 και µετά. 
 
EL 9   EL 3. ΤΑ ∆ΥΤΙΚΑ  ΒΑΛΚΑΝΙΑ  
3.1. Πρόοδος  της Αλβανίας , της Βοσνίας -Ερζεγοβίνης , της Πρώην  Γιουγκοσλαβικής  
∆ηµοκρατίας  της Μακεδονίας7, της Σερβίας  και Μαυροβούνιο  και του 
Κοσσυφοπεδίου8 
Πολιτικές  εξελίξεις  
H συνολική  πολιτική  κατάσταση  βελτιώνεται  αλλά  πρέπει  ακόµη να επιλυθούν  σηµαντικά  
προβλή µατα. Η Αλβανία  έχει αποκτήσει  µεγαλύτερη  πολιτική  σταθερότητα , όπως  
καταδεικνύει  ο οµαλός  σχηµατισµός νέας κυβέρνησης  τον Ιούλιο /Αύγουστο  2005· Ωστόσο , η 
διακυβέρνηση  πρέπει  ακόµη να βελτιωθεί  σηµαντικά . Η Βοσνία -Ερζεγοβίνη  έχει επιτύχει  
τεράστια  πρόοδο  όσον  αφορά  την εφαρ µογή των προτεραιοτήτων  που επιση µαίνονται  στη 
µελέτη  σκοπι µότητας , αλλά  οι πολύπλοκες  συνταγ µατικές  δοµές της οδηγούν  συχνά  σε 
αποκλεισ µούς και ανεπάρκεια  στη λήψη  αποφάσεων . Η Πρώην  Γιουγκοσλαβική  ∆ηµοκρατία  
της Μακεδονίας  εφάρ µοσε µε αποφασιστικότητα  τη συµφωνία -πλαίσιο  της Οχρίδας  και έχει 
σηµειώσει  σηµαντική  πρόοδο  από το 2001, ενισχύοντας  µε τον τρόπο  αυτό  τη σταθερότητα  
της χώρας . Η Σερβία  και Μαυροβούνιο  πλήττεται  από διαρθρωτικές  αδυνα µίες και 
προβλή µατα συντονισ µού, ιδίως  στους  τοµείς κοινής  αρµοδιότητας  µεταξύ  της κρατικής  
ένωσης  και των δηµοκρατιών . Τα όργανα  του Κοσσυφοπεδίου  δεν έχουν  αποκτήσει  ακόµη 
την πολιτική  ωριµότητα  που είναι  αναγκαία  για την ανάδειξη  πραγ µατικά  δηµοκρατικής , 
ασφαλούς  και πολυεθνοτικής  κοινωνίας .  
Σε γενικές  γραµµές, η λειτουργία  των δηµοκρατικών  θεσµικών  οργάνων  βελτιώνεται . Παρότι  
τα πρότυπα  διεξαγωγής  εκλογών  έχουν  βελτιωθεί , οι χώρες  αυτές  πρέπει  να ολοκληρώσουν  
τις εκλογικές  µεταρρυθ µίσεις  τους. Τα κοινοβούλια  λειτουργούν  πιο αποτελεσ µατικά  σε 
ολόκληρη  την περιοχή , αλλά  σε ορισµένες χώρες  οι δραστηριότητες  τους παρε µποδίζονται  
από την έλλειψη  πόρων  και από ελάχιστα  εποικοδο µητική  πολιτική  ατµόσφαιρα . Οι δηµόσιες  
διοικήσεις  είναι  ευάλωτες  στις πολιτικές  παρε µβάσεις  και δεν διαθέτουν  ακόµη επαρκείς  
διοικητικές  ικανότητες  και ικανότητες  εφαρ µογής. Οι χώρες  πρέπει  να εντατικοποιήσουν  τις 
µεταρρυθ µιστικές  τους προσπάθειες  και να αναπτύξουν  δηµόσια διοίκηση  υψηλού  επιπέδου  
και ανεξάρτητη , σε θέση  να διαχειριστεί  τη διαδικασία  της ευρωπαϊκής  ολοκλήρωσης .  
Τα δικαστικά  συστή µατα αναµορφώνονται  και τα νοµικά πλαίσια  έχουν  βελτιωθεί . Ωστόσο , 
η δικαστική  εξουσία  παρα µένει συνολικά  αδύνα µη και στερείται  ανεξαρτησίας . Η έλλειψη  
αποδοτικότητας , η έλλειψη  πόρων , η συσσώρευση  εκκρε µών δικαστικών  υποθέσεων  και η 
πληµµελής εφαρ µογή και επιβολή  της νοµοθεσίας  αποτελούν  κοινά  προβλή µατα σε όλες τις 
χώρες . Μια βασική  προτεραιότητα  στο Κοσσυφοπέδιο  είναι  η πρόσληψη  δικαστικού  
προσωπικού  προερχό µενου από τµήµατα του πληθυσ µού που ανήκουν  σε µειονότητες . 
Παρότι  έχουν  δηµιουργηθεί , σε όλες σχεδόν  τις χώρες , τα νοµικά πλαίσια  για την προστασία  
των ανθρώπινων  δικαιω µάτων  και των µειονοτήτων , στην  πράξη  εξακολουθούν  να 
υφίστανται  δυσµενείς  διακρίσεις .  
Είναι  αναγκαίο  να συνεχιστεί  η µεταρρύθ µιση των αστυνο µικών  υπηρεσιών  ώστε  να 
λειτουργούν  οι υπηρεσίες  αυτές  ανεπηρέαστες  από πολιτικές  παρε µβάσεις  και να 
οργανώνονται  µε βάση  τεχνικά  και επαγγελ µατικά  κριτήρια . Το οργανω µένο έγκλη µα και η 
                                                 
7 Η πρόοδος  της Πρώην  Γιουγκοσλαβικής  ∆ηµοκρατίας  της Μακεδονίας  εξετάζεται  στη γνώµη της 
Επιτροπής  που δηµοσιεύεται  χωριστά  (COM (2005) 562). 
8 Το Κοσσυφοπέδιο  έχει τεθεί  επί του παρόντος  υπό την αιγίδα  των Ηνωµένων  Εθνών , δυνά µει της 
απόφασης  1244 του Συµβουλίου  Ασφαλείας . 
 
EL 10   EL διαφθορά  εξακολουθούν  να θέτουν  σηµαντικά  προβλή µατα σε ολόκληρη  την περιοχή . Οι 
χώρες  πρέπει  να βελτιώσουν  και να αναπροσαρ µόσουν  στα τρέχοντα  δεδοµένα τις 
στρατηγικές  τους για την καταπολέ µηση της διαφθοράς  µε τον καθορισ µό ρεαλιστικών  
στόχων  και χρονοδιαγρα µµάτων . 
Ο αριθµός των εγγεγρα µµένων  ακόµη προσφύγων  ή των εκτοπισθέντων  στο εσωτερικό  της 
χώρας  έχει µειωθεί , κυρίως  λόγω  της νέας εγγραφής  στη Σερβία  και Μαυροβούνιο  και στη 
Βοσνία -Ερζεγοβίνη . Τα βίαια  επεισόδια  που διαπράχθηκαν  στο Κοσσυφοπέδιο  το Μάρτιο  
του 2004, επιβράδυναν  σηµαντικά  τη διαδικασία  επιστροφής  και ο διάλογος  µεταξύ  του 
Βελιγραδίου  και της Πρίστινας  ως προς  το θέµα αυτό  παρα µένει ιδιαίτερα  προβλη µατικός . 
Η Βοσνία -Ερζεγοβίνη  και η Σερβία  και Μαυροβούνιο  σηµείωσαν  σαφή  πρόοδο  όσον  αφορά  
τη συνεργασία  µε το ICTY, µ ε την προσαγωγή  πολλών  υπόδικων  στη Χάγη , δεν έχουν  
επιτύχει  όµως ακόµη πλήρη  συνεργασία  µε το ∆ικαστήριο . Όλες  σχεδόν  οι χώρες  έχουν  
ευθυγρα µµιστεί  µε την απόφαση  του Συµβουλίου  για τη δέσµευση  των περιουσιακών  
στοιχείων  των φυσικών  προσώπων  κατά  των οποίων  έχει απαγγείλει  κατηγορία  το ICTY9. 
Είναι  σηµαντικό  να εντατικοποιηθεί  η περιφερειακή  συνεργασία  ώστε  να ενισχυθεί  η 
διαδικασία  σταθεροποίησης  και συµφιλίωσης . Η συνεργασία  αυτή  αποτελεί  ένδειξη  της 
ικανότητας  της χώρας  να διαχειριστεί  βαθύτερες  σχέσεις  µε την ΕΕ. Το γεγονός  ότι ο Σέρβος  
Πρόεδρος  ζήτησε  πρόσφατα  συγνώ µη για τα εγκλή µατα που διέπραξαν  οι συµπατριώτες  του 
στη Βοσνία -Ερζεγοβίνη  αποτελεί  ενθαρρυντικό  στοιχείο  για την εµβάθυνση  της διαδικασίας  
συµφιλίωσης . Η συνεργασία  για την επιστροφή  των προσφύγων  έχει βελτιωθεί  και αυξάνει  
στον  τοµέα της δικαιοσύνης , της ελευθερίας  και της ασφάλειας , καθώς  και της 
καταπολέ µησης  του οργανω µένου εγκλή µατος.  
Κατά  την τελευταία  εξαετία , το Σύµφωνο  Σταθερότητας  αποδείχθηκε  ιδιαίτερα  χρήσι µο, 
αλλά  οι προϋποθέσεις  εφαρ µογής του έχουν  αρχίσει  να µεταβάλλονται . Η περιοχή  
αναλα µβάνει  σταδιακά  τον αυτοτελή  έλεγχο  της περιφερειακής  συνεργασίας , για παράδειγ µα 
µέσω της ∆ιαδικασίας  Συνεργασίας  της Νοτιοανατολικής  Ευρώπης . Με την αναµόρφωση  του 
Συµφώνου  Σταθερότητας  θα µπορούσαν  να µεταβιβαστούν  σταδιακά  και αποτελεσ µατικά  οι 
βασικές  λειτουργίες  του στην  περιοχή  ώστε  να διατηρηθεί  κατά  τον τρόπο  αυτό  η δυνα µική 
που έχει δοθεί  στην  περιφερειακή  συνεργασία . 
Οικονο µικές εξελίξεις  
Η µακροοικονο µική σταθερότητα  ενισχύθηκε  ακόµη περισσότερο  σε όλες τις χώρες  της 
περιοχής , γεγονός  που συνέβαλε  στη διατήρηση  σταθερών  ρυθµών οικονο µικής ανάπτυξης  
και µέτριου  πληθωρισ µού. Ωστόσο , τα µεγάλα  ελλεί µµατα του ισοζυγίου  τρεχουσών  
συναλλαγών  εξακολουθούν  να αποτελούν  ένα σοβαρό  τρωτό  σηµείο.  
Οι διαρθρωτικές  µεταρρυθ µίσεις  προχώρησαν  κατά  τρόπο  άνισο  σε κάθε  χώρα , όπως  και η 
διαδικασία  ιδιωτικοποίησης  και αναδιάρθρωσης . Η εφαρ µογή της αναγνώρισης  των 
δικαιω µάτων  και συµβολαίων  ιδιοκτησίας  εξακολουθεί  να είναι  δύσκολη . H ανεπίση µη 
οικονο µία εξακολουθεί  να αποτελεί  πηγή  αθέµιτου ανταγωνισ µού και φοροδιαφυγής . Η 
ελευθέρωση  του εµπορίου  έχει ενισχυθεί  χάρη  στην  ολοκλήρωση  περιφερειακού  πλέγµατος 
συµφωνιών  ελεύθερου  εµπορίου . Για να δηµιουργηθούν  λειτουργικές  οικονο µίες της αγοράς , 
οι οικείες  χώρες  πρέπει  να διασφαλίσουν  µεγαλύτερη  µακροοικονο µική σταθερότητα  και 
                                                 
9 Απόφαση  2004/767/ ΚΕΠΠΑ  του Συµβουλίου  για την εφαρ µογή της κοινής  θέσης  2004/694/ ΚΕΠΠΑ . 
 
EL 11   EL διαρθρωτικές  µεταρρυθ µίσεις , στις οποίες  συµπεριλα µβάνονται  η ελευθέρωση  και οι 
ιδιωτικοποιήσεις . Για τη διαδικασία  αυτή  απαιτούνται  κατάλληλα  κανονιστικά  πλαίσια  και 
δοµές εταιρικής  διακυβέρνησης .  
3.2. Προενταξιακή  στρατηγική  
Πραγ µατοποίηση  της προοπτικής  της προσχώρησης : χάρτης  πορείας  
Η προοπτική  προσχώρησης  στην  ΕΕ είναι  ανοικτή  σε όλες τις χώρες  των ∆υτικών  Βαλκανίων  
από τη στιγµή που θα πληρούν  τα καθορισ µένα κριτήρια10. Η ΕΕ θα τηρήσει  την υπόσχεση  
αυτή . Κάθε  χώρα  θα προχωρήσει  προς  το στόχο  αυτό  µε το δικό της ρυθµό, ανάλογα  µε την 
πρόοδο  που επιτυγχάνει  για τη συµµόρφωση  µε τις απαιτήσεις  που έχουν  καθοριστεί . Αν και 
βρίσκονται  σε διαφορετικά  στάδια  στο δρόµο προς  την ΕΕ, όλες οι χώρες  µπορούν  να 
πραγ µατοποιήσουν  την ευρωπαϊκή  προοπτική , αν ακολουθήσουν  τον χάρτη  πορείας  που 
περιγράφεται  στη συνέχεια . 
Ως υποψήφιες  για προσχώρηση  χώρες , τα ∆υτικά  Βαλκάνια  έχουν  ήδη πρόσβαση  σε 
ορισµένα µέσα που είναι  επίσης  διαθέσι µα για τις υποψήφιες  χώρες . Μεταξύ  των µέσων  
αυτών  περιλα µβάνονται  η πρόσβαση  στα κοινοτικά  προγρά µµατα (όπως  στον  τοµέα της 
εκπαίδευσης , της επιστή µης και της έρευνας ), η παροχή  βοήθειας  για να φτάσουν  στο ίδιο 
επίπεδο  µε τα πρότυπα  της ΕΕ, οι εµπορικές  προτι µήσεις  για τα προϊόντα  τους, η τακτική  
υποβολή  εκθέσεων  από την Επιτροπή  και ο καθορισ µός πολιτικών  προτεραιοτήτων  από την 
ΕΕ.  
Κάθε  χώρα  µπορεί  να συνάψει  µε την ΕΕ εκτετα µένη Συµφωνία  Σταθεροποίησης  και 
Σύνδεσης  (ΣΣΣ). Οι συµφωνίες  αυτές  προετοι µάζουν  τις χώρες  των ∆υτικών  Βαλκανίων  για 
τη µελλοντική  τους προσχώρηση , καθορίζοντας , πολύ  πριν από την προσχώρηση , τους 
κανόνες  της ΕΕ στους  διάφορους  τοµείς. Μέχρι  σήµερα, έχουν  τεθεί  σε ισχύ δύο ΣΣΣ· η 
πρώτη  έχει συναφθεί  µε την ΠΓ∆Μ  και η δεύτερη  µε την Κροατία . Η Αλβανία  βρίσκεται  στο 
στάδιο  τελικής  επεξεργασίας  µιας τέτοιας  συµφωνίας , ενώ η Σερβία  και Μαυροβούνιο  έχει 
ήδη αρχίσει  διαπραγ µατεύσεις  για ΣΣΣ και η Βοσνία -Ερζεγοβίνη  πρόκειται  να πράξει  το ίδιο 
αρκετά  σύντο µα. 
Πριν  αρχίσουν  οι διαπραγ µατεύσεις  για ΣΣΣ, η ΕΕ εξετάζει  αν πληρούνται  οι βασικές  
προϋποθέσεις , µία από τις οποίες  είναι  η ύπαρξη  ικανοποιητικού  βαθµού σταθερότητας .  
Για τη µεγαλύτερη  σταθεροποίηση  στην  περιοχή , η ΕΕ χρησι µοποιεί  διάφορα  µέσα που 
προβλέπει  η Κοινή  Εξωτερική  Πολιτική  και Πολιτική  Ασφαλείας , όπως  οι ειδικοί  
εντεταλ µένοι της ΕΕ, η αποστολή  επιτήρησης  της ΕΕ, η στρατιωτική  δύνα µη της ΕΕ στη 
Βοσνία -Ερζεγοβίνη  και οι αστυνο µικές αποστολές  της ΕΕ στη Βοσνία -Ερζεγοβίνη  και στην  
Πρώην  Γιουγκοσλαβική  ∆ηµοκρατία  της Μακεδονίας . Η µορφή  παρουσίας  της ΕΕ θα πρέπει  
να αναπροσαρ µοστεί  µε τη σταδιακή  σταθεροποίηση  των χωρών  και την πρόοδό  τους προς  
την ευρωπαϊκή  ολοκλήρωση . Η Ένωση  έκανε  ένα σηµαντικό  βήµα το 2005 µε το διορισ µό 
του ίδιου  προσώπου  ως Επικεφαλής  της αντιπροσωπίας  της Επιτροπής  και ειδικού  
εντεταλ µένου της ΕΕ στα Σκόπια . 
Μόλις  διασφαλιστεί  σε ικανοποιητικό  βαθµό η σταθεροποίηση , η Επιτροπή  µπορεί  να 
εισηγηθεί  στο Συµβούλιο , σε έκθεση  σκοπι µότητας , αν και υπό ποίες  συνθήκες  µπορούν  να 
                                                 
10 Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  της Θεσσαλονίκης , Ιούνιος  2003. 
 
EL 12   EL αρχίσουν  οι διαπραγ µατεύσεις  για τη ΣΣΣ. Λαµβανο µένης υπόψη  της σηµασίας  ύπαρξης  µιας 
συµβατικής  σχέσης , η Επιτροπή  θεωρεί  ότι έχει προτεραιότητα  η διαπραγ µάτευση  και εν 
συνεχεία  η σύναψη  τέτοιων  συµφωνιών , το συντο µότερο  δυνατό , µε τις υπόλοιπες  χώρες . Οι 
διαπραγ µατεύσεις  για τη σύναψη  ΣΣΣ µε τη Σερβία  και Μαυροβούνιο  άρχισαν  τον Οκτώβριο  
του 2005. Τον ίδιο µήνα, η Επιτροπή  συνέστησε  στο Συµβούλιο  να αρχίσει  τις 
διαπραγ µατεύσεις  µε τη Βοσνία -Ερζεγοβίνη  για τη σύναψη  ΣΣΣ. 
Οι διαπραγ µατεύσεις  για τη σύναψη  ΣΣΣ µπορούν  να ολοκληρωθούν  όταν  πραγ µατοποιήσει  
η ενδιαφερό µενη χώρα  συνολικά  σηµαντική  πρόοδο  στους  τοµείς της µεταρρύθ µισης που 
είναι  σηµαντικοί  για την εφαρ µογή της συµφωνίας . Μόλις  υπογραφεί , η συµφωνία  πρέπει  να 
επικυρωθεί  από την ΕΕ και τη µελλοντική  συνδεδε µένη χώρα . Κατά  το διάστη µα αυτό , οι 
συναφείς  µε το εµπόριο  διατάξεις  της ΣΣΣ εφαρ µόζονται  µε ενδιά µεση συµφωνία . Μετά  την 
επικύρωση , η συµφωνία  τίθεται  σε ισχύ. 
Οι συµφωνίες  ΣΣΣ µε την Κροατία  και την Πρώην  Γιουγκοσλαβική  ∆ηµοκρατία  της 
Μακεδονίας  έχουν  ήδη τεθεί  σε ισχύ. Η Αλβανία  έχει σηµειώσει  σηµαντική  πρόοδο  όσον  
αφορά  την ανάπτυξη  του νοµοθετικού  και θεσµικού πλαισίου  και τη δηµιουργία  της 
διοικητικής  ικανότητας  που είναι  απαραίτητη  για την ορθή  εφαρ µογή της µελλοντικής  
συµφωνίας , γεγονός  που ετοιµάζει το έδαφος  για τη σύναψη  των εν λόγω  συµφωνιών .  
Η Επιτροπή  θεωρεί  ότι είναι  δυνατό  να ολοκληρωθούν  οι διαπραγ µατεύσεις  για τις ΣΣΣ µε τη 
Σερβία  και Μαυροβούνιο  καθώς  και µε τη Βοσνία -Ερζεγοβίνη  εντός  ενός έτους  από την 
έναρξή  τους. Πρόκειται  για ένα ιδιαίτερα  φιλόδοξο  χρονοδιάγρα µµα, του οποίου  η τήρηση  θα 
εξαρτηθεί  από τη συγκεκρι µένη πρόοδο  που θα σηµειωθεί  έναντι  της πολιτικής , της 
οικονο µικής και της θεσµικής µεταρρύθ µισης. 
Η επιτυχής  έκβαση  των διαπραγ µατεύσεων  και η σύναψη  συµφωνίας  θα επιτρέψουν  σε µια 
χώρα  να αποδείξει  ότι είναι  σε θέση  να διαχειριστεί  βαθύτερες  σχέσεις  µε την ΕΕ. Η ορθή  
εκτέλεση  της συµφωνίας  αποτελεί , εποµένως , το πιο αξιόπιστο  κριτήριο  για να εκτιµηθεί αν 
µια χώρα  είναι  έτοιµη να περάσει  στα επόµενα στάδια  του καθεστώτος  της υποψήφιας  χώρας  
και, σε µεταγενέστερο  στάδιο , στις ενταξιακές  διαπραγ µατεύσεις . Κατά  συνέπεια , η 
διαπίστωση  ικανοποιητικής  προόδου  όσον  αφορά  την εκπλήρωση  των υποχρεώσεων  που 
επιβάλλει  η ΣΣΣ (καθώς  και τις συναφείς  µε το εµπόριο  διατάξεις  της συµφωνίας ) θα 
αποτελέσει  θεµελιώδες  κριτήριο  µε βάση  το οποίο  θα εξετάζει  η ΕΕ οποιαδήποτε  αίτηση  
προσχώρησης .  
Μόλις  κατατεθεί  αίτηση  προσχώρησης , η ΕΕ µπορεί  να αποφασίσει , βασιζό µενη σε γνώµη 
της Επιτροπής , να αναγνωρίσει  στην  αιτούσα  χώρα  το καθεστώς  υποψήφιας  χώρας . Το 
καθεστώς  αυτό  ισοδυνα µεί µε πολιτική  αναγνώριση  στενότερης  σχέσης  µε µια χώρα  που έχει 
εισέλθει  στη διαδικασία  της προσχώρησης . Στην  πράξη , τούτο  σηµαίνει  ότι η βοήθεια  της ΕΕ 
µπορεί  να χρησι µοποιηθεί  σε όλους  τους τοµείς που συνδέονται  µε την ικανότητα  ανάληψης , 
στο πέρας  της διαδικασίας , των υποχρεώσεων  του µέλους , όπως  για παράδειγ µα η 
προετοι µασία για την εφαρ µογή των διαρθρωτικών  ταµείων. ∆εν συνεπάγεται , ωστόσο , 
αυτό µατη προσαύξηση  της συνολικής  χρηµατοδοτικής  βοήθειας  που προορίζεται  για τη 
χώρα . Το καθεστώς  της υποψήφιας  χώρας  σηµαίνει  ότι η ενδιαφερό µενη χώρα  εγκαινιάζει  
νέα φάση  στις σχέσεις  της µε την ΕΕ και ότι τυγχάνει  εντατικότερου  πολιτικού  διαλόγου  και 
οικονο µικής συνεργασίας  µε την Επιτροπή  και τα κράτη  µέλη.  
Το καθεστώς  της υποψήφιας  χώρας  είναι  απαραίτητο , αλλά  όχι αρκετό  για την έναρξη  των 
ενταξιακών  διαπραγ µατεύσεων . Πράγ µατι, πριν αρχίσουν  οι ενταξιακές  διαπραγ µατεύσεις , 
οι χώρες  πρέπει  να πληρούν  σε γενικές  γραµµές και σε ικανοποιητικό  βαθµό τα κριτήρια  της 
 
EL 13   EL Κοπεγχάγης . Πρέπει  να πληρούν  τα πολιτικά  κριτήρια11, µεταξύ  των οποίων  περιλα µβάνεται  
η πλήρης , ενδεχο µένως , συνεργασία  µε το ICTY. Επιπλέον , πρέπει  να έχουν  επιτελέσει  
σηµαντική  πρόοδο  όσον  αφορά  την εκπλήρωση  των οικονο µικών  κριτηρίων  και των 
υποχρεώσεων  που απορρέουν  από την ιδιότητα  του µέλους . Στη γνώµη που διατυπώνει  για 
την αίτηση  προσχώρησης , η Επιτροπή  εξετάζει  κατά  πόσο  η εκάστοτε  χώρα  πληροί  τις 
προϋποθέσεις  αυτές  και, εν συνεχεία , υποβάλλει  έκθεση , κατά  τακτά  διαστή µατα, σχετικά  µε 
τη σηµειωθείσα  πρόοδο . Το Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  αποφασίζει , µε βάση  σύσταση  της 
Επιτροπής , αν και πότε µπορούν  να αρχίσουν  διαπραγ µατεύσεις . Μόλις  ληφθεί  η απόφαση  
αυτή , συγκαλείται  διακυβερνητική  διάσκεψη  µε βάση  πλαίσιο  διαπραγ µατεύσεων  που 
υιοθετεί  το Συµβούλιο  κατόπιν  προτάσεως  της Επιτροπής . 
Όπως  δηλώνεται  ρητά  στο πλαίσιο  των διαπραγ µατεύσεων  για την Κροατία , η χώρα  πρέπει  
να εξακολουθήσει  να τηρεί  τα ειδικά  αυτά  κριτήρια  καθ’όλη τη διάρκεια  της ∆ιαδικασίας  
Σταθεροποίησης  και Σύνδεσης  και της εφαρ µογής της Συµφωνίας  Σταθεροποίησης  και 
Σύνδεσης , έως τη στιγµή της προσχώρησης . Η πληµµελής τήρηση  των υποχρεώσεων  αυτών  
έχει επιπτώσεις  στο ρυθµό των διαπραγ µατεύσεων . Σύµφωνα  µε την αποκτηθείσα  πείρα , η 
διάρκεια  των ενταξιακών  διαπραγ µατεύσεων  µπορεί  να αποκλίνει  σηµαντικά  ως προς  τον 
αριθµό των ετών  από τη µία χώρα  στην  άλλη . Οι διαπραγ µατεύσεις  αποτελούν , από µόνες 
τους, ανοικτή  διαδικασία . Μόλις  ολοκληρωθούν , τα αποτελέσ µατά τους ενσω µατώνονται  σε 
συνθήκη  προσχώρησης . Η συνθήκη  αυτή  επιτρέπει  την προσχώρηση  της συγκεκρι µένης 
χώρας  στην  Ένωση , αφού  πρώτα  εγκριθεί  από το Ευρωπαϊκό  Κοινοβούλιο  και επικυρωθεί  
από όλα τα κράτη  µέλη και την προσχωρούσα  χώρα .  
Στήριξη  των µεταρρυθ µίσεων  
Οι ευρωπαϊκές  εταιρικές  σχέσεις  κατευθύνουν  τις µεταρρυθ µιστικές  προσπάθειες  των 
χωρών , δηλώνουν , στο χάρτη  πορείας , τις συγκεκρι µένες δράσεις  που είναι  απαραίτητες  για 
την επίτευξη  προόδου  και καθορίζουν  τις βραχυπρόθεσ µες και µεσοπρόθεσ µες 
προτεραιότητες  για κάθε  συγκεκρι µένο στάδιο  της προενταξιακής  διαδικασίας . Οι χώρες  
πρέπει  να ανταποκρίνονται  στις προτεραιότητες  που προτείνει  η ΕΕ υποβάλλοντας  σε εύθετο  
χρόνο  τα αντίστοιχα  σχέδια  δράσης  τους. Για να αξιοποιήσουν  όσο το δυνατό  περισσότερο  το 
εργαλείο  αυτό , οι χώρες  πρέπει  να ενσω µατώσουν  πλήρως  τις προτεραιότητες  της εταιρικής  
σχέσης  στο εθνικό  πολιτικό  τους πρόγρα µµα, τόσο  όσον  αφορά  τις νοµοθετικές  
δραστηριότητες  όσο και το δηµοσιονο µικό και διοικητικό  προγρα µµατισµό. Οι ευρωπαϊκές  
εταιρικές  σχέσεις  θα εξακολουθήσουν  να αποτελούν  τη βάση  του προγρά µµατος κοινοτικής  
βοήθειας  CARDS για τις χώρες  των ∆υτικών  Βαλκανίων12. 
Η Ένωση  χρησι µοποιεί  διάφορα  µέσα για να υποστηρίξει  το πρόγρα µµα µεταρρυθ µίσεων  των 
ευρωπαϊκών  εταιρικών  σχέσεων . Η συνδρο µή της ΕΕ στα ∆υτικά  Βαλκάνια  ανέρχεται , µόνο 
για το 2005, σε χορήγηση  539 εκατο µµ. EUR, στην  οποία  συµπεριλα µβάνεται  η στήριξη  του 
περιφερειακού  προγρά µµατος στο πλαίσιο  του οποίου  εξακολουθεί  να είναι  επιλέξι µη η 
Κροατία . Η βοήθεια  αυτή  αποβλέπει  πρωτίστως  στην  επίλυση  των προβλη µάτων  που έχουν  
επιση µανθεί  στις ευρωπαϊκές  εταιρικές  σχέσεις . Τα περισσότερα  νέα µέσα στήριξης  της ΕΕ 
που θεσπίστηκαν  από το Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  της Θεσσαλονίκης , το 2003, έχουν  πλέον  
δηµιουργηθεί . Οι χώρες  είχαν  τη δυνατότητα  να συµµετέχουν  σε κοινοτικά  προγρά µµατα για 
να εξοικειωθούν  µε τις πολιτικές  και τις µεθόδους  εργασίας  της ΕΕ. Η Επιτροπή  σκοπεύει  να 
υποβάλει  σύντο µα πρόταση  σχετικά  µε την εφαρ µογή της διαγώνιας  σώρευσης  καταγωγής  
                                                 
11 Όπως  διευκρινίστηκε  από το Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  του Ελσίνκι , το ∆εκέ µβριο του 1999. 
12 CARDS = Κοινοτική  βοήθεια  για την ανασυγκρότηση , την ανάπτυξη  και τη σταθεροποίηση . 
 
EL 14   EL για το εµπόριο  µεταξύ  των χωρών  της περιοχής  που έχουν  συνάψει  συµφωνία  ελεύθερου  
εµπορίου  µε την ΕΕ. Εξάλλου , η Επιτροπή  πρότεινε  να παρατείνει  κατά  πέντε  έτη την 
ελεύθερη  πρόσβαση  των χωρών  στην  αγορά  της ΕΕ, η οποία  ισχύει  στην  πράξη  για όλα τα 
προϊόντα . Η πρόοδος  που θα σηµειωθεί  για τη σύναψη  συµφωνιών  επανεισδοχής  και 
απλούστευσης  των θεωρήσεων  διαβατηρίων  θα αποτελέσει  ένδειξη  της αµοιβαίας  δέσµευσης  
για µεγαλύτερη  συνεργασία  στο πλαίσιο  της δικαιοσύνης , της ελευθερίας  και της ασφάλειας . 
4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ  ΚΑΙ  ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ  
(1) Η πολιτική  διεύρυνσης  της Επιτροπής  περιστρέφεται  γύρω  από τρεις  κύριους  άξονες : 
την εδραίωση , την επιβολή  όρων  και την επικοινωνία . Αν υπάρξει  προσεκτικός  
χειρισ µός της διαδικασίας  διεύρυνσης , η ειρήνη , η σταθερότητα , η ευηµερία και το 
κράτους  δικαίου  θα µπορούν  να εξαπλωθούν  σε ολόκληρη  την Ευρώπη . Η Ένωση  θα 
τηρήσει  τις δεσµεύσεις  της, εφόσον  οι χώρες  εκπληρώσουν  στο ακέραιο  τις 
προϋποθέσεις  προσχώρησης . Κάθε  χώρα  θα κριθεί  µε βάση  τα ειδικά  της 
χαρακτηριστικά . Η Επιτροπή  θα βοηθά  τις ενδιαφερό µενες χώρες  και θα 
παρακολουθεί  την πρόοδό  τους για να διασφαλίσει  την ορθή  εφαρ µογή και επιβολή  
της νοµοθεσίας . Η ΕΕ, από την πλευρά  της, πρέπει  συγχρόνως  να καθιστά  
περισσότερο  σαφείς  τους στόχους  και τα προβλή µατα της ενταξιακής  διαδικασίας . 
(2) Η έναρξη  των ενταξιακών  διαπραγ µατεύσεων  µε την Τουρκία  και την Κροατία , στις 3 
Οκτωβρίου  του τρέχοντος  έτους , εγκαινίασε  νέα περίοδο  πολιτικής  και οικονο µικής 
ολοκλήρωσης . Οι εταιρικές  σχέσεις  προσχώρησης  υπαγορεύουν  τα βασικά  καθήκοντα  
που πρέπει  να αναλάβει  κάθε  χώρα  ώστε  να σηµειώσει  πρόοδο  στο πλαίσιο  των 
διαπραγ µατεύσεων . 
(3) Το µέλλον  των ∆υτικών  Βαλκανίων  είναι  άρρηκτα  συνδεδε µένο µε την ΕΕ. Οι χώρες  
των ∆υτικών  Βαλκανίων  περνούν  τη στιγµή αυτή  από τη σταθεροποίηση  και την 
ανασυγκρότηση  στη βιώσι µη ανάπτυξη , σύνδεση  και ενσω µάτωση  στις ευρωπαϊκές  
δοµές, σύµφωνα  µε τους στόχους  που έθεσε , το 2003, το Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  της 
Θεσσαλονίκης . Στόχος  της Επιτροπής  είναι  να διασφαλίσει  ότι όλες οι χώρες  θα 
υπογράψουν  Συµφωνίες  Σταθεροποίησης  και Σύνδεσης  (ΣΣΣ) µε την ΕΕ ώστε  να 
δηµιουργηθούν  ισχυρές  συµβατικές  σχέσεις . Η διαπίστωση  ικανοποιητικής  προόδου  
όσον  αφορά  την εκπλήρωση  των υποχρεώσεων  που επιβάλλει  η ΣΣΣ (καθώς  και ως 
προς  την εφαρ µογή των συναφών  µε το εµπόριο  διατάξεων  υπό µορφή  ενδιά µεσης  
συµφωνίας ) θα αποτελέσει  θεµελιώδες  κριτήριο  µε βάση  το οποίο  θα εξετάζει  η ΕΕ 
οποιαδήποτε  αίτηση  προσχώρησης . 
(4) Κατά  το τρέχον  έτος, η Επιτροπή  συνέστησε  να αρχίσει  η ΕΕ διαπραγ µατεύσεις  για 
τις ΣΣΣ µε τη Σερβία  και Μαυροβούνιο  καθώς  και µε τη Βοσνία -Ερζεγοβίνη . 
Ανάλογα  µε την πρόοδο  των εν λόγω  χωρών  όσον  αφορά  την εφαρ µογή των 
πολιτικών , οικονο µικών  και θεσµικών µεταρρυθ µίσεων , οι εν λόγω  διαπραγ µατεύσεις  
θα µπορέσουν  να ολοκληρωθούν  εντός  ενός έτους  από την έναρξή  τους. Σε γενικές  
γραµµές, η Αλβανία  έχει πραγ µατοποιήσει  ικανοποιητική  εν γένει  πρόοδο  στους  
τοµείς της µεταρρύθ µισης που είναι  σηµαντικοί  για την εφαρ µογή της µελλοντικής  
ΣΣΣ· το γεγονός  αυτό  προετοι µάζει το έδαφος  για την ολοκλήρωση  των 
διαπραγ µατεύσεων . 
(5) Η ΕΕ µεριµνά ώστε  το Κοσσυφοπέδιο  να επωφεληθεί  από τα βασικά  µέσα που 
προσφέρονται  στην  περιοχή . Η έναρξη  συνο µιλιών  για το µελλοντικό  καθεστώς  της 
 
EL 15   EL χώρας  αποτελεί  πρόκληση  τόσο  για την περιοχή  αυτή  στο σύνολό  της όσο και για τη 
διεθνή  κοινότητα . Πρωταρχική  σηµασία έχει να δεσµευθούν  µε αποφασιστικότητα  
όλα τα µέρη για ένα πολυεθνοτικό , σταθερό  και δηµοκρατικό  Κοσσυφοπέδιο  ώστε  να 
επιτευχθεί  βιώσι µη λύση  που θα ευνοήσει  την ισχυροποίηση  της ασφάλειας  και της 
σταθερότητας  στην  περιοχή  αυτή  και, συγχρόνως , θα επιτρέψει  στο Κοσσυφοπέδιο  να 
πλησιάσει  περισσότερο  την ΕΕ. 
(6) Στη γνώµη της, η Επιτροπή  συνιστά  στο Συµβούλιο  να αναγνωρίσει  στην  Πρώην  
Γιουγκοσλαβική  ∆ηµοκρατία  της Μακεδονίας  το καθεστώς  της υποψήφιας  χώρας . Οι 
ενταξιακές  διαπραγ µατεύσεις  θα αρχίσουν  όταν οι χώρες  επιτύχουν , σε ικανοποιητικό  
βαθµό, την εκπλήρωση  των κριτηρίων  προσχώρησης . Η Επιτροπή  θα υποβάλει , εντός  
του 2006, έκθεση  προς  το Συµβούλιο  σχετικά  µε την πρόοδο  της Πρώην  
Γιουγκοσλαβικής  ∆ηµοκρατίας  της Μακεδονίας .  
 
EL 16   EL ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ : Συµπερασ µατα σχετικα  µε τισ Εκθεσεισ  
Προοδου  για την Αλβανια , τη Βοσνια -Ερζεγοβινη , την Κροατια , 
τη Σερβια  και Μαυροβουνιο , το Κοσσυφοπεδιο  και την Τουρκια  
Αλβανία  
Όσον  αφορά  την πολιτική  κατάσταση , η Αλβανία  έχει ισχυροποιήσει  τους δηµοκρατικούς  
και δικαστικούς  θεσµούς καθώς  και τη δηµόσια διοίκηση , αλλά  πρέπει  να εφαρ µόσει πιο 
σθεναρά  τις στρατηγικές  και τη νοµοθεσία  της για να βελτιώσει  ακόµη περισσότερο  τη 
λειτουργία  τους. Παρά  τις προσπάθειες  που έχει καταβάλει  η Αλβανία  για να καταπολε µήσει 
τη διαφθορά  και να βελτιώσει  την κατάσταση  των ανθρώπινων  δικαιω µάτων , είναι  αναγκαίο  
να αναλάβει  µεγαλύτερες  δεσµεύσεις  για να καταλήξει  σε σηµαντικά  αποτελέσ µατα. Η 
Αλβανία  εξακολούθησε  να διαδρα µατίζει  θετικό  πολιτικό  και εµπορικό  ρόλο  στην  περιοχή . 
Το Κοινοβούλιο  εξακολουθεί  να αποτελεί  το επίκεντρο  της πολιτικής  ανταλλαγής  απόψεων  
και έχει ψηφίσει  πολλούς  σηµαντικούς  νόµους. Λόγω  της έντονης  πολιτικής  αντιπαράθεσης , 
δεν έγινε  δυνατή  η εξεύρεση  πολιτικής  συναίνεσης  στον  τοµέα των µεταρρυθ µίσεων , γεγονός  
που έχει επιβραδύνει  ολόκληρη  τη διαδικασία . Ο νέος εσωτερικός  κανονισ µός του 
Κοινοβουλίου , µε τον οποίο  ενισχύεται  ιδίως  η Επιτροπή  Ευρωπαϊκής  Ολοκλήρωσης , θα 
µπορούσε  να συµβάλει  στην  εξεύρεση  εποικοδο µητικής  συναίνεσης . Οι κοινοβουλευτικές  
εκλογές  του Ιουλίου  2005 διεξήχθηκαν  εύρυθ µα σε µεγάλο  βαθµό και οδήγησαν  σε οµαλή 
µεταβίβαση  της εξουσίας , αλλά  έφεραν  στο φως αδυνα µίες που υπογρα µµίζουν  την 
αναγκαιότητα  βαθύτερης  εκλογικής  µεταρρύθ µισης. 
Η κυβέρνηση  ανέπτυξε  σηµαντικές  νέες στρατηγικές  και εργαλεία  συντονισ µού για την 
πρόοδο  της Αλβανίας  προς  την ΕΕ. Σε πολλές  περιπτώσεις , ωστόσο , οι στρατηγικές  και τα 
εργαλεία  αυτά  πρέπει  να χρησι µοποιηθούν  πιο δραστικά  και αποφασιστικά  ώστε  να 
επιτευχθούν  πιο αξιόπιστα  και απτά  αποτελέσ µατα. Το Υπουργείο  Ευρωπαϊκής  
Ολοκλήρωσης  έχει ενισχυθεί , θα πρέπει  όµως να εφοδιαστεί  µε περισσότερους  πόρους  για να 
βελτιώσει  την ηγεσία  του και το συντονισ µό επί των θεµάτων  που άπτονται  της ΕΕ. Η 
συγχώνευση  πολλών  υπουργείων  θα µπορούσε  να βελτιώσει  το συντονισ µό σε συναφείς  
στρατηγικούς  τοµείς, είναι  όµως αναγκαίο  να δηµιουργηθούν  συγχρόνως  και οι κατάλληλοι  
µηχανισ µοί ελέγχων  και ισορροπιών . 
Η Αλβανία  έχει βελτιώσει  την εποπτεία , την πολιτική  προσλήψεων  και την επιµόρφωση  του 
προσωπικού  της δηµόσιας  διοίκησης  και έχει λάβει  µέτρα για την ενίσχυση  του νοµικού 
πλαισίου  της. Τώρα  είναι  αναγκαίο  να διασφαλίσει  κατάλληλο  διαχωρισ µό µεταξύ  του 
πολιτικού  και του διοικητικού  επιπέδου  της δηµόσιας  διοίκησης  και να βελτιώσει  τις 
διαδικασίες  αξιολόγησης  και τις συνθήκες  απασχόλησης  των δηµοσίων  υπαλλήλων  της. 
Έχει σηµειωθεί  πρόοδος  όσον  αφορά  τη βελτίωση  της λειτουργίας  του δικαστικού  
συστή µατος της Αλβανίας . Η κατάρτιση  των δικαστών  και των εισαγγελέων  έχει βελτιωθεί  
και θα πρέπει  τώρα  να ληφθούν  επιπλέον  µέτρα για να διασφαλιστεί  η ανεξαρτησία  τους και 
να βελτιωθούν  οι συνθήκες  απασχόλησης  του λοιπού  δικαστικού  προσωπικού . Έχουν  ληφθεί  
µέτρα για την αύξηση  της διαφάνειας  και του συντονισ µού στον  τοµέα της δικαιοσύνης , αλλά  
θα πρέπει  να γίνουν  περισσότερα  βήµατα προς  την κατεύθυνση  αυτή . Το επίπεδο  εκδίκασης  
των υποθέσεων  παρα µένει σχετικά  χαµηλό, παρότι  ο αριθµός των δικαστικών  αποφάσεων  
έχει αυξηθεί . Έχει έλθει  πλέον  η στιγµή να χρησι µοποιηθούν  τα νέα νοµικά µέσα και οι 
 
EL 17   EL περιφερειακές  συµφωνίες  για να επιτευχθούν  πιο απτά  και σηµαντικά  αποτελέσ µατα κατά  
την καταπολέ µηση του οργανω µένου εγκλή µατος και της τροµοκρατίας . 
Έχουν  καταβληθεί  ορισµένες προσπάθειες  για την καταπολέ µηση της διαφθοράς  και 
συγκεκρι µένα: συνεχίστηκαν  οι εργασίες  στα διεθνή  φόρα , θεσπίστηκε  νέα νοµοθεσία  
σχετικά  µε τις συγκρούσεις  συµφερόντων , περισσότεροι  δηµόσιοι  υπάλληλοι  διώχθηκαν  
ποινικώς  για διαφθορά  και ελήφθησαν  δραστικά  µέτρα κατά  της διαφθοράς  στην  αστυνο µία. 
Ωστόσο , τα απτά  αποτελέσ µατα εξακολουθούν  να είναι  περιορισ µένα: η Αλβανία  πρέπει  να 
καταβάλει  σηµαντικές  περαιτέρω  προσπάθειες  για να εφαρ µόσει την ισχύουσα  νοµοθεσία  και 
να θεσπίσει  νέα µέτρα σύµφωνα  µε το σχέδιο  δράσης  της για την καταπολέ µηση της 
διαφθοράς , τις συστάσεις  της Οµάδας  κρατών  κατά  της δωροδοκίας  (GRECO) και τις 
διεθνείς  συµβάσεις  για την καταπολέ µηση της διαφθοράς . 
Στον  τοµέα των ανθρωπίνων  δικαιω µάτων , η Αλβανία  προσπάθησε  να βελτιώσει  τις 
συνθήκες  κράτησης , µε την υιοθέτηση  νέου κώδικα  συµπεριφοράς  και νόµου για τον 
εσωτερικό  έλεγχο  των φυλακών , αλλά  οι υλικές  συνθήκες  εξακολουθούν  να είναι  πενιχρές  
λόγω  της ανεπαρκούς  υποδο µής. Είναι  σκόπι µο να βελτιωθούν  οι γνώσεις  και η εφαρ µογή 
του εθνικού  δικαίου  και των διεθνών  συµβάσεων  σχετικά  µε τη µεταχείριση  των 
φυλακισ µένων . Όσον  αφορά  τη βελτίωση  της ελευθερίας  των µέσων  ενηµέρωσης , η 
σηµειωθείσα  πρόοδος  ήταν  αµελητέα . Σηµειώθηκε  πρόοδος  όσον  αφορά  τη νοµοθεσία  για τη 
βελτίωση  της προστασίας  των δικαιω µάτων  ιδιοκτησίας , αλλά  είναι  αναγκαίο  να επισπευσθεί  
η εφαρ µογή της. Η Αλβανία  αποτελεί  υπόδειγ µα ανεξιθρησκείας , αλλά  πρέπει  να σηµειώσει  
περαιτέρω  πρόοδο  για να ευθυγρα µµιστεί  µε τα διεθνή  πρότυπα  στον  τοµέα των δικαιω µάτων  
του ανθρώπου  και των µειονοτήτων . 
Η Αλβανία  εξακολούθησε  να διαδρα µατίζει  θετικό  ρόλο  στην  περιοχή , επιδιώκοντας  
δραστήρια  την εµβάθυνση  των πολιτικών  και εµπορικών  σχέσεών  της µε τις γειτονικές  
χώρες , µέσω συµφωνιών  ελεύθερου  εµπορίου  και πολυ µερών  περιφερειακών  πρωτοβουλιών , 
και συνεχίζοντας  εποικοδο µητική  πολιτική  έναντι  του Κοσσυφοπεδίου .  
Η οικονο µία της Αλβανίας  λειτουργεί  εν µέρει σύµφωνα  µε τις αρχές  της αγοράς . Ωστόσο , η 
Αλβανία  πρέπει  να διπλασιάσει  τις προσπάθειές  της στον  τοµέα των µεταρρυθ µίσεων  ώστε  
να αντιµετωπίσει  τις αδυνα µίες που περιορίζουν  την ανταγωνιστικότητά  της. 
Η οικονο µική ανάπτυξη  παρέ µεινε σηµαντική  και οι πληθωριστικές  πιέσεις  περιορίστηκαν . 
Το έλλει µµα τρεχουσών  συναλλαγών  µειώθηκε . Η δηµοσιονο µική εξυγίανση  συνεχίστηκε  
και το δηµοσιονο µικό έλλει µµα µειώθηκε . H µεταρρύθ µιση της δηµόσιας  διοίκησης  
συνεχίστηκε  και η διοικητική  ικανότητα  της φορολογικής  διοίκησης  βελτιώθηκε . Στον  τοµέα 
του δηµοσιονο µικού ελέγχου  και του εσωτερικού  ελέγχου  του δηµόσιου  τοµέα, σηµειώθηκε  
σχετική  πρόοδος . Η ιδιωτικοποίηση  των ΜΜΕ  ολοκληρώθηκε . Η πώληση  του Ταµιευτηρίου  
ολοκληρώθηκε  το 2004 και η ιδιωτικοποίηση  της Albtelecom άρχισε  στις αρχές  του 2005. Η 
εποπτεία  συνετούς  διαχείρισης  ενισχύθηκε  µε την εφαρ µογή διαδικασίας  εποπτείας  
βασισ µένης στην  ανάλυση  κινδύνων . Η αγορά  εργασίας  θεωρείται  σχετικά  ελαστική . 
Ωστόσο , µένει ακόµη να ενισχυθεί  η διοίκηση  του δηµόσιου  τοµέα, η δε ιδιωτικοποίηση  των 
µεγάλων  επιχειρήσεων  έχει καθυστερήσει . Ο χρηµατοπιστωτικός  τοµέας βελτίωσε  πρόσφατα  
την ικανότητά  του να διοχετεύει  τις αποτα µιεύσεις  σε παραγωγικές  επενδύσεις , αλλά  τα 
αποτελέσ µατά του παρα µένουν  ανεπαρκή . Η αναγνώριση  και η εφαρ µογή των δικαιω µάτων  
ιδιοκτησίας  εξακολουθούν  να θέτουν  προβλή µατα, γεγονός  που θίγει  τις δυνητικές  
επενδύσεις  και την οικονο µική δραστηριότητα . Η δηµιουργία  επιχειρήσεων  εξακολούθησε  να 
προσκρούει  σε εµπόδια  όπως  οι ελλείψεις  υποδο µής, η ανεπάρκεια  της νοµοθεσίας  και η 
 
EL 18   EL πληµµελής εφαρ µογή της φορολογικής  νοµοθεσίας . Ένα άλλο  ανησυχητικό  πρόβλη µα είναι  ο 
αθέµιτος ανταγωνισ µός των επιχειρήσεων  που λειτουργούν  στο πλαίσιο  της κρυφής  
οικονο µίας. Το εκπαιδευτικό  επίπεδο  παρα µένει σχετικά  χαµηλό και η παροχή  εργατικού  
δυνα µικού υψηλής  ειδίκευσης  είναι  περιορισ µένη.  
Η Αλβανία  σηµείωσε  σχετική  πρόοδο  ως προς  τη συµµόρφωση  µε τα ευρωπαϊκά  πρότυπα , 
ιδίως  µε την ψήφιση  νέων  νόµων και τη δηµιουργία  νέων  θεσµικών  οργάνων . Η διοικητική  
ικανότητα  ενισχύθηκε  επίσης  σχετικά , αλλά  σε ορισµένες περιπτώσεις  η χώρα  θα πρέπει  να 
δραστηριοποιηθεί  περισσότερο  και να αφιερώσει  περισσότερους  πόρους  για την επίτευξη  
µεγαλύτερης  προόδου .  
Όσον  αφορά  την εσωτερική  αγορά , η Αλβανία  εξακολούθησε  να προχωρεί  στον  τοµέα της 
ελεύθερης  κυκλοφορίας  των εµπορευ µάτων . Η τυποποίηση  και η πιστοποίηση  προχώρησαν  
ικανοποιητικά , αλλά  η χώρα  πρέπει  να δώσει  µεγαλύτερη  προσοχή  στην  εφαρ µογή των 
οδηγιών  της νέας, σφαιρικής  και παλαιάς  προσέγγισης . Όσον  αφορά  τη µετρολογία , δεν 
υπήρξαν  θεσµικές εξελίξεις  και ο εξοπλισ µός δοκιµών είναι  ανεπαρκής . Απαιτείται  τεράστια  
ακόµη πρόοδος , τόσο  από νοµικής όσο και διοικητικής  πλευράς , για την επαρκή  επιτήρηση  
της αγοράς . Οι νόµοι για την προστασία  των καταναλωτών  πρέπει  να βελτιωθούν  και να 
εφαρ µοστούν . Όσον  αφορά  την κυκλοφορία  των προσώπων , των υπηρεσιών  και του 
δικαιώ µατος εγκατάστασης , η Αλβανία  εξακολουθεί  να αντιµετωπίζει  µεταναστευτικό  
πρόβλη µα. Το δίκαιο  περί εγκαταστάσεως  είναι  σχετικά  ανοικτό  αλλά  πρέπει  να 
τροποποιηθεί  για να εξαλειφθεί  κάθε  δυσµενής διάκριση  µεταξύ  των εθνικών  και ξένων  
επιχειρήσεων . Οι κανόνες  που διέπουν  την παροχή  υπηρεσιών  είναι  αρκετά  φιλελεύθεροι . 
Όσον  αφορά  την κυκλοφορία  των κεφαλαίων  δεν σηµειώθηκαν  σηµαντικές  εξελίξεις . 
Η Αλβανία  προχώρησε  σηµαντικά  στον  τοµέα των τελωνειακών  κανόνων  και της είσπραξης  
των φορολογικών  εσόδων · η πρόοδος  σε άλλους  σχετικούς  τοµείς ήταν  πιο περιορισ µένη και 
η χώρα  πρέπει  να δραστηριοποιηθεί  περισσότερο  για την καταπολέ µηση της διαφθοράς  στο 
πλαίσιο  της τελωνειακής  διοίκησης . Η φορολογική  νοµοθεσία  βελτιώθηκε , προς  όφελος  ιδίως  
των ΜΜΕ . Μία από τις θετικές  εξελίξεις  ήταν  η µεταφορά  στη φορολογική  διοίκηση  του 
τµήµατος που είναι  αρµόδιο για την είσπραξη  των εισφορών  κοινωνικής  ασφάλισης  και 
υγείας . Η φορολογική  νοµοθεσία  πρέπει  να εφαρ µοστεί  κατά  τρόπο  δίκαιο  και διαφανή  και η 
είσπραξη  των εσόδων  πρέπει  να βελτιωθεί .  
Στον  τοµέα του ανταγωνισ µού, οι συντελεστές  της αγοράς  πρέπει  να ευαισθητοποιηθούν  
περισσότερο  ώστε  να κατανοήσουν  καλύτερα  τις αρχές  του ανταγωνισ µού. Ιδιαίτερη  πρόοδος  
σηµειώθηκε  στον  τοµέα των κρατικών  ενισχύσεων , µε τη δηµιουργία  υπηρεσίας  κρατικών  
ενισχύσεων  και τη θέσπιση  νέας νοµοθεσίας . Οι ισχύοντες  κανόνες  στον  τοµέα των δηµόσιων  
συµβάσεων  πρέπει  να τηρηθούν  και η συναφής  νοµοθεσία  πρέπει  να βελτιωθεί  σηµαντικά  
ώστε  να συµµορφωθεί  προς  τα πρότυπα  της ΕΕ. Έχει θεσπιστεί  νέα νοµοθεσία  σχετικά  µε τα 
δικαιώ µατα διανοητικής  ιδιοκτησίας , αλλά  θα πρέπει  να ενισχυθεί  η ουσιαστική  εφαρ µογή 
της. Έχει σηµειωθεί  κάποια  πρόοδος  όσον  αφορά  το σύστη µα των στατιστικών , ιδίως  όσον  
αφορά  την κατάταξη  και τη δηµιουργία  µητρώου  επιχειρήσεων , το οποίο  θα πρέπει  τώρα  να 
επεκταθεί . Οι µακροοικονο µικές στατιστικές  θα πρέπει  να βελτιωθούν . 
Οι τοµεακές  πολιτικές , η βιοµηχανία  και οι ΜΜΕ  παρουσίασαν  περιορισ µένη πρόοδο , αλλά  
επωφελήθηκαν  από τα προαναφερό µενα µέτρα στον  τοµέα της φορολογίας . Η Αλβανία  
πρέπει  να εφαρ µόσει πλήρως  το σχέδιο  δράσης  της για να µειώσει  τα διοικητικά  εµπόδια  και 
να αντιµετωπίσει  το πρόβλη µα της ανεπίση µης οικονο µίας.  
 
EL 19   EL Η κατάσταση  του τοµέα της γεωργίας  και της αλιείας  δεν σηµείωσε  ιδιαίτερη  πρόοδο . Η 
γεωργία  εξακολουθεί  να λειτουργεί  ως οικονο µική και κοινωνική  ζώνη  ασφαλείας , µε τη 
µείωση  της φτώχειας  και της ανεργίας , παρότι  το µερίδιό  της στο ΑΕΠ  εξακολουθεί  να 
µειώνεται . Πολλά  πρέπει  να γίνουν  ακόµη για να βελτιωθεί  η ποιότητα  των γεωργικών  και 
αλιευτικών  προϊόντων , ιδίως  όσον  αφορά  την ασφάλεια  των τροφί µων. 
Ελάχιστη  ήταν  η πρόοδος  στον  τοµέα του περιβάλλοντος . Η νοµοθεσία  βελτιώθηκε  σχετικά , 
αλλά  η επιβολή  της εξακολουθεί  να θέτει  προβλή µατα. Είναι  αναγκαίο  να ενισχυθεί  η 
διοικητική  ικανότητα  εφαρ µογής της περιβαλλοντικής  νοµοθεσίας .  
Στον  τοµέα των µεταφορών  σηµειώθηκε  σχετική  πρόοδος , ιδίως  όσον  αφορά  τη νοµοθεσία  
και τη συµµετοχή  σε διεθνή  φόρα , αλλά  οι υποδο µές παρα µένουν  ανεπαρκείς  και 
συντηρούνται  ελάχιστα . Η Αλβανία  θα πρέπει  να εφαρ µόσει το γενικό  πρόγρα µµά της στον  
τοµέα των µεταφορών  και να βελτιώσει  την ασφάλεια  των διαφόρων  µεταφορικών  µέσων . Οι 
επενδύσεις  στον  τοµέα των µεταφορών  πρέπει  να πραγ µατοποιούνται  σε κλίµα διαφάνειας  
και στο πλαίσιο  των κανόνων  που ισχύουν  για τις δηµόσιες  συµβάσεις .  
Αντίθετα , η Αλβανία  σηµείωσε  ικανοποιητική  πρόοδο  στον  τοµέα της ενέργειας , ιδίως  µε την 
εφαρ µογή του ενεργειακού  σχεδίου  δράσης , µε την εναρ µόνιση  της νοµοθεσίας  της και την 
υπογραφή  της συνθήκης  για την ίδρυση  της κοινότητας  ενέργειας  για τη Νοτιοανατολική  
Ευρώπη . Πρέπει  να εξακολουθήσει  να εφαρ µόζει σταθερά  το ενεργειακό  σχέδιο  δράσης  ώστε  
να µειώσει  τις συχνές  ακόµη διακοπές  ηλεκτρικού  ρεύµατος και τις παράνο µες συνδέσεις  στο 
ηλεκτρικό  δίκτυο . 
Όσον  αφορά  την κοινωνία  των πληροφοριών  και τα µέσα ενηµέρωσης , σηµειώθηκε  κάποια  
πρόοδος , ιδίως  όσον  αφορά  την ελευθέρωση  του τοµέα των τηλεπικοινωνιών  και τη βελτίωση  
της διανο µής των ηλεκτρονικών  επικοινωνιών . Η ιδιωτικοποίηση  της Albtelecom δεν έχει 
ακόµη ολοκληρωθεί  και η νοµοθεσία  περί τηλεπικοινωνιών  πρέπει  να αναπτυχθεί  για να 
προσελκύσει  περισσότερες  επενδύσεις . Επιπλέον , πρέπει  να εναρ µονιστεί  η νοµοθεσία  στον  
τοµέα των ηλεκτρονικών  επικοινωνιών , της τεχνολογίας  των πληροφοριών  και των 
οπτικοακουστικών  µέσων  και να διασφαλιστεί  η αµερόληπτη  εφαρ µογή της. 
Η Αλβανία  έχει εκπονήσει  ένα έγγραφο  στρατηγικής  για τον δηµόσιο εσωτερικό  
δηµοσιονο µικό έλεγχο , το οποίο  ωστόσο  πρέπει  να υποβληθεί  σε διεξοδικότερη  επεξεργασία . 
Όσον  αφορά  την εξωτερικό  έλεγχο , πρέπει  να ενισχυθεί  το Ανώτατο  Ελεγκτικό  Συνέδριο  της 
Αλβανίας , σύµφωνα  µε της κατευθύνσεις  της ΙΝΤΟ SAI, και να διασφαλιστεί  η 
χρηµατοοικονο µική ανεξαρτησία  του. 
Στον  τοµέα της δικαιοσύνης , της ελευθερίας  και της ασφάλειας , τα ταξιδιωτικά  έγγραφα  έχουν  
καταστεί  πιο ασφαλή , αλλά  είναι  αναγκαίο  να χρησι µοποιηθεί  σύστη µα πληροφορικής  για τις 
θεωρήσεις  διαβατηρίων  και να προσεγγίσει  η νοµοθεσία  τα πρότυπα  της ΕΕ. Η Αλβανία  έχει 
βελτιώσει  αισθητά  τον συνοριακό  έλεγχο  χάρη  στην  καλύτερη  διαχείριση , την υποδο µή ΤΠ 
και την καλύτερη  συνεργασία  µε τις γειτονικές  χώρες , αλλά  το παράνο µο εµπόριο  παρα µένει 
σοβαρότατο  πρόβλη µα και πρέπει  να αντιµετωπιστεί  µε ολοκληρω µένη στρατηγική  
διαχείρισης  των συνόρων , µε την οποία  θα εξασφαλιστεί  η καλύτερη  διυπηρεσιακή  
συνεργασία  και η αύξηση  των διαθέσι µων πόρων . Η Αλβανία  υιοθέτησε  εθνικές  στρατηγικές  
για τη µετανάστευση  και το άσυλο , και υπέγραψε  συµφωνία  επανεισδοχής  µε την ΕΕ. Τώρα , 
είναι  απαραίτητο  να χρηµατοδοτηθούν  και να εφαρ µοστούν  οι στρατηγικές  αυτές .  
Σηµειώθηκε  πρόοδος  όσον  αφορά  την καταπολέ µηση της νοµιµοποίησης  προσόδων  από 
παράνο µες δραστηριότητες  χάρη  στη νέα εκτελεστική  νοµοθεσία  καθώς  και στα µέτρα για τη 
 
EL 20   EL βελτίωση  της διοργανικής  και περιφερειακής  συνεργασίας . Ωστόσο , η Αλβανία  πρέπει  να 
αναπτύξει  τα θέµατα αυτά  µε βάση  τα αποτελέσ µατά της και να αφιερώσει  περισσότερους  
πόρους  στη Μονάδα  Χρηµατοοικονο µικών  Πληροφοριών , στους  εισαγγελείς  και στο Ειδικό  
Σώµα ∆ίωξης  Οικονο µικού Εγκλή µατος ώστε  να επιτρέψει  την αποτελεσ µατική  λειτουργία  
τους. 
Η Αλβανία  σηµείωσε  σχετική  πρόοδο  όσον  αφορά  την καταπολέ µηση του παράνο µου 
εµπορίου  ναρκωτικών  µε την έγκριση  εθνικής  στρατηγικής  κατά  των ναρκωτικών , την 
καθιέρωση  ειδικών  τεχνικών  διερεύνησης  και τη θέσπιση  νοµοθεσίας  για την κατάσχεση  
περιουσιακών  στοιχείων . Ωστόσο , η Αλβανία  εξακολουθεί  να αποτελεί  µία από τις 
κυριότερες  χώρες  µέσω της οποίας  διακινούνται  τα ναρκωτικά  και πρέπει , εποµένως , να 
δώσει  ύψιστη  προτεραιότητα  και να αφιερώσει  σηµαντικότερους  πόρους  στην  εφαρ µογή της 
στρατηγικής  της κατά  των ναρκωτικών . Πρέπει  να ενισχύσει  περαιτέρω  την επιβολή  των 
νόµων, να βελτιώσει  το συντονισ µό τόσο  στο εθνικό  επίπεδο  όσο και µε τους ξένους  εταίρους  
και να αποτρέψει  την παρε µπόδιση  των ερευνών  κατά  των ναρκωτικών  από τους δηµόσιους  
υπαλλήλους . 
Η κρατική  αστυνο µία της Αλβανίας  έχει καταστεί  πιο αποτελεσ µατική  µε την ενίσχυση  των 
υπηρεσιών  δίωξης  του οργανω µένου εγκλή µατος και της διαφθοράς , καθώς  και µε την 
άσκηση  ποινικών  διώξεων  και την απόλυση  αξιω µατικών , πολλές  φορές , της αστυνο µίας. Η 
Αλβανία  πρέπει  ωστόσο  να βελτιώσει  περαιτέρω  τον εξοπλισ µό και τη διαχείριση  της 
αστυνο µίας, ιδίως  όσον  αφορά  τους ανθρώπινους  πόρους , τη διαφάνεια , την αυτονο µία και 
την τήρηση  αρχείων  των συλλήψεων , και να επισπεύσει  τις προσπάθειες  σύναψης  συµφωνίας  
µε την Ευρωπόλ . 
H Αλβανία  έχει σηµειώσει  πρόοδο  σε σχέση  µε την καταπολέ µηση του οργανω µένου 
εγκλή µατος και της τροµοκρατίας , µε τη θέσπιση  δέσµης στοχοθετη µένων  νόµων. H Αλβανία  
εξακολούθησε  να εφαρ µόζει ειδικά  µέτρα δράσης  κατά  του οργανω µένου εγκλή µατος, 
ενίσχυσε  τα βασικά  υπουργικά  όργανα  και βελτίωσε  τη νοµοθεσία  σχετικά  µε τα προϊόντα  
του εγκλή µατος. Η ανάλυση  των πληροφοριών  από την αστυνο µία βελτιώθηκε  και µειώθηκε  
η από θαλάσσης  λαθρο µετανάστευση . Ωστόσο , πρέπει  να επισπευσθεί  η εφαρ µογή των 
ειδικών  µέτρων  δράσης  και επιβάλλεται  να ληφθούν  επειγόντως  συγκεκρι µένα µέτρα για τη 
βελτίωση  της προστασίας  των µαρτύρων . Η Αλβανία  πρέπει  να βελτιώσει  τη διοργανική  
συνεργασία , να εντατικοποιήσει  την περιφερειακή  και διεθνή  συνεργασία  και να 
χρησι µοποιήσει  µε µεγαλύτερη  αποφασιστικότητα  τα νέα νοµικά µέσα που διαθέτει  για τη 
σύλληψη  και τη δίωξη  των οµάδων  οργανω µένου εγκλή µατος. Η καταπολέ µηση της 
τροµοκρατίας  ενισχύθηκε  µε τη δηµιουργία  ειδικής  διεύθυνσης  αστυνο µίας. Η Αλβανία  
υποστήριξε  τις διεθνείς  πρωτοβουλίες  στο πεδίο  αυτό , απέλασε  τα πρόσωπα  για τα οποία  
υπήρχαν  υπόνοιες  ότι υποστήριζαν  την τροµοκρατία  και βελτίωσε  την αεροπορική  ασφάλεια . 
Θα πρέπει  να επισπεύσει  την εφαρ µογή των διεθνών  συµβάσεων  και να βελτιώσει  
περισσότερο  την ασφάλεια  του αεροδρο µίου στα Τίρανα . 
Βοσνία -Ερζεγοβίνη  
Όσον  αφορά  την πολιτική  κατάσταση , η Βοσνία -Ερζεγοβίνη  συνέχισε  τη διαδικασία  
προόδου  µε την περαιτέρω  παγίωση  της σταθερότητας  των θεσµών της που διασφαλίζουν  τη 
δηµοκρατία , το κράτος  δικαίου , τα ανθρώπινα  δικαιώ µατα και το σεβασ µό και την προστασία  
των µειονοτήτων . Η εν λόγω  χώρα  έχει τηρήσει  τις περισσότερες  δεσµεύσεις  που ανέλαβε  
από τη στιγµή που έγινε  µέλος του Συµβουλίου  της Ευρώπης . Ωστόσο , είναι  αναγκαίο  να 
εξακολουθήσει  να εργάζεται  ακατάπαυστα  για να διασφαλίσει  την ύπαρξη  ενός µη 
 
EL 21   EL ανατρέψι µου και αυτόνο µου κράτους , ικανού  να αναλάβει  πλήρως  την ευθύνη  της 
διακυβέρνησης . 
Όσον  αφορά  τις δηµοκρατικές  αρχές , η Βοσνία -Ερζεγοβίνη  ανέλαβε  την πλήρη  οικονο µική 
και οργανωτική  ευθύνη  των δηµοτικών  εκλογών  του 2004. Νέα πρόοδος  σηµειώθηκε  κατά  
την εφαρ µογή του νόµου περί Υπουργικού  Συµβουλίου  και του νόµου περί Υπουργών . Είναι , 
ωστόσο , αναγκαίο  να εξακολουθήσει  να βελτιώνεται  η αποτελεσ µατικότητα  των 
εκτελεστικών  και νοµοθετικών  οργάνων , να διασφαλιστεί  ο εξοπλισ µός των θεσµικών  
οργάνων  σε επίπεδο  κράτους  για την εκτέλεση  των καθηκόντων  τους και να ενισχυθεί  ο 
συντονισ µός µεταξύ  του κράτους  και των οντοτήτων .  
Μεταξύ  των θετικών  µέτρων  που ελήφθησαν  στον  τοµέα της δηµόσιας  διοίκησης , 
επιση µαίνονται  η δηµιουργία  Γραφείου  Συντονισ µού για τη Μεταρρύθ µιση της ∆ηµόσιας  
∆ιοίκησης , η ενίσχυση  της ∆ιεύθυνσης  Ευρωπαϊκής  Ολοκλήρωσης , και αναλυτική  
αξιολόγηση  των βασικών  τοµέων της δηµόσιας  διοίκησης  Τώρα , πρέπει  να καταβληθούν  
εντατικές  προσπάθειες  για τη δηµιουργία  σύγχρονης  και αποτελεσ µατικής  δηµόσιας  
υπηρεσίας . Το συνολικό  σχέδιο  δράσης  για τη µεταρρύθ µιση της δηµόσιας  διοίκησης  δεν έχει 
ακόµη υιοθετηθεί . Η έλλειψη  επαρκούς  προσωπικού  και κατάλληλων  εγκαταστάσεων  για τις 
διάφορες  διοικητικές  υπηρεσίες  είναι  σύνηθες  φαινό µενο. Η ενίσχυση  των δοµών 
επιµόρφωσης  για τους δηµόσιους  υπαλλήλους  έχει επίσης  καθοριστική  σηµασία.  
Όσον  αφορά  το δικαστικό  σύστη µα, η κατάσταση  βελτιώθηκε  µε τη θέσπιση  νοµοθεσίας  
σχετικά  µε τη σύσταση  ενιαίου  Ανώτατου  ∆ικαστικού  και Εισαγγελικού  Συµβουλίου . Χάρη  
στη νοµοθεσία  αυτή  ισχυροποιήθηκε  η ανεξαρτησία  της δικαστικής  εξουσίας  σε ολόκληρη  τη 
χώρα . Η Βοσνία -Ερζεγοβίνη  παραλα µβάνει  σταδιακά  τη σκυτάλη  από τη διεθνή  κοινότητα  
για τη διαχείριση  του δικού  της δικαστικού  συστή µατος. 
Η καταπολέ µηση της διαφθοράς  πρέπει  να εντατικοποιηθεί . Παρότι  οι δράστες  έχουν  διωχθεί  
σε ορισµένες περιπτώσεις , σε πολλές  άλλες  εξακολουθούν  να διαφεύγουν  της δικαιοσύνης . 
Είναι  απαραίτητο  να εκπονηθούν  και να τεθούν  σε εφαρ µογή κατάλληλα  σχέδια  δράσης  κατά  
της διαφθοράς . Μεταξύ  των θετικών  εξελίξεων  στον  τοµέα αυτό  ήταν  η θέσπιση  του νόµου 
για τη σύγκρουση  συµφερόντων , ο οποίος  όµως πρέπει  να εφαρ µοστεί  µε τη δέουσα  συνοχή . 
Θετικές  εξελίξεις  σηµειώθηκαν  όσον  αφορά  τη µεταρρύθ µιση στον  τοµέα της άµυνας µε τη 
θέσπιση  της απαιτού µενης νοµοθεσίας  για τη δηµιουργία  µικρότερου  και επαγγελ µατικού  
στρατού , σύµφωνα  µε τις απαιτήσεις  του προγρά µµατος του ΝΑΤΟ  «Σύµπραξη  για την 
ειρήνη ». Όσον  αφορά  τη µεταρρύθ µιση της αστυνο µίας, εκφράζεται  ικανοποίηση  για την 
υιοθέτηση , από τις εθνοσυνελεύσεις  των οντοτήτων  και του κράτους , συµφωνίας  για την 
αναδιάρθρωση  της αστυνο µίας σύµφωνα  µε τις απαιτήσεις  της ΕΕ. Αυτό  που επιβάλλεται  
τώρα  είναι  να εφαρ µοστεί  σωστά  η συµφωνία .  
Η εναπο µένουσα  νοµοθεσία  για την επιστροφή  των προσφύγων  θεσπίστηκε  και το ταµείο για 
τη στήριξη  της επιστροφής  προσφύγων  έχει αρχίσει  πλέον  να λειτουργεί . Σηµειώθηκε  
σηµαντική  πρόοδος  όσον  αφορά  την επιστροφή  των προσφύγων  και των εκτοπισθέντων  στις 
προπολε µικές τους εστίες . Τώρα , η Βοσνία -Ερζεγοβίνη  πρέπει , κατά  προτεραιότητα , να φέρει  
εις πέρας  τη διαδικασία  και να προσηλωθεί  στην  κοινωνικοοικονο µική ένταξη  των 
επιστρεφόντων . Η µεταφορά  των αρµοδιοτήτων  στον  τοµέα των ανθρωπίνων  δικαιω µάτων  
από τους διεθνείς  οργανισ µούς στους  εθνικούς  έχει προχωρήσει  σηµαντικά , αλλά  θα πρέπει  
να συνεχιστεί  η πρόοδος  ώστε  να εξασφαλιστεί  η συµµόρφωση  προς  τα διεθνή  πρότυπα  όσον  
αφορά  τα δικαιώ µατα του ανθρώπου  και των µειονοτήτων . Εν προκει µένω, πρέπει  να 
 
EL 22   EL αποφευχθεί  ιδίως  ο διαχωρισ µός των σχολείων  σε συνάρτηση  µε εθνοτικά  κριτήρια . Πρέπει  
επίσης  να αφιερωθούν  προσπάθειες  στην  καλύτερη  ένταξη  της µειονότητας  των Ροµ. 
Παρότι  η συνεργασία  µε το ICTY έχει βελτιωθεί , θα πρέπει  να καταβληθούν  περαιτέρω  
προσπάθειες  για την επίτευξη  πλήρους  συνεργασίας  µε το ∆ικαστήριο  έτσι ώστε  να 
προσαχθούν  στην  δικαιοσύνη  όλοι οι υπόδικοι . Συνεχίστηκε  η εποικοδο µητική  συνεργασία  
µε τις γειτονικές  χώρες . Ωστόσο , θα πρέπει  να ληφθεί  µέριµνα ώστε  να εφαρ µοστούν  σωστά  
οι περιφερειακές  συµφωνίες  ελεύθερου  εµπορίου . Η Βοσνία -Ερζεγοβίνη  πρέπει  επίσης  να 
καταβάλει  προσπάθειες  ώστε  να εκπληρώσει  τις εναπο µένουσες  υποχρεώσεις  της προς  το 
Συµβούλιο  της Ευρώπης , ιδίως  όσον  αφορά  τις εκλογές  και την εκπαίδευση . 
Η οικονο µία της Βοσνίας -Ερζεγοβίνης  λειτουργεί  σε περιορισ µένο µόνο βαθµό µε βάση  τις 
αρχές  της αγοράς . Η χώρα  πρέπει  να πραγ µατοποιήσει  µε αποφασιστικότητα  τις περαιτέρω  
µεταρρυθ µίσεις  που απαιτούνται  για να καλύψει  τις σοβαρές  ελλείψεις  που περιορίζουν  την 
ανταγωνιστικότητα  της οικονο µίας. 
Το 2004 χαρακτηρίστηκε  από ανάκα µψη της οικονο µικής ανάπτυξης  και αύξηση  της 
βιοµηχανικής  παραγωγής . Ο πληθωρισ µός παρέ µεινε σε χαµηλά επίπεδα  και σηµειώθηκε  
µεγάλη  εισροή  άµεσων  ξένων  επενδύσεων . Συνεχίστηκε  η εναρ µόνιση  µεταξύ  των 
οντοτήτων , ιδίως  στον  τοµέα της έµµεσης  φορολογίας , µε τη µεταφορά  των αρµοδιοτήτων  
από τις οντότητες  στην  Αρχή  Έµµεσης  φορολογίας . Πέρα  από τη δηµιουργία  της νέας αυτής  
πλατφόρ µας συνεργασίας , ελήφθησαν  και άλλα  µέτρα για τη βελτίωση  του συντονισ µού της 
φορολογικής  και οικονο µικής πολιτικής , όπως  η σύσταση  του Εθνικού  Φορολογικού  
Συµβουλίου . Ελήφθησαν  ορισµένα µέτρα επίσης  για να βελτιωθεί  το επιχειρη µατικό  κλίµα. Η 
διαµεσολάβηση  του τραπεζικού  τοµέα εντάθηκε  περαιτέρω  σε συνάρτηση  µε τη βελτίωση  
του κανονιστικού  πλαισίου . 
Ωστόσο , η ανεργία  και η ανισοσκέλεια  του ισοζυγίου  πληρω µών εξακολούθησαν  να 
βρίσκονται  σε υψηλά  επίπεδα  και τα δηµοσιονο µικά προβλή µατα επιδεινώθηκαν . Για να 
διατηρηθεί  η µακροοικονο µική σταθερότητα  και να διασφαλιστεί  η βιωσι µότητα  του 
συµβουλίου  νοµισµατικής  παρακολούθησης  («currency board»), είναι  επιτακτικά  αναγκαίο  
να ακολουθηθεί  συνετή  µακροοικονο µική πολιτική . Για να ενισχυθεί  η παραγωγική  βάση  της 
οικονο µίας, πρέπει  να αναδιαρθρωθεί  επειγόντως  και εις βάθος  ο ζηµιογόνος , σε µεγάλο  
βαθµό, επιχειρη µατικός  τοµέας και να επισπευσθεί  η ιδιωτικοποίηση . Επιπλέον , είναι  
απαραίτητο  να αναληφθούν  δράσεις  για τον περιορισ µό της κρατικής  ανάµειξης  στην  
οικονο µία και τη βελτίωση  του επιχειρη µατικού  κλίµατος. Η αγορά  εργασίας  πρέπει  να 
καταστεί  πιο ελαστική  και το δικαστικό  σύστη µα να ενισχυθεί , ιδίως  όσον  αφορά  τη 
διαχείριση  των πτωχεύσεων  και των δικαιω µάτων  ιδιοκτησίας . Για να αντιµετωπιστούν  µε 
επιτυχία  τα δηµοσιονο µικά προβλή µατα, είναι  απαραίτητο  να βελτιωθούν  οι ικανότητες  
συντονισ µού και ανάλυσης  καθώς  και να µειωθούν  οι δηµόσιες  δαπάνες  σε πραγ µατικούς  
όρους . Για να επιτευχθούν  οι φιλόδοξοι  αυτοί  στόχοι , θα πρέπει  να αναληφθεί  σύντο µα 
δράση  και να υπάρξουν  αποφασιστική  πολιτική  δέσµευση  και συνεργασία  µεταξύ  των 
διαφόρων  επιπέδων  της κυβέρνησης .  
Μετά  τη δηµοσίευση  της τελευταίας  έκθεσης , η Βοσνία -Ερζεγοβίνη  εξακολούθησε  να 
σηµειώνει  πρόοδο  όσον  αφορά  τη συµµόρφωση  προς  τα ευρωπαϊκά  πρότυπα . Η πρόοδος  
συνίστατο  κυρίως  στη θέσπιση  νέας νοµοθεσίας  και στη δηµιουργία  ορισµένων  νέων  
θεσµικών  οργάνων . Σηµειώθηκαν  επίσης  ορισµένες προσπάθειες  όσον  αφορά  την 
ενδυνά µωση της διοικητικής  ικανότητας . Τώρα , είναι  αναγκαίο  να καταβληθούν  σύντονες  
προσπάθειες  ώστε  να αυξηθεί  η ικανότητα  εφαρ µογής, ιδίως  ενόψει  µιας µελλοντικής  
Συµφωνίας  Σταθεροποίησης  και Σύνδεσης . 
 
EL 23   EL Όσον  αφορά  την εσωτερική  αγορά , η Βοσνία -Ερζεγοβίνη  σηµείωσε  πρόοδο  στον  τοµέα της 
ελεύθερης  κυκλοφορία  των εµπορευ µάτων , ιδίως  µε τη θέσπιση  νέας νοµοθεσίας  για τα 
πρότυπα , την πιστοποίηση , τη διαπίστωση  της συµµόρφωσης , τη γενική  ασφάλεια  των 
προϊόντων  και την επιτήρηση  της αγοράς . Ωστόσο , δεν έχει ακόµη εξασφαλιστεί  η ορθή  
εφαρ µογή της νέας νοµοθεσίας . Το ανθρώπινο  δυνα µικό και τα τεχνικά  µέσα παρα µένουν  
περιορισ µένα και η εξαγωγική  ικανότητα  της Βοσνίας -Ερζεγοβίνης  εξακολουθεί  να 
παρε µποδίζεται  επειδή  δεν εφαρ µόζεται  η αξιολόγηση  της συµµόρφωσης  στην  τοπική  
παραγωγή . Όσον  αφορά  την κυκλοφορία  των προσώπων , των υπηρεσιών  και το δικαίω µα 
εγκατάστασης , σηµειώθηκε  σχετική  πρόοδος  όσον  αφορά  τις υπηρεσίες  και την εγκατάσταση , 
ιδίως  µε τη θέσπιση  της νοµοθεσίας  στον  ασφαλιστικό  τοµέα και τη δηµιουργία  ενιαίου  
µητρώου  για τις επιχειρήσεις . Αντίθετα , δεν σηµειώθηκαν  άξια λόγου  γεγονότα  όσον  αφορά  
την κυκλοφορία  των κεφαλαίων . 
Η Βοσνία -Ερζεγοβίνη  σηµείωσε  πρόοδο  στον  τοµέα των τελωνείων  και της φορολογίας  µε τη 
θέσπιση  νέας τελωνειακής  νοµοθεσίας , τη δηµιουργία  ενιαίας  τελωνειακής  διοίκησης  και την 
αναδιοργάνωση  των τελωνειακών  υπηρεσιών . Θεσπίστηκε  ένας νόµος περί ΦΠΑ  και 
ελήφθησαν  προπαρασκευαστικά  µέτρα για την εφαρ µογή του. Ωστόσο , η εφαρ µογή του 
νόµου αυτού , όπως  και η ουσιαστική  είσπραξη  του ΦΠΑ , εξακολουθούν  να θέτουν  
προβλή µατα. Η χώρα  πρέπει  να καταβάλει  σύντονες  προσπάθειες  για να αυξήσει  την 
είσπραξη  του φορολογικού  εισοδή µατος, να καταπολε µήσει τη φοροδιαφυγή , τη διαφθορά  
και τη διασυνοριακή  εγκλη µατικότητα , και να διασφαλίσει  τη διαχείριση  των θεµάτων  των 
σχετικών  µε τις ελεύθερες  ζώνες , τη δασµολογητέα  αξία και την καταγωγή  σύµφωνα  µε τα 
πρότυπα  της ΕΕ. Όσον  αφορά  ιδίως  τη δασµολογητέα  αξία, η χρησι µοποίηση  τιµοκαταλόγων  
είναι  ιδιαίτερα  ανησυχητική . Μεταξύ  των θετικών  µέτρων  στον  τοµέα του ανταγωνισ µού, 
σηµειώνονται  η δηµιουργία  συµβουλίου  ανταγωνισ µού και η θέσπιση  νέου νόµου περί 
ανταγωνισ µού. Ωστόσο , η κατάσταση  παρέ µεινε στην  πράξη  αµετάβλητη  όσον  αφορά  τις 
κρατικές  ενισχύσεις . Η εναρ µόνιση  συνεχίστηκε  στον  τοµέα των δηµοσίων  συµβάσεων . Η 
Βοσνία -Ερζεγοβίνη  πρέπει  τώρα  να δηµιουργήσει , και να θέσει  σε λειτουργία , οργανισ µό 
δηµοσίων  συµβάσεων  και Υπηρεσία  εποπτείας  των δηµόσιων  συµβάσεων . Όσον  αφορά  τα 
δικαιώ µατα πνευµατικής , βιοµηχανικής  και εµπορικής  ιδιοκτησίας  (∆∆Ι), η νέα νοµοθεσία  
προβλέπει  τη δηµιουργία  χωριστού  ιδρύµατος, αρµόδιου  για τη διανοητική  ιδιοκτησία . Η 
Βοσνία -Ερζεγοβίνη  έχουν  υπογράψει  συµφωνία  συνεργασίας  µε τον Ευρωπαϊκό  Οργανισ µό 
∆ιπλω µάτων  Ευρεσιτεχνίας  και έχει λάβει  ορισµένα µέτρα κατά  της άνευ  αδείας  
αναπαραγωγής . Ωστόσο , η εφαρ µογή και η επιβολή  της νοµοθεσίας  για τα ∆∆Ι είναι  ακόµη 
πολύ  περιορισ µένη και πρέπει  να ενισχυθεί . 
Όσον  αφορά  τις τοµεακές  πολιτικές , η Βοσνία -Ερζεγοβίνη  συνέχισε  τις προσπάθειές  της για 
την εξάλειψη  των φραγ µών στις επιχειρη µατικές  δραστηριότητες  και την εφαρ µογή του 
Ευρωπαϊκού  Χάρτη  για τις ΜΜΕ . Ωστόσο , δεν µπόρεσε  να αναπτύξει  κατάλληλες  
στρατηγικές  για το βιοµηχανικό  κλάδο  και τον τοµέα των ΜΜΕ . Όσον  αφορά  τη γεωργία , 
επέφερε  ορισµένες βελτιώσεις  µε τη θέσπιση  νοµοθετικών  διατάξεων  στον  κτηνιατρικό  και 
στον  φυτοϋγειονο µικό τοµέα, καθώς  και στον  τοµέα ασφάλειας  των τροφί µων, αλλά  ο 
συνολικός  στρατηγικός  προγρα µµατισµός παρουσιάζει  ελλείψεις  και δεν έχουν  δηµιουργηθεί  
όλα τα θεσµικά όργανα  που προέβλεπε  η νέα νοµοθεσία . Επιπλέον , πρέπει  να βελτιωθεί  ο 
συντονισ µός µεταξύ  του κράτους  και των οντοτήτων  καθώς  και µεταξύ  των ίδιων  των 
οντοτήτων . Στον  τοµέα του περιβάλλοντος , η Βοσνία -Ερζεγοβίνη  έλαβε  ορισµένα µέτρα 
στους  τοµείς του ύδατος , των αποβλήτων  και του αέρα . Ωστόσο , η ικανότητα  εφαρ µογής 
εξακολουθεί  να είναι  περιορισ µένη λόγω  της ανεπάρκειας  ανθρώπινου  δυνα µικού και 
τεχνικών  µέσων . Στη συνάρτηση  αυτή , η δηµιουργία  άρτια  εξοπλισ µένου δηµόσιου  
οργανισ µού περιβάλλοντος  πρέπει  να αποτελεί  πρoτεραιότητα .  
 
EL 24   EL Στον  τοµέα των µεταφορών , συνεχίζονται  οι προσπάθειες  που αποβλέπουν  στη βελτίωση  των 
υποδο µών. Πέρα  από τη θέσπιση  νοµοθεσίας  για τους σιδηροδρό µους, σηµειώνονται  επίσης  
θετικές  εξελίξεις  στον  τοµέα της αεροπορίας , ιδίως  όσον  αφορά  την περιφερειακή  
συνεργασία . Ωστόσο , η χώρα  πρέπει  να καταβάλει  περαιτέρω  σύντονες  προσπάθειες  για να 
ενισχύσει  τον στρατηγικό  προγρα µµατισµό, να εξακολουθήσει  να βελτιώνει  τις υποδο µές και 
να διασφαλίσει  τη σταδιακή  εναρ µόνιση , ιδίως  όσον  αφορά  τα τεχνικά  πρότυπα  και τα 
πρότυπα  ασφαλείας , τα κοινωνικά  πρότυπα  και την ελευθέρωση  της αγοράς . Όσον  αφορά  την 
ενέργεια , και ιδίως  του ηλεκτρικού  ρεύµατος, σηµειώθηκαν  θετικές  εξελίξεις , µε τη 
δηµιουργία , κυρίως , κανονιστικού  φορέα  σε επίπεδο  κράτους , ανεξάρτητου  φορέα  
εκµετάλλευσης  του συστή µατος και εθνικής  επιχείρησης  διανο µής. Αµφότερες  οι οντότητες  
υιοθέτησαν  σχέδια  δράσης  για την αναδιάρθρωση  του τοµέα και εξακολούθησαν  να 
συνεργάζονται  για τη δηµιουργία  περιφερειακής  αγοράς  ενέργειας . Τώρα , η Βοσνία -
Ερζεγοβίνη  πρέπει  να διασφαλίσει  την εφαρ µογή των διαφόρων  σχεδίων  δράσης , να 
ενοποιήσει  τους κανονιστικούς  οργανισ µούς του κράτους  και των οντοτήτων , να επισπεύσει  
τη µεταρρύθ µιση στον  τοµέα του αερίου  και να προετοι µάσει σφαιρική  ενεργειακή  πολιτική . 
Η Βοσνία -Ερζεγοβίνη  έχει υπογράψει  τη συνθήκη  για την ίδρυση  της Κοινότητας  Ενέργειας  
για τη Νοτιοανατολική  Ευρώπη . 
Στον  τοµέα της κοινωνίας  των πληροφοριών  και των µέσων  ενηµέρωσης , σηµειώθηκε  κάποια  
πρόοδος . Ελήφθησαν  ορισµένα µέτρα για να ενισχυθεί  ο Ρυθµιστικός  Οργανισ µός για τις 
Επικοινωνίες , αλλά  ο νόµος για τη δηµιουργία  Οργανισ µού για την Κοινωνία  της 
Πληροφορίας  δεν έχει ακόµη θεσπιστεί  ενώ δεν σηµειώθηκε  καµία πρόοδος  όσον  αφορά  την 
ελευθέρωση  των ολιγοπωλιακών  υπηρεσιών  σταθερής  τηλεφωνίας . Μεταξύ  των θετικών  
εξελίξεων  σηµειώνονται  η θέσπιση  του νόµου για το δηµόσιο σύστη µα ραδιοτηλεόρασης  και 
η πρόοδος  που πραγ µατοποιήθηκε  για τη θέσπιση  του εθνικού  νόµου για τη δηµόσια 
υπηρεσία  ραδιοτηλεόρασης . Η αντίστοιχη  νοµοθεσία  στο επίπεδο  των οντοτήτων  θα πρέπει  
να ψηφιστεί  µόλις υιοθετηθεί  επίση µα ο νόµος για τη δηµόσια υπηρεσία  ραδιοτηλεόρασης . 
Στους  τοµείς της δικαιοσύνης , της ελευθερίας  και της ασφάλειας , πραγ µατοποιήθηκε  πρόοδος  
σε ό,τι αφορά  τις απαιτήσεις  για τις θεωρήσεις  διαβατηρίων , τον συνοριακό  έλεγχο , το άσυλο  
και τη µετανάστευση . Θεσπίστηκε  ολοκληρω µένη στρατηγική  για τη διαχείριση  των συνόρων  
και καταβλήθηκαν  προσπάθειες  τόσο  για τον περιορισ µό της λαθρο µετανάστευσης  όσο και 
την ενίσχυση  της αποτελεσ µατικότητας  των διαδικασιών  για την έκδοση  θεωρήσεων  
διαβατηρίων . Οι αρµοδιότητες  στον  τοµέα του ασύλου  αρχίζουν  να µεταβιβάζονται  σταδιακά  
από τους διεθνείς  οργανισ µούς στις κρατικές  αρχές . Ωστόσο , η έλλειψη  προσωπικού  στο 
Υπουργείο  Ασφαλείας  αποτελεί  τροχοπέδη  για την ορθή  εκτέλεση  των καθηκόντων . Ο 
αριθµός των θεωρήσεων  διαβατηρίων  που χορηγούνται  στα σύνορα  θα πρέπει  να µειωθεί  
ακόµη περισσότερο . Η θέσπιση  νέας νοµοθεσίας  για τη νοµιµοποίηση  προσόδων  από 
παράνο µες δραστηριότητες  και η δηµιουργία  των απαιτού µενων  δοµών υπήρξαν  θετικά  
βήµατα. Πρέπει  τώρα  πλέον  να διασφαλιστεί  η σωστή  εφαρ µογή και επιβολή  της εν λόγω  
νοµοθεσίας . Όσον  αφορά  την καταπολέ µηση της διακίνησης  ναρκωτικώ ν, η εν λόγω  χώρα  
δεν έχει να επιδείξει  σηµαντική  πρόοδο . Η Βοσνία -Ερζεγοβίνη  πρέπει  να αναπτύξει  πολιτική  
σε επίπεδο  κράτους  για την καταπολέ µηση των ναρκωτικών , να θεσπίσει  κατάλληλη  
νοµοθεσία  για τα ναρκωτικά  και τις πρόδρο µες ουσίες  και να δηµιουργήσει  υπηρεσία  δίωξης  
ναρκωτικών  σε κρατικό  επίπεδο  για την αποτελεσ µατικότερη  αντιµετώπιση  της διακίνησης  
ναρκωτικών . 
Στον  τοµέα της αστυνο µίας, υπήρξε  σχετική  πρόοδος . Πέρα  από τη συµφωνία  για τη γενική  
µεταρρύθ µιση της αστυνο µίας, έχουν  δηµιουργηθεί  οργανισ µοί σε επίπεδο  κράτους , οι οποίοι  
έχουν  αρχίσει  τώρα  να λειτουργούν . Οι υπηρεσίες  πληροφοριών  ενοποιήθηκαν . 
∆ιοργανώθηκαν  προγρά µµατα κατάρτισης  και παρασχέθηκε  εξοπλισ µός. Στο πλαίσιο  της 
 
EL 25   EL καταπολέ µησης  του οργανω µένου εγκλή µατος και της τροµοκρατίας , υιοθετήθηκε  στρατηγική  
για την καταπολέ µηση της εµπορίας  ανθρώπων . Η χώρα  έλαβε  περαιτέρω  µέτρα όσον  αφορά  
τη στρατηγική , τη νοµοθεσία  και τις δοµές, και συνεργάστηκε  ικανοποιητικά  µε τη διεθνή  
κοινότητα  στον  τοµέα της αντιτρο µοκρατίας . Ωστόσο , είναι  αναγκαίο  να εντατικοποιηθούν  οι 
προσπάθειες , ιδίως  επειδή  το οργανω µένο έγκλη µα αποτελεί  σοβαρή  απειλή  για τη 
σταθερότητα  της Βοσνίας -Ερζεγοβίνης  και τη συνολική  κοινωνικοοικονο µική ανάπτυξή  της. 
Η νοµοθεσία  για την προστασία  των δεδοµένων  εξακολουθεί  να εκκρε µεί και πρέπει  να 
θεσπιστεί  χωρίς  καθυστέρηση . Τέλος , είναι  ύψιστης  σηµασίας  να εξασφαλιστεί  η ορθή  
εφαρ µογή των νόµων και η δίωξη  των εγκλη µατιών . 
Κροατία  
Η Κροατία  δεν αντιµετωπίζει  ιδιαίτερα  προβλή µατα για την εκπλήρωση  των πολιτικών  
κριτηρίων  προσχώρησης . Τα προβλή µατα που ανέκυψαν  µετά την υποβολή  της γνώµης13, σε 
ό,τι αφορά  την αναγκαιότητα  πλήρους  συνεργασίας  µε το ∆ιεθνές  Ποινικό  ∆ικαστήριο  για 
την Πρώην  Γιουγκοσλαβική  ∆ηµοκρατία  της Μακεδονίας  (ICTY), έχουν  εν τω µεταξύ  
επιλυθεί . Η Κροατία  εξακολούθησε  εν γένει  να σηµειώνει  πρόοδο , αλλά  θα πρέπει  να 
καταβάλει  περαιτέρω  σύντονες  προσπάθειες  σε ορισµένους  σηµαντικούς  τοµείς.  
Παρά  την πρόοδο  που σηµειώθηκε  στον  τοµέα της δικαιοσύνης , ιδίως  µε τη θέσπιση  
στρατηγικής  για τη δικαστική  µεταρρύθ µιση και διάφορες  βελτιώσεις  διαδικαστικού  και 
οργανωτικού  χαρακτήρα , το µέγεθος  των προβλη µάτων  που εξακολουθούν  να υφίστανται  θα 
απαιτήσει  συνεχή  προσοχή , ιδίως  όσον  αφορά  τη διεκπεραίωση  του όγκου  των δικαστικών  
υποθέσεων  που έχουν  συσσωρευθεί  και την ανάγκη  να διασφαλιστεί  η ορθή  εκτέλεση  των 
δικαστικών  αποφάσεων . Παρότι  διαπιστώθηκαν  ορισµένες βελτιώσεις  στις δίκες  για τα 
εγκλή µατα πολέ µου, εξακολουθούν  να υπάρχουν  εθνοτικές  προκαταλήψεις  κατά  των Σέρβων  
κατηγορού µενων . 
Αν και η δηµιουργία  νοµοθετικού  και θεσµικού πλαισίου  έχει προχωρήσει , η Κροατία  θα 
πρέπει  να εντατικοποιήσει  ακόµη περισσότερο  τις προσπάθειές  της κατά  της διαφθοράς , η 
οποία  εξακολουθεί  να αποτελεί  ιδιαίτερα  ανησυχητικό  πρόβλη µα. 
Η χώρα  διαθέτει  κατάλληλο  νοµικό πλαίσιο  για τα ανθρώπινα  δικαιώ µατα και τις 
µειονότητες . Παρότι  η θέση  των µειονοτήτων  εξακολούθησε  να βελτιώνεται  εν γένει  µετά τη 
γνώµη της Επιτροπής , η εφαρ µογή του συνταγ µατικού  νόµου περί εθνικών  µειονοτήτων  
καθυστέρησε  υπερβολικά . Οι Σέρβοι  και οι Ροµ εξακολουθούν  να γίνονται  θύµατα 
διακρίσεων  και η ανάγκη  βελτίωσης  της θέσης  τους, ιδίως  όσον  αφορά  τις ευκαιρίες  
απασχόλησης  και τη δηµιουργία  πιο ευνοϊκού  κλίµατος στο πλαίσιο  της πλειοψηφικής  
κοινότητας , αποτελεί  επιτακτική  προτεραιότητα . Έχει αρχίσει  να εφαρ µόζεται  νέα 
στρατηγική  έναντι  των Ροµ, αλλά  οι επικεί µενες προκλήσεις  είναι  σηµαντικές . Πρέπει  να 
προσεχθεί  ιδιαίτερα  η ορθή  διενέργεια  ανακρίσεων  για όλα τα επεισόδια  εθνοτικού  
χαρακτήρα  και η ποινική  δίωξη  των υπευθύνων .  
Όσον  αφορά  τα περιφερειακά  θέµατα, η επιστροφή  των προσφύγων  έχει προχωρήσει  σχετικά  
µε την ανάκτηση  και την ανοικοδό µηση των κατοικιών  τους, αλλά  πολλές  προβλεπό µενες 
προθεσ µίες δεν έχουν  τηρηθεί . Τα προγρά µµατα στέγασης  των πρώην  κατόχων  δικαιω µάτων  
µίσθωσης  προχωρούν  µε ιδιαίτερα  αργό  ρυθµό. Είναι  αναγκαίο  να επισπευσθούν  οι 
σηµερινές  προσπάθειες  για να δηµιουργηθούν  οι οικονο µικές και κοινωνικές  προϋποθέσεις  
                                                 
13 COM(2004) 257 της 20ής Απριλίου  2000. 
 
EL 26   EL που απαιτούνται  για τη σταθερή  επιστροφή  των προσφύγων . Αντίθετα , σηµειώθηκε  
ικανοποιητική  πρόοδος  στον  τοµέα της περιφερειακής  συνεργασίας , τόσο  όσον  αφορά  τη 
βελτίωση  των διµερών  σχέσεων  µε τις γειτονικές  χώρες  όσο και τις περιφερειακές  
πρωτοβουλίες . Η Κροατία  έχει υπογράψει  τη συνθήκη  για την ίδρυση  της Κοινότητας  
Ενέργειας  για τη Νοτιοανατολική  Ευρώπη . Ωστόσο , απαιτούνται  σοβαρές  προσπάθειες  για 
την εξεύρεση  οριστικών  λύσεων  σε όλα τα εκκρε µή διµερή ζητήµατα, ιδίως  όσον  αφορά  τα 
συνοριακά  ζητήµατα και όλα τα ανοιχτά  θέµατα που έχουν  σχέση  µε περιουσιακά  στοιχεία . 
Μετά  την υποβολή  της γνώµης, τα προβλή µατα που ανέκυψαν  όσον  αφορά  την απαίτηση  
πλήρους  συνεργασίας  µε το ∆ιεθνές  Ποινικό  ∆ικαστήριο  για την πρώην  Γιουγκοσλαβία  
(ICTY), συνέβαλαν  άµεσα στην  αναστολή  της έναρξης  των ενταξιακών  διαπραγ µατεύσεων  
που προβλέπονταν  για το Μάρτιο  του 2005. Έκτοτε , η κατάσταση  βελτιώθηκε , γεγονός  που 
επέτρεψε  στη Γενική  Εισαγγελέα  του ICTY να καταλήξει  στο συµπέρασ µα ότι η συνεργασία  
ήταν  πλήρης . Έτσι , στις 3 Οκτωβρίου  2005, το Συµβούλιο  µπόρεσε  να καταλήξει  στο 
συµπέρασ µα ότι η Κροατία  πληροί  την προϋπόθεση  που απέλειπε  για την έναρξη  των 
διαπραγ µατεύσεων . Οι διαπραγ µατεύσεις  άρχισαν  επίση µα αυθη µερόν. Στα συµπεράσ µατά 
του, το Συµβούλιο  επιβεβαίωσε  ότι η διατήρηση  της πλήρους  συνεργασίας  µε το ICTY θα 
παρα µείνει προϋπόθεση  προόδου  καθ’όλη τη διαδικασία  προσχώρησης . Η παρα µικρή 
απόκλιση  από την πλήρη  συνεργασία  µε το ICTY σε οποιοδήποτε  στάδιο  θα µπορούσε  να 
προκαλέσει  την αναστολή  των διαπραγ µατεύσεων .  
Όσον  αφορά  τα οικονο µικά κριτήρια , η Κροατία  µπορεί  να θεωρείται  ως λειτουργούσα  
οικονο µία της αγοράς . Αναµένεται  ότι θα είναι  ικανή  να αντιµετωπίσει  την ανταγωνιστική  
πίεση  και τις δυνά µεις της αγοράς  στα πλαίσια  της Ένωσης , µεσοπρόθεσ µα, εφόσον  
εξακολουθήσει  να εφαρ µόζει το µεταρρυθ µιστικό  της πρόγρα µµα για να εξαλείψει  τις 
αδυνα µίες που εναπο µένουν . Απ’ό,τι φαίνεται , υπάρχει  πολιτική  συναίνεση  σχετικά  µε τις 
θεµελιώδεις  αρχές  οικονο µίας της αγοράς . Οι µακροοικονο µικές πολιτικές  που είναι  
προσανατολισ µένες στη σταθερότητα  έχουν  συµβάλει  στον  περιορισ µό του πληθωρισ µού και 
στη σταθεροποίηση  της συναλλαγ µατικής  ισοτι µίας. Το σηµαντικό  έλλει µµα του 
προϋπολογισ µού και του ισοζυγίου  τρεχουσών  συναλλαγών  µειώθηκε  και ελήφθησαν  
ορισµένα µέτρα για να βελτιωθεί  ο έλεγχος  των δαπανών  του συστή µατος υγείας  και του 
συνταξιοδοτικού  συστή µατος. Το 2005, σηµειώθηκε  επανέναρξη  της διαδικασίας  
ιδιωτικοποίησης , οι δε διαδικασίες  καταχώρησης  των επιχειρήσεων  και των περιουσιακών  
στοιχείων  απλουστεύθηκαν . Συνεχίστηκε  η ανάπτυξη  του τραπεζικού  τοµέα και η εποπτεία  
του ενισχύθηκε  ακόµη περισσότερο . Η οδική  υποδο µή βελτιώθηκε  χάρη  στις σηµαντικές  
επενδύσεις  που πραγ µατοποιήθηκαν  στο δίκτυο  αυτοκινητοδρό µων. Συνεχίστηκε  η 
ελευθέρωση  του τοµέα των τηλεπικοινωνιών  µε θετικές  συνέπειες  στην  ανάπτυξη  των 
υποδο µών, χάρη  στην  παρουσία  των φορέων  παροχής  υπηρεσιών  του ιδιωτικού  τοµέα. 
Ελήφθησαν  τα πρώτα  σηµαντικά  µέτρα για την ανασυγκρότηση  του ζηµιογόνου  
σιδηροδρο µικού συστή µατος. Η οικονο µία της Κροατίας  έχει ήδη ενταχθεί  επαρκώς  στην  
οικονο µία της ΕΕ και η περιφερειακή  εµπορική  ολοκλήρωση  έχει επίσης  ενισχυθεί . 
Ωστόσο , το µέγεθος  του εξωτερικού  και του δηµοσιονο µικού ελλεί µµατος απειλεί  τη 
µακροοικονο µική σταθερότητα . Εποµένως , η δηµοσιονο µική εξυγίανση  πρέπει  να ενισχυθεί  
περαιτέρω  και να συνοδευτεί  µε αποτελεσ µατικά  διαρθρωτικά  µέτρα, ιδίως  στον  τοµέα των 
επιδοτήσεων  και των µεταβιβαστικών  πληρω µών κοινωνικού  χαρακτήρα . Η ανάπτυξη  ενός 
πιο δυνα µικού ιδιωτικού  τοµέα και των άµεσων  ξένων  επενδύσεων  έχει παρε µποδιστεί  από 
τους περίπλοκους  κανόνες , τις ελλείψεις  της δηµόσιας  διοίκησης  και των δικαστηρίων  και 
τον αργό  ρυθµό των διαδικασιών  για την είσοδο  στην  αγορά  και την έξοδο  από αυτήν . Η 
υποστήριξη  των δικαιω µάτων  ιδιοκτησίας  και των δικαιω µάτων  των πιστωτών  εξακολουθεί  
να υπονο µεύεται  από την ανεπάρκεια  του δικαστικού  µηχανισ µού. Η ανάµειξη του κράτους  
 
EL 27   EL στην  οικονο µία παρα µένει σηµαντική  και ελάχιστη  είναι  η πρόοδος  που έχει σηµειωθεί  όσον  
αφορά  την αναδιάρθρωση  των µεγάλων  δηµόσιων  επιχειρήσεων , ιδίως  στο ναυπηγικό  τοµέα, 
στον  τοµέα του σιδήρου  και χάλυβα  και στον  ενεργειακό  τοµέα. Η ενίσχυση  της 
δηµοσιονο µικής πειθαρχίας  των δηµόσιων  επιχειρήσεων  εξακολουθεί  να θέτει  ιδιαίτερα  
προβλή µατα στο πλαίσιο  της οικονο µικής πολιτικής . Για να ενισχυθεί  η ανταγωνιστικότητά  
της και να ευνοηθούν  οι προοπτικές  πραγ µατοποίησης  συνεχών  επενδύσεων  και σταθερής  
οικονο µικής ανάπτυξης , η Κροατία  πρέπει  να αντιµετωπίσει  µε αποφασιστικότητα  τα 
αδύνατα  σηµεία της και τα προβλή µατα που έχουν  επιση µανθεί .  
Όσον  αφορά  την ικανότητά  της να αναλάβει  τις υποχρεώσεις  που απορρέουν  από την 
ιδιότητα  του µέλους , η Κροατία  σηµείωσε  σχετική  πρόοδο , µετά την υποβολή  της γνώµης, 
ιδίως  όσον  αφορά  την εναρ µόνιση  της νοµοθεσίας  µε το κεκτη µένο σε τοµείς όπως  η 
ελεύθερη  κυκλοφορία  των εµπορευ µάτων , οι δηµόσιες  συµβάσεις , και η κοινωνία  των 
πληροφοριών . Η πρόοδος  ήταν  επίσης  ικανοποιητική  όσον  αφορά  την εκπαίδευση  και τα 
πολιτισ µικά θέµατα, καθώς  και την εξωτερική  πολιτική , την πολιτική  ασφάλειας  και άµυνας.  
Η Κροατία  πρέπει , ωστόσο , να συνεχίσει  τη νοµοθετική  εναρ µόνιση  σε όλους  τους τοµείς, 
ενισχύοντας  συγχρόνως  τις διοικητικές  και δικαστικές  δοµές που απαιτούνται  για την 
ουσιαστική  επιβολή  του κεκτη µένου. Σε πολλές  περιπτώσεις , η επιβολή  της νοµοθεσίας  
απέχει  πολύ  από το να είναι  ικανοποιητική  και η διοικητική  ικανότητα  παρα µένει 
ανοµοιογενής . 
Ειδικότερα , θα απαιτηθούν  αυξη µένες προσπάθειες  για την εναρ µόνιση  της νοµοθεσίας  µε το 
κεκτη µένο και την ουσιαστική  εφαρ µογή και επιβολή  στους  ακόλουθους  τοµείς: ελεύθερη  
κυκλοφορία  των κεφαλαίων , εταιρικό  δίκαιο , κοινωνία  των πληροφοριών  και µέσα 
ενηµέρωσης , αλιεία , µεταφορές , ενέργεια , προστασία  και υγεία  των καταναλωτών , 
τελωνειακή  ένωση  και δηµοσιονο µικός έλεγχος . 
Η Κροατία  θα πρέπει  να καταβάλει  σηµαντικές  και σταθερές  προσπάθειες  για να εναρ µονίσει  
τη νοµοθεσία  της µε το κεκτη µένο, καθώς  και για να το εφαρ µόσει και να το επιβάλει  στην  
πράξη  στους  ακόλουθους  τοµείς: ελεύθερη  κυκλοφορία  των εµπορευ µάτων , δηµόσιες  
συµβάσεις , ελεύθερη  κυκλοφορία  των εργαζό µενων , δικαιώ µατα εγκατάστασης  και ελεύθερη  
κυκλοφορία  των υπηρεσιών , δηµοσιονο µικές υπηρεσίες , πολιτική  ανταγωνισ µού, γεωργία  και 
ανάπτυξη  της υπαίθρου , ασφάλεια  των τροφί µων, κοινωνική  πολιτική  και απασχόληση , 
περιφερειακή  πολιτική , δικαστικό  σύστη µα και θεµελιώδη  δικαιώ µατα, και ∆ικαιοσύνη , 
ελευθερία  και ασφάλεια . 
Θα απαιτηθούν  ιδιαίτερα  σηµαντικές  προσπάθειες  στον  τοµέα του περιβάλλοντος , και 
σηµαντικές  επενδύσεις , καθώς  και η ενίσχυση  της διοικητικής  ικανότητας  για την επιβολή  
του κεκτη µένου. 
Σερβία  και Μαυροβούνιο  
Όσον  αφορά  τόσο  την πολιτική  κατάσταση  όσο και τη δηµοκρατία  και το κράτος  δικαίου  
στη Σερβία  και Μαυροβούνιο , η συνταγ µατική  ασφάλεια  και η ασφάλεια  δικαίου  
παρα µένουν  επισφαλείς . Παρότι  η νοµιµότητα  της Συνέλευσης  της κρατικής  ένωσης  έχει 
αποκατασταθεί  και η λειτουργία  του σερβικού  κοινοβουλίου  έχει βελτιωθεί  µε τη θέσπιση  
νέων  εσωτερικών  κανονισ µών, η συνολική  λειτουργία  των δηµοκρατικών  θεσµών 
εξακολουθεί  να πλήττεται  από διαρθρωτικές  αδυνα µίες. Όσον  αφορά  την αναθεώρηση  των 
αντίστοιχων  συνταγ µάτων  των δύο δηµοκρατιών  δεν σηµειώθηκε  καµία πραγ µατική  
πρόοδος . 
 
EL 28   EL Τα συνταγ µατικά  θέµατα της Σερβίας  και Μαυροβουνίου , ιδίως  η σχέση  µεταξύ  των δύο 
συνιστωσών  δηµοκρατιών  και η λειτουργία  των θεσµών της κρατικής  ένωσης , πρέπει  να 
εξεταστούν  µε εποικοδο µητικό  πνεύµα και στο πλαίσιο  του Συνταγ µατικού  Χάρτη  της 
Σερβίας  και Μαυροβουνίου . Η αρχή  αυτή  ισχύει  και στην  περίπτωση  πιθανού  
δηµοψηφίσ µατος για την ανεξαρτησία  της µίας ή της άλλης  δηµοκρατίας . Ένα τέτοιο  
δηµοψήφισ µα θα πρέπει  να είναι  σύµφωνο  µε τα διεθνώς  αναγνωρισ µένα δηµοκρατικά  
πρότυπα , λαµβανο µένων  υπόψη  των συστάσεων  που θα διατυπώσει  προσεχώς  η Επιτροπή  
της Βενετίας .  
Σε αµφότερες  τις δηµοκρατίες , σηµειώθηκε  πρόοδος  όσον  αφορά  το νοµικό πλαίσιο  της 
µεταρρύθ µισης της δηµόσιας  διοίκησης , αλλά  η εφαρ µογή της µεταρρύθ µισης αυτής  
βρίσκεται  σε πολύ  πρώι µο ακόµη στάδιο . ∆εν σηµειώθηκε  η παρα µικρή πρόοδος  όσον  αφορά  
τη µεταρρύθ µιση της δηµόσιας  διοίκησης  της κρατικής  ένωσης . Το επίπεδο  της διοικητικής  
ικανότητας  παρα µένει γενικά  χαµηλό. Οι διοικητικές  δοµές που είναι  απαραίτητες  ενόψει  των 
διαπραγ µατεύσεων  για τις ΣΣΣ έχουν  δηµιουργηθεί  στο επίπεδο  της κρατικής  ένωσης  και των 
δύο δηµοκρατιών .  
Η µεταρρύθ µιση της άµυνας εξακολουθεί  να παρακωλύεται  σοβαρά , λόγω  του ανεπαρκούς  
δηµοκρατικού  ελέγχου  και της έλλειψης  διαφανούς  δηµοσιονο µικής διαχείρισης .  
Το ∆ικαστήριο  της κρατικής  ένωσης  έχει αρχίσει  να λειτουργεί , παρότι  το δυνα µικό του είναι  
ανεπαρκές  και η συµφωνία  για το εύρος  των εξουσιών  του δεν έχει δοκιµαστεί  σε 
ικανοποιητικό  βαθµό. Η µεταφορά  της εξουσίας  των στρατοδικείων  στα πολιτικά  δικαστήρια  
έγινε  χωρίς  προβλή µατα, µε εξαίρεση  τις καθυστερη µένες διοικητικές  υποθέσεις  που έχουν  
συσσωρευθεί . Στη Σερβία  ιδίως , το δικαστικό  σύστη µα παρουσιάζει  ακόµη σοβαρές  
αδυνα µίες και η ανεξαρτησία  του υπονο µεύεται  από την υπέρ µετρη ανάµειξη της πολιτικής  
εξουσίας .  
Η διαφθορά  εξακολουθεί  να αποτελεί  σηµαντικό  πρόβλη µα. Σηµειώθηκε  κάποια  πρόοδος  
χάρη  στην  ανάπτυξη  στρατηγικών  κατά  της διαφθοράς  που πρέπει  τώρα  να οριστικοποιηθούν  
– στη Σερβία  – και να εφαρ µοστούν  στην  πράξη . 
Όσον  αφορά  τα ανθρώπινα  δικαιώ µατα, η Σερβία  και Μαυροβούνιο  προχώρησε  στην  
εφαρ µογή των δεσµεύσεων  που ανέλαβε  όταν έγινε  µέλος του Συµβουλίου  της Ευρώπης , 
ιδίως  µε το διορισ µό κυβερνητικού  εκπροσώπου  στο Ευρωπαϊκό  ∆ικαστήριο  Ανθρωπίνων  
∆ικαιω µάτων . Υπήρξαν  προβλή µατα όσον  αφορά  την ελευθερία  του εκφράζεσθαι  και την 
κοινωνία  των πολιτών . Σηµειώθηκαν  περιπτώσεις  κακο µεταχείρισης  από την αστυνο µία. 
Όσον  αφορά  τις έρευνες  για τα εγκλή µατα που διαπράχθηκαν  επί του προηγού µενου 
καθεστώτος , ελάχιστη  πρόοδος  σηµειώθηκε . ∆εν υπάρχει  ακόµη σφαιρική  νοµοθεσία  κατά  
των διακρίσεων . Όσον  αφορά  το σεβασ µό των δικαιω µάτων  των µειονοτήτων  η πρόοδος  
συνεχίστηκε  σε κάποιο  βαθµό, αλλά  εξακολουθούν  να σηµειώνονται  επεισόδια .  
Κατά  την περίοδο  που µεσολάβησε  πριν από τη δηµοσίευση  της έκθεσης  της Επιτροπής  
σχετικά  µε την προετοι µασία της Σερβίας  και Μαυροβουνίου  ενόψει  της διαπραγ µάτευσης  
συµφωνίας  σταθεροποίησης  και σύνδεσης  µε την Ευρωπαϊκή  Ένωση , η Σερβία  και 
Μαυροβούνιο  σηµείωσε  αισθητή  πρόοδο  όσον  αφορά  τη συνεργασία  µε το ICTY και, 
συγκεκρι µένα, προσήγαγε  µεγάλο  αριθµό υποδίκων  στο ∆ικαστήριο  της Χάγης . Έκτοτε , η 
χώρα  εξακολουθεί  να συνεργάζεται  κατά  τρόπο  ικανοποιητικό  όσον  αφορά  τις απαλλαγές  
µαρτύρων  και την πρόσβαση  στα έγγραφα , παρότι  η διαδικασία  αυτή  παρακωλύεται  συχνά  
από ορισµένες διοικητικές  υπηρεσίες  και το στρατό . Η Σερβία  και Μαυροβούνιο  σηµείωσε  
περαιτέρω  πρόοδο , αν και περιορισ µένη, για την προσαγωγή  ενώπιον  της δικαιοσύνης  των 
 
EL 29   EL φυγόδικων  που εναπο µένουν . Η πρόοδος  πρέπει  να συνεχιστεί  προς  την κατεύθυνση  αυτή , 
µέχρις  ότου  επιτευχθεί  πλήρης  συνεργασία  µε το ICTY.  
Όσον  αφορά  την τήρηση  της απόφασης  1244 του Συµβουλίου  Ασφαλείας  των Ηνωµένων  
Εθνών  για το Κοσσυφοπέδιο , το Βελιγράδι  εντατικοποίησε  το διάλογο  µε την Πρίστινα  
σχετικά  µε τεχνικά  θέµατα κοινού  ενδιαφέροντος . Ωστόσο , δεν προέτρεψε  τους Σέρβους  του 
Κοσσυφοπεδίου  να συµµετάσχουν  πλήρως  στα προσωρινά  ιδρύµατα της τοπικής  
αυτοδιοίκησης . Η εποικοδο µητική  συµβολή  του Βελιγραδίου  στο θέµα του Κοσσυφοπεδίου  
θα συµβάλει  στην  προώθηση  της ευρωπαϊκής  προοπτικής  της Σερβίας  και Μαυροβουνίου , 
ενώ µια παρελκυστική  τακτική  θα αποτελούσε  εµπόδιο  για την προοπτική  αυτή .  
Η περιφερειακή  συνεργασία  σε πολυ µερές και διµερές επίπεδο  εξακολουθεί  να βελτιώνεται , 
παρά  την εµφάνιση  σποραδικών  προβλη µάτων . 
Σε αµφότερες  τις δηµοκρατίες , η οικονο µία λειτουργεί , εν µέρει, σύµφωνα  µε τις αρχές  της 
αγοράς . Ωστόσο , πρέπει  να συνεχιστεί  µε αποφασιστικότητα  η µεταρρυθ µιστική  διαδικασία  
ώστε  να αντιµετωπιστούν  οι ελλείψεις  που περιορίζουν  την ανταγωνιστικότητά  της. 
Στη Σερβία , η οικονο µική δραστηριότητα  υπήρξε  έντονη  κατά  το πρώτο  εξάµηνο του 2005. Η 
δηµοσιονο µική λιτότητα  συνεχίστηκε , πράγ µα που αντανακλά  κυρίως  τη µεγάλη  εσωτερική  
ζήτηση  και την καλύτερη  είσπραξη  των φόρων . Το εµπορικό  έλλει µµα περιορίστηκε  το 
πρώτο  εξάµηνο του 2005 και τα διεθνή  αποθέ µατα αυξήθηκαν . Η ολοκλήρωση  των 
διαπραγ µατεύσεων  µε εµπορικούς  πιστωτές  (Λέσχη  του Λονδίνου ) το 2004 συνέβαλε  στη 
µείωση  του εξωτερικού  χρέους . Οι διαρθρωτικές  µεταρρυθ µίσεις  συνεχίστηκαν  µε νέα 
δυνα µική και ειδικότερα  σηµειώθηκε  περαιτέρω  πρόοδος  στη διαδικασία  αναδιάρθρωσης  και 
ιδιωτικοποίησης  του τραπεζικού  συστή µατος.  
Ωστόσο , η κυβέρνηση  δεν επέδειξε  σταθερή  προσήλωση  στη µακροοικονο µική σταθερότητα  
και διορθωτική  µεταρρύθ µιση. Ο πληθωρισ µός και οι πιέσεις  για µισθολογικές  αυξήσεις  
εντάθηκαν  και τα εξωτερικά  ελλεί µµατα παρα µένουν  υψηλά . Επίσης , οι αγορές  εργασίας  
παρουσιάζουν  ακόµη σοβαρές  ανισορροπίες . Το επιχειρη µατικό  περιβάλλον  εξακολουθεί  να 
προσκρούει  σε γραφειοκρατικά  εµπόδια  και η βραδύτητα  και αναποτελεσ µατικότητα  του 
δικαστικού  συστή µατος πλήττουν  σοβαρά  την οικονο µική ανάπτυξη . Το µερίδιο  του 
ιδιωτικού  τοµέα στο ΑΕΠ  παρα µένει σχετικά  µέτριο  και το επίπεδο  ανταγωνισ µού χαµηλό. 
Παρά  τη σηµειωθείσα  πρόοδο  των ιδιωτικοποιήσεων , δεν υπάρχει  ακόµη ανταγωνιστικός  και 
δυνα µικός ιδιωτικός  τοµέας. Ο δηµόσιος  τοµέας απορροφά  µεγάλο  µέρος των πόρων , 
υπονο µεύοντας  τους νόµους της αγοράς  και παρακωλύοντας  την αποτελεσ µατική  κατανο µή 
των πόρων . Οι απώλειες  των δηµόσιων  επιχειρήσεων  και των επιχειρήσεων  συλλογικής  
ιδιοκτησίας  εξακολουθούν  να επιβαρύνουν  τα δηµόσια οικονο µικά.  
Στο Μαυροβούνιο , η οικονο µική ανάπτυξη  ενισχύθηκε . Ο πληθωρισ µός εξακολούθησε  να 
µειώνεται  και η ελευθέρωση  των τιµών έχει σχεδόν  ολοκληρωθεί . Η διαδικασία  
ιδιωτικοποίησης  συνεχίστηκε . Η ανεργία  σηµείωσε  ελαφρά  κάµψη και το δηµοσιονο µικό 
έλλει µµα µειώθηκε  το 2004. Το επίπεδο  των τραπεζικών  δανείων  άρχισε  σταδιακά  να 
αυξάνεται  µε την επανάκτηση  της εµπιστοσύνης  του κοινού  στο τραπεζικό  σύστη µα.  
Ωστόσο , τα εξωτερικά  ελλεί µµατα διευρύνθηκαν  και το εξωτερικό  χρέος  επιδεινώθηκε . Το 
µερίδιο  του ιδιωτικού  τοµέα εξακολουθεί  να είναι  σχετικά  περιορισ µένο. Η ανάπτυξη  του 
ιδιωτικού  τοµέα παρακωλύεται  ακόµη από τις αδυνα µίες του δικαστικού  µηχανισ µού. Η 
µεγάλη  µισθολογική  αύξηση  επηρέασε  αρνητικά  την ανταγωνιστικότητα  των εξαγωγών  και 
τα επίπεδα  απασχόλησης . 
 
EL 30   EL Η Σερβία  και Μαυροβούνιο  σηµείωσε  πρόοδο  όσον  αφορά  τη συµµόρφωση  προς  τα 
ευρωπαϊκά  πρότυπα . Στον  τοµέα της εσωτερικής  αγοράς , αµφότερες  οι δηµοκρατίες  
πραγ µατοποίησαν , συνολικά , αξιοση µείωτη  πρόοδο . Τώρα  πρέπει  να συνεχίσουν  να 
καταβάλλουν  σταθερές  προσπάθειες  για να βελτιώσουν  τις νοµοθετικές  και διοικητικές  
ικανότητες  ώστε  να ανταποκριθούν  στις µελλοντικές  υποχρεώσεις  της ΣΣΣ. Επίσης , πρέπει  
να αποφύγουν  να δηµιουργήσουν  νέους  φραγ µούς µεταξύ  τους.  
Αµφότερες  οι δηµοκρατίες  σηµειώνουν  πρόοδο  στον  τοµέα της ελεύθερης  κυκλοφορίας  των 
εµπορευ µάτων . ∆εν υπήρξαν  ιδιαίτερες  εξελίξεις  στον  τοµέα της τυποποίησης  και της 
πιστοποίησης . Στους  τοµείς της κυκλοφορίας  των προσώπων  και του δικαιώ µατος 
εγκατάστασης , δεν σηµειώθηκαν  ουσιώδεις  εξελίξεις . Όσον  αφορά  την ελεύθερη  παροχή  
υπηρεσιών , σηµειώθηκε  ικανοποιητική  πρόοδος  στη Σερβία , όπου  θεσπίστηκε  δέσµη νέων  
νόµων στον  τοµέα των χρηµατοπιστωτικών  υπηρεσιών . Σε αµφότερες  τις δηµοκρατίες , 
σηµειώνονται  περιορισ µένες µόνο εξελίξεις  όσον  αφορά  την ελεύθερη  κυκλοφορία  των 
κεφαλαίων . Στο Μαυροβούνιο  θεσπίστηκε  νέος νόµος περί συναλλάγ µατος και ένας νόµος 
περί τρεχουσών  συναλλαγών  και κίνησης  κεφαλαίων  µε το εξωτερικό . Όσον  αφορά  την 
ελεύθερη  κυκλοφορία  κεφαλαίων  στο πλαίσιο  της κρατικής  ένωσης  δεν πραγ µατοποιήθηκε  
καµία πρόοδος  και οι κεντρικές  τράπεζες  των δύο δηµοκρατιών  δεν έχουν  ολοκληρώσει  
ακόµη τη συµφωνία  για ένα απολύτως  λειτουργικό  σύστη µα αντιστοιχίας  των λογαριασ µών.  
Στον  τοµέα των τελωνείων  σηµειώθηκε  κάποια  πρόοδος . Η Σερβία  τροποποίησε  το νόµο περί 
τελωνείων  και το νόµο περί δασµολογίου , µε τον οποίο  εναρ µονίζεται  η δασµολογική  
ονοµατολογία  µε τη συνδυασ µένη ονοµατολογία  της ΕΕ. Το Μαυροβούνιο  τροποποίησε  το 
νόµο περί τελωνείων  και το νόµο περί τελωνειακών  υπηρεσιών . Η διοικητική  και λειτουργική  
ικανότητα  των τελωνειακών  αρχών  των δύο δηµοκρατιών  βελτιώνεται  αλλά  πρέπει  ακόµη να 
ενισχυθεί  σηµαντικά . Στον  τοµέα του ανταγωνισ µού, αµφότερες  οι δηµοκρατίες  θέσπισαν  νέα 
αντιµονοπωλιακή  νοµοθεσία  και δηµιούργησαν  βασικές  δοµές για τον έλεγχο  των κρατικών  
ενισχύσεων . Θα απαιτηθούν  περαιτέρω  προσπάθειες  για να καταστούν  λειτουργικά  τα 
συστή µατα που έχουν  δηµιουργήσει  οι δηµοκρατίες  στον  τοµέα αυτό . Στον  τοµέα των 
δηµόσιων  συµβάσεων , δεν διαπιστώθηκαν  νοµοθετικές  ή διοικητικές  εξελίξεις  στη Σερβία . Το 
Μαυροβούνιο  σηµείωσε  κάποια  πρόοδο  µε την υπαγωγή  των ιδρυµάτων  της κρατικής  ένωσης  
στις κανονιστικές  ρυθµίσεις  των δηµόσιων  συµβάσεων . Πρέπει  να ενισχυθεί  σηµαντικά  η 
διοικητική  ικανότητα  εφαρ µογής και επιβολής  της νοµοθεσίας , ιδίως  στο Μαυροβούνιο . 
Αµφότερες  οι δηµοκρατίες  πρέπει  να διασφαλίσουν  ότι οι φορείς  της µιας µπορούν  να 
τυγχάνουν  εθνικής  µεταχείρισης  στην  άλλη  και ότι τα ιδρύµατα της κρατικής  ένωσης  τηρούν  
τους υποχρεωτικούς  κανόνες  για τις δηµόσιες  συµβάσεις . Όσον  αφορά  τα δικαιώ µατα 
διανοητικής  ιδιοκτησίας , σηµειώθηκε  σχετική  πρόοδος  σε αµφότερες  τις δηµοκρατίες . Το 
Μαυροβούνιο  θέσπισε  νόµο-πλαίσιο  για την εφαρ µογή των δικαιω µάτων  διανοητικής  
ιδιοκτησίας . Η εφαρ µογή των δικαιω µάτων  αυτών  βελτιώνεται  σταδιακά , αλλά  θα πρέπει  να 
συνεχιστούν  µε αποφασιστικότητα  οι δράσεις  στον  τοµέα αυτό . Ο ρόλος  του Γραφείου  
∆ιανοητικής  Ιδιοκτησίας  της κρατικής  ένωσης  πρέπει  να αναγνωριστεί  πλήρως  από τις δύο 
δηµοκρατίες · είναι  σκόπι µο να εφοδιαστεί  ο οργανισ µός αυτός  µε τη διοικητική  ικανότητα  
που απαιτείται  για την εκπλήρωση  των καθηκόντων  του.  
Όσον  αφορά  τις τοµεακές  πολιτικές , παρατηρήθηκε  κάποια  πρόοδος  αλλά  είναι  ανοµοιογενής  
µεταξύ  των δύο δηµοκρατιών . Στον  τοµέα της βιοµηχανίας  και των µικροµεσαίων  
επιχειρήσεων , αµφότερες  οι δηµοκρατίες  σηµείωσαν  σχετική  πρόοδο  µε την εφαρ µογή του 
Ευρωπαϊκού  Χάρτη  για τις Μικρο µεσαίες  Επιχειρήσεις . Στον  τοµέα της γεωργίας , 
σηµειώθηκε  κάποια  πρόοδος . Ειδικότερα , η Σερβία  ενίσχυσε  τη διοικητική  ικανότητα  του 
Υπουργείου  Γεωργίας  και ψήφισε  νέους  νόµους-πλαίσια  στον  κτηνιατρικό  τοµέα. Όσον  
αφορά  το περιβάλλον , σηµειώθηκε  περιορισ µένη µόνο πρόοδος  και στις δύο δηµοκρατίες . 
 
EL 31   EL Ειδικότερα , το Μαυροβούνιο  ψήφισε  νόµο σχετικά  µε την ολοκληρω µένη πρόληψη  και 
έλεγχο  της ρύπανσης . Οι δύο δηµοκρατίες  σηµείωσαν  πρόοδο  στον  τοµέα των µεταφορών , 
ιδίως  χάρη  στη συµµετοχή  τους στο δίκτυο  περιφερειακών  µεταφορών  της Νοτιοανατολικής  
Ευρώπης . Στον  τοµέα της ενέργειας , αµφότερες  σηµείωσαν  πρόοδο . Στη Σερβία , ο 
οργανισ µός ενέργειας  άρχισε  να λειτουργεί  πλήρως  και η στρατηγική  ανάπτυξης  για την 
περίοδο  έως το 2015 έχει εγκριθεί . Η διαδικασία  αποδεσ µοποίησης  της δηµόσιας  επιχείρησης  
ηλεκτρισ µού συνεχίζεται . Στο Μαυροβούνιο , επετεύχθη  σχετική  πρόοδος  µε την 
αναδιάρθρωση  του τοµέα ηλεκτρικού  ρεύµατος. Η Σερβία  και Μαυροβούνιο  έχει υπογράψει  
τη συνθήκη  για την ίδρυση  της κοινότητας  ενέργειας  για τη Νοτιοανατολική  Ευρώπη . 
Όσον  αφορά  την κοινωνία  των πληροφοριών  και των µέσων  ενηµέρωσης , σηµειώθηκε  κάποια  
πρόοδος . Στη Σερβία , το µονοπώλιο  για τις γραµµές σταθερής  τηλεφωνίας  έχει πάψει  να 
υφίσταται  αλλά  ο Οργανισ µός Τηλεπικοινωνιών  δεν έχει αρχίσει  ακόµη να λειτουργεί  λόγω  
ελλείψεων  οικονο µικών  πόρων . Στο Μαυροβούνιο , η διαδικασία  ιδιωτικοποίησης  των 
τηλεπικοινωνιακών  φορέων  σταθερής  τηλεφωνίας  έχει ολοκληρωθεί . Όσον  αφορά  την 
πολιτική  στον  οπτικοακουστικό  τοµέα, δεν σηµειώθηκε  πρόοδος  στη Σερβία , η οποία  
τροποποίησε  το νόµο περί ραδιοτηλεοπτικών  µεταδόσεων  µε σκοπό  να παρατείνει  την 
προθεσ µία µετασχη µατισµού της σερβικής  ραδιοτηλεόρασης  - οργανισ µού υπό κυβερνητικό  
έλεγχο  τη στιγµή αυτή  - σε δηµόσια υπηρεσία  ραδιοτηλεόρασης , και να αναστείλει  την 
ιδιωτικοποίηση  των ραδιοτηλεοπτικών  φορέων  που διαχειρίζεται  η τοπική  αυτοδιοίκηση . Στο 
Μαυροβούνιο , το Συµβούλιο  Ραδιοτηλεόρασης  προέβη  σε διαγωνισ µό σχετικά  µε τις άδειες  
εκµετάλλευσης  των συχνοτήτων . 
Όσον  αφορά  τη δικαιοσύνη , την ελευθερία  και την ασφάλεια , δεν σηµειώθηκε  πρόοδος  στους  
τοµείς κοινής  ευθύνης  της κρατικής  ένωσης  και των δύο δηµοκρατιών . Οι δύο δηµοκρατίες  
εξακολουθούν  να εφαρ µόζουν  διαφορετικά  καθεστώτα  θεωρήσεων  διαβατηρίων . Σε 
αµφότερες  τις δηµοκρατίες , οι εθνικές  στρατηγικές  για τον ολοκληρω µένο συνοριακό  έλεγχο  
εξακολουθούν  να βρίσκονται  στο στάδιο  της επεξεργασίας  και – στη Σερβία  – η µεταφορά  
του συνοριακού  ελέγχου  από το στρατό  της κρατικής  ένωσης  στην  αστυνο µία έχει 
καθυστερήσει . Στον  τοµέα του ασύλου , οι δύο δηµοκρατίες  δεν έχουν  ακόµη θεσπίσει  τους 
νόµους που είναι  απαραίτητοι  για την εφαρ µογή της νοµοθεσίας -πλαισίου  της κρατικής  
ένωσης . Όσον  αφορά  τη µετανάστευση , οι συµφωνίες  επανεισδοχής  πρέπει  να εφαρ µοστούν  
πλήρως . 
Όσον  αφορά  τους τοµείς που υπάγονται  στην  αρµοδιότητα  των δηµοκρατιών , έχει σηµειωθεί  
σχετική  νοµοθετική  πρόοδος  για την καταπολέ µηση της νοµιµοποίησης  προσόδων  από 
παράνο µες δραστηριότητες . Όσον  αφορά  τη µεταρρύθ µιση της αστυνο µίας, το Μαυροβούνιο  
έχει προχωρήσει  χάρη  στη θέσπιση  νόµων για την αστυνο µία και τον εθνικό  οργανισ µό 
ασφάλειας . Στη Σερβία , εξακολουθεί  να βρίσκεται  σε εκκρε µότητα  η νέα νοµοθεσία  για τις 
αστυνο µικές υπηρεσίες  και τις υπηρεσίες  ασφαλείας . Το οργανω µένο έγκλη µα εξακολουθεί  να 
αποτελεί  ιδιαίτερα  ανησυχητικό  πρόβλη µα και στις δύο δηµοκρατίες . Το Μαυροβούνιο  έχει 
υιοθετήσει  στρατηγική  για την καταπολέ µηση της διαφθοράς  και του οργανω µένου  
εγκλή µατος. 
Κοσσυφοπέδιο  
Η πολιτική  κατάσταση  στο Κοσσυφοπέδιο  παρέ µεινε σταθερή  κατά  τις κοινοβουλευτικές  
εκλογές  και τον µετέπειτα  σχηµατισµό της κυβέρνησης  συνασπισ µού, καθώς  και µετά την 
απαγγελία  κατηγορίας  από το ∆ιεθνές  Ποινικό  ∆ικαστήριο  για την Γιουγκοσλαβία  (ICTY) 
και την εκούσια  παράδοση  του πρώην  Πρωθυπουργού . Ωστόσο , το έλλει µµα δηµοκρατίας  
 
EL 32   EL και η έλλειψη  αποτελεσ µατικότητας  παρε µποδίζουν  την καλή  λειτουργία  των προσωρινών  
θεσµών που εξασφαλίζουν  την αυτόνο µη διοίκηση . 
Οι σχέσεις  µεταξύ  Σέρβων  και Αλβανών  του Κοσσυφοπεδίου  παρα µένουν  τεταµένες. Οι 
Σέρβοι  του Κοσσυφοπεδίου  µποϋκόταραν  τις εκλογές  του 2004 υπονο µεύοντας  µε τον τρόπο  
αυτό  τη δυνατότητά  τους να αντιµετωπίσουν  τις νόµιµες ανησυχίες  της κοινότητάς  τους µε 
δηµοκρατικά  µέσα. Ταυτόχρονα , η αλβανική  πλειονότητα  του Κοσσυφοπεδίου  απέτυχε  να 
δηµιουργήσει  τις αναγκαίες  προϋποθέσεις  που θα διευκόλυναν  τη συµµετοχή  των Σέρβων  
του Κοσσυφοπεδίου  στην  πολιτική  διαδικασία . Αυτή  η κατάσταση  εµπόδισε  σε µεγάλο  
βαθµό τη µεταρρύθ µιση της τοπικής  αυτόνο µης διοίκησης . 
Συνολικά , πρέπει  να ενισχυθεί  σηµαντικά  το κράτος  δικαίου . Ένα µεγάλο  πρόβλη µα 
παρα µένει η ανασφάλεια  δικαίου  που επικρατεί  σε σχέση  µε την ισχύουσα  νοµοθεσία  στο 
Κοσσυφοπέδιο . Η διαχείριση  της δικαιοσύνης  παρα µένει σηµαντικό  πρόβλη µα καθώς  
συσσωρεύονται  όλο και περισσότερες  καθυστερη µένες υποθέσεις . Τα δικαστικά  θεσµικά 
όργανα  και οι υπηρεσίες  επιβολής  του νόµου πρέπει  να βελτιωθούν  σηµαντικά  ώστε  να 
µπορούν  να εφαρ µόζουν  πλήρως  το νόµο, κυρίως  όσον  αφορά  τα δικαιώ µατα διανοητικής  
ιδιοκτησίας  και την καταπολέ µηση του οργανω µένου και του οικονο µικού εγκλή µατος. Η 
διαφθορά  είναι  ευρέως  διαδεδο µένη και σηµειώνεται  απουσία  συνεκτικής  και έντονης  δράσης  
για την καταπολέ µησή της. 
Η διοικητική  ικανότητα  του Κοσσυφοπεδίου  παρα µένει εξαιρετικά  ασθενής . Η δηµόσια 
διοίκησή  του είναι  ανεπαρκής  και υπόκειται  σε πολιτικές  παρε µβάσεις , ενώ δεν ενεργεί  πάντα  
µε ισονο µία. Αν και υπάρχει  νοµική βάση  για τον δηµόσιο τοµέα και τη διαχείριση  των 
δηµόσιων  οικονο µικών , παρατηρείται  έλλειψη  διαφάνειας  και λογοδοσίας . Πρέπει  να 
ενισχυθεί  ο συντονισ µός εντός  της κυβέρνησης  και να καθοριστεί  περαιτέρω  η σχέση  µεταξύ  
της εξουσίας  σε κεντρικό  και τοπικό  επίπεδο . Η βελτίωση  της παροχής  βασικών  δηµόσιων  
υπηρεσιών  σε όλες τις κοινότητες  πρέπει  να καταστεί  προτεραιότητα , κυρίως  για να µειωθεί  
η ζήτηση  υπηρεσιών  που παρέχονται  από παράλληλες  δοµές οι οποίες  εξακολουθούν  να 
λειτουργούν  στους  περισσότερους  δήµους σερβικής  πλειονότητας . 
Περαιτέρω  πρόοδος  σηµειώθηκε  όσον  αφορά  την ενίσχυση  της ελευθερίας  έκφρασης , χάρη  
στη θέσπιση  νοµικού πλαισίου  που εγγυάται  την ανεξαρτησία  των µέσων  ενηµέρωσης  και 
στη δηµιουργία  δύο νέων  πανεπιστη µιακών  ιδρυµάτων  επιφορτισ µένων  µε την προώθηση  της 
ποιοτικής  δηµοσιογραφίας . Εγκρίθηκε  νόµος για την εξάλειψη  των διακρίσεων , αλλά  
εναπο µένει η εφαρ µογή του στην  πράξη  ώστε  να προστατεύονται  τα δικαιώ µατα των πλέον  
ευάλωτων  οµάδων , κυρίως  των γυναικών  και των παιδιών . Όπως  και κατά  το παρελθόν , ο 
θεσµός του διαµεσολαβητή  διαδρα µάτισε  σηµαντικό  ρόλο  στην  προάσπιση  των ανθρωπίνων  
δικαιω µάτων  και στην  προστασία  των µειονοτήτων . 
Αν και οι αρχές  του Κοσσυφοπεδίου  κατέβαλαν  προσπάθειες  ώστε  να καταδικάζονται  και να 
τιµωρούνται  οι βιαιοπραγίες  κατά  των µειονοτικών  οµάδων , να βελτιωθεί  η αντιπροσώπευση  
των οµάδων  αυτών  και να ενθαρρυνθεί  η επιστροφή  των προσφύγων , τα θέµατα αυτά  
παρέ µειναν  στο στάδιο  των δηλώσεων  προθέσεων  και δεν έλαβαν  τη µορφή  συγκεκρι µένων  
δράσεων  σε τοπικό  επίπεδο . Η κατάσταση  των εθνοτικών  µειονοτήτων  παρα µένει ως εκ 
τούτου  εξαιρετικά  ανησυχητική . Η χρήση  των µειονοτικών  γλωσσών  στα θεσµικά όργανα  της 
κεντρικής  και τοπικής  εξουσίας  είναι  ανεπαρκής , γεγονός  που αποτελεί  τροχοπέδη  για τη 
συµµετοχή  των µειονοτήτων  στους  θεσµούς. Η πρόσβαση  στις δηµόσιες  υπηρεσίες  
παρουσιάζει  επίσης  προβλή µατα. Ο αριθµός των προσφύγων  και των εσωτερικά  
εκτοπισθέντων  που επέστρεψαν  στις εστίες  τους παρα µένει πολύ  χαµηλός . Η αβεβαιότητα  
όσον  αφορά  το µελλοντικό  καθεστώς  του Κοσσυφοπεδίου  και η ανασφάλεια , σε συνδυασ µό 
 
EL 33   EL µε τις µηδαµινές προοπτικές  απασχόλησης , αποθαρρύνουν  πράγ µατι την επιστροφή  των 
Σέρβων  του Κοσσυφοπεδίου  αλλά  και άλλων  κοινοτήτων . Αν και απαιτείται  ιδιαίτερη  
προσπάθεια  για να εξασφαλιστούν  κατάλληλες  συνθήκες  διαβίωσης  για όλες τις µειονοτικές  
κοινότητες  που ζουν στο Κοσσυφοπέδιο , ωστόσο , η κατάσταση  των κοινοτήτων  των Ρόµα, 
των Ασκαλίων  και των Αιγυπτίων , κυρίως  αυτών  που διαβιούν  υπό άθλιες  συνθήκες  υγιεινής , 
χρήζει  επείγουσας  δράσης . 
Ο τεχνικός  διάλογος  µε το Βελιγράδι  ξανάρχισε  και η συµµετοχή  του Κοσσυφοπεδίου  σε 
πρωτοβουλίες  περιφερειακής  συνεργασίας  αυξήθηκε . 
Η έναρξη  συνο µιλιών  για το µελλοντικό  καθεστώς  του Κοσσυφοπεδίου  αποτελεί  πρόκληση  
για την περιοχή  συνολικά . Η ισχυρή  δέσµευση  όλων  των µερών  για ένα πολυεθνοτικό , 
σταθερό  και δηµοκρατικό  Κοσσυφοπέδιο  είναι  πρωταρχικής  σηµασίας  για την επίτευξη  
βιώσι µης διευθέτησης  που θα ενισχύει  την ασφάλεια  και τη σταθερότητα  στην  περιοχή  και 
την περαιτέρω  πρόοδο  όσον  αφορά  την πορεία  της προς  την ΕΕ. 
Η οικονο µία του Κοσσυφοπεδίου  λειτουργεί  εντός  ενός αναδυό µενου πλαισίου  
λειτουργούσας  αγοράς . Είναι  αναγκαίες  περαιτέρω  τολµηρές µεταρρυθ µίσεις  για να 
αντιµετωπιστούν  οι σοβαρές  ελλείψεις  όσον  αφορά  την ανταγωνιστικότητα  της οικονο µίας. 
Η νοµισµατική  σταθερότητα  εξακολούθησε  να εξασφαλίζεται  µέσω της κυκλοφορίας  του 
ευρώ  ως βασικού  νοµίσµατος. Ο πληθωρισ µός κατέστη  αρνητικός  το δεύτερο  εξάµηνο του 
2004 και στις αρχές  του 2005. Οι διαρθρωτικές  µεταρρυθ µίσεις  προχώρησαν , ειδικότερα  η 
ιδιωτικοποίηση  των κοινωνικοποιη µένων  επιχειρήσεων  επιταχύνθηκε  από τα µέσα του 2004. 
∆ύο δηµόσιες  επιχειρήσεις  µετατράπηκαν  σε ιδιωτική  εταιρεία . Οι αρχές  εξακολούθησαν  να 
εφαρ µόζουν  πολιτικές  ελευθέρωσης  του εµπορίου  και της αγοράς  εργασίας  και να 
εξασφαλίζουν  σχετικά  ελεύθερη  είσοδο  στην  αγορά  και ευρέως  ευνοϊκό  επιχειρη µατικό  
περιβάλλον . Η επιτάχυνση  της διαδικασίας  ιδιωτικοποιήσεων  είχε ως αποτέλεσ µα µία µικρή 
εισροή  άµεσων  ξένων  επενδύσεων . 
Ωστόσο , ο ρυθµός οικονο µικής ανάπτυξης  ήταν  µάλλον  αργός , επηρεαζό µενος από τη 
µείωση  της βοήθειας  των ξένων  χορηγών  και από έλλειψη  δυνα µισµού της οικονο µίας. Η 
ανεργία  παρα µένει πολύ  υψηλή  και το έλλει µµα των τρεχουσών  πληρω µών είναι  σηµαντικό . 
Η δέσµη µέτρων  που εφαρ µόστηκε  δεν αποδείχθηκε  η πλέον  ενδεδειγ µένη : ειδικότερα , οι 
σηµαντικές  αυξήσεις  των δαπανών  οδήγησαν  σε σοβαρό  δηµοσιονο µικό έλλει µµα το 2004. Η 
αναδιάρθρωση  της επιχείρησης  ηλεκτρισ µού καθυστέρησε , ειδικότερα  λόγω  της έλλειψης  
των αναγκαίων  µέσων  για την χρηµατοδότηση  των επενδυτικών  της αναγκών . Η θέσπιση  των 
δικαιω µάτων  ιδιοκτησίας  παρα µένει πρόβλη µα. Η ανασφάλεια  δικαίου  και η αδυνα µία 
επιβολής  του νόµου και εκτέλεσης  των συµβάσεων  εξακολουθεί  να αποτελεί  εµπόδιο  για την 
ανάπτυξη  του ιδιωτικού  τοµέα και των επενδύσεων . Η έξοδος  από την αγορά  εξακολουθεί  να 
είναι  δυσχερής  και χρονοβόρα , κυρίως  λόγω  ελλείψεων  στον  δικαστικό  τοµέα. Η ανεπάρκεια  
των βασικών  υποδο µών εξακολουθεί  να αποτελεί  τροχοπέδη  για την οικονο µική 
δραστηριότητα . Η αύξηση  των πραγ µατικών  µισθών  έπληξε  την ανταγωνιστικότητα  των 
εξαγωγών  του Κοσσυφοπεδίου . 
Το Κοσσυφοπεδίου  έχει επιτύχει  πρόοδο  όσον  αφορά  την εναρ µόνιση  µε τα ευρωπαϊκά  
πρότυπα  σε πολλούς  τοµείς, αν και µε ανισο µερή τρόπο . 
Η νέα νοµοθεσία  και οι πολιτικές  ελέγχονται  πλέον  ευρέως  ως προς  τη συµµόρφωσή  τους µε 
τα πρότυπα  της ΕΕ, ήδη από το στάδιο  του σχεδιασ µού τους και τα πρώτα  στάδια  της 
διατύπωσής  τους, σε συνεργασία  µε τα Υπουργεία  και το Γραφείο  για τη διαδικασία  της 
 
EL 34   EL ευρωπαϊκής  ολοκλήρωσης . Εφτά  Υπουργεία  έχουν  δηµιουργήσει  µονάδες  ευρωπαϊκής  
ολοκλήρωσης , ορισµένες δε εξ αυτών  υποστηρίζονται  από εξωτερικούς  εµπειρογνώ µονες. Η 
έλλειψη  καταρτισ µένων  τοπικών  νοµικών  εµπειρογνω µόνων  σε θέµατα κοινοτικού  δικαίου  
δηµιουργεί  προβλή µατα ενώ συναντώνται  δυσκολίες  και στη µετάφραση  της νέας 
νοµοθεσίας . Παρά  την πρόοδο  που σηµειώθηκε , καµία από τις προαναφερθείσες  δοµές της 
δηµόσιας  διοίκησης  δεν έχει πλήρως  παγιωθεί  ενώ η κοινοβουλευτική  επιτροπή  για τη διεθνή  
συνεργασία  και την ευρωπαϊκή  ολοκλήρωση  δεν είναι  πλήρως  λειτουργική  ακόµη. 
Στον  τοµέα της εσωτερικής  αγοράς , σηµειώθηκε  πρόοδος  όσον  αφορά  τη θέσπιση  νέας 
νοµοθεσίας . Η αναθεώρηση  του νόµου για τις δηµόσιες  συµβάσεις  βασίζεται  στους  κανόνες  
της ΕΕ, αν και ήδη τελεί  υπό αναθεώρηση  από τη Συνέλευση . Καµία πρόοδος  δεν µπορεί  να 
αναφερθεί  στον  τοµέα της νοµοθεσίας  περί δικαιω µάτων  διανοητικής  ιδιοκτησίας . Θετικές  
εξελίξεις  σηµειώθηκαν  στον  τοµέα των τελωνείων , κυρίως  όσον  αφορά  την εφαρ µογή 
ενοποιη µένου δασµολογίου  και του τελωνειακού  κώδικα  για το Κοσσυφοπέδιο . Κάποια  
πρόοδος  σηµειώθηκε  στον  τοµέα της φορολογίας , όπου  τη στιγµή αυτή  πραγ µατοποιείται  
σταδιακή  εναρ µόνιση  µε το κεκτη µένο της ΕΕ. Το 2005, το Κοσσυφοπέδιο  προχώρησε  σε 
απλουστευ µένο σύστη µα δύο τύπων  φόρων  εισοδή µατος. Πρέπει  να ενισχυθούν  η ικανότητα  
είσπραξης  και ελέγχου  της φορολογικής  διοίκησης  και να αντιµετωπιστούν  οι απάτες  στον  
τοµέα των ειδικών  φόρων  κατανάλωσης . 
Όσον  αφορά  την εξέλιξη  των τοµεακών  πολιτικών , συνεχίστηκε  η εφαρ µογή του Ευρωπαϊκού  
Χάρτη  για τις µικρές  και µεσαίες  επιχειρήσεις . Θεσπίστηκε  νόµος σχετικά  µε τη βοήθεια  
προς  τις ΜΜΕ . Όσον  αφορά  την γεωργία  του Κοσσυφοπεδίου , δεν γίνεται  πλήρης  
εκµετάλλευση  των δυνατοτήτων  που παρουσιάζει  ο τοµέας και πρέπει  να ληφθούν  τα 
αναγκαία  µέτρα για να αντιµετωπιστούν  τα προβλή µατα τα οποία  συνίστανται , κατά  κύριο  
λόγο , στη µετριότητα  των υποδο µών, στα δικαιώ µατα ιδιοκτησίας , στην  ανεπάρκεια  
πιστώσεων , στην  αναποτελεσ µατικότητα  των µηχανισ µών ελέγχου  της ποιότητας  και στο 
χαµηλό επίπεδο  ενηµέρωσης . Στον  τοµέα του περιβάλλοντος , το Κοσσυφοπέδιο  σηµείωσε  
πρόοδο  όσον  αφορά  την εναρ µόνισή  του µε το κεκτη µένο της ΕΕ, µε την έγκριση  νοµοθεσίας  
για την ποιότητα  του ύδατος  και του αέρα , καθώς  και µε τη θέσπιση  διαταγ µάτων  σχετικά  µε 
την αξιολόγηση  των επιπτώσεων  στο περιβάλλον . Εξάλλου , η κυβέρνηση  ενέκρινε  µια 
στρατηγική  για την προστασία  του περιβάλλοντος  ενώ τη στιγµή αυτή  καταρτίζεται  και ένα 
σχέδιο  πενταετούς  δράσης  για το περιβάλλον . Πρόοδος  σηµειώθηκε  επίσης  και στον  τοµέα 
των µεταφορών , καθώς  το Κοσσυφοπέδιο  συµµετέχει  σε σχετικές  περιφερειακές  
πρωτοβουλίες . Το αεροδρό µιο της Πρίστινα  περιήλθε  υπό πολιτικό  έλεγχο  και µετατράπηκε  
σε εταιρεία . Το Κοσσυφοπέδιο  συµµετέχει  στην  επέκταση  του Κοινού  Ευρωπαϊκού  
Αεροπορικού  Χώρου  στη νοτιανατολική  Ευρώπη . Όσον  αφορά  την ενέργεια , το 
Κοσσυφοπέδιο  έχει υπογράψει  τη συνθήκη  για τη σύσταση  Κοινότητας  Ενεργείας  στις χώρες  
της νοτιανατολικής  Ευρώπης . Στον  τοµέα των τηλεπικοινωνιών  και των ταχυδρο µικών 
υπηρεσιών , τέθηκαν  σε ισχύ νέοι ταχυδρο µικοί κώδικες  από τον Ιούνιο  2005. 
Όσον  αφορά  τη δικαιοσύνη , την ελευθερία  και την ασφάλεια , η κατάσταση  εξακολουθεί  να 
µην είναι  ικανοποιητική . Κάποια  πρόοδος  σηµειώθηκε  στη δηµιουργία  νοµικού πλαισίου  για 
την καταπολέ µηση της νοµιµοποίησης  προσόδων  από παράνο µες δραστηριότητες  ενώ οι 
µηχανισ µοί επιβολής  της νοµοθεσίας  πρέπει  να βελτιωθούν  κατά  πολύ . ∆εν έχει ακόµη 
χαραχθεί  συνολική  στρατηγική  κατά  των ναρκωτικών , τόσο  σχετικά  µε το λαθρε µπόριο  όσο 
και µε την αύξηση  της τοξικο µανίας  σε τοπικό  επίπεδο . Η µεταφορά  εξουσίας  στην  
αστυνο µία του Κοσσυφοπεδίου  δεν έχει ακόµη ολοκληρωθεί . Ωστόσο , απαιτείται  δηµιουργία  
επιπλέον  ικανότητας , ειδικότερα  όσον  αφορά  τις αρµοδιότητες  σε θέµατα ερευνών , 
διαχείρισης  και πλαισίωσης . Απαιτείται  µεγαλύτερη  πρόοδος  όσον  αφορά  την ποινική  δίωξη  
όσων  προβαίνουν  σε αξιόποινες  πράξεις  αλλά  και όσον  αφορά  τη διασφάλιση  του κράτους  
 
EL 35   EL δικαίου . Πρέπει  να ενταθεί  η καταπολέ µηση του οργανω µένου εγκλή µατος και του 
οικονο µικού εγκλή µατος και να αναπτυχθούν  οι τοπικές  ικανότητες  ενόψει  µιας ενδεχό µενης 
µελλοντικής  µεταφοράς  εξουσιών  στις τοπικές  αρχές . 
Τουρκία  
Η πολιτική  µετάβαση  συνεχίζεται  στην  Τουρκία  και η χώρα  εξακολουθεί  να πληροί  επαρκώς  
τα πολιτικά  κριτήρια  της Κοπεγχάγης . Σηµαντικές  νοµοθετικές  µεταρρυθ µίσεις  έχουν  πλέον  
τεθεί  σε ισχύ και πιστεύεται  ότι θα οδηγήσουν  σε διαρθρωτικές  αλλαγές  στο νοµικό σύστη µα, 
ειδικότερα  στη δικαστική  εξουσία . Ωστόσο , ο ρυθµός των αλλαγών  επιβραδύνθηκε  το 2005 
και η εφαρ µογή των µεταρρυθ µίσεων  παρουσιάζει  ανοµοιογένεια . Αν και µειούµενες σε 
αριθµό, εξακολουθούν  να καταγράφονται  παραβιάσεις  των ανθρωπίνων  δικαιω µάτων  και ως 
εκ τούτου  πρέπει  να εφαρ µοστεί  επειγόντως  η ήδη ισχύουσα  νοµοθεσία  και, όσον  αφορά  
ορισµένους  τοµείς, να αναληφθούν  και άλλες  νοµοθετικές  πρωτοβουλίες . Πρέπει  να 
καταβληθούν  σηµαντικές  επιπλέον  προσπάθειες  όσον  αφορά  τις θεµελιώδεις  ελευθερίες  και 
τα ανθρώπινα  δικαιώ µατα, την ελευθερία  του εκφράζεσθαι , τα δικαιώ µατα των γυναικών , τις 
θρησκευτικές  ελευθερίες , τις συνδικαλιστικές  ελευθερίες , τα πολιτισ µικά δικαιώ µατα και την 
ενίσχυση  της καταπολέ µησης  των βασανιστηρίων  και της κακο µεταχείρισης . Η Τουρκία  
πρέπει , ειδικότερα , να ενσω µατώσει  καλύτερα  τη διαδικασία  µεταρρύθ µισης στο έργο όλων  
των δηµόσιων  αρχών . Η δέσµευση  που έχει αναλάβει  η Τουρκία  για προώθηση  των 
πολιτικών  µεταρρυθ µίσεων  πρέπει  να λάβει  περισσότερο  συγκεκρι µένη µορφή  προς  όφελος  
όλων  των Τούρκων  πολιτών , ανεξαρτήτως  καταγωγής . 
Όσον  αφορά  τη δηµοκρατία  και το κράτος  δικαίου , έχουν  πραγ µατοποιηθεί  σηµαντικές  
διαρθρωτικές  µεταρρυθ µίσεις , κυρίως  σχετικά  µε τη λειτουργίας  της δικαιοσύνης . Οι έξι 
νόµοι στους  οποίους  αναφερόταν  η Επιτροπή  στη σύσταση  του 2004 έχουν  τεθεί  σε ισχύ αν 
και παρα µένει ανοµοιογενής  η εφαρ µογή τους στην  πράξη . Αφενός , από διάφορες  αποφάσεις  
διαφαίνεται  ότι η δικαιοσύνη  ενεργεί  όλο και περισσότερα  σύµφωνα  µε τη νοµολογία  του 
Ευρωπαϊκού  ∆ικαστηρίου  Ανθρωπίνων  ∆ικαιω µάτων . Αφετέρου , υπήρξαν  ορισµένες 
αποφάσεις , ειδικότερα  σε σχέση  µε την ελεύθερη  έκφραση  γνώµης για θέµατα που εκ 
παραδόσεως  θεωρούνται  ευαίσθητα , που οδήγησαν  σε διώξεις  και καταδίκες . Οι 
µεταρρυθ µίσεις  όσον  αφορά  τις σχέσεις  πολιτείας -στρατού  συνεχίστηκαν , αλλά  οι ένοπλες  
δυνά µεις εξακολουθούν  να ασκούν  σηµαντική  επιρροή  εκδίδοντας  δηµόσιες  δηλώσεις  
σχετικά  µε τις πολιτικές  εξελίξεις  και την πολιτική  της κυβέρνησης .  
Όσον  αφορά  την προστασία  των ανθρωπίνων  δικαιω µάτων  και των µειονοτήτων , παρά  την 
κάποια  πρόοδο , η εικόνα  παρα µένει συγκεχυ µένη. Σχετικά  µε την καταπολέ µηση των 
βασανιστηρίων  και της κακο µεταχείρισης , τέθηκαν  σε ισχύ και νέες διατάξεις  µε αποτέλεσ µα 
να διευρυνθεί  το συνολικό  νοµοθετικό  πλαίσιο  που ίσχυε  ήδη, και οι περιπτώσεις  τέτοιων  
πρακτικών  µειώνονται . Ωστόσο , συχνά  καταγγέλλονται  περιπτώσεις  βασανισ µού και 
κακο µεταχείρισης  ενώ τα άτοµα που διαπράττουν  τα εγκλή µατα αυτά  συχνά  απολαύουν  
ατιµωρισίας .  
Νοµοθετική  πρόοδος  έχει επιτευχθεί  όσον  αφορά  την άσκηση  των θεµελιωδών  ελευθεριών , 
κυρίως  µε την έναρξη  ισχύος  ενός νέου Ποινικού  Κώδικα  και ενός νέου νόµου για τις 
οργανώσεις , και στην  πράξη  τόσο  µεµονωµένα άτοµα όσο και οργανώσεις  της κοινωνίας  των 
πολιτών  απολα µβάνουν  περισσότερες  ελευθερίες  απ΄ ό,τι κατά  το παρελθόν . Παρ΄όλα  αυτά , 
µεµονωµένα άτοµα εξακολουθούν  να διώκονται  και να καταδικάζονται  για την µη βίαιη  
έκφραση  της γνώµης τους και ορισµένες οργανώσεις  εξακολουθούν  να αντιµετωπίζουν  
περιορισ µούς στις δραστηριότητές  τους. Στο πλαίσιο  αυτό , θα παρακολουθούνται  στενά  οι 
δίκες  που διεξάγονται  βάσει  του άρθρου  301.  
 
EL 36   EL Εξακολουθούν  να υπάρχουν  καταγγελίες  για την δυσανάλογη  επίδειξη  ισχύος  εκ µέρους  των 
δυνά µεων ασφαλείας  κατά  τη διάρκεια  διαδηλώσεων . Σχετικά  µε την ελευθερία  της 
θρησκείας , παρά  τη λήψη  ορισµένων  ad hoc µ έτρων , θρησκευτικές  µειονότητες  και 
κοινότητες  εξακολουθούν  να στερούνται  νοµικής οντότητας . Τα προβλή µατα αυτά  πρέπει  να 
αντιµετωπιστούν  επειγόντως  µέσω της θέσπισης  ενός συνολικού  νοµοθετικού  πλαισίου  
σύµφωνου  µε τους ευρωπαϊκούς  κανόνες . Αν και δίδεται  µεγαλύτερη  προσοχή  στα 
δικαιώ µατα των γυναικών , η βία κατά  των γυναικών  εξακολουθεί  να προκαλεί  σοβαρή  
ανησυχία .  
Παρά  την µεγαλύτερη  ανοχή  όσον  αφορά  τη χρησι µοποίηση  γλωσσών  άλλων  από την 
τουρκική , η άσκηση  των πολιτισ µικών  δικαιω µάτων  παρα µένει επισφαλής . Μέχρι  στιγµής 
δεν έχει επιτραπεί  καµία τοπική  ραδιοφωνική  εκπο µπή στα κουρδικά , τα µαθήµατα 
κουρδικής  γλώσσας  διεκόπησαν  και πολιτικοί  παράγοντες  εξακολουθούν  να καταδικάζονται  
επειδή  χρησι µοποιούν  την κουρδική  γλώσσα  σε ορισµένες περιπτώσεις . Η Τουρκία  συνεχίζει  
να υιοθετεί  περιοριστική  προσέγγιση  έναντι  των µειονοτήτων  και των πολιτισ µικών  τους 
δικαιω µάτων .  
Αν και υπάρχει  συνεχώς  αυξανό µενη συναίνεση  για την ανάγκη  αντιµετώπισης  της 
οικονο µικής, πολιτισ µικής και κοινωνικής  ανάπτυξης  του νοτιοανατολικού  τµήµατος της 
χώρας , στην  πράξη  έχει σηµειωθεί  περιορισ µένη πρόοδος  ενώ η κατάσταση  από την άποψη  
της ασφάλειας  έχει επιδεινωθεί  αφότου  το PKK ανέλαβε  εκ νέου βίαιη  δράση . Οι 
εκτοπισθέντες  στο εσωτερικό  της χώρας  εξακολουθούν  να αντιµετωπίζουν  δυσκολίες .  
Όσον  αφορά  τα περιφερειακά  θέµατα, η τουρκική  κυβέρνηση  έχει επανειλη µµένα δηλώσει  
ότι εµµένει στη δέσµευσή  της για µία ολοκληρω µένη διευθέτηση  του κυπριακού  
προβλή µατος βάσει  του σχεδίου  του Γενικού  Γραµµατέα των ΗΕ. Η Τουρκία  έχει υπογράψει  
το πρόσθετο  πρωτόκολλο  για την προσαρ µογή της συµφωνίας  σύνδεσης  ΕΚ-Τουρκίας  στην  
προσχώρηση  των 10 νέων  κρατών  µελών  στις 29 Ιουλίου . Ταυτόχρονα , η Τουρκία  εξέδωσε  
µονοµερή δήλωση  σύµφωνα  µε την οποία  η υπογραφή  αυτή  δεν συνεπαγόταν  την επίση µη 
αναγνώριση  της Κυπριακής  ∆ηµοκρατίας . Η ΕΕ, µε δήλωσή  της στις 21 Σεπτε µβρίου  τονίζει  
ότι η δήλωση  της Τουρκίας  δεν επηρεάζει  τις υποχρεώσεις  της Τουρκίας  που απορρέουν  από 
το πρόσθετο  πρωτόκολλο . Στη δήλωση  της ΕΕ τονίζεται  επίσης  ότι η αναγνώριση  όλων  των 
κρατών  µελών  είναι  αναγκαίο  στοιχείο  της διαδικασίας  προσχώρησης . Υπογρα µµίζει επίσης  
την ανάγκη  στήριξης  των προσπαθειών  του Γενικού  Γραµµατέα των ΗΕ για µία 
ολοκληρω µένη διευθέτηση  του κυπριακού  προβλή µατος, γεγονός  που θα συµβάλλει  στην  
επικράτηση  ειρήνης , σταθερότητας  και αρµονικών  σχέσεων  στην  περιοχή . Η Τουρκία  
εξακολουθεί  να ασκεί  βέτο όσον  αφορά  την προσχώρηση  της Κύπρου  σε ορισµένους  διεθνείς  
οργανισ µούς, καθώς  και στη συµφωνία  Wassenaar σχετικά  µε τον κώδικα  δεοντολογίας  για 
τις εξαγωγές  όπλων  και για τα αγαθά  διπλής  χρήσης . Η βελτίωση  των σχέσεων  µεταξύ  
Τουρκίας  και Ελλάδας  εξακολούθησε  να εξελίσσεται  θετικά . Ωστόσο , παρά  το ότι έχουν  
πραγ µατοποιηθεί  31 κύκλοι  συνεδριάσεων  από το 2002, τα µέρη δεν έχουν  ακόµη µπορέσει  
να καταλήξουν  σε µία περιεκτική  διευθέτηση  της εκκρε µούσας  συνοριακής  διαφοράς .  
Όσον  αφορά  τα οικονο µικά κριτήρια , η Τουρκία  µπορεί  να θεωρηθεί  ότι διαθέτει  
λειτουργούσα  οικονο µία αγοράς , εφόσον  εδραιώσει  και διατηρήσει  τα πρόσφατά  επιτεύγ µατά 
της όσον  αφορά  τη σταθερότητα  και τις µεταρρυθ µίσεις . Η Τουρκία  πιστεύεται  επίσης  ότι θα 
είναι  σε θέση  να αντεπεξέλθει  στις ανταγωνιστικές  πιέσεις  και τις δυνά µεις της αγοράς  εντός  
της Ένωσης  µεσοπρόθεσ µα, υπό τον όρο ότι θα επιµείνει στη σταθεροποιητική  της πολιτική  
και θα λάβει  περαιτέρω  αποφασιστικά  µέτρα όσον  αφορά  τις διαρθρωτικές  µεταρρυθ µίσεις . 
 
EL 37   EL Η κατάσταση  βελτιώθηκε  περαιτέρω  σε ό,τι αφορά  την µακροοικονο µική σταθεροποίηση  
κατά  το παρελθόν  έτος. Με την εφαρ µογή αυστηρής  και συνετής  πολιτικής , συνεχίστηκε  η 
δηµοσιονο µική εξυγίανση , βελτιώθηκε  η δυνα µική του δηµόσιου  χρέους  και υποχώρησε  
περαιτέρω  ο πληθωρισ µός, ενώ παρέ µεινε ισχυρός  ο ρυθµός οικονο µικής ανάπτυξης . 
Σηµαντική  πρόοδος  έχει επιτευχθεί  όσον  αφορά  τη βελτίωση  της διαχείρισης  και του ελέγχου  
των δηµόσιων  οικονο µικών , µε αποτέλεσ µα να αυξηθεί  η δηµοσιονο µική διαφάνεια . Τη 
στιγµή αυτή  µελετάται  διεξοδικά  η αναδιοργάνωση  του συστή µατος κοινωνικής  ασφάλισης  
και του συστή µατος υγείας . Οι διαδοχικές  βελτιώσεις  του εποπτικού  και ρυθµιστικού  
πλαισίου  στον  τραπεζικό  τοµέα και η πρόοδος  όσον  αφορά  την ιδιωτικοποίηση , εντείνουν  
σταδιακά  τη χρηµατοοικονο µική πειθαρχία  των οικονο µικών  φορέων  και βελτιώνουν  το 
επιχειρη µατικό  και επενδυτικό  κλίµα στην  Τουρκία . Οι άµεσες ξένες  επενδύσεις  αυξήθηκαν . 
Για να εδραιωθεί  η ευνοϊκή  αυτή  εξέλιξη , πρέπει  να συνεχιστεί  η µακροοικονο µική 
σταθεροποίηση  βασιζό µενη σε µία περιοριστική  δηµοσιονο µική πολιτική . Η πρόσφατη  
ραγδαία  αύξηση  του ελλεί µµατος του ισοζυγίου  τρεχουσών  συναλλαγών  απαιτεί  προσεκτική  
παρακολούθηση  και ετοιµότητα  για την άµεση λήψη  µέτρων . Η στήριξη  και η ενίσχυση  της 
σταθεροποιητικής  διαδικασίας  πρέπει  να επιδιωχθεί  µέσω περαιτέρω  διαρθρωτικών  
µεταρρυθ µίσεων  που θα αποβλέπουν  ειδικότερα  στην  ενίσχυση  του κράτους  δικαίου , την 
προώθηση  της ιδιωτικοποίησης  και της αναδιάρθρωσης  των επιχειρήσεων , τη διόρθωση  των 
ανισορροπιών  της αγοράς  εργασίας  και τη µείωση  της ανεπίση µης οικονο µίας. Η κατανο µή 
των πόρων  πρέπει  να είναι  αποτελεσ µατικότερη , ειδικότερα  µέσω της µεταρρύθ µισης των 
αγορών  των κυριότερων  συντελεστών  παραγωγής . Πρέπει  να τηρηθούν  οι αναληφθείσες  
δεσµεύσεις  για περιορισ µό των συνολικών  µισθολογικών  δαπανών . Πρέπει  να συνεχιστεί  η 
µεταρρύθ µιση στο σκέλος  των δηµόσιων  δαπανών  και να εξασφαλιστεί  η πλήρης  εφαρ µογή 
βελτιω µένου ρυθµιστικού  και νοµοθετικού  πλαισίου .  
Όσον  αφορά  την ικανότητα  της Τουρκίας  να εγκρίνει  και να εφαρ µόσει την έννοµη τάξη  
της ΕΕ, έχει σηµειωθεί  κάποια  πρόοδος , αν και ανοµοιογενής , από το 2004. Ο τοµέας της 
ελεύθερης  κυκλοφορίας  των εµπορευ µάτων  παρουσίασε  βελτίωση , ειδικότερα  όσον  αφορά  τις 
διατάξεις  εφαρ µογής που καλύπτονται  από τη νέα προσέγγιση , περιλα µβανο µένης και της 
δυνατότητας  της Τουρκίας  να κοινοποιεί  τους τουρκικούς  οργανισ µούς αξιολόγησης  της 
συµµόρφωσης  και εποπτείας  της αγοράς . Σε άλλους  τοµείς, τουτέστιν  τοµείς της παλαιάς  
προσέγγισης  και µη εναρ µονισµένους  τοµείς, δεν σηµειώθηκε  καµία πρόοδος . Παρά  την 
τελωνειακή  ένωση  ΕΚ-Τουρκίας , η κυκλοφορία  των εµπορευ µάτων  δεν είναι  ακόµη απόλυτα  
ελεύθερη . 
Η ελεύθερη  κυκλοφορία  κεφαλαίων  έχει βελτιωθεί  ελαφρά . Ορισ µένοι περιορισ µοί έχουν  
αρθεί , αλλά  οι αλλοδαποί  δεν επιτρέπεται  να αποκτούν  ακίνητα  και να δραστηριοποιούνται  
σε συγκεκρι µένους  οικονο µικούς  τοµείς. Έχει επιτευχθεί  κάποια  πρόοδος  στον  σηµαντικό  
τοµέα της νοµιµοποίησης  προσόδων  από παράνο µες δραστηριότητες , αλλά  η εναρ µόνιση  
παρα µένει ελλιπής . 
Κάποια  πρόοδος  σηµειώθηκε  στο εταιρικό  δίκαιο , ειδικότερα  όσον  αφορά  τα λογιστικά  
πρότυπα  και την ελεγκτική . Συνολικά , η εναρ µόνιση  παρα µένει περιορισ µένη στο 
συγκεκρι µένο κεφάλαιο . 
Η εναρ µόνιση  στον  τοµέα των δικαιω µάτων  διανοητικής  ιδιοκτησίας  προχωρά  και 
παρουσιάζει  περαιτέρω  πρόοδο . Επίσης , έχει βελτιωθεί  η κατάσταση  όσον  αφορά  την 
επιβολή  της νοµοθεσίας , αλλά  η πτυχή  αυτή  παρα µένει η πλέον  αδύνα µη του συστή µατος.  
 
EL 38   EL Στον  τοµέα της πολιτικής  ανταγωνισ µού, οι διατάξεις  σχετικά  µε τις επιχειρήσεις  
(καταπολέ µηση των µονοπωλίων  και έλεγχος  των συγκεντρώσεων ) έχουν  εναρ µονιστεί  σε 
ικανοποιητικό  βαθµό και εφαρ µόζονται  από την αρχή  ανταγωνισ µού. Εξάλλου , όσον  αφορά  
την εναρ µόνιση  ή την επιβολή  της νοµοθεσίας  περί κρατικών  ενισχύσεων  δεν καταγράφεται  
καµία πρόοδος . Ως εκ τούτου , η εναρ µόνιση  παρα µένει πολύ  περιορισ µένη, παρά  τις 
συγκεκρι µένες διµερείς  δεσµεύσεις . Ιδιαίτερη  προσοχή  πρέπει  να δοθεί  στον  έλεγχο  των 
κρατικών  ενισχύσεων  στην  χαλυβουργία . 
Κάποια  πρόοδος  σηµειώθηκε  στις χρηµατοπιστωτικές  υπηρεσίες , ειδικότερα  όσον  αφορά  τους 
τοµείς των ασφαλίσεων  και των συµπληρω µατικών  συντάξεων . Η πρόοδος  στον  τραπεζικό  
τοµέα πρέπει  να παγιωθεί . Ωστόσο , η συνολική  εναρ µόνιση  στον  τοµέα αυτό  είναι  
περιορισ µένη ενώ πρέπει  να ενισχυθεί  και η διοικητική  ικανότητα . 
Στον  τοµέα της κοινωνίας  της πληροφορίας  και των µέσων  ενηµέρωσης , µπορεί  να 
καταγραφεί  κάποια  πρόοδος  όσον  αφορά  την ηλεκτρονική  επικοινωνία  και τις τεχνολογίες  
της πληροφορίας , όπου  προχώρησε  η ελευθέρωση , και όσον  αφορά  τις υπηρεσίες  της 
κοινωνίας  της πληροφορίας . Η αποτελεσ µατική  εφαρ µογή της νοµοθεσίας  θα απαιτήσει  
περαιτέρω  ανάπτυξη  της διοικητικής  ικανότητας . Όσον  αφορά  την πολιτική  στον  
οπτικοακουστικό  τοµέα, τόσο  η πρόσφατη  πρόοδος  όσο και η γενικότερη  εναρ µόνιση  
παρα µένουν  περιορισ µένες.  
Όσον  αφορά  τη γεωργία  και την αλιεία , η επιτευχθείσα  πρόοδος  είναι  πολύ  περιορισ µένη. 
Έχουν  αναληφθεί  ορισµένες πρωτοβουλίες  σχετικά  µε την ανάπτυξη  της υπαίθρου  οι οποίες  
όµως πρέπει  να ενταθούν . Συνολικά , τόσο  η εναρ µόνιση  όσο και η διοικητική  ικανότητα  
παρα µένουν  πολύ  περιορισ µένες. 
Η εναρ µόνιση  στον  τοµέα της ασφάλειας  τροφί µων, της κτηνιατρικής  και φυτοϋγειονο µικής 
πολιτικής  είναι  επίσης  περιορισ µένη. Η εναρ µόνιση  της νοµοθεσίας  είναι  µεγαλύτερη  σε 
ορισµένους  επιµέρους  τοµείς που αφορούν  την γενική  πολιτική  ειδών  διατροφής , αν και 
εξακολουθεί  να είναι  ατελής , ενώ η εφαρ µογή της παρουσιάζει  δυσχέρειες . ∆εν έχει 
δηµιουργηθεί  το γενικό  πλαίσιο  για µία κτηνιατρική  πολιτική . Ωστόσο  η διοίκηση  έχει 
ξεκινήσει  εργασίες  για τον εντοπισ µό επιτόπου  των προβλη µάτων , και των διοικητικών  
αλλαγών  που απαιτούνται  για την αντιµετώπισή  τους. Η φυτοϋγειονο µική πολιτική  
παρουσιάζει  περιορισ µένη πρόοδο . Οι διοικητικές  δοµές απαιτούν  εκτετα µένου βαθµού 
αναβάθ µιση. 
Η πρόοδος  στον  τοµέα των µεταφορών  είναι  άνισα  κανανε µηµένη µεταξύ  των διάφορων  
µέσων  µεταφοράς . Κάποια  πρόοδος  σηµειώθηκε  σε ό,τι αφορά  τις οδικές  µεταφορές , όπου  η 
εναρ µόνιση  έχει προχωρήσει  µεν αλλά  η εφαρ µογή παρα µένει ατελής . Στον  σιδηροδρο µικό 
τοµέα απαιτούνται  σηµαντικές  νοµοθετικές  και θεσµικές µεταρρυθ µίσεις . Στις θαλάσσιες  
µεταφορές  έχει επιτευχθεί  κάποια  πρόοδος  όσον  αφορά  την εναρ µόνιση  της νοµοθεσίας  και 
την ενίσχυση  της διοικητικής  ικανότητας . Στον  τοµέα των αεροπορικών  µεταφορών  
σηµειώθηκε  κάποια  πρόοδος  αν και συνολικά  η εναρ µόνιση  παρα µένει περιορισ µένη. 
Σχετικά  µε την ενέργεια , έχει σηµειωθεί  συνολικά  κάποια  πρόοδος , κυρίως  σε ό,τι αφορά  την 
ασφάλεια  εφοδιασ µού και τις ανανεώσι µες πηγές  ενέργειας . Αν και η πρόοδος  ήταν  
περιορισ µένη σε ό,τι αφορά  τη δηµιουργία  της εσωτερικής  ενεργειακής  αγοράς , δεν 
σηµειώθηκε  καµία πρόοδος  σχετικά  µε τις κρατικές  ενισχύσεις  στον  εν λόγω  τοµέα, ούτε 
σχετικά  µε την ενεργειακή  απόδοση . Στην  περίπτωση  που η Τουρκία  αναπτύξει  ικανότητα  
παραγωγής  πυρηνικής  ενέργειας , πρέπει  να ενισχυθούν  οι διοικητικές  ικανότητες  ώστε  να 
εξασφαλιστεί  υψηλού  επιπέδου  πυρηνική  ασφάλεια . Κάποια  πρόοδος  σηµειώθηκε  σε ό,τι 
αφορά  την προστασία  από την ακτινοβολία . 
 
EL 39   EL Η πρόοδος  στον  τοµέα της φορολογίας  είναι  περιορισ µένη, τόσο  σχετικά  µε την έµµεση όσο 
και µε την άµεση φορολογία . Συνολικά , το φορολογικό  καθεστώς  της Τουρκίας  είναι  εν µέρει 
συµβατό  µε το κεκτη µένο, αλλά  εξακολουθεί  να χρειάζεται  σηµαντικού  βαθµού εναρ µόνιση . 
Το µέγεθος  της ανεπίση µης οικονο µίας παρα µένει ζήτηµα προς  εξέταση . Η διοικητική  
ικανότητα  πρέπει  να αναβαθ µιστεί  εκ βάθρων . 
Κάποια  πρόοδος  επιτεύχθηκε  όσον  αφορά  τις στατιστικές , και ειδικότερα  όσον  αφορά  τις 
κατατάξεις  και τις τοµεακές  στατιστικές . Η εναρ µόνιση  µε το κεκτη µένο είναι  µέχρι στιγµής 
περιορισ µένη, αλλά  η συνεργασία  µεταξύ  της Eurostat και του κρατικού  ινστιτούτου  
στατιστικών  συνεχίζεται . Κάποια  πρόοδος  σηµειώθηκε  στον  τοµέα της απασχόλησης  και της 
κοινωνικής  πολιτικής . Ωστόσο , αν και η εναρ µόνιση  έχει προχωρήσει  αρκετά  όσον  αφορά  την 
υγεία  και την ασφάλεια  στην  εργασία , χρειάζονται  µεγαλύτερες  προσπάθειες  σε τοµείς όπως  
ο κοινωνικός  διάλογος , η ισότητα  των φύλων  και η εξάλειψη  των διακρίσεων . Μεγάλη  
µελλοντική  πρόκληση  συνιστά  η δηµιουργία  και η ενίσχυση  της διοικητικής  ικανότητας .  
Η τουρκική  στρατηγική  σχετικά  µε την βιοµηχανική  πολιτική  είναι  ήδη σε µεγάλο  βαθµό 
εναρ µονισµένη µε τις βασικές  αρχές  της ΕΕ. Αφότου  ολοκληρώθηκε  η προηγού µενη έκθεση , 
σηµειώθηκε  περαιτέρω  πρόοδος , ειδικότερα  όσον  αφορά  την πολιτική  για τις ΜΜΕ . Η 
πρόοδος  είναι  ανοµοιογενής  στον  τοµέα της περιφερειακής  πολιτικής  και του συντονισ µού των 
διαρθρωτικών  µέσων . Καµία πρόοδος  δεν επιτεύχθηκε  από την προηγού µενη έκθεση  και 
µετά, όσον  αφορά  την εδαφική  οργάνωση  και τον προγρα µµατισµό. Πρόοδος  σηµειώθηκε  σε 
ό,τι αφορά  το νοµοθετικό  πλαίσιο  και τη δηµοσιονο µική διαχείριση  και τον έλεγχο . 
Σηµαντικές  προσπάθειες  αποµένουν  να καταβληθούν  για να δηµιουργηθούν  οι θεσµικές 
δοµές. Πρέπει  να συσταθούν  οι διοικητικοί  φορείς  που θα συµµετέχουν  στην  περιφερειακή  
πολιτική , τόσο  σε κεντρικό  όσο και σε περιφερειακό  επίπεδο , και στη συνέχεια  να 
αναβαθ µιστούν . 
Στους  τοµείς της δικαστικής  εξουσίας  και των θεµελιωδών  δικαιω µάτων , η Τουρκία  έχει 
σηµειώσει  πρόοδο  εναρ µονιζό µενη προς  τους κανόνες  και τις πρακτικές  της ΕΕ όσον  αφορά  
τη δικαιοσύνη  και την καταπολέ µηση της διαφθοράς . Ωστόσο , απαιτούνται  περαιτέρω  µέτρα 
για να εξασφαλιστεί  η ανεξαρτησία  και η αποτελεσ µατικότητα  της δικαιοσύνης . Σχετικά  µε 
τη διαφθορά , απαιτείται  περαιτέρω  δράση  για να βελτιωθεί  η αποτελεσ µατικότητα  των 
φορέων  που έχουν  συσταθεί  προκει µένου να καταπολε µηθεί η διαφθορά  και να αυξηθεί  η 
ευαισθητοποίηση  του κοινού  ως προς  το ότι η διαφθορά  συνιστά  σοβαρό  ποινικό  αδίκη µα. 
Η Τουρκία  συνέχισε  να εναρ µονίζει  τη νοµοθεσία  της µε το κεκτη µένο στους  τοµείς της 
δικαιοσύνης , της ελευθερίας  και της ασφάλειας . Συνολικά , η τουρκική  νοµοθεσία  έχει εν µέρει 
εναρ µονισθεί  µε το κεκτη µένο. Περαιτέρω  πρόοδος  απαιτείται  σε ορισµένους  τοµείς, όπως , η 
θέσπιση  νόµου για την προστασία  των προσωπικών  δεδοµένων , η θέσπιση  και η εφαρ µογή 
εθνικού  σχεδίου  δράσης  για τη διαχείριση  των συνόρων , η εφαρ µογή του εθνικού  σχεδίου  
δράσης  για την µετανάστευση  και το άσυλο , η άρση  της γεωγραφικής  επιφύλαξης  στο 
πλαίσιο  της σύµβασης  της Γενεύης  και η ανάπτυξη  διοργανικής  συνεργασίας . 
Όσον  αφορά  το περιβάλλον , η Τουρκία  έχει σηµειώσει  περιορισ µένη πρόοδο . Το συνολικό  
επίπεδο  µεταφοράς  του κεκτη µένου παρα µένει χαµηλό, µε εξαίρεση  τους τοµείς της 
διαχείρισης  των αποβλήτων  και του θορύβου , όπου  η µεταφορά  του κεκτη µένου έχει 
προχωρήσει . Οι αδυνα µίες στην  εφαρ µογή και την επιβολή  της νοµοθεσίας  εξακολουθούν  να 
προκαλούν  ανησυχία . Η Τουρκία  πρέπει  να λάβει  µέτρα για να ενσω µατώσει  την 
περιβαλλοντική  της πολιτική  στην  χάραξη  και την εφαρ µογή όλων  των άλλων  πολιτικών . 
 
EL 40   EL Η εναρ µόνιση  στον  τοµέα της προστασίας  των καταναλωτών  και της υγείας  βελτιώνεται  
σταθερά . Ειδικότερα , σηµειώθηκε  πρόοδος  στην  εφαρ µογή των µη συνδεό µενων  µε την 
ασφάλεια  µέτρων . Όσον  αφορά  τα συνδεό µενα µε την ασφάλεια  µέτρα, καµία περαιτέρω  
πρόοδος  δεν σηµειώθηκε . Κάποια  πρόοδος  επιτεύχθηκε  όσον  αφορά  τη δηµόσια υγεία , και 
ειδικότερα  τη νοµοθεσία  για το κάπνισ µα. Η διοικητική  ικανότητα  πρέπει  να ενισχυθεί .  
Οι διατάξεις  σχετικά  µε την τελωνειακή  ένωση  έχουν  εναρ µονισθεί  σε µεγάλο  βαθµό, ώστε  να 
είναι  συµβατές  και µε τις διµερείς  συµφωνίες  ΕΚ-Τουρκίας . Ωστόσο , απαιτείται  περαιτέρω  
εναρ µόνιση  του τουρκικού  τελωνειακού  κώδικα  µε τον κώδικα  της ΕΚ. Η µη τελωνειακή  
νοµοθεσία  που εφαρ µόζεται  σε ελεύθερες  ζώνες  και η διατήρηση  των αδυνα µιών στην  
εφαρ µογή των δικαιω µάτων  διανοητικής  ιδιοκτησίας  κατά  τους τελωνειακούς  ελέγχους  είναι  
θέµατα που εγείρουν  ανησυχία . 
Οι εµπορικές  πτυχές  της πολιτικής  της ΕΕ στο πλαίσιο  των εξωτερικών  σχέσεων  τηρούνται  σε 
µεγάλο  βαθµό από την Τουρκία , όπως  οι δεσµεύσεις  που απορρέουν  από την τελωνειακή  
ένωση  ΕΚ-Τουρκίας . Ειδικότερα , έχουν  υπογραφεί  νέες συµφωνίες  ελεύθερων  συναλλαγών  
µε τρίτες  χώρες . Η Τουρκία  επέτυχε  να εναρ µονιστεί  σε µεγάλο  βαθµό µε το καθεστώς  ΣΓΠ  
της ΕΚ. Επίσης  επέτυχε  µεγάλου  βαθµού εναρ µόνιση  µε την κοινή  εξωτερική  πολιτική  και την 
πολιτική  ασφάλειας  της ΕΕ. Οι διµερείς  σχέσεις  µε γειτονικές  χώρες , περιλα µβανο µένης και 
της Ελλάδας , βελτιώθηκαν  περαιτέρω . Ωστόσο , τα σύνορα  µε την Αρµενία εξακολουθούν  να 
παρα µένουν  κλειστά . Η Τουρκία  και η ΕΕ δίδουν  διαφορετική  ερµηνεία  στις συµφωνίες  
“Berlin Plus” µ εταξύ  ΕΕ και ΝΑΤΟ , γεγονός  που δηµιουργεί  εµπόδια  στη στρατηγική  
συνεργασία  ΕΕ-ΝΑΤΟ  για τη διαχείριση  κρίσεων .