Γνωμοδότηση για την ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών :

- Για μία πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας και

- Για το πρόγραμμα δράσης και το χρονοδιάγραμμα για την υλοποίηση των πρωτοβουλιών που ανακοινώνονται στην ανακοίνωση για μία πολιτική για την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας

(96/C 39/01)

Στις 11 Νοεμβρίου 1994, και σύμφωνα με το άρθρο 198 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής : « Για μία πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας ».

Στις 20 Σεπτεμβρίου 1995, και σύμφωνα με το άρθρο 130 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για το : « Πρόγραμμα δράσης και το χρονοδιάγραμμα για την υλοποίηση των πρωτοβουλιών που ανακοινώνονται στην ανακοίνωση για μία πολιτική για την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας - Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με την εφαρμογή ενός προγράμματος κοινοτικών δράσεων υπέρ της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας ».

Το τμήμα βιομηχανίας, εμπορίου, βιοτεχνίας και υπηρεσιών στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 7 Νοεμβρίου 1995 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Petersen.

Κατά την 330ή σύνοδο ολομέλειας της 22ας και 23ης Νοεμβρίου 1995 (συνεδρίαση της 22ας Νοεμβρίου 1995), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

1. Εισαγωγή (Σ. 4)

Η ΟΚΕ υποστηρίζει ότι η Επιτροπή επιδιώκει τη χάραξη μιας πολιτικής που θα καθιστά δυνατή τη δημιουργία κατάλληλων και σταθερών βασικών όρων, που να συμβάλουν στην καλύτερη κατανομή των πόρων σε ολόκληρο το φάσμα της αγοράς, στην επιτάχυνση της διαρθρωτικής αναπροσαρμογής και στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων. Το κράτος θα αναλάβει το ρόλο του καταλύτη και του παράγοντα καινοτομιών και θα προσφέρει στις επιχειρήσεις όχι μόνο σαφείς και λογικούς βασικούς όρους, αλλά και προοπτικές για τη δραστηριότητά τους. Ωστόσο, την ευθύνη για τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα φέρουν, σε μεγάλο βαθμό, οι ίδιες οι επιχειρήσεις. (Βλ. σημείο 1.1.3.)

Κατά την ΟΚΕ, το άρθρο 130 της Συνθήκης ΕΚ αποτελεί μια συνεκτική νομική βάση για τη χάραξη οριζόντιας πολιτικής για τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα σε κοινοτικό επίπεδο. (Βλ. σημείο 1.2.5).

2. Η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας (Σ. 6)

Οι μακροοικονομικές μεταβλητές, στις οποίες βασίζει η Επιτροπή την εμπειρική της ανάλυση, επιβεβαιώνουν ότι οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, σε σύγκριση με τις κυριότερες ανταγωνιστικές χώρες κατέχουν σαφώς λιγότερο ευνοϊκή θέση, στα πλαίσια της διεθνούς κατανομής εργασίας. Η ΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της διότι η Επιτροπή δεν συνεκτιμά επαρκώς τον παράγοντα « χρόνο » της συντόμευσης των κύκλων παραγωγής στην ανάλυσή της. (Βλ. σημεία 2.1.3 έως 2.1.7.)

Δικαίως η Επιτροπή τονίζει ότι τα βασικά στοιχεία της ανταγωνιστικότητας δεν προκύπτουν από μακροοικονομικά πορίσματα όπως η μικροοικονομική διάσταση, το επιχειρηματικό πνεύμα, η υψηλή ποιότητα εργατικού δυναμικού, οι ατομικές προσπάθειες. (Βλ. σημείο 2.2.1.)

Η ΟΚΕ υποστηρίζει το στρατηγικό προσανατολισμό του Λευκού Βιβλίου « Ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα και απασχόληση » σύμφωνα με τον οποίο η σπονδυλική στήλη του πρότυπου ανάπτυξης της ευρωπαϊκής οικονομίας αποτελείται από μια κερδοφόρο και πολύ παραγωγική βιομηχανία υψηλής έντασης τεχνολογίας. (Βλ. σημείο 2.1.1 και 2.1.2.)

3. Τα κεντρικά σημεία της βιομηχανικής πολιτικής της Κοινότητας (Σ. 8)

Η ΟΚΕ θέτει το κέντρο βάρους στο πρόγραμμα δράσης της Επιτροπής για τη βιομηχανική πολιτική του Μαρτίου 1995. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι τα κέντρα βάρους των δράσεων κατακερματίζονται σε πολλά επιμέρους μέτρα και παραδοσιακοί τομείς της πολιτικής διαμελίζονται. Τέλος, δεν διευκρινίζεται με ποιο τρόπο θα διαμορφωθεί και πώς θα λειτουργήσει η κατανομή των καθηκόντων μεταξύ των επιχειρήσεων και του κράτους και μεταξύ της Κοινότητας και των κρατών μελών. Ακόμη δυσκολίες συνεχίζουν να υφίστανται όσον αφορά την επίτευξη συμφωνίας για την κατάταξη των στόχων και μέτρων όταν συγκρίνονται η ανακοίνωση για τη βιομηχανική πολιτική και το πρόγραμμα δράσης (έγγρ. COM(95) 87 τελικό). (Σημ. 3.1.1 και 3.1.2.)

Η ΟΚΕ υποστηρίζει τις προτεραιότητες για την ανάληψη δράσης (για την επόμενη διετία;) που ορίζει η Επιτροπή στο πρόγραμμά της : πρόκειται για την ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς, τη μεγαλύτερη συνεκτίμηση των αναγκών της βιομηχανίας στην πολιτική έρευνας, τη δημιουργία της κοινωνίας των πληροφοριών και την προώθηση της βιομηχανικής συνεργασίας. Ωστόσο, εκπλήσσεται διότι άλλοι στόχοι, εξίσου σημαντικοί, είτε θίγονται πολύ περιληπτικά, είτε παραλείπονται εντελώς. Η ΟΚΕ διερωτάται γιατί η Επιτροπή τροποποίησε τόσο ριζικά και εντός ολίγων μηνών τους βασικούς στόχους που είχε ανακοινώσει το 1994 και είχε χαρακτηρίσει επείγοντες. (Βλ. σημείο 3.2.1.)

Για την εφαρμογή της πολιτικής για την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας, η Επιτροπή υπέβαλε πρόγραμμα δράσης με στόχους και προγραμματισμένα μέτρα, καθώς και ενδεικτικό χρονοδιάγραμμα. Όπως και στην ανακοίνωση του Σεπτεμβρίου 1994 για τη βιομηχανία, προσδιορίζονται τέσσερα κέντρα βάρους για την ανάληψη δράσης, τα οποία πρέπει να διαμορφώσουν τους μελλοντικούς προσανατολισμούς και, παράλληλα, πρέπει να ανταποκριθούν στις επιταγές των τεχνολογικών μεταβολών. Συγκεκριμένα, πρόκειται για

- την προώθηση των άυλων επενδύσεων,

- την ανάπτυξη της βιομηχανικής συνεργασίας,

- τη διασφάλιση θεμιτού ανταγωνισμού και

- τον εκσυγχρονισμό του ρόλου του Δημόσιου.

Πρόωθηση των άυλων επενδύσεων (Σ. 11)

Η ΟΚΕ λυπάται επειδή από τα προτεινόμενα επιμέρους βήματα όσον αφορά το εκπαιδευτικό σύστημα δε διαφαίνεται συνολικός κοινοτικός σχεδιασμός. Μόνο εάν επιτύχουμε τη βελτίωση του συντονισμού του εκπαιδευτικού συστήματος με το σύστημα απασχόλησης θα περιορισθούν τόσο η ένταση που παρουσιάζεται στην αγορά εργασίας όσο και οι ανεπιθύμητες εξελίξεις. Συνεπώς, θα πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη βαρύτητα στην επιμόρφωση. (Βλ. σημείο 3.3.3.1.)

Η ΟΚΕ εκφράζει, ωστόσο, τη λύπη της διότι η Επιτροπή αν και αναγνωρίζει σαφώς τη σημασία του εκσυγχρονισμού των μεθόδων οργάνωσης της εργασίας, αποφεύγει να προτείνει συγκεκριμένα μέτρα. (Βλ. σημείο 3.3.3.4.)

Επίσης, συμφωνεί με την πρόταση της Επιτροπής να προωθηθεί η ανάπτυξη τεχνολογιών που δεν βλάπτουν το περιβάλλον και να εξασφαλισθεί η ταχεία διάδοσή τους. (Βλ. σημείο 3.3.3.6.)

Ανάπτυξη της βιομηχανικής συνεργασίας (Σ. 13)

Η Ευρωπαϊκή Ένωση - και ασφαλώς η Επιτροπή - δεν είναι αρμόδια για τη λήψη μέτρων στον τομέα της βιομηχανικής συνεργασίας. Ωστόσο, η Επιτροπή έχει καθήκον να προωθήσει τη βιομηχανική συνεργασία μέσω, μεταξύ άλλων, της οργάνωσης συναντήσεων με θέμα τη βιομηχανία. Η ΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της διότι η Επιτροπή σιωπά σχετικά με τη σύνθεση των συναντήσεων αυτών. (Βλ. σημ. 3.3.4.1.)

Η ΟΚΕ συμφωνεί ανεπιφύλακτα με την Επιτροπή ότι οι επιχειρήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν διαθέτουν ακόμη κατάλληλα νομικά μέσα για τη διασυνοριακή οργάνωση και συνεργασία. Πλέον, επείγει να τεθούν στη διάθεση των επιχειρήσεων οι κατάλληλες ευρωπαϊκές νομικές διατάξεις. Αυτό ισχύει, κυρίως, για την Ανώνυμη Ευρωπαϊκή Εταιρεία. (Βλ. σημείο 3.3.4.2.)

Η ΟΚΕ υποστηρίζει τις απαριθμούμενες πρωτοβουλίες σχετικά με μια στενότερη συνεργασία με τις συνδεδεμένες χώρες της Κεντρικής Ευρώπης και με τις ανεξάρτητες δημοκρατίες της πρώην ΕΣΣΔ. (Βλ. σημείο 3.3.4.5.)

Διασφάλιση θεμιτού ανταγωνισμού (Σ. 14)

Η ΟΚΕ συμφωνεί με την άποψη της Επιτροπής να επιδιωχθεί η θέσπιση πολυμερών κανόνων ανταγωνισμού και αποτελεσματικών μηχανισμών ελέγχου, ώστε να επιτευχθεί το περαιτέρω άνοιγμα των αγορών εκτός Κοινότητας. Η ΟΚΕ επισημαίνει ότι σχέδια όπως κανόνες ανταγωνισμού με δεσμευτική διαδικασία επίλυσης των διαφορών αποτελούν επί του παρόντος εξωπραγματική υπόθεση. Η Επιτροπή, σε μία πρώτη φάση, θα πρέπει να βελτιώσει τη συνεργασία μεταξύ των αρχών των εμπορικών εταίρων που είναι αρμόδιες για τον ανταγωνισμό, ώστε να επιτευχθεί κυρίως η σύγκλιση των διοικητικών πρακτικών. (Βλ. σημείο 3.3.5.3.)

Όσον αφορά την εσωτερική αγορά, η ΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της διότι η Επιτροπή, στον τομέα της πολιτικής ανταγωνισμού, δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα μόνο στο ζήτημα των επιχορηγήσεων. Κατά αυτόν τον τρόπο, αποδίδει ανεπαρκή σημασία στο ρόλο της πολιτικής ανταγωνισμού η οποία αποτελεί έναν από τους πυλώνες της κοινοτικής βιομηχανικής πολιτικής. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι η πολιτική για τον ανταγωνισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν συμβάδισε με τη διεθνοποίηση της δραστηριότητας των επιχειρήσεων. Το διοικητικό δίκαιο σε θέματα ανταγωνισμού, με εξαίρεση τον έλεγχο των συγχωνεύσεων, θεσπίστηκε στις αρχές της δεκαετίας του `60 και ήταν προσαρμοσμένο στις ανάγκες 6 κρατών μελών. (Βλ. σημεία 3.3.5.6, 3.3.5.9, και 3.3.5.11.)

Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της χωρίς επιφυλάξεις διότι η Επιτροπή ανακοίνωσε ότι θα επανεξετάσει την πολιτική που ακολουθεί στον τομέα του ελέγχου των κρατικών ενισχύσεων. Τα αποτελέσματα της πρόσφατης έκθεσης της Επιτροπής επιβεβαιώνουν τους φόβους της ΟΚΕ ότι οι διαφορές μεταξύ των κρατών μελών, οι οποίες για το εξεταζόμενο διάστημα (1990-1992) - σε γενικές γραμμές - έγιναν ακόμη εντονότερες εις βάρος των χωρών που διανύουν φάση ανόρθωσης της οικονομίας (Ελλάς, Ιρλανδία, Πορτογαλία και Ισπανία). Η Επιτροπή θα πρέπει να βελτιώσει τον εντοπισμό και την εκτίμηση των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού, που προκαλούνται από δημόσιες ενισχύσεις των κρατών μελών. (Πρόταση θέσπισης ενός δημόσιου μητρώου.) (Βλ. σημεία 3.3.5.12 έως 3.3.5.14.)

Εκσυγχρονισμός του ρόλου του Δημοσίου (Σ. 16)

Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρωτοβουλία της Επιτροπής για τον εκ νέου ορισμό των καθηκόντων του Δημοσίου όσον αφορά τον προσδιορισμό του θεσμικού πλαισίου και των διαδικασιών. Στην προσπάθεια αυτή συγκαταλέγεται και η περαιτέρω κατάλληλη εξέλιξη των μέσων που διαθέτει το δημόσιο προκειμένου να ανταποκριθεί στην πολύπλευρη αποστολή του. Όσοι όμως αναζητούν συγκεκριμένες προτάσεις στο πρόγραμμα δράσης της Επιτροπής για την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας θα απογοητευτούν. Ταυτόχρονα, η ΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της διότι ότι η Επιτροπή δεν αναφέρεται παρά σποραδικά στις γενικές οικονομικές συνθήκες. Η ΟΚΕ είχε επισημάνει κατ`επανάληψη τη σημασία των σταθερών και προβλέψιμων μακροοικονομικών συνθηκών για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας. (Βλ. σημεία 3.3.6.1 και 3.3.6.2.)

Σημεία αναφοράς για την ανάληψη δράσεων εκ μέρους του δημοσίου προσφέρονται στο χώρο της προαγωγής κοινωνικά σημαντικών τομέων ανάπτυξης όπως αυτοί που αναφέρονται από την Επιτροπή βάσει των στρατηγικών στόχων της. Κατά την άποψη της ΟΚΕ, η Κοινότητα και τα κράτη μέλη διαθέτουν στους τομείς αυτούς σημαντικές δυνατότητες παρέμβασης, πράγμα που ισχύει ιδιαιτέρως στον τομέα των υποδομών (π.χ. μεταφορές, ενέργεια, περιβάλλον). Περαιτέρω δυνατότητες παρέμβασης παρουσιάζονται κατά τον προσδιορισμό των νομοθετικών και κανονιστικών διατάξεων, την καθιέρωση προτύπων και τη δημιουργία πολιτικών συνθηκών. Κατά την άποψη της ΟΚΕ, τα διάφορα επίπεδα της δημόσιας διοίκησης θα πρέπει να ασκούν τα καθήκοντα που έχουν αναλάβει στον τομέα της διαμόρφωσης με τρόπο κατάλληλο, ούτως ώστε να διευκολύνουν την εισαγωγή καινοτομιών δημιουργώντας τις κατάλληλες προϋποθέσεις. Στην προσπάθεια αυτή συμπεριλαμβάνεται και η προετοιμασία του εδάφους για τον ιδιωτικό τομέα, όπου αυτό είναι δυνατό και κρίνεται σκόπιμο. (Βλ. σημείο 3.3.6.5.)

Η συνέχιση της προσπάθειας απορρύθμισης αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα του προγράμματος δράσης της Επιτροπής. Κατά την ΟΚΕ, η ύπαρξη υπερβολικά περίπλοκων κανόνων ανεπαρκώς προσανατολισμένων σε οικονομικά κριτήρια εγκυμονεί τον κίνδυνο να αποδυναμώσει τις δυνάμεις αυτορύθμισης της αγοράς και υπονομεύει την απαραίτητη ευελιξία - ιδιαίτερα όσον αφορά τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Ταυτόχρονα, η ΟΚΕ τόνιζε ότι η ευελιξία των επιχειρήσεων μπορεί μεν να είναι απαραίτητη, δεν πρέπει όμως να θέσει σε κίνδυνο το βαθμό της κοινωνικής προστασίας των εργαζόμενων. Όσον αφορά την έκθεση με τίτλο « Η απλοποίηση των νομοθετικών και διοικητικών διατάξεων », η οποία καταρτίσθηκε από ομάδα ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων, η ΟΚΕ υποστηρίζει την πρόταση να αναφέρονται στην αιτιολογία κάθε νέας πρότασης οι αναμενόμενες θετικές και αρνητικές επιπτώσεις για την απαχόληση, την ανταγωνιστικότητα, τις δαπάνες και τη δυνατότητα εισαγωγής καινοτομιών. (Βλ. σημείο 3.3.6.6 έως 3.3.6.8.)

Με τη βοήθεια των διαρθρωτικών χρηματοδοτικών μέσων που διαθέτει, η Επιτροπή επιδιώκει να υποστηρίξει και να επιταχύνει την ανάπτυξη της βιομηχανίας. Η προσπάθεια αυτή αφορά κυρίως διευκολύνσεις που προσφέρονται σε νέα προγράμματα για την ανάληψη κοινοτικών πρωτοβουλιών, τη σύναψη εταιρικών σχέσεων μεταξύ μεγάλων και μικρομεσαίων επιχειρήσεων, τη δημιουργία δικτύων και τον προσδιορισμό πυρήνων δραστηριότητας. Η ΟΚΕ κατανοεί τις προθέσεις αυτές, επισημαίνει όμως ότι, κάθε κρατική παρέμβαση που θα υπερέβαινε τα όρια της υποστήριξης θα ήταν περιττή. Το Δημόσιο πρέπει να προάγει τη συμμετοχή των διαφόρων πλευρών, των παραγόντων της βιομηχανίας, σε κοινό διάλογο. (Βλ. σημείο 3.3.6.9.)

Κατά την ΟΚΕ, η διαρκής διεύρυνση των προς ενίσχυση στόχων δεν θα πρέπει να αποπροσανατολίσει τα διαρθρωτικά ταμεία. Θα πρέπει λοιπόν η Επιτροπή να υποβάλει σε διαρκή εξέταση τον κατάλογο των προς ενίσχυση επιλέξιμων πρωτοβουλιών (έγκαιρη αξιολόγηση) και να προβεί σε αυστηρότερη επιλογή των σχετικών προτεραιοτήτων. Η ΟΚΕ θεωρεί εξάλλου ότι, σε σχέση με το παρελθόν, επιβάλλεται ο καλύτερος συντονισμός των διαφόρων ταμείων. (Βλ. σημείο 3.3.6.10.)

Το χρονοδιάγραμμα του προγράμματος δράσης (Σ. 18)

Η ΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της διότι το χρονοδιάγραμμα που προβλέπει η Επιτροπή για τις πολυάριθμες πρωτοβουλίες της παρουσιάζει ελλείψεις. Κυρίως, όσον αφορά τις σημαντικές δράσεις για την ενίσχυση της βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας, δεν έχουν διατυπωθεί προτάσεις για τα βήματα που πρέπει να πραγματοποιηθούν και το καθώς και το σχετικό χρονοδιάγραμμα. Η ΟΚΕ εκφράζει την ελπίδα ότι η έκθεση που ζήτησε το Συμβούλιο για το 1996, σχετικά με την εξέλιξη των μέτρων για τη βιομηχανική πολιτική και με τις ενδεχόμενες προσαρμογές του προγράμματος δράσης, θα αξιοποιηθεί από την Επιτροπής για την κάλυψη των κενών στο πολυετές πρόγραμμα δράσης. (Βλ. σημείο 3.3.7.1.)

4. Συντονισμός των δραστηριοτήτων βιομηχανικής πολιτικής (Σ. 19)

Η ΟΚΕ συμμερίζεται τις ανησυχίες της ότι τα δημόσια κέντρα λήψεως αποφάσεων που επηρεάζονται από τη δραστηριότητα της βιομηχανίας πολλαπλασιάζονται και δεν διασφαλίζεται η υπεύθυνη λειτουργία τους με τη γενική επισκόπηση και το συνεχή συντονισμό και υπενθυμίζει στην Επιτροπή το άρθρο 130 της Συνθήκης ΕΚ, παράγραφος 2, το οποίο προβλέπει ρητώς ότι « τα κράτη μέλη συννενοούνται μεταξύ τους και με την Επιτροπή και, εφόσον χρειάζεται, συντονίζουν τις δράσεις τους. (Βλ. σημείο 4.1.)

Κατά την άποψη της ΟΚΕ, ο συντονιστικός ρόλος της Επιτροπής περιλαμβάνει δύο κεντρικά σημεία. Πρώτον, πρόκειται τόσο για το συντονισμό των εθνικών βιομηχανικών πολιτικών μεταξύ τους όσο και την εναρμόνιση τους με τις πρωτοβουλίες βιομηχανικής πολιτικής της Κοινότητας. Δεύτερον, είναι απαραίτητος ο στενότερος συντονισμός των διαφόρων υπηρεσιών της Επιτροπής όσον αφορά τις πολυάριθμες δραστηριότητες στον τομέα της βιομηχανικής πολιτικής. Κατά την άποψη της ΟΚΕ, ο συντονισμός των εθνικών βιομηχανικών πολιτικών μεταξύ τους όσο και την εναρμόνιση με τις πρωτοβουλίες στον τομέα της βιομηχανικής πολιτικής της Κοινότητας αποτελεί προτεραιότητα. Για το λόγο αυτό, θα πρέπει το Συμβούλιο να υιοθετήσει την πρόταση της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή προγράμματος κοινοτικών δράσεων υπέρ της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. Τα κυριότερα σημεία δράσης θα πρέπει να εφαρμοσθούν χωρίς καθυστέρηση από την Επιτροπή και τα κράτη μέλη. (Βλ. σημείο 4.2.)

Η ΟΚΕ θεωρεί ότι ο κοινωνικός διάλογος αποτελεί σημαντικό στοιχείο για την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. Συνεπώς, αν και τάσσεται πλήρως υπέρ του μόνιμου διαλόγου μεταξύ του δημόσιου τομέα και των διαφόρων ομάδων, εκφράζει ωστόσο ανησυχία σχετικά με το πλήθος αυτών των συμβουλευτικών οργάνων και το ρυθμό με τον οποίο πολλαπλασιάζονται. Κατά τη σύσταση των εν λόγω οργάνων, η ΟΚΕ προτείνει να υπάρξει μέριμνα για τη θέσπιση διαφανών κριτηρίων επιλογής και να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή από ό,τι στο παρελθόν στο ότι πρέπει κάθε φορά να απαρτίζονται από ειδικούς 7 επίσης, θα πρέπει να συμπεριλαμβάνονται οι κοινωνικές ομάδες (π.χ. εκπρόσωποι των επιχειρήσεων και των εργαζομένων). Τέλος, η Επιτροπή θα πρέπει να δίνει στη δημοσιότητα τα αποτελέσματα των διαβουλεύσεων και να φροντίζει για την αντίστοιχη παρακολούθηση. (Βλ. σημείο 4.3 και 4.4.)

1. Εισαγωγή

1.1. Για μια σύγχρονη και δυναμική βιομηχανική πολιτική

1.1.1. «Αν υπάρχει ένας τομέας τον οποίο η Κοινότητα χρειάζεται να εμβαθύνει και να ενισχύσει, αυτός ο τομέας είναι η βιομηχανική πολιτική» (). Η Επιτροπή, προσανατολίζεται προς την άποψη ότι, μέσω της πολιτικής για τη βιομηχανική ανάπτυξη, μπορεί να προωθηθεί και να επιταχυνθεί, γενικά, η ανάπτυξη μιας ευρωπαϊκής πολιτικής. Ωστόσο, για πολλές δεκαετίες, όλες οι προσπάθειες παρέμειναν άκαρπες. Η μεγάλη απόκλιση απόψεων μεταξύ των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, σχετικά με το βασικό σχεδιασμό μιας βιομηχανικής πολιτικής, εμπόδιζε, ευθύς εξ αρχής, τη χάραξη κοινοτικής βιομηχανικής πολιτικής. Ορισμένα κράτη μέλη έτειναν περισσότερο προς παρεμβατικές ενέργειες, τη χορήγηση επιδοτήσεων στην εσωτερική αγορά, καθώς και την απομόνωσή της από το εξωτερικό ενώ άλλα προς την αγορά και τον ανταγωνισμό (). Η Επιτροπή προσπάθησε, επανειλημμένα, να επιτύχει παραχωρήσεις και από τις δύο πλευρές. Ωστόσο, δεν επιτεύχθηκε ο αναγκαίος συμβιβασμός. Οι θεμελιώδεις διαφορές, όσον αφορά την αντίληψη των κρατών μελών σχετικά με τη βιομηχανική και την εμπορική πολιτική, συνεχίστηκαν και γεφυρώθηκαν, στα πλαίσια των Συμβουλίων, ύστερα από επίπονες προσπάθειες.

1.1.2. Για την ακρίβεια, οι πρώτες επιτυχίες προς τη χάραξη κοινής βιομηχανικής πολιτικής σημειώθηκαν από την Επιτροπή μόλις τα τέλη του 1990, με τη δημοσίευση της Ανακοίνωσης « Η βιομηχανική πολιτική σε ανοικτό και ανταγωνιστικό περιβάλλον : Οι βάσεις για έναν κοινοτικό σχεδιασμό » (). Από τον τίτλο της Ανακοίνωσης αυτής διαφαίνεται η πρόθεση της Επιτροπής να συνδέσει στενότερα την ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική, με τα κριτήρια της οικονομίας της αγοράς, με σκοπό να ενισχυθεί η βιομηχανική βάση. Σκοπός είναι - σύμφωνα με την Επιτροπή - η δημιουργία « δυναμικής κοινοτικής βιομηχανικής πολιτικής ». Η ΟΚΕ συμφωνεί απόλυτα με την άποψη της Επιτροπής ότι οι συζητήσεις για το θέμα της βιομηχανικής στρατηγικής της Κοινότητας, που διεξάγονται από χρόνια, δεν διέθεταν έως τώρα, το κατάλληλο πλαίσιο (). Συνεπώς, η ΟΚΕ επιδοκιμάζει την προσπάθεια της Επιτροπής να αναπτύξει μία συνολική, σύγχρονη και δυναμική βιομηχανική πολιτική για την Κοινότητα, η οποία να εντάσσεται, συγχρόνως, σε μία μακροπρόθεσμη βιομηχανική και τεχνολογική προοπτική.

1.1.3. Κατά βάση, η Επιτροπή επιδιώκει τη χάραξη μιας πολιτικής που θα καθιστά δυνατή τη δημιουργία κατάλληλων και σταθερών βασικών όρων, που να συμβάλουν στην καλύτερη κατανομή των πόρων σε ολόκληρο το εύρος της αγοράς, στην επιτάχυνση της διαρθρωτικής αναπροσαρμογής και στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων. Αντίθετα, η Επιτροπή, η οποία παραιτείται από μέτρα αμυντικού, προστατευτικού ή τομεακού χαρακτήρα, όπως εκείνα που λαμβάνονταν - σύμφωνα με την ίδια την Επιτροπή - υπερβολικά συχνά κατά το παρελθόν. Τα βιομηχανικά προβλήματα που προκύπτουν σε περιφερειακό ή τομεακό επίπεδο θα επιλύονται, σε αυξανόμενο βαθμό, μέσω οριζόντιων μέτρων. Το κράτος θα αναλάβει το ρόλο του καταλύτη και του φορέα καινοτομιών και θα προσφέρει στις επιχειρήσεις όχι μόνο σαφείς και λογικούς βασικούς όρους, αλλά και προοπτικές για τη δραστηριότητά τους. Ωστόσο, την ευθύνη για τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα φέρουν, σε μεγάλο βαθμό, οι ίδιες οι επιχειρήσεις.

1.1.4. Μετά από την Ανακοίνωση αυτή ακολούθησαν διάφορες αποφάσεις και ψηφίσματα του Συμβουλίου για επιμέρους θέματα βιομηχανικής πολιτικής. Πολλές ανακοινώσεις και εκθέσεις που εξέδωσε η Επιτροπή, καθώς και το Λευκό Βιβλίο « Ανάπτυξη, Ανταγωνιστικότητα, Απασχόληση » θεμελίωσαν και συμπλήρωσαν τις κοινοτικές δραστηριότητες. Η Επιτροπή αιτιολόγησε την πολυμορφία και τον μεγάλο αριθμό μέτρων, με τη δήλωση ότι η κοινοτική δράση για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας στηρίζεται, γενικά, σε μέτρα που απορρέουν από όλες τις κοινοτικές πολιτικές (). Επίσης, αξίζει να αναφερθούν και οι τομεακές πρωτοβουλίες της Επιτροπής, που αποσκοπούσαν στη βελτίωση του οικονομικού περιβάλλοντος σε ορισμένες αγορές. Η Επιτροπή αναφέρει σχετικά την πολιτική αεροπορία, την αυτοκινητοβιομηχανία, τον τομέα των ηλεκτρονικών, την κατασκευή μηχανών, την κλωστοϋφαντουργία και τη ναυτιλία.

1.2. Άρθρο 130 της Συνθήκης ΕΚ

1.2.1. Η ΟΚΕ θεωρεί, συνεπώς, εύλογη την ενσωμάτωση των βασικότερων αρχών που περιείχε η βιομηχανική πολιτική προσαρμοσμένη στην αγορά, που προτάθηκε το 1990, και στη Συνθήκη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το άρθρο 130 της Συνθήκης ΕΚ δίνει στην Κοινότητα και στα κράτη μέλη της το δικαίωμα να εξασφαλίζουν, στα πλαίσια ενός συστήματος ανοικτών και ανταγωνιστικών αγορών, τις αναγκαίες προϋποθέσεις για την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας. Απαγορεύονται τα μέτρα που θα μπορούσαν να δημιουργήσουν στρέβλωση του ανταγωνισμού. Τα ειδικά μέτρα για την ενίσχυση των πρωτοβουλιών των κρατών μελών στον τομέα της βιομηχανικής πολιτικής, τα οποία αφορούν την υλοποίηση των στόχων που καθόρισε το Συμβούλιο, μπορούν να υιοθετούνται μόνο κατόπιν ομοφωνίας.

1.2.2. Η Ανακοίνωση που εξέδωσε η Επιτροπή το 1990, έγινε δεκτή και από τα κράτη μέλη που έως τώρα τηρούσαν, επιφυλακτική στάση έναντι όλων των φιλοδοξιών της Κοινότητας στον τομέα της βιομηχανικής πολιτικής, ιδιαίτερα για λόγους ρυθμιστικής πολιτικής. Ωστόσο, εξακολουθούν να εκφράζονται απόψεις κατά της ένταξης του Τίτλου XIII « Βιομηχανία » στη Συνθήκη ΕΚ. Η κριτική που ασκείται αφορά, καταρχήν, τον ασαφή προσδιορισμό των αρμοδιοτήτων στον τομέα της βιομηχανικής πολιτικής, μεταξύ, αφενός της εθνικής, και, αφετέρου, της κοινοτικής αρμοδιότητας. Η παρατήρηση της Επιτροπής ότι « Η υλοποίηση της καθορισμένης βιομηχανικής πολιτικής πρέπει να πραγματοποιηθεί σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας » είναι τόσο γενική, ώστε να μην ανταποκρίνεται στις προσδοκίες. Παράλληλα, όμως, η ΟΚΕ συμμερίζεται την παρατήρηση της Επιτροπής, ότι στους κόλπους του Συμβουλίου, τα κράτη μέλη έλαβαν συχνά θέσεις που έδειχναν ότι προσανατολίζονται λιγότερο προς το άρθρο 3Β της Συνθήκης ΕΚ, από ό,τι προς τη βασική τους θέση σχετικά με το περιεχόμενο της πρότασης. Η ΟΚΕ διατυπώνει συνεπώς την άποψη ότι η Επιτροπή θα πρέπει να διευκρινίζει με κάθε ευκαιρία ότι η αρχή της επικουρικότητας δεν αποτελεί, σε καμία περίπτωση, ένα μέσο με το οποίο τα κράτη μέλη μπορούν να δυσχεραίνουν, αδικαιολόγητα, ή εμποδίζουν ευθύς εξ αρχής τη χάραξη κοινοτικής πολιτικής. Τούτο αφορά συγκεκριμένα την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς.

1.2.3. Επίσης, η Επιτροπή θα πρέπει, όσον αφορά τον ευαίσθητο τομέα της ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής να τονίσει, ότι ήδη από καιρό υπάρχει αλληλοεξάρτηση εθνικών και κοινοτικών αρμοδιοτήτων σε ορισμένα τμήματα της πολιτικής και ότι στην πράξη η οριοθέτηση μπορεί να λειτουργήσει. Ας αναφέρουμε ένα παράδειγμα που έχει εξαιρετική σημασία για τη βιομηχανική πολιτική : στις διατάξεις περί ανταγωνισμού της Συνθήκης της Ρώμης, η αρχή της επικουρικότητας είχε θεμελιωθεί από την αρχή. Τα άρθρα 85, 86 και 92, αλλά και το άρθρο 90 της Συνθήκης ΕΚ εφαρμόζονται μόνο σε περίπτωση που οι συμφωνίες που έχουν συναφθεί μεταξύ επιχειρήσεων, οι αποφάσεις ενώσεων επιχειρήσεων ή οι εναρμονισμένες θέσεις ενδέχεται να βλάψουν τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών. Επίσης, στην έννοια της επικουρικότητας συμβάλλει σημαντικά και ο ευρωπαϊκός έλεγχος συγκεντρώσεων ο οποίος προβλέπει διαχωρισμό (βάσει οριακών τιμών) μεταξύ του κοινοτικού και του εθνικού ελέγχου συγκεντρώσεων ().

1.2.4. Επίσης, ασκείται περαιτέρω κριτική στον κατάλογο τομέων για ανάληψη δράσεων που περιλαμβάνεται στο άρθρο 130, παράγραφος 1 της Συνθήκης ΕΚ. Ο κατάλογος, αυτός αν και εκτενής, έχει διατυπωθεί με τόσο αόριστο τρόπο, ώστε δεν περιλαμβάνει σαφή και υποχρεωτικό περιορισμό για κάθε μορφή κατευθυνόμενης βιομηχανικής πολιτικής (). Ωστόσο, η ΟΚΕ λαμβάνοντας υπόψη τα βασικά στοιχεία της ρυθμιστικής πολιτικής που θεμελιώνονται στο ίδιο άρθρο, δεν μπορεί να συμμεριστεί αυτές τις ανησυχίες. Εκφράζει, όμως, τη λύπη της επειδή η Ανακοίνωση της Επιτροπής, που εκδόθηκε το 1990 και στηρίζεται στο Κεφάλαιο XIII « Βιομηχανία της Συνθήκης ΕΟΚ » δεν λαμβάνεται ικανοποιητικά υπόψη. Αν οι διαβουλεύσεις των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης διαπνέοντο, σε μεγαλύτερο βαθμό, από αυτήν την Ανακοίνωση, θα αποκτούσαν μεγαλύτερη αξιοπιστία και ορισμένοι ενδοιασμοί θα αποδεικνύονταν αβάσιμοι.

1.2.5. Όσον αφορά τους πιθανούς κινδύνους που επισημαίνονται από όσους κατακρίνουν την ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική με βάση θεωρητικά παραδείγματα, δεν εκπλήσσει το γεγονός ότι έχει επανειλημμένως προταθεί να καταργηθεί το άρθρο 130 της Συνθήκης ΕΚ στη Διακυβερνητική Διάσκεψη του 1996. Η ΟΚΕ τάσσεται κατά της εν λόγω πρότασης και υπενθυμίζει, ότι ο τίτλος ΧΙΙΙ της Συνθήκης ΕΚ εφαρμόζεται σε κοινοτικό επίπεδο ως κεντρικό στοιχείο μιας συνεκτικής νομικής βάσης για τη χάραξη οριζόντιας πολιτικής για τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα. Εάν απαλειφθεί αυτό το τμήμα της Συνθήκης με τις σημαντικές αρχές που περιέχει σχετικά με τη ρυθμιστική πολιτική, η ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική θα κατακερματισθεί και θα επανέλθει στην κατάσταση που βρισκόταν και στο παρελθόν. Επιπλέον, υπάρχουν βάσιμοι φόβοι ότι θα επανέλθουν, σε κοινοτικό επίπεδο, οι εποχές αμυντικής, τομεακής και προστατευτικής πολιτικής και μάλιστα, με πολύ ταχύτερο ρυθμό από ό,τι επιθυμούν ορισμένοι από εκείνους που επικρίνουν την κοινοτική πολιτική. Κατ` αυτόν τον τρόπο, οι απαραίτητες διεργασίες προσαρμογής θα καθυστερήσουν, θα καταστούν δυσκολότερες και ακόμη, θα δεσμευθούν πόροι που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν παραγωγικότερα σε άλλους τομείς.

1.3. Οι αρχές της βιομηχανικής πολιτικής υπό δοκιμασία

1.3.1. Στην απόφαση που εξέδωσε το Συμβούλιο, το Νοέμβριο του 1994 (), σχετικά με την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της κοινοτικής βιομηχανίας, διαπιστώνεται δικαίως ότι οι βασικές αρχές που συμφωνήθηκαν το 1990 στον τομέα της βιομηχανικής πολιτικής επιβεβαιώθηκαν και στην πράξη. Επιπλέον, οι σημαντικοί στόχοι που είχαν διατυπωθεί εκείνη την εποχή επιτεύχθηκαν (ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς, ολοκλήρωση του Γύρου της Ουρουγουάης της ΓΣΔΕ). Συγχρόνως, το Συμβούλιο καλεί την Επιτροπή να καταρτίσει έκθεση σχετικά με όλα τα μέτρα που λήφθηκαν για την υλοποίηση των αποφάσεων και των ψηφισμάτων που υιοθέτησε το Συμβούλιο από το 1990, για θέματα που αφορούν την ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική.

1.3.2. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει την έκθεση που υπέβαλε πρόσφατα η Επιτροπή (), και θεωρεί ότι πρόκειται για ένα εμπεριστατωμένο και πολύ κατατοπιστικό έγγραφο. Ένα τμήμα των ληφθέντων μέτρων αφορούσε την οριζόντια βιομηχανική πολιτική, άλλες πρωτοβουλίες αποσκοπούσαν στη βελτίωση του οικονομικού περιβάλλοντος σε ορισμένες αγορές. Επίσης, δεν φαίνεται να υπήρξαν κρατικές παρεμβάσεις στην οικονομική διάρθρωση. Η μόνη συγκεκριμένη περίπτωση εφαρμογής του άρθρου 130, παράγραφος 3 της Συνθήκης ΕΟΚ αφορά το πρόγραμμα Media II (). Σύμφωνα με το πρόγραμμα αυτό, το Συμβούλιο οφείλει, ύστερα από πρόταση της Επιτροπής, να υιοθετήσει ομόφωνα, ειδικά μέτρα για την προώθηση των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων στον τομέα της παραγωγής οπτικοακουστικών προγραμμάτων. Όσον αφορά τα μέτρα που έχει προγραμματίσει η Επιτροπή για την επόμενη πενταετία, η ΟΚΕ θεωρεί απαραίτητο να καταρτίζονται, κατά περιόδους, και άλλες εκθέσεις σχετικά με την υλοποίηση των αποφάσεων και συμπερασμάτων του Συμβουλίου.

2. Η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας

2.1. Τα μακροοικονομικά δεδομένα

2.1.1. Τα τελευταία χρόνια, διάφοροι συγκυριακοί και διαρθρωτικοί παράγοντες επέδρασαν ανασταλτικά στο αναπτυξιακό δυναμικό της ευρωπαϊκής οικονομίας, επιφέροντας σημαντική μείωση των θέσεων απασχόλησης και προκαλώντας την άνοδο της ανεργίας σε απαράδεκτα επίπεδα. Αν και στο διάστημα που έχει μεσολαβήσει, η οικονομία άρχισε να παρουσιάζει σημεία ανάκαμψης - όπως παρατηρεί ορθώς η Επιτροπή - εξακολουθούν να υπάρχουν κίνδυνοι ενώ ορισμένα σημαντικά προβλήματα οικονομικής πολιτικής παραμένουν ανεπίλυτα. Ικανοποίηση προκαλεί τουλάχιστον η αντίληψη, που επικρατεί ολοένα και περισσότερο, ότι η ανάκαμψη της οικονομίας προϋποθέτει μια σε μακροπρόθεσμη βάση παραγωγική, ανταγωνιστική και καινοτόμο ευρωπαϊκή βιομηχανία. Σύμφωνα με τη γνωμοδότηση της ΟΚΕ για το Λευκό Βιβλίο της Επιτροπής « Ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα και απασχόληση » () η θέση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας βρίσκεται σε κίνδυνο και πρέπει να ενισχυθεί επειδή διαφορετικά θα δημιουργηθούν προβλήματα για το σύνολο της ευρωπαϊκής οικονομίας, θα συνεχιστεί η απώλεια θέσεων απασχόλησης και θα υπονομευθεί μακροπρόθεσμα το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης. Μακροπρόθεσμα, η διασφάλιση των διαθέσιμων θέσεων απασχόλησης και η δημιουργία νέων θα είναι δυνατή μόνο εφόσον αυξηθεί η ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων. Ωστόσο, κάθε προσπάθεια βελτίωσης της παραγωγικότητας και προαγωγής της απασχόλησης προϋποθέτει μια ευέλικτη οικονομία, η οποία θα είναι σε θέση να εκμεταλλεύεται τις ευκαιρίες που παρουσιάζονται σε ένα περιβάλλον που εξελίσσεται ραγδαίως τόσο από τεχνολογική όσο και από κοινωνική άποψη.

2.1.2. Ταυτόχρονα, η ΟΚΕ υποστηρίζει την άποψη του Συμβουλίου Ανταγωνιστικότητας, το οποίο στην πρώτη του έκθεση () επισημαίνει ότι η έννοια ανταγωνιστικότητα σχετίζεται μεν άμεσα με την παραγωγικότητα, την αποτελεσματικότητα και την αποδοτικότητα, δεν αποτελεί όμως ούτε αυτοσκοπό, ούτε στόχο που να υφίσταται αφεαυτού. Πρόκειται μάλλον για ένα σημαντικό μέσο για την ανύψωση του βιοτικού επιπέδου των πολιτών και την προαγωγή της κοινωνικής ευημερίας. Πρόκειται, δηλαδή, για ένα μέσο που εξυπηρετεί ορισμένους στόχους. Κατά συνέπεια, το θέμα της ανταγωνιστικότητας δεν μπορεί να εξεταστεί ανεξάρτητα από το πρότυπο οικονομικής ανάπτυξης που έχει επιλεγεί για το μέλλον. Η ΟΚΕ υποστηρίζει τον στρατηγικό προσανατολισμό του Λευκού Βιβλίου « Ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα και απασχόληση » σύμφωνα με τον οποίο η σπονδυλική στήλη του πρότυπου ανάπτυξης της ευρωπαϊκής οικονομίας αποτελείται από μια κερδοφόρο και πολύ παραγωγική βιομηχανία υψηλής έντασης τεχνολογίας.

2.1.3. Η εικόνα που προκύπτει από την εμπειρική ανάλυση της Επιτροπής σχετικά με την αποδοτικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας δεν είναι ομοιόμορφη. Η σύγκριση των επιμέρους αγορών και κλάδων στα κράτη μέλη αλλά και μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των τρίτων χωρών, δείχνει ισχυρά σημεία αλλά και αδυναμίες, ενώ με την παρόδο του χρόνου σημειώνονται πολύμορφες μεταβολές. Η σύνθεση του συνόλου των κλάδων και η διάρθρωση της απασχόλησης μεταβάλλονται αδιάληπτα. Όπως αποδεικνύεται με εντυπωσιακό τρόπο από τη μελέτη της Επιτροπής σχετικά με τη θέση και τις προοπτικές της βιομηχανίας και των υπηρεσιών στην ΕΕ, ορισμένες παραδοσιακές βιομηχανίες και εθνικώς προνομιούχοι κλάδοι διανύουν διαρθρωτική κρίση, ενώ άλλοι οικονομικοί κλάδοι δείχνουν θετικές αναπτυξιακές τάσεις (). Οι μεταβαλλόμενες ισορροπίες, οι μεταστροφές των συσχετισμών αυτές καθεαυτές δεν είναι αναγκαστικά αρνητικές αλλά αντίθετα, μπορεί να αποτελούν έκφραση συνολικής οικονομικής εξέλιξης. Ακόμη, έχει αποδειχθεί επανειλημμένως ότι βιομηχανίες που προβλέφθηκε ότι δεν έχουν μέλλον, απέκτησαν νέες δυνατότητες ανάπτυξης μέσω της ανάπτυξης νέων προϊόντων, της αύξησης της παραγωγικότητας και της αξιοποίησης νέων αγορών.

2.1.4. Αν περιορισθούν τα περιθώρια ανάπτυξης, δυσχεραίνεται η διαρθρωτική αναπροσαρμογή, αυξάνονται τα προβλήματα της απασχόλησης και οξύνονται οι κοινωνικές επιπτώσεις των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Για το λόγο αυτό, η ΟΚΕ στη γνωμοδότηση του Νοεμβρίου 1991 με θέμα τη βιομηχανική πολιτική, ζήτησε, παράλληλα με τα οριζόνται μέτρα για τη διευκόλυνση των διαρθρωτικών μεταβολών και την αύξηση της δυνατότητας προσαρμογής των επιχειρήσεων, να αφεθούν περιθώρια για τη λήψη μέτρων βιομηχανικής πολιτικής, τα οποία, αφενός, θα συνοδεύσουν τα απαραίτητα μέτρα προσαρμογής στους τομείς που παρουσιάζουν προβλήματα (περιφερειακός και τομεακός) και, αφετέρου, θα μετριάσουν τις κοινωνικές επιπτώσεις των διαρθρωτικών μεταβολών. Συγκεκριμένα, εκείνο που απαιτείται είναι μία αντισταθμιστική πολιτική που να καλύπτει το σύνολο της επικράτειας και, σεβόμενη τους αναπτυξιακούς στόχους, να ενισχύει το δυναμικό και τις αναπτυξιακές δυνατότητες των περιφερειών που παρουσιάζουν καθυστέρηση στην ανάπτυξη ή διαρθρωτικά προβλήματα προσαρμογής. Επιπλέον, σε περίπτωση διαρθρωτικών κρίσεων ή όταν λαμβάνονται μέτρα ορθολογισμού που προκαλούν σημαντικές απώλειες θέσεων απασχόλησης, απαιτούνται κατάλληλες και χρονικά περιορισμένες διευκολύνσεις προσαρμογής για την απάλυνση των κοινωνικών ανισοτήτων.

2.1.5. Οι μακροοικονομικές μεταβλητές που επιλέχθηκαν επιβεβαιώνουν ότι οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις κατέχουν, σε σύγκριση με τις κυριότερες ανταγωνιστικές χώρες σαφώς λιγότερο ευνοϊκή θέση, στα πλαίσια της διεθνούς κατανομής εργασίας (). Συγκεκριμένα, αποφασιστική σημασία έχει η αξιολόγηση της διάστασης μεταξύ δεσπόζουσας θέσης σε περιφερειακές αγορές και ανεπαρκούς παρουσίας σε νέες βιομηχανικές περιοχές, π.χ. στην περιοχή του Ειρηνικού. Ανισορροπίες σημειώνονται επίσης λόγω της έντονης συμμετοχής σε σταθεροποιημένες ή αργά αναπτυσσόμενες αγορές και της μάλλον ασθενούς θέσης σε δυναμικές αγορές. Το πόρισμα αυτό, όπως δηλώνει άλλωστε και η Επιτροπή, πρέπει, ωστόσο, να εξεταστεί προσεκτικά. Η εμπειρική ανάλυση περιέχει μόνο ελάχιστους δείκτες της γενικής οικονομίας, ενώ άλλες έρευνες (World Competitiveness Report) μεταχειρίζονται μεγάλο αριθμό ποσοτικών και ποιοτικών μεγεθών. Ακόμη, οι δείκτες αυτοί είναι εξαιρετικά συγκεντρωτικοί μέσοι όροι, που καλύπτουν μεγάλο μέρος της πραγματικότητας αλλά διαφέρουν σε μεγάλο βαθμό από κράτος μέλος σε κράτος μέλος και από κλάδο σε κλάδο. Από την άλλη πλευρά, δεν έχει εξετασθεί ικανοποιητικά, από στατιστική πλευρά, ο τομέας των υπηρεσιών, ο οποίος σύμφωνα με εκτιμήσεις της Επιτροπής καλύπτει περισσότερο από το 60 % της προστιθέμενης αξίας και της απασχόλησης του συνολικού παραγωγικού τομέα στην Κοινότητα. Επίσης, δεν έχει δοθεί ικανοποιητικός προσδιορισμός και δεν έχει εκτιμηθεί ικανοποιητικά ο όγκος των προϊόντων που παράγονται με σημαντική χρησιμοποίηση τεχνολογιών. Αυτό ισχύει και για την εκτίμηση των ποσοστών συμμετοχής στην παγκόσμια αγορά, τα οποία, σύμφωνα με σχετικές έρευνες, αφορούν μόνο το παγκόσμιο εμπόριο. Τέλος, η Επιτροπή επισημαίνει την χαμηλή οικονομική δραστηριότητα των περασμένων ετών, για την οποία κανείς δεν γνωρίζει σε ποιο βαθμό επηρέασε ή στρέβλωσε τους οικονομικούς δείκτες.

2.1.6. Κατά τη γνώμη της ΟΚΕ, τα αδύνατα σημεία που επισήμανε η Επιτροπή, αποτελούν πολύ σημαντικές ενδείξεις για την ανάγκη ενίσχυσης της αποδοτικότητας των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, τόσο στην εσωτερική, όσο και στην παγκόσμια αγορά, κυρίως, το υψηλό κόστος παραγωγής (κόστος εργασίας, κεφαλαίου και ενέργειας), οι ανεπαρκείς δαπάνες για έρευνα και ανάπτυξη, η χρονοβόρος εφαρμογή των αποτελεσμάτων της έρευνας και ανάπτυξης στα προϊόντα που μπορούν να διατεθούν στο εμπόριο, οι σημαντικές ελλείψεις στις υποδομές, το δημόσιο τομέα και την κατάρτιση μειώνουν σημαντικά την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων.

2.1.7. Σχετικά με το θέμα αυτό, η ΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της διότι η Επιτροπή δεν συνεκτιμά επαρκώς τον παράγοντα « Χρόνο » στις διάφορες εναλλακτικές προτάσεις της που αφορούν τη βιομηχανική πολιτική και μάλιστα παρά το γεγονός ότι, παράλληλα με τις δαπάνες, την ποιότητα και την κινητικότητα, ο παράγοντας χρόνος έχει προσλάβει πλέον καθοριστική σημασία για τις επιχειρήσεις σε παγκόσμιο επίπεδο. Οι κύκλοι παραγωγής βραχύνονται, ενώ οι δαπάνες για την ανάπτυξη και την καθιέρωση νέων προϊόντων (συμπεριλαμβανομένων και των σχετικών παραγωγικών επενδύσεων) αυξάνουν διαρκώς. Οι δαπάνες αυτές πρέπει να αντισταθμίζονται σε διαρκώς βραχύτερα διαστήματα από τις απολαβές από την αγορά προκειμένου να μπορεί μια επιχείρηση να συμβαδίζει με το ρυθμό του ανταγωνισμού. Η εξαντλητική εκμετάλλευση των πλεονεκτημάτων του φαινομένου της κλίμακας διαμέσου της μαζικής παραγωγής καθίσταται αποφασιστικός παράγων. Ακόμη και μια καθυστέρηση της εισαγωγής ενός προϊόντος στην αγορά για μερικούς μήνες μπορεί σε πολλές περιπτώσεις να περιορίσει αισθητά το αναπτυξιακό και το παραγωγικό δυναμικό μιας επιχείρησης. Ο ταχύτατος ρυθμός εισαγωγής καινοτομιών και η εξαιρετική αύξηση της αποδοτικότητας γίνονται ιδιαίτερα αισθητοί στο χώρο της μικροηλεκτρονικής, η οποία επηρεάζει την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων σε σημαντικούς κλάδους της οικονομίας. Για τις επιχειρήσεις αυτές ο χρόνος αποτελεί τη βασική προτεραιότητα και ο ανταγωνισμός γίνεται αγώνας χρόνου.

2.2. Μικροοικονομική αξιολόγηση

2.2.1. Πράγματι, τα μακροοικονομικά μεγέθη μπορούν απλώς να οδηγήσουν σε συζητήσεις σχετικά με τον τόπο εγκατάστασης επιχειρήσεων, οι οποίες όμως θα πρέπει, παράλληλα να θέσουν το ερώτημα και να δώσουν απάντηση για τις αιτίες των αδυναμιών που υποδείχθηκαν. Οι δείκτες αυτοί αντικατοπτρίζουν μόνο υπό ορισμένους όρους την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων, αλλά παραπέμπουν σε άλλες πτυχές. Η Επιτροπή δικαίως τονίζει ότι από μακροοικονομικά πορίσματα δεν προκύπτουν τα βασικά στοιχεία του ανταγωνισμού που είναι : η μικροοικονομική διάσταση, π.χ. το επιχειρηματικό πνεύμα, η υψηλή ποιότητα εργατικού δυναμικού, οι ατομικές προσπάθειες, ο εμπορικός προσανατολισμός των επιχειρήσεων, ο δυναμισμός των αλυσίδων επιχειρήσεων και το κέντρο βάρους της δραστηριότητας των οικονομικών παραγόντων.

2.2.2. Η ΟΚΕ έχει, ήδη, τονίσει στη γνωμοδότηση που εξέδωσε το 1991 για τη βιομηχανική πολιτική ότι η έννοια της γενικής ανταγωνιστικότητας, η οποία αναφέρεται συχνά ως στόχος της κοινής βιομηχανικής πολιτικής, είναι ασαφής και διφορούμενη. Είναι αυτονόητο ότι οι βασικές συνθήκες έχουν σημαντικό ρόλο για την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων παγκοσμίως. Δεν υπάρχει όμως γενική ανταγωνιστικότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, των κρατών μελών ή των επιμέρους κλάδων. Για να εκτιμηθεί η ανταγωνιστικότητα μιας συγκεκριμένης επιχείρησης χρειάζονται, επομένως, άλλα (μικροοικονομικά) στοιχεία. Μία διαδικασία που αποκτά αυξανόμενο ρόλο στις επιχειρήσεις είναι το Benchmarking, σύμφωνα με το οποίο η επιχείρηση προβαίνει σε συνεχή σύγκριση και αναμέτρηση με άλλες επιχειρήσεις που λειτουργούν σε διεθνές επίπεδο. Το Benchmarking χρησιμεύει, αφενός, « για να καθιερώσει στην επιχείρηση τον εξωτερικό προσανατολισμό ως μόνιμη διαδικασία μάθησης και, αφετέρου, για να προστατεύεται η επιχείρηση από την λανθασμένη εκτίμηση της δικής της ανταγωνιστικότητας (). Επίσης, και στον τομέα της οικονομικής πολιτικής, πρέπει να εξετασθεί προσεκτικά εάν ένα ανταγωνιστικό Benchmarking μπορεί να συμβάλει, όπως αφέθηκε να εννοηθεί πρόσφατα στο European Round Table of Industrialists () και στον τομέα της οικονομικής πολιτικής στην απόκτηση νέων γνώσεων, στην ανάπτυξη κατάλληλων στρατηγικών για τη βελτίωση των βασικών μακροοικονομικών όρων στα κράτη μέλη. Με βάση τα σημερινά δεδομένα, η ΟΚΕ διατηρεί ορισμένους ενδοιασμούς ως προς την πρόταση αυτή, δεδομένου ότι συνεχίζουν να υφίστανται βασικές αντιρρήσεις κατά της χρήσης μακροοικονομικών δεδομένων για την αξιολόγηση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων.

3. Τα κεντρικά σημεία της βιομηχανικής πολιτικής της Κοινότητας

3.1. Πολιτική ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας

3.1.1. Στο παρόν κεφάλαιο, η ΟΚΕ θέτει το κέντρο βάρους στην ανακοίνωση της Επιτροπής για τη βιομηχανική πολιτική « Πρόγραμμα δράσης και χρονοδιάγραμμα για την εφαρμογή των πρωτοβουλιών που εξαγγέλθηκαν στην ανακοίνωση σχετικά με μια πολιτική βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και την πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με την εφαρμογή ενός προγράμματος κοινοτικών δράσεων υπέρ της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας » του Μαρτίου 1995 (), το οποίο στη συνέχεια θα αποκαλείται εν συντομία « Πρόγραμμα δράσης ». Ωστόσο, τα επιχειρήματα της Επιτροπής συνδέονται στενά με τις διαπιστώσεις που περιλαμβάνονται στην ανακοίνωση « Μια πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας » του Σεπτεμβρίου 1994 (), η οποία αναφέρεται στη συνέχεια ως η « Ανακοίνωση για τη βιομηχανική πολιτική ». Συνεπώς, η ΟΚΕ θεωρεί απαραίτητο να αναφερθεί, κατά την εξέταση των πολιτικών διεργασιών, και στην παλαιότερη ανακοίνωση και - στο βαθμό που χρειάζεται - να επισημάνει τις διαφορές στις θέσεις (και τις ανάγκες διασαφήνισης) που περιλαμβάνονται στις δύο αυτές ανακοινώσεις.

3.1.2. Στην ανακοίνωση της Επιτροπής για τη βιομηχανία, καθορίζονται οι τομείς στους οποίους « θα ήταν ευκταίο να ενισχυθούν τα κοινοτικά μέτρα ». Βασικός στόχος της Επιτροπής είναι να βελτιώσει την παρουσία της ευρωπαϊκής βιομηχανίας σε αγορές με προοπτικές, οι οποίες συμβάλλουν στη δημιουργία θέσεων απασχόλησης. Μέσω του καθορισμού ενός « περιορισμένου αριθμού στόχων και μέτρων » θα εφαρμοσθεί αποτελεσματικά - κατά τη γνώμη της Επιτροπής - μία πολιτική για την ανάπτυξη της βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας. Αντίθετα, όμως, από ό,τι ανακοινώνει η Επιτροπή τα κέντρα βάρους των δράσεων κατακερματίζονται σε πολλά επιμέρους μέτρα. Παραδοσιακοί τομείς της πολιτικής (π.χ. έρευνα και ανάπτυξη) διαμελίζονται και κατακερματίζονται σε πολλές επιμέρους δράσεις. Για παράδειγμα, είναι σχεδόν αδύνατον να διευκρινισθεί εάν οι επιμέρους πολιτικοί τομείς αποτελούν ενιαίο και συνεκτικό σύνολο. Λυπηρές είναι ορισμένες διατυπώσεις, οι οποίες είναι είτε πολύ χαλαρές, είτε οδηγούν σε παρανοήσεις. Τέλος, δεν διευκρινίζεται με ποιο τρόπο θα πραγματοποιηθεί και πώς θα εφαρμοσθεί η κατανομή των καθηκόντων μεταξύ των οικονομικών παραγόντων, μεταξύ των επιχειρήσεων και του κράτους, και μεταξύ της Κοινότητας και των κρατών μελών.

3.1.3. Το Συμβούλιο, στο ψήφισμα που υιοθέτησε στις 21 Νοεμβρίου 1994 (), επιδοκιμάζει παρόλα αυτά την ανακοίνωση της Επιτροπής και παράλληλα λαμβάνει γνώση των συμπερασμάτων στα οποία κατέληξε η Επιτροπή από τις αναλύσεις της. Συγχρόνως, υπενθυμίζει στην Επιτροπή τους στόχους που έθεσε η ίδια και τις πρωτοβουλίες στον τομέα της βιομηχανικής πολιτικής που έχει αναλάβει για το δεύτερο ήμισυ της δεκαετίας του `90. Το Συμβούλιο διαπίστωσε κυρίως ότι δεν υπάρχει ακόμα συγκεκριμενοποίηση του προγράμματος καθώς και χρονοδιάγραμμα για την εφαρμογή των πρωτοβουλιών. Κατά την άποψη του Συμβουλίου επείγει ιδιαίτερα να αναπτύξουν, τόσο η Κοινότητα, όσο και τα κράτη μέλη, δράση στα πλαίσια των εκάστοτε αρμοδιοτήτων τους, σε πέντε βασικούς τομείς που πάντοτε παρουσιάζονται αναλυτικά : δημιουργία σταθερών γενικών οικονομικών συνθηκών, εξάλειψη της άσκοπης γραφειοκρατίας για τις επιχειρήσεις, εξασφάλιση ανταγωνισμού χωρίς στρεβλώσεις τόσο εντός, όσο και εκτός Κοινότητας, ενίσχυση της βιομηχανικής συνεργασίας με τις άμεσα ενδιαφερόμενες τρίτες χώρες και προώθηση των άυλων παραγόντων ανταγωνισμού.

3.1.4. Το πρόγραμμα δράσης περιλαμβάνει τις διασαφηνίσεις που είχε ζητήσει το Συμβούλιο. Επίσης, υποβάλλεται από την Επιτροπή πρόγραμμα δράσης με στόχους και προγραμματισμένα μέτρα, καθώς και ενδεικτικό χρονοδιάγραμμα για την εφαρμογή μιας πολιτικής για την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας. Πρόκειται κυρίως για δράσεις με τις οποίες οι υφιστάμενες κοινοτικές πολιτικές καθίστανται επίκαιρες ή για δράσεις με τις οποίες εισάγονται πρωτοβουλίες για τις οποίες δεν απαιτείται νέα επίσημη απόφαση. Οι περισσότερες από τις δράσεις αυτές αντιστοιχούν στα μέτρα που αναφέρει η Επιτροπή στην έκθεσή της για την εφαρμογή των αποφάσεων και των συμπερασμάτων του Συμβουλίου σχετικά με τη βιομηχανική πολιτική (). Πρόκειται για ποικιλία που υπογραμμίζει εκ νέου την ευρύτητα της προσέγγισης της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα της βιομηχανικής πολιτικής. Ωστόσο, παρουσιάζονται προβλήματα κατανόησης όταν τα κριτήρια καταμερισμού μεταβάλλονται εντός λίγων μηνών. Στην ανακοίνωση για τη βιομηχανία, περιλαμβάνεται κατάλογος μέτρων ο οποίος έξι μήνες αργότερα μεταβλήθηκε σε κατάλογο στόχων, ενώ δεν γίνεται πλέον λόγος για τον αρχικό κατάλογο στόχων.

3.1.5. Στον πρόλογο του προγράμματος δράσης (), η Επιτροπή τονίζει και πάλι ότι η διασφάλιση της ανταγωνιστικότητας εμπίπτει στα καθήκοντα των επιχειρήσεων, ενώ αντίθετα καθήκον του δημοσίου τομέα είναι να δημιουργήσει τις αναγκαίες προϋποθέσεις για τη διασφάλιση της ανταγωνιστικής ικανότητας της βιομηχανίας. Άλλωστε, η βιομηχανική ανταγωνιστικότητα και η οικονομική και κοινωνική συνοχή πρέπει να αλληλοενισχύονται. Η ΟΚΕ συμφωνεί πλήρως με τη διαπίστωση αυτή. Ωστόσο, οι αναλύσεις που ακολουθούν σχετικά με την οικονομική και κοινωνική συνοχή δεν ανταποκρίνονται καθόλου στις προσδοκίες της ΟΚΕ στον εν λόγω τομέα. Η ΟΚΕ παρέπεμψε επανειλημμένα την Επιτροπή στο άρθρο 130Α της Συνθήκης ΕΟΚ, το οποίο ορίζει σαφώς ότι η Κοινότητα οφείλει να αναπτύξει και να εφαρμόσει πολιτική για την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής, ώστε να προωθηθεί η αρμονική ανάπτυξη της Κοινότητας ως σύνολο. Στο έγγραφο της Επιτροπής η άποψη αυτή αντικατοπτρίζεται ελάχιστα. Για παράδειγμα, τι ακριβώς σημαίνει η ακόλουθη πρόταση : « Βελτιώνοντας την υποδομή και βελτιστοποιώντας το γενικό επίπεδο των επενδύσεων, από μια μεγαλύτερη οικονομική και κοινωνική συνοχή μπορεί να πηγάσουν γενικότερες ωφέλειες, οι οποίες θα έχουν ευνοϊκή επίδραση στις εκδόσεις του ιδιωτικού τομέα ». Η ΟΚΕ θεωρεί ότι πρέπει να χαραχθούν σαφείς στρατηγικές βιομηχανικής πολιτικής και να διατυπώνονται κατά τρόπο επίσης σαφή.

3.2. Παρατηρήσεις σχετικά με τις δράσεις προτεραιότητας στον τομέα της βιομηχανικής πολιτικής

3.2.1. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο πρόγραμμα δράσης ορίζει τέσσερις στόχους (προτεραιότητες για την ανάληψη δράσης), οι οποίοι έχουν εξαιρετική σημασία για την πολιτική ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας :

- η ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς 7

- η μεγαλύτερη συνεκτίμηση των αναγκών της βιομηχανίας στην πολιτική έρευνας 7

- η δημιουργία της κοινωνίας των πληροφοριών και

- η προώθηση της βιομηχανικής συνεργασίας ().

Η ΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι οι στόχοι αυτοί έχουν εξαιρετική σημασία για την πολιτική ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας. Επλήσσεται, ωστόσο, διότι άλλοι στόχοι, που είναι εξίσου σημαντικοί για τη βιομηχανική πολιτική, είτε θίγονται πολύ περιληπτικά, είτε αναφέρονται σε πολύ γενικές γραμμές, είτε παραλείπονται εντελώς. Η Επιτροπή στην ανακοίνωσή της για τη βιομηχανία (), μεταξύ των διαφόρων πολιτικών για την προώθηση των επενδύσεων, δίνει απόλυτη προτεραιότητα στις άυλες επενδύσεις (και η ΟΚΕ θεωρεί ότι πρέπει να συμπεριλαμβάνονται και οι επενδύσεις για τον εξανθρωπισμό της εργασίας) και ορίζει πρώτο στόχο της, τη βελτίωση της επαγγελματικής κατάρτισης και την προώθηση του ανθρώπινου δυναμικού. Η Επιτροπή αναφέρει, επίσης, ότι το άνοιγμα του παγκόσμιου εμπορίου και η προώθηση του ανταγωνισμού στην εσωτερική αγορά έχουν εξίσου μεγάλη σημασία για την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας και, επομένως, θα πρέπει να προωθούνται και να ενισχύονται αμοιβαία. Η Επιτροπή κρίνει επίσης ότι ο εκσυγχρονισμός του ρόλου του δημοσίου τομέα αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας. Συνεπώς, προτείνει σε όλους τους ενδιαφερόμενους να ενεργήσουν από κοινού, ώστε οι πρωτοβουλίες που θα αναληφθούν να δώσουν σύντομα αποτελέσματα. Η ΟΚΕ διερωτάται γιατί η Επιτροπή τροποποίησε τόσο ριζικά και εντός ολίγων μηνών τους βασικούς στόχους που είχε ανακοινώσει το 1994 και είχε χαρακτηρίσει επείγοντες.

3.2.2.

Ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς

3.2.2.1. Η σημαντικότερη συμβολή της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας συνίσταται σήμερα, κατά τη γνώμη της Επιτροπής, στην περαιτέρω ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς ώστε να διασφαλισθεί συγχρόνως και η αποτελεσματική της λειτουργία. Η ΟΚΕ συμφωνεί, από οικονομική άποψη, με τη διαπίστωση αυτή. Επίσης, εκφράζει την ικανοποίησή της διότι το Συμβούλιο για την ανταγωνιστικότητα πρεσβεύει την ίδια άποψη και συμφωνεί ανεπιφύλακτα με την ΟΚΕ, ότι πρέπει να ενισχυθούν επιλεκτικά οι διεργασίες για την ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς. Τούτο αφορά τόσο την υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς, όσο και την επίτευξη της μεγαλύτερης δυνατής ολοκλήρωσης μέσω μικρότερων αριθμητικά αλλά καλύτερων ποιοτικά κοινοτικών ρυθμίσεων. Το Συμβούλιο για την ανταγωνιστικότητα θεωρεί ότι εάν εξαλειφθούν οι εναπομείναντες φραγμοί, θα αυξηθούν οι θέσεις απασχόλησης και θα βελτιωθεί η ποιότητα των προσφερόμενων υπηρεσιών.

3.2.2.2. Δυστυχώς, δεν έγιναν συνολικά δεκτές οι απόψεις της Επιτροπής για την ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς. Κατά την άποψη της ΟΚΕ, θα ήταν ορθότερο η Επιτροπή να είχε προτείνει μια λεπτομερή δέσμη μέτρων για την επιτάχυνση των ενδοκοινοτικών διεργασιών ολοκλήρωσης. Άλλωστε, άρχισε ήδη από πέρυσι να εξετάζει συστηματικά την εφαρμογή των διατάξεων που αποτελούν το νομικό πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς. Για το σκοπό αυτό, δημιουργήθηκε ένα πρόσθετο μέσο εργασίας (Παρατηρητήριο). Στην πρώτη γνωμοδότηση της για το θέμα αυτό (), η ΟΚΕ διατύπωσε σειρά συστάσεων που αποσκοπούν στην περαιτέρω παγιοποίηση της εσωτερικής αγοράς. Επίσης, προτείνει στην Επιτροπή να υιοθετήσει τις συστάσεις αυτές και να τις υλοποιήσει στην πράξη.

3.2.2.3. Όσον αφορά την ελεύθερη κυκλοφορία αγαθών, η Επιτροπή θα πρέπει, κατά πρώτον να επιμείνει προκειμένου να διαγραφεί τελικά το άρθρο 115 της Συνθήκης ΕΚ. Η ΟΚΕ, όπως ήδη έχει αναφέρει στη γνωμοδότησή της του 1991 για τη βιομηχανική πολιτική, θεωρεί ότι τα εθνικά μέτρα προστασίας δεν συμβιβάζονται με τις αρχές της πολιτικής για μια ανοιχτή, ανταγωνιστική βιομηχανία. Η ΟΚΕ είχε τότε υποστηρίξει σαφώς την άποψη της Επιτροπής ότι η εξάλειψη των υφιστάμενων εθνικών ποσοστώσεων και μέτρων ισοδυνάμου αποτελέσματος έναντι των τρίτων χωρών αποτελεί σημαντική πτυχή της πολιτικής για τη βιομηχανία. Συνεπώς, οι εθνικές αγορές είναι εκτεθειμένες σε ένα ισχυρότερο διεθνή ανταγωνισμό, γεγονός που « τις προετοιμάζει καλύτερα για ... τις συνολικές προκλήσεις ». Σε περίπτωση κατάργησης του άρθρου 115 της Συνθήκης ΕΚ, η ΟΚΕ θεωρεί ωστόσο απαραίτητη τη λήψη παράλληλων μέτρων διαρθρωτικής πολιτικής που να καλύπτουν ιδιαίτερα δύσκολες περιπτώσεις προκειμένου να υπερβληθούν χωρίς τριβές οι συνέπειες των διαρθρωτικών προσαρμογών.

3.2.2.4. Προβλήματα συνεχίζουν να υφίστανται λόγω της έλλειψης διαφάνειας και ομοιομορφίας στις ρυθμίσεις και στις πρακτικές για τα πρότυπα, στην ασφάλεια των προϊόντων, στις ρυθμίσεις για την ευθύνη εκ των προϊόντων, στις ρυθμίσεις για την προστασία του περιβάλλοντος και στις ρυθμίσεις για τη σήμανση των προϊόντων. Ακόμη δεν θα πρέπει να λησμονείται η ελευθέρωση των δημοσίων συμβάσεων, οι οποίες από άποψη βιομηχανικής πολιτικής είναι πολύ σημαντικές για όλους τους τομείς. Η ΟΚΕ έχει επανειλημμένως υπενθυμίσει ότι οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) δεν διαθέτουν ακόμη καμία ικανοποιητική πρόσβαση στις δημόσιες συμβάσεις. Απαραίτητες είναι περαιτέρω βελτιώσεις κυρίως στον τομέα της αντίθεσης δημοσίων συμβάσεων, όπου πρέπει να θεσπιστούν κατά περίπτωση ανώτατα όρια. Επιπλέον, φραγμοί διαπιστώνονται στους τομείς της ελεύθερης κυκλοφορίας προσώπων, κεφαλαίων, και υπηρεσιών. Η ταχύτερη δυνατή εξάλειψή τους μέσω κατάλληλων μέτρων, πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο σοβαρής ενασχόλησης της Επιτροπής. Παράλληλα, η ΟΚΕ ελπίζει ότι το Συμβούλιο για την ανταγωνιστικότητα, σε μελλοντικές εκθέσεις του, θα εκφέρει ειδικές συστάσεις για επιλεγμένες προτεραιότητες της εσωτερικής αγοράς.

3.2.3.

Καλύτερη συνεκτίμηση των αναγκών της βιομηχανίας στην πολιτική έρευνας

3.2.3.1. Η Επιτροπή αιτιολογεί τη δεύτερη προτεραιότητα της δράσης της, επειδή κρίνει ότι η καινοτομία διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο για τη βελτίωση της βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας. Η ΟΚΕ συμμερίζεται ανεπιφύλακτα τη διαπίστωση αυτή. Η καινοτομία στην παραγωγή, στις διαδικασίες και στην αγορά την οποία συμπληρώνουν τα νέα συστήματα σκέψης, με την έννοια του συνδυασμού των ιδεών, αποτελούν ουσιαστικά στοιχεία για την επίλυση των προβλημάτων που αντιμετωπίζονται ως προς την οικονομική ανάπτυξη και την απασχόληση. Έχει αποδειχθεί στην πράξη και είναι πλέον αδιαμφισβήτητο το γεγονός ότι οι επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν εντατικότερα τα μέσα της έρευνας και της καινοτομίας, αφενός, έχουν καλύτερες δυνατότητες στην αγορά από ό,τι άλλες επιχειρήσεις και, αφετέρου, προσφέρουν επιπλέον καλές δυνατότητες απασχόλησης. Εξάλλου, - και σε αυτό συμφωνεί και η Επιτροπή - είναι απαραίτητο να βελτιώνεται συνεχώς η μεταφορά και η εφαρμογή στη βιομηχανία των αποτελεσμάτων της έρευνας.

3.2.3.2. Το κόστος για την έρευνα και την καινοτομία αυξάνεται διαρκώς. Το γεγονός αυτό θίγει κυρίως τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, με αποτέλεσμα να περιορίζουν τις δραστηριότητές τους στον τομέα της έρευνας και της ανάπτυξης. Ωστόσο, για να μπορούν οι εταιρείες αυτές να χρησιμοποιούν τα νέα τεχνολογικά μέσα, θα πρέπει, όπως αναφέρει και η Επιτροπή, να έχουν πρόσβαση στην τεχνογνωσία, μέσω της μεταφοράς τεχνολογίας και της παροχής συμβουλών. Για το λόγο αυτό, επιταχύνεται αισθητά ο ρυθμός με τον οποίο υλοποιούνται τεχνικές ανακαλύψεις μέσω προϊόντων και διαδικασιών που μπορούν να διατεθούν στην αγορά.

3.2.3.3. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει για το λόγο αυτό την πρόθεση της Επιτροπής να καταρτίσει κοινά προγράμματα βιομηχανικού ενδιαφέροντος με σκοπό να συγκεντρώσει τις προσπάθειες που καταβάλλονται στον τομέα της έρευνας και της τεχνολογίας μέσω της στενότερης συνεργασίας (ακόμη και διασυνοριακής) καθώς και με σκοπό να δημιουργηθούν συνεργασίες μέσω της αξιοποίησης των δυνατοτήτων που προσφέρει η εσωτερική αγορά. Επιπλέον, η ΟΚΕ συμφωνεί με την πρόθεση της Επιτροπής να καταρτίσει ανακοίνωση σχετικά με τη σύνδεση της έρευνας με τη βιομηχανία καθώς και να καταρτίσει Πράσινο Βιβλίο για την προώθηση της πολιτικής στον τομέα της καινοτομίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι η έκθεση που πρέπει να εκδίδεται στην αρχή κάθε έτους, σύμφωνα με το άρθρο 130 Ο και η οποία αναφέρεται στις κοινοτικές δραστηριότητες στον τομέα της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης, αποτελεί σημαντικό μέσο με το οποίο η ερευνητική πολιτική καθίσταται διαφανής. Η ΟΚΕ ελπίζει ότι η Επιτροπή θα καταρτίσει την πρώτη σχετική έκθεση ήδη πριν από το τέλος του τρέχοντος έτους.

3.2.4.

Δημιουργία της κοινωνίας των πληροφοριών

3.2.4.1. Ένα τρίτο επείγον βήμα της Επιτροπής είναι η εφαρμογή μέτρων για τη δημιουργία της κοινωνίας των πληροφοριών. Η νέα τεχνολογική επανάσταση θα επιδράσει αισθητά σε όλες τις δραστηριότητες της βιομηχανίας και όχι μόνο στην επικράτεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η επαναστατική αυτή εξέλιξη διασφαλίζει και ενισχύει τις ικανότητες καινοτομίας των επιχειρήσεων, επιδρά καθοριστικά στην μελλοντική παραγωγή και απασχόληση και επηρεάζει την εξέλιξη των συνθήκων διαβίωσης και εργασίας. Η ΟΚΕ υποστήριξε από την αρχή τις πρωτοβουλίες της Επιτροπής στον τομέα της κοινωνίας της πληροφόρησης και επιδοκίμασε, επίσης, το πρόγραμμα δράσης με το οποίο η Ευρώπη θα προετοιμασθεί για την κοινωνία των πληροφοριών. Η ΟΚΕ, στη σχετική γνωμοδότησή της (), εκφράζει λύπη διότι το σχέδιο δράσης δεν προβλέπει την ίδια ακριβή αξιολόγηση δράσης για όλους τους τομείς. Ακόμη, οι κοινωνικές και πολιτιστικές πτυχές δεν λαμβάνονται επαρκώς υπόψη. Ωστόσο, αν και διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο, δεν συνεκτιμώνται επαρκώς στις ήδη παραγματοποιούμενες δράσεις. Τούτο ισχύει ειδικότερα για τους τομείς της υγείας, της εκπαίδευσης, του περιβάλλοντος, της επαγγελματικής κατάρτισης, των ατόμων με ειδικές ανάγκες και της παραγωγής ταινιών.

3.2.4.2. Πρωταρχικός στόχος της Επιτροπής είναι η επιτάχυνση της διαδικασίας ελευθέρωσης των τηλεπικοινωνιών μέσω του ανοίγματος στον ανταγωνισμό, εκείνων των υποδομών και υπηρεσιών που διαθέτουν, προς το παρόν ακόμη, μονοπωλιακή θέση (καλωδιακή τηλεόραση, ραδιοφωνικό δίκτυο, δορυφόροι). Για το λόγο αυτό, ως πρωταρχικός στόχος του προγράμματος εργασίας της Επιτροπής για το 1995 ορίζεται η ρύθμιση του ανταγωνισμού στον τομέα των τηλεπικοινωνιών.

3.2.4.3. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι οι όροι πρόσβασης στην πληροφόρηση, στα δίκτυα μετάδοσή της και στις υπηρεσίες που διευκολύνουν τη χρήση της, διαδραματίζουν αυξανόμενο ρόλο για την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας. Συνεπώς, συμφωνεί με την πρόθεση της Επιτροπής να θεσπίσει ένα σαφές και σταθερό ρυθμιστικό πλαίσιο. Θεωρεί, ωστόσο, εξίσου απαραίτητο να συμπληρωθούν τα μέτρα για την μετάβαση προς την κοινωνία των πληροφοριών με άλλα, κυρίως στους τομείς της τεχνολογίας, της απασχόλησης και της κοινωνικής πολιτικής.

3.2.4.4. Ενόψει των πολυάριθμων προκλήσεων που τίθενται στην πορεία προς την κοινωνία της πληροφόρησης, η ΟΚΕ υποστηρίζει επίσης την πρόθεση της Επιτροπής να συγκροτήσει δύο ανεξάρτητα συμβουλευτικά όργανα τα οποία θα διασφαλίζουν τη στενή επαφή με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη. Πρόκειται, αναμφίβολα, για ένα πολύ σωστό βήμα προκειμένου η κοινωνία των πληροφοριών να μπορέσει να ανταποκριθεί στις ανάγκες όλων των πολιτών και όλων των επιχειρήσεων (). Στο Φόρουμ για την κοινωνία των πληροφοριών εκπροσωπούνται οι κοινωνικές ομάδες (μεταξύ άλλων, βουλευτές, εκπρόσωποι των κοινωνικών εταίρων, ομάδες χρηστών και εκπρόσωποι των φορέων εκμετάλλευσης των δικτύων), όπου εξετάζουν τις επιμέρους πτυχές της κοινωνίας των πληροφοριών. Θα καταρτίζεται ετήσια έκθεση σχετικά με τις εργασίες του φόρουμ και την πρόοδο που έχει σημειωθεί συνολικά. Όσον αφορά το δεύτερο όργανο, πρόκειται για ομάδα εμπειρογνωμόνων υψηλού επιπέδου του κοινωνικού τομέα, η οποία θα αναλύει τις κοινωνικές πτυχές της κοινωνίας της πληροφόρησης και θα συμπεριλάβει στις εργασίες της τα έξι κύρια θέματα που αναφέρονται στο έγγραφο της Επιτροπής για το Συμβούλιο του Έσσεν, με θέμα « Η κοινωνία των πληροφοριών στην Ευρώπη - μία πρώτη αξιολόγηση μετά την Κέρκυρα » (). Οι 14 εμπειρογνώμονες που θα απαρτίζουν το όργανο αυτό έχουν ήδη ορισθεί και θα καταρτίσουν έως τον Νοέμβριο 1995, δεύτερη ενδιάμεση έκθεση (θα εξετασθεί και το θέμα των δυνατοτήτων της απασχόλησης).

3.2.4.5. Τέλος, η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρόθεση της Επιτροπής να διευρύνει την αποδοχή της κοινωνίας των πληροφοριών με τη βοήθεια πειραματικών σχεδίων και να συγκεντρώσει περαιτέρω εμπειρίες που σχετίζονται με τις συγχρόνες τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνιών. Το Γραφείο για την κοινωνία των πληροφοριών θα πρέπει, αφενός, να χρησιμεύσει ως κεντρικό σημείο εκκίνησης τέτοιων πειραματικών σχεδίων στην Ευρωπαϊκή Ένωση και, αφετέρου, να προωθήσει την ανταλλαγή εμπειριών.

3.2.5.

Προώθηση της βιομηχανικής συνεργασίας

3.2.5.1. Ο τέταρτος πυλώνας των προτεραιοτήτων δράσης κατέχει ξεχωριστή θέση και στο πολυετές πρόγραμμα δράσης της Επιτροπής (σημείο 3.3.5). Προκειμένου να αποφευχθούν, κατά το δυνατόν, οι επικαλύψεις, η ΟΚΕ περιορίζεται επί του παρόντος σε ορισμένες παρατηρήσεις. Συγκεκριμένα, η Επιτροπή παραπέμπει στο πρόγραμμα Leonardo, το οποίο αποσκοπεί στην προώθηση της συνεργασίας μεταξύ των επιχειρήσεων και άλλων παραγόντων στον τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης. Η Επιτροπή αναφέρεται στο « ολοκληρωμένο πρόγραμμα υπέρ των ΜΜΕ και τη βιοτεχνία », το οποίο καταρτίσθηκε το Μάϊο 1994 και αποσκοπεί στην ενίσχυση των δυνατοτήτων ανάπτυξης των ΜΜΕ και δημιουργίας απασχόλησης (). Η ΟΚΕ γνωμοδότησε αναλυτικά για το ολοκληρωμένο πρόγραμμα κατά το προηγούμενο έτος (). Ιδιαίτερα εκφράζει την ικανοποίησή της για την προσπάθεια να επιλυθούν τα προβλήματα των ευρωπαϊκών ΜΜΕ, εν τέλει με ολοκληρωμένο τρόπο και να εναρμονισθούν και να ενοποιηθούν τα διάφορα προγράμματα υπέρ των ΜΜΕ, τόσο σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και στα κράτη μέλη. Εξάλλου, η Επιτροπή θα πρέπει, κατά την εξέταση ή τη δοκιμή των συγκεκριμένων μέτρων στήριξης, να προσέξει ιδιαίτερα την αύξηση της αποτελεσματικότας του προγράμματος προώθησης και να μην παραλείψει την απαραίτητη εξάλειψη των κρατικών και κοινοτικών ενισχύσεων.

3.2.5.2. Η ΟΚΕ εκφράζει, λύπη επειδή η Επιτροπή δεν έχει χαρακτηρίσει προτεραιότητες σε περαιτέρω ειδικά μέτρα για την προώθηση της βιομηχανικής συνεργασίας. Απλώς, αναφέρει τα ακόλουθα : « Η Ένωση πρέπει ... να καταβάλει προσπάθειες ώστε να εξαλειφθούν οι φραγμοί που δυσχεραίνουν τη βιομηχανική συνεργασία και συγχρόνως, να αναπτύξει μέσα για την προώθηση της βιομηχανικής συνεργασίας ». Κατά την άποψη της ΟΚΕ, θα πρέπει η Επιτροπή να επιδιώξει την ανάπτυξη, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αρχών οι οποίες να έχουν αντικειμένο τη βελτίωση των διανομών μεταξύ επιχειρήσεων διαφορετικού μεγέθους και μεταξύ υπηρεσιών που αφορούν τη βιομηχανία και την κατασκευαστική βιομηχανία. Λόγω των πολύπλοκων συστημάτων παραγωγής, η ευρωπαϊκή βιομηχανία χρειάζεται, περισσότερο από ποτέ άλλοτε, τη δημιουργία μεταξύ των επιχειρήσεων, στενών εταιρικών σχέσεων που να βασίζονται στη μακροπρόθεσμη συνεργασία. Το κλασσικό πρότυπο διάρθρωσης (σχήμα που περιλαμβάνει τους τρεις τομείς) των βιομηχανικών μεταβολών πρέπει να αντικατασταθεί από μία προσέγγιση με σκοπό τη σχετική ολοκλήρωση. Πρόκειται για ένα σύγχρονο δίκτυο αγαθών, υπηρεσιών και πληροφοριών. Το ζητούμενο είναι να πραγματοποιηθούν ποιοτικές μεταβολές στις παραδοσιακές δομές και, βέβαια, οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να καταβάλουν εξαιρετικές προσπάθειες. Η στενή συνεργασία των επιχειρήσεων θα πρέπει να αρχίσει νωρίτερα. Για την κατασκευή ενός νέου προϊόντος, ο κατασκευαστής και ο προμηθευτής θα πρέπει να επεξεργάζονται από κοινού την πρόβλεψη και τον εξορθολογισμό του κόστους, τη διασφάλιση ποιότητας και την οργάνωση. Με βάση τα ανωτέρω συμπεράσματα, δεν είναι συνεπώς η γενική διαπίστωση της Επιτροπής : « Για να προωθηθεί η συνεργασία αυτή θα πρέπει να ενισχυθούν όλες οι σχέσεις στο βιομηχανικό οικονομικό και εμπορικό τομέα καθώς και οι σχέσεις που υφίστανται κατά την πραγματοποίηση επενδύσεων και την μεταφορά τεχνογνωσίας σε τρίτες χώρες κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να συμπεριληφθούν πλήρως στην παγκόσμιο οικονομία ». Κατά την ΟΚΕ, η Επιτροπή δεν αναλαμβάνει συγκεκριμένες πρωτοβουλίες, π.χ. επανεξέταση του ευρωπαϊκού δικαίου για τον ανταγωνισμό για να διαπιστωθεί εάν θέτει φραγμούς στη γενική βιομηχανική συνεργασία.

3.3. Παρατηρήσεις για τα κυριότερα σημεία των πολυετών δράσεων για τη βιομηχανική πολιτική

3.3.1. Σύμφωνα με το πρόγραμμα δράσης () και την Ανακοίνωση της Επιτροπής για τη βιομηχανία, προκύπτει ο μελλοντικός προσανατολισμός της Επιτροπής ότι η βιομηχανική πολιτική θα πρέπει να προσανατολισθεί προς τέσσερα βασικά σημεία, τα οποία ανταποκρίνονται ταυτόχρονα και στις επιταγές των τεχνολογικών μεταβολών :

- προώθηση των άυλων επενδύσεων,

- ανάπτυξη της βιομηχανικής συνεργασίας,

- διασφάλιση ισοδύναμου ανταγωνισμού και

- εκσυγχρονισμός του ρόλου του δημόσιου τομέα.

3.3.2. Τα βασικά στοιχεία δράσης περιλαμβάνουν, τρεις κατηγορίες μέτρων : μέτρα τα οποία ήδη εφαρμόζονται ή πρόκειται να εφαρμοσθούν σύντομα και αναμένεται να συμβάλουν άμεσα στη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα 7 μέτρα στα οποία χρειάζεται να δοθεί πολιτικός προσανατολισμός ενόψει της μεταγενέστερης εφαρμογής τους 7 μέτρα για τα οποία απαιτείται η θέσπιση νομικών διατάξεων πριν από την εφαρμογή τους.

3.3.3.

Πρόωθηση των άυλων επενδύσεων

3.3.3.1. Η ΟΚΕ υποστηρίζει με έμφαση το στόχο της Επιτροπής να προωθήσει άυλες επενδύσεις. Λυπάται, ωστόσο, επειδή από τα προτεινόμενα επιμέρους βήματα όσον αφορά το εκπαιδευτικό σύστημα δε διαφαίνεται συνολικός κοινοτικός σχεδιασμός. Η ΟΚΕ είχε τονίσει ήδη στη γνωμοδότηση του 1991 για τη βιομηχανική πολιτική (), ότι η επεξεργασία των τεχνολογικών δεδομένων και πληροφόρησης σε όλους τους τομείς της οικονομίας και της κοινωνίας, έχει σαν αποτέλεσμα να αποτελεί ο υπεύθυνος χειρισμός των νέων τεχνολογιών, για ολοένα και περισσότερους ανθρώπους, ουσιαστικό στοιχείο του προγραμματισμού της ζωής τους και της μελλοντικής τους εξέλιξης. Οι νέες τεχνολογίες πληροφορικής παρέχουν στον άνθρωπο εξειδικευμένη γνώση σε ρυθμό και πληθώρα άγνωστη μέχρι σήμερα. Ολοένα σημαντικότερη είναι η ικανότητα διάταξης των λεπτομερειών και αναγνώρισης των σχέσεων. Οι μεταβολές αυτές δημιουργούν νέες προκλήσεις για το εκπαιδευτικό σύστημα στα κράτη μέλη της Ένωσης, το οποίο, αφενός, θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη της μεταβαλλόμενες και ολοένα υψηλότερες απαιτήσεις που θέτουν οι τεχνικές μεταβολές ως προς την ειδίκευση και, ταυτόχρονα, να συμβάλει ώστε η βασική εκπαίδευση στον τομέα της πληροφορικής να προσφέρεται ήδη στα σχολεία. Αφετέρου, θα πρέπει να τεθούν να θεμέλια για την πνευματική αντιμετώπιση των μεταβολών αυτών.

3.3.3.2. Διότι μόνο αν πετύχουμε καλύτερα, από ό,τι κατά το παρελθόν, το συντονισμό του εκπαιδευτικού συστήματος και του συστήματος απασχόλησης, θα μπορέσουν να αμβλυνθούν τα κενά μεταξύ της προσφοράς σε ειδίκευση και της ζήτησης, και να περιορισθούν τόσο η ένταση που παρουσιάζεται στην αγορά εργασίας όσο και οι ανεπιθύμητες εξελίξεις. Τα διάφορα προσόντα και οι απαιτήσεις για γνώσεις, ικανότητες και δεξιότητες στην απασχόληση προϋποθέτουν μεγαλύτερη ποικιλία ανάλογων κλάδων σπουδών και κατάρτισης. Στόχο πρέπει να αποτελέσει η προώθηση της συνδυασμένης αναλυτικής σκέψης διότι το περιβάλλον των νέων τεχνολογιών το απαιτεί σε μεγάλο βαθμό. Η σχολική πανεπιστημιακή και επαγγελματική εκπαίδευση αποτελούν απλώς τον « βασικό εξοπλισμό », ο οποίος κατά τη διάρκεια του επαγγελματικού βίου θα πρέπει συνεχώς να διευρύνεται. Συνεπώς, θα πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη βαρύτητα στην επιμόρφωση, προκειμένου η χρήση της τεχνικής προόδου να μην αποτύχει λόγω της έλλειψης προσόντων και αποδοχής. Το Συμβούλιο για την ανταγωνιστικότητα θεωρεί ότι οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, για το ίδιο τους το συμφέρον και για την ευημερία της κοινωνίας, πρέπει να διαδραματίσουν εντονότερο ρόλο στην εκπαίδευση. Ο ρόλος αυτός είναι ιδιαίτερα σημαντικός για τον επαγγελματικό επαναπροσανατολισμό των εργαζομένων και για τη διάδοση νέων μεθόδων της δια βίου κατάρτισης. Εκείνο που χρειάζεται είναι οι εργασίες στον τομέα της συνεχούς κατάρτισης να προσανατολίζονται και να ανταποκρίνονται στις ανάγκες.

3.3.3.3. Επίσης απαραίτητη είναι και η συνεχής κατάρτιση των διοικητικών στελεχών. Οι διοικητικές πρακτικές έχουν διαρκή επίδραση στην ποιότητα εργασίας, την εργασιακή ατμόσφαιρα, το ζήλο προς εργασία, καθώς και σε άλλους παράγοντες που επηρεάζουν την αποδοτικότητα της επιχείρησης. Οι στόχοι της συνεχούς κατάρτισης πρέπει να προσανατολίζονται προς τα στοιχεία αυτά. Παράλληλα με την εμβάθυνση των εξειδικευμένων και επαγγελματικών γνώσεων, πρέπει κυρίως να προωθηθεί η εκμάθηση της εφαρμογής σύγχρονων μεθόδων διοίκησης επιχειρήσεων. Η συνεχής κατάρτιση πρέπει να συμβάλλει στην ταχεία και επιτυχή εφαρμογή των συμπερασμάτων που προέκυψαν από την πρακτική και την έρευνα. Οι επιχειρηματίες δεν ανταποκρίνονται στο καθήκον τους εάν η ανταπόκρισή τους στη δυναμική της τεχνολογίας και της καινοτομίας περιορίζεται στην υπολογισμένη διατήρηση των επιτευγμάτων. Η αύξηση του διεθνούς ανταγωνισμού οδηγεί αναγκαστικά στη συνεχή εξεύρεση και χρήση νέων λύσεων. Οι επιχειρηματίες πρέπει να τάσσονται ευνοϊκά έναντι των μεταβολών και τούτο προς όφελος και των απασχολουμένων.

3.3.3.4. Η Επιτροπή αναγνωρίζει σαφώς τη σημασία του εκσυγχρονισμού των μεθόδων οργάνωσης της εργασίας αλλά αποφεύγει να προτείνει συγκεκριμένα μέτρα. Με αυτό, η ΟΚΕ δεν εννοεί προτάσεις για τη βελτίωση της εσωτερικής λειτουργίας των επιχειρήσεων διότι τούτο δεν αποτελεί καθήκον ούτε της Επιτροπής, ούτε άλλου κρατικού φορέα. Ωστόσο, εκείνο που λείπει είναι μια θετική συμβολή στη διαμόρφωση του σχετικού θεσμικού πλαισίου. Επιπλέον, η αναζήτηση νέων μορφών οργάνωσης εργασίας - σε επίπεδο κρατών μελών ή Ευρωπαϊκής Ένωσης - θα εξαντλήσει τη δημιουργικότητα και την παραγωγικότητα του υφιστάμενου δυναμικού μόνον όταν οι εργαζόμενοι ή οι νόμιμοι εκπρόσωποί τους συμμετάσχουν στις διεργασίες αναζήτησης. Η εξειδίκευση και ο ζήλος των εργαζομένων αποτελούν σημαντικούς πόρους που μπορούν να διευκολύνουν το πολύπλευρο αυτό έργο. Σχετικά με το θέμα αυτό, η ΟΚΕ υποστηρίζει την άποψη της Επιτροπής ότι πρέπει να εντατικοποιηθεί ο κοινωνικός διάλογος σύμφωνα με τις εθνικές διαδικασίες και εμπειρίες. Τούτο ισχύει και για τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων σε πρωτοβουλίες που έχουν επιπτώσεις στην απασχόληση.

3.3.3.5. Επίσης, επιδοκιμάζεται η πρόθεση της Επιτροπής να δημιουργήσει ευνοϊκές βασικές νομικές συνθήκες για την πνευματική και βιομηχανική ιδιοκτησία, μέσω της ανάπτυξης ενός γενικότερου σχεδιασμού, κυρίως στον τομέα των κατατεθημένων σημάτων, των εμπορικών σημάτων, των σχεδίων, των προτύπων, καθώς και των ονομασιών προέλευσης. Τα μέσα που απαιτούνται για την προστασία της πνευματικής και εμπορικής ιδιοκτησίας, ήδη διατίθενται : συμφωνία προτύπων του Μονάχου, συμφωνία συνεργασίας στον τομέα των προτύπων, κοινοτικός κανονισμός σχετικά με το δίκαιο σημάτων, κανονισμός ΕΚ περί γευστικής δειγματοληψίας (υπό επεξεργασία), διάφορες οδηγίες σχετικά με το δίκαιο πνευματικής ιδιοκτησίας (προγράμματα ηλεκτρονικών υπολογιστών), νομοθεσία περί ενοικιασμού και δανεισμού, διάρκεια της προστασίας. Λυπηρό είναι, ωστόσο, το γεγονός ότι η οδηγία σχετικά με τη νομική προστασία των βιοτεχνολογικών εφευρέσεων δεν εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Αυτό αποτελεί αναμφίβολα αρνητικό προηγούμενο για το σύνολο της ερευνητικής βιομηχανίας. Ο κανονισμός 3295/94 () σχετικά με τα εμπορεύματα παραποίησης/απομίμησης παρέχει στις τελωνειακές αρχές το δικαίωμα να αναλαμβάνουν δράση στα εξωτερικά σύνορα κατά των εισαγωγών που δεν τηρούν τη νομοθεσία περί σημάτων, περί πνευματικής ιδιοκτησίας ή περί γευστικών δειγμάτων. Ωστόσο, η επιτυχία των παρεμβάσεων αυτών εξαρτάται από τις δυνατότητες των τελωνειακών αρχών να αναγνωρίσουν πράγματι ύποπτες αποστολές σε μεγάλες ποσότητες. Επομένως, είναι αναγκαίο να εξετασθεί με ποιο τρόπο θα μπορούσε να βελτιωθεί στην πράξη η εργασία των τελωνειακών αρχών σε αυτόν τον τομέα. Επιπλέον, κρίνεται απαραίτητο να ενισχυθεί η διεθνής συνεργασία ακόμη και με τις συνδεδεμένες χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, ώστε να καταπολεμηθούν αποτελεσματικά η παραποίηση και η απομίμηση, ήδη στις χώρες προέλευσης.

3.3.3.6. Επίσης, επιδοκιμάζεται η πρόθεση της Επιτροπής να προωθηθεί η ανάπτυξη τεχνολογιών που δεν προσβάλουν το περιβάλλον και να εξασφαλισθεί η ταχεία διάδοσή τους. Το φάσμα των δυνατοτήτων είναι ευρύ : τεχνικές ανακύκλωσης, αξιοποίηση των καταλοίπων παραγωγής και των αποβλήτων, μικροηλεκτρονική, η οποία από την πλευρά της παραγωγής και της χρήσης, μπορεί να χαρακτηρισθεί ως η τεχνολογία που σέβεται περισσότερο το περιβάλλον. Κατά την άποψη της ΟΚΕ, η δημιουργία νέων αγορών θα διευκολυνθεί σημαντικά όταν προσδιορισθούν ουσιαστικά οι περιβαλλοντικοί στόχοι, χωρίς ωστόσο να εμποδιστούν οι επιχειρήσεις να επιλέξουν την καλύτερη κατεύθυνση. Η προσέγγιση αυτή ευνοεί ένα καινοτόμο κλίμα που επιταχύνει την τεχνική πρόοδο και, ταυτόχρονα, ασκεί θετική επίδραση στην ανάπτυξη και την απασχόληση. Πρέπει να υπογραμμισθεί ότι η Επιτροπή δηλώνει, δικαίως, ότι η προστασία του περιβάλλοντος αποτελεί διασυνοριακή πρόκληση, στην οποία τα κράτη δεν μπορούν να ανταποκριθούν μεμονωμένα. Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα και τα κράτη μέλη της, σε συνεργασία με τις κοινωνικές ομάδες, θα πρέπει να προσδιορίσουν το επιθυμητό και απαραίτητο (και ταυτόχρονα οικονομικά εφικτό) βαθμό προστασίας του περιβάλλοντος προκειμένου, με την βάση αυτή, να αποφασισθούν και να εφαρμοσθούν αποτελεσματικά μέτρα για την επίτευξη των οικολογικών στόχων. Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή θεωρεί ότι μια « σφαιρική προσέγγιση ..., η οποία να επιτρέπει τη συνεκτίμηση των όρων που επιβάλλει ο διεθνής ανταγωνισμός, φαίνεται προτιμότερη από τη θέσπιση διαφόρων νέων φόρων σε μεμονωμένα προϊόντα » ().

3.3.4.

Ανάπτυξη της βιομηχανικής συνεργασίας

3.3.4.1. Η Ευρωπαϊκή Ένωση - και ασφαλώς η Επιτροπή - δεν είναι αρμόδια για τη λήψη μέτρων στον τομέα της βιομηχανικής συνεργασίας. Τούτο αποτελεί, κατά πρώτον, υπόθεση των επιχειρήσεων και των επιχειρηματιών. Ωστόσο, η Επιτροπή έχει καθήκον να προωθήσει τη βιομηχανική συνεργασία μέσω, μεταξύ άλλων, της θέσπισης σχετικών συναντήσεων όπως υφίστανται ήδη στην Ιαπωνία ή στα κράτη της Βαλτικής ή ακόμη σε συγκεκριμένους κλάδους της βιομηχανίας. Η ΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της διότι η Επιτροπή σιγεί σχετικά με τη σύνθεση των συναντήσεων αυτών. Εν πάση περιπτώσει, θα πρέπει να αποφευχθεί η σύγκληση της « ομάδας των γενικών διευθυντών » για να δώσει συμβουλές σχετικά με μέτρα βιομηχανικής συνεργασίας. Η ΟΚΕ τρέφει σοβαρές αμφιβολίες εάν μόνοι η Επιτροπή και οι εκπρόσωποι των κυβερνήσεων των κρατών μελών είναι σε θέση να προβούν σε σφαιρική ανάλυση των ζητημάτων αυτών και να υποβάλουν πρακτικές προτάσεις. Ωστόσο, εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρόθεση της Επιτροπής να άρει τους νομικούς και φορολογικούς φραγμούς που τίθενται στη βιομηχανική συνεργασία και να υποβάλει ένα Πράσινο Βιβλίο σχετικά με τα νομικά μέσα βιομηχανικής συνεργασίας σε επίπεδο Κοινότητας. Επίσης, η ΟΚΕ υποστηρίζει το αίτημα της Επιτροπής να συμπεριληφθούν στον ΕΟΧ οι χώρες της Ανατολικής Ευρώπης.

3.3.4.2. Η ΟΚΕ συμφωνεί ανεπιφύλακτα με την Επιτροπή ότι οι επιχειρήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν διαθέτουν ακόμη κατάλληλα νομικά μέσα για τη διασυνοριακή οργάνωση και συνεργασία. Το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού για τον Ευρωπαϊκό Όμιλο Οικονομικού Σκοπού (ΕΟΟΣ) περιορίζεται σε πολύ συγκεκριμένες περιπτώσεις συνεργασίας. Μετά από τη μεγάλη πρόοδο που σημειώθηκε κατά την εναρμόνιση της νομοθεσίας στον τομέα της εσωτερικής αγοράς, επείγει πλέον να τεθούν στη διάθεση των επιχειρήσεων και κατάλληλες ευρωπαϊκές νομικές διατάξεις.

3.3.4.3. Τούτο ισχύει, κυρίως, για τις προτάσεις σχετικά με την Ανώνυμη Ευρωπαϊκή Εταιρεία. Η ΟΚΕ έχει γνωμοδοτήσει επανειλημμένα για το θέμα αυτό, πρόσφατα μάλιστα εξέδωσε τη γνωμοδότηση για το καταστατικό της Ανώνυμης Ευρωπαϊκής Εταιρείας (). Στη γνωμοδότηση αυτή θεωρείται σκόπιμο να βελτιωθεί η διασυνοριακή συνεργασία των επιχειρήσεων και να προωθηθεί η οικονομική ολοκλήρωση στην Κοινότητα. Κατά παρόμοιο τρόπο, το Συμβούλιο για την ανταγωνιστικότητα δήλωσε : « Πολύ σημαντικότερο από την ενδεχόμενη εξοικόνομηση δαπανών είναι το ότι οι μικρές και μεγάλες επιχειρήσεις θα μπορούσαν να επεκταθούν ευκολότερα στην Ευρώπη και, κατ`αυτόν τον τρόπο, να προωθήσουν σταθερά την ολοκλήρωση. Ακόμη, οι προτάσεις σχετικά με το καταστατικό του Ευρωπαϊκού Συνεταιρισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης Κοινωνικής Αλληλεγγύης και του Ευρωπαϊκού Σωματείου μπορούν να αποτελέσουν κατάλληλα νομικά μέσα για ορισμένους τομείς δραστηριότητας και γι`αυτό έχουν επιδοκιμασθεί ρητά από την Επιτροπή» (). Η ΟΚΕ καλεί το Συμβούλιο να συνεχίσει το συντομότερο δυνατό τις διαπραγματεύσεις σχετικά με το καταστατικό της Ανώνυμης Ευρωπαϊκής Εταιρείας, οι οποίες διακόπηκαν για πολιτικούς λόγους και να υιοθετήσει το συντομότερο τις σχετικές προτάσεις (κανονισμός και οδηγία). Σύμφωνα με το Συμβούλιο για την ανταγωνιστικότητα, η εσωτερική αγορά θα έχει ολοκληρωθεί όταν οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις θα μπορούν να δρουν σε όλη την ΕΕ κατά τρόπο ευέλικτο και αποτελεσματικό.

3.3.4.4. Δεν είναι σαφές το αίτημα της Επιτροπής σχετικά με την εκπόνηση ενός συνεκτικού νομικού περιγράμματος για μια αποτελεσματική κοινή προώθηση των ευρωπαϊκών επενδύσεων στο εξωτερικό. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την άποψη της Επιτροπής ότι είναι εξαιρετικά σημαντικό να επιτύχουν οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις υψηλό βαθμό προστασίας των άμεσων επενδύσεών τους στις τρίτες χώρες 7 ωστόσο, ο ΟΟΣΑ ασχολείται ήδη με την επεξεργασία μιας ευρείας συμφωνίας για την προστασία των επενδύσεων. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι με βάση μια τέτοια συμφωνία, θα πρέπει να καταρτισθεί αντίστοιχη συμφωνία στους κόλπους του ΠΟΕ, η οποία να συμπεριλαμβάνει τις αναπτυσσόμενες και εκβιομηχανιζόμενες χώρες καθώς και τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.

3.3.4.5. Η ανακοίνωση για τη βιομηχανία και το πρόγραμμα δράσης () ασχολούνται εκ νέου με τη συνεργασία με τις συνδεδεμένες χώρες της Κεντρικής Ευρώπης και με τις ανεξάρτητες δημοκρατίες της πρώην ΕΣΣΔ. Η ΟΚΕ υποστηρίζει τις απαριθμούμενες πρωτοβουλίες. Σε πολλές γνωμοδοτήσεις έχει ήδη εκφράσει αναλυτικά την άποψή της για τις ευρωπαϊκές συμφωνίες. Το ίδιο ισχύει για τις συμφωνίες εταιρικών σχέσεων και συνεργασίας με ορισμένες δημοκρατίες της ΚΑΚ (Ρωσία, Ουκρανία, Λευκορωσία) (). Οι πρωτοβουλίες που προτείνει η Επιτροπή καλύπτουν εξάλλου μόνο ορισμένες πτυχές της βιομηχανικής συνεργασίας με τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.

3.3.4.6. Κατ`αυτόν τον τρόπο, η βιομηχανική συνεργασία (για να δοθεί ένα σχετικό παράδειγμα, αντιπροσωπευτικό και για άλλες συμφωνίες), η οποία αποφασίστηκε στο πλαίσιο της συμφωνίας εταιρικής σχέσης και συνεργασίας με την Ουκρανία, περιλαμβάνει τις ακόλουθες πρωτοβουλίες : εγκαθίδρυση διμερών εμπορικών σχέσεων μεταξύ των οικονομικών εταίρων (π.χ. όσον αφορά την ανταλλαγή τεχνολογίας και τεχνογνωσίας), συμμετοχή της Κοινότητας στις προσπάθειες που καταβάλλονται (από την Ουκρανία εν προκειμένω) για την αναδιάρθρωση και τον τεχνολογικό εκσυγχρονισμό της βιομηχανίας, βελτίωση της διαχείρισης, επεξεργασία εμπορικών κανόνων και πρακτικών (συμπεριλαμβανομένης της προώθησης προϊόντων), προστασία του περιβάλλοντος, διαρθρωτική προσαρμογή της βιομηχανικής παραγωγής στα πρότυπα της σύγχρονης οικονομίας της αγοράς, μετατροπή του τομέα στρατιωτικής βιομηχανίας.

3.3.4.7. Ακόμη, εξετάζεται αναλυτικά, η συνεργασία μεταξύ μικρών και μεγάλων επιχειρήσεων, η οποία περιλαμβάνει επίσης την τεχνική βοήθεια (ιδιαίτερα για τη θέσπιση νομικού πλαισίου για τις ΜΜΕ), την εγκαθίδρυση κατάλληλης υποδομής για τις ΜΜΕ καθώς και τη δημιουργία πόλων τεχνολογίας. Ακόμη, εξετάζονται οι ρυθμίσεις για την προώθηση και την προστασία των επενδύσεων. Κυρίως, τίθεται το ζήτημα της βελτίωσης των όρων προστασίας των επενδύσεων, μεταφοράς κεφαλαίων και ανταλλαγής πληροφοριών σχετικά με τις δυνατότητες πραγματοποίησης επενδύσεων. Η ΟΚΕ έχει εκφραστεί εκτεταμένα για το περιεχόμενο των συμφωνιών. Κατά συνέπεια, δεν προβαίνει σε περαιτέρω σχολιασμό των πρωτοβουλιών που περιλαμβάνονται στις ανακοινώσεις για τη βιομηχανική πολιτική και για το λόγο αυτό παραπέμπει στις γνωμοδοτήσεις της για τις ευρωπαϊκές συμφωνίες και τις συμφωνίες εμπορίου και συνεργασίας.

3.3.5.

Διασφάλιση θεμιτού ανταγωνισμού

3.3.5.1. Η Επιτροπή στην ανακοίνωσή της για τη βιομηχανική πολιτική του Νοεμβρίου 1990 αναφέρει ότι μια σαφής εμπορική πολιτική αποτελεί απαραίτητο συμπλήρωμα για το άνοιγμα της εσωτερικής αγοράς. Το σχέδιο αυτό προϋποθέτει ότι « οι κανόνες θα τηρούνται από όλους τους εμπορικούς εταίρους δεδομένου ότι η κοινοτική οικονομία, λόγω του συνεχούς εντονότερου ανοίγματος θα είναι ολοένα και πιο ευαίσθητη στις παραβάσεις των εν λόγω κανόνων » (). Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή προσδίδει ιδιαίτερη βαρύτητα στο « θεμιτό ανταγωνισμό » και στο « θεμιτό εμπόριο ». Και οι δύο αποτελούν, κατά τη γνώμη της, λογική συνέπεια των ελεύθερων συναλλαγών. Για να πετύχει το στόχο αυτό, η Επιτροπή έχει την πρόθεση να εφαρμόσει μέτρα που αφορούν την εξωτερική αλλά και την εσωτερική αγορά.

3.3.5.2. Η διασφάλιση ισότιμου ανταγωνισμού στις αγορές του εξωτερικού θα επιτευχθεί, μεταξύ άλλων μέσω της ολοκλήρωσης των διαπραγματεύσεων του Γύρου της Ουρουγουάης. Συγκεκριμένα, οι διαπραγματεύσεις στους τομείς του χάλυβα, των εναέριων μεταφορών και των υπηρεσιών, καθώς και οι εργασίες για την εναρμόνιση των μη προτιμησιακών κανόνων προέλευσης πρέπει να συνεχισθούν και να ολοκληρωθούν σύντομα. Στα πλαίσια της ΠΟΕ απαιτούνται πολυμερείς λύσεις. Σχετική είναι και η πρόθεση της Επιτροπής να συμμετάσχει, σε συνεργασία με τη Διεθνή Οργάνωση Εργασίας, στην εξέταση των κοινωνικών ζητημάτων προκειμένου να προωθηθεί κυρίως η κοινωνική πρόοδος.

3.3.5.3. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την άποψη της Επιτροπής να επιδιωχθεί η θέσπιση πολυμερών κανόνων ανταγωνισμού και αποτελεσματικών μηχανισμών ελέγχου, ώστε να επιτευχθεί το περαιτέρω άνοιγμα των αγορών εκτός Κοινότητας. Η ΟΚΕ επισημαίνει ότι επί του παρόντος πρόκειται για εξωπραγματική υπόθεση. Μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης, Ηνωμένων Πολιτειών και Ιαπωνίας, κυριαρχεί σκληρός ανταγωνισμός. Αν και υφίσταται ήδη αποτελεσματική νομοθεσία ανταγωνισμού, η εφαρμογή της διαφέρει έντονα. Επομένως, αντί της έκδοσης νέων νόμων θα πρέπει η Επιτροπή, σε μία πρώτη φάση, να βελτιώσει τη συνεργασία μεταξύ των αρχών των κύριων εμπορικών εταίρων που είναι αρμόδιες για τον ανταγωνισμό, ώστε να επιτευχθεί κυρίως η σύγκλιση των διοικητικών πρακτικών. Σε δεύτερη φάση, πρέπει να ακολουθήσει η θέσπιση πολυμερών κανόνων ανταγωνισμού με δεσμευτική διαδικασία επίλυσης των διαφορών. Επιπλέον, όσον αφορά περιπτώσεις διεθνούς χαρακτήρα, θα πρέπει οι αρχές αυτές να συμφωνήσουν για τις αρμοδιότητές τους. Οι παράλληλες διαδικασίες, καθώς και η εφαρμογή εκτός επικράτειας των εθνικών κανόνων για τον ανταγωνισμό θα πρέπει να αποφεύγονται στο μέλλον. Στις διεθνείς συναλλαγές, οι σύντομες και προβλέψιμες διαδικασίες έχουν ζωτική σημασία για τις επιχειρήσεις. Οι πολυμερείς κανόνες ανταγωνισμού με δεσμευτική διαδικασία επίλυσης των διαφορών μπορούν να αποτελέσουν μόνο μακρινό στόχο. Οι απόψεις των κρατών διαφέρουν ακόμη κατά πολύ.

3.3.5.4. Η κατάσταση στις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης είναι διαφορετική. Η ΟΚΕ συμφώνησε ανεπιφύλακτα με τις κύριες διατάξεις των συμφωνιών για τον ανταγωνισμό και τις κρατικές ενισχύσεις. Η Κοινότητα θα πρέπει να παρακινήσει τους συνδεδεμένους εταίρους της να προσεγγίσουν όσο το δυνατόν περισσότερο το εθνικό τους δίκαιο για τον ανταγωνισμό στους σχετικούς κοινοτικούς κανόνες. Όπως δικαίως αναφέρει η Επιτροπή, δεν πρόκειται απλώς για την εναρμόνιση της νομοθεσίας αλλά, συγχρόνως, και για τη δημιουργία των διοικητικών προϋποθέσεων προκειμένου να εφαρμοστούν ουσιαστικά οι ρυθμίσεις (). Όσον αφορά τις συμφωνίες εταιρικής σχέσης και συνεργασίας με τις ανεξάρτητες δημοκρατίες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης, η ΟΚΕ έχει ήδη αναφέρει ότι οι ρυθμίσεις για τον ανταγωνισμό αποτελούν το ευαίσθητο σημείο των συμφωνιών. Βεβαίως, τα συμβαλλόμενα μέρη υποχρεούνται εμμέσως να θεσπίζουν και να εφαρμόζουν εξειδικευμένους κανόνες για τον ανταγωνισμό. Όμως, σε σύγκριση με τις ευρωπαϊκές συμφωνίες οι διατάξεις είναι εξαιρετικά ευέλικτες και μη δεσμευτικές, με αποτέλεσμα, ούτε τα συμβαλλόμενα μέρη, ούτε οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, να μην μπορούν να εγείρουν καμία απαίτηση. Η ΟΚΕ ελπίζει ωστόσο ότι η Κοινότητα προτίθεται να συστήσει στους ανατολικούς εταίρους της του Συμβουλίου Συνεργασίας να θεσπίσουν ένα κανονιστικό πλαίσιο για τον ανταγωνισμό που να προσεγγίζει τις αρχές του αντίστοιχου κοινοτικού.

3.3.5.5. Στο διεθνές (ευρωπαϊκό) εμπόριο, οι σημαντικότεροι περιορισμοί στην είσοδο στην αγορά προκαλούνται από « μικρορυθμίσεις » όπως τα πρότυπα. Η ΟΚΕ έχει επανειλημμένως τονίσει ότι τα εναρμονισμένα πρότυπα αποτελούν βασικό παράγοντα για την ολοκλήρωση των αγορών. Ακόμη, παραμερίζουν τους τεχνικούς φραγμούς που τίθενται στο εμπόριο, συμβάλλουν στην ελευθέρωσή του και, συνεπώς, διευκολύνουν τη διασυνοριακή βιομηχανική συνεργασία και επιτρέπουν τη χρήση του δυναμικού της καθοδικότητας μεγέθους στις επιχειρήσεις. Η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να ενισχύσει τις προσπάθειές της για την εναρμόνιση των προτύπων - σε κοινοτικό και διεθνές επίπεδο - και να επιδιώξει τη θέσπιση αποτελεσματικότερων διαδικασιών εφαρμογής των προτύπων. Η Επιτροπή θα πρέπει να εξετάσει το ζήτημα το ταχύτερο δυνατό, σε συνεργασία με τους εμπορικούς της εταίρους παγκοσμίως. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει, συνεπώς, την ανακοίνωση της Επιτροπής να δημιουργήσει έναν « Industrial Assessment Mechanism », μηχανισμό για την αξιολόγηση της βιομηχανίας. Ο μηχανισμός αυτός αποδείχθηκε ιδιαίτερα αποτελεσματικός για την επίτευξη της αμοιβαίας κατανόησης, ιδίως στα πλαίσια των προσπαθειών για το άνοιγμα των αγορών της Ιαπωνίας. Επίσης, κατά την ΟΚΕ, χρήσιμη είναι η εποπτεία και η ίδρυση τράπεζας δεδομένων για τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις από την ΕΕ στις ξένες αγορές.

3.3.5.6. Αντίθετα, η ΟΚΕ κρίνει ότι επείγει να ληφθούν μέτρα για τη βελτίωση του συντονισμού μεταξύ κρατικής και κοινοτικής προώθησης των επενδύσεων. Στόχος του συντονισμού πρέπει να είναι η αποτελεσματικότερη, διαφανέστερη και ουσιαστικότερη προώθηση των επενδύσεων καθώς και η αποφυγή επικαλύψεων και σπατάλης πόρων. Ακόμη, και το σύστημα προώθησης εξαγωγών της Κοινότητας μπορεί να βελτιωθεί. Το σοβαρότερο θέμα είναι ότι δεν χαρακτηρίζεται από διαφάνεια. Τα κράτη μέλη, τα ιδιωτικά επιμελητήρια και η Κοινότητα έχουν δημιουργήσει παράλληλες δομές. Τούτο συνεπάγεται επικαλύψεις που, με τη σειρά τους, προκαλούν σημαντικές δαπάνες. Η ΟΚΕ θεωρεί, ότι θα πρέπει να αναχαιτισθεί ο ανταγωνισμός μεταξύ εθνικών και κοινοτικών μέτρων προώθησης των εξαγωγών και ότι θα πρέπει να ελεγχθεί η αποτελεσματικότητα των υφιστάμενων δομών.

3.3.5.7. Η ΟΚΕ, αν και συμφωνεί με την Επιτροπή για πολλά από τα προτεινόμενα μέτρα, θεωρεί επικίνδυνο να επιδιωχθεί ο θεμιτός ανταγωνισμός σε διεθνές επίπεδο με την μονομερή ανάληψη πρωτοβουλιών. Κυρίως όμως διατηρεί αμφιβολίες όσον αφορά την άποψη της Επιτροπής ότι πρέπει να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα και ο χειρισμός των μέσων της εμπορικής πολιτικής, λαμβανομένης υπόψη της εξέλιξης των διαρθρώσεων στην παραγωγή και στις συναλλαγές και κυρίως των συνεπειών της αυξανόμενης διεθνοποίησης της παραγωγής. Παράλληλα, η Επιτροπή επιδιώκει να ενσωματώσει τα μέσα της εμπορικής πολιτικής στην ανάπτυξη των υπηρεσιών, σε συνάρτηση με την αύξηση του φαινόμενου της άυλης οικονομίας, καθώς και στην απρόσκοπτη λειτουργία των αντίστοιχων αγορών (). Η διατύπωση αυτή δημιουργεί αμφιβολίες ως προς το βασικό σχέδιο παγκόσμιου χαρακτήρα της Επιτροπής και προξενεί φόβους ότι η Κοινότητα επιδιώκει μια εμπορική πολιτική με στοιχεία προστατευτισμού. Μια τέτοια πολιτική δεν συμβιβάζεται με την αρχή της ανοικτής αγοράς με προσανατολισμό τον ανταγωνισμό, αρχή που θεσπίζεται με το άρθρο 130 της Συνθήκης ΕΟΚ. Θα ήταν προτιμότερο από κοινού με τους εταίρους της και με βάση το ανακοινωθέν « Industrial Assessment Mechanism », να επιλύσει η Επιτροπή τα συγκεκριμένα προβλήματα στα πλαίσια των διμερών και πολυμερών διαδικασιών που προβλέπονται για το σκοπό αυτό.

3.3.5.8. Όσον αφορά την εσωτερική αγορά, η ΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της διότι η Επιτροπή, στον τομέα της πολιτικής ανταγωνισμού, δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα μόνο στο ζήτημα των ενισχύσεων. Κατά αυτόν τον τρόπο, αποδίδει ανεπαρκή σημασία στο ρόλο της πολιτικής ανταγωνισμού, η οποία αποτελεί έναν από τους πυλώνες της κοινοτικής βιομηχανικής πολιτικής. Στα σημεία όπου αναφέρεται στις διατάξεις ανταγωνισμού της Συνθήκης και στη λειτουργία τους, η Επιτροπή περιορίζεται σε αυτονόητες διαπιστώσεις, όπως π.χ. στο ρόλο που διαδραματίζουν οι στρατηγικές συμμαχίες. Οι στρατηγικές αυτές συμμαχίες δεν είναι τίποτα περισσότερο από συνεργασίες επιχειρήσεων σε επίπεδο παγκόσμιας αγοράς. Στόχος τους είναι κυρίως « να αποκτήσουν και να επεξεργαστούν γνώσεις και ικανότητες όσον αφορά τις τεχνολογίες προϊόντων και διαδικασιών και τις μεθόδους οργάνωσης και διαχείρισης ». Δεν χαίρουν ούτε προνομιακής, ούτε μειονεκτικής μεταχείρισης από τις αρμόδιες για τον ανταγωνισμό αρχές. Η ΟΚΕ δεν μπορεί να διακρίνει ένα αυξημένο ενδεχόμενο κινδύνου το οποίο θα δικαιολογούσε να καταστεί βασικό στοιχείο των δραστηριοτήτων « η υλοποίηση μιας συνεκτικής και συντονισμένης τακτικής κατά των στρατηγικών συμμαχιών ».

3.3.5.9. Η πολιτική για τον ανταγωνισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν συμβάδισε με τη διεθνοποίηση της δραστηριότητας των επιχειρήσεων. Το διοικητικό δίκαιο σε θέματα ανταγωνισμού, με εξαίρεση τον έλεγχο των συγχωνεύσεων, θεσπίστηκε στις αρχές της δεκαετίας του `60 και ήταν προσαρμοσμένο στις ανάγκες 6 κρατών μελών. Για την Ένωση των 15 κρατών είναι απαρχαιωμένο και δεν ανταποκρίνεται καθόλου στο επίπεδο της νομολογίας, ιδιαίτερα όσον αφορά τα βασικά δικαιώματα, τα δικαιώματα ακρόασης και υπεράσπισης. Οι επιχειρήσεις διαμαρτύρονται για τις υπερβολικά χρονοβόρες διαδικασίες, την περίπλοκη νομοθεσία, την έλλειψη διαφάνειας καθώς και την έλλειψη καθορισμού προτεραιοτήτων κατά την εξέταση των περιπτώσεων από την Επιτροπή.

3.3.5.10. Προτείνεται να επανεξετασθεί η σημερινή πολιτική της Επιτροπής που συνίσταται στην υπαγωγή όλων των κάθετων συνεργασιών στην απαγορευτική διάταξη περί ανταγωνισμού, που θεσπίζεται στο άρθρο 85 της Συνθήκης ΕΚ. Στο βαθμό που δεν παρουσιάζεται κανένας περιορισμός του ανταγωνισμού, θα πρέπει να εφαρμοσθεί μια ευέλικτη διαδικασία. Οι κανονισμοί που εξέδωσε η Επιτροπή για την ομαδική απαλλαγή ορισμένων κατηγοριών συμφωνιών οδηγούν σε μία ασαφή και, εν μέρει, αντιφατική νομοθεσία. Από άποψη πολιτικής του ανταγωνισμού, έχει δημιουργηθεί μία διφορούμενη κατάτασταση επειδή η Επιτροπή υποχρεώνει τις επιχειρήσεις να συνάπτουν ομοιόμορφες συμφωνίες. Η ΟΚΕ επισημαίνει ότι σε μια ευρωπαϊκή εσωτερική αγορά, οι επιχειρήσεις θα πρέπει να διαθέτουν κατ`αρχήν την ελευθερία οργάνωσης των πωλήσεών τους. Η ΟΚΕ λαμβάνει γνώση με ικανοποίηση ότι η Επιτροπή θα παρουσιάσει ένα Πράσινο Βιβλίο σχετικά με τη μελλοντική αντιμετώπιση των περιπτώσεων αυτών από άποψη ανταγωνισμού. Η ΟΚΕ προτείνει να εμποδίζονται μόνο οι κάθετες συνεργασίες που περιορίζουν σημαντικά την είσοδο στην αγορά. Μόνον ύστερα από το στάδιο αυτό, μπορεί να γίνει λόγος με πειστικό τρόπο για περιορισμό του ανταγωνισμού σύμφωνα με το άρθρο 85 παράγραφος 1 της Συνθήκης ΕΚ.

3.3.5.11. Η Επιτροπή θα πρέπει, να λαμβάνει υπόψη περισσότερο από ό,τι στο παρελθόν, τη διεθνή κατάσταση στον τομέα του ανταγωνισμού. Η ΟΚΕ διαπιστώνει με λύπη ότι η Επιτροπή δεν λαμβάνει επαρκώς υπόψη στην πράξη την οικονομική πτυχή. Ένα απτό παράδειγμα είναι ότι, τελευταίως, η Επιτροπή εφαρμόζει σε αυξανόμενο βαθμό περιοριστικές διοικητικές πρακτικές. Τούτο ισχύει ιδιαίτερα για τον ευρωπαϊκό έλεγχο κατά των συμπράξεων αλλά και για την εφαρμογή του άρθρου 85 της Συνθήκης ΕΚ. Η ΟΚΕ συνιστά εκ νέου στην Επιτροπή να συνεκτιμήσει καλύτερα το διεθνή ανταγωνισμό στις μελλοντικές ενέργειές της. Όχι μόνον στην Ευρώπη αλλά και παγκοσμίως οι αγορές διανύουν φάση μεταστροφής (και στην περίπτωση αυτή όλα εξηγούνται με τη λέξη : κοινωνία των πληροφοριών). Το δίκαιο για τον ανταγωνισμό δεν πρέπει να αποτελέσει τροχοπέδη στην απαιτούμενη αναδιάρθρωση των επιχειρήσεων.

3.3.5.12. Η ΟΚΕ εκφράζει ανεπιφύλακτα την ικανοποίησή της διότι η Επιτροπή ανακοίνωσε ότι θα επανεξετάσει την πολιτική που ακολουθεί στον τομέα του ελέγχου των κρατικών ενισχύσεων. Ωστόσο, η ΟΚΕ διατηρεί επιφυλάξεις σχετικά με τη θέση της Επιτροπής ότι η επίτευξη της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής σχετίζεται πάντοτε με την πρόταση ότι ο θεμιτός ανταγωνισμός θα πρέπει να οδηγεί στη μείωση των κρατικών ενισχύσεων. Οι δημόσιες ενισχύσεις των κρατών μελών (συμπεριλαμβανομένων των περιφερειών, των δήμων και άλλων οργανισμών) πρέπει να μειωθούν συνολικά λαμβανομένων υπόψη και των περιφερειακών ανισορροπιών. Τα κριτήρια έγκρισης για τη χορήγηση ενισχύσεων θα πρέπει να επανεξετασθούν, η συνεκτικότητα μεταξύ διαρθρωτικών πολιτικών και εποπτείας των κρατικών ενισχύσεων να βελτιωθεί και οι υφιστάμενοι κανόνες να απλουστευθούν. Η ΟΚΕ τονίζει ότι θεωρεί σημαντικά και επείγοντα τα ανακοινωθέντα μέτρα. Σε μία λειτουργική εσωτερική αγορά οι επιχειρήσεις αισθάνονται εντονότερα και με πιο άμεσο τρόπο, τις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού που προκαλούνται τόσο από τα εθνικά μέτρα όσο και από τα κοινοτικά προγράμματα προώθησης.

3.3.5.13. Τα αποτελέσματα της πρόσφατης έκθεσης της Επιτροπής επιβεβαιώνουν τους φόβους της ΟΚΕ ότι οι κρατικές ενισχύσεις στη βιομηχανία μειώθηκαν πολύ ελαφρά κατά ετήσιο μέσο όρο για το διάστημα που καλύπτει η έκθεση (1990-1992) (). Με βάση την ακαθάριστη προστιθέμενη αξία του μεταποιητικού τομέα, στις τέσσερεις μεγαλύτερες οικονομίες () στην ΕΕ, οι κρατικές ενισχύσεις κατά μέσο όρο πέρασαν από το 4 % (1988-1990) μόνο στο 3,3 % (1990-1992) ενώ για τις χώρες που βρίσκονται σε φάση ανόρθωσης της οικονομίας (Ελλάς, Ιρλανδία, Πορτογαλία και Ισπανία), ο ίδιος δείκτης σημείωσε σημαντική μείωση από το 6 % κατά μέσον όρο στο 3 % περίπου. Παρομοίως, εξελίσσεται μη ικανοποιητικά το ποσοστό των συνολικών δαπανών για ενισχύσεις στην ΕΕ : το μερίδιο των τεσσάρων μικρότερων κρατών μειώθηκε κατά μέσον όρο από το 15 % (1988-1990) στο 8 % (1990-1992), ενώ για τα τέσσερα μεγαλύτερα κράτη καταγράφηκε μείωση από το 82 % (1988-1990) στο 72 % (1990-1992). Όπως και στο παρελθόν, υφίστανται σημαντικές διαφορές μεταξύ των κρατών μελών, οι οποίες για το διάστημα που καλύπτεται από την έκθεση - σε γενικές γραμμές - έγιναν ακόμη εντονότερες εις βάρος των μικρότερων κρατών. Δικαίως διαπιστώνει η Επιτροπή ότι η περιορισμένη μείωση των δημόσιων ενισχύσεων στη βιομηχανία, σύμφωνα με το μέσο όρο στα τέσσερα μεγάλα κράτη, αντιβαίνει στο στόχο επίτευξης της συνοχής. Πράγματι, αν και οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού λόγω των δημόσιων ενισχύσεων μειώνονται εν μέρει με τις παρεμβάσεις των διαρθρωτικών ταμείων, ωστόσο, τούτο δεν είναι κατά κανένα τρόπο αρκετό προκειμένου να υλοποιηθεί ο στόχος αυτός της Κοινότητας.

3.3.5.14. Η ΟΚΕ, στη γνωμοδότηση του 1991 για τη βιομηχανική πολιτική (), είχε ήδη απευθύνει έκκληση στα κράτη μέλη της Κοινότητας και ειδικότερα στα τέσσερα μεγάλα κράτη, να διασαφηνίσουν την ανεξέλεγκτη κατάσταση που επικρατεί στις ενισχύσεις και να περιορίσουν σημαντικά τις κρατικές ενισχύσεις. Η ΟΚΕ καλεί εκ νέου τα κράτη μέλη και την Κοινότητα να εξετάζουν με αυστηρό τρόπο αν οι ενισχύσεις που χορηγούν είναι αναγκαίες. Ο όγκος των ενισχύσεων πρέπει να μειωθεί σε κοινοτικό επίπεδο. Η πολιτική ενισχύσεων της Κοινότητας θα πρέπει να υπόκειται στους ιδίους κανόνες που ισχύουν και για την αντίστοιχη πολιτική των κρατών μελών (άρθρο 92 της Συνθήκης ΕΟΚ). Επιπλέον, η Επιτροπή θα πρέπει να βελτιώσει την εντόπιση και την εκτίμηση των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού, που προκαλούνται από άμεσες ή έμμεσες δημόσιες ενισχύσεις. Συνιστάται γι`αυτό στην Επιτροπή να ακούει προσεκτικότερα τους ανταγωνιστές, να αναπτύξει σωστή και χωρίς υπερβολική γραφειοκρατία, διαχείριση των προτεραιοτήτων να εξετάσει το ενδεχόμενο θέσπισης δημόσιου μητρώου στο οποίο να καταγράφονται όλες οι ενισχύσεις που χορηγούνται από την ίδια. Κατά την Επιτροπή, η αυστηρή πειθαρχία στον τομέα των ενισχύσεων αποτελεί « προϋπόθεση για περισσότερο ανταγωνισμό, χωρίς τον οποίο τα αναμενόμενα από την εσωτερική αγορά οφέλη είναι πολύ μικρότερα ». Όσον αφορά τον ανταγωνισμό σε παγκόσμιο επίπεδο, θα πρέπει η Επιτροπή να λάβει υπόψη και την τακτική ενισχύσεων των τρίτων χωρών. Σε κάθε περίπτωση, θα πρέπει οι σημαντικές ενισχύσεις που χορηγούνται από τρίτες χώρες και παραβιάζουν τον κώδικα ενισχύσεων της ΓΣΔΕ, να υποβάλλονται από την Επιτροπή στην επιτροπή επίλυσης διαφορών της ΠΟΕ.

3.3.6.

Εκσυγχρονισμός του ρόλου του Δημοσίου

3.3.6.1. Στην ανακοίνωση για τη βιομηχανία και στο πρόγραμμα δράσης () σχετικά με τη βιομηχανική πολιτική, η Επιτροπή επαναλαμβάνει δικαιολογημένα ότι η πρωταρχική ευθύνη για την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας ανήκει στις επιχειρήσεις. Όπως ήδη αναφέρθηκε, το δημόσιο πρέπει να διαδραματίζει πάνω από όλα έναν καταλυτικό ρόλο και να προετοιμάζει το δρόμο για την εισαγωγή καινοτομιών προσφέροντας στις επιχειρήσεις σαφείς και δεδομένες προϋποθέσεις και προοπτικές όσον αφορά την άσκηση των δραστηριοτήτων τους. Περισσότερο μάλιστα, στη σημαντική λειτουργία που επιτελεί ως πελάτης και ως επενδυτής, το δημόσιο μπορεί να συμβάλει αποφασιστικά στην τόνωση της δυναμικής ανάπτυξης των αγορών. Η ΟΚΕ χαιρετίζει την πρωτοβουλία της Επιτροπής για τον εκ νέου ορισμό των καθηκόντων του Δημοσίου όσον αφορά τον προσδιορισμό του θεσμικού πλαισίου και των διαδικασιών. Στην προσπάθεια αυτή συγκαταλέγεται και η περαιτέρω κατάλληλη εξέλιξη των μέσων που διαθέτει το δημόσιο προκειμένου να ανταποκριθεί στην πολύπλευρη αποστολή του. Όσοι όμως αναζητούν συγκεκριμένες προτάσεις στο πρόγραμμα δράσης της Επιτροπής για την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας θα απογοητευτούν. Αντ`αυτού, η απάντηση που δίδεται είναι ότι ο προσδιορισμός της αποστολής του Δημοσίου εκκρεμεί.

3.3.6.2. Ταυτόχρονα, η ΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της διότι ότι η Επιτροπή, στο πρόγραμμα δράσης της δεν αναφέρεται παρά σποραδικά και αποσπασματικά στις γενικές οικονομικές συνθήκες. Στις σχετικές γνωμοδοτήσεις της, η ΟΚΕ είχε επισημάνει επανειλημμένα τη σημασία των σταθερών και προβλέψιμων μακροοικονομικών συνθηκών για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας. Όσοι επιθυμούν να προβούν σε μακροπρόθεσμες επενδύσεις πρέπει να είναι σε θέση να υπολογίζουν τόσο το κόστος όσο και την απόδοση των επενδύσεων αυτών. Όσο πιο γρήγορα επιτευχθεί η βελτίωση των γενικών οικονομικών συνθηκών προς όφελος των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων, τόσο πιο γρήγορα θα διευρυνθούν τα περιθώρια που προσφέρονται σε όλους τους οικονομικούς παράγοντες, τόσο πιο ελκυστική θα καταστεί η ανάληψη κινδύνων τεχνικοοικονομικού χαρακτήρα και τόσο πιο πολύ θα ενισχυθεί η αποδοτικότητα. Σημαντικές είναι επίσης και οι γενικές πολιτικές συνθήκες, οι διαρθρωτικές επιπτώσεις των οποίων συχνά παραβλέπονται.

3.3.6.3. Στο πρόγραμμα δράσης της Επιτροπής γίνεται επίσης ανεπαρκής αναφορά στη σημασία των υποδομών και περισσότερο συγκεκριμένα των διευρωπαϊκών δικτύων (TEN). Μια προηγμένη βιομηχανία χρειάζεται αποδοτικές υποδομές. Η Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθεί να απέχει πολύ από την επίτευξη του στόχου αυτού. Ακόμη και οι παραδοσιακές υποδομές μεταφορών δεν επαρκούν πλέον για την κάλυψη των αναγκών. Τα προβλήματα συνωστισμού, που εμφανίζονται ολοένα και συχνότερα και οι σαφώς αρνητικές επιπτώσεις τους για την οικονομία καθιστούν σαφές ότι η λήψη μέτρων επείγει. Τα περισσότερα κράτη μέλη πρέπει να καλύψουν την καθυστέρηση που έχουν όσον αφορά την ανάπτυξη υποδομών που να μπορούν να ανταποκριθούν στις ανάγκες του μέλλοντος, όπως συμβαίνει στον τομέα της τεχνολογίας των πληροφοριών. Σημαντικές ελλείψεις παρουσιάζονται επίσης στον τομέα της δικτύωσης σε διευρωπαϊκό επίπεδο. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει εκ νέου ότι η δημιουργία αποδοτικών υποδομών θα αποδώσει μια υψηλή προστιθέμενη αξία στην ευρωπαϊκή βιομηχανία. Με τη μείωση των δαπανών συναλλαγών και κυκλοφορίας θα αυξηθεί η παραγωγικότητα. Τέλος, η ΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της διότι, παρά τις δηλώσεις προθέσεων, δεν έχουν ακόμη επιλυθεί ούτε καν τα οργανωτικά, τεχνικά και χρηματοδοτικά προβλήματα των προγραμμάτων στα οποία το Συμβούλιο έχει αποδώσει άμεση προτεραιότητα.

3.3.6.4. Εξάλλου, η Επιτροπή και το Συμβούλιο θα πρέπει να ασχοληθούν περισσότερο από ότι στο παρελθόν με το πώς είναι δυνατόν να διασφαλισθεί ο συντονισμός των ενεργειών όλων των ενδιαφερόμενων. Δεν πρέπει να λησμονείται ότι το άρθρο 130 παράγραφος 1 της Συνθήκης υποχρεώνει την Κοινότητα και τα κράτη μέλη της να μεριμνούν από κοινού για τη δημιουργία των προϋποθέσεων που είναι απαραίτητες για την προαγωγή της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. Όπως αναφέρεται και στην απόφαση του Συμβουλίου της 21ης Νοεμβρίου 1994 (), σε μακροοικονομικό επίπεδο αυτό που επείγει είναι ο σταθερός προσανατολισμός της πολιτικής των κρατών μελών στην κάλυψη των κριτηρίων σύγκλισης, η συνεπής τήρηση της δημοσιονομικής πειθαρχίας σε όλα τα επίπεδα της δημόσιας διοίκησης, η υλοποίηση της ΟΝΕ και η προσφορά της δυνατότητας να προβλέπονται μακροπρόθεσμα οι παρεμβάσεις του Δημοσίου. Εξίσου σημαντικός είναι ο περιορισμός των μισθολογικών και των μη μισθολογικών βαρών των επιχειρήσεων, με στόχο την αύξηση των δυνατοτήτων τους για την πραγματοποίηση επενδύσεων και τη δημιουργία νέων θέσεων απασχόλησης.

3.3.6.5. Περαιτέρω σημεία αναφοράς για την ανάληψη δράσεων εκ μέρους του δημοσίου προσφέρονται στο χώρο της προαγωγής κοινωνικά σημαντικών τομέων ανάπτυξης όπως αυτοί που αναφέρονται από την Επιτροπή στο πλαίσιο των στρατηγικών στόχων της. Και όσον αφορά τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν, απαιτείται η στενότερη συνεργασία και ο αποδοτικότερος συντονισμός των σχετικών παραγόντων. Κατά την άποψη της ΟΚΕ, η Κοινότητα και τα κράτη μέλη διαθέτουν στους τομείς αυτούς σημαντικές δυνατότητες παρέμβασης, πράγμα που ισχύει ιδιαιτέρως στον τομέα των υποδομών (π.χ. μεταφορές, ενέργεια, περιβάλλον). Τα μέσα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για το σκοπό αυτό είναι πολλαπλά και εκτείνονται από την ανάθεση της εκτέλεσης δημόσιων έργων έως τις διάφορες μορφές μικτής χρηματοδότησης (όπως συμβαίνει στον τομέα των ενεργειακών υποδομών). Περαιτέρω δυνατότητες παρέμβασης διαθέτουν η Κοινότητα και τα κράτη μέλη κατά τον προσδιορισμό των νομοθετικών και κανονιστικών διατάξεων, την καθιέρωση προτύπων και τη δημιουργία πολιτικών συνθηκών. Αυτό καθίσταται σαφές στους τομείς της τεχνολογίας πληροφοριών, περιβάλλοντος καθώς και στη βιοτεχνολογία. Κατά την άποψη της ΟΚΕ, τα διάφορα επίπεδα της δημόσιας διοίκησης θα πρέπει να ασκούν τα καθήκοντα που έχουν αναλάβει στον τομέα της διαμόρφωσης με τρόπο κατάλληλο, ούτως ώστε να διευκολύνουν την εισαγωγή καινοτομιών δημιουργώντας τις κατάλληλες προϋποθέσεις. Στην προσπάθεια αυτή συμπεριλαμβάνεται και η προετοιμασία