ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ (ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ Περί Κοινοτικού Σχεδίου Δράσης για τη μείωση των απορρίψεων ψαριών

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. Πεδίο εφαρμογης και σκοπος τησ παρουσας ανακοινωςης

2. Tο μεγεθοσ του πρόβληματος

2.1. Εκτιμήσεις των συνολικών ποσοτήτων που απορρίφθηκαν από όλους τους στόλους κατά γεωγραφική περιοχή

2.2. Άλλες εκτιμήσεις απορρίψεων

3. Λόγοι που προκαλουν τις απορρίψεις

3.1. Νομοθετικοί λόγοι

3.2. Οικονομικοί λόγοι

4. Συνέπειες των απορρίψεων

4.1. Βιολογικές συνέπειες

4.2. Οικονομικές συνέπειες

4.3. Οι συνέπειες για τις αξιολογήσεις του αποθέματος και τη διαχείριση της αλιείας

5. Δυνατότητες μείωσης των απορρίψεων

5.1. Συνολική προσέγγιση

5.1.1 Γενική βελτίωση της κατάστασης των ιχθυαποθεμάτων

5.1.2 Εθελοντική αποχώρηση από τους τόπους αλιείας

5.1.3 Καλύτερη χρήση ψαριών χαμηλής αξίας

5.1.4 Μείωση των TAC/ποσοστώσεων-συναφείς απορρίψεις

5.1.5 Πιλοτικά σχέδια για τη μείωση των απορρίψεων σε αλιευτικές δραστηριότητες

5.1.6 Παρακολούθηση των επιπέδων απόρριψης

5.2. Βελτίωση τεχνικών μέτρων

5.2.1 Δομή των διχτυών

5.2.2 Ελάχιστα μεγέθη εκφορτώσεων

5.2.3 Αναθεώρηση των κανόνων που έχουν σχέση με τη χρήση συγκεκριμένων μεγεθών ματιών

5.2.4 Απαγορευμένες ή ελεγχόμενες περιοχές

5.2.5 Απαγορεύσεις πραγματικού χρόνου

5.3. Θέσπιση απαγόρευσης απορρίψεων

6. συνοψη και συμπερασματα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I: Εκτιμήσεις των συνολικών διεθνών απορρίψεων

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II: Απορρίψεις των στόλων ή τμημάτων των στόλων

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III: Χρονοδιάγραμμα δράσεων

1. ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΚΑΙ ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΑΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗΣ

Η παρούσα ανακοίνωση αφορά το πρόβλημα απόρριψης ψαριών από τους κοινοτικούς αλιευτικούς στόλους σε όλες τις περιοχές αλιευτικών δραστηριοτήτων, με ιδιαίτερη όμως έμφαση στα κοινοτικά ύδατα του Β.Α. Ατλαντικού, της Βαλτικής και της Μεσογείου.

Σκοπός της είναι :

- η παροχή μιας γενικής επισκόπησης της έκτασης των απορρίψεων,

- η ανάλυση των αιτίων των απορρίψεων,

- η παρουσίαση των βιολογικών και οικονομικών συνεπειών των απορρίψεων,

- η παρουσίαση δυνατοτήτων για τη μείωση των απορριπτόμενων ποσοτήτων καθώς και μελλοντικές δράσεις από την Επιτροπή και το Συμβούλιο.

Οι απορρίψεις μπορούν να ορισθούν ως ψάρια [1] που κατακρατούνται από αλιευτικό εργαλείο το οποίο ανασύρθηκε επί του αλιευτικού σκάφους και τα οποία απορρίπτονται πάλι στη θάλασσα.

[1] Σε ολόκληρο το κείμενο αυτό, η αναφορά σε "ψάρια" θα πρέπει να θεωρείται ως αναφορά επίσης στα μαλακόστρατα, μαλάκια και οποιονδήποτε άλλο οργανισμό ο οποίος αποτελεί αντικείμενο εμπορικής εκμετάλλευσης της αλιείας.

Η Επιτροπή ασχολείται με τα παρεμπίπτοντα αλιεύματα και την απόρριψη οργανισμών εκτός των ψαριών στο σχέδιο δράσης της για την ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής πολιτικής στην Κοινή Αλιευτική Πολιτική η οποία περιλαμβανόταν στην πρώτη σειρά προτάσεων για τη μεταρρύθμιση της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής [2].

[2] ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΣΠΙΣΗ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΑΠΑΙΤΗΣΕΩΝ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΗ ΑΛΙΕΥΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ, COM (2002) 186 ΤΕΛΙΚΟ, 28.5.2002.

2. TΟ ΜΕΓΕΘΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ

Όλες οι εκτιμήσεις των ποσοτήτων των ψαριών που απορρίπτονται προκύπτουν από επιστημονικά προγράμματα δειγματοληψίας, τα οποία πραγματοποιούνται από τη δεκαετία του 1930. Τον καιρό εκείνο, οι εκτιμήσεις παρείχοντο από λίγους πολύ συγκεκριμένους τύπους αλιείας και έδειχναν ότι απορρίπτονταν μέχρι και το 20% περίπου των αλιευμάτων από πλευράς αριθμού. Στα κοινοτικά ύδατα, τακτική δειγματοληψία των απορρίψεων άρχισε το 1973 στη Σκοτία, κυρίως για τον μπακαλιάρο και το νταούκι του Ατλαντικού, αλλά λαμβάνοντας επίσης υπόψη πολλά άλλα είδη, στη Βόρειο Θάλασσα και, από το 1975, στα ύδατα της Δυτικής Σκοτίας. Από τότε, Επιτροπή χρηματοδοτεί όλο και περισσότερο την επιστημονική δειγματοληψία των απορρίψεων.

Τα επιστημονικά προγράμματα δειγματοληψίας είχαν συνήθως ως στόχο βενθοπελαγικά είδη τα οποία αλιεύονται σε "μικτούς τύπους αλιείας" στους οποίους πολλά είδη συλλαμβάνονται ταυτόχρονα με κάθε ανάσυρση του αλιευτικού εργαλείου. Σε τέτοιους τύπους αλιείας, κάθε ανάσυρση του εργαλείου περιέχει σχεδόν πάντοτε ορισμένα ψάρια που απορρίπτονται. Άλλοι τύποι αλιείας, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αφορούν τα πελαγικά ψάρια, παρουσιάζουν επίσης απορρίψεις αλλά έχουν υποστεί σε λιγότερο βαθμό τακτική δειγματοληψία, δεδομένου ότι οι απορρίψεις έχουν την τάση να είναι ασήμαντες κατά τη διάρκεια ενός αλιευτικού ταξιδιού και, σε ορισμένα ταξίδια, να μην παρουσιάζονται σχεδόν καθόλου.

Το σύστημα δειγματοληψίας της Σκοτίας δείχνει ότι η αναλογία απορριφθέντος μπακαλιάρου ή νταουκιού για κάθε κλάση ηλικίας δεν υπέστη σημαντική μεταβολή από τις αρχές της δεκαετίας του 1970, παρά τις αυξήσεις του μεγέθους των ματιών των συρόμενων βενθοπελαγικών διχτυών και μία αυξημένη δέσμη πρόσθετων τεχνικών μέτρων που έχουν ως σκοπό τη μείωση αλιευμάτων μικρών ψαριών, τα οποία συχνά είναι ιχθύδια.

2.1. Εκτιμήσεις των συνολικών ποσοτήτων που απορρίφθηκαν από όλους τους στόλους κατά γεωγραφική περιοχή

Το Διεθνές Συμβούλιο για την Εξερεύνηση της Θάλασσας (ΔΣΕΘ - ICES) εκτίμησε τις συνολικές ποσότητες μπακαλιάρου και νταουκιού που απορρίφθηκαν στη Βόρειο Θάλασσα (υποπεριοχή IV ICES) και στα δυτικά της Σκοτίας (διαίρεση VIa ICES), καθώς και γάδου στην ανατολική και δυτική Βαλτική Θάλασσα. Οι εκτιμήσεις αυτές έχουν ενσωματωθεί στα δεδομένα που χρησιμοποιούνται στις συνήθεις αξιολογήσεις των αποθεμάτων και ενημερώνονται κάθε έτος. Για τον μπακαλιάρο και το νταούκι, τα προγράμματα δειγματοληψίας άρχισαν να εφαρμόζονται στα μέσα της δεκαετίας του 1970. Εκτιμήσεις για τον γάδο της Βαλτικής διατέθηκαν για πρώτη φορά το 1996 και περιλήφθηκαν μόνο πρόσφατα σε συνήθεις αξιολογήσεις αποθεμάτων. Οι απορρίψεις γάδου στην Ανατολική Βαλτική είναι χαμηλές και δεν γίνεται περαιτέρω αναφορά σ´αυτές στο παρόν έγγραφο.

Οι χρονοσειρές των δεδομένων που διατίθενται για απορρίψεις των αποθεμάτων αυτών παρατίθενται συνοπτικά κατωτέρω.

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Τα δεδομένα αυτά παρουσιάζονται λεπτομερέστερα στο Παράρτημα I.

2.2. Άλλες εκτιμήσεις απορρίψεων

Άλλες εκτιμήσεις ποσοτήτων που απορρίφθηκαν μπορούν να βρεθούν σε εκθέσεις μελετών οι οποίες συχνά συγχρηματοδοτήθηκαν από την Επιτροπή. Κατά τα τελευταία δύο έτη, το ICES πραγματοποίησε τρεις συναντήσεις μιας ομάδας μελέτης σχετικά με τις απορρίψεις [3] [4] [5] οι οποίες αφορούσαν τα πορίσματα μελετών που διεξάχθηκαν στα κοινοτικά ύδατα του Βορείου Ατλαντικού και της Βαλτικής. Υπάρχουν επίσης πολυάριθμες εκθέσεις για τις απορρίψεις στη Μεσόγειο. Οι εν λόγω εκθέσεις εξετάζονται περαιτέρω στο Παράρτημα II.

[3] Έκθεση της ομάδας μελέτης για στοιχεία απορρίψεων και παρεμπιπτόντων αλιευμάτων, ICES CM 2000/ACFM:11

[4] Έκθεση της ομάδας μελέτης για στοιχεία απορρίψεων και παρεμπιπτόντων αλιευμάτων, ICES CM 2001/ACFM:13

[5] Έκθεση της ομάδας μελέτης για στοιχεία απορρίψεων και παρεμπιπτόντων αλιευμάτων, ICES CM 2002/ACFM:09 Σχετ. D,G

Οι εκθέσεις δεν είναι εξαντλητικές, δεδομένου ότι αναφέρονται μόνο στις απορρίψεις ενός ή περισσοτέρων ειδών από τον στόλο ενός κράτους μέλους ή, συνηθέστερα, μόνο από ένα τμήμα στόλου ενός κράτους μέλους. Εάν γίνει παρέκταση των υφισταμένων εκτιμήσεων στο συνολικό διεθνές επίπεδο, μπορεί να εξαχθεί το συμπέρασμα ότι απορρίπτονται συνήθως σημαντικές ποσότητες. Η αλιεία με μηχανότρατες στη Μεσόγειο φαίνεται ότι απορρίπτει τουλάχιστον το 20% της αλιευόμενης βιομάζας, με ανώτερο όριο μεταξύ 40 και 70%, ανάλογα με το βάθος στο οποίο πραγματοποιείται η αλιεία (βλ. Παράρτημα II).

Οι εκθέσεις απορρίψεων στο βόρειο Ατλαντικό επιβεβαιώνουν ότι απορρίπτονται κυρίως μικρά ψάρια, τα οποία βρίσκονται κάτω από τα ελάχιστα μεγέθη εκφόρτωσης.

Τα αποτελέσματα των εν λόγω προγραμμάτων δειγματοληψίας συνοψίζονται στον κατωτέρω πίνακα.

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

** Μόνο 2 δείγματα παρέχουν πληροφορίες για ποσοστά κατά βάρος και αριθμό.

*** Μόνο 1 δείγμα παρέχει πληροφορίες για ποσοστά όσον αφορά αριθμούς ψαριών.

Είναι σαφές ότι υπάρχει σχέση μεταξύ της επιλεκτικότητας των αλιευτικών εργαλείων και του ποσοστού των απορριπτόμενων αλιευμάτων. Η χρήση εργαλείων με μεγάλα μάτια προκαλεί λιγότερες απορρίψεις (10-15% κατά βάρος) απ' ό,τι η χρήση εργαλείων με μικρά μάτια (50% ή περισσότερο σε ορισμένες περιπτώσεις). Οι απορριπτόμενες ποσότητες παρουσιάζουν επίσης σημαντικές διακυμάνσεις τόσο από γεωγραφικής όσο και από χρονικής απόψεως (παραδείγματα των διακυμάνσεων αυτών παρέχονται στο Παράρτημα II).

3. ΛΟΓΟΙ ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ ΤΙΣ ΑΠΟΡΡΙΨΕΙΣ

Οι λόγοι που προκαλούν τις απορρίψεις είναι τόσο νομοθετικοί όσο και οικονομικοί. Σε πολλές περιπτώσεις, ισχύουν και οι δύο λόγοι.

3.1. Νομοθετικοί λόγοι

Η νομοθεσία καθιστά τις απορρίψεις υποχρεωτικές σε ορισμένες περιπτώσεις, γεγονός που έχει επιπτώσεις τόσο για τα ιχθύδια όσο και για τα ενήλικα ψάρια.

Η κοινοτική νομοθεσία απαιτεί τις απορρίψεις ψαριών, μαλακίων και μαλακοστράκων όσον αφορά :

(i) άτομα που διαθέτουν μικρότερο από το καθορισμένο ελάχιστο μέγεθος εκφόρτωσης.

(ii) αλιεύματα πέραν των καθορισμένων ποσοστιαίων συνθέσεων αλιευμάτων που αλιεύονται με δίχτυα δεδομένου μεγέθους ματιών.

(iii) αλιεύματα επιπλέον των ποσοστώσεων.

Η εθνική νομοθεσία μπορεί επίσης να οδηγήσει σε απορρίψεις. Ορισμένα κράτη μέλη κατανέμουν τις εθνικές ποσοστώσεις τους μεταξύ τμημάτων του στόλου ή οργανώσεων παραγωγών. Οι ποσοστώσεις αυτές μπορούν να κατατμηθούν περαιτέρω σε κατανομές σε μεμονωμένα σκάφη. Στην περίπτωση που ένα τμήμα του στόλου ή μεμονωμένο σκάφος έχει λάβει ποσόστωση, και εφόσον δεν διατεθούν περαιτέρω ποσοστώσεις, τα αλιεύματα επιπλέον των ποσοστώσεων δεν μπορούν να εκφορτωθούν αλλά πρέπει να απορριφθούν, ακόμη και εάν δεν έχει εξαντληθεί η εθνική ποσόστωση.

Σε σπάνιες περιπτώσεις, ένα κράτος μέλος μπορεί επίσης να απαγορεύσει την πώληση ενός είδους για λόγους δημόσιας υγείας (π.χ. δίθυρα μαλάκια). Τα αλιεύματα του είδους αυτού θα απορριφθούν επίσης.

Οι απορρίψεις κοινοτικών σκαφών που αλιεύουν στα ύδατα τρίτων χωρών μπορούν επίσης να καθορίζονται από τους κανόνες της σχετικής χώρας ή από την μη διάθεση ή εξάντληση ποσοστώσεων για ορισμένα είδη στο πλαίσιο των όρων των αλιευτικών συμφωνιών.

3.2. Οικονομικοί λόγοι

Οι απορρίψεις για οικονομικούς λόγους συμβαίνουν σε δύο γενικώς περιπτώσεις :

(α) λιγότερο πολύτιμα ψάρια από εμπορικής απόψεως, που είναι αποδεκτά στις αγορές, απορρίπτονται προκειμένου να υπάρξει αποθηκευτικός χώρος για ψάρια τα οποία είναι υψηλότερης εμπορικής αξίας, και

(β) απορρίπτονται ψάρια χαμηλής ή μηδενικής εμπορικής αξίας, τουλάχιστον για την αγορά την οποία στοχεύει το εν λόγω σκάφος.

Μεγάλα άτομα ενός δεδομένου είδους συνήθως προσελκύουν υψηλότερες τιμές αγοράς απ' ό,τι τα μικρά άτομα. Αυτό μπορεί να οδηγήσει στην προτίμηση διατήρησης μεγάλων ψαριών απ' ό,τι μικρών επί του σκάφους.

Οι μεγάλες διαφορές προτιμήσεων στην αγορά μπορούν επίσης να προκαλέσουν τις απορρίψεις. Ορισμένα είδη δεν είναι αποδεκτά στους καταναλωτές της τοπικής αγοράς. Επί παραδείγματι, το νταούκι δεν είναι δημοφιλές σε ορισμένα κράτη μέλη και κατά συνέπεια, οι αλιείς των εν λόγω κρατών μελών απορρίπτουν σχεδόν όλα τα αλιεύματα νταουκιού. Παρομοίως, οι σαρδέλες δεν είναι δημοφιλείς σε ορισμένα κράτη μέλη και συνήθως απορρίπτονται.

Συμβαίνει μερικές φορές τα ψάρια που αλιεύονται προς το τέλος του ταξιδίου να υπερβαίνουν σε όγκο την εναπομένουσα αποθηκευτική δυνατότητα του πλοίου και, ως εκ τούτου, να απορρίπτονται, διατηρώντας κατά προτίμηση τα μεγάλα ψάρια.

Κατά τη διάρκεια μακρών αλιευτικών ταξιδιών που μπορούν να διαρκέσουν πολλές εβδομάδες, τα ψάρια που είναι αποθηκευμένα σε ένα σκάφος μπορούν να "χαλάσουν" σε τέτοιο βαθμό ώστε να απορριφθούν.

4. ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΩΝ ΑΠΟΡΡΙΨΕΩΝ

4.1. Βιολογικές συνέπειες

Το μεγαλύτερο μέρος των απορριπτόμενων ψαριών είναι νεκρά ή ετοιμοθάνατα. Εντούτοις, η επιβίωση των απορριπτόμενων μαλακίων, μαλακοστράκων και πλατύψαρων είναι υψηλότερη απ´ό,τι εκείνη των στρογγυλοψάρων.

Η μεγάλη πλειονότητα των ψαριών που απορρίπτονται είναι πολύ μικρότερα απ' ό,τι το μέγιστο μέγεθος μέχρι το οποίο μπορούν να αναπτυχθούν, και είναι συνήθως ανώριμα από αναπαραγωγικής απόψεως. Η θανάτωσή τους συνεπάγεται τη σταθερή μείωση της βιομάζας του αναπαραγωγικού αποθέματος. Εάν θανατώνονται πολλά μικρά άτομα, η βιομάζα του αναπαραγωγικού αποθέματος μπορεί να μειωθεί σε σημείο που να μην μπορεί να ανανεωθεί το απόθεμα.

Συχνά συμβαίνει απόρριψη ενήλικων ατόμων. Με τον τρόπο αυτό, τα ψάρια αυτά απομακρύνονται άμεσα από το αναπαραγωγικό απόθεμα.

Με την απόρριψη, η βιομάζα επιστρέψει απευθείας στο οικοσύστημα, αλλά οι επιπτώσεις της ενέργειας αυτής είναι δύσκολα κατανοητές. Πιστεύεται ότι η αφθονία ορισμένων ειδών θαλάσσιων πτηνών αυξήθηκε λόγω της αύξησης του εφοδιασμού τροφής μέσω των απορρίψεων.

4.2. Οικονομικές συνέπειες

Η απώλεια δυναμικού ανάπτυξης που προκαλείται από την αλίευση μικρών ψαριών, άσχετα από το εάν απορρίπτονται ή όχι, μειώνει την εν δυνάμει απόδοση ενός τύπου αλιείας. Η προφανής οικονομική συνέπεια είναι ότι τα κέρδη είναι μικρότερα από εκείνα που θα αποκομίζοντο εάν τα ψάρια αφηνόντουσαν στη θάλασσα προκειμένου να αναπτυχθούν, να αναπαραχθούν και να αλιευθούν σε ώριμη ηλικία. Η μείωση της απόδοσης μπορεί βραχυπρόθεσμα να αντισταθμιστεί από οικονομικής απόψεως με αύξηση των τιμών. Ωστόσο, μακροπρόθεσμα, εάν το ιχθυαπόθεμα δεν μπορεί να ανανεωθεί μόνο του λόγω ενός υπερβολικά μικρού αναπαραγωγικού αποθέματος, υπάρχει κίνδυνος να χαθούν για πάντα τα κέρδη.

4.3. Οι συνέπειες για τις αξιολογήσεις του αποθέματος και τη διαχείριση της αλιείας

Δεδομένου ότι οι πραγματικές ποσότητες απορρίψεων είναι συχνά άγνωστες, τα πραγματικά ποσοστά θνησιμότητας λόγω της αλιείας ορισμένων αποθεμάτων, ιδίως νεαρών ψαριών, είναι αβέβαια. Tο γεγονός αυτό έχει ορισμένες επιπτώσεις, ιδιαίτερα για την αξιολόγηση των μέτρων που έχουν ως στόχο τη βελτίωση της επιλεκτικότητας με στόχο τη μείωση των αλιευμάτων νεαρών ψαριών. Ορισμένοι τουλάχιστον από τους λόγους απόρριψης που αναφέρονται στο Τμήμα 3 θα υπάρχουν πάντοτε. Ως εκ τούτου, η επιστημονική παρακολούθηση των απορρίψεων θα εξακολουθήσει να απαιτείται, και κατά προτίμηση, θα πρέπει να αυξηθεί.

5. ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΜΕΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΑΠΟΡΡΙΨΕΩΝ

Η Επιτροπή είναι πεπεισμένη ότι κατά τη διαχείριση της κοινοτικής αλιείας πρέπει να έχει ως στόχο την υπεύθυνη και βιώσιμη αλιεία και "να προβαίνει σε βέλτιστη χρήση των αλιευόμενων πόρων έτσι ώστε να αποφεύγονται οι απορρίψεις" [6]. Η μείωση του επιπέδου των απορρίψεων στην κοινοτική αλιεία αποτελεί βασικό στοιχείο για την επίτευξη του εν λόγω στόχου.

[6] Ανακοίνωση της Επιτροπής για τη μεταρρύθμιση της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής ("χάρτης πορείας"), Τμήμα 3.1

Δεν θα είναι δυνατή η σημαντική μείωση των απορρίψεων με την εφαρμογή μόνο ενός ή δύο απλών κανόνων. Η πολυπλοκότητα του προβλήματος απαιτεί δράση σε διάφορα μέτωπα. Στο τμήμα αυτό, η Επιτροπή παρουσιάζει τις πλέον υποσχόμενες μεθόδους για τη μείωση των απορρίψεων καθώς και τη δράση που πρόκειται να αναλάβει για την προώθηση του στόχου αυτού. Ορισμένα από τα σημεία δράσης θα απαιτήσουν επίσης αποφάσεις από το Συμβούλιο σχετικά με τρέχουσες προτάσεις της Επιτροπής. Χρονοδιάγραμμα για την εφαρμογή των δράσεων αυτών παρουσιάζεται στο Παράρτημα III.

5.1. Συνολική προσέγγιση

Η Επιτροπή μπορεί να προβλέψει έναν αριθμό μέτρων τα οποία μπορούν, σε μεγαλύτερη ή μικρότερη έκταση, να εφαρμοστούν σε όλα τα ιχθυαποθέματα. Ωστόσο, η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι ορισμένες αλιευτικές πρακτικές ή/και μέτρα διαχείρισης μπορούν να προκαλέσουν σημαντικές απορρίψεις, ενώ άλλα μπορούν να προκαλέσουν μη σοβαρά προβλήματα. Η Επιτροπή θα διεξαγάγει συζητήσεις με τα κράτη μέλη για τον καθορισμό των περισσότερο προβληματικών τομέων και θα τους δώσει προτεραιότητα όταν προτείνει τροποποιήσεις ή αύξηση κανονισμών.

5.1.1 Γενική βελτίωση της κατάστασης των ιχθυαποθεμάτων

Η πρώτη και σημαντικότερη συμβολή την οποία μπορεί να προσφέρει η Κοινότητα για τη μείωση των απορρίψεων ψαριών είναι η επίτευξη μιας γενικής βελτίωσης της κατάστασης των ιχθυαποθεμάτων. Επί του παρόντος, πολλά κοινοτικά ιχθυαποθέματα αποτελούνται κυρίως από μικρά ψάρια και ιχθύδια, τα οποία, κατά συνέπεια, αποτελούν το κύριο συστατικό στοιχείο του αλιεύματος. Ως εκ τούτου, είναι ακόμα, αναγκαία η μείωση της αλιευτικής προσπάθειας για τα ιχθυαποθέματα αυτά και η εφαρμογή κατάλληλων τεχνικών μέτρων προκειμένου να επιτραπεί η αυξημένη είσοδος στη βιομάζα αναπαραγωγικού αποθέματος νέων ψαριών με τη λήψη τεχνικών μέτρων. Ο περιορισμός της αλιευτικής προσπάθειας ως βασικού στοιχείου της διαχείρισης των κυριότερων ιχθυαποθεμάτων αποτελεί, ωστόσο, αντικείμενο άλλων προτάσεων της Επιτροπής [7] και, ως εκ τούτου, δεν θα εξεταστεί περαιτέρω στο παρόν έγγραφο. Περισσότερα σχόλια για τα τεχνικά μέτρα και την απαγόρευση των απορρίψεων διατίθενται στα τμήματα 5.2 και 5.3, αντίστοιχα.

[7] Πρόταση για κανονισμό του Συμβουλίου για τη θέσπιση μέτρων για την αποκατάσταση των αποθεμάτων γάδου και μερλούκιου COM(2001)734 τελικό. Πρόταση για κανονισμό του Συμβουλίου για τη διατήρηση και βιώσιμη εκμετάλλευση των αλιευτικών πόρων στο πλαίσιο της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής, COM(2002)185 τελικό

Αναφορικά με τα τεχνικά μέτρα, είναι σαφές ότι για κάθε αλιευτική μέθοδο για την οποία μπορεί να προβλεφθεί βελτίωση της επιλεκτικότητας των χρησιμοποιούμενων εργαλείων, ο βαθμός της δυνατότητας εφαρμογής των βελτιώσεων αυτών είναι συχνά περιορισμένος. Αυτό ισχύει ιδίως για τις αλιευτικές μεθόδους οι οποίες χρησιμοποιούνται σε μεικτούς τύπους αλιείας, στους οποίους ο βαθμός της βελτίωσης της επιλεκτικότητας για την επίτευξη σημαντικών μειώσεων των απορρίψεων ενός αλιευόμενου είδους είναι τέτοιος ώστε τα αλιεύματα των άλλων ειδών θα μειωνόντουσαν σε μεγάλο βαθμό ή θα μηδενιζόντουσαν τελείως. Σε τέτοιες περιπτώσεις, οι βελτιώσεις της επιλεκτικότητας μέσω τεχνικών μέτρων μπορούν να εφαρμοστούν και μπορεί να επιτευχθεί μείωση των απορρίψεων, αλλά η απαίτηση για την επαρκή βελτίωση της κατάστασης των σχετικών αποθεμάτων μπορεί να επιτευχθεί μόνο με τον έλεγχο της αλιευτικής προσπάθειας που ασκείται στα αποθέματα αυτά.

5.1.2 Εθελοντική αποχώρηση από τους τόπους αλιείας

Στη νορβηγική και σε άλλες νομοθεσίες, προβλέπεται η απαίτηση για τους αλιείς να αποχωρούν από τα αλιευτικά πεδία σε περίπτωση αλίευσης μεγάλων ποσοτήτων μικρών ψαριών. Η Επιτροπή θα εξετάσει την εφαρμογή της ίδιας αρχής σε κοινοτικά ύδατα.

Η εφαρμογή οποιασδήποτε τέτοιας νομικής απαίτησης είναι πρακτικώς δύσκολη να εφαρμοστεί και, ως εκ τούτου, η επιτυχής εφαρμογή της εξαρτάται από την εθελοντική συμμόρφωση των αλιέων. Η Επιτροπή έχει ήδη καλέσει την Συμβουλευτική Επιτροπή στον Τομέα της Αλιείας και της Υδατοκαλλιέργειας να καταρτίσει, πριν το τέλος του 2002, κώδικα συμπεριφοράς για μία υπεύθυνη αλιεία. Ο κώδικας αυτός θα αποτελέσει ένα κατάλληλο πλαίσιο για την ανάπτυξη της ιδέας αυτής.

Προτεινόμενη δράση : Η Επιτροπή θα ζητήσει από την Συμβουλευτική Επιτροπή να συμπεριλάβει το θέμα αυτό στον κώδικα συμπεριφοράς της.

5.1.3 Καλύτερη χρήση ψαριών χαμηλής αξίας

Λόγω της αναπόφευκτης αλίευσης μιας ορισμένης ποσότητας ειδών που σήμερα έχουν χαμηλή αξία, η αύξηση της εμπορικής αξίας τους μπορεί να μειώσει τις απορρίψεις. Ορισμένα ενδιαφέροντα παραδείγματα υπάρχουν ήδη. Τα κοινοτικά γρι-γρι αλιείας τόνου εκφορτώνουν, αδασμολόγητα, αλιεύματα εκτός τόνου σε αναπτυσσόμενες χώρες στις οποίες τα ψάρια αυτά χρησιμοποιούνται για άμεση κατανάλωση από τον άνθρωπο. Στην Ισπανία, αντί να απορρίπτονται, τα είδη χαμηλής αξίας που αλιεύονται από τοπικές μηχανότρατες, χρησιμοποιούνται ως τροφή για την εκτροφή χταποδιών.

Επιπροσθέτως, τα ψάρια που απορρίπτονται από ορισμένους στόλους λόγω της έλλειψης τοπικής ζήτησης θα μπορούσαν να είναι σε μεγάλο βαθμό αποδεκτά σε άλλες αγορές. Επί παραδείγματι, οι σαρδέλες απορρίπτονται συνήθως από τους ιταλούς αλιείς που αλιεύουν γαύρο αλλά θα ήταν ευπρόσδεκτες στις ισπανικές αγορές.

Δράση της Επιτροπής : Πριν τα τέλη του 2002, η Επιτροπή θα αναθέσει μελέτη για την εν δυνάμει χρήση των απορριπτόμενων ψαριών για άμεση ή έμμεση κατανάλωση από τον άνθρωπο, μαζί με τις ενδεχόμενες συνέπειες για τη διατήρηση των σχετικών ειδών ψαριών.

5.1.4 Μείωση των TAC/ποσοστώσεων-συναφείς απορρίψεις

Υφίστανται ορισμένες δυνατότητες για τη μείωση των απορρίψεων λόγω εξαντλημένων ποσοστώσεων. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται :

- η θέσπιση, σε κατάλληλες περιπτώσεις, ποσοστώσεων παρεμπιπτόντων αλιευμάτων, βάσει των οποίων τα κράτη μέλη που δεν διαθέτουν καθόλου ποσοστώσεις για τα εν λόγω είδη, αλλά διαθέτουν αλιευτικά δικαιώματα για άλλα είδη στην ίδια περιοχή, θα μπορούν να εκφορτώνουν περιορισμένες ποσότητες ψαριών, οι οποίες, σε διαφορετική περίπτωση, θα έπρεπε να απορριφθούν.

- η διαβούλευση με τα κράτη μέλη προκειμένου να καθοριστεί εάν τα εθνικά συστήματα κατανομής ποσοστώσεων σε κάθε κράτος μέλος μπορούν να γίνουν περισσότερο ευέλικτα προκειμένου να αποφευχθούν οι απορρίψεις.

- η περιοδική αναθεώρηση των μεθόδων κατανομής ποσοστώσεων προκειμένου να ληφθεί περισσότερο υπόψη η πρόσφατη αλιευτική πρακτική, με την ενσωμάτωση μιας δυναμικής διαδικασίας κατανομής, με την οποία θα προσαρμόζεται η μέθοδος κατανομής προκειμένου να λαμβάνεται υπόψη η πρόσφατη απορρόφηση ποσοστώσεων παρά ο καθορισμός τους.

- η εφαρμογή ενός συστήματος, βάσει του οποίου η αλιευτική προσπάθεια είναι το κύριο στοιχείο ελέγχου της αλιευτικής πίεσης, ενώ τα TAC και οι ποσοστώσεις θα διαδραματίζουν ένα λιγότερο σημαντικό ρόλο με την πάροδο του χρόνου.

- πολυειδικά TAC : κατ´αρχήν, είναι δυνατόν να καθορίζονται όρια αλιευμάτων για μία ομάδα διαφορετικών ειδών που αλιεύονται σε μικτούς τύπους αλιείας, παρά μεμονωμένα TAC για κάθε είδος.

Ορισμένες από τις δυνατότητες αυτές είναι περισσότερο ευαίσθητες από πολιτικής απόψεως απ' ό,τι άλλες, και ορισμένες παρουσιάζουν μειονεκτήματα. Επί παραδείγματι, η δημιουργία ποσοστώσεων παρεμπιπτόντων αλιευμάτων μπορεί να οδηγήσει σε σκόπιμη αλίευση ποσοστώσεων παρεμπιπτόντων αλιευμάτων από ορισμένα αλιευτικά σκάφη. Θα ήταν οπωσδήποτε αναγκαίο να διασφαλιστεί ότι οι ποσότητες των παρεμπιπτόντων αλιευμάτων που επιτρέπονται να διατηρούνται επί του σκάφους, να παραμένουν μικρές για οποιοδήποτε αλιευτικό ταξίδι. Παρομοίως, ενώ τα πολυειδικά TAC φαίνονται ελκυστικά εκ πρώτης όψεως, δεν θα παρεμποδίζουν κατ' ανάγκη τους αλιείς να συνεχίζουν να απορρίπτουν χαμηλότερης αξίας είδη (όπως είναι το νταούκι) και να διατηρούν ψάρια μεγαλύτερης αξίας (όπως είναι ο γάδος ή ο μπακαλιάρος). Παρ' όλα αυτά, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα μέτρα για τη μείωση των απορρίψεων απαιτούν οπωσδήποτε την εξέταση μιας αλλαγής της προσέγγισης όσον αφορά τον καθορισμό των ορίων αλιευμάτων.

Προτεινόμενη δράση : Πριν τον Ιούνιο του 2003, η Επιτροπή θα διαβουλευθεί με τα κράτη μέλη σχετικά με τη δυνατότητα εφαρμογής και την ύπαρξη επιθυμίας για τη θέσπιση ενός συνδυασμού των προτάσεων αυτών.

5.1.5 Πιλοτικά σχέδια για τη μείωση των απορρίψεων σε αλιευτικές δραστηριότητες

Ένας τρόπος ενθάρρυνσης της αλλαγής της αλιευτικής τακτικής θα ήταν για την Κοινότητα να ενθαρρύνει και να παρακολουθήσει καινοτόμες αλιευτικές μεθόδους που έχουν σχεδιαστεί για τη μείωση των απορρίψεων. Επί παραδείγματι, η Επιτροπή θα μπορούσε να προσφέρει οικονομικά κίνητρα για αλιευτικά ταξίδια, κατά τη διάρκεια των οποίων υπάρχουν επιστημονικοί παρατηρητές επί των σκαφών, και στα οποία οι αλιείς θα ήσαν ελεύθεροι να ασχοληθούν με οποιαδήποτε αλιευτική δραστηριότητα που πιστεύουν ότι θα μειώσει σημαντικά τις απορρίψεις με ταυτόχρονη διατήρηση ενός βιώσιμου από οικονομικής απόψεως αλιεύματος, ακόμη και αν η εν λόγω αλιευτική δραστηριότητα δεν ήταν σύμφωνη με τις απαιτήσεις της ισχύουσας νομοθεσίας.

Δράση της Επιτροπής : Κατά τη διάρκεια του 2003, σε διαβούλευση με τον κλάδο της αλιείας, θέσπιση πιλοτικών σχεδίων του τύπου που προσδιορίστηκε.

5.1.6 Παρακολούθηση των επιπέδων απόρριψης

Προτεινόμενη δράση : Ενεργώντας στο πλαίσιο του κανονισμού του Συμβουλίου αριθ. 1543/2000 [8] και του κανονισμού της Επιτροπής αριθ. 1639/2001 [9], η Επιτροπή θα συνεχίσει να ενθαρρύνει τη συλλογή δεδομένων σχετικά με απορρίψεις, ιδίως για τους τύπους εκείνους αλιείας οι οποίοι δεν καλύπτονται ή καλύπτονται ανεπαρκώς επί του παρόντος.

[8] Κανονισμός του Συμβουλίου (EΚ) αριθ. 1543/2000 για τη θέσπιση κοινοτικού πλαισίου για τη συλλογή και διαχείριση δεδομένων που απαιτούνται για τη διεξαγωγή της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής, ΕΕ L 176, 15.7.2000

[9] Κανονισμός της Επιτροπής (EΚ) αριθ. 1639/2001 για τη θέσπιση στοιχειωδών και εκτεταμένων κοινοτικών προγραμμάτων για τη συλλογή δεδομένων στον τομέα της αλιείας και για τον καθορισμό λεπτομερών κανόνων για την εφαρμογή του κανονισμού του Συμβουλίου (EΚ) αριθ. 1543/2000

5.2. Βελτίωση τεχνικών μέτρων

Tεχνικά μέτρα θεσπίζονται κυρίως για την προστασία των ιχθυδίων. Τα μέτρα αυτά καλύπτουν 4 βασικές πτυχές :

- δομή των διχτυών

- ελάχιστα μεγέθη εκφορτώσεων

- σύνθεση ειδών που πρέπει να αλιεύονται με δίχτυα καθορισμένου μεγέθους ματιών

- απαγορευμένες ή ελεγχόμενες περιοχές ή/και εποχές.

5.2.1 Δομή των διχτυών

Η χρήση αλιευτικών εργαλείων που είναι κατασκευασμένα κατά τρόπο ώστε να μην κατακρατούν τα ανεπιθύμητα ψάρια (ή να μειώνεται η κατακράτησή τους) θα μειώσουν αυτομάτως τις απορρίψεις. Η Κοινότητα πρέπει να λάβει μέτρα για τη βελτίωση της επιλεκτικότητας των αλιευτικών εργαλείων πέραν των σημαντικών αλλαγών που θεσπίστηκαν πρόσφατα στο πλαίσιο έκτακτων μέτρων για την προστασία του γάδου και του μερλούκιου.

Η δυνατότητα βελτίωσης της δομής των διχτυών εξαρτάται από τον τύπο των διχτυών. Οι δυνατότητες συζητούνται κατωτέρω.

Συρόμενα βενθοπελαγικά δίχτυα

Οι πρόσφατες αλλαγές που θεσπίστηκαν στα τεχνικά μέτρα για τον Β.Α. Ατλαντικό στο πλαίσιο των σχεδίων αποκατάστασης του γάδου και του μερλούκιου βελτίωσαν σημαντικά την επιλεκτικότητα, ιδιαίτερα για τα συρόμενα βενθοπελαγικά δίχτυα. Οι αλλαγές αυτές περιλαμβάνουν γενικές αυξήσεις του μεγέθους των ματιών, την ενσωμάτωση στα συρόμενα δίχτυα διχτυωμάτων με μεγάλα τετραγωνικά μάτια και διχτυωμάτων με μεγάλα ρομβοειδή μάτια, τον καθορισμό του μέγιστου πάχους του νήματος κατασκευής των διχτυών και τον καθορισμό του σχήματος των ματιών που επιτρέπεται να χρησιμοποιούνται. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θα παρουσιάσει προσεχώς πρόταση για την αναθεώρηση του κανονισμού του Συμβουλίου σχετικά με τα τεχνικά μέτρα για τον Β.Α. Ατλαντικό, στην οποία θα περιλαμβάνονται όλες οι πρόσφατα υιοθετηθείσες καινοτομίες.

Οι βελτιώσεις αυτές δεν συμφωνούν, ωστόσο, όλες με τις πλέον πρόσφατες επιστημονικές συμβουλές και έπρεπε να προβλεφθούν περαιτέρω αυξήσεις των μεγεθών των ματιών για τη βελτίωση της επιλεκτικότητας.

Υπάρχουν περιθώρια για βελτιώσεις βραχυπρόθεσμα σε ορισμένους τομείς με τη θέσπιση μεγαλύτερων μεγεθών των ματιών σε ορισμένους τύπους αλιείας, όπως είναι οι μικτοί τύποι αλιείας που χρησιμοποιούν συρόμενα δίχτυα μεγέθους ματιών 80 mm στο νότιο τμήμα της Βορείου Θαλάσσης, και με περαιτέρω εφαρμογή διαχωριστικών διχτυωμάτων ή παρόμοιων διατάξεων σε άλλους τύπους αλιείας.

Μεσοπρόθεσμα, παρά το γεγονός ότι είναι πάρα πολύ νωρίς να αξιολογηθούν οι επιπτώσεις των γενικών αυξήσεων που υιοθετήθηκαν πρόσφατα όσον αφορά τα μεγέθη των ματιών στο πλαίσιο της αποκατάστασης του γάδου και του μερλούκιου, η Επιτροπή θεωρεί πιθανόν να είναι αναγκαία μια περαιτέρω γενική αύξηση του μεγέθους των ματιών. Ως εκ τούτου, θα επανεξετάσει την κατάσταση το 2004 και θα παρουσιάσει κατάλληλες προτάσεις.

Προτεινόμενη δράση : Η Επιτροπή θα διερευνήσει τον τρόπο βελτίωσης της επιλεκτικότητας και θα ενθαρρύνει την εκμετάλλευση αποτελεσμάτων δοκιμών περισσότερο επιλεκτικών εργαλείων. Η Επιτροπή θα επανεξετάσει επίσης το πρώτο εξάμηνο του 2003 τα υπάρχοντα πορίσματα ερευνών για εναλλακτικά αλιευτικά εργαλεία.

Η Επιτροπή θα ενθαρρύνει κατά προτεραιότητα τη συνέχιση της έρευνας στον τομέα της επιλεκτικότητας των αλιευτικών εργαλείων στο πλαίσιο του 6ου Προγράμματος Πλαισίου για κοινοτική έρευνα και θα εξετάσει την πρόταση τροποποιήσεως της κοινοτικής νομοθεσίας μόλις διατεθούν τα αποτελέσματα των ερευνητικών δραστηριοτήτων.

Η Επιτροπή θα παρουσιάσει έκθεση για τις επιπτώσεις των ισχυόντων τεχνικών μέτρων κατά τη διάρκεια του 2004 και θα εξετάσει την ανάγκη τη στιγμή εκείνη για περαιτέρω γενικευμένη αύξηση των μεγεθών των ματιών για βενθοπελαγικούς τύπους αλιείας.

Στατικά δίχτυα

Εάν χρησιμοποιούνται κατάλληλα, τα εν λόγω εργαλεία είναι επιλεκτικά σε μεγάλο βαθμό και δεν προκαλούν απορρίψεις. Ως εκ τούτου, θα μπορούσε να ήταν επιθυμητή η ενθάρρυνση της ευρύτερης χρήσης στατικών διχτυών, υπό τον όρο ότι θα είναι εξοπλισμένα με κατάλληλες διατάξεις για την παρεμπόδιση της αλίευσης παρεμπιπτόντων αλιευμάτων κητοειδών και θαλάσσιων πτηνών.

Εντούτοις, τα στατικά εργαλεία παρουσιάζουν επίσης εν δυνάμει προβλήματα. Εάν αφεθούν χωρίς παρακολούθηση επί μακρό χρονικό διάστημα, τα ψάρια που κατακρατώνται σε αυτά δέχονται την επίθεση ψαριών που τρέφονται από νεκρά ψάρια ή υφίστανται κατ' άλλο τρόπο ζημίες και, ως εκ τούτου, απορρίπτονται. Τα απολεσθέντα στατικά δίχτυα μπορούν να συνεχίζουν να αλιεύουν ακόμη και εάν δεν παρακολουθούνται.

Τα ισχύοντα κοινοτικά μέτρα για τα στατικά δίχτυα πρέπει να επανεξετασθούν. Ακόμη και εάν τα στατικά εργαλεία είναι κατά γενικό κανόνα περισσότερο επιλεκτικά απ' ό,τι τα συρόμενα εργαλεία, θα είναι, παρ' όλα αυτά αναγκαίο να περιορισθεί και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να μειωθεί η αλιευτική προσπάθεια με τα μέσα αυτά στο πλαίσιο μιας γενικής συμβολής στην αποκατάσταση των εξαντλημένων αποθεμάτων. Έχει σημειωθεί ορισμένη πρόοδος πρόσφατα όσον αφορά τα στατικά αλιευτικά εργαλεία στη Βαλτική, για την οποία η Διεθνής Επιτροπής Θαλάσσιας Αλιείας της Βαλτικής και η Κοινότητα συμφώνησαν για τον περιορισμό του χρόνου πόντισης και των φυσικών διαστάσεων των εν λόγω εργαλείων. Στη Μεσόγειο, έχουν τεθεί σε εφαρμογή, σε ορισμένες περιπτώσεις, παρόμοιοι όροι από την εθνική νομοθεσία. Εντούτοις, πιθανόν να είναι επιθυμητό να πραγματοποιηθούν περαιτέρω βελτιώσεις στη Βαλτική και να θεσπιστούν παρόμοιοι όροι στην κοινοτική νομοθεσία όσον αφορά την Μεσόγειο.

Προτεινόμενη δράση : Στο πλαίσιο της προσεχούς πρότασης αναθεώρησης των κοινοτικών τεχνικών μέτρων για τον Β.Α. Ατλαντικό το 2003, θα επανεξετασθεί η χρήση στατικών διχτυών με μέγεθος ματιών μικρότερο των 100 ή 120 mm. Η Επιτροπή θα προτείνει την απαγόρευση στατικών διχτυών με μικρότερα μεγέθη ματιών, εκτός από περιορισμένες χρονικές περιόδους και σε περιορισμένες γεωγραφικές περιοχές.

Η διαδικασία αυτή θα επεκταθεί επίσης σταδιακά, εφόσον είναι επιθυμητό ή κατάλληλο, σε τεχνικά μέτρα στη Βαλτική και στη Μεσόγειο Θάλασσα.

Η Επιτροπή θα προτείνει τον περιορισμό των μέγιστων φυσικών διαστάσεων των στατικών διχτυών.

Η Επιτροπή θα διαβουλευθεί επίσης με τον κλάδο της αλιείας και τις εθνικές αρχές για μέσα περιορισμού του χρόνου πόντισης των στατικών εργαλείων.

Άλλα αλιευτικά εργαλεία

Η τροποποίηση της δομής ορισμένων αλιευτικών εργαλείων, όπως είναι τα γρι-γρι, είναι απίθανο από μόνη της να βελτιώσει την επιλεκτικότητα. Παρόμοιες θεωρήσεις ισχύουν για τις πελαγικές μηχανότρατες εκτός, ίσως, από ορισμένους εξειδικευμένους τύπους αλιείας. Μεγαλύτερες δυνατότητες για τη μείωση των αλιευμάτων που αλιεύονται από τα εργαλεία αυτά μικρών ψαριών που απορρίπτονται κατόπιν φαίνονται να υπάρχουν με την εφαρμογή των όρων ελέγχου των εποχών ή/και γεωγραφικών περιοχών στις οποίες μπορούν να χρησιμοποιούνται τα εν λόγω εργαλεία και την ενθάρρυνση της χρήσης των εργαλείων αυτών στο πλαίσιο βελτιωμένων μεθόδων που προβλέπονται στους κώδικες συμπεριφοράς. Μεγαλύτερες δυνατότητες βελτίωσης της επιλεκτικότητας δυνατόν να υπάρχουν όσον αφορά τις δράγες, τις πετονιές και τις παγίδες.

Προτεινόμενη δράση : Η Επιτροπή θα διοργανώσει συναντήσεις κατά το πρώτο εξάμηνο του 2003 με επιστήμονες και τον κλάδο της αλιείας για τη συζήτηση και τον καθορισμό δυνατοτήτων και θα συνεχίσει με την υποβολή νομοθετικών προτάσεων, ανάλογα με την περίπτωση.

5.2.2 Ελάχιστα μεγέθη εκφορτώσεων

Τα ελάχιστα μεγέθη εκφορτώσεων αποτελούν σημαντική γραμμή άμυνας κατά της αλίευσης μικρών ψαριών και πολλοί ισχυρίζονται ότι τα ισχύοντα ελάχιστα μεγέθη πρέπει να διατηρηθούν ή ακόμη και να αυξηθούν.

Τα επιστημονικά δειγματοληπτικά προγράμματα αποκαλύπτουν, ωστόσο, ότι τα ψάρια κάτω του κανονικού μεγέθους αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος των απορρίψεων. Οι κανονισμοί που καθορίζουν τα ελάχιστα μεγέθη ψαριών μπορούν, ως εκ τούτου, να επηρεάσουν σημαντικά τον όγκο των απορρίψεων.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι, κατ´αρχήν, είτε θα πρέπει να θεσπιστούν ελάχιστα μεγέθη εκφορτώσεων υπό το φως μιας προαποφασισμένης επιλεκτικότητας των αλιευτικών εργαλείων ή η επιλεκτικότητα των αλιευτικών εργαλείων θα πρέπει να προσαρμοστεί υπό το φως προαποφασισμένων ελάχιστων μεγεθών εκφόρτωσης. Είτε στη μία είτε στην άλλη περίπτωση, τα ελάχιστα μεγέθη εκφορτώσεων και η επιλεκτικότητα πρέπει να συμφωνούν.

Τα ισχύοντα ελάχιστα μεγέθη εκφορτώσεων δεν είναι σε πολλές περιπτώσεις συνεκτικά με την επιλεκτικότητα των εργαλείων που χρησιμοποιούνται για την αλίευση των ψαριών, ακόμη και μετά τις βελτιώσεις της επιλεκτικότητας που αναμένονται από τις πρόσφατες αλλαγές των εθνικών μέτρων. Τα αλιευτικά εργαλεία συνεχίζουν ακόμη να κατακρατούν ψάρια μικρότερα απ' ό,τι τα ελάχιστα μεγέθη εκφορτώσεων. Εάν η Κοινότητα δεν βελτιώσει ακόμη περισσότερο την επιλεκτικότητα σε σχέση με τα σημερινά επίπεδά της, η συνέχιση εφαρμογής των σημερινών ελάχιστων μεγεθών θα συνεχίσει να οδηγεί σε απορρίψεις, σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμη και σε μεγάλη κλίμακα. Μόνο μια μεγαλύτερη συνεκτικότητα μεταξύ των ελάχιστων μεγεθών εκφόρτωσης και των μεγεθών των ματιών, δηλαδή μία μείωση των ελάχιστων μεγεθών εκφόρτωσης, μπορεί να μειώσει τις απορρίψεις.

Προτεινόμενη δράση : Η Επιτροπή θα προτείνει κατάλληλες αλλαγές των ελάχιστων μεγεθών εκφόρτωσης σε συνδυασμό με οποιεσδήποτε μελλοντικές προτάσεις για τη βελτίωση της επιλεκτικότητας των αλιευτικών εργαλείων.

5.2.3 Αναθεώρηση των κανόνων που έχουν σχέση με τη χρήση συγκεκριμένων μεγεθών ματιών

Για κάθε τάξη μεγέθους ματιού που επιτρέπεται να χρησιμοποιείται σε μία συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή, τα τεχνικά μέτρα της Κοινότητας καθορίζουν ένα ελάχιστο ποσοστό ειδών που αποτελούν στόχο της αλιείας (ή ένα μέγιστο ποσοστό ειδών που δεν αποτελούν στόχο της αλιείας) που μπορούν να διατηρούνται επί του σκάφους και τα οποία έχουν αλιευθεί με ένα συγκεκριμένο μέγεθος ματιών. Ορισμένοι από τους εν λόγω όρους "σύνθεσης των αλιευμάτων" οδηγούν σε υποχρεωτικές απορρίψεις.

Οι όροι αυτοί πρέπει να επανεξεταστούν έχοντας υπόψη ότι η κατάργηση ή ο μετριασμός των όρων αυτών δίνει τη δυνατότητα στα ψάρια, τα οποία μπορούν εν δυνάμει να αναπτυχθούν προκειμένου να φθάσουν σε μεγάλο μέγεθος, να μπορούν όλο και περισσότερο να καθίστανται στόχοι μικρών μεγεθών ματιών.

Προτεινόμενη δράση : Οι όροι αυτοί θα επανεξετασθούν εκ παραλλήλου με την έκδοση από το Συμβούλιο του προτεινόμενου κανονισμού του Συμβουλίου για τεχνικά μέτρα.

5.2.4 Απαγορευμένες ή ελεγχόμενες περιοχές

Η απαγόρευση της αλιείας σε περιοχές με μεγάλη συγκέντρωση ιχθυδίων μπορεί να βοηθήσει στη μείωση των απορρίψεων.

Απαγορευμένες ή ελεγχόμενες περιοχές για την προστασία ιχθυδίων εφαρμόζονται ήδη στο πλαίσιο της κοινοτικής νομοθεσίας. Η Επιτροπή θεωρεί ότι θα έπρεπε να προστεθούν και άλλες περιοχές, εάν υπάρχουν σχετικοί βιολογικοί λόγοι. Επιπροσθέτως, οι περισσότερες απαγορευμένες περιοχές δεν είναι πλήρως απαγορευμένες δεδομένου ότι ισχύει συχνά παρέκκλιση, η οποία επιτρέπει ορισμένους τύπους αλιείας, στο πλαίσιο των οποίων είναι πιθανή η αλίευση ιχθυδίων τα οποία θα έπρεπε να προστατεύονται.

Προτεινόμενη δράση : Πριν τον Ιούνιο του 2003, η Επιτροπή θα πραγματοποιήσει κριτική εξέταση των παρεκκλίσεων για την πρόσβαση σε απαγορευμένες περιοχές και θα εξετάσει επίσης τη θέσπιση πρόσθετων ή αυξημένων απαγορευμένων περιοχών.

5.2.5 Απαγορεύσεις πραγματικού χρόνου

Πρέπει να θεσπιστεί η απαγόρευση αλιείας πραγματικού χρόνου σε μία καθορισμένη περιοχή για μία περιορισμένη περίοδο σε περίπτωση απρόβλεπτης εμφάνισης πυκνών συγκεντρώσεων ιχθυδίων.

Η Επιτροπή έχει προτείνει τη θέσπιση απαγορεύσεων πραγματικού χρόνου στην κοινοτική νομοθεσία για την αποκατάσταση των αποθεμάτων γάδου και μερλούκιου.

Προτεινόμενη δράση : Το Συμβούλιο καλείται να αποφασίσει επί της προτάσεως της Επιτροπής για έναν κανονισμό για τη θέσπιση μέτρων αποκατάστασης για τον γάδο και τον μερλούκιο, ο οποίος περιλαμβάνει διατάξεις ή απαγορεύσεις αλιείας πραγματικού χρόνου. Μόλις αρχίσει να ισχύει ο κανονισμός η Επιτροπή θα παρακολουθήσει την εφαρμογή και την αποτελεσματικότητα των μέτρων αυτών.

5.3. Θέσπιση απαγόρευσης απορρίψεων

Η Νορβηγία έχει θέσει σε εφαρμογή μια νομική απαγόρευση απορρίψεων. Συχνά υποδείχτηκε ότι η Κοινότητα θα μπορούσε να θεσπίσει μία παρόμοια απαγόρευση ή απαγόρευση απορρίψεων ψαριών πέραν του νόμιμου μεγέθους εκφόρτωσης. Η Επιτροπή πιστεύει ότι οι επιλογές αυτές θα έπρεπε να εξετασθούν σοβαρά ως μεσοπρόθεσμος στόχος και θα έπρεπε να καταρτιστεί ένα πρόγραμμα εργασίας σε κοινοτικό επίπεδο για την εξέταση των πρακτικών επιπτώσεων ενός τέτοιου μέτρου.

Ενώ μια απαγόρευση απορρίψεων θα μπορούσε να είναι ελκυστική εκ πρώτης όψεως, δεδομένου ότι μεταδίδει ένα σαφές μήνυμα για την αλλαγή της αλιευτικής πρακτικής για την αποφυγή εκτεταμένων αλιευμάτων μικρών ψαριών, δημιουργεί έναν αριθμό προβλημάτων και ερωτημάτων τα οποία θα έπρεπε να αντιμετωπιστούν εάν τεθεί πράγματι σε εφαρμογή ένα τέτοιο σύστημα.

- Η ύπαρξη μιας απαγόρευσης απορρίψεων η οποία να προβλέπεται νομοθετικά, μπορεί απλά να αποκρύπτει το γεγονός ότι οι απορρίψεις συνεχίζουν να πραγματοποιούνται ανεπηρέαστα σε μεγάλο βαθμό. Μια τέτοια απαγόρευση είναι δύσκολο να εφαρμοστεί. Κανένας αλιέας δεν θα απορρίψει ψάρια παρουσία παρατηρητή ο οποίος βρίσκεται πάνω στο σκάφος, ή εάν ένα σκάφος παρακολούθησης βρίσκεται πλησίον του αλιευτικού σκάφους, αλλά τα ψάρια μπορούν να απορριφθούν αργότερα.

- Μία απαγόρευση απόρριψης παρεμποδίζει μόνο την απόρριψη ψαριών στη θάλασσα. Ωστόσο όμως, ένα εν δυνάμει όφελος είναι ότι τα μικρά ψάρια που αλιεύονται, μπορούν να υποστούν επιστημονική παρακολούθηση η οποία βελτιώνει τις γνώσεις όσον αφορά τα ποσοστά θνησιμότητας λόγω της αλιείας νεαρών ιδίως ψαριών.

- Εάν υποθέσουμε ότι η συμμόρφωση επιτυγχάνεται με την απαγόρευση απορρίψεων, έτσι ώστε όλες οι εν δυνάμει απορρίψεις να επιστρέφουν στην ξηρά, θα υπάρξουν μεγάλες εκφορτωνόμενες ποσότητες του εν λόγω ψαριού. Τότε προκύπτει το πρόβλημα του τι θα γίνουν όλα αυτά τα ψάρια. Τα περισσότερα από αυτά είναι ψάρια μεγέθους κάτω του κανονικού. Η κοινοτική νομοθεσία για τα ελάχιστα μεγέθη εκφορτώσεων θα έπρεπε να αλλάξει προκειμένου τα ψάρια να εκφορτώνονται ή να πωλούνται. Τα εν λόγω εκφορτωνόμενα ψάρια θα ήταν δυνατόν τότε να πωληθούν για κατανάλωση από τον άνθρωπο. Τα ψάρια που δεν είναι κατάλληλα για ανθρώπινη κατανάλωση, θα μπορούσαν να πωληθούν σε εργοστάσια για την παραγωγή ιχθυαλεύρων και ιχθυελαίων. Τα εν λόγω εργοστάσια σπανίζουν, ωστόσο, σε ορισμένα κράτη μέλη.

- Στην απαγόρευση απορρίψεων που εφαρμόζεται σήμερα από τη Νορβηγία, οι εκφορτώσεις εν δυνάμει απορρίψεων αφαιρούνται από τις ποσοστώσεις των αντίστοιχων ειδών. Η ίδια διαδικασία θα μπορούσε να εφαρμοστεί από την Κοινότητα. Εν τούτοις, οι ποσότητες που αναφέρονται ως Συνολικά Επιτρεπόμενα Αλιεύματα είναι, στις περισσότερες περιπτώσεις Συνολικές Επιτρεπόμενες Εκφορτώσεις, στις οποίες δεν λαμβάνονται υπόψη καθόλου οι απορρίψεις. Πριν θεσπιστεί μία απαγόρευση απορρίψεων, θα ήταν αναγκαίο να καθοριστεί ένα πραγματικό Συνολικό Επιτρεπόμενο Αλίευμα (συμπεριλαμβανομένων των απορρίψεων) σε σχέση προς το οποίο θα καταλογίζονταν οι απορρίψεις. Προκειμένου να γίνει αυτό, θα ήταν αναγκαία η πρόβλεψη των εν δυνάμει απορρίψεων σε επιστημονική βάση. Ενώ αυτό είναι δυνατόν κατ' αρχήν, δεν υπάρχουν τα αναγκαία δεδομένα, εκτός από τα λίγα είδη που αναφέρονται στο Τμήμα 2.1, βάσει των εκτιμήσεων απορρίψεων του συνολικού διεθνούς στόλου.

Οι πρόσφατα εισαχθείσες βελτιώσεις των τεχνικών μέτρων και τα πρόσθετα μέτρα που πρόκειται να εισαχθούν κατά την επόμενη τριετία, θα προκαλέσουν, υποθέτουμε, μείωση των αλιευμάτων των ανεπιθύμητων ψαριών ή των ψαριών κάτω του κανονικού μεγέθους, και η μείωση αυτή θα έπρεπε να μετριάσει ορισμένα τουλάχιστον από τα προβλήματα που αναφέρονται ανωτέρω. Παρ' όλα αυτά, η Επιτροπή πιστεύει ότι, ενώ το ποσοστό των αλιευμάτων ιχθυδίων μπορεί να μειωθεί κατά τα προσεχή έτη, θα είναι αναγκαία η εξέταση των προβλημάτων εφαρμογής που αναφέρθηκαν ανωτέρω πριν εφαρμοστεί μία πλήρης απαγόρευση απορρίψεων.

Αυτό μπορεί να επιτευχθεί τόσο με την πραγματοποίηση λεπτομερών συζητήσεων με τα κράτη μέλη και τον κλάδο της αλιείας όσο και με την θέσπιση πιλοτικών σχεδίων, στο πλαίσιο των οποίων οι αλιείς θα αναλάβουν να επιστρέφουν όλες τις εν δυνάμεις απορρίψεις στην ξηρά.

Η Επιτροπή θα ζητήσει συμβουλές επίσης από τη Νορβηγία σχετικά με την πρακτική εφαρμογή του συστήματος αυτού.

Δράση της Επιτροπής : Κατά τη διάρκεια του 2003, η Επιτροπή θα διαβουλευθεί με τα κράτη μέλη και με τον κλάδο της αλιείας προκειμένου να εξετάσει τρόπους για τη μείωση των προαναφερόμενων προβλημάτων, ενόψει μιας κοινοτικής απαγόρευσης απορρίψεων, την οποία θα μπορούσε να εξετάσει να προτείνει η Επιτροπή το 2005 προκειμένου να εφαρμοστεί από το 2006. Η Επιτροπή θα ζητήσει επίσης συμβουλές από τη Νορβηγία σχετικά με την πρακτική εφαρμογή του νορβηγικού συστήματος.

6. ΣΥΝΟΨΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Υπάρχει μία σειρά δράσεων οι οποίες θα μπορούσαν να υιοθετηθούν για την μείωση των παρεμπιπτόντων αλιευμάτων και των απορρίψεων. Για οποιοδήποτε δεδομένο τύπο αλιείας ή μέθοδο αλιείας, δυνατόν να είναι αναγκαίος ένας ιδιαίτερος συνδυασμός δράσεων, αλλά δεν θα εφαρμοστούν όλες οι δράσεις σε όλους τους τύπους αλιείας. Η Επιτροπή θεωρεί ότι πρέπει να αναπτυχθούν δράσεις για όλους τους σημαντικούς τύπους αλιείας, στους οποίους είναι γνωστό ή πιστεύεται ότι οι απορρίψεις αποτελούν πρόβλημα, πιθανόν στο πλαίσιο των προσεχών διαδικασιών πολυετούς διαχείρισης. Οι δράσεις αυτές θα πρέπει να αναπτυχθούν σε στενή συνεργασία με τον κλάδο της αλιείας και τους ενδιαφερόμενους παράγοντες καθώς επίσης και μέσα στο προτεινόμενο πλαίσιο των Περιφερειακών Συμβουλευτικών Επιτροπών.

Τα σχέδια αυτά πρέπει να περιλαμβάνουν:

- την ανάπτυξη μιας απαίτησης για εθελοντική αποχώρηση από τους τόπους αλιείας κατά τη διάρκεια χρονικών περιόδων ή/και σε περιοχές όπου πραγματοποιούνται απορρίψεις μεγάλων ποσοτήτων

- τη θέσπιση όρων για την αύξηση της εμπορικής αξίας των ψαριών που έχουν χαμηλή σημερινή αξία

- τη θέσπιση μέτρων με στόχο τη μείωση των απορρίψεων που προκαλούνται από περιορισμούς των TAC/ποσοστώσεων

- την ανάπτυξη πιλοτικών σχεδίων για την έρευνα καινοτόμων αλιευτικών πρακτικών με τις οποίες αποφεύγονται ή μειώνονται οι απορρίψεις

- τη στήριξη της συνέχισης συλλογής δεδομένων σχετικά με τις ποσότητες των απορριπτόμενων ψαριών

- την ανάπτυξη βελτιωμένων τεχνικών μέτρων, στα οποία περιλαμβάνεται:

- η θέσπιση μέτρων για την διασφάλιση της βελτιωμένης δομής των αλιευτικών εργαλείων

- η επανεξέταση των ελάχιστων μεγεθών εκφόρτωσης

- η επανεξέταση των όρων καθορισμού της σύνθεσης των ειδών των αλιευμάτων που μπορούν να αλιεύονται με δίχτυα συγκεκριμένου μεγέθους ματιών

- η επανεξέταση ή/και η αύξηση απαγορευμένων ή ελεγχόμενων περιοχών ή/και περιόδων, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται και απαγορεύσεις πραγματικού χρόνου

- η εξέταση της θέσπισης απαγόρευσης απορρίψεων μετά από διαδικασία διαβούλευσης που αναφέρεται στο τμήμα 5.2.2.

Το πρόβλημα των απορρίψεων σε μεικτούς ιδίως τύπους αλιείας είναι μακροχρόνιο και θα είναι δύσκολο να επιλυθεί. Παρά το γεγονός ότι υπάρχουν διάφορες μέθοδοι εντός και εκτός της Κοινότητας, δεν έχει ακόμη ευρεθεί καμία ικανοποιητική λύση. Η Κοινότητα πρέπει, παρ' όλα αυτά, να ανταποκριθεί στην πρόκληση αυτή, στο πλαίσιο των προσπαθειών της για την επίτευξη μιας βιώσιμης αλιείας στην Ευρώπη. Μπορούμε και πρέπει να βελτιώσουμε την παρούσα κατάσταση.

Με την παρούσα ανακοίνωση, η Επιτροπή καλεί τα κράτη μέλη, τους επιστήμονες στον τομέα της αλιείας και τον κλάδο της αλιείας να ενώσουν με αυτήν τις προσπάθειές τους σε μία προσπάθεια για τη μείωση των απορρίψεων.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I: Εκτιμήσεις των συνολικών διεθνών απορρίψεων

Εκτιμήσεις των συνολικών διεθνών απορρίψεων ψαριών υπάρχουν μόνο για τον μπακαλιάρο και το νταούκι στη Βόρειο Θάλασσα και στα δυτικά της Σκοτίας και για το δυτικό απόθεμα γάδου στη Βαλτική.

Μπακαλιάρος

Βόρειος Θάλασσα

Οι εκτιμώμενες απόλυτες ποσότητες κατά βάρος που απορρίφθηκαν μειώθηκαν από το 1975. Κατά την περίοδο 1976 - 1998, απορρίφθηκε κάθε έτος ποσότητα μεταξύ 50.000 και 100.000 τόνων. Οι ποσότητες αυτές αντιπροσώπευαν ποσοστό 20% έως 50% κατά βάρος και 20% έως 60% από απόψεως αριθμών του συνολικού αλιεύματος. Από το 1981, υπάρχει τάση αύξησης των ποσοστών των απορριπτόμενων ψαριών, τόσο από απόψεως βάρους όσο και από απόψεως αριθμών. Το μέσο βάρος των ψαριών που απορρίφθηκαν κυμάνθηκε μεταξύ 150 και 220 γρμ. από το 1963, ενώ το μέσο βάρος που εκφορτώθηκε κυμάνθηκε μεταξύ 380 και 550 γρμ.

Δυτικά της Σκοτίας

Από το 1978, απορρίφθηκαν κάθε έτος 5.000 έως 20.000 τόνοι, που αντιπροσωπεύουν ποσοστό 10% έως 20% κατά βάρος και 30% έως 80% από απόψεως αριθμών των συνολικών διεθνών αλιευμάτων. Κατά τη διάρκεια της περιόδου αυτής, το μέσο βάρος των ψαριών που απορρίφθηκαν κυμάνθηκε μεταξύ 150 και 210 γρμ. ενώ το μέσο βάρος που εκφορτώθηκε κυμάνθηκε μεταξύ 480 και 650 γρμ.

Νταούκι

Βόρειος Θάλασσα

Μεταξύ του 1960 και 1987, το απορριφθέν βάρος κυμάνθηκε μεταξύ 50.000 έως 100.000 τόνων ετησίως. Κατά τα πλέον πρόσφατα έτη, απορρίφθηκαν λιγότεροι από 50.000 τόνοι ετησίως. Το ποσοστό κατά βάρος που εκφορτώθηκε αυξήθηκε από 20%, που ήταν το 1962, και κατά την περίοδο 1995 έως 2000 κυμάνθηκε μεταξύ 50% και 63%. Από το 1960, το μέσο βάρος των απορριφθέντων ψαριών κυμάνθηκε μεταξύ 150 και 220 γρμ. ενώ το μέσο βάρος που εκφορτώθηκε κυμάνθηκε μεταξύ 250 και 350 γρμ.

Δυτικά της Σκοτίας

Μεταξύ του 1978 και 1999, το βάρος που απορρίφθηκε κυμάνθηκε μεταξύ 25.000 και 12.000 τόνων. Το ποσοστό κατά βάρος αυξήθηκε από 15% που ήταν το 1979 σε ποσοστό μεγαλύτερο του 60% το 1999. Ο αριθμός των απορριφθέντων ψαριών υπερέβη συχνά τον αριθμό εκείνων που εκφορτώθηκαν ενώ το απορριφθέν ποσοστό από απόψεως αριθμών αυξήθηκε από 20%, που ήταν το 1979, σε ποσοστό μεγαλύτερο από 80% το 1999. Το μέσο βάρος των απορριφθέντων ψαριών κυμάνθηκε μεταξύ 100 και 190 γρμ., ενώ το μέσο βάρος των εκφορτωθέντων ψαριών κυμάνθηκε μεταξύ 280 και 320 γρμ.

Γάδος

Δυτική Βαλτική

Από το 1996, απορρίφθηκαν κάθε έτος 5.000 τόνοι κατ' ανώτατο όριο. Κατά την ίδια περίοδο, το απορριφθέν ποσοστό κατά βάρος ήταν, το 1998, ελαφρώς μεγαλύτερο από 10%, ενώ το ποσοστό που απορρίφθηκε από απόψεως αριθμών κυμάνθηκε μεταξύ 20% και 32%. Το μέσο βάρος των απορριφθέντων ψαριών κυμάνθηκε μεταξύ 180 και 220 γρμ.

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II: Απορρίψεις των στόλων ή τμημάτων των στόλων

Βόρειος Ατλαντικός

Τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν από την ομάδα μελέτης του ICES για τις απορρίψεις που αναφέρονται στο Τμήμα 2.2 επιβεβαιώνουν ότι η πλειονότητα των απορριπτόμενων ψαριών είναι μικρά ψάρια, τα οποία είναι κατά κύριο λόγο μικρότερα από τα αντίστοιχα ελάχιστα μεγέθη εκφόρτωσής τους.

Στοιχεία παρέχονται για τα είδη που αναφέρονται στον ακόλουθο κατάλογο. Διατίθεται επίσης το μέσο μήκος των απορριπτόμενων ψαριών και, στις περισσότερες περιπτώσεις, εκτιμήσεις του ποσοστού του συνολικού αλιεύματος κάθε είδους που απορρίπτεται κατά βάρος και από απόψεως αριθμού.

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

** Μόνο 2 δείγματα παρέχουν πληροφορίες για ποσοστά κατά βάρος και αριθμό.

*** Μόνο 1 δείγμα παρέχει πληροφορίες για ποσοστά όσον αφορά αριθμούς ψαριών.

Μεσόγειος Θάλασσα

Οι μεσογειακοί τύποι αλιείας χαρακτηρίζονται από απόψεως τύπου ως πολυειδικοί και χρησιμοποιούν πολλούς τύπους εργαλείων. Ο αριθμός των ειδών που διατίθενται στην αγορά είναι πολύ υψηλός.

Αλιεία με μηχανότρατες

Οι εκτιμήσεις του ποσοστού της συνολικής βιομάζας που αλιεύεται και κατόπιν απορρίπτεται από διάφορους στόλους μηχανοτρατών της Μεσογείου κυμαίνεται μεταξύ 15% και 70%.

Το ποσοστό της συνολικής βιομάζας που απορρίπτεται από μηχανότρατες εξαρτάται από το βάθος που πραγματοποιείται η αλιεία με τράτες. Tο ποσοστό των απορρίψεων βιομάζας που αλιεύεται από μηχανότρατες που αλιεύουν σε βάθη μικρότερα των 150 μ. κυμαίνεται από 20% έως 70%. Σε βάθη μεταξύ 150 μ. και 350 μ., απορρίπτεται ποσοστό μεταξύ 20 και 60%, ενώ σε βάθη πέραν των 350 μ. οι απορρίψεις κυμαίνονται μεταξύ 20 και 40%.

Αλιεία περιορισμένης κλίμακας

Ένας από τους κυριότερους τύπους αλιείας περιορισμένης κλίμακας διεξάγεται με στατικά απλάδια δίχτυα, των οποίων το κυριότερο είδος-στόχος είναι η γλώσσα (Solea vulgaris) καθώς και το σελάχι (Raja asterias), το καπόνι (Trigla lucerna) και τα οστρακόδερμα (Squilla mantis). Aπορρίπτεται το 8 έως 9% του συνολικού αλιεύματος.

Απλάδια δίχτυα χρησιμοποιούνται επίσης για την αλιεία μεγάλου σε μέγεθος μερλούκιου (Merluccius merluccius) και το είδος αυτό αντιπροσωπεύει το 6 ως 8% του συνολικού αλιεύματος.

Μία άλλη σημαντική αλιευτική μέθοδος είναι το μανωμένο δίχτυ, του οποίου το κυριότερο είδος-στόχος είναι η σουπιά (Sepia officinalis). Οι απορριπτόμενες ποσότητες κυμαίνονται μεταξύ 16 και 35% και συνίστανται κυρίως από καταστραμμένα ψάρια εμπορικών ειδών. Η πλειονότητα των απορρίψεων του τύπου αυτού αλιείας συνίσταται από σαφρίδια (Trachurus trachurus).

Μικρή πελαγική αλιεία

Τα αλιευτικά εργαλεία που χρησιμοποιούνται για τον τύπο αυτό αλιείας είναι πελαγικές ζευγαρωτές τράτες και γρι-γρι, ενώ τα ψάρια προσελκύονται στα εργαλεία αυτά με τη χρήση φωτός. Tο αλίευμα συνίσταται κυρίως από γαύρο (Engraulis encrasicolus) και σαρδέλες (Sardina pilchardus), οι οποίες συχνά συναντώνται σε μικτά κοπάδια.

Πραγματοποιούνται απορρίψεις μέχρι ποσοστού 80%, ιδίως όταν υπάρχουν μεγάλες ποσότητες αλιευμάτων σαρδέλας κατά την αλιεία του γαύρου.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III: Χρονοδιάγραμμα δράσεων

2002

Κανόνες που έχουν σχέση με τη χρήση συγκεκριμένων μεγεθών ματιών : τροποποίηση ενδεχομένως μετά από διαβούλευση με τα κράτη μέλη κατά την συζήτηση του νέου Κανονισμού Τεχνικών Μέτρων.

Εθελοντική αποχώρηση από αλιευτικά πεδία : συμπερίληψη σε κώδικα συμπεριφοράς που πρόκειται να καταρτιστεί από τη Συμβουλευτική Επιτροπή Αλιείας και Υδατοκαλλιέργειας της Επιτροπής.

2003

Καλύτερη χρήση ψαριών χαμηλής αξίας : ανάθεση μελέτης για εν δυνάμει χρήσεις.

Συρόμενα βενθοπελαγικά δίχτυα : επανεξέταση των γνώσεων που υπάρχουν σχετικά με την επιλεκτικότητα, συνάντηση(εις) με τον κλάδο και τους επιστήμονες, πραγματοποίηση ενδεχομένως δοκιμών περισσότερο επιλεκτικών εργαλείων.

Στατικά δίχτυα : πρόταση για επιτρεπόμενα μεγέθη ματιών, γεωγραφικές περιοχές για χρήση των εν λόγω διχτυών και φυσικές διαστάσεις των διχτυών. Συζήτηση με τον κλάδο σχετικά με τον περιορισμό του χρόνου πόντισης.

Άλλα αλιευτικά εργαλεία : συνάντηση(εις) με τον κλάδο και επιστήμονες. Υποβολή νομοθετικών προτάσεων ή/και πραγματοποίηση δοκιμών περισσότερο επιλεκτικών εργαλείων.

Αύξηση απαγορευμένων ή ελεγχόμενων περιοχών : κριτική εξέταση παρεκκλίσεων και εξέταση πρόσθετων ή/και αυξημένων απαγορευμένων περιοχών.

Απορρίψεις που προκαλούνται από TAC/ποσοστώσεις : διαβουλεύσεις με κράτη μέλη σχετικά με προσαρμογές ισχυόντων κανόνων με στόχο την ελαχιστοποίηση των επιπτώσεων των απορρίψεων.

Πιλοτικά σχέδια για τη μείωση των απορρίψεων : πραγματοποίηση συζητήσεων με τον κλάδο, τους επιστήμονες και τα κράτη μέλη.

Συλλογή δεδομένων για τις απορρίψεις : ενθάρρυνση στο πλαίσιο της εφαρμογής εθνικών προγραμμάτων βάσει του κανονισμού του Συμβουλίου αριθ. 1543/2000 και του κανονισμού της Επιτροπής αριθ. 1639/2001.

Επιπτώσεις της απαγόρευσης απορρίψεων : διαβουλεύσεις με τα κράτη μέλη και τον κλάδο της αλιείας για τη μείωση των εν δυνάμει προβλημάτων που απορρέουν από την απαγόρευση απορρίψεων.

2004

Έκθεση για τις επιπτώσεις γενικών αυξήσεων των μεγεθών των ματιών που τέθηκαν σε εφαρμογή το 2001 στο πλαίσιο επειγόντων μέτρων για το γάδο και τον μερλούκιο. Ενδεχόμενες προτάσεις για περαιτέρω γενική αύξηση, η οποία θα τεθεί σε ισχύ από το 2005.

2005

Ενδεχόμενη πρόταση για νομική απαγόρευση των απορρίψεων από το 2006.

Άλλες ενδεχόμενες δράσεις μετά το 2003

Απαγορεύσεις πραγματικού χρόνου : ευρύτερη εφαρμογή.

Τροποποίηση των ελάχιστων μεγεθών εκφόρτωσης : Ενδεχομένως, σε συνδυασμό με τις προτάσεις του 2004 για περαιτέρω αυξήσεις των μεγεθών των ματιών.