Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα "Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου που τροποποιεί τον κανονισμό (EΚ) αριθ. 1254/1999 του Συμβουλίου περί κοινής οργανώσεως αγοράς στον τομέα του βοείου κρέατος"

(2001/C 193/10)

Στις 26 Φεβρουαρίου 2001, και σύμφωνα με το άρθρο 37 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Στις 27 Φεβρουαρίου 2001, το Προεδρείο της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής ανέθεσε στο τμήμα "Γεωργίας, ανάπτυξης της υπαίθρου, περιβάλλοντος" την προετοιμασία των σχετικών εργασιών.

Λόγω του επείγοντος χαρακτήρα των εργασιών, η 381η σύνοδος ολομέλειας της ΟΚΕ της 25ης και 26ης Απριλίου 2001 (συνεδρίαση της 25ης Απριλίου 2001) όρισε γενικό εισηγητή τον κ. Kienle και υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του με 76 ψήφους υπέρ, 2 κατά και 7 αποχές.

1. Ιστορικό

1.1. Η εμφάνιση νέων κρουσμάτων της σπογγώδους εγκεφαλοπάθειας των βοοειδών (ΣΕΒ) οδήγησε σε κρίση την εμπιστοσύνη των καταναλωτών όσον αφορά το βόειο κρέας και απειλή την ίδια την ύπαρξη του τομέα εκτροφής βοοειδών.

1.2. Τα εκτενή προληπτικά μέτρα που λήφθηκαν όπως η απαγόρευση κρεατάλευρων, η υλοποίηση δοκιμασιών ΣΕΒ καθώς και η καταστροφή ιδιαίτερα επικίνδυνου υλικού από την αγορά, αποτελούν προϋπόθεση για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών. Κατά την ακρόαση που διοργάνωσε η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή στις 9 Μαρτίου 2001 με θέμα την ΣΕΒ, ο επίτροπος Byrne, αρμόδιος για την υγεία, τόνισε ότι κατά τη γνώμη του δεν υπάρχουν περαιτέρω μέτρα με τα οποία θα μπορούσε να εξασφαλισθεί ακόμη καλύτερη προστασία.

1.3. Η κατανάλωση βοείου κρέατος μειώθηκε δραστικά σε πολλά κράτη μέλη ενώ απωλέσθηκαν σημαντικές αγορές εξαγωγών. Κατά συνέπεια οι τιμές παραγωγής μειώθηκαν επίσης δραστικά. Η εμφάνιση και η ταχεία εξάπλωση του αφθώδους πυρετού αποτέλεσε άλλο ένα σκληρό χτύπημα τόσο για την ενιαία αγορά όσο και για το εξωτερικό εμπόριο.

1.4. Η εκτροφή βοοειδών αποτελεί εξαιρετικά σημαντική δραστηριότητα, τόσο οικονομική όσο και διατήρησης του φυσικού χώρου, η οποία είναι παρούσα σε πολλές περιφέρειες, συχνά ορεινές και άλλες που δεν ευνοούνται από τη φύση. Οι κτηνοτρόφοι που πλήττονται από την κρίση της αγοράς διακατέχονται από φόβους επιβίωσης και απόγνωση.

2. Οι κυριότερες προτάσεις της Επιτροπής

2.1. Οι προτάσεις τροποποίησης του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1254/1999 για την κοινή οργάνωση της αγοράς βοείου κρέατος αποτελούν σημαντικό μέρος του προγράμματος "7 σημείων" που πρότεινε ο επίτροπος Γεωργίας, κ. Fischler, στις 13 Φεβρουαρίου 2001, με στόχο την αντιμετώπιση της κρίσης στην αγορά βοείου κρέατος.

2.2. Η ΟΚΕ θα καταρτίσει χωριστή γνωμοδότηση σχετικά με την πρόταση τροποποίησης του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1251/1999, σύμφωνα με την οποία θα επιτραπεί στις βιολογικές εκμεταλλεύσεις η καλλιέργεια ορισμένων οσπρίων που προορίζονται για ζωοτροφές, χρησιμοποιώντας γαίες σε αγρανάπαυση.

2.3. Αντιθέτως, δεν ζητήθηκε η γνώμη της ΟΚΕ, και ακόμα λιγότερο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, για την πρόταση της Επιτροπής σχετικά με την θέσπιση από όλα τα κράτη μέλη, ενός ειδικού καθεστώτος αγοράς για τα βοοειδή άνω των 30 μηνών, προκειμένου να αντιμετωπιστεί η κατάσταση που επικρατεί στην αγορά. Η απόφαση σχετικά με το πρόγραμμα αυτό ελήφθη από την επιτροπή "βόειο κρέας" της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

2.4. Οι προτάσεις της Επιτροπής οι οποίες εξετάζονται από την ΟΚΕ αφορούν τα ακόλουθα σημεία:

- ενίσχυση της εκτατικής παραγωγής μέσω της μείωσης του συντελεστή πυκνότητας·

- προώθηση της εκτατικής παραγωγής μέσω του καθορισμού του ανώτατου ορίου της επιτρεπόμενης πριμοδότησης σε 90 ζώα ανά εκμετάλλευση·

- καθιέρωση ατομικού ανώτατου ορίου επιδοτήσεων για τα αρσενικά βοοειδή ανά κτηνοτροφική μονάδα·

- τροποποίηση των διατάξεων σχετικά με την επιδότηση θηλαζουσών αγελάδων·

- μη εφαρμογή του ανώτατου ορίου για παρέμβαση.

3. Γενικές παρατηρήσεις

3.1. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι απαιτείται επειγόντως η εφαρμογή έκτακτων μέτρων για την αντιμετώπιση των σοβαρών διαταραχών που έχει υποστεί η αγορά βοείου κρέατος λόγω της κρίσης της ΣΕΒ. Η ΟΚΕ στηρίζει κάθε κατάλληλο μέτρο με το οποίο μπορούν να εξαλειφθούν βραχυπρόθεσμα οι διαταραχές της αγοράς και να αποκατασταθεί μεσοπρόθεσμα η ισορροπία των αγορών. Είναι απαραίτητο να αποφευχθούν οι νέες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού ή νέες τάσεις επανεθνικοποίησης της κοινής γεωργικής πολιτικής, οι οποίες προκαλούνται από τις εθνικές ενισχύσεις.

3.2. Μολονότι δεν έχει κληθεί να γνωμοδοτήσει για το ειδικό σύστημα αγοράς όπως προτείνεται από τον επίτροπο γεωργίας στο πρόγραμμα "7 σημείων", η ΟΚΕ επιδοκιμάζει την πρόταση αυτή επειδή μπορεί να συμβάλει αποφασιστικά στην αποσυμφόρηση της αγοράς. Όσον αφορά τις ηθικές επιφυλάξεις που προκαλεί σε πολυάριθμους πολίτες η καταστροφή των τροφίμων, η ΟΚΕ θεωρεί ορθό να διαθέτουν τα κράτη μέλη τη δυνατότητα να αποθηκεύουν με δικές τους δαπάνες το νωπό κρέας υγειών βοοειδών ηλικίας άνω των 30 μηνών, το οποίο έχει υποβληθεί σε ανίχνευση για ΣΕΒ και έχει επισημανθεί, προκειμένου να διατεθεί για ανθρωπιστικούς λόγους ή να αποθηκευθεί.

3.3. Η ΟΚΕ επισημαίνει ότι ήδη με τις προηγούμενες γεωργικές μεταρρυθμίσεις έχει πραγματοποιηθεί πρόοδος προς έναν ισχυρότερο προσανατολισμό προς την αγορά και προς την προώθηση της εκτατικής εκτροφής βοοειδών. Υπενθυμίζεται επίσης ότι κατά το προηγούμενο έτος πριν από την σημερινή κρίση της ΣΕΒ, η αγορά βοείου κρέατος ήταν ισορροπημένη χωρίς παρεμβάσεις και προσέφερε ικανοποιητικό εισόδημα στους παραγωγούς. Συνεπώς, οι αποφάσεις της Αgenda 2000 για την κοινή οργάνωση της αγοράς βοείου κρέατος δεν θα πρέπει να αμφισβητηθούν γενικώς δεδομένου ότι η Αgenda 2000 ισχύει για 6 έτη και ισχύει ήδη από το παρελθόν έτος. Άλλωστε το 2002 και 2003 προβλέπονται οι λεγόμενες μεσοπρόθεσμες αναθεωρήσεις κατά τις οποίες θα επανεξετάζονται οι αποφάσεις για την οργάνωση της αγοράς βοείου κρέατος. Η ΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της μήπως ο συνδυασμός μέτρων με μεσοπρόθεσμη, βραχυπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη ισχύ εμποδίσει την ταχεία αντιμετώπιση της σημερινής κρίσης. Η ανησυχία αυτή επιβεβαιώνεται και από τις πρώτες συζητήσεις που διεξήχθησαν στην ειδική επιτροπή γεωργίας και στο Συμβούλιο Υπουργών Γεωργίας σχετικά με τις προτάσεις της Επιτροπής, συζητήσεις κατά τις οποίες εκφράστηκαν έντονες αντιθέσεις και δεν επιτεύχθηκε καμία συναίνεση.

3.4. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι η κρίση της ΣΕΒ απειλεί τόσο τις μικρές όσο και τις μεγάλες κτηνοτροφικές επιχειρήσεις, ανεξάρτητα από τις μεθόδους εκτροφής που ακολουθούν. Συνεπώς, πρέπει να διασφαλισθεί ότι τα προτεινόμενα μέτρα δεν θα οδηγήσουν σε περαιτέρω απώλειες εισοδήματος για ορισμένες κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις και περιφέρειες. Ακόμη, πρέπει να ληφθούν τα κατάλληλα μέτρα, προκειμένου οι προσπάθειες της Κοινότητας να μην παρακαμφθούν από εντονότερες εισαγωγές -οι οποίες κατά πάσα πιθανότητα να υπόκεινται σε χαμηλότερα υγειονομικά πρότυπα και ελέγχους.

3.5. Η ΟΚΕ επικρίνει το γεγονός ότι οι προτάσεις δεν περιλαμβάνουν κίνητρα για την μείωση του βάρους σφάγιου με στόχο τη μείωση της προσφοράς σε βόειο κρέας. Ο στόχος αυτός θα μπορούσε π.χ. να επιτευχθεί μέσω του συνδυασμού της πριμοδότησης ανώτατων ορίων του βάρους σφάγιου και της ηλικίας των ζώων όπως εφαρμόζεται με επιτυχία στα πλαίσια των επιδοτήσεων σφαγής μόσχων. Συγχρόνως θα ήταν ευκταίο να προωθηθεί περισσότερο η πάχυνση μόσχων προκειμένου να περιοριστεί η πάχυνση βαρύτερων ζώων.

3.6. Ενόψει της δραματικής κατάστασης που επικρατεί στις αγορές βοείου κρέατος, η οποία επιδεινώθηκε με την εμφάνιση του αφθώδους πυρετού, η ΟΚΕ θεωρεί αναγκαίο να επιδιωχθεί μια περαιτέρω εναρμόνιση, σε κοινοτικό επίπεδο, με στόχο την κάλυψη του κόστους με δημόσιους πόρους. Λόγω της παρούσας κρίσης, οι παραγωγοί και ο τομέας της μεταποίησης, δεν είναι σε θέση στην παρούσα κρίση να αναλάβουν μόνοι τους το σημαντικό πρόσθετο κόστος των συνολικών μέτρων διασφάλισης για την ΣΕΒ. Ακόμη, πρέπει να αποφευχθούν νέες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού. Λόγω της σοβαρότητας της κατάστασης, η ΟΚΕ θεωρεί ότι η Κοινότητα θα αποδεσμεύσει έκτακτους πόρους για την άμβλυνση και την εξάλειψη της κρίσης.

3.7. Η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή πέρα από τα μέτρα που λαμβάνει όσον αφορά την προσφορά να αναλάβει και πιο εντατικές πρωτοβουλίες όσον αφορά τη ζήτηση. Τα σφαιρικά μέτρα για την προστασία των καταναλωτών πρέπει να συνοδευτούν από μια εκστρατεία ενημέρωσης και επικοινωνίας πολύ ευρύτερη. Σχετικά, θα πρέπει ακόμη να υπογραμμισθεί η σημασία τόσο του βοείου κρέατος ως πολύτιμου είδους διατροφής όσο και της παραγωγής βοείου κρέατος για τις αγροτικές περιφέρειες και τον τομέα των τροφίμων. Η υλοποίηση μιας τέτοιας κοινοτικής εκστρατείας πρέπει να χρηματοδοτηθεί από τα μέσα που προβλέπονται βάσει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2826/2000 για ενέργειες ενημέρωσης και προώθησης των γεωργικών προϊόντων στην εσωτερική αγορά.

4. Ειδικές παρατηρήσεις

4.1. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι οι προτάσεις σχετικά με την εκ νέου μείωση του παράγοντα της πυκνότητας και την εισαγωγή του ορίου των 90 ζώων, θα έχουν πολύ αρνητικές συνέπειες για ορισμένες περιφέρειες και κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις και δεν θα επιτρέψουν την βραχυπρόθεσμη αποσυμφόρηση της αγοράς. Κατά συνέπεια, το ζήτημα αυτό πρέπει να αποτελέσει αντικείμενη εις βάθους συζητήσεων στο πλαίσιο των αναθεωρήσεων που προβλέπονται μεσοπρόθεσμα.

4.2. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η καθιέρωση ποσοτήτων αναφοράς ανά κτηνοτροφική εκμετάλλευση όσον αφορά την ειδική επιδότηση αρσενικών βοοειδών θα μετέβαλε εις βάθος την οργάνωση της αγοράς. Ενώ οι βραχυπρόθεσμες επιπτώσεις του μέτρου στην αγορά είναι αμφίβολες, αντίθετα, είναι προφανές ότι τούτο θα προκαλέσει σημαντικές πρόσθετες και διαρκείς διοικητικές δαπάνες, οι οποίες δεν συμβιβάζονται με την ευκταία διοικητική απλούστευση της ΚΓΠ που υποστηρίζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Εξάλλου, θα περιέπλεκε την προσαρμογή των κτηνοτρόφων στις μελλοντικές εξελίξεις της αγοράς.

4.3. Η ΟΚΕ τονίζει ότι η πρόταση για την τροποποίηση της επιδότησης για τις θηλάζουσες αγελάδες δεν μπορεί ουδενώς να οδηγήσει σε μονομερή επιβάρυνση για τις μικρές κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις.

4.4. Η ΟΚΕ εφιστά την προσοχή στους κινδύνους που ενέχει κάθε διαρκής παρέμβαση στον τομέα του βοείου κρέατος. Λαμβανομένων υπόψη των ακραίων τάσεων που παρατηρούνται σήμερα στην αγορά, η ΟΚΕ θεωρεί ωστόσο σκόπιμη την προσωρινή άρση των ποσοτικών περιορισμών ύψους 350000 τόνων για την παρέμβαση που προβλέπει η Αgenda 2000. Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να αναθεωρηθούν και οι διατάξεις παρέμβασης που εφαρμόζονται όσον αφορά το βάρος του σφάγιου.

Βρυξέλλες, 25 Απριλίου 2001.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Göke Frerichs