ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρυξέλλες, 31.05.1995 
COM(95) 333 τελικό 
ΠΡΑΣΙΝΟ ΒΙΒΛΙΟ 
ΓΙΑ ΤΙΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ 
ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΑΘΙΕΡΩΣΗ ΤΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ 
ΝΟΜΙΣΜΑΤΟΣ 
(υποβληθέν από την Επιτροπή) 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ 
Ενα ενιαίο νόμισμα για την Ευρώπη 
Πριν από το τέλος του αιώνα η Ευρώπη θα έχει το δικό της ενιαίο 
νόμισμα: ενα νόμισμα ισχυρό και σταθερό. Αυτή ήταν η βούληση των 
ηγετών και των λαών της όταν υπέγραψαν και στη συνέχεια κύρωσαν τη 
Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση. 
Σ' έναν τομέα τόσο πολύπλοκο και από πολιτική σκοπιά λεπτό όπως ο 
νο\11 σ\1ατ ι κός , η προετο ι\1ασία πρέπει va είναι αντΐστο ιχη του 
εγχει ρήματος. Το δεύτερο στάδ ι ο της Οικονομικής και No μ ισματι κ ή ς 
Ενωσης , το οποίο άρχισε την \η Ιανουαρίου 1994, οριοθετεί χρον ι κατ ο 
ση με ίο εκκίνησης για τη μ περίοδο προπαρασκευής που θα οδήγησε ι στον 
οριστικό και αμετάκλητο καθορισμό των συναλλαγματι κών ισοτιμιών το 
αργότερο μέχρι την 1η Ιανουαρίου 1999. 
Ωστόσο, η συνθήκη δεν υπεισέρχεται σε λεπτομέρειες ως προς τη μέθοδο. 
Απλά και μόνον ανάφερε ι ο τ ι π ρέπε ι να υπάρξε ι " τ αχ ε ία" ε ι σαγωγή του 
ECU1 ως ενιαίου νομίσματος μετά τον αμετάκλητο καθορισμό των 
συναλλαγματικών ισοτ ιμιών. Στόχος του Υίράσ ινου Βιβλίου είναι να 
σύμβαλε ι με τον πλέον θετ ικό τρόπο στη συζήτηση γ ι α την επιλογή της 
καταλληλότερης μεθόδου για την επίτευξη αυτού του στόχου. 
Η πρωταρχική σημασία των κριτηρίων σύγκλισης 
Η ανάγκη ενημέρωσης σχετικά με τα τεχνικά θέματα δεν πρέπει κατά 
κανένα τρόπο να θέσει σε δεύτερη μοίρα τη στ/μασία της ο ι κονομ ι κής 
σύγκλισης . Αυτός είναι ο ακρογωνιαίος λίθος της συνθήκης και η 
απαραίτητη προϋπόθ εση γ ια ίνα ισχυρό και σταθερό ενιαίο νδμι σμα, 
τουλάχιστον εξίσου ισχυρό όσο και το ισχυρότερο εθνικό νομίσμα. Στη 
συνθήκη ορί ζ οντά ι τέσσερα κριτήρια για την αζ ιολόγηση της σύγκλισης. 
Ένα από αυτά, το κ ριτήρ ι ο των δημοσίων οικονομικών, αφορά τόσο τα 
δημοσιονομικά ελλείμματα όσο και το δημόσιο χρέος. 
Αυτά τα τέσσερα κρι τήρια συν ιστούν ταυτόχρονα /3ασι κούς δείκτες για 
την υγ ιή ο ι κονομι κή δ ι αχεί ρ ι ση και αν τ ι κ ε ιμεν ική βάση για τη λήψη 
πολιτ ικών αποφάσεων .Τίρεπει να τηρηθούν αυστηρά στο σύνολο τους , τόσο 
πριν όσο και μετά από τη μετάβαση στο ενιαίο νομ ι σμα. 
Στο -παρόν έγγραφο η λέξη "ECU" χρησιμοποιείται όπως εχε ι γράφε ΐ στη συνθήκη. Στο 
πλαίσιο της αποδοχής του ενιαίου νομίσματος, η ονομασία δεν πρέπει σε καμία 
περίπτωση νααποτελεσει εμπόδιογιατις τεχνικές προετο ιμασί ες . Αν χρε ιασβε ί το 
θέμα αυτό π ρίπε ι να συζητηθεί σε πολιτικό επίπεδο . 
Â Λ. 
Για το σκοπό αυτό , η συνθήκη πρόβλεπε ι κατάλληλες διαδικασίες και 
κυ ρώσ ε ις . Αυτός είναι ομόνοςτρόποςγιαναεδραιωθεί το ο ι κοδόμημα 
της Νομισματικής Ενωσης σε στέρεες βάσεις και να εξασφαλισθεί η 
αντοχή του στο χρόνο. Είναι και ο μόνος τρόπος άλλωστε για να 
απόκτησε ι η Ευρώπη το σταθερό μακροοικονομικό περιβάλλον που 
χρειάζεται γιαταχύτερουςρυθμούς ανάπτυξης και περισσότερες θέσεις 
απασχόλησης. 
Τα τελευταία δύο χρόνια έχει σημειωθεί αισθητή πρόοδος προς την 
κατεύθυνση αυτή, ιδίως όσον αφορά τον πληθωρισμό και τα επιτόκια. Η 
συνολική όμως πρόοδος προς τη σύγκλιση παράμενε ι αν επαρκής, 
ιδ ιαίτερα στον τομέα των δημοσίων οικονομικών, στον οποίο τα κράτη 
μίλη πρέπει να εντείνουν τις προσπάθειες τους. 
Σχίσεις μεταξύ των κρατών της Νομισματικές Ενωσης και των άλλων 
κρατών μελών 
Ολα τακράττ/μελτ/δενθαεπιτυχουν επαρκή βαθμό σύγκλισης εντός του 
προβλεπόμενου χρονοδ ι αγράμματο ς. Το ενδεχόμενο αυτό προβλέπεται 
σαφώς στη συνθήκη , η οποία επίτρεπε ι στα κράτη μίλη ναπροσχωρήσουν 
στη Νομισματική Ενωση σε διαφορετικό χρόνο. Τα κράτη μίλη που δεν θα 
συμμετάσχουν από την αρχή θα ενθαρρύνονται σε διαρκή βάση, στο 
πλαίσ ι ο της συμμετοχής τους στο Συμβούλιο Υπουργών Οι κονομι κών και 
του Γενικού Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, να 
συνεχίζουν τις προσπάθειες τους για την πλήρωση των αναγκαίων 
προϋποθέσεων. 
Εξάλλου , για δυο κράτη μίλη προβλέπεται ρήτρα μη συμμετοχής ( "opt-
OUt" Clause), η οποία τους επίτρεπε ι να αποφασίσουν μεμονωμί να ως 
προς τη συμμετοχή τους στη Νομισματική Ενωση. 
Εναλεπτότατο ζήτημα, το οποίο π ρίπε ι ναδιευκρινισθεί το ταχύτερο 
δυνατόν, είναι οι μελλοντικές σχεσείς μεταξύ συμμετεχόντων και μη 
συμμετεχόντων κρατών μελών. Πρεπει να εξεταστούν τα μέσα δ ιαφύλαξης 
της εν ιαίας αγοράς κατά το μεταβατικό στάδιο. Ειδικότερα, π ρίπε ι να 
εξασφαλισθούν συνθήκες νομισματικές σταθερότητας μεταξύ των δύο 
ομάδων κρατών μελών και να μελετηθεί διεξοδικά ο μτ/χανισμός που 
πρέπει να εφαρμοστεί μετά την έναρξη του τρίτου σταδίου. 
Η μεΑόδευση της μετάβασης στο ενιαίο νόμισμα 
Το Πράσι νο Βιβλίο δεν επιδιώκει να δώσε ι απάντησε ι ς ούτε στο ερώτημα 
"ποιος" ούτε στο ερώτημα "πότε". Τα σεματα αυτά είναι της 
αποκλειστικής αρμοδιότητας του Ευρωπαϊ κού Συμβουλίου και θα 
ρυθμιστούν σε εύθετο χρόνο. Την ήμερα όμως που οι αρχηγοί κρατών ή 
κυβερνήσεων θα λάβουν την απόφαση για τη μετάβαση στο ενιαίο νόμι σμα 
πρέπει να έχουν τη βεβαιότητα ότι υπάρχει κατάλληλη απάντηση στο 
ερώτημα "πώς". 
Η απάντηση στο ερώτημα αυτό εντάσσεται σε μια συνεχή διαδι κασία που 
άρχισε πρ ι ν από πολλάχρόνιακαι εντάθηκε με τις ευρύτατης κλίμακας 
δ ιαβουλεύσε ι ς των τελευταίων μηνών. Οι δ ι άβουλε ύ σε ι ς με τους άμεσα 
ενδιαφερόμενους φορείς θα συνεχιστούν μέχρις ότου επιλυθούν τα 
εναπομένοντα προβλήματα. Το Πράσινο Βιβλίο αποτελε ί σημαντικό στάδιο 
της διαδικασίας αυτής, αλλά όχι το μόνο. 
Κατά την προ ε το ι μασ ία του , η Επ ι τροπή προσπάθησε να μην υπέρβαλε ι ή 
να παραγνώρισε ι τις μελλοντικές δυσχέρειες. Η υπερεκτίμηση των 
δυσχερειών θα έδινε την εντύπωση αδυναμίας ή διαφωνίας των αρμό δ ι ων 
αρχών, ενώ η παραγνώριση τους θα οδηγούσε σε μια στερεότυπη 
προσίγγιση που θα επεδίωκε να επιβάλει συγκεκριμένες λύσεις σε όλα τα 
προβλήματα, ακόμη και σε αυτά που απαιτούν περαιτέρω μελέτη. 
Απομένουν πολλά σημεία να δ ιευκριν ισθούν , πράγμα που πρεπε ι να γι νε ι 
την κατάλληλη στιγμή, όταν θα είναι πλέον δυνατή η επίτευξη της 
απαιτούμενης ισορροπίας και η αποφυγή στρεβλώσεων μεταξύ τραπεζών , 
χρηματοπιστωτικών κέντρων και χωρών. 
Οι τρεις φιλοδοξίες του Πράσινου Βιβλίου 
Στόχος του Πράσινου Βιβλίου είναι η επίτευξη προόδου στους ακόλουθους 
τόμείς : 
περ ιορ ισμός της αβεβαι ότητας , και πρώτ ' απ' όλα όσον αφορά το 
συνολικό κόστος της μετάβασης. Μπορούν να προταθούν διάφορα 
σενάρια, το καθ ε να από τα οποία εχε ι τα πλεονεκτήματα και τα 
μειονεκτήματα του. Τα σενάρια αυτά πρέπει να εκτιμηθούν με 
κριτήρια, σε ορισμένες περιπτώσεις, αντιφατικά: αποδοχή από το 
κοινό, αποτελεσματικότατα, ευκαμψία,ρεαλισμός, τήρηση της 
συνθήκης και αξιόπιστη διαδικασία. Χωρίς να προτείνει μια 
ι δανική και οριστικήλύση, παρουσίαζε ι ίνα σενάριο αναφοράς με 
τις αναγκαίες διευκρινίσεις σχετικά με το νομικό πλαίσι ο, 
ευαισθητοποίηση των βασικών οικονομικών φορέων ως προς τις 
εργασίες που πρέπει να γίνουν. Το Πράσινο Βιβλίο εντοπίζε ι 
ιδίως τα προς επίλυση τεχν ι κά προβλήματα, 
αποδοχή και στήριξη της διαδικασίας από το κοινό, σε όλα τα 
στάδ ιά της. Από αυτό εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό η επιτυχία του 
εγχειρήματος. Γι αυτό και το Πράσι ν ο Βιβλίο τονίζει ότι πρεπε ι 
να καταβληθούν ακόμα πολλές προσπάθε ι ες στον τομέα αυτό και 
παρουσίαζε ι τις γενικές γραμμές μ ι ας πρώτης προσίγγ ίσης στο 
θίμα των στρατηγικών επικοινωνίας, θα πρέπει ιδίως να 
αναπτυχθεί μια συνολική δυναμική, που να μπορεί να 
προσαρμόζεται στις εθνικές ι δ ιαι τερότητ ες . 
Μ 
Ενα σενάριο αναφοράς σε τρεις φάσεις 
Παρά την ποικιλομορφία των εξεταζομένων θεμάτων, η προσοχή των 
περισσοτέρων θαεπι κεντρωθε ί αναμφίβολα στο σε νάρ ι ο αναφοράς . Χωρίς 
να υπε ισερχεται σε λεπτομίρε ιες , το σενάριο αυτό παρουσ ιάζε ι μια 
διαδικασία μετάβασης σε τρεις φάσεις: 
απόφαση για τη μετάβαση στο ενιαίο νόμισμα, την οποία λαμβάνε ι 
το Συμβούλιο συνερχόμενο σε επίπεδο αρχηγών κρατών και 
κυβερνήσεων, 
πραγματική έναρξη, το αργότερο ίνα ίτος μετά τη λήψη της 
απόφασης αυτής , της Οικονομικής και Νομισματικής Ενωσης με τον 
αμετάκλητο καθορισμό των συναλλαγματικών ισοτιμιών. Το σενάριο 
πρόβλεπε ι ότι κατά τη δ ιάρκε ι α της φάσης αυτής θα δ ιαμορφωθ ε ί 
μια "κρίσιμη μά^α" χρηματοπιστωτικών δραστηρ ιοτήτων που θα 
ασκούνται στο ενιαίο νόμισμα, με επίκεντρο την ενιαία 
νομισματική πολιτική και τις νέες εκδόσεις τίτλων δημοσίου 
χρέους: αυτά είναι τα δύο μηνύματα που αναμένουν οι αγορές , 
ολοκλήρωση , τρία ίτη μετά την πράγματι κή έναρξη της ΟΝΕ, της 
διαδικασίας μετάβασης στο ενιαίο νόμισμα με τη θέση σε 
κυκλοφορία τραπεζογραμματίων και κερμάτων και την προσαρμογή 
των συστημάτων πληρωμών. 
Η Επιτροπή θεωρεί ότι το σενάριο της "κρίσιμτ/ς μά^ας" συνιστά στο 
παρόν στάδιο την πλέον ισόρροπη προσέγγιση για την εξασφάλ ι ση των 
προϋποθέσεων που απαριθμούνται ανωτέρω. 
Η συμμετοχή όλων των θεσμικών οργάνων στη διαδικασία μετάβασης 
Ίο Πράσι ν ο Βιβλίο της Επιτροπής συν ιστά συμβολή στην εφαρμογή της 
συνθήκης και όχι κατάληξη μι ας δ ιαδ ικασίας που θα δεσμεύσε ι τη ζωή 
όλων των ευρωπαίων στο μέλλον . Ολα τα θεσμικά όργανα της Ko ι ν ό τη τ ας 
πρεπε ι να συμμετάσχουν σ' αυτήν ανάλογα με τ ι ς αρμό δ ιότητες που τους 
ίχουν ανατεθεί. Η συνεργασία είναι αναγκαία και πρέπει να είναι 
εποικοδομητική. 
Ο ρόλος του Ευρωπαϊκού Νομισματικού Ιδρύματος είναι μείζονος 
σημασίας, δεδομένου ότι φέρει την αποκλειστική ευθύνη για τα 
ευρωπαϊκά τραπεζογραμμάτια και ταμεσατηςμελλοντικης νομισματι κής 
πολιτικής, καθώς και για τις προπαρασκευαστικές εργασίες τις 
σχετικές με τις μελλοντικές αρμοδιότητες του Ευρωπαϊκού Συστήματος 
Κεντρικών Τραπεζών. 
Το Συμβούλιο θα αποτέλεσε ι το μοχλό της όλης διαδικασίας : αυτό θα 
λάβε ι την οριστική απόφαση για τη δέσμη μέτρων που απαι τ είτα ι για την 
ταχεία εισαγωγή του ενιαίου νομίσματος. 
Α 
Το Ευρωπαϊ κό Κοινοβούλιο, ως το μόνο εκλεγμένο θεσμικό όργανο της 
Ko ινότητας,πρεπει νασυμμετάσχε ι σε όλαανεξαιρετως τα στάδια της 
διαδικασίας. Το σημαντικότερο έργο του είναι να εξοικειώσει τους 
πολίτες με το ενιαίο νόμισμα. 
Ζω τ ι κ ης σημασίας ίργο έχουν να επ ιτελίσουν τα κράτη μίλη σε πολλούς 
τομείς, και κυρίως στους τομείς της ενημέρωσης , της προσαρμογής της 
νομοθεσίας , και της τεχνικής προετοιμασίας της διοίκησης , ιδίως της 
αρμόδιας για χρηματοπιστωτικά θέματα. Η προπαρασκευή θα είναι 
χρονοβόρα και πρέπει να άρχισε ι το ταχύτερο δυνατό. 
Συμπέρασμα 
Για την κοινή γνώμη, η ύφεση και οι νομισματικές διαταραχές των 
τελευταίων τ ρ ιών ετών έπληξαν σοβαρά την αξιοπιστία της Οι κονομι κής 
και Νομισματικής Ένωσης. Οι δημοσκόπησεις εξακολουθούν να 
εμφαν ίζουν μικρή συνολικάπλειοψηφία υπέρ του ενιαίου νομίσματος, 
αλλά η κατάσταση διάφερε ι ωστόσο σημαντικά από τη μια χώρα στην άλλη. 
Ηανάγκηγιαενα ισχυρό και σταθερό νόμ ι σμα ε ίνα ι πάντως μεγαλύτερη 
παρά ποτέ. Η Επιτροπή είναι απόλυτα πεπεισμένη γι αυτό και τα 
πρόσφατα γεγονότα ενίσχυσαν ακόμη πε ρ ι σσότ ε ρ ο την πεποίθηση αυτή . 
Οι συνθήκες έχουν πλέον ωριμάσει για να αρχίσει η ανάληψη 
συγκεκριμένων ενεργέ ιών για την εφαρμογή των στόχων που έχει θέσει η 
συνθήκη. Η έκδοση του Πράσινου Βιβλίου αποτελεί τη συμβολή της 
Επιτροπής και το έναυσμα για τη δραστηριοποίηση όλων των άμεσα 
ενδιαφερόμενων φορέων: οργανισμών, κυβερνήσεων και ιδιωτικού τομέα. 
Οσο ταχύτερη θα είναι η σύγκλιση των οικονομιών των κρατών μελών, 
τόσο πιο γρήγορα θα αρθούν οι αμφιβολίες . Οσο νωρίτερα αρχίσουν την 
προ ε τοιμασία ο ι τράπεζ ες και οι επιχειρήσεις, τόσο μεγαλύτερα θα 
ε ίνα ι τα οφέλη που θα αποκομίσουν : και στην περίπτωση αυτή η πορεία 
πρέπει να είναι ανάλογη με αυτήν της ενιαίας αγοράς. 
Συγχρόνως , είναι αναγκαίο να εξηγηθε ί με τον κατάλληλο τρόπο στους 
ευρωπαίους πολίτες η πραγματική αξία του νέου τους νομίσματος και να 
πεισθούν ότι θα αποτέλεσε ι στοιχείο σταθερότητας , ανάπτυξης και 
μελλοντικής ευημερίας για την ηπε ιρό μας. Αυτό δεν είναι εφικτό παρά 
μόνο με πραγματικές προσπάθειες απλής, συνεχούς και διαφανούς 
ενημέρωσης. 
Χ 
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 
Ε ισαγωγη 
Μέρος 1 Το σενάριο της μετάβασης 
Κεφάλαιο Ι - Τα κριτήρια επιλογής του σεναρίου 
1. Η εφικτότητα 
2. Η τήρηση της συνθήκης και η αξιοπιστία της διαδικασίας 
3. Απλότητα, ευελιξία και χαμηλό κόστος 
4. Αλλα πιθανά σενάρια 
Κεφάλαιο II - Ενα σενάριο αναφοράς για τη μετάβαση στο ενιαίο 
νόμισμα 
1. ΦΑΣΗ Α: Ενεργοποίηση της οικονομικής και νομισματικής 
ένωσης (ΟΝΕ) 
2. ΦΑΣΗ Β: Πραγματική έναρξη της οικονομικής και 
νομισματικής ένωσης και δημιουργία κρίσιμης μά£*ας 
δραστηριοτήτων σε ECU 
3. ΦΑΣΗΓ: Οριστική καθ ιερωση του ενιαίου νομίσματος 
Μέρος 2 - Ο ρόλος των διαφόρων οικονομικών φορέων 
Κεφάλαιο Ι - Ο τραπεζικος και χρηματοπιστωτικός τομέας 
1. Ο τραπεζικός τομέας 
2. Τα συστήματα πληρωμών 
3. Χρηματοπιστωτικες αγορές 
Κεφάλαιο II - Δημόσιες Διοικήσεις 
1. Ο καθοδηγητικός και καταλυτικός ρόλος των δημοσίων 
διοικήσεων 
2. Τα κο ι νοτι κά όργανα 
3. Εθν ικες διοικησεις 
Κεφάλαιο III - Επιχειρήσεις 
1. Προσδιορισμός της στρατηγικής μετάβασης στο ενιαίο 
νόμισμα : μια ζωτικής σημασίας απόφαση για τις 
επιχει ρήσεις 
2. Οισυνεπειεςτης καθ ι ερωσης του ECU για τις επιχε ι ρήσεις 
Κεφάλαιο IV - Καταναλωτές 
1. Προετοιμασία των καταναλωτών για την αλλαγή 
2. Πρακτικές συνέπειες για τους καταναλωτές 
3. Η προστασία των καταναλωτών 
Μέρος 3 - Το νομικό πλαίσιο του ECU 
1. To ECU και οι εθνικές νομισματικές ονομασίες κατά τη ΦΑΣΗ 
Β 
2. Νόμιμη κυκλοφορία 
3. Συνέχεια των συμβάσεων 
4. Στρογγυλοποίηση 
5. Νομικά ζητήματα σχετικά με τα τραπεζογραμμάτια 
Μέρος 4 - Η επικοινωνία 
Κεφάλαιο Ι - Οι δυο κυριότεροι στόχοι : εξασφάλιση της υποστήριξης 
του κοινού και ενθάρρυνση των εργασιών τεχνικής 
προετοιμασίας 
Κεφάλαιο II - Επικοινωνία : μια πρόκληση 
1. Αμφιβολίες και έλλειψη πληροφοριών 
2. Ανιση υποστήριξη 
Κεφάλαιο III - Καθορισμός μιας στρατηγικής επικοινωνίας 
1. Από το Πράσι ν ο Βιβλίο μίχρι την έναρξη της ΦΑΣΗΣ Α 
2. Μετά την έναρξη της ΦΑΣΗΣ Α 
3. Οργάνωση 
Κεφάλαιο IV - ΤΙρογραμματιζόμενες ενεργέιες μετά την έκδοση του 
Πράσινου Βιβλίου 
Σύνοψη των συμπερασμάτων σχετικά με τις προτεινόμενες ενέργειες 
Ac, 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
1. Πρι ν από το τέλος αυτού του αιώνα, η Ευρωπαϊ κ η Ενωση θα δ ιαθετε ι 
ενα ισχυρό και ενιαίο νόμισμα : αυτήν την επιθυμία εξέφρασαν οι λαοί 
και ο ι ηγέτες της Ευρώπης με την υπογραφή και στη συνίχε ια την κύρωση 
της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ενωση. 
Η ο ικονομική και νομισματική ένωση συνιστά βασική δέσμευση της 
συνθήκης αυτής , σκοπός της οποίας είναι η παγίωση της ε ιρήνης και της 
ευημερίας . Ο σκοπός αυτός υπήρξε , άλλωστε , και η πρωταρχική επιδίωξη 
του ευρωπαϊκού οικοδομήματος. 
Η υλοποίηση της ενιαίας αγοράς και η ελευθέρωση των κινήσεων 
κεφαλαίων , σε μια εποχή κατά την οποία το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών 
αντιπροσωπεύει το 60% του συνόλου των εμπορικών συναλλαγών τους, 
προϋποθέτουν ίνα εύλογο και ουσιώδες συμπλήρωμα : το εν ιαίο νόμισμα. 
Τα τελευταία χρόνια, η άνοδος της ανεργίας σε απαράδεκτα υψηλά 
επίπεδα, οι δυσχί ρε ι ες που προκλήθηκαν από την ο ι κονομι κή ύφεση και 
τις υπερβολικές η αδικαιολόγητες διακυμάνσεις στις αγορές 
συναλλάγματος και στις κεφαλαιαγορές επισκίασαν την πρόοδο που 
επιτεύχθηκε προς την οικονομική και νομισματική ένωση της Ευρώπης. 
Η κατάσταση αυτή δημιούργησε αμφιβολίες σε ορισμένα τμήματα της 
κοινής γνώμης, ενώ διάφοροι ο ι κονομι κοί κύκλοι έθεσαν υπό 
αμφισβήτηση την ελκυστικότητα, αξιοπιστία και σκοπιμότητα του 
ενιαίου νομίσματος. 
Εάν υπήρχε το εν ιαίο νόμισμα η Ενωση θα ε ίχε αν τ ι με τωπ ίσε ι ανετώτερα 
τις δυσκολίες αυτές. H πεποίθηση αυτή κερδίζει διαρκώς έδαφος και 
ενισχύει περισσότερο την αποφασιστικότητα των κρατών μελών να 
τηρήσουν τη δέσμευση τους να εφαρμόσουν τηΣυνθήκη για την Ευρωπαϊ κή 
Ενωση. Στόχος, πλέον, είναι η πεποίθηση αυτή να κερδίσει και την 
κοινή γνώμη της Ευρώπης. 
Το ενιαίο νόμισμα δεν μπορεί να είναι απότοκος δ ιαταγμάτων . Η Ευρώπη 
είναι βαθύτατα προσηλωμένη στ ις αρχές της δημοκρατίας : ενα άλμα 
αυτής της ι στο ρ ι κής εμβίλε ι ας πρεπε ι ναγίνει με τη συγκατάθεση των 
πολι τών της. Τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα πρέπει να εξασφαλίσουν ότι 
η αλλαγή αυτή , η οποία θα επηρέασε ι την καθημερινή ζωή όλων μας , θα 
γίνει με ανοικτές και διαφανείς διαδικασίες. 
A TL 
Αυτός είναι ο στόχος του Πράσινου Βιβλίου της Επιτροπής για τη 
μετάβαση στο ενιαίο νόμισμα : να τονώσει την εμπιστοσύνη των 
ευρωπαίων στο νόμισμα τους και να τους πάρα κ ι νήσε ι να συμμετάσχουν 
πλήρως στην υλοποίηση του. 
Το εγχείρημααυτό γεννά τρεις κατηγορίες ερωτημάτων : 
• Γιατί ενα ενιαίο νόμ ι σμα ; Πο ι ά θα ε ίνα ι τα πλεονεκτήματα του 
για τους ευρωπαίους ; Ποιοι είναι οι φόβοι τους ; 
• Ποιες είναι οι διατάξεις τις Συνθήκης για την υλοποίηση της 
οικονομικής και νομισματικής ένωσης ; 
• Γιατί ει ναι σήμερα απαραίτητο το Πράσι ν ο Βιβλίο ; Πώς μπορεί να 
είναι πραγματικά χρήσιμο ; Ποιες ερωτήσεις - και ποιες 
απάντησε ις - θα τεθούν και θα δοθούν από τους πολίτες της 
Ενωσης, τις επιχειρήσεις, τις τράπεζες και τις κυβέρνησε ις , 
δηλαδή όλους τους φορείς της μετάβασης προς το εν ιαίο νόμ ι σμα 
Τμήμα 1 
Το ενιαίο νόμισμα, παράγοντας σταθερότητας και ευημερίας 
2. Η αυξανόμενη ολοκλήρωση των ευρωπαϊκών οικονομιών προϋποθέτε ι 
στενότερο συντονισμό στο νομισματικό τομέα, εφόσον σήμερα δεν 
υπάρχουν πλέον καθεστώτα σταθερών συναλλαγματ ι κών ισοτιμιών, ενώ 
παράλληλα είναι δεδομένη δ ι εθ ν οποί η ση της παγκόσμ ι ας οικονομίας. 
Η καθ ι ερωση του Ευρωπαϊκού Νομισματικού Συστήματος υπήρξε το πρώτο 
βήμα προς αυτήν την κατεύθυνση. Οι συναλλαγματικές διακυμάνσε ι ς των 
τελευταίων ετών κατέδειξαν, όμως , την ανάγκη για πέρα ι τερω δράση. 
Μόνον το ενιαίο νόμισμα και το περιβάλλον σταθερότητας που θα 
συνεπιφέρει θα προσφέρουν στους πολίτες της Ευρώπης πολυάριθμα 
πρακτ ι κάπλεον ε κτήματα. Συγκεκρ ιμί να, τα πλέον ε κτήματα αυτά είναι: 
m αποτελεσματικότερη λειτουργία της ενιαίας αγοράς, 
τόνωση της ανάπτυξης και της απασχόλησης, 
κατάργηση των πρόσθετων δαπανών που συνεπάγεται η ύπαρξη 
διαφόρων ευρωπαϊκών νομισμάτων, 
• ενίσχυση της διεθνούς σταθερότητας, 
• αύξηση της κοινής νομισματικής κυριαρχίας των κρατών μελών. 
Απαραίτητο συμπλήρωμα της ενιαίας αγοράς 
3. Για να λ ε ι τουργήσε ι ομαλά ηενιαίααγοράπρεπει οι επενδύσεις 
να μη δ ιαταράσσονται από αναπροσαρμογές συναλλαγματικών ισοτιμιών , 
οι οποί ες μεταβάλλουν απρόβλεπτα την αποδοτ ι κ ό τη τα. Μια μεταβολή 
συναλλαγματικών ισοτιμιών, ακόμη και περιορισμένης κλίμακας, μπορεί 
να διαταράξει ουσιαστικά την ισορροπία μιας σύμβασης μεταξύ δύο 
ευρωπαϊκών εταιριών και συγχρόνως να επηρέασε ι την ευημερία των 
πολιτών και την αγοραστική δύναμη των καταναλωτών. Μόνο το ενιαίο 
νόμισμα, χρησιμοπο ιούμενο στο μεγαλύτερο δυνατό αριθμό κρατών μελών, 
μπορεί να προφύλαξε ι επιχειρήσεις και ιδιώτες από δ ι ατάραχε ς του 
ε ϊδους αυτού . 
Πέραν αυτού, θα καταστε ί για πρώτη φορά δυνατή η πράγματι κή σύγκρ ι ση 
των τιμών προϊόντων και υπηρεσιών μεταξύ διαφόρων χωρών , πράγμα που 
θα είναι επωφελές τόσο για τους καταναλωτές όσο και για τις 
επιχειρήσεις, διότι θα εντείνε ι τον αν ταγώνισμό και θα τονώσει το 
εμπόριο στα εσωτερικά πλαίσια της ενιαίας αγοράς. 
Τόνωση της ανάπτυξης και της απασχόλησης 
4. Το ενιαίο νόμισμα θα προαγάγει τις επενδύσεις και την 
απασχόληση με δύο τρόπους : 
• πρώτον , γιατί βασίζεται σε ίνα στέρεο οικονομικό πλαίσι οστό 
οποίο τα δημοσιομικά ελλείμματα βρίσκονται υπό έλεγχο και η 
σταθερότητα των τ ιμών ε ίνα ι εξασφαλισμένη. Το περιβάλλον αυτό 
θα ευνοήσει την ανάπτυξη του εμπορίου, θα βελτιώσει την 
κατανομή των πόρων , θα ενθαρρύνε ι την αύξηση της αποταμίευσης , 
θα ενισχύσει την ανάπτυξη και εν τέλει θα δημιούργησε ι 
περισσότερες θέσεις απασχόλησης , βελτιώνοντας παράλληλα το 
βιοτικό επίπεδο. 
• δεύτερον , γιατί η Ευρωπαϊ κ η Κεντρική Τράπε ^"αθαδιαθετει τα 
μέσα για να εκπληρώσει το κυριότερο καθήκον της : την εξασφάλιση 
της σταθερότητας τιμών και νομίσματος στην Ευρώπη. Η σαφώς 
καθορισμένη φύση του έργου της, η ανεξαρτησία του καταστατ ι κού 
της και η στέρεα οικοδομημένη διάρθρωση της θα τονώσουν την 
εμπιστοσύνη της αγοράς, γεγονός που είναι πιθανόν ναοδηγησει 
σε πτώση των επιτοκίων, ιδίως των μακροπρόθεσμων, πράγμα 
ιδιαίτερα θετικό για τις MME. 
Παράγοντας μείωσης του κόστους 
5. Με τη νομισματική ένωση θα πάψει να υφίσταται το κόστος των 
συναλλαγών (κόστος για πράξε ι ς σε συνάλλαγμα ή για την κάλυψη του 
κινδύνου συναλλάγματος) , κόστος το οποίο δεν είναι καθόλου αμελητέο 
: υπολογίζεται σε 0,3_0,4% του ακαθάρ ιστού εγχώρ ι ου προϊόντος της 
Ενωσης, δηλαδή σε 20 με 25% δισεκατομμύρια ECU ετησίως. 
Το κόστος αυτό το υφίστανται όλοι. Ενας ιδ ιώτης , για παράδε ιγμα, 
φεύγει από τη χώρα του έχοντας 1000 μάρκα, φράγκα ή λίρες και 
επισκέπτεται διαδοχικά όλες τις χώρες της Ενωσης. Στα σύνορα, αλλάζε ι 
τα χρήματα του στο νόμισμα της χώρας στην οποία μεταβαίνει. 
Επιστρέφοντας στη χώρα του, θα του έχουν μείνει λιγότερο από 500 
μάρκα, φράγκα ή λίρες ή οπο ιοδήποτε άλλο ευρωπαϊκό νόμισμα, χωρίς να 
έχει αγόρασε ι τίποτα. 
Παράγοντας διεθνούς σταθερότητας 
6. Η Ευρωπαϊ κ η Ενωση αποτελεί τη μεγαλύτερη ε μπορ ι κή δύναμη στον 
κόσμο . Το νόμισμα της θα καταστε ί φυσ ιολογ ι κά ενα από τα κυριότερα 
συναλλαγματι κά και αποθεματικά μέσα, όπως το δολλάρ ι ο και το γι εν . 
Οι ευρωπαίο ι θα μπορούν σε όλο και μεγαλύτερη κλίμακα να εξοφλούν τις 
εισαγωγές τους από τρίτες χώρες στο νόμισμα τους. Οι ευρωπαϊκες 
επιχειρήσεις θα μπορούν όλο και συχνότερα να εξάγουν και να 
τιμολογούν τα προϊόντα τους στο νόμισμα τους. θα είναι, έτσι, σε θέση 
να υπολογίσουν σε σταθερή βάση την αποδοτικότητα των επενδυτικών 
προγραμμάτων τους και κατά συνεπε ια να προστατεύσουν την απασχόληση. 
Διαθέτοντας ίνα δ ι εθνώς αναγνωρ ι σμίνο νόμι σμα, η Ευρώπη θα είναι 
καλύτερα εξοπλισμένη για να άγων ιστεί μα^ί με τους αμερικα νους και 
ιάπωνες εταίρους της για μεγαλύτερη σταθερότητα του διεθνούς 
νομισματικού συστήματος. 
Ενίσχυση της κοινής νομισματικής κυριαρχίας 
7. Γ ια ο ρ ισμε νους η μετάβαση στο εν ιαίο νόμ ι σμα συνεπάγεται την 
απώλεια της εθνικής νομισματικής κυριαρχίας. Πόση αυτονομία 
διαθέτουν αλήθε ια οι νομισματικές πολιτικές της Ευρώπης σήμερα; Με 
την ελεύθερη κίνηση κεφαλαίων μεταξύ αλληλεξαρτημένων οικονομιών, 
μια αυτόνομη νομισματική πολιτική δεν είναι πλέον αξιόπιστη επιλογή. 
Ετσι τα κράτη μίλη θα απωλίσουν ίνα προνόμιο που στην πράξη δεν 
μπορούν να- χρησιμοποιήσουν. Διαχειριζόμενες συλλογικά τη 
νομισματική πολιτική της ΟΝΕ, οι συμμετέχουσες κεντρικές τράπεζες θα 
ασκήσουν μια κοι νη νομισματική κυριαρχία νέου τύπου - μια από κοινού, 
αλλά αποτελεσματική, ευθύνη για τη διαχείριση ενός από τα ισχυρότερα 
νομίσματα στον κόσμο. 
Οι φόβοι 
8. Ενα ενιαίο νόμισμα σημαίνει αμετάκλητο καθορισμό των 
συναλλαγματικών ισοτιμιών. Ορισμένοι έχουν το φόβο ότι με την 
κατάργηση του υφιστάμενου μηχανισμού συναλλαγματικών ισοτιμιών θα 
απωλεσουν ενα μίσο το οποίο θα τους χρησίμευε στο μέλλον για να 
επιλύσουν ε ιδ ι κά προβλήματα που ενδέχεται να αντιμετώπισε ι η χώρα 
τους. Ωστόσο, οι λύσεις που προσφέρε ι ο μηχανισμός αυτός - συχνά 
προσωρινές μόνον - έχουν κάποια σκοπιμότητα μόνον υπό ειδικές 
περιστάσεις . Στις περισσότερες περιπτώσεις, τα προβλήματα αυτά 
αντιμετωπίζονται και επιλύονται αποτελεσματι κότερα με άλλα μ ε σα, τα 
οποία εμπίπτουν κατά κυρ ι ο λόγο στην αρμοδ ιό τη τα των κρατώνμελών, 
όπως η δημοσιονομική πολιτ ι κή ή η λειτουργία της αγοράς εργασίας . 
Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο η συνθήκη τονίζει την ανάγκη 
υψηλού βαθμού σύγκλισης και την αρχή της οικονομίας της ανοιχτής 
αγοράς με ελεύθερο αν ταγών ισμό. Σε περίπτωση δυσκολιών οφειλόμενων 
σε έκτακτες περ ιστάσε ι ς που εκφεύγουν από τον έλεγχο κράτους μ έλους , 
η συνθήκη προ βλέπει, πάντως, τη δυνατότητα, υπό ορισμένους όρους, 
κο ιν οτ ικής χρηματοδοτ ι κ ης ενίσχυσης η οποία αποφασί ζ ε τα ι από το 
Συμβοϋλι ο. 
Τμήμα 2 
Η Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ενωση παρέχει στην οικονομική και 
νομισματική ένωση σταθερή και σαφώς οριοθετημενη βάση 
9. Η συνθήκη: 
έχει συνταχθεί κατά τρόπο ώστε το ενιαίο νόμισμα να 
αποτελε ί ε να από τα σταθερότερα νομίσματα στον κόσμο· 
πρόβλεπε ι τη δημιουργία δύο ισχυρών και ισόρροπων 
κέντρων λήψεως αποφάσεων, ενός ο ικονομικού και ενός 
νομισματικού: 
θέτε ι ως στόχο τη δημιουργία ενός ενιαίου νομίσματος το 
οποίο θα συναγωνίζεται ισότιμα με τα ισχυρότερα 
νομίσματα· 
ορίζει ίναρεαλιστικό και συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα 
για την επίτευξη αυτού του στόχου. 
Ίο ενιαίο νόμισμα θα είναι ενα από τα ισχυρότερα νομίσματα στον 
κόσμο 
10. Για να ει ναι αξιόπιστη και σταθερή, η νομισματική ένωση πρεπε ι 
ναπερ ιλαμβάνε ι μόνο τις χώρες με καλή ο ικονομ ι κή δ ιαχε ίριση . Για 
το σκοπό αυτό , τα κράτη μίλη ανέλαβαν τη δέσμευση να βελτιώσουν τις 
επιδόσεις των οικονομιών τους προκε ιμίνου να ευθυγραμμιστούν με τις 
χώρες που εμφανί ζουν τα καλύτερα αποτελέσματα. Αυτή είναι η έννοια 
της σύγκλισης. 
Για την αξιολόγηση της επάρκειας του βαθμού σύγκλισης , η συνθήκη 
πρόβλεπε ι την εφαρμογή κανόνων καλής διαχείρισης. Προ κ ε ι τα ι για τα 
κρι τηρια σύγκλισης , ταοποίαπεριλαμβάνουν στην πράξη τις ακόλουθες 
αρχές: άσκηση υγιούς οικονομικής πολιτικής στον τομέα του 
πληθωρισμού, των επιτοκίων, σταθερότητα των συναλλαγματικών 
ισοτιμιών , μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος και του δημοσίου 
χρέους. 
Για να είναι ισχυρό το εν ιαίο νόμισμα, επιβάλλεται πλήρης συμμόρφωση 
με αυτά τα κριτήρια και τούτο όχι μόνο για τη μετάβαση στο τρίτο 
στάδιο αλλά και για να εξασφαλισθεί η συμμετοχή, σε μόνιμη βάση, στη 
νομισματι κ η ένωση. Η συνθήκη πρόβλεπε ι διαδικασίες που θα μπορούσαν 
να οδηγήσουν στην επιβολή ο ι κονομι κών κυρώσεων και επίτρεπε ι στ ι ς 
δυνάμεις της αγοράς (με την έλλειψη δυνατότητας οικονομικής 
υποστήριξης) να ενθαρρύνουν τα κράτη μίλη που δεν εφαρμόζουν αυτά 
τα κριτήρια. 
Τα όργανα της οικονομικής και νομισματικής ένωσης 
11. Η καλή διαχείριση του ενιαίου νομίσματος πρέπει ναγίνεται σε 
διαρκή βάση: η τήρηση των κριτηρίων δεν συνίσταται σε μια απλή 
ποιοτική αξιολόγηση ενόψει της προσχώρησης μιας νέας χώρας, αλλά μια 
δέσμευση των κρατών να εφαρμόζουν μια ο ι κονομι κη πολιτική που ευνοεί 
την επίτευξη διαρκούς οικονομικής ανάπτυξης, τη δημιουργία θέσεων 
απασχόλησης και την προστασία της αγοραστικής δύναμης. 
HONE στηρίζεται σε δύο πόλους: το στενό συντονισμό των οικονομικών 
πολιτικών (συμβούλιο υπουργών οικονομικών) και το ανεξάρτητο 
νομισματικό όργανο (ΕΣΚΤ). 
Το συμβούλιο των υπουργών οικονομικών είναι υπεύθυνο για τη 
διαμόρφωση των γενικών προσανατολισμών των οικονομικών πολιτικών και 
διαθέτει μέσα για να ασκεί πιέσεις στα συμμετέχοντα κράτη μίλη 
προκε ιμίνου να εκπληρώνουν τις υποχρέωσε ι ς που έχουν ανάλαβε ι στο 
δημοσιονομικό τομέα. Στο πλαίσιο αυτό δεν προβλέπεται δυνατότητα 
άνευ όρων παροχής οικονομικής στήριξης. Το Ευρωπαϊκό Σύστημα 
Κεντρικών Τραπεζών (ΕΣΚΤ), το οποίο αποτελείται από τις εθνικές 
κεντρικές τράπε ζ ες και από την Ευρωπαϊ κή Κεντρική Τράπε ζα (ΕΚΤ) , 
ε ίνα ι ανεξάρτητο όργανο. Το ΕΣΚΤ δεν δέχεται υποδείξεις από τα κράτη 
μίλη ούτε από τα κο ινοτικά όργανα. Η ΕΚΤ χαράζει ελεύθερα τη 
νομισματική πολιτικη τηςΕνωσης και εχε ι ως αποστολή να εξασφάλιζε ι 
τη σταθερότητα των τιμών. 
Το ενιαίο νόμισμα αποτελε ί κοινό στόχο 
12. Τελικός στόχος είναι η επέκταση του ενιαίου νομίσματος στο 
σύνολο της ενιαίας αγοράς. Τα νεα μέλη της Ενωσης πρέπει να 
εφαρμόζουν τις σχετικές διατάξεις της συνθήκης για την Ευρωπαϊ κή 
Ενωση , όπως συνέβη στην περίπτωση της Αυστρίας , της Φι νλανδ ίας και 
της Σουηδίας. 
Κατά την ημερομηνία της μετάβασης στην ΟΝΕ δεν θα έχει επιτευχθεί 
από όλα τα κράτη μίλη ο απαιτούμενος βαθμός σύγκλισης. Για το λόγο 
αυτό, η συνθήκη πρόβλεπε ι διαφορετικούς ρυθμούς ολοκλήρωσης. Τα 
κράτη μίλη τα οποία δεν θα πληρούν από την αρχή τις απαιτούμενες 
προϋπόθεσεις θα συμμετέχουν πλήρως σε όλες τις διαδικασίες 
(πολυμερής εποπτεία, υπερβολικό ελλειμμα) που προβλέπονται γ ια να 
διευκολυνθεί η μελλοντική συμμέτοχη τους. Οι διοικητές της κεντρικής 
τους τράπεζας θα είναι μέλη του διοικητικού συμβουλίου της 
Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Στο πλαίσιο των αρμοδίων οργάνων της 
Ενωσης τα κράτη μίλη που τυγχάνουν παρέκκλισης θααντ ιμετωπί ζουν 
την ο ικονομική και νομισματική τους πολιτική ως πρόβλημα κοινού 
ενδιαφέροντος. Ωστόσο, αυτά τα κράτη δεν θα συμμετέχουν στην 
δ ιαδ ι κασ ία λήψης αποφάσεων όσον αφορά την τρέχουσα διαχείριση του 
κοινού νομίσματος. Οταν υπογράφηκε η συνθήκη , το Ηνωμένο Βασίλε ι ο και 
η Δαν ία εξέφρασαν την επιθυμία τους να δ ιατηρήσουν τη δυνατότητα να 
μην συμμετάσχουν στη νομ ι σματι κη ένωση . Η Δανία ε κάνε χρήση αυτής 
της δυνατότητας και κο ι νοποίησε την απόφαση της να μην συμμετάσχε ι. 
Αυτή η παρ ε κ κλ ι ση ( "opt_Ollt") εγι ν ε αποδεκτή από τα άλλα κράτη που 
είχαν συνυπογράψει τη συνθήκη. Αυτό επέτρεψε την κύρωση της συνθήκης 
από αυτά τα δύο μίλη της Ενωσης τα οποία προσυπογράφουν έτσι όλες 
τις διατάξεις της, συμπεριλαμβανομένου του πρωτοκόλλου αριθ. 10, 
βάσε ι του οποίου τα κράτη μίλη δεσμεύονται να μην αντί ταχθούν στη 
μετάβαση στο ενιαίο νόμισμα. 
Η συνθήκη πρόβλεπε ι ενα συγκεκριμένο και ρεαλιστικό χρονοδιάγραμμα 
13. Από την 1η Ιανουαρίου 1994 άρχισε το δεύτερο στάδιο της 
οικονομικής και νομισματικές ένωσης. Από την ημερομηνία αυτή, το 
Συμβούλιο Ecof 1*Π έχει στη διάθεση του νεα μέσα για να προώθησε ι τη 
σύγκλιση: 
• εγκρίνει κάθε χρόνο, την άνοιξη, τους γενικούς 
προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτ ικών , στο πλαίσιο των 
οποίων καθορίζονται κοινοί στόχοι όσον αφορά τον πληθωρι σμό , 
τα δημόσια οικονομικά, τη σταθερότητα των συναλλαγματικών 
ισοτιμιών και την απασχόληση· 
• συζητεί την ο ι κονομική πολιτ ική των κρατών μελών , με βάση τα 
εθν ι κά προγράμματα σύγκλισης (στο πλαίσιο των οποίων κάθε χώρα 
χάρασσε ι μια πολυετή στρατηγική για την όσο το δυνατόν ταχύτερη 
συμμόρφωση με τα κριτήρια) και την έκθεση τηςΕπι τροπής για τη 
σϋγκλι ση· 
• αποφασί ζε ι πο ιες χώρες παρουσ ιάζουν υπερβολικό ελλε ιμμα και 
συν ιστά σε κάθε ίνα από αυτά τα κράτη τα μέτρα που πρεπε ι να 
λάβουν για την αντιμετώπιση της κατάστασης. Εάν δεν ληφθούν 
υπόψη αυτές οι συστάσεις το Συμβούλιο μπορεί να αποφάσισε ι να 
τις ανακοι νώσε ι δημόσια πράγμα που ενδέχεται να εχε ι σημαντικό 
οικονομικό και πολιτικό αντίκτυπο. 
Το 1994 ιδρύθηκε επίσης το Ευρωπαϊκό Νομισματικό Ιδρυμα. Ως 
πρόδρομος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, το ΕΝΙ οφείλει να 
ε ν ισχύ ε ι τη συνεργασία μεταξύ των εθν ι κών κεντρικών τραπεζών καθώς 
και το συντονισμό των νομισματικών πολιτικών των κρατών μελών. Το ΕΝΙ 
πρέπει να προετοιμάσει τα μέσα και τις διαδικασίες που είναι 
αναγκαίες για τη δημιουργία του ΕΣΚΤ, την εφαρμογή της ενιαίας 
νομισματικής πολιτικής και τη δημιουργία του ενιαίου νομίσματος στο 
πλαίσιο του τρίτου σταδίου της ΟΝΕ και, τέλος, να αναλάβει την 
τεχν ική προπαρασκευή γ ια την έκδοση τραπεζογραμματίων . Σε όλους 
αυτούς τους τομείς έχει γίνει αξιοσημείωτη πρόοδος. 
Στο τέλος του 1996, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο , συνερχόμενο σε επίπεδο 
αρχηγών κρατών ή κυβερνήσεων, θα αποφάσισε ι εάν η πλειοψηφία των 
κρατών μελών πληροί τ ις αναγκαίες προϋποθέσεις γ ια τη μετάβαση στη 
νομισματική ένωση. Η απόφαση αυτή λαμβάνεται με ε ι δ ική πλε ιοψηφία. 
Σε περίπτωση που η απόφαση αυτή είναι θετική και εφόσον το Συμβούλιο 
κρίνει σκόπιμη τη μετάβαση στο τρίτο στάδ ιο, ορίζει τηνημερομηνία 
έναρξης του τρίτου σταδίου. 
8 
Το τρίτο στάδιο θα αρχίσει εν πάση περιπτώσει το αργότερο την 1η 
Ιανουαρίου 1999. Κατά την ημερομηνία αυτή, η μετάβαση στο ενιαίο 
νόμισμα θα γίνει αυτόματα για τα κράτη μίλη που πληρούν τις 
προϋπόθεσε ι ς και τούτο ανεξάρτητα από τον αριθμό τους. 
Κατά την εναρκτήρ ια ημερομηνία του τρίτου σταδίου η νομισματική 
ένωση θα αποτελεί πραγματικότητα* οι συναλλαγματικές ισοτιμίες 
μεταξύ των εθνικών νομισμάτων και έναντι του ECU θα καθοριστούν 
αμετάκλητα. ΗΕυρωπαϊκη Κε ντρικήΤράπεζα θααρχίσει ναλειτουργεί 
και να ασκεί την ενιαία νομι σμα τ ι κή πολιτ ι κή · το ECU θα καταστεί 
. . .αυτοτελές νόμ ι σμα* η ισοτιμιατουσε σχέση με τα άλλα νομίσματα, 
όπως το δολλάριο και το γιεν, θα διαμορφώνεται στις αγορές 
συναλλάγματος. Αυτή είναι η δέσμευση που έχουν ανάλαβε ι τα κράτη 
μίλη και κυρώσει με δημοκρατικές διαδικασίες. Αυτός είναι και ο 
στόχος της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ενωση. 
Υπό τις συνθήκες αυτές, ποια σκοπιμότητα εξυπηρετεί η έκδοση του 
πράσινου βιβλίου; 
Τμήμα 3 
Το πράσι ν ο βιβλίο θα περιόρισε ι τις αβεβαιότητες 
14. Σε λιγότερο από 4χρόνια ηοικονομικηκαι νομι σματι κ η ένωση θα 
αποτελε ί πραγματικότητα. Είναι πλέον η κατάλληλη στιγμή να άρχισε ι 
το τελικό στάδιο των προπαρασκευαστικών εργασιών και να αποφασιστεί , 
σε συνεργασίαμε όλους τους ενδιαφερόμενους, ο τρόπος με τον οποίο θα 
δημιουργηθούν οι αναγκαίες προϋπόθεσε ις για την καθιέρωση ενιαίου 
νομίσματος. Το πρόβλημα δεν είναι "ποιος" θα συμμετάσχε ι στο εν ιαίο 
νόμ ι σμα και "πότε" , αλλά "πώς" θα γίνει αυτό . 
Αυτό που χρε ιάζεται για την επίτευξη αυτού του στόχου δεν είναι 
συνταγές, αλλά ενθάρρυνση. 
Το πράσινο βιβλίο υιοθετεί μια ανοικτή και διαλογική προσέγγιση 
15. Η επιλογή του πράσινου χρώματος συμβόλιζε ι αυτή την προσέγγιση. 
Το πράσι ν ο βιβλίο φιλοδοξεί να εντοπίσε ι τα ερωτήματα που ανακύπτουν 
στο πλαίσιο της μετάβασης στο ενιαίο νόμισμα. Δεν προσπαθεί 
κατ' ανάγκη να δώσε ι αναλυτ ικίς και οριστικές απάντησε ι ς σε αυτά τα 
ερωτήματα. Αντίθετα, η Επιτροπή να επιθυμεί χρησιμοποιηθεί αυτό το 
έγγραφο ως σημείο αναφοράς και ως αφετηρία για τις συ ζητήσε ι ς που θα 
πραγματοποιηθούν μεταξύ όλων των φορέων που αφορά η μετάβαση στο 
ενιαίο νόμισμα ( κράτη μίλη, Ευρωπαϊ κ ό Κο ι νοβούλιο , ΕΝΙ, Κεντρί κ ε ς 
Τράπεζες κλπ. ). 
Οι εντατικές δ ιαβουλεύσε ις που είχε τους φορείς αυτούς η Επιτροπή 
κατά τη διάρκε ια των τελευταίων εβδομάδων της επέτρεψαν να κατανόησε ι 
καλύτερα τις προσδοκίες και τους περιορισμούς τους. Αυτή η διαλογική 
διαδικασία πρεπει να συνεχισθεί και να διευρυνθεί . 
Για να αξιολόγησε ι τους περιορισμούς στους οποίους προσκρούει αυτή 
η διαδικασία, η Επιτροπή προέβη στη σύσταση ομάδας ανεξάρτητων 
εμπειρογνωμόνων υπό την προεδρία του κ. Cees MddS, η οποία 
πραγματοποίησε πολυάριθμες συνάντησεις με ενδιαφερόμενους 
επαγελματι κούς φορείς. Τα προσωρι νά συμπεράσματα στα οποία έχει 
κατέληξε η ομάδα δημοσιεύονται ταυτόχρονα με το Πράσινο Βιβλίο. Αυτά 
τα συμπεράσματα επέτρεψαν μια καλύτερη αξιολόγηση των τεχνικών 
προβλημάτων που θα ανακύψουν κατά τη μετάβαση στο ενιαίο νόμισμα. 
Ετσι, το Πράσινο Βιβλίο συνδύαζε ι την λεπτομερή επισκόπηση των 
προβλημάτων που σχετίζονται με την καθιέρωση του ενιαίου νομίσματος, 
την παρουσίαση των απόψεων της Επι τροπής επί ορισμένων ζητημάτων και 
του προσδιορισμού των τομέων για τους οποίους απαιτείται περαιτέρω 
συζήτηση. Στ ι ς περ ιπτώσε ι ς στις οποίες η Επιτροπή διατυπώνει την 
άποψη της , το πράττε ι με στόχο την ομαλή δ ι εξαγωγή της δ ιαδ ι κασίας 
στο σύνολο της. Μολονότι αναλαμβάνει πλήρως την ευθύνη για τις 
απόψεις που εκφράζε ι, η Επιτροπή είναι πρόθυμη να συνέχισε ι τις 
συζήτησε ις και τις διαβουλεύσεις για την εξεύρεση της καλύτερης 
δυνατής λύσης. 
Το Πράσινο Βιβλίο αποσκοπεί στην επίτευξη τριών στόχων 
16. Κατ 'αρχάς, απ ο σκοπέ Γ να άρε ι στο μεγαλύτερο δυνατό βαθμό τις 
αμφιβολίες που εξακολουθούν να υπάρχουν σχετι κά με τη μετάβαση στο 
ενιαίο νόμισμα. Η αβεβαιότητα αποτελεί κυριότερο προσδιοριστικό 
παράγοντα του κόστους και του κινδύνου: για να πραγματοποιήσουν οι 
τράπεζες, οι διοικήσεις και οι επιχειρήσεις τις απαιτούμενες 
επενδύσεις, αυτή η αβεβαιότητα πρεπε ι να αρθεί το συντομότερο δυνατό. 
Στο πολιτικό επίπεδο, η εξέταση των συμπερασμάτων του Πράσινου 
Βιβλίου από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο που θα πραγματοποιηθεί στις Κάνες 
ενδέχεται να δώσε ι τη δυνατότητα στα κράτη μίλη να επιβεβαιώσουν τη 
δέσμευση τους να τηρήσουν το χρονοδιάγραμμα της συνθήκης και να 
συμμετάσχουν ενεργά στις προπαρασκευαστικές εργασίες για την 
επίτευξη αυτού του στόχου. 
Οι χρήστες του νομίσματος χρειάζονται ενα σενάριο αναφοράς και 
νομική ασφάλε ια για να αρχίσουν τις απαιτούμενες προπαρασκευαστικές 
10 
εργασίες. Αυτός είναι ο στόχος του πρώτου και του τρίτου μί ρους του 
βιβλίου , τα οποία αποσκοπούν στον προσδιορισμό , σε συνεργασία με όλα 
τα ενδιαφερόμενα μίρη, της καταλληλότερης προσίγγίσης. 
17. Δεύτερον, το Πράσινο Βιβλίο φιλόδοξε Γ να αποδείξει ότι η 
μετάβαση στο ε ν ι α ι ο νόμισμα ε Γ να ι εφικτή, από τεχν ι κή άποψη . Στόχος 
του Πράσινου Βιβλίου είναι να παρουσιάσει τους καθοριστικούς 
παράγοντες της μετάβασης στο εν ιαίο νόμ ι σμα ετσι ώστε να επιτρέψει 
τη δ ι εξαγωγή ανοικτής συ ζήτησης επί των θεμάτων αυτών και να 
διευκολυνθεί η κατανόηση τους . Στο πλαί σι ο αυτό , τοΠράσ ινο Βιβλίο 
αποτελεί μια απάντηση στις ανησυχίες που εκφράζονται συχνά από 
ορισμένους εκπροσώπους του ιδιωτικού τομεαοι οποίοι έχουν ζητήσει 
επίμονα από την Επιτροπή να αποσαφήνισε ι με τον καλύτερο δυνατό 
τρόπο τις πρακτικές ρυθμίσεις σχετι κάμε τη καθιέρωση του ενιαίου 
νομίσματος. 
18. Τρίτον, το Πράσινο Βιβλίο αναφέρει τις διάφορες εναλλακτικές 
μεθόδους για να διευκολυνθεί* η αποδοχή από την κοινή γνώμη της 
μετάβασης στο εν ιαίο νόμισμα. Το τέταρτο μέρος αφορά την εκστρατε ία 
ενημέρωσης που είναι απαραίτητη για να γίνουν κατανοητά από τους 
ευρωπαίους πολίτες τα πλεονεκτήματα του εν ιαίου νομίσματος και για 
την προετο ιμασία ενόψει των πρακτ ι κών μέτρων για την ει σαγωγή του 
ECU. Η έγκαιρη λήψη των ενδεδειγμένων τεχν ι κών μέτρων θα σύμβαλε ι 
στην εύρυθμη και ομαλή μετάβαση στο ενιαίο νόμισμα. Η κατάλληλη 
προετοιμασία θα διευκολύνε ι την άρση των αμφιβολιών, ιδίως στις χώρες 
στ ις οποίες η ισχύς του εθν ικού νομίσματος καθ ιστά δυσχερέστερη την 
αποδοχή αυτής της μεταβολής. 
Η ενεργός συμμέτοχη όλων των πολιτών αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση 
για την επιτυχή υλοποίηση της νομισματικής ένωσης. 
Αυτοί οι στόχο ι προσδ ιορί ζουν τη δ ι άρθρωση του Πράσι νου Βιβλίου: 
Μέρος 1: το σενάριο της μετάβασης 
Μέρος 2: ο ρόλος των διαφόρων ο ικονομικών φορέων 
Μέρος 3: το νομικό πλαίσιο του ενιαίου νομίσματος 
Μέρος 4: η ενημέρωση. 
11 
Mepoç 1 - Το σενάρι,ο της μετάβασης 
12 
Κεφάλαιο I 
Τα κριτήρια επιλογής του σεναρίου 
19. H συνθήκη πρόβλεπε ι την "ταχε ία" ε ισαγωγη του ECU ως εν ιαίο υ 
νομίσματος αμέσως μετά την έναρξη της νομισματι κ ης ένωσης , δηλαδή 
όταν καθοριστούν αμετάκλητα ο ι συναλλαγματικές ισοτιμίες και το ECU 
καταστεί αυτοτελές νόμισμα. 
Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή κατάρτισε ενα σενάριο αναφοράς που 
βασίζεται σε τρία κριτήρια τα οποία, κατά την άποψη της, 
προσδ ιορί ζουν την επιλογή του . Τα κ ρ ι τη ρ ια αυτά είναι : εφι κτότητα· 
τήρηση του νομικού πλαισίου και αξιοπιστία της διαδικασίας, 
απλότητα, ευελιξία και χαμηλό κόστος. 
Τμήμα 1 
Η εφικτότητα 
20. Η ι κανοπο ιητ ικότερη από πολλές απόψε ι ς μετάβαση θα ήταν εκείνη 
που θα προέβλεπε την ταυτόχρονη προσαρμογή όλων των τομίων στο εν ιαίο 
νόμισμα κατά την έναρξη του τρίτου σταδίου. Αυτή είναι η λεγόμενη 
προσέγγιση του big bang, δηλαδή της άμεσης και ολικής μετάβασης. 
Ωστόσο, κατέστη σαφές ότι η λύση αυτή δημιουργεί ανυπέρβλητες 
δυσχέρειες. Σε κάπο ι ο βαθμό , αυτό αναμενόταν από τους συντάκτες της 
συνθήκης, οι οποίοι για την εισαγωγή του ECU επέλεξαν τη λέξη 
'ταχεία9, και όχι "άμεση". Υπάρχουν δύο ειδών δυσχέρειες : 
• η ανάγκη προετοιμασΓας. Η μετάβαση στο ενιαίο νόμισμα θα 
επηρέασε ι την καθημερινή ζωή εκατοντάδων εκατομμυρίων 
καταναλωτών και πολιτών , τη λε ι του ργ ία δεκάδων εκατομμυρίων 
επιχε ι ρήσεων , ιδίως όσον αφορά τα λογιστι κά τους συστήματα (βλ. 
μίρος 2), καθώς και όλες τις δημόσιες διοικήσεις, οικονομικές 
η άλλες. Η εμπειρία του παρελθόντος δείχνει ότι η πλήρης 
επιτυχία της μετάβασης θα εξαρτηθε ί από την έγκαιρη οργάνωση 
μιας εκτενούς ενημερωτικής εκστρατείας που θα διαρκέσει αρκετά 
ετη (βλ. μίρος 4) · 
• ο χρόνος που απαι τ ε Γται για τις τεχν ι κες μεταβολές . Σύμφωνα με 
τις σημερινές πρόβλεψε ι ς του ΕΝΙ, θα χρ ε ι αστού ν τρία χρόν ι α γ ι α 
την εκτύπωση των τραπεζογραμματίων, από τη στιγμή που θα 
αποφασ ι στούν τα τεχν ι κά χαράκτη ρ ι στ ι κά τους . Οι διοικητές των 
13 
εθνικών νομισματοκοπείων έχουν πρόβλεψε ι ότι απαιτείται 
ανάλογη προθεσμία και για τα κέρματα. 
Υπολογίζεται επίσης ότι οι τράπεζες θα χρε ιαστούν αρκετά χρό ν ι α για 
να προσαρμόσουν πλήρως τα συστήματα δ ιαχείρ ίσης και πληροφορ ιών , 
όπως και οι φορείς εκμετάλλευσης μηχανημάτων αυτόματης πώλησης για 
να προσαρμόσουν το υφιστάμενο απόθεμα μηχανημάτων τους. 
Εχει πλεονγίνει δεκτό ότι οι αναγκαίες προπαρασκευαστικές εργασίες 
δεν μπορούν να αρχίσουν σε όλους τους τομείς πριν από την απόφαση του 
Συμβουλίου γ ια τη μετάβαση στην ΟΝΕ. Η πλήρης μετάβαση στο εν ιαίο 
νόμ ι σμα δεν μπορεί συνεπώς να πραγματοπο ιηθεί την πρώτη ήμερα του 
τρίτου σταδίου. 
Τμήμα 2 
Η τήρηση της συνθήκης και η αξιοπιστία της διαδικασίας 
21. Η ρητή αναφορά που υπάρχε ι στη συνθήκη τόσο στο ECU ως αυτοτελές 
νόμισμα όσο και στην ταχεία εισαγωγή του ενιαίου νομίσματος 
συνεπάγεται κατά την Επιτροπή ότι κατά την έναρξη του τρίτου σταδίου, 
το εν ιαίο νόμισμα θαχρησιμοποιείται σε έναν αρκετά ση μα ν τ ι κό όγκο 
δραστηριοτήτων. 
Την άποψη αυτή συμμερίζονται επίσης οι φορείς των χρηματοπιστωτικών 
αγορών , οι οποίο ι θεωρούν ότι η πολιτ ική βούληση των αρχών θα πρεπε ι 
να εκφραστεί με συγκεκριμένο τρόπο μίσω αποφάσεων που θα πλαισιώσουν 
τον αμετάκλητο καθορισμό των συναλλαγματικών ισοτιμιών. Κατά 
συνέπεια, η Επιτροπή θεώρησε ότι : 
• η νομισματική και συναλλαγματική πολιτική θα πρεπε ι ναασκείται 
στο εν ιαίο νόμισμα από την Ευρωπαϊ κή Κεντρ ι κή Τράπε ζα και το 
Ευρωπαϊκό Σύστημα Κεντρικών Τραπεζών 
• οι κυβέρνησεις θα πρέπει να οργανώσουν την έκδοση των νέων 
δημοσίων δανείων στο ενιαίο νόμισμα εντός του συντομότερου 
δυνατού χρονικού διαστήματος, έχοντας υπόψη τους τεχνικούς 
περιορισμούς της αγοράς. 
Οι δύο αυτές ενέργειες εκφράζουν σαφώς την ισορροπία μεταξύ των 
νομισματικών και των οικονομικών διατάξεων της συνθήκης. Εχουν 
συμπληρωματικό χαρακτήρα και δηλώνουν την κοινή βούληση τόσο των 
πολιτ ι κών όσο και των νομισματ ι κών αρχών. Η απουσία της μιας ή της 
άλλης θα έθιγε την αξιοπιστία της διαδικασίας. 
14 
Μια από τις επιπτώσε ι ς θα ήταν η σαφής μεταστροφή των επενδυτών προς 
τίτλους εκφρασμένους στα εθν ι κά νομίσματα που θεωρούνταν τα πλέον 
αξ ι όπι στα από πλευράς σταθερότητας πριναπό τη νομισματική ένωση, 
παρά την ύπαρξη αμετάκλητα καθορισμένων συναλλαγματι κών ισοτιμιών 
και την ισότητα των όρων αναχρηματοδότηση. Η έκβαση αυτή θα είχε 
σοβαρές επιπτώσεις τόσο στη σχετική εξέλιξη των μακροπρόθεσμών 
επιτοκίων όσο και στη θέση των δ ι άφορων χρηματοπ ιστωτ ι κών κέντρων 
εντός της ζώνης της νομισματικής ένωσης. 
Τμήμα 3 
Απλότητα, ευελιξία και χαμηλό κόστος 
22. Η επίλυση των τεχνικών προβλημάτων που θα ανακύψουν κατά τη 
μετάβαση στο εν ιαίο νόμισμα δεν πρεπε ι να προκάλεσε ι άσκοπα, παράλογα 
και δαπανηρά προβλήματα στην καθημερινή ζωή των πολιτών, των 
καταναλωτών και των επιχει ρήσεων. Η έμπειρα εχε ι καταδε ίξ ε ι ότι η 
επιτυχία εξαρτάται από την επιλογή μιας διαδικασίας που 
χαρακτηρίζεται από τη μεγαλύτερη δυνατή απλότητα και διαφάνεια» 
Αυτό σημαίνει ιδίως ότι η μετατροπή των διαφόρων μέσων πληρωμών 
(τραπεζογραμμάτια και κέρματα, επιταγές, κάρτες, εμβάσματα, εντολές 
πληρωμής) θα πρεπε ι να γίνε ι κατά τρόπο μεθοδ ι κό και απλό. 
Ωστόσο , το κριτήριο της απλότητας δεν θα πρεπε ι να οδήγησε ι σε μια 
υπερβολικά άκαμπτη προσέγγιση. Απαιτείται ευελιξία, για παράδε ιγμα: 
• όταν υπάρχουν σήμα ν τ ι κες άνομο ιότητες μεταξύ μιας κατηγορ ίας 
χρηστών νομίσματος. Αυτό ισχύει ιδίως στην περίπτωση των 
επιχειρήσεων . Οι περισσότερες από αυτές αναμένεται ότι θα 
αποφασίσουν να προσαρμοστούν σταδιακά στο ενιαίο νόμισμα, αλλά 
εκείνες που ασκούν σημαντι κες δραστηριότητες στο ε ν δοκό ινοτ ι κό 
εμπόριο, ενδέχεται να προτιμήσουν να προσαρμόσουν τη ταμειακή 
διαχείριση τους στα αρχικά στάδ ι α της δ ιαδ ι κασίας . Ηδη σήμερα, 
ορισμένοι διεθνείς όμιλοι έχουν υιοθετήσει το ECU-καλάθι 
νομισμάτων ως μονάδα εσωτερικής διαχείρισης· 
• όταν εΓναι δυνατό και επιθυμητό να δοθεί το προβάδισμα στις 
δυνάμε ι ς της αγοράς και του ελευθέρου αν ταγών ισμοϋ, ιδίως όσον 
αφορά τις υπηρεσίες που θα προσφέρουν οι τράπεζες στην ιδιωτική 
πελατεία τους πριν από τη γεν ι κή μετάβαση στο εν ιαίο νόμισμα. 
15 
Τμήμα 4 
Αλλα πιθανά σενάρια 
23. Εχουν προταθεί και άλλα σενάρια εκτός από εκείνο που 
παρουσιάστηκε ανωτέρω, αλλά η Επιτροπή θεωρεί ότι δεν 
ανταποκρί ν οντά ι στον ίδ ι ο βαθμό στα προαναφερθέντα κριτήρ ια. Για 
παράδειγμα, το σενάριο που στηρίζεται αποκλε ιστικά στη ζήτηση θα 
δημιουργούσε μεγαλύτερες περίπλοκες και θα συνεπαγόταν υψηλότερο 
κόστος, ιδίως για τον τραπεζικό τομέα. 
24. Από την άλλη πλευρά, χρονική μετάθεση της ολικής μετάβασης στο 
εν ιαίο νόμ ι σμα παρουσίαζε ι τα περισσότερα από τα πλεονεκτήματα μιας 
άμεσης ολικής μετάβασης, ειδικότερα όσον αφορά τα κριτήρια της 
απλότητας και του χαμηλού κόστους, θα ίσχυαν οι ίδιοι ακριβώς όροι 
γ ια όλους τους οικονομικούς φορείς και όλες τις τράπε ζες , ακόμη και 
τις μικρότερες , και δεν θα υπήρχε το πρόβλημα της τήρησης διπλών 
λογαριασμών. Αυτοί είναι ορισμένοι από τους λόγους για τους οποίους 
το σενάρ ιο αυτό υποστηρίζεται από δ ι άφορου ς κύκλους και βρίσκεται 
ακόμη υπό συ ζήτηση . 
Ωστόσο, μπορούν να διατυπωθούν ορισμένες γενικές παρατήρησε ις 
σχετικά με το σενάριο αυτό : 
• δεν συμβιβάζεται d priori με τις διατάξεις της συνθήκης που 
προβλέπουν την ταχεία εισαγωγή του ECU* 
• δεν εξασφαλί ζε ι εξαρχής την αξιοπιστία της δ ιαδ ι κασίας όσον 
αφορά την εκτεταμένη χρήση του ECU στον τραπεζ ι κό και τον 
χρηματοπιστωτικό τομέα· 
• επιβραδύνε ι τη ρύθμιση των προβλημάτων της αποδοχής και της 
εξοικείωσης του κοινού με το ενιαίο νόμισμα. 
Αυτός ει να ι ο λόγος για τον οποίο η Επιτροπή προτίμησε , σε σχέση με 
τις άλλες δυνατές επιλογές, να επικέντρωσε ι την προσοχή της στο 
στάδ ιο αυτό σε ίνασυγκεκριμίνο σενάρ ι ο αναφοράς το οποίο , κατά τη 
γνώμη της , ανταποκρίνεται καλύτερα στα κριτήρια που προαναφέρθηκαν . 
16 
Κεφάλαιο II 
Ενα σενάριο αναφοράς για τη μετάβαση στο ενιαίο νόμισμα 
25. Στο παρόν κεφάλαιο η Επιτροπή παρουσίαζε ι ίνα σενάρ ι ο αναφοράς 
προς συ ζήτηση και απ ο σαφή ν ι ση. Το σενάρ ι ο αυτό αποτελε ί ίνα από τα 
καθ ορ ι στ ι κά στοιχεία των πρακτ ι κών ρυθμίσεων για τη μετάβαση στο 
ενιαίο νόμισμα.Πρέπει ιδίως ναπεριορίσε ι την αβεβαιότητα ώστε να 
επιτ ρίψε ι στους ο ι κονομικούς φορείς να λάβουν τις επενδυτικές 
αποφάσε ι ς που απαι τούνται για την ομαλή μετάβαση στο εν ιαίο νόμισμα. 
Η Επιτροπή δεν επιθυμεί να επιβάλει μια δύσκαμπτη λύση, αλλά να 
εντοπίσει την πλέον κατάλληλη προσέγγιση σε συνεργασία με τα 
ενδιαφερόμενα μίρη και εντός των ορίων των αρμοδιοτήτων τους. 
Η διαδικασία μετάβασης πρεπε ι να είναι όσο το δυνατό συντομότερη, 
προκείμενου να περιοριστεί ο κίνδυνος δημιουργίας συγχύσεων που θα 
μείωναν την αξιοπιστία της και την αποφασιστικότητα των φορέων να την 
ολοκληρώσουν επιτυχώς. Πρέπει να υλοποιηθεί σε μια σειρά σαφώς 
προσδιορισμένων φάσεων και σε καθεμία από τις διαδοχικές φάσεις 
πρέπει να επιτευχθεί ουσιαστική πρόοδος . Πρέπει να μειώσει στο 
ελάχιστο το κόστος της μετάβασης, αποφεύγοντας την προσφυγή σε 
δαπανηρά πρόσω ρ ι νά μέτρα που θα αποδε ι κνϋονταν σύντομα περιττά. 
Τέλος,πρέπει ναεμπνεει εμπιστοσύνη στο κοινό και να του επίτρεπε ι 
να εξοικειωθεί με το ενιαίο νόμισμα. 
26. Το σενάρ ι ο αναφοράς περιλαμβάνε ι τρεις φάσε ι ς και αντιστοιχεί 
στο γράμμα, το πνεύμα και τη λογική της συνθήκης: 
• ενεργοποίηση της οικονομικής και νομισματικής ένωσης (ΦΑΣΗΑ)· 
• πράγματι κη έναρξη της ΟΝΕ και δ ιαμόρφωση μ ι ας κρίσιμης μά£"ας 
δραστηριοτήτων σε ECU (ΦΑΣΗ Β) · 
• τελική μετάβαση στο ενιαίο νόμισμα (ΦΑΣΗΓ). 
Η ομαλή μετάβαση θα μπορούσε να δ ι ευκολυνθεί εάν τα προ βλ ε πό με να για 
κάθε φάση μέτρα λαμβάνονταν εκ των προτέρων στ ι ς περ ιπτώσε ι ς που αυτό 
είναι δυνατό. Οι αρμόδιες δημόσιες αρχές (Συμβούλιο, Επιτροπή, 
Ευρωπαϊκό Νομισματικό Ιδρυμα/Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, κράτη 
μέλη) πρέπει να απευθύνουν το ταχύτερο δυνατό και με σαφή τρόπο τα 
μηνύματα που θα πείσουν τους οικονομικούς φορείς για τον επικείμενο 
χαρακτήρα της ΟΝΕ. 
17 
Τμήμα I 
ΦΑΣΗ A - Ενεργοποίηση της οικονομικής και νομισματικής ένωσης 
(ΟΝΕ) 
27. ΗΦΑΣΗΑαρχί ζει με την απόφαση του Συμβουλίου γ ια τη μετάβαση 
στη νομισματι κ η ένωση συμφωνάμε τη δ ιαδ ι κασία που προβλέπεται στη 
συνθήκη (άρθρα 109ΐ και 109Λ) . Αποσκοπέ ί στη λήψη των αποφάσεων και 
μίτρων που απαι το ύ ν τα ι για τη μετάβαση στην ΟΝΕ στη ΦΑΣΗ Β. Το πλέον 
σημαντικό στοιχείο της είναι η σύσταση του Ευρωπαϊκού Συστήματος 
Κεντρ ι κών Τραπεζών (ΕΣΚΤ) και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας 
(ΕΚΤ), με το διορισμό της Εκτελε στ ι κής Επιτροπής της. Σε συνεργασία 
με τράπεζες και χρηματοπιστωτικούς οργαν ισμούς , το ΕΣΚΤ και η ΕΚΤ θα 
αρχίσουν να θέτουν σε εφαρμογή τα λ ε ι του ργ ι κάμε σα γ ι α την άσκηση της 
νομισματικής και συναλλαγματικής πολιτικής σε ECU στην αρχή της 
επόμε ν ης φάσης . Εκτιμάται σήμερα ότι οι προπαρασκευαστ ι κες αυτές 
εργασίες θα ολοκληρωθούν εντός δώδεκα μηνών κατ'ανώτατο όριο. Αυτή 
θα ε ίνα ι επομένως η μέγιστη διάρκεια της ΦΑΣΗΣ Α. 
28. Προκείμενου ναπρσδώσε ι αμετάκλητο χαρακτήρα στη δ ιαδ ι κασία 
αυτή, το Συμβούλιο θα πρεπε ι νααναγγε ίλε ι, στο πλαίσιο της απόφασης 
για τη μετάβαση στη νομισματική ένωση, την τελική ημερομηνία της 
πλήρους ε ι σαγωγής του εν ιαίο υ νομίσματος (το αργότερο τέσσερα ε τη 
μετά την έναρξη της ΦΑΣΗΣ Α) . 
29. Επιπλέον , η Επιτροπή εκτιμά ότι στην αρχή της ΦΑΣΗΣ Απρεπε ι να 
ληφθούν τα ακόλουθα μίτρα: 
• θέσπιση νομικού πλαισίου που να επίτρεπε ι την εισαγωγή του 
εν ιαίο υ νομίσματος κατά την έναρξη της ΦΑΣΗΣ Β. Το μέτρο αυτό θα 
αφορά ιδίως τους όρους χρησιμοποίησης του νέου νομίσματος στους 
δ ιάφορους τομείς και τις σχέσεις του με ταεθνικά νομίσματα, τη 
συνέχεια των συμβάσεων και των νομικών υποχρεώσεων και τη 
νομοθεσία που θα επιτρέπει στιςοικονομικες και φορολογ ι κες 
διοικήσεις να ε ισπράττουν ορισμένες πληρωμές σε ECU κατά την 
έναρξη της ΦΑΣΗΣ Β* 
• καθορισμός των χαρακτηριστικών και των τεχνικών προδιαγραφών 
των τραπεζογραμματίων και κερμάτων σε ECU κατά τρόπο που να 
επίτρεπε ι την προσαρμογή των αυτόματων μηχανών και των 
συστημάτων πληροφοριών . Η απόφαση για την έναρξη της εκτύπωσης 
τραπεζογραμματίων και της κοπής κερμάτων σε ECU θα ληφθε ί από 
τις αρμόδιες αρχές· 
• δημιουργία σε κάθε χώρα εθνικής διάρθρωσης προγραμματισμού για 
την εποπτεία της μετάβασης στο εν ιαίο νόμισμα, στην οποία θα 
18 
συμμετεχουνόλοι οι ενδιαφερόμενοι φορείς(διοίκηση, κεντρική 
τράπεζα, ιδωτικός τομέας, καταναλωτές), θα κατάρτισε ι 
πρόγραμμα προσαρμογής της δημόσιας διοίκησης σε εθνικό και 
τόπι κό επίπεδο. Ανάλογες μορφές συντονισμού θα οργανωθούν και 
σε κοινοτικό επίπεδο· 
• κατάρτ ι ση σε κάθε χώρα από τον τραπεζ ι κό και χρηματοπι στωτ ι κό 
τομία σχεδίου μετάβασης, το οποίο θα διευκρινίζει το ρυθμό 
ολοκλήρωσης και τόπε ρ ιεχόμενοτων δ ι άφορων σταδίων τεχνικής 
προσαρμογής των φορέων του τομέα. Τοσχεδιοαυτό θα καθορίζε ι 
τις τεχνικές ρυθμίσεις που είναι αναγκαίες για μια ομαλή 
μετάβαση (κεφαλαιαγορές και υποδομές τους - δημοσίευση τιμών, 
διακανονισμός, παράδοση, φύλαξη, συστήματα πληρωμών μεγάλων 
ποσών) . 
Τα μέτρα αυτά θα πρεπε ι να προ ε το ι μαστού ν εκ των προτέρων και , για 
ορισμένα από αυτά, να ληφθούν κατά προτίμηση πριν από την έναρξη της 
ΦΑΣΗΣ Α. Κατά τη δ ιάρκε ι α της φάσης αυτής , οι ιδιωτικοί φορείς θα 
μπορούν να συνεχίσουν σε οικειοθελή βάση την προετοιμασία τους για τη 
μετάβαση στο ενιαίο νόμισμα. 
Τμήμα 2 
ΦΑΣΗ Β - Πραγματική έναρξη της οικονομικής και νομισματι κής ένωσης 
και δημιουργία κρίσιμης μά^ας δραστηριοτήτων σε ECU 
30. Σύμφωνα με τη συνθήκη, η ΦΑΣΗ Β αρχίζει με τον αμετάκλητο 
καθορισμό των συναλλαγματικών ισοτιμιών των συμμετεχόντων 
νομ ισμάτων και με την ανάληψη από το ΕΣΚΤ της ευθύνης γ ια την ενιαία 
νομισματι κή πολι τ ική. To ECU δεν ορίζεται πλέον ως καλάθ ι νομισμάτων 
και καθίσταται αυτοτελές νόμισμα, του οποίου τα εθνικά νομίσματα 
είναι τέλεια υποκατάστατα, δηλαδή διαφορετικές ονομαστικές 
έκφρασε ι ς του εν ιαίο υ νομίσματος. Ο καθορισμός τιμών μετατροπής δεν 
θα μετάβαλε ι αυτός καθαυτός την εξωτερική ισοτ ιμία του ECU. Η τιμή 
μετατροπής του ECU-καλάθι νομισμάτων σε ECU-ενιαίο νόμισμα είναι 
1:1. Οι επίσημες αγορές συναλλάγματος των νομισμάτων που συμμετέχουν 
στην ΟΝΕ καταργούνται πλήρως. 
31. Η φάση αυτή αντ ιστό ιχεί στην έναρξη ισχύος του τρίτου σταδίου 
της ΟΝΕ και θα δ ι άρκεσε ι τρία ε τη κατ'ανώτατο όριο. Προκείμενου να 
ενισχύσει την αξιοπιστία και τον αμετάκλητο χαρακτήρα της ΟΝΕ, η 
Επ ι τ ροπή θεωρεί ότι πρεπε ι να δοθεί ταχε ία και δυναμι κή ώθηση στην 
ε ισαγωγή του ενιαίου νομίσματος μέσω της άμεσης δημιουργίας κρίσιμης 
μά^ας δράστη ρ ι οτήτων σε ECU, η οποία θααπαι τήσε ι μια πρώτη ρ ι ζ ι κή 
μεταβολή στον τραπεζικό και χρηματοπιστωτικό τομέα. Ο τομέας αυτός 
θα πρεπε ι στη συνέχεια ναεχει ολοκλήρωσε ι εντός τ ρ ιών κατ' ανώτατο 
19 
όριο ετών τη μετατροπή των υπόλοιπων δραστηριοτήτων και συστημάτων 
του. 
32. Ο ορισμός της κρίσιμης μάζας δραστηριοτήτων σε ECU πρεπε ι να 
διευκρινιστεί εντός των προσεχών μηνών μετά από δ ιαβουλεύσε ι ς με τον 
τραπεζ ι κό τομέα και το ΕΝΙ, το οποίο είναι το υπεύθυνο όργανο για την 
προ ε το ιμασία του πλαισίου της νομισματι κής πολι τι κής . Η Επ ι τροπή 
επιθυμεί ωστόσο να δοθεί ο ευρύτερος δυνατός ορισμός, έτσι ώστε να 
καλύπτε ι τη νομισματική και συναλλαγματική πολιτική, τη διατραπεζική 
αγορά, τη χρηματογορά, την αγορά συναλλάγματος και την κεφαλαιαγορά, 
τις νέες εκδόσεις τίτλων δημοσίου χρέους και τα συστήματα πληρωμών 
μεγάλων ποσών. 
• No μ ι σματ ι κή και συναλλαγματ ι κή πολιτ ι κή σε ECU: η Επιτροπή 
θεωρεί ότι η ενιαία νομισματική πολι τ ική πρεπε ι να σχεδιάζεται 
και να ασκείται με βάση το εν ιαίο νόμισμα ήδη από την αρχή της 
φάσης αυτής. Το ΕΣΚΤ θα δ ι ενεργεί πράξε ι ς σε ECU με το σύνολο 
των φορέων που είναι αρμόδιοι για τη νομισματική πολιτική 
(εθνικές κεντρικές τράπε ζ ες , τράπε ζ ες) . Οι πράξε ι ς αυτές θα 
αφορούν όλα τα μέσα νομισματικής πολιτικής: αναχρηματοδότηση, 
πράξεις ανοικτής αγοράς και, γεν ι κότερα, βραχυπρόθεσμες 
πράξε ι ς. Επιπλέον, και σύμφωνα με τις ίδιες κατευθυντήρι ες 
γραμμές, οι πράξεις συναλλάγματος του ΕΣΚΤ έναντι τρίτων 
νομισμάτων(δολάριο,γιεν)θαδιενεργούνται αποκλει στ ι κά σε 
ECU. Ο διακανονισμός των πράξεων που σχετίζονται με τη 
νομισματική πολιτική θα γίνεται μέσω του συστήματος TARGET2, το 
οποίο το ΕΝΙ ανέλαβε να θέσει σελειτουργίαστατελητου 1996* 
• Νέες εκδόσεις τίτλων δημοσίου χρέους: οι νέες εκδόσεις τίτλων 
δημοσίου χρέους πρεπε ι να γίνονται σε ECU από την αρχή της ΦΑΣΗΣ 
Β, στο βαθμό που αυτό είναι δυνατό από τεχνική άποψη. Οι 
εκφρασμένες στο εν ιαίο νόμισμα εκδόσε ι ς θα απευθύνονται στους 
θεσμικούς επενδυτές και θα αφορούν τις εκδόσεις τίτλων με 
προθεσμία λήξης μετά την έναρξη της ΦΑΣΗΣ Γ. Οι ιδιωτικοί 
εκδότες μπορούν ενδεχομένως να υ ιοθετήσουν την ίδια πρακτική· 
• Διατραπε ζ ι κήαγορά, χρηματαγορά και κεφαλαιαγορά: οι αγορές 
στις οποίες ασκείται η εν ιαία νομισματική πολιτική θα μπορούν , 
λόγω της διεθνοποίησης τους ναλει τουργούν ταυτόχρονα σε ECU 
ήδη από την αρχή της ΦΑΣΗΣ Β. Η μεταβολή αυτή θα αφορά καταρχήν 
τα ε ν τόκα γραμμάτια του δημοσίου , τα ομόλογα και τα παράγωγα 
μέσα που συνδέονται με τους τίτλους αυτούς. Ολοι οι φορείς αυτών 
των αγορών (τράπεζες , εταιρείες χαρτοφυλακίου επενδύσεων, 
ασφαλιστικές εταιρείες, θεσμικοί επενδυτές, διαμεσολαβητές) 
θαδιενεργούν πράξε ι ς σε ECU, όπως άλλωστε και τα λ ε ιτουργ ι κά 
Βλέπε δεύτερο μέρος, κεφάλαιο Ι, τμήμα2. 
20 
συστήματα των αγορών (δημοσίευση τιμών, διακανονισμός, 
παράδοση, φύλαξη)· 
• Συστήματα δ ιακανον ισμου πληρωμών μεγάλων ποσών: το σύστημα 
TARGET και το ιδιωτικό σύστημα συμψηφισμού της ECU Banking 
Association θαείναι δ ιαθεσιμα για την επεξεργασία πληρωμών 
μεγάλων ποσών σε ECU. 
33. Η δημιουργία κρίσιμης μάζας δραστηριοτήτων σε ECU θα έχει 
διαφορετικές επιπτώσεις στις μεγάλες κατηγορίες οικονομικών φορέων. 
Τα εθνικά νομίσματα θα συνεχίσουν να χρησιμοποιούνται στις 
συναλλαγές μεταξύ τραπεζών και πελατών τους (επιχειρήσεις, 
καταναλωτές). Ωστόσο, κάθε ιδιωτι κός φορέας θαμπορεί νααποφασίζε ι 
σε οικειοθελή βάση ναχρησιμοπο ιήσε ι νωρίτερα το εν ιαίο νόμισμα στ ι ς 
συναλλαγές του. 
34. Για τις τράπεζες και τους χρηματοπιστωτ ι κ ους οργαν ισμου ς , η 
μετάβαση στο ενιαίο νόμισμα θα άρχισε ι με την ενιαία νομισματική και 
συναλλαγματι κ ή πολιτική, τις πράξε ι ς στ ι ς αγορές και τα αν τι στο ι χα 
συστήματα διακανονισμού. Η κρίσιμη μάζα δραστηριοτήτων θα αφορά 
σαφώς προσδιορισμένες και ομοιογενείς συναλλαγές που μπορούν να 
εντοπιστούν εύκολα και για τις οποίες υπάρχουν ειδικές διαδικασίες 
επεξεργασίας. 
Η προσαρμογή των άλλων συστημάτων πληροφορ ιών και διαχείρισης θα 
γίνει στη ΦΑΣΗ Β σύμφωνα με το σχέδιο μετάβασης , με την εφαρμογή 
αποκεντρωμένης προσίγγίσης που θα συντονίζεται από τις αρμόδιες 
αρχές. Ηφύση των τραπεζικών υπηρεσιών που παρέχονται στο ευρύ κοινό, 
οι οπο ι ες χαρά κ τη ρί ζ οντά ι από σημαντικό όγκο συναλλαγών μ ι κρών όμως 
ποσών , συ ν επάγε τα ι ότι στον τομεααυτόημε τάβαση θαγίνει μετά την 
προσαρμογή των εθνικών συστημάτων πληρωμών. 
35. Ορόλοςτων δημόσ ιων δ ιο ικήσεων κατά τη διάρκεια της ΦΑΣΗΣ Β θα 
είναι καθοριστικής σημασίας , συμφωνάμε το πρόγραμμα προσαρμογής που 
θα έχει καταρτιστεί στην προηγούμενη φάση από τις εθνικές 
διάρθρωσε ις προγρμματισμού. θα πρεπε ι επίσης να υπάρχε ι δυνατότητα 
πληρωμής ορισμένων φόρων σε ECU. Γενικότερα, τα κυριότερα κονδύλια 
δημοσίων δαπανών θα μπορούν να εκφράζονται και, όσο το δυνατόν 
ταχύτερα, να καταβάλλονται σε ECU, όπως άλλωστε και οι εθνικοί 
πρϋπολογισμοί. Εξάλλου, οι δημόσιες διοικήσεις θα πρέπει να 
οργανώνουν τακτικές εκστρατείες ενημέρωσης των χρηστών. 
36. Οι εκτός τραπεζ ι κού τομέα ιδιωτικές επιχειρήσεις θα μπορούν να 
διενεργούν ορισμένες συναλλαγές σε ECU, εάν το επιτρέπουν οι 
περιστάσεις. Οι επιχειρήσεις με σημαντικό όγκο διεθνών 
δραστηριοτήτων θα μπορούσαν να υ ιοθετήσουν γρήγορα το ECU για το 
σύνολο ή για μέρος των δραστηριοτήτων τους στη ΦΑΣΗ Β. Οι άλλες 
21 
επιχειρήσεις θα έχουν κατά πάσαν πιθανότητα λιγότερα κίνητρα να 
προσαρμοστούν πριν από την καθιέρωση του ενιαίου νομίσματος. 
37. Οι καταναλωτές θα συνεχίσουν ναχρησιμοπο ιούν το εθν ι κό τους 
νόμ ι σμα στη ΦΑΣΗ Β λόγω της σχετι κής ανεπάρκε ι ας μέσων πληρωμής σε 
ECU. Ωστόσο, ο ανταγωνισμός και η δημόσια ζήτηση ενδέχεται να 
οδηγήσουν ορισμένους ιδιωτικούς φορείς στην παροχή υπηρεσιών σε ECU. 
Η εξέλιξη αυτή θα εξαρτηθεί από την ικανότητα των συστημάτων πληρωμών 
να λειτουργοϋν σε ECU. Γεν ι κότερα, η πληροφόρηση των πολιτών θα 
προωθείται με συστηματικό τρόπο με ιδιωτικές και δημόσιες 
πρωτοβουλίες , για παράδε ιγμα μέσω της δ ιπλής αναγραφής των τιμών . 
Τμήμα 3 
ΦΑΣΗ Γ - Οριστική καθιέρωση του ενιαίου νομίσματος 
38. Η ημερομηνία έναρξης της φάσης αυτής θα αναγγελθεί κατά το χρόνο 
της ενεργοποίησης της ΟΝΕ (στην αρχή της ΦΑΣΗΣ Α). θα μπορούσε ωστόσο 
να άρχισε ι πριν από την αναγγελθε ίσα ημερομηνία εάν το Συμβούλιο , 
συνερχόμενο σε επίπεδο αρχηγών κρατών ή κυβερνήσεων , λάβει σχετική 
απόφαση. θα διαρκέσει όσο χρόνο απαιτείται για την ανταλλαγή των 
κερμάτων και των τραπεζογραμματίων - δηλαδή μερικές εβδομάδες. θα 
ολοκλήρωσε ι την ε ισαγωγή του ενιαίου νομίσματος και συνεπάγεται τις 
ακόλουθες εξελίξεις: 
• ανταλλαγή τραπεζογραμματίων και κερμάτων 
• μόνον το ECU είναι νόμιμο νόμισμα· 
• η προσαρμογή των τραπεζών και του χρηματοπιστωτικού συστήματος 
έχει ολοκληρωθε ί : όλα τα μί σα πληρωμής (μεταφορές χρηματ ι κών 
ποσών, επιταγές, ηλεκτρονικες κάρτες) έχουν μετατραπεί σε ECU, 
παράλληλα με τα εθνικά συστήματα διακανονισμού· 
• ο μη τραπεζικός ιδιωτικός τομέας χρησ ιμοπο ι ει αποκλε ι στ ι κά το 
ECU στο σύνολο των δραστηριοτήτων του. 
39. Ηδ ιαδικασίαανταλλαγήςπρεπειναπροετοιμαστείμε ιδιαίτερη 
προσοχή. Σε ο ρ ι μί ν ες περιπτώσεις (ταμειακές μηχανές, μηχανές έκδοσης 
εισιτηρίων και αυτόματες μηχανές πώλησης), οι προετοιμασίες θα 
αρχίσουν πολύ πριν, αμέσως μετά την ανακοίνωση των τεχνικών 
προ δ ι άγραφων των κερμάτων και χαρτονομισμάτων , ετσ ι ώστε να είναι 
δυνατή η προσαρμογή του λογισμικού και των μηχανών. Στην πράξη, η 
μετατροπή θα μπορούσε να ολοκληρωθεί εντός μερικών εβδομάδων 
προ κ ε ι με νου να αποφευχθούν οι περί πλοκές που θα προέκυπταν από μια 
παρατεταμένη περίοδο παράλληλης κυκλοφορίας δύο νομισμάτων. Τα παλιά 
22 
εθνικά νομίσματα θα ανταλλάσσονται χωρίς έξοδα στις εθνικές 
κεντρικές τράπεζες κατά τη διάρκεια της προβλεπόμενης από τη 
νομοθεσία κάθε χώρας περιόδου. 
40. Λαμβανομένης υπόψη της έκτασης αυτής της άνευ προηγουμένου 
μεταβολής, η Επιτροπή εκτιμά ότι ίνα μέγιστο χρονικό διάστημα 
τεσσάρων ετών μεταξύ της απόφασης για την έναρξη της ΟΝΕ (ΦΑΣΗΑ) και 
της τελικής μετάβασης στο ενιαίο νόμισμα (ΦΑΣΗΓ) δεν είναι a priori 
υπερβολικό. Το χρον ι κό αυτό δ ιάστημα θα μπορούσε άλλωστε να με ιωθε ί . 
Η διάρκεια της διαδικασίας υπαγορεύεται σε μεγάλο βαθμό από την 
ανάγκη προετοιμασίας του κοινού και από τεχνικούς παράγοντες (χρόνος 
που απαιτείται για την προετοιμασία του τραπεζικού τομία, προθεσμίες 
για την κοπή κερμάτων και εκτύπωση τραπεζογραμματίων σε ECU). 
41. Δεν είναι δυνατόν να προσδιοριστεί με ακρίβεια ο χρόνος που 
είναι αναγκαίος γ ια την εξοικείωση του κοινού με το ECU και για την 
ολοκλήρωση της απαιτούμενης τεχν ι κής προ ε το ι μασιάς. Στο βαθμό όμως 
που , αφενός , οι αρχές θα έχουν τη βούληση να λάβουν τα μίτρα γ ια την 
προ ετο ι μα σία αυτή π ρ ι ν από την έναρξη της ΦΑΣΗΣ Α και , αφετέρου , θα 
εχε ι διαμορφωθεί μια αρκετά σημαντική κρίσιμη μάζα δραστηριοτήτων σε 
ECU, η διάρκε ια της ΦΑΣΗΣ Β ενδέχεται να είναι μικρότερη. Η Επ ι τροπή 
προτείνε ι κατά συ ν ε πε ι α να θεωρηθούν οι περί οδοί που αναφέρονται στο 
σενάριο αναφοράς ως ανώτατες περίοδοι και οι ημερομηνίες που 
καθορίζονται από το Συμβούλιο ως καταληκτικές ημερομηνίες. 
42. Το παρόν έγγραφο βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στις εργασίες της 
ομάδας ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων υπό την προεδρία του κ. C&QS 
Mdas. Η ομάδα εμπε ιρογνωμόνων προτείνε ι μια πολύ μικρότερη 7ίερίοδο : 
ενα έτος μόνον από την πραγματική έναρξη της ΟΝΕ εως την τελική 
μετάβαση στο ενιαίο νόμισμα, αντί της τριετούς, κατ'ανώτατο όριο, 
περιόδου που προτείνει η Επι τ ροπή. Είναι σαφές ότι το σενάρι ο της 
ομάδας Maas εφαρμόζεται μόνον εάν επίλεγε ί ως ημερομηνία έναρξης της 
ΟΝΕ η 1η Ιανουρίου 1999, η ο ποία άλλωστε είναι ηημερομηνιαγιατην 
οποία η ομάδα εξέφρασε την προτίμηση της. Αλλά εάν η ΟΝΕ αρχίσει 
νωρίτερα, για παράδειγμα το 1997 ή το 1998, η διάρκεια της 
μεταβατικής περιόδου πρέπει να είναι μεγαλύτερη και το περιεχόμενο 
της πιο ουσιαστικό προκειμίνου να ληφθεί υπόψη η πρόοδος των 
προετοιμασιών. Στην περίπτωση αυτή, οι διάφορες μεταξύ των δύο 
σεναρίων είναι λιγότερο έντονες. 
23 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΕΝΙΑΙΟΥ ΝΟΜΙΣΜΑΤΟΣ/ΔΙΑΔΟΧΗ ΤΩΝ ΦΑΣΕΩΝ 
ΦΑΣΗ Α 
Ενεργοποίηση της ΟΝΕ ΦΑΣΗ Β 
Εναρξη της ΟΝΕ ΦΑΣΗ Γ 
Πλήρης εισαγωγή του 
ενιαίου νομίσματος 
Στην αρχή της φάσης 
•Κατάλογος συμμετεχό­
ντων κρατών μελών 
•Αναγγελία (ή επιβεβαί-
ωση) της ημερομηνίας 
έναρξης της ΟΝΕ 
•Αναγγελία της 
ημερομηνίας τελικής 
\1ετάβασης στο ενιαίο 
νόμισμα 
• Σύσταση του ΕΣΚΤ και 
της ΕΚΤ 
• Εναρξη της παραγω-γης 
τραπεζογραμματίων και 
κερμάτων 
Κατά τη διάρκεια της 
φάσης 
• Εντατι κοιτοίηση των 
προετοιμασιών και 
εφαρμογή μέτρων που 
πρέπει να έχουν ληφθεί 
πριν ή το αργότερο στην 
αρχή της φάσης 
•Νομικό πλαίσιο 
•Εθνική διάρθρωση 
προγραμματισμού 
•Σχέδιο μετάβασης για 
τον τραπεζικό και χρη­
ματοπιστωτικό τομέα Στην αρχή της φάσης 
•Καθορισμός των τιμών 
μετατροπής 
• To ECU καθίσταται 
αυτοτελές νόμισμα 
•Νομισματικη και 
συναλλαγματική 
πολι τι κη σε ECU 
• Διατραπεζική ayopa, 
χρηματαγορά, κεφαλαι­
αγορά και ayopa 
συναλλάγματος σε ECU 
•Εκδοση νέων τίτλων 
δημοσίου χρέους σε ECU 
•Εναρμονισμένα συστή­
ματα πληρωμών μεγά-λων 
ποσών σε ECU 
Κατά τη διάρκεια της 
φάσης 
•Συνέχιση της προσαρ­
μογής του τραπεζικού και 
χρηματοπιστωτικού τομέα 
•Προσαρμογή δημόσιων 
και ιδιωτικών φορέων, 
εκτός τραπεζικού τομέα, 
στο /βαθμό που το επι­
τρέπουν οι συνθήκες Στην αρχή της φάσης 
•Εισαγωγή τραπεζο­
γραμματίων και κερμά­
των σε ECU 
•Ολοκλήρωση της προ­
σαρμογής των τραπεζών 
(συστήματα λιανικών 
πληρωμών) 
•Απόσυρση των 
τραπεζογραμματίων και 
κερμάτων σε εθνικά 
νομίσματα 
•Ολοκλήρωση της προ­
σαρμογής δημόσιων και 
ιδιωτικών φορέων 
•Αποκλειστική χρήσιμο 
ποίηση του ECU 
1 έτος κατ'ανώτατο όριο 3 ε τη κατ'ανώτατο όριο Μερικές εβδομάδες 
24 
Μέρος 2 - Ο ρόλος των διαφόρων οικονομικών φορέων 
25 
Κεφάλαιο J 
Ο τραπεζικός και χρηματοπιστωτικός τομέας 
43. ΣΤΟ κεφάλα ι ο αυτό αναφέρονται καταρχάς τα κυρ ι ότ ε ρα δεδομένα 
του νέου νομισματικού πλαισίου εντός του οποίου θα κληθούν να 
λ ε ι τουργήσουν τα τραπεζ ι κά και χρηματοπιστωτικά ιδρύματα κατά τη 
ΦΑΣΗ Β του σεναρίου αναφοράς. 
Στη συνίχε ι α εξετάζονται οι διευθέτησε ι ς που οι τράπεζες και τα λοιπά 
χρηματοπι στωτι κά ιδρύματα θα πρεπε ι να ε ισάγουν στιςδιαχειριστικες 
τους μεθόδους καθώς και οι προσαρμογές τις οποίες θα πρέπει να 
υποστούν τα συστήματα πληρωμών. Κατόπιν εξετάζονται οι συ ν επει ες για 
τις κεφαλαιαγορές. 
Κατά τη σύνταξη αυτού του κεφαλαίου λήφθηκαν υπόψη ο ι εργασίες που 
πραγματοποίησαν στους τομείς αυτούς το ΕΝΙ, η Ευρωπαϊκή Ενωση 
Τραπε ζών , ο Σύνδεσμος γ ια τη Νομισματι κή Ενωση της Ευρώπης (AUME), 
η Ευρωπαϊκή Ενωση για το ECU (ABE) και άλλες τραπεζικές ενώσεις. 
Βεβαίως, το ίδιο ισχύει και για τις εκθέσεις που υπέβαλε η ομάδα 
εργασίας που συνέστησε η Επιτροπή υπό την προεδρία του κ. Cees MââS. 
Τμήμα 1 
Ο τραπεζικος τομέας 
44. Η συμβολή του τραπεζικού τομέα είναι ουσιώδους σημασίας για την 
καθιέρωση του ECU ως ενιαίου νομίσματος. Ο λόγος είναι απλός. Σε 
σύγκριση με τα κέρματα και τα τραπεζογραμμάτια, το ύψος των 
τραπεζ ικών καταθέσεων όψεως αντιπροσωπεύε ι μία ποσότητα χρήματος 
κατά πολύ μεγαλύτερη. Ωστόσο, ενώ η χρησιμοποίηση των 
τραπεζογραμματίων και κερμάτων ως μέσων πληρωμής μεταξύ ιδιωτών 
είναι απλή, η αυξανόμενη αυτοματοποίηση των διαφόρων ειδών 
τραπεζ ι κών πράξεων (κατάθεσε ι ς , πίστωσε ι ς , συνάλλαγμα, τίτλο ι ...) 
καθώς και εκείνη των πληρωμών μέσω επι ταγής , τραπε ζ ι κής κάρτας και 
άλλων τρόπων μεταβίβασης χρηματικών ποσών οδήγησαν τις τράπεζες στην 
εγκατάσταση και λειτουργία ολοένα και περισσότερο προηγμένων 
τεχνολογικά συστημάτων πληροφορικής για την επεξεργασία των 
στοιχείων και τις πληρωμές. Η αν τ ι κατάσταση του εθνικού νομίσματος 
από το ECU υπόχρεων ε ι τις τράπεζες να προσαρμόσουν καθένα από τα 
συστήματα αυτά ώστε να μπορούν να λ ε ιτουργούν με βάση το ECU. Για την 
ε ν λόγω προσαρμογή πρεπε ι να υ ιοθετηθεί μια συ ν τον ι σμίνη προσίγγ ι ση 
σε κάθε χρηματαγορά. 
26 
Με την προσαρμογή και τον παράλληλο εκσυγχρονισμό TGJV συστημάτων τους 
πληροφορικής ώστε να λειτουργούν με βάση το ECU, οι τράπεζες θα 
εξασφαλίσουν προ νομι ο ύ χα α ν ταγών ι στ ική θέση στις διεθνείς αγορές 
χρήματος, χρηματοπιστωτικών μέσων και συναλλάγματος σε ECU , των 
οποίων το αναπτυξιακό δυναμικό θα είναι σημαντικό. 
45. Οι ευρωπαϊκές ενώσει ς τραπεζών τον ι σαν ότι οι τράπεζ ες είναι 
ετο ι μες να καταβάλουν τις απαι τούμενες προσπάθ ε ι ες προσαρμογής , 
δ ι στάζουν όμως να προβούν στην υλοποίηση μεγάλων επενδύσεων χωρίς να 
δι αθετούν εγγυήσεις σχετικά με το χρονοδιάγραμμα και τον αμετάκλητο 
χαρακτήρα της πορείας προς την ΟΝΕ, το σενάρ ι ο καθ ι ερωσης του ECU και 
την προώθηση των νομοθετικών συνοδευτικών μέτρων. 
Στόχος του Πράσι νου Βιβλίου είναι ακριβώς να σύμβαλε ι στην άρση αυτών 
των αβεβαιοτήτων. 
Οι τράπεζες και το νεο νομισματικό πλαίσιο 
46. Κ συνθήκη ορίζει ότι με την έναρξη της ΦΑΣΗΣ Β το ECU καθίσταται 
αυτοτελές νόμισμα. Μέχρι τη στιγμή κατά την οποία το ECU θα άρχισε ι 
να κυκλοφορεί ως αποκλε ιστικό νόμισμα της ΟΝΕ, τα συμμετέχοντα εθν ι κά 
νομίσματα θα εξακολουθούν να υφίστανται. Η κατάσταση αυτή έχει 
νομισματικές, νομικές και τεχνικές συνέπειες για τις τράπεζες. 
47. Νομισματικες πτυχές : με τον αμετάκλητο καθορισμό των 
συναλλαγματικών τους ισοτιμιών τα συμμετέχοντα νομίσματα και το ECU, 
καθίστανται τέλεια υποκατάστατα. Παύουν να αποτελούν ξεχωριστά 
νομίσματα και καθίστανται οι διαφορετικές έκφρασεις μιας και μόνης 
νομισματικής πραγματικότητας. Συνεπώς, τα εθνικά νομίσματα 
καθίστανται, υπό τις αρχικές τους ονομασίες , τέλε ι α υποκατάστατα του 
ECU. 
Για τις τράπεζες , αυτό σημαίνει ότι: 
• κάθε τραπεζική κατάθεση εκφρασμένη σε συγκεκριμένη εθνική 
νομισματική ονομασία αντιπροσωπεύει, μέσω εφαρμογής των 
συναλλαγματικών ισοτιμιώνπου έχουν καθ ο ρ ιστέί αμετάκλητα, 
αντίστοιχες αμετάκλητα καθορισμένες αξίες σε ECU και σε καθεμία 
από τις άλλες εθνικές νομισματικές ονομασίες· 
• το τραπεζικό σύστημα δύναται να δημιουργεί χρήμα, χωρίς 
συναλλαγματικό κίνδυνο , σε συγκεκριμένη νομι σματι κ ή ονομασία 
βάσε ι περιουσιακών στοιχείων εκφρασμένων σε άλλες νομισματικές 
ονομασίες, και λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη τις αμετάκλητα 
καθ ο ρ ι σθ ε ίσες συναλλαγματικές ισοτιμίες . Καθώς προ κ ε ι τα ι για 
νομισματικές ονομασίες, η μεταξύ τους μετατροπή δεν θα 
πραγματοπο ι είτα ι πλέον στις αγορές συναλλάγματος αλλά με απλό 
27 
υπολογισμό. Ο ταμίας αντικαθιστά τον διαπραγματευτή 
συναλλάγματος· 
• δεδομένου ότι οι διάφορες συνιστώσες της προσφοράς χρήματος 
στην ΟΝΕ ε ίνα ι ανταλλάξ ι μες , το Ευρωπαϊ κό Σύστημα Κεντρ ι κών 
Τραπεζών (ΕΣΚΤ) θα δύναται, καταρχήν, να χρησιμοποιεί 
οπο ιαδήποτε νομισματική ονομασία, ή όλες μαζί ταυτόχρονα, για 
την εφαρμογή της ενιαίας νομισματικής του πολιτικής. 
48. Νομικές πτυχές : από νομική άποψη, κάθε εθνικό νόμισμα θα 
συνέχισε ι να υφίσταται γ ια όσο χρον ικό διάστημα η εθν ική νομισματι κ ή 
νομοθεσία το καθόριζε ι ως το νόμισμα της χώρας που το εκδίδει, 
δηλαδή , μέχρι τη στιγμή κατά την ο ποίαθααντι κατασταθε ί από το ECU 
ως ενιαίο νόμισμα (βλ. Μέρος 3). 
Οσον αφορά το μελλοντικό ρόλο του ECU, κάθε συμμετέχουσα χώρα θα 
πρέπει να του πρόσδωσε ι, από την έναρξη της ΦΑΣΗΣ Β, καθεστώς νομίμου 
νομίσματος δυνάμει του οποίου οι κάτοικοι τους θα μπορούν να 
χρησιμοποιούν το ECU υπό όρους ίδιους με εκείνους του εθνικού 
νομίσματος. 
Εξάλλου, πρέπει να δοθεί στις τράπεζες η διαβεβαίωση ότι μπορούν 
πραγματικά να θεωρούν τα συμμετέχοντα νομίσματα και το ECU ως 
δ ι άφορε τ ι κες νομισματικές ονομασίες και όχι ως ξεχωριστά νομίσματα. 
Ετσι, στην περίπτωση κατά την οποία, τραπεζ ι κες υποχρέωσε ι ς σε εθν ική 
νομι σμα τ ι κ ή ονομασία και καλυπτόμενες από ισοδύναμα περιουσιακά 
στοιχεία σε ECU, δεν συνιστούν ανοικτή συναλλαγματική θέση από 
νομι σματι κή άποψη, δεν θαπρέπει νασυνιστούνανοικτή θέση ούτε από 
λογιστική άποψη ή από άποψη προληπτικής εποπτείας. Το ΕΣΚΤ θα πρεπε ι 
να εγγυάται στις τράπε ζ ες ανά πάσα στιγμή την πλήρη μετατρεψιμότητα 
των εθνικών νομισματικών ονομασιών και του ECU, με βάση τις 
αντίστοιχες αμετάκλητα καθορισθείσες συναλλαγματικές τους 
ισοτιμίες. 
49. Τεχν ι κες πτυχές : τίλος , στο πλαίσιο της νεοπαγούς ΟΝΕ, για να 
ε ί ναι , από υλική άποψη , δυνατή η δ ιαχεί ρ ι ση του ECU κατά το πρότυπο 
κάθε μιας από τις εθνικές νομισματικές ονομασίες, οι τράπεζες 
οφείλουν να προσαρμόσουν τα συστήματα τους πληροφοριών και 
επεξεργασίας ώστε να ε ίνα ι σε θέση να υλοπο ι ήσουν τις απαι τούμενες 
μεταβολές. 
Οι τράπεζες και το σενάριο αναφοράς 
50. Παρότι σήμερα η πορεία της προετοιμασίας είναι διαφορετική 
ανάλογα με την τράπε ζα, ο ι προθεσμίες πρεπε ι ναείναι ε παρ κ ε ί ς ώστε 
να δώσουν σε ολόκληρο τον τραπεζικό τομέα τη δυνατότητα να 
28 
προσαρμόστε ί στο σενάρ ι ο αναφοράς , το οποίο πρόβλεπε ι μια ρ ι ζ ι κή 
αρχική μεταβολή στον τραπεζικό τομία. 
Η νομισματικη πολιτική σε ECU 
51. Τη ρ ι ζ ι κή μεταβολή του τραπεζ ι κού τομέα θα προκάλεσε ι η άσκηση 
νομισματικής πολιτικής σε ECU εκ μέρους του ΕΣΚΤ, το οποίο 
συνεπάγεται ότι οι συναλλαγές μεταξύ τραπεζών και ΕΣΚΤ θα 
διενεργούνται σε ECU. Το ΕΣΚΤ θα μεριμνήσει για την ισότιμη 
αντιμετώπιση των τραπεζών ανεξαρτήτως του μεγέθους τους. 
Με τα μέσα που θα έχει επιλέξει, το ΕΣΚΤ θα τροφοδοτεί ή θα αποσύρε ι 
ρευστά διαθέσιμα από το τραπε ζ ικό σύστημα, ώστε να αυξάνει ή να 
μειώνει με τον τρόπο αυτό τη δημιουργ ία χρήματος εκ μέρους του εν λόγω 
τομέα ή να επιδρά στα βραχυπρόθεσμα επιτόκια. 
Με την επιλογή του ECU, το ΕΣΚΤ θα χρησιμοποιεί μια ενιαία 
"νομισματική ονομασία" για τον καθορισμό και την άσκηση της 
νομισματικής του πολιτ ι κής . Με τον τρόπο αυτό θα εξασφαλ ι στ ε ί , στο 
επίπεδο της Ενωσης , πλήρης δ ιαφάνε ια και συνοχή καθώς και απόλυτη 
ουδετερότητα έναντι των εθνικών νομισματικών ονομασιών. 
52. Ηεπιλογήτου ECU εκ μέρους της ΕΚΤ θα υποχρέωσε ι τις τράπε ζ ες 
να ανοίξουν λογαριασμούς σε ECU στα βιβλία της μέσω των εθνικών 
κεντρικών τραπεζών. Στη συνέχεια, οι χρεωπιστώσει ς των λογαριασμών 
αυτών θα γίνονται σε συνάρτηση με την ακολουθούμενη νομισματική 
πολιτική: εισφορά ή απόσυρση ρευστών διαθεσίμων σε ECU. 
Εάν η χρήσιμο ποίη ση του ECU παρέμε νε περιορισμένη στις συναλλαγές 
μεταξύ του ΕΣΚΤ και των επιμέρους τραπεζών, οι τελευταίες θα 
μετέτρεπαν απλώς - με βάση την αμετάκλητα καθορισθείσα 
συναλλαγματική ισοτιμία - τα ποσά των πράξεων αυτών σε εθνική 
νομισματική ονομασία και θα τα εισήγαγαν υπό την ονομασίααυτή σε 
όλες τις πράξε ι ς τους στην αγορά. Υπό παρόμο ι ες συνθήκες , το ECU δεν 
θα είχε καμία παρουσία στις αγορές. 
Μια δ ι α τραπε ζ ι κή αγορά σε ECU 
53. Η δημιουργία κρίσιμης μά^ας δραστηριοτήτων σε ECU, η οποία 
ενισχύει την αξ ιοπιστία της ακολουθούμενης πορείας , θα οδήγησε ι στο 
να επεκταθεί η χρησιμοποίηση του ECU στη διατραπεζική αγορά. Σε αυτήν 
ακρ ιβώς την αγορά ο ι τράπε ζ ες άλλη λ ο δα ν ε ί £"ο νται ρευστά δ ι αθέσι μα με 
τυποποιημένες προθεσμίες. Από την έναρξη της ΦΑΣΗΣ Β, λόγω του 
αμετάκλητου καθορισμού των συναλλαγματικών ισοτιμιών και της 
29 
δυνατότητας χρησιμοποίησης του συστήματος TARGET3, οι διάφορες 
εθν ι κες διατραπεζικές αγορές θα συγχωνευθούν σε μια ενιαία αγορά. Για 
λόγους διάφανε ι ας και λειτουργικής ευχέρειας , οι τράπεζες θα π ρίπε ι 
να χρησιμοποιούν μία ενιαία "νομισματική ονομασία". Η εν λόγω 
νομι σμα τ ι κ ή ονομασία θα π ρ έπε ι να ε ίνα ι το ECU: ιδιαίτερα, αυτό θα 
είναι ουσιώδους σημασίας για την εξασφάλιση ομοιόμορφων 
βραχυπρόθεσμων επιτοκίων στην αγορά αυτή και συνεπώς για την 
εξασφάλιση ισότιμης μεταχείρισης μεταξύ των διαφόρων 
χρηματοπιστωτικών κέντρων. 
54. Για τις τράπε ζ ες , η επιλογή αυτή συνεπάγεται ότι η διαχείριση 
των ταμ ε ι α κών τους διαθεσίμων θα γίνεται σε ECU. Πράγματι , προς το 
ταμ ε ίο διοχετεύονται τα πλεονασματι κά ρευστά δ ιαθέσιμα των άλλων 
τμημάτων της τράπεζας και από το σημείο αυτό πραγματοποιείται η 
τροφοδότηση τους με τα αναγκαία κεφάλαια. H θ ε ση προσφοράς ή ζήτησης 
που θα λάβει η τράπεζα στη διατραπεζική αγορά σε ECU θα είναι το 
αποτέλεσμα αυτών των εισροών Ι εκροών. Στο βαθμό που τα υπόλοιπα 
τμήματα της τράπεζας συνεχίζουν να τηρούν τους λογαριασμούς τους σε 
εθν ι κή νομι σματι κ ή ονομασία, ένα σύστημα δ ιασύνδεσης ECU/εθν ι κή 
νομισματική ονομασία θα πραγματοποιεί τις απαραίτητες πράξεις 
νομισματικής μετατροπής μεταξύ των τμημάτων αυτών και του ταμείου. 
Συναλλαγματική πολιτική σε ECU 
55. Το ταμείο μιας τράπεζας διαχειρίζεται επίσης τις κινήσεις των 
περιουσιακών στοιχείων ή υποχρεώσεων σε εθν ικό νόμισμα που απορρέουν 
από πράξε ι ς αγοραπωλησίας συναλλάγματος. Τα αντί στο ιχα ποσά σε ECU 
των παρεμβάσεων ECU/συνάλλαγμα τρίτων χωρών που θα πραγματοπο ι ε ί η 
ΕΚΤ στο πλαίσιο της συναλλαγματικής της πολιτικής σε ECU, θα 
εγγράφονται φυσικά σε ταμειακούς λογαριασμούς των οποίων η 
δ ι αχ ε ίρ ι ση θα γι ν ε τα ι σε ECU. Η πρωτοβουλία του ΕΣΚΤ αναμένε τα ι ότι 
θα παρακίνησε ι τις τράπεζες να συναλλάσσονται και αυτές αποκλειστικά 
σε ECU στις διεθνείς αγορές συναλλάγματος .Στην περίπτωση αυτή, οι 
εθνικές νομισματικές ονομασίες θα εκλείψουν από τις αίθουσες 
αγοραπωλησίας συναλλάγματος και η αξία τους ε ν αν τ ι του δολαρίου θα 
υπολογίζεται εφεξής με βάση την ισοτιμία ECU/δολάριο αφενός και την 
αμετακλήτως καθορισθείσα συναλλαγματική ισοτιμία ECU/εθνικού 
νομίσματος αφετέρου. 
βλ. παραγράφους 62 και 63. 
30 
Η δ ιπλή αναγραφή : ECU/εθν ι κό νόμισμα 
56. Κατά τις συναλλαγές μεταξύ τράπε ζ ας και πελατών της , η δ ιπλή 
ένδειξη - σε ECU και σε εθνικό νόμισμα - των νομισματικών αξιών θα 
γίνεται κατά τρόπο συστηματικό προκείμενου οι πελάτες να 
εξοικειωθούν με το μελλοντικό ενιαίο νόμισμα. 
Αλλες τεχνικες προϋποθέσεις 
57. Ηπροαναφερθε ίσα διπλή ένδειξη ECU/εθνικό νόμισμα συνεπάγεται 
ότι οι τράπε ζες θα αναλάβουν την υλοποίηση ορισμένων τεχνικών 
προσαρμογών. Το ίδιο ισχύει και για τα συστήματα αναγραφής και 
εκτύπωσης ποσών (ταμ ε ι ακίς μηχανές , λογισμικά πληρωμής ... ) ώστε να 
υπάρχε ι η δυνατότητα ένδε ιξης των τιμών αυτών ή άλλων αξ ιών σε ECU και 
σε εθνικό νόμισμα. 
Οι προ ε το ιμασίες αυτές θα είναι μακροχρόν ι ες. Συνεπώς , θα πρεπε ι να 
θεσπιστούν το συντομότερο δυνατό κοινοτικες ρυθμίσε ι ς σχετ ι κάμε: 
• η κωδ ική ονομασία του εν ιαίο υ νομίσματος που θαχρησ ιμοπο ιηθεί 
κατά τον προγραμματισμό των ήλεκτρο ν ι κών υπολογιστών . θα ήταν 
ε νδεχομέ νως σκόπιμο να δ ιατηρηθεί η κωδ ι κ ή ονομασία Χ EU, το 
οποίο είναι σύμφωνο με τον κώδικα ISO* 
• 
• τον αριθμό των ψηφίων με τα οποία θα εκφράζονται οι μελλοντικές 
αμετάκλητες συναλλαγματικές ισοτιμίες· 
την εφαρμοζόμενη μέθοδο στρογγυλοποίησης των μετατρεπόμενων 
ποσών· 
• τον αριθμό των δε καδ ι κών ψηφίων μετά την υποδιαστολή για την 
έκφραση των τιμών. 
58. Οι λεπτομίρειες αυτές είναι ιδιαίτερα σημαντικές για την 
προσαρμογή των μηχανών ήλεκτρο ν ι κής πληρωμής που δέχονται πλαστι κες 
κάρτες (χρέωσης , πίστωσης ή προπληρωμένες) . Από την έναρξη της ΦΑΣΗΣ 
Β, τα τέρμα τ ι κάαυτά θα πρεπε ι να έχουν τη δυνατότητα να αναγράφουν 
στις ε κδ ι δομένες γ ια τον πελάτη αποδε ίξεις τα ποσά σε εθν ικό νόμισμα 
και σε ECU. Το γεγονός αυτό θα σύμβαλε ι στο ναεξοικειωθούνμε το ECU 
ο ι πολίτες και το λίαν ικό εμπ όριο και επακόλουθα θα δ ι ευκολύνε ι την 
ταχε ία και πλήρη μετάβαση των συστημάτων πληρωμών με κάρτα προς το 
ε νιαίο νόμισμα. 
Εξάλλου , στο πλαίσι ο των χρηματοπι στωτι κών συναλλαγών , ο ι τράπε ζες 
θα πρέπει να παρέχουν στην πελατεία τους πληροφορίες για τις 
συνέπειεςπου θαέχει η μετάβαση στο εν ιαίο νόμισμα. Οφείλουν επίσης 
31 
να καταβάλλουν προσπάθε ι ες ώστε το προσωπικό τους να ε ίνα ι κατάλληλα 
εκπαιδευμένο για να αντιμετώπισε ι τη via αυτή κατάσταση. 
59. Σύμφωνα με το σενάριο αναφοράς, η μετάβαση του τραπεζ ικού τομέα 
προς το ECU θα έχε ι ολοκληρωθε ί κατά την έναρξη της ΦΑΣΗΣΓβάσε ι του 
συμφωνηθέντος σχεδίου μετάβασης για κάθε χρηματοπιστωτικό κέντρο. 
Τα σχέδια μετάβασης ενδέχεται να διαφέρουν ανάλογα με τη χώρα. 
60. Η Επιτροπή κάλε ί τις τράπεζες να της κοι νοποιήσονν, μέχρι το 
τέλος του έτους, τις απόψεις τους για το σενάριο αναφοράς και τις 
τεχνικές του συνεπε ι ες, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο το σενάριο 
αυτό θα μπορούσε να λάβε ι τη μορφή σχεδίου για τη μετάβαση στο ECU 
ενός χρηματοοικονομικού κέντρου. Η Επιτροπή θα εξετάσει με ιδιαίτερη 
προσοχή τις απόψεις σχετικά με τη διαμόρφωση κρίσιμης μάζας 
δραστηριοτήτων σε ECU κατά την έναρξη της νομισματικής ένωσης και 
τον απαιτούμενο χρόνο για τη γενικευμένη χρήση του ενιαίου 
νομίσματος. 
Τμήμα 2 
Τα συστήματα πληρωμών 
61. Οι χρηματικές ροές που δημιουργούνται στο πλαίσιο της 
ο ι κονομικής δραστηριότητας μεταβιβάζονται, μέσω των συστημάτων 
πληρωμών, εντός του τραπεζικού συστήματος καθώς και μεταξύ των 
τραπεζών για ναδιοχετευθούν τελικά στους λογαριασμούς των πελατών . 
Τα συστήματα αυτά είναι ουδέτερα· η λειτουργία τους στηρίζεται σε μια 
τεχνική (και όχι οικονομική ή νομική) διάρθρωση υπό μορφή 
αναγνωρίσιμων στο ιχείων με κοινώς αποδεκτή σημασία στο λειτουργικό 
τους περιβάλλον. Για τη λε ι του ργ ία των εθν ι κών συστημάτων πληρωμών, 
θεωρείται ότι όλα τα μεταβιβαζόμενα ποσά είναι εκφρασμένασε εθνικό 
νόμ ι σμα, στο βαθμό που δεν τροποποιήθηκαν ώστε να αναγνωρίζουν μια 
νέα νομ ισματι κή μονάδα. Σήμερα, τα εθν ι κά νομίσματα είναι αυτά που 
καθορίζουν τα όρια εντός των οποίων λειτουργούν τα συστήματα 
πληρωμών, δεδομένου ότι τα μέσα πληρωμών είναι από τη φύση τους 
ουσιαστικά εθνικού χαρακτήρα. 
Η καθ ι έρωση του ενιαίου νομίσματος , μέσω της προσπέλασης αυτών των 
ορίων : 
• θα μετάβαλε ι τις ακολουθούμενες σε εθνικό επίπεδο προσεγγίσεις 
προς την κατεύθυνση της ευρωπαϊκής διάστασης των μέσων πληρωμής 
εντός της νομισματικής ένωσης· 
• θα οδήγησε ι σε προοδευτική αύξηση των διασυνοριακών χρηματικών 
ροών, ο όγκος των οποίων θαπαραμείνε ι σχετι κά χαμηλός σε σχέση 
με εκείνον των εγχώριων πληρωμών· 
32 
θα βελτίωσε ι τη δ ιαλειτουργικότητα των ευρωπαϊ κών συστημάτων 
πληρωμών τα οποία σήμερα χαρακτηρίζονται από ετερογενε ια. 
Τα συστήματα πληρωμών μεγάλων ποσών 
62. Ηάσκηση της ενιαίας νομισματικής πολιτικής σε ECU εκ μέρους του 
ΕΣΚΤ και η δημιουργία κρίσιμης μάζας δραστηριοτήτων σε ECU θα 
κατάστησε ι απαραίτητη την οργάνωση ευρωπαϊ κού συστήματος 
ακαθάριστού διακανονισμού σε πραγματικό χρόνο (RTGS) για τις 
πληρωμές μεγάλων ποσών . To TARGET (αυτοματοποιημένο διευρωπαϊκό 
σύστημα ταχείας μεταβίβασης με ακαθάριστο διακανονισμό σε πραγματικό 
χρόνο) θα αποτέλεσε ι το σύστημα πληρωμών , ε ι δ ι κά σχεδ ιασμένο από το 
ΕΝΙ, για την εφαρμογή της νομισματικής πολιτ ι κής του ΕΣΚΤ σε ECU. Το 
σύστημα αυτό θα συνδέσει το ΕΣΚΤ με τα υφιστάμενα εθν ι κά συστήματα 
RTGS. Η χρησιμοποίηση του θα είναι υποχρεωτ ική κατά τους 
διακανονισμούς που συνδέονται άμεσα με την εφαρμογή της ενιαίας 
νομισματικής πολιτ ι κής . θα μπορεί επίσης να χρησ ιμοπο ιηθεί από τους 
ιδ ι ωτ ι κού ς φορείς για τη ν ε πε ξ εργασία πληρωμών μεγάλων ποσών . Το ν ίο 
αυτό σύστημα, του οποίου τη διαχείριση θα αναλάβει το ΕΣΚΤ, 
αναμένεται ότι θα βελτιώσει την τεχνική αποδοτικότητα, θα 
ελαχιστοποιήσει τοσυστημικό κίνδυνο και θαείναι αποτελεσματι κό ως 
προς το κόστος του . Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση του ΕΝΙ γ ια το 1994, 
τα λ ε ιτουργ ι κάχαρακτηρ ιστικά αυτού του συστήματος θα καθ ο ρ ι στ ου ν 
από το ΕΝΙ εντός του τρέχοντος έτους σε στενή συν εργασία με τις 
εθνικές κεντρικές τράπεζες της Ευρωπαϊ κής Ενωσης και τα άλλα 
ενδιαφερόμενα μέρη, όπως τα πιστωτικά ιδρύματα. 
63. Κατά την έναρξη της ΟΝΕ, το TARGET θα συμπληρωθε ί από το σύστημα 
και συμψηφι σμού και διακανονισμού σε ECU το οποίο θα διαχειρί fεται 
η Τραπεζική Ενωση για το ECU (TEE). Τα δύο συστήματα θα έχουν τη 
δυνατότητα δι αχ είρι ση ς των εθν ι κών και δ ιασυνορ ιακών συναλλαγών . 
Πάντως, τα συστήματα αυτά αφορούν ι δ ιαί τερα τ ι ς πληρωμές μεγάλων 
ποσών που πραγματοπο ιού ν τα ι στο πλαί σι ο δ ι α τραπε ζ ι κών πράξεων σε 
ταμ ε ιακά διαθέσιμα και σε συνάλλαγμα εκ μέρους μεγάλων επιχε ι ρήσεων. 
Δεν σχεδιάστηκανγιατον υψηλό όγκο συναλλαγών του ευρέως κοινού και 
των MME. 
Τα συστήματα λιανικών πληρωμών ή πληρωμών μικρών ποσών 
64. Το πρόβλημα της μετατροπής σε ECU είναι πιο περίπλοκο για τα 
συστήματα που πραγματοποιούν λιανικές πληρωμές ή πληρωμές μ ι κρών 
ποσών , λόγω του πολύ υψηλότερου αριθμού πληρωμών που επεξεργάζονται 
για λογαριασμό ενός πολύ ευρύτερου φάσματος πελατών. Τα εν λόγω 
αυτοματοποιημένασυστήματαμα^ικών (ή "λιανικών") πληρωμών ε ί ναι 
33 
αδύνατο ναλειτουργήσουν ταυτόχρονα σε δύο νομίσματα. Για το λόγο 
αυτό, αναμένεται ότι ο τραπεζ ικός τομέας θα αποφασίσει τη διατήρηση 
των συστημάτων αυτών σε εθν ικό νόμ ι σμα έως ότου πραγματοπο ιηθεί η 
οριστική μετάβαση στη ΦΑΣΗ Γ. Η λύση αυτή προσφέρε ι επίσης το 
πλεονέκτημα ότ ι παρέχει στις τράπεζες και στα συστήματα πληρωμών το 
χρόνο ναπροετο ι μαστού ν γι ' αυτό που αποτελε ί πράγματι τη μεγαλύτερη 
τεχν ι κή πρόκληση αυτής της μετάβασης, δηλαδή την πλήρη καθ ι ερωση του 
ECU στις λιανικές πληρωμές. 
65. Η επίσπευση ενεργέ ιών που προβλέπονται στη ΦΑΣΗ Γ μπορ ε ίνα 
πραγματοπο ιηθεί σε ορισμένες χώρες ή για ορισμένα ειδικευμένα μέσα 
λιανικών πληρωμών, όπως ο ι κάρτες πληρωμής. Το κύριο πρόβλημα σχετικά 
με τη χρησιμοποίηση του ECU στις κάρτες πληρωμής συνίσταται στην 
προσαρμογή των. ήλεκτρο ν ι κών εξοπλισμών στα σημεία πώλησης. Πάντως , 
από τη στιγμή που οι τεχν ι κες προ δ ι άγραφες θαείναι εκ των προτέρων 
γνωστές (βλ. παράγραφο 57), θα μπορ ε ί να άρχισε ι η προ ε το ιμασίαγια 
την ταχεία μετάβαση στο ECU. 
Το τραπεζικό σύστημα ενδέχεται να επιχειρήσει την όσο το δυνατόν 
ενωρίτερη ολοκλήρωση δ ι άφορων σταδίων του χρονοδιαγράμματος , ούτως 
ώστε τα μέσα που καθίστανται έτσι διαθέσιμα να μπορούν να 
χρησιμοποιηθούν για τις υπόλοιπες εργασίες που πρέπει να έχουν 
ολοκληρωθε ί μέχρι την έναρξη της ΦΑΣΗΣ Γ. 
Οι διασυνοριακές πτυχές 
66. Οι διασυνοριακές πληρωμές δεν χαρακτηρίζονται μόνο από 
ανταλλαγές συναλλάγματος , αλλά και από τη μετάβαση από ίνα σύστημα 
πληρωμών σε άλλο. Οι τεχνικές όμως προδιαγραφές των συστημάτων 
πληρωμών παρουσ ιάζουν , για ιστορικούς λόγους, αισθητές διάφορες 
μεταξύ τους. Η κατάσταση αυτή εξηγεί το γιατί η ύπαρξη εξήντα περίπου 
εθνικών συστημάτων πληρωμών στην Ευρωπαϊ κή Ενωση, παρότι 
διασυνδεδεμίνων σε διάφορους βαθμούς στην κάθε χώρα, δεν διασφαλίζει 
τη δ ιαλε ιτουργ ικό τητά τους μεταξύ των κρατών μελών. Εν ολίγοις, τα 
εθν ι κά γράφε ίααυτοματοπο ιημένου συμψηφι σμού των κρατών μελών δεν 
ε ίνα ι συνδεδεμένα μεταξύ τους. Συνέπειατης κατάστασης αυτής είναι 
ότι, π.χ., οι διασυνοριακές πληρωμές πρεπε ι να πραγματοποιηθούν μέσω 
ανταποκριτριών τραπεζών , γεγονός σχετ ικάχρονοβόρο και δαπανηρό . Η 
πρόσφατη πρόταση οδηγίας της Επιτροπής για τις διασυνοριακές 
πληρωμές αποσκοπε ί στη βελτίωση της κατάστασης αυτής. Μεγάλη επίσης 
σημασία έχει η επιτάχυνση των εργασιών για την εναρμόνιση των 
κανόνων, των διαδικασιών και της νομοθεσίας σχετικά με τις 
υποχρέωσεις δήλωσης. 
67. Με την έναρξη της ΦΑΣΗΣ Β, πρεπε ι να επέλθουν δύο σημαντικές 
βελτιώσεις όσον αφορά τις διασυνοριακές πληρωμές εντός της ΟΝΕ: 
34 
• α ε ίωση του κόστους : δεδομένου ότ ι μ ία μεταβίβαση ποσού σε ECU 
δεν θα συνεπάγεται τη διενέργεια πράξης συναλλάγματος, θα 
εκλείψει η διαφορά μεταξύ τιμής αγοράς και τιμής πώλησης , καθώς 
και όλες, ή οι περισσότερες, σχετικές "προμήθειες 
συναλλάγματος". Επίσης, και για τις πληρωμές με κάρτα μπορε ί να 
αναμένεται ανάλογη μείωση του κόστους στο βαθμό που το διεθνές 
κέντρο επεξεργασίας θα εφάρμοζε ι καθορισμένη τιμή μετατροπής 
για όλες τις συναλλαγές που πραγματοποιούνται εντός της 
νομισματικής ένωσης· 
• ιιείωσητ ων προθεσμιών πληρωμής : πρεπε ι ναείναι δυνατή η κατά 
δύο ημέρες συντόμευση των διαδικασιών πληρωμής, καθότι θα 
παύσει πλέον να ισχύει ο κανόνας '"τοκοφόρος ημερομηνία = 
ημερομηνία κατάθεσης + 2 ημέρες" που συνήθως εφαρμόζεται, στις 
πράξεις συναλλάγματος. Επίσης, αναμένεται ότι ανάλογα θα 
προσαρμόστε ί και ηδιαδικασίασχετικάμε την επεξεργασία των 
ευρωεπιταγών. 
Συνολικά, οι πελάτες τραπεζών των συμμετεχουσών χωρών μπορούν να 
αναμένουν αισθητή μείωση του κόστους και των προθεσμιών εκτέλεσης των 
διασυνοριακών πληρωμών εντός της ΟΝΕ. Ετσι θα είναι δυνατή η 
επίτευξη , από πλευράς αποτελεσματικότητας, συνθηκών παρεμφερών με 
εκείνες που επι κρατούν στ ι ς εθν ι κες αγορές , γεγονός που θα σύμβαλε ι 
στην επίτευξη του γεν ι κού στόχου γ ια τη δημιουργία " χώρου συστημάτων 
πληρωμών" ο οποίος θα αν τ ιστόιχεί σε εκείνον της ενιαίας αγοράς. 
68. Οι χρήστες και οι φορείς εκμετάλλευσης συστημάτων πληρωμών 
καλούνται να συζητήσουν και να εκφράσουν την άποψη τους για τις 
τεχν ι κες επιπτώσε ι ς του σεναρίου αναφοράς μέχρι το Δεκέμβριο του 
1995. Με βάση τις διαβουλεύσεις αυτές, η Επιτροπή θα λάβει, στη 
διάρκε ια του 1996, τα απαραίτητα σε κοινοτικό επίπεδο μέτρα για τ ην 
ομαλή καθ ι ερωση του ενιαίου νομίσματος. Επιπλέον , η Επιτροπή θεωρέ ί 
ότ ι δεν πρεπε ι να πάρελθε ι ανεκμετάλλευτη η μοναδι κή ευκαιρία που 
προσφέρεται για επίτευξη του στόχου περί δημιουργίας ενός "χώρου 
συστημάτων πληρωμής" ο οποίος θα αν τ ιστό ιχεί με εκείνο της ενιαίας 
αγοράς. Ηδιαλε ιτουργι κότητατων συστημάτων πληρωμής στην Ευ ρωπαϊ κή 
Ενωση πρέπει συνεπώς να συνδυαστεί με τη μετάβαση στο ενιαίο νόμισμα. 
Τμήμα 3 
Οι χρηματοπιστωτι κες αγορές 
69. Για την υλοποίηση της ΟΝΕ και την καθ ι ερωση του ενιαίου 
νομίσματος απαι τ είτα ι να προσαρμοστούν ο ι δ ιάρθρωσης και οι μέθοδοι 
35 
λειτουργίας των κεφαλαιαγορών. Εκτός από την προσαρμογή αυτή, 
ιδιαίτερη σημασία έχει επίσης να ληφθούν υπόψη οι επιπτώσε ι ς που 
ενδέχεται να έχουν οι εν λόγω αγορές στη διαδικασία εγκαθίδρυσης της 
ΟΝΕ. 
Η επίπτωση των χρηματοπιστωχικών αγορών στη διαδικασία 
εγκαθίδρυσης της ΟΝΕ 
70. Η αναμενόμενη συμπεριφορά των αγορών και οι παράγοντες που 
μπορούν να συμβάλουν στη σταθερότητα τους θαείναι δ ι άφορε τ ι κοί πριν 
και μετά την πραγματική έναρξη της ΟΝΕ. Λαμβανομένης υπόψη της 
δ ιάρκε ι ας τωνΦΑΣΕΩΝΑκαι Β του σεναρίου αναφοράς , είναι σημαντικό 
να ενισχυθεί η σταθεροποιητική συμπεριφορά των αγορών ώστε να 
συμβάλουν στην αρμονική λειτουργία της ΟΝΕ. Ως προς το θέμα αυτό, 
ζωτικό ρόλο θα διαδραματίσουν η αξιοπιστία της διαδικασίας και η 
εδραίωση της πεποίθησης για τον αμετάκλητο χαρακτήρα της. 
71. Κατά τη δ ιάρκε ι α της ΦΑΣΗΣ Α μπορ ε ί να αναμένεται αυξημένη 
σταθερότητα των αγορών συναλλάγματος και των χρηματαγορών , ήδη πρ ι ν 
καθ ο ρ ιστού ν αμετάκλητα ο ι συναλλαγματι κες ισοτιμίες (αρχή της ΦΑΣΗΣ 
Β). Η σταθερότητα αυτή θα είναι η συνέπεια του υψηλού επίπεδου 
ονομαστικής σύγκλισης η οποία θα έχει επιτευχθεί από τα κράτη μίλη 
που θα συμμετάσχουν στην ΟΝΕ, καθώς και αυξημένης συνεργασίας στον 
τομέα της νομισματικής πολιτικής. 
Οι αγορές θα τείνουν να θεωρήσουν τα συμμετέχοντα νομίσματα ως σχεδόν 
τέλεια υποκατάστατα μεταξύ τους και, συνεπώς, αναμένεται να 
υιοθετήσουν σταθεροποιητική συμπεριφορά. Πράγματι, οι αγορές θα 
αξιοποιούν κάθε ευκαιρία αποκόμισης κέρδους λόγω σημαντικών 
αποκλίσεων μεταξύ συγκρίσιμων μέσων, λαμβάνοντας ταυτόχρονα υπόψη 
τις προσαύξησε ι ς λόγω υψηλής ρευστότητας, καθώς και τις δ ι άφορες 
πιστωτικού κινδύνου και φορολογικού καθεστώτος. 
72. Πάντως, πιέσεις επί των συναλλαγματικών ισοτιμιών ενδέχεται να 
επανεμφανιστούν σε περίπτωση : 
• που οι αγορές επιδιώξουν να δοκιμάσουν την αξιοπιστία της 
απόφασης για μετάβαση στο τρίτο στάδ ι ο της ΟΝΕ: εάν κρίνουν ότι 
η απόφαση αυτή δεν είναι εντελώς αξιόπιστη , π.χ. από άποψη 
χρονοδιαγράμματος ή/και συμμετεχουσών χωρών, θα θεωρήσουν τότε 
ότι τα συμμετέχοντα νομίσματα δεν είναι πλήρως υποκατάστατα 
μεταξύ τους. Αυτό θα οδήγησε ι στην εμφάνιση εντάσεων μεταξύ των 
νομισμάτων των συμμετεχουσών χωρών. Στην περίπτωση αυτή, 
ισχυρές διακυμάνσεις συναλλαγματικών ισοτιμιών τρίτων 
νομισμάτων (δολάριο, γιεν) ενδέχεται να έχουν διαφορετική 
επίδραση στα διάφορα νομίσματα των συμμετεχόντων κρατών μελών, 
γεγονός που θα οδηγούσε στην εμφάνιση εντάσεων μεταξύ τους · 
36 
• διαταραχών στις αγορές συναλλάγματος των μη συμμετεχόντων 
κρατών μελών , λόγω αρνητι κών προσδοκιών ως προς την ικανότητα 
τους να ανταποκριθούν στις απορρέουσες από τη συνθήκη 
δεσμεύσεις τους όσον αφορά τη σύγκλιση και την καταπολέμηση του 
πληθωρισμού· 
• αβεβαιότητας σχετικά με τη συναλλαγματική ισοτιμία με την οποία 
θα πραγματοποιηθεί ο αμετάκλητος καθορισμός της αξίας των 
νομισμάτων. Οταν γίνει γνωστή η ημερομηνία έναρξης του τρίτου 
σταδίου, οι ο ικονομικοί φορείς ενδέχεται να διατυπώσουν 
δ ι άφορε ς προβλέψεις σχετικά με τις οριστικές συ ναλλαγματι κες 
ισοτιμίες και να λάβουν συνεπώς ανάλογες θέσεις. Αν οι κινήσεις 
αυτές είναι ευρείας κλίμακας, οι συναλλαγματικές ισοτιμίες των 
συμμετεχόντων νομισμάτων ενδέχεται να απομακρυνθούν από το 
επίπεδο που δικαιολογείται από τα θεμελιώδη οικονομικά μεγέθη* 
• τέλος , δεν μπορεί νααποκλε ισθεί η εμφάν ι ση απρόσμε νων κρίσεων 
ακόμη και στα συμμετέχοντα κράτη μέλη. 
73. Η αξιοπιστία είναι ο αποτελεσματικότερος τρόπος για την 
άμβλυνση όλων αυτών των πι έσεων . Εξαρτάται κυρίως από την αδιάλε ιπτη 
τήρηση των κριτηρίων σύγκλισης. Ηαξιοπιστίαθα ισχυροπο ιηθεί αν οι 
αγορές πειστούν ότι η απόφαση σχετικά με τη μετάβαση στο τελικό 
στάδ ιο της ΟΝΕ έτυχε της πλήρους συναίνεσης ως προς όλες τις πτυχές 
της. Η συναίνεση αυτή, η οποία πρέπει να γίνει ευρύτερα γνωστή, 
μπορεί να πρόκυψε ι μόνο από αυστηρή ερμηνεία των κριτηρίων σύγκλισης. 
Ο σχεδιασμός της καταλληλότερης στρατηγικής για τη βελτίωση της 
σταθερότητας της αγοράς εναπόκε ι τα ι στα κράτη μίλη και στ ι ς εθνικές 
κεντρικές τους τράπεζες, που θα πρέπει για το σκοπό αυτό να 
συνεργαστούν με τα κο ι ν ο τ ι κά θεσμικά όργανα (Συμβούλιο , Επ ι τροπή και 
Ευρωπαϊκό Νομισματικό Ιδρυμα/Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπε ζα). 
74. Κατά τη διάρκεια της ΦΑΣΗΣ Β, και ενώ θα εξακολουθούν να 
υφίστανται τα εθν ι κά νομίσματα (μέχρι την έναρξη της ΦΑΣΗΣ Γ), ο ι 
αγορές ενδέχεται να εκφράσουν αμφιβολίες σχετικά με τον αμετάκλητο 
χαρακτήρα της πορείας προς την ΟΝΕ, και αυτό παρά τον υψηλό βαθμό 
σύγκλισης των συμμετεχουσών χωρών. Από την άποψη αυτή, όσο πιο 
σύντομη ει ναι η περίοδος που θα με σο λαβή σε ι μεταξύ τον αμετάκλητου 
καθορισμού των ισοτιμιών και της αντι κατάστασης των εθνικών 
νομισμάτων από το ECU, τόσο καλύτερα θα είναι για το εν λόγω 
εγχεί ρήμα. Είναι λο ιπόν απαραίτητο όπως , κατά την έναρξη της ΦΑΣΗΣ 
Β, ο βαθμός χρησιμοποίησης του ECU να αντιπροσωπεύε ι μια κρίσιμη μάζα 
δραστηριοτήτων. Όσο περισσότεροι είναι οι οικονομικοί φορείς που 
χρησιμοποιούν το ECU στις συναλλαγές τους, τόσο πιο αξιόπιστη θα 
είναι ηπορείαπρος την ΟΝΕ. Η ύπαρξη κρίσιμης μάζας κατά την έναρξη 
της ΦΑΣΗΣ Β θα εξασφάλι ζ ε την ισχυρή δέσμευση των ο ι κονομι κών φορέων 
37 
στην προσπάθε ι α αυτή καθώς οι τελευταίοι θα διενεργούν σημαντικό όγκο 
των συναλλαγών τους σε ECU. 
Η επίπτωση της ΟΝΕ στις χρηματοπιστωτικές αγορές 
75. Η επίπτωση της ΟΝΕ στις κεφαλαιαγορές θα π ο ι κίλλε ι ανάλογα με 
την εκάστοτε αγορά: συναλλάγματος , ομολογιών , μετοχών και αγορές 
παραγώγων προϊόντων. 
76. Η κυριότερη συνέπεια για τις αγορές συναλλάγματος των 
συμμετεχόντων νομισμάτων έχει ήδη περιγραφεί: οι αγορές αυτές θα 
εκλε ίψουν . 
77. Στις χρηματοπιστωτικές αγορές των συμμετεχόντων νομισμάτων , η 
ο ι κονομι κή σύγκλιση και η κατάργηση του περιθωρίου συναλλαγματικού 
κινδύνου αναμένεται να οδηγήσουν σε ευθυγράμμιση των επι τοκίων προς 
εκείνα του νομίσματος με τα χαμηλότερα επιτόκια. Η κίνηση αυτή θα 
προηγηθ ε ί της έναρξης της ΦΑΣΗΣ Α και θα συνεχιστεί μετά τη λήψη της 
απόφασης για μετάβαση στο τρίτο στάδ ι ο της ΟΝΕ. Οι τέλι κες τιμές θα 
προσαρμοστούν στο επίπεδο που οι ο ι κονομικοί φορείς προσδοκούν για 
ένα τίτλο εκφρασμένο σε ενιαίο νόμισμα. 
78. Σύμφωνα με το σενάριο αναφοράς, στην αρχή της ΦΑΣΗΣ Β οι 
ο ικονομικοί φορείς που δραστηριοποιούνται στις αγορές αυτές θα 
πρεπε ι να ε π ι φέρουν στα λ ε ιτουργ ι κά συστήματα και τ ι ς δ ιαδ ι κασί ες 
τους (δημοσίευση τιμών, συμψηφισμός και διακανονισμός, παράδοση , 
φύλαξη) όλες τις απαραίτητες τεχν ι κες αλλαγές ώστε να ει ναι δυνατή η 
λειτουργία τους στο ν ίο περιβάλλον σε ECU. Οι αλλαγές αυτές πρ έπε ι να 
έχουν ολοκληρωθεί με τη λήξη της ΦΑΣΗΣ Β. Εξάλλου, όλες οι 
απαραίτητες ενέργειες θα πρέπει να ολοκληρωθούν κατά τη ΦΑΣΗ Β 
προκε ιμένου να αποφευχθούν ανεπιθύμητα αποτελέσματα: μεταβλητότητα, 
αστάθεια, διαταραχές, καθυστέρησεις και άλλοι παράγοντες 
αναποτελεσματικότητας τεχνικής φύσης. Η ιδανική λύση θα ήταν η 
συντον ισμίνη (και πιθανώς ταυτόχρονη) μετάβαση προς το ECU όλων των 
ενδιαφερόμενων μερών (εκδότες, διαμεσολαβητές, χρηματιστήρια αξιών 
και παραγώγων προϊόντων , διεθνείς εταιρείες αποθετηρίων τίτλων όπως 
EUROCLEAR και CEDEL, εθνικές εταιρείες αποθετηρίων τίτλων, 
θεματοφύλακες και ε ιδ ι κ ε υμένα γράφε ία παροχής πληροφοριών) . Η πτυχή 
αυτή θα πρεπε ι να περιληφθεί στα σχέδια μετάβασης που θα καταρτιστούν 
από κάθε χώρα και κάθε χρηματοπιστωτικό κέντρο στην αρχή της ΦΑΣΗΣ Α. 
79. Η μετάβαση στο ECU θα είναι ταχύτερη και λιγότερο δαπανηρή για 
τ ι ς αγορές κινητών αξιών απ* ό,τι γιατις τράπεζες , στο βαθμό που στ ι ς 
εν λόγω αγορές οι συναλλαγές δεν πραγματοπο ιού ν τα ι απευθείας με το 
μεμονωμένο τελικόπελάτη. Επιπλέον, οι αγορές υψηλής τεχνολογικής 
έντασης θα ολοκληρώσουν τη διαδικασία με ταχύτερο ρυθμό και 
38 
χαμηλότερο κόστος σε σχέση με τις λιγότερο αυ τ οματοπο ιημί ν ες αγορές 
(μηάυλοι τίτλοι). Πράγματι , οι αγορές κινητώνα ξ ιών προσαρμόζονται 
γρήγορα στις τεχνολογικές και διαρθρωτικές αλλαγές και προφανώς 
διαθέτουν επαρκή εμπε ιρία ώστε η καθιέρωση του ECU να πραγματοπο ιηθε ί 
στο πλαίσιο των περιοδικών τεχνολογικών τους προσαρμογών. 
80. Οσον αφ ορά τ ις αγορές παραγώγων προϊόντων , ορισμέναμέσα(τα 
σχετικά με ομολογίες εκδοθείσες στην εγχώρια αγορά, τα εγχώρια 
δ ι α τραπε ζ ι κά επιτόκιαή τις πράξεις συναλλάγματος στο εσωτερικό της 
ΟΝΕ) θα εκλείψουν , ενώ άλλα θα εμφαν ιστού ν στην αγορά. Αναμένεται ότι 
θα ανξηθ εί η σχετική σημασία των συμβολαίων που αφορούν μετοχές ή 
δείκτες. Από τεχνική άποψη, οι προθεσμιακές αγορές (προθεσμιακά 
σύμβολα ι.α και συμβόλαια δ ι και ωμά τω ν ) θα επηρεαστούν λιγότερο απ* 
ό, τ ι οι αγορές μετοχών και ομολογιών, καθότι οι. εμπλε κόμενο ι 
οικονομικοί φόρε ίςστιςπροθεσμιακες αγορές έχουν ήδη εξοικειωθεί 
και λε ιτουργούν σε ίνα "πολύνομισματικό" περιβάλλον. 
81. Στις αγορε'ς χρεωστικών τίτλων, λόγω της κατάργησης των 
περιθωρίων συναλλαγματικού κινδύνου μεταξύ των συμμετεχόντων 
νομισμάτων, ο ι διαφορίς των επιτοκίων θα εξαρτώνται αποκλειστικά από 
τους π ιστωτικούς κίνδυνους και τ ι ςπροσαυξήσε ι ς λόγω ρευστότητας. 
Αεδομίνου ότι οι αγορές χρεωστικών τίτλων σε ECU θα χαρακτηρίζονται 
από υψηλότερη ρευστότητα, μπορεί να αναμέν ε τα ι μιαορισμένημείωση 
των προσαυξήσεων λόγω ρευστότητας οι οποί ες έχουν ε ν σώματωθ ει στα 
ονομαστικά επιτόκια. 
Με τη συγχώνευση των εθν ι κών αγορών σε μία εν ιαία αγορά, οι επενδυτές 
θα λαμβάνουν τ ι ς αποφάσε ι ς τους σχεδόν αποκλε ι στ ι κά βάσε ι του δείκτη 
πιστοληπτικής ικανότητας και τη ρευστότητα των εκδόσεων. 
Το ενιαίο νόμισμααναμένεται ναδημιουργήσει μιααισθητά ευρύτερη 
αγορά χρεωστικών τίτλων, η οποία θα προσφέρε ι μεγαλύτερες 
δυνατότητες από άποψη όγκου συναλλαγών, ποικιλίας μέσων και 
προθεσμιών λήξης. Από την άλλη πλευρά, ορισμένοι εκδότες διαθέτουν 
υψηλότερο δείκτη πιστοληπτικής ικανότητας στην εγχώρια αγορά σε 
σχέση με τις αγορές τίτλων σε ξένα νομίσματα. Η δυνατότητα αυτή θα 
παύσει πλέον να υφίσταται και συνεπώς τα ενδιαφερόμενα κράτη μίλη θα 
πρεπει να προσαρμόσουν τον τρόπο δ ι αχεί ρ ι σης του χρέους τους. 
Οι μέθοδοι διάθεσης κ ινητών αξ ιών ενδέχεται να μεταβληθούν λόγω του 
ενισχυμένου ανταγωνισμού μεταξύ των τραπεζών και των λοιπών 
χρηματοπιστωτικών φορέων διαμεσολάβησης. 
82. Για τους επενδυτές, τους δημόσιους και ιδιωτικούς εκδότες, η 
μετάβαση στο τρίτο στάδιο της ΟΝΕ θα οδήγησε ι σε μείωση του 
λε ιτουργ ι κού κόστους. Πραγματοποιώντας τις συναλλαγές τους σε ενιαίο 
νόμισμα, θα απαλλαγούν οριστικά από το κόστος των πράξεων σε 
συνάλλαγμα και κάλυψης του σχετικού κινδύνου. Για τους 
διαμεσολαβητίς οι συνέπειες θαείναι μάλλον η με ίωση του λειτουργικού 
39 
τους κόστους , ο αυξημένος αν ταγών ι σμός και η απώλε ιατωνπρομηθειών 
επί των πράξεων σε συνάλλαγμα. 
83. Από την έναρξη της ΦΑΣΗΣ Β, και στο μετρ ο που αυτό είναι τεχνικά 
δυνατό, οι νέες εκδόσεις τίτλων δημοσίου χρέους θα πραγματοποι ου ν τα ι 
σε ECU. Αυτό θα αποτέλεσε ι ισχυρό μήνυμα προς την αγορά σχε τ ι κάμε τη 
δέσμευση των κρατι κών αρχών υπέρ της θέσπισης του εν ιαίο υ νομίσματος . 
Πάντως, οι νεεςαυτεςεκδόσεις σε ECU δεν α ν αμέ ν ε τα ι να διαταράξου ν 
τ ις αγορές και ναέχουνάμεση επίπτωση στ ι ς λίαν ικες δράστη ρ ιότη τ ες , 
γεγονός που θα συν επαγόταν περαιτέρω προσαρμογές εκ μέρους των 
χρηματοπιστωτικών οργανισμών. Γιατολόγοαυτό, οι καταλληλότερες 
εκδόσεις σε ECU θα είναι εκείνες που θα απευθύνονται στους θεσμικούς 
επενδυτές καθώς και εκείνες των οποίων η ημερομηνία λήξης είναι 
μεταγενέστερη της ολοκλήρωσης της ΦΑΣΗΣ Γ. Οι ιδιώτες εκδότες 
ενδέχεται να πράξουν κατά τον ίδιο τρόπο. 
84. Στις αγορές μετοχών, ο ι εγχώρ ι ο ι τίτλο ι θα προσαρμοστούν μέσω 
δ ι άφορων μορφών αρμπ ιτράζ που θααντ ι κατοπτρί ζουν , για κάθε εκδότη , 
την τυχόν μεταβολή του συναλλαγματικού του κινδύνου μετά την έναρξη 
της ΦΑΣΗΣ Β. Πάντως, η δ ι αχεί ρ ι ση του χαρτοφυλακίου θα πρέπει να 
πραγματοποι είτα ι περισσότερο στο επίπεδο της Ενωσης και να βασίζεται 
σε " τομέα κή" ανάλυση που θαπερ ι λαμβάνε ι όλο το χώρο της ΟΝΕ παρά σε 
"εθνική" ανάλυση. Επιπλέον, οι διασυνοριακές ροές αναμένεται να 
αυξηθούν και να οδηγήσουν έτσι σε μεγαλύτερη ρευστότητα. 
85. Γιατους επενδυτές, η κυριότερη συν επειαθα είναι η μείωση του 
κόστους των διασυνοριακών συναλλαγών και η εξάλειψη του κόστους 
κάλυψης συναλλαγματικού κινδύνου για την αγορά μετοχών σε άλλη 
συμμετέχουσα χώρα. 
86. Η καθ ι ερωση του ECU θα ενθαρρύν ε ι τις επιχειρήσεις των οποίων 
οι χρηματοπιστωτικές πράξεις περιορίζονται σήμερα κυρίως στην 
εγχώρια αγορά, στο να αυξήσουν την παρουσία τους στις λοιπές 
συμμετέχουσες χώρες. Ορισμένες εταιρείες ενδέχεται να ζητήσουν την 
ε ισαγωγή τους σε χρηματιστήριο άλλου κράτους μ έλους , προ κ ε ιμένου να 
γίνουν καλύτερα γνωστές στους τοπικούς επενδυτές και καταναλωτές. Τη 
λογ ι κή αυτή θ α ακολουθήσουν όχι μόνο οι μεγάλες εταιρείες, αλλά και 
ορισμένες MME, ιδιαίτερα εκείνες που δραστηριοποιούνται στις 
παραμεθόριες ζώνες. 
87 . Η Επιτροπή κάλε ί τις τραπεζ ες, τους οικονομικούς φορείς που 
δραστηριοποιούνται στις κεφαλαιαγορές και τους χρήστες των 
συστημάτων πληρωμής, τους οποίους η καθ ι ερωση του ενιαίου νομίσματος 
αφορά κατά πρώτο λόγο, να λάβουν υπόψη τους τις ιδέες και τις 
προτάσε ι ς που διατυπώνονται στο Πράσι ν ο Βιβλίο. Η Επιτροπή ανάμενε ι 
με ενδιαφέρον τις γνώμες τους και τις αντί δράσε ι ς τους μέχρι τα τέλη 
του έτους. Οι επαγγελματικές ε νώσε ι ς θα διαδραματίσουν καθοριστ ι κό 
ρόλο αποστέλλοντας ταπορΐσματά τους. ΗΕπι τροπή προτε ίνει όπως τα 
40 
κράτη μέλη καταρτίσουν θεσμικό πλαίσιο για το συντονισμό των 
δραστηριοτήτων των ενδιαφερόμενων φορέων. 
Κεφάλαιο II 
Δημόσιες διοικήσεις 
88. Στο κεφάλαιο αυτό εξετάζονται οι πολυάριθμες μεταβολές που 
καλούνται να πραγματοποιήσουν οι δημόσιες διοικήσεις, τόσο σε 
κοινοτικό όσο και σε εθν ικό επίπεδο , γ ια την καθ ι ερωση του εν ιαίο υ 
νομίσματος. Μόνον αν οι δημόσιες διοικήσεις αναλάβου ν τον ηγετικό 
ρόλο που απαιτούν οι περιστάσεις θα ενεργήσουν ως καταλύτες στη 
δ ιαδ ι κασία αυτή , παροτρύνοντας τους φορείς του ι δ ιωτ ι κού τομέα να 
προβούν στις αναγκαίες επενδύσεις. Οι επενδύσεις αυτές δεν είναι 
βέβαιο ότι θα πραγματοπο ιη θ ού ν αν οι δημόσιες διοικήσεις τηρήσουν 
στάση αναμονής έναντι του ενιαίου νομίσματος. Στο κεφάλαιο αυτό δεν 
παρέχεται εξαντλητικός κατάλογος των μέτρων που πρεπε ι να ληφθούν από 
τις δημ όσιες διοικήσεις. Εντοπίζονται κυρίως ο ι βασι κες προκλήσεις 
καθώς και οι προθεσμίες εντός των οποίων θαπρεπει να έχει θεσπιστεί 
το νομοθετικό και λε ιτουργικό πλαίσιο. 
Τμήμα Ι 
Ο καθοδηγητικός και καταλυτικός ρόλος των δημοσίων διοικήσεων 
89. Οι δημόσιες διοικήσεις περιλαμβάνονται στους κυριότερους 
χρήστες νομίσματος και επομένως θαπρεπει να αναλάβουν σημαντι κες 
προπαρασκε υαστ ι κες εργασίες .Η έγκαιρη λήψη κατάλληλων μέτρων από 
τις δημόσιες διοικήσεις θα αποτέλεσε ι σαφή ένδειξη προς τους 
ιδιωτικούς φορείς ότι πλησιάζε ι η εγκαθίδρυση της ΟΝΕ και ότι οι 
βασικές διοικητικές δραστηριότητες (όπως η φορολογία και η κο ι νων ική 
ασφάλιση) θα συνεχίσουν να ασκούνται ομαλά κατά τη διάρκεια της 
διαδικασίας μετάβασης . 
Οι προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπίσουν οι δημόσιες δ ιο ική σε ι ς σε 
όλα τα επίπεδα - κοινοτικό, εθνικό, περιφερειακό και τοπικό - είναι 
σημαντικές. Με τη μετάβαση στο ενιαίο νόμισμα, οι δημόσιες διοικήσεις 
θα πρέπει να λάβουν δύο σημαντικά μέτρα: 
• να αν τ ι καταστήσουν τις αναφορές στο εθν ικό νόμισμα που υπάρχουν 
στη νομοθεσία και στα διοικητικά έγγραφα· 
• να εισάγουν το ECU σε όλες τις δημοσιονομικές πράξεις. 
41 
90. Το χρονοδ ιάγραμμα της μετάβασης στο εν ιαίο νόμ ι σμα μπορεί να 
πο ι κίλλε ι στους δ ιάφορους τομείς που καλύπτε ι η δημόσ ια δ ιοί κηση . 
Σύμφωνα με το σενάρ ι ο σε τρεις φάσε ι ς που παρουσ ιάζεται στο πρώτο 
μίρος, οι νέες εκδόσεις τίτλων δημοσίου χρέους θα πρέπει να 
εκφράζονται προοδευτ ικά στο εν ιαίο νόμισμα από την έναρξη της ΦΑΣΗΣ 
Β. Οι περισσότεροι χρήστες νομίσματος θα εξακολουθούν να 
χρήσιμο ποιούν τις εθνικές νομ ισματι κες ονομασίες μέχρι την οριστ ική 
καθιέρωση του ενιαίου νομίσματος στηΦΑΣΗΓ. Είναι πιθανό ότι πολλές 
δραστηριότητες της δημόσ ι ας δ ιοί κηση ς θα συνεχίσουν να ασκούνται σε 
εθνικές νομισματικές ονομασίες μέχρις ότου οι "πελάτες" τους 
υιοθετήσουν το ενιαίο νόμισμα στη ΦΑΣΗ Γ. 
91. Ωστόσο, ορισμένο ι χρηματοπιστωτ ικοϊ οργανισμοί και ιδιωτικες 
επιχειρήσεις μπορεί να αποφασίσουν να μετατρέψουν όλες τις 
εσωτερικές και λογιστικές πράξεις τους σε ECU κατά τη ΦΑΣΗ Β. 
Γεν ι κότερα, αυτοί οι ιδιωτ ικοί φορείς θα μπορούν να εκπληρώνουν τις 
προβλεπόμενες από το νόμο υποχρέωσε ι ς τους (πληρωμές φόρων , κανόνες 
προληπτικής εποπτείας κλπ.) στο ενιαίο νόμισμα μόλις ολοκληρωθεί η 
μετατροπή των εσωτερικών πράξεων τους. Αυτό συν επάγεται ότι οι 
ο ι κει ες υπηρεσίες της δημόσ ιας δ ι οίκησης θα πρεπε ι να είναι σε θέση 
να διενεργούν πράξεις σε ECU από την έναρξη της ΦΑΣΗΣ Β. Είναι 
επομένως αναγκαία η λήψη , πριν από την έναρξη της φάσης αυτής , των 
κατάλληλων νομοθετικών και διοικητι κών μέτρων . Η υποχρέωση αποδοχής 
του ενιαίου νομίσματος από την έναρξη της ΦΑΣΗΣ Β θα αφορά 
περιορισμένο αριθμό δραστηριοτήτων των δημοσίων διοικήσεων και 
σχετικά μικρό αριθμό φορέων του ιδιωτικού τομέα. 
Τμήμα 2 
Τα κοινοτικά όργανα 
92. Τροποποιηση των νομοθετικών κείμενων: περίπου 1600 κοινοτικά 
νομοθετικάκείμεναπεριέχουν σήμερα αναφορές σε έναήπερισσότερα 
εθν ικά νομίσματα. Ολες οι αναφορές αυτές θα πρέπει να τροποποιηθούν^. 
Λόγω του μεγάλου αριθμού κειμένων, θ α ήταν σκόπιμο να εκδοθεί ένας 
κανον ι σμός-πλαί σιο για την αυτόματη τροποποίηση ενός όσο το δυνατό 
Παραδείγματα νομοθετικών πράξεων που απαιτούν τέτοιες τροποποιήσεις είναι 
το δίκαιο των εταιρειών (ονομαστική αξία των τίτλων), οδηγία 77/91/ΕΟΚ της 
13.12.76· η λογιστ ι κή (κανόνες μετατροπής σε εθνικό νόμ ι σμα), οδηγία 
78/660/ΕΟΚ της 25.07.78· οι ασφάλισε ι ς (κανόνες αν τ ιστό ιχίας) οδηγίες 
73/239/ΕΟΚ της 24.07.73, 88/357/ΕΟΚ της 22.06.88, 92/96/ΕΟΚ της 10.11.92, 
ανακο ί νωση 94C360/08 της 17.12.94· οδηγία για την επάρκε ια των ι δίων 
κεφαλαίων (κανόνες περί συναλλαγματικού κ ι νδύνου) οδηγία 93/6/ΕΟΚ της 
15.03.93. 
42 
μεγαλύτερου αριθμού αναφορών. Η τροποποίηση των πράξεων της 
Επιτροπής αναμένεται να είναι ευκολότερη από την τροποποίηση των 
πράξεων του Συμβουλίου , οι οποίες απαιτούν εκτελεστικά μέτρα σε 
εθνικό επίπεδο. Εν πάση περ ιπτώσε ι, όλα τα νομοθετικά κείμενα θα 
πρέπει να εξεταστούν χωριστά έτσι ώστε να επισημανθούν οι 
απαιτούμε νες τροποποιήσεις. 
93. Η καθ ι ερωση του ECU γ ια όλες τις δημοσ ιονομι κες πράξε ι ς της 
Κοινότητας, καθώς και για τις δανειοληπτικές και δανειοδοτικές 
πράξε ιςπουδιενεργούνται σήμερα σε εθνικά νομίσματα, θαπρεπε ι να 
αρχίσει ήδη από την έναρξη της ΦΑΣΗΣ Β. Παρόλο που το ECU-καλάθι 
νομι σμάτων ει να ι επί του παρόντος η λογιστι κ ή μονάδα του κ ο ινοτ ι κού 
προϋπολογισμού, τόσο τα έσοδα όσο και οι δαπάνες αφορούν ποσά που 
εκφράζονται εν όλω ή εν μέρει σε εθνικό νόμισμα. Αυτό καθιστά 
δυσχερέστερη τη διαχείριση των σχεδίων και δημιουργεί 
συναλλαγματικούς κινδύνους για τον κοινοτ ι κό προϋπολογισμό. Η 
θέσπιση των αναγκαίων νομοθετικών μεταβολών και η μεταρρύθμιση των 
διοικητικών πρακτικών (λογισμικά, λογιστικά και ελεγκτικά 
συστήματα, διαχείριση συναλλάγματος κλπ.) αποτελούν σημαντική 
τεχνικοοικονομική πρόκληση. Ωστόσο, η χρησιμοποίηση του ενιαίου 
νομίσματος για την εκτέλεση του προϋπολογισμού θα διευκολύνει σε 
μεγάλο βαθμό τη διαχείριση των κο ινοτικών πολιτικών. 
Τα μέτρα που απαιτούνται σε κο ινοτ ι κό επίπεδο είναι μεν πολύ πιο 
περ ιορ ισμίνα σε σύγκρ ι ση με ε κει να που πρεπε ι να ληφθούν σε επίπεδο 
εθν ι κών διοικήσεων, πλην όμως η έκταση τους παραμέ νει σημαντική και 
είναι ενδεικτικήτουχρόνουπου θααπαι τηθείγιατην εφαρμογή τους . 
Για το λόγο αυτό , η Επιτροπή προέβη στη σύσταση δ ι υπηρεσιακής ομάδας 
εργασίας που είναι επιφορτισμένη με την εξέταση των συνεπειών της 
καθιέρωσης του ECU. 
Τμήμα 3 
Εθνικές διοικήσεις 
94. Τροποποιηση των νομοθετικών κείμενων : σε όλα τα επίπεδα 
εξουσίας , οι αρχές των κρατών μελών θα πρεπε ι να τροποπο ι ήσουν τις 
αναφορές σε εθν ι κά νομίσματα που υπάρχουν στα νομοθ ετ ι κά κείμενα, 
αντικαθιστώντας τις με αναφορές σε ECU. Το χρονοδιάγραμμα των 
μεταβολών αυτών μπορεί να ποικίλλει, αλλά είναι προφανές ότι 
ορισμένοι τομείς των εθνικών δημοσίων διοικήσεων θα πρεπει ναείναι 
σε θέση να αποδεχθούν το εν ιαίο νόμ ι σμα από την έναρξη της ΦΑΣΗΣ Β. Οι 
εθνικες αρχές θα πρεπει να εξασφαλίσουν ότι στις περιπτώσει ς που 
κρίνεται σκόπιμο , η χρήση του ECU στη ΦΑΣΗ Β θαγίνεται με τους όρους 
που ισχύουν γ ια τα εθν ι κά νομίσματα. Για το λόγο αυτό, θα ήταν ίσως 
χρήσιμο για τις εθνικές, περιφερειακες και τοπικές αρχές να 
43 
υ ιοθετήσουν προσίγγ ι ση ανάλογη με εκείνη της Επιτροπής , θεσπίζοντας 
μια νομοθετική πράξη-πλαίσιο η οποία θα εξασφαλίζει ότι όλες οι 
αναφορές στα εθν ικά νομίσματα θα μετατραπούν σε αναφορές στο ECU από 
την έναρξη της ΦΑΣΗΣ Γ. θεωρείται ωστόσο πιθανό να απαιτηθούν χωριστά 
νομοθετικά μέτρα για λόγους στρογγυλοποίησης , όπως γ ιαφορολογ ι κες 
απαλλαγές ή για ορισμένα τέλη δημοσίων υπηρεσιών. 
95. Καθ ι ερωση του ε ν ιαΓου νομίσματος για όλες τις δημοσ ιονομι κες 
δραστηριότητες : είναι σαφές ότι το έργο που καλούνται να επιτελέσουν 
οι δημόσιεςδιοικήσεις εξαρτάται από τη φύση των δράστη ρ ιοτήτων και 
το χρονοδ ιάγραμμα της μετάβασης στο εν ιαίο νόμισμα. Μετά την έναρξη 
της ΦΑΣΗΣ Β, όλο και περισσότεροι χρεωστικοί τίτλο ι του δημοσίου θα 
εκδίδονται στο ενιαίο νόμισμα. Επίσης , τα σημαν τ ι κότερα κονδύλια 
δημοσίων δαπανών θα πρεπει επίσης να μετατραπούν σε ECU. 
96. Εξάλλου, ορισμένες τράπεζες, χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί και 
ιδιωτικες επιχειρήσεις ενδέχεται να μετατρέψουν τις εσωτερικές 
πράξε ι ς τους σε ECU, και συνεπώς θα πρέπει εν συνεχεία να είναι σε 
θέση ναδιενεργούν χρηματοοικονομικές συναλλαγές με τις δημόσιες 
αρχές στο εν ιαίο νόμισμα. Για το λόγο αυτό θα πρεπε ι να δ ιευκολυνθεί 
η χρησιμοποίηση του ECU και να διευθετηθούν συγκεκριμένα τεχνικά 
θέματα, όπως οι λογιστικοί κανόνες, τα οποία θα προκύψουν στο πλαίσιο 
της δ ιαδ ι κασίας μετάβασης στο εν ιαίο νόμισμα. Οι αποφάσε ι ς αυτές θα 
πρεπε ι να είναι σαφε ίς και ο ρ ι στ ικες και να έχουν ληφθεί αρκετά π ρ ι ν 
από την έναρξη της ΦΑΣΗΣ Β. Οι φορολογικες αρχές καλούνται να 
διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο, όπως περιγράφεται στο τμήμα που 
ακόλουθεί. 
97. θα απαιτηθούν σημαντικές διοικητικές μεταβολές για να καταστεί 
δυνατή η καθ ι ερωση του ECU. Μεταξύ άλλων θαπρεπει να τροποπο ιηθούν 
τα λογισμικά, τα κείμενα που περιέχουν αναφορές στα εθν ικά νομίσματα, 
καθώς και οι εσωτερικοί λογαριασμοί. 
Τα σημαντικότερα προβλήματα θα ανακύψουν σε υπηρεσίες που 
πραγματοποιούν μεγάλο αριθμό πληρωμών μικρών ποσών, διενεργούν 
συναλλαγές σε μετρητά και έρχονται σε άμεση επαφή με το κοινό. Τα 
προβλήματααυτά θαγί νουν ιδίως αισθητά στ ις υπηρεσίες κο ινών ι κής 
ασφάλισης, δεδομένου ότι οποιαδήποτε διαταραχή της κανονικής 
λε ιτουργίας των δημοσίων υπηρεσιών θα είχε σοβαρές επιπτώσε ις για τις 
ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού τις οποίες εξυπηρετούν. Ιδιαίτερη 
προσοχή απαι τ ει τα ι επίσης όσον αφορά τη φορολογία ε ι σοδήματος των 
φυσικώνπροσώπων και θαπρεπει ναδοθούνστο κοινόσαφείςεξήγησε ι ς 
για τις πρακτι κες επιπτώσε ι ς της μετάβασης στο εν ιαίο νόμ ι σμα, όπως 
π.χ. σχετικά με τη μετατροπή των φορολογ ι κών απαλλαγών σε ECU. 
98. Φορολογ ικες αρχές : ένα από τα θέματα που απασχολούν ιδ ιαίτερα 
τις επιχειρήσεις είναι το φορολογικό πλαίσιο που θα προβλεφθεί για τη 
μετάβαση στο ενιαίο νόμισμα. Οι φορολογικες αρχές θα πρέπει να 
καθορίσουν τ ι ς αναγκαίες ρυθμίσεις αρκετά πριν από την έναρξη της 
44 
ΦΑΣΗΣ Β, πράγμα που σημαίνε ι ότι οι προπαρασκευαστ ι κες εργασίες θα 
πρέπει να αρχίσουν αμέσως. Ορισμένα από τα σήμα ν τ ι κότερα θέματα που 
απασχολούν τις επιχειρήσεις σχετικά με το φορολογικό πλαίσιο ε ίνα ι 
τα εξής : 
• η ημερομην Γα από" την οπο Γα ο ι φορολογικές δήλωσε ις και η πληρωμή 
των φόρων μπορούν να πραγματοπο ι ου ν τα ι στο εν ιαίο νόμισμα. Τα 
αναγκαία μέτρα θα πρεπε ι να έχουν θεσπιστεί κατά την έναρξη της 
ΦΑΣΗΣ Β. Αυτό ισχύ ε ι γ ια όλους τους φόρους που καταβάλλουν ο ι 
επιχε ιρήσεις, συμπερ ι λαμβανομένων των δασμών , των φόρων επί 
των κερδών των εταίρε ιών , των φόρων που παρακρατούνται στην 
πηγή και του ΦΠΑ· 
• ο ι φορολογ ι κες επιπτώσε ις της καθ ι ερωσης του ECU. Κατά κανόνα, 
οι υπεραξίες που πραγματοποιού ν οι επιχειρήσεις σε στοιχεία 
ε νεργητι κού που εκφράζονται σε ξένο νόμ ι σμα δεν φορολογούνται 
πρ ι ν από την πώληση των στο ιχείων αυτών . Ωστόσο , κατά τη ΦΑΣΗΒ, 
θα μπορεί να διαπιστωθεί αμέσως κατά πόσον ο επενδυτής έχει 
πραγματοποιήσει κέρδος ή ζημία, δεδομένου ότι μπορεί ναγίνει 
άμεση σύγκρι ση μεταξύ της τιμής συναλλάγματος κατά τη στιγμή 
της αγοράς και της αμετάκλητα καθ ο ρ ι σθ ε ί σας συ ναλλαγματι κής 
ισοτιμίας. Το ερώτημα που γεννάται είναι εάν αυτό αποτελεί 
γενεσιουργό αιτία φόρου , η οποία θα συνεπάγεται τη φορολόγηση 
των πραγματοποιηθέντων κερδών και την έκπτωση των τυχόν ζημιών 
• αντιμετώπιση των διοικητικών σφαλμάτων και καθυστερήσεων : οι 
παράλειψεις και τα σφάλματα είναι αναπόφευκτη συνέπεια των 
πολύπλοκων φορολογικών συστημάτων. Οι φορολογικες αρχές 
επιβάλλουν αυστηρές κυρώσεις στις επιχειρήσεις για τυχόν 
σφάλματα και καθυστέρησεις. Με την καθ ιερωση του ενιαίου 
νομίσματος μπορεί να αυξηθεί η συχνότητα των περιστατικών 
αυτών. Οι φορολογικεςαρχές θα πρεπει να εξετάζουν προσεκτικά 
τις πρακτ ι κες δυσχερε ι ες που αντ ιμετωπί ζουν οι επιχε ι ρήσε ι ς 
κατά την εφαρμογή των μεταβατ ι κών δ ιατάξεων . Ο ι δα ν ι κός τρόπος 
για την αντιμετώπιση τέτοιων καταστάσεων θα ήταν η λήψη 
προληπτικών μέτρων από τις εθνικές φορολογικες αρχές, όπως 
ιδίως η έγκαιρη και σαφής παρουσίαση των φορολογ ι κών ρυθμίσεων 
που θα εφαρμόζονται κατά τη δ ιάρκε ια της διαδικασίας μετάβασης , 
η οργάνωση σεμιναρίων και προγράμματα επιμόρφωσης για το 
προσωπικό των λογιστικών και χρηματοοικονομικών υπηρεσιών, 
καθώς και η παροχή της αναγκαίας στήριξης σε οργανισμούς 
εκπροσώπησης(σύνδεσμο ι β ι ομηχανών,εμπορικάεπιμελητήρια) 
που παρέχουν τεχνική συνδρομή σε επιχειρήσεις* 
• ρύθμισε ιςγια την αντ ιμετώπ ι ση των περ ι πτώσεων στις οπο ι ες η 
με τάβαση πραγματοπο ι είτα ι κατά τη δ ιάρκε ια ενός οικονομικού 
έτους : για τις επιχειρήσεις και τιςλογιστικές υπηρεσίες, η 
καλύτερη λύση θα ήταν η μετατροπή των λογαρ ιασμών σε ECU κατά 
την έναρξη του ο ικονομικού έτους, δηλαδή με το κλείσιμο των 
45 
λογαριασμών του προηγουμένου έτους σε εθνικό νόμισμα, τη 
μετατροπή των υπολοίπων στο ενιαίο νόμισμα με βάση τις 
καθορισθείσες συναλλαγματικές ισοτιμίες και το άνοιγμα των 
λογαριασμών του νέου ο ικονομικού έτους σε ECU. Οι φορολογικες 
αρχές θαπρεπει να προβλέψουν ρυθμίσε ι ς γ ια τ ις επιχειρήσεις 
που αναλαμβάνουν να πραγματοπο ιήσου ν τη μετάβαση αυτή κατά τη 
διάρκειατουοικονομικού έτους. θα πρεπε ι επίσης να εξετάσουν 
κατά πόσο θα είναι δυνατό να υπάρχει ίνας ορισμένος βαθμός 
ευελιξίαςπου να επίτρεπε ι στις επιχειρήσεις να μετατρέψουν 
τους λογαρ ιασμούς τους σε εν ιαίο νόμ ι σμα σε ημερομηνία που δεν 
συμπίπτει απόλυτα με την ημερομηνία έναρξης της ΦΑΣΗΣ Γ. 
99. Η Επιτροπή θεωρεί ότ ι όλα τα επίπεδα της δημόσιας διοίκησης θα 
πρέπει να αναλάβουν καθοδηγητικό ρόλο κατά την προετοιμασία της 
καθ ι ερωσης του ECU. Για το σκοπό αυτό, η Επιτροπή προτείνει : 
• τη σύσταση ομάδων εργασίας από τα άλλα κοι νοτ ικά όργανα για την 
εξέταση των συνεπειών της καθ ι ερωσης του ECU. Αυτές οι ομάδες 
εργασίας θα πρέπει να εξετάσουν, μεταξύ άλλων, την ανάγκη 
θέσπισης νομοθετικών μεταβολών και καθ ιερωσης του ECU στ ι ς 
δημοσιονομικές πράξειςζ. 
• τη σύσταση ομάδων εργασίας σε όλα τα επίπεδα των εθνικών 
δημοσίων διοικήσεων για την εξέταση και τον προγραμματισμό των 
νομοθετικών και διοικητικών μέτρων που απαιτούνται για να 
εξασφαλίστε ί η ομαλή ε ισαγωγή του ECU. Ηπρόοδος των εργασιών 
και τα πορίσματα αυτών των ομάδων εργασίας θα μπορούσαν να 
συνοψιστούν σε έκθεση που θα υποβληθεί στην Επιτροπή εως το 
Δεκέμβριο του 1995, με σκοπό την ανταλλαγή απόψεων σχετ ικά με 
τα τεχν ι κά προβλήματα που θα έχουν πρόκυψε ij_ 
• τη διπλή αναγραφή τ ιμών από τις δημόσι ες διοικήσεις και τις 
επιχειρήσεις κοινής ωφελείας, στο μεγαλύτερο δυνατό βαθμό, για 
την εξοικε ίωση του κοινού με το ECU ήδη από την αρχή της ΦΑΣΗΣ 
Β. Η δ ιπλή αναγραφή τ ιμών μπορε ί γιαπαράδε ιγμα να εφαρμοστέ ί 
στους λογαριασμούς αερίου, ηλεκτρισμού και ύδατος, στις 
φορολογικές δηλώσεις, τα διόδια κλπ. Η δ ιπλή αναγραφή τ ιμών θα 
πρέπει να διατηρηθεί για αρκετό χρονικό διάστημα μετά την 
έναρξη της ΦΑΣΗΣ Γ, ακόμη και αφού αποσυρθούν οριστικά από την 
κυκλοφορία τα εθνικά τραπεζογραμμάτια και κέρματα. 
46 
.Κεφάλαιο JJJ 
Επιχει ρήσεις 
100. Στο κεφάλαιο αυτό εξετάζονται οι κυριότερες συνέπειες της 
μετάβασης στο ενιαίο νόμισμα για τις επιχειρήσεις. Αποδίδεται 
ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη ανάπτυξης στρατηγικών για την καθ ι ερωση 
του ενιαίου νομίσματος, και ειδικότερα στο βαθμό στον οποίο θα πρεπε ι 
να δ ι ενεργούνται σε ECU όλες ήμερος μόνο των πράξεων κατά τη δ ιάρκε ια 
της ΦΑΣΗΣ Β και στον τρόπο με τον οποίο θααντιμετωπισθε ί το πρόβλημα 
της θέσης σε κυκλοφορία τραπε ζογραμματίων και κερμάτων σε ECU. Στη 
συνέχεια εξετάζονται οι συνέπειες της καθ ιερωσης του ενιαίου 
νομίσματος για τους κυριότερους τομείς δραστηριότητας των 
επιχειρήσεων (συναλλαγές σε μετρητά, πωλήσεις και μάρκετινγκ, τήρηση 
λογαριασμών, φορολογικά, διαχείριση του προσωπικού). 
Τμήμα Ι 
Προσδιορισμός της στρατηγικής μετάβασης στο ενιαίο νόμισμα : μια 
ζωτικής σημασίας απόφαση για τις επιχειρήσεις 
Μια "στρατηγική μετάβασης στο ενιαίο νόμισμα" για τις επιχε ι ρήσε ι ς 
101. Με την ενίσχυση της οικονομικής σταθερότητας και την εξάλειψη 
του κινδύνου συναλλάγματος και του κόστους των συναλλαγών , το εν ιαίο 
νόμισμα θα δ ι ευκολύνε ι σημαντικά τη λειτουργία της ενιαίας αγοράς και 
συνεπώς θα απόφερε ι σημαντ ικά οφέλη στις επιχειρήσεις. Ωστόσο, η 
δ ιαδ ι κασία μετάβασης στο ECU θα τις υποχρέωσε ι να μεταβάλουν πολλές 
από τις καθημερινές επιχειρηματικές τους δραστηριότητες. Οι 
συνέπειες δεν θα ει να ι ομοι όμορφες γ ια όλες τις επιχει ρήσε ι ς. θα 
εξαρτηθούν από την έκταση των διασυνοριακών δραστηριοτήτων της κάθε 
επιχείρησης , το ποσό των συναλλαγών σε μετρητά που πραγματοπο ιού ν σε 
καθημερινή βάση και την έκταση των σχέσεων τους με το ευρύ κοινό. 
Προφανώς οι εταιρείες λιανικού εμπορίου δεν θα αντιμετωπίσουν τα ίδια 
προβλήματα με τις πολυεθνικές εταιρείες. Η προετοιμασία για τη 
μετάβαση στο ενιαίο νόμισμα απαι τεί χρόνο και επενδύσεις . 
102. Εχε ι συνεπώς ζωτική σημασία για τις επιχειρήσεις να καταρτίσουν 
όσο το δυνατό συντομότερα μια "στρατηγική μετάβασης στο ενιαίο 
νόμισμα". Αυτό θα τους εξασφαλίσει τον αναγκαίο χρόνο για να 
αναλάβουν τις τεχνικές προετοιμασίες που απαιτούνται για την ομαλή 
συνέχιση των κανονικών επιχειρηματικών τους δραστηριοτήτων. 
Επιπλέον, θα επιτρέψει στις επιχειρήσεις να ενσωματώσουν τις 
47 
αναγκαίες για τη μετάβαση επε Γδύσει ς στα τρέχοντα επενδυτ ικά τους 
προγράμματα και συνεπώς νακατανείμουν το κόστος σε μια μεγαλύτερη 
χρονική περίοδο. Τέλος, αν προετοιμαστούν έγκαιρα για τη μετάβαση στο 
ενιαίο νόμισμα, θαμπορέσουν νααξ ιοπο ιήσουν καλύτερα τ ις ευκαιρίες 
ανάπτυξης εμπορικών δραστηριοτήτων που θα παρουσιαστούν. 
Σύμφωνα με το σενάρ ι ο σε τρεις φάσε ι ς που παρ ου σ ι άστη κ ε στο πρώτο 
μίρος, οι επιχειρήσεις θα πρέπει να λάβουν δύο θεμελιώδεις 
στρατηγικες αποφάσεις: 
• αν θα μετατρέψουν το σύνολο ή μέρος των λογαριασμών και των 
εσωτερικών τους πράξεων στο εν ιαίο νόμισμα κατά τη δ ιάρκε ια της 
ΦΑΣΗΣ Β, ή αν θα αποφασίσουν να περιμένουν και να προχωρήσουν 
στην πλήρη μετάβαση στο ECU κατά την έναρξη της ΦΑΣΗΣ Γ· 
• κατά τη διάρκεια του ΦΑΣΗΣ Γ, αν θα δέχονται εθνικά 
τραπε ζογραμμάτ ια και κέρματα (και αν ναι γ ια πόσο διάστημα) , ή 
αν θα δέχονται μόνο τραπεζογραμμάτια και κέρματα σε ECU. 
Οι αποφάσεις αυτές μπορούν να ληφθούν εντελώς ελεύθερα, και οι 
δυνάμεις της αγοράς θα διαδραματίσουν αποφασιστικό ρόλο στην 
επιλογή . Η σαφή ν ε ι α και το βέβαιον της δ ιαδ ι κασίας μετάβασης έχουν 
ιδιαίτερη σημασία για τις επιχειρήσεις. 
Η επιλογή της προσαρμογής σε πρώιμο στάδιο 
103. Είναι πιθανό ότι οι επιχειρήσεις θα κρίνουν ότι θα μπορούσαν να 
αποκομίσουν πολλά πλέον ε κτήματα εάν αποφασίσουν να χρησ ιμοπο ιήσουν 
το εν ιαίο νόμισμα στο σύνολο ή σε μέρος των εσωτερικών πράξεων π ρ ι ν 
από τη ΦΑΣΗ Γ. Ειδικότερα, οι επιχειρήσεις με σημαντικό όγκο 
ταμειακών ροών ενδέχεται να προτιμήσουν να διεξάγουν τις 
δραστηριότητες αυτές σε ECU αντί να συνεχίσουν να χρησιμοποιούν 
διάφορες εθν ικες νομισματικές ονομασίες. Επίσης, οι επιχειρήσειςπου 
ασκούν διασυνοριακές εμπορικές δραστηριότητες και έχουν 
συνδεδεμένες συμμέτοχες ή θυγατρικές επιχειρήσεις σε συμμετέχουσες 
χώρες , μπορεί να θεωρήσουν συμφέρουσα τη μετάβαση στο ενιαίο νόμισμα 
σε πρώιμο στάδιο. Αυτό θαδιευκόλυνεγια παράδε ιγμα τις δ ιαδ ι κασίες 
τιμολόγησης , τις μεταφορές χρηματ ι κών ποσών τη ταμ ε ιακή διαχείριση. 
Ωστόσο, οι επιχειρήσεις θα είναι υποχρεωμένες να συνεχίσουν να 
χρησ ιμοπο ιού ν τα εθν ικά νομίσματα για ορισμένους σκοπούς , και ιδίως 
για συναλλαγές σε μετρητά, μέχρι τη ΦΑΣΗ Γ. Στιςπεριπτώσειςαυτές, 
θαχρε ιαστεί ναδημι ουργήσουν κάπο ι α μορφή διασύνδεσης μεταξύ των 
δραστηριοτήτων τους που διεξάγονται στο ενιαίο νόμισμα και εκείνων 
που εξακολουθούν να διεξάγονται σε εθνικά νομίσματα, θαπρεπει επίσης 
να ε ισάγουν κατάλληλες λογιστικές διαδικασίες και συστήματα έλεγχου , 
48 
να προσαρμόσουν το λογισμικό τους και να μεριμνήσουν για την 
κατάλληλη επιμόρφωση του προσωπικού τους. 
Οι μικρομεσαίες επιχει ρήσεις, οι εταιρείες που ασκούν κυρίως 
δράστη ρ ιότητες στις εγχώρ ι ες αγορές και οι επ ιχειρή σεις λίαν ικού 
εμπορίου θα προτιμήσουν κατά πάσα πιθανότητα να αρχίσουν να 
χρησιμοποιούν απευθείας το εν ιαίο νόμισμα κατά την έναρξη της ΦΑΣΗΣ 
Γ. Το πλεονέκτημα που παρουσιάζει η επιλογή αυτή είναι ότι οι 
επ ιχε ι ρήσε ι ς δεν θαχρε ιαστεί να αναπτύξουν μεταβατ ι κά συστήματα. 
Ωστόσο, δεδομένου ότι όλοι οι λογαριασμοί τους θα πρέπει να 
μετατραπούν σε ECU κατά την έναρξη της ΦΑΣΗΣ Γ, ε ίνα ι αναγκαία η λήψη 
προπαρασκευαστικών μέτρων. 
Η υλική εισαγωγή τραπεζογραμματίων και κερμάτων σε ECU 
104. Οι επιχειρήσεις, και ιδίως οι επιχειρήσειςλιανικού εμπορίου, 
θα πρεπε ι να επιλέξουν μεταξύ δύο αποφάσεων κατά την έναρξη της ΦΑΣΗΣ 
Γ. Η μια επιλογή θα ήταν η πλήρης μετάβαση τους στο ECU πράγμα που 
συνεπάγεται ότι δεν θα αποδέχονται πλέον εθνικά τραπεζογραμμάτια και 
κέρματα από την ημερομηνία αυτή. Στην περίπτωση αυτή θα μπορούσαν να 
ανακύψουν τεχν ι κά προβλήματα κατά τη μετατροπή όλων των συστημάτων 
εντός πολύ σύντομης χρονικής περιόδου και να δυσαρεστήσουν τους 
πελάτες τους που θα επιθυμούσαν να χρησιμοποιούν τα εθνικά τους 
νομίσματα για κάποιο χρονικό διάστημα. Η άλλη επιλογή θα ήταν να 
αποφασίσουν ότι θα αποδέχονται και τα δύο νομίσματα για κάποιο 
χρο ν ι κό δ ι άστη μα κατά τη δ ιάρκε ια της ΦΑΣΗΣ Γ, πράγμα που δημιουργεί 
δ ιαφορετ ι κά προβλήματα. Συγκεκριμένα, οι επιχειρήσεις θαπρεπει να 
προβλέψουν κάποιο σύστημα αναγραφής τιμών και στα δύο νομίσματα και 
να δημιουργήσουν την αναγκαία υποδομή που θα επίτρεπε ι τη 
χρησιμοποίηση δύο ειδών τραπεζογραμματίων και κερμάτων (πρόσθετες 
υποδοχές σε μηχανήματα αυτόματης πώλησης, διατήρηση αποθεμάτων 
μετρητών και μέτρα ασφάλε ιας). Τα μέτρα αυτά θα ε ί ναι δαπανηρά, ιδίως 
αν το ECU γίνε ι αποδεκτό από τη συντριπτ ική πλε ι ο ψηφί α του κοινού σε 
μικρό χρονικό διάστημα. 
Τμήμα 2 
Οι συνέπειες της καθιέρωσης του ECU για τις επιχειρήσεις 
105. Είναι σημαντικό να προσδιοριστούν οι σημαντι κότερ ες συνέπειες 
στους βασικότερους τομείς δραστηριοτήτων. Τα προβλήματα που 
εξετάζονται στη συνέχεια αφορούν το αυτόματο χειρισμό και την 
καταγραφή μετρητών , τις πωλήσεις, το μάρκετινγκ, τη διαχείριση και 
49 
τα συστήματα πληροφοριών, τις λογιστικές και φορολογικες 
δραστηριότητες , το προσωπικό και την επιμόρφωση. 
Αυτόματος χειρισμός και καταγραφή μετρητών : 
106. Ολα τα είδη μηχανών αυτόματης καταγραφής ( ταμ ε ι ακίς μηχανές , 
αντλίες βενζίνης , λογ ι στ ικες μηχανές) , κερματοδεκτών (αυτόματες 
μηχανές πωλήσεως προϊόντων ή έκδοσης εισιτηρίων) και αυτόματων 
ταμ ε ιολογιστι κών μηχανών (ATM) θα π ρίπε ι να μετατραπούν έτσι ώστε να 
λε ιτουργούν σε ECU. Αεδομίνου ότι υπάρχουν εκατομμύρια παρόμοια 
μηχανήματα, ο σχεδιασμός και η κατασκευή νέων μηχανημάτων που θα 
δέχονται το ECU θα απαιτήσει σημαντικές επενδύσεις και μακρόχρονες 
περιόδους προετο ι μασιάς. Είναι συνεπώς απολύτως απαραίτητο να δοθούν 
όσο το δυνατόν ταχύτερα στους κατασκευαστές των μηχανημάτων αυτών οι 
οριστικές τεχνικές προδιαγραφές (π.χ. διαστάσεις και χαρακτηριστικά 
των τραπε ζογραμματίων και των κερμάτων , ονομασία και συντομογραφίες 
των νομισμάτων και υποδιαίρεσε ι ς τους, κλπ. ). Αυτό θαπρεπει να γίνε ι 
πριν ακόμα άρχισε ι η ΦΑΣΗ Α (απόφαση για τη μετάβαση στη νομισματι κ ή 
έ νωση). 
107. Στην ετήσια έκθεση του ΕΝΙ για το 1994 αναφέρεται ότι έχει 
επιτευχθεί ευρύτατη συμφωνία σχετ ι κάμε τον αριθμό και την αξία των 
νομισματικών ονομασιών, καθώς και το όριο μεταξύ τραπεζογραμματίων 
και κερμάτων. Η ανώτατη αξία των κερμάτων θα είναι 2 ECU και η 
κατώτερη αξία των τραπεζογραμματίων θα είναι 5 ECU. Εχει επίσης 
επιτευχθεί συμφωνία σχετ ι κάμε επτά τραπε ζογραμμάτ ια των οποίων η 
αξία κυμαίνεται από 5 έως 500 ECU. Οσον αφορά την παρουσίαση των 
ευρωπαϊκών τραπεζογραμματίων , έχε ι προταθεί είτε ίνα εντελώς όμοιο 
τραπεζογραμμάτιο που θα κυκλοφορεί σε όλη τη νομισματική ένωση είτε 
ίνα τραπε ζογραμμάτ ι ο ημιαόψη του οποίου θαείναι πανομοιότυπη και 
η άλλη θα περιλαμβάνει κάποια περιορισμένης έκτασης εθνικά 
χαρακτηρι στικά. 
108. da χρειαστεί αρκετός χρόνος (πιθανότατα αρκετοί μήνες) για την 
προσαρμογή όλων αυτών των μηχανημάτων, και ιδίως των αυτόματων 
μηχανών πώλησης προϊόντων ή έκδοσης εισιτηρίων και των αυτόματων 
ταμειολογιστικώνμηχανών.Οιεπιχειρήσειςθαπρέπεινααναπτύξουν 
προσεκτ ικά μελετημένα προγράμματα μετάβασης, έτσι ώστε κατά την 
έναρξη της ΦΑΣΗΣ Γ να υπάρχε ι ίνα επαρκές απόθεμα μηχανημάτων που 
μπορούν να λε ιτουργήσουν σε ECU. Αυτό σημαίνει ότι η διαδικασία 
μετατροπής θα πρεπε ι να άρχισε ι τις τελευταίες εβδομάδες πρι ν από την 
έναρξη της ΦΑΣΗΣ Γ. Για ναμετριαστούν οι τεχν ι κες δυσχέρειες της 
μετατροπής και ηδημιουργίασημείων συμφόρησης , θα ήταν σκόπιμο να 
ληφθούν έγκαιρα αποφάσεις για τις τεχνικές προδιαγραφές των 
τραπεζογραμματίων και των κερμάτων , έτσι ώστε να δοθεί η δυνατότητα 
στις επιχει ρήσεις να αποκτήσουν προοδευτικά, στο πλαίσιο του 
κανονικού επενδυτικού τους προγράμματος, εξοπλισμούς που είναι 
50 
συμβατοί με το ECU, λ.χ. μηχανήματα που μπορούν να αναγνωρίσουν (έστω 
χωρ ιστά) τα κέρματα και τα τραπεζογραμμάτια τόσο σε εθνικό νόμ ι σμα 
όσο και σε ECU. 
109. Οπως αναφέρθηκε προηγουμένως, οι επιχειρήσεις που θα 
αποφασίσουν νααποδίχονται εθνικά τραπεζογραμμάτια και κέρματακατά 
τη δ ιάρκε ια της ΦΑΣΗΣ Γ, θα πρεπε ι να συναλλάσσονται σε δύο σειρές 
τραπεζογραμματίων και κερμάτων: θα πρέπει είτε να έχουν δύο 
δ ιαφορετ ικες σειρές μηχανημάτων , μιαγιατο εθν ι κό νόμ ι σμα και μια 
για το ECU, είτε να εγκαταστήσουν μηχανήματα που αποδέχονται 
ταυτόχρονα και τα δύο νομίσματα. Εναπόκει τα ι στις επιχειρήσεις να 
επιλέξουν τη λύση που θεωρούν καλύτερη. Ορισμένες δυσχέρειες που 
συνδέονται με τις δύο σειρές τραπεζογραμματίων και κερμάτων θα 
μπορούσαν να μετριαστούν με τη θέσπιση νέων τεχνολογιών (γραμμικοί 
κώδικες, ταμειακές μηχανές που αποδέχονται διάφορα νομίσματα, 
συστήματα ηλεκτρονικών πληρωμών) που επιτρέπουν την αυτόματη 
μετατροπή μεταξύ ECU και εθνικού νομίσματος. Και στην περίπτωση 
αυτή , η έγκαιρη προ ε το ιμασία έχε ι αποφασιστ ική σημασία για την ομαλή 
μετάβαση με το χαμηλότερο δυνατό κόστος. 
Πωλήσεις, μάρκετινγκ, διαχείριση και συστήματα πληροφοριών 
110. Το αργότερο στη ΦΑΣΗ Γ, ο ι αναφορές στα εθν ι κά νομίσματα θα 
εξαλε ιφθούν και θα αν τ ι κατασταθούν από αναφορές σε ECU. Αυτό απαι τ ε ί 
τη λήψη μιας σειράς διοικητικών μέτρων , τα κυρ ιότερα από τα οποία 
ε ί ναι τα εξής : 
• Οι συμβάσεις, τα τιμολόγια, και τα συστήματα πληροφοριών πρεπε ι 
να μετατραπούν σε ECU, καθώς και όλες οι πληρωμές σε 
προμηθευτές και εργολήπτες. Μεταξύ άλλων πρέπει να 
αντ ι κατασταθούν όλες οι αναφορές σε εθν ικό νόμισμα στα επίσημα 
έγγραφα (τιμολόγια, αποδε ίξεις), το δ ιαφημ ι στ ικό υλικό και τα 
λογισμικά. Οι επιχειρήσεις που θα αποφασίσουν να χρησιμοποιούν 
το ECU κατά τη διάρκεια της ΦΑΣΗΣ Β, και/ή να συνεχίσουν να 
δέχονται το εθν ι κό νόμισμα κατά τη δ ιάρκε ια της ΦΑΣΗΣ Γ, πρεπε ι 
ενδεχομένως να ορϊ ζουν τις τιμές τους και στα δύο νομίσματα, 
πράγμα που θααυξήσει τις διοικητικές δ ιατυπώσε ι ς . 
• Ο καθορισμός των τιμών στην πράξη θα απαίτησε ι λεπτούς 
χειρισμούςδεδομίνουότι με την εφαρμογή των συναλλαγματ ι κών 
ισοτιμιών θα προκύψουν πιθανότατα ασυνήθη ποσά σε ECU. Οι 
λιανοπωλητές θαπρεπει να ορίσουν «εύχρηστες» τιμές σε ECU που 
να μην δημιουργήσουναρνητικεςαν τ ι δράσε ι ς . Γιαε ίδη χαμηλής 
αξίας , η ανάγκη στρογγυλοποίησης των τιμών μπορ ε ί να οδήγησε ι 
σε σημαντικές ποσοστιαίες μεταβολές τους. Σε συνολικό επίπεδο, 
ο ι δυνάμε ι ς της αγοράς θα περιορίσουν τις αυξήσεις των τιμών και 
51 
πολλές επιχειρήσεις θα μπορούσαν μάλιστα να οργανώσουν 
διαφημιστ ικεςεκστρατείεςανακοι νώνοντάςότι στρογγυλοποιούν 
τις τιμές προς τα κάτω. Το θέμα της διπλής αναγραφής τιμών 
εξετάζεται στην παράγραφο 122. 
• à ιαφημι στ ικό υλικό που ετοιμάζεται εκ τω ν προτέρων : η δ ιπλή 
αναγραφή τιμών σε διαφημιστικά έντυπα θα μπορούσε να 
δημιούργησε ι ε ι δ ικά προβλήματα. Οι επιχειρήσεις πωλήσεων δ ι ' 
αλληλογραφίας και οι επιχει ρήσε ις που εργάζονται μέσω 
καταλόγων (γραφεία ταξιδίων) θα αντιμετωπίσουν ειδικές 
δυσχέρειες (ορισμένοι κατάλογοι προετοιμάζονται μέχρι και 18 
μήνες πριν από τη διάθεση τους), ιδίως λόγω του ότι οι 
συναλλαγματικές ισοτιμίες δεν θα είναι γνωστές πριν από την 
έναρξη της ΦΑΣΗΣ Β. 
• Η παροχή πληροφοριών στους πελάτες σχετικά με τις συνίπε ι ες της 
μετάβασης στο ενιαίο νόμισμα έχει ιδιαίτερη σημασία. Ενώ σε 
ορισμένες περιπτώσεις θα χρειαστεί απλώς να αναφερθούν οι 
συναλλαγματικές ισοτιμίες που εφαρμόζονται και η μέθοδος 
στρογγυλοποίησης, σε άλλες περιπτώσεις οι επιχειρήσεις θα 
πρεπε ι να οργανώσουν σημαντικές εκστρατείες πληροφόρησης , λ.χ. 
για μακροπρόθεσμες συμβάσεις όπως τα ενυπόθηκα δάνεια, οι 
επενδύσεις σε συνταξιοδοτικά ταμεία, οι συμβάσεις 
χρηματοδοτικής μίσθωσης ή πώλησης με δόσεις. 
111. Λογ ι στ ι κά και φορολογ ι κά θέματα : το αργότερο μίχρ ι τη ΦΑΣΗ Γ, 
όλο ι οι λογαριασμοί και οι ισολογισμοί θαπρίπε ι να καταρτίζονται σε 
ECU. Οπως αναφέρθηκε στο δεύτερο κεφάλαιο του Μέρους 2, οι 
φορολογ ι κες αρχές θα πρεπε ι να προσδ ι ορίσουν τους ακριβείς κανόνες 
που θα εφαρμόζουν κατά τη διαδικασία μετάβασης. 
112. Προσωπικό και επιμόρφωση : οι επιχείρησε ις θαπρίπε ι να λάβουν 
τα αναγκαία μέτρα για την πλήρη ενημέρωση του προσωπικού τους και την 
κατάρτ ισή του σχετ ι κάμε τον τρόπο που το ECU θα επηρέασε ι την εργασία 
τους, τους μισθούς τους και τις εργασιακές και άλλες σχέσεις τους με 
την εταιρεία (λ.χ., προγράμματα συνταξιοδότησης που οργανώνονται από 
τις εταιρείες, επιστροφή εξόδων). Οι επιχειρήσεις πρέπει να 
μεριμνήσουν για την πλήρη κατάρτιση του προσωπικού και τη σωστή 
κατανόηση της δ ιαδ ι κασίας μετάβασης ώστε να αποφευχθε ί η δ ι ατάραχη 
των δραστηριοτήτων της επιχείρησης και να δι ευκολυνθούν οι σχίσεις 
με τους πελάτες. 
Το περιεχόμενο και το χρονοδιάγραμμα της επιμόρφωσης θα εξαρτηθεί από 
τα καθήκοντα των εργαζομένων και τη στρατηγική μετάβασης στο ενιαίο 
νόμ ι σμα πουθαυιοθετήσουνοι επιχε ι ρήσε ι ς . Οι επιχειρήσειςπουθα 
έχουν συναλλαγές σε ECU κατά τη διάρκεια της ΦΑΣΗΣ Β πρέπει να 
μεριμνήσουν για την κατάρτιση του προσωπικού τους πριν από την έναρξη 
της νομισματικής ένωσης.Ερεπε ι να οργανωθούν ε ι δ ικάεπιμορφωτικά 
προγράμματα για το προσωπι κό που ασχολε ίται με χρηματοοικονομικά 
52 
θέματα. Ιδιαίτερη προσοχή θα πρεπε ι να δοθεί επίσης στο προσωπικό που 
έρχεται σε άμεση επαφή με το κοινό, έτσι ώστε να είναι σε θέση να 
παρέχει έγκυρες πληροφορίες και συμβουλές στους πελάτες. 
113. Τα εμπορικά επιμελητήρια, οι επαγγελματικές ενώσεις 
(δικηγόροι, λογιστές, συμβολαιογράφο) και οι συνδικαλιστικές 
οργανώσεις θα διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στη διαδικασία 
επιμόρφωσης. Για παράδειγμα, θα μπορούσαν να προετοιμάσουν 
ενημερωτικό υλικό και βίντεο τα ινίες που θα δ ιαθίτουν στα μίλη τους 
έτσι ώστε να χρησιμοποιούνται στο πλαίσιο των εσωτερικών 
προγραμμάτων επιμόρφωσης, θα μπορούσαν επίσης να οργανώσουν 
διαλέξεις και σεμινάριαστο πλαίσιο των οποίων οι ενδιαφερόμενοι θα 
έχουν τη δυνατότητα να συναντηθούν και να συζητήσουν τα κοινά 
προβλήματα που αντιμετωπίζουν και να θεσπίσουν μηχαν ισμούς για την 
εξεύρεση κο ινών λύσεων σε τεχν ικες δυσχερε ι ες που παρουσ ιάζονται 
συχνά. Οι δημόσιες διοικήσεις θα πρέπει να δ ι ευκολύνουν τις 
πρωτοβουλίες αυτές , εξασφαλί ζοντας τα ανάγκα ία μέσα υποστήρ ι ξ ης , 
πληροφοριακό υλικό και ομιλητές για τις διαλέξεις. 
114. Η Επιτροπή καλεί τις επιχειρήσεις, τους οργανισμούς 
εκπροσώπησης και τις επαγγελματικές ενώσεις να αναλύσουν τις 
συνεπε ι ες της καθ ι ερωσης του ECU για τον τομέα ή το επάγγελμα τους. 
θα μπορούσαν να δημιουργηθούν ομάδες εργασίες σε επιχει ρήσεις, 
οργαν ισμούς εκπροσώπησης και ενώσε ις με σκοπό τη συγκέντρωση και την 
αξιολόγηση των αντιδράσεων όσον αφορά το Πράσινο Βιβλίο, την 
καταγραφή των απαιτούμενων μέτρων για τη μετάβαση και την κατάρτιση 
καταλόγου νομοθ ετ ι κών και τεχνικών αποφάσεων που πρέπει να ληφθούν 
από τις κυβερνήσεις και τις δημόσιες διοίκησε ις. θα ήταν ενδεχομένως 
σκόπιμο ναδιοριστεί ένας συντονιστής για τα θέματα π ου συνδέονται 
με το ενιαίο νόμισμα σε κάθε οργανισμό εκπροσώπησης. Η Επιτροπή καλεί 
τα κράτη μέλη να δ ι ευκολύνουν τη σύσταση τέτοιων ομάδων εργασίας. 
Παράλληλα, η Επιτροπή προτείνει στα κράτη μέλη να δημιουργήσουν ενα 
πλαίσι ογιατοσυντον ισμό των δραστηριοτήτων των επιχε ι ρήσεων και 
των οργανισμών του ιδιωτικού τομέα. Με τον τρόπο αυτό θα αποφεύγεται 
η επι κάλυψη των εργασιών και θα ενθαρρύνεται η ανταλλαγή εμπειριών 
και απόψεων. Η Επιτροπή προτείνει επίσης στις εθνικές αρχές να 
δημιουργήσουν μια ενιαία υπηρεσία επαφών για την παροχή πληροφοριών 
και συνδρομής όσον αφορά τη μετάβαση στο ενιαίο νόμισμα. 
Κεφάλαιο IV 
Καταναλωτές 
115. Το κεφάλαιο αυτό εξετάζει τις ιδιαίτερες προκλήσεις που θα 
αντιμετωπίσουν οι καταναλωτές κατά την εισαγωγή του ενιαίου 
53 
νομίσματος. Αναγνωρίζει, ιδίως τ: προβλήματα που πρόκειται να 
αντιμετωπίσουν κατά την προσαρμογή τους σε μια νέά νομισματική 
κλίμακα και τη γεν ι κότερη ανάγκη εύρε ίας ενημερωτικής ε κ στρατέ ίας 
που να εξηγεί καθαρά τις πρακτ ι κ ές συ ν έπε ι ες που θα έχε ι το ECU στις 
καθημερινές τους ο ικονομικες συναλλαγές. Το κεφάλαιο περιλαμβάνει 
επίσης έναν οδηγό σχετικά με τις επιπτώσε ις που θα έχει για τους 
καταναλωτές κάθε φάση της δ ιαδ ι κασίας μετάβασης στο εν ιαίο νόμισμα. 
Τμήμα 1 
Προετοιμασία των καταναλωτών για την αλλαγή 
116. Είναι γνωστό από προγενέστερες εμπειρίες νομισματικών 
μεταρρυθμίσεων στη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλε ι ο ότι οι καταναλωτές 
δεν προσαρμόζονται αμέσως σε ένα νέο νόμισμα. Από μια άποψη 
τουλάχιστον , η προσαρμογή μ ο ιάζ ε ι κάπως με την εκμάθηση μίας γλώσσας 
"χρ ει άζεται χρόνο και εξάσκηση για να μπόρεσε ι κανείς να" σκεφθεί" 
στο νέο νόμισμα. Η προετοιμασία των καταναλωτών για την ομαλή 
μετάβαση πρεπει ν α απ ο τέλεσε ι απόλυτη προτεραιότητα, διαφορετικά 
δ ιακυβεύεται η υποστήριξη του κοινού που αποτελεί προϋπόθεση γ ια την 
επιτυχία του εγχειρήματος. 
Ο αντί κτύπος που θα έχει στους καταναλωτές κάθε στάδιο της 
διαδικασίας μετάβασης πρέπει να εξετασθεί προσεκτικά και όπου 
χρειάζεται πρέπει να ληφθούν τα κατάλληλα μέτρα προστασίας των 
συμφερόντων τους » Αναμένεται ότ ι ο ι οργάνωσε ι ς που τους εκπροσωπούν 
θα πρεπε ι να βρίσκονται σε διαρκή επαγρύπνηση και να μεριμνούν για 
την άρση των αμφιβολιών, την καταστολή των φόβων και την επίλυση των 
προβλημάτων. 
Για όσους έχουν συνήθισε ι να θεωρούν το νόμισμα της χώρας τους ως 
εθνικό σύμβολο θα πρόκειται σχεδόν για μια αλλαγή ταυτότητας. Η 
εθνική ταυτότητα, όμως, δεν κινδυνεύει. Αντίθετα μάλιστα, 
εμπλουτίζεται με ένα σύμβολο ευρωπαϊκής ενοποίησης και τούτο γ ια 
όλους τους πρακτ ι κούς λόγους που εκτίθενται στο Πράσινο Βιβλίο. 
117. Στο Μέρος IV του Πράσινου Βιβλίου εξετάζεται η σπουδαιότητα των 
στρατηγικών επικοινωνίας για τη συμμετοχή του κοινού στο εγχείρημα 
αυτό και για την ολοκλήρωση των τεχνικών προεργασιών που είναι 
απαραίτητες για τη μετάβαση στο ενιαίο νόμισμα. Στο πλαίσιο αυτό , οι 
καταναλωτές πρέπει να πληροφορηθούν το συντομότερο δυνατό τα 
πλεονεκτήματα που θα τους προσφέρε ι το ν ίο νόμ ι σμα, να τους δοθεί η 
δ ιαβεβαίωση ότ ι η καθ ι έρωσή του δεν θα αποβε ί εις βάρος τους και να 
ενημερωθούν για τον τρόπο μετατροπής των νομισμάτων σε ECU και 
αν τι στ ροφά.Επισημαίνεται, επίσης, η ανάγκη ναπαρασχεθεί ιδιαίτερη 
βοήθεια στις κατηγορίες ατόμων με ιδιαίτερα προβλήματα, 
54 
συμπεριλαμβανομένων των ηλικιωμένων και των ατόμων με μειωμένη 
όραση. Ολα αυτά τα ζητήματα υπογραμμίστηκαν στο πλαίσιο των ακροάσεων 
που διοργάνωσε με τις οργανώσεις καταναλωτών η ομάδα εμπειρογνωμόνων 
υπό την προεδρία του κυρίου MââS. 
Το οξύτερο πρόβλημα για τους καταναλωτές θα ε ίνα ι αναμφι σβήτητα η 
πραγματοποίηση των μετατροπών και η σύγκριση της σχετικής αξίας των 
αγαθών και των υπηρεσιών. Κινδυνεύουν νααπωλέσουν την αίσθηση των 
τιμών. Σε πολλές περιπτώσε ι ς θα είναι δυσχερής οχειρισμός των τ ιμών 
μετατροπής καθότι θα απαιτεί περίπλοκους πολλαπλασιασμούς. 
118. Για την αντιμετώπιση των προβλημάτων που θα προκάλεσε ι η 
μετάβαση στο ενιαίο νόμισμα, πρέπει να δοθεί στους καταναλωτές ο 
απαραίτητος χρόνος και ακριβή πληροφοριακά στοιχεία. Το σενάριο 
αναφοράς , που αναπτύσσεται στο Πράσι νο Βιβλίο , παρέχει επαρκή χρόνο 
στις κρατικές αρχές να προετοιμάσουν και να πραγματοποιήσουν 
εκστρατείες ενημέρωσης των καταναλωτών. ΗΕπιτροπή, το Ευρωπαϊ κό 
Κοινοβούλιο, τοΕυρωπαϊκόNoμ ισματι κόΐδρυμα, οι κεντρικές τράπε ζες 
και άλλοι φορείς θα συμμετάσχουν στην προσπάθεια ενημέρωσης των 
καταναλωτών και προστασίας των συμφερόντων τους κατά τη μεταβατική 
περίοδο.Οι εθν ικες , όμως , αρχές θα είναι εκείνες που θα μπορέσουν να 
ανταποκρ ιθούν καλύτερα στ ι ς τόπι κες ανάγκες και ανησυχίες οι οποί ες 
θα είναι διαφορετικές ανάλογα με το κράτος μέλος. 
Στο Μέρος IV υπογραμμίζεται, επίσης, η σημασία των "ασκήσεων 
εξο ι κε ίωσης" , όσον αφορά, μεταξύ άλλων , τη δ ιπλή αναγραφή των τιμών 
και των ποσών στις λογιστικές καταστάσεις, στις δηλώσεις φόρου 
εισοδήματος και στα σημεία πώλησης , καθώς και η σημασία των "ασκήσεων 
δοκιμής"ώστε να δοθεί στους καταναλωτές η δυνατότητα να αποκτήσουν , 
υπό ελεγχόμενες συνθήκες, μια πρώτη εμπειρία με τη χρήση των 
χαρτονομισμάτων και κερμάτων. 
Οι τράπεζες, οι επιχειρήσεις και οι λιανοπωλητές πρέπει οπωσδήποτε 
να αναλάβουν τις ευθύνες τους και να προετο ιμάσουν τους καταναλωτές 
γ ια τη μετάβαση στο εν ιαίο νόμ ι σμα. θα πρεπε ι να οργανώσουν δ ι κες 
τους εκστρατείες πληροφόρησης, κυρίως για να εξηγήσουν στην πελατεία 
τους τις συνέπειες που θα έχει για τις προσφερόμενες από αυτούς 
υπηρεσίες η μετάβαση στο ενιαίο νόμισμα. 
Τμήμα 2 
Πρακτικές συνέπειες για τους καταναλωτές 
119. Ουσιαστι κά ο ι καταναλωτές θα αν τ ι ληφθούν πλήρως τις συνέπειες 
της νομισματικής ένωσης μόνον κατά τη ΦΑΣΗ Γ όταν θα τεθούν σε 
κ υ κλοφορία τα χαρτονομίσματα και τα κέρματα σε ECU και όταν όλες οι 
55 
συναλλαγές θαδιενεργούνται στο εν ιαίο νόμ ι σμα. Εν τω μεταξύ όμως 
όλος ο περιβάλλων χώρος θα έχει υποστεί ποικίλες μεταβολές. Στη 
συ ν έχε ι α παρατίθενται ορισμένα ενδεικτικά στοιχεία για τ ι ς εξέλιξε ις 
που αναμένουν τους καταναλωτές. 
ΦΑΣΗ Α - Ενεργοποίηση της οικονομικής και νομισματικής ένωσης 
Τί θα παραμείνει αμετάβλητο; 
• τα πάντα θα μείνουν ως έχουν για τους καταναλωτές. Πρόκε ι τα ι για 
περίοδο έντονης προπαρασκευής του τραπε ζ ικού και 
χρηματοπιστωτικού τομέα, το σύνολο όμως του ο ικονομ ι κού 
συστήματος θα εξακολουθεί να λειτουργεί όπως και πριν. 
ΦΑΣΗ Β - Η πραγματική έναρξη της ΟΝΕ και ο σχηματισμός "κρίσιμης 
μά$"ας" δραστηριοτήτων σε ECU 
Τί θα παράμεινε ι αμετάβλητο; 
• τα εθνικά νομίσματα θα συνεχίσουν να κυκλοφορούν , 
• οι τραπεζ ι κοί λογαριασμοί, οι υποθήκες και τα δάνεια, καθώς και 
όλες οι υπόλοιπες συμβάσεις θα εξακολουθήσουν να εκφράζονται σε 
εθνικά νομίσματα. 
Τι θα άλλαξε ι ; 
• θα με ιωθούν ο ι προθεσμίες και το κόστος των τραπεζ ι κών πράξεων 
εντός της νομισματικής ένωσης, 
• σταδιακά οι καταναλωτές θα έχουν πρόσβαση σε χρηματοπιστωτικές 
υπηρεσίες εκφρασμένες σε ECU, 
• σταδ ιακά θα επεκταθε ί η δ ιπλή αναγραφή των τιμών των αγαθών και 
των υπηρεσιών, γεγονός που θα βελτ ιώσει τη δ ιαφάνε ι α των τ ιμών 
πέραν των συνόρων , 
• θα δ ι ευκολυνθούν τα διασυνοριακά ταξίδια, 
• στα καταστήματα λίαν ι κής πώλησης θα απαιτείται η ανάρτηση , σε 
εμφανή σημεία, πινάκων μετατροπής. 
56 
ΦΑΣΗ Γ - Οριστική μετάβαση στο ενιαίο νόμισμα 
Τι θα αλλάξει ; 
• καθιερώνεται το ενιαίο νόμισμα, 
• τα εθν ικά νομίσματα θα αντικατασταθούν ταχέως από κέρματα και 
χαρτονομίσματα σε ECU. Τα δύο νομίσματα θα κυκλοφορήσουν 
παράλληλα μόνο για σύντομη περίδο, ώστε να απαλλαγούν οι 
καταναλωτές από την υποχρέωση να προμηθευτούν δύο διαφορετικές 
σειρές χαρτονομισμάτων και κερμάτων, 
• ο ι λιανοπωλητές θα έχουν τη δυνατότητα να δέχονται τα εθν ι κά 
νομίσματα, θα υποχρεούνται όμως παράλληλα να δέχονται και το 
ε νιαίο νόμισμα, 
για μεγάλο χρονικό διάστημα, οι καταναλωτές θα μπορούν να 
ανταλλάσσουν τα κέρματα και χαρτονομίσματα του εθνικού 
νομίσματος έναντι κερμάτων και χαρτονομισμάτων σε ECU, 
στις συμβάσε ι ς, οι αναφορές σε εθν ικό νόμισμα θα μετατραπούν σε 
ECU με βάση τις αμετάκλητα καθορισμένες συναλλαγματικές 
ισοτιμίες, χωρίς άλλη τροποποίηση των όρων και προϋποθέσεων που 
περιέχονται στ ι ς συμβάσε ι ς αυτές. Με άλλα λόγια θα εφαρμοσθε ί 
η αρχή της συνέχειας όσον αφορά τις συμβάσε ις , 
οι τραπε ζ ικοί λογαριασμοί, οι μισθοί, οι αμοιβές και οι 
συ ν τάξε ι ς - όλα τα νομ ισματι κά ποσά - θα εκφράζονται σε ECU. 
Τμήμα 3 
Η προστασία των καταναλωτών 
120. Η Επι τροπή θεωρεί ότι οι καταναλωτές δεν πρεπει να υποστούν 
καμ ιά ^ημ ία λόγω της μετάβασης στο εν ιαίο νόμ ι σμα. Πρέπει ναδοθεί 
στους καταναλωτές η δυνατότητα να πραγματοποιούν με πλήρη 
εμπιστοσύνη τις συναλλαγές τους σε ECU . Ηχρησιμοποίηση του ECU στις 
λογιστικές καταστάσεις και για την αναγραφή των τιμών αποτελεί 
καθοριστικό παράγοντα για την εξοικείωση των καταναλωτών με το εν ιαίο 
νόμισμα. 
57 
121. Πρι ν από τη ΦΑΣΗ Γ, ο ι < (ρηματοπιστωτι κοί οργαν ισμοί θα μπορούν 
να ε ισπράττουν προμήθε ιαγι.ν την ανταλλαγή των χαρτονομισμάτων ενός 
κράτους μέλους σε χαρτονομίσματα άλλου κράτους μέλους. Στην 
περίπτωση αυτή πάντως , το κόστος της σχετ ι κής πράξης θα πρεπε ι να 
αναγράφεται ευκρι νώς υπό μορφή εξόδων για παρασχεθε ίσες υπηρεσίες . 
122. Η διπλή ένδειξη των τιμών θα διαδραμάτισε ι καθοριστικό ρόλο για 
την εξοικείωση των καταναλωτών με το ECU. Οι επιχε ι ρήσε ις και οι 
λιανοπωλητές θα έχουν , για εμπορικούς λόγους , ιδιαίτερο συμφέρον να 
εφαρμόζουν τη δ ιπλή αναγραφή των τ ιμών ήδη από την έναρξη ΦΑΣΗΣ Β και , 
ίσως ακόμη και μετά την ΦΑΣΗ Γ στο βαθμό που αντ ικε ιμεν ικό ς στόχος θα 
ε ίνα ι ναπροσφίρουν στους πελάτες τους την αναγκαία εμπιστοσύνη για 
την πραγματοποίηση των συναλλαγών σε ECU. Επιπλέον, η ευρεία χρήση 
της δ ιπλή ς αναγραφής των τιμών συμβάλλε ι στο να αρθούν οι υποψίες των 
καταναλωτών γ ια τυχόν "συγκεκαλυμμένες" αυξήσε ι ς τιμών . Ή. ώθηση των 
δυνάμεων της αγοράς υπέρ της δ ιπλής αναγραφής των τιμών θα επηρέασε ι 
όλες τις επιχε ι ρήσε ι ς , ακόμη και εκείνες που θα μεταβούν στο ECU με 
την έναρξη της ΦΑΣΗΣ Γ. 
Τίθεται το ερώτημα του κατά πόσον τα εμπορικού χαρακτήρα κίνητρα 
ε ίνα ι επαρκή για να ωθήσουν τις επιχειρήσεις να εφαρμόσουν τη δ ιπλή 
αναγραφή των τιμών, ή είναι απαραίτητη η θέσπιση νομοθ ετικών 
ρυθμίσεων ώστε η αναγραφή να κατ άστε ί υποχρεωτ ική κατά τη δ ιάρκε ια 
της ΦΑΣΗΣ Β, και ακόμη για ο ρ ι σμίνη περίοδο μετά από την ολοκλήρωση 
της φάσης αυτής. Ηανάγκη θέσπισης κοινοτικής νομοθεσίας στον τομέα 
αυτό αποτελε ί ένα ζήτημα που βρίσκεται ακόμη υπό συζήτηση. Η Επιτροπή 
προτίθεται να ζητήσει τη γνώμη όλων των ενδιαφερόμενων 
αντιπροσωπευτικών ομάδων χρηστών νομίσματος ώστε να επιτευχθεί 
συναίνεση σχετι κάμε τη σκοπιμότητα θέσπισης κο ινοτικής νομοθεσίας 
κατά τη ΦΑΣΗ Β. Ετσι η Επιτροπή θα είναι σε θέση να λάβει τα 
ενδεικνυόμενα μέτρα την άνοιξη του 1996. Σύμφωνα με την αρχή της 
επικουρικότητας τα κράτη μίλη ει να ι ελεύθερα ναπροσδιορίσουν το 
βαθμό στον οποίο η θέσπιση υποχρεωτ ι κού χαρακτήρα δ ι ατά ξ ε ω ν θα ε ί ναι 
απαραίτητη και σε εθνικό επίπεδο. 
Κατά την εκπόνηση τέτοιου είδους υποχρεωτικών δια τάξεων, τα κράτη 
μίλη πρέπει να μ ε ρ ι μ νήσο υ ν ώστε να δ ιατηρηθεί η ισορροπία μεταξύ των 
συμφερόντων του καταναλωτή και του κόστους ενός συστήματος διπλής 
αναγραφής (όλο αυτό το κόστος ενδέχεται τελικά να μετακυληθεί στους 
καταναλωτές). Σε μεγάλο βαθμό το κόστος της διπλής αναγραφής των 
τ ιμών εξαρτάται από την έκταση της εφαρμογής της. Γ ιαπαράδε ιγμα, η 
καθιέρωση συστήματος υποχρεωτικής διπλής αναγραφής όλων των τιμών θα 
ήταν περίπλοκη και δαπανηρή. Αυτό θα συνεπαγόταν την αναγραφή και των 
δύο τ ιμών σε όλα τα προϊόντα : οι ταμ ε ιακές μηχανές θα έπρεπε έτσι να 
αναγράφουν το ποσό της κάθε συναλλαγής τόσο σε εθν ικό νόμισμα όσο και 
σε ECU. Μιαλιγότερο δαπανηρή λύση θα ήταν η υποχρεωτ ική αναγραφή των 
συνολικών μόνον ποσών σε εθνικό νόμισμα και σε ECU (δεδομένου ότι 
έτσι στην ταμειακή απόδειξη θα εμφανίζεται μόνον μια πράξη 
58 
πολλαπλασιασμού). Μια άλλη λύση θα ήταν η υποχρεωτ ι κή ανάρτηση , σε 
εμφανή σημεία, πινάκων μετατροπής σε όλα τα καταστήματα. Οποιαδήποτε 
υποχρέωση διπλής αναγραφής τιμών θα πρέπει να καθορίζεται σε 
συνεννόηση με τους εκπροσώπους των κατασκευαστών , των λιανοπωλητών , 
των δημοσίων διοικήσεων και των καταναλωτών. 
123. Οσον αφορά τη στρογγυλοποίηση, επιβάλλεται η υιοθέτηση αυστηρών 
νομοθ ετ ι κών κανόνων που θα δ ι έπο υ ν τη μετατροπή σε ECU των ποσών που 
αναφέρονται σε ισχύουσες συμβάσεις (π.χ. μισθοί, τραπε ζ ικοί 
λογαριασμοί). Η στρογγυλοποίησητων ποσών αποτελεί τρέχουσα πρακτ ική 
στο σύγχρονο χρηματοπιστωτικό σύστημα, η οποία λε ιτουργ ει ομαλά και 
χωρίς ιδ ιαίτερα προβλήματα. 
Πράγματι, η στρογγγυλοποίηση κρίνεται απαραίτητη για την εξαγωγή 
εύχρηστων αριθμητικών στοιχείων τα οποία θα χρησιμοποιούνται για την 
έκφραση των ποσών που αναφέρονται σε διάφορες νομοθετικές πράξε ι ς : 
φορολογικες ελαφρύνσεις, τιμολόγια υπηρεσιών κοινής ωφέλειας, 
παροχές κο ινών ι κής ασφάλ ίσης , κλπ. Οι αρμόδιες αρχές θα πρεπε ι να 
αποφασίζουν τη στρογγυλοποίηση των αριθμών κατά περίπτωση. 
Ο ανταγωνισμός θα περιορίσει τη δυνατότητα των λιανοπωλητών να 
χρήσιμο ποιούν τημετατροπήγιανααυξήσουν τις τ ιμίς τους . Η καθαρή 
επίπτωση στις τιμές θα ει να ι καταρχήν περιορισμένη, καθότι η αύξηση 
που θα πρόκυπτε ι από μια στρογγυλοποίηση προς ταπάνωγια ορισμένα 
ε ίδη θα αντισταθμίζεται από στρογγυλοποίηση προς τα κάτω γ ι α κάπο ι α 
άλλα. 
124. Σ' αυτό το Πράσι ν ο Βιβλίο, η Επιτροπή προσπάθησε ναπροβλεψε ι 
στο μέτρο του δυνατού τα μεγάλα προβλήματα που θα προκύψουν για τους 
καταναλωτές. Υπολόγιζε ι, πάντως, στη συνεργασία των 
αντιπροσωπευτικών οργανώσεων προ κ ε ι μενού να επιβεβαιωθε ί η ανάλυση 
της για τ ι ς κυριότερες συνεπε ι ες που θα εχε ι η μετάβαση στο εν ιαίο 
νόμισμα. Οποιοδήποτε σχόλιο και πληροφοριακό στο ιχεί ο απο στάλε ί 
στην Επιτροπή ενδέχεται να τη βοήθησε ι στην εκπόνηση των κατάλληλων 
πολιτικώνγιαμια ομαλή μετάβαση στο εν ιαίο ν ο μι σμα χωρίς να θίγουν 
τα συμφέροντα των καταναλωτών. ΗΕπιτροπή προτίθεται να ζητήσε ι τη 
γνώμη όλων των ενδιαφερόμενων αντιπροσωπευτικών ομάδων χρηστών 
νομίσματος προκείμενου να επιτευχθεί συναίνεση σχετικά με τη 
σκοπιμότητα θέσπισης κοι νοτικής νομοθεσίας η οποία θα προ βλέπε ι την 
υποχρεωτ ική διπλή αναγραφή των τιμών. .Ετσι θα ε ίναι σε θέση να λάβε ι 
τα κατάλληλα μέτρα την άνοιξη του 1996. 
59 
Mcpoç 3 - To VO\1LKÔ πλαίσιο του ECU 
60 
125. Οι ευρωπαϊ κες ο ι κονομί ες αποτελούν ανοικτές αγορές με υψηλό 
βαθμό ολοκλήρωσης και πολύ ανεπτυγμένα συστήματα δ ι καίου. Η ασφάλε ια 
του δικαίου αποτελεί προϋπόθεση για την εύρυθμη λειτουργία μιας 
σύγχρονης πολυσύνθετης οικονομίας, όπου οι ο ικονομικοί φορείς 
συνδέονται μεταξύ τους με ίνα πυκνό πλέγμα χρηματοπιστωτικών 
απαι τήσεων. Γιανα εξασφαλίστε ί η ομαλή καθ ι ερωση του ECU, ο ι αρχές 
τόσο της Κο ι νότητας όσο και των κρατών μελών πρεπε ι να επιτύχουν αυτή 
την ασφάλε ι α δ ι και ο υ που απαιτούν ο ι χρήστες νομισμάτων πολύ πριν από 
την έναρξη λειτουργίας της νομισματικής ένωσης (ΦΑΣΗ Β). Αυτό 
προϋποθέτε ι ότι η προπαρασκευή του νομικού πλαισίου με τη θέσπιση της 
σχετικής νομοθεσίας , στις περιπτώσε ις που είναι δυνατόν, θααρχίσε ι 
προτού ακόμη ληφθεί η απόφαση για μετάβαση στη ΦΑΣΗ Α της 
νομισματικής ένωσης. 
Στο κεφάλαιο αυτό δεν γίνεται προσπάθε ι α απαρίθμησης όλων των νομικών 
μέτρων που απαιτούνται για την καθ ι ερωση του ενιαίου νομίσματος , αλλά 
επισημαίνονται τα βασ ικά στο ι χ ε ία που απαρτίζουν το νομικό πλαίσιο. 
Συγκεκριμένα, πίντε^ ζητήματα πρίπε ι να εξεταστούν επε ι γόντως, ώστε 
να περ ιορ ι στ ει ηαβεβαιότηταπου περ ι βάλλε ι την καθ ι ερωση του ECU , 
και συγκεκριμέ να : 
το ECU και οι εθνικές νομισματ ι κες ονομασίες στη ΦΑΣΗΒ* 
νόμιμη κυκλοφορία· 
συνέχεια των συμβάσεων· 
κανόνες στρογγυλοποίησης· 
νομικά ζητήματα σχετικά με τα τραπεζογραμμάτια. 
Τμήμα 1 
To ECU και οι εθνικές νομισματικές ονομασίες κατά τη ΦΑΣΗ Β 
126. Αφ'ηςστιγμήςηΕ.Κ.Τ.ασκείμίαενιαίανομισματικήπολιτική 
και καθοριστούν αμετάκλητα οι συναλλαγματικές ισοτιμίες κατά την 
έναρξη της ΦΑΣΗΣ Β, το ECU θα καταστε ί αυτοτελές νόμ ι σμα. Τα εθν ι κά 
νομίσματα θα ε ίνα ι υποκατάστατα, και δεν θα αποτελούν πλέον χωρ ιστά 
νομίσματα αλλά διαφορετικές ονομαστικές απ οδό σε ι ς του ECU. 
Στη διάρκεια της ΦΑΣΗΣ Β, ωστόσο, τα εθνικά νομίσματα θα 
εξακολουθήσουν να υφίστανται από νομική άποψη, και οι εθνικές 
Η λήψη νομικών μέτρων θα απαιτηθεί επίσης εφόσον εφαρμοστεί το σενάριο 
μετάβασης στο εν ιαίο νόμισμα.Στο σενάριο αναφοράς που παρουσιάζεται στο 
μίρος 1, απαιτείται η θέσπιση διατάξεων για να εξασφαλιστεί η 
πραγματοποίηση ορισμένων συναλλαγών σε ECU στην αρχή της ΦΑΣΗΣ Β, π.χ. για 
τα συστήματα πληρωμών μεγάλων ποσών. 
61 
διατάξειςπερί νομίσματος θα παραμε ίνουν σε ισχύ εφόσον δεν έχουν 
ληφθεί νομοθ ετικά μέτρα σε εθνικό ή κοινοτικό επίπεδο. Κατά την 
έναρξη της ΦΑΣΗΣ Β, το νομισματικό κ αλά θ ι του ECU θα μ ε τα τραπε ί σε 
ενιαίο νόμ ι σμα ECU με συναλλαγματ ι κή ισοτιμία1:1, και το ΕΣΚΤ θα 
μπορεί να εκδίδει ECU υπό μορφή λογιστικού χρήματος (η έκδοση 
τραπεζογραμματίων ECU απαιτεί περαιτέρω νομοθ ετική ρύθμιση). 
Το άρθρο 109Λ ορίζει ότι το ECU θα καταστεί αυτοτελές νόμισμα. Η 
υποκατάσταση μεταξύ ECU και εθνικών νομισμάτων δεν θα έχει αυτόματο 
χαρακτήρα από νομική άποψη. Ως λογιστική μονάδα και ως μέσο πληρωμής 
εντός των εθνικών συνόρων θα εξακολουθήσουν ναχρησιμοποιούνται τα 
εθνικάνομίσματα.Ελλε ίψει νομοθετικήςρύθμι σης, το ECU θαμπορεί να 
χρησιμοποιείται ως λογιστική μονάδα και μέσο πληρωμής , μόνο υπό τον 
όρο ότι τα συμβάλλομε να μέρη συμφωνούν ή/και ότι το εθνικό δίκαιο δεν 
επιβάλλει τη χρησιμοποίηση του εθνικού νομίσματος. 
127 . Συνεπώς , κατά την έναρξη της ΦΑΣΗΣ Β θαπρίπε ι ναέχει θεσπιστεί 
κοινοτική νομοθεσία, ώστε το ECU και τα εθνικά νομίσματα των 
συμμετεχουσών χωρών να αποτελούν τέλεια υποκατάστατα υπό νομική 
έννοια, δηλαδή τα εθνικά νομίσματα να αποτελούν διαφορετικές 
νομισματικές ονομασίες του ECU, ενώ οι αλλαγές μεταξύ των 
νομ ισματι κών ονομασιών θα γίνονται με βάση αμετάκλητα καθορισμένες 
τιμίς μετατροπής και όχι με συναλλαγματικες ισοτιμίες. Για 
παράδειγμα, θα απαιτηθεί η θέσπιση κοινοτικής νομοθεσίας για να 
εξασφαλιστεί η εξομοίωση των τραπεζικών καταθέσεων, των πληρωμών και 
των συναλλαγών σε ECU με τις συναλλαγές σε εθνικό νόμισμα με βάση 
αμετάκλητα καθορισμένες τιμές μετατροπής. Ωστόσο, ίνας 
συμβάλλομε νος δεν μπορεί ναυποχρεωθεί νααποδεχθ ε ί πληρωμή σε ECU 
(π.χ. καταβολή μισθού) πριν από τη ΦΑΣΗ Γ. 
Τμήμα 2 
Νόμιμη κυκλοφορία 
128. Νόμιμη κυκλοφορία έχει το νόμισμα το οποίο ο δανειστής 
υποχρεούται να δεχθεί ως μέσο πληρωμής. Σε όλα τα κράτη μέλη πλην ενός 
η νόμιμη κυλοφορία είναι περ ιορ ισμένη στα εθν ικά τραπε ^ογραμμάτ ι α 
(και τα κέρματα μίχρ ις ορ ισμίνου ποσού) · οι επ ι ταγές , οι χρεωστ ικες 
και πιστωτικές κάρτες , οι τηλεγραφι κες εντολές μεταφοράς χρημάτων 
και τα ξένα τραπε ζογραμμάτια δεν αποτελούν νόμιμο νόμ ι σμα. Στις Κάτω 
Χώρες, ως νόμιμο νόμισμα θεωρούνται και οι τραπεζ ικες καταθέσεις: ο 
δανειστής δεν μπορεί νααρνηθεί την πληρωμή με μεταφορά πίστωσης. 
Ωστόσο, σπανίως γίνεται επίκληση της έννοιας του νομίμου νομίσματος, 
η οποία δεν ανταπο κρίν ε τα ι πλέον στις απαιτήσεις λειτουργίας των 
σύγχρονων οικονομιών. Κατά συνέπεια, θα πρεπε ι να ε ξ εταστεί κατά 
πόσον η καθ ι ερωση του ECU ως εν ιαίο υ νομίσματος θα απαι τήσε ι την 
62 
εναρμόνιση του ορισμού του νομίμου νομίσματος μεταξύ των 
συμμετεχουσών χωρών. Εξάλλου , σε μία νομισματική ένωση τίθενται 
ορισμένα ζητήματα γεν ι κότερου ενδιαφέροντος: 
• ηνόμιμηκυκλοφορίατων χαρτονομ ι σμάτων και κερμάτων σε εθνικό 
νόμ ι σμα περιορίζεται στην εδαφική επικράτεια της χώρας έκδοσης 
τους και δεν εκτείνεται σε άλλες χώρες που συμμετέχουν στη 
νομισματική ένωση. Ως εκ τούτου, τα χαρτονομίσματα και τα 
κέρματα ενός κράτους μίλους δεν θα μπορούν ναχρησιμοποιούνται 
σε άλλο κράτος μέλος μετά την έναρξη της ΦΑΣΗΣ Β. Τα 
χαρτονομίσματα σε ECU, όταν τεθούν σε κυκλοφορία στη ΦΑΣΗ Γ, θα 
έχουν καθεστώς νομίμου νομίσματος σε όλο το έδαφος της 
νομισματικής ένωσης· 
• στη ΦΑΣΗ Γ, τα εθν ικά χαρτονομίσματα και κέρματα παύουν να 
έχουν καθ ε στώς νομίμου νομίσματος, το οποίο απολαμβάνου ν στο 
εξής μόνο τα χαρτονομίσματα και κέρματα σε ECU, με ανάλογη 
προσαρμογή της σχετικής νομοθεσίας. Από τη στιγμή αυτή, οι 
εμπορευόμενο ι θα ε ίνα ι υποχρεωμένο ι να δέχονται χαρτονομίσματα 
και κέρματα σε ECU ως μέσο πληρωμής , αλλά θα έχουν την ευχέρεια 
να επιλέξουν κατά πόσο θα δέχονται και χαρτονομίσματα και 
κέρματα σε εθνικό νόμισμα· 
• σε ορισμένα κράτη μίλη (π.χ. Γαλλία, Ιταλία) ισχύουν 
νομοθετικές διατάξεις που περιορίζουν, γ ια λόγους δημόσιας 
τάξεως , τη χρήση τραπε ζογραμμάτ ίων γιαορισμ ένα είδη πληρωμών 
ή για πληρωμές που υπερβαίνουν ορισμίνο ποσό. Οι διατάξεις 
αυτές θα παραμείνουν σε ισχύ, εφόσον δεν ληφθούν περαιτέρω 
μέτρα· 
• οι αποφάσεις σχετικάμε τη νόμιμη κυκλοφορία μπορεί να έχουν 
επ ιπτώσε ι ς στους κανό ν ες που δ ι έπου ν την αναγραφή των τ ιμών , 
δεδομένου ότι οι τιμές θα πρεπε ι κατά κανόνα να αναγράφονται στο 
νόμιμο νόμισμα· 
• εφόσον δεν ληφθούν πρόσθετα μέτρα σχετικά με τη νόμιμη 
κυκλοφορία των κερμάτων, εξακολουθούν να εφαρμόζονται οι 
εθνικοί κανόνες σχετικά με το ανώτατο ποσό που μπορεί να 
καταβληθεί σε κέρματα. 
Τμήμα 3 
Συνέχεια των συμβάσεων 
129. Σε ορισμίνα κράτη μίλη υπάρχουν δ ιατάξε ι ς του εθνικού δικαίου 
που επιτρέπουν σε ένα από τα συμβάλλομε να μέρη να καταγγε ίλε ι ή να 
63 
τροποποιήσει τους όρους.μιας σύμβασης ή μιας συμφωνίας χωρίς τη 
συγκατάθεση του αντισυμβαλλόμενου σε περίπτωση ουσιώδους διαταραχής 
των ο ικονομικών παραγόντων. Πρέπει να δοθεί στους ο ικονομικούς 
φορείς η δ ιαβεβαίωση ότι η ΟΝΕ δεν θα αποτέλεσε ι ου σ ιώδη δ ι ατάραχη 
των ο ι κονομι κών παραγόντων , ώστε οι συμβάσε ις που εκφράζονται σε 
εθν ικά νομίσματα και σε ECU - καλάθ ι νομισμάτων να μπορούν να λυθούν 
μονομερώς και ως εκ τούτου να πρεπε ι ναγίνει εκ νέου διαπραγμάτευση 
τους. Αυτή η αρχή της "μη υπαναχώρησης" θα πρέπει να έχει γενική 
εφαρμογή. 
Η συνέχεια των συμβάσεων και η μετάβαση στη νομισματική ένωση 
130. Η μετάβαση στη νομισματική ένωση δεν θα αποτέλεσε ι ουσιώδη 
δ ι ατάραχη ούτε από νομι κή ούτε από ο ι κονομι κή άποψη. Ως εκ τούτου , οι 
μεταβολές στην αξία των απαιτήσεων και των οφειλών που προκύπτουν υπό 
συνθήκες αυξημένης νομισματικής σταθερότητας δεν δημιουργούν 
προβλήματα συνέχειας των συμβάσεων. Το συμπέρασμα αυτό στηρίζεται σε 
διάφορα στοιχεία. Σε πολλές χώρες έχουν παρατηρηθε ί διακυμάνσε ι ς στο 
επίπεδο των επιτοκίων που προκλήθηκαν από μεταβολές της 
μακροοικονομικής πολιτικής και αποτελούν συνήθεις παράγοντες 
αβεβαιότητας που συνδέονται τις οικονομικές εξελίξεις. Η συμμετοχή 
στην ΟΝΕ, από οικονομική άποψη, πρεπε ι να εξετάζεται στα πλαίσια μιας 
από μακρού υφιστάμενης και προβλέψιμης δέσμευσης. Η τήρηση του 
κριτηρίου της σύγκλισης για τα μακροπρόθεσμα επιτόκια θα εξασφάλισε ι 
την προσέγγιση των επιτοκίων των συμμετεχουσών χωρών κατά το χρον ι κό 
διάστημα που προηγείται της έναρξης της ΟΝΕ. 
Συνέχεια των συμβάσεων και καθ ι ερωση του ECU 
131. Εφόσον τα εθνικά νομίσματα δια τη ρουν τη νομική τους υπόσταση 
(δηλαδή μέχρ ι τη ΦΑΣΗ Γ), δε ν υπάρχε ι τυπικό πρόβλημα συνέχειαςτων 
συμβάσεων, δεδομένου ότι οι οφειλές από συμβάσεις μπορούν να 
εξοφλούνται στο ίδιο νόμισμα όπως προηγουμένως. Ενα άλλο ζήτημα 
συνέχειας των συμβάσεων, τεχνικού κατά βάση χαρακτήρα, θα πρόκυψε ι 
αφότου καθιερωθεί το ECU και τα εθνικά νομίσματα παύσουν να 
υφίστανται από νομική άποψη. Ωστόσο, ο χρόνος κατά τον οποίο θα 
συμβεί η αλλαγή αυτή εξαρτάται από το είδος της συγκεκριμένης 
σύμβασης : 
• για συμβάσεις που εκφράζονται σε ECU - καλάθι νομισμάτων, η 
μετατροπή σε ένα δ ι άφορε τ ικό από νομική άποψη νόμισμα θα γι ν ε ι 
κατά την έναρξη της ΦΑΣΗΣ Β. Η Επ ι τροπή έχει ήδη εκδόσει μία 
σύσταση (94/284/ΕΚ) σχετικά με το νομικό καθεστώς των 
συμβάσεων των εκφρασμένων σε ECU υπό τη σύνθεση του ως 
64 
νομι σματι κού καλαθ ιού.6 Δεδομένου ότι η με τα τροπή του ECU από 
νομισματικό καλάθι σε αυτοτελές νόμισμα (άρθρο 109ζ και άρθρο 
109Λ στο ιχεί ο 4 της συνθήκης) δεν μεταβάλλε ι , αυτή καθεαυτή , 
την εξωτερική ισοτιμία του ECU, η συνθήκη ορίζει ότι η τιμή 
μετατροπής του ECU - καλάθ ι νομισμάτων σε ECU - ενιαίο νόμι σμα 
είναι 1:1. Κατά συνέπεια, η μονομερής απόφαση ενός 
συμβαλλομένου να εφάρμοσε ι διαφορετική τιμή μετατροπής 
θεωρείται ως παραβίαση των όρων της σύμβασης· 
για τις συμβάσεις που εκφράζονται σε εθνικό νόμισμα, η 
μετατροπή γίνεται καταρχήν κατά την έναρξη της ΦΑΣΗΣ Γ, αλλά θα 
μπορούσε να πραγματοποιηθεί ήδη από την έναρξη της ΦΑΣΗΣ Β 
στους τομείς εκείνους όπου χρησιμοποιείται ήδη το ECU σύμφωνα 
με το σενάριο αναφοράς. Οι συμβαλλόμενοι θα έχουν πάντα τη 
δυνατότητα να ορίσουν από κοινού , πριν από τη ΦΑΣΗ Γ, ότι οι 
συμβάσεις τους πρέπει να θεωρούνται ως εκφρασμένες σε ECU. 
Νομοθετικά μέτρα 
132. Ούτε η μετάβαση στη νομισματική ένωση ούτε η θέση του ECU σε 
κυκλοφορία δεν αποτελούν ουσιώδη διαταραχή των οικονομικών 
παραγόντων που να δ ι καιολογε ί επαναδιαπραγμάτευση των εκατομμυρίων 
συμβάσεων που υπάρχουν. Οι συμβαλλόμενοι δεν μπορούν να τις 
επικαλεστούν ως νόμιμους λόγους για τη μονομερή καταγγελία ή 
τροποποίηση των όρων μιας σύμβασης. Ωστόσο, το ενοχικό δίκαιο 
αποτελε ί αναπόσπαστο μέρος των εθν ι κών συστημάτων δ ι και ου , και οι 
αρχές που διέπουν τους όρους υπό τους οποίους μπορεί να ασκηθεί 
υπαναχώρηση σε μία σύμβαση δε ν ε ί ναι οι ίδ ι ες στα δ ι άφορα κράτη μέλη. 
Η Επιτροπή καλεί τα κράτη μίλη να εξετάσουν τις διατάξεις του 
ενοχικού τους δικαίου προκειμίνου να διαπιστωθεί κατά πόσο 
απαι το ύ ν τα ι τροποπο ι ή σε ι ς για να δ ιασφαλιστε ί η ομο ι όμορφη εφαρμογή 
της αρχής της μη υπαναχώρησης στα πλαίσια της ΟΝΕ. Στη βάση αυτή, 
ενδέχεται να θεσπιστεί μία δέσμη νομοθετικών διατάξεων που θα 
εξασφάλιζε ι τη γεν ική εφαρμογή της αρχής της μη υπαναχώρησης πολύ 
π ρ ι ν από τη δημιουργία της ΟΝΕ και πριν ακόμη από τη ΦΑΣΗ Α. Οι κανόνες 
αυτοί πρεπε ι να είναι ο ι ίδ ιο ι γ ια όλα τα κράτη μίλη και ως εκ τούτου 
πρέπει να θεσπιστούν σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ενωσης. 
133. Πρ ι ν από την τέλι κή μετάβαση στο εν ιαίο νόμι σμα πρεπε ι επίσης 
να θεσπιστεί και μία άλλη δέσμη νομοθετικών δ ιατάξεων που θα ορίζουν 
μεταξύ άλλων τα εξής: 
Ο κανονισμός 3320/94 της 31.12.94 (ΕΕ αριθ. L 350/27) θα πρέπει να 
τροποπο ιηθεί ανάλογα ώστε κάθε αναφορά που γίνεται στο ECU- καλάθ ι 
νομισμάτων, στα πλαίσια του κοινοτικού δικαίου, να μετατραπεί σε αναφορά 
στο ECU - ενιαίο νόμ ι σμα με ισοτιμία1:1. 
65 
• οι αναφορές στα εθνικά νομίσματα που υπάρχουν σε όλες τις 
συμβάσε ι ς θεωρούνται ως αναφορές στο ECU, ώστε να αποκλείεται 
οποιαδήποτε τροποποίηση των όρων της σύμβασης. Το ίδιο ισχύει 
για τις αναφορές σε εθνικό νόμισμα που περιέχονται σε 
νομοθετικάήκανονιστικάκείμενακαι κάθε είδους έγγραφα, ο ι 
οποίες θα θεωρούνται ως αναφορές στο ECU. Με τις εν λόγω 
νομοθετικές διατάξεις δεν θα υπάρχει πλέον ανάγκη να 
περιληφθούν στις συμβάσε ις ρήτρες που εξασφαλίζουν τη συνέχεια 
τους · 
• οι τιμές μετατροπής που ορίζονται κατά την έναρξη της 
νομισματικής ένωσης χρησιμοποιούνται για τη μετατροπή του 
εθνικού νομίσματος σε ECU. 
134. Αυτές ο ι νομοθετικες διατάξει ςπρεπει ναθεσπισθοϋν εγκαίρως 
στους τομείς εκείνους όπου , σύμφωνα με το σενάριο αναφοράς, το ECU θα 
χρησ ιμοπο ι ε ί τα ι από την έναρξη της ΦΑΣΗΣ Β. Οσον αφορά τις τρίτες 
χώρες, αναμένεται η αναγνώριση του ECU ως διαδόχου των εθνικών 
νομισμάτων σε καθορισμένες τιμίς μετατροπής ("lexmonetae"), καθώς 
και η αναγνώρ ι ση της συ ν έχε ι ας των άλλων όρων μ ι ας σύμβασης ( "lex 
Obiί gat i on is"), όπως τα τοκομερίδια, τα επιτόκια και οι άλλες 
ρυθμίσεις. 
θα πρέπει να μελετηθεί περαιτέρω το κατά πόσο σε ορισμένες 
περ ιπτώσε ιςχρε ιάζεται η θέσπιση συμπληρωματικής νομοθεσίας, που θα 
υποχρέωνε ι , για παράδε ιγμα, τους συμβαλλόμενους να ενημερώσουν τον 
αντ ι συμβαλλόμενο τους σχετ ι κάμε τη via ονομασία της νομ ισματι κής 
μονάδας στην οποία εκφράζεται η σύμβαση. 
Τμήμα 4 
Στρογγυλοποίηση 
135. Η μετάβαση από ένα νομισματικό καθεστώς με πολλά εθνικά 
νομίσματα σε ένα καθεστώς που βασίζεται στο ECU θα δημιουργήσει 
αναπόφευκτα προβλήματα σχετ ι κάμε τη στρογγυλοποίηση των ποσών που 
εκφράζονται σε νομισματικές μονάδες. Το πρόβλημα αυτό τίθεται και στο 
παρόν καθεστώς : για παράδε ιγμα, ο ι συναλλαγματ ι κες ισοτ ιμί ες που 
χρησ ιμοπο ιού ν τα ι γ ια συναλλαγές μικρών ποσών εκφράζονται συνήθως με 
λιγότερα δε καδ ι κά ψηφία απ' ό , τι στις συναλλαγές μεγάλων ποσών . Τα 
προβλήματα αυτά φαί νεται ότι επιλύονται στο σημερινό σύστημα χωρίς 
ναχρ ε ιάζ ο ν τα ι λεπτομερείς νομοθετ ικες δ ιατάξε ι ς . Ωστόσο , κατά τη 
μετάβαση στο ECU, μπορεί ναπροκϋψουν ορ ισμίνα ε ιδ ι κά ζητήματα και 
να απαιτήσουν αποσαφήνι ση. 
66 
θα απαι τηθεί μία νομοθετικήρύθμισηγιανα εξασφαλ ι στ ει η εφαρμογή 
των συναλλαγματικών ισοτιμιών με βάση υποχρεωτικούς κανόνες 
στρογγυλοποίησης (π.χ. σε όλες τις μακροπρόθεσμες συμβάσεις όπως 
υποθήκες, συμβάσεις εργασίας, μετατροπή χρηματοπιστωτικών 
υπολοίπων). Μπορ ε ί επίσης να απαι τηθεί η θέσπιση ν ομοθεσί ας γιανα 
εξασφαλιστεί η εφαρμογή τιμών μετατροπής σε περίπτωση διπλής 
αναγραφής τιμών . Οι αποφάσε ις που πρεπε ι να ληφθούν για τα ζητήματα 
αυτά έχουν αρκετά επείγον τα χαρακτήρα. Ιδιαίτερα, π ρ ι ν ακόμη από την 
έναρξη της ΦΑΣΗΣ Α, πρέπει να δοθούν οι απαραίτητες δ ιαβεβαιώσε ι ς 
στις τράπεζες και στις επιχειρήσεις. 
Τμήμα 5 
Νομικά ζητήματα σχετικά με τα τραπεζογραμμάτια 
136. Αν και το έργο της τεχνικής προετοιμασίας των τραπεζογραμματίων 
υπάγεται στην αρμοδιότητα του ΕΝΙ, ενώ την έκδοση των 
τραπε ξΌγραμματίων θα ανάλαβε ι το ΕΣΚΤ, μπορ ε ί να απαι τηθεί η λήψη 
ορισμένων νομοθετικών μέτρων. Η Επιτροπή σε συνεργασία με το ΕΣΚΤ θα 
πρεπει να διατυπώσει νομοθετικεςπροτάσει ς σχετι κάμε τα ακόλουθα 
θέματα: 
• τη νομική προστασία των τραπε ζογραμματίων έναντι της 
παραχάραξης· 
• τη χωρίς άδεια έκδοση και χρήση βοηθητικών μέσων πληρωμής 
(χαρτόσημα, κέρματα, γραμμάτια ή άλλα μέσα που μπορούν να 
χρησιμοπο ιηθούνως μέσο πληρωμής στη θέση των καθ ι ερωμένων από 
τη νομοθεσία κερμάτων ή τραπεζογραμματίων)· 
• αντικατάσταση των φθαρμένων ή κατεστραμμένων 
τραπεζογραμματίων· 
• διάφορα ζητήματα σχετικά με την απόσυρση των εθνικών 
τραπεζογραμματίων και τη θέση σε κυκλοφορία των 
τραπεζογραμματίων ECU· 
• την ειδική νομική προστασία έναντι της καταχρηστικής 
χρησιμοποίησης του ονόματος του ενιαίου νομίσματος, παρόλο που 
το ζήτημα αυτό δεν περιορίζεται αυστηρά στη νομοθεσία σχετικά 
με την έκδοση τραπεζογραμματίων. 
137. Οι οικονομικοί φορείς απαιτούν τη δημιουργία απόλυτης 
ασφάλειας δικαίου πολύ πριν από την έναρξη της ΦΑΣΗΣ Β της 
νομισματικής ένωσης. Για το λόγο αυτό, οι προπαρασκευαστικές 
εργασίες πρέπει να αρχίσουν πολύ πρι ν από τη ΦΑΣΗ Α, οπότε θαληφθε ί 
67 
η απόφαση για τη μετάβαση στη νομισματική ένωση. Η Επιτροπή, ως εκ 
τούτου, προτείνε ι στα κράτη μέλη να της κοινοποιήσουν μέχρι το 
Δεκέμβριο του 1995 τις νομοθετικές τροποποίησε ι ς που απαιτούνται 
για να εξασφαλίστε ί η χρήση του ενιαίου νομίσματος στην ίδια βάση με 
το εθν ικό νόμ ι σμα από την αρχή της ΦΑΣΗΣ Β. Με βάση τις πληροφορίες 
αυτές, η Επιτροπή προτίθεται να υποβάλει σχέδια προτάσεων για τη 
θέσπιση κοινοτικού νομοθετικού πλαισίου μέχρι την άνοιξη του 1996. 
Οι προτάσεις αυτές θα καλύπτουν τα ζητήματα που εξετάστηκαν στο 
κεφάλαιο αυτό, αλλά θα δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στο καθεστώς του 
ενιαίου νομίσματος και στο ζήτημα της συνέχειας των συμβάσεων. 
68 
Mepoç 4 - H eiïL κοινωνία 
69 
Κεφάλαιο I 
Οι δύο κυριότεροι στόχοι : εξασφάλιση της υποστήριξης του κοινού και 
ενθάρρυνση των εργασιών τεχνικής προετοιμασίας 
138. Στόχος κάθε στρατηγικής επικοινωνίας είναι η οργανωμένη και 
συντον ισμίνη μετάδοση κατάλληλων και επαληθεύσ ιμων πληροφοριών με 
σκοπό την επίτευξη ορισμένων στόχων. Στο βαθμό που αποσκοπεί στην 
υποστήριξη πολιτ ι κών των δημοσίων αρχών , η στρατηγική αυτή συμβάλλε ι 
με ουσιαστικό τρόπο στη βελτίωση της δ ιαφάνε ι ας, την ενημέρωση του 
κοινού και το δημοκρατικό διάλογο. Δεν επιδιώκει να επηρέασε ι με 
αυθαίρετο τρόπο την κοινή γνώμη. 
Η επιτυχία της μετάβασης στο εν ιαίο νόμισμαείναι αδύνατη χωρίς τη 
βοή θ ε ι α στρατηγικών επικόινωνίας, οι οποίες πρεπει ναείναι σαφώς 
προσδιορισμένες τόσο για την Ενωση στο σύνολο της όσο και για τα 
μεμονωμένα κράτη μέλη. Κύριος στόχος τους είναι να εξασφαλισθεί η 
υποστήριξη του ενιαίου νομίσματος από το κο ινο και να προωθηθούν και 
να ενθαρρυνθούν ο ι απαραίτητες τεχν ι κες εργασίες προπαρασκευής σε 
όλον τον ιδιωτικότομέατηςοικονομίας.Ηεπίτευξη του στόχου αυτού 
εξαρτάται από την επι τυχή εφαρμογή διάφορων συν οδ ευ τ ικών ενεργέ ιών. 
Σύμφωνα με το σενάριο αναφοράς , η μετάβαση στο ενιαίο νόμισμα θα 
ε ίνα ι μια δυναμική δ ιαδ ι κασία που θα περ ι λαμβάνε ι τρεις φάσε ι ς. Κατά 
τη διάρκε ια των φάσεων αυτών, ορισμένοι στόχοι της στρατηγ ι κής 
επι κο ινωνίας θαπαραμε ίνουν αμετάβλητο ι, ενώ η σημασία άλλων στόχων 
θα με ι ωθεί προοδευτ ικά. Είναι σαφές , για παράδε ιγμα, ότι η προώθηση 
της τεχνικής προετοιμασίας στον τραπεζικό τομέα θα καταστεί λιγότερο 
επιτακτική στο δεύτερο μέρος της ΦΑΣΗΣ Β, δεδομένου ότι η εφαρμογή 
των προγραμμάτων μετάβασης στον τομέα αυτό θα έχει ήδη σημειώσει 
σημαντική πρόοδο. 
139. Αναμφίβολα, οι αρμόδιες δημ όσιες αρχές , και ιδίως η Επιτροπή, 
τοΕυρωπαϊκόΚο ινοβούλιο , τα κράτη μέλη,οι κεντρικες τράπεζες, το 
Ευρωπαϊκό Νομισματ ικό Ιδρυμα και, αφότου συσταθεί , το Ευρωπαϊκ ο 
Σύστημα Κεντρικών Τραπεζών , θα σχεδιάσουν και θα εφαρμόσουν διάφορες 
πολιτικες επικοινωνίας. θα πρέπει να καταβληθεί κάθε δυνατή 
προσπάθε ια προκειμένου να δ ιασφαλι σθεί ότι οι πολιτικές αυτές θα 
είναι συμπληρωματικές και θα αλληλοε ν ισχύονται πράγμαπου σημαίνει 
ότι πρεπε ι να δ ι ερευνηθούν σε βάθος ορ ισμίνα σημαντ ι κά θέματα που 
σχετίζονται με την οργάνωση, τον καταμερισμό των ευθυνών, τους 
διαθέσιμους πόρους και τον προγραμματισμό. 
Καθ ο ρ ι στ ική θαείναι ιδίως η σημασία των ενεργέ ιών που θα αναλάβουν 
τα κράτη μέλη, τα οποία θα φέρουν την ευθύνη για τις κυριότερες 
πρωτοβουλίες επικοινωνίας και πληροφόρησης των πολιτών τους. Παρά το 
σημαντικό έργο που πρέπει να επιτελέσει η Επιτροπή, ο ρόλος των 
70 
κρατών μελών στον τομέα αυτό θα είναι αποφασ ι στ ι κός , τόσο λόγω της 
αρχής της επικουρικότητας όσο λόγω και των πολιτισμικών και γλωσσικών 
διαφορών και της επικοινωνιακής πολυμορφίας. 
Κεφάλαιο II 
Επικοινωνία: μια πρόκληση 
Τμήμα Ι 
Αμφιβολίες και έλλειψη πληροφοριών 
140. Υπάρχουν σαφείς ενδείξεις ότι οι πολίτες της Ενωσης έχουν 
αμφιβολίες σχετ ι κάμε την πραγματική υλοποίηση της ΟΝΕ και αγνοούν σε 
μεγάλο βαθμό τις συνέπειες της μετάβασης στο εν ιαίο νόμισμα. Σύμφωνα 
με την υπό τον κ. Cees MââS ομάδα εμπειρογνωμόνων, οι αμφιβολίες 
αυτές είναι εξίσου αισθητές και μεταξύ ορισμένων σημαντικών εταίρων 
των οποίων η συνεργασία κατά την προετοιμασία της μετάβασης αποτελεί 
προϋπόθεση για την επιτυχία της, 
Η έλλειψη αξιοπιστίας της ΟΝΕ οφείλεται σε διάφορους λόγους: 
• παραγνώριση του γεγονότος ότι η δέσμευση για τη μετάβαση στο 
ενιαίο νόμισμα είναι αναπόσπαστο μέρος της Συνθήκης για την 
Ευρωπαϊκή Ενωση· 
• κατά συνέπεια, πολλοί πολίτες αγνοούν ότι το 1997 είναι 
ημερομηνία στόχος για την ε ισαγωγή του εν ιαίο υ νομίσματος και 
ότι η 1η Ιανουαρίου 1999 αποτελεί κατ'ουσία τη νόμιμη 
καταληκτική ημερομηνία για τα κράτη μίλη που πληρούν τις 
απαραίτητες προϋπόθεσεις· 
• σε πολλά κράτη μίλη τα μέσα μαγικής ενημέρωσης δημιούργησαν την 
εντύπωση ότι οι διαταραχές του συστήματος συναλλαγματικών 
ισοτιμιών κατά την τελευταία τριετία κατέστησαν λιγότερο 
πιθανή την υλοποίηση της ΟΝΕ* 
• σε πολλές χώρες οι οικονομικές επιδόσεις εξακολουθούν ναμην 
ικανοποιούν τα κριτήρια σύγκλισης· 
• και εκτός του τομέα των επιχειρήσεων, η εμπιστοσύνη κύκλων με 
σημαντική επιρροή είναι αβέβαιη, αμφιρρεπής και παραγνωρίζει 
ακόμα και τα πιο θετικά στοιχεία της . 
71 
Οι πολιτ ι κες επ ι κο ινωνίας δεν μπορούν να δώσουν λύση σε όλα τα 
προβλήματα. Μπορούν όμως ναβελτιώσουν την πληροφόρηση του πολίτη 
σχετ ι κά με το εν ιαίο νόμ ι σμα και , μετά τη λήψη των βασι κών πολιτ ικών 
αποφάσεων , να συμβάλουν στην εξασφάλι ση της ενεργούς συμμετοχής του 
κοινού. 
Τμήμα 2 
Ανιση υποστήριξη 
141. Τα δ ιαθέσιμα αποτελέσματα δημοσκοπήσεων καταδε ι κνύουν ότι σε 
όλα τα κράτη μίλη (εκτός της Σουηδίας, της Φινλανδίας και της 
Αυστρίας , για τις οποίες δεν υπάρχουν αν τ ί στο ι χα στο ιχεί α) το κοινό 
πίστευε ι όλο και λιγότερο ότι μέχρι το 2000 θα έχε ι καθ ι ερωθε ί εν ιαίο 
νόμισμα. Τον Ιούνιο του 1991, το 64 % του πληθυσμού πίστευε στην 
ε ι σαγωγή του ενιαίου νομίσματος, ενώ τον Ιούνιο του 1994 το ποσοστό 
αυτό είχε μειωθεί σε 51%, δηλαδή σε μιαπολύ ισχνή πλε ιοψηφία. Στη 
Δανία, τη Γερμανία, την Ελλάδα και το Ηνωμένο Βασίλε ι ο , ταάτομαπου 
πίστευαν στο εν ιαίο νόμισμα ανήκαν στη με ιοψηφία, ενώ στην Πορτογαλία 
αποτελούσαν ακριβώς το 50% του δείγματος. 
Αλλες δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι ένα πολύ υψηλό ποσοστό του πληθυσμού 
της Ευρώπης (πάνω από το ίνα τρίτο) δεν είχε ποτέ ακούσε ι γ ια το ECU , 
ενώ στην Αυστρία, τη Δανία, τη Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο 
διαπιστώθηκε έντονη αντίδραση στη χρησιμοποίηση του ως ενιαίου 
νομίσματος. Λίγο μόνο περισσότερο από το ήμισυ των ερωτηθέντων 
επιθυμούσαν να μάθουν περισσότερα σχετ ικά με τα πλεονεκτήματα του. 
Αυτοί που ήταν σε θέση να αναφέρουν ορισμένα από τα πλεονεκτήματα 
αυτά θεωρούσαν ότι θα ωφελούσε κυρίως τις επιχειρήσεις και ότι θα 
ενίσχυε την αν ταγών ι στ ι κ ό τη τα της Ευρώπης σε παγκόσμ ιο επίπεδο. Ενα 
ποσοστό ελαφρά υψηλότερο του 46% έκρινε ότι το ECU θα μπορούσε να 
σύμβαλε ι στην επίλυση μελλοντικών οικονομικών προβλημάτων. 
Αν ληφθεί ωστόσο υπόψη το γεγονός ότι σχεδόν έξι στους δέκα 
Ευρωπαίους δηλώνουν ότι είναι "αρκετά" έως "πάρα πολύ" υπέρ του 
εν ιαίο υ νομίσματος, τότε γεν ι κά η στάση του κοινού σε όλη την Ενωση 
(των 12) μπορεί να θεωρηθεί ενθαρρυντική (αν και σε μικρότερο βαθμό 
σε ορισμένα κράτη μέλη). Οι συνθήκες ει να ι επομένως ευνοϊκές για την 
ανάληψη προσπαθε ιών ενημέρωσης του κ ο ι νού ως προς τα πλεονεκτήματα 
του ενιαίου νομίσματος και τις εξελίξειςπου πρέπει νααναμένονται 
κατά την μεταβατική περίοδο. 
72 
Κεφάλαιο III 
Καθορισμός μιας στρατηγικής επικοινωνίας 
142. Η εξασφάλιση της υποστήριξης του κοινού και η προώθηση της 
τεχν ι κής προετο ι μασιάς είναι δύο στενά συνδεδεμένο ι στόχο ι στους 
οποίους πρέπει να αποδοθεί ιδιαίτερη προτεραιότητα καθ' όλη την 
περίοδοπου θα άρχισε ι με τη δημοσίευση του Πράσι νου Βιβλίου και θα 
κορυφωθε ί με τη θέση σε κυκλοφορία τραπεζογραμματίων και κερμάτων σε 
ECU. Λαμβανομένης ωστόσο υπόψη της φύσης της δ ιαδ ι κασίας μετάβασης , 
ο ι προσπάθει ες και οι πόρο ι πουαπαιτο υ ν τα ι για την επίτευξη αυτών 
των στόχων θα διαφέρουν σε κάθε φάση. 
Παρόλο που πρέπει να δοθεί στο κοινό η δυνατότητα να κατανόησε ι 
εξαρχής πώς και γιατί θα γίνουν οι μεταβολές αυτές, μεγαλύτερη 
προτεραιότητα, τουλάχιστον έως την έναρξη της ΦΑΣΗΣ Β, πρεπε ι να 
δοθεί στην ενθάρρυνση και την προώθηση των αναγκαίων τεχνικών 
προετοιμασιών στον τραπεζ ι κό και χρηματοπιστωτικό τομέα και στις 
δημόσιεςδιοικήσεις. Στη συνίχε ια, καθώς θα επεκτείνεται η χρήση του 
ECU (υπό μορφή τραπεζ ικοϋ χρήματος) από ιδιωτ ικες επιχειρήσεις και 
ακόμα και από ορισμένους ιδιώτες, και όσοθαπλησιά^"ει η προθεσμία 
για την αντ ι κατάσταση του εθνικού νομίσματος από το τα via 
τραπεζογραμμάτια και κέρματα, η επικοινωνία με το ευρύ κοινό θα 
αποκτά σε όλο και μεγαλύτερο βαθμό το προβάδ ι σμα σε σχέση με τις άλλες 
πολι τ ικες . 
Επιπλέον , η επιτυχία της τεχν ι κής προσαρμογής στο χρηματοπι στωτι κό 
τομία θα έχει οπωσδήποτε θετ ι κό αντί κτύπο στον τρόπο με τον οποίο το 
ευρύ κοινό αντιλαμβάνεται το ενιαίο νόμισμα. 
Ο καλύτερος τρόπος για την εξέταση των απαι τοϋμενων προσπάθε ιών στον 
τομία της επι κο ινωνίας είναι η ένταξη τους στο σενάρ ι ο αναφοράς που 
αρχίζει με μια προκαταρκτική φάση, της οποίας η έναρξη 
σηματοδοτείται από τη δημοσίευση του Πράσινου Βιβλίου. 
Τμήμα Ι 
Από το Πράσινο Βιβλίο μέχρι την έναρξη της ΦΑΣΗΣ Α 
143. Το Πράσι ν ο Βιβλίο αποτελεί ένα πρώτο βήμα για την υλοποίηση της 
αποστολής και των στόχων επι κο ι νωνίας που περ ι γράφο ν τα ι κατωτέρω. 
Αναγνωρίζοντας την ανάγκη ευρείας κινητοποίησης στον τομέα της 
επικοινωνίας, η Επιτροπή θα διοργανώσει το φθινόπωρο διάσκεψη 
Στρογγυλής Τραπεζηςγ ια τους στόχους και τις απαιτούμενες για την 
73 
επίτευξη τους στρατηγικές, θα κληθούν ιδίως να συμμετάσχουν 
εκπρόσωπο ι τουΕυρωπαϊκούΚοινοβουλίου , των διοικήσεων των κρατών 
μελών, του Ευρωπαϊκού Νομισματικού Ιδρύματος, των μέσων μαγικής 
ενημέρωσης, του τραπεζικού και χρηματοπιστωτικού τομέα, των 
επιχειρήσεων που ασκούν διασυνοριακές δραστηριότητες, των 
καταναλωτών και των συνδικαλιστικών οργανώσεων. Σκοπός της διάσκεψης 
θα είναι η πραγματοποίηση συντονισμένων εκστρατε ιών πληροφόρησης από 
τις αρχές του 1996. 
Ταυτόχρονα, η Επιτροπή καταβάλλει ιδιαίτερες προσπάθει ες για να 
εξασφάλισε ι ότι τα βασ ικά μηνύματα που περί έχε ι το Πράσι ν ο Βιβλίο θα 
επιτύχουν τους στόχους τους . Στις προσπάθε ι ες αυτές περιλαμβάνεται 
η δημοσίευση το φθι νόπώρο ε νημερωτι κού φυλλαδίου απευθυνόμενου στο 
ευρύ κοινό. Κ Επιτροπή εξετάζει επίσης τον τρόπο με τον οποίο θα 
μπόρεσε ι να ικανοποίησε ι την αυξημένη ζήτηση για πληροφορίες που κατά 
πάσα πιθανότητα θα ακολούθησε ι τη δημοσίευση του Πράσι νου Βιβλίου , 
καθώς και τις τελικές αποφάσε ι ς που θα ληφθούν σχετ ι κά με το σενάριο 
μετάβασης στο ενιαίο νόμισμα. 
144. Στη φάση αυτή πρέπει να αναληφθούν κυρίως οι ακόλουθες δύο 
ενεργει ες : 
• ενθάρρυνση των κυρ ι ότ ε ρων χρηστών νομίσματος ν α αρχίσουν την 
τεχνική προετοιμασία της μετάβασης. Η κατηγορία αυτή 
περιλαμβάνει τις τράπεζες και τους χρηματοπιστωτικούς 
οργανισμούς, τους φορείς που διενεργούν συναλλαγές στις 
χρηματοπιστωτ ι κες αγορές , τα γραφεία ορκωτών λογ ιστών , τις 
ασφαλιστικές επιχειρήσεις, τις μεγάλες επιχείρησε ι ς που ασκούν 
διασυνοριακές δραστηριότητες , τις δημόσιες διοικήσειςκαι τις 
επιχειρήσεις κοινής ωφελείας, καθώς και τους φορείς 
εκμετάλλευσης και τους χρήστες αυτόματων μηχανών πώλησης. 
• ενημέρωση του κοινού για τα πλεονεκτήματα του ενιαίου 
νομίσματος και ικανοποίηση των αιτημάτων πληροφόρησης σχετ ικά 
με την μετάβαση στο ενιαίο νόμισμα. 
Η υλοποίηση αυτών των ενεργέ ιών συνεπάγεται τους εξής στόχους 
επικοινωνίας: 
όσον αφορά την ενθάρρυνση της τεχνικής προετοιμασίας: 
• ναπε ισθούν οι κυριότερο ι χρήστες ότι ο στόχος της συνθήκης γ ια 
την καθ ι ερωση ενιαίου νομίσματος θα επιτευχθεί . Αυτό θα τους 
ενθαρρύνει να πραγματοπο ιήσουν τ ι ς αναγκαίες επενδύσε ι ς γ ια 
την προετοιμασία της μετάβασης· 
• να εδραιωθεί η πεποίθηση ότι πρέπει να δοθεί άμεση 
προτεραιότητα στην έναρξη της προετοιμασίας· 
• να εξασφαλισθεί ότι οι τεχνικές ανάγκες για τη μετάβαση είναι 
κατανοητές και αποδεκτές από τους ενδιαφερόμενους · 
14 
• να αρθούν οι αμφιβολίες σχετικά με την εφικτότητα της 
μετάβασης. 
όσον αφορά την πληροφόρηση του ευρύτερου κοινού: 
• να εξηγηθούν τα πλεονεκτήματα του ενιαίου νομίσματος* 
• να διευκρινιστούν τα βασι κά σημεία του σενάρ ι ου μετάβασης · 
• να προωθηθεί η αποδοχή του ενιαίου νομίσματος σε ισοδύναμη βάση 
με το ισχυρότερο εθνικό νόμισμα· 
• να αμβλυνθούν οι ανησυχίες σχετικά με τον αντί κτύπο της 
μετάβασης στ ι ς σύνταξε ι ς, τιςαποταμιεύσεις, τους τραπεζικούς 
λογαριασμούς κλπ. 
Τμήμα 2 
Μετά την έναρξη της ΦΑΣΗΣ Α 
Κατά τη διάρκεια της ΦΑΣΗΣ Α - ενεργοποίση της Οικονομικής και 
Νομισματικής Ενωσης 
145. Κατά την περίοδο αυτή , η αποστολή και οι στόχο ι θαπαραμε ίνουν 
στην ουσία αμετάβλητο ι. Ωστόσο, τα κράτη μίλη που θα συμμετέχουν θα 
πρέπει να αναλάβουν την πλήρη ευθύνη για την πληροφόρηση και την 
κινητοποίηση των κυριότερων χρηστών, καθώς και για την γενική 
ενημέρωση του κοινού σχετ ι κά με τις επικείμενες νομοθετικές και 
διοικητικές αλλαγές. 
Κατά τη διάρκεια της ΦΑΣΗΣ Β - πραγματική έναρξη της ΟΝΕ και 
δημιουργία μίας κρίσιμης μάζας συναλλαγών σε ECU 
146. Μετά την έναρξη της ΦΑΣΗΣ Β, η προτεραιότητα στον τομέα της 
επικό ινωνίας θα μετατοπιστεί προοδευτικά την προετο ιμασία του κοινού 
γ ια την αντ ι κατάσταση των εθν ικών νομι σμάτων από τραπε ^ογραμμάτ ι α 
και κέρματα στο ενιαίο νόμισμα. Περίπου έξι μήνες πριν από τη 
μετάβαση, θα πρέπει να οργανωθούν ειδικές εκστρατείες για την 
ενημέρωση και την εξο ικε ίωση του κοινού , στ ι ς οποίες θα προ βάλλοντα ι 
θέματα όπως η διπλή αναγραφή των τιμών στο εθνικό και το ενιαίο 
νόμισμα καθώς και πολλά άλλα μέτρα που περιγράφονται παρακάτω. 
75 
Κατά τη διάρκε ια της ΦΑΣΗΣ Γ - τελική μετάβαση στο ενιαίο νόμισμα 
147. Οι εκστρατείες για την ενημέρωση του κοινού πρέπει να 
συνεχισθούν για κάποιο χρονικό διάστημα μετά την απόσυρση των εθν ικών 
νομισμάτων από την κυκλοφορία. Ιδιαίτερη προσοχή πρεπε ι να δοθεί στις 
ανάγκες των ηλικιωμένων ατόμων και των ατόμων με μειωμένη όραση. 
Σε όλες τις φάσεις της μετάβασης , ορισμένες ενέργειες μπορούν να 
αναληφθούν τόσο σε εθν ι κό επίπεδο όσο και σε επίπεδο Ενωσης . Μεταξύ 
άλλων : 
• πρεπε ι να καταβληθεί κάθε δυνατή προσπάθε ιαγια να ενθαρρυνθεί 
η συμμετοχή οργανισμών εκπροσώπησης η δράση των οποίων έχει 
"πολλαπλασιαστικά" αποτελέσματα στην ενημέρωση του κοινού και 
άμεση απήχηση σε ευρύτατες ομάδες πληθυσμού (ομάδες 
καταναλωτών, συνδικαλιστικές ενώσεις, βιομηχανικές 
ομοσπονδίες, οργάνωσε ις MME, εμπορικά επιμελητήρια, 
επαγγελματικές ενώσεις, σωματεία και ομάδες με ιδιαίτερα 
προβλήματα, όπως τα άτομα με με ιωμέ νη όραση)· 
• ειδικές ενημερωτικές εκστρατείες με στόχο τα σχολεία θα 
μπορούσαν να αποτελέσουν ιδιαίτερααποτελεσματι κό μέσο για τη 
μετάδοση πληροφορ ιών στις οικογένειες και γ ια την τόνωση του 
ενδιαφέροντος γύρω από το εν ιαίο νόμισμα. Επιπλέον τα πα ι δ ιά 
είναι σημαντικοί χρήστες νομίσματος· 
• ε κ στρατέ ίες απευθυνόμενες σε ομάδες ατόμων που βρίσκονται σε 
μειονεκτική κοινώνική θέση, οι οποίες θα μπορούσαν να 
διοργανωθούν από τις οργανώσεις εκπροσώπησης των ομάδων αυτών, 
φιλανθρωπικά ιδρύματα και άλλες ομάδες εθελοντών 
• ε ίνα ι σαφε ς ότι τα μέσα μα ζ ι κής ενημέρωσης , που θα επηρεάσουν 
σημαντικά τις αντιλήψεις και τη στάση του κοινού, πρέπει να 
τροφοδοτούνται συνεχώς με υψηλής ποιότητας γραπτές και 
οπτικοακουστικες πληροφορίες· 
• η δ ιπλή αναγραφή της τιμής μπορεί να ξεκινήσει στις αρχές της 
ΦΑΣΗΣ Β και ναδιατηρηθεί επί κάποι οχρον ικόδ ιάστη μα μετά τη ν 
απόσυρση των εθν ι κών τραπε £"ογραμματίων και κερμάτων από την 
κυκλοφορία· 
• πρέπει να οργανωθούν ειδικές εκδήλωσε ι ς (διαγωνισμοί , λαχεία, 
αθλητικές εκδηλώσεις) για να κινηθεί το ενδιαφέρον για το 
ενιαίο νόμισμα και να εξοικειωθεί το κοινό με αυτό· 
• δοκιμαστική κυκλοφορία του ενιαίου νομίσματος σε ορισμένα 
σημεία, παρέχοντας στους καταναλωτές τη δυνατότητα να 
χρησιμοποιούν τραπεζογραμμάτιακαι κέρματα στο νέο νόμισμα, 
πριν από τη γενίκευση του μέτρου· 
76 
• πρεπε ι να καταβληθεί κάθε δυνατή προσπάθε ιαγια να δ ι ευκολυνθεί 
η κατανόηση και η χρήση του νίου νομίσματος από το κοινό, 
με ρ ιμνώντας για την ευρύτατη δ ιανομή πινάκων μετατροπής (με 
εξήγηση των τιμών μετατροπής, των κανόνων στρογγυλοποίησης των 
ποσών και με παρουσίαση των διαφόρων τραπεζογραμματίων και 
κερμάτων) έως και τη διανομή κάποιων ε ι δ ι κά προγραμματισμένων 
υπολογιστών (π.χ. σε συνταξιούχους) που θα μπορούν να κάνουν τη 
μετατροπή από το εθν ικό νόμισμα στο εν ιαίο και αντίστροφα με το 
πάτημα ενός πλήκτρου. 
Τμήμα 3 
Οργάνωση 
148. Σε κο ινοτικό επίπεδο : θα χρειασθεί να συντονισθούν οι 
επικοινωνιακές ενέργειες των κοινοτικών οργάνων με τρόπο διαφανή για 
τους χρήστες νομίσματος. Μία δυνατότητα ε ίνα ι να συσταθε ί μία ομάδα 
δράσης (Task Force) στην οποία θα εκπροσωπούνται τα διάφορα 
κοινοτικά όργανα. 
149. δεδομένου ότι τα κράτη μέλη φέρουν κατά κύριο λόγο την 
ευθύνη της ενημέρωσης του κοινού και της επικό ινωνίας , πρέπει τα ίδια 
να επιλέξουν τη μεθόδευση των ενεργέ ιών αυτών, θα πρέπει να 
αποφασίσουν κατά πόσο ν θεωρούν σκόπιμη τη δημιουργία ενός κεντρικού 
συντονιστικού φορέα για τις ενεργέ ι ες μη νομοθετ ι κού χαρακτήρα ή 
προτιμούν να υπάρχουν διάφοροι φορείς της μορφής αυτής σε 
περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. Η ύπαρξη μιας κεντρικής υπηρεσίας 
θα βοηθήσει σε μεγάλο βαθμό τις ιδιωτικές επιχειρήσεις, τους 
οργαν ισμούς εκπροσώπησης και το ευρύ κοινό και μπορεί να αποτέλεσε ι 
πρόσφορο έδαφος για την έναρξη ενός δ ι αλόγου με όλους τους χρήστες 
νομίσματος. 
Σε περίπτωση που συσταθεί κάποιος κεντρικός συντονιστικός φορέας, οι 
κυβέρνησεις θα έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν κατά πόσον θα 
αναθέσουν την ευθύνη στις αρμόδιες διοικήσεις τους ή σε κάποια οιονεί 
ανεξάρτητη "Επι τροπή Εν ιαί ου Νομίσματος" , αντίστοιχημεαυτήν του 
Ηνωμένου Βασιλείου που είχε την εποπτεία για τη μετατροπή της 
στερλίνας βάσει του δεκαδικού συστήματος. 
Αφού προσδιορίσουν επακριβώς τους επικοινωνιακούς τους στόχους, τα 
κράτη μίλη, η Επιτροπή και το ΕΝΙ οφείλουν να παρακολουθούν τη 
συντελούμενη πρόοδο , η οποία θα μπορούσε να αξιολογηθεί με δ ι άφορες 
μεθόδους και ιδίως με τη δ ι εξαγωγή τακτικών δημοσκοπήσεων. Μπορεί, 
ενδεχομένως, να γίνει καταμερισμός των εργασιών στο πλαίσιο της 
εποπτείας αυτής, βάσει της οποίας, πάντως , πρεπει νασυνάγοντα ι τα 
σχετ ι κά συμπεράσματα τουλάχιστον δύο φορές το χρόνο και ίσως ακόμη 
77 
συχνότερα μετά την έναρξη του τρίτου σταδίου. Στη συνέχεια, οι 
στρατηγικες επικόινωνίας θαπρεπει πλέον να προσαρμόζονται με βάση 
τα εν λόγω συμπεράσματα. 
150. Ο άρτιος σχεδιασμός και ηαποτελεσματ ι κότητατης στρατηγ ι κής 
επικοί νωνίας έχουν αποφασιστική σημασία για την επιτυχή μετάβαση 
στο ενιαίο νόμισμα. Η Επιτροπή σκοπεύει να δώσε ι ιδιαίτερη έμφαση στο 
θέμα αυτό, οργανώνοντας τοφθ ι νόπωρο διάσκεψη στρογγυλής τραπέζης 
στην οποία θα λάβουν μέρος όλοι οι δημόσιοι και ιδιωτικοί φορείς που 
θα συμμετάσχουν σ.1 αυτήν, προ κ ε ι μενού να συζητηθούν οι στόχοι και οι 
στρατηγικές, συμπεριλαμβανομένης της οργάνωσης και του καταμερισμού 
των ευθυνών. 
Σε εναπρώτο στάδιο και πρι ν από τις συζήτησε ις στρογγυλής τραπέζης 
του φθινοπώρου, η Επιτροπή καλεί τα κράτη μέλη να οργανώσουν τη 
λειτουργία μιας υπηρεσίας επαφών στην οποία θα μπορούν να 
απευθύνονται οι χρήστες νομίσματος για θέματα σχετ ικά με την ΟΝΕ. 
Στην υπηρεσίααυτή θα υπάρχε ι επίσης η δυνατότητα να υποβάλλονται 
σχόλια για θέματα που θίγονται στο Πράσι ν ο Βιβλίο. 
Κεφάλαιο IV 
Προγραμματιζόμενες ενεργέ ι ες με τα τη ν έκδοση του Πράσι νουΒιβλίου 
151. Στόχος του Πράσι νουΒιβλίουείναι να ευαισθητοποιήσει όλους 
τους χρήστες του ενιαίου νομίσματος και να ενθαρρύνει τους 
ενδιαφερομένους να εξετάσουν τις πρακτικές συ ν έπε ι ες της καθ ι ερωση ς 
του. 
Για το σκοπό αυτό η Επιτροπή καλεί όλες τις ομάδες χρηστών νομίσματος 
(τράπεζες καιχρηματοπιστωτικούςοργανισμούς,φορείςδιαχείρισης 
συστημάτων πληρωμών, δημόσιες διοικήσεις, επιχειρήσεις και 
καταναλωτές) , να εξετάσουν τις συνέπειες της μετάβασης στο εν ιαίο 
νόμισμα. Η Επι τροπή προτείνε ι να συσταθούν ομάδες εργασίας σε όλα τα 
επίπεδα (π. χ. οργάνωσε ι ς καταναλωτών , βιομηχαν ικές ομοσπονδίες , 
επαγγελματικές ενώσεις, δημόσιες διοικήσεις) οι οποίες θα 
συγκε ν τ ρώσου ν τις παρατήρησε ι ς τους σχετ ι κά με το Πράσι ν ο Βιβλίο 
μέχρι τον Δεκέμβριο του 1995. 
Το φθινόπωρο του 1995, η Επιτροπή προγραμμάτιζε ι δ ι άσ κ εψη στρογγυλής 
τραπέζης με θέμα τις στρατηγικές επικό ι νωνίας και στόχο την οργάνωση 
συντον ισμίνων εκστρατειών στις αρχές του 1996. 
ΗΕπιτροπή καλεί τα κράτη μέλη να την ενημερώσουν μέχρι τα τέλη του 
1995 σχετ ι κά με : 
78 
• την πρόοδο όσον αφορά την εξέταση των νομοθετ ι κών μέτρων που 
απαιτούνται σε εθνικό επίπεδο για την εισαγωγή του ενιαίου 
νομίσματος· 
• τον προγραμματισμό για τη διοργάνωση ενημερωτικής εκστρατείας· 
• τη σύσταση ομάδων εργασίας στις δημόσιες διοικήσεις οι οποίες 
θα εξετάσουν τις διοικητικές μεταβολές που απαι τούνται για την 
εισαγωγή του ενιαίου νομίσματος, καθώς και τις αλλαγές της 
υφιστάμενης νομοθεσίας σε περ ιπτώσε ι ς που γίνεται αν αφορά σε 
εθνικά νομίσματα. Τα κράτη μέλη καλούνται επίσης να 
προσδιορίσουν τ ι ςλεπτομίρε ι ες σχετ ι κάμε τη σύστασηεθνικής 
δ ιάρθρωσης προγραμματισμού γ ια την εποπτεία της μετάβασης στο 
ε νιαίο νόμισμα. 
Αφού συγκέντρωσε ι και αναλύσει τις αντιδράσεις όλων των ομάδων 
χρηστών νομίσματος και των κρατών μελών σχετικά με το Πράσινο Βιβλίο, 
η Επι τροπή θα κατάρτισε ι και θα εφάρμοσε ι τα απαι τ ο ύμ ε να τεχν ικά και 
νομοθετ ι κά προγράμματα εντός του 1996. Ανάλογα με τους επιμέρους 
τομείς, η Επιτροπή θα ανάπτυξε ι εποικοδομητική συνεργασία με τις 
άλλες ενδιαφερόμενες αρχές και ιδίως το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊ κό 
Κοινοβούλιο και το ΕΝΙ. 
Σύνοψη των συμπερασμάτων σχετικά με τις προτει νόμε ν ες ενεργέ ι ες 
Ο τραπεζικός και χρηματοπιστωτικός τομέας 
Η Επιτροπή καλεί τις τράπε ζες, τους οικονομικούς φορείς που 
δραστηριοποιούνται στις κεφαλαιαγορές και τους χρήστες των 
συστημάτων πληρωμής, τους οποίους η καθ ι ερωση του ενιαίου νομίσματος 
αφορά κατά πρώτο λόγο, να λάβουν υπόψη τους τις ιδέες και τις 
προτάσε ι ς που δ ι άτυπων ο ν τα ι στο Πράσι ν ο Βιβλίο . Η Επι τροπή αναμένε ι 
με ενδιαφέρον τις γνώμες τους και τις αν τ ι δράσε ι ς τους μέχρι τα τέλη 
του έτους. Οι επαγγελματικες ενώσεις θα διαδραματίσουν καθοριστικό 
ρόλο αποστέλλοντας τα πορ ίσματά τους . Η Επι τ ροπή προτε Γ ν ε ι όπως τα 
κράτη μέλη καταρτίσουν θεσμικό πλαίσιο για το συντονισμό" των 
δραστηριοτήτων των ενδιαφερόμενων φορέων. 
Η Επιτροπή κάλε ί τ ι ς τράπε ζες να της κοινό π ο ι ήσουν , μεχρ ι το τέλος 
του έτους, τις απόψε ι ς τους γ ι α το σενάριο αναφοράς και τις τεχν ικες 
του συν επε ι ες , καθώς και τον τρόπο με τον οπο ίο το σενάρ ιο αυτό θα 
μπορούσε να λάβει τη μορφή σχεδίου για τη μετάβαση στο ECU ενός 
χρηματοοικονομικου κέντρου . Η Επιτροπή θα εξέτασε ι με ι διαίτερη 
προσοχή τις από"ψεις σχετικά με τη δ ιαμόρφωση κρίσιμης μάζας 
δραστηριοτήτων σε ECU κατά την έναρξη της νομισματικής ένωσης και τον 
απαιτούμενο χρόνο για τη γεν ικευμενη χρήση του ε ν ιαίου νομίσματος . 
79 
Οι χρήΰτες και οι φορείς εκμετάλλευσης συστημάτων πληρωμών καλούνται 
να συζητήσουν και να εκφράσουν την άποψη τους για τις τεχνικές 
επιπτώσε ι ς του σεναρίου αναφοράς μέχρι το Δεκέμβριο του 1995. Με βάση 
τις δ ιαβουλεύσε ι ς αυτές, η Επιτροπή θα λάβε ι, στη δ ιάρκε ια του 1996, 
τα απαραίτητα σε κο ινοτ ικό επίπεδο με τραγιά την ομαλή καθ ι ερωση του 
ενιαίου νομίσματος. Επιπλέον , η Επιτροπή θεωρέ ί ότ ι δε ν πρ έπε ι να 
πάρελθε ι ανεκμετάλλευτη η μοναδ ική ευ και ρ ία που προσφέρεται για 
επίτευξη του στόχου περί δημιουργίας ενός "χώρου συστημάτων 
πληρωμής "ο οπο ίο ς θα αντ ιστό ιχε ί με εκείνο της εν ιαΓας αγοράς . Η 
δ ιαλε ιτουργ ι κότητα των συστημάτων πληρωμής στην Ευρωπαϊκή Ενωση 
π ρ έπε ι συνεπώς να συνδυαστεΓ με τη μετάβαση στο ενιαίο νόμισμα. 
Εθνικές διοικήσεις 
Η Επι τ ροπή θεωρέ ί ότ ι όλα τα επίπεδα της δημοσίας διοίκησης θα πρεπε ι 
να αναλάβουν καθοδηγητικό ρολό κατά την προετο ιμασΓα της καθ ι έρωσης 
του ECU. Γ ια το σκοπό αυτό, η Επι τροπή προτε ίνε ι : 
• τη σύσταση ομάδων εργασίας από τα άλλα κο ι νοτ ικά όργανα για την 
εξέταση των συνεπε ιών της καθ ι έρωσης του ECU. Αυτές ο ι ομάδες 
εργασίας θα πρέπει να εξετάσουν, μεταξύ άλλων, την ανάγκη 
θ έσπίσης νομοθ ετικών μεταβολών και καθ ιέρωσης του ECU στις 
δημοσιονομικές πράξεις^ 
• τη σύσταση ομάδων εργασίας σε όλα τα επίπεδα των εθνικών 
δημοσ ίων δ ι ο ικήσεων γ ι α την εξέταση και τον προγραμματισμό των 
νομοθετικών και διοικητικών μέτρων που απαιτούνται για να 
εξασφαλι στεί η ομαλή ε ισαγωγή του ECU. Ηπρόοδος των εργασιών 
και τα πορίσματα αυτών των ομάδων εργασίας θα μπορούσαν να 
συνοψιστούν σε έκθεση που θα υποβληθε ί στην Επι τροπή έως το 
Δεκέμβρ ι ο του 1995, με σκοπό την ανταλλαγή απόψεων σχετ ι κά με 
τα τεχν ι κά προβλήματα που θα έχουν πρόκυψε ι_ι 
• τη δ ιπλή" αναγραφή τιμών απο τις δημοσιές διοικήσεις και τις 
επιχε ιρήσε ις κο ι νής ωφελε ίας, στο μεγαλύτερο δυνατό βαθμό, για 
την εξο ικε ίωση του κο ι νου με το Ε^ήδη από την αρχή της ΦΑΣΗΣ 
Β. Η δ ιπλή αναγραφή τ ιμών μπορ ε Γγια παράδε ιγμα να εφαρμοστέ ί 
στους λογαριασμούς αερίου, ηλεκτρισμού και ύδατος, στις 
φορολογ ικές δήλωσε ις, τα διόδια κλπ. Ηδ ιπλή αναγραφή τ ιμών θα 
πρέπει να διατηρηθεί" για αρκετό χρονικό διάστημα μετά την 
έναρξη της ΦΑΣΗΣ Γ, ακόμη και αφούαποσυρθούν ο ρ ι στ ι κάαπό την 
κυκλοφορία τα εθνικά τραπεζογραμμάτια και κέρματα. 
E-πιχζ ιρήσε ίς 
Η Επιτροπή κάλε ί τις επιχε ιρήσε ις, τους οργαν ισμοϋς εκπροσώπησης και 
τις επαγγελματικές ενώσεις να αναλύσουν τις συνέπειες της καθ ιέρωσης 
80 
του ECU για τον τομέα ή το επάγγελμα τους. θα μπορούσαν να 
δημιουργηθούν ομάδες εργασίες σε επιχειρήσεις, οργανισμούς 
εκπροσώπησης και ενώσε ι ς με σκοπό τη συγκέντρωση και την αξ ι ολόγηση 
των αντιδράσεων όσον αφορά το Πράσινο Βιβλίο, την καταγραφή των 
απαιτούμενων μέτρων για τη μετάβαση και την κατάρτιση καταλόγου 
νομοθ ετ ι κών και τεχν ι κών αποφάσεων που πρέπει να ληφθούν από τις 
κυβέρνησε ις και τις δημόσιες διοικήσεις. θα ήταν ενδεχομένως σκόπιμο 
να διοριστεί ένας συντον ιστής για τα θέματα που συνδέονται με το 
ενιαίο νόμισμα σε κάθε οργαν ισμό εκπροσώπησης . Η Επι τροπή κάλε ί τα 
κράτη μέλη να διευκολύνουν τη σύσταση τέτοιων ομάδων εργασίας . 
Παράλληλα, η Επιτροπή προτείνει στα κράτη μέλη να δημιουργήσουν ένα 
πλαίσιο για το συντον ισμό των δραστηριοτήτων των επιχε ιρήσεων και των 
οργαν ι σμών του ιδιωτικού τομέα. Με τον τρόπο αυτό θα αποφεύγεται η 
επι κάλυψη των εργασιών και θα ενθαρρύνεται η ανταλλαγή εμπε ι ρ ιών και 
απόψεων. Η Επιτροπή προτείνει επίσης στις εθνικές αρχές να 
δημιουργήσουν μια εν ια Γα υπηρεσία επαφών γ ια την παροχή πληροφορ ιών 
και συνδρομής όσον αφορά τη μετάβαση στο ενιαίο νόμισμα. 
Καταναλωτές 
Στο Πράσ ινο αυτό Βιβλίο, η Επιτροπή προσπάθησε να πρόβλεψε ι στο μέτρο 
του δυνατού τα μεγάλα προβλήματα που θα προκύψουν για τους 
καταναλωτές . Υπολογίζει, πάντως, στη συνεργασία των 
αντ ιπροσωπευτ ι κών οργανώσεων προκειμένου να επι βεβαιωθε ί η ανάλυση 
της γ ι α τ ι ς κυριότερες συν έπε ι ες που θα έχε ι η μετάβαση στο εν ιαίο 
νόμισμα. Οπο ιοδήποτε σχόλιο και πληροφοριακό στο ιχε ίο αποσταλε ί στην 
Επιτροπή ενδέχεται να τη βοηθήσει στην εκπόνηση των κατάλληλων 
πολ ι τ ι κών γ ια μια ομαλή μετάβαση στο εν ιαίο νόμι σμαχωρ ίς να θ ίγουν 
τα συμφέροντα των καταναλωτών . ΗΕπι τροπήπροτίθεται να ζητήσε ι τη 
γνώμη όλων των ενδιαφερόμενων αντιπροσωπευτικών ομάδων χρηστών 
νομίσματος προκειμένου να επιτευχθεί συναίνεση σχετικά με τη 
σκοπιμότητα θέσπι σης κο ινοτ ι κής νομοθ εσ ίας η οπο ία θα πρόβλεπε ι την 
υποχρεωτ ι κή δ ιπλή αναγραφή των τ ιμών . Ετσι θα ε Γναι σε θέΌη να λάβε ι 
τα κατάλληλα μέτρα την άνοιξη του 1996. 
Το νομικό πλαίσιο 
Οι οικονομικοί φορείς απαι τούν τη δη μ ι ου ργ ία απόλυτης ασφάλε ι ας 
δ ι καίου πολύ πρ ι ν από την έναρξη της ΦΑΣΗΣ Β της νομ ι σματ ι κής ένωσης . 
Γ ια το λόγο αυτό, ο ι προπαρασκευαστικές εργασίες πρεπε ι νααρχίσουν 
πολύ πρ ι ν από τη ΦΑΣΗ Α, οπότε θα ληφθε ί η απόφαση γ ια τη μετάβαση στη 
νομισματική ένωση . Η Επιτροπή, ως εκ τούτου, προτε ίνε ι στα κράτη μέλη 
να της κοινοποιήσουν μέχρι το Δεκέμβριο του 1995 τις νομοθετικές 
τροποπο ιήσε ι ς που απαιτούνται για να εξασφαλίστε ί η χρήση του εν ι α ίου 
νομίσματος στην Γδια βάση με το εθν ικό νόμισμααπο την αρχή της ΦΑΣΗΣ 
Β. Με βάση τις πληροφορ ίε ς αυτές, η Επι τ ροπή προ τ ίθεται να υποβάλε ι 
σχέδ ι α προτάσεων γ ια τη θέσπιση κο ινοτ ι κού νομοθετ ι κού πλάι σ ίου 
μέχρι την άνοιξη του 1996. Οι προτάσεις αυτές θα καλύπτουν τα 
81 
ζητήματα που εξετάστηκαν στο κεφάλαιο αυτό, αλλά θα δοθε ί ι δ ιαίτερη 
έμφαση στο καθεστώς του ενιαίου νομίσματος και στο ζήτημα της 
συνέχειας των συμβάσεων. 
Επικοίνωνία 
Ο άρτιος σχεδιασμός και η αποτελεσματικότητα της στρατηγικής 
επικοί νωνίας έχουν αποφασιστική σημασία για την επιτυχήμετάβαση στο 
εν ιαίο νόμισμα. Η Επι τροπή σκόπευε ι να δώσε ι ι δ ιαίτερη έμφαση στο 
θ ε μα αυτό*, οργανώνοντας το φ θ ι νόπωρο δ ιάσκεψη στρογγυλής τραπέζης 
στην οπο ία θα λάβουν μέρος όλο ι οι δημόσ ι ο ι και ιδιωτ ι κο ί φορείς που 
θα συμμετάσχουν σ'__ αυτή ν, προκειμένου να συζητηθούν οι στόχο ι και οι 
στρατηγικές, συμπεριλαμβανομένης της οργάνωσης και του καταμερισμού 
των ευθυνών. 
Σε ε" να πρώτο στάδ ι ο και πρι ν από* τις συζήτησε ι ς στρογγυλής τραπέζης 
του φθινοπώρου, η Επιτροπή καλεί τα κράτη μέλη να οργανώσουν τη 
λειτουργ ία μιας υπηρεσίας επαφών στην οποία θα μπορούν να 
απευθύνονται οι χρήστες νομίσματος για θέματα σχετ ι κά με την ΟΝΕ. 
Στην υπηρεσία αυτή θα ύπαρχε ι επίσης η δυνατότητα να υποβάλλονται 
σχόλια για θέματα που θ ίγονται στο Πράσι ν ο Βιβλίο . 
82 
ISSN 0254-1483 
COM(95) 333 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 01 09 
Αριθ. καταλόγου : CB-CO-95-274-GR-C 
ISBN 92-77-89853-4 
Υπηρεσία Επίσημων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Λσυζεμβσύργο