ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ βάσει του άρθρου 251 παράγραφος 2, τρίτο εδάφιο, σημείο (γ) της συνθήκης ΕΚ, όσον αφορά τις τροπολογίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου επί της κοινής θέσεως του Συμβουλίου σχετικά με την πρόταση Οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 96/82/EΚ του Συμβουλίου της 9ης Δεκεμβρίου 1996 για την αντιμετώπιση των κινδύνων μεγάλων ατυχημάτων σχετιζόμενων με επικίνδυνες ουσίες ΠΕΡΙ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ σύμφωνα με το άρθρο 250, παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ

2001/0257 (COD)

ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ βάσει του άρθρου 251 παράγραφος 2, τρίτο εδάφιο, σημείο (γ) της συνθήκης ΕΚ, όσον αφορά τις τροπολογίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου επί της κοινής θέσεως του Συμβουλίου σχετικά με την πρόταση Οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 96/82/EΚ του Συμβουλίου της 9ης Δεκεμβρίου 1996 για την αντιμετώπιση των κινδύνων μεγάλων ατυχημάτων σχετιζόμενων με επικίνδυνες ουσίες

1. Εισαγωγή

Όπως ορίζεται στο άρθρο 251 παράγραφος 2, τρίτο εδάφιο, σημείο (γ) της συνθήκης ΕΚ, η Επιτροπή προβλέπεται να εκδώσει γνωμοδότηση για τις τροπολογίες που προτείνονται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, σε δεύτερη ανάγνωση. Η Επιτροπή καθορίζει τη γνώμη της στο κείμενο που ακολουθεί αναφορικά με τις 11 τροπολογίες που προτάθηκαν από το Κοινοβούλιο.

2. Ιστορικό

- Ημερομηνία διαβίβασης της πρότασης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο (COM (2001) 624 τελικό - 2001/0257 (COD)): 10 Δεκεμβρίου 2001

- Ημερομηνία κατά την οποία η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή εξέδωσε τη γνώμη της: 24 Απριλίου 2002

- Ημερομηνία κατά την οποία το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέδωσε τη γνώμη του, σε πρώτη ανάγνωση: 3 Ιουλίου 2002

- Ημερομηνία κατά την οποία η Επιτροπή ενέκρινε την τροποποιημένη πρότασή της (COM (2002) 540 τελικό - 2001/0257 (COD)): 26 Σεπτεμβρίου 2002

- Ημερομηνία κατά την οποία το Συμβούλιο ενέκρινε τη κοινή θέση: 20 Φεβρουαρίου 2003.

- Ημερομηνία κατά την οποία η Επιτροπή κοινοποίησε τις απόψεις της επί της κοινής θέσης: 5 Μαρτίου 2003

- Ημερομηνία κατά την οποία το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έλαβε την κοινή θέση: 13 Μαρτίου 2003

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υιοθέτησε τις 11 τροπολογίες στις 19 Ιουνίου 2003, κατά τη δεύτερη ανάγνωσή του. Πολλές από τις τροπολογίες αυτές είναι ταυτόσημες με τις τροπολογίες που είχαν ήδη υποβληθεί κατά την πρώτη ανάγνωση.

3. Σκοπός της οδηγίας

Σκοπός της οδηγίας 96/82/EΚ του Συμβουλίου της 9ης Δεκεμβρίου 1996 [1] για την αντιμετώπιση των κινδύνων μεγάλων ατυχημάτων σχετιζόμενων με επικίνδυνες ουσίες (της αποκαλούμενης οδηγίας Seveso II) είναι η πρόληψη των μεγάλων ατυχημάτων και ο περιορισμός των συνεπειών τους για τον άνθρωπο και το περιβάλλον, με στόχο τη διασφάλιση υψηλού επιπέδου προστασίας σε όλη την Κοινότητα, με συνεπή και αποτελεσματικό τρόπο.

[1] ΕΕ αριθ. L 10, 14.01.1997, σ. 13.

Η πρόταση ακολουθεί τη γραμμή της ανακοίνωσης για την "Ασφαλή άσκηση των δραστηριοτήτων εξόρυξης μεταλλευμάτων: συνοδευτικά μέτρα παρακολούθησης των πρόσφατων ατυχημάτων σε μονάδες εξόρυξης" (COM(2000) 664 τελικό), στην οποία η Επιτροπή αναλύει τις τρεις βασικές δράσεις στόχος των οποίων είναι η ενίσχυση της ασφάλειας των δραστηριοτήτων εξόρυξης μεταλλευμάτων (πρόκειται για μια τροποποίηση της οδηγίας Seveso II, μια πρωτοβουλία για τη διαχείριση των αποβλήτων που προέρχονται από τις δραστηριότητες εξόρυξης μεταλλευμάτων και για ένα βασικό έγγραφο αναφοράς σχετικά με τις βέλτιστες διαθέσιμες τεχνολογίες βάσει της οδηγίας IPPC (96/61/EΚ)) απώτερος σκοπός των οποίων είναι η ενσωμάτωση ορισμένων δραστηριοτήτων που ασκούνται από τις μονάδες εξόρυξης μεταλλευμάτων, συμπεριλαμβανομένων των εγκαταστάσεων διάθεσης υπολειμμάτων.

Στην πρόταση διερευνάται επίσης η έκρηξη των πυροτεχνημάτων που συνέβη στο Enschede τον Μάιο του 2000, με την υποβολή της πρότασης καλύτερου ορισμού των εκρηκτικών και πυροτεχνικών ουσιών, παράλληλα με τη μείωση των χαρακτηριστικών προσδιοριζόμενων ποσοτήτων για τις προαναφερόμενες ουσίες. Εξάλλου, με βάση τις συστάσεις των δυο μελετών για τις καρκινογόνες ουσίες αλλά και για τις ουσίες που είναι επικίνδυνες για το περιβάλλον, προτείνεται η ενσωμάτωση περισσότερων καρκινογόνων ουσιών και η μείωση των προσδιοριζόμενων ποσοτήτων για τις ουσίες που είναι τοξικές για το υδάτινο περιβάλλον.

Επίσης, εξετάστηκε το σημείο κατά πόσο η έκρηξη που συνέβη στις 21 Σεπτεμβρίου 2001 στην Τουλούζη, στη χημική μονάδα της AZF, επιβάλλει την άμεση τροποποίηση της οδηγίας Seveso II. Μολονότι στην αρχική πρόταση δεν περιλαμβάνονταν πρόσθετα νομοθετικά μέτρα αναφορικά με το θέμα αυτό, η τροποποιημένη πρόταση εισάγει μεταβολές αναφορικά με τον ορισμό των προσδιοριζόμενων ποσοτήτων για το νιτρικό αμμώνιο, τον χωροταξικό σχεδιασμό και τις πληροφορίες που παρέχονται στο κοινό.

4. Η γνώμη της Επιτροπής σχετικά με τις τροπολογίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε στις 19 Ιουνίου 2003 11 τροπολογίες. Η Επιτροπή είναι σε θέση να αποδεχτεί τις τροπολογίες 8-11. Οι τροπολογίες 1, 2, 4-7 και 12 δεν είναι δυνατό να γίνουν αποδεκτές.

4.1. Τροπολογίες που αποδέχεται η Επιτροπή

Με την τροπολογία 8 επιδιώκεται να ενισχυθεί η αναγκαιότητα της κατάρτισης για την αντιμετώπιση έκτακτων καταστάσεων, με την καθιέρωση της ρητής παραπομπής στην κατάρτιση στο τμήμα που αναφέρεται στο πρόγραμμα αντιμετώπισης έκτακτων καταστάσεων, στο πλαίσιο της περιγραφής των στοιχείων του συστήματος διαχείρισης των μέτρων ασφαλείας στο παράρτημα ΙΙΙ της οδηγίας.

Στην τροπολογία 9 προτείνεται η προσθήκη στα στοιχεία που πρέπει να κοινοποιούνται στο κοινό ενός χάρτη στον οποίο θα παρατίθεται η γραφική απεικόνιση των περιοχών που ενδέχεται να επηρεαστούν από τις συνέπειες των ατυχημάτων μεγάλης κλίμακας. Το κείμενο που προτείνεται από το Κοινοβούλιο είναι ταυτόσημο με το κείμενο που υιοθετήθηκε από την Επιτροπή στην τροποποιημένη πρότασή της.

Με τις τροπολογίες 10 και 11 προτείνεται η δημιουργία 2 νέων κατηγοριών μέτρησης για το νιτρικό κάλιο, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται οι ορισμοί του και οι προσδιοριζόμενες ποσότητες. Η Επιτροπή έχει ήδη ενσωματώσει τις τροπολογίες αυτές στην τροποποιημένη πρότασή της.

Η Επιτροπή είναι της άποψης ότι η αποδοχή των εν λόγω τεσσάρων τροπολογιών θα βοηθήσει να διευκολυνθεί η επίτευξη συμβιβαστικής λύσης στο μέλλον μεταξύ των συναρμόδιων νομοθετών.

4.2. Τροπολογίες που απορρίφθηκαν από την Επιτροπή

Στις τροπολογίες 1 και 2 προτείνεται η διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής των δραστηριοτήτων εξόρυξης μεταλλευμάτων, ούτως ώστε να καλύπτονται από την οδηγία Seveso II, με διαγραφή των λέξεων "χημικής και θερμικής επεξεργασίας", με αποτέλεσμα να συμπεριλαμβάνονται η μηχανική και φυσική επεξεργασία των ορυκτών. Η Επιτροπή εξακολουθεί να υποστηρίζει την άποψη ότι η οδηγία Seveso II πρέπει να εφαρμόζεται μόνο σε εκείνες τις περιπτώσεις στις οποίες οι επικίνδυνες ουσίες μεταφέρονται στη συγκεκριμένη τοποθεσία και εναποθηκεύονται εκεί ή στις οποίες συντελείται η χημική και θερμική επεξεργασία. Όταν η επεξεργασία έχει μηχανική ή φυσική μορφή, οι μόνες επικίνδυνες ουσίες στη συγκεκριμένη τοποθεσία θα είναι υπό κανονικές συνθήκες οι ουσίες που περιλαμβάνονται στα εξορυσσόμενα ορυκτά. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή θα ήθελε να επιστήσει την προσοχή του Κοινοβουλίου στην πρόταση οδηγίας της για τη διαχείριση των αποβλήτων της εξορυκτικής βιομηχανίας (COM(2003) 319 τελικό), η οποία εγκρίθηκε στις 2 Ιουνίου 2003. Τα μέτρα της πρότασης συμπληρώνουν τα μέτρα που χαράσσονται από την οδηγία Seveso II και περιλαμβάνουν τη θέσπιση της ανάλογης πολιτικής για την πρόληψη των ατυχημάτων μεγάλης κλίμακας και καθιέρωσης συστημάτων διαχείρισης των μέτρων ασφαλείας. Τα μέτρα αυτά θα εφαρμόζονται σε εκείνες τις εγκαταστάσεις διαχείρισης των αποβλήτων που εμφανίζουν τον κίνδυνο επέλευσης ατυχημάτων, αλλά δεν καλύπτονται από την αναθεωρημένη οδηγία Seveso II. Η Επιτροπή απορρίπτει επίσης την πρόταση που περιλαμβάνεται στην τροπολογία 2 να αντικατασταθεί ο όρος "ενεργών" από τον όρο "εν ενεργεία".

Με την τροπολογία 4 επιβάλλεται στους φορείς εκμετάλλευσης ο υποχρεωτικός όρος να ενημερώνουν τις αρμόδιες αρχές στις περιπτώσεις τροποποίησης μιας εγκατάστασης, μιας μονάδας ή ενός χώρου αποθήκευσης. Με τον τρόπο αυτό επιβάλλονται περαιτέρω γραφειοκρατικές επιβαρύνσεις χωρίς να βελτιώνεται η ασφάλεια, εφόσον με το άρθρο 6 ήδη επιβάλλεται η υποχρέωση στους φορείς εκμετάλλευσης να γνωστοποιούν κάθε σημαντική αύξηση των ποσοτήτων των επικίνδυνων ουσιών ή κάθε μεταβολή στις διαδικασίες χρησιμοποίησής τους.

Η τροπολογία 5 προτείνει την επιβολή της υποχρέωσης στα κράτη μέλη να διασφαλίζουν την εναρμόνιση των διαφορετικών μεθόδων που χρησιμοποιούνται για την εκπόνηση των εκθέσεων ασφαλείας. Ωστόσο, η ίδια η "μέθοδος" δεν καθορίζεται και παραμένει ασαφές ποια είναι η ακριβής έννοια του όρου αυτού. Όπως είναι φυσικό, οι εκθέσεις ασφαλείας θα εμφανίζουν διαφορές, στο βαθμό που υπάρχει μεγάλη ποικιλία χημικών εγκαταστάσεων και είναι πολύ δύσκολο να διαγνώσει κανείς με ποιο τρόπο θα μπορούσε να διαπιστωθεί εάν είναι σωστή η εφαρμογή μιας ενιαίας μεθόδου για όλες τις πιθανές περιστάσεις. Η Επιτροπή ενθαρρύνει πάντως τις προσπάθειες σύγκλισης και δημοσίευσε σχετικό έγγραφο κατευθυντηρίων γραμμών για τον τρόπο εκπόνησης των εκθέσεων ασφαλείας (http://mahbsrv.jrc.it/ GuidanceDocs-SafetyReport.html).

Με την τροπολογία 6 επανεισάγεται η τροπολογία 30 που είχε εγκριθεί κατά την πρώτη ανάγνωση, με την οποία υποχρεώνεται η Επιτροπή να καταρτίζει κατευθυντήριες γραμμές οι οποίες θα χρησιμοποιούνται για την αξιολόγηση της συμβατότητας μεταξύ των εγκαταστάσεων που καλύπτονται από την οδηγία και των ευαίσθητων ζωνών. Η Επιτροπή έχει ήδη αποδεχθεί την εν λόγω τροπολογία, κατ'αρχήν προτείνοντας διαφορετική διατύπωση. Η Επιτροπή δεν είναι ιδίως σε θέση να αποδεχτεί τον περιορισμό του πεδίου εφαρμογής των κατευθυντηρίων γραμμών στις "υφιστάμενες" εγκαταστάσεις.

Με την τροπολογία 7 θα επιβαλόταν στην Επιτροπή η υποχρέωση να διαμορφώσει ένα "καθεστώς κινήτρων και/ή μέτρων χρηματοδότησης για την αλλαγή τοποθεσίας των μονάδων". Ωστόσο, διαπνεόμενη από το σκεπτικό των λόγων επικουρικότητας, η Επιτροπή εξακολουθεί να συμμερίζεται την άποψη ότι το καθήκον αυτό εναπόκειται στα κράτη μέλη. Η Επιτροπή θα συνεχίσει να παρακολουθεί τη συμβατότητα κάθε σχετικού προγράμματος με το ευρωπαϊκό δίκαιο του ανταγωνισμού.

Με την τροπολογία 12 προτείνεται να γίνουν παραπομπές στην οδηγία 2000/60/EΚ (οδηγία πλαίσιο για τα ύδατα) και στην οδηγία 91/689/EΟΚ για τα επικίνδυνα απόβλητα. Οι παραπομπές αυτές δεν είναι απαραίτητες, κατά την άποψη της Επιτροπής. Στην οδηγία Seveso II ρυθμίζεται ήδη η περίπτωση των μη ταξινομημένων ουσιών και παρασκευασμάτων και τα επικίνδυνα απόβλητα θα μπορούσαν ως εκ τούτου να καλυφθούν με βάση τις ιδιότητές τους υπαγόμενα στην κατηγορία των παρασκευασμάτων. Η Επιτροπή εφιστά επίσης την προσοχή στο γεγονός ότι η νέα πρόταση οδηγίας για τη διαχείριση των αποβλήτων της εξορυκτικής βιομηχανίας (COM(2003) 319 τελικό) περιλαμβάνει παραπομπή στην οδηγία 91/689/EΟΚ για τα επικίνδυνα απόβλητα.

5. Συμπέρασμα

Η Επιτροπή τροποποιεί την πρότασή της, με βάση τα στοιχεία που εκτέθηκαν προηγουμένως, βάσει του άρθρου 250 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ.