Εκθεση δραστηριοτήτων

για την περίοδο από 1ης Ιουνίου 2000 - 31ης Μαΐου 2001

(2001/C 365/02)

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

ΠΡΟΟΙΜΙΟ

Η παρούσα έκθεση δραστηριοτήτων αποτελεί μια επισκόπηση του πρώτου έτους δραστηριοτήτων του οποίου έπρεπε να αναλάβω μόνος την ευθύνη και που χαρακτηρίστηκε από τις δυσχέρειες που συνδέονται με την μετατροπή της UCLAF σε OLAF.

Η πρώτη έκθεση του Μαΐου 2000 είχε περισσότερο χαρακτήρα μιας απογραφής της κληρονομιάς της UCLAF. Κατά τη διάρκεια του έτους 2001, αποδείχθηκε ότι η κληρονομιά αυτή ήταν δυσκολότερο να διαχειριστεί σε σχέση με ό,τι είχα προβλέψει και είχε υπογραμμιστεί κατά την πρώτη έκθεση. Μια βασική αναδιοργάνωση, κυρίως των εσωτερικών ερευνών, ήταν απαραίτητη.

Η πρώτη λοιπόν αναδιοργάνωση στόχευε να μεταβάλει το, ορισμένες φορές, υπερβολικά αυστηρό πλαίσιο των μονάδων ερευνών και κυρίως να θεσπίσει μια εύκαμπτη και διαφανή δομή εργασίας. Ο στόχος αυτός αυτή τη στιγμή έχει επιτευχθεί και έχει τύχει πλήρους αποδοχής, ιδίως από το νέο προσωπικό της OLAF.

Οι νέες προσλήψεις συνάντησαν πολλά διοικητικά εμπόδια, ιδίως για την πλήρωση των στελεχικών θέσεων, και δεν μπόρεσαν να πραγματοποιηθούν εντός των προβλεφθεισών προθεσμιών. Παράλληλα, πολλοί υπάλληλοι της OLAF μετακινήθηκαν από την υπηρεσία. Η συμφωνία της Επιτροπής αποτελούσε απαραίτητη προϋπόθεση. Για τους λόγους αυτούς δεν μπορούμε να μιλήσουμε πραγματικά για "νέο ξεκίνημα" παρά από τώρα.

Το κύριο μέρος των δραστηριοτήτων της OLAF συνίσταται στην ολοκλήρωση των μετατροπών οργάνωσης καθώς και στον εκ νέου προσδιορισμό των εργασιών προτεραιότητας ώστε στο εξής να είναι σε θέση να διεξάγει άρτια τις επιχειρησιακές της αποστολές, σε πλήρη ανεξαρτησία και με την αμέριστη υποστήριξη της Επιτροπής εποπτείας.

Έστω και αν η OLAF είναι διοικητικό όργανο έρευνας, τα αποτελέσματα των ερευνών της πρέπει να χρησιμοποιούνται σε διάφορες νομικές διαδικασίες: π.χ. στο πλαίσιο των πειθαρχικών, διοικητικών (ανάκτηση ποσών) ή επίσης ποινικών διαδικασιών που μπορούν να ακολουθήσουν. Έτσι, απαιτείται στενή συνεργασία με τις διάφορες αρχές των κρατών μελών και τη δικαιοσύνη. Και είναι χάρη σε αυτή τη στενή συνεργασία, διεθνή και διακλαδική, που θα μπορούμε να επιτύχουμε το στόχο του να διαθέτουμε συμπεράσματα έρευνας πράγματι εκμεταλλεύσιμα.

Η προσαρμογή στις νέες απαιτήσεις της OLAF αποδείχθηκε ιδιαίτερα δυσχερής στην περίπτωση των εσωτερικών ερευνών. Οι μέθοδοι έρευνας έπρεπε να αναθεωρηθούν πλήρως και να προσαρμοστούν προς ένα αποδεκτό πρότυπο για έναν οργανισμό ερευνών ο στόχος του οποίου είναι η επίτευξη αποτελεσμάτων στο πλαίσιο της τήρησης των αρχών του δικαίου. Με τις πρόσφατες προσλήψεις η διαδικασία αυτή βρίσκεται σε καλό δρόμο.

Η δυσπιστία των υπαλλήλων των θεσμικών οργάνων προέρχεται από εμπειρίες που συνδέονται με την παραίτηση της τελευταίας Επιτροπής. Πρέπει να ελπίζουμε ότι η δυσπιστία αυτή θα μπορεί να υπερβληθεί και η σημασία των ερευνών της OLAF θα γίνει καλύτερα κατανοητή.

Ο στόχος όλων αυτών των εσωτερικών μεταρρυθμίσεων είναι το να τεθεί η OLAF σε καλύτερη θέση για την προστασία των συμφερόντων της Ευρώπης. Η υπηρεσία που προσφέρει η OLAF στην διασυνοριακή δίωξη των καταχρήσεων δημοσίου χρήματος και της οικονομικής εγκληματικότητας που απορρέει, διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στο πλαίσιο αυτό. Το άνοιγμα των συνόρων αποτελεί μια ευκαιρία για την Ευρώπη, αλλά τα όργανα έρευνας δεν είναι πάντα σε θέση να περνούν σύντομα τα σύνορα που διαχωρίζουν τις αρμοδιότητες. Αυτό μπορεί να βελτιωθεί με τη βοήθεια της OLAF και η εμπειρία που έχει σωρεύσει από τις διαδικασίες αυτές θα πρέπει να αποτελέσει τμήμα του μελλοντικού προβληματισμού σχετικά με τη βελτίωση της συνεργασίας. Τα κράτη μέλη, καθώς και οι υποψήφιες χώρες και οι τρίτες χώρες ήδη προσφεύγουν ευρέως στις δυνατότητες για την OLAF να τους παρέχει τις απαραίτητες πληροφορίες και να τους φέρνει σε επαφή με τα διάφορα όργανα έρευνας και εκτέλεσης.

Σε μια όλο και ευρύτερη Ευρώπη, η συνεργασία των οργάνων έρευνας, περιλαμβανομένης της δικαστικής έρευνας, επιταχύνθηκε σε μεγάλο βαθμό κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών, ανεξαρτήτως των τραγικών συμβάντων της 11ης Σεπτεμβρίου 2001. Ενώ οι διαπραγματεύσεις σχετικά με την Εurojust, μια μονάδα δικαστικού συντονισμού και συνεργασίας, που θα πρέπει να ξεκινήσει τις δραστηριότητές της κατά το προσεχές έτος, διεξάγονται ακόμη, εν τω μεταξύ κατέστη λειτουργική μια προσωρινή μονάδα. Πέραν αυτού του εξαιρετικά ορατού σχεδίου, καταβλήθηκαν πολλές άλλες προσπάθειες για τη βελτίωση της συνεργασίας. Ελπίζω ότι θα μπορώ να έχω έναν ανοικτό διάλογο σχετικά με ένα σφαιρικό σχέδιο, βάσει του Πράσινου Βιβλίου σχετικά με την ευρωπαϊκή εισαγγελική αρχή που πρέπει να υποβάλει η Επιτροπή κατά τα τέλη του φθινοπώρου. Στο πλαίσιο αυτό, απαιτούνται μεγάλες προσπάθειες για την συγκέντρωση των διαφόρων προτάσεων σε ένα συνολικό σχέδιο για την ανάπτυξη ενός αποτελεσματικού συστήματος συνεργασίας.

Ανεξάρτητα από αυτό, θα πρέπει να καταβάλλουμε προσπάθειες για την εξεύρεση μιας λύσης που θα επιτρέψει στην συνεχώς αναπτυσσόμενη Ευρώπη, παρά την πολλαπλότητα των οργάνων έρευνας και τα διάφορα δικαστικά συστήματα, να καταπολεμήσει τις παρατυπίες, την οικονομική εγκληματικότητα και άλλες μορφές εγκλημάτων επιζήμιων για τα κοινοτικά μας συμφέροντα, με όσο το δυνατό αποτελεσματικότερο τρόπο.

Ζητούμε σήμερα από όλους να σκεφτούν και να δράσουν σφαιρικά. Αλλά τα όργανα ερευνών δυστυχώς, κατά μεγάλο μέρος αποκλείονται του προβληματισμού αυτού. Η OLAF θα συμμετέχει ενεργά, προσφέροντας τη σωρευμένη εμπειρία των στελεχών της έρευνας και των δικαστικών της εμπειρογνωμόνων στον τομέα αυτό. Οι υποψήφιες χώρες θα έπρεπε επίσης να συμμετέχουν στο διάλογο αυτό σε ένα πρώιμο στάδιο ώστε να εκπονηθεί ήδη το "σχέδιο συνόλου" για το μέλλον.

Franz-Hermann Brüner

Γενικός διευθυντής OLAF

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία καταπολέμησης της Απάτης οφείλει να κοινοποιεί περιοδικά τις επιχειρησιακές της δραστηριότητες(1). Η πρώτη έκθεση της Υπηρεσίας, που αναφέρεται στην περίοδο μεταξύ 1ης Ιουνίου 1999, ημερομηνία σύστασής της και 31ης Μαΐου 2000, εκδόθηκε στις 23 Μαΐου 2000(2): Προέβαινε σε μια ανάλυση αρμοδιοτήτων και διαδικασιών της Υπηρεσίας, όπως απορρέουν από τα κείμενα, ανέλυε τις επιχειρησιακές δραστηριότητες με όρους στατιστικούς και ποσοτικούς και παρουσίαζε μια σειρά ερωτήσεων που δύνανται να χρησιμεύσουν ως βάση για μελλοντικές κατευθυντήριες γραμμές.

Η παρούσα έκθεση συνοψίζει, για την περίοδο από 1η Ιουνίου 2000 μέχρι 31η Μαΐου 2001, τις σημαντικές αλλαγές που έγιναν και γίνονται στην οργάνωση των υπηρεσιών και των μεθόδων εργασίας της Υπηρεσίας ώστε να πληροί την αποστολή της στον τομέα της προστασίας των οικονομικών συμφερόντων, της καταπολέμησης της απάτης και οποιασδήποτε άλλης παράνομης δραστηριότητας που ζημιώνει ιδιαίτερα τα συμφέροντα των Κοινοτήτων.

Ένα πρώτο τμήμα της έκθεσης παρουσιάζει την επιχειρησιακή δραστηριότητα εκ μέρους της Υπηρεσίας στον τομέα της προστασίας των οικονομικών συμφερόντων. Η ειδική δραστηριότητα για κάθε μεγάλο τομέα πολιτικών της Κοινότητας παρουσιάζεται με περίληψη των χαρακτηριστικών περιπτώσεων. Όσον αφορά την οφειλόμενη προστασία στα υπό έρευνα πρόσωπα, καθώς και την τήρηση του απορρήτου των ερευνών, οι περιπτώσεις που παρουσιάζονται εδώ είναι γνωστές στο κοινό περιπτώσεις ή πρόκειται για διαδικασίες που ολοκληρώθηκαν σε μεγάλο βαθμό. Την παρουσίαση αυτή ακολουθεί στατιστική ανάλυση που λαμβάνει υπόψη τον μεγάλο αριθμό των υπαρχουσών πληροφοριών και τις εκμεταλλεύεται σύμφωνα με τη νέα τεχνολογία που καθορίστηκε για την εξέταση των φακέλων.

Αυτός ο απολογισμός της παρελθούσας επιχειρησιακής δραστηριότητας αποτελεί έναν απολογισμό οικονομικού έτους που επηρεάστηκε ευρέως από ορισμένες παραμέτρους και ιδίως:

- το μεγάλο αριθμό των φακέλων που κληρονομήθηκαν από την πρώην UCLAF,

- τη διαρθρωτική αδράνεια που απορρέει από την συνολική μεταφορά του προσωπικού,

- τον διαχωρισμό των επιχειρησιακών δραστηριοτήτων, την έλλειψη αντικειμενικών και διαφανών μεθόδων εργασίας,

- τη φύση της διαθέσιμης εμπειρίας, που και εκείνη κληρονομήθηκε από την παλαιά διάρθρωση,

- το ρυθμό της δημοσιονομικής διαδικασίας που εξηγεί ότι ο προϋπολογισμός 2000 είχε εκπονηθεί με βάση την παλιά διάρθρωση, προτού διατυπωθούν οι νέες κατευθυντήριες γραμμές,

- την πολυπλοκότητα των δημοσιονομικών διαπραγματεύσεων 2000/2001, σε συνάρτηση ιδίως με το πάγωμα πολλών θέσεων,

- το βάρος των προσλήψεων κατά την περίοδο αυτή,

- την βαρύτητα των αντικαταστάσεων που πρέπει να γίνουν χωρίς διακοπή της συνέχειας των δραστηριοτήτων,

- τέλος την έλλειψη ολοκληρωμένου ουσιαστικού δικαίου σε κοινοτικό επίπεδο, ιδίως για την ποινικοποίηση στο πλαίσιο των εσωτερικών ερευνών.

Κατά συνέπεια, μόνο με την ολοκλήρωση του οικονομικού αυτού έτους ο Γενικός Διευθυντής θα διαθέτει το βασικό τμήμα των απαραίτητων μέσων για την εφαρμογή της νέας πολιτικής. Το οικονομικό έτος 2000-2001 διέπεται συνολικά από αλλαγή της πορείας της Υπηρεσίας, βάσει των διαδικασιών, των πόρων και των μεθόδων, η ανανέωση των οποίων δεν υλοποιήθηκε παρά στο τέλος της περιόδου.

Το δεύτερο τμήμα συνοψίζει κατ' αρχάς τα βασικά στάδια της εγκατάστασης της Υπηρεσίας. Η περίοδος απετέλεσε πράγματι μια μετάβαση που χαρακτηρίστηκε από τους προβληματισμούς σχετικά με τη νέα οργάνωση, σε συνεννόηση με την επιτροπή εποπτείας(3) που διαδραματίζει σημαντικό ρόλο για την ενίσχυση της επιχειρησιακής ανεξαρτησίας της Υπηρεσίας. Στη συνέχεια επικεντρώνεται στη λειτουργία της Υπηρεσίας σε διαθεσμικό πλαίσιο, ιδίως στις προσπάθειες που καταβλήθηκαν για την ανανέωση των μεθόδων εργασίας και των εσωτερικών διαδικασιών καθώς επίσης τη διασφάλιση της βέλτιστης και προορατικής λειτουργίας των ερευνών καθώς και της παρακολούθησής τους. Ένα τρίτο τμήμα αναφέρεται στην κατάσταση προόδου των απαραίτητων μέσων για τον καθορισμό της επιχειρησιακής στρατηγικής που θα προέλθει από την Υπηρεσία, και θα βασίζεται στη νέα διάρθρωση και σε μια αντίληψη προορατικής δράσης και συνεργασίας με τα κράτη μέλη. Συμπερασματικά, η έκθεση αναφέρει τις κατευθυντήριες γραμμές της υπηρεσίας για τις μελλοντικές δραστηριότητες.

Ο στόχος μας

Η αποστολή της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας καταπολέμησης της Απάτης συνίσταται στο να προστατεύει τα συμφέροντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, να καταπολεμά την απάτη, τη δωροδοκία και οποιαδήποτε άλλη παράνομη δραστηριότητα, περιλαμβανομένων των παραλήψεων στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων και κατόπιν αυτών να προσφέρει μια υπηρεσία ποιότητας στον ευρωπαίο πολίτη κατά τρόπο υπεύθυνο, διαφανή και αποτελεσματικό.

Οι μέθοδοι και τα μέσα που διαθέτουμε

Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης πληροί την αποστολή της διεξάγοντας, με πλήρη ανεξαρτησία, εσωτερικές και εξωτερικές έρευνες. Η Υπηρεσία οργανώνει επίσης μια στενή και τακτική συνεργασία μεταξύ των αρμοδίων αρχών των κρατών μελών ενόψει του συντονισμού των δραστηριοτήτων τους. Παρέχει στα κράτη μέλη την απαραίτητη συνδρομή καθώς και πολυτομεακή τεχνική εμπειρία για να τα ενισχύσει στις δραστηριότητές τους καταπολέμησης της οικονομικής και χρηματοπιστωτικής εγκληματικότητας. Συμβάλλει στο σχεδιασμό της στρατηγικής για την καταπολέμηση της απάτης και των παράνομων δραστηριοτήτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αναλαμβάνοντας τις πρωτοβουλίες που επιβάλλονται για την ενίσχυση του νομοθετικού πλαισίου.

Οι αρχές μας

Η Υπηρεσία φροντίζει να διεξάγει τις δραστηριότητές της με ακεραιότητα, αμεροληψία και επαγγελματισμό και να τηρεί σε κάθε περίπτωση τα ατομικά δικαιώματα και ελευθερίες, με απόλυτο σεβασμό του δικαίου.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1

Η ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ(4) (1Η ΙΟΥΝΙΟΥ 2000 - 31Η ΜΑΙΟΥ 2001)

Τα ακόλουθα αποτελούν παρουσίαση του παρελθόντος οικονομικού έτους, σε ευρύτατο βαθμό αφιερωμένου στη συνέχιση των τρεχουσών εργασιών και στην υλοποίηση τόσο της νέας επιχειρησιακής δομής όσο και της ανασύστασης της εμπειρίας και το καθορισμό νέων μεθόδων εργασίας.

1.1. Οι τάσεις του προηγούμενου οικονομικού έτους στις δραστηριότητες έρευνας και τις λοιπές επιχειρησιακές δραστηριότητες

Σημαντικό τμήμα των δραστηριοτήτων έρευνας και των λοιπών επιχειρησιακών(5) δραστηριοτήτων του παρελθόντος οικονομικού έτους αφορούσαν προϋπάρχοντες φακέλους της σύστασης της Υπηρεσίας. Για την εφαρμογή της νέας πολιτικής που αποφασίστηκε από το νομοθέτη, η Υπηρεσία πράγματι δεν ξεκίνησε εκ του μηδενός αλλά έπρεπε να προβεί στην ανασύσταση του προσωπικού της και της εσωτερικής εμπειρίας μέσω μακροχρόνιων κατά τη διάρκεια της περιόδου αυτής επαναδιαθέσεων και προσλήψεων. Εξάλλου, το διαθέσιμο προσωπικό που μεταφέρθηκε μαζικά κατά τη σύσταση της Υπηρεσίας ασχολήθηκε κατά προτεραιότητα με τη θέσπιση νέων διαδικασιών έρευνας. Αυτή η ανακατανομή μέσων είχε επιπτώσεις στην εργασία επιτόπου αλλά οδήγησε στην έκδοση του εγχειριδίου της OLAF και στην πλήρη θέσπιση του νέου συστήματος διαχείρισης των υποθέσεων (SGC)(6).

Οι δραστηριότητες αυτές είχαν καλή έκβαση στο πλαίσιο της νέας διεύθυνσης για τις έρευνες και τις επιχειρησιακές δραστηριότητες, που συστάθηκε τον Σεπτέμβριο του 2000 και αποτελείται από δύο ομάδες επιφορτισμένες, αντίστοιχα, με τις έρευνες και τις επιχειρησιακές δραστηριότητες.

Διαθέτοντας μια τέτοια επιχειρησιακή διάρθρωση και τέτοιου είδους μέσα, η Υπηρεσία καθόρισε ως στόχο τον ορισμό μιας πολιτικής ερευνών βασισμένης στη συμβολή όλων των υπηρεσιών, ιδίως της μελλοντικής διεύθυνσης πληροφοριών. Στο άμεσο μεταβατικό πλαίσιο, οι κατευθυντήριες γραμμές της επιχειρησιακής δραστηριότητας βασίστηκαν σε μια εναρμόνιση των κριτηρίων επεξεργασίας των πληροφοριών και μια πραγματιστική εστίαση των δραστηριοτήτων.

Οι δύο ομάδες στελεχών έρευνας της νέας επιχειρησιακής διεύθυνσης διασφάλισαν τη συνέχιση των εργασιών στους ακόλουθους τομείς:

Εσωτερικές έρευνες

Σύμφωνα με τους άξονες προτεραιότητας που καθορίστηκαν στην σφαιρική στρατηγική προσέγγιση(7) και στις κατευθυντήριες γραμμές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στις διάφορες αποφάσεις καθώς και τις γνωμοδοτήσεις της επιτροπής εποπτείας, οι εσωτερικές έρευνες σχετικά με τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, όργανα και οργανισμούς απετέλεσαν την προτεραιότητα του επιχειρησιακού τομέα.

Άμεσες δαπάνες

Στον τομέα των άμεσων δαπανών, οι δράσεις κατά κύριο λόγο βασίστηκαν στην αναγκαιότητα ενίσχυσης της εργασίας στις περιπτώσεις που παρουσιάζουν εσωτερικές διακλαδώσεις. Δόθηκε επίσης προτεραιότητα στις σύνθετες περιπτώσεις διεθνικής φύσης καθώς και σε εκείνες που συνεπάγονται τη συνεργασία με τις δικαστικές αρχές στο εσωτερικό και το εξωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ιδίως για τη θέσπιση μιας βάσης για την εργασία της περιόδου 2001/2002 στους τομείς των δαπανών για τη διεύρυνση καθώς και εκείνων του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάπτυξης.

Διαρθρωτικές δράσεις

Για τις διαρθρωτικές δράσεις, δόθηκε προτεραιότητα στις περιπτώσεις που παρουσιάζουν διεθνικές ή σημαντικές χρηματοοικονομικές επιπτώσεις.

Τελωνεία/συναλλαγές

Στον τομέα αυτό, η δραστηριότητα ουσιαστικά αναφέρεται:

- στην προστασία των προτιμησιακών τελωνειακών καθεστώτων·

- στις περιπτώσεις που αναφέρονται σε εισαγωγές ζάχαρης και μπανανών, σε συνάρτηση με το υψηλό επίπεδο των σχετικών δασμών·

- στις επιστροφές κατά την εξαγωγή, ιδίως προς την Ομοσπονδία της Ρωσίας(8)

Γεωργία

Στους τομείς των ενισχύσεων υπέρ της μεταποίησης και της παραγωγής ιδίως ελαιολάδου, τομάτας, υφαντικού λινού, και γαλακτοκομικών προϊόντων, με βάση την εκτίμηση των κινδύνων·

Τελωνειακοί δασμοί και ειδικοί φόροι κατανάλωσης

Καταπολέμηση του λαθρεμπορίου τσιγάρων και οινοπνευματωδών καθώς και άλλων παράνομων δραστηριοτήτων

1.2. Εσωτερικές έρευνες

Κατά τη διάρκεια της περιόδου κινήθηκαν 36 έρευνες, εκ των οποίων 8 εντός των κοινοτικών θεσμικών οργάνων, οργάνων και οργανισμών πλην της Επιτροπής και των υπηρεσιών της. 9 έρευνες κατέληξαν στην εκπόνηση έκθεσης. Οι εκθέσεις αυτές αφορούν την Επιτροπή, την οικονομική και κοινωνική επιτροπή, το κέντρο μετάφρασης των οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 8 εκθέσεις έρευνας οδήγησαν σε απόφαση διαβίβασης στις εθνικές δικαστικές αρχές.

Κατά κανόνα, πρόκειται για σύνθετες περιπτώσεις απάτης που διαπράχθηκαν από καλά οργανωμένα άτομα ή υποθέσεις απάτης που διαπράχθηκαν από μεμονωμένα άτομα ή επίσης ατομικές συμπεριφορές που μπορούν να συστήσουν παράληψη επαγγελματικών υποχρεώσεων. Οι υποθέσεις αυτές αποδεικνύουν την πολυμορφία των συμπεριφορών (καταχρήσεις, πλαστογραφήσεις, παραποιήσεις προσφορών, διαβίβαση πληροφοριών σχετικά με την κατακύρωση συμβάσεων που δύνανται να συνεπάγονται ποινικές διώξεις, αμφίβολες δραστηριότητες) υπαλλήλων ή λοιπού προσωπικού των διαφόρων θεσμικών οργάνων.

Ειδικές έρευνες

Δύο ειδικές έρευνες που οδήγησαν σε απόφαση, με τη συνδρομή της Υπηρεσίας, αποδεικνύουν τις δυσχέρειες της συνεργασίας μεταξύ όλων των αρχών ή ενεχομένων υπηρεσιών αλλά ταυτόχρονα προβάλλουν την εξέλιξη των πρακτικών. Οι δύο αυτοί φάκελοι προβάλλουν με αξιοσημείωτο τρόπο την ανάγκη συντονισμού της δράσης καταπολέμησης πρακτικών της απάτης.

Υπόθεση Γραφείο εκπροσώπησης της Στοκχόλμης

Το Νοέμβριο του 1999, επισημάνθηκαν οικονομικές ατασθαλίες που εικάζονταν ότι διαπράχθηκαν στο Γραφείο εκπροσώπησης της Επιτροπής στη Στοκχόλμη. Λόγω των ιδιαίτερων δυσχερειών που απορρέουν από το πρωτόκολλο προνομίων και ασυλιών και τον κανονισμό υπηρεσιακής κατάστασης των υπαλλήλων, οι Σουηδικές δικαστικές αρχές ζήτησαν τη συνδρομή της Υπηρεσίας που διαθέτει εξουσίες έρευνας για το εσωτερικό της Επιτροπής. Η OLAF ανέλαβε το έργο αυτό και υπέβαλε την έκθεσή της, στις 24 Μαΐου 2000, τόσο στην Επιτροπή όσο και στις Σουηδικές αρχές. Βάσει των διαπιστώσεων που έγιναν από τα στελέχη έρευνας της Υπηρεσίας, οι δικαστικές υπηρεσίες μπόρεσαν αμέσως να συνεχίσουν τις εργασίες τους επίσης με τη συνδρομή της OLAF.

Ο εισαγγελέας της Στοκχόλμης προέβη σε ακροαματικές διαδικασίες και, κατά την κρίση του διώξεις. Στις 28 Ιουνίου 2001, η Επιτροπή κίνησε πειθαρχικές διαδικασίες.

Η υπόθεση αυτή προβάλλει τους κινδύνους που απορρέουν από μια αποκεντρωμένη διαχείριση των κοινοτικών χρηματοδοτήσεων και την ανάγκη διασφάλισης χρηστής οικονομικής διαχείρισης ιδιαίτερα στις αντιπροσωπείες. Εξάλλου, η περίπτωση αυτή απέδειξε την άριστη συνεργασία που πραγματοποιήθηκε μεταξύ της OLAF και των Σουηδικών δικαστικών αρχών. Στη συγκεκριμένη αυτή περίπτωση υπήρξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον τόσο εκ μέρους του κοινού όσο και του τύπου, τόσο στη Σουηδία όσο και στα λοιπά κράτη μέλη. Έχει ιδιαίτερη σημασία για την αξιοπιστία των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων μια αυστηρή και επαγγελματική εξέταση μιας τέτοιας εσωτερικής υπόθεσης από την OLAF.

Υπόθεση Τουρισμός/Γαλλία

Η πρώτη απόφαση εκδόθηκε στη Γαλλία από το Πολυμελές Πρωτοδικείο (Tribunal de Grande Instance) του Παρισιού στις 22 Σεπτεμβρίου 2000 σχετικά με απάτες που αποκαλύφθηκαν στον τομέα της πολιτικής τουρισμού και καταγγέλθηκαν από την Επιτροπή (UCLAF) τον Δεκέμβριο του 1994. Επιβλήθηκαν φυλακίσεις ενός έως τεσσάρων ετών και πρόστιμα ύψους 304898 ευρώ έναντι των 5 βασικών κατηγορούμενων, με αστική αποζημίωση υπέρ της Επιτροπής ύψους 1029030 ευρώ.

Μετά την άσκηση έφεσης εκ μέρους των διαδίκων, η υπόθεση αυτή θα εκδικαστεί εκ νέου από το Εφετείο του Παρισιού (η δικάσιμος προγραμματίστηκε για τα τέλη του 2001).

Από άλλες διαδικασίες στο πλαίσιο της ίδιας υπόθεσης που κινήθηκαν επίσης ιδίως στο Βέλγιο, αναμένεται η έκδοση δικαστικών αποφάσεων στο άμεσο μέλλον.

Η υπόθεση αυτή προβάλλει τη δυσχέρεια που συναντούν οι εθνικές δικαστικές αρχές για την γρήγορη πρόοδο υποθέσεων που χαρακτηρίζονται ως διεθνείς πράξεις απάτης, η πολυπλοκότητα των οποίων μπορεί να επιβαρυνθεί από τον κανονισμό υπηρεσιακής κατάστασης της Επιτροπής. Είναι λυπηρό που οι δικαστικές έρευνες δεν αναπτύχθηκαν κατά τον ίδιο τρόπο σε όλα τα κράτη μέλη.

Αυτό το είδος ερευνών αποδεικνύει ευρέως τη στενή συνεργασία που απαιτείται μεταξύ των κοινοτικών και εθνικών υπηρεσιών, καθώς και μεταξύ των ίδιων των εθνικών υπηρεσιών, ώστε να υπάρξουν ικανοποιητικά αποτελέσματα έναντι όλων των ενεχομένων μερών εντός εύλογων προθεσμιών. Κατά κανόνα, για να ευνοηθεί η βελτίωση της συνεργασίας και για να μειωθούν οι προθεσμίες επίτευξης αποτελεσμάτων, η Υπηρεσία στο εξής έχει ως πολιτική να προσφέρει με τη δική της εμπειρία στον ποινικό τομέα σε μια συνεργασία με τις εθνικές δικαστικές αρχές όσο το δυνατόν νωρίτερα στο πλαίσιο των ερευνών.

1.3. Άμεσες δαπάνες

1.3.1. Εξωτερική ενίσχυση και διεύρυνση

Αν και αναγνωρίσθηκε ως σημαντικός τομέας δραστηριότητας, η προτεραιότητα που χορηγήθηκε στις εσωτερικές υποθέσεις, στην αναδιοργάνωση και την αναθεώρηση των διαδικασιών, αναγκαστικά, προς το παρόν, μείωσε τους διαθέσιμους πόρους για τη δραστηριότητα έρευνας των φακέλων στους εν λόγω τομείς. Πάντως, είναι σημαντικό για την OLAF να συνεργάζεται με άλλους χορηγούς οργανισμούς (Παγκόσμια Τράπεζα, Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, Υπηρεσίες των Ηνωμένων Εθνών ...), ιδίως με τις ερευνητικές τους υπηρεσίες και τις υπηρεσίες καταπολέμησης της απάτης, δεδομένης της συμπληρωματικής φύσης των προγραμμάτων χρηματοδότησης και των συνεργιών που μπορούν να εξευρεθούν στη συνεργασία και την ανταλλαγή πληροφοριών. Η Υπηρεσία επωφελήθηκε επίσης μιας στενής συνεργασίας με τους μη κυβερνητικούς οργανισμούς (ΜΚΟ) π.χ. "Transparency international", επιφέροντας την υποστήριξή της σε δράσεις ενίσχυσης της κοινωνίας των πολιτών, της καταπολέμησης της απάτης και της δωροδοκίας. Δεδομένου ότι η OLAF και οι ΜΚΟ ακολουθούν κοινούς στόχους, οι επαφές θα πρέπει να προχωρήσουν σε βάθος.

1.3.1.1. Είδη απάτης

Τα είδη απάτης που παρατηρήθηκαν στους δύο αυτούς τομείς παραμένουν εκείνα που εντοπίστηκαν στο πλαίσιο της έκθεσης δραστηριότητας της Υπηρεσίας για τα έτη 1999/2000. Πάντως, για την περίοδο 2000/2001, η Υπηρεσία εντόπισε ειδικά προβλήματα στον τομέα των δημοσίων συμβάσεων.

Σημαντικό τμήμα του προϋπολογισμού της ΕΕ χρησιμοποιείται για την τεχνική συνδρομή προς τρίτες χώρες, περιλαμβανομένων των υποψήφιων προς ένταξη χωρών. Το μεγαλύτερο μέρος των πόρων αυτών δαπανήθηκαν μέσω συμβάσεων παροχής υπηρεσιών που ανατέθηκαν σε εξειδικευμένες επιχειρήσεις που συμμετείχαν σε προσκλήσεις υποβολής προσφορών οι οποίες δημοσιεύτηκαν από τις αρμόδιες υπηρεσίες της ΕΕ ή από τις αποδέκτριες διοικήσεις υπό την εποπτεία των υπηρεσιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Όπως σε όλες τις καταστάσεις που αφορούν προσκλήσεις υποβολής προσφορών, υπάρχουν διάφορες δυνατότητες για τη διάπραξη απάτης και παρατυπιών. Οι κανόνες που εφαρμόζονται για να αποφευχθεί η απάτη και να διασφαλισθεί θεμιτός ανταγωνισμός που θα επιτρέπει την επίτευξη καλύτερων υπηρεσιών σε πλέον συμφέρουσες τιμές, απορρέουν από τη σώρευση εμπειριών κατά τη διάρκεια των ετών.

Οι υποθέσεις για τις οποίες εκδήλωσε ενδιαφέρον η OLAF αφορούν υποψίες αθέμιτων πιέσεων που ασκήθηκαν σε μέλη επιτροπών επιφορτισμένων για την αξιολόγηση της ποιότητας των προσφορών που έγιναν εκ μέρους προσφερόντων. Ορισμένες υπόνοιες αφορούν παράνομες πληρωμές και δωροδοκίες που έγιναν στα πρόσωπα αυτά ώστε να κερδίσουν ένα αθέμιτο πλεονέκτημα σε βάρος των ανταγωνιστών τους. Άλλοι ισχυρισμοί αναφέρονται σε συγκρούσεις συμφερόντων μεταξύ των εμπειρογνωμόνων που είναι επιφορτισμένοι με την μελέτη σχεδίων και τη σύνταξη συγγραφών υποχρεώσεων και προσφορών. Οι εφαρμοστέοι κανόνες σχεδιάστηκαν για να διασφαλίσουν ίσους όρους σε όλους τους ανταγωνιστές· ως προς, αυτό η πρόωρη ανακοίνωση πληροφοριών σχετικά με τις τεχνικές προδιαγραφές, εάν γίνεται εις όφελος δυνητικών προσφερόντων, μπορεί να έχει αντίθετο αποτέλεσμα με τη διατήρηση του θεμιτού ανταγωνισμού.

Η OLAF θα καταβάλλει αυξημένες προσπάθειες για να εργαστεί σε στενή συνεργασία με τις αρμόδιες υπηρεσίες ώστε να αυξηθεί η ικανότητα τους ανίχνευσης δυνητικών περιπτώσεων απάτης στον τομέα των δημοσίων συμβάσεων και να βελτιωθούν οι κανόνες και οι απαραίτητες δομές για την καταπολέμηση των παρατυπιών στον τομέα των δημοσίων συμβάσεων.

1.3.1.2. Ενίσχυση υπέρ της ανάπτυξης και ανθρωπιστική βοήθεια

Η υπογραφή της συμφωνίας του Cotonou τον Ιούνιο του 2000 απετέλεσε την έναρξη μιας νέας συνεργασίας διάρκειας 20 ετών μεταξύ της Κοινότητας και των χωρών ΑΚΕ, που αντικαθιστά τη σύμβαση του Lomé. Η συνεργασία αυτή στοχεύει να δημιουργήσει ένα ευνοϊκότερο περιβάλλον για την αειφόρο ανάπτυξη και την μείωση της φτώχειας και να αποτρέψει τις διαδικασίες οικονομικής, τεχνολογικής και κοινωνικής περιθωριοποίησης. Θεσπίζει επίσης ειδικές διαδικασίες διαβούλευσης και κατάλληλων κυρώσεων για την αντιμετώπιση σοβαρών δωροδοκιών.

Η Υπηρεσία εξέτασε ορισμένες υποθέσεις που απορρέουν από χρηματοδοτήσεις που χορηγήθηκαν δυνάμει της σύμβασης του Lomé και ξεκίνησε έρευνες, αποσκοπώντας στο να υποστηρίξει τις πράξεις των ενδιαφερομένων δικαστικών αρχών σε σχέση με προβλήματα απάτης σε ορισμένες χώρες ΑΚΕ. Η Υπηρεσία θεωρεί ότι είναι σημαντικό να βασισθεί στην εμπειρία αυτή, στο πλαίσιο των δεσμεύσεων που απορρέουν από τη συμφωνία του Cotonou, ώστε να ενισχυθούν οι δράσεις καταπολέμησης της απάτης.

Αυτή τη στιγμή, η Υπηρεσία παρέχει συνδρομή στην Κένυα σε συνάρτηση με μια ποινική έρευνα για σοβαρές υποψίες παρατυπιών σε μια πρόσκληση υποβολής προσφορών. Ο φάκελος αυτός εξετάζεται και θεωρείται σαν χρήσιμη εμπειρία για τις δυνατότητες δράσεις, δεδομένων των νομικών δυσχερειών που βαρύνουν την άμεση δράση της Υπηρεσίας σε τέτοιου είδους υποθέσεις.

1.3.1.3. Διεύρυνση

Είναι απαραίτητο να διασφαλισθεί η κατάλληλη προστασία της χρηματοδότησης που προηγείται της ένταξης· επίσης, η Υπηρεσία ασχολήθηκε με την ενίσχυση των εθνικών διοικήσεων για την καταπολέμηση της απάτης. Ακολουθούν ορισμένα παραδείγματα της αναληφθείσας εργασίας με τη συνεργασία των εθνικών διοικήσεων για την διεξαγωγή των ερευνών.

Δημόσιες συμβάσεις

Η OLAF εξέτασε δύο υποθέσεις στη Ρουμανία, το 2000, στον τομέα της πρόσκλησης υποβολής προσφορών. Μια υπόθεση αφορούσε εικαζόμενη απάτη στον τομέα της πρόσκλησης υποβολής προσφορών σχετικά με ένα σχέδιο τεχνικής συνδρομής υπέρ των ρουμανικών αρχών. Η πρόσκληση υποβολής προσφορών ακυρώθηκε και προκηρύχθηκε εκ νέου μετά από πλήρη αναμόρφωση. Σε μια άλλη υπόθεση, οι ληφθείσες πληροφορίες οδήγησαν την OLAF να θεωρήσει ότι οι προσφέροντες είχαν επηρεάσει τα μέλη της ανεξάρτητης επιτροπής αξιολόγησης. Ο φάκελος διαβιβάσθηκε στο ρουμάνο γενικό εισαγγελέα. Η μονάδα δικαστών και νομικών συμβούλων της Υπηρεσίας διασφαλίζει τη συνέχιση της συνεργασίας με τις ρουμανικές αρχές.

Η διαχείριση των κεφαλαίων Phare

Το 2001, η ΟLAF ξεκίνησε έρευνα βασιζόμενη σε εικαζόμενη δωροδοκία σχετικά με τη διαχείριση των κεφαλαίων Phare στη Σλοβακία. Η ΟLAF συνδράμει τα αρμόδια εθνικά στελέχη ερευνών στην υπόθεση αυτή και προσφέρει την εμπειρία που τους είναι απαραίτητη σχετικά με το σύστημα προγραμματισμού Phare και τις διαδικασίες της υποβολής προσφορών. Μια μηνιαία συνάντηση οργανώνεται με τα εθνικά στελέχη ερευνών για τη συζήτηση των ενδιάμεσων αποτελεσμάτων της έρευνας και το σχέδιο εργασίας. Η OLAF συμβάλλει επίσης με την παροχή απαραίτητων πληροφοριών στα στελέχη ερευνών που περιέχονται σε φακέλους υπό τον έλεγχο των υπηρεσιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Πρόγραμμα JOP

Τέλος, η Υπηρεσία εργάστηκε για ορισμένες υποθέσεις σε στενή συνεργασία με τις υπηρεσίες της Επιτροπής. Ένα παράδειγμα αυτού του είδους της εργασίας αφορά ορισμένες υποθέσεις σε ένα πρόγραμμα "joint venture" που χρηματοδοτήθηκε από το Phare.

Στο πλαίσιο του προγράμματος JOP, η Γενική Διεύθυνση Οικονομικών και Χρηματοπιστωτικών Υποθέσεων (Ecfin) πραγματοποίησε σημαντικό αριθμό ελέγχων στις αποδέκτριες επιχειρήσεις. Οι διαπιστώσεις που προέκυψαν από τις επισκέψεις αυτές επέτρεψαν να προβληθούν οι παρεμβάσεις ορισμένων εταιριών παροχής συμβουλών, επίσης εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και να υπάρξει μια σφαιρική θεώρηση των ραδιουργιών τους. Σε συνεργασία με την υπηρεσία χρηματοπιστωτικών δραστηριοτήτων της Εcfin, η ΟLAF ανέλυσε το σύνολο των σχετικών φακέλων και πρότεινε μια εξελικτική στρατηγική, λαμβάνοντας υπόψη τα διάφορα στοιχεία που προέκυψαν κατά τη διάρκεια της έρευνας, ώστε να μπορέσει να καθορίσει το μηχανισμό απάτης που χρησιμοποιήθηκε και να λάβει τα πλέον αποτελεσματικά μέτρα για την επιβολή κυρώσεων στους δράστες.

1.3.2. Εσωτερικές πολιτικές

Η OLAF είναι αρμόδια για τη διεξαγωγή ερευνών σχετικά με υπόνοιες σοβαρών παρατυπιών ή απάτης στον τομέα του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού που καλείται οι "εσωτερικές πολιτικές". Οι πολιτικές αυτές, που περιλαμβάνουν τομείς όπως οι μεταφορές, η εκπαίδευση και ο πολιτισμός, η τεχνολογική έρευνα και ανάπτυξη κ.λπ. ... αντιπροσωπεύουν περίπου το 6 % του προϋπολογισμού· εφαρμόζονται και διαχειρίζονται από τις διάφορες αρμόδιες υπηρεσίες της Επιτροπής και δεν εμπεριέχουν καμία τυπική ευθύνη των κρατών μελών, όπως υπάρχει π.χ. στους τομείς της γεωργίας και των διαρθρωτικών ταμείων.

Στο μέτρο του δυνατού, η OLAF καταβάλλει όλο και περισσότερες προσπάθειες για να συνεργασθεί με τις αρμόδιες υπηρεσίες της Επιτροπής σε όλα τα στάδια εφαρμογής τέτοιου είδους προγραμμάτων για τον εντοπισμό και την επισήμανση παρατυπιών και απάτης, ήτοι: διαβούλευση κατά την έναρξη των προγραμμάτων ώστε να περιληφθούν τα κατάλληλα μέτρα καταπολέμησης της απάτης στους όρους έγκρισης των επιδοτήσεων και των πληρωμών· κοινή συλλογή και αξιολόγηση πληροφοριών·εκτέλεση κοινών ελέγχων (αναλόγως της νομικής βάσης που εγκρίθηκε για τον έλεγχο) και ενδεχομένως, συντονισμός οποιασδήποτε απαραίτητης είσπραξης.

Τον Μάρτιο του 2000, ενεργώντας βάσει πληροφοριών που έλαβε από υπηρεσία της Επιτροπής, η OLAF ξεκίνησε έρευνα σχετικά με μια οργάνωση χωρίς κερδοσκοπικό σκοπό που έλαβε πόρους της Επιτροπής κατά τη διάρκεια πολλών ετών. Η OLAF, σε στενή συνεργασία με δύο διαφορετικές υπηρεσίες της Επιτροπής, προετοίμασε και πραγματοποίησε μια πλήρη έρευνα του συνόλου των διαφόρων χρηματοδοτήσεων που καταβλήθηκαν στην οργάνωση. Πέραν σημαντικού αριθμού μη επιλέξιμων δράσεων, η Υπηρεσία επεσήμανε δαπάνες που υποβλήθηκαν για επιστροφή στην Επιτροπή αλλά που δεν υπάγονται στην εν λόγω οργάνωση, καθώς και δαπάνες παροχής υπηρεσιών που δεν καλύπτονται από τιμολόγια ή αποδείξεις. Τα ενδιάμεσα αποτελέσματα επιβεβαίωσαν την αναγκαιότητα να εισπραχθεί ποσό μέχρι +- 300000 ευρώ, πράγμα που θα διεξαχθεί ομαλά από τις υπηρεσίες της Επιτροπής με τη συνδρομή της OLAF. Εξάλλου, η υπόθεση διαβιβάστηκε επίσημα στις δικαστικές αρχές των κρατών μελών ώστε να ενεργήσουν σχετικά με τις υπόνοιες απάτης και υπεξαίρεσης.

Από την έρευνα αυτή, απορρέει ότι η χρόνια εκ μέρους της Επιτροπής ενός οργανισμού χωρίς κερδοσκοπικό σκοπό μερικές φορές δημιουργεί μια εκ των πραγμάτων εξάρτηση, δεδομένου ότι οι οργανισμοί αυτοί διαθέτουν σπάνια ιδίους πόρους για να χρηματοδοτήσουν τις διαρθρωτικές τους ανάγκες (κτιριακές, εξοπλισμού, προσωπικού).

1.4. Διαρθρωτικές δαπάνες

Δεδομένου του βασικού ρόλου που διαδραμάτισαν τα κράτη μέλη στον τομέα των διαρθρωτικών ταμείων, η Υπηρεσία επικέντρωσε τις προσπάθειές της στις δικές της έρευνες καθώς και στους τομείς υψηλού κινδύνου. Πάντως, έδωσε ιδιαίτερη προσοχή στη συνέχεια που δίνουν τα κράτη μέλη στις συστηματικές παρατυπίες οι οποίες και περιλαμβάνουν επίσης σημαντική οικονομική πτυχή.

Στο πλαίσιο αυτό, η ΟLAF συνεργάστηκε στενά με τις υπηρεσίες-διατάκτες της Επιτροπής και των κρατών μελών ώστε να διασφαλίσει τον συντονισμό της δραστηριότητας προστασίας των οικονομικών συμφερόντων και καταπολέμησης της απάτης καθώς επίσης και θεραπείας των επίμονων αδυναμιών.

Από τον Δεκέμβριο του 2000, η Υπηρεσία χρησιμοποιεί ένα νέο λογισμικό επικοινωνίας που θεσπίστηκε στο πλαίσιο του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1681/94(9), ο οποίος, επιτρέποντας την επικοινωνία "on line" μεταξύ των κρατών μελών και των λοιπών ενδιαφερομένων υπηρεσιών, θα καταστήσει την διοικητική και οικονομική παρακολούθηση αποτελεσματικότερη.

Εξάλλου, η Υπηρεσία διαβίβασε στις αρμόδιες δικαστικές και αστυνομικές αρχές το σύνολο των πληροφοριών σχετικά με αξιόποινες δραστηριότητες ενόψει της κίνησης ποινικών διαδικασιών, προσφέροντας συγχρόνως, την πλήρη συνεργασία και συνδρομή της. Αυτή η βασική δυνατότητα οδήγησε στη διεύρυνση της συνεργασίας και της συνδρομής.

Όσον αφορά την πλέον επιχειρησιακή δραστηριότητα, η OLAF έδωσε ιδιαίτερη προσοχή στις υποθέσεις όπου η δραστηριότητα μόνο των κρατών μελών αποδεικνυόταν ανεπαρκής ή αδύνατη και αναφέρουμε ενδεικτικά:

- διεθνείς παρατυπίες στις οποίες δύνανται να ενέχονται οικονομικοί φορείς που ασκούν δραστηριότητες σε πολλά κράτη μέλη,

- ακατάλληλη απάντηση εκ μέρους του κράτους μέλους στα αιτήματα της Υπηρεσίας,

- παροχές κοινοτικών χρηματοδοτήσεων διαφορετικής φύσης (άμεσες χρηματοδοτήσεις και διαρθρωτικά ταμεία).

Κατά τη διάρκεια ελέγχου ρουτίνας που πραγματοποιήθηκε από μια από τις υπηρεσίες-διατάκτες της Επιτροπής σε κράτος μέλος σχετικά με συγχρηματοδοτούμενο σχέδιο από διαρθρωτικό ταμείο, η προσοχή της OLAF στράφηκε στις δηλώσεις δαπανών που υποβλήθηκαν από τον δικαιούχο βάσει εγγράφων που εκδόθηκαν από συμβαλλόμενό του με έδρα σε άλλο κράτος μέλος. Ο εν λόγω συμβαλλόμενος, που υπήρξε επίσης άμεσος αποδέκτης κοινοτικών χρηματοδοτήσεων, υπέστη επιτόπιο έλεγχο της OLAF βάσει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2185/96(10) του Συμβουλίου. Οι εργασίες της Υπηρεσίας επέτρεψαν να διαπιστωθεί η ύπαρξη στοιχείων που οδηγούν στο συμπέρασμα ότι οι δαπάνες, που υποβλήθηκαν στο πλαίσιο του συγχρηματοδοτούμενου σχεδίου, είχαν διογκωθεί και ιδίως ένα τμήμα της υπερτιμολόγησης είχε χρησιμοποιηθεί για την καταβολή χρηματικών ποσών υπέρ εταιρίας εγκατεστημένης σε φορολογικό παράδεισο. Φάκελος που περιλάμβανε την έκθεση ελέγχου και όλα τα σχετικά στοιχεία διαβιβάστηκε αμέσως στις δικαστικές αρχές του κράτους μέλους όπου υποβλήθηκε το συγχρηματοδοτούμενο σχέδιο. Οι πραγματοποιηθείσες εκ των υστέρων έρευνες και κατασχέσεις με τη συνεργασία της Υπηρεσίας επέτρεψαν να επιβεβαιωθούν όλες οι καταστάσεις για τις οποίες υπήρχαν προηγούμενες υπόνοιες.

1.5. Τελωνεία/εξωτερικές συναλλαγές γεωργικών προϊόντων/φορολογία

1.5.1. Γενική παρουσίαση

Είναι απαραίτητο να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι η τελωνειακή ένωση και η κοινή εμπορική πολιτική εμπίπτουν στην αποκλειστική αρμοδιότητα της Κοινότητας (συνθήκη ΕΚ, άρθρα 23 και 131). Κατά συνέπεια, η Επιτροπή έχει την εξουσία να δρα κατά των δραστηριοτήτων που αποτελούν ή φαίνονται να αποτελούν παραβάσεις της τελωνειακής νομοθεσίας. Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 515/97(11) είναι ο βασικός κανονισμός που περιέχει διατάξεις αμοιβαίας συνδρομής μεταξύ των κρατών μελών, καθώς και μεταξύ τους και της Επιτροπής. Η OLAF έχει αρμοδιότητα για την καλή εφαρμογή του εν λόγω κανονισμού.

Σύμφωνα με τα διάφορα νομικά μέσα εφαρμογής(12), και τις διεθνείς συμφωνίες, η OLAF έχει την ευθύνη να οργανώνει μια αποτελεσματική συνεργασία σε όλα τα επίπεδα ενόψει της διασφάλισης καλής εφαρμογής της τελωνειακής και γεωργικής κανονιστικής ρύθμισης. Για το σκοπό αυτό, ανταλλάσσει πληροφορίες, συντονίζει τις δράσεις που αναλαμβάνονται στα κράτη μέλη, συμμετέχει στις έρευνες στα κράτη μέλη και στις τρίτες χώρες και πραγματοποιεί επιτόπιους ελέγχους.

Όλες οι έρευνες στον τελωνειακό τομέα αφορούν ανταλλαγές εμπορευμάτων μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και των τρίτων χωρών (την εισαγωγή, την εξαγωγή, την διαμετακόμιση, την αποθήκευση, τις επεξεργασίες τελειοποίησης), βάσει πληροφοριών μη τήρησης, διαπιστωθείσας ή πιθανολογούμενης, της τελωνειακής νομοθεσίας.

Αντίθετα, στον τομέα της καταπολέμησης της απάτης στον ΦΠΑ, η εφαρμοστέα νομική βάση (κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 218/92(13) και οδηγία 77/799/ΕΟΚ(14)) προβλέπει την κύρια ευθύνη των κρατών μελών(15). Πάντως, το άρθρο 280 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΚ προβλέπει την υποχρέωση για τα κράτη μέλη να συντονίζουν τη δράση τους σχετικά με την προστασία των οικονομικών συμφερόντων και της Κοινότητας κατά της απάτης και να διοργανώνουν "μαζί με την Επιτροπή στενή και τακτική συνεργασία μεταξύ των αρμόδιων αρχών".

Η Επιτροπή που διαθέτει επιχειρησιακή εμπειρία στον τομέα αυτό, είναι συντονίστρια και παρέχουσα κίνητρα, ιδίως όσον αφορά την ανταλλαγή πληροφοριών, στις σοβαρότερες ενδοκοινοτικές υποθέσεις απάτης, που έχουν διακλαδώσεις σε σημαντικό αριθμό κρατών μελών. Κατά συνέπεια, στον τομέα του ΦΠΑ, η OLAF δεν παρεμβαίνει παρά σε διεθνείς υποθέσεις που απαιτούν επιχειρησιακό συντονισμό σε κοινοτικό επίπεδο και αποκλειστικά εάν η συνδρομή της ζητείται ρητά από μια εθνική διοικητική ή δικαστική αρχή.

1.5.2. Εξωτερικές συναλλαγές γεωργικών προϊόντων

Στον τομέα του εμπορίου γεωργικών προϊόντων με τρίτες χώρες, οι προτεραιότητες περιλαμβάνουν, συγκεκριμένα, την εξέταση των θεμάτων που αφορούν την πληρωμή των επιστροφών κατά την εξαγωγή, την είσπραξη των τελωνειακών δασμών που επιβάλλονται κατά την εισαγωγή ορισμένων γεωργικών προϊόντων και την εφαρμογή, των συμφωνιών προτιμησιακού καθεστώτος που συνάπτονται με τρίτες χώρες στον τομέα της γεωργίας. Η OLAF διεξήγε συγκεκριμένες έρευνες στους εξής τομείς υψηλού κινδύνου: βόειο κρέας (εξαγωγές προς τη Ρωσία), φρέσκα φρούτα και λαχανικά (έρευνα για τις εισαγωγές μπανάνας - βλέπε λεπτομερή περιγραφή στο επόμενο κεφάλαιο), γάλα και γαλακτοκομικά προϊόντα (έρευνα για το νοθευμένο βούτυρο) καθώς και έρευνες σε υποθέσεις εξαγωγής οίνου και αλκοόλης.

Έρευνα για τις εισαγωγές μπανάνας

Μετά από ελέγχους της OLAF από κοινού με τις ιταλικές και βελγικές αρχές, στο πλαίσιο ποινικών και διοικητικών ερευνών, διαπιστώθηκε ότι στα μέσα του 2000 είχαν χρησιμοποιηθεί πλαστά πιστοποιητικά εισαγωγής ΑGRIM για την ελεύθερη κυκλοφορία μπανανών προερχόμενων από την Κεντρική και τη Νότια Αμερική. Οι έρευνες συνεχίζονται και μάλιστα επεκτάθηκαν σε περισσότερα κράτη μέλη (Γαλλία, Πορτογαλία και Ισπανία).

Οι εισαγωγές μπανάνας προελεύσεως Κεντρικής και Νότιας Αμερικής υπόκεινται σε μειωμένους τελωνειακούς δασμούς (75 ευρώ/τόνο) στο πλαίσιο ετήσιων δασμολογικών ποσοστώσεων όταν συνοδεύονται από πιστοποιητικό εισαγωγής ΑGRIM. Πέραν της ποσόστωσης, οι εισαγωγές βαρύνονται με δασμούς ύψους 680 ευρώ/τόνο. Οι μπανάνες εισήλθαν στην Κοινότητα κυρίως μέσω βελγικών και ιταλικών λιμένων μολονότι ανάλογες κινήσεις διαπιστώθηκαν και στην Ισπανία, την Πορτογαλία, την Ελλάδα και τη Γερμανία. Διαπιστώθηκε ότι από τις αρχές του 1998 μέχρι τα μέσα του 2000, έγιναν εισαγωγές τουλάχιστον 160000 τόνοι μπανάνας με πλαστά γαλλικά πιστοποιητικά, ενώ άλλοι 60000 τόνοι καλύφθηκαν με πλαστά ισπανικά πιστοποιητικά. Οι διαφυγόντες δασμοί υπολογίζονται, σήμερα, σε 160 εκατ. ευρώ περίπου.

Αμέσως μετά τη διαπίστωση αυτής της μεγάλης απάτης στον τομέα της μπανάνας, η Επιτροπή ενίσχυσε τα μέτρα ελέγχου με τη θέσπιση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1632/2000(16).

Οι έρευνες για το κύκλωμα των πλαστών γαλλικών και ισπανικών πιστοποιητικών πραγματοποιήθηκαν σε στενή συνεργασία με τις εθνικές δικαστικές αρχές. Έφεραν στο φως την ύπαρξη και λειτουργία εγκληματικών οργανώσεων που εκμεταλλεύονται τις νεκρές γωνίες της διεθνούς συνεργασίας για να αποκομίσουν σημαντικά κέρδη με τον μικρότερο δυνατό κίνδυνο. Η αποκάλυψη των δραστηριοτήτων αυτών αποτελεί δείγμα της εξαιρετικής συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών και της OLAF (τόσο στον δικαστικό όσο και στον διοικητικό τομέα) και αποδεικνύει ότι όταν επικρατεί πνεύμα σύμπνοιας και ανταλλαγής πληροφοριών όσον αφορά την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Κοινότητας τα αποτελέσματα μπορεί είναι εξαιρετικά.

1.5.3. Αλιευτικά προϊόντα/Βιομηχανικά προϊόντα (υφαντουργικά είδη, υποδήματα)

Στον τομέα των αλιευτικών και των βιομηχανικών προϊόντων (υφαντουργικά προϊόντα και ενδύματα), δόθηκε προτεραιότητα σε υποθέσεις που απαιτούσαν δράση σε κοινοτικό επίπεδο και πληρούσαν ορισμένα κριτήρια:

- παρεμβάσεις διεθνών ομίλων για την κατάκτηση αγορών με πρακτικές που συνιστούν απάτη,

- αυξημένοι δασμοί ή συνδυασμός δασμών και τελών αντιντάμπιγκ,

- κίνδυνοι για άλλες κοινοτικές πολιτικές και μέτρα προστασίας της δημόσιας υγείας,

- εξασφάλιση της ορθής εφαρμογής των προτιμησιακών καθεστώτων,

- κατάχρηση του συστήματος διαμετακόμισης και δήλωση μειωμένης αξίας, ιδίως στα υφαντουργικά προϊόντα και τα υποδήματα,

- μαζικές καταχρήσεις των μέτρων εμπορικής προστασίας.

Στον τομέα των αλιευτικών προϊόντων, οι δράσεις αυτές αποκάλυψαν σημαντικές απάτες ιδίως:

- στις εισαγόμενες κονσέρβες τόνου με παράνομη υπαγωγή στο προτιμησιακό καθεστώς των χωρών ΑΚΕ (Αφρική, Καραϊβική και Ειρηνικός),

- στις γαρίδες και τα καλαμάρια εισαγωγής με παράνομη υπαγωγή στο προτιμησιακό καθεστώς (Σύστημα Γενικευμένων Προτιμήσεων), με σκοπό την παράκαμψη των μέτρων υγειονομικής απαγόρευσης που ισχύουν ορισμένους παραγωγούς της Ινδίας,

- στον παστό μπακαλιάρο εισαγωγής από την Ισλανδία με παράνομη υπαγωγή στο προτιμησιακό καθεστώς της συμφωνίας για τον ΕΟΧ (Ευρωπαϊκός Οικονομικός Χώρος),

Στον τομέα των βιομηχανικών προϊόντων, οι δράσεις αυτές οδήγησαν στη διαπίστωση σημαντικών απατών όσον αφορά:

- το αλουμίνιο Βραζιλίας, Καναδά και Ρωσίας που εισάγεται αδασμολόγητο με καταχρηστική επίκληση του καθεστώτος που διέπει τα υπερπόντια εδάφη,

- το μεταλλικό πυρίτιο που δηλώθηκε ψευδώς ως ελβετικής ή ρωσικής προελεύσεως για να αποφευχθούν τα τέλη αντιντάμπιγκ που επιβάλλονται στα κινεζικά προϊόντα,

- το ανθρακοπυρίτιο που δηλώθηκε ψευδώς ως Τσεχικής προελεύσεως για να αποφευχθούν τα τέλη αντιντάμπιγκ που επιβάλλονται στα ρωσικά και τα ουκρανικά προϊόντα,

- τα ενδύματα που δηλώθηκαν ως προελεύσεως και εισαγωγής Μαλαισίας με παράνομη υπαγωγή στο προτιμησιακό καθεστώς που ισχύει βάσει του συστήματος γενικευμένων προτιμήσεων και κατάχρηση των ποσοστώσεων που ισχύουν για την πραγματική χώρα προέλευσης των υπόψη εμπορευμάτων (Βιετνάμ),

- τα υποδήματα που εισάγονται με ψευδή δήλωση προέλευσης με σκοπό την παράκαμψη των ποσοτικών περιορισμών ή/και την αποφυγή των τελών αντιντάμπιγκ που ισχύουν για την Κίνα,

- την αποφυγή της υπαγωγής ασιατικών προϊόντων στο καθεστώς κοινοτικής διαμετακόμισης για την αποφυγή της καταβολής δασμών και την παραβίαση των ισχυόντων ποσοτικών περιορισμών,

- την ελεύθερη κυκλοφορία (χωρίς την καταβολή ΦΠΑ) ασιατικών υφαντουργικών προϊόντων πρώτα σε ένα κράτος μέλος με βάση ένα πλαστό τιμολόγιο και, ως εκ τούτου, χαμηλή δηλωμένη αξία. Στη συνέχεια οι αποδέκτες σε άλλα κράτη μέλη πληρώνουν την κανονική τιμή στους προμηθευτές σε τρίτη χώρα. Με τον τρόπο αυτό, οι τελωνειακές υπηρεσίες του κράτους μέλους εισαγωγής δεν είναι σε θέση να υπολογίσουν την πραγματική αξία εισαγωγής· πέραν αυτού, ο έλεγχος της επακόλουθης καταβολής του ΦΠΑ, είναι πολύ δύσκολος.

Εισαγωγή υφαντουργικών προϊόντων. Μια ειδική περίπτωση.

Μετά από μια αποστολή ερεύνης και διοικητικής συνεργασίας της OLAF, πραγματοποιήθηκαν έλεγχοι για την παράνομη χρήση πιστοποιητικών μαλαισιανής προελεύσεως σε υφαντουργικά προϊόντα κυρίως τζην, από κοινού με τις αρμόδιες αρχές της Μαλαισίας.

Ένας εισαγωγέας, με έδρα τη Γερμανία και εμπορικά συμφέροντα σε άλλα κράτη μέλη καθώς και σε ορισμένες τρίτες χώρες, παραβίαζε συστηματικά τους κοινοτικούς εισαγωγικούς περιορισμούς, χρησιμοποιώντας πλαστά έγγραφα που ανέφεραν ψευδή προέλευση και αξία. Με βάση τους υπολογισμούς των Κάτω Χωρών, μόνον οι παράνομες εισαγωγές από τη Μαλαισία αντιστοιχούσαν περίπου στο 10 % των ετήσιων κοινοτικών εισαγωγών στη σχετική κατηγορία προϊόντων. Ανάλογες παράνομες εισαγωγές είχαν γίνει και στο παρελθόν με δηλωθείσα προέλευση την Καμπότζη, το Λάος, την Μυανμάρ, το Βιετνάμ και το Λεσόθο. Το συνολικό ποσό της απάτης υπολογίζεται τουλάχιστον σε 30 εκατ. ευρώ και σε 4,5 εκατ. ευρώ σε σχέση με τους ίδιους πόρους της Κοινότητας.

Ο κύριος ύποπτος διέφυγε της δικαιοδοσίας των ευρωπαϊκών αρχών αλλά αφού πρώτα απέσπασε με απάτη περί τα 60 εκατ. ευρώ από ορισμένες ευρωπαϊκές τράπεζες και την επιτροπή ανάπτυξης του εμπορίου ενός αφρικανικού κράτους.

Πρόκειται για τυπικό παράδειγμα της ικανότητας ενός ατόμου να αποκτά ή να παράγει πλαστά έγγραφα προέλευσης και φορτωτικές καθώς και πλαστά εμπορικά έγγραφα στο πλαίσιο ενός καλά οργανωμένου διεθνούς εγκληματικού δικτύου. Οι συνέπειες είναι πολύ μεγαλύτερες από τον άμεσο αντίκτυπο που έχουν οι διαφυγόντες δασμοί (εισαγωγικοί δασμοί) και η απάτη σε σχέση με τον ΦΠΑ. Πρόκειται για περιπτώσεις που καταφέρουν άμεσο πλήγμα στο εμπόριο και τις οικονομικές δραστηριότητες των κοινοτικών εισαγωγέων που τηρούν τις υποχρεώσεις τους καθώς και στην κοινοτική εμπορική πολιτική: το βάρος που προκύπτει για τις κοινοτικές συμφωνίες διεθνούς εμπορίου και τις συμφωνίες διοικητικής συνεργασίας είναι δυσανάλογο σε σχέση με το άμεσο οικονομικό όφελος του απατεώνα.

1.5.4. Πρόδρομες ουσίες για την παραγωγή ναρκωτικών

Στον τομέα των πρόδρομων ουσιών για την παραγωγή ναρκωτικών προτεραιότητα δόθηκε στο συντονισμό των προσπαθειών των κρατών μελών για την κατάσχεσή τους ή την παρεμπόδιση της χρήσης τους για την παράνομη παραγωγή ναρκωτικών. Η διαβίβαση πληροφοριών στα κράτη μέλη αποσκοπεί κυρίως στην εξάλειψη των δυνατοτήτων αναζήτησης ("shopping around") των ουσιών αυτών στην κοινοτική επικράτεια τόσο από ιδιώτες όσο και από εταιρείες. Άλλη προτεραιότητα αποτέλεσε η προπαρασκευή της παρακολούθησης σε παγκόσμια κλίμακα του οξικού ανυδρίτη ("Επιχείρηση Topaz") όπως επίσης και η συνεργασία με διεθνείς οργανισμούς (π.χ. με τα Ηνωμένα Έθνη - Διεθνής φορέας ελέγχου των ναρκωτικών και την Παγκόσμια Οργάνωση Τελωνείων).

1.5.5. Έμμεση φορολογία

Στον υπόψη τομέα που άπτεται κατ' αρχήν της αρμοδιότητας των κρατών μελών, η OLAF παρέχει συντονισμένη βοήθεια για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων και την καταπολέμηση της απάτης μόνον με τη συγκατάθεση των κρατών μελών και κατόπιν δικής τους αιτήσεως. Στο πλαίσιο της δράσης αυτής και σύμφωνα με την εντολή που απορρέει από το 280, παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΚ, πρέπει να αναγνωρισθεί ο προκαθορισμός της κοινοτικής πλατφόρμας για τις υπηρεσίες που περιγράφεται στο τέλος.

Τονίσθηκαν οι δράσεις που επιτρέπουν στα κράτη μέλη να συντονίζουν τις ενέργειές τους κατά της απάτης όταν:

- πρόκειται για μεγάλα ποσά, ή/και

- οργανώνονται με κυκλοτερείς μεθοδεύσεις (καρουσέλ), που συνεπάγονται ενδοκοινοτικές συναλλαγές και, σε ορισμένες περιπτώσεις, εισαγωγές ή εξαγωγές, ή/και

- οργανώνονται από εγκληματικές οργανώσεις, ή/και

- συνδέονται με απάτες σε άλλους τομείς (τσιγάρα, νομιμοποίηση παράνομου χρήματος κ.λπ.).

Λαμβάνοντας υπόψη τα κριτήρια αυτά, οι δράσεις επικεντρώθηκαν κυρίως στα εξής προϊόντα: αυτοκίνητα, κινητά τηλέφωνα, ηλεκτρονικά στοιχεία και μέταλλα.

ΦΠΑ - συντονισμός των ερευνών στον τομέα των πολύτιμων μετάλλων (χρυσός, άργυρος κ.λπ.)

Τα πολύτιμα μέταλλα συγκαταλέγονται στα εμπορεύματα που χρησιμοποιούν οι διεθνείς εγκληματικές οργανώσεις για συστηματικές απάτες όσον αφορά τον ΦΠΑ. Η πρώτη ύλη για την παραγωγή πολύτιμων μετάλλων (π.χ. άργυρος) διατίθεται ή ανταλλάσσεται στις διεθνείς αγορές ή υφίσταται επεξεργασία και πωλείται υπό μορφή ράβδων ή κόκκων. Η διεθνής τιμή καθορίζεται καθημερινά στο χρηματιστήριο μετάλλων του Λονδίνου (LME).

Τα εργοστάσια παραγωγής ή οι εταιρείες χονδρικής πώλησης διαθέτουν τα εμπορεύματα σε ενδιάμεσες εταιρείες με δύο τρόπους:

- τα εμπορεύματα εισάγονται στην Κοινότητα χωρίς την καταβολή του ΦΠΑ κατά τον εκτελωνισμό. Στη συνέχεια πωλούνται σε άλλο κράτος μέλος πράγμα που επιτρέπει στον εισαγωγέα να ανακτήσει τον φόρο βάσει ψευδούς τιμολογίου με τον ΦΠΑ, το οποίο εκδίδει ο αγοραστής στο κράτος μέλος προορισμού ("αφανής έμπορος"),

- ο ίδιος μηχανισμός ισχύει και στο πλαίσιο των ενδοκοινοτικών πωλήσεων.

Η μη καταβολή του ΦΠΑ παρέχει στους οικονομικούς φορείς που συμμετέχουν στον μηχανισμό αυτό ένα αθέμιτο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα που νοθεύει τον ανταγωνισμό στην ευρωπαϊκή εσωτερική αγορά. Οι αλλεπάλληλες συναλλαγές μεταξύ κρατών μελών χωρίς εναρμονισμένη νομοθεσία για τον ΦΠΑ πολλαπλασιάζουν τον αντίκτυπο της φοροδιαφυγής του τύπου αυτού σε κάθε στάδιο. Οι απώλειες σε φορολογικά έσοδα που προκύπτουν με τον τρόπο αυτόν είναι πολύ μεγάλες.

Κατόπιν αιτήματος των αρμόδιων αρχών των κρατών μελών, η OLAF συμβάλλει στον συντονισμό των ενεργειών των εθνικών διοικήσεων, χρησιμοποιώντας την πείρα της για να ληφθούν υπόψη τόσο οι διαφορετικές μεταξύ τους νομοθεσίες σε θέματα ποινικού δικαίου και σε θέματα ΦΠΑ, όσο και η διαφορετική οργάνωση των εθνικών διοικήσεων.

1.6. Γεωργία

1.6.1. Εισαγωγή

Όσον αφορά την εσωτερική αγορά γεωργικών προϊόντων της Κοινότητας, η OLAF έδωσε μεγάλη σημασία στις έρευνες που πραγματοποιήθηκαν στον τομέα του λιναριού (βλέπε παρακάτω) και σε εικαζόμενες παραβάσεις κατά την εφαρμογή των γαλακτοκομικών ποσοστώσεων από εταιρείες από διάφορα κράτη μέλη.

1.6.2. Παρατυπίες στο καθεστώς του λιναριού, Ισπανία

Με αφορμή εκθέσεις που κατέθεσε η Ισπανία το 1999 για ορισμένες εικαζόμενες παρατυπίες στη λειτουργία του καθεστώτος λιναριού που χρηματοδοτεί η Κοινότητα, η OLAF ήλθε σε επαφή με τις αρμόδιες ισπανικές αρχές. Στη συνέχεια η Fiscalía Especial Anti-Corrupción (ειδική εισαγγελία για την καταπολέμηση της διαφθοράς) κίνησε έρευνα. Η OLAF κίνησε επίσης διοικητική έρευνα, τον Μάιο 2000, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΚ) 2185/96. Τον Δεκέμβριο 2000, η OLAF έλαβε αντίγραφο της τελικής έκθεσης της ισπανικής υπηρεσίας ενώ η δική της έρευνα ολοκληρώθηκε στα μέσα Μαρτίου 2001.

Βασικά, οι εικαζόμενες παρατυπίες αφορούσαν τη δήλωση πλασματικών ποσοτήτων ακατέργαστου λιναριού από χωράφια αφιερωμένα στην καλλιέργεια του φυτού αυτού και την κατάθεση πλαστών αιτήσεων επιδότησης στις ισπανικές αρχές. Οι αιτήσεις ενίσχυσης συνοδεύονταν από ψευδείς δηλώσεις κατεργασίας επικυρωμένες από μονάδες κατεργασίας λιναριού. Κατά την υπό έρευνα περίοδο, η Ισπανία έλαβε ποσά που υπερέβησαν τα 100 εκατ. ευρώ. Η έρευνα της OLAF επεκτάθηκε στο Βέλγιο, σε μια επιχείρηση που συνδέεται με τις ισπανικές μονάδες κατεργασίας. Διεξάγονται και άλλες έρευνες στην Πορτογαλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, στον ίδιο τομέα.

Μόλις ολοκληρώθηκε η έρευνα της OLAF στα μέσα Μαρτίου, ένα αντίγραφο της σχετικής έκθεσης εστάλη στις ισπανικές δικαστικές αρχές προκειμένου να λάβουν τα απαραίτητα μέτρα. Αντίγραφο εστάλη στον FEGA (τον αρμόδιο ισπανικό οργανισμό πληρωμών) μαζί με τις κατάλληλες συστάσεις, καθώς και στη Γενική Διεύθυνση Γεωργίας, μονάδα εκκαθάρισης λογαριασμών ούτως ώστε να μελετήσει το ενδεχόμενο να επιβάλει δημοσιονομική διόρθωση στην Ισπανία στο πλαίσιο της εκκαθάρισης λογαριασμών, για πιθανά λάθη στους ελέγχους που πραγματοποιήθηκαν στο καθεστώς για το λινάρι κατά την υπόψη χρονική περίοδο(17).

Η έρευνα τόνισε τις πολύπλευρες ενέργειες που πρέπει να πραγματοποιούνται στις υποθέσεις αυτές: είσπραξη των σχετικών ποσών από τις επιχειρήσεις, δημοσιονομικές διορθώσεις στη χρηματοδότηση των κρατών μελών, δικαστική συνδρομή στις αρμόδιες εθνικές αρχές σε περιπτώσεις όπου υπάρχουν υποψίες για διαφθορά.

1.7. Τσιγάρα

1.7.1. Οι προτεραιότητες του τομέα

Η προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Κοινότητας κατά της οργανωμένης διεθνούς απάτης στον τομέα των τσιγάρων ήταν μια από τις βασικές προτεραιότητες της OLAF κατά την περασμένη χρήση. Το λαθρεμπόριο τσιγάρων αποτελεί πρόβλημα για όλα τα κράτη μέλη καθώς και για πολλές τρίτες χώρες το οποίο προκαλεί σοβαρές απώλειες στους κοινοτικούς και εθνικούς προϋπολογισμούς. Οι απατεώνες συγκεντρώνουν τεράστια κέρδη και το λαθρεμπόριο τσιγάρων συνδέεται συχνά με άλλες παράνομες δραστηριότητες όπως απάτες σε σχέση με τον ΦΠΑ, την νομιμοποίηση παράνομου χρήματος και το παράνομο εμπόριο ναρκωτικών. Ειδικά στον χώρο των τσιγάρων, οι απατεώνες κινούνται σε παγκόσμια κλίμακα και διαθέτουν τεράστιους πόρους και εξαιρετικά εξελιγμένες υποδομές.

Τα λαθραία τσιγάρα συχνά αποθηκεύονται στην Ευρωπαϊκή Ένωση σε μια πρώτη φάση προτού εξαχθούν ή δηλωθούν ως εξαγωγές προς τρίτες χώρες. Οι διαδικασίες εξαγωγής και τα τελωνειακά καθεστώτα των τρίτων αυτών χωρών είναι γενικά απολύτως νόμιμα αλλά οι ποσότητες που εξάγονται προς ορισμένους προορισμούς και οι μάρκες τσιγάρων πρέπει να προκαλούν ανησυχίες ως προς την απώτερη χρήση τους. Μόνον με την καλύτερη συνεργασία, την ευαισθητοποίηση και τις ανταλλαγές των κατάλληλων πληροφοριών και απόρρητων δεδομένων θα μπορέσουν να ληφθούν αποτελεσματικότερα προληπτικά μέτρα για τη μείωση του λαθρεμπορίου τσιγάρων. Η OLAF συμβάλλει στην καταπολέμηση της απάτης στον τομέα αυτόν παρέχοντας πληροφορίες επί του θέματος σε κοινοτικό επίπεδο, με τον συντονισμό των ερευνών τόσο εντός όσο και εκτός Κοινότητας καθώς και βοήθεια στις αρμόδιες διοικητικές και δικαστικές αρχές των κρατών μελών διερεύνηση, την παρεμπόδιση και τη δίωξη της απάτης.

Εκτός αυτού, η OLAF συμβάλλει με όλες τις δυνάμεις της στις αγωγές της Επιτροπής που εκκρεμούν ενώπιον δικαστηρίων των ΗΠΑ κατά δύο αμερικανικών εταιρειών παραγωγής τσιγάρων. Επιπλέον, στο πλαίσιο της σύμβασης αμοιβαίας τελωνειακής συνδρομής μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των ΗΠΑ και μετά από συμφωνία μεταξύ του Γενικού Διευθυντή της OLAF και του Επιτρόπου των τελωνείων των ΗΠΑ, δύο αμερικανοί τελωνειακοί υπάλληλοι ήλθαν να εργασθούν στην OLAF για ένα τρίμηνο κατά το πρώτο εξάμηνο του 2001. Σκοπός ήταν να αυξηθεί η συνεργασία στους τομείς κοινού ενδιαφέροντος. Η εμπειρία αποδείχθηκε εξαιρετικά χρήσιμη και ενδέχεται να επαναληφθεί στο μέλλον.

Στην πραγματικότητα, δεν υπάρχουν νέες μέθοδοι απάτης στον τομέα των τσιγάρων: το λαθρεμπόριο γίνεται κυρίως με ψευδείς δηλώσεις, εκτροπές ποσοτήτων και "καθαρό" λαθρεμπόριο (αδήλωτες αποστολές). Παρά ταύτα, ο τρόπος με τον οποίο οργανώνονται οι απάτες προσαρμόζεται στις εξελίξεις. Όταν ο έλεγχος της προέλευσης και της διακίνησης τσιγάρων σε ένα κράτος μέλος ή σε τρίτη χώρα γίνει αυστηρότερος, οι απατεώνες απλώς μεταθέτουν τις δραστηριότητές τους σε άλλο κράτος μέλος ή σε άλλη τρίτη χώρα. Εξαιτίας των τεράστιων κερδών που αποκομίζουν από την δραστηριότητα αυτή, οι απατεώνες είναι διατεθειμένοι να αποθηκεύσουν ή να μετακινήσουν τις ποσότητες τσιγάρων για μεγάλο χρονικό διάστημα περιμένοντας πότε θα χαλαρώσει το ενδιαφέρον των αρχών για να προσπαθήσουν και πάλι να τις διακινήσουν παράνομα στην Κοινότητα. Με βάση τις τάσεις αυτές στη διακίνηση και αποθήκευση τσιγάρων, κύριος στόχος της OLAF θα είναι να βελτιωθεί η συνεργασία με ορισμένες τρίτες χώρες-κλειδιά ούτως ώστε οι πληροφορίες για τη διακίνηση τσιγάρων να διατίθενται γρήγορα και να μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να εμποδιστεί η λαθραία διάθεση τσιγάρων στην Κοινότητα.

1.7.2. Περιγραφή μιας υπόθεσης

Σε μια πρόσφατη υπόθεση, η OLAF βοήθησε ένα κράτος μέλος να συγκεντρώσει αποδεικτικά στοιχεία για τη δίωξη ενός σημαντικού απατεώνα εμπλεγμένου σε σοβαρές υποθέσεις λαθρεμπορίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση εδώ και πολλά χρόνια. Υπάλληλοι της OLAF πραγματοποίησαν αποστολές σε χώρες της πρώην Γιουγκοσλαβίας για να καταγράψουν τις διαδρομές και τα μεταφορικά μέσα που χρησιμοποιούνται για τη διακίνηση τσιγάρων καθώς και για να διαπιστώσουν την ταυτότητα των παραληπτών και των αποθηκών που μεσολαβούσαν στη διακίνηση των τσιγάρων. Κατά τις αποστολές διαπιστώθηκαν επίσης οι τελικοί προορισμοί που δηλώνονταν για τα τσιγάρα που επέστρεφαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οι ημερομηνίες των μεταφορών, τα πλοία που χρησιμοποιούνταν και τα ονόματα των πληρωμάτων τους.

Σε συνεργασία με τις αρχές των χωρών αυτών, οι αποστολές επέτρεψαν επίσης να εξετασθούν οι φορτωτικές και τα παραστατικά για τις διάφορες μεταφορές τσιγάρων και τη χρηματοδότησή τους. Αποκτήθηκαν επίσης αντίγραφα πολυάριθμων εγγράφων που μπορούν να χρησιμεύσουν στα κράτη μέλη για να προβούν στη δίωξη απατών στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επιπλέον, τα έγγραφα αυτά θα εξεταστούν αναλυτικά από την OLAF για να διαπιστωθεί αν περιέχουν συμπληρωματικές πληροφορίες που θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν σε άλλα κράτη μέλη που δεν συμμετείχαν στις εν λόγω αποστολές. Οι κοινοτικές συμφωνίες γενικά με τρίτες χώρες και οι σχέσεις με τις αρμόδιες αρχές της εκάστοτε χώρας επιτρέπουν στην OLAF να παρέχει περισσότερες υπηρεσίες από εκείνες που θα μπορούσαν να έχουν τα κράτη μέλη στο πλαίσιο διμερών συμφωνιών με τις υπόψη χώρες.

1.8. Στατιστικές

Παρακάτω ακολουθούν οι στατιστικές για τις επιχειρησιακές δραστηριότητες της περιόδου από 1ης Ιουνίου 2000 έως 31 Μαΐου 2001. Τα στοιχεία που περιλαμβάνονται στους πίνακες προέρχονται από το σύστημα διαχείρισης υποθέσεων και αντικατοπτρίζουν τις τάσεις που παρατηρήθηκαν κατά την προηγούμενη χρήση. Πρέπει, επίσης, να σημειωθεί ότι τα στοιχεία στρογγυλοποιήθηκαν προς τα πάνω ή προς τα κάτω. Η εικόνα που παρουσιάζεται στο παρόν έγγραφο διαμορφώθηκε από το υφιστάμενο προσωπικό βάσει των παλαιών υποθέσεων. Ως εκ τούτου δεν είναι αντιπροσωπευτική της νέας επιχειρησιακής πολιτικής που ακολουθεί η υπηρεσία παρά το γεγονός ότι οι στατιστικές καταρτίσθηκαν βάσει της νέας μεθοδολογίας και διαφάνειας που εισήγαγε ο Γενικός Διευθυντής της OLAF. Για να εξασφαλιστεί η συνέχεια στην εξέταση των υποθέσεων χρειάσθηκε να προσαρμοσθεί η μέθοδος που περιγράφεται παρακάτω στα δεδομένα των τρεχουσών υποθέσεων.

Η στατιστική κατανομή των υποθέσεων γίνεται με βάση τα διαδοχικά στάδια επεξεργασίας: αξιολόγηση, έρευνα και αρχειοθέτηση.

Αξιολόγηση

Η αξιολόγηση δεν περιλαμβάνει καμία ερευνητική δραστηριότητα. Οι πληροφορίες διαβιβάζονται από τηλεφώνου, ταχυδρομικά, με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο ή με επίσημη κοινοποίηση από ιδιώτες, επιχειρήσεις, εθνικές αρχές ή κοινοτικά όργανα και αξιολογούνται πρώτα από το υπάλληλο που είναι αρμόδιος για τις υποθέσεις του σχετικού τομέα. Ο αρμόδιος υπάλληλος μπορεί να ανατρέξει σε πληροφορίες της OLAF, να επικοινωνήσει με ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, υπηρεσίες και οργανισμούς, με τις αρμόδιες εθνικές αρχές και την πηγή των πληροφοριών προκειμένου να επιβεβαιώσει τις καταγγελίες. Ο σύμβουλος που είναι υπεύθυνος για τον τομέα αξιολογεί τα δεδομένα και κατόπιν διαβιβάζει τον φάκελο της υπόθεσης στην επιτροπή διεύθυνσης επιχειρήσεων. Η επιτροπή αυτή, που απαρτίζεται από τον διευθυντή των επιχειρησιακών δραστηριοτήτων, όλους τους συμβούλους και τον προϊστάμενο της μονάδας "Δικαστές και δικαστικό συμβούλιο" εκδίδει γνώμη την οποία υποβάλλει στον Γενικό διευθυντή ο οποίος, στη συνέχεια, αποφασίζει αν θα κινηθεί ή όχι έρευνα. Η OLAF προσπαθεί ωστόσο να εξασφαλίσει την ταχύτερη δυνατή αξιολόγηση των υποθέσεων καθώς και τη διάθεση επαρκών πόρων. Ένας από τους στόχους της φάσης αυτής είναι να διαπιστωθούν οι μη αξιόπιστες πληροφορίες και να αρχειοθετηθεί η υπόθεση. Με τον μηχανισμό αυτόν η OLAF μπορεί να αρχειοθετήσει έναν μεγάλο αριθμό υποθέσεων ήδη στο στάδιο αυτό.

Έρευνα

Αυτό σημαίνει ότι ο Γενικός διευθυντής κίνησε επίσημη έρευνα βάσει των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 1073/1999 ή (Ευρατόμ) 1074/1999. Στο τέλος της φάσης αυτής, καταρτίζεται τελική έκθεση προς έκδοση. Βάσει της έκθεσης αυτής, ο Γενικός διευθυντής της υπηρεσίας λαμβάνει επίσημη απόφαση να αρχειοθετηθεί η υπόθεση. Αυτό σηματοδοτεί το τέλος της ερευνητικής φάσης και η υπόθεση θεωρείται ότι έχει λήξει από επιχειρησιακή άποψη.

Αρχειοθέτηση

Η διαδικασία και το επίπεδο εξέτασης που ισχύουν για την κίνηση μιας υπόθεσης ισχύουν και για την αρχειοθέτησή της ακόμη και στην περίπτωση που η απόφαση βασίζεται κανονικά στην αξιολόγηση που περιλαμβάνεται στην τελική έκθεση της έρευνας. Ο φάκελος παρά το ότι κλείνει από επιχειρησιακή άποψη απαιτεί γενικότερα οικονομική, διοικητική ή δικαστική παρακολούθηση και συνέχεια (βλέπε σημείο 3.1. του αναθεωρημένου εγχειριδίου της υπηρεσίας).

Κατά την περίοδο αναφοράς αρχειοθετήθηκαν υποθέσεις με ποικίλο αιτιολογικό. Γενικά, επρόκειτο για υποθέσεις για τις οποίες από την έρευνα προέκυψε ότι οι υποψίες ήταν αβάσιμες. Είτε δεν υπήρχαν αποδείξεις είτε από την αξιολόγησή τους προέκυπτε ότι δεν τεκμηρίωναν τα καταγγελθέντα δεδομένα. Επίσης, υπήρξαν περιπτώσεις όπου τα δεδομένα επιβεβαιώθηκαν μεν χωρίς, όμως, να διαπιστωθεί απάτη ή οικονομική παρατυπία. Ορισμένες φορές οι κατηγορίες αποσύρονται, κάποιος βασικός μάρτυρας αρνείται να συνεργασθεί ή το αντικείμενο δεν εμπίπτει στη δικαιοδοσία της OLAF. Υπήρξαν επίσης περιπτώσεις παραγραφής εξαιτίας του χρονικού διαστήματος που μεσολάβησε από τη διάπραξη της παράβασης μέχρι την υποβολή καταγγελίας στην OLAF ή εξαιτίας αδυναμίας της OLAF να διεκπεραιώσει την υπόθεση εγκαίρως. Στο σημείο αυτό πρέπει να σημειωθεί ότι η διαδικασία πρόσληψης νέου προσωπικού και εγκατάστασης αποτελεσματικότερων συστημάτων διαχείρισης σε καμία περίπτωση δεν δικαιολογεί καθυστερήσεις στη διεκπεραίωση των υποθέσεων που μπορούν να οδηγήσουν στην εγκατάλειψή τους.

Μετά την έκδοση του Εγχειριδίου της OLAF και μετά την καταγραφή και την επαλήθευση των αρχείων προς μεταβίβαση από την παλαιά βάση δεδομένων (βλέπε σημείο 2.3.3 παραπάνω) κατά την περίοδο αναφοράς, η υπηρεσία υιοθέτησε μια νέα στατιστική μεθοδολογία βασιζόμενη στη συστηματική και πλήρη καταχώρηση των υποθέσεων. Πριν την εισαγωγή του νέου συστήματος διεκπεραίωσης υποθέσεων, δεν υπήρχε διαδικασία για την κωδικοποίηση των μεταβολών στη βάση δεδομένων κατά το επίσημο άνοιγμα ή κλείσιμο μιας υπόθεσης από τον Γενικό διευθυντή. Η αλλαγή φάσης στη διεκπεραίωση μιας υπόθεσης (από την αξιολόγηση στην έρευνα και από την έρευνα στην αρχειοθέτηση) εξαρτάτο από την κρίση των ερευνητών. Με την εγκατάσταση του νέου συστήματος τον Μάιο του 2001, καθιερώθηκαν νέες εσωτερικές διαδικασίες με τις οποίες εξασφαλίζεται ότι καταγράφονται όλες οι υποθέσεις που άνοιξαν ή έκλεισαν επίσημα από τον Γενικό διευθυντή.

Κατά συνέπεια, οι υποθέσεις που αναφέρονται ως ανοικτές ή αρχειοθετημένες κατά την περίοδο αναφοράς περιλαμβάνουν τόσο εκείνες των οποίων το καθεστώς μεταβλήθηκε από τον ερευνητή όσο και εκείνες που αποτέλεσαν αντικείμενο επίσημης απόφασης έρευνας ή αρχειοθέτησης από τον Γενικό διευθυντή της OLAF.

Η κατάσταση την 1η Ιουλίου 2000(18)

>PIC FILE= "C_2001365EL.004601.TIF">

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Ο συνολικός αριθμός υποθέσεων στις αρχές της περιόδου αναφοράς χαρακτηρίζεται από:

- ίση περίπου κατανομή μεταξύ των υποθέσεων υπό αξιολόγηση (33 %), των υποθέσεων υπό έρευνα (35 %) και των αρχειοθετημένων υποθέσεων (32 %),

- έναν μεγάλο αριθμό υποθέσεων υπό αξιολόγηση στον τομέα των τελωνείων και του εξωτερικού εμπορίου γεωργικών προϊόντων (44 % των υποθέσεων), στον τομέα των άμεσων δαπανών (45 % των υποθέσεων αυτών) και στον τομέα των τσιγάρων (46 % των υποθέσεων στον τομέα αυτόν). Αυτό αντικατοπτρίζει τον μεγάλο αριθμό υποθέσεων στις οποίες δεν δόθηκε συνέχεια λόγω της έλλειψης πόρων ή της ύπαρξης άλλων σημαντικότερων υποθέσεων,

- οι υποθέσεις που αφορούν τα τελωνεία και το εμπόριο συνιστούν περίπου το ήμισυ του συνόλου των υποθέσεων (49 %).

Οι ροές κατά την περίοδο αναφοράς (1 Ιουνίου 2000 - 31 Μαΐου 2001)

>PIC FILE= "C_2001365EL.004701.TIF">

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Ο πίνακας αυτός δείχνει ότι κατά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς, κινήθηκαν 511 υποθέσεις, 441 υποθέσεις τέθηκαν υπό έρευνα και 659 αρχειοθετήθηκαν. Το σύνολο των ροών περιλαμβάνει, συνεπώς, υποθέσεις που ήδη υπήρχαν την 1η Ιουνίου 2000 καθώς και νέες υποθέσεις που εμφανίσθηκαν κατά την περίοδο αναφοράς.

Η εξέλιξη του αριθμού των υποθέσεων κατά την περίοδο αναφοράς χαρακτηρίζεται από:

- ένα υψηλό επίπεδο δραστηριότητας στον τομέα των εσωτερικών υποθέσεων που αντιπροσωπεύουν το 8 % των νέων υποθέσεων πράγμα το οποίο αντικατοπτρίζει το γεγονός ότι η OLAF δίνει προτεραιότητα στις υποθέσεις αυτές,

- τον μεγάλο αριθμό υποθέσεων που αρχειοθετήθηκαν ιδίως στον τομέα των τελωνείων και του εμπορίου (65 % του συνόλου των αρχειοθετημένων υποθέσεων). Αυτό αντικατοπτρίζει τις προσπάθειες που καταβλήθηκαν για την επανεξέταση και την ενημέρωση των υποθέσεων που μεταφέρθηκαν από την παλαιότερη βάση δεδομένων που αναφέρεται στο σημείο 2.3. της παρούσας έκθεσης.

Η κατάσταση στις 31 Μαΐου 2001

>PIC FILE= "C_2001365EL.004801.TIF">

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Ο συνδυασμός των στοιχείων για την κίνηση υποθέσεων την 1η Ιουνίου 2000 με τις ροές κατά την περίοδο αναφοράς δίνει την κατάσταση στις 31 Μαΐου 2001, που αναφέρεται στον παραπάνω πίνακα. Παρακάτω ακολουθεί σύγκριση μεταξύ αρχής και τέλους της περιόδου αναφοράς.

Σύγκριση μεταξύ αρχής (1 Ιουνίου 2000) και τέλους της περιόδου δραστηριότητας (31 Μαΐου 2001)

>PIC FILE= "C_2001365EL.004901.TIF">

Η κατάσταση στο τέλος της περιόδου αναφοράς πρέπει να συγκριθεί με την κατάσταση που επικρατούσε στις αρχές της περιόδου. Παρατηρούνται τα εξής:

- απόλυτη αύξηση του συνολικού αριθμού υποθέσεων από 1832 σε 2343, δηλαδή κατά 28 % κατά την περίοδο αναφοράς πράγμα που αντικατοπτρίζει το σχετικά υψηλό επίπεδο δραστηριότητας και οφείλεται εν μέρει στο αυστηρότερο σύστημα καταχώρησης των υποθέσεων με το CMS, τη μεγαλύτερη επίγνωση των δραστηριοτήτων της OLAF στα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το ευρύ κοινό καθώς και τη βελτίωση της συνεργασίας με τα κράτη μέλη,

- σημαντική μείωση του συνολικού αριθμού υποθέσεων υπό αξιολόγηση από 612 σε 436. Αυτό αντιστοιχεί σε μείωση του ποσοστού επί του συνόλου από 33 % σε 19 % κατά την περίοδο αναφοράς. Όπως αναφέρεται πιο πάνω, η εξέλιξη αυτή συνδέεται με τις εντατικές προσπάθειες της OLAF για τη διεκπεραίωση των υποθέσεων στον τομέα των τελωνείων και των συναλλαγών που αναφέρονται παραπάνω,

- μικρή αύξηση του συνολικού αριθμού υποθέσεων υπό έρευνα από 636 σε 664, μολονότι αυτό αντιπροσωπεύει μείωση του ποσοστού επί του συνόλου από 35 % σε 28 % κατά την περίοδο αναφοράς,

- απότομη άνοδος του αριθμού των υποθέσεων που αρχειοθετήθηκαν από 584 σε 1243, δηλαδή αύξηση από 32 % σε 52 % επί του συνολικού αριθμού υποθέσεων κατά την περίοδο αναφοράς. Η εξέλιξη αυτή συνδέεται στενά με τις μεγάλες προσπάθειες που κατέβαλε η OLAF για τη διεκπεραίωση των παλαιών υποθέσεων που προαναφέρονται.

Όσον αφορά την κατανομή των υποθέσεων σε τομείς έρευνας, παρατηρούνται οι κάτωθι εξελίξεις μεταξύ αρχής και τέλους της περιόδου

- αύξηση του αριθμού των εσωτερικών ερευνών (απόλυτη αύξηση από 51 σε 88 υποθέσεις, πράγμα το οποίο αντιπροσωπεύει αύξηση από 3 % σε 4 % επί του συνόλου των υποθέσεων) και των ερευνών στον τομέα των άμεσων δαπανών (αύξηση σε απόλυτους αριθμούς από 304 σε 470 υποθέσεις, δηλαδή αύξηση από 17 % σε 20 % επί του συνόλου των υποθέσεων),

- μείωση του ποσοστού των ερευνών στον τομέα των τελωνείων και των συναλλαγών (απόλυτη αύξηση του αριθμού τους από 903 σε 1065 υποθέσεις αλλά με μείωση επί του συνόλου, από 49 % σε 45 %) και στον τομέα των τσιγάρων (απόλυτη αύξηση από 85 σε 102 υποθέσεις, με μείωση του ποσοστού από 5 % σε 4 % επί του συνόλου των υποθέσεων).

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2

Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ OLAF ΣΤΟ ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

2.1. Σχέσεις με τις υπηρεσίες της Επιτροπής

Στα άρθρα 2 και 3 της απόφασης της Επιτροπής 1999/352/ΕΚ/ΕΚΑΧ/Ευρατόμ(19) γίνεται η διάκριση μεταξύ των αρμοδιοτήτων της Υπηρεσίας σε θέματα ερευνών, τις οποίες η τελευταία ασκεί με πλήρη ανεξαρτησία, και των υπολοίπων αρμοδιοτήτων που ασκεί ως υπηρεσία της Επιτροπής

2.1.1. Η λειτουργική αυτονομία της Υπηρεσίας

Η Υπηρεσία η οποία διαθέτει διοικητική και οικονομική αυτονομία στο πλαίσιο της Επιτροπής, ακολουθεί τη γραμμή που χαράχθηκε με την απόφαση της 28ης Απριλίου 1999 για την εσωτερική της οργάνωση. Η Υπηρεσία εφαρμόζει τους κανόνες εσωτερικής οργάνωσης της Επιτροπής στο μέτρο που οι εν λόγω κανόνες είναι συμβατοί με τις διατάξεις που αφορούν την υπηρεσιακή της ανεξαρτησία. Προκειμένου να ληφθεί υπόψη το ειδικό αυτό καθεστώς, η Επιτροπή, σε απόλυτη συμφωνία με το Γενικό Διευθυντή και της επιτροπής εποπτείας, προσάρμοσε τη σύνθεση της συμβουλευτικής επιτροπής για τους διορισμούς του προσωπικού στελέχωσης. Ο Γενικός Διευθυντής, ασκώντας τις εξουσίες της Αρμόδιας για τους Διορισμούς Αρχής (AIPN), αποφασίζει για τον τρόπο οργάνωσης των υπηρεσιών και ενημερώνει σχετικά την Επιτροπή.

Στο δημοσιονομικό τομέα, ο Γενικός Διευθυντής της Υπηρεσίας προετοιμάζει το προσχέδιο του προϋπολογισμού και το κοινοποιεί στη Γενική Διεύθυνση Προϋπολογισμού(20). Ο προϋπολογισμός και ο πίνακας του προσωπικού της Υπηρεσίας εκδίδονται από το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο επί της βάσης αυτής. Ο Γενικός Διευθυντής της Υπηρεσίας είναι ο διατάκτης για την εκτέλεση της ειδικής γραμμής του γενικού προϋπολογισμού που αφορά την OLAF. Στην πράξη, καταρτίστηκε σε συνεργασία με τις Γενικές Διευθύνσεις Προϋπολογισμού και Διοίκησης και τις υπηρεσίες της Επιτροπής, ημιεπίσημος κατάλογος των δαπανών που θα διαχειριστεί άμεσα η Υπηρεσία και κατανεμήθηκαν οι αρμοδιότητες διαχείρισης σε πραγματιστική βάση με στόχο να επιτευχθούν σημαντικές οικονομίες χωρίς να επηρεαστεί η ανεξαρτησία της Υπηρεσίας. Η αποκέντρωση των αρμοδιοτήτων που προβλέπονται από το δημοσιονομικό κανονισμό (διατάκτης, υπόλογος, εσωτερικός ελεγκτής) έχει προχωρήσει σημαντικά.

Ο νομοθέτης(21) θέλησε να διαθέτει η OLAF ανεξαρτησία κατά τη διενέργεια διοικητικών ερευνών, ιδίως στο πλαίσιο όλων των οργάνων και των οργανισμών της Κοινότητας. Ο Γενικός Διευθυντής και η επιτροπή εποπτείας διασφαλίζουν την εν λόγω λειτουργική ανεξαρτησία(22).

2.1.2. Η υλοποίηση σε διοικητικό και δημοσιονομικό επίπεδο

2.1.2.1. Μια νέα δομή για να τεθούν σε εφαρμογή οι νέοι προσανατολισμοί

Η Επιτροπή παρουσίασε τη σφαιρική της στρατηγική στον τομέα της καταπολέμησης της απάτης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2000(23). Εξάλλου, η επιτροπή εποπτείας υπογράμμισε σε διάφορες γνώμες της και στην ετήσια έκθεσή της την ανάγκη προσαρμογής των δομών της OLAF και του ανθρώπινου δυναμικού της στα καθήκοντα προς υλοποίηση και στις επιλεγείσες προτεραιότητες. Οι προτεραιότητες αυτές περιλαμβάνονται στο σχέδιο δράσης 2001-2003 που εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Göteborg στις 15 Ιουνίου 2001(24)

Όσον αφορά την οργάνωση, η σφαιρική προσέγγιση συνεπάγεται τη σαφέστερη διαφοροποίηση των επιχειρησιακών λειτουργιών: υπηρεσίες πληροφοριών, επιτόπιες δραστηριότητες, παροχή συνδρομής και διοικητική, νομοθετική, δικαστική και δημοσιονομική παρακολούθηση. Με τη διαφοροποίηση αυτή δεν αποφεύγεται μόνο η σώρευση αρμοδιοτήτων και οι συγκρούσεις συμφερόντων εντός της ίδιας δομής, αλλά επιχειρείται και η εγκάρσια οργάνωση της εργασίας και η προώθηση της συμπληρωματικότητας.

Υπό το πνεύμα αυτό, προκειμένου να ληφθεί υπόψη η μεταφορά του συνόλου του προσωπικού της πρώην UCLAF, να διασφαλιστεί η μετάβαση προς την OLAF και να καθοριστεί μια νέα επιχειρησιακή πολιτική, δημιουργήθηκαν στην πρώτη αναδιοργάνωση, το Σεπτέμβριο του 2000, δύο διευθύνσεις: η μία επιφορτισμένη με τις έρευνες και τις επιχειρησιακές δραστηριότητες και η άλλη, οριζόντια, επιφορτισμένη, εκτός από τα καθήκοντα της ανάληψης πολιτικών και νομοθετικών πρωτοβουλιών, με τη στήριξη και την παροχή συμβουλών στον επιχειρησιακό τομέα. Εξάλλου, η δομή της στελέχωσης της διεύθυνσης "Έρευνες και Επιχειρησιακές δραστηριότητες" είχε ως αποτέλεσμα να υπαχθούν οι τομεακοί σύμβουλοι σε δύο ομάδες, η μία επιφορτισμένη με τις εσωτερικές έρευνες, τις άμεσες δαπάνες και τις διαρθρωτικές ενέργειες και η άλλη με τις εξωτερικές έρευνες και τις επιχειρησιακές δραστηριότητες. Σύμφωνα με τους προσανατολισμούς που χαράχθηκαν, ο στόχος ήταν η αντικατάσταση των τομεακών δομών από ευέλικτες και πολυτομεακές ομάδες οι οποίες επιτρέπουν την εφαρμογή πολιτικής της οποίας οι προτεραιότητες μπορούν να μεταβληθούν. Η οριζοντίως οργανωμένη διεύθυνση αποβλέπει, από την πλευρά της, στην ενίσχυση της νομικής και δικαστικής διάστασης και στη συνοχή της επιχειρησιακής δράσης με τις διοικητικές και δικαστικές εθνικές αρχές.

Η μεταβατική αυτή δομή έχει ως στόχο να επιτρέψει τη συνολική μεταφορά των πόρων μετά από μια περίοδο παρατήρησης που προορίζεται να διασφαλίσει την ικανότητα προσαρμογής του οργανισμού στους νέους προσανατολισμούς και να οργανώσει την αναδιάταξη των πόρων. Στα τέλη του πρώτου εξαμήνου του 2001, η αναδιοργάνωση των διοικητικών δομών συνεχίστηκε με τη διενεργούμενη επί του παρόντος ίδρυση μιας τρίτης Γενικής Διεύθυνσης επιφορτισμένης με τις πληροφορίες και την επιχειρησιακή στρατηγική, αρμοδιότητες που υπαγόταν προηγούμενα στο Γενικό Διευθυντή. Η δομή στο κοινοτικό επίπεδο, που αποτελεί σταυροδρόμι των πληροφοριών, πρέπει πράγματι να αποτελεί πρόδρομη μορφή ενός μελλοντικού παρατηρητηρίου της οικονομικής και δημοσιονομικής εγκληματικότητας και να συμβάλλει στον καθορισμό των προτεραιοτήτων της επιχειρησιακής δράσης. Στο πλαίσιο της νέας δομής πραγματοποιείται συγκέντρωση των δραστηριοτήτων που αφορούν τη συλλογή και την αξιοποίηση των πληροφοριών, κάνοντας επίσης χρήση της πληροφορικής, και δίδεται έμφαση στη σκοπιμότητα και στην επίπτωση των ερευνών και των επιχειρησιακών δραστηριοτήτων που διεξάγονται από την OLAF. Ο εν λόγω πόλος θα παράσχει επίσης την πραγματογνωμοσύνη του σε εσωτερικό επίπεδο (υπηρεσίες της Επιτροπής και των υπολοίπων οργάνων) και σε εξωτερικό επίπεδο (κράτη μέλη) προκειμένου να διασφαλιστεί ικανοποιητική συμπληρωματικότητα με τις ενέργειες της Υπηρεσίας.

Ταυτόχρονα δημιουργήθηκαν ή βρίσκονται στο στάδιο της σύστασής τους:

- η μονάδα "Δημοσιονομική παρακολούθηση/ανάκτηση" εντός της διεύθυνσης των γενικών υποθέσεων και της νομοθεσίας η οποία θα ασχοληθεί με τους φακέλους που χειρίζεται η Υπηρεσία,

- μονάδα για τη στήριξη των υποψηφίων κρατών, υπαγόμενη στο Γενικό Διευθυντή, και επιφορτισμένη με την ανάπτυξη στενής συνεργασίας με τις χώρες αυτές προκειμένου να είναι σε θέση, πριν ακόμη προσχωρήσουν, να προετοιμάσουν επίπεδο προστασίας των οικονομικών συμφερόντων των Κοινοτήτων ισοδύναμο με εκείνο που έχει επιτευχθεί στην υπόλοιπη Κοινότητα,

- ένας δημοσιονομικός ελεγκτής επιφορτισμένος με τη βελτίωση της δημοσιονομικής διαχείρισης και τις αποστολές αξιολόγησης, σύμφωνα με τους νέους προσανατολισμούς που έχουν καθοριστεί από την Επιτροπή,

- ένας σύμβουλος υπεύθυνος για τα προβλήματα ασφάλειας και εμπιστευτικότητας των δεδομένων.

2.1.2.2. Η προσαρμογή των ανθρώπινων και οικονομικών πόρων

Κατά τα παρελθόντα οικονομικά έτη, η αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή ενίσχυσε αισθητά τα οικονομικά μέσα και τους ανθρώπινους πόρους της Υπηρεσίας(25). Στη γνώμη που εξέδωσε στα μέσα του 2000 η επιτροπή εποπτείας(26) διατύπωσε την άποψή της για τις καθυστερήσεις που διαπιστώθηκαν στην εκπλήρωση των όρων που απαιτούνται για την ανεξαρτησία της Υπηρεσίας και για την διοικητική και δημοσιονομική της αυτονομία. Πράγματι, η διαδικασία των προσλήψεων στην Υπηρεσία αποδείχθηκε ιδιαίτερα βραδεία και περίπλοκη λόγω δύο βασικών παραγόντων: αφενός, ο νέος Γενικός Διευθυντής χρειάστηκε να διαχειριστεί τις σημαντικές αλλαγές στον οργανισμό ενώ το προσχέδιο προϋπολογισμού 2000 είχε ήδη εκπονηθεί από την παλαιά UCLAF(27), αφετέρου, πραγματοποιήθηκαν συνεχείς τροποποιήσεις στον πίνακα προσωπικού κατά τη διάρκεια της διαδικασίας προϋπολογισμού 2001. Εξάλλου, η οργάνωση της επιλογής των εκτάκτων υπαλλήλων (1200 υποψηφιότητες) επιβάρυνε σημαντικά το έργο της υπηρεσίας ενόψει της κατάρτισης των πινάκων επιτυχόντων.

Η αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή, προκειμένου να ακολουθήσει τους προσανατολισμούς που καθορίστηκαν από τον νομοθέτη και από την ομάδα ανωτάτου επιπέδου που συστάθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο(28), κατά την έκδοση του προϋπολογισμού 2001 τροποποίησε αισθητά τον πίνακα του προσωπικού της OLAF: ειδικότερα, αύξησε τον αριθμό των θέσεων εκτάκτου προσωπικού στις κατηγορίες A και B (για το 2001 εγκρίθηκαν 123 θέσεις εκτάκτου προσωπικού ενώ οι θέσεις μονίμου προσωπικού μειώνονται από 143 το 2000 σε 109 το 2001) και τον αριθμό των θέσεων της κατηγορίας Β σε σχέση με τις θέσεις της κατηγορίας Α. Εξάλλου, "ανεστάλη" η διαθεσιμότητα 76 νέων θέσεων απασχόλησης που είχαν προβλεφθεί στον αρχικό προϋπολογισμό του 2001 εν αναμονή της εκπλήρωσης των όρων που προβλέπονται από το ψήφισμα της 16ης Μαΐου 2000 για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων και την καταπολέμηση της απάτης· προβλέπεται μερική αποδέσμευση των θέσεων αυτών στο πλαίσιο του διορθωτικού προϋπολογισμού για το 2001(29). Αυτό συνεπάγεται την επανατοποθέτηση υπαλλήλων της κατηγορίας Α σε άλλες υπηρεσίες της Επιτροπής, φροντίζοντας να μην διακοπεί η συνέχεια των δραστηριοτήτων και το επίπεδο της πραγματογνωμοσύνης.

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Από τον πίνακα αυτό προκύπτει η έκταση των μεταβολών που σημειώθηκαν κατά τη διάρκεια της περιόδου αυτής. Για κάθε οργανισμό η αύξηση του συνολικού προσωπικού κατά σχεδόν 70 %, πραγματοποιώντας παράλληλα αναδιάταξη του προσωπικού χωρίς να θίγεται η συνοχή του οργανισμού και η συνέχεια της υπηρεσίας, αποτελεί πραγματική πρόκληση.

Σε γενικό πλαίσιο ωστόσο, ακολουθήθηκε κατά την περίοδο αυτή το τριετές σχέδιο που εκδόθηκε από τη νομοθετική αρχή το 1999 και το οποίο απέβλεπε στην αύξηση των θέσεων, του προβλεπόμενου από τον κανονισμό υπηρεσιακής κατάστασης προσωπικού σε 300 κατά το 2001. Η Υπηρεσία, προκειμένου να προσλάβει υπαλλήλους με υψηλά και πολύπλευρα προσόντα, οι περισσότεροι από τους οποίους είναι εμπειρογνώμονες προερχόμενοι από τα κράτη μέλη, πραγματοποίησε πολλές επιλογές εκτάκτων υπαλλήλων το 2000 και την Άνοιξη του 2001. Από τις επιλογές αυτές οι δύο αφορούσαν την πρόσληψη στις κατηγορίες Β και Α ειδικευμένων υπαλλήλων για έρευνες περίπλοκων περιπτώσεων απατών, συμπεριλαμβανομένων και εσωτερικών ερευνών ενώ οι δύο άλλες επιλογές αφορούσαν την πρόσληψη δικαστικών ειδικευμένων στο ποινικό δίκαιο στον τομέα της οικονομικής και δημοσιονομικής εγκληματικότητας.

Μετά από τις εν λόγω επιλογές, καταρτίστηκαν το Νοέμβριο του 2000 οι κατάλογοι των επιτυχόντων και πραγματοποιήθηκαν οι πρώτες προσλήψεις.

Για τους λόγους που προαναφέρονται η Υπηρεσία θα είναι σε θέση να ολοκληρώσει την πρόσληψη των δικαστικών και των δικαστικών συμβούλων (τα δύο τρίτα της ομάδας) από το δεύτερο εξάμηνο του 2001. Έτσι, μέχρι τα τέλη του 2001, η Υπηρεσία θα διαθέτει δικαστικούς ειδικευμένους στο ποινικό δίκαιο και στην καταπολέμηση του μεγάλου οικονομικού και δημοσιονομικού εγκλήματος. Η εμπειρογνωμοσύνη τους είναι απαραίτητη για την κάλυψη όλων των εθνικών δικαστικών συστημάτων και αναμένεται να συμβάλει στο να καταστούν αποτελεσματικότερες οι πτυχές της δράσης της υπηρεσίας που αφορούν τα πειθαρχικά, διοικητικά, δικαστικά θέματα και τα θέματα του πολίτη.

Όσον αφορά τους διευθυντές, ο διευθυντής της διεύθυνσης A (Πολιτική, Νομοθεσία και Νομικές Υποθέσεις) διορίστηκε τον Απρίλιο του 2001· οι ομόλογοί του για τις διευθύνσεις B (Έρευνες και Επιχειρησιακές Δραστηριότητες) και C (Πληροφορίες, Επιχειρησιακή Στρατηγική και Τεχνολογία των Πληροφοριών) αναμένεται να αναλάβουν τα καθήκοντά τους αντίστοιχα τον Οκτώβριο και το Νοέμβριο του 2001.

Μόλις αναλάβουν καθήκοντα όλα τα στελέχη και με βάση την κάλυψη των νέων θέσεων απασχόλησης το 2001, η Υπηρεσία θα προβεί σε ενδελεχή εξέταση, θέση προς θέση, της αντιστοιχίας των πόρων της στα τέλη του 2001 και των αποστολών που της έχουν ανατεθεί προκειμένου να διαπιστώσει εάν είναι σε θέση να τις εκπληρώσει: είτε πρόκειται για επιχειρησιακές αποστολές (έρευνες και επιχειρησιακές δραστηριότητες), είτε για νέες αποστολές ("πληροφορίες" διοικητική, δημοσιονομική, δικαστική και νομοθετική παρακολούθηση ιδίως όσον αφορά την "θωράκιση κατά της απάτης") είτε για πιο παραδοσιακές αποστολές που αναλαμβάνει ως υπηρεσία της Επιτροπής.

2.1.3. Μια πολιτική κατάρτισης στον τομέα της καταπολέμησης της απάτης και της επικοινωνίας με το κοινό

Δράση ειδικής κατάρτισης

Η Υπηρεσία, λόγω των ιδιαιτεροτήτων της όσον αφορά τον τομέα δραστηριότητάς της, το καθεστώς και τα μέσα παρέμβασης που διαθέτει, ανέπτυξε ειδική στρατηγική κατάρτισης στον τομέα της καταπολέμησης της απάτης. Σε εσωτερικό επίπεδο, η ένταξη στην Υπηρεσία μεγάλου αριθμού νέων υπαλλήλων συνεπάγεται σημαντική προσπάθεια εκ μέρους της προκειμένου να τους παράσχει τη βασική κατάρτιση χάρη στην οποία θα είναι σε θέση να εργαστούν στο συντομότερο δυνατό διάστημα σε ένα πολυπολιτισμικό και πολύγλωσσο περιβάλλον όπου εφαρμόζονται πολλές διαφορετικές διαδικασίες. Εξάλλου, στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων της, η Υπηρεσία συνεργάζεται στενά με τα κράτη μέλη, συμμετέχοντας ενεργά σε ενέργειες κατάρτισης.

Ορισμένες από τις ενέργειες αυτές (13 κατά τη διάρκεια της εξεταζομένης περιόδου) συνδιοργανώθηκαν ή/και συγχρηματοδοτήθηκαν από την Υπηρεσία. Στις εν λόγω περιπτώσεις καθορίστηκαν οι προτεραιότητες και οι τρόποι παρέμβασης της OLAF. Αφετέρου, οι υπάλληλοι της Υπηρεσίας καλούνται συχνά να συμμετάσχουν, ως ομιλητές ή συμμετέχοντες, σε διασκέψεις, σεμινάρια και συνέδρια. Κατά την περίοδο από τον Ιούνιο του 2000 έως το Μάρτιο του 2001 πραγματοποιήθηκαν 74 παρεμβάσεις του είδους αυτού.

Η επικοινωνία με το κοινό

Οι εργασίες της OLAF είναι συχνά ιδιαίτερα τεχνικής φύσεως και πρέπει να εξηγούνται με κατανοητό τρόπο στο ευρύ κοινό. Για το λόγο αυτό η Υπηρεσία χάραξε πολιτική πληροφόρησης για τις επιχειρησιακές της δραστηριότητες. Η πολιτική αυτή αποσκοπεί στη θέσπιση διαδικασιών που χαρακτηρίζονται από διαφάνεια και οι οποίες λαμβάνουν επίσης υπόψη τις αρχές και τους περιορισμούς που διέπουν την κοινοποίηση ευαίσθητων πληροφοριών που θίγουν τα δικαιώματα των ατόμων και την αποτελεσματικότητα των ερευνών.

Για το σκοπό αυτό, η Υπηρεσία κατέβαλε προσπάθεια, να αναπτύξει κατάλληλα μέσα πληροφόρησης του κοινού στα οποία περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων η έγκαιρη διαβίβαση ορθών πληροφοριών παρουσιασμένων υπό μορφή που επιτρέπει στα μέσα ενημέρωσης να ασκήσουν το ρόλο τους. Εξάλλου, το κοινό ενημερώθηκε για τις δραστηριότητες της Υπηρεσίας και για τις επιτυχίες που σημείωσε χάρη στη συνεργασία με τις εθνικές υπηρεσίες ερευνών.

Όσον αφορά τις επιχειρησιακές δραστηριότητες που συνδέονται με την ανεξάρτητη πτυχή της OLAF, ο εκπρόσωπος τύπου της Υπηρεσίας και ο Γενικός Διευθυντής είναι τα μόνα άτομα που είναι εξουσιοδοτημένα να έρχονται σε επαφή με τα μέσα ενημέρωσης. Οι δημόσιες σχέσεις που αφορούν τις δραστηριότητες εκείνες της Υπηρεσίας που δεν υπάγονται στην επιχειρησιακή της ανεξαρτησία, καλύπτονται από την Υπηρεσία Τύπου και Επικοινωνίας της Επιτροπής και συγκεκριμένα από τον εκπρόσωπο τύπου του αρμοδίου Επιτρόπου.

Εξάλλου, έχει θεσπιστεί "δίκτυο υπευθύνων επικοινωνίας στον τομέα της καταπολέμησης της απάτης". Το δίκτυο αυτό περιλαμβάνει τους διαφόρους εκπροσώπους τύπου και τους υπευθύνους δημοσίων σχέσεων στους βασικούς εθνικούς οργανισμούς ερευνών με τους οποίους συνεργάζεται η OLAF. Σκοπός του δικτύου είναι η δημιουργία συνεργιών και η ανάπτυξη συνεχών επαφών μεταξύ της διοικητικής μονάδας επικοινωνίας, δημοσίων σχέσεων και συντονισμού της κατάρτισης της OLAF και των εθνικών ομολόγων υπηρεσιών(30).

2.2. Σχέσεις με τα λοιπά θεσμικά ή άλλα όργανα και οργανισμούς της ΕΕ

2.2.1. Το θεσμικό περιβάλλον

Σε εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 280, ο νομοθέτης και η Επιτροπή έχουν ως στόχο η Υπηρεσία να συμβάλει στη συνεργασία με τα υπόλοιπα κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένων των αστυνομικών και δικαστικών αρχών τους(31), καθώς και να παράσχει την τεχνική της συνδρομή στα υπόλοιπα θεσμικά ή άλλα όργανα και οργανισμούς της Κοινότητας και στις αρμόδιες εθνικές αρχές. Η εν λόγω Υπηρεσία είναι επίσης αρμόδια για την παροχή τεχνικής και επιχειρησιακής συνδρομής στην Επιτροπή στον τομέα της δικαστικής συνεργασίας σε ποινικά θέματα(32). Προκειμένου να διασφαλίσει την πιο αποτελεσματική υλοποίηση των εν λόγω αποστολών η Υπηρεσία σκοπεύει να οργανωθεί ως "κοινοτική πλατφόρμα υπηρεσιών"(33).

Η Υπηρεσία διαθέτει σαφείς αρμοδιότητες και πολύ συγκεκριμένη εντολή, υπό τον έλεγχο του Ελεγκτικού Συνεδρίου και του Δικαστηρίου και υπό τον πολιτικό έλεγχο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου. Εξάλλου, η παρακολούθηση των εκθέσεων για τις έρευνές της υπάγεται στον έλεγχο του εθνικού δικαστή. Η Υπηρεσία διαθέτει τα μέσα προκειμένου να συνδυάσει τη δυναμική της κοινοτικής προσέγγισης (άρθρο 280 της συνθήκης ΕΚ) με την ανάγκη της διακυβερνητικής προσέγγισης που συνδέεται με το στόχο του χώρου δικαιοσύνης (άρθρο 2 της συνθήκης ΕΕ). Όταν αυτό κρίνεται απαραίτητο για την εκπλήρωση των αντιστοίχων αποστολών της, η Υπηρεσία συνεργάζεται με τη Εuropol ή την προσωρινή μονάδα της Εurojust και διαπραγματεύεται επί του παρόντος με τη Εuropol ένα πλαίσιο για τη συνεργασία τους το οποίο θα λαμβάνει επίσης υπόψη τις ειδικές ανάγκες αμοιβαίας συνδρομής στον τομέα δραστηριότητας της OLAF.

Εξάλλου, από τις κανονιστικές διατάξεις προκύπτει ότι η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης και τα θεσμικά όργανα, λοιπά όργανα και οργανισμοί της Κοινότητας ενημερώνονται αμοιβαία σύμφωνα με τα αντίστοιχα δικαιώματα και υποχρεώσεις τους, τηρώντας τους κανόνες της εμπιστευτικότητας και των έννομων δικαιωμάτων των πολιτών, λαμβάνοντας επίσης υπόψη το εθνικό δίκαιο. Το δικαίωμα διεξαγωγής εσωτερικής έρευνας βασίζεται ειδικότερα στις κανονιστικές υποχρεώσεις ενημέρωσης και συνεργασίας των μελών ή του λοιπού προσωπικού των θεσμικών οργάνων, τηρώντας τα δικαιώματα και τις διασφαλίσεις που διαθέτουν(34) δυνάμει της ευρωπαϊκής Σύμβασης των δικαιωμάτων του ανθρώπου, του κανονισμού υπηρεσιακής κατάστασης των υπαλλήλων και του λοιπού προσωπικού καθώς και του πρωτοκόλλου περί προνομίων και ασυλιών.

Πρέπει ωστόσο να διευκρινιστούν ορισμένες πτυχές του ρόλου της Υπηρεσίας σε επιχειρησιακά θέματα, καθώς και οι πρακτικές σε θέματα συνεργασίας με τα ενδιαφερόμενα όργανα για τις εσωτερικές έρευνες τα οποία είναι αρμόδια για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων (Κοινοβούλιο, Ελεγκτικό Συνέδριο, Συμβούλιο, Επιτροπή). Εφαρμόζεται αμοιβαία πληροφόρηση και επεξεργασία των επιχειρησιακών πληροφοριών, συμπεριλαμβανομένου του πλαισίου των εσωτερικών και εξωτερικών ερευνών(35), και σύνδεση των εσωτερικών ερευνών της Υπηρεσίας με τις διοικητικές και πειθαρχικές διαδικασίες(36). Οι πτυχές αυτές αποτελούν το αντικείμενο σχεδίου κώδικα ορθής συμπεριφοράς και σχεδίου κατευθυντηρίων γραμμών για μια πολιτική επικοινωνίας της Υπηρεσίας (βλέπε σημεία 3.2 και 3.3 κατωτέρω).

2.2.2. Το νομικό πλαίσιο των εσωτερικών ερευνών

Η επιτροπή εποπτείας, στην πρώτη της έκθεση δραστηριοτήτων(37), υπογράμμισε ορισμένες ελλείψεις στο νομικό και θεσμικό μηχανισμό της Υπηρεσίας, ιδίως στον ευαίσθητο τομέα των εσωτερικών διοικητικών ερευνών.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κάλεσε την Επιτροπή να προτείνει την τροποποίηση του κανονισμού (EK) αριθ. 1073/1999 αποσκοπώντας στην καθιέρωση της θέσης του ευρωπαίου εισαγγελέα που θα είναι αρμόδιος στον τομέα των εσωτερικών ερευνών(38). Η Επιτροπή από την πλευρά της, μετά από την υποβολή μιας πρώτης πρότασης(39) η οποία δεν έγινε δεκτή από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Νίκαιας, πρότεινε την επανέναρξη του διαλόγου για το θέμα του ευρωπαίου εισαγγελέα αρμόδιου για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων, μέσω μιας ευρείας διαβούλευσης των ενδιαφερομένων φορέων (Πράσινη Βίβλος), στο πλαίσιο της τροποποίησης της Συνθήκης.

Η Υπηρεσία συμμερίζεται την ανησυχία αυτή και επιδιώκει να ενισχύσει τη νομιμότητα των εσωτερικών ερευνών, αναμένοντας τα αποτελέσματα της ευρείας διαβούλευσης για την καθιέρωση της θέσης του ευρωπαίου εισαγγελέα στον τομέα της προστασίας των οικονομικών συμφερόντων των Κοινοτήτων. Το τελευταίο αυτό σημείο το οποίο είναι ουσιαστικό για την ενίσχυση της αξιοπιστίας των θεσμικών οργάνων, αποτελεί προτεραιότητα για τη διεύθυνση της Υπηρεσίας και πρέπει να μελετηθεί επισταμένα στο πλαίσιο της από κοινού εξέτασης που πραγματοποιείται με την επιτροπή παρακολούθησης.

Το Συμβούλιο, κατά την εξέταση των ετήσιων εκθέσεων της Επιτροπής(40), διαπίστωσε επίσης καθυστερήσεις στην κύρωση από τα κράτη μέλη της σύμβασης της 26ης Ιουλίου 1995 για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και των πρόσθετων πρωτοκόλλων της(41). Το γεγονός αυτό υποθηκεύει το νομικό και δικαστικό πλαίσιο της προστασίας των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και αποτελεί εμπόδιο στη δικαστική παρακολούθηση των διοικητικών ερευνών της Υπηρεσίας.

Στο πλαίσιο αυτό, ο Γενικός Διευθυντής της Υπηρεσίας εξετάζει κάθε δυνατή λύση που θα της επέτρεπε, στο πλαίσιο της οργάνωσης των αρμοδιοτήτων της, να ανταποκριθεί ικανοποιητικότερα στο θέμα που έθεσε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και η επιτροπή εποπτείας.

2.3. Τα νέα μέσα διαχείρισης

Η θέση σε λειτουργία της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Καταπολέμησης της Απάτης συνεπάγεται την επίλυση πολλών θεμάτων που αφορούν την ανεξαρτησία και την οργάνωσή της. Η νέα επιχειρησιακή στρατηγική της Υπηρεσίας αναγορεύει τη διαφάνεια και τη συμπληρωματικότητα στο πλαίσιο του διαχωρισμού μεταξύ των επιχειρησιακών αρμοδιοτήτων (πληροφορίες/έρευνες/συνδρομή/παρακολούθηση) κεντρική αρχή διαχείρισης. Υπό το πνεύμα αυτό, σχεδιάστηκαν ορισμένα νέα μέσα με στόχο, αφενός, τον καλύτερο προσανατολισμό της επιχειρησιακής δραστηριότητας και, αφετέρου, τη διοργάνωση της ορθής διακίνησης των πληροφοριών. Η ανάλυση και η εσωτερική διακίνηση της επιχειρησιακής και στρατηγικής πληροφορίας πρέπει πράγματι να συμβάλλουν στον καθορισμό των προτεραιοτήτων επιτοπίως, διευκολύνοντας παράλληλα τη διοικητική και δικαστική παρακολούθηση των ερευνών. Εξάλλου, η Υπηρεσία χρειάζεται δική της στρατηγική επικοινωνίας βασισμένη σε ένα αποδοτικό δυναμικό διαχείρισης των κατ' εξοχήν ευαίσθητων πληροφοριών.

2.3.1. Η πληροφόρηση και η επικοινωνία με τα λοιπά θεσμικά όργανα και τα κράτη μέλη(42)

Η Υπηρεσία διαθέτει ουσιαστικά, εκτός από τις πληροφορίες που συλλέγει από τις επιχειρησιακές της δραστηριότητες, πληροφορίες που έχουν κοινοποιηθεί στην Επιτροπή από τα κράτη μέλη με βάση τις κατά τομείς κανονιστικές ρυθμίσεις καθώς και πληροφορίες που προέρχονται από τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και από τα τρίτα μέρη. Επί των πληροφοριών αυτών εφαρμόζονται οι κοινοτικές διατάξεις και, ενδεχομένως, οι εθνικές διατάξεις σε θέματα εμπιστευτικότητας, προστασίας των δεδομένων (άρθρο 8 του κανονισμού (EK) αριθ. 1073/1999), επαγγελματικού απορρήτου και προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων (άρθρα 286 και 287 της Συνθήκης). Εξάλλου, ο νομοθέτης έχει εκδώσει κανόνες και πρότυπα στο πλαίσιο νέων κανονισμών για την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και την πρόσβαση στα έγγραφα(43).

Για την δέουσα κυκλοφορία των σχετικών πληροφοριών που έχουν συγκεντρωθεί με τον τρόπο αυτό απαιτείται η αποσαφήνιση των υποχρεώσεων της OLAF και ο καθορισμός της δικής της στρατηγικής για την επικοινωνία. Πρέπει να εκπονηθούν κριτήρια και μηχανισμοί επικοινωνίας(44) προκειμένου να προσδιοριστούν κατά ακριβή τρόπο τα δεδομένα που κατέχει η Υπηρεσία, οι διάφοροι δικαιούχοι ανάλογα με τις αποστολές τους (και η ευθύνη τους σε περίπτωση διαρροής πληροφοριών εμπιστευτικού χαρακτήρα), καθώς για να καθοριστούν οι κανόνες κοινοποίησης των εν λόγω πληροφοριών που συχνά είναι ευαίσθητες. Η Υπηρεσία πρέπει επίσης να διαθέτει αξιόπιστο και κεντρικά οργανωμένο σύστημα συλλογής, καταχώρησης και επεξεργασίας των επιχειρησιακών πληροφοριών το οποίο θα της επιτρέπει να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις για αποτελεσματικότητα, διαθεσιμότητα, διαφάνεια και ελεγχόμενη πρόσβαση, τηρώντας τους περιορισμούς που απαιτούνται για την προστασία των ατομικών δικαιωμάτων. Υπεύθυνη για την έγκριση ενός τέτοιου συστήματος είναι η νέα διεύθυνση "Πληροφορίες".

2.3.2. Το εγχειρίδιο της OLAF

Το εγχειρίδιο της OLAF εκπονήθηκε προκειμένου να βελτιωθούν οι μέθοδοι εργασίας και οι διαδικασίες που εφαρμόζει η Υπηρεσία. Βασίζεται στη νομοθεσία και στους κανονισμούς που εφαρμόζονται στην OLAF. Πρόκειται για έγγραφο εσωτερικής χρήσεως από το προσωπικό της OLAF και καλύπτει τις υπάρχουσες νομοθετικές και εσωτερικές διατάξεις χωρίς να δημιουργεί δικαιώματα ή υποχρεώσεις έναντι τρίτων. Ο κεντρικός του στόχος είναι να διασφαλίσει τη διαφάνεια και την αποτελεσματικότητα στις εργασίες της Υπηρεσίας, λαμβάνοντας πλήρως υπόψη τις ισχύουσες νομικές βάσεις και τα δικαιώματα των ατόμων.

Ο βασικός τομέας του εγχειριδίου είναι οι επιχειρησιακές δραστηριότητες της OLAF. Οι έρευνες αποτελούν την κύρια αρμοδιότητα της Υπηρεσίας και το εγχειρίδιο προσδιορίζει τις διοικητικές διαδικασίες που πρέπει να εφαρμοστούν στα διάφορα στάδια των ερευνών, από την αρχική παραλαβή των πληροφοριών μέχρι το κλείσιμο των φακέλων. Το εγχειρίδιο της OLAF παρουσιάζει αναλυτικά την εσωτερική πολιτική σε πολλούς βασικούς τομείς· καθορίζει τους ρόλους και τις εσωτερικές αρμοδιότητες και παρέχει επιμέρους προσανατολισμούς σε μια σειρά σχετικών θεμάτων.

2.3.3. Αποδοτικό ηλεκτρονικό σύστημα

Οι νέοι προσανατολισμοί της επιχειρησιακής πολιτικής ευνοούν την ορθολογική αξιοποίηση των πληροφοριών και την ενίσχυση της ποινικής διάστασης των επιτόπιων εργασιών. Σύμφωνα με την εντολή που δόθηκε στο πλαίσιο της απόφασης της Επιτροπής, της 28ης Απριλίου 1999, και ιδίως το άρθρο 2 παράγραφος 5, η διοικητική μονάδα Τεχνολογία των Πληροφοριών της Υπηρεσίας εκπόνησε σχέδιο εργασίας για να αναπτύξει την υποδομή, να διασφαλίσει τη συγκέντρωση και την αξιοποίηση των πληροφοριών και να παράσχει τεχνική συνδρομή στα θεσμικά όργανα και τα λοιπά όργανα ή οργανισμούς καθώς και στις αρμόδιες εθνικές αρχές. Η δραστηριότητα μηχανοργάνωσης αποβλέπει αφενός στην οργάνωση των συστημάτων ελέγχου της εσωτερικής λειτουργίας και αφετέρου στο σχεδιασμό συστημάτων στήριξης για εξωτερική χρήση (υπηρεσίες και όργανα της Κοινότητας, εθνικές αρχές).

Η Υπηρεσία ξεκίνησε τις εργασίες για την ανάπτυξη ενός νέου συστήματος διαχείρισης των φακέλων των 2300 περιπτώσεων που έχουν εξεταστεί από την ίδρυσή της και το εν λόγω σύστημα αντικατέστησε την προηγούμενη βάση δεδομένων (Irene) το Μάϊο του 2001. Οι 2300 υποθέσεις αντιστοιχούν κατά μεγάλο μέρος στις υποθέσεις που μεταφέρθηκαν από το σύστημα Ιrene.

Η προηγούμενη βάση δεδομένων (Irene)

Η απόφαση για την αντικατάσταση της βάσης Ιrene από το σύστημα διαχείρισης υποθέσεων λήφθηκε προκειμένου να αντιμετωπισθούν οι ακόλουθες ανάγκες:

- να υπάρχει ένα σύστημα διαχείρισης φακέλων προσαρμοσμένο στις διαδικασίες που καθορίζονται στο εγχειρίδιο της OLAF,

- να είναι πιο κεντρικά οργανωμένη η βάση δεδομένων ώστε να διασφαλίζεται η ομοιογενής και συνεκτική καταχώρηση των πληροφοριών που αφορούν τους φακέλους μέχρι να ολοκληρωθεί ο κύκλος διεκπεραίωσής τους, έχοντας ως στόχο την καλύτερη παρακολούθηση της προόδου που σημειώνεται στις υποθέσεις και τη χρησιμοποίηση των βάσεων ως μέσο διαχείρισης εκ μέρους της ιεραρχίας,

- η βάση δεδομένων είναι πιο σταθερή από τεχνική άποψη και να μπορεί να προσαρμόζεται ευκολότερα στις απαιτήσεις επέκτασης της Υπηρεσίας.

Η θέσπιση του συστήματος διαχείρισης υποθέσεων

Από άποψη οργάνωσης, δημιουργήθηκε ομάδα καθοδήγησης για να επιβλέψει τη θέση σε εφαρμογή του σχεδίου τον Οκτώβριο του 2000. Για την υλοποίησή του ορίστηκε μια ομάδα υπεύθυνη για το σχέδιο. Η διαδικασία εφαρμογής διήρκεσε έξι μήνες, με αποκλειστική χρησιμοποίηση των πόρων της Υπηρεσίας, και η νέα βάση (Σύστημα Διαχείρισης Υποθέσεων, ΣΔΥ) ήταν έτοιμη να λειτουργήσει το Μάϊο του 2001.

Το ΣΔΥ έχει δύο κύριους στόχους:

- λειτουργεί ως μέσο παρακολούθησης των υποθέσεων και διευκολύνει την κατάρτιση από το προσωπικό των ερευνών ενός αναλυτικού μητρώου υποθέσεων,

- λειτουργεί ως μέσο διαχείρισης που επιτρέπει στην ιεραρχία και στους διεξάγοντες τις έρευνες να παρακολουθούν τις υποθέσεις χάρη στη διαδικασία της υποβολής εκθέσεων.

Τα κύρια χαρακτηριστικά του συστήματος είναι τα ακόλουθα:

- μια ξεχωριστή διοικητική μονάδα (η μονάδα "Τεχνική και διοικητική συνδρομή") είναι επιφορτισμένη με την εξέταση κάθε εισερχόμενης πληροφορίας που αφορά εικαζόμενη απάτη προκειμένου να αποφασίσει εάν πρέπει να ανοίξει φάκελο για την υπόθεσή (σημαντική αρμοδιότητα η οποία ασκούνταν προηγούμενα από τους υπευθύνους των ερευνών),

- τα δεδομένα που καταχωρούνται στο ΣΔΥ είναι πιο πλήρη από εκείνα που καταχωρούνταν στην προηγούμενη βάση,

- η καταχώρηση του μεγαλύτερου μέρους των δεδομένων πραγματοποιείται από τη διοικητική μονάδα παροχής συνδρομής, ενώ στο παρελθόν είχε ανατεθεί αποκλειστικά στους υπευθύνους των ερευνών,

- όλο το εξουσιοδοτημένο προσωπικό έχει πρόσβαση στο σύστημα που τηρεί τα στοιχεία για όλες τις καταχωρήσεις (ανάγνωση/καταγραφή) ενώ οι όροι πρόσβασης ήταν πολύ πιο περιοριστικοί στο παρελθόν,

- το ΣΔΥ είναι ένα αποτελεσματικό μέσο για την ανάλυση και την υποβολή εκθέσεων.

Όλες οι υποθέσεις που είχαν καταχωρηθεί στο σύστημα Ιrene μεταφέρθηκαν στο ΣΔΥ. Οι ενέργειες που πραγματοποιήθηκαν είναι οι εξής:

- επαναξιολόγηση και ενημέρωση όλων των υποθέσεων που μεταφέρθηκαν από την προηγούμενη βάση δεδομένων. Το έργο αυτό ήταν απαραίτητο λόγω του γεγονότος ότι οι καταχωρημένες στη βάση Ιrene πληροφορίες δεν ήταν πάντα ενημερωμένες. Η Υπηρεσία έλαβε διορθωτικά μέτρα για τη βελτίωση της ποιότητας των δεδομένων. Λόγω του όγκου και της περιπλοκότητας των πληροφοριών που μεταφέρθηκαν από τη βάση Ιrene στο ΣΔΥ και λόγω του ότι η ενημέρωση πρέπει να γίνει χειρόγραφα, η διαδικασία δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί,

- κωδικοποίηση και συντήρηση στο ΣΔΥ,

- ανάπτυξη/βελτίωση του ΣΔΥ με βάση την ανάλυση των αναγκών των χρηστών. Έχει προβλεφθεί ειδικότερα η επέκταση της βάσης στο πλαίσιο της εποπτείας των δραστηριοτήτων παρακολούθησης, συμπεριλαμβανομένης της δημοσιονομικής, διοικητικής και δικαστικής παρακολούθησης.

Το σύστημα έχει τεθεί σε λειτουργία από την 1η Μαΐου 2001 μετά από στενή συνεργασία μεταξύ της διοικητικής μονάδας για την τεχνολογία των πληροφοριών και της διεύθυνσης για τις έρευνες. Το σύστημα αυτό το οποίο συνοδεύεται από αναλυτικό οδηγό των διαδικασιών, επιτρέπει την εξασφάλιση καλύτερης ποιότητας για τα δεδομένα που επεξεργάζεται η Υπηρεσία και για τις στατιστικές και τις εκθέσεις που εκπονούνται επί της βάσης αυτής. Προβλέπεται η επέκταση του συστήματος με ενότητες διοικητικής και δικαστικής παρακολούθησης των φακέλων που έχουν περατωθεί.

Εξωτερικά συστήματα

Όσον αφορά τα εξωτερικά συστήματα, έχουν σημειωθεί σημαντικές εξελίξεις. Δημιουργήθηκε νέο σύστημα καταχώρησης των κοινοποιήσεων που προέρχονται από τα κράτη μέλη (ECR, "Electronic Communications Registry"). Η Υπηρεσία απέκτησε λοιπόν πιο αξιόπιστα μέσα καταχώρησης, επικύρωσης και αξιοποίησης των δεδομένων που παρέχονται στο πλαίσιο των τομεακών κανονισμών τα οποία καταχωρούνταν παλαιότερα στη βάση Ιrene. Η θέση του συστήματος σε λειτουργία, τον Οκτώβριο του 2000, παρέχει στο εξής δυνατότητα πρόσβασης από τις ενδιαφερόμενες υπηρεσίες της Επιτροπής. Η περιορισμένη αυτή δυνατότητα πρόσβασης ελέγχεται από τη διοικητική μονάδα πληροφορίες που διαχειρίζεται τις άδειες πρόσβασης.

Μια άλλη βελτίωση συνίσταται στην ανάπτυξη του ΑFIS, ενός συστήματος πληροφοριών για την καταπολέμηση της απάτης που μεταφέρθηκε στην OLAF την 1η Ιανουαρίου 2000. Το σύστημα αυτό επιτρέπει την ανταλλαγή πληροφοριών, με χρήση ηλεκτρονικών μέσων, με τους εταίρους στην καταπολέμηση της απάτης, ιδίως όσον αφορά τις ανιχνευθείσες παρατυπίες στους διαφόρους τομείς καθώς και, εφεξής, σε συγκεκριμένα ευαίσθητα προϊόντα. Οι νέες εφαρμογές επιτρέπουν την εισαγωγή πληροφοριών που προβλέπονται ειδικότερα από τους τομεακούς κανονισμούς(45). Εξάλλου, πραγματοποιήθηκε νέα έκδοση του συστήματος τελωνειακής πληροφόρησης που καλύπτει δραστηριότητες του τρίτου πυλώνα.

2.3.4. Τα μέσα συνεργασίας και πρόληψης: δύο παραδείγματα

Συνεργασία στο πλαίσιο της διεύρυνσης

Η Υπηρεσία έχει αναλάβει να παράσχει τη συνδρομή της Επιτροπής στη συνεργασία με τα κράτη μέλη στον τομέα της καταπολέμησης της απάτης(46) με στόχο την αποτελεσματική προστασία των οικονομικών συμφερόντων. Στο πλαίσιο αυτό οι υποψήφιες χώρες πρέπει να αποδείξουν πριν από την προσχώρησή τους ότι διαθέτουν τις απαιτούμενες επιχειρησιακές ικανότητες για να καταπολεμήσουν αποτελεσματικά την απάτη και κάθε άλλη παράνομη δραστηριότητα που θίγει τα οικονομικά συμφέροντα της Κοινότητας(47).

Στις υποψήφιες χώρες, οι αρμοδιότητες στον τομέα της καταπολέμησης της απάτης και των παρατυπιών είναι σε γενικές γραμμές κατανεμημένες σε πολλές διοικητικές και δικαστικές μονάδες για τις οποίες είναι δύσκολο να αξιολογηθεί η επιχειρησιακή τους ικανότητα να προστατεύσουν ικανοποιητικά τον κοινοτικό προϋπολογισμό. Διαπιστώνεται επίσης ότι οι περισσότερες από τις υπηρεσίες αυτές δεν συντονίζουν μεταξύ τους τις δραστηριότητές τους και κατά συνέπεια δεν μπορεί να διασφαλιστεί η συνεργασία με τα κράτη μέλη και την Επιτροπή.

Η OLAF κατέβαλε κατά τα τελευταία αυτά έτη σημαντικές προσπάθειες για να οριστεί σε κάθε υποψήφια χώρα, ένας κεντρικός φορέας επαφής που θα είναι αρμόδιος για τον συντονισμό των διοικητικών ερευνών που αφορούν τις παρατυπίες και τις απάτες σε βάρος του κοινοτικού προϋπολογισμού και ο οποίος θα συνεργάζεται με την OLAF σε επιχειρησιακό επίπεδο. Αναπτύσσοντας μία τέτοια δομή συντονισμού, οι υποψήφιες χώρες αποδεικνύουν τη θέλησή τους να εκπληρώσουν το τμήμα αυτό του κεκτημένου και να θέσουν σε εφαρμογή την επιχειρησιακή συνεργασία πριν από την προσχώρηση.

Η πραγματιστική αυτή προσέγγιση τέθηκε σε εφαρμογή στην Πολωνία. Επαφές με παρόμοιο στόχο πραγματοποιήθηκαν και με άλλες υποψήφιες χώρες.

Το πρόγραμμα Phare του 1999 για την Πολωνία περιελάμβανε σχέδιο το οποίο καταρτίστηκε σε συνεργασία με την OLAF και αφορούσε την ανάπτυξη οριζόντιας δομής για την καταπολέμηση της απάτης στην Πολωνία. Το εν λόγω σχέδιο ύψους 3,5 εκατ. ευρώ, κάλυπτε τρεις βασικές δραστηριότητες:

- την ανάπτυξη διοικητικών δομών: σύσταση πολυτομεακής δομής για την καταπολέμηση της απάτης από κοινού με την πολωνική υπηρεσία που είναι αρμόδια για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων των Κοινοτήτων

- την πτυχή της επένδυσης: παροχή του απαιτούμενου εξοπλισμού και της μηχανοργάνωσης για την νέα δομή

- κατάρτιση: ανάπτυξη επιχειρησιακής ικανότητας προοριζόμενη για το προσωπικό της νέας δομής και για τις διάφορες υπηρεσίες της.

Στις 20 Δεκεμβρίου 2000 υπεγράφη "πρωτόκολλο συμφωνίας" μεταξύ της OLAF και του πολωνικού υπουργείου οικονομικών. Στο πρωτόκολλο αυτό προσδιορίζονται οι πρακτικοί όροι εφαρμογής του εν λόγω σχεδίου. Σύμφωνα με το σχέδιο και προκειμένου να βοηθηθούν οι πολωνικές αρχές στην ενσωμάτωση του κοινοτικού κεκτημένου στον τομέα της καταπολέμησης της απάτης, τέσ