EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 218/7

Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα «Οι τομείς του πολιτισμού και της δημιουργίας για την οικονομική μεγέθυνση και την απασχόληση»

2013/C 218/02

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

— επικροτεί την αναγνώριση του πολιτισμού ως εργαλείου τοπικής και περιφερειακής ανάπτυξης και την υπογράμμιση της σημασίας των στρατηγικών έξυπνης εξειδίκευσης και της ολιστικής προσέγγισης·

— προτείνει την ανάπτυξη δημιουργικών ιδεών σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο και τη διαβίβασή τους σε ένα «Φόρουμ Ευρωπαϊκής Δημιουργικότητας», το οποίο θα συγκεντρώνει ομάδες από τον δημόσιο, τον ιδιωτικό και τον εθελοντικό τομέα για να αναλύσουν πώς θα μπορούσε η Ευρώπη να εφαρμόσει δημιουργικές λύσεις για πιεστικά τοπικά και ευρωπαϊκά προβλήματα·

— υπογραμμίζει τη σημασία της καλλιέργειας των δημιουργικών δεξιοτήτων ήδη από μικρή ηλικία, ώστε να μπορέσει η νέα γενιά να ωφεληθεί πλήρως από τους νέους τρόπους πρόσβασης στον πολιτισμό, να προετοιμαστεί καλύτερα για τον μελλοντικό επαγγελματικό της βίο και να αντιμετωπίσει, τόσο αυτή όσο και η ευρύτερη κοινωνία, τις συνέπειες του ψηφιακού χάσματος·

— υποστηρίζει την επικέντρωση του ενδιαφέροντός της Επιτροπής στην ανάγκη απλοποίησης των ισχυόντων κανόνων και βελτίωσης της πρόσβασης των ΤΠΔ σε εξωτερική χρηματοδότηση·

— ζητεί καλύτερη ενσωμάτωση του πολιτισμού και της δημιουργικότητας στη στρατηγική «Ευρώπη 2020», και αναγνώριση της σημασίας της σύνδεσης τους με άλλα πεδία πολιτικής όπως η βιομηχανία, ο τουρισμός, η εκπαίδευση, η χρηματοδότηση κλπ.

Εισηγητής O κ. Anton ROMBOUTS (NL/EPP) Δήμαρχος του ‘s Hertogenbosch Έγγραφο αναφοράς Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών «Ώθηση στους τομείς του πολιτισμού και της δημιουργίας για την οικονομική μεγέθυνση και την απασχόληση στην ΕΕ» COM(2012) 537 final

Ι. ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

Γενικό πλαίσιο

1. επικροτεί την ανακοίνωση με τίτλο «Ώθηση στους τομείς του πολιτισμού και της δημιουργίας για την οικονομική μεγέθυνση και την απασχόληση στην ΕΕ», διότι προτείνει μια καίρια στρατηγική για την πλήρη αξιοποίηση του δυναμικού των τομέων του πολιτισμού και της δημιουργίας (ΤΠΔ) για την κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη. Ιδιαίτερα επιδοκιμάζει την εστίαση του ενδιαφέροντος στην ικανότητα των ΤΠΔ να δημιουργούν οικονομική μεγέθυνση και απασχόληση, στη συμβολή τους στην ενθάρρυνση της καινοτομίας και στα δευτερογενή οφέλη που μπορούν να έχουν και για άλλους κλάδους και πολιτικές. Στην ανακοίνωση είναι σαφής ο υψηλός βαθμός συνέργειας μεταξύ των θέσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της ΕτΠ έναντι του δυναμικού ανάπτυξης του πολιτισμού και της δημιουργικότητας. Η ΕτΠ υπογραμμίζει τη σημασία του τοπικού και του περιφερειακού επιπέδου για την ανάπτυξη των ΤΠΔ στην Ευρώπη, η οποία επισημαίνεται τόσο στη γνωμοδότηση της ΕτΠ για την «Απελευθέρωση του δυναμικού των κλάδων του πολιτισμού και της δημιουργικότητας» (1) όσο και στην εξεταζόμενη ανακοίνωση·

2. υπενθυμίζει ότι, σε καιρούς οικονομικής και χρηματοπιστωτικής κρίσης, ο πολιτισμός και ο κλάδος της δημιουργίας μπορούν να συντείνουν στην επίτευξη των στόχων της κοινωνικής πολιτικής και της πολιτικής για την υγεία με δημιουργικό τρόπο, ενθαρρύνοντας την καινοτομία και συμβάλλοντας ταυτόχρονα στην οικονομική μεγέθυνση (2)·

3. επαναλαμβάνει ότι ο πολιτισμός διαθέτει και ίδια αξία, η οποία υφίσταται ανεξαρτήτως των οικονομικών πτυχών των πολιτιστικών αγαθών, και επιμένει ότι πρέπει να λαμβάνεται υπόψη αυτή η διττή φύση, αντί να υπάρχει αποκλειστική εστίαση στην οικονομική χρησιμότητα του πολιτισμού (3)·

4. επικροτεί το γεγονός ότι στην ανακοίνωση αναγνωρίζονται τα σημαντικά οφέλη που μπορούν να παράσχουν οι στρατηγικές επενδύσεις στους ΤΠΔ σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο και ότι γίνεται έκκληση για μια συνεκτική στρατηγική αντιμετώπιση, με τη συμμετοχή όλων των συντελεστών, από το τοπικό επίπεδο έως το ευρωπαϊκό·

5. επικροτεί την αναγνώριση του πολιτισμού, σε όλη την ανακοίνωση, ως εργαλείου τοπικής και περιφερειακής ανάπτυξης και την υπογράμμιση της σημασίας των στρατηγικών έξυπνης εξειδίκευσης·

6. συμφωνεί με την ανάγκη μεγαλύτερης ολοκλήρωσης μεταξύ των στρατηγικών τοπικού/περιφερειακού και των στρατηγικών εθνικού επιπέδου, όπως και με την προτεινόμενη έμφαση στην εκτίμηση του δυναμικού των ΤΠΔ σε στρατηγικές περιφερειακής ανάπτυξης στο πλαίσιο των μελλοντικών προγραμμάτων της πολιτικής για τη συνοχή·

7. υπενθυμίζει τις θέσεις που έχει εκφράσει στο παρελθόν για την Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης ως πολύτιμο θεσμό που αναδεικνύει τον πλούτο, την πολυμορφία και τα κοινά χαρακτηριστικά των ευρωπαϊκών πολιτισμών (4) και που θα μπορούσε να αξιοποιηθεί περαιτέρω, μαζί με την πρωτοβουλία του Σήματος Ευρωπαϊκής Πολιτιστικής Κληρονομιάς, ως εργαστήριο προσέλκυσης ευρύτερου κοινού και συμμετοχής των πολιτών·

8. επικροτεί τις προτάσεις της Επιτροπής για την ανάπτυξη προγραμμάτων συνεργασίας με στόχο την αλληλοδιδαχή, τη δικτύωση για τη διευκόλυνση των ανταλλαγών και την εξασφάλιση πολυμορφίας. Η συνεργασία της ΕΕ με τις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές είναι επίσης απαραίτητη για την προβολή του κλάδου της δημιουργίας έτσι ώστε να επεκταθεί από το τοπικό επίπεδο στο παγκόσμιο·

9. οι προτάσεις της Επιτροπής, όπως είναι διατυπωμένες στην παρούσα ανακοίνωση, δεν φαίνεται να εγείρουν καμία ανησυχία όσον αφορά την τήρηση της αρχής της επικουρικότητας. Στο μέλλον, ωστόσο, θα πρέπει να παρακολουθούνται τα συγκεκριμένα μέτρα/δράσεις που θα προτείνονται/θα υιοθετούνται σε επίπεδο ΕΕ.

Συστάσεις

ΑΝΑΓΚΗ ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΟΥ ΟΡΑΜΑΤΟΣ

10. ενώπιον των προκλήσεων που αντιμετωπίζει σήμερα η Ευρώπη, η ΕτΠ τονίζει την ανάγκη ενός μακροπρόθεσμου οράματος που θα συμβάλει στη διάνοιξη του δρόμου προς την ευημερία και προς μια καλύτερη ποιότητα ζωής για όλους. Το όραμα αυτό πρέπει να είναι στενά συνυφασμένο με τον πολιτισμό και τη δημιουργικότητα. Η ΕτΠ συμφωνεί ότι η διεθνής ακτινοβολία της ΕΕ βασίζεται στη φαντασία, στη δημιουργικότητα και στην καινοτομία με νέες ιδέες, έννοιες και σχέδια και έχει την πεποίθηση ότι οι ΤΠΔ μπορούν να συντελέσουν τα μέγιστα προς την κατεύθυνση αυτή.

11. αυτό το κατανοούν σαφώς οι δήμοι και οι περιφέρειες, που αγωνίζονται να προσφέρουν στους πολίτες τους μια καλύτερη ποιότητα ζωής. Χρειάζεται ένα όραμα που να συνδέει τα ήπια στοιχεία των ευρωπαϊκών δήμων και περιφερειών με την καταπολέμηση της ανεργίας και την ενσωμάτωση των ευάλωτων κοινωνικών ομάδων. Το όραμα αυτό θα μπορούσε να γίνει πιο απτό για τους πολίτες με την ανάπτυξη δημιουργικών ιδεών σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο και τη διαβίβασή τους σε ένα «Φόρουμ Ευρωπαϊκής Δημιουργικότητας», το οποίο θα συγκεντρώνει ομάδες από τον δημόσιο, τον ιδιωτικό και τον εθελοντικό τομέα για να αναλύσουν πώς θα μπορούσε η Ευρώπη να εφαρμόσει δημιουργικές λύσεις για πιεστικά τοπικά και ευρωπαϊκά προβλήματα. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή των Περιφερειών τονίζει ιδιαίτερα ότι η δημιουργικότητα, η ικανότητα επίλυσης προβλημάτων και οι καλλιτεχνικές και πολιτιστικές δεξιότητες πρέπει να διαδραματίζουν βασικό ρόλο εστίασης σε όλο το εκπαιδευτικό σύστημα.

12. είναι συνεπώς σημαντικό, όπως δηλώνεται στην ανακοίνωση, να αξιοποιηθεί η δύναμη του πολιτισμού και της δημιουργικότητας με πολυλειτουργικό τρόπο. Προς τούτο, δεν αρκεί μόνο το σταδιακό κάθετο και οριζόντιο οργανωτικό μοντέλο που προτείνεται στην ανακοίνωση, αλλά απαιτείται μια προσέγγιση που να καλύπτει ολόκληρο το πολιτιστικό οικοσύστημα —σημαντικά στοιχεία του οποίου είναι η συμμετοχική δύναμη των πολιτών στις διεργασίες της συν-δημιουργίας και η αναγνώριση της αξίας της σύνδεσης του πολιτισμού και της δημιουργικότητας με τον συγκεκριμένο τόπο όπου αυτοί ανήκουν.

13. επισημαίνει ότι σε έναν παγκοσμιοποιούμενο κόσμο, ο πολιτισμός καθίσταται ουσιώδες τοπικό χαρακτηριστικό, που καθορίζει την ελκυστικότητα και επομένως την ανταγωνιστικότητα κάθε τόπου για τους επενδυτές και τα δημιουργικά άτομα με επιχειρηματικό πνεύμα. Η βελτίωση της ποιότητας ζωής, συνεπώς, αποτελεί πλέον σημαντική επιδίωξη των προγραμμάτων τοπικής και περιφερειακής ανάπτυξης. Αυτό που προέχει είναι η ισορροπία μεταξύ της πολυμορφίας, των δημιουργικών και πολιτιστικών πόρων και της ύπαρξης επαρκών υπηρεσιών και υποδομών. Τα ζητήματα αυτά αντιμετωπίζονται καλύτερα στο τοπικό και το περιφερειακό επίπεδο, όπου οι αρχές βρίσκονται στη βέλτιστη θέση για να εντάξουν την πολυμορφία και τις διάφορες ταυτότητες σε αναπτυξιακά προγράμματα. Η ΕτΠ ζητεί, συνεπώς, να αναπτυχθούν εταιρικές σχέσεις μεταξύ των ερευνητικών κέντρων και των εργαστηρίων καινοτομίας, προκειμένου να μελετηθούν οι επιδράσεις της ποιότητας του τόπου στις αποφάσεις εγκατάστασης και στην οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη.

14. η Ευρώπη δεν είναι μόνο ένας σημαντικός οικονομικός χώρος, αλλά και ένας κοινός πολιτισμός που στηρίζεται στις σημαντικές αξίες της εμπιστοσύνης και της καθολικής συμμετοχής, οι οποίες δημιουργούν κοινωνικό κεφάλαιο και παρέχουν έτσι τη βάση για την καινοτομία και τη δημιουργικότητα. Ταυτόχρονα, αυτή η ατμόσφαιρα ενότητας στην πολυμορφία δημιουργεί ένα αίσθημα προσωπικής ασφάλειας, που βελτιώνει την ποιότητα ζωής των πολιτών και αυξάνει την ελκυστικότητα των ευρωπαϊκών πόλεων και περιφερειών ως καλών τόπων διαβίωσης, αυξάνοντας σε τελική ανάλυση και την ανταγωνιστικότητά μας.

ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΤΟΠΟΙ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑΣ

15. σημειώνει ότι η ανακοίνωση, ενώ δίνει μεγάλη έμφαση στην ανάγκη διατομεακών διασυνδέσεων, τονίζει λιγότερο την ανάγκη τοπικής διασύνδεσης των γνωσιακών ροών και του δημιουργικού κεφαλαίου. Σχετικά με τους «πολιτιστικούς συνεργατικούς σχηματισμούς» (cultural clusters) ή τις «δημιουργικές περιοχές» (creative districts), η ΕτΠ τονίζει ότι οι πόλεις και οι περιφέρειες πρέπει να είναι τοποθετημένες στους κόμβους των γνωσιακών δικτύων, για να μπορέσουν να ωφεληθούν πλήρως από την ελεύθερη κυκλοφορία των ιδεών, των κεφαλαίων και των προσώπων στην παγκόσμια δικτυακή οικονομία. Η στήριξη από τις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές έχει ζωτική σημασία για την ανάπτυξη αυτών των σχηματισμών, οι οποίοι όμως πρέπει να είναι συνδεδεμένοι και με τα ευρωπαϊκά και τα παγκόσμια δίκτυα γνώσης για να αυξήσουν την αποτελεσματικότητά τους.

16. οι ειδικές τοπικές και περιφερειακές πρωτοβουλίες για τις τοπικές διασυνδέσεις της δημιουργικότητας πρέπει να είναι έξυπνες, βιώσιμες και στρατηγικές. Η απαίτηση αυτή επιφορτίζει τις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές με έναν ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο. Η ανάπτυξη του πολιτισμού σε τοπικό επίπεδο ενισχύει την ταυτότητα και την ιδιαιτερότητα του τόπου, δημιουργώντας πολιτιστικά προϊόντα που δεν μπορούν να μεταφερθούν εύκολα και προσδίδοντας επομένως μοναδική αξία στον συγκεκριμένο τόπο. Αυτοί οι πολιτιστικοί παράγοντες είναι σημαντικοί και στο ευρωπαϊκό επίπεδο.

17. θεωρεί ότι μια κοινότητα που επενδύει στον πολιτισμό, στην παιδεία και στον αθλητισμό δημιουργεί επίσης περισσότερο πλούτο, ευημερία και ασφάλεια. Η απλή αυτή αλήθεια ισχύει τόσο για τις πόλεις και τα χωριά όσο και για τις περιφέρειες, τις χώρες και για ολόκληρες τις ηπείρους. Η ΕτΠ ζητεί ένα φιλόδοξο πρόγραμμα δράσης σε ενωσιακό επίπεδο, που θα κάνει την Ευρώπη ήπειρο που εμπνέει και ελκύει τους σημερινούς και τους αυριανούς νέους ως τόπος εγκατάστασης, που δημιουργεί νέες θέσεις εργασίας και στην οποία οι μελλοντικές γενιές θα μπορούν να διαβιούν σε κλίμα ασφάλειας, με καθαρό περιβάλλον και υψηλή ποιότητα ζωής.

18. πιστεύει ότι η εμπιστοσύνη είναι σημαντική για την ποιότητα ενός τόπου, επειδή αποτελεί τη βάση της προσωπικής ασφάλειας που επιτρέπει στους ανθρώπους να συνέρχονται, να ανταλλάσσουν ιδέες και να παράγουν δημιουργικές σκέψεις και καινοτομία. Οι χώροι αυτοί συμβάλλουν επίσης στη σύνδεση των δημιουργικών προϊόντων, των άυλων κεφαλαίων και των δημιουργικών ανθρώπων με τον τόπο τους. Η σύνδεση αυτή έχει οικονομική διάσταση: ας θυμηθούμε, για παράδειγμα, πώς ο πολιτισμός καθιστά έναν τόπο ιδιαίτερο τουριστικό προορισμό. Έχει όμως και σημαντική κοινωνική διάσταση, επειδή ένα κλίμα εμπιστοσύνης αποτελεί τη βάση της κοινωνικής συνοχής.

19. τα σύνθετα αυτά ζητήματα καθιστούν σαφές ότι απαιτείται μια ολιστική προσέγγιση. Η δημιουργικότητα και η καινοτομία βασίζονται στη γνώση και τις δεξιότητες, καθώς και σε οικονομικά δίκτυα· γι’ αυτό, η δημιουργική ανάπτυξη πρέπει να επιδιωχθεί στρατηγικά, ως συλλογική, συνεργατική προσπάθεια σταυρογονιμοποίησης. Στις διεργασίες αυτές δεν μετέχουν μόνο οι ΤΠΔ ή μόνο οι οικονομικοί φορείς, αλλά το σύνολο του πληθυσμού.

20. κατά συνέπεια, επικροτεί την πρόθεση της Επιτροπής να υποστηρίξει τη συλλογική μάθηση για τις δημοτικές διοικήσεις, ώστε να δώσει τη δυνατότητα στους υπευθύνους χάραξης πολιτικής σε τοπικό επίπεδο να ανταλλάξουν και να συγκρίνουν τις εμπειρίες τους για τον αντίκτυπο του πολιτισμού στην κοινωνική και οικονομική αναζωογόνηση των πόλεων. Όμως, η ΕτΠ θα ζητούσε μιαν ευρύτερη θεώρηση του πολιτισμού και της δημιουργικότητας, η οποία να ενσωματώνει σε αυτές τις διεργασίες και το περιφερειακό πλαίσιο, τους πολίτες, τις επιχειρήσεις και τις μη κερδοσκοπικές οργανώσεις. Πρόσφορος μηχανισμός για τον σκοπό αυτό θα μπορούσε να είναι το μοντέλο των συμπράξεων Comenius Regio, δράσης που αφορά κυρίως την τοπική ανάπτυξη στην εκπαίδευση, αλλά θα μπορούσε να μεταφερθεί και στους ΤΠΔ.

21. υπενθυμίζει ότι οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη και την καλλιέργεια του πολιτισμού στην περιοχή τους, κυρίως με τη διαφύλαξη της πολιτιστικής κληρονομιάς, την προώθηση της καλλιτεχνικής καινοτομίας, την ενίσχυση και υποστήριξη, όχι μόνο πολιτιστικών ιδρυμάτων και πρωτοβουλιών, αλλά και προγραμμάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης, καθώς και με τη φιλοξενία εορταστικών εκδηλώσεων και πολιτιστικών συναντήσεων (5). Οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές βρίσκονται σε ιδιαίτερα κατάλληλη θέση για να εξισορροπήσουν τα διάφορα στοιχεία του πολιτιστικού και του δημιουργικού οικοσυστήματος και να παράσχουν τους πόρους που χρειάζονται οι εργαζόμενοι στους ΤΠΔ.

ΑΥΞΗΣΗ ΤΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΥ

22. επικροτεί την έμφαση που δίνει η Επιτροπή στην αξία των ΤΠΔ για την οικονομική μεγέθυνση και την απασχόληση (αντιπροσωπεύουν το 3,3 % του ΑΕγχΠ και απασχολούν 6,7 εκατομμύρια ανθρώπους, ήτοι 3 % της συνολικής απασχόλησης) (6). Τα οικονομικά οφέλη μπορούν σαφώς να ενισχυθούν με τη νέα στρατηγική που προτείνεται για την αύξηση της ανταγωνιστικότητας και των εξαγωγικών δυνατοτήτων αυτών των τομέων και για τη μεγιστοποίηση των δευτερογενών οφελών τους για άλλους τομείς όπως η καινοτομία, οι ΤΠΕ και η ανάπλαση των πόλεων. Σε σχέση με αυτό, η ΕτΠ τονίζει πόσο σημαντικό είναι να αξιοποιηθούν οι τοπικές και περιφερειακές εμπειρίες και να διερευνηθεί κατά πόσο ο κλάδος της δημιουργίας μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως κινητήρια δύναμη για την ανάπτυξη άλλων τομέων.

23. για να μεγιστοποιηθούν αυτά τα οφέλη, πρέπει να διευκολυνθεί η παραγωγή και η κατανάλωση πολιτιστικών προϊόντων και να ενθαρρυνθεί η δημιουργικότητα. Η ΕτΠ υπογραμμίζει τη σημασία της καλλιέργειας των δημιουργικών δεξιοτήτων ήδη από μικρή ηλικία, τόσο στην εκπαίδευση όσο και στην αναψυχή, ώστε να μπορέσει η νέα γενιά να ωφεληθεί πλήρως από τους νέους τρόπους πρόσβασης στον πολιτισμό, να προετοιμαστεί καλύτερα για τον μελλοντικό επαγγελματικό της βίο και να αντιμετωπίσει, τόσο αυτή όσο και η ευρύτερη κοινωνία, τις συνέπειες του ψηφιακού χάσματος.

24. στην ανακοίνωση αναγνωρίζεται η δυνατότητα των ΤΠΔ να ωφεληθούν από ευρύ φάσμα χρηματοδοτικών μέσων όπως το πρόγραμμα «Δημιουργική Ευρώπη», το πρόγραμμα «Erasmus για όλους», τα ταμεία της πολιτικής για τη συνοχή, το πρόγραμμα «Ορίζοντας 2020», το πρόγραμμα για την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (COSME) και η διευκόλυνση «Συνδέοντας την Ευρώπη». Θα πρέπει, επιπλέον, να αναγνωριστεί ότι οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές παρεμβαίνουν πιο άμεσα στον τομέα του πολιτισμού. Οι δήμοι και οι περιφέρειες, όχι μόνο παρέχουν το μεγαλύτερο μέρος της χρηματοδότησης του πολιτισμού στις περισσότερες περιοχές της Ευρώπης, αλλά λειτουργούν και ως εργαστήρια πολιτιστικού και δημιουργικού πειραματισμού και καινοτομίας, διαδραματίζοντας σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη πολιτιστικών και δημιουργικών συνεργατικών σχηματισμών.

25. υπογραμμίζει ότι έχει μεγάλη σημασία να διατηρηθούν οι κρατικές ενισχύσεις που χορηγούνται με σκοπό την προώθηση του πολιτισμού. Παροτρύνει συνεπώς την Επιτροπή να επανεξετάσει το εδαφικό κριτήριο των δαπανών κατά τη θέσπιση των νέων κανόνων χορήγησης των κρατικών ενισχύσεων για ταινίες και άλλα οπτικοακουστικά έργα, ώστε να μην βλάψουν το εδαφικό αντίκτυπο των εν λόγω έργων.

26. θα πρέπει να προαχθεί η χρηστή πολιτιστική διακυβέρνηση, σύμφωνα με τα συμπεράσματα που εγκρίθηκαν κατά την 3201η σύνοδο του Συμβουλίου «Παιδεία, Νεολαία, Πολιτισμός και Αθλητισμός» (Βρυξέλλες, 26 και 27 Νοεμβρίου 2012).

ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΟΥ ΚΛΙΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΤΠΔ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

27. η Επιτροπή προτείνει μια σειρά δράσεων που θα συντείνουν στη δημιουργία των κατάλληλων συνθηκών για την ανάπτυξη των τομέων του πολιτισμού και της δημιουργίας. οι δράσεις αυτές επικεντρώνονται στην ανάπτυξη δεξιοτήτων, στην πρόσβαση στη χρηματοδότηση, στην προώθηση νέων επιχειρηματικών μοντέλων, στην προσέλκυση ευρύτερου κοινού, στην πρόσβαση στις διεθνείς αγορές και στη βελτίωση των διασυνδέσεων με άλλους τομείς. Ωστόσο, οι ΤΠΔ αντιμετωπίζουν επίσης ιδιαίτερες προκλήσεις. Στους τομείς αυτούς κυριαρχούν οι επιχειρήσεις πολύ μικρού, μικρού και μεσαίου μεγέθους και οι επιχειρήσεις με αυτοαπασχολούμενο προσωπικό, οι οποίες χρειάζονται πρωτοβουλία και οργάνωση σε τοπικό επίπεδο. Επομένως, οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές μπορούν να συμβάλουν πιο αποτελεσματικά στην ενημέρωση των τοπικών εταιρειών σχετικά με τους τρόπους και τα μέσα προώθησης των τοπικών και των περιφερειακών πολιτιστικών δραστηριοτήτων (7).

28. η ΕτΠ θεωρεί τις συμπράξεις ζωτικής σημασίας για τους ΤΠΔ και επικροτεί τα μέτρα που συντείνουν στην ανάπτυξη συμπράξεων/συμμαχιών και στη δημιουργία των απαραίτητων προϋποθέσεων για την ανταλλαγή ορθών πρακτικών, την προώθηση της γνώσης και τη δικτύωση για τη διάδοση των εμπειριών σχετικά με την αξιοποίηση του δυναμικού των ΤΠΔ (8). Θα πρέπει να εξεταστεί το ενδεχόμενο ανάπτυξης θεματικών δικτύων για τους ΤΠΔ, για την καλύτερη διάδοση των γνώσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο·

29. λαμβάνει υπό σημείωση την πρόθεση της Επιτροπής να βελτιώσει το ρυθμιστικό πλαίσιο της ΕΕ για τους ΤΠΔ και συμμερίζεται την επικέντρωση του ενδιαφέροντός της στην ανάγκη απλοποίησης των ισχυόντων κανόνων και βελτίωσης της πρόσβασης των ΤΠΔ σε εξωτερική χρηματοδότηση.

30. πιστεύει, ωστόσο, ότι η Επιτροπή πρέπει επειγόντως να χαράξει ένα σαφές ρυθμιστικό πλαίσιο για τα δικαιώματα διανοητικής και πνευματικής ιδιοκτησίας στα πλαίσια της ανάπτυξης των υπηρεσιών υπολογιστικού νέφους.

ΜΕΤΡΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

31. συμφωνεί με την έμφαση που δίνει η ανακοίνωση στους εξής πέντε νευραλγικούς τομείς πολιτικής: ανάπτυξη δεξιοτήτων, βελτίωση της πρόσβασης στη χρηματοδότηση, προώθηση νέων επιχειρηματικών μοντέλων και διεύρυνση του κοινού, διευκόλυνση της συνεργασίας με άλλους τομείς και πολιτικές, και επέκταση της διεθνούς εμβέλειας.

32. στο έγγραφο της Επιτροπής αναγνωρίζεται σαφώς η σύνδεση που έχουν οι ΤΠΔ με άλλους τομείς πολιτικής όπως οι ΤΠΕ, ο τουρισμός κλπ. Ωστόσο, θα πρέπει να τονιστούν με μεγαλύτερη σαφήνεια οι σχέσεις της με τους εκπαιδευτικούς τομείς πολιτικής. Η ΕτΠ ζητεί, επιπλέον, μια πιο προδραστική προσέγγιση, για να υποστηριχθεί η ανάπτυξη συνεργειών μεταξύ των διάφορων ΤΠΕ, καθώς και μεταξύ των ΤΠΕ και οικονομικών και κοινωνικών φορέων από άλλους τομείς, με στόχο την προώθηση νέων, καινοτόμων πεδίων δραστηριότητας όπως τα πολυμέσα, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, οι ψηφιακές εκδόσεις, ο δημιουργικός τουρισμός (9) κλπ.

33. υποστηρίζει την πρόταση για μια πολυεπίπεδη στρατηγική, βασισμένη σε μια διττή προσέγγιση που θα καλύπτει τόσο τον οριζόντιο όσο και τον κάθετο άξονα πολιτικής δράσης. Ο κάθετος άξονας (ολιστική προσέγγιση για ολοκληρωμένες στρατηγικές) είναι μάλιστα ιδιαίτερα σημαντικός επειδή αναγνωρίζει ρητώς τη σύνδεση με άλλα πεδία πολιτικής όπως η βιομηχανία, ο τουρισμός, η εκπαίδευση, η χρηματοδότηση κλπ.

34. συμφωνεί με την ιδέα να αξιοποιηθούν περαιτέρω η πρωτοβουλία του Σήματος Ευρωπαϊκής Πολιτιστικής Κληρονομιάς και ο θεσμός της Ευρωπαϊκής Πολιτιστικής Πρωτεύουσας ως εργαστήρια προσέλκυσης ευρύτερου κοινού και συμμετοχής των πολιτών. Θα πρέπει να αναγνωριστεί ότι τέτοιες πρωτοβουλίες τοπικής βάσης διαμορφώνουν σημαντικούς δημιουργικούς χώρους και συνεργατικούς σχηματισμούς των ΤΠΔ εντός των εθνικών και των παγκόσμιων δικτύων και συμβάλλουν στη σύνδεση των τοπικών κοινοτήτων με τα παγκόσμια πολιτιστικά κυκλώματα.

35. υπογραμμίζει την ανάγκη συγκέντρωσης περισσότερων πληροφοριών και στοιχείων σχετικά με τη λειτουργία και τον αντίκτυπο των ΤΠΔ, τα οποία θα μπορούσαν να χρησιμοποιούνται και προς υποστήριξη των αιτήσεων εμπορικής χρηματοδότησης των δημιουργικών επιχειρήσεων. Θα πρέπει να παροτρυνθεί η Eurostat να αναπτύξει, ένα πιο αποτελεσματικό πρόγραμμα δραστηριοτήτων για την ανάπτυξη πιο χρήσιμων και πιο επίκαιρων στατιστικών για τον τομέα του πολιτισμού στην Ευρώπη. Επιπροσθέτως, θα μπορούσαν να αναληφθούν μελέτες των ΤΠΔ σε συγκεκριμένα τοπικά και περιφερειακά πλαίσια, για να αναλυθεί η λειτουργία του πολιτιστικού οικοσυστήματος τοποθεσιών διαφόρων τύπων από όλη την ΕΕ, προκειμένου να επικαιροποιηθούν οι βέλτιστες πρακτικές και να εντοπιστούν οι επικρατέστερες τάσεις στους ΤΠΔ.

36. ζητεί καλύτερη ενσωμάτωση του πολιτισμού και της δημιουργικότητας στη στρατηγική «Ευρώπη 2020», ιδίως μέσω των εμβληματικών πρωτοβουλιών «Ψηφιακό θεματολόγιο», Νέες δεξιότητες για τις νέες θέσεις εργασίας και «Ένωση καινοτομίας», με αναγνώριση του γεγονότος ότι, για να επιτευχθεί έξυπνη, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη, δεν αρκούν οι «επιχειρήσεις», αλλά απαιτείται πλήρες γνωσιακό σύστημα και υγιές πολιτιστικό οικοσύστημα.

37. τέλος, η Επιτροπή προτείνει να χρησιμοποιείται η ΑΜΣ για την παρακολούθηση της προόδου στον κλάδο του πολιτισμού. Η ΕτΠ θα ήθελε να επιστήσει την προσοχή στην ανάγκη διεξαγωγής συστηματικών διαβουλεύσεων των εθνικών εκπροσώπων με τους τοπικούς και περιφερειακούς φορείς, προκειμένου να επιτραπεί η προβολή των θεμάτων αυτών με όσο το δυνατό αποτελεσματικότερο τρόπο.

Βρυξέλλες, 30 Μαΐου 2013 Ο Πρόεδρος της Επιτροπής των Περιφερειών Ramón Luis VALCÁRCEL SISO

(1) CdR 181/2010 fin.

(2) CdR 181/2010 fin.

(3) CdR 401/2011 fin.

(4) CdR 191/2011 fin.

(5) CdR 172/2007 fin.

(6) Ευρωπαϊκή έκθεση για την ανταγωνιστικότητα 2010. Άλλες πηγές εκτιμούν τη συμβολή αυτή σε 4,5 % του ΑΕγχΠ και 8,5 εκατ. απασχολουμένους (TERA Consultants, 2010).

(7) CdR 401/2011 fin.

(8) CdR 181/2010 fin.

(9) OECD (2009) The Impact of Culture on Tourism. OECD: Paris.