Λ « ft ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Ι1ρυξ«·λλι:ς, ll.02.IWS 
Π)Μ(()7)37ιΐ:λικό 
ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙ ΤΩΝ ΑΡΧΙΚΩΝ ΕΠΙΣΚΕΨΕΩΝ ΠΟΥ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΣΑΝ 
ΟΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΑΗ 
ΚΑ Γ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΙΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 5 ΤΗΣ ΟΑΠΓΙΑΣ 93/99/ΕΟΚ 
ΙΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΜΕ ΣΚΟΠΟ ΤΗΝ ΑΞΙΟΑΟΓΗΣΗ 
ΤΩΝ ΕΘΝΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΕΠΙΣΗΜΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ 
ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 
(υποβληΟάσα από την Ιίπιτροπή) 

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 
1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 3 
2. ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ 4 
2.1. Δομές ελέγχου 4 
2.2. Κατάρτιση προσωπικού 5 
2.3. Προϋπολογισμός- ανθρώπινο δυναμικό 6 
2.4. Προ τι.ραιό τη τι:ς 7 
2.5. Καταχώριση των ιδρυμάτων και υγιειονομικές άδειες 7 
2.6. Συχνότητα των ελέγχων 8 
ι 
2.7. Εξουσίες των ελεγκτικών αρχών 9 
2.8. Θέματα για τα οποία εντοπίστηκαν ελλείψεις στον έλεγχο 9 
2.9. Έλεγχοι των εισαγόμενων τροφίμων 10 
2.10. Ενημέρωση των ε^:γκτών - ενημέρωση των καταναλωτών 10 
2.11. Κατάρτιση των υπαλλήλων του κλάδου τροφίμων 11 
2.12. Αξιολόγηση των ελιτγκτικών υπηρεσιών 11 
2.13. Εργαστήρια ανάλυσης 11 
3. ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ 12 
3.1. Συμπληρωματικές πληροφορίες και ενημέρωση με νέα στοιχεία 12 
3.2. Εμβάθυνση σε ορισμένα θέματα 12 
3.3. Αξιολόγηση των ελεγκτικών δραστηριοτήτων επιτόπου, συνοδεύοντας τους υπαλλήλους 12 
2-
ΕΚΘΕΣΗ ΕΠΙ ΤΩΝ ΑΡΧΙΚΩΝ ΕΠΙΣΚΕΨΕΩΝ ΠΟΥ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΣΑΝ ΟΙ 
ΥΠΠΡΕΣΙΕΣΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΊΑ ΚΡΛΊ Η ΜΕΑΗ ΚΑ Γ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ 
ΑΡΘΡΟΥ 5 ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ 93/99/ΕΟΚ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΜΕ ΣΚΟΠΟ ΤΗΝ 
ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΕΘΝΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΕΠΙΣΗΜΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΩΝ 
ΤΡΟΦΙΜΩΝ 
1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
Το άρθρο 5 της οδηγίας 93/99/ΕΟΚ του Συμβουλίου σχετικά με τα πρόσθετα μέτρα 
για τον επίσημο έλεγχο των τροφίμων, προβλέπει ότι η Επιτροπή ελέγχει και 
αξιολογεί την ισοδυναμία και την αποτελεσματικότητα των συστημάτων επίσημου 
ελέγχου τ(ον τροφίμίον που εφαρμόζονται από τις αρμόδιες αρχές των κρατών 
μελών. 
Για το σκοπό αυτό δημιουργήθηκε, από την Επιτροπή ένα σώμα επιθεωρητών, 
αρχικά στη Γενική Διεύθυνση "Βιομηχανία", κατόπιν στη Γενική Διεύθυνση 
"Ι Ιολιτική για τους καταναλίοτές και την προστασία της υγείας τους". Οι υπάλληλοι 
της υπηρεσίας αυτής έλαβαν εντολή να διενεργήσουν τους ελέγχους αυτούς. 
Με τις επισκέψεις που πραγματοποιήθηκαν, οι υπάλληλοι είχαν ως σκοπό να 
αποκτήσουν ακριβή εικόνα της λειτουργίας και των καθηκόντων των αρμοδίων 
αρχών. 
Οι οδηγίες που αφορούν τον επίσημο έλεγχο των τροφίμων (89/397/ΕΟΚ και 
93/99/ΕΟΚ) αποτέλεσαν την κύρια βάση για την αναζήτηση των πληροφοριών. 
Οι υπηρεσίες ελέγχου των τροφίμων παρείχαν ακριβείς πληροφορίες για τους 
κάτωθι τομείς: 
( Ι ) Νομική αρμοδιότητα στα ζητήματα που σχετίζονται με. τον έλεγχο το>ν 
τροφίμίον, ιδίοις ικανότητα λήν|/ης τ(ον κατάλληλίον μέτριον σε περίπτωση 
κινδύνου για την υγεία. 
(2) Ι Ιολιτική, εκπαίδευση και καθορισμός προτεραιοτήτων σε θέματα επίσημου 
ελέγχου. 
(3) Ανάλυση των πόρων και των μέσων που διαθέτει το σύστημα ελέγχου των 
τροφίμων (προϋπολογισμός, προσωπικό, εξοπλισμοί). 
(4) Σχέσεις με τις κεντρικές αρχές και τις αρχές που πραγματοποιούν τους 
ελέγχους. 
(5) Μέτρα που έχουν ληφθεί για να διασφαλιστεί ότι η νομοθεσία και οι κεντρικές 
πολιτικές υλοποιούνται σωστά σε επίπεδο εφαρμογής του συστήματος. 
Οι επισκέψεις διενεργήθησαν από το Φεβρουάριο 1995 έως τον Ιούνιο του 1997. 
Σε. κάθε κράτος μέλος διήρκεσαν μια εβδομάδα. Πραγματοποιήθηκαν από δύο 
υπαλλήλους της Επιτροπής συνοδεία, στις περισσότερες περιπτώσεις, ε.νός εθνικού 
εμπειρογνώμονα από κράτος μέλος διαφορετικό από αυτό στο οποίο 
πραγματοποιείτο η επίσκεψη, ο οποίος είχε επιλεγεί από τους καταλόγους των 
κρατών μελών. 
Ι Ιροηγουμένως είχαν συλλέγει πληροφορίες από τα κράτη μέλη για τους 
προαναφερόμενους τομείς μέσω ενός ερωτηματολογίου που είχε αποσταλεί στις 
μόνιμες αντιπροσωπείες. 
Οι επισκέψεις έγιναν παντού με τον ίδιο τρόπο, δηλαδή ως εξής: 
(1) Αρχική σύσκεψη με τις αρμόδιες κεντρικές αρχές· επίσκεψη στα κεντρικά 
εργαστήρια. 
(2) Σύσκεψη με τις περιφερειακές και τοπικές αρχές (ανάλογα με τη διοικητική 
δομή της χώρας)· επίσκεψη στις υπηρεσίες ελέγχου και τα εργαστήρια. 
(3) Ί ελική σύσκεψη αξιολόγησης με τις αρμόδιες αρχές και υποβολή έκθεσης. 
(4) Επίσημη διαβίβαση της έκθεσης στη μόνιμη αντιπροσωπεία της επισκεφθείσας 
χωράς. 
Τα στοιχεία συγκεντρώνονταν κατά τη διάρκεια των συσκέψείον και επισκέψείον 
σύμφωνα με. ένα ερίοτηματολόγιο που χρησιμοποιούσαν οι υπάλληλοι της 
Επιτροπής. 
Οι επισκέψεις διευκολύνθηκαν από την πλήρη συνεργασία όλων των αρχών. 
Οι επισκέψεις αυτές πρέπει να θεωρηθούν ως η αρχική φάση των ελέγχων που 
προβλέπονται στο άρθρο 5 της οδηγίας 93/99/ΕΟΚ για την κατανόηση και την 
αξιολόγηση των συστημάτων επίσημου ελέγχου. Θα πρέπει να αποτελέσουν τη 
βάση για συμπληρωματικές επισκέψεις σχετικά με θέματα που θα αναφερθούν στην 
έκθεση αυτή. 
2. ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ 
Τα τρόφιμα που παράγονται στην Κοινότητα υποβάλλονται σε επίσημο έλεγχο για 
να διασφαλισθεί η προστασία της δημόσιας υγε.ίας και της υγείας τιον καταναλωτών 
καθώς και ο θεμιτός ανταγωνισμός. Ο έλεγχος των τροφίμων στα κράτη μέλη 
εξασφαλίζεται ανεξάρτητα από την προέλευση τους στο εσωτερικό της Κοινότητας. 
Έλεγχοι πραγματοποιούνται σε όλα τα στάδια της παραγωγής, της αποθήκευσης και 
της διανομής. 
2.1. Δομές ελέγχου 
Ανάλογα με την πολιτικοδιοικητική δομή των χωρών υπάρχουν δύο 
συστήματα: 
(1) Αρμοδιότητες διοικητικές και εκτελεστικές για ελέγχους που ασκούνται 
από ένα ή περισσότερα υπουργεία που διαθέτουν ελεγκτικές υπηρεσίες 
στο επίπεδο περιφερειών ή νομών. 
4-
(2) .Αρμοδιότητες νομοθετικές πο\) ασκούνται από ένα ή περισσότερα 
υπουργε.ία ή ένα εθνικό φορέα και αρμοδιότητες για την εκτέλεση 
έλεγχων που ασκούνται από τις περιφερειακές ή τοπικές αρχές, ενώ οι 
κεντρικές αρχές έχουν ρόλο συντονιστή. Η αρμοδιότητα για την 
εκτέλεση ορισμένων ελέγχων, ιδίως εκείνων που αφορούν τις 
εισαγωγές, ανήκουν μερικές φορές στις κεντρικές αρχές. 
Σε ορισμένα κράτη μέλη βρίσκεται σε εξέλιξη η αναδιάρθρωση των 
υπηρεσιών (εκχώρηση ή συγκέντρωση αρμοδιοτήτων). 
I Ιρέπε.ι να σημειωθεί, ότι σε πολλές χώρες, η τοπική αυτοδιοίκηση, από ένα 
συγκεκριμένο αριθμό πληθυσμού και πάνω, ασκεί τον έλεγχο στο έδαφος της 
μέσω XÎOV δικών της υπηρεσιών. II λειτουργία τιον υπηρεσιών αυτών δεν 
ήταν δυνατό να αξιολογηθεί στις περισσότερες περιπτώσεις. 
II κατανομή των αρμοδιοτήτων μεταξύ πολλών υπουργείων οδηγεί μερικές 
φορές στον κίνδυνο ατελούς καθορισμού των αρμοδιοτήτων, (οπότε 
σημειώνεται έλλειψη ελέγχου σε ορισμένους τομείς ή αλληλοεπικάλυψη 
αρμοδιοτήτων με διπλούς ελέγχους). Η ανάγκη καλύτερου συντονισμού 
μεταξύ των υπουργείων αυτών είναι εμφανής. Παρατηρήθηκε επίσης η 
ύπαρξη μιας συνεργασίας μεταξύ των υπουργείων. 
Η ανάθεση αρμοδιοτήτων για τον έλεγχο στις περιφερειακές ή τοπικές αρχές 
ενισχύει την ανάγκη συντονισμού από πλευράς των κεντρικών ή 
περιφερειακών αρχών. 
2.2. Κατάρτιση προσίοπικού 
Ανάλογα με τις πληροφορίες που συνελέγησαν, φαίνεται ότι, στις 
περισσότερες χώρες, η πρόσληψη των υπαλλήλων γίνεται σε δύο επίπεδα για 
το ελεγκτικό προσωπικό, ανάλογα με τη φύση των εργασιών του ελέγχου: 
(1) Πανεπιστημιακό: χημικοί, χημικοί τροφίμων, "environmental health 
officers", μηχανικοί, ιατροί, φαρμακοποιοί, κτηνίατροι: για τη 
σταδιοδρομία των "επιθεωρητών ", που είναι επιφορτισμένοι γενικά με 
τον έλεγχο των εγκαταστάσεων σε βιομηχανικό επίπεδο. 
(2) Δευτεροβάθμιας (ή μέσης) εκπαίδευσης που συμπληρώνεται από 
επαγγελματική κατάρτιση, μεταβλητής διάρκειας ανάλογα με τη χώρα, 
που έχει διεξαχθεί σε ιδρύματα ή ακαδημίες ή μέσα στις ίδιες τις 
διοικήσεις και συμπληρώνεται από πρακτική άσκηση: για τη 
σταδιοδρομία τίον "ελεγκτών " που είναι επιφορτισμένοι γενικά με τον 
έλεγχο του λιανικού εμπορίου ή XÎOV εστιατορίων καθώς και με τη 
δειγματοληψία. 11 πρόσληψη αστυνομικών συνηθίζεται σε τουλάχιστον 
τρεις χώρες, οι οποίες διαθέτουν αστυνομικό σώμα για τα τρόφιμα. 
Σε αρκετές χώρες το επίπεδο πρόσληψης έχει ενοποιηθεί τα τελευταία χρόνια, 
είναι, δηλαδή, αυτό της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης που συμπληρώνεται 
από ένα δίπλωμα "περιβαλλοντικής υγείας" το οποίο αποκτάται ύστερα από 
-5 
χρία ή χέσσερα χρόνια σπουδών σε ένα πανεπισχημιακό ίδρυμα ειδικευμένο 
σχις επισχήμες χου περιβάλλονχος. 
Αυχού χου είδους η εκπαίδευση εξηγεί χο γεγονός όχι, σχις περισσόχερες 
περιπχώσεις, χο προσωπικό δεν είναι αποκλεισχικά αφιερωμένο σχον έλεγχο 
Χίον χροφίμων αλλά ασχολείχαι και με, άλλους χομείς χου περιβάλλονχος. 
Δεν φαίνεχαι να υπάρχει σε όλες χις χώρες μια ακριβής υποχρέωση σε ό,χι 
αφορά τη βασική καχάρχιση χου προσωπικού. 
Συμπληρωμαχικές πληροφορίες είναι απαραίχηχες σχον χομέα αυχό, ιδίως για 
χο περιεχόμενο της επαγγελμαχικής καχάρχισης (διδακχέα ύλη, πρακτική 
διδασκαλία). 
II συνεχής καχάρχιση διασφαλίζεται σε όλα χα κράτη μέλη αλλά σε 
διαφορεχικούς βαθμούς. Ανήκει σχην αρμοδιόχηχα είχε χων υπουργείων είχε 
των περιφερειακών αρχών. Προχεραιότηχα φαίνεχαι να έχει χο θέμα HACCP 
(Hazard analysis and critical control points - ανάλυση κινδύνων, κρίσιμων 
σημείων για χον έλεγχο χους) σχις επιχειρήσεις, σε ορισμένες όμως χώρες 
διαφαίνεχαι καθυσχέρηση σε σχέση με άλλες. Σε πολλές χώρες οι ελεγκτές 
δήλωσαν ότι για την ώρα είναι ανεπαρκώς προετοιμασμένοι για το θέμα αυτό. 
Μια πιο εμπεριστατωμένη μελέτη των θεμάτων που προσεγγίζονται στη 
συνεχή κατάρτιση είναι σκόπιμη, προκειμένου ιδίως να υπάρξει διάδοση XÎOV 
πληροφοριών στα κράτη μέλη. 
Μ χρησιμότητα των ανταλλαγών των υπαλλήλων μεταξύ διοικήσεων των 
κρατών μελών στον τομέα της εσωτερικής αγοράς (πρόγραμμα Karolus) 
φαίνεται ότι έχει αναγνωρισθεί, διότι επιτρέπει τη γνωριμία με τα διάφορα 
συστήματα ελέγχου και τον προβληματισμό σχετικά με αυτά. 
2.3. Προϋπολογισμός - ανθρώπινο δυναμικό 
Ανάλογα με τα συστήματα που ισχύουν, η χρηματοδότηση γίνεται από 
εθνικά, περιφερειακά, τοπικά κεφάλαια ή από συνδυασμό αυτών. 
Οι έλεγχοι γενικά, εκτός από ειδικές περιπτώσεις, γίνονται δωρεάν αλλά 
ορισμένες χώρες εφαρμόζουν ένα σύστημα τελών για τις υγειονομικές 
εγκρίσεις, τη δειγματοληψία και τις αναλύσεις, τις επιθεωρήσεις ή για 
συνδυασμό αυτών των δραστηριοτήτων. 
Η σύγκριση μεταξύ των προϋπολογισμών για τους ελέγχους στα κράτη μέλη 
είναι δύσκολη, διότι δεν λαμβάνονται υπόψη πάντα τα ίδια στοιχεία στους 
υπολογισμούς και οι δραστηριότητες των ελεγκτών δεν περιορίζονται μόνο 
στα χρόφιμα. 
Σχις περισσόχερες περιπχώσεις, οι επισκεφθείσες αρχές αναγνώρισαν όχι χο 
ανθρώπινο δυναμικό που διαθέχουν θα έπρεπε να αυξηθεί. Είναι απαραίτητες 
συμπληρωμαχικές πληροφορίες σχεχικά με χο ανθρώπινο δυναμικό σε όλες 
χις χώρες. 
-6-
2.4. Προτεραιότητες 
Σχις περισσόχερες χώρες, οι κενχρικές αρχές ή οι επιχροπές χων 
περιφερειακών αρχών καθορίζουν χις προχεραιότηχες, λαμβάνονχας υπόψη 
ιδίως χα αποχελέσμαχα χων ελέγχων χων εκχελεσχικών αρχών, χα ευρωπαϊκά 
συνχονισμένα προγράμμαχα και χις γνώμες χων επιστημονικών επιχροπών. 
Το μερίδιο ευθύνης χων εκχελεσχικών αρχών σχον καθορισμό χων κενχρικών 
προτεραιοτήτων ποικίλλει ανάλογα με το κράτος μέλος. Συχνά 
παρατηρούνται καθυστερήσεις στη μετάδοση το>ν αποτελεσμάτίον των 
ελέγχοιν από πλευράς XÎOV εκτελεστικών αρχών στις κεντρικές ή 
περιφερειακές αρχές· οι καθυστερήσεις αυτές μπορούν να επηρεάσουν τον 
καθορισμό τιον προτεραιοτήτίον. Έχουν επίσης επίδραση στην καθυστέρηση 
διαβίβασης των στατιστικών ελέγχων από τα κράτη μέλη στην Επιτροπή. 
Η εξέταση των κινδύνων, όπως προβλέπεται από την κοινοτική νομοθεσία 
(Οδηγία 93/43/ΕΟΚ σχετικά με την υγιεινή χων χροφίμων) είναι ένας από 
χους παράγονχες για την επιλογή χων προχεραιοχήχων που εφαρμόζεχαι 
αλλού πολύ και αλλού λίγο ανάλογα με χο κράχος μέλος. Οι προχεραιότηχες 
παίρνουν χη μορφή εχήσιων προγραμμάχων επιθεώρησης και 
δειγμαχοληψίας, σχοχοθεχημένων ενεργειών, μηνιαίων εκσχραχειών και 
ευρωπαϊκών συνχονισμένων προγραμμάχων. 
Εκτός από τις κεντρικές προτεραιότητες που διαβιβάζονται υπό τη μορφή 
εντολών ή συστάσεων ανάλογα με το διοικητικό σύστημα των χωρών, σε, 
όλες τις χώρες καθορίζονται προτεραιότητες που αντιστοιχούν στις 
ιδιαιτερότητες των περιοχών ή των τοπικών μονάδων. 
Φαίνεται ότι οι χώροι συλλογικής σίτισης (ιδίως οι βρεφονηπιακοί σταθμοί, 
τα σχολεία και οι οίκοι ευγηρίας) αντιπροσωπεύουν μια δραστηριότητα που 
ελέγχεται κατά προτεραιότητα στις χώρες. 
Ορισμένες χώρες ανέπτυξαν και υλοποίησαν για τον προγραμματισμό των 
ελέγχων στα ιδρύματα, ένα σύστημα αξιολόγησης των κινδύνων που 
βασίζεται σε πολλά κριτήρια που καθορίζουν το επίπεδο κινδύνου και τη 
συχνότητα των ελέγχων που πρέπει να πραγματοποιούν. Το σύστημα αυτό 
απαιτεί σημαντική υποστήριξη από πλευράς πληροφορικής καθώς και 
προγενέστερη καταχώριση όλων των ιδρυμάτων. Το σύστημα αυχό φαίνεχαι 
όχι θα αναπτυχθεί σχο σχεχικά εγγύς μέλλον, σε όλα χα κράτη μέλη και όχι θα 
ανχικαχασχήσει χο παραδοσιακό σύστημα, περισσότερο υποκειμενικό, που 
βασίζεται στην ιδία εμπειρία των ελεγκτών σχετικά με τα ιδρύματα, τις 
υπόνοιες και τη γνώση του κοινωνικοοικονομικού ιστού των περιφερειών 
συμπεριλαμβανομένων των εμπορικών κλάδων κινδύνου. 
2.5. Καταχώριση των ιδρυμάτων και υγιειονομικές άδειες 
Υπάρχει ανομοιομορφία μεταξύ των κρατών μελών. 
7-
Παρ όλί) που σχα περισσόχερα κράτη μέλη απαιχείχαι υγειονομική έγκριση 
(μεχά την υποβολή φακέλου σχις ελεγκχικές αρχές και ύσχερα από επίσκεψη 
επιθεώρησης XÎOV τελευχαίίον) για χα βιομηχανικά ιδρύματα ή για ορισμένες 
κατηγορίες και υγειονομική άδεια (από την πλευρά τ<ον ελεγκτικών αρχών) 
για τίνος χώρους π<ολήσε<ον (σταθερούς ή πλανόδιους), για τα εστιατόρια και 
τις ειοαγίογές, τέτοιες υποχρεώσεις δεν φαίνεται να υφίστανται σε'όλες τις 
χώρες ή βρίσκονται σε. στάδιο καθιέρωσης. Ελλείψει των υποχρεώσεων 
αυτών, δεν μπορεί να εξασφαλιστεί η επαρκής απογραφή και ο έλεγχος όλων 
των εγκαταστάσεων 
Ανάλογα με τις διοικητικές δομές των χωρών: 
(1) Οι κεντρικές (ένα από τα υπουργεία) ή περιφερειακές αρχές εκδίδουν 
τις υγειονομικές εγκρίσεις, πράγμα που επιτρέπει καλύτερη 
ομοιομορφία. 
(2) Οι τοπικές αρχές (συμπεριλαμβανομένων των Κοινοτήτων) χορηγούν 
τις υγειονομικές άδειες καθώς και, σε ορισμένες χώρες, τις 
υγειονομικές εγκρίσεις, πράγμα που μπορεί να έχει ίος αποτέλεσμα 
μικρότερη ομοιομορφία. 
Κάποια πρόοδος σημειώνεται σε. ορισμένες χώρες ή τοπικές μονάδες όπου η 
χρήση της πληροφορικής επιτρέπει καταγραφή όλων των ιδρυμάτων καθώς 
και των στοιχείων και των εκθέσεων των επισκέψεων, καθώς και διαβίβαση 
των καταλόγων στις άλλες ελεγκτικές αρχές. Αντιθέτως, άλλες 
επισκεφθείσες υπηρεσίες ανεγνώρισαν ότι δεν είναι σε θέση να διατηρήσουν 
αρχείο με όλα τα ιδρύματα που πρέπει να ελεγχθούν (ιδίως στον τομέα των 
εστιατορίων). 
Είναι απαραίτητη μια πιο εμπεριστατωμένη μελέτη του φακέλου αυτού. 
2.6. Συχνότητα των ελέγχων 
Η εξέταση των κινδύνων, που προαναφέρεται στο σημείο 2.4, είναι ένα 
κριτήριο που λαμβάνεται υπόψη στη συχνότητα των ελέγχων. Το κριτήριο 
αυτό έχει αναπτυχθεί πλήρως στις χώρες που εφαρμόζουν σύστημα 
πληροφορικής για τον προγραμματισμό των ελέγχων. 
Στις περισσότερες χώρες οι κεντρικές αρχές συστήνουν ή καθορίζουν 
συχνότητα που μπορεί να ποικίλλει από μια φορά το μήνα για την παραγωγή 
αναλώσιμων τροφίμων έως και μια φορά κάθε δύο χρόνια για την 
αποθήκευση κονσερβών. 
Ωστόσο, οι επισκέψεις καθώς και οι στατιστικές των ελέγχων έδειξαν ότι, 
ιδίως λόγω ανεπάρκειας σε ανθρώπινο δυναμικό, δεν μπορούν να επιτευχθούν 
8-
οι σχόχοι σε πολλές χώρες και προκύπχουν αξιοσημείωχες διαφορές σχον 
"όγκο χου ελέγχου" σχα κράτη μέλη. 
2.7. Εξουσίες των ελεγκτικών αρχών 
Οι επισκέψεις έδειξαν όχι σε όλες χις χώρες οι ελεγκτές διαθέτουν την 
απαραίτητη εξουσία για να επιβάλλουν την εφαρμογή των κανονισμών και να 
λάβουν τα απαραίτητα μέτρα σε περίπτωση κινδύνου για την υγεία, 
συνοδευόμενοι από τις αστυνομικές αρχές σε ορισμένες χώρες. 
Σε ό,τι αφορά τις εξουσίες κατάσχεσης ενός τροφίμου που παρουσιάζει 
κίνδυνο για την υγεία, αυχές δεν εκχωρούνχαι πάνχοχε σχην αρχή που είναι 
υπεύθυνη για χον έλεγχο αλλά με.ρικές φορές επίσης στην αρχή που είναι 
αρμόδια για την υγεία και η οποία πρέπει να αποφανθεί. Το ίδιο ισχύει και 
για την καχασχροφή ενός καχασχεθένχος χροφίμου για χην οποία, σε 
ορισμένες χώρες, απόφαση λαμβάνεχαι μόνο από χη δικασχική αρχή και για 
χο κλείσιμο ενός ιδρύμαχος που παρουσιάζει κινδύνους για χην υγεία, η 
απόφαση σε ορισμένες χώρες πρέπει να επικυρωθεί από την αρμόδια αρχή για 
χην υγεία ή από μια κοινοχική αρχή. 
Σε. όλες χις χώρες οι παραβάσεις, ανάλογα με χη σοβαρότητα τους, οδηγούν 
σε ειδοποιήσεις, πρόστιμα, διοικητικές ή ποινικές κυρώσεις. Πρέπει ωστόσο 
να σημειωθεί ότι εάν πολλές χώρες υιοθετούν μια προσέγγιση κατασταλτικού 
τύπου, άλλες χώρες τάσσονται υπέρ μιας διαπαιδαγωγικής συμπεριφοράς 
ίΐπέναντι στις επιχειρήσεις, εκτός από την περίπτωση σοβαρής παράβασης, 
έτσι ώστε αυτές να διορθώνουν τα σφάλματα τους, πράγμα που 
(χντικατοπτρίζεται στις σχαχισχικές που αφορούν χις παραβάσεις. Η γενική 
χάση φαίνεχαι ωσχόσο να εξελίσσεχαι προς χη διαπαιδαγώγηση. 
2.8. Θέματα για τα οποία εντοπίστηκαν ελλείψεις στον έλεγχο 
(1) Το σύσχημα HACCP σχις επιχειρήσεις 
Όπως συμβαίνει και με χην καχάρχιση επιθεωρηχών σχο σύσχημα HACCP, η 
καθιέρωση χου συσχήμαχος σχις επιχειρήσεις σημειώνει καθυσχερήσεις 
ίχλλού μεγαλύχερες και αλλού μικρόχερες σε όλα χα κράχη μέλη (ωσχόσο σε 
μερικές σπάνιες περιπχώσεις χα κράχη προβλέπουν γενικευμένη εφαρμογή 
χου συσχήμαχος για χο 1997), σύμφωνα με χις δηλώσεις που έλαβαν οι 
ελεγκχικές αρχές και με ορισμένες μεμονωμένες επισκέψεις που 
πραγμαχοποιήθηκαν. 
Οι κλάδοι χων μικρών επιχειρήσεων, χων εσχιαχορίων και κυρίως χου 
λιανικού εμπορίου (καμία εφαρμογή σε όλα σχεδόν χα κράχη μέλη) είναι οι 
κλάδοι σχους οποίους η καθυσχέρηση είναι πολύ μεγαλύχερη απ' ό,χι σχις 
μεγάλες βιομηχανικές επιχειρήσεις. Ορισμένα κράτη εξεχάζουν χο 
ενδεχόμενο να απαιτήσουν από χο λιανικό εμπόριο την εφαρμογή οδηγών 
καλής πρακτικής αντί για το σύστημα HACCP. Η προετοιμασία αυτών των 
οδηγών καλής πρακτικής σημειώνει μικρότερη ή μεγαλύτερη πρόοδος 
ανάλογα με τακράτη μέλη. 
Σε ορισμένα κράτη μέλη, όπου η θεώρηση χου ελέγχου είναι διαπαιδαγωγική, 
οι υπάλληλοι συνεργάζονχαι για την εκπόνηση χων συσχημάχων HACCP σχις 
μικρές επιχειρήσεις και χα εμπορικά καχασχήμαχα. Η βοήθεια αυχή ωσχόσο 
μπορεί να οδηγήσει σε μια κάποια διάσταση με χο ρόλο χους χων ελεγκχών. 
II καθυσχέρηση στην εφαρμογή χου συστήματος HACCP αντιστοιχεί στην 
ουσία σε. μη συμμόρφωση με χις απαιτήσεις της οδηγίας 93/43/ΕΟΚ σχετικά 
με την υγιεινή XÎOV χροφίμων. 
(2) Αλλα θέματα 
Σε πολλά κράτη μέλη φάνηκε ότι οι έλεγχοι που αφορούν το χημικό κίνδυνο 
και ιδίως τις πρόσθετες ουσίες, τις προσμίξεις και τα υλικά που έρχονται σε 
επαφή με τα τρόφιμα, δεν πραγματοποιούνται επαρκώς. 
2.9. Έλεγχοι των εισαγόμενων τροφίμων 
Υπάρχει ανομοιομορφία μεταξύ των κρατών μελών λόγω ιδίως των 
διαφορετικών συστημάτων που εφαρμόζουν. Τα συστήματα αυτά μπορεί να 
είναι: 
(1) Έλεγχοι στα σημεία εισόδου στην Κοινότητα, με συνεργασία 
μεταβλητής έντασης, ανάλογα με το κράτος, με τις τελωνειακές αρχές: 
συστηματικοί έλεγχοι τίον εγγράφίον ή έλεγχοι περιοριζόμενοι σε. 
ορισμένα τρόφιμα ανάλογα με το κράτος και αναλύσεις παρτίδιον σε. 
τυχαία δείγματα ή σε περίπτίοση υπόνοιας, για όλα ή ορισμένα 
τρόφιμα. 
(2) Έλεγχοι τροφίμων όταν κυκλοφορούν στην αγορά στην ίδια βάση με χα 
χρόφιμα ευρωπαϊκής παραγωγής. 
(3) Εφαρμογή χης αρχής χης καχαρχήν ευθύνης χου εισαγωγέα με 
επαλήθευση χων συσχημάχων εσωχερικού ελέγχου (κυρίως HACCP), 
που εφαρμόζονχαι από χον εισαγωγέα για να διασφαλισθεί η 
συμμόρφωση χων εισαγόμενων χροφίμων με χις κοινοτικές και εθνικές 
διατάξεις. 
Προκύπτουν διαφορές μεταξύ κρατών σε ό,τι αφορά "τον όγκο ελέγχου" των 
εισαγόμενων τροφίμων και έχουν ως αποτέλεσμα, σε ορισμένες περιπτώσεις, 
ένα πΐί) ελαστικό σύστημα για τα εισαγόμενα τρόφιμα σε σχέση με τα 
κοινοτικά τρόφιμα. 
Ο φάκελος αυτός θα πρέπει να αποτελέσει το αντικείμενο πιο 
εμπεριστατωμένης επιτόπιας μελέτης. 
2.10. Ενημέρωση των ελεγκτών -ενημέρωση των καταναλωτών 
Το επίπεδο της ενημέρωσης των υπαλλήλων σε ό,τι αφορά ιδίως τη 
νομοθεσία και την εφαρμογή της, τη νομολογία, τις διαδικασίες επιθεώρησης 
και δειγματοληψίας (διακρινόμενες μερικές φορές ανά είδος ιδρύματος και 
-10-
τροφίμων) 7ΐοικίλλουν ανάλογα με τα κράτη μέλη. Το ίδιο ισχύει και για τις 
πληροφορίες για. την ασιράλεια το>ν τροφίμων που προορίζονται για τους 
Μπαναλίοτές. 
Μια πιο εμπεριστατωμένη μελέτη στους τομείς αυτούς θα ήταν σκόπιμη, με 
σκοπό κυρίίος τη δια'δόση τιον πληροφοριών στα κράτη μέλη. 
2.11. Κατάρτιση των υπαλλήλων του κλάδου τροφίμων 
Σε ορισμένες χώρες απαιτείται επαγγελματική κατάρτιση για τους 
υπαλλήλους. Σε ορισμένες άλλες οι ελεγκτικές συμμετέχουν στην κατάρτιση 
στον τομέα της υγιεινής των υπαλλήλων, ιδίως με μαθήματα ή διαλέξεις ή με 
την έκδοση φυλλαδίων. Το θέμα αυτό θα πρέπει να αποτελέσει το 
αντικείμενο συμπληρωματικών πληροφοριών. 
2.12. Αξιολόγηση των ελεγκτικών υπηρεσιών 
Ενώ σε. ορισμένες χώρες, η αξιολόγηση, από τις κεντρικές αρχές, τίον 
επιδόσεων τίον υπηρεσιών που εκτελούν τους ελέγχους περιορίζεται, 
ορισμένες φορές για λόγους που σχετίζονται με τη συγκρότηση της χώρας, 
στην εξέταση των στατιστικών ελέγχων που προέρχονται από τις υπηρεσίες 
αυτές, άλλες χώρες έχουν καθιερώσει ή καθιερώνουν ένα σύστημα 
εσωτερικού, επί του παρόντος, ελέγχου και επαλήθευσης. Το-σύστημα αυτό 
αναπτύσσεται παράλληλα με την καθιέρωση της διασφάλισης της ποιότητας 
στις υπηρεσίες. 
Η εξέλιξη στον τομέα αυτό θα πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο 
παρακολούθησης. 
2.13. Εργαστήρια ανάλυσης 
Τα εργαστήρια που χρησιμοποιούνται για τον επίσημο έλεγχο είναι γενικά τα 
δημόσια εργαστήρια αλλά υπάρχουν επίσης και ιδιωτικά εργαστήρια. 
Διαδικασία διαπίστευσης των εργαστηρίων που προβλέπεται από την οδηγία 
93/99/ΕΟΚ, βρίσκεχαι σε ένα στάδιο λίγο ή πολύ προχωρημένο, ανάλογα με 
τα κράτη μέλη, και σε ορισμένες περιπτώσεις είναι αμφίβολο εάν θα τηρηθεί 
η προθεσμία της 01.11.1998. Οι οργανισμοί διαπίστευσης είναι γενικά 
ιδιωτικοί οργανισμοί και συχνά η διαπίστευση ενός εργαστηρίου προχωρεί 
ανάλογα με τον κλάδο της δραστηριότητας. Ανάλογα με τις χώρες επιλέγεται 
το αν η έγκριση θα δοθεί μετά από μεμονωμένες δοκιμές ή μετά από σειρά 
δοκιμών. 
Σε πολλές χώρες τα εργαστήρια διεξάγουν εκτός από τις επίσημες αναλύσεις 
και ιδιωτικές αναλύσεις, πράγμα το οποίο δεν αποκλείει τελείως τις 
συγκρούσεις συμφερόντων. 
Ο ρόλος που διαδραματίζουν τα εργαστήρια στον καθορισμό των 
προτεραιοτήτων ελέγχου ποικίλλει ανάλογα με τις χώρες. 
11 
3. ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ 
Σΰμ.ί|)ΐονα με. τα αποτελέσματα XÎOV αρχικί'ον επισκέψε.ιον, προκύπτει ότι, σύμφωνα 
με το άρθρο 5 της οδηγίας 9V99/EOK, οι επισκέψεις αυτές πρέπει να συνεχιστούν 
ώστε να αποκτηθούν συμπληροιματικές πληροφορίες και να γίνει εμβάθυνση σε 
ορισμένα ζητήματα σε πολλούς τομείς, ώστε η αξιολόγηση των συστημάτων 
ελέγχου να είναι πληρέστερη, ιδίως σε ό,τι αφορά: 
3.1. Συμπληρωματικές πληροφορίες και ενημέρωση με νέα στοιχεία 
(1) αρμοδιότητες και δραστηριότητες ορισμένων υπουργείων, υπηρεσιών και 
συντονιστικών επιτροπών 
(2) δραστηριότητες των υπηρεσιών της τοπικής αυτοδιοίκησης σε ορισμένες 
χώρες· 
(3) πρόοδος της διαπίστευσης των εργαστηρύον. 
Κάθε σημαντική αλλαγή στη διοικητική δομή των υπηρεσιών ελέγχου μιας χώρας 
θα πρέπει Vit συνεπάγεται και νέα αποστολή αξιολόγησης. 
3.2. Εμβάθυνση σε. ορισμένα θέματα 
( 1 ) κατάρτιση το>ν υπαλλήλων ελέγχου, συνεχής κατάρτιση· 
(2) ενημέρωση και οδηγίες από τις ελεγκτικές αρχές προς τους υπαλλήλους 
τους· ενημέρωση των καταναλωτών 
(3) αξιολόγηση των ελεγκτικών υπηρεσιών από τις εθνικές ή περιφερειακές 
αρχές· 
(4) άδεια, καταχώριση των ιδρυμάτων που αποτελούν αντικείμενο ελέγχου· 
(5) κατάρτιση του προσίοπικού του κλάδου τροφίμων. 
3.3. Αξιολόγηση των ελεγκτικών δραστηριοτήτων επιτόπου, συνοδεύοντας 
τους υπαλλήλους 
( 1 ) έλεγχοι των εισαγόμενων τροφίμων 
(2) έλεγχοι σχετικά με το σύστημα HACCP στις επιχειρήσεις· 
(3) έλεγχοι που αφορούν τις πρόσθετες ουσίες, τις προσμίξεις, τα υλικά που 
έρχονται σε επαφή με τα τρόφιμα· 
(4) έλεγχοι στους τομείς προτεραιότητας όπως η συλλογική σίτιση· 
(5) τρόποι ελέγχου των επιχειρήσεων και δειγματοληψιών των τροφίμων. 
12 
Προβλέπεται η διοργάνίοση, από τον Ιανουάριο του 1998, μιας επίσκεψης 
διάρκειας μιας εβδομάδας σε κάθε κράτος μέλος, ώστε να συνδυασθεί η συλλογή 
συμπληρίοματικών πληροφοριών και η εμβάθυνση σε ορισμένα θέματα, με την 
επιτόπια αξιολόγηση τίον ελεγκτικών δραστηριοτήτων. 
Επίσης θα πρέπει να είναι δυνατό να διοργανώνονται ανά πάσα στιγμή επείγουσες 
αποστολές ιδίως στις ακόλουθες περιπτώσεις: 
( 1 ) συνοδευτική αποστολή με τους ελεγκτές σε μία επιχείρηση για την οποία 
έχε.ι υπάρξει επείγουσα προειδοποίηση και ενδεχομένως σε άλλες 
επιχειρήσεις του ίδιου κλάδου. 
(2) αποστολή που απορρέει από την υιοθέτηση της ρήτρας διαφύλαξης σχετικά 
με μια τρίτη χώρα κατ' εφαρμογή του άρθρου 10 της οδηγίας 93/43/ΕΟΚ 
σχετικά με την υγιεινή. 
-13 

ISSN 0254-1483 
COM(98) 37 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 03 10 17 15 
Αριθ. καταλόγου : CB-CO-98-061-GR-C 
ISBN 92-78-30821-8 
Υπηρεσία Ιίπιοήμων Ιίκόόσιωνχων ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
Ι .-29S5 Λουξεμβούργο