Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Πρόληψη των νέων εμποδίων στην ενιαία αγορά» (Παρατηρητήριο της ενιαίας αγοράς) (98/C 157/11)

Στις 10 Ιουλίου 1997 και σύμφωνα με το άρθρο 23 παράγραφος 3 του Εσωτερικού της Κανονισμού, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση με θέμα την «Πρόληψη των νέων εμποδίων στην ενιαία αγορά».

Το τμήμα βιομηχανίας, εμπορίου, βιοτεχνίας και υπηρεσιών, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 4 Μαρτίου 1998 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Vever.

Κατά την 353η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 25ης Μαρτίου 1998), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε, με 76 ψήφους υπέρ, 7 κατά και 6 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η Ευρωπαϊκή Ένωση επεξεργάζεται σήμερα, κατά πρωτοβουλία της Επιτροπής, ένα σχέδιο δράσης για την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς μέχρι το τέλος του 1998. Τόσο στο πνεύμα όσο και στο χρονοδιάγραμμά του, το σχέδιο δράσης ανταποκρίνεται στις ευχές που είχε εκφράσει και η ΟΚΕ ήδη το 1995, δηλαδή να δοθεί νέα πνοή στις εργασίες, οι οποίες έτειναν να λιμνάσουν, και να εδραιωθούν στην ενιαία αγορά οι καθοριστικές εξελίξεις που επιβάλλει η καθιέρωση του ευρώ.

1.2. Υποστηρίζοντας σθεναρά το σχέδιο δράσης, η ΟΚΕ υπενθύμισε, μετά από ακρόαση που διοργάνωσε στις 5 Μαρτίου 1997, ότι δεν αρκεί να υιοθετηθούν οι τελευταίες εναπομένουσες κοινοτικές οδηγίες για να εξασφαλισθεί η ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων, των αγαθών, των υπηρεσιών και των κεφαλαίων. Ένα αποφασιστικό στοιχείο για τη σταθερή λειτουργία της ενιαίας αγοράς είναι να εξευρεθούν κατάλληλα μέσα για την πρόληψη στην πηγή της δημιουργίας νέων εμποδίων, που δημιουργούνται από τη διαρκή και διευρυνόμενη ροή συνεχώς νέων εθνικών ρυθμίσεων. Παρόλες τις οδηγίες που έχουν ήδη υιοθετηθεί και τις απτές προόδους που έχουν επιτευχθεί στην ελευθέρωση των ενδοκοινοτικών συναλλαγών, είναι ακόμη πολύ πιο εύκολο να εισαχθεί ένα νέο εμπόδιο στην ενιαία αγορά παρά να αποτραπεί εκ των προτέρων ή να επανορθωθεί εκ των υστέρων σε κοινοτικό επίπεδο.

1.3. Με την έκδοση μιας γνωμοδότησης πρωτοβουλίας για την πρόληψη των νέων εμποδίων στους κόλπους της ενιαίας αγοράς, η ΟΚΕ επιθυμεί να επιστήσει την προσοχή των κοινοτικών οργάνων και των κρατών μελών σ' αυτήν την ουσιώδη πτυχή της ολοκλήρωσης της ενιαίας αγοράς, που είναι ακόμη πολύ παραμελημένη. Η επιτυχία του σχεδίου δράσης θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τη σημασία που θα δοθεί στα μέσα αποτελεσματικής και μακρόπνοης θεραπείας της υπερβολικής δημιουργίας νέων εμποδίων στην πηγή τους.

2. Το νομικό καθεστώς που διέπει τις εθνικές νομοθετικές ρυθμίσεις

2.1. Η λειτουργία της ενιαίας αγοράς αποσκοπεί στον συμβιβασμό της ελεύθερης εγκατάστασης και κυκλοφορίας με την κοινωνική μέριμνα και την προστασία της υγείας του καταναλωτή και του περιβάλλοντος και περιλαμβάνει συγκεκριμένες κατανομές αρμοδιοτήτων μεταξύ του κοινοτικού, του εθνικού και ενδεχομένως του περιφερειακού επιπέδου. Ο μηχανισμός της στηρίζεται σε τέσσερα κύρια στοιχεία: καταρχήν υποχρέωση να καταργηθούν οι εθνικοί περιορισμοί των συναλλαγών, σύγκλιση των εθνικών νομοθεσιών στους τομείς που απαιτούνται για τη λειτουργία της ενιαίας αγοράς, αμοιβαία αναγνώριση των εθνικών ρυθμίσεων, η οποία θα επιτρέψει την ελεύθερη κυκλοφορία, και προηγούμενη γνωστοποίηση των εθνικών νομοθετικών σχεδίων που ενδέχεται να έχουν επιπτώσεις στην ενιαία αγορά (η οποία συμπληρώνεται με δυνατότητα a posteriori ελέγχου).

2.2. Τα άρθρα 30-36 της Συνθήκης επιβάλλουν στα κράτη μέλη να καταργήσουν όλους τους ποσοτικούς περιορισμούς επί των εισαγωγών, καθώς και τα μέτρα ισοδύναμου αποτελέσματος, με την επιφύλαξη ορισμένων επιτακτικών αναγκών, οι οποίες μπορούν να αποτελέσουν αίτιο διατήρησης περιοριστικών εθνικών διατάξεων. Αυτές οι επιτακτικές ανάγκες, οι οποίες δικαιολογούνται κυρίως ως μέριμνα για την προστασία των καταναλωτών ή του περιβάλλοντος, δεν πρέπει να αποτελούν ούτε μέσο αυθαίρετων διακρίσεων ούτε συγκαλυμμένο περιορισμό του εμπορίου μεταξύ των κρατών μελών. Πρέπει να είναι τεκμηριωμένες και αναλογικές και να ελέγχονται από την Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Έτσι, η νομολογία (απόφαση «Cassis de Dijon») ορθώς υπενθύμισε ότι η ελεύθερη κυκλοφορία πρέπει να παραμείνει ο κανόνας και οι εθνικοί περιορισμοί η εξαίρεση. Παρατηρείται, ωστόσο, σήμερα μια τάση των κρατών μελών να αναπτύσσουν μεγάλη νομοθετική δραστηριότητα στον τομέα του άρθρου 36.

2.3. Προκειμένου να προωθήσει μια στοιχειώδη σύγκλιση αυτών των εθνικών νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων, η Ευρωπαϊκή Ένωση αναγκάσθηκε να υιοθετεί, ανάλογα με τις εκάστοτε ανάγκες, ειδικά μέτρα που θα συμβάλλουν στην εγκαθίδρυση και τη λειτουργία της ενιαίας αγοράς (άρθρο 100 Α). Σ' αυτή τη διάταξη στηρίζεται ουσιαστικά η νομοθεσία που αποσκοπεί στην προσέγγιση των διατάξεων των κρατών μελών λόγω της ενιαίας αγοράς, η οποία αποφασίζεται με ειδική πλειοψηφία από το Συμβούλιο βάσει της διαδικασίας συναπόφασης του Κοινοβουλίου (πλην των διατάξεων που αφορούν τη φορολογία και την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων). Αυτή η κοινή νομοθεσία αποσκοπεί, σύμφωνα με την ίδια τη Συνθήκη, σε ένα «υψηλό επίπεδο προστασίας» σε θέματα υγείας, ασφάλειας, προστασίας του περιβάλλοντος και προστασίας των καταναλωτών, αλλά αφήνει στα κράτη μέλη ένα συχνά σημαντικό περιθώριο ελευθερίας να εκδίδουν συμπληρωματικά μέτρα, πράγμα που, χωρίς την κατάλληλη εποπτεία, ενδέχεται να οδηγήσει σε νέο κατακερματισμό της ενιαίας αγοράς.

2.4. Η Ευρωπαϊκή Ένωση προσπαθεί, πάντως, να αναπτύξει μηχανισμούς ισοδυναμίας των μέτρων που εφαρμόζονται στα κράτη μέλη, ώστε να εξασφαλισθεί μια αμοιβαία αναγνώριση που θα διατηρεί την ελεύθερη κυκλοφορία στο εσωτερικό της ενιαίας αγοράς ακόμη και σε περιπτώσεις έλλειψης εναρμόνισης ή εναρμόνισης μόνο εν μέρει (άρθρο 100 Β). Όμως, αυτοί οι μηχανισμοί δεν εφαρμόζονται ακόμα με αποτελεσματικό και απλουστευμένο τρόπο σε όλα τα κράτη μέλη.

2.5. Για να εξασφαλίσει τη διαφάνεια και τον έλεγχο των πρωτοβουλιών των κρατών μελών που ενδέχεται να έχουν επιπτώσεις στη λειτουργία της ενιαίας αγοράς, η οδηγία 83/189/ΕΟΚ καθιέρωσε μια διαδικασία προηγούμενης ενημέρωσης, η οποία ολοκληρώθηκε την 1η Ιανουαρίου 1997 (απόφαση 3052/95) με την υποχρέωση γνωστοποίησης των ατομικών μέτρων που μπορεί να παρεμποδίζουν τις αναγκαίες αναγνωρίσεις και η οποία σήμερα καλύπτει όλα τα γεωργικά και βιομηχανικά προϊόντα. Η ρύθμιση αυτή επιβάλλει σε κάθε κράτος μέλος να ενημερώνει την Επιτροπή, και διαμέσου αυτής τα άλλα κράτη μέλη, για τα τεχνικά ρυθμιστικά του σχέδια που ενδέχεται να έχουν επήρεια στη λειτουργία της ενιαίας αγοράς. Καθιερώνει την απαγόρευση της εφαρμογής οποιουδήποτε μέτρου επί ένα τρίμηνο, για να μπορέσει η Επιτροπή, αφού λάβει τις παρατηρήσεις των άλλων κρατών μελών και διαβουλευθεί με τους ενδιαφερόμενους βιομηχανικούς κύκλους, να εξετάσει τα μέτρα και, αν υπάρχει λόγος, να λάβει πρωτοβουλίες εναντίον τους (αίτηση παράτασης του status quo από τρεις σε έξι μήνες, αίτηση τροποποίησης των γνωστοποιηθέντων σχεδίων, ενδεχόμενη αιτιολογημένη γνώμη που να θέτει σε κίνηση τη διαδικασία για παράβαση).

2.6. Η Επιτροπή μπορεί έτσι να επαληθεύει τις επιπτώσεις των γνωστοποιούμενων μέτρων στην ενιαία αγορά, τη συμμόρφωσή τους με τους κοινοτικούς κανόνες - Συνθήκη και κανονισμούς -, το βάσιμο και την αναλογικότητά τους όταν δημιουργούν εμπόδια. Σε γενικές γραμμές, αυτή η διαδικασία της προηγούμενης ενημέρωσης και ελέγχου λειτουργεί αποδοτικά, αλλά ο πολλαπλασιασμός των κοινοποιήσεων δείχνει ότι χρειάζονται πολλά ακόμη να γίνουν για να επιβληθεί μια καλύτερη πειθαρχία στα κράτη μέλη. Εξάλλου, η διαδικασία παραμένει προς το παρόν περιορισμένη στα ρυθμιστικά σχέδια που αφορούν τα προϊόντα και όχι και τις υπηρεσίες, παρόλο που η Επιτροπή έχει παρουσιάσει προτάσεις για την επέκτασή της στις υπηρεσίες της κοινωνίας των πληροφοριών, προτάσεις που έχουν εγκριθεί από την ΟΚΕ και βρίσκονται στη διαδικασία έγκρισης σε άλλα όργανα.

2.7. Η Συνθήκη προβλέπει, επίσης, τη δυνατότητα ελέγχου εκ των υστέρων, όχι μόνο από πλευράς της Επιτροπής, αλλά και κάθε κράτους μέλους, και τη δυνατότητα κίνησης βάσει αυτού της διαδικασίας για παράλειψη. Όμως, αυτή η διαδικασία πολύ σπάνια φαίνεται να οδήγησε στην εφαρμογή τέτοιων μέτρων στην πράξη.

2.8. Τέλος, οι διατάξεις που αφορούν την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων εμπίπτουν μερικώς μόνο στις κοινοτικές διαδικασίες. Αφορούν επίσης ζητήματα πολιτικής και δικαστικής τάξεως και ασφαλείας και ζητήματα που σχετίζονται με υπηκόους τρίτων χωρών, τη λειτουργία του «τρίτου πυλώνα» που θεσπίζει η Συνθήκη του Μάαστριχτ, ο οποίος υπόκειται σε ειδικές διαδικασίες συνεργασίας των κυβερνήσεων. Η νέα Συνθήκη του Άμστερνταμ προσπάθησε, ωστόσο, να ενισχύσει τις διασυνδέσεις κοινοτικών και διακυβερνητικών αρμοδιοτήτων σ' αυτόν τον τομέα, με πιο εξελικτικούς και συνεργασιακούς όρους. Λόγω αυτών τους των ιδιαιτεροτήτων, οι διατάξεις που αφορούν την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων δεν αναφέρονται στην παρούσα γνωμοδότηση παρά μόνο ενδεικτικώς. Θα πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο βαθύτερου προβληματισμού της ΟΚΕ σε διευρυμένο πλαίσιο.

3. Πρόσφατη εξέλιξη των εθνικών κανονιστικών ρυθμίσεων

3.1. Διαπιστώνεται κατ' αρχάς σαφής αύξηση των εθνικών κανονιστικών πράξεων που ενδέχεται να δημιουργήσουν νέα εμπόδια. Οι ετήσιες γνωστοποιήσεις στην Επιτροπή ανήλθαν, από ρυθμό 350 περίπου κατά τα πρώτα έτη εφαρμογής της διαδικασίας 83/189/ΕΟΚ, σε περίπου 450 κατά τα επόμενα έτη και έφθασαν τον αριθμό-επίδοση των 900 το 1997. Έστω και αν διαπιστώνεται ότι ο αριθμός αυτός συμπεριλαμβάνει την εξαιρετική περίπτωση 230 καθυστερημένων κοινοποιήσεων της Ολλανδίας, οι 670 υπόλοιπες κοινοποιήσεις του 1997 αντιπροσωπεύουν μια εντονότατη αύξηση της τάξεως του 40 % μέσα σε ένα έτος. Βεβαίως, αυτό αποδεικνύει ότι η διαδικασία λειτουργεί και ότι τα κράτη σέβονται τις υποχρεώσεις τους για κοινοποίηση. Αυτό, όμως, εκφράζει έναν πολλαπλασιασμό των εθνικών νομοθετικών σχεδίων που υποβάλλει την Επιτροπή σ' ένα πολύ βαρύ έργο εποπτείας, το οποίο δεν αφορά μόνο τη ΓΔ XV και τη ΓΔ ΙΙΙ, αλλά και τις άλλες ενδιαφερόμενες ΓΔ ανάλογα με τις τεχνικές τους αρμοδιότητες.

3.2. Ένας επιβαρυντικός παράγοντας είναι ότι αυτές οι νέες εθνικές πρωτοβουλίες επικεντρώνονται τα τελευταία χρόνια ως επί το πλείστον (90 %) σε τομείς θεωρητικώς εναρμονισμένους. Σε τομεακό επίπεδο, πρόκειται κυρίως για τις τηλεπικοινωνίες, τα γεωργικά προϊόντα και τα τρόφιμα, τις οικοδομές και τα δημόσια έργα, τις μηχανολογικές κατασκευές και τις μεταφορές. Οι σχετικές τεχνικές ρυθμίσεις αφορούν κυρίως την υγιεινή, την υγεία και την ασφάλεια, την προστασία του καταναλωτή και το περιβάλλον. Οι αιτίες αυτής της κατάστασης είναι πολλές και ποικίλες. Αφενός, πρόκειται για τομείς και πεδία που η δημόσια εξουσία έχει περισσότερους λόγους να ρυθμίσει από ό,τι άλλα, είτε σε κοινοτικό είτε σε εθνικό επίπεδο. Αφετέρου, η κοινοτική νομοθεσία έχει αφήσει περιθώριο για εθνικές ρυθμίσεις, καθόσον επικεντρώνεται κυρίως στις «ουσιώδεις απαιτήσεις». Όμως, αν και στον τομέα της υγείας και της ασφάλειας η Επιτροπή φροντίζει αυτές οι ουσιώδεις απαιτήσεις να συνιστούν τόσο κατώτερες όσο και ανώτερες προδιαγραφές, τα κράτη μέλη τείνουν μερικές φορές να θεωρήσουν ότι μπορούν να προσθέτουν συμπληρωματικές προδιαγραφές, διατηρώντας ταυτόχρονα, στους τομείς της προστασίας του καταναλωτή και της προστασίας του περιβάλλοντος, πραγματικά περιθώρια ελευθερίας να εκδίδουν κανόνες που υπερβαίνουν αυτές τις κοινές προδιαγραφές.

3.3. Πρέπει επίσης να μνημονευθεί, πέρα από την πάντα έντονη αλληλοεπικάλυψη των εθνικών τεχνικών ρυθμίσεων, η ανάπτυξη εθνικών ή και περιφερειακών σημάτων και ετικετών, τα οποία, χωρίς να έχουν δεσμευτικό νομικό αποτέλεσμα, μπορούν επίσης να συμβάλουν στην παρεμπόδιση της ελεύθερης εμπορίας στην κλίμακα της ενιαίας αγοράς. Η αμοιβαία αναγνώριση των εθνικών πιστοποιητικών επίσης παρεμποδίζεται ενίοτε από ορισμένους αγοραστές που επιμένουν να απαιτούν στην πράξη την απόκτηση εθνικού πιστοποιητικού.

3.4. Η ανάλυση των κοινοποιήσεων από την Επιτροπή αποκάλυψε ότι το ένα τρίτο δεν απαιτούσε καμία παρατήρηση από πλευράς της, ενώ ένα τρίτο επιδέχονταν ελάσσονες παρατηρήσεις και ένα τρίτο παρατηρήσεις πολύ πιο σημαντικές, που οδήγησαν την Επιτροπή να ζητήσει παράταση της απαγόρευσης εφαρμογής του κοινοποιηθέντος σχεδίου από 3 σε 6 μήνες. Συνολικά, μπορεί να θεωρηθεί ότι μία στις δύο κοινοποιήσεις έθετε πραγματικό πρόβλημα, λιγότερο ή περισσότερο σημαντικό, από τη σκοπιά του κοινοτικού δικαίου. Στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων, τα κράτη συμμορφώθηκαν με τις παρατηρήσεις της Επιτροπής, η οποία τους ζητούσε να τροποποιήσουν το σχέδιο ή, τουλάχιστον, να συμπεριλάβουν ρήτρα αμοιβαίας αναγνώρισης των προϊόντων που εισάγονται από άλλο κράτος μέλος.

3.5. Σημειώνεται, επίσης, ότι μέσω αυτής της διαδικασίας κοινοποίησης τα κράτη μέλη απέκτησαν και τα ίδια τη δυνατότητα να αλληλοελέγχονται και να κοινοποιούν στην Επιτροπή εμπεριστατωμένες γνώμες για τις πρωτοβουλίες που κρίνουν ότι δημιουργούν πρόβλημα. Καλούνται έτσι να ασκούν ένα είδος συλλογικού, κοινού ελέγχου, τον οποίο και πράγματι ασκούν, αφού παρεμβαίνουν σχεδόν εξίσου συχνά με την ίδια την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, πράγμα που καταδεικνύει τη χρησιμότητα αυτής της διαδικασίας.

3.6. Υπογραμμίζεται, τέλος, ότι αυτή η αύξηση των εθνικών κανονιστικών ρυθμίσεων συνέπεσε με μια αντίθετη εξέλιξη της κοινοτικής νομοθεσίας, η οποία παρουσίασε σαφή μείωση κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών. Αυτή η συρρίκνωση της κοινοτικής νομοθεσίας οφείλεται σε δύο λόγους: πρώτον, ότι η πλειοψηφία των αναγκαίων οδηγιών για τη λειτουργία της ενιαίας αγοράς είχε υιοθετηθεί νωρίτερα με το πρόγραμμα του 1992 και, δεύτερον, ότι η έμφαση που δόθηκε κατά τα τελευταία χρόνια στο στόχο της ελάφρυνσης της κοινοτικής νομοθεσίας, ιδίως μέσω των συστάσεων της έκθεσης Molitor, παρακίνησε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επικεντρώσει και πάλι τις προτάσεις της (προσέγγιση του «καλύτερου νομοθετικού έργου») και να υποβάλει λιγότερες νέες προτάσεις από ό,τι κατά το παρελθόν.

3.7. Υφίσταται, ως εκ τούτου, μια σαφώς άνιση κατάσταση σε ποσοτικό επίπεδο. Κατά την περίοδο 1992-1994 τα κράτη μέλη υιοθέτησαν 1346 εθνικά κανονιστικά μέτρα, ενώ η Κοινότητα μόνο 116. Και τα κράτη που υποστήριξαν με το μεγαλύτερο σθένος την ανάγκη περιορισμού των κοινοτικών ρυθμίσεων (όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γερμανία και η Γαλλία) είναι παραδόξως αυτά που κοινοποίησαν τον μεγαλύτερο αριθμό νέων εθνικών σχεδίων. Επίσης, ενώ η κοινοτική νομοθεσία είναι εκ φύσεως απορρυθμιστική, αφού αποσκοπεί στη μετατροπή 15 διαφορετικών διατάξεων σε μία και μόνη, οι εθνικές νομοθεσίες δεν κάνουν κατ' αρχήν ποτέ τίποτα άλλο από το να προσθέτουν νέα μέτρα χωρίς να καταργούν κανένα (έστω και αν τα μέτρα αυτά ενδέχεται να δικαιολογούνται, σε δεδομένο πλαίσιο, για την προστασία του πολίτη ή του καταναλωτή).

4. Λόγοι που συνηγορούν υπέρ της αποκατάστασης της ισορροπίας

4.1. Αν δεν υπάρξει πιο αποτελεσματική αντίδραση στη δημιουργία εμποδίων στην πηγή, η ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς θα μοιάζει με ορίζοντα που συνεχώς απομακρύνεται όσο προχωρούμε προς τον στόχο (όσο και αν είναι αναπόφευκτο να διατηρηθούν και ορισμένες εθνικές ή/και περιφερειακές διαφορές σε μια ενιαία αγορά που θεωρείται «ολοκληρωμένη»). Εξάλλου, ακόμη και αφού υιοθετηθούν οι κύριες οδηγίες, η διατήρηση της ομαλής λειτουργίας της ενιαίας αγοράς θα παραμείνει ένα μόνιμο πρόβλημα, το οποίο θα πρέπει να βρίσκει κάθε φορά κατάλληλες «αυτοδιορθωτικές» λύσεις.

4.2. Ομοίως, δεν θα υπάρξει ικανοποιητική αντίδραση στην ελάφρυνση, την απλοποίηση και τη διασαφήνιση των ρυθμίσεων της ενιαίας αγοράς, αν το θέμα αυτό δεν αποτελέσει αντικείμενο προβληματισμού και δράσεων που να καλύπτουν και τις ρυθμίσεις του εθνικού και του περιφερειακού επιπέδου.

4.3. Φαίνεται επίσης αναγκαίο να αλλάξει η συμπεριφορά των κρατών με την προσέγγιση της καθιέρωσης του ευρώ. Όπως το σύμφωνο σταθερότητας και ανάπτυξης επιβάλλει τη σύγκλιση των οικονομικών και δημοσιονομικών πολιτικών, έτσι και η λειτουργία της ενιαίας αγοράς με ενιαίο νομισματικό καθεστώς θα πρέπει να προκαλέσει μια μεγαλύτερη σύγκλιση των εθνικών νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων και, κατά πάσα πιθανότητα, ένα συνεχές μέλημα «ευρωσυμβατότητας».

4.4. Πρέπει, ακόμη, να υπάρχει εποπτεία για την ενίσχυση της διαφάνειας των νέων εθνικών μέτρων προκειμένου να αρθούν οι κίνδυνοι παρέκκλισης που θα μπορούσαν ενδεχομένως να προκύψουν από δύο καινοτομίες της Συνθήκης του Άμστερνταμ που υπογράφηκε το 1997. Για την ακρίβεια, η νέα Συνθήκη αφήνει στα κράτη μέλη την ευχέρεια, όχι μόνο να διατηρήσουν, αλλά και να θεσπίσουν εθνικούς κανόνες αυστηρότερους από την κοινοτική νομοθεσία άρθρο 95.5 (πρώην 100α4), ενώ το μόλις προηγούμενο άρθρο 95.3 (πρώην 100α3) παρέχει ήδη στα κράτη μέλη υψηλό βαθμό προστασίας των υπηκόων τους. Αν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διατηρήσει το δικαίωμα ελέγχου αυτών των μέτρων για προθεσμία ενός εξαμήνου, η συμφωνία της θεωρείται σιωπηρώς δεδομένη μετά την πάροδο αυτής της περιόδου. Από την άλλη πλευρά, τα κράτη μέλη μπορούν να ενισχύουν, στον τομέα του περιβάλλοντος μέσω του άρθρου 176 (πρώην 130τ), τα μέτρα που υιοθετεί η Ευρωπαϊκή Ένωση βάσει του άρθρου 176 (πρώην 130τ).

4.5. Τέλος, αυτό το θέμα θα αποκτήσει αυξημένη σημασία με την προοπτική των νέων διευρύνσεων, οι οποίες θα πολλαπλασιάσουν τις δυνατότητες δημιουργίας νέων εμποδίων στην πηγή από πλευράς των κρατών μελών. Πρέπει, λοιπόν, έως τότε να έχουν συμφωνηθεί και εφαρμοσθεί οι κατάλληλες λύσεις.

4.6. Πρέπει, έτσι, να βρεθεί εκ νέου μια στενή, διαρκής και ικανοποιητική σχέση μεταξύ των αναγκών λειτουργίας της ενιαίας αγοράς, της προστασίας του καταναλωτή και του περιβάλλοντος και των επιταγών της επικουρικότητας. Αυτή η σχέση πρέπει να στηριχθεί σε μέτρα που να εξασφαλίζουν περισσότερη ευελιξία των συναλλαγών, περισσότερη απλοποίηση της νομοθεσίας, περισσότερη συμβατότητα μεταξύ των εθνικών μέτρων και, γενικά, περισσότερη διαφάνεια στην κλίμακα της ενιαίας αγοράς.

5. Συνιστώμενες δράσεις σε εθνικό επίπεδο

5.1. Κρίνεται γενικά απαραίτητο να πεισθούν τα κράτη μέλη να αλλάξουν στάση απέναντι στις ρυθμιστικές υπερβολές. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο έχει ήδη αναγνωρίσει και από μόνο του την ανάγκη μιας πορείας προς την ελάφρυνση των ρυθμίσεων και σε αυτά τα κράτη μέλη. Πρέπει λοιπόν να εφαρμοσθούν και στα ίδια τα κράτη μέλη οι συστάσεις που η έκθεση Molitor απηύθυνε στα κοινοτικά όργανα: καλύτερη αναδιοργάνωση των υφιστάμενων ρυθμίσεων, λιγότερες νέες ρυθμίσεις, περισσότερη απλοποίηση των ήδη εν ισχύ. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να καλούνται να υποβάλλουν κάθε χρόνο στην Επιτροπή έκθεση με τον απολογισμό της συμβολής τους στην ελάφρυνση και την απλοποίηση της νομοθεσίας στην Ευρώπη. Η Επιτροπή θα μπορούσε έτσι να αντλεί ορισμένα γενικά συμπεράσματα και να τα υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.

5.2. Ειδικότερα, τα κράτη μέλη θα πρέπει να υιοθετούν λιγότερες εθνικές ρυθμίσεις στους τομείς που αποτελούν αντικείμενο εναρμονιστικών μέτρων σε κοινοτικό επίπεδο. Αυτό αφορά κατά πρώτο λόγο τα μέτρα εθνικής μεταφοράς των οδηγιών, όπου τα κράτη μέλη πρέπει να φροντίζουν να μην εισάγουν υπερβολικές διοικητικές διατάξεις, υπερβαίνοντας το στόχο της οδηγίας.

5.3. Όταν ένα κράτος μέλος υιοθετεί ένα μέτρο εθνικής ρύθμισης με ενδεχόμενη επίπτωση στην ενιαία αγορά, θα πρέπει να υποχρεούται κατ' αρχήν να συμπεριλαμβάνει σαφώς στη ρύθμιση μια ρήτρα διατυπωμένη σύμφωνα με ένα στερεότυπο υπόδειγμα, κοινό για όλα τα κράτη μέλη, που θα διευκρινίζει ότι έλαβε υπόψη μεν, υπό τον έλεγχο της ευρωπαϊκής κοινοποίησης, τα μέσα για την αποφυγή όσο γίνεται παρεμπόδισης της εισαγωγής προϊόντων που παράγονται και διατίθενται στο εμπόριο ελεύθερα σε άλλο κράτος μέλος.

5.4. Θα μπορούσε, επίσης, να συμφωνηθεί ότι τα κράτη μέλη οφείλουν να αναστέλλουν την υιοθέτηση μιας εθνικής ρύθμισης σε τομέα που πρόκειται να αποτελέσει αντικείμενο σχεδιαζόμενης ευρωπαϊκής τυποποίησης (και όχι μόνο, όπως συμβαίνει σήμερα, σχεδιαζόμενης ευρωπαϊκής νομοθεσίας).

5.5. Σε ένα άλλο επίπεδο, πρέπει να αναπτυχθεί η κατάρτιση των εκλεγμένων αξιωματούχων, των δημόσιων υπαλλήλων, των δικαστών και των νομικών των κρατών μελών σε σχέση με τις απαιτήσεις της ενιαίας αγοράς και, ιδιαίτερα, με την αρχή της «εθνικής μεταχείρισης» των κοινοτικών υπηκόων, η οποία δεν έχει ακόμη εισαχθεί στις διοικητικές νοοτροπίες (π.χ. νόμοι για την κοινωνική ασφάλιση, τη φορολογία, τη μόνιμη κατοικία κ.λπ.). Η αναγκαία αυτή κατάρτιση θα πρέπει να επεκταθεί και στο περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, όπου συχνά παρατηρείται ανεπαρκής γνώση της κοινοτικής νομοθεσίας. Για παράδειγμα, η συγκεκριμένη εφαρμογή της αναγνώρισης των ισοτιμιών των επαγγελματικών προσόντων ή του δικαιώματος διαμονής των κοινοτικών υπηκόων επιβάλλει συχνά την κατευθείαν προσφυγή στην κεντρική διοίκηση.

5.6. Προσπάθεια ενημέρωσης θα πρέπει να διενεργηθεί και προς την κατεύθυνση των κοινοτικών υπηκόων από άλλα κράτη μέλη, με σκοπό να τους βοηθήσει να εξοικειωθούν με τις συνηθέστερες πράξεις και διοικητικές διαδικασίες και να απλοποιήσει την πραγματική άσκηση της ελευθερίας εγκατάστασης εντός της Ένωσης.

5.7. Τα κράτη μέλη της ΕΖΕΣ, τα οποία είναι ήδη στενά συνδεδεμένα με τη μεταφορά του κοινοτικού κεκτημένου, και στον ανώτατο δυνατό βαθμό τα υποψήφια κράτη για ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση, τα οποία πρέπει να ενσωματώσουν προοδευτικά αυτό το κεκτημένο στη νομοθεσία τους, θα πρέπει να κληθούν να λάβουν ανάλογα μέτρα, τα οποία θα τελούν επίσης υπό τη δέουσα εποπτεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

6. Συνιστώμενες δράσεις σε κοινοτικό επίπεδο

6.1. Κατά πρώτον, οι ανωτέρω συστάσεις προς τα κράτη θα μπορούσαν να τεθούν ευκολότερα σε εφαρμογή, αν αποτελούσαν αντικείμενο κοινής δέσμευσης, όπως ένας κώδικας συμπεριφοράς των κρατών. Ο κώδικας αυτός θα μπορούσε να λάβει τη μορφή συστάσεως του Συμβουλίου, κατοχυρώνοντας έτσι την εποπτεία από μέρους της Επιτροπής.

6.2. Όσον αφορά την κοινοτική νομοθεσία, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τα όρια που τίθενται στην ελάφρυνσή της, ιδίως έναντι της μη μεταβαλλόμενης τάσης των κρατών μελών να προβαίνουν σε δική τους, υπερβολική νομοθετική και ρυθμιστική δραστηριότητα. Ένα μέσο για την προαγωγή της ελάφρυνσης και της απλοποίησης των κανονιστικών ρυθμίσεων στην Ευρώπη είναι, πράγματι, να διατηρηθεί η κοινοτική νομοθεσία σε επίπεδο επαρκές για τη σύγκλιση των εθνικών ρυθμίσεων. Προπαντός, όμως, πρέπει να ενισχυθεί η αποτελεσματικότητά της.

6.3. Πρέπει να επισημανθεί, κατ' αρχάς, ότι η εναρμόνιση χάνει πολλή από την αποτελεσματικότητα της, όταν επιβάλλει στα κράτη μέλη μόνο ένα κατώτατο επίπεδο, αλλά τα αφήνει ελεύθερα να προχωρήσουν πέρα από αυτό. Η περίπτωση αυτή συναντάται συχνά σε εναρμονίσεις που αφορούν κυρίως την προστασία του περιβάλλοντος και των καταναλωτών, όπου τα κράτη μέλη μπορούν να θεσπίσουν εθνικές ρυθμίσεις που προχωρούν πέραν από εκείνες που έχουν υιοθετηθεί στο κοινοτικό επίπεδο. Αυτή η ασυμμετρία μπορεί να αφαιρέσει από την εναρμόνιση μεγάλο μέρος της αποτελεσματικότητάς της, διότι οι αποκλίσεις καταστρατηγούν την ομοιόμορφη εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου, βλάπτοντας την ελεύθερη διακίνηση των προϊόντων, την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων, την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών και την ελεύθερη εγκατάσταση στην ενιαία αγορά. Θα πρέπει να επιστρέψουμε σε μια πιο αποτελεσματική αντίληψη της εναρμόνισης, εξετάζοντας το ενδεχόμενο, σε ορισμένους τομείς για τους οποίους θα ενδείκνυτο αυτή η προσέγγιση, της συχνότερης προσφυγής σε κανονισμούς παρά σε οδηγίες. Περιορίζοντας τη δυνατότητα συμπληρωματικών αποκλινουσών εθνικών ρυθμίσεων, τα μέτρα αυτού του είδους θα συντελούσαν εξάλλου σε μεγάλο βαθμό στην ελάφρυνση και την απλοποίηση της ρυθμιστικής νομοθεσίας στην Ευρώπη. Η προσχώρηση όλων των κρατών μελών σε ένα νέο τύπο επιταγών, που θα διασφαλίζει την πραγματική εφαρμογή τους, θα ευνοηθεί από μία αποτελεσματική και εμπεριστατωμένη προκαταρκτική διαβούλευση που θα αφορά, εκτός από τα κράτη μέλη, και όλους τους ενδιαφερόμενους κύκλους, ως προς το εν λόγω μέτρο, και θα οδηγήσει στην εφαρμογή του τύπου εκείνου που είναι ο πιο κατάλληλος.

6.4. Χρειάζεται, επίσης, να επανεξετασθούν οι όροι προσφυγής στις «ανοικτές» ή «προαιρετικές» οδηγίες. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η «υπολειμματική» αρμοδιότητα, την οποία διατηρούν τα κράτη μέλη κατά την εφαρμογή ορισμένων οδηγιών, ενδέχεται να είναι πολύ σημαντική (π.χ. δυνατότητα να επιλέξουν, μεταξύ των εγκεκριμένων σε κοινοτικό επίπεδο προϊόντων ή ουσιών, αυτά που επιθυμούν να επιτρέψουν ή να απαγορεύσουν στην επικράτειά τους). Αν και ορισμένη ευελιξία κατά την εφαρμογή των οδηγιών είναι ίσως απαραίτητη, δεν πρέπει εντούτοις να αντιβαίνει στις ανάγκες της εναρμόνισης. Πρέπει, λοιπόν, να περιοριστεί η χρήση της προσφυγής σε τέτοιες προαιρετικές οδηγίες.

6.5. Όσον αφορά τη διαδικασία της ενημέρωσης και της προηγούμενης κοινοποίησης των νομοθετικών σχεδίων, κρίνεται σκόπιμο να επεκταθεί και στις υπηρεσίες, οι οποίες επί του παρόντος δεν περιλαμβάνονται στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 83/189/ΕΟΚ. Ένα πρώτο βήμα προς τα εμπρός θα ήταν η ταχεία υιοθέτηση από το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο της πρότασης της Επιτροπής σχετικά με την επέκταση αυτής της διαδικασίας στις υπηρεσίες της κοινωνίας των πληροφοριών ().

6.6. Η Επιτροπή θα πρέπει να διαβουλεύεται άμεσα με τους Ευρωπαίους εκπροσώπους των ενδιαφερόμενων τομέων σχετικά με τα εθνικά νομοθετικά σχέδια που της κοινοποιούνται. Οι κοινοποιήσεις νομοθετικών σχεδίων των κρατών μελών θα πρέπει, ακόμη, να τίθενται εις γνώσιν όλων των ενδιαφερομένων, πράγμα που θα μπορούσε να επιτευχθεί με την τροφοδότησή τους σε μια τράπεζα δεδομένων προσπελάσιμη μέσω του Ιnternet. Αυτή η τράπεζα δεδομένων θα παρείχε, επίσης, στους χρήστες της ενιαίας αγοράς μια συνολική εικόνα των εθνικών ρυθμίσεων που εφαρμόζονται στο εσωτερικό της ενιαίας αγοράς.

6.7. Σχετικά με τις αμοιβαίες αναγνωρίσεις, είναι ανάγκη να επισημάνουμε ότι στους τομείς όπου δεν υπάρχουν ευρωπαϊκά πρότυπα, δεν εφαρμόζονται πάντοτε στην πράξη, πράγμα που συντελεί στη διατήρηση των εμποδίων στην κοινοτική αγορά. Ορισμένοι έλεγχοι δεν αναγνωρίζονται ακόμη, ιδίως αυτοί που αφορούν τα είδη διατροφής. Επίσης, οι δυσκολίες του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Δοκιμών και Πιστοποίησης (EOTC) να ασκήσει σωστά τον ρόλο του στους διάφορους τομείς που ενδιαφέρουν τις δραστηριότητες των επιχειρήσεων και ιδιαίτερα σε σχέση με τα συστήματα διασφάλισης της ποιότητας, οδηγούν τους εθνικούς οργανισμούς τυποποίησης στη σύναψη διμερών συμφωνιών αμοιβαίας αναγνώρισης. Έτσι, το θέμα της πρακτικής εφαρμογής της αρχής της «αμοιβαίας αναγνώρισης» αξίζει να επανεξετασθεί από διάφορες οπτικές γωνίες:

6.7.1. Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη θα πρέπει να διοργανώσουν μια νέα εκτενή ενημερωτική εκστρατεία για τη σημασία του σήματος ΕΚ, με κύριο στόχο τους οικονομικούς παράγοντες.

6.7.2. Θα πρέπει να ξαναρχίσουν εργασίες στο ευρωπαϊκό επίπεδο για την ενίσχυση της διαφάνειας όσον αφορά την αμοιβαία αναγνώριση των ελέγχων συμμόρφωσης των προϊόντων. Διαπιστώνεται, πράγματι, πάρα πολύ συχνά ότι συνεχίζονται οι πολλαπλοί έλεγχοι των προϊόντων μεταξύ των κρατών μελών, τόσο στον ρυθμισμένο τομέα όσο και στον προαιρετικό. Θα πρέπει να υιοθετηθούν οριστικά κοινά πρότυπα αναφοράς σε ευρωπαϊκό επίπεδο για την ποιότητα των ελέγχων.

6.7.3. Οι δηλώσεις των προμηθευτών σχετικά με τη συμμόρφωση με τις ουσιώδεις απαιτήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα πρέπει γενικά να θεωρούνται επαρκείς από τα κράτη μέλη, χωρίς την ανάγκη προσθήκης συμπληρωματικών ελέγχων, υπό τον όρο ότι θα τεθεί παράλληλα σε εφαρμογή μεταξύ των κρατών μελών ένα αποτελεσματικό σύστημα ανταλλαγής πληροφοριών σε σχέση με τα μη συμμορφούμενα προϊόντα. Για τα προϊόντα τρίτων χωρών, αυτή η δυνατότητα θα πρέπει να εξαρτάται από την ύπαρξη συμφωνιών αμοιβαίας αναγνώρισης.

6.7.4. Όσον αφορά αυτά καθαυτά τα σήματα συμμόρφωσης, δεν είναι σπάνια η προσθήκη εθνικών ή τεχνικών σημάτων στο σήμα ΕΚ επί των προϊόντων. Αυτή η πολλαπλότητα σημάτων αντιβαίνει στον στόχο της απλότητας και της διαφάνειας, που πρέπει να αποτελεί τον κανόνα σε σχέση με τα τεχνικά εμπόδια των συναλλαγών. Θα ήταν ιδιαίτερα χρήσιμη η εμβάθυνση του προβληματισμού επ' αυτού του θέματος μεταξύ της Επιτροπής, των κρατών μελών και των διάφορων φορέων πιστοποίησης της συμμόρφωσης.

6.7.5. Θα πρέπει, τέλος, να ενισχυθούν οι έλεγχοι στα εξωτερικά σύνορα της Ένωσης και της ΕΖΕΣ, ώστε να διασφαλίζεται πως δεν υπάρχει κανένας σφετερισμός της επίθεσης του σήματος ΕΚ σε εισαγόμενα προϊόντα και ιδίως σε προϊόντα ευρείας κατανάλωσης.

6.8. Για την επαλήθευση της αποτελεσματικής επίδρασης των εναρμονιστικών οδηγιών και των διατάξεων περί αμοιβαίας αναγνώρισης στην άρση των εμποδίων, η Επιτροπή θα πρέπει να συμπεριλάβει στους πίνακες αποτελεσμάτων («scoreboards»), τους οποίους έχει καταρτίσει στο πλαίσιο της εφαρμογής του σχεδίου δράσης της, ένα τεστ «πραγματικής άρσης εμποδίων», το οποίο να υπερβαίνει το στενό πλαίσιο της νομικής εφαρμογής των οδηγιών.

6.9. Είναι επίσης ουσιώδες, πέρα από τις προόδους που έχουν επιτευχθεί κατά τα τελευταία χρόνια, να ενισχυθούν τα μέσα των ευρωπαϊκών επιτροπών τυποποίησης, ώστε να παρασχεθούν όσο το δυνατόν περισσότερα κοινά πρότυπα αναφοράς.

6.10. Στον τομέα της ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων, θα ήταν απαραίτητο να δοθεί συνέχεια στο σχέδιο δράσης «Flynn» () το οποίο είχε βασισθεί στις συστάσεις της «Ομάδας Veil» του Μαρτίου 1997.

6.11. Τέλος, πρέπει να διαπιστωθεί ότι οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, που αντιπροσωπεύουν, σύμφωνα με τον κοινοτικό ορισμό, το 99,8 % των επιχειρήσεων της Κοινότητας, είναι τα κυριότερα θύματα της δυσλειτουργίας της ενιαίας αγοράς. Τα εμπόδια είναι ιδιαίτερα αρνητικά για όλες τις μικρές επιχειρήσεις και τη βιοτεχνία, που δεν διαθέτουν τα νομικά, ανθρώπινα και δημοσιονομικά απαραίτητα μέσα. Έτσι, χιλιάδες επιχειρήσεις στερούνται από τα αναμενόμενα οφέλη της μεγάλης αγοράς.

Η ΟΚΕ καλεί λοιπόν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη να προωθήσουν εκστρατεία ενημέρωσης και εξήγησης προς τις μικρές επιχειρήσεις σχετικά με τα δικαιώματά τους στο πλαίσιο της ενιαίας αγοράς και στην ενίσχυση των ενημερωτικών διαρθρώσεων, κυρίως των κέντρων Euro-Info, στην προοπτική αυτή.

7. Συμπεράσματα

Παρά τις αδιαμφισβήτητες προόδους που έχουν επιτευχθεί στη λειτουργία της ενιαίας αγοράς, τα κράτη μέλη συνεχίζουν να εκδίδουν στο εθνικό επίπεδο πολυάριθμα νομοθετικά μέτρα σε τομείς που υποτίθεται ότι αποτελούν αντικείμενο κοινοτικής εναρμόνισης. Η κατάσταση αυτή, η οποία επιβάλει βαρύ φόρτο εποπτείας στην Επιτροπή, κρίνεται ανησυχητική για δύο λόγους. Από τη μία πλευρά, δείχνει ότι τα κράτη μέλη δεν εφαρμόζουν καλά-καλά τα ίδια στο εσωτερικό τους τους στόχους ελάφρυνσης της νομοθεσίας που αξιώνουν από το κοινοτικό επίπεδο. Από την άλλη, τροφοδοτεί μια διαρκή διεργασία δημιουργίας νέων δυνητικών εμποδίων στις συναλλαγές, έστω και αν η διαδικασία της προηγούμενης κοινοποίησης επιτρέπει να διορθώνεται ένας μεγάλος αριθμός τους.

Φαίνεται λοιπόν απαραίτητο να είμαστε σε επαγρύπνηση απέναντι σ' αυτή την κατάσταση και να παρακολουθούμε την ανάλυσή της (νέες εξελίξεις, καλυπτόμενοι τομείς, μορφές των νέων εμποδίων). Πραγματικά, αν αυτό το φαινόμενο συνεχίσει να αναπτύσσεται με το σημερινό ρυθμό του, θα θέσει σε κίνδυνο τη λειτουργία της ενιαίας αγοράς και υπό αμφισβήτηση την ολοκλήρωσή της. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει ήδη από τώρα την ανάγκη να αναληφθούν ταχέως νέες πρωτοβουλίες, τόσο σε εθνικό όσο και σε κοινοτικό επίπεδο, για τη διόρθωσή της.

7.1. Στο εθνικό επίπεδο:

7.1.1. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να εφαρμόζουν και τα ίδια την πειθαρχία που ζητούν από την Ένωση για την ελάφρυνση και τη διασαφήνιση της ρυθμιστικής νομοθεσίας στην Ευρώπη και να παρουσιάζουν κάθε χρόνο έκθεση με τον απολογισμό της συμβολής τους σ' αυτό το θέμα.

7.1.2. Ειδικότερα, θα πρέπει να φροντίζουν, κατά τη μεταφορά των οδηγιών στο εθνικό τους δίκαιο, να μην εισάγουν υπερβολικές διοικητικές απαιτήσεις καθ' υπέρβαση του στόχου των εν λόγω οδηγιών.

7.1.3. Τα εθνικά νομοθετικά σχέδια που ενδέχεται να έχουν επίπτωση στην ενιαία αγορά θα πρέπει να περιλαμβάνουν μια τυποποιημένη ρήτρα, η οποία θα διευκρινίζει ότι το κράτος μέλος έλαβε υπόψη, υπό τον έλεγχο της ευρωπαϊκής κοινοποίησης, τα μέσα για την αποφυγή όσο γίνεται παρεμπόδισης για της εισαγωγής προϊόντων που παράγονται και διατίθενται στο εμπόριο ελεύθερα σε άλλο κράτος μέλος.

7.1.4. Στα κράτη μέλη θα πρέπει να αναληφθούν πρωτοβουλίες για την ευαισθητοποίηση και την κατάρτιση των αιρετών αξιωματούχων, των δημόσιων υπαλλήλων και των νομικών σε σχέση με τις απαιτήσεις της ενιαίας αγοράς.

7.1.5. Οι υπήκοοι άλλων κρατών μελών της Κοινότητας θα πρέπει να ενημερώνονται σαφέστερα για τις εφαρμοστέες διαδικασίες, με σκοπό ιδίως την απλούστευση του δικαιώματός τους στην εγκατάσταση.

7.1.6. Οι ευρωπαϊκές χώρες που συνδέονται με την ενιαία αγορά (ΕΖΕΣ, υποψήφια κράτη μέλη) θα πρέπει να παρακινηθούν να λάβουν ανάλογα μέτρα.

7.2. Στο κοινοτικό επίπεδο:

7.2.1. Καταρχήν οι προηγούμενες συστάσεις που απευθύνονται στα κράτη θα ήταν δυνατόν να υλοποιηθούν ευκολότερα αν αποτελούν αντικείμενο κοινής δέσμευσης, όπως ένας κώδικας συμπεριφοράς των κρατών.

7.2.2. Οι κοινοτικές ρυθμίσεις θα πρέπει να παραμένουν σε επίπεδο επαρκές για την αποτελεσματική προσέγγιση των εθνικών.

7.2.3. Σε ορισμένους τομείς, για τους οποίους κρίνεται ενδεδειγμένη αυτή η προσέγγιση, οι οδηγίες θα πρέπει να παραχωρούν τη θέση τους σε κανονισμούς.

7.2.4. Οι ανοικτές ή «προαιρετικές» οδηγίες θα πρέπει να χρησιμοποιούνται μόνο σε περιορισμένες και σε αυστηρά δικαιολογημένες περιπτώσεις.

7.2.5. Η προηγούμενη κοινοποίηση των ρυθμιστικών σχεδίων θα πρέπει να διευρυνθεί, ώστε να καλύπτει, εκτός από τα προϊόντα, και τη ρύθμιση των υπηρεσιών, αρχίζοντας από τις υπηρεσίες της κοινωνίας των πληροφοριών.

7.2.6. Θα πρέπει να πραγματοποιούνται διαβουλεύσεις με τους εκπροσώπους των ευρωπαϊκών τομέων επ' αυτών των κοινοποιήσεων, οι οποίες θα πρέπει εξάλλου να είναι προσπελάσιμες σε μία τράπεζα δεδομένων του Internet, η οποία θα ήταν επίσης επιθυμητό να συγκεντρώνει σε μια συνολική εικόνα τις εθνικές ρυθμίσεις που ισχύουν στους κόπους της ενιαίας αγοράς.

7.2.7. Θα πρέπει να εξαπολυθεί νέα ενημερωτική εκστρατεία για το σήμα ΕΚ, να ενισχυθεί η διαφάνεια όσον αφορά την αμοιβαία αναγνώριση των ελέγχων συμμόρφωσης και να εναρμονισθούν καλύτερα οι έλεγχοι στα εξωτερικά σύνορα. Για την πιστοποίηση της συμμόρφωσης, οι δηλώσεις των προμηθευτών θα πρέπει να αρκούν, αλλά να συμπληρωθούν με ένα αποτελεσματικό σύστημα ενδοκοινοτικής ανταλλαγής πληροφοριών σχετικά με τα μη συμμορφούμενα προϊόντα.

7.2.8. Τα «scoreboards» της Επιτροπής για την εφαρμογή των οδηγιών θα πρέπει να συμπεριλαμβάνουν ένα τεστ «πραγματικής άρσης των εμποδίων».

7.2.9. Θα πρέπει να ενισχυθούν τα μέσα των ευρωπαϊκών επιτροπών τυποποίησης, ώστε να καθιερωθούν όσο το δυνατόν περισσότερα κοινά πρότυπα αναφοράς.

7.2.10. Όσον αφορά την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων, θα πρέπει να δοθεί συνέχεια στο σχέδιο δράσης «Flynn».

7.2.11. Πρέπει να προωθηθεί ενημερωτική εκστρατεία προς τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, και να ενισχυθούν τα μέσα των Κέντρων Euro-Info.

Βρυξέλλες, 25 Μαρτίου 1998.

Ο Πρόεδρος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Tom JENKINS

() ΕΕ C 158 της 26.5.1997.

() COM(97) 586 τελικό, 12.11.1997

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι στη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Τα ακόλουθα εδάφια της γνωμοδότησης του τμήματος των οποίων η διατήρηση ζητήθηκε από περισσότερους του Ό των ψήφων που εκφράσθηκαν, απορρίφθηκαν από την ολομέλεια.

Σημείο 6.3

Θα πρέπει να επιστρέψουμε σε μια πιο αποτελεσματική αντίληψη της εναρμόνισης, εξετάζοντας το ενδεχόμενο, σε ορισμένους τεχνικούς τομείς για τους οποίους θα ενδείκνυτο αυτή η προσέγγιση, της συχνότερης προσφυγής σε κανονισμούς παρά σε οδηγίες ή, εάν συντρέχει περίπτωση, σε οδηγίες πιο δεσμευτικές, οι οποίες δεν θα προσδιορίζουν μόνο τις ελάχιστες απαιτήσεις, αλλά και τις μέγιστες. Περιορίζοντας τη δυνατότητα συμπληρωματικών αποκλινουσών εθνικών ρυθμίσεων, τα μέτρα αυτού του είδους θα συντελούσαν εξάλλου σε μεγάλο βαθμό στην ελάφρυνση και την απλοποίηση της ρυθμιστικής νομοθεσίας στην Ευρώπη. Η προσχώρηση όλων των κρατών μελών σε ένα νέο τύπο επιταγών, που θα διασφαλίζει την πραγματική εφαρμογή τους, θα ευνοηθεί από μία αποτελεσματική και εμπεριστατωμένη προκαταρκτική διαβούλευση που θα αφορά, εκτός από τα κράτη μέλη, και όλους τους ενδιαφερόμενους κύκλους, ως προς το εν λόγω μέτρο, και θα οδηγήσει στην εφαρμογή του τύπου εκείνου που είναι ο πιο κατάλληλος.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας για τη διαγραφή της φράσης με πλάγια γράμματα

Ψήφοι υπέρ: 45, ψήφοι κατά: 26, αποχές: 8.

Σημείο 7.2.1

Για να διευκολύνει την εφαρμογή των ανωτέρω συστάσεων, το Συμβούλιο θα πρέπει να εκφράσει σχετική δέσμευση των κρατών μελών, η οποία θα μπορούσε στην πράξη να λάβει τη μορφή συστάσεως που θα περιέχει έναν κώδικα συμπεριφοράς για την αποφυγή της δημιουργίας ανεπιθύμητων νέων εμποδίων στην πηγή τους.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας για τη διαγραφή αυτής της φράσης

Ψήφοι υπέρ: 52, ψήφοι κατά: 30, αποχές: 5.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ στη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>