ΑΝΑΚΟIΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠHΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟYΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΤΕΝΟΤΕΡΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΜΕΤΑΞΥ ΤΗΣ ΙΝΔΟΝΗΣΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ»

1. Εισαγωγη

2. Πολιτικοσ Διαλογοσ

2.1 Ο ρόλος της Ινδονησίας στην περιοχή

2.1.1 Βασικός πρωταγωνιστής στην περιοχή Ασίας-Ειρηνικού

2.1.2 Μελλοντικές σχέσεις με το Ανατολικό Τιμόρ

2.2 Ανθρώπινα δικαιώματα

2.3 Εδραίωση της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου και της χρηστής διακυβέρνησης

2.3.1 Συνταγματική μεταρρύθμιση

2.3.2 Ο ρόλος των ενόπλων δυνάμεων

2.3.3 Κράτος δικαίου, νομοθετικές & θεσμικές μεταρρυθμίσεις και πρόσβαση στη δικαιοσύνη

2.3.4 Το δικαστικό σύστημα και το νομοθετικό και κανονιστικό πλαίσιο

2.3.5 Χρηστή διακυβέρνηση

2.4 Σταθερότητα και συνοχή της Ινδονησίας

2.4.1 Διαφύλαξη της συνοχής της Ινδονησίας

2.4.2 Μια περισσότερο ανεκτική κοινωνία

3. Οικονομικες και Εμπορικεσ Σχεσεισ

3.1 Εμπόριο

3.1.1 Πολυμερές εμπόριο

3.1.2 Διμερές εμπόριο

3.1.3 Σύστημα Γενικευμένων Προτιμήσεων

3.2 Οικονομική ανάκαμψη

3.2.1 Οι βασικοί στόχοι της οικονομικής ανάκαμψης

3.2.2 Ο ρόλος των διεθνών χρηματοδοτικών οργανισμών (ΔΧΟ)

3.2.3 Μελλοντική πολιτική επενδύσεων

3.3 Αναδιάρθρωση της οικονομίας

3.3.1 Χρηστή διακυβέρνηση

3.3.2 Αναμόρφωση του τραπεζικού συστήματος

3.3.3 Οικονομικές ρυθμίσεις

4. Αειφοροσ Αναπτυξη

4.1 Πλαίσιο κοινωνικής ανάπτυξης

4.2 Μείωση της φτώχειας

4.3 Βελτίωση των περιβαλλοντικών επιδόσεων

4.4 Δάση και περιβάλλον

4.4.1 Δασοκομία και ενέργειες της ΕΕ

5. Μελλοντικη Προσεγγιση

5.1 Πολιτικά θέματα και θέματα ασφαλείας

5.2 Οικονομικές και εμπορικές σχέσεις

5.3 Αναβάθμιση της εικόνας της ΕΕ στην Ινδονησία

5.3.1 Ανάπτυξη διαλόγου με τις αρχές

5.3.2 Προβολή της ΕΕ στην Ινδονησία

5.4 Επικέντρωση της αναπτυξιακής στήριξης

1. Εισαγωγη

Οι σχέσεις μεταξύ της ΕΕ και της Ινδονησίας άρχισαν να αναπτύσσονται πριν από τρεις δεκαετίες. Ως ιδρυτικό μέλος της ASEAN, η Ινδονησία συμμετείχε στο διάλογο ASEAN-EΕ, ο οποίος ξεκίνησε κατά την πρώτη υπουργική διάσκεψη μεταξύ των δύο πλευρών, το 1978, και έχει υπογράψει τη συμφωνία συνεργασίας EΚ-ASEAN, του 1980. Η Ινδονησία διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στο πλαίσιο του ASEAN. Ωστόσο, επί σειρά πολλών ετών, τα γεγονότα στο Ανατολικό Τιμόρ διατάραξαν τις σχέσεις της ΕΕ με την Ινδονησία, και, κατ' επέκταση, με τον ASEAN. Η αποποίηση από την πλευρά της Ινδονησίας των εδαφικών της διεκδικήσεων στο Ανατολικό Τιμόρ δημιούργησαν νέα κατάσταση που επιτρέπει στην ΕΕ να διαμορφώσει καινούρια και περισσότερο ολοκληρωμένη εικόνα για την Ινδονησία.

Επιπροσθέτως, η Ινδονησία προέβη προσφάτως στη διεξαγωγή ελεύθερων και δίκαιων εκλογών που είχαν ως αποτέλεσμα την εκλογή δημοκρατικής κυβέρνησης. Οι εκλογές αυτές συνιστούν το σημαντικότερο γεγονός στην ιστορία της χώρας μετά την ανεξαρτησία της.

Είναι τώρα καιρός να αναδειχθεί η ΕΕ σε ουσιαστικό εταίρο της Ινδονησίας, που είναι η τέταρτη πολυπληθέστερη χώρα παγκοσμίως με το σημαντικότερο μουσουλμανικό πληθυσμό και διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην περιοχή. H σταθερότητα της Ινδονησίας είναι ουσιαστικής σημασίας για την περιοχή και η χώρα έχει τη δυνατότητα να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην προώθηση της ειρήνης, της σταθερότητας και των δημοκρατικών αξιών στην περιοχή της Ασίας. Κατά τις προηγούμενες δεκαετίες και μέχρι την πρόσφατη οικονομική κρίση, η Ινδονησία πραγματοποίησε εντυπωσιακή πρόοδο όσον αφορά την οικονομική ανάπτυξη, τη μείωση της φτώχειας και τη βελτίωση των κοινωνικών συνθηκών. Οι οικονομικοί δεσμοί της Ευρώπης με την Ινδονησία είναι ήδη σημαντικοί από την άποψη του εμπορίου, των επενδύσεων και της επιχειρηματικής παρουσίας, αν και υπάρχει δυνατότητα περαιτέρω βελτίωσης. Η Ινδονησία θα έχει όλο και περισσότερες ευκαιρίες στο μέλλον.

Η παρούσα ανακοίνωση προτείνει τρόπους με τους οποίους η ΕΕ είναι δυνατόν να βοηθήσει την κυβέρνηση της Ινδονησίας και τους κατοίκους της να αντιμετωπίσουν τα άμεσα πολιτικά, κοινωνικά, οικονομικά, αναπτυξιακά και περιβαλλοντικά τους προβλήματα και να αναπτύξει μια ανανεωμένη, ενισχυμένη και πολύπλευρη σχέση με την Ινδονησία που βρίσκεται στο στάδιο του εκδημοκρατισμού.

Για την αξιοποίηση αυτών των ευκαιριών, η ΕΕ θα απαιτηθεί να δώσει ιδιαίτερη προσοχή στην προώθηση του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, που συνιστά προϋπόθεση τόσο για τη δημιουργία μιας δημοκρατικής κοινωνίας όσο και για την επίτευξη της αειφόρου ανάπτυξης.

2. Πολιτικοσ Διαλογοσ

2.1. Ο ρόλος της Ινδονησίας στην περιοχή

2.1.1. Βασικός πρωταγωνιστής στην περιοχή Ασίας-Ειρηνικού

Η Ινδονησία είναι ένας από τους βασικούς πρωταγωνιστές στην περιφέρεια της Ασίας-Ειρηνικού. Η Ευρώπη θα πρέπει να επιδιώξει την ενίσχυση τόσο των διμερών διαβουλεύσεων όσο και της περιφερειακής συνεργασίας. Η Ινδονησία διαδραματίζει, επίσης, αποφασιστικό ρόλο στη διαδικασία ASEAN, όχι μόνο επειδή συνιστά το σημαντικότερο μέλος αλλά, επίσης, λόγω του σεβασμού για τη διεθνή στάση της Ινδονησίας όσον αφορά, ιδίως, το Κίνημα των Αδεσμεύτων. Οι σχέσεις της με την Ιαπωνία, την Κίνα και την Αυστραλία επηρεάζουν επίσης το δεσμό του ΑSEAN με αυτές τις χώρες.

Η σχέση της ΕΕ με την Ινδονησία διαμορφώθηκε στο πλαίσιο της εταιρικής σχέσης EΕ-ASEAN. Η Ινδονησία αποτέλεσε, επίσης, σημαντικό εταίρο στο πλαίσιο της ASEM. Το περιφερειακό φόρουμ του ASEAN (ARF), του οποίου η ΕΕ είναι μέλος, παρέχει το πλαίσιο για τη συζήτηση θεμάτων ασφαλείας.

Ο διάλογος ΕΕ-Ινδονησίας για την προώθηση κοινών συμφερόντων σε αυτά τα φόρουμ ήταν μάλλον περιορισμένος κατά το παρελθόν σε σύγκριση με άλλα μέλη του ASEAN, όπως η Ταϊλάνδη και οι Φιλιππίνες. Η αλλαγή της ηγεσίας της Ινδονησίας ανοίγει νέες δυνατότητες διαλόγου για:

- Την προώθηση της ασφάλειας στην περιοχή, π.χ. στη θαλάσσια περιοχή της Νοτίου Κίνας, την ενίσχυση του περιφερειακού φόρουμ του ASEAN και τη διάδοση ελαφρών όπλων·

- την προώθηση του διαλόγου ΕΕ-ΑSEAN: H επανάληψη του πολιτικού διαλόγου ΕΕ-ΑSEAN θα απαιτήσει την ενεργή υποστήριξη όλων των μελών του ASEAN προκειμένου να εξασφαλισθεί ότι θα οδηγήσει σε ουσιαστικές συζητήσεις επί σημαντικών θεμάτων·

- την προώθηση των αρχών της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην περιοχή: η Ινδονησία είναι ένα από τα μέλη του ASEAN που συμβάλλουν στη συντελούμενη πρόοδο προς την κατεύθυνση της δημοκρατίας και του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η ΕΕ οφείλει να υποστηρίξει τις προσπάθειες των μελών αυτών για την καθιέρωση ενός περισσότερου ανοιχτού διαλόγου στο πλαίσιο του ASEAN. Δεδομένου ότι η Ινδονησία θεωρείτο κατά το παρελθόν υπόδειγμα για τη Βιρμανία, οι θετικές εξελίξεις στην Ινδονησία είναι σκόπιμο να αξιοποιηθούν προκειμένου να ενθαρρυνθεί η ενίσχυση της δημοκρατίας και του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Βιρμανία.

2.1.2 Μελλοντικές σχέσεις με το Ανατολικό Τιμόρ

Ένα από τα πιεστικότερα θέματα που θα πρέπει να ληφθούν υπόψη από την ΕΕ είναι η θέσπιση ειρηνικής και συναινετικής εταιρικής σχέσης μεταξύ της Ινδονησίας και του Ανατολικού Τιμόρ. Το άνοιγμα των συνόρων και η ανάπτυξη ελεύθερων συναλλαγών μεταξύ του Ανατολικού και του Δυτικού Τιμόρ θα έχουν ιδιαίτερη σημασία για τη μελλοντική ανάπτυξη και των δύο πλευρών της νήσου. Υπάρχουν ελπιδοφόρες ενδείξεις προς αυτή την κατεύθυνση όπως η επίσκεψη του Xanana Gusmao στη Τζακάρτα και η υιοθέτηση συμβιβαστικής προσέγγισης και από τις δύο πλευρές. Ωστόσο, ο αργός ρυθμός προόδου όσον αφορά τον επαναπατρισμό των προσφύγων του Ανατολικού Τιμόρ από το Δυτικό Τιμόρ και η έρευνα για τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο Ανατολικό Τιμόρ συνιστούν λιγότερο ενθαρρυντικές ενδείξεις. Όσον αφορά το πρώτο θέμα, η συνεργασία με τις αρχές της Ινδονησίας βελτιώνεται και αναμένεται η επίλυση της δυσχερούς αυτής κατάστασης, σύμφωνα με τις υποσχέσεις της κυβέρνησης, έως το τέλος Φεβρουαρίου. Η επιτυχία της έρευνας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη συνεργασία μεταξύ της Επιτροπής Έρευνας των Ηνωμένων Εθνών και της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων της Ινδονησίας (KomNasHAM).

2.2. Ανθρώπινα Δικαιώματα

Η μεταβατική κυβέρνηση του προέδρου Χαμπίμπ έχει ήδη δρομολογήσει σειρά μεταρρυθμίσεων για την αντιμετώπιση των προβλημάτων του παρελθόντος. Από το Μάιο του 1998, οι μεταρρυθμίσεις αυτές περιελάμβαναν μέτρα για την προώθηση της ελευθερίας των μέσων μαζικής ενημέρωσης [1], την αποφυλάκιση των πολιτικών κρατουμένων και μερική έρευνα για τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων κατά το παρελθόν, συμπεριλαμβανομένων των παραβιάσεων στο Ανατολικό Τιμόρ. Η κυβέρνηση έχει προβεί στην κύρωση πολλών διεθνών πράξεων σχετικών με τα ανθρώπινα δικαιώματα. Η Εθνική Επιτροπή για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, KomNasHAM (Komisi Nasional Hak Asasi Manusia), έχει καταστεί αποτελεσματικότερο μέσο έρευνας των περιπτώσεων παραβίασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων των διαφορών σε θέματα έγγειας ιδιοκτησίας και σε εργατικά θέματα, των κατηγοριών διάπραξης εγκλημάτων, των εξαφανίσεων και των βασανιστηρίων. Σε ορισμένα από τα δημοσιευμένα συμπεράσματά της, εντοπίζονται οι ευθύνες για τις παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων των παραβιάσεων που διαπράχθηκαν στην επαρχία Aσέχ, όσον αφορά τις οποίες απεδείχθη η εμπλοκή των ενόπλων δυνάμεων. Η αξιοπιστία της KomNasHAM θα κριθεί επίσης από τα τελικά συμπεράσματα στα οποία θα καταλήξει όσον αφορά τις πράξεις παραβιάσεων που διεξήχθησαν στο Ανατολικό Τιμόρ και τη συνέχεια που θα δοθεί στα συμπεράσματα αυτά από τις αρχές.

[1] Ο νόμος περί ελευθερίας της έκφρασης, που ψηφίστηκε από το Κοινοβούλιο τον Αύγουστο του 1999, αλλά δεν έχει ακόμη θεσπιστεί θεωρείται ακόμη ως περιοριστικός παράγοντας δεδομένου ότι αμφισβητείται η αναγκαιότητα τέτοιου είδους νομοθεσίας.

Οι παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων εξακολουθούν να εμπνέουν ανησυχία στις επαρχίες στις οποίες η κυβέρνηση - ενώ είναι υπεύθυνη για τη διατήρηση των συνθηκών ασφαλείας - καλείται να αντιμετωπίσει το αίτημα χορήγησης ενός είδους περιφερειακής αυτονομίας ή ανεξαρτησίας.

Ωστόσο, η σαφής πρόθεση της παρούσας κυβέρνησης να καλλιεργήσει κλίμα σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και να μην επαναλάβει τις καταχρήσεις του παρελθόντος είναι εμφανής, μεταξύ άλλων, μέσω του διορισμού υπουργού Εσωτερικών για τα ανθρώπινα δικαιώματα και της αποφυλάκισης των τελευταίων πολιτικών κρατουμένων με τη χορήγηση κοινοβουλευτικής και προεδρικής αμνηστίας.

Επίσης, είναι εξίσου σημαντικό να επιλυθούν θέματα σχετικά με την προστασία του περιβάλλοντος, το σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων του πληθυσμού των δασικών περιοχών και τα δικαιώματα των αυτοχθόνων.

Η ΕΕ αναγνωρίζει ότι οι πολιτικές και οι πρακτικές που ακολουθεί η Ινδονησία όσον αφορά τα ανθρώπινα δικαιώματα πρέπει να εξετασθούν σε μακροπρόθεσμη βάση. Η εμπειρία δεικνύει ότι ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, των δημοκρατικών αρχών, του κράτους δικαίου και της χρηστής διακυβέρνησης από τα θεσμικά όργανα και τις κρατικές υπηρεσίες συνιστά σταδιακή διαδικασία. Συνεπώς, η κοινοτική στήριξη απαιτείται να ενταχθεί σε μακροπρόθεσμη στρατηγική βάσει προγράμματος και όχι βάσει μεμονωμένων σχεδίων.

Θα ήταν σκόπιμο να προβλεφθεί συνεχής διάλογος με την κυβέρνηση, τακτικές επαφές με την Εθνική Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και με τους ΜΚΟ καθώς και η εφαρμογή προγραμμάτων για την προώθηση της ευαισθητοποίησης σε θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων και την ενίσχυση των θεσμικών ικανοτήτων της κοινωνίας των πολιτών. Σε μια χώρα με το μέγεθος της Ινδονησίας, οι ευρύτερες βελτιώσεις δεν είναι δυνατόν να επιτευχθούν άμεσα και απαιτούν τη συνεκτίμηση της κοινωνικο-οικονομικής κατάστασης και των πολιτιστικών ιδιαιτεροτήτων της χώρας.

2.3. Εδραίωση της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου και της χρηστής διακυβέρνησης

Η Ινδονησία διέρχεται επί του παρόντος διαδικασία θεμελιωδών μεταβολών και δημοκρατικής μεταρρύθμισης του κράτους και των σχέσεών του με την κοινωνία των πολιτών. Η μεταβατική αυτή φάση, από κοινού με τις οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης, δημιούργησαν μια εύθραυστη και ασταθή κατάσταση.

Η ΕΕ αναγνωρίζει ότι οι μεταρρυθμίσεις για τη θέσπιση δημοκρατικών αρχών, του κράτους δικαίου και της χρηστής διακυβέρνησης συνιστούν αναμφισβήτητα δύσκολο έργο για κάθε κυβέρνηση. Τέτοιου είδους μεταρρυθμίσεις συνιστούν μακροπρόθεσμες ενέργειες, δεδομένου ότι απαιτούν όχι μόνο νομοθετικές πράξεις, αλλά, επίσης, μεταβολές του θεσμικού πλαισίου και του συστήματος διαχείρισης των δημοσίων υποθέσεων για την εξασφάλιση της εφαρμογής του. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΕ χαιρετίζει την επικύρωση από την Ινδονησία των συμβάσεων της ΔΟΕ που καλύπτουν την ελευθερία της συλλογικής οργάνωσης και διαβούλευσης, την αρχή της μη εισαγωγής διακρίσεων και την απαγόρευση της καταναγκαστικής εργασίας και της εργασίας των παιδιών και ελπίζει ότι οι αρχές της Ινδονησίας θα εξασφαλίσουν την αποτελεσματική εφαρμογή αυτών των συμβάσεων.

Οι βουλευτικές εκλογές της 7ης Ιουνίου 1999, οι οποίες διεξήχθησαν ελεύθερα και σύμφωνα με τους διεθνείς κανόνες, κατέστησαν σαφή την προσήλωση της Ινδονησίας στην εδραίωση της δημοκρατίας. Τα αποτελέσματα των εκλογών εξέφρασαν σαφώς και με αξιοπιστία τη βούληση των εκλογέων να αλλάξουν την πορεία της χώρας. Οι Ινδονήσιοι είχαν για πρώτη φορά την ευκαιρία να αλλάξουν κυβέρνηση με ειρηνικό τρόπο. Πολλά νεοϊδρυθέντα πολιτικά κόμματα ήταν σε θέση να αναμετρηθούν μεταξύ τους. Οι προεδρικές εκλογές της 20ής και 22ας Οκτωβρίου 1999 συνιστούν νέο ορόσημο στη δημοκρατική πορεία της χώρας. Η ευρεία σύνθεση της νέας κυβέρνησης εκφράζει την επιθυμία ρήξης με το παρελθόν.

Υφίστανται ήδη τα «τυπικά» στοιχεία μιας δημοκρατικής και υπεύθυνης κυβέρνησης. Ωστόσο, ο υποστηρικτές του παλαιού καθεστώτος στη διοίκηση και στο στρατό προέβαλαν αντίσταση στις καλές προθέσεις της ηγεσίας. Η νέα πρόκληση για την Ινδονησία συνίσταται στη λειτουργία των νέων δημοκρατικών δομών και στην ενίσχυση των θεσμικών ικανοτήτων τους, δίχως τον κίνδυνο πρόκλησης συγκρούσεων σε λειτουργικό και περιφερειακό επίπεδο.

2.3.1. Συνταγματική μεταρρύθμιση

Ένα από τα πιεστικότερα θέματα είναι η μελλοντική κατανομή της εξουσίας μεταξύ της κεντρικής διοίκησης και των επαρχιών. Οι αναταραχές σε ορισμένες περιοχές απειλούν τη σταθερότητα της Ινδονησίας και τη διατήρηση της εθνικής εδαφικής ακεραιότητάς της. Η Ινδονησία θα πρέπει να βρει το σημείο ισορροπίας μεταξύ των αιτημάτων για ισότητα και αναγνώριση των πολιτιστικών διαφορών σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο και της ανάγκης συνεκτικών εθνικών πολιτικών καθώς και συντονισμένης και δίκαιης μεταφοράς και κατανομής πόρων μεταξύ των περιφερειών και της κεντρικής διοίκησης.

2.3.2. Ο ρόλος των ενόπλων δυνάμεων

Ακόμη και μετά την τροποποίηση του συντάγματος, οι ένοπλες δυνάμεις διατηρούν μη εκλεγμένους αντιπροσώπους στο Κοινοβούλιο. Στο πλαίσιο του προηγούμενου καθεστώτος, βασική αρχή ήταν ο διπλός ρόλος ("dwi-fungsi") των στρατιωτικών, δεδομένης της αρμοδιότητάς τους τόσο για θέματα άμυνας όσο και για την εθνική ασφάλεια. Λόγω της δεύτερης αρμοδιότητά ς του, ο στρατός απέκτησε αποφασιστικό πολιτικό ρόλο. Τυπικά, η αρχή της διπλής αρμοδιότητας δεν έχει εγκαταλειφθεί. Ωστόσο, καταβάλλονται προσπάθειες για τη μετατροπή των Ενόπλων Δυνάμεων σε επαγγελματική οργάνωση αμύνης. Η ένταση στις σχέσεις μεταξύ της νεοεκλεγείσας κυβέρνησης και των ενόπλων δυνάμεων έχει αυξηθεί. Προσφάτως, άρχισε η διαδικασία για τη μεταβολή του ρόλου των ενόπλων δυνάμεων σε εθνικό επίπεδο με το διαχωρισμό τους από την αστυνομία. Η ΕΕ χαιρετίζει αυτή την προσπάθεια. Κατά το πρόσφατο παρελθόν, άλλες χώρες της Νοτιοανατολικής Ασίας επέδειξαν επιτυχώς την αποσύνδεση των ενόπλων δυνάμεών τους τόσο από τη δημόσια διοίκηση όσο και από την πολιτική.

Κατά την άποψη της ΕΕ, όλοι οι εταίροι οφείλουν να υποστηρίξουν αυτή τη διαδικασία, η οποία πρέπει να λαμβάνει υπόψη τη βούληση των ψηφοφόρων και να αγνοεί τις παλιές ευαισθησίες.

2.3.3. Κράτος δικαίου, νομοθετικές και θεσμικές μεταρρυθμίσεις και πρόσβαση στη δικαιοσύνη

Το κράτος δικαίου είναι θεμελιώδης αρχή οποιουδήποτε δημοκρατικού συστήματος δεδομένου ότι επιτρέπει την προστασία και την προώθηση των δικαιωμάτων του ανθρώπου και παρέχει ένα ασφαλέστερο περιβάλλον για την ανάπτυξη των συναλλαγών και των επενδύσεων του ιδιωτικού τομέα. Θέτει περιορισμούς στην εξουσία του κράτους, συνεπάγεται ένα σαφές και διαφανές νομικό και κανονιστικό πλαίσιο για την κυβερνητική δράση και απαιτεί αποτελεσματικά μέσα επιβολής και προσφυγής για την υποστήριξη των δικαιωμάτων των πολιτών.

Η κυβέρνηση του προέδρου Χαμπίμπι έθεσε σε εφαρμογή τη διαδικασία μεταρρυθμίσεων αλλά απέτυχε να υλοποιήσει πολλές από τις συγκεκριμένες πρωτοβουλίες. Η νέα κυβέρνηση διακήρυξε τη σαφή πρόθεσή της να συνεχίσει τη διαδικασία των νομοθετικών μεταρρυθμίσεων. Ωστόσο, δεν έχει θεσπίσει ακόμη ολοκληρωμένη πολιτική. Δεδομένου του πολύπλοκου χαρακτήρα του νομοθετικού και πολιτικού συστήματος της Ινδονησίας, ενδεχομένως, να απαιτηθεί χρόνος για το σκοπό αυτό [2].

[2] Στο δημόσιο και ιδιωτικό δίκαιο (συμπεριλαμβανομένου του εμπορικού δικαίου) κυριαρχεί το ολλανδικό σύστημα του αστικού δικαίου. Κατά τη διάρκεια των δύο τελευταίων δεκαετιών άλλοι παράγοντες επηρέασαν τις νομοθετικές πρωτοβουλίες. Επί παραδείγματι, σε θέματα εμπορικού δικαίου, η κυβέρνηση της Ινδονησίας έχει προσφύγει σε διάφορες χώρες με εθιμικό δίκαιο, κυρίως, τις ΗΠΑ και την Αυστραλία. Σε θέματα οικογενειακού δικαίου και οικογενειακής ιδιοκτησίας, ισχύουν συχνά τα παραδοσιακά συστήματα, συμπεριλαμβανομένου του ισλαμικού νόμου.

Η στάση της κυβέρνησης όσον αφορά τις κατηγορίες κατά του πρώην προέδρου Σουχάρτο έχει ιδιαίτερη σημασία λόγω του συμβολικού της χαρακτήρα.

2.3.4. Το δικαστικό σύστημα και το νομοθετικό και κανονιστικό πλαίσιο

Η απονομή της δικαιοσύνης προϋποθέτει την ύπαρξη ανεξάρτητου δικαστικού συστήματος το οποίο, στη συνέχεια, δημιουργεί κλίμα εμπιστοσύνης. Απαιτείται να ασκηθεί σημαντική πίεση σε εθνικό επίπεδο για την αντιμετώπιση του ζητήματος. Η δημιουργία ανεξάρτητου δικηγορικού συλλόγου με σαφή κώδικα συμπεριφοράς για τους ασκούμενους δικηγόρους και το δικαίωμα αφαίρεσης της άδειας από δικηγόρους που διαπράττουν απάτες ή άλλες παραβάσεις συνιστούν άλλη σημαντική πρωτοβουλία.

Η ΕΕ, μέσω της στενής συνεργασίας με την κυβέρνηση, οφείλει να υποστηρίξει τη θέσπιση πλήρως ανεξάρτητης αρχής και να παράσχει συνδρομή για την ενίσχυση των θεσμικών ικανοτήτων. Θεωρείται απαραίτητη η αναθεώρηση του νομοθετικού πλαισίου και, ειδικότερα, της οικονομικής νομοθεσίας. Επί του παρόντος, η βασική δομή και το περιεχόμενο της εμπορικής νομοθεσίας στην Ινδονησία παρουσιάζουν ατέλειες και παρατηρείται σοβαρή έλλειψη ειδικού και κατηρτισμένου προσωπικού για την αναμόρφωση, την αναβάθμιση και την εφαρμογή της νομοθεσίας στους συγκεκριμένους τομείς. Στη νέα επιστολή διακήρυξης προθέσεων του ΔΝΤ για την Ινδονησία, τονίζεται εμφανώς η ανάγκη αναβάθμισης της εμπορικής νομοθετικής δομής (πτωχεύσεις, ανταγωνισμός, χρηματοδότηση κ.λπ.) και ο σχετικός ρόλος του Γραφείου του Γενικού Εισαγγελέα. Ο γενικός εισαγγελέας καταρτίζει δραστικό πρόγραμμα νομοθετικών μεταρρυθμίσεων, πέραν των ανακριτικών και εισαγγελικών αρμοδιοτήτων του. Μέχρι σήμερα, το πρόγραμμα αυτό περιλαμβάνει πρόταση για τη δημιουργία ενός νέου δικαστηρίου ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η υποστήριξη του Γενικού Εισαγγελέα και του Γραφείου του συνιστά προτεραιότητα.

2.3.5. Χρηστή διακυβέρνηση

Η ΕΕ είναι πεπεισμένη ότι η χρηστή διακυβέρνηση, συμπεριλαμβανομένης της καταπολέμησης της διαφθοράς, κυρίως όσον αφορά τις δημόσιες συμβάσεις, συνιστά ύψιστη προτεραιότητα για τη νέα κυβέρνηση. Σχεδόν το σύνολο των προβλημάτων που αντιμετωπίζει σήμερα η Ινδονησία απορρέουν από την έλλειψη συστήματος χρηστής διακυβέρνησης και κράτους δικαίου. Σε γενικές γραμμές, απαιτείται η δημιουργία πολιτικού κλίματος με αποτελεσματικούς, διαφανείς και υπεύθυνους θεσμούς προκειμένου να εδραιωθεί η δημοκρατία, να αυξηθεί η αξιοπιστία της διαδικασίας λήψης αποφάσεων από τους κρατικούς φορείς και να προωθηθεί η οικονομική ανάκαμψη.

Μια από τις σοβαρότερες δυσκολίες που αντιμετωπίζει η νέα διοίκηση είναι η αναμόρφωση των δημοσίων υπηρεσιών, δεδομένου ότι σχεδόν όλοι οι τομείς απασχολούν πλεονάζον προσωπικό με ανεπαρκή κατάρτιση. Η έλλειψη πόρων και η απροθυμία των δημοσίων υπαλλήλων να αποδεχθούν τις αλλαγές ενδέχεται να παρεμποδίσουν τις προσπάθειες μεταρρύθμισης της κυβέρνησης. Στο πλαίσιο αυτό, θα πρέπει να υπογραμμισθεί η σημασία της λήψης τεκμηριωμένων αποφάσεων βασισμένων σε επιστημονικά στοιχεία και έρευνα.

Κατά τη διάρκεια της προηγούμενης δεκαετίας, η ΕΕ ανέπτυξε σαφή πολιτική και εμπειρογνωμοσύνη για την προώθηση της χρηστής διακυβέρνησης και συνεργάστηκε στενά με τους διεθνείς εταίρους της. Δεδομένης της αποφασιστικότητας της κυβέρνησης της Ινδονησίας να πραγματοποιήσει πρόοδο στο συγκεκριμένο τομέα, η ΕΕ θα ήταν σκόπιμο να παράσχει τεχνική βοήθεια. Η τεχνική βοήθεια πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο συντονισμένης προσπάθειας όλων των διεθνών χορηγών βοήθειας και να παρέχεται μέσω μηχανισμών που θα θεσπίσει, θα επιβλέπει και θα κατευθύνει η κυβέρνηση της Ινδονησίας. Το πρόγραμμα θα συνοδεύεται από δράσεις που αποσκοπούν στην ενίσχυση της ικανότητας παρακολούθησης των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών.

Προκειμένου να εξασφαλισθεί η βιωσιμότητα της συμμετοχικής δημοκρατίας, είναι σκόπιμο να προωθηθεί η αποτελεσματική οργάνωση φορέων της κοινωνίας των πολιτών. Η Ινδονησία διαθέτει μεγάλο αριθμό κοινωνικών οργανώσεων σε τοπικό επίπεδο. Εντός των ορίων του προηγούμενου πολιτικού συστήματος, το έργο τους επικεντρώνετο, ως επί το πλείστον, στην παροχή κοινωνικής βοήθειας. Ορισμένες από αυτές τις οργανώσεις συνδράμουν ήδη ουσιαστικά στην ενίσχυση της κοινωνίας των πολιτών. Προκειμένου να συμπληρώσει το διάλογο που διεξάγει σε κυβερνητικό επίπεδο με την Ινδονησία, η ΕΕ οφείλει να ενισχύσει την ικανότητα αυτών των οργανώσεων και να δράσει ως καταλύτης στη διαδικασία ανάπτυξης επαφών μεταξύ αποτελεσματικά διοικούμενων ΜΚΟ, επιχειρηματικών ενώσεων, συνδικαλιστικών οργανώσεων καθώς και ακαδημαϊκών και ερευνητικών ιδρυμάτων.

2.4. Σταθερότητα και συνοχή της Ινδονησίας

Ανέκαθεν, η Ινδονησία, ήταν υποχρεωμένη να αντιμετωπίσει θρησκευτικές και περιφερειακές συγκρούσεις [3] σε εθνικό επίπεδο , οι οποίες όμως εντάθηκαν σημαντικά κατά τη διάρκεια των τελευταίων δύο ετών. Οι συγκρούσεις αυτές συνιστούν ένα από τα βασικά προβλήματα που καλείται να αντιμετωπίσει η νέα κυβέρνηση βραχυπρόθεσμα. Ειδικότερα, τα αιτήματα για ανεξαρτησία στην επαρχία Ασέχ και, σε μικρότερο βαθμό, στην περιοχή Ίριαν Τζάγια θέτουν ένα άμεσο και εκρηκτικό πρόβλημα. Εκφράζονται φόβοι ότι, μετά την εμπειρία του Ανατολικού Τιμόρ, τυχόν νέες περιπτώσεις αποκέντρωσης της εξουσίας ενδεχομένως να σημάνουν τη διάλυση της Ινδονησίας.

[3] Ο πληθυσμός της Ινδονησίας, τέταρτης πολυπληθέστερης χώρας στον κόσμο, ανέρχεται σε 210 εκατομμύρια κατοίκους. Αποτελείται από 17.506 νησιά τα οποία εκτείνονται στο ένα δέκατο του Ισημερινού. Ο πληθυσμός της αποτελείται κυρίως από Μαλαίσιους/Ινδονήσιους με Μελανήσιους στην περιοχή της Ίριαν Τζάγια και στα ανατολικά νησιά και εθνική κινέζικη μειονότητα σε ποσοστό 3%. Οι Ινδονήσιοι είναι μουσουλμάνοι σε ποσοστό 87%, χριστιανοί σε ποσοστό 10% και ινδουϊστές/βουδιστές σε ποσοστό 3%.

2.4.1 Διαφύλαξη της συνοχής της Ινδονησίας

Η Ινδονησία προσφεύγει στη βοήθεια της διεθνούς κοινότητας για τη διασφάλιση της εδαφικής της ακεραιότητας. Στην έκκληση αυτή έχουν ανταποκριθεί θετικά οι ΗΠΑ, τα μέλη του ASEAN και οι εταίροι της Ανατολικής Ασίας που υποστήριξαν τις μη βίαιες προσπάθειες για την καταστολή των αυτονομιστικών ταραχών στην επαρχία Ασέχ και υποστήριξαν την άποψη του προέδρου Wahid για τη μη χορήγηση ανεξαρτησίας στην επαρχία Ασέχ.

Επίσης, η ΕΕ τάσσεται, στο παρόν στάδιο, υπέρ της εδαφικής ακεραιότητας της Ινδονησίας (βλέπε δήλωση της προεδρίας της 25.11.99), και της έκκλησης για ειρηνική διευθέτηση της τρέχουσας κρίσης στην επαρχία Ασέχ. Η πολιτιστική πολυμορφία της Ινδονησίας στο πλαίσιο μιας και μόνο οντότητας είναι δυνατόν να αποτελέσει πλεονέκτημα. Η εμπειρία της Ευρώπης συνιστά καλό παράδειγμα. Θα πρέπει επίσης να ληφθούν υπόψη οι προσπάθειες του ASEAN για την εμβάθυνση της περιφερειακής ολοκλήρωσης. Προκειμένου να ανταποκριθεί καλύτερα στις προσδοκίες των περιφερειών των κρατών μελών του για την αποκέντρωση των εξουσιών, ο ASEAN ενδεχομένως να επιθυμεί την προώθηση μιας ισχυρότερης περιφερειακής διάστασης σύμφωνα με τα πρότυπα της Ένωσης.

Ένα σημαντικό βήμα προς αυτή την κατεύθυνση θα είναι η θέσπιση ολοκληρωμένου και ισόρροπου πλαισίου για τη χορήγηση ενός βαθμού αυτονομίας στις επαρχίες. Η συζήτηση για την αποκέντρωση ή/και τα γνήσια ομοσπονδιακά στοιχεία κάθε άλλο πάρα έχει ολοκληρωθεί, δεδομένης της διάστασης των σημείων ενδιαφέροντος σε εθνικό επίπεδο (ανάγκη συντονισμού της μεταβίβασης πόρων, εθνική συνοχή) και σε επίπεδο επαρχιών (επαρχίες πλούσιες και φτωχές σε φυσικούς πόρους αλλά με βλέψεις περιφερειακής αυτονομίας κ.λπ.).

2.4.2 Μια περισσότερο ανεκτική κοινωνία

Οι αναταραχές εθνικού και θρησκευτικού περιεχομένου συνιστούν ένα άλλο σημαντικό θέμα. Παρά τις αδυναμίες του προηγούμενου καθεστώτος, ήταν δυνατή η συνύπαρξη της ισλαμικής πλειοψηφίας με πολλές άλλες θρησκείες. Πρόσφατα, η πολιτική αστάθεια αύξησε τις θρησκευτικές συγκρούσεις, ειδικότερα, στην πόλη Άμπον και σε άλλα τμήματα των νήσων Μολούκας, όπου η από δεκαετίες εφαρμοζόμενη πολιτική εσωτερικής μετανάστευσης για την άμβλυνση της δημογραφικής πίεσης στις υπερκατοικημένες περιοχές συνέβαλε στην πρόκληση εθνικών και θρησκευτικών συγκρούσεων. Τα εθνικά προβλήματα είναι ιδιαιτέρως σημαντικά για την κινεζική μειονότητα η οποία αποτελεί συχνά το στόχο διαδηλωτών κατά τη διάρκεια των πολιτικών αναταραχών εξαιτίας της οικονομικής προόδου που έχει επιτύχει. Οι εθνικές αναταραχές έχουν προκαλέσει κατά το παρελθόν προβλήματα προσφύγων για τη γειτονική Παπούα Νέα Γουϊνέα.

Τα ζητήματα αυτά προκαλούν σοβαρή ανησυχία και, ως εκ τούτου, η Ένωση ζήτησε σε πολλές περιπτώσεις από την κυβέρνηση της Ινδονησίας να τα επιλύσει με ειρηνικό τρόπο και να ακολουθήσει συμβιβαστικές διαδικασίες. Ο διορισμός υπουργού Οικιστικής και Χωροταξικής Ανάπτυξης εκφράζει τη μεταστροφή της εθνικής πολιτικής επανεγκατάστασης.

Η ειδική ευθύνη για την Αμπόν ανατέθηκε στον αντιπρόεδρο Megawati Soekarnoputri, ο οποίος επισκέφθηκε την περιοχή μαζί με τον πρόεδρο. Η κοινή τους δήλωση για τη διευθέτηση των διαφορών θα πρέπει να υποστηριχθεί πλήρως από την ΕΕ. Η Επιτροπή (ECHO) αναλαμβάνει εκ νέου τη χορήγηση ανθρωπιστικής βοήθειας στα αναγκαστικά μετακινηθέντα άτομα στην περιοχή των νήσων Μολούκας.

Τα θεμελιώδη δικαιώματα, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των μειονοτήτων, πρέπει να αποτελούν ουσιαστικό στοιχείο κάθε μελλοντικού πολιτικού διαλόγου με την Ινδονησία με στόχο την υποστήριξη μιας εποικοδομητικής προσέγγισης για την επίλυση του συγκεκριμένου προβλήματος.

3. Οικονομικες και Εμπορικεσ Σχεσεισ

3.1. Εμπόριο

Το εμπόριο της Ινδονησίας παρέμεινε σε χαμηλό επίπεδο κατά τη διάρκεια του διαστήματος 1998-99, παρά την ώθηση που δόθηκε με την υποτίμηση του νομίσματος. Οι πηγές της Ινδονησίας δείχνουν ότι, μετά τη μείωση κατά 9% το 1998, οι εξαγωγές μειώθηκαν κατά 3,5% ετησίως κατά την περίοδο Ιανουαρίου-Οκτωβρίου 1999, ακόμη και αν οι πωλήσεις πετρελαίου και φυσικού αερίου πραγματοποιούνταν σε εξαιρετικά υψηλές τιμές. Οι εισαγωγές μειώθηκαν κατά 7,1% ετησίως κατά την περίοδο Ιανουαρίου-Οκτωβρίου 1999, μετά από μια ραγδαία μείωση το 1998. Η στασιμότητα αυτή των εισαγωγών συνδέεται με τη μείωση των επενδύσεων και την ανεπάρκεια της εγχώριας παροχής πιστώσεων στο βιομηχανικό τομέα.

3.1.1. Πολυμερές εμπόριο

Η Ινδονησία αποτελεί βασικό μέλος του ΠΟΕ και διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στο πλαίσιο του ASEAN όσον αφορά θέματα πολυμερούς εμπορίου. Μετά την ολοκλήρωση του γύρου της Ουρουγουάης, η Ινδονησία φαίνεται να τήρησε πιστά τις δεσμεύσεις που είχε αναλάβει. Τόσο η ΕΕ όσο και άλλα μέλη του ΠΟΕ [4] διατύπωσαν ισχυρές αντιρρήσεις για ένα καθεστώς που εισήγαγε διακρίσεις στον τομέα των αυτοκινήτων, το οποίο τελικά τροποποιήθηκε. Η Ινδονησία συνέβαλε εποικοδομητικά στην προετοιμασία της υπουργικής διάσκεψης του Σιάτλ και συγκαταλέγεται μεταξύ των αναπτυσσομένων χωρών με τις οποίες συνεργάστηκε η ΕΕ προκειμένου να επιτύχει ισόρροπη και ευρεία δέσμη αποτελεσμάτων. Οι προτεραιότητες για την Ινδονησία στο πλαίσιο του ΠΟΕ περιλαμβάνουν τη βελτίωση της πρόσβασης στις αγορές για τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα και τα είδη ένδυσης, την αναθεώρηση και τη θέσπιση αυστηρότερων κανόνων αντιντάμπινγκ και την παροχή πρόσθετης ευελιξίας σε αναπτυσσόμενες χώρες σε ορισμένους τομείς. Είναι προς το συμφέρον της ΕΕ να συνεχίσει τις συζητήσεις με την Ινδονησία σε θέματα κοινού ενδιαφέροντος στο πλαίσιο του ΠΟΕ και να εντείνει τη συνεργασία, τόσο σε διμερές επίπεδο όσο και στο πλαίσιο των σχέσεων ΕΚ-ASEAN και των φόρουμ του ΑSEM, προκειμένου να διευκολυνθεί η έναρξη νέου εμπορικού γύρου του ΠΟΕ για την επίτευξη των στόχων και των δύο πλευρών.

[4] Έκθεση της ειδικής ομάδας για την Ινδονησία: ορισμένα μέτρα που επηρεάζουν τη βιομηχανία αυτοκινήτων, 2.7.99 αναφ. WT/DS64/R

3.1.2. Διμερές εμπόριο

Η ΕΕ είναι βασικός εμπορικός εταίρος της Ινδονησίας. Συνιστά τη μεγαλύτερη αγορά για τις εξαγωγές της Ινδονησίας εκτός του πετρελαίου και του φυσικού αερίου [5] και τον κυριότερο προμηθευτή αγαθών στην Ινδονησία. Η ταχέως αναπτυσσόμενη οικονομία της Ινδονησίας κατά τις δεκαετίες του '80 και του '90 επηρέασε θετικά το εμπόριο ΕΚ-Ινδονησίας με συνολικό αμφίδρομο εμπόριο που υπερέβαινε τα 16,5 δισεκατ. EUR το 1997 (8,27 δισεκατ. EUR έναντι 8,29 δισεκατ. EUR) - ήτοι πάνω από οκτώ φορές αύξηση από το 1980.

[5] Η Ιαπωνία πραγματοποιεί κυρίως αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Ωστόσο, η οικονομική κρίση προκάλεσε κατακόρυφη πτώση των εξαγωγών της ΕΚ στην Ινδονησία (53% το 1998 και 23% ετησίως κατά το πρώτο εξάμηνο του 1999). Σημειώθηκε αύξηση στην αξία των εισαγωγών στην ΕΚ από την Ινδονησία (7% το 1998) αλλά μείωση (-11% σε ετήσια βάση) κατά το πρώτο εξάμηνο του 1999. Το 1998, η ΕΚ κατέγραψε έλλειμμα όσον αφορά το διμερές εμπόριο EUR 5 δισεκατ. Το εμπορικό αυτό έλλειμμα συνιστά ουσιαστική συμβολή της ΕΕ στη διαδικασία ανάκαμψης. Η δράση της ΕΕ ήταν απολύτως σύμφωνη με την εμπορική υποχρέωση της ASEM του Απριλίου 1998. Μια «νέα εμπορική δέσμευση» έναντι της Ινδονησίας θα αποτελέσει σημαντική πολιτική ένδειξη της υποστήριξης των προσπαθειών της ινδονησιακής κυβέρνησης για την αντιμετώπιση των οικονομικών προβλημάτων της χώρας.

Υπάρχει σημαντική δυνατότητα διεύρυνσης του εμπορίου, όσον αφορά τόσο τα αγαθά όσο και τις υπηρεσίες μέσω της συνεχούς επικέντρωσης της πολιτικής στο άνοιγμα των αγορών. Εντωμεταξύ, θα πρέπει να αρχίσουν συζητήσεις μεταξύ των δύο εταίρων σχετικά με τρέχοντα θέματα πρόσβασης στην αγορά με στόχο την ενθάρρυνση των αμφίδρομων εμπορικών ροών. Τέτοιου είδους συζητήσεις προβλέπονται στο πλαίσιο της συνεργασίας EΚ-ASEAN και θα ήταν δυνατόν να αναπτυχθούν σε διμερές πλαίσιο Συνάντησης Ανωτέρων Υπαλλήλων (ΣΑΥ).

3.1.3. Σύστημα Γενικευμένων Προτιμήσεων (ΣΓΠ)

Το 1997, η Ινδονησία ήταν ο τρίτος σημαντικότερος δικαιούχος του ΣΓΠ της ΕΚ και ο σημαντικότερος δικαιούχος μεταξύ των χωρών ASEAN. Περίπου το 55% των συναλλαγών της με την ΕΕ έτυχαν των ευεργετημάτων του ΣΓΠ κατά το ίδιο έτος. Ωστόσο, τον Ιανουάριο του 1998, η συνολική διαβάθμιση της Ινδονησίας, για τρεις βασικούς τομείς προϊόντων - την ξυλεία, τα υποδήματα και τα ζωικά λίπη και έλαια - επηρέασε σημαντικά την πιθανή πρόσβασή της στην αγορά της ΕΕ. Η εξέλιξη αυτή συνέπεσε δυστυχώς με το αποκορύφωμα της οικονομικής κρίσης στην περιοχή. Η διαβάθμιση αυτή βασίστηκε στα στοιχεία του 1992 για τον αναπτυξιακό δείκτη και στα στοιχεία του 1993 για τα στοιχεία εμπορίου και συνεπώς, δεν αντικατοπτρίζει τις επιπτώσεις της κρίσης στις εξαγωγές της Ινδονησίας. Επιπροσθέτως, η αναθεώρηση του μηχανισμού διαβάθμισης η οποία προβλεπόταν για το 1999, αναβλήθηκε για το 2000. Η αναθεώρηση αυτή θα λάβει υπόψη τα στοιχεία του 1999 τα οποία αντικατοπτρίζουν σε μεγαλύτερο βαθμό τις αρνητικές επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης απ' ότι τα στοιχεία τα οποία θα χρησιμοποιούνταν κατά την αναθεώρηση του 1999. Όσον αφορά την ξυλεία, η Ινδονησία θα μπορούσε να εξετάσει τη δυνατότητα χρησιμοποίησης των συστημάτων κινήτρων που θεσπίστηκαν το 1998 [6], τα οποία παρέχουν πρόσθετα πλεονεκτήματα στις χώρες που τηρούν τους κανόνες όσον αφορά την αειφόρο διαχείριση των τροπικών δασών (ITTO). Μέχρι σήμερα, η Ινδονησία δεν εξεδήλωσε ενδιαφέρον για αυτά τα συστήματα. Ωστόσο, θα ήταν δυνατόν να προβλεφθεί η παροχή βοήθειας στην Ινδονησία για την προοδευτική εφαρμογή αυτών των κανόνων στο πλαίσιο του προγράμματος δασοκομίας της ΕΕ.

[6] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1154/98 του Συμβουλίου της 25ης Μαΐου 1998.

3.2 Οικονομική ανάκαμψη

Πριν από την κρίση, η Ινδονησία είχε πραγματοποιήσει αξιοσημείωτη οικονομική πρόοδο. Από τη δεκαετία του '60 έως τη δεκαετία του '90, η Ινδονησία συνιστούσε μια από τις τρεις οικονομίες παγκοσμίως που παρήχθησαν από την τελευταία θέση των πινάκων οικονομικής μεγέθυνσης στην κορυφή. Το γεγονός αυτό συνεπήγαγε ουσιαστική μείωση της φτώχειας και σημαντική κοινωνική πρόοδο, ειδικότερα στους τομείς της εκπαίδευσης και της υγείας.

Ωστόσο, η ανάπτυξη αυτή βασιζόταν εν μέρει στην αδυναμία του τραπεζικού και του χρηματοπιστωτικού συστήματος καθώς και στην ευνοιοκρατία και διαφθορά, που αποτέλεσαν επίσης τις βασικές αιτίες της οικονομικής κρίσης σε όλη την περιοχή. Στην περίπτωση της Ινδονησίας, της φτωχότερης από τις πληγείσες χώρες, το οικονομικό και το πολιτικό σύστημα ήταν ακόμη περισσότερα ευπρόσβλητα και αδιαφανή. Επίσης, η αλλαγή που προκλήθηκε στο πολιτικό σύστημα από την κρίση ήταν σημαντικότερη σε σύγκριση με τις άλλες χώρες της περιοχής και, ως συνέπεια, η Ινδονησία επλήγη περισσότερο. Επίσης, η Ινδονησία είναι η χώρα που χαρακτηρίζεται από το βραδύτερο ρυθμό ανάκαμψης.

3.2.1 Οι βασικοί στόχοι της οικονομικής ανάκαμψης

Βασικός στόχος είναι η θέσπιση νέου δημοκρατικού πολιτικού καθεστώτος το οποίο θα εξασφαλίσει την ανανεωμένη σταθερότητα της χώρας. Η διεξαγωγή ελεύθερων και αδιάβλητων εκλογών και ο σχηματισμός κυβέρνησης που ανταποκρίνεται στην ευρέως διατυπωθείσα επιθυμία για αλλαγή δημιούργησαν τις βασικές προϋποθέσεις της ανάκαμψης. Ωστόσο, απαιτούνται ακόμη πολλές προσπάθειες.

Η κυβέρνηση πρέπει να προωθήσει άμεσα και με συνέπεια τους μακροοικονομικούς στόχους και, ειδικότερα, τους εξής:

- αναμόρφωση και ανακεφαλαιοποίηση του χρηματοπιστωτικού συστήματος,

- περιορισμός του ύψους του δημοσίου και του εξωτερικού χρέους, κυρίως του εξωτερικού δημοσίου χρέους,

- εξάλειψη της διαφθοράς και της ευνοιοκρατίας και αντικατάστασή τους από το κράτος δικαίου.

Η νέα κυβέρνηση της Ινδονησίας φαίνεται αποφασισμένη να επικεντρώσει την οικονομική της πολιτική στους ανωτέρω στόχους. Θα απαιτηθεί η βοήθεια των διεθνών εταίρων, ειδικότερα, των διεθνών χρηματοδοτικών οργανισμών προκειμένου να προωθηθούν οι αναγκαίες μεταρρυθμίσεις.

3.2.2 Ο ρόλος των διεθνών χρηματοδοτικών οργανισμών

Η παρούσα κατάσταση των δημοσίων οικονομικών της Ινδονησίας είναι σοβαρή. Ο περιορισμός του εθνικού χρέους συνιστά βασικό στόχο. Η ανάγκη δημοσιονομικών κινήτρων για τη στήριξη της οικονομίας και το αυξανόμενο κόστος της εξυγίανσης των τραπεζών ασκούν περαιτέρω πίεση στα δημόσια κονδύλια. Η Παγκόσμια Τράπεζα έχει προειδοποιήσει ότι το εξωτερικό δημόσιο χρέος προβλέπεται να αυξηθεί σε 100% περίπου του ΑΕΠ το 2000, από 24% μόνο στα μέσα του 1997. Ως εκ τούτου, η βοήθεια των διεθνών χρηματοδοτικών οργανισμών είναι περισσότερο από ποτέ αναγκαία. Επιπροσθέτως, οι διεθνείς χρηματοδοτικοί οργανισμοί θα διαδραματίσουν αποφασιστικό ρόλο, παρέχοντας στην ινδονησιακή κυβέρνηση συμβουλές σχετικές με τις οικονομικές, κοινωνικές και διοικητικές μεταρρυθμίσεις. Η Ένωση, και τα κράτη μέλη αυτής, δεδομένου ότι συμβάλλουν ουσιαστικά στους ΔΧΟ και αποτελούν οι ίδιοι σημαντικούς χορηγούς βοήθειας θα πρέπει να εξασφαλίζουν τη χορήγηση επαρκούς βοήθειας υπό τις κατάλληλες συνθήκες. Το ΔΝΤ διεξήγαγε συζητήσεις με την κυβέρνηση της Ινδονησίας επί αυτών των θεμάτων. Στις 20 Ιανουαρίου, υπεγράφη επιστολή διακήρυξη προθέσεων στην οποία περιγράφεται σαφές πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων. Εννοείται ότι έχει δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στο κοινωνικό κόστος των σχετικών μεταρρυθμίσεων. Αυτό συνιστά σημαντικό παράγοντα, δεδομένου ότι ένα προηγούμενο σχέδιο μεταρρύθμισης σε συνδυασμό με την πολιτική δυσαρέσκεια προκάλεσαν κοινωνικές αναταραχές το Μάιο του 1998.

Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΕ οφείλει να ενισχύσει το συντονισμό των ενεργειών της με τους ΔΧΟ και, ειδικότερα, την Παγκόσμια Τράπεζα και την Ασιατική Τράπεζα Ανάπτυξης. Η θέσπιση μηχανισμού τακτικού συντονισμού στην Τζακάρτα για τους επικεφαλής των αποστολών και των ΔΧΟ θα αποφέρει ουσιαστικά οφέλη και για τις δύο πλευρές.

3.2.3 Μελλοντική πολιτική επενδύσεων

Νέες επενδύσεις στον ιδιωτικό τομέα είναι απολύτως αναγκαίες για την αναζωογόνηση της οικονομίας. Ωστόσο, τα διαθέσιμα στοιχεία δεικνύουν ότι οι επενδύσεις δεν έχουν αρχίσει ακόμη να ανακάμπτουν από το πολύ χαμηλό επίπεδο του 1998. Η κατάσταση αυτή αντικατοπτρίζεται στις εξαγωγές μηχανών και κεφαλαιουχικών αγαθών από την ΕΕ στην Ινδονησία, οι οποίες ακολούθησαν πτωτική πορεία καθόλη τη διάρκεια του πρώτου εξαμήνου του 1999.

Οι άμεσες επενδύσεις της ΕΕ στην Ινδονησία ήταν σημαντικές πριν από την κρίση, ανερχόμενες κατά μέσο όρο σε 550 εκατ. EUR κατά τη διάρκεια των ετών 1995-1997. Σύμφωνα με την ινδονησιακή επιτροπή συντονισμού των επενδύσεων, η ΕΕ υπήρξε ο σημαντικότερος επενδυτής στην Ινδονησία από το 1967 που άρχισε η καταγραφή των στοιχείων σχετικά με τις άμεσες ξένες επενδύσεις.

Όσον αφορά την πολιτική επενδύσεων, η παρούσα κυβέρνηση έχει καταστήσει σαφές το ενδιαφέρον της δίνοντας μεγάλη προτεραιότητα στην προσέλκυση του νέου ξένου κεφαλαίου. Τομείς οι οποίοι ήταν προηγουμένως κλειστοί (π.χ. μεταφορές, αποθήκευση, τηλεπικοινωνίες) έχουν, από τα μέσα του 1999, σταδιακά ανοίξει στις ξένες επενδύσεις ενώ άλλοι τομείς έχουν καταστεί περισσότερο προσιτοί για τις ξένες άμεσες επενδύσεις. Η προώθηση της πρόσβασης των ξένων φορέων παροχής υπηρεσιών στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών, κυρίως στον τραπεζικό και ασφαλιστικό τομέα,ενδεχομένως να βοηθήσει την κυβέρνηση της Ινδονησίας να αναδείξει ένα ισχυρότερο χρηματοπιστωτικό τομέα και να του εξασφαλίσει τον αναγκαίο βαθμό διαφοροποίησης, ρευστότητας και σταθερότητας. Τέλος, θα πρέπει να καταβληθούν προσπάθειες για τη βελτίωση του βαθμού υπευθυνότητας.

Σε πολλούς τομείς η εισροή ξένων άμεσων επενδύσεων εξακολουθεί να προσκρούει σε περιορισμούς ή να είναι αδύνατη. Ωστόσο, η νέα κυβέρνηση αναμένεται να συνεχίσει τις προσπάθειες προς την κατεύθυνση του ανοίγματος της οικονομίας στις ξένες επενδύσεις.

Λαμβανομένων υπόψη της δέσμευσης της κυβέρνησης και της υπεροχής της ΕΕ ως επενδυτή στην Ινδονησία, είναι σκόπιμο να ενταθούν οι ανταλλαγές απόψεων μεταξύ Ευρώπης και Ινδονησίας για αυτές τις πολιτικές, κυρίως, σε επίπεδο ανωτέρων υπαλλήλων. Επίσης, υπάρχει δυνατότητα διεξαγωγής διαλόγου με την Ινδονησία σε θέματα επενδύσεων στο πλαίσιο του ASEM (Ομάδα Εμπειρογνωμόνων σε θέματα επενδύσεων) και στο πλαίσιο της συνεργασίας EΚ-ASEAN.

Τα κράτη μέλη εντείνουν τις προσπάθειές τους για τη θέσπιση επενδυτικών δεσμών με την Ινδονησία. Υφίσταται ανάγκη συντονισμού της επιχειρηματικής παρουσίας της ΕΕ. Από την άποψη αυτή θα ήταν σκόπιμη η παροχή στήριξης στον προσφάτως ιδρυθέντα σύνδεσμο Ευρώπης-Ινδονησίας (ΕΙΑ).

3.3 Αναδιάρθρωση της οικονομίας

Σε γενικές γραμμές, το βασικό έργο της κυβέρνησης συνίσταται στην αποκατάσταση της αξιοπιστίας της ινδονησιακής οικονομίας τόσο σε εθνικό επίπεδο όσο και σε διεθνώς χαράσσοντας νέες και αποτελεσματικές πολιτικές που συνεπάγονται τη ρήξη με το παρελθόν στους περισσότερους τομείς. Η Ένωση διαθέτει μεγάλη εμπειρία σε αυτή τη διαδικασία και θα ήταν δυνατόν να προβλεφθεί βοήθεια ανάλογα με τις ανάγκες. Ορισμένοι από τους τομείς στους οποίους πρέπει να δοθεί προσοχή είναι:

3.3.1 Χρηστή διακυβέρνηση

Ένα από τα σημαντικότερα μέσα για την προσέλκυση περισσότερων επενδύσεων, την επίτευξη υγιούς οικονομικής ανάπτυξης και την εξασφάλιση της καλύτερης δυνατής αξιοποίησης των χρημάτων των φορολογουμένων είναι η εφαρμογή της χρηστής διακυβέρνησης. Βλέπε τμήμα 2.3.5.

3.3.2 Αναμόρφωση του τραπεζικού συστήματος

Το πρόγραμμα αναδιάρθρωσης του τραπεζικού τομέα της Ινδονησίας εξακολουθεί να υλοποιείται. Έχουν ήδη πραγματοποιηθεί πολλές μεταρρυθμίσεις αν και εξακολουθούν να υφίστανται σημαντικά προβλήματα. Το ΔΝΤ και η Παγκόσμια Τράπεζα περενέβησαν επιτυχώς σε πολλές περιπτώσεις για την επαναφορά της διαδικασίας στη σωστή κατεύθυνση. Το σκάνδαλο της τράπεζας Μπαλί αμαύρωσε τη φήμη του Οργανισμού Αναδιάρθρωσης των Τραπεζών (IBRA). Η πρόσφατη μεταβίβαση του ελέγχου του IBRA από το υπουργείο Οικονομικών στον ίδιο τον Πρόεδρο αποσκοπεί στην ενίσχυση της ανεξαρτησίας του οργανισμού. Το εκτιμώμενο κόστος της ανακεφαλαιοποίησης είναι τεράστιο δεδομένου ότι το συνολικό κόστος στην περιοχή είναι δυνατόν να ανέλθει στο 60% του ΑΕΠ. Η στήριξη της ΕΕ για την αναδιάρθρωση των τραπεζών παρεσχέθη μέσω των ΔΧΟ, του ταμείου Αρωγής του ASEM, του EFEX και της βοήθειας των κρατών μελών.

3.3.3 Οικονομικές ρυθμίσεις

Το πλαίσιο της οικονομικής νομοθεσίας στην Ινδονησία δεν έχει αναπτυχθεί και χρειάζεται ευρεία αναμόρφωση και αναβάθμιση. Η έλλειψη λειτουργικού συστήματος, σε συνδυασμό με τη διαδεδομένη διαφθορά του δικαστικού συστήματος, είχε ως αποτέλεσμα την έλλειψη σεβασμού για το νομοθετικό σύστημα. Η ευρεία προσφυγή σε «ανεύθυνο» δανεισμό περιόρισε σοβαρά την παροχή πιστώσεων σε αξιόλογες επιχειρηματικές δραστηριότητες. Αν και η επιχειρηματική δραστηριότητα πρέπει να ασκείται από τον ιδιωτικό τομέα, η κυβέρνηση οφείλει να θεσπίσει άμεσα αξιόπιστο νομοθετικό πλαίσιο για την οικονομία, το οποίο θα εγγυάται τη διαφάνεια και θα ενθαρρύνει τις ορθές εμπορικές πρακτικές. Παράλληλα, θα πρέπει να αρχίσει άμεσα η ιδιωτικοποίηση των περιουσιακών στοιχείων που κατέχει ο IBRA, τα οποία έχουν ονομαστική αξία που εκτιμάται στο 80% περίπου του ΑΕΠ της Ινδονησίας. Οι βασικοί τομείς της νομοθεσίας που χρήζουν προσοχής είναι οι πτωχεύσεις (καθώς και οι διατάξεις οι σχετικές με τη ρύθμισή τους με στόχο την αποκατάσταση υγιούς περιβάλλοντος για τις επιχειρήσεις), ο νόμος περί ανταγωνισμού και ο δημοσιονομικός κανονισμός καθώς και τα δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας. Απαιτείται, επίσης, η βελτίωση της παρακολούθησης των επιχειρήσεων και των λογιστικών πρακτικών. Η Ευρώπη διαθέτει σημαντική εμπειρία στους ανωτέρω τομείς, η οποία θα ήταν δυνατόν να αξιοποιηθεί καταλλήλως στο πλαίσιο πρωτοβουλιών συνεργασίας με την Ινδονησία.

4. Αειφοροσ Αναπτυξη

4.1 Πλαίσιο κοινωνικής ανάπτυξης

Το καθεστώς Σουχάρτο (1965-1998) έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην ανάπτυξη και πραγματοποίησε εντυπωσιακή πρόοδο στον κοινωνικό και τον εκπαιδευτικό τομέα. Η φτώχεια μειώθηκε σε απόλυτους και σχετικούς όρους. Η αστικοποίηση προχώρησε, με τη δημιουργία υψηλής στάθμης κατοικιών και υποδομής κοινής ωφελείας. Ο ρυθμός πληθυσμιακής αύξησης μειώθηκε σταθερά σε ποσοστό 1,7% ετησίως, ποσοστό εξαιρετικά χαμηλό το οποίο επιτεύχθηκε δίχως τη λήψη εξαναγκαστικών μέτρων. Η Ινδονησία, η οποία συγκαταλέγετο στη δεκαετία του 1950 και στις αρχές της δεκαετίας του 1960 μεταξύ των φτωχότερων χωρών του κόσμου, προήχθη στην κλίμακα των χωρών μεσαίου εισοδήματος, με κατά κεφαλή ΑΕΠ, στα μέσα της δεκαετίας του 1990 που υπερέβαινε τα 1.100 $. Σημαντική πρόοδος επιτεύχθηκε επίσης όσον αφορά την υγειονομική περίθαλψη, το προσδόκιμο ζωής και τη μείωση του αναλφαβητισμού. Η πρόοδος αυτή στον τομέα της κοινωνικής ανάπτυξης ανεκόπη ή ακόμη αντιστράφηκε ως συνέπεια της κρίσης και επιδεινώθηκε εξαιτίας της σοβαρής ξηρασίας που έπληξε τη χώρα. Το 1998, σημειώθηκε οικονομική ύφεση της τάξης του 13,6%, σε σχέση με το μέσο ετήσιο ρυθμό οικονομικής ανάπτυξης 6,5% κατά την περίοδο του 1967-1997. Φαίνεται ότι η κατώτερη και μεσαία αστική τάξη επλήγησαν περισσότερο από τη μείωση της ζήτησης για εργατικό δυναμικό και τη συρρίκνωση των πραγματικών μισθών. Δεδομένης της αρχικά λιγότερο ευνοϊκής θέσης, οι συνθήκες του αγροτικού πληθυσμού ήταν συγκριτικά καλύτερες. Επιπροσθέτως, η αύξηση της ανεργίας και οι αρνητικές συνέπειες στις συνθήκες απασχόλησης συνιστούν σοβαρή πηγή ανησυχίας. Η κυβέρνηση της Ινδονησίας αντιμετώπισε αυτό το πρόβλημα και κατόρθωσε να δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας. Ωστόσο, είναι εμφανές ότι οι ετήσιοι ρυθμοί οικονομικής ανάπτυξης κάτω του 5% δεν επαρκούν για την επίλυση του προβλήματος της ανεργίας και της υποαπασχόλησης.

Για την καταπολέμηση των αρνητικών αυτών επιπτώσεων, το 1998 τέθηκαν σε εφαρμογή προγράμματα κοινωνικής προστασίας με τη βοήθεια της Παγκόσμιας Τράπεζας. Κανένα πολιτικό κόμμα δεν αμφισβητεί τη σκοπιμότητα αυτών των προγραμμάτων λαμβανομένων υπόψη των εκατομμυρίων των ατόμων που διαβιούν κάτω από το όριο της φτώχειας, του μεγάλου αριθμού των παιδιών που κινδυνεύουν να εγκαταλείψουν οριστικά το εκπαιδευτικό σύστημα [7] καθώς και της σπουδαιότητα των προγραμμάτων αυτών από την άποψη της επισιτιστικής βοήθειας και της υγειονομικής περίθαλψης. Η υλοποίηση αυτών των προγραμμάτων αποτέλεσε αντικείμενο αμφισβήτησης και κριτικών, εξαιτίας της διαρροής και της υπεξαίρεσης κεφαλαίων καθώς και του ανεπαρκούς ελέγχου.

[7] Το ποσοστό εγγραφής στα σχολεία στοιχειώδους εκπαίδευσης διατηρήθηκε σταθερό στο 95% περίπου και το ποσοστό εγγραφής στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση μειώθηκε ελαφρά από 54,4 σε 53,2%, αν και οι δημόσιες δαπάνες για την εκπαίδευση μειώθηκαν ραγδαία μεταξύ των ετών 1996 και 1998.

Εν αναμονή της διευθέτησης του προβλήματος της τράπεζας Μπαλί, οι διεθνείς χρηματοδοτικοί οργανισμοί ανέστειλαν προς το παρόν κάθε μορφή δημοσιονομικής στήριξης ταχείας εκταμίευσης. Η δημοσιονομική αυτή στήριξη περιελάμβανε την παροχή δανείων για το πρόγραμμα κοινωνικής προστασίας. Δεδομένου ότι η κυβέρνηση της Ινδονησίας δέχθηκε να αποκαλύψει την έκθεση ελέγχου του συγκεκριμένου σκανδάλου, οι ΔΧΟ δέχονται να επαναλάβουν την υποστήριξή τους αν και χάθηκε πολύτιμος χρόνος.

Η ΕΕ οφείλει να παράσχει αυξημένη στήριξη στον κοινωνικό τομέα. Προκειμένου να αποφευχθούν τα λάθη του παρελθόντος, θα πρέπει να βελτιωθεί ο διάλογος μεταξύ όλων των ενδιαφερομένων μερών όπως επίσης το επίπεδο διοίκησης σε εθνικό και επαρχιακό επίπεδο. Μακροπρόθεσμα, θα ήταν δυνατόν να προβλεφθεί η θέσπιση ολοκληρωμένου συστήματος κοινωνικής ασφάλειας.

Μακροπρόθεσμα, προκειμένου να αποφευχθούν οι αρνητικές κοινωνικές επιπτώσεις των οικονομικών κρίσεων, η ΕΕ οφείλει να βοηθήσει την Ινδονησία να θεσπίσει ανεξάρτητους μηχανισμούς βασικής κοινωνικής ασφάλισης, και να παράσχει σε όλους σχεδόν τους εργαζομένους ελάχιστο επίπεδο επιδομάτων ανεργίας ή/και συνταξιοδοτικών παροχών καθώς και βασική ιατρική ασφάλιση. Κατ' αυτόν τον τρόπο θα εξασφαλισθεί ελάχιστο επίπεδο διαβίωσης των απολυμένων ατόμων σε περιόδους οικονομικής κρίσης. Τα συστήματα αυτά θα συμβάλουν επίσης στη μείωση της φτώχειας, ενισχύοντας τα άτομα που πλησιάζουν το όριο της φτώχειας. Επίσης, τα συστήματα αυτά είναι σκόπιμο να λειτουργούν ανεξαρτήτως των επιχειρήσεων ούτως ώστε να εξασφαλίζεται ότι σε περίπτωση πτωχεύσεων δεν παύουν να υφίστανται. Η Ευρώπη διαθέτει μακρά και ευρεία εμπειρία στον τομέα που θα μπορούσε να αξιοποιηθεί καταλλήλως από την Ινδονησία.

4.2 Μείωση της φτώχειας

Η κρίση και η σοβαρή ξηρασία το 1998 αύξησαν το ποσοστό φτώχειας από 11% το 1996 σε 14-20% το 1998 [8]. Στις αστικές περιοχές, το επίπεδο της φτώχειας σχεδόν διπλασιάστηκε (από 3,8%). Στις αγροτικές περιοχές, αυξήθηκε σημαντικά σε απόλυτους όρους σε 17,6% περίπου. Σε γενικές γραμμές, οι οικονομικές ανισότητες φαίνεται να μην έχουν μεταβληθεί σημαντικά. Ωστόσο, μια λεπτομερής ανάλυση δείχνει πολύ διαφορετικές περιφερειακές και κοινωνικές συνθήκες. Η φτώχεια αυξήθηκε συγκριτικά περισσότερο στις αστικές παρά στις αγροτικές περιοχές. Η Ιάβα επλήγη περισσότερο από τα άλλα νησιά. Ο γεωργικός και ο κατασκευαστικός κλάδος που απασχολούν τα φτωχότερα στρώματα του πληθυσμού ήταν περισσότερο ευπρόσβλητοι. Είναι αξιοσημείωτο, ότι η μέση αστική τάξη επλήγη επίσης σοβαρά. Ωστόσο, δεν είναι σαφές κατά πόσον η βαθιά ύφεση στην Ινδονησία είχε διαφορετικές επιπτώσεις για τους άνδρες και τις γυναίκες. Περισσότερα σχετικά στοιχεία θα είναι σημαντικά για την καλύτερη εστίαση των μέτρων άμβλυνσης της φτώχειας.

[8] Στοιχεία σύμφωνα με τις πλέον αξιόπιστες από μεθοδολογικής απόψεως πηγές (μελέτες της Παγκοσμίου Τράπεζας, 1998).

Η κυβέρνηση της Ινδονησίας συνέβαλε στην άμβλυνση ορισμένων από αυτές τις αρνητικές επιπτώσεις παρέχοντας επιδοτούμενα είδη διατροφής.

Το Ταμείο Αρωγής ΑSEM, το οποίο συστάθηκε ειδικά για την αντιμετώπιση των προβλημάτων των οικονομικών και κοινωνικών αλλαγών που απορρέουν από την κρίση αποτέλεσε πολύτιμο μέσο για την Ινδονησία. Επέτρεψε την ταχεία υλοποίηση μιας σειράς συμβουλευτικών δράσεων που συνδέονται με βασικά θέματα κοινωνικής πολιτικής. Η ΕΕ συνέβαλε ουσιαστικά στο ταμείο [9]. Το ποσό των 4,5 εκατομμυρίων EUR που έχει χορηγηθεί μέχρι σήμερα στην Ινδονησία καλύπτει έργα σε τομείς όπως οι σχολικές υποτροφίες, η ταχεία αποτίμηση της φτώχειας, η ιατρική βοήθεια και ο εξοπλισμός.

[9] Η υποχρέωση της Επιτορπής ύψους 15 εκατομμυρίων EUR συμπληρώθηκε από δεσμεύσεις των κρατών μελών που ανέρχονταν συνολικά σε 28 εκατομμύρια EUR (Δανία, Γαλλία, Ιταλία, Λουξεμβορύγο, Κάτω Χώρες, Φινλανδία, Σουηδία και Ηνωμένο Βασίλειο).

Λαμβανομένης υπόψη της αποδεδειγμένης αποτελεσματικότητας του Ταμείου Αρωγής ASEM, η ΕΕ θα πρέπει να εξετάσει το ενδεχόμενο χορήγησης πρόσθετων πόρων, μέσω ενδεχομένως της διεύρυνσης του ταμείου Αρωγής ASEM. Σε γενικές γραμμές, θα πρέπει να διερευνηθούν οι προοπτικές κοινωνικού διαλόγου μεταξύ της ΕΕ, της κυβέρνησης και των ΜΚΟ και από τις δύο πλευρές.

4.3 Βελτίωση των περιβαλλοντικών επιδόσεων

Κατά τη διάρκεια δεκαετιών υψηλών ρυθμών οικονομικής ανάπτυξης, δόθηκε περιορισμένη έμφαση σε περιβαλλοντικά θέματα. Κατά συνέπεια, τα επίπεδα μόλυνσης είναι υψηλά σε πολλές περιοχές. Η ρύπανση αυτή προκαλεί βλάβη στην υγεία και υψηλά ποσοστά θνησιμότητας, κυρίως, στις αστικές περιοχές. Οι φτωχοί, οι οποίο εν γένει εξαρτώνται σε μεγαλύτερο βαθμό από τους φυσικούς πόρους πλήττονται ιδιαιτέρως από την υποβάθμιση του περιβάλλοντος. Οι προγραμματιζόμενες μεταρρυθμίσεις για τη βελτίωση της διακυβέρνησης παρέχουν τη δυνατότητα μεταρρύθμισης της δημοσιονομικής πολιτικής και κατάργησης ορισμένων βλαβερών για το περιβάλλον επιδοτήσεων (παραδείγματος χάρη, σε ορισμένα εξαιρετικά ρυπογόνα καύσιμα).

Επιπροσθέτως, η οικονομική ανάκαμψη και οι νέες ροές επενδύσεων παρέχουν τη δυνατότητα εφαρμογής φιλικότερων προς το περιβάλλων (καθαρότερων) τεχνολογιών και βελτίωση της αποτελεσματικής χρήσης καυσίμων. Η ΕΕ διαθέτει πλούσια εμπειρία στο συγκεκριμένο τομέα και θα ήταν δυνατόν να παράσχει αξιόλογη τεχνική βοήθεια στην Ινδονησία.

Η οικονομική κρίση που έπληξε την Ινδονησία επιδείνωσε και δημιούργησε νέα περιβαλλοντικά προβλήματα. Υφίσταται ουσιαστικός κίνδυνος παραμέλησης των περιβαλλοντικών προβλημάτων, προκειμένου να προωθηθεί η οικονομική ανάκαμψη. Η Ένωση θα πρέπει να έχει υπόψη ότι η επίλυση των περιβαλλοντικών προβλημάτων στην Ινδονησία δεν μπορεί να καθυστερήσει μέχρις ότου βελτιωθεί η οικονομική κατάσταση της χώρας. Ο κίνδυνος να καταστεί η περιβαλλοντική υποβάθμιση αιτία της επόμενης κρίσης είναι σοβαρός.

Κατά τα τελευταία έτη, οι πυρκαγιές των δασών και τα συνεπαγόμενα προβλήματα ξηράς ομίχλης (βλέπε 4.4. κατωτέρω) επικέντρωσαν την προσοχή στην καταλληλότητα της περιβαλλοντικής πολιτικής της Ινδονησίας, εν γένει, συμπεριλαμβανομένης της πολιτικής που συνδέεται με τη βιομηχανική παραγωγή, τη διαχείριση των ακτών, τις εξορυκτικές δραστηριότητες, το αστικό περιβάλλον κλπ.

Η Ινδονησία θα πρέπει να ενθαρρυνθεί να ενσωματώσει τον περιβαλλοντικό παράγοντα σε όλους τους άλλους τομείς πολιτικής. Συγκεκριμένοι τομείς περιλαμβάνουν τη βιομηχανική πολιτική (π.χ. προωθώντας την εφαρμογή αποτελεσματικού συστήματος εκτίμησης των περιβαλλοντικών επιπτώσεων, όσον αφορά κυρίως τις επενδύσεις σε νέες βιομηχανικές επιχειρήσεις)· την εκπαίδευση, προωθώντας την περιβαλλοντική εκπαίδευση σε όλα τα επίπεδα· την ανάπτυξη των πόλεων και την πολιτική σχεδιασμού πόλεων· την πολιτική μεταφορών και την πολιτική ανάπτυξης της υπαίθρου. Είναι σκόπιμο να παρασχεθεί βοήθεια στην Ινδονησία για τον καθορισμό των περιβαλλοντικών προτεραιοτήτων και την εστίαση των διαθέσιμων πόρων σε αυτές. Στις περιπτώσεις που κρίνεται αναγκαίο, οι σχετικές περιβαλλοντικές τεχνολογίες της ΕΕ θα ενσωματωθούν στα προγράμματα οικονομικής και αναπτυξιακής συνεργασίας.

Δεδομένης της έκτασης της Ινδονησίας και των πιθανών περιβαλλοντικών επιπτώσεων κατά τις επόμενες δεκαετίες, καθόσον επιταχύνεται ο ρυθμός οικονομικής ανάπτυξης, συγκεκριμένες σφαιρικές περιβαλλοντικές προτεραιότητες, όπως η ελάττωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου πρέπει να περιλαμβάνονται στις κοινές δραστηριότητες συνεργασίας που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ.

4.4 Δάση και περιβάλλον

Tα δάση της Ινδονησίας αντιπροσωπεύουν το 10% των τροπικών δασών που έχουν απομείνει στον πλανήτη και θεωρούνται τα πλουσιότερα από την άποψη της βιοποικιλότητας δεδομένου ότι περιλαμβάνουν μεγάλο αριθμό ειδών μοναδικών στον κόσμο. Τα δάση διαδραματίζουν σημαντικό οικονομικό, κοινωνικό και περιβαλλοντικό ρόλο στην Ινδονησία. Η ικανότητα συγκράτησης του ατμοσφαιρικού διοξειδίου του άνθρακα και η βιοποικιλότητά τους έχουν μεγάλη σημασία παγκοσμίως.

Ο κίνδυνος που απειλεί τα δάση της χώρας προηγείται της οικονομικής κρίσεως. Τα προϋπάρχοντα προβλήματα ήταν η υπερβάλλουσα ικανότητα της μεταποιητικής βιομηχανίας ξύλου, η υπέρμετρη έμφαση στην παραγωγή σε βάρος της προστασίας, τα ανεπαρκή δικαιώματα πρόσβασης στα δάση για τον τοπικό πληθυσμό, η ελλιπής προστασία της βιοποικιλότητας και η ανεξέλεγκτη και παράνομη κοπή ξύλων. Η οικονομική κρίση και η πολιτική μετάβαση επιδείνωσε αυτές τις ελλείψεις, ενίσχυσε το ρυθμό της παράνομης υλοτόμησης και εξασθένησε τη θέση των τοπικών οικονομικών φορέων.

Εκτός της παράνομης υλοτόμησης, οι πυρκαγιές συνιστούν το πιεστικότερο πρόβλημα. Οι πυρκαγιές των δασών εκφράζουν, σε συγκεκριμένο κλιματικό πλαίσιο, τις τάσεις των πρακτικών χρήσης της γης. Η εθνική πολιτική για τις βιομηχανικές φυτείες συνιστά μια από τις κινητήριες δυνάμεις στη χρήση των δασικών εκτάσεων. Η κυβέρνηση διατηρεί πολιτική επέκτασης των φυτειών φοινικοδέντρων εις βάρος των δασών. Αν και ο τομέας αυτός χαρακτηρίζεται από υψηλές οικονομικές επιδόσεις, η ανεπαρκής εφαρμογή αειφόρων πρακτικών διαχείρισης γης και η ενθάρρυνση επενδύσεων συνιστούν σοβαρά προβλήματα. Θα πρέπει να ερευνηθούν και να αναπτυχθούν εναλλακτικές λύσεις στον εμπρησμό («πρακτικές αποψήλωσης και εμπρησμού«).

Το 1997, οι πυρκαγιές στην Ινδονησία εκτιμήθηκε ότι προκάλεσαν περισσότερες εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα (CO2) πηγές από ότι άλλες τεχνητές πηγές της Βορείου Αμερικής. Οι ανεξέλεγκτες πυρκαγιές προκάλεσαν σοβαρές καταστροφές («ξηρά ομίχλη», απώλεια ξυλείας, μείωση του τουρισμού κλπ.). Οι πυρκαγιές αυτές είναι αποτέλεσμα της ανεπαρκούς διαχείρισης των δασών και εφαρμογής των πολιτικών. Ήδη από το 1995, η μέθοδος καθαρισμού της γεωργικής γης με τη φωτιά, έχει κηρυχθεί παράνομη. Ωστόσο, εξαιτίας της έλλειψης πολιτικής δέσμευσης και των αναγκαίων δημοσιονομικών πόρων, η απαγόρευση αυτή δεν εφαρμόσθηκε στην πράξη.

Η κοπή δένδρων στα δάση της Ινδονησίας διεξάγεται με ταχύ ρυθμό, τόσο «νομίμως» σε καθορισμένες περιοχές δασικής μετατροπής όσο και παρανόμως σε πολλές άλλες περιοχές - ακόμη και σε εθνικά πάρκα. Οι μακροπρόθεσμες κλιματολογικές και οικολογικές επιπτώσεις συνιστούν πηγή ανησυχίας για τη διεθνή κοινότητα. Ωστόσο, αυτοί που θίγονται περισσότερο σε αυτή τη διαδικασία είναι επίσης πολυάριθμες περιθωριοποιημένες ομάδες που εξαρτώνται σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό από τα δάση για την επιβίωσή τους και των οποίων τα συμφέροντα δεν λαμβάνονται συχνά υπόψη.

4.4.1 Δασοκομία και ενέργειες της ΕΕ

Η νέα ινδονησιακή κυβέρνηση έχει διακηρύξει την προσήλωσή της στη μεταρρύθμιση. Μια ειλικρινής αλλαγή της πολιτικής της κυβέρνησης στο δασικό τομέα θα καθιστούσε δυνατό για την Επιτροπή να παράσχει ουσιαστική συνδρομή. Η ΕΕ έχει επιλέξει την ανάπτυξη του δασικού τομέα ως βασική προτεραιότητα της παρεχόμενης στήριξης. Το 60% περίπου της αναπτυξιακής βοήθειας υπέρ του δασικού τομέα της χώρας παρέχεται μέσω έργων χρηματοδοτούμενων από την Επιτροπή. Το παρόν πρόγραμμα δασοκομίας της ΕΕ (ύψους 106 εκατ. EUR περίπου) περιλαμβάνει σειρά έξι συνεκτικών σχεδίων που στοχεύουν στην αντιμετώπιση βασικών προβλημάτων [10] όπως οι πυρκαγιές των δασών, η διαχείριση των δασών, η αειφόρος αξιοποίηση των δασών και η διατήρηση της οικολογικής ισορροπίας. Στο πλαίσιο των τοπικών δασικών σχεδίων, λαμβάνονται ήδη μέτρα για την επίλυση των διαφορών μεταξύ των διαφόρων εμπλεκομένων φορέων, σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο.

[10] 1. Αναπτυξιακό πρόγραμμα του Leuser (Εθνικό Πάρκο του Gunung Leuser, που εκτείνεται σε 2 εκατ. εκτάρια στα βόρεια της περιοχής της Σουμάτρας/Aceh), 2. Σχέδιο σχετικό με την πρόληψη και την καταπολέμηση των δασικών πυρκαγιών (επαρχία της Νότιας Σουμάτρας), 3. Πρόγραμμα διαχείρισης δασών του Berau (Kalimantan ανατολικό τομέα), 4. Σχέδιο απογραφής και εποπτείας των δασικών πόρων (ενημέρωση των εθνικών δεδομένων για τους δασικούς πόρους και θέσπιση ολοκληρωμένου συστήματος πληροφόρησης), 5. Σχέδιο σχετικό με τα δάση που αποτελούν αντικείμενο εκμετάλλευσης στο νότιο και κεντρικό τμήμα του Kalimantan, 6. Γραφείο Δασικού συνδέσμου (Τζακάρτα).

Αν και ο αριθμός των έργων που χρηματοδοτεί η Επιτροπή είναι ήδη ουσιαστικός, θα ήταν ενδεχομένως σκόπιμο να προβλεφθούν νέες δράσεις. Μια σειρά προβλημάτων θα πρέπει να αντιμετωπιστούν στο άμεσο μέλλον σε συνεργασία με άλλους χορηγούς βοήθειας (κυρίως, τα κράτη μέλη). Στα προβλήματα αυτά περιλαμβάνονται η ανεπάρκεια του τοπικού αντίστοιχου προσωπικού που απασχολείται στην εκτέλεση των σχετικών έργων, η περιορισμένη, σε ορισμένες περιπτώσεις συμμετοχή των δικαιούχων, το σχετικό χαμηλό αίσθημα ιδιοκτησίας και η έλλειψη πολιτικής βούλησης. Η ΕΚ θα πρέπει να εντείνει τις δράσεις της, ειδικότερα, προβαίνοντας το ταχύτερο δυνατό στην κατάρτιση προγράμματος πρόληψης και ελέγχου δασικών πυρκαγιών. Το πρόβλημα των εταιρειών υλοτομίας που λειτουργούν εκτός της χώρας τους - που σε ορισμένες περιπτώσεις συμμετέχουν σε μη ορθολογικές εργασίες υλοτόμησης - θα ήταν χρήσιμο να συμπεριληφθεί στο διάλογο με τις αρχές της Ινδονησίας καθώς επίσης στο πλαίσιο του διαλόγου ASEAN-ΕΕ.

Τα προβλήματα αυτά συνδέονται σε μεγάλο βαθμό με τη συγκεκριμένη κοινωνικοπολιτική πραγματικότητα της Ινδονησίας. Η επίλυση αυτών των προβλημάτων θα απαιτήσει αλλαγές στον τρόπο λήψης και εκτέλεσης των αποφάσεων σε θέματα πολιτικής. Η κοινωνία των πολιτών στις διαφορετικές μορφές της, καλείται να διαδραματίσει δραστικό ρόλο. Η διαδικασία αυτή έχει ήδη αρχίσει. Ο ρυθμός της θα επιταχυνθεί εφόσον διοχετευθούν αποτελεσματικότερα οι διαθέσιμοι πόροι και αξιοποιηθεί πληρέστερα από την κυβέρνηση η εμπειρία που διαθέτει η Επιτροπή και τα κράτη μέλη της. Έχει γίνει ήδη η αρχή προς αυτή την κατεύθυνση με τη διεξαγωγή δασικού σεμιναρίου επιχορηγούμενο από την κυβέρνηση τον Ιανουάριο του 2000.

5. Μελλοντικη Προσεγγιση

Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να αναβαθμίσει και να ενισχύσει τις σχέσεις της με την Ινδονησία. Η διαδικασία αυτή πρέπει να είναι σταδιακή και να λαμβάνει υπόψη την πρόοδο που έχει συντελεσθεί από την κυβέρνηση της Ινδονησίας για την ειρηνική επίλυση των εσωτερικών συγκρούσεων, την αναμόρφωση της οικονομίας και την ενίσχυση των δημοκρατικών θεσμών της χώρας.

Καθορίζοντας τους βασικούς στρατηγικούς στόχους για τη θέσπιση στενότερων δεσμών με την Ινδονησία, η ΕΕ θα πρέπει να επικεντρωθεί στην ανάπτυξη διαλόγου προσαρμοσμένου ειδικά στα προβλήματα της Ινδονησίας, στο πλαίσιο όμως της εταιρικής σχέσης ASEAN-EE. Ο διάλογος αυτός θα συμπεριλάβει διμερείς πολιτικές και οικονομικές συζητήσεις για την προώθηση των αμοιβαίων συμφερόντων, λαμβάνοντας υπόψη την αντίστοιχη περιφερειακή σπουδαιότητα και των δύο εταίρων.

5.1 Πολιτικά θέματα και θέματα ασφαλείας

Η συμβολή της ΕΕ στις εκλογές [11] που διεξήχθησαν στη χώρα απεδείχθη ιδιαίτερα αποτελεσματική και έτυχε της αποδοχής του πληθυσμού της Ινδονησίας. Ωστόσο, η υποστήριξη της ΕΕ στη δημοκρατική διαδικασία θα πρέπει να συνεχισθεί.

[11] Για τη διεξαγωγή των βουλευτικών εκλογών, παρεσχέθη ουσιαστική χρηματοδοτική στήριξη και απεστάλη στη χώρα πολυμελής αντιπροσωπεία επιτήρησης των εκλογών. Η αντιπροσωπεία αυτή απαρτίζεται από 136 παρατηρητές μακράς και βραχείας διάρκειας. Η στενή συνεργασία της ομάδας με τις διοικητικές αρχές της χώρας απεδείχθη ουσιαστική συμβολή στην ενίσχυση της δημοκρατίας.

(1) Η Ένωση θα οφείλει να αναπτύξει, επί ίσοις όροις, τον πολιτικό διάλογο με την Ινδονησία. Ο διάλογος αυτός πρέπει να αποσκοπεί κυρίως:

- στην ανταλλαγή απόψεων όσον αφορά τις περιφερειακές εξελίξεις σε πολιτικό επίπεδο και στον τομέα της ασφάλειας και στον καθορισμό της πιθανής συνεργασίας,

- στη στήριξη των κυβερνητικών προσπαθειών για την προώθηση των αναγκαίων μεταρρυθμίσεων και την ενθάρρυνση της λήψης περαιτέρω μέτρων για την εδραίωση της δημοκρατίας στην Ινδονησία,

- στην ανάπτυξη διαλόγου με την Ινδονησία στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

(2) Η Ένωση οφείλει να δώσει ιδιαίτερη προσοχή στην προώθηση της χρηστής διακυβέρνησης και της εφαρμογής του κράτους δικαίου που συνιστά προτεραιότητα για την κυβέρνηση της Ινδονησίας. Η ευρωπαϊκή βοήθεια θα ήταν δυνατόν να επικεντρωθεί:

- στη συνεργασία για τη θέσπιση και την τελειοποίηση ανεξάρτητου δικαστικού συστήματος συμπεριλαμβανομένης της προώθησης του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της ενίσχυσης του γραφείου του Γενικού Εισαγγελέα·

- στην υποστήριξη της μεταρρύθμισης της δημόσιας διοίκησης, επικεντρώνοντας τις προσπάθειες σε έναν ή δύο βασικούς τομείς εκ των οποίων ένας μπορεί να είναι ο δασικός τομέας, δεδομένου του ηγετικού ρόλου της ΕΕ ως χορηγού βοήθειας στο συγκεκριμένο τομέα·

- στην ανάπτυξη επαφών μεταξύ των Ευρωπαίων και των Ινδονήσιων υπαλλήλων στον τομέα της άμυνας·

- στην ενίσχυση της κοινωνίας των πολιτών.

(3) Οι δράσεις που αποσκοπούν στη μείωση των πολιτιστικών και θρησκευτικών συγκρούσεων είναι σκόπιμο να επικεντρωθούν:

- στην παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας για τα αναγκαστικά μετακινηθέντα άτομα ή αυτά που βρίσκονται σε κίνδυνο,

- σε προσπάθειες προώθησης του διαλόγου και των συμβιβαστικών λύσεων, λαμβάνοντας υπόψη κυβερνητικές δράσεις καθώς και διεθνείς και περιφερειακές ενέργειες. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών,

- στην αξιοποίηση από την πλευρά της Ινδονησίας της εμπειρίας των κρατών μελών όσον αφορά τη διαδικασία αποκέντρωσης και τις μεταβολές σε περιφερειακό επίπεδο. Η ανταλλαγή τεχνογνωσίας και πληροφοριών για τα υπάρχοντα ομοσπονδιακά συστήματα στην Ευρώπη θα αποδειχθεί αξιόλογη συμβολή.

(4) Όσον αφορά τις περιφέρειες που επιδιώκουν την αυτονομία τους, η Ένωση είναι σκόπιμο να θεσπίσει διάλογο με την Ινδονησία και τους διεθνείς εταίρους προκειμένου να συμβάλει στην εξεύρεση βιώσιμων λύσεων που ανταποκρίνονται συγχρόνως στις προσδοκίες αυτών των περιφερειών και στο στόχο της αποτροπής της διάλυσης της Ινδονησίας. Αν και το θέμα αυτό αποτελεί αντικείμενο εσωτερικής πολιτικής, ενδεχομένως να έχει σημαντικές επιπτώσεις σε διεθνές επίπεδο.

5.2 Οικονομικές και εμπορικές σχέσεις

Η προώθηση των εμπορικών σχέσεων πρέπει να αποτελέσει καθοριστικό στόχο της στρατηγικής. Ειδικότερα:

- Η ΕΕ έχει όφελος να προωθήσει τις συζητήσεις με την Ινδονησία σε θέματα κοινού ενδιαφέροντος στο πλαίσιο του ΠΟΕ, και θα πρέπει να εντείνει τη συνεργασία, τόσο σε διμερές επίπεδο όσο και μέσω του φόρουμ ASEAN και ASEM προκειμένου να διευκολυνθεί η έναρξη ενός νέου εμπορικού γύρου στο πλαίσιο του ΠΟΕ που θα στοχεύει στην ικανοποίηση των συμφερόντων και των δύο πλευρών.

- Μια «νέα εμπορική δέσμευση» έναντι της Ινδονησίας, επαναλαμβάνοντας την εμπορική δέσμευση στο πλαίσιο του ASEM, συνιστά ουσιαστική πολιτική ένδειξη της στήριξης των προσπαθειών της κυβέρνησης της Ινδονησίας για την επίλυση των οικονομικών προβλημάτων της χώρας.

- Προκειμένου να προωθηθούν οι αμφίδρομες εμπορικές ροές θα πρέπει να αρχίσουν συζητήσεις μεταξύ των δυο εταίρων για τρέχοντα θέματα πρόσβασης στις αγορές στους τομείς αγαθών και υπηρεσιών.

- Η στήριξη της οικονομικής ανάκαμψης θα πρέπει να αποτελέσει προτεραιότητα της βραχυπρόθεσμης στρατηγικής της ΕΕ για την Ινδονησία.

- Η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να προωθήσει τη συνεργασία της με τους ΔΧΟ [12], ειδικότερα την Παγκόσμια Τράπεζα και την Ασιατική Τράπεζα Ανάπτυξης. Η θέσπιση μηχανισμού τακτικής συνεργασίας στην Τζακάρτα για τους επικεφαλής των αποστολών και τους ΔΧΟ θα αποφέρει ουσιαστικά οφέλη και για τα δύο μέρη. Για την ΕΕ, θα εξασφαλίσει την πληρέστερη γνώση των εξελίξεων της κατάστασης και θα καταστήσει δυνατή τη συντονισμένη προσέγγιση για την εκτέλεση των έργων που ανταποκρίνονται στις υιοθετηθείσες πολιτικές. Για τους ΔΧΟ, θα παρασχεθεί η δυνατότητα της πληρέστερης ενσωμάτωσης των συνδρομών της ΕΕ στην ευρύτερη προσπάθεια.

[12] Θα πρέπει να εξετασθούν ενδελεχώς οι επιπτώσεις του τριετούς προγράμματος μεταρρυθμίσεων που συμφώνησε η κυβέρνηση με τους ΔΧΟ την 20ή Ιανουαρίου 2000. Το πρόγραμμα αυτό περιλαμβάνει ευρείες μεταρρυθμίσεις του τραπεζικού τομέα (ιδιωτικοποίηση), στον ενεργειακό τομέα και στους τομείς φορολογίας και εμπορικών πολιτικών. Θα ακολουθήσει λεπτομερής αξιολόγηση του φιλόδοξου αυτού προγράμματος μεταρρυθμίσεων και των επιπτώσεών του για τις συναλλαγές και τις επενδύσεις της ΕΕ.

- Δεδομένης της υπεροχής της ΕΕ ως επενδυτού στην Ινδονησία, είναι σκόπιμο να προωθηθεί η ανταλλαγή απόψεων μεταξύ της Ευρώπης και της Ινδονησίας όσον αφορά τις πολιτικές επενδύσεων, ειδικότερα, σε επίπεδο ανωτέρων υπαλλήλων [13] καθώς και σε θέματα επενδύσεων ΑSEM και της συνεργασίας ΕΚ-ASEAN.

[13] « Senior officials meeting ».

- Τα ευρωπαϊκά μέσα που έχουν σχεδιασθεί για την προώθηση των επενδύσεων όπως το AsiaInvest, θα αποδειχθούν χρήσιμα για την προώθηση επενδύσεων ευρωπαϊκών ΜΜΕ στην Ινδονησία. Υπάρχουν, επίσης, διάφορα προγράμματα οικονομικής συνεργασίας ΕΚ-ASEAN τα οποία αποσκοπούν στη βελτίωση του επιχειρησιακού περιβάλλοντος και της αξιοπιστίας των επενδυτών. Η Επιτροπή θα εξετάσει την πιθανότητα προώθησης χρησιμοποίησης αυτών των μέσων και προγραμμάτων στην Ινδονησία μέσω της διοργάνωσης σεμιναρίων και επιχειρηματικών εκδηλώσεων.

- Δεδομένης της σπουδαιότητας της κοινοτικής νομοθεσίας, η ΕΕ οφείλει να διερευνήσει από κοινού με τις αρχές της Ινδονησίας τη δυνατότητα συνεργασίας για διάφορα θέματα όπως τα δορυφορικά συστήματα πλοήγησης (GNSS), τα οικονομικά των αερομεταφορέων (π.χ. υποχρεώσεις των δημοσίων υπηρεσιών και των περιφερειακών αεροπορικών υπηρεσιών), η αεροπορική ασφάλεια, η θαλάσσια πειρατεία και άλλα θέματα κοινού ενδιαφέροντος.

5.3 Αναβάθμιση της εικόνας της ΕΕ στην Ινδονησία

Η ΕΕ δεν θεωρείται από την Ινδονησία ως σημαντικός εταίρος και, ως εκ τούτου, δεν τυγχάνει της αρμόζουσας προσοχής σε σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ιαπωνία. Η ΕΕ θεωρείται πρωτίστως ως εμπορικός συνασπισμός και δεν υφίσταται επαρκής πληροφόρηση για τον υπερεθνικό της χαρακτήρα.

5.3.1 Ανάπτυξη διαλόγου με τις αρχές

Η ανάπτυξη διμερούς διαλόγου ΕΕ-Ινδονησίας αναμένεται να προωθήσει σημαντικά την κατανόηση από την πλευρά της ινδονησιακής κυβέρνησης του ρόλου της Ευρώπης και του ενδιαφέροντός της για το μέλλον της Ινδονησίας. Η κατανόηση αυτή θα συμβάλει στην καθιέρωση της Ένωσης ως βασικού εταίρου στο διάλογο. Όπως και στην περίπτωση των άλλων ιδρυτικών μελών του ASEAN, δεν έχει συναφθεί διμερής συμφωνία μεταξύ της ΕΕ και της Ινδονησίας. Η συμφωνία ΕΚ-ASEAN του 1980 χρησιμεύει ως πλαίσιο για τις οικονομικές σχέσεις, ενώ η υπουργική διάσκεψη ΕΕ-ASEAN συνιστά πλατφόρμα για τη διεξαγωγή πολιτικού διαλόγου. Η Επιτροπή έκανε δεκτό το αίτημα της Ινδονησίας για τη διεξαγωγή τακτικών συνεδριάσεων των ανωτέρων υπαλλήλων στο μέλλον, όπως συμβαίνει ήδη με την Ταϊλάνδη και τις Φιλιππίνες. Θα ήταν δυνατόν να εξετασθεί το ενδεχόμενο σύναψης διμερούς συμφωνίας συνεργασίας με την Ινδονησία πέραν της υφιστάμενης συμφωνίας συνεργασίας EΚ-ASEAN. Τα οφέλη που απορρέουν από τη συμμετοχή της ΕΕ σε εκτενή διάλογο με μια ευνοϊκά διακείμενη στις μεταρρυθμίσεις κυβέρνηση της Ινδονησίας είναι σαφή. Ο διάλογος αυτός θα δώσει επίσης ώθηση στο διάλογο ΕΕ-ASEAN.

5.3.2 Προβολή της ΕΕ στηνΙνδονησία

Η «νέα στρατηγική για την Ασία» τόνισε ήδη την ανάγκη της πληρέστερης πληροφόρησης για την Ευρώπη στην Ασία και αντίστροφα. Για το σκοπό αυτό καθίσταται αναγκαία η συνεργασία μεταξύ των μεμονωμένων φορέων της Ένωσης σε τομείς όπως η πληροφόρηση, η ανωτέρα εκπαίδευση και ο πολιτισμός. Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη θα επιδιώξουν να αναπτύξουν περαιτέρω κοινές δραστηριότητες «επί τόπου» προκειμένου να προωθήσουν την επίτευξη του συγκεκριμένου στόχου. Στο πλαίσιο της τρέχουσας στρατηγικής της ΕΕ για τη συνεργασία στον τομέα της ανωτέρας εκπαίδευσης, είχαν τεθεί σε εφαρμογή ή βρίσκονται στο στάδιο προετοιμασίας διάφορα προγράμματα. Τα προγράμματα αυτά συνιστούν την κατάλληλη βάση για την ενίσχυση της συνεργασίας με την Ινδονησία αν και προκειμένου να καταστούν πλήρως αποτελεσματικά απαιτούν την επαρκή προβολή τους στην Ινδονησία.

5.4 Επικέντρωση της αναπτυξιακής στήριξης

Οι ανάγκες αναπτυξιακής βοήθειας της Ινδονησίας είναι τεράστιες. Το υφιστάμενο επίπεδο των χρηματοδοτικών δεσμεύσεων της ΕΕ για την Ινδονησία υστερεί σημαντικά σε σχέση με τις χρηματοδοτικές δεσμεύσεις άλλων χορηγών βοήθειας. Ωστόσο, η συνολική βοήθεια που χορηγείται από την ΕΕ, λαμβανομένων υπόψη της διμερούς βοήθειας που παρέχεται από τα κράτη μέλη και των συνεισφορών στους ΔΧΟ είναι ουσιαστική. Το πρώτο βήμα που πρέπει να γίνει συνίσταται στη μεγιστοποίηση των επιπτώσεων της συνολικής συνεισφοράς της ΕΕ, ενισχύοντας τη σφαιρική προσέγγιση της Ένωσης όσον αφορά την αναπτυξιακή συνεργασία με την Ινδονησία.

Οι αλλαγές που πραγματοποιούνται στην Ινδονησία προσελκύουν την προσοχή όλων των βασικών φορέων που έχουν κοινό συμφέρον για την όσο το δυνατόν ταχύτερη εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων. Προκειμένου να εξασφαλισθεί ότι η μελλοντική συνεργασία της ΕΕ θα συμπληρώνει τις συνεισφορές άλλων χορηγών βοήθειας, απαιτείται ένας βαθμός συντονισμού.

Η στρατηγική της ΕΕ για την υποστήριξη της αειφόρου ανάπτυξης της Ινδονησίας θα ήταν σκόπιμο να επικεντρωθεί στους εξής στόχους:

(1) Προκειμένου να ικανοποιηθούν οι ανάγκες των ομάδων στόχων που έχουν υποστεί τις αρνητικές επιπτώσεις της κρίσης, οι μελλοντικές δράσεις πρέπει να περιλαμβάνουν κατά προτεραιότητα την εφαρμογή προγραμμάτων κοινωνικής προστασίας όπως προγραμμάτων οικογενειακού προγραμματισμού, παροχής βοήθειας για την υποχρεωτική σχολική φοίτηση, υγείας/διατροφής για τις μητέρες και τα παιδιά, και παροχής στήριξης στο δίκτυο των ΜΚΟ [14].

[14] π.χ. πρόγραμμα ανάκαμψης των τοπικών δραστηριοτήτων της Παγκόσμιας Τράπεζας

(2) Η Ένωση θα πρέπει να δώσει, επίσης, ιδιαίτερη προσοχή στις ενέργειες για τη μείωση της φτώχειας, ειδικότερα στις προβληματικές περιοχές όπως η περιοχή των νήσων Μολούκας και το Δυτικό Tιμόρ. Οι ενέργειες αυτές θα ήταν δυνατόν να συμπεριλάβουν μικρής κλίμακας έργα αγροτικής ανάπτυξης, την ανάπτυξη μικρών επιχειρήσεων και αγροτικών επιχειρήσεων, έργα υδρεύσεων και αποχετεύσεων για τις αγροτικές κοινότητες, καθώς και έργα στους τομείς υγείας και εκπαίδευσης. Θα πρέπει να ληφθούν υπόψη τα συμπεράσματα του Καΐρου, ιδίως, όσον αφορά το ρόλο των γυναικών στην κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη.

(3) Βασική προτεραιότητα για την ΕΕ εξακολουθεί να είναι η αειφόρος διαχείριση των φυσικών πόρων, ειδικότερα, όσον αφορά το δασικό τομέα, στον οποίο η ΕΚ και τα κράτη μέλη έχουν θεσπίσει πλαίσιο συνεργασίας στην Ινδονησία. Η συνεργασία αυτή καλύπτει την αποτελεσματική προστασία περιοχών που παρουσιάζουν σημαντική βιοποικιλότητα και μέτρα για τη βελτίωση της αειφορίας της διαχείρισης της δασικής εκμετάλλευσης. Στο πλαίσιο αυτό, θα πρέπει να ενισχυθεί η ανάπτυξη των ικανοτήτων επιστημονικής έρευνας της Ινδονησίας, δίχως αποκλειστική επικέντρωση στη δασική έρευνα. Είναι σαφές ότι η αειφόρος διαχείριση απαιτεί επενδύσεις στις καθαρές τεχνολογίες, τις βέλτιστες πρακτικές και τις βελτιωμένες ικανότητες διαχείρισης των φυσικών πόρων.

Είναι προφανές ότι οι περιορισμένοι χρηματοδοτικοί πόροι που χορηγεί η Επιτροπή στην Ασία θέτουν περιορισμούς στις μελλοντικές της δράσεις σε σαφώς καθορισμένους τομείς προτεραιότητας. Ωστόσο, θα πρέπει να καταβληθεί περαιτέρω προσπάθεια για την αναβάθμιση της συνεργασίας της σε επίπεδο που ανταποκρίνεται στις ανάγκες της Ινδονησίας.

Η πολιτική κατάσταση φαίνεται να επιτρέπει τώρα τη θέσπιση κατάλληλου διαλόγου για τον προγραμματισμό μεταξύ της Επιτροπής και της κυβέρνησης, ειδικότερα όσον αφορά την αειφόρο ανάπτυξη.

Το Συμβούλιο καλείται να εγκρίνει τη συγκεκριμένη στρατηγική και να καλέσει την Επιτροπή, τα κράτη μέλη, τις επιχειρήσεις και άλλους φορείς να συνεργαστούν για την εφαρμογή της.

ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ

1. Tιτλοσ τησ δρασησ

Ανακοίνωση της Επιτροπής: «Στρατηγική για την ανάπτυξη στενότερων σχέσεων μεταξύ της Ινδονησίας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης».

2. Σχετικα κονδυλια του προϋπολογισμου

- B7-20 Επισιτιστική βοήθεια και ενέργειες υποστήριξης

- B7-21 Ανθρωπιστική βοήθεια

- B7-30 Συνεργασία με τις αναπτυσσόμενες χώρες της Ασίας

- B7-60 Κοινοτικά μέτρα στήριξης των ΜΚO

- B7-61 Ενέργειες κατάρτισης και ευαισθητοποίησης στον τομέα της ανάπτυξης

- B7-62 Περιβάλλον, υγεία και καταπολέμηση των ναρκωτικών στις αναπτυσσόμενες χώρες

- B7-63 Πληθυσμός και δημογραφία στις αναπτυσσόμενες χώρες

- B7-64 Ειδικές ενισχύσεις στον τομέα της ανάπτυξης

- B7-65 Μέτρα καταπολέμησης της απάτης στον τομέα της συνεργασίας καθώς και διαχείριση και αξιολόγηση της κοινοτικής βοήθειας

- B7-70 Ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα

- B7-87 Προώθηση των εμπορικών σχέσεων

- B8-01 ΚΕΠΠΑ

3. Νομικη βαση

Κανονισμός ΑΧ/AΛA, Κανονισμός για τη Δημοκρατία και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, κλπ.

4. Περιγραφη τησ δρασησ

4.1 Γενικός στόχος

Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στην οποία περιγράφονται τα βασικά στοιχεία της στρατηγικής για την ανάπτυξη στενότερων σχέσεων μεταξύ της ΕΕ και της Ινδονησίας κατά τη νέα χιλιετία.

4.2 Χρονική διάρκεια της δράσης και ρυθμίσεις για την ανανέωση ή την παράτασή της

5. Καταταξη των Δαπανων/εσοδων

5.1 Μη υποχρεωτικές δαπάνες

5.2 Διαχωριζόμενες δαπάνες

5.3 Είδος των εσόδων

Τα έργα τα οποία δρομολογούνται στο πλαίσιο της ανακοίνωσης δεν θα αποφέρουν συγκεκριμένα έσοδα.

6. Ειδοσ δαπανων η εσοδων

- Επιδότηση κατά 100%

7. Δημοσιονομικεσ επιπτωσεισ

Το παρόν έγγραφο δεν έχει άμεσες δημοσιονομικές επιπτώσεις. Το κόστος των μεμονωμένων δράσεων για τα περισσότερα σχετικά κονδύλια του προϋπολογισμού θα αποφασισθεί και θα υπολογισθεί κατά περίπτωση.

7.1 Τρόπος υπολογισμού του συνολικού κόστους της δράσης (σχέση μεταξύ του επιμέρους και του συνολικού κόστους)

7.2 Αναλυτική παράθεση των στοιχείων του κόστους

Πιστώσεις ανάληψης υποχρεώσεων σε εκατομμύρια ευρώ (σε τρέχουσες τιμές)

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

7.3 Λειτουργικεσ δαπανες για μελετεσ, εμπειρογνωμονεσ κλπ που εγγραφονται στο Μεροσ B του προϋπολογισμου

Πιστώσεις ανάληψης υποχρεώσεων σε εκατομμύρια ευρώ (σε τρέχουσες τιμές)

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

7.4 Χρονοδιάγραμμα των πιστώσεων ανάληψης υποχρεώσεων και των πιστώσεων πληρωμών

Αν ζητηθεί, σε συνέχεια εκτίμησης του έργου από τις υπηρεσίες της Επιτροπής και για ποσό που δεν υπερβαίνει το ύψος των πιστώσεων που θα εγγραφούν στα σχετικά κονδύλια του προϋπολογισμού και σε κάθε ετήσια διαδικασία του προϋπολογισμού.

8. Μετρα προληψησ τησ απατησ

- Προβλέπονται ειδικά μέτρα ελέγχου

- Οι αρχές της Ινδονησίας και η Επιτροπή θα εφαρμόζουν τα συνήθη μέτρα ελέγχου και την εκτέλεση των έργων, όπως προβλέπεται από κάθε συμφωνία και σύμβαση χρηματοδότησης.

9. Στοιχεια αναλυσησ κοστουσ/αποτελεσματικοτητασ

9.1 Ειδικοί και ποσοτικοί στόχοι, πληθυσμός στον οποίο απευθύνεται η δράση

- Ειδικοί στόχοι: σύνδεση με το γενικό στόχο.

- Να καθορισθεί κατά περίπτωση.

- Τελικοί αποδέκτες: πρέπει να γίνει διάκριση ανά στόχο και να προσδιορίζονται οι τελικοί αποδέκτες της δημοσιονομικής παρέμβασης της Κοινότητας καθώς και οι ενδιάμεσοι συμμετέχοντες φορείς.

- Να καθορισθεί κατά περίπτωση.

9.2 Αιτιολόγηση της δράσης

- Αναγκαιότητα της κοινοτικής δημοσιονομικής παρέμβασης με ιδιαίτερη αναφορά στην αρχή της επικουρικότητας.

- Να καθορισθεί κατά περίπτωση.

9.3 Παρακολούθηση και αξιολόγηση της δράσης

- Επιλεγμένοι δείκτες απόδοσης

Να καθορισθούν κατά περίπτωση και να συμπεριληφθούν σε κάθε συμφωνία και σύμβαση χρηματοδότησης.

10. Διοικητικεσ δαπανεσ (Τμημα III, Μεροσ A του προϋπολογισμου)

Τα στοιχεία που περιλαμβάνονται στην ενότητα αυτή του δημοσιονομικού δελτίου πρέπει να αποσταλούν στη ΓΔ Προσωπικού και Διοίκησης και στη ΓΔ Προϋπολογισμού. Η ΓΔ Προσωπικού και Διοίκησης θα τα διαβιβάσει στη συνέχεια στη ΓΔ Προϋπολογισμού μαζί με τη σχετική γνωμοδότησή της.

Η διάθεση των αναγκαίων διοικητικών πόρων θα εξαρτηθεί από την ετήσια απόφαση της Επιτροπής σχετικά με τη χορήγηση πόρων, αφού ληφθούν υπόψη ο αριθμός τους προσωπικού και οι επιπλέον πιστώσεις που εγκρίνονται από την αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή.

10.1 Επιπτώσεις στον αριθμό θέσεων

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Αν απαιτείται επιπλέον δυναμικό θα αναφερθεί ο ρυθμός με τον οποίο θα πρέπει να διατεθούν.

10.2 Γενικές δημοσιονομικές επιπτώσεις του συμπληρωματικού ανθρώπινου δυναμικού

σε ευρώ

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Τα ποσά εκφράζουν το συνολικό κόστος των συμπληρωματικών θέσεων για τη συνολική διάρκεια της δράσης, αν η διάρκεια αυτή είναι ορισμένη, ή για 12 μήνες, αν η διάρκεια είναι αόριστη.

10.3 Αύξηση των λοιπών λειτουργικών δαπανών που απορρέουν από τη δράση

σε ευρώ

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Τα ποσά αντιστοιχούν στις συνολικές δαπάνες της δράσης, αν η διάρκεια αυτής είναι ορισμένη ή στις δαπάνες για 12 μήνες αν η διάρκεια είναι αόριστη.

Το κόστος θα καλυφθεί από τους υφιστάμενους πόρους.