[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 27.7.2005

COM(2005) 339 τελικό

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Πρώτη έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας για τα προϊόντα καπνού

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Πρώτη έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας για τα προϊόντα καπνού

1. Εισαγωγή 3

2. Μεταφορά στο εθνικό δίκαιο 3

3. Εφαρμογή 4

3.1. Μέγιστη περιεκτικότητα των τσιγάρων σε πίσσα, σε νικοτίνη και σε μονοξείδιο του άνθρακα (άρθρο 3) 4

3.2. Μέθοδοι μέτρησης (άρθρο 4) και σήμανση προϊόντων 4

3.2.1. Εργαστήρια διεξαγωγής δοκιμών 4

3.2.2. Μέτρηση της περιεκτικότητας σε πίσσα, σε νικοτίνη και σε μονοξείδιο του άνθρακα 4

3.2.3. Αναγραφή περιεκτικοτήτων 5

3.3. Σήμανση (άρθρο 5) 5

3.3.1. Εφαρμογή 5

3.3.2. Αντίκτυπος στο κάπνισμα 5

3.3.3. Έγχρωμες φωτογραφίες/εικονογραφήσεις 6

3.3.4. Συμπληρωματικά μέτρα 6

3.4. Συστατικά (άρθρο 6) 6

3.5. Κοινός κατάλογος συστατικών (άρθρο 12) 8

1. Εισαγωγή

Το άρθρο 11 της οδηγίας 2001/37/ΕΚ[1] για την προσέγγιση των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών σχετικά με την παραγωγή, την παρουσίαση και την πώληση των προϊόντων καπνού ("οδηγία") προβλέπει ότι η Επιτροπή θα υποβάλλει τακτικά στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας.

Η παρούσα έκθεση παρέχει την πρώτη αξιολόγηση της εφαρμογής της οδηγίας. Βασίζεται στην ανατροφοδότηση από τα κράτη μέλη, κατά ένα μεγάλο μέρος σε απάντηση σε ερωτηματολόγιο που εστάλη σε όλα τα κράτη μέλη (ΕΕ 25) τον Ιούνιο του 2004. Η έκθεση λαμβάνει υπόψη τις πρόσφατες εξελίξεις και τις νέες επιστημονικές γνώσεις και ενσωματώνει τις απόψεις των ενδιαφερομένων στον τομέα του ελέγχου του καπνού. Δεδομένης της μικρής χρονικής περιόδου από τη μεταφορά της οδηγίας στο εθνικό δίκαιο, συμπεριλαμβανομένων των καθυστερήσεων που εξηγούνται στο κεφάλαιο 2, η σχετική εμπειρία είναι περιορισμένη τόσο σε εθνικό επίπεδο όσο και σε επίπεδο ΕΕ.

Εντούτοις, η έκθεση καταδεικνύει ότι τα θετικά αποτελέσματα της ρύθμισης των προϊόντων καπνού προκύπτουν ήδη σε επίπεδο ΕΕ. Αυτή η εμπειρία θα είναι επίσης χρήσιμη σε διεθνές επίπεδο. Η συνθήκη-πλαίσιο της ΠΟΥ σχετικά με τον έλεγχο του καπνού[2] (FCTC) ενσωματώνει πολλά από τα θεμελιώδη στοιχεία της οδηγίας.

Η έκθεση δεν περιλαμβάνει χωριστά τμήματα για τα προϊόντα καπνού για κατανάλωση από το στόμα ούτε για τον καπνό για στριφτά τσιγάρα, δεδομένου ότι οι απαντήσεις από τα κράτη μέλη δεν παρείχαν νέες πληροφορίες και ότι δεν υπήρξαν επαρκείς νέες επιστημονικές πληροφορίες σχετικά με συστατικά που προκαλούν εθισμό ή σχετικά με προϊόντα καπνού που ενδέχεται να έχουν τη δυνατότητα να μειώσουν τις επιβλαβείς συνέπειες. Εντούτοις, η Επιτροπή εξακολουθεί να παρακολουθεί στενά τις επιστημονικές εξελίξεις όσον αφορά τις διάφορες πτυχές των προϊόντων καπνού και τις επιπτώσεις τους στην υγεία, συμπεριλαμβανομένων των καρκινογόνων και καρδιοτοξικών συνεπειών καθώς και των συνεπειών δημιουργίας εξάρτησης, και θα καλύψει τα τυχόν πορίσματα λεπτομερώς στις επόμενες εκθέσεις.

Η έκθεση δίνει έμφαση στους τομείς που θα πρέπει να αναπτυχθούν με βάση την πρώτη εμπειρία και λαμβάνοντας υπόψη τις νέες επιστημονικές και τεχνικές γνώσεις.

2. Μεταφορά στο εθνικό δίκαιο

Έως την 31η Οκτωβρίου 2004 η οδηγία είχε μεταφερθεί στο εθνικό δίκαιο σε όλα τα κράτη μέλη με εξαίρεση την Εσθονία[3].

Όσον αφορά την ΕΕ 15, υπήρξαν ορισμένες καθυστερήσεις στη μεταφορά, η οποία έπρεπε να είχε γίνει μέχρι τις 30 Σεπτεμβρίου 2002. Η Επιτροπή απέστειλε το Νοέμβριο του 2002 προειδοποιητική επιστολή στα κράτη μέλη που καθυστέρησαν τη μεταφορά. Ορισμένα κράτη μέλη ανέφεραν ως αιτία για την καθυστέρηση την αβεβαιότητα δικαίου λόγω προσφυγών στο Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Και στις δύο υποθέσεις[4] το Δικαστήριο δέχτηκε την οδηγία ως έχει.

3. Εφαρμογή

3.1. Μέγιστη περιεκτικότητα των τσιγάρων σε πίσσα, σε νικοτίνη και σε μονοξείδιο του άνθρακα (άρθρο 3)

Όλες οι χώρες της ΕΕ 15 τήρησαν την προθεσμία του άρθρου 3 το οποίο προέβλεπε ότι, μέχρι την 1η Ιανουαρίου 2004, τα τσιγάρα που τίθενται σε ελεύθερη κυκλοφορία, διατίθενται στο εμπόριο ή παράγονται στα κράτη μέλη πρέπει να συμμορφωθούν προς τις μέγιστες περιεκτικότητες σε πίσσα, σε νικοτίνη και σε μονοξείδιο του άνθρακα (CO). Στην Ελλάδα, η περιεκτικότητα σε πίσσα θα εφαρμοστεί από την 1η Ιανουαρίου 2007. Η ΕΕ 10 δεν ζήτησε μεταβατικές περιόδους γι’ αυτή τη διάταξη. Όσον αφορά τις περιεκτικότητες που αφορούν τα τσιγάρα που εξάγονται σε χώρες εκτός ΕΕ, όλα τα κράτη μέλη συμμορφώνονται προς την προθεσμία της 1ης Ιανουαρίου 2005 που ορίζει η οδηγία.

3.2. Μέθοδοι μέτρησης (άρθρο 4) και σήμανση προϊόντων

3.2.1. Εργαστήρια διεξαγωγής δοκιμών

Δεκατρείς χώρες έχουν κοινοποιήσει τα εγκεκριμένα εργαστήρια στην Επιτροπή. Διάφορα κράτη μέλη, ιδίως τα μικρότερα, σημείωσαν την έλλειψη ενός κατάλληλου εργαστηρίου στη χώρα· η λύση τους είναι να εγκρίνουν ένα εργαστήριο σε άλλο κράτος μέλος.

Η Επιτροπή θα προβεί σε διαβουλεύσεις με τα κράτη μέλη για θέματα σχετικά με τα εργαστήρια, ιδίως όσον αφορά την από κοινού αξιοποίηση των εργαστηριακών δυνατοτήτων, και θα δημοσιεύσει τον κατάλογο των εγκεκριμένων εργαστηρίων.

3.2.2. Μέτρηση της περιεκτικότητας σε πίσσα, σε νικοτίνη και σε μονοξείδιο του άνθρακα

Η νικοτίνη είναι η σημαντικότερη ουσία που περιλαμβάνεται στα τσιγάρα και η ρύθμισή της είναι ζωτικής σημασίας. Η νικοτίνη είναι ο λόγος για τον οποίο οι άνθρωποι συνεχίζουν να καπνίζουν. Το όριο νικοτίνης που ορίζει η οδηγία αποτελεί σημαντικό εναρμονιστικό μέτρο και θέτει επιτυχώς τη νικοτίνη υπό κανονιστικό έλεγχο. Η ΠΟΥ[5] αναγνωρίζει ότι απαιτείται ένα ευρύ και περιεκτικό κανονιστικό πλαίσιο για να καταστεί δυνατή η προώθηση επιλογών πολιτικής που επιτρέπουν τον έλεγχο της νικοτίνης και τη μείωση των κινδύνων.

Η μέτρηση ISO των περιεκτικοτήτων βασίζεται στην προσομοίωση του καπνίσματος από ένα μηχάνημα. Εντούτοις, νέα στοιχεία επιβεβαιώνουν ότι οι καπνιστές προσαρμόζουν την εισπνοή στην περιεκτικότητα. Ως εκ τούτου, παρά τις χαμηλότερες ονομαστικές περιεκτικότητες των τσιγάρων, ελάχιστα είναι τα στοιχεία που δείχνουν ότι αυτή η προσέγγιση συμβάλλει στη μείωση της τοξικής επιβάρυνσης ενός καπνιστή. Κατά συνέπεια, οι φορείς του τομέα της υγείας[6] έχουν θέσει τη χρήση των προτύπων ISO υπό αμφισβήτηση. Μολονότι τα πρότυπα ISO επικρίνονται, δεν υπάρχει καμία διεθνής συμφωνία για εναλλακτικές λύσεις.

Η Επιτροπή δεν προτείνει να αναθεωρηθούν τα τρέχοντα πρότυπα που ορίζονται στην οδηγία έως ότου απτά αποδεικτικά στοιχεία καταδείξουν ότι υπάρχουν καλύτερες μέθοδοι για να τα αντικαταστήσουν. Η Επιτροπή θα ενθαρρύνει την επιστημονική και τεχνολογική ανάπτυξη σ’ αυτό τον τομέα. Ειδικότερα, η FCTC προβλέπει στο άρθρο 9 ότι η διάσκεψη των συμβαλλόμενων μερών προτείνει τις κατευθυντήριες γραμμές για τη δοκιμή, τη μέτρηση και τη ρύθμιση του περιεχομένου και των εκπομπών των προϊόντων καπνού. Μόλις συμφωνηθούν ρεαλιστικότερες μεθοδολογίες σε διεθνές επίπεδο, η Επιτροπή θα εξετάσει πώς μπορεί να αναπροσαρμόσει την οδηγία.

3.2.3. Αναγραφή περιεκτικοτήτων

Η αναγραφή των περιεκτικοτήτων στο πακέτο έχει οδηγήσει σε ανησυχίες ότι οι καταναλωτές μπορεί να πιστεύουν ότι τα προϊόντα με χαμηλές περιεκτικότητες είναι λιγότερο επιβλαβή, με αποτέλεσμα να καπνίζουν περισσότερα από αυτά. Μολονότι ζητήθηκε η κατάργηση της αναγραφής των περιεκτικοτήτων στα πακέτα, η Επιτροπή είναι της γνώμης ότι οι μετρηθείσες περιεκτικότητες πρέπει να εξακολουθήσουν να αναγράφονται στα πακέτα. Επίσης, η FCTC προβλέπει στο άρθρο 11 παράγραφος 2 ότι οι πληροφορίες για τα σχετικά συστατικά και τις εκπομπές πρέπει να αναγράφονται στη συσκευασία.

3.3. Σήμανση (άρθρο 5)

3.3.1. Εφαρμογή

Μολονότι η εφαρμογή του άρθρου 5 συνολικά είναι γενικώς ικανοποιητική, υπάρχουν ορισμένες δυσκολίες. Επιπλέον, κάποιες από τις χώρες της ΕΕ 10 εφάρμοσαν μια μεταβατική περίοδο.

Όσον αφορά το μαύρο πλαίσιο γύρω από τις προειδοποιήσεις, η Επιτροπή θεωρεί ότι το πλαίσιο δεν πρέπει να θεωρείται μέρος του χώρου προειδοποίησης.

Τα πολύ λεπτά πακέτα θέτουν ένα ιδιαίτερο πρόβλημα: οι πληροφορίες σχετικά με τις περιεκτικότητες πρέπει να αναγράφονται παράλληλα προς το επάνω άκρο, αλλά αυτό οδηγεί σε μη ευανάγνωστη σήμανση. Η ανεστραμμένη κατά 90 μοίρες αναγραφή των πληροφοριών βελτιώνει την αναγνωσιμότητα. Μολονότι αυτό αντιτίθεται στις διατάξεις του άρθρου 5 παράγραφος 6, η Επιτροπή δεν έχει αντιδράσει επειδή το θεωρεί προσωρινή λύση εν αναμονή τροποποίησης της οδηγίας.

Τα κράτη μέλη ανέφεραν επίσης προσπάθειες της βιομηχανίας να παρακάμψουν τη νομοθεσία, προσπαθώντας να κρύψουν, να καλύψουν ή να μειώσουν τον ευανάγνωστο χαρακτήρα των προειδοποιήσεων με διάφορα μέσα, όπως μια θήκη χαρτονιού (" etuis en carton" ) για να καλύψουν τις προειδοποιήσεις και τις αυτοκόλλητες ετικέτες. Ένα έτος μετά την καθιέρωση των νέων προειδοποιήσεων, οι πρακτικές αυτές περιορίστηκαν.

3.3.2. Αντίκτυπος στο κάπνισμα

Τα στοιχεία δείχνουν ότι αυτά τα μέτρα επηρεάζουν την καπνιστική συμπεριφορά, παρά το γεγονός ότι οι προειδοποιήσεις άρχισαν να χρησιμοποιούνται πριν από μικρό σχετικά χρονικό διάστημα. Οι μελέτες κατέδειξαν ότι οι καπνιστές ήταν πιο πρόθυμοι να σταματήσουν ή να μειώσουν το κάπνισμα. Οι προειδοποιήσεις είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικές στις ηλικίες μεταξύ 15 και 24 ετών.

Μια ολλανδική μελέτη κατέδειξε ότι ορισμένοι ενήλικες κάπνισαν λιγότερο και ήταν πιο πρόθυμοι να σταματήσουν το κάπνισμα λόγω των προειδοποιήσεων. Στις ηλικίες μεταξύ 13 και 18 ετών η επίδραση ήταν ισχυρή: ποσοστό 28% είπαν ότι κάπνισαν λιγότερο λόγω των προειδοποιήσεων[7]. Μια άλλη ολλανδική μελέτη διαπίστωσε ότι η αναγραφή του αριθμού της τηλεφωνικής γραμμής παροχής συμβουλών για το σταμάτημα του καπνίσματος αύξησε τις τηλεφωνικές κλήσεις στην αρμόδια υπηρεσία, ιδίως από τις ομάδες χαμηλότερου εισοδήματος[8] που είναι συνήθως λιγότερο ενεργές. Μια βελγική μελέτη διαπίστωσε ότι οι μεγαλύτερες, σαφέστερες προειδοποιήσεις παρακίνησαν τους καπνιστές να σταματήσουν το κάπνισμα και κατέστησαν τα πακέτα των τσιγάρων λιγότερο ελκυστικά στους νέους[9]. Από τους πολωνούς άνδρες καπνιστές, το 3% είπαν ότι σταμάτησαν το κάπνισμα λόγω των μεγάλων προειδοποιήσεων σχετικά με την υγεία, το 16% είπαν ότι προσπάθησαν να σταματήσουν το κάπνισμα και το 14% υποστήριξαν ότι κατανοούν καλύτερα τις επιπτώσεις του καπνίσματος στην υγεία[10]. Στη Μάλτα, η ζήτηση πληροφοριών για το σταμάτημα του καπνίσματος τριπλασιάστηκε μετά την εφαρμογή των προειδοποιήσεων.

3.3.3. Έγχρωμες φωτογραφίες/εικονογραφήσεις

Σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 3 της οδηγίας, η Επιτροπή εξέδωσε το Σεπτέμβριο του 2003 την απόφαση 2003/641/ΕΚ[11], η οποία θεσπίζει τους κανόνες για τη χρήση φωτογραφιών ή άλλων εικονογραφήσεων ως προειδοποιήσεων υγείας και τους όρους υπό τους οποίους μπορούν να χρησιμοποιούνται. Σύμφωνα με το άρθρο 3 της απόφασης, η Επιτροπή δημιούργησε μια βιβλιοθήκη εικόνων[12] το Μάιο του 2005.

Σύμφωνα με έρευνα του Ευρωβαρομέτρου που πραγματοποιήθηκε το φθινόπωρο του 2002, το 38% των πολιτών θεωρούν ότι η προσθήκη έγχρωμων εικόνων στις συσκευασίες τσιγάρων θα ήταν χρήσιμη στο να πείσει τους ανθρώπους είτε να μην καπνίζουν είτε να καπνίζουν λιγότερο είτε να σταματήσουν το κάπνισμα[13]. Αυτό πιστεύουν, επίσης, τα κράτη μέλη γενικά σύμφωνα με το ερωτηματολόγιο. Η πλειονότητα των κρατών μελών προτίθενται να μελετήσουν τη χρήση των εικόνων. Η Επιτροπή ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να χρησιμοποιούν τις νέες εικονογραφικές προειδοποιήσεις.

3.3.4. Συμπληρωματικά μέτρα

Η Επιτροπή θα εξετάσει την περαιτέρω ανάπτυξη της σήμανσης, όπως την ευρύτερη χρήση του αριθμού της τηλεφωνικής γραμμής παροχής συμβουλών για το σταμάτημα του καπνίσματος, όταν θα υπάρχουν διαθέσιμες περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη χρήση των νέων προειδοποιήσεων υπό μορφήν κειμένων και εικόνων.

3.4. Συστατικά (άρθρο 6)

Υπήρξαν ορισμένες δυσκολίες που σχετίζονται με την υποβολή πληροφοριών για τα συστατικά στα κράτη μέλη από τη βιομηχανία. Μόνο 13 κράτη μέλη έχουν υποβάλει τις πληροφορίες του άρθρου 6 στην Επιτροπή.

Το μορφότυπο των πληροφοριών που διαβιβάζονται από τη βιομηχανία στα κράτη μέλη και εν συνεχεία στην Επιτροπή ποικίλλει σημαντικά. Οι εθνικές αρχές έχουν λάβει πληροφορίες που είναι είτε υπερβολικά λεπτομερείς είτε υπερβολικά ελλιπείς.

Γενικά, τα στοιχεία που αποστέλλονται στα κράτη μέλη δεν συμμορφώνονται πλήρως προς την οδηγία. Το άρθρο 6 απαιτεί την κοινοποίηση όλων των συστατικών και των ποσοτήτων τους που χρησιμοποιούνται στην κατασκευή των προϊόντων καπνού. Η βιομηχανία έχει προτείνει ένα υπόδειγμα γνωστό ως "κατάλογος τριών προτύπων", βάσει του οποίου οι πληροφορίες παρέχονται σύμφωνα με ένα πρότυπο "μη υπερβαίνουσας ποσότητας". Το σύστημα αυτό αντιβαίνει στην οδηγία, επειδή δεν διευκρινίζει τις ακριβείς ποσότητες και δεν παρέχει ακριβείς πληροφορίες για κάθε μάρκα.

Οι Κάτω Χώρες και το Βέλγιο προσπαθούν να καθιερώσουν ειδικούς κανονισμούς εφαρμογής για την κοινοποίηση των συστατικών των προϊόντων καπνού. Η βιομηχανία έχει προσβάλει στα δικαστήρια τον ολλανδικό κανονισμό σχετικά με το προτεινόμενο πρότυπο[14]. Φαίνεται ότι αυτή η δικαστική προσφυγή εμποδίζει παρόμοιες πρωτοβουλίες σε άλλα κράτη μέλη.

Ένα περαιτέρω σημαντικό εμπόδιο στην πλήρη εφαρμογή του άρθρου 6 είναι η έλλειψη ικανότητας να αναλυθούν τα στοιχεία που λαμβάνονται σε επίπεδο κρατών μελών και σε επίπεδο ΕΕ.

Η οδηγία έχει επιτύχει να κινήσει σημαντικές συζητήσεις σχετικά με την κοινοποίηση των συστατικών και έχει θέσει το ζήτημα στην κορυφή της ατζέντας για τον έλεγχο του καπνού. Για να διευκολυνθεί η πλήρης συμμόρφωση, πρέπει να γίνουν περαιτέρω συζητήσεις για ένα εναρμονισμένο σύστημα υποβολής εκθέσεων και για τον ορισμό των συστατικών.

Το τρέχον σύστημα υποβολής εκθέσεων πρέπει να βελτιωθεί προκειμένου να διευκολυνθούν η επεξεργασία, η αξιολόγηση και η ευρεία διάδοση. Το κύριο στοιχείο της ρύθμισης για τα συστατικά είναι η πλήρης κοινοποίηση των πληροφοριών από τους κατασκευαστές προϊόντων καπνού. Πρέπει να περιλαμβάνονται όλα τα συστατικά που χρησιμοποιούνται στην παρασκευή ενός προϊόντος καπνού και εξακολουθούν να υπάρχουν στο τελικό προϊόν. Η ανάπτυξη ενός συστήματος υποβολής εκθέσεων πρέπει να εξετάσει τις υπάρχουσες πρωτοβουλίες, όπως τα ολλανδικά και βελγικά πρότυπα, καθώς και το σύστημα του Ευρωπαϊκού Γραφείου Χημικών Ουσιών.

Οι εμπειρογνώμονες έχουν εκφράσει ανησυχίες ότι ο τρέχων ορισμός των συστατικών είναι υπερβολικά περιορισμένος. Συνεπώς, θα αποτελούσε πρόοδο να υιοθετηθεί ο ορισμός της ομάδας εργασίας της ΠΟΥ[15] ο οποίος προβλέπει ότι " στα συστατικά περιλαμβάνονται όλα τα μέρη προϊόντων, τα υλικά που χρησιμοποιούνται για την παρασκευή των εν λόγω μερών, οι κατάλοιπες ουσίες που προέρχονται από τις γεωργικές πρακτικές, την αποθήκευση και την επεξεργασία, καθώς και οι ουσίες που μπορούν να εισχωρήσουν από τη συσκευασία στο προϊόν. "

Φαίνεται σαφώς ότι το άρθρο 6 χρειάζεται περαιτέρω ανάπτυξη. Η Επιτροπή θα αναλύσει τις πληροφορίες που έχει συλλέξει μέχρι στιγμής, προκειμένου να δημιουργήσει μια βάση για τυχόν απαιτούμενες τροποποιήσεις, και θα προβεί σε διαβουλεύσεις με την κανονιστική επιτροπή που συστάθηκε δυνάμει του άρθρου 10.

Σε απάντηση στα αιτήματα των κρατών μελών και της βιομηχανίας, η Επιτροπή θα αναπτύξει εναρμονισμένες μεθόδους συλλογής στοιχείων που να βασίζονται σε ένα κοινό μορφότυπο της ΕΕ και σε βελτιωμένους ορισμούς. Η Επιτροπή προτίθεται να κινήσει εν προκειμένω διαβουλεύσεις στις οποίες θα συμμετέχουν τα κράτη μέλη και οι ενδιαφερόμενοι φορείς.

3.5. Κοινός κατάλογος συστατικών (άρθρο 12)

Δεδομένης της περιορισμένης προόδου στο άρθρο 6, και ιδίως λόγω της έλλειψης πλήρους κοινοποίησης πληροφοριών, η Επιτροπή δεν μπόρεσε να καταρτίσει πρόταση για κοινό κατάλογο συστατικών. Εντούτοις, η Επιτροπή προέβη σε εκτενή διερεύνηση της σκοπιμότητας και της καταλληλότητας ενός κοινού καταλόγου συστατικών[16].

Από τις διαβουλεύσεις ανέκυψαν ζητήματα πέρα από τη διαθεσιμότητα στοιχείων που μπορούν να θέσουν υπό αμφισβήτηση την προσέγγιση που ορίζεται στο άρθρο 12. Η Επιτροπή έχει συναγάγει διάφορα σημαντικά συμπεράσματα σχετικά με την καταλληλότητα και τη χρησιμότητα ενός καταλόγου συστατικών.

Η λογική στην οποία βασίζεται η κατάρτιση ενός εγκεκριμένου καταλόγου συστατικών είναι - μεταξύ άλλων - να υπάρχει δυνατότητα να ρυθμίζονται οι πρόσθετες ουσίες που είναι γνωστό ότι δεν αυξάνουν την τοξικότητα ή την εθιστικότητα ή να απαγορεύονται εκείνες που χρησιμοποιούνται μόνο για να προσελκύσουν τα παιδιά. Η λογική για την κατάρτιση ενός κοινού καταλόγου στην ΕΕ είναι να αποφευχθεί μια κατάσταση στην οποία οι επιχειρήσεις καπνού θα μπορούσαν να επιδιώξουν έγκριση σε μια χώρα με το λιγότερο αυστηρό σύστημα.

Η επιτυχής καθιέρωση ενός κοινού καταλόγου εξαρτάται κατ’ αρχάς από τις πληροφορίες που λαμβάνονται από τη βιομηχανία με κατάλληλο και έγκαιρο τρόπο σχετικά με τα συστατικά. Μετά την παροχή πληροφοριών, είναι απαραίτητο να καθοριστούν εκείνα τα συστατικά που αυξάνουν την τοξικότητα ή την εθιστικότητα του προϊόντος. Επιπλέον, απαιτούνται επιστημονικώς τεκμηριωμένα κριτήρια για την έγκριση ή την απαγόρευση των συστατικών.

Τέτοιες πληροφορίες θα πρέπει να βασίζονται σε αποδεκτές δοκιμασίες που μετρούν την τοξικότητα και την εθιστικότητα των συστατικών. Εντούτοις, η Επιτροπή πληροφορήθηκε ότι δεν υπάρχει επί του παρόντος κανένα σαφές κριτήριο για τη μέτρηση της τοξικότητας και της εθιστικότητας. Οι μεθοδολογίες πρέπει να επικυρωθούν για την ευαισθησία, την καταλληλότητα και τη συγκρισιμότητά τους. Πρόκειται για απαιτητικό στόχο που απαιτεί δεξιότητες και εμπειρογνωμοσύνη που δεν είναι ευρέως διαθέσιμες. Ειδικότερα, οι μεθοδολογίες για την αξιολόγηση της εθιστικότητας δεν είναι επαρκώς εξελιγμένες και δεν μπορούν να εφαρμοστούν για στερεότυπο έλεγχο σε ευρεία κλίμακα, η δε ανάπτυξή τους θα διαρκέσει αρκετά έτη.

Η οδηγία προβλέπει ότι η βιομηχανία παρέχει μόνο τα διαθέσιμα τοξικολογικά στοιχεία. Εντούτοις, αυτό δεν αρκεί για να ικανοποιηθούν οι ανάγκες της ρύθμισης των συστατικών.

Ανακύπτουν ερωτήματα ως προς το ποιος πρέπει να φέρει το βάρος της απόδειξης, γενικά, και ειδικότερα ποιος πρέπει να αναπτύξει και να πραγματοποιήσει τις δοκιμασίες και σε ποιο επίπεδο. Η Επιτροπή είναι πεπεισμένη ότι η ευθύνη της ανάπτυξης των εν λόγω δοκιμασιών πρέπει να παραμείνει σε δημόσιους φορείς.

Έχουν διατυπωθεί σε πολλές χώρες και σε ευρωπαϊκό επίπεδο αιτήματα για ένα ρυθμιστικό φορέα για τα προϊόντα καπνού. Λαμβανομένου υπόψη του παγκόσμιου χαρακτήρα των προϊόντων καπνού, η ΠΟΥ πρέπει να συντονίζει τις ρυθμιστικές προσπάθειες μέσω της FCTC. Το άρθρο 9 της FCTC προβλέπει την ανάπτυξη διεθνώς αποδεκτών κατευθυντήριων γραμμών για τη δοκιμή, τη μέτρηση και τη ρύθμιση του περιεχομένου και των εκπομπών.

[1] ΕΕ L 194 της 18.7.01, σ. 26.

[2] www.who.int/tobacco/framework

[3] Το εσθονικό κοινοβούλιο υιοθέτησε την πράξη η οποία μεταφέρει την οδηγία στο εθνικό δίκαιο στις 4 Μαΐου 2005.

[4] Ευρωπαϊκό Δικαστήριο: υποθέσεις C210-03 και C434-02.

[5] Ομάδα μελέτης της ΠΟΥ σχετικά με τη ρύθμιση των προϊόντων καπνού. Σύσταση σχετικά με τα συστατικά και τις εκπομπές των προϊόντων καπνού. ΠΟΥ 2003. http://www.who.int/tobacco/sactob/recommendations/en/

[6] «Tobacco or Health in the European Union: past, present and future». Έκθεση που καταρτίστηκε από την κοινοπραξία ASPECT, 2004.

[7] Persbericht Defacto (2002). 28% van jonge rokers rookt minder door de nieuwe waarschuwingen op.

[8] Willemsen M, Simons C, Zeeman G (2002). Impact of the new EU health warnings on the Dutch quit line, Tobacco Control, 11:381-2.

[9] Joossens L , Onderzoek naar het effect van gezondheidswaarschuwingen op sigarettenpakjes in België, Vlaams Instituut voor Gezondheidspromotie, Brussel, 2004.

[10] World Bank Report, Curbing the epidemic. Governments and the economics of tobacco control, Washington DC, 1999.

[11] ΕΕ L 226 της 10/09/2003, σ. 24.

[12] C(2005) 1452. Πρόκειται να δημοσιευτεί στην ΕΕ.

[13] Ευρωπαϊκή Επιτροπή, υγεία & προστασία των καταναλωτών. Smoking and the environment: actions and attitudes, Ειδικό ευρωβαρόμετρο 183/ κύμα 58.2, 20 Νοεμβρίου 2003.

[14] Το ολλανδικό κράτος εγκαλείται από επτά επιχειρήσεις καπνού.

[15] Επιστημονική συμβουλευτική επιτροπή της ΠΟΥ σχετικά με τη ρύθμιση των προϊόντων καπνού. www.who.int/tobacco/sactob/recommendations/en.

[16] Περιλαμβάνονται οι συνεδριάσεις εμπειρογνωμόνων στις 29 Σεπτεμβρίου 2003 και στις 18 Φεβρουαρίου 2004. Η Επιτροπή υποστήριξε τα εργαστήρια που διεξήχθησαν το Μάρτιο του 2004 και τον Ιούνιο του 2004 στο Limerick. Επιπλέον, η κατάρτιση της έκθεσης "Καπνός ή υγεία στην Ευρωπαϊκή Ένωση: παρελθόν, παρόν και μέλλον" ήταν επίσης διαδικασία διαβουλεύσεων.