Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την "Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για την τροποποίηση της απόφασης 1999/311/ΕΚ της 29ης Απριλίου 1999 σχετικά με την έγκριση της 3ης φάσης του διευρωπαϊκού προγράμματος συνεργασίας για την τριτοβάθμια εκπαίδευση (Tempus III) (2000-2006)"

(2000/C 204/15)

Στις 5 Μαΐου 2000, το Συμβούλιο αποφάσισε, σύμφωνα με το άρθρο 262 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, να ζητήσει από την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή να γνωμοδοτήσει για την ανωτέρω πρόταση.

Η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ ανατέθηκε στο τμήμα εξωτερικών σχέσεων. Κατά τη διάρκεια των εργασιών της, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή όρισε γενική εισηγήτρια την κα. Florio (άρθρα 20 και 50 του Εσωτερικού Κανονισμού).

Κατά την 373η σύνοδο ολομέλειας της (συνεδρίαση της 24ης Μαΐου 2000), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε, με 81 ψήφους υπέρ και μια αποχή, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Το πρόγραμμα Tempus II

1.1.1. Το πρόγραμμα Tempus, για την διευρωπαϊκή κινητικότητα των πανεπιστημιακών σπουδών, υιοθετήθηκε με την απόφαση αριθ. 233 της 7ης Μαΐου 1990. Την εποχή εκείνη, μεταξύ των επιλέξιμων χωρών περιλαμβάνονταν οι χώρες που προβλέπονταν από το πρόγραμμα Phare το οποίο καθιέρωνε μια συστηματικότερη πολιτική προκειμένου να στηριχθούν οι διαδικασίες οικονομικής και κοινωνικής μεταρρύθμισης στις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.

1.1.2. Το 1993, με την απόφαση του Συμβουλίου 93/246/ΕΟΚ, θεσπίστηκε μία δεύτερη φάση του προγράμματος για την περίοδο 1994-1998. Σ' αυτή τη δεύτερη φάση έγιναν δεκτές, προκειμένου να επωφεληθούν από τις χορηγούμενες πιστώσεις, και οι χώρες που καλύπτονται από το πρόγραμμα Tacis, δηλαδή τα Νέα Ανεξάρτητα Κράτη και η Μογγολία (Tempus II).

1.1.3. Η τριτοβάθμια εκπαίδευση και η κατάρτιση, όπως ακριβώς και η μεταρρύθμιση και η αναδιάρθρωση των χωρών αυτών, προσδιορίστηκαν, κατά συνέπεια, ως προτεραιότητα της διεθνούς συνεργασίας για την προσέγγιση των χωρών που είναι εταίροι της Ένωσης. Στις διάφορες χώρες, η κοινή δράση προώθησε τον στρατηγικό προγραμματισμό και την θεσμική ανάπτυξη με στόχο τη μεταρρύθμιση συγκεκριμένων πτυχών της εκπαίδευσης.

1.1.4. Η υιοθέτηση των διαφόρων φάσεων και η επέκταση του προγράμματος σε νέες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και της πρώην Σοβιετικής Ένωσης εναρμονίζονται με τις κοινωνικοοικονομικές αλλαγές στις χώρες εταίρους και συμβάλλει στην ισορροπία των διεθνών σχέσεων.

2. Tempus IIΙ

2.1. Μία νέα φάση του προγράμματος διευρωπαϊκής συνεργασίας για την τριτοβάθμια εκπαίδευση (Tempus IIΙ) υιοθετήθηκε στις 29 Απριλίου 1999 με την απόφαση του Συμβουλίου αριθ. 311/1999. Η νέα αυτή φάση προβλέπεται να αρχίσει την 1η Ιουλίου 2000 και να διαρκέσει 6 χρόνια (2000-2006).

2.2. Στο άρθρο 2, η απόφαση του Συμβουλίου ορίζει τις επιλέξιμες για οικονομική βοήθεια χώρες οι οποίες είναι: οι μη συνδεδεμένες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, βάσει του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 3906/89 (πρόγραμμα Phare), και τα Νέα Ανεξάρτητα Κράτη και η Μογγολία, βάσει του κανονισμού του Συμβουλίου (ΕΚ/Ευρατόμ) αριθ. 1279/96 (πρόγραμμα Tacis).

3. Η πρόταση απόφασης

3.1. Το άρθρο 2 συμπληρώνεται από υποσημείωση η οποία ορίζει τις μη συνδεδεμένες χώρες που μπορούν "σήμερα" να επωφεληθούν από το πρόγραμμα, βάσει του προαναφερθέντος κανονισμού, και αναφέρει μόνο την Αλβανία, τη Βοσνία - Ερζεγοβίνη, και την Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας.

3.2. Η εξέλιξη των διεθνών σχέσεων και οι μεταβολές που έχουν ήδη συντελεστεί σε ορισμένες χώρες, και ελπίζεται ότι θα συντελεστούν και σε άλλες, απέδειξαν τη δυνατότητα επέκτασης της νέας φάσεως του προγράμματος Tempus και σε άλλες χώρες της περιοχής. Ιδιαίτερα, υπό το φως των πρόσφατων δημοκρατικών εξελίξεων, θεωρήθηκε σημαντικό να συμπεριληφθεί η Κροατία στον κατάλογο των κρατών που είναι επιλέξιμα για το πρόγραμμα Tempus.

3.3. Συνεπώς, η Επιτροπή έθεσε το πρόβλημα μιας διόρθωσης του προηγούμενου εγγράφου. Για το λόγο αυτό, υποβλήθηκε πρόταση απόφασης του Συμβουλίου που αποβλέπει στην τροποποίηση του περιεχομένου του άρθρου 2 της απόφασης αριθ. 311/1999 μέσω της κατάργησης της υποσημείωσης η οποία, λόγω της σημερινής κατάστασης, είναι υπέρμετρα περιοριστική δεδομένου ότι εμποδίζει, στην πράξη, την ενσωμάτωση της Κροατίας στο νέο πρόγραμμα.

4. Παρατηρήσεις

4.1. Η ΟΚΕ, με βάση τη διαπίστωση ότι τα πανεπιστήμια μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στη διαδικασία ανανέωσης της κοινωνίας στο σύνολό της και στην εδραίωση της συνεργασίας των λαών, κρίνει ότι είναι σημαντικό να συμπεριληφθεί η Κροατία μεταξύ των επιλέξιμων χωρών του προγράμματος ενόψει των σημαντικών οικονομικών και κοινωνικών μεταρρυθμίσεων που η χώρα αυτή θα χρειαστεί να αντιμετωπίσει στο δρόμο της προσέγγισης με την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η ένταξη της Κροατίας στο πρόγραμμα Tempus ΙΙΙ, όχι μόνο καθορίζει την ενίσχυση των σχέσεων μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των γειτονικών χωρών, αλλά και μπορεί να αποτελέσει σημαντικό παράγοντα για την ανοικοδόμηση του ζωτικού δικτύου σχέσεων εποικοδομητικής συνεργασίας στη βαλκανική περιοχή οι οποίες διαταράχθηκαν απότομα από τις πρόσφατες συγκρούσεις.

4.2. Όσον αφορά τις πολιτικές προοπτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η επέκταση του προγράμματος Tempus είναι απαραίτητη προκειμένου να βοηθηθούν οι χώρες να ανταποκριθούν στις ειδικές προτεραιότητες που προσδιορίστηκαν από κοινού από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τις εθνικές αρχές τους ώστε να προωθηθούν οι εξελισσόμενες διαδικασίες οικονομικής μεταρρύθμισης και εμπέδωσης της δημοκρατίας. Η αξία αυτής της συμβολής καθίσταται ακόμη εμφανέστερη δεδομένου ότι η νέα αυτή φάση του προγράμματος Tempus αναμένεται να προωθήσει την ανάπτυξη σχέσεων και με μη ακαδημαϊκούς κύκλους, με την κοινωνία των πολιτών, και τους οικονομικούς παράγοντες.

4.3. Εξάλλου, το πρόγραμμα Tempus το οποίο αποβλέπει, μεταξύ άλλων, στην αναδιάρθρωση τόσο των εκπαιδευτικών προγραμμάτων όσο και της οργάνωσης και της διαχείρισης των συστημάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, μπορεί να αποβεί ιδιαίτερα χρήσιμο όσον αφορά τον εντοπισμό παραδειγμάτων ορθής πρακτικής στους επίσημους διοικητικούς φ0ορείς οι οποίοι είναι αρμόδιοι για την διάδοση των γνώσεων.

4.4. Η ΟΚΕ επισημαίνει, ακόμη μία φορά, τη σημασία των αποτελεσμάτων που επιτεύχθηκαν κατά τις προηγούμενες φάσεις του προγράμματος Tempus και εκφράζει, παράλληλα, την ευχή στο νέο προγραμματισμό να ληφθεί υπόψη εγκαίρως η αναγκαία διόρθωση του κειμένου της απόφασης του Συμβουλίου 1999/311/ΕΚ ώστε να συμπεριληφθεί η Κροατία μεταξύ των επιλέξιμων χωρών.

Βρυξέλλες, 24 Μαΐου 2000.

Η Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Beatrice Rangoni Machiavelli