Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

Κατόπιν διαβίβασης του σχεδίου νομοθετικής πράξης στα εθνικά κοινοβούλια,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών,

Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

(1)Σύμφωνα με το άρθρο 192 παράγραφος 3 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, γενικά προγράμματα δράσης για το περιβάλλον παρέχουν το πλαίσιο δράσης της Ένωσης στον τομέα του περιβάλλοντος και του κλίματος από το 1973.

(2)Με την απόφαση αριθ. 1386/2013/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου θεσπίστηκε το 7ο πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον (στο εξής: 7ο ΠΔΠ), το οποίο καθορίζει το περιβαλλοντικό θεματολόγιο της Ένωσης έως τις 31 Δεκεμβρίου 2020, καθώς και ένα μακροπρόθεσμο όραμα για το 2050.

(3)Η αξιολόγηση του 7ου ΠΔΠ από την Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το όραμά του για το 2050 και οι στόχοι προτεραιότητάς του εξακολουθούν να ισχύουν, ότι συνέβαλε στην παροχή περισσότερο προβλέψιμης, ταχύτερης και καλύτερα συντονισμένης δράσης στην περιβαλλοντική πολιτική και ότι η δομή και το ευνοϊκό πλαίσιο υλοποίησής του συνέβαλαν στη δημιουργία συνεργειών, με αποτέλεσμα τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας και της αποδοτικότητας της περιβαλλοντικής πολιτικής. Επιπλέον, η αξιολόγηση κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το 7ο ΠΔΠ προέβλεψε το θεματολόγιο των Ηνωμένων Εθνών για το 2030, επιμένοντας ότι η οικονομική και κοινωνική ευημερία εξαρτάται από μια υγιή βάση φυσικών πόρων, και διευκόλυνε την επίτευξη των στόχων βιώσιμης ανάπτυξης. Επιπλέον, έδωσε στην Ένωση τη δυνατότητα να εκφράζεται με ενιαία φωνή στην παγκόσμια σκηνή για ζητήματα που αφορούν το κλίμα και το περιβάλλον. Στην αξιολόγηση του 7ου ΠΔΠ, η Επιτροπή κατέληξε επίσης στο συμπέρασμα ότι η πρόοδος που έχει σημειωθεί όσον αφορά την προστασία της φύσης, την υγεία και την ενσωμάτωση των πολιτικών δεν ήταν επαρκής.

(4)Σύμφωνα με την έκθεση του ΕΟΠ με τίτλο «The European environment – state and outlook 2020, Knowledge for transition to a sustainable Europe» (Το ευρωπαϊκό περιβάλλον — κατάσταση και προοπτικές 2020, Γνώση για τη μετάβαση σε μια βιώσιμη Ευρώπη)» (στο εξής: SOER 2020), το 2020 παρέχει στην Ένωση μοναδική ευκαιρία για να αναλάβει ηγετικό ρόλο όσον αφορά τη βιωσιμότητα και να αντιμετωπίσει τις επιτακτικές προκλήσεις βιωσιμότητας που απαιτούν συστημικές λύσεις. Όπως αναφέρεται στην έκθεση SOER 2020, οι αλλαγές στο κλίμα και στα οικοσυστήματα του πλανήτη που παρατηρούνται από τη δεκαετία του 1950 είναι πρωτοφανείς σε κλίμακα δεκαετιών και χιλιετιών. Ο παγκόσμιος πληθυσμός έχει τριπλασιαστεί από το 1950, ενώ ο πληθυσμός που ζει σε πόλεις έχει τετραπλασιαστεί. Με το τρέχον μοντέλο ανάπτυξης, οι περιβαλλοντικές πιέσεις αναμένεται να αυξηθούν περαιτέρω, προκαλώντας άμεσες και έμμεσες επιβλαβείς επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία και ευημερία. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τους τομείς με τον μεγαλύτερο περιβαλλοντικό αντίκτυπο – τρόφιμα, κινητικότητα, ενέργεια, καθώς και υποδομές και κτίρια.

(5)Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανταποκρίθηκε στις προκλήσεις που προσδιορίστηκαν στην έκθεση SOER 2020 με την έγκριση της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας: μια νέα αναπτυξιακή στρατηγική για τη διττή πράσινη και ψηφιακή μετάβαση που αποσκοπεί στον μετασχηματισμό της Ένωσης σε μια δίκαιη και ευημερούσα κοινωνία, που διαθέτει μια οικονομία ανταγωνιστική, κλιματικά ουδέτερη και αποδοτική ως προς τη χρήση των πόρων. Ο κανονισμός (ΕΕ) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου κατοχυρώνει στη νομοθεσία τον στόχο της Ένωσης για επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050.

(6)Η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία στηρίζει το σχέδιο ανάκαμψης «Next Generation EU», το οποίο προωθεί τις απαιτούμενες επενδύσεις σε βασικούς πράσινους τομείς με σκοπό την οικοδόμηση ανθεκτικότητας και τη δημιουργία ανάπτυξης και θέσεων εργασίας σε μια δίκαιη και χωρίς αποκλεισμούς κοινωνία. Ο Μηχανισμός Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, ο οποίος θα τροφοδοτήσει την οικονομική ανάκαμψη της Ένωσης από την κρίση της νόσου COVID-19 μαζί με τον προϋπολογισμό της Ένωσης για την περίοδο 2021-2027, βασίζεται επίσης στους στόχους προτεραιότητας που καθορίζονται στην Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία. Επιπλέον, όλες οι πρωτοβουλίες στο πλαίσιο του σχεδίου ανάκαμψης «Next Generation EU» θα πρέπει να τηρούν τον όρκο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας σχετικά με το «μη βλάπτειν».

(7)Τα προγράμματα δράσης για το περιβάλλον κατευθύνουν τη χάραξη της περιβαλλοντικής πολιτικής της ΕΕ από τις αρχές της δεκαετίας του 1970. Το 7ο ΠΔΠ λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 2020 και σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 3 του εν λόγω προγράμματος η Επιτροπή πρέπει να υποβάλει, εάν κριθεί σκόπιμο, πρόταση για το όγδοο πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον (8ο ΠΔΠ) εγκαίρως ώστε να αποφευχθεί η ύπαρξη κενού μεταξύ του 7ου ΠΔΠ και του 8ου ΠΔΠ. Στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας ανακοινώθηκε η θέσπιση νέου προγράμματος δράσης για το περιβάλλον.

(8)Το 8ο ΠΔΠ θα πρέπει να στηρίξει τους στόχους της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας για το περιβάλλον και τη δράση για το κλίμα, σύμφωνα με τον μακροπρόθεσμο στόχο της «ευημερίας εντός των ορίων του πλανήτη μας» έως το 2050, ο οποίος έχει ήδη τεθεί στο 7ο ΠΔΠ. Θα πρέπει να συμβάλει στην υλοποίηση του θεματολογίου των Ηνωμένων Εθνών για το 2030 και των συναφών στόχων βιώσιμης ανάπτυξης.

(9)Το 8ο ΠΔΠ θα πρέπει να επιταχύνει τη μετάβαση σε μια ανατροφοδοτική οικονομία που επιστρέφει στον πλανήτη περισσότερα από όσα του αφαιρεί. Ένα μοντέλο ανατροφοδοτικής ανάπτυξης αναγνωρίζει ότι η ευημερία και η ευμάρεια των κοινωνιών μας εξαρτώνται από ένα σταθερό κλίμα, ένα υγιές περιβάλλον και ακμάζοντα οικοσυστήματα, τα οποία παρέχουν ασφαλή χώρο λειτουργίας για τις οικονομίες μας. Καθώς ο παγκόσμιος πληθυσμός και η ζήτηση για φυσικούς πόρους εξακολουθούν να αυξάνονται, η οικονομική δραστηριότητα θα πρέπει να αναπτυχθεί κατά τρόπο που να μη βλάπτει αλλά, αντιθέτως, να αντιστρέφει την κλιματική αλλαγή και την υποβάθμιση του περιβάλλοντος, να ελαχιστοποιεί τη ρύπανση και να έχει ως αποτέλεσμα τη διατήρηση και τον εμπλουτισμό του φυσικού κεφαλαίου, εξασφαλίζοντας έτσι την αφθονία ανανεώσιμων και μη ανανεώσιμων πόρων. Μέσω της συνεχούς καινοτομίας, της προσαρμογής σε νέες προκλήσεις και της συνδημιουργίας, η ανατροφοδοτική οικονομία ενισχύει την ανθεκτικότητα και προστατεύει την ευημερία της σημερινής και των μελλοντικών γενεών.

(10)Το 8ο ΠΔΠ θα πρέπει να θέσει θεματικούς στόχους προτεραιότητας στους τομείς της κλιματικής ουδετερότητας, της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή, της προστασίας και αποκατάστασης της βιοποικιλότητας, της κυκλικής οικονομίας, της φιλοδοξίας για μηδενική ρύπανση και της μείωσης των περιβαλλοντικών πιέσεων από την παραγωγή και την κατανάλωση. Επιπλέον, θα πρέπει να προσδιορίσει τις ευνοϊκές συνθήκες για την επίτευξη των μακροπρόθεσμων στόχων και των θεματικών στόχων προτεραιότητας για όλους τους εμπλεκόμενους φορείς.

(11)Δεδομένου ότι η περιβαλλοντική πολιτική είναι άκρως αποκεντρωμένη, η δράση για την επίτευξη των στόχων προτεραιότητας του 8ου ΠΔΠ θα πρέπει να αναληφθεί σε διάφορα επίπεδα διακυβέρνησης, δηλαδή σε ευρωπαϊκό, εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, στο πλαίσιο μιας συνεργατικής προσέγγισης της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης. Η ολοκληρωμένη προσέγγιση όσον αφορά τη χάραξη και την εφαρμογή πολιτικών θα πρέπει να ενισχυθεί με σκοπό τη μεγιστοποίηση των συνεργειών μεταξύ οικονομικών, περιβαλλοντικών και κοινωνικών στόχων, με ιδιαίτερη προσοχή στους δυνητικούς συμβιβασμούς και στις ανάγκες των ευάλωτων ομάδων. Επιπλέον, σημαντική για την εξασφάλιση της επιτυχίας του 8ου ΠΔΠ και την επίτευξη των στόχων προτεραιότητας που καθορίζονται σε αυτό είναι η διαφανής συνεργασία με μη κυβερνητικούς παράγοντες.

(12)Η ενισχυμένη συνεργασία με τις χώρες εταίρους, η χρηστή παγκόσμια περιβαλλοντική διακυβέρνηση, καθώς και οι συνέργειες μεταξύ των εσωτερικών και εξωτερικών πολιτικών της Ένωσης έχουν καίρια σημασία για την επίτευξη των περιβαλλοντικών και κλιματικών στόχων της Ένωσης.

(13)Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να αξιολογεί την πρόοδο της Ένωσης και των κρατών μελών προς την επίτευξη των στόχων προτεραιότητας του 8ου ΠΔΠ στο πλαίσιο της μετάβασης προς μεγαλύτερη βιωσιμότητα, ευημερία και ανθεκτικότητα. Αυτό συνάδει με τις εκκλήσεις του Συμβουλίου και της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για τη μέτρηση των οικονομικών επιδόσεων και της κοινωνικής προόδου βάσει κριτηρίων «πέραν του ΑΕΠ» και τη στροφή προς τη χρήση της ευημερίας ως πυξίδας πολιτικής, κάτι που υποστηρίζεται επίσης από τον ΟΟΣΑ.

(14)Η αξιολόγηση της προόδου προς την επίτευξη των στόχων προτεραιότητας του 8ου ΠΔΠ θα πρέπει να αντικατοπτρίζει τις τελευταίες εξελίξεις όσον αφορά τη διαθεσιμότητα και τη συνάφεια των δεδομένων και των δεικτών. Θα πρέπει να διενεργείται σύμφωνα με και χωρίς να θίγει τα εργαλεία παρακολούθησης ή διακυβέρνησης που καλύπτουν πιο συγκεκριμένες πτυχές της πολιτικής για το περιβάλλον και το κλίμα, όπως ειδικότερα ο κανονισμός 2018/1999 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, η επισκόπηση της εφαρμογής της περιβαλλοντικής πολιτικής ή τα εργαλεία παρακολούθησης που σχετίζονται με την κυκλική οικονομία, τη μηδενική ρύπανση, τη βιοποικιλότητα, τον αέρα, τα ύδατα, το έδαφος, τα απόβλητα ή οποιεσδήποτε άλλες περιβαλλοντικές πολιτικές. Μαζί με άλλα εργαλεία που χρησιμοποιούνται στο Ευρωπαϊκό Εξάμηνο, την παρακολούθηση των ΣΒΑ της Eurostat και την έκθεση στρατηγικής ανάλυσης προοπτικών της Επιτροπής, η αξιολόγηση θα αποτελεί μέρος ενός συνεκτικού, διασυνδεδεμένου συνόλου εργαλείων παρακολούθησης και διακυβέρνησης.