ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Κ0Μ(93) 459 τελικό , 
Βρυξέλλες, 6 Οκτωβρίου 1993 
ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΧΕΤΙΚΑ 
ΜΕ ΤΟ Ε&Τ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ, 
ΜΕ ΤΑ ΟΠΟΙΑ ΥΛΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΤΟ 4ο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ-ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΩΝ 
ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ 
ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ (1994-1998) ΚΑΙ ΤΟ 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ-ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ 
ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟ ΤΗΣ 
ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ (1994-1998) 
ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΕΓΓΡΑΦΟΥ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 
Στο παρόν έγγραφο εργασίας της Επιτροπής εμφαίνονται, κατά τρόπο 
σαφέστερο έναντι της προτάσεως της για το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο (1994 
- 1998) και το πρόγραμμα-πλαίσιο για λογαριασμό της Ευρωπαϊκής Κοινότητας 
Ατομικής Ενέργειας (1994 - 1998), οι σημερινές προθέσεις της Επιτροπής 
όσον αφορά το επιστημονικό και τεχνικό περιεχόμενο των αναγκαίων 
δραστηριοτήτων για τη συνέχιση της κοινοτικής προσπάθειας ΕΤΑ. 
Η Επιτροπή θεωρεί ότι με την παρουσίαση ενός εγγράφου εργασίας με 
αντικείμενο τα ειδικά προγράμματα δίνεται η δυνατότητα αφενός να 
προχωρήσουν οι συζητήσεις επί του προγράμματος-πλαισίου και αφετέρου να 
προκληθεί, με αντικείμενο το επιστημονικό και τεχνικό περιεχόμενο των 
ειδικών προγραμμάτων, εποικοδομητικός διάλογος μεταξύ των ενδιαφερόμενων 
εταίρων ανάλογος προς εκείνον που αναπτύχθηκε στο επίπεδο των 
προγραμμάτων-πλαισ ί ων. 
Η Επιτροπή όμως επιμένει στο γεγονός ότι δεν πρόκειται παρά για 
κατευθύνσεις και προθέσεις με αντικείμενο το επιστημονικό και τεχνολογικό 
περιεχόμενο που θα προσδόσει στα ειδικά προγράμματα και κατά κανένα τρόπο 
δεν αποτελεί πρόταση κατά την έννοια του άρθρου 130 0 § 2 της Συνθήκης 
ΕΟΚ (130 θ § 3 στην έκδοση της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση) ή του 
άρθρου 7 της Συνθήκης ΕΚΑΕ. Η παρουσίαση του παρόντος κειμένου δεν 
παρέχει την δυνατότητα στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να 
εξαρτήσουν τη συνέχιση των εργασιών τους με αντικείμενο τα προγράμματα-
πλαίσια από μια συμφωνία επί του διαβιβαζόμενου τώρα κειμένου: αντίθετα, 
το ανά χείρας κείμενο πρόκειται να συμπληρωθεί και τροποποιηθεί από την 
Επιτροπή, όταν αυτή παρουσιάσει τις προτάσεις της για τα ειδικά 
προγράμματα, ώστε να λάβουν την απαιτούμενη νομική μορφή ενώ θα λάβει 
υπόψη τις αλλαγές ή τροποποιήσεις των προγραμμάτων-πλαισίων που 
ενδεχομένως αποφασιστούν. 
Οι περιγραφές που ακολουθούν και που αφορούν εκάστη των τεσσάρων δράσεων 
και έκαστο των θεμάτων της πρώτης δράσης συντάχθηκαν τηρώντας τις γενικές 
κατευθύνσεις που τάχθηκαν στην εισαγωγή του παραρτήματος III 
"Επιστημονικοί και τεχνικοί στόχοι" στην πρόταση για το τέταρτο 
πρόγραμμα-πλαίσιο. Τούτο συμβαίνει ιδιαίτερα στην περίπτωση του 
συντονισμού των εργασιών που αφορούν τα διάφορα οριζόντια προγράμματα, 
προκειμένου να ανταποκριθούν στις ανάγκες των βιομηχανιών που τα 
χρησιμοποιούν, καθώς και για την προώθηση της συμμετοχής των MME στα 
κοινοτικά προγράμματα. Εξάλλου, οι δραστηριότητες ΕΤΑ σε ένα κοινό θέμα 
που εκτείνεται σε πολλές γραμμές (π.χ. μεταφορές) θα αποτελέσουν 
αντικείμενο στενού συντονισμού που ενδείκνυται για να διαφυλαχθεί η 
συμφωνία των διεξαγόμενων δράσεων με τις οικίες κοινές πολιτικές και τις 
δράσεις των κρατών μελών. 
Τέλος τα παρεχόμενα στοιχεία σέβονται το δημοσιονομικό πλαίσιο που 
δίνεται στο δημοσιονομικό δελτίο που συνοδεύει την πρόταση για το 
πρόγραμμα-πλαίσιο (βλέπε μέρος III). 
/k 
nSPI6ï6U6VQ 
Ι ΠΕΡΙΛΗΠΤΙΚΑ ΦΥΛΛΑΔΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ 
II ΤΕΧΝΙΚΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ ΤΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ 
1. Τεχνολογίες της πληροφορίας και των επικοινωνιών 
Τεχνολογίες της πληροφορίας 
Τηλεπικοινωνίες 
Τηλεπληροφορική 
2. Βιομηχανικές τεχνολογίες 
3. Περιβάλλον 
4. Βιοεπιστήμες και βιοτεχνολογίες 
5. Ενέργεια 
5α Μη πυρηνικές μορφές ενέργειας 
5β Πυρηνική ασφάλεια 
5γ Σύντηξη 
6. Μεταφορές 
7. Στοχοθετημένη κοινωνικο-οικονομική έρευνα 
8. Συνεργασία με τρίτες χώρες και διεθνείς οργανισμούς 
9. Διάχυση και αξιοποίηση των αποτελεσμάτων 
10. Κατάρτιση και κινητικότητα των ερευνητών 
11. Πρόγραμμα του ΚΚΕρ (ΕΟΚ) 
12. Πρόγραμμα του ΚΚΕρ (ΕΥΡΑΤΟΜ) 
III - Ανακεφαλαιωτικός «(νάκας και επανάληψη του δημοσιονομικού δελτίου 
των προγραμμάτων πλαισίων (ΕΟΚ και ΕΚΑΕ) 
/it 
Ι ΠΕΡΙΛΗΠΤΙΚΑ ΦΥΛΛΑΔΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ 
AC 
ΤΕΤΑΡΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΛΑΙΣΙΟ 
ΠΡΩΤΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ, ΑΞΟΝΑΣ 1 
ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 
Στόχος του παρόντος εγγράφου είναι η αποσαφήνιση των σχέσεων μεταξύ του άξονα 
σχετικά με τις ΤΠΕ που περιγράφεται στη πρόταση του τετάρτου προγράμματος 
πλαισίου και των τριών επιμέρους αξόνων του εγγράφου εργασίας. Τα θέματα 
σχετικά με τη γενική προσέγγιση, τις προτεινόμενες τροποποιήσεις και την 
ανάλυση των αιτίων, καθώς και τις επιπτώσεις των επιμέρους αξόνων, 
αντιμετωπίζονται στο επίπεδο των εισαγωγικών τμημάτων κάθε επιμέρους άξονα. 
Στην πρόταση του τετάρτου προγράμματος πλαισίου, ο πρώτος άξονας της πρώτης 
δραστηριότητας, "τεχνολογίες της πληροφορίας και των επικοινωνιών", καλύπτει 
τέσσερις τομείς της ΕΤΑ: 
-Τις τεχνολογίες της πληροφορίας 
-Τις τεχνολογίες των προηγμένων επικοινωνιών 
-Τις τηλεματικές εφαρμογές κοινού ενδιαφέροντος 
-Τις τεχνολογίες για τα ενοποιημένα συστήματα πληροφορίας και επικοινωνιών 
Οι τρεις πρώτοι τομείς μεταφράζουν το φυσικό διαχωρισμό των τεχνολογικών τομέων 
σχετικά με τις τεχνολογίες της πληροφορίας και των επικοινωνιών (ΤΠΕ). Οι 
εργασίες που περιγράφονται στον τέταρτο τομέα έχουν καθοριστεί βάσει αναλύσεως 
της διάρθρωσης της υποδομής της πληροφορίας η οποία αναπτύσσεται στην Ευρώπη. 
Οι εργασίες αυτές καλύπτουν το σύνολο του τομέα των ΤΠΕ και αντανακλούν την 
αυξανόμενη σύγκλιση των τεχνολογιών της πληροφορίας και των επικοινωνιών. 
Σε ό,τι αφορά την εκτέλεση των εργασιών που περιγράφονται στο πλαίσιο των 
τεσσάρων τομέων, οι τρεις πρώτοι τομείς αντιστοιχούν σαφώς στους τρεις 
επιμέρους άξονες του άξονα σχετικά με την ΕΤΑ στις ΤΠΕ: "Τεχνολογίες της 
πληροφορίας", "Τεχνολογίες προηγμένων επικοινωνιών" και "Τηλεματικές εφαρμογές 
κοινού ενδιαφέροντος". 0 τέταρτος τομέας, που αφορά τα ολοκληρωμένα συστήματα 
πληροφορίας και επικοινωνιών, ξεπερνά τα σύνορα των τεχνολογικών τομέων που 
καλύπτονται από τους τρεις επιμέρους άξονες, και αντανακλά, κατ' αυτό τον 
τρόπο, τη σημασία τους σε σχέση με όλους τους τομείς των ΤΠΕ. Κατωτέρω 
περιγράφεται ο τρόπος προσέγγισης των εργασιών του τέταρτου τομέα στο πλαίσιο 
των τριών επιμέρους αξόνων. 
Τεγνολονία Tnc νλώσο^ και Tnc πληοο<ροοία(!: προτείνεται η εκτέλεση εργασιών 
σχετικά με τις γενικού χαρακτήρα τεχνολογίες και τις τεχνολογίες ευρείας 
διάδοσης, καθώς και τις τεχνικές επεξεργασίας που προορίζονται για την 
τεχνολογία των γλωσσών και τα συστήματα βάσεων δεδομένων στο πλαίσιο του 
επιμέρους άξονα όσον αφορά τις τεχνολογίες της πληροφορίας. 0 επιμέρους 
άξον τηλεματική καλύπτει την Ε & Α σχετικά με την εφαρμογή των τεχνολογιών 
της πληροφορίας και των επικοινωνιών στην τεχνολογία της γλώσσας (π.χ , τη 
μετάφραση, τους γλωσσικούς πόρους και τα γλωσσικά προβλήματα, εν γένει) και 
την τεχνολογία της πληροφορίας (ιδίως, την ευχέρεια πρόσβασης, το 
περιεχόμενο της πληροφορίας και την ευχέρεια χρήσης). 
-ι-Λ 
Κατανευηυένη πληοοωοοικΛ υωηλών επιδόσεων: οι εργασίες στο πλαίσιο του 
επιμέρους αυτού άξονα σχετικά με τις τεχνολογίες της πληροφορίας αφορούν 
την εκμετάλλευση των τεχνολογιών λογισμού υψηλών επιδόσεων και τις 
ιδιαίτερες ανάγκες σχετικά με τη χρήση δικτύων υψηλής ταχύτητας για 
πληροφορικές εφαρμογές υψηλών επιδόσεων. Η ΕΤΑ που αφορά τις τεχνολογίες 
των δικτύων υψηλής ταχύτητας προτείνεται σε επίπεδο του επιμέρους άξονα 
σχετικά με τις προηγμένες επικοινωνίες. Στο πλαίσιο τηλεματικού 
προγράμματος θα αναληφθούν εργασίες ανάπτυξης σχετικά με την εφαρμογή και 
την επικύρωση των αποτελεσμάτων, σε συνεργασία με κατηγορίες αρχικών 
χρηστών, ιδίως τον ιατρικό κόσμο και την ερευνητική κοινότητα. 
Συστήυατα πολλαπλών υέσων: στο πλαίσιο του επιμέρους άξονα σχετικά με τις 
τεχνολογίες πληροφορίας προτείνονται εργασίες όσον αφορά τα εργαλεία και τα 
πρότυπα για την βασική επεξεργασία των πληροφοριών πολλών μέσων. Οι 
εργασίες σχετικά με τις τεχνολογίες μετάδοσης πολλών μέσων και διαχείρισης 
υπηρεσιών θα αναληφθούν στο πλαίσιο του επιμέρους άξονα σχετικά με τις 
προηγμένες επικοινωνίες. 0 επιμέρους άξονας σχετικά με την τηλεματική θα 
καλύψει θέματα που αφορούν την ενσωμάτωση των αποτελεσμάτων των ερευνών 
αυτών σε συστήματα και υπηρεσίες πολλών μέσων σε τομείς όπως η υγεία, η 
διαχείριση της κυκλοφορίας, η εκπαίδευση και η κατάρτιση, οι βιβλιοθήκες 
και η δημόσια διοίκηση. 
Ενοποιηυένα προσωπικά συστήματςί; οι τεχνολογίες για τα ενοποιημένα 
προσωπικά συστήματα θα αποτελέσουν αντικείμενο του επιμέρους άξονα σχετικά 
με τις τεχνολογίες της πληροφορίας, ενώ οι πτυχές σχετικά με τις 
επικοινωνίες θα αποτελέσουν θέμα του επιμέρους άξονα σχετικά με τις 
προηγμένες επικοινωνίες. 
Η ενσωυάτωση στην παοανωνή καλύπτεται στο επίπεδο του επιμέρους άξονα 
σχετικά με τις τεχνολογίες της πληροφορίας, ενώ η αοωάλεια των πληοοωοοικών 
ουοτηυάτων στο επίπεδο του επιμέρους άξονα σχετικά με τις προηγμένες 
επικοινωνίες. 
Κατά τη διάρκεια της εκτέλεσης των εργασιών έρευνας και ανάπτυξης, η Επιτροπή 
θα διασφαλίσει τη δημιουργία κατάλληλων μηχανισμών συντονισμού. Επίσης, θα 
διασφαλίσει την συνεργεία, την ταχύτερη μετάδοση των αποτελεσμάτων, και, 
γενικότερα, την βελτίωση της αποτελεσματικότητας της έρευνας και ανάπτυξης. 
Για τις MME, θα δρομολογηθεί ειδική διαδικασία προκειμένου να ενισχυθεί η 
συμμετοχή τους στο πρόγραμμα ("τεχνολογική ενίσχυση") βάσει της εμπειρίας που 
έχει αποκτηθεί από τις επιτυχείς δράσεις και των βραβείων σκοπιμότητας. Είναι 
δυνατή η υποβολή, ανά πάσα στιγμή, γενικών προτάσεων ("outline proposals") 
(συνεχής πρόσκληση υποβολής προτάσεων)· στους επιλεγόμενους προτείνοντες 
χορηγείται βραβείο σκοπιμότητας/διεύρυνσης για την έρευνα των εταίρων και την 
επεξεργασία λεπτομερούς προτάσεως. Οι προτάσεις αυτές θα αξιολογηθούν 
προκειμένου να ληφθούν αποφάσεις σχετικά με τη χρηματοδότηση του καθ' εαυτού 
ερευνητικού έργου. 
Η κατανομή των προσπαθειών μεταξύ των τριών επιμέρους αξόνων ΤΠΕ αναφέρεται, 
ενδεικτικά, κατωτέρω: 
Τεχνολογίες πληροφορίας 55 % 
Προηγμένες επικοινωνίες 20,5 % 
Τηλεματική 24,5 % 
Σύνολο 100 % (3888 εκατ. ECU) 
-2-
ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ 
Με την εμφάνιση των ηλεκτρονικών υπολογιστών περί τα τέλη της δεκαετίας 1940-
50, η χρήση των τεχνολογιών της πληροφορίας επεκτείνεται συνεχώς σ'όλους τους 
τομείς της κοινωνικής και οικονομικής ζωής. Σήμερα, οι τεχνικές αυτές 
συμβάλλουν όλο και περισσότερο στις παραγωγικές δραστηριότητες, καθώς και στην 
παροχή κοινωνικών υπηρεσιών όπως η υγειονομική περίθαλψη, η εκπαίδευση, οι 
μεταφορές και ο ελεύθερος χρόνος. Ιστορικά, ζούμε τη στιγμή της μετάβασης προς 
την πληροφοριακή υποδομή νέου τύπου η οποία θα εξυπηρετεί την κοινωνία και την 
οικονομική δραστηριότητα. 
Η πληροφοριακή αυτή υποδομή αποτελείται από το σύνολο των υπηρεσιών και 
τεχνικών που θα διασφαλίσουν την πρόσβαση του καθενός, ανεξαρτήτως τόπου και 
χρόνου, σε χρήσιμες πληροφορίες. Αφορά την επεξεργασία της πληροφορίας, την 
αποθήκευση της, την ανάκτηση της, τη διαβίβαση της, και, βεβαίως, το 
περιεχόμενο της. 
Ωστόσο, η αλλαγή αυτή συμβαίνει ταυτόχρονα με τη μείωση των περιθωρίων κέρδους 
των επιχειρήσεων του τομέα της πληροφορικής, ενώ τείνει να γενικευθεί η χρήση 
των πληροφορικών εφαρμογών. Οι διαχωριστικές γραμμές μεταξύ προμηθευτών και 
χρηστών, μεταξύ της αγοράς επαγγελματικών προϊόντων και προϊόντων ευρείας 
κατανάλωσης, και μεταξύ της πληροφορικής και άλλων κλάδων της βιομηχανίας, 
χάνουν το νόημα τους. Δημιουργείται ένας νέος τομέας ο οποίος μπορεί να 
χαρακτηρισθεί ως "ψηφιακός τομέας". 
Σε όλους τους οικονομικούς τομείς, και όχι μόνο σ'αυτόν των τεχνολογιών της 
πληροφορίας, η σταθεροποίηση και η βελτίωση της απασχόλησης θα εξαρτηθεί σε 
μεγάλο βαθμό από την ταχύτητα και την επιτυχία με την οποία θα πραγματοποιηθεί 
η δημιουργία της νέας πληροφοριακής υποδομής και η διαρθρωτική προσαρμογή της 
βιομηχανίας. 
Από την οπτική γωνία του τέταρτου προγράμματος πλαισίου, το πρόγραμμα που αφορά 
τις τεχνολογίες της πληροφορίας παρουσιάζει νέες προσεγγίσεις και 
προσανατολισμούς, στόχος των οποίων είναι η ικανοποίηση των νέων αναγκών της 
δεκαετίας 1990-2000, με ταυτόχρονη αξιοποίηση των αποτελεσμάτων του 
προγράμματος ESPRIT. Το πρόγραμμα, με το νέο ενδιαφέρον του για την ανάπτυξη 
της πληροφοριακής υποδομής και την έμφαση που δίνει στην διευκόλυνση της 
πρόσβασης και της χρήσης, αναμένεται να στραφεί περισσότερο προς τις ανάγκες 
των χρηστών και της αγοράς. Γενικός στόχος είναι η συμβολή στην ορθή ανάπτυξη 
της πληροφοριακής υποδομής με τρόπο που να βελτιώνει την ανταγωνιστικότητα όλων 
των οικονομικών κλάδων της Ευρώπης και να συμβάλει στη βελτίωση της ποιότητας 
ζωής. 
Το πρόγραμμα των τεχνολογιών της πληροφορίας, προκειμένου να ανταποκριθεί στην 
εξέλιξη των αναγκών που αναφέρονται ανωτέρω, περιλαμβάνει νέους 
προσανατολισμούς που αφορούν το τεχνικό περιεχόμενο καθώς και τον τρόπο 
εκτέλεσης. Βάσει του προγράμματος, θα αναβαθμιστεί ο ρόλος των δικτύων 
άριστε(ας, θα αξιοποιηθεί η συνεργασία προμηθευτών και χρηστών, και θα 
εφαρμοστούν βελτιωμένες διαδικασίες διαχείρισης. Επίσης, το πρόγραμμα 
περιλαμβάνει σειρά "στοχοθετημένων δεσμών έργων", που αποτελούν το νέο τρόπο 
διενέργειας Ε&Α βάσει της εμπειρίας που αποκτήθηκε στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας 
σχετικά με τα ανοικτά συστήματα μικροεπεξεργαστών. Οι δέσμες αυτές είναι το 
σύνολο των δράσεων που αναλαμβάνονται σε σειρά τεχνικών τομέων, αλλά έχουν ένα 
-3-
σαφή και συγκεκριμένο στόχο. Εκτός των ερευνητικών έργων που αναλαμβάνονται 
από κοινού, οι δέσμες αυτές ενδέχεται να περιλαμβάνουν και άλλους τύπους 
δράσεων ανάλογα με τις ειδικές ανάγκες. Οι επιλεγόμενες και στοχοθετημένες 
δράσεις αναλαμβάνονται στους τομείς της διεθνούς συνεργασίας, της κατάρτισης 
και της διάδοσης των αποτελεσμάτων. Αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του 
προγράμματος Ε&Α και έχουν στόχο τη συμπλήρωση των ιδίου τύπου δράσεων που 
αναλαμβάνονται σε κεντρικό επίπεδο. 
Το τεχνικό περιεχόμενο του προγράμματος επικεντρώνεται στους πλέον σημαντικούς 
τομείς για την ανάπτυξη της πληροφοριακής υποδομής, και, όπου, σύμφωνα με την 
αρχή της επικουρικότητας, η κοινοτική δράση θα επιτρέψει την καλύτερη 
αξιοποίηση των διαθέσιμων μέσων. Οι εργασίες θα επικεντρωθούν, πρώτιστα, στις 
βασικές τεχνολογίες και σε ορισμένους τομείς που αφορούν την ενσωμάτωση σειράς 
τεχνολογιών σε συστήματα. Επιπλέον, μελετώνται μακροπρόθεσμες ερευνητικές 
εργασίες σε περιπτώσεις που η ανάληψη δράσης σε ευρωπαϊκό επίπεδο ενδέχεται να 
συμβάλει σε νέες επιστημονικές κατακτήσεις. 
Το λογισμικό αποτελεί σημαντικό στοιχείο της πληροφοριακής υποδομής και 
αντιπροσωπεύει, ήδη, ποσοστό μεγαλύτερο του 50% της αξίας των υπολογιστών και 
των ολοκληρωμένων πληροφορικών συστημάτων. Κρίνεται επείγον να σχεδιαστούν, να 
μελετηθούν και να προαχθούν τεχνικές που θα επιτρέψουν στην Ευρώπη να παράγει 
αξιόπιστο, αποτελεσματικό και φιλικό προς το χρήστη λογισμικό, λογισμικό που να 
ανταποκρίνεται στις προσδοκίες του. Το πρόγραμμα επικεντρώνει τις προσπάθειες 
του σε μικρό αριθμό τεχνικών λογισμικού που κρίνονται απαραίτητες για την 
επίτευξη του στόχου αυτού. 
Τα υποσυστήματα και τα ηλεκτρονικά δομικά μέρη αποτελούν τα υλικά δομικά 
στοιχεία της πληροφοριακής υποδομής. Το πρόγραμμα επικεντρώνει τις ερευνητικές 
και αναπτυξιακές δραστηριότητες του σε τρεις τομείς: τους ημι αγωγούς, και 
ειδικότερα τα προηγμένα προσωποπαγή ολοκληρωμένα κυκλώματα· τα περιφερειακά, 
και ιδίως τις επίπεδες οθόνες και τα συστήματα συμπιεσμένης μνήμης· και, τέλος, 
τα μικροσυστήματα. 
Οι τεχνολογίες πολλαπλών μέσων αποτελούν τον τρίτο τομέα-κλειδί. Το πρόγραμμα 
στοχεύει στην επικέντρωση των προσπαθειών που αφορούν τις τεχνολογίες οι οποίες 
απαιτούνται για τη δημιουργία, το χειρισμό, την απεικόνιση και την αποθήκευση 
πληροφοριών πολλαπλών μέσων, με ιδιαίτερη προσοχή στην τελειοποίηση των 
ολοκληρωμένων προσωπικών συστημάτων, που αποτελούν τον σημαντικότερο τομέα από 
την άποψη της εφαρμογής των τεχνολογιών πολλαπλών μέσων. 
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει, ως συμπλήρωμα των εργασιών που προβλέπονται στους 
τρεις αυτούς τομείς οι οποίοι εκπροσωπούν τις βασικές τεχνολογίες, τέσσερις 
στοχοθετημένες δέσμες έργων που ενσωματώνουν θεμελιώδεις τεχνολογίες σε 
πολύπλοκα συστήματα, θα δοθεί έμφαση στις δυνατότητες πρόσβασης και χρήσης. 
Η δέσμη "λογισμός και δίκτυα υψηλών επιδόσεων" έχει στόχο να βελτιώσει τη 
δυνατότητα της Ευρώπης να αξιοποιεί τις πληροφορικές τεχνικές οι οποίες 
προσφέρουν τις υψηλότερες επιδόσεις, πράγμα που είναι απαραίτητο όχι μόνο για 
τη λειτουργία των ολοκληρωμένων συστημάτων της υποδομής, αλλά και για τη 
διατήρηση της ανταγωνιστικότητας σε όλο και περισσότερους τομείς. 
Η πρωτοβουλία για τα ανοικτά συστήματα μικροεπεξεργαστών συνεχίζει τις εργασίες 
που ξεκίνησαν υπό την αιγίδα του τρίτου προγράμματος πλαισίου σχετικά με την 
κατάρτιση προτύπων και τον καθορισμό τεχνικών που αφορούν τα ανοικτά συστήματα 
μικροεπεξεργαστών· το θέμα αυτό κρίνεται, επίσης, σημαντικό για τα ολοκληρωμένα 
συστήματα. 
-4-
Η δέσμη "τεχνολογίες διεργασιών για επιχειρήσεις" επικεντρώνεται στην 
ενσωμάτωση των επιχειρήσεων στην πληροφοριακή δομή και στην αποτελεσματική 
χρήση των ΤΠ από τον επιχειρηματικό κόσμο. Στον τομέα αυτόν μόλις τώρα αρχίζει 
να γίνεται κατανοητή η οτ\μαα\α των πιθανών βελτιώσεων της παραγωγικότητας. 
Τέλος, η δέσμη σχετικά με την ενσωμάτωση στην παραγωγή επικεντρώνεται στην 
ενσωμάτωση των ΤΠ σε διαδικασίες παραγωγής προκειμένου να στηριχθούν οι νέες 
παραγωγικές διαδικασίες, όπως τα ευέλικτα εργαστήρια και η παραγωγή just-In­
time. 
Ενδεικτική κατανομή της προσπάθειας μεταξύ των διαφόρων τομέων 
Λογισμικό και τεχνολογίες πολλαπλών μέσων 22 % 
Υπο-συστήματα και δομικά μέρη 23 % 
Τεχνολογίες γα τις διεργασιών 
για επιχειρήσεις 20 % 
Ενσωμάτωση στην παραγωγή 
Πρωτοβουλία ανοικτών συστημάτων μικροεπεξεργαστών 25 % 
Λογισμός και δίκτυα υψηλών επιδόσεων 
Μακροπρόθεσμη έρευνα 10 % 
Σύνολο 100 Χ 
-5-
ΕΤΑ στον τοϋέα των ποοηνυένων επικοινωνιών 
Περίληψη 
Οι προηγμένες τεχνολογίες και υπηρεσίες επικοινωνιών αποτελούν καθοριστικό 
παράγοντα για την εδραίωση της εσωτερικής αγοράς, τη βελτίωση της 
ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων και την ισόρροπη οικονομική 
ανάπτυξη. Οι εν λόγω υπηρεσίες διασφαλίζουν τους απαραίτητους δεσμούς μεταξύ 
της βιομηχανίας, του τριτογενούς τομέα και της αγοράς, αφενός, και μεταξύ των 
περιφερειακών περιοχών και των οικονομικών κέντρων, αφετέρου. Επίσης, 
αποτελούν προϋπόθεση της κοινωνικής συνοχής και της πολιτιστικής ανάπτυξης. 
Οι εργασίες που προβλέπονται στο παρόν πρόγραμμα βασίζονται στα αποτελέσματα 
που έχουν επιτευχθεί στο πλαίσιο του προγράμματος RACE, με ιδιαίτερη έμφαση 
στην προαγωγή των νέων χρήσεων. 
Στόχος του προγράμματος είναι η ανάπτυξη συστημάτων και υπηρεσιών προηγμένων 
επικοινωνιών για την οικονομική ανάπτυξη και την κοινωνική συνοχή της Ευρώπης, 
λαμβάνοντας υπόψη την ταχεία εξέλιξη των τεχνολογιών, τη μεταβαλλόμενη 
ρυθμιστική κατάσταση και τις ευκαιρίες για ανάπτυξη των προηγμένων διευρωπαϊκών 
δικτύων και υπηρεσιών. 
Οι εργασίες θα εδραιώσουν το ευρωπαϊκό τεχνολογικό προβάδισμα στις ψηφιακές 
ευρυζωνικές επικοινωνίες και θα δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις της 
αποτελεσματικής διαχείρισης δικτύου και παροχής υπηρεσιών στο ποικίλο και 
ανταγωνιστικό περιβάλλον επικοινωνιών. Ιδίως, η εργασία θα ενισχύσει και θα 
συντονίσει την εμφάνιση ψηφιακών υπηρεσιών πολλαπλών μέσων και ενοποιημένων 
φωτονικών συστημάτων με προοπτική την ευρεία εισαγωγή τους στην Ευρώπη από το 
2000, περιλαμβανομένης της ανάπτυξης της απαραίτητης τεχνολογικής βάσης για την 
εγκατάσταση των "δικτύων οπτικών ινών". Οι εργασίες αναμένεται, επίσης, να 
διασφαλίσουν την κινητικότητα στα σταθερά δίκτυα και μέσω της εισαγωγής, σ'όλη 
την Ευρώπη, προηγμένων ασύρματων συστημάτων ράδιο - και δορυφορικών μεταδόσεων. 
Στο πλαίσιο αυτό, θα δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην πρόσβαση των χρηστών στα 
δίκτυα, τόσο στα δημόσια, όσο και στα ιδιωτικά. Τέλος, θα αναληφθούν 
πρωτοβουλίες για την ανάπτυξη τεχνικών σχετικά με τη διασφάλιση της 
ακεραιότητας, της εμπιστευτικότητας και της διαθεσιμότητας των πληροφοριών στα 
ολοκληρωμένα συστήματα, καθώς και σχετικά με λειτουργικές δοκιμές. 
Σε όλους τους τομείς, οι πρωτοβουλίες θα αναληφθούν από ομάδες χρηστών με 
κοινές απαιτήσεις, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι δραστηριότητες έρευνας 
και τεχνολογικής ανάπτυξης ανταποκρίνονται στις ανάγκες τους και να 
επικεντρωθούν οι τεχνολογικές εξελίξεις σε τομείς οι οποίοι είναι ουσιαστικοί 
για την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη της Ευρώπης. Χάρις στη γνώση των 
απαιτήσεων των χρηστών, θα καταστεί δυνατή η ταχεία προσαρμογή των 
δραστηριοτήτων τεχνολογικής ανάπτυξης στις οικονομικές και κοινωνικές αλλαγές 
οι οποίες έπονται των νέων επιστημονικών ανακαλύψεων και επιτευγμάτων. 
-6-
θα δοθεί έμφαση στην ενοποίηση συστημάτων, στις δοκιμές χρήσης και στην 
επίδειξη προηγμένων υπηρεσιών, ενώ, παράλληλα, θα καταβληθούν προσπάθειες 
διατήρησης στενών δεσμών με τις εξελίξεις στους τομείς των διευρωπαϊκών 
δικτύων, θα δωθεί η δυνατότητα σε ομάδες κοινών ενδιαφερόντων να 
πειραματιστούν με νεοεμφανιζόμενες τεχνολογίες, να αντιμετωπίσουν διαρθρωτικούς 
και ρυθμιστικούς περιορισμούς όσον αφορά την καλύτερη χρήση των προηγμένων 
επικοινωνιών, να προσδιορίσουν την "βέλτιστη πρακτική" και να αξιολογήσουν τις 
επιπτώσεις της μετάβασης προς μία οικονομία στην οποία κυριαρχούν οι τεχνικές 
της πληροφορίας, και την οποία χαρακτηρίζει η αποκέντρωση της εργασίας μεταξύ 
συνεργατών οι οποίοι ευρίσκονται σε διαφορετικούς χώρους, καθώς και η σύνδεση 
σε δίκτυο των μικρών επιχειρήσεων. 
Οι δραστηριότητες τεχνολογικής ανάπτυξης θα καλύψουν τους παρακάτω έξι τομείς: 
1. Διαλογικά ψηψιακά συστήματα και υπηρεσίες πολλαπλών μέσων 22-26Χ 
2. Φωτονικές τεχνολογίες 17-19% 
3. Δικτύωση υψηλής ταχύτητας 11—13% 
4. Κινητικότητα και δίκτυα προσωπικών επικοινωνιών 18-20% 
5. Νοημοσύνη στα δίκτυα και τεχνολογία υπηρεσιών 15-17% 
6. Ποιότητα, ασφάλεια και αξιοπιστία των υπηρεσιών και 
των συστημάτων επικοινωνιών 6-8% 
Οριζόντιες δράσεις 4,5-5,5% 
Οι ορίζοντες δράσεις αφορούν τη δημιουργία συναίνεσης και το συντονισμό 
περιφερειακών και εθνικών δραστηριοτήτων, τη διεθνή συνεργασία, τη διάδοση και 
αξιοποίηση των αποτελεσμάτων καθώς και την επαγγελματική κατάρτιση στον τομέα 
των τεχνολογιών των προηγμένων επικοινωνιών και της διαχείρισης των υπηρεσιών. 
-7-
Ποόνοαυυα ΕΤΑ σγετικά υε TIC τηλευατικέ€ emaouovèc κοινού ενδιαφέοοντοε 
Περίληψη 
Οι τεχνολογίες της πληροφορίας και των επικοινωνιών (ΤΠΕ), οι οποίες 
εξελίσσονται συνεχώς και με ταχύ ρυθμό , είναι σε θέση, εφόσον συνδυαστούν σε 
σύνολα συχνά πολύπλοκα, να παράσχουν σε διάφορες κατηγορίες χρηστών, ιδίως στις 
δημόσιες υπηρεσίες και σε ιδιώτες, νέες υπηρεσίες και προϊόντα που 
ανταποκρίνονται σε θεμελιώδεις οικονομικές και κοινωνικές ανάγκες. Με τον όρο 
"τηλεματικές εφαρμογές" νοείται το σύνολο των συστημάτων (εξοπλισμός και 
λογισμικό) και υπηρεσιών (τηλε-εκπαίδευση, τηλε-εργασία, τηλε-ιατρική, τηλε-
διαχείριση της οδικής ή εναέριας κυκλοφορίας, κλπ.) που προκύπτουν από την 
υπόψη ολοκλήρωση. 
Δυο είναι οι στόχοι της υπόψη έρευνας σχετικά με τις τηλεματικές εφαρμογές 
κοινού ενδιαφέροντος. 0 πρώτος, ήδη παραδοσιακός, είναι η βελτίωση της 
ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας* ο άλλος, ο οποίος έχει πρόσφατα 
εισαχθεί στη συνθήκη για την ευρωπαϊκή ένωση, αφορά την προαγωγή εκείνων των 
ερευνητικών δράσεων που είναι απαραίτητες για τις υπόλοιπες κοινές πολιτικές. 
Δεδομένης της φύσεως του προγράμματος, το οποίο πρέπει να προσανατολισθεί προς 
τους χρήστες, ο νέος αυτός στόχος πρόκειται να αντιμετωπιστεί ευνοϊκά. 
Η αναληφθείσα ΕΤΑ θα βασιστεί στην αποκτηθείσα εμπειρία στο πλαίσιο του τρίτου 
προγράμματος πλαισίου* ωστόσο, η έμφαση θα δοθεί όχι στην "τηλεματική 
δεδομένων" αλλά στη νέα "τηλεματική πολλαπλών μέσων" η οποία περιλαμβάνει το 
σύνολο των κατανεμημένων και διαλογικών εφαρμογών πολλαπλών μέσων. Επιπλέον, 
θα δοθεί ιδιαίτερη σημασία όχι μόνο στις ανάγκες των χρηστών, αλλά και στην 
αναζήτηση όσο το δυνατόν περισσότερο αποδοτικών και οικονομικών λύσεων. Οι 
τρεις νέοι αυτοί προσανατολισμοί ισχύουν όχι μόνο για το πρόγραμμα στο σύνολο 
του, αλλά επίσης για καθένα από τα έργα που το αποτελούν. 
Με τη διασφάλιση τηλεματικών συστημάτων και υπηρεσιών προσαρμοσμένων στις 
ανάγκες των χρηστών, αλλά και αποδοτικών από τεχνικής και οικονομικής απόψεως, 
το πρόγραμμα θα συμβάλει στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής 
οικονομίας, και στην τόνωση και αξιοποίηση των απαραίτητων επενδύσεων που θα 
επιτρέψουν τη δημιουργία ενός κοινού πληροφοριακού χώρου με στόχο τη δημιουργία 
στην Ευρώπη μιας αποτελεσματικής υποδομής πληροφοριακών δικτύων και 
επικοινωνιών - της πληροφοριακής υποδομής. 
θα καλυφθούν τρεις βασικοί τομείς εφαρμογής. 
1) Πληροφοριακή υποδομή για τις υπηρεσίες δημόσιου ενδιαφέροντος (40% έως 52%) 
που περιλαμβάνει την τηλεματική των μεταφορών, της υγειονομικής περίθαλψης, 
των δημοσίων διοικήσεων* 
2) Γνωστική πληροφοριακή υποδομή (16% έως 22%) για τους ερευνητές, την 
εκπαίδευση και την κατάρτιση, τις βιβλιοθήκες* 
3) Πληροφοριακή υποδομή για τη βελτίωση της ποιότητας της ζωής (13% έως 19%) 
που αφορά την τηλεματική για την εξυπηρέτηση ηλικιωμένων και ανάπηρων 
προσώπων, τις αστικές και αγροτικές ζώνες, την προστασία του περιβάλλοντος. 
Ένας τέταρτος τομέας θα περιλάβει τις δραστηριότητες ΕΤΑ οριζοντίου χαρακτήρα 
(16% έως 22%): τηλεματική τεχνολογία, τεχνολογία των γλωσσών, τεχνολογία της 
πληροφορίας. 
-8-
ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ 
Η παγκόσμια διάσταση των αγορών, ο αυξημένος διεθνής ανταγωνισμός με την 
εμφάνιση νέων πόλων βιομηχανικής δραστηριότητας, η άνοδος του κόστους ανάπτυξης 
νέων τεχνολογιών και η επι βράχυνση της διάρκειας ζωής των προϊόντων επιβάλλουν 
ενίσχυση των συνεργασιών σε ευρωπαϊκή κλίμακα, για την τέλεια γνώση επαρκώς 
ευρέως φάσματος τεχνολογιών και την καρποφόρηση των καταβαλλόμενων προσπαθειών 
ΕΤΑ. 
ΣΤΟ πλαίσιο αυτό, η κοινοτική στρατηγική στον τομέα της τεχνολογίας οφείλει να 
διαδραματίσει σοβαρό ρόλο καταλύτη, στηρίζοντας τις εθνικές δράσεις και τις 
προσπάθειες που καταβάλλουν οι επιχειρήσεις. Οντως, η σύζευξη των εθνικών και 
κοινοτικών δράσεων είναι απαραίτητη για την τόνωση της ικανότητας των 
βιομηχανιών να αναπτύσσουν νέα ανταγωνιστικά προϊόντα και μεθόδους που να 
ανταποκρίνονται στις ανάγκες των καταναλωτών, παράλληλα δε στις ανάγκες της 
κοινωνίας σε τομείς όπως των μεταφορών, της κατοικίας, της υγείας, του 
περιβάλλοντος, της αει φόρου διαχειρίσεως των πόρων, της απασχόλησης και των 
συνθηκών εργασίας. 
Η κοινοτική δράση θα πρέπει επίσης να υποστηρίξει την καθιέρωση των 
επιστημονικών και τεχνικών βάσεων που είναι αναγκαίες για την κατάρτιση και 
εφαρμογή προτύπων (προκανονιστική έρευνα) 
Στον άξονα της νέας κοινοτικής βιομηχανικής πολιτικής και λαμβάνοντας υπόψη τις 
ανησυχίες όσον αφορά την απασχόληση, η δράση της Κοινότητας θα πρέπει να 
επικεντρωθεί στους τεχνολογικούς εκείνους τομείς, των οποίων οι εφαρμογές θα 
έχουν άμεσο αντίκτυπο σε επαρκώς ευρύ πεδίο βιομηχανικών δραστηριοτήτων. Στο 
πλαίσιο αυτό, κατά την κοινοτική ερευνητική δράση με αντικείμενο τις 
βιομηχανικές τεχνολογίες θα επιχειρηθεί να ενσωματωθεί η ανάπτυξη νέων 
προσεγγίσεων για τις ανθρώπινες και οργανωτικές πλευρές των συστημάτων 
παραγωγής. 
Υπό το πρίσμα αυτό, το πρόγραμμα με αντικείμενο τις βιομηχανικές τεχνολογίες θα 
αποσκοπεί στο να προωθήσει, μέσω πολυεπιστημονικών και πολυτομεακών συμπράξεων, 
την ανάπτυξη, την ενοποίηση και τις εφαρμογές γενικών και κρίσιμων τεχνολογιών 
που υπεισέρχονται στα διάφορα στάδια του κύκλου ζωής των προϊόντων και υλικών. 
Ένα από τα πλέον καίρια στοιχεία της σημερινής τεχνολογικής ανάπτυξης αποτελεί 
πράγματι η συνεξέλιξη των τεχνολογιών προϊόντων και διεργασιών. 
Οι έρευνες θα εστιαστούν σε 4 τομείς: 
1. Σχεδιασμός, μηχανική, συστήματα παραγωγής και διαχείριση ανθρώπινου 
δυναμικού: οι δράσεις επιμερισμένης δαπάνης θα αφορούν την ανάπτυξη και τις 
εφαρμογές νέων μεθόδων σχεδιασμού, μηχανικής και παραγωγής, 
συμπεριλαμβανομένων των εφαρμογών νέων τεχνολογιών με τη βοήθεια 
υπολογιστή, της ταχείας εκπόνησης πρωτοτύπων, των νέων συστημάτων ελέγχου 
και διάγνωσης, της ανάλυσης των τρόπων αστοχίας, των προβλημάτων υγείας και 
ασφάλειας, της έρευνας με αντικείμενο τη μηχανοηλεκτρονική και τη 
μικρογραφιοποίηση δομικών μερών και της ενσωμάτωσης νέων τεχνολογιών στο 
εργοστάσιο λαμβάνοντας υπόψη τα νέους τύπους οργάνωσης. Οι συντονιστικές 
δράσεις θα αφορούν κυρίως τις μεθόδους εκπόνησης των μοντέλων συμπεριφοράς 
των προϊόντων και του μετασχηματισμού τους και τις ερευνητικές εργασίες που 
συνδέονται με τα νέους τύπους οργάνωσης της παραγωγής. 
2. Υλικά και συναφείς τεχνολογίες-. Οι δράσεις επιμερισμένης δαπάνης θα 
αφορούν την αναζήτηση νέων τεχνικών επεξεργασίας συνθετικών υλικών 
(κραμάτων, σύνθετων και ευφυών υλικών), την τεχνολογία υλικών υψηλών 
-9-
επιδόσεων, τη μοριακή μηχανική, ιδιαίτερα δε την υπομοριακή χημεία και τις 
τεχνολογίες σε νανομετρική κλίμακα, τον έλεγχο των τρόπων κατεργασίας, τις 
νέες τεχνολογίες για την ανακύκλωση και επαναχρησιμοποίηση προϊόντων και 
βιομηχανικών αποβλήτων. 
Οι βασικές έρευνες σχετικά με την κατανόηση των ιδιοτήτων και της 
συμπεριφοράς των υλικών θα αποτελέσουν αντικείμενο συντονιστικών δράσεων. 
3. Προηγμένες τεχνολογίες πρόωσης-. Μεταξύ των διαφόρων γενικών τεχνολογιών 
που απαιτούνται για τη βελτίωση των μεταφορικών μέσων και ιδίως των 
αυτοκινήτων και αεροσκαφών θα υπάρξει επικέντρωση στην πρόωση, θα δοθεί 
έμφαση στην εφαρμογή νέων τεχνικών μελέτης και κατασκευής, στην αξιοπιστία, 
την εκπόνηση μοντέλων και την προσομοίωση, στη μείωση της ρύπανσης, στην 
ενεργειακή απόδοση και την εξοικονόμηση ενέργειας. 
4. Έρευνα όσον αφορά τα πρότυπα, τις μετρήσεις και δοκιμές: Οι δράσεις θα 
αποσκοπούν στην υποστήριξη της επεξεργασίας και εφαρμογής κοινοτικών 
πολιτικών, καθώς και στη βελτίωση των μεθόδων ποιοτικού ελέγχου στη 
βιομηχανία. Θα συγκροτηθούν επιστημονικές βάσεις για την ανάπτυξη των 
μεθόδων μέτρησης που είναι αναγκαίες για την εφαρμογή οδηγιών και 
κανονισμών, ιδιαίτερα όσον αφορά την εσωτερική αγορά, τα τρόφιμα, τη 
γεωργία, την υγεία, την ασφάλεια στον τόπο εργασίας και το περιβάλλον. 
Σε διαβούλευση με την CEN/CENELEC, οι προκανονιστικές έρευνες θα 
επικεντρωθούν στα προβλήματα μετρήσεων σχετικά με τις οδηγίες νέας 
προσέγγισης (δομικά προϊόντα, μηχανές, ιατρικές συσκευές κ.λπ), τις δοκιμές 
προϊόντων και την υιοθέτηση νέων κατασκευαστικών τεχνικών και υλικών 
, τεχνολογιών αιχμής. 
Θα χρησιμοποιηθούν δίκτυα εναρμόνισης για την ανάπτυξη μιας ευρωπαϊκής 
μετρολογικής υποδομής και για την υποστήριξη της εμπέδωσης του καθεστώτος 
αμοιβαίας αναγνώρισης. 
Λόγω της επικείμενης λήξης της Συνθήκης ΕΚΑΧ , στο πρόγραμμα θα ενταχθούν 
σταδιακώς οι ερευνητικές δραστηριότητες για την καινοτομία στα χαλυβουργικά 
προϊόντα και μεθόδης. 
Σε επίπεδο υλοποίησης του προγράμματος, θα δοθεί έμφαση σε διεθνικά έργα με 
πολυεπιστημονικό και πολυτομεακό χαρακτήρα, κατά τρόπο ενθαρρύνοντα τις 
συνεργέ ι ες μεταξύ των διαφόρων βιομηχανικών κλάδων, καθώς και στα έργα στα 
οποία συμπράττουν προμηθευτές, βιομηχανικοί παραγωγοί, τελικοί χρήστες, 
πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα. Στο πρόγραμμα θα ληφθεί επίσης υπόψη η 
ανάγκη οργανωτικής ανανέωσης των επιχειρήσεων με σκοπό την τόνωση της 
αποτελεσματικότητας της διαχείρισης πόρων ανθρώπινου δυναμικού και την 
αφομοίωση νέων τεχνολογιών. 
θα ενισχυθούν οι ερευνητικές δραστηριότητες που διεξάγονται για λογαριασμό ή εκ 
μέρους των MUE και οι δραστηριότητες κατάρτισης μέσω της βιομηχανικής έρευνας. 
Επίσης θα ενισχυθούν και ληφθούν υπόψη τα ζητήματα διάδοσης και αξιοποίησης, 
ευθύς μόλις ξεκινούν τα έργα, για να εξασφαλίζεται άριστη εκμετάλλευση των 
αποτελεσμάτων της ΕΤΑ και μάλιστα σε στενή συνεργασία με τις οριζόντιες δράσεις 
διάδοσης και αξιοποίησης. 
Σε επίπεδο διαχείρισης των επιλεγέντων έργων, θα ενισχυθεί η απόδοση των 
προσπαθειών με συντονισμό μεταξύ έργων που πραγματεύονται το ίδιο θέμα (καθαρές 
-10-
τεχνολογίες, ευέλικτη παραγωγή, νέα συστήματα πρόωσης, μέθοδοι μετρήσεων και 
διακρίβωσης)' τούτο θα επιτρέψει καλύτερες συνέργειες μεταξύ όλων των 
συμμετεχόντων και αποτελεσματι κότερο συντονισμό με άλλα συμπληρωματικά 
κοινοτικά προγράμματα και με άλλες πρωτοβουλίες σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ιδιαίτερα 
την πρωτοβουλία ΕΥΡΗΚΑ. Προχωρώντας πέρα από τα πορίσματα του Συμβουλίου του 
Εδιμβούργου και τα αντίστοιχα της τελευταίας υπουργικής διάσκεψης ΕΥΡΗΚΑ του 
Παρισιού (οπού επαναδιακηρύσσονται οι ταχθείσες αρχές στο μεσοπρόθεσμο 
πρόγραμμα ΕΥΡΗΚΑ 1992-1996), θα ενισχυθούν οι συνέργειες με το ΕΥΡΗΚΑ, ιδίως 
μέσω της διοργάνωσης κοινών συνεδρίων και της αυξημένης ανταλλαγής πληροφοριών 
για τα έργα. 
θα εγκατασταθούν θεματικά δίκτυα αριστείας για την προώθηση της συνέργειας των 
εθνικών δραστηριοτήτων με αντικείμενο την ευέλικτη παραγωγή, την αυτοκίνηση και 
την αεροναυτική. 
Οι άμεσες δράσεις του ΚΚΕΡ στον τομέα των βιομηχανικών τεχνολογιών θα αφορούν 
τα νέα προηγμένα υλικά, τις τεχνικές μη καταστροφικής επιθεώρησης, την 
προκανονιστική έρευνα (δομοστατική μηχανική, μετρήσεις και υλικά αναφοράς), 
καθώς και τις δραστηριότητες επιστημονικής και τεχνικής υποστήριξης προς την 
κοινοτική βιομηχανική πολιτική και την κοινοτική πολιτική με αντικείμενο την 
εσωτερική αγορά. 
Ενδεικτική κατανομή των προσπαθειών κατά τομέα 
Σχεδιασμός, μηχανική, συστήματα παραγωγής 34 - 39 % 
και διαχείριση ανθρώπινων πόρων 
Υλικά και συναφείς τεχνολογίες 33 - 38 % 
Προηγμένες τεχνολογίες πρόωσης 10 - 12 % 
Πρότυπα, μετρήσεις και δοκιμές 12 - 16% 
ΣΥΝΟΛΟ 100 % 1573 εκατ. ECU 
-11-
ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 
Η προστασία του περιβάλλοντος και η αει φόρος ανάπτυξη αποτελούν στόχο μιας ήδη 
ώριμης κοινοτικής Πολιτικής (Πέμπτο Κοινοτικό Πρόγραμμα Πολιτικής και Δράσης 
για το Περιβάλλον και την Αειφόρο Ανάπτυξη). Η πολιτική αυτή αποβλέπει στη 
βελτίωση της ποιότητας της ζωής με την ενσωμάτωση του περιβαλλοντικού 
προβληματισμού στις επιμέρους κοινοτικές πολιτικές και την δημιουργία ενός 
κοινοτικού νομοθετικού πλαισίου βασισμένου σε στερεές επιστημονικές και 
τεχνικές βάσεις. Η πολιτική αυτή αποβλέπει επίσης στην ενίσχυση της 
ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων και την παροχή προοπτικών για τη δημιουργία 
νέων θέσεων εργασίας. Η προετοιμασία και η εφαρμογή αυτής της στρατηγικής 
απαιτεί μια συνεχή προσπάθεια στον τομέα της έρευνας. 
Αφενός πρέπει να συνεχιστεί η μελέτη, η κατανόηση και η παρακολούθηση του -
ορισμένες φορές απρόοπτου - τρόπου με τον οποίον μεταβάλλονται οι διάφορες 
συνιστώσες του περιβάλλοντος. Επιβάλλεται συνεπώς η ανάπτυξη των κατάλληλων 
διαγνωστικών μέσων και των συστημάτων για την παρατήρηση, την παρακολούθηση και 
την κατάρτιση μοντέλων. Επίσης πρέπει να αναπτυχθούν τα τεχνικά μέσα για την 
πρόληψη της υποβάθμισης καθώς και για την αποκατάσταση του περιβάλλοντος. 
Οι γεωγραφικές και οι κοινωνικές διαστάσεις του προβλήματος καθιστούν αναγκαία 
την παρέμβαση σε πανευρωπαϊκή κλίμακα. Ιδιαίτερα, η διεθνοποίηση της έρευνας 
στον τομέα του περιβάλλοντος καθώς και οι πολιτικές και γεωστρατηγικές 
επιπτώσεις της (παρατήρηση της γης από το διάστημα, προστασία και διαχείριση 
των φυσικών πόρων) επιβάλλουν έναν αυξανόμενο συντονισμό των προσπαθειών των 
κρατών μελών για την καλύτερη αξιοποίηση και την προβολή της ευρωπαϊκής 
έρευνας. Πρέπει λοιπόν, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, οι δράσεις που 
διεξάγονται από τα κράτη μέλη πρέπει να εναρμονίζονται και να συμπληρώνονται 
από την κοινοτική παρέμβαση. 
Η κοινοτική παρέμβαση στον τομέα της Ε&Α επικεντρώνεται σε 3 θέματα: 
το φυσικό περιβάλλον, την ποιότητα του περιβάλλοντος και τις πλανητικές 
αλλαγές, 
τις περιβαλλοντικές τεχνολογίες, 
την γεωσκόπηση και την εφαρμογή των διαστημικών τεχνολογιών. 
Σε κάθε ένα από τα θέματα αυτά έχουν προσδιοριστεί οι στόχοι προτεραιότητας 
στους οποίους θα επικεντρωθεί η διάθεση των κοινοτικών πόρων. Για την επίτευξη 
αυτών των στόχων προτεραιότητας θα δημιουργηθούν δίκτυα επιστημονικών κέντρων 
υψηλής στάθμης με τη βοήθεια συντονισμένων δράσεων και δράσεων κοινής δαπάνης. 
1. to8uvec στο Φυσικό περιβάλλον. την ποιότητα του πεo^βάλλovτoc και TIC 
πλανητικέΓ αλλαvέc 
Οι προσπάθειες θα επικεντρωθούν στους ακόλουθους στόχους: 
κατανόηση και προσομοίωση των φυσικών συστημάτων, του κλίματος και των 
αλληλεπιδράσεων ανάμεσα στα συστήματα αυτά και τις ανθρώπινες 
δραστηριότητες και κυρίως τις επιδράσεις των κοινωνικο-οικονομικών 
-12-
δραστηριοτήτων στο περιβάλλον (βιογεωχημικοί κύκλοι, πρόληψη των κλιματικών 
αλλαγών, διεργασίες που διέπουν το σύστημα της ατμόσφαιρας κ.λπ), 
επιπτώσεις των περιβαλλοντικών αλλαγών στα φυσικά συστήματα, την κοινωνία 
και τις οικονομικές δραστηριότητες. 
2. ΤΕοευνα στον τουέα των περιβαλλοντικών τεχνολογιών 
Οι προσπάθειες θα επικεντρωθούν στους ακόλουθους στόχους: 
παροχή ενισχύσεων στην τεχνολογική ανάπτυξη στους τομείς που αφορούν την 
παρατήρηση και την παρακολούθηση του περιβάλλοντος (τεχνολογίες 
επιστημονικών οργάνων), 
ανάπτυξη με κριτήριο το λόγο κόστους/ωφελειών τεχνολογιών για την 
κατεργασία των λυμάτων και των αποβλήτων(επανορθωτικών τεχνολογιών) και 
προληπτικών τεχνολογιών (ως συμπλήρωμα του προγράμματος για τις 
βιομηχανικές τεχνολογίες). Είναι ευνόητο ότι θα ληφθούν υπόψη οι κοινωνικο­
οικονομικές παράμετροι, 
ανάπτυξη τεχνολογιών για την αποκατάσταση υποβαθμισμένων τομέων του 
περιβάλλοντος και τεχνολογιών και μεθοδολογιών για την παρακολούθηση, την 
έγκαιρη προειδοποίηση και την αντιμετώπιση των φυσικών κινδύνων. 
Αυτές οι δραστηριότητες στον τομέα της περιβαλλοντικής έρευνας, οι οποίες είναι 
ιδιαίτερα σημαντικές για την βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων, 
θα συντονιστούν με τις ερευνητικές δραστηριότητες που αφορούν τις 
περιβαλλοντικά συμβατές τεχνολογίες, οι οποίες διαξάγονται στο πλαίσιο άλλων 
κοινοτικών προγραμμάτων Ε & ΤΑ, όπως είναι τα προγράμματα για τις βιομηχανικές 
τεχνολογίες και την ενέργεια. 
3. ΓΕω^κόηποπ; εφαρμογή διαστημικών τεχνολογιών 
Οι προσπάθειες θα επικεντρωθούν στους ακόλουθους στόχους: 
ενίσχυση της έρευνας που αφορά προηγμένες τεχνολογίες στον τομέα των 
ανιχνευτών και της ανάπτυξης σε προανταγωνιστικό στάδιο επιστημονικών 
οργάνων κοινοτικού ενδιαφέροντος, 
ανάπτυξη ενός αποκεντρωμένου ευρωπαϊκού δικτύου για τη διαχείριση και την 
πρόσβαση στα δορυφορικά δεδομένα. 
Οι ερευνητικές δραστηριότητες θα επιτρέψουν μεταξύ άλλων: 
την αυξημένη και αποτελεσματική χρήση των δορυφορικών δεδομένων στα 
πληροφορικά συστήματα που είναι αναγκαία για την εφαρμογή των κοινοτικών 
πολιτικών (γεωργία, περιβάλλον, περιφερειακή ανάπτυξη, αναπτυσσόμενες χώρες 
...), 
την τόνωση και την ανάπτυξη αγορών για τα προϊόντα των ερευνών και, μέσω 
αυτού, την ανάπτυξη βιομηχανιών με υψηλή προστιθέμενη αξία. 
-13-
Για να επιτευχθεί η συνένωση των κοινοτικών προσπαθειών και για να αυξηθεί η 
διαφάνεια της διεθνούς έρευνας στον τομέα των πλανητικών αλλαγών, οι 
προβλεπόμενες ερευνητικές δραστηριότητες θα διεξαχθούν στο πλαίσιο του δικτύου 
ENRICH (European Network for Research in Global Change). 
Οι προσπάθειες που θα καταβληθούν στο πλαίσιο αυτό θα προσανατολιστούν κατά 
τρόπον ώστε (α) τα αποτελέσματα της έρευνας να συμβάλουν στην επίτευξη των 
στόχων των παγκοσμίων προγραμμάτων IGBP, WCRP και HDP και (β) τα αποτελέσματα 
να είναι δυνατό να χρησιμοποιηθούν για την εφαρμογή του Πέμπτου Προγράμματος 
Δράσης, όπως τονίσθηκε προηγουμένως. 
Οι ερευνητικές δράσεις που έχουν αναπτυχθεί στο πλαίσιο του δικτύου ENRICH θα 
περιλαμβάνουν συντονισμένες δράσεις επικεντρωμένες σε ειδικά θέματα, ερευνητικά 
έργα κοινής δαπάνης και δραστηριότητες του ΚΚΕρ. 0 στόχος είναι η συνένωση των 
εθνικών ερευνητικών προσπαθειών, ώστε να δημιουργηθεί ένα επαρκές ερευνητικό 
δυναμικό, καθώς και η εστίαση των κοινοτικών προσπαθειών σε έναν περιορισμένο 
αριθμό μεγάλων έργων. 
Η συμβολή του ΚΚΕρ θα αφορά ειδικότερα τους τομείς της προκανονιστικής έρευνας 
και της έρευνας που αφορά τις πλανητικές αλλαγές και την ανάπτυξη και τον 
συντονισμό τραπεζών δεδομένων που αφορούν την παρατήρηση του περιβάλλοντος 
(επίγεια και διαστημική). 
Για να δοθούν λύσεις σύμφωνες με τις ειδικές κοινοτικές απαιτήσεις στον τομέα 
του περιβάλλοντος, το πρόγραμμα αποβλέπει στην κοινή χρήση και την ενίσχυση της 
ευρωπαϊκής ερευνητικής υποδομής, η οποία είναι αναγκαία για την επίτευξη των 
στόχων της κοινοτικής Ε & ΤΑ σε αυτόν τον τομέα (δίκτυα και τράπεζες δεδομένων, 
συστήματα παρατήρησης, όπως πλοία, ). 
Η ενδεικτική κατανομή του συνολικού ποσού (*) το οποίο θα διατεθεί στο 
πρόγραμμα είναι η ακόλουθη: 
Φυσικό περιβάλλον, ποιότητα του περιβάλλοντος και πλανητικές αλλαγές 55-65 % 
Περιβαλλοντικές τεχνολογίες 20-30 % 
Γεωσκόπηση: εφαρμογή διαστημικών τεχνολογιών 10-20 % 
ΣΥΝΟΛΟ 100 % 
(*) 625 εκατομμύρια ECU (το ΚΚΕΡ δε συμπεριλαμβάνεται) 
-14-
ΒΙΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ 
Στον τομέα των βιοεπιστημών και της βιοτεχνολογίας, στον οποίο η Ευρώπη έχει 
προσφέρει τόσες ανακαλύψεις και εφευρέσεις αποφασιστικής σημασίας, η ερευνητική 
προσπάθεια παραμένει αισθητά χαμηλότερη από των Ηνωμένων Πολιτειών ενώ, όσον 
αφορά τη βιομηχανική εκμετάλλευση των επιστημονικών αποτελεσμάτων, η Ευρώπη δεν 
επιτυγχάνει την αποτελεσματικότητα των ανταγωνιστών της. Η σχετική αυτή 
ανεπάρκεια οφείλεται εν μέρει στον κατακερματισμό της αγοράς καθώς και στα 
εμπόδια που παρακωλύουν τη διασυνοριακή ή διεπιστημονική σύμπραξη και τη 
συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων και βιομηχανίας. Από την άλλη πλευρά, η 
βιοτεχνολογία συμβάλλει ουσιαστικά στην ποιότητα της ζωής, με τη διττή της 
διάσταση: υγεία και περιβάλλον. 
Τέλος, η Κοινότητα υπέχει θεσμικές ευθύνες στον τομέα των κανονιστικών 
ρυθμίσεων σε Βέ^ατα βιομηχανίας, περιβάλλοντος και υγείας: αυτή ή κανονιστική 
δραστηριότητα είναι απαραίτητο να στηρίζεται σε εκσυγχρονισμένη επιστημονική 
και τεχνολογική βάση, αναγνωριζόμενη από όλους και κυρίως από τους εταίρους της 
στον υπόλοιπο κόσμο. Η κοινοτική έρευνα, επομένως, στις βιοεπιστήμες και στη 
βιοτεχνολογία είναι επιτακτική ανάγκη. 
Η Κοινότητα οφείλει να ανανεώσει ή να προσαρμόσει τις δικές της μεθόδους και 
υποδομές έρευνας, ανάλογα με τα πολυποίκιλα επιστημονικά επιτεύγματα που 
σημειώνονται με ολοένα ταχύτερο ρυθμό την τελευταία εικοσαετία, επιτεύγματα στα 
οποία άλλωστε συνέβαλαν σε μεγάλο βαθμό οι προηγούμενες κοινοτικές 
δραστηριότητες. 
Το πρόγραμμα πρέπει να ευνοήσει τις γενικευτικές προσεγγίσεις, οι οποίες 
επιτρέπουν τη συνένωση πολλών επιστημονικών ειδικοτήτων και τη σύνδεση των 
χρηστών, των ενώσεων καταναλωτών, των επαγγελματικών οργανώσεων, των συνδέσμων 
βιομηχανιών, με έμφαση στην κοινωνικοοικονομική αξιοποίηση των επιστημονικών 
και τεχνικών κεκτημένων, ιδίως από τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (MME). 
Θα καλυφθούν τρία πεδία: 
η βιοτεχνολογία 
η έρευνα βιοϊατρικής και υγείας 
η εφαρμογή των βιοεπιστημών και της βιοτεχνολογίας στη γεωργία και στην 
αλιεία (συμπεριλαμβανομένων της γεωργικής βιομηχανίας, της τεχνολογίας 
τροφίμων, της δασοκομίας και της αγροτικής ανάπτυξης). 
Σε καθένα από τα πεδία αυτά, ορισμένα θέματα θα μελετηθούν με συγκέντρωση των 
προσπαθειών. Σε άλλα θέματα θα προσδοθεί κοινοτική προστιθέμενη αξία, μέσω 
δικτύων κοινοτικού συντονισμού και με βάση τις υφιστάμενες εθνικές 
δραστηριότητες. 
Στην περίπτωση τηο Βιοτεγνολονίαο. οι επικεντρωμένες ενέργειες θα αφορούν: 
το κυτταρικό εργοστάσιο, με ενοποίηση της συνεισφοράς της κυτταρικής 
βιολογίας και της βιοχημείας με εκείνη των μηχανικών διεργασιών και της 
πληροφορικής· 
τον προδιορισμό της νουκλεοτιδικής αλληλουχίας σε υποδειγματικά 
γονιδιώματα, με προοπτική την αποδοτικότερη εκμετάλλευση των βιολογικών 
πόρων ενώ θα αποδοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην ανάπτυξη της μεθοδολογίας· 
τη μοριακή βιολογία των φυτών με επίκεντρο τις τεχνολογίες που δημιουργούν 
νέα γεωργικά προϊόντα· 
-15-
την κυτταρική επικοινωνία μέσω των νευροεπιστημών, οι οποίες επιτρέπουν την 
καλύτερη κατανόηση της λειτουργίας των νευρικών κυττάρων και των δικτύων 
που αυτά σχηματίζουν. Η έρευνα αυτή θα συμβάλει στην ανάπτυξη νέων φαρμάκων 
για την αντιμετώπιση ορισμένων κυτταρικών και οργανικών δυσλειτουργιών. 
Τα δίκτυα συντονισμού θα κινητοποιήσουν τις επιστημονικές κοινότητες στα εξής 
θέματα: 
φυσιολογία των ζώων, ανοσολογία και δομική βιολογία, 
προκανονιστική έρευνα, βιοποικιλότητα και κοινωνική αποδοχή της 
βιοτεχνολογίας, 
υποδομές (βιοπληροφορική κ.λπ.). 
Όσον αωοοά την έοευνα Βιοιατοικής και υνείαο. θα αναληφθούν επικεντρωμένες 
ενέργειες με αντικείμενο τα ακόλουθα Βέματα: 
πρόληψη, επιδημιολογία, διαγνωστική και θεραπευτική αγωγή των ασθενειών που 
αποτελούν μάστιγα για το σύγχρονο κόσμο, κυρίως του AIDS και του καρκίνου* 
ανάπτυξη φαρμάκων κατά των ιών και εμβολίων, τα οποία απαιτεί η διασφάλιση 
της δημόσιας υγείας· 
ανάπτυξη νέων μοντέλων κλινικών μελετών και δοκιμών στον τομέα της 
φαρμακευτικής έρευνας (προκανονιστική φαρμακολογία) για τις νευρολογικές, 
τις ψυχικές και τις ανοσολογικές παθήσεις. Πρόκειται για έναν τομέα που 
παρουσιάζει ταχεία εξέλιξη και έχει σοβαρές κοινωνικοοικονομικές 
επιπτώσεις. Η δράση αυτή θα υλοποιηθεί με συνεργασία μεταξύ των 
επιστημόνων, της βιομηχανίας και των κανονιστικών αρχών· 
έρευνα για τον εγκέφαλο, η οποία θα αποσκοπεί στη βελτίωση της θεραπευτικής 
αγωγής των νευρολογικών και των εγκεφαλοαγγειακών διαταραχών, λαμβάνοντας 
υπόψη άλλα προγράμματα διεθνούς συνεργασίας. 
Τα δίκτυα συντονισμού στο πεδίο αυτό θα κινητοποιήσουν το δυναμικό των κρατών 
μελών στα εξής θέματα: 
πρόληψη, επαγγελματική ιατρική, παράγοντες κινδύνου και δημόσια υγεία, 
επιδημολογία των ασθενειών που έχουν σοβαρές κοινωνικοοικονομικές 
επιπτώσεις, 
καρδιαγγειακές παθήσεις, 
ανθρώπινο γονιδίωμα, 
έρευνα για τις υπηρεσίες υγείας, 
αξιολόγηση των τεχνολογιών βιοϊατρικής μηχανικής, 
βιοϊατρική δεοντολογία. 
Για τις εφΑρμογφς TWV βιρεπιστημών KCH της βιοτεχνολογίας στη γεωργία και στην 
αλ>ε(α, σνμττ?ρ ι λαμβανομένων nus γεωργικής βιομηχανίας. ins τεχνολογίας 
τοοωίυων. Tnc 6aooKoulac και ins αΥΡΟΤΙΚής ανάΐΤΤυξης, οι ερευνητικές 
δραστηριότητες θα επικεντρωθούν στα εξής θέματα: 
ολοκληρωμένη παραγωγή και αλυσίδες μεταποίησης με σκοπό να βελτιστοποιηθεί 
η παραγωγή προϊόντων υψηλότερης προστιθέμενης αξίας· 
κλιμάκωση και καθοδική μεταποίηση με τρόπο που να εξασφαλίζει τη χρήση νέων 
μεθολογιών στις γεωργοβιομηχανικές διεργασίες· 
προηγμένη τεχνολογία για τη βελτίωση της διατροφικής ποιότητας των τροφίμων 
και των ποτών· 
πλαισίωση των κοινοτικών πολιτικών στους τομείς της γεωργίας και της 
αλιείας και προσδιορισμός, μετά την αναμόρφωση αυτών των πολιτικών, νέων 
προοπτικών για τους συγκεκριμένους τομείς, με προτεραιότητα: 
-16-
* ως προς τη γεωργία, τη δασοκομία και την αγροτική ανάπτυξη, στην 
προσαρμογή των συστημάτων και των κυκλωμάτων παραγωγής, στην 
ποιότητα, στη διαφοροποίηση της παραγωγής, στην αρμονική δασοκομία 
και στη στήριξη των προγραμμάτων αγροτικής ανάπτυξης· 
* ως προς την αλιεία και τις υδατοκαλλιέργειες, στη διατήρηση της 
φυσικής ποιότητας των πρώτων υλών για να αυξηθεί η προστιθέμενη 
αξία τους, στις επιπτώσεις στους πόρους και στο περιβάλλον καθώς 
και στις κοινωνικοοικονομικές πτυχές, στη βελτίωση της θεώρησης της 
γενετικής και της παθολογίας των υδροβίων ειδών. 
θα συσταθούν δίκτυα συντονισμού για την ενίσχυση της έρευνας που έχει ως 
αντικείμενο την πρωτογενή παραγωγή, τη μεταποίηση στον κλάδο των τροφίμων και 
την ανάπτυξη των αγροτικών και των παράκτιων περιοχών. 
Το ΚΚΕρ από την πλευρά του θα αναλάβει άμεσες ενέργειες σχετικές με την ανάλυση 
ορισμένων ειδών διατροφής και τη χρήση των δεδομένων της τηλεανίχνευσης στο 
πλαίσιο της εφαρμογής της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής (ΚΓΠ). 
Στα τρία πεδία του τομέα των βιοεπιστημών και της βιοτεχνολογίας θα υλοποιηθούν 
6oaOTnoiOTnT8C οριζόντιου γαοακτήοα (δραστηριότητες επίδειξης και μελέτη των 
νομικών, ηθικών και κοινωνικών πτυχών). 
Ενδεικτική κατανομή της οικονομικής προσπάθειας μεταξύ των διαφόρων πεδίων 
1. Βιοτεχνολογία 46 έως 50 % 
(από το οποίο 3 - 7% για το πεδίο 2 
και 14 - 18% για το πεδίο 3) 
2. Βιοϊατρική και υγεία 15 έως 19 % 
3. Εφαρμογή των βιοεπιστημών στη 33 έως 37 % 
γεωργία και στην αλιεία, συμπεριλαμβανομένων 
της γεωργικής βιομηχανίας, της τεχνολογίας 
τροφίμων, της δασοκομίας και της 
αγροτικής ανάπτυξης 
ΣΥΝΟΛΟ 100 Χ (1265 εκατ. ECU)1 
Η βιοτεχνολογία αποτελεί μία από τις τεχνολογίες - κλειδιά, που πρέπει να 
χρησιμοποιηθούν σε όλες τις συνιστώσες της έρευνας στον τομέα των Βιοεπιστημών 
και της Βιοτεχνολογίας (ΒΒ). Κατά συνέπεια, οι δραστηριότητες που συνδέονται με 
τη βιοϊατρική και την υγεία (3 - 7%) ή με τις εφαρμογές των βιοεπιστημών στη 
γεωργία και στην αλιεία, συμπεριλαμβανομένων της γεωργικής βιομηχανίας, της 
τεχνολογίας τροφίμων, της δασοκομίας και της αγροτικής ανάπτυξης (14 - 18%), θα 
διεξαχθούν εντός του αντιστοίχου πεδίου. 
Ποσοστό 4 - 8 % προορίζεται για τις οριζόντιες δραστηριότητες επίδειξης και 
1 έως 3% για τις οριζόντιες δραστηριότητες μελέτης των νομικών, ηθικών και 
κοινωνικών πτυχών. 
17-
ΚΑΘΑΡΕΣ ΚΑΙ ΥΨΗΛΟΥ ΒΑΘΜΟΥ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΕΣ ΤΕχΝΟΛΟΓΙΕΣ 
Η ενέργεια θα παραμείνει πρόβλημα ζωτικής σημασίας για την κοινωνία: η σοβαρή 
αύξηση των παγκόσμιων ενεργειακών αναγκών κατά τον επόμενο αιώνα μπορεί να 
έχει, αν δεν ληφθούν κατάλληλα μέτρα, απαράδεκτες συνέπειες για την οικονομία, 
την απασχόληση και το περιβάλλον· ο προβληματισμός άλλωστε πάνω στην ενέργεια-
περιβάλλον ευρίσκεται στο κέντρο του νέου μοντέλου ανάπτυξης που θα πρέπει να 
επιβληθεί κατά την προσεχή και τις επόμενες δεκαετίες. 
Η κοινοτική στρατηγική ΕΤΑ στο χώρο της ενέργειας θα εμφορείται από τρεις 
μείζονες αρχές: 
Η ενεργειακή ασφάλεια, κατά την ευρύτερη έννοια του όρου, δηλαδή την 
εξασφάλιση αξιόπιστης ενεργειακής εξυπηρέτησης υπό αποδεκτούς όρους και 
κόστος, παραμένει μείζων ανησυχία και πρέπει να συνιστά το κυριότερο 
κίνητρο για την υποστήριξη της δράσης ΕΤΑ σε ευρωπαϊκή κλίμακα. 
Το περιβάλλον και ιδιαίτερα οι στρατηγικοί στόχοι που συνδέονται με τη 
μείωση του εκπεμπόμενου C02 και με τη δυνατότητα αποδοχής συνιστούν την 
κύρια κινητήρια δύναμη της αλλαγής. 
Για να είναι αξιόλογη και συνεπής, η στρατηγική ΕΤΑ οφείλει να καλύπτει το 
σύνολο της τεχνολογικής διεργασίας, από την έρευνα και ανάπτυξη μέχρι την 
επίδειξη, τη διάδοση και την εξάπλωση των τεχνολογιών στην αγορά. 
Οι προτεινόμενες δραστηριότητες ΕΤΑ θα μοιραστούν σε δύο τεχνολογικούς άξονες, 
αφενός τη βελτίωση της παραγωγής ενέργειας από συμβατικούς ενεργειακούς πόρους 
και την ορθολογική χρήση της και αφετέρου την ανάπτυξη ανανεώσιμων ενεργειακών 
πηγών και την εισαγωγή τους στο ευρωπαϊκό ενεργειακό ισοζύγιο. 
Επίσης θα αναπτυχθούν ειδικές δράσεις για τον καθορισμό, την εφαρμογή και 
καθοδήγηση συνολικής στρατηγικής της ΕΤΑ στον τομέα της ενέργειας, που θα 
υποστηρίζει τις τεχνολογικές δράσεις· οι ειδικές αυτές δράσεις θα περιλάβουν 
την ανάπτυξη και χρησιμοποίηση νέων μοντέλων για την εκπόνηση σύντονων 
υποθετικών εξελίξεων του ενεργειακού πλαισίου μεσοπροθέσμως και μακροπροθέσμως, 
για την αξιολόγηση αλληλεπιδράσεων μεταξύ της ενέργειας, του περιβάλλοντος και 
της οικονομικής ανάπτυξης και για την ανάλυση των επιπτώσεων των προγραμμάτων 
ΕΤΑ στον τομέα της ενέργειας. 
Στις δραστηριότητες ΕΤΑ θα ενταχθούν παράλληλα τόσο δράσεις έρευνας και 
ανάπτυξης όσο και δράσεις επίδειξης. Οι προβλεπόμενες εργασίες στο πλαίσιο της 
μιας ή της άλλης κατηγορίας δράσεων ποικίλλουν βεβαίως συναρτήσει πολλών 
κριτηρίων, με διαφορετικό ενδεχομένως βάρος για την εξέταση υπό το πρίσμα της Ε 
& Α έναντι εκείνου της επίδειξης. 
Τοιουτοτρόπως, θα διενεργηθεί αυστηρή επιλογή των δράσεων έρευνας και ανάπτυξης 
προκειμένου να ευνοηθούν έργα που είναι δυνητικώς ικανά να διαδραματίσουν σε 
ευρωπαϊκό επίπεδο αληθή ρόλο καταλύτη στους τομείς που κρίνονται στρατηγικής 
σημασίας για την ενεργειακή ασφάλεια και τη μείωση των εκπεμπόμενων ρύπων όπως, 
βραχυπρόθεσμα έως μεσοπρόθεσμα, η βελτίωση του βαθμού απόδοσης του 
μετασχηματισμού και της κατανάλωσης ενέργειας από ορυκτά καύσιμα ή, σε απώτερο 
ορίζοντα, η καθιέρωση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. 
Οι δράσεις επίδειξης, που έπονται της Ε&Α, θα παρουσιάζουν μεγαλύτερη 
διαφοροποίηση: αφενός συνιστούν προέκταση όχι μόνο των κοινοτικών προσπαθειών 
ΕΤΑ αλλά επίσης και εκείνων που καταβάλλουν τα κράτη μέλη, αφετέρου δε 
αποσκοπούν στο να υποστηρίξουν αμεσότερα τις διάφορες πτυχές της ενεργειακής 
πολιτικής (ασφάλεια εφοδιασμού, βιομηχανική ανταγωνιστικότητα, οικονομική και 
κοινωνική συνοχή ...). 
-18-
Βελτίωση Tnc υετατοοπ^ και YonotiKMroinonc Tnc ενέονειαε 
Οι κατά προτεραιότητα δράσεις αφορούν τη μετατροπή του άνθρακα προς ηλεκτρισμό, 
μέσω της βελτίωσης των τεχνικών καύσης και αεριοποίησης· θα στοχεύουν επίσης 
στη βελτίωση των επιστημονικών και τεχνικών γνώσεων για την εκμετάλλευση των 
πόρων πετρελαίου και αερίου. Οι δραστηριότητες αυτές θα διεξαχθούν κυρίως μέσω 
ολοκληρωμένων δράσεων. 
Οι κατά πρωταρχικές με αντικείμενο προηγμένες τεχνολογίες σχετικές με την 
ορθολογική χρησιμοποίηση της ενέργειας αφορούν κυρίως τα στοιχεία καυσίμων για 
ευρύ φάσμα εφαρμογών σε διαφόρους τομείς, την προηγμένη καύση και τους 
συσσωρευτές για τις μεταφορές και σε συνδυασμό με τις ανανεώσιμες πηγές 
ενέργειας, την εξοικονόμηση ενέργειας στη βιομηχανία και τα κτίρια, τις 
τεχνολογίες χρησιμοποίησης και παραγωγής υδρογόνου (σε σύνδεση με τα στοιχεία 
καυσίμου) ως απώτερου ενεργειακού φορέα. Η ανάπτυξη των προηγμένων αυτών 
τεχνολογιών εγγράφεται σε θεώρηση "συστήματος" (π.χ. αστικές μεταφορές). 
Αντικείμενο συντονισμένων δράσεων θα αποτελέσουν άλλες δραστηριότητες λιγότερο 
καίριας σημασίας για την κοινοτική στρατηγική ή που ήδη έχουν σε μεγάλο βαθμό 
καθιερωθεί στις χώρες μέλη, όπως π.χ. οι αντλίες θερμότητας. 
Ειοανωνή ανανεώσιυων ενεονειακών πηνών 
Το πρόγραμμα ανανεώσιμων ενεργειακών πηγών περιλαμβάνει την ανάπτυξη μεγάλου 
φάσματος εφαρμογών υψηλής τεχνολογίας, τη μετατροπή της βιομάζας με ποι κώλους 
θερμοδυναμικούς καινοτόμους κύκλους, τη φωτοβολταϊκή ενέργεια με την οποία 
υλοποιούνται εξελιγμένες τεχνικές φυσικής της στερεάς κατάστασης, αιολικές 
μηχανές που αποτελούν το αποκορύφωμα της μηχανικής επιστήμης και ηλιακή 
αρχιτεκτονική στην οποία συνδυάζονται οι νέες τεχνολογίες της οπτικής ή της 
ηλεκτροοπτικής. Προβλέπονται επίσης προκαταρκτικές δράσεις για την ενέργεια των 
παλιρροιών, των κυμάτων, το ηλιακό υδρογόνο και άλλες. 
Οι ανωτέρω δραστηριότητες είναι στρατηγικής σημασίας για την ευρεία εισαγωγή 
ανανεώσιμων ενεργειακών πηγών, επομένως δε θα διεξαχθούν κυρίως υπό 
"ολοκληρωμένη" μορφή. 
Υπό τη μορφή συντονισμένων δράσεων θα συντονιστούν επίσης πρωτοβουλίες ολκής 
που διεξάγονται στην Ευρώπη· οι δράσεις αυτές αποσκοπούν κυρίως, με τις 
ενδιαφερόμενες εταιρείες, στην ένταξη συστημάτων ηλεκτροπαραγωγής από 
ανανεώσιμες πηγές στα μεγάλα τοπικά και περιφερειακά δίκτυα, για την υλοποίηση 
προγραμμάτων τοπικής ένταξης βιομάζας και αιολικών μηχανών στο ηλεκτρικό 
σύστημα, καθώς και στο συντονισμό δικτύων μεγάλων πολεοδομικών και 
αρχιτεκτονικών έργων για την ενσωμάτωση προηγμένων ηλιακών τεχνολογιών. 
Εξυπακούεται ότι οι ανωτέρω πρωτοβουλίες οφείλουν να συμφωνούν και συμπληρώνουν 
το κοινοτικό πρόγραμμα. 
Το σύνολο των δράσεων θα εγγραφεί σε ενιαία στρατηγική προσέγγιση, η δε 
διαχείριση τους θα γίνεται από κεντρικό σημείο σε επίπεδο υπηρεσιών, 
συμπεριλαμβανομένου και του ΚΚΕρ. 
-19-
Ενδεικτική κατανουή των προσπαθειών κατά τουέα 
Βελτίωση της μετατροπής και χρησιμοποίησης της ενέργειας: 45 - 55% 
Εισαγωγή ανανεώσιμων πηγών ενέργειας: 45 - 55% 
ΣΥΝΟΛΟ 100 % (1005 εκατ. ECU) 
Π) Ποσοστό 2-3% της προσπάθειας θα αφορά 6oaoTnoiOTnT8c υποστήοιΕηΓ 
στον καθορισμό και την εφαρμογή στρατηγικών ΕΤΑ στον τομέα της 
ενέργειας (συμπεριλαμβανομένης και της δραστηριότητας εκπόνησης 
μοντέλων). 
-20-
ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙ ΑΣΦΑΛΙΣΕ ΙΣ 
Μολονότι η πυρηνική τεχνολογία έχει φθάσει σε ένα στάδιο ωριμότητας στο δυτικό 
κόσμο είναι κάθε άλλο από αποδεκτή από τις κοινωνίες μας. Η κοινοτική δράση 
αποβλέπει συνεπώς στην προώθηση μιας εκτεταμένης συνεργασίας για την εφαρμογή 
μιας νέας σφαιρικής και ταυτόχρονα δυναμικής προσέγγισης στα θέματα που αφορούν 
την πυρηνική ασφάλεια. Η συνεργασία αυτή στον τομέα της Ε&Α αναμένεται να 
δείξει ότι η πυρηνική ενέργεια είναι σε θέση να επωφεληθεί από τις νέες 
τεχνολογικές εξελίξεις κυρίως για να επιλύσει τα προβλήματα που εξακολουθούν να 
υπάρχουν. 
Στο πλαίσιο αυτό, το κοινοτικό πρόγραμμα, το οποίο βασίζεται σε μία σφαιρική 
και δυναμική προσέγγιση έχει σκοπό να βελτιώσει την κατανόηση και την ποσοτική 
έκφραση του συνολικού κινδύνου που συνεπάγεται η χρήση της πυρηνικής ενέργειας. 
Θα διερευνηθεί ο πλήρης κύκλος του καυσίμου, η έκθεση στις ιοντίζούσες 
ακτινοβολίες, οι κανονικές συνθήκες και τα ατυχήματα, οι ιστορικές υποχρεώσεις 
που απορρέουν από την εφαρμογή της πυρηνικής ενέργειας σε άλλες χώρες (για 
παράδειγμα στην ΚΑΚ) και οι προοπτικές της τεχνολογίας. 
Οι προτεινόμενες δραστηριότητες θα συμβάλλουν στην καλύτερη κατανόηση τριών 
μεγάλων θεμάτων: 
Ασφάλεια αντιδραστήρων σε σχέση με τα σοβαρά ατυχήματα 
Διαχείριση και αποθήκευση των ραδιενεργών στοιχείων με μεγάλο χρόνο ημιζωής 
(συμπεριλαμβανομένου και του πλουτωνίου) 
Κίνδυνος παράνομης χρήσης των σχάσιμων υλικών. 
Στο πλαίσιο αυτό θα αναληφθεί δράση γύρω από τα ακόλουθα θέματα: 
Διερεύνηση νέων τεχνικών λύσεων 
Ασφάλεια αντιδραστήρων 
Κλείσιμο του κύκλου του καυσίμου 
Κατανόηση, μέτρηση και μείωση των επιπτώσεων που σχετίζονται με την έκθεση 
στις ιοντίζούσες ακτινοβολίες 
Ιστορικές υποχρεώσεις 
Όσον αφορά την διερεύνηση νέων τεγνικών λύσεων, προβλέπεται η εξεύρεση και η 
μελέτη τεχνικών λύσεων που αναμένεται να βελτιώσουν το σχεδιασμό των 
αντιδραστήρων καθώς και νέες επιλογές στον τομέα του κύκλου του καυσίμου όπως 
είναι οι διεργασίες διαχωρισμού και μεταστοιχείωσης. 
Στον τομέα της ασφάλειας των αντιδραστήρων, οι προσπάθειες Ε & Α θα στραφούν 
στην καλύτερη κατανόηση των μηχανισμών που διέπουν τα σοβαρά ατυχήματα, την 
καλή συμπεριφορά του συστήματος του πρωτεύοντος περιβλήματος με τη μελέτη της 
γήρανσης των κατασκευαστικών στοιχείων και της συμπεριφοράς κατά τη θραύση, της 
πρόληψης ατυχημάτων και των μέσων για την αντιμετώπιση τους καθώς και η μελέτη 
της σκοπιμότητας των συστημάτων ασφαλείας που βασίζονται σε πιθανολογικές 
μεθόδους. 
Για το κλείσιυο του πυρηνικού κύκλου, πρέπει να αποκτηθεί μια κοινή κατανόηση 
των επιστημονικών προβλημάτων που σχετίζονται με την αποθήκευση των ραδιενεργών 
αποβλήτων με μεγάλο χρόνο ημιζωής (ιδίως των χρησιμοποιημένων καυσίμων και των 
υαλοποιημένων αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας). Η στήριξη των κοινοτικών 
νομοθετικών δραστηριοτήτων και ο παροπλισμός των πυρηνικών εγκαταστάσεων καθώς 
και η εξυγείανση των χώρων θα συμπεριληφθούν επίσης στις προτεινόμενες 
δραστηριότητες. 
-21-
Όσον αφορά την κατανόηση, τη υέτοηοη και τη υείωοη των επιπτώσεων από την 
έκθεοη σε ακτινοβολίες: επιβάλεται η μείωση των περιθωρίων αβεβαιότητας που 
εξακολουθούν να υπάρχουν στην ποσοτική έκφραση των κινδύνων από την έκθεση σε 
ακτινοβολίες που συνεπάγεται η χρήση ιοντιζουσών ακτιβοβολιων στην παραγωγή 
ενέργειας, τη βιομηχανία και την ιατρική καθώς και των κινδύνων που οφείλονται 
στην έκθεση σε φυσικές ακτινοβολίες, μολονότι τα σημερινά πρότυπα προστασίας 
είναι υψηλής ποιότητας. 
Τέλος, οι ιστορικές υπογρεώσεις της Κοινότητας και το ιδιαίτερο ενδιαφέρον της 
που οφείλεται στη γεωγραφική της θέση, επιβάλουν την παρέμβαση της για τη 
βελτίωση της ασφάλειας των αντιδραστήρων στην Κεντρική και την Ανατολική Ευρώπη 
καθώς και για την ανάλυση των επιπτώσεων του Tchernobyl και άλλων ατυχημάτων. Η 
δημιουργία δικτύων συνεργασίας μεταξύ των κοινοτικών ινστιτούτων και των 
ινστιτούτων της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και της ΚΑΚ σε θέματα που 
αφορούν την προστασία από τις ακτινοβολίες, τη διαχείριση των αποβλήτων και την 
εξυγείανση χώρων αποτελεί επίσης προτεραιότητα του προγράμματος. 
Το πρόγραμμα θα εφαρμοστεί με τη βοήθεια δράσεων κοινής δαπάνης (με ιδιαίτερη 
έμφαση στα μεγάλα ολοκληρωμένα έργα, όπως είναι τα υπόγεια εργαστήρια για την 
αποθήκευση αποβλήτων, οι πειραματικές εγκαταστάσεις για την μελέτη των σοβαρών 
ατυχημάτων στους αντιδραστήρες) που συμπληρώνονται από συντονισμένες δράσεις 
(για παράδειγμα την ανάπτυξη στρατηγικών παροπλισμού, την αποκατάσταση των 
εδαφών και των χώρων μετά από ένα ατύχημα, συνεργασία γύρω από το ατύχημα του 
Tchernobyl) με τα άλλα κράτη μέλη και τις βιομηχανίες τους. 
Ενδεικτική κατανομή των προσπαθειών κατά τομέα 
Διερεύνηση νέων τεχνικών λύσεων 7-8 % 
Ασφάλεια αντιδραστήρων 28 - 30 % 
Κλείσιμο του κύκλου του καυσίμου 28 - 30 % 
Κατανόηση, μέτρηση και μείωση 
των επιπτώσεων από την έκθεση 
σε ακτινοβολίες 28 - 30 % 
Ιστορικές υποχρεώσεις 2-3 Χ 
ΣΥΝΟΛΟ 100 % (202 εκατ. ECU) 
-22-
Ελεγχόμενη θερμοπυρηνική σύντηξη 
Στόγοι και επιδιώκεις 0 μακροπρόθεσμος στόχος της κοινοτικής δράσης η οποία 
ενσωματώνει σε ένα και μόνο πρόγραμμα όλες τις δραστηριότητες που διεξάγονται 
στα κράτη μέλη (συν τη Σουηδία και την Ελβετία) στον τομέα της θερμοπυρηνικής 
σύντηξης με μαγνητική συγκράτηση, είναι η από κοινού κατασκευή πρωτοτύπων 
αντιδραστήρων ασφαλών και συμβατών με το περιβάλλον. 
Η σταδιακή προσέγγιση αυτού του στόχου, ο οποίος είναι κοινός στα τέσσερα 
μεγάλα προγράμματα σύντηξης στο κόσμο (EURATOM, Ιαπωνία, Ρωσία και ΗΠΑ) 
παρουσιάζει μεγάλες ομοιότητες και εκτυλίσσεται σε χρονική κλίμακα δεκαετιών. 
Στην Ευρώπη, η ενσωμάτωση των ερευνών που αφορούν τη σύντηξη με μαγνητική 
συγκράτηση σε ένα και μόνο κοινοτικό πρόγραμμα είχε ουσιαστική σημασία για τη 
βέλτιστη χρήση των διαθέσιμων ανθρώπινων και οικονομικών πόρων. Με την ποιότητα 
των ερευνών και την πείρα που έχει αποκτήσει στην ενδοκοινοτική συνεργασία, η 
Κοινότητα βρίσκεται σε ισχυρή θέση στο πλαίσιο της παγκόσμιας συνεργασίας γύρω 
από τον πειραματικό αντιδραστήρα ITER. 
Τα θέματα ασφαλείας και περιβάλλοντος θα παίξουν κεντρικό ρόλο στην κατασκευή 
των μεγάλων εγκαταστάσεων που, μετά το JET, προβλέπονται στη στρατηγική για την 
κατασκευή του πρωτοτύπου ενός εμπορικού αντιδραστήρα. Κατά την περίοδο 1994 -
1998, η ταυτόχρονη ανάπτυξη των δραστηριοτήτων σε τρία επιμέρους θέματα είναι 
αναγκαία για την εφαρμογή αυτής της στρατηγικής. Στις δραστηριότητες αυτές 
περιλαμβάνονται: οι δραστηριότητες "Next Step" που αποβλέπουν στην 
οριστικοποίησης της πρότασης για το έργο ITER, τη βελτίωση των τεχνικών λύσεων 
στον τομέα της φυσικής και της τεχνολογίας του πλάσματος με απώτερο στόχο τον 
αντιδραστήρα επίδειξης και την ανάπτυξη της μελλοντικής τεχνολογίας που είναι 
αναγκαία για να επιτευχθεί η εκμετάλλευση της σύντηξης ως ενεργειακής πηγής. 
Ολοκληοωυένες δράσεις Η έρευνα θα συνεχιστεί να επικεντρώνεται στην προσέγγιση 
της σύντηξης που επιτυγχάνεται με μαγνητική συγκράτηση σε τοροειδή εγκατάσταση. 
Η διεθνής συνεργασία θα αναπτυχθεί ιδιαίτερα γύρω από το έργο ITER. Οι 
βοηθητικές μελέτες για το ITER καθώς και οι μελέτες που προσανατολίζονται στην 
κατασκευή ενός αντιδραστήρα επίδειξης (οι οποίες αφορούν κυρίως τη βελτίωση των 
τεχνικών λύσεων και της μελλοντικής τεχνολογίας) θα συνεχιστούν να διεξάγονται 
στο ολοκληρωμένο πλαίσιο του κοινοτικού προγράμματος σύντηξης (Ενώσεις, JET, 
CCR και βιομηχανία), κατά κύριο λόγο βοήθεια δράσεων κοινής δαπάνης. 
Επικεντοωυένες δράσεις Οι έρευνες που διεξάγονται στην Κοινότητα και αφορούν 
άλλες προσεγγίσεις της σύντηξης εκτός από τη μαγνητική συγκράτηση, όπως είναι η 
αδρανειακή συγκράτηση, θα συντονιστούν κατά τρόπο ώστε να περιλάβουν, στο μέτρο 
του δυνατού, και συνεργασία με χώρες εκτός της Κοινότητας. 
-23-
Ενδεικτική κατανουΛ των δραστηριοτήτων εκτός του ΚΚΕο* 
(%) 
Τομέας 1 : Οι δραστηριότητες "Next Step" 40 - 502 
Τομέας 2 : Η κοινή επιχείρηση "JET" 19 - 233 
Τομέας 3 : Η βελτίωση των προτάσεων σχεδιασμού 24-30 
Τομέας 4 : Η τεχνολογία μακροπρόθεσμα 5-9 
100 (930 εκατ. ECU) 
1 Αυτή η κατανομή δεν αποκλείει ότι ένα έργο αφορά περισσότερους τομείς. 
2 Περιλαμβάνει τις δραστηριότητες που αφορούν την ίδια την κατασκευαστική 
μελέτη και την αναγκαία βοηθητική Ε&Α στον τομέα της φυσικής και της 
τεχνολογίας. 
3 Οι δραστηριότητες της κοινής επιχείρησης JET, η οποία είναι νομικό πρόσωπο 
ιδιωτικού δικαίου, προσανατολίζεται κυρίως προς την υποστήριξη του Next 
Step. 
-24-
ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ 
Ο κλάδος των μεταφορών πρόκειται να υποστεί σημαντικές μεταβολές στην 
Κοινότητα, αν ληφθεί υπόψη η προβλεπόμενη εξέλιξη της ζήτησης όσον αφορά τη 
διακίνηση των εμπορευμάτων και των προσώπων. Η αύξηση αυτή εμφανίζεται τη 
στιγμή ακριβώς που η αύξηση των αναγκών στις μεταφορές συμβαδίζει, από τη 
δεκαετία του 1970, με χρόνιες συμφορήσεις της εναέριας και της οδικής 
κυκλοφορίας και σοβαρές δυσλειτουργίες, των οποίων το κόστος υπολογίζεται σε 
πολλές δεκάδες δισεκατομμύρια ECU ετησίως. Οι στόχοι της ανταγωνιστικότητας 
της βιομηχανίας, της ποιότητας της ζωής, της ολοκλήρωσης της ενιαίας αγοράς, 
της προστασίας του περιβάλλοντος, της ορθολογικής χρήσης της ενέργειας καθώς 
και η ίδια η ανάπτυξη των μεταφορών που αντιπροσωπεύουν σημαντικό τμήμα της 
ευρωπαϊκής οικονομίας - επιβάλλουν να στηριχθεί η εφαρμογή της ευρωπαϊκής 
πολιτικής μεταφορών σε νέες τεχνολογικές λύσεις. 
Οι βασικοί ερευνητικοί στόχοι του προγράμματος αυτού αφορούν: 
την ένταξη όλων των μεταφορικών μέσων (μέσα οδικών, αεροπορικών, αστικών, 
σιδηροδρομικών, θαλάσσιων, συνδυασμένων και ποτάμιων μεταφορών) σ'ένα 
συνεκτικό και πανευρωπαϊκό δίκτυο πολλαπλών μέσων, 
τη βελτιστοποίηση της εκμετάλλευσης των μεταφορικών δικτύων. 
Το σύνολο των σχετικών ερευνών θα επιτρέψει να διασφαλιστεί η 
διαλειτουργικότητα των δικτύων με συστημική προσέγγιση, βασιζόμενη στην 
κατάρτιση μοντέλων, σε σενάρια εξέλιξης, στην αξιολόγηση και στην επίδειξη της 
ενσωμάτωσης τεχνολογικών καινοτομιών, καθώς και με πρότυπα πειραματικά έργα. 
Ένα παράδειγμα είναι η ανάπτυξη κοινών συστημάτων πληροφοριών και διαχείρισης 
της κυκλοφορίας για τις θαλάσσιες μεταφορές και ολοκληρωμένων συστημάτων 
πειραματικών δοκιμών για τον έλεγχο της εναέριας κυκλοφορίας. 
Για την ενίσχυση της έρευνας που έχει ως αντικείμενο τη βελτιστοποίηση των 
διαφόρων μεταφορικών δικτύων θα απαιτηθεί συγκέντρωση των μέσων, η οποία πρέπει 
να επιδιωχθεί με ερευνητικές εργασίες, των οποίων ένα μεγάλο μέρος θα αφορά τη 
μελέτη και την ενοποίηση τεχνολογικών καινοτομιών σχετικών με τα συστήματα 
διαχείρισης της κυκλοφορίας για όλα τα μεταφορικά μέσα, π.χ. έλεγχος και 
χειρισμός του σιδηροδρόμου μεγάλης ταχύτητας, έλεγχος της εναέριας κυκλοφορίας 
(ATM) και της θαλάσσιας κυκλοφορίας (VTS) κ.λ.π... θα διεξαχθούν ακόμη άλλες 
έρευνες με κύριο αντικείμενο την ασφάλεια (άνθρωπος - όχημα - υποδομή και, 
ιδίως, ανθρώπινος παράγοντας), η οποία αποδεικνύεται πάντοτε κρίσιμος 
συντελεστής όταν εμφανίζονται καινοτομίες, την αξιοπιστία (π.χ. βελτίωση των 
λιμενικών και αερολιμενικών υπηρεσιών, των υπηρεσιών μαζικής συγκοινωνίας κλπ) 
και την ποιότητα (π.χ. για τη μετάθεση της ζήτησης από ένα μεταφορικό μέσο σε 
άλλο) με μέριμνα για το περιβάλλον και την ενεργειακή αποδοτικότητα, 
θα αναπτυχθούν, θα ενοποιηθούν και θα ελεγχθούν ως προς την καταλληλότητα τους 
δραστηριότητες προκανονιστικής έρευνας (π.χ. για την πιστοποίηση των 
αεροσκαφών, των μονάδων φόρτωσης και μεταφόρτωσης καθώς και των πληρωμάτων) και 
πειραματικές εργασίες με αντικείμενο την ανάπτυξη αρχιτεκτονικών εκμετάλλευσης 
των δικτύων, όπως επίσης και ανάλυση των οργανωτικών και διαχειριστικών 
παραγόντων, του ανθρώπινου παράγοντα και άλλων λειτουργικών παραγόντων (π.χ. 
καταμερισμός των εργασιών μεταξύ ανθρώπου και μηχανής). 
θα επιδιωχθεί η στενή σύνδεση με τα υπόλοιπα κοινοτικά προγράμματα. 
-25-
Πράγματι, η συνεισφορά των προγραμμάτων που αποτελούν πηγή καινοτομιών με βάση 
τεχνολογίες γενικής εφαρμογής, προβλέπεται ότι θα είναι σημαντική, όπως όλα τα 
εργαλεία τηλεματικής για τη διαχείριση της κυκλοφορίας ή ακόμη, στον τομέα των 
βιομηχανικών τεχνολογιών και των τεχνολογιών των υλικών, τα προωστικά συστήματα 
καθώς και άλλες τεχνολογίες στους τομείς της ενέργειας και του περιβάλλοντος 
(π.χ. τεχνολογίες που επιτρέπουν τη μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης και της 
ρύπανσης). 
Η έρευνα στον τομέα των μεταφορών θα διεξαχθεί κυρίως με ενέργειες 
επιμερισμένων δαπανών, εξαιτίας της ίδιας της φύσεως των εργασιών (συνδέονται 
με την αποτελεσματικότητα και την αποδοτικότητα, που ενδιαφέρουν ιδιαίτερα τις 
επιχειρήσεις και τους προμηθευτές τους) καθώς και του ιδιαίτερα επικεντρωμένου 
ενδιαφέροντος τους. Σε ορισμένες πάντως ειδικές περιπτώσεις, προβλέπονται 
επίσης ενέργειες συντονισμού (π.χ. όσον αφορά την ασφάλεια της εναέριας 
κυκλοφορίας, τη μείωση της ρύπανσης στα λιμάνια και το κοινό λειτουργικό 
σύστημα θαλάσσιας ηλεκτρονικής χαρτογραφίας). 
Ενδεικτική κατανουή της οικονουικής προσπάθειας υεταΕό των διαωόοων πεδίων 
Α. Στρατηγική έρευνα για ένα πανευρωπαϊκό δίκτυο πολλαπλών 
μεταφορικών μέσων 18-22Χ 
Καθορισμός, επίδειξη και έλεγχος της καταλληλότητας, καθώς και 
πρότυπα πειραματικά έργα. 
Β. Βελτιστοποίηση των δικτύων 78-82Χ 
Σιδηροδρομικό δίκτυο (διαχείριση της κυκλοφορίας, ασφάλεια, 
διαλειτουργικότητα) 16-18% 
Ολοκληρωμένες αλυσίδες μεταφορών 
(μεταφόρτωση και διοικητική μέριμνα) 5- 7% 
Αεροπορικό δίκτυο (διαχείριση της κυκλοφορίας (ATM), 
ασφάλεια) 16-18% 
Αστικές συγκοινωνίες (διαχείριση της κυκλοφορίας και 
βελτιστοποίηση) 10-12% 
Οδικό δίκτυο (διαχείριση της κυκλοφορίας, διοικητική 
μέριμνα, ασφάλεια) 8-10% 
θαλάσσιες μεταφορές και εσωτερική ναυσιπλοΐα 
(διαχείριση της κυκλοφορίας (VTS), 
ασφάλεια, ανθρώπινος παράγοντας) 19-21% 
ΣΥΝΟΛΟ 100% (280 εκατ. ECU) 
-26-
ΣΤΟχΟΘΕΤΗΜΕΝΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ 
Ο στόχος του προγράμματος είναι να προαχθεί η συνεργασία και ο συντονισμός 
μεταξύ των κρατών μελών στους τομείς της κοινωνικοοικονομικής έρευνας που 
παρουσιάζουν σημαντικό ενδιαφέρον για τον καθορισμό των προσανατολισμών της 
επιστημονικής και τεχνολογικής πολιτικής, τόσο σε επίπεδο Κοινότητας, όσο και 
σε επίπεδο κρατών μελών, και αυτό σύμφωνα με τα άρθρα 130 ΣΤ, 130 Η, 130 Α και 
126 και 127 της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. 
Το πρόγραμμα συγκροτείται από τρεις τομείς, η κάθε μία από τις οποίες 
περιστρέφεται γύρω από έναν περιορισμένο αριθμό αξόνων ερεύνης: 
αξιολόγηση των επιλογών επιστημονικής και τεχνολογικής πολιτικής· 
έρευνα σχετικά με την εκπαίδευση και την κατάρτιση· 
έρευνες σχετικά με την ένταξη στην Ευρώπη και τα φαινόμενα κοινωνικού 
αποκλεισμού. 
Η αΕιολόνηση των επιλονών επιοτηυονικής και τεχνολογικής πολιτικής αποσκοπεί να 
δημιουργήσει, μέσω της συνεργασίας μεταξύ ευρωπαίων ερευνητών, μια κοινή βάση 
γνώσεων και πληροφοριών, από την οποία πρόκειται να αντλήσουν οι υπεύθυνοι για 
τη λήψη αποφάσεων σε περιφερειακό, εθνικό ή κοινοτικό επίπεδο. Αυτό αναμένεται 
να επιτρέψει να υπάρξει προσέγγιση της αντίληψης που έχουν για τα προβλήματα 
και να διευκολυνθεί, επομένως, ένας καλύτερος συντονισμός των ερευνητικών 
προσπαθειών στην Ευρώπη. Αυτή η δραστηριότητα "αποτίμησης της τεχνολογίας" θα 
συμβάλλει στην τοποθέτηση της ευρωπαϊκής έρευνας στο παγκόσμιο πλαίσιο, θα 
επιδιώξει να επισημανθούν οι κρίσιμες τεχνολογίες για τη βιομηχανία στην Ευρώπη 
και να εκτιμηθούν τα οφέλη και οι κίνδυνοι τρεχουσών μεταλλαγών. Η προσπάθεια 
κοινοτικής έρευνας θα συγκεντρωθεί, επομένως, γύρω από τρεις άξονες: 
την ανάλυση της Ε&ΤΑ στην Ευρώπη, εντός διεθνούς πλαισίου, με τη βοήθεια 
ενδεδειγμένων δεικτών και ερευνητικών εργασιών και ανάλογα με γεωγραφικές ή 
κλαδικές προσεγγίσεις, θα αποδοθεί με την ετήσια δημοσίευση ενός "πίνακα 
προόδου" της κατάστασης της Ε&ΤΑ στην Ευρώπη και με τη σύνταξη θεματικών 
μονογραφιών· 
την αξιολόγηση και τις κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις των διαφαινομένων 
επιστημονικών και τεχνολογικών εξελίξεων ή εκείνων που ευρίσκονται στο 
σημείο επαφής μεταξύ διαφόρων ερευνητικών τομέων· 
τις αναλύσεις μεσοπρόθεσμων προβλέψεων για να εντοπισθούν τα μεγάλα 
διακυβευόμενα θέματα, είτε είναι κοινωνικοοικομικής φύσεως, είτε 
πολιτιστικής (δημογραφία, κοινωνικές δομές, συμπεριφορές και συστήματα 
αξιών), τα οποία θα επηρεάσουν το ευρωπαϊκό σύστημα έρευνας και στα οποία 
θα κληθεί να ανταποκριθεί το εν λόγω σύστημα. 
Οι δραστηριότητες του προγράμματος θα συνδυασθούν με τις εθνικές προσπάθειες 
στον τομέα αυτόν. Στο ανοικτό δίκτυο European Technology Assessment Network 
(ETAN) (Ευρωπαϊκό Δίκτυο αποτίμησης της Τεχνολογίας) θα συμπράξουν οι υπηρεσίες 
της Επιτροπής, και κυρίως το Ινστιτούτο Τεχνολογικών Προβλέψεων του ΚΚΕρ, με 
τους κυριότερους εθνικούς οργανισμούς που αναπτύσσουν δραστηριότητες σχετικά με 
την αξιολόγηση των επιλογών επιστημονικής και τεχνολογικής πολιτικής, με την 
ST0A του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και με το European Parliamentary Technology 
Assessment Network (ΕΡΤΑ) (Ευρωπαϊκό Δίκτυο Αποτίμησης της Τεχνολογίας του 
Ευρωπαϊκού Κονοβουλίου), καθώς και με τους κοινωνικούς εταίρους. 
Η έοευνα σνετικά υε την εκπαίδευση και την κατάρτιση θα στοχεύσει στην ανάπτυξη 
και τη διάδοση καινοτόμων προσεγγίσεων στο εκπαιδευτικό σύστημα, θα 
επικεντρωθεί σε δύο άξονες: 
τα προβλήματα που είναι κοινά μεταξύ των κρατών μελών: ενιαία αγορά, νέες 
ανάγκες προσόντων και απαιτήσεις για ενδογενή ανάπτυξη· 
τις καινοτομίες στις μεθοδολογίες εκπαίδευσης και επιμόρφωσης: όργανα, 
ψυχοπαιδαγωγικές και οργανωτικές πλευρές, διαχείριση της ποιότητας. 
-27-
Οι έοευνες ονετικά υε την κοινωνική ένταΕη στην Ευοώπη και τα και VOUEνα 
κοινωνικού αποκλεισυού. Σε υποστήριξη των κοινοτικών πρωτοβουλιών καταπολέμησης 
του κοινωνικού αποκλεισμού και για να παρασχεθεί ένα πλαίσιο συγκριτικής 
έρευνας στις δράσεις που αναπτύσσονται στον τομέα αυτόν παντού στην Ευρώπη, 
πρόκειται να αναλυθούν τα φαινόμενα κοινωνικού κατακερματισμού, τα οποία 
συνοδεύουν τις διαδικασίες ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, οικονομικής αναδιοργάνωσης ή 
διεθνοποίησης και τα οποία εκδηλώνονται με νέες μορφές αποκλεισμού, ένδειας και 
συγκρούσεων. Η πόλη θα είναι ο κατ'εξοχήν χώρος αναλύσεως, διότι σε αυτό το 
επίπεδο ακριβώς τα εν λόγω φαινόμενα λαμβάνουν τις εντονότερες μορφές, με 
βαρύτερες συνέπειες για το μέλλον. Η προσπάθεια θα επικεντρωθεί σε δύο άξονες 
έρευνας: 
κοινωνικές και πολιτιστικές πλευρές της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και 
επιτυχείς εμπειρίες κοινωνικής ένταξης· 
συμβολή των τεχνολογικών εξελίξεων στην εξυπηρέτηση της κοινωνικής ένταξης. 
Ενδεικτική κατανομή της προσπάθειας μεταξύ των διαφόρων τομέων 
Αποτίμηση των επιλογών επιστημονικής 
και τεχνολογικής πολιτικής (technology assesment) 45-55 % 
Έρευνα σχετικά με την εκπαίδευση και 
την κατάρτιση 20-30 % 
Έρευνες σχετικά με την ένταξη στην 
Ευρώπη και τα φαινόμενα κοινωνικού αποκλεισμού 20-30 % 
ΣΥΝΟΛΟ 100 % (00 εκατ. ECU) 
-28-
ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΤΙΣ ΤΡΙΤΕΣ ΧΩΡΕΣ ΚΑΙ 
ΤΟΥΣ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ, 
ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΔΕΙΞΗΣ 
Η δράση 2 είναι το όργανο της πολιτικής διεθνούς συνεργασίας με τις τρίτες 
χώρες και τους διεθνείς οργανισμούς σε θέματα Ε & ΤΑ. Η συνεργασία θα βασισθεί 
επί της αρχής του αμοιβαίου πλεονεκτήματος, το οποίο συνεπάγεται όχι μόνον το 
άμεσο ή βραχυπρόθεσμο αμοιβαίο πλεονέκτημα, όπως το αντιλαμβάνονται οι 
συμμετέχοντες σε ένα έργο, αλλά επίσης το μακροπρόθεσμο ή έμμεσο πλεονέκτημα 
για την Κοινότητα. Οι δραστηριότητες κοινοτικής συνεργασίας στην Ε & ΤΑ θα 
αποσκοπούν ομοίως, στην ενίσχυση του συντονισμού της συνεργασίας των κρατών 
μελών με τις τρίτες χώρες στην Ε & Τ. 
ΣΤΟΧΟΙ 
0 συνολικός στόχος της εν λόγω δράσης είναι να προσφέρει, μέσω μιας συνεργασίας 
στην Ε & ΤΑ, με συγκεκριμένους στόχους και σε συνεργία με τις άλλες κοινές 
κοινοτικές δράσεις, προστιθέμενη αξία στην κοινοτική Ε & ΤΑ και υποστήριξη στην 
εφαρμογή άλλων κοινοτικών πολιτικών. Η επίτευξη των στόχων αυτών δεν είναι 
δυνατό να επιδιωχθεί παρά μόνο σε κοινοτικό επίπεδο. Οι επιπτώσεις της 
συνεργασίας, της οποίας σκοπός είναι να εξασφαλίσει την πρόσβαση σε 
συμπληρωματικούς πόρους σε πνεύμα αμοιβαίου συμφέροντος, θα είναι διαφόρων 
φύσεων, ταυτοχρόνως επιστημονικές, τεχνολογικές, κοινωνικές ή συνδεόμενες με 
την ποιότητα ζωής, τόσο για τις δραστηριότητες διεθνούς συνεργασίας στη δράση 
1, όσο και για τις δραστηριότητες που προκύπτουν από ίδιες έρευνες της δράσης 
2. 
Κατά πρώτον, οι γνώσεις και η τεχνογνωσία της ευρωπαϊκής επιστημονικής 
κοινότητας θα εμπλουτισθούν από μια αύξηση της συνεργασίας με τις τρίτες χώρες 
και, κατά τον τρόπο αυτό, θα ενισχυθούν οι δραστηριότητες που αναπτύσσονται στα 
πλαίσια της δράσης 1 και θα διευρυνθεί το παιδίο ερευνών τους. Η πορεία που 
ξεκίνησε με το τρίτο πρόγραμμα-πλαίσιο πρόκειται να εντατικοποιηθεί, να 
επεκταθεί και σε άλλα θέματα, όπως και να υπάρξει δυνατότητα συμμετοχής μη 
κοινοτικών χωρών σε ειδικά προγράμματα της δράσης 1. 
Δεύτερον, η συμβολή της Ε & ΤΑ στην επίλυση περιφερειακών ή πλανητικών 
προβλημάτων που ενδιαφέρουν τις αναπτυσσόμενες χώρες, στις οποίες 
συμπεριλαμβάνονται οι μεσογειακές τρίτες χώρες, οι χώρες της Κεντρικής και 
Ανατολικής Ευρώπης και τα ΝΑΚ1, προσδίδει στην κοινοτική επιστημονική 
πολιτική τη διάσταση υποστήριξης σε άλλες κοινοτικές πολιτικές, ενώ ταυτοχρόνως 
ενδυναμώνεται και η ίδια από αυτή τη συνεργύα. Η δράση 2 έρχεται εδώ να 
συμπληρώσει προγράμματα περισσότερο προσανατολισμένα προς την αναπτυξιακή 
βοήθεια, όπως το PHARE, TACIS, η Σύμβαση της Λομέ ή το πρόγραμμα συνεργασίας με 
τις χώρες ALAMED. 
Οι δραστηριότητες συνεργασίας θα συνοδεύονται από μια συστηματική προσπάθεια 
παρακολούθησης και ανάλυσης των εξελίξεων που σημειώνονται στις πολιτικές και 
τους μηχανισμούς εκτέλεσης της Ε & Α στις τρίτες χώρες, ώστε να προσαρμοσθεί 
ανάλογα η πολιτική κοινοτικής συνεργασίας και να αποκομισθεί μέγιστο όφελος για 
την Κοινότητα και για τους εταίρους της. 
ΟΙ ΔΕΣΜΟΙ ΜΕΤΑΞΥ ΤΗΣ ΔΡΑΣΗΣ 2 ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΛΛΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ 
Οι άλλες δράσεις στοχεύουν, κατά πρώτον, στην ενδοκοινοτική συνεργασία. 
Υπάρχουν, εντούτοις, ανοίγματα για συνεργασία με τις τρίτες χώρες και τους 
1 ΝΑΚ: τα νέα ανεξάρτητα κράτη της πρώην Σοβιετικής Ένωσης 
-29-
διεθνείς οργανισμούς υπό διάφορες μορφές: σύμπραξη στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού 
Οικονομικού Χώρου· διμερής σύμπραξη, είτε ανά πρόγραμμα, είτε για το σύνολο του 
προγράμματος - πλαισίου· συνεργασία σε διεθνή έργα που προβλέπονται στα 
προγράμματα και συμμμετοχή, ανά έργο, στα ανοικτά ειδικά προγράμματα, είτε μέσω 
γεωγραφικού ορισμού, είτε μέσω μιας ειδικής συμφωνίας συνεργασίας Ε & Τ. 
Παρόλα ταύτα, αυτές οι άλλες δράσεις δεν προβλέπουν ουδεμία κοινοτική 
χρηματοδότηση για μη κοινοτικούς εταίρους. 
Αντιθέτως, η δράση 2 είναι το κεντρικό πλαίσιο διεθνούς συνεργασίας, 
συμπληρώνοντας τις δραστηριότητες συνεργασίας στις άλλες δράσεις και 
προσδίδοντας κοινοτική διάσταση διεθνούς συνεργασίας σε τομείς που δεν 
καλύπτονται από αυτές τις άλλες δράσεις. Στοχεύει, κατά πρώτον, στη συνεργασία 
με οργανισμούς εκτός κοινότητας και προβλέπει, επίσης, πόρους γι' αυτούς, όταν 
η Κοινότητα έχει συμφέρον να κινητοποιήσει ερευνητική δυναμικότητα που υπάρχει 
στην εν λόγω χώρα (αναπτυσσόμενη χώρα, μεσογειακή χώρα, χυρα της Κεντρικής ή 
Ανατολικής Ευρώπης, ΝΑΚ). Η συνεργασία αυτή δύναται να λάβει τη μορφή δράσεων 
με επιμερισμό του κόστους ή συντονισμένων δράσεων. 
01 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 
Α. ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ 
1. ΣύυποαΕη υε άλλα gVPttïïqÏKa πλαίσια. επιοτηυονικής και τεϊνολονικής 
συνεργασίας 
Πρόκειται για δραστηριότητες τόνωσης και συντονισμού, κυρίως με το EUREKA και 
στο πλαίσιο του COST, καθώς και με ευρωπαϊκούς οργανισμούς έρευνας. Στο πλαίσιο 
αυτό, δεν προβλέπεται καμμία κοινοτική χρηματοδότηση των έργων, πλην των 
δαπανών γραμματείας και συντονισμού. 
2. Συνεργασία υε τις γώοες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και υε τα νέα 
ανεξάρτητα κοάτη της ποώην Σοβιετικής Ένωσης 
Οι στόχοι είναι η συμβολή στην διαφύλαξη του επιστημονικού και τεχνολογικού 
δυναμικού των εν λόγω χωρών, η αναπροσαρμογή των συστημάτων παραγωγής και η 
βελτίωση της ποιότητας ζωής, αποφεύγοντας επικάλυψη με τις προσπάθειες των 
κρατών μελών (συντονισμός) και συμπληρώνοντας τις προσπάθειες τους, όπως και 
εκείνες άλλων κοινοτικών πρωτοβουλιών (TACIS, PHARE). Η δράση αυτή 
συμπεριλαμβάνει ερευνητικούς στόχους σημαντικούς για την Κοινότητα, η επίτευξη 
των οποίων δεν είναι δυνατόν να επιδιωχθεί παρά μόνον σε συνεργασία με τις 
υπόψη χώρες εκτός κοινότητας, χώρες οι οποίες, υπό την παρούσα κατάσταση, δεν 
διαθέτουν επαρκή μέσα. 
Στο βαθμό που οι άλλες δράσεις του προγράμματος-πλαισ(ου θα είναι ανοικτές για 
συμμετοχή οργανισμών Ε & Τ των χωρών αυτών, η δράση 2 παρεμβαίνει εάν οι μη 
κοινοτικοί εταίροι επιθυμούν να προσφύγουν στην κοινοτική χρηματοδότηση. 
Εκτός αυτού, η δράση 2 θα καλύψει δραστηριότητες που αποσκοπούν στην επίλυση 
ειδικών ή περιφερειακών προβλημάτων (παραδείγματος χάρη, περιβάλλον, ενέργεια, 
δίκτυα επικοινωνίας)· θα καταβληθεί προσπάθεια να επικεντρωθεί η κοινοτική 
συμβολή στους χρησιμότερους τομείς. Η δράση 2 θα παρέμβει μέσω δράσεων με 
επιμερισμό του κόστους, δεδομένου ότι οι χώρες αυτές δεν διαθέτουν κανένα 
κονδύλιο και ότι η επίλυση των προβλημάτων των χωρών αυτών έχει σημασία για την 
ΕΚ (ακόμα και παγκόσμια). 
-30-
Β ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΙΣ ΜΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΤΡΙΤΕΣ ΧΩΡΕΣ 
Προβλέπεται η ανταλλαγή πληροφοριών, ο συντονισμός και η τόνωση της συνεργασίας 
σε Βέματα της δραστηριότητας 1, με ορθή επιλογή σε συνάρτηση με το κοινοτικό 
συμφέρον. 
Γ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΣΣΟΜΕΝΕΣ ΧΩΡΕΣ 
0 ένας στόχος είναι να ενισχυθεί η ευρωπαϊκή πραγματογνωμοσύνη στους τομείς 
ενδιαφέροντος για τις αναπτυσσόμενες χώρες, κατά τρόπο ώστε να καταστεί δυνατόν 
να συμβάλλουν οι πόροι Ε/Τ της Κοινότητας στην επίλυση προβλημάτων, τα οποία, 
αν και είναι (δια προβλήματα των αναπτυσσομένων χωρών, μας αφορούν για 
ανθρωπιστικούς, οικονομικούς ή κοινωνικοπολιτικούς λόγους. 0 άλλος, ομοίως 
σημαντικός, στόχος είναι να ενισχυθεί το ερευνητικό δυναμικό των χωρών αυτών, 
καθώς και να εντατικοποιηθεί η συμμετοχή τους σε έρευνες παγκοσμίου 
ενδιαφέροντος. 
Η διαχείριση των ειδικών τομέων για τις αναπτυσσόμενες χώρες, που δεν 
καλύπτονται από τη δράση 1, θα αναληφθεί στο πλαίσιο της δράσης 2. Πρόκειται, 
ιδιαίτερα, για ο,τιδήποτε άπτεται των επιστημονικών προβλημάτων του τροπικού 
κόσμου, με επικέντρωση στη γεωργία, την υγεία και το τροπικό περιβάλλον. 0 
καθορισμός προτεραιοτήτων στο πλαίσιο αυτών των μεγάλων θεμάτων θα γίνει ανά 
περιοχή. Η εφαρμογή θα λάβει χώρα μέσω δράσεων με επιμερισμό του κόστους, για 
τα Βέματα που συνδέονται με την επίλυση των ειδικών προβλημάτων στις χώρες 
αυτές ή με εκείνα των οποίων η επίλυση έχει σημασία για την ΕΚ (η ακόμα και 
παγκόσμια), και συντονισμένων δράσεων στις άλλες περιπτώσεις. 
Στο βαθμό που ορισμένες από τις άλλες δράσεις του προγράμματος-πλαισίου θα 
είναι ανοικτές για συμμετοχή οργανισμών Ε & Τ των χωρών αυτών, η δράση 2 θα 
μπορούσε να παρεμβαίνει, εάν οι μη κοινοτικοί εταίροι θα έπρεπε να προσφύγουν 
στην κοινοτική χρηματοδότηση για να μπορέσουν να συμμετάσχουν. 
Ως συνέπεια της προαναφερομένης προσσέγγισης, προτείνεται τα μέσα για τη δράση 
αυτή να επικεντρωθούν στα θέματα Α2 και Γ, ως ακολούθως: 
Ενδεικτική κατανομή της προσπάθειας μεταξύ των διαφόρων τομέων: 
Α Επιστημονική και τεχνολογική συνεργασία στην Ευρώπη 47 - 54 Χ 
1 Συνεργασία με άλλα πλαίσια 6 - 7 Χ 
2 Συνεργασία με τις χώρες της Κεντρικής και 
Ανατολικής Ευρώπης και τα ΝΑΚ 41 - 47 Χ 
Β Συνεργασία με τις μη ευρωπαϊκές βιομηχανικές 
τρίτες χώρες 4,8 - 5,3 Χ 
Γ Συνεργασία με τις αναπτυσσόμενες χώρες 41 - 47 Χ 
ΣΥΝΟΛΟ 100 Χ (790 εκατ. ECU) 
-31-
ΔΙΑΔΟΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΗΣ Ε&ΤΑ 
Η οικονομική και κοινωνική σημασία των δραστηριοτήτων έρευνας και τεχνολογικής 
ανάπτυξης εξαρτάται, σε μεγάλο βαθμό, από την αποτελεσματικότητα της διάδοσης 
των επιστημονικών και τεχνολογικών γνώσεων και από την πράγματι χρησιμοποίηση 
τους από τους οικονομικούς παράγοντες. 
Για τον λόγο αυτό, η δράση διάδοσης και αξιοποίησης ενέχει στρατηγική σημασία. 
Ακόμα περισσότερο, αφού οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις επιδεικνύουν συχνά μικρότερη 
αποτελεσματικότητα απ' ό,τι οι ανταγωνιστές τους για να μετασχηματίσουν και να 
ενσωματώσουν τους καρπούς της έρευνας στις διαδικασίες καινοτομίας, που οδηγούν 
στην επιτυχημένη εισαγωγή στην αγορά νέων μεθόδων, προϊόντων και υπηρεσιών. 
Οι πολιτικές που εφαρμόζουν τα κράτη μέλη της Κοινότητας δεν επαρκούν, από 
μόνες τους, να γεφυρώσουν αυτό το χάσμα. Εξάλλου, συνήθως περιχαρακώνονται σε 
ένα εθνικό ή περιφερειακό πλαίσιο και δεν αποκτούν πάντοτε ευρωπαϊκή διάσταση. 
Επομένως, είναι αναγκαία κοινοτική δράση. Πρέπει να φιλοδοξεί, όχι μόνο να 
συμβάλλει σε βέλτιστη διάδοση και εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων της κοινοτικής 
έρευνας, αλλά επίσης, επειδή είναι αναγκαίο για την επίτευξη του εν λόγω στόχου 
να δημιουργεί τις προϋποθέσεις και τα μέσα που διευκολύνουν, σε κλίμακα 
ολόκληρης της Κοινότητας, καλύτερη διακρατική διάδοση και εκμετάλλευση των 
αποτελεσμάτων της έρευνας, καθώς και αποτελεσματικότερη μεταφορά των 
τεχνολογιών, ανεξαρτήτως προελεύσεως. 
Εξάλλου, πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στις βιομηχανικές MME και MME 
υπηρεσιών, η ανταγωνιστικότητα των οποίων εξαρτάται από την πρόσβαση σε νέες 
τεχνολογίες, αλλά οι οποίες δεν διαθέτουν τις αναγκαίες ικανότητες ή τα μέσα 
για να αναπτύξουν ερευνητικές δραστηριότητες ή να εκμεταλλευθούν άμεσα τα 
αποτελέσματα τους. Πρέπει να ενισχυθούν οι ικανότητες τους για απορρόφηση νέων 
τεχνολογιών. Για τον σκοπό αυτό, η Κοινότητα οφείλει να διαδραματίσει έναν 
καταλυτικό και προωθητικό ρόλο και να συμβάλλει στην ενοποίηση της ευρωπαϊκής 
υποδομής διάδοσης των τεχνολογιών και στη δημιουργία ενός ευνοϊκού 
περιβάλλοντος, βασιζόμενη, για την ανάπτυξη των δραστηριοτήτων της, στους 
αρμόδιους οργανισμούς των κρατών μελών, στους ενδιαμέσους της μεταφοράς 
τεχνολογίας, στους πολλαπλασιαστές πληροφοριών, κλπ. 
Η ενσωμάτωση της συνέχειας του προγράμματος SPRINT στην τρίτη δράση του 
τετάρτου προγράμματος-πλαισ(ου αναμένεται να συμβάλλει στην επίτευξη αυτού του 
φιλόδοξου στόχου. 
Η νέα προτεινόμενη προσέγγιση λαμβάνει υπόψη τον σωρευτικό, αλληλοδιαδραστικό 
και πολύπλοκο χαρακτήρα της διαδικασίας καινοτομίας, την ποικιλία των 
κατηγοριών εμπλεκομένων φορέων, την ιδιαιτερότητα των αναγκών των MME, οι 
οποίες αποτελούν έναν στόχο που ευνοείται ιδιαίτερα από αυτή τη δράση. 
Τροποποιεί τους στόχους και το πεδίο εφαρμογής των δραστηριοτήτων διάδοσης και 
αξιοποίησης των δύο προηγουμένων προγραμμάτων-πλαισ(ων και δικαιολογεί δράση με 
ευρύτερο περιεχόμενο, για την εφαρμογή της οποίας χρειάζονται μέθοδοι, 
ικανότητες και μέσα δράσης διαφορετικά από εκείνα που χρησιμοποιούνται συνήθως 
από τα ειδικά προγράμματα Ε&ΤΑ. 
Οι δραστηριότητες που προβλέπονται στη δράση διάδοσης και αξιοποίησης 
αναμένεται, επίσης, να συμβάλλουν σε καλύτερη διακρατική διάδοση και αξιοποίηση 
των αποτελεσμάτων της έρευνας στις χώρες της Κοινότητας. Διαρθρώνονται γύρω 
από τρεις τομείς: ο τομέας Α καλύπτει τη διάδοση και την εκμετάλλευση των 
αποτελεσμάτων της έρευνας, ο τομέας Β αφορά τη διάδοση των τεχνολογιών προς τις 
επιχειρήσεις και ο τομέας Γ αφορά το χρηματοοικονομικό περιβάλλον της διάδοσης 
των τεχνολογιών. 
-32-
Ο τομέας Α έχει ως κυριότερο στόχο την προώθηση της διακλαδικής και 
διακρατικής διάδοσης και εκμετάλλευσης των αποτελεσμάτων της έρευνας. 
Στον τομέα αυτό είναι συγκεντρωμένες υπηρεσίες με γενική αποστολή, όπως το 
κοινοτικό δίκτυο κέντρων αναμετάδοσης και η δημόσια υπηρεσία ενημέρωσης και 
διάδοσης, ειδικευμένες υπηρεσίες συνδρομής για την προστασία και την 
εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων, καθώς και μέτρα που στοχεύουν στη βελτίωση 
της αποτελεσματικότητας, σε οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο, όσον αφορά 
την αξιοποίηση και τη μεταφορά των αποτελεσμάτων της έρευνας. 
0 στόχος του τομέα Β είναι, αφενός, να βελτιώσει το ευρωπαϊκό άνοιγμα, την 
ποιότητα και τον επαγγελματισμό των εθνικών, περιφερειακών ή κλαδικών 
αρμοδίων οργανισμών, τονώνοντας τη δημιουργία δικτύων συνεργασίας, την 
ανταλλαγή ορθών πρακτικών, την κατάρτιση, την υποστήριξη σε κοινές δράσεις. 
Η κοινοτική δράση πρέπει, αφετέρου, να συμβάλλει στη δημιουργία ενός 
ευνοϊκού περιβάλλοντος για την απορρόφηση των τεχνολογιών από τις MME, μέσω 
δράσεων ευαισθητοποίησης των επιχειρήσεων, της επίδειξης αποτελεσματικών 
μεθόδων και της προαγωγής συγχρόνων τεχνικών διαχείρισης της καινοτομίας. 
Αναμένεται, τέλος, να βελτιώσει τη γενική γνώση των εν θέματι μηχανισμών, 
των ενδεδειγμένων μέσων και πολιτικών και να διευκολύνει τη διάδοση των 
ορθών πρακτικών στους τοπικούς και περιφερειακούς φορείς, κυρίως, 
διοργανώνοντας την ανταλλαγή εμπειριών και την αξιολόγηση τους. 
0 τομέας Γ έχει σκοπό να βελτιώσει το χρηματοοικονομικό περιβάλλον της 
διάδοσης των τεχνολογιών, μέσω μιας κοινοτικής δράσης που συμπεριλαμβάνει 
έμμεσα μέτρα υποστήριξης, πρότυπες ενέργειες τόνωσης της μεταφοράς και της 
εκμετάλλευσης τεχνολογιών από τις MME. Περιλαμβάνει, επίσης, την 
πειραματική διαμόρφωση ενός μέσου κινητοποίησης χρηματοδοτήσεων για τη 
χρησιμοποίηση των ερευνητικών αποτελεσμάτων και των τεχνολόγων από τις MME. 
Ενδεικτική κατανομή της προσπάθειας μεταξύ των διαφόρων τομέων 
Τομέας Α 48 - 55 Χ 
Τομέας Β 40 - 45 Χ 
Τομέας Γ 7 - 10 Χ 
Σύνολο 100 Χ (530 εκατ. ECU) 
-33-
ΤΟΝΩΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΚΑΙ 
ΤΗΣ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΩΝ 
Η ανάπτυξη των ανθρωπίνων πόρων, μέσω της κατάρτισης με την έρευνα και της 
αξιοποίησης τους με την διακρατική κινητικότητα και συνεργασία, είναι τα βασικά 
μέσα για την ενίσχυση των ιδίων των βάσεων της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και της 
διεθνούς ανταγωνιστικότητας της, συμβάλλοντας ταυτοχρόνως στην αειφόρο ανάπτυξη 
της. 
Ως συμπλήρωμα των δράσεων κατάρτισης στην έρευνα, που αναπτύσσονται στα 
στοχοθετημένα προγράμματα της δράσης Ι, είναι σκόπιμο να τονωθούν για τους 
άλλους επιστημονικούς και τεχνολογικούς τομείς γενικής ή βασικής έρευνας, 
δραστηριότητες διακρατικής κατάρτισης και συνεργασίας, που προτείνουν σι ίδιοι 
οι ερευνητές (στρατηγική αποκαλούμενη "bottom-up"). Αυτός είναι και ο ρόλος του 
παρόντος προγράμματος. 
Μια δράση σε κοινοτικό επίπεδο στον εν λόγω τομέα είναι συμπληρωματική των 
εθνικών δράσεων, στο βαθμό που προσφέρει στους νέους ερευνητές ένα φάσμα 
ευκαιριών, το οποίο υπερβαίνει τους εθνικούς ορίζοντες, και που επιτρέπει την 
καθιέρωση δικτύων θεματικής συνεργασίας μεταξύ κέντρων υψηλού επιπέδου, η 
ποικιλία των οποίων καταλήγει σε νέες συνεργίες. 
Το πρόγραμμα αφορά παρεμβάσεις τριών τύπων: 
την κατάρτιση με έρευνα: η οποία αναμένεται να οδηγήσει στην επιμόρφωση 
περίπου 5000 ατόμων ετησίως· 
τη διαμόρφωση δικτύων εργαστηρίων διαφορετικών χωρών γύρω από κοινά έργα 
και θέματα· ο αριθμός των σχετικών εργαστηρίων ανέρχεται σε περίπου 1500 
την πρόσβαση και την υποστήριξη σε εγκαταστάσεις μεγάλου μεγέθους, θα 
παρασχεθεί υποστήριξη σε σχεδόν 50 "εγκαταστάσεις μεγάλου μεγέθους", για να 
εξασφαλισθεί η πρόσβαση 800 έως 1000 ομάδων χρηστών κατά τη διάρκεια του 
προγράμματος. 
Εξάλλου, το πρόγραμμα θα προσφέρει μια σειρά συνοδευτικών μέτρων (επικοινωνίες 
πανεπιστημίων - βιομηχανιών, επιστημονικά βραβεία, διάδοση των αποτελεσμάτων), 
που προορίζονται να αυξήσουν την αποτελεσματικότητα του προγράμματος. 
Προτεραιότητας 
Δεν είναι δυνατόν, σε ένα πρόγραμμα τέτοιας φύσεως, ανοικτό σε όλους τους 
επιστημονικούς κλάδους και με προσανατολισμό "bottom-up", να προσδιορισθούν οι 
θεματικές προτεραιότητες. Προβλέπεται μια ομοιόμορφη προσέγγιση, κατ' ουσίαν 
βασισμένη στην ποιότητα των προτάσεων, η οποία αναμένεται να επιτρέψει μια 
ισόρροπη κατανομή του κοινοτικού προϋπολογισμού στις θετικές και φυσικές 
επιστήμες, στις οικονομικές και διαχειριστικές επιστήμες και στις κοινωνικές 
και θεωρητικές επιστήμες κοινοτικού ενδιαφέροντος. Για τις δραστηριότητες 
"εγκαταστάσεων μεγάλου μεγέθους", προβλέπεται, εντούτοις, να περιορισθεί η 
ενίσχυση στις υποδομές και στον συντονισμό, σε ένα πρώτο χρόνο, στα θέματα που 
αφορούν την ανάπτυξη ανιχνευτών, την τεχνολογία του υπερυψηλού κενού και της 
ατμόσφαιρας υπερυψηλής καθαρότητας, τα οπτικά συστήματα και την τελοιοποίηση 
μεθόδων οπτικής απεικόνισης των δεδομένων. 
-34-
Ενδεικτική κατανουή της ηροοίίάβΕΐας ΙΙΕΤΟΙΟ τ»ν ΦΙΟΦΟΜΥ του&ν 
-35-Kai6pTion 
A(KTua 
EyKaraoTdoeic MeyaXou M&Y&6OUC 
IUVO6CUTIK6 p^Tpa 
EYNOAO % 
30 - 40 % 
40 - 50 % 
13 - 17 % 
4 - 6 % 
100 % (785 εκατ. ΕΟΙ) 
Κοινό Κέντοο Εοευνών 
1. Η συμβολή του ΚΚΕρ στην εφαρμογή του 4ου προγράμματος-πλαισίου, όπως το 
προτείνει η Επιτροπή, βασίζεται αφενός στην ανάλυση του σημερινού ρόλου του 
κέντρου ως προς το εκτελούμενο σήμερα 3ο πρόγραμμα-πλαίσιο και αφετέρου 
στην εφαρμογή της στρατηγικής που καταστρώθηκε μαζί με το διοικητικό 
συμβούλιο για την ανάπτυξη του κέντρου με ορίζοντα το έτος 2000 (στρατηγική 
ΚΚΕρ 2000). 
2. Υπενθυμίζεται ότι τα τωρινά προγράμματα 1992 - 1994 του ΚΚΕρ προβλέπουν 
τέσσερις τύπους ενεργειών: 
την εφαρμογή ειδικών ερευνητικών προγραμμάτων ΕΟΚ και ΕΚΑΕ (ποσοστό 
59% του συνόλου των κονδυλίων) 
την εκτέλεση επιστημονικών και τεχνικών δραστηριοτήτων προς 
υποστήριξη, και κατ' αίτηση, άλλων υπηρεσιών της Επιτροπής (21%) 
την εκτέλεση έργων αναγνωριστικής έρευνας (4,5%) 
την εκτέλεση εργασιών για λογαριασμό τρίτων μερών εκτός Επιτροπής 
και την υλοποίηση του συμπληρωματικού προγράμματος HFR (15,5%). 
Οι ανωτέρω τέσσερις λειτουργίες θα διατηρηθούν, με σταδιακή ενίσχυση των 
δραστηριοτήτων που ζητούν άλλες υπηρεσίες της Επιτροπής, σε ανταπόκριση της 
αυξημένης στήριξης που καλείται να παράσχει το ΚΚΕρ κατά τη διατύπωση και 
πραγμάτωση των κοινοτικών πολιτικών. 
3. Οι διεξαγόμενες βάσει των ειδικών ερευνητικών προγραμμάτων δραστηριότητες 
του ΚΚΕρ συγκεντρώνονται σήμερα στους τομείς της ασφάλειας (πυρηνικής και 
μη πυρηνικής), των κανόνων και προτύπων (επιστημονική και τεχνική 
συνεισφορά στην επεξεργασία τους), των προηγμένων υλικών, καθώς και στον 
τομέα της παρατήρησης και προστασίας του περιβάλλοντος. 
4. Για το διάστημα 1995 - 1998, στο πλαίσιο των γενικών κατευθύνσεων όπως 
καθορίζονται από το 4ο πρόγραμμα-πλαίσιο, θα επανεξετασθεί η δράση στους 
υπόψη τομείς υπό το φως των κριτηρίων της επικουρικότητας, της 
επιλεκτικότητας και της εξακρίβωσης των στοιχείων του χρήστη της έρευνας. 
Οι διεξαγόμενες βάσει του 4ου προγράμματος-πλαισίου δραστηριότητες θα 
ανταποκρίνονται στον διπλό στόχο της ειδικής συμβολής στην πραγμάτωση της 
κοινοτικής πολιτικής Ε & Α και στην εξασφάλιση στήριξης για τη διατύπωση 
και υλοποίηση των υπολοίπων κοινοτικών πολιτικών. Για τις τελευταίες, τόσο 
οι ερευνητικές δραστηριότητες όσο και οι δραστηριότητες επιστημονικής και 
τεχνικής στήριξης στο εξής θα περιλαμβάνονται στο 4ο πρόγραμμα-πλαίσιο 
(τώρα, μόνο οι καθεαυτό ερευνητικές δραστηριότητες είναι ενταγμένες στο 
πρόγραμμα-πλαίσιο). 
5. Εκτός προγράμματος-πλαισίου, θα καταβληθούν ζωηρές προσπάθειες για να 
εξασφαλισθεί η εκτέλεση εργασιών για τρίτα μέρη εκτός Επιτροπής, με βάση 
την αποκτηθείσα εμπειρία από το 1988 μέχρι σήμερα και διερευνώντας νέες 
μορφές εργασίας με τη βιομηχανία. 
6. Οι δραστηριότητες αναγνωριστικής έρευνας, που είναι ουσιώδους σημασίας για 
την εξασφάλιση του επιστημονικού σφρίγους του κέντρου, θα συνεχιστούν στο 
σημερινό επίπεδο· 
-36-
θα χρηματοδοτηθούν από εισφορά (της τάξης του 6%) που θα επιβληθεί σε όλους 
τους πόρους του ΚΚΕρ (εντός και εκτός προγράμματος-πλαισίου). 
7. Για την πρώτη δράση, το επιστημονικό και τεχνικό περιεχόμενο των 
δραστηριοτήτων συνοψίζεται ως εξής: 
Τεννολονίεί Tnc πληροφορίας προκανονιστική στήριξη συνδεόμενη με 
την ασφάλεια και αξιοπιστία των συστημάτων πληροφορικής, καθώς και 
στον τομέα του υπολογισμού υψηλών επιδόσεων. 
Υλικά: έρευνα προκανονιστικού χαρακτήρα, επικεντρωμένη στα κεραμικά 
και σύνθετα υλικά, την μηχανική επιφανειών και την ανάπτυξη μη 
καταστροφικών μεθόδων δοκιμής. 
Μετρήσει και 6oKiuéc: προκανονιστική έρευνα με αντικείμενο την 
ανάλυση των δομών, τις μετρήσεις και τα υλικά αναφοράς. 
Περιβάλλον: έρευνα συνδεόμενη με την προστασία του περιβάλλοντος 
(πλανητικές αλλαγές και νέες περιβαλλοντικές τεχνολογίες, 
βιομηχανικοί κίνδυνοι), εφαρμογή των τεχνικών τηλεανίχνευσης, Ε & Τ 
στήριξη προς την περιβαλλοντική πολιτική, ιδίως μέσω του ευρωπαϊκού 
γραφείου χημικών προϊόντων και του ευρωπαϊκού κέντρου για τον 
έλεγχο της καταλληλότητας εναλλακτικών μεθόδων. 
ΒίοεπίΟΤήμες καί βιοτεχνολογίες: δραστηριότητες υποστήριξης της 
κοινής γεωργικής πολιτικής και της περιβαλλοντικής πολιτικής: 
εφαρμογές τηλεανίχνευσης, ευρωπαϊκό γραφείο οίνων, οινοπνεύματος 
και αλκοολούχων ποτών κ.λπ. 
Τεχνολογίες ΪΙΆ καθαρότερη mi αποδοτικότερη τταραγωγή KSLL 
Υρηοιυοποίηση Tnc ενέονειαο : Έρευνα συνδεδεμένη με τα υλικά που 
χρησιμοποιούνται στις ανωτέρω τεχνολογίες, προκανονιστική έρευνα με 
αντικείμενο την εξοικονόμηση ενέργειας στα κτίρια, προκανονιστική 
έρευνα με αντικείμενο τις επιδόσεις φωτοβολταϊκών συστημάτων. 
Διασφαλίσει και πυρηνική αοωάλεια (Σχάση): Έρευνα με αντικείμενο 
τον έλεγχο σχάσιμων υλικών (διασφαλίσεις), την ασφάλεια του κύκλου 
του καυσίμου και την ασφάλεια των αντιδραστήρων. Δραστηριότητες 
επιστημονικής και τεχνικής στήριξης για τον έλεγχο σχάσιμων υλικών 
στο πλαίσιο EYPATOM και Δ0ΑΕ. 
Σύντηξη: Έρευνα εστιασμένη στα ζητήματα ασφάλειας και περιβάλλοντος 
(χρησιμοποίηση του εργαστηρίου τριτίου) και στη στήριξη προς τον 
ITER (υλικά και χειρισμός εξ αποστάσεως). 
Αξιολόγηση των πολιτικών επιλονών σε θέυατα επιστήι^ KJJLL 
τεγνολονία^ Έρευνα με στόχο τη συγκρότηση παρατηρητηρίου της 
τεχνολογίας, παροχή επιστημονικής και τεχνικής στήριξης προς τις 
κοινοτικές πολιτικές μέσω της μελέτης προοπτικών και των εκτιμήσεων 
για την τεχνολογική εξέλιξη. 
8. Η συμβολή του ΚΚΕρ προς την 3η δράση τοποθετείται, καθόσο την αφορά, στη 
χρησιμοποίηση των αποτελεσμάτων που απέδωσαν οι ερευνητικές δραστηριότητες, 
για ειδικές ανάγκες διατυπούμενες από άλλες γενικές διευθύνσεις της 
Επιτροπής. 
-37-
Ειδικό πρόγραμμα του ΚΚΕρ για την ΕΟΚ 
Ενδεικτική κατανομή των προσπαθειών κατά τομέα. 
Σε εκατομμύρια ECU 
ΠΡΩΤΗ ΔΡΑΣΗ 
ΤΕχΝΟΑΟΓΙΕΣ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 12 
ΒΙΟΜΗχΑΝΙΚΕΣ ΤΕχΝΟΛΟΠΕΣ 227 
ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 345 
ΒΙΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ 60 
ΕΝΕΡΓΕΙΑ 45 
ΣΤΟΧΟΘΕΤΗΜΕΝΗ ΚΟΙ NON ΙΚΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ 35 
ΤΡΙΤΗ ΔΡΑΣΗ 70 
794 
-38-
Ειδικό πρόγραμμα του ΚΚΕΡ για την ΕΚΑΕ 
Ενδεικτική κατανομή των προσπαθειών κατά τομέα. 
Σε εκατομμύρια ECU 
ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙ ΑΣΦΑΛΙΣΕ Ι Σ 293 
ΕΛΕΓΧΟΜΕΝΗ ΘΕΡΜΟΠΥΡΗΝΙΚΗ ΣΥΝΤΗΞΗ 50 
343 
-39-
ΤΕχΝΙΚΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ ΤΩΝ ΕΙΔΙΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ 
-40-
ΕΙΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΤΙΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι 
ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΤΕΧΝΙΚΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ 
ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 
Από την εμφάνιση της ψηφιακής εκτέλεσης υπολογισμών κατά τα τέλη της δεκαετίας 
του '40, η χρήση των τεχνολογιών της πληροφορίας επεκτείνεται συνεχώς μέσα στην 
οικονομική και κοινωνική ζωή. Κατά τις τρεις πρώτες δεκαετίες επρόκειτο σε 
μεγάλο βαθμό για μεμονωμένους υπολογιστές με περιορισμένη τοπική δικτύωση, 
εγκατεστημένους σε εταιρείες και δημόσιες υπηρεσίες για την εκτέλεση ειδικών 
καθηκόντων. Επρόκειτο για μικρές νησίδες τεχνολογίας πληροφοριών, δύσχρηστες 
και δαπανηρές κατά τη λειτουργία. Με την εμφάνιση, κατά τα τελευταία δέκα έτη, 
του προσωπικού υπολογιστή, των ψηφιακών επικοινωνιακών δικτύων, των διεθνών 
προτύπων και των ανοικτών συστημάτων, στο σύνολο τους ωθούμενα από τον ενίοτε 
καταπληκτικό ρυθμό της τεχνολογικής προόδου, οι νησίδες έχουν μεγαλώσει και 
έχουν αρχίσει να συνενώνονται. 
Οι τεχνολογίες της πληροφορίας υποστηρίζουν σήμερα σε αυξανόμενο βαθμό όλες τις 
βιομηχανίες παραγωγής και υπηρεσιών, καθώς και την παροχή κοινωνικών υπηρεσιών, 
όπως υγεία, παιδεία, μεταφορές και αναψυχή. Πλέον των επαγγελματικών σταθμών 
εργασίας, των εξυπηρετητών και των μεγάλων υπολογιστών, υπολογίζεται ότι 
υπάρχουν σήμερα στον κόσμο 140 εκατ. προσωπικοί υπολογιστές. Όμως, περίπου 
τρεις φορές περισσότεροι είναι οι ενσωματωμένοι υπολογιστές που προσφέρουν 
συγκριτικό πλεονέκτημα έναντι συμβατικών προϊόντων όπως τηλέφωνα, τηλεοράσεις, 
παιχνίδια, φωτογραφικές μηχανές, οχήματα και πλυντήρια, καθώς επίσης και σε 
εξοπλισμό υψηλής τεχνολογίας. 
Βρισκόμαστε στην αρχή της μετάβασης σε νέα πληροφοριακή υποδομή της κοινωνίας 
και βιομηχανίας, σε στιγμή που σημαδεύει την προώθηση ενός ποιοτικού 
μετασχηματισμού στην επίπτωση των τεχνολογιών πληροφοριών έπειτα από σαράντα 
χρόνια ποιοτικής ανάπτυξης. Η υποδομή πληροφοριών είναι η δέσμη υπηρεσιών και 
τεχνολογιών που παρέχουν εύκολη πρόσβαση σε αξιοποιήσιμες πληροφορίες για κάθε 
πολίτη ή επιχείρηση, οποτεδήποτε, οπουδήποτε. Για τον πολίτη πρόκειται για το 
'παγκόσμιο χωριό' που τόσο καιρό περίμενε, για την επιχείρηση είναι ο 
'παγκόσμιος χώρος εργασίας'. Η υποδομή συνενώνει την επεξεργασία πληροφοριών, 
την αποθήκευση και την ανάκτηση τους, τη μετάδοση καθώς και το περιεχόμενο των 
πληροφοριών καθευατό. Η πλέον καίρια πτυχή της υποδομής πρόκειται να είναι η 
δυνατότητα χρησιμοποίησης και δ ι αχεί ρήσης των πληροφοριών: οι τεχνολογίες της 
πληροφορίας (ΤΠ) έχουν επιτρέψει την παραγωγή και διάθεση πολύ μεγάλου ποσού 
πληροφοριών η επόμενη πρόκληση είναι να παράσχουν τη δυνατότητα κατανόησης 
τους. 
Το νέο αυτό στάδιο στην ανάπτυξη της κοινωνίας της πληροφορίας παρουσιάζει σε 
ορισμένες πτυχές του ομοιότητες με τη μετάβαση, στη δεκαετία του 1930, σε νέο 
βιομηχανικοοικονομικό σύστημα που βασίζεται σε φθηνό πετρέλαιο και μαζική 
παραγωγή, και προηγουμένως, κατά τη δεκαετία του 1880, από τη βιοτεχνία στο 
φθηνό σίδηρο και την παραγωγή σε μεγάλες ποσότητες. Όπως και στις δύο 
προηγούμενες περιπτώσεις, η μετάβαση συνοδεύεται από οικονομική ύφεση, ανεργία 
και σημαντική αναδιάρθρωση στη βιομηχανία. 
Οι επιχειρήσεις του τομέα των τεχνολογιών της πληροφορίας καθαυτές 
αντιμετωπίζουν συμπιεσμένα περιθώρια και φθίνοντα κέρδη ταυτόχρονα με την 
περαιτέρω επέκταση της εφαρμογής των τεχνολογιών πληροφοριών. Τα σύνορα 
διαβρώνονται μεταξύ προμηθευτών και χρηστών, μεταξύ επαγγελματικών αγορών και 
καταναλωτικών αγορών, και μεταξύ των βιομηχανιών ΤΠ και λοιπών βιομηχανικών 
κλάδων. Παρατηρούμε την άνδρωση της νέας "ψηφιακής βιομηχανίας". 
41 
Η επιστροφή σε ισχυρή οικονομία και πληρέστερη απασχόληση, όχι μόνο στον κλάδο 
της τεχνολογίας πληροφοριών αλλά σε όλους τους βιομηχανικούς κλάδους, θα 
επηρεαστεί σε μεγάλο βαθμό από την ταχύτητα και την επιτυχία με τις οποίες θα 
ολοκληρωθεί ο διαρθρωτικός μετασχηματισμός και θα εγκατασταθεί η νέα 
πληροφοριακή υποδομή. 
Πίσω από την ανάπτυξη των τεχνολογιών της πληροφορίας και της μελλοντικής 
πληροφοριακής υποδομής βρίσκεται μία σημαντική ερευνητική και αναπτυξιακή 
προσπάθεια. Καθώς επιταχύνεται ο ρυθμός της τεχνολογικής ανάπτυξης και 
αυξάνονται οι ανταγωνιστικές πιέσεις, καθώς αυξάνονται η συνθετότητα και οι 
δαπάνες Ε&Α, πρέπει οι επιχειρήσεις και τα ιδρύματα να διευρύνουν τον ορίζοντα 
τους ώστε να εντοπίσουν την εμπειρογνωμοσύνη και τη κρίσιμη μάζα που 
χρειάζονται. Το κοινοτικό πρόγραμμα για προανταγωνιστική Ε&Α στις ΤΠ, το 
πρόγραμμα ESPRIT, συνέβαλε από το 1984 στη διατύπωση των αναγκών αυτών σε 
ευρωπαϊκό επίπεδο. 
Μέσα στο τέταρτο πρόγραμμα πλαίσιο, το πρόγραμμα ΤΠ προτείνει νέες προσεγγίσεις 
και προσανατολισμούς με σκοπό να ανταποκριθεί στις νέες απαιτήσεις της 
τρέχουσας δεκαετίας, στηριζόμενο στα προηγούμενα επιτεύγματα του ESPRIT. 
Το πρόγραμμα ακολούθησε κατά τη δεκαετία του 1980 πολιτική τεχνολογικής ώθησης 
που στόχευε την αναπτυσσόμενη βιομηχανία ΤΠ. Στη δεκαετία του 1990, με τη νέα 
εστίαση στην ανάπτυξη της πληροφοριακής υποδομής και την έμφαση που δίδεται 
στην πρόσβαση και την ευχρηστία, το πρόγραμμα πρέπει να καθοδηγηθεί σε μεγάλο 
βαθμό από τις ανάγκες των χρηστών και της αγοράς. 0 γενικός στόχος είναι να 
συμβάλλει στην υγιή ανάπτυξη της πληροφοριακής υποδομής, ώστε να βελτιώσει την 
ανταγωνιστικότητα όλων των βιομηχανικών κλάδων στην Ευρώπη και να συμβάλει στη 
βελτίωση της ποιότητας ζωής. 
Το πρόγραμμα ΤΠ πρέπει να είναι εστιασμένο και επιλεκτικό, ώστε να διασφαλίσει 
την αποδοτική χρήση των πόρων και να αποφύγει τη διασπορά προσπαθειών. Η 
εστίαση δεν απορρέει μόνο από προσεκτική επιλογή του τεχνικού περιεχομένου, 
αλλά επίσης και από τον τρόπο με τον οποίο διεξάγεται η Ε&Α. Ως προς το 
περιεχόμενο τους, οι επιλεγόμενες περιοχές Ε&Α πρέπει να είναι αυτές που θα 
δώσουν τη μεγαλύτερη ώθηση στην οικοδόμηση της πληροφοριακής υποδομής, αυτές 
που θα δώσουν έμφαση στην πρόσβαση, την εύκολη χρήση και στην βέλτιστη 
πρακτική, καθώς και αυτές που θα ευνοήσουν τη δεσπόζουσα θέση της Ευρώπης στις 
τεχνολογίες γενικής χρήσεως. Ταυτόχρονα, πρέπει το πρόγραμμα να αποτελέσει το 
ορθό κίνητρο για τις ευρωπαϊκές βιομηχανίες ΤΠ. 
Οι νέες τεχνολογίες, διεργασίες και τεχνικές που θα αναπτυχθούν εντός του 
προτεινόμενου προγράμματος ΤΠ θα επιλεγούν βάσει του δυναμικού τους για συμβολή 
στην ανταγωνιστικότητα μέσω της βοήθειας που θα παράσχουν στην αύξηση της 
ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. Επιδρούν έμμεσα στην 
παραγωγικότητα μέσω της ικανότητας τους για βελτίωση του εργασιακού 
περιβάλλοντος διαμορφώνοντας έτσι αποτελεσματικότερο εργασιακό δυναμικό. 
Προσφέρουν τη βάση για τη μετάβαση σε νέες επιχειρησιακές διεργασίες και νέους 
τρόπους βιομηχανικής λειτουργίας - μετάβαση που πρέπει να δαμάσουν οι 
ευρωπαϊκές επιχειρήσεις ώστε να παραμείνουν ανταγωνιστικές σε παγκόσμια 
κλίμακα. Οι τεχνολογίες και διεργασίες συνιστούν ουσιαστικό στοιχείο για τη 
δημιουργία της οικονομίας με υψηλή προστιθέμενη αξία. Η τόνωση της μεταφοράς 
τεχνολογίας και η κατάρτιση των μηχανικών συμβάλλει, επιπλέον, στη δημιουργία 
των απαιτούμενων, για την νεοεμφανιζόμενη κοινωνία των πληροφοριών, δεξιοτήτων 
και ανθρωπίνων πόρων και προετοιμάζει το ευρωπαϊκό εργασιακό δυναμικό για τα 
αυριανά καθήκοντα. 
Οι δραστηριότητες που αφορούν την ανάλυση της τεχνολογικής και της βιομηχανικής 
ανάπτυξης πρόκειται να ενισχυθούν. Οι δραστηριότητες αυτές θα παράσχουν το 
γενικό πλαίσιο κατανόησης που θα καταστήσει δυνατή την καλύτερη διάρθρωση της 
σχέσης μεταξύ πολιτικής ΕΤΑ αφενός και βιομηχανικών στόχων και στρατηγικής 
αφετέρου. 
Το πρόγραμμα πρέπει να παρουσιάζει δυνατότητα ανταπόκρισης ώστε να μπορεί να 
συμβαδίζει με τις ταχέως εξελισσόμενες ανάγκες των χρηστών καθώς και με τον 
42 
επιταχυνόμενο ρυθμό της τεχνολογικής ανάπτυξης. Η λεπτομερής πρόβλεψη του 
συνόλου των αναγκών Ε&Α για τα επόμενα έτη είναι δύσκολη και επομένως πρέπει να 
υπάρχει η ευελιξία για ρύθμιση και προσαρμογή του. 
Το πρόγραμμα θα επιδιώξει να ευνοήσει τη συνοχή με την παροχή δι επαφών για τη 
χρήση των διαρθρωτικών πόρων στην Ε&Α. Για τη μέγιστη αξιοποίηση των 
δραστηριοτήτων Ε&Α που διαθέτει, προτείνεται κατά περίπτωση στο πρόγραμμα η 
επιδίωξη συντονισμού με το πρόγραμμα Eureka, προσφέροντας πεδίο δράσης για την 
μεταφορά των αποτελεσμάτων στην αγορά, καθώς και για συναφείς πρωτοβουλίες σε 
κράτη μέλη. 
ΜΕΣΑ ΚΑΙ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ 
Για να ανταποκριθεί στις μεταβαλλόμενες αυτές απαιτήσεις, το πρόγραμμα ΤΠ 
προτείνει νέους προσανατολισμούς, τόσο ως προς το τεχνικό περιεχόμενο, όσο και 
κατά την υλοποίηση. Ως προς την τελευταία, το πρόγραμμα προτείνει να δοθεί 
μεγαλύτερη έμφαση σε δίκτυα αριστείας, και να χρησιμοποιηθούν συνεργασίες 
προμηθευτών - χρηστών καθώς και απλοποιημένων διαδικασιών διαχείρισης. Το 
πρόγραμμα θα εισαγάγει αριθμό εστιασμένων δεσμών, μία νέα δυνατότητα Ε&Α, που 
βασίζεται στην εμπειρία της πρωτοβουλίας ανοικτών συστημάτων μικροεπεξεργαστών 
(ΟΜΙ). Σε όλες τις δραστηριότητες Ε&Α αναμένεται ισχυρή δέσμευση εκ μέρους της 
βιομηχανίας για την εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων της συνεργασίας. 
Ορισμένα δίκτυα άριστε(ας έχουν ήδη ξεκινήσει ως μέρους του ESPRIT στο τρίτο 
πρόγραμμα πλαίσιο. Σε ένα δίκτυο άριστε(ας συναντώνται βιομηχανία, χρήστες, 
πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα εστιάζοντας σε κοινό ερευνητικό αντικείμενο. 
Το δίκτυο συνδυάζει την κρίσιμη μάζα των κέντρων άριστε(ας με τα οφέλη για την 
κατάρτιση και μεταφορά τεχνολογίας που προκύπτουν από τη γεωγραφική διασπορά. 
Τα δίκτυα άριστε(ας μπορούν να αποβούν ιδιαιτέρως επωφελή για ομάδες σε 
απομακρυσμένες περιοχές μέσω του διαύλου που παρέχουν για την κατάρτιση, τη 
μεταφορά τεχνολογίας και την πρόσβαση σε εμπειρογνωμοσύνη και πόρους. 
Οι συνεργασίες προμηθευτών - χρηστών συμπληρώνουν τα κοινά ερευνητικά έργα. Οι 
επιχειρήσεις εφοδιασμού και χρήστες σχηματίζουν κοινοπραξία αποσκοπώντας σε νέα 
Ε&Α, όπου οι χρήστες έχουν ιδιαίτερο συμφέρον από τη χρησιμοποίηση και 
εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων της συνεργασίας. Τούτο μπορεί να συμβάλει στην 
παράκαμψη των προβλημάτων προσέγγισης πελατών που αντιμετωπίζουν εταιρείες 
υψηλής τεχνολογίας με καινοτόμα προϊόντα. 
Η συμμετοχή στο πρόγραμμα θα διευκολυνθεί περαιτέρω με την εισαγωγή 
απλοποιημένων εξορθολογισμένων διαδικασιών σύμφωνα με προτάσεις που εξετάζονται 
στην Επιτροπή. Σκοπός είναι η απλοποίηση της διαδικασίας προσκλήσεων και 
αξιολόγησης και ο περιορισμός του κόστους κατάρτισης προτάσεων. 
Οι στοχοθετημένες δέσμες έργων συνιστούν μείζον καινοτόμο στοιχείο στο ειδικό 
αυτό πρόγραμμα. Μία δέσμη είναι μία ομάδα δραστηριοτήτων που καλύπτουν αριθμό 
περιοχών της τεχνολογίας, αλλά με ενιαίο και καλώς ορισμένο στόχο. Εκτός από 
συνεργατικά ερευνητικά έργα, μία δέσμη δύναται να συμπεριλαμβάνει και άλλα είδη 
δραστηριοτήτων, κατά τις ειδικές ανάγκες της. Στις δραστηριότητες αυτές 
μπορούν να περιλαμβάνονται δίκτυα άριστε(ας, ενώσεις χρηστών, συνεργασία με το 
Eureka, συντονισμός με εθνικές πρωτοβουλίες, διεθνής συνεργασία, διάδοση 
αποτελεσμάτων ή πρωτοβουλίες σχετικές με την κατάρτιση. Οι μεμονωμένες 
δραστηριότητες μέσα σε μία δέσμη ενδέχεται να είναι μικρότερης διάρκειας από τη 
διάρκεια ζωής ολόκληρης της δέσμης. Δραστηριότητες που ξεκίνησαν κατά την 
έναρξη του προγράμματος θα έχουν περατωθεί ενόσω η δέσμη θα παραμένει ενεργή 
και θα ακολουθήσει η έναρξη νέων δραστηριοτήτων. Η ευελιξία θα εξασφαλισθεί με 
την αρχική παρακράτηση ενός ποσοστού από τη συνολική χρηματοδότηση της δέσμης 
προς χρήση σε επόμενο στάδιο, δίνοντας την ευκαιρία στους συμμετέχοντες, τη 
βιομηχανία, τις κυβερνήσεις και την Κοινότητα να καθορίσουν λεπτομερέστερα ή να 
επανδιατυπώσουν τις επιλογές ανταποκρινόμενοι στις μεταβαλλόμενες ανάγκες ή σε 
νέα αντίληψη τους. 
43 
Η χαρακτηριστική για το νέο πρόγραμμα προσέγγιση υποδομής και βέλτιστης 
πρακτικής παρέχει στις MME πλέον άμεση και ανοικτή πρόσβαση σε δραστηριότητες 
Ε&Α. Για αποτελεσματική χρήση της βελτιωμένης αυτής πρόσβασης θα λειτουργήσουν 
ειδικές διαδικασίες για τόνωση της συμμετοχής των MME στο πρόγραμμα, 
λαμβάνοντας υπόψη την πολυπλοκότητα και τη δαπάνη δημιουργίας κοινοπραξιών και 
κατάρτισης προτάσεων και αντλώντας πείρα από προηγούμενες επιτυχείς 
πρωτοβουλίες με στόχο MME. Τα δίκτυα άριστε(ας, οι συνεργασίες προμηθευτών-
χρηστών και οι εστιασμένες δέσμες θα αποτελέσουν περαιτέρω κίνητρα για 
συμμετοχή MME. 
ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Ε&Α 
Το τεχνικό περιεχόμενο του προγράμματος εστιάζει στις πλέον σημαντικές περιοχές 
για την ανάπτυξη της υποδομής πληροφοριών καθώς και όπου, λαμβανομένης υπόψη 
της αρχής της επικουρικότητας, η κοινοτική δράση θα χρησιμοποιήσει βέλτιστα 
τους διαθέσιμους πόρους. Οι εργασίες του προγράμματος κατευθύνονται τόσο στις 
βασικές και τις τεχνολογίες υποστήριξης, όσο και σε επιλεγμένα θέματα που 
ενσωματώνουν τεχνολογίες μέσα σε συστήματα. Προτείνεται επιπλέον μακροπρόθεσμη 
έρευνα εκεί όπου οι προσπάθειες σε ευρωπαϊκό επίπεδο διαθέτουν το δυναμικό να 
οδηγήσουν σε τεχνολογικά άλματα. 
Το λογισμικό αποτελεί δεσπόζον στοιχείο στην πληροφοριακή υποδομή και 
αντιπροσωπεύει ήδη περισσότερο από το μισό της αξίας των υπολογιστών και 
ενσωματωμένων συστημάτων. Το πρόγραμμα επικεντρώνεται σε τεχνικές και βέλτιστη 
πρακτική σε περιορισμένο αριθμό τεχνολογιών λογισμικού που παρέχουν τη 
δυνατότητα παραγωγής αξιόπιστου, ορθού, αποδοτικού και χρηστικού λογισμικού. Τα 
ηλεκτρονικά συστατικά μέρη και υποσυστήματα αποτελούν τα φυσικά δομικά στοιχεία 
της υποδομής πληροφοριών που απαιτείται σε όλους τους βιομηχανικούς κλάδους για 
συστήματα και εφαρμογές· το πρόγραμμα συγκεντρώνεται σε Ε & Α για ημι αγωγούς σε 
περιοχές που έχει ανάγκη η ευρωπαϊκή βιομηχανία και όπου μπορεί να είναι 
ανταγωνιστική, με ιδιαίτερη έμφαση σε προηγμένα ολοκληρωμένα κυκλώματα για 
ειδικές εφαρμογές· σε περιφερειακά και ιδίως επίπεδες οθόνες και συστήματα 
συμπαγούς μνήμης· καθώς και στο εμφανιζόμενο πεδίο των μικροσυστημάτων. Οι 
τεχνολογίες πολυμέσων θα παράσχουν την μελλοντική δ ι επαφή ανθρώπου - υποδομής 
πληροφοριών. Το πρόγραμμα συγκεντρώνεται γύρω από τις απαιτούμενες τεχνολογίες 
για τη δημιουργία, το χειρισμό, την παρουσίαση και αποθήκευση των πληροφοριών 
πολυμέσων. Η μετάδοση και οι εφαρμογές δεδομένων πολυμέσων θα καλυφθούν από τα 
προγράμματα τηλεπικοινωνιών και τηλεματικής. 
Η εστιασμένη δέσμη τεχνολογίες για επιχειρησιακές διεργασίες αντιμετωπίζουν την 
ενσωμάτωση των επιχειρήσεων στην πληροφοριακή υποδομή, καθώς και την 
αποτελεσματική χρήση ΤΠ στις επιχειρήσεις. Πρόκειται για περιοχή όπου μόλις 
αρχίζουν να διαφαίνονται σημαντικές βελτιώσεις στην ανταγωνιστικότητα. Η Ε & Α 
σε ΤΠΕ για ολοκλήρωση στην παραγωγή και μικροσυστήματα έχει ως στόχο της την 
ανάπτυξη νέων λύσεων ΤΠΕ για τη στήριξη προηγμένων και καινοτόμων διεργασιών 
παραγωγής και τεχνικής μελέτης. Βασίζεται και ενσωματώνει βασικές τεχνολογίες 
ΤΠ στην τεχνολογία λογισμικού, τα ανοικτά συστήματα, τον σχεδιασμό με τη 
βοήθεια υπολογιστή, την κατάρτιση μοντέλων δεδομένων, τη μελέτη και σχεδιασμό 
βάσεων δεδομένων και τη μικροηλεκτρονική. Η Ε & Α στο πρόγραμμα Βιομηχανικών 
Τεχνολογιών βασίζεται σε τεχνολογίες πληροφοριών όπως και σε λοιπές τεχνολογίες 
γενικής χρήσεως σε μια προσπάθεια με κατεύθυνση την καινοτομία και 
συγκεκριμένες εφαρμογές σε ειδικούς τομείς της παραγωγής· η προσπάθεια αυτή 
προσφέρει με τη σειρά της νέες εισροές, γνώσεις και εμπειρογνωμοσύνη για 
μελλοντική Ε & Α στις τεχνολογίες πληροφοριών. Για την εξασφάλιση της 
συμπληρωματικότητας στη λειτουργία μεταξύ των δύο προγραμμάτων πρόκειται να 
διατηρηθεί συντονισμός και ενεργή δ ι επαφή καθόλη τη διάρκεια της εκτέλεσης των 
προγραμμάτων. 
Η πρωτοβουλία ανοικτών συστημάτων μικροεπεξεργαστών συνεχίζει τις εργασίες που 
άρχισαν με το τρίτο πρόγραμμα-πλαίσιο για την ανάπτυξη προτύπων και τεχνολογιών 
για ανοικτά συστήματα μικροϋπολογιστών, περιοχή που έχει επίσης καίρια σημασία 
44 
για τα ενσωματωμένα συστήματα. Η στοχσθετημένη δέσμη για υπολογιστές υψηλών 
επιδόσεων και σχηματισμό δικτύων στοχεύει στη βελτίωση της ευρωπαϊκής 
ικανότητας για εκμετάλλευση τεχνολογιών υπολογιστών υψηλότατων επιδόσεων, 
ικανότητα απαραίτητη τόσο για ενσωματωμένα συστήματα όσο και για τη διατήρηση 
της ανταγωνιστικότητας σε αυξημένο φάσμα βιομηχανιών. 
Παρακάτω περιγράφεται η αιτιολογία και το περιεχόμενο κάθε περιοχής. 
ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ 
Το αντικείμενο των εργασιών στον τομέα αυτό είναι η βελτίωση της ευρωπαϊκής 
ικανότητας για παραγωγή λογισμικού, μέσω τόνωσης της διασποράς της βέλτιστης 
πρακτικής λογισμικού, αποσκοπώντας στην αύξηση της παραγωγικότητας, την 
προαγωγή της ποιότητας και της αξιοπιστίας, καθώς και μέσω ενίσχυσης των 
ευρωπαϊκών δυνατοτήτων στην ανάδειξη τεχνολογιών λογισμικού και στην 
επεξεργασία κατανεμημένων πληροφοριών. 
Το λογισμικό καθίσταται διαρκώς περισσότερο ο μείζων παράγων κόστους σε 
συστήματα ΤΠ, τάση που υπογραμμίζεται περαιτέρω από χρήστες ΤΠ, που παράγουν 
70% του συνόλου του λογισμικού και ασκούν αυξανόμενη επιρροή στην περιοχή αυτή. 
Η ζήτηση για την ανάπτυξη και παρακολούθηση συστημάτων εντάσεως λογιστικού 
αυξάνεται ταχύτερα απ'ότι η προσφορά. Βασική απαίτηση για όλες τις 
επιχειρήσεις αποτελούν τώρα μέθοδοι και εργαλεία για την παραγωγή προσαρμόσιμων 
και εξελισσόμενων συστημάτων εντάσεως λογισμικού σε προσιτές τιμές. 
Παρουσιάζεται περαιτέρω σε όλες τις βιομηχανικές χώρες σπάνιες ειδικοτήτων και 
έλλειψη καλώς εμπεδομένων βιομηχανικών προσεγγίσεων. Με τις νέες εφαρμογές 
εισάγεται ένα συνεχές ρεύμα νέων τεχνικών προκλήσεων για τον παραγωγό 
επαγγελματικού λογισμικού. 
Τα σύγχρονα συστήματα επεξεργασίας πληροφοριών παρουσιάζουν σε αυξανόμενο βαθμό 
τάση προς την κατανομή λειτουργιών και πληροφοριών, ώστε να ταιριάζουν 
περισσότερο στον χαρακτήρα των οργανισμών που εξυπηρετούν τα συστήματα. Η 
εξέλιξη αυτή είναι προφανής όχι μόνο στην επεξεργασία επιχειρησιακών δεδομένων, 
αλλά επίσης και στον βιομηχανικό έλεγχο και τα ενσωματωμένα συστήματα. Ωστόσο, 
η ανάπτυξη αξιόπιστων, επεκτάσιμων και εύχρηστων συστημάτων με τα 
χαρακτηριστικά αυτά συνιστά ιδιαίτερη πρόκληση. Συστήματα αυτού του είδους 
περιορίζουν ήδη δραστικά τις υπολογιστικές δαπάνες για χρήστες. Για τους 
πωλητές μηχανικού και λογισμικού και τους προμηθευτές υπηρεσιών προβλέπεται 
τώρα ότι το τμήμα αυτό της αγοράς ΤΠ θα καταστεί κρίσιμο πεδίο μάχης κατά τα 
μέσα της δεκαετίας του 1990. Πρόκειται για έναν στίβο στον οποίον επί του 
παρόντος δεν κυριαρχεί καμία εταιρεία και όπου η Ευρώπη διαθέτει ισχυρά 
ανεπτυγμένες δυνατότητες. Η δράση στην περιοχή αυτή θα συμβάλλει στην καλύτερη 
τοποθέτηση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας στην υψηλά ανταγωνιστική και στρατηγική 
αυτή αγορά, καθώς και στην παροχή βασικών στοιχείων για την ευρωπαϊκή υποδομή 
πληροφοριών, θα συνεισφέρει στη συγκέντρωση των οφελών που μπορεί να προσφέρει 
η σταδιακή "ψηφιοποίηση" της κοινωνικής υποδομής στον μεμονωμένο πολίτη καθώς 
και στις λιγότερο ευνοημένες περιοχές της Κοινότητας. 
Για την αντιμετώπιση των θεμάτων αυτών οι εργασίες θα συγκεντρωθούν σε 
ορισμένες περιοχές: μεταφορά τεχνολογίας και διάδοση βέλτιστης πρακτικής 
λογισμικού· μέθοδοι και εργαλεία για βέλτιστη πρακτική· νεοεμφανιζόμενες 
τεχνολογίες λογισμικού· ανοικτές πλατφόρμες κατανεμημένης πληροφορικής· 
τεχνολογίες για κατανεμημένα συστήματα βάσεων δεδομένων· και προηγμένες 
τεχνικές για αλληλεπίδραση ανθρώπου-υπολογιστή. θα υπάρξει στενή συνεργασία με 
συναφείς εργασίες σε άλλα ειδικά προγράμματα. Ανάλογα με τις ανάγκες, οι 
εργασίες θα ενισχυθούν από συνοδευτικά μέτρα για να επιταχυνθεί η αφομοίωση 
νέων τεχνολογιών, για τη διατήρηση της εγρήγορσης όσον αφορά νέες δυνατότητες, 
για την ανάπτυξη συνεργέ ι ας με άλλες ευρωπαϊκές και εθνικές πρωτοβουλίες, για 
την προαγωγή της συμμετοχής στη διαδικασία τυποποίησης καθώς και για την 
καθιέρωση διεθνούς συνεργασίας. 
Οι πρωτοβουλίες για μεταφορά τεχνολογίας θα αναπτυχθούν για την προαγωγή της 
αφομοίωσης νέων τεχνολογιών παραγωγής λογισμικού καθώς και για την ανάπτυξη της 
επαγγελματικής κατάρτισης σε ευρεία κλίμακα. Τα βιομηχανικά πειράματα θα έχουν 
45 
στόχο τη βελτίωση και την αναβάθμιση των πρακτικών ανάπτυξης του λογισμικού 
μέσω της ενσωμάτωσης νέων διαδικασιών, μεθόδων και εργαλείων στήριξης. Οι 
δράσεις διάδοσης που στοχεύουν στο να αυξήσουν την ευαισθητοποίηση στη βέλτιστη 
πρακτική με την καθιέρωση διακλαδικών και διεθνών ομάδων κοινών συμφερόνων θα 
συνυπάρξουν μαζί με κατάρτιση για την εισαγωγή των νέων πρακτικών, ιδίως σε 
επίπεδο διαχείρισης. Το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Λογισμικού θα συμβάλλει στην 
αναβάθμιση της προπορείας στη διαδικασία ανάπτυξης και στην καθιέρωση 
συνθηκών για συνεχή διαδικασία αξιολόγησης και βελτίωσης. Οι 
δραστηριότητες θα βρίσκονται σε στενό συντονισμό και θα είναι συμπληρωματικές 
με υφιστάμενους μηχανισμούς διάδοσης, όπου αυτό είναι δυνατό. 
Στην περιοχή των μεθόδων και εργαλείων θα αναληφθεί ΕΤΑ για τη βελτίωση των 
τεχνικών ολοκλήρωσης για ανοικτά και κατανεμημένα συστήματα, αποδίδοντας 
ιδιαίτερη προσοχή στην ποιότητα, αξιοπιστία και ασφάλεια των συστημάτων 
εντάσεως λογισμικού, θα γίνει χρήση τεχνικών και εργαλείων για τη στήριξη της 
κατάρτισης μοντέλων διαδικασιών και ταχείας εξέλιξης των απαιτήσεων και 
τεχνολογιών, θα διεξαχθούν εργασίες επί νεοεμφανιζόμενων αναπτυξιακών 
υποδειγμάτων, όπως συγχρονική μηχανολογία και συνεργατική ανάπτυξη θα 
διεξαχθούν για την παροχή μεθόδων και εργαλείων πακέτων για λογισμική στήριξη 
επιχειρήσεων, θα διεξαχθούν επίσης εργασίες για την οργάνωση της διαδικασίας 
ανάπτυξης λογισμικού. 
Μία τρίτη περιοχή θα έχει ως στόχο την ανάπτυξη και τον πειραματισμό με 
νεοεμφανιζόμενες τεχνολογίες λογισμικού που παρέχουν δυνατότητες συλλογιστικής, 
οι οποίες καθιστούν δυνατές μορφές νοημοσύνης, ευελιξία και προσαρμογή, και που 
στηρίζουν την κατάρτιση μοντέλων, την επανάχρηση και τη συμμετοχή σε διάφορα 
επίπεδα της γνώσης, θα εξεταστούν περιβάλλοντα παραγωγής λογισμικού και 
τεχνικές ολοκλήρωσης για τη δημιουργία συνεργαζόμενων ή κατανεμημένων νοημόνων 
συστημάτων και για την κατάρτιση μοντέλων για στοιχεία γνώσεων για ολόκληρη την 
επιχείρηση ή για τον τομέα εφαρμογών. Αυτές οι μεσοπρόθεσμες εργασίες ΕΤΑ θα 
προωθηθούν από ανάγκες γενικής χρήσεως, όπως η ανάπτυξη και παρουσίαση 
σύνθετων, κατανεμημένων εφαρμογών εντάσεως αποφάσεων που υπάρχουν σε κάθε τομέα 
των ανθρωπίνων δραστηριοτήτων και που θα ασκήσουν θετική επίδραση στην 
ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα καθώς και στην ολοκλήρωση και τη συνοχή. 
Οι εργασίες στις ανοικτές κατανεμημένες πλατφόρμες πληροφορικής θα στραφούν 
στην αρχιτεκτονική των ανοικτών κατανεμημένων συστημάτων με ιδιαίτερη αναφορά 
σε θέματα φορητότητας, αξιοπιστίας, διαλειτουργικότητας και προτύπων· η 
ανάπτυξη βασικών συστατικών μερών, ιδιαιτέρως συστατικών μερών υλικο-λογισμικού 
για τη διαχείριση πληροφοριών, πρόσβασης και κατανομής λειτουργιών, θα δοθεί 
ιδιαίτερη προσοχή στην ανάπτυξη και προαγωγή πακέτων λογισμικού. Για τη 
συμπλήρωση των δραστηριοτήτων ΕΤΑ θα γίνουν δράσεις για την καθιέρωση διαλόγων 
με βασικές ομάδες χρηστών και σύνταξης προτύπων που ασχολούνται με ανοικτά 
συστήματα, συμπεριλαμβανομένων των X/Open και EWOS. θα μεθοδευθούν επιδείξεις 
μειζόνων εφαρμογών και βελτιώσεις στην πρακτική της οικοδόμησης ανοικτών, 
κατανεμημένων συστημάτων που θα επιτευχθούν μέσω ειδικών θεμάτων στη 
δραστηριότητα βέλτιστη πρακτική λογισμικού (Software Best Practice). Η κίνηση 
για ανοικτά συστήματα είναι παγκόσμια και θα βασιστεί στην καθιέρωση διεθνούς 
αποδεκτών προτύπων, θα αποκατασταθούν σύνδεσμοι με τις κύριες δραστηριότητες, 
τόσο στις ΗΠΑ όσο και στην Ιαπωνία, θα προαχθεί η συνεργασία με αναπτυσσόμενες 
χώρες καθώς και με τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης. 
Μία περαιτέρω περιοχή ασχολείται με προηγμένες τεχνολογίες για κατανεμημένα 
συστήματα βάσεων δεδομένων. Οι δραστηριότητες θα καλύψουν τεχνολογίες για 
μεγάλης κλίμακας αποθήκες βασισμένες σε αντικείμενα· τεχνικές για ενσωμάτωση 
γνώσεων και απόσπαση από αποθήκες αυτού του είδους· διαλειτουργικότητα, 
ανθεκτικότητα και ανάκτηση κατανεμημένων συστημάτων· καθώς και μέθοδοι και 
εργαλεία για στήριξη και εφαρμογή της προόδου αυτής. Οι εργασίες θα διεξαχθούν 
με εργαλεία για τη διαχείριση κατανεμημένων στατιστικών στοιχείων, καθώς 
καιστην πορεία στην οποία οι προηγμένες τεχνολογίες μπορούν να επωφεληθούν από 
τη συλλογή, ανάλυση, διάδοση και αναπαράσταση δεδομένων. 
Η τελευταία περιοχή αφορά τεχνολογίες που θα προσφέρουν αυξημένη άνεση και 
ασφάλεια κατά την επαφή με συστήματα τεχνολογίας πληροφοριών. Για το λόγο αυτό 
46 
προσφέρονται νέες ευκαιρίες με την επαγγελία αυξημένων και ευρύτερων αγορών για 
προϊόντα που βασίζονται σε ΤΠ. Οι εργασίες ΕΤΑ θα διεξαχθούν για την καλύτερη 
κατανόηση της αλληλεπίδρασης χρήστη-συστήματος, όπως κατάρτιση γνωστικών 
μοντέλων, διαλογικών μοντέλων, μέσων και μεταφορών, καθώς και συνεργασία, θα 
επιδιωχθεί η ανάπτυξη και παγίωση των νεοεμφανιζόμενων τεχνολογιών. Οι 
δραστηριότητες αυτές θα συσχετισθούν στενά με την ανάντι έρευνα και πρόκειται 
να βασιστούν και να συμβάλλουν σε πρότυπα, ενώ θα διατηρηθεί η ευαισθητοποίηση 
σχετικά με τις δυνατότητες των νέων τεχνολογιών. 
ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΓΙΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΑ ΜΕΡΗ ΚΑΙ ΥΠΟΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΤΠ 
Στόχος του χώρου αυτού είναι να παράσχει στην ευρωπαϊκή βιομηχανία τις 
τεχνολογίες και ικανότητες σχεδιασμού και παραγωγής συστατικών μερών και 
υποσυστημάτων σε τρεις καίριες περιοχές: ημι αγωγών, μικροσυστημάτων και 
περιφερειακών. 
Η διάθεση σε πραγματικό χρόνο φθηνών, χαμηλής απόδοσης και υψηλής αξιοπιστίας 
ολοκληρωμένων συστατικών μερών και υποσυστημάτων από ημιαγωγούς αποτελεί βασική 
απαίτηση για εμπορικούς οίκους κατασκευής συστημάτων ώστε να αναπτύξουν 
ανταγωνιστικά ηλεκτρονικά συστήματα σε αγορές όπως τα ηλεκτρονικά καταναλωτικά 
αγαθά, η επεξεργασία δεδομένων και οι βιομηχανίες αυτοκινήτων και 
τηλεπικοινωνιών. Η μικροηλεκτρονική, πέραν από την παροχή του τεχνολογικού 
υποβάθρου στους παραδοσιακούς ηλεκτρονικούς και ηλεκτρικούς τομείς, επεκτείνει 
διαρκώς την επιρροή της σε ευρύτερο φάσμα διεργασιών, προϊόντων και υπηρεσιών, 
ουσιαστικά σε όλους τους λοιπούς βιομηχανικούς κλάδους, με μείζονα επίδραση στη 
βιομηχανική καινοτομία και την ανταγωνιστικότητα στο σύνολο της Κοινότητας. Η 
διατήρηση της ευρωπαϊκής εμπειρογνωμοσύνης είναι ιδιαίτερως σημαντική στο πεδίο 
των προηγμένων ολοκληρωμένων κυκλωμάτων για ειδικές εφαρμογές, όπου οι τοπικές 
πηγές εφοδιασμού είναι ζωτικής σημασίας για τη διασφάλιση ταχέων χρόνων μελέτης 
και παραγωγής καθώς και για την προστασία της τεχνογνωσίας εφαρμογών που 
παρέχει συγκριτικό πλεονέκτημα. 
Η δυνητική οικονομική επίπτωση των τεχνολογιών ολοκληρωμένων μικροσυστημάτων 
βασίζεται τόσο στο τμήμα της άμεσης αγοράς στο οποίο απευθύνεται, όσο και στο 
πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα που δημιουργεί σε άλλους βιομηχανικούς τομείς. Τα 
προϊόντα που εμπεριέχουν μικροσυστήματα κυμαίνονται από βοηθήματα ακοής, 
αναλυτικά και ιατρικά όργανα έως γραμμόφωνα δίσκων CD και υποσυστήματα 
αυτοκινήτων, και καλύπτουν τόσο προϊόντα μαζικής παραγωγής όσο και ευρεία 
ποικιλία ειδικευμένων μικροσυστημάτων για εφαρμογή υψηλής προστιθέμενης αξίας, 
όπου ο συνδυασμός επίδοσης, μεγέθους, ευελιξίας και ανθεκτικότητας αποτελούν 
κρίσιμους παράγοντες επιτυχίας. Τα ιατρικά διαγνωστικά συστήματα, τα τεχνητά 
όργανα, η περιβαλλοντική παρακολούθηση και έλεγχος, η ασφάλεια ατόμων και 
καταστάσεων και οι απαιτήσεις περιορισμού της ενεργειακής κατανάλωσης είναι τα 
κύρια πεδία εφαρμογής όπου η επίδραση αυτή θα μετασχηματιστεί σε βελτιωμένη 
ποιότητα ζωής. 
Οι επίπεδες οθόνες έχουν ευρείες εφαρμογές σε φορητές και υψηλές ευκρίνειας 
τηλεοπτικές συσκευές, σε συστήματα γραφημάτων και πολυμέσων και σε διαλογικό 
CD. Στο ημι επαγγελματικό πεδίο, επίπεδες οθόνες εντοπίζονται σε βιντεοτηλέφωνα, 
εφαρμογές της αυτοκίνησης και σε ηλεκτρονικούς σταθμούς εργασίας, θα 
αποτελέσουν αναπόσπαστο μέρος νέων προϊόντων, και θα απαιτηθεί στενή συνεργασία 
μεταξύ κατασκευαστών συστατικών στοιχείων και συσκευών. Τα υποσυστήματα μνήμης 
αποτελούν ένα δεύτερο πεδίο τεχνολογίας περιφερειακών με κρίσιμη σημασία για το 
σύνολο της ηλεκτρονικής βιομηχανίας. Συνδέονται με όλες τις εφαρμογές που 
αναφέρθηκαν παραπάνω. Ιδιαιτέρως οι οθόνες υψηλής ευκρίνειας, τα συστήματα 
γραφημάτων και πολυμέσων απαιτούν μνήμες υψηλής χωρητικότητας και ταχύτητας. 
Ψηφιακά υποσυστήματα μνήμης χρησιμοποιούνται ήδη για πληροφορίες ακουστικές, 
εικόνας και βίντεο, συμπεριλαμβανομένων των φορητών εφαρμογών. Το τρίτο πεδίο 
είναι το πεδίο των περιφερειακών σε οικιακά συστήματα, τα οποία θα έχουν 
μείζονες επιπτώσεις στην οικιακή καταναλωτική αγορά. Η εισαγωγή των φθηνών 
αυτών περιφερειακών για οικιακά συστήματα θα επιτρέψει την ολοκλήρωση των 
συσκευών και διατάξεων οικιακού αυτοματισμού σε ενοποιημένο σύστημα, 
συμβάλλοντας έτσι επί παραδείγματι στην εκλογίκευση της ενεργειακής 
κατανάλωσης. 
47 
Οι εργασίες στους ημιαγωγούς θα συγκεντρωθούν σε τεχνολογίες που είναι πιθανό 
να είναι τρέχουσας χρήσης κατά το τέλος της δεκαετίας και να ασκούν τη 
μεγαλύτερη επίδραση στις εφαρμογές. Περιλαμβάνονται εδώ τεχνολογίες που 
βασίζονται σε τεχνολογίες σιλικόνης και τις πλέον ελπιδοφόρες τεχνολογίες 
συνθέτων ημι αγωγών, ιδίως αρσενικούχου γαλλίου, θα υποστηριχθούν όλες οι 
πτυχές της διαδικασίας, συμπεριλαμβανομένης της μελέτης, συσκευασίας, 
δοκιμασίας και κατασκευής. Ορισμένες εργασίες ενδέχεται να αναληφθούν σε 
συνδυασμό με την πρωτοβουλία Eureka, θα δοθεί έμφαση στην ολοκλήρωση προηγμένων 
συστατικών στοιχείων σε προηγμένα ολοκληρωμένα κυκλώματα για ειδικές εφαρμογές. 
Οι εργασίες Ε&ΤΑ θα συγκεντρωθούν στις ακόλουθες περιοχές: τεχνολογίες γενικής 
χρήσεως που στοχεύουν ολοκληρωμένα κυκλώματα για εφαρμογές υψηλής συχνότητας 
χαμηλού μεγέθους και κόστους, υψηλής λειτουργικότητας και συνθετότητας, καθώς 
και υψηλής ταχύτητας, χαμηλής ισχύος, χιλιοστομετρικής κλίμακας και 
μικροκυματικά· γενικής χρήσεως τεχνολογίες ολοκλήρωσης συστημάτων με έμφαση 
στην ηλεκτρική και οπτική διασυνδεσιμότητα και συσκευασία για συστήματα που 
αποτελούνται από ενεργά και παθητικά συστατικά στοιχεία· μεθοδολογίες και 
εργαλεία για σχεδιασμό προηγμένων συστημάτων, για ψηφιακές, αναλογικές και 
μικτές εφαρμογές· τεχνολογίες ηλεκτρονικών συσκευών και ολοκλήρωση συστημάτων, 
ιδιαιτέρως για προηγμένα συστήματα περιφερειακών και αποθήκευσης, δίκτυα 
επικοινωνιών, οπτικούς υπολογιστές και μικροσυστήματα· δυνατότητα αποδοτικής 
βιομηχανικής παραγωγής ολοκληρωμένων κυκλωμάτων επόμενης γενεάς σε μικρή και 
μεγάλη κλίμακα· ευέλικτη και ταχέως παραγωγικού κύκλου μονάδα κατασκευής 
προηγμένων ολοκληρωμένων κυκλωμάτων για ειδικές εφαρμογές, ιδιαιτέρως με παροχή 
εύκολης και φθηνής πρόσβασης για MME· ενσωμάτωση τεχνολογικών και μελετητικών-
σχεδι αστικών ικανοτήτων σε επιδείξεις πρότυπου πειραματικού χαρακτήρα που 
στοχεύουν σε ειδικές εφαρμογές σημαντικών οικονομικών και κοινωνικών 
επιπτώσεων, ή στη διεύρυνση των επιπτώσεων της μικροηλεκτρονικής σε πλέον 
παραδοσιακούς βιομηχανικούς κλάδους· πτυχές μικροηλεκτρονικής των 
μικροσυστημάτων* και εφαρμογές πολυλειτουργικών συστημάτων. 
Οι δραστηριότητες μεταφοράς και διάδοσης τεχνολογίας θα κατευθυνθούν από την 
ενίσχυση των δεσμών μεταξύ εξοπλισμού/υλικών και κατασκευαστών ολοκληρωμένων 
κυκλωμάτων, μέσω ομάδων εργασίας, βιομηχανικών ενώσεων ή δικτύων· καθώς επίσης 
και στην καθιέρωση στενών σχέσεων μεταξύ κατασκευαστών και χρηστών 
ολοκληρωμένων κυκλωμάτων, μέσω δικτύου από κέντρα που διαθέτουν τις 
επιστημονικές δυνατότητες για σχεδιασμό κυκλωμάτων/συστημάτων, παραγωγή και 
δοκιμές. Για τη στήριξη της κατάρτισης θα ιδρυθούν δίκτυα ερευνητικών 
ινστιτούτων και πανεπιστημίων για την παροχή προσωπικού υψηλής κατάρτισης στη 
βιομηχανία, για την κατασκευή και χρήση καινοτόμων εργαλείων και μεθόδων 
παραγωγής καθώς και στον σχεδιασμό και τις δοκιμές κυκλωμάτων και συστημάτων, 
θα καθιερωθούν επίσης πρωτοβουλίες κατάρτισης για την αύξηση της ενημέρωσης 
δυνητικών χρηστών προηγμένων ολοκληρωμένων κυκλωμάτων σχετικά με ειδικές 
εφαρμογές, ιδίως των MME, καθώς και για τη διάθεση εμπειρογνωμοσύνης, ιδίως για 
να διατυπώσουν τις συστημικές απαιτήσεις τους σε προδιαγραφές για μηχανικό Η/Υ. 
Σε ειδικούς τομείς θα εμπεδωθεί διεθνής συνεργασία. 
Οι εργασίες στα ολοκληρωμένα μικροσυστήματα θα εστιασθούν στον πολυκλαδικό 
τεχνολογικό σχεδιασμό, την κατασκευή και δοκιμή μικροσυστημάτων, καθώς και σε 
μεθόδους ολοκλήρωσης και πακετοποίησης. Η Ε&ΤΑ θα στραφεί προς την κατεύθυνση 
των τεχνολογικών αναγκών σε τρία μείζονα πεδία εφαρμογών: τον αυτοκινητιστικό 
κλάδο, όπου τα μικροσυστήματα θα διαδραματίσουν κεντρικό ρόλο στην 
πραγματοποίηση του καθαρού και ασφαλούς αυτοκινήτου του μέλλοντος· την ιατρική 
τεχνολογία, όπου απαιτούνται μικροσυστήματα για φορητά νοήμονα ιατρικά 
διαγνωστικά συστήματα· τον έλεγχο και παρακολούθηση διαδικασιών που επηρεάζουν 
την καθαρότητα του περιβάλλοντος. 
Οι εργασίες θα αρχίσουν από αρχές σχεδιασμού και λεπτομερή σχεδιασμό 
μικροσυστημάτων, μέσω της ενσωμάτωσης υφισταμένων βασικών τεχνολογιών σε 
βιομηχανικά πρωτότυπα, θα αντιμετωπιστούν επίσης πτυχές της παραγωγής σε μικρή 
και μεγάλη κλίμακα. Μεταξύ δραστηριοτήτων ιδιαίτερης σημασίας θα 
συμπεριληφθούν: ο σχεδιασμός μικροσυστημάτων· η ολοκλήρωση συστατικών στοιχείων 
όπως οπτική, βιοχημικοί αισθητήρες και ενεργοποιητές με μικροηλεκτρονικά 
υποσυστήματα και συστατικά στοιχεία* πακετοποίηση και διασύνδεση ολοκληρωμένων 
48 
μικροσυστημάτων· δ ι επαφή με άλλα μικροσυστήματα και μακροσυστήματα καθώς και με 
τον φυσικό κόσμο· ολοκλήρωση λογισμικού (σύστημα και εφαρμογή)· απαιτήσεις 
ειδικού εξοπλισμού· απαιτήσεις και πορείες κατασκευής· καθώς και δοκιμές και 
ποιοτική διασφάλιση. Η τεχνογνωσία και οι εμπειρίες που θα αποκτηθούν στην 
πορεία της εστιασμένης Ε&ΤΑ θα χρησιμοποιηθούν ως βάση για άλλες παρελκόμενες 
εφαρμογές. 
Για τη στήριξη των εργασιών στην κατεύθυνση των τριών πεδίων εφαρμογής θα 
διεξαχθούν συμπληρωματικές δραστηριότητες για την ολοκλήρωση ευρέος φάσματος 
τεχνολογιών που αποτελούν τη βάση της παραγωγής μικροσυστημάτων, μεταξύ των 
οποίων η μικροηλεκτρονική, η μικροοπτική, η μικρομηχανική και μικροχημεία, 
αντλώντας πορίσματα που έχουν προκύψει σε άλλα σημεία του προγράμματος 
πλαισίου. 
Η δυνητικά ευρεία εφαρμοσιμότητα των μικροσυστημάτων, οι εγγενείς δυσχέρειες 
στον έλεγχο των τεχνολογιών μικροσυστημάτων καθώς και το γεγονός ότι 
ενδεχομένως δεν κατέχουν όλα τα κράτη μέλη το σύνολο των τεχνολογιών, επιβάλλει 
τη δημιουργία αποτελεσματικών μηχανισμών σε κοινοτική κλίμακα για τη διάδοση 
και τη μεταφορά τεχνολογίας. Ιδιαίτερης σημασίας είναι η τόνωση των συνθηκών 
ώστε οι MME να αναπτύξουν καινοτόμα μικροσυστήματα χαμηλού κόστους και να τα 
εντάξουν στα προϊόντα τους. Οι ανάγκες αυτές θα αντιμετωπιστούν με τη διάδοση 
και μεταφορά τεχνολογίας μέσω ομάδων τεχνικών συμφερόντων και δικτύων 
άριστε(ας. Η πρόσβαση σε παραγωγή χαμηλού κόστους και λοιπή βοήθεια, ιδιαιτέρως 
για MME, θα παρασχεθούν με τη δημιουργία ή τη βελτίωση ειδικευμένων μονάδων 
μικροκατασκευής συνδυασμένων με κατάλληλους μηχανισμούς συντήρησης. 
Καίρια σημασία έχει η διεπιστημονική κατάρτιση για την ανάπτυξη και 
χρησιμοποίηση μικροσυστημάτων. θα γίνει χρήση υφισταμένων μηχανισμών σε 
ορισμένες από τις συμμετέχουσες βασικές τεχνολογίες (π.χ. η δράση κατάρτισης 
στο σχεδιασμό VLSI - ολοκλήρωση πολύ μεγάλης κλίμακας) καθώς και νέων 
μηχανισμών, θα διοργανωθούν προγράμματα βιομηχανικής κατάρτισης από τις 
υφιστάμενες βιομηχανικές και εμπορικές ενώσεις με τη βοήθεια των κέντρων 
άριστε(ας. 
Οι εργασίες στην περιοχή των επίπεδων οθονών θα βασιστεί στα αποτελέσματα που 
έχουν επιτευχθεί στο τρίτο πρόγραμμα πλαίσιο, ιδιαιτέρως στο πεδίο της οθόνης 
υγρών κρυστάλλων ενεργού μήτρας (active matrix LCD) για εφαρμογές για τις 
οποίες απαιτούνται μεγάλες έγχρωμες οθόνες. Οι δραστηριότητες θα κατευθυνθούν 
προς την ανάπτυξη συστατικών στοιχείων για χαμηλού κόστους, υψηλής ευκρίνειας 
λεπτές οθόνες, με έμφαση στη βελτίωση της οπτικής ποιότητας της οθόνης, 
ιδιαιτέρως για φορητό εξοπλισμό, καθώς και την αύξηση του μεγέθους και της 
επίπεδης διαμόρφωσης της οθόνης. Ιδιαίτερη σημασία έχει η τεχνολογία ενεργού 
μήτρας LCD, που παρουσιάζει τα πιο ελκυστικά χαρακτηριστικά ως προς τον 
χρωματισμό και την ευκρίνεια, θα εξεταστούν όμως επίσης και άλλες τεχνολογίες 
οθονών, όπως οθόνες επιδράσεως πεδίου (Field Effect) και φεροηλεκτρικές οθόνες 
για εφαρμογές πολύ χαμηλού κόστους και χαμηλής ενέργειας. Οι απαιτήσεις θα 
διατυπωθούν με τη συνεργασία μεταξύ των χρηστών και των προμηθευτριών 
βιομηχανιών. Στο πεδίο των υποσυστημάτων μνήμης οι εργασίες θα καλύψουν θέματα 
αυξημένης χωρητικότητας, συμπαγοποίησης και επιδόσεων ανάγνωσης/γραφής για την 
στήριξη συστημάτων πολυμέσων και βίντεο υψηλής ευκρίνειας πραγματικού χρόνου. 
Οι τεχνολογίες που θα εξεταστούν περιλαμβάνουν τους μαγνητοοπτικούς και 
μαγνητικούς δίσκους. Οι εργασίες αε περιφερειακά οικιακών συστημάτων θα 
συγκεντρωθούν σε τεχνολογίες για τις απαιτούμενες διατάξεις σύνδεσης οικιακών 
συσκευών σε ένα οικιακό σύστημα καθώς και για τα απαιτούμενα περιφερειακά για 
τη στήριξη της διάδρασης χρηστών. 
Στις δραστηριότητες υποστήριξης θα συμπεριληφθεί και πρόγραμμα βιομηχανικής 
κατάρτισης στο πεδίο της μελέτης σχεδιασμού οθονών και υποσυστημάτων μνήμης, 
ομάδα ειδικών συμφερόντων που θα περιλάβει εκπροσώπους από τη βιομηχανία και 
τους καταναλωτές, καθώς και ειδική δράση για την ενθάρρυνση της ευρωπαϊκής 
παραγωγής στρατηγικών υλικών και συστατικών στοιχείων για τη βιομηχανία 
περιφερειακών, θα εδραιωθεί ο συντονισμός με εθνικές δραστηριότητες για την 
αύξηση της συνολικής αξίας στην Κοινότητα. Η διεθνής συνεργασία θα έχει 
ιδιαίτερη σημασία στο πεδίο των τεχνολογιών οθονών, όπου απαραίτητες για την 
49 
επιτυχία είναι κοινοπραξίες που συγκεντρώνουν τα συμφέροντα διαφόρων 
βιομηχανικών εταίρων. 
ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΠΟΛΥΜΕΣΩΝ 
Το αντικείμενο του τομέα αυτού είναι η στήριξη της στρατηγικής Ε&ΤΑ σε 
τεχνολογίες πληροφοριών γενικής χρήσεως στις οποίες βασίζονται τα συστήματα 
τελικού χρήστη πολυμέσων και οι ανάλογες εφαρμογές, θα αναληφθούν ιδιαίτερες 
εργασίες σε τεχνολογίες ολοκληρωμένων προσωπικών συστημάτων, που 
αντιπροσωπεύουν μία από τις κύριες ευκαιρίες της αγοράς στην περιοχή των 
συστημάτων πολυμέσων. 
Η εμφάνιση αγοράς για συστήματα πολυμέσων, που επιτρέπουν την χωρίς ίχνη 
ενσωμάτωση φωνής, βίντεο, κειμένου, ήχου, κινούμενης εικόνας και γραφημάτων 
είχε προαγγελθεί πριν μία δεκαετία. Η πρόοδος στις επιδόσεις της 
μικροηλεκτρονικής, των τεχνικών λογισμικού, των προτύπων και των ψηφιακών 
επικοινωνιών κατέστησαν σήμερα δυνατά τα συστήματα πολυμέσων. Αναμένεται ότι 
τα συστήματα πολυμέσων θα εφαρμοστούν καταρχήν σε κατά παραγγελία εφαρμογές σε 
επαγγελματικές και οικιακές χρήσεις, στην εκπαίδευση, την παραγωγή, τις 
χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, την ιατρική, τις μεταφορές, τις ασφαλίσεις, το 
λιανικό εμπόριο, τον τουρισμό και την αναψυχή, συμπεριλαμβανομένων των 
παιχνιδιών, των κινηματογραφικών ταινιών και της τηλεόρασης. Αναμένεται η 
επίτευξη νέων επιπέδων παραγωγικότητας στις επιχειρήσεις και την εκπαίδευση ως 
αποτέλεσμα των τεχνικών πολυμέσων. 
Αρχίζει τώρα να αναδύεται η αγορά για προσωπικά συστήματα, αγορά η οποία 
παρουσιάζει σημαντικά περιθώρια επέκτασης. Μέχρι στιγμής δεν διαγράφονται 
σαφείς νικητές στην αγορά αυτή. Η Ευρώπη είναι ήδη ισχυρή στις απαραίτητες 
τεχνολογίες, όπως η τεχνολογία της έξυπνης κάρτας, τα ασφαλή πρωτόκολλα, τα 
ενσωματωμένα συστήματα και το ειδικό λογισμικό εφαρμογών, ενώ προηγείται στα 
συστατικά στοιχεία χαμηλής ενέργειας και σε ασφαλείς ευφυείς διατάξεις 
κρυπτογράφησης. Το ευρωπαϊκό πλακίδιο ARM χρησιμοποιείται σε αναπτύξεις στις 
ΗΠΑ. Η νέα αυτή αγορά παρέχει στην Ευρώπη την ευκαιρία να καλύψει το 
μεγαλύτερο μέρος του κύκλου παραγωγής, από τα μικροεξαρτήματα στα συστήματα και 
την ανάπτυξη εφαρμογών, προσφέροντας τη βάση για την ώθηση της 
ανταγωνιστικότητας σε λοιπά πεδία εφαρμογών. 
Οι δραστηριότητες στον τομέα θα συντονιστούν με εργασίες σε άλλα ειδικά 
προγράμματα, ιδιαιτέρως στις επικοινωνίες πολυμέσων και στην τηλεόραση και 
εκπομπές υψηλής ευκρίνειας. Αναμένεται ότι κατά τη διάρκεια του προγράμματος 
θα σημειωθεί σημαντική σύγκλιση σε ΤΠ, επικοινωνίες, καταναλωτικά ηλεκτρονικά 
αγαθά, πληροφοριακές εκδόσεις και βιομηχανίες αναψυχής, τάση της οποίας θα 
γίνει πλήρης εκμετάλλευση. 
0 τομέας θα παράσχει τεχνολογίες γενικής χρήσεως και ευρείας εφαρμογής για τη 
δημιουργία, χειρισμό, έκθεση και αποθήκευση πληροφοριών πολυμέσεων. Η Ε&ΤΑ 
περιλαμβάνει την προδιαγραφή καταλλήλων συστατικών στοιχείων, π.χ. πλακιδίων 
για συμπίεση/αποσυμπίεση βίντεο, οπτική μνήμη και επεξεργαστές υψηλής 
χωρητικότητας, οθόνες υγρών κρυστάλλων, καθώς και την ολοκλήρωση τους σε 
προηγμένα συστήματα πολυμέσων· πρότυπα για αποθήκευση, αναπαράσταση και 
συμπίεση/αποσυμπίεση πολυμέσων· καθώς και λογισμικό πολυμέσων γενικής χρήσεως. 
Στην περιοχή του λογισμικού περιλαμβάνονται επεκτάσεις πολυμέσων για λογισμικό 
και εργαλεία υφιστάμενων συστημάτων· δημιουργικά εργαλεία για την παροχή 
λογισμικού στα διάφορα μέσα - βίντεο, οπτικοακουστικά, κινούμενες εικόνες, 
χρωματισμό και ιχνογραφία· καθώς και εργαλεία συγγραφής που καθιστούν δυνατές 
εύχρηστες επί παραγγελία εφαρμογές πολυμέσων από τα επιμέρους αντικείμενα των 
μέσων, θα γίνει επίδειξη της ολοκλήρωσης στοιχείων μηχανικού και λογισμικού σε 
συστήματα που θα καλύπτουν ποικιλία εφαρμογών για τον τελικό χρήστη. 
Οι εργασίες στον τομέα θα βασιστούν σε ισχυρά ευρωπαϊκά αποτελέσματα που έχουν 
ήδη αναπτυχθεί στα πλαίσια των προηγουμένων προγραμμάτων πλαισίων, 
συμπεριλαμβανομένων των CD-I, των προτύπων για βίντεο MPEG, καθώς και 
συστημάτων και εργαλείων πολυμέσων. Τα θέματα πνευματικής ιδιοκτησίας, 
συμπεριλαμβανομένων των πνευματικών δικαιωμάτων των αντικειμένων των μέσων, της 
50 
ευχρηστίας, των ισχυόντων περιορισμών δικτύων θα αποτελέσουν προκλήσεις προς 
αντιμετώπιση, όπως και η ολοκλήρωση των τεχνολογιών για εφαρμογές πολυμέσων, 
ιδιαιτέρως με το υφιστάμενο μηχανικό και λογισμικό. 
Οι εργασίες στα προσωπικά συστήματα θα συγκεντρωθούν σε δύο θέματα: στην 
ανάπτυξη πολυλειτουργικών τεχνολογιών, ολοκληρωμένων διατάξεων για την πρόσβαση 
των χρηστών οι οποίες θα είναι ικανές για το χειρισμό δεδομένων πολυμέσων, 
συμπεριλαμβανομένου του ηλεκτρονικού πορτοφολιού και των προσωπικών και 
ομαδικών συσκευών επικοινωνίας· καθώς και η εφαρμογή τεχνολογικής προόδου στη 
βιομηχανία παροχής πληροφοριών ώστε να ικανοποιηθεί αυτή η διαρκώς αυξανόμενη 
ζήτηση αποτελεσματικών υπηρεσιών. Οι δύο αυτές πτυχές καλύπτουν το σκέλος 
εφαρμογής της λύσης πλήρους συστήματος η οποία, ως προς την πλήρη ανάπτυξη της, 
θα βασιστεί σε υφιστάμενη υποδομή ασυρμάτου δικτύου και τηλεπικοινωνιών, και η 
οποία θα λάβει υπόψη νέες δραστηριότητες ανάπτυξης στις περιοχές αυτές που 
καλύπτονται στα προγράμματα τηλεπικοινωνιών και τηλεματικής. 
Στις δραστηριότητες υποστήριξης περιλαμβάνεται η κατάρτιση μελετητών και 
συντακτών για εφαρμογές πολυμέσων. Εκ μέρους μιας ομάδας ειδικών ενδιαφερόντων 
που περιλαμβάνει προμηθευτές τεχνολογίας και την βιομηχανία συγγραφής θα 
παρασχεθούν πληροφορίες για διάδοση και στις δύο κατευθύνσεις με σκοπό την 
στήριξη της βιομηχανικής συνεργασίας και την επίτευξη συναίνεσης επί των 
προτύπων, θα αποκατασταθούν στενοί δεσμοί με λοιπές πρωτοβουλίες τεχνολογιών 
γενικής χρήσεως, ιδίως αυτές των περιφερειακών, μικροηλεκτρονικής, μηχανολογίας 
λογισμικού και μικροεπεξεργαστών. 
ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΗ ΕΡΕΥΝΑ 
Η εντατική προσπάθεια Ε&ΤΑ που απαιτείται για την αύξηση του ρυθμού μετάβασης 
από το εργαστήριο στην αγορά, μέσα σε ταχέως μεταβαλλόμενο τεχνολογικό σκηνικό, 
εμπεριέχει τον κίνδυνο της βραχυπρόθεσμης θεώρησης. Έχει βασική σημασία ένα 
βιομηχανικό όραμα που θα προσφέρει πλαίσιο αναφοράς για έρευνα μικρότερης 
χρονικής κλίμακας, είναι όμως δύσκολη η επίτευξη του υπό συνθήκες που πιέζουν 
για την άμεση διάθεση των προϊόντων στην αγορά. Η συγκέντρωση σε περισσότερο 
βραχυπρόθεσμη έρευνα κινδυνεύει, ταυτόχρονα, να στερήσει την βιομηχανία από 
τους απαραίτητους ανθρώπινους πόρους που θα καταστήσουν δυνατό το επόμενο κύμα 
καινοτομιών και που θα ανταποκριθούν στις ειδικές βιομηχανικές ανάγκες 
προηγμένης έρευνας. Η επένδυνση εκ μέρους της Κοινότητας σε προηγμένη και 
μακροπρόθεσμη έρευνα θα προαγάγει ισχυρή και στοχοθετημένη συνεργασία μεταξύ 
βιομηχανίας και ακαδημαϊκού κόσμου και θα διασφαλίσει ότι με την βραχυπρόθεσμη 
βελτίωση της ανταγωνιστικότητας μας, δεν υποθηκεύουμε το μεσομακροπρόθεσμο 
τεχνολογικό μας μέλλον. Οι δραστηριότητες θα στοχεύουν επομένως στην 
ταυτόχρονη διασφάλιση: 
της διατήρησης του δυναμικού για 'το επόμενο κύμα καινοτομιών', σύμφωνα με 
τις μάλλον βραχυπρόθεσμες ανάγκες που υπαγορεύει η ταχεία τεχνολογική 
μεταβολή» 
στην αναπλήρωση της περιορισμένης εμπειρογνωμοσύνης που στηρίζει την 
ευρωπαϊκή Ε&ΤΑ στις τεχνολογίες της πληροφορίας στις περιοχές όπου 
χρειάζεται περισσότερο. 
Οι στόχοι αυτοί θα επιτευχθούν μέσω δικτύων άριστε Ι ας και ανάντη έργων Ε&ΤΑ. 
Τα θεματικά δίκτυα αριστείας διασφαλίζουν, για κάθε θέμα, ένα πλαίσιο για τον 
συντονισμό Ε&ΤΑ, την μεταφορά τεχνολογίας, την κατάρτιση, καθώς και την 
δυναμική διατήρηση κοινής υποδομής εκ μέρους της ίδιας της τεχνολογικής 
κοινότητας (προμηθευτές, χρήστες και ερευνητές). Τα εν λόγω δίκτυα 
συντονισμού, όπου η σκοπιά της βιομηχανίας αποτελεί τον κύριο καθοριστικό 
παράγοντα αναμένεται να διαδραματίσουν κεντρικό ρόλο στην εστίαση τόσο του 
μακροπρόθεσμου όσο και του βραχυπρόθεσμου χαρακτήρα δραστηριοτήτων Ε&ΤΑ. 
51 
Τα ανάντη έργα Ε&ΤΑ εμπίπτουν σε δύο κατηγορίες: 
Προηγμένα έργα που συνεπάγονται υψηλό αλλά αποτιμήσιμο τεχνολογικό κίνδυνο 
και των οποίων η επιτυχία θα είχε άμεσες επιπτώσεις στην βιομηχανική 
ανταγωνιστικότητα. Έργα της κατηγορίας αυτής συμβάλλουν συχνά στην 
επίλυση ειδικών κατάντη έργων που έχουν ενοπιστεί σε πλαίσιο συντονισμού 
Ε&ΤΑ - η βραχυπρόθεσμη δράση μπορεί να προσφέρει σημαντική συμβολή σε ένα 
μακροπρόθεσμο στόχο. Ένα έργο δεν πρέπει κατανάγκην να καταλήγει άμεσα σε 
ένα προϊόν ή μια υπηρεσία που μπορεί να συμβάλει στην δημιουργία των εν 
λόγω προϊόντων ή υπηρεσιών σε διάφορα κατάντη έργα. 
Έργα που χαρακτηρίζονται από το δυναμικό που έχουν για επίτευξη 
τεχνολογικών αλμάτων με μακροπρόθεσμες αλλά σαφείς βιομηχανικές επιπτώσεις 
και που επομένως είναι εξορισμού ελεύθερα από περιορισμούς κατάντη εργασιών 
που οποτεδήποτε αυτές διεξάγονται. 
Τα έργα και στις δύο κατηγορίες θα επιλεγούν επίσης βάσει της ικανότητας τους 
να δημιουργύσουν ανθρώπινους πόρους σε πεδία με αναγνωρίσιμες ανεπάρκειες, 
καθώς και βάσει της συμπληρωματικότητας των συγκεντρωμένων δεξιοτήτων, 
ιδιαιτέρως σε πολυεπιστημονικά πεδία. 
Δεν θα γίνει περιγραφή των τεχνολογικών περιοχών που θα εξετασθούν διότι 
αναμένεται ότι οι προτάσεις θα ανταποκριθούν τόσο στις ευκαιρίες όσο και τις 
απαιτήσεις στο βαθμό που προκύπτουν σε άλλα μέρη του προγράμματος. Αναμένεται 
συνεπώς ότι οι περισσότερες δραστηριότητες θα σχετίζονται με ανάντη πτυχές των 
δραστηριοτήτων Ε&ΤΑ που έχουν αναληφθεί σε άλλα μέρη του προγράμματος, 
διασφαλίζοντας την διατήρηση και την επέκταση τους στην πορεία του χρόνου. 
ΣΤΟΧΟΘΕΤΗΜΕΝΗ ΔΕΣΜΗ 
ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΑΝΟΙΚΤΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΜΙΚΡΟΕΠΕΞΕΡΓΑΣΤΩΝ 
Αντικείμενο της πρωτοβουλίας ανοικτών συστημάτων μικροεπεξεργαστών (ΟΜΙ) είναι 
η διάθεση στην Ευρώπη αναγνωρισμένης ικανότητας σε συστήματα μικροεπεξεργαστών 
και η προαγωγή της ευρύτερης αποδοχής τους σε συστήματα εφαρμογών, τόσο στην 
Ευρώπη όσο και παγκοσμίως. 
Οι μικροεπεξεργαστές με το σχετικό τους λογισμικό αποτελούν την νοήμονα βάση 
των ηλεκτρονικών συστημάτων. Οι εφαρμογές τους εκτείνονται από υπερσύγχρονα 
συστήματα ελέγχου αεροδιαστημικής, ρομποτικής, μηχανικής παραγωγής και 
τηλεπικοινωνιών έως φορητά τηλέφωνα, ηλεκτρονικά καταναλωτικά αγαθά και 
αυτοκίνητα, καθώς και συστήματα υπολογιστών γενικών καθηκόντων, από 
υπερυπολογιστές έως προσωπικούς υπολογιστές τύπου notebook. Η αγορά 
μικροϋπολογιστών κυριαρχείται σήμερα από προμηθευτές των ΗΠΑ, οι οποίοι 
διαθέτουν μικροϋπολογιστές τεχνολογίας CISC (Complex Instruction-Set Computing, 
επεξεργασία σύνθετου συνόλου εντολών) που χρησιμοποιούνται σε περισσότερα από 
80% των τρεχόντων συστημάτων και σε σχεδόν όλους τους Η/Υ. Εμφανίζονται, 
ωστόσο, νέες αγορές σε ενσωματωμένα συστήματα, δηλαδή συστήματα που δεν 
δύνανται να προγραμματιστούν από τον τελικό χρήστη. Η ισχυρή θέση στους 
προηγμένους μικροεπεξεργαστές RISC (Reduced Instruction-Set Computing -
Επεξεργασίας Περιορισμένου Συνόλου Εντολών), που είναι η τεχνολογία αιχμής, 
συνιστά σημαντική ευκαιρία της ευρωπαϊκής βιομηχανίας για να βελτιώσει την 
συγκριτική της θέση και να παράσχει νέες ευκαιρίες απασχόλησης έως το τέλος της 
δεκαετίας, όχι μόνο στους μικροεπεξεργαστές και το λογισμικό συστημάτων, αλλά 
και σε ευρύ φάσμα βιομηχανιών χρηστών, ιδίως σε ενσωματωμένα συστήματα. 
Η ΟΜΙ θα βασισθεί σε εργασίες που άρχισαν στο τρίτο πρόγραμμα-πλαίσιο που με τη 
σειρά του στηρίζεται σε δραστηριότητες που ενισχύονται από σειρά κρατών μελών, 
καθώς και σε αποτελέσματα της μικροηλεκτρονικής, του λογισμικού, της 
ολοκλήρωσης συστημάτων εφαρμογών και προτύπων από όλα τα μέρη του προγράμματος 
ESPRIT και από άλλες πηγές. Σκοπός της είναι η συγκέντρωση και ο συντονισμός 
προσπαθειών στην Ε&ΤΑ συστημάτων μικροεπεξεργαστών στο σύνολο της Κοινότητας 
για την συγκέντρωση της κρίσιμης μάζας που θα επιτρέψει στην ευρωπαϊκή 
βιομηχανία να ανταγωνισθεί αποτελεσματικά σε παγκόσμιο επίπεδο. 
52 
Η ΟΜΙ στοχεύει να επιτύχει παρέχοντας συστατικά στοιχεία για χρήση σε εφαρμογές 
ενσωματωμένων συστημάτων, επιδιώκοντας όμως επίσης, ενδεχόμενη υποστήριξη της 
βιομηχανίας υπολογιστών. Αντιμετωπίζεται το σύνολο του φάσματος από πολύ 
υψηλές επιδόσεις έως συστήματα μικροεπεξεργαστών πολύ χαμηλής ισχύος. Η ΟΜΙ 
συγκεντρώνει τις προσπάθειες της στη στρατηγική αναχαίτισης της υφιστάμενης μη 
ευρωπαϊκής τεχνολογίας καθώς και στην επόμενη γενεά τεχνολογίας πέρα από αυτήν 
(έως το έτος 2000). Δεδομένης της μεγάλης κλίμακας χρήσης των μικροϋπολογιστών 
από τις ευρωπαϊκές εταιρείες, πρέπει να παρασχεθεί μια βιώσιμη ευρωπαϊκή 
εναλλακτική λύση, καθώς και ομαλή πορεία μετάβασης από την σήμερα διαθέσιμη 
στην νέα τεχνολογία. 
Η ΟΜΙ θα χρησιμοποιήσει πορίσματα από όλα τα μέρη του κοινοτικού προγράμματος-
πλαισίου και από άλλες πηγές. Η μακροπρόθεσμη Ε&ΤΑ γενικής χρήσεως εντός της 
ΟΜΙ θα ασχοληθεί με εργασίες σε συστατικά στοιχεία και εργαλεία προηγμένων 
συστημάτων μικροπεξεργαστών, τόσο στο μηχανικό όσο και στο λογισμικό. 
Περιλαμβάνονται εδώ μικροεπεξεργαστές υψηλών επιδόσεων για σειρά 
αρχιτεκτονικών, επεξεργαστές ψηφιακού σήματος, θολή λογική (fuzzy logic) 
μετατροπής από αναλογικό σε ψηφιακό και λοιπές λειτουργίες σε συστήματα 
μικροπλακετών (on-chip)· προηγμένες τεχνολογίες για νέα είδη μικροεπεξεργαστών· 
περιβάλλοντα σχεδιασμού, διόρθωσης λαθών και δοκιμών για συστήματα 
μικροπλακετών (on-chip)· λογισμικό συστημάτων περιλαμβανομένων μηχανισμών 
φορητότητας λογισμικού· και πρότυπα. 
Σε συμπληρωματικές δραστηριότητες θα γίνει η ένταξη των αποτελεσμάτων της 
προηγούμενης γενεάς έργων που άρχισαν με το τρίτο πρόγραμμα-πλαίσιο, με σκοπό 
την επιτάχυνση της αφομοίωσης των πορισμάτων της ΟΜΙ μέσω πρότυπων πειραματικών 
εφαρμογών συστημάτων μικροπλακετών από τις βιομηχανίες-χρήστες. Οι εργασίες θα 
συγκεντρωθούν στα απαιτούμενα για την εφαρμογή ηλεκτρονικά και λογισμικά 
υποσυστήματα και κατά κανόνα όχι σε ολόκληρο το σύστημα εφαρμογής. Το 
τελευταίο αυτό ενδέχεται να υποστηριχθεί από το EUREKA, την ΕΥΔ (ESA), 
πρωτοβουλίες των κρατών μελών ή λοιπά κοινοτικά προγράμματα. Πρότυπες 
πειραματικές εφαρμογές πρόκειται να επιλεγούν βάσει ανειλημμένου βιομηχανικού 
ενδιαφέροντος ευρύτερου κοινωνικού και οικονομικού οφέλους. 
Στα πιθανά πεδία εφαρμογών περιλαμβάνονται συστήματα ελέγχου αυτοκινήτων για 
ρύπανση και κατανάλωση ενέργειας, για επικοινωνίες και για γεωγραφικό εντοπισμό 
οχημάτων· συστήματα επικοινωνιών από προηγμένη μεταγωγή έως φορητή τηλεφωνία· 
συστήματα κατά παραγγελία για έλεγχο παραγωγής και ρομποτική στη μεταποίηση· 
προηγμένα συστήματα πολυμέσων· αεροδιαστημικές και λοιπές ενσωματωμένες 
εφαρμογές υψηλών επιδόσεων. Αναπόσπαστο μέρος της όλης εργασίας Ε&ΤΑ θα έχει η 
συμμετοχή της βιομηχανίας που κάνει χρήση των εφαρμογών αυτών για να παράσχουν 
στους προμηθευτές τεχνολογίας τις απαιτήσεις χρήστη, καθώς και για την έγκαιρη 
αφομοίωση των πορισμάτων από την βιομηχανία. Σκοπός είναι η επιτάχυνση της 
διαδικασίας ολοκλήρωσης συστημάτων μέσω "κάθετης ολοκλήρωσης" (παραγωγός 
μικροϋπολογιστών, προμηθευτής λογισμικού, ολοκληρωτής συστημάτων συνεργαζόμενοι 
μεταξύ τους), που θα οδηγήσει τόσο σε ισχυρές βιομηχανίες συστημάτων 
προμηθευτών και βιομηχανίες-χρήστες, όσο και σε αύξηση της απασχόλησης στον 
κλάδο της υψηλής τεχνολογίας. 
θα διατεθούν αποτελεσματικοί μηχανισμοί για την διάδοση και την μεταφορά των 
πορισμάτων στο σύνολο της Κοινότητας και παγκοσμίως. 0 σκοπός αυτός θα 
επιτευχθεί με διασκέψεις, ομάδες τεχνικών ενδιαφερόντων και δίκτυα αριστείας· 
με περιφερειακά κέντρα σχεδιασμού και δοκιμών συμμόρφωσης τα οποία πρόκειται να 
συνδράμουν ιδίως τις MME στην εκμετάλλευση της τεχνολογίας ΟΜΙ· καθώς επίσης 
και από μία δράση για την φορητότητα των ΟΜΙ, που θα προαγάγει πρότυπα 
συστημάτων μικροεπεξεργαστών σε μικροπλακέτες (on-chip), όπως επίσης και το 
πρότυπο εικονικής ψηφιακής δ ι επαφής, καταδεικνύοντας την αξία των πειραμάτων 
φορητότητας. 
Τόσο τα προγράμματα βιομηχανικής κατάρτισης όσο και η κατάρτιση σε πανεπιστήμια 
και κέντρα αριστείας, παραδείγματος χάρη με τη βελτίωση υφισταμένων μηχανισμών 
όπως η δράση κατάρτισης VLSI (Ολοκλήρωη Πολύ Μεγάλης Κλίμακας), πρόκειται να 
υποστηριχθούν. Επιδιώκεται η διεθνής συνεργασία, στις ΗΠΑ και την Ιαπωνία, 
ιδιαιτέρως στο πεδίο των ανοικτών προτύπων για βιβλιοθήκες υπερκυτάρων και 
λογισμικό συστημάτων. 
53 
ΣΤΟΧΟΘΕΤΗΜΕΝΗ ΔΕΣΜΗ 
ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΕΣ ΚΑΙ ΔΙΚΤΥΑ ΥΨΗΛΩΝ ΕΠΙΔΟΣΕΩΝ (HPCN) 
Στόχος της παρούσας εστιασμένης δέσμης είναι η εκμετάλλευση των ευκαιριών που 
παρέχονται από τους υπολογιστές και τα δίκτυα υψηλών επιδόσεων για την έκταση 
του δυναμικού εφαρμογών του και την συνακόλουθη επιτάχυνση του ρυθμού 
καινοτομίας και εξυπηρέτηση του συνόλου της οικονομίας. 
Οι τρέχουσες τεχνολογικές εξελίξεις στους υπολογιστές και τον σχηματισμό 
δικτύων επαγγέλονται επαναστατικές,ποιοτικές και ποσοτικές μεταβολές στη χρήση 
συστημάτων υπολογιστών και επικοινωνιών νέας γενεάς. Το κύριο κίνητρο για την 
αποδοχή και ανάληψη τους από τις βιομηχανίες χρήστες θα είναι οι συντομότεροι 
χρόνοι έως την διάθεση στην αγορά καθώς και η βελτιωμένη ποιότητα προϊόντων. 0 
χιλιαπλασιασμός του λόγου κόστους/επίδόσης για συστήματα υπολογιστών και 
δικτύων θα επιτρέψει αυξανόμενο αριθμό νέων εφαρμογών οι οποίες ήταν αδύνατες 
κατά το παρελθόν και θα αναδειχθεί σε δεσπόζοντα κινητήριο μοχλό για την 
ζήτηση. Τα πειράματα θα υποκατασταθούν από προσομοίωση μέσω υπολογιστή σε 
συνεχώς αυξανόμενο αριθμό βιομηχανιών, εκτός από τις παραδοσιακές. Ακόμα, 
αναμένεται ότι θα αναληφθεί με ταχείς ρυθμούς κατά το δεύτερο ήμισυ της 
δεκαετίας η χρήση συστημάτων HPCN για εμπορικές εφαρμογές. 0 σχηματισμός 
δικτύων υψηλής ταχύτητας σε προσιτό κόστος θα επιτρέψει κατανεμημένες εφαρμογές 
βασισμένες σε εικόνα και θα έχει ως αποτέλεσμα την πλήρη καρποφορία των 
συστημάτων πολυμέσων. Υφιστάμενα βαθμωτά/ανυσματικά συστήματα θα συμπληρωθούν 
βραχυπρόθεσμα με παράλληλα συστήματα ενώ αναμένεται ότι πριν από το έτος 2000 
παράλληλα συστήματα και εστιασμένες τεχνολογίες σταθμών εργασίας θα συγκλίνουν 
για την παραγωγή βαθμωτών ετερογενών δικτύων πολυυπολογιστών. 
Οι προτεραιότητες της δέσμης έχουν ως εξής: 
υπερπήδηση εμποδίων για την εκμετάλλευση των υποκειμένων τεχνολογιών, ιδίως 
στο πεδίο των εφαρμογών και λογισμικού HPCN, μέσω βελτίωσης της δυνατότητας 
προγραμματισμού, της ευχρηστίας και της φορητότητας. Η τυποποίηση θα 
διαδραματίσει δεσπόζοντα ρόλο για την αποδοχή στην αγορά των νέων αυτών 
εφαρμογών· 
τόνωση της ανάπτυξης των υποκειμένων τεχνολογιών για συστήματα πληροφοριών 
και επικοινωνιών προς την κατεύθυνση παροχής ευέλικτων ετερογενών δικτύων 
πολυυπολογιστών που καλύπτουν ευρύ φάσμα απαιτήσεων, βάσει των αρχών της 
βαθμιαίας επεκτασιμότητας και της διαλειτουργικότητας* 
στήριξη στην υφιστάμενη ευρωπαϊκή ισχύ ως προς την εστίαση των εφαρμογών, 
τους ανθρώπινους πόρους, τις επιστημονικές και τεχνολογικές ικανότητες· 
εκμετάλλευση υφισταμένων υποδομών και προγραμμάτων και, κατά περίπτωση, 
δημιουργία κοινοτικής προστιθέμενης αξίας μέσω καταλυτικών δράσεων. 
Οι εργασίες της δέσμης θα οργανωθούν γύρω από πέντε συντονισμένες ομάδες 
δραστηριοτήτων, κατά το δυνατόν συγκεντρώνοντας και βασιζόμενες σε λοιπές 
δραστηριότητες στο πρόγραμμα πλαίσιο, στις πρωτοβουλίες των κρατών μελών και 
αλλού. Οι πρώτες τρεις ομάδες διαλαμβάνουν εφαρμογές μείζονος βιομηχανικής 
σημασίας. Τα υποκείμενα συστήματα γενικής χρήσεως και τεχνολογίες λογισμικού 
θα είναι το αντικείμενο της τέταρτης συντονισμένης ομάδας. Η πέμπτη θα 
ασχοληθεί με συμπληρωματικές συντονισμένες δράσεις Η συνεργασία μεταξύ 
χρηστών και προμηθευτών συστημάτων και υπηρεσιών θα συμβάλλει στον καθορισμό 
των εξελισσόμενων απαιτήσεων των χρηστών για συστήματα HPCN μελλοντικών γενεών. 
Η βασική Ε&ΤΑ για επικοινωνίες και για διαχείριση δικτύων αντιμετωπίζεται σε 
ειδικό πρόγραμμα τηλεπικοινωνιών. 
Η πρώτη ομάδα δραστηριοτήτων αφορά εφαρμογές προσομοίωσης και σχεδιασμού. 
Στόχος είναι να καταδειχθούν νέες εφαρμογές που χρειάζονται τις δυνατότητες των 
HPCN για οικονομικά αποδοτικές λύσεις και που έχουν σαφή επίδραση στις 
βιομηχανικές επιδόσεις, μικρότερο χρόνο έως τη διάθεση στην αγορά και 
βελτιωμένη ποιότητα προϊόντων. Το βάρος θα δοθεί σε υπολογιστική 
ρευστοδυναμική, δυναμική συμπεριφορά υλικών, ηλεκτρομαγνητική, κατάρτιση 
μοντέλων μορίων και λοιπές χημικοφαρμακευτικές εφαρμογές. 0 ταχέως αυξανόμενος 
54 
αριθμός προσωπικού που είναι καταρτισμένο στη χρήση συστημάτων HPCN θα 
καταστήσει δυνατές τις κατανεμημένες εφαρμογές σύμφωνα με τις απαιτήσεις των 
χρηστών. Μακροπρόθεσμος στόχος είναι η ενασχόληση με προηγμένα σύνθετα και εν 
τέλει πλήρη συστήματα προσομοίωσης που συνδυάζουν περισσότερους επιστημονικούς 
κλάδους. 
Οι δραστηριότητες στις εφαρμογές διαχείρισης πληροφοριών στοχεύουν στην 
κατάδειξη της οικονομικής βιωσιμότητας των τεχνικών HPCN στα πεδία των σύνθετων 
διαδικασιών στήριξης αποφάσεων και των συναλλαγών ανοικτής γραμμής υψηλών 
επιδόσεων. Το σημείο εστίασης των δραστηριοτήτων καθορίζεται ενόψει σύνθετων 
πολυλειτουργικών, προσαρμόσιμων, σε υψηλό βαθμό αξιόπιστων και ασφαλών λύσεων. 
Οι δραστηριότητες περιλαμβάνουν την εφαρμογή HPCN στην ανάλυση σύνθετων 
δεδομένων, την αποθήκευση και ανάκτηση πληροφοριών σε μεγάλες και κατανεμημένες 
βάσεις και την εφαρμογή δ ι επαφών ανθρώπου-υπολογιστή βασισμένων σε εικόνα. 
Μέσω ειδικών δράσεων χρειάζεται να αναπτυχθεί ευαισθησία για νέες λύσεις και 
προσεγγίσεις σε επίπεδο διαχείρισης. 
Η τρίτη ομάδα στοχεύει στην προαγωγή της χρήσης τεχνολογιών HPCN γενικής 
εφαρμογής για ιδιαίτερης οικονομικής σημασίας εφαρμογές ενσωματωμένων 
συστημάτων, όπως ποιοτικός έλεγχος, προηγμένη επιτήρηση, σύνθετος έλεγχος και 
νοήμων μηχανολογικός εξοπλισμός. Στις δραστηριότητες περιλαμβάνονται 
επεξεργασία σύνθετου σήματος, αναγνώριση τύπου, κατανόηση και επεξεργασία 
εικόνας καθώς και εφαρμογές με ειδικές απαιτήσεις σε πραγματικό χρόνο, θα 
υπογραμμιστεί η χρήση συστατικών στοιχείων και υποσυστημάτων εμπορευμάτων καθώς 
και η προδιαγραφή κατάλληλων για προτυποποίηση αρχιτεκτονικών. 
Η τέταρτη ομάδα, λογισμικού και τεχνολογίας συστημάτων, θα στηρίξει την 
ανάπτυξη της νέας αυτής γενεάς συστημάτων HPCN που είναι προσανατολισμένα στον 
χρήστη. Οι εργασίες θα περιλάβουν δραστηριότητες σε τεχνολογίες λογισμικού, 
ημι αγωγών και πολυμέσων, θα απλοποιηθεί η χρήση ευρέως φάσματος εφαρμογών, 
περιβαλλόντων χρηστών κατάλληλων για τη χρήση παραλλήλων, κατανεμημένων και 
ενσωματωμένων συστημάτων, προηγμένων αρχιτεκτονικών συστημάτων, καθώς και 
υποσυστημάτων, όπως εξυπηρετητές υπολογισμών και πληροφοριών και προηγμένες 
δ ι επαφές ανθρώπου-υπολογιστή, πτυχές συστημάτων γενικής χρήσεως για διαχείριση 
κατανεμημένων βάσεων δεδομένων και κατανεμημένη επεξεργασία. Πρόκειται επίσης 
να εξεταστούν δοκιμασίες της γενικής σύλληψης και οικονομικής βιωσιμότητας νέων 
τρόπων υπολογιστών, περιλαμβανομένων οπτικών υπολογιστών και νευρωνικών 
δικτύων. Πρόκειται να προσομοιωθεί η εμφάνιση ετερογενών δικτύων 
πολυυπολογιστών μέσω της ανάπτυξης δ ι επαφών υπολογιστή-υπολογιστή και 
υπολογιστή-δικτύου, συμπεριλαμβανομένων των λειτουργικών πρωτοκόλλων τους καθώς 
και των σχετικών πρωτοκόλλων επίδειξης και επικύρωσης, θα ενθαρρυνθούν η 
τυποποίηση και κοινές πρακτικές μεταξύ εκτεταμένων ομάδων χρηστών και πωλητών. 
Τις συνεργασίες θα ολοκληρώσουν δραστηριότητες στήριξης για την ανάπτυξη 
πανευρωπαϊκού περιβάλλοντος και υποδομής HPCN με την επίτευξη κατάλληλου 
συντονισμού με συμπληρωματικές δραστηριότητες και προγράμματα. Στο πλαίσιο αυτό 
θα διοργανωθούν συντονισμένες δράσεις υπό μορφή δικτύων που αποσκοπούν στην 
παρακίνηση της κατάρτισης μέσω μεταφοράς έρευνας και τεχνολογίας σε 
βιομηχανικούς χρήστες, θα υποστηριχθεί η εκτέλεση πειραμάτων που κατά κανόνα 
βασίζονται σε υφιστάμενες υποδομές και για τα οποία απαιτείται κοινοτική 
διάσταση τα οποία θα βοηθήσουν τους χρήστες να αξιολογήσουν τις ευκαιρίες και 
να διευκολύνουν ταχύτερη υιοθέτηση και χρησιμοποίηση τεχνολογιών HPCN. 
Οι δραστηριότητες Ε & ΤΑ θα συντονιστούν με συναφή έργα του προγράμματος EUREKA 
καθώς και με εθνικά και περιφερειακά προγράμματα. Για την επιτάχυνση της 
εμφάνισης ευρύτερα αποδεκτών προϊόντων και τεχνολογιών HPCN θα αποκατασταθούν 
σύνδεσμοι και, κατά περίπτωση, ειδική συνεργασία διεθνούς επιπέδου. 
55 
ΣΤΟΧΟΘΕΤΗΜΕΝΗ ΔΕΣΜΗ 
ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΓΙΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΕΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ 
Για την αύξηση της παραγωγικότητας και την διασφάλιση ανταγωνιστικότητας στην 
δεκαετία του 1990 και εντεύθεν, πρέπει οι επιχειρήσεις να μεταβάλλουν τις 
οργανωτικές πρακτικές τους, στοχεύοντας σε ομαλότερες οργανωτικές δομές, με 
μεγαλύτερο βαθμό απόκρισης και ευελιξίας και με πολύ ταχύτερες διαδικασίες για 
λήψη αποφάσεων. Πολλές από τις επιχειρήσεις αυτές αναδιαρθρώνουν τις 
επιχειρησιακές τους διεργασίες καταλήγοντας σε νέα διάταξη εργασιών. Κύριο 
χαρακτηριστικό της αναδιάρθρωσης είναι η ολοκλήρωση επιχειρησιακών διεργασιών 
καθόλη την έκταση των επιχειρησιακών λειτουργιών, ήτοι πωλήσεων, ανάπτυξης 
προϊόντων και χρηματοδότησης. Ένα άλλο χαρακτηριστικό είναι η αύξηση της 
ομαδικής εργασίας, συχνά μεταξύ διαφορετικών τμημάτων. Ένα τρίτο χαρακτηριστικό 
είναι η μετάβαση από υψηλού επιπέδου καταμερισμό εργασίας που αποτελούσε τρέχον 
καθεστώς έως τη δεκαετία του 1980, σε ολοκλήρωση καθηκόντων, όπου διάφορα από 
αυτά εκτελούνται από το (διο άτομο. Παράδειγμα αποτελεί η διαδικασία έγκρισης 
δανέ(ου, η οποία στο παρελθόν αποτελούνταν από 20 φάσεις που τώρα έχουν 
περιοριστεί σε μόνον τρεις, ενώ το χρονικό διάστημα για την έγκριση έχει 
υποδεκαπλασιαστεί. Η τεχνολογία πληροφοριών συνιστά βασικό υπόβαθρο για τις 
περισσότερες από τις νέες αυτές ρυθμίσεις, που είτε δεν είναι εφικτές ή είναι 
αντιοικονομικές. 
Οι νέες επιχειρησιακές διεργασίες περιλαμβάνουν συχνά σύνθετες αποφάσεις, 
απαιτούν εμπεριστατομένες γνώσεις, ταχεία απόκριση και συνδέονται με τη ροή των 
εργασιών. Πολλές από τις νέες διεργασίες έχουν ανάγκη στήριξης από νέες 
τεχνολογίες ή νέους συνδιασμούς τεχνολογιών· η ολοκλήρωση των τεχνολογιών 
αποτελεί την εν προκειμένω απαιτούμενη κεντρική στήριξη. Ιδιαίτερης σημασίας 
είναι εργαλεία για τη στήριξη συλλογικής εργασίας και διαχείρισης εγγράφων. 
Υφίστανται σημαντικά περιθώρια βελτιώσεων της απόδοσης ιδίως των υπηρεσιών 
διαχείρισης εγγράφων. Αναφέρεται ένα ειδικό παράδειγμα, κατά το οποίο σύμφωνα 
με μελέτες, οι μελετητές μηχανικοί μιας αεροδιαστημικής εταιρίας των ΗΠΑ 
καταναλώνουν 45% του χρόνου τους για την παραγωγή, ανταλλαγή και διαχείριση 
εγγράφων, μόλις 5% για εργασίες μελέτης και σχεδιασμού που βασίζονται σε CAD 
και 50% σε συνεδριάσεις και λοιπές δραστηριότητες. 
Στόχος της εστιασμένης δέσμης είναι ουσιαστικά η αύξηση της συμμετοχής των ΤΠ 
στην αποτελεσματικότητα των οργανισμών μέσω, πρώτον, βελτίωσης του επιπέδου 
κατανόησης της βέλτιστης πρακτικής στη χρήση ΤΠ σε επιχειρησιακές διεργασίες 
και, δεύτερον, μέσω ανάπτυξης των υποκείμενων τεχνολογιών που θα στηρίξουν τις 
νέες οργανωτικές εξελίξεις. Η δέσμη θα κατευθύνεται από τις εφαρμογές και θα 
χρησιμοποίησε ι την εστίαση αυτή για την ολοκλήρωση τεχνολογιών από διάφορες 
περιοχές του ειδικού προγράμματος, καθώς και για την ανάπτυξη συμπληρωματικών 
νέων τεχνολογιών. Οι χρήστες θα διαδραματίσουν μείζονα ρόλο στη δέσμη, 
παρέχοντας προσανατολισμό για την αποδοτική χρήση ΤΠ. Η δέσμη βασίζεται στις 
εργασίες στήριξης ΤΠ για επιχειρησιακές διεργασίες που έχουν εκτελεστεί σε 
προηγούμενες φάσεις του προγράμματος Esprit, θα υπάρξει στενός συντονισμός με 
εργασίες που διεξάγονται στα προγράμματα τηλεματικής και τηλεπικοινωνιών. 
Η έρευνα ΤΠ για επιχειρησιακές διεργασίες είναι πολυεπιστημονική, και 
περιλαμβάνει κατάρτιση μοντέλων επιχειρησιακών διεργασιών, «μηχανολογία» της 
οργάνωσης, αρχιτεκτονική διεργασιών πληροφοριών και επικοινωνιών εντός της 
επιχείρησης, ολοκλήρωση συστατικών στοιχείων λογισμικού για απαιτήσεις 
επιχειρήσεων καθώς και ολοκλήρωση της διαχείρισης εγγράφων σε οργανισμούς και 
δημόσιες υπηρεσίες που χρησιμοποιούν πολλές γλώσσες εργασίας. Μέρος της έρευνας 
θα αποτελέσουν επίσης υφιστάμενες διαφορές μεταξύ χωρών στην επιχειρησιακή 
οργάνωση και τις σχετικές πρακτικές, καθώς και στους τρόπους οργάνωσης ΤΠ. 
Η Ε&ΤΑ για τεχνολογίες που στηρίζουν τις επιχειρησιακές διεργασίες θα έχει 
προσέγγιση προσανατολισμένη και κατευθυνόμενη από τις εφαρμογές, η οποία θα 
καταλήξει στην ολοκλήρωση διαφόρων τεχνολογιών, θα ακολουθηθούν επίσης μέθοδοι 
ολοκλήρωσης με υφιστάμενες εφαρμογές και δεδομένα των επιχειρήσεων, θα 
εκτελεστεί συμπληρωματική έρευνα σε συλλογική εργασία και διαχείριση εγγράφων 
με υποστήριξη υπολογιστή. 
56 
Για τη στήριξη των νέων μορφών αυτοματισμού των επιχειρησιακών διαδικασιών 
απαιτούνται νέες προσεγγίσεις για την ολοκλήρωση και την ανάπτυξη λογισμικού, 
συμπεριλαμβανομένων της ολοκλήρωσης του προσανατολισμού σε αντικείμενα -
στόχους, των συστημάτων βάσης γνώσεων, των δ ι επαφών γραφικών των χρηστών καθώς 
και των κατανεμημένων Η/Υ. Απαιτείται επίσης η ολοκλήρωση με λοιπές τεχνολογίες 
τηλεδιασκέψεων, χωρικών συστημάτων πληροφοριών όπως τα γεωγραφικά συστήματα 
πληροφοριών, και κινητών τεχνολογιών. Για το σκοπό αυτό απαιτείται στενή σχέση 
με τις εργασίες που εκτελούνται σε άλλα μέρη του προγράμματος ΤΠ επί μεθόδων 
και εργαλείων καθώς και επί συστημάτων γνώσεων θα εκτελεστούν επίσης οι 
κατάλληλες εργασίες για πρότυπα. 
Η έρευνα στην περιοχή συλλογικής εργασίας με στήριξη υπολογιστών (CSCW) 
στοχεύει στην εφαρμογή ΤΠ για τη βελτίωση της διαπροσωπικής αλληλεπίδρασης και 
συνεργασίας στο εσωτερικό της επιχείρησης. Οι εφαρμογές της CSCW στηρίζουν 
χρήστες που συνεργάζονται, ταυτόχρονα ή επάλληλα, σε έργα εντός κατανεμημένου 
περιβάλλοντος και σε ετερογενή συστήματα μηχανικού και λογισμικού. Η Ε & ΤΑ 
καλύπτει εργαλεία, πρότυπα και βιβλιοθήκες αντικειμένων για τη δημιουργία και 
κατά παραγγελία κατασκευή εφαρμογών CSCW, λαμβάνοντας υπόψη την κινητικότητα 
των χρηστών, ευέλικτες μορφές εργασίας καθώς και τη χρήση υφισταμένων 
συστημάτων πληροφοριών. Σε ειδικά ερευνητικά πεδία περιλαμβάνεται η συνεργασία 
κατά τη συγγραφή, η στήριξη ομαδικών αποφάσεων, ηλεκτρονικές συνεδριάσεις καθώς 
και κοινή καταμερισμένη εργασία. 
Στην περιοχή της διαχείρισης εγγράφων θα αναληφθεί σειρά ερευνητικών 
δραστηριοτήτων. Οι εργασίες για την δημιουργία εγγράφων θα ασχοληθούν με την 
δημιουργία εγγράφων πολυμέσων με συλλογικό και καταμερισμένο τρόπο, με χρήση 
ανόμοιων εργαλείων και συστημάτων, με ένταξη υφισταμένων εγγράφων, 
συμπεριλαμβανομένης της μετατροπής παλαιών εγγράφων επί χάρτου σε ηλεκτρονική 
μορφή, και με την συγκρότηση σύνθετων εγγράφων. 
Ορισμένες πτυχές τεχνικών ανάπτυξης του λογισμικού είναι σημαντικές για τον 
έλεγχο των εκδόσεων, την διαχείριση της λογικής συνάφειας και τη συνδρομή 
συντήρηση-μηχανολογία. Στις εργασίες θα περιληφθούν επίσης ευέλικτη και έγκαιρη 
παραγωγή και εκτύπωση εγγράφων καθώς και η σχέση μεταξύ εγγράφων και μηχανισμών 
διανομής, όπως οι υπηρεσίες ηλεκτρονικού ταχυδρομείου και τηλεομοιοτυπίας, θα 
αναπτυχθούν νέες, πλέον εύχρηστες, μορφές πρόσβασης στην περιοχή της 
αποθήκευσης και ανάκτησης εγγράφων, παράλληλα με νέους τρόπους οργάνωσης της 
αποθήκευσης, της αρχειοθέτησης και της συσσώρευσης εγγράφων, καθώς και τεχνικές 
για την ανάκτηση τμημάτων εγγράφων, όπως εικονογραφήσεων, αποσπασμάτων, 
υποπαραγράφων και σημειώσεων. 
θα πραγματοποιηθούν πρότυπα πειράματα, από κοινού με δραστηριότητες στο πεδίο 
της βέλτιστης πρακτικής. Οι εργασίες θα στοχεύουν στην επιτάχυνση της εκμάθησης 
των βέλτιστων μορφών ολοκλήρωσης των διαφόρων τεχνολογιών στις επιχειρησιακές 
διαδικασίες. Αποσκοπεί ται η εκμάθηση, τόσο των χρηστών όσο και των φορέων 
παροχής τεχνολογίας, με προεξάρχοντα το ρόλο των χρηστών, θα διερευνηθούν 
μέθοδοι ελαχιστοποίησης του αντιληπτού κινδύνου των χρηστών κατά τη θέσπιση και 
εφαρμογή των νέων τεχνολογιών. 
ΣΤΟΧΟΘΕΤΗΜΕΝΗ ΔΕΣΜΗ 
ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ ΣΤΗΝ ΜΕΤΑΠΟΙΗΣΗ 
Για μια οικονομία με υψηλούς μισθούς η απασχόληση στον παραγωγικό τομέα 
βασίζεται στην ταχεία μετατόπιση προς τη κατεύθυνση προϊόντων τεχνολογίας με 
υψηλό μηχανολογικό περιεχόμενο ή προστιθέμενη αξία, καθώς και στην ικανότητα 
των κατασκευαστών για βέλτιστη λειτουργία σε ένα δυναμικά μεταβαλόμενο 
παγκόσμιο δίκτυο επιχειρησιακών εταίρων, προμηθευτών, πελατών και ερευνητών. Η 
εις βάθος αναδιάρθρωση που λαμβάνει χώρα σε ολόκληρη τη βιομηχανία δημιουργεί 
το κλίμα και τις ευκαιρίες για τη μεταβολή αυτή. Νέα κατασκευαστικά υποδείγματα 
εμφανίζονται για τη στήριξη μιας ομαλότερης και περισσότερο ευέλικτης 
προσθήκης: οι συλλογικές αλυσίδες εφοδιασμού, οι νοήμονες μεταποιητικές 
διαδικασίες, η συλλογική εργασία επιβάλλουν όλες τη διαθεσιμότητα προηγμένων ΤΠ 
και επικοινωνιών. 
57 
Οι προηγούμενες εργασίες βασίστηκαν στην αντίληψη της ολοκλήρωσης παραδοσιακών 
λειτουργιών μηχανολογίας. Αυτές οι «ολοκληρωμένες σε υπολογιστή» τεχνολογίες 
της δεκαετίας του 80 έχουν ωριμάσει τώρα επαρκώς ώστε να είναι δυνατή η κατάντη 
εκμετάλλευση τους σε βιομηχανικό περιβάλλον. Εμφανίζεται τώρα ένα νέο έθος 
εργασίας που διαπερνά όλες τις επιχειρησιακές διεργασίες συμπεριλαμβανομένης 
της μεταποίησης και μηχανολογίας· προς τούτο απαιτούνται προηγμένη τεχνολογία 
πληροφοριών και επικοινωνίες (ΤΠΕ) και καθορίζονται, αντίστοιχα, νέες ανάντη 
αναπτύξεις ΤΠΕ. Οι προηγμένες αναπτύξεις ΤΠΕ πρέπει να επηρεαστούν κατά τη 
σύλληψη και έναρξη τους, ώστε να προσφέρουν καλές υπηρεσίες στην ευρωπαϊκή 
βιομηχανική ανταγωνιστικότητα και την ποιότητα ζωής του βιομηχανικού εργάτη. 
0 στόχος των δραστηριοτήτων στον τομέα αυτό είναι να δράσουν, μέσω της 
ανάπτυξης προηγμένων τεχνολογιών πληροφοριών, ως καταλύτης για τις μεταβολές 
αυτές και να συμβάλλουν στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας στις βιομηχανίες 
μεταποίησης, μηχανολογίας και διεργασιών μέσω βελτίωσης της ποιότητας των 
προϊόντων, του κόστους και του χρόνου έως τη διάθεση στην αγορά, 
ανταποκρινόμενες ταυτόχρονα στις περιβαλλοντικές προκλήσεις του 21ου αιώνα. 
Οι βασικές τεχνολογίες γενικής χρήσεως στο πεδίο των ΤΠΕ αναπτύσσονται 
ανεξάρτητα με υψηλές ταχύτητες και η ανάλυψη και ένταξη τους θα εξαρτηθεί από 
την ταχύτητα με την οποία μπορούν να ολοκληρωθούν μέσα σε ένα επιχειρησιακό 
περιβάλλον. Η αρχιτεκτονική μελλοντικών συστημάτων πρέπει να υφίσταται συνεχή 
ανασχεδιασμό με σκοπό να καταστήσει δυνατό στους χρήστες να δρέψουν τα οφέλη 
προηγμένων αναπτύξεων ΤΠ, ενώ πρέπει ταυτόχρονα να καθοριστούν διαδρομές 
μετάβασης με σκοπό την προστασία των επενδύσεων που έχουν πραγματοποιηθεί έως 
τώρα. Οι εργασίες θα προσεγγίσουν και θα ολοκληρώσουν βασικές τεχνολογίες στη 
μηχανολογία λογισμικού, τα ανοικτά συστήματα, το σχεδιασμό με τη βοήθεια 
υπολογιστών, την κατάρτιση μοντέλων για δεδομένα και το σχεδιασμό βάσεων 
δεδομένων, τη μικροηλεκτρονική, τα μικροσυστήματα και, επιλεκτικά, τη 
μηχατρονική. 
Η υλοποίηση επιχειρησιακών στρατηγικών που βασίζονται σε νέα υποδείγματα 
κατασκευής απαιτεί, για μεμονωμένες εταιρίες, επαναδιατύπωση των δομικών 
μονάδων που χρησιμοποιούνται για την ανάπτυξη συστημάτων στήριξης ΤΠ για τη 
μεταποιητική βιομηχανία και τη βιομηχανία διεργασιών, θα υποστηριχθούν 
διατομεακές και πολυεπιστημονικές πρωτοβουλίες ώστε να επιληφθούν προβλημάτων 
γενικού χαρακτήρα, λαμβάνοντας ταυτόχρονα υπόψη τις ειδικές βιομηχανικές 
απαιτήσεις και την ποιότητα ζωής. Οι πρωτοβουλίες αυτές θα επιφέρουν οφέλη σε 
όλη την έκταση του βιομηχανικού φάσματος. 
Οι εργασίες θα συγκεντρωθούν στην εξεύρεση νέων λύσεων ΤΠΕ σε τρεις τεχνικές 
περιοχές με τη στήριξη προκανονιστικών και συνεργατικών δραστηριοτήτων. 
Οι εργασίες στο πλαίσιο ολοκλήρωσης επιχειρήσεων θα συγκεντρωθούν στην παροχή 
μεθόδων και εργαλείων για την υποστήριξη μελέτης και σχεδιασμού συστημάτων 
δομοστοιχείων για τα συστήματα ΤΠ που υποστηρίζουν τις μεταποιητικές και τις 
επιχειρήσεις παραγωγής, θα ενθαρρυνθούν οι προσπάθειες χρηστών και πωλητών για 
την επίτευξη συναίνεσης σε απαιτήσεις και λειτουργικές προδιαγραφές για τα 
συστατικά μέρη των συστημάτων αυτών και θα υποστηριχθούν προηγμένες εφαρμογές 
που στοχεύουν στον έλεγχο καταλληλότητας και τη δοκιμή των αποτελεσμάτων. 
Οι εργασίες στο πεδίο της κατάρτισης μοντέλων για ολοκληρωμένα δεδομένα 
παραγωγής θα συγκεντρωθούν στη μορφοποίηση και τυποποίηση των δομών δεδομένων 
που χρησιμοποιούνται για την περιγραφή προϊόντων και των συστατικών μερών τους, 
επεκτείνωντας έτσι τη λειτουργικότητα των συστημάτων για την κατάρτιση μοντέλων 
δεδομένων παραγωγής σε υψηλότερο σημασιολογικό επίπεδο, περιλαμβανόμενης της 
παρουσίασης και διάδοσης γνώσεων. Τούτο θα επιτρέψει την υποστήριξη από κοινή 
πλατφόρμα των λειτουργιών συντήρησης για ολόκληρη τη διάρκεια ζωής προϊόντων 
και διεργασιών. 
Τόσο η παραγωγικότητα της κατασκευής και των συστημάτων παραγωγής όσο και η 
ικανότητα τους για ασφαλή λειτουργία και χωρίς κινδύνους για την ανθρώπινη ζωή 
ή το περιβάλλον εξαρτώνται από την ποιότητα των συστημάτων ελέγχου τους. Οι 
εργασίες σε θέματα νοήμονος ελέγχου θα συγκεντρωθούν στην ανάπτυξη και 
ολοκλήρωση κατανεμημένων ιεραρχικών συστημάτων ελέγχου, αρχίζοντας από το 
58 
επίπεδο αισθητήρων και επενεργητών, συνεχίζοντας με τον έλεγχο της παραγωγικής 
διαδικασίας και διαλαμβάνοντας, σε υψηλότερο επίπεδο, ζητήματα ροής 
εμπορευμάτων και εντολών μέσα σε ολόκληρα εργοστάσια ή μονάδες καθώς επίσης και 
σε όλη την έκταση της αλυσίδας του λογιστ ικού-οργανωτικού εφοδιασμού. 
0 αριθμός αφομοίωσης της τεχνολογίας που αναπτύσσεται στις τρεις παραπάνω 
περιοχές εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ταχύτητα επίτευξης συμφωνίας σχετικά 
με πρότυπα για τη χρήση των νεοεμφανιζόμενων τεχνολογιών, θα ληφθούν μέτρα για 
να καταστήσουν δυνατό τον πειραματισμό με νεοεμφανιζόμενα πρότυπα, ενώ θα 
αποκατασταθεί στενή σχέση μεταξύ χρηστών και πωλητών για την επιτάχυνση αυτής 
της διαδικασίας, θα ληφθούν μέτρα για τη στήριξη της διάδοσης βέλτιστων 
πρακτικών σε όλες τις περιοχές της Κοινότητας με σκοπό την στήριξη των 
ευρωπαϊκών επιχειρήσεων που συνεργάζονται και που συμμετέχουν στο διεθνή 
ανταγωνισμό. 
59 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ M 
Ενδεικτική κατανομή των προσπαθειών μεταξύ των διαφόρων περιοχών 
Λογισμικό και τεχνολογίες πολυμέσων 22 % 
Κατασκευαστικά μέρη και υποσυστήματα 23 % 
Τεχνολογίες επιχειρησιακών διεργασιών 20 % 
Ολοκλήρωση στη μεταποίηση 
Πρωτοβουλίες ανοικτών συστημάτων μικροεπεξεργαστών 25 Χ 
Υπολογιστές και δίκτυα υψηλών επιδόσεων (HPCN) 
Μακροπρόθεσμη έρευνα 10 % 
Σύνολο 100 % 
60 
ΕΤΑ οτον Touéa των ποοηνυένων επικοινωνιών 
Παράρτημα h Επιοτπμονικοί και TSXVIKOI οτύχοι ΚΑΙ ÏÏSPISÏOUSVQ 
Εισαγωγή: 
Η στήριξη που παρέχει η Ευρωπαϊκή Κοινότητα στην έρευνα και τεχνολογική 
ανάπτυξη στον τομέα αυτό ξεκίνησε το 1988 με το 2ο Πρόγραμμα Πλαίσιο. 
Ενισχύθηκε το 1991 και το 1993 με το 3ο Πρόγραμμα Πλαίσιο. Ο βιομηχανικός 
αυτός τομέας έχει αλλάξει σημαντικά κατά την διάρκεια των τελευταίων ετών, και, 
ως εκ τούτου, ο προσανατολισμός της κοινοτικής στήριξης στην έρευνα και 
ανάπτυξη θα είναι διαφορετικός. Είναι, ωστόσο, ζωτική η συνέχιση της 
κοινοτικής στήριξης των δραστηριοτήτων έρευνας και ανάπτυξης στο τομέα των 
τεχνολογιών προηγμένων επικοινωνιών και υπηρεσιών για τους τρεις παρακάτω 
λόγους : 
Κατ'αρχάς, η εναρμονισμένη ανάπτυξη και εισαγωγή των νέων γενεών συστημάτων και 
υπηρεσιών επικοινωνίας είναι κεφαλαιώδους σημασίας για την εδραίωση της 
εσωτερικής αγοράς: η έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη αποτελούν ουσιαστική βάση 
για την εγκατάσταση διευρωπαϊκών δικτύων επικοινωνιών και υπηρεσιών. Κατά 
δεύτερον , ο τομέας των τηλεπικοινωνιών αποτελεί, από μόνος του, οικονομικό 
τομέα μεγάλης σημασίας καθώς και στήριγμα για όλους τους άλλους οικονομικούς 
τομείς: οι νέες υπηρεσίες ενοποιημένων επικοινωνιών αποτελούν το κλειδί για την 
αύξηση της παραγωγικότητας, τη βελτίωση της βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας, 
την οικονομική ανάπτυξη και τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας. Η χρήση νέων 
υπηρεσιών επικοινωνιών θα επιτρέψουν την κατάρτιση μοντέλων αυξημένης 
εργασιακής ευελιξίας καθώς και την σύγκλιση των τομέων των μέσων μαζικής 
επικοινωνίας, της τηλεοράσεως και των τηλεπικοινωνιών προς διαλογικές υπηρεσίες 
εικόνας. Τρίτον, οι αποφάσεις σχετικά με την ελευθέρωση των τηλεπικοινωνιακών 
υπηρεσιών πριν από το 1998, θα θέσουν νέες προκλήσεις στον τομέα της 
τεχνολογικής ανάπτυξης της διαλειτουργικότητας των δικτύων και των υπηρεσιών 
καθώς και της διαχείρισης των υπηρεσιών αυτών σε πλαίσιο ανταγωνιστικού 
περιβάλλοντος. Η συνέχιση της στήριξης στην έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη σε 
κοινοτικό επίπεδο αποτελεί, ως εκ τούτου, θεμελιώδες τμήμα των πολιτικών της 
Κοινότητας για την εσωτερική αγορά, την βιομηχανική ανάπτυξη, την δημιουργία 
νέων θέσεων εργασίας καθώς και για τον ίδιο τον τηλεπικοινωνιακό τομέα. 
Πλαίσιο: 
Οι προηγμένες τεχνολογίες και υπηρεσίες επικοινωνιών αποτελούν καθοριστικό 
παράγοντα για την εδραίωση της εσωτερικής αγοράς, τη βελτίωση της 
ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων και την ισόρροπη οικονομική 
ανάπτυξη. Οι εν λόγω υπηρεσίες διασφαλίζουν τους απαραίτητους δεσμούς μεταξύ 
της βιομηχανίας, του τριτογενούς τομέα και της αγοράς, αφενός, και μεταξύ των 
περιφερειακών περιοχών και των οικονομικών κέντρων, αφετέρου. Επίσης, 
αποτελούν προϋπόθεση της κοινωνικής συνοχής και της πολιτιστικής ανάπτυξης. 
Οι προηγμένες υπηρεσίες επικοινωνιών πολλαπλασιάζουν τα οφέλη των 
παραδοσιακότερων υπηρεσιών. Ορισμένες μεγάλες εταιρείες έχουν ήδη αντιληφθεί 
ότι με τη χρήση τους μπορούν να μειώσουν το κόστος, να αυξήσουν την 
παραγωγικότητα, να ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητα και να μειώσουν τις 
περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Ωστόσο, στην Ευρώπη, υπάρχει ακόμη διαφορά μεταξύ 
του τεχνολογικού δυναμικού και της πραγματικότητας των εφαρμογών. 
61 
Οι δραστηριότητες που θα αναληφθούν δεν αποτελούν μόνο τη βάση των καινοτομιών 
και το κλειδί της ανταγωνιστικότητας, αλλά, επίσης, συμβάλλουν στην ικανοποίηση 
των αναγκών της ευρωπαϊκής κοινωνίας. Η έρευνα θα επικεντρωθεί στη 
διασυνεργασία, την ενοποίηση και την επαλήθευση της καταλληλότητας μέσω δοκιμών 
φωτονικών και κινητών συστημάτων επικοινωνιών υψηλών ταχυτήτων, και στην 
ανάπτυξη ευφυών υπηρεσιών και δικτύων. Ορισμένες δράσεις θα αναληφθούν, 
ωστόσο, στους τομείς "υψηλής επικινδυνότητας" και "υψηλού δυναμικού" με 
ενδεχόμενα μακροπρόθεσμα οικονομικά και κοινωνικά οφέλη. 
Οι δύο φάσεις του προγράμματος RACE επικεντρώθηκαν στα ενοποιημένα ευρυζωνικά 
δίκτυα και στην επίδειξη του τρόπου αξιοποίησης των δικτύων αυτών από 
υπηρεσίες. Η εργασία του παρόντος προγράμματος θα βασιστεί στα επιτεύγματα και 
θα συμβάλει στην περαιτέρω επιτυχία των ευρωπαϊκών δράσεων στον τομέα αυτόν. 
Ωστόσο, στην περίοδο που θα μεσολαβήσει έως το 1998, υπάρχει ανάγκη μετατόπισης 
του επικέντρου προς την ενίσχυση της καινοτόμου χρήσης. Αυτό θα απαιτήσει 
πολυθεματική προσέγγιση και ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ χρηστών προηγμένων 
τηλεπικοινωνιών στο δημόσιο και στον ιδιωτικό τομέα. 
χρειάζεται, ακόμη κοινοτική υποστήριξη για την τεχνολογική ανάπτυξη σε 
επιλεγμένους τομείς οι οποίοι δεν μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο 
μεμονωμένων προσπαθειών και όπου απαιτούνται κοινές ευρωπαϊκές προδιαγραφές και 
πρότυπα. Αυτοί είναι και οι τομείς που καλύπτει το παρόν πρόγραμμα. 
Η εργασία θα αξιοποιήσει τα επιτευχθέντα αποτελέσματα και το πλαίσιο 
συνεργασίας που έχει δημιουργηθεί μέσω του προγράμματος RACE. Η έμφαση σε 
κοινές λειτουργικές προδιαγραφές και πρότυπα αποτελεί, ακόμη, θέμα ζωτικής 
σημασίας, θα δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στην αλληλεπίδραση τεχνολογικής 
ανάπτυξης και ρυθμίσεων, σε συνεργασία με τους εθνικούς ρυθμιστικούς 
οργανισμούς, προκειμένου να στηριχθεί η συνεχιζόμενη εναρμόνιση των ρυθμιστικών 
καθεστώτων στην Ευρώπη, και να δοθεί η δυνατότητα στις εθνικές αρχές να 
ελέγξουν τις βιομηχανικές και κοινωνικές επιπτώσεις των νέων τεχνολογιών και 
υπηρεσιών. 
Στόχοι του προγράμματος 
Στόχος του προγράμματος είναι η δημιουργία συστημάτων και υπηρεσιών προηγμένων 
επικοινωνιών για την οικονομική ανάπτυξη και την κοινωνική συνοχή της Ευρώπης, 
λαμβάνοντας υπόψη την ταχεία εξέλιξη των τεχνολογιών, τη μεταβαλλόμενη 
ρυθμιστική κατάσταση και τις ευκαιρίες ανάπτυξης των προηγμένων διευρωπαϊκών 
δικτύων και υπηρεσιών. 
Πρέπει να ενισχυθεί η ευρωπαϊκή πολιτική για την έγκαιρη προσφορά και την 
αποτελεσματική χρήση των προηγμένων επικοινωνιών προκειμένου να εδραιωθεί η 
εσωτερική αγορά και να παρασχεθεί η δυνατότητα στην ευρωπαϊκή βιομηχανία να 
ανταγωνιστεί αποτελεσματικά στην παγκόσμια αγορά. Οι εργασίες θα δώσουν τη 
δυνατότητα επανισορρόπησης των δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων στους τομείς 
των επικοινωνιών, των μεταφορών, της ενεργειακής χρήσης και της περιβαλλοντικής 
προστασίας, καθώς και της δοκιμής της παροχής προηγμένων υπηρεσιών. Μαζί με 
τις εργασίες που εκτελούνται στο πλαίσιο του επί μέρους άξονα δράσεων ο οποίος 
αφορά τις τεχνολογίες της πληροφορίας θα δημιουργήσουν την κοινή τεχνολογική 
βάση για τις δράσεις του ειδικού προγράμματος στον τομέα των τηλεματικών 
συστημάτων που αφορούν την έρευνα και ανάπτυξη νέων εφαρμογών, και θα 
προετοιμάσουν το έδαφος για την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής αγοράς υπηρεσιών 
πληροφοριών. 
62 
Οι τομείς της έρευνας 
Οι εργασίες θα εδραιώσουν το ευρωπαϊκό τεχνολογικό προβάδισμα στις ψηφιακές 
ευρυζωνικές επικοινωνίες και θα δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις της 
αποτελεσματικής διαχείρισης δικτύου και παροχής υπηρεσιών στο ποικίλον και 
ανταγωνιστικό περιβάλλον επικοινωνιών. Ιδίως, οι εργασίες θα ενισχύσουν και θα 
συντονίσουν την εμφάνιση ψηφιακών υπηρεσιών πολλών μέσων και ενοποιημένων 
φωτονικών συστημάτων με προοπτική την ευρεία εισαγωγή τους στην Ευρώπη από το 
2000, ούτως ώστε να δημιουργηθεί η απαραίτητη τεχνολογική βάση για την 
εγκατάσταση των "οπτικών" δικτύων", θα διασφαλίσουν, επίσης, την κινητικότητα 
στα σταθερά δίκτυα και μέσω της εισαγωγής, σ'όλη την Ευρώπη, προηγμένων 
ασύρματων συστημάτων ράδιο - και δορυφορικών μεταδόσεων. Στο πλαίσιο αυτό, θα 
δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην πρόσβαση των χρηστών στα δίκτυα, τόσο στα δημόσια 
όσο και τα ιδιωτικά. Τέλος, θα αναπτυχθούν τεχνικές που διασφαλίζουν την 
ακεραιότητα, την εμπιστευτικότητα και τη διαθεσιμότητα πληροφοριών στα 
ολοκληρωμένα συστήματα, ενώ θα επιδειχθεί και η λειτουργία τους. 
Σε όλους τους τομείς, οι επιδείξεις τεχνολογίας και υπηρεσιών θα προσφέρουν την 
ευκαιρία στους χρήστες προηγμένων γενικών υπηρεσιών επικοινωνιών να 
αξιολογήσουν τη δυνατότητα εφαρμογής νέων τεχνολογιών και να επικεντρώσουν τις 
τεχνολογικές εξελίξεις στις ανάγκες τους και σε τομείς ζωτικούς για την 
οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη της Ευρώπης, χάρις στη διατύπωση αυτή των 
επιθυμιών των χρηστών, θα καταστεί δυνατή η ταχεία προσαρμογή των 
δραστηριοτήτων τεχνολογικής ανάπτυξης στις οικονομικές και κοινωνικές αλλαγές, 
οι οποίες έπονται των νέων επιστημονικών ανακαλύψεων και επιτευγμάτων του 
κόσμου των επιστημών. 
θα δοθεί έμφαση στην ενοποίηση συστημάτων, στις δοκιμές χρήσης και στην 
επίδειξη προηγμένων υπηρεσιών, ενώ, παράλληλα, θα καταβληθούν προσπάθειες 
διατήρησης στενών δεσμών με τις εξελίξεις στους τομείς των διευρωπαϊκών 
δικτύων. Οι δοκιμές εφαρμογής θα χρησιμεύσουν για την επίδειξη των δυνατοτήτων 
των προηγμένων επικοινωνιών, στον ιδιωτικό ή δημόσιο τομέα, και θα επιτρέψουν 
την αξιολόγηση των πλεονεκτημάτων από την άποψη της αποτελεσματικότητας, της 
αξιοπιστίας και της μείωσης των περιβαλλοντικών επιπτώσεων, θα δώσουν τη 
δυνατότητα σε ομάδες κοινών ενδιαφερόντων να πειραματιστούν με νεοεμφανιζόμενες 
τεχνολογίες, να αντιμετωπίσουν διαρθρωτικούς και ρυθμιστικούς περιορισμούς όσον 
αφορά την καλύτερη χρήση των προηγμένων επικοινωνιών, να προσδιορίσουν τις 
"βέλτιστες πρακτικές" και να αξιολογήσουν τις επιπτώσεις της μετάβασης προς μία 
οικονομία στην οποία κυριαρχούν οι τεχνικές της πληροφορίας, και η οποία 
χαρακτηρίζεται από την αποκέντρωση της εργασίας μεταξύ απομακρυσμένων 
συνεργατών, καθώς και η δικτύωση των μικρών επιχειρήσεων. 
Αναμένεται ότι οι βασικές δραστηριότητες τεχνολογικής ανάπτυξης θα καλύψουν 
τους κατωτέρω έξι τομείς: 
1. Διαλογικές ψηφιακές και υπηρεσίες πολλών μέσων. 
Οι υπηρεσίες πολλών μέσων, περιλαμβανομένης της τηλεοράσεως, έχουν σημαντικές 
επιπτώσεις στην κοινωνική και πολιτιστική ζωή. Τα ευρωπαϊκά πρότυπα και οι 
πολυγλωσσικές υπηρεσίες αποτελούν ουσιαστικά στοιχεία της κοινωνικής συνοχής 
στην Ευρώπη, ενώ η ύπαρξη ενός ισχυρού τομέα πολλών μέσων θα δημιουργήσει νέες 
δυνατότητες απασχόλησης. Τα ψηφιακά συστήματα θα επιτρέψουν την καλύτερη χρήση 
της υφιστάμενης υποδομής διανομής τηλεοπτικού σήματος, και θα διασφαλίσουν την 
παροχή εικόνων βελτιωμένης ποιότητας και ευκρίνειας (τηλεόραση υψηλής 
ευκρίνειας), θα καταστήσουν δυνατή την αύξηση του αριθμού των προγραμμάτων, 
63 
την αύξηση του αριθμού των ηχητικών διαύλων για πολυγλωσσικά προγράμματα και τη 
δημιουργία προηγμένων διαλογικών οπτικοακουστικών υπηρεσιών. 
Στόχος της εργασίας είναι η ενίσχυση και συντονισμός των ευρωπαϊκών διαλογικών 
ψηφιακών επικοινωνιακών υπηρεσιών πολλών μέσων με στόχο την ευρεία εισαγωγή 
τους από το 2000 και εξής. 
Απώτερος στόχος είναι να καταστεί δυνατή η ενοποίηση των υφισταμένων 
ευρυζωνικών υπηρεσιών, περιλαμβανομένης της επίγειας, της καλωδιακής και της 
δορυφορικής διανομής τηλεοπτικού σήματος, με τις δημόσιες μεταγόμενες ψηφιακές 
υπηρεσίες (ISDN και GSM) για διαλογικές υπηρεσίες πολλών μέσων, και η ανάπτυξη 
δικτύων προς πλήρως συμμετρικές διαλογικές υπηρεσίες πολλών μέσων. Η εργασία 
στοχεύει στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας χρήσης του φάσματος συχνοτήτων, 
την αύξηση του αριθμού των διαύλων και της ποιότητας της υπηρεσίας που 
παρέχεται από όλα τα δίκτυα διανομής τηλεοπτικού σήματος, και την ανάπτυξη 
τεχνολογιών για την ευέλικτη χρήση των ψηφιακών επικοινωνιών βίντεο, 
περιλαμβανομένου του βίντεο υπερυψηλής ευκρίνειας, για σειρά διαφορετικών 
στόχων. 
Η εργασία θα καταστήσει δυνατή την εισαγωγή νέων υπηρεσιών: από την υποστήριξη 
της εξειδικευμένης και επαγγελματικής τηλεργασίας έως τις δημόσιες υπηρεσίες 
ψυχαγωγίας. Η προηγμένη διαλογικότητα αποτελεί προϋπόθεση για την τηλεόραση 
"χpέωση-αvά-θέαμα/pay-pθr-view", την επιλεκτικότερη δημόσια διάδοση της 
πληροφορίας, την άμεση εκπαιδευτική υποστήριξη, τις ηλεκτρονικές υπηρεσίες 
πληροφοριών για το ευρύ κοινό, την σε απευθείας σύνδεση πρόσβαση σε ταινίες, 
την "βιντεοεπιλογή" για την επιλογή πρόσφατου τηλεοπτικού προγράμματος, καθώς 
και διαφημιστικές εκπομπές ανάλογα με τους θεατές και την άμεση εμπορία. Οι 
μεταγόμενες υπηρεσίες βίντεο θα επιτρέψουν την παροχή υψηλής ποιότητας 
εικονοτηλεφωνίας και τηλεεικονοδιάσκεψης σε ευρύ φάσμα οργανισμών, 
περιλαμβανομένων μικρών επιχειρήσεων και ιδιωτών. Με τη ζεύξη σταθμών εργασίας 
πολλών μέσων με τα ψηφιακά δίκτυα υψηλών ταχυτήτων θα καταστεί δυνατή η λήψη 
και η εκπομπή βιντεοταινιών. 
Η εργασία περιλαμβάνει την ανάπτυξη ψηφιακών τεχνολογιών για την αποδοτική 
εκπομπή και λήψη εικόνων διαφορετικής ευκρίνειας για μεγάλες οθόνες και 
φορητούς δέκτες στο πλαίσιο λογικά ακόλουθης ιεραρχίας ψηφιακής εικόνας. Η 
παροχή ενός ισχυρού, ευέλικτου συστήματος πολυπλεξίας θα καταστήσει δυνατές τις 
διάφορες συνθέσεις ροών εικόνας και ήχου στο πλαίσιο ενός διαύλου, θα παράσχει 
τα μέσα ελέγχου της πρόσβασης σε επίπεδο προγράμματος και διαύλου, και θα 
καταστήσει δυνατή την αποτελεσματικότερη χρήση του φάσματος συχνοτήτων. Οι 
τεχνολογικές εξελίξεις αφορούν την κωδικοποίηση εικόνας και διαύλου, την 
πολυπλεξία υπηρεσιών και δομικών μερών, τη διαχείριση του δικτύου και τον 
έλεγχο της πρόσβασης. Επίσης, την ανάπτυξη συστημάτων για την αποτελεσματική 
εκχώρηση συχνοτήτων· αρχιτεκτονικές επικοινωνίας πολλών μέσων· ένα 
διαλειτουργικό σύνολο συστημάτων κωδικοποίησης στην πηγή για αποθήκευση, 
διαβίβαση και παρουσίαση· κοινές τεχνικές κωδικοποίησης διαύλου και διαμόρφωσης 
για ψηφιακή μετάδοση και προηγμένα λειτουργικά συστήματα για τη διαχείριση 
υπηρεσιών επικοινωνίας πολλών μέσων. Τα συστήματα κωδικοποίησης στην πηγή και 
στον δίαυλο θα βασίζονται σε ψηφιακή ιεραρχία διασφαλίζοντας την απαραίτητη 
ευελιξία στην παροχή υπηρεσιών. 
64 
Η εργασία θα περιλαμβάνει, επίσης, την ανάπτυξη προηγμένων συστημάτων συμπίεσης 
της εικόνας για επικοινωνία με μέσα που χρησιμοποιούν περιορισμό του εύρους 
ζώνης, και ανάλυση, κατανόηση και δημιουργία εικόνας για προηγμένες υπηρεσίες, 
όπως η τρισδιάστατη επικοινωνία βίντεο και η "Ιδεατή Παρουσία", θα αφορά την 
ανάπτυξη τεχνολογιών στερεοσκοπικής και τρισδιάστατης παρουσίασης· την 
προηγμένη λήψη, σύνταξη, αποθήκευση και ανάκτηση εικόνων· και προηγμένες 
διαλογικές τεχνικές για τις ψηφιακές υπηρεσίες εικόνας. 
Η εργασία θα συμβάλει σημαντικά στη σύνταξη κοινών ευρωπαϊκών λειτουργικών 
προδιαγραφών και προτύπων, ιδίως στον τομέα των πρωτοκόλλων επικοινωνίας πολλών 
μέσων, και κωδικοποίησης της εικόνας, και θα επιτρέψει την πραγματοποίηση 
οικονομιών κλίμακας που χρειάζεται η ευρωπαϊκή βιομηχανία προκειμένου να 
παραμείνει ανταγωνιστική στις παγκόσμιες αγορές. 
2. Φωτονικές τεχνολογίες. 
Στόχος είναι η ενίσχυση και ο συντονισμός της εισαγωγής των ενοποιημένων 
φωτονικών συστημάτων, περιλαμβανομένης της εξέλιξης της τεχνολογικής βάσης για 
την ανάπτυξη πλήρως οπτικών δικτύων ("Διαφανείς διάδρομοι") στην Ευρώπη έως το 
2000. 
Η εργασία θα αξιοποιήσει την εξαιρετική πρόοδο η οποία έχει επιτευχθεί στον 
τομέα των οπτικών επικοινωνιών την τελευταία δεκαετία. Η ανάπτυξη της 
τεχνολογίας θα διασφαλίσει τη χρήση οπτικών στοιχείων σε όλο το δίκτυο, και για 
τη μεταγωγή αλλά και για τη μετάδοση, αποφεύγοντας τις περιττές μετατροπές 
μεταξύ φωτονικής και ηλεκτρονικής. 
Η εργασία θα περιλάβει την ανάπτυξη τεχνικών για την παροχή ζώνης πολλών 
gigabit (με ελάχιστο κόστος, και ανεξάρτητα από το ρυθμό δυαδικών ψηφίων και 
την απόσταση), την τεχνολογία οπτικής μεταγωγής, την οπτική επεξεργασία και τον 
έλεγχο οπτικού σήματος, θα ορισθούν μέθοδοι και χρονοδιαγράμματα μετάβασης από 
τα σημερινά δίκτυα, που βασίζονται στην ηλεκτρονική μεταγωγή, στα μελλοντικά 
υβριδικά και πλήρως οπτικά δίκτυα, θα αναπτυχθούν εντελώς νέες έννοιες στον* 
τομέα του σχεδιασμού, της διαχείρισης δικτύου και του ελέγχου των φωτονικών 
δικτύων. Τα θεμελιώδη πλεονεκτήματα των φωτονίων από την άποψη των φυσικών 
ιδιοτήτων σε σχέση με τα ηλεκτρόνια θα αποτελέσουν αντικείμενο επίδειξης σε 
ρεαλιστικές εφαρμογές, και σε εργαστήρια αλλά και σε δοκιμές πεδίου. 
θα αξιοποιηθούν νέες έννοιες της κβαντικής οπτικής, της μη γραμμικής δυναμικής, 
των τεχνολογιών femtosecond και της οπτικής επεξεργασίας για την επίτευξη των 
τεχνολογικών ανακαλύψεων της επόμενης γενεάς και για την παροχή δυναμικού 
εύρους ζώνης της τάξεως του terabit για μετά το 2000. θα πραγματοποιηθούν οι 
απαραίτητες μειώσεις κόστους της ευρυζωνικής πρόσβασης προκειμένου να 
αξιοποιηθεί πλήρως ο "Διαφανής διάδρομος", ιδίως για τις δ ι επαφές πελάτη-
δικτύου και για τις δ ι επαφές μεταξύ σταθερών δικτύων και κινητών υπηρεσιών. 0 
σχεδιασμός και η ανάπτυξη της νέας υποδομής δικτύου και δ ι επαφών θα συσχετισθεί 
στενά με τις ευρυζωνικές υπηρεσίες που θα υποστηρίξουν. 
3. Δικτύωση υψηλής ταχύτητας 
Στόχος είναι η παροχή ενοποιημένων δικτύων υψηλών ταχυτήτων πολλών gigabit έως 
το 2000 στους πρωτοπόρους χρήστες της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, σε ερευνητικούς 
οργανισμούς και πανεπιστήμια, καθώς και η προετοιμασία της σε ευρωπαϊκή κλίμακα 
μαζικής παροχής των εν λόγω δικτύων. 
65 
Η τεχνολογική ανάπτυξη και η ανάπτυξη συστημάτων θα υποστηρίξει τις ευρυζωνικές 
υπηρεσίες, περιλαμβανομένων των βιντεοτηλεφώνων, της τηλεργασίας, των υπηρεσιών 
πολλών μέσων και της κοινωνικής περίθαλψης, θα καλύψει δίκτυα στους χώρους των 
πελατών, δημόσια και εταιρικά δίκτυα· τις εξελίξεις στον τομέα της βασικής 
τεχνολογίας έως και πειραματικές εφαρμογές προηγμένων υπηρεσιών. 
θα περιλάβει φάση δραστηριοτήτων ορισμού καθοδηγούμενων από τους χρήστες για 
την περιγραφή των υπηρεσιών και της υποδομής δικτύου που κρίνονται ουσιαστικές 
για την υποστήριξη προηγμένων εφαρμογών. Οι δραστηριότητες θα περιλάβουν 
λεπτομερή ανάλυση του προγραμματισμού χρήσης, του σχεδιασμού του συστήματος, 
της εφαρμογής, καθώς και θέματα διαχείρισης και ελέγχου, θα καταγραφούν οι 
διαφορετικές τεχνολογικές και οικονομικές εναλλακτικές λύσεις μαζί με τις 
τροπολογίες και αρχιτεκτονικές δικτύου, θα ακολουθήσει δεύτερη φάση, κατά την 
οποία θα αναπτυχθούν τα στοιχεία που λείπουν και θα ενσωματωθούν στα 
αποτελέσματα της Ε&Α άλλων τομέων, θα αντιμετωπιστούν όλα τα θέματα δικτύωσης 
που απαιτούνται για επικοινωνίες υψηλών ταχυτήτων (πρωτόκολλα, δρομολόγηση και 
διαχείριση της συμφόρησης). Οι τεχνολογίες ATM (Asynchronous Transfer Mode -
Ασύγχρονος Τρόπος Μεταφοράς) που αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο του RACE θα 
αποτελέσουν το σημείο εκκίνησης, αλλά θα επεκταθούν σε υψηλότερες ταχύτητες και 
χωρητικότητες. 
Κατά την τρίτη φάση, θα υποστηριχθούν δοκιμές διασύνδεσης και επιδείξεις, θα 
προαχθεί η χρήση αξιόπιστων, υψηλής ποιότητας και ασφαλών ευρυζωνικών υπηρεσιών 
δικτύου και θα ενισχυθεί η έγκαιρη και συντονισμένη παροχή υποδομής. Οι 
δραστηριότητες αυτές θα συμβάλουν, επίσης, στην επίλυση διασυνοριακών 
ρυθμιστικών ζητημάτων. Οι δοκιμές θα χρησιμοποιηθούν για την αξιολόγηση της 
διαχείρισης και της λειτουργίας του δικτύου, καθώς και για την εκτίμηση 
παραμέτρων ευελιξίας και αξιοπιστίας, θα αποτελέσουν μια συνολική υποδομή 
δοκιμών που βασίζεται στη διασύνδεση νήσων και υποστηρίζει ευρύ φάσμα 
προηγμένων εφαρμογών και υπηρεσιών. Καθ'όλη τη διάρκεια, οι διάφορες 
τεχνολογίες θα ευθυγραμμίζονται προς τις εξελισσόμενες απαιτήσεις των χρηστών, 
προκειμένου να διευκολυνθεί η αποδοχή τους. 
4. Κινητικότητα και δίκτυα προσωπικών επικοινωνιών 
Στόχος είναι η αντιμετώπιση της προβλεπτής ζήτησης για προσωπικές επικοινωνίες 
πέραν του 2000 καθώς και η δημιουργία των κατάλληλων συνθηκών που θα επιτρέψουν 
στην ευρωπαϊκή βιομηχανία να διατηρήσει το προβάδισμα της στον εν λόγω τομέα. 
Βασικό χαρακτηριστικό των μελλοντικών τηλεπικοινωνιακών δικτύων πρόκειται να 
είναι η δυνατότητα τους να παρέχουν ευρύ φάσμα τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών σε 
έναν όλο και μεγαλύτερο αριθμό κινητών χρηστών. Αναμένεται ότι οι μελλοντικές 
απαιτήσεις για προσωπικές επικοινωνίες θα προσεγγίσουν άνευ προηγουμένου 
επίπεδα, ενώ η ζήτηση "χώρου προσωπικών επικοινωνιών" θα απαιτήσει ριζικά νέα, 
διευρυμένα και αποδοτικά από την άποψη του φάσματος συχνοτήτων δίκτυα, υποδομή 
και εξοπλισμό. 
Η εργασία θα επικεντρωθεί σε λειτουργικές δοκιμές και σε τεχνολογικές πτυχές 
των ενοποιημένων και κινητών ευρυζωνικών δικτύων που έχουν άμεσες επιπτώσεις 
στην παροχή των προηγμένων προσωπικών υπηρεσιών επικοινωνιών. 
66 
Οι δοκιμές θα ελέγξουν την καταλληλότητα των ασύρματων υπο-συστημάτων και 
δομικών μερών δικτύου σε διάφορα περιβάλλοντα (γραφείου, κατοικίας και 
εργοστασίου), θα επιδειχθούν αποδοτικές εφαρμογές και υπηρεσίες σε ανάλογα 
περιβάλλοντα, θα ελεγχθεί η καταλληλότητα της ενοποίησης των διαφόρων δικτύων 
και υπηρεσιών, και θα αποδειχθεί η αποτελεσματικότητα της 61 επαφής, θα 
περιληφθούν, επίσης, η ανάπτυξη και η δοκιμή διαδικασιών συντήρησης, ελέγχου 
της αξιοπιστίας και η από άκρου εις άκρο διαχείριση της ποιότητας της 
υπηρεσίας. Η εργασία θα συμβάλει στην κατάρτιση κοινών προδιαγραφών και 
προτύπων, καθώς και στον εντοπισμό νέων ευκαιριών αγοράς και αναγκών αλλαγής 
στις ρυθμιστικές διαδικασίες και στις προδιαγραφές του εξοπλισμού. 
Η εργασία θα καλύψει, ειδικότερα, τους παρακάτω δύο βασικούς τομείς: 
Όσον αωοοά τα κινητά ευουΕωνικά συστηυατα και υπηΡΕΟίες. οι τεχνολογικές 
εξελίξεις αφορούν την σμίκρυνση, την ενοποίηση δομικών μερών και τεχνικές 
συσκευασίας για χαμηλής ισχύος φορητούς πομποδέκτες, για μετάδοση, λήψη, 
παρουσίαση και τοπική επεξεργασία πληροφοριών πολλών μέσων, θα αναπτυχθούν οι 
ευρυζωνικές τεχνολογίες ραδιοεπικοινωνιών για την από οικονομικής απόψεως 
αποδοτική εκπομπή/λήψη διαλογικών και κατανεμημένων πληροφοριών πολλών μέσων 
μέσω ασύρματων δικτύων, περιλαμβανομένων δορυφορικών και τοπικών δικτύων, με 
βέλτιστη χρήση του φάσματος συχνοτήτων, θα αναπτυχθούν οι προηγμένες 
ηλεκτρικές/οπτικές τεχνολογίες προκειμένου να καταστούν δυνατές οι 
"ραδιοεπικοινωνίες-μεσω-ινών" και οι νέες αρχιτεκτονικές κινητών δικτύων με 
χρήση σημείων διανομής χαμηλής ισχύος και σταθμών βάσεως, θα αναπτυχθούν 
καινοτόμες τεχνικές πολλαπλής πρόσβασης, μαζί με σχετικές τεχνολογίες 
κωδικοποίησης και συμπίεσης, για την αντιμετώπιση των απαιτήσεων της αξιόπιστης 
και ασφαλούς μεταφοράς πολύ μεγάλων όγκων πληροφοριών σε ταχύτητες ανάλογες με 
αυτές των σταθερών ευρυζωνικών δικτύων, θα αναπτυχθούν κρίσιμες τεχνολογίες 
για τα ενοποιημένα δορυφορικά και επίγεια δίκτυα· θα συνταχθούν πρωτόκολλα 
σηματοδότησης και μετάδοσης και θα διενεργηθούν αξιολογήσεις της χωρητικότητας 
τους καθώς και των απαιτήσεων κάλυψης, θα υποστηριχθεί η τυποποίηση με την 
κατάρτιση κοινών λειτουργικών προδιαγραφών για την ενοποίηση/δ ιασυνεργασία των 
κινητών ευρυζωνικών δικτύων (χερσαίων και δορυφορικών) με τα σταθερά δίκτυα. 
Για την ανάπτυξη Tnc évvoiac "χώοου Προσωπικών Επικοινωνιών", θα διερευνηθούν 
προηγμένες τεχνολογίες για επαλήθευση ταυτότητας, ασφάλεια και ιδιωτικότητα με 
τη χρήση προγραμμάτων αναγνώρισης φωνής και/ή προσωπικών έξυπνων καρτών, θα 
αναπτυχθούν τεχνικές διαχείρισης προηγμένων ευρυζωνικών ενοποιημένων δικτύων 
για διαχείριση εντοπισμού/καταγραφής και βάσεων δεδομένων συνδρομητών, θα 
αναπτυχθούν δ ι επαφές ανθρώπου/μηχανής και κοινές λειτουργικές διαδικασίες για 
παροχή προσωποποιημένων υπηρεσιών, πρόσβαση υπηρεσιών και δικτύου, σύνδεση 
κλήσης, έλεγχο υπηρεσίας και χρέωση. 
5. Νοημοσύνη στα δίκτυα και τεχνολογία υπηρεσιών 
Στόχος είναι η ανάπτυξη της τεχνολογίας για ευέλικτη και σε πραγματικό χρόνο 
διαχείριση της υποδομής επικοινωνιών, αντανακλώντας τις απαιτήσεις των χρηστών, 
των φορέων παροχής υπηρεσιών και των φορέων εκμετάλλευσης δικτύου για λύσεις οι 
οποίες ανταποκρίνονται στις ανάγκες των χρηστών, στην εξέλιξη της αγοράς και 
στις τεχνολογικές αλλαγές. 
67 
Ειδικός στόχος της εργασίας στον τομέα της νοημοσύνης στα δίκτυο είναι ο 
εφοδιασμός των δικτύων επικοινωνιών με τα εγγενή χαρακτηριστικά που απαιτούνται 
για την σε πραγματικό χρόνο διαχείριση των επικοινωνιών, περιλαμβανομένων των 
δικτύων, των υπηρεσιών και της πρόσβασης των χρηστών. 
Η Ε&Α σχετικά με την τεχνολογία υπηρεσιών θα προάγει τις έννοιες της βαθμιδωτής 
τυποποίησης των δομικών μερών υπηρεσιών, ως βάση για φθηνότερη, ταχύτερη και 
προσαρμοστικότερη ανάπτυξη υπηρεσιών. Η βαθμιδωτή τυποποίηση αποτελεί τη βάση 
για την δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης και από κοινού χρήσης της υποδομής. 
Επίσης, αποτελεί προϋπόθεση για επενδύσεις χωρίς επιχειρηματικό κίνδυνο 
δεδομένου ότι αποσυνδέει την τεχνολογία από τις λειτουργίες και την ενσωμάτωση 
της στην πραγματοποίηση συγκεκριμένων υπηρεσιών ή εφαρμογών. 
Ως εκ τούτου, η εργασία θα συμβάλει στην ταχεία και ευέλικτη εισαγωγή νέων 
υπηρεσιών στα προηγμένα ευρυζωνικά δίκτυα, και στην αποτελεσματική διαχείριση 
δικτύου και παροχή υπηρεσιών σε ποικίλο και ανταγωνιστικό περιβάλλον 
επικοινωνιών. Αναμένεται ότι θα επιταχυνθεί η παροχή νέων υπηρεσιών κατά 
τουλάχιστον μία τάξη μεγέθους, δημιουργώντας, κατ'αυτόν τον τρόπο, δυνατότητες 
παροχής νέων υπηρεσιών. Όσον αφορά τον χρήστη, το αποτέλεσμα της τεχνολογίας 
υπηρεσιών είναι να καταστεί δυνατή η βελτίωση του ελέγχου στις υπηρεσίες και 
στα μέσα επικοινωνιών που χρησιμοποιούνται: δηλαδή τον συνδυασμό φωνής, 
δεδομένων και εικόνας υπό την μορφή που εκάστοτε απαιτείται. 
Η ανάπτυξη λογισμικού και συστήματος θα επιτευχθεί στο πλαίσιο των δοκιμών 
εφαρμογής, όπου θα εμπλέκονται οι τελικοί χρήστες, οι φορείς παροχής υπηρεσιών 
και οι φορείς εκμετάλλευσης δικτύου, θα αφορά την ανάπτυξη, αξιολόγηση και 
έλεγχο καταλληλότητας αρχιτεκτονικών, μεθόδων και εργαλείων, την ενοποίηση των 
δομικών μερών υπηρεσιών, και τεχνικές διαχείρισης δικτύου και υπηρεσιών, θα 
αναπτυχθούν και θα δοκιμασθούν αυτορυθμιζόμενα συστήματα διαχείρισης για 
"προσαρμόσιμα δίκτυα". 
Η εργασία σχετικά με την μείωση του κύκλου ανάπτυξης των υπηρεσιών θα 
επικεντρωθεί στο συνολικό κύκλο παροχής, από τον ορισμό των αναγκών έως την 
δημιουργία και παροχή υπηρεσιών στο δίκτυο, θα δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην 
διαφανή και αξιόπιστη εισαγωγή υπηρεσιών σε πραγματικά λειτουργικά 
περιβάλλοντα. Η εργασία θα καλύψει την ανάπτυξη και δοκιμή νέων εννοιών 
υπηρεσιών όπου θα λαμβάνονται υπόψη το αυξημένο εύρος ζώνης και η νοημοσύνη στα 
δίκτυα καθώς και η μεγαλύτερη κινητικότητα των χρηστών, θα αναπτυχθούν και θα 
ελεγχθεί η καταλληλότητα δ ι επαφών προγραμματισμού εφαρμογών. Στην εργασία θα 
ληφθούν υπόψη η ετερογένεια των δικτύων, η μετάβαση προς ενοποιημένα δίκτυα, η 
κινητικότητα των χρηστών, η εξέλιξη προς επαναχρησιμοποιήσιμα δομικά μέρη 
υπηρεσιών, και οι ποροβόρες υπηρεσίες όπως η Ιδεατή Παρουσία, θα αναπτυχθούν 
τεχνικές για την ταχεία διενέργεια δοκιμών σχετικά με τη συμμόρφωση υπηρεσιών. 
Η εργασία σχετικά με την τεχνολογία υπηρεσιών θα αφορά τις νέες ανάγκες σε 
περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από την ταχεία αύξηση της ποικιλίας. Η εργασία 
θα περιλάβει την κατάρτιση κοινών λειτουργικών προδιαγραφών και κωδίκων 
δεοντολογίας για την τεχνολογία ενοποιημένων υπηρεσιών. Η εργασία σχετικά με 
περιβάλλοντα δημιουργίας υπηρεσιών θα περιλαμβάνει την ανάπτυξη οργανωτικών 
πλαισίων και τεχνολογιών για την επαναχρησιμοποίηση δομικών μερών υπηρεσιών. 
68 
Η εργασία σχετικά με θέματα χρηστών θα περιλαμβάνει την ανάπτυξη τεχνολογιών 
και συστημάτων για την αύξηση του ελέγχου των χρηστών επί των υπηρεσιών, την 
ενσωμάτωση τους, και τη χρήση των πόρων· την εργονομική έρευνα σχετικά με τη 
χρήση των υπηρεσιών και τεχνικές για την προσαρμοστική αλληλεπίδραση χρήστη-
υπηρεσίας. 
Η εργασία θα εκτελεσθεί σε συνδυασμό με αυτή του τομέα 6 σχετικά με την 
ασφάλεια των επικοινωνιακών συστημάτων, και με τις πτυχές ασφάλειας της 
πρόσβασης στους πόρους. Λειτουργικές προδιαγραφές και δεοντολογικοί κώδικες 
του τομέα αυτού εργασίας θα υποστηρίξουν τη διαδικασία τυποποίησης. 
6. Ποιότητα και ασφάλεια των υπηρεσιών και συστημάτων επικοινωνιών 
Στόχος είναι η διερεύνηση και ανάπτυξη τεχνολογιών για οικονομικά βιώσιμες και 
λειτουργικά ικανοποιητικές λύσεις στις απαιτήσεις για υπηρεσίες και συστήματα 
υψηλής ποιότητας και ασφαλή. 
Η ποιότητα της υπηρεσίας και η ασφάλεια σχετίζονται στενά. Πρέπει να προταθούν 
εύχρηστες, αξιόπιστες και μακροπρόθεσμες λύσεις, των οποίων η ασφάλεια θα 
αποτελεί ουσιαστικό χαρακτηριστικό. Οι πληροφοριακές υπηρεσίες απαιτούν 
ιδιαίτερη προσοχή όσον αφορά την επεξεργασία των πληροφοριών, και άμεσα, μέσω 
της χρησιμοποιούμενης τεχνολογίας (λειτουργικότητα), και έμμεσα, μέσω της 
ποιότητας του σχεδιασμού, της ανάπτυξης και της λειτουργίας του συστήματος 
(ασφάλεια). 
Η εργασία αφορά τον δημόσιο μη απόρρητο τομέα. Ως εκ τούτου, θα σχετίζεται με 
την πλειοψηφία των επαγγελματικών κλάδων, τις δημόσιες διοικήσεις και το κοινό 
εν γένει, θα μελετηθούν οι παραδοσιακές απαιτήσεις για ακεραιότητα και 
αξιοπιστία των επικοινωνιών (που αφορά τη βεβαιότητα ότι η πληροφορία 
παραλαμβάνεται όπως ακριβώς μεταδίδεται) και εμπιστευτικότητα (ή ιδιωτικότητα), 
καθώς και άλλα χαρακτηριστικά, όπως η μη άρνηση αναγνώρισης (ανεξαρτήτως του 
εάν ο αποστολέας είναι πράγματι αυτός που διατείνεται πως είναι ή ότι ο 
παραλήπτης δεν μπορεί εκ των υστέρων να αρνηθεί την παραλαβή) και οι 
ηλεκτρονικές υπογραφές. Το σύνολο αυτό των χαρακτηριστικών, αφ'ης στιγμής 
διατεθεί στο κοινό, θα δώσει τη δυνατότητα στην επιχειρηματική κοινότητα να 
διεκπεραιώνει την μεγάλη πλειοψηφία των συναλλαγών της με ηλεκτρονικό τρόπο. 
Στον τομέα της εμπιστευτικότητας αναγνωρίζεται ότι απαιτούνται λύσεις συμβατές 
με την εθνική ασφάλεια και τη διατήρηση της δημοσίας τάξεως. 
Οι ισχυροί δεσμοί μεταξύ της ποιότητας της υπηρεσίας και της ασφάλειας 
συνεπάγονται την ανάπτυξη μιας λογικά ακόλουθης τεχνικής προσέγγισης. Η 
αξιοπιστία προϋποθέτει την ύπαρξη ασφαλών δικτύων και υπηρεσιών. Η εργασία θα 
επικεντρωθεί στις τεχνολογικές εξελίξεις για την βελτίωση της ποιότητας της 
υπηρεσίας, στην ασφάλεια όλων των κατανεμημένων συστημάτων πληροφοριών, 
δίδοντας ιδιαίτερη προσοχή στην οικονομική απόδοση, θα διερευνήσει εγγενείς 
τεχνικές έγκαιρης προειδοποίησης και αναφοράς χωρίς λάθη, καθώς και μηχανισμούς 
ευέλικτων αποκρίσεων. Οι τελευταίοι θα αναπτυχθούν, όπου κριθεί κατάλληλο, ως 
μέσο προστασίας των δημόσιων με βάση - το - δίκτυο υπηρεσιών και εφαρμογών 
έναντι παρεμβολών και απώλειας της διαθεσιμότητας. 
69 
Όσον αφορά την Ποιότητα της Υπηρεσίας, η τεχνολογική ανάπτυξη αποτελεί 
προϋπόθεση για τη βελτίωση της δυνατότητας χρήσης και την αύξηση της 
αξιοπιστίας στον τομέα των κατανεμημένων υπηρεσιών και των υπηρεσιών πολλαπλών 
μέσων. Η Ε&Α θα πραγματευθεί νέες αρχιτεκτονικές για την παροχή αοφα\&ν 
ευρυζωνικών υπηρεσιών. Σχετικά με τις ασφαλείς επικοινωνίες, η Ε&Α θα 
πραγματευθεί την ευέλικτη διαχείριση της ασφάλειας σε ανοικτό, παγκόσμιας 
κλίμακας δίκτυο και περιβάλλον υπηρεσιών. Για την βελτίωση της αξιοπιστίας, οι 
τεχνολογικές εξελίξεις αφορούν τη μελέτη μηχανισμών ασφαλών έναντι της 
αστοχίας, καθώς και αυτορρυθμιζόμενων δικτύων και υπηρεσιών. 
Η εργασία θα συμπληρώσει αυτήν άλλων τομέων του προγράμματος και άλλων ειδικών 
προγραμμάτων και θα περιλαμβάνει διερευνήσεις, επιδείξεις, πειράματα και 
δοκιμές των ενοποιημένων συστημάτων. Τα αποτελέσματα θα περιλαμβάνουν Κοινές 
Λειτουργικές Προδιαγραφές, Κώδικες Δεοντολογίας και θα συμβάλουν στην 
τυποποίηση. 
Οριζόντιες δράσεις: 
Δημιουργία συναίνεσης και συντονισμός των εθνικών και περιφερειακών 
δραστηριοτήτων για την ενίσχυση και προαγωγή της ευρυζωνικής υποδομής και της 
ανάπτυξης υπηρεσιών. 
Οι ενέργειες αυτές, οι οποίες αφορούν την εργασία όλων των τομέων, 
περιλαμβάνουν τον συντονισμό των έργων ΕΤΑ, συντονισμό με τους οργανισμούς 
ευρωπαϊκής τυποποίησης και στρατηγικού προγραμματισμού^), συντονισμό με 
δραστηριότητες των COST και EUREKA, καθώς και συντονισμό με δράσεις οι οποίες 
χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο του ΕΤΠΑ, ΕΤΑ, ETE και των ταμείων συνοχής. 
Οι συντονισμένες δράσεις και τα συνοδευτικά μέτρα θα επικεντρωθούν στις 
κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις των προηγμένων επικοινωνιών. Οι 
ενέργειες αυτές θα τονίσουν τις ευκαιρίες επανισορρόπησης των επενδύσεων, και 
στο δημόσιο και στον ιδιωτικό τομέα, μεταξύ του τομέα των τηλεπικοινωνιών και 
του τομέα των μεταφορών με στόχο την εξοικονόμηση ενέργειας και την προστασία 
του περιβάλλοντος, θα περιλαμβάνουν τον εντοπισμό και τον ορισμό των 
προηγμένων υπηρεσιών οι οποίες θα παρέχονται σ' όλη την Ευρώπη, καθώς και την 
αξιολόγηση των επιπτώσεων τους. θα αναληφθούν ειδικές δραστηριότητες για την 
βελτίωση της ενημέρωσης σχετικά με τα πλεονεκτήματα που προκύπτουν από την 
ύπαρξη των νέων υπηρεσιών. 
Ειδικές δράσεις στον τομέα της διεθνούς συνεργασίας 
Οι περισσότερες επαγγελματικές δραστηριότητες έχουν παγκόσμιο χαρακτήρα και, ως 
εκ τούτου, οι τηλεπικοινωνίες πρέπει να σχεδιάζονται με γνώμονα τη διαπίστωση 
αυτή. Οι συγχωνεύσεις που πραγματοποιούνται σε σημαντικούς βιομηχανικούς 
κλάδους, περιλαμβανομένων των τηλεπικοινωνιών, τονίζουν την παγκόσμια αυτή 
διάσταση. Οι ειδικές δράσεις για την υποστήριξη της διεθνούς συνεργασίας 
πρέπει να επικεντρωθούν στην ανάπτυξη εφαρμογών και την διαχείριση δικτύου, ενώ 
θα περιορίζονται σε τομείς στους οποίους υπάρχει σαφώς κοινό συμφέρον. 
Ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί σε συνεργέ ι ες με την πρωτοβουλία National 
information Infrastructure στις ΗΠΑ και με παρόμοιες δραστηριότητες στην 
Ι απών(α. 
1) ETSI, CEN/CENELEC, EURESCOM και ΕΤΝΟ 
70 
Οι ενέργειες αυτές θα παράσχουν, επίσης, το πλαίσιο στενότερης συνεργασίας με 
πρωτοβουλίες στην Ανατολική και Κεντρική Ευρώπη, περιλαμβανομένων αυτών που 
χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο πρωτοβουλιών των PHARE, TAC ΙS και EBRD. Η 
υποστήριξη των προηγμένων πειραμάτων επικοινωνιών τα οποία βασίζονται στην 
"ενδεδειγμένη τεχνολογία" με στόχο τη σύνδεση οργανισμών της Ανατολικής και 
Δυτικής Ευρώπης, τη στιγμή που η Ανατολική και Κεντρική Ευρώπη διέχεται μία 
κρίσιμη περίοδο αναδιοργάνωσης, θα συμβάλει στην επιτάχυνση της μεταφοράς 
τεχνογνωσίας, θα ενισχύσει την εγχώρια οικονομική ανάπτυξη και θα ανοίξει νέες 
δυνατότητες για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις. Επίσης, θα ληφθούν ειδικά μέτρα 
για τη διευκόλυνση των ανταλλαγών επιστημόνων και ερευνητών μεταξύ Ανατολικής 
και Δυτικής Ευρώπης στο πλαίσιο ορισμένων έργων Ε&Α και δοκιμών. 
Ειδικές δράσεις για τη διάδοση και αξιοποίηση των αποτελεσμάτων και για την 
επαγγελματική κατάρτιση στις προηγμένες τεχνολογίες επικοινωνιών και την 
διαχείριση υπηρεσιών. 
Οι δράσεις αυτές θα περιλαμβάνουν την οργάνωση θερινών τμημάτων, σεμιναρίων, 
εργαστηρίων και την υποστήριξη επιλεγμένων διεθνών συνεδρίων, θα προβλεφθούν, 
επίσης, επαγγελματικές ανταλλαγές επιστημόνων μεταξύ των κρατών μελών της 
Κοινότητας, για περιορισμένες περιόδους έρευνας στο πλαίσιο των έργων. 
θα καταβληθεί ιδιαίτερη προσπάθεια για την αποτελεσματική αξιοποίηση των νέων 
τεχνολογιών και υπηρεσιών μέσω ενός προγράμματος δημοσίων επιδείξεων και 
εκθέσεων. 
71 
Παράρτημα 11 
Ενδεικτική κατανομή της προσπάθειας μεταξύ των διαφόρων τομέων 
ΤΟΜΕΑΣ % χρηματοδότησης 
1. Διαλογικά ψηφιακά συστήματα και 22 - 26 % 
υπηρεσίες πολλών μέσων (περιλαμβανομένων 
διαλογικών ψηφιακών συστημάτων 
βίντεο/τηλεόρασης) 
2. Φωτονικές τεχνολογίες 17 - 19 % 
3. Δικτύωση υψηλής ταχύτητας 11 - 13 Χ 
4. Κινητικότητα και δίκτυα προσωπικών 18 - 20 Χ 
επικοινωνιών 
5. Νοημοσύνη στα δίκτυα και τεχνολογία 15 - 17 Χ 
υπηρεσιών 
6. Ποιότητα και ασφάλεια των υπηρεσιών 6 - 8 Χ 
και συστημάτων επικοινωνιών 
Οριζόντιες δράσεις 4,5 - 5,5 Χ 
ΣΥΝΟΛΟ 100Χ1) 
Η κατανομή αυτή δεν αποκλείει την δυνατότητα κάποιο έργο να αφορά διαφορετικούς 
τομείς. 
72 
- 75 -
ΕΤΑ σνετικά ue TIC τηλευατιχέο eoaouovéc κοινού ενδιaoéoovToc 
ngpaPTnug I 
Επιοτηυονικοί και τεγνικοί στόνοι και πεοιεγόυενο του ποονοάυυατο<» 
Εισαγωγή 
Τρείς ουσιαστικοί λόγοι δικαιολογούν τη συνέχιση και την ενίσχυση των 
δραστηριοτήτων ΕΤΑ την τηλεματική, η οποία εισήχθη, ως θέμα, στο τρίτο 
πρόγραμμα-πλαΙσιο: 
* Στήριξη της απασχόλησης 
Στην ιδιαίτερα δύσκολη οικονομική και κοινωνική συγκυρία που διανύει η 
Ευρωπαϊκή Κοινότητα, πρέπει να δοθεί προτεραιότητα σε εκείνες τις 
δράσεις ΕΤΑ οι οποίες είναι σε θέση να ενισχύσουν την απασχόληση και να 
δημιουργήσουν νέες θέσεις εργασίας σε τομείς οι οποίοι απαιτούν 
εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό. Σ' αυτή την κατηγορία κατατάσσεται η 
ΕΤΑ σχετικά με τις τηλεματικές εφαρμογές. Πράγματι, στόχος της έρευνας 
αυτής είναι η ικανοποίηση κοινωνικών αναγκών ζωτικής σημασίας χάρη σε 
νέες τηλεματικές υπηρεσίες οι οποίες επιτρέπουν, π.χ., την ευχερή 
πρόσβαση στην εκπαίδευση ή την συνεχή κατάρτιση από απόσταση 
(τηλεκατάρτιση), την αποτελεσματικότερη διαχείριση της οδικής 
κυκλοφορίας και την καλύτερη χρήση της υποδομής των μεταφορών ή, ακόμη, 
την αύξηση της αυτονομίας των ηλικιωμένων και των αναπήρων. Πρόκειται 
για νέες αγορές, με μεγάλες δυνατότητες ανάπτυξης, και με λιγότερες 
πιθανότητες απομάκρυνσης των δραστηριοτήτων τους εκτός της Ευρώπης, 
δεδομένου ότι η εγγύτητα τις περισσότερες φορές αρμόζει στην ίδια τη 
φύση των νέων τηλεματικών υπηρεσιών. 
* Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας 
Στο πλαίσιο του διεθνούς ανταγωνιστικού περιβάλλοντος το οποίος 
χαρακτηρίζεται από την παγκόσμια διάσταση των δραστηριοτήτων και την 
γεωγραφική μετατόπιση των θέσεων εργασίας, η ΕΤΑ σχετικά με τις 
τηλεματικές εφαρμογές είναι δυνατόν να συμβάλει στην ενίσχυση της 
ανταγωνιστικότητας της κοινοτικής βιομηχανίας τουλάχιστον σε τρία 
επίπεδα. Κατ''αρχάς, η έρευνα αυτή προσφέρει συγκεκριμένες διεξόδους, 
και όσον αφορά την αγορά αλλά και τις θέσεις εργασίας, στην έρευνα που 
τοποθετείται ανάντη των κομιστικών δικτύων (bearer-networks) ή του 
εξοπλισμού και των υπηρεσιών γενικής φύσεως στον τομέα της πληροφορικής 
και των επικοινωνιών. Με άλλα λόγια, η ΕΤΑ σχετικά με τις τηλεματικές 
εφαρμογές διασφαλίζει την αξιοποίηση των επενδύσεων ΕΤΑ οι οποίες έχουν 
ήδη πραγματοποιηθεί, ή είναι υπό εκτέλεση, στο πλαίσιο έρευνας σχετικά 
με τις τεχνολογίες της πληροφορίας ή των προηγμένων επικοινωνιών. Επί 
πλέον, οι τηλεματικές εφαρμογές που αναπτύσσονται κατ' αυτό τον τρόπο 
επιτρέπουν την βελτίωση, από οικονομικής απόψεως, της χρήσης της 
υπάρχουσας ή μελλοντικής υποδομής πληροφορίας και επικοινωνίας. Τέλος, 
η ΕΤΑ σχετικά με τις τηλεματικές εφαρμογές κοινού ενδιαφέροντος 
συμβάλλει σε καινοτομίες οι οποίες επιτρέπουν τον έλεγχο των 
λειτουργικών δαπανών των δημοσίων διοικήσεων και ορισμένων συλλογικών 
υπηρεσιών οι οποίες αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα της ευρωπαϊκής 
κοινωνίας, π.χ. στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης και, 
κυρίως, της υγειονομικής περίθαλψης. Έτσι, οι προβλεπόμενες πρόοδοι 
στον τομέα της τηλεματικής ιατρικής επιτρέπουν μειωμένη προσφυγή στην 
εισαγωγή στα νοσοκομεία, χάρη στην περίθαλψη και τις ιατρικές 
γνωματεύσεις που θα παρέχονται κατ' οίκον στους ασθενείς. 
* Υλοποίηση της ενδιάμεσης εκθέσεως αξιολογήσεως του πρώτου προγράμματος 
ΕΤΑ στον τομέα της τηλεματικής 
Η έκθεση αυτή, η οποία ολοκληρώθηκε το φθινόπωρο του 1993, συνιστά τη 
συνέχιση των δραστηριοτήτων αυτών, με προοπτική δεκαετίας και σημαντική 
ενίσχυση του προϋπολογισμού τους. 
73 
1. ΠΛΑΙΣΙΟ 
Οι τεχνολογίες της πληροφορίας και των επικοινωνιών (ΤΠΕ), οι οποίες 
εξελίσσονται με ταχύ ρυθμό και συνεχώς, είναι σε θέση, όταν συνδυάζονται στο 
πλαίσιο συνόλων συχνά πολύπλοκων., να προσφέρουν οε διάφορες κατηγορίες χρηστών, 
ιδίως οτι ς δημόσιες υπηρεσίες και τους ιδιώτες, ευρύ φάσμα νέων προϊόντων κιι 
υπηρεσιών που ανταποκρίνον αί σε θεμελιώδεις οικονομικές και κοινωνικές 
ανάγκες. Ως "τηλεματικές εφαρμογές" νοείται το ούνολο των συστημάτων (υλικό και 
λογισμικό) και υπηρεσιών (τηλε-κατάρτιση, τηλε-εργασία, τηλε-ιατρική, τηλε-
διαχείριση της οόικής ή εναέριας κυκλοφορίας, κ.λπ.) που απορρέει από τον εν 
λόγω συνδυασμό. 
Η έρευνα KCI τεχνολογική ανάπτυξη (ΕΤΑ) σχετ;κά με τις τηλεματικές εφαρμογές 
επιτρέπει τη δημιουργία σχέσεων μεταξύ των επιτεύξεων των ΤΠΕ και των αναγκών 
των χρηστών. Κατ' αυτό τον τρόπο συμβάλλει στην εξέλιξη των τηλεματικών 
συστημάτων και υπηρεσιών συναρτήσει της τεχνολογίας, διευκολύνοντας, 
ταυτόχρονα, τη χρήση τους. Q* επιπτώσεις της έρευνας αυτής ενδέχεται να είναι 
σημαντικές, οτο βαθμό που οι προτεινόμενες τηλεματικές λύσεις είναι 
προσαρμοσμένες στις ανάγκες των χρηστών και που λαμβάνεται υπόψη η ανάγκη 
διαλειτουργικότητας σε ευρωπαϊκό επίπεδο. 
Πράγματι, η ευτυχής διάδοση της τηλεματικής στην Ευρώπη θα διασφαλίσει την 
βελτίωση των συνθηκών ζωής και εργασίας των Ευρωπαίων, θα βελτιώσει την 
οργάνωση των δραστηριοτήτων των επιχειρήσεων και των δημοσίων διοικήσεων, θα 
προσδώσει νέα δυναμική στην ανάπτυξη που θα ευνοήσει την απασχόληση βάσει νέων 
προϊόντων και υπηρεσιών, θα εδραιώσει την εσωτερική αγορά και θα ενισχύσει την 
οικονομική και κοινωνική συνοχή της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. 
εξάλλου, βασιζόμενη στα αποτελέσματα άλλων ερευνητικών προγραμμάτων για τις 
ΤΠΕ, η κοινοτική ΕΤΑ σχετικά με τις νέες τηλεματικές εφαρμογές θα συμβάλει, 
κατ' αυτό τον τρόπο, στην αξιοποίηση των δαπανών στις οποίες έχει ήδη προβεί η 
Κοινότητα στο πλαίσιο προγραμμάτων όπως το ESPRIT ή το RACE. 
Δύο είναι οι στόχοι του ερευνητικού προγράμματος σχετικά με τις τηλεματικές 
εφαρμογές κοινού ενδιαφέροντος. 0 πρώτος, ήδη παραδοσιακός, είναι η βελτίωση 
της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας· ο άλλος, ο οποίος έχει 
πρόσφατα εισαχθεί στη συνθήκη γ sa την ευρωπαϊκή ένωση, αφορά την προαγωγή 
εκείνων των ερευνητικών δράσεων που είναι απαραίτητες για τις υπόλοιπες κοινές 
πολιτικές. Δεδομένης της φύσεως του προγράμματος, το οποίο πρέπει να 
προσανατολιστεί προς τους χρήστες, ο νέος αυτός στόχος πρόκειται να θεωρηθεί 
στόχος προτεραιότητας. 
Η αναληφθείσα ΕΤΑ θα βασιστεί στην εμπειρία από το τρίτο πρόγραμμα-πλαίσιο· 
ωστόσο, η έμφαοη θσ δοθεί όχι στην "τηλεματική δεδομένων" αλλά στη νέα 
"τηλεματική πολλών μέσων" η οποία περιλαμβάνει το σύνολο των κατανεμημένων και 
διαλογικών εφαρμογών πολλών μέσων. Επιπλέον, θα δοθεί ιδιαίτερη σημασία όχι 
μόνο στις ανάνκες των χρηστών, αλλά και οτην αναζήτηση όσο το δυνατόν 
ι.<•· •...; < .".•·.->• :<••'·•;• î-'ci *.;Μ κο;,ομ<κών λύοεων. Οί τρεις νέοι αυτοί 
,.,Λ.ϋΛί^Α,ϋμυ. iOA^utv ά*ι μόνο γ sa το πρόγραμμα στο σύνολο του, αλλά, επίσης, 
Υ'α καθένα από τα έργα που το απαρτίζουν. 
Προσανατολισμοί σχετικά υε την εκτέλεση των έργων 
Για κάθε έργο θα ακολουθηθεί διαδικασία η οποία περιλαμβάνει πέντε φάσεις, ενώ 
9α υπάρξει στενή συνεργασία με τους χρήστες σε όλα τα στάδια του έργου. 
Κατ' αρχάς, θα δοθεί προτεραιότητα στον ορισμό των ειδικών αναγκών των χρηστών, 
είτε αυτές έχουν διατυπωθεί είτε όχι. Οι χρήστες περιλαμβάνουν ευρύ φάσμα 
οργανισμών» όπως οι δημόσιες διοικήσεις ή οι επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν την 
τηλε-εργασία, αλλά και πολλές κατηγορίες προσώπων, όπως οι ερευνητές, οι 
βιβλιοθηκάριοι, το ιατρικό προσωπικό, οι ελεγκτές της εναερίου κυκλοφορίας, οι 
ανάπηροι οι οποίοι είναι υποχρεωμένοι να χρησιμοποιούν σταθμούς πολλών μέσων σε 
δίκτυο. 
74 
Δεύτερον, οι ανάγκες αυτές θα οδηγήσουν, από τηλεματικής απόψεως, στον ορισμό 
συνόλου λειτουργικών προδιαγραφών οι οποίες πρέπει να ανταποκρίνονται στις 
κοινές απαιτήσεις των χρηστών. Οι προδιαγραφές αυτές πρέπει, επίσης, να 
διασφαλίσουν τη διαλειτουργικότητα του εξοπλισμού και των τηλεματικών υπηρεσιών 
σε ευρωπαϊκό επίπεδο. 
Τρίτον, βάσει των ανωτέρω, θα δημιουργηθούν μονάδες επίδειξης, προ-
ανταγωνιστικού, προ-τυποποιητικού και προ-νομοθετικού χαρακτήρα, στο πλαίσιο 
δραστηριότητας ΕΤΑ στόχος της οποίας είναι η ενοποίηση τεσσάρων τύπ^ν 
στοιχείων. Τα τρία πρώτα είναι γενικής φύσεως, ενώ το τελευταίο αφορά ειδικά ro 
έργο. Πρόκειται για γενικά δίκτυα (πχ, τα δίκτυα επικοινωνίας υψηλών ταχυτήτων, 
είτε οπτικών ινών είτε δορυφορικά), γενικό εξοπλισμό (σταθμούς εργασίας πολλών 
μέσων, φορητά μέσα αποθήκευσης και επεξεργασίας δεδομένων, κ.λπ.), γενικές 
υπηρεσίες (πχ, το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο πολλών μέσων, η τηλε-πρόσβαση σε 
δεδομένα ή σε γνώσεις, οι δυνατότητες διαλογικής προσομοίωσης και τα ιδεατά 
περιβάλλοντα), και, τέλος, ειδικό υλικό εξοπλισμό και λογισμικό. Τα τελευταία 
αυτά στοιχεία θα αποτελέσουν αντικείμενο ειδικής δραστηριότητας ΕΤΑ στο πλαίσιο 
του υπόψη έργου, ούτως ώστε το ενοποιημένο σύνολο να ανταποκρίνεται πλήρως στις 
ανάγκες των χρηστών. Ωστόσο, για να διασφαλιστεί η οικονομική αποδοτικότητα της 
αναπτυσσόμενης εφαρμογής, κρίνεται ότι πρέπει να μεγιστοποιηθεί η προσφυγή 
στους τρεις πρώτους τύπους στοιχείων που είναι το αποτέλεσμα άλλων ερευνητικών 
προγραμμάτων, ιδίως του RACE και του ESPRIT. Θα δημιουργηθεί, συνεπώς, στενή 
σχέση μεταξύ του συνόλου των ερευνητικών προσπαθειών που καλύπτονται από τον 
πρώτο άξονα του τέταρτου προγράμματος πλαισίου. Επιπλέον, το ίδιο θα συμβεί με 
τους φορείς εκμετάλλευσης των δημόσιων και ιδιωτικών δικτύων επικοινωνίας, τους 
φορείς παροχής υπηρεσιών, και τις εταιρείες στον τομέα της ηλεκτρονικής και της 
πληροφορικής. 
Τέταρτον, θα ελεγχθεί η καταλληλότητα αυτών των μονάδων επίδειξης από 
αντιπροσωπευτικές ομάδες χρηστών, εμπλέκοντας σε μεγαλύτερο βαθμό απ' ό,τι στο 
παρελθόν τους αρμόδιους δημόσιους και ιδιωτικούς οργανισμούς, προκειμένου να 
διευκολυνθεί η εκ των υστέρων διάδοση των νέων τηλεματικών αυτών εφαρμογών. Οι 
δοκιμές αυτές ελέγχου της καταλληλότητας θα απαιτήσουν, πολύ συχνά, 
ανασκοπήσεις, είτε για να αναθεωρηθούν οι λειτουργικές προδιαγραφές που 
επελέγησαν σε προγενέστερα στάδια, είτε για να ολοκληρωθούν οι εργασίες ΕΤΑ 
σχετικά με τα ειδικής φύσεως δομικά μέρη, είτε, ακόμη, για να επανεξεταστούν οι 
στόχοι των ανάντη ερευνητικών προγραμμάτων σχετικά με τις ΤΠΕ. 
Τέλος, με το πέρας της επαναληπτικής αυτής διαδικασίας, οι επικυρωθείσες 
εφαρμογές θα συνοδεύονται από πρόγραμμα αξιοποίησης των επιτευχθέντων 
αποτελεσμάτων, από συστάσεις προς τα ινστιτούτα τυποποίησης και τους 
νομοθετικούς φορείς, και από πρακτικό οδηγό για την επιτυχημένη υλοποίηση των 
νέων αυτών τηλεματικών εφαρμογών. 
Κατευθυντήριοι άΕονεο σχετικά υε την εκτέλεση του συνόλου των δραστηριοτήτων 
Θα συνεχιστεί η προσπάθεια να ληφθούν περισσότερο υπόψη οι ανάγκες των χρηστών 
και να επιτευχθούν αποδοτικότερες, από οικονομικής απόψεως, λύσεις κατά την 
εκτέλεση του συνόλου των ερευνητικών προγραμμάτων στον τομέα της τηλεματικής. 
Ιδίως, θα αποφευχθούν οι δαπανηρές επαναλήψεις ερευνητικών προσπαθειών και θα 
επιδιωχθεί η μέγιστη χρησιμοποίηση κοινών στοιχείων σε εφαρμογές οι οποίες 
είναι παρόμοιες αλλά αφορούν διαφορετικούς τομείς ΕΤΑ. Οι πτυχές αυτές συνοχής 
του συνόλου και οικονομικής αποδοτικότητας αποτελούν τον λόγο ύπαρξης του 
πολυθεματικού τηλεματικού ερευνητικού προγράμματος. 
Η διαδικασία που ακολουθήθηκε κατά την εκτέλεση του τρίτου προγράμματος δράσης 
ήταν, κυρίως, εμπειρική. Σε κάθε θεματικό τομέα υπήρξαν συχνές συναντήσεις 
συντονιστικού χαρακτήρα μεταξύ υπευθύνων των έργων οι οποίες διαμόρφωσαν το 
πλαίσιο ανταλλαγής πληροφοριών, γεγονός που συνέβαλε στην αποφυγή της 
επαναλήψεως προσπαθειών κατά την ανάπτυξη των μονάδων επίδειξης. Επίσης, οι 
ανταλλαγές εμπειριών, μεταξύ υπευθύνων των έργων, κατά τις δοκιμές ελέγχου της 
καταλληλότητας με αντιπροσωπευτικές ομάδες χρηστών έχουν διευκολύνει την 
σύνταξη πρακτικών συστάσεων προς οργανισμούς οι οποίοι πρέπει να εισάγουν τις 
νέες αυτές τηλεματικές εφαρμογές. 
75 
Η εμπειρική αυτή προσέγγιση θα εξακολουθήσει να ισχύει, θα βελτιωθεί με τη 
διοργάνωση συντονιστικών πολυθεματικών συναντήσεων στις οποίες θα συμμετέχουν 
αρμόδιοι έργων από διάφορους τομείς στο πλαίσιο των οποίων, μελετώνται 
παρεμφερή θέματα, όπως η ανάπτυξη της τηλε-εργασ(ας (για ερευνητές, ιατρούς ή 
δημόσιους υπαλλήλους, σε αγροτικό ή αστικό περιβάλλον), οι δ ι επαφές ανθρώπου-
μηχανής και οι εργονομικές πτυχές ή ακόμη η βελτίωση των διευρωπαϊκών 
τηλεματικών δικτύων και υπηρεσιών (είτε οι χρήστες είναι ερευνητές, είτε 
δημόσιες διοικήσεις, είτε τράπεζες οργάνων, ή οργανισμοί ελέγχου της εναέριας 
κυκλοφορίας). 
Τέλος, η εμπειρική αυτή διαδικασία θα ενισχυθεί με την έρευνα σχετικά με τη 
τηλεματική τεχνολογία η οποία θα αναληφθεί στο πλαίσιο οριζοντίων 
δραστηριοτήτων ΕΤΑ. 
Το πρόγραμμα, διασφαλίζοντας την ανάπτυξη τηλεματικών συστημάτων και υπηρεσιών 
προσαρμοσμένων στις ανάγκες των χρηστών και αποδοτικών από τεχνικής και 
οικονομικής απόψεως, θα συμβάλει στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της 
ευρωπαϊκής οικονομίας καθώς και στην τόνωση και αξιοποίηση των επενδύσεων που 
είναι απαραίτητες προκειμένου να αποκτήσει η Ευρώπη αποτελεσματική υποδομή 
πληροφοριών και επικοινωνιών (infostructure - πληροφοριακή υποδομή). 
θα καλυφθούν τρεις βασικοί τομείς πληροφοριών: 
η πληροφοριακή υποδομή για τις υπηρεσίες δημόσιου ενδιαφέροντος με την 
τηλεματική για τις μεταφορές, την υγειονομική περίθαλψη, την δημόσια 
διοίκηση· 
η πληροφοριακή υποδομή της γνώσης για ερευνητές, βιβλιοθήκες, καθώς και 
την τηλε-εκπαίδευση και την τηλε-κατάρτιση· 
η πληροφοριακή υποδομή για τη βελτίωση των συνθηκών ζωής με την 
τηλεματική για τα ηλικιωμένα άτομα ή τους ανάπηρους, τις αστικές και 
τις αγροτικές ζώνες, την προστασία του περιβάλλοντος. 
Ένας τέταρτος τομέας θα περιλάβει τις δρατηριότητες ΕΤΑ οριζοντίου χαρακτήρα. 
Τέλος, το σύνολο θα συμπληρωθεί με συνοδευτικά μέτρα σχετικά με τη διεθνή 
συνεργασία, τη διάδοση των αποτελεσμάτων και την κατάρτιση ερευνητών και 
χρηστών. 
II 01 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΕΤΑ 
1, ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΗ ΥΠΟΔΟΜΗ ΠΑ ΤΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΟΣ 
Η πληροφοριακή ευρωπαϊκή υποδομή πρέπει, επίσης, να συμβάλει στην εύρυθμη 
λειτουργία της εσωτερικής αγοράς και να διασφαλίσει την εκπλήρωση των νέων 
υποχρεώσεων που προκύπτουν από τη συνθήκη για την ευρωπαϊκή ένωση. Για την 
επίτευξη του στόχου αυτού απαιτούνται νέες τηλεματικές υπηρεσίες. Η έρευνα θα 
επικεντρωθεί σε τρεις τομείς μεγάλης πολιτικής, οικονομικής και κοινωνικής 
σημασίας: τις δημόσιες διοικήσεις, την υγειονομική περίθαλψη, τις μεταφορές, θα 
βασιστεί σε προηγούμενες κοινοτικές δραστηριότητες που έχουν αναληφθεί στους 
τομείς αυτούς. 
Δημόσιες διοικήσεις 
Τα συστήματα επεξεργασίας και ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των δημοσίων 
διοικήσεων θα υλοποιηθούν μέσω του προγράμματος TNA/IDA (Telematics Network for 
Administration/Interchange of Data between Administrations). Για τα τηλεματικά 
δίκτυα των δημοσίων διοικήσεων (ΤΝΑ) έχει προετοιμασθεί σύνολο κατευθυντηρίων 
αξόνων. Η μετάφραση τους σε μελέτες σκοπιμότητας και σε πειραματικά έργα 
εκτελείται στο πλαίσιο της πολυετούς κοινοτικής δράσης IDA. Ως εκ τούτου, 
κρίνεται ότι οι δράσεις έρευνας, ανάπτυξης και επίδειξης πρέπει να στηρίζονται 
στο πρόγραμμα ΤΝΑ/IDA προκειμένου τα τεχνολογικά επιτεύγματα στον τομέα της 
τηλεματικής πολλών μέσων να τεθούν αργότερα στη διάθεση των δημοσίων 
διοικήσεων. 
76 
Στόχος 
Στόχος είναι να δοθεί η δυνατότητα στις δημόσιες διοικήσεις να εφαρμόσουν 
έγκαιρα τα σχετικά αποτελέσματα της τηλεματικής έρευνας, ούτως ώστε να 
βελτιώσουν γρήγορα και οικονομικά την αποτελεσματικότητα των δημοσίων υπηρεσιών 
σε ευρωπαϊκή κλίμακα. Οι δημόσιες διοικήσεις θα μπορέσουν, κατ'αυτόν τον τρόπο, 
να εισάγουν νέα τηλεματικά συστήματα και υπηρεσίες, εξορθολογίζοντας τις 
υπάρχουσες υποδομές και αξιοποιώντας τις ήδη πραγματοποιηθείσες επενδύσεις, 
προκειμένου να βελτιώσουν την εξυπηρέτηση των πολιτών. Οι δράσεις αυτές ΕΤΑ θα 
επιτρέψουν, επίσης, την κατάρτιση και την προαγωγή ανοικτών προτύπων, 
χρησιμοποιήσιμων στις προδιαγραφές των κρατικών προμηθειών σχετικά με τις 
τηλεματικές εφαρμογές. 
Φύση των εργασιών 
θα αντιμετωπισθούν δύο πτυχές. Η πρώτη αφορά τη δημιουργία τηλεματικών 
εφαρμογών που διευκολύνουν τις ανταλλαγές πληροφοριών μεταξύ των δημοσίων 
διοικήσεων. Οι εργασίες αυτές θα θέσουν τις νέες τεχνολογίες στην υπηρεσία 
διοικητικών τομέων οι οποίοι αποκτούν στρατηγική σημασία από την άποψη της 
λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς και της εφαρμογής της συνθήκης για την 
ευρωπαϊκή ένωση. Αφορούν θέματα όπως η μεταφορά εικόνων (προκειμένου, π.χ., να 
ενημερώνονται γρήγορα οι υδρογραφικοί ή γεωγραφικοί χάρτες οι οποίοι είναι 
απαραίτητοι για την τηλε-διαχείριση της θαλάσσιας ή οδικής κυκλοφορίας), ή η 
χρήση από τις δημόσιες διοικήσεις συστημάτων πολλών μέσων και τηλε-συνεδριάσεων 
(για να διασφαλιστεί, π.χ., η τηλε-εργασία μεταξύ των εθνικών δημοσίων 
διοικήσεων και της κοινοτικής διοίκησης και να αποφευχθεί, κατ'αυτόν τον τρόπο, 
η συγκέντρωση στις Βρυξέλλες μέσων μετάφρασης και διερμηνείας). 
θα δοθεί, επίσης, μεγάλη σημασία στη μεθοδολογία υλοποίησης των τηλεματικών 
εφαρμογών. Για να διασφαλιστούν αποτελεσματικές και ασφαλείς συνδέσεις μεταξύ 
των δημοσίων διοικήσεων, η έρευνα θα καλύψει, επίσης, ζητήματα έχοντα σχέση με 
την ασφάλεια των δημόσιων τηλεματικών δικτύων - ιδίως στους τομείς των 
χρηματοπιστωτικών, οικονομικών και κοινωνικών στατιστικών -, με τις επιπτώσεις 
των γλωσσικών διαφορών, με τη χρήση των ηλεκτρονικών υπογραφών, και με τις 
νομικές συνέπειες της μεταφοράς δεδομένων μεταξύ κρατών. Οι εργασίες θα 
περιλάβουν, επίσης, τη δημιουργία κατάλληλων μεθόδων και εργαλείων για την 
ανάλυση των επιδόσεων και της ποιότητας των υπηρεσιών που προσφέρονται στις 
δημόσιες διοικήσεις. 
Δοκιμές ελέγχου καταλληλότητας και πειραματικά έργα 
Οι δοκιμές ελέγχου της καταλληλότητας, προκειμένου να διευκολύνουν την ταχεία 
εισαγωγή των νέων τηλεματικών λύσεων και, ενδεχομένως, την ακόλουθη προσαρμογή 
της εσωτερικής δομής των δημοσίων διοικήσεων, θα περιλάβουν έργα αντικατάστασης 
των σημερινών τηλεματικών εφαρμογών από προηγμένες τηλεματικές υπηρεσίες οι 
οποίες θα τεθούν στη διάθεση των δημοσίων διοικήσεων ανάλογα με τις υπάρχουσες 
ανάγκες. Στις εργασίες θα εμπλακούν οι επιχειρήσεις του τομέα της πληροφορικής 
και των τηλεπικοινωνιών καθώς και οι ενδιαφερόμενες δημόσιες υπηρεσίες. Οι 
εργασίες αυτές, συμβάλλοντας άμεσα στον έλεγχο καταλληλότητας των λύσεων που 
προτείνονται στο πλαίσιο του προγράμματος, θα ανοίξουν το δρόμο για την ταχεία 
διάδοση των επιτευχθέντων αποτελεσμάτων και, συνεπώς, για την αξιοποίηση, από 
τις δημόσιες διοικήσεις, της τεχνολογικής προόδου. 
Υγειονομική περίθαλψη 
Τα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης στην Ευρώπη αντιμετωπίζουν μία διπλή 
πρόκληση. Αφενός, πρέπει να μειωθούν οι λειτουργικές τους δαπάνες, ενώ, 
ταυτόχρονα, θα προσφέρουν σε κάθε πολίτη ισότιμη και ασφαλή πρόσβαση, 
ανεξαρτήτως τόπου και χρόνου, στην υγειονομική περίθαλψη. Αφετέρου, ο ιατρικός 
κλάδος πρέπει να αντιμετωπίσει την ταχεία εξέλιξη των γνώσεων και την αύξουσα 
πολυπλοκότητα των καθηκόντων του. Οι εργασίες που εκτελούνται υπό την αιγίδα 
του τρίτου προγράμματος-πλαισίου έχουν δείξει ότι η τηλεματική είναι δυνατόν να 
συμβάλει στην αντιμετώπιση των προκλήσεων αυτών. 
77 
Στόχος 
Στόχος της δράσης αυτής είναι η παράταση της εν λόγω έρευνας, διασφαλίζοντας 
στο σύνολο των φορέων του συστήματος υγείας την πρόσβαση σε τηλεματικές 
υπηρεσίες ευρωπαϊκής κλίμακας, θα δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην ορθότητα και την 
ποιότητα των ιατρικών δεδομένων, καθώς και στην εμπιστευτικότητα και την 
ασφάλεια τους. θα διασφαλιστεί ο στενός συντονισμός με το πρόγραμμα ΕΤΑ Biomed 
και με τις κοινοτικές δραστηριότητες σχετικά με τη δημόσια υγεία, ιδίως το 
πρόγραμμα "Η Ευρώπη κατά του καρκίνου". 
Φύση των εργασιών 
θα αναληφθούν πρωτοβουλίες σε τέσσερις τομείς. 0 πρώτος αφορά το σύνολο του 
ιατρικού φακέλου των ασθενών, ιδίως όσον αφορά τις "ιατρικές απεικονίσεις", την 
μηχανογράφηση και διαβίβαση του, σε δομημένη και τυποποιημένη μορφή, μεταξύ 
διαφορετικών ινστιτούτων και κέντρων υγείας (νοσοκομείων, εξειδικευμένων 
ιατρών, γενικών ιατρών, εργαστηρίων ιατρικών αναλύσεων, υπηρεσιών των 
οργανισμών κοινωνικών ασφαλίσεων, κ.λπ.). Οι εργασίες αυτές θα συμβάλουν, 
κατ'αυτόν τον τρόπο, στη δημιουργία ενός ασφαλούς και ομογενούς συστήματος 
ιατρικής περίθαλψης για όλους τους πολίτες, τόσο σε τοπικό, όσο και σε εθνικό 
και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. 
Δεύτερον, θα επιδιωχθεί η ενίσχυση των διαγνωστικών και θεραπευτικών 
δυνατοτήτων των ιατρικών ειδικοτήτων και η βελτίωση της διαχείρισης των 
υπηρεσιών υγειονομικής περίθαλψης, χάρις στην ανάπτυξη τηλεματικών εφαρμογών οι 
οποίες θα δώσουν τη δυνατότητα σ' όλους τους ιατρούς να ανακοινώνουν και να 
ανταλλάσσουν μεταξύ τους πληροφορίες σχετικά με ασθενείς ή να δίνουν τη γνώμη 
τους σε συναδέλφους. Στόχος των εργασιών ΕΤΑ είναι, αφενός, η αυτοματοποίηση 
ορισμένων διαδικασιών διάγνωσης, τα αποτελέσματα των οποίων είναι δυνατόν να 
ανακοινώνονται και να σχολιάζονται άμεσα μέσω των τηλεματικών δικτύων, και, 
αφετέρου, η ενοποίηση των συστημάτων πληροφορίας των νοσοκομείων, του 
διαγνωστικού εξοπλισμού, των έμπειρων συστημάτων και των ειδικών συστημάτων 
μετάδοσης των ιατρικών απεικονίσεων. Η διαλειτουργικότητα, η συμβατότητα και ο 
βαθμιδωτός χαρακτήρας του εξοπλισμού θα διασφαλιστεί με την έμφαση που θα δοθεί 
στην αρχιτεκτονική ανοικτών συστημάτων, στη δυνατότητα μεταφοράς δεδομένων και 
στα εναρμονισμένα μέσα σύνδεσης με τα τηλεματικά δίκτυα. Εξάλλου, θα 
αξιοποιηθεί η ταχεία πρόοδος στον τομέα της διαλογικής προσομοίωσης και του 
ιδεατού περιβάλλοντος για την ανάπτυξη "ιδεατών" οργάνων, με στόχο είτε την 
κατάρτιση, είτε την προετοιμασία χειρουργικών επεμβάσεων. Ιδίως, η δημιουργία 
πρωτοτύπου ιδεατού εγκεφάλου θα αποτελέσει σημαντική συμβολή στην δεκαετία του 
εγκεφάλου. 
Οι ερευνητικές εργασίες θα επικεντρωθούν, επίσης, στη χειρουργική τηλε-βοήθεια, 
με τη χρήση τεχνικών ιδεατού περιβάλλοντος ("τηλε-παρουσία"). Τέλος, θα 
αναπτυχθούν τηλεματικές εφαρμογές με στόχο τη διευκόλυνση της διαχείρισης των 
ιατρικών πόρων, τον έλεγχο της ποιότητας της περίθαλψης, την επεξεργασία και 
την επικοινωνία επιδημιολογικών δεδομένων, και την εφαρμογή προγραμμάτων 
επιτήρησης και συναγερμού. 
Τρίτον, οι εργασίες ΕΤΑ θα επικεντρωθούν στην τηλε-ιατρική προκειμένου να 
διασφαλιστεί ικανοποιητικό επίπεδο ιατρικής περίθαλψης για απομονωμένους 
ασθενείς και να καταστούν δυνατές οι τηλε-διασκέψεις μεταξύ απομακρυσμένων 
ιατρών για δύσκολες περιπτώσεις. Νέες τηλεματικές υπηρεσίες, που βασίζονται στη 
διαλογική επικοινωνία πολλών μέσων, θα θέσουν άμεσα στη διάθεση των ασθενών που 
ευρίσκονται σε ζώνες μακράν των αστικών κέντρων ή σε νήσους, τις διαγνωστικές 
και θεραπευτικές ικανότητες των εξειδικευμένων κέντρων. Για να επιτευχθεί αυτό, 
κρίνεται απαραίτητη η ανάπτυξη τηλεματικών εφαρμογών οι οποίες διασφαλίζουν τις 
ανταλλαγές βιολογικών σημάτων και κινούμενων εικόνων μέσω επίγειων ευρυζωνικών 
δικτύων ή δορυφόρων, θα καταστούν, επίσης, δυνατές οι τηλε-διαγνώσεις, όπως η 
ερμηνεία ιατρικών εξετάσεων, ή θα διασφαλιστεί η τηλε-επι τήρηση θεραπειών όπως 
η αιμοκάθαρση, με πλήρη ασφάλεια. Οι τηλεματικές αυτές εφαρμογές θα διευρυνθούν 
και θα προσαρμοσθούν για την παρακολούθηση ασθενών κατ'οίκον ή θυμάτων σοβαρών 
ατυχημάτων, ακόμη και στο σημείο που συμβαίνουν. 
78 
Τέλος, θα αναπτυχθούν τηλεματικές εφαρμογές για τη στήριξη κοινοτικών 
δραστηριοτήτων πρόβλεψης ασθενειών, προκειμένου να τίθενται στη διάθεση του 
ιατρικού προσωπικού και των πολιτών οι κατάλληλες για τον καθένα πληροφορίες 
σχετικά με τις μεθόδους πρόληψης και διάγνωσης των σημαντικών ασθενειών. 
Δοκιμές ελέγχου της καταλληλότητας και πρότυπα πειραματικά έργα. 
Οι δοκιμές ελέγχου της καταλληλότητας θα διενεργηθούν σε στενή συνεργασία με το 
σύνολο των φορέων του συστήματος υγειονομικής περίθαλψης, θα δοθεί ιδιαίτερη 
έμφαση στην ενσωμάτωση των τοπικών φορέων υγειονομικής περίθαλψης στα 
περιφερειακά, εθνικά και διευρωπαϊκά τηλεματικά συστήματα. Η σύνδεση αυτή σε 
δίκτυα θα πραγματοποιηθεί κατά προτεραιότητα με τη διασύνδεση ευρωπαϊκών 
νησίδων αναφοράς και άριστε(ας. 
Μεταφορές 
Το τρίτο πρόγραμμα-πλαίσιο έδειξε ότι οι τηλεματικές λύσεις είναι δυνατόν να 
συμβάλουν στη μείωση της κυκλοφοριακής συμφόρησης, τη βελτίωση της ασφάλειας 
των οδικών μεταφορών, τη μείωση των οχλήσεων και την προστασία του 
περιβάλλοντος, δηλαδή στην επίτευξη των γενικών στόχων της κοινής πολιτικής των 
μεταφορών. 
Στόχοι 
Θα συνεχιστεί και θα εμβαθυνθεί η έρευνα σχετικά με την τηλεματική των οδικών 
μεταφορών , ενώ η κοινοτική προσπάθεια ΕΤΑ θα καλύψει και άλλα μέσα μεταφορών 
προκειμένου να συμβάλει, σε μεγαλύτερο βαθμό, στην επίτευξη των αναφερθέντων 
στόχων της κοινής πολιτικής μεταφορών, ενισχύοντας, ταυτόχρονα, την 
ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, θα διασφαλιστεί ο στενός 
συντονισμός των ερευνητικών δραστηριοτήτων σχετικά με τις μεταφορές, που 
διενεργούνται στο πλαίσιο άλλων προγραμμάτων, ιδίως αυτών σχετικά με την 
ευρωπαϊκή πολιτική των μεταφορών. 
Φύση των εργασιών 
Οι δραστηριότητες ΕΤΑ θα καλύψουν το σύνολο της τηλεματικής αλυσίδας που 
εφαρμόζεται στις μεταφορές, προκειμένου να διασφαλιστυί η βιομηχανική τους 
συνοχή και να προκύψουν λογικά ακόλουθες προδιαγραφές και δ ι επαφές που 
εγγυώνται τη δυνατότητα διασύνδεσης των δικτύων και διαλειτουργικότητας 
εξοπλισμού και υπηρεσιών, θα δοθεί ιδιαίτερη προσοχή σε δύο άξονες: τη χρήση 
των κοινών τηλεματικών εργαλείων στα διάφορα μέσα μεταφορών με στόχο την 
ολοκληρωμένη θεώρηση του συνόλου του συστήματος μεταφορών· την ανάπτυξη νέων 
τηλεματικών προσεγγίσεων οι οποίες είναι δυνατόν να οδηγήσουν σε σημαντικές 
προόδους όσον αφορά το δυναμικό και την ασφάλεια των μεταφορών, θα 
διαμορφωθούν, επίσης, στρατηγικές μετάβασης προκειμένου να καταστεί δυνατή η 
υλοποίηση των διαφόρων γενεών τηλεματικών συστημάτων. 
Σ'ό,τι αφορά τις οδικές μεταφορές, θα συνεχιστεί η έρευνα σχετικά με ισχυρά και 
αποδοτικά τηλεματικά συστήματα ελέγχου και διαχείρισης της οδικής, αστικής και 
υπεραστικής κυκλοφορίας. Άλλες ερευνητικές ενέργειες αφορούν τη συντονισμένη 
οδήγηση "ευφυών οχημάτων" τα οποία χρησιμοποιούν προηγμένα συστήματα 
επικοινωνίας, συστήματα βελτίωσης της όρασης, εργαλεία επιτήρησης της 
συμπεριφοράς του οχήματος, μέσα προειδοποίησης του οδηγού και αποφυγής 
συγκρούσεων. Η ενοποίηση του συνόλου των συνιστωσών αυτών αναμένεται να 
προσφέρει την τηλεματική λύση για την "αυτόματη" οδήγηση σε αυτοκινητοδρόμους, 
γεγονός που θα ωφελήσει, ιδίως, τα εμπορικά οχήματα. Ορισμένες από τις 
συνιστώσες αυτές είναι δυνατόν να προσαρμοστούν για την αστική κυκλοφορία. Οι 
ερευνητικές αυτές δραστηριότητες θα συνεχίσουν να αποτελούν αντικείμενο στενού 
συντονισμού με το EUREKA και τα ερευνητικά προγράμματα των εθνικών υπουργείων 
μεταφορών. 
79 
Στον τομέα των αεροπορικών μεταφορών, θα δοθεί έμφαση στην ανάπτυξη τηλεματικών 
εφαρμογών οι οποίες θα επιτρέψουν τη διαμόρφωση ενοποιημένου συστήματος 
διαχείρισης της εναέριας κυκλοφορίας στην Ευρώπη. Κατ'αρχάς, θ* αναπτυχθούν 
τηλεματικές εφαρμογές οι οποίες χρησιμοποιούν τους δορυφόρους και τα προηγμένα 
δίκτυα επικοινωνίας προκειμένου να βελτιωθεί ο εντοπισμός αεροσκαφών, η 
επιτήρηση τους καθώς και η πλοήγηση, και για να τελειοποιηθούν τα συστήματα 
αποφυγής των συγκρούσεων, είτε εν πτήσει, είτε στους αερολιμένες, καθώς και τα 
συστήματα προσγείωσης παντός καιρού. Δεύτερον, θ* αναληφθούν προσπάθειες για 
τον εκσυγχρονισμό των σημερινών συστημάτων διαχείρισης της εναέριας κυκλοφορίας 
με την τελειοποίηση του διευρωπαϊκού αεροναυτικού τηλεματικού δικτύου, και τη 
διευκόλυνση των εργασιών των ελεγκτών εναέριας κυκλοφορίας και των πιλότων 
χάρις στα τηλεματικά εργαλεία πολλών μέσων τα οποία ενοποιούν τα συστήματα 
συνδρομής στη λήψη αποφάσεων. Οι διαφορετικές αυτές δραστηριότητες θα 
συντονισθούν με αυτές οι οποίες έχουν ήδη αναληφθεί από ευρωπαϊκούς οργανισμούς 
όπως ο EUROCONTROL ή η ESA και από εθνικούς οργανισμούς πολιτικής αεροπορίας. 
Προκειμένου να διευρυνθεί η χρήση τηλεματικών εργαλείων τα οποία είναι κοινά σε 
διαφορετικά μέσα μεταφοράς, και να μειωθεί το κόστος, θα αναληφθούν ερευνητικές 
προσπάθειες στους τομείς των θαλάσσιων, ποτάμιων και σιδηροδρομικών μεταφορών. 
Όσον αφορά, ιδίως, τις σιδηροδρομικές μεταφορές, οι εργασίες καλύπτουν, 
αφενός, τη νέα γενεά συστημάτων ελέγχου και επικοινωνίας με στόχο την αύξηση 
του κυκλοφοριακού δυναμικού και, αφετέρου, την πρόσβαση των επιβατών σε 
υπηρεσίες πολλών μέσων. 
Όσον αφορά τις συνδυασμένες μεταφορές, θα αναπτυχθούν και θα συνδεθούν στην 
ευρωπαϊκή πληροφοριακή υποδομή νέα ενοποιημένα συστήματα πληροφορίας 
πραγματικού χρόνου προκειμένου να βελτιωθεί η γνώση του συνόλου της κυκλοφορίας 
και να διευκολυνθεί η επιλογή του βέλτιστου δυνατού συνδυασμού μέσων μεταφοράς. 
Οι εργασίες αυτές αφορούν όχι μόνο τις μεταφορές εμπορευμάτων, αλλά, επίσης, τη 
μεταφορά επιβατών, για την οποία θα δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στη χρήση των 
μαζικών μέσων μεταφοράς, θα αναπτυχθούν, επίσης, τηλεματικές εφαρμογές για τη 
βελτιστοποίηση των συνδυασμένων μεταφορών φορτίων, γεγονός που θα απαιτήσει, 
μεταξύ άλλων, τη διερεύνηση των μέσων άμεσων επικοινωνιών με τις τελωνειακές 
υπηρεσίες, τις υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης και άλλες δημόσιες υπηρεσίες. 
Τέλος, θα δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στον έλεγχο των επιπτώσεων των μεταφορών στο 
περιβάλλον, θα αναπτυχθούν τηλεματικές εφαρμογές οι οποίες θα επιτρέψουν τον 
έλεγχο της ρύπανσης από τα οχήματα και την επιτήρηση των μεταφορών των 
επικίνδυνων ουσιών. Τα τηλεματικά αυτά δίκτυα θα συνδεθούν, επίσης, με 
συστήματα συναγερμού. 
Δοκιμές ελέγχου της καταλληλότητας και πρότυπα πειραματικά έργα 
Στις δράσεις αυτές θα συμμετάσχουν ενεργά οι αρμόδιες τοπικές ή εθνικές αρχές· 
θα υπάρξει επίσης, στενή συνεργασία με τις δραστηριότητες ελέγχου 
καταλληλότητας που αναλαμβάνονται στο πλαίσιο άλλων ερευνητικών προγραμμάτων 
σχετικά με τις μεταφορές, όπως προγραμμάτων ΕΤΑ σχετικά με το περιβάλλον και 
την ευρωπαϊκή πολιτική μεταφορών, θα καταστεί δυνατός ο έλεγχος των τεχνικών 
επιδόσεων, της λειτουργίας και της αποδοχής των τηλεματικών λύσεων που 
προτείνονται για την βελτιστοποίηση της διαχείρισης της εναέριας κυκλοφορίας, 
της ενοποιημένης διαχείρισης της κυκλοφορίας στα αστικά κέντρα και στους 
αυτοκινητοδρόμους, της "αυτόματης" οδήγησης στον αυτοκινητόδρομο, της πορείας 
των αμαξοστοιχιών, της διαχείρισης της θαλάσσιας κυκλοφορίας και της 
διαχείρισης των συνδυασμένων μεταφορών. 
80 
2. ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΗ ΥΠΟΔΟΜΗ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ 
Για τη διευκόλυνση της μετάβασης προς τη νέα κοινωνία της πληροφορίας, η Ευρώπη 
πρέπει να διαθέτει πληροφοριακή υποδομή η οποία διασφαλίζει την τηλεπρόσβαση, 
τη διάθεση σε όλους και τη συνεχή ενημέρωση των γνώσεων. Τα ερευνητικά κέντρα, 
τα πανεπιστήμια, τα τμήματα κατάρτισης των επιχειρήσεων και οι βιβλιοθήκες 
αντιπροσωπεύουν ουσιαστικές κατηγορίες φορέων, όχι μόνον παραγωγών, αλλά και 
χρηστών γνώσεων. Η συνιστώσα "τηλεματικές εφαρμογές" της πληροφοριακής αυτής 
υποδομής πρέπει να ανταποκρίνεται ικανοποιητικά στις ανάγκες τους. Αυτό 
αποτελεί το θέμα της έρευνας που θα αναληφθεί στους τρεις τομείς που 
περιγράφονται κατωτέρω. Οι δραστηριότητες αυτές θα βασιστούν στις σχετικές 
κοινοτικές δράσεις που έχουν ήδη αναληφθεί στο πλαίσιο του τρίτου προγράμματος-
πλαισίου. 
Τηλεματική για την έρευνα 
Οι ευρωπαίοι ερευνητές έχουν συνεχώς αυξανόμενες ανάγκες αποτελεσματικών 
διαύλων ανταλλαγής πληροφοριών. Επιπλέον, τους είναι αναγκαία η τηλεπρόσβαση σε 
πειραματικές εγκαταστάσεις, σε επιστημονικές βάσεις δεδομένων ή σε υπολογιστές 
υψηλών επιδόσεων οι οποίοι ευρίσκονται στη Ευρωπαϊκή Κοινότητα. 
Στόχος 
Στόχος είναι η ανάπτυξη προηγμένων τηλεματικών εφαρμογών οι οποίες, αφενός, θα 
επιτρέψουν στους ευρωπαίους ερευνητές να συνεργαστούν ανεξαρτήτως του που 
ευρίσκονται στην κοινοτική επικράτεια και, αφετέρου, θα διευκολύνουν την 
πρόσβαση των χρηστών στα αποτελέσματα της έρευνας. Βεβαίως, υπάρχουν ήδη εθνικά 
ή ειδικά δίκτυα, αλλά πρέπει να μπορέσουν να επωφεληθούν από την πρόοδο η οποία 
έχει επιτευχθεί σ' ό,τι αφορά τα δίκτυα υψηλών επιδόσεων, κυρίως, να συνδεθούν 
μεταξύ τους μέσω "σπονδυλικής στήλης" (backbone) ευρωπαϊκού χαρακτήρα και 
υψηλής ταχύτητας. 0 σκελετός αυτός κρίνεται απαραίτητος προκειμένου να μπορέσει 
η κοινοτική έρευνα να διατηρήσει τη θέση της στον παγκόσμιο στίβο· επίσης, 
αποτελεί σε μεγάλο βαθμό προϋπόθεση του μέλλοντος της ευρωπαϊκής1 βιομηχανίας. 
Φύση των εργασιών 
Καλύπτονται δύο πτυχές. Κατ'αρχάς, θα αναζητηθεί η επίλυση των προβλημάτων που 
τίθενται από την εκμετάλλευση μεγάλων δικτύων υπολογιστών τα οποία πρέπει να 
λειτουργούν σε ανοικτό περιβάλλον με ετερογενή συστήματα, και που πρέπει να 
χρησιμοποιούν υπηρεσίες επικοινωνιών υψηλής ταχύτητας. Συγκεκριμένα τα θέματα 
που θα αντιμετωπιστούν είναι η διαλειτουργικότητα των συστημάτων αυτών, η 
ποιότητα των υπηρεσιών που προσφέρονται βάσει των εν λόγω δικτύων, η αξιοπιστία 
τους η διαθεσιμότητα και η ασφάλεια τους. Οι ερευνητικοί τομείς θα καλύψουν την 
αρχιτεκτονική και τα πρωτόκολλα των δικτύων υπολογιστών, καθώς και τη 
διαχείριση, τον έλεγχο και την προστασία τους. θα δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στη 
βελτίωση της ευρωπαϊκής σπονδυλικής στήλης η οποία ήδη ενώνει μεγάλο αριθμό 
εθνικών ερευνητικών δικτύων και επιτρέπει, από το 1993, διευρωπαϊκές ανταλλαγές 
δεδομένων σε ταχύτητα 2 megabits ανά δευτερόλεπτο. Κατά τη διάρκεια των ετών 
1994 - 1998, η ταχύτητα αυτή πρέπει να προσεγγίσει τα 34, κατόπιν τα 155 
megabits ανά δευτερόλεπτο. 
Δεύτερον, οι εργασίες αφορούν τις προηγμένες και κατανεμημένες υπηρεσίες 
στηρίζοντας τη συνεργατική έρευνα και διευκολύνοντας την πρόσβαση των χρηστών 
στα αποτελέσματα. Πρόκειται, ιδίως, να αναπτυχθούν τηλεματικά εργαλεία τα οποία 
επιτρέπουν, αφενός, την πρόσβαση στη γνώση των μεγάλων επιστημονικών δικτύων 
υπολογιστών του μέλλοντος, και, αφετέρου, την τηλε-συνεργασία χάρις, ιδίως, 
στον τηλε-έλεγχο των πειραμάτων, την τηλε-εργασία ή την τηλε-διάσκεψη σε 
επιστημονικό περιβάλλον. 
81 
θα τεθούν, επίσης, θέματα διαδικασιών επιλογής, έρευνας και παρουσίασης 
επιστημονικών πληροφοριών ή αποτελεσμάτων ερευνητικών εργασιών, προκειμένου να 
καταστούν ευκόλως προσβάσιμα σε χρήστες οι οποίοι επιθυμούν να τα 
χρησιμοποιήσουν, λαμβάνοντας υπόψη το θέμα των δικαιωμάτων πνευματικής 
ιδιοκτησίας. Προφανώς, η ερευνητική ευρωπαϊκή πληροφοριακή αυτή υποδομή θα 
αποτελέσει ένα κατ'εξοχή μέσο συντονισμού των εθνικών προσπαθειών ΕΤΑ στην 
Κοινότητα. 
Δοκιμές ελέγχου καταλληλότητας και πρότυπα πειραματικά έργα 
Με τους 700.000 επιστήμονες και μηχανικούς, ένα μεγάλο μέρος των οποίων 
εργάζεται στον τομέα των φυσικών επιστημών, η ερευνητική κοινότητα αποτελεί την 
ιδεώδη ομάδα χρηστών αιχμής για τον έλεγχο καταλληλότητας των προηγμένων 
τηλεματικών εφαρμογών τις οποίες πρώτη θα χρησιμοποιήσει, προηγούμενη κατά 
πολλά έτη σε σχέση με άλλους πιθανούς χρήστες. Οι δοκιμές αυτές ελέγχου 
καταλληλότητας θα χρειαστούν τα ευρυζωνικά πειραματικά εθνικά δίκτυα και την 
ευρωπαϊκή σπονδυλική στήλη η οποία θα αναπτυχθεί μέσω του παρόντος 
προγράμματος, θα χρησιμεύσουν, ιδίως, σε ερευνητικές κοινότητες που εμπλέκονται 
στην πρώτη δράση του τέταρτου προγράμματος πλαισίου (ΕΤΑ σχετικά με τις 
βιομηχανικές τεχνολογίες, το περιβάλλον, τις βιοεπιστήμες και βιοτεχνολογίες, 
την ενέργεια, τις τεχνολογίες της πληροφορίας και των επικοινωνιών), θα 
επιδιωχθεί στενή συνεργασία με πρωτοβουλίες που αναλαμβάνονται σε άλλες 
περιοχές της υφηλίου, ιδίως στην κεντρική και ανατολική Ευρώπη, προκειμένου να 
ενισχυθούν οι επιστημονικές σχέσεις της Κοινότητας με τον υπόλοιπο κόσμο. 
Εκπαίδευση και κατάρτιση 
Σ' έναν κόσμο που υφίσταται σημαντικές μεταβολές, τα συστήματα εκπαίδευσης και 
κατάρτισης πρέπει να μετασχηματισθούν σε μεγάλο βαθμό προκειμένου να συμβάλουν 
εις βάθος στην ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. Όλες οι 
επιχειρήσεις, ιδίως οι MME, αντιμετωπίζουν, στο εξής, την πρόκληση της συνεχούς 
προσαρμογής των προσόντων του προσωπικού τους. Παράλληλα, ένας συνεχώς 
αυξανόμενος αριθμός φοιτητών και εργαζομένων, ιδίως οι νέες γενεές οι οποίες 
έχουν την πληροφορική κοινό τόπο ενδιαφερόντων, ζητούν νέες μορφές αρχικής και 
συνεχούς κατάρτισης προκειμένου να ανταποκριθούν στις ανάγκες και τους 
περιορισμούς του καθενός, καθώς και στην εξέλιξη των γνώσεων και της 
τεχνογνωσίας. Οι εργασίες που αναλαμβάνονται από το τρίτο πρόγραμμα-πλαίσιο 
απέδειξαν ότι η τηλεματική μπορεί να βοηθήσει ουσιαστικά τα πανεπιστήμια και τα 
τμήματα κατάρτισης των επιχειρήσεων να ανταποκριθούν στις προκλήσεις των 
καιρών. 
Στόχος 
Στόχος της δράσης αυτής είναι η παράταση της έρευνας και η αξιοποίηση των 
συνεχών προόδων στον τομέα των επικοινωνιών πολλών μέσων βάσει ευρυζωνικών 
δικτύων ή δορυφόρου, καθώς και της προόδου στον τομέα της διαλογικής 
προσομοίωσης ή των ιδεατών περιβαλλόντων, για την αύξηση της διαλογικότητας των 
προσφερομένων υπηρεσιών, τη διευκόλυνση της τηλεπρόσβασης σε έγγραφα πολλών 
μέσων και στις αναζητούμενες υπηρεσίες, και την εξατομίκευση των προγραμμάτων 
εκπαίδευσης και κατάρτισης, θα διασφαλιστεί ο στενός συντονισμός με το νέο 
άξονα "κοινωνικο-οικονομική έρευνα με συγκεκριμένους στόχους" και την τέταρτη 
δράση του προγράμματος-πλαισίου σχετικά με την κατάρτιση των ερευνητών, καθώς 
και με άλλες κοινοτικές δραστηριότητες στον τομέα της εκπαίδευσης και της 
κατάρτισης. 
Φύση των εργασιών 
θα καλυφθούν τρείς τομείς. Κατ'αρχάς, θα συνεχιστεί η ανάπτυξη τηλεματικών 
υπηρεσιών για την παροχή των οποίων χρησιμοποιείται ο καταλληλότερος συνδυασμός 
των υπαρχόντων δικτύων επικοινωνίας (δορυφόροι, ISDN, διαλογικά καλωδιακά 
δίκτυα), στη λογική των εργασιών που έχουν ήδη αναληφθεί στο τρίτο πρόγραμμα-
πλαίσιο, μετά την εκπόνηση τεχνικοοικονομικής μελέτης για κάθε τύπο υπηρεσίας. 
Τα δίκτυα αυτά αποκεντρωμένης κατάρτισης θα συνδεθούν, επίσης, με το ευρωπαϊκό 
δίκτυο βιβλιοθηκών, προκειμένου να παράσχουν στους καταρτιζόμενους τη 
δυνατότητα πρόσβασης σε μεγαλύτερη βάση γνώσεων. 
82 
Δεύτερον, θα αναπτυχθεί η νέα γενεά τηλεματικών εφαρμογών που επιτρέπουν την 
τηλε-διδασκαλία και την συνεργατική κατάρτιση στο πλαίσιο ομάδων χάρις στη 
χρησιμοποίηση της τηλεδιάσκεψης, των δικτύων διάσκεψης με τη βοήθεια υπολογιστή 
και της ηλεκτρονικής διαχείρισης μηνυμάτων πολλών μέσων. Οι εφαρμογές αυτές θα 
βασιστούν, ιδίως, στην τηλε-σύνταξη, την ομαδική εργασία σε δίκτυο, την 
πρόσβαση σε κατανεμημένες βάσεις μαθημάτων και στις βιβλιοθήκες πολλαπλών 
μέσων, στην πρόσβαση σε "ιδεατά εργαστήρια" που επιτρέπουν την πραγματοποίηση 
πειραμάτων από απόσταση. Αυτό προϋποθέτει συμπληρωματικές έρευνες σχετικά με 
τις εφαρμογές πολλαπλών μέσων οι οποίες χρησιμοποιούν ευρυζωνικά πειραματικά 
δίκτυα και δίκτυα δορυφορικής ψηφιακής μετάδοσης. 
Τρίτον, οι εργασίες θα καλύψουν την εξατομίκευση της κατάρτισης και νέες 
μεθόδους μάθησης, θα καταβληθούν, ιδίως, προσπάθειες για την ενοποίηση των 
συστημάτων κατάρτισης σε προσωπικούς σταθμούς εργασίας, είτε ανήκουν είτε όχι 
σ' ένα δίκτυο, για την επαγγελματική κατάρτιση στο χώρο εργασίας. Επίσης, θα 
διερευνηθούν οι μέθοδοι κατάρτισης εξατομικευμένων διαλογικών εκπαιδευτικών 
λογισμικών, ιδίως αυτές που χρησιμοποιούνται για τη δημιουργία "ηλεκτρονικών 
βιβλίων τα οποία παρέχουν στον σπουδαστή ή στον καταρτιζόμενο υψηλό βαθμό 
διαλογικότητας και την δυνατότητα να ακολουθεί εξατομικευμένα προγράμματα. 
Εξάλλου, θα δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στη διερεύνηση εξατομικευμένων τηλεματικών 
λύσεων για την κατάρτιση των ερευνητών στην Ευρώπη. Παράλληλα, θα δοθεί μεγάλη 
σημασία στη διδασκαλία των γλωσσών, που αποτελούν κρίσιμο θέμα για την Ευρώπη, 
με τη χρήση, π.χ, τεχνικών φωνητικής αναγνώρισης και φωνητικού ταχυδρομείου. 
Τέλος, η έρευνα θα καλύψει νέους τρόπους εκπαίδευσης και κατάρτισης τους 
οποίους καθιστούν δυνατούς οι τεχνικές ιδεατών περιβαλλόντων, με τη δυνατότητα 
διερεύνησης "μικρο-κόσμων" εκπαιδευτικού σκοπού. 
Δοκιμές έλεγχου καταλληλότητας και πειραματικά έργα 
Οι προτεινόμενες εφαρμογές θα αξιολογηθούν σε πραγματικές συνθήκες, ενώ θα 
δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις πτυχές που αφορούν την τεχνική σκοπιμότητα και τις 
διαδικασίες υλοποίησης, με έμφαση στις αντιδράσεις των χρηστών, τις εργονομικές 
πτυχές, την παιδαγωγική αποτελεσματικότητα, τις επιπτώσεις της τηλεματικής στην 
οργάνωση της εκπαίδευσης και της κατάρτισης. Οι δοκιμές αυτές ελέγχου της 
καταλληλότητος θα βασιστούν στα δίκτυα πανεπιστημιακής ή επαγγελματικής 
κατάρτισης τα οποία απευθύνονται σε επιστήμονες υψηλής εξειδίκευσης, ιδίως 
ερευνητές και μηχανικούς, οι οποίοι ακολουθούν προσωπικά ή συλλογικά 
προγράμματα κατάρτισης, καθώς και σε άλλες κατηγορίες πιθανών χρηστών τους 
οποίους αφορά η έρευνα στον τομέα της τηλεματικής, όπως οι βιβλιοθηκάριοι, οι 
ιατροί ή οι δημόσιοι υπάλληλοι, θα δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στον έλεγχο 
καταλληλότητας των τηλεματικών λύσεων οι οποίες είναι προσαρμοσμένες στις 
ανάγκες των MME. Οι αρμόδιες τοπικές ή εθνικές αρχές θα εμπλακούν σε μεγάλο 
βαθμό στις δραστηριότητες αυτές. Οι εν λόγω δοκιμές ελέγχου της καταλληλότητας 
θα επιτρέψουν, επίσης, να συνδεθούν σε δίκτυα τα εκπαιδευτικά ιδρύματα, 
προκειμένου να καταστεί δυνατή η από κοινού χρήση των πόρων τους. Τα 
διαφορετικά αυτά πειράματα θα παράσχουν, κατ'αυτόν τον τρόπο, τη βάση της 
ευρωπαϊκής προσφοράς υπηρεσιών τηλε-εκπαίδευσης και τηλε-κατάρτισης. 
Βιβλιοθήκες 
Ο ανεκτίμητος πλούτος των ευρωπαϊκών βιβλιοθηκών παραμένει ανεκμετάλλευτος τη 
στιγμή που το μέλλον των σύγχρονων κοινωνιών και οικονομιών εξαρτάται σε όλο 
και μεγαλύτερο βαθμό από τον έλεγχο των γνώσεων και της πληροφορίας. Η 
διαπίστωση αυτή αποκαλύπτει ένα σημαντικό μειονέκτημα της Ευρωπαϊκής 
Κοινότητας. Η κατάσταση αυτή οφείλεται, σε μεγάλο βαθμό, στο γεγονός ότι, έως 
σήμερα, η πλειοψηφία των βιβλιοθηκών δεν αξιοποιεί πλήρως τις δυνατότητες που 
προσφέρουν οι νέες τεχνολογίες της πληροφορίας και των επικοινωνιών και δεν 
χρησιμοποιεί τα τηλεματικά δίκτυα. Βεβαίως, ένας συνεχώς αυξανόμενος αριθμός 
βιβλιοθηκών υιοθετεί τις προηγμένες τεχνικές εσωτερικής διαχείρισης και 
αξιοποίησης των πόρων τους (έγγραφα και βιβλία)· ωστόσο, δεν κατέστη, ακόμη, 
δυνατή η ευχερής πρόσβαση στους εν λόγω πόρους ή η ταυτόχρονη εκμετάλλευση των 
καταλόγων πολλών βιβλιοθηκών. Μόνον ένας μικρός πυρήνας βιβλιοθηκών διαθέτει, 
προς το παρόν, αξιόλογη εμπειρία στον τομέα της ανάπτυξης και του ελέγχου των 
τηλεματικών εφαρμογών. 
83 
Η ανομοιογενής αυτή κατάσταση στερεί από τους χρήστες των τηλεματικών δικτύων 
την ευχερή πρόσβαση σε ουσιαστικούς πόρους, τη στιγμή που οι βιβλιοθήκες πρέπει 
να αποτελούν τοος κόμβους της πληροφορίας στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής 
πληροφοριακής υποδομής. 
Στόχος 
Στόχος της εν λόγω δράσης είναι να συμβάλει στη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού 
χώρου βιβλιοθηκών, ανοίγοντας, αφενός, το δρόμο για εφαρμογές στόχος των οποίων 
είναι να καταστούν οι πόροι των βιβλιοθηκών περισσότερο προσβάσιμοι, και 
διασφαλίζοντας, αφετέρου, τη διασύνδεση τους στην ευρωπαϊκή πληροφοριακή 
υποδομή. 
Προς το σκοπό αυτό, οι αναλυφθήσες εργασίες στοχεύουν στη διασφάλιση, σε 
κοινοτικό επίπεδο, της διασύνδεσης των βιβλιοθηκών που μπορούν να δράσουν ως 
κεφαλή του δικτύου σε εθνικό επίπεδο, στην υποβοήθηση της εισαγωγής των 
τηλεματικών εφαρμογών στις λιγότερο προηγμένες, από τεχνολογικής απόψεως, 
βιβλιοθήκες, καθώς και στην υποστήριξη των προσπαθειών κατάρτισης και 
ευαισθητοποίησης του προσωπικού των βιβλιοθηκών με την ανταλλαγή εμπειριών και 
ορθών πρακτικών. 
Φύση των εργασιών 
Οι εργασίες ΕΤΑ θα βασιστούν στα αποτελέσματα της διερευνητικής δράσης που έχει 
αναληφθεί στο τρίτο πρόγραμμα πλαίσιο και η οποία επέτρεψε τον ορισμό των 
κατάλληλων μεθόδων μηχανογράφησης των βιβλιοθηκών και την επεξεργασία συνόλου 
αρχικών προδιαγραφών για την διασύνδεση τους. θα καλυφθούν δύο τομείς. 
0 πρώτος αφορά την ανάπτυξη προηγμένων τηλεματικών συστημάτων τα οποία 
διευκολύνουν την πρόσβαση στους πόρους των βιβλιοθηκών, θα επιδιωχθεί, ιδίως, η 
τελειοποίηση των μεθόδων κατάρτισης και ανταλλαγής αυτοματοποιημένων 
βιβλιογραφιών, καθώς και η δυνατότητα πρόσβασης στους καταλόγους και άλλους 
πόρους των βιβλιοθηκών, σε απ' ευθείας σύνδεση, μέσω των δημοσίων δικτύων, θα 
αναπτυχθούν, κατόπιν, ηλεκτρονικά μέσα εισαγωγής, αποθήκευσης και πρόσβασης 
κατάλληλα για έγγραφα που χαρακτηρίζονται από μεγάλη ποικιλία μορφών. Τέλος, θα 
αναπτυχθούν οι ηλεκτρονικές τεχνικές αρχειοθέτησης που επιτρέπουν την διατήρηση 
και την πρόσβαση σε σπάνια έργα. 
Δεύτερον, η ΕΤΑ θα καλύψει τη διασύνδεση των βιβλιοθηκών και την ευρωπαϊκή 
πληροφοριακή υποδομή. Βασικό θέμα των εργασιών αυτών είναι η διασφάλιση της 
διαλειτουργικότητας των εφαρμογών που σχεδιάζονται για ετερογενή συστήματα. 
Επίσης, θα επιδιωχθεί η δημιουργία "ιδεατών βιβλιοθηκών" που θα επιτρέψει στους 
χρήστες την πρόσβαση, από ένα σημείο της Κοινότητας, σε σύνολο βιβλιοθηκών 
συνδεομένων σε δίκτυο. Τέλος, στόχος είναι η ανάπτυξη ηλεκτρονικών συνδέσεων 
μεταξύ βιβλιοθηκών διασφαλίζοντας την ταχεία διάθεση εγγράφων από διαφορετικές 
πηγές (βάσεις δεδομένων, βιβλιοθήκες, εκδότες, άλλους φορείς τεκμηρίωσης). 
Δοκιμές ελέγχου καταλληλότητας και πειραματικά έργα 
Στον έλεγχο καταλληλότητας των εργασιών αυτών θα συμμετάσχουν προηγμένες 
κατηγορίες χρηστών, όπως οι ερευνητές, οι οποίοι χρειάζονται την πρόσβαση σε 
μεγάλες ευρωπαϊκές επιστημονικές βιβλιοθήκες. Επίσης, θα συμμετάσχουν 
επιχειρήσεις των κλάδων της πληροφορικής και των τηλεπικοινωνιών, βιβλιοθήκες, 
εκδότες, και χρήστες των αποτελεσμάτων της τεχνικής και επιστημονικής έρευνας. 
Οι δοκιμές αυτές ελέγχου της καταλληλότητας θα συνοδευτούν από μέτρα που 
στοχεύουν στη διασφάλιση της μεγαλύτερης δυνατής διάδοσης των αποτελεσμάτων και 
στη στήριξη των προσπαθειών που απαιτούνται για τη ευαισθητοποίηση και την 
κατάρτιση του προσωπικού των βιβλιοθηκών στη χρήση της τηλεματικής. 
84 
3. ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΗ ΥΠΟΔΟΜΗ ΠΑ ΤΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΖΩΗΣ 
Αναμένεται ότι η τηλεματικές υπηρεσίες θα βελτιώσουν τις συνθήκες ζωής των 
πολιτών αυξάνοντας την αυτονομία των μειονεκτούντων κοινωνικών στρωμάτων όπως 
οι ηλικιωμένοι και οι ανάπηροι, βελτιώνοντας τη χωροταξία και διασφαλίζοντας 
την προστασία του περιβάλλοντος. 
Ανάπηροι και ηλικιωμένοι 
Η διερευνητική δράση TIDE απέδειξε ότι οι τεχνολογίες της πληροφορίας και της 
επικοινωνίας είναι σε θέση να παράσχουν τις κατάλληλες απαντήσεις στις ειδικές 
ανάγκες των κοινωνικών αυτών ομάδων. 
Στόχος 
Στόχος της δράσης αυτής ΕΤΑ είναι να θέσει τις τεχνολογίες της πληροφορίας και 
των επικοινωνιών στην υπηρεσία των αναπήρων και των ηλικιωμένων, για να αυξήσει 
την αυτονομία τους και να βελτιώσει τις συνθήκες ζωής τους, και να διευκολύνει 
την ενσωμάτωση τους στην κοινωνία, θα δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στον προσδιορισμό 
των αναγκών των κοινωνικών αυτών ομάδων, καθώς και στον έλεγχο της 
καταλληλότητας, από τους χρήστες, των προτεινόμενων εφαρμογών. Τέλος, θα 
επιδιωχθεί ο στενός συντονισμός με τα υπόλοιπα κοινοτικά ερευνητικά προγράμματα 
του τομέα αυτού, όπως το Biomed ή το Brite-Euram μέσω των οποίων τίθενται, 
επίσης, τεχνολογίες γενικής φύσεως, όπως η βιοτεχνολογία ή οι τεχνολογίες των 
νέων υλικών, στην υπηρεσία των αναπήρων και των ηλικιωμένων, θα επιδιωχθεί, 
επίσης, ο συντονισμός με το πρόγραμμα HELIOS. 
Φύση των εργασιών 
Οι ερευνητικές εργασίες θα προσανατολιστούν βάσει δύο κυρίων αξόνων: πρόσβαση 
στις τηλεματικές υπηρεσίες, λειτουργική αποζημίωση. Στην πρώτη περίπτωση, θα 
επιδιωχθεί να δοθεί στους ηλικιωμένους και τους ανάπηρους, ιδίως σε αυτούς οι 
οποίοι παρουσιάζουν γνωστικά ή αισθητικά μειονεκτήματα, η δυνατότητα να 
συμμετάσχουν πλήρως στην οικονομική και κοινωνική ζωή. Πρόκειται να αναπτυχθεί 
εξοπλισμός - ιδίως οπτικο-ακουστικές βοηθητικές διατάξεις - και δ ι επαφές που θα 
επιτρέψουν στις κοινωνικές αυτές ομάδες να χρησιμοποιήσουν τις τηλεματικές 
υπηρεσίες και συστήματα πολλών μέσων που θα διευκολύνουν την πρόσβαση τους στην 
τηλε-εργασία, στην πληροφορία και στην τηλε-κατάρτιση, ή ακόμη σε πολιτιστικά 
προγράμματα. Επίσης, θα αναπτυχθούν "ευφυή" συστήματα διαχείρισης του 
επαγγελματικού ιδιωτικού περιβάλλοντος των κοινωνικών αυτών ομάδων, όπως τηλε-
εντολές, συστήματα συναγερμού ή συστήματα προσανατολισμού-πλοήγησης εκτός της 
κατοικίας. Τέλος, θα αναπτυχθούν κατάλληλα συστήματα κατάρτισης των κοινωνικών 
αυτών ομάδων στη χρήση του προτεινόμενου εξοπλισμού. 
Όσον αφορά τη λειτουργική αποζημίωση, θα αναπτυχθούν εφαρμογές που 
ενσωματώνουν τις τεχνολογίες της πληροφορίας και της επικοινωνίας και 
επιτρέπουν την αποκατάσταση, εν όλω ή εν μέρει, των λειτουργικών ικανοτήτων των 
αναπήρων ή των ηλικιωμένων, θα καλυφθούν, ιδίως, συστήματα που βελτιώνουν την 
κινητικότητα των ατόμων αυτών, τη δυνατότητα τους διαπροσωπικής επικοινωνίας, 
τη δυνατότητα τους ελέγχου του άμεσου περιβάλλοντος. Οι εργασίες θα βασιστούν 
στην πρόσφατη πρόοδο στον τομέα των ιδεατών περιβαλλόντων και του τηλεχειρισμού 
ρομπότ ("τηλεπαρουσία"). 
Δοκιμές ελέγχου καταλληλότητας και πειραματικά έργα 
Ία συστήματα και οι υπηρεσίες που θα αναπτυχθούν στο πλαίσιο της δράσης αυτής 
θα αποτελέσουν αντικείμενο επίδειξης, σε πραγματικές συνθήκες, της τεχνικής 
σκοπιμότητας και της λειτουργικής αρτιότητας. Η επαλήθευση των αποτελεσμάτων θα 
πραγματοποιηθεί με προσφυγή σε δίκτυα κέντρων τεχνολογιών αναπροσαρμογής. 
85 
Αστικές και αγροτικές ζώνες 
Η διερευνητική δράση ORA απέδειξε ότι οι αγροτικές ζώνες οι οποίες δεν 
επωφελούνται οικονομικής, κοινωνικής και πολιτιστικής υποδομής ελκυστικής για 
τις επιχειρήσεις και τους πολίτες, θα μπορούσαν να καλύψουν, εν μέρει, το 
μειονέκτημα αυτό χάρις στα τηλεματικά συτήματα και υπηρεσίες που, ακριβώς, 
διασφαλίζουν την τηλε-πρόσβαση στην εν λόγω υποδομή. Επιπλέον, αναμένεται ότι 
θα επωφεληθούν από τις τηλεματικές λύσεις ορισμένες αστικές ζώνες σε οικονομική 
παρακμή ή μειονεκτικές συνοικίες μεγάλων πόλεων που παρουσιάζουν συγκριτικά 
μειονεκτήματα. 
Στόχος 
Στόχος είναι να επιτευχθεί η αποκέντρωση των οικονομικών δραστηριοτήτων και των 
συλλογικών υπηρεσιών προς όφελος των αγροτικών και των αστικών ζωνών οι οποίες 
στερούνται των κατάλληλων κοινωνικο-οικονομικών υποδομών, χάρις στην υιοθέτηση 
τηλεματικών λύσεων οι οποίες θα επιτρέψουν την τηλε-εργασία και την τηλε­
πρόσβαση σε υπηρεσίες βασικές για τις επιχειρήσεις και τους ιδιώτες. Συνεπώς, 
αναμένεται ότι θα μειωθούν οι ανεπιθύμητες μετακινήσεις του πληθυσμού, και θα 
βελτιωθούν η ποιότητα ζωής και οι δυνατότητες απασχόλησης των υπόψη κοινωνικών 
ομάδων. Η δράση αυτή θα αποτελέσει αντικείμενο συντονισμού με τις υπόλοιπες 
κοινοτικές δραστηριότητες και προγράμματα που έχουν θέμα τις διαρθρωτικές 
πολιτικές. 
Φύση των εργασιών 
Οι εργασίες ΕΤΑ θα καλύψουν την ανάπτυξη και την προσαρμογή τηλεματικών 
εφαρμογών για δύο μεγάλους τύπους χρήσης. 0 πρώτος είναι η τηλεεργασία, το 
αποφασιστικό πλεονέκτημα της οποίας είναι η διευκόλυνση της πρόσβασης στην 
αγορά εργασίας για εκείνο το εργατικό δυναμικό που είναι διεσπαρμένο 
γεωγραφικά. Οι εργασίες θα επικεντρωθούν στη χρησιμοποίηση των τεχνολογιών 
γενικού χαρακτήρα όπως οι σταθμοί εργασίας πολλών μέσων, οι τηλεδιασκέψεις, το 
ISDN - το οποίο επιτρέπει τη μεταφορά σε μεγάλες αποστάσεις ογκωδών αρχείων ή 
σταθερών εικόνων - ή τα μελλοντικά ευρυζωνικά δίκτυα. Οι τεχνολογίες αυτές θα 
επιτρέψουν, ιδίως, τη διευκόλυνση της εργασίας σε δίκτυο σε διάφορες 
επαγγελματικές καταστάσεις και την αύξηση της παραγωγικότητας των τοπικών 
επιχειρήσεων, ιδίως της παραγωγικότητας των MME των οποίων το επίπεδο της 
οικονομικής αποτελεσματικότητας είναι καθοριστικό για την απασχόληση. 
0 δεύτερος τομέας δραστηριότητας καλύπτει τις συλλογικές τηλευπηρεσίες. Οι 
πρωτοεμφανιζόμενες τεχνολογίες - κινητό ψηφιακό τηλέφωνο, διαλογικός οπτικός 
δίσκος, τερματικά μικρού ανοίγματος (VSAT), διαλογική τηλεόραση - πρόκειται να 
συνδυαστούν για να αποτελέσουν δίκτυα εξυπηρετητών της πληροφορίας, χάρις σ' 
αυτά, οι ιδιώτες, οι επιχειρήσεις και οι τοπικές ενώσεις θα μπορούν να 
χρησιμοποιούν από απόσταση βάσεις δεδομένων, να συμβουλεύονται βιβλιοθήκες, να 
ενημερώνονται μέσω φωνητικών συστημάτων επεξεργασίας μηνυμάτων και να έχουν 
πρόσβαση σε νέες τηλεματικές υπηρεσίες που προτείνουν οι διάφοροι δήμοι στους 
τομείς του πολιτισμού, της κοινωνικής δράσης ή του τουρισμού. Εξάλλου, θα 
αναληφθούν προσπάθειες για την τελειοποίηση των συστημάτων που χρησιμοποιούν 
τις ασύρματες επικοινωνίες (ραδιοεπικοινωνίες και δορυφορικές επικοινωνίες) 
ούτως ώστε οι ζώνες οι οποίες παρουσιάζουν ελλείψεις σε επίγεια υποδομή 
τηλεπικοινωνιών να επωφεληθούν των τηλεματικών υπηρεσιών όπως η τηλε-
εκπαίδευση, η τηλε-κατάρτιση και η τηλε-ιατρική. Πρόκειται, επίσης, να 
μελετηθούν οι δυνατότητες διασύνδεσης των τοπικών αυτών δικτύων στα εθνικά 
δίκτυα και στην ευρωπαϊκή πληροφοριακή υποδομή. 
Δοκιμές ελέγχου καταλληλότητας και πειραματικά έργα 
Οι δοκιμές ελέγχου καταλληλότητας θα ευνοηθούν από τα ήδη υπάρχοντα δίκτυα 
εταίρων τα οποία έχουν δημιουργηθεί μέσω της διερευνητικής δράσης OR Α, καθώς 
και τα δίκτυα συνεργασίας μεταξύ ευρωπαϊκών πόλεων (Eurocities, Polis, κ.λπ.). 
θα συντονιστούν με τα πρότυπα πειραματικά έργα που εκτελούνται στο πλαίσιο 
χωροταξικών προγραμμάτων ορισμένων κρατών μελών ή κοινοτικών προγραμμάτων 
περιφερειακού χαρακτήρα, θα δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στη διευκόλυνση της χρήσης 
τηλεματικών εφαρμογών και στην αποδοχή τους από τους χρήστες. 
86 
Διερευνητική δράση: Τηλεματική για το περιβάλλον 
θα αναληφθούν, επίσης, διερευνητικές δράσεις οι οποίες θα αξιολογούν το 
δυναμικό των τηλεματικών λύσεων σε άλλους τομείς μεταξύ των οποίων το 
περιβάλλον αποτελεί την πρώτη προτεραιότητα. 
Στόχος 
Στόχος είναι η διερεύνηση των δυνατοτήτων των τηλεματικών λύσεων για την 
διατήρηση και τη βελτίωση του περιβάλλοντος, σε στενή συνεργασία με την 
αντίστοιχη κοινοτική πολιτική. 
Φύση των εργασιών 
Οι ερευνητικές δραστηριότητες του τομέα αυτού θα δώσουν ιδιαίτερη προσοχή στα 
τηλεματικά συστήματα αυτόματης προειδοποίησης και επιτήρησης του βαθμού 
ατμοσφαιρικής, ποτάμιας και θαλάσσιας ρύπανσης, θα αναπτυχθούν, επίσης, 
εφαρμογές οι οποίες επιτρέπουν την παρακολούθηση της μεταφοράς επικίνδυνων 
προϊόντων, την επιτήρηση των πυρηνικών σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας 
και την διαχείριση των φυσικών κινδύνων. Οι ερευνητικές εργασίες θα καλύψουν, 
επίσης, την ανάπτυξη και τη διασύνδεση δικτύων πληροφορίας και κέντρων πρόληψης 
των διαφόρων αυτών κινδύνων· τα εν λόγω κέντρα θα έχουν τη δυνατότητα τηλε-
πρόσβασης σε βάσεις δεδομένων οι οποίες ενημερώνονται αυτόματα καθώς και σε 
έμπειρα συστήματα, θα μελετηθεί, επίσης, η επέκταση των δικτύων αυτών προς τις 
χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. 
Δοκιμές ελέγχου καταλληλότητας και πειραματικά έργα 
Οι δοκιμές ελέγχου καταλληλότητας θα διενεργηθούν σε αστικά περιβάλλοντα, σε 
βιομηχανικές, λιμενικές ζώνες και παράκτιες ζώνες, και σε υδρολογικές λεκάνες 
οι οποίες είναι ιδιαίτερα εκτεθιμένες, σε στενή συνεργασία με τις αρμόδιες 
τοπικές ή εθνικές αρχές. 
4, ΟΡΙΖΟΝΤΙΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΕΤΑ 
Η αποδοχή των τηλεματικών εφαρμογών από τους χρήστες εξαρτάται από πολλούς 
παράγοντες γενικής φύσεως. Μεταξύ αυτών ιδιαίτερη σημασία έχουν η γλώσσα και η 
ευκολία χρήσης. Η διάδοση των τηλεματικών υπηρεσιών στην Ευρώπη θα επιβραδυνθεί 
εάν δεν συνοδεύονται από την γλώσσα την οποία συνήθως χρησιμοποιούν οι χρήστες. 
Οι σημαντικοί διαθέσιμοι πόροι τεκμηρίωσης των βάσεων δεδομένων θα μείνουν 
ανεκμετάλλευτοι εφόσον δεν απλοποιηθούν οι μέθοδοι υποβολής ερωτήσεων. 
Αποτελεί, συνεπώς, προτεραιότητα η ενσωμάτωση σε τηλεματικά συστήματα γλωσσικών 
εργαλείων επεξεργασίας και τεχνικών που διευκολύνουν την πρόσβαση στις βάσεις 
δεδομένων. 
Εξάλλου, το γεγονός ότι η τηλεματική είναι σχετικά πρόσφατος επιστημονικός 
κλάδος δημιουργεί την ανάγκη ύπαρξης κατάλληλων εργαλείων και μεθόδων ούτως 
ώστε τα νέα τηλεματικά συστήματα και υπηρεσίες να είναι ευκόλως αφομοιωσιμα από 
τους χρήστες και να μπορούν να αναπτυχθούν με τον αποτελεσματικότερο τρόπο. 
Τα θέματα αυτά δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά στο πλαίσιο του 
ενός ή του άλλου τομέα του προγράμματος. Για το λόγο αυτό αποτελούν 
αντικείμενο οριζοντίων αξόνων δράσης, η δε αντιμετώπιση τους θα έχει ευνοϊκές 
επιπτώσεις για το σύνολο των τομέων. 
87 
Τηλεματική τεχνολογία 
Στόχος 
0 στόχος των μελετών και της έρευνας που θα αναληφθούν στο πλαίσιο της δράσης 
αυτής είναι διπλός. Κατ'αρχάς, θα επιδιωχθεί η ανάπτυξη εργαλείων και μεθόδων 
που επιτρέπουν την κατά το δυνατόν αποτελεσματική δημιουργία τηλεματικών 
εφαρμογών που ενοποιούν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τον γενικού χαρακτήρα 
εξοπλισμό, δίκτυα και υπηρεσίες, με υλικό ή λογισμικό ειδικού σκοπού 
(τεχνολογία των εφαρμογών). Κατόπιν, θα χρειαστεί να προσδιορισθούν και να 
πραγματοποιηθούν οι μεταβολές που πρέπει να επέλθουν στο περιβάλλον των χρηστών 
για την επιτυχή εισαγωγή των νέων τηλεματικών υπηρεσιών (τεχνολογία των 
διεργασιών). 
Φύση των εργασιών 
Σ'ό,τι αφορά την τεχνολογία των διεργασιών και των διαδικασιών, θα διενεργηθεί 
αξιολόγηση των επιπτώσεων και της κοινωνικοοικονομικής αποδοχής των τηλεματικών 
εφαρμογών, παλαιών ή νέων, όπως η τηλε-εργασία, η τηλε-ιατρική και η τηλε-
κατάρτιση. Με συγκριτικές μελέτες και έρευνες θα γίνει προσπάθεια απογραφής των 
διοικητικών διαδικασιών, των πρακτικών διαχείρισης και των μεθόδων οργάνωσης 
εργασίας σε διάφορες κατηγορίες οργανισμών, ιδιωτικών ή δημόσιων, πριν και μετά 
την εφαρμογή των τηλεματικών λύσεων, με στόχο τη σύνταξη λειτουργικών συστάσεων 
κατά το δυνατόν γενικού χαρακτήρα. Κατ'αυτόν τον τρόπο αναμένεται να καταστεί 
δυνατός ο προσδιορισμός γενικών μεθόδων οι οποίες θα επιτρέψουν, αφενός, την 
αναδιάρθρωση των οργανισμών με τους καλύτερους όρους οικονομικής 
αποτελεσματικότητας και κοινωνικής αποδοχής, και, αφετέρου, την ανάλυση των 
πλεονεκτημάτων και των οικονομιών που παρέχουν τα νέα τηλεματικά συστήματα, θα 
δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις εργονομικές πτυχές ούτως ώστε τα συστήματα αυτά να 
συμβάλουν στη βελτίωση των συνθηκών εργασίας. 
Οι εργασίες ΕΤΑ στον τομέα της τεχνολογίας των εφαρμογών θα επικεντρωθούν σε 
μεθόδους ενοποίησης των γενικών και ειδικών συνιστωσών, υλικού και λογισμικού, 
που θα προσδώσουν στις τηλεματικές εφαρμογές, οι οποίες αναπτύσσονται στο 
πλαίσιο διαφόρων τομέων που καλύπτει το παρόν πρόγραμμα, θεμελιώδη 
χαρακτηριστικά όπως η επαρκής λειτουργικότητα και αξιοπιστία, η μεγάλη ευελιξία 
χρήσης, εκμετάλλευσης και διαχείρισης, καθώς και η δυνατότητα ενσωμάτωσης 
μεταγενέστερων τεχνικών επιτευγμάτων, θα δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην έρευνα 
βαθμιδωτών και γενικού χαρακτήρα λύσεων. Οι εργασίες αυτές θα βασιστούν στα 
αποτελέσματα προγραμμάτων όπως το ESPRIT, το RACE ή άλλων παρόμοιων 
πρωτοβουλιών. 
Τεχνολογία του γλωσσικού τομέα 
Η γλώσσα αποτελεί το όχημα της επιστημονικής και τεχνικής γνώσης, τη βάση του 
πολιτισμού, και ουσιαστικό εργαλείο της διοικητικής και εμπορικής επικοινωνίας. 
Τα τηλεματικά συστήματα χρησιμοποιούν συχνά περιορισμένο λεξιλόγιο, που απέχει 
από τη συνήθη γλώσσα των χρηστών τους. Η ενσωμάτωση τεχνικών της γλωσσικής 
τεχνολογίας στα τηλεματικά συστήματα αποκτά καθοριστική σημασία για τη 
διευκόλυνση της χρήσης των συστημάτων αυτών. Επίσης, τα σύγχρονα εργαλεία 
επεξεργασίας της ομιλούμενης και γραπτής γλώσσας είναι δυνατόν να συμβάλλουν 
στην υπέρβαση των γλωσσικών φραγμών οι οποίοι επιβραδύνουν την σε ευρωπαϊκή 
κλίμακα χρήση των τηλεματικών συστημάτων Η δράση αυτή θα διευρύνει το 
ερευνητικό πεδίο που καλύπτει το τρίτο πρόγραμμα-πλαίσιο. 
Στόχος 
Στόχος είναι η διευκόλυνση της χρήσης των τηλεματικών εφαρμογών στην Ευρώπη και 
η αξιοποίηση των δυνατοτήτων επικοινωνίας που προσφέρουν, με το σεβασμό των 
γλωσσών και την ενσωμάτωση νέων μεθόδων γλωσσικής επεξεργασίας. 
88 
Προς το σ^οπό αυτό, οι προσπάθειες έρευνας και ανάπτυξης θα καλύψουν τ^εις 
μεγάλες κατηγορίες τηλεματικών εφαρμογών: τις υπηρεσίες τεκμηρίωσης, 
περιλαμβανομένων των συστημάτων επεξεργασίας και διαχείρισης εγγράφων, τις 
τηλε-υπηρεσίες συναλλαγών (π.χ., υπηρεσίες τραπεζικών τηλε-συναλλαγών ή 
ηλεκτρονικών καταλόγων), και τις υπηρεσίες ηλεκτρονικού ταχυδρομείου και τηλε-
συνεδριάσεων. 
Φύση των εργασιών 
Οι εργασίες ΕΤΑ θα προσανατολισθούν γύρω από τρεις άξονες. 
Κατ'αρχάς, θα επιδιωχθεί η αξιοποίηση των αποτελεσμάτων προηγουμένων 
ερευνητικών προσπαθειών για την ανάπτυξη συστημάτων που διευκολύνουν την 
ενσωμάτωση των γλωσσικών τεχνολογιών σε τομείς όπου η επεξεργασία των γλωσσών 
θα διαδραματίσει σημαντικό ρόλο. 
Οι εργασίες θα προσανατολιστούν κυρίως στην ανάπτυξη γλωσσικών εργαλείων που 
βελτιώνουν τη δημιουργία και τη διαχείριση ηλεκτρονικών εγγράφων σε πολλές 
γλώσσες. Πρόκειται, ιδίως, για προηγμένα πολυγλωσσικά βοηθήματα προς χρήση των 
συντακτών, για βελτιωμένες τεχνικές σύνταξης πινάκων περιεχομένου και έρευνας 
εγγράφων τα οποία έχουν συνταχθεί υπό μορφή βιβλίου, και για αυτόματες μεθόδους 
εξαγωγής και συνδυασμού στοιχείων πληροφορίας που προέρχονται από διαφορετικά 
αρχεία και βάσεις δεδομένων. Οι εργασίες θα προσανατολισθούν, κατόπιν, στις 
δ ι επαφές σε φυσική γλώσσα που επιτρέπουν την προσαρμογή στις ανάγκες χρηστών 
από διαφορετικά κράτη μέλη των υπηρεσιών συναλλαγής που απευθύνονται στους 
επαγγελματίες και στο ευρύ κοινό. Εξάλλου, για τη βελτίωση της γλωσσικής 
ποιότητας των τηλε-διασκέψεων και του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, θα 
ανταπτυχθούν τεχνικές μετατροπής του προφορικού λόγου σε γραπτό, αυτόματης 
δρομολόγησης μηνυμάτων και πρόσβασης σε πραγματικό χρόνο στην αυτόματη 
μετάφραση κατά τη διάρκεια τηλε-διασκέψεων. 
Οι εργασίες θα επικεντρωθούν επίσης στη βελτίωση των εργαλείων, μεθόδων και 
συστημάτων αυτόματης μετάφρασης και μετάφρασης με τη βοήθεια υπολογιστή, με 
προοπτική την ενσωμάτωση τους στο περιβάλλον εργασίας του τελικού χρήστη. 
Τέλος, θα αναπτυχθούν γλωσσικά εργαλεία και μέθοδοι για τη διευκόλυνση της 
εκμάθησης γλωσσών. 
Δεύτερον, θα επιδιωχθεί η ανάπτυξη και εναρμόνιση γλωσσικών πόρων όπως η 
ηλεκτρονική γραμματική και το λεξικό. Στόχος της δραστηριότητας αυτής είναι η 
διευκόλυνση της φορητότητας των εν λόγω πόρων από ένα μηχανογραφικό σύστημα σε 
άλλο, προκειμένου να διευρυνθεί η χρήση. 
Τέλος, οι ερευνητικές προσπάθειες θα καλύψουν τους τομείς της γενικής 
γλωσσολογίας όπου κρίνεται ότι είναι δυνατόν να δημιουργηθούν εφαρμογές 
μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες. Η συνέχιση των προσπαθειών αυτών είναι, 
πράγματι απαραίτητη προκειμένου να προαχθεί ο έλεγχος των γλωσσικών δυσκολιών 
και να βελτιωθούν οι μέθοδοι πληροφορικής αναλύσεως της γλώσσας, θα καλυφθούν, 
ιδίως, τρεις τομείς: η απεικόνιση εννοιών σε διαφορετικές γλώσσες προκειμένου 
να διευκολυνθεί η πληροφορική ανάλυση κειμένων και ο διάλογος ανθρώπου-μηχανής· 
η χρήση των τεχνολογικών επιτευγμάτων της πληροφορικής για την επεξεργασία της 
φυσικής γλώσσας· οι μέθοδοι αιχμής που εφαρμόζονται στην επεξεργασία της 
γραπτής και της ομιλούμενης γλώσσας όπως η επεξεργασία ελεύθερου κειμένου, τα 
προηγμένα συστήματα φωνητικής αναγνώρισης και η αυτόματη ταυτόχρονη διερμηνεία. 
Δοκιμές ελέγχου καταλληλότητας και πειραματικά έργα 
θα δρομολογηθούν πειραματικά έργα, που καλύπτουν, ιδίως, τηλεματικές εφαρμογές 
οι οποίες αναπτύσσονται στο πλαίσιο άλλων τομέων του προγράμματος, προκειμένου 
να επαληθευθεί η τεχνική σκοπιμότητα, η λειτουργία και η δυνατότητα εφαρμογής 
των προτεινόμενων γλωσσικών λύσεων. Επίσης, θα καταρτιστούν συγκριτικές μέθοδοι 
δοκιμών και αντικειμενικά κριτήρια αξιολόγησης των γλωσσικών εργαλείων. Τέλος, 
θα προταθούν διαδικασίες ελέγχου της ποιότητας των γλωσσικών συστημάτων και 
υπηρεσιών, ενώ θα συνταχθούν συστάσεις για τους οργανισμούς τυποποίησης. 
89 
Τεχνολογία της πληροφορίας 
Οι πληροφορίες που διατηρούνται σε ηλεκτρονική μορφή και διαδίδονται μέσω 
τηλεματικών συστημάτων αυξάνουν, από ποσοτικής απόψεως, σημαντικά. Η πρόσβαση 
στους πόρους αυτούς παραμένει, ωστόσο, δύσκολη, λόγω του αριθμού, της διασποράς 
και της ετερογένειας των εξυπηρετητών και των βάσεων δεδομένων, γεγονός που 
οδηγεί στη μερική μόνο αξιοποίηση των τηλεματικών συστημάτων και στην απώλεια 
της επιλεκτικότητας της πληροφορίας για διαφορετικές κατηγορίες χρηστών. Για 
την αντιμετώπιση των προκλήσεων αυτών, απαιτείται η ανάληψη νέας δράσης σχετικά 
με την τεχνολογία της πληροφορίας. 
Στόχος 
Στόχος της δράσης είναι να διασφαλίσει την επιλεκτικότερη και ευκολότερη 
πρόσβαση και την ευχερέστερη χρήση της ηλεκτρονικής πληροφορίας ανεξαρτήτως 
μορφής, μέσω μεθόδων και συστημάτων που χρησιμοποιούν τις τεχνολογίες της 
πληροφορίας και της επικοινωνίας. 
Φύση των εργασιών 
Οι εργασίες ΕΤΑ θα προσεγγίσουν το σύνολο της αλυσίδας της προστιθέμενης αξίας 
της ηλεκτρονικής πληροφορίας. 
Στον τομέα των ηλεκτρονικών εκδόσεων, η έρευνα θα επικεντρωθεί στα συστήματα 
που επιτρέπουν τη δημιουργία "προϊόντων" της πληροφορίας (π.χ., βάσεις 
δεδομένων και ηλεκτρονικά χειρόγραφα) που είναι χρησιμοποιήσιμα ανεξαρτήτως του 
υλικού, του λογισμικού ή των μελετώμενων τρόπων δημοσίευσης, ούτως ώστε να 
καλυφθούν χωρίς δυσκολίες οι ανάγκες των διαφόρων κατηγοριών χρηστών. Για το 
σκοπό αυτό, θα αναπτυχθούν προηγμένα ερ\α\ε\α προκειμένου να δοθεί η δυνατότητα 
στους συντάκτες και τους εκδότες να περιγράψουν τη δομή και τη μορφή της 
πληροφορίας με γενικό τρόπο ανεξαρτήτως του χρησιμοποιούμενου τεχνολογικού 
υποβάθρου. Τα συστήματα αυτά αναμένεται να ενσωματωθούν χωρίς πρόβλημα στο 
σημερινό περιβάλλον των "παραγωγών" της πληροφορίας. 
Στον τομέα της διάδοσης της ψηφιακής πληροφορίας, θα δημιουργηθούν νέες 
αρχιτεκτονικές βάσεων δεδομένων, προκειμένου ο χρήστης να είναι σε θέση να 
ανατρέξει στην πληροφορία χωρίς να προαπαιτείται γνώση της δομής ή του 
περιεχομένου των βάσεων αυτών δεδομένων. Οι έρευνες θα καλύψουν, ιδίως, τον 
σχεδιασμό πολύ μεγάλων βάσεων δεδομένων που περιλαμβάνουν διαφορετικές μορφές 
ψηφιακών πληροφοριών (κείμενα, εικόνες, ήχοι). Επίσης, θα στοχεύσουν στην 
αύξηση του βαθμιδωτού χαρακτήρα συνόλων πληροφοριών στο πλαίσιο μεγάλων 
κειμένων, χρησιμοποιώντας τις πλέον πρόσφατες μεθοδολογίες ανάπτυξης βάσεων 
δεδομένων, όπως οι δομές προσανατολισμένες προς το αντικείμενο ή κατανεμημένες 
αρχιτεκτονικές βάσεων δεδομένων. 
θα αναπτυχθούν προηγμένες μέθοδοι έρευνας της ψηφιακής πληροφορίας, προκειμένου 
να βελτιωθεί η πρόσβαση των χρηστών σε αυξανόμενο αριθμό διεσπαρμένων 
γεωγραφικά και ετερογενών πηγών. Οι μέθοδοι αυτές θα βοηθήσουν τον χρήστη στον 
εντοπισμό των αναζητούμενων πηγών πληροφορίας μέσω βοηθημάτων σε απευθείας 
σύνδεση και ευφυών δ ι επαφών, στη διενέργεια της ίδιας έρευνας σε πολλές βάσεις 
δεδομένων με αποφυγή επαναλήψεων, στην ταχεία ενημέρωση τους σχετικά με το 
περιεχόμενο βάσεων δεδομένων σε σχέση με συγκεκριμένες έννοιες, στην εξαγωγή 
πληροφοριών και στην ευχερή χρήση του στις δικές τους εφαρμογές. 
Δοκιμές ελέγχου καταλληλότητας και πρότυπα πειραματικά έργα 
0 έλεγχος καταλληλότητας θα λάβει υπόψη του, μέσω πειραματικών εφαρμογών, τις 
ανάγκες του συνόλου των ενδιαφερομένων φορέων οι οποίοι ευρίσκονται στην 
αλυσίδα παραγωγής της πληροφορίας, είτε πρόκειται για νέους χρήστες στον τομέα 
της πληροφορικής, είτε για πρόσωπα ήδη έμπειρα, θα περιλάβει την ανάπτυξη του 
ελέγχου ποιότητας και των μετρήσεων των επιδόσεων των συστημάτων πληροφορίας, 
και θα καταλήξει στην προαγωγή προτύπων σχετικά με μορφές ανταλλαγής 
πληροφοριών. 
90 
ΣΥΝΟΔΕΥΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ 
θα ληφθούν συνοδευτικά μέτρα στους τομείς της διάδοσης των αποτελεσμάτων, της 
διεθνούς συνεργασίας και της κατάρτισης στην έρευνα, στο πλαίσιο των 
δραστηριοτήτων που θα αναληφθούν βάσει του επί μέρους αυτού άξονα δράσης, ως 
συμπλήρωμα των κεντρικών δράσεων που προβλέπονται στους τρεις υπόλοιπους τομείς 
του τέταρτου προγράμματος-πλαισίου. 
Διάδοση των αποτελεσμάτων και προαγωγή της τηλεματικής 
Για να προαχθεί η διάδοση των αποτελεσμάτων, θα υποστηριχθεί η διοργάνωση στα 
κράτη μέλη εργαστηρίων, σεμιναρίων, διαλέξεων και εκθέσεων, με τη βοήθεια του 
κοινοτικού δικτύου κέντρων και την αξιοποίηση και τη διάδοση της έρευνας. Οι 
ερευνητικές ομάδες των διαφόρων έργων θα κληθούν να προβλέψουν, από τη 
δρομολόγηση των εργασιών τους, τον τρόπο συμμετοχής τους στις δράσεις διάδοσης 
και αξιοποίησης των αποτελεσμάτων των ερευνητικών τους προσπαθειών στο σύνολο 
της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. 
Διεθνής συνεργασία 
θα αναληφθούν διεθνείς δραστηριότητες (διαλέξεις, αποστολές μελέτης, επιδείξεις 
των αποτελεσμάτων τα οποία είναι δυνατόν να αποτελέσουν αντικείμενο εμπορικής 
χρήσης) στην πλειοψηφία των ερευνητικών τομέων, όποτε κριθεί ότι υπάρχει 
αμοιβαίο και ισόρροπο ενδιαφέρον για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα, θα δοθεί μεγάλη 
σημασία στη συνεργασία με τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης: 
μελετώνται ανταλλαγές ερευνητών στο πλαίσιο ορισμένων έργων, ενώ θα επιδιωχθεί 
ο συντονισμός με τις τηλεματικές δραστηριότητες που αναλαμβάνονται στο πλαίσιο 
των προγραμμάτων PHARE και TAC ΙS ή της BERD. Τέλος, θα διασφαλιστεί η στενή 
συνεργασία μεταξύ των δραστηριοτήτων κοινοτικής έρευνας που αναλαμβάνονται στο 
πλαίσιο του επί μέρους αυτού άξονα δράσεων και άλλων παρόμοιων προγραμμάτων 
ΕΤΑ, εθνικών ή ευρωπαϊκών (COST, EUREKA, ESA, EUROCONTROL). 
Κατάρτιση 
θα ενθαρρυνθούν οι ανταλλαγές ερευνητών στον τομέα των τηλεματικών εφαρμογών, 
καθώς και η σύνδεση σε δίκτυα των υπαρχόντων ερευνητικών κέντρων. Τέλος, θα 
δοθεί κοινοτική ενίσχυση σε ανταλλαγές εμπειριών στον τομέα της κατάρτισης στη 
χρήση της τηλεματικής. 
91 
Παράρτημα il 
Ενδεικτική κατανομή Tnc προσπαθεί ΕΤΑ υεταΣύ των διαοοοετικών 
Τομέας 
Πληροφοριακή υποδομή για τις vïïnpgoieç δημόοιον ενδιαφέροντος 40%-52% 
Δημόσιες διοικήσεις 
Υγειονομική περίθαλψη 
Μεταφορές 
Πληροφοριακή υποδουή Tnc vv<i>onc 16Χ-22Χ 
Τηλεματική για την έρευνα 
Εκπαίδευση και κατάρτιση 
Βιβλιοθήκες 
Πληροφοριακή υποδομή για τη βελτίωση TWV οννθπκώγ ζωής 13%-19% 
Ηλικιωμένοι και ανάπηροι 
Αστικές και αγροτικές ζώνες 
Διερευνητική δράση (περιβάλλον) 
Οριζόντιες δραστηριότητες ΕΤΑ ιβ%-22% 
Τηλεματική τεχνολογία 
Τεχνολογία του γλωσσικού τομέα 
Τεχνολογία της πληροφορίας 
ΣΥΝΟΑΟ 100% 
Η παρούσα κατανομή δεν αποκλείει ότι ορισμένα έρ\α είναι δυνατόν να αφορούν 
περισσότερους του ενός τομείς. 
92 
ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ 
(1994 - 1998) 
93 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II: ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΚΑΙ 
ΤΕΧΝΙΚΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ 
ΣΤΟΧΟΙ 
Η παγκόσμια διάσταση των αγορών, ο αυξημένος διεθνής ανταγωνισμός με την 
εμφάνιση νέων πόλων βιομηχανικής δραστηριότητας, η άνοδος του κόστους ανάπτυξης 
νέων τεχνολογιών και η επι βράχυνση της διάρκειας ζωής των προϊόντων υποχρεώνουν 
τις ευρωπαϊκές βιομηχανίες να ενισχύσουν τις συνεργασίες τους για την τέλεια 
γνώση επαρκώς ευρέως φάσματος τεχνολογιών και την καρποφόρηση των 
καταβαλλόμενων προσπαθειών ΕΤΑ. Υπό τις συνθήκες αυτές, τα κοινοτικά 
προγράμματα μπορούν να διαδραματίσουν ρόλο καταλύτη για να τονώσουν τις 
μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες εργασίες Ε & Α κα να στηρίξουν τις εθνικές 
δράσεις και τις προσπάθειες που καταβάλλουν οι επιχειρήσεις. 
Όπως το επισήμανε η Επιτροπή στις ανακοινώσεις της επί της βιομηχανικής 
πολιτικής, η ενίσχυση της βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας αποτελεί ένα από τα 
αποτελεσματικότερα μέσα διατήρησης και επαύξησης των θέσεων απασχόλησης, 
πρόβλημα του οποίου η λύση επείγει προκειμένου η νέα γενεά να εξασφαλίσει 
πρόσβαση στην αγορά εργασίας. Οι δραστηριότητες τεχνολογικής έρευνας μπορούν να 
διαδραματίσουν σοβαρό ρόλο τονώνοντας την καινοτομία προϊόντων, μεθόδων και 
οργάνωσης των επιχειρήσεων και με την εξάπλωση και τόνωση νέων βιομηχανικών 
δραστηριοτήτων οι οποίες θα στρέψουν την παραγωγή των παραδοσιακών κλάδων προς 
νέα αναδυόμενα πεδία για τα οποία είναι ακόμη σήμερα περιορισμένη η ευρωπαϊκή 
δυναμικότητα εξαγωγών. 
Η κοινοτική δράση βιομηχανικής έρευνας κατέχει ιδιαίτερα επίκαιρη θέση για να 
συνδράμει στην ανωτέρω προσπάθεια, επειδή ο καλύτερος τρόπος ανάπτυξης των 
υπόψη δραστηριοτήτων Ε&Α είναι η στήριξη τους σε πολυεπιστημονική και 
διασυνοριακή συνεργασία βαδίζουσα προς γενικές τεχνολογίες που επιτρέπουν 
ταχεία διάδοση στα διάφορα κράτη μέλη και βιομηχανικούς κλάδους. Για μεγαλύτερη 
αποτελεσματικότητα και αντίκτυπο της κοινοτικής δράσης, καταβάλλεται προσπάθεια 
συγκέντρωσης: 
α) Σε επίπεδο στόχων· το πρόγραμμα, ενώ βεβαίως είναι πολυκλαδικό και ανοικτό 
σε διαφόρους τύπους βιομηχανικών δραστηριοτήτων, εστιάζεται στους εξής 4 
στόχους : 
στήριξη της ερευνητικής προσπάθειας που καταβάλλει η μεταποιητική 
βιομηχανία, για να προετοιμάσει το εργοστάσιο του μέλλοντος, 
βελτιώνοντας την παραγωγικότητα και ασφάλεια των χρησιμοποιούμενων 
διεργασιών και την οργάνωση· 
τόνωση της καινοτομίας προϊόντων μέσω της έρευνας με αντικείμενο τις 
τεχνολογίες και τα προηγμένα υλικά που δύναται να χρησιμοποιήσει η 
μεταποιητική βιομηχανία πραγματοποιώντας οικονομίες και μεριμνώντας για 
την οικολογική ισορροπία (προϊόντα του μέλλοντος, ορθολογική 
χρησιμοποίηση πόρων) και που είναι καίριας σημασίας για την υλοποίηση 
της μεγάλης αγοράς (ζωτικές τεχνολογίες για τα μεταφορικά μέσα)· 
ενοποίηση τεχνολογιών, δίνοντας προβάδισμα στις κοινωνικές πτυχές 
(θετικές επιπτώσεις για την απασχόληση), στα θέματα υγείας και 
ασφάλειας των εργαζομένων (συνθήκες εργασίας) και στις οικολογικές 
πτυχές (καθαρές τεχνολογίες, ορθολογική χρησιμοποίηση της ενέργειας), 
συνεκτιμώντας βεβαίως τις οικονομικές και βιομηχανικές επιπτώσεις τους* 
στήριξη προς τις υπόλοιπες κοινοτικές πολιτικές, ιδίως χάρη στην 
προκανονιστική έρευνα (ποιότητα προϊόντων, ποιότητα ζωής, στήριξη του 
εμπορίου). 
β) Σε επίπεδο περιεχομένου· οι ερευνητικές προσπάθειες θα συγκεντρωθούν στις 
τεχνολογίες που χρειάζεται η ευρωπαϊκή βιομηχανία και που συνδέονται με τις 
κρίσιμες φάσεις των συστημάτων παραγωγής και με την ποιότητα των προϊόντων: 
94 
Σχεδιασμός, μηχανική, συστήματα παραγωγής και διαχείριση ανθρώπινου 
δυναμικού: οι ερευνητικές δράσεις καλύπτουν τις νέες μεθόδους σχεδιασμού 
προϊόντων και διεργασιών, καθώς και τις εφαρμογές τεχνολογιών με τη βοήθεια 
υπολογιστή, την ταχεία εκπόνηση πρωτοτύπων, τις νέες κατασκευαστικές 
τεχνικές, τα νέα συστήματα ελέγχου και διάγνωσης, την ανάλυση των τρόπων 
αστοχίας, την έρευνα με αντικείμενο τη μικρογραφιοποίηση δομικών μερών σε 
ειδικά βιομηχανικά συστήματα και την ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών, ιδίως των 
διαθέσιμων τεχνολογιών της πληροφορίας και των επικοινωνιών - TIC 1, στο 
εργοστάσιο, λαμβάνοντας υπόψη τα νέα μοντέλα οργάνωσης της παραγωγής· 
Υλικά και συναφείς τεχνολογίες: η έρευνα επικεντρώνεται στις νέες τεχνικές 
επεξεργασίας συνθετικών υλικών (κραμάτων, σύνθετων και ευφυών υλικών), την 
τεχνολογία υλικών υψηλών επιδόσεων, τη μοριακή μηχανική και ιδιαίτερα την 
υπομοριακή χημεία, τις τεχνολογίες νανομετρικής κλίμακας, τον έλεγχο των 
τρόπων κατεργασίας και τις νέες τεχνολογίες για την ανακύκλωση και 
επαναχρησιμοποίηση προϊόντων και βιομηχανικών αποβλήτων. 
Προηγμένες τεχνολογίες πρόωσης: μεταξύ των διαφόρων γενικών τεχνολογιών που 
απαιτούνται για τη βελτίωση των μέσων αυτοκινητικών, αεροναυτικών, 
θαλάσσιων και σιδηροδρομικών μεταφορών, θα υπάρξει επικέντρωση στην πρόωση· 
θα δοθεί έμφαση στην εφαρμογή νέων τεχνικών μελέτης και κατασκευής, στην 
αξιοπιστία, στην εκπόνηση μοντέλων και την προσομοίωση, στη μείωση της 
ρύπανσης, στην ενεργειακή απόδοση και την εξοικονόμηση ενέργειας, τα οποία 
χρειάζεται η βιομηχανία μεταφορών για να βελτιώσει την ανταγωνιστικότητα 
της. 
Έρευνα όσον αφορά τα πρότυπα, τις μετρήσεις και δοκιμές: οι σχετικές 
δράσεις αποσκοπούν στην υποστήριξη της επεξεργασίας και εφαρμογής 
κοινοτικών πολιτικών, καθώς και στη βελτίωση των μεθόδων ποιοτικού ελέγχου 
στη βιομηχανία. Οι εργασίες επικεντρώνονται στην επεξεργασία, βελτίωση ή 
εναρμόνιση μέτρων και σταθμών, μεθόδων μέτρησης ή προτύπων για προϊόντα 
ποιότητας, στην υποστήριξη του εμπορίου και την υγεία και ασφάλεια των 
χρηστών. Η έρευνα καλύπτει επίσης τις οικολογικές επιπτώσεις των 
βιομηχανικών εργασιών, καθώς και την υποστήριξη για την υιοθέτηση νέων 
κατασκευαστικών τεχνικών ή υλικών για τεχνολογίες αιχμής. 
γ) Σε επίπεδο υλοποίησης του προγράμματος· καθορίζεται ενοποιημένη θεώρηση 
προκειμένου να ληφθούν υπόψη όλα τα στάδια που συνδέονται με τον κύκλο ζωής 
των προϊόντων· οι δράσεις επιμερισμένης δαπάνης επικεντρώνονται στις 
τεχνολογίες με προβάδισμα, όπως εντοπίστηκαν μέσω διασταυρωμένης 
προσέγγισης συναρτήσει ταυτοχρόνως βιομηχανικών αναγκών, αναγκών της 
κοινωνίας και των γενικών τεχνολογιών και υπό το πρίσμα της κοινοτικής 
βιομηχανικής πολιτικής. Δίνεται έμφαση σε έργα με έκδηλο πολυεπιστημονικό 
και πολυτομεακό χαρακτήρα, κατά τρόπο εξασφαλίζοντα την βέλτιστη ανάπτυξη 
και μεταφορά γνώσεων και τεχνολογιών, ιδίως εκείνων που τελοιοποιήθηκαν και 
χρησιμοποιούνται σε κλάδους υψηλής τεχνολογίας όπως το διάστημα, τα όπλα ή 
την αεροναυτική, σε βασικούς κλάδους που επιδρούν αποφασιστικά στη 
διαμόρφωση του ύψους του ΑΕΠ ή που αποτελούν το αντικείμενο βιομηχανικής 
πολιτικής - κλάδος μεταφορών, έργων πολιτικού μηχανικού και κατασκευής, 
χημική βιομηχανία, κλάδος ενδύματος και κλωστοϋφαντουργία κ.λπ. 
Το ερευνητικό πρόγραμμα με αντικείμενο τις βιομηχανικές τεχνολογίες 
βασίζεται στις τεχνολογίες της πληροφορίας, καθώς και σε άλλες γενικές 
τεχνολογίες, για να προκύψουν καινοτομίες και συγκεκριμένες εφαρμογές στην 
μεταποιητική βιομηχανία· με τη σειρά του το πρόγραμμα παράγει δεδομένα, 
γνώσεις και εμπειρογνωμοσύνη για το ερευνητικό πρόγραμμα με αντικείμενο τις 
τεχνολογίες της πληροφορίας και των επικοινωνιών, το οποίο αποσκοπεί στην 
ανάπτυξη νέων λύσεων TIC για προηγμένα συστήματα εφαρμοσμένης τεχνολογίας 
και κατασκευής· η συμπληρωματικότητα μεταξύ των δύο προγραμμάτων 
εξασφαλίζεται με στενό συντονισμό και διατήρηση ειδικών δ ι επαφών. 
95 
Οι ερευνητικές αυτές δραστηριότητες αναπτύσσονται στο πλαίσιο ομίλων 
προμηθευτών, κατασκευαστών, τελικών χρηστών, πανεπιστημίων και ερευνητικών 
κέντρων. Στο πρόγραμμα λαμβάνεται υπόψη η ανάγκη ανανέωσης στην οργάνωση 
επιχειρήσεων, προκειμένου να τονωθεί η αποτελεσματικότερη διαχείριση 
ανθρώπινου δυναμικού και η αφομοίωση νέων τεχνολογιών. Ομοίως θα ενισχυθούν 
οι διεξαγόμενες για λογαριασμό και εκ μέρους των MME ερευνητικές 
δραστηριότητες και οι δραστηριότητες κατάρτισης μέσω της βιομηχανικής 
έρευνας. Εξάλλου, προκειμένου να δοθεί βοήθεια στο χαλυβουργικό κλάδο που 
διανύει πολύ κρίσιμη περίοδο και επειδή επίκειται η λήξη της συνθήκης EKAX, 
θα ενταχθούν σταδιακώς στο πρόγραμμα οι ερευνητικές δραστηριότητες για 
καινοτόμες χαλυβουργικές μεθόδους και προϊόντα. Όσον αφορά τις υπόλοιπες 
τεχνολογίες για τις οποίες καταβάλλεται ήδη προσπάθεια σε εθνικό ή 
ευρωπαϊκό επίπεδο, ενθαρρύνεται η διάδοση των γνώσεων με τη συγκρότηση 
δικτύων συντονισμού και ιδίως όσον αφορά τη διάδοση κωδίκων ορθής 
πρακτικής, με νέες μεθόδους οργάνωσης της παραγωγής ή με την εκπόνηση 
μοντέλων των βιομηχανικών διεργασιών. Στον τομέα των μετρήσεων και δοκιμών, 
διεξάγεται συντονισμός για τις διασυγκρίσεις ή την αμοιβαία αναγνώριση 
πιστοποιητικών συμμόρφωσης. 
δ) Σε επίπεδο διαχείρισης των επιλεγέντων έργων: επιτυγχάνεται μείζων 
συγκέντρωση των προσπαθειών μέσω του κάθετου συντονισμού, που λαμβάνει 
υπόψη ορισμένους βιομηχανικούς κλάδους και με την προσέγγιση 
"στοχοθετημένες ερευνητικές δράσεις", η οποία αποσκοπεί στο συντονισμό του 
συνόλου των έργων που πραγματεύονται το ίδιο θέμα (επινόηση προϊόντων του 
μέλλοντος, "το εργοστάσιο του μέλλοντος", καθαρές τεχνολογίες, ευέλικτη 
παραγωγή, ορθολογική χρησιμοποίηση πόρων, μέθοδοι μετρήσεων και 
διακρίβωσης)· τούτο θα επιτρέψει καλύτερες συνέργειες μεταξύ όλων των 
συμμετεχόντων και αποτελεσματικότερο συντονισμό με τα διάφορα άλλα 
συμπληρωματικά κοινοτικά προγράμματα και τις άλλες πρωτοβουλίες σε 
ευρωπαϊκό επίπεδο, ιδιαίτερα την πρωτοβουλία ΕΥΡΗΚΑ που είναι περισσότερο 
στραμμένη προς την ανάπτυξη προϊόντων για την αγορά, με την οποία 
οργανώνονται ανταλλαγές πληροφοριών μεταξύ έργων προανταγωνιστικής βάσης 
και κοινά συνέδρια. 
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ 
Πρώτο μέρος : "ΠΡΟΗΓΜΕΝΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ" 
Τομέας 1 : Σχεδιασμός, μηχανική, συστήματα παραγωγής και διαχείριση ανθρώπινου 
δυναμικού 
1. Πλαίσιο 
Το παρόν θέμα αφορά το σύνολο της μεταποιητικής βιομηχανίας και της βιομηχανίας 
διεργασιών. Επιθυμητό στόχο αποτελεί η τελειοποίηση και εφαρμογή βιομηχανικών 
μεθόδων και γενικών τεχνολογιών για τον σχεδιασμό, τη μηχανική, την οργάνωση, 
την παραγωγή και τη διατήρηση υψηλής ποιότητας και υψηλής προστιθέμενης αξίας, 
ώστε να επιτρέψει στην ευρωπαϊκή βιομηχανία να παραμείνει στην πρωτοπορία της 
τεχνολογικής καινοτομίας και να προετοιμάσει το εργοστάσιο του μέλλοντος. Η 
ενσωμάτωση νέων και προηγμένων τεχνολογιών στα συστήματα παραγωγής θα συμβάλει, 
μειώνοντας το κόστος, βελτιώνοντας την αξιοπιστία και επιβραχύνοντας τις 
προθεσμίες κυκλοφορίας στο εμπόριο, στο να αυξήσει τη βιομηχανική 
ανταγωνιστικότητα και να δημιουργήσει νέες θέσεις απασχόλησης· θα συμβάλει 
επίσης στη βελτίωση του περιβάλλοντος και της ποιότητας της ζωής στους χώρους 
εργασίας. 
96 
2. Προτεινόμενες δραστηριότητες ΕΤΑ 
Οι ερευνητικές δραστηριότητες θα έχουν ως στόχο την ανάπτυξη και ενοποίηση των 
πλέον προηγμένων εργαλείων σχεδιασμού και μηχανικής. Οι τεχνολογίες αυτές 
ευρείας διάδοσης θα εφαρμοστούν στα συστήματα παραγωγής κατά τρόπο 
ανταποκρινόμενο στις ανάγκες των δικτύων μεταξύ επιχειρήσεων, της αριστοποίησης 
των βιομηχανικών εγκαταστάσεων, της σχέσης της απόδοσης ως προς το κόστος, της 
ποιότητας των προϊόντων και της διαχείρισης πόρων ανθρώπινου δυναμικού. 
Μείζονες στόχους θα αποτελέσουν η παραγωγικότητα, η ευελιξία και η ποιότητα· με 
την έρευνα θα επιδιωχθεί η εξεύρεση της ορθής ισορροπίας, όποτε υφίστανται 
ενδιάμεσες δυνατότητες, μεταξύ του πλήρους αυτοματισμού και της προσφυγής στην 
απλή χειρωνακτική εργασία, θα δοθεί έμφαση στην αφομοίωση τεχνικών ευφυών καθώς 
και τεχνικών που χρησιμοποιούν υπολογιστή, στις πλέον πρόσφατες προόδους της 
ταχείας εκπόνησης πρωτοτύπων, στην εφαρμογή γνωστικής μηχανικής και τεχνολογιών 
με μικροσυστήματα, στην ανάπτυξη νέων προσεγγίσεων οργάνωσης της παραγωγής, 
στους τρόπους επικοινωνίας ανθρώπου-μηχανής και στις αναγκαίες τεχνολογίες για 
την επίλυση των κρίσιμων ζητημάτων των συστημάτων παραγωγής και ιδίως εκείνων 
που συνδέονται με την αντίληψη της "καθαρής", ευέλικτης και αδιάλειπτης ροής 
κατασκευής. 
Τομέας 1.1. : Νέες μέθοδοι σχεδιασμού και μηχανικής 
θα εξασφαλιστεί η ανταγωνιστικότητα της μεταποιητικής βιομηχανίας με την άριστη 
ενοποίηση νέων τεχνολογιών και με καλύτερη συνεργεία με τις δραστηριότητες της 
"φαιάς ουσίας" (π.χ. υπηρεσίες, μηχανική, κατάρτιση). Ιδιαίτερη πρόκληση 
αποτελεί η επι βράχυνση της προθεσμίας μεταξύ του σταδίου μελέτης και εκείνου 
της κυκλοφορίας στο εμπόριο ενός νέου προϊόντος ή μεθόδου. Η ανταγωνιστικότητα 
στις αγορές αποτελεί πράγματι όλο και συχνότερα ζήτημα χρόνου. Μειώνοντας π.χ. 
κατά ένα μήνα την προθεσμία διάθεσης στην αγορά ενός νέου οχήματος, η 
αυτοκινητοβιομηχανία κερδίζει περίπου 30 εκατ. ECU. Τούτο επιβάλλει στους 
μηχανικούς να ασχολούνται συγχρόνως με τη μελέτη και τον προγραμματισμό της 
παραγωγής και την εμπορία του προϊόντος τους. Ωστόσο, η αναζήτηση της 
αριστοποίησης των επιδόσεων οφείλει παράλληλα να πραγματεύεται το σύνολο του 
κύκλου ζωής των προϊόντων και μεθόδων και ως εκ τούτου να ασχολείται με την 
επίλυση του συνόλου των συνδεδεμένων με αυτό προβλημάτων. Η επινόηση προϊόντων 
πολύ υψηλής προστιθέμενης αξίας και των προϊόντων του μέλλοντος χρειάζεται 
ερευνητικές εργασίες με άξονα τα εξής σημεία: 
έρευνα, εφαρμογή και ενοποίηση νέων μεθοδολογιών σχεδιασμού και μηχανικής, 
ιδίως με τη χρησιμοποίηση των πρόσφατων εξελίξεων σε θέματα γνωστικής 
μηχανικής, τεχνολογιών με τη βοήθεια υπολογιστή (CAO) και ταχείας εκπόνησης 
πρωτοτύπων, λαμβάνοντας υπόψη τις κρίσιμες φάσεις των συστημάτων παραγωγής 
και το σύνολο του κύκλου ζωής των προϊόντων· 
έρευνα και συντονιστικές δράσεις που αφορούν τις μεθόδους εκπόνησης 
μοντέλων της συμπεριφοράς προϊόντων (παράδειγμα: παραμόρφωση), των 
φαινομένων που συνδέονται με τη μεταποίηση τους (παράδειγμα: στερεοποίηση) 
ή της εκτύλιξης των βιομηχανικών διεργασιών (παράδειγμα: κυκλοφορία των 
ροών προϊόντων)· 
στήριξη της καινοτομίας προϊόντων με την ανάπτυξη πολυεπιστημονικών 
προσεγγίσεων, στις οποίες εμπλέκονται ολοκληρωμένες έρευνες με αντικείμενο 
τα υλικά, τις κατασκευαστικές μεθόδους, τις επιπτώσεις στην απασχόληση, την 
υγεία και ασφάλεια στον τόπο εργασίας, τον ποιοτικό έλεγχο και την 
ανακύκλωση των προϊόντων, με σκοπό να επιτευχθεί καλύτερη σχέση απόδοσης ως 
προς το κόστος και βελτίωση των κοινωνικών και περιβαλλοντικών επιπτώσεων 
τους· 
97 
Τομέας 1.2. : Ένταξη νέων τεχνολογιών στα συστήματα παραγωγής (εργοστάσιο του 
μέλλοντος) 
Οι κυριώτερες κινητήριες δυνάμεις της προόδου έγκεινται στην ενοποίηση των νέων 
τεχνολογιών παραγωγής, των συστημάτων διακίνησης της πληροφορίας και 
διαχείρισης και μιας καλύτερης συνεκτίμησης του περιβάλλοντος της επιχείρησης. 
Εξάλλου, η εφαρμογή κατασκευαστικών τεχνολογιών με τη βοήθεια υπολογιστή (CAM) 
και η ροπή προς τα μικροσυστήματα και την ενσωμάτωση τους στα προϊόντα και τις 
μεθόδους μεταβάλλουν τώρα τις παραδοσιακές συνήθειες της βιομηχανίας. Η 
βιομηχανία χρειάζεται επίσης έρευνες με αντικείμενο νέες τεχνολογίες για 
μεγαλύτερη ανταγωνιστικότητα προϊόντων υψηλής προστιθέμενης α^ϊας όπως τα 
οχήματα, τα αεροσκάφη, οι σιδηρόδρομοι και τα πλοία. Τέλος, πρέπει να ληφθούν 
παράλληλα υπόψη η αριστοποίηση του βαθμού απόδοσης, της ποιότητας, των 
οικολογικών επιπτώσεων ή οι παράμετροι της απασχόλησης, της κατάρτισης ή της 
υγείας και ασφάλειας· τοιουτοτρόπως πρέπει να θιγούν οι απορρέουσες από τα 
ανωτέρω τεχνικές απαιτήσεις και να επιλυθούν στο πλαίσιο των εξής ερευνητικών 
εργασιών: 
γενικές προσεγγίσεις που προσφεύγουν σε όλες τις προσφερόμενες από τις νέες 
τεχνολογίες δυνατότητες και ιδίως εκείνες με τη βοήθεια υπολογιστή (CIME), 
τα νέα συστήματα ελέγχου ή τη μηχανοηλεκτρονική, για την άριστη ενσωμάτωση 
τους στα συστήματα παραγωγής, π.χ. στον κλάδο των εργαλειομηχανών ή των 
κατασκευών· 
αναζήτηση νέων κατασκευαστικών τεχνολογιών (μορφοποίηση, συνάρμοση, 
μικροκατασκευή) που είναι καλύτερα προσαρμοσμένες στις ανάγκες του χρήστη 
από πλευράς αξιοπιστίας και ευελιξίας και που μπορούν να χρησιμοποιηθούν 
για την κατασκευή, τη συντήρηση και την αποτελεσματικότερη 
επαναχρησιμοποίηση βιομηχανικών συστημάτων και εγκαταστάσεων* 
έρευνα και ανάπτυξη για την εφαρμογή ολοκληρωμένων και εμπείρων συστημάτων 
που αποβλέπουν στον έλεγχο και την επιτήρηση βιομηχανικών προϊόντων και 
διεργασιών, ιδίως με την ανάπτυξη τεχνικών γνώσεων, τη βελτίωση των 
επιδόσεων και της αξιοπιστίας των μηχανοηλεκτρονικών συγκροτημάτων και την 
αποτελεσματική ενοποίηση συστημάτων υποβοήθησης των αποφάσεων. 
τομέας 1.3. : Διάγνωρη, ονντήρηρη και αΕιοπιοτία ονοτπυάτ«ν παραγωγής και 
υποδομών 
Η κατοχύρωση της ασφάλειας των εργοστασίων, εργοταξίων, εγκαταστάσεων ανοικτής 
θάλασσας κ.λπ., καθώς και εκείνη των εργαζομένων και των οικογενειών τους και η 
προστασία της υγείας τους αποτελεί έναν από τους κυριότερους βιομηχανικούς 
στόχους στην Κοινότητα. Για το λόγο ακριβώς αυτό, η τεχνολογική έρευνα οφείλει 
να δώσει βάρος σε νέες μεθόδους διάγνωσης των ενδεχομένως επικίνδυνων αστοχιών 
και στο μόνιμο έλεγχο της κατάστασης των εγκαταστάσεων, κατασκευών, υποδομών 
και μηχανών. Πρέπει επίσης να εξασφαλίσει τα μέσα αποτελεσματικής συντήρησης 
και την ικανότητα επέμβασης την κατάλληλη στιγμή, στόχοι που είναι σημαντικοί 
για τα οικονομικά των επιχειρήσεων. Οι ερευνητικές εργασίες στις οποίες 
αποδίδεται προτεραιότητα είναι οι εξής: 
βασική έρευνα για τον έλεγχο της διάρκειας ζωής προϊόντων και διεργασιών, 
σε σύνδεση με τις απαιτήσεις ασφάλειας και αξιοπιστίας και με βάση την 
ανάλυση των τρόπων αστοχίας και την αριστοποίηση των τεχνικών ελέγχου, 
διάγνωσης, συντήρησης και επισκευής· 
98 
έρευνα νέων συστημάτων ελέγχου, με βάση την ενσωμάτωση νοημόνων υλικών, 
αισθητήρων και επενεργητών, και τη χρησιμοποίηση προηγμένων τεχνολογιών, 
ιδίως συστημάτων σκόπευσης ήτις διαθέσιμες τεχνολογίες της πληροφορίας και 
των επικοινωνιών (TIC), για την μεταπαρακολούθηση και τη διάγνωση μεγάλων 
εγκαταστάσεων και την επιτήρηση της παραγωγής στο πλαίσιο του "καθαρού 
εργοστασίου". 
Τομέας 1.4. : Οι BiounyaviKéc τεγvoλovίεc και οι ανθρώπινοι παοάνοντε€ στα 
συστήματα παραγωγής 
Μία από τις κύριες προκλήσεις του βιομηχανικού κόσμου αποτελεί η βελτίωση της 
οργάνωσης των επιχειρήσεων και των τρόπων επικοινωνίας ανθρώπου - μηχανής και 
ανθρώπου - εργασιακού χώρου. Κατά την πορεία της διαδικασίας, ανακύπτει πληθώρα 
περιστάσεων όπου η χρησιμοποίηση ενός συστήματος περιορίζεται από το βαθμό 
εμπιστοσύνης που έχει - ή που δεν έχει - ο χειριστής στην προσφερόμενη σε αυτόν 
γνώμη. Το κλίμα αυτό δεν βελτιώνεται μόνο με την ενίσχυση του βαθμού 
αυτοματοποίησης των συστημάτων, αλλά οπωσδήποτε με τη συγκρότηση συστημάτων τα 
οποία θα μπορεί να κατανοήσει ο χειριστής και στων οποίων τη χρήση μπορεί 
εύκολα να εκπαιδευτεί. Ομοίως, πρόκειται για την απαλλαγή του ανθρώπου από 
επαναληπτικές ή ανασφαλείς εργασίες ώστε να στραφεί σε πλέον αντάξιες 
δραστηριότητες. Πρέπει να καταβληθεί σοβαρή προσπάθεια για να προσφερθεί βαθμός 
και μορφή αυτοματισμού προσαρμοσμένα στις διάφορες ικανότητες του προσωπικού 
και που εγγυώνται ότι σε όλα τα επίπεδα ο χειριστής θα έχει την αίσθηση ότι 
αυτός διευθύνει και όχι η μηχανή, θα ληφθούν υπόψη οι νέες προσεγγίσεις όσον 
αφορά τις ανθρώπινες και οργανωτικές πτυχές των συστημάτων παραγωγής και επίσης 
θα συνεχιστεί η αναζήτηση καινοτόμων λύσεων για τη βελτίωση των συνθηκών 
εργασίας. Η έρευνα θα έχει τους εξής στόχους: 
βελτίωση της αξιοπιστίας των βιομηχανικών διεργασιών μέσω της έρευνας με 
αντικείμενο την εργονομία, τις τενολογίες και την οργάνωση της εργασίας, 
συνεκτιμώντας ιδίως τους πολιτιστικούς παράγοντες, τις ικανότητες των 
χειριστών και τις ίδιες επιταγές της επίμαχης εργασίας· 
συντονιστικές δράσεις για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας, των τρόπων 
επικοινωνίας ανθρώπου-μηχανής και ανθρώπου-εργασιακού χώρου για την 
εναρμόνιση των κωδίκων ορθής πρακτικής με αντικείμενο την οργάνωση των 
επιχειρήσεων και την άριστη εφαρμογή προηγμένων τεχνολογιών κατασκευής, 
παραγωγής και δόμησης. 
Τομέας 2 : Υλικά και συναφείς τεχνολογίες (συμπεριλαμβανομένης της επεξεργασίας 
και της ανακύκλωσης) 
1. Πλαίσιο 
Τα πεδία δραστηριότητας που αφορούν στον τομέα των υλικών και των σχετικών με 
αυτά τεχνολογιών αποτελούν καίρια συνιστώσα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. Για 
παράδειγμα, από μόνος του ο κλάδος των προηγμένων υλικών θα αντιπροσωπεύει 
μέχρι το έτος 2000 αγορά 200 δισ. ECU ανά τον κόσμο. Συμφέρει στην Ευρώπη να 
δραστηριοποιηθεί στον στρατηγικό αυτό τομέα, κατά πρώτον βελτιώνοντας τις 
γενικώς χρησιμοποιούμενες μεθόδους στις επιχειρήσεις κατασκευής ή μεταποίησης 
υλικών (μεταλλουργία, χημεία, βιοχημεία, κατασκευές, κλωστοϋφαντουργία κ.λπ.), 
κατά δεύτερον δε μεριμνώντας ώστε τα πλέον προηγμένα υλικά να δύνανται να 
χρησιμοποιηθούν με οικονομικώς συμφέροντα τρόπο τόσο από τη μεταποιητική 
βιομηχανία (ηλεκτρομηχανική, εργαλειομηχανές, μεταφορικά μέσα κ.λπ.), όσο και 
από τους κλάδους αιχμής (αεροναυτική, διάστημα ή ηλεκτρονική π.χ.) στην 
κατασκευή των προϊόντων του μέλλοντος και τέλος κατά τρίτον συμβάλλοντας στην 
ανταγωνιστικότητα και ισορροπία του παγκόσμιου συστήματος. Με βάση την εμπειρία 
από τα προηγούμενα προγράμματα, οι δράσεις επιμερισμένης δαπάνης και 
συντονισμού θα επικεντρωθούν ειδικώς στην τελοιοποίηση και επεξεργασία νέων και 
99 
προηγμένων υλικών που επιδέχονται οικονομικής χρησιμοποίησης στα προϊόντα, εκεί 
όπου υπάρχει πραγματική ανάγκη ερευνητικής προσπάθειας και συντονισμού σε 
ευρωπαϊκή κλίμακα για να εξασφαλιστεί η αποτελεσματικότητα των βιομηχανικών 
έργων. Από το ΚΚΕρ θα διεξαχθεί μια συμπληρωματική δραστηριότητα, ιδίως 
στραμμένη στα προκανονιστικά ζητήματα, στο πλαίσιο των άμεσων ερευνητικών 
δράσεων. 
2. Προτεινόμενες δραστηριότητες ΕΤΑ 
θα δοθεί προτεραιότητα στα ερευνητικά θέματα που συνδέονται με τη μελέτη υλικών 
(ιδιαίτερα ευφυών υλικών) με τις μη ρυπαίνουσες διεργασίες επεξεργασίας και με 
τις πλέον μακροχρόνιες διεργασίες, ο αναγνωριστικός χαρακτήρας των οποίων 
υπόσχεται την ταχεία δημιουργία πρακτικών εφαρμογών και την ενίσχυση, 
τοιουτοτρόπως, του τεχνολογικού προβαδίσματος της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, 
κυρίως στον εντοπισμό των προϊόντων του μέλλοντος. Υπό τύπο παραδείγματος 
μπορεί να αναφερθεί η μοριακή μηχανική και η βιοκατεργασία, τεχνικές που ήταν 
μεν ανύπαρκτες προ δεκαετίας, καλούνται όμως να διαδραματίσουν αξιόλογο ρόλο 
κατά τα επόμενα 10 έτη. Το πρόγραμμα θα ασχοληθεί επίσης με την επεξεργασία των 
αποβλήτων, την ανακύκλωση και την επαναχρησιμοποίηση των προϊόντων και θα 
συμπεριλάβει προς τούτο έργα σχετικά με την ποιοτική εγγύηση, καθώς και 
εργασίες με αντικείμενο τον κύκλο ζωής των προϊόντων. Όλως ιδιαίτερη προσοχή 
θα αποδοθεί στις τεχνικές που απαιτούνται για την κατοχύρωση ορθολογικής 
διαχείρισης των πρωτογενών πόρων και στην επαναχρησιμοποίηση δευτερογενών 
υλικών και προϊόντων. 
Τομέας 2.1. : ΜηνανικΛ των υλικών νια τα προϊόντα του υέλλοντοο 
Τα προηγμένα υλικά δεν αποτελούν από μόνα τους τελειωμένα προϊόντα. 
Χρησιμοποιούνται σε βιομηχανικά δομικά μέρη, τα δε χαρακτηριστικά τους συχνά 
προσδιορίζουν το κρίσιμο κατώφλι των όλο και πλέον πολύπλοκων αυτών συστημάτων, 
όπως οι κινητήρες, οι ηλεκτρονικές διατάξεις ή ο ιατρικός εξοπλισμός. Πρέπει να 
ληφθεί υπόψη η συμπεριφορά τους καθόλη τη διάρκεια ζωής του προϊόντος. Συχνά η 
επιτελεσθείσα πρόοδος κατά τη μελέτη των υλικών αποφασίζει το ανώτερο όριο της 
ταχύτητας με την οποία μπορούν να αναπτυχθούν οι καίριοι κλάδοι της οικονομίας. 
Τούτο ισχύει ιδιαιτέρως για τους κλάδους υψηλής τεχνολογίας, όπως η αεροναυτική 
ή το διάστημα, πλην όμως και για βασικούς κλάδους όπως η χημεία ή η μηχανική. 
Για το λόγο ακριβώς αυτό, η ΕΤΑ στον τομέα της μηχανικής των υλικών, όπως για 
παράδειγμα η μοριακή μηχανική ή σε τομείς με προοπτικές μάλλον στο μέλλον, όπως 
οι τεχνολογίες νανομετρικής κλίμακας, είναι ουσιώδους σημασίας για την 
μελλοντική άνθηση της βιομηχανίας. Η έρευνα και ανάπτυξη θα πρέπει να βαδίσει 
στον άξονα των εξής τομέων: 
έρευνα νέων συνθετικών υλικών υψηλών επιδόσεων με τη χρησιμοποίηση, για 
παράδειγμα, τεχνικών με τη βοήθεια υπολογιστή για τη συγκέντρωση ειδικών 
ιδιοτήτων των υλικών, ξεκινώντας από τη μοριακή ή ατομική δομή τους και 
ελαχιστοποιώντας τις επιπτώσεις στο περιβάλλον και την υγεία, ιδίως όσον 
αφορά την ικανότητα βιοαποικοδόμησής τους και τις δυνατότητες ανακύκλωσης ή 
επαναχρησιμοποίησης* 
νέα κράματα, σύνθετα υλικά και κεραμικά που παρουσιάζουν βελτιωμένα 
μηχανικά χαρακτηριστικά όπως ακαμψία, αντοχή, λόγο αντίστασης προς βάρος, 
αντίσταση στη διάβρωση και στις υψηλές θερμοκρασίες, προοριζόμενα ιδιαίτερα 
για τον κλάδο των μεταφορών και της ενέργειας· 
100 
νέα υπεραγώγιμα υλικά υψηλών επιδόσεων και κατάρτιση μεθοδολογίας για το 
σχεδιασμό πλέον αξιόπιστων δομικών μερών, ιδίως για την κατασκευή 
εξοπλισμού και στρατηγικών βιομηχανικών συστημάτων· 
νέα λειτουργικά και "νοήμονα" υλικά, προκειμένου να αποκτηθούν προϊόντα 
υψηλότερων επιδόσεων σε πολυκλαδικές εφαρμογές όπως οι ηλεκτροκινητήρες, οι 
ενεργοποιητές, οι αισθητήρες και άλλες ηλεκτρικές ή μηχανικές διατάξεις· 
Τομέας 2.2. : ΧηυικΛ τεννολονία και κατεονασία υλικών 
Με κύκλο ανερχόμενο περί τα 200 δις ECU, η χημική βιομηχανία αποτελεί ένα από 
τους κλάδους με τις υψηλότερες επιδόσεις στην Ευρώπη. Τούτο δεν εμποδίζει, παρά 
το γεγονός ότι πρωταγωνιστεί παγκοσμίως, να υπόκειται συνεχώς σε πιέσεις και να 
έχει ακόμη ανάγκη βασικής ΕΤΑ, κυρίως για την τελοιοποίηση διεργασιών που 
σέβονται το περιβάλλον. Σε ένα πλήρως ολοκληρωμένο σύστημα παραγωγής, η 
συνολική ποιότητα του τελικού προϊόντος εξαρτάται όλο και περισσότερο από τις 
πραγματοποιούμενες προόδους στους χώρους της επιστήμης των υλικών, του ελέγχου 
της πορείας και της κατανόησης των φαινομένων που διέπουν τις υπόψη διεργασίες. 
Η κατεργασία υλικών καταλαμβάνει νευραλγική θέση στο σύστημα παραγωγής και κατά 
μεγάλο μέρος καθορίζει την οικονομική απόδοση και παραγωγικότητα της 
επιχείρησης. Το κόστος των μεταποιούμενων προϊόντων μπορεί να εξαρτάται μέχρι 
και κατά 60% από το κόστος υλικών και της κατεργασίας τους. Είναι λοιπόν ανάγκη 
να προοδεύσουν οι απαιτούμενες γνώσεις για τη μελέτη και απόλυτη κατανόηση όλο 
και πολυπλοκότερων διεργασιών και, ιδιαίτερα, για την επεξεργασία και εφαρμογή 
καινοτόμων και "καθαρών" τεχνικών. Οι κατά προτεραιότητα τομείς έρευνας μπορούν 
να περιγραφούν ως εξής: 
βελτίωση της επινόησης και απόλυτης γνώσης όλο και πολυπλοκότερων τρόπων 
κατεργασίας υλικών, υπό το πρίσμα της επιτελεσθεί σας προόδου στον τομέα της 
τεχνητής νοημοσύνης και με προσφυγή σε στρατηγικές καθοδηγήσεις, αυξάνοντας 
την παραγωγικότητα και ασφάλεια και μειώνοντας τις ανάγκες διαχείρισης 
αποβλήτων. 
έρευνα καινοτόμων τεχνικών στον κλάδο χημικής τεχνολογίας και στη 
βιοχημεία, που εφαρμόζονται σε βιομηχανικές διεργασίες επιτρέποντας να 
αυξηθεί η παραγωγικότητα και ο βαθμός απόδοσης χάρις σε καλύτερη κατανόηση 
των θεμελιωδών φαινομένων, ενώ παράλληλα λαμβάνονται υπόψη η πρόληψη της 
ρύπανσης, η ανακύκλωση και η ασφάλεια των μεθόδων. 
καινοτομίες και ολοκληρωμένες προσεγγίσεις στις τεχνικές επεξεργασίας 
υλικών εκ συνθέσεως (π.χ. υλικά διαφορικής δομής, μεταλλουργία κόνεων 
κ.λπ.), που αποσκοπούν στη βελτίωση της αξιοπιστίας των μεθόδων, της 
παραγωγικότητας και της συνολικής ποιότητας των προϊόντων. 
συντονιστικές δράσεις που αφορούν τις τεχνικές κατεργασίας υλικών, που 
έχουν τύχει ευρείας μελέτης στην Ευρώπη, όπως κατεργασίες επιφανειών, οι 
οποίες αποβλέπουν στη βελτίωση των επιδόσεων των προϊόντων και διεργασιών 
και είναι ικανές να οδηγήσουν σε σημαντικές βιομηχανικές εφαρμογές. 
Τομέας 2.3. : ΑΕιοπιοτία υλικών 
Η αναζήτηση βελτιωμένων ιδιοτήτων στο πεδίο της αξιοπιστίας, της ασφάλειας, της 
υγείας και της αποδοτικότητας είναι οπωσδήποτε αλληλένδετη με την αύξουσα 
ανάγκη καλύτερης κατανόησης της συμπεριφοράς των υλικών, των δομικών μερών και 
των προϊόντων. Το θέμα αυτό, που κατά το παρελθόν έχει τύχει μακράς μελέτης, 
101 
είναι πάντα ζωτικής σημασίας υπό το πρίσμα των οικονομικών, κοινωνικών και 
περιβαλλοντικών διακυβεύσεων. Η έρευνα, κυρίως υπό τη μορφή συντονιστικών 
δράσεων, θα πρέπει να στραφεί στα εξής ζητήματα: 
θεμελιώδεις μελέτες, στις οποίες συνδυάζεται η εκπόνηση μοντέλων της μικρο-
και μακροδομής, βελτιώνοντας την ανίχνευση μικροελαττωμάτων και 
επιτρέποντας την κατανόηση φαινομένων και τη βελτίωση της αξιοπιστίας των 
υλικών· 
πολυεπιστημονικές θεωρήσεις, προκειμένου να ελεγθεί η υποβάθμιση των υλικών 
(διάβρωση, κόπωση κ.λπ.), με βάση την αναπαράσταση με μοντέλα της 
πραγματικής συμπεριφοράς προϊόντων, κατασκευών και βιομηχανικών συστημάτων 
και μία καλύτερη κατανόηση των σχέσεων με τις ιδιότητες των υλικών που τα 
συναποτελούν. 
τομέας 2.4. : Ορθολογική fitcntsipion πρώτων και $SVTCPQY6V6V υλών και TSÏνίκες 
ανακύκλωσης 
Με τις εργασίες θα διασφαλιστεί, υιοθετώντας προσέγγιση που λαμβάνει υπόψη όλο 
τον κύκλο ζωής των προϊόντων, η κινητοποίηση των καλύτερων και πλέον 
ενδεδειγμένων μέσων για την κατοχύρωση της διαφύλαξης των πόρων και ικανοποίηση 
των απαιτήσεων των καταναλωτών, προκειμένου να παράγονται προϊόντα υψηλής 
ποιότητας σε εύλογο κόστος και για να υπάρξει ανταπόκριση στις ευθύνες έναντι 
του περιβάλλοντος. Τοιουτοτρόπως, οι βιομηχανικοί κύκλοι ενδιαφέρονται όλο και 
περισσότερο για ζητήματα που εξικνούνται πολύ πέραν της βούλησης για εξεύρεση 
της πλέον συμφέρουσας λύσης σε δεδομένο τεχνικό πρόβλημα. Η ανακύκλωση, οι 
οικολογικές πτυχές και τα ενεργειακά ζητήματα οφείλουν στο εξής να λαμβάνονται 
πλήρως υπόψη και, προς τούτο, καίριο παράγοντα συνιστά η έρευνα σχετικά με τις 
νέες τεχνικές στον τομέα των βασικών υλικών και της κατεργασίας τους. 
Αναπόφευκτη βιομηχανική παράμετρο συνιστά επίσης η πρόληψη της ρύπανσης, με την 
οποία βελτιώνεται η παραγωγικότητα και επιτρέπεται συγχρόνως αποτελεσματικότερη 
διάθεση πόρων. Ιδιαίτερα θα επιχειρηθεί να προοδεύσουν οι τεχνικές με τις 
οποίες επιζητείται η εξάλειψη "προβληματικών" αποβλήτων ή η επαναχρησιμοποίηση 
αποβλήτων, από προηγμένα υλικά. Οι κατά προτεραιότητα ερευνητικοί τομείς 
αντιστοιχούν στην αποτίμηση των βιομηχανικών συστημάτων στο σύνολο τους 
προκειμένου να βελτιστοποιηθεί ο συνολικός κύκλος των υλικών, από τις πρώτες 
ύλες έως το τελικό προϊόν: 
νέες τεχνολογίες που επιτρέπουν μόνιμη εξασφάλιση του εφοδιασμού με πρώτες 
ύλες, ιδίως οι τεχνολογίες εξερεύνησης σε μεγάλα βάθη· 
αναζήτηση νέων μεθόδων και τεχνικών χρησιμοποιούμενων για την κατεργασία 
μεταλλευμάτων, για παράδειγμα στα μεταλλεία και στη μεταλλουργία, 
προκειμένου να μειωθεί το κόστος παραγωγής και να αμβλυνθούν τα προβλήματα 
ασφάλειας, περιβάλλοντος και ενέργειας· 
πολυεπιστημονικές προσεγγίσεις που αφορούν τα βασικά υλικά, συνδεδεμένες με 
την παραγωγή, τη χρησιμοποίηση, την αποσύνθεση, την επαναχρησιμοποίηση ή τη 
διάθεση τους ως απορρίμματα, για καλύτερη διαχείριση των οικονομικών, 
περιβαλλοντικών και υγειονομικών περιορισμών· 
πολυεπιστημονικές έρευνες που αφορούν τα νέα υλικά, με σκοπό την 
οικονομικώς συμφέρουσα εισαγωγή φυσικών υλών στα βιομηχανικά προϊόντα, την 
εξάλειψη πιθανών οχληρών προϊόντων, την ικανότητα τους να ανακυκλούνται και 
την πρόρρηση των συνεπειών μιας πολλαπλής ανακύκλωσης στα δομικά και 
λειτουργικά χαρακτηριστικά των εν λόγω υλικών· 
102 
νέες μεθοδολογίες για την ανακύκλωση και επανεπεξεργασία βιομηχανικών 
προϊόντων στο πέρας της διάρκειας ζωής τους, για τις περιπτώσεις όπου οι 
σημερινές τεχνικές δεν επαρκούν, και παράλληλη έρευνα νέων προσεγγίσεων 
(χημικής, βιολογικής ή φυσικής) για το διαχωρισμό, τη συγκέντρωση, την 
αναγωγή, την κάθαρση και την ανακύκλωση βομηχανικών αποβλήτων. 
Τομέας 3 : Προηγμένες τεχνολογίες πρόωσης 
1. Πλαίσιο 
Η ευρωπαϊκή ενοποίηση και οι σημερινές οικονομικές τάσεις δημιουργούν αύξουσα 
ζήτηση ευέλικτων και αποτελεσματικών μεταφορικών συστημάτων. Η εξέλιξη των 
διαφόρων ειδών μεταφορικών μέσων αναμφιβόλως συμβάλλει στην οικονομική ανάπτυξη 
του πλείστου των ευρωπαϊκών χωρών, συγχρόνως όμως συντελεί στην όξυνση των 
παρατηρούμενων σήμερα προβλημάτων ως προς το περιβάλλον και την κινητικότητα. Η 
χρησιμοποίηση προηγμένων τρόπων πρόωσης δυνάμενων να εφαρμοστούν στα κινητά 
στοιχεία του μεταφορικού συστήματος συνιστά καίρια παράμετρο που θα οδηγήσει σε 
βελτιώσεις στα ζητήματα μείωσης της κατανάλωσης ενέργειας, της άνεσης, της 
ποιότητας, της ασφάλειας, του όγκου, της ταχύτητας και του σεβασμού του 
περιβάλλοντος σε σύνδεση με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές πολιτικές στους τομείς της 
βιομηχανίας, των μεταφορών, του περιβάλλοντος και της ενέργειας. Τούτο ισχύει 
ιδιαίτερα για την ευρωπαϊκή αυτοκινητική, ναυτική και αεροναυτική βιομηχανία. 
2. Προτεινόμενες δράσεις ΕΤΑ 
Στους κλάδους του αυτοκινήτου, της αεροναυτικής, του σιδηροδρομικού υλικού και 
των ναυπηγείων, οι κατά προτεραιότητα ερευνητικές εργασίες θα επικεντρωθούν στη 
μελέτη, τις κατασκευαστικές τεχνικές και την παραγωγή νέων προηγμένων 
συστημάτων πρόωσης και μετάδοσης της κίνησης, προκειμένου να βελτιωθεί η 
οικονομική απόδοση, η ποιότητα, η δυναμικότητα και ο απαιτούμενος χρόνος μέχρι 
την κυκλοφορία του προϊόντος στη αγορά. Κυριότερο στόχο αποτελεί η διατήρηση 
και μάλιστα η επέκταση των μεριδίων του βιομηχανικού αυτού κλάδου στην 
παγκόσμια αγορά. Τα ερευνητικά Βέματα θα αφορούν την εφαρμογή και ενσωμάτωση 
γενικών τεχνολογιών που δύνανται να χρησιμοποιηθούν στις μεταφορές και την 
επεξεργασία ειδικών τεχνολογιών για τα προηγμένα μεταφορικά συστήματα, θα 
αποδοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην ενσωμάτωση τεχνολογιών καθοδήγησης και ελέγχου 
για τα ειδικά συστήματα πρόωσης και η αριστοποίηση της ενσωμάτωσης τους στα 
μεταφορικά μέσα. 
Τομέας 3.1.: Né8C τεχνολον^ ποόωοτ^ νια πλέον αποδοτική Υοηοιυοποίηοη 
Η ανταγωνιστικότητα εκάστου μεταφορικού μέσου θα εξαρτηθεί από την ικανότητα 
του συστήματος μετάδοσης της κίνησης να προωθεί το όχημα και το ωφέλιμο φορτίο 
του υπό άριστες συνθήκες ταχύτητας, αυτονομίας, αξιοπιστίας και βαθμού 
απόδοσης. Για το σκοπό αυτό, πρέπει να καταβληθεί προσπάθεια έρευνας και 
ανάπτυξης με την υποστήριξη της ΕΤΑ, στους εξής τομείς: 
αναζήτηση εργαλείων ψηφιακής καθοδήγησης, μέσων προσομοίωσης και τεχνικών 
εφαρμοσμένης μηχανικής για προηγμένα συστήματα πρόωσης, προκειμένου να 
επιταχυνθεί η επινόηση και να αυξηθεί ο βαθμός απόδοσης και το οικονομικό 
κέρδος από την κατασκευή των εν λόγω συστημάτων. 
μελέτες για τη βελτίωση της αξιοπιστίας και κατάστρωση στρατηγικών 
συντήρησης, λαμβάνοντας υπόψη τη συνολική διάρκεια του κύκλου ζωής και 
θίγοντας, σε επίπεδο σύλληψης της ιδέας, τις πτυχές που επιτρέπουν να 
μειωθούν τα έξοδα συντήρησης. 
103 
επινόηση ελαφρότερων και αποδοτικότερων συστημάτων πρόωσης και έλξης και 
κρίσιμων δομικών μερών, συνδυασμένων με προηγμένα συστήματα μετάδοσης της 
κίνησης, συσσώρευσης κινητικής ενέργειας ή πέδησης που να επιτρέπουν τη 
βελτίωση του βαθμού απόδοσης και του οικονομικού οφέλους του συνόλου ενός 
προηγμένου μέσου μεταφοράς. 
ενοποίηση προηγμένων συστημάτων οδήγησης, διάγνωσης και ελέγχου του 
συστήματος πρόωσης και έλξης, που να προσφέρουν συμβιωτικό και εργονομικό 
περιβάλλον προκειμένου να κατοχυρώνονται πρόσφορες, αξιόπιστες και 
οικονομικώς συμφέρουσες συνθήκες χρήσης των μεταφορικών μέσων. 
αναζήτηση ενδεδειγμένων μεθοδολογιών για την ενσωμάτωση του συστήματος 
πρόωσης και έλξης στη βασική κατασκευή, που να επιτρέπουν την αριστοποίηση 
του κέρδους στο βαθμό απόδοσης του συνόλου του συστήματος ενός προηγμένου 
μεταφορικού μέσου. 
Τομέας 3.2: Μείωση των επιπτώσεων στο περιβάλλον και Βελτίωση Tnc aamàXeiac 
Η επίδραση που ασκούν στο περιβάλλον τα διάφορα είδη των μεταφορικών συστημάτων 
αποτελούν παράγοντα που περιορίζει την ανάπτυξη του τομέα αυτού δραστηριότητας. 
Η κοινωνία θα κάνει αποδεκτά τα μελλοντικά συστήματα μεταφορών εφόσον τα 
τελευταία προσφέρουν μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες λύσεις στα προβλήματα της 
κατανάλωσης ενέργειας και της ρύπανσης σε τοπική και παγκόσμια κλίμακα. Οι 
τομείς που κρίθηκαν ως πλέον σπουδαίοι για την άρση των ανωτέρω εμποδίων είναι 
οι εξής: 
αναζήτηση συστημάτων πρόωσης με μειωμένη ενεργειακή κατανάλωση και που 
παράγουν ολίγες, ελάχιστες ή μηδενικές εκπομπές, μέσω της βελτίωσης των 
τεχνικών επινόησης συστημάτων, της χρησιμοποίησης προηγμένων υλικών, της 
εφαρμογής των καλύτερων μεθόδων κατασκευής και συστημάτων ενοποιημένης 
διαχείρισης· 
συμπληρωματικές εργασίες στον τομέα των τεχνικών μείωσης του θορύβου και 
των δονήσεων, όπου συνδυάζονται οι επιτελεσθείσες πρόοδοι σε θέματα 
κινητήρων και ενσωμάτωσης των επιτευχθείσων βελτιώσεων στους τομείς της 
ρευστοδυναμικής (αεροδυναμικής, αεροθερμοδυναμικής και υδροδυναμικής) και 
της ενεργητικής και παθητικής ασφάλειας· 
ενίσχυση προς την ανάπτυξη κατασκευαστικών τεχνικών και συστημάτων ελέγχου, 
προκειμένου να αυξηθεί η παθητική ασφάλεια των συστημάτων πρόωσης και των 
μεταφορικών μέσων, συμπεριλαμβανομένων και των πτυχών που αφορούν την 
πυραντοχή· 
δράσεις συντονισμού για την ανάπτυξη τεχνικών ελέγχου του περιβάλλοντος, 
όσον αφορά την ανίχνευση αστοχιών που έχουν συνέπεια την αύξηση της 
ρύπανσης, σε σύνδεση με τα συστήματα πρόωσης. 
104 
Δεύτερο Μέρος: "ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΔΡΑΣΗ ΣΕ ΘΕΜΑΤΑ ΜΕΤΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΔΟΚΙΜΩΝ" 
Τομέας 4: Έρευνες που αφορούν τα πρότυπα, τις μετρήσεις και δοκιμές 
1. Πλαίσιο 
Σε όποιο πεδίο και να υπεισέρχονται, της φυσικής, της χημείας ή της βιολογίας, 
οι επακριβείς και αξιόπιστες μετρήσεις είναι ουσιαστικής σημασίας για την 
εύρυθμη λειτουργία της σύγχρονης κοινωνίας, χωρίς αυτές, οι βιομηχανίες, 
ιδιαίτερα δε οι τομείς αιχμής, παραλύουν, οι συναλλαγές υποβαθμίζονται λόγω 
αμφισβητήσεων, η υγειονομική περίθαλψη παραδίνεται στον πειραματισμό και 
γίνονται ανεφάρμοστες οι νομοθετικές διατάξεις σε τομείς που ποικίλλουν από την 
προστασία του περιβάλλοντος και των εργαζομένων έως τη λειτουργία της κοινής 
γεωργικής πολιτικής και της ενιαίας αγοράς. Κατά συνέπεια, τα προηγμένα έθνη 
παραχωρούν έως και ποσοστό 6% του ΑΕΠ τους στις μετρολογικές εργασίες και σε 
συναφείς δραστηριότητες. Η παρέμβαση της Κοινότητας προκειμένου να εναρμονίσει 
τα συστήματα μετρήσεων, τα μέτρα και σταθμά και τα πρότυπα ανταποκρίνεται άρα 
τελείως στις αρχές της επικουρικότητας και της συνοχής. 
θα συνεχιστούν ορισμένες δραστηριότητες που έχουν αναληφθεί βάσει του δευτέρου 
και του τρίτου προγράμματος - πλαισίου, κυρίως δε η επεξεργασία υλικών αναφοράς 
και νέων ή βελτιωμένων τεχνικών μετρήσεων. Ωστόσο, θα δοθεί μεγαλύτερη έμφαση 
στην προκανονιστική έρευνα και την τελειοποίηση γενικών μεθόδων μετρήσεων και 
δοκιμών οι οποίες είναι αναγκαίες για τη λειτουργία της ενιαίας αγοράς και την 
ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. Στις νέες 
δραστηριότητες συγκαταλέγονται η στήριξη προς τα εργαστήρια των τελωνείων, η 
εγκληματολογία και η προστασία της ευρωπαϊκής πολιτιστικής κληρονομιάς. 
0 πρωταρχικός στόχος έγκειται στην έρευνα που είναι απαραίτητη για την 
τελειοποίηση νέων τεχνικών μετρήσεων και δοκιμών οι οποίες είναι αναγκαίες ως 
υποστήριξη προς την ευρωπαϊκή τυποποίηση και προς την εφαρμογή οδηγιών για την 
εμπέδωση της ενιαίας αγοράς και την άσκηση των υπολοίπων κοινοτικών πολιτικών, 
ιδίως εκείνων που αφορούν την ασφάλεια των εγκαταστάσεων, την υγεία και την 
ασφάλεια των καταναλωτών, θα ενισχυθεί σε ευρωπαϊκή κλίμακα η μετρολογική 
υποδομή, θα αναπτυχθούν δράσεις επιμερισμένης δαπάνης, όποτε οι έρευνες 
αφορούν την επεξεργασία νέων ή τελειοποιημένων μεθόδων, προτύπων ή οργάνων, ενώ 
σε άλλες περιπτώσεις θα αναληφθούν συντονισμένες δράσεις όπως, για παράδειγμα, 
στις συγκρίσεις μεταξύ εργαστηρίων, θα χρησιμοποιηθούν δίκτυα διαβουλεύσεων 
για τη συγκρότηση ευρωπαϊκής μετρολογικής υποδομής και για να υποστηριχθεί η 
καθιέρωση του καθεστώτος αμοιβαίας αναγνώρισης. Στον βιομηχανικό τομέα, θα 
δοθεί έμφαση στη βελτίωση του καθορισμού και του εξορθολογισμού των μεθόδων 
ποιοτικού ελέγχου προϊόντων, χάρη σε δράσεις επιμερισμένης δαπάνης, παράλληλα 
δε στην εναρμόνιση των πρακτικών που ακολουθούν τα εργαστήρια ελέγχου, μέσα που 
θα διευκολύνουν την αμοιβαία αναγνώριση πιστοποιητικών συμμόρφωσης χάρη σε 
συντονισμένες δράσεις. Τα υλικά αναφοράς που θα προκύψουν από το πρόγραμμα θα 
διατεθούν από την εγκατάσταση του ΚΚΕρ στο Gee Ι. Στους τομείς που υπάγονται 
στην αρμοδιότητα του, θα διεξαχθούν από το ΚΚΕρ συμπληρωματικές δραστηριότητες, 
ιδίως με αντικείμενο την τυποποίηση στον τομέα της κατασκευής, καθώς και 
σχετικά με την τελειοποίηση νέων μετρήσεων και υλικών αναφοράς, σε στενή 
συνεργασία με τα εθνικά εργαστήρια. 
105 
2. Προτεινόμενες δραστηριότητες ΕΤΑ 
Οι διάφορες δραστηριότητες στο πλαίσιο της παρούσας δράσης μπορούν να 
καταταχθούν σε τρεις κατηγορίες, συναρτήσει των στόχων τους. Παρόλα αυτά, 
επειδή είναι απαραίτητη η ευελιξία λόγω της ποικιλίας των αναγκών που πρέπει να 
καλυφθούν, ορισμένα θέματα θα μπορούν να υπαχθούν σε πολλές διαφορετικές 
κατηγορίες. 
r 
Τομέας 4.1: Μετοολονία νια ευρωπαϊκά ποοϊόντα ποιότητα€ 
Ανάπτυξη μεθόδων και οργάνων μέτρησης για τη μελέτη και εκμετάλλευση των 
φυσικών, χημικών και βιολογικών φαινομένων, τα οποία θα αποτελέσουν τη βάση 
μελλοντικών προϊόντων: η δραστηριότητα αυτή, συντονισμένη σε ευρωπαϊκή 
κλίμακα, αναμένεται αφενός μεν να επιτρέψει την επεξεργασία υψηλής 
ποιότητας δεδομένων αναφοράς, απαραίτητων για να αναπτυχθούν επιστημονικές 
θεωρέ(ες και η εκπόνηση μοντέλων συστημάτων, αφετέρου δε να βελτιώσει την 
κατάρτιση και την δυνατότητα ιχνηλάτησης (traceabi11ty) των 
χρησιμοποιούμενων στα εργαστήρια, το εμπόριο και τη βιομηχανία κλιμάκων 
μέτρησης. Εξίσου σημαντική είναι η τελειοποίηση της ανάλυσης και της 
εκμετάλλευσης δεδομένων και ιδίως εμπείρων συστημάτων υποβοήθησης της λήψης 
αποφάσεων. 
Ανάπτυξη γενικών μεθόδων και οργάνων μέτρησης αναγκαίων για την 
τελειοποίηση προϊόντων: οι επίμαχες μετρήσεις είναι απαραίτητες για να 
αριστοποιούνται η επινόηση και οι δοκιμές προϊόντων ως προς τα λειτουργικά, 
εργονομικά και οικολογικά χαρακτηριστικά των και τις πτυχές ασφάλειας. Η 
βελτίωση του χαρακτηρισμού των πρώτων υλών, των δομικών μερών και των 
τελικών προϊόντων θα επιτρέψει τη μείωση της σπατάλης λόγω βλαβών και 
ελαττωμάτων σχεδιασμού. Ομοίως, η τελειοποίηση των μετρήσεων θα συμβάλλει 
στην άμβλυνση του οικολογικού αντίκτυπου των βιομηχανικών διεργασιών, καθώς 
και από τη χρησιμοποίηση ή την εξάλειψη των προϊόντων (ανακύκλωση, 
αποικοδομητικότητα). Η κατάρτιση μέτρων, σταθμών και γενικών προτύπων για 
τα προϊόντα ή τις μεθόδους θα ενισχύσει την αποτελεσματικότητα και, εξ 
αυτού, την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. 
Ανάπτυξη γενικών μεθόδων, πρότυπων μέτρων και οργάνων μέτρησης, απαραίτητων 
στην κατασκευή, για βελτιωμένη σχέση ποιότητας προϊόντος ως προς το κόστος 
παραγωγής: θα δοθεί έμφαση στην εφαρμογή προηγμένων μεθόδων διακρίβωσης και 
πιστότητας όσον αφορά την καθοδήγηση των διεργασιών για την εξασφάλιση της 
ποιότητας (ΕΠ). Οι δραστηριότητες θα καλύψουν την εφαρμοσμένη μετρολογία 
για την ανίχνευση, τη διαγνωστική επιτήρηση, την αυτόματη κατασκευή και τις 
μη καταστρεπτικές δοκιμές υπό πραγματικές συνθήκες παραγωγής. Ιδιαίτερα θα 
ληφθεί μέριμνα ώστε οι MME να μπορέσουν να εφοδιαστούν με νέες μετρολογικές 
τεχνικές και συστήματα ΠΕ προσαρμοσμένα στις ανάγκες τους. 
Τομέας 4.2: Προκανονιστική έρευνα και τεγνικά υποοτηοιΕη του ευποοίου 
Υποστήριξη προς τη νομοθεσία: η έρευνα αναφορικώς προς τις μεθόδους και τα 
όργανα μετρήσεων είναι απαραίτητη για νομοθετικούς σκοπούς, όταν πρέπει να 
επιλεγούν οι τεχνικές απαιτήσεις που οφείλουν να αναγραφούν στα σχέδια 
οδηγιών. Όσον αφορά τις οδηγίες "νέας προσέγγισης", για τις οποίες η 
Επιτροπή έχει επιφορτίσει την CEN/CENELEC και το ETSI να καταρτίσουν 
εναρμονισμένα πρότυπα, οι εργασίες προκανονιστικής έρευνας θα είναι 
απαραίτητες εάν δεν επαρκεί η επιστημονική και τεχνική υποδομή για το είδος 
αυτό τυποποίησης. Μία στήριξη θα είναι επίσης αναγκαία για να επιλυθούν 
ενδεχόμενα προβλήματα συνδεδεμένα με την εφαρμογή ή την προσαρμογή 
υφισταμένων οδηγιών στην τεχνική πρόοδο. Η κατηγορία αυτή δραστηριοτήτων 
συγκεντρώνει τις μετρήσεις και τα μέτρα και σταθμά που απαιτούνται για την 
ανίχνευση περιπτώσεων απάτης συνδεδεμένων με την εφαρμογή κοινοτικών 
πολιτικών, ιδίως στο γεωργικό τομέα. Αν ανακύψει ανάγκη, θα αναληφθούν 
106 
εργασίες προκανονιστικής έρευνας για να επιτρέψουν στη βιομηχανία να 
συμμορφωθεί προς την κοινοτική νομοθεσία, ιδίως στο πεδίο της ασφάλειας των 
καταναλωτών, της διαχείρισης αποβλήτων προκειμένου να προστατευθεί το 
περιβάλλον ή στον τομέα των μεταφορών. 
Υποστήριξη προς τη βιομηχανία: μολονότι δεν διέπονται από την κοιντική 
νομοθεσία, ορισμένοι κλάδοι της ευρωπαϊκής βιομηχανίας μπορούν, σε 
συνεννόηση με την CEN ή την CENELEC, να ανακαλύψουν ότι πρέπει να 
δημιουργηθούν εναρμονισμένα πρότυπα προκειμένου να ενθαρρυνθούν η 
καινοτομία, η ενοποίηση ή οι συναλλαγές, ή ακόμη η υιοθέτηση τεχνικών 
κατασκευής ή υλικών αιχμής. 
Προώθηση μιας ευρωπαϊκής μετρολογικής υποδομής: η ενιαία αγορά θα αποδόσει 
πλήρως τους καρπούς της μόνο εφόσον συγκροτηθεί μια αποτελεσματική και 
αξιόπιστη ευρωπαϊκή μετρολογική υποδομή που να στηρίζεται στη δυνατότητα 
ιχνηλάτησης έναντι των συμφωνημένων φυσικών, χημικών και βιολογικών 
πρότυπων μέτρων. Η πρωτοβουλία αυτή προϋποθέτει σύντονη προσέγγιση των 
εργασιών έρευνας και ανάπτυξης όσον αφορά τα μέτρα και σταθμά, τα υλικά 
αναφοράς και την πιστότητα κατά τρόπο ώστε να αποφεύγεται η άσκοπη 
επανάληψη ορισμένων εργασιών στην Ευρώπη. Η δημιουργία ενός οργανωμένου 
μετρολογικού συστήματος σε θέματα χημείας χάρη σε μια συντονισμένη 
ευρωπαϊκή δράση θα ευνοούσε τη δυνατότητα ιχνηλάτησης των αντίστοιχων 
μετρήσεων έναντι των αναγνωρισμένων διεθνώς μέτρων και σταθμών, όπως τούτο 
συμβαίνει ήδη στη φυσική. Η προώθηση της πιστότητας μεταξύ των κρατών 
μελών θα αποβεί ιδιαίτερα επωφελής στις μικρότερες χώρες, ενώ με την 
παρεχόμενη στις πλέον μειονεκτικές περιφέρειες επιμόρφωση θα ενισχυθεί η 
συνοχή. Στο μέτρο όπου τούτο εξυπηρετεί τα ευρωπαϊκά συμφέροντα, θα 
επεκταθεί η διεθνής συνεργασία με οργανισμούς όπως το Διεθνές Γραφείο 
Μέτρων και Σταθμών, η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας και το Εθνικό Ινστιτούτο 
Προτύπων και Τεχνολογίας. 
Τεχνική υποστήριξη προς την αμοιβαία αναγνώριση και την διαπίστευση: είναι 
απαραίτητη η παροχή τεχνικής υποστήριξης για τη λειτουργία των ευρωπαϊκών 
συστημάτων και δικτύων διακρίβωσης, δοκιμών και αναγνώρισης που ασχολούνται 
με την πιστοποίηση, τις δοκιμές σχετικά με τη συμμόρφωση και την αναγνώριση 
αρμοδιότητας και τη βιομηχανική ποιοτική εγγύηση (WECC, WELAC, OEEC, κλπ.). 
τομέας 4.3.: Η Μετρολογία ΟΤΠΥ υπηρεσία της κοινωνίας 
Υγεία και ασφάλεια: η εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας συνεπάγεται την 
εύρεση του βαθμού έκθεσης των ανθρώπων σε ορισμένους φυσικούς, χημικούς και 
βιολογικούς παράγοντες και την αξιολόγηση των αντιστοίχων κινδύνων και της 
αποτελεσματικότητας των λαμβανόμενων μέτρων για να περιοριστούν οι κίνδυνοι 
αυτοί* προς τούτο, καμιά φορά χρειάζονται νέες μέθοδοι ή βελτιωμένα μέσα 
διακρίβωσης. Ομοίως, υέσω Tnc ποοκανονιστι^ έpευvαc. επιζητείται η 
βελτίωση των μετρήσεων και δοκιμών με σκοπό να εκτιμηθεί η υγεία του 
ανθρώπινου πληθυσμού και των ζώων, η υγιεινή των τροφίμων, η ασφάλεια των 
προϊόντων και η ασφάλεια των εοναΕουένων στον τόπο 8Pvaoiac. 
Επιτήρηση του περιβάλλοντος: η εφαρμογή της νομοθεσίας σχετικά με το 
περιβάλλον και οι δραστηριότητες του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος 
προϋποθέτουν κατ'ανάγκη πρωτότυπες και βελτιωμένες τεχνικές μετρήσεων 
προκειμένου να προσδιορίζεται η ποιότητα του φυσικού περιβάλλοντος 
(ατμόσφαιρα, γλυκέα και θαλάσσια ύδατα, έδαφος, απόβλητα, τοξικότητα, 
μικροβιολογικές επιδράσεις κλπ.). 
107 
Εργαστήρια τελωνείων, η προστασία των εξωτερικών συνόρων της Κοινότητας από 
την εισαγωγή απαγορευμένων ουσιών, προϊόντων κατώτερης ποιότητας, 
απομιμήσεων ή υλικών με παραπλανητική επισήμανση προϋποθέτει τη σύνταξη 
νέων και πλέον αποτελεσματικών εναρμονισμένων μεθόδων μέτρησης. Εξάλλου, 
οι μετρήσεις είναι αναγκαίες για τον υπολογισμό των προς είσπραξη ή απόδοση 
τελών. Μετά την κατάργηση των εσωτερικών συνόρων, τα εργαστήρια των 
τελωνείων διαδραματίζουν βασικό ρόλο για την υλοποίηση των ανωτέρω στόχων, 
χάρη στην υιοθέτηση επίσημων μεθόδων δειγματοληψίας και χάρη στον έλεγχο 
των εισαγόμενων προϊόντων. 
Δικαστικό σύστημα: υπάρχει ανάγκη συντονισμένων δραστηριοτήτων για την 
κατάρτιση και εναρμόνιση ειδικών μέτρων στον τομέα της εγκληματολογίας και 
κατά την καταπολέμηση των ναρκωτικών, για τη στήριξη της προσφάτως 
συγκροτηθείσας ευρωπαϊκής δικαστικής συνεργασίας. Μολονότι τα ανωτέρω μέτρα 
ενδιαφέρουν ελάχιστα εργαστήρια, ο πρωτοποριακός χαρακτήρας τους και οι 
επιπτώσεις των αποτελεσμάτων τους δικαιολογούν κοινοτική δράση. 
Υποστήριξη προς την ευρωπαϊκή πολιτιστική κληρονομιά: η διάσωση του 
ευρωπαϊκού πολιτιστικού πλούτου εξαρτάται από την ικανότητα ποσοτικής 
αξιολόγησης της κατάστασης υλικών αντικειμένων και της αποτελεσματικότητας 
των σκοπούμενων μεθόδων για την προφύλαξη τους από τη ρύπανση και τα 
πλήγματα του χρόνου. 
Αν παραστεί ανάγκη, όλες οι ανωτέρω δραστηριότητες θα περιλάβουν την ανάπτυξη 
νέων υλικών αναφοράς και την υποστήριξη για τη συγκρότηση δικτύων εργαστηρίων. 
108 
ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ 
Λαμβάνοντας υπόψη τα διδάγματα από το τρίτο πρόγραμμα-πλαίσιο, όλες οι εν 
προκειμένω δράσεις θα υλοποιηθούν κυρίως μέσω έργων συλλογικής έρευνας. Η 
συχνότερη προσφυγή σε συντονισμένες δράσεις, όταν ο τύπος αυτός παρέμβασης 
αρκεί για να αποκτηθεί κοινοτική προστιθέμενη a^ia, θα επιτρέψει αυξημένη 
επιλεκτικότητα στις δράσεις επιμερισμένης δαπάνης (που συγκεντρώνονται σε 
στρατηγικούς τομείς και που χρειάζονται μια ελάχιστη "κρίσιμη μάζα"). Χάρη 
στις συντονισμένες αυτές δράσεις, όσοι ήδη ασχολούνται με την βιομηχανική Ε&Α 
στα διάφορα κράτη μέλη θα μπορούν να ανταλλάσσουν τα αποτελέσματα και να 
ενισχύουν τις συνεργέ ιές τους· η προβλεπόμενη παρακινητική χρηματοδότηση θα 
καλύψει τις εργασίες συντονισμού, την επιμόρφωση και ανταλλαγή προσωπικού. Το 
σύνολο των τρόπων δράσης θα αριστοποιηθεί κατά τρόπο ώστε να επιτευχθεί η 
επιθυμητή ευελιξία για μέγιστη αποτελεσματικότητα και για τη δυνατότητα ταχείας 
αντίδρασης στις ανακύπτουσες ανάγκες. 
θα πραγματοποιηθούν συνοδευτικά μέτρα συνοδείας με σκοπό την επίταση της 
επίδρασης των κοινοτικών δράσεων, ως συμπλήρωμα και σε συνεργασία με τις 
αντίστοιχες δραστηριότητες της τρίτης δράσης του ερευνητικού προγράμματος-
πλαισίου: μελέτες, εκτίμηση επιπτώσεων, επιμόρφωση, στήριξη προς τη διάδοση και 
εκμετάλλευση, δραστηριότητες αναπτυσσόμενες από κοινού με δίκτυα αρωγής προς 
τις MME, μέτρα αποκέντρωσης της διαχείρισης και συντονισμός της βιομηχανικής 
έρευνας που επιδιώκει στρατηγικούς στόχους, όπως το εργοστάσιο του μέλλοντος, 
το καθαρό όχημα κλπ. θα ενταθούν οι προσπάθειες προκειμένου να διευκολυνθεί η 
ενοποίηση των τεχνικών και οι ανταλλαγές γνώσεων μεταξύ των έργων και των 
κλάδων και με τις άλλες ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες όπως τα έργα ΕΥΡΗΚΑ ή τα 
προγράμματα της ASE. θα διοργανωθούν επιστημονικά εργαστήρια, σεμινάρια και 
δράσεις επιμόρφωσης προκειμένου να προωθηθούν οι ορθές πρακτικές, ιδίως στον 
τομέα της μετρολογίας και ειδικώς στις μειονεκτικές περιφέρειες. 
Τα έργα θα επιλεγούν κατόπιν προκηρύξεων για υποβολή προτάσεων, οι οποίες θα 
αποτελέσουν αντικείμενο αξιολόγησης από ανεξάρτητο σώμα, θα δημοσιεύονται δε με 
ρυθμό τουλάχιστον μία ετησίως, σύμφωνα με τις συνήθεις διαδικασίες της 
Επιτροπής. Ωστόσο, επειδή οι προκηρύξεις κατά τακτά χρονικά διαστήματα μπορούν 
να δημιουργήσουν ανεπίτρεπτες καθυστερήσεις όταν αφορούν έρευνες με σκοπό τη 
στήριξη επειγόντων κοινοτικών κανόνων ή όταν απευθύνονται στις MME, για το 
είδος αυτό έργων θα δημοσιεύεται ανοικτή ή μόνιμη προκήρυξη υποβολής προτάσεων 
που θα ισχύει για όλη τη διάρκεια του προγράμματος. 
1. Έργα ΕΤΑ επιμερισμένης δαπάνης 
Τα έργα αυτά επικεντρώνονται στις τεχνολογίες στις οποίες δίνεται προτεραιότητα 
κατά τις διακηρύξεις. Τα έργα αυτά είναι τριών τύπων: 
έργα βιομηχανικής έρευνας· 
έργα θεμελιώδους έρευνας· 
έργα προκανονιστικής έρευνας. 
109 
2. CRAFT - Ειδική διαδικασία με οκοπό την τόνωση της συλλογικής έρευνας με τη 
συμμετοχή και με στόχο τις MME 
Καθιερώνονται ανοικτή προκήρυξη υποβολής προτάσεων και ενιαία διαδικασία σε δύο 
στάδια, όπου ενσωματώνονται τα χαρακτηριστικά της CRAFT και βραβεία 
σκοπιμότητας, προκειμένου να ενθαρρυνθεί η συμμετοχή MME στο πρόγραμμα και να 
προωθηθούν τα έργα που διεξάγουν καινοτόμες MME ή που είναι στραμμένα προς τις 
τεχνολογικές ανάγκες μεγάλου αριθμού MME με χαμηλή μεν ικανότητα διεξαγωγής 
έρευνας, που διαθέτουν όμως ικανότητα απορρόφησης προηγμένων τεχνολογιών. 
Οι κανόνες και διαδικασίες θα τροποποιηθούν έναντι των αντιστοίχων του τρίτου 
προγράμματος - πλαισίου κατά τρόπον ώστε : 
να επιτραπεί η συμμετοχή ευρύτερου φάσματος MME και σοβαρότερος ρόλος των 
φορέων της βιομηχανικής έρευνας και διάδοσης της τεχνολογίας, 
να μειωθεί η χρονική απόσταση από την παρουσίαση προτάσεων έως την έναρξη 
των έργων. 
Στο πρώτο στάδιο, οι επιλεγέντες ανάδοχοι θα λάβουν βραβείο 
σκοπιμότητας/επέκτασης για να επεξεργαστούν αναλυτική πρόταση που θα 
παρουσιάσουν κατόπιν ως έργο βιομηχανικής έρευνας ή ως έργο επικεντρωμένο στις 
MME στο πλαίσιο της διαδικασίας CRAFT. Τα έργα που θέλουν να τύχουν χρηματικής 
συμβολής βάσει του δευτέρου σταδίου CRAFT οφείλουν να πληρούν πολλές 
προϋποθέσεις και ιδίως να είναι συνεπτυγμένα και βραχύτερα (κατ'αρχήν δύο έτη 
κατ'ανώτατο όριο) απ'ό,τι τα έργα βιομηχανικής έρευνας. 
Η αποκεντρωμένη δραστηριότητα δικτύων αρωγής που κινούνται σε τοπική, 
περιφερειακή ή εθνική κλίμακα θα τύχει ενθάρρυνσης και υποστήριξης προκειμένου 
να ενημερώνει και υποβοηθεί τις MME στην προπαρασκευαστική φάση για το πρώτο 
στάδιο (ενημερωτικές εκστρατείες, θεματικά εργαστήρια, χορήγηση "βραβείων 
αρωγής" υπό ορισμένους όρους κλπ.), σε συντονισμό με άλλες δραστηριότητες 
(ενημερωτικά κέντρα Euro, Κέντρα αναμετάδοσης Value, Euromanagement, κλπ.). 
Η διακήρυξη υποβολής προτάσεων θα παραμείνει ισχύουσα σε όλη τη διάρκεια του 
προγράμματος. 0 προβλεπόμενος ενδεικτικός προϋπολογισμός για την CRAFT 
ανέρχεται σε ποσοστό 10% του συνολικού. 
3. Συντονισμός των δράσεων: 
Συντονισμένες δράσεις: συνίστανται στο να τεθούν υπό το συντονισμό της 
Επιτροπής οι ερευνητικές εργασίες που διεξάγονται από διαφόρους οργανισμούς 
σε πολλά κράτη μέλη, σε ορισμένους ειδικούς τομείς. Οι εταίροι μπορούν να 
λάβουν χρηματοδότηση για τα έξοδα συντονισμού (ταξίδια, σεμινάρια, 
δειγματοληψίες, δημοσιεύσεις). 
Συγκρότηση δικτύων (ASE, COST, ΕΥΡΗΚΑ, εθνικά προγράμματα, κλπ.): πρόκειται 
για από κοινού δράσεις με σκοπό την παρέμβαση σε ορισμένους στρατηγικούς 
τεχνικούς τομείς σε συνεργασία και εναρμόνιση με άλλα ευρωπαϊκά 
προγράμματα. Οι δράσεις αυτές μπορούν να περιλάβουν τη συγχρηματοδότηση 
συνεδρίων, επιστημονικών εργαστηρίων ή σεμιναρίων και την ενδεχόμενη 
συγχρηματοδότηση ερευνητικών έργων κατόπιν αναλύσεως από κοινού. 
Δράσεις στοχοθετημένης έρευνας: με βάση την εμπειρία από το προηγούμενο 
πρόγραμμα, οι δράσεις αυτές έχουν ως αρχή τη δημιουργία προστιθέμενης αξίας 
υποβοηθώντας όσους εκτελούν συμπληρωματικά έργα τα οποία εξαρτώνται από το 
ειδικό πρόγραμμα ή άλλα ευρωπαϊκά προγράμματα στο να συντονίζουν τις 
διάφορες δραστηριότητες τους γύρω από συγκεκριμένο στρατηγικό στόχο 
110 
(εργοστάσιο του μέλλοντος, καθαρές τεχνολογίες κλπ.). Η μορφή αυτή 
συνεργασίας θα αποκτήσει μεγάλο βάρος για σύνολο βιομηχανιών που είτε 
χρησιμοποιούν είτε παράγουν τη σχετική τεχνολογία, συμπεριλαμβανομένων των 
MME. 
4. Συνοδευτικά μέτρα 
Τα μέτρα συνοδείας αποβλέπουν στο να αυξήσουν την αποτελεσματικότητα του 
προγράμματος, καθιστώντας το πλέον προσιτό και πολλαπλασιάζοντας τις επιπτώσεις 
του. Στηρίζονται στην αποκτηθείσα εμπειρία χάρη στα προηγούμενα ερευνητικά 
προγράμματα. Οπωσδήποτε θα εξακολουθήσουν να αναφύονται νέες ιδέες και τα 
ανωτέρω μέτρα θα διαταχθούν σε συνεχή σειρά σε όλο το μήκος του προγράμματος. 
Τα μέτρα θα υλοποιηθούν υπό τις εξής μορφές: 
υποτροφίες έρευνας για τους επιστήμονες που αναλαμβάνουν μεμονωμένως 
συμπληρωματικές εργασίες στο πλαίσιο των υπό διεξαγωγή ερευνητικών 
συμβάσεων· 
επιχορηγήσεις προς τα φιλοξενούντα ιδρύματα στο πλαίσιο υφισταμένων 
συμβάσεων εταιρικής συνεργασίας, ώστε τα ιδρύματα να μπορούν να στεγάζουν 
τους δικαιούχους των ανωτέρω υποτροφιών· 
ειδικές δράσεις επιμόρφωσης (επιμόρφωση τεχνολόγων, ευαισθητοποίηση στις 
στρατηγικές εκμετάλλευσης, κώδικες και πρότυπα, υγεία και ασφάλεια, 
δικαιώματα βιομηχανικής ιδιοκτησίας)· 
ενίσχυση για τη χρηματοδότηση μαθημάτων, σεμιναρίων, επιστημονικών 
εργαστηρίων και ημερίδων με ευρωπαϊκή συμμετοχή, όπου πραγματεύονται 
τεχνικούς τομείς σε σχέση με το πρόγραμμα· 
εκτίμηση των επιστημονικών και στρατηγικών πτυχών και του οικονομικού και 
βιομηχανικού αντίκτυπου των έργων και του προγράμματος· 
ad hoc συνεδριάσεις ομάδων εμπειρογνωμόνων· 
συμβάσεις εκπόνησης μελετών· 
υποβοήθηση στην ανταλλαγή πληροφοριών και προς τους υποψηφίους αναδόχους· 
τούτο αφορά ιδιαίτερα τα δίκτυα αρωγής προς τις MME· 
προώθηση των ερευνητικών αποτελεσμάτων και παροχή στήριξης για την 
εκμετάλλευση τους, σε εναρμόνιση με τη δράση 3 του προγράμματος-πλαισίου. 
111 
ΠΑΡΑΡΑΤΗΜΑ II 
Ενδεικτική κατανομή των προσπαθειών κατά τομέα 
Τύπος δράσης Σύνολο 
Σχεδιασμός, μηχανική, συστήματα παραγωγής και διαχείριση 34-39% 
πόρων ανθρώπινου δυναμικού 
Υλικά και συναφείς τεχνολογίες 33-38% 
Προηγμένες τεχνολογίες πρόωσης 10-12% 
Πρότυπα, μετρήσεις και δοκιμές 12-16% 
Σύνολο 100 % 
(1573 εκατ. ECU) 
112 
ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ' 
1994 - 1998 
113 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I 
ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ 
ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 
Η εφαρμογή του Πέμπτου Κοινοτικού Προγράμματος Πολιτικής και Δράσης για το 
Περιβάλλον και την Αειφόρο Ανάπτυξη, το οποίο διαπνέεται από την αρχή του 
επιμερισμού των ευθυνών, θα επιτρέψει να μειωθούν οι τάσεις και οι πρακτικές 
που προκαλούν βλάβη στο περιβάλλον και, ως εκ τούτου, να βελτιωθεί η ποιότητα 
ζωής και να δημιουργηθούν ευνοϊκές συνθήκες για την οικονομική ανάκαμψη που θα 
βασίζεται σε ένα μοντέλο αει φόρου ανάπτυξης. Αυτή η στρατηγική θα συμβάλει στη 
βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων και θα βελτιώσει τις 
προοπτικές της αγοράς εργασίας στην Κοινότητα. 
0 προσδιορισμός και η εκτίμηση των επιπτώσεων των ανθρώπινων δραστηριοτήτων 
στους φυσικούς πόρους και το περιβάλλον, θα επιτρέψουν να δημιουργηθεί μια 
επιστημονική βάση για την κοινοτική πολιτική στον τομέα του περιβάλλοντος. Η 
παρατήρηση και η ακριβής γνώση του τρόπου με τον οποίο συμπεριφέρονται οι 
διάφορες συνιστώσες του περιβάλλοντος καθώς και ο τρόπος με τον οποίον το 
περιβάλλον αντιδρά στις ανθρωπογενείς πιέσεις, η κατανόηση τόσο των κοινωνικο­
οικονομικών παραγόντων που ευθύνονται για τις περιβαλλοντικές αλλαγές όσο και 
των επιπτώσεων των αλλαγών αυτών στα φυσικά συστήματα, την κοινωνία και τις 
οικονομικές δραστηριότητες αποτελούν πράγματι την αφετηρία για την κατάρτιση 
και την εφαρμογή μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής για το περιβάλλον με στόχο μια 
υψηλή στάθμη προστασίας. 
Οι προκανονιστικές και προνομοθετικές πτυχές της περιβαλλοντικής έρευνας 
συνδέονται συνεπώς στενά με την παρατήρηση και την κατανόηση των θεμελιωδών 
φυσικών διεργασιών καθώς και με την γνώση των κοινονικο-οικονομικών επιπτώσεων 
των περιβαλλοντικών αλλαγών. 
Εξάλλου, η πολυπλοκότητα και η αλληλεξάρτηση αυτών των διεργασιών και των 
αλλαγών και ο διεπιστημονικός χαρακτήρας και η διεθνοποίηση της περιβαλλοντικής 
έρευνας καθιστούν αναγκαίο το συντονισμό των κοινοτικών ερευνητικών προσπαθειών 
στους τομείς όπου η από κοινού χρήση της υποδομής και του ερευνητικού δυναμικού 
από τα κράτη μέλη καθώς και ο συντονισμός και η συνένωση των προσπαθειών είναι 
απαραίτητοι για την καλύτερη αξιοποίηση και την προβολή της συμβολής της 
Ευρώπης στην παγκόσμια ερευνητική προσπάθεια. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα στον τομέα 
της έρευνας για τις πλανητικές αλλαγές. 
114 
Η έρευνα σχετικά με το φυσικό περιβάλλον και τις πλανητικές αλλαγές απαιτεί 
σημαντική προσπάθεια σε ορισμένους τομείς της τεχνολογίας. Η εμβάθυνση στην 
μελέτη των φυσικών διεργασιών και των περιβαλλοντικών αλλαγών προϋποθέτει 
πράγματι την επίτευξη ουσιαστικής προόδου στον τομέα των τεχνολογιών που 
σχετίζονται με την παρατήρηση και την παρακολούθηση του περιβάλλοντος. Οι 
τεχνολογίες αυτές θα επιτρέψουν πράγματι την ακριβή διάγνωση των αλλαγών και 
των διαταραχών που οφείλονται σε φυσικά ή ανθρωπογενή αίτια. Ιδιαίτερη 
προσπάθεια προβλέπεται να καταβληθεί στον τομέα των τεχνολογιών που σχετίζονται 
με την τεχνολογία των ωκεανογραφικών οργάνων. Επίσης η τόνωση της εφαρμογής των 
διαστημικών τεχνολογιών για την παρατήρηση της γης με την ανάπτυξη του 
διαστημικού σκέλους (ανάπτυξη της τεχνολογίας των οργάνων) καθώς και η 
εντονότερη προώθηση του επίγειου σκέλους και της χρησιμοποίησης των δεδομένων 
αναμένεται ότι θα βελτιώσουν τις δυνατότητες για τη διάγνωση των 
περιβαλλοντικών αλλαγών και την αξιολόγηση των επιπτώσεων τους. 
Είναι ευνόητο, ότι το όφελος της Ε&Α στον τομέα της παρατήρησης της γης δεν 
περιορίζεται στο περιβάλλον αλλά επιτρέπει επίσης την βετίωση της διοικητικής 
μέριμνας που είναι αναγκαία για την εφαρμογή και άλλων κοινοτικών πολιτικών, 
όπως για παράδειγμα της κοινής αγροτικής πολιτικής. Τέλος, θα δωθεί μέριμνα 
στις επανορθωτικές τεχνολογίες που αποβλέπουν στην προστασία του περιβάλλοντος 
και στις τεχνολογίες που σχετίζονται με την αποκατάσταση του περιβάλλοντος και 
τους φυσικούς κινδύνους καθώς και σε οριζόντιες πτυχές των καθαρών τεχνολογιών 
σε σχέση με τις βιομηχανικές διεργασίες και τα βιομηχανικά προϊόντα. Οι 
προσπάθειες που θα καταβληθούν σε αυτόν τον τομέα θα είναι συμπληρωματικές προς 
αυτές που καταβάλλονται στα πλαίσια του προγράμματος "Βιομηχανικές 
Τεχνολογίες". 
ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Ε & ΤΑ 
Α. ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ 
Η κοινοτική προσπάθεια Ε&Α επικεντρώνεται σε 3 θέματα: (1) το φυσικό 
περιβάλλον, την ποιότητα του περιβάλλοντος και τις πλανητικές αλλαγές, (2) τις 
περιβαλλοντικές τεχνολογίες και (3) την παρατήρηση της γης και την εφαρμογή 
διαστημικών τεχνολογιών. 
115 
1. ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΜΕ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ, ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ 
ΚΑΙ ΤΙΣ ΠΛΑΝΗΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ 
α) Φυσικά ουστάυατα. κλίυα και επιπτώοε^ των ανθρώπινων δραστηριοτήτων 
0 στόχος είναι η παρατήρηση των χαρακτηριστικών και η κατανόηση των θεμελιωδών 
διεργασιών του κλίματος και των φυσικών, ηπειρωτικών, ωκεάνειων και 
ατμοσφαιρικών συστημάτων καθώς και ο προσδιορισμός και η εκτίμηση των 
επιπτώσεων των ανθρώπινων δραστηριοτήτων σε αυτά τα χαρακτηριστικά και τις 
διεργασίες. Πρέπει συνεπώς να ληφθούν υπόψη οι επιπτώσεις των βιομηχανικών 
δραστηριοτήτων, των μεταφορών, των τουριστικών δραστηριοτήτων, της μη 
ελεγχόμενης διάθεσης αποβλήτων, της επέκτασης των πόλεων, της αλόγιστης χρήσης 
του νερού, των χρήσεων γης και των εφαρμοζόμενων γεωργικών και δασοκομικών 
μεθόδων. 
θα εξεταστούν, οι κοινωνικο-οικονομικοί παράγοντες που προκαλούν τις 
περιβαλλοντικές αλλαγές με προοπτική την εφαρμογή μιας αποτελεσματικής 
περιβαλλοντικής πολιτικής που θα βασίζεται στην αρχή της αει φόρου ανάπτυξης. 
Πρέπει να αναλυθούν σε βάθος η συμπεριφορά των ατόμων και της κοινωνίας καθώς 
και οι παραδοσιακές αναπτυξιακές διεργασίες που προκαλούν ανεπιθύμητες 
επιπτώσεις στο περιβάλλον, παράλληλα με την μελέτη των φυσικών διεργασιών. Η 
ανάλυση αυτή πρέπει να συμπεριλαμβάνει την κοινωνική διάσταση που έχει η χρήση 
των πόρων με έμφαση στην δημογραφική αύξηση, τις μετακινήσεις πληθυσμών, την 
οικονομική αύξηση και την τεχνολογική ανάπτυξη καθώς και τους ηθικούς, 
θεσμικούς, νομικούς και πολιτιστικούς παράγοντες που αναμένεται να οδηγήσουν σε 
καταστάσεις, πρακτικές και συμπεριφορές επιβλαβείς για το περιβάλλον. 
Απαραίτητο είναι επίσης να αναλυθούν οι αντιλήψεις περί κινδύνου σε σχέση με 
τους πραγματικούς κινδύνους. 
θα διερευνηθούν επίσης οι διαταραχές των βιογεωχημικών κύκλων, του κύκλου του 
νερού και των ενεργειακών ροών καθώς και οι μηχανισμοί που καθορίζουν τους 
κύκλους αυτούς, δεδομένου ότι αλληλεπιδρούν με το κλίμα και συνδέουν το 
ηπειρωτικό με το ωκεανέ ιο και το ατμοσφαιρικό σύστημα. Επιρεάζουν επίσης τη 
δομή και τα χαρακτηριστικά των οικοσυστημάτων, όπου περιλαμβάνεται και η 
βιοποικιλότητα, και επιδρούν στη λειτουργία τους και τη δυναμική τους. Είναι 
συνεπώς απαραίτητη η κατανόηση των συστημάτων αυτών και η κατάρτιση μοντέλων σε 
ευρωπαϊκή κλίμακα. 
Οι ροές και οι αλληλοεπιδράσεις μεταξύ των συστημάτων θα εξεταστούν επίσης σε 
μεγάλη κλίμακα. 
Στο εσωτερικό των συστημάτων, θα εξεταστούν οι κύκλοι και οι διεργασίες, στο 
μέτρο που η κατανόηση τους, η κατάρτιση σχετικών μοντέλων και η πρόβλεψη των 
διαταραχών τους από τις ανθρώπινες δραστηριότητες σε ευρωπαϊκή κλίμακα είναι 
αναγκαίες τόσο για την επίτευξη των στόχων της έρευνας σε πλανητική κλίμακα, 
όσο και για τη δημιουργία μιας επιστημονικής βάσης που θα επιτρέψει την 
εφαρμογή του Πέμπτου Προγράμματος Δράσης. 
116 
Όσον αφορά το ηπειρωτικό και το ωκεάνειο σύστημα, έμφαση θα δωθεί στη δυναμική 
των στοιχείων (ιδίως των C, Ν και S), του νερού, και της ενέργειας, η οποία 
χαρακτηρίζεται από ενδοσυστημικές ροές και φυσικοχημικές και βιολογικές 
διεργασίες, που καθορίζουν αυτές τις ροές. 
Προβλέπεται η διεξαγωγή μελετών στις ευρωπαϊκές θάλασσες (συμπεριλαμβανομένου 
και του Β. Ατλαντικού και του Αρκτικού Ωκεανού) σχετικά με τις κατακόρυφες και 
τις οριζόντιες ανταλλαγές μεταξύ των διαμερισμάτων του θαλάσσιου συστήματος. 
Επίσης θα ληφθούν υπόψη οι ανταλλαγές μεταξύ των διαμερισμάτων του ηπειρωτικού 
συστήματος (χερσαία συστήματα, υδάτινα συστήματα, υγρότοποι και παράκτιες 
ζώνες). 
Όσον αφορά το ατμοσφαιρικό σύστημα, η έρευνα πρέπει να επικεντρωθεί στις 
φυσικές και χημικές διεργασίες που καθορίζουν τη σύσταση της στρατόσφαιρας και 
της τροπόσφαιρας, με ιδιαίτερη έμφαση στις διεργασίες μετασχηματισμού των 
ενώσεων φυσικής και ανθρωπογενούς προελεύσεως, τη μεταφορά των παραγώγων 
ενώσεων και την εναπόθεση τους. Οι εργασίες σχετικά με τη στρατόσφαιρα και την 
ανώτερη τροπόσφαιρα θα αποβλέπουν, όπως και κατά το παρελθόν, στην ανίχνευση, 
την κατανόηση και την πρόληψη των αλλαγών στη χημική της σύσταση. 
Οι έρευνες σχετικά με το κλίμα θα επικεντρωθούν στις προσπάθειες για την 
κατάρτιση μοντέλων που θα επιτρέπουν την παρακολούθηση και την πρόβλεψη των 
κλιματικών αλλαγών σε κλίμακα δεκαετίας ή και σε κλίμακα αιώνα με επαρκή 
γεωγραφική ακρίβεια ώστε να είναι δυνατή η αναλυτική εκτίμηση των κλιματικών 
επιπτώσεων (έμφαση θα δωθεί στον ευρωπαϊκό χώρο). Όσον αφορά τις κλιματικές 
διεργασίες, προτεραιότητα θα δωθεί στη μελέτη των μεταβολών και στη διάκριση 
ανάμεσα στις μεταβολές που οφείλονται σε φυσικά αίτια και σε αυτές που 
οφείλονται σε αίτια ανθρωπογενή. Στα θέματα που θα ερευνηθούν περιλαμβάνεται ο 
ρόλος των νεφών και των αερολυμάτων, τα θαλάσσια ρεύματα, οι αλληλεπιδράσεις 
ατμόσφαιρας-ωκεανών-κρυόσφαιρας καθώς και ο ρόλος των υδρολογικών διεργασιών, 
των διεργασιών της βιόσφαιρας και των ιχναερίων στην ατμόσφαιρα (φαινόμενο του 
θερμοκηπίου). Η έρευνα θα στραφεί επίσης στην αναπαράσταση παλαιών κλιματικών 
συνθηκών και την κατάρτιση λεπτομερών παλαιοκλιματικών μοντέλων. Ιδιαίτερη 
προσπάθεια, στο πλαίσιο αυτό, θα καταβληθεί για την διεξαγωγή γεωτρήσεων στους 
παλαιούς παγετώνες της Ανταρκτικής και για τις σχετικές παγετολογικές μελέτες. 
Είναι ευνόητο ότι εντατικές προσπάθειες θα καταβληθούν για την επαλήθευση και 
την βελτίωση των κλιματικών μοντέλων. 
117 
β) Επιπτώοε^ των περιβαλλοντικών αλλανών στα ωυοικά ουοτηυατα. την κοινωνία 
και TIC oiKovouiKéc 6oaoTnptOTnT8c 
0 στόχος είναι να εκτιμηθούν οι επιπτώσεις των πιθανών αλλαγών του κλίματος και 
των διαταραχών των διεργασιών στο ηπειρωτικό, το ωκεάνειο και το ατμοσφαιρικό 
σύστημα στα χαρακτηριστικά των οικοσυστημάτων, στον άνθρωπο, την κοινωνία και 
τις οικονομικές δραστηριότητες, λαμβάνοντας υπόψη, στο μέτρο του δυνατού, τις 
αλληλεπιδράσεις ανάμεσα στις πιθανές αλλαγές του κλίματος και στις αλλαγές 
στους φυσικούς κύκλους και τις ροές. Προτεραιότητα θα δωθεί στα έργα που 
αποβλέπουν στην εκτίμηση των επιπτώσεων που οφείλονται σε συνδυασμό αιτίων, 
π.χ. των επιπτώσεων των κλιματικών (ή των μετεωρολογικών) αλλαγών στα 
χαρακτηριστικά των χερσαίων οικοσυστημάτων, σε συνδυασμό με αλλαγές στον κύκλο 
του άνθρακα και/ή του αζώτου. 
Όσον αφορά το χερσαίο περιβάλλον, ιδιαίτερα σημαντικός στόχος είναι ο 
προσδιορισμός της φυσικής κατάστασης των οικοσυστημάτων με γνώμονα τους 
φυσικούς, χημικούς, ιζηματολογικούς κ.λπ παράγοντες και η εκτίμηση της 
ευαισθησίας και της αντοχής των οικοσυστημάτων αυτών στις ανθρωπογενείς 
επιδράσεις. Η βιοποικιλότητα θα ληφθεί υπόψη στο μέτρο που αλληλεπιδρά με τη 
λειτουργία και τη δυναμική των οικοσυστημάτων. 
Λαμβάνοντας υπόψη τον πρωτεύοντα ρόλο των ωκεανών στις κλιματικές αλλαγές, 
ιδιαίτερη προσοχή θα δωθεί στις θεμελιώδεις διεργασίες που διέπουν τα θαλάσσια 
οικοσυστήματα καθώς και τα οικοσυστήματα στις παράκτιες ζώνες. Η ερευνητική 
προσπάθεια θα στραφεί επίσης στο ρόλο της βιοποικιλότητας στο πλαίσο των 
μηχανισμών που καθορίζουν την πρωτογενή και τη δευτερογενή παραγωγικότητα. 
Το πρόγραμμα αποβλέπει στην αύξηση των δυνατοτήτων για την διατύπωση 
μεσοπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων προβλέψεων όσον αφορά τις αντιδράσεις των 
παράκτιων οικοσυστημάτων, τις κλιματικές αλλαγές και τις ανθρωπογενείς 
επιδράσεις. 0 στόχος αυτός απαιτεί εμπεριστατωμένη μελέτη των φυσικών 
(υδροδυναμικών και μορφοδυναμικών), των χημικών και των βιολογικών διεργασιών, 
ιδίως στις ζώνες που παρουσιάζουν την εντονότερη δυναμική, όπου οι 
αλληλεπιδράσεις μεταξύ αυτών των διεργασιών είναι ισχυρότερες. Με τον τρόπο 
αυτό θα εκτιμηθεί η σχετική σπουδαιότητα αυτών των διεργασιών σε ένα ευρύ φάσμα 
χρονικών και γεωγραφικών κλιμάκων και θα γίνει δυνατή η κατάρτιση μοντέλων. 
Οι επιπτώσεις στους φυσικούς πόρους (διαθεσιμότητα, γεωγραφική κατανομή, ...) 
θα εκτιμηθούν στο μέτρο του δυνατού, με ιδιαίτερη έμφαση στους υδάτινους 
πόρους, την γεωργική και δασική παραγωγή και την αλιεία. 
Τέλος, θα εξεταστούν οι επιπτώσεις στην κοινωνία, την οικονομία, τις διεθνείς 
σχέσεις, το εμπόριο και την τεχνολογική ανάπτυξη, θα μελετηθούν σενάρια για την 
εκτίμηση των κοινωνικοοικονομικών αποτελεσμάτων των στρατηγικών για την 
προσαρμογή στις αλλαγές ή των στρατηγικών για τη μείωση των δυσμενών 
επιπτώσεων, θα εκπονηθούν εναλλακτικές στρατηγικές ανάπτυξης. Αυτό προϋποθέτει 
τον προσδιορισμό δεικτών που θα επιτρέψουν να εκτιμηθεί επακριβώς η 
συμβατότητα αυτών των εναλλακτικών στρατηγικών με την αρχή της αειφορίας. 
118 
Γενικά, τα έργα και οι δράσεις που προβλέπονται στο πλαίσιο του θέματος "Φυσικό 
περιβάλλον, ποιότητα του περιβάλλοντος και πλανητικές αλλαγές" πρέπει να 
περιλαμβάνουν ένα ειδικό τμήμα που θα έχει ως αντικείμενο την χρήση των νέων 
επιστημονικών γνώσεων στην εφαρμογή της κοινοτικής πολιτικής για το περιβάλλον. 
Οι δράσεις που προβλέπονται στο πλαίσιο του προγράμματος αυτού θα διεξαχθούν σε 
συνδυασμό με τις δράσεις που διεξάγονται σε παρεμφερή θέματα στο πλαίσιο άλλων 
κοινοτικών προγραμμάτων (π.χ. ενέργεια). Στενή συνεργασία θα αναπτυχθεί επίσης 
με το Πέμπτο Πρόγραμμα Δράσης για το Περιβάλλον. Τα έργα θα έχουν ως 
αντικείμενο την έρευνα στο προκανονιστικό και προνομοθετικό στάδιο αλλά και τις 
μεθόδους για την εκτίμηση των κινδύνων από ανθρώπινες δραστηριότητες, την 
κατάρτιση προτύπων και την ανάπτυξη μέσων για την προληπτική διαχείριση και την 
αποκατάσταση του φυσικού περιβάλλοντος. 
Ειδικές δράσεις θα προβλεφθούν ώστε: 
να αναπτυχθούν μεθοδολογικές προσεγγίσεις που θα επιτρέψουν την ενσωμάτωση 
των παραμέτρων που αφορούν το περιβάλλον και την ποιότητα ζωής στους 
δείκτες οικονομικών επιδόσεων (π.χ. η "Πράσινη ανταγωνιστικότητα"), 
να βελτιστοποιηθούν τα μέσα της περιβαλλοντικής πολιτικής με κριτήριο τον 
λόγο κόστους-ωφελειών, 
να αναπτυχθούν οι μέθοδοι που θα επιτρέψουν την ενσωμάτωση των 
περιβαλλοντικών απαιτήσεων στις πολιτικές που αφορούν τους επιμέρους 
οικονομικούς κλάδους και 
να βελτιωθούν γενικά οι δεσμοί ανάμεσα στην περιβαλλοντική πολιτική και την 
έρευνα. 
Άλλα ιδιαίτερα σημαντικά παραδείγματα έρευνας προκανονιστ ικού και 
προνομοθετικού χαρακτήρα σε ευρωπαϊκή κλίμακα είναι: 
η επιστημονική στήριξη για την κατάρτιση κατάλληλων προτύπων (με κριτήριο 
τον λόγο κόστους-ωφελειών) για την ποιότητα του αέρα, του νερού και των 
εδαφών, 
ο καθορισμός επιστημονικών κριτηρίων για την ποιότητα των εδαφών, την 
κατάρτιση κριτηρίων και προτύπων για την ποιοτική και ποσοτική εκτίμηση των 
υδατικών πόρων, 
η διατύπωση μιας αποτελεσματικής πολιτικής και η δημιουργία των μέσων για 
την ολοκληρωμένη διαχείριση και την προστασία των οικοσυστημάτων με βάση τα 
κριτήρια λειτουργίας και το σύνολο των χαρακτηριστικών των οικοσυστημάτων 
που πρόκειται να προστατευθούν ή να αποκατασταθούν και η σημαντική έννοια 
του "end point". Αυτό επιβάλλει την ορθή εκτίμηση των φυσικών, χημικών, 
βιολογικών και οικολογικών παραμέτρων αναφοράς καθώς και των 
χαρακτηριστικών των οικοσυστημάτων και των οικοτόπων, 
η ανάπτυξη και οι μεθοδολογίες για την εκτίμηση και τη διαχείριση των 
τοξικολογικών και των οικοτοξικολογικών κινδύνων με κριτήριο το λόγο 
κόστους ωφελειών και 
119 
η επιστημονική στήριξη των δραστηριοτήτων του Ευρωπαϊκού Οργανισμού 
Περιβάλλοντος. Η υποστήριξη αυτή θα περιλαμβάνει την ανάπτυξη της 
επιστημονικής βάσης των μεθοδολογιών για την παρατήρηση του περιβάλλοντος 
(κατευθύνσεις για την επιλογή των παραμέτρων, εναρμόνιση των μεθόδων 
μετρήσεως, κατευθύνσεις για την επιλογή των σημείων διεξαγωγής των 
παρατηρήσεων). Με γνώμονα μια πλανητική οπτική, οι δραστηριότητες αυτές 
πρέπει επίσης να λαμβάνουν υπόψη την εξέλιξη των συστημάτων για την 
παρατήρηση της γης: GOOS (Global Observation System), GCOS (Global Climatic 
Observation System), GTOS (Global Terrestrial Observation System). 
2. ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ 
α) Τεννολον^ οονάνων " 
Στον τομέα του εξοπλισμού, ο γενικός στόχος είναι να προωθηθεί η τεχνολογική 
ανάπτυξη που είναι αναγκαία για την παρατήρηση, την παρακολούθηση και την 
διερεύνηση του περιβάλλοντος καθώς και για την ανάπτυξη μεθοδολογιών για την 
εφαρμογή της (παρατήρηση της κατάστασης του περιβάλλοντος, διάγνωση και 
πρόβλεψη των αλλαγών). Για το λόγο αυτό πρέπει να προωθηθεί η ανάπτυξη των 
τεχνολογιών για την παρατήρηση της γης, κυρίως από το διάστημα, των τεχνολογιών 
για την παρατήρηση και παρακολούθηση των διαφόρων διαμερισμάτων της βιόσφαιρας, 
των τεχνολογιών για την ανάλυση των στοιχείων του περιβάλλοντος των τεχνολογιών 
που συνδέονται με την επεξεργασία, την επαλήθευση και την διάδοση των 
δεδομένων. Η προσπάθεια αυτή προβλέπεται επίσης να χρησιμεύσει για τη στήριξη 
και των άλλων κοινοτικών πολιτικών. 
Στον τομέα της τεχνολογίας ωκεανογραφικών οργάνων, ο στόχος για την προώθηση 
της έρευνας που αφορά τις πλανητικές αλλαγές και τις επιπτώσεις τους θα ήταν 
επίσης δυνατόν να συμπληρωθεί με προσπάθειες για την βελτίωση της τεχνολογικής 
βάσης της ευρωπαϊκής βιομηχανίας θαλάσσιας τεχνολογίας. Προβλέπεται επίσης η 
ανάπτυξη νέων τεχνολογιών και η προσαρμογή των τεχνολογιών που ήδη υπάρχουν 
στις απαιτήσεις του περιβάλλοντος και τις ανάγκες της έρευνας και της 
παρακολούθησης (εκτεταμένες χρονοσειρές). Ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί στην 
ανάπτυξη τεχνολογιών γενικής εφαρμογής, οι οποίες δεν διαταράσσουν το 
περιβάλλον (βιοαισθητήρες, τεχνικές που αφορούν την βαθμονόμηση και τα πρότυπα 
αναφοράς, υποσυστήματα για υποβρύχια οχήματα και μη επανδρωμένα εργαστήρια 
βυθού, όργανα και συστήματα δειγματοληψίας για την έρευνα και την 
παρακολούθηση, ιδιαίτερα υπό δυσμενείς συνθήκες - μεγάλα θαλάσσια βάθη, 
παγωμένες θάλασσες και παράκτια ύδατα). 
120 
β) ΕπανορΕωτικές TSXVQX.OYÎ6C 
Στον τομέα αυτόν, ο στόχος είναι διπλός: συμβολή στην ανάπτυξη πρωτότυπων και 
αποτελεσματικών τεχνολογιών με κριτήριο το λόγο κόστους ωφελειών στον τομέα του 
καθορισμού των εκπομπών (λύματα, αέριοι ρύποι εκλυόμενοι από σταθερές ή κινητές 
πηγές), συμβολή στην ανάπτυξη τεχνολογιών στον τομέα των βιομηχανικών αποβλήτων 
και προϊόντων. 0 δεύτερος στόχος περιλαμβάνει δύο σημαντικά σκέλη: η Επιτροπή 
θα προωθήσει αφενός την ανάπτυξη τεχνολογιών για την ανακύκλωση των 
βιομηχανικών υλικών και προϊόντων και αφετέρου θα υποστηρίξει την ανάπτυξη 
τεχνολογιών για την επεξεργασία και την ακίνδυνη διάθεση των μη ανακτήσιμων και 
μη ανακυκλώσιμων αποβλήτων με κριτήριο τον λόγο κόστους-ωφελειών. 
Υ) Τεννολον^ Βιουηνανικών διεονασιών και προϊόντων f"Ka8aoéc" τεννολονίεΟ 
Προβλέπεται η ανάπτυξη καθαρών τεχνολογιών στο πλαίσιο ειδικών προγραμμάτων 
"βιομηχανικές τεχνολογίες" και "μη πυρηνικές μορφές ενέργειας". Στο πρόγραμμα 
για το περιβάλλον οι προσπάθειες θα επικεντρωθούν σε δύο οριζόντιες 
κατευθύνσεις: 
Ι Ανάλυση του κύκλου franc των προϊόντων και εκτίυηση επιπτώσεων προϊόντων και 
τεχνολογιών 
0 στόχος είναι η ανάπτυξη μεθοδολογιών για την ανάλυση του κύκλου ζωής των 
συνθετικών και βιομηχανικών προϊόντων. Οι επιπτώσεις στους φυσικούς πόρους και 
την ενεργειακή κατανάλωση πρέπει οπωσδήποτε να λαμβάνονται υπόψη όπως επίσης οι 
επιπτώσεις στο περιβάλλον κατά τα διάφορα στάδια ζωής των προϊόντων, από το 
στάδιο των πρώτων υλών που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή τους ως την τελική 
τους χρήση, την ανακύκλωση, την ενάκτηση ή την διάθεση τους. Επίσης θα 
εξεταστούν οι μεθοδολογίες για την εκτίμηση των επιπτώσεων των βιομηχανικών 
διεργασιών. 
Ιι. Συυπληοωυατι^ KoiviuviKO-oiKovouiKéc πτυγέc 
Η τήρηση των περιβαλλοντικών απαιτήσεων κατά την ανάπτυξη των τεχνολογιών 
απαιτεί μεθοδολογικές βελτιώσεις σε δύο συγκεκριμένους τομείς: την μελέτη των 
σχέσεων μεταξύ βιομηχανίας και περιβαλλοντικής πολιτικής. Η μελέτη αυτή πρέπει, 
μεταξύ άλλων, να περιλαμβάνει ανάλυση κόστους-ωφελειών καθώς και ανάλυση των 
αλληλεπιδράσεων ανάμεσα στην περιβαλλοντική πολιτική και τις διαρθρωτικές 
αλλαγές, το εμπόριο, την απασχόληση και τη μεταφορά τεχνολογίας προς τις MME. 
121 
6) Τεννολον^ OY8Tigou8V8C υε την αποκατάσταση του πεοιΒάλλοντο€ και TOOC 
WlKOflC KIVgQVQVC 
0 στόχος είναι η συμβολή: στην ανάπτυξη τεχνολογιών για την αποτελεσματική 
αποκατάσταση στοιχείων του περιβάλλοντος (εδαφών, ιζημάτων, ) τα οποία 
έχουν υποβαθμιστεί είτε από χρόνια ρύπανση είτε από εκλύσεις επικίνδυνων 
προϊόντων ή ουσιών οφειλόμενες σε ατυχήματα , στην ανάπτυξη μεθοδολογιών και 
τεχνολογιών για την παρακολούθηση και προειδοποίηση και την διαχείριση φυσικών 
κινδύνων όπως είναι τα ηφαίστεια, οι κατολισθήσεις και παρεμφερή φαινόμενα, οι 
καταιγίδες, οι πλημμύρες και οι πυρκαΐές των δασών. Σε αυτόν τον ειδικό τομέα, 
έμφαση θα δοθεί στην ανάπτυξη αισθητήρων και συστημάτων παρακολούθησης 
βασισμένων στις νέες τεχνολογίες, στην δημιουργία δικτύων επιτόπιων μετρήσεων 
και στην ανάπτυξη ολοκληρωμένων τεχνολογικών συστημάτων για τη διαχείριση των 
κινδύνων. Οι προσπάθειες θα στραφούν επίσης στην ανάπτυξη τεχνολογιών και 
μεθοδολογιών που αποβλέπουν στην αποκατάσταση του τοπίου και την ανάπτυξη 
κατασκευαστικών τεχνικών που θα βελτιώνουν την αντοχή των κατασκευών (κτίρια 
και έργα υποδομής) στους φυσικούς κινδύνους. 
3. ΓΕΩΣΚΟΠΗΣΗ: ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΔΙΑΣΤΗΜΙΚΩΝ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ 
α) EiôiKéc δράσει που αωοοούν το δοουωοοικό σκέλθ€ 
Η Επιτροπή, επιθυμώντας ιδιαίτερα να ενθαρρύνει την δημιουργία μόνιμων 
επιχειρησιακών υπηρεσιών θα παίξει ενεργό ρόλο στον καθορισμό των μελλοντικών 
διαστημικών αποστολών ώστε να προωθηθεί η εναρμόνιση του διαστημικού σκέλους 
προς τις ανάγκες των χρηστών ιδίως στον τομέα του περιβάλλοντος. 
Ειδικότερα, η Επιτροπή επιθυμεί να περιληφθούν ως υποστήριξη στις 
δραστηριότητες που περιγράφονται στα σημεία Α και Β, οι ενισχύσεις στην έρευνα 
που αφορά τις προηγμένες τεχνολογίες στον τομέα των ανιχνευτών καθώς και στην 
προανταγωνιστική ανάπτυξη οργάνων κοινοτικού ενδιαφέροντος, την οποία τα κράτη 
μέλη δεν είναι σε θέση να χρηματοδοτήσουν από μόνα τους. 
Η συμμετοχή της Κοινότητας στην ανάπτυξη του οργάνου "Βλάστηση" (ενός 
διαστημικού ανιχνευτή με εφαρμογές κοινοτικού ενδιαφέροντος, ο οποίος 
προβλέπεται να ενταχθεί στο δορυφορικό σύστημα SPOT) θα θεωρηθεί από την 
Επιτροπή ως δοκιμαστική ενίσχυση για την ανάπτυξη νέων οργάνων. Επίσης 
προβλέπεται η Κοινοτική συμμετοχή στην ανάπτυξη ενός προηγμένου ατμοσφαιρικού 
ανιχνευτή στην περιοχή μήκους κύματος της τάξεως χιλιοστού (AMAS), ο οποίος θα 
επιτρέψει τη μέτρηση της κατανομής των θερμοκρασιών και των ιχναερίων στις 
ανώτερες στοιβάδες της τροπόσφαιρας ως τη μεσόσφαιρα (συμπεριλαμβανομένων και 
των CIO, Η20 και CO). Ενδέχεται να αναπτυχθούν και άλλα όργανα σε συνεργασία 
με την Κοινότητα ανάλογα με τις ανάγκες που θα εκφράσουν οι χρήστες. 
122 
β) Ei6iKéc δράσει που αωοοοών το επίνειο o^oc και τη γοησιυοποίηοη των 
tefiouévttv 
Συμπληρωματικά, και με βάση τις επτά δράσεις που προβλέπονται για την εφαρμογή 
του προγράμματος για το φυσικό περιβάλλον, την ποιότητα του περιβάλλοντος και 
τις πλανητικές μεταβολές στο πλαίσιο του δικτύου ENRICH (European Network for 
Research in Global Change), η Κοινότητα θα ενθαρρύνει και θα υποστηρίξει την 
ανάπτυξη ενός αποκεντρωμένου ευρωπαϊκού δικτύου για την διαχείριση και την 
πρόσβαση στα δορυφορικά δεδομένα, δίνοντας ιδιαίτερο βάρος στη μελέτη και την 
παρακολούθηση των κλιματικών και περιβαλλοντικών αλλαγών. 
Βασιζόμενη στα αποτελέσματα μιας μελέτης σκοπιμότητας σχετικά με την ιδέα ενός 
κέντρου για την παρακολούθηση της γης, η Επιτροπή θα υποβάλει προτάσεις για την 
δημιουργία ενός κοινοτικού δικτύου στο οποίο θα συμμετέχει το Κοινό Κέντρο 
Ερευνών (ΚΚΕρ), ώστε να υποστηρίξει την συντονισμένη ανάπτυξη κέντρων 
επεξεργασίας δεδομένων στα κράτη μέλη (όπου περιλαμβάνονται επαληθευμένες 
βάσεις δεδομένων, εγκαταστάσεις αρχειοθέτησης, καταλόγων και προτύπων). Η 
πρωτοβουλία αυτή έχει προετοιμαστεί σε συνεργασία με τον ΕΟΔ (Ευρωπαϊκό 
Οργανισμό Διαστήματος) και των σχετικών εθνικών φορέων. Σκοπός της είναι να 
υποστηρίξει τις άλλες δραστηριότητες του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος με 
τις οποίες θα συντονιστεί. 
Εξάλλου, η Επιτροπή πρόκειται να εντείνει και να επεκτείνει την αποτελεσματική 
χρήση των δορυφορικών δεδομένων στα πληροφορικά συστήματα που είναι αναγκαία 
για την εφαρμογή των κοινοτικών πολιτικών στους τομείς της γεωργίας και της 
δασοπονίας, του περιβάλλοντος, της περιφερειακής ανάπτυξης και της συνεργασίας 
με τις αναπτυσσόμενες χώρες. Συγκεκριμένα, θα λάβει μέτρα για την ενσωμάτωση 
των δορυφορικών δεδομένων σε ένα ευρωπαϊκό σύστημα στατιστικών πληροφοριών. Το 
ΚΚΕρ και η στατιστική υπηρεσία θα παίξουν σημαντικό ρόλο και θα υποστηρίξουν 
αυτή την προσπάθεια. Οι δράσεις θα συντονιστούν με τις εθνικές και 
περιφερειακές αρχές οι οποίες συμμετέχουν άμεσα στην εφαρμογή των σχετικών 
κοινοτικών πολιτικών. 
Στις θέσεις της που αφορούν τα άλλα ειδικά κοινοτικά προγράμματα για την 
έρευνα, την ανάπτυξη και την επίδειξη, η Επιτροπή θα περιλάβει επίσης δράσεις 
που σκοπό θα έχουν να ενθαρρύνουν και να υποστηρίξουν την ανάπτυξη των 
εφαρμογών των αποτελεσμάτων από την παρατήρηση της γης. 
0 γενικός στόχος είναι η ανάπτυξη νέων εφαρμογών και η βελτίωση της ποιότητας 
και της οφέλειας των πληροφοριών που συνάγονται από αυτά τα δεδομένα. 
Οι προτεινόμενες δράσεις θα περιλαμβάνουν ερευνητικές εργασίες σχετικά με την 
τεχνική σκοπιμότητα των νέων εφαρμογών, πειραματικά έργα και έργα επίδειξης για 
την χρήση της γεωσκόπησης σε κοινωφελείς εφαρμογές. 
123 
Οι δράσεις αυτές θα συντονίζονται στενά με τις δραστηριότητες του ΚΚΕρ ώστε να 
εξασφαλιστεί η συνεργεία και η βέλτιστη χρήση των εγκαταστάσεων του ευρωπαϊκού 
εργαστηρίου μικρομετρικής σήμανσης και του έργου για τους ευρωπαϊκούς 
αερομεταφερόμενους ανιχνευτές, θα προωθήσουν επίσης τη συμμετοχή των χρηστών 
στα έργα καθώς και τη συνεργασία μεταξύ των πανεπιστημίων και της βιομηχανίας. 
Συμπληρωματικά προς την υλοποίηση των παραπάνω στόχων, θα υπάρξουν 
δραστηριότητες με ειδικότερο προσανατολισμό την ανάπτυξη των αγορών για τα 
προϊόντα εφαρμογής και μέσω αυτών την ανάπτυξη βιομηχανιών που θα παράγουν 
προστιθέμενη αξία. 
Β. ΤΑ ΜΕΣΑ 
Γενικά, οι ερευνητικές δράσεις με προκανονιστικό και προνομοθετικό χαρακτήρα θα 
διεξαχθούν, ανάλογα με τις ανάγκες, είτε στο πλαίσιο έργων κοινής δαπάνης είτε 
στο πλαίσιο επικεντρωμένων ή συνοδευτικών δράσεων. Ωστόσο, για να υπάρξει 
συγκέντρωση των προσπαθειών της κοινοτικής έρευνας και για να αυξηθεί η προβολή 
της στο πλαίσιο της διεθνούς έρευνας στον τομέα των πλανητικών αλλαγών, οι 
προβλεπόμενες ερευνητικές δράσεις θα διεξαχθούν στο πλαίσιο του δικτύου ENRICH. 
Η προσπάθεια που θα καταβληθεί στο πλαίσιο αυτό θα προσανατολιστεί κατά τρόπον 
ώστε τα αποτελέσματα της έρευνας να συμβάλουν στην υλοποίηση των στόχων των 
παγκοσμίων προγραμμάτων IGBP, WCRP και HDP και ώστε τα αποτελέσματα να είναι 
επίσης δυνατόν να χρησιμοποιηθούν για την εφαρμογή του Πέμπτου Προγράμματος 
Δράσης όπως αναφέρθηκε προηγουμένως. Ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί στα 
διεπιστημονικά ερευνητικά έργα που αφορούν την αλληλεπίδραση μεταξύ των 
συστημάτων που περιγράφονται παραπάνω, την κατανόηση τους και την προσομοίωση 
τους με την βοήθεια μοντέλων καθώς και την ενσωμάτωση των δεδομένων και των 
αποτελεσμάτων σε γενικότερα μοντέλα, συμβάλλοντας με τον τρόπο αυτόν στην 
ερευνητική προσπάθεια που καταβάλλεται σε παγκόσμιο επίπεδο. 
124 
Οι ερευνητικές δράσεις που θα αναπτυχθούν στο πλαίσιο του δικτύου ENRICH 
περιλαμβάνουν συντονισμένες δράσεις σε ειδικά θέματα, ερευνητικά έργα κοινής 
δαπάνης και τις αντίστοιχες δραστηριότητες του ΚΚΕρ. 0 στόχος είναι να 
συνενωθούν οι εθνικές ερευνητικές προσπάθειες ώστε να δημιουργηθεί ένα επαρκές 
ερευνητικό δυναμικό και να επικεντρωθούν οι κοινοτικές προσπάθειες σε έναν 
περιορισμένο αριθμό μεγάλων έργων. Ιδιαίτερη προσπάθεια θα καταβληθεί για την 
από κοινού αξιοποίηση της υπάρχουσας ερευνητικής υποδομής, τόσο της κοινοτικής 
όσο και της υποδομής των κρατών μελών και για να αναπτυχθεί η αναγκαία 
κοινοτική υποδομή για την υλοποίηση των στόχων του προγράμματος. Η δημιουργία 
κοινοτικής υποδομής θα ήταν δυνατόν για παράδειγμα να αφορά την κοινή χρήση των 
μέσων που χρησιμεύουν στην παρατήρηση ή την διεξαγωγή πειραμάτων (ωκεανογραφικά 
σκάφη, αεροπλάνα, ...), την από κοινού ανάπτυξη μέσων για τη συλλογή, την 
επεξεργασία και τη χρήση των δεδομένων, τη συγκέντρωση των προσπαθειών για την 
ανάπτυξη των αναγκαίων μέσων για την κατάρτιση μοντέλων σε κοινοτική κλίμακα, 
τον εξοπλισμό πειραματικών γεωλογικών τομών ή τις εκστρατείες μετρήσεων ή 
παρατήρησης σε κοινοτικό επίπεδο. Οι ερευνητικές δράσεις θα κατευθύνονται από 
επιστημονικές επιτροπές στις οποίες θα συμμετέχουν αντιπρόσωποι των κέντρων 
άριστε(ας που συμμετέχουν στις δράσεις αυτές. Οι επιστημονικές επιτροπές θα 
αναλάβουν την επιστημονική διαχείριση και τον συντονισμό των δράσεων. Οι 
δράσεις θα συντονίζονται μεταξύ τους ώστε να εξασφαλίζεται η συνοχή του 
συνολικού προγράμματος, η συγκέντρωση, η επεξεργασία και η διάδωση των 
αποτελεσμάτων καθώς και η ανάπτυξη διεπιστημονικών έργων και η κατάρτιση 
μοντέλων. 
Κοινοτική προσπάθεια θα επικεντρωθεί σε πέντε κύριες δράσεις: 
Ι Έρευνα και κατάρτιση μοντέλων για το κλιματικό σύστημα 
II Έρευνα σχετικά με το ωκεάνειο σύστημα 
III Έρευνα σχετικά με το ατμοσφαιρικό σύστημα 
IV Έρευνα σχετικά με το χερσαίο σύστημα 
V Κοινωνικο-οικονομική έρευνα και κατάρτιση μοντέλων 
Στο πλαίσιο της δράσης Ι, τα ευρωπαϊκά κέντρα για την κατάρτιση κλιματικών 
μοντέλων θα συμβληθούν μεταξύ τους ώστε να προσφέρουν πρόσβαση στα πιό 
προηγμένα μοντέλα και τα πιό προηγμένα αναλυτικά μέσα σε όλες τις ευρωπαϊκές 
ερευνητικές ομάδες που ασχολούνται με το κλίμα. Η δράση αυτή θα επιτρέψει την 
εσωμάτωση των αποτελεσμάτων των μελετών που αφορούν τις παλαιότερες και τις 
σημερινές κλιματικές διεργασίες, θα επιτρέψει τη συνεργασία με τα αντίστοιχα 
παγκόσμια προγράμματα (PAGES [Past Global Changes], WCRP [World Climate 
Research Programme]...). 
Στο πλαίσιο της δράσης 11 προβλέπεται επίσης η συνένωση των εθνικών προσπαθειών 
στην κατάρτιση μοντέλων και τη διαχείριση των δεδομένων σε ευρωπαϊκή κλίμακα. 
Οι ερευνητικές προσπάθειες και ο συντονισμός θα συμβάλουν στην δημιουργία μιας 
πραγματικής ευρωπαϊκής "υπηρεσίας" με παγκόσμια σημασία η οποία θα έχει ως 
σκοπό να διευκολύνει την χρήση των συνοπτικών παρατηρήσεων, την πρόσβαση στα 
μοντέλα κ.λπ. Προβλέπεται η ανάλυψη διαφόρων πρωτοβουλιών για την στήριξη των 
προσπαθειών για την επίτευξη αυτού του στόχου. Η δράση αυτή θα διεξαχθεί κατά 
τρόπο ώστε να εξασφαλίζεται η συνεργεία με τα αντίστοιχα παγκόσμια προγράμματα 
(GEWEX [Global Energy and Water Cycle Experiment], WOCE [World Ocean 
Circulation Experiment], JGOFS [Joint Global Ocean Flux Study]). 
125 
Η δράση 111 θα συμβάλει στην συνένωση των τεχνικών ερευνητικών προσπαθειών στον 
τομέα της φυσικοχημείας της ατμόσφαιρας και στον συντονισμό αυτής της 
προσπάθειας στο πλαίσιο του παγκόσμιου προγράμματος IGAC σε συνεργασία με το 
EUREKA-EUROTRAC. Για το σκοπό αυτό θα είναι αναγκαίο να ενισχυθεί η πρωτοβουλία 
που έχει αναληφθεί από το ΕΙΡΟ (European IGAC Project Office). Η δράση III θα 
συμβάλλει επίσης, όπως στο 3ο πρόγραμμα πλαίσιο, στον συντονισμό των ευρωπαϊκών 
προσπαθειών που καταβάλονται σε παγκόσμιο επίπεδο και αφορούν τη στρατόσφαιρα 
και την ανώτερη τροπόσφαιρα. Το πρόγραμμα αυτής της δράσης περιλαμβάνει 
εκστρατείες μετρήσεων που θα αρχίζουν από το έδαφος καθώς και εργαστηριακές 
εργασίες και κατάρτιση μοντέλων. 
Η δράση IV θα συμβάλει στον συντονισμό πανεθνικών ερευνητικών προσπαθειών στον 
τομέα των χερσαίων οικοσυστημάτων σε συνεργασία με το παγκόσμιο πρόγραμμα GCTE 
(Global Change in Terrestrial Ecosystems). Για το σκοπό αυτό θα αναπτυχθεί σε 
επίπεδο επιχειρησιακής ετοιμότητας η πρωτοβουλία TER I (Terrestrial Ecosystems 
Reseasch Initiative) που αυτή τη στιγμή βρίσκεται σε φάση προετοιμασίας. Η 
δράση IV θα συντονίσει επίσης την ευρωπαϊκή ερευνητική προσπάθεια για τα 
παράκτια οικοσυστήματα σε συνεργασία με το παγκόσμιο πρόγραμα LOICZ (Land Ocean 
Interactions in the Coastal Zone). 
Τέλος, η δράση θα οργανώσει σε ευρωπαϊκό επίπεδο την κοινωνικο-οικονομική 
έρευνα περιβαλλοντικού χαρακτήρα με τον διπλό στόχο (α) να βοηθηθεί η ανάπτυξη 
και η εφαρμογή των ιδεών του 5ου προγράμματος δράσης στον τομέα του 
περιβάλλοντος και (β) να προωθηθεί ουσιαστικά το παγκόσμιο πρόγραμμα HDP (Human 
Dimensions Programme). 
Οι προσπάθειες των 5 δράσεων θα συνενωθούν με αυτές του ΚΚΕρ στους αντίστοιχους 
τομείς, θα ληφθεί επίσης μέριμνα να εξασφαλιστεί ο συντονισμός μεταξύ των 
δραστηριοτήτων των άλλων υπηρεσιών της Επιτροπής και ιδιαίτερα αυτών που 
συμμετέχουν στον καθορισμό της κοινοτικής πολιτικής για το περιβάλλον, σύμφωνα 
με τις αρχές του δικτύου ENRICH. 
Για την εφαρμογή της τεχνολογικής έρευνας, τα μέσα είναι, κατά περίπτωση, τα 
δίκτυα συνεναιτικού διαλόγου και τα ολοκληρωμένα έργα στους τομείς όπου είναι 
αναγκαία η δημιουργία ερευνητικού δυναμικού σε κοινοτική κλίμακα. Το ΚΚΕρ θα 
συμβάλει επίσης με τα μέσα και την υποδομή που διαθέτει, για παράδειγμα με το 
ευρωπαϊκό εργαστήριο μικρομσριακής σήμανσης που αποτελεί μια μεγάλη και 
μοναδική εγκατάσταση σε ευρωπαϊκό επίπεδο, στην επαλήθευση των τεχνικών για την 
παρακολούθηση και τον έλεγχο των περιβαλλοντικών αλλαγών με τη βοήθεια 
προηγμένων συστημάτων τηλανίχνευσης. Αυτές οι δράσεις είναι δυνατόν, κατά 
περίπτωση, να διεξαχθούν σε συνεργασία με το EUREKA, όπως π.χ. στον τομέα της 
θαλάσσιας τεχνολογίας (EUREKA/EUROMAR). Οι προσπάθειες θα επικεντρωθούν στις 
τεχνικές γενικού και διακλαδικού χαρακτήρα. Συμπληρωματικές δράσεις 
προβλέπονται για την βελτίωση της μεταφοράς γνώσεων προς τις επιχειρήσεις. 
126 
ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ 
Τα έργα που διέπονται από συμβάσεις κοινής δαπάνης περιλαμβάνουν ενγένει έναν 
περιορισμένο αριθμό συμμετεχόντων (5 - 10), ώστε να μην επιβαρύνεται η 
διοικητική και οικονομική διαχείριση. Ωστόσο, για το συντονισμό των ερευνητικών 
προσπαθειών, την ανάπτυξη μιας διεπιστημονικής προσέγγισης και την μεγαλύτερη 
προβολή της κοινοτικής προσπάθειας, ιδιαίτερα στον τομέα της έρευνας που αφορά 
τις πλανητικές αΧΧαγές, τα έργα θα ενταχθούν και θα συντονισθούν στο πλαίσιο 5 
κυρίων δράσεων που περιγράφονται στο κεφάλαιο που αφορά τα μέσα. Η επιστημονική 
διαχείριση του συνόλου θα ασκείται από επιστημονικές επιτροπές που θα 
συγκροτούνται από αντιπροσώπους των κέντρων άριστε(ας που συμμετέχουν στα έργα. 
Για τις MME, θα εφαρμοστεί μια ειδική διαδικασία ώστε να ενισχυθεί η συμμετοχή 
τους στο πρόγραμμα ("κίνητρα για την προώθηση της τεχνολογίας") με βάση την 
πείρα που αποκτήθηκε από τη δράση CRAFT και πριμοδοτήσεις σκοπιμότητας. 
Σχέδια προτάσεων ("outline proposals") είναι δυνατόν να υποβάλλονται κάθε 
στιγμή (προκήρυξη ανοικτού και συνεχούς διαγωνισμού) και οι προτάσεις που θα 
επιλέγονται θα λαμβάνουν πριμοδότηση σκοπιμότητας/επέκτασης για την εξεύρεση 
εταίρων και την κατάρτιση μιας λεπτομερούς προτάσεως. Η πρόταση αυτή θα 
αξιολογείται προκειμένου να αποφασισθεί η χρηματοδότηση του ερευνητικού έργου. 
127 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II 
ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΩΝ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΟΜΕΑ 
Φυσικό περιβάλλον, ποιότητα 55 - 65 % 
περιβάλλοντος και πλανητικές 
αλλαγές 
Περιβαλλοντικές τεχνολογίες 20 - 30 Χ 
Γεωσκόπηση: εφαρμογή 10 - 20 % 
των διαστημικών τεχνολογιών 
ΣΥΝΟΛΟ 100 % (625 εκατ. ECU) 
128 
ΒΙΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι 
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΙ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ 29.09.93 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
Αυτό το ειδικό πρόγραμμα αντικατοπτρίζει πλήρως τις κατευθύνσεις του τετάρτου 
προγράμματος-πλαισίου, του οποίου εφαρμόζει τα κριτήρια επιλογής και 
διασαφηνίζει τους επιστημονικούς και τεχνολογικούς στόχους. Ο τομέας των 
βιοεπιστημών και της βιοτεχνολογίας χαρακτηρίζεται σήμερα από τη μεγάλη 
ποικιλία των δυνατών εφαρμογών του στη γεωργία, στην αλιεία, στη βιομηχανία, 
στην υγεία ή στο περιβάλλον, των οποίων προηγείται ήδη ένας αυξανόμενος αριθμός 
αδιαμφισβήτητων επιτυχιών. Ενώ οι μικρές επιχειρήσεις έρευνας αναπτύχθηκαν 
λιγότερο στην Ευρώπη απ' ό,τι στις ΗΠΑ, αντίθετα η Ευρώπη διαθέτει το ειδικό 
πλεονέκτημα ότι οι μεγάλες χημικές, γεωργο-χημικές και φαρμακευτικές εταιρείες 
ή οι εταιρείες σπόρων διαθέτουν για τις βιοεπιστήμες και τη βιοτεχνολογία ένα 
σημαντικό μέρος του προϋπολογισμού έρευνας, ανάλογο προς τις αντίστοιχες 
επενδύσεις των αμερικανικών επιχειρήσεων και μερικές φορές μεγαλύτερο. Η 
προσπάθεια που καταβάλλεται από τον ιδιωτικό τομέα προβλέπεται γενικά να είναι 
στο εξής μεγαλύτερη σε χρηματική α^Ια από εκείνη του δημοσίου τομέα. Υπάρχουν 
επίσης οι προσδοκίες της βιομηχανίας, οι οποίες εξηγούνται από τη σημασία των 
αγορών που πρέπει να διατηρηθούν και εκείνων που πρέπει να κατακτηθούν. Οι 
αγορές προϊόντων της βιοτεχνολογίας, που θεωρείται ότι διαθέτουν το ισχυρότερο 
δυναμικό ανάπτυξης πριν από το 2000 είναι των εμβολίων, των νέων φαρμάκων και 
των σπόρων. Οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή είναι 
απαραίτητο να μπορούν να στηριχθούν σε επαρκείς επιστημονικές βάσεις, δηλαδή 
καινοτόμες και στραμμένες προς την επίλυση προβλημάτων. 
Η έρευνα στον τομέα των βιοεπιστημών και της βιοτεχνολογίας αναλαμβάνει μία νέα 
αποστολή, να εναρμονίσει τις προόδους της επιστήμης με τις προσδοκίες της 
βιομηχανίας και την κοινωνική ζήτηση σε βιολογικές διεργασίες που θα 
ενδιαφέρουν το μεγαλύτερο δυνατό αριθμό ευρωπαίων πολιτών. Η εναρμόνιση αυτή 
έχει ειδικές απαιτήσεις. 
Η Ευρώπη διαθέτει σημαντικό δυναμικό έρευνας στις βιοεπιστήμες και τη 
βιοτεχνολογία. Τα εθνικά προγράμματα αναπτύχθηκαν με ταχύ ρυθμό και πολλά κράτη 
μέλη κατέβαλαν ιδιαίτερες προσπάθειες για την οργάνωση δικτύων άριστε(ας, την 
ενίσχυση πρότυπων κέντρων και τη βελτίωση της ποιότητας των υποδομών. Στο 
πλαίσιο του EUREKA καταβάλλεται ολοένα μεγαλύτερη προσπάθεια τα τελευταία 
χρόνια για να τεθούν τα βιοτεχνολογικά προϊόντα και οι διεργασίες στην τροχιά 
της αγοράς. Τα αντίστοιχα κοινοτικά προγράμματα επέτρεψαν να συνειδητοποιηθούν 
πολύ έγκαιρα οι υπάρχουσες δυνατότητες υπεράνω συνόρων. Συνετέλεσαν στην 
εδραίωση φιλόδοξων ερευνητικών έργων, που λόγω ακριβώς αυτής τους της ιδιότητας 
αποκτούν μεγαλύτερο ενδιαφέρον για τη βιομηχανία. Είναι πλέον δυνατόν να λεχθεί 
ότι η κοινοτική έρευνα στον τομέα των επιστημών της ζωής εισέρχεται στη δεύτερη 
φάση της, η οποία θα επιτρέψει να αξιοποιηθούν τα κεκτημένα και να μεγεθυνθεί ο 
αντίκτυπος των προσπαθειών που έχουν καταβληθεί στους κοινωνικοοικονομικούς 
παράγοντες. 
Το κοινοτικό πρόγραμμα θα πρέπει να ευνοήσει τις γενικευτικές προσεγγίσεις εις 
βάρος των περιοριστικών, την ενοποίηση των επιστημονικών ειδικοτήτων εις βάρος 
της υπέρμετρης εξειδίκευσης, τη συνεκτίμηση των απόψεων των πιθανών χρηστών, οι 
οποίες εκφράζονται στις ενώσεις καταναλωτών, στο κανονιστικό επίπεδο, μέσω των 
συνδέσμων βιομηχάνων ή των επαγγελματικών οργανώσεων. Το πρόγραμμα αυτό 
αναγνωρίζει την αναγκαιότητα των θεματικών επιλογών εκεί όπου πληρούνται σε 
κοινοτικό επίπεδο οι προϋποθέσεις ενοποίησης που προαναφέρθηκαν, θα αποδοθεί 
ιδιαίτερη προσοχή στις ανάγκες των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (MME) και στην 
κατάλληλη χρήση των επιμορφωτικών υποτροφιών. Όσον αφορά τις MME, θα εφαρμοστεί 
ειδική διαδικασία για την τόνωση της συμμετοχής τους στο πρόγραμμα 
("τεχνολογικά κίνητρα") με βάση την πείρα που αποκτήθηκε από τις ενέργειες 
129 
CRAFT και τα πριμ σκοπιμότητας. 
θα δοθεί η δυνατότητα υποβολής προσχεδίων προτάσεων ανά πάσα στιγμή 
(προσκλήσεις υποβολής προτάσεων χωρίς προθεσμία). Στους προκρι νόμενους 
προτείνοντες θα χορηγείται πριμ σκοπιμότητας για την αναζήτηση συνεργατών και 
την κατάρτιση λεπτομερών προτάσεων, οι οποίες και θα αξιολογούνται για να 
αποφασισθεί η χρηματοδότηση του ερευνητικού έργου αυτού καθεαυτό. 
θα εξαρθούν τρία πεδία, τα οποία είναι πηγή ελπιδοφόρων εξελίξεων: 
η βιοτεχνολογία, 
η έρευνα ιατρικής και υγείας, 
η εφαρμογή των βιοεπιστημών και της βιοτεχνολογίας στη γεωργία και στην 
αλιεία (συμπεριλαμβανομένης της γεωργικής βιομηχανίας, της τεχνολογίας 
τροφίμων, της δασοκομίας και της αγροτικής ανάπτυξης). 
Η Ευρώπη δεν κατόρθωσε να ακολουθήσει το παράδειγμα των ΗΠΑ, οι οποίες, στο 
πλαίσιο των πρωτοβουλιών του Προέδρου, έδωσαν καταφανή προτεραιότητα στη 
Βιοτεννολονία. Η αδυναμία της Ευρώπης έγκειται στη χαλαρότητα των αρμοδιοτήτων 
και στην έλλειψη κοινωνικής συνέναισης σχετικά με την επιλογή των επιστημονικών 
προορισμών. Η υπερβολική αυτή επιφυλακτικότητα ως προς την καταγραφή και την 
ανάληψη των ενδεδειγμένων δραστηριοτήτων, πρέπει να κατανικηθεί με μία 
συστηματικότερη εκτίμηση του τεράστιου φάσματος επιστημονικών δυνατοτήτων που 
αντί παρατίθενται στις σημερινές ανάγκες της κοινωνίας. Η βιοτεχνολογία θα 
παραμείνει πηγή καινοτομιών, εφόσον εστιάζει το ενδιαφέρον της στην κατανόηση 
και τον έλεγχο των μηχανισμών που στηρίζουν τη λειτουργία και την παραγωγική 
ικανότητα της ζώσας ύλης. Είναι γεγονός ότι ο άνθρωπος κατόρθωσε να αναπαράγει 
με επιτυχία διεργασίες της ζωής για εφαρμογές και η ικανότητα του αυτή θα 
αξιοποιηθεί στο μέλλον περισσότερο, κατά το μέτρο που θα αποκρυπτογραφηθεί το 
λεπτομερές σχέδιο αυτών των διεργασιών, θα δημιουργηθούν εκείνες οι συνθήκες 
εργασίας που θα επιτρέπουν να εξουδετερωθεί αυτός ο περιοριστικός παράγοντας, 
θα προωθηθεί η ικανότητα της βιοτεχνολογικής έρευνας να δημιουργεί δεσμούς 
ανάμεσα σε ορισμένες βασικές επιστημονικές ειδικότητες και νέες τεχνογνωσίες, 
των οποίων η πραγματική σύνδεση θα οδηγήσει στη διαλεύκανση των συνηθέστερα 
συναντώμενων βιολογικών φαινομένων. 
Η κατάσταση αυτή επαναλαμβάνεται στο πλαίσιο του ερευνητικού προγράμματος 
BioTaToiKnc και ov8Îac. το οποίο απαιτεί βαθειά γνώση των θεμελιωδών μηχανισμών 
που διατηρούν τις φυσιολογικές λειτουργίες ενός υγιούς οργανισμού και των 
οποίων η αποδιάρθρωση οδηγεί στις ασθένειες. Η διαλεύκανση των βιολογικών 
πορειών αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για τον προσδιορισμό νέων στόχων των 
φαρμάκων. Για να σημειωθεί πρόοδος, έχει καθοριστική σημασία η πολυεπιστημονική 
έρευνα με τη συμμετοχή, μεταξύ άλλων, της φαρμακολογίας, της κυτταρικής 
βιολογίας, της μοριακής βιολογίας και της κλινικής χημείας. Με δεδομένη την 
περιορισμένη συνεισφορά της Ευρωπαϊκής Κοινότητας προς συμπλήρωση των δαπανών 
των εθνικών κυβερνήσεων, στις οποίες πρέπει να συνυπολογίζονται οι δαπάνες της 
βιομηχανίας για Ε & Α, είναι σκόπιμο να δοθεί έμφαση σε μεγάλα έργα, φιλόδοξα 
και μακρόπνοα, που είναι σε θέση να διατηρήσουν σε ανεκτά επίπεδα το κόστος των 
επιβεβλημένων από τα συστήματα υγείας εισφορών στα ασφαλιστικά ταμεία, 
θεμελιώνοντας ταυτόχρονα μία ενιαία ευρωπαϊκή αγορά φαρμακευτικών προϊόντων, 
ιατροτεχνικών προϊόντων και υπηρεσιών υγείας, θα ληφθούν επίσης υπόψη οι 
έρευνες που συνδέονται με την πρόληψη και τη δημόσια υγεία. 
Η πρόοδος των βιοεπιστημών σε συνδυασμό με τις καινοτομίες που πηγάζουν από 
άλλες επιστημονικές ειδικότητες, όπως οι τεχνικές επιστήμες και η χημεία, θα 
αποτελέσουν την επιστημονική βάση, στην οποία θα στηριχθεί η ανάπτυξη νέων 
διεργασιών και εφαρμογών στη νεωονία. στην flAliifl, και στις σχετικές 
μεταποιητικές βιομηχανίες, θα αποδοθεί ιδαίτερη προσοχή στις ερευνητικές 
130 
δραστηριότητες που είναι σε θέση να στηρίξουν τις εξελισσόμενες κοινοτικές 
πολιτικές (κυρίως την κοινή γεωργική πολιτική - ΚΓΠ - και την κοινή αλιευτική 
πολιτική - ΚΑΠ) και , επιπλέον, ικανοποιούν την ανάγκη του κοινωνικού συνόλου 
για υγιεινά, θρεπτικά και σε μεγάλο βαθμό διαφοροποιημένα τρόφιμα καθώς και για 
καταναλωτικά προϊόντα πλην τροφίμων που δεν βλάπτουν το περιβάλλον. 
Παρά το γεγονός ότι οι βιοεπιστήμες είναι ένας τομέας σε ταχεία ανάπτυξη, η 
χρήση των νέων τεχνολογιών από τη βιομηχανία και τον τριτογενή τομέα 
εξακολουθεί να συναντά δυσχέρειες, εξαιτίας συγκεκριμένων εμποδίων, όπως οι 
ανταγωνιστικές εναλλακτικές τεχνολογίες, η αναγκαία συμμόρφωση προς τις 
κανονιστικές απαιτήσεις, οι μεταβαλλόμενες αντιλήψεις του κοινού, οι ελλείψεις 
σε πολυεπιστημονικό μέσα. Για το λόγο αυτό θα χρησιμοποιηθούν κατάλληλες 
ooaoTnoiOTnT8c επ^6ειgnc. οι οποίες καθιστούν εμφανέστερες και δελεαστικότερες 
τις βιολογικές μεθόδους που οδηγούν σε νέα προϊόντα και διεργασίες. 
Το ερευνητικό δυναμικό και οι προσδοκίες της βιομηχανίας στον τομέα των 
βιοεπιστημών συνοδεύονται και από έντονη κοινωνική ζήτηση, η οποία εκφράζεται 
με ηθικό ποοβληυατισυά. με συνεκτίμηση της έννοιας της ασφάλειας, με 
προτιμήσεις στο ζήτημα της διατροφής ή με οξύτατες ανάγκες σε υγειονομική 
περίθαλψη προσαρμοσμένη στα σύγχρονα ήθη και στις δημογραφικές εξελίξεις. 
Η εκ νέου αμφισβήτηση της κοινωνικής αποδοχής τους αποτελεί έναν από τους 
περιορισμούς της έρευνας και της εμπορικής εκμετάλλευσης των αποτελεσμάτων της. 
131 
ΠΕΔΙΑ Ε & TA 
ΠΕΔΙΟ ΑΡΙΘ, 1; ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ 
Το πλαίσιο 
Οι οικονομικοί κλάδοι των οποίων η ανταγωνιστικότητα βασίζεται κατά σημαντικό 
ποσοστό στη βιοτεχνολογία (γεωργία, είδη διατροφής, χημεία, φαρμακευτική) 
απασχολούν στην Ευρώπη 16,4 εκατομμύρια άτομα και εξάγουν προϊόντα αξίας 132,8 
δισεκατομμυρίων ECU. Περίπου 300 επιχειρήσεις της Ευρώπης αναπτύσσουν 
δραστηριότητα στη βιοτεχνολογία με τη μία ή την άλλη μορφή, στις οποίες 
συμπεριλαμβάνονται ορισμένες χημικές και φαρμακευτικές επιχειρήσεις διεθνούς 
κλίμακας. Η συνέχιση της ανάπτυξης αυτού του τομέα θα εξαρτηθεί από την 
ικανότητα καινοτομίας των βιοεπιστημών, τον αποτελεσματικό συνδυασμό νέων 
τεχνικών με την τρέχουσα πρακτική σε μία πολυεπιστημονική προοπτική, την 
επικύρωση επιστημονικών αρχών που είναι σε θέση να υποστηρίξουν μία ενιαία 
αγορά βιοτεχνολογικών προϊόντων καθώς και από την αρμονική εφαρμογή των 
β ιοδι εργασιών εκείνων που εμφανίζονται ως εναλλακτικές επιλογές ευνοϊκές για 
την προαγωγή του περιβάλλοντος και της υγείας και της ευημερίας των ανθρώπων. Η 
επιδιωκόμενη για το 2000 αγορά βιοτεχνολογικών προϊόντων πλην τροφίμων, που 
υπολογίζεται σε 26 - 41 δισεκατομμύρια ECU, έχει περισσότερες πιθανότητες να 
γίνει πραγματικότητα, αν τηρηθούν αυτές οι κατευθυντήριες αρχές, οι οποίες 
εγγυώνται έναν υψηλό βαθμό ευρωπαϊκής συμμετοχής στην επίτευξη αυτού του στόχου 
και κοινωνικής ικανοποίησης. 
Η διάθεση στην αγορά, την περίοδο που καλύπτει το 4ο πρόγραμμα-πλαίσιο, της 
πρώτης γενεάς διαγονιδιακών φυτών με νέες επωφελείς ιδιότητες, νέων εμβολίων 
που προήλθαν από την τεχνολογία του ανασυνδυασμού του DNA ή φυσικών 
αντιμικροβιακών ουσιών που προφυλάσσουν τα τρόφιμα από τη μόλυνση, θα 
αποτελέσει ένα ιδιαίτερα σημαντικό βήμα προς την υλοποίηση της σύνδεσης των 
βιοεπιστημών με την ευρωπαϊκή κοινωνία. Πρόκειται για μία κατάσταση χωρίς 
προηγούμενο στην ιστορία, χάρις στην οποία οι ερευνητές, τα πολιτικά κέντρα 
αποφάσεων και η βιομηχανία θα μπορούν πλέον να βασίζονται σε μία υπαρκτή 
βιοτεχνολογία, σε αντίθεση προς τις αόριστες προβολές στο μέλλον, που μόνον 
αυτές μπορούσαν να εμπνεύσουν τη διεξαγωγή των προηγουμένων προγραμμάτων. Η 
Κοινότητα θα μπορεί να εκπληρώσει το καθήκον της ενθαρρύνοντας, στο πλαίσιο 
αυτού του προγράμματος, την πρόοδο της έρευνας στις ειδικές περιπτώσεις κατά 
τις οποίες η κοινωνία αναμένει τα μεγαλύτερα οφέλη. Αυτό σημαίνει ότι θα 
υπάρχουν προνομιακά πεδία εκμετάλλευσης των νέων γνώσεων, των οποίων κοινός 
παρονομαστής είναι ότι απαιτούν μεγαλύτερη διασύνδεση συγγενών θεμάτων έρευνας 
ή/και τη συνένωση πολλών ομάδων εμπειρογνωμόνων σε διεθνές επίπεδο. Η (δια 
προσπάθεια ενοποίησης θα απαιτηθεί για να εργαστούν τα ζωντανά κύτταρα για τον 
άνθρωπο με πλήρη ασφάλεια, για να διευρυνθεί η ευρωπαϊκή συμβολή στα διεθνή 
έργα που έχουν ως αντικείμενο τα γονιδιώματα, για να υλοποιηθεί η νέα συμμαχία 
μεταξύ της σύγχρονης γεωργίας και του περιβάλλοντος με την κατάρτιση γενετικών 
μοντέλων των καλλιεργούμενων φυτών ή για να αναδυθούν οι γενικές αρχές των 
κυτταρικών και μοριακών αλληλεπιδράσεων υπεράνω της καθαρά ακαδημαϊκής 
διάκρισης μεταξύ νευρολογίας, ενδοκρινολογίας και ανοσολογίας. 
Οι προτεινόμενες δραστηριότητες Ε & ΤΑ 
Στον πυρήνα οποιασδήποτε βιολογικής διαδικασίας, είτε φυσικής είτε ελεγχόμενης 
από τον άνθρωπο, βρίσκεται αναπόδραστα το ζωντανό κύτταρο, του οποίου η 
λειτουργία προσομοιάζει με ένα μικροσκοπικό εργοστάσιο. Κάθε κύτταρο 
132 
καταναλώνει πρώτες ύλες, μετατρέπει ενέργεια, παράγει ταυτόχρονα μόρια μεγάλης 
αξίας και απόβλητα, χωρίς να παύει να συνάγει τα διδάγματα της εξέλιξης, από τα 
οποία προκύπτει ότι αυτές οι εποικοδομητικές διεργασίες σε ισσοροπία με το 
περιβάλλον του είναι δυνατόν να διατρέξουν κίνδυνο. Τόσο στους ζωντανός 
οργανισμούς που καλλιεργούνται για γεωργικούς σκοπούς, όσο και στους 
βιοαντιδραστήρες που χρησιμοποιούνται για τη βιομηχανική παραγωγή πολύτιμων 
μορίων, εμφανίζονται αναρίθμητα κύτταρα ως αθροίσματα παραγωγικών μονάδων με 
καλή διαχείριση και των οποίων η εκμετάλλευση παρέχει όλα τα εχέγγυα 
βιωσιμότητας. Για να αναχθεί η βιοτεχνολογία στο στοιχείο της εκείνο, κατά το 
οποίο διαφέρει ουσιαστικά από τις εναλλακτικές τεχνολογίες, το προβάδισμα 
πρέπει να δοθεί στην πλήρη κατανόηση των μηχανισμών, με τους οποίους το κύτταρο 
κατορθώνει να είναι τόσο εφευρετικό. 
ΣΤΟΧΟΙ ΠΟΥ ΑΠΑΙΤΟΥΝ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΜΕΣΩΝ 
_ Το κυτταρικό εργρστάοιο : 
Η βιομηχανική και περιβαλλοντική εκμετάλλευση των ζωντανών κυττάρων είναι 
αδιανότητη, χωρίς τη συνδυασμένη συνεισφορά της βιοχημείας, της μηχανικής 
διεργασιών και της πληροφορικής, που είναι στενά συνδεδεμένες με αυτήν. Οι 
νέες δ ι επαφές μεταξύ της βιοτεχνολογίας και των προηγμένων τεχνολογιών 
αποδεικνύονται ευνοϊκές για την ενοποίηση της βιολογίας με άλλους 
επιστημονικούς και τεχνικούς τομείς. Πρέπει να αξιοποιηθεί η 
πολυεπιστημονική αντίληψη του κυτταρικού εργοστασίου με τη συμμετοχή 
πανεπιστημιακών και βιομηχανικών εργαστηρίων σε στενή σύνδεση μεταξύ τους. 
Το ζητούμενο είναι ο συνδυασμός των βιολογικών εννοιών (ιδιαίτερα της 
κυτταρικής βιολογίας και στους τομείς της επικοινωνίας, των μακρομοριακών 
αλληλεπιδράσεων, της μικροβιακής φυσιολογίας και γενετικής) με μία 
προσέγγιση βιολογικής μηχανικής στραμμένη προς την επίλυση των προβλημάτων 
της βιομηχανίας. Η μηχανική των β ιοδι εργασιών θα εξεταστεί με γνώμονα τη 
συμπληρωματικότητα και τον ακριβή συντονισμό με τις συνεισφορές που θα 
μπορούσαν να προέλθουν από το τρίτο πεδίο αυτού του προγράμματος και στο 
πλαίσιο του προγράμματος για τις βιομηχανικές τεχνολογίες. Οι συνεισφορές 
αυτές θα καλύψουν συγγενείς δραστηριότητες με αντικείμενο την εφαρμογή 
τεχνολογιών πρώτης και δεύτερης μεταποίησης και τεχνολογιών κλιμάκωσης, σε 
συνθήκες προσαρμοσμένες στις ανάγκες της βιομηχανίας. Πρέπει να δειχθεί ότι 
οι β ιοδι εργασίες (ζύμωση, κυτταροκαλλιέργεια, βιομεταποίηση και καθοδικές 
διεργασίες) επιδέχονται βελτιστοποίηση με σκοπό την παραγωγή νέων μορίων, 
ανταποκρινόμενων στις οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές 
προδιαγραφές των σημερινών και των μελλοντικών αγορών. Η βιοασφάλεια των 
συστημάτων-φορέων, των κυτταρικών σειρών και των μικροβιακών καλλιεργειών 
θα έχει πραγματική βαρύτητα στο πλαίσιο της επιλογής των έργων για τη δράση 
αυτή. 
Ανάλνοη των γογι βιωμάτων: 
Η συμμετοχή ευρωπαϊκών δικτύων στα διεθνή προγράμματα που έχουν ως 
αντικείμενο τα γονιδιώματα θα αφορά τη συνέχιση της ανάλυσης και του 
προσδιορισμού της νουκλεοτιδικής αλληλουχίας υποδειγματικών γονι δ ιωμάτων, 
με την εκμετάλλευση συγκριτικών προσεγγίσεων, στις οποίες λαμβάνεται υπόψη 
και το ανθρώπινο γονιδίωμα, και με την ανάπτυξη των κατάλληλων από πλευράς 
λειτουργικής συμβατότητας, τεχνολογιών και υποδομών, θα αναπτυχθούν και θα 
δοκιμαστούν μεθοδολογίες που επιτρέπουν τη σύνδεση των νεοανακαλυπτόμενων 
γονιδίων με τις βιολογικές λειτουργίες που κωδικοποιούν, θα δοθεί έμφαση 
στις συστηματικές προσεγγίσεις, οι οποίες επιτρέπουν τη λειτουργική 
αναγνώριση των γονιδίων που μετέχουν σε συγκεκριμένες βιολογικές διεργασίες 
μεγάλου ενδιαφέροντος, καθώς και στη ρύθμιση τους. θα μελετηθούν επίσης οι 
υποκείμενοι μηχανισμοί μεταγραφής και αντιγραφής, με προοπτική την 
αποδοτική εκμετάλλευση των πόρων γονιδιωματικής προέλευσης. Η αλλοίωση των 
βλαστικών κυττάρων ή η επέμβαση σε οποιοδήποτε στάδιο της ανάπτυξης των 
εμβρύων, με στόχο την κληρονομική τροποποίηση των γενετικών χαρακτηριστικών 
του ανθρώπου, έχει αποκλειστεί από τους στόχους του προγράμματος, θα 
προβλεφθούν συνοδευτικά μέτρα σχετικά με τις ηθικές, τις κοινωνικές και τις 
νομικές πτυχές της βιοτεχνολογίας, σε συντονισμό με τις αντίστοιχες 
133 
δραστηριότητες οριζόντιου χαρακτήρα του παρόντος προγράμματος. 
- Μοριακά Β ι όλον(α των ωυτών: 
Η μοριακή και η κυτταρική βιολογία των φυτών, η φυτοφυσιολογία και η 
φυτοπαθολογία, στο επίκεντρο των συμφερόντων της γεωργίας, της βιομηχανίας 
και του περιβάλλοντος, πρέπει να αξιοποιηθούν στο πλαίσιο ολοκληρωμένης 
δράσης, θα αποδοθεί ιδιαίτερη προσοχή στη μοριακή χειρουργική σε κατάλληλα 
καλλιεργούμενα φυτά, ως τεχνολογία δημιουργό νέων γεωργικών προϊόντων, 
προσαρμοσμένων στις ανάγκες της αγοράς, και συμβατή με τις μεθόδους 
παραγωγής που σέβονται το περιβάλλον, την υγεία και τις προσδοκίες των 
καταναλωτών. Η δραστηριότητα αυτή θα εστιαστεί στους χαρακτήρες γεωργικής ή 
βιομηχανικής σημασίας και στα αντίστοιχα γονίδια. 
- Κυτταρική επικοινωνία υέοω των νευοοεπιοτηυών 
0 τομέας των νευροεπιστημών θα προωθηθεί με τη συνδυασμένη συνεισφορά 
πολλών επιστημονικών ειδικοτήτων, όπως η φαρμακολογία, η κυτταρική 
βιολογία, η μοριακή βιολογία (συμπεριλαμβανομένων της μοριακής γενετικής 
και της βιοχημείας), με σκοπό την κατανόηση των διακυτταρικών και 
ενδοκυτταρικών φαινομένων, μέσω των οποίων τα νευρικά κύτταρα 
διαχειρίζονται τις πληροφορίες (ενδοκυτταρική διαβίβαση σημάτων και 
επικοινωνία των κυττάρων μεταξύ τους). 
Η έρευνα θα διαφωτίσει την προσπάθεια κατανόησης των μοριακών και των 
κυτταρικών λειτουργιών ή δυσλειτουργιών, θα αποδοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην 
επεξεργασία κυτταρικών και πολυκυτταρικών συστημάτων με δυνατότητες 
εφαρμογής, μεταξύ άλλων, στην ανάπτυξη νέων φαρμάκων και δοκιμών in vitro, 
θα ενισχυθεί η διεθνής σύμπραξη με το επιστημονικό πρόγραμμα "Ανθρώπινα 
σύνορα". 
Οι τέσσερις ενέργειες που προαναφέρθηκαν θα επιδιωχθεί να επωφεληθούν από σειρά 
ειδικών μέτρων, ικανών να καλλιεργήσουν την καλύτερη εναρμόνιση της 
επιστημονικής προόδου με την πραγματικότητα του οικονομικού κόσμου, τα οποία θα 
αποσκοπούν: στο συστηματικό συνδυασμό της προηγμένης βιοτεχνολογίας με όλο το 
φάσμα των υφισταμένων επιστημονικών ειδικοτήτων και τεχνικών, ώστε να 
διευκολυνθεί ο έλεγχος των βιολογικών διεργασιών από τους πρακτικούς κάθε 
ειδικότητας· στον εντατικό διάλογο μεταξύ των επιστημονικών ομάδων, των χρηστών 
των αποτελεσμάτων της έρευνας και ομάδων εμπειρογνωμόνων που παρατηρούν με 
προσοχή τους νέους δείκτες ευημερίας· στην ταυτόχρονη αξιολόγηση των συναφών 
αποτελεσμάτων που μπορεί να έχει η συνεκτίμηση των οικονομικών και κοινωνικών 
περιορισμών (μέτρα για την ασφάλεια, ηθικά προβλήματα, εκπαίδευση, ενημέρωση 
του κοινού, στοχοθετημένη επαγγελματική κατάρτιση με σύνδεση της έρευνας και 
της βιομηχανίας). 
ΣΤΟΧΟΙ ΠΟΥ ΘΑ ΕΠΙΔΙΩΧΘΟΥΝ ΜΕ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟ 
Τρεις ακόμη δραστηριότητες θα αποτελέσουν αντικείμενο ερευνητικών έργων ή 
δικτύων συντονισμού. Στόχος στην περίπτωση αυτή θα είναι η κατανομή της 
εργασίας και των πληροφοριών που αφορούν κλάδους σε ταχεία εξέλιξη καθώς και η 
από κοινού χρήση των δεδομένων και των μεθόδων, στα οποία μπορούν να βασισθούν 
με βεβαιότητα οι κανονιστικές δραστηριότητες και η επιστημονική πολιτική που 
πρόκειται να διαμορφωθούν. 
θα καλυφθούν, κυρίως με ερευνητικά έργα και δευτερευόντως μέσω θεματικών 
δικτύων, τα εξής θέματα: 
- Φυσιολογία των Ζώων, ανοσολονία. δουική Βιολογία : 
Πρόκειται για ειδικότητες-κλειδιά από άποψη βιομηχανικού ενδιαφέροντος και 
δυνατοτήτων εφαρμογής, στις οποίες η κινητοποίηση των επιστημονικών 
κοινοτήτων μπορεί να αποβεί καθοριστική. Η προσοχή θα εστιαστεί στις 
βιοτεχνολογίες που αναπτύχθηκαν πρόσφατα για την πρόληψη ή την καταπολέμηση 
παθολογικών καταστάσεων μείζονος σημασίας του ανθρώπου και των ζώων. 
134 
Η έρευνα θα επικεντρωθεί στη γενική εμβολιολογία, στη θεραπευτική αγωγή με 
γονίδια σωματικών κυττάρων, στα διαγονιδιακά ζώα ως μοντέλα ασθενειών του 
ανθρώπου και στις σχέσεις των μηχανισμών αναπαραγωγής με την πρόνοια για το 
ζωικό κεφάλαιο και τη βιοποικιλότητα των ζώων. θα μελετηθεί επίσης ο ρόλος 
των μακρομοριακών δομών τόσο στις φυσιολογικές όσο και στις παθολογικές 
διαδικασίες της ανάπτυξης, θα αναπτυχθούν μέθοδοι για την πρόγνωση και τον 
προσδιορισμό των σχέσεων δομής/λειτουργίας καθώς και για την επιλογή ή τη 
δημιουργία μορίων με συγκεκριμένες λειτουργίες (συμπεριλαμβανομένης της 
κατευθυνόμενης μοριακής εξέλιξης in vitro). 
θα καλυφθούν, κυρίως μέσω θεματικών δικτύων και δικτύων συντονισμού, τα εξής 
θέματα: 
- Προκανονιοτική έρευνα., βιοποικιλότητα και κοινωνική αποδοχή: 
θα επιδιωχθεί η εναρμόνιση των εθνικών προσπαθειών, όταν αυτές οδηγούν στην 
ανάπτυξη μεθόδων ή στην παραγωγή δεδομένων που επιτρέπουν να ενισχυθούν οι 
ορθολογικές βάσεις των κανονιστικών προσεγγίσεων και να προαχθεί η 
επεξεργασία διεθνώς αποδεκτών προτύπων καθώς και μεθόδων για την εκτίμηση 
των κινδύνων. Η δραστηριότητα αυτή θα ενθαρρυνθεί μέσω τριών θεμάτων 
έρευνας: ανάπτυξη φαρμακο-τοξικολογικών δοκιμών In vitro, αξιολόγηση του 
αβλαβούς χαρακτήρα των προϊόντων της βιοτεχνολογίας και ανάπτυξη διεργασιών 
ικανών να προσφέρουν λύσεις στα περιβαλλοντικά προβλήματα. Στην περίπτωση 
των δοκιμών in vitro, το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στην αναπαραγώγι μη 
έκφραση νευρολογικών, ανοσολογικών και αυξητικών χαρακτηριστικών (π.χ. των 
κυττάρων που διατηρούν το φυσιολογικό μεταβολισμό τους), με προοπτική τη 
γένεση μεθόδων και δεδομένων που θα μπορούν ιδίως να χρησιμοποιηθούν από το 
Ευρωπαϊκό Κέντρο για τον Έλεγχο της Καταλληλότητας των Εναλλακτικών Μεθόδων 
του Κοινού Κέντρου Ερευνών (ΚΚΕρ). Στην περίπτωση της αξιολόγησης του 
αβλαβούς χαρακτήρα των προϊόντων της βιοτεχνολογίας, θα δοθεί έμφαση ειδικά 
στους κινδύνους που ενδεχομένως δημιουργεί η διάδοση στο περιβάλλον 
γενετικώς τροποποιημένων οργανισμών καθώς και στις επιστημονικές βάσεις της 
εφαρμογής κανονιστικού πλαισίου για την ασφάλεια του ανθρώπου και του 
περιβάλλοντος στην Κοινότητα. Τέλος, θα πρέπει να αποκτηθεί ένα ευρύτερο 
φάσμα βιοτεχνολογικών μεθόδων και διεργασιών για την ανίχνευση και την 
αποτροπή της παρουσίας επικινδύνων ενώσεων στο περιβάλλον όπως και για την 
αποκατάσταση του. Η μοριακή και η κυτταρική βιολογία θα τεθούν στην 
υπηρεσία των μελετών των σχετικών με τη βιοποικιλότητα, με σκοπό τη 
διατήρηση των υφισταμένων γενετικών πόρων ή την εξερεύνηση της 
ανεκμετάλλευτης ποικιλότητας, θα καταβληθεί ιδιαίτερη προσπάθεια στο πεδίο 
της ανάλυσης των αντιλήψεων του κοινού και της βελτίωσης της προδιάθεσης 
του να αποδεχθεί γενικά τη βιοτεχνολογία, σε συνάρτηση με τη δραστηριότητα 
οριζοντίου χαρακτήρα που αφορά τις ηθικές, κοινωνικές και νομικές πτυχές 
των βιοεπιστημών και της βιοτεχνολογίας. 
θα καλυφθούν, με τη μορφή χρηματοδοτικής ενίσχυσης ειδικού σκοπού για συστήματα 
πληροφοριών ευρωπαϊκής κλίμακας, τα εξής θέματα: 
Υποδομές : 
Ανάπτυξη της βιοπληροφορικής, της υποδομής πληροφοριών και των κέντρων 
πόρων (βάσεις δεδομένων, συλλογές γενετικού υλικού κ.λπ.) ως υπηρεσιών και 
ως μέσων για τη στήριξη των ερευνών μεγαλύτερης κλίμακας που διεξάγουν η 
Κοινότητα και τα κράτη μέλη της, με τρόπο συμβατό προς τις διατάξεις που 
εφαρμόζονται προκειμένου για έργα διεθνών διαστάσεων. 
135 
ΠΕΔΙΟ ΑΡΙΘ. 2 : ΕΡΕΥΝΑ ΒΙΟΐΑΤΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑΣ 
Το πλαίσιο 
Η υγεία, το πολυτιμότερο αγαθό για κάθε ευρωπαίο πολίτη, αντιπροσωπεύει και 
έναν από τους σημαντικότερους κλάδους της οικονομίας, απορροφώντας ποσοστό 6 
έως 8% του ΑΕΠ και προσφέροντας εργασία σε περισσότερα από 6 εκατομμύρια άτομα, 
δηλαδή στο 7% του ενεργού πληθυσμού. Εργάζονται 850.000 γιατροί, διατίθενται 3 
εκατομμύρια κλίνες για τον πληθυσμό και, καθημερινά, ποσοστό 0,8% του πληθυσμού 
καταλαμβάνει μία νοσοκομειακή κλίνη. 
Η έρευνα για την υγεία αντιμετωπίζει την πρόκληση της αποτελεσματικότερης 
καταπολέμησης των μεγάλων μαστιγών, όπως το AIDS, ο καρκίνος, οι νευρολογικές 
και οι ψυχικές παθήσεις, τα καρδιαγγειακά νοσήματα, τα προβλήματα υγείας που 
συνδέονται με τα γηρατειά και οι αναπηρίες. Η αύξηση του κόστους της υγείας 
απασχολεί πλέον όλες τις χώρες ενώ οι πολίτες σε όλα τα κράτη μέλη διεκδικούν 
πάντοτε ολοένα υψηλότερο ποιοτικό επίπεδο υγειονομικής περίθαλψης. 
Οι νέες τεχνολογίες και τα συστήματα υγείας πρέπει να ανταπεξέλθουν σ' αυτά τα 
κοινά προβλήματα. Το 20% όλων των δαπανών στον τομέα της υγείας συνδέονται με 
προβλήματα οφειλόμενα στον εγκέφαλο. Τα νευρολογικά φάρμακα αντιπροσωπεύουν 
παγκοσμίως το μεγαλύτερο τμήμα του κλάδου της ανάπτυξης φαρμάκων, που είναι 
πιθανόν να σημειώσει άνοδο από 4,7 δισεκατομμύρια σε 7,4 δισεκατομμύρια δολάρια 
το 1996. Η ανάπτυξη νέων φαρμάκων έχει αυξανόμενο κόστος, τόσο σε χρόνο όσο και 
σε χρήμα. Αυτό οφείλεται κυρίως στην υποχρέωση ικανοποίησης των ολοένα πιο 
σύνθετων απαιτήσεων των κανονιστικών ρυθμίσεων. Από την άλλη πλευρά, ορισμένα 
βασικά προβλήματα υγείας μπορούν να επιλυθούν μόνον από τη βιομηχανία, της 
οποίας η ανταγωνιστικότητα πρέπει να διασφαλιστεί και να βελτιωθεί. Η κοινοτική 
έρευνα, αντί να προσθέσει ένα ακόμη κονδύλιο στις σημαντικές επενδύσεις που ήδη 
γίνονται από τα κράτη μέλη και τη βιομηχανία, προτίμησε να προσδώσει 
προστιθέμενη αξία με ολοκλήρωση και με συντονισμό των εθνικών προσπαθειών. 
Με την δρομολόγηση, βάσει του τρίτου προγράμματος-πλαισίου, του ερευνητικού 
προγράμματος για τη βιοϊατρική και την υγεία (BI0MED 1), εδραιώθηκε μία ισχυρή 
ευρωπαϊκή κοινότητα έρευνας. Περισσότερες από 3.000 ομάδες συμπράττουν στο 
πλαίσιο 117 δικτύων συντονισμού ενώ θα συσταθούν σύντομα 250 συμπληρωματικά 
δίκτυα, ώστε να διευκολυνθεί η συνεργασία μεταξύ ομάδων από όλες τις χώρες της 
ΕΚ και του Ε0Χ (Ευρωπαϊκός Οικονομικός Χώρος) καθώς και μεταξύ των 
αλληλοσυμπληρούμενων επιστημονικών ειδικοτήτων, με στόχο να εξευρεθούν κοινές 
λύσεις στα προβλήματα υγείας που είναι δύσκολο να επιλυθούν σε περιφερειακό ή 
εθνικό επίπεδο. Οι πιστώσεις που χορηγήθηκαν δεν προορίζονταν να καλύψουν το 
κόστος της έρευνας αυτής καθεαυτήν (με εξαίρεση την ανάλυση του ανθρωπίνου 
γονιδιώματος) αλλά τα έξοδα για τη σύσταση και το συντονισμό των δικτύων. Το 
τέταρτο όμως πρόγραμμα-πλαίσιο επιδιώκεται να υπερβεί το στάδιο των δικτύων και 
να συνεισφέρει στις δαπάνες της έρευνας αυτής καθεαυτήν στους εξής τομείς 
προτεραιότητας: AIDS, φυματίωση και άλλες λοιμώδεις νόσοι· καρκίνος - έρευνες 
για την πρόληψη και τη θεραπεία του· φαρμακευτική και κλινική έρευνα με στόχο 
τον προσδιορισμό νέων δοκιμών της ποιότητας των φαρμάκων, ταχύτερων και 
καταληκτι κότερων, ιδίως για τη θεραπευτική αγωγή των νευρολογικών και των 
ψυχικών παθήσεων καθώς και των διαταραχών του ανοσοποιητικού συστήματος· 
πολυεπιστημονική έρευνα για τον εγκέφαλο με εξασφάλιση της συνεργέιας μεταξύ 
των πιο προηγμένων και δαπανηρών υποδομών. 
136 
Οι προτεινόμενες δραστηριότητες Ε & ΤΑ 
ΣΤΟΧΟΙ ΠΟΥ ΑΠΑΙΤΟΥΝ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΜΕΣΩΝ 
ΑΙ PS. φυματίωση ΚΑΙ άλλες λοιμώδεις νόσοι 
Η καταπολέμηση του AIDS έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο, χάρις στη συντονισμένη 
έρευνα σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Ταυτόχρονα όμως, η αναζωπύρωση παλιότερων 
ασθενειών συνιστά εξίσου νέα απειλή για τον πληθυσμό, ο οποίος μετακινείται 
διαρκώς περισσότερο διασχίζοντας σύνορα : πρόκειται κυρίως για τη φυματίωση, η 
οποία σε ορισμένες περιφέρειες εμφανίζεται ανθεκτική στα αντιφυματικά φάρμακα. 
Η ολοκληρωμένη δράση θα πρέπει να επικεντρωθεί στην ανάπτυξη: 
ευρωπαϊκού εμβολίου κατά του AIDS, 
φαρμάκων κατά των ιών για τον έλεγχο του AIDS, 
της κλινικής έρευνας, συμπεριλαμβανομένων των κλινικών δοκιμών, 
των μελετών που έχουν ως αντικείμενο την απόκριση του ξενιστή, την 
παθογένεση, τα πειραματικά μοντέλα, τις ενδονοσοκομειακές λοιμώξεις και τις 
νέες παθολογικές καταστάσεις, 
της πρόληψης των ασθενειών, συμπεριλαμβανομένων ειδικών έργων σε θέματα 
επιδημιολογίας και διαγνωστικών εξετάσεων. 
Καρκίνος 
Η βελτίωση των αποτελεσμάτων στη θεραπεία του καρκίνου απαιτεί τόσο βασική όσο 
και κλινική έρευνα. Η βασική έρευνα θα αποσκοπεί στην απόκτηση νέων βιολογικών 
γνώσεων όσον αφορά τους μηχανισμούς αυτής της ασθένειας, που θα επιτρέψουν να 
αναπτυχθούν νέες προσεγγίσεις για την πρόληψη, την ανίχνευση και τη θεραπευτική 
αγωγή. Η κλινική έρευνα, από την πλευρά της, πρέπει να μετατρέψει τις νέες 
αυτές εναλλακτικές δυνατότητες σε κλινική πράξη, αξιολογώντας την πιθανή 
χρησιμότητα τους για τον ασθενή, το κατά πόσον θα είναι εφικτές στην καθημερινή 
πρακτική και διαθέσιμες για το σύνολο του πληθυσμού καθώς επίσης και τις ορθές 
εφαρμογές τους. 
θα μελετηθούν τα εξής τέσσερα θέματα: 
βασική έρευνα : μοριακοί μηχανισμοί, μετάσταση/εισβολή και χαρακτηρισμός· 
μηχανισμός και έλεγχος, ανωμαλίες έκφρασης και θάνατος των κυττάρων* 
προδιαθεσικοί παράγοντες και ανοσολογία (οικογενειακό ιστορικό)· 
διάγνωση και θεραπεία (νέα πρώιμη διάγνωση, νέα θεραπευτικά σχήματα)· 
πρόληψη και εκπαίδευση - συμπεριλαμβάνονται οι παράγοντες κινδύνου, η 
μεταθεραπεία, η ανακούφιση των πόνων και ο οικονομικός παράγοντας. 
ΦαουακευτικΛ έοευνα 
Η φαρμακευτική βιομηχανία καταφεύγει ολοένα περισσότερο στη βιοτεχνολογία, 
αντιμετωπίζώντας ως εκ τούτου την πρόκληση να ενισχύσει την ικανότητα της για 
καινοτομία, θα πρέπει να βοηθηθεί σ' αυτή της την προσπάθεια με την αναζήτηση 
ταχύτερων και κατάλληλων για την ανάπτυξη νέων φαρμάκων δοκιμών, που θα πρέπει 
να αποδεικνύουν την ποιότητα, την αποτελεσματικότητα και την ασφάλεια των 
φαρμάκων, επιτρέποντας έτσι τη διάθεση τους στην αγορά σύμφωνα με τις ανάγκες 
και τις απαιτήσεις των χρηστών. 
Στη δραστηριότητα αυτή θα πρέπει να ληφθούν υπόψη οι ανάγκες του Ευρωπαϊκού 
Οργανισμού Φαρμάκων, των κανονιστικών αρχών, της βιομηχανίας, των επιστημονικών 
ιδρυμάτων και των καταναλωτών. 
Η σχετική δράση θα συμπεριλάβει έρευνα με τους εξής στόχους: 
προέλεγχο της καταλληλότητας συσχετισμένων μοντέλων ταχειών δοκιμών, όπως: 
οι εναλλακτικές δοκιμές τοξικότητας In vltro. 
τα βελτιωμένα ζωικά μοντέλα· 
ανάπτυξη δοκιμών για την εξακρίβωση της ποιότητας, της ασφάλειας και της 
αποτελεσματικότητας των φαρμάκων με βάση την προηγμένη βιολογία· η έρευνα 
αυτή προσφέρεται ιδιαίτερα για τι'ς νέες κατηγορίες φαρμακευτικών προϊόντων, 
137 
όπως τα νέα εμβόλια, οι κυτοκίνες, τα μονοκλωνικά αντισώματα· 
ανάπτυξη συστήματος πολυκεντρικών κλινικών μελετών και αποτελεσματικών 
δικτύων επιτήρησης για τον έγκαιρο εντοπισμό των πιθανών ανεπιθύμητων 
ενεργειών των νέων φαρμάκων σε κατάλληλο κανονιστικό πλαίσιο. 
NSv-gQSÏÏIQTnUfiC - ÎPgVVCI ΥΙΟ ΤΟΥ 6ΥΚέ<Κΐλθ 
Τα τελευταία χρόνια σημειώθηκε πραγματική επανάσταση στις νευροεπιστήμες, η 
οποία έγκειται στις νέες δυνατότητες που παρέχουν η μοριακή βιολογία, η 
γενετική, η τεχνολογία αιχμής όσον αφορά τα αυτόματα όργανα και οι τεχνολογίες 
των πληροφοριών. Διανοίγονται νέες προοπτκές για την παροχή βοήθειας στους 
ασθενείς, χάρις στη διεπιστημονική ανάπτυξη νέων μεθοδολογιών και στη διεθνή 
συνεργασία στο πλαίσιο του επιστημονικού προγράμματος "Ανθρώπινα σύνορα" καθώς 
και στην εξασφάλιση συνεργέ ι ας μεταξύ των πιο προηγμένων υποδομών και των 
δαπανηρών αυτομάτων οργάνων, 
θα δοθεί προτεραιότητα: 
στις εκφυλιστικές νόσους του νευρικού συστήματος, συμπεριλαμβανομένης της 
έρευνας για τη νόσο του Alzheimer και τη νόσο του Parkinson, και στα 
τραύματα από ατυχήματα, συμπεριλαμβανομένων των προβλημάτων που συνδέονται 
με την παραπληγία· 
στη σκλήρυνση κατά πλάκας και στις ασθένειες του ανοσοποιητικού συστήματος· 
στις ψυχώσεις, συμπεριλαμβανομένου του παιδικού αυτισμού* 
στις θεμελιώδεις εγκεφαλικές λειτουργίες, στη βιολογία των υποδοχέων, στις 
νευροεπιστήμες των συστημάτων και στις γνωστικές νευροεπιστήμες με χρήση 
των μεθόδων της κυτταρικής και της μοριακής βιολογίας· 
στην έρευνα για τις νευρολογικές διαταραχές με γενετική συνιστώσα, σε στενή 
συνεργασία με τις δραστηριότητες που αναλαμβάνονται στο πλαίσιο της 
ανάλυσης του ανθρωπίνου γονι βιώματος* 
στις εγκεφαλοαγγειακές διαταραχές, που θα αποτελέσουν αντικείμενο στενής 
συνεργασίας με τις τρέχουσες δραστηριότητες στο πλαίσιο του προγράμματος 
BIOMED 1, ιδίως εκείνες που αφορούν τα καρδιαγγειακά νοσήματα. 
ΣΤΟΧΟΙ ΠΟΥ ΘΑ ΕΠΙΔΙΩΧΘΟΥΝ ΜΕ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟ 
Ποόληωη. επαννελυατική ιατοική. παοάνοντε€ κινδύνου και δηυόσια υνεία 
Κάθε χρόνο, περίπου 10 εκατομμύρια εργαζόμενοι - μεταξύ των 150 εκατομμυρίων 
που αριθμεί η Ευρωπαϊκή Κοινότητα - πέφτουν θύματα εργατικού ατυχήματος ή 
προσβάλλονται από επαγγελματική νόσο και 8000 περίπου θάνατοι οφείλονται σε 
εργατικά ατυχήματα ενώ καταβάλλονται για αποζημιώσεις, λόγω εργατικού 
ατυχήματος, περίπου 120 δισεκατομμύρια ECU. Από τα στοιχεία αυτά τονίζεται 
ακόμη περισσότερο η σημασία της δημόσιας υγείας στην Κοινότητα. Για να υπάρξει 
συμβολή στην εξασφάλιση υψηλότερου επιπέδου προστασίας της υγείας του ανθρώπου, 
να προαχθεί η πρόληψη των ασθενειών και να βελτιωθούν η ασφάλεια και η 
προστασία της υγείας των εργαζομένων σε όλους τους κλάδους της βιομηχανίας, 
απαιτούνται έρευνες τόσο για τα αίτια και τη μετάδοση των ασθενειών όσο και για 
την πρόληψη των εργατικών ατυχημάτων και των επαγγελματικών νόσων, πράγμα που 
θα συντελέσει στην οικονομική βιωσιμότητα και στην ανταγωνιστικότητα των 
επιχειρήσεων. 
Η έρευνα θα καλύψει τους παράγοντες κινδύνου, την πρώιμη διάγνωση των ασθενειών 
και τη σχέση κόστους-αποτελεσματικότητας των συστημάτων διαγνωστικών εξετάσεων. 
Τα κυριότερα θέματα που μπορούν να μελετηθούν είναι: 
η ανάπτυξη τυποποιημένων μητρώων, 
η αναγνώριση και ο έλεγχος των σοβαρότερων παραγόντων κινδύνου, 
συμπεριλαμβανομένης της έκθεσης σε επιβλαβείς παράγοντες και στο στρες, 
138 
η αλληλεπίδραση μεταξύ των γενετικών και των περιβαλλοντικών παραγόντων 
κινδύνου στην αιτιολογία των ασθενειών, 
η σχέση μεταξύ των μακροχρόνιων συνθηκών εργασίας (π.χ. συνθήκες 
εφοδιασμού) και της πιθανότητας εμφάνισης μίας νόσου. 
Επιδηυιολονία των ασθενειών που ένουν ooQaoéc KOtvmviKO-oiKOVouiKec επιπτώοειτ 
Η Ευρώπη, με την πολιτιστική πολυμορφία των κοινοτήτων της και τις μεγάλες 
διαφορές που παρατηρούνται ως προς στην εμφάνιση των νόσων και τους παράγοντες 
κινδύνου (περιβαλλοντικοί, φυσικοί, συνδεόμενοι με τη διατροφή, την 
επαγγελματική δραστηριότητα ή τον τρόπο ζωής κ.λπ.) αποτελεί πολύ ενδιαφέρον 
πεδίο έρευνας για την επιδημιολογία. Το πλεονέκτημα που παρέχουν οι μελέτες σε 
μεγάλα τμήματα πληθυσμού θα διευκολύνει την ανακάλυψη των αιτίων πολλών 
ασθενειών και τη μελέτη των αλληλεπιδράσεων γονιδίων-περι βάλλοντος. Η πρόοδος 
που έχει συντελεσθεί στη σύσταση δικτύων και οι διαθέσιμες σήμερα τεχνολογίες 
πληροφορικής, θα διευκολύνουν την ανάλυση μεγάλου αριθμού δεδομένων και θα 
συμβάλουν στην εκπόνηση επιδημιολογικών μελετών διεθνούς κλίμακας, θα πρέπει να 
ενθαρρυνθούν η προώθηση της συγκέντρωσης των στοιχείων για τις επιδημιολογικές 
μελέτες που βρίσκονται σε εξέλιξη ή έχουν περατωθεί, η από κοινού χρήση των 
πόρων, η συγκεντρωτική αρχειοθέτηση βιολογικών δεδομένων και υλικού. Η έρευνα 
θα αποσκοπεί στην ανάπτυξη μέτρων πρόληψης και στρατηγικών δημόσιας υγείας. 
Η έρευνα για τα καρδιαγγειακά νοσήματα θα καλύψει τις δραστηριότητες εκείνες, 
που εξυπηρετούνται περισσότερο από κλινικές μελέτες σε μεγάλο αριθμό ατόμων και 
επιδημιολογικές έρευνες, θα συμπεριληφθούν ο συσχετισμός μεταξύ των γενετικών 
παραγόντων, του τρόπου ζωής και της διατροφής με την εμφάνιση και την εξέλιξη 
των καρδιαγγειακών προβλημάτων, τα αποτελέσματα των προφυλακτικών και 
θεραπευτικών μέτρων, η ανάπτυξη νέων τρόπων θεραπείας, που θα περιλαμβάνει 
διαγνωστικές μεθόδους χωρίς χειρουργική επέμβαση και την κλινική μελέτη των 
φαρμάκων. 
Ανάλυση του ανθρωπίνου voviotihuaToc 
θα ενισχυθεί η βασική έρευνα με έμφαση στις μελέτες για τις λειτουργίες, ώστε 
να εξασφαλιστεί ότι η πρόοδος της γενετικής θα αξιοποιηθεί για τη βελτίωση της 
υγείας του ανθρώπου. Ειδικότερα, θα καταβληθεί προσπάθεια για την ανάπτυξη της 
γονιδιακής θεραπευτικής αγωγής, στις περιπτώσεις εκείνες όπου είναι δυνατόν να 
εντοπιστεί το ελαττωματικό γονίδιο και εφόσον οι επικρατούσες συνθήκες και η 
κοινωνική αποδοχή στην Ευρώπη δικαιολογούν στοχοθετημένη προσπάθεια, π.χ. 
προκειμένου για την κυστική ίνωση. θα δοθεί έμφαση στις ιατρικές εφαρμογές που 
συμβάλλουν στην ευημερία των πασχόντων. Η πληρέστερη κατανόηση των αρχών, στις 
οποίες στηρίζεται η γονιδιακή θεραπεία, θα προσφέρει νέες δυνατότητες για τη 
θεραπευτική αντιμετώπιση πολλών ασθενειών, π.χ. εισαγωγή στα καρκινικά κύτταρα 
γονιδίων που επάγουν την υποχώρηση των όγκων: 
1. Η χαρτογράφηση και οι προσπάθειες προσδιορισμού της νουκλεοτιδικής 
αλληλουχίας θα αφορούν το σχεδιασμό φυσικών χαρτών με γνωστές αλληλουχίες. 
2. Η ανάπτυξη της τεχνολογίας θα αποβλέπει σε νέες μεθόδους για πολύ ταχύτερο 
και πιο αξιόπιστο προσδιορισμό της νουκλεοτιδικής αλληλουχίας μεγάλων 
τμημάτων DNA. 
3. Η έρευνα για τα ζωικά μοντέλα που είναι κατάλληλα για την ταχύτερη και 
πληρέστερη κατανόηση της ανθρώπινης γενετικής λειτουργίας (π.χ. ο ποντικός 
και ο επί μυς), θα αποσκοπεί στην ανάπτυξη τελειοποιημένων μοντέλων 
ασθενειών και στη μελέτη διαγνωστικών τεχνικών και θεραπευτικών σχημάτων, 
με ιδιαίτερη προσοχή στις δυνατότητες ανάπτυξης νέων θεραπευτικών σχημάτων. 
4. θα συνεχιστεί η ανάπτυξη ολοκληρωμένης βάσης δεδομένων σχετικά με το 
γονιδίωμα και νέων αλγορίθμων για την περιγραφή της δομής και της 
λειτουργίας του DNA. 
139 
5. θα επιδιωχθεί η βαθύτερη κατανόηση των μηχανισμών οι οποίοι ενέχονται στην 
έκφραση των πληροφοριών που αποθηκεύονται στο DNA σε λειτουργικές πρωτεΐνες 
καθώς και της αλληλεπίδρασης μεταξύ των διαφόρων θέσεων του μορίου του DNA. 
Έρευνα για τις υπηρεσίες VYS(ας 
0 συντονισμός της έρευνας στο πεδίο αυτό θα οδηγήσει στην ανάπτυξη συγκρίσιμων 
σε ευρωπαϊκό επίπεδο δεδομένων για την υγεία, στη συγκέντρωση χρήσιμων γνώσεων 
σχετικά με τα προβλήματα και τα χαρακτηριστικά των ευρωπαϊκών συστημάτων υγείας 
και, κατά το μέτρο του δυνατού, στην ανάπτυξη κοινών μεθοδολογιών. Τα στοιχεία 
αυτά, προερχόμενα από πολυεπιστημονικές και διεπιστημονικές έρευνες, θα 
διευκολύνουν τις αποφάσεις σε θέματα υγειονομικής περίθαλψης σε εθνική και 
ευρωπαϊκή κλίμακα. 
θα δοθεί προτεραιότητα στην έρευνα που έχει ως αντικείμενο την πρόληψη και την 
πρωτοβάθμια περίθαλψη, την εκτίμηση των αναγκών της υγείας (ιδίως των αναγκών 
των νέων ομάδων εξαρτημένων ατόμων), την ισότητα όσον αφορά τη χρηματοδότηση 
και την παροχή της υγειονομικής περίθαλψης, τις μετρήσεις των αποτελεσμάτων των 
παρεμβάσεων υγειονομικής πολιτικής, συμπεριλαμβανομένης της ποιότητας και της 
αποτελεσματικότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών. 
Η μεγάλη ευρωπαϊκή αγορά επηρεάζει την ανάπτυξη των συστημάτων υγείας και 
απαιτεί έρευνα με τα ακόλουθα θέματα: 
ανάγκες και αιτήματα στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης, 
προαγωγή της υγείας και πρόληψη, 
βελτίωση της ποιότητας της περίθαλψης, 
οικονομικά της υγείας και οργανωτικές πτυχές. 
Βιοϊατρική τεχνολογία και μηχανική 
Στην ενιαία ευρωπαϊκή αγορά, η αξιολόγηση των τεχνολογιών που συνδέονται με την 
υγεία πρέπει να εξακολουθήσει να έχει προτεραιότητα, ώστε να παρέχει δεδομένα 
σε όλα τα επίπεδα αποφάσεων. Η διευκόλυνση των κλινικών δοκιμών νέων 
ιατροτεχνικών προϊόντων σε ευρωπαϊκή κλίμακα, αποτελεί καλό παράδειγμα 
επικουρικότητας. Η συμμετοχή επίσης των νοσοκομείων και των κλινικών ιατρών σε 
πρώιμο στάδιο των κλινικών δοκιμασιών, δημιουργεί τις απαραίτητες ευνοϊκές 
συνθήκες για την ταχεία διάδοση των καινοτόμων ιατροτεχνικών προϊόντων. Η 
διεξαγωγή αυτών των κλινικών δοκιμών σε ευρωπαϊκό επίπεδο, δημιουργεί επιπλέον 
μία ευρωπαϊκή αγορά με μεγάλες δυνατότητες στον τομέα της καινοτομίας. 
Η δράση θα καλύψει τα εξής θέματα: 
τεχνολογίες και ρομποτική για τις ελαφρές επεμβάσεις, στις οποίες η Ευρώπη 
παραμένει πρωτοπόρος* 
κυτταρική μηχανική, η οποία εμφανίζεται ως νέο πεδίο έρευνας και θα πρέπει 
να προωθηθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο* αυτό αφορά τη θέση της μηχανικής όχι 
μόνο στη βασική έρευνα κυτταρικής βιολογίας αλλά και στην παραγωγή 
προϊόντων που χρησιμοποιούν ζωντανά κύτταρα, π.χ. στην ανάπτυξη βιολογικών 
υποκατάστατων για την αποκατάσταση ή την αντικατάσταση λειτουργιών* 
ανάπτυξη και εφαρμογή των τεχνικών απεικόνισης, που θα συνεχιστούν για να 
είναι δυνατόν να βελτιωθούν η πρώιμη διάγνωση και η συνέχεια της 
θεραπευτικής αγωγής, ιδίως της φαρμακευτικής* η ανάπτυξη των τεχνικών αυτών 
θα συμβάλει σημαντικά στη βελτίωση των βασικών γνώσεων ανατομίας και 
φυσιολογίας, ιδιαίτερα στον τομέα της νευρολογίας· 
έρευνα για τους βιοαισθητήρες, η οποία πρέπει να συνεχισθεί με γνώμονα 
κυρίως την κλινική αξία τους· 
έρευνα για τα βιοϋλικά και τα τεχνητά όργανα· 
έρευνα για τις συσκευές ελεγχόμενης έκλυσης δραστικών ουσιών, η οποία 
πρέπει να ενθαρρυνθεί· 
εφαρμογές των επιστημών και των τεχνολογιών των πληροφοριών, που 
εξακολουθούν να είναι απαραίτητες· 
συνέχιση των ερευνητικών προσπαθειών στην τεχνολογία αποκατάστασης, η οποία 
δικαιολογείται από την αύξηση του πληθυσμού μεγάλης ηλικίας στην Ευρώπη και 
από την εντεινόμενη μέριμνα για τα προβλήματα των ατόμων με ειδικές 
ανάγκες. 
140 
Βιοϊατρική δεοντολογία 
Το πεδίο αυτό, οριζόντιου χαρακτήρα, έχει ουσιαστική σημασία ως προς όλους τους 
ειδικούς τομείς του προγράμματος και, κατά συνέπεια, θα πρέπει να 
αντιμετωπιστεί προσεκτικά σε σχέση με κάθε μελλοντική δραστηριότητα, ιδιαίτερα 
όμως με την ανάλυση του ανθρωπίνου γονι βιώματος, τη γονιδιακή θεραπευτική 
αγωγή, τον εμπιστευτικό χαρακτήρα των γενετικών πληροφοριών, τις προγεννητικές 
ή προσυμπτωματικές διαγνωστικές εξετάσεις, τη μεταμόσχευση των οργάνων, τα 
πειράματα στον άνθρωπο και τη συγκατάθεση των ασθενών στην κλινική έρευνα. 
141 
ΠΕΔΙΟ API θ, 3; ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΒΙΟΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΣΤΗ ΓΕΩΡΓΙΑ 
ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΑΛΙΕΙΑ. ΣΥΜΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΟΜΕΝΩΝ ΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΚΗΣ ΒΙΟΜΗχΑΝΙΑΣ. 
ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ. ΤΗΣ ΔΑΣΟΚΟΜΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ 
ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ 
Το πλαίσιο 
Οι οικονομικοί κλάδοι που υπεισέρχονται στο πρόγραμμα αυτό μπορούν να 
υποδιαιρεθούν σε τέσσερις ομάδες: πρωτογενής τομέας (γεωργία, ανθοκηπευτική, 
δασοκομία, αλιεία), τομέας του εφοδιασμού (π.χ. σπόροι, εκμηχάνιση, χημικές 
εισροές, λιπάσματα, ζωοτροφές κ.λπ.), μεταποιητική βιομηχανία (ξύλο, χαρτί, 
φαρμακευτικά προϊόντα, τρόφιμα, βιομηχανίες ζάχαρης και αμύλου κ.λπ.) και 
λοιπές αγροτικές και παράκτιες δραστηριότητες. Οι τεράστιοι αυτοί κλάδοι 
περικλείουν και τις κυρίαρχες μεγάλες επιχειρήσεις αλλά και πολυάριθμες MME, οι 
οποίες αναπτύσσουν και παράγουν προϊόντα που κατέχουν θέσεις σε αγορές. Μπορούν 
και οι μεν και οι δε να αποκομίσουν οφέλη από το πρόγραμμα όπως και τα 10 
εκατομμύρια αγροτών, αλιέων και συνεταιρισμών της Κοινότητας. 
Στις μεγάλες κοινοτικές πολιτικές στους τομείς της γεωργίας, της αλιείας, του 
περιβάλλοντος, της αγροτικής ανάπτυξης και της εσωτερικής αγοράς εμπίπτουν 
δραστηριότητες από την πρωτογενή παραγωγή έως τις βιομηχανίες τελικής 
μεταποίησης. Οι εξελίξεις που θα προέλθουν από τις δραστηριότητες αυτού του 
προγράμματος θα συμβάλουν στην υλοποίηση των παραπάνω πολιτικών, στην ανάπτυξη 
της ευρωπαϊκής πρωτογενούς παραγωγής, γεωργικής, αλιευτικής ή δασοκομικής, 
καθώς και στη ζωτικότητα των καθοδικών βιομηχανιών και των τελικών χρηστών. 
Η πρόκληση που αντιμετωπίζεται στο πεδίο αυτό εντοπίζεται στην επιδίωξη 
ακριβέστερης αντιστοιχίας μεταξύ της παραγωγής και της χρήσης των βιολογικών 
πρώτων υλών στην Ευρώπη, κυρίως χάρις στη βελτίωση της φυσικής ποιότητας τους. 
θα πρέπει να αναπτυχθούν νέες αγορές και νέα προϊόντα με βάση τις πρώτες ύλες 
της γεωργίας, της δασοκομίας και της αλιείας, που θα ανταποκρίνονται στη ζήτηση 
και στις απαιτήσεις των τελικών χρηστών. 
Οι επιτακτικοί στόχοι στο πεδίο αυτό έγκεινται στη δημιουργία ισχυρής υποδομής 
επιστημονικής έρευνας, η οποία θα αποτελεί τα θεμέλια μίας ανταγωνιστικής, 
αποδοτικής και αει φόρου γεωργο-βιομηχανικής παραγίύγ^ς, στην υποστήριξη των 
διαρκώς εξελισσόμενων πολιτικών της Κοινότητας (ιδίως στους τομείς της 
γεωργίας, της αλιείας και της ανάπτυξης των αγροτικών και των παράκτιων 
περιοχών) καθώς και στην ικανότητα ανταπόκρισης στις προσδοκίες της κοινωνίας 
για διαφοροποιημένα, υγιεινά και θρεπτικά είδη διατροφής και καινοτόμα 
καταναλωτικά προϊόντα εκτός τροφίμων, παραγόμενα με μεθόδους που προκαλούν τις 
ελάχιστες δυνατές ζημίες στο περιβάλλον. 
Η έρευνα επομένως θα πρέπει να καταβάλει κάθε προσπάθεια για να υπερνικήσει τα 
εμπόδια που παρεμβάλλονται στην πιο γενικευμένη χρήση των βιολογικών πρώτων 
υλών στα τρόφιμα και στα καταναλωτικά προϊόντα πλην των τροφίμων με νέες και 
βελτιωμένες μορφές, θα πρέπει επίσης να επιδιώξει να προωθήσει την ανάδειξη 
προϊόντων και διεργασιών συμβατών με το περιβάλλον στη γεωργία, στη δασοκομία, 
στη γεωργική βιομηχανία και στην αλιεία. Τέλος, η έρευνα οφείλει να λάβει υπόψη 
τα κοινωνικο-οικονομικά συμφέροντα των αγροτικών και των παράκτιων κοινοτήτων 
και να εγκύψει σε κάθε πλευρά των τροφίμων και των καταναλωτικών προϊόντων πλην 
των τροφίμων που συνδέεται με την ασφάλεια, την ποιότητα, την προστασία της 
υγείας και του περιβάλλοντος, πράγμα που αποτελεί σαφές αίτημα του κοινού. 
142 
Οι προτεινόμενες δραστηριότητες Ε&ΤΑ 
ΣΤΟΧΟΙ ΠΟΥ ΑΠΑΙΤΟΥΝ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΜΕΣΩΝ 
Ολοκληρωμένη παραγωγή και αλνοίδες μεταποίησης 
Ο κλάδος των καταναλωτικών προϊόντων πλην των τροφίμων εμπεριέχει δυναμικό 
δημιουργίας νέων αγορών με χρήση των βιολογικών πρώτων υλών της Ευρώπης. 
Δεδομένου ότι πολλά βιολογικά προϊόντα που δεν είναι τρόφιμα ανταγωνίζονται 
εκείνα που ήδη κυκλοφορούν, είναι απαραίτητο να βελτιστοποιηθούν οικονομικά 
βιώσιμες προοπτικές. Για το σκοπό αυτό, όλες οι ικανότητες και τεχνολογίες, 
ιδίως η αναγκαία βιοτεχνολογία για τις αλυσίδες παραγωγής, θα συνδεθούν στο 
πλαίσιο ολοκληρωμένων ερευνητικών έργων με επίκεντρο τα κυκλώματα στα οποία η 
Ευρώπη παρέχει ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, θα αποδοθεί ιδιαίτερη προσοχή στη 
συμμετοχή των παραγωγών και των χρηστών βιολογικών προϊόντων σε κοινά έργα σε 
στενή συνεργασία με τους ερευνητές, θα μελετηθούν οι αλυσίδες παραγωγής ξύλου 
και βιομάζας, λόγω του ότι η συνολική αποδοτικότητα τους μπορεί να έχει 
σημαντικές επιπτώσεις στην αγροτική οικονομία. Σημαντικό επίσης μέρος των 
προσπαθειών θα αφιερωθεί στα νέα ενδιάμεσα και τελικά βιολογικά προϊόντα υψηλής 
προστιθέμενης αξίας, θα ενταθεί, ακόμη, η αναζήτηση σύνδεσης και συνέργειας των 
διαφόρων κυκλωμάτων παραγωγής, όπως η βελτιστοποίηση της μετατροπής 
υποπροϊόντων και βιομάζας σε ενέργεια. 
θα συγκροτηθούν μεγάλα έργα με αντικείμενο όλες τις συνιστώσες των κυκλωμάτων 
μεταποίησης των βασικών κατηγοριών καλλιεργειών. Τα έργα αυτά θε περιλαμβάνουν 
την πρωτογενή παραγωγή μίας κατηγορίας καλλιεργειών (π..χ. δημητριακά) και τη 
μεταποίηση σε τελικά προϊόντα, τρόφιμα ή μη. Με τον τρόπο αυτό προβλέπεται να 
επιτευχθεί βραχυπρόθεσμα ή μεσοπρόθεσμα η κρίσιμη μάζα που απαιτείται για να 
υπάρξει αξιόλογος αντίκτυπος στην ανάπτυξη νέων τεχνολογιών και προϊόντων σε 
κάθε κύκλωμα μεταποίησης των βασικών κατηγοριών καλλιεργειών. 
Κλιυάκωοη και καθοδική υεταποίηση: 
Η μετάβαση από το εργαστήριο στη βιομηχανική κλίμακα χαρακτηρίζεται από σοβαρά 
προβλήματα και σημεία συμφόρησης. Για να μειωθούν οι οικονομικοί κίνδυνοι που 
συνδέονται με τις επενδύσεις σε μία νέα τεχνολογία και με τις εφαρμογές της 
βιοτεχνολογίας, θα αναπτυχθούν βελτιωμένες μεθοδολογίες για την επεξεργασία και 
τις δοκιμές των νέων γεωργο-βιομηχανικών διεργασιών. 
Ερευνητές και μηχανικοί θα συνεργασθούν σε πολυεπιστημονικά έργα με στόχο την 
κατανόηση των ειδικών προβλημάτων που απορρέουν άμεσα από τη μετάβαση στην 
ανώτερη κλίμακα, από το εργαστήριο στη βιομηχανία. Ειδικότερα, θα αναπτυχθούν 
από κοινού εξειδικευμένα αυτόματα όργανα, δομημένα μοντέλα και μέθοδοι 
προσομοίωσης. 
Η "πράσινη" χημεία των βιολογικών προϊόντων, η χημική μηχανική και η ζύμωση 
αποτελούν τυπικά παραδείγματα καθοδικής μεταποίησης, των οποίων η αναβάθμιση σε 
βιομηχανική κλίμακα δημιουργεί τεχνολογικές δυσχέρειες, θα ενθαρρυνθούν τα 
πειράματα μετάβασης στην ανώτερη κλίμακα, μετά από επιμελή επιλογή και 
αξιολόγηση της σκοπιμότητας, και θα αναπτυχθεί ευρωπαϊκή υποδομή πρότυπης 
πειραματικής εφαρμογής για να εξασφαλιστεί η άριστη χρήση των υφισταμένων και 
των μελλοντικών προτύπων εγκαταστάσεων. 
Γενική επιοτήυη και ποοηνυένη τεΥνολονία των τοοα>ίυων: 
Η βιομηχανία τροφίμων και ποτών κατατάσσεται δεύτερη στην Ευρώπη από πλευράς 
παραγωγής. Η έρευνα θα πρέπει να βελτιώσει την ανταγωνιστικότητα αυτού του 
143 
βιομηχανικού κλάδου, παρέχοντας ταυτόχρονα στους καταναλωτές υγιεινότερη, 
ασφαλέστερη και καλύτερης ποιότητας τροφή. 
Η έρευνα θα επικεντρωθεί στα γενικά επιστημονικά ζητήματα που αφορούν τη 
μεταποίηση των βιολογικών πρώτων υλών σε είδη διατροφής καθώς και την 
κατανάλωση και το μεταβολισμό τους στον οργανισμό του ανθρώπου, με έμφαση σε 
μία μοριακή και πολυεπιστημονική προσέγγιση, που θα αποδώσει νέες τεχνολογίες 
για τον κλάδο των τροφίμων. 
Οι δραστηριότητες της Κοινότητας θα εστιάζουν το ενδιαφέρον τους στις μεθόδους 
ποσοτικής μέτρησης της ποιότητας και των καθολικών χαρακτηριστικών, στις 
μεθόδους ελέγχου, στη θεωρητική επιστήμη των τροφών (δομές, αλληλεπιδράσεις), 
στη λειτουργία των τροφών In ν Iνο και In vitro, στις νέες τεχνολογίες 
μεταποίησης, στον εξοπλισμό και στα προϊόντα (κυρίως της 
βιομεταποίησης/βιοτεχνολογίας) και στον αντίκτυπο των δραστηριοτήτων αυτών στη 
συμπεριφορά των καταναλωτών. 
Οι ασθένειες και οι διαταραχές που έχουν σχέση με τη διατροφή εκφράζουν ολοένα 
περισσότερο το σύγχρονο τρόπο ζωής. Στο πλαίσιο πολυεπιστημονικής έρευνας θα 
αποδοθεί προσοχή στην αλληλεπίδραση μεταξύ διαιτολογίου και υγείας, ιδίως στην 
αφομοίωση και το μεταβολισμό των τροφών, στο ρόλο της χλωρίδας του εντέρου και 
της ανοσολογίας καθώς και στην προσαρμογή των τροφίμων που προορίζονται για 
ειδική διατροφή ή για διάφορες συγκεκριμένες ομάδες καταναλωτών. 
Γεωργία, δασοκομία, αγροτική ανάπτυξη και αλιεία 
Σκοπός της έρευνας στο πεδίο αυτό είναι να συνοδευθούν η εφαρμογή και η 
αξιολόγηση των κοινών πολιτικών και να εξευρεθούν λύσεις για την αντιμετώπιση 
των μεταλλαγών του αγροτικού κόσμου. Πρέπει να αναπτυχθούν νέα συστήματα 
παραγωγής, οικονομικά βιώσιμα, συμβατά με την προστασία του περιβάλλοντος και 
ικανά να διασφαλίσουν ένα ικανοποιητικό επίπεδο απασχόλησης, θα επιδιωχθεί η 
βελτίωση της οικονομικής κατάστασης της γεωργίας και της αλιείας μέσω προϊόντων 
ποιότητας, με τη διαφοροποίηση τόσο της παραγωγής (τροφίμων και άλλων προϊόντων 
πλην των τροφίμων), όσο και των δραστηριοτήτων καθώς και με τη μείωση των 
εξόδων. 
Γεωργία, δασοκομία, αγροτική ανάπτυξη 
Στην περίπτωση της "κλασικής" γεωργικής παραγωγής, η έρευνα θα πρέπει να 
προσφέρει την απαραίτητη επιστημονική βάση για τον προσδιορισμό και την 
ανάπτυξη -στο πλαίσιο της αναμόρφωσης της ΚΓΠ- των μέσων, των τεχνικών, των 
συστημάτων και των κυκλωμάτων παραγωγής που εξασφαλίζουν γεωργικές καλλιέργειες 
λιγότερο εντατικές και συμβατές με την προστασία του περιβάλλοντος αλλά 
οικονομικά βιώσιμες και ικανές να διατηρήσουν ικανοποιητικό αριθμό θέσεων 
εργασίας, θα πρέπει επίσης να εξευρεθούν νέες χρήσεις, επωφελείς για τους 
γεωργούς και το κοινωνικό σύνολο, για τις εκτάσεις που αποσύρονται από την 
καλλιέργεια. 
Στην περίπτωση των προϊόντων ποιότητας και για να στηρίξει το νέο κανονιστικό 
μηχανισμό της Κοινότητας, η έρευνα θα πρέπει να οδηγήσει στην αναγνώριση και 
στο χαρακτηρισμό των προϊόντων ποιότητας και των αντίστοιχων κυκλωμάτων καθώς 
και στον ορισμό και τη διάδοση των συνθηκών που εξασφαλίζουν το υψηλότερο 
δυνατό εισόδημα στους παραγωγούς. 
Η διαφοροποίηση της παράγωγης και των δραστηριοτήτων στον τομέα της γεωργίας 
προϋποθέτει ερευνητική προσπάθεια για τον εντοπισμό και την ανάλυση όλων 
ανεξαιρέτως των δυνατοτήτων (τρόφιμα και λοιπά προϊόντα πλην τροφίμων), θα 
ορισθούν επίσης τα τεχνικά και οικονομικά σημεία αναφοράς και θα υπάρξει 
συμβολή στην ευρύτερη δυνατή ανάπτυξη με προώθηση της πολυεπιστημονικής 
προσέγγισης. 
Όσον αφορά την υγεία των φυτών και των ζώων και την πρόνοια για τα ζώα, η 
έρευνα θα επικεντρωθεί στην αναγκαία επιστημονική βάση για την κατάρτιση και τη 
διαχείριση των κοινοτικών κανονιστικών ρυθμίσεων, λαμβανομένων υπόψη των 
διαφόρων πτυχών τους, καθώς και στην ανάληψη των ενεργειών που απαιτεί η 
εύρυθμη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. 
Στον τομέα της δασοκομίας και σύμφωνα με τις κατευθύνσεις που ακολουθούνται 
μετά τη διάσκεψη κορυφής του Ρίο, επίκεντρο της έρευνας θα είναι η αει φόρος 
πολυλειτουργική διαχείριση των δασών, η οποία πρέπει να εξασφαλίζει την 
144 
αρμονική ανάπτυξη και την ενοποίηση των τριών λειτουργιών του δάσους (παραγωγή, 
προστασία και αναψυχή). 
Στο πεδίο της αγροτικής ανάπτυξης, η έρευνα πρέπει να προσφέρει επιστημονική 
υποστήριξη στην εφαρμογή της κοινοτικής πολιτικής: ανάλυση των διαρθρωτικών 
πολιτικών για τη γεωργία και την αγροτική ανάπτυξη, μεθοδολογικά εργαλεία για 
την εκτίμηση, την παρακολούθηση και την αξιολόγηση καθώς και για την 
κινητοποίηση των τοπικών δυνατοτήτων, προσδιορισμός της δυναμικής και των 
περιορισμών της αγροτικής ανάπτυξης, εισαγωγή των νέων τεχνολογιών και 
δραστηριοτήτων στις ευπαθείς αγροτικές περιοχές (κυρίως των Στόχων 1 και 5β) 
κατάρτιση μοντέλων αγροτικής ανάπτυξης. 
Αλιεία και υδατοκαλλιέργειες 
Η βελτιωμένη χρήση των τεχνολογιών και των εισροών πρέπει να τείνει περισσότερο 
προς την ορθολογική εκμετάλλευση των φυσικών πόρων με διασφάλιση της σωστής 
διαχείρισης του φυσικού περιβάλλοντος των πληθυσμών που εξαρτώνται από αυτούς. 
Η διαχείριση των αλιευτικών πόρων επιβάλλει αποφάσεις που μπορούν να ληφθούν 
μόνο με βάση επιστημονικές αναλύσεις. ΟΙ αναλύσεις αυτές πρέπει να είναι 
αποτέλεσμα εργασιών που συνθέτουν τις διάφορες συνιστώσες της αλιείας (πόροι, 
περιβάλλον, αλληλεπιδράσεις μεταξύ των ειδών και στο εσωτερικό τους, 
κοινωνικοοικονομικά ζητήματα, τεχνολογία των αλιευτικών σκαφών και εργαλείων 
κ.λπ.). Ταυτόχρονα, οι καινοτομίες στις μεθόδους, που σημειώνονται στην 
κυτταρική και στη μοριακή βιολογία, μπορούν να αποβούν χρήσιμες ως 
συμπληρωματικά μέσα. 
Οι υδατοκαλλιέργειες αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη βαρύτητα στην Κοινότητα. 
Υπάρχουν σοβαρά προβλήματα που απαιτούν λύση, ώστε να αναπτυχθούν και να 
βελτιστοποιηθούν συστήματα παραγωγής για τις υδατοκαλλιέργειες, 
συμπεριλαμβανομένης της παθολογίας και της θρέψης που συνδέονται με την 
εντατική εκτροφή των ψαριών. Για να καλυφθούν οι ανάγκες της κοινοτικής 
αλιευτικής πολιτικής, θα διεξαχθεί πολυεπιστημονική και ολοκληρωμένη έρευνα και 
θα συσταθούν δίκτυα συντονισμού και θεματικά δίκτυα. 
ΣΤΟΧΟΙ ΠΟΥ ΘΑ ΕΠΙΔΙΩΧΘΟΥΝ ΜΕ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟ 
Στους τομείς όπου τα κράτη μέλη έχουν θέσει σε εφαρμογή εντατικά προγράμματα, 
το βάρος θα ριφθεί στο συντονισμό αυτών των προσπαθειών για να βελτιστοποιηθεί 
η συνολική αποδοτικότητα. 
0 εν λόγω συντονισμός θα επιτευχθεί με ευρωπαϊκά θεματικά δίκτυα, τα οποία θα 
συνενώνουν το μεγαλύτερο μέρος των σημαινόντων παραγόντων στον τομέα αυτό. 
Μεταξύ των πρόσφορων πεδίων για συντονισμό συγκαταλέγονται: 
Τα δίκτυα νια τη Βελτίωση Tnc ποωτονενούϋ παοανωνήο στη γεωργία, στη 
δασοκομία καθώς και στην αλιεία και στις υδατοκαλλιέργειες, με έμφαση στην 
αειφορία, στην ασφάλεια του ανεφοδιασμού και στις αλληλεπιδράσεις τους με 
το περιβάλλον. 
Η ανάπτυξη των ανοοτικών και των παράκτιων πεοιογών: Οι δραστηριότητες Ε&ΤΑ 
των κρατών μελών που θα μπορούσαν να ωφελήσουν την ανάπτυξη των αγροτικών 
και των παράκτιων περιοχών, είναι αρκετά διάσπαρτες. Οι ευρωπαϊκές 
συντονιστικές δραστηριότητες θα συμβάλουν στην επεξεργασία καινοτόμων 
προσεγγίσεων για την επίλυση των προβλημάτων αυτών των περιοχών, πράγμα που 
θα επιτευχθεί με τη δημιουργία ευρωπαϊκού forum ανταλλαγής πε\ρας, 
τεχνογνωσίας και μεθόδων, θα αποδοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις δυνατότητες 
που παρέχουν οι νέες οικονομικές δραστηριότητες των αγροτικών ή παράκτιων 
περιοχών και η επιμόρφωση καθώς και στην αξιολόγηση των 
κοινωνικοοικονομικών και των περιβαλλοντικών επιπτώσεων τους. 
145 
- Τα δίκτυα παοανωνή€ και υεταποίηοη€ τοοωίυων. 
θα δημιουργηθούν δίκτυα που θα επιτρέψουν τη μεγαλύτερη ενοποίηση των 
τρεχουσών εθνικών ερευνών ιδίως συνενώνοντας τις έρευνες στο πεδίο της 
παραγωγής τροφίμων, της ασφάλειας, της υγείας και την έρευνα για τις 
κοινωνικοοικονομικές πτυχές και διευρύνοντας αυτόν τον πειραματισμό στη 
μεταποίηση των τροφίμων. 
Η εν λόγω συγκέντρωση πειραματικών δρατηριοτήτων προβλέπεται να οδηγήσει σε 
συνεργεία, προς όφελος των ασχολουμένων με την πρωτογενή παραγωγή, των 
βιομηχάνων, των καταναλωτών και των υπολοίπων παραγόντων της ανάπτυξης των 
αγροτικών και των παράκτιων περιοχών. 
ΣΤΟΧΟΙ ΠΟΥ ΘΑ ΕΠΙΔΙΩΧΘΟΥΝ ΜΕ ΑΜΕΣΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ 
Στο πεδίο αριθ. 3 θα αναλάβει άμεσες ενέργειες το ΚΚΕρ, οι οποίες θα 
συνίστανται: 
στη χρήση των εργαστηριακών αναλύσεων οίνου (για την παροχή επιστημονικής 
και τεχνικής υποστήριξης στους χρήστες, στο πλαίσιο των κοινοτικών 
κανονισμών για τον οίνο). 
Οι σχετικές ικανότητες θα επεκταθούν σταδιακά στα φαρμακευτικά προϊόντα και 
στα τρόφιμα· 
στην εκτέλεση έργου για την τεχνική στήριξη της διαχείρισης και του ελέγχου 
της εφαρμογής της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής μέσω των δορυφορικών 
δεδομένων· 
στη συνέχιση της εκτέλεσης του έργου που έχει ως αντικείμενο τις εφαρμογές 
της τηλεανίχνευσης στις γεωργικές στατιστικές. 
Συμπερασματικά, οι άμεσες ενέργειες στο πεδίο αριθ. 3 αποσκοπούν στη διεύρυνση 
της εφαρμογής των βασικών τεχνολογιών που έχουν αναπτυχθεί στους τομείς της 
βιοτεχνολογίας, της βιοϊατρικής και της τηλεανίχνευσης. 
146 
ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΟΡΙΖΟΝΤΙΟΥ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ 
Στις επόμενες παραγράφους περιγράφονται οι ειδικές μέθοδοι για τη διεξαγωγή της 
Ε&ΤΑ στα τρία επιστημονικά και τεχνικά πεδία καθώς και οι δραστηριότητες 
οριζόντιου χαρακτήρα (δραστηριότητες επίδειξης και μελέτη των νομικών, ηθικών 
και κοινωνικών πτυχών) στον τομέα των βιοεπιστημών και της βιοτεχνολογίας. 
1. ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ 
Οι προτάσεις έρευνας επιμερισμένων δαπανών για τις δαστηριότητες που απαιτούν 
συγκέντρωση των μέσων, θα συντελέσουν κατά κανόνα στη συγκρότηση ολοκληρωμένων 
έργων με αποτελεσματική οργάνωση και με συμμέτοχους από τα περισσότερα κράτη 
μέλη καθώς και από τον ΕΟΧ, τα οποία θα συμπληρώνονται από αποκεντρωμένη 
διαχειριστική διάρθρωση. Μετά την παραλαβή τους, οι προτάσεις ενδέχεται να 
τρόποιηθούν, να αναδιατυπωθούν ή/και να συγχωνευθούν για την καλύτερη δυνατή 
σύνταξη της τελικής μορφής του έργου. 
2. ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ 
Για τους στόχους που θα επιδιωχθούν εν μέρει ή κυρίως με συντονισμένη δράση, η 
συνεισφορά της ΕΚ θα καθοριστεί κατά κανόνα σε ποσοστό 5% των συνολικών δαπανών 
ενώ η διαχείριση θα αποκεντρωθεί με ανάθεση σε ένα συντονιστή έργου. 
Σε άλλες περιπτώσεις και προκειμένου για τους ίδιους στόχους, τα ερευνητικά 
έργα μπορεί να απαιτούν την υποβολή προτάσεων για χρηματοδότηση από την 
Κοινότητα. Τα δίκτυα συντονισμού ενδέχεται επίσης να ενισχυθούν με την παροχή 
χρηματοδοτικής στήριξης σε εγκαταστάσεις που προσφέρουν αναντικατάστατες 
υπηρεσίες στην Κοινότητα. 
3. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΕΠΙΔΕΙΞΗΣ (ΔΕ) 
Γενικός στόχος των ΔΕ θα είναι η απόδειξη της τεχνικής σκοπιμότητας των 
καινοτόμων προσεγγίσεων και, ενδεχομένως, των οικονομικών πλεονεκτημάτων τους. 
Οι ΔΕ θα προσφέρουν μηχανισμούς για να διευκολυνθεί η μεταβίβαση των 
αποτελεσμάτων των παραγωγών τεχνολογίας προς τους χρήστες της και τα απαραίτητα 
μέσα για να εξασφαλιστεί μία διαρκής υποστήριξη στο κύκλωμα ανάπτυξης προϊόντων 
και διεργασιών, θα προσδιοριστούν θέσεις σε αγορές μέσω συναντήσεων πρακτικής 
εργασίας με διεπιστημονικά και προσεκτικά επιλεγμένα θέματα (π.χ., ιατρική 
μηχανική, βιοϊατρικές τεχνολογίες, βιοδιεργασίες). Προβλέπονται ακόμη ειδικά 
μέτρα για την προώθηση των MME της Κοινότητας. 
4. ΝΟΜΙΚΕΣ. ΗΟΙΚΕΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΠΤΥΧΕΣ (ΝΗΚΠ) 
Για να βελτιωθούν ο διάλογος και η κατανόηση μεταξύ των κυριότερων εθνικών και 
κοινωνικοπολιτικών θέσεων στο ζήτημα της βιοδεοντολογίας, χωρίς να παραβλεφθούν 
οι υφιστάμενες πολιτιστικές διαφορές μεταξύ των κρατών μελών, θα οργανωθούν: α) 
ομάδες εργασίας που θα προετοιμάσουν μελέτες και συγκριτικές συλλογές στοιχείων 
για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, β) στοχοθετημένες συναντήσεις 
πρακτικής εργασίας, στις οποίες θα προσδιοριστούν και θα συζητηθούν θέματα όπου 
παρατηρούνται διαφορές απόψεων σε εθνικό και διεθνές επίπεδο και γ) 
συντονισμένες ενέργειες που θα εφαρμόσουν πολυεπιστημονικές προσεγγίσεις σε 
ζητήματα όπως η βιοποικιλότητα, η μεταμόσχευση οργάνων, ο εμπιστευτικός 
χαρακτήρας των γενετικών πληροφοριών, η γονιδιακή θεραπευτική αγωγή, τα 
"γενετικά αποτυπώματα", οι ξενοβιοτικοί οργανισμοί· αυτή η οριζόντια 
δραστηριότητα αφορά και τα τρία πεδία, βιοτεχνολογία, βιοϊατρική και υγεία και 
γεωργοβιομηχανική έρευνα. 
5 ΣΥΝΟΔΕΥΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ 
147 
* θα συντονισθούν μελέτες, σε στενή σύνδεση με άλλες υπηρεσίες της Επιτροπής 
και με τα κράτη μέλη, για συναφή ή συνακόλουθα ζητήματα, όπως ο 
τεχνολογικός κίνδυνος οι αντιλήψεις του κοινού για τις νέες τεχνολογίες, η 
περιβαλλοντική πλευρά, τα τεχνολογικά κίνητρα για τις MME, κατόπιν 
συνστονισμού με τις δραστηριότητες οριζόντιου χαρακτήρα. Είναι δυνατόν να 
επιχορηγηθούν διεθνή συνέδρια και συναντήσεις πρακτικής εργασίας που 
συνδέονται στενά με την εκτέλεση του προγράμματος. 
* Διάδοση και αξιοποίηση: προβλέπονται ειδικοί μηχανισμοί για τη συμμετοχή 
των MME και την ευρεία χρήση των αποτελεσμάτων της έρευνας, κυρίως κατά το 
πρότυπο του CRAFT. Οι MME θα λαμβάνουν ειδική ενίσχυση κατά την 
προετοιμασία προτάσεων συμμετοχής στα προγράμματα. Τα έργα στα οποία θα 
συμμετέχουν MME θα θεωρηθούν πρώτης προτεραιότητας, με ταυτόχρονη 
διασφάλιση της επιστημονικής ποιότητας. Τα υπόλοιπα μέτρα θα περιλαμβάνουν 
δραστηριότητες διάδοσης συγκεκριμένων και σημαντικών αποτελεσμάτων του 
προγράμματος στις ενδιαφερόμενες MME και στους ενδιαφερόμενους οργανισμούς, 
κατά το πρότυπο των FLAIR-FLOW. 
* Ανεξάρτητη αξιολόγηση των έργων και του προγράμματος από επιτροπές 
εξωτερικών εμπειρογνωμόνων. 
6. ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΡΚΗΣ ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ 
θα χορηγηθούν υποτροφίες και άλλα επιμορφωτικά επιδόματα για όλα τα θέματα 
που καλύπτονται από το πρόγραμμα. 
148 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I 
Ενδεικτική κατανομή της οικονομικής προσπάθειας μεταξύ των 
διαφόρων πεδίων 
1. Βιοτεχνολογία 6 έως 50% 
(από το οποίο για το πεδίο 2 3-7% 
και για το πεδίο 3 14-18%) 
2. Βιοϊατρική και υγεία 15 έως 19% 
3. Εφαρμογή των βιοεπιστημών στη γεωργία 33 έως 37% 
και στην αλιεία, συμπεριλαμβανομένων 
της γεωργικής βιομηχανίας, της τεχνολογίας 
τροφίμων, της δασοπονίας και της αγροτικής 
ανάπτυξης 
ΣΥΝΟΛΟ 100% (1265 εκατ. ECU)1 
Η βιοτεχνολογία αποτελεί μία από τις τεχνολογίες - κλειδιά, που πρέπει να 
χρησιμοποιηθούν σε όλες τις συνιστώσες της έρευνας στον τομέα των Βι επιστημών 
και της Βιοτεχνολογίας (ΒΒ). Κατά συνέπεια, οι δραστηριότητες που συνδέονται με 
τη βιοϊατρική και την υγεία (3-7%) ή με τις εφαρμογές των βιοεπιστημών στη 
γεωργία και στην αλιεία, συμπεριλαμβανομένων της γεωργικής βιομηχανίας, της 
τεχνολογίας τροφίμων, της δασοκομίας και της αγροτικής ανάπτυξης (14-18%), θα 
διεξαχθούν εντός του αντιστοίχου πεδίου. 
ποσοστό 4-5% προορίζεται για τις οριζόντιες δραστηριότητες επίδειξης και 
1-3% για τις οριζόντιες δραστηριότητες μελέτης των νομικών, ηθικών και 
κοινωνικών πτυχών. 
149 
ΚΑΘΑΡΕΣ ΚΑΙ ΥΨΗΛΟΥ ΒΑΘΜΟΥ ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι 
ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ 
ΠΛΑΙΣΙΟ 
Το πρόγραμμα ΕΤΑ που προτείνεται στο χώρο της ενέργειας βασίζεται στις εξής 
σκέψεις: 
Η χρησιμοποίηση της ενέργειας, η παραγωγή, το εμπόριο της και οι συναφείς 
τεχνολογίες αλληλεπιδρούν κατά τρόπο σύνθετο και μοναδικό σε μια σύγχρονη 
οικονομία· οι αλληλεπιδράσεις είναι αποφασιστικής σημασίας για την οικονομική 
ανάπτυξη, την ποιότητα της ζωής και το περιβάλλον. Η ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ, κατά 
την ευρύτερη έννοια του όρου, δηλαδή την εξασφάλιση αξιόπιστης ενεργειακής 
εξυπηρέτησης υπό αποδεκτούς όρους και κόστος, παραμένει άρα μείζων ανησυχία και 
πρέπει να συνιστά το κυριότερο κίνητρο για την υποστήριξη της δράσης ΕΤΑ σε 
ευρωπαϊκή κλίμακα. 
Η αυξανόμενη μέριμνα για το ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ, ως προς την παραγωγή και χρησιμοποίηση 
της ενέργειας (συμβολή στο φαινόμενο θερμοκηπίου, εκπομπή αερίων ρύπων και 
λοιπών επιβλαβών ουσιών, ασφάλεια, θόρυβος) και η αποδοχή εκ μέρους του 
πληθυσμού έχουν καταστεί σήμερα η κύρια ΚΙΝΗΤΗΡΙΑ ΔΥΝΑΜΗ της αλλαγής. 
Τέλος, μολονότι είναι ουσιώδους σημασίας, δεν επαρκεί η τεχνολογία. Κατά 
συνέπεια, μία αποτελεσματική πολιτική ΕΤΑ οφείλει να λαμβάνει υπόψη τον πλήρη 
κύκλο που εμπερικλείει την έρευνα, την ανάπτυξη, την επίδειξη, τη διάδοση των 
γνώσεων, την εξάπλωση των τεχνολογιών στην αγορά και τη συμπεριφορά των 
οικονομικών παραγόντων. Οφείλει να συνεκτιμά τις διάφορες περιφερειακές 
διαστάσεις (τοπικές εκπομπές, διασυνοριακή ρύπανση, συνολική ρύπανση) και να 
ασκείται σε συνδυασμό με τα μέσα των κοινοτικών πολιτικών που είναι ικανά να 
επηρεάσουν την ενεργειακή σκηνή, όπως τα διαρθρωτικά ταμεία, τη διεθνή 
συνεργασία (συμπρι λαμβανομένων των έργων ΕΥΡΗΚΑ) ή τα φορολογικά μέτρα. 
Μία εμφορούμενη από το πνεύμα αυτό κοινοτική δράση ΕΤΑ στο χώρο της ενέργειας 
θα μπορούσε να καταστεί σοβαρή κινητήρια δύναμη γενικώς για την οικονομική 
ανάπτυξη. Παρατηρείται αύξουσα συνειδητοποίηση ότι η οικονομική ανάπτυξη δεν 
αποτελεί πλέον μόνο ζήτημα επιχειρήσεων ή κλάδων, αλλά μάλλον πλέγμα συνολικών 
έργων στα οποία εμπλέκεται ολόκληρη η κοινωνία· ο εξασφαλισμένος για τον καθένα 
μόνιμος ενεργειακός εφοδιασμός σε εναρμόνιση με το περιβάλλον και τη λειτουργία 
της κοινωνίας αποτελεί ένα από τα συνολικά αυτά έργα που πρέπει να προωθηθεί 
για να αποφεύγονται συγκρούσεις. 
150 
Η κοινοτική δραστηριότητα ΕΤΑ αποβλέπει στους εξής διακεκριμένους στόχους: 
περιστολή των εκπομπών με τη βελτίωση της μετατροπής και χρησιμοποίησης της 
ενέργειας· 
έναρξη χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο ευρωπαϊκό ενεργειακό σύστημα· 
ασφάλεια της πυρηνικής ενέργειας· 
συνέχιση των ερευνών σε θέματα πυρηνικής σύντηξης, ως μακροπρόθεσμης 
ενεργειακής επιλογής. 
Η παρούσα πρόταση προγράμματος αφορά τους δύο πρώτους στόχους, σε συνδυασμό με 
ειδική ερευνητική δραστηριότητα προς υποστήριξη της κοινοτικής δράσης στους 
συνδεδεμένους τομείς ενέργεια-περιβάλλον-οικονομία. Με στρατηγικές αναλύσεις 
θα γίνει πραγμάτευση των μεσοπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων προβλημάτων των 
ανωτέρω τομέων, κυρίως υπό το πρίσμα της τεχνολογίας· στις αναλύσεις θα 
συνεκτιμηθούν οι ενεργειακές και περιβαλλοντικές ιδιαιτερότητες των χωρών και 
περιφερειών της Κοινότητας, όπως και άλλων περιοχών του κόσμου (ειδικότερα 
αναπτυσσόμενες και χώρες της Κεντρικής Ευρώπης). 
Οι δύο υπόλοιποι στόχοι, ασφάλεια της πυρηνικής ενέργειας και σύντηξη, 
αποτελούν αντικείμενο χωριστών ειδικών προγραμμάτων. 
01 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΕΤΑ 
Οι προτεινόμενες δραστηριότητες ΕΤΑ θα μοιραστούν σε δύο τεχνολογικούς άξονες, 
εκ των οποίων ο πρώτος αφορά τη βελτίωση της παραγωγής ενέργειας από 
συμβατικούς ενεργειακούς πόρους και την ορθολογική χρήση της, ο δε δεύτερος την 
ανάπτυξη ανανεώσιμων ενεργειακών πηγών και την εισαγωγή τους στο ευρωπαϊκό 
ενεργειακό ισοζύγιο. Στα δύο επόμενα κεφάλαια περιγράφονται το περιεχόμενο και 
οι στόχοι των επιμέρους αυτών προγραμμάτων. 
Στο πλαίσιο του προγράμματος και ως στήριξη προς τις τεχνολογικές δράσεις θα 
αναπτυχθούν ειδικές δράσεις για τον καθορισμό, την εφαρμογή και καθοδήγηση 
ΣΥΝΟΛΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΕΤΑ στον τομέα της ενέργειας. Τούτο απαιτεί την ανάπτυξη 
και χρησιμοποίηση νέων ΜΟΝΤΕΛΩΝ για την εκπόνηση σύντονων υποθετικών εξελίξεων 
του ενεργειακού πλαισίου μεσοπροθέσμως και μακροπροθέσμως, για την ανάλυση των 
αλληλεπιδράσεων μεταξύ της ενέργειας, του περιβάλλοντος και της οικονομικής 
ανάπτυξης και για την εκτίμηση των επιπτώσεων της στρατηγικής ΕΤΑ στον τομέα 
της ενέργειας. Τα περιεχόμενα στις ανωτέρω ερευνητικές δράσεις έργα θα 
επινοηθούν κατά τρόπο εναρμονισμένο μεταξύ κοινοτικών χωρών, προκειμένου να 
επιτραπούν άμεσες διεθνείς συγκρίσεις. Εξάλλου, το πεδίο εφαρμογής τους θα 
αφορά τόσο τις ευρωπαϊκές όσο και τις αναπτυσσόμενες χώρες, την Ανατολική 
Ευρώπη και την ΚΑΚ (μέσω των αναγκαίων προσαρμογών), θα διατηρηθούν ή 
συγκροτηθούν σε όλες τις χώρες της Κοινότητας δίκτυα εμπειρογνωμόνων και θα 
αποκατασταθούν στενές σχέσεις με τους διεθνείς οργανισμούς και τις τρίτες 
χώρες, προκειμένου να εξασφαλισθεί συνέπεια μεθόδων και προσεγγίσεων. Πέραν 
της στήριξης των αναπτυσσόμενων δράσεων στα πλαίσια της στρατηγικής ΕΤΑ στον 
τομέα της ενέργειας, οι προσπάθειες θα περιλάβουν, μεταξύ άλλων: 
151 
τη μελέτη της συμπεριφοράς οικονομικών παραγόντων, προκειμένου να 
κατανοηθούν καλύτερα οι παράμετροι που ευνοούν ή αναστέλλουν τη διείσδυση 
στην αγορά πληθώρας ενεργειακών τεχνολογιών που είναι αποδοτικές 
συγκριτικώς με το κόστος τους· 
την αξιολόγηση του δευτερογενούς ενεργειακού κόστους και την ενσωμάτωση του 
σε ένα "οικολογικό λογιστικό σύστημα", εναρμονισμένο σε ευρωπαϊκό επίπεδο 
και που να αποβλέπει στον ακριβέστερο καθορισμό των οικονομικών μέσων που 
συνοδεύουν τις πολιτικές περιβάλλοντος και ενέργειας. 
Στις δραστηριότητες ΕΤΑ θα ενταχθούν τόσο δράσεις έρευνας και ανάπτυξης όσο και 
δράσεις επίδειξης. Οι προβλεπόμενες εργασίες στο πλαίσιο της μιας ή της άλλης 
κατηγορίας δράσεων ποικίλλουν βεβαίως συναρτήσει πολλών κριτηρίων, με 
διαφορετικό ενδεχομένως βάρος για την εξέταση υπό το πρίσμα της Ε&Α έναντι 
εκείνου της επίδειξης. 
Τοιουτοτρόπως, θα διενεργηθεί αυστηρή επιλογή των δράσεων έρευνας και ανάπτυξης 
προκειμένου να ευνοηθούν έργα που είναι δυνητικός ικανά να διαδραματίσουν σε 
ευρωπαϊκό επίπεδο αληθή ρόλο καταλύτη στους τομείς που κρίνονται στρατηγικής 
σημασίας για την ενεργειακή ασφάλεια με κύρια κινητήρια δύναμη το περιβάλλον. 
Οι δράσεις επίδειξης, κινούμενες στα κατάντη της Ε&Α, θα παρουσιάζουν 
μεγαλύτερη διαφοροποίηση: αφενός συνιστούν προέκταση όχι μόνο των κοινοτικών 
προσπαθειών ΕΤΑ, αλλά επίσης και εκείνων που καταβαλλουν τα κράτη μέλη, 
αφετέρου δε αποσκοπούν στο να υποστηρίξουν αμεσότερα τις διάφορες πτυχές της 
ενεργειακής πολιτικής (ασφάλεια εφοδιασμού, βιομηχανική ανταγωνιστικότητα, 
οικονομική και κοινωνική συνοχή...). 
Σε καθένα από τους κατωτέρω τομείς, εμφαίνεται καθαρά ο αντίστοιχος ρόλος της 
Ε&Α και της επίδειξης. 
1. ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗΣ ΚΑΙ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ 
Η παγκόσμια ενεργειακή οικονομία βασίζεται κατά κύριο λόγο στη χρησιμοποίηση 
ορυκτών πόρων, η κατάσταση δε αυτή πιθανότατα θα διατηρηθεί ακόμα επί μακρόν. 
Τούτο ακριβώς ισχύει για τον άνθρακα, καύσιμο με παγκόσμια αποθέματα σε 
επαρκείς ποσότητες για πολλούς αιώνες. Η διείσδυση του φυσικού αερίου στην 
αγορά προοδεύει, η μεταφορά του όμως σε μεγάλες αποστάσεις (από τη Βόρεια 
Αφρική, τη Βόρεια θάλασσα, τη Σιβηρία) υπό αέρια μορφή αποτελεί σοβαρό εμπόδιο 
στη χρήση του. Ένα από τα πλέον κρίσιμα προβλήματα των ορυκτών καυσίμων 
έγκειται στις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα και άλλων ρύπων. Ως εκ τούτου, η 
κοινοτική δράση θα πρέπει κατά προτεραιότητα να οδηγήσει και τονώσει τις 
καταβαλλόμενες προσπάθειες προκειμένου να περί σταλούν οι εκπομπές ρύπων και να 
αυξηθεί ο βαθμός απόδοσης της μετατροπής και χρησιμοποίησης της ενέργειας. 
Οι περιγραφόμενες στο παρόν κεφάλαιο δραστηριότητες ΕΤΑ είναι στραμμένες στη 
βελτίωση των συστημάτων ενεργειακής μετατροπής που χρησιμοποιούν άνθρακα και 
υδρογονάνθρακες, στην ανάπτυξη νέων ενεργειακών συστημάτων, στην εξοικονόμηση 
ενέργειας στους κλάδους που την καταναλώνουν, στην αποθήκευση της και στις 
αποτελεσματικότερες έρευνες για φυσικούς πόρους. 
Πέραν των ειδικών αυτών δραστηριοτήτων ΕΤΑ, θα τηρηθεί ολοκληρωμένη θεώρηση για 
την εφαρμογή καθαρών και υψηλού βαθμού απόδοσης τεχνολογιών σε τομείς όπως τα 
κτίρια, η βιομηχανία και οι μεταφορές· ειδικότερα προβλέπεται ολοκληρωμένο έργο 
για τις αστικές μεταφορές. 
152 
1.1 Καθαρές τεχνολογίες άνθρακα 
θεωρητικές και πειραματικές εργασίες με αντικείμενο τις μεθόδους καύσης άνθρακα 
για ηλεκτροπαραγωγή θα είναι συγχρόνως στραμμένες στην τεχνική σκοπιμότητα και 
το κόστος των τεχνολογιών αιχμής μέσω: 
της ανάπτυξης συνδυασμένων κύκλων ολοκληρωμένης αεριοποίησης και προηγμένων 
μεθόδων καύσης υπό πίεση (κύκλοι υπερκρίσιμου ατμού ή συνδυασμένοι κύκλοι), 
για υψηλότερο βαθμό απόδοσης και μεγαλύτερη περιστολή των ρύπων (στην πηγή 
η στα απορριπτόμενα αέρια), συμπεριλαμβανομένων του εν θερμώ καθαρισμού των 
αερίων και της καταλυτικής καύσης· 
της ανάπτυξης μεθόδων ολοκληρωμένης αεριοποίησης (ή καύσης) άνθρακα και 
βιομάζας ή βιομηχανικών είτε γεωργικών αποβλήτων, μεθόδων που είναι ικανές 
να αποφέρουν κατά 10 έως 20% μείωση του εκπεμπόμενου C02* 
της ανάπτυξης και αξιολόγησης μεθόδων για τη δέσμευση και αποθήκευση C02» 
(π.χ.: υπόγεια αποθήκευση ή εναπόθεση στο βυθό των θαλασσών)· η 
δραστηριότητα αυτή θα διεξαχθεί κατά βάση υπό τη μορφή εναρμονισμένης 
δράσης και σε σύμπραξη με το πρόγραμμα της ΔΟΕ με αντικείμενο το φαινόμενο 
θερμοκηπίου. 
Καίριο στόχο θα αποτελέσει η συγκρότηση ευρωπαϊκού δικτύου οριστεί ας που θα 
εγγυάται την επαρκή εφαρμογή και χρησιμοποίηση των καλύτερων διαθέσιμων 
τεχνολογιών για τον άνθρακα. Κατά την εκτύλιξη του προγράμματος, θα 
καθιερωθούν δραστηριότητες συνεργασίας, ιδίως με την Ανατολική Ευρώπη και την 
Κίνα. Παρόμοιους στόχους θα σκοπεύουν δραστηριότητες επίδειξης, περισσότερο 
όμως στραμμένες προς την αγορά. 
1.2 Καύση 
θα δρομολογηθεί δράση έρευνας γενικού χαρακτήρα με αντικείμενο την καύση, 
προκειμένου να επιτευχθεί απτή πρόοδος στην αποτελεσματικότητα των μεθόδων 
καύσης και στην περιστολή των προκαλούμενων από αυτήν εκπομπών. Μια τέτοια 
έρευνα ενέχει χαρακτήρα συγχρόνως πολυκλαδικό και θεμελιώδη, όπως μαρτυρούν τα 
επόμενα θέματα: βασική έρευνα για την εξακρίβωση των αιτίων σχηματισμού της 
ρύπανσης, εκπόνηση μοντέλων των μεθόδων και συστημάτων καύσης, ανάπτυξη 
διαγνωστικού εξοπλισμού, βελτίωση συστημάτων και κατεργασίας απορριπτόμενων 
αερίων, κλπ. 
Τα προς κάλυψη θέματα, με γενική θεώρηση, περιλαμβάνουν τους κινητήρες 
εσωτερικής καύσης, συμπεριλαμβανομένης της χρησιμοποίησης εναλλακτικών 
καυσίμων, τους αεριοστροβίλους, την καύση και αεριοποίηση άνθρακα και βιομάζας, 
τους καυστήρες για εφαρμογές σε σταθερές εγκαταστάσεις στα κτίρια και τη 
βιομηχανία. 
Η ανωτέρω δράση θα διεξαχθεί σε συνεργασία με τους κυριότερους ευρωπαίους 
κατασκευαστές, εταιρείες πετρελαίου και χρήστες, για να εξασφαλιστεί η μεταφορά 
τεχνολογίας μεταξύ της κοινότητας των ερευνητών και των χρηστών. 
1.3 Στοιχεία καυσίμου 
Η εργασία με αντικείμενο τα στοιχεία καυσίμου (FC) θα εστιαστεί σε πλήρη 
συστήματα και πρωτότυπες εγκαταστάσεις για διάφορες εφαρμογές (ηλεκτροπαραγωγή, 
συμπαραγωγή, έλξη σε οδικές μεταφορές, πλοία και σιδηροδρόμους)· θα 
πραγματεύεται τα εξής δύο θέματα: 
153 
τις εφαρμογές σε σταθερές εγκαταστάσεις (ιδιαίτερα συμπαραγωγή στα κτίρια 
και τη βιομηχανία): ανάπτυξη συστημάτων στερεών οξειδίων (SOFC) ισχύος 200-
400KW και τετηγμένων ανθρακικών αλάτων, με στόχο να επιτευχθεί βαθμός 
απόδοσης 55 έως 60%, προβλεπόμενο κόστος 1500 ECU/kW και περιστολή των 
εκπομπών κατά 10 έως 100 φορές. Η επίδειξη θα έχει κυρίως ως στόχο την 
τεχνολογία στοιχείων φωσφορικού οξέος, με σκοπό να διανοίξει την αγορά 
εφαρμογών με σταθερές εγκαταστάσεις. 
την οδική έλξη (ηλεκτρική): ανάπτυξη συστημάτων με στοιχεία καυσίμου του 
τύπου του στερεού πολυμερούς που τροφοδοτείται με υδρογόνο και μεθανόλη 
(SPFC). Στόχος είναι η επίτευξη βαθμού απόδοσης 45-50%, προβλεπόμενο 
κόστος 100-200 ECU/kW και περιστολή των εκπομπών κατά 100 έως 1000 φορές. 
Τα έργα επίδειξης θα πρέπει να εστιαστούν στα λεωφορεία, όπου ήδη από τώρα 
μπορεί να καταδειχθεί μείωση του κόστους. 
Προβλέπεται επίσης δραστηριότητα στήριξης για την ανάπτυξη καθαρών και υψηλού 
βαθμού αποδόσεως μεθόδων μετασχηματισμού φυσικού αερίου, μεθανόλης και βαρέων 
ελαίων (για αναμόρφωση) ή άνθρακα (αεριοποίηση άνθρακα) προς υδρογόνο. Καίρια 
προβλήματα θα αποτελούν η ενοποίηση με το στοιχείο καυσίμου, η αριστοποίηση της 
ενεργειακής απόδοσης και των εκπεμπόμενων ρύπων για το πλήρες σύστημα και η 
αποβολή των υπολειπομένων ρύπων με διάφορες μεθόδους διαχωρισμού. Η επέκταση 
των ερευνητικών εργασιών με αντικείμενο τα στοιχεία καυσίμου στους ηλεκτρολύτες 
αναμένεται να οδηγήσει σε καθαρή και φθηνή παραγωγή υδρογόνου (ένας 
ηλεκτρολύτης είναι το αντίστροφο ενός στοιχείου καυσίμου και οι βασικές έρευνες 
παρουσιάζουν πολλές ομοιότητες). Η τεχνολογία των S0FC θα μπορούσε να οδηγήσει 
σε ηλεκτρολύτες υψηλής θερμοκρασίας που παράγουν ηλεκτρισμό με οικονομία 30-40% 
έναντι των συμβατικών ηλεκτρολυτών. Όσο για τις προβλεπόμενες εργασίες για 
την ουσιώδη μείωση του κόστους των SPFC, πιθανώς να επιτρέψουν την απόκτηση 
πολύ φθηνών ηλεκτρολυτών του τύπου με στερεά πολυμερή. 
1.4 Αποθήκευση της ενέργειας 
Η αποθήκευση ενέργειας αποτελεί από κοινού ανάγκη για πολλούς τομείς, όπως οι 
μεταφορές, η εξίσωση των καμπυλών φόρτισης, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, οι 
ηλεκτρονικές συσκευές κλπ. Το πρόγραμμα θα επικεντρωθεί στην αποθήκευση 
ηλεκτρισμού, ιδιαίτερα δε για τις μεταφορές (προς υποστήριξη των περιγραφόμενων 
στο κεφάλαιο 1.6 δραστηριοτήτων), θα δοθεί έμφαση στους συσσωρευτές λιθίου που 
συγκαταλέγονται στις πλέον ελπιδοφόρες τεχνολογίες. Σχεδιάζεται η ανάπτυξη 
συσσωρευτών νικελίου-υδρογονωμένου μετάλλου για την υποκατάσταση των 
δηλητηριωδών συσσωρευτών νικελίου-καδμίου. θα μελετηθεί η δυνατότητα 
τυποποίησης των διαδικασιών δοκιμής των συσσωρευτών από δίκτυο κατασκευαστών 
οχημάτων και συσσωρευτών, θα μελετηθούν και άλλα είδη αποθήκευσης, όπως 
στρόφαλοι, υπερσυμπυκνωτές και η αποθήκευση θερμότητας. 
1.5 Υδρογονάνθρακες και νέα καύσιμα για τις μεταφορές 
Στον τομέα αυτό θα δοθεί έμφαση στην ανάπτυξη καθαρών καυσίμων για τις 
μεταφορές, βελτιώνοντας το βαθμό απόδοσης των διεργασιών αναμόρφωσης. Η εργασία 
θα βαδίσει στον άξονα της καταλυτικής μετατροπής φυσικού αερίου προς υγρό 
καύσιμο (και προσθήκες καυσίμων) ανώτερης προστιθέμενης αξίας και δυναμένου να 
μεταφερθεί ευχερέστερα. 
154 
Με δεδομένη την αύξουσα ανάγκη ελαφρών προϊόντων και, ως εκ τούτου, μείωση της 
ζήτησης βαρέων ελαίων, θα συνεχιστούν οι προσπάθειες ΕΤΑ σε θέματα καταλυτικής 
μετατροπής των βαρέων κλασμάτων του πετρελαίου, θα μελετηθεί επίσης η 
χρησιμοποίηση εναλλακτικών καυσίμων, συμπεριλαμβανομένου του υδρογόνου και 
μιγμάτων. 
θα συνεχιστούν εργασίες για την καλύτερη κατανόηση των σχέσεων που υφίστανται 
μεταξύ της ποιότητας του καυσίμου, της τεχνολογίας των κινητήρων και της 
εκπομπής ρυπαινουσών ουσιών, και μάλιστα ιδίως στο πλαίσιο του έργου EPEFE 
(Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Κινητήρων, Καυσίμων και Εκπομπών) που έχει αναληφθεί από 
την Κοινότητα σε συνεργασία με τις ευρωπαϊκές ενώσεις πετρελαιοβιομηχανίας και 
αυτοκινητοβιομηχανίας. Η ως άνω δραστηριότητα θα προσφέρει χρήσιμες 
πληροφορίες για το τμήμα 1.2. 
1.6 Αριστοποίηση της ενέργειας για τις αστικές μεταφορές 
Στα τμήματα 1.2 και 1.5 εξετάζεται σειρά θεμάτων και δράσεων σχετικών με τις 
μεταφορές. Οι δραστηριότητες αυτές και ορισμένες από εκείνες που αφορούν άλλα 
τμήματα θα ενσωματωθούν σε σύντονη δράση με αντικείμενο τις αστικές μεταφορές, 
σε στενή συνεργασία με τις δραστηριότητες ενοποίησης που αναπτύσσονται στο 
ειδικό πρόγραμμα "Έρευνα για μια ευρωπαϊκή πολιτική μεταφορών". Μια τέτοια 
δράση αναμένεται ότι θα συμβάλει στην εύρεση των τεχνικών λύσεων στα ειδικά 
προβλήματα των αστικών μεταφορών και στην παροχή στήριξης προβληματισμού και 
ανάλυσης για τις αποφάσεις που σχετίζονται με τον εν λόγω τομέα στο πλαίσιο της 
"διατηρήσιμης κινητικότητας", υπό άριστες συνθήκες ενεργειακής απόδοσης, 
περιβάλλοντος και κοινωνικής ευημερίας. 
Η έρευνα και ανάπτυξη θα αφορά την ενοποίηση συστημάτων αποθήκευσης, 
μετατροπής, μεταφοράς και διαχείρισης για οδηγούμενα και μη οχήματα, θα 
περιλάβει τα συστήματα χημικής και κινητικής αποθήκευσης του ηλεκτρισμού, τους 
μεταλλάκτες ενέργειας, όπως τους κινητήρες εσωτερικής καύσης που χρησιμοποιούν 
πολλά είδη καυσίμων, τα στοιχεία καυσίμου και άλλες επινοήσεις υβριδικών 
συστημάτων. 
Υπό το ενεργειακό πρίσμα, για να επιτευχθεί ουσιώδης πρόοδος στους ερευνητικούς 
αυτούς τομείς, είναι ζωτικής σημασίας η εξέταση πληθώρας γενικών τεχνολογιών 
όπως η εκπόνηση μοντέλων και η προσομοίωση της καύσης, τα συστήματα ενεργειακής 
διαχείρισης με τη βοήθεια υπολογιστή, η ανάπτυξη εναλλακτικών τεχνολογιών 
συσσωρευτών, η βελτίωση συστημάτων μετάδοσης της κίνησης, τα αναπαραγωγικά 
συστήματα πέδησης και τα μοντέλα ενεργειακής κατανάλωσης και τοπικής 
ατμοσφαιρικής ρύπανσης. 
Η αριστοποίηση των υφισταμένων δεξιοτήτων χρειάζεται επίσης την εφαρμογή των 
αποτελεσμάτων που λήφθηκαν στον τομέα της τηλεματικής, για τον έλεγχο και τη 
διαχείριση του κυκλοφοριακού φόρτου και των συστημάτων πληροφοριών με 
αντικείμενο τις μεταφορές. Τα αποτελέσματα των μελετών σκοπιμότητας θα 
επιτρέψουν την εξακρίβωση των τομέων εφαρμογής στους οποίους θα ήταν καλύτερα 
προσαρμοσμένα τα διάφορα συστήματα πρόωσης, να επαληθεύονται οι ιδέες, να 
προσδιορίζεται η προς τήρηση ερευνητική στρατηγική ή ακόμη να διεξάγονται έργα 
επίδειξης σε κλίμακα πραγματικών διαστάσεων, θα αναπτυχθεί επίσης ίδιος 
προβληματισμός για τη λειτουργικότητα των οχημάτων και για την ενίσχυση των 
υποδομών. 
Όσο για την επίδειξη, θα αφιερωθεί σε δύο καίρια προβλήματα: 
τη μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης στις αστικές μεταφορές: ιδίως οδική 
κυκλοφορία, τεχνικός έλεγχος, υψηλών επιδόσεων στόλοι μέσων μαζικής 
μεταφοράς· 
τη βελτίωση του βαθμού απόδοσης των συστημάτων έλξης ή την ανάπτυξη νέων 
συστημάτων που χρησιμοποιούν συμβατικά ή νέα καύσιμα (ισχύουν επίσης για 
τις υπεραστικές μεταφορές). 
155 
1.7 Εξοικονόμηση ενέργειας στη βιομηχανία και τα κτίρια 
Στο βιομηχανικό τομέα, η έρευνα και ανάπτυξη θα στραφεί σε περιορισμένο αριθμό 
γενικών τεχνολογιών πρωταρχικής σημασίας για τον κλάδο, π.χ. τους εναλλάκτες 
θερμότητας (απόφραξη λόγω ακαθαρσιών κλπ.), τις μεθόδους διαχωρισμού, την 
ενοποίηση των διεργασιών, την ανάπτυξη νέων μεθόδων, την καύση σε σταθερές 
εγκαταστάσεις (βλέπε τμήμα 1.2). θα ζητηθεί επίμονα η συμμετοχή της 
βιομηχανίας. 
Οι εργασίες επίδειξης θα αφορούν τεχνολογίες και νέο εξοπλισμό για την 
αντικατάσταση μεθόδων παραγωγής, χρησιμοποίηση υπολειμματικής θερμότητας και 
βελτίωση της ποιότητας των προϊόντων, δίνοντας τοιουτοτρόπως τη δυνατότητα 
εξοικονόμησης ενέργειας και αποκατάστασης ρυπαινουσών μεθόδων με άλλες 
μειωμένης εκπομπής ρύπων. Οι τεχνολογίες αυτές θα αφορούν το σύνολο των 
εφαρμογών, τόσο για τη θερμότητα βιομηχανικής χρήσης, όσο και για την κίνηση 
και το φωτισμό. 
Αφετέρου, η ΕΤΑ αναμένεται να επιτρέψει την ανάπτυξη ιδεών και εφαρμογών κοινών 
για τους βιομηχανικούς κλάδους και τα κτίρια, ιδίως τη συμπαραγωγή και 
ολοκληρωμένα συστήματα ενέργειας (συστήματα εξοπλισμού περιλαμβάνοντα 
στροβίλους, στοιχεία καυσίμου, πετρελαιοκινητήρες, αντλίες θερμότητας, 
συσσωρευτές, κλπ ). Στον τομέα αυτό, θα δοθεί έμφαση στα έργα επίδειξης. 
θα αναλυθούν τα τεχνικά και μη τεχνικά εμπόδια για την αποκεντρωμένη παραγωγή 
ενέργειας. 
Στον τομέα των κτιρίων θα ευνοηθούν οι προσεγγίσεις "συστήματος" και βάσει 
αυτού, για το σκέλος έρευνα και ανάπτυξη, οι εργασίες θα διεξαχθούν σε στενή 
σύνδεση με τις αντίστοιχες για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας στα κτίρια, όπως 
εμφαίνεται στο τμήμα 2.2. Οι προσεγγίσεις αυτές θα στοχεύουν στην ορθολογική 
και μετρημένη χρησιμοποίηση καυσίμων και ηλεκτρισμού· θα περιλάβουν έρευνες με 
αντικείμενο την "νοήμονα" οικία, τα συστήματα αντλιών θερμότητας, κλπ · 
προβλέπονται επίσης εργασίες προκανονιστ ικού χαρακτήρα. 
Τα έργα επίδειξης θα αφορούν κατά βάση δράσεις με τις οποίες περιορίζεται 
ουσιωδώς η ενεργειακή κατανάλωση και οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, και 
μάλιστα τόσο για τα νέα καταλύματα, όσο και για δημόσια κτίρια και κτίρια 
εμπορικής χρήσης, θα αφορούν το "σχεδιαστικό ύφος", την αριστοποίηση του 
κελύφους (υλικού και δομικών μερών), την κατανάλωση για θέρμανση και 
κλιματισμό, καθώς και την αριστοποίηση του ηλεκτρικού εξοπλισμού και των 
εγκαταστάσεων θέρμανσης, αερισμού και κλιματισμού του αέρα. Οι δράσεις αυτές 
δύνανται επίσης να αναληφθούν για την αποκατάσταση αξιόλογων κτιρίων 
(συμπεριλαμβανομένων των συστημάτων τους θέρμανσης/κλιματισμού). 
1.8 Έρευνες και παραγωγή υδρογονανθράκων 
Οι δράσεις ΕΤΑ θα στρέφονται στα μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα προβλήματα, 
προκειμένου να βελτιωθεί η εκμετάλλευση τόπων παραγωγής υδρογονανθράκων και να 
ενισχυθεί η τεχνολογική βάση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. 
Οι ερευνητικές εργασίες θα επικεντρωθούν: 
στην ανάπτυξη αποτελεσματικών τεχνολογιών που οδηγούν στον βελτιωμένο 
χαρακτηρισμό και διαχείριση ταμιευτήρων και σε ακριβέστερη πρόβλεψη της 
παραγωγής από ταμιευτήρες υδρογονανθράκων· 
156 
στην ανάλυση ιζηματογενών λεκανών και την κατάρτιση τρισδιάστατων μοντέλων 
για την απόκτηση καλύτερης περιγραφής του σχηματισμού των λεκανών και της 
γεωλογικής ιστορικής εξέλιξης τους· 
στην αναγνώριση γεωλογικών δομών βάθους, μικρών ή πολυπλοκότερων, με τη 
χρήση προηγμένων γεωχημικών και γεωφυσικών μεθόδων εξερεύνησης. 
Τα έργα επίδειξης θα εστιαστούν στις δραστηριότητες που κινούνται πλησιέστερα 
προς την αγορά, όπως η παραγωγή υδρογονανθράκων, η μεταφορά και αποθήκευση. 
Εξάλλου, προβλέπεται να διεξαχθεί ολοκληρωμένη ερευνητική δράση με αντικείμενο 
τις γεωεπιστήμες. Η δράση αυτή θα παρείχε όχι μόνο απαραίτητες πληροφορίες για 
τις έρευνες υδρογονανθράκων, αλλά θα επέτρεπε παράλληλα να βελτιωθεί αισθητά η 
βάση των επιστημονικών γνώσεων, οι οποίες είναι χρήσιμες για άλλα ερευνητικά 
προγράμματα, όπως εκείνα με αντικείμενο τη γεωθερμία ξηρών πετρωμάτων, την 
αποθήκευση ραδιενεργών αποβλήτων, τις πρώτες ύλες ή ίσως την εκμετάλλευση 
ενάλιων πόρων. 
2. ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ 
Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, υπό τις νέες και σύγχρονες μορφές τους που 
ξεπερνούν την κλασσική χρησιμοποίηση των υδατοπτώσεων και των καυσόξυλων, πόρρω 
απέχουν από του να έχουν εκμεταλλευτεί όλο το δυναμικό τους, επειδή υποφέρουν 
από έλλειψη ανάπτυξης. Και όμως, οι μορφές αυτές καθαρών και ενδογενών 
ενεργειών θεωρούνται ως οι καλύτερα προσαρμοσμένες για την καταπολέμηση του 
φαινομένου θερμοκηπίου και για να συμβάλλουν στην απώτερη ενεργειακή ασφάλεια. 
Υπό την ιδιότητα τους των πηγών τεχνολογικής καινοτομίας θα μπορούσαν να 
γεννήσουν νέες βιομηχανικές δραστηριότητες και θέσεις απασχόλησης σε όλα τα 
επίπεδα επαγγελματικών προσόντων, και μάλιστα στις μειονεκτικές περιφέρειες της 
Ευρώπης. Εξάλλου, ως εκ του αποκεντρωμένου χαρακτήρα τους, επιτρέπουν 
μεγαλύτερο άνοιγμα προς τους πολίτες. Στο πλαίσιο της διεθνούς συνεργασίας, οι 
ανανεώσιμες πηγές ενέργειας πρόκειται να διαδραματίσουν σοβαρό ρόλο για να 
αποτραπεί το ενδεχόμενο ο τρίτος κόσμος που θα αποτελεί το μεγαλύτερο 
καταναλωτή ενέργειας να καταστεί επίσης η μεγαλύτερη πηγή ρύπανσης. Υπό το 
διττό πρίσμα ποιότητα της ζωής και κοινωνικές επιπτώσεις, οι ανανεώσιμες πηγές 
αναμένεται να καταστήσουν συντηρήσιμη τη μελλοντική αύξηση της ενεργειακής 
κατανάλωσης που αποτελεί βάση για κάθε οικονομική ανάπτυξη, με σεβασμό του 
περιβάλλοντος. 
Το παρόν πρόγραμμα στοχεύει σε μια νέα διάσταση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας 
που θα πρέπει να επιτρέψει την εκτεταμένη εισαγωγή των νέων αυτών πηγών στο 
ευρωπαϊκό ενεργειακό σύστημα. Για το σκοπό αυτό, θα εφαρμοστεί ενδεδειγμένη 
στρατηγική προκειμένου να συγκεντρωθούν οι προσπάθειες σε φιλόδοξους πλην όμως 
ρεαλιστικούς στόχους στον εγγύς και μεσαίο χρονικό ορίζοντα. 
Ειδικότερα θα δοθεί έμφαση στις πτυχές ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗΣ. Οι ανανεώσιμες πηγές 
ενέργειας ενδιαφέρουν, υπό τις πολυποίκιλες μορφές τους, τομείς δραστηριότητας 
που απλώνονται σε όλη την κοινωνία. Πρόκειται να καταβληθούν πολυεπιστημονικές 
προσπάθειες στα διάφορα ενδιαφερόμενα επαγγέλματα, τους ερευνητές, μελλοντικούς 
βιομηχανικούς παραγωγούς και χρήστες, για να τους εξασφαλιστεί όσο το δυνατό 
ταχεία και ευρεία εξάπλωση. Πρόκειται να μελετηθούν εμπεριστατωμένως οι 
επιπτώσεις των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας εκεί όπου θα αναπτυχθούν, δηλαδή 
προπαντός στις περιφέρειες και τις πόλεις, για τη γεωργία και τη βιομηχανία, τα 
δίκτυα διανομής· θα αναλυθούν οι επιπτώσεις στον κοινωνικό ιστό και άλλες 
διαστάσεις. Πρόκειται να καταρτιστούν συμφωνίες ανάπτυξης και ειδικών και 
κλαδικών προγραμμάτων δράσης, μέσω δικτύων πολλά από τα οποία θα συγκεντρωθούν 
στο "μεγάλο δίκτυο για την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας". Το δίκτυο 
αυτό θα περιλάβει μεταξύ άλλων υποδίκτυα κέντρων άριστε(ας στην ΕΤΑ, μεγάλες 
ευρωπαϊκές επιχειρήσεις ηλεκτρισμού, επιφανείς αρχιτέκτονες, πόλεις 
πειραματικών έργων, περιφέρειες και νήσους. 
157 
Η ενσωμάτωση στις χώρες του τρίτου κόσμου και στην Ανατολική Ευρώπη χρειάζεται 
επίσης την καταβολή ειδικής προσπάθειας για να προσαρμοστούν οι τεχνολογίες, να 
προετοιμαστεί η μεταφορά τους και να υποστηριχθεί η ευρωπαϊκή βιομηχανία για 
τις μελλοντικές εξαγωγικές αγορές. 
Στην ανωτέρω κατεύθυνση δράσης, θα δοθεί έμφαση στην έρευνα και ανάπτυξη 
συναρτήσει του βαθμού προόδου των οικείων τεχνολογιών που ακόμη ευρίσκονται, 
εκτός από ειδικές περιπτώσεις, αρκετά μακράν της αγοράς. 
Πάντως, θα καταρτιστούν έργα επίδειξης στους διαφόρους κλάδους σε συνδυασμό και 
με άλλες κοινοτικές δράσεις τόνωσης της αγοράς και μείωσης των νομοθετικών και 
διοικητικών φραγμών. Οι χρηματοδοτικές προσπάθειες θα πρέπει να συγκεντρωθούν 
στους εξής πρωταρχικούς τομείς: 
t 
2.1 Ηλιακή φωτοβολταϊκή παραγωγή ηλεκτρισμού 
θα δοθεί έμφαση στην κάθετη προσέγγιση "τριών βαθμίδων", που συνίσταται κατά 
πρώτο στη συνέχιση της έρευνας με αντικείμενο τις ηλιακές στήλες κρυστάλλου ή 
λεπτού υμενίου, σε προσπάθεια στην οποία συμπράττουν η βιομηχανία και τα 
ερευνητικά εργαστήρια του πανεπιστημιακού ή παρεμφερούς κυκλώματος. 
Έπειτα, θα καταβληθούν προσπάθειες στην επιτάχυνση της βιομηχανικής παραγωγής 
φωτοβολταϊκών στηλών και δομοστοιχείων. Πρόκειται για νέα πρωτοβουλία του 
κοινοτικού προγράμματος, προς υποστήριξη της βιομηχανίας και κυρίως των MME στα 
ζητήματα προανταγωνιστικής ανάπτυξης της εφαρμοσμένης τεχνολογίας, ευέλικτων 
και υψηλής απόδοσης βιομηχανικών μεθόδων. 
Τέλος, θα συνεχιστούν και επιταχυνθούν η ανάπτυξη πειραματικών φωτοβολταϊκών 
συστημάτων και η επίδειξη, θα συνεχιστεί η δραστηριότητα δοκιμών και μετρήσεων 
νέων δομοστοιχείων και φωτοβολταϊκών συστημάτων στο κέντρο EST Ι της ISPRA, 
προκειμένου να συμμετάσχει στην επεξεργασία ευρωπαϊκών προτύπων και στη 
διατύπωση συστάσεων προς χρήση από τους κατασκευαστές και χρήστες. 
2.2 Κτίρια 
Η προσέγγιση που αρμόζει καλύτερα στον παρόντα κλάδο είναι επίσης κάθετου τύπου 
και θα περιλάβει Ε & Α και έργα επίδειξης. Στο χώρο αυτό, θα πρόκειται κατά 
πρώτο για τη συνέχιση της προσπάθειας με αντικείμενο τα δομικά μέρη και τις 
διαδικασίες ενοποίησης των ενεργητικών, παθητικών ηλιακών συστημάτων, του 
φυσικού φωτισμού και των υπολοίπων παραμέτρων. Η έρευνα θα είναι 
προκανονιστ ικού τύπου και στραμμένη προς τις δυνατότητες τυποποίησης. 
Σε δεύτερο επίπεδο, θα συνεχιστούν οι προσπάθειες με αντικείμενο την ανάπτυξη 
πειραματικών κτιρίων με βασικό κριτήριο την επιτυχία του ενεργειακού, 
αισθητικού και αρχιτεκτονικού σχεδιασμού. Νέο σκέλος στο πλαίσιο αυτό θα είναι 
η ανάπτυξη του β ιοκλι ματ ικού περιβάλλοντος και η ενεργειακή ανακαίνιση 
υφισταμένων κτιρίων. 
Τέλος, θα αναπτυχθεί σύγχρονος πολεοδομικός σχεδιασμός σε αρμονία με τις 
ειδικές ανάγκες σε ενέργεια, την αρχιτεκτονική και την κοινωνική οργάνωση μιας 
νέας ενοποίησης της εργασίας, της ζωής και των ψυχαγωγικών δραστηριοτήτων στην 
πόλη. Η ανάπτυξη αυτή πρέπει να φθάσει στην προώθηση νέων πειραματικών 
συνοικιών που θα είναι καθαρές και θα εκπέμπουν ελάχιστους ρύπους. Το τελευταίο 
αυτό επίπεδο δραστηριοτήτων θα επιτελεστεί υπό τη μορφή της εναρμόνισης με τα 
δίκτυα πόλεων, περιφερειών, έμπειρων στα ηλιακά συστήματα πολεοδόμων και 
αρχιτεκτόνων. 
Οι ανωτέρω δράσεις θα διεξαχθούν κατά τρόπο συνεπή και συμπληρωματικό προς 
εκείνες σχετικά με την ορθολογική χρησιμοποίηση της ενέργειας στα κτίρια, οι 
οποίες αναφέρθηκαν στο τμήμα 1.7. 
158 
2.3 Αιολικές μηχανές 
Οι δραστηριότητες θα παρουσιάζουν κάθετη ολοκλήρωση ως εξής: κατά πρώτο θα 
αναπτυχθούν νέα υλικά και δομικά μέρη ιδίως τα πτερύγια δρομέων που είναι 
κατασκευασμένα από προηγμένα σύνθετα υλικά. 
Στη συνέχεια, αφού περατωθεί το πρόγραμμα ανάπτυξης της σημερινής γενεάς 
αιολικών μηχανών, θα δρομολογηθεί πρόγραμμα ανάπτυξης ισχυρότερων αιολικών 
μηχανών νέας γενεάς, άνω του 1 έως 2 MW, που θα χρησιμοποιούν νέα υπερελαφρά 
πτερύγια και άλλα νέα δομικά μέρη. 
Τέλος, το πρόγραμμα θα στοχεύει στην προώθηση εναλλακτικών τόπων εγκατάστασης 
και ιδιαίτερα στην "ανοικτή θάλασσα". 
2.4 Βιομάζα 
0 παρών τομέας παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τις δράσεις ΕΤΑ και τους 
δεσμούς της με το περιβάλλον και την περιφερειακή και αγροτική ανάπτυξη. Η 
προσπάθεια θα συγκεντρωθεί στην ανάπτυξη της ενέργειας που λαμβάνεται από τη 
στερεά βιομάζα και ιδιαίτερα στη χρησιμοποίηση νέων δασικών και γεωργικών 
καλλιεργειών ταχείας αυξήσεως, η οποία θα αποτελέσει βάση για μια δεύτερη 
δραστηριότητα με αντικείμενο τη θερμική μετατροπή προς υγρά, αέρια και στερεά 
καύσιμα ή απευθείας σε θερμότητα. 
Εξάλλου θα αναπτυχθούν πειραματικά έργα και έργα επίδειξης, κυρίως για την 
αποκεντρωμένη ηλεκτροπαραγωγή με τη χρήση υψηλότερων επιδόσεων κινητήρων και 
στροβίλων. 
Παράλληλα θα συνεχιστεί η προσπάθεια με αντικείμενο την παραγωγή 
πυρολιγνινούχων ελαίων και τη μετατροπή τους σε προϊόντα που θα κυκλοφορήσουν 
στην αγορά καυσίμων. 
2.5 Γεωθερμική ενέργεια 
Οι εργασίες στη συμβατική γεωθερμική ενέργεια θα περιοριστούν στην επίδειξη. Το 
σκέλος έρευνας και ανάπτυξης που παραμένει προς πραγμάτευση στον επίμαχο τομέα 
και που αξίζει να τύχει συνεχούς προσπάθειας σε ευρωπαϊκή κλίμακα είναι εκείνο 
των ξηρών και θερμών πετρωμάτων. Για το σκέλος αυτό η δράση θα συνίσταται στην 
υποστήριξη ενός και μόνου πειραματικού ευρωπαϊκού έργου που σε μετέπειτα στάδιο 
θα προσφέρει τις βάσεις για ένα πρωτότυπο επίδειξης. 
2.6 Λοιπές επιλογές 
θα συνεχιστούν εναρμονισμένες δράσεις με αντικείμενο διάφορες ομάδες 
ανανεώσιμων πηγών ενέργειας που ευρίσκονται σε ποικίλο στάδιο ανάπτυξης. 
Πρόκειται για την ενέργεια των κυμάτων, της παλίρροιας, τις μικρές 
υδατοπτώσεις, την ηλιακή θερμοδυναμική ενέργεια, την καθαρή παραγωγή υδρογόνου 
και άλλες πηγές. Πρόκειται επίσης να εξεταστούν τεχνολογίες που συνδέονται με 
τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και κυρίως οι διατάξεις αποθήκευσης ηλεκτρικής 
ή θερμικής ενέργειας. Η χρηματοδοτική στήριξη θα συγκεντρωθεί στη συγκρότηση 
πόλων συντονισμού και στη δημιουργία διευρυμένων δικτύων σε μέγιστο αριθμό 
χωρών μελών. 
159 
Υλοποίηση 
Το πρόγραμμα θα υλοποιηθεί μέσω δράσεων επιμερισμένης δαπάνης και 
εναρμονισμένων δράσεων. 
Οι δράσεις επιμερισμένης δαπάνης θα λάβουν χρηματική ενίσχυση από την Ευρωπαϊκή 
Κοινότητα, σε ποσοστό που ποικίλλει ανάλογα με τη φύση του έργου, δηλαδή 
ανάλογα με την οικονομική και τεχνική διακύβευση και τον εμπλεκόμενο τομέα. Σε 
απόλυτους όρους, το μέγεθος των έργων θα είναι τέτοιο που να επιτρέπει ουσιώδη 
καινοτομία και αξιόλογα τεχνολογικά επιτεύγματα υπό το πνεύμα συγκέντρωσης των 
προσπαθειών. Κατά περίπτωση, ορισμένα έργα θα μπορούσαν να συγκεντρωθούν κατά 
τρόπο που να επιτυγχάνεται καλύτερη συνεργεία πόρων και αποτελεσμάτων. Εξάλλου, 
θα αποδοθεί ιδιαίτερη προσοχή στα ολοκληρωμένα έργα που θίγουν κοινωνικά, 
οικονομικά ή καθαρώς τεχνικά προβλήματα με προσέγγιση πολυεπιστημονική και/ή 
που ασχολούνται με προβλήματα συνεκτιμώντας την αλληλουχία σταδίων που ξεκινά 
από την έρευνα έως την επίδειξη και τη διάθεση στην αγορά, θα πραγματοποιηθούν 
ολοκληρωμένα έργα σε τομείς όπως οι ενοποιημένες εφαρμογές ανανεώσιμων πηγών 
ενέργειας, καύσης και αστικών μεταφορών. 
Τα ανωτέρω έργα θα συμπληρωθούν με εναρμονισμένες δράσεις σε ειδικούς τομείς 
όπου ένας απλός σε κοινοτικό επίπεδο συντονισμός των προσπαθειών των κρατών 
μελών θα μπορούσε να καταστήσει αποτελεσματικότερες τις εν λόγω δράσεις. Για 
τις MME θα εφαρμοστεί ειδική διαδικασία προκειμένου να τονωθεί η συμμετοχή τους 
στο πρόγραμμα ("τεχνολογική τόνωση"), στηριζόμενη στην εμπειρία από τις δράσεις 
CRAFT και τα βραβεία σκοπιμότητας. 
Σχέδια προτάσεων ("outline proposal") δύνανται ανά πάσα στιγμή να υποβληθούν 
(συνεχώς ανοικτή προκήρυξη υποβολής προτάσεων) και οι ανάδοχοι που θα επιλεγούν 
θα λάβουν βραβείο σκοπιμότητας για την ανάπτυξη εταίρων και τη σύνταξη 
αναλυτικής πρότασης. Έπειτα η εν λόγω πρόταση θα αξιολογηθεί προκειμένου να 
αποφασιστεί η χρηματοδότηση του καθευατό ερευνητικού έργου. 
θα καταρτιστούν κατά περίπτωση δραστηριότητες συνεργασίας για τους διαφόρους 
τεχνολογικούς τομείς, συγχρόνως σε διεθνές επίπεδο (πχ Διεθνής Οργάνωση 
Ενέργειας, Ηνωμένα Έθνη) και σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο (πχ Κεντρική 
και Ανατολική Ευρώπη, Μεσόγειος, αναπτυσσόμενες χώρες), σε σύνδεση με τις 
υπόλοιπες οικείες κοινοτικές πολιτικές. 
Μεριμνώντας για την εξασφάλιση συνέπειας και για να ευνοηθούν οι συνεργέ ι ες 
μεταξύ της ΕΤΑ και της αγοράς, θα συνεχιστεί ενισχυμένη δραστηριότητα διάδοσης 
των γνώσεων. Μια τέτοια δράση θα στοχεύει στο να διαδοθούν ευρέως οι 
πληροφορίες για τις τεχνολογίες που προκύπτουν από την ΕΤΑ και στο να 
προωθηθούν οι τεχνολογίες αυτές στην αγορά· θα μελετηθούν και αξιοποιηθούν τα 
μέσα που μπορούν να επιταχύνουν τη διάθεση των τεχνολογιών στην αγορά. Για τη 
δράση αυτή θα γίνει κατά προτίμηση προσφυγή στα δίκτυα των ΟΡΕΤ (γραφείων 
προώθησης ενεργειακών τεχνολογιών) που έχουν εγκαθιδρυθεί όχι μόνο στην Ευρώπη, 
αλλά επίσης και στις χώρες της Ανατολής και στην ΚΑΚ ή στις αναπτυσσόμενες 
χώρες· μπορεί να δοκιμαστούν και χρησιμοποιηθούν και άλλα μέσα συναρτήσει της 
αποτελεσματικότητας τους. 
Στη διάρκεια του προγράμματος θα δημιουργηθούν ευκαιρίες για επιμόρφωση και 
κινητικότητα ερευνητών, μέσω χρηματοδοτικών επιδοτήσεων και σχεδίων απόσπασης 
ερευνητών στα κύρια έργα ΕΤΑ. 
160 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II 
Ενδεικτική κατανομή των προσπαθειών κατά τομέα: 
Τομέας 1 
Βελτίωση της μετατροπής και 45 - 55%<1) 
χρησιμοποίησης της ενέργειας 
(Ελαφρώς αυξημένη προσπάθεια - ποσοστό 60% 
για τον παρόντα τομέα θα διατεθεί στα έργα 
επίδειξης) 
Τομέας 2 
Εισαγωγή ανανεώσιμων πηγών ενέργειας: 45 - 55%(1) 
(θα δοθεί έμφαση στις δραστηριότητες 
έρευνας και ανάπτυξης, συμπεριλαμβανομένων 
των πειραματικών και ολοκληρωμένων έργων -
ποσοστό 60% της προσπάθειας για τον υπόψη 
τομέα) 
ΣΥΝΟΛΟ 100% 
(1005 εκατ. ECU)<1> 
0 διαχωρισμός μεταξύ έρευνας, ανάπτυξης και επίδειξης είναι καθαρά ενδεικτικός. 
Δεν πρόκειται για διαχωρισμό εκ των προτέρων, αλλά για κατεύθυνση που ο βαθμός 
υλοποίησης της θα εξαρτηθεί από την ποιότητα των προτεινόμενων έργων, στο 
πλαίσιο των καθοριζόμενων από το πρόγραμμα στόχων και προτεραιοτήτων. 
1) Ποσοστό 2-3% της συνολικής προσπάθειας θα αφορά δραστηριότητες 
υποστήριξης προς τον καθορισμό και την υλοποίηση στρατηγικών ΕΤΑ στο 
χώρο της ενέργειας (συμπεριλαμβανομένης της δραστηριότητας εκπόνησης 
μοντέλων). 
161 
ΑΣΦΑΛΕΙΑ ITQN ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ 
Παράρτημα 1 
ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ/ΤΕΧΝΙΚΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ 
1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
Μολονότι η πυρηνική τεχνολογία έχει φθάσει σε σημαντικό βαθμό ωριμότητας στην 
Κοινότητα καθώς και στον υπόλοιπο δυτικό κόσμο - όπως δείχνει το υψηλότατο 
επίπεδο ασφαλείας των πυρηνικών εγκαταστάσεων - η πυρηνική ενέργεια δεν είναι 
διόλου γενικά αποδεκτή από τις κοινωνίες μας. Η κοινοτική δράση αποβλέπει 
συνεπώς στην προώθηση μιας εκτεταμένης συνεργασίας για την εφαρμογή μιας 
σφαιρικής και ταυτόχρονα δυναμικής προσέγγισης της πυρηνικής ασφάλειας. 
Αυτό συνεπάγεται ότι η συνεργασία σε θέματα Ε&Α (κοινός καθορισμός των 
προτεραιοτήτων και συνεκμετάλλευση των αποτελεσμάτων) πρέπει να συμβάλει στην 
σύγκλιση των απόψεων και στην κατανόηση του γεγονότος ότι η πυρηνική ενέργεια, 
όπως και οι άλλες τεχνολογίες που έχουν φθάσει σε στάδιο ωριμότητας, είναι 
δυνατόν να αναπτυχθεί περισσότερο - πράγμα που ούτως ή άλλως συμβαίνει - και 
ότι είναι δυνατόν να εξευρεθούν νέες τεχνολογικές λύσεις για τα προβλήματα που 
σήμερα καθιστούν την πυρηνική ενέργεια απαράδεκτη για ένα τμήμα του πληθυσμού. 
Φυσικά, εξυπακούεται ότι οι νέες τεχνολογίες δεν θα εφαρμοστούν κατ' ανάγκη 
απλώς και μόνον επειδή υπάρχουν. Εξαλλου, δεν είμαστε σε θέση να εκφράσουμε 
κρίσεις για την χρήση των τεχνολογιών αυτών από τις μελλοντικές γενιές με βάση 
τις σημερινές μας γνώσεις. 
Συνεπώς, η δυναμική και σφαιρική προσέγγιση σημαίνει ότι πρέπει να βελτιωθεί η 
κατανόηση και η ποσοτική έκφραση του συνολικού κινδύνου που συνεπάγεται η χρήση 
της πυρηνικής ενέργειας, λαμβάνοντας υπόψη τον πλήρη πυρηνικό κύκλο, κάθε 
είδους έκθεση σε ιοντίζουσες ακτινοβολίες, τις συνθήκες κανονικής λειτουργίας 
και τα ατυχήματα, τις ιστορικές υποχρεώσεις που απορρέουν από την χρήση της 
πυρηνικής ενέργειας σε άλλες χώρες (για παράδειγμα στην ΚΑΚ) και τις 
δυνατότητες που παρουσιάζει η τεχνολογική εξέλιξη και σε άλλους τομείς της 
υψηλής τεχνολογίας. Για να υποστηριχθεί η προσέγγιση αυτή, οι σχετικές 
δραστηριότητες θα καθορισθούν και θα διεξαχθούν στο πλαίσιο ενός και μόνο 
προγράμματος. Ως εκ τούτου, οι δραστηριότητες επίτηδες δεν έχουν ενταχθεί σε 
σύνολα χωριστών δράσεων (όπως στην περίπτωση του προηγουμένου προγράμματος 
πλαισίου), μολονότι έχουν ομαδοποιηθεί σε τομείς με βάση τα κύρια προβλήματα 
που συνεπάγεται η χρήση της πυρηνικής ενέργειας υπό την ευρύτερη έννοια. 
Οι σημαντικές ερευνητικές δραστηριότητες σε θέματα προστασίας από τη 
ραδιενέργεια δεν καλύπτουν μόνον τον τομέα της πυρηνικής ενέργειας αλλά 
περιλαμβάνουν επίσης την έκθεση σε ιοντίζουσες ακτινοβολίες στο πλαίσιο 
ιατρικών και βιομηχανικών εφαρμογών καθώς και την έκθεση στη φυσική 
ραδιενέργεια. 
162 
2. ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 
Διερεύνηση των νέων ποοσεννίσεων 
Οι προτεινόμενες δραστηριότητες επιτρέπουν να διαγραφεί μία νέα προσέγγιση που 
θα αποβλέπει στη διερεύνηση των τρόπων με τους οποίους είναι δυνατόν να 
βελτιωθεί η χρήση της πυρηνικής ενέργειας με μια συνολική προσπάθεια σε τρεις 
τομείς όπου ανακύπτουν τα περισσότερα προβλήματα: 
ασφάλεια των αντιδραστήρων και σοβαρά ατυχήματα 
διαχείριση και αποθήκευση των ραδιενεργών στοιχείων με μεγάλο χρόνο ημιζωής 
(συμπεριλαμβανομένου και του πλουτωνίου) 
κίνδυνος παράνομης χρήσης των σχάσιμων υλικών. 
Το κύριο μέρος των δραστηριοτήτων θα διεξαχθεί σε στενή συνεργασία με τις 
αρχές, τη βιομηχανία και την επιστημονική κοινότητα. 
Αυτό που προτείνεται είναι να ακολουθηθούν δύο κυρίως προσεγγίσεις: αφενός, ο 
σχεδιασμός των αντιδραστήρων και του κύκλου του καυσίμου πρέπει να 
επανεξεταστεί, ώστε να εντοπιστούν και να μελετηθούν θεωρητικές λύσεις που 
αναμένεται να επιφέρουν βελτιώσεις. Αφετέρου, πρέπει να διερευνηθούν οι 
δυνατότητες των νέων επιλογών στον τομέα του κύκλου του καυσίμου, και ιδιαίτερα 
οι δυνατότητες των διεργασιών διαχωρισμού και μεταστοιχειώσεως (Δ & Μ). 
2.1. Λύσεις στον τομέα της ασφάλειας 
Για να βελτιωθεί η ασφάλεια, η βιομηχανία εξετάζει νέες λύσεις στον τομέα της 
ασφάλειας και κυρίως τα συστήματα παθητικής ασφάλειας, τα οποία θα είναι 
δυνατόν να χρησιμοποιηθούν στους μελλοντικούς αντιδραστήρες. Το πρόγραμμα 
προβλέπει την διεξαγωγή θεωρητικών και πειραματικών ερευνών για την αξιολόγηση 
των λύσεων ως προς την σκοπιμότητα τους, την αξιοπιστία τους και το όφελος τους 
για την βελτίωση της συνολικής ασφάλειας. Οι έρευνες θα έχουν γενικό χαρακτήρα 
και δεν θα αφορούν ένα συγκεκριμένο τύπο αντιδραστήρα. Τα αποτελέσματα θα 
συγκεντωθούν σε μια βάση δεδομένων που θα επιτρέψει στη βιομηχανία να επιλέξει 
τη λύση που ανταποκρίνεται καλύτερα στις μελλοντικές αναπτυξιακές τάσεις στην 
Κοινότητα και τον κόσμο. 
Οι προσεγγίσεις που έχουν σκοπό να μειώσουν την ποσότητα των ραδιενεργών υλικών 
με μεγάλο χρόνο ημιζωής στα χρησιμοποιημένα καύσιμα μεταβάλλοντας τη σύσταση 
των καυσίμων δεν είναι δυνατόν να περιληφθούν σε μία σφαιρική ανάλυση των 
λοιπών λύσεων. 
Οι λύσεις που αποβλέπουν στη μείωση των κινδύνων της παράνομης χρήσης των 
σχάσιμων υλικών πρέπει να διερευνηθούν στο πλαίσιο των μελετών που αφορούν τον 
κύκλο του καυσίμου. Για το σκοπό αυτό θα εξεταστεί η δυνατότητα μετατροπής του 
πλουτωνίου των χρησιμοποιημένων καυσίμων και των καυσίμων ΜΟΧ1 ώστε να 
καταστεί ακατάλληλο για την παραγωγή όπλων, π.χ. με την τροποποίηση της φυσικής 
του κατάστασης ή της ισοτοπικής και χημικής του σύστασης. Στον προβληματισμό 
για την ανακύκλωση στον τομέα των εμπορικών αντιδραστήρων θα ήταν δυνατόν να 
περιληφθούν τα σχάσιμα υλικά που προέρχονται από τα πλεονάζονα οπλικά 
αποθέματα. 
1 ΜΟΧ : Mixed (plutonium/uranium) Oxide 
163 
2.2. Διαχωρισμός και μεταστοιχείωση 
Η κύρια πηγή τεχνητής ραδιενέργειας, τα ακτινοβολημένα καύσιμα, οφείλουν να 
αποτελέσουν τον κύριο στόχο των ερευνητικών προσπαθειών για τη μείωση της 
περιεκτικότητας των πυρηνικών αποβλήτων σε στοιχεία με μεγάλη ημιζωή 
(μεγαλύτερη από 30 έτη) . 
Με βάση τη σημερινή τεχνολογία, ο στόχος αυτός θα ήταν δυνατόν να επιτευχθεί με 
μία έντονα επιλεκτική επεξεργασία των ακτινοβολημένων καυσίμων (διαχωρισμός) 
και με την επαναλαμβανόμενη ακτινοβόληση των ισοτόπων των αποβλήτων σε ταχείς 
αντιδραστήρες ειδικά μετασκευασμένους ή σε άλλες εγκαταστάσεις που επιτρέπουν 
την ακτινοβόληση (μεταστοιχείωση). Η μελέτη της σκοπιμότητας και των πιθανών 
οφελειών από άποψη κόστους, υγείας, ασφάλειας και περιβαλλοντικών επιπτώσεων 
των έργων Δ & Μ πρέπει να συνεχιστεί και ταυτόχρονα πρέπει να αρχίσουν οι 
πρώτες τεχνικές εφαρμογές. Η έρευνα αυτή θα γίνει σε στενή συνεργασία με το 
ΚΚΕρ. 
Αοωάλεια των αντιδραστήρων 
Τα συστήματα ασφαλείας των αντιδραστήρων εξελίσονται συνεχώς χάρη στην πείρα 
που αποκτάται από τους εν λειτουργία πυρηνικούς σταθμούς και χάρη στα νέα 
αποτελέσματα της έρευνας. Πρόσθετες προσπάθειες Ε&Α προβλέπεται να 
καταβληθούν για την καλύτερη κατανόηση των μηχανισμών που διέπουν τα σοβαρά 
ατυχήματα, για την εξασφάλιση της καλής συμπεριφοράς του συστήματος του 
πρωτεύοντος περιβλήματος με μελέτες σχετικά με την γήρανση και τη θραύση, την 
πρόληψη ατυχημάτων και τα μέσα για την αντιμετώπιση των ατυχημάτων και τη 
μελέτη σκοπιμότητας των συστημάτων ασφαλείας με τη βοήθεια πιθανολογικών 
μεθόδων. 
2.3. Σοβαρά ατυχήματα 
Η κατανόηση των σοβαρών ατυχημάτων είναι πολύ σημαντική για να εμποδιστεί η 
έκλυση ραδιενεργών υλικών στις περιπτώσεις αυτές. Αυτό συνεπάγεται για 
παράδειγμα τη μελέτη των φαινομένων που σχετίζονται με την διαταραχή του πυρήνα 
καθώς και του αντίστοιχου όρου πηγής. Ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί στη 
συμπεριφορά των προϊόντων σχάσεως χρησιμοποιώντας, μεταξύ άλλων, ορισμένα 
αποτελέσματα του έργου PHEBUS "προϊόντα σχάσεως", το οποίο έχει οργανωθεί από 
το CEA (Cadarache) και το ΚΚΕρ (Ispra). Ενδιαφέρον θα υπάρξει επίσης για τα 
προβλήματα των αλληλεπιδράσεων τηγμένου καυσίμου/ψηκτικού μέσου και τηγμένου 
πυρήνα/σκυροδέματος καθώς και για αντίστοιχα προβλήματα του υδρογόνου και της 
συμπεριφοράς του πρωτεύοντος λέβητα υπό πίεση. 
Η εγκατάσταση FAR0 του KKEp/ISPRA θα συνεχίσει να παρέχει τα αναγκαία 
πειραματικά αποτελέσματα για τη μελέτη της αλληλεπίδρασης τηγμένου 
καυσίμου/ψηκτικού μέσου. 
Εκτός από τη μελέτη των μηχανισμών που διέπουν την εξέλιξη ενός ατυχήματος το 
ενδιαφέρον θα στραφεί στην καλή συμπεριφορά των συστημάτων περιβλήματος και στη 
μελέτη των υλικών υπό ακραίες συνθήκες ώστε να γίνει δυνατή η εκτίμηση των 
περιθωρίων ασφαλείας σε περίπτωση ατυχήματος. 
Οι προτεινόμενες δραστηριότητες περιλαμβάνουν θεωρητικές και πειραματικές 
μελέτες, ανάπτυξη κωδίκων υπολογισμού και συγκριτικές μελέτες για την 
επαλήθευση τους. 
Τις μεγάλες πειραματικές εγκαταστάσεις που ήδη υπάρχυυν καθώς και οι πιθανές 
νέες εγκαταστάσεις προβλέπεται νσ χρησιμοποιηθούν από κοινού. 
164 
2.4. Προηγμένες τεχνολογίες 
Η πρόληψη των ατυχημάτων είναι ο πρώτος στόχος ασφαλείας κατά τον σχεδιασμό των 
πυρηνικών εγκαταστάσεων. Προβλέπεται η εφαρμογή νέων ψηφιακών συστημάτων 
ηλεκτρονικού εξοπλισμού και ελέγχου για τα οποία η εξασφάλιση της ποιότητας και 
της αξιοπιστίας του λογισμικού δεν έχει ακόμα καταδειχθεί. Ένας άλλος τομέας 
προς τον οποίο προβλέπεται να στραφούν οι προσπάθειες για την πρόληψη των 
ατυχημάτων είναι η εξασφάλιση της ακεραιότητας του πρωτεύοντος κυκλώματος. Η 
γήρανση και η συμπεριφορά κατά την θραύση (διαρροή πριν από τη θραύση) 
αποτελούν θέματα που πρέπει να διερευνηθούν στο μέλλον. 
Η διαχείριση των ατυχημάτων αποτελεί αποτελεσματικό μέσο για τη μείωση των 
επιπτώσεων τους. Η παροχή βοήθειας στον φορέα λειτουργίας για τον έλεγχο ενός 
ατυχήματος αποτελεί θέμα που πρέπει να διερευνηθεί στο μέλλον. 
Στο πλαίσιο αυτό ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο λεγόμενος "ανθρώπινος 
παράγων" που θα διερευνηθεί σε συνεργασία με άλλα προγράμματα Ε & Α (για 
παράδειγμα το πρόγραμμα για την αεριοναυσιπλοΤα). 
Για την εκτίμηση των νέων μέτρων ασφαλείας στην περίπτωση διαφόρων σεναρίων 
ατυχημάτων χρησιμοποιούνται πιθανολογικές μέθοδοι (PSA). Οι μέθοδοι αυτές 
πρέπει να αναπτυχθούν περαιτέρω π.χ. όσο αφορά την κατάρτιση μοντέλων αστοχίας 
οφειλόμενης σε κοινότυπα αίτια ή στην ανθρώπινη συμπεριφορά. Προβλέπεται η 
διενέργεια (ελέγχων "peer revews") για την αξιολόγηση των υφισταμένων μεθόδων. 
Εκτός αυτού, θα καταρτισθούν κατευθυντήριες γραμμές για την εφαρμογή των 
μεθόδων PSA ώστε να βελτιωθεί η αντιπροσωπευτικότητα των αποτελεσμάτων και να 
διευκολυνθεί η σύγκριση τους. 
Το ΚΚΕρ θα συμβάλει στις έρευνες αυτές κυρίως μέσω των υφισταμένων δικτύων. 
Κλείσιυο του πυρηνικού κύκλου 
Οι κύριοι στόχοι του προγράμματος αυτού είναι η ενοποίηση των προσπαθειών της 
Κοινότητας και των κρατών μελών για την ανάπτυξη των τεχνικών βάσεων για την 
ανάπτυξη κοινών αντιλήψεων γύρω από τα επιστημονικά θέματα που αφορούν την 
αποθήκευση των ραδιενεργών αποβλήτων με μεγάλο χρόνο ημιζωής και συγκεκριμένα 
των χρησιμοποιημένων καυσίμων και των υαλοποιημένων αποβλήτων υψηλής 
ραδιενέργειας. Τα σχετικά στρατηγικά προβλήματα είναι ο κανονικός ορίζοντας για 
την ανάλυση των λύσεων όσον αφορά την αποθήκευση, η δυνατότητα της ανάκτησης 
των αποθηκευμένων υλικών και η ασφάλεια των χρησιμοποιημένων καυσίμων. 
2.5. Κρίσιμα προβλήματα της αποθήκευσης σε γεωλογικούς σχηματισμούς 
Η ανάλυση της Κοινότητα όσον αφορά την μακροπρόθεσμη ασφάλεια της αποθήκευσης 
σε γεωλογικούς σχηματισμούς αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας - μελέτη PAGIS 
(Performance Analysis of Geological Isolation Systems) κατέληξε στο συμπέρασμα 
ότι - αν υποτεθεί μια προβλέψιμη φυσική εξέλιξη - η αποθήκευση σε γεωλογικούς 
σχηματισμούς εξασφαλίζει ικανοποιητική προστασία ακόμη και για χρονικά 
διαστήματα δεκαετιών μετά από την απόθεση των αποβλήτων, εφόσον επιλεγούν οι 
κατάλληλες τοποθεσίες. Τα βασικά προβλήματα στα οποία πρέπει να υπάρξει 
συνέναιση, τουλάχιστον σε ευρωπαϊκό επίπεδο είναι: 
Η ακριβής πρόβλεψη της εξέλιξης του περιβάλλοντος και των ανθρώπινων 
δραστηριοτήτων στην περιοχή γύρω από τον χώρο αποθήκευσης μειώνεται όσο 
μακραίνει ο χρονικός ορίζοντας. Αυτό πρέπει να λαμβάνεται υπόψη για τον 
καθορισμό ενός απώτερου χρονικού ορίζοντα ο οποίος οριοθετεί την περίοδο 
για την οποία εκπονούνται οι αναλύσεις για την εκτίμηση της ασφάλειας των 
τεχνικών λύσεων που εφαρμόζονται στην αποθήκευση. 
165 
Η δυνατότητα ανάκτησης των αποθηκευμένων υλικών και η εκτίμηση των 
επιπτώσεων στην ασφάλεια, το κόστος και τα όρια του, ώστε να εκτιμηθεί κατά 
πόσον τα οφέλη από την ανάκτηση είναι μεγαλύτερα από αυτά που προσφέρει η 
σημερινή λύση των σφραγισμένων και απρόσβατων ορυχείων που καθιστά δύσκολη 
την ανάκτηση των αποβλήτων. 
Κοινή αντίληψη και προσέγγιση στο πρόβλημα των τυχαίων διεισδύσεων με σκοπό 
να εξασφαλισθούν τα εχέγγυα και τα μέσα για την ικανοποιητική συμπεριφορά 
επί μακρές χρονικές περιόδους των ορυχείων αυτών. 
Η κοινή θέση στα προβλήματα αυτά θα αποτελούσε ουσιαστικό στοιχείο για την 
ανάπτυξη μιας ευρωπαϊκής φιλοσοφίας για την αποθήκευση των ραδιενεργών 
αποβλήτων. Η παρέμβαση της Κοινότητας στον τομέα των ραδιενεργών αποβλήτων 
αναμένεται ότι θα παίξει σημαντικό ρόλο ώστε να επιτευχθεί συμφωνία μεταξύ των 
κρατών μελών στα θέματα αυτά και να προωθηθεί η συμμετοχή τους στις σχετικές 
έρευνες. 
Η αξιολόγηση των έργων που αφορούν την αποθήκευση αποβλήτων απαιτεί πρόσθετες 
έρευνες και κατάρτιση μοντέλων συμπεριφοράς των φυσικών και των τεχνητών 
προστατευτικών φραγμών, της μεταφοράς της ραδιενέργειας στη γεώσφαιρα καθώς και 
την επαλήθευση των μακροπρόθεσμων προβλέψεων για το γεωλογικό περιβάλλον των 
χώρων αποθήκευσης. Οι μελέτες που βασίζονται σε φυσικά ανάλογα και γεωλογικές 
έρευνες θα προσφέρουν χρήσιμες πληροφορίες για την εξέλιξη των συστημάτων 
αποθήκευσης. 
2.6. Υπόγεια εργαστήρια για την αποθήκευση αποβλήτων 
Τα υπόγεια εργαστήρια είναι αναγκαία για την αποτελεσματική διερεύνηση κρίσιμων 
προβλημάτων που συνεπάγεται η αποθήκευση σε γεωλογικούς σχηματισμούς. Οπως και 
στα προηγούμενα προγράμματα, οι δοκιμές και η έρευνα σχετικά με την αποθήκευση 
αποβλήτων σε υπόγεια εργαστήρια στην Asse (Γερμανία) και στο Mol (Βέλγιο) 
πρέπει να συνεχιστούν, θα ήταν επίσης δυνατόν να ενταχθούν στην κοινοτική δράση 
και νέα εργαστήρια. Αυτές οι εγκαταστάσεις πρέπει να προσφέρουν σημαντικές 
δυνατότητες στους ερευνητές όλων των κρατών μελών για την υλοποίηση ερευνητικών 
έργων υπό αντιπροσωπευτικές συνθήκες. Τα έργα αυτά αναμένεται ότι θα προσφέρουν 
τα ποσοτικά και ποιοτικά δεδομένα για τον χαρακτηρισμό των δυνατών χώρων 
αποθήκευσης, για την μελέτη των βέλτιστων λύσεων όσον αφορά τους χώρους αυτούς 
και για την εκτίμηση των στρατηγικών που εφαρμόζονται για την αποθήκευση με 
κριτίριο την εξασφάλιση μακροπρόθεσμης προστασίας. 
Έρευνες πρέπει να διεξαχθούν σχετικά με τους τεχνητούς και τους γεωλογικούς 
φραγμούς καθώς και για την ανάπτυξη ειδικών τεχνικών για τη χρησιμοποίηση των 
ορυχείων. Πρέπει επίσης να γίνουν ακτινολογικές μελέτες σε υπόγεια εργαστήρια 
και σε συνδεόμενα ερευνητικά κέντρα με σκοπό να αποδειχθεί η σκοπιμότητα και η 
ασφάλεια των υπογείων χώρων αποθήκευσης. 
2.7. Ε & Α για την ενίσχυση στρατηγικών μελετών που αφορούν τον κύκλο του 
καυσίμου καθώς και πολιτικών της ΕΚ 
Η μελέτη των προηγμένων στρατηγικών του κύκλου του καυσίμου, όπως είναι ο 
διαχωρισμός και η μεταστοιχείωση, στο πλαίσιο της δράσης για τη μείωση της 
τοξικότητας των αποβλήτων (παραγρ. 2.2) πρέπει να συνοδεύεται από πειραματική 
έρευνα που θα πρέπει να διεξαχθεί σε συντονισμό με το ΚΚΕρ. Το δεύτερο θέμα Ε & 
Α είναι η συγκέντρωση επιστημονικών δεδομένων για τη στήριξη των κοινοτικών 
πολιτικών σε θέματα που αφορούν τα πρότυπα και την πυρηνική ασφάλεια καθώς και 
την ανάπτυξη αξιόπιστων μεθόδων για την εφαρμογή αυτών των πολιτικών. 
Συγκεκριμένα, προβλέπεται η ανάπτυξη μεθόδων για την ελαχιστοποίηση του όγκου 
των αποβλήτων και μεθόδων για την ασφαλή ανακύκλωση των υλικών που προέρχονται 
166 
από τον παροπλισμό των αντιδραστήρων με σκοπό να θεσπιστούν ασφαλείς και 
αποτελεσματικές πρότυπες διεργασίες. Οι δράσεις για τη βελτίωση της κοινής 
φιλοσοφίας γύρω από την ασφάλεια της πυρηνικής ενέργειας καθώς και της 
εμπιστοσύνης του κοινού πρέπει να περιλαμβάνουν την τεχνική εφαρμογή των αρχών 
για τη βελτιστοποίηση της ακτινοπροστασίας και την εφαρμογή μιας μεθοδολογίας 
για την εξασφάλιση της ποιοτικής στάθμης σε συνδυασμό με τη δημιουργία ενός 
δικτύου εργαστηρίων στην Κοινότητα. 
2.8. Παροπλισμός πυρηνικών εγκαταστάσεων και εξυγείανση των χώρων 
Στον τομέα του παροπλισμού και της εξυγείανσης των χώρων, θα συνεχιστεί η στενή 
συνεργασία με τις ευρωπαϊκές βιομηχανικές κοινοπραξίες με σκοπό να αναπτυχεί η 
τεχνολογία, να μειωθεί το κόστος του παροπλισμού και να προωθηθεί η ανταλλαγή 
πληροφοριών και πείρας. Με τη βοήθεια αντιπροσωπευτικών πειραματικών έργων και 
έργων επίδειξης πρέπει να αποδειχθεί η ασφάλεια και η συμβατότητα με το 
περιβάλλον των κύριων προσεγγίσεων του παροπλισμού, δηλαδή του άμεσου 
παροπλισμού και της στρατηγικής του σταδιακού παροπλισμού. Στις δραστηριότητες 
αυτές πρέπει να προστεθεί η μελέτη των μεθόδων για την εξυγείανση των χώρων 
εξόρυξης του ουρανίου. 
Κατανόηση, υέτοηοη και ιιείιααη των επιπτώσεων από την έκθεση σε ακτινοβολώ 
Η συνθήκη της ΕΥΡΑΤΟΜ καθορίζει την ευθύνη της Κοινότητας να καταρτίσει ενιαία 
πρότυπα ασφαλείας για την προστασία της υγείας του πληθυσμού και των 
εργαζομένων και να μεριμνήσει για την εφαρμογή τους". Μολονότι τα σημερινά 
πρότυπα προστασίας από τις ακτινοβολίες και οι επιστημονικές γνώσεις στις 
οποίες βασίζονται είναι υψηλής στάθμης, εξακολουθεί να αποτελεί επιτακτική 
ανάγκη να μειωθούν τα όρια αβεβαιότητας που υπάρχουν ακόμα όσον αφορά την 
ποσοτική έκφραση των κινδύνων που συνεπάγεται η έκθεση σε ιοντίζουσες 
ακτινοβολίες και που οφείλονται στην παραγωγή ενέργειας, τη βιομηχανία και την 
ιατρική καθώς των κινδύνων από την έκθεση σε φυσικές ακτινοβολίες. Αυτό αφορά 
όλες τις φάσεις του πυρηνικού κύκλου κατά τις οποίες είναι δυνατή η έκθεση σε 
ακτινοβολίες, τις επιπτώσεις των πυρηνικών ατυχημάτων, τον περιορισμό των 
πιθανών επιπτώσεων των πυρηνικών ατυχημάτων στην υγεία και το περιβάλλον και 
την ανάπτυξη μεθόδων για την αντιμετώπιση έκτακτων πυρηνικών περιστατικών. Οι 
προτεραιότητες που καθορίζονται στη συνέχεια σχετίζονται στενά με την 
προτεινόμενη επαλήθευση στον τομέα των ιστορικών ευθυνών που απορρέουν κυρίως 
από τις επιπτώσεις του ατυχήματος του Tchernobyl στην υγεία και το περιβάλλον 
καθώς και από την ανεξέλεγκτη απόρριψη ραδιενεργών υλικών στην Κοινότητα 
Ανεξαρτήτων Κρατών. 
2.9. Κατανόηση των μηχανισμών με τους οποίους δρουν οι ακτινοβολίες 
Οι μηχανισμοί με τους οποίους δρουν οι ακτινοβολίες στα κύττταρα πρέπει να 
γίνουν γνωστοί ώστε να γίνει δυνατή η πρόβλεψη, με έναν οριμένο βαθμό 
βεβαιότητας, των επιπτώσεων ακτινοβολιών πολύ χαμηλών δόσεων με βάση τις 
γνώσεις που έχουν αποκτηθεί πειραματικά. Η καλύτερη κατανόηση των μηχανισμών σε 
επίπεδο κυττάρων θα επιτευχθεί με τη βοήθεια των πλέον σύγχρονων τεχνικών της 
μοριακής και κυτταρικής βιολογίας με τη μελέτη των χρωμοσωματικών μεταλλάξεων 
και σφαλμάτων καθώς και του ρόλου της διόρθωσης του DNA, καθώς και με το 
συνδυασμό των εργασιών αυτών με τις πρόσφατες εξελίξεις στον τομέα της 
κατάρτισης μοντέλων μεταφοράς της ενέργειας των ακτινοβολιών με σκοπό την 
καλύτερη κατανόηση των γενικών βιοφυσικών μοντέλων για τη δράση των 
ακτινοβολιών στα κύτταρα. Η επέκταση αυτών των γνώσεων στην εμφάνιση καρκίνων 
που οφείλεται στις ακτινοβολίες θα διευκολυνθεί από τις νέες γνώσεις που έχουν 
αποκτηθεί στον τομέα της ογκογένεσης και που κατά κανόνα συνδυάζονται με 
μελέτες 
167 
σχετικά με τα πρώτα φαινόμενα που εμφανίζονται σε μοριακό και κυτταρικό 
επίπεδο, και που ενδέχεται να προκαλέσουν το σχηματισμό καρκίνων. Η ανάπτυξη 
μοντέλων για την εμφάνιση καρκίνων υπό την επίδραση ακτινοβολιών, βασισμένων σε 
ορθές βιολογικές αρχές θα συμβάλει στην ακριβέστερη εκτίμηση των κινδύνων που 
συνεπάγεται η έκθεση σε ακτινοβολίες. 
2.10. Εκτίμηση των κινδύνων από την έκθεση σε ακτινοβολίες 
Η εκτίμηση του κινδύνου εξαρτάται από την αξιόπιστη αξιολόγηση του βαθμού 
έκθεσης, ο οποίος με τη σειρά του εξαρτάται από τον ακριβή προσδιορισμό των 
λαμβανομένων εσωτερικών και εξωτερικών δόσεων. Αυτό καθιστά αναγκαία τη 
διερεύνηση της μεταφοράς των ραδιενεργών υλικών στον άνθρωπο από το περιβάλλον 
και του μεταβολισμού και τις βιογενετικές επιπτώσεις των προσλαμβανομένων 
ραδιονουκλεϊδίων. Ιδιαίτερες έρευνες θα διεξαχθούν για την ανάπτυξη συσκευών 
περισσότερο ευαίσθητων και εξειδικευμένων για τη μέτρηση της εξωτερικής και της 
εσωτερικής έκθεσης σε ακτινοβολίες καθώς και για τη διεύρυνση και την εφαρμογή 
μοντέλων για την ανάλυση των κινδύνων και των επιπτώσεων των ραδιενεργών 
απορριμμάτων στην υγεία και το περιβάλλον. Αυτές οι εκτιμήσεις των κινδύνων που 
επιτρέπουν τη μετατροπή των δόσεων των ακτινοβολιών σε πιθανότητες επιπτώσεων 
στην υγεία πρέπει να απορεόυν από επιδημιολογικές μελέτες που έχουν διεξαχθεί 
στους εκτιθεμένους πληθυσμούς, οι οποίες λαμβάνουν υπόψη τους ακτινο-
βιολογικούς μηχανισμούς. 
2.11. Μείωση των επιπέδων εκθέσεως 
Τα κριτίρια, οι μέθοδοι και οι στρατηγικές για την αποτελεσματική μείωση της 
εκθέσεως στις ιοντίζουσες ακτινοβολίες, ανεξάρτητα από την πηγή τους (φυσική, 
ιατρική, βιομηχανική) πρέπει να αναπτυχθούν με την προοπτική να επιτευχθεί 
πρόσθετη μείωση ή και εξάλειψη των επιπτώσεων στην υγεία. Η δράση αυτή 
περιλαμβάνει τον έλεγχο και την παρακολούθηση της έκθεσης σε ακτινοβολίες, τη 
διαχείριση των κινδύνων υπό κανονικές και έκτακτες συνθήκες και την εφαρμογή 
μιας βελτιστοποιημένης φιλοσοφίας για την προστασία από τις ακτινοβολίες 
("ALARA") η οποία λαμβάνει υπόψην τις κοινωνικές και οικονομικές πτυχές καθώς 
και την ανάπτυξη στρατηγικών βελτιστοποίησης και διαγνωστικών τεχνικών στον 
τομέα της ιατρικής ακτινολογίας. 
Ιστορικές υποχρεωθείς 
Η κατάσταση στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη καθώς και στην Κοινότητα 
Ανεξαρτήτων Κρατών δημιουργεί υποχρεώσεις όσον αφορά την πυρηνική ασφάλεια, τις 
οποίες η διεθνής κοινότητα έχει αποφασίσει να επωμισθεί όχι μόνο για λόγους 
αλτρουιστικούς. Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα, η οποία γεωγραφικά βρίσκεται στην (δια 
ήπειρο και η οποία διαθέτει την οικονομική και τεχνολογική ικανότητα να 
προσφέρει αποτελεσματική βοήθεια, οφείλει να αναλάβει μέρος της ευθύνης για τη 
δημιουργία ασ^αΧών συνθηκών στην γύρω περιοχή, πέραν από τις ανθρωπιστικές 
βλέψεις. 
Οι επιπτώσεις του ατυχήματος του Tchernobyl και των άλλων πυρηνικών ατυχημάτων, 
καθώς και οι μη ελεγχόμενες απορρίψεις ραδιενεργών υλικών στην ΚΑΚ έχουν 
οδηγήσει στην μόλυνση του περιβάλλοντος και συνιστούν κίνδυνο για την υγεία. 
Αυτό παρέχει μοναδική ευκαιρία για συνεργασία σε έργα που περιλαμβάνουν 
προγράμματα εντατικής κατάρτισης και απόσπαση προσωπικού. 
168 
2.12. Ασφάλεια των αντιδραστήρων στην Ανατολική Ευρώπη 
Η συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας των αντιδραστήρων θα αφορά τα ειδικά 
προβλήματα των υφισταμένων ρωσικών αντιδραστήρων καθώς και ερευνητικά θέματα σε 
τομείς σχετικούς με τις μελλοντικές εγκαταστάσεις. Η ρωσική πείρα σε θέματα που 
αφορούν την ανάπτυξη αντιδραστήρων καθώς και σε άλλους ειδικούς τομείς, για 
παράδειγμα στον τομέα των σοβαρών ατυχημάτων (προβλήματα σχετιζόμενα με το 
υδρογόνο) παρουσιάζει ενδιαφέρον για την Κοινότητα. Τα κράτη μέλη έχουν ήδη 
συνάψει διμερείς συμφωνίες για τα θέματα αυτά. Η σταδιακή ένταξη τω χωρών της 
Ανατολικής Ευρώπης στα προγράμματα πυρηνικής ασφάλειας θεωρείται αποτελεσματικό 
μέσο για την ανάπτυξη μιας κοινής φιλοσοφίας σε θέματα ασφαλείας. 
2.13. Επιπτώσεις του Tchernobyl και άλλων ατυχημάτων 
Τα περιβαλλοντικά προβλήματα στις εντονότερα μολυσμένες χερσαίες και υδάτινες 
ζώνες περιλαμβάνουν την ανάλυση των ακτινοβολιών στις οποίες εκτίθεται ο 
πληθυσμός, την εκτίμηση και την επαλήθευση των βάσεων δεδομένων και της 
χαρτογραφίας που υφίστανται σήμερα καθώς και την επαλήθευση των δεδομένων και 
των γνώσεων στον τομέα της οικο-ακτινολογίας. Ιδιαίτερη προσοχή θα δωθεί στις 
εργασίες αυτές, στην χρησιμοποίηση των αποτελεσμάτων των οικο-ακτινολογικών 
μελετών για την διατύπωση προβλέψεων και την ανάπτυξη βελτιωμένων κωδίκων για 
τα σχέδια εκτάκτου ανάγκης ώστε να καθοριστεί ένας τρόπος συμπεριφοράς για την 
μείωση των επιπτώσεων ενός ατυχήματος. Οι μελέτες αυτές αφορούν ειδικά τις 
επιπτώσεις στο περιβάλλον και την εφαρμογή αντιμέτρων σε ζώνες με υψηλή 
μόλυνση, την ανάπτυξη κριτιρίων παρεμβάσεως και την κατάρτιση στρατηγικών 
καθαρισμού. 
Οι μελέτες σχετικά με τις επιπτώσεις στην υγεία θα επικεντρωθούν στην ανάπτυξη 
μεθόδων βιολογικής και αναδρομικής 6οσι μετρίας σε στενή συνεργασία με 
επιδημιολογικές μελέτες για την εμφάνιση καρκίνων στις περισσότερο εκτεθιμένες 
ομάδες πληθυσμού. Την παρατήρηση αυξημένων ποσοστών καρκίνων του θυροειδούς στα 
παιδιά της Λευκορωσίας και της Ουκρανίας απαιτεί συστηματική έρευνα για την 
απόκτηση επαρκών γνώσεων για τον καρκίνο του θυροειδούς που προκαλείται από τις 
ακτινοβολίες καθώς και για την εκτίμηση της έκτασης αυτού του προβλήματος. 
Παράλληλα, η θεραπεία των ασθενών που έχουν προσβληθεί από καρκίνο του 
θυροειδούς πρέπει να βελτιστοποιηθεί με την ανάπτυξη θεραπευτικών πρωτοκόλλων. 
Η μελέτη των στρατηγικών που χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία των θυμάτων 
ατυχημάτων που έχουν προκαλέσει υπερβολική έκθεση σε ακτινοβολίες αποβλέπει 
στην κατάρτιση βελτιωμένων πρωτοκόλλων θεραπείας χρησιμοποιώντας μεθοδολογίες 
που έχουν πρόσφατα αναπτυχθεί. 
2.14. Δίκτυο συνεργασίας 
Στον τομέα της προστασίας από τις ακτινοβολίες, η συνεργασία με τα ινστιτούτα 
της Λευκορωσίας, της Ρωσικής Ομοσπονδίας και της Ουκρανίας, έχει αρχίσει στα 
τέλη του 1991. Σε αυτή συμμετέχουν περίπου 80 ινστιτούτα της ΕΚ και ένας 
αντίστοιχος αριθμός ινστιτούτων της ΚΑΚ. Κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών, 
δημιουργήθηκε ένα κεντρικό ιστ ι τούτο στην Ουκρανία. Η συνεργασία αυτή έχει 
προταθεί να ενισχυθεί με τη δημιιουργία ενός δικτύου περιφερειακών ερευνητικών 
κέντρων σε κάθε μια από τις τρεις δημοκρατίες. Η δημιουργία αυτού του 
περιφερειακού δικτύου εργαστηρίων αναμένεται να αποφέρει σημαντική προστιθέμενη 
αξία αφενός με τη βελτίωση της ασφάλειας και της προστασίας από τις 
ακτινοβολίες του πληθυσμού αυτών των χωρών και αφετέρου με τον συντονισμό 
πολλών διεθνών και διμερών πρωτοβουλιών για τις οποίες θα χρησιμεύσει ως κοινή 
βάση. 
169 
Παρεμφερή δίκτυα στα οποία θα συμμετέχουν οι χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής 
Ευρώπης στον τομέα της διαχείρισης των αποβλήτων και της εξυγείανσης των χώρων 
θα βοηθήσουν αυτές τις χώρες να βρουν ορθές λύσεις για τα ειδικά τους 
προβλήματα. Εξάλλου, τα δίκτυα πληροφοριών θα επιτρέψουν την πρόσβαση σε 
χρήσιμες πληροφορίες σχετικά με την πείρα που έχει αποκτηθεί στον τομέα της 
διαχείρισης των αποβλήτων. Ενδέχεται επίσης να προβλεφθεί συνεργασία στον τομέα 
του διαχωρισμού και της μεταστοιχείωσης που θα μελετηθούν στο πλαίσιο των 
δράσεων που αναφέρονται στην παράγραφο 2.2 
3. ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ 
3.1. Συντονισμένες δράσεις και δράσεις κοινής δαπάνης 
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει τη διαξαγωγή Ε&Α στο πλαίσιο δράσεων κοινής δαπάνης 
και συντονισμένων δράσεων. Οι δράσεις κοινής δαπάνης θα επιχορηγηθούν εν μέρει 
από την Κοινότητα ανάλογα με τους οικονομικούς και τους τεχνικούς κινδύνους 
καθώς και ανάλογα με το αντικείμενο της έρευνας. Ιδιαίτερη προσοχή θα δωθεί στα 
μεγάλα ολοκληρωμένα έργα τα οποία θα καθοριστούν ύστερα από διαβουλεύσεις με 
τους κυρίους εταίρους. Με αυτούς θα συνεργασθούν και άλλοι εταίροι που θα 
επιλεγούν βάσει διαγωνισμού. 
Οι δράσεις κοινής δαπάνης θα συμπληρωθούν από συντονισμένες δράσεις σε τομείς 
όπου το κοινοτικό πρόγραμμα θα υπόκειται αποκλειστικά στο συντονισμό που ασκούν 
τα κράτη μέλη και οι βιομηχανίες τους σε αυτούς τους ίδιους τομείς. 
3.2. Διάδοση και αξιοποίηση των αποτελεσμάτων 
Η ταχεία και αποτελεσματική διάδοση των αποτελεσμάτων θα εξασφαλιστεί με την 
απευθείας κοινοποίηση εκθέσεων προόδου μεταξύ των συμμετεχόντων στο δίκτυο, με 
συνεδριάσεις εμπειρογνωμόνων και διεπιστημονικές συσκέψεις καθώς και με τη 
συστηματική δημοσίευση των ετησίων εκθέσεων των προγραμμάτων, των τελικών 
προγραμμάτων και των πρακτικών επιστημονικών σεμιναρίων. 
Επιπλέον, τα αποτελέσματα της Ε & Α θα στγκεντρώνονται και θα υφίστανται 
επεξεργασία σε βάσεις δεδομένων τις οποίες θα διαχειρίζεται χωριστά κάθε ένα 
από τα δίκτυα, ώστε να προκύψουν εύκολα προσπελάσιμες επιστημονικές τεχνικές 
πληροφορίες. 
3.3. Κατάρτιση και κινητικότητα 
Οι δυνατότητες όσον αφορά την κατάρτιση και την κινητικότητα του επιστημονικού 
προσωπικού θα εξασφαλιστούν με δραστηριότητες που εντάσονται στο ευρωπαϊκό 
πρόγραμμα για την κατάρτιση και την εξειδίκευση σε θέματα προστασίας από τις 
ακτινοβολίες (ERPET) και στην σειρά μαθημάτων "Eurocourse" σχετικά με τον 
παροπλισμό των πυρηνικών εγκαταστάσεων που οργανώνονται από κοινού με το 
KKEp/ISPRA. Η κινητικότητα των ερευνητών θα ενθαρρυνθεί με την απόσπαση 
προσωπικού στα μεγάλα έργα Ε & Α και με την χορήγηση υποτροφιών. 
3.4. Διεθνής συνεργασία 
Η στενή συνεργασία με τους εθνικούς και τους διεθνείς οργανισμούς που είναι 
αρμόδιοι για θέματα πυρηνικής ασφάλειας, διαχείρισης των αποβλήτων και 
προστασίας από τις ακτινοβολίες θα επιτρέψει στην Κοινότητα να συμβάλει, σε 
παγκόσμια κλίμακα, στη βελτίωση της πυρηνικής ασφάλειας και την προστασία του 
170 
ανθρώπου και του ανθρώπινου περιβάλλοντος από τις επιπτώσεις των ιοντιζουσών 
ακτινοβολιών. Η δράση της Κοινότητας θα προωθήσει τη συνένωση των εθνικών 
προσπαθειών για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής πυρηνικής 
βιομηχανίας και θα προσφέρει τα αναγκαία δεδομένα για το νομοθετικό έργο της 
Κοινότητας. 
Η συνεργασία και η ολοκλήρωση της έρευνας στον τομέα της πυρηνικής ασφάλειας 
και των διασφαλίσεων έχει ήδη εδραιωθεί με τρίτες χώρες όπως είναι οι Ηνωμένες 
Πολιτείες, ο Καναδάς, η Ιαπωνία και ορισμένες χώρες της EFTA. Η συνεργασία αυτή 
καθώς και η συνεργασία με τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και 
ιδιαίτερα με την Κοινότητα Ανεξαρτήτων Κρατών, θα οδηγήσουν στην μελλοντική 
εναρμόνιση των εθνικών προσεγγίσεων για την ανάπτυξη προτύπων ασφαλείας. Στενή 
συνεργασία υπάρχει επίσης με τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενεργείας (ΑΙΕΑ), 
τον Οργανισμό Πυρηνικής Ενέργειας και τον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και 
Ανάπτυξης (ΑΕΝ/ΟΟΣΑ), τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) και τους μη 
κυβερνητικούς διεθνείς οργανισμούς όπως είναι η Διεθνής Επιτροπή Προστασίας από 
τις Ακτινοβολίες (CIPR), η Διεθνής Επιτροπή για τις Μονάδες Μετρήσεως των 
Ακτινοβολιών (CIUR) και τέλος ο Διεθνής Οργανισμός Τυποποιήσεως (ISO). Αυτή η 
διεθνής συνεργασία αποτελεί το κύριο μέσο για να επιτευχθεί συνέναιση σε 
παγκόσμιο επίπεδο στα βασικά θέματα πυρηνικής ασφάλειας και προστασίας από τις 
ακτινοβολίες. 
Ιδιαίτερα στενή και εκτεταμένη συνεργασία θα αποκατασταθεί με τα ερευνητικά 
ινστιτούτα και τα πανεπιστήμια της ΚΑΚ με τη βοήθεια έργων συνεργασίας σχετικών 
με τις επιπτώσεις του ατυχήματος του Tchernobyl. Η συνεργασία αυτή θα βοηθήσει 
στην επαλήθευση των βασικών αποτελεσμάτων που έχουν ληφθεί στο πλαίσιο άλλων 
δραστηριοτήτων. Οι πληροφορίες που θα συγκεντρωθούν σχετικά με τη μόλυνση του 
περιβάλλοντος και την έκθεση του πληθυσμού στις ακτινοβολίες είναι εξαιρετικά 
σημαντικές για τη σύνδεση ανάμεσα στις θεωρητικές προσεγγίσεις της μόλυνσης και 
τις πραγματικές καταστάσεις. Η επιχορήγηση των δραστηριοτήτων συνεργασίας στον 
τομέα αυτόν θα εξασφαλιστεί από τον προϋπολογισμό της δράσης 2 του 
προγράμματος-πλαισίου (βλέπε παράρτημα). 
171 
Παράρτημα 11 
ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΩΝ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΩΝ 
ΚΑΤΑ ΤΟΜΕΑ 
Διερεύνηση νέων λύσεων 7 - 8 % 
Ασφάλεια αντιδραστήρων 28 - 30 % 
Κλείσιμο του πυρηνικού κύκλου 28 - 30 % 
Κατανόηση, μέτρηση και μείωση των επιπτώσεων που 
οφείλονται στην έκθεση σε ακτινοβολίες 28 - 30 % 
Ιστορικές υποχρεώσεις1 2-3 % 
Σύνολο 100 % 
(202 εκατ. ECU) 
(1) Οι εργασίες στον τομέα των "Ιστορικών Υποχρεώσεων" θα συνδεδουν στενά με 
τις δραστηριότητες που ενισχύονται από τη δράση 2 του προγράμματος-
πλαισίου. 
172 
Ελεγχόμενη θερμοπυρηνική σύντηξη 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι 
Επιστηυονικοί και TKYVIKOI ΟΤΟΥΟΙ και πεοιεγοιιενο 
Εισαγωγή 
0 μακροπρόθεσμος στόχος της κοινοτικής δράσης η οποία ενσωματώνει σε ένα 
και μόνο πρόγραμμα όλες τις δραστηριότητες που διεξάγονται στα κράτη μέλη 
(συν τη Σουηδία και την Ελβετία) στον τομέα της ελεγχόμενης θερμοπυρηνικής 
σύντηξης με μαγνητική συγκράτηση, είναι η από κοινού κατασκευή πρωτοτύπων 
ασφαλών αντιδραστήρων συμβατών με το περιβάλλον (απόφαση /EURATOM, 
ΕΟΚ σχετικά με το πρόγραμμα-πλαίσιο 94 - 98). 
Η στρατηγική προσέγγιση αυτού του στόχου, ο οποίος είναι κοινός στα τέσσερα 
μεγάλα προγράμματα σύντηξης στον κόσμο (EURATOM, Ιαπωνία, Ρωσία και ΗΠΑ), 
των οποίων η σπουδαιότητα είναι παρεμφερής εκτυλίσσεται σε χρονική κλίμακα 
δεκαετιών. Στην Ευρώπη, η ενσωμάτωση των ερευνών που αφορούν τη σύντηξη με 
μαγνητική συγκράτηση σε ένα και μόνο κοινοτικό πρόγραμμα ήταν ουσιαστική 
για τη βέλτιστη χρησιμοποίηση των διαθέσιμων ανθρώπινων και οικονομικών 
πόρων. Από μόνο του το καθένα από τα κράτη μέλη δεν θα ήταν σε θέση να 
αναλάβει ένα έργο του μεγέθους του JET και δεν θα ήταν δυνατό να θεωρηθεί 
ως ισότιμος εταίρος στο πλαίσιο της παγκόσμιας συνεργασίας που έχει 
αναπτυχθεί γύρω από τον πειραματικό αντιδραστήρα ITER. Αντίθετα, με την 
ποιότητα των ερευνών της και με την πείρα που έχει αποκτήσει στην 
ενδοκοινοτική συνεργασία, η θέση της Κοινότητας στο πλαίσιο της συνεργασίας 
ITER είναι ισχυρή. 
Η διάρκεια και το μέγεθος της προσπάθειας που πρέπει να καταβληθεί τόσο στο 
οικονομικό όσο και στο ανθρώπινο επίπεδο, απαιτεί την επικέντρωση της 
κοινοτικής δράσης στην επίτευξη του στόχου της, την πλήρη συνοχή του 
δικτύου των οργανισμών που συμμετέχουν σε αυτή τη δράση και την μέγιστη 
δυνατή εκμετάλλευση της συνεργασίας με τα μεγάλα προγράμματα που 
διεξάγονται εκτός της Κοινότητας στον τομέα της σύντηξης. Τα θέματα που 
αφορούν την ασφάλεια και το περιβάλλον θα παίξουν κεντρικό ρόλο στην 
κατασκευή των μεγάλων εγκαταστάσεων, οι οποίες προβλέπονται, μετά το JET, 
στη στρατηγική για την ανάπτυξη του πρωτοτύπου ενός εμπορικού αντιδραστήρα: 
πειραματικός αντιδραστήρας (Next Step), του οποίου ο γενικός στόχος 
είναι να αποδείξει την επιστημονική και τεχνολογική σκοπιμότητα που θα 
έχει σύντηξη ως ενεργειακή πηγή για ειρηνικές χρήσεις· 
-173-
αντιδραστήρας επίδειξης 
ηλεκτρικής ενέργειας. (DEMO) ικανός να παράγει σημαντικές ποσότητες 
Για την περίοδο 1994 - 1998, ο πρωταρχικός στόχος είναι η περάτωση της 
λεπτομερούς μελέτης του Next Step στο πλαίσιο της τετραμερούς συνεργασίας 
μεταξύ της EURATOM, της Ιαπωνίας, της Ρωσίας και των ΗΠΑ στο πλαίσιο του 
ITER-EDA ("International Thermonuclear Experimental Reactor-Engineering 
Design Activities"). 
θα απαιτηθούν επίσης εξειδικευμένες μελέτες για την βελτίωση των λύσεων 
στον τομέα της φυσικής και της τεχνολογίας πλάσματος καθώς και για την 
ανάπτυξη μακροπρόθεσμων τεχνολογιών που θα επιτρέψουν την πρόοδο προς την 
εκμετάλλευση της σύντηξης ως ενεργειακής πηγής. Τα αποτελέσματα αυτών των 
μελετών θα οφελήσουν ταυτόχρονα την λειτουργία του ITER και, περισσότερο 
μακροπρόθεσμα, τον καθορισμό του DEMO σε επίπεδο προμελέτης. 
Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η προτεινόμενη στρατηγική καθιστά 
αναγκαία την ταυτόχρονη ανάπτυξη δραστηριοτήτων σε τρία επιμέρους θέματα 
κατά την περίοδο 1994 - 1998, όπως απεικονίζεται στο σχήμα, στο οποίο θα 
επικεντρωθούν οι προσπάθειες, κυρίως στο πλαίσιο δράσεων κοινής δαπάνης. 
οι δραστηριότητες "Next Step" 
η βελτίωση των λύσεων: 
η μακροπρόθεσμη τεχνολογία: λεπτομερής πρόταση του έργου καθώς 
και Ε&Α για την στήριξη του έργου, 
κατασκευή και λειτουργία του Next 
Step, 
Ε&Α στον τομέα της φυσικής και της 
τεχνολογίας πλάσματος με κύριο 
προσανατολισμό το DEMO, 
Ε&Α στον τομέα της τεχνολογίας με 
κύριο προσανατολισμό το DEMO και τον 
αντιδραστήρα. 
-174-
Είναι επίσης σημαντικό, όσον αφορά τις εναλλακτικές επιλογές, όπως είναι η 
σύντηξη με αδρανειακή συγκράτηση, να συντονιστούν οι προσπάθειες μεταξύ των 
κρατών μελών, ενδεχομένως στο πλαίσιο μιας διεθνούς συνεργασίας. 
Τα κριτήρια που αφορούν την ασφάλεια και το περιβάλλον θα αποτελέσουν 
ουσιαστικά στοιχεία που θα καθορίσουν την εξέλιξη του συνόλου του προγράμματος 
για τη σύντηξη. 
Κατά την εξέλιξη του προγράμματος θα ληφθεί μέριμνα ώστε: 
να ενισχυθεί περαιτέρω η συνεργασία μεταξύ των κοινοπραξιών καθώς και η 
κινητικότητα των ερευνητών, 
να ενθαρρυνθεί η συμμετοχή της βιομηχανίας, 
να επεκταθεί η διεθνής συνεργασία, 
να ενισχυθεί η συνεργεία ανάμεσα στην έρευνα και στην προηγμένη 
κατάρτιση. 
Τα Βέυατα των επιοτηυονικών και ΤΕΥνικών δραστηριοτήτων 
Οι δραστηριότητες "Next Step" 
To ITER-EDA περιλαμβάνει αφενός ένα κύριο λεπτομερές έργο που θα 
πραγματοποιηθεί από την κεντρική κοινή ομάδα ("Joint Central Team") και από 
τις ομάδες καθενός από τους τέσσερεις εταίρους ("Home Teams") και αφετέρου 
τη βοηθητική Ε&Α στην φυσική και την τεχνολογία που εφαρμόζεται από τα 
Home Teams. Για την EURATOM, οι δραστηριότητες πέραν από τη συμμετοχή στο 
"Joint Central Team", θα συντονίζονται από την ομάδα NET και θα εκτελούνται 
από το JET, της κοινοπραξίες, το κοινό κέντρο ερευνών (ΚΚΕρ) και τη 
βιομηχανία. 
Η Ε & Α στη φυσική και την τεχνολογία του πλάσματος για την υποστήριξη του 
ITER-EDA, θα αφορά το JET και τις ειδικές εγκαταστάσεις στις κοινοπραξίες 
καθώς και την απαγωγή σωματιδίων και θερμότητας, τη θέρμανση, τη συγκράτηση 
και τις διαταραχές του πλάσματος καθώς και τους παλμούς πλάσματος μακράς 
διαρκείας. Το κύριο μέλημα του JET θα είναι η ανάπτυξη αξιόπιστων μεθόδων 
για τον έλεγχο της καθαρότητας του πλάσματος υπό συνθήκες όπως αυτές που 
προϋποθέτει το Next Step καθώς και η περάτωση του προγράμματος με την 
επίτευξη υψηλών επιδόσεων σε πλάσματα δευτερίου-τριτίου. Μετά τη διάλυση 
της κοινής επιχείρησης JET1, και εφόσον κριθεί σκόπιμο, οι τεχνικές 
γνώσεις και ο εξοπλισμός του JET θα συνεχίσουν να χρησιμοποιούνται για την 
ανάπτυξη ειδικών τεχνολογιών για τη στήριξη του Next Step. 
Το μέρος των εργασιών στον τομέα της τεχνολογίας και του σχεδιασμού του 
ITER-EDA το οποίο έχει ανατεθεί στην Κοινότητα θα πραγματοποιηθεί κυρίως 
στο πλαίσιο των κοινοπραξιών, του ΚΚΕρ και της βιομηχανίας. Για την 
επίτευξη του διπλού στόχου να αυξηθεί η ανταγωνιστικότητα της Κοινότητας 
κατά τη διάρκεια της κατασκευής του ITER και να διατηρηθεί η δυνατότητα του 
περάσματος σε ένα ευρωπαϊκό Next Step στην περίπτωση που η συνεργασία γύρω 
από το ITER αποδεικνυόταν πολύ δύσκολη να πραγματοποιηθεί, θα αναπτυχθούν 
οι αναγκαίες ικανότητες στους νευραλγικούς τεχνολογικούς τομείς του Next 
Step και ιδιαίτερα στον τομέα των υπεραγώγιμων μαγνητών, των 
κατασκευαστικών μερών που έρχονται σε επαφή με το πλάσμα, της ασφάλειας 
λειτουργίας και το περιβάλλον, τον κύκλο του καυσίμου, τη συντήρηση με τη 
βοήθεια τηλεχειριζόμενων μέσων και την αποσυναρμολόγηση της εγκατάστασης. 
Η απόφαση του Συμβουλίου 91/677/EURAT0M της 19ης Δεκεμβρίου 1991 ορίζει 
ότι: "Η κοινή επιχείρηση ιδρύεται για μια περίοδο ως την 31η Δεκεμβρίου 
1996". 
-175-
Η σημερινή γενιά εγκαταστάσεων τεχνολογικών δοκιμών θα αξιοποιηθεί 
εντατικά. Τα ειδικευμένα εργαστήρια που υπάρχουν στο ΚΚΕρ, στο JET και στις 
κοινοπραξίες θα συμβάλουν στην επίδειξη της ασφαλούς χρησιμοποίησης του 
τριτίου. 
θα προσδιοριστεί και θα αξιολογηθεί ένας χώρος στην Ευρώπη, ο οποίος θα 
είναι υποψήφιος για την κατασκευή του Next Step. 
Το πρωτόκολλο 1 της συμφωνίας ITER-EDA καλύπτει την περίοδο ως το Μάρτιο 
του 1994. Η πρόταση για τη σύναψη του πρωτοκόλλου 2 θα υποβληθεί στο 
Συμβούλιο σε χρόνο που θα επιτρέπει την απρόσκοπτη συνέχιση του ITER-EDA. Η 
περάτωση του ITER-EDA προβλέπεται για τα μέσα του 1998. Η απόφαση σχετικά 
με τον τόπο, το χρόνο και το πλαίσιο για την κατασκευή του Next Step πρέπει 
να ληφθεί στο διάστημα αυτής της περιόδου. Πριν η Επιτροπή υποβάλλει 
πρόταση για σχετική απόφαση θα αναθέσει την αξιολόγηση του προγράμματος σε 
ανεξάρτητο φορέα. 
Η βελτίωση των τεχνικών λύσεων. 
Οι έρευνες για τη βελτίωση των τεχνικών λύσεων, οι οποίες βασίζονται στο 
πρότυπο του tokamak και των παρεμφερών διατάξεων, είναι ουσιαστικής 
σημασίας για τον καθορισμό, σε μεταγενέστερη φάση, του DEMO. Οι έρευνες 
αυτές πρέπει να συμβάλουν επίσης στην οριστικοποίηση των λεπτομερειών του 
έργου Next Step και στην προετοιμασία της εφαρμογής του. 
Οι τεχνικές που χρησιμοποιούνται σήμερα για την επίλυση ορισμένων 
προβλημάτων φυσικής και τεχνολογίας του πλάσματος, οι περισσότερες από τις 
οποίες είναι κοινές για όλες τις τοροειδής διατάξεις μαγνητικής 
συγκράτησης, πρέπει να βελτιωθούν. Για την επίτευξη αυτών των βελτιώσεων θα 
χρειαστεί ίσως, εκτός από την παράταση των προγραμμάτων που διεξάγονται 
σήμερα, ο εκσυγχρονισμός των υφισταμένων διατάξεων καθώς και η κατασκευή 
νέων. Συγκεκριμένα θα διεξαχθούν μελέτες που αφορούν τις επιδόσεις της 
βελτιωμένης συγκράτησης, της μαγνητο-υδροδυναμικής σταθερότητας, της 
αλληλεπίδρασης πλάσματος-τοι χωμάτων, της τροφοδότησης με καύσιμα και της 
απαγωγής ηλίου και θερμότητας, της θέρμανσης του πλάσματος και της 
διέγερσης των ρευμάτων σε υφιστάμενες διατάξεις: TORE-SUPRA, ASDEX-U, 
TEXTOR, FTU, COMPAS, START, TCV, RTP, ISTTOK, TJ-I-U, TJ-II, WVII-AS, RFX 
και EXTRAP Τ-2. θα αναπτυχθούν νέες διαγνωστικές μέθοδοδοι για το πλάσμα 
και θα διεξαχθούν θεωρητικές έρευνες, ιδιαίτερα για κατάρτιση μοντέλων 
πλάσματος για την υποστήριξη αυτών των μελετών. 
Ήδη έχουν αρχίσει να διεξάγονται προκαταρκτικές εργασίες. Οι πιό προηγμένες 
αφορούν συγκεκριμένα: 
τις λεπτομέρειες του έργου και την ανάπτυξη πρωτοτύπων κατασκευαστικών 
μερών που θα χρησιμοποιηθούν ενδεχομένως στην κατασκευή ενός μεγάλου 
stellarator (WVII-X) που θα έχει ως στόχο την επίδειξη της προόδου όσον 
αφορά τις επιδόσεις που επιτυγχάνονται με αυτή τη διάταξη, θεωρητικές 
μελέτες σχετικά με τη δυνατότητα να χρησιμοποιηθούν οι stellarator ως 
αντιδραστήρες σύντηξης. 
-176-
την πιθανή κατασκευή ενός tokamak μικρών διαστάσεων για τη μελέτη της 
ανάφλεξης. Ενδέχεται να υποβληθεί στη συμβουλευτική επιτροπή για το 
πρόγραμμα σύντηξης (CCPF) αναθεωρημένη πρόταση, η οποία πρέπει να 
εξεταστεί εις βάθος, 
τον πιθανό εκσυγχρονισμός ορισμένων tokamak και ιδίως του TORE-SURPA. 
0 προσανατολισμός των ερευνών θα εξακολουθήσει να επικεντρώνεται στην 
σύντηξη που επιτυγχάνεται με μαγνητική συγκράτηση. Ωστόσο θα δοθεί ορισμένη 
προσοχή - κατά προτίμηση σε πλαίσιο διεθνούς συνεργασίας - στις 
εναλλακτικές επιλογές, όπως είναι η σύντηξη με αδρανειακή συγκράτηση, με τη 
βοήθεια laser μεγάλης ισχύος ή με τη βοήθεια δεσμών σωματιδίων, θα 
μελετηθεί επίσης η δυνατότητα να χρησιμοποιηθούν στους μελλοντικούς 
εμπορικούς αντιδραστήρες προηγμένα καύσιμα, όπως είναι το μείγμα δευτερίου 
- ηλίου 3. 
Η μελλοντική τεχνολογία 
Η προσπάθεια για την ανάπτυξη μελλοντικής τεχνολογίας θα ενταθεί ώστε να 
επιτευχθούν αποδεκτές λύσεις τόσο σε τεχνικό όσο σε περιβαλλοντικό επίπεδο 
στα τεχνικά προβλήματα που αφορούν την εκμετάλλευση της σύντηξης ως 
ενεργειακής πηγής. Η αποδοχή της θερμοπυρηνικής ενέργειας από άποψη 
ασφαλείας και περιβάλλοντος, καθώς και η οικονομική της βιωσιμότητα θα 
παίξουν σε τελική ανάλυση ουσιαστικό ρόλο για τη διάδοση της χρησιμοποίησης 
της. Αυτή η προσπάθεια για την ανάπτυξη της τεχνολογίας μακροπρόθεσμα θα 
αναλυφθεί από τις κοινοπραξίες, το ΚΚΕρ και τη βιομηχανία και θα 
περιλαμβάνει : 
την ανάπτυξη τριτιογόνων επενδύσεων που θα χρησιμοποιηθούν στο DEMO και 
πρέπει να έχουν δοκιμαστεί στο ITER, 
την ανάπτυξη υλικών ανθεκτικών στις ακτινοβολίες και με χαμηλό βαθμό 
ενεργότητας. Για τη δοκιμή αυτών των υλικών θα απαιτηθεί μια πηγή 
νετρονίων υψηλής ενεργείας. Η λεπτομερής μελέτη αυτής της εγκατάστασης 
θα πρέπει να αρχίσει εντός της περιόδου 1994 - 1998, κατά προτίμηση σε 
διεθνές πλαίσιο, 
την συνέχιση των αναλύσεων που αφορούν την ασφάλεια και την κοινωνική 
αποδοχή της θερμοπυρηνικής ενέργειας. 
Εφαρμογή 
Κατά την περίοδο 1994 - 1998 σημαντικό γεγονός θα είναι η διάλυση της 
κοινής επιχείρησης JET, η οποία σήμερα αποτελεί σημαντικό πόλο για την 
ευρωπαϊκή έρευνα στον τομέα της σύντηξης. Τα επιστημονικά δεδομένα που 
έχουν συγκεντρωθεί εκεί θα αξιοποιηθούν πλήρως και μετά την κατάργηση 
της κοινής επιχείρησης, θα εξασφαλιστεί η μεταφορά των τεχνικών γνώσεων 
του JET στις άλλες δραστηριότητες του προγράμματος, κυρίως στο ITER. Σε 
οργανωτικά πλαίσια που πρόκειται να καθοριστούν. Ειδικότερα, η έρευνα 
που θα αφορά την αποσυναρμολόγηση του JET θα είναι δυνατόν να ενταχθεί 
στις δραστηριότητες του προγράμματος. 
Η διάλυση της κοινής επιχείρησης JET θα αντισταθμιστεί με την ενίσχυση 
της συνεργασίας μεταξύ των κοινοπραξιών, θα αναζητηθούν νέες μορφές 
συνεργασίας μεταξύ των κοινοπραξιών, οι οποίες θα λαμβάνουν υπόψη τον 
ευρωπαϊκό χαρακτήρα και την περιορισμένη διάρκεια των ερευνητικών 
έργων, θα ενθαρρυνθεί επίσης η τυπική μετατροπή ομίλων ενώσεων σε 
κοινοπραξίες που θα αναλάβουν την υλοποίηση κοινών έργων με την 
τροποποίηση του σημερινού διαχειριστικού πλαισίου. Οι ενώσεις και το 
ΚΚΕρ οφείλουν να συμβάλλουν σημαντικά στα προγράμματα φυσικής και 
τεχνολογίας του ITER, κατά τη μελέτη, την κατασκευή και τη λειτουργία 
του. 
-177-
Η συμμετοχή της βιομηχανίας θα ενθαρρυνθεί τόσο ποιοτικά όσο και 
ποσοτικά με το διπλό στόχο να μεταφερθεί η βιομηχανική τεχνολογία στην 
υλοποίηση του Next Step και να εξασφαλιστεί ότι η ευρωπαϊκή βιομηχανία 
διαθέτει όλες τις νευραλγικές τεχνολογίες που θα απαιτηθούν για την 
κατασκευή των μελλοντικών αντιδραστήρων σύντηξης. Τα μέτρα που 
εφαρμόσθηκαν κατά την περίοδο 1990 - 1994 και που απέβλεπαν στη 
συμμετοχή της ευρωπαϊκής βιομηχανίας στην κοινοτική προσπάθεια στο 
πλαίσιο ITER - EDA, τόσο στο επίπεδο της ίδιας μελέτης όσο και στην 
βοηθητική Ε&Α, θα επανεξεταστούν και, αφόσον είναι αναγκαίο, θα 
αναπροσαρμοστούν. Ιδιαίτερα, θα προωθηθεί η διάδοση στην βιομηχανία των 
επιστημονικών και τεχνικών αποτελεσμάτων τα οποία λαμβάνονται στα 
πλαίσια του προγράμματος για τη σύντηξη. 
θα διερευνηθεί η δυνατότητα να διευρυνθεί η διεθνής συνεργασία πέραν 
του ITER, και κυρίως μέσω του κοινού σχεδιασμού με τα κυριότερα 
προγράμματα σύντηξης στον κόσμο. Παραδείγματα μιας τέτοιου είδους 
συνεργασίας θα ήταν μια εγκατάσταση για την δοκιμή υλικών, η οποία θα 
διαθέτει μια πηγή νετρονίων υψηλής ενεργείας, και ειδικές εγκαταστάσεις 
για τη βελτίωση των τεχνικών λύσεων. 
Λαμβάνοντας υπόψη τη διάρκεια της προσπάθειας που απαιτείται για την 
εκμετάλλευση της θερμοπυρηνικής ενέργειας, μεγάλη σημασία θα δωθεί στη 
διατήρηση της υψηλής στάθμης και της συνοχής των ερευνητικών ομάδων 
στην Κοινότητα, στην ανάπτυξη της κινητικότητας των επιστημόνων και των 
μηχανικών και στην ενθάρρυνση της συνέργιας ανάμεσα στην έρευνα και την 
υψηλού επιπέδου κατάρτιση, ενισχύοντας τους δεσμούς με την ευρύτερη 
ευρωπαϊκή επιστημονική κοινότητα. 
Η αποκεντρωμένη διαχείριση του προγράμματος για τη σύντηξη, η οποία είναι 
συνυφασμένη με την διάρθρωση της σε δίκτυο έχει αποδειχθεί ότι είναι 
αποτελεσματική και θα διατηρηθεί. 
-178-
ΠΑΡΑΡΤΙ 
Ενδεικτική κατανομή του ποοού «ου κρίνεται αναγκαίο (δραστηριότητες εκτός 
ΚΚΕρ) 
Ενδεικτική κατανουή της ττροοττάθειας κατά τουέα1 
(%) 
Τομέας 1: Οι δραστηριότητες "Next Step" 40 - 502 
Τομέας 2: Κοινή επιχείρηση MJETM 19 - 233 
Τομέας 3: Η βελτίωση των τεχνικών λύσεων 24 - 30 
Τομέας 4: Η τεχνολογία μακροπρόθεσμα 5-9 
100 (930 εκατ. ECU) 
1 Αυτή η κατανομή δεν αποκλείει ότι ένα έργο καλύπτει περισσότερους τομείς. 
2 Συμπεριλαμβάνονται οι ίδιες οι μελετητικές δραστηριότητες και η αναγκαία 
υποστήριξη Ε & Α σε θέματα φυσικής και τεχνολογίας. 
3 Οι δραστηριότητες της κοινής επιχείρησης JET, η οποία αποτελεί νομικό 
πρόσωπο, προσανατολίζονται στη στήριξη του Next Step. 
-179-
40 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ-ΠΛΑΙΣΙΟ: ΠΡΩΤΗ ΔΡΑΣΗ, ΘΕΜΑ ΑΡΙΘ. 6, ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ 
ΈΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΜΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ" 
Γενικά 
Η χάραξη και η εφαρμογή της κοινής πολιτικής σε θέματα μεταφορών πρέπει να 
στηριχθούν σε στοχοθετημένο ερευνητικό πρόγραμμα, του οποίου τα αποτελέσματα θα 
προσφέρουν τα απαραίτητα στοιχεία για την εγκατάσταση ενός αποτελεσματικού και 
αποδοτικού δικτύου μεταφορών επιβατών και εμπορευμάτων σε αποδεκτές συνθήκες, 
τόσο από περιβαλλοντικής και κοινωνικής πλευράς όσο και από πλευράς ενεργειακής 
κατανάλωσης. 
Η έρευνα πρέπει να βελτιώσει την αποτελεσματικότητα όλων των μεταφορικών μέσων, 
να επισπεύσει την ένταξη τους στο ευρωπαϊκό δίκτυο και να υποστηρίξει τις 
κοινοτικές πρωτοβουλίες εθνικής και ευρωπαϊκής κλίμακας στον τομέα των 
μεταφορών. 
Για την ευρωπαϊκή οικονομία, οι μεταφορές αντιπροσωπεύουν 6,5 εκατομμύρια 
θέσεις εργασίας και ποσοστό του ΑΕΠ μεταξύ 7 και 8%. 
Η ζήτηση των μεταφορών έχει παρουσιάσει θεαματική άνοδο, 70% από το 1970, 
εξακολουθεί δε να αυξάνει. Η αύξηση αυτή εκφράστηκε με ολοένα μεγαλύτερη 
κυκλοφοριακή συμφόρηση, αναποτελεσματικότητα και έλλειψη ασφάλειας. Το κόστος 
αυτών των δυσλειτουργιών για την ευρωπαϊκή οικονομία υπολογίζεται σε 
περισσότερα από 50 δισεκατ. ECU ετησίως προκειμένου για τις οδικές μεταφορές 
ενώ, όσον αφορά τις αεροπορικές, ανέρχεται σε 4 δισεκατ. ECU σήμερα, με 
προοπτική να φθάσει τα 10 δισεκατομμύρια το 2000. Οι μεταφορές αποτελούν το 
δεύτερο κατά σειρά καταναλωτή μη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και, αντίθετα προς 
τη βιομηχανία και τα νοικοκυριά, η κατανάλωση συνεχίζει να αυξάνεται. 
Για τους λόγους αυτούς, τα αποτελέσματα των ερευνών για τις μεταφορές έχουν 
άμεσο αντίκτυπο στην οικονομία και στην ποιότητα της ζωής στην Κοινότητα. 
Εκτός από τις άμεσες επιπτώσεις τους στη βιομηχανία μεταφορικών μέσων, θα 
συμβάλουν στην ανάπτυξη και στην αποδοτικότητα του συνόλου του βιομηχανικού 
ιστού της Ευρώπης. 
Η αξιοποίηση των δυνατοτήτων που παρέχουν οι νέες τεχνολογίες, η οικονομική 
ανάπτυξη και η βελτίωση της ποιότητας της ζωής, επιτρέπουν σήμερα να αρθούν οι 
φραγμοί μεταξύ των διαφόρων μεταφορικών μέσων - καθώς και μεταξύ των μεταφορών 
και των συστημάτων πληροφοριών και επικοινωνιών - και να τεθεί σε εφαρμογή μία 
ολοκληρωμένη κοινή προσέγγιση. 
Κατά συνέπεια, οι ερευνητικές εργασίες πρέπει να έχουν δύο στόχους 
προτεραιότητας: αφενός την παροχή των απαραίτητων στοιχείων στρατηγικής για την 
υλοποίηση του πανευρωπαϊκού δικτύου πολλαπλών μεταφορικών μέσων και, αφετέρου, 
τη βελτιστοποίηση των δικτύων μεταφορών. 
Η πρώτη έρευνα προτεραιότητας πρέπει να εφοδιάσει τη βιομηχανία και τις 
ενδιαφερόμενες αρχές με κατάλληλα μέσα αποφάσεων, θεμελιωμένα στη βαθύτερη 
γνώση και κατανόηση των κυκλοφοριακών ροών (κατάρτιση κατάλληλων μοντέλων για 
την πρόγνωση της εξέλιξης των ευρωπαϊκών μεταφορών) καθώς και της 
αλληλεπίδρασης και της αλληλεξάρτησης τους, με σκοπό την αξιολόγηση της ζήτησης 
των μεταφορών, την εκπόνηση σεναρίων για δίκτυα μεταφορών υψηλών επιδόσεων, την 
αξιολόγηση του αντίκτυπου που έχουν οι διακυμάνσεις της ζήτησης, της κατανομής 
τους κατά μεταφορικό μέσο και των θεσμικών, οικονομικών, κοινωνικών, 
περιβαλλοντικών και ενεργειακών επιδράσεων τους, με βάση στατιστικά δεδομένα 
που επιτρέπουν τον προσδιορισμό αυτών των αναγκών καθώς και των περιορισμών που 
θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά τη χάραξη κατευθύνσεων για τις μελλοντικές 
ενέργειες. 
-180-
Τα εργαλεία αυτά πρέπει να επιτρέπουν στα πολιτικά θεσμικά όργανα να 
αιτιολογήσουν τη μακροπρόθεσμη διάθεση δημοσίων και ιδιωτικών κεφαλαίων για 
επενδύσεις σε υποδομή και για την εφαρμογή νέων τεχνολογιών διαχείρισης και 
επικοινωνιών στις υπηρεσίες μεταφορών. 
Η δεύτερη έρευνα προτεραιότητας πρέπει να εξασφαλίσει, αφενός μεν την ανάπτυξη 
συμβατών συστημάτων διαχείρισης για τα μεταφορικά μέσα, απαραίτητο βήμα για να 
κατοχυρωθούν η διαλειτουργικότητα και η αλληλοσύνδεσή τους καθώς και η πρόσβαση 
στα δίκτυα, αφετέρου δε, τη βελτίωση της δυναμικότητας, της ασφάλειας, της 
αξιοπιστίας και της ποιότητας των μεταφορών. 
Οι έρευνες θα διεξαχθούν σε συνεκτικό συντονισμένο πλαίσιο, όπου θα λαμβάνονται 
υπόψη οι δραστηριότητες που συνδέονται με τα θέματα "βιομηχανικές τεχνολογίες", 
"τηλεματική", "περιβάλλον" και "ενέργεια", στο βαθμό που οι τελευταίες 
ανταποκρίνονται στους στόχους της κοινής πολιτικής στον τομέα των μεταφορών. 
Πράγματι, οι εργασίες που αφορούν τις τεχνολογίες γενικής εφαρμογής διεξάγονται 
στο πλαίσιο του εκάστοτε θέματος της πρώτης δράσης. 
Αναμένονται συγκεκριμένα αποτελέσματα, βραχυπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα, που θα 
επιτρέψουν την προσέγγιση κατά ενότητες και τη σταδιακή εφαρμογή των συστημάτων 
μεταφορών, με παράλληλη διασφάλιση του συντονισμού με το ΕΥΡΗΚΑ. 
Όσον αφορά τις MME, θα εφαρμοστεί ειδική διαδικασία για την προώθηση της 
συμμετοχής τους στο πρόγραμμα ("τεχνολογικά κίνητρα") με βάση την πείρα που 
αποκτήθηκε από τις ενέργειες CRAFT και τα πριμ σκοπιμότητας. 
θα δοθεί η δυνατότητα υποβολής προσχεδίων προτάσεων (outline proposal) ανά πάσα 
στιγμή (προσκλήσεις υποβολής προτάσεων χωρίς προθεσμία). Στους προκρινόμενους 
προτείνοντες θα χορηγείται πριμ σκοπιμότητας για την αναζήτηση συνεργατών και 
την κατάρτιση λεπτομερών προτάσεων, οι οποίες και θα αξιολογούνται για να 
αποφασισθεί η χρηματοδότηση του ερευνητικού έργου αυτού καθεαυτό. 
Α. Στρατηγική έρευνα για ένα πανευρωπαϊκό δίκτυο πολλαπλών μεταφορικών μέσων 
Σκοπός των εργασιών είναι να μεγιστοποιηθούν η συνεργεία και η συμβατότητα 
μεταξύ των συστημάτων, ώστε να εξασφαλιστούν η διαλειτουργικότητα και η 
αλληλοσύνδεσή των μεταφορικών μέσων καθώς και η ένταξη τους στο πανευρωπαϊκό 
δίκτυο μεταφορών. Το ζήτημα έγκειται κυρίως στη βαθειά γνώση και στη συνολική 
κατανόηση αυτού του ευρωπαϊκού συστήματος μεταφορών, των συστατικών του 
στοιχείων καθώς και των αλληλεπιδράσεων και της αλληλεξάρτησης των διαφόρων 
συνιστωσών του. Παρά το γεγονός ότι οι εθνικές πρωτοβουλίες μπορούν να 
συντελέσουν στην επίτευξη των παραπάνω στόχων, η κοινοτική έρευνα είναι και θα 
παραμείνει απαραίτητη στο πλαίσιο της επικουρικότητας, δεδομένου ότι είναι 
αναγκαίο για την Κοινότητα: 
να συντονισθεί και να ενισχυθεί η έρευνα για τη διατήρηση της οικονομικής 
ανάπτυξης της και την αντιμετώπιση του ανταγωνισμού από τις ΗΠΑ και τις 
ασιατικές χώρες· 
να τεθεί υπό έλεγχο η ανάπτυξη της διεθνούς διακίνησης, πράγμα που απαιτεί 
κοινοτική στρατηγική και κοινοτικές πρωτοβουλίες* 
να στηριχθούν οι πρωτοβουλίες της κοινής πολιτικής στον τομέα των μεταφορών 
στα αποτελέσματα της κοινής έρευνας. 
-181-
Τα αποτελέσματα της έρευνας θα πρέπει να συνεισφέρουν στη συνολική γνώση του 
συστήματος ευρωπαϊκών μεταφορών, παρέχοντας τα απαραίτητα στοιχεία για την 
υλοποίηση ενός πανευρωπαϊκού δικτύου πολλαπλών μεταφορών μέσων με 
κοινωνικοοικονομικές και τεχνολογικές έρευνες, ικανές να προσανατολίσουν τη 
διαμόρφωση της κοινής πολιτικής στον τομέα των μεταφορών, στις οποίες θα 
λαμβάνονται κυρίως υπόψη η κοινωνική αποδοτικότητα (welfare economics/ 
οικονομικά της κοινωνικής πρόνοιας) και οι εξωτερικές δαπάνες. 
Η γνώση αυτή περιλαμβάνει τη χρήση νέων τεχνολογικών δυνατοτήτων με σκοπό τη 
δημιουργία στατιστικού συστήματος υψηλών επιδόσεων για τις ευρωπαϊκές 
μεταφορές, τον έλεγχο των τεχνικών κατάρτισης μοντέλων και σεναρίων για τις 
ανάγκες διακίνησης σε αστικό, περιφερειακό και παγκόσμιο επίπεδο καθώς και 
κοινές μεθοδολογίες για την αξιολόγηση των τεχνολογικών καινοτομιών ή των νέων 
ιδεών περί μεταφορών, οι οποίες συνδέονται με την οικονομική απόδοση, την 
ασφάλεια και το περιβάλλον, θα πρέπει επίσης να συμπεριλάβει τον καθορισμό 
κοινών κριτηρίων για την αξιολόγηση του δυναμικού αποτελεσματικής συνεισφοράς 
κάθε μεταφορικού μέσου στο πανευρωπαϊκό δίκτυο μεταφορών, όπως και τον 
καθορισμό παραμέτρων για τον έλεγχο της καταλληλότητας και τη στρατηγική 
εφαρμογής. 
Οι εργασίες πρέπει να επιτρέπουν, μεταξύ άλλων, να εκτιμηθούν οι μεταφορικές 
ροές (τύπος και όγκος) και να αναπτυχθούν κοινές μεθοδολογίες για την 
αξιολόγηση της συμβολής των νέων τεχνολογιών αλλά και των αυξανόμενων 
περιορισμών σε σχέση με τον περιβάλλον, την ασφάλεια και την ορθολογική χρήση 
της ενέργειας. Ταυτόχρονα, πρέπει να καθοριστούν οι στρατηγικές ανάπτυξης και 
τα προγράμματα πειραματικής εφαρμογής (πρότυπα πειραματικά έργα) με βάση την 
ήδη υπάρχουσα υποδομή και τη συνεισφορά των τεχνολογικών καινοτομιών. 
Αυτό το σύστημα πληροφοριών (από την πλευρά του) θα αναπτυχθεί περαιτέρω χάρις 
στις νέες τεχνολογίες (π.χ. EDΙ/ηλεκτρονική ανταλλαγή δεδομένων), με σκοπό να 
διευκολυνθεί και να επιταχυνθεί η διαδικασία συλλογής δεδομένων, να βελτιωθούν 
η ποιότητα και η αξιοπιστία των συλλεγομένων στοιχείων και να εξασφαλιστεί η 
προσπέλαση του από τους χρήστες. Η στατιστική θα αποκομίσει και εκείνη οφέλη 
από την πρόοδο που έχει σημειωθεί σε σχέση με τα συστήματα διαστημικής 
αναπαράστασης και κατάρτισης μοντέλων (SI G - συστήματα γεωγραφικών 
πληροφοριών), η οποία θα επιτρέψει την ακριβέστερη ερμηνεία των δεδομένων με το 
συσχετισμό τους με τα στοιχεία της τοπογραφίας. 
Κατά την πορεία των εργασιών, πρέπει να διασφαλιστεί η συνοχή μεταξύ των 
διαφόρων δραστηριοτήτων που υπάγονται στο θέμα αριθ. 6 της πρώτης δράσης και, 
επίσης, μεταξύ αυτών και των υπολοίπων ερευνητικών εργασιών του 4ου 
προγράμματος-πλαισίου που έχουν σχέση με τις μεταφορές, καθώς το σύνολο θα 
πρέπει να επιτρέπει τον προσανατολισμό των πρωτοβουλιών της κοινής πολιτικής 
στον τομέα των μεταφορών. 
Β. Βελτιστοποίηση των δικτύων 
Σιδηροδρομικές μεταφορές 
Οι εργασίες θα αποβλέπουν κυρίως στην εξάλειψη των εμποδίων που παρεμβάλλονται 
στη συμβατότητα των εθνικών σιδηροδρομικών συστημάτων και, για το σκοπό αυτό, 
θα πρέπει να προτείνουν τεχνικές και οικονομικές λύσεις ικανές να εξασφαλίσουν 
τη διαλειτουργικότητα του σιδηροδρομικού δικτύου, κυρίως ως υποσυστήματος και 
βρόχου ενός ευρωπαϊκού συστήματος πολλαπλών μεταφορικών μέσων. 
Κατ'αρχάς, ένα από τα ζητήματα προτεραιότητας εξακολουθεί να είναι η 
συμβατότητα των συστημάτων ελέγχου της σιδηροδρομικής κυκλοφορίας και, ως εκ 
τούτου, η συνέχιση των εργασιών που άρχισαν στο πλαίσιο του προγράμματος EURET. 
Σκοπός των σχετικών ερευνών είναι η ανάπτυξη ευρωπαϊκού συστήματος για τη 
διαχείριση της σιδηροδρομικής κυκλοφορίας καθώς και των κυριότερων λειτουργικών 
δυνατοτήτων του με ενσωμάτωση των αποτελεσμάτων της έρευνας για τις τεχνολογίες 
-182-
γενικής εφαρμογής, που προκύπτουν από άλλα προγράμματα. Οι εν λόγω έρευνες θα 
διεξαχθούν με τη συνεργασία των οργανισμών σιδηροδρόμων και της βιομηχανίας 
σιδηροδρομικού υλικού, πρέπει δε να καταλήξουν σε κοινή αρχιτεκτονική για το 
ευρωπαϊκό σύστημα διαχείρισης της κυκλοφορίας και, κατόπιν, να περάσουν στο 
στάδιο των πρότυπων πειραματικών έργων, των οποίων αποστολή θα είναι ο έλεγχος 
της καταλληλότητας της τεχνολογίας με συγκεκριμένες εφαρμογές. 
Μεταξύ άλλων, πρέπει να καθοριστούν οι προδιαγραφές του συστήματος και να 
μελετηθούν οι εργονομικές παράμετροι και ο ανθρώπινος παράγοντας, οι ανταλλαγές 
πληροφοριών και ο σχεδιασμός του εξοπλισμού. Για το λόγο αυτό, θα πρέπει να 
ληφθούν υπόψη οι δ ι επαφές μεταξύ συναφών συστημάτων, όπως οι επικοινωνίες, η 
διαχείριση και οι πληροφορίες που απευθύνονται στο κοινό και σε άλλες 
υπηρεσίες. Τέλος, λόγω της σημασίας που έχει αυτή η κοινή αρχιτεκτονική για 
την ανάπτυξη των ευρωπαϊκών σιδηροδρομικών δικτύων και, ειδικότερα, του 
σιδηροδρόμου μεγάλης ταχύτητας, τα αποτελέσματα της έρευνας πρέπει να 
υποβληθούν σε έλεγχο καταλληλότητας βάσει των κριτηρίων ασφαλείας που 
καθορίζονται σε κοινοτικό επίπεδο. 
Δεύτερον, σχετικά με την ασφάλεια των σιδηροδρόμων, η εκμετάλλευση τους 
βασίζεται στην αρχή της εσωτερικής ασφάλειας του εξοπλισμού και των συστημάτων. 
Για να υλοποιηθούν οι νέες λειτουργικές δυνατότητες πρέπει να χρησιμοποιηθούν 
στοιχεία υλικού και λογισμικού, των οποίων το φάσμα βλαβών δεν είναι γνωστό εκ 
των προτέρων ούτε κατ'ανάγκη πεπερασμένο. Κατά συνέπεια, κανένα σύστημα δεν 
είναι απόλυτα ασφαλές και πάντα υπάρχει κίνδυνος αστοχίας, όσο περιορισμένος 
και αν είναι αυτός. Απαιτείται ποσοτικός προσδιορισμός αυτών των κινδύνων, 
ώστε να είναι δυνατόν να εφαρμοστούν εναρμονισμένα κριτήρια στο σύνολο της 
Κοινότητας και να ληφθούν αποφάσεις για επενδύσεις σε εξοπλισμό ασφαλείας, σε 
συνάρτηση με την προστιθέμενη αξία που απορρέει από αυτόν. Οι ερευνητικές 
εργασίες θα είναι εμπνευσμένες, κατά το μέτρο του δυνατού, από τις τεχνικές που 
έχουν αναπτυχθεί για άλλους βιομηχανικούς κλάδους, με την απαραίτητη προσαρμογή 
στις ιδιομορφίες του σιδηροδρόμου και, αν χρειασθεί, με καθορισμό νέων αρχών 
σχεδιασμού. 
Η δυναμικότητα ενός δεδομένου τμήματος σιδηροδρομικής γραμμής περιορίζεται από 
την ανάγκη να τηρείται κάποια απόσταση μεταξύ των αμαξοστοιχιών, ώστε η καθεμία 
να μπορεί να ακινητοποιηθεί με πλήρη ασφάλεια στο τμήμα ελεύθερης γραμμής που 
έχει μπροστά της. Τα σημερινά συστήματα ασφαλείας, όταν εκτελούν αυτή την 
εργασία, αφήνουν συχνά μεγαλύτερη ελεύθερη απόσταση απ'όση είναι απαραίτητη, 
λόγω έλλειψης γνώσεων σχετικά με τις επιδόσεις πεδήσεως των συρμών, τα 
συστήματα επικοινωνίας και τις επιμέρους αποστάσεις που επιτρέπονται και 
τηρούνται. Στις περιοχές με πολύ πυκνή κυκλοφορία, είναι απαραίτητο να αυξηθεί 
η εφικτή ροή συρμών, πράγμα που συνεπάγεται τη χρήση καινοτομιών προερχομένων 
από άλλα προγράμματα καθώς και νέων τεχνικών και συστημάτων ασφαλείας. Ως εκ 
τούτου, απαιτούνται επίσης ερευνητικές εργασίες για τη βελτίωση των επιδόσεων 
και της αξιοπιστίας των συστημάτων ασφαλείας. 
Τρίτον, όσον αφορά ειδικότερα την αλληλοσύνδεσή και τη διαλειτουργικότητα των 
σιδηροδρομικών δικτύων, η έρευνα πρέπει να επικεντρωθεί στην εξάλειψη των 
εμποδίων που συναντά η σιδηροδρομική κυκλοφορία, κυρίως στα σύνορα, και τα 
οποία οφείλονται στην τεχνολογία και στις προδιαγραφές των εθνικών δικτύων, 
απαιτώντας την εξεύρεση νέων λύσεων για να υπερπηδηθούν. Η εν λόγω έρευνα 
οφείλει, χρησιμοποιώντας τα αποτελέσματα των υπολοίπων δραστηριοτήτων 
κοινοτικής έρευνας, να καταλήξει στην κατάρτιση των αναγκαίων προδιαγραφών 
διαλειτουργικότητας και προτύπων υποχρεωτικού χαρακτήρα, όπως προβλέπεται στα 
τρέχοντα κοινοτικά σχέδια που έχουν ως αντικείμενο τα πανευρωπαϊκά δίκτυα 
σιδηροδρόμου μεγάλης ταχύτητας και συμβατικού καθώς και τα σχετικά υποσυστήματα 
(υποδομή, τροφοδοσία, κλπ.). 
-183· 
Ολοκληρωμένες αλυσίδες μεταφορών 
Με την εγκαθίδρυση της ενιαίας αγοράς, τη μελλοντική διεύρυνση των Ευρωπαϊκών 
Κοινοτήτων και την πορεία των χωρών της Κεντρικής Ευρώπης προς την οικονομία 
της αγοράς, είναι αναπόφευκτο να σημειωθεί μεγάλη αύξηση στις διεθνείς 
εμπορευματικές μεταφορές. Προβλέπεται γενικά διπλασιασμός της διακίνησης σε 
είκοσι χρόνια. Προ αυτής της εξέλιξης της ζήτησης, είναι επιτακτική ανάγκη για 
την κρατική εξουσία να επιδιώξει να τροποποιήσει ριζικά τη διάρθρωση της 
προσφοράς, διαφορετικά το μεγαλύτερο μέρος της αύξησης της διακίνησης υπάρχει 
κίνδυνος να απορροφηθεί από το μέσο μεταφοράς που υπερισχύει ήδη σήμερα: τις 
οδικές μεταφορές. 
Οι οδικές μεταφορές όμως προκαλούν, κατά γενική ομολογία, σημαντικές εξωτερικές 
δαπάνες. Πράγματι, στις οδικές μεταφορές οφείλονται σοβαρές οχλήσεις, όπως η 
ατμοσφαιρική ρύπανση, η έλλειψη ασφάλειας, η κυκλοφοριακή συμφόρηση του οδικού 
δικτύου και ο θόρυβος, τις οποίες υφίσταται σήμερα το κοινωνικό σύνολο. 
Κατόπιν αυτού, οι μεταφορές πολλαπλών μέσων εμφανίζονται ως ελπιδοφόρα λύση. Η 
ανάπτυξη τους θα συνέβαλε στη μείωση της οδικής κυκλοφορίας και στη βελτίωση 
της ποιότητας του περιβάλλοντος. 
Οι ερευνητικές εργασίες πρέπει να βασιστούν στις ήδη υπάρχουσες έρευνες 
τεχνολογικού, οικονομικού, κοινωνικού και περιβαλλοντικού περιεχομένου και να 
συνίστανται σε ανάλυση κόστους/οφέλους της μεταπήδησης της διακίνησης από ένα 
μεταφορικό μέσο σε άλλο, μετά από αξιολόγηση των πραγματικών δυνατοτήτων 
μεταπήδησης (π.χ. θαλάσσιες μεταφορές μικρών αποστάσεων). Τα θέματα 
προτεραιότητας για τις εργασίες αυτές είναι τα εξής τέσσερα: 
η βελτίωση των δ ι επαφών μεταξύ των μεταφορικών μέσων -σταθμοί μεταφόρτωσης-
για να εξασφαλιστεί η ταχεία και αξιόπιστη μεταφόρτωση των εμπορευμάτων ή 
του μεταφορικού υλικού, λαμβανομένων υπόψη των οικονομικών, τεχνικών και 
διαχειριστικών πτυχών, όπως και η πρόσβαση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων 
στις μεταφορές πολλαπλών μέσων· 
το υλικό μεταφορών πολλαπλών μέσων και ειδικότερα, το υλικό για μεταφορές 
με μεταφόρτωση μεταξύ μεταφορικών μέσων· στις εργασίες αυτές θα ληφθούν 
υπόψη και οι μονάδες φόρτωσης (unit load/μοναδιαίο φορτίο), προσαρμοσμένες 
τόσο στις ανάγκες της βιομηχανίας όσο και στους περιορισμούς που επιβάλλει 
η υποδομή· 
η υπάρχουσα και η προγραμματισμένη υποδομή, η διαλειτουργικότητα τους από 
πλευράς μεταφορικών μέσων, με κύριο μέλημα τη σύνδεση των περιφερειακών ή 
απομονωμένων περιοχών της Κοινότητας· 
η διοικητική μέριμνα, εφαρμοζόμενη στο σύνολο της αλυσίδας πολλαπλών 
μεταφορικών μέσων σε επίπεδο διαχείρισης και χρήσης ολοκληρωμένων μέσων 
τηλεματικής (πληροφορική και επικοινωνίες). 
Αεροπορικές μεταφορές 
Οι εργασίες θα καλύψουν, κατά πρώτο λόγο, τη διαχείριση της εναέριας 
κυκλοφορίας (ATM) στο πλαίσιο καθολικής ευρωπαϊκής στρατηγικής, η οποία θα 
διαμορφωθεί σε συνεργασία με τον οργανισμό Eurocontrol και τα κράτη μέλη. Με 
αφετηρία τις τρέχουσες εργασίες σχετικά με τη φύση της καθολικής διαχείρισης 
της εναέριας κυκλοφορίας, η έρευνα πρέπει να συνίσταται σε αξιολόγηση και 
δοκιμές της ένωσης των λειτουργικών και τεχνολογικών στοιχείων του μελλοντικού 
συστήματος διαχείρισης για την εναέρια κυκλοφορία, το οποίο θα μπορεί να 
λειτουργήσει από το 2000, ένωση που θα επιτρέψει να αυξηθεί η ασφάλεια με το 
μικρότερο δυνατό κόστος και για διπλάσια δυναμικότητα. 
Οι έρευνες αυτές θα συμβάλλουν, μεταξύ άλλων, στον προσδιορισμό της εφαρμογής 
στην Ευρώπη των εργασιών που διεξάγονται στο πλαίσιο του Διεθνούς Οργανισμού 
Πολιτικής Αεροπορίας - Ι CAO (CNS/ATM). 
-184-
Πρόκειται ιδιαίτερα να διατυπωθεί, στο πλαίσιο της παραπάνω στρατηγικής 
προσέγγισης, η αρχή του καθολικού ATM, που θα συμπεριλαμβάνει την ολοκλήρωση 
των συστημάτων αερολιμενικής διαχείρισης με κατάλληλη κατάρτιση μοντέλων και 
προσομοίωση, με τελικό αποτέλεσμα τον καθορισμό λδίτουργικής αρχιτεκτονικής 
υψηλού επιπέδου, στην οποία θα προσδιορίζονται οι προϋποθέσεις που θα πρέπει να 
πληροί το σύστημα. 
Στις εργασίες αυτές θα ενσωματωθούν επίσης τα αποτελέσματα των ερευνών για τις 
τεχνολογίες γενικής εφαρμογής, που προέρχονται από άλΧ® προγράμματα, και θα 
συμπεριληφθεί ο προσδιορισμός των τεχνολογιών εφαρμογής που απαιτούνται για την 
υλοποίηση ενός συστήματος υψηλών επιδόσεων από τεχνολογικής, λειτουργικής και 
οργανωτικής πλευράς. 
Η λειτουργική αυτή ολοκλήρωση θα καλύψει επίσης το ρόλο της ανθρώπινης 
παρέμβασης, τον αυτοματισμό των λειτουργιών προγραμματιομού και ελέγχου και τη 
χρήση ενός πειραματικού αεροναυτικού δικτύου τηλεπικοινωνιών (ATN/Aeronautical 
Telecommunication Network), θα αξιοποιήσει δε, με τις ενδεχόμενες απαραίτητες 
προσαρμογές, τις καινοτομίες που προέρχονται από άλλες ενέργειες. Η ολοκλήρωση 
των παραπάνω στοιχείων θα υποβληθεί πρώτα σε δοκιμές με πειραματικά συστήματα 
δοκιμών για να προσδιοριστεί ποσοτικά η προκαλούμενη βελτίωση του συστήματος 
διαχείρισης της κυκλοφορίας από πλευράς δυναμικότητας και ασφάλειας. Για να 
διευκολυνθεί η διαδικασία της ολοκλήρωσης και του ελέγχου καταλληλότητας, θα 
καταρτιστεί σχέδιο ελέγχου της καταλληλότητας και θα διαμορφωθεί η μεθοδολογία 
που θα εφαρμοστεί στο σύνολο της διαδικασίας, θα αναπτυχθούν επίσης και θα 
υποβληθούν σε έλεγχο καταλληλότητας οι ενδεδειγμένες μέθοδοι πιστοποίησης για 
τα συγκεκριμένα συστήματα διαχείρισης (ATM), που είνοι ιδιαίτερα ευαίσθητα 
(failure critical). 
Κατά δεύτερο λόγο, οι εργασίες θα έχουν ως αντικείμενο την ασφάλεια των 
αεροπορικών μεταφορών για τη συμπλήρωση των εργασιών των Joint Aviation 
Authorities και των εθνικών οργανισμών αεροναυτικής. 
Ειδικότερα ως προς την πιστοποίηση και τον έλεγχο πλωιμότητας, οι εργασίες θα 
αποσκοπούν στην κατάρτιση μοντέλων και στην αξιολόγηση των συντελεστών 
πλωιμότητας και των λειτουργικών παραγόντων που επηρεάζουν την ασφάλεια καθώς 
και στην εξεύρεση λύσεων που είναι σε θέση να βελτιώσουν την ασφάλεια και να 
στηρίξουν τις μελλοντικές ενέργειες τυποποίησης και κανονιστικών ρυθμίσεων. 
Στο στρατηγικό επίπεδο, κύριο αντικείμενο της έρευνας θα είναι η κατάρτιση 
μοντέλων για την επίδραση ορισμένων κρίσιμων παραγόντων, όπως τα κριτήρια 
επιβίωσης των επιβατών και οι εξωτερικοί κίνδυνοι (παγοποίηοη, πρόσκρουση στο 
έδαφος, ηλεκτρομαγνητική ακεραιότητα, αναρρόφηση ξένων σωμάτων από τον 
κινητήρα) καθώς επίσης τα κριτήρια αξιοπιστίας και &οφ®Χ®Ιας του αεροσκάφους 
(πρότυπα πλωιμότητας, ...), σε συνδυασμό με τους περιορισμούς που σχετίζονται 
με το θόρυβο, τις εκπομπές κλπ. 
Πιο συγκεκριμένα, όσον αφορά την επιβίωση, τον έλεγχο της πλωιμότητας και τις 
λειτουργίες της πτήσης, οι εργασίες θα αφορούν την αξιολόγηση των τεχνολογιών 
που επιτρέπουν να βελτιωθούν η πυρασφάλεια και η προστασία κατά της βίαιης 
πρόσκρουσης, την έξοδο των επιβατών, την ακεραιότητα του αεροσκάφους και την 
αξιοπιστία των τεχνικών ανίχνευσης ρωγμών, τις μεθόδους πιστοποίησης, τον 
ανθρώπινο παράγοντα κατά τις πτήσεις μεγάλης διάρκειας και τις περιόδους 
εντατικής εργασίας καθώς και τα κριτήρια απογείωσης και ίίροσγείωσης, όταν οι 
διάδρομοι είναι ακατάλληλοι λόγω καιρικών συνθηκών. 
Αστικές συγκοινωνίες 
Οι αστικές συγκοινωνίες δημιουργούν τρεις κατηγορίες προβλημάτων: ενεργειακή 
αποδοτικότητα, αποδοτικότητα των συγκοινωνιακών συστημάτων και προστασία του 
περιβάλλοντος. 
Οι τεχνικές απαιτήσεις στα προβλήματα αυτά δεν ταυτίζονται κατ'ανάγκη αλλά 
πρέπει να συμβάλλουν από κοινού στην επίλυση τους. Ως ΕΚ τούτου, οι ενέργειες 
»185-
που θα αναληφθούν στους τομείς της τηλεματικής, της ενέργειας και των μεταφορών 
πρέπει να υλοποιηθούν με συνοχή. 
Οι ερευνητικές εργασίες πρέπει να έχουν ως αποτέλεσμα λύσεις που επιτρέπουν την 
αύξηση της ελκυστικότητας, της αποδοτικότητας και της δυναμικότητας των 
συστημάτων αστικών συγκοινωνιών, τον εξορθολογισμό της διαχείρισης της 
κυκλοφορίας και της συγκοινωνιακής ζήτησης, ώστε να βελτιωθούν οι συνθήκες ζωής 
στις πόλεις, και τη συμβολή στη δημιουργία ενός πραγματικού δικτύου για τους 
πολίτες. Ειδικότερα, θα διεξαχθεί έρευνα με τα εξής θέματα: 
οικολογική διαχείριση της κυκλοφορίας, 
διαχείριση της ασφάλειας, συμπεριλαμβανομένης της ασφάλειας των μη 
προστατευόμενων χρηστών, 
βελτιστοποίηση της χρήσης του οδικού δικτύου, 
μέτρα και προϋποθέσεις για την προώθηση των δημοσίων συγκοινωνιών εις βάρος 
των ιδιωτικών μεταφορικών μέσων, 
μελέτη σταθμών μετεπιβίβασης μεταξύ των τοπικών γραμμών και των γραμμών 
μεγάλων αποστάσεων για να βελτιωθεί η προσπέλαση της πόλης. 
Η έρευνα θα πρέπει επιπλέον να συμπεριλάβει ανάλυση, αφενός μεν των συστημάτων 
χρηματοδότησης και της τιμολόγησης των αστικών συγκοινωνιών, ιδίως των 
δημοσίων, όπως συνιστάται στο Λευκό Βιβλίο, αφετέρου δε, των εξωτερικών δαπανών 
που συνεπάγονται τα διάφορα μεταφορικά μέσα στις πόλεις (δημόσιος/ιδιωτικός 
τομέας, επίπεδο αρμοδιότητας). Ιδιαίτερο μέλημα θα είναι η ανάλυση των 
επιπτώσεων των διαφόρων συστημάτων χρηματοδότησης των δημοσίων συγκοινωνιών. 
Με την έλευση της εσωτερικής αγοράς, όλα τα κράτη μέλη αναζητούν σήμερα νέους 
τύπους οργάνωσης και νέους τρόπους χρηματοδότησης των συστημάτων αστικών 
συγκοινωνιών. Αυτό συνεπάγεται την εφαρμογή νέων τεχνολογιών, τουτέστι τη 
χρήση εργαλείων τηλεματικής, νέων πηγών ενέργειας και νέων μεταφορικών μέσων, 
την κανονιστική ρύθμιση της κυκλοφορίας, την καθιέρωση αστικών διοδίων, τον 
προγραμματισμό των μετακινήσεων και τη διαχείριση της στάθμευσης. Το ζητούμενο 
εν προκειμένω είναι η ολοκλήρωση αυτών των στοιχείων, λαμβανομένων υπόψη των 
ιδιαίτερων συνθηκών που επικρατούν στις αστικές περιοχές, και η συνολική 
αξιολόγηση αυτής της ολοκλήρωσης με πρότυπα έργα. 
Τα περισσότερα αστικά συγκροτήματα θα υποχρεωθούν να λάβουν σειρά τέτοιων 
μέτρων (διόδια, καταμερισμός των μεταφορικών μέσων,...) αλλά, προς το παρόν, 
δεν υπάρχουν πολλά στοιχεία για τις σύνθετες αλληλεπιδράσεις που προκαλούν οι 
διάφοροι συνδυασμοί τους ούτε για τις 61 επαφές τους με τα υπεραστικά συστήματα. 
Μία συγκεκριμένη επιλογή μέτρων θα μπορούσε να εφαρμοστεί προοδευτικά σε 
επιλεγμένες για ερευνητικούς σκοπούς πόλεις, με σκοπό τον έλεγχο της 
καταλληλότητας τους και τη σταδιακή καθιέρωση τους. 
0 έλεγχος καταλληλότητας των διαδικασιών με προσομοίωση και επιτόπιες δοκιμές 
είναι όντως απαραίτητος για να αξιολογηθούν οι περιβαλλοντικές και 
κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις καθώς και η συνεισφορά των νέων τεχνολογιών και 
των οργανωτικών σχημάτων (βιομηχανικές ή τηλεματικές καινοτομίες, κανονιστικά 
μέτρα ή νέα οργάνωση των μεταφορών), που είναι απαραίτητα για την επίτευξη 
απρόσκοπτης μετακίνησης σύμφωνης με τις αρχές της αειφορίας. 
θαλάσσιες μεταφορές 
Αντικείμενο της έρευνας θα είναι η αύξηση της αποδοτικότητας, η βελτίωση της 
ασφάλειας και η προστασία του περιβάλλοντος στις θαλάσσιες μεταφορές, με την 
εξεύρεση κοινών λύσεων στα μεγάλα προβλήματα ναυτιλιακής και τεχνολογικής 
στρατηγικής για την ανάπτυξη λειτουργικών συστημάτων, τα οποία θα συνενώνουν 
τις νέες τεχνολογίες γενικής εφαρμογής, τους οργανωτικούς παράγοντες και τους 
ανθρώπινους πόρους. 
Κατά πρώτο λόγο, οι εργασίες θα αφορούν κυρίως την αξιολόγηση και την κατάρτιση 
-186-
μοντέλων της ζήτησης και της προσφοράς στον τομέα των θαλασσίων μεταφορών, των 
εμπορευματικών ροών, τόσο σε παγκόσμιο όσο και σε ενδοευρωπαΐκό επίπεδο. 
Απαιτείται κυρίως ανάλυση του ρόλου των θαλασσίων μεταφορών μικρών αποστάσεων, 
στο πλαίσιο της αλυσίδας διοικητικής μέριμνας και της ανάγκης να εναρμονιστούν 
οι διαδικασίες. Η διερεύνηση αυτή πρέπει να περιλαμβάνει ανάπτυξη και 
αξιολόγηση των συστημάτων θαλασσίων μεταφορών/μεταφορών πλωτών οδών και ανάλυση 
της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων (κοινοτικών και μη) για το σύνολο των 
λειτουργιών (χερσαίες και θαλάσσιες), των διαχειριστικών δομών, της αλυσίδας 
ανθρώπινων πόρων και της ποιότητας των υπηρεσιών (total quality control), ...) 
Δεύτερον, με τις εργασίες πρέπει να αξιολογηθεί (κυρίως με προσομοιώσεις) η 
συνεισφορά των νέων τεχνολογιών, ιδιαίτερα των τεχνολογιών των επικοινωνιών και 
των πληροφοριών, στη βελτίωση της διαχείρισης της θαλάσσιας κυκλοφορίας. 
Ειδικότερα, οι ανταλλαγές πληροφοριών μεταξύ των λιμανιών και των λιμενικών 
κοινοτήτων πρέπει να διευκολύνουν τις εμπορευματικές ροές, να βελτιώνουν την 
ασφάλεια και το ρόλο δ ι επαφής που επωμίζονται τα λιμάνια. Απαιτείται επίσης 
ανάλυση και ανάπτυξη νέων τεχνικών για το σύνολο των εργασιών (στα πλοία και 
στα λιμάνια), με ιδιαίτερη προσοχή στο πρόβλημα της τυποποίησης των μοναδιαίων 
φορτ(ων. 
Απαραίτητο επίσης είναι να μελετηθούν οι δυνατότητες ταχύτερης παροχής 
υπηρεσιών στον τομέα των θαλασσίων μεταφορών με την εφαρμογή νέων τεχνολογιών -
μεταξύ άλλων, των νέων ταχέων συστημάτων μεταφοράς εμπορευμάτων και επιβατών -
και με την ανάλυση των επιπτώσεων τους στην επαγγελματική κατάρτιση και στη 
δυναμικότητα της υποδομής. Η έρευνα αυτή πρέπει να καταλήξει στον προσδιορισμό 
μίας νέας γενεάς συστημάτων εκμετάλλευσης και πλοίων υψηλότερων επιδόσεων, 
ικανής να εξασφαλίσει αποδοτικότερες, ασφαλέστερες και ευνοϊκότερες για το 
περιβάλλον λειτουργίες (π.χ. αύξηση της ταχύτητας, μείωση των εκπομπών και της 
κατανάλωσης καυσίμων)· απαιτείται ιδίως ανάλυση των απαιτήσεων όσον αφορά τη 
μελέτη και το σχεδιασμό των πλοίων, οι οποίες απορρέουν από τα μέτρα ασφαλείας 
για τις μεταφορές επικινδύνων εμπορευμάτων, θα εξεταστεί επίσης η χρήση 
εναλλακτικών και πιο συμβατών με το περιβάλλον πηγών ενέργειας όπως και η 
επεξεργασία των αποβλήτων των πλοίων και στα λιμάνια. 
Τρίτον, οι εργασίες πρέπει να έχουν ως αποτέλεσμα την αξιολόγηση των παραγόντων 
που επηρεάζουν την ασφάλεια των θαλασσίων μεταφορών, θα αναπτυχθούν μέθοδοι 
προσομοίωσης των κυκλοφοριακών σεναρίων και θα αξιολογηθεί η εφαρμογή των 
ολοκληρωμένων εργαλείων τηλεματικής. Η επίδραση του ανθρωπίνου παράγοντα στην 
ασφάλεια θα εξεταστεί με συνολική θεώρηση (π.χ. λειτουργία των πλοίων, έλεγχος 
και διαχείριση της κυκλοφορίας και των χερσαίων λειτουργιών), θα αναπτυχθούν 
κοινά κριτήρια για τον καθορισμό των επιπέδων επαγγελματικής κατάρτισης των 
πληρωμάτων καθώς και κοινή μεθοδολογία όσον αφορά την επαγγελματική κατάρτιση 
και την πιστοποίηση, παράλληλα με την ανάπτυξη διαδικασιών για το σύνολο των 
λειτουργιών (στην ξηρά και στο πλοίο), των επικοινωνιών και της διαχείρισης της 
κυκλοφορίας. 
Τέλος, οι εργασίες θα συμπεριλάβουν έρευνα με εξειδικευμένα θέματα, όπως: 
κοινή μεθοδολογία για τον εντοπισμό και την ανάλυση των αιτίων των 
ατυχημάτων καθώς και μέσα και εργαλεία για την αντιμετώπιση τους· 
εξεύρεση λειτουργικής λύσης για ένα σύστημα "θαλάσσιας ηλεκτρονικής 
χαρτογραφίας" ευρωπαϊκής κλίμακας· 
εναρμόνιση των κοινών διαδικασιών σε ευρωπαϊκό επίπεδο για να διευκολυνθούν 
οι εμπορευματικές ροές· 
κοινή προσέγγιση για την εκτίμηση των προβλημάτων ρύπανσης και προσχώσεων 
στα λιμάνια και την αντιμετώπιση τους. 
-187-
Εσωτερική ναυσιπλοΐα 
Οι ερευνητικές εργασίες θα έχουν ως αντικείμενο την ενσωμάτωση στην εσωτερική 
ναυσιπλοΐα των νέων τεχνολογιών γενικής εφαρμογής και τη σύνδεση τους με τους 
οργανωτικούς παράγοντες και τους ανθρώπινους πόρους. 
θα συμπεριλάβουν ιδιαίτερα ανάλυση του ρόλου αυτού του μεταφορικού μέσου στη 
γενική αλυσίδα και καθορισμό κριτηρίων για την αξιολόγηση των σεναρίων που θα 
είναι σε θέση να εκφράζουν γενικά τη σημασία και το δυναμικό της εσωτερικής 
ναυσιπλοΐας και, ειδικότερα, τα εμπόδια που παρεμβάλλονται στην ανάπτυξη της 
και στη μετάθεση της ζήτησης εμπορευματικών μεταφορών στις πλωτές οδούς. 
Πιο συγκεκριμένα, οι εργασίες πρέπει να επιτρέψουν τη μεταφορά στις πλωτές 
οδούς των αποτελεσμάτων της έρευνας για τις τεχνολογίες γενικής εφαρμογής, με 
κριτήρια κόστους-οφέλους, ασφάλειας και περιβαλλοντικών επιπτώσεων και βασικό 
σκοπό τη βελτίωση του συνόλου των λειτουργιών στα πλοία και στα λιμάνια. 
Πρέπει επίσης να εξεταστεί η εξέλιξη της κατασκευής και των χαρακτηριστικών των 
φορτηγίδων με γνώμονα την αύξηση της ταχύτητας και τη μείωση των εκπομπών και 
της ενεργειακής κατανάλωσης. Επιπλέον, απαιτείται ανάλυση του ανθρώπινου 
παράγοντα σε σχέση με την ασφάλεια στις φορτηγίδες και της χερσαίας υποδομής, 
ιδίως των προϋποθέσεων πιστοποίησης, της ρυμούλκησης και της χρήσης των μέσων 
τηλεματικής. Τέλος, οι εργασίες θα καλύψουν τους περιοριστικούς παράγοντες της 
ναυσιπλοΐας, την υδροδυναμική σε μικρά βάθη, την υποδομή, τα λιμάνια, τη 
διαχείριση της κυκλοφορίας και την οργάνωση, τη ροή πληροφοριών για τα 
εμπορεύματα. 
Οδικές μεταφορές 
Οι έρευνες πρέπει να συμβάλουν, αφενός στην αύξηση της αποδοτικότητας των 
οδικών μεταφορών και της δυναμικότητας της υφιστάμενης υποδομής οδικού δικτύου 
και, αφετέρου, στη βελτιστοποίηση του αριθμού των μετακινήσεων. 
Έχουν αναπτυχθεί μεμονωμένα πολυάριθμες τεχνολογίες, οι οποίες πρέπει τώρα να 
αποτελέσουν αντικείμενο γενικής αξιολόγησης, όσον αφορά τη συμβολή τους στην 
επίτευξη της απρόσκοπτης διακίνησης σύμφωνα με τις αρχές της αειφορίας. Η 
αξιολόγηση αυτή θα διενεργηθεί με κατάρτιση μοντέλων, προσομοίωση και επιτόπιες 
δοκιμές (συμπεριλαμβανομένων προτύπων πειραματικών έργων). 
Οι εν λόγω εργασίες πρέπει να έχουν ως τελικό αποτέλεσμα τον προσδιορισμό 
κατάλληλων εφαρμογών και την ανάλυση των αλληλεπιδράσεων και των κοινωνικο­
οικονομικών επιπτώσεων τους. 
Η έρευνα πρέπει επίσης να συντελέσει στην υλοποίηση μίας κοινής πολιτικής για 
την οδική ασφάλεια με εργασίες προκανονιστ ικού και νομοπαρασκευαστικού 
περιεχομένου. 
Ειδικότερα, θα διερευνηθεί, μεταξύ άλλων, η ενοποίηση της υποδομής, του 
οχήματος, του ανθρώπου και των εργαλείων τηλεματικής με στόχο τη βελτίωση της 
κυκλοφορίας και της ασφάλειας. 
-188-
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II 
Ενδεικτική κατανομή της οικονομικής προσπάθειας μεταξύ των 
διαφόρων πεδίων 
Α. Στρατηγική έρευνα για ένα πανευρωπαϊκό 
δίκτυο πολλαπλών μεταφορικών μέσων 18-22% 
(Καθορισμός, επίδειξη και έλεγχος της καταλληλότητας) 
Β. Βελτιστοποίηση των δικτύων 78-82% 
Σιδηροδρομικό δίκτυο (διαχείριση της κυκλοφορίας, 
ασφάλεια, διαλειτουργικότητα) 16-18% 
Ολοκληρωμένες αλυσίδες μεταφορών 
(μεταφόρτωση και διοικητική μέριμνα) 5-7% 
Αεροπορικό δίκτυο (διαχείριση της 
κυκλοφορίας (ATM), ασφάλεια) 16-18% 
Αστικές συγκοινωνίες (διαχείριση της 
κυκλοφορίας και βελτιστοποίηση) 10-12% 
Οδικό δίκτυο: (διαχείριση της κυκλοφορίας, 
διοικητική μέριμνα, ασφάλεια) 8-10% 
θαλάσσιες μεταφορές και εσωτερική ναυσιπλοΐα 
(διαχείριση της κυκλοφορίας (VTS), ασφάλεια, 
ανθρώπινος παράγοντας) 19-21% 
ΣΥΝΟΛΟ 100% (280 εκατ. ECU) 
-189-
ΣΤΟΧΟΘΕΤΗΜΕΝΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ* 
-190-
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I 
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΙ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 
ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ 
ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 
Η Ευρώπη αντιμετωπίζει μια τριπλή πρόκληση: 
τη σπουδαιότητα και τον αριθμό των επιστημονικών και τεχνολογικών αλλαγών 
σε σχέση με την ανάπτυξη, την απασχόληση και την ποιότητα ζωής στην Ευρώπη, 
γεγονός το οποίο χρειάζεται συνεχή παρακολούθηση, ικανότητα συστηματικής 
πρόβλεψης και αξιολόγησης» 
το χάσμα μεταξύ αναγκών για προσόντα, λόγω του συνεχούς μετασχηματισμού των 
παραγωγικών δραστηριοτήτων, και των δημοσίων και ιδιωτικών συστημάτων 
εκπαίδευσης και επιμόρφωσης, ενώ μια εκπαίδευση και επιμόρφωση 
προσαρμοσμένες στον εν λόγω μετασχηματισμό αποτελούν τις απαραίτητες 
προϋποθέσεις για την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη» 
την εμφάνιση νέων μορφών φτώχιας μισαλλοδοξίας και κοινωνικού αποκλεισμού, 
σημάδια μιας βαθειάς δυσφορίας στους κόλπους των ευρωπαϊκών κοινωνιών ως 
προς τις σκοπιμότητες και τους τρόπους οικονομικής και κοινωνικής 
ανάπτυξης. 
Το άρθρο 130 ΣΤ της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση αποδίδει στις 
κοινοτικές δράσεις έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης (Ε&ΤΑ) στόχους που 
συνδέονται με τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας 
και με την υποστήριξη όλων των κοινοτικών πολιτικών και δράσεων. Το άρθρο 
130 Η της συνθήκης προβλέπει ότι η Κοινότητα και τα κράτη μέλη συντονίζουν 
τις δράσεις τους στον τομέα της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης, 
ώστε να εξασφαλίζεται η αμοιβαία συνοχή των εθνικών πολιτικών και της 
κοινοτικής πολιτικής. Η συνθήκη προβλέπει, εξάλλου, την ενίσχυση της 
οικονομικής και κοινωνικής συνοχής (άρθρο 130 Α), μια πολιτική στον 
κοινωνικό τομέα και συμβολή της Κοινότητας σε μια ποιοτική παιδεία και 
επαγγελματική κατάρτιση (τίτλος VIII, και κυρίως άρθρα 126 και 127). 
Στο πλαίσιο αυτό, το πρόγραμμα υποστηρίζει εργασίες έρευνας και μελέτης στις 
οικονομικές και κοινωνικές επιστήμες, με κυριότερο στόχο την ανανέωση και 
ανάπτυξη της κοινής βάσης αναγκαίων γνώσεων για τη λήψη αποφάσεων σε θέματα 
επιστημονικής και τεχνολογικής πολιτικής και στους τομείς δράσης στους οποίους 
έχουν να διαδραματίσουν ρόλο η επιστήμη και η τεχνολογία (σε επίπεδο Κοινότητας 
και κρατών μελών της). Πρόκειται να ευνοηθεί η συγκρότηση μιας κοινότητας 
ερευνητών σε ευρωπαϊκό επίπεδο (ανοικτής στις ανάγκες και προσεγγίσεις των 
διαφόρων μερών της κοινωνίας), οι οποίοι θα αντιπαραθέτουν τις εργασίες τους, 
θα συνεργάζονται σε κοινά έργα και θα θέτουν τα αποτελέσματα τους στη διάθεση 
των ευρωπαίων υπευθύνων για τη λήψη αποφάσεων και του ευρωπαϊκού κοινού. Για 
τον σκοπό αυτό, αυτές οι προσπάθειες έρευνας θα βασισθούν στις εργασίες και 
στις ικανότητες που υπάρχουν σε εθνικό επίπεδο και θα στοχεύουν σε καλύτερη 
συνεργασία, συντονισμό και προστιθέμενη αξία στο επίπεδο της Κοινότητας με 
στόχο: 
-191-
καλύτερη γνώση και ανάλυση των αλληλοσυσχετισμών μεταξύ των επιστημονικών, 
τεχνολογικών και κοινωνικοοικονομικών εξελίξεων σε παγκόσμιο, ευρωπαϊκό και 
εθνικό επίπεδο, των δημοσίων και ιδιωτικών στρατηγικών και πολιτικών και 
των αναγκών της κοινωνίας, όπως δύνανται να προβλεφθούν βραχυπρόθεσμα και 
μεσοπρόθεσμα· 
καλύτερη διάδοση των καινοτομιών στα συστήματα και στις μεθόδους 
εκπαίδευσης και κατάρτισης, που αναπτύσσονται στο πλαίσιο μιας βαθειάς 
μεταλλαγής των γνώσεων και των τρόπων παραγωγής και μιας ευρωπαϊκής 
ολοκλήρωσης που συνεχίζεται με σεβασμό της ποικιλομορφίας» 
καλύτερη συμβολή της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης στην κατανόηση, 
την πρόληψη και την επίλυση των φαινομένων κοινωνικού αποκλεισμού στην 
Ευρώπη, ιδιαίτερα στις πόλεις, και στην ενίσχυση των δράσεων κοινωνικής 
ένταξης. 
Επιπλέον αυτών των οριζοντίων δραστηριοτήτων στοχοθετημένης έρευνας, θα 
συνεχισθούν οικονομικές και κοινωνικές έρευνες στο πλαίσιο κάθε θέματος Ε&ΤΑ 
της πρώτης δράσης (αξιολόγηση των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων και των 
κινδύνων), στο πλαίσιο της δεύτερης (κοινωνικοοικονομικές προϋποθέσεις της 
διεθνούς επιστημονικής και τεχνολογικής συνεργασίας και δεσμοί με την εξωτερική 
πολιτική της Κοινότητας), της τρίτης (βελτίωση της αποτελεσματικότητας της 
μεταφοράς των αποτελεσμάτων της Ε&ΤΑ) και της τέταρτης δράσης (επιμόρφωση και 
κινητικότητα των ερευνητών στις οικονομικές και κοινωνικές επιστήμες). 
01 ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Ε&ΤΑ 
Α. ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ 
Το πρόγραμμα αποτελείται από τρεις πτυχές, συγκεκριμένα: 
την αξιολόγηση των επιλογών επιστημονικής και τεχνολογικής πολιτικής· 
έρευνα σχετικά με την εκπαίδευση και την επιμόρφωση· 
έρευνες σχετικά με την ένταξη στην Ευρώπη και τα φαινόμενα κοινωνικού 
αποκλεισμού. 
1. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ 
(TECHNOLOGY ASSESMENT) 
0 στόχος των δραστηριοτήτων αυτών είναι να εξασφαλισθεί ότι οι επιστημονικές 
και τεχνολογικές προτεραιότητες στην Ευρώπη (σε περιφερειακό, εθνικό ή 
κοινοτικό επίπεδο) είναι το αποτέλεσμα αξιολόγησης των μεσοπρόθεσμων και 
μακροπροθέσμων προκλήσεων, τις οποίες αντιμετωπίζουν η ευρωπαϊκή βιομηχανία και 
κοινωνία, ούτως ώστε η επιστήμη και η τεχνολογία να χρησιμοποιούνται για να 
ανταποκριθούν στις ανάγκες τους. Για τον σκοπό αυτό, θα εφαρμοστεί μια 
διαρθρωμένη προσέγγιση, η οποία θα συμπεριλαμβάνει, με αποτελεσματικό τρόπο, 
όλες τις κατηγορίες υπευθύνων λήψεως αποφάσεων (βιομηχάνους, κοινωνικούς 
εταίρους, καταναλωτές, δημόσιες αρχές ...) στην εν λόγω διαδικασία. Η κοινή και 
αναγνωρισμένη βάση πληροφοριών και αναλύσεων που θα προκύψει αναμένεται να 
επιτρέψει την καλύτερη αντίληψη: 
-192-
της κατάστασης της έρευνας στην Ευρώπη μέσα σε ένα παγκόσμιο πλαίσιο· 
των πιθανών κοινωνικοοικονομικών συνεπειών από τις εμφανιζόμενες 
επιστημονικές και τεχνολογικές εξελίξεις· 
του αντίκτυπου των κοινωνικών και πολιτιστικών μεταλλαγών (δημογραφία, 
κοινωνικές δομές, συμπεριφορές και συστήματα αξιών) επί των αναγκών και του 
προσανατολισμού της έρευνας με προοπτική 5 έως 10 ετών. 
Οι εν λόγω δραστηριότητες αξιολόγησης των επιλογών επιστημονικής και 
τεχνολογικής πολιτικής θα συμβάλλουν, επίσης, στη διαρκή ανάλυση του ρόλου και 
της θέσης της επιστήμης και της τεχνολογίας στην κατάρτιση και την εφαρμογή 
άλλων κοινοτικών πολιτικών, στις οποίες πρέπει να συμβάλλουν. 
Οι δραστηριότητες αυτές θα αναπτυχθούν σε στενή συνεργασία με τα άλλα ειδικά 
προγράμματα έρευνας, που καλύπτονται από το τέταρτο πρόγραμμα - πλαίσιο (1994-
1998), με τις εργασίες του Ινστιτούτου Τεχνολογικών Προβλέψεων του ΚΚΕρ και με 
τις δραστηριότητες που αναπτύσσονται, στον τομέα αυτό, στα κράτη μέλη, στο 
πλαίσιο κοινοβουλευτικών οργανισμών (κυρίως, της ST0A του Ευρωπαϊκού 
Κοινοβουλίου), στα ερευνητικά ινστιτούτα, δημόσια και ιδιωτικά, και τα 
πανεπιστήμια, θα επωφεληθούν, ομοίως, από παρόμοιες εργασίες που αναλαμβάνουν 
διεθνείς οργανισμοί και τρίτες χώρες. 
Η προσπάθεια κοινοτικής έρευνας στο θέμα αυτό θα περιστραφεί, επομένως, γύρω 
από τρεις άξονες. 
α) Ανάλυση της κατάστασης της Ε&ΤΑ στην Ευρώπη 
Αφορά, κατά πρώτον, την ενίσχυση του συστήματος πληροφόρησης, που παράγει και 
προσφέρει πρόσβαση σε στατιστικές και δείκτες της Ε&ΤΑ (έρευνας και 
τεχνολογικής ανάπτυξης), βάσει συνεργασίας μεταξύ του EUR0STAT και των άλλων 
υπηρεσιών της Επιτροπής, τις οποίες αφορά η συλλογή των δεδομένων αυτών και οι 
οποίες τα χρησιμοποιούν. Το σύστημα πρέπει να περιέχει πληροφορίες για τις 
εισροές (input) και τα αποτελέσματα (output) της Ε&ΤΑ, για την ανταγωνιστική 
θέση της Ευρώπης, να καλύπτει τον δημόσιο τομέα και τον ιδιωτικό τομέα και να 
περιέχει δεδομένα συγκρίσεων σε παγκόσμιο επίπεδο, θα αναπτυχθεί βάσει δεικτών 
που ήδη υπάρχουν σε επίπεδο εθνικό, κοινοτικό (EUR0STAT), ΟΟΣΑ και διεθνών 
οργανισμών (UNESCO, UN Ι DO, FA0, κλπ.) και πρωτοτύπων εργασιών. Αυτό το ανοικτό 
σύστημα πληροφόρησης αναμένεται να καταστήσει δυνατό να εκδίδεται μια ετήσια 
δημοσίευση για την κατάσταση της Ε&ΤΑ στην Ευρώπη και θεματικές μονογραφίες, 
καθώς και να διαδίδονται, συνεχώς, στους ενδιαφερομένους οι συλλέγε ίσες ή 
παραχθείσες πληροφορίες. 
Επιπλέον, το σύστημα πληροφοριών και οι δημοσιεύσεις αυτές θα συμπληρώνονται, 
θα τροφοδοτούνται και θα αξιοποιούνται από έρευνες, που θα διεξάγονται με 
συνεργασία σε ευρωπαϊκή κλίμακα, επιλεγμένες επιμελώς και συστηματικές, που θα 
εκπονούνται : 
σύμφωνα με μια γεωγραφική προσέγγιση: η Ε&ΤΑ στα κράτη μέλη και στις 
περιφέρειες ή ομάδες περιφερειών, στις τρίτες χώρες και τους διεθνείς 
οργανισμούς, όπως και επί των πολιτικών που ακολουθούνται (στόχοι και 
διαδικασίες εφαρμογής)· 
-193-
ανά τομέα, ανά κλάδο ή τεχνολογία: η βιομηχανική Ε&ΤΑ (προσέγγιση ανά 
τομέα, ανά τύπο επιχείρησης, ανά διάσταση, ακολουθούμενες στρατηγικές, 
κλπ.)· ισχυρά και αδύναμα σημεία της Κοινότητας σε σχέση με τους 
κυριότερους ανταγωνιστές της στους διάφορους τομείς και Ε&ΤΑ (επιστημονική 
και τεχνολογική επαγρύπνηση)· 
στο επίπεδο της επιχείρησης: μέθοδοι διαχείρισης της τεχνολογίας, 
οργανωτικές προσεγγίσεις, ρόλος και συμμετοχή των εργαζομένων στις 
κοινωνικοτεχνικές αλλαγές, κλπ. 
θεματικά ή οριζόντια: παραδείγματος χάρη, σχετικά με τις μορφές συνεργασίας 
σε θέματα Ε&ΤΑ στην Ευρώπη, σχετικά με τη σύνδεση μεταξύ έρευνας και 
ανταγωνιστικότητας ή έρευνας και συνοχής, σχετικά με τον πληθυσμό ερευνητών 
στην Ευρώπη και σχετικά με τα εμπόδια στην κινητικότητα τους στην Κοινότητα 
ή σχετικά με τις κανονιστικές πλευρές της έρευνας. 
Επομένως, αυτό το ανοικτό σύστημα πληροφοριών θα δομηθεί και θα αναπτυχθεί σε 
στενή συνεργασία με τους εθνικούς και διεθνείς οργανισμούς που είναι 
ειδικευμένοι στην παραγωγή επιστημονικών και τεχνολογικών δεικτών και στην 
ανάλυση δημοσίων και ιδιωτικών πολιτικών και στρατηγικών σε θέματα Ε&ΤΑ. 
β) Αξιολόγηση του κοινωνικοοικονομικού αντίκτυπου από τις νέες επιστημονικές 
και τεχνολογικές εξελίξεις 
Οι προβλεπόμενες δραστηριότητες θα στοχεύσουν στην αξιολόγηση εκ των προτέρων: 
των ενδεχομένων ωφελειών από την Ε&ΤΑ και των πλεονεκτημάτων που δύναται να 
προσφέρει: από επιστημονική άποψη (π.χ. νέα κατανόηση των φυσικών 
φαινομένων, μεθοδολογικές πρόοδοι), από οικονομική άποψη (π.χ. βελτίωση της 
ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων σε διάφορους τομείς, παρουσίαση νέων 
προϊόντων ή υπηρεσιών, αυξημένη διείσδυση σε υπάρχουσες αγορές ή άνοιγμα 
νέων αγορών, κλπ.) ή από κοινωνική άποψη (π.χ. δημιουργία θέσεων 
απασχόλησης, δυνατότητα νέων μορφών εργασίας, βελτίωση της ασφάλειας, του 
πλαισίου ζωής ή του περιβάλλοντος, προστασία του καταναλωτή, κλπ.)· 
του ενδεχόμενου κόστους και κινδύνων: από οικονομική άποψη (π.χ. επιδείνωση 
των αποκλίσεων μεταξύ περιφερειών λόγω αυξημένης συγκέντρωσης των 
ανταγωνιστικών πλεονεκτημάτων, καταστροφή των ικανοτήτων λόγω ταχύτατης 
αχρήστευσης των γνώσεων και της τεχνογνωσίας, κλπ.) και από κοινωνική άποψη 
(π.χ. καταστροφή θέσεων απασχόλησης, περιθωριοποίηση "τεχνικώς αναλφάβητων" 
κοινωνικών στρωμάτων, αποσταθεροποίηση της ιδιωτικής ζωής λόγω αρκετά 
αβέβαιης κυκλοφορίας της πληροφόρησης, ψυχοκοινωνιολογικές επιπτώσεις, 
κλπ.). 
Οι δραστηριότητες αυτές θα αφορούν εμφανιζόμενους επιστημονικούς και 
τεχνολογικούς τομείς ή τομείς που αναπτύσσονται στο σημείο δ ι επαφής διαφόρων 
ερευνητικών τομέων. Συγκεκριμένα, θα συνεχισθούν και θα διευρυνθούν οι 
εργασίες που στοχεύουν στην επισήμανση των τεχνολογιών μείζονος σημασίας για τη 
βιομηχανία και τους άλλους τομείς δραστηριοτήτων στην Ευρώπη 
(συμπεριλαμβανομένων των δημοσίων υπηρεσιών). 
Οι αξιολογήσεις του κοινωνικοοικονομικού αντίκτυπου από τις νέες επιστημονικές 
και τεχνολογικές εξελίξεις θα εκμεταλλευθούν από την ποικιλία των προσεγγίσεων 
που ακολουθούνται σε επίπεδο εθνικό, κοινοτικό (ιδιαίτερα, στο πλαίσιο των 
ειδικών προγραμμάτων του τρίτου προγράμματος- πλαισίου) και διεθνές, στον εν 
λόγω τομέα, ώστε να συγκριθούν οι κτηθείσες εμπειρίες και να προσφερθεί ένα 
πλαίσιο μεθοδολογικής αντιπαράθεσης με σκοπό να συγκροτηθεί προοδευτικά ένας 
πυρήνας συγκρισίμων προσεγγίσεων, θα συνεχισθούν οι δημοσκοπήσεις σχετικά με 
-194-
την αντίληψη του ευρωπαϊκού κοινού για την επιστήμη και την τεχνολογία, σε 
συσχετισμό με τις έρευνες που διεξάγονται στις τρίτες χώρες. 
γ) Πρόβλεψη του αντίκτυπου της κοινωνικοοικονομικής και πολιτιστικής αλλαγής 
στην έρευνα. 
0 στόχος είναι να διεξαχθεί ανάλυση μεσοπρόθεσμων προοπτικών (5-10 έτη) των 
μεγάλων οικονομικών, κοινωνικών και πολιτιστικών διακυβευόμενων θεμάτων, στα 
οποία οφείλει να ανταποκριθεί η Ε&ΤΑ, ώστε να παράσχει τα στοιχεία για τον 
προσανατολισμό των ερευνητικών προσπαθειών στην Ευρώπη. 
Από οικονομική και χρηματοοικονομική άποψη, οι εργασίες αναμένεται να 
καταλήξουν σε εις βάθος ανάλυση των μετασχηματισμών της παγκόσμιας οικονομίας, 
που ευρίσκονται εν εξελίξει ή κυοφορούνται, και των συνεπειών τους για την 
έρευνα, θα δοθεί έμφαση στη μελέτη των συνεπειών από την εμφάνιση νέων 
"περιφερειακών" ζωνών ελευθέρων συναλλαγών (Βορειοαμερικανική Ένωση Ελευθέρων 
Συναλλαγών, ...), νέων ζωνών ταχείας ανάπτυξης (Νοτιανατολική Ασία) ή μετάβασης 
(Ανατολική Ευρώπη και ΚΑΚ), καθώς και της εξέλιξης των μεγάλων παγκοσμίων 
προβλημάτων (περιβάλλον, υγεία και γήρανση, κινητικότητα, ενέργεια, διατροφή, 
...) και της δυνατότητας συμβολής της έρευνας στην επίλυση τους κυρίως, με την 
ανάλυση της μελλοντικής εξέλιξης των δομών προσφοράς και ζήτησης νέων 
τεχνολογιών, σε κλίμακα τόσο περιφερειακή και εθνική όσο και παγκόσμια . 
Όσον αφορά την κοινωνικοπολιτιστική διάσταση, η εμφάνιση νέων τρόπων 
ψυχαγωγίας ή νέων πολιτιστικών πρακτικών, η αυξανόμενη ευαισθητοποίηση των 
ευρωπαίων έναντι του περιβάλλοντος, των ηθικών προβλημάτων και της ασφάλειας 
υπό όλες τις μορφές της, οι κοινωνικές συνέπειες της εμφάνισης μιας "κοινωνίας 
της πληροφορίας", ο αντίκτυπος των παραγόντων αυτών στους καταναλωτικούς 
τρόπους τους θα εκτιμηθούν μαζί με την ανάπτυξη νέων κοινωνικών πρακτικών και 
την εμφάνιση νέων εναλλακτικών αναγκών και χρήσεων, που είναι καθοριστικές για 
τον σχεδιασμό, την παραγωγή και τη διάδοση νέων γνώσεων, νέων προϊόντων και 
διαδικασιών. Οι εργασίες θα καλύψουν, εξάλλου, τη μελέτη των κοινωνικών 
προβλημάτων που συνδέονται με τις αλλαγές στις διαδικασίες παραγωγής και τις 
μορφές οικονομικής οργάνωσης, όπως οι νέες εργασιακές πρακτικές ή οι αλλαγές 
στους τρόπους κάθετης ολοκλήρωσης και διεθνοποίησης των τοπικών, εθνικών και 
ευρωπαϊκών οικονομιών. Τέλος, οι ενδεχόμενες αλλαγές στην κοινωνικοπολιτική 
συμπεριφορά έναντι της επιστήμης και της τεχνολογίας ή των εφαρμογών τους θα 
αποτελέσουν το αντικείμενο εις βάθους ανάλυσης. 
Η ανάλυση της μεσοπρόθεσμης μεταλλαγής του ευρωπαϊκού συστήματος έρευνας θα 
έχει ως στόχο την πρόβλεψη των αλλαγών οι οποίες θα μπορούσαν να επηρεάσουν την 
οργάνωση της ίδιας της έρευνας (συσχετισμός μεταξύ κλάδων και μεταξύ 
τεχνολογιών, σταδιοδρομίες των ερευνητών, τρόποι επικοινωνίας που πρέπει να 
προβλεφθούν στον επιστημονικό κόσμο, εσωτερική αντίληψη του επιστημονικού 
κόσμου για τα ερωτήματα της κοινωνίας, κλπ.). 
Οι εργασίες πρόβλεψης αναμένεται να καταλήξουν σε συγκεκριμένα αποτελέσματα, 
που είναι δυνατόν να χρησιμοποιηθούν από τους δημόσιους και ιδιωτικούς 
υπευθύνους λήψεως αποφάσεων. Κατά συνέπεια, θα προσφερθούν κίνητρα στους 
εμπειρογνώμονες, ώστε να στραφούν στη διαμόρφωση σεναρίων που επιτρέπουν να 
γίνουν σαφώς αντιληπτές οι διάφορες τάσεις των υπό εξέλιξη ή προβλεπομένων 
μετασχηματισμών, χωρίς, παρόλα ταύτα, να αγνοηθούν οι απόψεις διαπρεπών 
ερευνητών της Κοινότητας που έχουν εκπονήσει σημαντικές εργασίες προβληματισμού 
επί της κοινωνικοοικονομικής και πολιτιστικής μεταλλαγής των ευρωπαϊκών 
κοινωνιών. 
-195-
Οι εργασίες θα διεξαχθούν σε στενή συνεργασία με τους οργανισμούς προβλέψεων 
των κρατών μελών και, εφόσον δικαιολογείται, των τρίτων χωρών. 
2. ΕΡΕΥΝΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ 
0 στόχος των κοινοτικών δραστηριοτήτων έρευνας στον τομέα της εκπαίδευσης και 
της κατάρτισης είναι τριπλός: κατά πρώτον, είναι αναγκαίο να αναπτυχθεί και 
διαδοθεί η καινοτομία στα εκπαιδευτικά και επιμορφωτικά συστήματα· δεύτερον, 
χρειάζεται να επισημανθούν οι νέες γενικές διαδικασίες, οι οποίες συνδέουν την 
εκπαίδευση και την κατάρτιση με τις αλλαγές που επηρεάζουν την επιστήμη, την 
τεχνολογία και τις ικανότητες για τη διαμόρφωση των αναγκαίων δι επαφών· τρίτον, 
πρέπει να εκτιμηθούν οι συνέπειες της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και της 
διεθνοποίησης ώστε να προσδιορισθεί η συμβολή της Κοινότητας στη βελτίωση των 
εκπαιδευτικών και επιμορφωτικών συστημάτων στην Ευρώπη. Οι προβλεπόμενες 
εργασίες θα επιτρέψουν, εν γένει, να διευκρινισθούν και να τεθούν στη διάθεση 
όλων των ενδιαφερομένων νέες μέθοδοι και προσεγγίσεις, καθώς και νέα πρότυπα 
και τεχνικές σε θέματα εκπαίδευσης και κατάρτισης υψηλής ποιότητας. 
θα υλοποιηθούν σε στενή συνεργασία με τις κοινοτικές πρωτοβουλίες σε θέματα 
ευρωπαϊκών δικτύων εκπαίδευσης και κατάρτισης (COMETT, ERASMUS και τα 
προγράμματα που θα παρατείνουν στο μέλλον), τεχνολογικής έρευνας στις εφαρμογές 
της τηλεματικής για την εκπαίδευση και την κατάρτιση, καθώς και υποστήριξης 
στην κινητικότητα των ερευνητών, των οποίων θα χρησιμοποιήσουν τα κεκτημένα και 
τα οποία θα τροφοδοτήσουν. 
Η προσπάθεια κοινοτικής έρευνας σχετικά με την εκπαίδευση και την κατάρτιση θα 
περιστραφεί γύρω από δύο άξονες: 
α) Προβλήματα που είναι κοινά μεταξύ των κρατών μελών: ενιαία αγορά, νέες 
ανάγκες δεξιοτήτων και απαιτήσεις για ενδογενή ανάπτυξη. 
Αφενός, οι έρευνες θα αφορούν σύγκριση μεταξύ των προσεγγίσεων που 
ακολουθούνται σε εθνικό επίπεδο ώστε να υπάρξει ανταπόκριση στη διπλή πρόκληση 
της επιτάχυνσης των βιομηχανικών μεταλλαγών - που προβάλλουν ανάγκες για νέες 
ειδικότητες δεξιοτήτων - και της εσωτερικής αγοράς και της αυξημένης 
κινητικότητας που προκύπτει από αυτήν. Οι έρευνες θα στοχεύσουν, πρώτα απ'όλα, 
στην πρόβλεψη των αναγκών σε νέες δεξιότητες προσόντα που απαιτούνται για να 
τεθεί υπό έλεγχο η πολυπλοκότητα των κοινωνικοτεχνικών μεταβολών στις 
επιχειρήσεις στο πλαίσιο αυξημένης διεθνοποίησης της οικονομίας και της 
τεχνολογίας. Συγκεκριμένα, θα αναλυθεί η εξέλιξη του περιεχομένου και των 
κύκλων σπουδών που συνοδεύει τις μεταβολές αυτές η χαρακτηριστική οργάνωση στις 
επιχειρήσεις, οι ανάγκες και προσεγγίσεις συνεχούς κατάρτισης, καθώς και η 
πρόσδοση ευρωπαϊκής διάστασης στα εκπαιδευτικά και επιμορφωτικά συστήματα, η 
ανάπτυξη κοινής διδασκόμενης ύλης, οι πολυ-πολιτιστικές πρακτικές και 
προσεγγίσεις έναντι της διαδικασίας ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και της διαμόρφωσης 
της ταυτότητας του ευρωπαίου πολίτη καθώς και οι ακολουθούμενες προσεγγίσεις 
όσον αφορά τη διδασκαλία των γλωσσών, θα είναι σκόπιμο, ομοίως, να 
προσδιορισθούν οι επιπτώσεις των διαφόρων ευρωπαϊκών δικτύων σε θέματα 
εκπαίδευσης, κατάρτισης και έρευνας επί της εξέλιξης των νέων εταιρικών σχέσεων 
μεταξύ επιχειρήσεων, σχολών, επιμορφωτικών ιδρυμάτων, σε τοπικό, τομεακό και 
εθνικό επίπεδο. 
Αφετέρου, θα διεξαχθεί ανάλυση των ανομοιοτήτων κατά περιοχές και μηχανισμοί 
προσαρμογής στις ανάγκες της ενδογενούς ανάπτυξης. 
-196-
Ποικιλία των εκπαιδευτικών και επιμορφωτικών συστημάτων στην Ευρώπη, η οποία 
βασίζεται σε ιστορικούς, πολιτιστικούς, κοινωνικοοικονομικούς και πολιτικούς 
παράγοντες, είναι δυνατόν να αξιοποιηθεί σε κοινοτικό επίπεδο μέσω συγκριτικών 
ερευνών που θα αφιερωθούν, συγκεκριμένα: 
στην προσφορά εκπαίδευσης και κατάρτισης σε περιφερειακό επίπεδο (ανάπτυξη 
στατιστικών και δεικτών, μελέτες και έρευνες, δίκτυα,...) ώστε να γίνουν 
κατανοητές οι διαδικασίες που προσδιορίζουν τις διαφορές μεταξύ των 
δυνατοτήτων εκπαίδευσης και κατάρτισης (σωρευτικές διαδικασίες συνάθροισης 
ή κατακερματισμού, οργανωτικά πρότυπα, ρόλος των κοινωνικοοικονομικών 
παραγόντων και των δημοσίων αρχών, ...)· 
στις ανάγκες εκπαίδευσης και κατάρτισης σε περιφερειακό επίπεδο (σε σχέση 
με στρατηγικές κοινωνικοοικονομικής και πολιτιστικής ανάπτυξης και με 
ταχέως εξελισσόμενες παραγωγικές ειδικεύσεις). 
β) Καινοτομίες στις μεθοδολογίες εκπαίδευσης και κατάρτισης: όργανα, 
ψυχοπαιδαγωγικές και οργανωτικές πλευρές, διαχείριση της ποιότητας. 
Οι έρευνες θα επικεντρωθούν, κατά πρώτον, στη χρησιμοποίηση νέων τεχνολογιών, 
κυρίως των πληροφοριών και των επικοινωνιών (εκπαίδευση εξ αποστάσεως, 
συστήματα πολυμέσων, τεχνητή νοημοσύνη, ...), στις εκπαιδευτικές και 
επιμορφωτικές δραστηριότητες, καθώς και στις παιδαγωγικές και οργανωτικές 
καινοτομίες, θα αρχίσουν, επίσης, έρευνες σχετικά με τη διδακτική και την 
παιδαγωγική των νέων τεχνολογιών (όπως οι βιοεπιστήμες και η βιοτεχνολογία, η 
επιστήμη και οι τεχνολογίες των υλικών, η επιστήμη και οι τεχνολογίες του 
περιβάλλοντος, ...) και σχετικά με τις δυνατές χρήσεις των γνωστικών επιστημών 
και της τεχνητής νοημοσύνης. 
Ιδιαίτερα, θα αναλυθούν οι διαδικασίες διάδοσης των καινοτομιών στα 
εκπαιδευτικά και επιμορφωτικά συστήματα (διεπαφές μεταξύ παιδαγωγικών ερευνών 
και εκπαιδευτικών μεταρρυθμίσεων, ισοδυναμία μεταξύ της προσφοράς οργάνων 
εκμάθησης και επιμορφωτικών αναγκών των επιχειρήσεωνκαι οι μεταφορές 
καινοτομιών μεταξύ αρχικής και συνεχούς κατάρτισης) και οι εμπειρίες σε θέματα 
διοργάνωσης της εκπαίδευσης, οι οποίες συμπληρώνουν και εμπλουτίζουν τη συμβολή 
της σχολικής εκπαίδευσης και της επαγγελματικής κατάρτισης (π.χ., επιστημονική 
και τεχνική μόρφωση με τη βοήθεια μουσείων, συλλόγων, εκστρατειών των μέσων 
ενημέρωσης, ...). Στο πλαίσιο αυτό θα καλυφθεί το πρόβλημα των νέων μεθόδων 
για τη μετάδοση των τεχνολογικών καινοτομιών, που αναπτύσσονται στο πλαίσιο 
προγραμμάτων έρευνας, μέσω προγραμμάτων και δικτύων κατάρτισης. 
θα ληφθεί, επίσης, υπόψη ο αντίκτυπος των ερευνών και των παιδαγωγικών 
καινοτομιών στην επιμόρφωση των εκπαιδευτών και στο νέο ρόλο των διδασκόντων. 
Δεύτερον βάσει των πειραματικών εργασιών που διεξάγονται σε πολλά κράτη μέλη, 
οι έρευνες θα αφιερωθούν στην αξιολόγηση των διαφόρων μεθόδων διαχείρισης της 
ποιότητας, είτε αυτή αφορά ένα μάθημα, είτε ένα ολόκληρο διδακτικό πρόγραμμα, 
τις διαδικασίες διδασκαλίας, τις επιδόσεις του διδακτικού προσωπικού ή τη 
διαχείριση του εκπαιδευτικού και επιμορφωτικού ιδρύματος. Συγκεκριμένα, θα 
αξιολογηθούν, τηρούμενης μιας καλής ισορροπίας κόστους - αποδοτικότητας, οι 
μέθοδοι που επιτρέπουν την καλύτερη αντίληψη: 
-197-
της καταλληλότητας ενός διδακτικού προγράμματος σε σχέση με μια ανάλυση των 
αναγκών (των σπουδαστών, της βιομηχανίας, των δημοσίων υπηρεσιών, ...)· 
της ποιότητας στη σύλληψη του εν λόγω προγράμματος έναντι των επιδιωκομένων 
στόχων· 
του ενδεχομένου αντίκτυπου του προγράμματος αυτού στη στάση των σπουδαστών 
και στις προοπτικές σταδιοδρομίας τους. 
Τέλος, πρόκειται να αναλυθούν τα διάφορα εθνικά συστήματα παρακολούθησης και 
αξιολόγησης των κύκλων σπουδών, οι μεθοδολογίες τους και ο αντίκτυπος τους στις 
μεταρρυθμίσεις του εκπαιδευτικού και επιμορφωτικού συστήματος. 
3. ΕΡΕΥΝΕΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΚΑΙ ΤΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ 
ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΥ 
Η έρευνα, στον τομέα αυτό, συνδέεται με τις κοινοτικές πρωτοβουλίες (κυρίως, το 
νέο πρόγραμμα μεσοπρόθεσμης βράσης για την καταπολέμηση του αποκλεισμού) και 
τις εθνικές πρωτοβουλίες που στοχεύουν στην καταπολέμηση του κοινωνικού 
αποκλεισμού στην Ευρώπη. Αναμένεται να προσφέρει στους υπευθύνους λήψεως 
αποφάσεων στον εν λόγω τομέα μια κοινή βάση γνώσεων για ορισμένες συγκεκριμένες 
πτυχές. 
Πράγματι, ο στόχος εδώ είναι διττός: να μελετηθεί σε ποιο βαθμό η παρούσα 
διαδικασία ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης (ενιαία αγορά, οικονομική και νομισματική 
ένωση, στο παγκόσμιο πλαίσιο ...) συμβάλλει με ειδικούς παράγοντες στην 
κοινωνική ένταξη/αποκλεισμό σε σχέση με τους παράγοντες που προσιδιάζουν στις 
εθνικές και τοπικές εξελίξεις· να επωφεληθούν όλα τα κράτη μέλη από 
επιτυχημένες εμπειρίες κοινωνικής ένταξης, κυρίως εκεί όπου η τεχνολογία 
διαδραμάτισε αξιοσημείωτο ρόλο, μέσω της διεξαγωγής συγκριτικών ερευνών και της 
αξιοποίησης από κοινού των αποτελεσμάτων μελετών αξιολόγησης των πλέον 
καινοτόμων έργων. 
Η πόλη είναι ο κεντρικός χώρος όπου λειτουργούν και εκδηλώνονται νέες μορφές 
κοινωνικού αποκλεισμού. Σε αυτό το επίπεδο ακριβώς (πόλεις και περιφερειακά 
δίκτυα πόλεων) είναι δυνατόν να γίνουν αντιληπτά τα πλέον αξιοσημείωτα 
φαινόμενα, τα οποία έχουν βαρύτερες συνέπειες (και περισσότερες ευκαιρίες) για 
το μέλλον. 
Οι έρευνες θα περιστραφούν γύρω από δύο κυρίους άξονες: 
α) Οι κοινωνικές και πολιτιστικές πλευρές της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, που 
συνδέονται επίσης με τα φαινόμενα καθολικότητας. 
Πρόκειται να αναλυθούν οι αλλαγές που μεσολάβησαν ή ευρίσκονται εν εξελίξει 
στην κοινωνική μορφολογία των χωρών της Κοινότητας και οι οποίες, σε 
αλληλοδιάδραση με τους μετασχηματισμούς της παραγωγικής διαδικασίας και των 
τεχνικών συστημάτων, έχουν σοβαρό αντίκτυπο στις διαδικασίες κοινωνικής ένταξης 
και αποκλεισμού. Μεταξύ των μεταλλαγών της κοινωνικής μορφολογίας, που θα 
αποτελέσουν το αντικείμενο εις βάθους μελέτης, είναι σκόπιμο να αναφερθούν: η 
γήρανση του πληθυσμού και η θέση των νέων στην κοινωνία, η μείωση του ενεργού 
πληθυσμού παράλληλα με την αυξανόμενη επαγγελματική απασχόληση των γυναικών και 
τους μετασχηματισμούς της οικογένειας, η διοργάνωση του χρόνου, η σχέση μεταξύ 
εργασίας και επιμόρφωσης. 
-198-
Πρόκειται, επίσης, να μελετηθούν οι σημαντικές πτυχές του προβληματισμού για 
την ποιότητα της ζωής, την ασφάλεια, τις αξίες, γνώμες και συμπεριφορά των 
ευρωπαίων, ιδιαίτερα στις καταστάσεις που χαρακτηρίζονται από την παρουσία 
πολυεθνικών πληθυσμών. 0 σκοπός είναι να αναλυθούν οι τρόποι μέσω των οποίων η 
δυναμική "ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, εξέλιξης των πληθυσμών και τοπικής 
κατάτμησης" μεταφράζεται σε περιπτώσεις επιτυχημένης ένταξης, με σκοπό να 
εκτιμηθούν οι δυνατότητες γενίκευσης των αποτελεσματικών λύσεων. 
β) Συμβολή των τεχνολογικών εξελίξεων στην εξυπηρέτηση της κοινωνικής ένταξης 
Πρόκειται να αναλυθούν οι εμπειρίες ολοκληρωμένης χρησιμοποίησης των διαφόρων 
τεχνολογιών, κυρίως στον τομέα της πληροφόρησης, της επικοινωνίας και των 
μεταφορών, ώστε να διευκολυνθεί η κοινωνική ένταξη. 
Οι εργασίες θα επικεντρωθούν: 
στη ζήτηση των υφισταμένων και προς ανάπτυξη τεχνολογιών 'ώστε να ευνοηθεί 
η κοινωνική ένταξη· 
στη νέα ζήτηση για τεχνολογικές εξελίξεις στον κλάδο των υπηρεσιών και στη 
μεταστροφή των διαδικασιών κοινωνικού αποκλεισμού. 
Και εδώ επίσης, οι έρευνες θα δώσουν το προβάδισμα σε μια συγκριτική 
πολυεπιστημονική μέθοδο, βασισμένη σε επιστημονικά δίκτυα και επικεντρωμένη 
στην ανάλυση συγκεκριμένων και καινοτόμων εμπειριών. 
Εν γένει, προβλέπεται οι έρευνες αυτές να διεξαχθούν σε στενή συνεργασία με 
τους τοπικούς, εθνικούς και ευρωπαϊκούς οργανισμούς (κυρίως, δίκτυα πόλεων), 
που έχουν αποκτήσει πάγια εμπειρία στον τομέα, καθώς και με ομάδες τις οποίες 
θίγει άμεσα η απειλή του αποκλεισμού. 
Β. ΤΑ ΜΕΣΑ 
Εν γένει, οι δραστηριότητες έρευνας θα αναπτυχθούν στο πλαίσιο συντονισμένων 
δράσεων, δράσεων με επιμερισμό του κόστους και συνοδευτικών μέτρων (κατά κύριο 
λόγο μελετών, αλλά επίσης και: ενδεχομένων επιδοτήσεων για επιστημονικές και 
τεχνολογικές διασκέψεις που διοργανώνονται από τρίτους, διοργάνωσης από την 
Επιτροπή διασκέψεων, σεμιναρίων ή άλλων επιστημονικών συνεδριάσεων, 
δημοσιεύσεων). 
Πάντως, για να υπάρξει στενή διασύνδεση της προσπάθειας κοινοτικής έρευνας με 
τις εθνικές προσπάθειες και για να αναπτυχθεί, κατά τον τρόπο αυτό, μια κοινή 
υποδομή πληροφοριών και αναλύσεων προσιτών σε όλους, οι προβλεπόμενες 
δραστηριότητες στον τομέα της αξιολόγησης των επιλογών επιστημονικής και 
τεχνολογικής πολιτικής θα συνεχισθούν στο πλαίσιο του δικτύου ET AN (European 
Technology Assessment Network). 0 άξονας γύρω από τον οποίο θα περιστρέφεται το 
δίκτυο θα δημιουργηθεί στο πλαίσιο της Επιτροπής, η οποία θα εξασφαλίσει και 
τις υπηρεσίες γραμματείας. Το δίκτυο θα συγκεντρώσει στους κόλπους του τους 
κυριότερους εθνικούς οργανισμούς, που αναπτύσσουν δραστηριότητες στην 
αξιολόγηση των επιλογών επιστημονικής και τεχνολογικής πολιτικής και το 
Ινστιτούτο Τεχνολογικών Προβλέψεων του ΚΚΕρ και την Υπηρεσία Προβλέψεων, θα 
επιφορτισθεί (μέσω μιας επιτροπής κατευθύνσεων, στην οποία θα συμμετέχουν, 
εκτός από τους συνδεδεμένους οργανισμούς, υπεύθυνοι της STOA του Ευρωπαϊκού 
Κοινοβουλίου, του European Parliamentary Technology Assesment Network και 
κοινωνικοί εταίροι) να συμβουλεύει την Επιτροπή κατά την κατάρτιση του 
προγράμματος εργασίας σχετικά με αυτόν τον πρώτο τομέα του προγράμματος, καθώς 
και κατά την εκμετάλλευση και την αξιοποίηση των αποτελεσμάτων που προκύπτουν 
-199-
από το εν λόγω πρόγραμμα ή από εργασίες που διεξάγονται σε εθνικό, διακρατικό ή 
ευρωπαϊκό επίπεδο, τα οποία επιθυμούν να ανταλλάξουν σε κοινοτικό επίπεδο οι 
συμμετέχοντες στο δίκτυο, θα ληφθεί μέριμνα, ομοίως, ώστε να εξασφαλισθεί ο 
συντονισμός με τις άλλες υπηρεσίες της Επιτροπής τις οποίες αφορούν 
περισσότερο οι δράσεις Ε & ΤΑ στην Ευρώπη και να χρησιμοποιηθεί, κατά τον 
βέλτιστο τρόπο, η εμπειρία που διαθέτουν οι διάφοροι κοινωνικοοικονομικοί 
παράγοντες στην Ευρώπη. 
Οι οργανισμοί που συμμετέχουν στο δίκτυο ΕΤΑΝ θα αναλάβουν, εξάλλου, ορισμένες 
εργασίες συντονισμού, οι οποίες θα υποστηριχθούν υπό τη μορφή δράσεων με 
επιμερισμό του κόστους ή συντονισμένων δράσεων, κυρίως για τη δημιουργία 
εναρμονισμένων βάσεων δεδομένων σχετικά με την κατάσταση της έρευνας στην 
Ευρώπη ή την εκτέλεση μεγάλων έργων μελετών, διοργανωμένων με συνεργασία. 
Εν γένει, για να προαχθεί μια αποτελεσματικότερη ευρωπαϊκή κοινονικοοικονομική 
έρευνα, είναι σκόπιμο να υποστηριχθεί η ανάπτυξη ή η ενίσχυση κοινών 
ερευνητικών υποδομών (διαθεσιμότητα και πρόσβαση στα δεδομένα, ικανότητα 
ανταλλαγών και εργασιών σε δίκτυα ...), πολύ "ελαφρότερων" από εκείνες επί των 
οποίων βασίζεται η ανάπτυξη των "σκληρών" επιστημών. Οι εν λόγω "υποδομές" 
αναμένεται να επιτρέψουν να ενθαρρυνθεί η εμφάνιση ευρωπαϊκών δικτύων 
ερευνητικών εργαστηρίων στις κοινωνικές επιστήμες. 
ΕΦΑΡΜΟΓΗ 
θα επιδιωχθεί η επικέντρωση των κοινοτικών προσπαθειών σε έναν εύλογο αριθμό 
έργων μελέτης και έρευνας, μεσαίων διαστάσεων, ώστε να μην επιβαρυνθεί η 
διοικητική και δημοσιονομική διαχείριση. Αυτό θα λάβει χώρα με, κατά το 
δυνατόν, αποκεντρωμένο τρόπο, με σκοπό να συγκεντωθούν τα καθήκοντα των ομάδων 
του προγράμματος στην εμφύχωσηκινητοποίηση των δικτύων, οτον καθορισμό, την 
επιλογή, καθώς και την εκμετάλλευση και αξιοποίnon» των αναλαμβανομένων 
εργασιών. 
-200-
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II 
ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΤΟΜΕΩΝ 
Αξιολόγηση των επιλογών επιστημονικής 
και τεχνολογικής πολιτικής 45 - 55 % 
Έρευνα σχετικά με την εκπαίδευση 
και την κατάρτιση 20 - 30 % 
Έρευνες σχετικά με την κοινωνική ένταξη στην 
Ευρώπη και τα φαινόμενα κοινωνικού αποκλεισμού 20 - 30 % 
ΣΥΝΟΛΟ 100 % (90 εκατ. ECU.) 
-201-
ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΙΣ ΤΡΙΤΕΣ ΧΩΡΕΣ ΚΑΙ 
ΤΟΥΣ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ 
-202-
ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕ ΤΙΣ ΤΡΙΤΕΣ ΧΩΡΕΣ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ ΣΕ 
ΘΕΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΑΣ, ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΔΕΙΞΗΣ. 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΙ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ 
ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 
Η δράση αυτή είναι το όργανο της πολιτικής διεθνούς συνεργασίας σε θέματα Ε & 
ΤΑ με τις τρίτες χώρες και τους διεθνείς οργανισμούς. Ο ουσιαστικός στόχος της 
δράσης αυτής είναι να αυξήσει, μέσω μιας στοχοθετημένης συνεργασίας Ε & ΤΑ και 
σε συνεργία με τις άλλες κοινοτικές δράσεις, την προστιθέμενη αξία των 
κοινοτικών δραστηριοτήτων Ε &ΤΑ, να βελτιώσει τις επιστημονικές και 
τεχνολογικές βάσεις της Κοινότητας και να υποστηρίξει την εφαρμογή των άλλων 
κοινοτικών πολιτικών, θα στοχεύσει, επίσης, στην ενίσχυση του συντονισμού της 
συνεργασίας των κρατών μελών με τις τρίτες χώρες στην Ε & Τ, με σκοπό να 
αποφεύγονται οι επικαλύψεις, και να καθοριστεί σαφέστερα το πεδίο κοινοτικής 
δράσης, βάσει της αρχής της επικουρικότητας. 
Η συνεργασία θα βασισθεί επί της αρχής του αμοιβαίου πλεονεκτήματος, το οποίο 
συνεπάγεται, όχι μόνον το άμεσο ή βραχυπρόθεσμο αμοιβαίο πλεονέκτημα, όπως το 
αντιλαμβάνονται οι συμμετέχοντες σε ένα έργο, αλλά επίσης το μακροπρόθεσμο ή 
έμμεσο πλεονέκτημα για την Κοινότητα, τόσο όσον αφορά τη βιομηχανική 
ανταγωνιστικότητα της, όσο και τις εξωτερικές σχέσεις της. 
Οι δραστηριότητες συνεργασίας θα συνοδεύονται από μια συστηματική προσπάθεια 
παρακολούθησης και ανάλυσης των εξελίξεων που σημειώνονται στις πολιτικές και 
τους μηχανισμούς εκτέλεσης της Ε & Α στις τρίτες χώρες, ώστε να προσαρμοσθεί 
ανάλογα η πολιτική κοινοτικής συνεργασίας και να αποκομισθεί μέγιστο όφελος για 
την Κοινότητα και τους εταίρους της. 
Όλες οι δραστηριότητες συνεργασίας, εκείνες που αναπτύχθηκαν στα προηγούμενα 
προγράμματα-πλαίσια, στις APAS (Προπαρασκευαστικές, Συνοδευτικές και 
Υποστηρικτικές Δραστηριότητες) και στην ενεργειακή επίδειξη, θα ενσωματωθούν 
στο πρόγραμμα αυτό. Η γεωγραφική έκταση καλύπτει ολόκληρη την Ευρώπη, 
συμπεριλαμβανομένων των ανεξαρτήτων κρατών της πρώην Σοβιετικής Ένωσης, των μη 
ευρωπαϊκών βιομηχανικών χωρών και των αναπτυσσομένων χωρών. Επιπλέον, ένα 
μεγαλύτερο άνοιγμα των ειδικών προγραμμάτων άλλων δραστηριοτήτων προς τις 
τρίτες χώρες θα δημιουργήσει νέες ευκαιρίες συνεργασίας. 
01 ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Ε & ΤΑ 
Α. ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ 
Η συμφωνία για τη δημιουργία του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ) θα 
επιτρέψει τη συμμετοχή έξι εκ των επτά χωρών της ΕΖΕΣ σε όλα τα μη πυρηνικά 
ειδικά προγράμματα του τρίτου προγράμματος-πλαισίου. Για να καταστεί δυνατή η 
πλήρης συμμετοχή τους στο τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο προβλέπεται κατάλληλη 
προσαρμογή της συμφωνίας ΕΟΧ. Εκτός του πλαισίου του ΕΟΧ, θα μπορέσουν να 
συνδεθούν και άλλες ευρωπαϊκές χώρες μέσω διμερών συμφωνιών. 
-203-
/. Σύμπραξη με άλλα ευρωπαϊκά πλαίσια επιστημονικής και τεχνολογικής 
συνεργασίας 
Ο στόχος είναι να αυξηθεί η συνοχή, η οικονομία και η συνολική 
αποτελεσματικότητα των ευρωπαϊκών ερευνητικών προσπαθειών, λαμβάνοντας πλήρως 
υπόψη εθνικά προγράμματα και προσπάθειες στο επίπεδο του Ευρωπαϊκού Οικονομικού 
Χώρου στο σύνολο του. Πρόκειται για το πλαίσιο COST, την πρωτοβουλία EUREKA και 
τις σχέσεις με τους ευρωπαϊκούς διεθνείς οργανισμούς, καθώς και με τους 
κατάλληλους οργανισμούς σε διεθνές επίπεδο. 
COST 
Οι δράσεις COST, συμπληρωματικές προς τα έργα των κοινοτικών προγραμμάτων, 
ευρίσκονται σε πλήρη ανάπτυξη και θα συνεχίσουν να διαδραματίζουν έναν 
πρωτοπόρο ρόλο στην επισήμανση νέων τομέων επιστημονικής συνεργασίας στην 
Ευρώπη, των οποίων πρόσφατο παράδειγμα αποτελεί η κοινωνικοοικονομική έρευνα. 0 
βασικός ρόλος του COST για την ενσωμάτωση της επιστήμης των χωρών της Κεντρικής 
και Ανατολικής Ευρώπης σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό πλαίσιο θα προσλάβει 
αυξανόμενη σημασία. Η αξιολόγηση των τρεχουσών δράσεων COST και η εκμετάλλευση 
των παραχθέντων αποτελεσμάτων επισημάνθηκαν ως προτεραιότητες για τα προσεχή 
έτη. 
Η Επιτροπή σκοπεύει να υποστηρίξει τη συνέχιση και την ελεγχόμενη ανάπτυξη των 
δραστηριοτήτων COST, προσφέροντας την αναγκαία υποστήριξη για την καλή 
λειτουργία των γραμματειών των αντιστοίχων επιτροπών και για τον διεθνή 
συντονισμό. Η υποστήριξη των χωρών COST εκδηλώνεται μέσω της διάθεσης τους να 
αποσπάσουν εθνικούς εμπειρογνώμονες για τη διαχείριση ορισμένων γραμματειών. 
ΕϋΒΕ&Δ 
Η συμπληρωματικότητα του EUREKA με το πρόγραμμα-πλαίσιο Ε & ΤΑ της Κοινότητας 
βασίζεται στο σεβασμό των ειδικών πλευρών των δύο πλαισίων. Το Συμβούλιο του 
Εδιμβούργου, τον Δεκέμβριο του 1992, τόνισε την ανάγκη να υπάρξει εμβάθυνση της 
συνεργίας τους. 
Οι πρόσφατες εξελίξεις στο πλαίσιο της Κοινότητας και του EUREKA ανοίγουν νέες 
δυνατότητες και συγκεκριμενοποιούν μια κοινή πρόθεση να επεκταθεί η συνεργασία, 
η οποία πρέπει να είναι ρεαλιστική και να χρησιμοποιεί μια προσέγγιση ανά 
περίπτωση. Αφενός, η επεξεργασία των προαναγωνιστικων μερών των έργων EUREKA θα 
μπορέσει να λάβει χώρα στο πλαίσιο του προγράμματος-πλαισίου και, αφετέρου, θα 
είναι δυνατόν να ληφθούν υπόψη αποτελέσματα κοινοτικών έργων στο πλαίσιο έργων 
EUREKA που είναι εγγύτερα προς την αγορά. 
Η συγκεκριμένη εκτέλεση αυτής της από κοινού πολιτικής θα γίνει τηρουμένων των 
ακολούθων στόχων: 
η κυκλοφορία πληροφοριών και μια ευέλικτη συνεργασία μεταξύ των δύο 
πλαισίων θα εξασφαλισθεί από το δίκτυο υπευθύνων των κοινοτικών 
προγραμμάτων και συντονιστών έργων EUREKA, που έχει δημιουργηθεί 
προηγουμένως. 
αποτελεσματικότερη χρησιμοποίηση των υφισταμένων συμβουλευτικών δικτύων και 
δικτύων διάδοσης των πληροφοριών, τόσο από πλευράς Κοινότητας (κέντρα 
VALUE, STRIDE, κλπ), όσο και από πλευράς EUREKA και κρατών μελών, ώστε να 
βελτιωθεί η σαφήνεια για τη βιομηχανία και τον ερευνητικό κόσμο, και 
ιδιαίτερα για τις MME. 
-204-
Στους βελτιωμένους μηχανισμούς για τον συνυπολογισμό των προανταγωνιστικών 
εργασιών των έργων EUREKA θα μπορούσε να συμπεριληφθεί η δυνατότητα να τεθούν 
κατά μέρος χρηματοδοτικοί πόροι στα προγράμματα εργασίας των ειδικών κοινοτικών 
προγραμμάτων. Τηρουμένων των στόχων των εν λόγω ειδικών προγραμμάτων και της 
υποβολής στις επιτροπές των αντιστοίχων προγραμμάτων, θα ήταν δυνατόν να 
επιλεγούν έργα EUREKA ταυτοχρόνως με προτάσεις που προκύπτουν από πρόσκληση 
υποβολής προτάσεων. 
ΑιεθνείΓ οονανισυοί 
0 σκοπός είναι να ενισχυθεί η συνοχή της έρευνας στην Ευρώπη δια μέσου 
στενότερου συντονισμού με τους ευρωπαϊκούς και διεθνείς επιστημονικούς 
οργανισμούς και με τα δίκτυα ερευνητών που συχνά έχουν συγκροτήσει, θα 
ενισχυθούν οι σχέσεις με τους ESF, CERN, ESA, EMBL, Ε SO, κλπ., όπως και η 
ευρωπαϊκή παρουσία στο πλαίσιο των διεθνών οργανισμών πολιτικής φύσεως και 
παγκοσμίου επιπέδου (OHE, FAO, ΠΟΥ, ΟΟΣΑ, κλπ.), ώστε να προαχθεί μια κοινή 
ευρωπαϊκή θέση. 
Προβλέπεται διαπραγμάτευση συμφωνιών συνεργασίας με τους ευρωπαϊκούς 
επιστημονικούς οργανισμούς οι οποίοι ενδείκνυνται περισσότερο για την αμοιβαία 
συμμετοχή σε έργα κοινού ενδιαφέροντος. Αυτό δεν θα αφορά τα πεδία κύριας 
δραστηριότητας των εν λόγω οργανισμών, αλλά μάλλον την από κοινού εκμετάλλευση 
παρεπόμενης και συχνά μοναδικής πραγματογνωμοσύνης που προκύπτει από τις κύριες 
δραστηριότητες τους. 
2. Συνεργασία με τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και με τα 
νέα ανεξάρτητα κράτη της πρώην Σοβιετικής Ένωσης, 
0 κυριότερος στόχος είναι η πρώην συμβολή στη διαφύλαξη του επιστημονικού και 
τεχνολογικού δυναμικού των εν λόγω χωρών, στον επαναπροσανατολισμό της έρευνας 
προς τις κοινωνικές ανάγκες, και, επομένως, την προσαρμογή των συστημάτων 
παραγωγής, καθώς και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των κοινωνιών αυτών. Η 
Κοινότητα θα μπορέσει να ωφεληθεί από τη συνεργασία με τις ανατολικές χώρες, 
αποκτώντας πρόσβαση σε πολύ προηγμένα μερικές φορές αποτελέσματα της έρευνας 
στις χώρες αυτές. 
Οι στόχοι των δράσεων περιστρέφονται γύρω από τρεις άξονες: 
Σταθεροποίηση του δυναμικού Ε & Α: κατά πρώτον, είναι σκόπιμο να 
διαφυλαχθεί το ανθρώπινο δυναμικό και οι υπάρχονες εξοπλισμοί. Οι παρόντες 
μισθοί των ερευνητών στις χώρες αυτές είναι χαμηλοί και η έλλειψη ισχυρού 
νομίσματος αφήνουν να διαγραφεί ένα δύσκολο μέλλον, οδηγώντας σε απομόνωση 
τους ερευνητές των Ανατολικών χωρών, που δύσκολα έχουν πρόσβαση στους 
εξοπλισμούς και λίγες επαφές με τους αλλοδαπούς ομολόγους τους. Μία από 
τις πλέον εμφανείς συνέπειες είναι ότι οι ερευνητές που έχουν τη δυνατότητα 
εγκαταλείπουν τον τομέα για να μεταβούν στο εξωτερικό ή να ασκήσουν άλλες 
επαγγελματικές δραστηριότητες. Είναι, επομένως, αναγκαίο να προαχθεί 
επειγόντως επιστημονική και τεχνική συνεργασία, η οποία θα πρέπει να 
ενισχυθεί από μία μακροπρόθεσμη δράση: οι επιστήμονες των Ανατολικών χωρών 
θα πρέπει να συμπράξουν σε δραστηριότητες έρευνας αιχμής, παραδείγματος 
χάρη, στον τομέα των βασικών προηγμένων τεχνολογιών για τη δημιουργία της 
μελλοντικής υποδομής των Ανατολικών χωρών. Πρέπει να συναφθούν δεσμοί 
μεταξύ των ερευνητικών παραγόντων και της βιομηχανίας, κυρίως χάρη στη 
χρήση δικτύων επικοινωνίας μέσω της πληροφορικής, ώστε να ευνοηθεί, για τις 
χώρες αυτές, η ένταξη στις ευρωπαϊκές και παγκόσμιες αγορές. 
-205-
Συμβολή στην επίλυση ειδικών προβλημάτων των Ανατολικών χωρών, χάρη σε 
στοχοθετημένες δράσεις Ε&Α. 
Διεύρυνση και εμβάθυνση της συνεργασίας μέσω συμμετοχής σε ειδικά κοινοτικά 
προγράμματα: επισήμανση των τομέων Ε&Α στους οποίους οι χώρες αυτές 
ευρίσκονται στο καλύτερο παγκόσμιο επίπεδο και καθιέρωση μιας 
εξισορροπημένης συνεργασίας. Πολλές από τις χώρες αυτές διαθέτουν 
υψηλότατο επιστημονικό επίπεδο, αλλά το εν λόγω δυναμικό δεν έχει πάντα 
χρησιμοποιηθεί για την τόνωση της οικονομικής ανάπτυξης. Συν τοις άλλοις, 
επείγει μια αναδιάρθρωση των επιστημονικών και τεχνολογικών δομών υπέρ μιας 
πλέον αποκεντρωμένης, εύκαμπτης και ανοικτής προσέγγισης, ώστε η έρευνα και 
η ανάπτυξη να είναι σε θέση να διαδραματίσουν αποτελεσματικό ρόλο κατά τη 
μετάβαση των χωρών αυτών στην οικονομία της αγοράς και την ενσωμάτωση τους 
στο κοινοτικό περιβάλλον. Με σκοπό την καλύτερη ένταξη των Ανατολικών 
χωρών στον ιστό της διεθνούς αγοράς, θα υποστηριχθεί, επίσης, η συμμετοχή 
σε προκανονιστ ικές δραστηριότητες σε βιομηχανικούς τομείς, όπως οι 
τεχνολογίες των πληροφοριών και οι τηλεπικοινωνίες, τα προηγμένα υλικά, η 
ενέργεια (π.χ. προσφεύγοντας στα "ενεργειακά κέντρα", που έχουν ιδρυθεί 
στις χώρες αυτές στο πλαίσιο του προγράμματος THERMIE) και στις 
δραστηριότητες διάδοσης και αξιοποίησης που αναπτύσσονται στη δράση 3. 
Όσον αφορά τις συνδεδεμένες χώρες, η Επιτροπή προτείνει να ανοιχθεί το 
σύνολο των ειδικών προγραμμάτων, όπως ζητήθηκε από το Συμβούλιο της 
Κοπεγχάχης. 
Οι δράσεις με τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης θα εκτελεσθούν 
χάρη: 
στη συμμετοχή των χωρών αυτών σε ειδικά προγράμματα του τετάρτου 
προγράμματος - πλαισίου, η οποία θα διευκολυνθεί από κοινοτική 
χρηματοδότηση· 
σε ειδικές δράσεις για να υπάρξει ανταπόκριση σε ιδιαίτερες ανάγκες. Επί 
παραδείγματι, ο τύπος εκμετάλλευσης των πόρων και οι κύκλοι παραγωγής που 
χρησιμοποιούνται στις ανατολικές χώρες κατέληξαν σε υποβάθμιση του 
περιβάλλοντος, η οποία υπερβαίνει τα σύνορα των κρατών και των ηπείρων. 
Επείγει να ευρεθεί μια κοινή λύση σε τομείς όπως η ορθολογική εκμετάλλευση 
των ενεργειακών πόρων και οι κλιματικές μεταλλαγές· 
στη Διεθνή Ένωση για την επιστημονική συνεργασία. 
Η εν λόγω δραστηριότητα θα είναι συμπληρωματική ως προς εκείνη των κρατών μελών 
και θα εξασφαλισθούν τα αποτελέσματα της συνεργίας με τα προγράμματα PHARE και 
TACIS. Ταυτοχρόνως, θα συμβάλλει στο συντονισμό των δράσεων των κρατών μελών 
στον τομέα αυτόν. 
Β. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΙΣ ΜΗ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ 
0 στόχος είναι να προαχθούν τα συμφέροντα της Κοινότητας, κυρίως, ευνοώντας την 
αντιστοιχία μεταξύ των προσανατολισμών της κοινοτικής βιομηχανικής έρευνας και 
των ενδεχομένων διεθνών αγορών για τις μελλοντικές εφαρμογές τους, ώστε να 
αυξηθεί η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, και να καταβληθούν 
βέλτιστες προσπάθειες, επιδιώκοντας ή διευκολύνοντας την πρόσβαση σε 
επιστημονικές και τεχνολογικές πηγές των εν θέματι χωρών. Η επιδίωξη της 
πρόσβασης αυτής δικαιολογείται λόγω του γεγονότος ότι αυτές οι σε υψηλό βαθμό 
βιομηχανοποιημένες χώρες αναπτύσσουν δραστηριότητες Ε&ΤΑ παρόμοιες ή 
συμπληρωματικές προς εκείνες που αναπτύσσει η ΕΚ. Κατά κάποιο τρόπο, το 
κίνητρο επί του οποίου βασίζεται η ενδοκοινοτική Ε&ΤΑ ισχύει, ομοίως, μεταξύ 
της Κοινότητας και των χωρών αυτών. 
-206-
Σε άλλες περιπτώσεις, η συνεργασία με τις χώρες αυτές αποτελεί βασική 
προϋπόθεση για την εκτέλεση μεγάλων ερευνητικών έργων ("μέγα-επιστήμη"), όπως, 
π.χ., η σύντηξη, το ανθρώπινο γονιδίωμα και οι πλανητικές μεταβολές. Σε αυτό 
το πλαίσιο ακριβώς εντάσσεται η πολυμερής συνεργασία και η συνεργασία όπως, επί 
παραδείγματι, στο πλαίσιο του ΟΟΣΑ ή στο πλαίσιο πολυμερών έργων, όπως τα: 
"Πρόγραμμα Ανθρώπινα Σύνορα" και "Ευφυή Συστήματα Παραγωγής". Σε αυτά 
προστίθεται η συμμετοχή σε έρευνες για κατάρτιση διεθνών προτύπων. 
0 διάλογος σε θέματα επιστημονικής πολιτικής με τις προαναφερόμενες χώρες θα 
εντατικοποιηθεί, το οποίο θα μπορούσε να καταλήξει σε συνεργασία βάσει τομεακής 
συμφωνίας ή συμφωνίας επιστημονικής και τεχνικής συνεργασίας ευρύτερης 
εμβέλειας. Παρ' όλα ταύτα, επειδή οι σχετικές χώρες είναι ταυτοχρόνως εταίροι 
της Κοινότητας και ανταγωνιστών, είναι σημαντικό να επιδειχθεί επιλεκτικότητα 
στους τομείς συνεργασίας και να υπάρξει επικέντρωση σε μερικούς ορθά 
επιλεγμένους τομείς, σε συνάρτηση με τις κοινοτικές προτεραιότητες. 
Η εν θέματι συνεργασία συνεπάγεται μια κάποια ευλεξία ως προς τις λεπτομέρειες 
συνεργασίας, η οποία αρχίζει από διαβούλευση και επεκτείνεται σε ανταλλαγή 
πληροφοριών και εμπειρογνωμόνων, σε προγράμματα υποτροφιών μετά το διδακτορικό 
σε εργαστήρια του εξωτερικού, σε από κοινού έργα ή μελέτες και, ενδεχομένως, 
καταλήγει σε γνήσια αμοιβαία συμμετοχή σε ερευνητικά έργα ή ολόκληρα 
προγράμματα. 
Προβλέπεται στενότερος δεσμός μεταξύ των δράσεων επιστημονικής και τεχνικής 
συνεργασίας και των δράσεων στους τομείς της εκπαίδευσης και της επιμόρφωσης. 
Οι δράσεις αυτές υποστηρίζουν, επίσης τις δράσεις εξωτερικής πολιτικής της 
Κοινότητας και προσφέρουν σε όλα τα κράτη μέλη το πλεονέκτημα της πρόσβασης, 
επί (σοι ς όροι ς, σε ξένες πηγές επιστήμης και τεχνολογίας. 
θα ενθαρρυνθούν οι δράσεις που στοχεύουν στη διευκόλυνση της πρόσβασης στις 
πληροφορίες αυτές και στη διάδοση τους. 
Γ. ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΣΣΟΜΕΝΕΣ ΧΩΡΕΣ 
0 κυριότερος στόχος της δράσης αυτής είναι να επιτρέψει στις αναπτυσσόμενες 
χώρες να συμμετάσχουν στη διαδικασία επεξεργασίας των γνώσεων για την επίλυση 
των προβλημάτων της ανάπτυξης τους. Από τον στόχο αυτό εκπορεύονται δύο 
συνέπειες. Μία θα είναι η διατήρηση, ακόμη και η ενίσχυση, του ερευνητικού 
δυναμικού των αναπτυσσομένων χωρών, ιδιαίτερα στο επίπεδο των ανθρωπίνων πόρων, 
χάρη στην επιμόρφωση και στις σχέσεις που θα δημιουργηθούν μεταξύ ερευνητών. Η 
άλλη θα είναι ότι θα καταστεί δυνατό η ευρωπαϊκή επιστημονική κοινότητα να 
διατηρήσει και να βελτιώσει μια αριστεία στους κλάδους των επιστημών που είναι 
σημαντικοί για τα προβλήματα των αναπτυσσομένων χωρών. Για την επίτευξη αυτού 
του γενικού στόχου, θα μπορούσαν να εφαρμοστούν δράσεις διάδοσης και 
αξιοποίησης, σε συνδυασμό με τη δράση 3. 
-207-
Για την επίτευξη του στόχου αυτού, οι ερευνητικές δραστηριότητες θα στοχεύσουν 
σε τρεις τομείς μείζονος σημασίας για τις περισσότερες αναπτυσσόμενες χώρες: 
την παραγωγή μέσω μιας διατηρήσιμης βελτίωσης της παραγωγικότητας της γης 
και της εργασίας στη γεωργία και στους συναφείς τομείς, όπως η αγροτική 
βιομηχανία. Αυτό αφορά τη βελτίωση των φυτών και την προστασία τους, για 
την καλύτερη προσαρμογή τους στις συνθήκες του περιβάλλοντος και, επομένως, 
καλύτερη χρησιμοποίηση των διαθεσίμων γαιών· την κτηνοτροφία, για καλύτερη 
προστασία των ζώων, τη βελτίωση των φυλών και διατροφή προσαρμοσμένη στις 
ανάγκες του χώρου, που δεν βλάπτει το περιβάλλον· την αλιεία και την 
υδατοκαλλιέργεια, τομείς πολλά υποσχόμενους, αλλά οι οποίοι μέχρι σήμερα 
έχουν πολύ λίγο εξευρενηθεί από την έρευνα· τη βελτίωση των συνθηκών 
αποθήκευσης και μεταποίησης των προϊόντων, τομείς στους οποίους οι απώλειες 
στις αναπτυσσόμενες χώρες είναι σημαντικές· την ανάλυση των συστημάτων 
παραγωγής και τις προϋποθέσεις εντατικοποίησης των αγροτικών συστημάτων του 
τόπου. 
την υγεία και τον πληθυσμό, δίνοντας έμφαση στον έλεγχο των ασθενειών που 
επικρατούν στις αναπτυσσόμενες χώρες, στη βελτίωση των συστημάτων 
υγειονομικής περίθαλψης και στις επιπτώσεις της δημογραφικής εξέλιξης και 
του εξαστισμού στο περιβάλλον και στην υγεία. Αυτό αφορά την έρευνα 
σχετικά με τα εμβόλια, τη βιολογία των παθογόνων και των φορέων τους, την 
ανάπτυξη νέων μεθόδων διάγνωσης και τη δημιουργία νέων φαρμάκων· την έρευνα 
σχετικά με τον πληθυσμό, τα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης και τις 
μεθόδους επέμβασης, λαμβάνοντας υπόψη τους ειδικούς περιορισμούς και το 
κοινοωνικοοικονομικό πλαίσιο των αναπτυσσομένων χωρών. 
τους φυσικούς πόρους, κυρίως για την αειφόρο χρήση τους, όπως τα δάση, τους 
ωκεανούς και τα άλλα υδάτινα περιβάλλοντα, τα ύδατα, τα εδάφη και την 
ποικιλία του ζωικού κόσμου, με ιδιαίτερη προσοχή μεταξύ της διατήρησης και 
της χρήσης (π.χ.: ύδατα και ο ανταγωνισμός για τη χρήση τους), καθώς και 
στις πολύπλοκες αλληλοδιαδράσεις μεταξύ φυσικών πόρων (π.χ.: δάση και 
βιοποικιλότητα· δάση και ατμόσφαιρα· εδάφη και ύδατα, ...). 
Εστίαση σε προτεραιότητες στο εσωτερικό καθενός από τους εν λόγω τομείς θα 
γίνει κατά την κατάρτιση του προγράμματος εργασίας, διότι το πρόγραμμα θα 
διαμορφωθεί ανά περιφέρεια, λαμβάνοντας υπόψη τα χαρακτηριστικά της οικολογίας 
τους, της δημογραφίας τους, της οικονομικής κατάστασης τους και της οικονομίας 
τους. 
0 άλλος στόχος της δράσης αυτής να διευκολυνθεί η συμμετοχή των αναπτυσσομένων 
χωρών στα μεγάλα διεθνή ή κοινοτικά προγράμματα έρευνας επί θεμάτων γενικού 
ενδιαφέροντος. Πράγματι, ακριβώς στις χώρες αυτές τίθενται σήμερα, οξύτατα, 
προβλήματα από τα οποία εξαρτάται το μέλλον του πλανήτη (απερήμωση, φαινόμενο 
θερμοκηπίου, μεταδοτικές ασθένειες, επιδημίες, δημογραφική αύξηση, ανεξέλεγκτος 
εξαστισμός, οικονομικές και κοινωνικές ανισορροπίες, ...). Αλλά επίσης ακριβώς 
στις χώρες αυτές βρίσκονται σημαντικά στοιχεία για τις λύσεις (ανθρώπινοι 
πόροι, απόθεμα βιοποικιλότητας, φυσικοί πόροι, ρύθμιση των ατμοσφαιρικών 
ανταλλαγών μέσω του τροπικού δάσους, ...). 
-208-
Οι ερευνητικές δραστηριότητες που θα αναπτυχθούν για την επίτευξη αυτού του 
δευτέρου στόχου είναι, εκ φύσεως, πλανητικής κλίμακας και, επομένως, πρέπει να 
τύχουν αντιμετώπισης σε πλανητικό, παρά περιφερειακό επίπεδο. 0 καθορισμός 
τους αποτελεί συχνά αρμοδιότητα διεθνών οργάνων, στα οποία συμμετέχει η ΕΚ και 
εξαρτώνται μερικές φορές από ειδικά προγράμματα της δραστηριότητας 1. Μεταξύ 
των θεμάτων προτεραιότητας συγκαταλέγονται η πλανητική μεταβολή, οι μεταδοτικές 
ασθένειες και η κοινωνική επίτευξη της υγείας, η παρατήρηση του πλανήτη, σε 
συνεργασία με άλλους οργανισμούς, εκ των οποίων το ΚΚΕρ, η εκτίμηση και η 
διατήρηση των φυσικών πόρων. 
Για την ενίσχυση της ερευνητικής δυναμικότητας των αναπτυσσομένων χωρών 
χρειάζεται προσφυγή στις τεχνολογίες επικοινωνιών και πληροφοριών, που 
επιτρέπουν να βελτιστοποιηθεί η συνεργασία σε θέματα Ε&Α και να ευνοηθεί η 
αρμονική και προοδευτική ένταξη των χωρών αυτών στην παγκόσμια οικονομία, 
συμβάλλοντας ταυτοχρόνως στη λήξη της απομόνωσης τους. Για τον σκοπό αυτό, θα 
δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στη βελτίωση των επιστημονικών και τεχνολογικών 
προϋποθέσεων που επιτρέπουν τη δημιουργία προηγμένων δικτύων και συστημάτων 
επικοινωνιών, καθώς και την πρόσβαση στα ευρωπαϊκά δίκτυα που είναι σημαντικά 
για την ανάπτυξη των εν λόγω χωρών, χρησιμοποιώντας κατά τον καλύτερο τρόπο τα 
αποτελέσματα των ειδικών κοινοτικών προγραμμάτων της δράσης 1. 
Τέλος, είναι δυνατόν, για τις πλέον προηγμένες στον επιστημονικό τομέα 
αναπτυσσόμενες χώρες, να καθορισθούν θέματα έρευνας αμοιβαίου ενδιαφέροντος 
μεταξύ αυτών και της ΕΚ, που εντάσσονται σε ειδικά προγράμματα της 
δραστηριότητας 1, στα οποία θα τους δοθεί πρόσβαση. 
Λαμβάνοντας υπόψη τη συνεταιρική διάσταση αυτής της ερευνητικής δράσης και τη 
φύση της εταιρικής σχέσης, θα εκτελεσθεί, κατά βάση, μέσω έργων από κοινού με 
επιμερισμό του κόστους. Στις ιδιαίτερες περιπτώσεις θεμάτων αμοιβαίου 
ενδιαφέροντος, είναι δυνατόν να προβλεφθούν ακόμη και συντονισμένες δράσεις. 0 
ρόλος των συναφών ερευνητικών δικτύων είναι το ίδιο σημαντικός, καθώς 
ο,τιδήποτε άπτεται επιστημονικής εμψύχωσης, συνεδριάσεων, εργαστηρίων ή 
διασκέψεων. Μέσω των ερευνητικών συμβάσεων από κοινού και των εν λόγω 
συνοδευτικών μέτρων, θα υλοποιηθούν, κατά βάση, δραστηριότητες επιμόρφωσης και 
εκπαίδευσης στη δράση αυτή, ενώ τα δίκτυα θα αποτελούν, κατά κάποιο τρόπο, ένα 
μέσο συνεχούς επιμόρφωσης και οι συμβάσεις, ένα πλαίσιο που εγγυάται την 
αξιοποίηση της επιμόρφωσης. 
ΕΦΑΡΜΟΓΗ 
Για τη σύμπραξη με άλλα ευρωπαϊκά πλαίσια συνεργασίας (θέμα Α 1), εκτός από τις 
δαπάνες γραμματείας και συντονισμού, δεν προβλέπεται καμμία κοινοτική 
χρηματοδότηση των έργων. Για τη συνεργασία με τις μη ευρωπαϊκές βιομηχανικές 
τρίτες χώρες (θέμα Β), ούτε εδώ προβλέπεται κοινοτική χρηματοδότηση των έργων, 
αλλά είναι δυνατόν να χρησιμοποιηθούν κονδύλια της δράσης 2 για την κοινοτική 
συμμετοχή στην εξερευνητική φάση ενός κοινού έργου ή προγράμματος, ενώ 
εννοείται ότι η χρηματοδότηση της επιχειρησιακής φάσης του έργου ή του 
προγράμματος πρέπει να συμπεριληφθεί στη δράση 1. 
Όσον αφορά τη συνεργασία με τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, τα 
ΝΑΚ1 και τις αναπτυσσόμενες χώρες (θέματα Α 2 και Γ), πρέπει να γίνει 
διάκριση μεταξύ δύο κατηγοριών δραστηριοτήτων. 
1 Νέα ανεξάρτητα κράτη (ΝΑΚ) 
•209-
Πρώτον, η διαχείριση των ειδικών δραστηριοτήτων συνεργασίας σε τομείς που δεν 
καλύπτονται από τις δράσεις 1, 3 και 4 θα λάβει χώρα στο πλαίσιο της δράσης 2. 
Για την επιστημονική διαχείριση, θα κινητοποιηθεί η πραγματογνωμοσύνη που 
υπάρχει εντός της Επιτροπής. 
Δεύτερον, στο βαθμό που οι δράσεις 1, 3 και 4 του προγράμματος - πλαισίου θα 
είναι ανοικτές για συμμετοχή οργανισμών Ε&Τ των χωρών αυτών, θα εφαρμοσθούν οι 
κανόνες για τα ειδικά προγράμματα των σχετικών προγραμμάτων (πρόσκληση υποβολής 
προτάσεων, διαδικασία επιλογής, επιτροπολογία, κλπ.) και τη διαχείριση θα 
αναλάβουν τα εν λόγω ειδικά προγράμματα. Η δράση 2 δεν θα παρέμβει παρά μόνο 
εάν οι μη κοινοτικοί εταίροι πρέπει να προσφύγουν στην κοινοτική χρηματοδότηση. 
Οι πόροι που προβλέπονται για τον σκοπό αυτό, στο χρηματοδοτικό μέρος της 
δράσης 2, θα επιτρέψουν την εν λόγω χρηματοδοτική υποστήριξη, σύμφωνα με τις 
λεπτομέρειες που πρόκειται να καθορισθούν στο πρόγραμμα εργασίας της δράσης 2. 
Η συνεργασία με τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, τα ΝΑΚ και τις 
αναπτυσσόμενες χώρες θα πραγματοποιηθεί σε στενή σύνδεση με άλλες κοινοτικές 
πρωτοβουλίες, όπως το PHARE και το TACIS, ή άλλα πλαίσια συνεργασίας, όπως η 
Σύμβαση της Λομέ, ώστε να εμπλουτισθούν αμοιβαία οι προσπάθειες και τα 
αποτελέσματα των δράσεων αυτών, αφενός, και της συνεργασίας στο πλαίσιο της 
κοινοτικής πολιτικής Ε&ΤΑ, αφετέρου. 
Στις περιπτώσεις που τίθενται θέματα πνευματικής ιδιοκτησίας, θα τηρηθούν οι 
κατευθυντήριες γραμμές, που εγκρίθηκαν από κοινού από το Συμβούλιο και την 
Επιτροπή τον Ιούνιο του 1992. 
-210-
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 
ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΔΙΑΦΟΡΩΝ ΤΟΜΕΩΝ 
Α. Επιστηυονική και τεγνολονική αυνεοναοΐα 
QTHY ΕυοΦηη 47-54 
1. Άλλα πλαίσια ευρωπαϊκής συνεργασίας 6-6,7 
- COST 
- Άλλα (CERN, ESF, EUREKA γραμ, κλπ.) 
2. χώρες ΚΑΕ και πρώην ΕΣΣΔ 41-47 
- συμμετοχή στις δράσεις 1,3,4 
- ειδικές δράσεις 
- Διεθνής Ένωση Επιστημονικής Συνεργασίας 
Β. Συνεργασία υε TIC un Βιουηνανικέσ 
ευρωπαϊκές ϊΦοες 4,8-5,3 
ΗΠΑ, Ιαπωνία, κλπ. 
Γ. Συγεργααίσ με χ(ς αγαπχυσσόυεγες 
XlteeSL 41-47 
- συμμετοχή στις δράσεις 1,3,4 
- ειδικές δράσεις 
Σύνολο 100 Χ (790 εκατ. ECU) 
-211-
ΔΙΑΔΟΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ Ε&ΤΑ 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι 
ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΔΙΑΔΟΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ 
ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ, ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΔΕΙΞΗΣ 
Ι Γενικοί στόχοι και αρχές εφαρμογής 
Οι δραστηριότητες διάδοσης και αξιοποίησης τίθενται σε εφαρμογή μέσω των 
ειδικών προγραμμάτων, καθώς και από μία κοινοτική δράση, οριζόντιου χαρακτήρα, 
που αποτελεί το αντικείμενο της παρούσας απόφασης, καλούμενης εφεξής "δράση 
διάδοσης και αξιοποίησης". 
Τα ειδικά προγράμματα κατευθύνουν τις δραστηριότητες διάδοσης και αξιοποίησης 
σχετικά με τους αντίστοιχους τομείς δραστηριότητας τους. Λαμβάνεται μέριμνα, 
κυρίως, ώστε οι πλευρές "διάδοσης και αξιοποίησης" να λαμβάνονται υπόψη μεταξύ 
των κριτηρίων αξιολόγησης και επιλογής των έργων Ε&ΤΑ, ώστε να τηρούνται οι 
ρήτρες που προβλέπονται από τις συμβάσεις σε θέματα προστασίας, εκμετάλλευσης 
και διάδοσης και ώστε τα δίκτυα και οι εταιρικές σχέσεις που συνάπτονται ενόψει 
των ερευνητικών έργων να δύνανται, ομοίως, να συμβάλλουν στις διαδικασίες 
διάδοσης και αξιοποίησης των παραχθέντων αποτελεσμάτων. 
Η δράση διάδοσης και αξιοποίησης συμπληρώνει τις δράσεις που αναλαμβάνουν τα 
κράτη μέλη, προσδίδοντας τους μια κοινοτική διάσταση και προστιθέμενη αξία. 
Επιδιώκεται η επίτευξη των τριών κατωτέρω στόχων: 
να εξασφαλισθεί ευρεία διάδοση των αποτελεσμάτων των εργασιών Ε&ΤΑ που 
διεξάγονται τόσο στα κοινοτικά, όσο και στα εθνικά προγράμματα· 
να υπάρξει φροντίδα για τη βέλτιστη εκμετάλλευση τους, δηλαδή κατά τρόπο 
ώστε, με τη βοήθεια των ενδιαφερομένων, τα παραχθέντα αποτελέσματα, τόσο 
από τα κοινοτικά, όσο και από τα εθνικά προγράμματα, να μετασχηματισθούν σε 
καινοτομίες και να ευνοηθούν οι μεταφορές τεχνολογίας, κυρίως προς τις MME· 
να υποστηριχθούν οι αναλαμβανόμενες πρωτοβουλίες, σε εθνικό ή περιφερειακό 
επίπεδο, ώστε να αποκτήσουν μια διευρωπαϊκή διάσταση. 
Την ευθύνη για την αξιοποίηση των αποτελεσμάτων επωμίζονται, πρώτα από όλα, οι 
επιχειρήσεις, αλλά παρ'όλα ταύτα αποδεικνύεται αναγκαία υποστήριξη της 
Κοινότητας, η οποία προορίζεται κατά πρώτον για τις MME. Το μέρος Α, που αφορά 
"τη διάδοση και την εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων της έρευνας" απευθύνεται, 
ιδιαίτερα, στις MME που συμμετέχουν στα ειδικά προγράμματα ή ενδέχεται να 
εκμεταλλευθούν τις γνώσεις που προκύπτουν από τα κοινοτικά ή εθνικά ερευνητικά 
προγράμματα. Το μέρος Β "Διάδοση των τεχνολογιών στις επιχειρήσεις" αφορά τη 
μεγάλη μάζα των MME, οι οποίες πρέπει να ενσωματώσουν στις δραστηριότητες τους 
τις νέες γνώσεις και τεχνολογίες, τις οποίες έχουν ανάγκη ώστε να διατηρήσουν ή 
να αυξήσουν την ανταγωνιστικότητα τους και τις οποίες πρέπει να προμηθεύονται 
εκτός της επιχείρησης, ελλείψει εσωτερικής δυνατότητας Ε&Α. Το τρίτο μέρος "Το 
χρηματοοικονομικό περιβάλλον της διάδοσης των τεχνολογιών" προβλέπει μέτρα και 
μέσα που είναι δυνατόν να ωφελήσουν το σύνολο των επιχειρήσεων και των δύο 
αυτών κατηγοριών MME. 
Η εν λόγω δράση, μέσω των στόχων και του περιεχομένου της, ωφελεί τις λιγότερο 
ευνοημένες περιοχές της Κοινότητας και συμβάλλει στην οικονομική και κοινωνική 
συνοχή. Λόγω του γεγονότος αυτού, συνδέεται εκ του σύνεγγυς με τις 
πρωτοβουλίες που εφαρμόζονται στους τομείς αυτούς. 
Θα αναπτυχθούν οι συνεργέ(ες με το πρόγραμμα EUREKA και στο πλαίσιο της 
παρούσας δράσης θα ενταχθεί η συμβολή της Κοινότητας για τις αντίστοιχες 
δραστηριότητες. 
Η δράση θα προσφέρει, επίσης, τη συμβολή της στις δραστηριότητες συνεργασίας με 
τις τρίτες χώρες στους τομείς της διάδοσης και της αξιοποίησης. 
-212-
II Περιεχόμενο της οριζόντιας δράσης 
Α) Η διάδοση και η εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων της έρευνας 
0 στόχος του τομέα αυτού είναι να προαχθεί η διακλαδική και διακρατική 
διάδοση και εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων της έρευνας, ανεξαρτήτως 
προελεύσεως, και , κυρίως, να γίνουν περισσότερο γνωστές οι κοινοτικές 
δραστηριότητες Ε & ΤΑ και τα αποτελέσματα τους, ώστε να αυξηθεί το επίπεδο 
χρήσης τους. 
Προτείνεται ένα συνεκτικό σύνολο δραστηριοτήτων στο οποίο συγκεντρώνονται 
υπηρεσίες με γενική αποστολή, όπως το κοινοτικό δίκτυο κέντρων αναμετάδοσης 
και η δημόσια υπηρεσία ενημέρωσης και διάδοσης, ειδικευμένες υπηρεσίες 
συνδρομής για την προστασία και την εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων, καθώς 
και μέτρα που στοχεύουν στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας, σε 
οικονομικό, αλλά και κοινωνικό επίπεδο, όσον αφορά την αξιοποίηση και τη 
μεταφορά των αποτελεσμάτων της έρευνας. 
1) Το κοινοτικό δίκτυο των κέντρων αναμετάδοσης 
Η δράση που τέθηκε σε εφαρμογή κατά τη διάρκεια του τρίτου προγράμματος -
πλαισίου, για τη συγκρότηση ενός δικτύου κέντρων αναμετάδοσης 'VALUE' στα 
κράτη μέλη, με σκοπό να προαχθούν οι κοινοτικές δραστηριότητες ΕΛΑ και τα 
αποτελέσματα τους, θα συνεχισθεί και θα υπάρξει εμβάθυνση, ώστε να γίνουν 
περισσότερο γνωστές στις επιχειρήσεις και τα ερευνητικά εργαστήρια των 
χωρών αυτών, να βελτιωθεί η διακρατική εκμετάλλευση των ερευνητικών 
αποτελεσμάτων και να διευκολυνθούν οι επιστημονικές και τεχνικές 
συνεργασίες στην Ευρώπη. 
Οι άξονες ανάπτυξης και εμβάθυνσης της δράσης αυτής αφορούν : 
την υποστήριξη που προσφέρεται στις επιχειρήσεις και στα ερευνητικά 
εργαστήρια, ώστε να διευκολυνθεί η πρόσβαση τους σε πληροφορίες σχετικά 
με τις κοινοτικές δραστηριότητες Ε & ΤΑ και επίδειξης, 
τη συστηματική εξέταση του τεχνικοοικονομικού δυναμικού των 
αποτελεσμάτων Ε & ΤΑ, σε σύμπραξη με τα ειδικά προγράμματα και τους 
σχετικούς συμβαλλομένους, με σκοπό τη διάδοση τους στα κέντρα 
αναμετάδοσης, 
την εκτίμηση των ενδεχομένων επιστημονικών και τεχνολογικών αναγκών του 
βιομηχανικού ιστού, ώστε να διευκολυνθεί μια καλύτερη αντιστοιχία με 
την προσφορά που προκύπτει από τα κοινοτικά ή εθνικά ερευνητικά 
προγράμματα, 
τη διοργάνωση στοχοθετημένων δράσεων προώθησης των αποτελεσμάτων, 
σύμφωνα με θέματα που επιλέγονται σε συνάρτηση με τις ανάγκες της 
τοπικής βιομηχανίας, 
θα υπάρξει εμβάθυνση των συνεργιών μεταξύ των σχετικών εθνικών και 
περιφερειακών δικτύων και παραγόντων, ώστε να εξασφαλισθεί καλύτερη 
διακρατική διάδοση και εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων της έρευνας, 
ανεξαρτήτως προελεύσεως, 
την παροχή τηλεματικών υπηρεσιών στα κέντρα αναμετάδοσης, ώστε να 
διευκολύνεται η από κοινού εργασία. 
Στην προσέγγιση αυτή θα ενσωματωθεί το δίκτυο των οργανισμών προώθησης των 
ενεργειακών τεχνολογιών OPET. 
2) Η δημόσια υπηρεσία ενημέρωσης και διάδοσης 
Η δημόσια υπηρεσία ενημέρωσης και διάδοσης στηρίζεται σε τρεις βάσεις: την 
υπηρεσία συλλογής και παραγωγής πληροφοριών, τις υπηρεσίες και προϊόντα 
διάδοσης, μέσω των δικτύων προς το κοινό και τις ομάδες "στόχου", την 
ενημέρωση και την ευαισθητοποίηση του κοινού σχετικά με την έρευνα. 
-213-
Προβλέπονται οι ακόλουθες δραστηριότητες: 
διεύρυνση της υπηρεσίας παροχής πληροφοριών CORBIS σε νέες πηγές 
πληροφοριών (EUREKA, COST, αρμόδιοι στα κράτη μέλη, κ.λπ.) και σε 
τεκμηρίωση πολυμέσων, 
διοργάνωση δράσεων διάδοσης προς ομάδες στόχου, "πολλαπλασιαστών" των 
πληροφοριών: επιστημονικούς συντάκτες, αρχειοθέτες, κέντρα 
αναμετάδοσης, άλλα δίκτυα ενδιαμέσων, κ.λπ., 
διαμόρφωση και δημιουργία νέων προϊόντων, προσαρμοσμένων στην ποικιλία 
των ενδεχομένων αναγκών και διάδοση μέσω ποικίλων μέσων, όπως CD-ROM, 
δημόσιων δικτύων, αποσπασμάτων βάσεων δεδομένων, ενημερωτικών δελτίων, 
κ.λπ., 
συνέχιση της διαδικασίας δημοσιεύσεων, με στόχο, κατά προτεραιότητα, 
τους πολλαπλασιαστές πληροφοριών και το ευρύ κοινό, 
χρησιμοποίηση διαφόρων μέσων επικοινωνίας και ευαισθητοποίησης του 
κοινού, πλην των εντύπων δημοσιεύσεων, με βάση, π.χ., τις 
οπτικοακουστικές τεχνικές και τις τεχνικές πολυμέσων, 
ενίσχυση του συντονισμού με τις εθνικές δραστηριότητες ιδίου τύπου. 
3) Η προστασία των αποτελεσμάτων 
Αυτή η γραμμή δράσης έχει σκοπό να ενημερώσει και να ευαισθητοποιήσει τους 
ερευνητές σε θέματα σχετικά με τη βιομηχανική και πνευματική προστασία των 
αποτελεσμάτων και, παράλληλα, να βοηθήσει τους οργανισμούς που δεν 
διαθέτουν τους αναγκαίους πόρους για την προστασία των αποτελεσμάτων της 
κοινοτικής Ε & Α τα οποία παρήγαγαν. 
θα διοργανωθούν διασκέψεις, δράσεις ευαισθητοποίησης και επιμόρφωσης, ώστε 
να ανέλθει το επίπεδο γνώσεων των ερευνητών σχετικά με την πνευματική και 
βιομηχανική ιδιοκτησία, θα αναπτυχθεί η συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Γραφείο 
Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας , καθώς και με τα εθνικά γραφεία, με σκοπό τη 
διοργάνωση κοινών δράσεων. 
θα συνεχίσουν να εξασφαλίζονται η προστασία των αποτελεσμάτων που ανήκουν 
στην Κοινότητα και η διαχείριση του χαρτοφυλακίου διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας 
που έχει στην κατοχή της. θα μπορούσε, επίσης, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, 
να προσφερθεί, εάν ζητηθεί, συνδρομή και χρηματοοικονομική υποστήριξη σε 
πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα και MME για την προστασία των αποτελεσμάτων 
της κοινοτικής έρευνας. 
4) Η συνδρομή για την εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων της έρευνας 
Το αντικείμενο αυτής της γραμμής δράσης είναι να προσφέρει, ιδιαίτερα στις 
UME, ειδικευμένες υπηρεσίες και δυνατότητες συνδρομής, οι οποίες 
συμπληρώνουν τη δραστηριότητα των κέντρων αναμετάδοσης και διευκολύνουν τις 
μεταφορές μεταξύ έρευνας και βιομηχανίας, καθώς και τις διαδικασίες 
διακλαδικής και διακρατικής εκμετάλλευσης των αποτελεσμάτων. 
οι προτεινόμενες υπηρεσίες δύνανται, κυρίως, να αφορούν: την επισήμανση 
μελλοντικών αγορών, μελέτες τεχνικοοικονομικής σκοπιμότητας, δράσεις 
προώθησης, επιμορφωτικές δραστηριότητες, συμβουλές σε θέματα 
στρατηγικής εκμετάλλευσης και την εξέταση δυνατοτήτων μεταγενέστερης 
βιομηχανικής εκμετάλλευσης στο πλαίσιο διακυβερνητικών έργων (EUREKA) ή 
άλλων κοινοτικών πρωτοβουλιών, 
οι δράσεις συνδρομής έχουν σκοπό να προσφέρουν μια μερική χρηματοδοτική 
υποστήριξη σε δραστηριότητες μεταφοράς, προσαρμογής και εκμετάλλευσης 
των αποτελεσμάτων. 
Δύνανται, κυρίως, να συμπεριλαμβάνουν δράσεις που στοχεύουν στις MME, 
την προσφερόμενη υποστήριξη σε δράσεις μεταφοράς γνώσεων (επιμορφωτικές 
δράσεις, τεχνολογικές λέσχες, κινητικότητα των ερευνητών), καθώς και 
την μερική χρηματοδότηση έργων εκμετάλλευσης των ερευνητικών 
αποτελεσμάτων με διακρατικό και διακλαδικό σκοπό. 
-214-
Οι εργασίες αυτές θα πραγματοποιηθούν με τη βοήθεια εμπειρογνωμόνων ή 
επιλεγμένων συμβούλων ή αρμοδίων οργανισμών στα κράτη μέλη. θα επιδιωχθεί, 
ομοίως, στενότερος συντονισμός με τις δραστηριότητες που αναπτύσσονται σε 
εθνικό και περιφερειακό επίπεδο σε θέματα αξιοποίησης. 
5) Αξιοποίηση της έρευνας και κοινωνία 
Το αντικείμενο αυτής της γραμμής δράσης είναι να υπάρξει συμβολή, μέσω 
ενδεδειγμένων μελετών και μέτρων, στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της 
αξιοποίησης και της μεταφοράς των ερευνητικών αποτελεσμάτων, λαμβάνοντας 
υπόψη τη διπλή προοπτική των αναγκών της οικονομίας και της κοινωνίας. 
Πρόκειται, επίσης, για τη διοργάνωση κοινών δράσεων, με τη σύμπραξη της 
επιστημονικής και εκπαιδευτικής κοινότητας, των δημοσίων και ιδιωτικών 
υπευθύνων λήψεως αποφάσεων, των κοινωνικών παραγόντων και των μέσων 
ενημέρωσης, ώστε να καθιερωθεί καλύτερη επικοινωνία μεταξύ εκπροσώπων της 
κοινωνίας και του επιστημονικού κόσμου. 
Οι ανάλογες δομές στα κράτη μέλη θα συμπράξουν στην εφαρμογή αυτής της 
γραμμής δράσης, ώστε να αναδειχθούν συνεργίες και αμοιβαίος εμπλουτισμός, 
μέσω μιας συντονισμένης προσέγγισης και ανταλλαγών πληροφοριών. 
Τα προβλεπόμενα θέματα και δραστηριότητες, από την άποψη της μεταφοράς 
γνώσεων και τις εκμετάλλευσης τους, έχουν ως εξής: 
η αξιολόγηση του οικονομικού και κοινωνικού αντίκτυπου από τις 
δραστηριότητες Ε & ΤΑ· 
η οικονομία και η διαχείριση της έρευνας· 
η διοργάνωση δράσεων επικοινωνίας με σκοπό να γίνουν περισσότερο γνωστά 
τα ζητούμενα και ο αντίκτυπος της επιστήμης και της τεχνολογίας. 
Β - Η διάδοση των τεχνολογιών στις επιχειρήσεις 
0 τομέας αυτός αφορά πιο συγκεκριμένα τις βιομηχανικές MME και τις MME 
υπηρεσιών των οποίων η ανταγωνιστικότητα εξαρτάται από την πρόσβαση σε νέες 
τεχνολογίες, αλλά οι οποίες δεν διαθέτουν τα μέσα να συμμετάσχουν σε 
δραστηριότητες κοινοτικής έρευνας ή στην άμεση εκμετάλλευση των 
αποτελεσμάτων της. Οι επιχειρήσεις αυτές απαντούν συχνά σε κλάδους χαμηλής 
ή μέσης τεχνολογικής εντατικότητας και πρέπει να ενισχυθούν οι ικανότητες 
τους "για απορρόφηση" νέων τεχνολογιών. 
Πρέπει, για τον σκοπό αυτό, να ευαισθητοποιηθούν στις νέες διαθέσιμες 
τεχνολογίες, ανεξαρτήτως προελεύσεως, και στις ευκαιρίες που παρουσιάζουν 
σε σχέση με τις ανάγκες τους και με τη στρατηγική τους. Λόγω του μεγάλου 
αριθμού τους, δεν είναι δυνατόν να προβλεφθεί άμεση δράση. 
Για να προσεγγίσει τις επιχειρήσεις αυτές, η Κοινότητα οφείλει να 
διαδραματίσει έναν καταλυτικό και προωθητικό ρόλο, αποκεντρώνοντας ευρύτατα 
την ανάπτυξη των δραστηριοτήτων της και βασιζόμενη στους αρμόδιους 
οργανισμούς των κρατών μελών, στους ενδιαμέσους της μεταφοράς τεχνολογιών, 
στους πολλαπλασιαστές πληροφοριών, κ.λπ., ώστε να βελτιστοποιήσει τον 
αντίκτυπο της δράσης της. 
0 στόχος του τομέα αυτού είναι, αφενός, να βελτιώσει το ευρωπαϊκό άνοιγμα, 
την ποιότητα και τον επαγγελματισμό των εν λόγω οργανισμών, ενθαρρύνοντας 
την δημιουργία δικτύων συνεργασίας, την ανταλλαγή ορθών πρακτικών, την 
επιμόρφωση, την υποστήριξη σε κοινές δράσεις. 
Η κοινοτική δράση πρέπει, αφετέρου, να συμβάλλει στη δημιουργία ενός 
ευνοϊκού περιβάλλοντος για την απορρόφηση των τεχνολογιών, μέσω δράσεων 
ευαισθητοποίησης των επιχειρήσεων, της επίδειξης αποτελεσματικών μεθόδων 
και της προώθησης συγχρόνων τεχνικών διαχείρισης της καινοτομίας. Πρέπει, 
τέλος, να βελτιώσει τις γενικές γνώσεις των εν θέματι μηχανισμών, των μέσων 
και των ενδεδειγμένων πολιτικών και να διευκολύνει τη διάδοση των ορθών 
πρακτικών, στους τοπικούς και περιφερειακούς παράγοντες, κυρίως, 
διοργανώνοντας την ανταλλαγή εμπειριών και την αξιολόγηση τους. 
-215-
Στον τομέα αυτόν πρέπει, επομένως, να συμπράξουν ταυτοχρόνως πέντε μεγάλες 
κατηγορίες παραγόντων: 
τα κέντρα τεχνολογικών πόρων (CRT), τα οποία είναι σε θέση να 
προσφέρουν στις MME τις απαραίτητες τεχνολογικές ικανότητες για ένα 
έργο καινοτομίας (πανεπιστήμια και δημόσια ερευνητικά κέντρα, κλαδικά 
κέντρα συλλογικής έρευνας, εταιρίες έρευνας με σύμβαση, κ.λπ.)· 
οι παρέχοντες υπηρεσίες δι επαφής, οι οποίοι είναι σε θέση να 
πραγματοποιήσουν ταχεία διάγνωση των αναγκών της ΜΜΕ-πελάτη και να την 
προσανατολίσουν προς το αρμόδιο CRT (τεχνολογικοί σύμβουλοι στη Γαλλία, 
"one-stop shops" στο Ηνωμένο Βασίλειο, κέντρα καινοτομίας στις Κάτω 
Χώρες, κ.λπ.)· 
οι παρέχοντες υπηρεσίες ειδικευμένων συμβουλών, (ποιότητα, σχεδιασμός, 
συμβουλές οργάνωσης, αναζήτησης εταίρων, σχηματισμοί δικτύων κ.λπ.)· 
οι παρέχοντες χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, σι οποίοι παρέχουν το 
απαραίτητο κεφάλαιο για την εκτέλεση των έργων καινοτομίας· 
οι εθνικοί, περιφερειακοί και τοπικοί δημόσιοι οργανισμοί, οι οποίοι 
καθορίζουν τις πολιτικές, προσδιορίζουν τις συνθήκες περιβάλλοντος των 
επιχειρήσεων, διαχειρίζονται διαδικασίες στήριξης. 
0 τομέας αυτός συμπεριλαμβάνει τρεις γραμμές δράσης : 
1. Τα διακρατικά δίκτυα υποστήριξης για τη μεταφορά και τη διάδοση των 
τεχνολογιών 
Στην προέκταση του προγράμματος SPRINT, θα δοθεί έμφαση στον ευρωπαϊκό 
προσανατολισμό, στην ποιότητα και την αποτελεσματικότητα των υπηρεσιών στήριξης 
για την καινοτομία και τη μεταφορά των τεχνολογιών, θα προωθηθεί μια 
συντονισμένη προσέγγιση, που θα ξεκινά από τις ανάγκες των επιχειρήσεων 
("bottom-up") και θα άπτεται όλων των πτυχών σχετικά με τη μεταφορά και τη 
χρησιμοποίηση των τεχνολογιών. 
Οι προβλεπόμενες δραστηριότητες είναι: 
η εδραίωση των διακρατικών δικτύων συνεργασίας, στα οποία συμμετέχουν οι 
εθνικοί ή περιφερειακοί φορείς μεταφοράς και διάδοσης των τεχνολογιών, ώστε 
να ενισχυθεί ο ευρωπαϊκός προσανατολισμός τους: οργανισμοί έρευνας και 
τεχνολογικής ανάπτυξης, κλαδικά τεχνικά κέντρα, τεχνοπολεις και 
επιστημονικά πάρκα, τοπικοί ή περιφερειακοί οργανισμοί και δίκτυα 
τεχνολογικής διάδοσης, κ.λπ., 
η προώθηση της συνεργασίας μεταξύ πανεπιστημίων ή ερευνητικών κέντρων, 
βιομηχανίας και χρηματοδοτών, ώστε να διευκολυνθεί η επέκταση και η 
διακρατική ανάπτυξη εταιρειών υψηλής τεχνολογίας, 
η υποστήριξη σε πρωτοβουλίες που αναλαμβάνονται στο εθνικό ή περιφερειακό 
επίπεδο και προορίζονται να βελτιώσουν την αποτελεσματικότητα των υπηρεσιών 
μεταφοράς τεχνολογιών: κύκλοι επιμόρφωσης (π.χ., υπό τη μορφή "θερινού 
πανεπιστημίου"), ανταλλαγές εμπειριών και ορθών πρακτικών, δημοσίευση 
εγχειριδίων, με σκοπό να αποκτήσουν διευρωπαϊκή διάσταση, 
μέτρα για να διευκολυνθεί η διευρωπαϊκή διάδοση τεχνολογικών ευκαιριών κάθε 
προέλευσης και προσεγγίσεις μεταξύ εκείνων που προσφέρουν, που ζητούν και 
που μεσολαβούν (ημερίδες μεταφοράς τεχνολογιών, τεχνολογικά χρηματιστήρια, 
επί παραδείγματι). 
-216-
2. Ένα ευνοϊκό περιβάλλον για την απορρόφηοη TEN τεχνολογιών από τον 
βιομηχανικό ιστό 
Ο επιδιωκόμενος στόχος είναι να τονωθεί η ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών από τη 
βιομηχανία, και κυρίως από τις MME, καθώς και από τους δημόσιους συλλογικούς 
φορείς, ιδιαίτερα σε τοπικό επίπεδο, θα δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στη διευκόλυνση 
της έκφρασης της ζήτησης από τους χρήστες ("demand-led approach"), ώστε οι 
τεχνολογίες που θα επιλέξουν να είναι οι πλέον ενδεδειγμένες για τη στρατηγική 
τους και για την ικανότητα τους αφομοίωσης. 
Προτείνονται οι ακόλουθες δραστηριότητες: 
υποστήριξη σε πρότυπα έργα διαπεριφερειακής ή διακλαδικής μεταφοράς 
τεχνολογιών, που είναι πρόσφορες για να επιδειχθούν οι μέθοδοι και οι 
συνθήκες υιοθέτησης των τεχνολογιών από νέους χρήστες. Τα έργα αυτά θα 
στηριχθούν σε αντιπροσωπευτικούς ενδιάμεσους οργανισμούς, που μπορούν να 
έχουν σημαντική πολλαπλασιαστική δράση στη διάδοση των τεχνολογιών στις 
MME, 
προώθηση στις επιχειρήσεις, κυρίως τις MME, ορθών πρακτικών διαχείρισης της 
καινοτομίας και της ενσωμάτωσης των καταλλήλων νέων τεχνολογιών, όπως: ο 
στρατηγικός σχεδιασμός, η τεχνολογική επαγρύπνηση, η ανάλυση της αξίας, ο 
σχεδιασμός, η διαχείριση της ποιότητας, το marketing των καινοτομιών. Σε 
αυτό θα μπορέσει να συμπεριληφθεί η διοργάνωση απονομής βραβείων (το 
Βραβείο Σχεδιασμού της Ευρωπαϊκής Κοινότητας), αλλά και η υποστήριξη σε 
αποκεντρωμένες δράσεις προώθησης μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης των εν λόγω 
τεχνικών διαχείρισης (πρωτοβουλία MINT), 
προώθηση της τεχνολογικής συνεργασίας μεταξύ επιχειρήσεων σε όλες τις 
φάσεις της (αναζήτηση εταίρων, δημιουργία επαφών, κινητοποίηση κατάλληλης 
χρηματοδότησης, διαπραγμάτευση συμβάσεων), μέσω της χρήσης ενδεδειγμένων 
μέσων και δικτύων, 
η προώθηση αποκεντρωμένων δράσεων ευαισθητοποίησης στις μεταφορές 
τεχνολογιών και στην καινοτομία (επί παραδείγματι, "Innovation Road Show"). 
3. Η ανταλλαγή πληροφοριών και εμπειριών για τις πολιτικές σε θέματα διάδοσης 
των τεχνολογιών 
0 σκοπούμενος στόχος είναι να βελτιωθεί η συνάρμοση των εθνικών, περιφερειακών 
και κοινοτικών πολιτικών για τη μεταφορά τεχνολογιών και των μέσων εφαρμογής 
τους. Αυτό συνεπάγεται, αφενός, καλύτερη γνώση των συστημάτων καινοτομίας και 
των επιδόσεων τους, καθώς και των πολιτικών, των κανονισμών και των μέσων που 
τίθενται σε εφαρμογή σε περιφερειακό, εθνικό και κοινοτικό επίπεδο και, 
αφετέρου, τακτικές ανταλλαγές εμπειριών και ορθών πρακτικών μεταξύ των σχετικών 
παραγόντων. 
Οι προτεινόμενες δράσεις είναι: 
η συνέχιση των δραστηριοτήτων μελέτης και παρατήρησης των ευρωπαϊκών 
συστημάτων καινοτομίας, των εφαρμοζομένων πολιτικών και μέσων (European 
Innovation Monitoring System)· σε αυτό είναι δυνατό να συμπεριληφθεί, 
κυρίως, η συγκριτική ανάλυση των κανόνων που ρυθμίζουν τη χορήγηση αδειών, 
τα φορολογικά κίνητρα ήτις κατάλληλες νομικές μορφές, 
η υποστήριξη στους περιφερειακούς παράγοντες, ώστε να πραγματοποιήσουν 
διάγνωση των υποδομών τους μεταφοράς τεχνολογίας και να καθορίσουν καλύτερα 
τις πολιτικές και τα μέσα τους, προσφεύγοντας σε εξωτερικούς 
εμπειρογνώμονες, 
-217-
η δημιουργία ενός forum για την προώθηση της ανταλλαγής εμπειριών και ορθών 
πρακτικών κατά τον σχεδιασμό, την εφαρμογή και την αξιολόγηση των εθνικών ή 
περιφερειακών πολιτικών διάδοσης των τεχνολογιών (Innovation Policy Forum). 
Γ - Το χρηματοοικονομικό περιβάλλον της διάδοσης των τεχνολογιών 
Το αντικείμενο του τομέα αυτού είναι να βελτιωθεί το ευρωπαϊκό περιβάλλον της 
χρηματοδότησης της αξιοποίησης, της προσαρμογής και της διάδοσης των 
τεχνολογιών, μέσω μιας κατάλληλης κοινοτικής δράσης, που θα αναπτυχθεί 
τηρούμενης της αρχής της επικουρικότητας. 
0 τομέας αυτός συμπεριλαμβάνει: 
1) Έμμεσα μέτρα υποστήριξης 
Περιλαμβάνονται: 
η διοργάνωση δράσεων που επιτρέπουν τη βελτίωση της διακρατικής 
επικοινωνίας μεταξύ των χρηματοοικονομικών κύκλων και των εργοληπτών 
τεχνολογικών έργων (επενδυτικό forum, π.χ.), 
η συνέχιση της πειραματικής εφαρμογής χρηματοδότησης της τεχνολογίας, 
ανάλογα με τις επιδόσεις της, που άρχισε μέσω του προγράμματος SPRINT, 
με σκοπό, ιδιαίτερα, να ενθαρρυνθούν οι παραδοσιακοί βιομηχανικοί 
κλάδοι να απορροφήσουν νέες τεχνολογίες, 
η στήριξη στην ανάλυση και στον ενδεχόμενο πειραματισμό για 
αποτελεσματικά συστήματα κινητοποίησης ιδιωτικών κεφαλαίων, 
συμπεριλαμβανομένων των μηχανισμών εξαγωγής επενδύσεων, για την 
υποστήριξη έργων Ε & ΤΑ (π.χ., σύγκριση των τοπικών δικτύων ιδιωτικών 
επενδυτών ή "business angels"). 
2) Πρότυπες ενέργειες για την τόνωση της μεταφοράς και της εκμετάλλευσης των 
τεχνολογιών από τις MME* π.χ., μέσω πριμοδοτήσεων για τη συμμετοχή των MME 
στις δραστηριότητες διάδοσης και αξιοποίησης των αποτελεσμάτων της 
κοινοτικής Ε & ΤΑ. Η διαχείριση των υπόψη δράσεων θα είναι ευρέως 
αποκεντρωμένη και θα ανατεθεί σε οργανισμούς οι οποίοι, σε εθνικό ή 
περιφερειακό επίπεδο, διαθέτουν εκτεταμένο δίκτυο και εμπειρία υποστήριξης 
των MME (δημόσιες υπηρεσίες καινοτομίας, κέντρα αναμετάδοσης, κ.λπ.). 
3) Η πειραματική δημιουργία ενός μέσου κινητοποίησης των επενδύσεων για τη 
χρησιμοποίηση των ερευνητικών αποτελεσμάτων και των τεχνολογιών από τις 
MME. Αυτό το νέο μέσο θα είναι συμβατό με εκείνα των κρατών μελών και 
προσαρμόσιμο στα εθνικά δεδομένα. Η διαχείριση του θα ανατεθεί, βάση 
συμβάσεων σε οικονομικούς ενδιαμέσους, οι οποίοι θα επιλεγούν στα διάφορα 
κράτη μέλη, σε στενή διαβούλευση με τις εθνικές αρχές, λαμβάνοντας υπόψη, 
κυρίως την εμπειρία τους και τη δυνατότητα τους να εξασφαλίσουν 
συνεπενδύσεις με σχεδόν ιδίους πόρους, θα διατεθεί ειδική ενίσχυση στους 
επιλεγέντες ενδιαμέσους, ώστε να διευκολυνθεί η τεχνική αξιολόγηση και η 
διαχείριση των φακέλων για μικρά ποσά. 
Αυτό αναμένεται, επομένως, ανάλογα με τα εθνικά δεδομένα, να επιτρέψει 
στους δικαιούχους MME να έχουν ευκολότερη πρόσβαση σε εγγυήσεις δανείου ή 
επιδοτήσεις επιτοκίου. Η εν λόγω δράση θα αναπτυχθεί σε στενό συντονισμό με 
τις συναφείς και συμπληρωματικές κοινοτικές δράσεις (Eurotech Capital, 
Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων, πολιτική για τις επιχειρήσεις,...). 
Οι δράσεις θα αναπτυχθούν σε στενό συντονισμό με τις συναφείς και 
συμπληρωματικές κοινοτικές δράσεις (Eurotech, Capital, Ευρωπαϊκό Ταμείο 
Επενδύσεων, πολιτική για τις επιχειρήσεις, ...)· το ενδεικτικό ποσό τους θα 
είναι σχετικά περιορισμένο, εφόσον προτείνεται να αναληφθούν δράσεις 
πρότυπου χαρακτήρα. 
-218-
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II 
Ενδεικτική κατανομή της προσπάθειας μεταξύ των διαφόρων τομέων 
Α. Διάδοση και εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων 48 - 55 % 
Η ψαλίδα αυτή συμπεριλαμβάνει συμβολή 55 εκατ. ECU 
για το δίκτυο ΟΡΕΤ 
Β. Διάδοση των τεχνολογιών στις επιχειρήσεις 40 - 45 % 
Γ. Χρηματοοικονομικό περιβάλλον της διάδοσης 7 - 10 % 
των τεχνολογιών 
ΣΥΝΟΛΟ 100% ( 530 εκατ. ECU) 
-219-
ΕΠΙΜΟΡΦΩΣΗ 
ΚΑΙ ΚΙΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΕΥΝΗΤΩΝ 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι 
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΙ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ 
1. ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 
1.1 ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ 
Η καλύτερη δυνατή χρήση των ανθρωπίνων πόρων αποτελεί θεμελιώδη παράμετρο κάθε 
κοινωνικοοικονομικής δραστηριότητας. Παρόλο που η Ευρώπη διαθέτει σημαντικό 
ανθρώπινο κεφάλαιο στον τομέα της έρευνας, η χρήση του είναι συχνά δυσχερής και 
επιβραδύνεται από τους φραγμούς που απομονώνουν τα κράτη μέλη, χωρίζουν τις 
επιστημονικές ειδικότητες ή παρεμποδίζουν τη μεταφορά τεχνολογίας. Η ανάπτυξη 
των ανθρώπινων πόρων μέσω της επιμόρφωσης με έρευνα και η καλύτερη εκμετάλλευση 
τους με διακρατική κινητικότητα και συνεργασία, αποτελούν απαραίτητα μέσα για 
την ενίσχυση των ίδιων των βάσεων της ευρωπαϊκής βιομηχανίας καθώς και της 
διεθνούς ανταγωνιστικότητας της. 
Τα συμφέροντα αυτά επάγουν σοβαρά προβλήματα, τα οποία οξύνονται από την 
κατάτμηση της Κοινότητας, την απομόνωση της βασικής έρευνας και από την 
ποικιλία και την πολυπλοκότητα των θεμάτων που πρέπει να μελετηθούν. Από τη 
μία πλευρά, όπως προβλέπεται στα ειδικά προγράμματα της πρώτης δράσης του 4ου 
προγράμματος-πλαισίου, ακολουθείται μία προσέγγιση επικεντρωμένη σε στόχους που 
καθορίζονται από τις Ευρωπαϊκές Κοινότητες ανάλογα με τις ανάγκες 
προτεραιότητας των κρατών μελών (η λεγόμενη στρατηγική "από την κορυφή προς τη 
βάση"). Από την άλλη πλευρά, και στο σημείο αυτό υπεισέρχεται το παρόν 
πρόγραμμα, πρέπει να προωθηθούν - για όλους τους τομείς βασικής ή εφαρμοσμένης 
έρευνας, που δεν καλύπτονται από την παραπάνω στοχοθετημένη προσέγγιση -
δραστηριότητες διακρατικής επιμόρφωσης και συνεργασίας, τις οποίες προτείνουν 
αυτοβούλως οι ερευνητές (η λεγόμενη στρατηγική "από τη βάση προς την κορυφή") 
χωρίς οποιαδήποτε έξωθεν επιβολή αντικειμένου εργασίας ή προκαθορισμένων 
στόχων. Η διάκριση μεταξύ των δύο προσεγγίσεων δεν είναι πάντοτε απλή και, 
επιπλέον, θα πρέπει να διασφαλιστούν οι απαραίτητες σχέσεις συμπληρωματικότητας 
μεταξύ τους, ώστε οι ενέργειες επιμόρφωσης και κινητικότητας των κοινοτικών 
προγραμμάτων να συμβάλλουν απόλυτα στη σύνδεση της βασικής με την εφαρμοσμένη 
έρευνα. 
Προκειμένου να διευκολυνθεί πλήρως η κινητικότητα των ερευνητών, πρέπει να 
καταβληθεί ιδιαίτερη προσπάθεια για την προσαρμογή των όρων και του τρόπου 
χορήγησης των κοινοτικών υποτροφιών στα εθνικά συστήματα και, πιο 
μακροπρόθεσμα, για την εναρμόνιση σε όλα τα κράτη μέλη του κοινωνικού, 
φορολογικού και μισθολογικού καθεστώτος αυτών των υποτροφιών. 
220 
1.2 ΑΛΛΗΛΟΥΧΙΑ ΚΑΙ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗΣ ΔΡΑΣΗΣ 
Η προτεινόμενη δράση διαδέχεται με τις αναγκαίες τροποποιήσεις το πρόγραμμα 
"Ανθρώπινο κεφάλαιο και κινητικότητα" (1992-1994) και τα παλαιότερα προγράμματα 
"Τόνωση" (1983-1988), SCIENCE (1988-1992) και "Πρόσβαση στις εγκαταστάσεις 
μεγάλου μεγέθους (1989-1992). 
Το στοιχείο της συνέχειας, απαραίτητο σε κάθε μακρόπνοη δραστηριότητα, αφορά 
βασικά τους στόχους (αύξηση της αποδοτικότητας της έρευνας και των υποδομών της 
στην Κοινότητα με την επιμόρφωση, την κινητικότητα και τη συνεργασία) καθώς και 
τα κριτήρια της σύγκλισης (συνεκτίμηση των αναγκών σε ειδικευμένο επιστημονικό 
προσωπικό των πιο μειονεκτικών περιφερειών) και της επικουρικότητας 
(εκμετάλλευση της καταλυτικής δράσης που έχει η από κοινού χρήση των 
διασκορπισμένων στην Κοινότητα ικανοτήτων και πόρων). Στο ζήτημα αυτό 
διατηρούνται ορισμένα θεμελιώδη χαρακτηριστικά του προγράμματος SCIENCE. 
Οι προσαρμογές που επιβάλλει η εξέλιξη έγκεινται κυρίως στο επίπεδο της 
στρατηγικής και της εφαρμογής: 
συνέχιση ορισμένων ενεργειών, όπως η αδελφοποίηση εργαστηρίων (twinning) 
και η πρόσβαση στις εγκαταστάσεις μεγάλου μεγέθους, σύμφωνα με τις 
διατάξεις της προγράμματος SCIENCE· 
απλούστευση και αύξηση της ευελιξίας όσον αφορά τις επιτροπές, τους 
μηχανισμούς διαβουλεύσεων και τις διαδικασίες εκτέλεσης και διαχείρισης του 
προγράμματος· 
μείωση του διασκορπισμού της χρηματοδοτικής προσπάθειας και του αριθμού των 
προκηρύξεων υποβολής προτάσεων, τυποποίηση του ύψους της χρηματοδοτικής 
συνεισφοράς της Κοινότητας· 
ένταση του συντονισμού με τις συγγενείς κοινοτικές δραστηριότητες (παιδεία 
και εκπαίδευση, ειδικά προγράμματα της πρώτης δράσης του προγράμματος-
πλαισίου)· 
προσαρμογή των όρων και του τρόπου χορήγησης των κοινοτικών επιμορφωτικών 
υποτροφιών στα εθνικά συστήματα και προοδευτική εναρμόνιση αυτών των 
συστημάτων· 
συνεκτίμηση της συνεργέ ι ας με τη δεύτερη δράση του προγράμματος-πλαισίου 
(συνεργασία με τις τρίτες χώρες και τους διεθνείς οργανισμούς). 
2. ΟΙ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ Ε&ΤΑ 
2.1 ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 
Το πρόγραμμα αποσκοπεί στην προώθηση της ποσοτικής και ποιοτικής αύξησης των 
ανθρωπίνων πόρων της Κοινότητας με την τόνωση της επιμόρφωσης και της 
κινητικότητας των ερευνητών. 
0 τύπος των προτεινόμενων δραστηριοτήτων και οι μετρήσιμοι στόχοι του 
προγράμματος παρατίθενται στο σημείο 3. Οι γενικοί στόχοι του είναι: 
τόνωση της επιμόρφωσης με έρευνα και, μέσω της συνεργασίας, της καλύτερης 
αξιοποίησης των ερευνητών υψηλού επιπέδου στην Κοινότητα· 
221 
βελτίωση της κινητικότητας των ευρωπαίων ερευνητών στο γεωγραφικό και στο 
διεπιστημονικό επίπεδο· 
διευκόλυνση της εταιρικής συνεργασίας μεταξύ της βιομηχανίας και των 
πανεπιστημίων· 
προώθηση της διακρατικής συνεργασίας στην έρευνα με ελεύθερο θέμα, δηλαδή 
στην άσκηση ερευνητικών δραστηριοτήτων που προτείνουν οι ίδιοι οι 
επιστήμονες· 
βελτίωση και προσπέλαση από όλους τους ερευνητές της Κοινότητας των 
εγκαταστάσεων μεγάλου μεγέθους, που είναι απαραίτητες για την έρευνα υψηλής 
ποιότητας· 
συμβολή στην επιστημονική και τεχνολογική σύγκληση της Ευρώπης με την 
παροχή στα επιστημονικά ιδρύματα και στους ερευνητές των μειονεκτικών 
περιφερειών, ερευνητικών δυνατοτήτων που τους επιτρέπουν να φθάσουν στο 
επίπεδο της αριστείας· 
Η δράση αυτή πρέπει να καλύψει όλες τις θετικές και φυσικές επιστήμες, τις 
οικονομικές και διαχειριστικές επιστήμες καθώς και τις κοινωνικές και 
θεωρητικές επιστήμες ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος. 
2.2 ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 
Το πρόγραμμα υποδιαιρείται σε τρία αλληλεξαρτώμενα πεδία (επιμόρφωση με έρευνα, 
οργάνωση δικτύων εργαστηρίων και ενίσχυση των εγκαταστάσεων μεγάλου μεγέθους), 
στα οποία προστίθεται μία δραστηριότητα εφαρμογής συνοδευτικών μέτρων με σκοπό 
να βελτιωθεί η επικοινωνία των ερευνητών μεταξύ τους και με τη βιομηχανία, να 
ενθαρρυνθούν οι νέοι επιστήμονες και να γίνουν γνωστά τα αποτελέσματα και οι 
επιτυχίες του προγράμματος. 
2.2.1 Επιυόοιοωση υε έοευνα 
Συντονισμός των επιμορφωτικών δραστηριοτήτων που καθορίζονται στα ειδικά 
προγράμματα της πρώτης, δεύτερης και τρίτης δράσης του 4ου προγράμματος-
πλαισίου. Επιδιώκεται η παροχή εναρμονισμένου και συνεκτικού πλαισίου 
(αντιστοίχιση των ποσών των υποτροφιών με τις κατηγορίες των υποτρόφων, 
ενιαίες αρμόδιες υπηρεσίες για την παραλαβή των προτάσεων και την έγκριση 
των δαπανών ...) στα διάφορα προγράμματα επιμόρφωσης με έρευνα που 
εκτελούνται σε κοινοτικό επίπεδο, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι επιβάλλεται 
συγκεντρωτικό σύστημα ελάχιστα προσαρμοσμένο στις ιδιαίτερες απαιτήσεις 
κάθε προγράμματος. 
Μελέτη των συνθηκών υποδοχής των κοινοτικών υποτρόφων. Παρατηρούνται 
σημαντικές διαφορές μεταξύ ορισμένων κρατών μελών ως προς το νομικό και 
οικονομικό (μισθολογικό, κοινωνικό και φορολογικό) καθεστώς, στο οποίο 
υπάγουν τους κοινοτικούς υποτρόφους, θα συνεχιστεί η ανάλυση αυτών των 
διαφορών και θα καταβληθεί προσπάθεια για την εξομάλυνση τους ή την 
προσαρμογή του καθεστώτος των κοινοτικών υποτροφιών στις εθνικές 
ιδιομορφίες. 
Δραστηριότητα επιμόρφωσης με έρευνα και τόνωσης της κινητικότητας των 
ερευνητών σε όλους τους τομείς που καλύπτει το πρόγραμμα. Οι επιμορφωτικές 
περίοδοι άσκησης θα έχουν διάρκεια τριών μηνών έως τριών ετών και θα 
επιτρέπουν την κατάρτιση και την ειδίκευση των ευρωπαίων ερευνητών εκτός 
της χώρας καταγωγής τους. 
222 
Δικαίωμα συμμετοχής στις εν λόγω ασκήσεις θα έχουν οι επιστήμονες που κατέχουν 
ή ετοιμάζουν διδακτορική διατριβή. Οι επιχορηγήσεις θα δίδονται στα εργαστήρια 
υποδοχής και θα καλύπτουν τα έξοδα ταξιδιού και διαβίωσης των ερευνητών καθώς 
και συνεισφορά στις δαπάνες της έρευνας και στα διαχειριστικά έξοδα, θα 
αποδοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις επιμορφωτικές δραστηριότητες με αντικείμενο τη 
διαχείριση των αλλαγών που επέρχονται στις επιχειρήσεις ως επακόλουθο των νέων 
τεχνολογιών. Η επιμόρφωση των ερευνητών που ανήκουν στο προσωπικό MME θα έχει 
προτεραιότητα. 
Όσον αφορά τη σύγκλιση, θα ληφθούν μέτρα ώστε: 
να συγκροτηθούν επιμορφωτικά δίκτυα βιομηχανίας-πανεπιστημίων για τους 
ερευνητές των μειονεκτικών περιφερειών· 
να ενθαρρυνθεί η επιστροφή στον τόπο καταγωγής τους των ερευνητών που 
προέρχονται από μειονεκτικές περιφέρειες. Για το σκοπό αυτό, οι ερευνητές-
υπότροφοι από τις περιφέρειες αυτές θα μπορούν να λάβουν συμπληρωματική 
υποτροφία ενός έτους για την ευχερέστερη επιστροφή και μετεγκατάσταση τους· 
να δοθεί η δυνατότητα σε επιστήμονες υψηλού επιπέδου από τις βιομηχανικές 
περιφέρειες να μεταβαίνουν για παρατεταμένη παραμονή σε ερευνητικά κέντρα 
των μειονεκτικών περιοχών. 
2.2.2 Δικτύωση εοναστηοίων 61αωοοετικών Υωοών 
Η δραστηριότητα αυτή θα βασιστεί στην αρχή των "Ευρωπαϊκών Εργαστηρίων Χωρίς 
Τοίχους" (ΕΕΧΤ), η οποία έχει εφαρμοστεί τα τελευταία χρόνια στο πλαίσιο 
διαφόρων κοινοτικών προγραμμάτων, θα χρηματοδοτηθούν ενώσεις εργαστηρίων που 
λειτουργούν σε διαφορετικά κράτη μέλη και κινητοποιούνται για την επίλυση 
κοινού ερευνητικού προβλήματος, με την επιδότηση κάθε συμμετέχοντος εργαστηρίου 
με ποσό που θα αντιστοιχεί κατά προσέγγιση στην επιβάρυνση ενός 
μεταδιδακτορικού ερευνητή. Η επιδότηση αυτή θα επιτρέπει να καλυφθούν τα έξοδα 
ταξί δ(ου και ορισμένες δαπάνες έρευνας και εξοπλισμού. 
Έργο των ΕΕΧΤ θα είναι να κατανέμουν τα ερευνητικά καθήκοντα μεταξύ των 
συμμέτοχων και να τα συντονίζουν με τρόπο ώστε η συνεργασία και η επικοινωνία 
να είναι όσο το δυνατόν πιο ανοικτές και καρποφόρες. Κάθε ΕΕΧΤ θα υποχρεούται 
να εξασφαλίζει σε τακτά διαστήματα τη διάδοση των κυριότερων αποτελεσμάτων της 
έρευνας, με την έκδοση φυλλαδίων και τη δημοσίευση συνοπτικών άρθρων. Μετά την 
έναρξη των εργασιών του εκάστοτε ΕΕΧΤ, θα λαμβάνονται μέτρα για την 
αποκατάσταση τακτικού διαλόγου με εργαστήρια βιομηχανιών και ιδιαίτερα MME, που 
ενδεχομένως ενδιαφέρονται να εκμεταλλευθούν τις ανακαλύψεις ή να 
χρηματοδοτήσουν τη συνέχιση των ερευνών με νέους στόχους, θα καταβληθεί κάθε 
προσπάθεια για να συμμετάσχουν στο διάλογο αυτό οι MME των μειονεκτικών 
περιφερειών και να παρακινηθούν να συμπράξουν με διακρατικές ερευνητικές 
ομάδες. 
Η διάρκεια ζωής ενός ΕΕΧΤ δεν μπορεί να είναι μικρότερη από τρία έτη και θα 
απαιτηθούν διατάξεις για την ανάληψη, στην αρχή του προγράμματος, ενός 
σημαντικού μέρους των κονδυλίων του προϋπολογισμού που προορίζονται για τα 
δίκτυα. 
223 
2.2.3 ΠοόσΒαση και παοογή υποστήοι£η€ OTIC εοευνητι^ εγκατασταθεί υενάλου 
USYé9QVC 
Το πεδίο αυτό αφορά αποκλειστικά τη βελτίωση, το συντονισμό και τη χρήση των 
ερευνητικών εγκαταστάσεων μεγάλου μεγέθους, των οποίων η σπανιότητα στην 
Κοινότητα, το υψηλό κόστος κατασκευής και συντήρησης και η σημασία για την 
έρευνα, δικαιολογούν απόλυτα μια ουσιαστική προσπάθεια σε κοινοτικό επίπεδο. 
Η κοινοτική παρέμβαση θα περιλάβει: 
την παροχή υποστήριξης στους ερευνητές των πανεπιστημίων και της 
βιομηχανίας για να τους δοθεί η δυνατότητα να μετεκπαιδευθούν στη χρήση 
εγκαταστάσεων μεγάλου μεγέθους και να εκμεταλλευθούν τις ιδιότητες τους. 
Οι ερευνητές των μειονεκτικών περιφερειών θα έχουν προτεραιότητα* 
ενισχύσεις για τη βελτίωση ορισμένων εγκαταστάσεων υποδομής και συντονισμό 
των δραστηριοτήτων τους. 
2.2.4 Συνοδευτικά μέτρα. 
Τα συνοδευτικά μέτρα θα συνίστανται στη χρήση πόρων που επιτρέπουν την 
κυκλοφορία των επιστημονικών πληροφοριών σε όλους τους τομείς που καλύπτει το 
πρόγραμμα καθώς και την κατάλληλη διάδοση και την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων 
από τις δραστηριότητες επιμόρφωσης, δικτύωση εργαστηρίων και ενίσχυση των 
εγκαταστάσεων μεγάλου μεγέθους. Στα μέτρα αυτά συγκαταλέγονται, μεταξύ άλλων: 
η ανάπτυξη ενός συστήματος Ευρωσυνεδρίων, του οποίου σκοπός θα είναι να 
παρέχει τη δυνατότητα σε ακροατήρια νέων ερευνητών να ζητήσουν από 
επιστήμονες κύρους μία αξιολόγηση, με βάση τα τελευταία δεδομένα, της 
κατάστασης των γνώσεων σ'έναν τομέα αιχμής της βασικής ή της εφαρμοσμένης 
έρευνας· 
η οργάνωση πρακτικών μαθημάτων που θα επιτρέπουν την εκμάθηση, στο 
εργαστήριο ή σε πραγματικές συνθήκες, νέων σύγχρονων και ελάχιστα 
αξιοποιημένων στην Κοινότητα τεχνικών και μεθόδων. Τα μαθήματα αυτά θα 
οργανώνονται κατά προτεραιότητα και όποτε το επιτρέπουν οι περιστάσεις στις 
μειονεκτικές περιφέρειες της Κοινότητας· 
η καθιέρωση βραβείων για νέους επιστήμονες και διαγωνισμού για ταλαντούχους 
νέους ερευνητές της Κοινότητας· 
η έκδοση φυλλαδίων και η δημοσίευση συνοπτικών άρθρων και εκθέσεων 
αξιολόγησης σχετικά με τις δραστηριότητες και τα αποτελέσματα του 
προγράμματος· 
η ενθάρρυνση της συμμετοχής των μειονεκτικών περιφερειών στο πρόγραμμα με 
τη διοργάνωση ενημερωτικών σεμιναρίων· 
διαβουλεύσεις με κορυφαίους επιστήμονες της Ευρώπης και εκπροσώπους της 
βιομηχανίας σχετικά με την πορεία του προγράμματος και την πιθανή ανάγκη 
τροποποίησης της εφαρμογής ή ορισμένων από τους στόχους του· η τακτική 
αξιολόγηση - απευθείας διαβουλεύσεις με τα κράτη μέλη - της επιτυγχανόμενης 
προόδου με τις διάφορες πρωτοβουλίες για την προαγωγή της σύγκλισης, που 
αναλαμβάνονται στο πλαίσιο του προγράμματος. 
224 
3. ΤΟΜΕΙΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΩΝ 
Σε ένα πρόγραμμα αυτού του τύπου, ανοικτό σε όλες τις επιστημονικές ειδικότητες 
και με προσανατολισμό "από την κορυφή προς τη βάση", δεν είναι δυνατόν να 
καθοριστούν θεματικές προτεραιότητες. Για το λόγο αυτό, προβλέπεται μία ενιαία 
προσέγγιση, βασιζόμενη κυρίως στην ποιότητα των προτάσεων, η οποία θα επιτρέψει 
την ισόρροπη κατανομή του κοινοτικού προϋπολογισμού στο σύνολο των 
επιστημονικών ειδικοτήτων που καλύπτει το πρόγραμμα. Το επίκεντρο των 
δραστηριοτήτων επιμόρφωσης και αδελφοποίησης αναφέρεται παρακάτω στη στήλη 
"Μετρήσιμοι στόχοι". 
Παρόλα αυτά, προκειμένου για τις δραστηριότητες "Εγκαταστάσεις μεγάλου 
μεγέθους", προβλέπεται ότι η χορήγηση ενισχύσεων για την υποδομή και το 
συντονισμό θα περιορίζεται αρχικά στα θέματα που συνδέονται με την ανάπτυξη 
ανιχνευτών, την τεχνολογία του υπερυψηλού κενού και της εργασίας σε υπερκαθαρή 
ατμόσφαιρα, τα οπτικά συστήματα και την επεξεργασία μεθόδων απεικόνισης 
δεδομένων. Οι κοινοτικές ενισχύσεις για την πρόσβαση στις εγκαταστάσεις 
μεγάλου μεγέθους θα χορηγούνται σε όλα τα θέματα εργασίας που θα πληρούν το 
τριπλό κριτήριο της ποιότητας - χρησιμότητας - μοναδικότητας. 
225 
3.1 ΤΥΠΟΣ ΤΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΡΗΣΙΜΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 
ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΤΥΠΟΣ ΔΡΑΣΗΣ ΜΕΤΡΗΣΙΜΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 
Επιυόοωωση 
- διευθέτηση των καθεστώ­
των κοινοτικών υποτρο­
φιών και ανάλυση των 
εθνικών συνθηκών 
- υποτροφίες 
Δίκτυα εργαστηρίων συντονισμός 
συμβάσει ς 
επιμόρφωσης 
συμβάσει ς 
έρευνας 
EYKCTflOTfoSK Μ6Υάλ,0ν 
U8véeouc 
- πρόσβαση των νέων 
ερευνητών 
και 
βελτίωση της 
υποδομής συμβάσει ς 
επιμερισμένων 
δαπανών 
- συντονισμός συντονισμός Προσαρμογή των συνθηκών υποδοχής 
5000 ανθρωποέτη 
1000-1500 εργαστήρια ενσωματω­
μένα σε 200-250 ΕΕΧΤ 
50 εγκαταστάσεις μεγάλου μεγέ­
θους για 800-1000 ομάδες χρηστών 
10 διακρατικά έργα (με επίκεντρο 
την ανάπτυξη ανιχνευτών, την 
τεχνολογία του υπερυψηλού κενού 
και της εργασίας σε υπερκαθαρή 
ατμόσφαιρα, τα οπτικά συστήματα 
και την επεξεργασία μεθόδων 
απεικόνισης δεδομένων) 
Μελέτες, συναντήσεις πρακτικής 
εργασίας, σεμινάρια και forum, 
για την κυκλοφορία των πληροφο­
ριών, τη χάραξη στρατηγικών και 
την καλή οργάνωση των εθνικών 
προσπαθειών χρήσης πόρων, έρευ­
νας και διαχείρισης. 
226 
4. ΕΦΑΡΜΟΓΗ 
ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗ 
Επιυόρφωοπ 
Συντονισμός 
Διευθέτηση των καθεστώτων 
υποτροφιών 
Υποτροφίες 
Δίκτυα 6ΡΥΑΟΤΠΡ(ων 
Ενκαταοτάοειc υενάλου U8véeouc 
Συντονισμός και βελτίωση της 
υποδομής 
Πρόσβαση στις εγκαταστάσεις 
μεγάλου μεγέθους 
Συνοδευτικά μέτρα. Οργάνωση ενιαίας υπηρεσίας, 
συνεδριάσεις 
Έρευνες, μελέτες, συνεδριάσεις 
Συμβάσεις με εργαστήρια υποδο­
χής, μετά από καθορισμό για 
κάθε κράτος μέλος πίνακα απο­
δοχών των υποτρόφων και κάλυ­
ψης ορισμένων δαπανών έρευνας, 
διαχείρισης και εισφορών στα 
ασφαλιστικά ταμεία. Για ορι­
σμένα ερευνητικά θέματα, δοκι­
μές εγκατάστασης μηχανισμών 
αποκεντρωμένης διαχείρισης. 
Κοινοτική χρηματοδοτική συνει­
σφορά περίπου 80.000 ECU/έτος 
για κάθε συμμετέχον εργαστήριο 
Συνεδριάσεις και συμβάσεις 
επιμερισμένων δαπανών 
Συμβάσεις με ιδρύματα 
Διοργάνωση Ευρωσυνεδρίων, 
θερινά μαθήματα, συνεδριάσεις, 
μελέτες, δημοσιεύσεις. 
227 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II 
Κατανομή της οικονομικής προσπάθειας μεταξύ των διαφόρων πεδίων 
Επι μόρφωση 30-40% 
Δίκτυα εργαστηρίων 40-50% 
Εγκαταστάσεις μεγάλου μεγέθους 13-17% 
Συνοδευτικά μέτρα 4-6% 
Σύνολο 100% (785 εκατ. ECU) 
228 
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΙ, ΤΕΧΝΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ 
προς εκτέλεση από το Κοινό Κέντρο Ερευνών 
για λογαριασμό της Ευρωπαϊκής Οικονομικής1 Κοινότητας (1995-1Θ98) 
Το Κοινό Κέντρο Ερευνών (ΚΚΕρ) θα διεξαγάγει εργασίες στρατηγικής και 
εφαρμοσμένης έρευνας. Οι δραστηριότητες αυτές θα υλοποιηθούν ως αναπόσπαστο 
τμήμα του ευρωπαϊκού επιστημονικού και τεχνολογικού κυκλώματος και αναμένεται 
επίσης να συμβάλουν στην επιστημονική εμπέδωση των διαφόρων κοινοτικών 
πολιτικών. Κατά τις εργασίες θα τηρηθούν τα βασικά κριτήρια, όπως διατυπώνονται 
στην απόφαση του Συμβουλίου σχετικά με το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο Ε&ΤΑ, ιδίως 
η σχέση "πελάτη/αναδόχου" και η αρχή της επικουρικότητας, ενώ παράλληλα αυτές 
θα στηριχθούν στα εξής στοιχεία: 
επιστημονική και τεχνική αριστεία, 
ουδετερότητα και ανεξαρτησία, 
ασυνήθιστος χαρακτήρας των ερευνητικών εγκαταστάσεων, 
άνοιγμα προς το σύνολο των κρατών μελών της Κοινότητας. 
Οι ερευνητικές δραστηριότητες που θα διεξαγάγει το ΚΚΕρ στον επιστημονικό και 
τεχνικό τομέα αναμένεται να καλύψουν τις ανάγκες της Κοινότητας στο σύνολο της, 
των οργάνων και των κρατών μελών της, με σκοπό να: 
συμβάλουν στην ενίσχυση των επιστημονικών και τεχνολογικών βάσεων της 
ευρωπαϊκής βιομηχανίας και στην υποβοήθηση της ανάπτυξης της διεθνούς 
ανταγωνιστικότητας της, 
να εξασφαλίσουν την ανεξάρτητη επιστημονική εμπειρία, η οποία είναι 
αναγκαία για την πραγμάτωση των κοινοτικών πολιτικών και καθηκόντων που 
έχει αναθέσει στην Κοινότητα η συνθήκη, 
παράσχει επιστημονικές και τεχνικές υπηρεσίες προς τα όργανα της Κοινότητας 
και θέσει τις ικανότητες του και τις επιστημονικές και τεχνικές 
εγκαταστάσεις του στη διάθεση δημόσιων και ιδιωτικών οργανισμών, 
συμβάλει στη βελτίωση των συνυφασμένων με την ασφάλεια του κοινού πλευρών 
των νέων τεχνολογιών, 
συμβάλει στη βελτίωση της εκτίμησης των επιπτώσεων στο περιβάλλον και στην 
προστασία του, 
συμβάλει στη μείωση των διαφορών επιστημονικού και τεχνολογικού επιπέδου 
που υφίστανται μεταξύ των κρατών μελών της Κοινότητας. 
Η ευρωπαϊκή διάσταση των εργασιών του οφείλει να παραμείνει ένα από τα ουσιώδη 
ισχυρά σημεία του ΚΚΕρ. Οι δραστηριότητες του θα πρέπει να χαρακτηρίζονται από 
πολυεπιστημονική προσέγγιση, βασισμένη στο ευρύ φάσμα των δεξιοτήτων του. 0 
πολυεπιστημονικός αυτός χαρακτήρας αντανακλάται στην επιλογή των τομέων με τους 
οποίους ασχολούνται τα ινστιτούτα του, η οποία αποτελεί εγγύηση της ικανότητας 
του να ανταποκρίνεται σε πιθανές νέες προκλήσεις. 
χάρη στη δεινότητα του και την αφομοίωση του κατά την διατύπωση και εφαρμογή 
των κοινοτικών πολιτικών, το ΚΚΕρ θα συμβάλει στο να υλοποιηθεί η ενοποίηση των 
εθνικών, κοινοτικών και ευρωπαϊκών δράσεων. θα συμμετάσχει επομένως σε δίκτυα 
στα οποία εμπλέκονται δημόσια ή ιδιωτικά εργαστήρια στα κράτη μέλη ή σε 
ευρωπαϊκούς ερευνητικούς ομίλους και θα μπορέσει να καταστεί το σημείο εστίασης 
στα πεδία όπου επιδεικνύει ικανότητα. Εξάλλου θα συμμετάσχει στα οικεία έργα 
ΕΥΡΗΚΑ. 
1 Να διαγραφεί η λέξη μετά την έναρξη ισχύος της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή 
'Ενωση 
229 
Αυτή η πολύπλευρη δυναμικότητα δεν πρέπει πάντως να προκαλέσει υπέρμετρη 
διασπορά των αναλαμβανόμενων εργασιών. Χωρίς για το λόγο αυτό να παραβλέπονται 
οι προσδοκίες των πελατών του, το κέντρο και το διευθυντικό προσωπικό του 
οφείλουν να έχουν επακριβή ιδέα για τις επιστημονικές και τεχνικές κατευθύνσεις 
που αρμόζουν στο ΚΚΕρ και να είναι σε θέση να διατηρήσουν ισορροπία προκειμένου 
να εξασφαλίσουν ότι οι δραστηριότητες και οι συμβάσεις που γίνονται αποδεκτές 
δύνανται να εκτελεστούν ανά πάσα στιγμή στο επίπεδο της απαιτούμενης 
ικανότητας, τόσο από πλευράς ποιότητας όσο και ποσότητας. 
Τα επόμενα σημεία συγκεφαλαιώνουν τους στόχους των προγραμμάτων, εμφορούμενα 
από και λαμβάνοντας συγχρόνως υπόψη τα ανωτέρω παρατιθέμενα στοιχεία, ενώ 
αναφέρονται οι καθεαυτό ερευνητικές δραστηριότητες καθώς και οι δραστηριότητες 
επιστημονικής και τεχνικής υποστήριξης που παρέχει το ΚΚΕρ κατ'αίτηση των 
Γενικών Διευθύνσεων οι οποίες είναι επιφορτισμένες με τη διατύπωση και την 
παρακολούθηση της κοινοτικής νομοθεσίας και των σχετικών πολιτικών. Στους 
τομείς που υπάρχει συνύπαρξη, τα προγράμματα αυτά θα εκτελεστούν σε στενό 
συντονισμό με τα υπόλοιπα ειδικά προγράμματα με τα οποία υλοποιούνται δράσεις 
επιμερισμένης δαπάνης, ιδίως μέσω των αρμοδίων επιτροπών προγράμματος. 
Τα κατωτέρω παρατιθέμενα σημεία περιγράφουν τους τασσόμενους για το ΚΚΕρ 
στόχους, σχετικά με την πρώτη δράση του τετάρτου προγράμματος-πλαισίου. 
Τεχνολογίες των πληροφοριών και των επικοινωνιών 
Το ΚΚΕρ θα υποβοηθήσει τη βελτίωση της ασφάλειας και της αξιοπιστίας των 
συστημάτων. Η δράση αφορά τους εξής τομείς: τα κρίσιμα συστήματα, από 
πλευράς ασφάλειας, τους υπολογιστές και τα ρομπότ, καθώς και τα συστήματα 
που συνδέονται με την ασφάλεια των υπολογιστών. Οι κύριοι προκανονιστ ικοί 
τομείς θα καλύψουν τη χάραξη των κατευθυντήριων γραμμών σχεδιασμού 
προκειμένου να επιτευχθεί η συνεκτίμηση της ασφάλειας και της αξιοπιστίας, 
θα αναπτυχθούν τα μέσα για την ανάλυση και την επικύρωση της ασφάλειας και 
της αξιοπιστίας συστημάτων. 
Επιπλέον, θα υπάρξει συνδρομή του ΚΚΕρ στον τομέα της υψηλών επιδόσεων 
επεξεργασίας δεδομένων και των εφαρμογών της σε συνάφεια με δίκτυα εθνικών 
κέντρων, για να καθοριστούν μέθοδοι σύγκρισης των εν λόγω συστημάτων. Το 
ΚΚΕρ θα μπορούσε επίσης να καταστεί τόπος εκτέλεσης δοκιμών συμμόρφωσης για 
ειδικό λογισμικό και να συνδράμει και άλλο στον τομέα της τεχνολογίας της 
πληροφορίας (ανάπτυξη μεθοδολογιών δοκιμής), θα συμβάλει εξάλλου στη 
συγκρότηση διαφόρων εργαστηρίων και στην καθιέρωση δραστηριοτήτων 
επιμόρφωσης στους τομείς συνδρομής του. 
Βιομηχανικές τεχνολογίες 
Το ΚΚΕρ θα υποβοηθήσει τον ανωτέρω τομέα με σκοπό να προωθήσει την 
ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας συμμετέχοντας στα εξής δύο 
θέματα, σε στενή σύνδεση με τις δράσεις επιμερισμένης δαπάνης, 
Τεχνολογίες υλικών, 
Έρευνα συνδεδεμένη με την τυποποίηση, τις μετρήσεις και δοκιμές. 
Οι εργασίες έρευνας προκανονι στ ικού χαρακτήρα θα διεξαχθούν, κατά κανόνα, 
στο πλαίσιο δικτύων με τα ενδιαφερόμενα ευρωπαϊκά ινστιτούτα που είναι 
αρμόδια για την προκανονιστική έρευνα και με τη σύμπραξη της CEN, 
προκειμένου να εξασφαλισθεί, από την αρχή των εργασιών, προσανατολισμός 
τους ανταποκρινόμενος στις πρωταρχικές ανάγκες της βιομηχανίας. 
Η έρευνα με αντικείμενο τα υλικά θα προσανατολιστεί κυρίως προς τους 
κατωτέρω εμφαινόμενους τομείς που παρουσιάζουν προκανονιστική διάσταση και 
σοβαρό δυναμικό ως τεχνολογίες ευρείας διάδοσης, δίνοντας έμφαση στις 
καθαρέες τεχνολογίες: 
230 
κεραμικά και σύνθετα υλικά, χαρακτηρισμός, αξιολόγηση ελαττωμάτων και 
πρόβλεψη της διάρκειας ζωής, 
τεχνικές τροποποίησης και χαρακτηρισμού επιφανειών με τον ενοφθαλμισμό 
ιόντων και δέσμες ακτίνων λέιζερ, 
προκανονιστική έρευνα οδηγούσα σε πρότυπα με αντικείμενο την ικανότητα 
των υλικών να ανακυκλούνται, στα οποία συγκαταλέγεται η ανάπτυξη μιας 
βάσης δεδομένων για τα ανακυκλώσιμα υλικά, 
τελειοποίηση τεχνικών μη καταστροφικής επιθεώρησης για την ανάλυση της 
αξιοπιστίας των μηχανικών κατασκευών, συμπεριλαμβανομένης της εκτίμησης 
της διάρκειας ζωής τους. 
Οι ανωτέρω εργασίες αποβλέπουν στην απόκτηση, σε στενή συνεργασία με τα 
οικεία εθνικά εργαστήρια, των αναγκαίων επιστημονικών γνώσεων οι οποίες θα 
επιτρέψουν την βιομηχανική εφαρμογή των εν λόγω υλικών και για να 
προσφερθούν στους οργανισμούς τυποποίησης οι απαραίτητες γνώσεις ενόψει της 
σύνταξης σχετικών προτύπων. 
Η άμεσα συνδεδεμένη με την τυποποίηση έρευνα καλύπτει κυρίως εργασίες με 
σκοπό να στηριχθεί η ανάπτυξη προτύπων (ΕΥΡΟΚΩΔΙΚΕΣ), με στόχο τη βελτίωση 
της αξιοπιστίας των αντισεισμικών κτιρίων ή μηχανικών κατασκευών που 
υποβάλλονται σε δονήσεις. Προς τούτο, θα πραγματοποιηθούν πειραματικές 
εργασίες στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Συνδέσμου εργαστηρίων αντοχής υλικών. 
Οι εργασίες αυτές θα πραγματοποιηθούν κυρίως με τη βοήθεια του τοιχίου 
αντίδρασης του εργαστηρίου ELSA και της συναφούς εγκατάστασης LTDF· στόχος 
θα είναι να βελτιωθούν τα μαθηματικά μοντέλα ώστε να δοθεί η δυνατότητα να 
αξιολογηθεί η συμπεριφορά των υπόψη συνόλων όταν υποβάλλονται σε 
αντισεισμικές ή γενικότερα κυματοειδείς καταπονήσεις. Οι εργασίες αυτές θα 
παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη βιομηχανική πολιτική και για την 
αντίστοιχη της εσωτερικής αγοράς, κατά βάση σε σχέση με τα ζητήματα 
ασφάλειας. 
Η έρευνα με αντικείμενο τις μετρήσεις και τα υλικά αναφοράς καλύπτει τους 
εξής τομείς: 
προετοιμασία, χαρακτηρισμός και πιστοποίηση υλικών αναφοράς, 
συμπεριλαμβανομένης της διάθεσης τους στο εμπόριο, 
συγκρότηση κοινής βάσης για τις χημικές μετρήσεις αναφοράς, 
μετρήσεις και αξιολόγηση θεμελιωδών δεδομένων, 
Τα πορίσματα που επιτεύχθηκαν από το Ινστιτούτο Μετρήσεων και Υλικών 
Αναφοράς (IMMR) κατά την κατάρτιση μετρήσεων πολύ υψηλής ακρίβειας 
συνετέλεσαν στην αναγνώριση του ως κέντρου αναφοράς. Στο πλαίσιο 
εκστρατειών διακρίβωσης, που διεξάχθηκαν από το IMMR, δικτυωμένο με όλα τα 
ενδιαφερόμενα εργαστήρια της Κοινότητας, καθένα από τα τελευταία θα μπορεί 
να διαθέτει ουδέτερη και αξιόπιστη αξιολόγηση της ποιότητας των μετρήσεων 
που διεξάγει το ίδιο. Η δραστηριότητα αυτή θα διευρυνθεί με την καταβολή 
δίκαιης αμοιβής, σε κάθε εργαστήριο τρίτης χώρας που θα υποβάλει σχετική 
αίτηση. 
Περιβάλλον 
Το ΚΚΕρ θα υποβοηθήσει τον ανωτέρω τομέα προκειμένου να προωθήσει την 
προστασία του περιβάλλοντος, συμμετέχοντας στα εξής δύο θέματα, σε στενή 
σύνδεση με τις δράσεις επιμερισμένης δαπάνης: 
Φυσικό περιβάλλον, ποιότητα του και πλανητικές αλλαγές 
Καινοτόμες τεχνολογίες για την προστασία του περιβάλλοντος 
Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα θα πρέπει να προσφέρει συμβολή στις διεθνείς 
ερευνητικές δραστηριότητες με αντικείμενο την αλλαγή του πλανήτη, ιδίως 
συμμετέχοντας στις σοβαρές πρωτοβουλίες που εγκαινίασε η επιστημονική 
κοινότητα, όπως το Διεθνές Πρόγραμμα Γεωσφαίρας-Βιοσφαίρας (IGBP)-θα 
συνεχιστούν στην Ispra για λογαριασμό του IGBP οι δραστηριότητες του 
Ευρωπαϊκού Γραφείου ΕΙΡΟ) για το έργο IGAC (Διεθνής Πλανητική Ατμοσφαιρική 
χημεία), το παγκόσμιο πρόγραμμα κλιματικών ερευνών (WCRP) και το πρόγραμμα 
"Ανθρώπινη Διάσταση" (HDP). 
231 
Στο πλαίσιο αυτό, το Κοινό Κέντρο Ερευνών θα εστιάσει κυρίως τις ερευνητικές 
δραστηριότητες του: 
στην επιτήρηση και την μελέτη - ιδίως με τεχνικές τηλεανίχνευσης - των 
αλληλεπιδράσεων βιόσφαιρας-ατμόσφαιρας και των αλληλεπιδράσεων μεταξύ των 
αναπτυσσόμενων στην ξηρά και στον ωκεανό διεργασιών και των παραμέτρων που 
έχουν συνάφεια με την αλλαγή του κλίματος· 
στις φυσικές και χημικές αναλύσεις των ατμοσφαιρικών διεργασιών (ιδίως στη 
μελέτη του θείου στην ατμόσφαιρα), στις οποίες εντάσσεται ιδίως η 
συμπεριφορά των βιογενών και ανθρωπογενών εκπομπών. Οι εργασίες αυτές θα 
πρέπει να περιλάβουν τόσο προσπάθειες μέτρησης όσο και εκπόνησης μοντέλων. 
Στην τηλεπισκοπική επιτήρηση των αλλαγών του πλανήτη, χάρη στην ανάπτυξη 
προηγμένων τεχνικών γεωσκόπησης. Οι υπόψη εργασίες θα πρέπει να περιλάβουν 
την έρευνα και την ανάπτυξη τεχνικών με σκοπό την χρησιμοποίηση διαστημικών 
δεδομένων από δορυφορικές παρατηρήσεις, ιδίως για την επιτήρηση του 
θαλάσσιου περιβάλλοντος και των αλλαγών του γήινου οικοσυστήματος. 
Αναμένεται επίσης να αναπτυχθεί ένας κάποιος αριθμός προηγμένων τεχνικών με 
σκοπό τη χρησιμοποίηση κατά την εκμετάλλευση του νέου συστήματος 
γεωσκοπήσεων. 
Στον ερευνητικό αυτό τομέα θα πραγματοποιηθεί αξιόλογη συμβολή με την 
εφαρμογή δύο σοβαρών πρωτοβουλιών, οι οποίες αφορούν το ευρωπαϊκό δίκτυο 
έρευνας των θεμάτων πλανητικής αλλαγής (ENRICH) και το κέντρο γεωσκοπήσεων 
(CEO). 
Στόχο του ENRICH αποτελεί η συγκέντρωση κρίσιμης μάζας πόρων και ικανοτήτων 
των βιομηχανικών και αναπτυσσόμενων χωρών, προσφέροντας ακριβώς 
επιμελητειακή βάση συνεργασίας μεταξύ των οικείων χωρών και των διεθνών 
ερευνητικών ιδρυμάτων. Το δίκτυο αυτό αναμένεται επίσης να συμβάλει στην 
ανάπτυξη εγχώριων ερευνητικών ικανοτήτων των αναπτυσσόμενων χωρών, κυρίως -
όχι όμως και αποκλειστικά - στην Αφρική και στη λεκάνη της Μεσογείου 
θαλάσσης· αναμένεται επίσης να στηρίξει την έρευνα στις χώρες της Κεντρικής 
και Ανατολικής Ευρώπης. To ENRICH θα πρέπει να υλοποιηθεί με την (δια 
συμβολή του ΚΚΕρ και με τα έργα δράσεων επιμερισμένης δαπάνης, όπως και με 
προσφυγή σε άλλους κοινοτικούς μηχανισμούς. 
Η επιστημονική κοινότητα και οι φορείς λήψης αποφάσεων έχουν ανάγκη 
επακριβών και συνεπών δεδομένων από μακροχρόνιες γεωσκοπήσεις. Για να 
ανταποκριθεί στην επείγουσα αυτή ανάγκη η Ευρωπαϊκή Κοινότητα θα πρέπει να 
λειτουργήσει το κέντρο γεωσκοπήσεων σε στενή συνεργασία με τα κράτη μέλη 
και με τη σύμπραξη της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Διαστήματος. Το έργο αυτό 
στοχεύει στο να εξασφαλίσει στους χρήστες συνεχή και μακροχρόνια διάθεση 
συνεπών δεδομένων σχετικά με γεωσκοπήσεις· θα θέσει σε λειτουργία ένα 
αποκεντρωμένο δίκτυο ενδιαφερόμενων ευρωπαϊκών οργανισμών και τοιουτοτρόπως 
θα εντάξει, στο ίδιο ακριβώς σύνολο, τους χρήστες, τους οργανισμούς που 
διενεργούν τη θεματική ανάλυση και τα κέντρα επεξεργασίας δεδομένων. Το 
ΚΚΕρ θα αποτελέσει την εστία του ανωτέρω δικτύου, ενώ τα προγράμματα 
δράσεων επιμερισμένης δαπάνης θα προσφέρουν τη στήριξη τους προς τις 
εθνικές συνιστώσες του δικτύου. 
Οι ερευνητικές εργασίες σχετικά με τις πλανητικές αλλαγές θα δόσουν τη 
δυνατότητα στο ΚΚΕρ και γενικώς στην επιστημονική κοινότητα - να αποκτήσει 
σταδιακώς τις αναγκαίες επιστημονικές γνώσεις για την υποστήριξη της 
περιβαλλοντικής πολιτικής και της αντίστοιχης στο πεδίο των εξωτερικών 
σχέσεων. 
Το ΚΚΕρ θα συνεχίσει να συνδράμει στη βελτίωση της ποιότητας του 
περιβάλλοντος, κυρίως με τις εργασίες του με αντικείμενο την ποιότητα της 
ατμόσφαιρας και των υδάτων και την εκτίμηση των κινδύνων που οφείλονται στα 
χημικά προϊόντα και απόβλητα. 
232 
Οι εργασίες με αντικείμενο την ποιότητα του εσωτερικού αέρα κτιρίων θα 
συνεχιστούν επίσης, καθώς και εκείνες σχετικά με το περιβάλλον εργασίας, 
θα συνεχισθεί η μελέτη της ρύπανσης από μέταλλα, υπό μορφή ιχνοστοιχείων. 
Οι εργασίες με αντικείμενο την ποιότητα της ατμόσφαιρας θα υποστηρίξουν το 
κεντρικό εργαστήριο για τη ρύπανση της ατμόσφαιρας το οποίο ευρίσκεται σε 
επιχειρησιακή λειτουργία εδώ και πολλά έτη και προσφέρει επιστημονική και 
τεχνική στήριξη στις κοινοτικές οδηγίες, εναρμονίζοντας τις μεθόδους 
μέτρησης της ποιότητας της ατμόσφαιρας, διενεργώντας διακριβώσεις με τη 
βαθμονόμηση οργάνων και τεχνικών, αναπτύσσοντας νέες μεθόδους μετρήσεων και 
ανταλλάσσοντας πληροφορίες μεταξύ των κρατών μελών. Η δραστηριότητα αυτή 
θα περιλάβει επίσης την ανάπτυξη μοντέλων πρόβλεψης για την αξιολόγηση της 
ρύπανσης που οφείλεται στη ραδιενέργεια της ατμόσφαιρας. 
Οι δραστηριότητες σχετικά με τους κινδύνους που οφείλονται σε χημικά 
προϊόντα, θα παράσχουν υποστήριξη στις εργασίες του Ευρωπαϊκού Γραφείου για 
τα χημικά προϊόντα (ECB), όπως απεφάσισε η Επιτροπή και απετέλεσε 
αντικείμενο ανακοίνωσης προς το Συμβούλιο, το Κοινοβούλιο και την 
Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, τον Δεκέμβριο 1992· το ECB πρόκειται να 
προσφέρει βασικές λειτουργίες στήριξης σχετικά με τις κοινοτικές 
διαδικασίες κοινοποίησης ΕΚ. 
Στο ίδιο επίσης πλαίσιο θα συνεχισθούν οι εργασίες του Ευρωπαϊκού Κέντρου 
για τον έλεγχο καταλληλότητας των εναλλακτικών μεθόδων, το οποίο συγκρότησε 
η Επιτροπή και απετέλεσε αντικείμενο ανακοίνωσης στο Συμβούλιο και το 
Κοινοβούλιο τον Οκτώβριο του 1991. Στόχο του ευρωπαϊκού αυτού κέντρου 
αποτελεί ο συντονισμός, σε επίπεδο Κοινότητας, του ελέγχου καταλληλότητας 
εναλλακτικών μεθόδων και η λειτουργία του ως τόπου συνάντησης και 
ανταλλαγής πληροφοριών για τη βιομηχανία, τους κανονιστικούς οργανισμούς 
και τις ενώσεις προστασίας των ζώων. 
Οι έρευνες σχετικά με τη βελτίωση της ποιότητας του περιβάλλοντος θα 
συνεχίσουν να διεξάγονται σε άμεση στήριξη της κοινοτικής περιβαλλοντικής 
πολιτικής (όπου στο μέλλον θα συμπεριληφθεί ο Οργανισμός Περιβάλλοντος), 
είτε για την παρακολούθηση των ήδη εν ισχύ ι οδηγιών είτε για τη διατύπωση 
νέων πολιτικών. Οι εργασίες αυτές θα ενταχθούν αρμονικά στο πλαίσιο του 
Πέμπτου προγράμματος δράσης για το περιβάλλον. 
θα συνεχισθούν οι έρευνες σχετικά με τις καινοτόμες τεχνολογίες για την 
προστασία του περιβάλλοντος* αυτές αποβλέπουν στην ανάπτυξη νέων 
τεχνολογιών για να εκτιμάται καλύτερα η αξιοπιστία των βιομηχανικών 
συστημάτων (χημική βιομηχανία) και της επικοινωνίας ανθρώπου-μηχανής 
προκειμένου να αξιολογούνται οι κίνδυνοι για το περιβάλλον, 
συμπεριλαμβανομένου του περιβάλλοντος εργασίας. Η έρευνα αυτή θα 
εξακολουθήσει να διεξάγεται προς υποστήριξη της κοινοτικής πολιτικής 
περιβάλλοντος. 
Οι εργασίες έρευνας και στήριξης, ιδίως οι σχετικές με τις πλανητικές 
αλλαγή αλλά παράλληλα και εκείνες σχετικά με τη βελτίωση της ποιότητας του 
περιβάλλοντος, θα διεξαχθούν στο πλαίσιο των ερευνητικών δικτύων όπου το 
ΚΚΕρ θα έχει ουσιώδη συνδρομή. 
Βιοεπιστήμες και βιοτεχνολογίες 
Το ΚΚΕρ θα συνδράμει στην εφαρμογή βιοεπιστημών και βιοτεχνολογιών στη 
γεωργία, τη δασοκομία, τη γεωργική ανάπτυξη, τις γεωργικές βιομηχανίες και 
την αλιεία, θέτοντας τις δεξιότητες του στη διάθεση των κοινοτικών 
πολιτικών (γεωργία, περιβάλλον, προστασία των καταναλωτών, στατιστική 
υπηρεσία), ειδικότερα: 
χρησιμοποιώντας το εργαστήριο του οινολογικών αναλύσεων (Ευρωπαϊκό 
Γραφείο Οίνων, οινοπνεύματος και αλκοολούχων ποτών που απετέλεσε 
αντικείμενο ανακοίνωσης της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το 
233 
Κοινοβούλιο τον Σεπτέμβριο 1993) για να αναλύονται οίνοι και άλλα 
αλκοολούχα ποτά, με στόχο την παροχή επιστημονικής και τεχνικής 
στήριξης στο πλαίσιο της συναφούς κοινοτικής νομοθεσίας, 
καθιερώνοντας έργο τεχνικής στήριξης στη διαχείριση και στον έλεγχο, 
μέσω δορυφορικών δεδομένων, της εφαρμογής της κοινής γεωργικής 
πολιτικής (CAP). 
συνεχίζοντας την υλοποίηση του έργου εφαρμοσμένης τηλεανίχνευσης για 
τις γεωργικές στατιστικές, σύμφωνα με την απόφαση του Συμβουλίου της 
26ης Σεπτεμβρίου 1988 με την οποία θεσπίζεται πειραματικό έργο 
τηλεανίχνευσης για εφαρμογή στις γεωργικές στατιστικές. 
Για τις δύο αυτές τελευταίες δράσεις χρειάζεται να χρησιμοποιηθούν νέες 
τεχνολογίες γεωσκόπησης και να αναζητηθούν πανίσχυρες μεθοδολογίες που θα 
αυξήσουν την αποτελεσματικότητα των ευρωπαϊκών συστημάτων πληροφόρησης στους 
τομείς της γεωργίας, της αλιείας και των δασών. 
Ενέργεια 
Το ΚΚΕρ θα συνδράμει τις τεχνολογίες για την καθαρότερη και αποδοτικότερη 
χρησιμοποίηση της ενέργειας, αναπτύσσοντας ερευνητικές δραστηριότητες στους 
εξής τομείς: 
δραστηριότητες προκανονι στ ικής έρευνας σε θέματα ανανεώσιμων πηγών 
ενέργειας, κυρίως στη φωτοβολταϊκή ενέργεια, με την εκμετάλλευση της 
ευρωπαϊκής εγκατάστασης ηλιακών δοκιμών (ESTI), 
υλικά για καθαρές τεχνολογίες: 
ανάπτυξη υλικών για καθαρές τεχνολογίες, όπως μακράς διαρκείας 
καταλυτικά υποθέματα για τον έλεγχο των εκπομπών, κεραμικές 
μεμβράνες με πόρους νανομετρικής κλίμακας για προηγμένα κεραμικά 
φίλτρα, 
χαρακτηρισμός κεραμικών και σύνθετων κραμάτων για εφαρμογή σε 
υψηλές θερμοκρασίες (συμπεριλαμβανομένης της δοκιμής σε υψηλές 
θερμοκρασίες και διαβρωτικό περιβάλλον), 
δραστηριότητα προκανονιστ ικής έρευνας σε θέματα εξοικονόμησης 
ενέργειας, με έμφαση στην εξοικονόμηση της ενέργειας στα κτίρια, 
εκπόνηση μοντέλων των σχέσεων μεταξύ παραγωγής ενέργειας και προστασίας 
του περιβάλλοντος, 
Αξιολόγηση των πολιτικών επιλογών στο χώρο της επιστήμης και τεχνολογίας 
Το ΚΚΕρ θα συνδράμει την αξιολόγηση των πολιτικών επιλογών στο χώρο της 
επιστήμης και τεχνολογίας: 
ιδρύοντας παρατηρητήριο της τεχνολογίας με αποστολή να συγκεντρώνει και 
αναλύει τις πληροφορίες σχετικά με τα επιστημονικά επιτεύγματα και τις 
τεχνολογικές καινοτομίες, 
εκπονώντας μελέτες για τις μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες 
τεχνολογικές προοπτικές, 
καθώς και διενεργώντας εκτιμήσεις της τεχνολογίας, συμπεριλαμβανομένων των 
επιπτώσεων που έχουν οι τεχνολογικές καινοτομίες στο περιβάλλον και την 
κοινωνία. 
Οι εργασίες του παρατηρητηρίου της τεχνολογίας θα διεξαχθούν κατά τρόπο 
νόμιμο, ενώ οι μελέτες προοπτικών ή αξιολόγησης κατ'ουσία θα γίνουν κατόπιν 
αιτήσεως των υπηρεσιών της Επιτροπής και των υπολοίπων κοινοτικών οργάνων, 
προκειμένου κατά την κατάρτιση των κοινοτικών πολιτικών να λαμβάνονται 
ορθώς υπόψη αφενός η τεχνολογική εξέλιξη και αφετέρου τα παγκόσμια 
προβλήματα της επιστήμης. 
Το ΚΚΕρ θα συμβάλει επίσης στους στόχους που σχετίζονται με την τρίτη δράση 
του τετάρτου προγράμματος-πλαισίου. Οι στόχοι αυτοί περιγράφονται 
συνοπτικώς κατωτέρω. 
234 
Επιστημονικές υπηρεσίες για τις κοινοτικές πολιτικές 
Το ΚΚΕρ θα εκτελέσει τις εργασίες διάδοσης και αξιοποίησης των 
αποτελεσμάτων των ιδίων ερευνητικών δραστηριοτήτων του, συμπεριλαμβανομένης 
της μεταφοράς των γνώσεων προς τη βιομηχανία, ιδίως προς τις μικρομεσαίες 
επιχειρήσεις (MME). Οι δραστηριότητες αυτές θα διεξαχθούν κατά τρόπο 
εναρμονισμένο με εκείνες της αρμόδιας επί του θέματος γενικής διεύθυνσης, 
θα προκληθεί επίσης αξιοποίηση με μεταφορά των γνώσεων - και ενδεχομένως 
συμπράττοντας - προς έργα EUREKA. 
Το ΚΚΕρ θα παράσχει επίσης την επιστημονική του συνδρομή στις κοινοτικές 
πολιτικές, κατ'αίτηση των υπεύθυνων για τις πολιτικές αυτές διευθύνσεων, 
εκεί όπου γίνεται έκδηλη η ανάγκη και υπάρχει ζήτηση. 
Είναι δυσχερής η περιγραφή των κατά κανόνα βραχείας διάρκειας 
δραστηριοτήτων αυτών, επειδή η σκοπιμότητα τους θα ανακύψει μόνο στη 
διάρκεια εκτέλεσης του προγράμματος-πλαισίου και τη στιγμή που θα διαφανεί 
ότι οι αποκτηθείσες από το ΚΚΕρ επιστημονικές γνώσεις μπορούν να 
εφαρμοστούν για την διατύπωση κάποιας κοινοτικής πολιτικής· ως εκ της 
φυσεώς τους δεν προσφέρονται επομένως για μακροχρόνιο προγραμματισμό επειδή 
ακολουθούν τις βραχυπρόθεσμες αιτήσεις των γενικών διευθύνσεων. 
Πάντως μπορεί κανείς να χαράξει κάποιες γενικές γραμμές: 
τηλεανίχνευση στην υπηρεσία της επιτήρησης ειδικώς για ορισμένες 
ρυπάνσεις ή για την καλλιέργεια ορισμένων παραισθησιογόνων φυτών 
(καταπολέμηση των ναρκωτικών), 
ανάλυση συστημάτων, με την οποία δίνεται η δυνατότητα να εκτιμηθεί η 
επέμβαση πολλών τελεστών· ανάλυση ιδιαίτερων στατιστικών δεδομένων, 
εργασίες προς υποστήριξη της πολιτικής μεταφορών, στραμμένες κυρίως στα 
ζητήματα ασφάλειας και τις μελέτες επιπτώσεων στο περιβάλλον και την 
κοινωνία. 
τηλεανίχνευση στην υπηρεσία της αλιείας, 
μετρήσεις αναφοράς ιχνών ρύπων (γεωργική πολιτική και πολιτική 
καταναλωτών) 
235 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 
ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΩΝ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΩΝ ΚΑΤΑ ΤΟΜΕΑ 
ΠΡΩΤΗ ΔΡΑΣΗ σε εκατομμύρια ECU 
ΤΕχΝΟΑΟΓΙΕΣ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ 12 
ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΩΝ 
ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ 227 
Τεχνολογίες υλικών 
Έρευνα συνδεδεμένη με την τυποποίηση, 
τις μετρήσεις και δοκιμές 
ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 345 
Φυσικό περιβάλλον, ποιότητα του και 
πλανητικές αλλαγές 
Καινοτόμες τεχνολογίες για την προστασία 
του περιβάλλοντος 
ΒΙΟΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙ ΕΣ 60 
Εφαρμογή των βιοεπιστημών και 
βιοτεχνολογιών στη γεωργία, τη δασοκομία, 
την γεωργική ανάπτυξη, τις γεωργικές 
βιομηχανίες και την αλιεία 
ΕΝΕΡΓΕΙΑ 45 
Τεχνολογίες για καθαρότερη και υψηλότερης 
απόδοσης παραγωγή και χρησιμοποίηση 
της ενέργειας 
ΣΤΟΧΟΘΕΤΗΜΕΝΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ 35 
Αξιολόγηση των πολιτικών επιλογών στο χώρο 
της επιστήμης και τεχνολογίας 
ΤΡΙΤΗ ΔΡΑΣΗ 
ΔΙΑΔΟΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ 
ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ, 
ΤΕχΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΔΕΙΞΗΣ 70 
Επιστημονικές υπηρεσίες για τις κοινοτικές πολιτικές 
Σύνολο 794 
236 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 
ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΔΙΑΔΟΣΗΣ 
ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ 
1. Η Επιτροπή, υποβοηθούμενη από το Διοικητικό Συμβούλιο του Κοινού Κέντρου 
Ερευνών, εκτελεί τα προγράμματα με βάση του περιγραφόμενους στο παράρτημα Ι 
στόχους και επιστημονικό περιεχόμενο. 
2. Οι λεπτομέρειες υλοποίησης των προγραμμάτων περιλαμβάνουν τα έργα έρευνας 
και τεχνολογικής ανάπτυξης, τις εργασίες παροχής επιστημονικής και τεχνικής 
στήριξης που συνδέονται άμεσα με τις κοινοτικές πολιτικές και τα μέτρα 
συνοδέ(ας. 
Οι δραστηριότητες αυτές πραγματοποιούνται στα αρμόδια ινστιτούτα του Κοινού 
Κέντρου Ερευνών (ΚΚΕρ). 
3. Τα ινστιτούτα του ΚΚΕρ μεριμνούν, στο μέτρο του δυνατού για την εκτέλεση 
των εργασιών τους σε συνεργασία, και κατά προτίμηση δικτυωμένα, με τους 
εθνικούς ερευνητικούς οργανισμούς των κρατών μελών, θα επιδιωχθεί η 
συνεργασία με τη βιομηχανία και ιδίως με τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Οι 
εγκατεστημένοι σε τρίτες χώρες ερευνητικοί οργανισμοί γίνονται αποδεκτοί 
για συνεργασία σε έργα σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις. 
Τα ερευνητικά έργα που μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο διεθνούς 
συνεργασίας υπό τους όρους του προηγουμένου εδαφίου περιλαμβάνουν τις 
δράσεις συνεργασίας με τα ερευνητικά εργαστήρια και την ανταλλαγή 
ερευνητών. Με συμπληρωματικά μέτρα αναμένεται να δοθεί η δυνατότητα 
συνεργασίας με ερευνητικά εργαστήρια και ιδρύματα που ευρίσκονται στις 
χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. 
4. Τα μέτρα συνοδείας συγκεντρώνουν: 
τη διοργάνωση της παραμονής υποτρόφων, επιστημονικών επισκεπτών και 
αποσπασμένων υπαλλήλων στις υπηρεσίες του ΚΚΕρ, 
τη διοργάνωση απόσπασης υπαλλήλων του ΚΚΕρ σε εθνικά ή βιομηχανικά 
εργαστήρια και σε πανεπιστήμια, 
τη διοργάνωση σεμιναρίων, επιστημονικών εργαστηρίων και ημερίδων, 
δραστηριότητες εσωτερικού συντονισμού, μεταξύ δε αυτών τη διοργάνωση 
ιδιαίτερων εσωτερικών κέντρων που εξασφαλίζουν ομοιογένεια του 
εγχειρήματος για την ύπαρξη κοινής δ ι επαφής έναντι των χρηστών και των 
εταίρων στα έργα, 
δράσεις ειδικής επιμόρφωσης με επιμονή στην πολυεπιστημονικότητα, 
σύστημα ανταλλαγής πληροφοριών, 
την προώθηση της αξιοποίησης των αποτελεσμάτων των ερευνητικών 
εργασιών, 
την ανεξάρτητη επιστημονική και στρατηγική αξιολόγηση της 
αποτελεσματικότητας των έργων και προγραμμάτων. 
5. Οι γνώσεις που θα είναι προϊόν της εκτέλεσης των έργων θα διαδοθούν αφενός 
με τα (δια τα προγράμματα και αφετέρου με ενέργειες της κεντρικής 
υπηρεσίας, όπως προβλέπεται στην τρίτη δράση του προγραμματος-πλαισίου. 
237 
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΙ, ΤΕΧΝΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ 
προς εκτέλεση από το Κοινό Κέντρο Ερευνών 
για λογαριασμό της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας (1995-1998) 
Το Κοινό Κέντρο Ερευνών (ΚΚΕρ) θα διεξαγάγει εργασίες στρατηγικής και 
εφαρμοσμένης έρευνας. Οι δραστηριότητες αυτές θα υλοποιηθούν ως αναπόσπαστο 
τμήμα του ευρωπαϊκού επιστημονικού και τεχνολογικού κυκλώματος και αναμένεται 
επίσης να συμβάλουν στην επιστημονική εμπέδωση των διαφόρων κοινοτικών 
πολιτικών. Κατά τις εργασίες θα τηρηθούν τα βασικά κριτήρια, όπως διατυπώνονται 
στην απόφαση του Συμβουλίου σχετικά με το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο Ε&ΤΑ, ιδίως 
η σχέση "πελάτη/αναδόχου" και η αρχή της επικουρικότητας, ενώ παράλληλα αυτές 
θα στηριχθούν στα εξής στοιχεία: 
επιστημονική και τεχνική αριστεία, 
ουδετερότητα και ανεξαρτησία, 
ασυνήθιστος χαρακτήρας των ερευνητικών εγκαταστάσεων, 
άνοιγμα προς το σύνολο των κρατών μελών της Κοινότητας. 
Οι ερευνητικές δραστηριότητες που θα διεξαγάγει το ΚΚΕρ στον επιστημονικό και 
τεχνικό τομέα αναμένεται να καλύψουν τις ανάγκες της Κοινότητας στο σύνολο της, 
των οργάνων και των κρατών μελών της, με σκοπό να: 
συμβάλουν στην ενίσχυση των επιστημονικών και τεχνολογικών βάσεων της 
ευρωπαϊκής βιομηχανίας και στην υποβοήθηση της ανάπτυξης της διεθνούς 
ανταγωνιστικότητας της, 
να εξασφαλίσουν την ανεξάρτητη επιστημονική εμπειρία, η οποία είναι 
αναγκαία για την πραγμάτωση των κοινοτικών πολιτικών και καθηκόντων που 
έχει αναθέσει στην Κοινότητα η συνθήκη, 
παράσχει επιστημονικές και τεχνικές υπηρεσίες προς τα όργανα της Κοινότητας 
και θέσει τις ικανότητες του και τις επιστημονικές και τεχνικές 
εγκαταστάσεις του στη διάθεση δημόσιων και ιδιωτικών οργανισμών, 
συμβάλει στη βελτίωση των συνυφασμένων με την ασφάλεια του κοινού πλευρών 
των νέων τεχνολογιών, 
συμβάλει στη βελτίωση της εκτίμησης των επιπτώσεων στο περιβάλλον και στην 
προστασία του, 
συμβάλει στη μείωση των διαφορών επιστημονικού και τεχνολογικού επιπέδου 
που υφίστανται μεταξύ των κρατών μελών της Κοινότητας. 
Η ευρωπαϊκή διάσταση των εργασιών του οφείλει να παραμείνει ένα από τα ουσιώδη 
ισχυρά σημεία του ΚΚΕρ. Οι δραστηριότητες του θα πρέπει να χαρακτηρίζονται από 
πολυεπιστημονική προσέγγιση, βασισμένη στο ευρύ φάσμα των δεξιοτήτων του. 0 
πολυεπιστημονικός αυτός χαρακτήρας αντανακλάται στην επιλογή των τομέων με τους 
οποίους ασχολούνται τα ινστιτούτα του, η οποία αποτελεί εγγύηση της ικανότητας 
του να ανταποκρίνεται σε πιθανές νέες προκλήσεις. 
χάρη στη δεινότητα του και την αφομοίωση του κατά την διατύπωση και εφαρμογή 
των κοινοτικών πολιτικών, το ΚΚΕρ θα συμβάλει στο να υλοποιηθεί η ενοποίηση των 
εθνικών, κοινοτικών και ευρωπαϊκών δράσεων. θα συμμετάσχει επομένως σε δίκτυα 
στα οποία εμπλέκονται δημόσια ή ιδιωτικά εργαστήρια στα κράτη μέλη ή σε 
ευρωπαϊκούς ερευνητικούς ομίλους και θα μπορέσει να καταστεί το σημείο εστίασης 
στα πεδία όπου επιδεικνύει ικανότητα. 
238 
Αυτή η πολύπλευρη δυναμικότητα δεν πρέπει πάντως να προκαλέσει υπέρμετρη 
διασπορά των αναλαμβανόμενων εργασιών. Χωρίς για το λόγο αυτό να παραβλέπονται 
οι προσδοκίες των πελατών του, το κέντρο και το διευθυντικό προσωπικό του 
οφείλουν να έχουν επακριβή ιδέα για τις επιστημονικές και τεχνικές κατευθύνσεις 
που αρμόζουν στο ΚΚΕρ και να ε(ναι σε θέση να διατηρήσουν ισορροπία προκειμένου 
να εξασφαλίσουν ότι οι δραστηριότητες και οι συμβάσεις που γίνονται αποδεκτές 
δύνανται να εκτελεστούν ανά πάσα στιγμή στο επίπεδο της απαιτούμενης 
ικανότητας, τόσο από πλευράς ποιότητας όσο και ποσότητας. 
Τα επόμενα σημεία συγκεφαλαιώνουν τους στόχους των προγραμμάτων, εμφορούμενα 
από και λαμβάνοντας συγχρόνως υπόψη τα ανωτέρω παρατιθέμενα στοιχεία, ενώ 
αναφέρονται οι καθεαυτό ερευνητικές δραστηριότητες καθώς και οι δραστηριότητες 
επιστημονικής και τεχνικής υποστήριξης που παρέχει το ΚΚΕρ κατ'αίτηση των 
Γενικών Διευθύνσεων οι οποίες είναι επιφορτισμένες με τη διατύπωση και την 
παρακολούθηση της κοινοτικής νομοθεσίας και των σχετικών πολιτικών. Στους 
τομείς που υπάρχει συνύπαρξη, τα προγράμματα αυτά θα εκτελεστούν σε στενό 
συντονισμό με τα υπόλοιπα ειδικά προγράμματα με τα οποία υλοποιούνται δράσεις 
επιμερισμένης δαπάνης, ιδίως μέσω των αρμοδίων επιτροπών προγράμματος. 
Διασφαλίσεις και πυρηνική ασφάλεια 
Η παρούσα δράση έχει ως στόχο να αυξήσει τις επιστημονικές και τεχνικές γνώσεις 
και να συμβάλει στην ανάπτυξη τεχνολογιών με σκοπό τη βελτίωση της ασφάλειας 
του συνόλου του πυρηνικού κύκλου και τη μείωση των επιπτώσεων που έχει η 
χρησιμοποίηση της νέας αυτής ενεργειακής πηγής στο περιβάλλον, καθώς και στην 
ανάγκη ανάληψης των κοινοτικών ευθυνών που απορρέουν από την εφαρμογή της 
συνθήκης. 
Το ΚΚΕρ θα συμβάλει στους εξής τομείς: 
ασφάλεια αντιδραστήρων, 
ασφάλεια του κύκλου του καυσίμου, 
διασφαλίσεις και διαχείριση σχάσιμων υλικών. 
Ασφάλεια αντιδραστήρων 
Οι δραστηριότητες του ΚΚΕρ θα αφορούν κατά βάση τα εξής στοίχε(α: 
συμβολή στην πρόληψη ατυχημάτων: μελέτες με αντικείμενο την γήρανση δομικών 
μερών, επεξεργασία τεχνικών μη καταστροφικής ανάλυσης· 
στοχαστικές μελέτες ασφάλειας: το ΚΚΕρ θα συμβάλει στη βελτίωση των 
μεθοδολογιών και στην διαμόρφωση συναίνεσης για την εφαρμογή τους στο 
πλαίσιο των μελετών ασφάλειας· 
239 
μελέτες σοβαρών ατυχημάτων: οι μελέτες αυτές θα εκπονηθούν 
αφενός χάρη σε χωριστό πειραματικό πρόγραμμα υλοποιούμενο στις 
εγκαταστάσεις του ΚΚΕρ και με στόχο τη μελέτη των φαινομένων που 
επιδέχεται να αναπτυχθούν σε πυρήνες αντιδραστήρων που έχουν υποστεί 
ατύχημα 
και αφετέρου συμμετέχοντας στην ερμηνεία των πειραματικών αποτελεσμάτων 
με τα οποία προσομοιώνονται οι εκλύσεις λόγω ατυχήματος που 
πραγματοποιούνται σε εγκαταστάσεις άλλων εργαστηρίων, ιδίως της CEA 
(μελέτες για τον όρο πηγών) και διεξάγοντας ίδιο πειραματικό πρόγραμμα 
με αντικείμενο τους μηχανισμούς επαναιώρησης. 
Οι ανωτέρω εργασίες θα κάνουν εκτεταμένη χρήση της ικανότητας του ΚΚΕρ να 
συγκροτεί δίκτυα συνεργασίας μεταξύ των οικείων ευρωπαίων εταίρων και να 
συμμετέχει τοιουτοτρόπως στην εφαρμογή της προβλεπόμενης από τη συνθήκη 
κοινοτικής πολιτικής. 
Ασφάλεια του κύκλου του καυσίμου 
Οι διεξαγόμενες στο ΚΚΕρ μελέτες έχουν ως κύριο στόχο τη μείωση των επιπτώσεων 
επί του περιβάλλοντος από τη χρησιμοποίηση της πυρηνικής ενέργειας, μέσω 
ερευνών με αντικείμενο τον κύκλο του καυσίμου με τις οποίες δίνεται η 
δυνατότητα αριστοποίησης της διαχείρισης του πέρατος του κατάντη κύκλου. 
Οι έρευνες αυτές θα αποσκοπούν στην καλύτερη γνώση των ακτινιδών και του κύκλου 
του πλουτωνίου, καθώς και στην κατάστρωση μιας βέλτιστης στρατηγικής σε θέματα 
διαχείρισης αποβλήτων, ιδιαίτερα χάρη στην ελαχιστοποίηση της παραγωγής 
αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας. Στις έρευνες θα ληφθεί υπόψη η σημειούμενη 
εξέλιξη στο σχεδιασμό αντιδραστήρων. 
θα στοχεύουν εξάλλου στη στήριξη της σημερινής στρατηγικής των κρατών μελών που 
έχει ως άξονα στην απόρριψη ραδιενεργών αποβλήτων σε βαθείς γεωλογικούς 
σχηματισμούς και στη διερεύνηση στρατηγικών διαχείρισης που θα επέτρεπαν 
πιθανώς τη μείωση του όγκου των αποβλήτων από τις μελλοντικές εγκαταστάσεις του 
κύκλου του καυσίμου. Η έρευνα θα διεξαχθεί σε στενή συνεργασία με τα εθνικά 
εργαστήρια. 
Οι δραστηριότητες θα αφορούν κυρίως τα εξής θέματα: 
μελέτες με αντικείμενο την ασφάλεια της συμπεριφοράς των πυρηνικών καυσίμων 
(UÛ2 και μικτού οξειδίου), 
φυσικοχημικές θεμελιώδεις αναλύσεις και σε στερεή κατάσταση των ακτινιδών, 
μελέτη πυρηνικών αερολυμάτων, 
ελαχιστοποίηση των δευτερευουσών ακτινιδών και λοιπών ραδιονουκλεΐδίων 
μακράς διάρκειας ζωής, τα οποία ανακύπτουν στον κύκλο του πυρηνικού 
καυσ(μου, 
τεχνολογία του πλουτωνίου ως καυσίμου, 
χαρακτηρισμός αποβλήτων, 
ραδιονουκλεΐδια για ιατρικές εφαρμογές. 
240 
Έλεγχος διασφαλίσεων και διαχείριση σχάσιμων υλικών 
Η έρευνα που διεξάγεται στο πλαίσιο των δικτύων εθνικών εργαστηρίων θα βοηθήσει 
και επιδιώξει την επίτευξη, στις απαιτούμενες προθεσμίες, αποτελεσμάτων ή νέων 
τεχνικών η εφαρμογή των οποίων είναι αναγκαία για την εξασφάλιση της τήρησης 
των υποχρεώσεων σε θέματα ελέγχων διασφαλίσεων που επιβάλλει η συνθήκη και 
εκείνων που απορρέουν από τη συνθήκη περί μη εξαπλώσεως των πυρηνικών όπλων. 
Οι δραστηριότητες θα συγκεντρώσουν τις τεχνικές μέτρησης, απομόνωσης και 
επιτήρησης πυρηνικών υλικών και την ενοποίηση των μετρήσεων για τις 
δ ιασφαλ(σε ι ς. 
Το ΚΚΕρ θα έχει εκτεταμένη και άμεση συμβολή στην επιτέλεση των καθηκόντων τα 
οποία υπέχει η Επιτροπή στον τομέα του ελέγχου διασφαλίσεων. Οι εργασίες του 
θα αφορούν τις μεθοδολογίες, μεθόδους και τεχνικές ανάλυσης, τον εξοπλισμό με 
όργανα και την διαχείριση δεδομένων, θα έχουν ως αντικείμενο την αναζήτηση, 
ανάπτυξη και εφαρμογή των τεχνικών και οργάνων που ε(ναι αναγκαία για την 
επιτέλεση των ανωτέρων καθηκόντων. Οι εργασίες αυτές θα διεξαχθούν κυρίως για 
να υποστηριχθεί η εκμετάλλευση εργαστηρίων αναλύσεων δειγμάτων για 
διασφαλίσεις, τα οποία έχουν συγκροτηθεί από την Επιτροπή, στο χώρο ορισμένων 
πυρηνικών εγκαταστάσεων, όπως αναφέρει η Επιτροπή στην ανακοίνωση της προς το 
Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις 24 Μαρτίου 1992. Επιπλέον, το ΚΚΕρ 
θα συμμετάσχει εκτεταμένα στην επιμόρφωση του οικείου κοινοτικού προσωπικού. 
Οι ανωτέρω δραστηριότητες θα διεξαχθούν κυρίως μέσω της χρησιμοποίησης των 
πειραματικών εγκαταστάσεων Perla, Lasco και Tame με βάση το σύστημα πηρηνικών 
υλικών αναφοράς. 
Πέραν της ακτινολογικής επιτήρησης του εν λόγω προσωπικού, το ΚΚΕρ θα συνεχίσει 
να μεριμνά για τη σταθερή βελτίωση της προστασίας του. 
χάρη στις ικανότητες του, το ΚΚΕρ θα συμμετάσχει επίσης στην εγκαθίδρυση 
συνεπούς και αξιόπιστου διεθνούς συστήματος διασφαλίσεων, θα επιτελέσει, για 
λογαριασμό του Δ0ΑΕ, εργασίες έρευνας και επιμόρφωσης ανάλογες προς εκείνες που 
διεξάγονται στο κοινοτικό πλαίσιο και θα συνεργασθεί με τις χώρες που επιθυμούν 
να συμμετάσχουν σε ένα τέτοιο σύστημα, ειδικότερα δε θα συμβάλει στην 
επιμόρφωση εμπειρογνωμόνων από τις χώρες αυτές. 
Ελεγχόμενη θερμοπυρηνική σύντηξη 
Η δραστηριότητα αυτή εντάσσεται στο κοινοτικό ερευνητικό πρόγραμμα με 
αντικείμενο τη σύντηξη, θα στοχεύει στη βελτίωση του γνωστικού βάθρου και της 
τεχνολογίας σχετικά με τη διάσταση "ασφάλεια και περιβάλλον" των μελλοντικών 
μηχανών που προορίζονται για το ευρωπαϊκό πρόγραμμα. Το μεγαλύτερο μέρος των 
εργασιών θα αφιερωθεί στην υποστήριξη του ITER. Μία από τις καίριες πτυχές του 
προγράμματος αυτού θα έγκειται στη χρησιμοποίηση του εργαστηρίου ETHEL για την 
πειραματική μελέτη των μέσων διαχείρισης του τριτίου, χωρίς κίνδυνο, και 
μάλιστα σε συνεργασία με τα εθνικά εργαστήρια. 
Εξάλλου, το ΚΚΕρ θα θέσει τις δεξιότητες του στη διάθεση του προγράμματος ITER 
για να του προσφέρει επιστημονική και τεχνική αρωγή συναρτήσει της εξέλιξης των 
αναγκών του και κυρίως μέσω των μελετών με αντικείμενο τη συμπεριφορά υλικών 
και το χειρισμό εξ αποστάσεως. 
Παράλληλα, το εργαστήριο ETHEL θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί εξίσου στις πρώτες 
μελέτες ελέγχου διασφαλίσεων τριτίου. 
241 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 
Ενδεικτική κατανομή των προσπαθειών κατά τομέα 
σε εκατομμύριο ECU 
ΕΝΕΡΓΕΙΑ 
Πυρηνική ασφάλεια 293 
Ελεγχόμενη θερμοπυρηνική σύντηξη 50 
Σύνολο 343 
242 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 
ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΔΙΑΔΟΣΗΣ 
ΚΑΙ ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ 
1. Η Επιτροπή, υποβοηθούμενη από το Διοικητικό Συμβούλιο του Κοινού Κέντρου 
Ερευνών, εκτελεί τα προγράμματα με βάση του περιγραφόμενους στο παράρτημα Ι 
στόχους και επιστημονικό περιεχόμενο. 
2. Οι λεπτομέρειες υλοποίησης των προγραμμάτων περιλαμβάνουν τα έργα έρευνας 
και τεχνολογικής ανάπτυξης, τις εργασίες παροχής επιστημονικής και τεχνικής 
στήριξης που συνδέονται άμεσα με τις κοινοτικές πολιτικές και τα μέτρα 
συνοδέ(ας. 
Οι δραστηριότητες αυτές πραγματοποιούνται στα αρμόδια ινστιτούτα του Κοινού 
Κέντρου Ερευνών (ΚΚΕρ). 
3. Τα ινστιτούτα του ΚΚΕρ μεριμνούν, στο μέτρο του δυνατού, για την εκτέλεση 
των εργασιών τους σε συνεργασία, και κατά προτίμηση δικτυωμένα, με τους 
εθνικούς ερευνητικούς οργανισμούς των κρατών μελών, θα επιδιωχθεί η 
συνεργασία με τη βιομηχανία και ιδίως με τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Οι 
εγκατεστημένοι σε τρίτες χώρες ερευνητικοί οργανισμοί γίνονται αποδεκτοί 
για συνεργασία σε έργα σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις. 
Τα ερευνητικά έργα που μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο διεθνούς 
συνεργασίας υπό τους όρους του προηγουμένου εδαφίου περιλαμβάνουν τις 
δράσεις συνεργασίας με τα ερευνητικά εργαστήρια και την ανταλλαγή 
ερευνητών. Με συμπληρωματικά μέτρα αναμένεται να δοθεί η δυνατότητα 
συνεργασίας με ερευνητικά εργαστήρια και ιδρύματα που ευρίσκονται στις 
χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. 
4. Τα μέτρα συνοδείας συγκεντρώνουν: 
τη διοργάνωση της παραμονής υποτρόφων, επιστημονικών επισκεπτών και 
αποσπασμένων υπαλλήλων στις υπηρεσίες του ΚΚΕρ, 
τη διοργάνωση απόσπασης υπαλλήλων του ΚΚΕρ σε εθνικά ή βιομηχανικά 
εργαστήρια και σε πανεπιστήμια, 
τη διοργάνωση σεμιναρίων, επιστημονικών εργαστηρίων και ημερίδων, 
δραστηριότητες εσωτερικού συντονισμού, μεταξύ δε αυτών τη διοργάνωση 
ιδιαίτερων εσωτερικών κέντρων που εξασφαλίζουν ομοιογένεια του 
εγχειρήματος για την ύπαρζτ\ κοινής δ ι επαφής έναντι των χρηστών και των 
εταίρων στα έργα, 
δράσεις ειδικής επιμόρφωσης με επιμονή στην πολυεπιστημονικότητα, 
δράσεις επιμόρφωσης στον τομέα του ελέγχου διασφαλίσεων και της 
διαχείρισης σχάσιμων υλικών, προοριζόμενες ιδιαίτερα για υπηκόους της 
πρώην ΕΣΣΔ, μέσω της χορήγησης βραχυχρόνιων υποτροφιών, 
σύστημα ανταλλαγής πληροφοριών, 
την προώθηση της αξιοποίησης των αποτελεσμάτων των ερευνητικών 
εργασιών, 
την ανεξάρτητη επιστημονική και στρατηγική αξιολόγηση της 
αποτελεσματικότητας των έργων και προγραμμάτων. 
5. Οι γνώσεις που θα είναι προϊόν της εκτέλεσης των έργων θα διαδοθούν αφενός 
με τα (δια τα προγράμματα και αφετέρου με ενέργειες της κεντρικής 
υπηρεσίας, όπως προβλέπεται στην τρίτη δράση του προγράμματος-πλαισίου. 
243 
Ill ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ ΚΑΙ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟΥ 
ΔΕΛΤΙΟΥ ΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ - ΠΛΑΙΣΙΩΝ (ΕΟΚ ΚΑΙ ΕΚΑΕ) 
244 
Ο κατωτέρω ανακεφαλαιωτικός πίνακας δείχνει ότι υφίσταται συμφωνία 
μεταξύ της κατανομής των προσπαθειών που παρουσιάζει το έγγραφο 
εργασίας και των αριθμητικών τιμών που εμφαίνονται στο κατωτέρω 
παρατιθέμενο δημοσιονομικό δελτίο του εγγράφου COM (93)276. 
ΠΡΩΤΗ ΔΡΑΣΗ 
Τεχνολογίες της πληρο-
ρίας και των επικοινω­
νιών 
Βιομηχανικές τεχνολογίες 
Περιβάλλον 
Βιοεπιστήμες και 
βιοτεχνολογίες 
Καθαρές και υψηλού 
βαθμού απόδοσης ενεργει­
ακές τεχνολογίες 
Πυρηνική ασφάλεια και 
δ ιασφαλΙσε ι ς 
Ελεγχόμενη θερμοπυρη­
νική σύντηξη 
Έρευνα για μια Ευρωπαϊ­
κή πολιτική μεταφορών 
Ko ινωνικοοικονομική 
έρευνα 
ΔΕΥΤΕΡΗ ΔΡΑΣΗ 
Προώθηση της συνεργασίας 
με τις τρίτες χώρες και 
τους διεθνείς οργανισμούς 
ΤΡΙΤΗ ΔΡΑΣΗ 
Κοινοτική δράση για τη 
διάδοση και την αξιοποί-
ση των αποτελεσμάτων 
ΤΕΤΑΡΤΗ ΔΡΑΣΗ 
Τόνωση της επιμόρφωσης 
και της κινητικότητας 
των ερευνητών 
ΣΥΝΟΛΟ 4ο Πρόγραμμα-πλαίσιο 
ΕΟΚ 
Πρόγραμμα 
ΚΚΕρ 
3888 
1573 
625 
1265 
1005 
280 
90 
790 
530 
785 
10831 12 
227 
345 
60 
45 
35 
70 
794 
11625 Πρόγραμμα-πλα ί σιο 
ΚΚΕρ 
Πρόγραμμα 
ΚΚΕρ 
202 
930 
1132 293 
50 
343 
1475 Σύνολο 
3900 
1800 
Θ70 
1325 
1050 
495 
980 
280 
124 
790 
600 
785 
13100 
245 
ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ 
Méooc 1; AnuooiovouiKéc επιπτώοεΐ€ 
1. ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΔΡΑΣΗΣ 
Τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο για τις κοινοτικές δράσεις έρευνας και 
τεχνολογικής ανάπτυξης (1994-1998). 
2. ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΑ ΚΟΝΔΥΛΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ 
Υποδιαίρεση Β6 
3. ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ 
Άρθρο 130 0 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΟΚ (θα αντικατασταθεί από το 
άρθρο 130 θ παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ μετά την έναρξη ισχύος της 
συνθήκης του Μάαστριχτ) και άρθρο 7 της συνθήκης ΕΚΑΕ. 
4. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΔΡΑΣΗΣ 
4.1 Ειδικοί στόχοι 
Εκτέλεση προγραμμάτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης 
για την προώθηση της συνεργασίας με και μεταξύ των επιχειρήσεων, των 
ερευνητικών κέντρων και των πανεπιστημίων, 
Προώθηση της συνεργασίας στον τομέα της έρευνας, της τεχνολογικής 
ανάπτυξης και επίδειξης μεταξύ Κοινότητας και τρίτων χωρών και 
διεθνών οργανισμών, 
Διάδοση και αξιοποίηση των αποτελεσμάτων των κοινοτικών 
δραστηριοτήτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης , 
Τόνωση της επιμόρφωσης και κινητικότητας των ερευνητών στην 
Κοινότητα. 
4.2 Διάρκεια 
1994-1998 
4.3 Αποδέκτες της δράσης 
Βιομηχανικές επιχειρήσεις, και πιο συγκεκριμένα οι MME, ερευνητικά 
κέντρα και πανεπιστήμια, στις δραστηριότητες τους έρευνας και 
τεχνολογικής ανάπτυξης. 
246 
5. ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΔΑΠΑΝΩΝ ΚΑΙ ΕΣΟΔΩΝ 
5.1 Μη υποχρεωτικές δαπάνες 
5.2 Διαχωριζόμενες πιστώσεις 
5.3 Είδος προβλεπόμενων εσόδων 
Οι χώρες της ΕΖΕΣ, όπως ορίζονται στο άρθρο 2 του Πρωτοκόλλου 
τροποποίησης της Συμφωνίας περί Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ) 
θα συμβάλουν - εφόσον η προβλεπόμενη στη Συμφωνία μικτή επιτροπή 
ΕΟΧ το αποφασίσει - σε συμπληρωματική αναλογική χρηματοδότηση, η 
οποία πιθανώς περιορισμένη στις δραστηριότητες για τις μη πυρηνικές 
μορφές ενέργειας του παρόντος προγράμματος-πλαισίου. 
6. ΦΥΣΗ ΤΩΝ ΔΑΠΑΝΩΝ Ή ΤΩΝ ΕΣΟΔΩΝ 
Τα διεξαγόμενα από εξωτερικούς αναδόχους έργα έρευνας, ανάπτυξης 
και επίδειξης που δύνανται να αποτελέσουν αντικείμενο κοινοτικής 
χρηματοδοτικής συμμετοχής στις ερευνητικές δαπάνες, με ανώτατο όριο 
το 50% του κόστους ή ισοδύναμο ποσό (για τα πανεπιστήμια και τους 
παρεμφερείς οργανισμούς ποσοστό 100% των πρόσθετων εξόδων). 
Τα δίκτυα, η επιμόρφωση και κινητικότητα των ερευνητών, οι 
εναρμονισμένες δράσεις, οι οποίες συνίστανται στο συντονισμό έργων 
έρευνας και ανάπτυξης, καθώς και οι συνοδευτικές δράσεις μπορούν νο 
τύχουν χρηματοδότησης μέχρι και 100% του κόστους των δραστηριοτήτων 
αυτών. 
Οι διεξαγόμενες από το Κοινό Κέντρο Ερευνών δραστηριότητες 
χρηματοδοτούνται, καταρχήν, σε ποσοστό 100%. 
7. ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ 
7.1 Μέθοδος εκτ(μησης του συνολικού κόστους της δράσης 
Τα προγράμματα-πλαίσια έχουν καταρτισθεί έτσι ώστε να μην υπάρξει 
υπέρβαση των δύο τρίτων του ποσού της στήλης 3 των δημοσιονομικών 
προοπτικών για την περίοδο 1993-1999. 
Τα ποσά καλύπτουν τις επιστημονικές και τεχνικές δραστηριότητες, 
τις δραστηριότητες επίδειξης, τα συναφή οριζόντια μέτρα στήριξης, 
καθώς και τις δαπάνες προσωπικού και τις διοικητικές, επιστημονικές 
και τεχνικές διοικητικές δαπάνες που συνδέονται άμεσα με την 
υλοποίηση των δραστηριοτήτων και μέτρων. 'Οσον αφορά τις 
δραστηριότητες του ΚΚΕρ, τα ποσά αυτά καλύπτουν τις υποδομές των 
ινστι τούτων. 
7.2 Ενδεικτική κατανομή 
Οι τέσσερις δράσεις αντιστοιχούν στους τέσσερις στόχους που 
περιλαμβάνει το σημείο 4.1 ανωτέρω. 
247 
4ο ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΛΑΙΣΙΟ 1994-1998 
Εκατομμύρια ECU 
(τρέχουσες τιμές) 
Πρώτη δράση (προγράμματα 
έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης 
και επίδειξης) 10.925 
Δεύτερη δράση (συνεργασία με 
τρίτες χώρες και διεθνείς 
οργανισμούς) 790 
Τρίτη δράση (διάδοση και αξιο­
ποίηση των αποτελεσμάτων) 600 
Τέταρτη δράση (τόνωση της επι­
μόρφωσης και της κινητικότητας 785 
των ερευνητών) 
ΣΥΝΟΛΙΚΟ ΠΟΣΟ 13.100 
Εκατομμύρια ECU 
(τρέχουσες τιμές) 
Ενδεικτική κατανουή υεταΕύ των θευάτων Tnc ποώτηο ooaonc 
Τεχνολογίες της πληροφορίας και των επικοινωνιών 3900 
Βιομηχανικές τεχνολογίες* 1800 
Περιβάλλον* 970 
Βιοεπιστήμες και βιοτεχνολογία* 1325 
Ενέργεια* 2525 
πυρηνική 1475 
μη πυρηνική 1050 
Έρευνα για μια ευρωπαϊκή πολιτική μεταφορών 287 
Στοχοθετημένη κοινωνικοοικονομική έρευνα* 125 
10925 
*εκ των οποίων 1067 εκατ. ECU για το ΚΚΕρ. Παρατήρηση: πέραν της συγκεκριμένης 
συμμετοχής του ΚΚΕρ στη πρώτη δράση, το Κέντρο θα συμμετάσχει επίσης στην τρίτη 
δράση με κονδύλια ύψους 70 εκατ. ECU. 
248 
7.3 Ενδεικτικό χρονοδιάγραμμα 
Εκατομμύρια ECU - Τρέχουσες τιμές 
ΕΤΗ Δημοσιονομικές Πραγματικά ποσά 
Προοπτικές (4ο ΠΠ) 
1994 4325 π.υ. 
1995 4715 2928 
1996 5078 3153 
1997 5450 3384 
1998 5852 3635 
Σύνολο 
1994-1998 13100 
Ως συντελεστές αποπληθωρισμού χρησιμοποιήθηκαν αντιστοίχως για το διάστημα 1992-
93: 1,023, για το 1992-94: 1,059, για το 1992-95: 1,091, για το 1992-96: 1,123, για 
το 1992-97: 1,157 και για το 1992-98: 1,192. 
Τα οριστικά ετήσια ποσά θα καθορισθούν από την αρμόδια επί του προϋπολογισμού αρχή. 
8. ΜΕΤΡΑ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΑΠΑΤΗΣ ΠΡΟΒΛΕΠΟΜΕΝΑ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΔΡΑΣΗΣ 
Πρόγραμμα δημοσιονομικού ελέγχου της Γενικής Διεύθυνσης. Εποπτεία από τους 
υπαλλήλους που είναι επίσημα αρμόδιοι για τις δράσεις. 
Méooc 2: Βάσε ι c Tnc ανάλυοηο κόοτου(:/αποτελεσϋατικότητα(: 
1. ΣΤΟΧΟΙ 
Το πρόγραμμα-πλαίσιο ανταποκρίνεται στους στόχους που εξαγγέλλονται στη συνθήκη 
για την Ευρωπαϊκή Ένωση και ιδίως στο άρθρο 130 ΣΤ παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ, 
το οποίο προβλέπει ότι "στόχος της Κοινότητας είναι η ενίσχυση των επιστημονικών 
και τεχνολογικών βάσεων της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και η διευκόλυνση της 
ανάπτυξης της διεθνούς ανταγωνιστικότητας της, καθώς και η προώθηση των 
ερευνητικών δράσεων που κρίνονται αναγκαίες βάσει άλλων κεφαλαίων της παρούσας 
συνθήκης." Η επιλογή των τεσσάρων τομέων δράσης είναι σύμφωνη προς τις διατάξεις 
του άρθρου 130 Ζ. 
ΑΙΤΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΔΡΑΣΗΣ 
Η παρούσα δράση δικαιολογείται από την ανάγκη που έχει η Κοινότητα να ενισχύσει 
τις επιστημονικές και τεχνολογικές βάσεις της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και να 
διευκολύνει την ανάπτυξη της διεθνούς ανταγωνιστικότητας της, ενώ παράλληλα 
συμβάλλει στη διαμόρφωση και εφαρμογή κοινοτικών πολιτικών και πληροί κοινωνικές 
ανάγκες. 
249 
3. ΜΕΤΑΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΔΡΑΣΗΣ 
Η φύση και η περιοδικότητα της διαδικασίας αξιολόγησης αναμένεται να 
επιτρέψουν στην Επιτροπή να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις που υπέχει βάσει 
του άρθρου 4 των σχεδίων αποφάσεων επί της ανωτέρω πρότασης και να 
αξιολογήσει τα κοινοτικά προγράμματα και τις πολιτικές στον τομέα της 
έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης. 
Μεταξύ των κύριων παραγόντων αβεβαιότητας που επιδέχεται να επηρεάσουν τα 
αποτελέσματα της δράσης, πρέπει να αναφερθούν οι ενδεχόμενες καθυστερήσεις 
κατά την υλοποίηση των δραστηριοτήτων που προβλέπονται στην παρούσα 
πρόταση, η ροπή και διάθεση των ιδιωτικών επιχειρήσεων να εκμεταλλευθούν 
στον μέγιστο δυνατό βαθμό τις ευκαιρίες που τους προσφέρουν οι 
δραστηριότητες αυτές και, τέλος, η βέβαιη δυσχέρεια που συνεπάγεται η 
αποκατάσταση άμεσης σύνδεσης μεταξύ των δαπανών έρευνας και της 
ανταγωνιστικότητας μιας επιχείρησης, ιδίως βραχυπρόθεσμα και με βάση το 
γεγονός ότι η καινοτομία δεν αποτελεί μία γραμμική διαδικασία, η οποία από 
τη βασική έρευνα θα οδηγήσει στην εμπορική εφαρμογή μέσω της εφαρμοσμένης 
έρευνας. 
Οι ποσοτικοί ή ποιοτικοί δείκτες και κριτήρια που θα επιτρέψουν να 
αξιολογηθούν τα αποτελέσματα του προγράμματος θα καθορισθούν για κάθε 
ειδικό πρόγραμμα. 
Η Επιτροπή θα εξετάσει το βαθμό υλοποίησης του τετάρτου προγράμματος-
πλαισίου έναντι των κριτηρίων και των στόχων που αναφέρονται στα 
παραρτήματα II και III. Εκτιμά, διαρκώς και συστηματικός, κυρίως κατά πόσο 
οι στόχοι, οι προτεραιότητες και τα χρηματοδοτικά μέσα εξακολουθούν να 
ανταποκρίνονται στην εξέλιξη της κατάστασης (βλ. άρθρο 4 παράγραφος 1 του 
σχεδίου απόφασης). Ενδεχομένως, θα υποβάλλει προτάσεις για την προσαρμογή 
ή τη συμπλήρωση του προγράμματος-πλαισίου ανάλογα με την εξέταση αυτή. 
Ομοίως, πριν υποβάλει την πρόταση του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου, η 
Επιτροπή αναθέτει σε ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες να αξιολογήσουν τη 
διαχείριση και τα αποτελέσματα της κοινοτικής δραστηριότητας στον τομέα της 
Ε&ΤΑ κατά τα πέντε προηγούμενα έτη πριν από την αξιολόγηση αυτή (βλ. άρθρο 
4 παράγραφος 2 του σχεδίου απόφασης). 
250 
ISSN 0254-1483 
COM(93)459 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
LeJL χ * nui 
GR 15 16 
Apit). καταλόγου : CB-CO-93-506-GR-C 
ISBN 92-77-59597-3 
Υπηρεσία Επίσημων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L·2985 Luxembourg