25. 11. 85 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ApiG.C 303/13 
2. Ειδικές παρατηρήσεις 
2.1. Σύμφωνα με την πρόταση της Επιτροπής, το 
προϊόν των δανείων που θα συναφθούν θα διατεθεί για 
τη χρηματοδότηση των επενδύσεων των μικρομεσαίων 
επιχειρήσεων στη βιομηχανία και άλλους παραγωγι­
κούς τομείς. 
Στην πράξη, αποδεικνύεται ότι τα προγράμματα χρημα­
τοδότησης που υποβάλλουν οι ΜΜΕ του εμπορικού και 
τουριστικού τομέα δεν κρίνονται κατάλληλα για 
χρηματοδότηση. 
Η ΟΚΕ πιστεύει ότι οι επιχειρήσεις αυτών των τομέων 
οι οποίες πληρούν τους βασικούς όρους, δηλαδή 
εφαρμόζουν νέες τεχνολογίες, πραγματοποιούν καινο­
τομίες, κάνουν ορθολογική χρήση της ενέργειας, 
δημιουργούν νέες θέσεις απασχόλησης και αναπτύσ­
σουν δραστηριότητα σε υπό ανάπτυξη περιοχές, θα 
πρέπει να επωφελούνται επίσης από το προϊόν αυτών 
των δανείων. 
Βρυξέλλες, 25 Σεπτεμβρίου 1985. 
1. Γενικές παρατηρήσεις 
1.1. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι το Πράσινο Βιβλίο αποτελεί 
μια εξαιρετική ανάλυση των νομικών προβλημάτων της 
μετάδοσης με ελεύθερη ραδιοτηλεοπτική εκπομπή και 
της δημιουργίας μιας κοινοτικής αγοράς ραδιοφωνίας-
τηλεόρασης, ιδίως όσον αφορά τη χρησιμοποίηση 
συστημάτων μέσω καλωδίου και δορυφόρων. Ωστόσο 
τα οικονομικά, κοινωνικά και πολιτιστικά προβλήματα 
θα έπρεπε κατά τη γνώμη της ΟΚΕ να είχαν μελετηθεί 
διεξοδικότερα. 
1.2. Η ΟΚΕ θεωρεί απαραίτητο, πριν από τη σύνταξη 
ενδεχομένων προτάσεων οδηγίας, όπως αναφέρεται στο 
έκτο τμήμα του Πράσινου Βιβλίου, να παρέμβει έγκαιρα 
στη διαδικασία σχηματισμού γνώμης και να παρουσιά­
σει τις αντιλήψεις των οικονομικών και κοινωνικών 
κύκλων με θεσμικά προνομιούχα μορφή. 2.2. Η πρόταση της Επιτροπής επιτρέπει στους 
ενδιάμεσους πιστωτικούς οργανισμούς να χρηματοδο­
τούν τις επιχειρήσεις χορηγώντας τους δάνεια καθώς 
επίσης και καταβάλλοντας νέο μετοχικό κεφάλαιο. Η 
ΟΚΕ, αν και δεν αντιτίθεται σ' αυτή τη δεύτερη μορφή 
παρέμβασης, η οποία είναι δυνατό, σε ορισμένες 
περιπτώσεις, να αποτελεί την πλέον ενδεδειγμένη 
μορφή χρηματοδότησης για τις ΜΜΕ που καινοτομούν 
και που συχνά έχουν ανεπαρκή ίδια κεφάλαια, κρίνει 
ότι η Επιτροπή θα πρέπει να εξασφαλίσει ειδικές 
εγγυήσεις όσον αφορά τη φερεγγυότητα των ενδιάμε­
σων οργανισμών. 
2.3. Η ΟΚΕ εκφράζει για μια ακόμη φορά τη λύπη 
της για το γεγονός ότι η πρόταση δεν προβλέπει την 
ενημέρωση της, ενώ προβλέπει την ενημέρωση του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου. Η 
ΟΚΕ, που εκφράζει τις οικονομικές και κοινωνικές 
δυνάμεις της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και, κατά συνέ­
πεια, ενδιαφέρεται άμεσα για τις χρηματοδοτικές 
δραστηριότητες της, ζητεί να καθιερωθεί στο μέλλον η 
ενημέρωση της για τα θέματα αυτά. 
Ο Πρόεδρος 
της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Gerd MUHR 
1.3. Η ΟΚΕ είναι της γνώμης ότι το Πράσινο Βιβλίο 
δεν μπορεί να επιτρέψει στην Κοινότητα να επέμβει στη 
διάρθρωση των μέσων μαζικής ενημέρωσης των διαφό­
ρων κρατών μελών. Η άδεια λειτουργίας ραδιοτηλεο­
πτικών οργανισμών παραμένει εθνική αρμοδιότητα. 
Αυτό ισχύει επίσης και αν τα κράτη μέλη χορηγούν 
άδειες λειτουργίας σε ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς 
με μορφή νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου, 
ιδιωτικού δικαίου ή και των δύο. Βάσει των εκτιμήσεων 
που εκτίθενται στο Πράσινο Βιβλίο επιδιώκεται 
μάλλον να εξασφαλισθεί αποκλειστικά ότι οι ραδιοτη­
λεοπτικοί οργανισμοί θα μπορούν να μεταδίδουν τα 
προγράμματα τους σε όλες τις χώρες της Κοινότητας 
και οι θεατές της Κοινότητας να λαμβάνουν όλες τις 
εκπομπές που θα μεταδίδονται στην Κοινότητα. Η ΟΚΕ 
επισημαίνει ότι σε αυτό το πλαίσιο, καθώς επίσης και 
όσον αφορά τα θέματα διαφήμισης, θα πρέπει να δοθεί 
ιδιαίτερη σημασία στην τήρηση των διατάξεων της 
Συνθήκης ΕΟΚ, ιδίως των διατάξεων που αφορούν την 
πολιτική σχετικά με τη διαφήμιση. Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για το Πράσινο βιβλίο για την 
ίδρυση κοινής αγοράς ραδιοφώνου-τηλεόρασης, ιδιαίτερα μέσω δορυφόρου και καλωδίου 
(85/C 303/07) 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε στις 13 Δεκεμβρίου 1984, σύμφωνα με το 
άρθρο 20 παράγραφος 4 του ΕΚ, να καταρτίσει γνωμοδότηση για το θέμα «τηλεόραση χωρίς 
σύνορα». 
Η υποεπιτροπή «τηλεόραση χωρίς σύνορα» στην οποία ανατέθηκε η προετοιμασία των 
σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότηση της στις 26 Ιουλίου 1985. Εισηγητής του Ιου, 
2ου και 5ου μέρους ήταν ο κ. Broicher, εισηγητής του 3ου μέρους ήταν ο κ. PronkKai 
εισηγητής του 4ου μέρους ήταν ο κ. Ramaekers. 
Η ΟΚΕ εξέδωσε κατά την 229η σύνοδο ολομέλειας της στις 25 και 26 Σεπτεμβρίου 1985 
(συνεδρίαση της 25ης Σεπτεμβρίου 1985) την ακόλουθη γνωμοδότηση με φήφους υπέρ 8 κατά 
και 7 αποχές: 
Αριθ-C 303/14 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 25. 11. 85 
1.4. Δεν πρέπει να παραβλέπεται ότι παρά το 
γεγονός, ότι η λήψη ξενόγλωσσων προγραμμάτων από 
άλλα κράτη μέλη έχει μεγάλη σπουδαιότητα για την 
ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, προκύπτει σαφώς από βελγι­
κές, ολλανδικές και ιρλανδικές στατιστικές ότι, προς το 
παρόν, έχουν σχεδόν αποκλειστικά ακροαματικότητα 
προγράμματα στην εθνική γλώσσα ή σε μία από τις 
εθνικές γλώσσες ενός κράτους μέλους. Όσον αφορά τα 
ξενόγλωσσα προγράμματα δυστυχώς δεν υπάρχουν 
ακριβή και συστηματικά στοιχεία όσον αφορά το 
ποσοστό ακροαματικότητας. 
1.5. Οι δορυφόροι μεταβάλλουν, σε συνδυασμό με 
δίκτυα επικοινωνίας ευρέος φάσματος λήψης, την 
τεχνική υποδομή των αγορών ραδιοφωνίας στην 
Ευρώπη. Εκτός από τους μέχρι τώρα περιφερειακούς 
και εθνικούς τομείς δραστηριότητας ραδιοτηλεοπτικών 
επιχειρήσεων εμφανίζεται και διεθνοποίηση των τρό­
πων εκμετάλλευσης προγραμμάτων: τα πεδία μετάδο­
σης των δορυφόρων δεν σταματούν στα εθνικά σύνορα. 
Ήδη σήμερα εκπέμπονται μέχρι 10 προγράμματα μέσω 
δορυφόρων και μεταδίδονται με καλωδιακά δίκτυα. Η 
τάση αυτή θα ενισχυθεί περαιτέρω από τη μελλοντική 
γενιά δορυφόρων με απευθείας μετάδοση. Οπωσδήποτε 
πρέπει να παρατηρηθεί ότι οι τεχνολογικές αυτές 
εξελίξεις μπορούν να μεταβάλλουν στην Κοινότητα τη 
διάρθρωση των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Παράλλη­
λα πρέπει να δοθεί προσοχή στο γεγονός ότι οι 
εξελίξεις αυτές δεν βλάπτουν τον πλουραλισμό όσον 
αφορά την ενημέρωση και την έκφραση γνώμης στην 
Κοινότητα. 
2. Τεχνικές και οικονομικές πτυχές 
2.1. Στα έντυπα μέσα ενημέρωσης, για τα οποία 
συνάπτονταν συνήθως συμβατικές συμφωνίες, υπάρχει 
ήδη πυκνό δίκτυο σχέσεων μεταξύ των επιχειρήσεων 
που δρουν σε ολόκληρη την Ευρώπη. 
2.1.1. Αντίθετα προς αυτό, υπάρχουν μέχρι σήμερα 
στην Ευρώπη μόνο λίγοι σταθμοί εκπομπής, οι οποίοι 
δρουν σε διεθνή κλίμακα όχι μόνο από την άποψη 
προγράμματος (όπως οι υπηρεσίες εξωτερικού του 
τύπου Deutschlandfunk, France Inter, ΒΒ External 
Services), αλλά και από οικονομική άποψη (π.χ. RTL/ 
CLT και ραδιοτηλεόραση του Μόντε-Κάρλο). Ως 
παραδείγματα για τον τύπο της νέας, διεθνούς επιχείρη­
σης μέσων μαζικής ενημέρωσης, που κατέστη δυνατή 
μόνο με τη χρησιμοποίηση της τεχνικής των δορυφό­
ρων, πρέπει να αναφερθούν ο βρετανικός σταθμός Sky 
Channel, η TVSKai 3 SAT. 
2.1.2. Ως επιτυχημένο θεσμό για τη συνεργασία 
ραδιοτηλεοπτικών επιχειρήσεων μπορούμε να θεωρή­
σουμε την EBU (European Broadcasting υηΐοη)η οποία 
θα πρέπει να εξελιχθεί περισσότερο. 
2.1.3. Ήδη σήμερα πολλές τηλεοπτικές παραγωγές 
που δημιουργούνται στην Ευρώπη μπορούν να χρημα­
τοδοτηθούν μόνο από διεθνείς συμπαραγωγές. Η 
Επιτροπή θεωρεί και πολύ σωστά ως καθήκον της να 
αναπτύξει ή να ενθαρρύνει μεταξύ των ραδιοτηλεοπτι­
κών οργανισμών τη συνεργασία, τις ανταλλαγές και τη 
συμπαραγωγή προγραμμάτων για ένα ευρωπαϊκό κοινό 
και να προσέξει παράλληλα μια όσο το δυνατό μεγαλύτερη ποικιλία και όσο το δυνατό υψηλότερη 
ποιότητα των προγραμμάτων (!). 
2.1.4. Γι'αυτό θα πρέπει η Επιτροπή, με την μελλο­
ντική οδηγία για την εναρμόνιση ορισμένων διατάξεων 
του δικαίου ραδιοτηλοψίας, να προτείνει μέτρα με 
στόχο την εξασφάλιση και ανάπτυξη της παραγωγής 
τηλεοπτικών προγραμμάτων στην κοινότητα, για να 
προωθήσει έτσι τη δημιουργικότητα και την πολιτιστι­
κή ζωή στην Ευρώπη, καθώς επίσης και να ενθαρρύνει 
με τον τρόπο αυτό ανεξάρτητους από τις ραδιοτηλεοπτι­
κές επιχειρήσεις παραγωγούς προγραμμάτων στην 
Κοινότητα. 
2.1.5. Από την άποψη της Κοινότητας θα ήταν 
επιπλέον ευκταίο να χρησιμοποιηθεί η εξέλιξη προς 
την κατεύθυνση μιας ολοκληρωμένης ραδιοτηλεοπτι­
κής πολιτικής, ώστε οι πολίτες της Κοινότητας να 
εξοικειωθούν με την ευρωπαϊκή ιδέα. Εδώ χρειάζεται 
ιδίως να συμπεριληφθεί στις μελέτες το σχέδιο που 
υποστηρίζει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για ένα 
ανεξάρτητο ευρωπαϊκό τηλεοπτικό πρόγραμμα. 
2.2. Η εξάλειψη των νομικών εμποδίων, που επηρεά­
ζουν δυσμενώς την ελευθερία εγκατάστασης και την 
ελεύθερη κυκλοφορία υπηρεσιών και προγραμμάτων 
στον τομέα της τηλεόρασης, δεν θα επαρκέσει για τη 
δημιουργία κοινής τηλεοπτικής αγοράς, ανάλογης 
προς την αμερικανική. Στην Ευρώπη πρέπει να ληφθεί 
υπόψη το γεγονός ότι οι αγορές χαρακτηρίζονται από 
γλωσσικό πλουραλισμό. Νέες μέθοδοι μετάδοσης 
ήχου, που επιτρέπουν την μετάδοση πολύγλωσσων 
εκπομπών μπορούν να συμβάλουν στην υπερπήδηση 
των γλωσσικών αυτών φραγμών. 
2.3. Στον ανταγωνισμό της διεθνούς αγοράς με τα 
κυρίαρχα αμερικανικά στούντιο παραγωγής μπορεί να 
αντεπεξέλθει μόνο μια αποδοτική βιομηχανία προγραμ­
μάτων, η θέση της οποίας θα ενισχυθεί με τη δημιουργία 
μιας κοινής αγοράς. Τούτο δεν θα σήμαινε καθόλου μία 
εξασθένιση των τοπικών περιφερειακών και εθνικών 
δυναμικών, αλλά την ένωση των δημιουργικών και 
οικονομικών τους δυνάμεων σε μια αγορά βατή σε όλα 
τα επίπεδα και την ενίσχυση τους με την ενοποίηση των 
τοπικών, περιφερειακών, εθνικών και διεθνών προγραμ­
μάτων. 
2.4. Η δημιουργία κοινής αγοράς στον τομέα της 
ραδιοφωνίας και τηλεόρασης θα επηρεάσει πιθανώς τη 
διάρθρωση και την εξέλιξη πολλών τομέων της 
ευρωπαϊκής οικονομίας. 
2.4.1. Η διεύρυνση των δραστηριοτήτων προγράμ­
ματος στην τηλεόραση και στη ραδιοφωνία της 
Ευρώπης διανοίγει για τους κατασκευαστές τεχνικών 
εξοπλισμών (εγκαταστάσεις στούντιο, τεχνική διεξα­
γωγής των εκπομπών, τεχνολογία δορυφόρων) νέες 
δυνατότητες αγοράς. 
2.4.2. Η ευρωπαϊκή βιομηχανία τηλεοπτικών συ­
σκευών με την ανάπτυξη τεχνικών όπως π.χ. κείμενα 
τηλεοπτικής οθόνης (Teletexte), κείμενα βίντεο (Vi-
deotexte), Teletel, Antiope κλπ., προηγείται των κατα­
σκευαστών άλλων ηπείρων. Υπάρχει παράλληλα τάση 
για την κατασκευή τηλεοπτικών δεκτών με πολλαπλές 
λειτουργίες, που μπορούν ταυτόχρονα να χρησιμοποιη-
0 Πρβλ. π.χ. πρόταση κανονισμού (ΕΟΚ) του Συμβουλίου 
για καθεστώς κοινοτικής ενίσχυσης κινηματογραφικών 
και τηλεοπτικών συμπαραγωγών ΕΕ αριθ. C 125 της 
22. 5. 1985, σ. 13. 
25. 11. 85 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ApiG.C 303/15 
θούν ως οικιακοί τερματικοί σταθμοί (ΒΤΧ) των 
υπηρεσιών πληροφορικής. 
2.4.3. Η υπερσυνοριακή μετάδοση τηλεοπτικών 
προγραμμάτων αποτελεί πρόσθετο κίνητρο για τη 
δημιουργία αποδοτικών ενοποιημένων τηλεπικοινω­
νιακών δικτύων, που έχει αποφασιστική σημασία για τη 
διεθνή ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχα­
νίας στο μέλλον. 
2.5. Η εκμετάλλευση του οικονομικού αυτού δυναμι­
κού, το οποίο προκύπτει από τη δημιουργία μιας κοινής 
ευρωπαϊκής αγοράς τηλεοπτικών προγραμμάτων, θα 
μπορούσε να παρεμποδιστεί ή ακόμη και να ματαιωθεί 
με περιοριστικά και προστατευτικά μέτρα. 
3. Οι κοινωνικές πτυχές της λειτουργίας της ραδιοτη-
λοψίας χωρίς σύνορα 
3.1. Οι κοινωνικές επιπτώσεις των μεταβολών στο 
χώρο των μέσων μαζικής ενημέρωσης είναι πολλαπλές 
και δύσκολα μπορούν να εκτιμηθούν αναλυτικά. 
3.2. Ο καθορισμός του τομέα μέσων μαζικής ενημέ­
ρωσης και των εργαζομένων που απασχολούνται σε 
αυτόν παρουσιάζουν διαφορές από χώρα σε χώρα. Το 
Πράσινο Βιβλίο υπολογίζει τον αριθμό των απασχο­
λούμενων οτο σύνολο του τομέα των μέσων ενημέρωσης 
στο 1 % του εργατικού δυναμικού. Οι αριθμοί είναι 
μεγαλύτεροι, αν προστεθούν όλοι εκείνοι που απασχο­
λούνται μερικά στον τομέα των μέσων ενημέρωσης. 
3.3. Σε ορισμένες μελέτες που παρουσιάζονται ανα­
λυτικότερα στην έκθεση σχετικά με την εξέλιξη της 
απασχόλησης στον τομέα των μέσων μαζικής ενημέρω­
σης διατυπώνεται ο ισχυρισμός ότι στα προσεχή έτη, η 
εισαγωγή νέων τεχνολογιών, οι διαρθρωτικές μεταβο­
λές και ο ενισχυμένος ανταγωνισμός, θα έχουν ως 
συνέπεια μεταβολή της προσφοράς θέσεων εργασίας. 
Απεναντίας οι πρόσθετες θέσεις εργασίας στα νέα μέσα 
μαζικής ενημέρωσης δεν είναι επαρκείς για να αντι­
σταθμίσουν την απώλεια θέσεων εργασίας στα παραδο­
σιακά μέσα μαζικής ενημέρωσης και στον τομέα των 
θεαμάτων. 
3.3.1. Στις μελέτες αυτές εκφράζεται ο φόβος ότι ο 
συνολικός όγκος απασχόλησης στον τομέα μέσων 
μαζικής ενημέρωσης ελαττώνεται κατά το μέτρο που 
αναπτύσσεται η συγκέντρωση επιχειρήσεων και η 
δημιουργία πολυεθνικών ομίλων μέσων μαζικής ενημέ­
ρωσης. Σύμφωνα με τις ίδιες μελέτες θα μπορούσαν οι 
αρνητικές επιπτώσεις να γίνουν αισθητές και σε 
γειτονικούς τομείς, όπως, π.χ. στον τομέα των τηλεπι­
κοινωνιών. 
3.3.2. Οπωσδήποτε δεν πρέπει παράλληλα να αγνοη­
θούν οι συνέπειες της εξέλιξης αυτής για την απασχό­
ληση στον τομέα των τηλεπικοινωνιών και οι επιπτώ­
σεις της στην γενική οικονομική ανάπτυξη. 
3.3.3. Η ΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της που η Επιτροπή 
παρέλειψε να αναφερθεί διεξοδικά στο Πράσινο Βιβλίο 
της στις επιπτώσεις των προτάσεων της στην απασχό­
ληση. Γι' αυτό η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να 
διεξαγάγει μελέτες στον τομέα αυτό και να προτείνει με 
βάση τα αποτελέσματα των μελετών αυτών ανάλογα 
μέτρα πολιτικής της απασχόλησης ώστε να παρεμποδι­
στεί ενδεχομένως μια αρνητική εξέλιξη. 
3.4. Για την ελεύθερη διακίνηση των εργαζομένων η 
δυνατότητα να ακούουν και να βλέπουν εκπομπές της πατρίδας τους στην χώρα υποδοχής, αποτελεί μια 
βελτίωση που πρέπει να εκτιμηθεί από την άποψη 
πολιτικής της ένταξης τους ακόμη και με την έννοια της 
κοινωνικής τους περίθαλψης και ενσωμάτωσης τους. 
3.5. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει περαιτέρω τον επείγοντα 
χαρακτήρα που παρουσιάζει η ανάγκη βελτίωσης της 
εκπαίδευσης και μετεκπαίδευσης του τεχνικού και 
καλλιτεχνικού προσωπικού των ραδιοτηλεοπτικών 
επιχειρήσεων, για να μπορούν να ανταπεξέρχονται στις 
νέες απαιτήσεις όσον αφορά την κατάρτιση. 
3.6. Η μεγάλη ποικιλία των νέων μέσων μαζικής 
ενημέρωσης, καθώς και οι δυνατότητες παροχής 
υπηρεσιών δια μέσου των οικιακών τερματικών σταθ­
μών, ανοίγουν για τους καταναλωτές μια τελείως 
καινούργια εποχή. Θα μπορούν να ενημερώνονται 
ευρύτερα αλλά αυτό απαιτεί συγχρόνως εντατική 
κατάρτιση τους. Η αύξηση της προσφοράς σε μέσα 
μαζικής ενημέρωσης καθιστά απαραίτητη τη λήψη μιας 
σειράς μέτρων πολιτικής της κατανάλωσης, ώστε να μη 
γίνουν, εν αγνοία τους, οι καταναλωτές παίγνια εκείνων 
που ασκούν άμεσα επιρροή όχι μόνο στα μέσα μαζικής 
ενημέρωσης αλλά και στις πληροφορίες που διαδίδο­
νται με τα μέσα αυτά. Αν διαφωτισθούν εύστοχα οι 
καταναλωτές, θα είναι σε θέση να χρησιμοποιούν με 
αίσθημα ευθύνης όσα τους προσφέρονται από τα μέσα 
μαζικής ενημέρωσης. Στα πλαίσια αυτά θα μπορούσε να 
ληφθεί υπόψη και το της άμεσης συμμετοχής των 
οργανώσεων των καταναλωτών με δικά τους προγράμ­
ματα. 
3.7. Η ανάπτυξη των μέσων μαζικής ενημέρωσης θα 
πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις πραγματικές ανάγκες των 
χρηστών και των μέσων τα οποία βρίσκονται στη 
διάθεση τους. Για να επιτευχθεί ο στόχος αυτός, θα 
πρέπει όπου είναι απαραίτητο να υπάρχει η δυνατότητα 
ανταλλαγής απόψεων μεταξύ των οργανώσεων των 
καταναλωτών και των ραδιοφωνικών επιχειρήσεων. 
4. Πολιτιστικές πτυχές 
4.1. Στα επόμενα έτη ο μέσος ευρωπαίος τηλεθεατής 
θα αντιμετωπίσει, ακόμη και σε οτι αφορά τα μεταδιδό­
μενα τηλεοπτικά προγράμματα, μια έντονη αύξηση των 
δυνατοτήτων επιλογής σταθμών. Ο λόγος είναι η 
ανάπτυξη των καλωδιακών δικτύων και η εξάπλωση της 
δορυφορικής τηλεόρασης (DBS — Direct Broadcasting 
by Satellite). 
4.2. Σήμερα είναι εξαιρετικά δύσκολο να εκτιμηθούν 
οι πολιτιστικές επιδράσεις αυτής της σημαντικά 
μεγαλύτερης προσφοράς σε προγράμματα και ιδίως της 
υπερσυνοριακής μετάδοσης τηλεοπτικών προγραμμά­
των στον κάθε τηλεθεατή, καθώς και στις περιφερεια­
κές, εθνικές και τις ευρωπαϊκές πολιτικές κοινότητες. 
4.3. Για τα περισσότερα κράτη μέλη προκύπτει έτσι 
μια νέα κατάσταση. Μερικά κράτη μέλη, ιδίως οι χώρες 
της Benelux, διαθέτουν αντίθετα ήδη μια λίγο ή πολύ 
εντονότερα διευρυμένη προσφορά προγραμμάτων, 
προπάντων με τη μετάδοση μέσω καλωδίου. 
4.3.1. Έρευνες όσον αφορά τη συμπεριφορά του 
κοινού που παρακολουθεί το ραδιόφωνο και την 
τηλεόραση στο Βέλγιο και στην Ολλανδία, που μέσα 
στην Κοινότητα μαζί με το Λουξεμβούργο διαθέτουν 
την πιο εκτεταμένη προσφορά καλωδιακής αναμετάδο­
σης, απέδειξαν τα εξής: 
ApiG.C 303/16 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 25. 11. 85 
— παρακολουθούνται κατά 85 % και περισσότερο 
εκπομπές στην γλώσσα του τηλεθεατή' 
— στο Βέλγιο παρακολουθούνται αλλοδαπά προγράμ­
ματα μόνο από το 1/3 των τηλεθεατών' 
— γενικά, οι τηλεθεατές παρακολουθούν ξενόγλωσ­
σους σταθμούς μόνο για ψυχαγωγικά προγράμματα 
και σε μικρότερο βαθμό για ενημερωτικές εκπομπές' 
— οι τηλεθεατές στην πλειοψηφία τους, παρακολου­
θούν τις ξενόγλωσσες εκπομπές μόνο όταν πρόκειται 
για αθλητικά ή το πολύ μουσικά προγράμματα' 
— ξενόγλωσσα ψυχαγωγικά προγράμματα βλέπονται 
και ακούγονται συχνότερα από τα παιδιά. 
4.3.2. Από τα στοιχεία αυτά προκύπτει ότι ο σαφής 
διαχωρισμός των τηλεθεατών μπορεί να γίνει μόνο 
μέχρις ένα περιορισμένο βαθμό καθώς και ότι η 
μεγαλύτερη προσφορά προγραμμάτων δεν σημαίνει 
οπωσδήποτε ότι οι τηλεθεατές έχουν από πολιτιστική 
άποψη πιο πολλαπλές δυνατότητες επιλογής. 
4.4. Επομένως, υπάρχει ενδεχομένως ο κίνδυνος ότι 
μετά το πλήρες άνοιγμα της ραδιοφωνικής και τηλεο­
πτικής αγοράς θα προσφέρονται σε αυξανόμενο βαθμό 
ψυχαγωγικές εκπομπές (ταινίες, μουσική, παιχνίδια), 
επειδή έχει αποδειχθεί ότι οι εκπομπές αυτές είναι πιο 
αποδοτικές από εμπορική άποψη, εφόσον έχουν υψηλό­
τερη ακροαματικότητα. Το αποτέλεσμα θα είναι ίσως να 
μην υπάρξει πραγματική διαφοροποίηση των προγραμ­
μάτων αλλά να γίνουν ομοιόμορφα, πράγμα που θα ήταν 
αντίθετο προς τους στόχους που επιδιώκονται με το 
«Πράσινο Βιβλίο». 
4.5. Λόγω της εξέλιξης αυτής (την οποία υποδηλώνει 
η κατάσταση που επικρατεί σε ορισμένα κράτη μέλη 
και η οποία μάλλον θα επιδεινωθεί ακόμη με την 
τηλεοπτική μετάδοση μέσω δορυφόρου) πρέπει να δοθεί 
ιδιαίτερη σημασία στις κοινωνικές και πολιτιστικές 
πτυχές του θέματος. 
4.5.1. Αν λαμβάνονταν υπόψη μόνο οι προτιμήσεις 
του κοινού και τελικά μεταδίδονταν μόνο ψυχαγωγικά 
προγράμματα, θα μπορούσαν να παραμερισθούν άλλες 
πολιτιστικές και κοινωνικές πλευρές, όπως π.χ. η 
ενημέρωση και η επιμόρφωση. Αυτό θα προϋπέθετε 
οπωσδήποτε ότι οι εθνικές απαιτήσεις προγράμματος 
υποχωρούν και επιτρέπουν την τάση αυτή. 
4.5.2. Γι' αυτό τον λόγο θα πρέπει να πλαισιωθεί ο 
ελεύθερος ανταγωνισμός στη μετάδοση ραδιοφωνικών 
και τηλεοπτικών προγραμμάτων με ευρωπαϊκούς κανό­
νες ποιότητας. Καταρχή θα πρέπει να διατηρηθούν και 
να υποστηριχθούν οι σχετικές εθνικές διατάξεις. 
Εξάλλου τα πολιτιστικά και επιμορφωτικά προγράμμα­
τα θα πρέπει να παρουσιάζονται με κατάλληλο τρόπο. 
4.6. Αναμφισβήτητα η διασυνοριακή τηλεόραση 
μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία ευρωπαϊκής 
συνείδησης. Όσον αφορά το θέμα της ολοκλήρωσης, το 
γεγονός ότι μπορεί και σε ένα άλλο κράτος μέλος να 
βλέπει και να ακούει εκπομπές στη γλώσσα του, δίνει 
στον ευρωπαίο πολίτη το αίσθημα ότι ανήκει στην 
Ευρωπαϊκή Κοινότητα. 
4.6.1. Ωστόσο, λόγω των γλωσσικών προβλημάτων 
που επισημαίνονται στο σημείο 2.2. της γνωμοδότησης 
αυτής δεν θα πρέπει να δοθεί υπερβολική σημασία στα πλεονεκτήματα που απαριθμούνται στο Πράσινο Βι­
βλίο όσον αφορά τη δυνατότητα παρακολούθησης των 
προγραμμάτων άλλων κρατών μελών. 
4.6.2. Εξάλλου σκοπός και καθήκον κάθε εθνικού 
νομοθέτη είναι να αποτρέπει κάθε παραβίαση της 
πολιτιστικής ταυτότητας της χώρας του. 
4.6.3. Για όλους αυτούς τους λόγους η ΟΚΕ συμφω­
νεί με το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 
12ης Μαρτίου 1982 σύμφωνα με το οποίο θα πρέπει να 
προωθηθεί η δημιουργία ενός πολύγλωσσου ευρωπαϊ­
κού τηλεοπτικού προγράμματος. 
4.7. Για την προστασία της ελευθερίας της γνώμης 
και του πλουραλισμού στον τομέα της ενημέρωσης 
χρειάζεται να διαθέτουν τα ραδιοτηλεοπτικά ιδρύματα 
δημοσίου δικαίου καθώς και οι ανεξάρτητοι ή εμπορι­
κοί σταθμοί — στις χώρες όπου έχουν άδεια λειτουργίας 
— τα οικονομικά μέσα που απαιτούνται για τη σωστή 
εκτέλεση των καθηκόντων τους. Θα ήταν ευκταίο να 
λαμβάνεται υπόψη κατά τον καθορισμό του ύψους των 
ποσών αυτών και η αντίστοιχη συγγραφή υποχρεώσεων 
καθώς και ότι τα κράτη μέλη θα φροντίσουν ώστε να 
αλληλοσυμπληρώνονται με αρμονικό τρόπο οι δημό­
σιοι και οι ιδιωτικοί ραδιοτηλεοπτικοί σταθμοί. 
4.7.1. Για τον ίδιο σκοπό θα έπρεπε επίσης να 
ληφθούν υπόψη και να ενθαρρυνθούν οι εμπειρίες που 
έχουν αποκτηθεί σχετικά με τους περιφερειακούς και 
τοπικούς ραδιοτηλεοπτικούς σταθμούς. Γιατί, στο 
βαθμό που οι σταθμοί αυτοί εξασφαλίζουν την ύπαρξη 
πλουραλισμού απόψεων, συμβάλλουν στην προσέγγι­
ση των μέσων μαζικής ενημέρωσης και των χρηστών 
καθώς και στην ενθάρρυνση της συμμετοχής των 
πολιτών στη ζωή των τοπικών κοινοτήτων. 
4.7.2. Επειδή αναμένεται η διαμόρφωση μιας πιο 
σφαιρικής σύλληψης της πολιτικής στον τομέα των 
νέων μέσων μαζικής ενημέρωσης και επικοινωνίας, τα 
συμπεράσματα που αναφέρονται στο τελευταίο μέρος 
του βιβλίου θεωρούνται περιορισμένα. 
4.7.3. Η ΟΚΕ τονίζει ότι η ραδιοφωνία και η 
τηλεόραση αποτελούν ένα μέσο μαζικής ενημέρωσης 
που επιτρέπει την άσκηση μεγάλης επιρροής σε 
σημαντικές κατηγορίες του πληθυσμού και ότι επομέ­
νως θα πρέπει να αναζητούνται διαρκώς τα μέσα με τα 
οποία μπορεί να διασφαλισθεί η πνευματική ελευθερία 
στα πλαίσια μιας πλουραλιστικής σύλληψης της 
κοινωνίας. 
4.7.4. Επειδή τα μέσα μαζικής ενημέρωσης υπόκει­
νται στην κοινωνία μας στην τεράστια επιρροή τόσο 
των δημόσιων αρχών όσο και των οικονομικών κύκλων 
θα πρέπει να λαμβάνεται συνεχώς πρόνοια ώστε να 
περιοριστούν οι επιπτώσεις που θα μπορούσαν να 
προκύψουν ενδεχομένως από τη συμμετοχή των χρη­
στών στις εκπομπές και στη σύνθεση των προγραμμά­
των. 
4.8. Εάν δεν τηρηθούν οι εγγυήσεις αυτές, η ΟΚΕ 
φοβάται ότι με τον τρόπο αυτό μακροπρόθεσμα η 
τηλεόραση, το πιο διαδεδομένο μέσο μαζικής ενημέρω­
σης παρ'όλες τις τεχνολογικές προόδους, θα χάσει τη 
σπουδαιότητα της ως μέσου, προσιτού από οικονομική 
άποψη σ'όλους τους πολίτες, αντικειμενικής ενημέρω­
σης, ως φορέα διαρκούς επιμόρφωσης, και ως συνδετι­
κού κρίκου όλων των συστατικών της κοινωνίας (όπου 
συμπεριλαμβάνονται και οι πολιτικές, φιλοσοφικές, 
θρησκευτικές και εθνικές μειονότητες). 
25. 11. 85 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ.Ο 303/17 
5. Οι πτυχές που εξετάζονται σε σχέση με το 6ο μέρος 
του Πράσινου Βιβλίου 
5.1. Οι εθνικοί κανόνες για τα περιεχόμενα προγραμ­
μάτων, είτε έχουν καθοριστεί με νόμο είτε βάσει ενός 
κώδικα συμπεριφοράς, δεν θα υποστούν μεταβολή από 
νομική άποψη. Έτσι οι ποιοτικές απαιτήσεις στις 
οποίες πρέπει να ανταποκρίνονται οι εθνικές παραγω­
γές διατηρούν την αξία τους ως έκφραση ενός ίδιου 
καθεστώτος δημόσιας τάξης και των εθνικών στόχων 
των κοινωνικών πολιτικών. 
5.2. Η ΟΚΕ υπενθυμίζει ότι μέσω των εθνικών 
προδιαγραφών για τα περιεχόμενα των προγραμμάτων 
οι συνθήκες ανταγωνισμού μέσα στην Κοινότητα 
μπορούν να επηρεασθούν. Ραδιοτηλεοπτικές επιχειρή­
σεις, οι οποίες λόγω των εθνικών ρυθμίσεων που 
ισχύουν για τη χώρα της έδρας της επιχείρησης, 
υπόκεινται σε λιγότερο δεσμευτικές υποχρεώσεις 
απ'ό,τι ανταγωνιστές τους από ένα άλλο κράτος της 
Κοινότητας, μπορούν να αντλήσουν έτσι οικονομικά 
οφέλη. Η Επιτροπή καλείται να ελέγξει, κατά πόσον για 
τη δημιουργία ενιαίων όρων ανταγωνισμού είναι 
απαραίτητες περαιτέρω προτάσεις για την εναρμόνιση 
των εθνικών διατάξεων όσον αφορά τα περιεχόμενα των 
προγραμμάτων. 
5.3. Ωστόσο, στους ακόλουθους τομείς υπάρχει ήδη 
τώρα ανάγκη ρύθμισης, που να περιλαμβάνει τα 
απολύτως αναγκαία κοινοτικό μέτρα για την εξάλειψη 
των νομικών εκείνων εμποδίων, τα οποία στην πράξη 
παρακωλύουν τις υπερσυνοριακές εκπομπές και επι­
πλέον για τη δημιουργία ανάλογων συνθηκών ανταγω­
νισμού σε μια κοινή αγορά ραδιοτηελοπτικών εκπο­
μπών. 
5.4. Πρέπει να καθιερωθούν κοινοτικές διατάξεις για 
την εναρμόνιση των απαραίτητων ελάχιστων κανόνων 
στον τομέα της δημόσιας τάξης για την προστασία: 
— ιδίως των νέων από την πορνογραφία και τον 
εκθειασμό απάνθρωπης βίας και πολεμικών συ­
γκρούσεων, 
— καθώς και της προσωπικότητας (δικαίωμα απάντη­
σης). 
5.5. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποδί­
δει μεγάλη σημασία στην προστασία των δικαιωμάτων 
συγγραφέων, ερμηνευτών και παραγωγών καθώς και 
όλων των άλλων ενδιαφερομένων για ραδιοτηλεοπτικές 
εκπομπές μέσω καλωδίου και δορυφόρου. Συνεπώς 
πρέπει να διασφαλισθεί ότι θα αμείβεται ανάλογα η 
εκμετάλλευση των δικαιωμάτων του δημιουργού και 
των δικαιωμάτων παροχής υπηρεσιών — επίσης στην 
περίπτωση υπερσυνοριακών εκπομπών και στην περί­
πτωση αναμετάδοσης με καλωδιακά δίκτυα εκτός της 
χώρας προέλευσης των εκπομπών. Στη διαδικασία 
διαβουλεύσεων που πραγματοποίησε η Επιτροπή οι 
περισσότεροι ενδιαφερόμενοι κύκλοι (συγγραφείς, 
εταιρείες συγγραφέων, παραγωγοί και τηλεοπτικές 
εταιρείες) συνηγόρησαν για τη διατήρηση και τη 
βελτίωση των συμβατικών λύσεων. Η ΟΚΕ συμμερίζε­
ται την άποψη αυτή, διότι μόνο στην περίπτωση 
συμβατικών λύσεων προστατεύεται το δικαίωμα διάθε­
σης των κατόχων δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτη­
σίας ανάλογα, ώστε να αναπληρώνεται ιδιαίτερα η 
μείωση της διάρκειας εκμετάλλευσης των έργων (π.χ. στον κινηματογράφο, στο θέατρο), η οποία προκαλείται 
με την εκπομπή στην τηλεόραση και τη διεθνή 
αναμετάδοση των τηλεοπτικών εκπομπών. Το συμβατι­
κό σύστημα περιλαμβάνει επίσης τη δυνατότητα να 
καθίσταται ο εκάστοτε διοργανωτής του προγράμματος 
υπεύθυνος για την τήρηση των δικαιωμάτων στις 
εκπομπές του. Οι ραδιοτηλεοπτικές επιχειρήσεις θα 
πρέπει να ελέγχουν ιδιαίτερα, αν θα ήταν δυνατό να 
αποκτήσουν τα δικαιώματα καλωδιακής περαιτέρω 
αναμετάδοσης για το σύνολο της Κοινότητας, ώστε με 
τη βάση αυτή να μπορούν να διεξάγουν συμβατικές 
διαπραγματεύσεις με επιχειρήσεις μετάδοσης με καλώ­
διο. Προδιαγεγραμμένες άδειες παραχώρησης δικαιω­
μάτων κοινοτικού δικαίου αντιμετωπίζονται από την 
ΟΚΕ μόνο για την οπωσδήποτε απίθανη — ελπίζουμε 
— περίπτωση, κατά την οποία δεν είναι δυνατό να 
βρεθεί μέσω συμβάσεων μια ικανοποιητική λύση. 
5.6. Το σύνθετο πρόβλημα μιας κοινοτικής ρύθμισης 
των διαφημιστικών εκπομπών προϋποθέτει ισορροπία 
συμφερόντων στο οποίο θα πρέπει να σταθμιστούν 
μεταξύ τους τα συμφέροντα των ραδιοτηλεοπτικών 
οργανισμών, παραγωγών και δημιουργών (χρηματοδό­
τηση, ποιότητα προγράμματος, πολιτιστικό πρόγραμ­
μα), των καταναλωτών και των τηλεθεατών (όσο το 
δυνατόν ακριβής ενημέρωση, ποικιλία προσφοράς, 
προγράμματα με ευνοϊκό κόστος), των διαφημιστών 
(ελεύθερη χρήση όλων των μέσων ενημέρωσης ανάλο­
γα με τον ιδιαίτερο χαρακτήρα τους) και των υπόλοιπων 
διαφημιστικών φορέων (αντίστοιχο τμήμα των εσόδων 
από τη διαφήμιση). 
5.6.1. Η ΟΚΕ ανησυχεί για τις επιπτώσεις που έχει η 
διαφήμιση στην τηλεόραση. Η επίδραση της στους 
καταναλωτές είναι σημαντική. Στην περίπτωση που 
χρησιμοποιείται σαν μέσο χρηματοδότησης, θα μπο­
ρούσε το αποτέλεσμα να ήταν η στασιμότητα της 
ποιότητας των προγραμμάτων σε ένα ορισμένο επίπεδο, 
αν επιδιώκεται η άνοδος της ακροαματικότητας σε 
βάρος της ποιότητας. Ωστόσο η ΟΚΕ επιδοκιμάζει τη 
θέση της Επιτροπής σύμφωνα με την οποία η Κοινότη­
τα θα πρέπει να θεσπίσει ελάχιστες προδιαγραφές. Π.χ.: 
— σαφή διαχωρισμό της διαφήμισης από τα υπόλοιπα 
προγράμματα' 
— δυνατότητα διακοπής ορισμένων πολύ συγκεκριμέ­
νων προγραμμάτων με σκοπό την προβολή διαφημί­
σεων, και μόνο μια φορά' 
— απαγόρευση της διαφήμισης για τον καπνό, τα 
φαρμακευτικά προϊόντα που προορίζονται για την 
ανθρώπινη κατανάλωση ή για ζώα' 
— περιορισμό της διαφήμισης για οινοπνευματώδη 
ποτά' 
— ειδικά μέτρα προστασίας των παιδιών και των νέων 
από τις καταχρήσεις, την παραπλάνηση και τις 
υπερβολικές πιέσεις' 
— στις εκπομπές οι οποίες χρηματοδοτούνται ή συγ­
χρηματοδοτούνται από «νονούς» («Sponsors») δεν 
θα πρέπει να παραβλάπτεται η διαφημιστική ανεξαρ­
τησία του διοργανωτή. Οι «Sponsors» θα πρέπει να 
αναφέρονται πριν και/ή μετά την εκπομπή. 
— ισότιμη πρόσβαση στη χρηματοδότηση διαμέσου 
της διαφήμισης τόσο για τους ραδιοτηλεοπτικούς 
οργανισμούς δημοσίου δικαίου όσο και για τους 
ιδιωτικούς ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς, ώστε 
να μην στρεβλώνεται ο ανταγωνισμός. 
ApiG.C 303/18 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 25. 11. 85 
5.6.2. Σχετικά με τον ενδεχόμενο χρονικό περιορι­
σμό της διαφήμισης η ΟΚΕ λαμβάνει ως βάση ότι δεν 
υπάρχει ανάγκη ρύθμισης με την έννοια που δίνει η 
Επιτροπή. 
5.6.2.1. Προς το παρόν προκύπτει η ανάγκη ενός 
αυτοπεριορισμού των σταθμών εκπομπής από την 
υποχρέωση, να μην υπερβαίνουν τα όρια ανοχής του 
τηλεθεατή, διότι μια υπέρβαση της διαφήμισης προκα­
λεί αυτόματα αρνητική αντίδραση του ενήλικου τηλε­
θεατή . 
5.6.2.2. Επιπλέον σε διάφορα κράτη μέλη υφίστανται 
νομικοί περιορισμοί ή τουλάχιστον κανόνες που 
καθορίστηκαν σε κώδικες συμπεριφοράς με κρατική 
επίβλεψη και με τους οποίους γίνεται προσπάθεια να 
διασφαλισθεί μια ισορροπία μεταξύ προγράμματος και 
διαφήμισης. Ανεξάρτητα όμως από αυτό, θα πρέπει πριν 
από τον καθορισμό ανώτατου ορίου να διερευνηθεί το 
θέμα αυτό διεξοδικότερα. 
5.6.2.3. Το ίδιο ισχύει για το σεβασμό των θρησκευ­
τικών πεποιθήσεων του πληθυσμού, ιδίως όσον αφορά 
τις διαφημιστικές εκπομπές κατά τις Κυριακές και 
εορτές. 5.6.2.4. Εφόσον η Επιτροπή προτείνει ένα ανώτατο 
ποσοστό για μια κατά μέσο όρο ημερήσια διαφημιστική 
διάρκεια, τότε η ΟΚΕ επιφυλάσσεται του δικαιώματος 
της να λάβει οριστική θέση επ' αυτού με την ευκαιρία 
της διαβούλευσης για τις συγκεκριμένες προτάσεις 
οδηγιών. 
5.7. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να υποχρεωθούν να 
διασφαλίσουν την τήρηση περιοριστικών ρυθμίσεων 
σε πρώτες εκπομπές, ιδίως με τη χρησιμοποίηση 
υφισταμένων ή με τη δημιουργία νέων οργάνων 
αυτοελέγχου. Η «προκαταρκτική λογοκρισία» θα 
αποτελούσε για την Κοινότητα σε περίπτωση υπερσυ-
νοριακής εξάπλωσης προγραμμάτων, παραβίαση βασι­
κών δικαιωμάτων. 
5.8. Στα πλαίσια μιας πολιτικής για την τηλεόραση 
χωρίς σύνορα, θα ήταν ευχής έργο να εξετάσει η 
Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων τη δυνατότητα 
έναρξης προγραμμάτων που να απευθύνονται σε τρίτες 
χώρες (ιδιαίτερα για τις ΗΠΑ). Σκοπός των προγραμμά­
των αυτών θα ήταν η ενημέρωση των άλλων χωρών για 
τις δραστηριότητες και τα προβλήματα της Κοινότη­
τας. Τα προγράμματα αυτά, τα οποία ήδη υπάρχουν και 
μεταδίδονται από άλλες χώρες προς την Ευρώπη, θα 
έδιναν στην Κοινότητα τη δυνατότητα να ευαισθητο­
ποιήσει τη διεθνή κοινή γνώμη για τις πολιτικές και 
τους στόχους που ακολουθεί η Ευρώπη. 
Βρυξέλλες, 25 Σεπτεμβρίου 1985. 
Ο Πρόεδρος 
της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Gerd MUHR 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 
της γνωμοδότησης της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Τροπολογία που απορρίφθηκε 
Η ακόλουθη τροπολογία, η οποία είχε κατατεθεί σύμφωνα με τον εσωτερικό κανονισμό, απορρίφθηκε 
από την ΟΚΕ κατά τη διάρκεια των συζητήσεων της: 
Σημείο 5.6.1. 3η περίπτωση 
Να διαγραφεί η λέξη «απαγόρευση» και να αντικατασταθεί από την λέξη «περιορισμό της...». 
Αιτιολογία 
Έτσι θα είναι δυνατό για τους εφαρμόσιμους νομικά «κώδικες συμπεριφοράς» να περιλάβουν 
αποτελεσματικά και τη διαφήμιση για τον καπνό για την εξασφάλιση τόσο της προστασίας των 
καταναλωτών όσο και εκείνων που εργάζονται στις βιομηχανίες αυτές. 
Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας: 
Ψήφοι υπέρ: 24, ψήφοι κατά: 58, αποχές: 8.