[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 10.3.2009

COM(2009) 121 τελικό

2009/0042 (COD)

Πρόταση

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

για τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 95/93 σχετικά με τους κοινούς κανόνες κατανομής του διαθέσιμου χρόνου χρήσης (slots) στους κοινοτικούς αερολιμένες

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Εισαγωγή

1. Η σφοδρή και ευρείας κλίμακας παγκόσμια οικονομική και χρηματοπιστωτική κρίση πλήττει πλέον σοβαρά τις δραστηριότητες στον τομέα των αερομεταφορών. Επέφερε σημαντική μείωση της αεροπορικής κίνησης κατά την χειμερινή περίοδο προγραμματισμού 2008/2009. Η θερινή περίοδος προγραμματισμού 2009 επίσης θα πληγεί από την οικονομική κρίση.

Μετά από έξι έτη με ρυθμό ανάπτυξης 3% κατά μέσον όρο και ένα έτος μηδενικής ανάπτυξης, το 2008, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια της Αεροναυτιλίας (Eurocontrol) προέβλεψε, τον Δεκέμβριο του 2008, ότι το πλήθος των πτήσεων στην Ευρώπη θα μειωθεί κατά 3% το 2009. Στις 25 Φεβρουαρίου 2009, ο Eurocontrol αναθεώρησε τις εκτιμήσεις του και προβλέπει συρρίκνωση μεταξύ 8,1% και 1,4%, με πιθανότερη εκδοχή το 4,9%. Ο Eurocontrol επισημαίνει ότι η αεροπορική κίνηση κατέρρευσε στο τέλος του 2008, αφού η συρρίκνωση μόνο τον μήνα Δεκέμβριο ανήλθε σε 7%. Σύμφωνα με τον Eurocontrol, η αεροπορική κίνηση από τις αεροπορικές εταιρίες χαμηλού κόστους γνώρισε για πρώτη φορά μείωση την τελευταία 15ετία, με 4.600 πτήσεις το Νοέμβριο του 2008, ήτοι 6,1% λιγότερες σε σύγκριση με τον Νοέμβριο του 2007. Στην εμπορική επαγγελματική αεροπορία σημειώθηκε μείωση 16% τον Δεκέμβριο του 2008 σε σύγκριση με τον Δεκέμβριο του 2007.

Σε περισσότερο από 80% των ευρωπαϊκών αερολιμένων καταγράφηκε μείωση της αεροπορικής κίνησης (τον Ιανουάριο του 2009 μειώθηκαν από 8% έως 10% η κίνηση επιβατών και από 25% έως 30% οι εμπορευματικές αερομεταφορές), πράγμα που δείχνει ότι η οικονομική κρίση πλήττει το σύνολο των ευρωπαϊκών αερομεταφορών.

2. Τα αριθμητικά στοιχεία που διέθεσε η Ένωση Ευρωπαϊκών Αεροπορικών Εταιριών (AEA) επιτρέπουν να εκτιμηθεί η σοβαρότητα της κατάστασης. Το Δεκέμβριο του 2008, η μείωση των αερομεταφορών εμπορευμάτων ανήλθε σε 21,4%. Η πτώση της επιβατικής κίνησης αναμένεται να ανέλθει σε 4% το 2009. Οι αερομεταφορείς υπογραμμίζουν ότι την τελευταία 25ετία παρόμοιες πτώσεις της αεροπορικής κίνησης σημειώθηκαν σε τρεις περιπτώσεις: το 1986, λόγω του ατυχήματος του Τσερνομπίλ και του πολέμου στη Λιβύη· το 1991, λόγω του πρώτου πολέμου στον Περσικό Κόλπο και το 2001/2002, λόγω των τρομοκρατικών επιθέσεων στις ΗΠΑ. Η AEA προβλέπει ότι το καλοκαίρι του 2009 θα περικοπεί η δυναμικότητα από 6% έως 8% όσον αφορά το πλήθος των πτήσεων και από 9 έως 12% όσον αφορά τις προσφερόμενες θέσεις (διαθέσιμες θέσεις επί χιλιόμετρα).

3. Σύμφωνα με τη Διεθνή Ένωση Αεροπορικών Μεταφορών (IATA), τον Δεκέμβριο του 2008 μειώθηκε κατά 22,6% σε διεθνές επίπεδο ο όγκος των εμπορευματικών αερομεταφορών και κατά περισσότερο από 21% ο όγκος των εμπορευμάτων που μεταφέρονται από ευρωπαϊκές εταιρίες. Από τα αριθμητικά στοιχεία που δημοσιεύθηκαν στις 26 Φεβρουαρίου 2009 προκύπτει ότι τον Ιανουάριο του 2009, σε σύγκριση με τον αντίστοιχο μήνα του 2008 η κίνηση επιβατών μειώθηκε κατά 5,6% και οι εμπορευματικές αερομεταφορές κατά 23,2%. Η IATA επισημαίνει ότι οι ευρωπαϊκές αεροπορικές εταιρείες αντιστάθμισαν εν μέρει την κατά 5,7% μείωση με περικοπή της δυναμικότητάς τους κατά 3,6%.

4. Η Επιτροπή θεωρεί ότι η υπό εξέλιξη οικονομική κρίση, καθώς και οι μεταγενέστερες αναπροσαρμογές των παρεχομένων υπηρεσιών (αναστολή, μείωση της συχνότητας πτήσεων), συνιστούν εξαιρετικές περιστάσεις με αρνητικές επιπτώσεις στις αεροπορικές εταιρείες. Κατά συνέπεια, οι διατάξεις του κανονισμού αριθ. 95/93 σχετικά με την κατανομή των χρονοθυρίδων θα πρέπει να ερμηνεύονται από τους συντονιστές κατά τρόπον που να εξασφαλίζουν ότι οι αεροπορικές εταιρίες δεν κινδυνεύουν να απολέσουν τις χρονοθυρίδες που δεν εκμεταλλεύονται λόγω των επιπτώσεων της οικονομικής κρίσης (κανόνας «εκμετάλλευση ή στέρηση χρονοθυρίδας»).

5. Εφόσον δεν υπάρχει απόφαση για την διατήρηση των κεκτημένων δικαιωμάτων σε χρονοθυρίδες, οι εταιρίες αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο να είναι υποχρεωμένες να διατηρήσουν τη σημερινή δυναμικότητά τους μολονότι η ζήτηση έχει μειωθεί σημαντικότατα, πράγμα που θα επιδείνωνε τις οικονομικές δυσκολίες που ήδη αντιμετωπίζουν.

Οι διατάξεις του κανονισμού για τις χρονοθυρίδες

6. Το σημείο αναφοράς του κανονισμού, όπως αναφέρεται στο άρθρο 10 παράγραφος 2, είναι η κατανομή και χρήση χρονοθυρίδων κατά τη διάρκεια μιας περιόδου προγραμματισμού (κανόνας «εκμετάλλευση ή στέρηση χρονοθυρίδας») και, ιδίως, η κατάσταση στο τέλος της περιόδου αυτής αφού έχουν χρησιμοποιηθεί οι χρονοθυρίδες. Στο άρθρο αυτό ορίζεται, συγκεκριμένα, ότι οι αερομεταφορείς δικαιούνται την ίδια σειρά χρονοθυρίδων για την επόμενη ισοδύναμη περίοδο προγραμματισμού, εφόσον μπορούν να αποδείξουν στο συντονιστή ότι τις χρησιμοποίησαν, όπως τους επέτρεψε ο συντονιστής, σε ποσοστό τουλάχιστον 80% κατά τη διάρκεια της περιόδου προγραμματισμού για την οποία τους χορηγήθηκαν οι χρονοθυρίδες.

7. Εξάλλου, στο άρθρο 8 παράγραφος 2 και στο άρθρο 10 παράγραφος 2 του κανονισμού προβλέπεται ο υπολογισμός του ποσοστού χρήσης των χρονοθυρίδων, στο τέλος της περιόδου προγραμματισμού, όταν οι χρονοθυρίδες έχουν χρησιμοποιηθεί και έχουν δημιουργηθεί κεκτημένα δικαιώματα για την επόμενη αντίστοιχη περίοδο προγραμματισμού.

8. Στο άρθρο 10 παράγραφος 4 παρατίθεται κατάλογος αιτίων που μπορούν να επικαλεστούν οι αερομεταφορείς για να δικαιολογήσουν γιατί σε συγκεκριμένη περίοδο προγραμματισμού δεν χρησιμοποίησαν τις χρονοθυρίδες που τους είχαν κατανεμηθεί. Στο στοιχείο α) του εν λόγω άρθρου αναφέρεται μη εξαντλητικός κατάλογος απρόβλεπτων και αδιαφιλονίκητων καταστάσεων, που δεν μπορεί να ελέγξει ο αερομεταφορέας.

9. Ο κανονισμός βασίζεται στην αρχή ότι η κατανομή και παρακολούθηση της χρήσης των χρονοθυρίδων αποτελούν καθήκοντα του συντονιστή (άρθρο 4, παράγραφοι 5 και 6). Ο συντονιστής οφείλει όχι μόνον να εκτελεί τα καθήκοντά του με πλήρη ανεξαρτησία, αλλά και να ενεργεί με ουδετερότητα, διαφάνεια και χωρίς να εισάγει διακρίσεις (άρθρο 4 παράγραφοι 2 και 3). Κατά συνέπεια, ούτε η Επιτροπή ούτε τα κράτη μέλη επιτρέπεται να επιβάλλουν στους συντονιστές δεσμευτικές οδηγίες οι οποίες θα υπονόμευαν την ανεξαρτησία τους.

Επομένως, είναι δυνατόν να συναχθεί το συμπέρασμα ότι κατά την εφαρμογή του άρθρου 10 παράγραφοι 3 και 5, ο συντονιστής οφείλει να ενεργεί σύμφωνα με τις αρχές που ορίζονται στο προαναφερόμενο άρθρο 4.

10. Υπό αυτές τις περιστάσεις, υφίσταται ο κίνδυνος να είναι διαφορετική η ερμηνεία του κανονισμού από τα κράτη μέλη, με αποτέλεσμα την έλλειψη συνοχής κατά την εφαρμογή του άρθρου 10 παράγραφος 4 του κανονισμού εντός της Κοινότητας. Τούτο έχει ήδη συμβεί κατά την κρίση του τομέα των αερομεταφορών μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις στις ΗΠΑ. Είναι λοιπόν απαραίτητη η παρέμβαση της Κοινότητας, όπως έπραξε ήδη το 2002 και το 2003 με την παρεμβολή των άρθρων 10α και 10β, ούτως ώστε να εξασφαλιστεί σαφώς και απαρέγκλιτα η ασφάλεια δικαίου όσον αφορά την εφαρμογή του κανόνα «εκμετάλλευση ή στέρηση χρονοθυρίδας» κατά τις περιόδους προγραμματισμού που πλήττονται από την κρίση.

11. Συνεπώς, προτείνεται να εισαχθεί στον κανονισμό νέο άρθρο 10γ, σύμφωνα με το οποίο οι συντονιστές αποδέχονται, λόγω της οικονομικής κρίσης, ότι οι αερομεταφορείς δικαιούνται κατά την περίοδο προγραμματισμού του 2010 τις ίδιες χρονοθυρίδες που τους είχαν κατανεμηθεί για τη θερινή περίοδο προγραμματισμού του 2009 (29 Μαρτίου 2009 – 24 Οκτωβρίου 2009).

12. Για να αποφευχθεί η κατασπατάληση της δυναμικότητας των χρονοθυρίδων κατά τις περιόδους προγραμματισμού που πλήττονται από την κρίση, οι χρονοθυρίδες που δεν θα αξιοποιηθούν κατά τη θερινή περίοδο 2009 επιτρέπεται να ανακατανεμηθούν από τους συντονιστές στο υπόλοιπο της περιόδου προγραμματισμού ως «ad hoc» χρονοθυρίδες και να χρησιμοποιηθούν από άλλους αερομεταφορείς χωρίς ωστόσο να τους χορηγηθούν κεκτημένα δικαιώματα.

13. Η Επιτροπή θα συνεχίσει να αναλύει τις επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης στον τομέα των αερομεταφορών. Εάν συνεχιστεί η επιδείνωση της κατάστασης κατά τη χειμερινή περίοδο 2009-2010, η Επιτροπή δύναται να αποφασίσει, σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 13 παράγραφος 2, παράταση του εν λόγω καθεστώτος για την χειμερινή περίοδο 2010-2011.

Χρονοδιάγραμμα

14. Μια σημαντική πτυχή της παρούσας πρότασης είναι το χρονοδιάγραμμά της. Η αρχική κατανομή των χρονοθυρίδων πραγματοποιείται στις διασκέψεις προγραμματισμού της IATA: τον Νοέμβριο για την επόμενη θερινή περίοδο και τον Ιούνιο για την επόμενη χειμερινή περίοδο. Έτσι, οι χρονοθυρίδες για τη θερινή περίοδο του 2010 θα κατανεμηθούν στη διάσκεψη προγραμματισμού της IATA τον Νοέμβριο του 2009, ενώ οι χρονοθυρίδες για την χειμερινή περίοδο 2010/2011 θα κατανεμηθούν τον Ιούνιο του 2010.

Στο άρθρο 10 παράγραφος 3 του κανονισμού προβλέπεται ότι οι αερομεταφορείς δύνανται να επιστρέφουν χρονοθυρίδες στο κοινό σύστημα εκμετάλλευσης, πριν τις 31 Ιανουαρίου για την επόμενη θερινή περίοδο ή πριν τις 31 Αυγούστου για την επόμενη χειμερινή περίοδο, χωρίς τούτο να επηρεάζει τον υπολογισμό χρήσης των χρονοθυρίδων που απομένουν στη διάθεση του αερομεταφορέα.

Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές παγκοσμίου προγραμματισμού της ΙATA, αφού προσδιοριστούν τα δικαιώματα «κεκτημένων» χρονοθυρίδων, οι συντονιστές πρέπει να δώσουν σε κάθε αεροπορική εταιρεία αναλυτικά στοιχεία σχετικά με τα κεκτημένα δικαιώματά τους, μόλις καθοριστούν από τον συντονιστή, το αργότερο όμως έως:

- την τρίτη Δευτέρα του Απριλίου για όσες έχουν καταχωριστεί ως «κεκτημένες» χρονοθυρίδες, οι οποίες όντως αξιοποιήθηκαν την προηγούμενη χειμερινή περίοδο·

- την τρίτη Δευτέρα του Σεπτεμβρίου για όσες έχουν καταχωριστεί ως «κεκτημένες» χρονοθυρίδες, οι οποίες όντως αξιοποιήθηκαν την τρέχουσα θερινή περίοδο μέχρι τη στιγμή εκείνη.

15. Μολονότι η κατανομή των χρονοθυρίδων για τη θερινή περίοδο προγραμματισμού του 2009 ολοκληρώθηκε την 31η Ιανουαρίου 2009, η τροποποίηση του κανονισμού θα επέτρεπε ακόμη στις αεροπορικές εταιρίες να προσαρμόσουν τις δραστηριότητές τους, να μειώσουν τις διαθέσιμες δυναμικότητές τους ώστε να τηρηθεί ο κανόνας «εκμετάλλευση ή στέρηση χρονοθυρίδας». Δεδομένου ότι η θερινή περίοδος 2009 αρχίζει στις 29 Μαρτίου, οι προτεινόμενες διατάξεις πρέπει να αρχίσουν να ισχύουν το συντομότερο δυνατό.

16. Σε αντίθετη περίπτωση θα προκύψει σημαντικός κίνδυνος δημιουργίας νομικών προβλημάτων για τους αερομεταφορείς εκείνους στους οποίους έχουν κατανεμηθεί χρονοθυρίδες σε αερολιμένες όπου οι συντονιστές δεν θα έχουν αποδεχθεί την αιτιολόγηση των εξαιρετικών περιστάσεων λόγω της οικονομικής κρίσης για τη θερινή περίοδο προγραμματισμού 2009.

2009/0042 (COD)

Πρόταση

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

για τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 95/93 σχετικά με τους κοινούς κανόνες κατανομής του διαθέσιμου χρόνου χρήσης (slots) στους κοινοτικούς αερολιμένες

ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 80 παράγραφος 2,

την πρόταση της Επιτροπής[1],

τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής[2],

τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών[3],

αποφασίζοντας σύμφωνα με τη διαδικασία που αναφέρεται στο άρθρο 251 της συνθήκης[4],

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

1. Η παγκόσμια οικονομική και χρηματοπιστωτική κρίση πλήττει πλέον σοβαρά τις δραστηριότητες στον τομέα των αερομεταφορών. Επέφερε σημαντική μείωση της αεροπορικής κίνησης κατά την χειμερινή περίοδο προγραμματισμού 2008/2009. Η θερινή περίοδος προγραμματισμού 2009 επίσης θα πληγεί από την οικονομική κρίση.

2. Για να εξασφαλισθεί ότι η μη αξιοποίηση των χρονοθυρίδων που κατανεμήθηκαν για τη θερινή περίοδο προγραμματισμού 2009 δεν θα έχει ως αποτέλεσμα να απολέσουν οι αερομεταφορείς τα δικαιώματά τους σε αυτές τις χρονοθυρίδες, πρέπει να αναφέρεται σαφώς και αναμφισβήτητα ότι η εν λόγω περίοδος προγραμματισμού πλήττεται από την οικονομική κρίση. Η Επιτροπή θα συνεχίσει να αναλύει τις επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης στον τομέα των αερομεταφορών. Εάν συνεχιστεί η επιδείνωση της κατάστασης κατά τη χειμερινή περίοδο 2009-2010, η Επιτροπή θα αποφασίσει παράταση του εν λόγω καθεστώτος για την χειμερινή περίοδο 2010-2011.

3. Κατά συνέπεια, πρέπει να τροποποιηθεί αναλόγως ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 95/93 σχετικά με τους κοινούς κανόνες κατανομής του διαθέσιμου χρόνου χρήσης (slots) στους κοινοτικούς αερολιμένες[5]. Η τροποποίηση αυτή δεν θίγει επ’ ουδενί τις εξουσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που απορρέουν από τα άρθρα 81 και 82 της συνθήκης ΕΚ.

ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ:

Άρθρο 1

Στον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 95/93 παρεμβάλλεται το ακόλουθο άρθρο 10γ:

«Άρθρο 10γ

Για τους σκοπούς του άρθρου 10 παράγραφος 4, οι συντονιστές δέχονται ότι, κατά τη διάρκεια της θερινής περιόδου προγραμματισμού του 2010, οι αερομεταφορείς δικαιούνται τις ίδιες σειρές χρονοθυρίδων (slots) που τους είχαν κατανεμηθεί για τη θερινή περίοδο προγραμματισμού του 2009 σύμφωνα με τον κανονισμό. Η Επιτροπή θα συνεχίσει να αναλύει τις επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης στον τομέα των αερομεταφορών. Εάν συνεχιστεί η επιδείνωση της κατάστασης κατά τη χειμερινή περίοδο 2009-2010, η Επιτροπή δύναται να αποφασίσει, σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 13 παράγραφος 2, παράταση του εν λόγω καθεστώτος για την χειμερινή περίοδο 2010-2011».

Άρθρο 2

Ο παρών κανονισμός αρχίζει να ισχύει την επομένη της δημοσίευσής του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος.

Βρυξέλλες,

Για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Για το Συμβούλιο

Ο Πρόεδρος Ο Πρόεδρος

[1] ΕΕ C […] της […], σ. […].

[2] ΕΕ C […] της […], σ. […].

[3] ΕΕ C […] της […], σ. […].

[4] ΕΕ C […] της […], σ. […].

[5] ΕΕ L 14 της 22.1.1993, σ. 1. Κανονισμός όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 894/2002 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (ΕΕ L 142 της 31.5.2002, σ. 3), με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1554/2003 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 22ας Ιουλίου 2003 (ΕΕ L 221 της 4.9.2003, σ. 1) και τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 793/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 21ης Απριλίου 2004 (ΕΕ L 138 της 30.04.2004, σ. 50).