Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την "Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για την ίδρυση του Ταμείου Αλληλεγγύης της Ευρωπαϊκής Ένωσης"

(COM(2002) 514 τελικό - 2002/0228 (CNS))

(2003/C 61/30)

Στις 25 Σεπτεμβρίου 2002, και σύμφωνα με το άρθρο 159, παράγραφος 3, της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα, το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με το ανωτέρω θέμα.

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, κατά την 394η σύνοδο ολομέλειάς της, στις 24 Οκτωβρίου 2002, όρισε τον κ. Kienle γενικό εισηγητή και υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 80 ψήφους υπέρ και 2 αποχές.

1. Παρουσίαση της πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

1.1. Μετά τις πρόσφατες πλημμύρες που έπληξαν την Κεντρική Ευρώπη και προκάλεσαν τεράστιες ζημιές με ανάλογο κόστος, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπέβαλε πρόταση στο Συμβούλιο σχετικά με την ίδρυση ενός νέου Ταμείου Αλληλεγγύης της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το Ταμείο αυτό θα παρέχει βοήθεια στις πληγείσες περιοχές στα κράτη μέλη και τις χώρες που έχουν ξεκινήσει ενταξιακές διαπραγματεύσεις σε περίπτωση μεγάλων φυσικών, τεχνολογικών ή περιβαλλοντικών καταστροφών.

1.2. Η φύση του Ταμείου Αλληλεγγύης πρέπει να είναι διαφορετική από τα διαρθρωτικά ταμεία και από άλλα υπάρχοντα κοινοτικά ταμεία. Το Ταμείο πρέπει να επικεντρώνεται στην παροχή άμεσης χρηματοδοτικής συνδρομής με σκοπό να βοηθήσει τα άτομα, τις περιοχές και τις χώρες που επλήγησαν από την καταστροφή προκειμένου να επιστρέψουν σε όσο το δυνατόν ομαλές συνθήκες διαβίωσης.

1.3. Προβλέπεται να διαθέτει κατά την περίοδο 2002-2006 ποσό έως 1 δις ευρώ ετησίως. Τα κονδύλια από το Ταμείο Αλληλεγγύης θα χορηγούνται ύστερα από αίτηση της πληγείσας χώρας με τη μορφή ενιαίας επιδότησης.

2. Παρατηρήσεις της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

2.1. Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υποστηρίζει ανεπιφύλακτα την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

2.2. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τον επείγοντα χαρακτήρα του ζητήματος προκειμένου να μπορέσει να λειτουργήσει το Ταμείο Αλληλεγγύης πριν από το τέλος του έτους.

2.3. Με τις τεράστιες πρόσφατες καταστροφικές πλημμύρες στην Κεντρική Ευρώπη έγινε γνωστή η απαράδεκτη κατάσταση ότι η ΕΕ διαθέτει κοινοτικά μέσα για την παροχή βοήθειες σε περιπτώσεις καταστροφών σε άλλα μέρη του κόσμου και όχι στα κράτη μέλη της.

2.4. Η ΕΟΚΕ θεωρεί δικαιολογημένο τον περιορισμό της κοινοτικής άμεσης βοήθειας στους ακόλουθους τομείς: άμεση αποκατάσταση της λειτουργίας υποδομών και εξοπλισμού στους τομείς της ενέργειας, των υδάτων, της αποχέτευσης, των τηλεπικοινωνιών, των μεταφορών, της υγείας και της εκπαίδευσης, εφαρμογή προσωρινών μέτρων στέγασης, άμεση προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς και καθαρισμός των φυσικών περιοχών που επλήγησαν. Ακόμη και σε περιπτώσεις καταστροφών, η ΕΟΚΕ θεωρεί την τήρηση της αρχής της επικουρικότητας ορθή και σκόπιμη.

2.5. Μια πανευρωπαϊκά οργανωμένη αλληλεγγύη μπορεί να διαρκέσει μόνον όταν η διαχείριση της βοήθειας είναι διαφανής και επακριβής. Για το λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της θέσπισης σαφών κριτηρίων για την θέση σε λειτουργία του Ταμείου Αλληλεγγύης. Εξάλλου, επισημαίνεται ότι απαιτούνται νέες προβλέψεις για τις περιπτώσεις διασυνοριακών καταστροφών.

2.6. Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση παρείχε βοήθεια στα κράτη μέλη και στις υποψήφιες χώρες μέσω των υφιστάμενων δομών κατά τρόπο ταχύ και χωρίς γραφειοκρατία και ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στήριξε την παροχή άμεσης βοήθειας: τούτο ισχύει ιδιαίτερα για την παροχή βοήθειας στους γεωργούς, την ενεργοποίηση των διαρθρωτικών ταμείων, τα δάνεια που χορήγησε η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων ή η χρήση των προγραμμάτων Phare και Sapard από τις υποψήφιες χώρες.

2.7. Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει με ιδιαίτερο σεβασμό ότι στις περιοχές και τα κράτη μέλη που επλήγησαν, οι πληθυσμοί και η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών επέδειξαν παραδειγματική προθυμία, αλληλεγγύη και πνεύμα ενότητας: είτε στην άμεση παροχή βοήθειας στους γείτονες, στην διάσωση ατόμων και την εκκένωση ζώων, στην διασφάλιση των προχωμάτων, στην διάσωση της συγκομιδής και τον καθαρισμό, είτε με τις εντυπωσιακές δωρεές τόσο χρηματικές όσο και εις είδος.

2.8. Η ΕΟΚΕ θεωρεί εξαιρετικά επείγον να μελετηθεί - και να αναληφθεί ανάλογη δράση- εάν και σε ποιο βαθμό η ανθρώπινη δραστηριότητα έχει επηρεάσει τις έκτακτες κλιματικές συνθήκες και συμβάλλει στις καταστροφές. Πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη σημασία στην πρόληψη των πλημμυρών και την προστασία του κλίματος. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί απόλυτα με τη θέση που εκφράστηκε ενώπιον του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου: "Η πρόληψη των ζημιών είναι ουσιαστικότερη και λιγότερο δαπανηρή από την αποκατάστασή τους"(1).

Βρυξέλλες, 24 Οκτωβρίου 2002.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Roger Briesch

(1) Ομιλία /02/362, κ. Barnier, Μέλος της Επιτροπής, Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 3.9.2002.