Γνωμοδότηση με θέμα «Ο ρόλος των τοπικών και περιφερειακών αρχών στην εκπαίδευση και κατάρτιση που παρέχεται μέσω της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη»

(96/C 100/20)

Την 1η Φεβρουαρίου 1995 και σύμφωνα με το άρθρο 198 Γ της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Επιτροπή των Περιφερειών αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση πρωτοβουλίας με το ανωτέρω θέμα.

Η επιτροπή εκπαίδευσης και κατάρτισης, στην οποία ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών υιοθέτησε τη γνωμοδότησή της στις 16 Ιουνίου 1995. Εισηγήτρια ήταν η κ. Rosemary McKenna.

Κατά την 9η σύνοδο ολομέλειάς της (συνεδρίαση της 20ής και 21ης Σεπτεμβρίου 1995), η Επιτροπή των Περιφερειών υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση.

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

Λαμβάνοντας υπόψη ότι τα άρθρα 126 και 127 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση ορίζουν ότι η Κοινότητα και τα κράτη μέλη ευνοούν τη συνεργασία με τις τρίτες χώρες σε θέματα εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης 7

Λαμβάνοντας υπόψη ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, στη σύνοδο κορυφής της Κοπεγχάγης στις 21 και 22 Ιουνίου 1993, αποφάσισε ότι οι συνδεδεμένες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης θα γίνουν μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης αν το επιθυμούν και εφόσον πληρούν τις απαραίτητες προϋποθέσεις, ότι η μελλοντική συνεργασία με τις χώρες αυτές στο εξής συνδέεται με το στόχο της προσχώρησής τους στην ΕΕ και ότι η εν λόγω συνεργασία θα περιλαμβάνει τη συμμετοχή των χωρών αυτών στα κοινοτικά προγράμματα, ενόψει της ενθάρρυνσης της ένταξης 7

Λαμβάνοντας υπόψη ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, στη Σύνοδο Κορυφής της Έσσης στις 9 και 10 Δεκεμβρίου 1994, αποφάσισε τη χάραξη ευρείας στρατηγικής για την προετοιμασία της ένταξης χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με βάση το αίτημα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου κατά τη Σύνοδο Κορυφής της Κέρκυρας στις 24-25 Ιουνίου 1994 7

Λαμβάνοντας υπόψη ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Έσσης, στην έκθεση στρατηγικής του, αναφέρθηκε στην απόφαση του Συμβουλίου της 27ης Ιουλίου 1994, σχετικά με τη διαπραγμάτευση οδηγιών για τα συμπληρωματικά πρωτόκολλα των ευρωπαϊκών συμφωνιών βάσει των οποίων παρέχεται η δυνατότητα συμμετοχής των συνδεδεμένων χωρών στα κοινοτικά προγράμματα Leonardo και Socrates 7

προβαίνει στις ακόλουθες παρατηρήσεις.

1. Γενικές παρατηρήσεις

1.1. Μέσω του προγράμματος Phare και των προγραμμάτων ανταλλαγής εμπειριών, η Ευρωπαϊκή Κοινότητα ανταποκρίθηκε θετικά στη διαδικασία των δημοκρατικών, οικονομικών και κοινωνικών μεταρρυθμίσεων των συνδεδεμένων χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης (προς το παρόν Βουλγαρία, Τσεχική Δημοκρατία, Ουγγαρία, Πολωνία, Ρουμανία και Σλοβακική Δημοκρατία, ενώ συμφωνίες σύνδεσης με τις Βαλτικές Χώρες βρίσκονται στο στάδιο της σύνδεσης). Τώρα, η ΕΚ επιθυμεί να συμπεριλάβει τις χώρες αυτές στα προγράμματα Leonardo και Socrates. Καθοριστικός παράγοντας του προγράμματος μεταρρυθμίσεων είναι η πραγματοποίηση αλλαγών στην πολιτική της εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης και είναι σημαντικό οι αποκεντρωμένες διαρθρώσεις της εκλεγμένης δημόσιας διοίκησης να διαδραματίσουν πρωταρχικό ρόλο στον τομέα αυτό.

1.2. Για ένα μεγάλο διάστημα, οι χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης εξέφραζαν την επιθυμία να συμπεριληφθούν στα προγράμματα εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης της ΕΚ, ιδιαίτερα στο Force, το Lingua και το Petra. Από το 1995 και μετά, τα προγράμματα αυτά ενσωματώθηκαν στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα Socrates και στο πρόγραμμα επαγγελματικής κατάρτισης Leonardo. Στις 27 Ιουλίου 1994, με απόφαση του Συμβουλίου τα συνδεδεμένα κράτη της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης κατέστησαν επιλέξιμα για τα προγράμματα Leonardo και Socrates και οι ΧΚΑΕ επιτυγχάνουν όλο και μεγαλύτερη πρόσβαση στα προγράμματα αυτά σε πολλούς τομείς της πολιτικής. Θα πρέπει ωστόσο να επισημανθεί ότι τα εν λόγω προγράμματα αποσκοπούν στην προώθηση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και η συμμετοχή των ΧΚΑΕ θα πρέπει να προσδιορίσει λεπτομερώς στρατηγικές που θα προετοιμάζουν την ένταξη. Η Επιτροπή των Περιφερειών επιθυμεί να συμπεριληφθούν σταδιακά σ'αυτά τα κοινοτικά προγράμματα όλες οι χώρες που συμμετέχουν στο Phare και ιδιαίτερα οι χώρες της Βαλτικής.

1.3. Στη Σύνοδο Κορυφής του Στρασβούργου στις 8 και 9 Δεκεμβρίου 1989, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ενέκρινε τη σύσταση του Ευρωπαϊκού Ιδρύματος Επαγγελματικής Εκπαίδευσης το οποίο θα συμβάλει στην ανάπτυξη των συστημάτων επαγγελματικής κατάρτισης των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.

1.4. Ορισμένα τμήματα των προγραμμάτων ανταλλαγής εμπειριών Ouverture και ECOS συνδέονται επίσης στενά με την εκπαίδευση και την επαγγελματική κατάρτιση διότι αποβλέπουν στην ανάπτυξη της κοινωνικής και οικονομικής συνοχής μέσω της ενίσχυσης της τοπικής δημοκρατίας. Τα προγράμματα επικουρούν την προώθηση της τοπικής και περιφερειακής οικονομικής ανάπτυξης και ολοκλήρωσης μέσω της ανταλλαγής εμπειριών μεταξύ προσωπικού της τοπικής αυτοδιοίκησης και της περιφερειακής διοίκησης.

1.5. Μέσω του προγράμματος Phare παρέχεται σημαντική βοήθεια η οποία συνίσταται στην χορήγηση επιδοτήσεων ούτως ώστε να καταστεί καταρχήν δυνατή η μεταφορά γνώσεων υπέρ της στήριξης της διαδικασίας αλλαγής στις χώρες αυτές. Σημαντικό στοιχείο του Phare είναι το πρόγραμμα Tempus το οποίο αποσκοπεί στη διευκόλυνση του μετασχηματισμού του συστήματος ανώτατης εκπαίδευσης στις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης (ΧΚΑΕ).

1.6. Η Επιτροπή των Περιφερειών θα ήθελε να σχολιάσει τις πτυχές που αφορούν την εκπαίδευση και την κατάρτιση των προαναφερθέντων μέτρων.

1.7. Οι αρχές περιφερειακής διοίκησης και τοπικής αυτοδιοίκησης της ΕΕ έχουν μεγάλη πείρα στην ανάπτυξη στρατηγικών εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης και συνετέλεσαν στην ανάπτυξη διεθνικών προγραμμάτων εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης. Η Επιτροπή των Περιφερειών είναι της γνώμης ότι η πείρα αυτή θα είναι εξαιρετικά σημαντική για την ανάπτυξη δικτύων συνεργασίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των ΧΚΑΕ, εφόσον θα καταστήσει δυνατή την ανταλλαγή εμπειριών και θεμιτής πρακτικής κατά τρόπο εποικοδομητικό χωρίς την αναγκαστική συμμόρφωση σ'ένα άκαμπτο πρόγραμμα. Στην προσέγγιση αυτή είναι σημαντικό να λαμβάνονται υπόψη οι διάφορες τοπικές και περιφερειακές συνθήκες καθώς και η πολιτισμική ποικιλομορφία κατά την ανάπτυξη νέων διαρθρώσεων στις ΧΚΑΕ ούτως ώστε να επεκταθούν οι υφιστάμενες δομές. Είναι επίσης πρωτίστης σημασίας οι εν λόγω διαρθρώσεις να συμπεριλάβουν τα διάφορα είδη υπηρεσιών που συνδέονται με τους μηχανισμούς εκπαίδευσης και κατάρτισης, προκειμένου να ενθαρρυνθεί η παροχή τους τόσο από το δημόσιο όσο και από τον ιδιωτικό τομέα.

1.8. Η Επιτροπή των Περιφερειών συμφωνεί ότι η στρατηγική για την προετοιμασία της ένταξης είναι καθοριστική για τη διαπεριφερειακή συνεργασία των ΧΚΑΕ με τους όμορους γείτονές τους, όπως αναφέρεται στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Έσσης της 9 και 10 Δεκεμβρίου 1994. Η ΕΤΠ τονίζει τη σημασία που έχει η εν λόγω συνεργασία τόσο για την ανάπτυξη διαρθρώσεων εκπαίδευσης και κατάρτισης όσο και για την προώθηση της πολιτισμικής ποικιλομορφίας και της αμοιβαίας κατανόησης. Υπογραμμίζει δε τη σπουδαιότητα της συνεργασίας ΕΕ/ΧΚΑΕ σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο μέσω της ανταλλαγής εμπειριών και της δημιουργίας δικτύων ιδιαίτερα στον τομέα της εκπαίδευσης και της επαγγελματικής κατάρτισης.

1.9. Η Επιτροπή των Περιφερειών ζητά όπως η δομημένη σχέση που θα αναπτυχθεί μεταξύ των συνδεδεμένων ΧΚΑΕ και των θεσμικών οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την υλοποίηση της στρατηγικής που προετοιμάζει την ένταξη των χωρών αυτών, όπως αναφέρεται στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Έσσης της 9 και 10 Δεκεμβρίου 1994 περιλαμβάνει συγκροτημένο διάλογο μεταξύ των εκπροσώπων των τοπικών και περιφερειακών αρχών των ΧΚΑΕ και των μελών της ΕΤΠ ιδιαίτερα στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης.

1.10. Επιπλέον, η ΕΤΠ τονίζει την αξία που έχει η ενίσχυση της συνεργασίας με το Συμβούλιο της Ευρώπης το οποίο μπορεί να συμβάλει σημαντικά στην προώθηση της ανταλλαγής πληροφοριών στον τομέα, δεδομένου ότι πολλές ΧΚΑΕ συγκαταλέγονται στα μέλη της.

2. Η σημασία της εκπαίδευσης και της κατάρτισης στη διαδικασία της δημοκρατικής οικονομικής και κοινωνικής μεταρρύθμισης

2.1. Η διαδικασία αλλαγής από ένα δημοκρατικό, οικονομικό και κοινωνικό σύστημα σε ένα άλλο έχει σημαντικές επιπτώσεις στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη. Το σύστημα εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης διαδραματίζει πρωταγωνιστικό ρόλο στην παροχή των βασικών επαγγελματικών προσόντων για την διαχείριση και εφαρμογή αυτών των μεταρρυθμίσεων.

2.2. Εξάλλου, η εκπαίδευση και η επαγγελματική κατάρτιση διαδραματίζουν ζωτικό ρόλο στην προσωπική ανάπτυξη κάθε ατόμου, ενσταλάζοντας μέσα του τις βασικές αξίες του ιδιωτικού, κοινωνικού και πολιτικού βίου όπως είναι η αλληλεγγύη, η ανεκτικότητα και η κατανόηση της πολιτισμικής ιδιαιτερότητας και καλλιεργούν την ικανότητα της επικοινωνίας ανάμεσα σε διαφορετικές πολιτισμικές ομάδες και της συμμετοχής σε δημοκρατικές διαδικασίες λήψης αποφάσεων. Ο δεσμός αυτός μεταξύ εκπαίδευσης και δημοκρατίας είναι ιδιαίτερα σημαντικός για την στήριξη της διαδικασίας εκδημοκρατισμού στις ΧΚΑΕ, όπως τονίστηκε στην γνωμοδότηση της ΕΤΠ για το ευρωπαϊκό έτος διαρκούς εκπαίδευσης (έγγρ. CdR 244/95).

2.3. Τα προηγούμενα καθεστώτα έδιναν προτεραιότητα στην εκπαίδευση και την κατάρτιση. Μέχρι τις πρόσφατες πολιτικές αλλαγές, οι χώρες αυτές είχαν το χαρακτηριστικό ότι διέθεταν εξαιρετικά συγκεντρωτικούς δημόσιους τομείς και οικονομίες με άκαμπτη οργάνωση. Κατά μέσο όρο, περίπου το 80 % του πληθυσμού ολοκλήρωνε σπουδές μέσης εκπαίδευσης και κάποιας μορφής επαγγελματική ή τεχνική εκπαίδευση. Το σύστημα αυτό ήταν ωστόσο προσαρμοσμένο σε μία διαφορετική οικονομική δομή και οι ανάγκες μιάς οικονομίας αγοράς σε ό,τι αφορά την εκπαίδευση και την επαγγελματική κατάρτιση είναι πολύ διαφορετικές σε σχέση με τις ανάγκες της δεκαετίας του '80. Εκτός από την κάλυψη των αναγκών τους αυτών στον τομέα της εκπαίδευσης και της επαγγελματικής κατάρτισης, οι ΧΚΑΕ πρέπει να αναπτύξουν νέες πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές διαρθρώσεις οι οποίες να είναι πιό κατάλληλες για μία οικονομία αγοράς. Η ανάπτυξη μιάς δημοκρατίας σε τοπική και περιφερειακή κλίμακα που να έχει την ευθύνη ενός ευρέως φάσματος λειτουργιών - μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται η εκπαίδευση και η επαγγελματική κατάρτιση - έχει εξαιρετική σημασία από την άποψη αυτή.

2.4. Τα τελευταία πέντε χρόνια, η κατάρτιση διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην μεταλλασσόμενη κοινωνία. Οι ΧΚΑΕ έπρεπε καταρχάς να προσλάβουν και να καταρτίσουν προσωπικό το οποίο να είναι σε θέση να διαχειρισθεί τη διαδικασία της αλλαγής και να συγκροτήσει νέες διαρθρώσεις. Στο στάδιο αυτό συμμετείχε ευρύ φάσμα προσωπικού, από υψηλά ιστάμενους πολιτικούς και ανώτερους δημόσιους υπαλλήλους έως διευθυντές επιχειρήσεων, εκπαιδευτικούς κ.λπ.

2.5. Είναι απαραίτητο να γίνουν σημαντικές αλλαγές στο σύστημα εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης. Μέχρι τις μεταρρυθμίσεις του 1989, το σύστημα επαγγελματικής κατάρτισης ήταν πολύ περιορισμένο και η κατάρτιση εξυπηρετούσε συχνά τις ανάγκες μεμονωμένων εργοστασίων ή επιχειρήσεων, ήτοι πολύ συγκεκριμένες επαγγελματικές ανάγκες αντί να παρέχει κατάρτιση γενικού χαρακτήρα. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα ο ενήλικος πληθυσμός να έχει ανάγκη νέας επαγγελματικής κατάρτισης.

2.6. Σε οικονομικούς όρους σημειώθηκε μείωση του αριθμού των εργαζομένων στις μεγάλες κρατικές βιομηχανίες και κατά τη διάρκεια της μετάβασης από την οικονομία κεντρικού σχεδιασμού στην οικονομία της αγοράς αυξήθηκε σημαντικά η ανεργία. Η Επιτροπή των Περιφερειών συμφωνεί με το Λευκό Βιβλίο του κ. Delors όπου αναφέρεται ότι στο μέλλον οι πλέον επιτυχημένες οικονομίες θα είναι οι αποκεντρωμένες οικονομίες. Συμφωνεί επίσης ότι οι εν λόγω οικονομίες θα διαφέρουν ανάλογα με τις εκάστοτε τοπικές και περιφερειακές ανάγκες. Τώρα είναι πιθανόν να σημειωθεί νέα αύξηση της απασχόλησης η οποία θα προέρχεται από τον τομέα των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ), τομέας ο οποίος συνιστά τον πυρήνα της διαδικασίας αποκέντρωσης. Ο τομέας αυτός χαρακτηρίζεται από ποικιλία σε ό,τι αφορά το μέγεθος της οργάνωσης και τη δραστηριότητα της επιχείρησης. Λόγω αυτής της ποικιλίας απαιτείται η υιοθέτηση αποκεντρωμένης προσέγγισης ανάλογης με την προσέγγιση της παροχής υπηρεσιών και κατάρτισης των ΜΜΕ καθώς και μεγάλη συμμετοχή της τοπικής αυτοδιοίκησης και περιφερειακής διοίκησης. Η παρακμή του συγκεντρωτικού συστήματος οδήγησε σε μεγαλύτερες αποκλίσεις στην οικονομική σκηνή τόσο σε τοπική, όσο και σε περιφερειακή κλίμακα. Η Επιτροπή των Περιφερειών εκτιμά ότι θα πρέπει να υιοθετηθεί μια αποκεντρωμένη προσέγγιση της επαγγελματικής κατάρτισης που να λαμβάνει υπόψη τις τοπικές και περιφερειακές ειδικές ανάγκες της οικονομικής ανάπτυξης, ενώ οι τοπικοί φορείς θα συμμετέχουν στη λήψη των αποφάσεων για τις νέες διαρθρώσεις εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης.

3. Η ανάπτυξη αποκεντρωμένων διαρθρώσεων εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη

3.1. Οι ΧΚΑΕ δεσμεύτηκαν να δημιουργήσουν αποκεντρωμένες και πλουραλιστικές διαρθρώσεις στις οποίες οι δημοκρατικές αρχές περιφερειακής διοίκησης και τοπικής αυτοδιοίκησης έχουν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο. Ένα μεγάλο μέρος των διαρθρώσεων δεν έχει ακόμη συγκροτηθεί, διαδικασία η οποία θα πρέπει να ολοκληρωθεί το συντομότερο δυνατό ούτως ώστε οι δημοκρατικά εκλεγμένοι τοπικοί και περιφερειακοί πολιτικοί άρχοντες να ηγηθούν του διαλόγου και να παράσχουν κίνητρα στους παράγοντες της τοπικής και περιφεριακής οικονομικής ανάπτυξης, στους δασκάλους και τους εκπαιδευτές. Ειδικότερα, η διαδικασία αποκέντρωσης θα πρέπει να έχει πολιτικό χαρακτήρα διότι μία αποκέντρωση διοικητικού χαρακτήρα μέσω αντιπροσώπων της κεντρικής διοίκησης δεν θα κινητοποιήσει αποτελεσματικά τον τοπικό και περιφερειακό πληθυσμό. Ένα πολιτικά αποκεντρωμένο σύστημα θα συνέβαλε στην εδραίωση νέων διαρθρώσεων εκπαίδευσης και κατάρτισης οι οποίες είναι απαραίτητες εάν το ζητούμενο είναι ένα ευρύ φάσμα του πληθυσμού να έχει πρόσβαση σε εκπαίδευση και επαγγελματική κατάρτιση υψηλού επιπέδου. Είναι σημαντικό να παρασχεθούν στις αρχές τοπικής αυτοδιοίκησης και περιφερειακής διοίκησης οι πόροι που απαιτούνται για την αποτελεσματική εφαρμογή του συστήματος εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης.

3.2. Είναι απαραίτητο να διεξαχθεί διεξοδική συζήτηση ούτως ώστε να ενσωματωθεί στο εθνικό πλαίσιο ένα αποκεντρωμένο σύστημα εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης και έτσι να αναπτυχθούν νέοι εταιρικοί δεσμοί. Είναι επίσης σημαντικό να παρασχεθούν νέα επαγγελματικά προσόντα στους διοικητικούς υπαλλήλους, τους εκπαιδευτές και τους παράγοντες τόσο της βιομηχανίας όσο και της οικονομικής ανάπτυξης, για να μπορέσουν οι μεταρρυθμίσεις να καρποφορήσουν σε τοπική και περιφερειακή κλίμακα.

3.3. Οι περισσότερες ΧΚΑΕ έχουν θεσπίσει νόμους για την μεταβίβαση της διοίκησης των σχολείων στην τοπική αυτοδιοίκηση και την περιφερειακή διοίκηση. Είναι σημαντικό να διαθέτουν οι τοπικοί και οι περιφερειακοί φορείς τόσο τους πόρους, όσο και τις εξουσίες για να συνεισφέρουν αποτελεσματικά στην ανάπτυξη ενός εκσυγχρονισμένου εκπαιδευτικού προγράμματος στα σχολεία.

3.4. Η Επιτροπή των Περιφερειών επισημαίνει την ανάγκη συγκράτησης σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο ενός συνεκτικού συστήματος εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης. Στο παρελθόν, η εκπαίδευση και η κατάρτιση αποτελούσε προτεραιότητα στις εν λόγω χώρες, είχε ωστόσο τυπικό χαρακτήρα, δεν διέθετε πόρους και ήταν διασπασμένη. Για την ανάπτυξη νέων διαρθρώσεων έχει ιδιαίτερη σημασία να ληφθούν υπόψη οι δεσμοί μεταξύ των διαφόρων τμημάτων των διαρθρώσεων που θα προκύψουν, όπως π.χ., ο δεσμός μεταξύ σχολικής εκπαίδευσης και πρωτοβάθμιας επαγγελματικής κατάρτισης. Απαιτείται επίσης συντονισμένη προσέγγιση σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο για να μπορέσουν να έρθουν κοντά οι τοπικοί και περιφερειακοί φορείς σε πνεύμα συνεργασίας. Στις διάφορες βαθμίδες της τοπικής, περιφερειακής και δημόσιας διοίκησης εκχωρήθηκαν διαφορετικές αρμοδιότητες στα εν λόγω συστήματα διοίκησης και είναι σημαντικό να πραγματοποιηθεί διάλογος μεταξύ των διαφόρων αυτών βαθμίδων.

3.5. Η Επιτροπή των Περιφερειών επιθυμεί την επίτευξη ισορροπίας μεταξύ της «εκ των κάτω προς τα άνω» προσέγγισης η οποία χαρακτηρίζει μεγάλο μέρος του προγράμματος Phare και της «εκ των άνω προς τα κάτω» προσέγγισης που παρατηρείται σε άλλα προγράμματα όπως τα Ouverture, ECOS και Tempus. Τούτο θα καταστήσει δυνατή την αρμονική συνύπαρξη πρωτοβουλιών για τη δημιουργία εθνικού πλαισίου και πρωτοβουλιών που αποσκοπούν στην ενθάρρυνση των καινοτομιών σε τοπικό επίπεδο καθώς και στην κινητοποίηση των τοπικών φορέων.

3.6. Η Επιτροπή των Περιφερειών ενδιαφέρεται ιδιαίτερα για την ανάπτυξη μίας προσέγγισης «εκ των άνω προς τα κάτω» στα προγράμματα της ΕΕ. Ένα παράδειγμα αυτού του τύπου προσέγγισης παρέχει η εφαρμογή του προγράμματος Tempus. Τα συμπεράσματα του προγράμματος Tempus κατέδειξαν υψηλό επίπεδο καλών ή άριστων σχεδίων στον τομέα της ανάπτυξης εκπαιδευτικών προγραμμάτων, της κινητικότητας του προσωπικού και των σπουδαστών, της ανάπτυξης νέων διδακτικών μέσων και της ανάπτυξης δεσμών με την βιομηχανία. Στα συμπεράσματα περιλαμβάνονται χρήσιμες συστάσεις σε ό,τι αφορά τις αρχές για την ανάπτυξη εταιρικών σχέσεων και δικτύων σε άλλους τομείς της εκπαίδευσης και κατάρτισης.

3.7. Είναι εξίσου σημαντικό να υπάρξει συντονισμός των προγραμμάτων της ΕΕ που αφορούν την Ανατολική και Κεντρική Ευρώπη. Αυτό σημαίνει μεταξύ άλλων ότι πρέπει να παρασχεθεί βοήθεια για την κάλυψη των βραχυπρόθεσμων αναγκών και την προώθηση πιό μακροπρόθεσμων διαρθρωτικών αλλαγών, καθώς και για τη δραστηριοποίηση όλων των επιπέδων της δημόσιας διοίκησης. Η γνωμοδότηση αυτή εξετάζει την τρέχουσα αναπτυξιακή πολιτική στην Ευρωπαϊκή Ένωση και ιδιαίτερα τη σύσταση ενός Ευρωπαϊκού Ιδρύματος Επαγγελματικής Εκπαίδευσης, την πορεία των προγραμμάτων Phare και Tempus και την ένταξη της Ανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης στα προγράμματα Leonardo και Socrates.

4. Σύσταση του Ευρωπαϊκού Ιδρύματος Επαγγελματικής Εκπαίδευσης

4.1. Μολονότι εκφράζεται κάποια ανησυχία ως προς το μακρό διάστημα που έχει προβλεφθεί για την σύσταση του Ευρωπαϊκού Ιδρύματος Επαγγελματικής Εκπαίδευσης τόσο η ίδρυσή του, όσο και ο βασικός στόχος του που είναι να συμβάλει στην ανάπτυξη ενός συστήματος επαγγελματικής κατάρτισης στις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, πρέπει να γίνουν δεκτά με ικανοποίηση.

4.2. Η ΕΤΠ υποστηρίζει την αποκεντρωμένη προσέγγιση η οποία ενυπάρχει στο έργο του Ιδρύματος και εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι οι μέθοδοι εργασίας «θα βασίζονται στη διαρκή μέριμνα για την κινητοποίηση της τοπικής ικανότητας εμπειρογνωμοσύνης» ώστε να επηρεάζει το σχεδιασμό της πολιτικής επαγγελματικής κατάρτισης. Το Ίδρυμα επιθυμεί να ενθαρρύνει επίσης σχέδια με πολλούς στόχους και να προωθήσει μία συνεργία χρηματοδότησης.

4.3. Η ΕΤΠ διαπιστώνει με λύπη της ότι δεν γίνεται μνεία στην εκπροσώπηση των τοπικών και περιφερειακών αρχών στα άρθρα τα οποία αφορούν το Διοικητικό Συμβούλιο και το Συμβουλευτικό Βήμα Συζήτησης παρά την ιδιαίτερη κατάσταση των Ομοσπονδιακών Κρατών στην ΕΕ.

4.4. Το Διοικητικό Συμβούλιο θα προβεί στην έγκριση της σύστασης ad hoc τομεακών ομάδων εργασίας στις οποίες θα συμμετέχουν όλες οι χώρες και οι οργανισμοί που συμβάλλουν στη χρηματοδότηση των διαφόρων σχεδίων. Αυτές οι ομάδες εργασίας θα περιλαμβάνουν και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη, κυρίως τους κατάλληλους εκπροσώπους των κοινωνικών εταίρων. Λόγω της σημασίας των αποκεντρωμένων διαρθρώσεων κατάρτισης, είναι σημαντικό η τοπική αυτοδιοίκηση και η περιφερειακή διοίκηση να εκπροσωπούνται στις ομάδες αυτές και να αντιμετωπισθεί το ενδεχόμενο σύστασης ομάδας εργασίας η οποία να εξετάσει τις αποκεντρωμένες διαρθρώσεις κατάρτισης και τη δημιουργία περιφερειακών δικτύων.

4.5. Όσον αφορά το Συμβουλευτικό Βήμα Συζήτησης τα μέλη του θα ορισθούν από το Διοικητικό Συμβούλιο. Θα επιλεγούν από τους εμπειρογνωμόνες του τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης και άλλων τομέων που είναι σχετικοί με το έργο του Ιδρύματος. Η σύνθεση του Βήματος θα περιλαμβάνει εκπροσώπους των κοινωνικών εταίρων, των διεθνών οργανισμών που ασκούν δραστηριότητα στον τομέα της κατάρτισης, καθώς και εκπροσώπους των επιλέξιμων χωρών. Θα ορισθούν δύο εμπειρογνώμονες από κάθε κράτος μέλος, δύο από από κάθε επιλέξιμη χώρα, καθώς και εκπρόσωποι των κοινωνικών εταίρων σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Στο Βήμα είναι επίσης σημαντικό να εκπροσωπηθούν η τοπική αυτοδιοίκηση και η περιφερειακή διοίκηση.

4.6. Στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανατίθεται ο ρόλος του συντονιστού ώστε να διασφαλίζεται η συνοχή και η συμπληρωματικότητα μεταξύ του έργου του Ιδρύματος και των άλλων κοινοτικών δράσεων. Καθώς αρμόδια για το πρόγραμμα Phare είναι η ΓΔ Ι, για τα προγράμματα Leonardo και Tempus η ΓΔ ΧΧΙΙ, και η ΓΔ XVI είναι υπεύθυνη για την ανταλλαγή εμπειριών του προσωπικού της τοπικής αυτοδιοίκησης και της περιφεριακής διοίκησης μέσω των προγραμμάτων Ouverture και ECOS, ο ρόλος του συντονιστού θα είναι εξαιρετικά σημαντικός.

4.7. Το έργο του Tempus αναμένεται να διαδραματίσει μείζονα ρόλο στο έργο του Ιδρύματος και η ΕΤΠ εκφράζει την ικανοποίησή της.

4.8. Το πρόγραμμα εργασίας του Ιδρύματος είναι σαφώς ευπρόσδεκτο. Η Επιτροπή των Περιφερειών εκφράζει την ικανοποίησή της για τη συγκρότηση υποομάδας του Συμβουλευτικού Βήματος, η οποία εξετάζει τις αποκεντρωμένες διαρθρώσεις όσον αφορά την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση και ζητά την εκπροσώπηση των τοπικών και περιφερειακών αρχών στην εν λόγω υποομάδα. Υποστηρίζει επίσης τη δημιουργία Παρατηρητηρίου, Προγράμματος Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης καθώς και μονάδας διαχείρισης για το Tempus.

5. Η εφαρμογή των προγραμμάτων Leonardo και Socrates στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη

5.1. Η Διάσκεψη Κορυφής της Έσσης έδωσε ιδιαίτερη σημασία στην επέκταση των προγραμμάτων αυτών στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη. Η εν λόγω συμμετοχή θα περιγράφεται στους γενικούς όρους οι οποίοι ορίζονται στα Πρόσθετα Πρωτόκολλα. Οι λεπτομερείς όροι και προϋποθέσεις θα αποτελέσουν τότε αντικείμενο διμερούς διαπραγμάτευσης μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των μεμονωμένων κρατών. Η Επιτροπή των Περιφερειών υποστηρίζει τις πρωτοβουλίες αυτές.

5.2. Η ύπαρξη ορισμένων περιοριστικών παραγόντων θα δυσχεράνει τη συμμετοχή των εταίρων της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Στους παράγοντες αυτούς συμπεριλαμβάνονται οι χρηματικές συνεισφορές στα σχέδια, η έλλειψη δομών διαχείρισης τόσο των σχεδίων όσο και των προγραμμάτων καθώς και η ελλιπής γνώση των προγραμμάτων. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προτείνει να χρησιμοποιηθεί κατ'ανώτατο όριο το 10 % των προϋπολογισμών των ενδεικτικών Εθνικών Προγραμμάτων του Phare ως συνεισφορά στα σχέδια Leonardo και Socrates. Λόγω όμως της μεγάλης ζήτησης για συμμετοχή των ΧΚΑΕ σε ευρύ φάσμα προγραμμάτων της ΕΕ, θα υπάρξει μεγάλος ανταγωνισμός για τη διάθεση της εν λόγω συνεισφοράς από το Phare. Όταν διατίθεται νέο κονδύλιο (υποτμήμα Β7-633) του κοινοτικού προϋπολογισμού για την επέκταση των κοινοτικών προγραμμάτων στις ΧΚΑΕ, η ΕΤΠ τονίζει την ανάγκη αυξημένης χρηματοδότησης ούτως ώστε να ελευθερωθούν μηχανισμοί οι οποίοι θα δώσουν τη δυνατότητα στις ΧΚΑΕ να χρηματοδοτήσουν κατάλληλα τη συμμετοχή τους στα προγράμματα Leonardo και Socrates.

5.3. Η Επιτροπή των Περιφερειών εκτιμά ότι η συμμετοχή της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης στα προγράμματα Leonardo και Socrates θα πραγματοποιηθεί σταδιακά και ότι αρχικά οι ΧΚΑΕ θα παρακολουθούν ως παρατηρητές τις εργασίες των σχετικών επιτροπών ταυτόχρονα με τη σύσταση εθνικών υπηρεσιών και τη συμμετοχή στα δίκτυα Naric και Eurydice. Ως πρώτο βήμα για τη συμμετοχή των ΧΚΑΕ στα προγράμματα Leonardo και Socrates, η ΕΤΠ προτείνει τη διοργάνωση συσκέψεων μεταξύ ειδικών της ΕΕ και των ΧΚΑΕ προκειμένου να συμβάλουν στην ανάπτυξη νέων μηχανισμών εκπαίδευσης και κατάρτισης κατά την εξέταση του θέματος αυτού. Η Επιτροπή των Περιφερειών προτείνει όπως η πρωτοβουλία για την Ανάπτυξη της Κοινότητας, η οποία σημείωσε επιτυχία στα διαρθρωτικά ταμεία, εφαρμοστεί στα προγράμματα Leonardo και Socrates για την κατάρτιση των υπαλλήλων της τοπικής αυτοδιοίκησης των ΧΚΑΕ καθώς και επιλεγμένων τοπικών και περιφερειακών αντιπροσώπων που διαδραματίζουν ζωτικό ρόλο στην ανάπτυξη νέων δομών εκπαίδευσης και κατάρτισης. Η Επιτροπή των Περιφερειών επισημαίνει ότι, όσον αφορά τη συμμετοχή των ΧΚΑΕ στο πρόγραμμα Arion, ένα σχέδιο εκπαιδευτικών επισκέψεων για όσους συμμετέχουν και είναι υπεύθυνοι για την εκπαίδευση θα διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην προώθηση της διάδοσης θεμιτής πρακτικής και ανταλλαγής εμπειριών με τις ΧΚΑΕ. Η Επιτροπή των Περιφερειών υπογραμμίζει τη σπουδαιότητα της δημιουργίας διόδων προκειμένου να μπορέσουν οι ΧΚΑΕ να χορηγήσουν στην ΕΕ στοιχεία σχετικά με τις δράσεις που πρέπει να αναληφθούν για τη συμμετοχή των ΧΚΑΕ στα προγράμματα αυτά.

5.4. Θα πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη η συμμετοχή των ΧΚΑΕ στο Ευρωπαϊκό Έτος Συνεχούς Εκπαίδευσης, που είναι το 1996, καθώς και η συμμετοχή τους ως αφανών εταίρων σε ορισμένα σχέδια των προγραμμάτων Leonardo και Socrates.

5.5. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σε μελέτη της σχετικά με την «Επαγγελματική Εκπαίδευση και Κατάρτιση στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη» έχει προτείνει οκτώ θέματα για την ανάληψη δράσης στον τομέα της κατάρτισης. Τα θέματα αυτά αξιοποιούν τη δυτική εμπειρία όσον αφορά τη θέσπιση συστήματος συνεχούς κατάρτισης 7 συμβάλλουν στον εκσυγχρονισμό της πρωτοβάθμιας επαγγελματικής κατάρτισης 7 βοηθούν τις ΧΚΑΕ να αναπτύξουν φορείς υπεύθυνους για αποκεντρωμένη και πλουραλιστική πολιτική κατάρτισης 7 διευκολύνουν τη σύσταση θεσμών και διαδικασιών που θα συμβάλουν στη χάραξη της πλέον ενδεδειγμένης πολιτικής για την επαγγελματική κατάρτιση 7 εκσυγχρονίζουν τις μεθόδους κατάρτισης 7 αναπτύσσουν την κατάρτιση εκπαιδευτών και καθηγητών 7 ενθαρρύνουν μεγαλύτερη συνεργία κατάρτισης και έρευνας 7 ενθαρρύνουν τα προγράμματα που έχουν ως επίκεντρο των δραστηριοτήτων τους τις Μικρές και Μεσαίες Επιχειρήσεις.

5.6. Η Επιτροπή των Περιφερειών εκφράζει την ικανοποίησή της για τα προαναφερθέντα θέματα αλλά θεωρεί ότι λόγω της αδυναμίας του συστήματος κατάρτισης πριν από το 1989 θα πρέπει να συμπεριληφθεί και η εκ νέου κατάρτιση των ενηλίκων. Σε περίπτωση συνεργίας κατάρτισης και έρευνας θα πρέπει να εξεταστούν οι σχέσεις μεταξύ σχολείου και των συστημάτων επαγγελματικής κατάρτισης και ανώτατης εκπαίδευσης. Θα πρέπει επίσης να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην ανάπτυξη της κατάρτισης των ατόμων με ειδικές ανάγκες.

5.7. Πολλά από τα προαναφερθέντα θέματα θα μπορούσαν να περιληφθούν στο πλαίσιο των τριών φάσεων του προγράμματος Leonardo, απαιτούνται όμως λεπτομερείς συζητήσεις προκειμένου να διασφαλιστεί ότι υφίστανται οι μηχανισμοί υποστήριξης των θεμάτων που περιγράφονται στα σημεία 5.5 και 5.6 τα οποία δεν περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα Leonardo. Οι παρεμβάσεις στους εν λόγω τομείς θα μπορούσαν να καλύπτονται από τα Πρόσθετα Πρωτόκολλα.

5.8. Το Socrates είναι επίσης πρόγραμμα ευρέος φάσματος με εννέα ομάδες δράσης, οι περισσότερες εκ των οποίων θα είναι επωφελείς για την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη. Πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στη συμμετοχή των χωρών αυτών στα προγράμματα, στις διαδικασίες που θα εφαρμόσουν, καθώς και στο βαθμό επιτυχίας τους κατά την πορεία της εφαρμογής σε περίπτωση ελεύθερου ανταγωνισμού. Είναι σημαντικό να επικεντρωθεί η χρηματοδότηση στις πλέον κατάλληλες δράσεις του προγράμματος Socrates διότι θα παράσχουν τα περισσότερα οφέλη. Η ΕΕ επικέντρωσε την προσοχή της στην επαγγελματική κατάρτιση δημοσιεύοντας μελέτες και συστήνοντας το Ίδρυμα Επαγγελματικής Εκπαίδευσης. Εντούτοις, φαίνεται ότι δεν έχει πραγματοποιηθεί σημαντικό έργο όσον αφορά τις ανάγκες του τομέα της σχολικής εκπαίδευσης στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη. Τούτο αποτελεί σημαντικό στοιχείο του προγράμματος Socrates και θα είναι επίσης σημαντικό για τις ΧΚΑΕ.

5.9. Όσον αφορά την ανώτατη εκπαίδευση, η θέσπιση πανεπιστημιακών δικτύων που προωθούν την ανάπτυξη προγραμμάτων σπουδών καθώς και νέα μαθήματα στο πρόγραμμα Socrates θα συμβάλουν στην περαιτέρω ολοκλήρωση του έργου του προγράμματος Tempus. Παρ'όλα αυτά υπάρχουν προβλήματα μετάβασης από το Tempus διότι το Socrates δεν χρηματοδοτεί ορισμένες δράσεις που περιλαμβάνονται στο Tempus, όπως για παράδειγμα η αγορά εξοπλισμού και διδακτικών μέσων.

5.10. Παρομοίως, τα οφέλη της συνεργασίας σε επίπεδο σχολικής εκπαίδευσης για την προώθηση της δημιουργίας και της χρήσης νέων διδακτικών μέσων και μαθημάτων μέσω των δικτύων και των εταιρικών σχέσεων είναι άξια επιβράβευσης και η προσαρμογή στα σύγχρονα δεδομένα των δεξιοτήτων του εκπαιδευτικού προσωπικού θα είναι ουσιώδης για τους καθηγητές που αντιμετωπίζουν τις νέες διδακτικές απαιτήσεις που οφείλονται στις οικονομικές και κοινωνικές μεταρρυθμίσεις. Η ΕΤΠ στη γνωμοδότησή της για το πρόγραμμα Socrates (έγγρ. CdR 43/94) καλούσε την Επιτροπή και το Συμβούλιο να αναγνωρίσουν τη σημασία της ανάπτυξης στενών δεσμών εκ μέρους των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, σε όλα τα επίπεδα, με παρεμφερή ιδρύματα στις ΧΚΑΕ καθώς και της ανάπτυξης δεσμών εξ αποστάσεως μεταξύ εκπαιδευτικών συστημάτων, συμπεριλαμβάνοντας τα εν λόγω συστήματα στο πρόγραμμα.

6. Προγράμματα Phare και Tempus

6.1. Το πρόγραμμα Phare αποτελεί τη μεγαλύτερη πηγή χρηματοδότησης της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Δεδομένου ότι πρόκειται για ταμείο «τεχνογνωσίας», κύριο στόχο έχει την κοινοποίηση των γνώσεων και ενώ τα περισσότερα σχέδια και προγράμματα αφορούν σε συγκεκριμένους τομείς - όπως, π.χ., ο γεωργικός τομέας, ο τραπεζικός τομέας, κ.λπ. - καθοριστικό στοιχείο των σχεδίων και προγραμμάτων αυτών θα είναι η ανταλλαγή εμπειριών και η διάδοση γνώσεων. Ωστόσο, έχει υπολογισθεί ότι το 25 % περίπου του προγράμματος αφορά άμεσα την επαγγελματική κατάρτιση.

6.2. Το πρόγραμμα προϋποθέτει σύνδεση με τις ΧΚΑΕ ούτως ώστε να προσδιορίζουν από μόνες τους τις προτεραιότητές τους και να μην καθοδηγούνται απλά από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Υπήρξαν προγράμματα ανάπτυξης σπουδών σε ορισμένες ΧΚΑΕ, αλλά τα περισσότερα προγράμματα κατάρτισης και εκπαίδευσης αφορούσαν την επαγγελματική κατάρτιση και την ανώτερη εκπαίδευση. Η συγκέντρωση αυτή πρέπει να εξισορροπηθεί με τα προγράμματα σχολικής εκπαίδευσης διότι τα σχολεία είναι αυτά που τροφοδοτούν τα ιδρύματα επαγγελματικής κατάρτισης και ανώτερης εκπαίδευσης.

6.3. Η πλειονότητα των προγραμμάτων και σχεδίων βασίζονται σε Υπουργεία ή Μη Κυβερνητικούς Οργανισμούς (ΜΚΟ). Απαιτείται διαχείριση περισσότερων σχεδίων και προγραμμάτων σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο. Εντούτοις, η Επιτροπή των Περιφερειών κατανοεί ότι έως ότου αναπτυχθούν πλήρως στις ΧΚΑΕ οι αρχές τοπικής αυτοδιοίκησης και περιφερειακής διοίκησης, θα είναι δύσκολο να βρεθούν εταίροι σε αυτό το επίπεδο. Τονίζει, συνεπώς, ότι είναι αδύνατη η αποτελεσματική ανάπτυξη αποκεντρωμένου συστήματος εκπαίδευσης και κατάρτισης χωρίς την ενίσχυση των δομών τοπικής αυτοδιοίκησης.

6.4. Σε ορισμένα σχέδια χρησιμοποιήθηκαν πειραματικά σχολεία, και η συγκεκριμένη προσέγγιση θα πρέπει να τύχει ευρύτερης εφαρμογής. Στην εν λόγω ανάπτυξη πρέπει να συμμετέχουν οι αρχές τοπικής αυτοδιοίκησης και περιφερειακής διοίκησης. Σχέδια που περιλαμβάνουν συνεχή κατάρτιση και κατάρτιση των εκπαιδευτών θα πρέπει να ανταποκρίνονται στις ανάγκες ανάπτυξης νέου κύκλου μαθημάτων, νέων μεθόδων διδασκαλίας και νέων διδακτικών μέσων.

6.5. Η Επιτροπή των Περιφερειών εκτιμά ότι ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στη δημιουργία τοπικών και περιφερειακών δικτύων προκειμένου να διασφαλιστεί η επέκταση τόσο της χρηματοδότησης όσο και των σχεδίων σ'όλη την επικράτεια των ΧΚΑΕ. Τούτο θα συνέβαλε στη μεγαλύτερη συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών φορέων και θα λάμβανε υπόψη τις περιφερειακές ανισότητες καθώς και τις ανάγκες της αγοράς εργασίας σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο. Τα εκπαιδευτικά προγράμματα δημόσιας διοίκησης για τους υπαλλήλους της τοπικής αυτοδιοίκησης θα διαδραματίσουν ζωτικό ρόλο στην εξέλιξη της αποκέντρωσης.

6.6. Όσον αφορά την προσέγγιση που βασίζεται στη ζήτηση, η Ευρωπαϊκή Ένωση διαπραγματεύεται το πρόγραμμα με τις ΧΚΑΕ. Απαιτείται αποκεντρωμένη προσέγγιση για να εξισορροπηθεί η κυρίαρχη «εκ των άνω προς τα κάτω» διάρθρωση του προγράμματος σε επίπεδο εθνικής διοίκησης. Ενδείκνυται συνεπώς η συμμετοχή αντιπροσώπων των αρχών τοπικής αυτοδιοίκησης και περιφερειακής διοίκησης στις ομάδες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των ΧΚΑΕ.

6.7. Είναι σημαντικό το γεγονός ότι εισάγονται βιώσιμα σχέδια με τη χρησιμοποίηση των χρηματικών πόρων του προγράμματος Phare. Πρόκειται για σχέδια τα οποία θα συνεχιστούν και αφού σταματήσει η χρηματοδότηση από το πρόγραμμα Phare.

6.8. Το πρόγραμμα Tempus φαίνεται να έχει σημειώσει επιτυχία και θα πρέπει να αναπτυχθεί περαιτέρω ώστε να μπορέσουν τα πανεπιστήμια της Κεντρικής και της Ανατολικής Ευρώπης να διαδραματίσουν σημαντικότερο ρόλο στις εταιρικές σχέσεις. Παραδείγματος χάριν, οι εν λόγω εταίροι θα μπορούσαν να καταστούν επίσημοι ανάδοχοι και/ή συντονιστές και τούτο θα ενίσχυε τη συμμετοχή τους και την αίσθηση της συνεργασίας τόσο σε ό,τι αφορά το σχέδιο όσο και τα επακόλουθα δίκτυα. Το μακροπρόθεσμο μέλλον του προγράμματος Tempus και η σχέση του με τα προγράμματα Leonardo και Socrates χρήζουν προσεκτικής εξέτασης.

7. Συστάσεις

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

7.1. εκφράζει την ικανοποίησή της για τις δημοκρατικές, κοινωνικές και οικονομικές μεταρρυθμίσεις που σημειώνονται στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη και επισημαίνει τον καθοριστικό ρόλο τον οποίο διαδραματίζουν η εκπαίδευση και η κατάρτιση στο πρόγραμμα της μεταρρύθμισης 7

7.2. υπενθυμίζει ότι αφ'ης στιγμής αποφασίζεται η ανάπτυξη δράσεων εκπαίδευσης και κατάρτισης στις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, είναι απαραίτητο οι χώρες αυτές να έχουν θέσει ως στόχο την οικονομική ανάπτυξη των επιμέρους περιοχών τους σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, ώστε, από μία χωροταξική οπτική σαν αυτή που παρουσιάζεται στη γνωμοδότηση για την ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «Ευρώπη 2000+», να μπορούν να ωφεληθούν από αυτές τις δράσεις όλες οι επιχειρήσεις της ίδιας αναπτυξιακής περιοχής 7

7.3. επισημαίνει ότι είναι σπουδαίο να υπάρχουν ευέλικτες αποκεντρωμένες διαρθρώσεις που να υποστηρίζονται από δημοκρατικές αρχές τοπικής αυτοδιοίκησης και περιφερειακής διοίκησης κατά την παροχή εκπαίδευσης και κατάρτισης. Η ΕΤΠ εκφράζει την ανησυχία της για το γεγονός ότι ενώ οι ΧΚΑΕ έχουν αναλάβει την υποχρέωση για τη μετάβαση σε αποκεντρωμένη δημοκρατική διοίκηση, ορισμένες χώρες δεν έχουν ακόμη εκπληρώσει την υποχρέωση αυτή 7

7.4. συμφωνεί ότι η στρατηγική για την προετοιμασία της ένταξης είναι καθοριστική για τη διαπεριφερειακή συνεργασία των ΧΚΑΕ με τους όμορους γείτονές τους, όπως αναφέρεται στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Έσσης της 9ης και 10ης Δεκεμβρίου 1994. Η ΕΤΠ τονίζει τη σημασία που έχει η εν λόγω συνεργασία τόσο για την ανάπτυξη διαρθρώσεων εκπαίδευσης και κατάρτισης όσο και για την προώθηση της πολιτισμικής ποικιλομορφίας και της αμοιβαίας κατανόησης. Υπογραμμίζει δε την σπουδαιότητα της συνεργασίας ΕΕ/ΧΚΑΕ σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο μέσω της ανταλλαγής εμπειριών και της δημιουργίας δικτύων ιδιαίτερα στον τομέα της εκπαίδευσης και της επαγγελματικής κατάρτισης 7

7.5. ζητά όπως η δομημένη σχέση που θα αναπτυχθεί μεταξύ των συνδεδεμένων ΧΚΑΕ και των θεσμικών οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την υλοποίηση της στρατηγικής που προετοιμάζει την ένταξη των χωρών αυτών, όπως αναφέρεται στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Έσσης της 9ης και 10ης Δεκεμβρίου 1994, περιλαμβάνει συγκροτημένο διάλογο μεταξύ των εκπροσώπων των τοπικών και περιφερειακών αρχών των ΧΚΑΕ και των μελών της ΕΤΠ ιδιαίτερα στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης 7

7.6. τονίζει ότι η τοπική αυτοδιοίκηση και η περιφερειακή διοίκηση της ΕΕ έχουν μεγάλη πείρα στην ανάπτυξη στρατηγικών εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης. Η πείρα αυτή θα αποβεί ιδιαίτερα σημαντική για την ανάπτυξη δικτύων συνεργασίας ούτως ώστε να διαδοθεί η θεμιτή πρακτική και να εισαχθούν νέες διαρθρώσεις και μέθοδοι στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη οι οποίες να σέβονται τις τοπικές ιδιαιτερότητες και τις υφιστάμενες δομές εκπαίδευσης και κατάρτισης 7

7.7. επισημαίνει την ανάγκη ύπαρξης συνεκτικού συστήματος εκπαίδευσης και κατάρτισης σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο το οποίο να προάγει το διάλογο μεταξύ των ομάδων συμφερόντων σε κλίμα συνεργασίας 7

7.8. εκφράζει την ικανοποίησή της για το σημαντικό έργο που έχει ήδη επιτελέσει η Ευρωπαϊκή Ένωση σε ορισμένα προγράμματα αλλά ταυτόχρονα και την ανησυχία της για το γεγονός ότι δίδεται υπερβολική έμφαση στις «εκ των άνω προς τα κάτω» προσεγγίσεις ορισμένων προγραμμάτων οι οποίες θα έπρεπε να αντισταθμίζονται από σημαντικό αριθμό σχεδίων «εκ των κάτω προς τα άνω» 7

Η σύσταση του Ευρωπαϊκού Ιδρύματος Επαγγελματικής Κατάρτισης

7.9. εκφράζει την ικανοποίησή της για τη σύσταση του Ευρωπαϊκού Ιδρύματος Επαγγελματικής Κατάρτισης και ιδιαίτερα το στόχο του για την κινητοποίηση τοπικών εμπειρογνωμόνων στις ΧΚΑΕ και υποστηρίζει πλήρως το πρόγραμμα εργασίας του, κυρίως δε τη συγκρότηση ομάδας αρμόδιας για την εξέταση αποκεντρωμένων διαρθρώσεων εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης 7

7.10. εκφράζει την ανησυχία της διότι δεν γίνεται αναφορά στην εκπροσώπηση των αρχών τοπικής αυτοδιοίκησης και περιφερειακής διοίκησης τόσο στο Διοικητικό Συμβούλιο όσο και στο Συμβουλευτικό Βήμα Συζήτησης, παρά την ιδιαίτερη κατάσταση των Ομοσπονδιακών Κρατών στην ΕΕ 7

Προγράμματα Leonardo και Socrates

7.11. εκφράζει την ικανοποίησή της για τη δέσμευση της ΕΕ να επεκτείνει τα εν λόγω προγράμματα στις ΧΚΑΕ 7

7.12. αναγνωρίζει την 7ύπαρξη περιοριστικών παραγόντων όπως προβλήματα για τις χρηματοδοτικές εισφορές, διοικητικά προβλήματα, τα οποία πρέπει να αντιμετωπιστούν επειγόντως 7

7.13. επισημαίνει την ανάγκη σταδιακής ένταξης των ΧΚΑΕ στα προγράμματα Leonardo και Socrates με τη συμμετοχή τους σε επιτροπές, στα δίκτυα Naric και Eurydice καθώς και με την έναρξη σεμιναρίων/διασκέψεων μεταξύ ΕΕ και ΧΚΑΕ για τα προγράμματα Leonardo και Socrates 7

7.14. εκφράζει την ικανοποίησή της για το έργο και τις δημοσιεύσεις που εχει ήδη πραγματοποιήσει η ΕΕ σχετικά με την εκπαίδευση στις ΧΚΑΕ, επισημαίνει ωστόσο ότι παρόμοιες εργασίες θα έπρεπε να είχαν γίνει για τη σχολική εκπαίδευση στο πλαίσιο της προετοιμασίας για τη συμμετοχή στο πρόγραμμα Socrates 7

7.15. επικροτεί πλήρως την έκδοση της ΕΚ σχετικά με την «Επαγγελματική Εκπαίδευση και Κατάρτιση στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη» και τα οκτώ θέματα κατάρτισης τα οποία συμπεριλαμβάνονται σε αυτήν, τονίζει ωστόσο ότι θα πρέπει να συμπεριληφθούν τόσο η εκ νέου κατάρτιση των ενηλίκων όσο και οι σχέσεις μεταξύ σχολείου και των συστημάτων επαγγελματικής κατάρτισης και ανώτατης εκπαίδευσης 7

Phare και Tempus

7.16. υπογραμμίζει την ανάγκη περισσότερο αποκεντρωμένης προσέγγισης στο πλαίσιο του προγράμματος Phare με τη διαχείριση μεγαλύτερου αριθμού σχεδίων και προγραμμάτων σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, αναγνωρίζει όμως τα προβλήματα που δημιουργούνται ως προς την επιλογή κατάλληλων εταίρων έως ότου αναπτυχθούν πλήρως η τοπική αυτοδιοίκηση και η περιφερειακή διοίκηση 7

7.17. επισημαίνει ότι η δημιουργία τοπικών και περιφερειακών δικτύων θα μπορούσε να διασφαλίσει την επέκταση τόσο της χρηματοδότησης όσο και των σχεδίων σε όλη την επικράτεια των ΧΚΑΕ και να συμβάλει στη μεγαλύτερη συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών φορέων οι οποίοι μπορούν να λαμβάνουν υπόψη τις ανάγκες της αγοράς εργασίας σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο στο πλαίσιο της ανάπτυξης σχεδίων/προγραμμάτων 7

7.18. θα επιθυμούσε την εισαγωγή περισσότερων προγραμμάτων σχολικής εκπαίδευσης προκειμένου να επιτευχθεί ισορροπία ως προς τα προγράμματα επαγγελματικής κατάρτισης και ανώτερης εκπαίδευσης και να επιτευχθεί σύνδεση μεταξύ εκπαίδευσης και κατάρτισης 7

7.19. συνειδητοποιεί ότι το Phare καθοδηγείται από τη ζήτηση και θα επιθυμούσε τη συμμετοχή αντιπροσώπων των αρχών τοπικής αυτοδιοίκησης και περιφερειακής διοίκησης στις ομάδες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των ΧΚΑΕ 7

7.20. εκφράζει την ικανοποίησή της για την επιτυχία της αποκεντρωμένης προσέγγισης στο πρόγραμμα Tempus, επισημαίνει ωστόσο ότι το μακροπρόθεσμο μέλλον του και η σχέση του με τα προγράμματα Leonardo και Socrates χρήζουν προσεκτικής εξέτασης.

Βρυξέλλες, 20 Σεπτεμβρίου 1995.

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής των Περιφερειών

Jacques BLANC