ARCHIVES HISTORIQUES 
DE LA COMMISSION 
 
 
 
COLLECTION RELIEE DES 
DOCUMENTS "COM" 
 
 
 
 
COM ( 84) 677 
 
 
 
Vol. 1984/0 248 
  
 
Disclaimer  
Conformém ent au règlement (CEE, Euratom) n° 354/83 du Conseil du 1er février 1983 
concernant l'ouverture au public des archives historiques de la Communauté économique 
européenne et de la Communauté européenne de l'énergie atomique (JO L 43 du 15.2.1983, 
p. 1), tel que modifié par le règlement (CE, Euratom) n° 1700/2003 du 22 septembre 2003 
(JO L 243 du 27.9.2003, p. 1), ce dossier est ouvert au public. Le cas échéant, les documents 
classifiés présents dans ce dossier ont été déclassifiés conformément à l'article 5 dudit 
règlem ent. 
In accordance with Council Regulation (EEC, Euratom) No 354/83 of 1 February 1983 
concerning the openi ng to the public of the historical archives of the European Econom ic 
Community and the European Atomic Energy Communit y (OJ L 43, 15.2.1983, p. 1), as 
amended by Regulation (EC, Euratom) No 1700/2003 of 22 September 2003 (OJ L 243, 
27.9.2003, p. 1), this f ile is open to the public. Where necessary, classified documents in this 
file have been declassified in conformity with Article 5 of the aforementioned regulation.  
In Übereinstimmung mit der Verordnung (EWG, Euratom) Nr. 354/83 des Rates vom  1. 
Februar 198 3 über die Freigabe der historischen Archive der Europäischen  
Wirtschaftsgemeinschaft und der Europäischen Atomgem einschaft (ABI. L 43 vom  15.2.1983,  
S. 1), geändert durch die Verordnung (EG, Euratom) Nr. 1700/2003 vom 22. Septem ber 2003  
(ABI. L 243 vom 27 .9.2003, S. 1), ist diese Datei der Öffentlichkeit zugänglich. Soweit  
erforderlich, wurden die Verschlusssachen in dieser Datei in Übereinstimmung mit Artikel 5  
der genannten Verordnung freigegeben.  
ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ
COM(84) 677  τελικ σ
 Βουέλλες , 4 ΛεκπΡρίου 1984
Μ Ν Η Μ Ο Ν Ι Ο
Κ Α Τ Α Ρ Τ Ι Σ Η  Τ Ο Υ  Π Ε Μ Π Τ Ο Υ  Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Ο Σ  Ε Ρ Γ Ο Ν Ο Μ Ι Α Σ  Τ Η Σ  Ε Κ Α Χ  Γ Ι Α  
Τ Ι Σ  Β Ι Ο Μ Η Χ Α Ν Ι Ε Σ  Α Ν Θ Ρ Α Κ Α  Κ Α Ι  Χ Α Λ Υ Β Α
COM(84) 677 τελικσ

Μ ν η μ ό ν ι ο
™Ξ!ϊ£ΣΣ2Π_Σί2Σ_._!ΐΣΗΙϊΞ2υ πΡ 9ΥΡ“μ μ α το ς Ε ρ γ ο ν ο μ ία ς τ η ς  Ε Κ Α Χ
για
τ ^ _ Β ι ° μ η χ α ν £ ε ς ^ Α ν θ | 3 α κ α  κ α ι  Χ ά λ υ β α  
Π ε ρ ι ε χ ό μ ε ν α
I .  Ε ι ο α γ ω γ ή
I I .  Η  α ν α γ κ α ι ό τ η τ α  τ ο υ  π ρ ο τ ε lν ό μ ε ν ο υ  π ρ ο γ ρ ά μ μ α τ ο ς
I I I .  Τ ο  π ρ ό γ ρ α μ μ α
1 .  Δ ρ ά ο η  τ η ς  Κ ο ι ν ό τ η τ α ς  α τ ο ν  τ ο μ έ α  τ η ς  ε ρ γ ο ν ο μ ί α ς
1 . 1 .  Ε ρ γ ο ν ο μ ί α  κ α ι  Τ ε χ ν ο λ ο γ ι κ ή  ε ζ , έ λ ι ξ , η
1 . 2 .  Ε γ κ α τ α ο τ ά ο ε ι ς  π α ρ α γ ω γ ή ς  κ α ι  ε ξ ο π λ ι σ μ ό ς
1 . 3 .  Ε ι δ ι κ ά  - θ έ μ α τ α
1 . 3 . 1 .  Κ ί ν δ υ ν ο ι  β  ι ο - μ η χ α ν ι κ ώ ν  β λ α β ώ ν
1 . 3 . 2 .  Δ ι α τ ή ρ η ο η  τ η ς  α κ ο ή ς  κ α ι  α κ ο υ Ο τ ι κ ή  ε π ι κ ο ι ν ω ν ί α
1 . 3 . 3 .  Υ π ό γ ε ι ο ς  φ ω τ ι ο μ ό ς  ο τ α  ο ρ υ χ ε ί α
1 . 4 .  Ε ξ έ λ ι ξ η  τ ω ν  α π ο τ ε λ ε σ μ ά τ ω ν
2 .  Ε ρ γ ο ν ο μ ι ι κ ή  έ ρ ε υ ν α
3 .  Ε π ι λ ε κ τ ι κ έ ς  ε ρ γ ο ν ο μ ι κ έ ς  μ ε λ έ τ ε ς
I V .  Σ υ ν τ ο ν ι σ μ ό ς  τ ω ν  ε ρ γ α σ ι ώ ν
V .  Α π ο τ ε λ ε σ μ ά τ α  ' ο υ  π ρ ο γ ρ ά μ μ α τ ο ς
V I .  Χ ρ η μ α τ ο δ ο τ ι κ ά  θ έ μ α τ α  κ α ι  δ ι ά ρ κ ε ι α  τ ο υ  π ρ ο γ ρ ά μ μ α τ ο ς
V I I .  Σ υ μ π ε ρ ά σ μ α τ α

-  1 -
I.  E l Οαγωγή
Το "Τέταρτο Πρόγραμμα Εργονομίας της ΕΚΑΧ για τις Βιομηχανίες Άνθρακα 
και Χάλυβα (1980-1984)", που ε.γκρίθηκε από την Επιτροπή των Ευρωπαϊκών 
Κοινοτήτοιν Οτις 3 Σεπτεμβρίου 1980 κατ’εφαρμογήν του άρθρου 55 της Συνθή­
κης ΕΚΑΧ, ολοκληρώθηκε. Τα 13 εκατομμύρια ECU που είχαν διατεθεί για 
το πρόγραμμα και για τη διάδοοη των αποτελεομάτων χρηοιμοποιήθηκαν.
Το τέταρτο πρόγραμμα ,  που βααίσθηκε Οτις εργαοίες του προηγούμενου
προγράμματος, Ουνέβαλε με επιτυχία οτην εκτέλεοη ενός Κοινοτικού
Προγράμματος Εργονομικής Δράσης για τους δύο ενλόγω βιομηχανικούς κλάδους. 
Η δράση αυτή μέσω:
- μιας σειράς μελετών για τον καθορισμό και την αξιολόγηση παρα­
μέτρων εργονομικού σχεδιασμού διάφορων συστημάτων παραγωγής και 
συναφών υπηρεσιών, που πραγματοποιήθηκαν από ομάδες εργονόμων 
Οτις βιομηχανίες με τη συμμετοχή των εργαζομένων,
- του συντονισμού kol της διάδοσης των αποτελεσμάτων των μελετών 
Οτις βιομηχανίες από το Κοινοτικό Γραφείο Πληροφοριών και 
Συντονισμού για την Εργονομική Δράση,
επέτρεψε μια σημαντική εργονομική συνεισφορά σε πολλά θέματα υγείας 
και ασφάλειας στις βιομηχανίες της ΕΚΑΧ.
Το πρόγραμμα κά? ψε επίσημα τέσσερα κράτη μέλη με ανθρακοβιομηχανίες 
και οκτώ με χ λυβουργίες.
Συνοπτικά, στο πλαίσιο του προγράμματος εξετάσθηκαν τα ακόλουθα 
θέματα:
- αυτοματοποιημένα συστήματα
- βαριές εγκαταστάσεις και εξοπλισμός
_ προστατευτικός ρουχισμός και εξοπλισμός
- υπόγειος φωτισμός.

-  2 -
Ενα παράδειγμα από καθένα από τα θέματα αυτά φανερώνει την αποτέλεσμα—
τικότητα του προγράμματος.
- Οι κύριοι πόροι του προγράμματος διατέθηκαν στα νέα συστήματα,
που βασίζονται σε μικρό- επεξεργαστές και τα οποία εισάγονται και 
στους δυο κλάδους. Οι πόροι αυτοί χρησιμοποιήθηκαν για τη 
βελτιστοποίηση του ρόλου του ανθρώπου στα συστήματα αυτά ως 
συνάρτησης  των χαρακτηριστικών της συμπεριφοράς του και των ικανο­
τήτων του.Στο σημείο αυτό το πληρέστερο παράδειγμα είναι η νέα
υψηλή τεχνολογία των εγκαταστάσεων συνεχούς χύτευσης: τα Κοι­
νοτικά προγράμματα δράσης που ασχολήθηκαν με τις βελγικές, 
γερμανικές και ιταλικές χαλυβουργίες μελέτησαν και προσδιόρι­
σαν τις εργονομικές απαιτήσεις και προχώρησαν στο σχεδίασμά και 
στην κατασκευή» με αποτελέσματα που  στη συνέχεια κρίθηκαν θετικά.
- Στο πλαίσιο του προγράμματος ολοκληρώθηκαν οι εργασίες καθορι­
σμού των παραμέτρων εργονομικού σχεδιασμού όσον αφορά το βαρύ 
εξοπλισμό της υπόγειας εξόρυξης. Η μέθοδος που ακολουθήθηκε 
εδώ επέτρεψε τη κατάρτιση συστάσεων και οδηγιών οι οποίες θα 
μπορούσαν να εφαρμοστούν σε όλο το φάσμα του εξοπλισμού αυτού 
σι:ο προσεχές μέλλον. Ένα παρόμοιο πρόγραμμα εργασίας δημιούργη­
σε επίσης τιε παραμέτρους εργονομικού σχεδιασμού για ένα ευρύ 
φάσμα συστημάτων υπόγειας μεταφοράς προσωπικού.
Στα πλαίσια μιας συντονισμένης ομάδας προγραμμάτων για τις χα­
λυβουργίες της Ολλανδίας, του Βελγίου και του Ηνωμένου Βασιλείου 
έγιναν περαιτέρω μελέτες σχετικά με τον προστατευτικό ρουχισμό 
στα χυτήρια,οι οποίες, μεταξύ άλλων, κατέληξαν στον καθορισμό 
νέων υλικών τα οποία, αν και ελαφρότερα από πολλά υλικά που 
χρησιμοποιούνται  σήμερα, προσφέρουν μεγαλύτερη προστα­
σία .
- Με το πρόγραμμα αυτό άρχισαν οι εργασίες σχετικά με τον υπόγειο 
φωτισμό στα ορυχεία,και τα πρώτα αποτελέσματα των κοινών μελετών 
της Γαλλίας, Γερμανίας και Ηνωμένου Βασιλείου ήταν ο καθορισμός
των εργονομικών απαιτήσεων για το φωτισμό των μετώπων εκσκαφής και η 
εφαρμογή τους σε ένα αριθμό μετώπων. Τα αποτελέσματα των με­
λετών αυτών θα ανακοινωθούν στις διάφορες επιτροπές προτύπων φω­
τισμού .Επειδή ενώ η τιμή στα πρότυπα' που είχαν καθοριστεί από

- 3 -
τις προηγούμενες εργαστηριακές μελέτες ήταν 40-50 lux για τα μέτωπα, 
οι μελέτες που έγιναν επί τόπου οτο πλαίσιο της Κοινοτικής Εργονο- 
μικής Δράσης καθορίζουν τιμές χαμηλότερες — μέχρι και 5 lux — ως το 
επίπεδο επαρκούς φωτισμού για όλα τα έργα που εκτελουνται στα μέτω­
πα, σε συνθήκες ομοιόμορφου και μη ενοχλητικά έντονου φωτισμού.
Αυτή τη στιγμή γίνεται η ταξινόμηση, αξιολόγηση και σύνθεση των πλήρων α­
ποτελεσμάτων του τέταρτου προγράμματος. Τα αποτελέσματα αυτά θα ανακοινω­
θούν στις βιομηχανίες στα πλαίσια μιας σειράς Ημερίδων Πληροφόρησης που έ­
χουν προγραμματιστεί για την άνοιξη του 1985. Πάντως,όπως αναφέρεται παρα­
κάτω στο μνημόνιο αυτό, ένα από τα μελήματα του Πέμπτου Κοινοτικού Προ­
γράμματος Εργονομικής Δράσης θα είναι η καθιέρωση των αποτελεσμάτων αυτών 
στην καθημερινή πρακτική των βιομηχανιών.

- 4 -
II. Η αναγκαιότητα του προτεινόμενου προγράμματος
Κατά το τέλος του Τέταρτου Προγράμματος Εργονομίας της ΕΚΛΧ μπόρεοαν 
να ολοκληρωθούν με επιτυχία οριομένες όράοεις Οτον τομέα της εργονο­
μίας.
Εντούτοις,μια επισκόπηση των βιομηχανιών φανερώνει ότι η δράοη αυτή 
είναι αναγκαίο να ουνεχιοτεί αε πολλές από τις δραστηριότητες τους.
Η συνεχώς μεταβαλλόμενη και ταχεία εκμετάλλευση των δυνατοτήτων του 
μικρο-επεξεργαστή τόσο στη χαλυβουργία όσο και στις ανθρακοβιομη- 
χανίες, δεν επιτρέπει μια τελική απόφαση, στο σημείο αυτό, σχετικά 
με τους εργονομικούς παράγοντες της νέας τεχνολογίας των βιομηχανιών 
αυτών. Ιδιαίτερα, δεδομένου ότι τα συστήματα των προγραμμάτων των 
υπολογιστών γίνονται όλο και πιο περίπλοκα πρέπει να δοθεί προσοχή 
στην εργονομία, με την ευρύτερη έννοιά της,του συστήματος. Πρέπει να 
εξασφαλιστεί ότι τα καθήκοντα που θα δημιουργεί το εν»/οιολογικό/οργα­
νωτικό πλαίσιο του συστήματος θα μπορούν να εκτελούνται από ένα 
μέσο εκπαιδευμένο χειριστή. Οι κίνδυνοι για την ασφάλεια και, εν— ,  
δεχόμενα σε μικρότερο βαθμό, οι κίνδυνοι για την υγεία, σε αντίθετη 
περίπτωση δε μπορεί παρά να εκτιμώνται καθ’υπόθεσιν.
Επιπλέον, υπάρχουν αρκετές δραστηριότητες οι οποίες δεν θα επηρεαστούν 
από την νέα τεχνολογία και οι οποίες > ■  λόγω της αυξανόμενης γενικής απαίτησης 
για βελτίωση της οιότητας των συνθηκών εργασίας και Ύ1 -« μεγαλύτερη πα­
ραγωγικότητα, θ^ απαιτήσουν από τις βιομηχανίες τη βελτίωση των συν­
θηκών εργασία., και του περιβάλλοντος. Η συνέχιση της εργονομικής δρά­
σης θα βοηθόΛει τις προσπάθειες αυτές.
Είδικότίρα, υπάρχουν ακόμη αρκετοί κίνδυνοι που απειλούν την υγεία 
των εργαζομένων και οι οποίοι μπορούν εν μέρει να μειωθούν με την 
εφαρμογή των δεδομένων και των αρχών της εργονομίας. Ενα παραδειγμ.α είναι 
τα προβλήματα της ράχης,που αποτελούν σήμερα τη μεγαλύτερη αιτία 
απουσιών λόγω ασθενείας.
Η ίδια επιτυχία του τέταρτου προγράμματος δημιουργεί την ανάγκη για 
περαιτέρω δράση. Αν το πρόγραμμα αποδειχθεί πραγματικά οικονομικά 
βιώσιμο>τότε τα αποτελέσματά του, που δεν είναι εφήμερα,πρέπει να 
εφαρμοστούν στην υποδομή των βιομηχανιών για μεσοπρόθεσμη και 
μακροπρόθεσμη χρήση.

- 5 -
Με τις σκέψεις αυτές, προτείνεται η κατάρτιση ενός "Πέμπτου 
Προγράμματος Εργονομίας" ,  με τους εξής Οτόχους:
(ί) να διασφαλίσει την πλήρη συνεισφορά της εργονομίας οτο θέμα
της ασφάλειας ,κατά την ανάπτυξη και εγκατάοταοη νέων συστη— 
μάτων υψηλής τεχνολογίας Οτις βιομηχανίες της ΕΚΑΧ,
(ϋ) να Ουμβάλει οτην απαλλαγή των βιομηχανιών της ΕΚΑΧ από ένα
πρωτεύον πρόβλημα υγείας,
(ϋΐ) να αυνεχίοει τη βελτίωοη των γενικών συνθηκών εργαοίας και
περιβάλλοντος και να συνδράμει τις βιομηχανίες της ΕΚΑΧ για την 
ικανοποίηση των αιτημάτων για μια καλύτερη ποιότητα των συν­
θηκών εργασ ί ας,
(ΐν) να αναληφθεί μια δράση για την αξιοποίηση των αποτελεσμά­
των του προηγούμενου προγράμματος προς όφελος των παραπάνω 
στόχων.μακροπρόθεσμα.

-  6 -
III. To Πρόγραμμα
1. Δράση της Κοινότητας οτον τομέα της Εργονομίας
Το πρόγραμμα δράοης της Κοινότητας στον τομέα της Εργονομίας έχει σχεδια­
στεί για να καλύψει τρεις κύριες δραστηριότητες, με τους παρακάτω στόχους:
- να εξασφαλίσει ότι η μελέτη για τα ζητήματα της Εργονομίας τα σχετικά με 
την ασφάλεια, που προκύπτουν από την τεχνολογική εξέλιξη που συντελείται 
στις βιομηχανίες της ΕΚΑΧ, θα γίνει με την προσοχή που της αρμόζει*
- να εξακολουθήσει τη συνεισφορά της Εργονομίας στην υγεία και την ασφά­
λεια στους πολυάριθμους βιομηχανικούς τομείς της ΕΚΑΧ που θα παραμείνουν 
σχετικά ανεπηρέαστοι από τις νέες τεχνολογίες*
- να καθιερώσει την εφαρμογή της εμπειρίας που έχει αποκτηθεί από προηγού­
μενα προγράμματα εργονομίας της ΕΚΑΧ, στην καθημερινή πρακτική των δια­
φόρων λειτουργιών υγιεινής, ασφάλειας και πρόνοιας των βιομηχανιών και 
των σχεδιαστών, και την πρακτική των κατασκευαστών του εξοπλισμού της
βιομηχανίας.
Οι παραπάνω στόχοι θα επιτευχθούν μέσω μιας σειράς σχεδίων εργασίας που θα 
αναληφθούν από τις ομάδες εργασίας και τις υπηρεσίες για θέματα εργονομί­
ας, όπως καθιερώθηκαν στις βιομηχανίες κατά τη διάρκεια των προηγουμένων 
προγραμμάτων, με τη συμμετοχή των εργαζομένων και σε συνεργασία με το γρα­
φείο πληροφοριών και συντονισμού της κοινοτικής δράσης στον τομέα της ερ­
γονομίας. Η ένταξη της συλλογικής εμπειρίας τους σε μια κοινή προσπάθεια 
θα ενθαρρυνθεί με την απόδοση προτεραιότητας σε προτάσεις που προβλέπουν 
σχέδια συνεργασίας σε επίπεδο βιομηχανιών και Κοινότητας.
Ειδικότερα γ ο πρόγραμμα καλύπτει τα παρακάτω ζητήματα:
1.1. Εργονομία και τεχνολογική εξέλιξη
Η χρησιμοποίηση της νέας τεχνολογίας στην αναδιάρθρωση και τη συνεχιζό­
μενη εξέλιξη στην παραγωγή του χάλυβα και την εξόρυξη του άνθρακα αυξά­
νει με ταχύ ρυθμό τον αριθμό των δραστηριοτήτων στις βιομηχανίες της ΕΚΑΧ, 
όπου παράγοντες κατά τη σχεδίαση, την κατασκευή, τη λειτουργία και τη 
συντήρηση του συστήματος, καθώς και των βοηθητικών λειτουργιών τους, ό­
πως επικοινωνίες και μεταφορές, δημιουργούν φόβους για"συμβατότητα αν— 
θρώπου—μηχανής", που με τη σειρά της προκαλεί ανησυχίες για την ασφάλεια 
του προσωπικού.

Αν και είναι παραδεκτό ότι η "ασυμβατότητα ανθρώπου-μηχανής" μπορεί να 
προέρχεται από διάφορες αιτίες, ένας κύριος παράγοντας Οτη αυχνότητα 
εμφάνιαής της οτα νέα αυτά ΟυΟτήματα θα είναι ο ρυθμός ροής πληροφοριών 
προς το χειριοτή, τα μέθα που διαθέτει ο ίδιος για την αξιολόγηση των 
πληροφοριών αυτών, και τα μέθα που του παρέχονται για τις απαραίτητες 
διορθωτικές ενέργειες. Όλα αυτά πρέπει να συμβαδίζουν με τη £σνήθη 
ικανότητά του να συλλαμβάνει μια πραγματική κατάσταση, από κάποια απομα­
κρυσμένη θέση, βασιζόμενος σε αριθμητικούς, συμβολικούς ή γραφικούς πί­
νακες ενδείξεων. Μια ικανότητα που και αυτή υπόκειται σε διακυμάνσεις 
ανάλογα με το φόρτο των πληροφοριών, την περίοδο εργασίας, το φυσικό 
περιβάλλον και την οργάνωση της εργασίας.
Για τη μείωση των κινδύνων για την ασφάλεια που προέρχονται από την "α— 
συμβατότητα ανθρώπου—μηχανής" ,  είναι απαραίτητο να δοθεί σημασία στην 
εργονομία κατά τα τέσσερα στάδια, σχεδίαση, κατασκευή, λειτουργία και 
συντήρηση, στα παρακάτω σημεία:
— το σχεδίασμά των εγκαταστάσεων και προγραμμάτων Η/Υ ώστε να συνυπολο­
γίζουν
* την ανθρώπινη ικανότητα αναγνώρισης και επεξεργασίας πληροφοριών,
* τις βασικές αρχές αλληλεπίδρασης ανθρώπου—ηλεκτρονικού υπολογιστή,
* τα λειτουργικά βοηθήματα για τη λήψη αποφάσεων·
— την επίδραση του <  νσικού περιβάλλοντος κατά την εργασία·
— την επίδραση ττ., οργάνωσης της εργασίας·
— τον προγραμματισμό και την αξιοποίηση της εκπαίδευσης των χειριστών.
Για τους λόγους αυτούς, το παρόν πρόγραμμα θα βοηθήσει τη μελέτη, την 
ανάπτυξη και την αξιολόγηση των παραπάνω εργονομικών απαιτήσεων, μεμονω­
μένα και σε αλληλεπίδραση, για τα συστήματα παραγωγής και τα βοηθητικά 
συστήματα της ΕΚΑΧ. Με τον τρόπο αυτό θα μειωθούν οι πιθανές αιτίες ατυ­
χημάτων .

-  8 -
1.2. Εγκατασταθείς παραγωγής και εξοπλισμός
Παρά τα μεγάλα προγράμματα αναδιάρθρωσης, που μεσοπρόθεσμα θα εισάγουν 
εξοπλισμό με βάση τους ηλεκτρονικούς μικροεπεξεργαστές στις βιομηχανίες 
σιδήρου και άνθρακα, πολλές εργασίες και στις δύο βιομηχανίες θα εξακο- 
λοθήσουν να εξαρτώνται από συστήματα που βασίζονται σε μονάδες παραγωγής 
και εξοπλισμό παραδοσιακής τεχνολογίας. Για παράδειγμα:
- η φόρτωση κλιβάνων βολταϊκού τόξου,
- ο εξοπλισμός και η αποκατάσταση των μετώπων εκσκαφής,
- η εκφόρτωση με ώθηση των κλιβάνων κωκ,
- ο κινητός εξοπλισμός επιφάνειας,
- η χειρωνακτική επεξεργασία της επιφάνειας των μετάλλων,
- η φορτοεκφόρτωση των πλοίων.
Σε τέτοιες περιπτώσεις,η ένταση των κραδασμών, των θορύβων, η θερμική κα- 
ταπόνηση και ο φωτισμός, οι περιορισμοί στη στάση του σώματος και ο σωμα­
τικός φόρτος μπορούν, μεμονωμένα και σε αλληλεπίδραση, να δημιουργήσουν 
αντίξοες συνθήκες εργασίας και, σε εξαιρετικές περιπτώσεις, να προκαλέ— 
σουν κινδύνους για την υγεία και την ασφάλεια.
Το παρόν πρόγραμμα λοιπόν θα βοηθήσει τη μελέτη και αξιολόγηση των εργο- 
νομι ιών απαιτήσεων τέτοιων εργασιών, με σκοπο τη βελτίωση των αντίστοιχων 
συνθ )κών εργασίας.
1.3. Ειδικά θέματα
Στα γενικά πλαίσια της εργονομίας στις εγκαταστάσεις και τον εξοπλισμό έ­
χουν σημειωθεί τρεις ειδικές περιοχές με ιδιαίτερη σημασία για τη βελτίω­
ση των συνθηκών υγιεινής και ασφάλειας στις βιομηχανίες της ΚΚΛΧ. Πρόκειτι 
για τις εξής:
1.3.1. Κ^νδυνο^_β^ο-μηχανικών βλαβών
Τα ατυχήματα και οι τραυματισμοί της οσφυϊκής χώρας και των μυών γε 
νικά εξακολουθούν να είναι μία από τις σημαντικότερες αιτίες των α­
πουσιών λόγω ασθένειας στις βιομηχανίες της ΕΚΑΧ.

- 9 -
Κατά το 4ο πρόγραμμα (  ργονομ ίας, άρχι. σε η διεξαγωγή έρευνας για την 
απόκτηση στοιχείων σχετικά με τις ανθρώπινες βιολογικές και μηχανι­
κές ικανότητες όσον αφορά τη στάση του σώματος, την ηλικία κ.λ.π. 
αφενός, και τις εργασίες στη βιομηχανία που προκαλούν βλάβες στην 
οσφυϊκή χώρα, τους μυς και τα μέλη του σώματος αφετέρου. Τα στοιχεία 
αυτά θα υπάρχουν διαθέσιμα για το 5ο πρόγραμμα και θα συνεισφέρουν, 
από την πλευρά της εργονομίας, στη μείωση του σωματικού φόρτου και 
του κίνδυνου βιο-μηχανικών βλαβών, μέσω της εφαρμογής εργονομικών 
παραμέτρων στη σχεδίαση, για παράδειγμα:
— διατάξεων για την υποβοήθηση των σωματικά επίπονων εργασιών ανύ­
ψωσης και διακίνησης φορτίων,
— εργαλείων και εξοπλισμού για εργασία σε περιορισμένους ή άβολους 
χώρους,
— εργαλείων για τη συντήρηση.
Το παρόν πρόγραμμα λοιπόν θα βοηθήσει τη μελέτη, την ανάπτυξη και 
την αξιολόγηση των εργονομικών απαιτήσεων για τη σχεδίαση των πα­
ραπάνω και λοιπών εξοπλισμών και των εργαλείων που θα είναι απαραί­
τητα, με σκοπό τη μείωση του κινδύνου βιο-μηχανικών βλαβών.
1.3.2. Διατήρηση της ακοής και ακουστική επικοινωνία
Είναι πλέον γενικά αποδεκτή η εργονομική άποψη για την απώλεια της 
ακοής σαν απο ιέλεσμα της παρατεταμένης έκθεσης σε υψηλές στάθμες 
θορύβου, κ ')ώς και οι απαιτήσεις για τη διατήρηση της ακοής. Σήμε­
ρα η προστασία και διατήρηση της ακοής ανάγονται τελικά στην επέμ­
βαση για τη μείωση του θορύβου στην πηγή του, με τεχνικά μέσα. Από 
την πλευρά αυτή, οι λύσειτ βρίσκονται έξω από το φάσμα ενός προγράμ­
ματος για την εργονομία. Πρέπει όμως να αναγνωριστεί ότι τα αποτε­
λέσματα τέτοιων επεμβάσεων θα φανούν μεσοπρόθεσμα μάλλον, παρά βρα­
χυπρόθεσμα.

- 10 -
Στο μεταξύ μπορεί  να επιτευχθεί  σημαντική πρόοδος από την άποψη της 
διατήρησης της ακοής μέσω ενοποιημένων προγραμμάτων που:
— αποσκοπούν ατη μείωοη της έκθεσης οτο θόρυβο με
* δευτερογενή αντιθορυβικό αχεδιαομό, π.χ. αντιθορυβικές επενδύ— 
αεις, πετάσματα, κ.λ.π.,
* ατομικά προΟτατευτικά μέθα, π.χ. ωτοααπίδες, θαλάμους ηχοπρο­
στασίας, κ.λ.π.
* οργάνωαη της εργαοίας,
— εκτελούν τακτικούς και περιοδικούς ελέγχους και μετρήσεις της οξύ- 
τητας της ακοής του προσωπικού.
Θα πρέπει ακόμα να γίνει αντιληπτό ότι τα ατομικά προστατευτικά 
μέσα δημιουργούν προβλήματα επικονωνίας, οπότε και ασφάλειας, ιδιαί­
τερα στα ορυχεία.
Οι εργονομικές πλευρές των ζητημάτων αυτών έχουν ήδη ληφθεί υπόψη 
στο 4ο πρόγραμμα της ΕΚΑΧ με σημαντική επιτυχία. Η παραπέρα εργασία 
θα επιτρέψει την ανάπτυξη συστημάτων που, ενώ θα παρέχουν ακουστική 
προστασία σε θορυβώδες περιβάλλον, δεν θα εμποδίζουν τη συνεννόηση 
με την ομιλία και τη λήψη ηχητικών προειδοποιητικών σημάτων.
Το παρόν πρόγραμμα λοιπόν θα βοηθήσει την παραπέρα μελέτη, την ανά­
πτυξη και την αξιολόγηση των εργονομικών απαιτήσεων στη σχεδίαση συ­
στημάτων ηχηιικής προφύλαξης και επικοινωνίας.
1.3.3. Υπόγειος φωτισμός στα ορυχεία
Σε κοινοτικό επίπεδο, ο  φωτισμός των υπόγειων θέσεων εργασίας εξα­
κολουθεί  να είναι ελλιπήσ έως ανύπαρκτος. Είναι όμως γενικότερα πα­
ραδεκτό, ότι η αύξηση του φωτισμού στα ορυχεία είναι επιθυμητή, τόσο 
για λόγους ασφάλειας, όσο και για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας 
γενικότερα.

-  11 -
Το γεγονός αυτό εκφράζεται Οςμερα με: την αύξηση του φωτιομού ιιου 
είναι τοποθετημένος οτα μηχανήματα, την ανάπτυξη νέων τύπων για 
τις λάμπες οτα προοτατευτικά κράνη των εργαζομένων και την εγκα- 
τάαταοη φωτιομού Οτα Οημεία μεταβίβαΟης/διακλάδωΟης και τα μέτωπα 
εκσκαφής. Είναι βασικό οι εξελίξεις αυτές να προχωρήσουν κάτω από 
το πρίσμα της εργονομίας. Στο 4ο πρόγραμμα έγινε ήδη μια αρχή, και 
συγκεκριμένα στον τομέα του φωτισμού των μετώπων εκσκαφής.
Το παρόν πρόγραμμα θα συνεχίσει λοιπόν τις εργασίες αυτές και θα 
υποστηρίξει τις μελέτες που αποσκοπούν στον καθορισμό των εργονο- 
μικών προδιαγραφών για τη σχεδίαση συστημάτων υπόγειου φωτισμού 
στα ορυχεία.
1.4. Η εξέλιξη των αποτελεσμάτων
Η δράση και η έρευνα της Κοινότητας στον τομέα της εργονομίας στα πλαί­
σια του 3ου και του 4ου προγράμματος, έχουν συσσωρεύσει μια σημαντική
ποσότητα γνώσεων όσον αφορά τις εργονομικές απαιτήσεις:
- των μηχανημάτων εξόρυξης άνθρακα
- των υπόγειων συστημάτων μεταφοράς για ορυχεία
- του υπόγειου φωτισμού για ορυχεία
- του εξοπλισμού για τη ρύθμιση του θερμοκρασιακού περιβάλλοντος του αν­
θρώπου
- των σταθμών ελέγχου στην παραγωγή χάλυβα
- της συνεχούς φύτευσης ως ολοκληρωμένου συστήματος
- των κοινωνικο-τεχνικών πλευρών των συστημάτων "νέας τεχνολογίας"
- της αυτοματοποίησης διαφόρων διαδικασιών στην παραγωγή χάλυβα
- του προστατευτικού ρουχισμού για τις βιομηχανίες άνθρακα και χάλυβα
- των μεθοδολογιών για τη δράτη στον τομέα της εργονομίας.

-  12 -
Για να ολοκληρωθεί η δράση αυτί/ rivai, τώρα «παρα ί τητο
— να γίνει η αξιολόγηση και η σύνθεση αυτών των πληροφοριών kol των 
στοιχείων·
— να τεθεί το αποτέλεσμα της σύνθεσης αυτής στη διάθεση των κοινω­
νικών εταίρων στον τομέα της βιομηχανίας, σε επίπεδο Κοινότητας, 
βιομηχανίας και εργοστασίων·
- να αναπτυχθεί μια αποτελεσματική μέθοδος επικοινωνίας με τους αντί­
στοιχους κατασκευαστές, ώστε να εξασφαλιστεί η εφαρμογή των εργονο— 
μικών δεδομένων στα προϊόντα τους·
- όπου είναι δυνατό, να καταρτιστούν προδιαγραφές, κανονισμοί και οδη­
γίες βάσει των δεδομένων αυτών.
Για τους λόγους αυτούς, το παρόν πρόγραμμα, μέσω του γραφείου πληροφο­
ριών και συντονισμού της κοινοτικής δράσης στον τομέα της εργονομίας, θα 
υποστηρίξει τις απαραίτητες ενέργειες, ώστε να εξασφαλιστεί η διάδοση,σε 
όλα τα επίπεδα,των εργονομικών δεδομένων που προέρχονται από τα προηγού­
μενα προγράμματα και τη γενική βιβλιογραφία στον τομέα της εργονομίας. 
Επιπλέον θα υποστηρίξει τις απαραίτητες προσαρμογές, ώστε να εξασφαλιστεί 
η εφαρμογή της εργονομίας στο σχεδίασμά, την κατασκευή, τις προδιαγραφές, 
τους κανονισμούς και τις οδηγίες.
2. Εργονομική έρευνα
Σκοπός του τμήμα"ος αυτού του προγράμματος είναι η συνεχής κάλυψη των α­
ναγκών σε στοιχεία του κοινοτικού προγράμματος δράσης στον τομέα της εργο­
νομίας, όπου απαιτούνται βασικές γνώσεις για τις ανθρώπινες επιδόσεις και 
τη συμπεριφορά, οι οποίες όμως προς το παρόν δε συγκαταλέγονται στα δια­
θέσιμα στοιχεία για την εργονομία.

- 13 -
Επειδή στους ακοπούς που πρέπει να εκπληρωθεί το ερευνητικό αυτό πρόγραμ­
μα περιλαμβάνεται και η ταχεία και αυνεχής ανταπόκριοη στις τρέχουσες α­
νάγκες για την ανάπτυξη των σχεδίων και επειδή η προηγούμενη εμπειρία έ­
χει δείξει ότι ένα πρόγραμμα βασικής έρευνας με προκαθορισμένη διάρθρωση 
δε μπορεί να ανταποκριθεί επαρκώς στις ανάγκες αυτές, δε θεωρείται σκόπι­
μο να καθοριστούν συγκεκριμένα θέματα, παρά μόνο ερευνητικά πλαίσια, που 
θα συνδέονται άμεσα με την κοινοτική δράση στον τομέα της εργονομίας. 
Προτείνεται λοιπόν, τα θέματα έρευνας να καθορίζονται από τις βιομηχανί­
ες μέσω της επιτροπής εμπειρογνωμόνων του προγράμματος, με βάση τις κα­
τά προτεραιότητα ανάγκες, όσον αφορά τα στοιχεία και το κοινό συμφέρον, 
κατά την κατάρτιση των επί μέρους προγραμμάτων της κοινοτικής δράσης στον 
τομέα της εργονομίας.
3. Επιλεκτικές μελέτες για ειδικές πλευρές της συμβολής της εργονομίας στην 
υγεία και την ασφάλεια, στις βιομηχανίες χάλυβα και άνθρακα
Προβλήματα εργονομίας ή διαφόρων εφαρμογών της, σχετικά μικρά, αλλά συχ­
νά σημαντικά και ενδιαφέροντα, εμφανίζονται κατά την εργασία των ιατρι­
κών παραγόντων στη βιομηχανία, των υπαλλήλων ασφαλείας, των εκπαιδευτι­
κών και άλλων που έχουν σχέση με τη δράση στον τομέα της εργονομίας. Στις 
περιπτώσεις που η επίλυση των προβλημάτων αυτών παρουσιάζει ενδιαφέρον 
για την προώθηση της δοάσης και της έρευνας στον τομέα της εργονομίας, 
το πρόγραμμα θα υποστηρίξει και, όπου απαιτείται θα καθιερώσει σύντομες 
επιλεκτικές μελέτες.

- 14 -
IV. Συντονισμός των εργασιών
Η Επιτροπή θα ενημερωθεί για τις επιατημονικές/τεχνικές πλευρές της προ- 
ώθηΰης όλων των προγραμμάτων από την "Επιτροπή Ειδικών Επιατημόνων του 
5ου Προγράμματος Εργονομίας της ΕΚΑΧ" ,  που θα Ουμπεριλάβει εκπροοώπους 
όλων των εθνικών ομάδων εργαοίας για την εργονομία οτις βιομηχανίες χά­
λυβα και άνθρακα, οι οποίες με τη οειρά τους αντλούν από την εμπειρία 
των κοινωνικών εταίρων και των ειδικών του τομέα. Στη αυνέχεια θα ενη­
μερωθεί για τις απόψεις των κοινωνικών εταίρων που ουμμετέχουν Οτα σχε- 
δια αυτά από την επιτροπή παραγωγών και εργαζομένων για την αοφάλεια και 
την ιατρική οτη βιομηχανία, κύρια μέοω της υποεπιτροπής της ομάδας αυτής. 
Για το πρόγραμμα έρευνας η επιτροπή θα ενημερωθεί παραπέρα για τα επι­
μέρους σχέδια από μια Επιτροπή Κυβερνητικών Εμπειρογνωμόνων που τα μέ­
λη της θα διαθέτουν τα κατάλληλα προσόντα.
Δεδομένου ότι τα σχέδια στα πλαίσια του προγράμματος δράσης περιορίζον­
ται γενικά στις βιομηχανίες της ΕΚΛΧ και στην ανάγκη για ταχεία υλοποί­
ηση, το πρότυπο αυτό των συμβουλευτικών διαδικασιών έχει βρεθεί, και από 
προηγούμενα προγράμματα, ότι είναι το πιό αποτελεσματικό.
Κατά τη διάρκεια του 4ου προγράμματος εργονομίας, οι εθνικές ομάδες για 
την εργονομία καθιέρωι αν τις δραστηριότητες τους στα κράτη μέλη και στους 
δύο βιομηχανικούς κ’'δους, τις ενοποίησαν και τις ανάπτυξαν. Στις δραστη­
ριότητες αυιές πεοιλαμβάνονται ο συντονισμός των σχεδίων της κοινοτικής 
δράσης στον τομ^α της εργονομίας μέσα στις εθνικές βιομηχανίες και, με τη 
βοήθεια ενός κεντρικού γραφείου συντονισμού και διάδοσης πληροφοριών, ο 
συντονισμός και η διασύνδεση με άλλες εθνικές ομάδες και την επιτροπή ει­
δικών επιστημόνων του προγράμματος σε κοινοτικό επίπεδο.
Με τη βοήθεια αυτού του δικτύου, η Επιτροπή Ειδικών Επιστημόνων έχει συν­
τονίσει με επιτυχία την προώθηση και την ανάπτυξη των σχεδίων του 4ου 
προγράμματος κοινοτικής δράσης στον τομέα της εργονομίας. Προτείνεται να 
δημιουργηθεί ένα παρόμοιο δίκτυο και για το 5ο πρόγραμμα.

- 15 -
Η επιτροπή ειδικών επιστημόνων του 5ου προγράμματος εργονομίας θα ανα- 
λάβει επίοης το συντονισμό του προγράμματος έρευνας μέσω ομάδων εργα­
σίας για τα διάφορα θέματα του προγράμματος και με βάση στοιχεία από 
τις εξαμηνιαίες επί συμβάσει τεχνικές εκθέσεις που υποβάλλονται στην 
Επιτροπή, καθώς και με απευθείας επαφές με τους ερευνητές σε συνεδριά­
σεις που συγκαλουνται στο Λουξεμβούργο ή στα κέντρα ερευνών, ανάλογα 
με τις ανάγκες.

-  16  -
V. Αποτελέσματα του προγράμματος
Το δίκτυο των ομάδων εργασίας για την εργονομία, το γραφείο πληροφοριών 
και συντονισμού της κοινοτικής δράσης στον τομέα της εργονομίας και η ε­
πιτροπή ειδικών επιστημόνων του προγράμματος, που αναφέρθηκαν στην παρά­
γραφο IV, αποδείχτηκαν αποτελεσματικά για τη γρήγορή διάδοση των σημαντι­
κών ευρημάτων και των τρεχουσών εξελίξεων των προγραμμάτων δράσης και έ­
ρευνας προς τους αντίστοιχους τομείς των βιομηχανιών. II διάδοση αυτή γί­
νεται με το εξαμηνιαίο ενημερωτικό δελτίο, με ειδικές εκθέσεις και με ενη­
μερωτικές συνεδριάσεις για τους εκπροσώπους των ομάδων, θεωρείται δε ότι 
το ίδιο σύστημα ροής πληροφοριών θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί και στο 
παρόν πρόγραμμα.
Θα συνταχθούν περιληπτικές τελικές εκθέσεις και, όπου απαιτείται, συγκεν­
τρωτικά έγγραφα για ομάδες σχεδίων, θα διανεμηθούν δε στους αντίστοιχους 
τομείς των βιομηχανιών και στην Επιτροπή.
Για ένα ευρύτερο κοινό, πληροφορίες για την έναρξη και τα τελικά αποτε­
λέσματα των σχεδίων θα παρέχονται στην έκδοση "Ευρωπαϊκές Επιτομές" ("Ευτο- 
Αδεΐταοθε").
Οι πλήρεις τελικές εκθέσεις θα διατίθενται μετά από αίτηση, από την Επι­
τροπή για τους ενδιαφερομένους οργανισμούς και ιδιώτες.
Σε ένα μεγάλο αριθμ^ περιπτώσεων, πληροφορίες για τα αποτελέσματα θα δημο­
σιεύονται στην ε,' ούθερη επιστημονική/τεχνική βιβλιογραφία.
Κατά τη λήξη του προγράμματος, τα αποτελέσματα θα παρουσιαστούν στις βιο­
μηχανίες χάλυβα και άνθρακα κατά τη διάρκεια μιας σειράς ημερίδων ενημέ­
ρωσης.

- 17 -
VI. Χρηματοδοτικά -θέματα και διάρκεια, του προγράμματος
Το 4ο πρόγραμμα εργονομίας διάρκεσε πέντε χρόνια, που αποδείχτηκαν αρκετά 
για να μπορούν να διτυπωθούν θετικά συμπεράσματα. Προτείνεται λοιπόν αυτό 
το 5ο πρόγραμμα να έχει πάλι πενταετή διάρκεια.
Οι πιστώσεις που θα διατεθούν για το πρόγραμμα δεν περιλαμβάνουν μόνο την 
οικονομική ενίσχυση για τα σχέδια, αλλά και τις σχετικές δαπάνες για την 
υλοποίηση του προγράμματος και τη διάδοση των αποτελεσμάτων, καθώς και το 
κόστος έκδοσης, μετάφρασης, δακτυλογράφησης, μέσων διανομής, κ.λ.π.
Για την εκτίμηση των πιστώσεων που απαιτούνται, έχει ληφθή υπόψη το κό­
στος προηγουμένων σχεδίων, οι μέσες αυξήσεις κόστους, ο ετήσιος προϋπολο­
γισμός για την κοινωνική έρευνα στους τομείς του άνθρακα και του χάλυβα 
και ο εξοπλισμός που χρειάζονται οι οργανισμοί και τα μεμονωμένα άτομα 
για την ικανοποιητική οργάνωση του προγράμματος.
Μετά από αυτά, και δεδομένου ότι η κοινοτική οικονομική ενίσχυση δεν ξε­
περνάει συνήθως το 60% του άμεσου κόστους των σχεδίων — το υπόλοιπο χρη­
ματοδοτείται από τον ενδιαφερόμενο - θεωρείται ότι για να υλοποιηθεί ένα 
ικανοποιητικό πρόγραμμα, που θα βοηθήσει σημαντικά από εργονομικής πλευράς 
στη βελτίωση της υγιεινής και της ασφάλειας στις βιομηχανίες της ΕΚΑΧ, θα 
απαιτηθεί η διάθεση πιστώσεων συνολικού ύψους 15 εκατομ. ECU, κατανεμημέ­
νων σε 5 χρόνια αν j το 1985 και μετά. Οι πιστώσεις αυτές θα διατεθούν ως 
εξής:
Κοινοτική δράση στον τομέα της εργονομίας 11 εκατ. ECU 
'Ερευνα για την εργονομία 3 εκατ. ECU 
Επιλεκτικές μελέτες για την εργονομία 0,5 εκατ. ECU 
Λειτουργικές δαπάνες 0,5 εκατ. ECU

- 18 -
VII. Συμπεράσματα
Η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων
- θεωρώντας την ανάγκη να ενθαρρύνει τη δράοη Οτον τομέα της εργονομίας 
οτις βιομηχανίες της ΕΚΑΧ και να προωθήσει τη σχετική έρευνα εργονομί­
ας, για τη βελτίωση των συνθηκών υγιεινής και ασφάλειας στις βιομηχα­
νίες αυτές·
- λαμβάνοντας υπόψη τις ευνοϊκές γνωμοδοτήσεις και τη σύμφωνη γνώμη των 
ειδικών συμβουλευτικών επιτροπών της βιομηχανίας και των κυβερνήσεων
- και σύμφωνα με το άρθρο 55 της Ιδρυτικής Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Κοι­
νότητας Άνθρακα και Χάλυβα·
προτείνει την έναρζ,η του "5ου Προγράμματος Εργονομίας για τις Βιομηχανίες
Χάλυβα και Άνθρακα",για το οποίο οι συνολικές δαπάνες υπολογίζονται σε
15 εκατομμύρια ECU και για περίοδο 5 χρόνων από το 1985 και μετά.