EL    EL  ΕΠΙΤΡΟΠΗ  ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ  ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ  
Βρυξέλλες , 12.8.2004 
COM(2004) 557 τελικό  
  
ΑΝΑΚΟ IΝΩΣΗ  ΤΗΣ  ΕΠΙΤΡΟΠ HΣ 
Σύµπραξη  για την αλλαγή  σε µια διευρυ µένη Ευρώπη  - 
 ενίσχυση  του ρόλου  του ευρωπαϊκού  κοινωνικού  διαλόγου  
 
EL 2   EL ΠΙΝΑΚΑΣ  ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ  
1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ .................................................................................................................. 3 
2. Η ΑΤΖΕΝΤΑ  ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ : ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ  ΚΑΙ 
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ  ΚΑΙ ΚΑΛΥΤΕΡΕΣ  ΘΕΣΕΙΣ  ΕΡΓΑΣΙΑΣ ...................................... 4 
2.1 Βελτίωση  της προσαρ µοστικότητας ............................................................................ 4 
2.2 Επένδυση  στο ανθρώπινο  δυνα µικό και στην  ποιότητα  της εργασίας ........................ 5 
2.3 Προσέλκυση  περισσότερων  ατόµων στην  αγορά  εργασίας ......................................... 5 
2.4 Υλοποίηση  µεταρρυθ µίσεων ........................................................................................ 6 
3. Ο ΡΟΛΟΣ  ΤΩΝ  ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ  ΕΤΑΙΡΩΝ : Η ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ  ΜΙΑΣ  
ΕΝΙΣΧΥΜΕΝΗΣ  ΣΥΜΠΡΑΞΗΣ ............................................................................... 6 
3.1 Ο ευρωπαϊκός  κοινωνικός  διάλογος  ως µορφή  καλύτερης  διακυβέρνησης ................ 6 
3.2 Η ανάγκη  δηµιουργίας  καλών  συνεργειών .................................................................. 7 
3.2.1 Συνέργειες  σε εθνικό  επίπεδο ...................................................................................... 7 
3.2.2 Συνέργειες  µεταξύ  των τοµέων.................................................................................... 9 
3.2.3 Συνέργειες  µεταξύ  του ευρωπαϊκού  κοινωνικού  διαλόγου   
και του εταιρικού  επιπέδου .......................................................................................... 9 
4. Ο ΡΟΛΟΣ  ΤΗΣ  ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ  ΣΤΗΝ  ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ  ΤΟΥ  ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ  
∆ΙΑΛΟΓΟΥ ................................................................................................................. 9 
4.1 Ενίσχυση  και διεύρυνση  της σύµπραξης ..................................................................... 9 
4.2 Μεγαλύτερη  υποστήριξη  των δοµών του ευρωπαϊκού  κοινωνικού  διαλόγου  µέσα στο 
πλαίσιο  της διεύρυνσης .............................................................................................. 10 
4.3 Βελτίωση  του αντικτύπου  και της παρακολούθησης  του ευρωπαϊκού  κοινωνικού  
διαλόγου ..................................................................................................................... 11 
4.4 Αυτόνο µες συµφωνίες ................................................................................................ 11 
4.5 Προετοι µασία των περαιτέρω  εξελίξεων ................................................................... 12 
Annex 1: Background to the Eu ropean social dialogue ........................................................... 13 
Annex 2: Typology of the results of  European social dialogue ............................................... 16 
Annex 3: Drafting checklist for new ge neration social partner texts....................................... 21 
Annex 4: The sectoral so cial dialogue committees.................................................................. 22 
Annex 5: List of European social partner or ganisations consulted under Article 138 of the EC 
Treaty ......................................................................................................................... 23 
 
EL 3   EL 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ  
Η ανάγκη  ύπαρξης  µιας σύµπραξης  για την αλλαγή  
Η Ευρωπαϊκή  Ένωση  (ΕΕ) σήµερα αντιµετωπίζει  µια άνευ  προηγου µένου αλλαγή .  
Η ΕΕ έχει υιοθετήσει  µια στρατηγική  για να ανταποκριθεί  σε αυτή  την πρόκληση : τη 
διεύρυνση  προς  τα νέα σύνορα  και το στόχο  του οικονο µικού και κοινωνικού  
εκσυγχρονισ µού που συµφωνήθηκε  στο Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  της Λισσαβώνας  το 2000, 
στον  οποίο  προστέθηκε  και η περιβαλλοντική  διάσταση  στο Γκέτεν µποργκ  το 2001. 
Το ευρωπαϊκό  κοινωνικό  µοντέλο  αποδίδει  ιδιαίτερη  σηµασία στην  ανάγκη  ύπαρξης  του 
κοινωνικού  διαλόγου , ενώ παράλληλα  έχει αναγνωριστεί  ευρέως  ότι τον 21ο αιώνα  δεν θα 
είναι  δυνατόν  να υπάρξουν  επιτυχη µένες οικονο µίες χωρίς  ένα σύγχρονο  σύστη µα 
εργασιακών  σχέσεων  και αποτελεσ µατικών  στρατηγικών  για τη διαχείριση  της αλλαγής  µε 
προενεργό  τρόπο . 
Για να υποστηριχθεί  η υλοποίηση  της ατζέντας  της Λισσαβώνας , το εαρινό  Ευρωπαϊκό  
Συµβούλιο  του 2004 κάλεσε  τα κράτη  µέλη να δηµιουργήσουν  συµπράξεις  για την αλλαγή , 
στις οποίες  θα συµµετέχουν  οι κοινωνικοί  εταίροι , η κοινωνία  των πολιτών  και οι δηµόσιες  
αρχές  σύµφωνα  µε τις εθνικές  παραδόσεις . 
Οι κοινωνικοί  εταίροι , µε την ενεργό  υποστήριξη  της Ευρωπαϊκής  Επιτροπής , έθεσαν  τα 
θεµέλια του ευρωπαϊκού  κοινωνικού  διαλόγου , µε αποτέλεσ µα τόσο  η τριµερής όσο και η 
διµερής διάστασή  του να έχουν  αναπτυχθεί  µε δυνα µικό και καινοτό µο τρόπο . Τα τελευταία  
χρόνια  οι κοινωνικοί  εταίροι  θέλησαν  να επιδιώξουν  έναν περισσότερο  αυτόνο µο διάλογο  
υιοθετώντας  διάφορες  πρωτοβουλίες , στις οποίες  συµπεριλα µβάνεται  και ένας διαρκώς  
αυξανό µενος αριθµός κοινών  κειµένων  «νέας γενιάς », που έχουν  ως χαρακτηριστικό  το ότι η 
παρακολούθησή  τους πρέπει  να γίνεται  από τους ίδιους  τους κοινωνικούς  εταίρους . Κατά  
συνέπεια  απαιτείται  µεγαλύτερη  αλληλεπίδραση  µεταξύ  των διαφόρων  επιπέδων  των 
εργασιακών  σχέσεων , καθώς  και αποτελεσ µατικά  συστή µατα εργασιακών  σχέσεων  και 
ικανότητες  από την πλευρά  των κοινωνικών  εταίρων  σε εθνικό  επίπεδο . 
∆ιεύρυνση : Προκλήσεις  και ευκαιρίες  
Η διεύρυνση  θα καταστήσει  ακόµη µεγαλύτερη  την ανάγκη  για κοινωνικό  διάλογο  και 
συµπράξεις . Η διεύρυνση  δηµιουργεί  νέες ευκαιρίες  για τις οικονο µίες και τις επιχειρήσεις  
της ΕΕ, ωστόσο  πρέπει  ακόµη να γίνουν  σηµαντικές  αλλαγές , ιδίως  όσον  αφορά  τις 
οικονο µίες των νέων  κρατών  µελών . Η σύµπραξη  θα είναι  εποµένως  ιδιαίτερα  σηµαντική  για 
τη διαχείριση  του αντίκτυπου  που προκαλείται  από τη διαρκή  αναδιάρθρωση  στις χώρες  
αυτές .  
Η διεύρυνση  της ΕΕ αποτελεί , ωστόσο , και µια πρόκληση  για τον ευρωπαϊκό  κοινωνικό  
διάλογο . Ο κοινωνικός  διάλογος  στα νέα κράτη  µέλη χαρακτηρίζεται  από την κυριαρχία  του 
τριµερούς  συστή µατος, τις σχετικά  καινούργιες  οργανώσεις  των κοινωνικών  εταίρων  και τον 
ελάχιστα  ανεπτυγ µένο διµερή κοινωνικό  διάλογο  σε εθνικό  και τοµεακό  επίπεδο . Το ζήτηµα 
της τεχνικής  ικανότητας  των κοινωνικών  εταίρων  έχει µεγάλη  σηµασία στο πλαίσιο  αυτό . 
Η διεύρυνση  θα θέσει  επίσης  υπό αµφισβήτηση  την τεχνική  ικανότητα  των ευρωπαϊκών  
οργανώσεων  των κοινωνικών  εταίρων , καθώς  θα προκύψουν  ακόµη περισσότερες  
διαφορετικές  παραδόσεις  στον  τοµέα των εργασιακών  σχέσεων , ενώ οι πολυπληθείς  
διαπραγ µατευτικές  αντιπροσωπείες  ίσως δυσχεραίνουν  την επίτευξη  συµφωνίας .  
 
EL 4   EL Σκοπός  της ανακοίνωσης  
Οι ανακοινώσεις  του 1998 και του 2002 για τον κοινωνικό  διάλογο  περιγράφουν  και 
δηµιουργούν  το θεσµικό πλαίσιο  µέσα στο οποίο  λειτουργούν  οι ευρωπαίοι  κοινωνικοί  
εταίροι  και το οποίο  έχει αποκτήσει  πλέον  βαθιές  ρίζες1. 
Καθώς  το ενδιά µεσο σηµείο της στρατηγικής  της Λισσαβώνας  και η αναθεώρηση  της 
στρατηγικής  για τη βιώσι µη ανάπτυξη  πλησιάζουν , είναι  η κατάλληλη  στιγµή να γίνει ένας 
απολογισ µός του ευρωπαϊκού  κοινωνικού  διαλόγου , ιδίως  υπό το πρίσµα των πρόσφατων  
καλεσ µάτων  υπέρ  µιας σύµπραξης  για την αλλαγή  που θα βοηθήσει  να γίνουν  οι αναγκαίες  
µεταρρυθ µίσεις  ώστε  να επιτευχθούν  έγκαιρα  οι στόχοι  της Λισσαβώνας . Επιπλέον , η 
πρόσφατη  διεύρυνση  της ΕΕ έρχεται  σε µια στιγµή που συµβαίνουν  σηµαντικές  ποιοτικές  
εξελίξεις  στον  ευρωπαϊκό  κοινωνικό  διάλογο . 
Μέσα  σε αυτό  το πλαίσιο  και αναγνωρίζοντας  πλήρως  το ευρύ  πεδίο  του κοινωνικού  
διαλόγου , σκοπός  της παρούσας  ανακοίνωσης  είναι  να επιτευχθεί  µεγαλύτερη  
ευαισθητοποίηση  έναντι  των αποτελεσ µάτων  του ευρωπαϊκού  κοινωνικού  διαλόγου  και 
καλύτερη  κατανόησή  τους , να βελτιωθεί  ο αντίκτυπός  τους  και να προκληθούν  
περαιτέρω  εξελίξεις  µε βάση  την αποτελεσ µατική  αλληλεπίδραση  µεταξύ  των διαφόρων  
επιπέδων  των εργασιακών  σχέσεων . 
2. Η ΑΤΖΕΝΤΑ  ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ : ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ  ΚΑΙ  
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ  ΚΑΙ  ΚΑΛΥΤΕΡΕΣ  ΘΕΣΕΙΣ  ΕΡΓΑΣΙΑΣ  
Σ’ έναν κόσµο ραγδαίων  αλλαγών  και υψηλής  κινητικότητας  κεφαλαίου  και τεχνολογίας , η 
ποιότητα  του ανθρώπινου  δυνα µικού αποτελεί  σηµαντικό  παράγοντα  για τη διεθνή  
ανταγωνιστικότητα .  
Οι θεµελιώδεις  αυτές  µεταβολές  αλλάζουν  τον τρόπο  που εργάζεται  η Ευρώπη , το χαρακτήρα  
της απασχόλησης  και τον παραδοσιακό  τρόπο  σκέψης  σχετικά  µε τον τρόπο  λειτουργίας  των 
αγορών  εργασίας  στην  ΕΕ. Οι επιχειρήσεις  υποχρεώνονται  να ανταποκριθούν  στις 
διαρθρωτικές  αλλαγές , να επανεκτι µήσουν  τις δεξιότητες  που χρειάζονται , τον τρόπο  
οργάνωσης  της παραγωγής  γενικά  και των µεθόδων  εργασίας  ειδικότερα . 
Η πρόκληση  που έχουµε να αντιµετωπίσου µε είναι  η βελτίωση  της ποιότητας  στην  εργασία  
µε στόχο  τη θετική  διαχείριση  όλων  των διαστάσεων  της αλλαγής  – οικονο µικής, κοινωνικής  
και περιβαλλοντικής  – ώστε  να εξασφαλιστεί  βιώσι µη ανάπτυξη  και κοινωνική  συνοχή  µε 
την κινητοποίηση  και την ανάπτυξη  της πλήρους  δυνα µικότητας  τόσο  του σηµερινού  όσο και 
του µελλοντικού  εργατικού  δυνα µικού. Η ανάγκη  ενίσχυσης  της προσαρ µοστικότητας  των 
εργαζο µένων , των επιχειρήσεων  και των κλάδων  στις οικονο µίες της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  
έχει, εποµένως , πρωταρχική  σηµασία. 
2.1 Βελτίωση  της προσαρ µοστικότητας  
Για να βελτιωθεί  η προσαρ µοστικότητα , είναι  σηµαντικό  να επιτευχθεί  ισορροπία  µεταξύ  της 
ευελιξίας  και της ασφάλειας  στη σχέση  απασχόλησης . Αυτό  είναι  θεµελιώδους  σηµασίας  
τόσο  για τους εργοδότες , για να µπορέσουν  να έχουν  ανταγωνιστικές  επιχειρήσεις , όσο και 
για τους εργαζό µενους , για να έχουν  αξιοπρεπείς  συνθήκες  εργασίας  και αµοιβής .  
                                                 
1 Ανακοίνωση  της Επιτροπής , Προσαρ µογή και ανάπτυξη  του κοινωνικού  διαλόγου  σε κοινοτικό  επίπεδο , 
COM(1998) 322 τελικό . Ανακοίνωση  της Επιτροπής , Ο ευρωπαϊκός  κοινωνικός  διάλογος , δύνα µη 
εκσυγχρονισ µού και αλλαγής , COM(2002) 341 τελικό . 
 
EL 5   EL Μέσα  στο πλαίσιο  αυτό  τίθενται  νέα ζητήµατα όσον  αφορά  τον τρόπο  αντιµετώπισης  της 
διαχείρισης  του εργατικού  δυνα µικού και οι κοινωνικοί  εταίροι  διαπραγ µατεύονται  
αντισταθ µίσµατα σε όλα τα επίπεδα  σχετικά  µε τις εργασιακές  σχέσεις , τις δυνατότητες  δια 
βίου µάθησης , τις ρυθµίσεις  για ευέλικτα  ωράρια  εργασίας  και την οργάνωση  των 
µεταβατικών  αγορών  εργασίας . 
2.2 Επένδυση  στο ανθρώπινο  δυνα µικό και στην  ποιότητα  της εργασίας  
Η βιώσι µη απασχόληση  και η αύξηση  της παραγωγικότητας  πρέπει  να υποστηρίζονται  από 
περισσότερες  και αποτελεσ µατικότερες  επενδύσεις  σε ανθρώπινο  κεφάλαιο  και σε ποιότητα  
εργασίας2. Τα συστή µατα που διαθέτουν  σωστά  ανεπτυγ µένες εργασιακές  σχέσεις  µπορούν  
να συµβάλουν  στη δηµιουργία  ευνοϊκών  συνθηκών  για καινοτο µία, βελτίωση  της ποιότητας  
εργασίας  και ανταγωνιστικότητα .  
Η επένδυση  στην  ποιότητα  της εργασίας  όσον  αφορά  την υγεία  και την ασφάλεια  στο χώρο  
εργασίας , την κατάλληλη  πρόσβαση  στην  κατάρτιση  και την ανάπτυξη  δεξιοτήτων  σε όλες 
τις οµάδες ηλικιών , καθώς  και οι καλές  συνθήκες  εργασίας  για τη διατήρηση  και την 
προσέλκυση  του προσωπικού , αποτελούν  σηµαντικά  συστατικά  για τη διαχείριση  της 
αλλαγής  και της πρόκλησης  που αυτή  συνεπάγεται . 
Μια υψηλής  αποδοτικότητας  οργάνωση  εργασίας  προκύπτει  µέσα από σχέσεις  συναίνεσης  
µεταξύ  διοίκησης  και εργαζο µένων , και αυτές  οι σχέσεις  επιτυγχάνονται  µε τον καλύτερο  
δυνατό  τρόπο  µέσω των διαπραγ µατεύσεων  και της συνεργασίας  σε επίπεδο  επιχείρησης . 
2.3 Προσέλκυση  περισσότερων  ατόµων στην  αγορά  εργασίας  
Η Ευρώπη  πρέπει  να κάνει  την εργασία  πραγ µατική  επιλογή  για όλους . Τα υψηλότερα  
ποσοστά  απασχόλησης  και συµµετοχής  στην  αγορά  εργασίας  γίνονται  όλο και πιο αναγκαία  
λόγω  της µελλοντικής  µείωσης  του πληθυσ µού σε ηλικία  εργασίας .  
Μέσω  των συλλογικών  διαπραγ µατεύσεων , οι κοινωνικοί  εταίροι  µπορούν  να βοηθήσουν  στη 
βελτίωση  των κανόνων  της αγοράς  εργασίας  µε σκοπό  να δηµιουργηθούν  κίνητρα , ούτως  
ώστε  οι εργοδότες  να προσλα µβάνουν  ευκολότερα  ανέργους  και να συµβάλλουν  στην  
καταπολέ µηση της αδήλωτης  εργασίας . Στην  ΕΕ τα ποσοστά  συµµετοχής  είναι  δυνατόν  να 
αυξηθούν  εάν αρθούν  τα εµπόδια  που εξακολουθούν  να παρακωλύουν  τη συµµετοχή  των 
γυναικών  και των ατόµων µε αναπηρία  στην  αγορά  εργασίας .  
Ένας  άλλος  σηµαντικός  τρόπος  για να αυξηθεί  η προσφορά  εργασίας  είναι  να εξασφαλιστεί  
ότι οι εργαζό µενοι παρα µένουν  περισσότερο  χρόνο  στην  εργασία , πράγ µα που απαιτεί  
συνολικές  στρατηγικές  για την παράταση  του επαγγελ µατικού  βίου3. Οι κοινωνικοί  εταίροι  
πρέπει  να δραστηριοποιηθούν  άµεσα ώστε  να καταργηθούν  τα κίνητρα  για πρόωρη  
συνταξιοδότηση  και παράλληλα  να δηµιουργηθούν  κίνητρα  για µεγαλύτερη  παρα µονή στην  
εργασία . 
                                                 
2 Ανακοίνωση  της Επιτροπής , Βελτίωση  της ποιότητας  της εργασίας : επισκόπηση  της πρόσφατης  προόδου , 
COM(2003) 728 τελικό . 
3 Ανακοίνωση  της Επιτροπής , Αύξηση  της απασχόλησης  των εργαζο µένων  µεγαλύτερης  ηλικίας  και 
καθυστέρηση  της εξόδου  από την αγορά  εργασίας , COM(2004) 146 τελικό . 
 
EL 6   EL 2.4 Υλοποίηση  µεταρρυθ µίσεων  
Η έκθεση  της ειδικής  οµάδας  για την απασχόληση4 υποστηρίζει  ότι για τη βιώσι µη 
µεταρρύθ µιση απαιτείται  επένδυση  σε «πολιτικό  κεφάλαιο » και προσπάθειες  για να 
αναπτυχθούν  ευφυείς  και αποτελεσ µατικοί  θεσµοί. 
Η Επιτροπή  καλεί  τους ευρωπαίους  και τους εθνικούς  κοινωνικούς  εταίρους  να πάρουν  
µέρος σε µια πραγ µατική  σύµπραξη  για την αλλαγή  επιτείνοντας  τις προσπάθειές  τους  για 
την αντιµετώπιση  των ζητη µάτων  που προαναφέρθηκαν  και κάνοντας  τη συνεισφορά  τους 
όσο το δυνατόν  πιο συγκεκρι µένη και πιο αποτελεσ µατική . 
3. Ο ΡΟΛΟΣ  ΤΩΝ  ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ  ΕΤΑΙΡΩΝ : Η ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ  ΜΙΑΣ  
ΕΝΙΣΧΥΜΕΝΗΣ  ΣΥΜΠΡΑΞΗΣ   
3.1 Ο ευρωπαϊκός  κοινωνικός  διάλογος  ως µορφή  καλύτερης  διακυβέρνησης  
Ο ευρωπαϊκός  κοινωνικός  διάλογος  σήµερα έχει εξελιχθεί  σε πολύ  µεγάλο  βαθµό σε σχέση  
µε τη µορφή  που είχε το 1985 όταν ξεκίνησε . Ποσοτικά , το έργο των διαφόρων  επιτροπών  
κοινωνικού  διαλόγου  έχει οδηγήσει  στην  έγκριση  περισσότερων  από τριακοσίων  κοινών  
κειµένων  από τους κοινωνικούς  εταίρους , οι οποίοι  έχουν  αναλάβει  και πολλά  διακρατικά  
κοινά  σχέδια .  
Τα τελευταία  χρόνια  υπήρξε  µια ποιοτική  στροφή  στο χαρακτήρα  του κοινωνικού  διαλόγου  
προς  την κατεύθυνση  της µεγαλύτερης  αυτονο µίας. Αυτό  αντικατοπτρίζεται  στην  έγκριση  
εκ µέρους  των κοινωνικών  εταίρων  όλο και περισσότερων  κειµένων  «νέας γενιάς », στα οποία  
αναλα µβάνουν  ορισµένες δεσµεύσεις  ή απευθύνουν  συστάσεις  στα εθνικά  τους µέλη και 
επιζητούν  την ενεργό  παρακολούθηση  του κειµένου σε εθνικό  επίπεδο .  
Η εξέλιξη  αυτή  του κοινωνικού  διαλόγου  συµβαδίζει  µε τις γενικότερες  προσπάθειες  της 
Επιτροπής  για τη βελτίωση  της ευρωπαϊκής  διακυβέρνησης . Ο κοινωνικός  διάλογος  αποτελεί  
πράγ µατι ένα πρωτοποριακό  παράδειγ µα καλύτερης  διαβούλευσης  και εφαρ µογής της 
επικουρικότητας  στην  πράξη · έχει επίσης  αναγνωριστεί  ευρέως  ότι συµβάλλει  σηµαντικά  
στην  καλύτερη  διακυβέρνηση , λόγω  της εγγύτητας  των κοινωνικών  εταίρων  µε την 
πραγ µατικότητα  του χώρου  εργασίας . Είναι  αλήθεια  ότι οι κοινωνικοί  εταίροι  διαφέρουν  από 
άλλους  οργανισ µούς, όπως  είναι  οι οµάδες πίεσης  ή συµφερόντων , λόγω  της δυνατότητάς  
τους να συµµετέχουν  στις συλλογικές  διαπραγ µατεύσεις .  
Παρά  τα επιτεύγ µατα των ευρωπαίων  κοινωνικών  εταίρων  και ορισµένες πολλά  υποσχό µενες 
εξελίξεις  (βλ. παράρτη µα 1), µπορεί  να βελτιωθεί  ακόµη περισσότερο  ο αντίκτυπος  των 
πρωτοβουλιών  τους, ιδίως  δε των κειµένων  «νέας γενιάς », πολλά  από τα οποία  αφορούν  
ζητήµατα που τέθηκαν  στη Λισσαβώνα . Μία κοινή  δυσκολία  είναι  ότι πολλά  κείµενα 
προβλέπουν  µε τρόπο  γενικό  και αόριστο  την παρακολούθησή  τους. Ωστόσο , η 
αποτελεσ µατική  παρακολούθηση  σε εθνικό  επίπεδο  είναι  δυνατή  µόνο εάν τα κείµενα των 
ευρωπαίων  κοινωνικών  εταίρων  προβλέπουν  λεπτο µερείς  και συγκεκρι µένους  κανόνες  προς  
το σκοπό  αυτό . 
                                                 
4 Jobs, Jobs, Jobs – Creating more employment in Europe  (∆ουλειές , δουλειές , δουλειές  – ∆ηµιουργία  
περισσότερης  απασχόλησης  στην Ευρώπη ), έκθεση  της ειδικής  οµάδας  για την απασχόληση , Νοέµβριος  
2003. 
 
EL 7   EL 3.2 Η ανάγκη  δηµιουργίας  καλών  συνεργειών  
Για να µπορέσουν  οι ευρωπαίοι  κοινωνικοί  εταίροι  να συµβάλουν  αποτελεσ µατικά  στην  
επίτευξη  των στόχων  της στρατηγικής  της Λισσαβώνας , είναι  πολύ  σηµαντικό  να υπάρχει  
καλή  αλληλεπίδραση  µεταξύ  των διαφόρων  επιπέδων  των εργασιακών  σχέσεων . 
3.2.1 Συνέργειες  σε εθνικό  επίπεδο  
Η αυξανό µενη αυτονό µηση του ευρωπαϊκού  κοινωνικού  διαλόγου , ιδίως  η όλο και 
µεγαλύτερη  έγκριση  διαφόρων  πρωτοβουλιών  και κειµένων  «νέας γενιάς » που 
παρακολουθούνται  από τους ίδιους  τους κοινωνικούς  εταίρους , δηλώνει  ότι η 
αποτελεσ µατική  αλληλεπίδραση  όσον  αφορά  τις εργασιακές  σχέσεις  σε ευρωπαϊκό  και εθνικό  
επίπεδο  είναι  ζωτικής  σηµασίας . Εποµένως , οι καλής  ποιότητας  εργασιακές  σχέσεις  σε εθνικό  
επίπεδο  είναι  πρωταρχικής  σηµασίας . 
Ικανότητες  
Στην  πράξη  ο αντίκτυπος  των κειµένων  των κοινωνικών  εταίρων  θα εξαρτηθεί  σε µεγάλο  
βαθµό τόσο  από την πολιτική  βούληση  των επιµέρους  εθνικών  οργανώσεων  – µελών  τους 
να εφαρ µόσουν  τα κείµενα, όσο και από τις τεχνικές  ικανότητές  τους  να το κάνουν , καθώς  
και από την αντιπροσωπευτικότητά  τους. Από τα στοιχεία  για τα ποσοστά  κάλυψης  των 
συλλογικών  συµβάσεων  στα κράτη  µέλη, ιδίως  µετά τη διεύρυνση , προκύπτει  ότι σε πολλά  
κράτη  µέλη η αποτελεσ µατική  εφαρ µογή είναι  προβλη µατική . 
Η Επιτροπή  παροτρύνει  τους  κοινωνικούς  εταίρους  και τα κράτη  µέλη να συνεργαστούν  
για να βοηθήσουν  τους κοινωνικούς  εταίρους  να ενισχύσουν  τις διοικητικές  ικανότητες  
των εθνικών  οργανώσεων  κοινωνικών  εταίρων , π.χ. µέσω των δυνατοτήτων  που 
προσφέρονται  από τα διαρθρωτικά  ταµεία – και ιδίως  από το Ευρωπαϊκό  Κοινωνικό  
Ταµείο (ΕΚΤ )5. 
Οι εθνικές  δηµόσιες  αρχές  θα µπορούσαν  ενδεχο µένως  να διευκολύνουν  την εφαρ µογή των 
ευρωπαϊκών  κειµένων  σε ορισµένα κράτη  µέλη. Μάλιστα , ο δυνητικός  αυτός  ρόλος  
εκφράζεται  στο άρθρο  139 παράγραφος  2 της συνθήκης  ΕΚ, όπου  αναφέρεται  ότι οι 
συµφωνίες  πρέπει  να εφαρ µόζονται  σύµφωνα  µε τις διαδικασίες  και τις πρακτικές  «των 
ενδιαφερο µένων  κοινωνικών  εταίρων  και κρατών  µελών » (υπογρά µµιση του συντάκτη ). Για 
παράδειγ µα, εάν ένα κείµενο ή οι διατάξεις  του εφαρ µόζονται  σε εθνικό  επίπεδο  µέσω 
συλλογικής  σύµβασης , στα κράτη  µέλη στα οποία  η χρήση  των διαδικασιών  επέκτασης  
αποτελεί  µέρος της συνήθους  πρακτικής  των εργασιακών  σχέσεων , αυτό  θα µπορούσε  να 
βοηθήσει  ενδεχο µένως  στην  επέκταση  του πεδίου  εφαρ µογής για τον αντίκτυπο  του 
ευρωπαϊκού  κειµένου. Σε ορισµένα κράτη  µέλη µπορεί  επίσης  να είναι  χρήσι µοι οι 
µηχανισ µοί και οι δοµές τριµερούς  συστή µατος. 
Ευαισθητοποίηση  
Για να µεγιστοποιηθούν  οι συνέργειες  µεταξύ  ευρωπαϊκού  και εθνικού  επιπέδου , είναι  
σηµαντικό  να εξασφαλιστεί  ότι οι κοινωνικοί  εταίροι  στα κείµενά τους προωθούν  την 
ευαισθητοποίηση  σε όλα τα επίπεδα  µε τη διοργάνωση  δραστηριοτήτων  προώθησης . 
Εποµένως , οι τακτικές  συναντήσεις  µεταξύ  των ευρωπαίων  κοινωνικών  εταίρων  και των 
οµολόγων  τους σε εθνικό  επίπεδο , όπως  γίνεται  στις επιτροπές  κοινωνικού  διαλόγου , ή τα 
συνέδρια  και άλλες  εκδηλώσεις  που διοργανώνονται  από τους ίδιους  του κοινωνικούς  
                                                 
5 COM(2004) 493 τελικό . 
 
EL 8   EL εταίρους  θα αποκτούν  όλο και µεγαλύτερη  σηµασία στη διευρυ µένη Ευρώπη  και για τη 
διασφάλιση  της αποτελεσ µατικής  εφαρ µογής των κειµένων  «νέας γενιάς ».  
∆ιαφάνεια  
Για να µεγιστοποιηθούν  οι συνέργειες  θα είναι  επίσης  σηµαντικό  να εξασφαλιστεί  ότι τα 
αποτελέσ µατα του ευρωπαϊκού  κοινωνικού  διαλόγου  θα είναι  όσο το δυνατόν  πιο διαφανή  
για όσους  συµµετέχουν  στις διαπραγ µατεύσεις  και στην  παρακολούθηση  των κειµένων . 
Πράγ µατι, η σπουδαιότητα  και ο χαρακτήρας  των κειµένων  των ευρωπαίων  κοινωνικών  
εταίρων  δεν είναι  πάντοτε  εύκολο  να γίνουν  κατανοητοί  από όσους  δεν µετέχουν  άµεσα στο 
διάλογό  τους, λόγω  των ποικίλων  τίτλων  και µορφών  που χρησι µοποιούνται  και λόγω  της µη 
αυστηρής  χρήσης  της ορολογίας . Ωστόσο , η µη ακριβής  ορολογία , καθώς  και η µη 
διευκρίνιση  κατά  τις διαπραγ µατεύσεις  όλων  των πτυχών  που διέπουν  την παρακολούθηση  
των κειµένων , µπορεί  να δυσχεράνουν  τη µετέπειτα  εφαρ µογή τους στην  πράξη . 
Η Επιτροπή  έχει προσδιορίσει  δύο κύριες  κατηγορίες  κειµένων  που µπορεί  να 
χαρακτηριστούν  ως κείµενα «νέας γενιάς »: τις αυτόνο µες συµφωνίες  και τα 
προσανατολισ µένα στη διαδικασία  κείµενα που κάνουν  συστάσεις  διαφόρων  ειδών  (πλαίσια  
δράσης , κατευθυντήριες  γραµµές, κώδικες  συµπεριφοράς  και κατευθύνσεις  πολιτικής ). Η 
ουσιώδης  διαφορά  είναι  ότι οι συµφωνίες  πρέπει  να τεθούν  σε εφαρ µογή και παρακολούθηση  
έως µια συγκεκρι µένη ηµεροµηνία, ενώ το δεύτερο  είδος  συνεπάγεται  µια προσέγγιση  
περισσότερο  προσανατολισ µένη στη διαδικασία , µε τακτική  σύνταξη  εκθέσεων  σχετικά  µε 
την πρόοδο  που σηµειώνεται  όσον  αφορά  την παρακολούθηση  των στόχων  των κειµένων . Οι 
κατηγορίες  αυτές  εξηγούνται  εκτενέστερα  στην  τυπολογία  που περιλα µβάνεται  στο 
παράρτη µα 2. 
Η Επιτροπή  παροτρύνει  τους  κοινωνικούς  εταίρους  να βελτιώσουν  τη σαφήνεια  των 
κειµένων  τους  και να συµπεριλάβουν  λεπτο µερείς  κανόνες  παρακολούθησης  στα «νέας 
γενιάς » κείµενά τους . Για το σκοπό  αυτό , η Επιτροπή  τους  καλεί  να χρησι µοποιήσουν  την 
τυπολογία  και τον πίνακα  ελέγχου  σύνταξης  που περιλα µβάνονται  στα παραρτή µατα και 
να επενδύσουν  σε κοινές  ενέργειες  παρακολούθησης . 
3.2.2 Συνέργειες  µεταξύ  των τοµέων  
Οι κοινωνικοί  εταίροι  στους  διάφορους  τοµείς – σε ευρωπαϊκό , εθνικό  και εταιρικό  επίπεδο  – 
µπορούν  να διδαχθούν  πολλά  ο ένας από την εµπειρία  του άλλου . Τα αποτελέσ µατα του 
ευρωπαϊκού  κοινωνικού  διαλόγου  µπορούν  εποµένως  να βελτιωθούν  µε καλύτερες  
συνέργειες  µεταξύ  των διαφόρων  τοµέων καθώς  και µεταξύ  του ευρωπαϊκού  
διεπαγγελ µατικού  και τοµεακού  επιπέδου . Για παράδειγ µα, στο πεδίο  της δια βίου 
µάθησης , ορισµένοι τοµείς (ταχυδρο µικές υπηρεσίες , τράπεζες , τοµέας καθαρισ µού) 
στράφηκαν  στο διεπαγγελ µατικό  πλαίσιο  δράσεων . Επίσης , σχετικά  µε το θέµα της 
τηλεργασίας , οι κοινωνικοί  εταίροι  στον  τοµέα της ηλεκτρικής  ενέργειας  και στους  τοµείς της 
τοπικής  και περιφερειακής  αυτοδιοίκησης  έχουν  εγκρίνει  κοινά  κείµενα µε τα οποία  
χαιρετίζουν  τη διεπαγγελ µατική  συµφωνία  και ζητούν  από τα µέλη τους να την εφαρ µόσουν  
στους  τοµείς τους σύµφωνα  µε τις διαδικασίες  και τις πρακτικές  των ενδιαφερο µένων  
κοινωνικών  εταίρων  και κρατών  µελών  έως τον Ιούλιο  του 2005, που είναι  η προθεσ µία για 
την εφαρ µογή της διεπαγγελ µατικής  συµφωνίας . Και οι δύο τοµείς αναλα µβάνουν  επίσης  να 
παρακολουθούν  την εφαρ µογή της συµφωνίας  στον  τοµέα τους ο καθένας  κατά  το 2005. 
Η Επιτροπή  παροτρύνει  τους  κοινωνικούς  εταίρους  να εξακολουθήσουν  να διερευνούν  
παρό µοιες προσεγγίσεις . Η µεγαλύτερη  δηµοσιότητα  από την πλευρά  των κοινωνικών  
 
EL 9   EL εταίρων  για τα αποτελέσ µατα του διαλόγου  τους θα µπορούσε  να βοηθήσει  από την άποψη  
αυτή  και η Επιτροπή  θα συµβάλει  στη διαδικασία  αυτή . 
3.2.3 Συνέργειες  µεταξύ  του ευρωπαϊκού  κοινωνικού  διαλόγου  και του εταιρικού  
επιπέδου  
Τέλος , οι κοινωνικοί  εταίροι  θα µπορούσαν  να διερευνήσουν  τις πιθανές  συνέργειες  µεταξύ  
του ευρωπαϊκού  κοινωνικού  διαλόγου  και του εταιρικού  επιπέδου . Ένα παράδειγ µα είναι  
η σχέση  µεταξύ  του τοµεακού  κοινωνικού  διαλόγου  και των ευρωπαϊκών  επιτροπών  
επιχειρήσεων  (ΕΕΕ ). Τα τελευταία  χρόνια  σηµειώθηκε  έντονη  ανάπτυξη  του κοινωνικού  
διαλόγου  σε εταιρικό  επίπεδο  και έγκριση  συµφωνιών  µέσα στο πλαίσιο  των ευρωπαϊκών  
οµάδων . Αυτή  τη στιγµή υπάρχουν  650 περίπου  ΕΕΕ, στις οποίες  συχνά  περιλα µβάνονται  οι 
µεγαλύτερες  επιχειρήσεις  κάθε  τοµέα. 
Όλο και περισσότερο  το φάσµα των θεµάτων  που εξετάζονται  από τις ΕΕΕ ξεπερνά  τα 
κεντρικά  θέµατα που αφορούν  την απόδοση  της επιχείρησης  και περιλα µβάνει  και θέµατα µε 
ιδιαίτερα  ευρωπαϊκή  διάσταση , όπως  είναι  η υγεία  και η ασφάλεια , οι ίσες ευκαιρίες , η 
κατάρτιση  και η κινητικότητα , η εταιρική  κοινωνική  ευθύνη , το περιβάλλον . Όταν  αυτά  και 
άλλα  παρό µοια θέµατα εξετάζονται  από τους κοινωνικούς  εταίρους  σε τοµεακό  επίπεδο  
µπορεί  να είναι  µια ευκαιρία  για συνέργειες  µεταξύ  του επιπέδου  αυτού  και των ΕΕΕ του 
συγκεκρι µένου τοµέα.  
Οι ευρωπαίοι  κοινωνικοί  εταίροι  µπορούν  να αξιοποιήσουν  την ευκαιρία  που τους  
προσφέρει  η διαβούλευση  µε την Επιτροπή  για την αναθεώρηση  της οδηγίας  για τις 
ευρωπαϊκές  επιτροπές  επιχειρήσεων , ώστε  να βελτιώσουν  τη σχέση  ΕΕΕ  και κοινωνικού  
διαλόγου . 
Ένας  άλλος  δρόµος που θα µπορούσε  να διερευνηθεί  περαιτέρω  για την προώθηση  των 
συνεργειών  µεταξύ  του ευρωπαϊκού  και του εταιρικού  επιπέδου , είναι  η σύνδεση  κοινωνικού  
διαλόγου  και εταιρικών  πολιτικών  για την προώθηση  της εταιρικής  κοινωνικής  ευθύνης  
(ΕΚΕ )6. Κατά  τις τελευταίες  δύο δεκαετίες  οι επιχειρήσεις  αναλα µβάνουν  όλο και 
περισσότερες  πρωτοβουλίες  κοινωνικής  και περιβαλλοντικής  ευθύνης , πολλές  φορές  κατόπιν  
πιέσεων  των µετόχων  τους. Ορισ µένοι από τους ευρωπαίους  τοµεακούς  κοινωνικούς  εταίρους  
έχουν  αναλάβει  πρωτοβουλίες  που συνδέονται  µε την ΕΚΕ , όπως  είναι  η σύνταξη  χαρτών  και 
κωδίκων  συµπεριφοράς . 
4. Ο ΡΟΛΟΣ  ΤΗΣ  ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ  ΣΤΗΝ  ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗ  ΤΟΥ  ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ  
∆ΙΑΛΟΓΟΥ  
Σύµφωνα  µε το άρθρο  138 παράγραφος  1, η Επιτροπή  έχει καθήκον  να προωθεί  τη 
διαβούλευση  µε τους κοινωνικούς  εταίρους  σε κοινοτικό  επίπεδο  και λαµβάνει  όλα τα 
απαραίτητα  µέτρα για να διευκολύνεται  ο διάλογος  µεταξύ  τους, µεριµνώντας  ώστε  η 
υποστήριξή  της να παρέχεται  ισόρροπα  προς  τα µέρη. 
4.1 Ενίσχυση  και διεύρυνση  της σύµπραξης  
Η Επιτροπή  θεωρεί  ότι οι διαπραγ µατεύσεις  είναι  το καταλληλότερο  µέσο για τη διευθέτηση  
των ζητηµάτων  που συνδέονται  µε την οργάνωση  της εργασίας  και τις εργασιακές  σχέσεις , 
                                                 
6 Ανακοίνωση  της Επιτροπής  σχετικά  µε την εταιρική  κοινωνική  ευθύνη : µια συνεισφορά  των 
επιχειρήσεων  στη βιώσι µη ανάπτυξη , COM(2002) 347 τελικό . 
 
EL 10   EL τόσο  σε διεπαγγελ µατικό  όσο και σε τοµεακό  επίπεδο , και χαιρετίζει  την επιθυ µία των 
κοινωνικών  εταίρων  να ακολουθήσουν  έναν περισσότερο  αυτόνο µο διάλογο  και να 
συµβάλουν  στην  επίτευξη  των στόχων  της Λισσαβώνας . Ενθαρρύνει  επίσης  τους κοινωνικούς  
εταίρους  να αξιοποιήσουν  τη δυνατότητα  που τους προσφέρεται  από πολλές  κοινοτικές  
οδηγίες  για να εµβαθύνουν  σε ορισµένα ζητήµατα µέσω των διαπραγ µατεύσεων  µεταξύ  των 
κοινωνικών  εταίρων  σε όλα τα σχετικά  επίπεδα .  
Πέρα  από τα συµπεράσ µατα του Ευρωπαϊκού  Συµβουλίου  τον Μάρτιο  του 2004 σχετικά  
µε την αναγκαιότητα  µιας σύµπραξης  για την αλλαγή , η Επιτροπή  θα παρακολουθεί  τη 
συνέχεια  που δίνουν  οι κοινωνικοί  εταίροι  στη συνεισφορά  και στην  εκτίµησή τους για την 
επίτευξη  των στόχων  της Λισσαβώνας . 
4.2 Μεγαλύτερη  υποστήριξη  των δοµών του ευρωπαϊκού  κοινωνικού  διαλόγου  
µέσα στο πλαίσιο  της διεύρυνσης  
Μέσα  στο πλαίσιο  της διευρυ µένης Ευρώπης , ο διµερής κοινωνικός  διάλογος  πρέπει  να 
υποστηριχθεί  περισσότερο . Οι επιτροπές  κοινωνικού  διαλόγου  είναι  τα κατάλληλα  όργανα  
για την ανάπτυξη  του κοινωνικού  διαλόγου . Η Επιτροπή  θα παροτρύνει  και νέους  τοµείς να 
αναπτύξουν  τον κοινωνικό  διάλογο  και να συµβάλουν  στις προσπάθειες  για την επίτευξη  των 
στόχων  της Λισσαβώνας . 
Ο ευρωπαϊκός  κοινωνικός  διάλογος  χρειάζεται  στέρεες  βάσεις , πράγ µα που σηµαίνει  ότι 
υπάρχει  ανάγκη  να βελτιωθεί  η ποιότητα  των εργασιακών  σχέσεων  σε εθνικό  και σε 
αποκεντροποιη µένο επίπεδο  σε ορισµένες περιπτώσεις . 
Η Επιτροπή  θα εξακολουθήσει  να ενθαρρύνει  την ανάπτυξη  του διµερούς  κοινωνικού  
διαλόγου  στο εσωτερικό  των νέων  κρατών  µελών  και θα αυξήσει  την υποστήριξή  της 
στους  ευρωπαίους  κοινωνικούς  εταίρους  για να µπορέσουν  να αντιµετωπίσουν  τις 
συνέπειες  της διεύρυνσης . 
Ωστόσο , πρέπει  να τονιστεί  ότι, καθώς  οι κοινωνικοί  εταίροι  είναι  αυτόνο µοι και ο 
κοινωνικός  διάλογος  στην  ΕΕ βασίζεται  στην  ελευθερία  του δικαιώ µατος του 
συνεταιρίζεσθαι , η ανάπτυξη  ικανοτήτων  είναι  κυρίως  µια διαδικασία  που εξελίσσεται  «από 
τη βάση  προς  την κορυφή » και εξαρτάται  από τις προσπάθειες  των ίδιων  των κοινωνικών  
εταίρων . 
Επέκταση  και επικαιροποίηση  των µελετών  για την αντιπροσωπευτικότητα  
Για να µπορέσει  να προσδιορίσει  τους κοινωνικούς  εταίρους  µε τους οποίους  θα 
διαβουλευτεί , σύµφωνα  µε το άρθρο  138 της συνθήκης  ΕΚ, η Επιτροπή  πραγ µατοποιεί  
µελέτες  αντιπροσωπευτικότητας  σχετικά  µε τους ευρωπαϊκούς  οργανισ µούς. Οι πληροφορίες  
αυτές  είναι  επίσης  πολύ  σηµαντικές  για τη σύσταση  νέων  τοµεακών  επιτροπών  κοινωνικού  
διαλόγου , καθώς  και για την αξιολόγηση  της αντιπροσωπευτικότητας  των υπογραφόντων  
µερών  για τις συµφωνίες  που αναφέρονται  στο άρθρο  139 παράγραφος  2. 
Λόγω  της αύξησης  του αριθµού των επιτροπών  τοµεακού  κοινωνικού  διαλόγου  και της 
διεύρυνσης  της ΕΕ, ο ρυθµός των µελετών  και των µονογραφιών  αυτών  πρέπει  να 
επιταχυνθεί  και οι υπάρχουσες  µελέτες  πρέπει  να επικαιροποιηθούν  και να τεθούν  στη 
διάθεση  του κοινού . 
Η Επιτροπή  προτείνει  οι µελέτες  αντιπροσωπευτικότητας  να πραγ µατοποιηθούν  από το 
Ευρωπαϊκό  Παρατηρητήριο  Εργασιακών  Σχέσεων  του Ιδρύ µατος  του ∆ουβλίνου . 
 
EL 11   EL 4.3 Βελτίωση  του αντίκτυπου  και της παρακολούθησης  του ευρωπαϊκού  
κοινωνικού  διαλόγου  
Η Επιτροπή  εκφράζει  την ικανοποίησή  της για το γεγονός  ότι οι κοινωνικοί  εταίροι  εγκρίνουν  
όλο και περισσότερα  κείµενα τα οποία  περιέχουν  ποικίλες  συστάσεις  προς  τα µέλη τους 
σχετικά  µε την παρακολούθηση  σε εθνικό  επίπεδο  (βλ. παράρτη µα 2).  
Η Επιτροπή  παροτρύνει  επίσης  τους κοινωνικούς  εταίρους , εµπνεόµενοι από την ανοικτή  
µέθοδο  συντονισ µού, να χρησι µοποιούν  περισσότερο  για την παρακολούθηση  των κειµένων  
αυτών  τις τεχνικές  αξιολόγησης  από οµολόγους , καθορίζοντας  π.χ. στόχους  (ποσοτικούς , 
όπου  είναι  εφικτό ) ή σηµεία αναφοράς  και συντάσσοντας  τακτικά  εκθέσεις  σχετικά  µε την 
πρόοδο  που σηµειώνεται  για την επίτευξή  τους. 
Η Επιτροπή  θα βελτιώσει  την προβολή  του ευρωπαϊκού  κοινωνικού  διαλόγου  και θα 
βοηθήσει  τους κοινωνικούς  εταίρους  στην  παρακολούθηση  των κειµένων  τους  ως εξής:  
– ∆ιερευνώντας  τρόπους  για να προωθήσει  τη διάδοση  της εµπειρίας  όσον  αφορά  τις 
πρακτικές  παρακολούθησης , π.χ. µέσω της παραγωγής  ηλεκτρονικών  δελτίων  τύπου , του 
Φόρου µ Σύνδεσης  και άλλων  φόρου µ για τη διάδοση  της εµπειρίας . 
– Προσφέροντας  υποστήριξη  για τους κοινωνικούς  εταίρους , στην  οποία  θα υπάρχει  
πρόσβαση  µέσω του ιστοχώρου  του κοινωνικού  διαλόγου . Η υποστήριξη  αυτή  θα 
µπορούσε  να αποτελείται  από µια τυπολογία  κειµένων  κοινωνικού  διαλόγου  µε βάση  αυτό  
που προτείνεται  στην  παρούσα  ανακοίνωση , ένα λεξιλόγιο  ορολογίας  κοινωνικού  
διαλόγου , έναν πίνακα  ελέγχου  για τη σύνταξη  κειµένων  «νέας γενιάς », καλά  
παραδείγ µατα κανόνων  παρακολούθησης , πληροφορίες  σχετικά  µε τις συµφωνίες  
ευρωπαϊκών  εταιρειών  και άλλα  χρήσι µα στοιχεία . Η Επιτροπή  θα συµπεριλάβει  επίσης  
όλα τα κείµενα των κοινωνικών  εταίρων  σε µια βάση  δεδοµένων . 
– Ενισχύοντας  τη χρηµατοοικονο µική στήριξη  για τις κοινές  ενέργειες  παρακολούθησης  από 
τους ευρωπαίους  κοινωνικούς  εταίρους . 
– ∆ιοργανώνοντας  εθνικά  σεµινάρια  σε κάθε  κράτος  µέλος – ξεκινώντας  από τα νέα κράτη  
µέλη – µε στόχο  να αυξηθεί  η ευαισθητοποίηση  όσον  αφορά  τη σπουδαιότητα  του 
ευρωπαϊκού  κοινωνικού  διαλόγου  για τις εθνικές  εργασιακές  σχέσεις . 
4.4 Αυτόνο µες συµφωνίες  
Η Επιτροπή  αναγνωρίζει  πλήρως  τη διαπραγ µατευτική  αυτονο µία των κοινωνικών  εταίρων  
για τα θέµατα των αρµοδιοτήτων  τους. 
Ωστόσο , στην  ειδική  περίπτωση  των αυτόνο µων συµφωνιών  που εφαρ µόζονται  δυνά µει 
του άρθρου  139 παράγραφος  2, η Επιτροπή  έχει έναν ιδιαίτερο  ρόλο  να διαδρα µατίσει , εάν 
η συµφωνία  προκύπτει  ύστερα  από διαβουλεύσεις  όπως  αναφέρονται  στο άρθρο  138, 
µεταξύ  άλλων  επειδή  η απόφαση  των κοινωνικών  εταίρων  να διαπραγ µατευτούν  µια 
συµφωνία  αναστέλλει  προσωρινά  τη νοµοθετική  διαδικασία  σε κοινοτικό  επίπεδο  που έχει 
ξεκινήσει  η Επιτροπή  στον  τοµέα αυτόν . 
Σεβό µενη την αρχή  της αυτονο µίας των κοινωνικών  εταίρων , η Επιτροπή  θα δηµοσιεύσει  
αυτόνο µες συµφωνίες  και θα ενηµερώσει  το Ευρωπαϊκό  Κοινοβούλιο  και το Συµβούλιο  των 
Υπουργών , αφού  πραγ µατοποιήσει  µια εκ των προτέρων  αξιολόγηση , όπως  κάνει  για τις 
συµφωνίες  του άρθρου  139 παράγραφος  2 που εφαρ µόζονται  µε απόφαση  του Συµβουλίου . 
 
EL 12   EL Με την εκπνοή  της περιόδου  εφαρ µογής και παρακολούθησης , δίνοντας  παράλληλα  
προτεραιότητα  στην  παρακολούθηση  που πραγ µατοποιούν  οι ίδιοι οι κοινωνικοί  εταίροι , η 
Επιτροπή  θα πραγ µατοποιεί  τη δική της παρακολούθηση  της συµφωνίας  µε σκοπό  να 
αξιολογήσει  το βαθµό στον  οποίο  η συµφωνία  έχει συµβάλει  στην  επίτευξη  των κοινοτικών  
στόχων . 
Στην  περίπτωση  που η Επιτροπή  αποφανθεί  ότι η συµφωνία  δεν κατορθώνει  να ανταποκριθεί  
στους  στόχους  της Κοινότητας , θα εξετάζει  την πιθανότητα  υποβολής , εάν χρειάζεται , 
πρότασης  νοµοθετικής  πράξης . Η Επιτροπή  µπορεί  επίσης  να ασκήσει  το δικαίω µα 
πρωτοβουλίας  σε οποιαδήποτε  στιγµή, και κατά  τη διάρκεια  της περιόδου  εφαρ µογής, εάν 
κρίνει  ότι οι κοινωνικοί  εταίροι  καθυστερούν  όσον  αφορά  την επιδίωξη  των κοινοτικών  
στόχων . 
Αναγνωρίζοντας  το ευρύ  πεδίο  των αρµοδιοτήτων  των κοινωνικών  εταίρων  και σύµφωνα  µε 
τις προηγού µενες ανησυχίες  της Επιτροπής , όταν διακυβεύονται  θεµελιώδη  δικαιώ µατα ή 
σηµαντικές  πολιτικές  επιλογές  ή σε καταστάσεις  όπου  πρέπει  να εφαρ µοστούν  οι κανόνες  µε 
οµοιόµορφο  τρόπο  σε όλα τα κράτη  µέλη, θα δίνεται  προτεραιότητα  στην  εφαρ µογή µε 
απόφαση  του Συµβουλίου . Οι αυτόνο µες συµφωνίες  δεν είναι  επίσης  κατάλληλες  για την 
αναθεώρηση  οδηγιών  που ήδη υπάρχουν  και έχουν  εγκριθεί  από το Συµβούλιο  και το 
Ευρωπαϊκό  Κοινοβούλιο  µέσω της συνήθους  νοµοθετικής  διαδικασίας .  
4.5 Προετοι µασία  των περαιτέρω  εξελίξεων  
Λόγω  του αυξανό µενου αριθµού των κειµένων  «νέας γενιάς », η Επιτροπή  θεωρεί  ότι υπάρχει  
ανάγκη  για ένα πλαίσιο  που θα βελτιώσει  τη συνέπεια  των αποτελεσ µάτων  του κοινωνικού  
διαλόγου  και θα οδηγήσει  σε µεγαλύτερη  διαφάνεια . Με την παρούσα  ανακοίνωση , στην  
οποία  προτείνεται  µια τυπολογία  (παράρτη µα 2) και ένας πίνακας  ελέγχου  για τη σύνταξη  
των κειµένων  (παράρτη µα 3), γίνεται  το πρώτο  βήµα προς  την κατεύθυνση  αυτή . 
Η Επιτροπή  θα εξετάσει  τη δυνατότητα  κατάρτισης  ενός αναλυτικότερου  πλαισίου . Η 
προσέγγιση  την οποία  θα προτι µούσε  η Επιτροπή  είναι  οι κοινωνικοί  εταίροι  να 
διαπραγ µατευτούν  το δικό τους  πλαίσιο , και τους καλεί  να µελετήσουν  την πιθανότητα  
αυτή . 
Τα τελευταία  χρόνια  αυξάνεται  διαρκώς  το ενδιαφέρον  για τις διακρατικές  συλλογικές  
συµβάσεις  και αναγνωρίζεται  η σπουδαιότητά  τους ιδίως  σε συνάρτηση  µε την 
παγκοσ µιοποίηση  και την οικονο µική και νοµισµατική  ένωση . Οι ΕΕΕ εγκρίνουν  όλο και 
περισσότερες  συµφωνίες  στο εσωτερικό  πολυεθνικών  εταιρειών , οι οποίες  καλύπτουν  
εργαζό µενους  σε διάφορα  κράτη  µέλη. Υπάρχει  επίσης  αυξανό µενο ενδιαφέρον  για τις 
διασυνοριακές  συµφωνίες  µεταξύ  κοινωνικών  εταίρων  από γειτονικά  κράτη  µέλη, καθώς  και 
για τις συµφωνίες  µεταξύ  κοινωνικών  εταίρων  σε συγκεκρι µένους  τοµείς που καλύπτουν  
περισσότερα  από ένα κράτη  µέλη. 
Εν όψει της τάσης  αυτής , η Επιτροπή  πραγ µατοποιεί  µια µελέτη  για τις διακρατικές  
συλλογικές  συµβάσεις  και θα κοινοποιήσει  τα αποτελέσ µατά της στους  κοινωνικούς  
εταίρους . Σε µεταγενέστερο  στάδιο  η Επιτροπή  θα πραγ µατοποιήσει  διαβουλεύσεις  µε 
τους  κοινωνικούς  εταίρους  για τα αποτελέσ µατά τους σχετικά  µε την εξέλιξη  ενός 
κοινοτικού  πλαισίου  για τις διακρατικές  συλλογικές  συµβάσεις .  
__________ 
 
EL 13   EL Annex 1: Background to the European social dialogue 
The European social dialogue has evolved cons iderably over recent years and is now well-
established. 
European tripartite social dialogue takes place within the Tripartite Social Summit for 
Growth and Employment, established in March 20037, as well as the dialogues on 
macroeconomics, employment, social pr otection and educat ion and training. 
European bipartite  social dialogue takes place within the cross-industry social dialogue 
committee and 30 sectoral social dialogue committees (see Annex 4), on the basis of work programmes adopted by the social partners. 
Both bipartite and tripartite di alogue contribute to better cohe sion and to building consensus 
by stimulating cooperation between levels of industrial relations players which helps to 
develop trust and mutual understanding.  
Quantitatively , the work of the various social di alogue committees has resulted in the 
adoption of over 40 joint texts by the cross-indu stry social partners and approximately 300 by 
the sectoral social partners. Th ese take a variety of forms, ra nging from joint opinions to 
guidelines, codes of conduct and agreements. Some  of these initiatives, such as three of the 
agreements concluded by the cross-industry social  partners and those in  the transport sector, 
have been implemented by Council directives. 
The social dialogue has also evolved considerably in terms of the scope of the topics 
addressed. The topics covered by the social dialogue are dive rse and have widened over the 
past few years. 
Number of European sectoral joint texts per area 
(1997-2003)
4571011161718282930
0 5 10 15 20 25 30 35Sustainable developmentNon-discriminationWorking timeHealth & safetyEnlargementEmploymentSocial aspects of EU policiesTrainingWorking conditionsSocial dialogueEconomic &/or sectoral policies
 
* This table identifies the main topic to which the joint text refers, however in prac tice many overlap categories. 
The activities of the social partne rs are not confined to the adop tion of joint texts. The social 
partners undertake many transnational joint projects.  They consist of a large variety of 
activities, including the organisa tion of roundtables, studies, a nd the production of practical 
tools, such as handbooks on vocational training, h ealth and safety and procurement practices. 
The transnational nature of thes e projects means that they make  a very practical contribution 
to increasing the interplay between industrial relations actors at the European and national 
                                                 
7 OJ L 70, 14.3.2003, p. 31. 
 
EL 14   EL levels, promoting the exchange of experience and best practice, and improving understanding 
of European policy at the grass-roots level. 
It is now widely recognised that better governance in the field of em ployment and social 
policy entails a variety of policy instruments , including a combination of legislation, social 
dialogue, corporate social res ponsibility, the open me thod of coordination, the structural 
funds, action programmes, mainstreaming measures , policy analysis and research. The variety 
of tools employed by the social partners reflec ts this recognition in the industrial relations 
field. 
Type of social dialogue instrument (1997-2004)
6326251918106
02 0 4 0 6 0 8 0 1 0 0 1 2 0Agreement - Council*Autonomous agreementsProcess-oriented textsToolsRules of procedureDeclarationsJoint opinions
 
* Although the table covers the period 1997-2004, this category in cludes the cross-industry agr eement on parental leave from 
1995. 
Many of the European social partners' joint op inions targeted at the European institutions 
have been important in influencing the content of  EU legislation and polic ies, particularly by 
helping to identify the compromise position between the social partners. 
More recently there has been a qualitative  evolution in the European social dialogue towards 
greater autonomy. This is reflect ed partly by the soci al partners' increasing adoption of joint 
work programmes. Another indication of this qua litative shift is the increasing adoption by 
the social partners of 'new generation' texts , which are characterise d by the fact that the 
European social partners make recommendations  to their members and the social partners 
undertake to follow them up at the national level. 
In spite of the achievements of the European social dialogue so far, in certain areas its impact  
could be improved. In particular, the significance and status of the European social partners' 
texts is not always easy to unders tand to those not directly invol ved in their dialogue, partly 
because of the diversity of titles and formats employed, and the rather loose use of 
terminology .  
The problem of the loose use of terminology by th e social partners was first identified by the 
Commission in its Comm unication of June 2002,8 in which it called on the social partners to 
endeavour to clarify the terms us ed to describe their contributions and to reserve the term 
'agreement' for texts implemented in accordance  with the procedures laid down in Article 
139(2) of the Treaty. Indeed the term 'agreement' has been empl oyed in a very general way in 
the past. For example, it has been used fo r texts aimed at setting up social dialogue 
                                                 
8 COM(2002) 341final. 
 
EL 15   EL committees, as well as texts wh ich essentially make recommenda tions, rather than being real 
'agreements'. Equally there are some texts whic h might arguably qualify as 'agreements' or 
other types of new generation texts,  but which have weaker titles. 
The impact of some of the European social partners' initiatives, especially the new generation 
texts, many of which address the Lisbon th emes, could be improved by including more 
detailed follow-up and reporting provisions . At present these range from precise examples 
explaining how, through which structures and at which intervals the text  will be evaluated, to 
much vaguer provisions, with the social partners  simply undertaking to regularly discuss the 
follow-up given, or undertaking to follow it up but without giving any indication as to how 
often. Some texts include no follow-up provisions  at all. Imprecise terminology, as well as 
failure to clarify all aspects of the follow-up of  texts in negotiations, can result in difficulties 
when it comes to implementing them in practice. 
Some promising developments include the cross-industry social partners' Framework of 
actions on the lifelong development of  competencies and qualifications  and the sugar sector's 
Code of conduct on corpor ate social responsibility  in the sugar industry . Both include clear 
follow-up provisions and have produced their foll ow-up reports to schedu le. Initiatives have 
recently been undertaken in the textile & clot hing, leather & tanning sectors to implement 
their codes of conduct, and social partners in the agriculture sector ar e undertaking initiatives 
to follow-up their agreement on vocational training . 
__________ 
 
EL 16   EL Annex 2: Typology of the results of European social dialogue 
With a view to assisting unders tanding of the various social dialogue instruments and helping 
the social partners to improve transparen cy, the following typology identifies four broad 
categories, each of which has sub-categories: agreements implemented in accordance with 
Article 139(2); process-oriented texts; joint opinions and tool s; and procedural texts. The 
social partners are encouraged to draw on this  typology when drafting thei r texts in the future. 
The new generation texts , which the social partners seek to follow-up themselves, fall within 
the first two categories, namely autonomous agreements  and process-oriented texts . 
It should be pointed out that th e loose use of terminology makes it difficult to categorise some 
of the texts and some overlap categories. 
I. Agreements implemented in accordance with Article 139(2): minimum standards 
The texts in this category establish minimum standards and entail the implementation of 
certain commitments by a given deadline. Article 139(2) makes it clear that two main types of 
agreement fall within this category, the ma in difference relating to the method of 
implementation foreseen. 
Agreements implemented in accordance with Article 139(2): minimum standards 
Type of agreement Examples 
Agreements implemented by Council decision 
Implemented by Council de cision, monitored by the 
Commission – Framework agreement on  parental leave, 1995 
– Framework agreement on part-time work, 1997 
– Framework agreement on  fixed-term work, 1999  
– European agreement on the organisation of working 
time of seafarers, 1998 
– European agreement on the organisation of working 
time of mobile workers in civil aviation, 2000 
– Agreement on certain aspects of the working 
conditions of mobile workers assigned to 
interoperable cross-border services, 20049 
Autonomous agreements implemented by the 
procedures and practices sp ecific to management and 
labour and the Member States  
Implementation and monitoring  by the social partners – Framework agreemen t on telework, 2002  
– Framework agreement on wo rk-related, stress, 200410 
– Agreement on the European licence for drivers 
carrying out a cross-border interoperability service, 
2004  
Agreements implemented by Council decision 
The first kind of agreement consists of those wh ich are implemented at the joint request of the 
signatory parties by a Council decision (in pract ice so far by Council directives) on a proposal 
from the Commission. This category includes the three cross-industry framework agreements 
on parental leave, part-time work and fixed-term contracts, as well as the maritime transport and civil aviation sector agreements on working time, and the railway se ctor agreement on the 
working conditions of mobile workers assigned to cross-border interoperable services. The 
three cross-industry framework agreements we re negotiated as a re sult of a Commission 
                                                
 
9 Implementation by Council decision requested at the time of publication. 
10 Formal adoption pending at the time of publication. 
 
EL 17   EL consultation under Article 138, whereas the sectoral agreements make use of the space left to 
the social partners by a directive11 to adapt the Community provisions to the specific needs of 
the sector. 
The responsibility for ensuring that agr eements implemented by Council decision are 
transposed and implemented lies with the Memb er States, even in cases where the provisions 
are implemented through collective bargaining  by the social partners. Responsibility for 
monitoring these agreements lies with the Commission, although the so cial partners are 
systematically consulted on the implementation reports.12 
Autonomous agreements 
With regard to the second type of agreemen t – those implemented in accordance with the 
procedures and practices specific to management  and labour and the Memb er States - it is the 
social partners themselves who are respons ible for implementing and monitoring these 
agreements. The Framework agreement on telework of July 2002 is the first cross-industry 
example of this type of agreement and was th e result of an Article 138 consultation. In May 
2004 the cross-industry social part ners concluded their second ag reement of this  type on the 
topic of work-related stress, which was also  the result of an Article 138 consultation. 
However at the time of pub lication the agreement had not yet been formally approved. 
Effective implementation and monitoring is import ant in the case of agreements of this kind, 
particularly if they have been negotiated subsequent to  a Commission consultation under 
Article 138. Article 139(2) states that  the Community level agreements " shall  be 
implemented" (emphasis added), which implies that there is an obligation to implement these agreements and for the signatory parties to ex ercise influence on their members in order to 
implement the European agreement. 
II. Process-oriented texts 
This category consists of a variety of joint te xts which are implemented in a more incremental 
and process-oriented way than agreements. In th ese texts the European social partners make 
recommendations of various kinds to their members for follow-up, and they should involve 
regular evaluation of the progress made towards achieving their objectives in order to ensure 
they have a real impact. The implementation of some aspects of these texts may require 
cooperation with national public authorities.  
Texts of this kind can be useful in areas in wh ich legislation at Europ ean level may not be the 
most appropriate solution, often because of the complex and diverse array of measures already in place in Member States, but in which the social partners may nevertheless have an 
interest in working together. They can also as sist the exchange of good practice and mutual 
learning. Such texts sometimes help to prepar e the ground for future Community legislation. 
There are three main types of instrument falling within this category. 
                                                
 
11 In this instance Directive 93/104/EC concerning certa in aspects of the organisation of working time (OJ 
L 307, 13.12.1993). 
12 The ETUC's European Trade Union Institute (ETUI)  has produced its own implementation reports on 
the parental leave, part-time and fixed-term work agreements thro ugh its NETLEX network of national 
legal experts. The agreement on working time in civil aviation and the agreement on working 
conditions in the railway sector indicate that the social partners will undertake evaluations of the 
implementation of these agreements. 
 
EL 18   EL Frameworks of action 
Frameworks of action consist of the identifica tion of certain policy priorities towards which 
the national social partners unde rtake to work. These priorities serve as benchmarks and the 
social partners report annually on the action taken to follow-up these texts. 
Guidelines and codes of conduct 
Guidelines and codes of conduct make recomme ndations and/or provide guidelines to national 
affiliates concerning the establishment of standards or principles. In some cases these are intended to serve as principles or minimum European standards to be implemented at national 
or company level. In other cases they seek to promote higher standards than those provided for in existing legislation. This  category also incl udes codes of conduct intended to promote 
the implementation in companies' supply chains of  existing internationall y agreed standards in 
the area of labour law established by internatio nal conventions. The content of some of these 
codes of conduct goes beyond the core ILO conventions. 
Policy orientations 
This sub-category refers to texts in which the social partners pursue a proactive approach to 
promoting certain policies among their members. The texts explain how these will be promoted (e.g. collection and exchange of good practice, awareness-ra ising activities) and 
how the social partners undertake to assess the follow-up given and its impact. 
Process-oriented texts 
Type of text Examples13 
Frameworks of action  - working towards 
common priorities  
Follow-up and annual reporting by the social 
partners Framework of actions on the lifelong development of competencies 
and qualifications, 2002 
 
Guidelines, codes of conduct  - establishing 
standards or principles 
Regular follow-up and reporting by the social 
partners 
 Establishing new European standards or principles: 
– Recommendation framework agreement on the improvement of 
paid employment in agriculture, 1997* 
– Agreement on promoting employme nt in the postal sector in 
Europe, 1998 
– Guidelines on telework in  telecommunications, 2001 
– European agreement on guidelines on telework in commerce, 
2001 
– Code of conduct – Guidelines for European hairdressers, 2001 
– Voluntary guidelines supporting age diversity in commerce, 
2002 
– Joint declaration on lifelong l earning in the banking sector, 2002 
– European agreement on vocational training in agriculture, 2002*  
– Code of conduct on CSR in the European sugar industry, 2003 
– Code of conduct and ethics for the private security sector, 2003 
– Electricity sector joint declaration on telework, 2003 
– Local & regional government jo int statement on telework, 2004 
– Statement on promoting employment  and integration of disabled 
people in the commerce and distribution sector, 2004 
                                                 
13 Some of these texts do not include detailed provisions on follow-up and reporting, but have been 
included because they consist of recommendations to the members of the signatory organisations. 
 
EL 19   EL – Guidelines for customer contact centres (telecommunications), 
2004 
Promoting and enforcing existing in ternationally agreed standards: 
– Code of conduct on child labour in the footwear sector, 1996 
– Code of conduct for the European textile/clothing sector, 1997 
– Agreement on Fundamental Rights and Principles at Work, in 
the commerce sector, 1999 
– Code of conduct in the leather and tanning sector, 2000 
– Code of conduct in the footwear sector, 2000 
– Code of Conduct – A Charter for the social partners in the 
European woodworking industry, 2002 
Policy orientations – the proactive promotion 
of policies 
Regular follow-up and reporting by the social 
partners – Joint recommendation on apprentic eship in the sugar sector, 
1998 
– Electricity sector joint declaration on equal 
opportunities/diversity, 2003 
– Orientations for reference in managing change and its social 
consequences, 2003 (cross-i ndustry social partners) 
– Joint Statement on Corporate Social Responsibility in 
commerce, 2003 
– Common recommendations of the European social partners for 
the cleaning industry, 2004 
* Although these texts are referred to as 'agreements', they have been included in this category as their provisions appear to 
consist mainly of recommendations to th eir members and do not include a date by which implementation of the various 
objectives must be accomplished.   
III. Joint opinions and tools: Exchange of information 
This category consists of social partner te xts and tools which c ontribute to exchanging 
information, either upwards from the social pa rtners to the European institutions and/or 
national public authorities, or downwards, by explaining the imp lications of EU policies to 
national members. The instruments in this category do not entail any implementation, monitoring or follo w-up provisions. 
Joint opinions 
This category includes the majority of social pa rtner texts adopted over the years such as their 
joint opinions and joint statements, which are generally intended to provide input to the European institutions and/or national public auth orities. These include texts which respond to 
a Community consultation (green and wh ite papers, consultation documents, 
Communications), which adopt a joint position with regard to a given Community policy, 
which explicitly ask the Commission to adopt  a particular stance, or which ask the 
Commission to undertake st udies or other actions. 
Declarations 
This category refers to texts which are essentially  declarations – usually directed at the social 
partners themselves - outlining future work and activities which the social partners intend to 
undertake (e.g. the organisation of  seminars, roundtables, etc). 
Tools  
This category refers to the tool s developed by the social partne rs, such as guides and manuals 
providing practical advice to employees and companies on subjects such as vocational 
training, health and safety and public procurem ent, often with the assistance of Community 
grants. These can make a very practical contri bution at the grass-roots level, for example by 
 
EL 20   EL helping to explain the implications  of EU legislation on certain to pics, or helping to exchange 
knowledge of good practice. 
Joint opinions and tools 
Type of instrument Examples14 
Joint opinions – Position on training and continuing training (mines), 2003 
– Joint declaration on the European harmonisation of legislation 
governing the private security sector, 2001 
– Joint declaration on the objectives of the European directive on private 
agency work (temporary work sector), 2001 
– Joint opinion of the European social partners in aviation, 2001 
Declarations – Joint declaration on the social partne rs of the cleaning industry and EU 
enlargement, 2000 
– Joint statement and final report on the study on life-long learning in the 
electricity sector, 2003 
Tools – Selecting best value – A guide for organisations awarding contracts for 
cleaning services (cleaning industry) 
– Training Kit of Basic Office Clea ning Techniques (cleaning industry) 
– European Vocational Training Manua l for Basic Guarding (private 
security) 
– Brochure on tutoring in the construction industry, 2004 
– Website of the postal sector social dialogue committee, 2003 
IV. Procedural texts 
This final category consists of texts which seek  to lay down the rules fo r the bipartite dialogue 
between the parties. This  includes the cross-i ndustry social partners' Agreement of 31 October 
1991 , which made proposals for the revision of  the policy-making procedures in the EC 
Treaty in the social policy field. These proposals we re incorporated virtua lly verbatim into the 
Treaty on European Union by the Intergovernment al Conference of 1991. This category also 
includes the social partner texts which determine the rules of procedure for the sectoral social 
dialogue committees. 
__________ 
                                                 
14 This list is not exhaustive and only provides a few examples. 
 
EL 21   EL Annex 3: Drafting checklist for ne w generation social partner texts  
• Clearly indicate to whom they or the various provisions ar e addressed, e.g. the 
Commission, other European Union instituti ons, national public authorities, social 
partners; 
• Indicate the status and pur pose of the text clearly; 
• Where applicable, indicate the deadline by wh ich the provisions should be implemented; 
• Indicate clearly how the text will be implemented and promoted at national level, including 
whether or not it should be implemente d in a binding fashion in all cases; 
• Indicate clearly through whic h structures the monitoring/re porting will be undertaken, and 
the purpose of the reports at different stages; 
• Indicate when and/or at which interv als monitoring/reporting will take place; 
• Specify the procedures to be followed for di spute settlement (e.g. disagreements over the 
interpretation of the meaning of the text); 
• Be dated; 
• Be signed; 
• Agreements should include an annex listing the members of the signatory parties at whom 
the text is directed; 
• Indicate which language(s ) is/are the original. 
__________ 
 
EL 22   EL Annex 4: The sectoral social dialogue committees 
Sectors Employees' organisations Employers' organisations Date of creation 
Agriculture EFFAT GEOPA/COPA 1999 
Audiovisual EFJ, EURO-MEI, FIA, FIM  ACT, AER, CEPI, EBU, 
FIAPF 2004 
Banking UNI-Europa EACB, ESBG, FBE  1999 
Civil aviation ECA, ETF ACI EUROPE, AEA, CANSO, 
ERA, IACA 2000 
Cleaning industry UNI-Europa EFCI 1999 
Commerce UNI-Europa EuroCommerce 1999 
Construction EFBWW FIEC 1999 
Electricity EMCEF, EPSU EURELECTRIC 2000 
Footwear ETUF:TCL CEC 1999 
Furniture EFBWW UEA 2001 
Horeca EFFAT HOTREC 1999 
Inland waterways ETF EBU, ESO 1999 
Insurance UNI-Europa ACME, BIPAR, CEA 1999 
Live performance EAEA PEARLE 1999 
Local & regional 
government EPSU CEMR 2004 
Mines EMCEF APEP, Euracoal, Euromines, 
IMA 2002 
Personal services UNI-Europa EU Coiffure 1999 
Postal services UNI-Europa PostEurop 1999 
Private security UNI-Europa CoESS 1999 
Railways ETF CER 1999 
Road transport ETF IRU 1999 
Sea fishing ETF EUROPECHE/COGECA 1999 
Sea transport ETF ECSA 1999 
Shipbuilding EMF CESA 2003 
Sugar EFFAT CEFS 1999 
Tanning and leather ETUF:TCL COTANCE 2001 
Telecommunications UNI-Europa ETNO 1999 
Temporary work UNI-Europa Euro CIETT 2000 
Textile and clothing ETUF:TCL EURATEX 1999 
Woodworking EFBWW CEI-Bois 2000 
 
EL 23   EL Annex 5: List of European social partner organisations consulted under Article 138 of 
the EC Treaty 
1. General cross-industry organisations 
– European Centre of Enterprises with Pub lic Participation and of Enterprises of 
General Economic Interest (CEEP) 
– European Trade Union Confederation (ETUC) 
– Union of Industrial and Employers’ C onfederations of Europe (UNICE) 
2. Cross-industry organisations represen ting certain categories of workers or 
undertakings  
– Eurocadres 
– European Association of Craft and Small and Medium-Sized Enterprises 
(UEAPME) 
– European Confederation of Executiv es and Managerial Staff (CEC) 
3. Specific organisations 
– Eurochambres 
4. Sectoral organisations  representing employers 
– Airports Council Internationa l – Europe (ACI EUROPE) 
– Association of Commercial Te levision in Europe (ACT) 
– Association of Europ ean Airlines (AEA)  
– Association of European Cooperativ e and Mutual Insurers (ACME) 
– Association of European Public  Postal Operators (PostEurop) 
– Association of European Radios (AER) 
– Association of National Organisations of Fishing Enterprises in the EU 
(EUROPECHE) 
– Civil Air Navigation Servi ces Association (CANSO)  
– Committee of Agricultural Organisations  in the European Union (COPA)  
– Community of European Railway and Infrastructure Companies (CER) 
– Community of European Shipyards' Associations (CESA) 
– Confederation of National Associations of  Tanners and Dressers of the European 
Community (COTANCE) 
– Council of European Municipa lities and Regions (CEMR) 
– Employers' Group of the Committee of Ag ricultural Organisations in the 
European Union (GEOPA) 
– Euracoal 
– Euromines  
– European Apparel and Textile Organisation (EURATEX) 
– European Association of Cooperative Banks (EACB) 
– European Association of Potash Producers (APEP) 
– European Banking Federation (FBE) 
– European Barge Union (EBU) 
– European Broadcasting Union (EBU) 
– European Committee of Sugar Manufacturers (CEFS) 
– European Community Shipow ners Association (ECSA) 
– European Confederation of the Footwear Industry (CEC) 
– European Confederation of Hairdressing employers' organisations (EU Coiffure) 
– European Confederation of Wood working Industries (CEI–Bois) 
 
EL 24   EL – European Construction Industry Federation (FIEC) 
– European Coordination of I ndependent Producers (CEPI)  
– European Federation of Cleaning Industries (EFCI) 
– European Federation of National Insurance Associations (CEA) 
– European Federation of Security Services (CoESS) 
– European Furniture Manufact urers’ Federation (UEA)  
– European Industrial Mine rals Association (IMA) 
– European Regions Airline Association (ERA) 
– European Savings Banks Group (ESBG)  
– European Skippers' Organisation (ESO) 
– European Telecommunications Networ k Operators’ Association (ETNO) 
– General Committee for Agricultural C ooperation in the European Union 
(COGECA) 
– Hotels, Restaurants and Ca fés in Europe (HOTREC) 
– International Air Carrier  Association (IACA)  
– International Confederation of Temp orary Work Businesses (Euro CIETT) 
– International Federation of Film Producers' Associations (FIAPF) 
– International Federation of Insurance Intermediaries (BIPAR) 
– International Road Transport Union (IRU) 
– Performing Arts Employers’ Associ ations League Europe (PEARLE) 
– Retail, Wholesale and International Trade Representation to the EU 
(EuroCommerce) 
– Union of the Electricity  Industry (EURELECTRIC) 
5. European trade union organisations 
– European Arts and Entertainment Alliance (EAEA) 
– European Cockpit Association (ECA) 
– European Federation of Build ing and Woodworkers (EFBWW) 
– European Federation of Journalists (EFJ) 
– European Federation of Public Service Unions (EPSU) 
– European Federation of Trade Unions in the Food, Agriculture and Tourism 
Sectors and Allied Branches (EFFAT) 
– European Metalworkers’ Federation (EMF) 
– European Mine, Chemical and Ener gy Workers’ Federation (EMCEF) 
– European Trade Union Federation: Text iles, Clothing and Le ather (ETUF:TCL) 
– European Transport Workers’ Federation (ETF) 
– International Federation of Actors (FIA) 
– International Federati on of Musicians (IFM) 
– Union Network International – Europe (UNI–Europa)  
– Union Network International – Media and Entertainment International – Europe 
(EURO-MEI) 
– European Trade Union Committee for Education (ETUCE)* 
The list will be adapted as new sect oral social dialogue committees ar e set up and/or in the light of the 
study on representativeness. 
* Organisations affiliated to ETUC re ceiving copies of information. 
__________