ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΕΤΡΩΝ ΠΟΥ ΑΠΟΣΚΟΠΟΥΣΑΝ ΣΤΗΝ ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΣΕΒΑΣΜΟΥ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΩΝ ΑΡΧΩΝ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1996-1999

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

του αξιότιμου κ. Chris Patten, CH

Μέλους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, υπευθύνου για τις εξωτερικές σχέσεις

Οι αρχές της ελευθερίας, της δημοκρατίας, του σεβασμού των ανθρώπινων δικαιωμάτων και του κράτους δικαίου αποτελούν τον ακρογωνιαίο λίθο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σε μια εποχή κατά την οποία η Επιτροπή θέτει νέες προτεραιότητες για την παγίωση και ανάπτυξη αυτών των αρχών, η παρούσα έκθεση προσφέρει μια χρήσιμη επισκόπηση των διαφόρων δραστηριοτήτων που υποστηρίζονται από την Ένωση μέσω της «Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα και τη Δημοκρατία» (ΕΠΑΔΔ). Μεταξύ 1996 και 1999, μόνον από την ΕΠΑΔΔ, διετέθησαν για έργα σε ολόκληρο τον κόσμο, 300 περίπου εκατ. ευρώ. Στο ποσό αυτό δεν συμπεριλαμβάνονται τα ποσά που διετέθησαν από άλλους τομείς του προϋπολογισμού της ΕΕ όπως, π.χ., εκείνα που προορίζονται για την αναπτυξιακή συνεργασία και τη συνεργασία με συνδεδεμένες χώρες.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, τα κράτη μέλη και οι εταίροι μας στην κοινωνία των πολιτών ζήτησαν να υπάρχει μεγαλύτερη διαφάνεια και υπευθυνότητα στη διάθεση των κοινοτικών κονδυλίων. Η παρούσα έκθεση ανταποκρίνεται στο αίτημα ακριβώς αυτό. Κάνει μια λεπτομερή οικονομική ανάλυση του πού και πώς διατέθηκαν τα χρήματα. Περαιτέρω, χρησιμοποιώντας συγκεκριμένα έργα ως παραδείγματα, η έκθεση δίνει μια εικόνα της συγκεκριμένης δράσης που υποστηρίζεται με την κοινοτική χρηματοδότηση. Ασχολείται, επίσης, και με τους λόγους για τους οποίους προωθήθηκαν συγκεκριμένες δράσεις, επισύροντας την προσοχή στο βασικό ρόλο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, τόσο στη χάραξη πολιτικής, όσο και στην αύξηση των διαθέσιμων πόρων.

Από την έκθεση αυτή των δραστηριοτήτων μας, καθίσταται σαφές ότι η ανάπτυξη εταιρικών σχέσεων με μη κυβερνητικές οργανώσεις και την κοινωνία των πολιτών αποτελεί μείζονα προτεραιότητα για την Ένωση. Αντίθετα με ορισμένους άλλους τομείς της κοινοτικής δράσης, οι ΜΚΟ αποτελούν τους βασικούς εταίρους υλοποίησης έργων στα πλαίσια της ΕΠΑΔΔ. Χωρίς την ουσιαστική τους συνεισφορά, οι περισσότερες από τις δραστηριότητες που περιγράφονται στην παρούσα έκθεση δεν θα μπορούσαν ποτέ να υλοποιηθούν. Εκτός από αυτή την εταιρική σχέση, ένας θεμελιώδης στόχος της ΕΕ είναι η υποβοήθηση της ανάπτυξης μιας εύρωστης και πλουραλιστικής κοινωνίας πολιτών σε ολόκληρο τον κόσμο.

Δεύτερον, όσον αφορά την ανάπτυξη των δραστηριοτήτων μεταξύ 1996 και 1999, διαπιστώνεται ότι σε ορισμένους τομείς η χρηματοδότηση αυξήθηκε κατακόρυφα. Για παράδειγμα, η προτεραιότητα που δίνεται από την Ένωση στην προαγωγή της ευαισθητοποίησης και της επαγγελματικής επάρκειας στον τομέα των ανθρώπινων δικαιωμάτων αντανακλάται στη μεγάλη αύξηση των έργων με αντικείμενο την εκπαίδευση στα ανθρώπινα δικαιώματα. Ομοίως, η αύξηση της βοήθειας για την ενδυνάμωση των νομικών συστημάτων αντανακλά μια προϊούσα παροχή έμφασης στον τομέα της δόμησης θεσμών και κράτους δικαίου. Όπου ορισμένες δραστηριότητες χαρακτηρίζονται από εμφανή μείωση στους διατεθέντες πόρους το 1999, όπως τα έργα εκείνα που περιλαμβάνονται στο τμήμα «ομάδες στόχοι», το γεγονός αυτό αντιπροσωπεύει μια εξελικτική πορεία από έργα που επικεντρώνονταν σε ειδικές κατηγορίες ατόμων προς την κατεύθυνση μέσων που εγγυώνται καλύτερα την προστασία τους μέσω μεγαλύτερων, θεματικών προγραμμάτων.

Η παρούσα έκθεση μπορεί να αποτελέσει σημαντική προσφορά στο διάλογο για θέματα και δραστηριότητες σχετικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα μεταξύ της Επιτροπής και των εταίρων της. Πάνω απ' όλα, η έκθεση δείχνει ότι η ζήτηση που θα αντιμετωπίζει η Ευρωπαϊκή Ένωση στον τομέα των ανθρώπινων δικαιωμάτων θα υπερβαίνει πάντοτε την ικανότητά της για χρηματοδότηση πολλών αξιόλογων έργων. Παρ' όλα αυτά, με τη βοήθεια εκθέσεων όπως αυτή, θα μπορούμε να χαράζουμε καλύτερα τη στρατηγική μας για τη βέλτιστη εκμετάλλευση των πόρων μας.

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. Θεματικη επισκοπηση 10

1.1. ΕΚΔΗΜΟΚΡΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΚΡΑΤΟΣ ΔΙΚΑΙΟΥ 10

1.1.1. Δημοκρατική μετάβαση και εκλογές 10

1.1.2. Κοινοβουλευτικές δραστηριότητες 12

1.1.3. Το νομικό σύστημα, η δικαστική εξουσία και η θανατική ποινή 15

1.1.4. Νομική συνδρομή για τα αστικά και πολιτικά δικαιώματα 17

1.1.5. Δημόσιοι φορείς και προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων 19

1.1.6. Διαφάνεια στη δημόσια διοίκηση 21

1.2. ΠΛΟΥΡΑΛΙΣΤΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ 24

1.2.1. Ελευθερία της έκφρασης και των μέσων ενημέρωσης 24

1.2.2. Εκπαίδευση και δημόσια συνειδητοποίηση του θέματος των ανθρωπίνων δικαιωμάτων 26

1.2.3. Ίσες ευκαιρίες και μη ύπαρξη διακρίσεων 29

1.3. ΔΟΜΗΣΗ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΙΡΗΝΗΣ 35

1.3.1. Πρόληψη και επίλυση διαφορών 35

1.3.2. Μέτρα για την προσαγωγή στη δικαιοσύνη ατόμων που διέπραξαν σοβαρές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του ανθρωπιστικού δικαίου 37

1.3.3. Εθνικές προσπάθειες για την υπαγωγή των ενόπλων δυνάμεων στις πολιτικές αρχές 40

1.3.4. Παρακολούθηση της κατάστασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων 42

1.4. ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΕΣ ΓΙΑ ΟΜΑΔΕΣ-ΣΤΟΧΟΥΣ 45

1.4.1. Ομάδες που απαιτούν ειδική προστασία 45

(α) Χειραφέτηση των γυναικών 45

(β) Παιδιά 48

(γ) Εθνικές μειονότητες 51

(δ) Ιθαγενείς πληθυσμοί 53

(ε) Πρόσφυγες και εκτοπισμένα άτομα 56

(στ) Κρατούμενοι 58

(ζ) Θύματα βασανιστηρίων 60

1.4.2. Ομάδες προτεραιότητας για προστασία και ανάπτυξη συνειδητοποίησης 63

(α) Δημοσιογράφοι και επαγγελματικά στελέχη των μέσων ενημέρωσης 63

(β) Δικαστές, δικηγόροι και προσωπικό δικαστηρίων και φυλακών 65

(γ) Στρατιωτικοί, αστυνομικοί και δυνάμεις ασφαλείας 67

2. Γεωγραφικη συνοψη 70

2.1. Χώρες ΑΚΕ, συμπεριλαμβανομένης της Νότιας Αφρικής και της Νιγηρίας 70

2.2. Λατινική Αμερική 73

2.3. Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη και δημοκρατίες της πρώην Γιουγκοσλαβίας, Νέα Ανεξάρτητα Κράτη και Μογγολία 76

2.4. Χώρες Meda και Τουρκία 80

2.5. Ασία 84

3. Διαδικαστικεσ πτυχεσ 87

α) Συντονισμός μεταξύ υπηρεσιών 88

β) Οργάνωση υπηρεσιών της Επιτροπής 89

γ) Πρόσκληση υποβολής προτάσεων 91

δ) Ad-hoc έργα (επικεντρωμένα έργα) 92

ε) Μικροέργα 92

στ) Συνεργασία με διεθνείς οργανισμούς 92

ζ) Πολυετή προγράμματα 93

η) Κονδύλια κινήτρων 94

θ) Τεχνική βοήθεια 94

Εισαγωγή

Στην παρούσα έκθεση γίνεται μια επισκόπηση των δραστηριοτήτων για την προστασία και την προαγωγή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της δημοκρατίας, οι οποίες χρηματοδοτήθηκαν από την Ευρωπαϊκή Ένωση μεταξύ 1996 και 1999. Εξετάζονται οι βασικές θεματικές προτεραιότητες και οι περιφερειακές στρατηγικές της δράσης αυτής, ενώ αναλύονται ορισμένες διαδικαστικές πτυχές. Επιπλέον, περιλαμβάνεται και μια εκτίμηση των επιδόσεων της Επιτροπής στον τομέα αυτό.

* Ιστορικό

Η παρούσα είναι η τέταρτη έκθεση αυτού του είδους και περιγράφει τους κύριους άξονες δράσης που ακολουθήθηκαν στη χρήση των διαθέσιμων πόρων κατά τα οικονομικά έτη 1996, 1997, 1998 και 1999 στα πλαίσια της Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα και τη Δημοκρατία (Κεφάλαιο Β7-70 του προϋπολογισμού της ΕΕ). Η περίοδος που αξιολογείται από την έκθεση αυτή είναι ασυνήθως μακρά, πράγμα το οποίο μπορεί να εξηγηθεί από διάφορους παράγοντες.

Πρώτο, τα υπό ανασκόπηση έτη αποτέλεσαν περίοδο σημαντικών αλλαγών για την Ευρωπαϊκή Ένωση, στην πορεία μετάβασής της από οικονομική οντότητα σε πολιτικό φορέα και στην ανάπτυξη της πολιτικής της για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Η συνθήκη του Άμστερνταμ αποτέλεσε μια σημαντική πρόοδο στην πολιτική αυτή, επανεπιβεβαιώνοντας ότι η Ένωση «στηρίζεται στις αρχές της ελευθερίας, της δημοκρατίας, του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών και του κράτους δικαίου» και τονίζοντας τη σπουδαιότητα της συνέπειας με την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα.

Το 1998 υπήρξε ένα έτος με ιδιαίτερες προκλήσεις για την Επιτροπή όσον αφορά τη χρήση των γραμμών του προϋπολογισμού για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη δημοκρατία. Η απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου σχετικά με την έλλειψη νομικής βάσης για τις δράσεις της Επιτροπής στον τομέα, μεταξύ άλλων, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων οδήγησε στην αναστολή της εφαρμογής του κεφαλαίου B7-70 τον Ιούνιο και τον Ιούλιο του 1998. [1] Η εφαρμογή επαναλήφθηκε μόνον έπειτα από διαθεσμική συμφωνία που επιτεύχθηκε στα τέλη Ιουλίου 1998. Το 1999, δύο βασικές εξελίξεις επηρέασαν τη διαχείριση των κονδυλίων ΕΕ που προορίζονται για την υποστήριξη των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της δημοκρατίας: η υιοθέτηση νέας νομικής βάσης και η αλλαγή της Επιτροπής με την επακολουθήσασα αναδιάρθρωση των υπηρεσιών της. Τον Απρίλιο του 1999, το Συμβούλιο εξέδωσε δύο κανονισμούς (975/99 και 976/99), που αποτελούν τη νομική βάση για όλες τις δραστηριότητες τις σχετικές με τα ανθρώπινα δικαιώματα και τον εκδημοκρατισμό στα πλαίσια του κεφαλαίου Β7-70 του προϋπολογισμού της ΕΕ. Η νέα Επιτροπή άρχισε να αναδιοργανώνεται διοικητικά, με την ανάθεση, για πρώτη φορά, σε ένα και μόνο επίτροπο της ευθύνης για την προαγωγή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και τη δημιουργία μιας αναδιοργανωμένης μονάδας για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τον εκδημοκρατισμό που καλύπτει όλες τις περιοχές του κόσμου.

[1] Απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου C-106/96 της 12 Μαΐου 1998

* Αντιδράσεις στην προηγούμενη έκθεση

Κατά τη σύνταξη του παρόντος κειμένου, η Επιτροπή έλαβε υπόψη της τα σχόλια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που περιέχονται στο ψήφισμα A4-0381/97 και στην έκθεση του αντιπροέδρου του Κοινοβουλίου Imbeni ('έκθεση Imbeni') [2], τα οποία διαμορφώνουν ένα αριθμό συστάσεων σχετικά με την εκτίμηση και την αξιολόγηση των δραστηριοτήτων της Επιτροπής στην προαγωγή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της δημοκρατίας. Στο παρόν κείμενο, γίνεται μια σοβαρή προσπάθεια ανταπόκρισης σε πολλές από αυτές τις συστάσεις. Πρώτον, με την περιγραφή βασικών έργων σε βάθος στο θεματικό τμήμα, η Επιτροπή επιδιώκει να παράσχει μια ένδειξη του ποιες πρωτοβουλίες υπήρξαν πιο επιτυχείς και γιατί, αντί του να παράσχει απλώς «έναν κατάλογο καλών έργων». Δεύτερον, η "ανακεφαλαίωση των δραστηριοτήτων στο θεματικό και το γεωγραφικό τμήμα" κατά το δυνατόν αποφεύχθηκε, αντ' αυτού δε, στο γεωγραφικό τμήμα γίνεται μια πιο αναλυτική επισκόπηση των περιφερειακών στρατηγικών και του βάρους που δίνεται σε συγκεκριμένες δραστηριότητες. Τρίτον, για πρώτη φορά στα πλαίσια αυτής της έκθεσης, εξετάστηκαν αναλυτικά εκτιμήσεις για τη δράση της Επιτροπής. Θα πρέπει να καταστεί σαφές, εντούτοις, ότι δεν έγινε δυνατή η κάλυψη όλων των προτάσεων Imbeni στο θέμα αυτό, γιατί το προσωπικό της Επιτροπής δεν ήταν επαρκές για ένα τέτοιο έργο. Παρ' όλα αυτά, η Επιτροπή συμμερίζεται την πεποίθηση του κ. Imbeni ότι πρέπει να υπάρξει μεγαλύτερη πρόοδος στην επισταμένη αξιολόγηση των έργων.

[2] Έκθεση του Κοινοβουλίου για την έκθεση της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή των μέτρων που αποσκοπούν στην προαγωγή του σεβασμού των ανθρώπινων δικαιωμάτων και των δημοκρατικών αρχών (για το 1995) (COM (96) 0672 - C4 - 0095/97), της 2ας Δεκεμβρίου 1997, A4-0381/97, Εισηγητής: Κος Renzo Imbeni.

Ένα από τα αιτήματα που υπέβαλε το Κοινοβούλιο ήταν να διασαφηνιστεί ο ρόλος της παρούσας έκθεσης και των προηγούμενων εκθέσεων της Επιτροπής που συντάχθηκαν σύμφωνα με το ψήφισμα του Συμβουλίου του Νοεμβρίου του 1991 για τα ανθρώπινα δικαιώματα, τη δημοκρατία και την ανάπτυξη. Το παρόν κείμενο καλύπτει όλα τα έργα που χρηματοδοτήθηκαν στα πλαίσια της Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα και τη Δημοκρατία (Κεφάλαιο Β7-70) σε οποιαδήποτε τρίτη χώρα, ενώ οι εκθέσεις σύμφωνα με το από τον Νοέμβριο του 1991 ψήφισμα του Συμβουλίου κάλυπταν δραστηριότητες για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τον εκδημοκρατισμό μόνο σε αναπτυσσόμενες χώρες, χρηματοδοτούμενες τόσο από το κεφάλαιο Β7-70, όσο και από μέσα συνεργασίας (όπως το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάπτυξης και τα σχετικά μέρη του προϋπολογισμού της ΕΕ που αναφέρονται στις σχέσεις με τις διάφορες περιοχές ή χώρες). Στην ουσία, η παρούσα έκθεση αναφέρεται στο τμήμα εκείνο του ψηφίσματος του Συμβουλίου του 1991 που αφορά το κεφάλαιο Β7-70.

Η παρούσα έκθεση καλύπτει μόνον έργα, τα οποία χρηματοδοτούνται από την Επιτροπή ως τμήμα της εξωτερικής δράσης της Κοινότητας. Δεν καλύπτει άλλες δραστηριότητες εξωτερικών σχέσεων που αφορούν τα ανθρώπινα δικαιώματα και τον εκδημοκρατισμό, ούτε εξετάζει δραστηριότητες ή ενέργειες για τα ανθρώπινα δικαιώματα στο εσωτερικό της Κοινότητας. Ομοίως, δεν περιγράφει πόρους που σχετίζονται με μέσα συνεργασίας της ΕΕ με τρίτες χώρες, δράση που αποτελεί επίσης σημαντική συνεισφορά στην προαγωγή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και δημοκρατικών αρχών. Η παρούσα έκθεση είναι συμπληρωματική της ετήσιας έκθεσης της ΕΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα, που υιοθετήθηκε από το Συμβούλιο τον Οκτώβριο του 1999. Ενώ το παρόν κείμενο ασχολείται με δραστηριότητες που χρηματοδοτήθηκαν στα πλαίσια της Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα και τη Δημοκρατία από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή από το 1996 έως το 1999, η ετήσια έκθεση της ΕΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα έχει μεγαλύτερο εύρος. Εντούτοις, και οι δύο εκθέσεις έχουν τους ίδιους στόχους: να ενισχύσουν τη διαφάνεια, τη συνέπεια και τη συνοχή των πολιτικών της Ένωσης για τα ανθρώπινα δικαιώματα.

* Κοινοτική δράση υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της δημοκρατίας

Η Ευρωπαϊκή Ένωση, από πολλά χρόνια, έχει δεσμευθεί στον αγώνα του σεβασμού και της προαγωγής των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των δημοκρατικών αρχών. Η Ένωση διαθέτει τώρα ένα σημαντικό νομικό πλαίσιο για την προαγωγή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην εξωτερική της πολιτική και αναγνωρίζει ότι έχει να παίξει σημαντικό ρόλο ως διεθνής παράγοντας στον τομέα αυτό. Η Κοινότητα εφαρμόζει ενεργά τη δέσμευσή της για προαγωγή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της δημοκρατίας υποστηρίζοντας τις δραστηριότητες διεθνών, περιφερειακών και μη κυβερνητικών οργανώσεων εξειδικευμένων στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της δημοκρατίας. Ένα σημαντικό μέτρο για την ενδυνάμωση της δέσμευσής της ήταν η πρωτοβουλία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου το 1994 να εντάξει μια σειρά από γραμμές του προϋπολογισμού που αφορούν ειδικά την προαγωγή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε ίδιο κεφάλαιο (Β7-707) με τίτλο «Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα και τη Δημοκρατία». Χάρη, κυρίως, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η Κοινότητα διαθέτει τώρα σημαντικούς πόρους για την υποστήριξη των πολιτικών και των διακηρύξεών της. Το 1987, ο διαθέσιμος προϋπολογισμός για δραστηριότητες ειδικά για τα ανθρώπινα δικαιώματα ήταν μόλις 200.000 ευρώ ενώ, στα τέλη του 1999, το μέγεθος αυτό είχε αυξηθεί κατακόρυφα στα 100 εκατ. Ευρώ.

Οι κανονισμοί του Συμβουλίου 975 και 976 καλύπτουν δραστηριότητες που αποσκοπούν στην προαγωγή και την προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, υποστηρίζοντας την πορεία του εκδημοκρατισμού, και στην υποστήριξη μέτρων για την πρόληψη συγκρούσεων.

Στην παρούσα έκθεση εξετάζονται δράσεις προτεραιότητας τόσον από θεματικής, όσο και από γεωγραφικής πλευράς. Στους καλυπτόμενους θεματικούς τομείς περιλαμβάνονται ο εκδημοκρατισμός και το κράτος δικαίου, η προαγωγή της κοινωνίας των πολιτών, η πρόληψη συγκρούσεων, καθώς και πρωτοβουλίες για «ομάδες στόχους». Σε κάθε τομέα, αναλύονται οι λόγοι της κοινοτικής παρέμβασης σε ένα συγκεκριμένο πεδίο, ενώ εξετάζονται τα έργα από πλευράς στόχων, δραστηριοτήτων και επιτευγμάτων.

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Euros

Εκδημοκρατισμός και κράτος δικαίου: 61.748.170

Πλουραλιστική κοινωνία πολιτών: 113.435.488

Δόμηση εμπιστοσύνης για αποκατάσταση της ειρήνης: 42.139.004

Ομάδες στόχοι: 62.187.747

Διαδικαστικές πτυχές: 28.056.524

ΣΥΝΟΛΟ 307.566.933

Στη γεωγραφική σύνοψη εξετάζονται οι περιφερειακές στρατηγικές και η χρήση των κονδυλίων στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη και τις Δημοκρατίες της πρώην Γιουγκοσλαβίας, στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, στα Νέα Ανεξάρτητα Κράτη και τη Μογγολία (ΧΚΑΕ, ΝΑΕ και ΝΑΚ), σε χώρες της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού συμπεριλαμβανομένων της Νότιας Αφρικής και της Νιγηρίας ΑΚΕ, στη Λατινική Αμερική, στη Μεσόγειο και την Τουρκία, καθώς και στην Ασία.

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

// Το διάγραμμα αυτό παρέχει μια γεωγραφική κατανομή σύμφωνα με τις πολυπεριφε- ρειακές διασταυρώσεις που προβλέπονται στο παράρτημα του προϋπολογισμού.

Το τρίτο μέρος ασχολείται με τις διαδικαστικές πτυχές της χρηματοδότησης τέτοιων δράσεων, ενώ στο τέταρτο μέρος, γίνεται μια συνολική αξιολόγηση των δραστηριοτήτων για τα ανθρώπινα δικαιώματα που χρηματοδοτούνται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η έκθεση στοχεύει σε μια ολοκληρωμένη επισκόπηση των διαφόρων δραστηριοτήτων που χρηματοδοτήθηκαν από την Ευρωπαϊκή Ένωση τα τελευταία τέσσερα χρόνια, στα πλαίσια της ενεργού προώθησης από μέρους της του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της δημοκρατίας.

Μεροσ 1

1. Θεματικη επισκοπηση

1.1. ΕΚΔΗΜΟΚΡΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΚΡΑΤΟΣ ΔΙΚΑΙΟΥ

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

1.1.1. Δημοκρατική μετάβαση και εκλογές

* Ιστορικό

Το άρθρο 21 της Παγκόσμιας Διακήρυξης για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα απαιτεί οι εκλογές να είναι ελεύθερες, γνήσιες και να διεξάγονται περιοδικά. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει τονίσει τη σημασία της υποστήριξης της πορείας προς τον εκδημοκρατισμό και, συγκεκριμένα, «κοινοτικών μέτρων για την υποστήριξη των εκλογικών διαδικασιών και της δυνατότητας ολοκληρωμένης και αποτελεσματικής παρακολούθησης των εκλογών» [3] Το 1997, το Κοινοβούλιο δημιούργησε ειδική γραμμή στον προϋπολογισμό για συνδυασμένες προσπάθειες υποστήριξης των εκλογικών διαδικασιών και βελτίωσης του συντονισμού, [4] η οποία προορίζεται πρωταρχικά για δραστηριότητες σχετικές με την προετοιμασία αποστολών παρακολούθησης εκλογών. Παρ' όλα αυτά, οι δραστηριότητες υποστήριξης των εκλογικών διαδικασιών συνεχίζουν να χρηματοδοτούνται και από άλλες περιφερειακές γραμμές. [5]

[3] Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου A4-0410/98, παρ. 93

[4] Γραμμή προϋπολογισμού B7-709: Υποστήριξη και επιτήρηση εκλογικών διαδικασιών

[5] B7-7702, B7-703, B7-705, B7-7000, B7-706P και B7-701

Κανονισμοί του Συμβουλίου προβλέπουν την παροχή κοινοτικής υποστήριξης για την πορεία του εκδημοκρατισμού, συγκεκριμένα για τις εκλογικές διαδικασίες και την ισότιμη συμμετοχή του κόσμου στις διαδικασίες αυτές. [6] Η ΕΕ δίνει προτεραιότητα στην ανάπτυξη επαγγελματικής μεθοδολογίας, διοικητικής μέριμνας και κατάρτισης και στην αύξηση της προβολής της υποστήριξης της Ένωσης. Έπειτα από αίτημα του Κοινοβουλίου, η Επιτροπή ετοίμασε ανακοίνωση για «την αξιολόγηση της συμμετοχής της ΕΕ στις αποστολές παρακολούθησης εκλογών τα τελευταία χρόνια, με σκοπό την ενίσχυση της ικανότητας της ΕΕ στην επιτυχή προαγωγή της δημοκρατίας μέσω δράσεων εκλογικής υποστήριξης». [7] Σε αυτήν προσδιορίζονται διάφοροι τρόποι για την επίτευξη μεγαλύτερης αποτελεσματικότητας και συντονισμού στις δραστηριότητες της ΕΕ στον τομέα αυτό και καθορίζονται ορισμένες κατευθυντήριες γραμμές και πλαίσιο για τις μελλοντικές ενέργειες της ΕΕ στον τομέα της εκλογικής συνδρομής και παρακολούθησης. Η ανακοίνωση αναγνωρίζει την ανάγκη ύπαρξης μόνιμου γραφείου εκλογών στην Επιτροπή και μιας στρατηγικής της ΕΕ για τις εκλογές που να βασίζεται στην ανάγκη για συνεργασία και συντονισμό με άλλες διεθνείς οργανώσεις.

[6] Κανονισμοί (ΕΚ) αριθ. 975/1999, άρθρο 2.2.στ και 976/1999, άρθρο 3.2.στ του Συμβουλίου

[7] Ανακοίνωση της Επιτροπής για την παροχή βοήθειας και την παρατήρηση εκλογών από την ΕΕ της 11 Απριλίου 2000, COM (2000) 191 τελικό

* Δραστηριότητες και ομάδες στόχοι

Η ΕΕ υποστήριξε προγράμματα εκπαίδευσης πολιτών με στόχο την ενημέρωση των πολιτών, ιδιαίτερα των γυναικών, για τη συμμετοχή στις εκλογές, τα δικαιώματά τους ως ψηφοφόρων και τον τρόπο χρήσης νομικών μέσων για την προάσπιση αυτών των δικαιωμάτων. Η Επιτροπή υποστήριξε επίσης σειρές μαθημάτων κατάρτισης σε θέματα παρατήρησης και παρακολούθησης εκλογών για τη δημιουργία μιας σωστά εκπαιδευμένης δεξαμενής παρατηρητών εκλογών. κατάρτιση για αστυνομικούς και δημοσιογράφους σχετικά με τις εκλογές. εκπαίδευση σε θέματα δημοκρατικών κοινοβουλευτικών διαδικασιών για πολιτικούς και κοινοβουλευτικό προσωπικό. Η στενή συνεργασία μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου για τα Μέσα Ενημέρωσης οδήγησε στην ανάπτυξη μεθόδου ποσοτικής και ποιοτικής μέτρησης της κάλυψης από τα μέσα ενημέρωσης και της πρόσβασης σε αυτά, καθώς και σε αξιολογήσεις των νομικών πλαισίων και των δομών των μέσων ενημέρωσης.

* Διάθεση κονδυλίων

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

// 1996 : 2.717.599

1997 : 3.099.849

1998 : 4.283.012

1999 : 3.050.847

ΣΥΝΟΛΟ: 13.151.307

* Περιφερειακή κατανομή

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

* Παράδειγμα: Παρατήρηση εκλογών - κοινή ευρωπαϊκή προσέγγιση

Το 1999, η Επιτροπή χορήγησε 990.000 ευρώ στον Σουηδικό Οργανισμό Διεθνούς Ανάπτυξης για την υλοποίηση του πρωτοποριακού αυτού έργου προώθησης κοινών ευρωπαϊκών προτύπων για την παρατήρηση εκλογών. [8] Στοχεύει στην ανάπτυξη κοινής προσέγγισης για τις δραστηριότητες κατάρτισης των εκλογικών παρατηρητών πριν από την ανάληψη της αποστολής τους, η οποία να προσφέρει μια εκσυγχρονισμένη μεθοδολογία στον τομέα αυτό. Ένα σημαντικό στοιχείο αυτής της διεργασίας είναι η έκδοση εγχειριδίου παρατήρησης εκλογών, το οποίο καλύπτει όλες τις πτυχές βραχυπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων αποστολών.

[8] B7-709, Έργο αριθ. 99-079, ΣΟΔΑ 'Παρατήρηση εκλογών - Μια κοινή ευρωπαϊκή προσέγγιση'

Κοινό πρότυπο για παρατήρηση εκλογών, εκσυγχρονισμένη κατάρτιση και ολοκλη- ρωμένη ιστοσελίδα // Στους πρόσθετους στόχους περιλαμβάνεται η κατάρτιση άνω των 200 παρατηρητών ως εξειδικευμένης ευρωπαϊκής ομάδας έτοιμης για την ανάληψη επιτόπιων αποστολών, με τονισμό της σπουδαιότητας του καθορισμού κατευθυντήριων γραμμών για μια τυποποιημένη τελική, μετά την αποστολή, συνέντευξη και αξιολόγηση των παρατηρητών.

Η ολοκληρωμένη κατάρτιση των παρατηρητών είναι μια ευκαιρία να δοκιμαστεί το θεωρητικό πλαίσιο που αναπτύσσεται στο εγχειρίδιο και να αναδειχθούν υψηλής εξειδίκευσης παρατηρητές με κοινή στρατηγική. Ένα άλλο βασικό στοιχείο είναι η ιστοσελίδα για θέματα παρατήρησης εκλογών στην οποία περιλαμβάνονται τακτικά ενημερούμενες πληροφορίες για τους εκπαιδευτές, κατάλογος επαγγελματιών παρατηρητών, ηλεκτρονική έκδοση του εγχειριδίου και πληροφορίες για προηγούμενες αποστολές παρατήρησης εκλογών, καθώς και προβλεπόμενα συμβάντα για επιτόπιες εκθέσεις. Η σελίδα προσφέρει on-line όλες τις σχετικές πληροφορίες που είναι επί του παρόντος διαθέσιμες για τους εκλογικούς εμπειρογνώμονες, τις αντιπροσωπείες της ΕΚ και τις ΜΚΟ.

1.1.2. Κοινοβουλευτικές δραστηριότητες

* Ιστορικό

Οι ελεύθερες και τίμιες εκλογές, από μόνες τους, δεν καθιστούν μια χώρα δημοκρατική, ούτε της προσδίδουν την απαιτούμενη πολιτική σταθερότητα για ανάπτυξη της δημοκρατίας. Πρέπει να αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης διεργασίας, η οποία να παγιώνει την πορεία προς τη δημοκρατία. Σε αυτήν περιλαμβάνεται η διασφάλιση της λειτουργίας των κεντρικών πολιτειακών θεσμών, όπως π.χ. της νομοθετικής εξουσίας, με τον πρέποντα και αποτελεσματικό τρόπο. Όπως ανέφερε η Επιτροπή σε ανακοίνωσή της του 1998, οι νομοθετούντες πρέπει να έχουν τη θεσμική δυνατότητα να σχεδιάζουν, να υλοποιούν και να παρακολουθούν τις πολιτικές που σχετίζονται με τις ανάγκες του κόσμου. Η Κοινότητα θα πρέπει, συνεπώς, να παρέχει υποστήριξη στη νομοθετική εξουσία, ώστε:

"...να μπορούν τα κοινοβούλια να εκτελούν τη διττή τους αποστολή, της αντιστάθμισης της εκτελεστικής εξουσίας με ανεξάρτητο και εποικοδομητικό τρόπο." [9]

[9] Ανακοίνωση της Επιτροπής της 12ης Μαρτίου 1998, για τον εκδημοκρατισμό, το κράτος δικαίου, το σεβασμό των ανθρώπινων δικαιωμάτων και την καλή διακυβέρνηση: οι προκλήσεις της εταιρικής σχέσης μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών ΑΚΕ, COM (98) 146 τελικό, άρθ. 12

* Δραστηριότητες και ομάδες στόχοι

Οι δράσεις που υποστηρίζονται στα πλαίσια της Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα και τη Δημοκρατία στοχεύουν στην παροχή της δυνατότητας στα μέλη του κοινοβουλίου να ασκούν σωστά το δημοκρατικό τους ρόλο. Στις αναδυόμενες δημοκρατίες, η κατάρτιση εισήγαγε τους νεαρούς κοινοβουλευτικούς στο πολύπλοκο ιστορικό και στις αλληλεξαρτώμενες σχέσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της δημοκρατίας, καθώς και στο ρόλο του κοινοβουλίου σε μια δημοκρατική πολιτεία. Οι βουλευτές καταρτίστηκαν σχετικά με την σωστές νομοθετικές και δημοσιονομικές διαδικασίες, καθώς και για τις μεθόδους ανάπτυξης εταιρικών σχέσεων με την κοινωνία των πολιτών. Τα προγράμματα κατάρτισης συμπληρώθηκαν με τη διοργάνωση επισκέψεων μελέτης και εξάσκησης σε κοινοβούλια με μακρά ιστορία, ενώ ορισμένα προγράμματα αφιερώθηκαν στο θέμα της περιφερειακής συνεργασίας μεταξύ κοινοβουλίων. Άλλες δραστηριότητες εστιάστηκαν στις επιπτώσεις των διεθνών νομικών πράξεων για τα ανθρώπινα δικαιώματα στην εθνική νομοθεσία. Η υποστήριξη των κοινοβουλίων στις υποανάπτυκτες χώρες περιελάμβανε την παροχή εξοπλισμού στα κτίρια των κοινοβουλίων και την παροχή συνεισφοράς στη διοίκησή τους.

* Διάθεση κονδυλίων

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

// 1996 : 974.318

1997 : 1.915.463

1998 : 1.401.996

1999 : 220.000 ΣΥΝΟΛΟ: 4.511.777

* Περιφερειακή κατανομή

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

* Παράδειγμα: Βοήθεια στο Αιθιοπικό Κοινοβούλιο

Στα πλαίσια πρωτοβουλίας που αναλήφθηκε από τη Διακοινοβουλευτική Ένωση, το Αιθιοπικό Κοινοβούλιο έλαβε 511.860 ευρώ ως βοήθεια από την Επιτροπή το 1998. [10] Το πρόγραμμα αποσκοπούσε στην ενδυνάμωση της ικανότητας των μελών του Αιθιοπικού Κοινοβουλίου να λαμβάνουν τεκμηριωμένες αποφάσεις καθ' όλη τη διάρκεια της νομοπαρασκευαστικής διαδικασίας, να ερμηνεύουν το Σύνταγμα και να ασκούν έλεγχο στην κυβέρνηση.

[10] B7-702, Πρόγραμμα αριθ. ET/ED/69/97, Διακοινοβουλευτική Ένωση 'Βοήθεια στο Κοινοβούλιο της Αιθιοπίας'

Ενδυνάμωση της ικανότητας του Αιθιοπικού Κοινοβουλίου για άσκηση ελέγχου στην κυβέρνηση // Η ραχοκοκαλιά κάθε κοινοβουλευτικού συστήματος είναι η παροχή πληροφοριών, έτσι το πρόγραμμα ασχολήθηκε κατά πρώτο με το γενικό ζήτημα της διαχείρισης κοινοβουλευτικών πληροφοριών και τη βελτίωση της αποτελεσματικότητάς της.

Το πρόγραμμα περιελάμβανε την παροχή των αναγκαίων τεχνολογικών πόρων για υποστήριξη αυτής της διαδικασίας και συνεισφορά προς την κατεύθυνση της βελτίωσης της αποδοτικότητας. Ο εκσυγχρονισμός του χειρισμού των πληροφοριών και των ανακοινώσεων περιελάμβανε τη βελτίωση των μέσων τεκμηρίωσης (κυρίως, εξοπλισμός για τη βιβλιοθήκη του κοινοβουλίου) και την εισαγωγή νέας τεχνολογίας πληροφοριών στις κοινοβουλευτικές διαδικασίες.

Το πρόγραμμα στόχευε επίσης στη βελτίωση των διαθέσιμων ανθρωπίνων πόρων. Προγραμματίστηκαν σειρές μαθημάτων κατάρτισης για τα μέλη του κοινοβουλίου για την ανάπτυξη των τεχνικών τους δεξιοτήτων στη χρήση των νέων εργαλείων, καθώς επίσης και σεμινάρια για την εθνική νομοθεσία και τις τεχνικές της σύνταξης νομικών κειμένων. Επιπλέον, το πρόγραμμα ασχολήθηκε και με άλλες πτυχές της γενικής λειτουργίας της νομοθετικής εξουσίας, συμπεριλαμβανομένης της διοίκησης του κοινοβουλίου, της τήρησης πρακτικών για τις κοινοβουλευτικές συζητήσεις, το πρωτόκολλο και τις σχέσεις με το κοινό και τα μέσα ενημέρωσης.

1.1.3. Το νομικό σύστημα, η δικαστική εξουσία και η θανατική ποινή

* Ιστορικό

Η σχέση μεταξύ κράτους δικαίου και δημοκρατικών αρχών έχει αναγνωριστεί απόλυτα από την ΕΕ. Στην ετήσια έκθεσή της, η ΕΕ αναφέρει ότι η ύπαρξη κράτους δικαίου και προσβάσιμου δικαστικού συστήματος αποτελούν το θεμελιώδες πλαίσιο για τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα και ότι «οι κυβερνήσεις και τα στελέχη του δημοσίου πρέπει να ενεργούν σύμφωνα με το νόμο και μέσα στα πλαίσια που τίθενται από το νόμο». [11] Η Επιτροπή έχει προσδιορίσει ορισμένα βασικά συστατικά στοιχεία του κράτους δικαίου, στα οποία περιλαμβάνονται η ύπαρξη νομοθετικής και εκτελεστικής εξουσίας που να σέβονται απόλυτα τα ανθρώπινα δικαιώματα, η ύπαρξη ανεξάρτητης δικαστικής εξουσίας, η αποτελεσματική πρόσβαση στη δικαστική αποκατάσταση και ένα νομικό σύστημα το οποίο να εγγυάται την ισότητα απέναντι στο νόμο. [12]

[11] Ετήσια έκθεση της ΕΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα 1998-1999, υιοθετηθείσα από το Συμβούλιο τον Οκτώβριο του 1999, στο 39

[12] COM (98) 146 τελικό, αυτόθι, στο 4

Κανονισμοί του Συμβουλίου προβλέπουν ειδικότερα την παροχή κοινοτικής υποστήριξης στη διαδικασία του εκδημοκρατισμού μέσω, συγκεκριμένα, της προαγωγής και ενδυνάμωσης του κράτους δικαίου, του σεβασμού και ενδυνάμωσης της ανεξαρτησίας της δικαστικής και νομοθετικής εξουσίας από την εκτελεστική και της υποστήριξης συνταγματικών και νομοθετικών μεταρρυθμίσεων, όπως η κατάργηση της θανατικής ποινής. [13]

[13] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 975/1999 του Συμβουλίου, Άρθρο 2.2 (α) & (β)

Η ΕΕ εργάζεται από πολλά χρόνια με στόχο την κατάργηση της θανατικής ποινής. Στην 55η σύνοδο της επιτροπής των ΗΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα, η ΕΕ κάλεσε τα κράτη μέλη να επικυρώσουν το 2ο προαιρετικό πρωτόκολλο της ICCPR για την κατάργηση της θανατικής ποινής, με το επιχείρημα ότι η πιθανότητα δικαστικού σφάλματος και η δυσανάλογη χρήση της εναντίον μειονεκτικών ομάδων συνιστούν έναν ισχυρό λόγο ενάντια στη χρήση της. [14] Το Κοινοβούλιο, παλαιός αντίπαλος της θανατικής ποινής, αντιμετώπισε το ζήτημα ως θέμα παγκόσμιου ενδιαφέροντος στην ετήσια έκθεσή του για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Η θανατική ποινή είναι μια «απάνθρωπη, μεσαιωνική μορφή τιμωρίας και δεν συνάδει με τις σύγχρονες κοινωνίες». [15] Αν και ο αριθμός των χωρών που διατηρούν τη θανατική ποινή έχει μειωθεί, παραμένει ωστόσο στους ποινικούς κώδικες των μισών σχεδόν από τις χώρες μέλη των ΗΕ. Δεν έχει αποδεδειγμένο προληπτικό αποτέλεσμα, εφαρμόζεται αυθαίρετα, συχνά δε είναι αποτέλεσμα μη ιδιαίτερα άψογης ή δίκαιας δίκης. Σύμφωνα με το Κοινοβούλιο, είναι μεγάλη επιτυχία το ότι όλες οι χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, οι οποίες είναι υποψήφιες για μέλη της ΕΕ, έχουν ήδη καταργήσει τη θανατική ποινή.

[14] Επιτροπή των ΗΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα 55η σύνοδος, ψήφισμα 1999/61 'Το θέμα της θανατικής ποινής' Δήλωση της ΕΕ

[15] Ετήσια έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τα ανθρώπινα δικαιώματα 1999, αυτόθι, στο 29

* Δραστηριότητες και ομάδες στόχοι

Η Επιτροπή υποστήριξε την παροχή βοήθειας από διεθνείς και εθνικούς εμπειρογνώμονες στη σύνταξη νέων συνταγματικών διατάξεων και εθνικής νομοθεσίας, μέσω ομάδων εργασίας, σεμιναρίων και συμβουλευτικών υπηρεσιών από εμπειρογνώμονες. Τα προγράμματα είχαν ως στόχο φορείς λήψης αποφάσεων που εμπλέκονται στο δικαστικό και νομικό σύστημα. Μια από τις προτεραιότητες ήταν η δόμηση θεσμών στα πλαίσια του νομικού συστήματος, συμπεριλαμβανομένης της ανακατανομής αρμοδιοτήτων μεταξύ των υπουργείων εσωτερικών και των υπουργείων δικαιοσύνης. Υποστηρίχθηκε, επίσης, η δόμηση ικανοτήτων στο πλαίσιο της ακαδημαϊκής και επαγγελματικής εκπαίδευσης για δικηγόρους, δικαστές και εισαγγελείς, καθώς και στη μεταρρύθμιση των δικαστικών διαδικασιών, των ποινικών κωδίκων και των φυλακών. Στις υποστηριζόμενες δραστηριότητες περιελήφθη, επίσης, και η έκδοση επίσημων εφημερίδων.

Στα χρηματοδοτηθέντα από την Κοινότητα προγράμματα υποστήριξης των διεθνών προσπαθειών για την κατάργηση της θανατικής ποινής περιλαμβάνονταν και εκστρατείες ενημέρωσης σε χώρες όπου η θανατική ποινή συνεχίζει να εφαρμόζεται στην πράξη, καθώς και η παροχή άμεσης συνδρομής σε θανατοποινίτες. Η Επιτροπή και το Συμβούλιο της Ευρώπης προώθησαν κοινό πρόγραμμα καλλιέργειας της κοινής γνώμης σε διάφορα θέματα σχετικά με την κατάργηση της θανατικής ποινής στη Ρωσία, την Τουρκία, την Αλβανία και την Ουκρανία. Το πρόγραμμα παρέσχε πληροφορίες σε κοινοβουλευτικούς, σε νομομαθείς και στο ευρύ κοινό για το 2ο προαιρετικό πρωτόκολλο, καθώς και για τα επιχειρήματα της ποινικής πολιτικής που συνηγορούν κατά της θανατικής ποινής.

* Διάθεση κονδυλίων

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

// 1996 : 7.249.499

1997 : 7.535.042

1998 : 4.676.656

1999 : 8.741.896

ΣΥΝΟΛΟ: 28.203.093

* Περιφερειακή κατανομή

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

* Παράδειγμα: Ενδυνάμωση των μηχανισμών προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της ανεξαρτησίας του δικαστικού συστήματος και της μεταρρύθμισης του νομικού συστήματος στη Ρωσία

Το 1999, το Συμβούλιο της Ευρώπης και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συμφώνησαν σχετικά με το τέταρτο κοινό πρόγραμμα για την ενδυνάμωση της προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του νομικού συστήματος στη Ρωσία. [16] Κατά τα έτη 1998 και 1999, διετέθησαν στα προγράμματα 2.500.000 ευρώ. Πρωταρχικός στόχος των προγραμμάτων ήταν η προώθηση της επικύρωσης και σωστής εφαρμογής των συμβάσεων για τα ανθρώπινα δικαιώματα από τη Ρωσική Ομοσπονδία, συμπεριλαμβανομένης της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη, της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την Πρόληψη των Βασανιστηρίων και της Απάνθρωπης ή Εξευτελιστικής Μεταχείρισης ή Τιμωρίας και της Σύμβασης Πλαισίου για την Προστασία των Εθνικών Μειονοτήτων. Στις δράσεις περιλαμβάνονταν δημοσιεύσεις, καθοδηγητές κατάρτισης και σειρές μαθημάτων διδασκαλίας σχετικά με το περιεχόμενο και τις επιπτώσεις των συμβάσεων, καθώς και η λειτουργία των μηχανισμών προστασίας. Πραγματοποιήθηκαν μελέτες για τη συμβατότητα της ρωσικής νομοθεσίας με τις απαιτήσεις των διεθνών συμβάσεων ενώ, σε σεμινάρια εμπειρογνωμόνων και σε σχετικούς ρωσικούς δημόσιους θεσμούς, παρουσιάστηκαν κείμενα αξιολόγησης. Σε όλα τα στάδια της διαδικασίας, έλαβαν ενεργό μέρος τοπικοί εμπειρογνώμονες και εταίροι από όλη την Ομοσπονδία.

[16] B7-701, Πρόγραμμα αριθ. 99/073c, Συμβούλιο της Ευρώπης 'Κοινό πρόγραμμα "Ρωσία IV" '

Βοήθεια για διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, δικαστική κατάρτιση και βελτίωση του σωφρο- νιστικού συστήματος // Ένας άλλος βασικός στόχος ήταν η βελτίωση της λειτουργίας των θεσμών του νομικού συστήματος. Για παράδειγμα, παρέχεται βοήθεια για διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις στη διοίκηση του Υπουργείου Δικαιοσύνης σε σχέση με τη μεταφορά της ευθύνης διοίκησης των φυλακών στο Υπουργείο Δικαιοσύνης και

τη μεταρρύθμιση του σωφρονιστικού συστήματος, συμπεριλαμβανομένης της παροχής κατάρτισης στους υπαλλήλους των φυλακών. Δραστηριότητες σε συνεργασία με το Υπουργείο Εσωτερικών είχαν ως αντικείμενο, μεταξύ άλλων, τη συνεργασία με άλλες υπηρεσίες επιβολής του νόμου κατά τη διάρκεια προκαταρκτικών ποινικών ανακρίσεων. Διαμορφώθηκαν σχήματα διαλόγου και ανταλλαγής απόψεων με τον Γενικό Εισαγγελέα προκειμένου οι μέθοδοι εργασίας του να βρίσκονται σε συμφωνία με τις αρχές του κράτους δικαίου. Ενδυνάμωση της ανεξαρτησίας του δικαστικού συστήματος σημαίνει την παροχή υποστήριξης για δόμηση θεσμών και ανάπτυξη επαγγελματικών δεξιοτήτων και τεχνικών. Το Ανώτατο Δικαστήριο βοηθήθηκε λοιπόν όσον αφορά τη λειτουργία του δικαστικού του τμήματος, το οποίο ασχολείται με την οργάνωση και τη διεύθυνση των δικαστηρίων, και τη λειτουργία της Δικαστικής Ακαδημίας, αποστολή της οποίας είναι η επαγγελματική κατάρτιση των δικαστών. Παρέχεται βοήθεια στη σύνταξη των καταστατικών, στη διοίκηση των δικαστηρίων και στη δικαστική κατάρτιση, π.χ. δικαστών κατώτερων δικαστηρίων για την εφαρμογή της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα σε εθνικό επίπεδο.

1.1.4. Νομική συνδρομή για τα αστικά και πολιτικά δικαιώματα

* Ιστορικό

Έστω και αν οι νομικοί θεσμοί έχουν διαμορφωθεί σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα, για να είναι οι θεσμοί αυτοί μεστοί εννοίας, πλήρεις και εξ ίσου προσβάσιμοι πρέπει να είναι διαθέσιμοι σε όλους τους πολίτες. Το Κοινοβούλιο «επανεπιβεβαίωσε με σταθερότητα την υποστήριξή του στη γενική αρχή ότι όσοι είναι υποκείμενοι σε ποινικές διαδικασίες παραμένουν ελεύθεροι και διατηρούν στο ακέραιο τα δικαιώματά τους». [17]

[17] Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου A4-0468/98, op. 18

Εκτός από τις διατάξεις για το κράτος δικαίου και τις θεσμικές μεταρρυθμίσεις, κανονισμοί του Συμβουλίου προβλέπουν την παροχή κοινοτικής υποστήριξης σε «οργανώσεις που προσφέρουν συγκεκριμένη βοήθεια σε θύματα παραβίασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων». [18] Για την Επιτροπή, ένα ουσιαστικό στοιχείο του κράτους δικαίου [19] είναι η ύπαρξη νομικού συστήματος που να εγγυάται την ισότητα απέναντι στο νόμο και να παρέχει «αποτελεσματικά και προσβάσιμα μέσα προσφυγής στη δικαιοσύνη»

[18] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 975 του Συμβουλίου, άρθρο 2.1 (στ)

[19] COM (98) 146 τελικό, αυτόθι, στο 4

* Δραστηριότητες και ομάδες στόχοι

Η Κοινότητα προσφέρει νομική συνδρομή σε παγκόσμια κλίμακα στα θύματα παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Στην Ευρώπη, η συνδρομή επικεντρώνεται στη νομική υποστήριξη ατόμων που ζητούν άσυλο και μειονοτήτων όπως οι Roma. Στις χώρες ΑΚΕ, δίνεται έμφαση στην παροχή υποστήριξης σε εθνικά προγράμματα δικαστικής συνδρομής και σε ομάδες εξέτασης δικαστικών περιπτώσεων. Τα προγράμματα στη Λατινική Αμερική περιστράφηκαν επίσης γύρω από τη δικαστική συνδρομή και εστιάστηκαν στο συντονισμό σχεδίων νομικής συνδρομής που υλοποιούνται από οργανώσεις σε ολόκληρη την περιοχή. Στην Ασία, υποστηρίχθηκαν πρωτοβουλίες που προσφέρουν αποκατάσταση στα θύματα βίας ενώ στην περιοχή MEDA, η νομική βοήθεια επικεντρώθηκε σε προβλήματα σχετικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα στο Ισραήλ και στην Παλαιστίνη. Στην ανάληψη κοινοτικής δράσης στην περιοχή αυτή βοήθησαν μια σειρά από διεθνείς οργανώσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα, συμπεριλαμβανομένης της επιτροπής του Ελσίνκι και του Ερυθρού Σταυρού, ενώ, επιπλέον, συμμετείχαν και πανεπιστήμια, κέντρα νομικής τεκμηρίωσης και τοπικά κέντρα νομικής βοήθειας.

* Διάθεση κονδυλίων

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

// 1996 : 739.582

1997 : 1.108.275

1998 : 316.200

1999 : 2.789.447

ΣΥΝ. : 4.953.504

* Περιφερειακή κατανομή

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

* Παράδειγμα: Πρόγραμμα νομικής βοήθειας στην Αρμενία

Το 1997, η Επιτροπή χορήγησε 116.108 ευρώ στη Fιderation Internationale des Droits de l'Homme για ένα πρόγραμμα νομικής βοήθειας σε θύματα παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Αρμενία. [20] Στόχος του προγράμματος ήταν η δημιουργία υπηρεσίας νομικής και δικαστικής συνδρομής και συμβουλών, με σκοπό τη βελτίωση της νομικής προστασίας των πολιτών της Αρμενίας. Στήθηκαν τέσσερα νομικά κέντρα στο Yerevan, Gyumri, Vanadzor και Kapan, στα οποία ομάδες Αρμένιων νομικών έδιναν πληροφορίες και συμβουλές σε θύματα παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

[20] TACIS D. Πρόγραμμα αριθ. 98-4001, Fιderation Internationale des Droits de l'Homme 'Πρόγραμμα νομικής συνδρομής σε θύματα παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Αρμενία'

Βελτίωση της νομικής προστασίας των πολιτών της Αρμενίας // Επιπλέον, για τον αρμενικό οργανισμό-εταίρο Avangard, προβλέφθηκαν εργαστήρια κατάρτισης για την παροχή εξειδικευμένων γνώσεων σε 40 μέλη του προσωπικού

σχετικά με τη δυνατότητα εφαρμογής των διεθνών πράξεων για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Σε εργαστήριο οκταήμερης διάρκειας παρασχέθηκε κατάρτιση για τις βασικές αρχές και τη διαχείριση ΜΚΟ για τα ανθρώπινα δικαιώματα, τους μηχανισμούς αποκατάστασης σε περιπτώσεις παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και τη διαχείριση πληροφοριών. Στις δραστηριότητες που συνδέονταν με την εγκαθίδρυση των νομικών κέντρων περιλαμβάνονταν και η συλλογή πληροφοριών για παραβιάσεις, η δημιουργία κεντρικής βάσης δεδομένων, η άσκηση πίεσης στις αρχές και η έκδοση φυλλαδίου για θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων και νομικές περιπτώσεις.

1.1.5. Δημόσιοι φορείς και προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων

* Ιστορικό

Μια σχετικώς πρόσφατη καινοτομία στον τομέα της προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων είναι οι εθνικές επιτροπές και οι συνήγοροι (ombudsmen) του πολίτη. Η 55η σύνοδος της επιτροπής των ΗΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα επέστησε την προσοχή στη σπουδαιότητα της ύπαρξης «αποτελεσματικών, ανεξάρτητων, πλουραλιστικών εθνικών θεσμών για τα ανθρώπινα δικαιώματα» ενώ, για πρώτη φορά, μια ειδική σύνοδος της επιτροπής αφιερώθηκε στη συμμετοχή εθνικών θεσμών. [21] Οι φορείς αυτοί συνεργάζονται συχνά στενά με εθνικά υπουργεία υπεύθυνα για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και, όπως τονίζεται στο ψήφισμα της ΕΑΔ, ένας ζωτικός παράγοντας για τη διασφάλιση της ανεξαρτησίας τους είναι η παροχή πρόσθετων πόρων. Στην ειρηνευτική συμφωνία του Ντέιτον έγινε ιδιαίτερη αναφορά στο καθεστώς του θεσμού του συνηγόρου του πολίτη και ιδρύθηκε το Γραφείο του Συνηγόρου για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα για τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη.

[21] Επιτροπή των ΗΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα 55η σύνοδος, ψήφισμα 1999/72. 'Εθνικοί θεσμοί για την προαγωγή και προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων'

Κανονισμοί του Συμβουλίου προβλέπουν την παροχή υποστήριξης σε τοπικές, εθνικές, περιφερειακές ή διεθνείς οργανώσεις για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. [22] Η Επιτροπή έχει παρουσιάσει στοιχεία της θετικής, εποικοδομητικής της προσέγγισης για τα ανθρώπινα δικαιώματα, συμπεριλαμβανομένης της προτεραιότητας «υποστήριξης τοπικών, εθνικών και περιφερειακών θεσμών που εμπλέκονται στην προαγωγή και την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων των συνηγόρων του πολίτη και άλλων σε παρόμοιες θέσεις». [23]

[22] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 975/1999 του Συμβουλίου, άρθρο 2.1 (ε)

[23] Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την 'Η Ευρωπαϊκή Ένωση και η εξωτερική διάσταση της πολιτικής για τα ανθρώπινα δικαιώματα: από τη Ρώμη στο Μάαστριχτ και πέραν αυτού', COM (95) 567 τελικό

* Δραστηριότητες και ομάδες στόχοι

Στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, υποστηρίχθηκαν μια σειρά από τοπικές «πρεσβείες της δημοκρατίας». Τα προγράμματα στις χώρες ΑΚΕ περιελάμβαναν μέτρα για την ενίσχυση της περιφερειακής δημοκρατίας, την κατάρτιση συνηγόρων με ημιδικαστική ιδιότητα και την ίδρυση γραφείων για την προαγωγή και την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Στη Λατινική Αμερική, δόθηκε έμφαση στην ενδυνάμωση των εθνικών επιτροπών για τα ανθρώπινα δικαιώματα και των περιφερειακών συνηγόρων. Εταίροι υλοποίησης ήταν, συνήθως, εθνικά υπουργεία εσωτερικών ή δικαιοσύνης, τοπικές αυτοδιοικήσεις και τα ίδια τα γραφεία των συνηγόρων του πολίτη.

* Διάθεση κονδυλίων

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

// 1996 : 1.035.315

1997 : 3.051.762

1998 : 497.000

1999 : 0

ΣΥΝΟΛΟ: 4.590.127

* Περιφερειακή κατανομή

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

* Παράδειγμα: Το γραφείο του συνηγόρου στην Αιθιοπία

Το 1998, σε συνεργασία με το γραφείο του εκπροσώπου της Βουλής των Αντιπροσώπων του Λαού της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Αιθιοπίας, η Επιτροπή διέθεσε 582.355 ευρώ για την πραγματοποίηση μεγάλης διάσκεψης με θέμα «Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και Γραφείο Συνηγόρου». [24] Τη διάσκεψη συγκάλεσε η Βουλή των Αντιπροσώπων του Λαού για να εκπληρώσει τη συνταγματική επιταγή εγκαθίδρυσης αυτών των δύο θεσμών.

[24] B7-702, Πρόγραμμα αριθ. ET/ED/5/97, Γραφείο εκπροσώπου του Κοινοβουλίου 'Διάσκεψη για τα ανθρώπινα δικαιώματα και γραφείο συνηγόρου του πολίτη'

Διδάγματα από τη διεθνή εμπειρία όσον αφορά τους θεσμούς προστασί- ας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων // Σκοπός της διεθνούς διάσκεψης ήταν να δοθεί η ευκαιρία σε Αιθίοπες ομοσπονδιακούς και πολιτειακούς νομοθέτες, σε υπαλλήλους φορέων εφαρμογής του νόμου και στην ευρύτερη νομική και πολιτική κοινότητα, να ανταλλάξουν απόψεις με υπαλληλικά στελέχη και

πανεπιστημιακούς από χώρες με εμπειρία στην παροχή προστασίας για τα ανθρώπινα δικαιώματα μέσω εθνικών επιτροπών για τα ανθρώπινα δικαιώματα και γραφείων συνηγόρου του πολίτη. Στόχος ήταν η υποβοήθηση των Αιθιόπων νομοθετών στη σύνταξη σχεδίου νομοθεσίας. Επίσης, η δημοσιότητα που δόθηκε στο γεγονός αποσκοπούσε στην αύξηση της συνειδητοποίησης των θεμάτων από την αιθιοπική κοινή γνώμη, συνολικά. Θέμα της διάσκεψης ήταν «Οι διεθνείς εμπειρίες από θεσμούς προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων», με ειδική επικέντρωση στο ρόλο της δικαστικής εξουσίας, των επιτροπών για τα ανθρώπινα δικαιώματα και των συνηγόρων του πολίτη.

1.1.6. Διαφάνεια στη δημόσια διοίκηση

* Ιστορικό

Η διαφθορά δεν είναι απλώς ένα ηθικό πρόβλημα: έχει επιπτώσεις στη δημόσια διοίκηση, στρεβλώνει τη διαδικασία λήψης αποφάσεων και υπονομεύει τη νόμιμη υπόσταση των κυβερνήσεων, αποτελώντας σοβαρή απειλή για τη δημοκρατία. Η διαφάνεια, η υπευθυνότητα και τα αυστηρά μέτρα κατά της διαφθοράς αποτελούν καίρια στοιχεία για μια σωστή διακυβέρνηση και στα οποία δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στα πλαίσια της στρατηγικής της Επιτροπής για την προαγωγή θεσμικών και διοικητικών μεταρρυθμίσεων συνδεόμενων με τον εκδημοκρατισμό και το κράτος δικαίου. Η Επιτροπή εξέθεσε διάφορες μεταρρυθμίσεις οι οποίες αξίζουν να τύχουν ιδιαίτερης προσοχής, συμπεριλαμβανομένης της διοικητικής αποκέντρωσης, μέσω της οποίας μπορεί να αναπτυχθεί η τοπική δημοκρατία σε βασικό επίπεδο, καθιστώντας τους πολίτες «εταίρους της κυβέρνησης αντί άτομα εξαρτώμενα από αυτή», και μέτρων για την πρόληψη της απάτης και της διαφθοράς. [25]

[25] COM (98) 146 τελικό, αυτόθι, at 15

Το Κοινοβούλιο έχει, και αυτό, καταστήσει σαφές ότι η εκτεταμένη διαφθορά διαβρώνει την αξιοπιστία του κράτους ως προς την ικανότητά του να αναλάβει αποτελεσματική δράση και ότι ο καλύτερος τρόπος αντιμετώπισης αυτού του φαινομένου είναι «η υποβοήθηση ενίσχυσης του ανοικτού χαρακτήρα και της διαφάνειας των δημόσιων φορέων». [26] Κανονισμοί του Συμβουλίου τονίζουν επίσης ότι οι ενέργειες της Κοινότητας θα πρέπει να στοχεύουν στην προαγωγή της χρηστής διακυβέρνησης, «με την υποστήριξη, ιδιαίτερα, της διοικητικής ευθύνης και την πρόληψη και καταπολέμηση της διαφθοράς». [27]

[26] Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου A4-0411/98, op5

[27] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 975/1999 του Συμβουλίου, άρθρο 2.2 (δ)

* Δραστηριότητες και ομάδες στόχοι

Στον τομέα αυτό, η Κοινότητα υποστήριξε, κυρίως, πρωτοβουλίες με στόχο τη βελτίωση της υπευθυνότητας σε τοπικό επίπεδο. Στην Ευρώπη, βασικά στοιχεία ήταν προγράμματα σχετικά με την κοινοτική αυτοδιαχείριση και η παροχή κατάρτισης και συνδρομής σε τοπικές δημοκρατικές δομές και τοπικούς αιρετούς άρχοντες στην αυτοδιαχείριση, τη διαφάνεια και την παροχή ενημέρωσης στους πολίτες. Στις χώρες ΑΚΕ, εφαρμόστηκαν πολυπεριφερειακά προγράμματα για τη διαφθορά, τη διαφάνεια και την υπευθυνότητα. Στην περιοχή MEDA, επιδιώχθηκε η προαγωγή της συστήματος της κοινοτικής ηγεσίας και νέων μορφών τοπικής δημοκρατίας ενώ, στην Ασία, εφαρμόστηκαν προγράμματα για την εξέταση της έννοιας «της ιδιότητας του υπεύθυνου πολίτη» και τη συμμετοχή των πολιτών στη διαχείριση των φυσικών πόρων. Στη Λατινική Αμερική, δόθηκε έμφαση σε έρευνα σχετικά με την αποκέντρωση της εξουσίας και τα νέα κινήματα πολιτικών μεταρρυθμίσεων στην περιοχή. Στους εταίρους της Κοινότητας περιλαμβάνονταν, συνήθως, πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα, περιφερειακές ειρηνευτικές ομάδες, κέντρα εκπαίδευσης ενηλίκων, διεθνείς οργανισμοί για τα ανθρώπινα δικαιώματα και υπουργεία.

* Διάθεση κονδυλίων

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

// 1996 : 2.241.601

1997 : 2.592.029

1998 : 930.682

1999 : 580.000

ΣΥΝΟΛΟ: 6.344.312

* Περιφερειακή κατανομή

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

* Παράδειγμα: Διαφάνεια και υπευθυνότητα στη Ζιμπάμπουε

Υπό το φως σοβαρών διεθνών ανησυχιών για τα υψηλά επίπεδα διαφθοράς στη Ζιμπάμπουε, η Επιτροπή, το 1999, διέθεσε 580.000 ευρώ για την υποστήριξη πρωτοβουλίας της οργάνωσης Transparency International Zimbabwe. [28] Το πρόγραμμα αποσκοπεί να εκθέσει και να κάμψει «την εκτεταμένη διαφθορά» στη Ζιμπάμπουε με ιδιαίτερη επικέντρωση στις διεφθαρμένες πρακτικές, οι οποίες έχουν ως αποτέλεσμα τη στρέβλωση του επίσημου μηχανισμού λήψης αποφάσεων και σοβαρές επιπτώσεις στην αναπτυξιακή διαδικασία της χώρας.

[28] B7-7021, πρόγραμμα αριθ. 99/0007, Transparency International Zimbabwe 'Πρόγραμμα διαφάνειας και ευθύνης (ZIM)'

Άσκηση πίεσης για τη δημιουργία μόνιμου και ανεξάρτητου γραφείου καταπολέμησης της διαφθοράς με επαρκείς εξουσίες // Ειδικοί στόχοι του προγράμματος είναι η αύξηση της ευαισθητοποίησης του κοινού για τη σοβαρότητα του φαινομένου της διαφθοράς, τις ζημιές που προκαλεί και την ανάγκη εξάλειψής του. Επίσης, το έργο άσκησε πίεση για τη δημιουργία μόνιμου και ανεξάρτητου γραφείου καταπολέμησης της διαφθοράς με επαρκείς εξουσίες για την εφαρμογή κώδικα ηθικής για τους

βουλευτές, τους υπουργούς και ανώτερα κρατικά στελέχη, καθώς και για συνταγματικές μεταρρυθμίσεις για τη δημιουργία και υποστήριξη ύπαρξης διαφάνειας στην κυβέρνηση. Στις επιμέρους δραστηριότητες που οργανώθηκαν στα πλαίσια του προγράμματος περιλαμβάνονταν η δημιουργία δικτύου ατόμων με τους ίδιους στόχους για συνεργασία με την κυβέρνηση στην εφαρμογή εθνικών προγραμμάτων καταπολέμησης της διαφθοράς που περιγράφονται στο σχέδιο δράσης της Ζιμπάμπουε «Εργαστήριο Εθνικής Ακεραιότητας», η οργάνωση διασκέψεων, σεμιναρίων και εργαστηρίων, η δημιουργία βάσης δεδομένων κατά της διαφθοράς, η καθοδήγηση μαθητών, η έκδοση ενημερωτικού δελτίου και η αποκατάσταση ισχυρών δεσμών με τα μέσα ενημέρωσης για την προώθηση διαφημιστικών εκστρατειών. Τα κεντρικά της Transparency International στο Βερολίνο και τα γραφεία της στη Δανία, αποτέλεσαν την πηγή παροχής διεθνών εμπειρογνωμόνων στο θέμα της καταπολέμησης της διαφθοράς.

1.2. ΠΛΟΥΡΑΛΙΣΤΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

1.2.1. Ελευθερία της έκφρασης και των μέσων ενημέρωσης

* Ιστορικό

Το δικαίωμα του καθενός να εκφράζεται ελεύθερα και να δέχεται και να μεταδίδει πληροφορίες μέσω των μέσων ενημέρωσης αποτελούν θεμελιώδεις ελευθερίες αναγνωρισμένες από το άρθρο 19 της Παγκόσμιας Διακήρυξης. Η παγκόσμια συνδιάσκεψη της Βιέννης υπογράμμισε τη σπουδαιότητα της ελευθερίας του τύπου για την παροχή «αντικειμενικών, υπεύθυνων και αμερόληπτων» πληροφοριών για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Τυχόν περιορισμοί στην ελευθερία αυτή αποτελούν συμπτώματα σοβαρής κατάχρησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ενώ η καταπίεση της ελευθερίας των μέσων ενημέρωσης δείχνει βαθιά έλλειψη σεβασμού προς τη δημοκρατία. Όπως τεκμηριώνεται από οργανώσεις όπως π.χ. η Index on Censorship και από το άρθρο 19, δημοσιογράφοι των έντυπων και ηλεκτρονικών μέσων ενημέρωσης αντιμετωπίζουν μια ολοένα αύξουσα λογοκρισία, σκληρή μεταχείριση, ακόμη και εκτελέσεις, κατά την άσκηση του επαγγέλματός τους.

Όπως σημειώνει η επιτροπή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την πολιτική σχετικά με τις εξωτερικές υποθέσεις, τα ανθρώπινα δικαιώματα, την κοινή ασφάλεια και την άμυνα,

"Ο ελεύθερος τύπος αποτελεί ουσιώδες στοιχείο μιας κοινωνίας που λειτουργεί με δημοκρατικό τρόπο. Η ύπαρξη ανεξάρτητων δημοσιογράφων αποτελεί εγγύηση ότι οι κυβερνήσεις και οι θεσμοί διατηρούν αίσθημα ευθύνης για τις πράξεις τους." [29]

[29] Ετήσια έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τα ανθρώπινα δικαιώματα, αυτόθι, at 30

Κανονισμοί του Συμβουλίου προβλέπουν την προαγωγή και προστασία της ελευθερίας της γνώμης, της έκφρασης και της συνείδησης [30], ενώ η Επιτροπή υπογράμμισε την αύξουσα υποστήριξη της Κοινότητας προς τα μέσα ενημέρωσης «με προγράμματα που αποσκοπούν στην προαγωγή της ανεξαρτησίας τους και στην αύξηση της συνειδητοποίησης του ρόλου τους στην κοινωνία». [31]

[30] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 975/1999 του Συμβουλίου, άρθρο 2.1(j)

[31] COM (95) 567 τελικό, αυτόθι

* Δραστηριότητες και ομάδες στόχοι

Μεταξύ 1996 και 1999, η Επιτροπή χρηματοδότησε ενέργειες υποστήριξης της ανάπτυξης ανεξάρτητου έντυπου και ηλεκτρονικού τύπου, της απόκτησης επαγγελματικής συνείδησης από τα μέσα και της δημιουργία δικτύων ενημέρωσης και διαπεριφερειακών ανταλλαγών πληροφοριών για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Στα προγράμματα περιλαμβάνονταν η προώθηση υλικού αναφοράς για δημοσιογράφους, προγράμματα κατάρτισης σε θέματα όπως τα μέσα ενημέρωσης και οι εκλογές και ο πλουραλισμός των μέσων, η νομοθεσία για τα μέσα και ο ρόλος των δημοσιογράφων σε καταστάσεις συγκρούσεων. Δόθηκε, επίσης, υποστήριξη για ειδικές δημοσιεύσεις, για την καθιέρωση ινστιτούτων και δικτύων δημοσιογράφων, την παρακολούθηση των μέσων και την επαγγελματική κατάρτιση σε θέματα σχετικά με τα μέσα και την ανάπτυξη. Στις οργανώσεις-εταίρους περιλαμβάνονταν δημοσιογραφικές ενώσεις και ινστιτούτα τύπου, ΜΚΟ για την ελευθερία της έκφρασης, πρακτορεία ειδήσεων, μεμονωμένες εφημερίδες και οργανισμοί ηλεκτρονικής ενημέρωσης.

* Διάθεση κονδυλίων

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

// 1996 : 4.334.918

1997 : 4.654.231

1998 : 6.047.683

1999 : 9.703.196

ΣΥΝΟΛΟ: 24.740.028

* Περιφερειακή κατανομή

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

* Παράδειγμα: Πιλοτικό πρόγραμμα IPS-Inter Press Service

Η προώθηση ισχυρών, διαφοροποιημένων μέσων ενημέρωσης αποτελεί ένα ισχυρό δείγμα δημοκρατικών αξιών. Η προώθηση καλύτερης ενημέρωσης και η ενδυνάμωση της επάρκειας των μέσων ενημέρωσης στις αναπτυσσόμενες χώρες ενισχύει τις παγκόσμιες προσπάθειες για την προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Το 1999, με τη διάθεση 497.000 EUR από την Επιτροπή, το διεθνές ειδησεογραφικό πρακτορείο IPS-Inter Press Service εφάρμοσε ένα πιλοτικό πρόγραμμα για τη δοκιμή τρόπων αύξησης της επαγγελματικής ειδησεογραφίας για τα ανθρώπινα δικαιώματα, συμπεριλαμβανομένων και των πολιτικών, οικονομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων. [32]

[32] B7-702, Πρόγραμμα αριθ. ACP/CO/74/98, IPS 'Renforcer l'information de la sociιtι civile'

Στις χώρες ΑΚΕ, καθώς επίσης και στην Ασία, το IPS, μαζί με περισσότερες από 100 εθνικές εφημερίδες και ραδιοφωνικούς σταθμούς, σχημάτισαν περιφερειακές ομάδες για την ανταλλαγή ειδησεογραφίας σχετικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα. Συνδυάζοντας λιγοστούς δημοσιογραφικούς πόρους, μπόρεσαν να προσφέρουν στους αναγνώστες τους ενημερωμένες εικόνες για την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην περιοχή τους. Η κοινωνία των πολιτών ήταν ένας ζωτικός εταίρος. ΜΚΟ σε κάθε επίπεδο άρχισαν να τροφοδοτούν τις περιφερειακές αυτές υπηρεσίες μέσων ενημέρωσης με δελτία τύπου και αναφορές.

Με την ενίσχυση της επάρκειας των μέσων ενημέρωσης στις αναπτυσσόμενες χώρες ενισχύονται οι διεθνείς προσπάθειες για την προάσπιση των ανθρω- πίνων δικαιωμάτων // Μία από τις βασικές βλέψεις αυτού του προγράμματος ήταν να καταδείξει ότι οι συζητήσεις για τις «παγκόσμιες αξίες» και τις διαφορές που υφίστανται μεταξύ περιοχών ή κοινοτήτων, δεν συνιστούν αποκλειστικά ευρωπαϊκές συλλήψεις, αλλά συλλήψεις που τις συμμερίζονται και χώρες του Νότου. Το κτίσιμο γεφυρών για μεγαλύτερη επικοινωνία με τον τρόπο αυτό αποτελεί πολύτιμη και σπουδαία συνεισφορά στη θεραπεία των διαφορών. Το πρόγραμμα ήταν και υψηλής και χαμηλής τεχνολογίας.

Πάνω από χίλια αποκόμματα τύπου που συνελέγησαν από επιλεγμένα δημοσιεύματα έδειξαν ότι υπάρχει και ζήτηση και ανάγκη για τέτοια ειδησεογραφία. Τα άρθρα δημοσιεύθηκαν σε διεθνώς, συμπεριλαμβανομένων των Zimbabwe Daily News, της Manila Standard και του Jamaican Observer. Το Capital Radio Sri Lanka και οι κρατικοί ραδιοσταθμοί της South African Broadcasting Corporation ήταν μεταξύ εκατοντάδων συμμετασχόντων ραδιοφωνικών σταθμών. Χρησιμοποιήθηκε επίσης το διαδίκτυο για την παροχή ειδήσεων σε εβδομαδιαία βάση και για τη δημιουργία προσβάσιμης βάσης δεδομένων ενημέρωσης για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Κατά τη διάρκεια του 1999, σαράντα ασιάτες και αφρικανοί δημοσιογράφοι, καθώς και δημοσιογράφοι από την Καραϊβική, εκπαιδεύτηκαν από επαγγελματίες συντάκτες του IPS στη δημοσιογραφία για τα ανθρώπινα δικαιώματα, με κάποια έμφαση μάλιστα στο θέμα από την πλευρά των δύο φύλων. Οι δημοσιογράφοι αυτοί έγραψαν πάνω από 250 άρθρα τον τελευταίο χρόνο. Προσωπικότητες κύρους στο θέμα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων όπως η Ύπατος Αρμοστής των ΗΕ Μαίρη Ρόμπινσον και η Βιρμανή αγωνίστρια της δημοκρατίας Aung San Suu Kyi συνέγραψαν άρθρα, τα οποία δημοσιεύθηκαν ταυτόχρονα σε μεγάλες εφημερίδες.

1.2.2. Εκπαίδευση και δημόσια συνειδητοποίηση του θέματος των ανθρωπίνων δικαιωμάτων

* Ιστορικό

Η εκπαίδευση για τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι ένα βασικό εργαλείο στη διάχυση γνώσης για την ύπαρξη και δυνατότητα εφαρμογής προτύπων για τα ανθρώπινα δικαιώματα και δημοκρατικών κανόνων. Αυτό αναγνωρίστηκε στο πρόγραμμα δράσης της διακήρυξης της Βιέννης, το οποίο αναγνώρισε την εκπαίδευση για τα ανθρώπινα δικαιώματα ως μείζονα προτεραιότητα. Η Γενική Συνέλευση των ΗΕ, καθιερώνοντας τη Δεκαετία για την Εκπαίδευση στα Ανθρώπινα Δικαιώματα το 1994, κάλεσε τις διεθνείς οργανώσεις να αυξήσουν τη συμμετοχή τους στον τομέα αυτό. [33] Η εκπαίδευση και η κατάρτιση είναι οι ακρογωνιαίοι λίθοι της δράσης της Κοινότητας στην προώθηση μιας πλουραλιστικής κοινωνίας. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κάλεσε την Επιτροπή «να λάβει μέτρα για την αύξηση της συνειδητοποίησης των νεαρών Ευρωπαίων... με σκοπό την προώθηση μιας γνήσιας εκπαίδευσης για τα ανθρώπινα δικαιώματα». [34] Ομοίως, το Συμβούλιο, ως ένα από τους στόχους της Κοινότητας θέτει την παροχή τεχνικής και οικονομικής βοήθειας με σκοπό «την υποστήριξη για ενίσχυση της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της συνειδητοποίησης στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων». [35]

[33] Ψήφισμα 49/184 της 23ης Δεκεμβρίου 1994 της Γενικής Συνέλευσης των ΗΕ

[34] Έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ' TITLE' A4-0223/96, παρ.120,

[35] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 975/1999 του Συμβουλίου, άρθρο 2.1(ζ)

* Δραστηριότητες και ομάδες στόχοι

Μεταξύ 1996 και 1999, η Επιτροπή χρηματοδότησε μια μεγάλη σειρά δικτύων ενημέρωσης και εκπαιδευτικών προγραμμάτων, με στόχο την προαγωγή της συνειδητοποίησης από το κοινό της αξίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της δημοκρατίας και των δραστηριοτήτων της Επιτροπής, και την αύξηση των εξειδικευμένων γνώσεων των επαγγελματικώς ενασχολουμένων με τα ανθρώπινα δικαιώματα. Η εκπαίδευση για τα ανθρώπινα δικαιώματα επικεντρώθηκε στην αντιμετώπιση ειδικών αναγκών σε διάφορες περιοχές.

Τα προγράμματα στην Ανατολική Ευρώπη κάλυψαν την ανάγκη εκπαίδευσης των πολιτών στο θέμα του εκδημοκρατισμού και επαγγελματικής κατάρτισης των πολιτικών, των στρατιωτικών και των αστυνομικών. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε, επίσης, στην ανάπτυξη της συνειδητοποίησης των δικαιωμάτων των μειονοτήτων. Στην Αφρική, εκτός από τα προγράμματα για τη δημοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα και τα μέσα ενημέρωσης, υποστηρίχθηκαν και προγράμματα σχετικά με τη δυνατότητα εφαρμογής περιφερειακών νομικών πράξεων, όπως η Αφρικανική Χάρτα. Τα εκπαιδευτικά προγράμματα στη Λατινική Αμερική τοποθετήθηκαν στη σύνδεση που υπάρχει μεταξύ ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ανάπτυξης και στο ρόλο της κοινωνίας των πολιτών σε καταστάσεις συγκρούσεων. Στην Ευρώπη, οι δράσεις περιελάμβαναν προγράμματα ανώτερης εκπαίδευσης, κατάρτισης των προασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και συμπόσια ειδικών. Στη Μέση Ανατολή, τα προγράμματα επικεντρώθηκαν σε ευάλωτες ομάδες όπως οι γυναίκες και τα παιδιά, ενώ, στην περιοχή αυτή, υποστηρίζονται και φόρα για ενδοκοινοτική εκπαίδευση και διαλογικές συζητήσεις. Στους φορείς υλοποίησης περιλαμβάνονταν τοπικοί ΜΚΟ για τα ανθρώπινα δικαιώματα, ενώσεις νομομαθών και δικηγόρων, ιδρύματα για τα ανθρώπινα δικαιώματα, θρησκευτικές ομάδες, ιατρικές ενώσεις, πανεπιστήμια και εθνικά υπουργεία για τα ανθρώπινα δικαιώματα.

* Διάθεση κονδυλίων

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

// 1996 : 10.648.478

1997 : 13.145.396

1998 : 5.889.565

1999 : 22.974.528

ΣΥΝΟΛΟ: 52.657.967

* Περιφερειακή κατανομή

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

* Παράδειγμα: Ευρωπαϊκός μεταπτυχιακός τίτλος (μάστερ) στα ανθρώπινα δικαιώματα και τον εκδημοκρατισμό

Μια μεγάλη συνεισφορά της ΕΕ στους στόχους της εκπαίδευσης για τα ανθρώπινα δικαιώματα αποτελεί το ευρωπαϊκό «μάστερ» για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τον εκδημοκρατισμό (EMA). [36] Η Επιτροπή, το 1999, διέθεσε για το πρόγραμμα 1.811.320 ευρώ. Καθιερωθέν το 1997 σε συνεργασία με 15 μεγάλα πανεπιστήμια, ένα από κάθε κράτος μέλος της ΕΕ, το «μάστερ» αυτό αποτελεί τον μοναδικό περιφερειακό κύκλο σπουδών για τα ανθρώπινα δικαιώματα παγκοσμίως. Το πρώτο μισό του δεκάμηνου κύκλου πραγματοποιείται στη Βενετία της Ιταλίας, όπου τους σπουδαστές διδάσκουν επισκέπτες πανεπιστημιακοί καθηγητές από τα συνεργαζόμενα πανεπιστήμια. Στο δεύτερο μισό, οι σπουδαστές πηγαίνουν σε ένα από τα δεκαπέντε πανεπιστήμια, ανάλογα με την ερευνητική τους εξειδίκευση. Το EMA δημιουργήθηκε με στόχο την κατάρτιση ειδικών για ανάληψη εργασίας σε διεθνείς οργανισμούς, εθνικά θεσμικά όργανα και ΜΚΟ. Για την αντιμετώπιση των αναγκών τέτοιων οργανισμών, τα προγράμματα εκπαίδευσης πρέπει να συνδυάζουν τον κύκλο των ακαδημαϊκών μαθημάτων με εργασία για τα ανθρώπινα δικαιώματα επιτόπου. Ένα σημαντικό, επομένως, στοιχείο του EMA είναι η στην πράξη προσανατολισμένη λειτουργική του προσέγγιση.

[36] B7-704, Πρόγραμμα αριθ. 99/069, Πανεπιστήμιο της Πάδοβα «Δραστηριότητες υποστήριξης του προγράμματος για ευρωπαϊκό μεταπτυχιακό τίτλο στα ανθρώπινα δικαιώματα και τον εκδημοκρατισμό»

Εκτός από την παρεχόμενη υψηλού επιπέδου ακαδημαϊκή κατάρτιση, οι σπουδαστές, οι οποίοι έχουν ποικίλο επιστημονικό υπόβαθρο (νομικά, πολιτικές επιστήμες, ιστορία, φιλοσοφία), διδάσκονται και από εξειδικευμένα στελέχη διεθνών οργανισμών και ΜΚΟ, ενώ το ΕΜΑ προσφέρει και κατάρτιση επιτόπου. Για παράδειγμα, τα τελευταία τρία χρόνια, οι σπουδαστές πήγαν «σε αποστολή» στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη, όπου συναντήθηκαν με εκεί εργαζόμενο προσωπικό από ΔΚΟ, ΜΚΟ, νομικούς και κρατικούς υπαλλήλους που συμμετέχουν στην προσπάθεια ανοικοδόμησης της δημοκρατίας και σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Το Γραφείο του Ύπατου Αρμοστή για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα υπέγραψε επίσημο μνημόνιο συμφωνίας με το πρόγραμμα, ενώ η UNESCO, το Συμβούλιο της Ευρώπης και ο ΟΣΣΕ συνδέθηκαν με αυτό.

Τα προγράμματα εκπαίδευσης πρέπει να συνδυάζουν τον κύκλο των ακαδημαϊκών μαθημάτων με εργασία για τα ανθρώπινα δικαιώματα επιτόπου // Αυτό είναι το πρώτο βήμα για την ανάπτυξη διεθνούς δικτύου ειδικών για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη δημοκρατία, αποτελούμενου όχι μόνο από αποφοίτους, αλλά και από πανεπιστημιακούς και επιτόπου εργαζομένους, οι οποίοι συμμετέχουν στην κατάρτιση. Ο επίτροπος για τις εξωτερικές σχέσεις, Chris Patten χαρακτήρισε το πρόγραμμα του μάστερ ως «μια εξαιρετική επένδυση». [37]

[37] Δήλωση του Επιτρόπου Patten στο φόρουμ συζητήσεων για τα ανθρώπινα δικαιώματα της ΕΕ, Βρυξέλλες, 30 Νοεμβρίου 1999, έκθεση για τη διάσκεψη διαθέσιμη στο http://europa.eu.int/comm/dg1a/human_rights/intro.

Με την ευκαιρία της 50ής επετείου της Παγκόσμιας Διακήρυξης για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, η Ευρωπαϊκή Ένωση δεσμεύτηκε για περαιτέρω ανάπτυξη της συνεργασίας στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως δραστηριότητες εκπαίδευσης και κατάρτισης, και τη διασφάλιση της συνέχισης του προγράμματος του «μάστερ». Περαιτέρω, η έκθεση της επιτροπής των σοφών, η καλούμενη «Ατζέντα 2000», καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το EMA είναι «καινοτόμο και επιτυχημένο». [38]

[38] 'Leading by Example: A Human Rights Agenda for the European Union for the Year 2000', Comitι des Sages, European University Institute, 1998, at 22

1.2.3. Ίσες ευκαιρίες και μη ύπαρξη διακρίσεων

* Ιστορικό

Το δικαίωμα στη μη ύπαρξη διακρίσεων είναι βασικό στοιχείο του κανονιστικού πλαισίου των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως εκτίθεται στις δύο συμβάσεις των ΗΕ, τη σύμβαση για την απάλειψη όλων των μορφών διακρίσεων έναντι των γυναικών και τη σύμβαση για την απάλειψη όλων των μορφών φυλετικών διακρίσεων, στην ευρωπαϊκή σύμβαση για τα ανθρώπινα δικαιώματα και στη σύμβαση του ILO αριθ. 111. Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η προάσπιση της βασικής αρχής της μη ύπαρξης διακρίσεων αποτελεί τον πυρήνα της αντίληψής της για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη δημοκρατία. Όπως υπογραμμίζεται στην ετήσια έκθεση της ΕΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα:

«Μεταξύ των κοινών αξιών της ΕΕ περιλαμβάνεται και η σταθερή πίστη ότι η διαφορετικότητα είναι ένα από τα θεμέλια στα οποία στηρίζεται η Ένωση». [39]

[39] Ετήσια έκθεση της ΕΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα 1999, αυτόθι, στο 14

Το άρθρο 13 της συνθήκης του Άμστερνταμ περιλαμβάνει διατάξεις που καθιστούν δυνατή την καταπολέμηση όλων των μορφών διακρίσεων. Το Κοινοβούλιο έχει εκφράσει πολλάκις τη δέσμευσή του στην αρχή των ίσων δικαιωμάτων και της μη ύπαρξης διακρίσεων και έχει τονίσει ότι «η ίση αξία όλων των ανθρώπων, ανεξάρτητα από φύλο, φυλή, μόρφωση ή σεξουαλικές προτιμήσεις, είναι για τους περισσότερους από εμάς ένα αυταπόδεικτο γεγονός». [40] Οι κανονισμοί του Συμβουλίου προβλέπουν την προώθηση της ισότητας των ευκαιριών και των πρακτικών της μη διάκρισης, συμπεριλαμβανομένων και μέτρων για την καταπολέμηση του ρατσισμού και της ξενοφοβίας. [41]

[40] Ετήσια έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου 1999, αυτόθι, στο 12

[41] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 976/1999 του Συμβουλίου, άρθρο 3 (i)

Σε διάφορες προτάσεις της Επιτροπής έχουν ενταχθεί γενικές ρήτρες κατά των διακρίσεων ενώ, τον Νοέμβριο του 1999, έπειτα από ευρείες διαβουλεύσεις με κράτη μέλη, ΜΚΟ, κοινωνικούς εταίρους και το Κοινοβούλιο, η Επιτροπή υιοθέτησε ένα νέο πακέτο κατά των διακρίσεων με βάση το άρθρο 13 της συνθήκης της ΕΕ. Το πακέτο καλύπτει διακρίσεις για λόγους φυλετικής και εθνικής καταγωγής, θρησκείας και πίστης, ανικανότητας, ηλικίας και σεξουαλικών προτιμήσεων. [42] Ως μέρος των ευρύτερων δραστηριοτήτων της για την καταπολέμηση των διακρίσεων, η Επιτροπή έχει ξεκινήσει έναν ιδιαίτερα σοβαρό αγώνα κατά του ρατσισμού. Η Επιτροπή, το 1998, υιοθέτησε σχέδιο δράσης για το ρατσισμό, με το οποίο σκοπεύει να εντάξει τον αγώνα κατά του ρατσισμού ως αντικειμενικό στόχο σε όλες τις κοινοτικές δράσεις και πολιτικές. [43] Για την προώθηση της διεργασίας αυτής, συστήθηκε ομάδα εργασίας στην οποία συμμετέχουν διάφορες υπηρεσίες της Επιτροπής με σκοπό την ανάπτυξη μιας συνεκτικής στρατηγικής και την προώθηση κοινών πρωτοβουλιών.

[42] Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με ορισμένα κοινοτικά μέτρα για την καταπολέμηση των διακρίσεων COM (1999) 564 τελικό

[43] Ανακοίνωση της Επιτροπής για ένα "Πρόγραμμα δράσης κατά του ρατσισμού" COM (98) 183 τελικό

* Δραστηριότητες και ομάδες στόχοι

Οι βασικές αξίες της ισότητας των ευκαιριών και της μη εφαρμογής διακρίσεων αποτελούν, κατά συνέπεια, θεμελιώδεις επιταγές στο έργο της Κοινότητας και εκφράζονται στους περισσότερους τομείς της δράσης της Επιτροπής, κυρίως στους τομείς των δικαιωμάτων των γυναικών, των δικαιωμάτων των μειονοτήτων και της εκπαίδευσης. Στις συγκεκριμένες δραστηριότητες που υποστηρίζονται σε αυτόν τον τομέα περιλαμβάνονται προγράμματα κατάρτισης για την ισότητα των ευκαιριών, η προώθηση των δικαιωμάτων των ατόμων με ειδικές ανάγκες και των ηλικιωμένων, προγράμματα βοηθείας προς τους μετανάστες και τους πρόσφυγες καθώς και βελτίωσης της διαβίωσης τοπικών κοινοτήτων Roma, και δραστηριότητες υποστήριξης της Παγκόσμιας Συνδιάσκεψης κατά του Ρατσισμού. Στις υποστηριζόμενες ομάδες περιλαμβάνονται τοπικές ενώσεις κοινοτήτων και φόρα γυναικών, διεθνείς ΜΚΟ για τα ανθρώπινα δικαιώματα και την ανάπτυξη και περιφερειακοί διακρατικοί οργανισμοί.

* Διάθεση κονδυλίων

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

// 1996 : 157.314

1997 : 566.813

1998 : 310.350

1999 : 7.189.767

ΣΥΝΟΛΟ: 8.224.244

* Περιφερειακή κατανομή

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

* Παράδειγμα: Δικαιώματα των εχόντων ειδικές ανάγκες στη Μαδαγασκάρη

Το 1999, η Επιτροπή διέθεσε 765.000 ευρώ για πρόγραμμα με στόχο τη διασφάλιση της δυνατότητας διεκδίκησης των δικαιωμάτων τους σε άτομα με ειδικές ανάγκες στη Μαδαγασκάρη σε συνεργασία με την οργάνωση Handicap International. [44] Το πρόγραμμα στόχευε στην παροχή δυνατότητας πρόσβασης στα δικαιώματά τους σε άτομα με ειδικές ανάγκες μέσω της δημιουργίας και προώθησης μιας εθνικής ένωσης, της ανάπτυξης της συνειδητοποίησης του κοινού σε όλη τη Μαδαγασκάρη και της ενδυνάμωσης της οργανωτικής και λειτουργικής επάρκειας τοπικών ενώσεων ατόμων με ειδικές ανάγκες.

[44] B7-7020, Πρόγραμμα αριθ. 99/0350, Handicap International 'Accθs aux droits de personnes en situation de handicap'

Ανάπτυξη του σεβασμού της γνώμης των ατόμων με ειδικές ανάγκες και δημιουργία οργανωμένου εθνικού κινήματος // Στα προσδοκώμενα μακροπρόθεσμα αποτελέσματα του προγράμματος περιλαμβάνονται η δημιουργία εθνικού γραφείου για τα άτομα με ειδικές ανάγκες για την ενημέρωση των εχόντων ειδικές ανάγκες σχετικά με τα δικαιώματά τους, η ανάληψη ρόλου από ειδικούς σε εθνικό επίπεδο για την προάσπιση των δικαιωμάτων των εχόντων ειδικές ανάγκες και η δημιουργία αντιπροσωπευτικών ενώσεων σε όλες τις επαρχίες της Μαδαγασκάρης.

Άλλα προσδοκώμενα αποτελέσματα είναι η αύξηση του σεβασμού της γνώμης των ατόμων με ειδικές ανάγκες, η οργάνωση εθνικών και περιφερειακών εκδηλώσεων από ενώσεις ατόμων με ειδικές ανάγκες, η δημιουργία δικτύων ενώσεων ικανών για την κατάρτιση προγραμμάτων σε περιφερειακό επίπεδο, η παροχή ειδικά καταρτισμένων εκπαιδευτών για την καταπολέμηση των διακρίσεων και η κατάρτιση τέτοιων εκπαιδευτών, καθώς και η δημιουργία καλύτερων ευκαιριών για τις οικογένειες των ατόμων με ειδικές ανάγκες.

Στις συγκεκριμένες δραστηριότητες περιλαμβάνονται μια σειρά σεμιναρίων, εργαστηρίων ανταλλαγής απόψεων, κύκλων μαθημάτων κατάρτισης, η έκδοση εγχειριδίων οδηγιών και η τεκμηρίωση για έρευνα και κατάρτιση σχετικά με τα δικαιώματα των εχόντων ειδικές ανάγκες, τέλος δε η προώθηση σχετικού οπτικοακουστικού υλικού. Το πρόγραμμα αυτό χρηματοδοτείται και από τη UNICEF, καθώς και από την πρεσβεία των ΗΠΑ στη Μαδαγασκάρη.

1.2.4 Μη κυβερνητικές οργανώσεις

* Ιστορικό

Χωρίς τη συνεισφορά μη κυβερνητικών οργανώσεων, δεν θα μπορούσαν να έχουν γίνει οι μεγάλες πρόοδοι που έγιναν στην ανάπτυξη και προώθηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και δημοκρατικών κανόνων τα τελευταία 50 χρόνια. Όπως αναφέρει ενδεικτικά η Rachel Brett, ένας βασικός ρόλος των ΜΚΟ για τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι:

«η ανάπτυξη πολιτιστικού περιβάλλοντος για τα ανθρώπινα δικαιώματα καθιστώντας γνωστά στους ανθρώπους τα δικαιώματά τους, τις ευθύνες τους για την μη παραβίαση των δικαιωμάτων των άλλων και τις δυνατότητες θεραπείας» [45]

[45] Brett, R. 'Μη κυβερνητικοί παράγοντες στο πεδίο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων" σε μια εισαγωγή στη διεθνή προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, Hanski & Suski (eds.) Εbo Akademi University, 1998 at 327

Το Κοινοβούλιο έχει τονίσει πολλάκις τη σπουδαιότητα των ΜΚΟ για τα ανθρώπινα δικαιώματα και ζήτησε τη δημιουργία φόρουμ για τα ανθρώπινα δικαιώματα, το οποίο θα μπορούσε να δώσει την ευκαιρία σε ειδικούς από ΜΚΟ να υποβάλουν προτάσεις σχετικά με τη διάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στις πολιτικές της ΕΕ. [46] Το πραγματοποιηθέν το Νοέμβριο του 1999 φόρουμ συζήτησης για τα ανθρώπινα δικαιώματα της ΕΕ αποτέλεσε ένα σημαντικό βήμα προς την κατεύθυνση της ανάπτυξης εταιρικών σχέσεων μεταξύ της Ένωσης και ΜΚΟ. Σε αυτό συμμετείχαν αντιπρόσωποι από μεγάλες ΜΚΟ, συμπεριλαμβανομένων της Διεθνούς Αμνηστίας, του Παρατηρητηρίου για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα και της Διεθνούς Επιτροπής Νομομαθών, ενώ το παρακολούθησαν και προσωπικότητες από ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, συμπεριλαμβανομένου του αντιπροέδρου του Κοινοβουλίου Imbeni και του επιτρόπου Patten, κράτη μέλη και τον ακαδημαϊκό κόσμο. [47] Τα αποτελέσματα του φόρουμ εξετάζονται περαιτέρω στο Μέρος 4 του παρόντος εγγράφου.

[46] Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου A4-0409/98, op 13.

[47] Έκθεση διασκέψεως διαθέσιμη στο http://europa.eu.int/comm/dg1a/human_rights/intro.

Κανονισμοί του Συμβουλίου αναφέρουν σαφώς ότι αντικειμενικός στόχος της Κοινότητας είναι η υποστήριξη «τοπικών, εθνικών, περιφερειακών ή διεθνών θεσμών, συμπεριλαμβανομένων και ΜΚΟ, που ασχολούνται με την προστασία, προώθηση ή προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων». Οι κανονισμοί καθορίζουν περαιτέρω ως επιλέξιμους εταίρους για χρηματοδότηση «μη κυβερνητικές οργανώσεις...οργανώσεις με βάση κοινότητες και οργανισμούς του ιδιωτικού ή δημόσιου τομέα». [48] Για την Επιτροπή, οι ΜΚΟ, οι εθελοντικές οργανώσεις και τα ιδρύματα είναι «οι κινητήριοι μοχλοί της δημοκρατίας μας», δεδομένου ότι παίζουν πλέον ουσιαστικό ρόλο ως ενδιάμεσοι στην ανταλλαγή πληροφοριών και γνωμών μεταξύ κυβέρνησης και πολιτών και στη «διαμόρφωση πολιτών με δυνατότητες κριτικής εξέτασης των κυβερνητικών ενεργειών» [49] Η υποστήριξη και ενίσχυση τέτοιων οργανώσεων είναι, κατά συνέπεια, στις βασικές προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας για τη Δημοκρατία και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα.

[48] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 975/1999 του Συμβουλίου, άρθρο 2.1 (ε)

[49] 'La promotion du rτle des associations et fondations en Europe', Ανακοίνωση της Επιτροπής, COM (97) 241 τελικό

* Δραστηριότητες και ομάδες στόχοι

Όπως αναγνωρίζεται στην ετήσια έκθεση της ΕΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα, η παρεχόμενη υποστήριξη σε ΜΚΟ, καθώς και για την ενδυνάμωση της κοινωνίας των πολιτών σε όλο τον κόσμο, είναι σημαντική. Η Επιτροπή έχει καταβάλει προσπάθειες για «την ενίσχυση του ρόλου της κοινωνίας των πολιτών και των ΜΚΟ ως συμμετεχόντων, φορέων προώθησης και δικαιούχων ...» [50] Στις δραστηριότητες μεταξύ 1996 και 1999, περιλαμβάνονταν κατά κανόνα η αύξηση της αποτελεσματικότητας του έργου και η «δόμηση ικανοτήτων» των ΜΚΟ, η ίδρυση ή ενδυνάμωση συνδικαλιστικών ενώσεων, ΜΚΟ εξειδικευμένων, π.χ., στα δικαιώματα των γυναικών ή στο εργασιακό δίκαιο και, τέλος, τοπικές πρωτοβουλίες όπως κέντρα νεότητας και κέντρα παροχής συμβουλών στους πολίτες.

[50] Ετήσια έκθεση της ΕΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα 1999, αυτόθι, at 14

Με την εγκαθίδρυση δικτύων ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ ΜΚΟ, επιτυγχάνεται η εκμετάλλευση των αυξημένων δυνατοτήτων που προσφέρονται από τις νέες τεχνολογίες όπως το Internet. Η κατάρτιση στο θέμα της προάσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και η υποβοήθηση στην άσκηση διαχειριστικού ελέγχου αποτελούν σημαντικά στοιχεία ενίσχυσης του επαγγελματισμού στην κοινότητα των ΜΚΟ. Στους εταίρους υλοποίησης περιλαμβάνονται εθνικές συνδικαλιστικές ενώσεις, σύνδεσμοι πολιτών και ενώσεις καταναλωτών, ερευνητικά κέντρα και πανεπιστήμια, καθώς και ΜΚΟ, από μικρές και τοπικές μέχρι καθιερωμένες διεθνείς οργανώσεις. Ένας χρήσιμος μηχανισμός χρηματοδότησης ΜΚΟ είναι μέσω μικροέργων και δραστηριοτήτων μικρής κλίμακας για την προώθηση της δημοκρατίας, τις οποίες καθορίζουν και διαχειρίζονται αντιπροσωπείες της Επιτροπής, ειδικά στις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, της πρώην Γιουγκοσλαβίας, της πρώην Σοβιετικής Ένωσης και της Κίνας.

* Διάθεση κονδυλίων

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

* Περιφερειακή κατανομή

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

* Παράδειγμα: Τεχνική βοήθεια σε ρωσικές ΜΚΟ για τα ανθρώπινα δικαιώματα

Το κέντρο ερευνών της Μόσχας για τα ανθρώπινα δικαιώματα (MCHR), το οποίο συντονίζεται από το Ίδρυμα Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων για την Κοινωνία των Πολιτών που εδρεύει στη Μόσχα, έχει διασυνδέσεις με ανεξάρτητες ΜΚΟ για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Το κέντρο ιδρύθηκε το 1993 και το 1996 χρηματοδοτήθηκε με 58.540 ευρώ από την Επιτροπή για το πρόγραμμα τεχνικής βοηθείας του. [51] Καθώς οι περισσότερες οργανώσεις που εργάζονται για την προώθηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Ρωσία εδρεύουν στη Μόσχα, βασικός στόχος του κέντρου είναι η προώθηση των δραστηριοτήτων για τα ανθρώπινα δικαιώματα σε όλες τις περιοχές της Ρωσίας. Στα πλαίσια της ενίσχυσης επίσημων, αλλά και ανεπίσημων, ομάδων ΜΚΟ, το κέντρο υποστηρίζει απευθείας ακτιβιστές σε περιοχές όπου δεν υπάρχουν ανεπτυγμένες ΜΚΟ, π.χ., δικηγόρους, πανεπιστημιακούς, δημοσιογράφους, ομάδες για τα δικαιώματα των γυναικών, προασπιστές των δικαιωμάτων των καταναλωτών, περιβαλλοντολόγους, κλπ.

[51] TACIS D. Πρόγραμμα αριθ.97-0234, Ίδρυμα Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων για την Κοινωνία των Πολιτών "Τεχνική βοήθεια σε ρωσικές περιφερειακές ΜΚΟ"

Απευθείας υποστήριξη δραστηριοτήτων όταν δεν υπάρχουν ΜΚΟ // Το πρόγραμμα προσέφερε επίσης τεχνική βοήθεια σχετικά με τις δημοκρατικές αρχές και το κράτος δικαίου σε επαγγελματικούς φορείς στις υπόψη περιοχές. Για παράδειγμα, εκπρόσωποι του Γραφείου του Κρατικού

Εισαγγελέα βρίσκονται σε επαφή με το κέντρο σε τακτική βάση. Ένας άλλος σημαντικός ρόλος του κέντρου είναι η διάχυση πληροφοριών στην κοινότητα για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Εκδίδει ένα διμηνιαίο περιοδικό «Τα ανθρώπινα δικαιώματα στη Ρωσία» και τακτικά ενημερωτικά δελτία για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Η επιτυχία του προγράμματος επιβεβαιώθηκε όταν στο κέντρο απονεμήθηκε το βραβείο ΕΕ-ΗΠΑ για τη δημοκρατία και την κοινωνία των πολιτών.

1.3. ΔΟΜΗΣΗ ΕΜΠΙΣΤΟΣΥΝΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΙΡΗΝΗΣ

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

1.3.1. Πρόληψη και επίλυση διαφορών

* Ιστορικό

Από το 1990, η φύση των ένοπλων συγκρούσεων έχει αλλάξει, εν μέρει λόγω της λήξης του ψυχρού πολέμου, της διάβρωσης των εθνικών κρατών και, όπως εξηγεί ο ΟΟΣΑ,

"...της αύξησης της αμφισβήτησης σε τοπικό επίπεδο των επικρατούντων πολιτικών συστημάτων με βάση την εθνικότητα και τη θρησκεία. της αύξησης των αρνητικών αποτελεσμάτων της παγκοσμιοποίησης όπως η μετανάστευση, η κοινωνική αποσάθρωση και η εκτόπιση ". [52]

[52] ΟΟΣΑ Διεύθυνση Αναπτυξιακής Συνεργασίας, Άτυπη ειδική ομάδα DAC για τις συγκρούσεις, την ειρήνη και την αναπτυξιακή συνεργασία. Προτάσεις για σχεδιαζόμενο πλαίσιο μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης για τη μεταρρύθμιση του τομέα της ασφάλειας.

Η Επιτροπή έχει τονίσει με έμφαση ότι το κλειδί για το χειρισμό των συγκρούσεων είναι η ταχεία αντίδραση και η «ενεργός πρόληψη» μέσω της αποτελεσματικής εφαρμογής εστιασμένων μέτρων. [53] Η Επιτροπή διαθέτει διάφορα μέσα μη στρατιωτικής διαχείρισης κρίσεων συμπεριλαμβανομένης της παροχής τεχνικής και οικονομικής βοήθειας σε περιφερειακούς και διεθνείς οργανισμούς, ΜΚΟ, εθνικές, περιφερειακές και τοπικές αρχές και επίσημες υπηρεσίες, οργανώσεις με βάση τις κοινότητες και ιδρύματα και φορείς του ιδιωτικού ή του δημόσιου τομέα. Υποστήριξη στους παράγοντες αυτούς διαχείρισης κρίσεων παρέχουν και άλλα μέσα γεωγραφικής συνεργασίας όπως το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάπτυξης για τις χώρες ΑΚΕ και άλλα σχετικά μέσα του κεφαλαίου Β7 του προϋπολογισμού της ΕΕ. Κανονισμοί του Συμβουλίου προβλέπουν ρητά την ανάληψη κοινοτικής δράσης μέσω ενεργειών που στοχεύουν στην πρόληψη συγκρούσεων και την αντιμετώπιση των συνεπειών τους, συμπεριλαμβανομένης της δόμησης ικανοτήτων και της έγκαιρης προειδοποίησης, μέτρων δόμησης εμπιστοσύνης, προαγωγής του ανθρωπιστικού δικαίου και υποστήριξης διεθνών, περιφερειακών ή τοπικών οργανώσεων που ασχολούνται με την πρόληψη συγκρούσεων. [54]

[53] COM (95) 567 τελικό

[54] Κανονισμός (ΕΚ) του Συμβουλίου αριθ. 975, άρθρο 3.3 (a) - (e)

* Δραστηριότητες και ομάδες στόχοι

Οι ΜΚΟ και οι παράγοντες της κοινωνίας των πολιτών έπαιζαν πάντοτε σημαντικό ρόλο στην πρόληψη και μετάπλαση των βίαιων συγκρούσεων. Η πρόληψη και επίλυση διαφορών απαιτούν μια συντονισμένη προσέγγιση και, κατά συνέπεια, ένα ισχυρό, δραστήριο δίκτυο μεταξύ όλων των οργανώσεων που εμπλέκονται στο θέμα. Μεταξύ 1996 και 1999, η Επιτροπή υποστήριξε πολλές ειρηνευτικές πρωτοβουλίες σε όλο τον κόσμο. Στην πρώην Γιουγκοσλαβία, στις πρωτοβουλίες περιλαμβάνονταν η κοινωνική και οικονομική επανένταξη των προσφύγων, των εκτοπισμένων και των επαναπατριζομένων. Στο Κοσσυφοπέδιο, εγκαθιδρύθηκε ένα μόνιμο φόρουμ διαλόγου μεταξύ Αλβανών και Σέρβων για διευκόλυνση της αποκατάστασης διαλόγου, δημόσια και με διαφάνεια, για τα πλέον ευαίσθητα ζητήματα. Υποστηρίχθηκαν, επίσης, εκστρατείες, σεμινάρια, συζητήσεις και δημοσκοπήσεις της κοινής γνώμης για την ειρήνη, την επίλυση διαφορών, το διάλογο, προσπάθειες διαμεσολάβησης για επανασυμφιλίωση και προγράμματα που διευκολύνουν τη μετάβαση στη δημοκρατία. Η Επιτροπή χρηματοδότησε δημοσιεύσεις για τις ειρηνευτικές πρωτοβουλίες και υποστήριξε την ανάπτυξη ευαισθητοποίησης όσον αφορά την ειρηνευτική διαδικασία.

* Διάθεση κονδυλίων

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

// 1996 : 2.853.637

1997 : 3.518.912

1998 : 3.761.673

1999 : 5.092.457

ΣΥΝΟΛΟ : 15.226.679

* Περιφερειακή κατανομή

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

* Παράδειγμα: Ειρηνευτικός δεσμός Κύπρου-Ισραήλ/Παλαιστίνης: πρόγραμμα κατάρτισης για την επίλυση διαφορών

Τέσσερις οργανώσεις εμπλέχθηκαν στο πρόγραμμα αυτό: η Cyprus Peace Centre, Stitching COME, Neve Shalom (Ισραήλ) και PCPD (Παλαιστίνη). [55] Η συνολική συνεισφορά της Ευρωπαϊκής Επιτροπής το 1998 ήταν 100.000 ευρώ. Το πρόγραμμα στόχευε στη σφυρηλάτηση δεσμών ειρηνευτικής συνεργασίας μεταξύ ΜΚΟ που εμπλέκονται ενεργά στην επανασυμφιλίωση μεταξύ ομάδων που είναι σε διαμάχη, δηλ. Παλαιστινίων και Ισραηλινών, και της ελληνικής και τουρκικής κοινότητας στην Κύπρο.

[55] B7-705, Πρόγραμμα αριθ. 98/MAS10, Cyprus Peace Centre 'Δίκτυο ΜΚΟ για την ειρήνη: ομάδες ανταλλαγή ομάδων επίλυσης διαφορών'

Εντατική κατάρτιση στην επίλυση διαφορών για την προώθηση μιας κοινωνίας πολιτών που να βασίζεται στην ανεκτικότητα // Στους ειδικούς στόχους του προγράμματος περιλαμβάνονταν η αποκατάσταση δεσμών ειρήνης μεταξύ Κύπρου και Ισραήλ/Παλαιστίνης μέσω βασικών ειρηνευτικών οργανώσεων. η ανταλλαγή και σύγκριση μεθοδολογιών για την επίλυση διαφορών. η ανάπτυξη και δοκιμασία νέων μεθόδων επίλυσης διαφορών που να μπορούν να εφαρμοστούν στη Μέση Ανατολή και στην

Κύπρο. η παροχή κατάρτισης σε νεαρούς Τουρκοκυπρίους και Ελληνοκυπρίους διαμεσολαβητές λόγω της ταχείας αύξησης της ζήτησης για δικοινοτικές επαφές και επανασυμφιλίωση. η παροχή κατάρτισης σε νεαρούς Ισραηλινούς και Παλαιστινίους διαμεσολαβητές από ομάδες επίλυσης διαφορών, καλύπτοντας την ανάγκη που υφίσταται για περισσότερους επαγγελματίες και στις δύο πλευρές. η μετακίνηση νέων ηγετικών στελεχών από την Κύπρο στο Ισραήλ για εντατική κατάρτιση στην επίλυση διαφορών ώστε να καταστεί δυνατή η αποτελεσματική προώθηση μιας κοινωνίας πολιτών η οποία να βασίζεται στην ανεκτικότητα, στον αμοιβαίο σεβασμό και την κατανόηση.

Στις δραστηριότητες περιλαμβάνονταν κατάρτιση για καθοδηγητές στο πρόγραμμα επίλυσης των δικοινοτικών διαφορών της Κύπρου. Προγράμματα κατάρτισης και εργαστήρια ανταλλαγής απόψεων κάλυψαν προβλήματα επικοινωνίας μέσω διδασκαλίας αποτελεσματικότερων μεθοδολογιών επικοινωνίας, όπως η ανάπτυξη συναισθηματικής κατανόησης για την άλλη πλευρά και η απευθείας ενασχόληση με τη διαφορά. Η ανταλλαγή επισκέψεων μεταξύ των δύο ταραγμένων περιοχών αποκατέστησε συνέργιες μεταξύ των διαφόρων ΜΚΟ για εποικοδομητική αμοιβαία κατανόηση των θεμάτων επίλυσης διαφορών.

1.3.2. Μέτρα για την προσαγωγή στη δικαιοσύνη ατόμων που διέπραξαν σοβαρές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του ανθρωπιστικού δικαίου

* Ιστορικό

Για την αντιμετώπιση των συνεπειών των διαμαχών, η ΕΕ θεωρεί ορισμένα μέτρα ως βασικά στοιχεία πρόληψης, ιδιαίτερα όσον αφορά τους δράστες αδικημάτων βίας. Η ατιμωρησία δημιουργεί ένα κλίμα φόβου, εκτρέφοντας το έδαφος για μεγαλύτερη βία. Ο κίνδυνος ξεσπάσματος νέων συγκρούσεων μειώνεται, όταν οι δράστες σοβαρών παραβιάσεων του ανθρωπιστικού δικαίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων προσάγονται στη δικαιοσύνη.

Δεδομένης της σπουδαιότητας που έχει η προσαγωγή των δραστών εγκλημάτων πολέμου και εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας στη δικαιοσύνη, η ΕΕ δημιούργησε μια ειδική γραμμή στον προϋπολογισμό για τη χρηματοδότηση προγραμμάτων μέσω ΜΚΟ και άλλων διεθνών οργανώσεων με στόχο την υποστήριξη του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου (ΔΠΔ) και των αξιών του σε εθνικό, περιφερειακό και διεθνές επίπεδο. Όπως τόνισε η ΕΕ στην 54η Γενική Συνέλευση των ΗΕ, από τη στιγμή της ύπαρξης και πλήρους λειτουργίας του, το ΔΠΔ θα είναι «ένα νέο και ισχυρό εργαλείο για την αντιμετώπιση και αποτροπή των σοβαρότερων εγκλημάτων που αναφέρονται στη διεθνή κοινότητα ως σύνολο, βοηθώντας έτσι στη δημιουργία ενός «κλίματος συμμόρφωσης» με τους θεμελιώδεις διεθνείς κανόνες που προστατεύουν την ανθρώπινη ζωή και αξιοπρέπεια». [56]

[56] Δήλωση της ΕΕ στην 3η επιτροπή της Γενικής Συνέλευσης των ΗΕ, Νέα Υόρκη, 20 Οκτωβρίου 1999

Το Θέσπισμα της Ρώμης θέτει τα θεμέλια για τη δημιουργία ενός αποτελεσματικού και αξιόπιστου Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου (ΔΠΔ) το οποίο θα καθιερώνει την ατομική ευθύνη εκείνων που παραβίασαν το διεθνές δίκαιο, συμπεριλαμβανομένου και του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου. Το ΔΠΔ θα παίξει σημαντικό ρόλο στην αποτροπή εγκλημάτων πολέμου, εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας και γενοκτονιών και στην προσαγωγή των δραστών στη δικαιοσύνη. Το ΔΠΔ διαφέρει από τα ad hoc δικαστήρια με τη νέα του δικαιοδοσία σε εγκλήματα διεθνούς χαρακτήρα και με την εντολή του που καλύπτει γενοκτονίες και άλλα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας που διαπράττονται τόσο σε εσωτερικές, όσο και σε διεθνείς συγκρούσεις. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προέτρεψε τα κράτη μέλη να επικυρώσουν το θέσπισμα και ζήτησε από την Επιτροπή και το Συμβούλιο να καταστήσουν την υπογραφή και επικύρωση του θεσπίσματος βασικό στοιχείο στις διαπραγματεύσεις νέων συμφωνιών με τρίτες χώρες. [57]

[57] Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου B5-0126

Κανονισμοί του Συμβουλίου παρέχουν σαφή έγκριση για υποστήριξη της «δημιουργίας ad hoc διεθνών δικαστηρίων και ίδρυσης μόνιμου διεθνούς ποινικού δικαστηρίου». [58] Για την παροχή ενός κατάλληλου μέσου υποστήριξης του ΔΠΔ, το 1995 δημιουργήθηκε για πρώτη φορά στον προϋπολογισμό από το Κοινοβούλιο η γραμμή Β7-706 (εν συνεχεία Α-3041), η οποία αποσκοπεί στην παροχή υποστήριξης για το ποινικό δικαστήριο των ΗΕ για τη Ρουάντα και την πρώην Γιουγκοσλαβία και για τις προπαρασκευαστικές εργασίες ίδρυσης του ΔΠΔ. Ειδικοί στόχοι της γραμμής του προϋπολογισμού Β7-706 είναι η παροχή τεχνικής βοήθειας σε υφιστάμενα ποινικά δικαστήρια (Ρουάντα, πρώην Γιουγκοσλαβία), η παροχή οικονομικής υποστήριξης στις προκαταρκτικές εργασίες ίδρυσης και λειτουργίας ενός μόνιμου Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου και η κατάρτιση του προσωπικού των δικαστηρίων, συμπεριλαμβανομένου του τομέα της εξίσωσης των δικαιωμάτων των δύο φύλων.

[58] Κανονισμοί του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. 975/1999 άρθρο 2.3.(ε) 976/1999 άρθρο 3.3 (ε)

* Δραστηριότητες και ομάδες στόχοι

Υποστηρίχθηκαν προγράμματα τα οποία αποσκοπούν στην υπερπήδηση ορισμένων από τα μεγάλα εμπόδια που υφίστανται για την αποτελεσματική λειτουργία των ad hoc δικαστηρίων και τα οποία βοηθούν στη διασφάλιση των επόμενων βημάτων της διαδικασίας ίδρυσης του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου. Μεταξύ 1996 και 1999, η Επιτροπή πρόσφερε τεχνική βοήθεια τόσο στα ad hoc δικαστήρια, συμπεριλαμβανομένης της παροχής νομικών βοηθών, μιας «πρωτοβουλίας παρακολούθησης εθνικών δικών» και υποστήριξης από πλευράς υπηρεσιών βιβλιοθήκης και πληροφοριών, όσο και βοήθεια στη μονάδα θυμάτων και μαρτύρων.

Οι πρωτοβουλίες αποσκοπούσαν στην αύξηση της συνειδητοποίησης όσον αφορά τις δραστηριότητες των ΔΠΔΓ και ΔΠΔΡ, με επικέντρωση στις εργασίες του Γραφείου του Εισαγγελέα του ΔΠΔΓ και στη δημοσιοποίηση του έργου του ΔΠΔΡ, στη Ρουάντα, π.χ. με παροχή πληροφοριών στα μέσα ενημέρωσης σχετικά με το ΔΠΔΡ για τη μείωση της προπαγάνδας που μπορεί να προκαλέσει φαινόμενα βίας στην περιοχή, όπου ο πληθυσμός δεν έχει πρόσβαση σε εναλλακτικές πηγές ενημέρωσης. Άλλα προγράμματα εστιάστηκαν στη σπουδαιότητα του εντοπισμού αγνοουμένων ατόμων και στη δημιουργία μιας προ θανάτου βάσης δεδομένων στο BiH και ενός προγράμματος παρακολούθησης εκσκαφής ομαδικών τάφων από ομάδες ιατροδικαστών.

* Διάθεση κονδυλίων

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

// 1996 : 3.256.000

1997 : 3.300.000

1998 : 2.794.039

1999 : 3.201.796

ΣΥΝΟΛΟ: 12.551.835

* Περιφερειακή κατανομή

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

* Παράδειγμα: Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για την πρώην Γιουγκοσλαβία

Γενικός στόχος του κοινού αυτού προγράμματος με τα ΗΕ είναι η αντιμετώπιση τριών μεγάλων εμποδίων που εμποδίζουν το Διεθνές Δικαστήριο για την πρώην Γιουγκοσλαβία στην εκπλήρωση της αποστολής του. [59] Πρώτον, προσπαθώντας να διορθώσει τις εσφαλμένες αντιλήψεις μεγάλου μέρους του πληθυσμού στις χώρες της πρώην Γιουγκοσλαβίας σχετικά με το έργο του ΔΠΔΓ, δεύτερον, διασφαλίζοντας την ενδεδειγμένη νομική συνδρομή και μια δίκαιη δίκη στους κατηγορουμένους, συμπεριλαμβανομένου και ενός προγράμματος κατάρτισης για τους συνηγόρους και, τέλος, εξασφαλίζοντας ότι οι δικαστές και τα μέλη του προσωπικού του δικαστηρίου είναι ικανοί να διεξαγάγουν αποτελεσματικά τη νομική έρευνα.

[59] B7-706, Πρόγραμμα αριθ. 99-076, Ηνωμένα Έθνη "Κοινό πρόγραμμα: Υποστήριξη του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου για την πρώην Γιουγκοσλαβία'

Υπερπήδηση των μεγάλων εμποδίων στην εκπλήρωση της αποστολής του ΔΠΔΓ // Το πρώτο πρόβλημα αντιμετωπίστηκε με την εξουδετέρωση των στρεβλωμένων πληροφοριών των ιδιαίτερα αντιδραστικών μέσων ενημέρωσης στην περιοχή, τα οποία καλύπτουν τα γεγονότα που έχουν

σχέση με τις ενέργειες του ΔΠΔΓ με ιδιαίτερα αρνητικό τρόπο. Η παρουσία τοπικού προσωπικού αποσκοπούσε στην αποκατάσταση στενών εργασιακών σχέσεων με τους παράγοντες που επηρεάζουν την κοινή γνώμη. Η διαδικασία αυτή δόμησης εμπιστοσύνης καλύπτει επίσης και ειδικές ομάδες-στόχους του πληθυσμού. Το δεύτερο πρόβλημα αντιμετωπίστηκε με την παροχή των αναγκαίων ειδικών γνώσεων σε όλους τους επαγγελματικώς ενασχολούμενους με τις δίκες. Το ΔΠΔΓ εργάζεται με συνδυασμό διαφόρων κανόνων ποινικής διαδικασίας, τόσον από το κατ' αντιπαράθεση, όσο και από το ανακριτικό σύστημα. Αμφότερα τα ενώπιον του δικαστηρίου μέρη πρέπει να διαθέτουν «ισοδυναμία όπλων» για να εργαστούν αποτελεσματικά. Το τρίτο μεγάλο εμπόδιο στην αποτελεσματική λειτουργία του ΔΠΔΓ αντιμετωπίστηκε με την αύξηση του ερευνητικού υλικού που τέθηκε στη διάθεση του προσωπικού του ΔΠΔΓ, δικαστών και διοικητικού προσωπικού, για την ενδυνάμωση της νομικής έρευνας, με γραπτές νομικές αποφάσεις και με την ανάπτυξη νομολογίας. Τα θέματα με τα οποία ασχολείται το ΔΠΔΓ διασαφηνίζονται, περαιτέρω, με εκτεταμένη συγκριτική έρευνα, ενώ η δικαστηριακή βιβλιοθήκη εμπλουτίστηκε με νομικά περιοδικά, με on line και off line βάσεις δεδομένων και με μια πλήρη συλλογή εθνικών νόμων από συστήματα κοινού και αστικού δικαίου.

1.3.3. Εθνικές προσπάθειες για την υπαγωγή των ενόπλων δυνάμεων στις πολιτικές αρχές

* Ιστορικό

Οι ένοπλες δυνάμεις ασκούν κρίσιμη επίδραση στην πολιτική σταθερότητα πολλών χωρών. Είναι, κατά συνέπεια, αναγκαίο να ενισχυθεί ο σεβασμός προς τις δημοκρατικές αρχές στους κόλπους των δυνάμεων ασφαλείας και να ενδυναμωθεί ο πολιτικός έλεγχος σε αυτές μέσω νομοθετικών βελτιώσεων και αύξησης της συνειδητοποίησης από την πλευρά της κοινωνίας των πολιτών. Το Συμβούλιο θέτει ως ένα εκ των στόχων της κοινοτικής χρηματοδότησης «την υποστήριξη εθνικών προσπαθειών για το διαχωρισμό των πολιτικών και στρατιωτικών λειτουργιών, την κατάρτιση του πολιτικού και στρατιωτικού προσωπικού και την αύξηση της συνειδητοποίησής τους στο θέμα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων». [60]

[60] Κανονισμός (ΕΚ) του Συμβουλίου αριθ. 975, άρθρο 2.2 (g)

* Δραστηριότητες

Δόθηκε έμφαση στην ενδυνάμωση της δημοκρατικής διοίκησης των δυνάμεων ασφαλείας με τη μεταφορά εμπειριών στο θέμα του πολιτικού ελέγχου των ενόπλων δυνάμεων και με την προώθηση καλών πολιτικοστρατιωτικών σχέσεων και της πολιτικής συμμετοχής. Σε κύκλους μαθημάτων κατάρτισης για τις αξίες της δημοκρατικής κοινωνίας και τον ρόλο του στρατού, συμμετείχαν όχι μόνον στρατιωτικοί αξιωματούχοι, αλλά και βουλευτές, κρατικοί αξιωματούχοι, ΜΚΟ, δημοσιογράφοι και άλλοι παράγοντες της κοινωνίας των πολιτών.

Για το σκοπό αυτό, χρηματοδοτήθηκαν πολλά εκπαιδευτικά προγράμματα, σεμινάρια και διασκέψεις. Μια άλλη δραστηριότητα αποσκοπούσε στη βελτίωση της διαφάνειας και της δημοκρατικής ευθύνης των δυνάμεων ασφαλείας. Ένα σημαντικό στοιχείο αυτής της διαδικασίας ήταν η παρακολούθηση, συμπεριλαμβανομένης της εξέτασης σχετικών νομοθετικών πρωτοβουλιών σχετικά με την πρόσβαση στην πληροφόρηση, ατελών νομοθεσιών, καθώς και παραβιάσεων των ατομικών δικαιωμάτων από τις υπηρεσίες ασφαλείας, δημιουργώντας ένα διεθνές δίκτυο «ανταποκριτών», συμπεριλαμβανομένων ΜΚΟ, πανεπιστημιακών, δημοσιογράφων και μελών κοινοβουλίων για τη συγκέντρωση και διάδοση πληροφοριών για θέματα στα οποία εμπλέκονται οι υπηρεσίες ασφαλείας.

* Διάθεση κονδυλίων

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

// 1996 : 966.420

1997 : 509.922

1998 : 726.856

1999 : 0

ΣΥΝΟΛΟ: 2.203.198

* Περιφερειακή κατανομή

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

* Παράδειγμα: Ο πολιτικός έλεγχος στη στρατιωτική πολιτική και στην πολιτική για την ασφάλεια στη Γεωργία

Στην υλοποίηση αυτού του προγράμματος του 1997, το οποίο χρηματοδοτήθηκε από την Επιτροπή μέχρι του ποσού των 148.752 ευρώ [61], βοήθησε το Καυκασιανό Ινστιτούτο για την Ειρήνη, τη Δημοκρατία και την Ανάπτυξη στο Tblisi της Γεωργίας

[61] TACIS D. Πρόγραμμα αριθ. 98-4009, Καυκασιανό Ινστιτούτο για την Ειρήνη, τη Δημοκρατία και την Ανάπτυξη, "Πολιτικός έλεγχος στο στρατό και στις δυνάμεις ασφαλείας στη Γεωργία'

Προώθηση της ανάπτυξης ενός δημοκρατικού μοντέλου στις πολιτικοστρατιωτικές σχέσεις στη Γεωργία // Στόχος του προγράμματος αυτού ήταν η προώθηση της συμμετοχής των πολιτών στη δημιουργία ενός κρατικού δικτύου άμυνας για την προώθηση της ανάπτυξης ενός δημοκρατικού μοντέλου στις πολιτικοστρατιωτικές σχέσεις στη Γεωργία.

Ειδικοί στόχοι ήταν η παρακολούθηση και η συλλογή πληροφοριών για τη στρατιωτική πολιτική και την πολιτική ασφάλειας στη Γεωργία και η κατάρτιση διαφόρων ομάδων-στόχων στους κόλπους της κοινότητας της ασφάλειας και της κοινωνίας των πολιτών στις πολιτικοστρατιωτικές σχέσεις, συμπεριλαμβανομένων μελών του κοινοβουλίου, δημοσίων υπαλλήλων, στρατιωτικών εκπροσώπων και μαθητών στρατιωτικών σχολών, ΜΚΟ και των μέσων ενημέρωσης. Ένα σημαντικό στοιχείο του προγράμματος ήταν η διάχυση πληροφοριών για τα σημαντικότερα θέματα από πλευράς πολιτικοστρατιωτικών σχέσεων σε μια δημοκρατική κοινωνία. Στις δραστηριότητες περιλαμβάνονταν εργαστήρια ανταλλαγής απόψεων, κατάρτιση, η ίδρυση κέντρου πληροφοριών με βάση δεδομένων για πολιτικοστρατιωτικά θέματα και η παροχή συνδρομής σε κρατικούς φορείς στις νομοθετικές τους δραστηριότητες και στις δραστηριότητες χάραξης πολιτικής. Το κέντρο πληροφοριών παρακολουθούσε επίσης τα μέσα ενημέρωσης στην περιοχή και εξέδιδε ένα τακτικό πληροφοριακό δελτίο, καθώς και ένα φυλλάδιο με αναπληροφόρηση από τις δραστηριότητες κατάρτισης. Για την αύξηση της συνειδητοποίησης του κοινού επί του θέματος, γυρίστηκαν πέντε τηλεοπτικά φιλμ.

1.3.4. Παρακολούθηση της κατάστασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων

* Ιστορικό

Η παρακολούθηση είναι μια κρίσιμη δραστηριότητα για τη διασφάλιση συμμόρφωσης με τα διεθνή πρότυπα στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ο ρόλος της παρακολούθησης, η οποία, εναλλακτικώς, αναφέρεται και ως «επαλήθευση» ή ως «διαπίστωση γεγονότων», είναι, κατά πρώτον, προληπτικός. Μπορεί να δράσει ως έγκαιρη προειδοποίηση για ενδεχόμενα γεγονότα και έχει αποτρεπτικά αποτελέσματα σε εκείνους που γνωρίζουν ότι θα θεωρηθούν υπεύθυνοι. Έπειτα από συγκρούσεις ή σοβαρές παραβιάσεις, η παρακολούθηση μπορεί επίσης να αποτελέσει μια μορφή βοήθειας στις αρχές για την αποκατάσταση της υποδομής των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Όπως αναφέρουν οι Alston και Weiler, η παρακολούθηση είναι:

"...ένα αναγκαίο στοιχείο σε κάθε στρατηγική για την εξασφάλιση σε μεγάλο βαθμό της υποστήριξης της κοινωνίας και της κοινότητας των πολιτών για μέτρα προώθησης και προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ευάλωτων ομάδων." [62]

[62] Alston, P. & Weiler, J.H.H. An EU Human Rights Policy in Alston, P. 'Η ΕΕ και τα ανθρώπινα δικαιώματα', Oxford 1999, at 55

Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η υποστήριξη μιας τέτοιας παρακολούθησης είναι ένα βασικό στοιχείο των στρατηγικής της για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Περαιτέρω, η παροχή αξιόπιστων πληροφοριών για την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε ορισμένες χώρες είναι βασική προϋπόθεση για τη διάθεση κονδυλίων σε συγκεκριμένες ανάγκες. Το Κοινοβούλιο έχει καλέσει την Επιτροπή «να καθοδηγείται από τις πληροφορίες που παρέχονται από διεθνείς φορείς και/ή θεσμούς επιφορτισμένους με το έργο της παρακολούθησης του σεβασμού προς τα ανθρώπινα δικαιώματα». [63] Κανονισμοί του Συμβουλίου προβλέπουν ως στόχο της Κοινότητας «την υποστήριξη δράσης για την παρακολούθηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένης της κατάρτισης φορέων παρακολούθησης.» [64]

[63] Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου A4-0381:97, αυτόθι, op 10

[64] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 975/1999 του Συμβουλίου, άρθρο 2 (h)

* Δραστηριότητες και ομάδες στόχοι

Η Επιτροπή υποστήριξε την παρακολούθηση από διεθνείς ΜΚΟ εξειδικευμένες, π.χ., στα δικαιώματα του παιδιού, σε περιοχές όπως το Μπανγκλαντές, τα παλαιστινιακά εδάφη, η Κροατία και η Ρωσία. Δόθηκε επίσης χρηματοδότηση σε εργασίες παρακολούθησης και επιτόπιες αποστολές των ΗΕ στη Ρουάντα, την Αγκόλα και την Κολομβία.

* Διάθεση κονδυλίων

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

// 1996 : 7.723.711

1997 : 3.274.424

1998 : 308.612

1999 : 850.545

ΣΥΝΟΛΟ: 12.157.292

* Περιφερειακή κατανομή

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

* Παράδειγμα: Το Γραφείο του Ύπατου Αρμοστή στην Κολομβία

Λόγω της επιδεινούμενης κατάστασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Κολομβία, η επιτροπή των ΗΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα εξέφρασε τη βαθιά της ανησυχία για την ενδημική βία, τα βασανιστήρια, την ατιμωρησία και τις παραβιάσεις του δικαιώματος στη ζωή. [65] Η διακήρυξη του προεδρείου κατέληγε ότι, με πρωτοβουλία της κυβέρνησης της Κολομβίας και με «την ανεύρεση κατάλληλων πηγών χρηματοδότησης», ο Ύπατος Αρμοστής για τα ανθρώπινα δικαιώματα θα έπρεπε να δημιουργήσει ένα μόνιμο γραφείο στην Κολομβία με αποστολή την υποβοήθηση των κολομβιανών αρχών στη χάραξη πολιτικών για την προώθηση και προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ωστόσο, «κατάλληλες πηγές χρηματοδότησης» δεν υπήρχαν αμέσως διαθέσιμες. Το Γραφείο του Ύπατου Αρμοστή είχε σοβαρές οικονομικές δυσκολίες και δεν μπορούσε να χρηματοδοτήσει μια τέτοια επιτόπια δραστηριότητα εκτός με τη βοήθεια εθελοντικών συνεισφορών, για τις οποίες όμως θα απαιτούνταν χρονικό διάστημα, πράγμα που δεν συμβάδιζε με το επείγον της κατάστασης. Αυτή, λοιπόν, ήταν μια ιδανική ευκαιρία για την Ευρωπαϊκή Ένωση να επικεντρώσει τη βοήθεια της σε ένα συγκεκριμένο έργο για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

[65] 53η σύνοδος της επιτροπής των ΗΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα, Δήλωση του Προεδρείο Κεφάλαιο Item 9, 23 Απριλίου 1996

Παροχή ειδικών υψηλής εξειδίκευσης για την εκπλήρωση της αποστολής του Γραφείου του Ύπατου Αρμοστή // Στόχοι της Επιτροπής ήταν η υποβοήθηση του Ύπατου Αρμοστή στο να επιτύχει πολλές από τις αναγκαίες αλλαγές στην κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, με τη διάθεση, ιδιαίτερα, ειδικών υψηλής εξειδίκευσης για την εκπλήρωση της αποστολής του γραφείου της Μπογκοτά και την αξιολόγηση του έργου του. Επιπλέον, η Επιτροπή

έλαβε υπόψη της μια χρήσιμη «ανταλλαγή εμπειριών, πληροφοριών και τεκμηρίωσης» μεταξύ των ειδικών και άλλων λατινοαμερικανικών οργανώσεων που λαμβάνουν κοινοτική υποστήριξη. Έπειτα από εντατικές διαπραγματεύσεις μεταξύ του Γραφείου του Ύπατου Αρμοστή, της κυβέρνησης της Κολομβίας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συνήφθη και υπεγράφη στις 26 Νοεμβρίου 1996 συμφωνία για την ίδρυση γραφείου του Ύπατου Αρμοστή. Η ΕΕ διευκόλυνε έτσι τη λειτουργία του γραφείου για τρία χρόνια από το 1996 χρηματοδοτώντας πέντε παρατηρητές για τα ανθρώπινα δικαιώματα, με ποσό περίπου 1,3 εκατ. ευρώ. [66]

[66] B7-703, Πρόγραμμα αριθ. DEM/COL/96/57 & DEM/COL/97/39, ICJ 'High Commissioner for Human Rights Office in Bogota: 5 Human Rights Officers'

Οι 5 παρατηρητές για τα ανθρώπινα δικαιώματα επιλέχθηκαν με βάση την εμπειρία τους σε επιτόπιες αποστολές των ΗΕ και τις γνώσεις τους σε θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων και διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου. Στα καθήκοντά τους περιλαμβάνονταν η παροχή συμβουλών στις κολομβιανές αρχές στη διατύπωση και υλοποίηση πολιτικών και προγραμμάτων για τα ανθρώπινα δικαιώματα στα πλαίσια της ενδημικής βίας, σε συνεργασία με την κυβέρνηση, κολομβιανές ΜΚΟ και το ICRC. Είχαν, επίσης, ως αποστολή να δέχονται παράπονα για παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του ανθρωπιστικού δικαίου, να εξετάζουν ενδελεχώς τους ισχυρισμούς αυτούς και να τους διαβιβάζουν στους αρμόδιους εθνικούς, περιφερειακούς και διεθνείς φορείς (π.χ., φορείς συνθηκών των ΗΕ, ομάδες εργασίες και ειδικούς εισηγητές). Το Γραφείο του Ύπατου Αρμοστή προώθησε τη συνειδητοποίηση της διεθνούς κοινότητας για την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Κολομβία, χωρίς όμως τη βοήθεια της Επιτροπής δεν θα μπορούσε να είχε δημιουργηθεί. Η παροχή ειδικής εμπειρογνωμοσύνης από την Επιτροπή διευκόλυνε την άμεση αντίδραση σε σοβαρές παραβιάσεις και βοήθησε στην ανάπτυξη σεβασμού προς τα ανθρώπινα δικαιώματα.

1.4. ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΕΣ ΓΙΑ ΟΜΑΔΕΣ-ΣΤΟΧΟΥΣ

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Αντί απλώς της «αντιμετώπισης του ατόμου μεμονωμένα», η Επιτροπή ανέπτυξε την προσέγγιση της επικέντρωσης στις πλέον ευάλωτες κοινωνικές ομάδες. [67] Η προσέγγιση αυτή περιελάμβανε την επικέντρωση σε όσους υφίστανται διακρίσεις ή αποστερούνται των θεμελιωδών τους δικαιωμάτων, με σκοπό την ανάπτυξη της προστασίας τους ως ατόμων. Στις ομάδες αυτές περιλαμβάνονται οι γυναίκες, τα παιδιά, οι εθνικές μειονότητες, οι ιθαγενείς πληθυσμοί, οι πρόσφυγες και τα εκτοπισμένα άτομα, οι κρατούμενοι και τα θύματα βασανιστηρίων. Η προσέγγιση αυτή συμπληρώνεται με πρωτοβουλίες που εστιάζονται σε επαγγελματικές ομάδες, οι οποίες ασκούν επίδραση στην κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων όπως π.χ. οι δημοσιογράφοι, οι δικηγόροι και οι δικαστές, καθώς και οι στρατιωτικοί, οι αστυνομικοί και το προσωπικό των δυνάμεων ασφαλείας.

[67] COM (95) 567 τελικό, αυτόθι

1.4.1. Ομάδες που απαιτούν ειδική προστασία

(α) Χειραφέτηση των γυναικών

* Ιστορικό

Η σύμβαση των ΗΕ για την εξάλειψη όλων των μορφών διακρίσεων κατά των γυναικών (CEDAW) και η πλατφόρμα δράσης της τέταρτης παγκόσμιας διάσκεψης γυναικών του Πεκίνου, έτυχαν ευρείας επικύρωσης και αποδοχής. Ωστόσο, τα δικαιώματα τα οποία διακηρύττουν παραμένουν συχνά γράμμα κενό περιεχομένου, με αποτέλεσμα γυναίκες και κορίτσια σε όλο τον κόσμο να γίνονται όλο και περισσότερο θύματα σοβαρών διακρίσεων και βίας.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση προσδίδει υψίστη σημασία στην αντιμετώπιση των δικαιωμάτων των γυναικών ως τμήμα της ατζέντας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και επαναλαμβάνει, σε όλα τα επίπεδα, το ηχηρό μήνυμα της πλατφόρμας δράσης του Πεκίνου ότι «τα δικαιώματα των γυναικών είναι ανθρώπινα δικαιώματα». Η συνθήκη του Άμστερνταμ ενδυναμώνει με ουσιαστικό τρόπο τη νομική βάση της ανάληψης κοινοτικής δράσης υπέρ της ισότητας των δύο φύλων. Στα άρθρα 2 και 3 διατυπώνεται η δέσμευση της Ένωσης στην αρχή της εξίσωσης των δύο φύλων. Η ΕΕ υποστήριξε την πρωτοβουλία συμπλήρωσης της CEDAW με ένα προ