Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για τις "Προτάσεις της Επιτροπής σχετικά με τον καθορισμό των γεωργικών τιμών (2000/2001)"

(2000/C 168/06)

Το Συμβούλιο αποφάσισε στις 13 Μαρτίου 2000, και βάσει των άρθρων 43 και 198 της ΣΕΚ να ζητήσει τη γνωμοδότηση της ΟΚΕ για τις ανωτέρω προτάσεις.

Το τμήμα "Γεωργία, ανάπτυξη της υπαίθρου, περιβάλλον", στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 19 Απριλίου 2000, με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Strasser.

Κατά την 372η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 27ης Απριλίου 2000), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 71 ψήφους υπέρ, 12 κατά και 8 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Κύρια σημεία της πρότασης της Επιτροπής

1.1. Προτάσεις για τις τιμές

1.1.1. Η Επιτροπή παραπέμπει στην εισαγωγή των προτάσεών της για τον καθορισμό των γεωργικών τιμών όσον αφορά το έτος 2000/2001 στις αποφάσεις του Μαΐου 1999, στο πλαίσιο του Προγράμματος Δράσης 2000, οι συνέπειες των οποίων υπάρχουν προς το παρόν μόνο σε ολίγους τομείς, για τους οποίους επιβάλλεται να καθορισθούν σε ετήσια βάση θεσμικές τιμές ή ποσά. Για το οικονομικό έτος 2000/2001 πρέπει, συνεπώς, να καθορισθούν οι μηνιαίες προσαυξήσεις για σιτηρά και ρύζι, οι διάφορες τιμές και ποσά για την ΚΟΑ ζάχαρης, οι επιδοτήσεις για τη σηροτροφία, οι βασικές τιμές για το πρόβειο και αίγειο κρέας και η βασική τιμή για το χοίρειο κρέας. Η Επιτροπή προτείνει να τηρηθεί το αποκαλούμενο πολυετές σχέδιο, δηλαδή να καθοριστούν για απροσδιόριστη περίοδο οι θεσμικές τιμές και τα ποσά στους σχετικούς τομείς - εκτός της ζάχαρης.

1.1.2. Η τιμή παρέμβασης για τα σιτηρά (σημερινή τιμή 119,18 Ευρώ ανά τόνο) μειώνεται, βάσει των αποφάσεων για το πρόγραμμα δράσης 2000 όσον αφορά το οικονομικό έτος 2000/2001 κατά 7,5 % (110,25 Ευρώ ανά τόνο) και κατά 7,5 % ακόμη όσον αφορά το οικονομικό έτος 2001/2002 (101,31 Ευρώ ανά τόνο). Ταυτόχρονα το επίδομα επιφάνειας αυξάνεται από 54,34 Ευρώ ανά τόνο σε 58,67 και 63,00 Ευρώ αντίστοιχα. Η Επιτροπή προτείνει, επίσης, τη μείωση των μηνιαίων προσαυξήσεων από 1 Ευρώ ανά τόνο σε 0,93 Ευρώ για το 2000/2001 και σε 0,85 Ευρώ για το οικονομικό έτος 2001/2002. Επιπλέον, η Επιτροπή προτείνει όπως η περίοδος παρέμβασης για τη Σουηδία (που τώρα εκτείνεται από 1 Δεκεμβρίου έως 30 Ιουνίου) εναρμονισθεί με εκείνη που ισχύει για τα άλλα κράτη (εκτός των νοτίων κρατών μελών).

1.1.3. Όσον αφορά τους ελαιούχους σπόρους το βασικό ποσό για άμεσες επιδοτήσεις μειώνεται σε τρία στάδια στο ύψος των επιδοτήσεων για σιτηρά και για την παύση της καλλιέργειας.

1.1.4. Σύμφωνα με τις αποφάσεις του Μαΐου 1999 καθορίσθηκε υποχρεωτικός συντελεστής παύσης της καλλιέργειας σε 10 % για την περίοδο 2000 μέχρι 2006. Ο συντελεστής πάντως αυτός μπορεί να μεταβληθεί ανάλογα με την κατάσταση στην αγορά.

1.1.5. Όσον αφορά το ρύζι, η Επιτροπή προτείνει να διατηρηθούν οι μηνιαίες προσαυξήσεις στο επίπεδο των 2 ευρώ ανά τόνο και ανά μήνα.

1.1.6. Σχετικά με τη ζάχαρη η Επιτροπή προτείνει τη διατήρηση τόσο για τις θεσμικές τιμές (βασική, κατώτερη, παρεμβατική ή ενδεικτική τιμή) όσο και για τη μηνιαία απόδοση των δαπανών αποθήκευσης στο σημερινό ύψος.

Η Επιτροπή προτείνει στο σημείο αυτί ότι βάσει των υποχρεώσεων που απορρέουν από τη ΓΣΔΕ ενδέχεται οι ποσοστώσεις παραγωγής για το οικονομικό έτος 2000/2001 να μειωθούν συγκριτικά με το άρθρο 26 του βασικού κανονισμού.

1.2. Δημοσιονομική κατάσταση

1.2.1. Τον Ιανουάριο 2000 η Επιτροπή υπολόγισε τη μέση επιβάρυνση του προϋπολογισμού για το οικονομικό έτος 2000 σε 37471 εκατ. Ευρώ. Τούτο σημαίνει σε σύγκριση με το σχέδιο προϋπολογισμού (που αποφάσισε η Επιτροπή στις 16.12.1999) αύξηση κατά 582 εκατ. Ευρώ. Έναντι του ποσού που αποφάσισε το Συμβούλιο στο Βερολίνο θα είναι αναγκαία μία υπέρβαση κατά 119 εκατ. Ευρώ.

1.2.2. Η Επιτροπή επισημαίνει ότι κατά τον υπολογισμό που πραγματοποιήθηκε τον Ιανουάριο για το μέσο ποσό εις βάρος του ΕΓΤΠ-Εγγυήσεις ελήφθησαν υπόψη οι εξελίξεις οι οποίες πραγματοποιήθηκαν σε σχέση με τις κατά τη θέσπιση του σχεδίου προϋπολογισμού τεθείσες οικονομικές υποθέσεις και νομικές καταστάσεις. Η Επιτροπή τονίζει ότι οι προτάσεις για τις τιμές δεν θα έχουν καμία επίπτωση για τον υπολογισμό που πραγματοποιήθηκε τον Ιανουάριο όσον αφορά την ανάγκη κονδυλίων για το οικονομικό έτος 2000.

1.2.3. Στο σχέδιο προϋπολογισμού τέθηκε σχέση ευρώ προς δολάριο: 1 : 1,12. Με μέση σχέση για το οικονομικό έτος, 1 ευρώ = 1,04 USAD θα προκύψει κατά την Επιτροπή οικονομία 400 εκατ. ευρώ.

1.2.4. Η ανάγκη πόρων για το πρόβειο και αίγειο κρέας, για το γάλα, το κρασί και τις ελιές διορθώθηκε προς τα κάτω, ενώ για το βόειο κρέας, τα "υφαντουργικά" φυτά και τη ζάχαρη ελήφθη υπόψη ένα μεγαλύτερο ποσό όταν ετέθησαν οι προϋποθέσεις για το σχέδιο προϋπολογισμού.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η ΟΚΕ διαπιστώνει με λύπη ότι στην πρόταση της Επιτροπής για το καθορισμό των τιμών των γεωργικών προϊόντων (2000/2001), κατ' αντίθεση προς τα παρελθόντα έτη, δεν γίνεται ανάλυση ούτε της γενικής κατάστασης της γεωργίας, ούτε της εξέλιξης της γεωργικής παραγωγή, της παραγωγής τροφίμων ή του γεωργικού εισοδήματος και των τιμών των τροφίμων.

2.2. Η ΟΚΕ υπενθυμίζει εκ νέου ότι η Επιτροπή έχει αναζητήσει να ερευνήσει τις επιπτώσεις της ΚΓΠ, ιδιαίτερα μειώσεων των τιμών των γεωργικών προϊόντων, στις τιμές καταναλωτή, στην ποιότητα των τροφίμων, στο περιβάλλον, στην απασχόληση, κλπ. Η ΟΚΕ λαμβάνει γνώση του γεγονότος ότι η Επιτροπή σε μία ανάλυση, που δημοσιεύθηκε το Φεβρουάριο 2000, για τις επιπτώσεις της μεταρρύθμισης της ΚΓΠ, προέκυψαν ενδεχόμενα πλεονεκτήματα για τους καταναλωτές. Η ανάλυση αυτή μπορεί, πάντως, να καλύψει μόνο μερικές πτυχές της έρευνας που επιθυμεί η ΟΚΕ.

2.3. Η ΟΚΕ εξέφρασε ήδη κατά το παρελθόν έτος, στη γνωμοδότηση για τη δέσμη τιμών, την ανησυχία της για την εξέλιξη του εισοδήματος των γεωργών στα περισσότερα κοινοτικά κράτη μέλη. Η ανησυχία μήπως η πίεση επί του εισοδήματος συνεχισθεί επιβεβαιώθηκε, ατυχώς, λόγω της εξέλιξης του εισοδήματος κατά το 1999. Σύμφωνα με τις προεκτιμήσεις του Eurostat τα εισοδήματα από τη γεωργική δραστηριότητα στα περισσότερα κοινοτικά κράτη το 1999 υπεχώρησαν εκ νέου κατά μέσο όρο 2,8 %. Η εντονότερη μείωση εκδηλώθηκε στην Ιρλανδία (- 11,7 %), Δανία (- 10,5 %), Βέλγιο (- 9,1 %) και Ολλανδία (- 5,8 %). Από τη μαζική μείωση του εισοδήματος εθίγησαν, ιδίως, εκείνες οι χώρες των οποίων η δραστηριότητα στρέφεται έντονα προς την κτηνοτροφία, επειδή σε ορισμένα κτηνοτροφικά προϊόντα, ιδιαίτερα το χοίρειο κρέας, παρουσιάσθηκαν έντονες υποχωρήσεις των τιμών. Σε ορισμένες περιοχές σημειώθηκαν υψηλές πτώσεις στην παραγωγή, όπως τα σιτηρά στην Ισπανία, ή οι ελιές στην Ισπανία, Ελλάδα, και Πορτογαλία που χειροτέρευσαν την εισοδηματική κατάσταση των γεωργών.

2.4. Ενόψει της αρνητικής εξέλιξης του εισοδήματος των γεωργών και της ανησυχητικής κατάστασης σε σημαντικές γεωργικές αγορές η ΟΚΕ θεωρεί αναγκαίο όπως τα μέσα που διατίθενται για την κοινή γεωργική πολιτική χρησιμοποιηθούν πλήρως. Επιπλέον, η ΟΚΕ αναμένει ότι θα τηρηθούν οι αποφάσεις του προηγούμενου έτους για τη μεταρρύθμιση προς το συμφέρον της αναγκαίας συνέχειας - όπως εξάλλου καθίσταται απαραίτητο και λόγω των διαπραγματεύσεων στο πλαίσιο του ΠΟΕ - και ότι τα μέσα που είναι αναγκαία και για τη μεταρρύθμιση θα διατεθούν καταλλήλως.

2.5. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στο Βερολίνο διαβεβαίωσε τους γεωργούς ότι για τα μέτρα σχετικά με τη μεταρρύθμιση υφίστανται οι αναγκαίοι χρηματοδοτικοί πόροι. Η ΟΚΕ πιστεύει ότι τα αποκαλούμενα περιθώρια (διαφορά μεταξύ των θεωρητικών και πραγματικών ανώτατων ορίων δαπανών) πρέπει να χρησιμοποιηθούν και για μέτρα της ΚΓΠ όταν τούτο είναι αναγκαίο. Σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη ότι ήδη στο πρώτο έτος μετά την έναρξη της ισχύος της μεταρρύθμισης πραγματοποιήθηκαν διορθώσεις στα εφαρμοζόμενα μέτρα για λόγους οικονομίας.

2.6. Η ΟΚΕ αναγνωρίζει τον αναγκαίο χαρακτήρα του προγράμματος ανοικοδόμησης του Κοσσυφοπεδίου και διαπιστώνει με ικανοποίηση ότι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων που ασκούν επιρροή το Μάρτιο 2000 τάχθηκαν εναντίον της μεταφοράς πόρων από το γεωργικό προϋπολογισμό προς το σύμφωνο σταθερότητας των Βαλκανίων. Η ΟΚΕ αναμένει από την Επιτροπή να ικανοποιήσει το αίτημα και να τηρήσει τις αποφάσεις του Βερολίνου όσον αφορά την Ατζέντα 2000 για λόγους που δεν αφορούν μόνο την αξιοπιστία της.

2.7. Η ΟΚΕ αναφέρεται επιπλέον στη γνωμοδότηση της επιτροπής γεωργίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου προς την επιτροπή προϋπολογισμού, όπου σημειώνεται ότι οι οικονομικές επιπτώσεις για ειδικές ανάγκες του προϋπολογισμού πρέπει να κατανέμονται σε όλες τις γραμμές του προϋπολογισμού.

2.8. Κατά τα λοιπά η ΟΚΕ τονίζει και πάλι την κακή κατάσταση αξιόλογων αγορών - που χειροτέρευσε λόγω των αυξανόμενων εισαγωγών - και αναμένει ότι η Επιτροπή θα χρησιμοποιήσει με τρόπο αποδοτικό τα υφιστάμενα μέσα και πόρους προϋπολογισμού για τη λήψη μέτρων διάθεσης στην αγορά, και προτείνει μία αύξηση των πόρων. Η ΟΚΕ θεωρεί δίκαιο όπως οι προβλεπόμενοι πόροι για την ενίσχυση της διάθεσης στην αγορά ανθέων και διακοσμητικών φυτών χρησιμοποιηθούν και κατά την περίοδο 2000/2001, επειδή μία μείωση της αποτελεσματικότητας των ανωτέρω μέτρων για τη διάθεση στην αγορά βλάπτει.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1. Σιτηρά

3.1.1. Οι προτεινόμενες μειώσεις των μηνιαίων προσαυξήσεων απορρίπτονται επειδή δεν δικαιολογούνται αντικειμενικά. Το κόστος της αποθήκευσης δεν εμφανίζεται μόνο ως χρηματοδοτικό κόστος, αλλά απορρέει και από άλλους παράγοντες, όπως το προσωπικό, τα κτίρια και η ενέργεια. Το κόστος είναι εντελώς άσχετο από την εξέλιξη της τιμής των αγαθών στα σιτηρά. Τούτο αφορά, επίσης, το γενικό ύψος των επιτοκίων. Η ΟΚΕ τονίζει ότι η μείωση των ετήσιων συμπληρωματικών πληρωμών όχι μόνο θα προκαλέσει περαιτέρω μείωση τιμών, αλλά θα περιορίσει και την έναντι του εξωτερικού προστασία.

3.1.2. Η ΟΚΕ υποστηρίζει καταρχήν κατάλληλα μέτρα για την ενίσχυση της ποιότητας, λυπάται όμως διότι η Επιτροπή έχει καταστήσει αυστηρότερα τα όρια για την παρέμβαση κατά το οικονομικό έτος 2000/2001, σε ορισμένο χρονικό σημείο όπου οι παραγωγοί δεν θα ήταν πλέον σε κατάσταση να ανταποκριθούν στις νέες αυτές προϋποθέσεις, επειδή η φθινοπωρινή σπορά έχει ήδη πραγματοποιηθεί. Επιπλέον, ο τρόπος ενέργειας δεν είναι δυνατόν να ληφθεί υπόψη σε συνδυασμό με τη μεταρρύθμιση που αποφασίσθηκε το παρελθόν έτος, επειδή η πραγματοποιηθείσα αυστηρότητα (των ορίων) περιορίζει σαφώς τη λειτουργία της παρέμβασης ως δικτύου ασφαλείας και, σαν συνέπεια, προκαλεί μία πρόσθετη πίεση στις τιμές. Η ΟΚΕ αναγνωρίζει τη ρύθμιση όσον αφορά το μέγεθος του σπόρου στο κριθάρι, ωστόσο, συνηγορεί υπέρ μίας εξέτασης των κριτηρίων παρέμβασης στο πλαίσιο της λήψης αποφάσεων για τη δέσμη τιμών. Πρέπει να παρατηρηθεί ότι βάσει της εξάρτησης από τον καιρό ο γεωργός δεν μπορεί να επηρεάσει όλους τους παράγοντες που έχουν σημασία για την ποιότητα, π.χ. το περιεχόμενο σε νερό ή το ποσοστό της σίκαλης που δεν θα ωριμάσει.

3.1.3. Ενόψει της τεταμένης κατάστασης στις αγορές σιτηρών η ΟΚΕ ζητά από την Επιτροπή να ερευνήσει σε ποιο βαθμό οι υπόλοιποι παραγωγοί παγκοσμίως συμβάλλουν στην επιβάρυνση της αγοράς και με βάση τα ευρήματα να εξετάσει το ποσοστό της υποχρεωτικής παύσης της καλλιέργειας για το οικονομικό έτος 2001/2002.

3.1.4. Η ΟΚΕ χαίρει διότι η Επιτροπή προτείνει την μη τροποποιημένη διατήρηση των νομισματικών πληρωμών για το ρύζι. Η κακή κατάσταση για τους παραγωγούς ρυζιού καθιστά σαφές, ότι κατά βάση τα μέσα της ΚΟΑ για το ρύζι δεν είναι δυνατό να καταργηθούν και στο μέλλον.

3.2. Ζάχαρη

3.2.1. Η πρόταση της Επιτροπής, όπως η θεσμική τιμή και η επιδότηση της αποθήκευσης όσον αφορά τη ζάχαρη παραμένουν αμετάβλητα, υποστηρίζεται από την ΟΚΕ.

3.2.2. Η ΟΚΕ θεωρεί σαν βάση ότι πρέπει να θεσπισθούν, ταυτόχρονα και με κατάλληλο τρόπο, μέτρα για τη μείωση των ποσοτήτων της παραγωγής, για να υπάρξει ανταπόκριση στις υποχρεώσεις του Γύρου της Ουρουγουάης βάσει του οποίου η ευρωπαϊκή ζαχαροβιομηχανία συμβάλλει ουσιωδώς στην ποσοτική ελάφρυνση της παγκόσμιας αγοράς.

3.3. Λινάρι/Κάνναβη

3.3.1. Η Επιτροπή θεωρεί ως προφανές στο δημοσιονομικό κλίμα της πρότασης για τις τιμές ότι οι μεταρρυθμιστικές προτάσεις για την ΚΟΑ Λιναριού/Κάνναβης θα αρχίσουν να ισχύον ήδη στο οικονομικό έτος 2000/2001. Η ΟΚΕ θεωρεί τούτο μη αποδεκτό, επειδή είναι απαραίτητη μία ανάλογη προκαταρκτική περίοδος όσον αφορά τη μετατροπή και τη συζήτηση, όπως τούτο αναφέρεται ρητώς και στη γνωμοδότηση της ΟΚΕ για την ΚΟΑ κάνναβης και λίνου. Ζητά από την Επιτροπή όπως λάβει υπόψη τις αντιρρήσεις που αναφέρονται στη γνωμοδότηση αυτή και τις συνεκτιμήσει επαρκώς κατά την αναγκαία επεξεργασία των προτάσεων για τη μεταρρύθμιση.

3.4. Φρούτα και λαχανικά

3.4.1. Η ΟΚΕ τονίζει ότι τα σημερινά κοινοτικά κατώτερα όρια για τα προϊόντα μεταποίησης από τα κιτροειδή και η ρύθμιση των ποσοστώσεων για τα προϊόντα μεταποίησης από τομάτες, προκαλούν πρακτικές δυσχέρειες και, κατά συνέπεια, είναι απαραίτητο να διορθωθούν προς τα άνω οι εν λόγω ποσότητες. Επιβάλλεται, συνεπώς, να εξετασθεί αν είναι δυνατό να ληφθούν καλύτερα υπόψη οι ανάγκες της παραγωγής και της αγοράς με βάση τα ανά επί μέρους κράτους κατώτερα όρια για μεταποιητές κιτροειδών και τοματών.

3.4.2. Η ΟΚΕ παρατηρεί ότι η πίεση για διάφορα ειδικά προϊόντα του οπωροκηπευτικού τομέα, π.χ. οι καρποί με κέλυφος, οι ασπάραγγοι ή τα σκόρδα, αυξάνεται σταθερά λόγω ευθυνών εισαγωγών. Ως εκ τούτου τίθενται σε κίνδυνο πολλές θέσεις απασχόλησης, επειδή πρόκειται κυρίως για μία παραγωγή έντασης εργασίας. Η ΟΚΕ τάσσεται υπέρ της συνέχισης των αντίστοιχων μέτρων υποστήριξης ή για την εφαρμογή ειδικών ρητρών προστασίας.

3.5. Ζωικά προϊόντα

3.5.1. Η ΟΚΕ χαίρει διότι οι βασικές τιμές για το πρόβειο και χοίρειο κρέας δεν μεταβάλλονται και διότι απαιτούνται πρόσθετοι δημοσιονομικοί πόροι γι' αυτούς τους παραγωγικούς τομείς. Η ΟΚΕ πάντως διερωτάται πως, ενόψει των μειωμένων τιμών του βοείου κρέατος ως συνέπεια της μεταρρύθμισης, βάσει του προγράμματος δράσης 2000 (μείωση των θεσμικών τιμών κατά 6,7 % ακόμη στα μέσα του έτους) και της συγκριτικά υψηλής πίεσης των εισαγωγών, είναι δυνατό να υλοποιηθούν οι αισιόδοξες προσδοκίες της Επιτροπής όσον αφορά τις τιμές του πρόβειου κρέατος. Πρέπει, επίσης, να παρατηρηθεί ότι σε πρόβειο κρέας που εισάγεται από τρίτα κράτη τα νωπά προϊόντα αντικαθίστανται όλο και περισσότερο από κατεψυγμένο προϊόν και, συνεπώς, μια περαιτέρω πίεση τιμών ασκείται στις ευρωπαϊκές αγορές.

3.5.2. Η ΟΚΕ λαμβάνει γνώση ότι βάσει της μεταρρύθμισης του προγράμματος δράσης 2000 οι θεσμικές τιμές για το βόειο κρέας θα μειωθούν σε τρία στάδια και ότι για το 2000 δεν υφίσταται ανάγκη για πρόσθετους πόρους. Αναμένει ότι η Επιτροπή θα χρησιμοποιήσει όλες τις δυνατότητες για μία περαιτέρω σταθεροποίηση της αγοράς βοείου κρέατος.

3.5.3. Η ΟΚΕ παρατηρεί με κριτικό πνεύμα ότι η Επιτροπή για πρώτη φορά αποπειράται - ακριβώς στη σχολική δράση που αφορά την παροχή γάλακτος σε παιδιά και νέους - να εφαρμόσει μία χρηματοδότηση που κατανέμεται μεταξύ Κοινότητας και κρατών μελών. Η ΟΚΕ αναμένει μία ταχεία απόφαση σε μια διασφαλισμένη συνέχιση του σχολικού προγράμματος ανάλογα με τη γνωμοδότησή της για την πρόταση της Επιτροπής.

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 2000.

Η Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Beatrice Rangoni Machiavelli