[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 23.2.2007

COM(2007) 66 τελικό

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

προς την αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή σχετικά με τις εγγυήσεις που καλύπτονται από τον γενικό προϋπολογισμό, κατάσταση στις 30 Ιουνίου 2006 {SEC(2007) 241}

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

Μέρος πρώτο: Γεγονότα μετά την υποβολή της έκθεσης στις 31 Δεκεμβρίου 2005, κατάσταση των κινδύνων και ενεργοποίηση των εγγυήσεων του προϋπολογισμού 3

1. Εισαγωγή: Φύση των συγκεκριμένων πράξεων 3

2. Γεγονότα μετα την υποβολή της έκθεσης στις 31 Δεκεμβρίου 2005 3

3. Κατάσταση των κινδύνων 4

3.1. Τρέχον υπόλοιπο στις 30 Ιουνίου 2006 4

3.2. Μέγιστος ετήσιος κίνδυνος για τον κοινοτικό προϋπολογισμό: πραγματοποιηθείσες εκταμιεύσεις στις 30 Ιουνίου 2006 (βλ. πίνακα A2 στο παράρτημα) 5

3.3. Μέγιστος θεωρητικός ετήσιος κίνδυνος για τον κοινοτικό προϋπολογισμό: πραγματοποιηθείσες και αποφασισθείσες πράξεις εκταμίευσης στις 30 Ιουνίου 2006 (βλ. πίνακα A3 στο παράρτημα) 5

4. Ενεργοποίηση των εγγυήσεων του προϋπολογισμού 5

4.1. Πληρωμές από τα ταμειακά διαθέσιμα 5

4.2. Ενεργοποίηση του Ταμείου Εγγύησης 6

5. Ανάλυση της θεωρητικής ικανότητας της Κοινότητας για δανειοδοτήσεις και εγγύήσεις υπέρ τρίτων χωρών 6

6. Κατάσταση του Ταμείου Εγγύησης στις 30 Ιουνίου 2006 7

7. Σχετική σταθερότητα 7

Μέρος 2: Εκτίμηση των δυνητικών κινδύνων: οικονομική και χρηματοπιστωτική κατάσταση των τρίτων χωρών με τις οποίες έχουν συναφθεί οι πλέον σημαντικές δανειοδοτικές πράξεις 8

1. Εισαγωγή 8

2. Υπό προσχώρηση χώρες 8

3. Υποψήφιες χώρες 9

4. Πιθανές υποψήφιες χώρες 9

5. Νέα ανεξάρτητα κράτη 10

6. Άλλες τρίτες χώρες 11

Μέρος πρώτο: Γεγονότα μετά την υποβολή της έκθεσης στις 31 Δεκεμβρίου 2005, κατάσταση των κινδύνων και ενεργοποίηση των εγγυήσεων του προϋπολογισμού [1]

1. Εισαγωγη: Φυση των συγκεκριμενων πραξεων

Οι κίνδυνοι που καλύπτει ο προϋπολογισμός της Ένωσης προέρχονται από διάφορες δανειοληπτικές πράξεις και πράξεις εγγύησης οι οποίες ανήκουν σε δύο κατηγορίες: δάνεια που έχουν χορηγηθεί από τις Ευρωπαϊκές Κοινότητες με μακροοικονομικούς στόχους, δηλ. δάνεια μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής (MΧΣ) σε τρίτες χώρες και δάνεια με μικροοικονομικούς στόχους (δάνεια Ευρατόμ και Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων(ΕΤΕπ)[2] σε τρίτες χώρες). Οι τρέχοντες κίνδυνοι όσον αφορά κράτη μέλη απορρέουν από δάνεια που εκταμιεύτηκαν πριν από την προσχώρηση.

2. Γεγονοτα μετα την υποβολη της έκθεσης στις 31 δεκεμβριου 2005

Όσον αφορά τη μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή προς τρίτες χώρες, δεν εκδόθηκε καμία νέα απόφαση του Συμβουλίου. Με βάση τις υφιστάμενες αποφάσεις, εκταμιεύτηκε δάνειο ύψους 10 εκατ. ευρώ υπέρ της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης, και ακολούθησε εκταμίευση δανείου ύψους 9 εκατ. ευρώ στην Αλβανία.

Δεν πραγματοποιήθηκαν εκταμιεύσεις υπό μορφή επιχορηγήσεων κατά το πρώτο εξάμηνο του 2006.

Όσον αφορά την Ευρατόμ, εκταμιεύθηκε δάνειο ύψους 17,5 εκατ. ευρώ υπέρ της Βουλγαρίας (Kozloduy) και δάνειο ύψους 33,5 εκατ. ευρώ υπέρ της Ρουμανίας (Cernavodă) βάσει υφιστάμενων αποφάσεων οι οποίες τώρα εκτελέστηκαν στο ακέραιο.

Όσον αφορά την τρέχουσα εντολή της ΕΤΕπ, στις 27 Φεβρουαρίου 2006[3] το Συμβούλιο αποφάσισε να τροποποιήσει την απόφαση 2000/24 προκειμένου να συμπεριληφθούν οι Μαλδίβες στον κατάλογο των χωρών που καλύπτονται, μετά τα τσουνάμι που έπληξαν τον Ινδικό Ωκεανό το Δεκέμβριο του 2004. Επιπλέον, στις 22 Ιουνίου 2006, η Επιτροπή εξέδωσε πρόταση[4] για τη νέα εξωτερική εντολή της ΕΤΕπ για την περίοδο 2007-2013.

Βάσει του νέου δημοσιονομικού πλαισίου, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και η Επιτροπή εξέδωσαν διοργανική συμφωνία για δημοσιονομική πειθαρχία και χρηστή δημοσιονομική διαχείριση[5] που θα αρχίσει να ισχύει την 1η Ιανουαρίου 2007. Κατά συνέπεια, το ποσό της χρηματοδότησης του Ταμείου Εγγύησης στο μέλλον δεν θα περιορίζεται ρητά δεδομένου ότι η χρηματοδότηση του Ταμείου Εγγύησης θα πραγματοποιείται μέσω γραμμής του προϋπολογισμού βάσει του τομέα 4 (ΕΕ ως παγκόσμιος παράγων) και όχι, όπως συμβαίνει τώρα μέσω ειδικού αποθεματικού. Ωστόσο, παρόλο που δεν θα υπάρχει το αποθεματικό αυτό, θα εξακολουθούν να εφαρμόζονται τα βασικά στοιχεία της δημοσιονομικής πειθαρχίας: η εντολή εξωτερικής δανειοδότησης της ΕΤΕπ θα περιορίζεται κατά τη διάρκεια της περιόδου από το 2007 έως το 2013 (αυτή η απόφαση του Συμβουλίου θα αντιπροσωπεύει περίπου 90% του συνολικού όγκου των χορηγούμενων δανείων), τα δάνεια μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής χορηγούνται βάσει μεμονωμένων αποφάσεων του Συμβουλίου και οι δανειοδοτήσεις της Ευρατόμ υπόκεινται σε ανώτατο όριο 4 δισεκατ. ευρώ (που έχει ήδη χρησιμοποιηθεί σε μεγάλο βαθμό).

3. Κατασταση των κινδυνων

Η ακόλουθη ανάλυση των κινδύνων χρησιμοποιεί τις μεθόδους μέτρησης για το τρέχον υπόλοιπο, τον ανώτατο ετήσιο κίνδυνο και τον ανώτατο θεωρητικό ετήσιο κίνδυνο που αναλαμβάνονται από τον κοινοτικό προϋπολογισμό (η μεθοδολογία επεξηγείται στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής). Λεπτομερή στοιχεία παρουσιάζονται στους πίνακες Α1, Α2 και Α3 του παραρτήματος αντιστοίχως.

3.1. Τρέχον υπόλοιπο στις 30 Ιουνίου 2006

Ο συνολικός κίνδυνος στις 30 Ιουνίου 2006 ανήλθε σε 16.089 εκατ. ευρώ, έναντι 16.521 εκατ. ευρώ στις 31 Δεκεμβρίου 2005.

Ο ακόλουθος πίνακας παρουσιάζει τις πράξεις που είχαν επίπτωση στο ύψος του τρέχοντος υπολοίπου σε κεφάλαιο από την τελευταία έκθεση.

Πίνακας 1: Τρέχον υπόλοιπο στις 30 Ιουνίου 2006* | σε εκατ. ευρώ (στρογγυλοποιημένο) |

Υπόλοιπο ποσό στις 31 Δεκεμβρίου 2005 | 16.521 |

Εξοφλήσεις δανείων |

Ευρατόμ | 0 |

Μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή | -31 |

ΕΤΕπ | -1.051 |

Εκταμίευση δανείων |

Ευρατόμ | 51 |

Μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή | 19 |

ΕΤΕπ | 1.017 |

Διαφορές συναλλαγματικής ισοτιμίας μεταξύ ευρώ και άλλων νομισμάτων | -437 |

Υπόλοιπο ποσό στις 30 Ιουνίου 2006 | 16.089 |

* Όλα εγγυημένα δάνεια (προς κράτη μέλη και τρίτες χώρες), με εξαίρεση τους οφειλόμενους μη καταβληθέντες τόκους και τις περιπτώσεις αθέτησης των υποχρεώσεων αποπληρωμής. |

Το τρέχον υπόλοιπο σε σχέση με τις πράξεις στα κράτη μέλη ήταν 2.801 εκατ. ευρώ στις 30 Ιουνίου 2005, έναντι 2.966 εκατ. ευρώ στις 31 Δεκεμβρίου 2005.

Το τρέχον υπόλοιπο σε σχέση με τις πράξεις σε τρίτες χώρες στις 30 Ιουνίου 2005 ήταν 13.288 εκατ. ευρώ, έναντι 13.554 εκατ. ευρώ στις 31 Δεκεμβρίου 2005.

3.2. Μέγιστος ετήσιος κίνδυνος[6] για τον κοινοτικό προϋπολογισμό: πραγματοποιηθείσες εκταμιεύσεις στις 30 Ιουνίου 2006 (βλ. πίνακα A2 στο παράρτημα)

- Για το δεύτερο εξάμηνο του 2006, ο συνολικός μέγιστος ετήσιος κίνδυνος ανέρχεται σε 1 258 εκατ. ευρώ.

- Ο κίνδυνος που αντιστοιχεί στα κράτη μέλη ανέρχεται σε 397 εκατ. ευρώ.

- Ο κίνδυνος που αντιστοιχεί στις τρίτες χώρες ανέρχεται σε 861 εκατ. ευρώ.

3.3. Μέγιστος θεωρητικός ετήσιος κίνδυνος[7] για τον κοινοτικό προϋπολογισμό: πραγματοποιηθείσες και αποφασισθείσες πράξεις εκταμίευσης στις 30 Ιουνίου 2006 (βλ. πίνακα A3 στο παράρτημα) [8]

- Για το δεύτερο εξάμηνο του 2006, ο μέγιστος θεωρητικός κίνδυνος ανέρχεται σε 1,323 εκατ. ευρώ και εκτιμάται ότι θα ανέλθει, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, στα 2.664 εκατ. ευρώ το 2014.

- Ο μέγιστος θεωρητικός κίνδυνος όσον αφορά τα κράτη μέλη παραμένει σχεδόν σταθερός, ανερχόμενος στο ποσό 397 εκατ. ευρώ, το δεύτερο εξάμηνο του 2006. Ο κίνδυνος εκτιμάται ότι θα μειωθεί σε 168 εκατ. ευρώ μέχρι το 2014.

- Για τις τρίτες χώρες ο κίνδυνος ανέρχεται σε 926 εκατ. ευρώ το δεύτερο εξάμηνο του 2006. Ο κίνδυνος εκτιμάται ότι θα ανέλθει σε 2.496εκατ. ευρώ μέχρι το 2014.

4. Ενεργοποιηση των Εγγυησεων του προϋπολογισμου

4.1. Πληρωμές από τα ταμειακά διαθέσιμα

Η Επιτροπή προσφεύγει στα ταμειακά διαθέσιμά της[9] έτσι ώστε να αποφεύγονται οι καθυστερήσεις πληρωμών και τα σχετικά έξοδα για την εξυπηρέτηση των δανειοληπτικών πράξεών της σε περίπτωση καθυστέρησης πληρωμής από έναν οφειλέτη.

4.2. Ενεργοποίηση του Ταμείου Εγγύησης

Με τον κανονισμό (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 2728/94 του Συμβουλίου, της 31ης Οκτωβρίου 1994, όπως τροποποιήθηκε, συστάθηκε Ταμείο Εγγύησης για τις εξωτερικές ενέργειες. Σε περίπτωση καθυστέρησης πληρωμής οφειλών εκ μέρους δικαιούχου δανείου (από τρίτες χώρες), δανείου που χορήγησε ή για το οποίο έδωσε την εγγύησή της η Κοινότητα, το Ταμείο Εγγύησης παρεμβαίνει εντός τριών μηνών από την ημερομηνία λήξης της προθεσμίας πληρωμής για να καλύψει την καθυστέρηση αυτή.[10]

Κατά τη διάρκεια του πρώτου εξαμήνου του 2006, το Ταμείο Εγγύησης δεν πραγματοποίησε καμία παρέμβαση, αφού δεν παρουσιάστηκε καμία αδυναμία πληρωμής σχετικά με αυτά τα δάνεια.

5. Ανάλυση της θεωρητικής ικανότητας της Κοινότητας για δανειοδοτήσεις και εγγύήσεις υπέρ τρίτων χωρών

Στην πράξη, ο μηχανισμός του Ταμείου Εγγύησης περιορίζει την ικανότητα δανειοδοτήσεων και εγγυήσεων προς τρίτες χώρες, δεδομένου ότι οι διαθέσιμες πιστώσεις για την τροφοδότηση του ανωτέρω Ταμείου περιορίζονται από το ποσό που εγγράφεται για το αποθεματικό εγγυήσεων στις τρέχουσες Δημοσιονομικές Προοπτικές[11].

Ο πίνακας Α4 του παραρτήματος παρουσιάζει εκτίμηση της ικανότητας δανειοδότησης της Κοινότητας προς τρίτες χώρες για το 2006, σύμφωνα με το σημερινό κανονισμό του Ταμείου Εγγύησης. Η μέθοδος υπολογισμού και οι παραπομπές σε νομικά κείμενα περιγράφονται λεπτομερέστερα στο παράρτημα της παρούσας έκθεσης.

Από τον πίνακα 2 προκύπτει ότι το τρέχον υπόλοιπο των δανειοδοτήσεων και των εγγυήσεων δανείων υπέρ τρίτων χωρών ανέρχεται σε 13.421 εκατ. ευρώ στις 30 Ιουνίου 2006.

Πίνακας 2: Τρέχον υπόλοιπο των δανειοδοτήσεων και των εγγυήσεων δανείων υπέρ τρίτων χωρών σε εκατ. ευρώ (στρογγυλοποιημένο) |

1. Τρέχον υπόλοιπο σε κεφάλαιο EΚ (MΧΣ), Ευρατόμ | 1.504 |

2. Τρέχον υπόλοιπο σε κεφάλαιο ΕΤΕπ | 11.784 |

3. Ανεξόφλητοι οφειλόμενοι τόκοι1 | 133 |

Υπόλοιπο ποσό2 στις 30 Ιουνίου 2006 | 13.421 |

1 Ανεξόφλητοι οφειλόμενοι τόκοι, κατά την έννοια του κανονισμού σύστασης του Ταμείου Εγγύησης. 2 Οι περιπτώσεις αθέτησης των υποχρεώσεων πληρωμής και οι τόκοι λόγω υπερημερίας δεν συμπεριλαμβάνονται στο υπόλοιπο ποσό το οποίο πρέπει να καλύπτεται από το Ταμείο και τα στοιχεία τους αναφέρονται χωριστά στο τμήμα 6. |

Η αναλογία μεταξύ των πόρων του Ταμείου και του τρέχοντος υπολοίπου σε κεφάλαιο των υποχρεώσεων, κατά την έννοια του κανονισμού σύστασης του Ταμείου, ήταν 9,85%, αποτέλεσμα υψηλότερο από το ποσοστό-στόχο 9% που ορίζεται στον κανονισμό αριθ. 1149/1999 για την τροποποίηση του κανονισμού αριθ. 2728/94 σχετικά με τη σύσταση του Ταμείου. Σύμφωνα με τους ισχύοντες κανόνες, το πλεόνασμα στο τέλος του έτους θα επιστραφεί σε ειδική γραμμή της κατάστασης εσόδων του γενικού προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

6. Κατάσταση του Ταμείου Εγγύησης στις 30 Ιουνίου 2006

Στις 30 Ιουνίου 2006, το Ταμείου Εγγύησης διέθετε 1.321,33 εκατ. ευρώ. Οι ακόλουθες κινήσεις καταγράφηκαν κατά το πρώτο εξάμηνο του 2006.

- Καθαρά έσοδα 24,8 εκατ. ευρώ από τις επενδύσεις των περιουσιακών στοιχείων του Ταμείου στις 30 Ιουνίου 2006.

Κατά το πρώτο εξάμηνο το 2006 δεν σημειώθηκε καμία ανάκτηση ποσών.

Το σύνολο των ληξιπρόθεσμων οφειλών μέχρι τις 30 Ιουνίου 2006, δηλαδή οι τόκοι υπερημερίας από τις συναλλαγές με την Δημοκρατία της Αργεντινής ανέρχεται συνολικά σε 1.718.493,12 δολάρια ΗΠΑ, ποσό από το οποίο 1.448.433,44 δολάρια ΗΠΑ (ίσο με 1.139.332,53 ευρώ) απομένει ακόμη να ανακτηθεί από το Ταμείο. Το εναπομένον υπόλοιπο οφείλεται στην ΕΤΕπ.

7. Σχετική σταθερότητα

Η αναλογία μεταξύ των διαθέσιμων του Ταμείου στις 30 Ιουνίου 2006 (1.321,33 εκατ. ευρώ) και του μέγιστου θεωρητικού ετήσιου κινδύνου για δάνεια προς τρίτες χώρες το 2006 (926 εκατ. ευρώ) εκτιμάται σε 71% (βλ. παράρτημα, πίνακα A3) [12].

Μέρος 2: Εκτίμηση των δυνητικών κινδύνων: οικονομική και χρηματοπιστωτική κατάσταση των τρίτων χωρών με τις οποίες έχουν συναφθεί οι πλέον σημαντικές δανειοδοτικές πράξεις

1. Εισαγωγη

Τα στοιχεία στο πρώτο μέρος παρέχουν πληροφορίες για τις ποσοτικές πτυχές των κινδύνων που βαρύνουν τον γενικό προϋπολογισμό. Ωστόσο, πρέπει να αξιολογείται η ποιότητα του κινδύνου η οποία εξαρτάται από το είδος της πράξης και την κατάσταση του δανειολήπτη. Οι πίνακες σχετικά με την αξιολόγηση του κινδύνου ανά χώρα παρουσιάζονται ξεχωριστά στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής[13]. Σύντομη περίληψη της ανάλυσης αυτής εκτίθεται στη συνέχεια.

2. υπο προσχωρηση χώρες

Κατά το πρώτο εξάμηνο του 2006, ο ρυθμός αύξησης του πραγματικού ΑΕΠ στη Βουλγαρία επιταχύνθηκε σε 6,1% (έναντι 5,5% το 2005). Η αύξηση αυτή οφειλόταν κατά κύριο λόγο στις πολύ υψηλές ακαθάριστες επενδύσεις παγίου κεφαλαίου, που αυξήθηκαν κατά άνω του 20%, και στη συνεχιζόμενη ισχυρή αύξηση της ιδιωτικής κατανάλωσης. Το έλλειμμα του ισοζυγίου των τρεχουσών συναλλαγών διευρύνθηκε περισσότερο φθάνοντας σε 13,9% του ΑΕΠ κυρίως λόγω του χαμηλότερου πλεονάσματος του ισοζυγίου υπηρεσιών και των χαμηλότερων τρεχουσών μεταβιβάσεων από το εξωτερικό. Η αύξηση των εξαγωγών εμπορευμάτων υπερέβη την αύξηση των εισαγωγών κατά το πρώτο εξάμηνο του 2006, αλλά δεν μπόρεσε να εμποδίσει την περαιτέρω μικρή αύξηση του εμπορικού ελλείμματος. Όπως και το 2005, το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών καλύφθηκε σχεδόν εξ ολοκλήρου από τις καθαρές εισροές άμεσων ξένων επενδύσεων (ΑΞΕ).

Για τη Ρουμανία, ο ρυθμός αύξησης του πραγματικού ΑΕΠ σημείωσε σημαντική ανάκαμψη κατά 7,4% το πρώτο εξάμηνο του 2006, μετά από επιβράδυνση σε 4,1% το 2005, κυρίως λόγω των αρνητικών επιπτώσεων των εκτεταμένων πλημμυρών και των διαρθρωτικών αλλαγών που επηρέασαν τη βιομηχανική δραστηριότητα. Κατά το πρώτο εξάμηνο του 2006, η οικονομική ανάπτυξη ήταν αρκετά ισόρροπη, με κύριο μοχλό την αύξηση της κατανάλωσης των νοικοκυριών ύψους 11,8% και την αύξηση των επενδύσεων κατά 11,9%. Η διαδικασία αποπληθωρισμού το 2006 ήταν ταχύτερη από την αναμενόμενη και η αύξηση του ΔΤΚ από έτος σε έτος υποχώρησε σε 5,5% το Σεπτέμβριο από 8,6% στα τέλη του 2005. Κατά τη διάρκεια του 2006, το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών εξακολούθησε να διευρύνεται από 8,7% του ΑΕΠ που είχε καταγραφεί το 2005 σε περίπου 9,6% τον Ιούλιο του 2006, τροφοδοτούμενο κυρίως από εισροές ΑΞΕ (που καλύπτουν άνω του 70% του ελλείμματος), το δανεισμό του ιδιωτικού τομέα και τις επενδύσεις χαρτοφυλακίου. Το εξωτερικό χρέος της χώρας αυξήθηκε κατά περίπου 5 δισεκατ. ευρώ το πρώτο εξάμηνο του 2006 ιδίως λόγω της ταχείας αύξησης του βραχυπρόθεσμου ιδιωτικού εξωτερικού χρέους, αλλά υποχώρησε ελαφρά σε περίπου 37% του ΑΕΠ.

3. Υποψήφιες χώρες

Για την Τουρκία, ο ετήσιος ρυθμός αύξησης του πραγματικού ΑΕΠ έφθασε σε 7% το πρώτο εξάμηνο του 2006 έναντι 7,4% το 2005. Ο αναπτυξιακός ρυθμός αναμένεται να κινηθεί μεταξύ 5-6% το 2006. Το έλλειμμα του ισοζυγίου των τρεχουσών συναλλαγών έφθασε σε 6,2% του ΑΕΠ 2005 και αναμένεται να σταθεροποιηθεί το 2006, κυρίως λόγω της βελτίωσης της ανταγωνιστικότητας των τιμών και του κόστους μετά την υποτίμηση της τουρκικής λίρας το Μάιο-Ιούνιο 2006. Οι ακαθάριστες εισροές ΑΞΕ έφθασαν σε 3% του ΑΕΠ το 2005 και το πρώτο εξάμηνο του 2006, χρηματοδοτώντας έτσι περίπου το ήμισυ του ελλείμματος του ισοζυγίου των τρεχουσών συναλλαγών. Το εξωτερικό χρέος της χώρας έφθασε περίπου 40% του ΑΕΠ στα τέλη του 2005.

Για την Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, η αύξηση του ΑΕΠ σημείωσε επιβράδυνση σε 2,6% (σε πραγματικές τιμές) το πρώτο εξάμηνο του 2006, έναντι ποσοστού 3,8% κατά τη διάρκεια της ίδιας περιόδου πριν από ένα έτος. Οι κυριότεροι παράγοντες στους οποίους οφείλεται αυτή η επιβράδυνση είναι κάμψη της βιομηχανικής παραγωγής και του τομέα των κατασκευαστικών έργων. Ωστόσο, βασικοί δείκτες υποδηλώνουν αισθητή επιτάχυνση της βιομηχανικής παραγωγής το πρώτο τρίμηνο του 2006, πράγμα που είχε ως αποτέλεσμα η συνολική αύξηση του ΑΕΠ το 2006 να φθάσει σε σχεδόν 4%. Το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών βελτιώθηκε σημαντικά το 2005, χάρη στις καλύτερες επιδόσεις του εμπορικού τομέα και την αύξηση της εισροής μεταναστευτικών εμβασμάτων που οδήγησαν σε μείωση του ελλείμματος από 7,7% του ΑΕΠ το 2004 σε 1,4% του ΑΕΠ το 2005. Το 2006, αναμένεται διεύρυνση σε του ελλείμματος σε 2-3% του ΑΕΠ. Οι ακαθάριστες εισροές ΑΞΕ έφθασαν σε 1,7% του ΑΕΠ το 2005, αλλά παρουσίασαν έντονη αύξηση το πρώτο εξάμηνο του 2006 φθάνοντας σε περίπου 6% του ΑΕΠ, λόγω μιας σημαντικής εισροής ΑΞΕ που συνδεόταν με αποκρατικοποίηση. Το εξωτερικό χρέος της χώρας έφθασε σε 47% του ΑΕΠ στα τέλη του 2005.

4. Πιθανές υποψήφιες χώρες

Στην Αλβανία, ο ετήσιος ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ έφθασε σε 5,5% (σε πραγματικές τιμές) το 2005. Το έλλειμμα του ισοζυγίου των τρεχουσών συναλλαγών (περιλαμβανομένων των επισήμων μεταβιβάσεων) έφθασε σε 6,9% του ΑΕΠ το 2005. Το εμπορικό έλλειμμα ήταν 24,1% του ΑΕΠ το 2005 και κατά τη διάρκεια του πρώτου πενταμήνου του 2006, και διευρύνθηκε περαιτέρω κατά 18% σε ετήσια βάση. Οι ακαθάριστες εισροές ΑΞΕ έφθασαν σε 3,1% του ΑΕΠ το 2005 και το εξωτερικό χρέος της χώρας έφθασε σε 17,6% του ΑΕΠ στα τέλη του 2005. Το συνολικό δημόσιο χρέος μειώθηκε σε 55,3% του ΑΕΠ το 2005.

Στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, ο ετήσιος ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ έφθασε σε 5,5% (σε πραγματικές τιμές) το 2005. Ο αναπτυξιακός ρυθμός αναμένεται να διατηρηθεί σε περίπου 5% το 2006. Το έλλειμμα του ισοζυγίου των τρεχουσών συναλλαγών αυξήθηκε σε 22,5% του ΑΕΠ το 2005, αντανακλώντας εν μέρει τις επιπτώσεις της υιοθέτησης του ΦΠΑ στις εισαγωγές. Μειώθηκε και πάλι το πρώτο εξάμηνο του 2006 και αναμένεται να κινηθεί σε περίπου 20% στα τέλη του έτους Οι ακαθάριστες εισροές ΑΞΕ έφθασαν σε 3,2% του ΑΕΠ το 2005. Το δημόσιο εξωτερικό χρέος της χώρας έφθασε σε 30% του ΑΕΠ στα τέλη του 2005, ενώ το ιδιωτικό εξωτερικό χρέος αναμένεται επίσης να φθάσει σε περίπου 30% του ΑΕΠ.

Στη Σερβία, ο ετήσιος ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ έφθασε σε 6,3% (σε πραγματικές τιμές) το 2005. Ο αναπτυξιακός ρυθμός διατηρήθηκε σε 6,3% το πρώτο τρίμηνο του 2006. Το έλλειμμα του ισοζυγίου των τρεχουσών συναλλαγών έφθασε σε 9,8% του ΑΕΠ το 2005. Διευρύνθηκε περισσότερο στη διάρκεια του 2006. Οι ακαθάριστες εισροές ΑΞΕ έφθασαν σε 6,1% του ΑΕΠ το 2005 και το εξωτερικό χρέος της χώρας ανήλθε σε 66% του ΑΕΠ στα τέλη του Ιουλίου του 2006. Το δημόσιο χρέος σημείωσε κάμψη μετά τη διαγραφή χρέους ύψους 600 εκατ. ευρώ από τη Λέσχη των Παρισίων, η οποία συνδεόταν με την επιτυχή ολοκλήρωση του πρόσφατου προγράμματος του ΔΝΤ το Φεβρουάριο του 2006.

Στο Μαυροβούνιο, ο ετήσιος ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ έφθασε σε 4,1% (σε πραγματικές τιμές) το 2005. Ο αναπτυξιακός ρυθμός επιταχύνθηκε σε 6,5% το πρώτο εξάμηνο του 2006. Το έλλειμμα του ισοζυγίου των τρεχουσών συναλλαγών έφθασε σε 12,2% του ΑΕΠ του 2005. Διευρύνθηκε περισσότερο στη διάρκεια του 2006. Οι ακαθάριστες εισροές ΑΞΕ έφθασαν σε 22,8% του ΑΕΠ το 2005 και το εξωτερικό χρέος της χώρας έφθασε σε 42,6% του ΑΕΠ στα τέλη του 2005. Τον Ιούλιο του 2006 συνάφθηκε συμφωνία μεταξύ του Μαυροβουνίου και της Σερβίας για τον καταμερισμό των χρηματοπιστωτικών δικαιωμάτων και υποχρεώσεων μετά τη διάλυση της πρώην ένωσης κρατών. Η συμφωνία επιβεβαιώνει τις προηγούμενες εκτιμήσεις σχετικά με το ύψος του χρέους.

5. Νέα ανεξάρτητα κράτη

Στη Γεωργία , παρά τους εξωτερικούς κλυδωνισμούς, η οικονομική ανάπτυξη εξακολουθεί να παρουσιάζει σχετική ανθεκτικότητα μετά την πολύ ισχυρή ανάπτυξη, που έφθασε σε 9,3% το 2005, ο πληθωρισμός κλιμακώθηκε σε 14,5% στα μέσα του 2006 και η κυριότερη πρόκληση της οικονομικής πολιτικής είναι το ποσοστό πληθωρισμού να επανέλθει σε μονοψήφια επίπεδα. Το εμπορικό ισοζύγιο επιδεινώθηκε και πάλι και προβλέπεται να διαμορφωθεί σε 19% του ΑΕΠ (14,6% το 2005). Τα αυξανόμενα μεταναστευτικά εμβάσματα και οι επίσημες μεταβιβάσεις μετριάζουν τις επιπτώσεις στο λογαριασμό τρεχουσών συναλλαγών, στον οποίο, ωστόσο, το έλλειμμα αναμένεται να φθάσει σε 10% του ΑΕΠ το έτος αυτό (έναντι 5,4% το 2005). Χάρη στις καλές οικονομικές της επιδόσεις, το εξωτερικό χρέος της Γεωργίας μειώθηκε με ταχύ ρυθμό σε περίπου 23% του ΑΕΠ (27% το 2005).

Στην Ουκρανία , η οικονομία φαίνεται να έχει προσαρμοστεί γρήγορα στις αυξήσεις των τιμών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου και το πρώτο εξάμηνο του 2006 παρατηρήθηκε ανάκαμψη του αναπτυξιακού ρυθμού (5,5% από έτος σε έτος έναντι 2,6% το 2005 συνολικά). Ο λογαριασμός τρεχουσών συναλλαγών έγινε ελλειμματικός, πράγμα που συνδέεται επίσης με τις παράλληλες εξελίξεις στην αγορά χάλυβα, που αποτελεί το κυριότερο εξαγωγικό προϊόν της Ουκρανίας. Το δημόσιο εξωτερικό χρέος της Ουκρανίας μειώθηκε σε 12,5% του ΑΕΠ (15,3% το 2005), ενώ η καλύτερη πρόσβαση του ιδιωτικού τομέα στις εξωτερικές κεφαλαιαγορές συνέβαλε στη διατήρηση του συνολικού εξωτερικού χρέους σε περίπου 45% του ΑΕΠ. Οι υψηλότερες τιμές παραγωγού δεν έχουν ακόμη κάνει αισθητές τις επιπτώσεις τους στις τιμές καταναλωτή, οι οποίες επανήλθαν σε μονοψήφια επίπεδα στα μέσα του 2006. Τον Αύγουστο, η εταιρεία αξιολόγησης πιστοληπτικής ικανότητας Standard & Poor's επιβεβαίωσε τη μακροπρόθεσμη πιστοληπτική βαθμολόγηση της χώρας σε BB-, χάρη ιδίως στο χαμηλό επίπεδο χρέους της Ουκρανίας.

Ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ της Μολδαβίας, που είχε υπερβεί το 7% το 2005, αναμένεται να επιβραδυνθεί σε 3% το 2006. Η επιβράδυνση αυτή οφείλεται στους ισχυρούς εξωτερικούς κλυδωνισμούς που αντιμετώπισε η οικονομία της Μολδαβίας, και συγκεκριμένα το διπλασιασμό της τιμής των εισαγωγών φυσικού αερίου από τη Ρωσία και την απαγόρευση που επιβλήθηκε στις εξαγωγές οίνου της χώρας. Το 2006, το εμπορικό έλλειμμα και το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών αναμένεται να υπερβούν το 50% και 10% του ΑΕΠ, αντίστοιχα. Επίσης, ο πληθωρισμός αναμένεται να σημειώσει σημαντική αύξηση φθάνοντας σε ποσοστό άνω του 12% το έτος αυτό. Η επιδείνωση του εξωτερικού οικονομικού περιβάλλοντος της Μολδαβίας παρουσιάζεται τη στιγμή που η χώρα κατόρθωσε τελικά να επιτύχει την αναδιάταξη του χρέους της στη Λέσχη των Παρισίων και προχωρεί σταδιακά στη μείωση της εξωτερικής της χρέωσης.

Η οικονομία του Τατζικιστάν εξακολούθησε να αναπτύσσεται με έντονους ρυθμούς το 2005-2006 επιτυγχάνοντας ποσοστά 7% έως 8%. Ο κρατικός προϋπολογισμός που παρουσίαζε πλεόνασμα για τρεις συνεχόμενες χρονιές (2003-2005) αναμένεται να εμφανίσει μικρό έλλειμμα το 2006. Χάρη στην επιτυχή διμερή συμφωνία με τη Ρωσία –το μεγαλύτερο πιστωτή του Τατζικιστάν – σχετικά με το χρέος της χώρας, το εξωτερικό χρέος μειώθηκε σε ποσοστό χαμηλότερο του 40% του ΑΕΠ το 2005. Το επιδεινούμενο εμπορικό έλλειμμα (από 7% του ΑΕΠ το 2004 και 12% το 2005 σε ποσοστό που εκτιμάται σε άνω του 16% το 2006) αντισταθμίζεται σε μεγάλο βαθμό από την ταχεία αύξηση των ξένων εμβασμάτων. Έτσι, το έλλειμμα του ισοζυγίου των τρεχουσών συναλλαγών αναμένεται να σημειώσει μέτρια αύξηση το 2006 (από 3,6% το 2005 σε περίπου 4,5%). Η κάλυψη των εισαγωγών από τα ακαθάριστα επίσημα αποθέματα παραμένει σχετικά χαμηλή, αντιστοιχώντας σε επίπεδο ελαφρά χαμηλότερο από δύο μήνες εισαγωγών. Η συμφωνία PRGF (για τη μείωση της φτώχειας και διευκόλυνση της ανάπτυξης) του ΔΝΤ ολοκληρώθηκε με επιτυχία στις αρχές του 2006. Οι αρχές άρχισαν να προετοιμάζουν τη συμφωνία που θα τη διαδεχθεί.

6. αλλες τρίτες χώρες

Η Αλγερία γνώρισε μια σημαντική πολιτική καμπή το 2005 όταν ο πρόεδρος Bouteflika αποφάσισε να θέσει τέρμα στην "εθνική τραγωδία" της δεκαετίας του 1990 δίνοντας προτεραιότητα στην ανάγκη οικονομικής ανάπτυξης της χώρας. Οι πρωτοφανώς υψηλές τιμές του πετρελαίου σήμαιναν μια άνευ προηγουμένου σταθερότητα και ευημερία για την αλγερινή οικονομία, καθώς και μια χρυσή ευκαιρία για μεταρρύθμιση. Το πρόγραμμα δαπανών της κυβέρνησης ύψους 60 δισεκατ. δολαρίων, με κύριους άξονες τις υποδομές, τη στέγαση, την εκπαίδευση και την επαγγελματική κατάρτιση, θα συμβάλει στην επίτευξη μιας διατηρήσιμης μακροπρόθεσμης ανάπτυξης. Ωστόσο, παρά την ελευθέρωση του τραπεζικού τομέα τη δεκαετία του 1990, η ανάπτυξη της χρηματοπιστωτικής αγοράς παρουσιάζει σοβαρή υστέρηση. Επιπλέον, με τη διαπραγμάτευση μόνο τριών μετοχών και την κεφαλαιοποίηση της αγοράς να μην υπερβαίνει τα 1,4 δισεκατ. δολάρια, το χρηματιστήριο του Αλγερίου φαίνεται να βρίσκεται σε πολύ πρώιμο στάδιο της ανάπτυξής του. Με την προσχώρηση στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου (ΠΟΕ) να διαγράφεται στον ορίζοντα και την έναρξη ισχύος της συμφωνίας σύνδεσης με την ΕΕ, η Αλγερία έχει σαφώς στοιχειοθετήσει τη στροφή της προς τις ελεύθερες αγορές και το ελεύθερο εμπόριο. Η κυριότερη πρόκληση για τη χώρα φαίνεται να είναι πλέον η εδραίωση και η επιτάχυνση της διαδικασίας μεταρρύθμισης που ξεκίνησε τα τελευταία χρόνια.

Η οικονομία της Ιορδανίας εξακολουθεί να αναπτύσσεται με έντονους ρυθμούς και το ποσοστό αύξησης του πραγματικού ΑΕΠ το πρώτο τρίμηνο του 2006 έφθασε σε 6,7%. Η ανεργία παραμένει υψηλή (φθάνοντας σε 15,7% το 2005). Το ποσοστό πληθωρισμού αναμένεται να κλιμακωθεί σε 6,3% (2005: 3,8%). Οι αρχές έχουν εντατικοποιήσει τις προσπάθειες δημοσιονομικής προσαρμογής το 2005 και το 2006 με στόχο να μειώσουν το έλλειμμα του προϋπολογισμού (εκτός των επιχορηγήσεων) σε 6,6% του ΑΕΠ από 10,1% το 2005. Το έλλειμμα του εξωτερικού λογαριασμού τρεχουσών συναλλαγών (περιλαμβανομένων των επιχορηγήσεων) για το 2006 αναμένεται να αυξηθεί από 18,2% το 2005 σε 20,7% του ΑΕΠ (έναντι πλεονάσματος ύψους 11,6% το 2003). Παρόλο που η αύξηση των εξαγωγών εμπορευμάτων διατήρησε το δυναμισμό της, το εμπορικό έλλειμμα διευρύνθηκε σε 38,8% του ΑΕΠ το 2005 (2004: 29,6%) λόγω της σημαντικής αύξησης των εισαγωγών που αντανακλούν την έντονη αύξηση της εγχώριας ζήτησης, τις υψηλότερες τιμές του πετρελαίου και του υψηλού εισαγωγικού στοιχείου των εξαγωγών. Το έλλειμμα του λογαριασμού τρεχουσών συναλλαγών εξακολουθεί να χρηματοδοτείται από εισροές κεφαλαίων, περιλαμβανομένων άμεσων ξένων επενδύσεων, εμβασμάτων και εισροών χαρτοφυλακίου κυρίως σε περιφερειακό επίπεδο. Συγχρόνως, η πραγματική συναλλαγματική ισοτιμία αναμένεται να ανατιμηθεί μετά από αρκετά έτη υποτιμήσεων.

Ο ρυθμός ανάπτυξης της Βραζιλίας αναμένεται να διαμορφωθεί σε 3,5% το 2006 και ο πληθωρισμός έχει υποχωρήσει στο χαμηλότερο επίπεδο που παρατηρήθηκε από την υιοθέτηση του επίσημου συστήματος επίβλεψης του πληθωρισμού. Η δυναμική αύξηση των εξαγωγών και η άνοδος των τιμών των εμπορευμάτων επέτρεψαν στη χώρα να πραγματοποιήσει σημαντικό πλεόνασμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών (εκτιμάται σε 1,1% του ΑΕΠ το 2006). Ο δείκτης του εξωτερικού χρέους προς το ΑΕΠ έχει μειωθεί και προβλέπεται να μειωθεί περαιτέρω σε 21,1% μέχρι τα τέλη του 2006. Οι προσπάθειες για τη μείωση του εξωτερικού χρέους έχουν αρχίσει να καρποφορούν: η κατάταξη πιστωτικού κινδύνου της χώρας αναβαθμίστηκε από δύο ηγετικούς οργανισμούς πιστοληπτικής αξιολόγησης το Φεβρουάριο του 2006, και οι προσαυξήσεις επιτοκίου για την κάλυψη κινδύνων δεν είχαν ποτέ φθάσει σε τόσο χαμηλά επίπεδα. Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν εξωτερικές αδυναμίες παρά την πρόσφατη πρόοδο όσον αφορά τη διαχείριση του δημοσίου χρέους. Το δημόσιο χρέος παραμένει σε επίπεδο άνω του 50%, και είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένο σε διακυμάνσεις των επιτοκίων με σχετικά μικρή μέση διάρκεια λήξης.

Ο ρυθμός ανάπτυξης της οικονομίας της Αργεντινής εκτιμάται ότι έφθασε σε 9,2% το 2005. Στα τέλη του 2007, ο πληθωρισμός αναμένεται να φθάσει 12%. Ο δυναμισμός της οικονομίας οδήγησε σε σημαντική βελτίωση των δημοσίων οικονομικών, και το πρωτογενές πλεόνασμα αναμένεται να φθάσει σε περίπου 4,5% του ΑΕΠ το 2005. Ο τραπεζικός τομέας παρουσιάζει σταδιακή ανάκαμψη, αλλά δεν έχει ακόμη ισχυροποιηθεί. Υπάρχουν ακόμη αβεβαιότητες για το νομικό πλαίσιο και την πολιτική της κυβέρνησης σχετικά με τις υπηρεσίες κοινής ωφελείας, πράγμα που έχει επιζήμιες επιπτώσεις στην εμπιστοσύνη των ξένων επενδυτών. Επιπλέον, το γεγονός ότι η χώρα δεν είναι πλέον υποχρεωμένη να προσφεύγει στο ΔΝΤ αφού εξόφλησε πλήρως το χρέος της προς το ΔΝΤ το Δεκέμβριο του 2005, δεν φαίνεται να έχει οδηγήσει σε πρόοδο στο μέτωπο των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων για την αντιμετώπιση αδυναμιών μακροχρόνιου χαρακτήρα. Η Αργεντινή εξακολουθεί να έχει ληξιπρόθεσμες οφειλές προς την ΕΤΕπ, δεδομένου ότι δεν εξόφλησε τους τόκους υπερημερίας (1,7 εκατ. δολάρια ΗΠΑ) από ληξιπρόθεσμες οφειλές που συσσωρεύτηκαν μετά την οικονομική κρίση της Αργεντινής.

[1] Σημειώστε ότι το παράρτημα περιέχει έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής με σειρά αναλυτικών πινάκων και επεξηγηματικών σημειώσεων για την παρούσα έκθεση.

[2] Οι λεπτομέρειες που αφορούν τις εξουσιοδοτήσεις ΕΤΕπ εμφανίζονται στον πίνακα Α1 του παραρτήματος.

[3] ΕΕ L 62, 03.03.06, σ.26.

[4] COM (2006) 324 τελικό, 22.06.2006.

[5] ΕΕ C 139, 14.06.06, σ.1.

[6] Ο τεχνικός όρος «μέγιστος ετήσιος κίνδυνος» επεξηγείται στο σημείο 1 του παραρτήματος.

[7] Ο τεχνικός όρος «μέγιστος θεωρητικός ετήσιος κίνδυνος» επεξηγείται στο σημείο 1 του παραρτήματος.

[8] Στο μέγιστο ετήσιο κίνδυνο λαμβάνονται υπόψη τα ποσά των δανείων που απομένει να εκταμιευθούν σύμφωνα με τις τρέχουσες δημοσιονομικές προοπτικές, καθώς δεν έχει ακόμη ληφθεί η απόφαση για την νέα εξουσιοδότηση της ΕΤΕπ για το χρονικό διάστημα 2007 έως 2013.

[9] Στα πλαίσια του άρθρου 12 του κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1150/2000 του Συμβουλίου, της 22ας Μαΐου 2000, για την εφαρμογή της απόφασης 94/728/ΕΚ, Ευρατόμ, για το σύστημα των ιδίων πόρων των Κοινοτήτων, όπως τροποποιήθηκε.

[10] Για περισσότερες λεπτομέρειες, βλ. τμήμα 2.5 του παραρτήματος.

[11] Το ετήσιο ποσό που έχει εγγραφεί στις Δημοσιονομικές Προοπτικές 2000-2006 είναι 200 εκατ. ευρώ σε τιμές 1999. Το 2006, το ποσό ανέρχεται σε 229 εκατ. ευρώ.

[12] Πρέπει να σημειωθεί ότι η εκτίμηση για το μέγιστο θεωρητικό ετήσιο κίνδυνο για το έτος 2006 που περιλαμβάνεται στον πίνακα A3 αναφέρεται μόνο στο δεύτερο ήμισυ του 2006. Για λόγους συγκρισιμότητας, το ποσό αυτό ανάχθηκε σε περίοδο 12 μηνών για την ανωτέρω σύγκριση.

[13] SEC(2007) 241