ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΩΝ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΚΑΙ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΑΠΑΤΗΣ - ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 1999

(υποβληθείσα από την Επιτροπή )

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Titre I : Οι δραστηριότητες της Κοινότητας

1 Εξέλιξη του οριζόντιου νομοθετικού μηχανισμού (πρώτος και τρίτος πυλώνας)

1.1 Η μεταρρύθμιση στον τομέα της καταπολέμησης της απάτης και η ίδρυση της ευρωπαϊκής υπηρεσίας καταπολέμησης της απάτης

1.1.1 To πλαίσιο και η μεταρρύθμιση

1.1.2 Το νέο νομικό πλαίσιο

1.1.2.1 Η απόφαση της 28ης Απριλίου 1999

1.1.2.2 Οι κανονισμοί 1073/99 και 1074/99

1.1.2.3 Η διοργανική συμφωνία της 25ης Μαΐου 1999

1.1.3 Οι συνέπειες της μεταρρύθμισης

1.1.4 Η έναρξη λειτουργίας της Ευρωπαϊκής υπηρεσίας καταπολέμησης της απάτης

1.1.5 Η Επιτροπή εποπτείας της Ευρωπαϊκής υπηρεσίας καταπολέμησης της απάτης

1.2 Οι δραστηριότητες στο πλαίσιο του πρώτου πυλώνα

1.2.1 Η προστασία του ευρώ

1.2.2 H καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες

1.3 Οι δραστηριότητες ποινικής προστασίας

1.3.1 Το Corpus Juris

1.3.2 Καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος: διαπραγμάτευση συμφωνίας συνεργασίας με την Ελβετία

2 Σημαντικές εξελίξεις στον τομέα της προστασίας των οικονομικών συμφερόντων των κοινοτήτων

2.1 Τελωνειακός τομέας και έμμεση φορολογία

2.1.1 Τα καθεστώτα διαμετακόμισης

2.1.2 Τα προτιμησιακά καθεστώτα

2.1.3 Η έμμεση φορολογία

2.1.3.1 Ο ΦΠΑ

2.1.3.2 Οι ειδικοί φόροι κατανάλωσης

2.2 Γεωργικός τομέας

2.3 Τομέας των διαρθρωτικών ενεργειών

2.4 Οι δημόσιες συμβάσεις

2.5 Η μεταρρύθμιση της δημοσιονομικής διαχείρισης (SEM 2000)

2.6 Η εσωτερική μεταρρύθμιση της Επιτροπής

3 Συνεργασία και εταιρικές σχέσεις

3.1 Με τα κράτη μέλη

3.1.1 Οι πρωτοβουλίες της Επιτροπής σε σχέση με τα κράτη μέλη για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Κοινότητας.

3.1.2 Η δικαστική συνεργασία : Το ευρωπαϊκό δικαστικό δίκτυο

3.1.3 Οι ενέργειες κατάρτισης που αφορούν την προστασία των οικονομικών συμφερόντων

3.2 Με τις υποψήφιες προς προσχώρηση χώρες

3.3 Η αμοιβαία διοικητική συνδρομή στον τελωνειακό τομέα μεταξύ Κοινότητας και τρίτων χωρών.

Τίτλος II : Στατιστικές και αναλύσεις

4 Απάτες και άλλες παρατυπίες

5 Η κατάσταση το 1999

5.1 Το συνολικό επίπεδο των απατών και των άλλων παρατυπιών

5.2 Οι απάτες

5.2.1 Οι περιπτώσεις απατών που κοινοποιήθηκαν από τα κράτη μέλη

5.2.2 Οι περιπτώσεις που διερευνώνται από την OLAF

5.3 Οι άλλες παρατυπίες

6 Οι τάσεις

6.1 Ο τομέας των παραδοσιακών ιδίων πόρων

6.2 Οι γεωργικές δαπάνες (ΕΓΤΠΕ- Τμήμα Εγγυήσεων)

6.3 Ο τομέας των διαρθρωτικών δράσεων

6.4 Οι άμεσες δαπάνες

7 Η δημοσιονομική παρακολούθηση

7.1 Ίδιοι πόροι

7.2 Δαπάνες του ΕΓΤΠΕ - Τμήμα Εγγυήσεων

7.3 Διαρθρωτικές δράσεις

Tίτλος III: Μέτρα που λήφθηκαν από τα κράτη μέλη για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Κοινότητας

8 Ο νέος στόχος που τέθηκε από τη συνθήκη του Άμστερνταμ

9 Η εκπόνηση μιας νέας μεθόδου εργασίας με τα κράτη μέλη

9.1 Η ενίσχυση του ρόλου της συμβουλευτικής επιτροπής για τον συντονισμό στον τομέα της καταπολέμησης της απάτης

9.2 Η εκπόνηση ερωτηματολογίου σε συνεργασία με τα κράτη μέλη

9.3 Η προοπτική της σύνθεσης για την περίοδο 1999-2000

Παραρτήματα

Πίνακες και γραφικές παραστάσεις

Συγκεφαλαιωτική έκθεση των κοινοποιήσεων των κρατών μελών σχετικά με τη δραστηριότητα και τα αποτελέσματα των ελέγχων τους καθώς και τα θέματα αρχής στον τομέα των παραδοσιακών ιδίων πόρων - Οικονομικό έτος 1999 - (άρθρο 17 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1150/2000 του Συμβουλίου)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Το έτος 1999 σημαδεύτηκε από τη μεταρρύθμιση της οργάνωσης για την καταπολέμηση της απάτης σε κοινοτικό επίπεδο. Η Task-Force «Συντονισμός για την καταπολέμηση της απάτης» (UCLAF) αντικαταστάθηκε πράγματι από την 1η Ιουνίου 1999, από την «Ευρωπαϊκή υπηρεσία καταπολέμησης της απάτης » (OLAF). Με τη μεταρρύθμιση αυτή που προωθήθηκε από παράγοντες ανωτάτου επίπεδου, τα όργανα θέλησαν να αποκτήσουν τις δομές που θα τους επιτρέψουν να πραγματοποιήσουν ένα σημαντικό ποιοτικό άλμα για την καταπολέμηση όλων των μορφών απάτης ή κάθε άλλη παράνομης δραστηριότητας και των σοβαρών γεγονότων για τα οποία ασκούνται ποινικές διώξεις και τα οποία πλήττουν τα οικονομικά συμφέροντα της Κοινότητας και την αξιοπιστία της ευρωπαϊκής οικοδόμησης.

Στην έκθεση της Επιτροπής για το έτος 1999 γίνεται ο απολογισμός των «μη επιχειρησιακών δραστηριοτήτων» της OLAF [1] και όπως και στις προηγούμενες εκδόσεις, ο απολογισμός των ενεργειών που έχουν αναληφθεί από τις υπόλοιπες Γενικές Διευθύνσεις και υπηρεσίες της Επιτροπής για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Κοινότητας και την καταπολέμηση της απάτης. Ο νέος νομοθετικός μηχανισμός που αφορά την καταπολέμηση της απάτης [2], ο οποίος τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιουνίου 1999, επεκτείνει και ενισχύει τις αρμοδιότητες της υπηρεσίας οι οποίες καλύπτουν εκτός από τα επιχειρησιακά καθήκοντα των ερευνών και του συντονισμού, τις δραστηριότητες που συνδέονται με τη διαφύλαξη των κοινοτικών συμφερόντων από παράτυπες συμπεριφορές που μπορούν να οδηγήσουν σε διοικητικές ή ποινικές διώξεις.

[1] Η πρώτη έκθεση της OLAF που αφορά τις επιχειρησιακές της δραστηριότητες δημοσιεύθηκε στις 23.5.2000. Η έκθεση αυτή δημοσιεύεται σε ετήσια βάση από την ημερομηνία ίδρυσης της Υπηρεσίας (η προσεχής έκθεση της OLAF θα αφορά την περίοδο από 1ης Ιουνίου 2000 έως 31 Μαΐου 2001 και θα δημοσιευθεί στα τέλη του πρώτου εξαμήνου 2001).

[2] Μηχανισμός (ΕΕ L 136 της 31.5.1999) που περιλαμβάνει εκτός από την απόφαση της Επιτροπής 1999/352/ΕΚ, ΕΚΑΧ, Ευρατόμ, της 28ης Απριλίου 1999, περί ιδρύσεως της ευρωπαϊκής Υπηρεσίας καταπολέμησης της απάτης (OLAF), έναν κανονισμό (ΕΚ) του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με τις έρευνες της OLAF και μια διοργανική συμφωνία σχετικά με τις εσωτερικές έρευνες της Υπηρεσίας.

Το 1999, αποτελεί λοιπόν σημαντικό σταθμό και η εφαρμογή της νέας δομής της Υπηρεσίας αποτέλεσε για την Επιτροπή ουσιαστική προτεραιότητα που συνεπαγόταν εκτός από την εξασφάλιση προσωπικού για την υπηρεσία, τη χάραξη μιας νέας στρατηγικής για την καταπολέμηση της απάτης η οποία εγκρίθηκε από το σώμα των επιτρόπων στις 28 Ιουνίου 2000 [3]. Η νέα αυτή στρατηγική αποβλέπει ιδίως στη θέσπιση ενισχυμένης εταιρικής σχέσης με τα κράτη μέλη σύμφωνα με το πνεύμα του άρθρου 280 ΕΚ που αποδίδει πράγματι ιδιαίτερο ρόλο στην Επιτροπή όσον αφορά την ενίσχυση της συνεργασίας με τις εθνικές αρχές που είναι αρμόδιες σε θέματα προστασίας των οικονομικών συμφερόντων και καταπολέμησης της απάτης.

[3] Ανακοίνωση της Επιτροπής για την καταπολέμηση της απάτης « Για μια συνολική στρατηγική προσέγγιση», COM(2000) 358 τελικό.

Υπό την προοπτική αυτή και σύμφωνα με το πέμπτο εδάφιο του άρθρου 280 ΕΚ η προσεχής έκθεση της Επιτροπής, για το έτος 2000 [4], θα περιλαμβάνει τον απολογισμό των δραστηριοτήτων της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (κοινοτικά όργανα) και των κρατών μελών στον τομέα της προστασίας των οικονομικών συμφερόντων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων από την ημερομηνία που τέθηκε σε ισχύ η συνθήκη του Άμστερνταμ (1η Μαΐου 1999). Οι συνεισφορές των κρατών μελών θα εξετασθούν στο πλαίσιο της συμβουλευτικής επιτροπής για το συντονισμό στον τομέα της καταπολέμησης της απάτης (OLAF) η οποία θα συνέρχεται τακτικά προκειμένου να αναπτυχθεί αποτελεσματική συνεργασία με τις εθνικές αρχές, ιδίως με την προοπτική της εκπόνησης της έκθεσης "άρθρο 280 ΕΚ". Η βασική καινοτομία εντοπίζεται λοιπόν στην τακτική αναφορά σχετικά με τα μέτρα που λαμβάνουν τα κράτη μέλη για να προστατέψουν τα οικονομικά συμφέροντα της Κοινότητας.

[4] Η προσεχής έκθεση που αφορά το έτος 2000 και περιλαμβάνει τις εν λόγω εθνικές συνεισφορές αναμένεται να δημοσιευθεί την άνοιξη του 2001.

Ο κοινοτικός προϋπολογισμός για το 1999 [5] αντιπροσωπεύει 84,9 εκατ. ευρώ (εκτέλεση των πιστώσεων πληρωμών). Η χρηματοδότησή του διασφαλίζεται από τους παραδοσιακούς ίδιους πόρους (13,8 δισεκατ. ευρώ), τον ΦΠΑ (31,1 δισεκατ. ευρώ) και τον τέταρτο πόρο που καταβάλλεται άμεσα στον κοινοτικό προϋπολογισμό και του οποίου αποτελεί το βασικό έσοδο (37,5 δισεκατ. ευρώ). Όσον αφορά τις δαπάνες, παραμένουν κατά το μεγαλύτερο μέρος τους γεωργικής φύσεως 39,5 δισεκατ. ευρώ ή (47% του συνόλου). Οι διαρθρωτικές ενέργειες αντιπροσωπεύουν 30,4 δισεκατ. ευρώ (36% του συνόλου) και οι δαπάνες των οποίων η διαχείριση ασκείται άμεσα από την Επιτροπή (εξωτερικές ενέργειες, έρευνα και ανάπτυξη) 10,9 δισεκατ. ευρώ (13% του συνόλου, εκτός των δαπανών για τη διοίκηση και το προσωπικό).

[5] Πηγή: οδηγός προϋπολογισμού (Ευρωπαϊκή Επιτροπή), έκδοση 2000, έγγρ. SEC(2000) 1200.

Πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι η ανίχνευση των περιπτώσεων απάτης και άλλων παρατυπιών που έχουν διαπραχθεί σε βάρος των οικονομικών συμφερόντων των Κοινοτήτων, πρέπει να πραγματοποιείται από τα κράτη μέλη και την Επιτροπή σε στενή συνεργασία. Τα κράτη μέλη φέρουν την κύρια ευθύνη στον εν λόγω τομέα καθόσον εισπράττουν τους παραδοσιακούς ίδιους πόρους για λογαριασμό της Κοινότητας και διαχειρίζονται περίπου το 80% των δαπανών του κοινοτικού προϋπολογισμού. Η έκθεση αυτή παρουσιάζει, όπως έγινε και κατά το προηγούμενο οικονομικό έτος, τη διάκριση μεταξύ "απατών" και "παρατυπιών" που πραγματοποιείται με βάση τις προβλεπόμενες από τις κανονιστικές διατάξεις κοινοποιήσεις των κρατών μελών. Οι ερμηνείες που διενεργούνται στην παρούσα έκθεση πρέπει και αυτή τη φορά να χαρακτηρίζονται από επιφυλακτικότητα δεδομένου ότι ο πραγματικός χαρακτήρας μιας παρατυπίας, που εμπεριέχει ή όχι απάτη, μπορεί να προσδιορισθεί μετά από σχετικά μακρά χρονική περίοδο, αφού ολοκληρωθεί μια πιο ενδελεχής έρευνα.

Συνοπτικά, το επίπεδο των απατών και των παρατυπιών που εντοπίστηκαν ή εικάζονται για το 1999, είναι αντίστοιχο με εκείνο των προηγουμένων ετών (οι πίνακες που επισυνάπτονται στα παραρτήματα της έκθεσης αυτής, παρουσιάζουν αναλυτικά την κατάσταση των περιπτώσεων που κοινοποιήθηκαν από τα κράτη μέλη το 1999, ενώ οι γραφικές παραστάσεις επιτρέπουν τη σύγκριση, κατά γενικό τρόπο, με τα τρία προηγούμενα έτη, χωρίς να γίνεται διάκριση μεταξύ των εννοιών "απάτη" και "παρατυπία". Μόνο ο τομέας των διαρθρωτικών δράσεων (διαρθρωτικά ταμεία και Ταμείο συνοχής) παρουσίασε κατά το 1999 σημαντική εξέλιξη τόσο όσον αφορά τις περιπτώσεις που κοινοποιήθηκαν όσο και τα διακυβευόμενα ποσά, αντικατοπτρίζοντας τις εντατικότερες προσπάθειες των κρατών μελών σε θέματα ελέγχου και εντοπισμού.

Η έκθεση αναφέρεται στα σημαντικά γεγονότα του έτους 1999, επισημαίνοντας όπου αυτό είναι δυνατό, τις πιο πρόσφατες εξελίξεις. Πρόκειται, στο πλαίσιο του πρώτου τίτλου, εκτός από τη μεταρρύθμιση στον τομέα της καταπολέμησης της απάτης, για την εξέλιξη του "οριζόντιου" νομοθετικού μηχανισμού (πρώτος και τρίτος πυλώνας) στον τομέα της προστασίας των οικονομικών συμφερόντων της Κοινότητας, περιλαμβανομένης της προστασίας του ευρώ, για τις μεταβολές στο νομοθετικό μηχανισμό κατά τομείς (ίδιοι πόροι - τελωνεία και έμμεση φορολογία, γεωργικές και διαρθρωτικές δαπάνες, άμεσες δαπάνες - η διαχείριση των οποίων ασκεί η Επιτροπή) και για τη συνεργασία με τα κράτη μέλη και τις τρίτες χώρες, μεταξύ των οποίων και τις υποψήφιες προς προσχώρηση χώρες. Η έκθεση περιλαμβάνει επίσης ένα τρίτο τίτλο (ο δεύτερος αφορά τις στατιστικές αναλύσεις) ο οποίος περιγράφει την τρέχουσα κατάσταση της έκθεσης της Επιτροπής για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Κοινότητας σε σχέση με τις διατάξεις του άρθρου 280 ΕΚ και θέτει τις βάσεις για μια νέα μέθοδο εργασίας, στο πλαίσιο των υφισταμένων δομών (ιδίως COCOLAF), η εφαρμογή της οποίας θα συνεχιστεί το 2001, υπό την προοπτική της εκπόνησης της προσεχούς έκθεσης.

Τίτλος I : Οι δραστηριότητες της Κοινότητας

1 εξελιξη του οριζοντιου νομοθετικου μηχανισμου (πρωτοσ και τριτοσ πυλωνασ)

1.1 Η μεταρρύθμιση στον τομέα της καταπολέμησης της απάτης και η ίδρυση της ευρωπαϊκής υπηρεσίας καταπολέμησης της απάτης

1.1.1 To πλαίσιο της μεταρρύθμισης

Η αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή (το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο) διατύπωσε την επιθυμία να βελτιώσει η UCLAF την αποτελεσματικότητά της [6], αποβλέποντας επίσης στην ενίσχυση της καταπολέμησης της απάτης και των παρατυπιών εντός των κοινοτικών οργάνων. Συστάθηκε διοργανική ομάδα υψηλού επιπέδου με συμμετοχή εκπροσώπων της Επιτροπής, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου μετά από πρωτοβουλία του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, στις αρχές του έτους 1999.

[6] Μετά τη δημοσίευση της ειδικής έκθεσης αριθ. 8/98 του Ελεγκτικού Συνεδρίου για τη λειτουργία της UCLAF (ΕΕ C 230 της 22.7.1998). Βλ. επίσης το ψήφισμα της 7.10.1998 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (ΕΕ C 328 της 26.10.1998) καθώς και τα συμπεράσματα του Συμβουλίου Ecofin της 23.11.1998 για την καταπολέμηση της απάτης.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κολωνίας, τον Ιούνιο του 1999, εξέφρασε την ιδιαίτερη ικανοποίησή του για την υποδειγματική, στενή και εποικοδομητική συνεργασία μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής χάρη στην οποία κατέστη δυνατή η επεξεργασία σε σύντομο χρονικό διάστημα των νομικών βάσεων που επέτρεψαν στην Υπηρεσία να ξεκινήσει τις εργασίες της, όπως είχε προβλεφθεί, την 1η Ιουνίου 1999 (όπως είχε ζητηθεί από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Βιέννης το Δεκέμβριο του 1998). Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Κολωνίας, η ίδρυση της ευρωπαϊκής υπηρεσίας καταπολέμησης της απάτης, με το νομοθετικό μηχανισμό που τη συνοδεύει, αποτελεί σημαντική πολιτική ένδειξη που αποδεικνύει ότι η Ένωση μπορεί να ενεργήσει στον τομέα της καταπολέμησης της απάτης, της διαφθοράς και της κακής διαχείρισης [7].

[7] Η επιτροπή ανεξαρτήτων εμπειρογνωμόνων που ορίστηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέδωσε, στις 15.3.1999, την «πρώτη της έκθεση για τους ισχυρισμούς για απάτη, κακή διαχείριση και νεποτισμό στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή». Η εν λόγω επιτροπή εξέδωσε, στις 10.9.1999, την «δεύτερή της έκθεση για τη μεταρρύθμιση της Επιτροπής - ανάλυση των ισχυουσών πρακτικών και προτάσεις που αποβλέπουν στην αντιμετώπιση της κακής διαχείρισης, των παρατυπιών και της απάτης. ».

1.1.2 Το νέο νομικό πλαίσιο

Το νέο νομικό πλαίσιο για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων των Κοινοτήτων και για την καταπολέμηση της απάτης και κάθε άλλης παράνομης δραστηριότητας που είναι επιζήμια για τα κοινοτικά συμφέροντα, το οποίο εγκρίθηκε με βάση πρόταση της Επιτροπής που υποβλήθηκε στις 17 Μαρτίου 1999 [8], είναι το ακόλουθο:

[8] ΕΕ C 231 της 12.5.1999.

-στις 28 Απριλίου 1999, η Επιτροπή εξέδωσε την απόφαση 1999/352/ΕΚ, ΕΚΑΧ, Ευρατόμ περί ιδρύσεως της ευρωπαϊκής Υπηρεσίας καταπολέμησης της απάτης (OLAF) [9] ;

[9] ΕΕ L 136 της 31.5.1999, σ. 20.

-το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο εξέδωσαν, στις 25 Μαΐου 1999, τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1073/99 σχετικά με τις έρευνες που πραγματοποιούνται από την OLAF [10]. Δεδομένου ότι η συνθήκη του Άμστερνταμ τέθηκε σε ισχύ την 1η Μαΐου 1999, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο συμμετείχε στη διαδικασία λήψης αποφάσεων στο πλαίσιο της διαδικασίας «συναπόφασης» .

[10] ΕΕ L 136 της 31.5.1999, σ. 1. Το Συμβούλιο εξέδωσε στις 25.5.1999, με βάση το άρθρο 203 της συνθήκης Ευρατόμ, τον κανονισμό (Eυρατόμ) αριθ. 1074/99 σχετικά με τις έρευνες που πραγματοποιούνται από την ευρωπαϊκή υπηρεσία καταπολέμησης της απάτης - κανονισμός που έχει τον ίδιο στόχο με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1073/99.

-το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και η Επιτροπή εξέδωσαν, στις 25 Μαΐου 1999, τη διοργανική συμφωνία σχετικά με τις εσωτερικές έρευνες που πραγματοποιούνται από την OLAF και στο παράρτημα της οποίας περιλαμβάνεται το πρότυπο λήψης εσωτερικών αποφάσεων [11]. Προκειμένου να ρυθμίσουν τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των μονίμων και λοιπών υπαλλήλων των Κοινοτήτων για τους οποίους έχει διεξαχθεί από την OLAF εσωτερική έρευνα, τα όργανα και οι οργανισμοί της Κοινότητας καλούνται να εκδώσουν εσωτερικές αποφάσεις με βάση τον κανονισμό, την εν λόγω διοργανική συμφωνία και το παράρτημά της.

[11] ΕΕ L 136 της 31.5.1999, σ. 15.

1.1.2.1 Η απόφαση της 28ης Απριλίου 1999

Η απόφαση της Επιτροπής της 28ης Απριλίου 1999 προβλέπει ότι η Υπηρεσία αναλαμβάνει το σύνολο των αρμοδιοτήτων που ασκούσε η UCLAF και ιδίως αυτές που αφορούν την προετοιμασία των νομοθετικών και κανονιστικών διατάξεων στους τομείς δραστηριότητας της Υπηρεσίας.

Η Υπηρεσία διαθέτει εξάλλου πραγματική επιχειρησιακή ανεξαρτησία (άρθρο 3 της απόφασης). Διευθύνεται από διευθυντή που είναι υπεύθυνος για τη διεξαγωγή των ερευνών και δεν ζητεί ούτε δέχεται οδηγίες από την Επιτροπή, από καμία κυβέρνηση, ούτε από άλλο θεσμικό όργανο ή οργανισμό.

Ο διευθυντής διορίζεται από την Επιτροπή για περίοδο πέντε ετών, μετά από διαβούλευση με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Ο διευθυντής ασκεί τα καθήκοντά του όσον αφορά την έρευνα υπό την εποπτεία επιτροπής η σύνθεση και οι αρμοδιότητες της οποίας καθορίζονται από τους κανονισμούς 1073/99 και 1074/99.

Η επιτροπή εποπτείας της Υπηρεσίας, η οποία συστάθηκε με την απόφαση της Επιτροπής της 28ης Απριλίου 1999, αποτελείται από πέντε ανεξάρτητες προσωπικότητες με υψηλή ειδίκευση σε θέματα καταπολέμησης της απάτης [12].

[12] Βλ. σημείο 0 κατωτέρω.

1.1.2.2 Οι κανονισμοί 1073/99 και 1074/99

Η επιχειρησιακή ανεξαρτησία της Υπηρεσίας η οποία προκύπτει από την απόφαση της Επιτροπής της 28ης Απριλίου 1999, διασφαλίζεται από τους κανονισμούς 1073/99 και 1074/99 που προβλέπουν στα άρθρα 5 και 6, ότι ο διευθυντής της υπηρεσίας κινεί τη διαδικασία έναρξης των ερευνών και διευθύνει τις έρευνες (εξωτερικές στα κράτη μέλη και εσωτερικές στα θεσμικά όργανα ή στους κοινοτικούς οργανισμούς) ενεργώντας ιδία πρωτοβουλία [13].

[13] Όσον αφορά τις λοιπές δραστηριότητες της υπηρεσίας, συμπεριφέρεται όπως και σε κάθε άλλη υπηρεσία της Επιτροπής.

Ο νομοθέτης πρόβλεψε λοιπόν διατάξεις που διασφαλίζουν την επιχειρησιακή και λειτουργική ανεξαρτησία της Υπηρεσίας. Η συσταθείσα επιτροπή εποπτείας της Υπηρεσίας και η προβλεπόμενη από το καταστατικό θέση του διευθυντή αποτελούν τα κύρια μέσα της εν λόγω ανεξαρτησίας στα οποία ο νομοθέτης απέδωσε κεντρική θέση στο πλαίσιο μεταρρύθμισης διευκρινίζοντας ότι δεν δύνανται να ζητήσουν ή να λάβουν εντολές από κυβερνήσεις ή όργανα. Η επιτροπή εποπτείας βοηθά το διευθυντή στο έργο αυτό και φροντίζει, από κοινού με τον τελευταίο, να τηρούνται όλες οι εγγυήσεις που αφορούν τα ατομικά δικαιώματα καθώς και για την προστασία του εμπιστευτικού χαρακτήρα των ανταλλαγών σύμφωνα με τους ισχύοντες κανόνες. Η μεταρρύθμιση αυτή ανταποκρίνεται στις αρχές της επικουρικότητας και της αναλογικότητας. Η εν λόγω υπηρεσία η οποία έχει ενσωματωθεί στην Επιτροπή συμμετέχει στο επίπεδο των υπηρεσιών, στην διαδικασία επεξεργασίας της νομοθεσίας. Λόγω του ανεξάρτητου και διοργανικού της χαρακτήρα όσον αφορά τα επιχειρησιακά της καθήκοντα, συμμετέχει στο μηχανισμό ερευνών, ανταλλαγής πληροφοριών, και επιχειρησιακής ανάλυσης με αντικειμενικό και αμερόληπτο τρόπο.

1.1.2.3 Η διοργανική συμφωνία της 25ης Μαΐου 1999

Η διοργανική συμφωνία (Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Συμβούλιο και Επιτροπή) για τις εσωτερικές έρευνες που πραγματοποιούνται από την OLAF προβλέπει κοινό καθεστώς που περιλαμβάνει τα αναγκαία εκτελεστικά μέτρα για την ικανοποιητική διεξαγωγή των ερευνών που διεξάγει η Υπηρεσία προκειμένου να καταπολεμήσει την απάτη, τη διαφθορά και κάθε άλλη παράνομη δραστηριότητα επιζήμια για τα οικονομικά συμφέροντα των Κοινοτήτων ή να διερευνήσει σοβαρά γεγονότα τα οποία συνδέονται με την άσκηση επαγγελματικών δραστηριοτήτων [14], για τα οποία μπορούν να ασκηθούν ποινικές ή πειθαρχικές κυρώσεις.

[14] Γεγονότα που συνιστούν παράβαση των υποχρεώσεων των μελών, των διευθυνόντων, του μονίμου και του λοιπού προσωπικού των οργάνων ή οργανισμών των Κοινοτήτων.

Η Επιτροπή εξέδωσε στις 2 Ιουνίου 1999, την απόφαση 1999/396/ΕΚ, ΕΚΑΧ, Ευρατόμ σχετικά με τους όρους και τις λεπτομέρειες των εσωτερικών ερευνών στον τομέα της καταπολέμησης της απάτης, της δωροδοκίας και κάθε άλλης παράνομης δραστηριότητας επιζήμιας για τα συμφέροντα των Κοινοτήτων [15]. Η απόφαση προσδιορίζει τους όρους παρέμβασης των υπαλλήλων της OLAF στο πλαίσιο των εσωτερικών ερευνών που διεξάγονται στην Επιτροπή και αποσκοπεί στο να διασφαλίσει τα δικαιώματα των ατόμων που αποτελούν το αντικείμενο διοικητικών ερευνών. Η απόφαση αυτή δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ταυτόχρονα με εκείνην του Συμβουλίου που αφορά το ίδιο θέμα [16] (διεξάγονται συζητήσεις όσον αφορά άλλα όργανα ή οργανισμούς της Κοινότητας [17]).

[15] ΕΕ L 149 της 16.6.1999, σελίδα 57.

[16] Απόφαση 1999/394/ΕΚ, Ευρατόμ του Συμβουλίου, της 25.5.1999, ΕΕ L 149 της 16.6.1999, σελίδα 36.

[17] Στα τέλη του 1999, μόνο η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων δεν είχαν ακόμη θεσπίσει παρόμοιες διατάξεις. Το εφαρμόσιμο του νέου μηχανισμού αμφισβητήθηκε από τα δύο αυτά κοινοτικά όργανα και αποτελεί επί του παρόντος το αντικείμενο προσφυγής στο Δικαστήριο του ΕΚ (υποθέσεις C-11/00 και C-15/00.

1.1.3 Οι συνέπειες της μεταρρύθμισης

Όσον αφορά τη διεξαγωγή των ερευνών, ο νέος μηχανισμός μεταβιβάζει στην Υπηρεσία τα καθήκοντα και τα επιχειρησιακά μέσα που διαθέτει η Επιτροπή και επεκτείνει τις αρμοδιότητές της όσον αφορά τις εσωτερικές έρευνες που της έχουν "κληροδοτηθεί" από την UCLAF, στο σύνολο των θεσμικών οργάνων, οργάνων ή οργανισμών της Κοινότητας. Έτσι, η Υπηρεσία μπορεί να αποφασίζει αυτόνομα την έναρξη εσωτερικής έρευνας σε θεσμικό όργανο ή οργανισμό της Κοινότητας καθώς και την ενδεχόμενη διαβίβαση των φακέλων στις αρμόδιες εθνικές δικαστικές αρχές.

1.1.4 Η έναρξη λειτουργίας της Ευρωπαϊκής υπηρεσίας καταπολέμησης της απάτης

Η Υπηρεσία υπάγεται διοικητικά και δημοσιονομικά στην Επιτροπή. Ο διευθυντής ασκεί της σύμφωνα με την απόφαση της 28ης Απριλίου 1999, τις αρμοδιότητες όσον αφορά την πρόσληψη και το διορισμό του προσωπικού. Εξάλλου, προετοιμάζει προσχέδιο προϋπολογισμού το οποίο υποβάλει έγκαιρα στο γενικό διευθυντή προϋπολογισμού: δαπάνες προσωπικού, διάφορες διοικητικές δαπάνες (συμπεριλαμβανομένων των εξόδων για ακίνητα και για τη μηχανοργάνωση) και δαπάνες που συνδέονται με την άσκηση των επιχειρησιακών αποστολών της (η Υπηρεσία στο εξής παρουσιάζεται ξεχωριστά στο γενικό προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης).

Η οργάνωση της Ευρωπαϊκής υπηρεσίας καταπολέμησης της απάτης όσον αφορά τη διάρθρωσή της, αποβλέπει στη στελέχωση της Υπηρεσίας με έμπειρους ερευνητές κατανεμημένους σε έναν πολυτομεακό επιχειρησιακό πόλο που συνεργάζεται στενά με έναν πόλο "πολιτικής και νομοθεσίας" ο οποίος αξιοποιεί όσον αφορά τη νομοθεσία τις επιτόπιες διαπιστώσεις για την επίτευξη προόδου.

Συγκεκριμένα, αποφασίστηκε ότι η ΟLAF στα τέλη του 2001, θα αριθμεί 300 υπαλλήλους. Έχουν πράγματι εγγραφεί 224 θέσεις απασχόλησης στον πίνακα των θέσεων για το έτος 2000, ενώ η Επιτροπή ζήτησε από την αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή 76 συμπληρωματικές θέσεις για την Υπηρεσία δυνάμει του σχεδίου προϋπολογισμού 2001 [18]. Οι διαδικασίες προσλήψεων έχουν ξεκινήσει και η εμπειρία σε θέματα ερευνών πρέπει να αναζητηθεί λογικά στις εθνικές υπηρεσίες των κρατών μελών που διαθέτουν το απαιτούμενο δυναμικό σε αριθμό και σε ειδίκευση. Στόχος της OLAF είναι να σχηματίσει ομάδες που θα είναι σε θέση να πραγματοποιήσουν τις έρευνες για την καταπολέμηση της απάτης καθώς και να διασφαλίσει ότι τόσο στον τομέα των εξωτερικών ερευνών όσο και των εσωτερικών ερευνών η δικαστική παρακολούθηση θα πραγματοποιείται σε συντονισμό με τις αρμόδιες εθνικές υπηρεσίες [19].

[18] Η υπηρεσία αριθμούσε 119 υπαλλήλους στα τέλη του 1999 και η Επιτροπή ζήτησε 30 συμπληρωματικές θέσεις απασχόλησης για το 1999, μέσω δύο διορθωτικών συμπληρωματικών προϋπολογισμών που έγιναν δεκτοί από την αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή.

[19] Ταπροσόντα που απαιτούνται για τις θέσεις επικεντρώνονται στις ειδικές γνώσεις σχετικά με τους τομείς των "πληροφοριών", της "καταπολέμησης της διαφθοράς" και με την ενίσχυση της ποινικής διάστασης.

1.1.5 Η Επιτροπή εποπτείας της Ευρωπαϊκής υπηρεσίας καταπολέμησης της απάτης

Η Επιτροπή εποπτείας της OLAF συστάθηκε με την απόφαση της Επιτροπής της 28.4.1999 περί ιδρύσεως της Υπηρεσίας. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1073/99 της 25.5.1999, προσδιόρισαν το ρόλο της εν λόγω επιτροπής και καθόρισαν τις λεπτομέρειες όσον αφορά τη λειτουργία της.

Σύμφωνα με τον κανονισμό 1073/99, η επιτροπή εποπτείας αποτελείται από πέντε μέλη με τριετή θητεία η οποία μπορεί να ανανεωθεί. Τα άτομα αυτά τα οποία ενδέχεται να ασκούν υψηλά καθήκοντα στις χώρες τους, διορίστηκαν μετά από κοινού συμφωνία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου του Συμβουλίου και της Επιτροπής [20].

[20] Βλ. απόφαση 1999/C 220/01 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής της 19.7.1999 σχετικά με το διορισμό των μελών της Επιτροπής της OLAF, ΕΕ C 220 της 31.7.1999, σελίδα 1. Τα μέλη της Επιτροπής είναι η κα M. Delmas-Marty (F), που εκλέχθηκε πρόεδρος της Επιτροπής από τους συναδέλφους της και οι κκ. E. Bruti-Liberati (I), J. N. da Cunha Rodrigues (P), R. Kendall (UK), H. Noack (D). Η Επιτροπή η οποία συνέρχεται τουλάχιστον 10 φορές ετησίως, πραγματοποίησε την ιδρυτική της συνεδρίαση στις 15 και 16 Ιουλίου 1999 στις Βρυξέλλες.

1.2 Οι δραστηριότητες στο πλαίσιο του πρώτου πυλώνα

1.2.1 Η προστασία του ευρώ

Η Επιτροπή, στην ανακοίνωσή της της 22ας Ιουλίου 1998 [21] στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο και στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, διατύπωσε την ανάγκη να ενταχθούν οι πρωτοβουλίες για την προστασία του ευρώ στο πλαίσιο μιας συνολικής προσέγγισης. Μεταξύ των προτεραιοτήτων που επιλέχθηκαν για ανάληψη δράσης σε ευρωπαϊκό επίπεδο με σκοπό να διασφαλισθεί η αποτελεσματική προστασία του ευρώ, περιλαμβάνονται η κατάρτιση, η ανταλλαγή πληροφοριών, η συνεργασία και η αμοιβαία βοήθεια, η δικαστική προστασία του ευρώ από την παραχάραξη μέσω της προσέγγισης των διατάξεων του ποινικού δικαίου των κρατών μελών.

[21] COM(1998) 474 τελικό.

Η Europol, της οποίας το Συμβούλιο επέκτεινε την εντολή ώστε να καλύψει την παραχάραξη [22], οργανώνεται προετοιμάζοντας την αποστολή που της ανατέθηκε και η οποία συνίσταται στο να βοηθά τις υπηρεσίες ανίχνευσης που εργάζονται επιτοπίως στα θέματα προστασίας του ευρώ από την παραχάραξη.

[22] Απόφαση του Συμβουλίου της 29.4.1999, ΕΕ L 149 της 28.5.1999.

Ένα σχέδιο απόφασης πλαισίου που αποβλέπει στην ενίσχυση της νομικής προστασίας του ευρώ είχε ήδη εξεταστεί στο Συμβούλιο Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων της 2ας Δεκεμβρίου 1999 [23]. Ο πρώτος αυτός μηχανισμός πρέπει να συμπληρωθεί. Μετά από τις εργασίες και τις διαβουλεύσεις που πραγματοποιήθηκαν το 1999 με τους εμπειρογνώμονες των κρατών μελών στο εν λόγω θέμα καθώς και με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και τους άλλους ενδιαφερόμενους οργανισμούς (περιλαμβανομένης της Europol), υποβλήθηκε από την Επιτροπή, στις 26 Ιουλίου 2000 [24], πρόταση κανονισμού σχετικά με την έρευνα, την επισήμανση των πλαστών και την προστασία του ευρώ από την παραχάραξη. Η πρόταση αυτή προβλέπει:

[23] Απόφαση πλαίσιο που εκδόθηκε στις 29 Μαΐου 2000, ΕΕ L 140 της 14.6.2000.

[24] COM(2000) 492 τελικό.

-τη συγκέντρωση των τεχνικών δεδομένων,

-τη δημιουργία ενός στρατηγικού και επιχειρησιακού συστήματος πληροφόρησης και ενός δικτύου κοινοποιήσεων για την παραχάραξη,

-την υποχρέωση κοινοποίησης όλων των δεδομένων που αφορούν τα πλαστά νομίσματα,

-την πρόσβαση των εθνικών αρχών, των θεσμικών οργάνων και των λοιπών αρμόδιων οργανισμών στις εν λόγω πληροφορίες,

-την προώθηση της αμοιβαίας συνδρομής σε θέματα παραχάραξης του ευρώ, συμπεριλαμβανομένων και των τρίτων χωρών και ιδίως των υποψηφίων προς προσχώρηση χωρών.

1.2.2 H καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες

H χρησιμότητα της κατοχής πληροφοριών σχετικά με ύποπτες οικονομικές συναλλαγές, στο πλαίσιο της προστασίας των οικονομικών συμφερόντων των Κοινοτήτων, αποδείχθηκε επανειλημμένα από την πρακτική που εφαρμόζουν η UCLAF και η OLAF [25] καθόσον οι πληροφορίες αυτές επιτρέπουν να βρεθεί η σύνδεση μεταξύ των εκτελεστών και των διοργανωτών των πράξεων αυτών ώστε να είναι δυνατή η δίωξή τους σε ποινικό επίπεδο. Για το λόγο αυτό, για την πτυχή της "νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες" ενός φακέλου απάτης σε βάρος της Κοινότητας, θα έπρεπε επίσης να προβλέπονται υποχρεώσεις συνεργασίας παρόμοιες με αυτές που ισχύουν για τις αρχικές παραβάσεις [26].

[25] Βλ. ετήσιες εκθέσεις της Επιτροπής για την καταπολέμηση της απάτης και ιδίως τις εκθέσεις 1997 - COM(1998) 276 τελικό - και 1998 - COM(1999) 590 τελικό, που αφορούν υποθέσεις διακίνησης οινοπνευματωδών ποτών.

[26] Το Συμβούλιο Ecofin της 17ης Ιουλίου 2000 έλαβε θετική θέση, ως προς την αρχή, για τη συμμετοχή της Επιτροπής σε ανταλλαγές πληροφοριών για περιπτώσεις απάτης και διαφθοράς που πλήττει τα οικονομικά συμφέροντα των Κοινοτήτων (σημείο 4 των συμπερασμάτων)

Η Επιτροπή υπέβαλε πρόταση τροποποίησης της οδηγίας 91/308/ΕΟΚ σχετικά με τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες [27] προκειμένου να ληφθεί υπόψη η μεταλλαγή των οικονομικών κυκλωμάτων που συνδέονται με τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και η επέκτασή της δραστηριότητας αυτής πέρα από τη διακίνηση ναρκωτικών που έχει ήδη καλυφθεί από την οδηγία του 1991 στη διακίνηση που πραγματοποιείται με συμμετοχή του οργανωμένου εγκλήματος σε παράνομες πράξεις που πλήττουν τα οικονομικά συμφέροντα των Κοινοτήτων. Η Επιτροπή θέλησε συγκεκριμένα να επεκτείνει τις υποχρεώσεις της αρχικής οδηγίας σε ορισμένες μη οικονομικές δραστηριότητες και επαγγέλματα. Θέσπισε επίσης την υποχρέωση των εθνικών αρχών να συνεργάζονται για την καταπολέμηση των δραστηριοτήτων νομιμοποίησης των εσόδων από παράνομες δραστηριότητες που πλήττουν τα οικονομικά συμφέροντα των Κοινοτήτων.

[27] COM(1999) 352 τελικό.

1.3 Οι δραστηριότητες ποινικής προστασίας

1.3.1 Το Corpus Juris

Μετά τη μελέτη συγκριτικού δικαίου που πραγματοποίησε η Επιτροπή, με αίτημα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με την αξιολόγηση όλων των δυνατοτήτων ενίσχυσης της ποινικής προστασίας των οικονομικών συμφερόντων της ΕΕ [28], η μελέτη παρακολούθησης του «Corpus Juris» ολοκληρώθηκε το Σεπτέμβριο 1999, με την παρουσίαση από ομάδα ποινικολόγων, της τελικής έκθεσης που βασίζεται σε τέσσερις συνοπτικές εκθέσεις. Στο πλαίσιο της μελέτης πραγματοποιείται ολοκληρωμένη εξέταση όσον αφορά την αναγκαιότητα, τη νομιμότητα και τη σκοπιμότητα του « Corpus Juris » το οποίο περιλαμβάνει ποινικές διατάξεις για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Η μελέτη αναλύει την επίπτωση του συνόλου των συστάσεων στο πλαίσιο του ποινικού δικαίου του κάθε κράτους μέλους. Η εν λόγω μελέτη δημοσιεύθηκε [29] και παρουσιάστηκε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (επιτροπή ελέγχου του προϋπολογισμού).

[28] Βλ. ετήσια έκθεση 1998, κεφάλαιο 3, σημείο 5.

[29] « Η εφαρμογή του Corpus juris στα κράτη μέλη», κα Delmas-Marty / J.A.E. Vervaele, Intersentia, Utrecht, 2000.

1.3.2 Καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος: διαπραγμάτευση συμφωνίας συνεργασίας με την Ελβετία [30]

[30] Βλ. ετήσια έκθεση 1998, κεφάλαιο 4, σημείο 3.

Οι οικονομικές σχέσεις μεταξύ των Κοινοτήτων και της Ελβετίας θα συσφιχθούν προσεχώς περαιτέρω βάσει επτά διμερών συμφωνιών [31] (που υπεγράφησαν αλλά δεν έχουν ακόμη κυρωθεί). Ωστόσο, οι εν λόγω συμφωνίες δεν περιλαμβάνουν καμία διάταξη για τη βελτίωση της συνεργασίας στους τομείς της καταπολέμησης της απάτης και του οργανωμένου εγκλήματος.

[31] COM(1999) 229 τελικό.

Επιπλέον, όσον αφορά την πρακτική εφαρμογή του πρωτοκόλλου αμοιβαίας συνδρομής του 1997, παρά τις προόδους που σημειώθηκαν, αντιμετωπίζονται ακόμη εμπόδια. Κατά τη διάρκεια του έτους 1999 συνήλθε επανειλημμένα διμερής ομάδα εμπειρογνωμόνων Επιτροπής/Ελβετίας πραγματοποιώντας διαβουλεύσεις για την αντιμετώπιση των δυσκολιών που ανέκυψαν όσον αφορά τη συνεργασία σε θέματα απατών που οργανώνονται από κατοίκους που δρουν με βάση το έδαφος της Ελβετίας.

Για τους λόγους αυτούς, η Επιτροπή ζήτησε από το Συμβούλιο οδηγίες διαπραγμάτευσης [32] οι οποίες, με βάση τις εν λόγω διαβουλεύσεις, αποβλέπουν στη βελτίωση του νομικού πλαισίου της συνεργασίας σε θέματα προστασίας των οικονομικών συμφερόντων της Κοινότητας από το οργανωμένο οικονομικό έγκλημα.

[32] SEC (2000) 1883 τελικό.

Την 1η Δεκεμβρίου 1999 υπεγράφησαν τα συμπεράσματα από το διευθυντή της Ευρωπαϊκής υπηρεσίας καταπολέμησης της απάτης και το διευθυντή του Γραφείου ολοκλήρωσης στη Βέρνη προκειμένου να θεσπιστούν κεντρικά σημεία επαφής.

2 σημαντικεσ εξελιξεισ στον τομεα της προστασιασ των οικονομικων συμφεροντων των κοινοτητων

Το κεφάλαιο αυτό παρουσιάζει τις εξελίξεις στις κατά τομείς νομοθεσίες όσον αφορά τις βασικές πολιτικές της Ένωσης στον τομέα της παροχής ενισχύσεων και της συγχρηματοδότησης ενεργειών προς όφελος των κρατών μελών στο βαθμό που οι νομοθεσίες αυτές περιλαμβάνουν πτυχή που αφορά την προστασία των οικονομικών συμφερόντων των Κοινοτήτων.

Οι βασικές εξελίξεις αφορούν τους τομείς των ιδίων πόρων, το γεωργικό τομέα καθώς και τις διαρθρωτικές ενέργειες.

Το θέμα της προστασίας των οικονομικών συμφερόντων περιλαμβάνεται στις προτεραιότητες της Επιτροπής. Η διαδικασία διοικητικής μεταρρύθμισης που ξεκίνησε το εν λόγω όργανο στις αρχές του έτους όσον αφορά τη γενική διαχείριση των πιστώσεων για την οποία φέρει την ευθύνη (με ή χωρίς τη συμμετοχή των κρατών μελών), αποτέλεσε ήδη από την έναρξη των καθηκόντων της νέας Επιτροπής, την 16η Σεπτεμβρίου 1999, μία από τις βασικές της προτεραιότητες. Η μεταρρύθμιση αυτή οδηγεί σήμερα στην εις βάθος αναδιάρθρωση των μεθόδων διαχείρισης και δημοσιονομικού ελέγχου της Επιτροπής καθώς και των διοικητικών πρακτικών της. Η αναθεώρηση του δημοσιονομικού κανονισμού, η σύσταση υπηρεσίας εσωτερικού ελέγχου και κεντρικής δημοσιονομικής υπηρεσίας αποτελούν μέτρα που θα ενισχύσουν την προστασία των οικονομικών συμφερόντων. Εξάλλου, τμήμα του κεφαλαίου αυτού είναι αφιερωμένο στις εξελίξεις όσον αφορά τη μεταρρύθμιση της δημοσιονομικής διαχείρισης στην Επιτροπή η οποία ξεκίνησε το 1995-1996 υπό την επωνυμία « SEM 2000 » και συνεχίζεται εντασσόμενη στο γενικότερο πλαίσιο της εσωτερικής μεταρρύθμισης της Επιτροπής.

2.1 Τελωνειακός τομέας και έμμεση φορολογία

2.1.1 Τα καθεστώτα διαμετακόμισης

Έχει ξεκινήσει σειρά πρωτοβουλιών σε στενή συνεργασία με τις 22 αρμόδιες εθνικές τελωνειακές αρχές [33] στο πλαίσιο του σχεδίου δράσης [34] προκειμένου να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη των παραγόντων της Κοινότητας στο σύστημα.

[33] Τα δεκαπέντε κράτη μέλη καθώς και οι 7 τρίτες χώρες που υπέγραψαν τη σύμβαση "Κοινή διαμετακόμιση" της 20.5.1987: Ισλανδία, Νορβηγία, Ελβετία, Ουγγαρία, Πολωνία, Δημοκρατία της Τσεχίας και Σλοβακία.

[34] Ανακοίνωση της Επιτροπής «Σχέδιο δράσης για τη διαμετακόμιση στην Ευρώπη - μία νέα τελωνειακή πολιτική», COM(97) 188 τελικό της 30.4.1997 (ΕΕ C 176 της 10.6.1997). Βλ. προηγούμενες ετήσιες εκθέσεις, ιδίως την έκθεση 1998, κεφάλαιο 3, σημείο 1.

Οι βασικές πρωτοβουλίες είναι νομοθετικής φύσεως και αφορούν την τροποποίηση του κοινοτικού συστήματος διαμετακόμισης καθώς και τη σύμβαση για την κοινή διαμετακόμιση.

Οι τροποποιήσεις του κοινοτικού τελωνειακού κώδικα [35] εκδόθηκαν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και Κοινοβούλιο και τέθηκαν σε ισχύ το 1999 [36]. Οι νέες αυτές διατάξεις διασαφηνίζουν και βελτιώνουν τους βασικούς κανόνες που αφορούν τη λήξη της ισχύος του καθεστώτος διαμετακόμισης και τις αρμοδιότητες του δικαιούχου του εν λόγω καθεστώτος, τις χρηματοοικονομικές εγγυήσεις, τον κοινοτικό έλεγχο των απλουστευμένων διαδικασιών και των διαδικασιών είσπραξης της οφειλής που γεννάται κατά τη διενέργεια κοινοτικής διαμετακόμισης.

[35] Κανονισμός (ΕΟΚ) του Συμβουλίου αριθ. 2913/92 περί θεσπίσεως του κοινοτικού τελωνειακού κώδικα (ΕΕ L 302 της 19.10.1992).

[36] Κανονισμός (ΕΚ) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου αριθ. 955/99 για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2913/92 του Συμβουλίου σε ό,τι αφορά το καθεστώς εξωτερικής διαμετακόμισης (ΕΕ L 119 της 7.5.1999).

Όσον αφορά τις αναγκαίες τροποποιήσεις των διατάξεων που αφορούν την εφαρμογή του κοινοτικού τελωνειακού κώδικα [37] και της σύμβασης για την κοινοτική διαμετακόμιση, το 1999 ήταν έτος προσαρμογής των κειμένων εκείνων των οποίων η επεξεργασία είχε ήδη πραγματοποιηθεί προγενέστερα. Το 1999 λοιπόν, η Επιτροπή, τα κράτη μέλη και τα συμβαλλόμενα μέρη κατέληξαν σε κοινή θέση σχετικά με τη χρήση μιας πληρέστερης εγγύησης όσον αφορά τη διακίνηση ορισμένων ευαίσθητων εμπορευμάτων.

[37] Κανονισμός (ΕΟΚ) της Επιτροπής αριθ. 2454/93 για τον καθορισμό ορισμένων διατάξεων εφαρμογής του κανονισμού (ΕΟΚ) 2913/92 του Συμβουλίου για τη θέσπιση του κοινοτικού τελωνειακού κώδικα (ΕΕ L 253 της 11.10.1993).

Στο πλαίσιο του προγράμματος "Τελωνείο 2000" [38], η Επιτροπή χρηματοδοτεί εξ ολοκλήρου τη μηχανοργάνωση του κοινοτικού και του κοινού καθεστώτος διαμετακόμισης προκειμένου να επιταχύνει τη διαδικασία ολοκλήρωσης των πράξεων διαμετακόμισης η οποία βασίζεται επί του παρόντος στην "επί χάρτου" διαβίβαση των σχετικών δεδομένων μεταξύ των τελωνείων αποστολής και προορισμού. Μόλις τεθεί σε εφαρμογή η μηχανοργανωμένη αυτή διαδικασία, θα συμβάλει επίσης στον ταχύτερο εντοπισμό των ανωμαλιών και των παρατυπιών που διαπράττονται στο πλαίσιο του καθεστώτος διαμετακόμισης το οποίο, λόγω της ίδιας του της φύσης, είναι ευαίσθητο σε πράξεις απάτης.

[38] Απόφαση του Συμβουλίου και του Κοινοβουλίου 105/2000 της 17.12.1999, ΕΕ L 13 της 19.1.2000.

Η μεταρρύθμιση των καθεστώτων διαμετακόμισης βρίσκεται λοιπόν στο στάδιο της ολοκλήρωσης της αλλά η επιτυχία της σε διαρκή βάση, θα εξαρτηθεί από τη δέσμευση των 22 εθνικών τελωνειακών αρχών για τη συνεχή εφαρμογή της. Το Συμβούλιο, με το ψήφισμα του της 21ης Ιουνίου 1999, δηλώνει στη στήριξή του για το σχέδιο δράσης της Επιτροπής και καλεί τα κράτη μέλη να διαφυλάξουν το καθεστώς του τομέα προτεραιότητας, ιδίως στο επιχειρησιακό επίπεδο και στο επίπεδο της μηχανοργάνωσης.

2.1.2 Τα προτιμησιακά καθεστώτα

Στην ανακοίνωσή της σχετικά με τη διαχείριση των προτιμησιακών δασμολογικών καθεστώτων [39] η Επιτροπή παρουσιάζει πρόγραμμα δράσης με στόχο την ανανέωση των όρων εφαρμογής των καθεστώτων. Σε συνέχεια της ανακοίνωσης αυτής, επιχειρήθηκε τροποποίηση των διατάξεων του κοινοτικού τελωνειακού κώδικα, (κανονισμός 2913/92) με στόχο να καθοριστούν οι έννοιες του σφάλματος των τελωνειακών αρχών της καλής πίστης του οφειλέτη.

[39] COM(97) 402 τελικό της 23.7.1997.

Έτσι, προκειμένου να προστατευθούν αφενός η καλή πίστη των παραγόντων και, αφετέρου, τα οικονομικά συμφέροντα των Κοινοτήτων, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και η Επιτροπή κατέληξαν τελικά σε συμφωνία μετά από μακροχρόνιες συζητήσεις, σε σχέση με τα όρια του εμπορικού κινδύνου που αναλαμβάνονται κανονικά από έναν εισαγωγέα που ζητεί να εφαρμοστεί προς όφελός το προτιμησιακό δασμολογικό καθεστώς.

Ωστόσο, δεν μπορεί να γίνει επίκληση της προστασίας αυτής ελλείψει επιμελούς συμπεριφοράς ή εφόσον έχει δημοσιευθεί στην ΕΕ των ΕΚ γνώμη που ενημερώνει τους οικονομικούς φορείς για την ύπαρξη βάσιμων αμφιβολιών.

Με βάση την οπτική αυτή και λαμβάνοντας υπόψη την ανάγκη να βελτιωθεί η διαφάνεια στις κοινοτικές τελωνειακές ενέργειες έναντι των ευρωπαίων εισαγωγέων, θεσπίστηκε η αρχή της συστηματικότερης χρησιμοποίησης ενός συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης των εισαγωγέων. Σύμφωνα με τη στρατηγική αυτή, η Επιτροπή ενημερώνει τους οικονομικούς φορείς για τις περιπτώσεις που της έχουν κοινοποιηθεί και για τις οποίες υπάρχουν "βάσιμες αμφιβολίες" σχετικά με την καταγωγή των εμπορευμάτων [40].

[40] Βλ. ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για τον καθορισμό των όρων πληροφόρησης των οικονομικών φορέων και των διοικήσεων των κρατών μελών όσον αφορά τα προτιμησιακά δασμολογικά καθεστώτα σε περίπτωση "βάσιμης αμφιβολίας" σχετικά με την καταγωγή των εμπορευμάτων, έγγραφο COM(2000) 550 τελικό.

2.1.3 Η έμμεση φορολογία

2.1.3.1 Ο ΦΠΑ

Το 1999 συστάθηκε στο Συμβούλιο ad hoc ομάδα εργασίας «Φορολογικές απάτες». Η Επιτροπή συμμετείχε ενεργά στις εργασίες της ομάδας στόχος της οποίας ήταν η ανάλυση και η προώθηση της διοικητικής συνεργασίας σε θέματα καταπολέμησης της φορολογικής απάτης (άμεση και έμμεση φορολογία) [41].

[41] Οι εργασίες συνεχίστηκαν κατά το πρώτο εξάμηνο του 2000. Η έκθεση της ομάδας κοινοποιήθηκε την 22α Μαΐου 2000 (στοιχεία αναφοράς του Συμβουλίου: 8668/00) και συζητήθηκε στο Συμβούλιο Ecofin της 5ης Ιουνίου 2000.

Κατά τη διάρκεια του έτους 1999, η Επιτροπή ανέλυσε τα αποτελέσματα της έρευνας που πραγματοποίησε για την εφαρμογή και την αποτελεσματικότητα της διοικητικής συνεργασίας και της αμοιβαίας συνδρομής στον τομέα του ΦΠΑ, μετά από έξι έτη λειτουργίας του μεταβατικού καθεστώτος. Τα συμπεράσματα της έκθεσης η οποία δημοσιεύθηκε τον Ιανουάριο του 2000 [42], είναι τα ακόλουθα:

[42] COM(2000) 28.

-τα κράτη μέλη δεν χορηγούν επαρκείς πόρους για τον έλεγχο του ΦΠΑ,

-τα κράτη μέλη δεν διαθέτουν πραγματική στρατηγική σε θέματα ελέγχου του ΦΠΑ και σπανίως επιλέγουν στόχους χρησιμοποιώντας τεχνικές ανάλυσης κινδύνου,

-τα κράτη μέλη δεν αξιοποιούν κατά το βέλτιστο τρόπο τη διοικητική συνεργασία, ενώ η αμοιβαία συνδρομή και οι σχετικές με αυτήν διαδικασίες δεν είναι κατάλληλες για τις περιπτώσεις που πρέπει να καταπολεμηθεί η οργανωμένη απάτη.

Για την αποτελεσματικότερη καταπολέμηση της απάτης, η έκθεση συνιστά να αναληφθούν οι ακόλουθες ενέργειες:

-τα κράτη μέλη πρέπει να δώσουν προτεραιότητα στην καταπολέμηση της απάτης και τη βελτίωση της συνεργασίας,

-τα κράτη μέλη πρέπει να συντονίσουν τη στρατηγική τους και να υιοθετήσουν κοινή πολιτική για την καταπολέμηση της απάτης,

-τα κράτη μέλη και η Επιτροπή πρέπει να μελετήσουν τον τρόπο με τον οποίο θα καταστεί πιο αποτελεσματική η παρακολούθηση και η ανάλυση των περιπτώσεων απάτης που εντοπίζουν,

-τα κράτη μέλη πρέπει να συνειδητοποιήσουν τη σημασία των νέων τεχνολογιών στον εν λόγω τομέα,

-η Επιτροπή από την πλευρά της πρέπει να αναλάβει να υποβάλει πρόταση που θα αποβλέπει στην ενίσχυση της νομοθεσίας για τη διοικητική συνεργασία και την αμοιβαία συνδρομή.

Εξάλλου, στο πλαίσιο της υποεπιτροπής για την καταπολέμηση της απάτης (SCAF), τα κράτη μέλη και η Επιτροπή συνέχισαν με εντατικότερο ρυθμό τη μελέτη των μηχανισμών απάτης. Η μελέτη κατέληξε στη διατύπωση ορισμένων συστάσεων, κάποιες από τις οποίες αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο της προαναφερόμενης ad hoc ομάδας του Συμβουλίου. Η Επιτροπή, στην ανακοίνωσή της στο Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο που αποβλέπει στη βελτίωση της λειτουργίας του συστήματος ΦΠΑ στο πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς [43], ανακοίνωσε ότι θα υποβάλει κατά τα έτη 2000 και 2001 προτάσεις για την ενίσχυση των υφιστάμενων κοινοτικών νομοθετικών οργάνων διοικητικής συνεργασίας και αμοιβαίας συνδρομής.

[43] COM(2000) 348 τελικό της 7.6.2000.

Στον τομέα των απατών όπου αφορούν τον ΦΠΑ σε διακοινοτικό επίπεδο τα carrousels ΦΠΑ (σύνθετοι μηχανισμοί ενδοκοινοτικής απάτης που επωφελούνται από την απαλλαγή καταβολής του ΦΠΑ για τις ενδοκοινοτικές παραδόσεις εμπορευμάτων) αποτελούν περισσότερο από ποτέ τον επίλεκτο μηχανισμό των εγκληματικών οργανώσεων. Διαπιστώνεται επίσης ότι οι απάτες τείνουν να επεκταθούν σε μεγαλύτερο φάσμα αγαθών απ' ότι στο παρελθόν. Για το λόγο αυτό η Επιτροπή διοργάνωσε στα πλαίσια του προγράμματος Fiscalis, δύο ειδικά σεμινάρια αφιερωμένα στις μεθόδους ανίχνευσης και ελέγχου των carrousels ΦΠΑ.

2.1.3.2 Οι ειδικοί φόροι κατανάλωσης

Μετά την έκθεση της ομάδας ανωτάτου επιπέδου υπό την προεδρία της Επιτροπής, σχετικά με την απάτη στον τομέα του καπνού και της αλκοόλης, που εγκρίθηκε από τους Γενικούς Διευθυντές των τελωνείων και της έμμεσης φορολογίας (κράτη μέλη) τον Απρίλιο του 1998 και κυρώθηκε από το Συμβούλιο στις 19 Μαΐου 1998 [44], η Επιτροπή αποφάσισε την εκπόνηση μελέτης σκοπιμότητας προκειμένου να εξεταστεί η δυνατότητα θέσπισης μηχανοργανωμένου συστήματος για τη διακίνηση και τον έλεγχο των προϊόντων που υπόκεινται σε ειδικούς φόρους κατανάλωσης. Η μελέτη θα ολοκληρωθεί το 2000.

[44] Βλ. ετήσια έκθεση 1998, κεφάλαιο 3, σημείο 3.

Εξάλλου, τέθηκε σε πολλά κράτη μέλη σε εφαρμογή σύστημα προηγούμενης πληροφόρησης για την εν λόγω διακίνηση με βάση κατευθυντήριες γραμμές που εγκρίθηκαν από τους Γενικούς Διευθυντές τελωνείων και έμμεσης φορολογίας. Το σύστημα αυτό που βασίζεται στη χρησιμοποίηση απλών μέσων επικοινωνίας ενδέχεται να αποτελέσει το αντικείμενο μεταγενέστερων βελτιώσεων. Με την ευκαιρία αυτή, συνεχίστηκαν οι εκτελούμενες εργασίες στο πλαίσιο της ανάλυσης του κινδύνου και του εντοπισμού των εμπορευμάτων.

Η Επιτροπή συνέχισε επίσης τις εργασίες της σχετικά με την εκπόνηση σύστασης για τον καθορισμό των κατευθυντηρίων γραμμών που αφορούν τη χορήγηση και την αφαίρεση των εγκρίσεων στους εγκεκριμένους αποθηκευτές και στους καταχωρημένους φορείς, προκειμένου να ενισχυθεί ο έλεγχος των αποθηκών και να ευαισθητοποιηθούν οι υπεύθυνοι για τη διαχείριση των αποθεμάτων.

2.2 Γεωργικός τομέας

Οι πρωτοβουλίες της Επιτροπής για την ενίσχυση της καταπολέμησης της απάτης και των παρατυπιών στο γεωργικό τομέα εντάσσονται στο πλαίσιο του προγράμματος δράσης «Agenda 2000» [45]. Υπό την προοπτική αυτή αναθεωρήθηκαν πολλές τομεακές νομοθεσίες.

[45] Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Βερολίνου στις 24 και 25 Μαρτίου 1999, Βλ. συμπεράσματα της προεδρίας που αφορούν ειδικότερα τις δημοσιονομικές προοπτικές για την περίοδο 2000-2006, το σχέδιο κανονιστικής ρύθμισης για την κατανομή των διαρθρωτικών ενισχύσεων με βάση τρεις νέους απλουστευμένους στόχους (βλ. σημείο 0, σελίδα 26), την κοινή γεωργική πολιτική καθώς και τα τρία προενταξιακά μέσα για τις υποψήφιες χώρες (το γεωργικό μέσο: SAPARD, το διαρθρωτικό προενταξιακό μέσο: ISPA και το ενισχυμένο πρόγραμμα PHARE για τις υποψήφιες χώρες ). Βλ. επίσης το σημείο 3.2, σελίδα 25. Η μεταφορά των κειμένων αυτών από νομική άποψη πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο των κανονισμών ΕΚ αριθ. 1266/1999 του Συμβουλίου της 21ης Ιουνίου 1999 για το συντονισμό της βοήθειας στις υποψήφιες χώρες στο πλαίσιο της προενταξιακής στρατηγικής, αριθ. 1267/1999 του Συμβουλίου για τη θέσπιση διαρθρωτικού προενταξιακού μέσου και αριθ. 1268/1299 του Συμβουλίου της 21ης Ιουνίου 1999 σχετικά με την κοινοτική ενίσχυση για τα προενταξιακά μέτρα υπέρ της γεωργίας και της αγροτικής ανάπτυξης στις υποψήφιες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης κατά τη διάρκεια της προενταξιακής περιόδου (ΕΕ L 161 της 26.6.1999).

Στον τομέα του οίνου και των αμπελοοινικών προϊόντων για παράδειγμα, αποφασίστηκε νέα κοινή οργάνωση αγοράς [46], που περιλαμβάνει διατάξεις για την πρόληψη της απάτης σε θέματα, ονομασίας και παρουσίασης των προϊόντων σε συνδυασμό με κυρώσεις σε κοινοτικό επίπεδο. Στον τομέα του λίνου και της κάνναβης, έχει προβλεφθεί για τους παραγωγούς η υποχρέωση ελάχιστης απόδοσης [47], της οποίας η μη τήρηση συνεπάγεται την απώλεια του 65% του ποσού της ενίσχυσης καθώς και σύναψη συμβάσεων με τους μεταποιητές [48]. Στον τομέα των αροτραίων καλλιεργειών, αναθεωρήθηκε το καθεστώς στήριξης των παραγωγών και το καθεστώς προσωρινής παύσης καλλιέργειας [49], ενώ έχει καθιερωθεί καθεστώς ποσοστώσεων για ορισμένες καλλιέργειες (ιδίως για την παραγωγή αμύλου γεωμήλων [50]). Στον τομέα του ελαιολάδου, η κοινή οργάνωση αγοράς τροποποιήθηκε το 1998 για μεταβατική περίοδο και εν αναμονή ευρύτερης μεταρρύθμισης. Το σημαντικό στοιχείο της τροποποίησης αυτής είναι η κατάργηση της προϋπάρχουσας ενίσχυσης για την κατανάλωση της οποίας η αύξηση του ποσού εμπεριείχε κινδύνους απάτης ενώ η κατάργησή του θα βελτιώσει σημαντικά τους ελέγχους του καθεστώτος ενισχύσεων στην παραγωγή. Στον τομέα του βοείου κρέατος έχει σημειωθεί ευρεία μεταρρύθμιση με την έκδοση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1254/99 του Συμβουλίου [51] σχετικά με την κοινή οργάνωση αγοράς στον εν λόγω τομέα, ενώ οι λεπτομέρειες εφαρμογής της εν λόγω μεταρρύθμισης προβλέπουν μεταβατικά μέτρα σε θέματα διαχείρισης και ελέγχου [52], εν αναμονή της τροποποίησης του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 3508/92 του Συμβουλίου για τη θέσπιση ενός ολοκληρωμένου συστήματος [53].

[46] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1493/99 του Συμβουλίου για την κοινή οργάνωση της αμπελοοινικής αγοράς, ΕΕ L 276 της 14.7.1999.

[47] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2183/97 της Επιτροπής, ΕΕ L 299 της 4.11.1997, για τον λίνο. κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 452/99 της Επιτροπής, ΕΕ L 54 της 2.3.1999 για την κάνναβη.

[48] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 154/97 του Συμβουλίου, ΕΕ L 27 της 30.1.1997. κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1420/98 του Συμβουλίου, ΕΕ L 190 της 4.7.1998.

[49] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1251/99 του Συμβουλίου, ΕΕ L 160 της 26.6.1999, σελίδα 1. κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2316/99 της Επιτροπής που τροποποιεί τον προηγούμενο, ΕΕ L 280 της 30.10.1999 και κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2461/99 της Επιτροπής σχετικά με τις λεπτομέρειες της εφαρμογής του κανονισμού ΕΚ αριθ. 1251/99 του Συμβουλίου όσον αφορά τη χρήση των γαιών που βρίσκονται υπό καθεστώς προσωρινής παύσης καλλιέργειας για την παραγωγή πρώτων υλών που χρησιμεύουν στην παρασκευή, εντός της Κοινότητας, προϊόντων τα οποία δεν προορίζονται άμεσα για κατανάλωση από τον άνθρωπο ή τα ζώα, ΕΕ L 299 της 20.11.1999.

[50] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1252/99 του Συμβουλίου, ΕΕ L 160 της 26.6.1999, σελίδα 15.

[51] ΕΕ L 160 της 26.6.1999, σελίδα 21.

[52] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2714/99 της Επιτροπής, ΕΕ L 327 της 21.12.1999.

[53] Ο κανονισμός αυτός που τροποποιεί τον κανονισμό για τη θέσπιση ενός ολοκληρωμένου συστήματος διαχείρισης και ελέγχου σχετικά με ορισμένα καθεστώτα κοινοτικών ενισχύσεων εκδόθηκε στις 17 Ιουλίου 2000. Κανονισμός (ΕΚ) 1593/2000 του Συμβουλίου, ΕΕ L 182 της 21.7.2000.

Η Επιτροπή (Γενική Διεύθυνση "Γεωργίας") προέβη επιπλέον σε ενέργειες απλούστευσης της γεωργικής νομοθεσίας με στόχο την καλύτερη προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Κοινότητας [54]. Απλουστεύθηκε επίσης το καθεστώς των επιστροφών κατά την εξαγωγή και ο προϋπάρχων κανονισμός που τροποποιήθηκε επανειλημμένα, αντικαταστάθηκε τελικά από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 800/99 της Επιτροπής, της 15ης Απριλίου 1999 [55]. Αντίστοιχη ήταν και η εξέλιξη για την κοινή οργάνωση αγοράς στον τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων [56].

[54] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1258/99 του Συμβουλίου σχετικά με τη χρηματοδότηση της κοινής γεωργικής πολιτικής, ΕΕ L 160 της 26.6.1999, σελίδα 103, που αντικατέστησε τον παλαιότερο κανονισμό, τον βασικό κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 729/70, από την 1η Ιανουαρίου 2000.

[55] ΕΕ L 102 της 17.4.1999.

[56] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1255/99 του Συμβουλίου, ΕΕ L 160 της 26.6.1999, σελίδα 48.

2.3 Τομέας των διαρθρωτικών ενεργειών

Μετά από την πολιτική συμφωνία της 21ης Ιουνίου 1999 [57] σχετικά με το πρόγραμμα δράσης «Agenda 2000», το Συμβούλιο ενέκρινε οριστικά εννέα κανονισμούς στον τομέα της διαχείρισης των διαρθρωτικών ταμείων. Στο εξής απλοποιείται η κανονιστική δομή της διαχείρισης των διαρθρωτικών ταμείων: ένας γενικός κανονισμός (ο κανονισμός 1260/99) υπαγορεύει τις βασικές αρχές που αφορούν τα διάφορα διαρθρωτικά ταμεία (στόχοι, μέθοδοι προγραμματισμού, δημοσιονομική διαχείριση, αξιολόγηση και έλεγχος), και νέοι ειδικοί κανονισμοί προσδιορίζουν το αντίστοιχο πεδίο παρέμβασης για κάθε ταμείο.

[57] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1260/99 του Συμβουλίου που περιλαμβάνει γενικές διατάξεις για τα διαρθρωτικά ταμεία, ΕΕ L 161 της 26.6.1999.

Στον τομέα της προστασίας των οικονομικών συμφερόντων, η νέα αυτή κανονιστική ρύθμιση διευκρινίζει την έννοια της «αρχής διαχείρισης», που ορίζεται από τα κράτη μέλη για κάθε πρόγραμμα και τα καθήκοντα της οποίας καλύπτουν ταυτόχρονα την εφαρμογή, την κανονικότητα της διαχείρισης (εγγύηση καλής δημοσιονομικής διαχείρισης) και την αποτελεσματικότητα του προγράμματος. Όσον αφορά ειδικότερα τη δημοσιονομική διαχείριση των προγραμμάτων, εφαρμόζεται ο διαχωρισμός των αναλήψεων υποχρεώσεων για δαπάνες και των πραγματικών πληρωμών. Όσον αφορά τις πληρωμές, καταβάλλεται από την Επιτροπή προκαταβολή κατά την πρώτη ανάληψη δαπανών. κατά τις πληρωμές που ακολουθούν επιστρέφονται οι δαπάνες που έχουν πραγματικά καταβληθεί και πιστοποιηθεί από το κράτος μέλος. το υπόλοιπο καταβάλλεται αφού η Επιτροπή λάβει και εγκρίνει όλα τα απαιτούμενα έγγραφα. Κάθε αίτηση πληρωμής πρέπει να συνοδεύεται από πιστοποιητικό της αρμόδιας για την πληρωμή αρχής που να βεβαιώνει την Επιτροπή για την ακρίβεια των στοιχείων. Με τη νέα κανονιστική ρύθμιση γίνεται ακόμη πιο σαφές ότι τα κράτη μέλη είναι κατά πρώτο λόγο υπεύθυνα για το δημοσιονομικό έλεγχο ενώ επίσης παρουσιάζονται αναλυτικά οι αρμοδιότητές τους, ιδίως σε θέματα πρόληψης, ανίχνευσης και διόρθωσης των παρατυπιών [58]. Μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος υποβάλλεται στην Επιτροπή πιστοποιητικό το οποίο εκδίδεται από ανεξάρτητο οργανισμό και περιλαμβάνει το ιστορικό των ελέγχων που έχουν πραγματοποιηθεί. το εν λόγω πιστοποιητικό εγγυάται την εγκυρότητα της αίτησης πληρωμής και τη νομιμότητα και την κανονικότητα των πράξεων. Η Επιτροπή, από την πλευρά της, πραγματοποιεί επιτοπίους ελέγχους, παρακολουθεί εάν το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος πραγματοποιεί τακτικούς ελέγχους, και σε περίπτωση παρατυπίας, δύναται να διατυπώσει συστάσεις ή να ζητήσει τη λήψη διορθωτικών μέτρων για να αντιμετωπισθούν τα προβλήματα στη διαχείριση ή να διορθωθούν οι παρατυπίες.

[58] Η προηγούμενη κανονιστική ρύθμιση ανέφερε ότι τα κράτη μέλη όφειλαν να λάβουν τα αναγκαία μέτρα για την πρόληψη και τη δίωξη των παρατυπιών.

Κάθε χρόνο πραγματοποιείται συνάντηση μεταξύ των κρατών μελών και των αρμοδίων υπηρεσιών της Επιτροπής προκειμένου να συντονιστούν τα προγράμματα και οι μέθοδοι ελέγχου και να εξαχθούν τα απαιτούμενα συμπεράσματα από τα αποτελέσματα των ελέγχων που έχουν πραγματοποιηθεί. Οι δημοσιονομικές διορθώσεις, σε περίπτωση αθέτησης των υποχρεώσεων των κρατών μελών ή δημοσιονομική παρατυπία εκ μέρους τους, υλοποιούνται, ελλείψει αποτελέσματος κατά τη διαδικασία συμφιλίωσης που πραγματοποιείται προηγουμένως με πρωτοβουλία της Επιτροπής, μέσω της μείωσης ή της ματαίωσης μέρους ή του συνόλου της κοινοτικής συμμετοχής στο εν λόγω πρόγραμμα.

2.4 Οι δημόσιες συμβάσεις

Μετά τις εργασίες που διεξήχθησαν το 1999, η Επιτροπή παρουσίασε δύο προτάσεις οδηγιών που αφορούν την ανασύνταξη τεσσάρων ισχυουσών οδηγιών στον τομέα των δημοσίων συμβάσεων (που χρονολογούνται από το 1992 και το 1993) με στόχο την απλούστευση και τη διασάφηση των υπαρχόντων κανόνων. Η πρώτη πρόταση αφορά τις διαδικασίες σύναψης δημοσίων συμβάσεων προμηθειών, υπηρεσιών και έργων [59]. Η δεύτερη αφορά την ανασύνταξη της οδηγίας για τους ειδικούς τομείς (νερό, ενέργεια, μεταφορές).

[59] COM (2000) 275 τελικό

Από τη σκοπιά της προστασίας των οικονομικών συμφερόντων των Κοινοτήτων, ο στόχος είναι η προστασία των δημοσίων συμβάσεων από ενέργειες εγκληματικών ομάδων και η έκδοση μέτρων για το σκοπό αυτό. Στόχος της πρώτης πρότασης οδηγίας είναι επίσης να προβλεφθεί η δυνατότητα για ένα κράτος μέλος, να αποκλείει έναν μη αξιόπιστο οικονομικό παράγοντα από μια δημόσια σύμβαση, ακόμα και στην περίπτωση που δεν έχει εκδοθεί οριστική απόφαση [60]. Στο εξής υπάρχει υποχρέωση αποκλεισμού κάθε οικονομικού παράγοντα που έχει καταδικαστεί με οριστική απόφαση για υπεξαίρεση.

[60] Πράγματι, εάν ο κοινοτικός νομοθέτης έθετε ως όρο για την άσκηση της δυνατότητας αυτής την ύπαρξη οριστικής απόφασης, κάθε οικονομικός παράγοντας για τον οποίο έχει εκδοθεί μη οριστική καταδικαστική απόφαση, θα είχε για παράδειγμα το δικαίωμα υποβάλλοντας έφεση, να συμμετάσχει σε δημόσια σύμβαση χωρίς οι ενδιαφερόμενες εθνικές αρχές να έχουν την παραμικρή δυνατότητα να τον αποκλείσουν.

2.5 Η μεταρρύθμιση της δημοσιονομικής διαχείρισης (SEM 2000)

Δύο νέοι απολογισμοί που αφορούν τη φάση III (βελτίωση της συνεργασίας με τα κράτη μέλη) της υλοποίησης της μεταρρύθμισης της δημοσιονομικής διαχείρισης [61] κοινοποιήθηκαν στο Συμβούλιο από την Επιτροπή στις 25 Μαΐου 1999 και στις 29 Νοεμβρίου 1999.

[61] Έγγρ. SEC(1999) 708/2 της 11.5.1999, πέμπτη έκθεση προόδου για την εφαρμογή των συστάσεων της ομάδας των ατομικών αντιπροσώπων για την ορθή δημοσιονομική διαχείριση - βλ. επίσης τις ετήσιες εκθέσεις 1996, κεφάλαιο 1, τμήμα 2, σελίδα 15 και 1998, κεφάλαιο 3, τμήμα 4, σελίδα 43. Η έκτη έκθεση για τις εργασίες της Ο.Α.Α υποβλήθηκε στο Συμβούλιο στις 29.11.1999.

Όσον αφορά την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Κοινότητας, διαπιστώνεται ότι στον τομέα των διαρθρωτικών ταμείων, η Κοινότητα έλαβε 45 περίπου επίσημες αποφάσεις για δημοσιονομικές διορθώσεις δυνάμει του άρθρου 24 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 4253/88 (για το πρώτο εξάμηνο του έτους 1999), που αντιπροσωπεύουν ποσό 26 εκατ. ευρώ. Την ευθύνη για τις εν λόγω δημοσιονομικές διορθώσεις φέρουν τα κράτη μέλη τα οποία είναι επίσης υπεύθυνα σε πρώτο βαθμό για τη δίωξη των παρατυπιών που έχουν εντοπισθεί. Έτσι, στην περίπτωση που τα κράτη μέλη αθετήσουν την υποχρέωσή τους, η Επιτροπή μπορεί να υποχρεωθεί, εφόσον τα τελευταία δεν προβούν σε καμία δημοσιονομική διόρθωση, στη μείωση ή στην κατάργηση μέρους ή του συνόλου της κοινοτικής συμμετοχής στο πρόγραμμα για το οποίο διαπιστώθηκε η παρατυπία.

Εξάλλου, η Επιτροπή σκοπεύει να προτείνει ένα αυστηρότερο και ταχύτερο σύστημα διόρθωσης, σύμφωνα με τις αρχικές προτάσεις που διατυπώθηκαν σχετικά στο πλαίσιο του προγράμματος δράσης Agenda 2000 [62] (νέα κανονιστική ρύθμιση για τα διαρθρωτικά ταμεία).

[62] Βλ. σημείο 3.2 στη συνέχεια, βλ. επίσης την ετήσια έκθεση 1997, κεφάλαιο 4, τμήμα 1, σελ. 47.

2.6 Η εσωτερική μεταρρύθμιση της Επιτροπής

Συνεχίζοντας τις εργασίες που ξεκίνησαν το 1999, η Επιτροπή ενέκρινε τους στόχους της εσωτερικής διοικητικής μεταρρύθμισης του διοικητικού της μηχανισμού [63]. Εκτός από τον επαναπροσδιορισμό του συστήματος διαχείρισης, λογιστικού και δημοσιονομικού ελέγχου που είχε αποτελέσει το αντικείμενο πολλών κριτικών, ιδίως από το Ελεγκτικό Συνέδριο και από την επιτροπή ανεξαρτήτων εμπειρογνωμόνων, εκπονήθηκαν πολλά προγράμματα στα οποία έχει ενσωματωθεί η ειδική διάσταση της προστασίας των οικονομικών συμφερόντων των Κοινοτήτων. Έχουν ξεκινήσει εργασίες για να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα όσον αφορά την πρόληψη των παρατυπιών και για να επιτευχθεί η μεγαλύτερη δυνατή θωράκιση της νομοθεσίας, των κανόνων και των διαδικασιών σε θέματα δημοσιονομικής διαχείρισης, από ενδεχόμενες απάτες. Οι εργασίες αυτές οδήγησαν σε ευρείες διαβουλεύσεις μεταξύ των υπηρεσιών της Επιτροπής καθώς και με άλλα όργανα. Προγραμματίζονται οι ακόλουθες ενέργειες:

[63] Λευκή βίβλος για τη μεταρρύθμιση, COM(2000) 200 τελικό της 1.3.2000 και COM(2000) 200 τελικό/2 της 5.4.2000, μέρος I και II (http://europa.eu.int/comm/reform/index_fr.htm).

*εξασφάλιση καλύτερου συντονισμού μεταξύ της OLAF και των λοιπών υπηρεσιών της Επιτροπής,

*πιο ενεργή συμμετοχή της εν λόγω Υπηρεσίας στην εξέταση της θωράκισης από την απάτη της νομοθεσίας και των συστημάτων πρόσκλησης υποβολής προσφορών και διαχείρισης συμβάσεων,

*βελτιστοποίηση του κεντρικού συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης που εφαρμόζεται για τους δικαιούχους κοινοτικών πιστώσεων,

*αποτελεσματικότερη διαχείριση της είσπραξης των υπεξαιρεθέντων ή των αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών.

Η συνεργασία (μεταξύ των υπηρεσιών της Επιτροπής και μεταξύ των τελευταίων και των κρατών μελών) θα προσδιοριστεί επίσης σαφέστερα, ιδίως όσον αφορά τα διαρθρωτικά ταμεία και τη διαδικασία εκκαθάρισης των λογαριασμών του ΕΓΤΠΕ προκειμένου να υπάρξει καλύτερη πρόληψη και αποτελεσματικότερη ανίχνευση των παρατυπιών, των απατών και της διαφθοράς.

3 συνεργασια και εταιρικεσ σχεσεισ

3.1 Με τα κράτη μέλη

Η Επιτροπή σκοπεύει να αξιοποιήσει την εμπειρία των κρατών μελών προκειμένου να ενισχύσει την προστασία των οικονομικών της Κοινότητας. Οι ανταλλαγές πληροφοριών και εμπειριών θα συνεχίσουν να πραγματοποιούνται στο πλαίσιο της συμβουλευτικής επιτροπής για το συντονισμό στον τομέα της καταπολέμησης της απάτης (CoCoLAF) την οποία η Επιτροπή σκοπεύει να συγκαλεί πιο τακτικά. Η εν λόγω επιτροπή έχει οριζόντια διάθρωση και εξ αιτίας του γεγονότος αυτού μπορεί να εξετάζει συνολικά το πρόβλημα της καταπολέμησης της απάτης. Στην εν λόγω επιτροπή συμμετέχουν υψηλόβαθμα στελέχη από τα κράτη μέλη και για την ενεργότερη συμμετοχή της στη μελέτη των προοπτικών, η Επιτροπή θα τροποποιήσει αναλόγως την απόφασή της του 1994 που αφορά την ίδρυση και τη λειτουργία της εν λόγω επιτροπής καθώς επίσης και για να ληφθούν υπόψη οι μεταβολές που συνδέονται με τη μεταρρύθμιση στον τομέα της καταπολέμησης της απάτης [64].

[64] Βλ. σημείο 0, από τη σελίδα 9.

3.1.1 Οι πρωτοβουλίες της Επιτροπής σε σχέση με τα κράτη μέλη για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Κοινότητας.

Κατά πρώτο λόγο, πρέπει να επισημανθεί ότι η κατάσταση όσον αφορά την κύρωση των νομικών μέσων για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων των Κοινοτήτων έχει εξελιχθεί ως εξής: κατά την ημερομηνία δημοσίευσης της εν λόγω έκθεσης, οχτώ κράτη μέλη έχουν προβεί σε συνολική ή μερική κύρωση των συμβάσεων και των πρωτοκόλλων που έχουν εκπονηθεί με βάση τον τίτλο VI της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση [65].

[65] Η Γαλλία, η Ισπανία και το Ηνωμένο Βασίλειο έχουν κυρώσει όλα τα σχετικά μέσα, η Γερμανία έχει κυρώσει προς το παρόν μόνο τη σύμβαση του 1995 και το πρώτο πρωτόκολλό της, η Ελλάδα έχει κυρώσει το σύνολο των μέσων με εξαίρεση τη σύμβαση για τη διαφθορά ενώ από την πλευρά τους, η Αυστρία και η Φινλανδία δεν έχουν ακόμη κυρώσει το δεύτερο πρωτόκολλο της σύμβασης του 1995. Βλ. πίνακα στο παράρτημα για τον τίτλο αυτό.

Όσον αφορά τις σχέσεις μεταξύ των εθνικών ειδικευμένων υπηρεσιών και της Επιτροπής (OLAF), πρέπει να υπογραμμιστεί ότι οι επαφές που ξεκίνησαν και συνεχίστηκαν το 1999, κατέληξαν στην υπογραφή πρωτοκόλλου στις 17 Φεβρουαρίου 2000, ενώ πραγματοποιήθηκαν επίσης συζητήσεις μεταξύ της Direzione Nationale Antimafia (DNA) [66] και της OLAF για τη ρύθμιση πρακτικών λεπτομερειών που συμβάλουν στην ανάπτυξη διαρκούς επαφής για συνεργασία μεταξύ των δύο υπηρεσιών, διοργανώνοντας με τον τρόπο αυτόν την ανταλλαγή πληροφοριών με σκοπό την πρόληψη και την καταστολή παρανόμων δραστηριοτήτων που διαπράττονται από όλες τις εκφάνσεις του οργανωμένου εγκλήματος σε βάρος των οικονομικών της Κοινότητας.

[66] Η ιταλική εισαγγελική αρχή για την καταπολέμηση της μαφίας, βλ. ετήσια έκθεση 1998, κεφάλαιο 4, σημείο 1.

3.1.2 Η δικαστική συνεργασία : Το ευρωπαϊκό δικαστικό δίκτυο

Το Συμβούλιο «δικαιοσύνης και εσωτερικών υποθέσεων» (JAI), που συνήλθε στις 2 Δεκεμβρίου 1999 στις Βρυξέλλες, ενέκρινε έκθεση [67] για την αξιολόγηση της λειτουργίας του ευρωπαϊκού δικαστικού δικτύου (RJE), το οποίο δημιουργήθηκε μετά από την έγκριση κοινής δράσης από το Συμβούλιο [68], στις 29 Ιουνίου 1998, με απαιτούμενο στόχο τη βελτίωση της δικαστικής συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών και της Ένωσης, ιδίως στις περιπτώσεις καταπολέμησης των σοβαρών μορφών εγκληματικότητας οι οποίες συχνά διαπράττονται από διακρατικά οργανωμένα δίκτυα. Σε κάθε κράτος μέλος υπάρχουν φορείς επαφής, στη διάθεση των τοπικών δικαστικών αρχών. Πρόκειται σε γενικές γραμμές για δικαστές ο ρόλος των οποίων είναι να διευκολύνουν τη δικαστική συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών, παρέχοντας τις απαιτούμενες πληροφορίες στους συνδέσμους που έχουν οριστεί σε εθνικό και σε κοινοτικό επίπεδο. Η ανάπτυξη των φορέων αυτών άμεσης επαφής έχει ουσιαστική σημασία προκειμένου να προσδιορίζονται σαφέστερα οι στόχοι των επιχειρησιακών ενεργειών της OLAF και να καταστεί αποτελεσματικότερη η καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος στο διεθνές επίπεδο.

[67] Στοιχεία αναφοράς Συμβουλίου: 12393/99, έκθεση που εκδόθηκε στις 2.12.1999.

[68] ΕΕ L 191 της 7.7.1998.

3.1.3 Οι ενέργειες κατάρτισης που αφορούν την προστασία των οικονομικών συμφερόντων

Η Ένωση, για να είναι σε θέση να προστατεύσει αποτελεσματικά τα οικονομικά συμφέροντα των Κοινοτήτων, χρειάζεται επειγόντως να αποκτήσει μέσα (κυρίως εξειδικευμένες γνώσεις για τις μεθόδους) ανάλογα με εκείνα που χρησιμοποιούν οι διαπράττοντες τις απάτες σε διεθνή κλίμακα. Παρόμοια μέσα πρέπει να υπάρχουν όχι μόνο σε εθνικό επίπεδο, σε κάθε κράτος μέλος, αλλά και σε κοινοτικό επίπεδο, προκειμένου, με τη βοήθεια κοινοτικών, πολυτομεακών και πολύγλωσσων ενεργειών κατάρτισης να καλυφθούν τα κενά και οι υπάρχουσες διαφορές όσον αφορά την προσέγγιση του φαινομένου.

Το 1999, ο στόχος της Επιτροπής (OLAF) στον τομέα της κατάρτισης για την καταπολέμηση της απάτης ήταν η εφαρμογή μίας βολονταριστικής πολιτικής, τηρώντας την αρχή της επικουρικότητας, προκειμένου να βελτιωθούν οι γνώσεις των εθνικών παραγόντων και των υπαλλήλων που είναι επιφορτισμένοι με την καταπολέμηση της απάτης. Πρόκειται ειδικότερα για:

*τις υπηρεσίες που είναι επιφορτισμένες με την προστασία των οικονομικών συμφερόντων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και με την καταπολέμηση της διαφθοράς και της παραχάραξης νομισμάτων,

*τις υπηρεσίες της αστυνομίας και τους δικαστικούς των εισαγγελικών αρχών των κρατών μελών και ορισμένων τρίτων χωρών.

Kατά το έτος 1999, υλοποιήθηκαν 18 ενέργειες κατάρτισης. Οι ενέργειες αυτές επικεντρώθηκαν στην κατάρτιση του προσωπικού των εθνικών δικαστικών υπηρεσιών όσον αφορά την προστασία των οικονομικών συμφερόντων των Κοινοτήτων. Το ενδιαφέρον των εν λόγω υπηρεσιών και η πλήρης συνεργασία τους αποτελούν απαραίτητα στοιχεία για να διασφαλιστεί η επιτυχής επιτόπια καταπολέμηση της απάτης.

Τα μέσα που χρησιμοποιήθηκαν για την υλοποίηση των εν λόγω στόχων ήταν είτε η χορήγηση οικονομικής βοήθειας στις εθνικές διοικήσεις των κρατών μελών για τη διοργάνωση κύκλων κατάρτισης που είχαν ως θέμα την προστασία των οικονομικών των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ή την καταπολέμηση τη διαφθοράς, είτε η παραχώρηση στα κράτη μέλη που το ζήτησαν, ειδικευμένου προσωπικού από την Επιτροπή (OLAF) προκειμένου να τους μεταβιβάσει την εμπειρία του στον εν λόγω τομέα.

3.2 Με τις υποψήφιες προς προσχώρηση χώρες

Οι χώρες που είναι υποψήφιες για προσχώρηση στην Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλουν, εκτός από την υιοθέτηση του κοινοτικού νομικού κεκτημένου σε θέματα καταπολέμησης της απάτης, να λάβουν, σύμφωνα με το πνεύμα του άρθρου 280 ΕΚ, όλα τα μέτρα που απαιτούνται για την καταπολέμηση της απάτης στο έδαφος της χώρας καθώς και για τη συνεργασία μεταξύ κρατών μελών και Επιτροπής, ιδίως σε περιπτώσεις διακρατικών επιχειρησιακών δράσεων, γεγονός που, μεταξύ άλλων, συνεπάγεται και τις απαραίτητες προσαρμογές όσον αφορά τη διοικητική οργάνωση.

Δεδομένου ότι η Πολωνία είναι μία από τις μεγαλύτερες υποψήφιες προς προσχώρηση χώρα και ο σημαντικότερος δικαιούχος των κονδυλίων του PHARE, ήταν λογικό επακόλουθο να συγκεντρώσει η Επιτροπή τις προσπάθειες και τη δράση της στη χώρα αυτή [69]. Μετά από τις επαφές που πραγματοποιήθηκαν από την Task-Force UCLAF με τις πολωνικές αρχές και τις διάφορες συναντήσεις που οργανώθηκαν, ιδίως με τον πρωθυπουργό της χώρας αυτής, αποφασίστηκε η θέσπιση κεντρικής πολυτομεακής δομής ειδικευμένης στην καταπολέμηση της απάτης και του οργανωμένου εγκλήματος. Η δομή αυτή προβλέπεται να δημιουργηθεί εντός του IGD (γενική επιθεώρηση τελωνείων της Πολωνίας) και να χρηματοδοτηθεί στα πλαίσια του προγράμματος PHARE 1999.

[69] Βλ. ετήσια έκθεση 1998, κεφάλαιο 5, σημείο 1.

Η IGD επεξεργάσθηκε λοιπόν ειδικό σχέδιο το οποίο αφού έγινε αποδεκτό από τις πολωνικές αρχές, υποβλήθηκε στην Επιτροπή. Το σχέδιο αυτό προβλέπει ενίσχυση ύψους 3,5 εκατ. ευρώ σε πρώτη φάση. Εκτός από την απόσπαση τεσσάρων υπαλλήλων από τα κράτη μέλη, το εν λόγω σχέδιο προβλέπει επίσης τη χρηματοδότηση βάσεων δεδομένων, δικτύων τηλεπικοινωνιών και εξοπλισμού γραφείων. Προβλέπει επίσης τεχνική βοήθεια (για παράδειγμα τη χρηματοδότηση ειδικά εξοπλισμένων οχημάτων για επιτήρηση), ενέργειες κατάρτισης και περιόδους δοκιμής. Το ποσό αυτό των 3,5 εκατ. ευρώ αντιπροσωπεύει περίπου το 1,4% του συνόλου του PHARE για την Πολωνία. Το πρόγραμμα αυτό έγινε αποδεκτό στις 7 Μαΐου 1999 από όλα τα κράτη μέλη και στη συνέχεια από την Επιτροπή. Περιλαμβάνει, όπως και κάθε πρόγραμμα του PHARE, μια ρήτρα που προβλέπει την υποχρέωση να συγχρηματοδοτηθεί το πρόγραμμα από την υποψήφια δικαιούχο χώρα. Οι πολωνικές αρχές δεσμεύθηκαν επίσης από την πλευρά τους να εξασφαλίσουν τις απαιτούμενες εγκαταστάσεις στις οποίες θα λειτουργήσει η νέα αυτή υπηρεσία η οποία θα απαρτίζεται από τριάντα περίπου άτομα (το προβλεπόμενο κόστος της επιχείρησης αυτής ανέρχεται περίπου σε 1,9 εκατ. ευρώ [70]).

[70] 7.633.200 zlotys.

3.3 Η αμοιβαία διοικητική συνδρομή στον τελωνειακό τομέα μεταξύ Κοινότητας και τρίτων χωρών.

Έχει ξεκινήσει η επεξεργασία διοικητικής ρύθμισης μεταξύ της Ευρωπαϊκής υπηρεσίας καταπολέμησης της απάτης και της κρατικής τελωνειακής επιτροπής της Ρωσικής Ομοσπονδίας σχετικά με ένα σύστημα αμοιβαίας πληροφόρησης για τη διακίνηση εμπορευμάτων μεταξύ των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ρωσικής Ομοσπονδίας. Πράγματι, το εν λόγω σχέδιο, βασισμένο στο πρωτόκολλο αμοιβαίας διοικητικής συνδρομής για την ορθή εφαρμογή των κοινοτικών τελωνειακών κανονιστικών ρυθμίσεων, στοχεύει στη διευκόλυνση των ανταλλαγών πληροφοριών για εμπορεύματα ιδιαίτερα ευαίσθητα σε απάτες, όπως είναι το βόειο και το χοίρειο κρέας που εξάγουν προς τη Ρωσία με την καταβολή επιστροφών κατά την εξαγωγή. Η διοικητική αυτή ρύθμιση προβλέπει στην ουσία, πριν ακόμη από τη θέση της σε εφαρμογή (η οποία θα πραγματοποιηθεί με την υπογραφή της), την επέκταση του συστήματος άμεσης ανταλλαγής πληροφοριών σε άλλα είδη προϊόντων με υψηλή φορολογία.

Αφετέρου, στις 31 Δεκεμβρίου 1999, η Κοινότητα συνήψε συμφωνίες που περιλαμβάνουν διατάξεις για την αμοιβαία συνδρομή σε τελωνειακά θέματα, με 33 τρίτες χώρες οι οποίες στο σύνολό τους σχεδόν είναι γειτονικές γεωγραφικά χώρες και οι πιο σημαντικοί εταίροι της Κοινότητας. Πρόκειται, στον τελωνειακό τομέα, τόσο για γενικές συμφωνίες που περιλαμβάνουν πρωτόκολλο αμοιβαίας συνδρομής, όσο και για ειδικές συμφωνίες για τη συνεργασία και την αμοιβαία διοικητική συνδρομή.

Οι επιμέρους διατάξεις των εν λόγω συμφωνιών και πρωτοκόλλων εξασφαλίζουν στις υπηρεσίες των συμβαλλομένων μερών που είναι υπεύθυνες για τις τελωνειακές έρευνες, τη νομική βάση προκειμένου να ζητήσουν και να παράσχουν διοικητική συνδρομή κατά τη διεξαγωγή των ερευνών που αποβλέπουν στη διασφάλιση της καλής εφαρμογής των τελωνειακών κανονιστικών ρυθμίσεων, είτε πρόκειται για ρυθμίσεις της Κοινότητας είτε για ρυθμίσεις της χώρας-εταίρου.

Πολλές συμφωνίες που περιλαμβάνουν πρωτόκολλο αμοιβαίας συνδρομής σε τελωνειακά θέματα και υπεγράφησαν πριν από το 1999, τέθηκαν σε ισχύ κατά τη διάρκεια του 1999. Πρόκειται για τις συμφωνίες με τις ακόλουθες χώρες: Αρμενία, Αζερμπαϊτζάν, Γεωργία, Καζακστάν, Δημοκρατία της Κιργιζίας, Σλοβενία και Ουζμπεκιστάν. Ειδική συμφωνία για τη συνεργασία και την αμοιβαία συνδρομή σε τελωνειακά θέματα συνήφθη με το Χονγκ-Κονγκ.

Επίσης κατά το 1999, τέθηκαν σε ισχύ τέσσερις συμφωνίες για το εμπόριο υφαντουργικών προϊόντων. Πρόκειται για συμφωνίες με το Λάος, την Καμπότζη, το Βιετνάμ, το Νεπάλ, την Κίνα, την Ιαπωνία και τις χώρες ANASE [71]. Έχει τεθεί σε εφαρμογή συμφωνία με το Βιετνάμ σχετικά με το εμπόριο υποδημάτων.

[71] Ένωση χωρών της Νοτιο-ανατολικής Ασίας

Συνεχίζονται ή προβλέπονται διαπραγματεύσεις που αποβλέπουν στη σύναψη γενικών συμφωνιών (που περιλαμβάνουν πρωτόκολλο για την αμοιβαία συνδρομή σε τελωνειακά θέματα) ή ειδικών συμφωνιών (συμφωνία για τη συνεργασία και την αμοιβαία διοικητική συνδρομή σε τελωνειακά θέματα) με άλλες τρίτες χώρες μεταξύ των οποίων, η Κύπρος και η Μάλτα (υποψήφιες προς προσχώρηση χώρες), η Χιλή, το Μεξικό, η Ελβετία και οι χώρες του Μercosur) (Αργεντινή, Βραζιλία, Ουρουγουάη και Παραγουάη).

Οι διατάξεις που αφορούν την τελωνειακή συνεργασία και περιλαμβάνονται στις συμφωνίες με τις τρίτες χώρες καλύπτουν επίσης την τεχνική βοήθεια στον τελωνειακό τομέα. Όσον αφορά τη διεύρυνση [72], ο βασικός στόχος της εν λόγω συνδρομής (που παρέχεται στο πλαίσιο του προγράμματος PHARE) είναι να συμβάλει στην αποτελεσματική εφαρμογή την κατάλληλη στιγμή από τις εν λόγω χώρες των κοινοτικών κανονιστικών ρυθμίσεων και συνεπώς, κατ' επέκταση, των κοινοτικών διατάξεων που αφορούν την πρόληψη της απάτης και την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης η οποία διευρύνεται.

[72] Βλ. σημείο 3.2, σελίδες 26-27.

Η κατάσταση όσον αφορά την κύρωση από τα κράτη μέλη των μέσων "προστασίας των οικονομικών συμφερόντων" (τρίτος πυλώνας)

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

R = κοινοποιηθείσα κύρωση

Πηγή : http://db.consilium.eu.int/accords/default.asp-lang=fraude

Ενημέρωση στις 11.10.2000

Τίτλος II : Στατιστικές και αναλύσεις

4 απατεσ και αλλες παρατυπιεσ

Η καταπολέμηση της απάτης αφορά κάθε παράνομη συμπεριφορά που έχει επίπτωση στον προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η μορφή την οποία μπορεί να λάβει μια τέτοια παράνομη συμπεριφορά ποικίλλει και καλύπτει ένα φάσμα που κυμαίνεται από τη μη τήρηση κανόνα του κοινοτικού δικαίου, από σφάλμα ή παραδρομή, έως πράξεις που διαπράττονται από φορείς οργανωμένου εγκλήματος. Εκ πρώτης όψεως, η απώλεια για τον προϋπολογισμό της Κοινότητας (και συνεπώς για τον ευρωπαίο πολίτη και φορολογούμενο) φαίνεται να είναι η ίδια ανεξάρτητα από τη μορφή της διαπραχθείσας παρατυπίας, τα μέτρα όμως που πρέπει να ληφθούν για να αντιμετωπισθεί η εν λόγω απώλεια πρέπει να είναι ανάλογα με τη σοβαρότητα της παρατυπίας. Πράγματι, τα απλά σφάλματα πρέπει να διορθωθούν και να αποφευχθεί η επανάληψή τους. Αντίθετα, για τις παρατυπίες που διαπράττονται εκ προθέσεως, εκτός από τη δημοσιονομική διόρθωση πρέπει να προβλεφθούν κατάλληλες κυρώσεις και να ληφθούν πολύ πιο εξειδικευμένα μέτρα προστασίας για το μέλλον, που μπορούν να φθάσουν μέχρι την τροποποίηση της ισχύουσας νομοθεσίας.

Οι απάτες, κατά την αυστηρή έννοια του όρου, και κατά μείζονα λόγο οι εγκληματικές συμπεριφορές, έχουν ιδιαίτερα αποσταθεροποιητική επίπτωση στην οικονομία και στο δημόσιο βίο και πρέπει συνεπώς να διώκονται με αυστηρότητα και αποφασιστικότητα.

Είναι σημαντικό να μη συγχέουμε τις διάφορες κατηγορίες παρατυπιών και να μην αντιμετωπίζουμε το απλό σφάλμα με τον ίδιο τρόπο που αντιμετωπίζουμε την απάτη. Η OLAF επικεντρώνει εκούσια τις προσπάθειές της κατά πρώτο λόγο στις πιο σοβαρές παρατυπίες και συγκεκριμένα τις απάτες, στο πλαίσιο των ερευνών της και της βοήθειας που παρέχει στις ειδικευμένες υπηρεσίες των κρατών μελών.

Ωστόσο, αντιμετωπίζονται δυσκολίες στον ακριβή προσδιορισμό του πραγματικού χαρακτήρα (συνιστά ή όχι απάτη) μιας παρατυπίας η οποία έχει εντοπισθεί ή για την οποία υπάρχουν απλώς εικασίες. Eάν πρόκειται για παράνομη συμπεριφορά, ο τελικός χαρακτηρισμός, δίδεται συχνά μετά από αρκετά έτη, από τις αρμόδιες δικαστικές αρχές που αποφασίζουν με βάση τα αποδεικτικά στοιχεία που συγκεντρώνονται κατά την έρευνα που διεξάγεται. Η περίπτωση που φαινόταν αρχικά ως μια απλή παρατυπία μπορεί να αποδειχθεί αργότερα ως έγκλημα, με προμελετημένο και οργανωμένο χαρακτήρα, ενώ η αρχική υποψία για παράνομη συμπεριφορά μπορεί να αποδειχθεί μη βάσιμη μετά από μία πιο εμπεριστατωμένη έρευνα.

Παρόλο που σύμφωνα με την επιθυμία που εξέφρασε το Συμβούλιο [73], η OLAF παρουσιάζει στην έκθεση αυτή δύο ξεχωριστές πλευρές, το φαινόμενο της απάτης, αφενός, και τις λοιπές παρατυπίες, αφετέρου, η ερμηνεία των αριθμών πρέπει να γίνει προσεκτικά. Η διάκριση αυτή βασίζεται στις πληροφορίες που παρασχέθηκαν από τα κράτη μέλη (η παραπομπή υπόθεσης στην εισαγγελία αποτελεί ενδεικτικό στοιχείο για απάτη ενώ το ίδιο ισχύει για ορισμένα είδη παρατυπίας ή για ορισμένους όρους διάπραξης της παρατυπίας). Από τις κοινοποιήσεις που διαβιβάσθηκαν στην Επιτροπή (OLAF) διαπιστώνεται ότι τα κράτη μέλη δεν διακρίνονται μόνο ανάλογα με το πόσο λεπτομερή στοιχεία παρέχουν για να περιγράψουν τις επισημανθείσες περιπτώσεις αλλά και με την αποφασιστικότητά που επιδεικνύουν να διώξουν διοικητικά ή ποινικά την επισημανθείσα περίπτωση.

[73] Συμπεράσματα του Συμβουλίου Ecofin της 17ης Ιουλίου 2000, σημείο 7.

Προκειμένου να προσδιοριστεί ποσοτικά το ποσοστό των περιπτώσεων που έχουν κοινοποιηθεί από τα κράτη μέλη και έχουν χαρακτηριστεί ως "απάτες", η OLAF, στο πλαίσιο ενός σχεδίου επιστημονικής και τεχνικής στήριξης που ανέθεσε στο Κοινό κέντρο ερευνών, ανέλυσε τις κοινοποιήσεις των κρατών μελών για τα έτη 1993-1997. Από την εν λόγω ανάλυση προέκυψαν τα ακόλουθα αποτελέσματα.

-Στον τομέα των ιδίων πόρων, το 32% των περιπτώσεων που αντιπροσωπεύει το 45% των διακυβευόμενων ποσών χαρακτηρίστηκαν από τα κράτη μέλη ως απάτες.

-Στον τομέα των δαπανών του ΕΓΤΠΕ - τμήμα εγγυήσεων, το 21% των περιπτώσεων που αντιπροσωπεύει το 37% των διακυβευόμενων ποσών χαρακτηρίστηκαν από τα κράτη μέλη ως "απάτες".

-Στον τομέα των διαρθρωτικών ενεργειών, το 18% των περιπτώσεων που αντιπροσωπεύει το 33% των διακυβευόμενων ποσών χαρακτηρίστηκαν από τα κράτη μέλη ως "απάτες".

Κατά το παρόν στάδιο, η διάκριση μεταξύ απατών και άλλων παρατυπιών δεν μπορεί συνεπώς να γίνει με ακρίβεια. Από την ενδελεχή ανάλυση της τυπολογίας των παρατυπιών και των σχετικών ποσών επιβεβαιώνεται ότι η τρέχουσα πρακτική των κρατών μελών δεν συμβαδίζει με το στόχο της διασφάλισης ισοδύναμης προστασίας για τα οικονομικά συμφέροντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Επιτροπή καλεί κατά συνέπεια τα κράτη μέλη να ακολουθήσουν μια πιο εναρμονισμένη προσέγγιση ώστε να καταστεί σαφέστερη η διάκριση μεταξύ απατών και λοιπών παρατυπιών.

5 η κατασταση το 1999

5.1 Το συνολικό επίπεδο των απατών και των άλλων παρατυπιών

Εάν συγκριθεί ο αριθμός των νέων περιπτώσεων και η επίπτωσή στον προϋπολογισμό, το επίπεδο των απατών και των λοιπών παρατυπιών που διαπιστώθηκαν ή εικάζονται κατά το 1999 είναι αντίστοιχο με το επίπεδο των τελευταίων ετών.

5.2 Οι απάτες

5.2.1 Οι περιπτώσεις απατών που κοινοποιήθηκαν από τα κράτη μέλη

Για το έτος 1999, τα κράτη μέλη κοινοποίησαν, με βάση την τομεακή κανονιστική ρύθμιση, 1.235 περιπτώσεις που μπορούν να χαρακτηριστούν ως απάτες με βάση τον ορισμό του άρθρου 1 παράγραφος 1 της σύμβασης για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Οι περιπτώσεις αυτές κατανέμονται ως ακολούθως στους τομείς του προϋπολογισμού [74]:

[74] Για λεπτομερή στοιχεία, βλ. πίνακες 1 έως 3.

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

5.2.2 Οι περιπτώσεις που διερευνώνται από την OLAF

Σύμφωνα με την OLAF, εκτός από τις περιπτώσεις που κοινοποιήθηκαν από τα κράτη μέλη, η εν λόγω υπηρεσία εξέτασε το 1999, 252 νέες υποθέσεις οι οποίες αφορούν στη μεγάλη τους πλειοψηφία, σύμφωνα με την προσωρινή εκτίμηση της υπηρεσίας, εγκληματικές πράξεις. Πράγματι, κατά γενικό κανόνα, η OLAF αποφασίζει να ανοίξει έρευνα όταν υπάρχει υποψία απάτης. Εναπόκειται προφανώς στις εθνικές δικαστικές αρχές να κρίνουν την εξεταζόμενη συμπεριφορά μετά την ολοκλήρωση της έρευνας. Όσον αφορά την επίπτωση των περιπτώσεων αυτών στον προϋπολογισμό, πρόκειται για προσωρινή εκτίμηση η οποία, εξαιρουμένου του τομέα των άμεσων δαπανών η διαχείριση του οποίου ασκείται από την Επιτροπή, πρέπει επίσης να επιβεβαιωθεί από τις αρμόδιες εθνικές αρχές οι οποίες πρέπει να απευθύνουν την εντολή είσπραξης στους ενδιαφερόμενους φορείς.

Οι υποθέσεις που ανοίχτηκαν το 1999 κατανέμονται ως εξής :

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

* χωρίς ΦΠA

** μέρος B του προϋπολογισμού

Στον ανωτέρω πίνακα δεν περιλαμβάνονται οι υποθέσεις που αφορούν τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης καθόσον η επίπτωση των εν λόγω απατών γίνεται πρώτα αισθητή στο επίπεδο του εθνικού προϋπολογισμού. Ωστόσο, δεν μπορούμε πλέον να αγνοήσουμε την όλο και μεγαλύτερη επίπτωση των εικαζομένων απατών στον εν λόγω τομέα. Από μια πρόχειρη εκτίμηση των περιπτώσεων που ερευνώνται μόνο από την OLAF, από το 1999 μέχρι την ημερομηνία έκδοσης της έκθεσης αυτής, η επίπτωση της διακίνησης οινοπνευματωδών στον προϋπολογισμό των κρατών μελών εκτιμάται σε περισσότερα από 500 εκατ. ευρώ. Η διακίνηση οινοπνευματωδών και το λαθρεμπόριο τσιγάρων διεκδικούν την πρώτη θέση στον τομέα των απατών αλλά ορισμένα κράτη μέλη δεν φαίνονται ακόμη έτοιμα να συνάγουν τα σχετικά συμπεράσματα.

5.3 Οι άλλες παρατυπίες

Για το έτος 1999, τα κράτη μέλη κοινοποίησαν με βάση την τομεακή κανονιστική ρύθμιση, 4.912 περιπτώσεις παρατυπιών. Οι περιπτώσεις αυτές κατανέμονται ως ακολούθως στους τομείς του προϋπολογισμού [75] :

[75] Για τις λεπτομέρειες βλ. πίνακες 1 έως 3.

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

6 Οι τασεισ

Συνολικά, η τάση σταθεροποίησης στο επίπεδο των προηγουμένων ετών επιβεβαιώνεται και για το 1999, τουλάχιστον όσον αφορά τις περιπτώσεις που κοινοποιήθηκαν από τα κράτη μέλη. Ο αριθμός των νέων περιπτώσεων που εντοπίστηκαν από τα κράτη μέλη συνεχίζει να αυξάνεται [76], αλλά τα ποσά που αφορούν οι εν λόγω περιπτώσεις δεν είναι υψηλότερα από εκείνα της προηγούμενης περιόδου. Η επίπτωση των απατών και των άλλων παρατυπιών μειώνεται στον τομέα των γεωργικών δαπανών, αλλά συνεχίζει να αυξάνεται στον τομέα των διαρθρωτικών δράσεων, ενώ παρουσιάζει τάση μείωσης στον τομέα των παραδοσιακών ιδίων πόρων.

[76] Για την εξέλιξη του αριθμού και την επίπτωση των περιπτώσεων που κοινοποιήθηκαν από τα κράτη μέλη βλ. γραφικές παραστάσεις 1 έως 3.

Όσον αφορά τις περιπτώσεις που διερευνώνται από την OLAF, η διαπίστωση είναι εν μέρει διαφορετική. Στο πλαίσιο της ίδιας έρευνας μπορεί να πραγματοποιηθεί αξιολόγηση της δημοσιονομικής επίπτωσης βασισμένη σε «αποδεικτικά στοιχεία» (βεβαιωθέντα ποσά) καθώς και εκτίμηση της πιθανής δημοσιονομικής επίπτωσης βασισμένη σε προβολή των βεβαιωθέντων στοιχείων. Αυτό ισχύει ιδίως για τις περίπλοκες περιπτώσεις που υπάγονται στο οργανωμένο οικονομικό έγκλημα και ιδίως το λαθρεμπόριο των τσιγάρων. Η OLAF, από τις νέες υποθέσεις που ανοίχθηκαν το 1999, και αφορούν την αγορά των τσιγάρων, διαπίστωσε ότι η ελάχιστη επίπτωση ανέρχεται σε περίπου 17 εκατ. ευρώ (αριθμός που περιλαμβάνεται στον πίνακα της προηγουμένης σελίδας), αλλά η συνολική απώλεια ενδέχεται να ανέλθει σε 325 εκατ. ευρώ. Εναπόκειται στις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών να προσδιορίσουν την επίπτωση στον προϋπολογισμό, μόλις ολοκληρωθούν οι έρευνες.

6.1 Ο τομέας των παραδοσιακών ιδίων πόρων

Προκειμένου να αξιολογηθεί η επίπτωση των απατών και των λοιπών παρατυπιών επί των ιδίων πόρων, η Επιτροπή μπορεί να βασισθεί, εκτός από τις βεβαιώσεις που εκδίδονται στο πλαίσιο των ερευνών που διεξάγονται από την OLAF, σε δύο συμπληρωματικές πηγές πληροφοριών:

-στις κοινοποιήσεις των κρατών μελών σύμφωνα με το άρθρο 6 παράγραφος 4 του κανονισμού αριθ. 1552/89 [77] («δελτία απατών»),

[77] Στο εξής άρθρο 6 παράγρ. 5 του κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1150/2000 του Συμβουλίου (ΕΕ L 130 της 31.5.2000) που αντικαθιστά τον κανονισμό (ΕΟΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1552/89 του Συμβουλίου.

-στις ετήσιες εκθέσεις σχετικά με τη δραστηριότητα και τα αποτελέσματα των ελέγχων τους τις οποίες υποβάλλουν σύμφωνα με το άρθρο 17 παράγραφος 3 του κανονισμού αριθ. 1552/89 [78]. Οι εκθέσεις αυτές παρέχουν επίσης στοιχεία βάσει των οποίων μπορούν να προσδιορισθούν ποσοτικά και να αξιολογηθούν τα αποτελέσματα της καταπολέμησης της απάτης καθώς και οι πρακτικές της απάτης [79]. Με τον τρόπο αυτό καθίσταται δυνατή η αντιπαραβολή των ειδικών πληροφοριών (κοινοποίηση περιπτώσεων απάτης και άλλων παρατυπιών) με τις γενικότερες πληροφορίες για τα αποτελέσματα των ελέγχων που έχουν πραγματοποιηθεί καθώς και με τα λογιστικά δεδομένα που έχουν επίσης κοινοποιηθεί από τα κράτη μέλη (λογιστική καταχώρηση των μη εισπραχθέντων ακόμη ιδίων πόρων) προκειμένου να σχηματισθεί μια σαφέστερη εικόνα για την εξέλιξη των αριθμών.

[78] Στο εξής άρθρο 17 παράγρ. 3 του κανονισμού αριθ. 1150/2000.

[79] Βλ. έκθεση επισυναπτόμενη στο παράρτημα.

Με βάση το σύνολο των πληροφοριών αυτών, διαπιστώνεται ότι ο αριθμός των απατών και των λοιπών παρατυπιών που εντοπίστηκαν, παρουσίασε εκ νέου αύξηση (+ 22%) ενώ η επίπτωση των περιπτώσεων αυτών στον προϋπολογισμό παρέμεινε σχετικά σταθερή σε σχέση με το προηγούμενο έτος, κατά το οποίο είχε επίσης διαπιστωθεί επίπεδο αντίστοιχο με εκείνο του 1995. Εάν ληφθούν επίσης υπόψη οι πληροφορίες που διαβιβάστηκαν από τα κράτη μέλη στο πλαίσιο της ετήσιας έκθεσής τους για τις δραστηριότητες ελέγχου, διαπιστώνεται ότι ο αριθμός που εξακολουθεί να αυξάνεται αφορά τα μικρά ποσά (κάτω από το όριο των 10.000 EUR).

Όσον αφορά τα προϊόντα που πλήττονται από τις απάτες και τις λοιπές παρατυπίες, στην πρώτη θέση βρίσκονται τα τσιγάρα (με το 14% των κοινοποιηθέντων περιπτώσεων και των βεβαιωθέντων ποσών), στη συνέχεια τα γαλακτοκομικά προϊόντα (τυρί και βούτυρο) που αντιπροσωπεύουν μόνο το 0,5% των περιπτώσεων αλλά ουσιαστικά το 12% των βεβαιωθέντων ποσών και τέλος τα αυτοκίνητα οχήματα (με 1,6% των περιπτώσεων και 6,2% των βεβαιωθέντων ποσών). Το 1998, τα τρία προϊόντα που επλήγησαν περισσότερο ήταν τα γαλακτοκομικά προϊόντα (23%), τα τσιγάρα (8%) και τα υφαντουργικά προϊόντα (4%).

Όσον αφορά τα τελωνειακά καθεστώτα, το καθεστώς της θέσης σε ελεύθερη κυκλοφορία εξακολουθεί να είναι το πλέον τρωτό. Ωστόσο, η διαπίστωση αυτή καλύπτει ετερογενείς απάτες. Το λαθρεμπόριο και οι παρόμοιες πρακτικές (μη δηλωθείσα εισαγωγή) αριθμούσαν κατά το 1999 περίπου το 18% των περιπτώσεων που κοινοποιήθηκαν από τα κράτη μέλη (κάτω από το όριο των 10.000 EUR). Τα προβλήματα που συνδέονται με τη διαχείριση των προτιμησιακών καθεστώτων [80] (και συνεπώς ψευδείς ή εσφαλμένες διασαφήσεις καταγωγής) αριθμούσαν περίπου το 8% των περιπτώσεων.

[80] Βλ. επίσης τη θεματική έκθεση που αφορά τον έλεγχο των παραδοσιακών ιδίων πόρων για τα προτιμησιακά καθεστώτα την οποία οι υπηρεσίες της Επιτροπής υπέβαλαν στη συμβουλευτική επιτροπή ιδίων πόρων το Δεκέμβριο του 1999 (έγγραφο αριθ. BUDG/501/99).

Αντίθετα, με βάση τις κοινοποιήσεις των κρατών μελών, το 1999 η διαδικασία της διαμετακόμισης αντιπροσώπευε μόνο το 6% περίπου των περιπτώσεων και λιγότερο από το 4% των βεβαιωθέντων ποσών (περιπτώσεις άνω του ορίου των 10.000 EUR). Το γεγονός αυτό φαίνεται ότι επιβεβαιώνει τον αποτρεπτικό χαρακτήρα του συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης για τα ευαίσθητα προϊόντα αλλά προς το παρόν δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι το πρόβλημα έχει ρυθμιστεί.

6.2 Οι γεωργικές δαπάνες (ΕΓΤΠΕ- Τμήμα Εγγυήσεων)

Ο αριθμός των απατών και των λοιπών παρατυπιών που εντοπίστηκαν από τα κράτη μέλη το 1999 παρουσιάζει αύξηση σε σχέση με το προηγούμενο έτος (+ 12%), ενώ η επίπτωση των περιπτώσεων αυτών στον προϋπολογισμό είναι σαφώς χαμηλότερη (- 18%). Αυτό οφείλεται κατά κύριο λόγο στην αύξηση του αριθμού των περιπτώσεων που αφορούν τις άμεσες ενισχύσεις οι οποίες είναι ευκολότερο να ελεγχθούν και των οποίων η μέση επίπτωσή τους στον προϋπολογισμό είναι σαφώς πιο περιορισμένη από την αντίστοιχη επίπτωση των περιπτώσεων που αφορούν τις λοιπές κατηγορίες γεωργικών δαπανών.

Η κατηγορία των δαπανών που επλήγη περισσότερο είναι ωστόσο εκείνη των επιστροφών κατά την εξαγωγή. Οι περιπτώσεις αυτές αντιπροσώπευαν, το 1999, το 38% της συνολικής επίπτωσης στον προϋπολογισμό (28% το 1998) ενώ οι δαπάνες για τις επιστροφές κατά τις εξαγωγές αντιπροσώπευαν μόνο το 14% των συνολικών δαπανών του ΕΓΤΠΕ - Τμήμα Εγγυήσεων. Η σημαντική αυτή αύξηση οφείλεται, κατά κύριο λόγο, στην ανησυχητική αύξηση των περιπτώσεων που αφορούν την εξαγωγή του βοείου κρέατος.

Τα προϊόντα που επλήγησαν περισσότερο είναι λοιπόν το βόειο κρέας και τα ζώντα βοοειδή, στα οποία αντιστοιχεί το ένα τρίτο της συνολικής επίπτωσης των απατών και των λοιπών παρατυπιών στον προϋπολογισμό. ακολουθούν τα φρούτα και τα λαχανικά (νωπά ή μεταποιημένα) με ποσοστό μεγαλύτερο του 15% της συνολικής επίπτωσης στον προϋπολογισμό, και ο λίνος (που περιλαμβάνεται για πρώτη φορά μεταξύ των τριών προϊόντων που επλήγησαν περισσότερο, με ποσοστό μεγαλύτερο του 8% της συνολικής επίπτωσης στον προϋπολογισμό). Αντίθετα, το ελαιόλαδο, το οποίο κατά το 1997 και 1998 ήταν το προϊόν που είχε πληγεί περισσότερο από τις απάτες και τις λοιπές παρατυπίες, βρίσκεται το 1999 στην πέμπτη θέση (με 5% της συνολικής επίπτωσης στον προϋπολογισμό), μετά από τα δημητριακά.

Οι νέες υποθέσεις που ανοίχθηκαν από την OLAF το 1999 αφορούν κατά κύριο λόγο τα γαλακτοκομικά προϊόντα και το βόειο κρέας.

6.3 Ο τομέας των διαρθρωτικών δράσεων

Στον τομέα των διαρθρωτικών δαπανών εξακολουθεί να εμφανίζεται αισθητή αύξηση, τόσο όσον αφορά τον αριθμό των νέων περιπτώσεων που κοινοποιούνται από τα κράτη μέλη όσο και την επίπτωση στον προϋπολογισμό. Σε σχέση με το προηγούμενο έτος, ο αριθμός των περιπτώσεων που κοινοποιήθηκαν αυξήθηκε κατά 70% και η συνολική τους επίπτωση στον προϋπολογισμό σχεδόν τριπλασιάστηκε.

Οι κοινοποιηθείσες περιπτώσεις αφορούν κυρίως τα διαρθρωτικά ταμεία (ΕΓΤΠΕ-Τμήμα προσανατολισμού, ΕΚΤ, ΕΤΠΑ, ΧΜΠΑ). Όπως και το 1998, το σημαντικότερο μέρος των περιπτώσεων που κοινοποιήθηκαν (τόσο όσον αφορά τον αριθμό των περιπτώσεων, δηλ. 59%, όσο και τα διακυβευόμενα ποσά, δηλ. 50%) αφορούν το Κοινωνικό Ταμείο και ακολουθεί το Περιφερειακό Ταμείο, (18% των περιπτώσεων και 39% των ποσών). Οι συνολικοί αυτοί αριθμοί είναι απόρροια καταστάσεων που ποικίλλουν σε μεγάλο βαθμό από το ένα κράτος μέλος στο άλλο. Όσον αφορά τις δαπάνες του Ταμείου Συνοχής (το οποίο επιχορηγείται με περίπου 3.000 εκατ. ευρώ ετησίως), τα κράτη - δικαιούχοι της εν λόγω χρηματοδότησης κοινοποίησαν μόνο τρεις περιπτώσεις.

Σύμφωνα με την OLAF, ο αριθμός των νέων περιπτώσεων που ανοίχθηκαν το 1999 από την εν λόγω Υπηρεσία και διεκπεραιώθηκαν σε συνεργασία με τα κράτη μέλη παρουσιάζει σαφή μείωση σε σχέση με τα προηγούμενα έτη. Το γεγονός αυτό αντικατοπτρίζει τις αυξημένες προσπάθειες των κρατών μελών οι οποίες αποδεικνύονται από τις επίσημες κοινοποιήσεις, ενώ η OLAF από την πλευρά της, επικέντρωσε την προσοχή της στις πιο σοβαρές περιπτώσεις που, λόγω του διακρατικού τους χαρακτήρα, διαφεύγουν από τους ελέγχους των εθνικών αρχών (δόθηκε έμφαση στους τομείς του ΕΓΤΠΕ - Τμήμα Προσανατολισμού και του ΕΤΠΑ).

Παρά τον περιορισμένο αριθμό των νέων υποθέσεων που ανοίχθηκαν το 1999, η επίπτωση στον προϋπολογισμό των περιπτώσεων που διεκπεραιώθηκαν από την OLAF σε συνεργασία με τα κράτη μέλη είναι ιδιαίτερα σημαντική. Ανερχόμενη σε 24 εκατ. ευρώ, η εν λόγω επίπτωση υπερτριπλασιάστηκε σε σχέση με το 1998 χωρίς ωστόσο να φθάσει στο επίπεδο του 1996 και του 1997 (μία εποχή δηλαδή κατά την οποία κοινοποιηθείσες περιπτώσεις από τα κράτη μέλη ήταν ακόμη αρκετά σπάνιες).

6.4 Οι άμεσες δαπάνες

Στον τομέα των άμεσων δαπανών (τις οποίες διαχειρίζεται η Επιτροπή), η OLAF άνοιξε, το 1999, 107 νέες υποθέσεις των οποίων η συνολική επίπτωση στον προϋπολογισμό εκτιμάται σε 73 εκατ. ευρώ. Σχεδόν τα τρία τέταρτα από τις νέες υποθέσεις που ανοίχθηκαν το 1999 αφορούν τις «εξωτερικές πολιτικές» [81].

[81] Προγράμματα PHARE και TACIS, αναπτυξιακή ενίσχυση κλπ.

7 Η δημοσιονομικη παρακολουθηση

Η είσπραξη των διακυβευόμενων ποσών στις περιπτώσεις απάτης και λοιπών παρατυπιών εξακολουθεί να μην είναι ικανοποιητική.

Το 1999, η Επιτροπή ενίσχυσε, σε συνεργασία με τις αρμόδιες υπηρεσίες των κρατών μελών, τις πρωτοβουλίες που αποβλέπουν στη διασφάλιση ταχύτερων και αποτελεσματικότερων διαδικασιών είσπραξης.

7.1 Ίδιοι πόροι [82]

[82] Βλ. πίνακα 4.

Σε εφαρμογή των κοινοτικών κανονιστικών ρυθμίσεων [83], η είσπραξη των παραδοσιακών ιδίων πόρων ανατέθηκε στα κράτη μέλη τα οποία υποχρεούνται να λάβουν κάθε μέτρο προκειμένου η βεβαίωση, η λογιστική καταχώρηση, η είσπραξη και η απόδοση των εν λόγω πόρων να διασφαλισθεί υπό τις καλύτερες συνθήκες.

[83] Απόφαση (94/728/ΕΚ, Ευρατόμ) του Συμβουλίου της 31ης Οκτωβρίου 1994 σχετικά με το σύστημα των ιδίων πόρων των Κοινοτήτων και κανονισμός (ΕΟΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1150/00 του Συμβουλίου της 22ας Μαΐου 2000.

Ωστόσο, πρέπει να επισημανθεί ότι αντιμετωπίζονται πολλά προβλήματα κατά την είσπραξη των οφειλών από τα κράτη μέλη. Πράγματι, η είσπραξη δεν μπορεί να ξεκινήσει εάν δεν έχουν καταχωρηθεί προηγουμένως οι δασμοί με βάση τη γένεση τους. Για να καταχωρηθούν οι δασμοί, πρέπει να μπορεί να προσδιορισθεί ο οφειλέτης και να υπάρχει δυνατότητα υπολογισμού του ποσού. Για παράδειγμα, σε περιπτώσεις λαθρεμπορίου (ιδίως τσιγάρων ή οινοπνευματωδών ποτών) είναι δύσκολο και μερικές φορές μάλιστα αδύνατο, να προσδιορισθούν εκ των υστέρων οι διαφυγόντες τελωνειακοί δασμοί επί των παρανόμως εισαχθέντων εμπορευμάτων τα οποία έχουν εν τω μεταξύ διοχετευθεί στην κοινοτική αγορά.

Αφού γίνει όμως η βεβαίωση των δασμών, από την υπάρχουσα εμπειρία προκύπτει ότι η διαδικασία είσπραξης που διεξάγεται με ευθύνη των κρατών μελών χαρακτηρίζεται συχνά από βραδύτητα. Η βραδύτητα αυτή οφείλεται ιδίως στη χρονική διάρκεια των διοικητικών και δικαστικών διαδικασιών. Επίσης, οι διιστάμενες ερμηνείες του κοινοτικού δικαίου από τις εθνικές διοικητικές αρχές αποτελούν εμπόδια για την ομοιογενή είσπραξη των εν λόγω πόρων.

Οι διαπιστώσεις αυτές παρακινούν την Επιτροπή να συνεχίσει τις ενέργειες ελέγχου της είσπραξης των παραδοσιακών ιδίων πόρων, και ιδίως των όρων βεβαίωσης των δασμών. Εξάλλου, διερευνά και τη σκοπιμότητα τελειοποίησης των δεικτών προκειμένου να καταστεί σαφέστερη η επίπτωση των εθνικών διοικητικών και δικαστικών διαδικασιών στην εν λόγω είσπραξη.

Η Επιτροπή από την πλευρά της διασφαλίζει την παρακολούθηση της είσπραξης, μεταξύ άλλων, με τα ακόλουθα μέσα:

-την εκπόνηση συγκεφαλαιωτικής έκθεσης των κοινοποιήσεων των κρατών μελών σχετικά με τη δραστηριότητα και τα αποτελέσματα των ελέγχων τους, σύμφωνα με το άρθρο 17, παράγραφος 3, του κανονισμού 1150/2000, που επισυνάπτεται σε παράρτημα στην εν λόγω έκθεση,

-τη στατιστική επεξεργασία των κοινοποιήσεων απατών (επονομασθείσα "δείγμα A"), στόχος της οποίας είναι η παρουσίαση των γενικών πτυχών της κατάστασης όσον αφορά την είσπραξη. Μια πρώτη έκθεση που εκπονήθηκε στη βάση αυτή υποβλήθηκε στην αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή το 1995 [84]. Μια δεύτερη έκθεση προβλέπεται για το 2001,

[84] « Έκθεση της Επιτροπής για την είσπραξη των παραδοσιακών ιδίων πόρων που προέρχονται από τις περιπτώσεις απάτης και παρατυπιών (Μεθοδολογία και Δείγμα A 94)» έγγρ. COM (95) 398 τελικό της 6ης Σεπτεμβρίου 1995.

-την εκπόνηση των εκθέσεων που έχουν επονομασθεί δείγμα B [85], στις οποίες εξετάζεται η κατάστασης της είσπραξης των παραδοσιακών ιδίων πόρων σε ορισμένες ιδιαίτερα σημαντικές και περίπλοκες υποθέσεις απάτης και παρατυπίας.

[85] Εκθέσεις για την κατάσταση της είσπραξης των παραδοσιακών ιδίων πόρων που προέρχονται από περιπτώσεις απάτης και παρατυπιών (δείγματα B 94 και B 98). Έγγραφα COM (97) 259 τελικό της 9ης Ιουνίου 1997 και COM(1999) 160 τελικό της 21ης Απριλίου 1999. Αφορούν συνολικό ποσό διαφυγόντων παραδοσιακών ιδίων πόρων που εκτιμάται περίπου σε 124 εκατ. ECU για το δείγμα B94 και σε 136 εκατ. ECU για το δείγμα B98. Για το 2001 προβλέπεται "Έκθεση δείγμα B 2000".

Οι υποθέσεις αυτές επιλέγονται μεταξύ των περιπτώσεων που κοινοποιούνται από τα κράτη μέλη και οι οποίες κρίνονται ως ιδιαίτερα σημαντικές με βάση κριτήρια επιλογής που καθορίζονται από τις υπηρεσίες της Επιτροπής.

Σύμφωνα με τον κανονισμό 1150/2000, τα κράτη μέλη υποχρεούνται να λάβουν τα απαιτούμενα μέτρα για την απόδοση των παραδοσιακών ιδίων πόρων, εκτός εάν η είσπραξη καθίσταται αδύνατη για λόγους που δεν οφείλονται στο ενδιαφερόμενο κράτος μέλος.

Οι περιπτώσεις απαλλαγής από την υποχρέωση απόδοσης στις οποίες το ποσό υπερβαίνει τα 10.000 ευρώ, κοινοποιούνται στην Επιτροπή προς εξέταση.

Εάν το κράτος μέλος έχει καταβάλει κάθε προσπάθεια για να επιτύχει την είσπραξη του οφειλόμενου ποσού, τηρώντας τις κοινοτικές και εθνικές κανονιστικές ρυθμίσεις, η απαλλαγή γίνεται αποδεκτή. Διαφορετικά, ενεργοποιείται η χρηματοδοτική δέσμευση του κράτους το οποίο υποκαθιστά τον οφειλέτη και καταβάλει το ποσό της οφειλής.

Πρέπει ωστόσο να επισημανθεί ότι μόνο τα μισά από τα κράτη μέλη κοινοποιούν αιτήσεις απαλλαγής από την υποχρέωση απόδοσης, ενώ τα υπόλοιπα εκτιμούν ότι οφείλουν να κοινοποιήσουν τις αιτήσεις αυτές μόνο στην περίπτωση που η είσπραξη αποδεικνύεται «οριστικά» αδύνατη.

Η Επιτροπή προβληματίστηκε συνεπώς για τον τρόπο εφαρμογής του άρθρου 17, παράγραφος 2, από το σύνολο των κρατών μελών. Αφού μελέτησε το θέμα, πρότεινε, το 1997, την τροποποίηση του εν λόγω άρθρου. Πράγματι, προκειμένου να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα των διαδικασιών, η Επιτροπή πρότεινε να προβλεφθεί καταληκτική ημερομηνία (προθεσμία πέντε ετών) που θα εφαρμόζεται σε όλα τα κράτη μέλη για την απόσυρση των μη εισπραχθέντων ποσών από τη λογιστική. Εναπόκειται στην Επιτροπή να αποφασίσει στη συνέχεια εάν το κράτος μέλος θα απαλλαχθεί από τις υποχρεώσεις του. Προτάθηκε εξάλλου να αυξηθεί το κατώτατο όριο για την κοινοποίηση των περιπτώσεων στην Επιτροπή, το οποίο προβλέπεται στο άρθρο 17 παράγραφος 2, από 10.000 ευρώ σε 50.000 ευρώ.

Η νέα τροποποίηση του κανονισμού 1150/2000 προκειμένου να ληφθεί υπόψη η νέα απόφαση για τους ιδίους πόρους θα παράσχει στην Επιτροπή την ευκαιρία να επανενεργοποιήσει το διάλογο με βάση την εν λόγω πρόταση.

7.2 Δαπάνες του ΕΓΤΠΕ - Τμήμα Εγγυήσεων

Στον τομέα αυτό, η Επιτροπή (OLAF) κάλεσε τα κράτη μέλη να επαληθεύσουν την κατάσταση της είσπραξης, ιδίως για τις περιπτώσεις που είχαν κοινοποιηθεί προ πολλών ετών, να επισημάνουν τα ποσά που κρίθηκαν εισπρακτέα ή να αιτιολογήσουν, ενδεχομένως, την καθυστέρηση στην πραγματική είσπραξη. Η Επιτροπή προσδιόρισε, με βάση τη νομολογία του Δικαστηρίου [86] και σε συνεννόηση με τις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών, τις αποδεκτές προθεσμίες για τις διαδικασίες είσπραξης.

[86] Βλ. απόφαση της 11.10.1990 στην υπόθεση C 34/89.

Οι εν λόγω πρωτοβουλίες αρχίζουν να αποδίδουν καρπούς. Κατέστη δυνατό το κλείσιμο σημαντικού αριθμού περιπτώσεων που είχαν κοινοποιηθεί πριν από το 1995. Το υπολειπόμενο προς είσπραξη ποσό στις περιπτώσεις που κοινοποιήθηκαν από το 1973 έως το 1994, ανέρχεται σε 947 εκατ. ευρώ και στις περιπτώσεις που κοινοποιήθηκαν από το 1995 έως το 1999, σε 842 εκατ. ευρώ [87]. Περίπου 49 εκατ. ευρώ κρίθηκαν οριστικά ως μη εισπρακτέα. στο μέτρο που η αιτία καταλογίζεται στο ενδιαφερόμενο κράτος μέλος, τα ποσά που χάθηκαν για το ΕΓΤΠΕ - Τμήμα Εγγυήσεων θα καλυφθούν από τον εθνικό προϋπολογισμό. Περίπου το ένα τρίτο των υπολειπομένων προς εκτέλεση εντολών είσπραξης έχει αμφισβητηθεί ενώπιον των δικαστικών αρχών [88].

[87] Δηλαδή 75% των προερχομένων από παρατυπίες και απάτες ποσών.

[88] Για περισσότερες πληροφορίες βλ. πίνακα 5.

7.3 Διαρθρωτικές δράσεις

Στον τομέα των διαρθρωτικών δράσεων, η δημοσιονομική παρακολούθηση επηρεάζεται από το γεγονός ότι η τελική απόφαση για το υπολειπόμενο προς είσπραξη ποσό μπορεί να ληφθεί μόνο μετά την ολοκλήρωση του πολυετούς επιχειρησιακού προγράμματος (ή άλλου είδους παρόμοιας παρέμβασης). Πράγματι, τα κράτη μέλη τα οποία, κατά τη διάρκεια της περιόδου εκτέλεσης του επιχειρησιακού προγράμματος, έχουν εντοπίσει κάποια παρατυπία, δύνανται να αποκαταστήσουν τη δημοσιονομική κατάσταση το αργότερο τη στιγμή της τελικής πληρωμής (ανάκτηση του αχρεωστήτως καταβληθέντος ποσού ή μείωση της μεταγενέστερης πληρωμής) και να διαθέσουν εκ νέου τις ελευθερωθείσες πιστώσεις, εφόσον το επιτρέπουν οι προθεσμίες, σε άλλο σχέδιο για το οποίο δεν έχει διαπιστωθεί παρατυπία.

Στα τέλη του έτους 1999, το συνολικό ποσό που υπολειπόταν προς είσπραξη, όσον αφορά τις περιπτώσεις που κοινοποιήθηκαν από τα κράτη μέλη στο πλαίσιο του κανονισμού 1681/94, ανερχόταν σε 234,8 εκατ. ευρώ (περίοδος κοινοποίησης από το 1994 έως το 1999). Τα πράγματι εισπραχθέντα ποσά που αφορούν τις ίδιες αυτές κοινοποιήσεις ανερχόταν σε 87 εκατ. ευρώ, δηλ. το ένα τέταρτο των δηλωθέντων ποσών για τα οποία έχουν επισημανθεί παρατυπίες.

Tίτλος III: Μέτρα που λήφθηκαν από τα κράτη μέλη για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Κοινότητας

8 Ο νεοσ στοχοσ που τεθηκε απο τη συνθηκη του αμστερνταμ

Εκτός από τις προϋπάρχουσες ετήσιες εκθέσεις της Επιτροπής για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων των Κοινοτήτων, η θέση σε εφαρμογή του νέου άρθρου 280 EΚ, παράγραφος 5, συνεπάγεται ότι στο εξής πρέπει επίσης να γίνεται απολογισμός της δραστηριότητας των κρατών μελών στον εν λόγω τομέα. Η παρούσα έκθεση εμπλουτίζεται λοιπόν με ένα νέο τίτλο σε σχέση με τα προηγούμενα έτη.

Ωστόσο, για τη σύντομη περίοδο από 1ης Μαΐου 1999, ημερομηνία έναρξης ισχύος της συνθήκης του Άμστερνταμ, μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 1999, δεν κατέστη δυνατόν να ολοκληρωθεί έγκαιρα ο νέος αυτός τίτλος. Απαιτήθηκαν λοιπόν συμπληρωματικές προθεσμίες λόγω της ίδρυσης της OLAF και της αναζήτησης μιας νέας μεθόδου συνεργασίας με τα κράτη μέλη.

Η Επιτροπή ωστόσο, για να τηρήσει τη δέσμευση που ανέλαβε να παρουσιάσει στο συμβούλιο ECOFIN της 27ης Νοεμβρίου 2000 την πρώτη έκθεση που εκπονήθηκε με βάση το άρθρο 280 ΕΚ, υποχρεώθηκε να μην περιλάβει την παρουσίαση των δραστηριοτήτων των κρατών μελών στο παρόν έγγραφο λόγω της καθυστερημένης διαβίβασης των συνεισφορών από τα εν λόγω κράτη. Προκειμένου να τηρηθεί όσο πιο πιστά γίνεται το πνεύμα της συνθήκης, η δραστηριότητα των κρατών μελών δυνάμει του κανονισμού 1552/89 (εφεξής κανονισμός 1150/2000) παρουσιάζεται στο παράρτημα [89].

[89] Βλ. σημείο 0, σελίδες 34 και σημείο 0, σελίδες 37. «Συγκεφαλαιωτική έκθεση των κοινοποιήσεων των κρατών μελών σχετικά με τη δραστηριότητα και τα αποτελέσματα των ελέγχων τους καθώς και τα θέματα αρχής στον τομέα των παραδοσιακών ιδίων πόρων - Οικονομικό έτος 1999 [άρθρο 17 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1150/2000 του Συμβουλίου] ».

9 Η εκπονηση μιασ νεασ μεθοδου εργασιασ με τα κρατη μελη

Το ουσιαστικό στοιχείο όσον αφορά το έτος 2000 εξακολουθεί να είναι η θέση σε εφαρμογή μιας νέας μεθόδου εργασίας με τα κράτη μέλη η οποία αναμένεται να αποδώσει καρπούς απ