P6_TA(2006)0108

Νομικά επαγγέλματα

Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με τα νομικά επαγγέλματα και το γενικό συμφέρον στην ομαλή λειτουργία των νομικών συστημάτων

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

- έχοντας υπόψη τις βασικές αρχές των Ηνωμένων Εθνών, της 7ης Σεπτεμβρίου 1990, σχετικά με το ρόλο των δικηγόρων,

- έχοντας υπόψη τη σύσταση του Συμβουλίου της Ευρώπης Rec (2000) 21, της 25ης Οκτωβρίου 2000, σχετικά με την ελευθερία άσκησης του δικηγορικού επαγγέλματος,

- έχοντας υπόψη το από 18 Ιανουαρίου 1994 ψήφισμά του σχετικά με το επάγγελμα του συμβολαιογράφου στην Κοινότητα [1],

- έχοντας υπόψη το από 5 Απριλίου 2001 ψήφισμά του σχετικά με τις κλιμακούμενες και υποχρεωτικές αμοιβές για ορισμένα ελεύθερα επαγγέλματα, ιδίως για τους δικηγόρους, και με τον ιδιαίτερο ρόλο και θέση των ελευθέρων επαγγελμάτων στη σύγχρονη κοινωνία [2],

- έχοντας υπόψη το από 16 Δεκεμβρίου 2003 ψήφισμά του σχετικά με τη ρύθμιση της αγοράς και τους κανόνες ανταγωνισμού για τα ελεύθερα επαγγέλματα [3],

- έχοντας υπόψη την οδηγία 77/249/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 22ας Μαρτίου 1977, περί διευκολύνσεως της πραγματικής ασκήσεως της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών από δικηγόρους [4],

- έχοντας υπόψη την οδηγία 98/5/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Φεβρουαρίου 1998, για τη διευκόλυνση της μόνιμης άσκησης του δικηγορικού επαγγέλματος σε κράτος μέλος διάφορο εκείνου στο οποίο αποκτήθηκε ο επαγγελματικός τίτλος [5],

- έχοντας υπόψη την οδηγία 2003/8/ΕΚ του Συμβουλίου, της 27ης Ιανουαρίου 2003, για βελτίωση της πρόσβασης στη δικαιοσύνη επί διασυνοριακών διαφορών μέσω της θέσπισης στοιχειωδών κοινών κανόνων σχετικά με το ευεργέτημα πενίας στις διαφορές αυτές [6],

- έχοντας υπόψη την οδηγία 2005/36/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 7ης Σεπτεμβρίου 2005, σχετικά με την αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων [7],

- έχοντας υπόψη την από 16 Φεβρουαρίου 2006 θέση του σχετικά με την πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τις υπηρεσίες στην εσωτερική αγορά [8],

- έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής, της 5ης Σεπτεμβρίου 2005, με τίτλο "Επαγγελματικές υπηρεσίες — έδαφος για περαιτέρω μεταρρυθμίσεις" (CΟΜ(2005)0405),

- έχοντας υπόψη τη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου σχετικά με το κοινοτικό δίκαιο του ανταγωνισμού και την ελευθερία παροχής υπηρεσιών, με ιδιαίτερη αναφορά στις εθνικές ρυθμίσεις για τις κατώτατες νομικές αμοιβές,

- έχοντας υπόψη το άρθρο 108, παράγραφος 5, του Κανονισμού του,

A. λαμβάνοντας υπόψη ότι το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων έχει αποφανθεί ότι :

- η ανεξαρτησία, η έλλειψη σύγκρουσης συμφερόντων και η έννοια του επαγγελματικού απορρήτου αποτελούν θεμελιώδεις αξίες του νομικού επαγγέλματος που εξυπηρετούν το δημόσιο συμφέρον,

- οι κανονιστικές ρυθμίσεις για την προστασία των θεμελιωδών αρχών είναι αναγκαίες για την ορθή άσκηση του νομικού επαγγέλματος, παρά τις εγγενείς περιοριστικές επιπτώσεις στον ανταγωνισμό που ενδέχεται να προκύψουν από αυτές,

- η αρχή της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών όπως εφαρμόζεται στα νομικά επαγγέλματα έχει ως στόχο να προωθήσει το άνοιγμα των εθνικών αγορών μέσω της δυνατότητας που παρέχεται στους φορείς παροχής υπηρεσιών και τους πελάτες τους να επωφεληθούν πλήρως από την εσωτερική αγορά της Κοινότητας,

Β. εκτιμώντας ότι κάθε μεταρρύθμιση των νομικών επαγγελμάτων έχει ριζικές συνέπειες που βαίνουν πέραν της νομοθεσίας του ανταγωνισμού και επηρεάζουν τον τομέα της ελευθερίας, της ασφάλειας και της δικαιοσύνης και, γενικότερα, την προστασία του κράτους δικαίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση,

Γ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι βασικές αρχές των Ηνωμένων Εθνών της 7ης Σεπτεμβρίου 1990 σχετικά με το ρόλο των δικηγόρων ορίζουν ότι:

- οι δικηγόροι δικαιούνται να σχηματίζουν και να συμμετέχουν σε αυτορρυθμιζόμενες επαγγελματικές ενώσεις που εκπροσωπούν τα συμφέροντά τους, προωθούν τη συνεχή εκπαίδευση και κατάρτισή τους και προστατεύουν το επαγγελματικό τους κύρος· το εκτελεστικό όργανο των επαγγελματικών ενώσεων εκλέγεται από τα μέλη του και ασκεί τα καθήκοντά του χωρίς παρέμβαση τρίτων,

- οι επαγγελματικές ενώσεις των δικηγόρων διαδραματίζουν ζωτικό ρόλο στην τήρηση των επαγγελματικών προτύπων και της επαγγελματικής δεοντολογίας, στην προστασία των μελών τους από διώξεις και παράνομους περιορισμούς και προσβολές, στην παροχή νομικών υπηρεσιών σε όλους όσοι τις χρειάζονται και στη συνεργασία με κυβερνητικά και άλλα θεσμικά όργανα για την προαγωγή των στόχων της δικαιοσύνης και του δημοσίου συμφέροντος,

- οι πειθαρχικές διαδικασίες εις βάρος δικηγόρων διεξάγονται ενώπιον αμερολήπτου πειθαρχικού συμβουλίου που έχει συσταθεί από τους ασκούντες το νομικό επάγγελμα, ενώπιον ανεξάρτητης καταστατικής αρχής, ή ενώπιον δικαστηρίου και υπόκεινται σε ανεξάρτητο δικαστικό έλεγχο,

Δ. εκτιμώντας ότι η επαρκής προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών, που ανήκουν σε όλους, είτε οικονομικού, κοινωνικού και πολιτιστικού είτε αστικού και πολιτικού χαρακτήρα, προϋποθέτει ότι όλα τα πρόσωπα διαθέτουν αποτελεσματική πρόσβαση σε νομικές υπηρεσίες παρεχόμενες από ανεξάρτητα νομικά επαγγέλματα,

Ε. εκτιμώντας ότι το καθήκον των επαγγελματιών νομικών να διατηρούν την ανεξαρτησία τους, να αποφεύγουν τις συγκρούσεις συμφερόντων και να σέβονται τη σχέση εμπιστοσύνης με τους πελάτες τους τίθεται ιδιαιτέρως σε κίνδυνο όταν οι επαγγελματίες νομικοί δύνανται να ασκούν το επάγγελμά τους σε οργάνωση που επιτρέπει σε μη επαγγελματίες νομικούς να ασκούν ή να μοιράζονται τον έλεγχο στις υποθέσεις της οργάνωσης μέσω επενδύσεων κεφαλαίου ή με άλλο τρόπο ή, στην περίπτωση των διεπιστημονικών εταιρικών σχέσεων, με επαγγελματίες που δεν υπόκεινται σε αντίστοιχες επαγγελματικές υποχρεώσεις,

ΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι ο μη ρυθμισμένος ανταγωνισμός τιμών μεταξύ επαγγελματιών νομικών που έχει ως αποτέλεσμα την υποβάθμιση της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών λειτουργεί εις βάρος των καταναλωτών,

Ζ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η αγορά νομικών υπηρεσιών χαρακτηρίζεται από ασυμμετρία όσον αφορά την ενημέρωση μεταξύ δικηγόρων και καταναλωτών, συμπεριλαμβανομένων των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, δεδομένου ότι οι τελευταίοι δεν διαθέτουν τα απαραίτητα κριτήρια για να αξιολογήσουν την ποιότητα των παρεχομένων υπηρεσιών,

Η. εκτιμώντας ότι η σημασία της δεοντολογίας, της τήρησης της εμπιστευτικότητας με τους πελάτες και υψηλού επιπέδου εξειδικευμένων γνώσεων καθιστά αναγκαία τη θέσπιση αυτορρυθμιζόμενων συστημάτων, όπως εκείνα που διαθέτουν σήμερα οι φορείς και οι ενώσεις των νομικών επαγγελμάτων,

Θ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι συμβολαιογράφοι διορίζονται από τα κράτη μέλη ως δημόσιοι λειτουργοί, στα καθήκοντα των οποίων συμπεριλαμβάνεται η σύνταξη δημοσίων εγγράφων με αυξημένη αποδεικτική ισχύ και άμεση εκτελεστότητα,

Ι. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι συμβολαιογράφοι διενεργούν διεξοδικές έρευνες και εκτεταμένους ελέγχους για λογαριασμό του κράτους σε υποθέσεις που αφορούν την εξωδικαστική έννομη προστασία, ιδίως σε σχέση με το εταιρικό δίκαιο —με βάση το κοινοτικό δίκαιο σε ορισμένες περιπτώσεις — και ασκούντες το έργο αυτό υπόκεινται από το οικείο κράτος μέλος σε πειθαρχικό έλεγχο παρεμφερή προς εκείνον που εφαρμόζεται σε δικαστές και δημοσίους υπαλλήλους,

ΙΑ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η μερική εκχώρηση κρατικής εξουσίας αποτελεί πρωταρχικό στοιχείο, εγγενές στην άσκηση του επαγγέλματος του συμβολαιογράφου και ότι ασκείται κατ' ουσίαν σε τακτική βάση και καταλαμβάνει μεγάλο μέρος των δραστηριοτήτων του συμβολαιογράφου,

1. αναγνωρίζει πλήρως τον ζωτικό ρόλο που διαδραματίζουν τα νομικά επαγγέλματα στις δημοκρατικές κοινωνίες για τη διασφάλιση του σεβασμού των θεμελιωδών δικαιωμάτων, του κράτους δικαίου και της ασφάλειας κατά την εφαρμογή του νόμου, τόσο όταν οι δικηγόροι εκπροσωπούν και υπερασπίζονται τους πελάτες τους ενώπιον των δικαστηρίων όσο και όταν παρέχουν στους πελάτες τους νομική αρωγή·

2. επιβεβαιώνει τις θέσεις που διατύπωσε στα ψηφίσματα της 18ης Ιανουαρίου 1994, της 5ης Απριλίου 2001 και στη θέση της 16ης Δεκεμβρίου 2003·

3. επισημαίνει τα υψηλά προσόντα που απαιτούνται για την πρόσβαση στα νομικά επαγγέλματα, την ανάγκη προστασίας των προσόντων που χαρακτηρίζουν τα νομικά επαγγέλματα, χάριν του συμφέροντος των ευρωπαίων πολιτών, και την ανάγκη δημιουργίας ειδικής σχέσης με βάση την εμπιστοσύνη μεταξύ των ασκούντων τα νομικά επαγγέλματα και των πελατών τους·

4. επιβεβαιώνει τη σημασία της θέσπισης των κανόνων που απαιτούνται για τη διασφάλιση της ανεξαρτησίας, της επάρκειας, του κύρους και της ευθύνης των μελών των νομικών επαγγελμάτων, ούτως ώστε να εξασφαλίζεται η ποιότητα των υπηρεσιών τους προς όφελος των πελατών τους και της κοινωνίας εν γένει και να προστατεύεται το δημόσιο συμφέρον·

5. επιδοκιμάζει το γεγονός ότι η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι οι μεταρρυθμίσεις μπορούν να πραγματοποιηθούν αποτελεσματικότερα σε εθνικό επίπεδο και ότι οι αρχές των κρατών μελών, ιδίως τα νομοθετικά όργανα, είναι τα πλέον αρμόδια για να θεσπίσουν τους κανόνες που εφαρμόζονται στα νομικά επαγγέλματα·

6. τονίζει το γεγονός ότι το Δικαστήριο έχει αναγνωρίσει την ύπαρξη διακριτικής ευχέρειας των εθνικών νομοθετών καθώς και των επαγγελματικών ενώσεων και οργάνων όταν αποφασίζουν τί είναι κατάλληλο και αναγκαίο για την προστασία της ορθής άσκησης των νομικών επαγγελμάτων σε κάθε κράτος μέλος·

7. επισημαίνει ότι κάθε είδος δραστηριότητας ενός επαγγελματικού οργάνου πρέπει να εξετάζεται ξεχωριστά, ούτως ώστε οι κανόνες του ανταγωνισμού να εφαρμόζονται στην επαγγελματική ένωση μόνον όταν αυτή ενεργεί με αποκλειστικό γνώμονα το συμφέρον των μελών της και όχι όταν ενεργεί χάριν του γενικού συμφέροντος·

8. υπενθυμίζει στην Επιτροπή ότι οι κανόνες που ρυθμίζουν την παροχή νομικών υπηρεσιών αποσκοπούν στην προστασία του κοινωνικού συνόλου, στη διασφάλιση του δικαιώματος της υπεράσπισης και της πρόσβασης στη δικαιοσύνη καθώς και στην ασφάλεια κατά την εφαρμογή του νόμου και ότι, για τους λόγους αυτούς, δεν μπορούν να προσαρμοσθούν ώστε να ανταποκρίνονται στις ειδικές απαιτήσεις των πελατών·

9. παροτρύνει τους επαγγελματικούς φορείς, τις επαγγελματικές οργανώσεις και ενώσεις των νομικών επαγγελμάτων να θεσπίσουν κώδικες δεοντολογίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οι οποίοι θα συμπεριλαμβάνουν κανόνες σχετικά με οργανωτικά ζητήματα, τα προσόντα, την επαγγελματική δεοντολογία, την εποπτεία, την ευθύνη και τις ανακοινώσεις, προκειμένου να διασφαλίσουν ότι οι τελικοί αποδέκτες των νομικών υπηρεσιών τυγχάνουν των απαραίτητων εγγυήσεων σε σχέση με την ακεραιότητα και την εμπειρία και να διασφαλίσουν την ορθή απονομή της δικαιοσύνης·

10. καλεί την Επιτροπή να λάβει υπόψη τον ειδικό ρόλο των νομικών επαγγελμάτων σε μια κοινωνία που διέπεται από το κράτος δικαίου και να διεξάγει προσεκτική μελέτη του τρόπου λειτουργίας των αγορών νομικών επαγγελμάτων, όταν η Επιτροπή προωθεί την αρχή "λιγότερη ρύθμιση, καλύτερη ρύθμιση"·

11. καλεί την Επιτροπή να εφαρμόζει τους κανόνες για τον ανταγωνισμό, κατά περίπτωση, σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου·

12. θεωρεί ότι τα δημόσια συμφέροντα που υπερισχύουν των αρχών του ανταγωνισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης βρίσκονται στο νομικό σύστημα του κράτους μέλους στο οποίο η θεσπίζονται ή παράγουν τα αποτελέσματά τους οι σχετικοί κανόνες και ότι δεν υφίσταται διαδικασία ελέγχου του δημοσίου συμφέροντος της ΕΕ, όπως και αν αυτό καθορισθεί·

13. καλεί την Επιτροπή να μην εφαρμόζει το δίκαιο του ανταγωνισμού της ΕΕ σε υποθέσεις οι οποίες, με βάση το θεσμικό πλαίσιο της ΕΕ, υπάγονται στην αρμοδιότητα των κρατών μελών, όπως η πρόσβαση στη δικαιοσύνη, η οποία περιλαμβάνει ζητήματα όπως πίνακες αμοιβών που εφαρμόζονται από τα δικαστήρια για τις δικηγορικές αμοιβές·

14. υπογραμμίζει ότι τα υφιστάμενα κατά το παρελθόν εμπόδια στην ελευθερία της εγκατάστασης και στην ελευθερία της παροχής υπηρεσιών των νομικών επαγγελμάτων έχουν θεωρητικά αρθεί αποτελεσματικά με τις οδηγίες 77/249/ΕΟΚ, 98/5/ΕΚ και 2005/36/ΕΚ· σημειώνει ωστόσο ότι η αναθεώρηση θα πραγματοποιηθεί σε μία διετία και αναμένει με ενδιαφέρον αυτήν την ενδελεχή αξιολόγηση·

15. θεωρεί ότι τα τέλη παροχής υπηρεσιών και οι λοιποί υποχρεωτικοί κώδικες αμοιβών για τους δικηγόρους και τους επαγγελματίες νομικούς, ακόμη και για εξωδικαστικές υπηρεσίες, δεν παραβιάζουν τα άρθρα 10 και 81 της Συνθήκης, υπό την προϋπόθεση ότι η θέσπισή τους δικαιολογείται από την επιδίωξη ενός θεμιτού δημοσίου συμφέροντος και ότι τα κράτη μέλη ελέγχουν ενεργά τη συμμετοχή των ιδιωτικών φορέων στη διαδικασία λήψης αποφάσεων·

16. θεωρεί ότι το άρθρο 49 της Συνθήκης και οι οδηγίες 2005/36/ΕΚ και 77/249/ΕΟΚ επιτρέπουν την εφαρμογή της αρχής της χώρας προορισμού όσον αφορά τις κλιμακούμενες και τις υποχρεωτικές αμοιβές των δικηγόρων και των άλλων νομικών επαγγελματιών·

17. θεωρεί ότι το άρθρο 45 της Συνθήκης πρέπει να εφαρμοσθεί πλήρως στο επάγγελμα του συμβολαιογράφου καθεαυτό

18. καλεί την Επιτροπή να λάβει προσεκτικά υπόψη τις αρχές και τις ανησυχίες που εκφράζονται στο παρόν ψήφισμα, κατά την ανάλυση των κανόνων που διέπουν την άσκηση των νομικών επαγγελμάτων στα κράτη μέλη·

19. παροτρύνει τις επαγγελματικές οργανώσεις να συνεχίσουν να αναπτύσσουν τις δραστηριότητές τους στον τομέα της νομικής βοήθειας, προκειμένου να διασφαλισθεί ότι κάθε πολίτης έχει το δικαίωμα να λαμβάνει νομικές συμβουλές και να έχει νομική εκπροσώπηση·

20. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στην Επιτροπή.

[1] EE C 44 της 14.2.1994, σ. 36.

[2] EE C 21 Ε της 24.1.2002, σ. 364.

[3] EE C 91 Ε της 15.4.2004, σ. 126.

[4] EE L 78 της 26.3.1977, σ. 17.

[5] EE L 77 της 14.3.1998, σ. 36.

[6] ΕΕ L 26 της 31.1.2003, σ. 41.

[7] EE L 255 της 30.9.2005, σ. 22.

[8] P6_TA(2006)0061.

--------------------------------------------------