2007/ECFIN/021

[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 30.9.2008

COM(2008)590 τελικό

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΔΑΝΕΙΟΛΗΠΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΑΝΕΙΟΔΟΤΙΚΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΤΟ 2007 {SEC(2008)2504}

(υποβληθείσα από την Επιτροπή)

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 4

2. ΔΑΝΕΙΟΛΗΠΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 4

3. ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΔΑΝΕΙΩΝ ΣΕ ΤΡΙΤΕΣ ΧΩΡΕΣ 5

3.1. Σύνοψη 5

3.2. Μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή της Κοινότητας 6

3.3. Χρηματοδοτικές πράξεις της ΕΤΕπ βάσει των δανειοδοτικών εντολών 6

3.3.1. Όγκος δραστηριοτήτων 7

3.3.2. Πρόοδος όσον αφορά τον επιμερισμό του κινδύνου 8

3.3.3. Συμβολή στην επίτευξη των στόχων εξωτερικής πολιτικής 9

3.3.4. Συνεργασία με την Επιτροπή 11

3.3.5. Συνεργασία με άλλους διεθνείς χρηματοδοτικούς οργανισμούς 12

4. ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΧΟΡΗΓΟΥΜΕΝΩΝ ΔΑΝΕΙΩΝ 12

4.1. Εγγυήσεις του προϋπολογισμού 12

4.2. Άλλες δραστηριότητες 13

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Στις αποφάσεις του Συμβουλίου για τη σύσταση διαφόρων δανειοδοτικών μέσων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων προβλέπεται ότι η Επιτροπή ενημερώνει ετησίως το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για τη χρήση των μέσων αυτών. Η παρούσα έκθεση, για να τηρήσει αυτές τις υποχρεώσεις πληροφόρησης, περιγράφει τις δανειοδοτικές δραστηριότητες ανά γεωγραφική περιοχή.

Ειδικότερα, οι αντίστοιχες αποφάσεις του Συμβουλίου[1] για τις δανειοδοτικές δραστηριότητες εκτός Κοινότητας, υποχρεώνουν την Επιτροπή να ενημερώνει ετησίως το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με τις χρηματοδοτικές πράξεις της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ) (δάνεια και εγγυήσεις δανείων) με την εγγύηση του προϋπολογισμού της Ένωσης στις χώρες σε προενταξιακό στάδιο, στη Μεσόγειο, την Ανατολική Ευρώπη, το Νότιο Καύκασο και τη Ρωσία, την Ασία και τη Λατινική Αμερική και τη Δημοκρατία της Νότιας Αφρικής.

Για να ολοκληρωθεί η εικόνα των δανειοδοτικών δραστηριοτήτων, στην έκθεση παρέχεται επίσης σύντομη περίληψη των δανειοληπτικών δραστηριοτήτων που αναλήφθηκαν προκειμένου να χρηματοδοτηθούν τα δάνεια, της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής που χορηγείται από την Κοινότητα σε τρίτες χώρες, καθώς και των επιδοτήσεων επιτοκίου και των εγγυήσεων που συνδέονται με κοινοτικά δάνεια. Επίσης, παρέχονται πληροφορίες σχετικά με τις δανειοδοτικές δραστηριότητες της Ευρατόμ.

Πιο αναλυτικές πληροφορίες για τις ανωτέρω δραστηριότητες, περιλαμβανομένων στατιστικών πινάκων, παρέχονται στο επισυναπτόμενο υπηρεσιακό έγγραφο εργασίας (αναφέρεται στο εξής ως «παράρτημα»)[2]. Οι παραπομπές στους πίνακες της παρούσας έκθεσης περιλαμβάνονται στο παράρτημα, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά.

2. ΔΑΝΕΙΟΛΗΠΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

Προκειμένου να χρηματοδοτηθούν οι δανειοδοτικές δραστηριότητες που αποφασίζει το Συμβούλιο, η Επιτροπή έχει εξουσιοδοτηθεί να δανείζεται κεφάλαια από τις κεφαλαιαγορές εξ ονόματος της αντίστοιχης Κοινότητας (ΕΚ, Ευρατόμ)[3].

Η συνολική δανειοληψία των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και της ΕΤΕπ αυξήθηκε το 2007 κατά 13,8% σε 54,7 δισεκατομμύρια EUR, έναντι 48,1 δισεκατομμυρίων EUR το προηγούμενο έτος (βλ. πίνακα και διάγραμμα στο τμήμα 1.1 του παραρτήματος). Αυτή η σημαντική αύξηση οφείλεται κατά κύριο λόγο στον υψηλότερο ρυθμό των εκταμιεύσεων των δανείων της ΕΤΕπ που οδήγησε σε αύξηση του δανειοληπτικού προγράμματος στη διάρκεια του έτους. Επίσης, οι συνθήκες της αγοράς που αντιμετώπισε η ΕΤΕπ ήταν πολύ ευνοϊκές, δεδομένου ότι μετά την κρίση των ενυπόθηκων δανείων υψηλού κινδύνου (δάνεια sub-prime), αυξήθηκε αισθητά η ζήτηση για μέσα υψηλής ποιότητας όπως αυτά που προσφέρονται από την Τράπεζα.

Όσον αφορά τις Ευρωπαϊκές Κοινότητες, οι δανειοληπτικές δραστηριότητες βασίζονται σε αποφάσεις σχετικά με την Ευρατόμ, τη χορήγηση μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής και τη χορήγηση δανείων ισοζυγίου πληρωμών. Για την Ευρατόμ το 2007 συγκεντρώθηκε ποσό ύψους 39 εκατομμυρίων EUR βάσει απόφασης που εγκρίθηκε το 1994. Στις 10 Δεκεμβρίου 2007, εκδόθηκε νέα απόφαση σχετικά με μακροοικονομική συνδρομή για ποσό ύψους 50 εκατομμυρίων EUR, αλλά δεν είχε ως συνέπεια εκταμιεύσεις ή αντίστοιχες δανειοληπτικές πράξεις το 2007. Το δάνειο προβλέπεται να εκταμιευτεί σε δύο ίσες δόσεις από το 2008.

Λαμβάνοντας υπόψη τις αποπληρωμές, τις ακυρώσεις και τις διακυμάνσεις των συναλλαγματικών ισοτιμιών, το συνολικό εναπομένον υπόλοιπο των δανειοληπτικών πράξεων στις 31 Δεκεμβρίου 2007 ήταν 255,4 δισεκατομμύρια EUR, ήτοι κατά 2,8% υψηλότερο σε σχέση με το 2006 (βλ. πίνακα 1.2).

Το μερίδιο δανειοληπτικών πράξεων εκφρασμένων σε EUR και σε μη κοινοτικά νομίσματα παρουσιάζεται στο τμήμα 1.3 του παραρτήματος (βλ. πίνακα 1.3).

3. ΧΟΡΗΓΗΣΗ ΔΑΝΕΙΩΝ ΣΕ ΤΡΙΤΕΣ ΧΩΡΕΣ

3.1. Σύνοψη

Η χρηματοδοτική στήριξη τρίτων χωρών που έχουν συνάψει συμφωνίες συνεργασίας με την Κοινότητα λαμβάνει διάφορες μορφές ανάλογα με τη γεωγραφική περιοχή και τους επιδιωκόμενους στόχους.

Οι χρηματοδοτικές πράξεις που θέτει σε εφαρμογή η Επιτροπή βάσει αποφάσεων του Συμβουλίου χορηγούνται εν γένει με τη μορφή διμερών δανείων (μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή ή στήριξη του ισοζυγίου πληρωμών), με τα οποία η Κοινότητα βοηθά στην αποκατάσταση της μακροοικονομικής ισορροπίας μιας χώρας.

Τα δάνεια που χορηγεί η ΕΤΕπ από δικούς της πόρους λαμβάνουν είτε τη μορφή άμεσης χρηματοδότησης μεμονωμένων σχεδίων είτε συνολικών δανείων προς τράπεζες, οι οποίες στη συνέχεια κατανέμουν τα κεφάλαια σε τοπικά σχέδια μικρότερης κλίμακας. Για ορισμένα από τα δάνεια αυτά προβλέπεται εγγύηση από τον προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και η παρούσα έκθεση επικεντρώνεται στα δάνεια αυτά, εκτός εάν ορίζεται διαφορετικά. Βάσει της γενικής εντολής 2007-2013, η ΕΤΕπ μπορεί επίσης να χορηγεί εγγυήσεις δανείων. Η ΕΤΕπ χρησιμοποιεί ένα ευρύτερο φάσμα χρηματοδοτικών μέσων (από συμμετοχικά έως εξασφαλισμένα δάνεια) όταν διαχειρίζεται πόρους της Κοινότητας ή των κρατών μελών (ιδίως στις μεσογειακές χώρες ή τις χώρες ΑΚΕ).

Το δανειοδοτικό μέσο Ευρατόμ[4] χρησιμοποιείται για πράξεις χρηματοδότησης σε κράτη μέλη της ΕΕ και σε ορισμένες τρίτες χώρες (Αρμενία, Ρωσία και Ουκρανία).

Οι γεωγραφικές περιοχές στις οποίες η Κοινότητα ανέλαβε δανειοδοτικές δραστηριότητες το 2007 αναφέρονται στους πίνακες 2.1 και 2.2.

3.2. Μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή της Κοινότητας

Η μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή (ΜΧΣ) υπό μορφή δανείων έχει από τη φύση της έκτακτο χαρακτήρα και εντάσσεται στις προσπάθειες της διεθνούς κοινότητας να προσφέρει, σε συνδυασμό με τα θεσμικά όργανα του Bretton Woods, στήριξη στο ισοζύγιο πληρωμών ορισμένων χωρών που αντιμετωπίζουν μεταβατικές μακροοικονομικές δυσχέρειες. Η ΜΧΣ επικεντρώνεται σε γειτονικές περιοχές, όπως τα Δυτικά Βαλκάνια και ο Καύκασος. Οι εκταμιεύσεις εξαρτώνται από το εάν οι δικαιούχες χώρες επιτυγχάνουν τους στόχους μακροοικονομικής σταθεροποίησης και διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Υπό τις συνθήκες αυτές, ο αριθμός των πράξεων που υλοποιούνται κάθε χρόνο είναι περιορισμένος και είναι δύσκολο να γίνουν αξιόπιστες συγκρίσεις σε ό,τι αφορά την εξέλιξη της χορηγούμενης συνδρομής από έτος σε έτος.

Οι μη επιστρεπτέες ενισχύσεις και τα δάνεια που χορηγήθηκαν βάσει του μέσου αυτού αναφέρονται στον πίνακα 2.2. Το 2007 λήφθηκε μια νέα απόφαση ΜΧΣ για τη χορήγηση χρηματοδοτικής συνδρομής στο Λίβανο με τη μορφή δανείων ύψους 50 εκατομμυρίων EUR και μη επιστρεπτέων ενισχύσεων ύψους 30 εκατομμυρίων EUR κατ' ανώτατο όριο. Οι εκταμιεύσεις προβλέπεται να αρχίσουν το 2008. Περισσότερες πληροφορίες παρέχονται επίσης στην ετήσια έκθεση της Επιτροπής για την εφαρμογή της ΜΧΣ σε τρίτες χώρες [5].

3.3. Χρηματοδοτικές πράξεις της ΕΤΕπ βάσει των δανειοδοτικών εντολών

Το τμήμα αυτό, που συμπληρώνεται με πληροφορίες που παρέχονται στο παράρτημα, αποτελεί την ετήσια έκθεση για το 2007 που υποβάλλεται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σύμφωνα με το άρθρο 2 της απόφασης 2000/24/EΚ του Συμβουλίου και το άρθρο 6 της απόφασης 2006/1016/EΚ του Συμβουλίου

Στη διάρκεια του 2007, ίσχυαν δύο – εν μέρει επικαλυπτόμενες – εντολές εξωτερικής δανειοδότησης της ΕΤΕπ, δεδομένου ότι η γενική εντολή 2000-2006 έληξε στις 31 Ιανουαρίου 2007, αλλά παρατάθηκε έως τις 31 Ιουλίου 2007 για τις γεωγραφικές εκείνες περιοχές όπου δεν καλύφθηκε το ανώτατο όριο δανειοδότησης, ενώ η γενική εντολή 2007-2013 άρχισε να ισχύει την 1η Φεβρουαρίου 2007. Τα πρώτα δάνεια βάσει του νέου πλαισίου υπογράφηκαν το δεύτερο ήμισυ του έτους, μετά την υπογραφή της νέας συμφωνίας εγγυήσεων μεταξύ ΕΤΕπ/Κοινότητας τον Αύγουστο του 2007.

Μέχρι τις 31 Ιουλίου 2007, οι δανειοδοτήσεις συνεχίστηκαν βάσει της γενικής εντολής 2000-2007 σε όλες τις περιοχές εκτός της Μεσογείου, όπου καλύφθηκε το επιμέρους όριο της εντολής στα τέλη του 2006. Περίληψη της δανειοδοτικής δραστηριότητας της ΕΤΕπ στις σχετικές περιοχές από το 2000 υπάρχει στο τμήμα 2.3 του παραρτήματος.

Σύμφωνα και με τις δύο εντολές, η Επιτροπή έχει την υποχρέωση να ενημερώνει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σε ετήσια βάση σχετικά με τις πράξεις που υλοποιούνται βάσει της εντολής, τη συμβολή τους στην εκπλήρωση των στόχων εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ, λαμβάνοντας υπόψη τους επιχειρησιακούς στόχους της ΕΤΕπ, και να υποβάλει αξιολόγηση του συντονισμού και του βαθμού συνεργασίας μεταξύ της ΕΤΕπ και των άλλων διεθνών χρηματοδοτικών οργανισμών που δραστηριοποιούνται στους τομείς που καλύπτονται από τις εντολές. Επίσης, βάσει της γενικής εντολής 2000-2006, η Επιτροπή οφείλει να υποβάλει έκθεση σχετικά με την πρόοδο που συντελείται στον τομέα του επιμερισμού του κινδύνου σύμφωνα με το άρθρο 1 παράγραφος 3 της απόφασης 2000/24/EΚ του Συμβουλίου. Τέλος, βάσει της γενικής εντολής 2007-2013, η Επιτροπή έχει την υποχρέωση να αξιολογήσει το βαθμό συνεργασίας μεταξύ της ΕΤΕπ και της Επιτροπής.

Λόγω του περιορισμένου αριθμού των πράξεων βάσει της γενικής εντολής 2007-2013 το 2007, η αξιολόγηση του αντίκτυπου και της αποτελεσματικότητας των χρηματοδοτικών πράξεων της ΕΤΕπ και της συμβολής τους στην εκπλήρωση των στόχων εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ, περιλαμβανομένης της συνεργασίας με τους άλλους διεθνείς χρηματοδοτικούς οργανισμούς και την Επιτροπή, παρουσιάζεται στην παρούσα έκθεση και το παράρτημα. Ωστόσο, στο μέλλον, και ήδη από το επόμενο έτος, η αξιολόγηση αυτή θα παρουσιάζεται σε χωριστή έκθεση, καθώς αναμένεται ότι ο αριθμός των πράξεων θα αυξηθεί σημαντικά.

Τέλος, στο τμήμα 2.19 του παραρτήματος περιλαμβάνονται τομεακοί και περιφερειακοί πίνακες της χρηματοδότησης της ΕΤΕπ στην Αφρική, την Καραϊβική, τον Ειρηνικό και τις Υπερπόντιες Χώρες και Εδάφη (ΑΚΕ/ΥΧΕ) το 2007. Για τις πράξεις αυτές, που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο της συμφωνίας εταιρικής σχέσης του Κοτονού και της απόφασης υπερπόντιας σύνδεσης, δεν προβλέπεται εγγύηση της Κοινότητας και, συνεπώς, δεν εξετάζονται στην παρούσα έκθεση. Η ετήσια έκθεση της ΕΤΕπ του 2007 σχετικά με την επενδυτική διευκόλυνση βάσει της συμφωνίας εταιρικής σχέσης του Κοτονού μεταξύ ΑΚΕ και της ΕΕ διατίθεται στη διεύθυνση www.eib.org.

3.3.1. Όγκος δραστηριοτήτων

Το 2007, η Τράπεζα υπέγραψε δάνεια ύψους 3 723 εκατομμυρίων EUR, εκ των οποίων 1 825 εκατομμύρια EUR βάσει της γενικής εντολής 2000-2006 (που έληξε στις 31 Ιουλίου 2007) και 1 898 εκατομμύρια EUR βάσει της γενικής εντολής 2007-2013.

Στον πίνακα I που ακολουθεί παρουσιάζεται μια γενική εικόνα της εξωτερικής δανειοδότησης της ΕΤΕπ βάσει των εντολών με κοινοτική στήριξη το 2007, με διαχωρισμό ανά τομείς και γεωγραφικές περιοχές. Τα μεμονωμένα δάνεια παρατίθενται στο τμήμα 2.13 του παραρτήματος, ενώ η συνολική κατανομή του όγκου δανειοδότησης ανά εντολή παρουσιάζεται στο τμήμα 2.4 του παραρτήματος.

Πίνακας I: Τομεακή κατανομή των δανείων βάσει εντολών που υπογράφηκαν το 2007 (σε εκατομμύρια EUR)

Περιοχές | Γενικό σύνολο | Υποδομές μεταφορών | Πιστωτικές γραμμές | Ενέργεια | Βιομηχανία & υπηρεσίες | Τηλεπικοι-νωνίες | Ύδρευση και αποχέτευ-ση |

Ενέργεια – Ασφάλεια εφοδιασμού | X | X | X | X | X |

Προστασία και βελτίωση του περιβάλλοντος | X | X | X | X | X |

Ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα, ΜΜΕ | X | X | X |

Ανάπτυξη υποδομών, περιλαμβ. της επέκτασης των ΔΕΔ | X | X | X | X |

Προενταξιακή στήριξη | X |

Ενίσχυση της παρουσίας της ΕΕ (ΑΞΕ, μεταφορά τεχνολογίας και τεχνογνωσίας) | X |

Ο τομέας της ενέργειας απορρόφησε ποσοστό 13% της δανειοδότησης βάσει της εντολής του 2007. Η ΕΤΕπ χρηματοδότησε επενδύσεις στον τομέα της ενέργειας στην Αίγυπτο (δύο μονάδες ηλεκτροπαραγωγής συνδυασμένου κύκλου που λειτουργούν με αέριο), στο Μαρόκο (έργα υδροηλεκτρικών σταθμών), στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη (ανακαίνιση υδροηλεκτρικών σταθμών και εγκαταστάσεων διανομής) και στη Νότια Αφρική (κατασκευή σταθμού διασύνδεσης για τη μεταφορά ηλεκτρισμού υψηλής τάσης).

Συνολικά, 938 εκατ. EUR ή 25% της χρηματοδότησης της ΕΤΕπ βάσει της εντολής συνέβαλε στον κυρίαρχο στόχο της Τράπεζας για την προώθηση μιας περιβαλλοντικά βιώσιμης ανάπτυξης στις χώρες εταίρους. Στις χώρες σε προενταξιακό στάδιο, τα σχέδια που χρηματοδοτήθηκαν το 2007 βάσει της εντολής με κύριο δανειοδοτικό στόχο την προστασία του περιβάλλοντος έφθασαν σε 731 εκατ. EUR ήτοι 42% της συνολικής χρηματοδότησης στη σχετική περιοχή. Περιλάμβαναν έργα δημοσίων μέσων μεταφοράς στην Τουρκία και ένα έργο ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη. Στη Μεσόγειο, όσον αφορά τον τομέα του ύδατος, χορηγήθηκαν 120 εκατ. EUR για περιβαλλοντικά έργα στο Ισραήλ, και ιδίως για τη βελτίωση του περιβάλλοντος και της υγείας μέσω της παροχής ασφαλούς πόσιμου ύδατος. Τον ίδιο στόχο επιδίωκε επίσης σχέδιο ύψους 60 εκατ. EUR στην Ασία για την επέκταση και την αναβάθμιση της υποδομής παροχής και διανομής ύδατος στην ευρύτερη περιοχή της Μανίλας, και ένα άλλο έργο ύψους 27 εκατ. EUR στη Λατινική Αμερική για τη βελτίωση της κατάστασης του αποχετευτικού συστήματος και του περιβάλλοντος στην πόλη του Παναμά.

Οι πιστωτικές διευκολύνσεις για την ενίσχυση της ανάπτυξης του ιδιωτικού τομέα αντιπροσώπευαν ποσοστό 28% της συνολικής δανειοδότησης, το μεγαλύτερο μερίδιο της οποίας χορηγήθηκε στη Μεσόγειο, και συγκεκριμένα την Ιορδανία, το Λίβανο, τη Συρία και την Τυνησία. Οι πιστωτικές διευκολύνσεις που δόθηκαν για την ενίσχυση ΜΜΕ αντιστοιχούσαν σε πάνω από το μισό του συνολικού όγκου της δανειοδότησης στη Μεσόγειο το 2007. Οι χώρες σε προενταξιακό στάδιο αποτέλεσαν τη δεύτερη σε σειρά ομάδα που επωφελήθηκε από τις χορηγήσεις, καθώς το 40% του συνολικού όγκου των πιστωτικών διευκολύνσεων χορηγήθηκε στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, τη Σερβία και την Τουρκία. Ο τομέας της βιομηχανίας και των υπηρεσιών εκπροσωπήθηκε, αντίστοιχα, από ένα έργο στη Νότια Αφρική για την επέκταση ενός εργοστασίου μοριοσανίδων και ινοσανίδων μέσης πυκνότητας, και ένα στην Τουρκία, για την ενίσχυση των επιστημονικών και ερευνητικών ικανοτήτων της χώρας. Οι τομείς αυτοί από κοινού αντιπροσώπευσαν 11% της συνολικής δανειοδότησης.

Το ένα τρίτο συνολικής δανειοδότησης βάσει της εντολής του 2007 διατέθηκε στις υποδομές μεταφορών , περιλαμβανομένων των σιδηροδρομικών, οδικών, λιμενικών και αστικών μεταφορικών υποδομών. Το μεγαλύτερο μέρος (65%) των δανείων στον τομέα των μεταφορών χορηγήθηκε στις χώρες σε προενταξιακό στάδιο, και συγκεκριμένα στην Τουρκία, τη Σερβία, τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη και την Αλβανία. Η κατασκευή ή η αναβάθμιση των σιδηροδρομικών υποδομών απορρόφησε το 76% αυτής της χρηματοδότησης στις χώρες σε προενταξιακό στάδιο, ενώ στην ανάπτυξη των αξόνων μεταφοράς για τη σύνδεση με τα ΔΕΔ διατέθηκε το 24%. της χρηματοδότησης. Ο εκσυγχρονισμός των υποδομών των οδικών αξόνων σύνδεσης με ΔΕΔ προτεραιότητας αποτέλεσε επίσης στόχο των πρώτων δανείων που χορηγήθηκαν στις γειτονικές χώρες προς τα ανατολικά, και συγκεκριμένα την Ουκρανία και τη Δημοκρατία της Μολδαβίας. Παράλληλα με αυτές τις δύο πράξεις, η επέκταση των ΔΕΔ μεταφορών απορρόφησε το 34% συνολικής δανειοδότησης υπέρ της ανάπτυξης των μεταφορών. Δύο ακόμη έργα στον τομέα των μεταφορών χρηματοδοτήθηκαν βάσει της εντολής στο Μαρόκο (κατασκευή ενός τμήματος αυτοκινητοδρόμου με διόδια) και στην Ουρουγουάη (επέκταση ιδιωτικού τερματικού σταθμού εμπορευματοκιβωτίων στο λιμένα του Μοντεβίδεο). Ποσοστό 8% της συνολικής δανειοδότησης διατέθηκε στον τομέα των τηλεπικοινωνιών για τη χρηματοδότηση δύο έργων στη Λατινική Αμερική. Στο Περού, το ένα έργο καλύπτει την αγορά και την εγκατάσταση συστημάτων για την παροχή υπηρεσιών τηλεφωνίας, Διαδικτύου υψηλής ταχύτητας, μεταβίβασης δεδομένων, καλωδιακής και δορυφορικής συνδρομητικής τηλεόρασης, καθώς και VSAΤ. Στη Βραζιλία, ένα έργο αφορά την εγκατάσταση, τη φάση θέσης σε λειτουργία και τη λειτουργία ενός υπερκείμενου δικτύου GSM για τη μετάβαση από CDMA σε δίκτυο GSM.

Η περιοχή ΑΛΑ είναι ο σημαντικότερος αποδέκτης των άμεσων ξένων επενδύσεων (ΑΞΕ) της ΕΕ σε αναδυόμενες χώρες. Κατά συνέπεια, εντός των παραμέτρων των εντολών ΑΛΑ, ο κυριότερος όγκος των χρηματοδοτικών δραστηριοτήτων της ΕΤΕπ στην ΑΛΑ έχει μέχρι τώρα στηρίξει την παρουσία της ΕΕ μέσω των ΑΞΕ.

Η ΕΤΕπ αξιολογεί την προστιθέμενη αξία των πράξεών της με βάση πλαίσιο που στηρίζεται στους ακόλουθους τρεις άξονες[6]:

Άξονας 1 – συνέπεια με τους στόχους πολιτικής της ΕΕ και συμβολή στην επίτευξη των στόχων αυτών·

Άξονας 2 – ποιότητα και αξιοπιστία του έργου· και

Άξονας 3 – χρηματοδοτική και μη χρηματοδοτική συμβολή της ΕΤΕπ στο έργο.

Κάθε μεμονωμένη πράξη χρηματοδότησης αξιολογείται με βάση αυτό το πλαίσιο, με τη χρησιμοποίηση μιας σειράς κατάλληλων δεικτών. Η ΕΤΕπ έκρινε ότι 84% των πράξεων που υπογράφηκαν βάσει της εντολής το 2007 ήταν εξαιρετικά συνεπείς με τους στόχους και τις προτεραιότητες της ΕΕ και ότι συνέβαλαν σημαντικά στην επίτευξή τους, με αποτέλεσμα να απονεμηθεί «υψηλή» βαθμολογία όσον αφορά τον άξονα 1. Το ποσοστό των «υψηλών» βαθμολογιών στον άξονα 2 αντιπροσώπευε 39% των έργων· «μεσαία» βαθμολογία δόθηκε στο 55% των έργων. Βάσει του άξονα 3, στο 81% των έργων δόθηκε «υψηλή»βαθμολογία όσον αφορά τη συμβολή της ΕΤΕπ και «μεσαία» στο 16% των έργων

3.3.4. Συνεργασία με την Επιτροπή

Η απόφαση 2006/1016/EΚ του Συμβουλίου καλεί την Επιτροπή και την ΕΤΕπ να ενισχύουν τη συνοχή των δράσεων της ΕΤΕπ με τις πολιτικές της ΕΕ, κυρίως μέσω του τακτικού και συστηματικού διαλόγου και των έγκαιρων διαβουλεύσεων όσον αφορά τις πολιτικές, τις στρατηγικές και τα υπό μελέτη σχέδια της ΕΤΕπ. Για το σκοπό αυτό, η ΕΤΕπ και η Επιτροπή υπέγραψαν στις 26 Μαΐου 2008 ειδικό μνημόνιο συμφωνίας όπου καθορίζονται οι όροι και οι προϋποθέσεις αυτής της ενισχυμένης συνεργασίας.

Για να ενισχυθεί η συνοχή της συνολικής στήριξης της ΕΕ στις περιοχές που καλύπτονται από την εντολή εξωτερικής χρηματοδότησης, επιδιώκεται να βρεθούν δυνατότητες κατάλληλου συνδυασμού της χρηματοδότησης της ΕΤΕπ με τους δημοσιονομικούς πόρους της ΕΕ, μεταξύ άλλων με το μέσο προενταξιακής βοήθειας, το ευρωπαϊκό μέσο γειτονίας και εταιρικής σχέσης και, για τη Νότιο Αφρική, το μέσο αναπτυξιακής συνεργασίας.

Στην περιοχή της Μεσογείου, για να ενισχυθεί η χρηματοδοτική στήριξη που παρέχεται με ιδίους πόρους της ΕΤΕπ, η ΕΤΕπ διαχειρίζεται δημοσιονομικούς πόρους της ΕΕ σε τρεις τομείς: τεχνική συνδρομή, επιχειρηματικά κεφάλαια και επιδοτήσεις επιτοκίου που παρέχονται σε επιλεγμένα δάνεια της ΕΤΕπ, όπως αναλύεται στο σημείο 2.11 του παραρτήματος.

Επιπλέον, η Επιτροπή και η ΕΤΕπ συνεργάστηκαν για τη θέσπιση της επενδυτικής διευκόλυνσης γειτονίας της ΕΕ, η οποία θα συγκεντρώσει πρόσθετες χρηματοδοτήσεις για έργα υποδομής κυρίως στους τομείς της ενέργειας, των μεταφορών και του περιβάλλοντος σε όλη την περιοχή που καλύπτει η ευρωπαϊκή πολιτική γειτονίας, με την παροχή μη επιστρεπτέας στήριξης για δανειοδοτικές πράξεις της ΕΤΕπ και άλλων δημόσιων χρηματοδοτικών οργανισμών. Στενή συνεργασία μεταξύ της Επιτροπής και της ΕΤΕπ αναπτύσσεται επίσης στο πλαίσιο των χρηματοδοτικών μέσων της ΕΕ για τη στήριξη των δυτικών Βαλκανίων βάσει του Μέσου Προενταξιακής Βοήθειας.

3.3.5. Συνεργασία με άλλους διεθνείς χρηματοδοτικούς οργανισμούς

Το 2007, η ΕΤΕπ συνέχισε ενεργά την πολιτική της για αύξηση της αποτελεσματικότητας των πράξεών της με την περαιτέρω ενίσχυση και ανάπτυξη των επιχειρησιακών εταιρικών σχέσεων με άλλους διεθνείς χρηματοδοτικούς οργανισμούς.

Η τριμερής συμφωνία μεταξύ της Επιτροπής, της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (ΕΤΕΑ) και της ΕΤΕπ, που υπεγράφη στα τέλη του 2006, για δραστηριότητες επιχειρησιακής συνεργασίας στην ανατολική Ευρώπη, το νότιο Καύκασο, τη Ρωσία και την κεντρική Ασία, άρχισε να εφαρμόζεται το 2007, με στενό διάλογο μεταξύ των τριών οργανισμών και την θέσπιση μιας κοινής γραμμής. Η ΕΤΕπ και η ΕΤΕΑ συμμετέχουν επίσης ενεργά σε άλλες πρωτοβουλίες και εταιρικές σχέσεις (π.χ.. Κοινή Βοήθεια για τη Στήριξη Σχεδίων στις Ευρωπαϊκές Περιφέρειες (JASPERS), πρωτοβουλία τεχνικής συνδρομής στο πλαίσιο της περιφερειακής πολιτικής της ΕΕ).

Επιπλέον, στη διάρκεια του 2007 η ΕΤΕπ ανέπτυξε επίσημες συνεργασίες με άλλους διεθνείς χρηματοδοτικούς οργανισμούς στον τομέα του περιβάλλοντος: το πολυμερές πιστωτικό ταμείο άνθρακα με την ΕΤΕΑ, το ταμείο άνθρακα για την Ευρώπη που ιδρύθηκε με την Παγκόσμια Τράπεζα και το πρόγραμμα άνθρακα ΕΤΕπ-KfW. Τέλος, στη διάρκεια του φόρουμ της ΕΤΕπ στη Λουμπλιάνα το 2007, ιδρύθηκε το πιστωτικό ταμείο άνθρακα μετά το 2012, που ήταν το άμεσο αποτέλεσμα της συνεχούς συνεργασίας στον τομέα της κλιματικής αλλαγής μεταξύ της ΕΤΕπ και των τριών μεγαλύτερων ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών οργανισμών, και συγκεκριμένα του Instituto de Crédito Oficial, του KfW και της Nordic Investment Bank (NIB).

Η ΕΤΕπ, η ΕΤΕΑ, η Αναπτυξιακή Τράπεζα του Συμβουλίου της Ευρώπης (CEB), η Σκανδιναβική Τράπεζα Επενδύσεων (ΝΙΒ), και η Χρηματοδοτική Συνεργασία του Βορρά για το Περιβάλλον επιβεβαίωσαν την προσήλωσή τους στους όρους των ευρωπαϊκών αρχών για το περιβάλλον, με την ισχυρή υποστήριξη της Επιτροπής.

Περισσότερες λεπτομέρειες παρουσιάζονται στο τμήμα 2.9 του παραρτήματος.

4. ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΩΝ ΧΟΡΗΓΟΥΜΕΝΩΝ ΔΑΝΕΙΩΝ

Οι δανειοδοτικές δραστηριότητες έχουν επιπτώσεις για τον προϋπολογισμό της Ένωσης όταν συνοδεύονται από κοινοτικές εγγυήσεις, επιδοτήσεις επιτοκίου ή ειδικούς όρους που τις εξομοιώνει με πράξεις που ενέχουν κινδύνους για τον δανειοδοτικό οργανισμό.

4.1. Εγγυήσεις του προϋπολογισμού

Στις 22 Δεκεμβρίου 2004, το Συμβούλιο αποφάσισε να τροποποιήσει την απόφαση 2000/24/ΕΚ προκειμένου να ληφθούν υπόψη η διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η ευρωπαϊκή πολιτική γειτονίας (απόφαση 2005/47/ΕΚ του Συμβουλίου[7]).

Η εγγύηση της Κοινότητας περιορίζεται στο 65% του συνολικού ποσού των πιστώσεων που έχουν ανοιχθεί, προσαυξημένου με όλα τα συναφή ποσά (έναντι 70% βάσει της γενικής εντολής του 1997-2000). Επιπλέον, στις 22 Δεκεμβρίου 2004, το Συμβούλιο χορήγησε κοινοτική εγγύηση στην ΕΤΕπ για τις ζημίες που απορρέουν από δάνεια που έχουν χορηγηθεί σε ορισμένα είδη έργων στη Ρωσία, την Ουκρανία, τη Μολδαβία και τη Λευκορωσία (απόφαση 2005/48/ΕΚ[8]). Το συνολικό ανώτατο όριο των πιστώσεων που ανοίγονται είναι 500 εκατ. EUR και η ΕΤΕπ έχει εξασφαλίσει έκτακτη κοινοτική εγγύηση που καλύπτει το 100% των δανείων.

Η εγγυημένη περίοδος δανειοδοσίας έληξε στις 31 Ιανουαρίου 2007 και παρατάθηκε αυτόματα κατά ένα εξάμηνο δεδομένου ότι μέχρι την ημερομηνία αυτή δεν είχαν επιτευχθεί τα ανώτατα όρια δανειοδοσίας.

Εντός του 2007 (τελευταίο έτος της γενικής εντολής της περιόδου 2000-2006) η ΕΤΕπ υπέγραψε συμφωνίες για δάνεια ύψους 1 595 εκατ. EUR, με αποτέλεσμα η συνολική δανειοδότηση βάσει της εντολής αυτής (20 060 εκατ. EUR[9]) να ανέλθει σε 19 587 εκατ. EUR, που αντιστοιχεί στο 98% του συνολικού ανωτάτου ορίου.

Η λεπτομερής κατάσταση σχετικά με τις εγγυήσεις παρουσιάζεται στην εξαμηνιαία έκθεση της Επιτροπής σχετικά με τις εγγυήσεις που καλύπτονται με εγγύηση του γενικού προϋπολογισμού [10].

Στις 19 Δεκεμβρίου 2006, το Συμβούλιο χορήγησε κοινοτική εγγύηση στην ΕΤΕπ έναντι ζημιών για δάνεια και εγγυήσεις δανείων για έργα εκτός της Κοινότητας (απόφαση 2006/1016/ΕΚ[11]). Η κοινοτική εγγύηση περιορίζεται στο 65% του συνολικού ποσού των πιστώσεων που εκταμιεύονται και των εγγυήσεων που χορηγούνται, μείον τα ποσά που εξοφλούνται, συν όλα τα συναφή ποσά. Το μέγιστο ανώτατο όριο για χρηματοδοτικές πράξεις της ΕΤΕπ που αναλαμβάνονται βάσει της εντολής αυτής την περίοδο 2007-2013 είναι 27 800 εκατ. EUR που αποτελείται από ένα βασικό όριο 25 800 εκατ. EUR και μια προαιρετική εντολή ύψους 2 000 εκατ. EUR, η ενεργοποίηση της οποίας θα αποφασιστεί από το Συμβούλιο με βάση το αποτέλεσμα της ενδιάμεσης αξιολόγησης το 2010. Βάσει της νέας αυτής εντολής εγκρίθηκε ποσό ύψους 1 898 εκατ. EUR εντός του 2007 (βλ. τμήμα 2.3 και πίνακα στο τμήμα 2.4 του παραρτήματος).

4.2. Άλλες δραστηριότητες

Επιδοτήσεις επιτοκίου χορηγήθηκαν βάσει μιας σειράς κοινοτικών προγραμμάτων τόσο εντός όσο και εκτός της ΕΕ. Τα περισσότερα από αυτά τα προγράμματα ολοκληρώθηκαν και δεν έχουν πλέον επιπτώσεις στις δημοσιονομικές δαπάνες. Στον πίνακα 2.19 παρουσιάζεται κατάλογος των προγραμμάτων που συνεχίζονται και το ύψους των επιδοτήσεων επιτοκίου που καταβλήθηκαν κατά τη διάρκεια των υπό εξέταση ετών.

Όπως αναλύεται λεπτομερέστερα στο τμήμα 2.11 του παραρτήματος, το 2007 η ΕΤΕπ υπέγραψε επτά πράξεις παροχής επιχειρηματικών κεφαλαίων βάσει του προϋπολογισμού MEDA για συνολικές πιστώσεις ύψους 46,5 εκατ. EUR και 24 πράξεις τεχνικής συνδρομής συνολικής αξίας 17,5 εκατ. EUR.

[1] Απόφαση 97/256/EΚ του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με τις αποφάσεις 98/348/EΚ και 98/729/EΚ του Συμβουλίου, για την περίοδο από 01.02.1997 έως 31.01.2000 (η «γενική εντολή 1997-2000»), και απόφαση 2000/24/EΚ του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με τις αποφάσεις του Συμβουλίου 2000/688/EΚ, 2000/788/EΚ, 2001/778/EΚ, 2005/47/EΚ και 2006/174/EΚ, για την περίοδο από 01.02.2000 έως 31.01.2007 (η «γενική εντολή 2000-2006»). Η απόφαση 1999/786/EΚ του Συμβουλίου (Δράση ανοικοδόμησης και ανασυγκρότησης για τους σεισμούς στην Τουρκία (TERRA)) αποτελεί επέκταση των γενικών εντολών. Επιπλέον, η απόφαση 2001/777/ΕΚ του Συμβουλίου θεσπίζει ειδικές δανειοδοτικές δραστηριότητες που αφορούν την εκτέλεση επιλεγμένων περιβαλλοντικών σχεδίων στο τμήμα της λεκάνης της Βαλτικής Θάλασσας που ανήκει στη Ρωσία, στα πλαίσια της Βόρειας Διάστασης. Η απόφαση 2005/48/ΕΚ του Συμβουλίου θεσπίζει χωριστή εντολή για ορισμένα είδη έργων στη Ρωσία και τα δυτικά ΝΑΚ (Ουκρανία, Δημοκρατία της Μολδαβίας και Λευκορωσία). Τέλος, με την απόφαση 2006/1016/ΕΚ του Συμβουλίου θεσπίστηκε νέα γενική εντολή που καλύπτει την περίοδο 01.02.2007-31.12.2013 (η «γενική εντολή 2007-2013»).

[2] SEC(2007)[…]

[3] Δεδομένου ότι η συνθήκη ΕΚΑΧ έληξε το 2002, δεν υπήρξαν νέες δανειοληπτικές πράξεις.

[4] Απόφαση 77/270/Ευρατόμ του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με την απόφαση 94/179/Ευρατόμ του Συμβουλίου. Το ανώτατο όριο των δανειοληπτικών πράξεων για τη χρηματοδότηση των δανειοδοτικών πράξεων της Ευρατόμ καθορίσθηκε αρχικά με την απόφαση 77/271/Ευρατόμ του Συμβουλίου. Στη συνέχεια, το ανώτατο όριο αυξήθηκε με διάφορες τροποποιήσεις της τελευταίας αυτής απόφασης, εκ των οποίων η πλέον πρόσφατη (απόφαση 90/212/Ευρατόμ του Συμβουλίου) αύξησε το όριο αυτό κατά 1 δισεκατ. ECU σε 4 δισεκατ. ECU.

[5] Δεν έχει ακόμη δημοσιευτεί για το 2007. Για το 2006, βλ. COM/2007/0493 τελικό.

[6] Βλ. επίσης τμήμα 2.6-2.8 του παραρτήματος.

[7] ΕΕ L 21 της 25.1.2005, σ. 9.

[8] ΕΕ L 21 της 25.1.2005, σ. 11.

[9] Σύνολο υπογραφέντων δανείων μείον ακυρώσεις (συμπεριλαμβανόμενων του TERRA και του ειδικού προγράμματος δράσης για την Τουρκία).

[10] COM(2007) 66 και SEC(2007) 241.

[11] ΕΕ L 414 της 30.12.2006, σ.95.