EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 24/52

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα Τρόποι βελτίωσης της εφαρμογής και επιβολής της κοινοτικής νομοθεσίας

(2006/C 24/13)

Στις 10 Φεβρουαρίου 2005, και σύμφωνα με το άρθρο 29, παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού της, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση πρωτοβουλίας με θέμα: «Τρόποι βελτίωσης της εφαρμογής και επιβολής της κοινοτικής νομοθεσίας»

Το ειδικευμένο τμήμα «Ενιαία αγορά, παραγωγή και κατανάλωση», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΕΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 27 Ιουλίου 2005 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Joost van Iersel.

Κατά την 420ή σύνοδο ολομέλειας της 28ης και 29ης Σεπτεμβρίου 2005 (συνεδρίαση της 28ης Σεπτεμβρίου 2005), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 90 ψήφους υπέρ, 6 ψήφους κατά και 12 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

Εφαρμογή και τήρηση

Σύνοψη

Στην παρούσα γνωμοδότηση η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι η βελτίωση της νομοθεσίας και η εφαρμογή και επιβολή της είναι στενά συνυφασμένες: καλή νομοθεσία είναι εκείνη που μπορεί να εφαρμοστεί και να τηρηθεί. Η Επιτροπή, το Συμβούλιο και το Δικαστήριο καλούνται συχνά να αντιμετωπίσουν προβλήματα εφαρμογής. Ωστόσο, η παρακολούθηση είναι περιορισμένη. Αυτό οφείλεται στις διαφορές όσον αφορά τον πολιτισμό, τις αρμοδιότητες και τον βαθμό συμμετοχής στην αποτελεσματική εφαρμογή της νομοθεσίας σε όλη την επικράτεια της Ευρώπης. Η ΕΟΚΕ διακρίνει διαφορετικές δέσμες δράσεων που καλούνται να αναλάβουν τα κράτη μέλη και η Επιτροπή. Για τα κράτη μέλη είναι κατ' εξοχήν ζήτημα πολιτικής βούλησης. Η στάση των εθνικών αρχών πρέπει να αντικατοπτρίζει την πεποίθηση ότι οι ίδιες συγκροτούν την ΕΕ και ότι επενδύουν ανάλογα στις αποφάσεις της Ένωσης. Αυτό συνεπάγεται μεταβολές σε συγκεκριμένες προσεγγίσεις, όπως διασφάλιση της διοικητικής ικανότητας, αναλυτική εξέταση των εσωτερικών κανόνων και διαδικασιών, την άποψη της «προσθήκης περιττών διατάξεων» και επιλεκτικής εφαρμογής καθώς και βελτίωση της ενημέρωσης. Όσον αφορά τα κράτη μέλη, συνιστάται η διεξαγωγή συστηματικού διαλόγου μεταξύ των αρμόδιων αρχών σε όλη την ΕΕ καθώς και η διενέργεια εκ των υστέρων εκτιμήσεων και η λογοδοσία των εθνικών διοικητικών αρχών έναντι των ομολόγων αρχών σε άλλα κράτη μέλη. Ακόμη, κρίνεται απαραίτητη η συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών με αυτόνομες νομοθετικές εξουσίες. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι η Επιτροπή μπορεί να διαδραματίσει ενεργό ρόλο στην ενίσχυση της εμπιστοσύνης μεταξύ των αρχών εφαρμογής για την στήριξη των δικτύων των δημοσίων αρχών, τη συστηματική αξιολόγηση των επιδόσεών τους και τον προσδιορισμό και διάδοση των βέλτιστων πρακτικών. Πρέπει να εξεταστεί η επέκταση των υφιστάμενων προγραμμάτων κατάρτισης για δικαστές και υπαλλήλους στη δημόσια διοίκηση. Ορισμένες από τις προτάσεις που εξετάζονται στην παρούσα γνωμοδότηση συζητούνται με την Επιτροπή και ορισμένες αλλαγές βρίσκονται στο στάδιο εφαρμογής από τα κράτη μέλη. Ωστόσο, η παρούσα συνολική εικόνα όσον αφορά την εφαρμογή και τήρηση της νομοθεσίας δείχνει ότι υπάρχουν σοβαρές ανεπάρκειες. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα εθνικά κοινοβούλια θα πρέπει να συμβάλουν προς την κατεύθυνση αυτή. Κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ, απαιτείται μία πολιτιστική αλλαγή, συμπεριλαμβανομένης μίας αλλαγής της έμφασης από τη θέσπιση όλο και περισσότερων νέων κοινοτικών νόμων, διασφαλίζοντας έτσι την πλήρη αποτελεσματικότητα της νομοθεσίας και των πολιτικών της ΕΕ. Αυτό θα συμβάλει στην ευρύτερη λειτουργία της ΕΕ των 25 και πέραν αυτών, εξασφαλίζοντας την απαιτούμενη συνοχή της.

1. Η κοινοτική νομοθεσία — βάση για την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση

1.1. Η εύρυθμη λειτουργία μιας εσωτερικής αγοράς με τη δέουσα κοινωνική προστασία — ιδίως όσον αφορά στους εργαζόμενους, τους καταναλωτές και το περιβάλλον — βρίσκεται στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και τη νομιμοποιεί την αποφέροντας σημαντικά οφέλη για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις

1.2 Η ΕΕ βασίζεται στο κράτος δικαίου, το οποίο ενισχύει τα θεμέλια της εσωτερικής αγοράς και αποτρέπει την εισαγωγή διακρίσεων με βάση τη χώρα παραγωγής ή προέλευσης των προϊόντων, των προσώπων ή των εταιρειών. Η αποτελεσματική εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας προάγει την εμπιστοσύνη του κοινού στις ευρωπαϊκές πολιτικές και διαδικασίες και φέρνει την ΕΕ πιο κοντά στους προβληματισμούς των πολιτών και των επιχειρήσεων. Ωστόσο, για τον σκοπό αυτό απαιτείται έγκαιρη και ορθή μεταφορά της κοινοτικής νομοθεσίας σε εθνικό επίπεδο.

1.3 Επιπλέον, η ευρωπαϊκή νομοθεσία που στοχεύει στην άρση των εμποδίων οποιασδήποτε μορφής για τη δημιουργία ισότιμων συνθηκών ανταγωνισμού πρέπει να εφαρμόζεται άμεσα και με συνεκτικό τρόπο σε όλη την ΕΕ και να τηρείται αποτελεσματικά απ' όλες τις ενδιαφερόμενες αρχές, εθνικές και περιφερειακές.

1.4 Η εσωτερική αγορά λειτουργεί κανονικά και αποτελεί πηγή ανάπτυξης και ευημερίας μόνον εφόσον δεν υφίστανται συγκαλυμμένοι φραγμοί ή εμπόδια διακριτικής μεταχείρισης για τους πολίτες ή τις επιχειρήσεις, περιλαμβανομένων των περίπλοκων και χρονοβόρων διοικητικών διαδικασιών. Πλήθος καταγγελιών που υποβάλλονται από τους πολίτες και τις επιχειρήσεις κάθε χρόνο συνιστούν το αποτέλεσμα εθνικών μέτρων που συχνά τείνουν να είναι εξαιρετικά περιοριστικά, ή υπερβολικά περίπλοκα και δυσανάλογα. (1) Τούτο οφείλεται εν μέρει στη λεγόμενη «προσθήκη περιττών διατάξεων» που γίνεται κατά τη μεταφορά της κοινοτικής νομοθεσίας στην αντίστοιχη εθνική. Με την «προσθήκη περιττών διατάξεων» προστίθενται εθνικοί κανονισμοί που ενδεχομένως καθιστούν δυσνόητους τους στόχους της ΕΕ.

1.5 Η βελτίωση της νομοθεσίας είναι αναπόσπαστο μέρος της ημερήσιας διάταξης της Λισσαβώνας. Στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 22-23 Μαρτίου 2005 αναγνωρίζεται ρητώς η θετική συμβολή ενός βελτιωμένου ρυθμιστικού πλαισίου για την ανταγωνιστικότητα. Η συμβολή αυτή αναγνωρίστηκε και από το Συμβούλιο Ανταγωνιστικότητας στις 6-7 Ιουνίου 2005. (2) Από την άποψη αυτή πρέπει να υπογραμμιστεί ότι η βελτίωση της νομοθεσίας και η εφαρμογή και τήρησή της είναι στενά συνυφασμένες: καλή νομοθεσία είναι εκείνη που μπορεί να εφαρμοστεί και να τηρηθεί.

1.6 Προκειμένου να είναι εφαρμόσιμη μια νομοθετική πράξη πρέπει να είναι επαρκώς σαφής, ενώ η αποτελεσματικότητά της συνίσταται στη δυνατότητα παροχής ενδεδειγμένων λύσεων σε συγκεκριμένα προβλήματα. Σε περιπτώσεις όπου το δίκαιο είναι εξαιρετικά περίπλοκο και ασαφές, επειδή λόγου χάρη δεν υπήρξε κατάλληλη αξιολόγηση του αντίκτυπου, αναπόφευκτα προκύπτουν προβλήματα εφαρμογής. Συνεπώς, οι πρόσθετοι νόμοι πρέπει να καταρτίζονται έτσι ώστε να ανταποκρίνονται στα προβλήματα αυτά. Η κακή νομοθεσία οδηγεί σε πολλαπλασιασμό των νόμων και σε υπερβολικό αριθμό κανόνων που επιβάλλουν περιττές υποχρεώσεις συμμόρφωσης στις επιχειρήσεις και προκαλούν σύγχυση στους πολίτες. (3)

1.7 Για να διασφαλισθεί η αποτελεσματική εφαρμογή των νόμων οι αρχές πρέπει να έχουν τη βασική διοικητική ικανότητα. Σε διαφορετική περίπτωση, οι διοικητικές αδυναμίες συνεπάγονται προβλήματα εφαρμογής και τήρησης.

1.8 Ταυτόχρονα, η αποτελεσματική εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας βελτιώνει την ανταγωνιστικότητα και διευκολύνει τη διασυνοριακή συνεργασία, δύο από τους θεμελιώδεις στόχους της ατζέντας της Λισσαβόνας.

1.9 Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η ΕΕ αντιμετωπίζει πρόβλημα εφαρμογής και συμμόρφωσης. Τα στατιστικά στοιχεία σχετικά με την κατάσταση εφαρμογής της κοινοτικής νομοθεσίας καταδεικνύουν ότι τα κράτη μέλη καθυστερούν την έγκαιρη μεταφορά των οδηγιών. Τα στατιστικά στοιχεία όσον αφορά τις διαδικασίες επί παραβάσει αποκαλύπτουν ότι συχνά η μεταφορά είναι εσφαλμένη και ελλιπής. Πράγματι, το 78 % των διαδικασιών που κίνησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατά κρατών μελών την περίοδο 2002-2005 αφορά τη μεταφορά και εφαρμογή των οδηγιών. Από αυτό συνάγεται ότι τα κράτη μέλη αντιμετωπίζουν προβλήματα στον προσδιορισμό των εσωτερικών μεθόδων που πρέπει να ακολουθήσουν προκειμένου να τεθούν σε εφαρμογή οι οδηγίες.

1.10 Σε διάφορα ψηφίσματά του το Συμβούλιο έχει επεξεργαστεί προβλήματα εφαρμογής και επιβολής της νομοθεσίας. (4). Η διοργανική συμφωνία του 2003 για τη βελτίωση της νομοθεσίας κάνει επίσης λόγο για «καλύτερη μεταφορά και εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας».

1.11 Σε μια σειρά περιπτώσεων το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων εξέδωσε αποφάσεις σχετικά με την υποχρέωση των κρατών μελών να διασφαλίζουν την αποτελεσματική εφαρμογή και τήρηση της νομοθεσίας. (5)

1.12 Η Επιτροπή έχει δημοσιεύσει αρκετά έγγραφα με θέμα τους τρόπους που μπορούν να χρησιμοποιήσουν τα κράτη μέλη για τη βελτίωση της μεταφοράς και των επιδόσεων εφαρμογής της νομοθεσίας. (6) Στη Λευκή Βίβλο για τη Διακυβέρνηση, η Επιτροπή τονίζει: «σε τελική ανάλυση, ο αντίκτυπος των κανόνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξαρτάται από τη βούληση και την ικανότητα των αρχών των κρατών μελών να διασφαλίσουν την μεταφορά τους στο εσωτερικό δίκαιο και την αποτελεσματική, πλήρη και έγκαιρη εκτέλεσή τους» (7). Στην πρόσφατη ανακοίνωσή της από 16ης Μαρτίου 2005 με θέμα την «Βελτίωση της νομοθεσίας για την ανάπτυξη και την απασχόληση στην Ευρωπαϊκή Ένωση», η Επιτροπή επισημαίνει μια σειρά ενεργειών για τη βελτίωση του κοινοτικού ρυθμιστικού πλαισίου χωρίς υπερβολικές διοικητικές επιβαρύνσεις.

1.13 Από το 1985 η νέα προσέγγιση αποτέλεσε ένα ολοένα και πιο επιτυχημένο εργαλείο για την ενίσχυση της αποτελεσματικής εναρμόνισης των προτύπων και κανονιστικών προσεγγίσεων. Δημιουργεί ένα σταθερό, απλουστευμένο και διαφανές νομικό πλαίσιο περιλαμβάνοντας ένα σύστημα ελέγχων και ισορροπιών για τις αρχές, με τη χρήση μεγαλύτερης ποικιλίας μέσων που προσδιορίζονται στις οδηγίες, και προβλέπει σημαντική ευθύνη για τους παραγωγούς και τρίτα μέρη. Σε ό,τι αφορά την εφαρμογή, η Επιτροπή συμπεραίνει, ειδικά βάσει μίας εμπεριστατωμένης ανάλυσης, ότι «η πείρα έχει επίσης καταδείξει ότι η εφαρμογή αυτών των οδηγιών μπορεί να βελτιωθεί περαιτέρω με διάφορους τρόπους» (8). Το έγγραφο αυτό αποκαλύπτει σημαντικές ελλείψεις.

1.14 Στη Δεύτερη Έκθεσή της σχετικά με την εφαρμογή της στρατηγικής για την εσωτερική αγορά 2003-2006 (9) η Επιτροπή εξετάζει αναλυτικά τις ελλείψεις στην εφαρμογή και τήρηση της νομοθεσίας σε πλήθος τομέων. Προσδιορίζει επίσης στόχους και δράσεις για βελτίωση. Μεταξύ άλλων σε αυτούς περιλαμβάνεται η αμεσότερη δέσμευση των κρατών μελών και ως εκ τούτου η ενίσχυση της πολιτικής βούλησης. Στη σύσταση της Επιτροπής για τη μεταφορά στο εθνικό δίκαιο οδηγιών που επηρεάζουν την εσωτερική αγορά (10) εντοπίζονται ορισμένες πρακτικές τις οποίες τα κράτη μέλη καλούνται να υιοθετήσουν. Κύρια πρακτική μεταξύ αυτών αποτελεί η ανάθεση της αρμοδιότητας παρακολούθησης και συντονισμού σε έναν υπουργό ή υπουργείο, η δημιουργία εθνικής βάσης δεδομένων των οδηγιών που μεταφέρονται και η ενθάρρυνση της στενής συνεργασίας μεταξύ των εθνικών υπαλλήλων που διεξάγουν διαπραγματεύσεις στις Βρυξέλλες και των υπαλλήλων που εφαρμόζουν τα εθνικά μέτρα.

1.15 Οι «πίνακες αξιολόγησης» όσον αφορά την εφαρμογή καταδεικνύουν ελλείψεις στην επίσημη μεταφορά. Ωστόσο, παρά την προσοχή που φαίνεται να επιδεικνύουν τα σχετικά ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, ο τρόπος εφαρμογής των εγκεκριμένων κανόνων στο εθνικό δίκαιο ή/και το εθνικό ρυθμιστικό πλαίσιο δεν έχουν εξεταστεί συστηματικά, ούτε έχει συζητηθεί η συνέχεια που πρέπει να δοθεί από το Συμβούλιο. Ενώ οι διαφορές στην εφαρμογή σε διάφορα τμήματα ενός κράτους μέλους θα οδηγούσαν σε δημόσια έκκληση για δράση, οι διαφορές στην εφαρμογή μεταξύ των κρατών μελών δεν εντάσσεται καν στην πολιτική ημερήσια διάταξη.

1.16 Αναμφισβήτητα οι «πίνακες αξιολόγησης» έχουν καταστήσει πιο διαφανείς τις διαδικασίες μεταφοράς που εφαρμόζουν τα κράτη μέλη. Δεν υπάρχουν ακόμη ισοδύναμοι «πίνακες αξιολόγησης» για την εφαρμογή προκειμένου να ενισχυθεί η διαφάνεια στους τρόπους εφαρμογής της κοινοτικής νομοθεσίας και των πολιτικών της ΕΕ από τις εθνικές αρχές.

1.17 Μολονότι έχουν συζητηθεί βελτιώσεις, η ενημέρωση και η δέσμευση των δημόσιων αρμόδιων φορέων εξακολουθούν να είναι περιορισμένες σε όλη την επικράτεια της Ευρώπης όσον αφορά τη διασφάλιση της εύρυθμης λειτουργίας, της κοινοτικής νομοθεσίας ως βάσης της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσω της δέουσας τήρησης της όλης διαδικασίας: θέσπιση οδηγιών, μεταφορά, εφαρμογή, τήρηση. Σε πολλές περιπτώσεις δεν υπάρχει ούτε επιθυμία συνεκτικής εφαρμογής της όλης διαδικασίας. Τα έγγραφα της Επιτροπής, πλήθος αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου και η συναφής πανεπιστημιακή βιβλιογραφία συνιστούν επαρκείς πηγές για τα κράτη μέλη προκειμένου να εστιασθούν στη βελτίωση της εκπλήρωσης των νομικών τους υποχρεώσεων.

1.18 Για την αποτελεσματική εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή και να υπάρξουν επαρκείς διασφαλίσεις σε μια ΕΕ με αυξανόμενο αριθμό κρατών μελών. Η διαδικασία ολοκλήρωσης της ΕΕ δεν πρέπει να διακυβευτεί από μία αποδυνάμωση της αποτελεσματικότητας της κοινοτικής νομοθεσίας.

2. Πλαίσιο και εξελίξεις

2.1 Ενώ η Συνθήκη ΕΚ προβλέπει μια σειρά μέτρων για την προσέγγιση και εναρμόνιση των νομοθετικών διατάξεων με στόχο την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς (11), οι εμπειρίες τη δεκαετία του '70 και στις αρχές της δεκαετίας του '80 έχουν καταδείξει ότι η πλήρης εναρμόνιση αποτελεί μια αργή, περίπλοκη και σε ορισμένες περιπτώσεις περιττή διαδικασία. Η διαπραγμάτευση και εφαρμογή μέτρων που βασίζονται στην αμοιβαία αναγνώριση και τον έλεγχο στη χώρα καταγωγής αποδείχτηκαν ευκολότερες. Τα μέτρα αυτά υπήρξαν επίσης πιο αποτελεσματικά ελευθερώνοντας τις εμπορικές συναλλαγές και τις επενδύσεις χωρίς να επιβάλουν υπερβολικές υποχρεώσεις συμμόρφωσης. Ωστόσο, πρέπει να σημειωθεί ότι η ΕΕ έχει εισέλθει σε μια νέα φάση, η οποία χαρακτηρίζεται από αυξανόμενες διαφορές σε ό,τι αφορά τις πρακτικές διακυβέρνησης. Αυτό ενδέχεται να ανανεώσει την ανάγκη για θέσπιση κανονισμών προκειμένου να επιτευχθεί η σύγκλιση και η προώθηση ορθών πρακτικών.

2.2 Παρά τη στροφή προς νέα μέσα πολιτικής, η διοργάνωση της κοινοτικής νομοθεσίας υπήρξε, αφενός, η φυσική απόρροια της εμβάθυνσης και διεύρυνσης της ολοκλήρωσης, αφετέρου, όμως, και το αποτέλεσμα ελλιπούς ή εσφαλμένης εφαρμογής από τα κράτη μέλη. Νέοι κανόνες θεσπίστηκαν προκειμένου να υποχρεωθούν τα κράτη μέλη να εκπληρώνουν τις υποχρεώσεις τους και να μην θεσπίζουν εξαιρετικά πολύπλοκους εθνικούς κανόνες. (12) Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι οδηγίες ελευθέρωσης που θέσπισε η Επιτροπή βάσει του άρθρου 86, παράγραφος 3, σε τομείς όπως οι τηλεπικοινωνιακές υπηρεσίες και ο τηλεπικοινωνιακός εξοπλισμός.

2.3 Δεδομένων των δυσκολιών που αντιμετώπισαν πολλά κράτη μέλη (13), η βελτίωση της εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου απαιτεί επίσης συντονισμένες προσπάθειες από τις αρχές των κρατών μελών. Μέχρι σήμερα αυτές δεν έχουν γίνει, ενώ τα κράτη μέλη δεν έχουν προχωρήσει στην ευκταία στροφή προς λιγότερο παρεμβατικά και περισσότερο ήπια μέσα εφαρμογής των κοινοτικών πολιτικών και της νομοθεσίας.

2.4 Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβόνας το 2000, το οποίο δρομολόγησε αυτή τη διαδικασία για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της Ένωσης, εισήγαγε την ανοιχτή μέθοδο συντονισμού με στόχο τη βελτίωση της εφαρμογής και υλοποίησης με τη χρήση ποιοτικών και ποσοτικών δεικτών, μεθόδων συγκριτικής αξιολόγησης των επιδόσεων και βέλτιστων πρακτικών. Τα κράτη μέλη δεν έχουν ακόμη επικεντρωθεί πιο συστηματικά και εκτεταμένα σε τέτοιες βέλτιστες πρακτικές προκειμένου να βελτιώσουν τις επιδόσεις τους στον τομέα της εφαρμογής των πολιτικών.

2.5 Αρχικά, η ανοιχτή μέθοδος συντονισμού δημιούργησε υψηλές προσδοκίες, όπως και οι στόχοι της συγκριτικής αξιολόγησης των επιδόσεων και οι βέλτιστες πρακτικές. Ωστόσο, η εμπειρία έδειξε ·ότι τα αποτελέσματα δεν ήταν τόσο θετικά. Χωρίς την ύπαρξη υποχρεωτικών δεσμεύσεων, τα κράτη μέλη δείχνουν απρόθυμα να υιοθετήσουν τη νομοθεσία, πόσο μάλλον να την εφαρμόσουν και να την τηρήσουν.

2.6 Έως το 2004 τα δέκα υποψήφια κράτη μέλη είχαν ενσωματώσει το κοινοτικό κεκτημένο στις εθνικές τους νομοθεσίες. Επομένως, αυτή η προθεσμία τηρήθηκε τυπικά. Ωστόσο, η τροποποίηση της νομοθεσίας δεν συνεπάγεται αυτόματα και την ορθή μεταφορά της. Επιπλέον, για την εφαρμογή και τήρηση των νόμων απαιτείται η ύπαρξη κατάλληλων διοικητικών αρχών και διαδικασιών, οι οποίες, σε πολλές περιπτώσεις, πρέπει να διαμορφωθούν σε νέα βάση, διότι υπάρχει έλλειψη της αναγκαίας πείρας για την αποτελεσματική εφαρμογή των κοινοτικών κανόνων. Η ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ εθνικών αρχών και θεσμικών οργάνων της Κοινότητας πρέπει να διευκολύνει την ομοιόμορφη εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας σε όλη την επικράτεια της Ένωσης. (14).

2.7 Μολονότι οι ρυθμίσεις και η νομοθεσία της ΕΕ εστιάζονται στη διαμόρφωση κοινών συνθηκών σε μια ανοιχτή ευρωπαϊκή αγορά, τα εργαλεία μπορεί να διαφέρουν σημαντικά από τον έναν τομέα στον άλλο. Η αρχή ενδέχεται να είναι κοινή σε όλους τους τομείς, ωστόσο ο βαθμός ενσωμάτωσης μπορεί να διαφέρει κατά πολύ. Το αποτέλεσμα είναι η θέσπιση κανόνων που βασίζονται λιγότερο ή περισσότερο αυστηρά στην κοινοτική νομοθεσία και, κατά συνέπεια, η υιοθέτηση διαφορετικών προοπτικών και νομικών προσεγγίσεων.

2.8 Οι ανωτέρω διαφορές προκύπτουν λόγω των διαφορετικών στοχοθετήσεων της ολοκλήρωσης μεταξύ λόγου χάρη τομέων όπως η εσωτερική αγορά και οι περιβαλλοντικές πολιτικές, και τομέων όπως η κοινωνική πολιτική και ο τομέας της υγείας που εμπίπτουν κατεξοχήν στην εθνική δικαιοδοσία. Η ίδια η Συνθήκη χρησιμοποιεί λιγότερο τολμηρούς όρους όσον αφορά τη δημόσια υγεία και εκπαίδευση. Στους εν λόγω τομείς πολιτικής ο ρόλος της ΕΕ έγκειται στον «συντονισμό» και την «ενθάρρυνση» παρά στην ολοκλήρωση.

2.9 Ως εκ τούτου, οι τρέχουσες εξελίξεις διαμορφώνουν μια εικόνα πολυσχιδούς ποικιλομορφίας, στο πλαίσιο της οποίας τα διάφορα νομοθετικά μέσα της Κοινότητας συνυπάρχουν, επηρεάζοντας με τη σειρά τους τις εθνικές προσεγγίσεις. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται τα ακόλουθα: — Κοινοτικά μέσα που προβλέπουν πλήρη εναρμόνιση της νομοθεσίας· — Κοινοτικά μέσα που προβλέπουν ελάχιστη εναρμόνιση, παρέχοντας στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να θεσπίσουν αυστηρότερους κανόνες (οι οποίοι σε ένα διασυνοριακό πλαίσιο μπορούν να εφαρμοστούν μόνον κατόπιν εξέτασης της αμοιβαίας αναγνώρισης)· — Οδηγίες της «νέας προσέγγισης» που αποσκοπούν στη θέσπιση βασικών απαιτήσεων, που πρέπει να πληρούνται από τα προϊόντα στην κοινοτική αγορά· — Κοινοτική νομοθεσία που βασίζεται στην αρχή της «χώρας προέλευσης»· — Οδηγίες-πλαίσιο, οι οποίες εξασφαλίζουν σημαντική διακριτική ευχέρεια στα κράτη μέλη όσον αφορά την εφαρμογή. — Συστάσεις που μπορούν να μετατραπούν σε εθνική νομοθεσία· — Αποφάσεις.

2.10 Αυτό το ευρύ φάσμα κοινοτικών μέσων που προϋποθέτουν μεταφορά, εφαρμογή και τήρηση από τα κράτη μέλη συχνά αποτελούν αιτία εθνικών, και, κατά συνέπεια, διαφορετικών ερμηνειών σχετικά με τι πρέπει να εφαρμοστεί και να επιβληθεί σε εθνικό επίπεδο και όσον αφορά τους αντίστοιχους τρόπους εφαρμογής.

2.11 Ο πρακτικός αντίκτυπος του προτύπου, όπως αυτό εφαρμόζεται επί του παρόντος, λαμβάνει υπόψη σε διαφορετικό βαθμό τα ακόλουθα στοιχεία όσον αφορά τα κράτη μέλη: — διαφορετικές εθνικές νομικές παραδόσεις και συστήματα — αποκλίνουσες αρμοδιότητες στις εθνικές διοικητικές αρχές και τα υπουργεία — ειδικές περιφερειακές και τοπικές αρμοδιότητες στα κράτη μέλη — άσκηση επιρροής από τις εθνικές ομάδες συμφερόντων που προέρχονται από τον πολιτικό, κοινωνικοοικονομικό και κοινωνικό τομέα — εσωτερικές ανάγκες/επιθυμίες, που οδηγούν σε «προσθήκη περιττών διατάξεων» και επιλεκτική εφαρμογή — ορθή χρήση των οικονομικών και οργανωτικών πόρων.

2.12 Η κοινοτική προσέγγιση σέβεται βέβαια την πολυμορφία των κρατών μελών και τις πλούσιες διοικητικές τους παραδόσεις, τις νομικές παραδόσεις και τα πολιτικά συστήματα. Επιπλέον, αυτό αποτελεί θέμα αρχής. Εντούτοις, οι διαφορετικές παραδόσεις και συνήθειες πρέπει να μπορούν να διασφαλίζουν αποτελεσματική εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας, ώστε να αποφεύγονται στρεβλώσεις ή εισαγωγή διακρίσεων. Η διεύρυνση των αρμοδιοτήτων της Ένωσης και η τελευταία διεύρυνση δείχνουν τον περίπλοκο χαρακτήρα του έργου αυτού.

2.13 Όσον αφορά την Επιτροπή, ορισμένα ειδικά επιτακτικά στοιχεία που έχουν αντίκτυπο στο τελικό αποτέλεσμα είναι και τα εξής: — ανακριβής χρήση της τεχνικής και νομικής ορολογίας (συμπεριλαμβανομένων των μεταφραστικών προβλημάτων κατά τη θέσπιση των νόμων) — διαφορετικός βαθμός χρήσης περισσότερο ή λιγότερο δεσμευτικών νομικών μέσων, ως απόρροια των αποφάσεων του Συμβουλίου — διαφορετικός βαθμός συμμετοχής εντός της Επιτροπής στην εφαρμογή και τήρηση των νόμων υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ των Γενικών Διευθύνσεων — ορισμένες φορές η έλλειψη σαφήνειας όσον αφορά τις αρμοδιότητες των κρατών μελών ή/και τις αντίστοιχες της Επιτροπής λόγω του αντίκτυπου της αρχής της επικουρικότητας — σε ορισμένες περιπτώσεις η έλλειψη επαρκούς προσωπικού στην Επιτροπή — γλωσσικά προβλήματα (για την εφαρμογή της εποπτείας στα νέα κράτη μέλη) — η σημασία και ο αντίκτυπος των διαδικασιών επί παραβάσει.

2.14 Παράλληλα με την αύξηση της κοινοτικής νομοθεσίας ανάλογη αύξηση διαπιστώνεται και στα μη νομικά μέσα και διαδικασίες, στόχο των οποίων αποτελεί η προτροπή των κρατών μελών να εφαρμόζουν το κοινοτικό δίκαιο έγκαιρα και ορθά, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται λόγου χάρη οι τακτικές εκθέσεις και οι πίνακες αξιολόγησης σχετικά με τις επιδόσεις των κρατών μελών όσον αφορά τη μεταφορά της κοινοτικής νομοθεσίας.

2.15 Εκτός αυτού, η Επιτροπή έχει αναλάβει μια σειρά δράσεων για την ενημέρωση των πολιτών και των επιχειρήσεων σχετικά με τα δικαιώματά τους και την ενθάρρυνσή τους να ασκούν τα εν λόγω δικαιώματα ενώπιον των εθνικών αρχών και δικαστηρίων. Παραδείγματος χάρη, στόχο των σημείων επαφής για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις και των κέντρων SOLVIT (Δίκτυο επίλυσης προβλημάτων στην εσωτερική αγορά) αποτελεί ο εντοπισμός και η αντιμετώπιση δυσκολιών που αντιμετωπίζουν οι πολίτες και οι εταιρείες που μετεγκαθίστανται ή ασκούν τη δραστηριότητά τους σε άλλα κράτη μέλη από το κράτος καταγωγής τους.

2.16 Η τελευταία έκθεση σχετικά με περιπτώσεις τις οποίες κλήθηκαν να αντιμετωπίσουν τα κέντρα SOLVIT καταδεικνύει ότι πάνω από το 50 % του συνόλου των προβλημάτων αφορούσαν την αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων, την πρόσβαση των προϊόντων στην αγορά, την ταξινόμηση των μηχανοκίνητων οχημάτων και τις άδειες παραμονής. Μολονότι το 80 % των υποθέσεων επιλύθηκαν επιτυχώς, αυτά τα στατιστικά στοιχεία υποδεικνύουν επίσης ότι τα συγκεκριμένα προβλήματα δεν είναι καινούργια. Οι πολίτες και οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν πολλές δυσκολίες λόγω των γραφειοκρατικών διαδικασιών και της απροθυμίας των εθνικών διοικητικών αρχών να απλουστεύσουν τις απαιτήσεις τους. Επιπλέον, παρά την επιτυχία που κατέγραψαν τα κέντρα SOLVIT, το 20 % των προβλημάτων παρέμειναν ανεπίλυτα. Τα κράτη μέλη πρέπει να ενεργήσουν κατά τέτοιο τρόπο ώστε αυτό το ποσοστό να μειωθεί και τα εθνικά κέντρα SOLVIT και το ευρωπαϊκό δίκτυο SOLVIT να γίνουν ευρύτερα γνωστά στις επιχειρήσεις και τους πολίτες.

2.17 Η διεύρυνση της Ένωσης αποτελεί επίσης και μια πρόκληση. Η διαχείριση της αύξησης των κρατών μελών δεν είναι δυνατή χωρίς αντίστοιχη ενίσχυση των διαδικασιών διαβούλευσης και εποπτείας.

2.18 Αυτή η ενίσχυση των διαδικασιών διαβούλευσης και εποπτείας ήλθε στο προσκήνιο κατά την πρόσφατη διεύρυνση και στις παραμέτρους που συμφωνήθηκαν στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο των Βρυξελλών το Δεκέμβριο του 2004 σχετικά με τις επικείμενες διευρύνσεις. Τα υπό ένταξη κράτη μέλη θα υποβληθούν σε ακριβέστερη εξέταση από την Επιτροπή και υποχρεούνται να έχουν ενσωματώσει μεγαλύτερο τμήμα του κοινοτικού κεκτημένου προτού προσχωρήσουν στην ΕΕ. Απαιτείται επίσης να έχουν ολοκληρώσει ταχύτερα την εφαρμογή τυχόν μεταβατικών διατάξεων που ενδεχομένως να τους επιβληθούν.

3. Ανάγκη περισυλλογής

3.1 Η αποτελεσματική εφαρμογή και τήρηση της νομοθεσίας συνιστούν θέματα ζωτικής σημασίας για τους πολίτες και τις εταιρείες. Συνιστούν αναπόσπαστο τμήμα του κράτους δικαίου. Λόγω των συχνά αποκλινουσών ερμηνειών της από κοινού θεσπισθείσας νομοθεσίας ανακύπτουν ερωτήματα μεταξύ των επιχειρήσεων και των πολιτών όπως: που να προσφύγω; ποιος είναι αρμόδιος; τι να πράξω στο βραχυπρόθεσμο χρονικό ορίζοντα; Περισσότερο καθοριστικό είναι το ερώτημα: σε ποιο βαθμό η αναποτελεσματική εφαρμογή οδηγεί σε καθυστέρηση ή τροποποίηση των επενδυτικών προτύπων και σε έλλειψη εμπιστοσύνης μεταξύ των πολιτών; Τα ερωτήματα αυτά αφορούν τη νομιμότητα, τη συνεκτικότητα και την διορατικότητα των κοινοτικών πολιτικών. Η συνέχιση του σημερινού, μη ικανοποιητικού ρυθμού ενσωμάτωσης και εφαρμογής δεν μπορεί να γίνει πλέον αποδεκτή.

3.2 Η πολυπλοκότητα και οι συγκεχυμένες εξελίξεις σε ό,τι αφορά την ορθή εφαρμογή των εγκριθεισών οδηγιών σε επίπεδο ΕΕ απαιτούν μία σφαιρική ανάλυση SWOT (πλεονεκτήματα, αδυναμίες, ευκαιρίες, απειλές) του συστήματος, με βάση την τρέχουσα λειτουργία του: Σε ποια κατάσταση βρισκόμαστε; Ποιες είναι οι αιτίες των προβλημάτων; Ποιες προκλήσεις αντιμετωπίζουν τα κράτη μέλη; Που στοχεύουν τα κράτη μέλη; Ποια είναι η ευκταία σχέση και αλληλεπίδραση μεταξύ της επικουρικότητας και της παρακολούθησης από την ΕΕ; Με άλλα λόγια: Ποιος είναι αρμόδιος και τι αξιολογεί; Ποια είναι τα κριτήρια που εφαρμόζει; Σε ποιο βαθμό ανταποκρίνονται τα νομικά μέσα και οι τρέχουσες πρακτικές στους στόχους της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης; Πως σκοπεύουν να αποκριθούν η ΕΕ και τα κράτη μέλη στις καταγγελίες εταιρειών και πολιτών σχετικά με τον ελλιπή και ορισμένες φορές αντιπαραγωγικό τρόπο μεταφοράς, εφαρμογής και τήρησης των κανόνων της ΕΕ στις εθνικές νομοθεσίες και πρακτικές;

3.3 Εκτός από τις συζητήσεις σχετικά με βελτιώσεις που πρέπει να εφαρμοστούν στα κράτη μέλη, πρέπει να τεθούν αυτά τα ενδιαφέροντα ερωτήματα προκειμένου να ξεκινήσει μια ευρεία και ανοιχτή συζήτηση μεταξύ αρμοδίων για τη χάραξη πολιτικής και υπαλλήλων, καθώς και μεταξύ του ιδιωτικού τομέα και της κοινωνίας των πολιτών, σε ό,τι αφορά ευκταίες προσαρμογές που πρέπει να γίνουν στις διαδικασίες και πρακτικές, οι οποίες εφαρμόζονται στην ΕΕ και στα κράτη μέλη. Η συζήτηση αυτή οφείλει να ενισχύσει την ευαισθητοποίηση σχετικά με τον αντίκτυπο της ορθής μεταφοράς, εφαρμογής και τήρησης για όλες τις συμφωνηθείσες κοινοτικές πολιτικές.

3.4 Είναι αναγκαίο να εξεταστεί ο αναμενόμενος αντίκτυπος των μελλοντικών διευρύνσεων στη συνοχή και την ενιαία εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου σε όλη την επικράτεια της ΕΕ. Η ΕΕ πρέπει να εξετάσει τρόπους για να αποφευχθεί μια κατάσταση όπου η Ένωση των 27 ή περισσότερων κρατών μελών με ακόμη μεγαλύτερη πολυμορφία μπορεί να δημιουργήσει ορισμένους φραγμούς στις εμπορικές συναλλαγές, τις επενδύσεις και την εγκατάσταση.

3.5 Εκφράζονται διάφορες απόψεις σχετικά με το ζήτημα της επίλυσης της κακής εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου, η οποία, από πολιτική σκοπιά, συνεπάγεται αντιπαράθεση μεταξύ της αρχής της επικουρικότητας και της κοινοτικής προσέγγισης. Καταρχάς υποστηρίζεται η άποψη ότι, αποδεχόμενη πλήρως την αρμοδιότητα των κρατών μελών όσον αφορά την εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας, η Επιτροπή πρέπει να εποπτεύει αυτήν την εφαρμογή. Αφετέρου, η δεύτερη προσέγγιση βασίζεται στην αρχή της επικουρικότητας: παροχή μεγαλύτερων περιορισμών δράσης στα κράτη μέλη και δυνατότητες να αντιμετωπίζει κάθε κράτος μέλος τα δικά του προβλήματα. Μια τρίτη δυνατότητα συνιστά την ενίσχυση της διακριτικής ευχέρειας των κρατών μελών και την ανάληψη περισσότερων αρμοδιοτήτων, καθώς και την ταυτόχρονη υποχρέωσή τους να λογοδοτούν το ένα στο άλλο, ενώ η Επιτροπή θα εποπτεύει τη συμμόρφωση και θα χρησιμοποιεί τις νομικές της εξουσίες, όπου επιβάλλεται και όταν κρίνεται απαραίτητο.

3.6 Ως θεματοφύλακας των Συνθηκών και νομοθέτης, η Επιτροπή διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη διασφάλιση της ορθής λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς. Μέλημά της αποτελεί η κατάρτιση απλής και εφαρμόσιμης νομοθεσίας, που να επιλύει προβλήματα στην εσωτερική αγορά χωρίς να επιβάλει υπερβολικές δαπάνες στα κράτη μέλη και τις επιχειρήσεις. Πράγματι, η Επιτροπή έχει καταβάλει αξιόλογες προσπάθειες κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών για να απλουστεύσει τη νομοθεσία και να αξιολογήσει τον αντίκτυπο της προτεινόμενης νομοθεσίας. Ταυτοχρόνως, η Επιτροπή πρέπει να δράσει άμεσα και αποφασιστικά προκειμένου να τερματίσει τις παραβάσεις. Η Επιτροπή θα πρέπει να εξετάσει τρόπους επέκτασης των συστάσεων που υπέβαλε το 2004 (βλέπε παραπάνω) σχετικά με την έγκαιρη και ορθή μεταφορά του κοινοτικού δικαίου, έτσι ώστε να καλύψει και το στάδιο της εφαρμογής και τήρησης της νομοθεσίας.

3.7 Τα κράτη μέλη, ως σημαντικά μέρη τη ΕΕ, οφείλουν να ενεργούν καλόπιστα έναντι αυτής, να εκπληρώνουν τις υποχρεώσεις τους, να διευκολύνουν την υλοποίηση των καθηκόντων της Κοινότητας και να μη θέτουν σε κίνδυνο τους στόχους που ορίζονται στο άρθρο 10 της Συνθήκης ΕΚ. Πρέπει να καταστεί σαφές: Η στάση των κρατών μελών πρέπει να αντικατοπτρίζει την πεποίθηση ότι οι ίδιες αποτελούν την ΕΕ και ότι επενδύουν ανάλογα στις αποφάσεις της Ένωσης (15)

3.8 Το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων έχει αποφανθεί με σαφήνεια σε πλήθος περιπτώσεων ότι τα κράτη μέλη δεν μπορούν να χρησιμοποιούν ως πρόσχημα την ύπαρξη εσωτερικών διοικητικών δυσκολιών, για να δικαιολογούν την ελλιπή και εσφαλμένη εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας. Οι αποφάσεις αυτές μπορούν να συμβάλλουν στη βελτίωση των διαδικασιών που προβλέπονται για το μέλλον.

3.9 Απαραίτητο κρίνεται ακόμη η εξέταση του είδους των νομικών και μη νομικών μέσων και διαδικασιών, οι οποίες θα είναι οι πλέον ενδεδειγμένες για τη διασφάλιση της αποτελεσματικής εφαρμογής των πολιτικών σε μια Ένωση με περισσότερα από 30 μέλη.

3.10 Τα αποτελέσματα από τη χρήση μη νομικών μέσων και διαδικασιών είναι μάλλον συγκεχυμένα. Παρά την ελπιδοφόρα αρχή της, η ανοιχτή μέθοδος συντονισμού δεν αποδείχθηκε επιτυχημένη. Αντιθέτως, τα κέντρα SOLVIT επέλυσαν 80 % των προβλημάτων που κλήθηκαν να αντιμετωπίσουν.

3.11 Το Συμβούλιο Ανταγωνιστικότητας, στα συμπεράσματά του που δημοσιεύτηκαν τον Μάρτιο του 2005, κάλεσε τα κράτη μέλη να εξετάσουν αναλυτικά την εσωτερική τους νομοθεσία όσον αφορά τη συμβατότητά της με τους κοινοτικούς κανόνες, προκειμένου να εξαλείψουν τα εμπόδια που αντιμετωπίζει η αγορά και να ανοίξουν τον δρόμο για τον ανταγωνισμό. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει επίσης αναγνωρίσει τα θετικά στοιχεία της πρότασης για παρακολούθηση της συμμόρφωσης των εσωτερικών νομοθεσιών με το κοινοτικό δίκαιο από τις εθνικές διοικητικές αρχές. Η αναλυτική εξέταση αποτελεί μια πρακτική μέθοδο για τον εντοπισμό και την εξάλειψη των εμποδίων στις εμπορικές συναλλαγές, είτε αυτά προκύπτουν λόγω εσφαλμένης εφαρμογής, ανεπαρκούς τήρησης του κοινοτικού δικαίου, είτε συνιστούν απλώς απόρροια μιας διοικητικής πρακτικής, που δεν ευθυγραμμίζεται με τις απαιτήσεις της ΕΕ.

4. Συμπεράσματα και συστάσεις

4.1 Γενικό πλαίσιο

4.1.1 Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η εφαρμογή και η τήρηση συνιστούν αναπόσπαστα στοιχεία της βελτίωσης της νομοθεσίας, και, ως εκ τούτου, αποτελούν πολιτική προτεραιότητα (16). Αυτό ωστόσο δεν εφαρμόζεται ακόμη, μολονότι, σε ορισμένα κράτη μέλη και εντός της Επιτροπής αναδύεται μια νέα προσέγγιση που ανοίγει τον δρόμο προς το μέλλον. Συχνά οι νομοθέτες δεν λαμβάνουν υπόψη τις απαιτήσεις εφαρμογής και τήρησης της νομοθεσίας. Στις συνεκτικές αξιολογήσεις του αντίκτυπου για τη βελτίωση της νομοθεσίας πρέπει επίσης να λαμβάνεται υπόψη ο ενδεδειγμένος τρόπος θέσπισης και εφαρμογής της νομοθεσίας. Το σύνολο της διαδικασίας αποτελεί προϋπόθεση για τη δημιουργία ίσων όρων ανταγωνισμού και τη διασφάλιση της νομιμότητας της ΕΕ.

4.1.2 Κατ' αρχήν, η διασφάλιση της δέουσας εφαρμογής και τήρησης του κοινοτικού δικαίου εμπίπτει στην αρμοδιότητα των κρατών μελών. Ο ρόλος της Επιτροπής, ως θεματοφύλακα των Συνθηκών, έγκειται στο να διασφαλίζει ότι τα κράτη μέλη εκπληρώνουν πράγματι τις υποχρεώσεις τους. Τυχόν ελλείψεις μπορούν να αντιμετωπιστούν από την Επιτροπή μέσω διαδικασιών επί παραβάσει ή με άλλα μέσα που κρίνονται ως ενδεδειγμένα για την επίλυση προβλημάτων εσφαλμένης εφαρμογής της κοινοτικής νομοθεσίας.

4.1.3 Βάσει της διοργανικής συμφωνίας του 2003, το Συμβούλιο μελετά προσεκτικά επί του παρόντος τις δυνατότητες βελτίωσης και απλούστευσης της νομοθεσίας. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι πρέπει να δοθεί επαρκής προσοχή στη βελτίωση της εφαρμογής του συνόλου της κοινοτικής νομοθεσίας, και όχι μόνο των οδηγιών που πρέπει να εφαρμοστούν από τα κράτη μέλη.

4.1.4 Η ΕΟΚΕ κρίνει ότι το Συμβούλιο Ανταγωνιστικότητας, λαμβάνοντας υπόψη τη δέσμευσή του για την Εσωτερική Αγορά, η οποία συνιστά τον πυρήνα της διαδικασίας ολοκλήρωσης, πρέπει να αποτελέσει το φυσικό συνεργάτη της Επιτροπής σε κοινοτικό επίπεδο όσον αφορά τη συζήτηση για την εφαρμογή και τήρηση της νομοθεσίας.

4.1.5 Μια εξαιρετικά σημαντική και συχνά καθοριστική πτυχή είναι ότι οι εθνικές διοικητικές ρυθμίσεις των κρατών μελών δεν εντάσσονται στο πεδίο εφαρμογής των Συνθηκών. Ωστόσο, από το άρθρο 10 της Συνθήκης ΕΚ και από τη νομολογία απορρέει ότι οι εθνικές αρχές πρέπει να διασφαλίζουν τη δέουσα εφαρμογή και τήρηση. Από αυτήν την άποψη, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη «συνιδιοκτησία» των κρατών μελών και της ΕΕ και, βεβαίως, τη συνυπευθυνότητά τους.

4.1.6 Η θέσπιση νέας νομοθεσίας στην ΕΕ ήταν προτεραιότητα επί πάρα πολύ μεγάλο διάστημα. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι σε μια ΕΕ των 25 κρατών μελών η έμφαση πρέπει να δοθεί στην εφαρμογή και τήρηση της ισχύουσας νομοθεσίας παρά στην προσθήκη νέων κανόνων. Η νέα κοινοτική νομοθεσία δεν συνιστά μια ελκυστική επιλογή, δεδομένου ότι απαιτεί σημαντικές επενδύσεις σε χρόνο και πόρους. Επίσης, η αποκλειστική εφαρμογή νομικών διαδικασιών προκειμένου να παρακινηθούν τα κράτη μέλη προς την επίλυση των προβλημάτων απαιτεί εξίσου πολύ χρόνο, δεσμεύοντας ταυτόχρονα και τους ανεπαρκείς πόρους. Αυτό που μάλλον κρίνεται ως αναγκαίο είναι η αλλαγή στάσης, στο πλαίσιο της οποίας τα κράτη μέλη και η Επιτροπή θα στραφούν από τη θέσπιση νέας νομοθεσίας στην εφαρμογή και την τήρηση της ισχύουσας, διασφαλίζοντας κατ' αυτόν τον τρόπο ότι η θεσπισθείσα κοινοτική νομοθεσία και η πολιτική της ΕΕ διατηρούν την πλήρη αποτελεσματικότητά τους. Αυτό όμως δεν σημαίνει, ασφαλώς, ότι η έμφαση που θα δοθεί στην εφαρμογή και την τήρηση της νομοθεσίας μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως άλλοθι για τη μη θέσπιση νέας νομοθεσίας σε τομείς όπου αυτό είναι απαραίτητο.

4.1.7 Η αναλυτική εξέταση της υφιστάμενης και της ήδη εφαρμοζόμενης κοινοτικής νομοθεσίας — όπως για παράδειγμα στη Δανία — θα συμβάλουν στη βελτίωση της νομοθετικής διαδικασίας. Πρόκειται για εύγλωττο παράδειγμα της σχέσης μεταξύ απλούστευσης και βελτίωσης της εφαρμογής και της τήρησης των νόμων.

4.1.8 Όσον αφορά τις εναλλακτικές δυνατότητες, δηλαδή την αυτορρύθμιση και τη συρρύθμιση (17), κρίνεται σκόπιμη η κατά περίπτωση εξέταση, δηλαδή σε ποιους τομείς είναι εφαρμόσιμες και σε ποιους όχι. Παρά την ανάγκη προώθησης πρωτοβουλιών αυτορρύθμισης και από κοινού ρύθμισης, η βιωσιμότητά τους πρέπει να ελέγχεται κατά την εφαρμογή στην πράξη.

4.1.9 Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ είναι επίσης προφανές ότι οι αυξανόμενες δυσκολίες που εντοπίζονται στις διαδικασίες εφαρμογής και επιβολής σε εθνικό επίπεδο πρέπει να αντιμετωπιστούν και να επιλυθούν μέσω στενότερης συνεργασίας μεταξύ των εθνικών και κοινοτικών αρχών. Η βιωσιμότητα των εναλλακτικών λύσεων μπορεί να εξακριβωθεί στη διαδικασία συγκεκριμένης εφαρμογής.

4.1.10 Η ΕΟΚΕ κρίνει ότι μια τέτοια ενισχυμένη συνεργασία εξυπηρετεί εξίσου και τον στόχο της αποφυγής της περιττής κοινοτικής νομοθεσίας, που είναι μάλλον αναποτελεσματικός τρόπος για τη στήριξη των εθνικών διαδικασιών εφαρμογής. Οι εν λόγω διαδικασίες είναι αργές και περίπλοκες και συχνά επιδιώκουν την επίτευξη στόχων της εθνικής πολιτικής μέσω δυσανάλογων μέσων.

4.2 Κράτη μέλη

4.2.1 Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι τα κράτη μέλη πρέπει να συνεχίσουν να έχουν διακριτική ευχέρεια στον καθορισμό ιδίων μεθόδων και διαδικασιών εφαρμογής. Αυτές οι μέθοδοι και διαδικασίες μπορούν επίσης να εξεταστούν από τα κράτη μέλη και την Επιτροπή στο πλαίσιο της αξιολόγησης του αντίκτυπου τους.

4.2.2 Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι, ανεξάρτητα από τις μεθόδους ή τις διαδικασίες που θα επιλέξουν τα κράτη μέλη για την εφαρμογή της κοινοτικής ή εθνικής νομοθεσίας, που επηρεάζει τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, τα αποτελέσματα πρέπει να είναι παρόμοια σε όλη την ΕΕ. Επιπλέον, τα ανωτέρω αποτελέσματα πρέπει να προσδώσουν πραγματικό λειτουργικό περιεχόμενο στο πρωτογενές και παράγωγο δίκαιο της ΕΕ.

4.2.3 Όταν γίνεται αναφορά στα κράτη μέλη, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι απαιτείται και η συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών με αυτόνομες νομοθετικές εξουσίες ή/και αρμοδιότητες εφαρμογής της νομοθεσίας (π.χ. ομόσπονδα κράτη, επαρχίες, περιφέρειες).

4.2.4 Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι το επόμενο βήμα όσον αφορά τη συνεργασία μεταξύ των θεσμικών οργάνων της ΕΕ και των εθνικών αρχών για την εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας και των πολιτικών της Ένωσης είναι η ενίσχυση ή η εναρμόνιση της διοικητικής ικανότητας εφαρμογής των πολιτικών σε εθνικό επίπεδο, θέμα που συζητείται επί του παρόντος σε ορισμένα κράτη μέλη.

4.2.5 Η διοικητική ικανότητα είναι ζήτημα «κοινού ενδιαφέροντος» και τα κράτη μέλη πρέπει να καταστήσουν σαφές ότι οι αρμόδιες για την εφαρμογή και τήρηση των νόμων αρχές διαθέτουν αυτήν την ικανότητα σε υψηλό επίπεδο. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, αυτό συνεπάγεται, μεταξύ άλλων, τη στενότερη συνεργασία μεταξύ των φορέων που διαπραγματεύονται στις Βρυξέλλες και των νομοθετικών οργάνων των εθνικών αρχών.

4.2.6 Μια συγκεκριμένη προσέγγιση που έχει επισημάνει η ΕΟΚΕ είναι η λειτουργία εθνικών ρυθμιστικών αρχών σε ορισμένους τομείς, όπως οι τηλεπικοινωνίες. Οι εθνικές ρυθμιστικές αρχές τηρούν συγχρόνως τους κοινούς ευρωπαϊκούς κανόνες και τους κανόνες εθνικής εποπτείας. Οι ανωτέρω πρακτικές πρέπει να εξεταστούν ενδελεχώς.

4.2.7 Ακόμη, πρέπει να δοθούν κίνητρα στα κράτη μέλη για αναλυτική εξέταση των εθνικών κανόνων και διαδικασιών (όπως πράττουν σήμερα ορισμένα κράτη μέλη π.χ. η Δανία). Τα προβλήματα εφαρμογής συχνά προκύπτουν επειδή η εθνική νομοθεσία και οι διαδικασίες δεν είναι επαρκώς εναρμονισμένες με την ευρύτερη ευρωπαϊκή αγορά.

4.2.8 Ένας ιδιαίτερος τρόπος εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου είναι η «προσθήκη περιττών διατάξεων» και η επιλεκτική εφαρμογή. Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της θέσπισης γενικού κανόνα στο πλαίσιο του οποίου τα κράτη μέλη, κοινοποιώντας τα εθνικά μέτρα που εφαρμόζουν, θα υποχρεούνται να αιτιολογούν επίσημα στην Επιτροπή με πίνακες μεταφοράς νομοθεσίας ότι τα εν λόγω μέτρα συνάδουν πλήρως με την κοινοτική νομοθεσία.

4.2.9 Συνιστάται επίσης τα κράτη μέλη να παρέχουν περισσότερη και καλύτερη ενημέρωση σχετικά με τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τόσο εντός των διοικητικών τους υπηρεσιών όσο και έναντι στο ευρύ κοινό. Η ανεπαρκής ενημέρωση συχνά συνιστά αιτία μη συμμόρφωσης. Η ΕΟΚΕ προτείνει την εξέταση της δυνατότητας επιβολής εθνικών κυρώσεων σε περιπτώσεις μη συμμόρφωσης εκ μέρους πολιτών ή επιχειρήσεων.

4.2.10 Επί του παρόντος οι διαβουλεύσεις σε ό,τι αφορά τη μεταφορά και την εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας περιορίζονται κυρίως σε διμερείς επαφές μεταξύ των κυβερνήσεων και της Επιτροπής. Περισσότερη αλληλεπίδραση και ευελιξία κρίνονται αναγκαίες. Ο αντίκτυπος των πολυμερών συζητήσεων σε ομάδες εθνικών εμπειρογνωμόνων που γίνονται ήδη ενόψει της μεταφοράς και εφαρμογής νόμων πρέπει να αυξηθεί. Είναι απαραίτητη η διεξαγωγή συστηματικής και εκούσιας συζήτησης μεταξύ όλων των ενδιαφερόμενων αρχών σε όλη την επικράτεια της ΕΕ σε οποιοδήποτε τομέα πολιτικής σχετικά με τα επιτευχθέντα αποτελέσματα και τις εμπειρίες των κρατών μελών. Η διενέργεια εκ των υστέρων αξιολογήσεων είναι επιθυμητή.

4.2.11 Στις διμερείς επαφές μεταξύ των κρατών μελών ιδιαίτερη έμφαση πρέπει να δοθεί στην ανταλλαγή υπαλλήλων σύμφωνα με το πρότυπο των επιτυχημένων «προγραμμάτων αδελφοποίησης», που βοηθούν σημαντικά τα νέα κράτη μέλη και τις υποψήφιες χώρες.

4.2.12 Η εκ των υστέρων αξιολόγηση των οδηγιών και της εφαρμοζόμενης κοινοτικής νομοθεσίας πρέπει να διενεργείται σε συστηματική βάση. Δεδομένου ότι η διαβούλευση συνιστά ζωτική παράμετρο για τη βελτίωση της νομοθεσίας, παρόμοιες διεργασίες είναι αναγκαίο να προβλεφθούν για τη διαδικασία της εκ των υστέρων αξιολόγησης.. (18) Τα αρχικά νομοθετικά όργανα δεν θα πρέπει να είναι αρμόδια για τη διενέργεια αυτών των αξιολογήσεων, οι οποίες μπορεί να περιλαμβάνουν και τη μελλοντική ανάγκη και σημεία συγκεκριμένων κανόνων.

4.2.13 Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι οι συζητήσεις θα οδηγήσουν στον συστηματικό προσδιορισμό των βέλτιστων πρακτικών που μπορούν να υιοθετήσουν οι αρχές στην Ένωση. Στις περιπτώσεις όπου οι νομικές ή διοικητικές διαφορές μεταξύ των κρατών μελών παρεμποδίζουν την υιοθέτηση ανάλογων βέλτιστων πρακτικών, οι εθνικές αρχές πρέπει να καταδεικνύουν με ποιον τρόπο η εκάστοτε μέθοδος ή διαδικασία οδηγεί σε παρόμοια αποτελέσματα όπως και στα άλλα κράτη μέλη που χρησιμοποιούν βέλτιστες πρακτικές. Μία βέλτιστη πρακτική αυτού του είδους την οποία έχουν υιοθετήσει ορισμένα κράτη μέλη είναι η εφαρμογή ενός «κανόνα προτεραιότητας». Πρόκειται για μία βασική αρχή εργασίας με βάση την οποία η μεταφορά της νομοθεσίας της ΕΕ έχει προτεραιότητα έναντι της εφαρμογής ρυθμίσεων εθνικού χαρακτήρα.

4.2.14 Κατά κανόνα, οι εθνικές αρχές λογοδοτούν στις κυβερνήσεις ή τους υπουργούς και τελικά στο κοινοβούλιο. Δεδομένου ότι η εσφαλμένη εφαρμογή ή η μη εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας έχουν επίσης αρνητικές επιδράσεις στα συμφέροντα των πολιτών και των επιχειρήσεων σε άλλα κράτη μέλη, η ΕΟΚΕ κρίνει ότι η ΕΕ θα πρέπει να αναπτύξει μια νέα έννοια της αμοιβαίας ευθύνης έναντι των ομολόγων αρχών σε άλλα κράτη μέλη. (19)

4.2.15 Οι αρχές των κρατών μελών πρέπει να εξηγούν αναλυτικά στους ομολόγους τους τις διοικητικές πρακτικές που εφαρμόζουν, τις επίσημες αποφάσεις και άλλες ενέργειες που σχετίζονται με την εφαρμογή και την τήρηση της κοινοτικής νομοθεσίας σε περιπτώσεις που κρίνεται ότι οι εν λόγω πρακτικές, αποφάσεις και ενέργειες των ομόλογων αρχών σε άλλα κράτη μέλη παρεμποδίζουν την ομαλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς.

4.2.16 Η ΕΟΚΕ κρίνει σημαντικό τα κράτη μέλη να επανεξετάζουν σε τακτική βάση την ικανότητα των αρμόδιων για την εφαρμογή και την τήρηση της νομοθεσίας αρχών τους και τη συμβατότητα των εσωτερικών κανόνων και κανονισμών, καθώς και των διοικητικών πρακτικών, με τις απαιτήσεις της κοινοτικής νομοθεσίας.

4.2.17 Στη διαδικασία της περαιτέρω διεύρυνσης οι υποψήφιες χώρες πρέπει να έχουν ολοκληρώσει τη μεταφορά του συνόλου του κοινοτικού κεκτημένου. Η ΕΟΚΕ κρίνει σκόπιμο οι αρχές των χωρών αυτών να διαθέτουν επαρκή διοικητική ικανότητα για την ορθή του εφαρμογή προτού προσχωρήσουν στην ΕΕ.

4.2.18 Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι τα κράτη μέλη πρέπει να είναι πρόθυμα να διαθέσουν επαρκείς ανθρώπινους και οικονομικούς πόρους για την ουσιαστική προώθηση της εφαρμογής και της τήρησης της νομοθεσίας. Επί τούτου, η ΕΟΚΕ επισημαίνει την αξιοσημείωτη διαφορά μεταξύ των πόρων που διατίθεται για την ανοιχτή μέθοδο συντονισμού (υπάλληλοι, συνεδριάσεις, έγγραφα) και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν πολλά κράτη μέλη στους τομείς των οικονομικών και ανθρώπινων πόρων για την υποστήριξη ενός σημαντικού δικτύου όπως το SOLVIT. Θετική εξαίρεση στο θέμα αυτό αποτελεί λόγου χάρη η Σουηδία.

4.2.19 Εντελώς ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στη λειτουργία των δικαστηρίων, δεδομένου ότι είναι τα όργανα που έχουν την ειδική ευθύνη για την ερμηνεία και την άμεση εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας (κανονισμοί), καθώς και εκείνης που προέρχεται από τη μεταφορά της στο εκάστοτε εθνικό δίκαιο (οδηγίες), και όπου διαπιστώνονται μεγάλες δυσχέρειες ως προς την εναρμόνιση της ερμηνεία της και ως προς την ταχύτητα της εφαρμογής της σε συγκεκριμένες περιπτώσεις. Εξ' ού και προκύπτει ιδιαίτερη ανάγκη κατάρτισης των δικαστών και δικηγόρων στον τομέα του κοινοτικού δικαίου, και ειδικότερα στους τομείς του δικαίου του ανταγωνισμού και της υγείας και προστασίας των καταναλωτών.

4.3 Επιτροπή

4.3.1 Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η Επιτροπή, πέρα από τις προσπάθειες που έχει καταβάλει για τη βελτίωση της νομοθεσίας εντός των υπηρεσιών της, διαδραματίζει επίσης σημαντικό ρόλο στην προώθηση της εμπιστοσύνης μεταξύ των αρχών εφαρμογής για την υποστήριξη των δικτύων των εθνικών αρχών, τη συστηματική αξιολόγηση των επιδόσεών τους και τον προσδιορισμό και τη διάδοση των βέλτιστων πρακτικών. Μπορεί να συμβάλει μέσω ειδικών εργαλείων, όπως τα πληροφοριακά συστήματα στη διευκόλυνση της διοικητικής συνεργασίας μεταξύ των υπαλλήλων σε καθημερινή βάση. Στο πλαίσιο τούτο η Συμβουλευτική Επιτροπή για την Εσωτερική Αγορά, αποτελεί μία χρήσιμη βάση για την Επιτροπή και τα κράτη μέλη. Το ίδιο ισχύει για μία υπηρεσία πληροφόρησης για την εσωτερική αγορά που σχεδιάζει να ιδρύσει η Επιτροπή προκειμένου να προωθήσει τη συνεργεία των κρατών μελών.

4.3.2 Εκτός από τα μέσα που προσδιορίζει η Επιτροπή στην ανακοίνωσή της με θέμα Βελτίωση του ελέγχου της εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου (20) για την πρόληψη των παραβάσεων, η ΕΟΚΕ θεωρεί επίσης ως καθοριστικής σημασίας την περαιτέρω ανάπτυξη της συνεργασίας των εθνικών αρχών. Η Επιτροπή μπορεί να συμβάλει ενεργά με την αναθεώρηση των εθνικών πρακτικών — ακόμη και εάν αυτές δεν αποτέλεσαν αιτία κίνησης διαδικασιών επί παραβάσει — διευκολύνοντας την επίλυση των προβλημάτων και προωθώντας πρακτικές βέλτιστης εφαρμογής μεταξύ των κρατών μελών.

4.3.3 Η ΕΟΚΕ συνιστά η Επιτροπή να κληθεί να διενεργήσει ελέγχους των δομών τήρησης των νόμων στα κράτη μέλη — βασιζόμενη ενδεχομένως σε ουδέτερο εταίρο — και να δημοσιεύει σε τακτική βάση εκθέσεις σχετικά με την εφαρμογή και την τήρηση της νομοθεσίας υπό την μορφή πινάκων αξιολόγησης.

4.3.4 Κρίνεται σκόπιμη η προώθηση των κοινοτικά χρηματοδοτούμενων προγραμμάτων κατάρτισης που βασίζονται σε εθνικές μελέτες και εμπειρίες, με τη συμμετοχή ενδιαφερόμενων φορέων από όλη την Ευρώπη. Το πρόσφατο πρόγραμμα κατάρτισης δικαστών στον τομέα του ανταγωνισμού, που χρηματοδοτήθηκε από την Επιτροπή, είχε θετικά αποτελέσματα. Αυτά τα προγράμματα κατάρτισης για δικαστές στα κατώτερα και περιφερειακά δικαστήρια, καθώς και για δημόσιους υπαλλήλους πρέπει να επεκταθούν σε όλους τους συναφείς τομείς, καθώς, συχνά, εξακολουθεί να υπάρχει έλλειψη των απαιτούμενων γνώσεων. Ιδιαίτερη προσοχή μπορεί επίσης να δοθεί στο ρόλο των Διαμεσολαβητών.

4.3.5 Η Επιτροπή πρέπει να αναζητήσει εναλλακτικές δυνατότητες στην ανάληψη επίσημης δικαστικής δράσης, η οποία συχνά συνεπάγεται πολλές καθυστερήσεις για τον ενάγοντα. Το 50 % των διαδικασιών επί παραβάσει διαρκούν πάνω από τέσσερα έτη! Αυτές οι εναλλακτικές δυνατότητες περιλαμβάνουν δέσμες συνεδριάσεων και μέσων, όπως τα κέντρα SOLVIT. Συνιστάται να εξετάσει η Επιτροπή τη δυνατότητα δημοσιοποίησης στο ευρύ κοινό των αποτελεσμάτων που έχουν οι δέσμες συνεδριάσεων.

4.3.6 Σε συγκεκριμένες περιπτώσεις και προκειμένου να διασφαλίζεται η αξιοπιστία των αποτελεσμάτων στα κράτη μέλη, συνιστάται να εξετάζει η Επιτροπή την υποβολή προτάσεων κανονισμών αντί προτάσεων οδηγιών. Σε γενικές γραμμές, η Επιτροπή πρέπει να λάβει υπόψη προβλήματα που ενδεχομένως ανακύπτουν από τις αποκλίνουσες εθνικές διαδικασίες εφαρμογής.

4.3.7 Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, η Επιτροπή πρέπει να διαθέτει τις αναγκαίες εξουσίες και τους απαραίτητους πόρους προκειμένου να επιτελεί το παραδοσιακό της καθήκον, αυτό της επίβλεψης της εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου, και τα νέα καθήκοντά της, όσον αφορά τη διευκόλυνση του προσδιορισμού και της διάδοσης των βέλτιστων πρακτικών. Η ΕΟΚΕ επικροτεί τον εσωτερικό έλεγχο που προτίθεται να διενεργήσει η Επιτροπή το 2006 με στόχο την αξιολόγηση των υφιστάμενων διαδικασιών και των μεθόδων εργασίας στον τομέα αυτό.

4.3.8 Η Επιτροπή θα πρέπει να υποστηριχθεί στις προσπάθειές της για εναρμόνιση των δράσεων εφαρμογής και τήρησης. Για τον σκοπό αυτό ενδέχεται να απαιτηθούν περισσότεροι πόροι και εντός της Επιτροπής. Από αυτήν την άποψη, απαιτείται μεγαλύτερη συνεκτικότητα μεταξύ της προσέγγισης που υιοθετούν οι διάφορες Γενικές Διευθύνσεις.

4.4 Χρηστή διακυβέρνηση και κοινωνία

4.4.1 Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η εκπόνηση εκθέσεων, οι διαβουλεύσεις και η εποπτεία της εφαρμογής και τήρησης των νόμων δεν πρέπει να περιοριστούν στην αρμοδιότητα των διοικητικών αρχών και των υπαλλήλων. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καθώς και τα εθνικά κοινοβούλια πρέπει να συμμετέχουν ενεργά στις ίδιες διαδικασίες. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρωτοβουλία που ανέλαβε πρόσφατα το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, να ενσωματώσει στην ημερήσια διάταξή του το θέμα της εφαρμογής και τήρησης της νομοθεσίας. Η εν λόγω πρωτοβουλία θα συμβάλλει ασφαλώς στην απολύτως αναγκαία ενίσχυση του πολιτικού ενδιαφέροντος για το συγκεκριμένο θέμα.

4.4.2 Στα πλαίσια της πρωτοβουλίας για την καλύτερη διακυβέρνηση, η Επιτροπή δεσμεύτηκε να διενεργήσει ευρείες διαβουλεύσεις (21) Το ίδιο αναμενόταν και από τα κράτη μέλη. Συγκεκριμένες πράξεις του παράγωγου δικαίου, όπως οι κανονισμοί για τον ανταγωνισμό ή οι οδηγίες για τις τηλεπικοινωνίας, απαιτούν εκ μέρους των εθνικών αρχών τη διενέργεια διαβουλεύσεων με τους ενδιαφερόμενους φορείς προτού θεσπιστούν οποιαδήποτε μέτρα. Ορισμένα κράτη μέλη εφαρμόζουν κατά παράδοση την πρακτική των δημόσιων ερωτήσεων ως μέσο στήριξης της διαμόρφωσης και αξιολόγησης της πολιτικής τους. Τα περισσότερα κράτη μέλη διενεργούν ένα είδος αξιολόγησης των οικονομικών ή περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Η αξιολόγηση αυτή περιλαμβάνει τόσο ένα στάδιο διαβουλεύσεων όσο και μια συνιστώσα αξιολόγησης. Η ΕΟΚΕ κρίνει ότι παρόμοιες διαβουλεύσεις και εκτιμήσεις, οι οποίες εντοπίζουν ουσιαστικά τις ανάγκες των πολιτών και των επιχειρήσεων και στη συνέχεια τον αντίκτυπο που υφίστανται λόγω των εφαρμοζόμενων πολιτικών, βελτιώνουν την κατανόησή τους, ενισχύουν τη νομιμότητά τους και προετοιμάζουν το έδαφος για περαιτέρω βελτιώσεις.

4.4.3 Λόγω της πολυπλοκότητας αυτών των διαδικασιών η χρηστή διακυβέρνηση προϋποθέτει ότι πρέπει να καταστεί κατανοητό σε όλη την Ευρώπη, παρά την ισχύ της αρχής της επικουρικότητας και τις ιδιαίτερες διοικητικές παραδόσεις, ότι οι κυβερνήσεις υποχρεούνται να υλοποιούν όσα έχουν συμφωνήσει σε επίπεδο ΕΕ. Τούτο σημαίνει ότι, εκτός από τη συμβολή Επιτροπής και των κρατών μελών, είναι άκρως ευπρόσδεκτη και η συμβολή του ιδιωτικού τομέα και της κοινωνίας των πολιτών για την προώθηση των βελτιώσεων και των βέλτιστων πρακτικών.

4.4.4 Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ απαιτείται μια καλά ισορροπημένη δημοσιότητα, αφού η Επιτροπή και τα κράτη μέλη αναπτύξουν συγκεκριμένες ιδέες σχετικά με την παρουσίαση της εφαρμογής και τήρησης της νομοθεσίας επιβολής ως αναπόσπαστου μέρους της βελτίωσης της νομοθεσίας.

Βρυξέλλες, 28 Σεπτεμβρίου 2005 Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής Anne-Marie SIGMUND

(1) Τα αποτελέσματα του ερωτηματολογίου σχετικά με ενδεχόμενες αδυναμίες και ελλείψεις στην εφαρμογή και επιβολή της κοινοτικής νομοθεσίας στα κράτη μέλη που διενεργήθηκε από την ΕΟΚΕ συνοψίζονται στο παράρτημα Α.

(2) Στο σημείο 11 των συμπερασμάτων, το Συμβούλιο «καλεί τα κράτη μέλη να διπλασιάσουν τις προσπάθειές τους για μείωση των καθυστερήσεων ενσωμάτωσης της κοινοτικής νομοθεσίας και να διεξαγάγουν αναλυτική εξέταση της εσωτερικής νομοθεσίας σε ό,τι αφορά τη συμβατότητά της με τους κοινοτικούς κανόνες …»

(3) Κρίνεται σκόπιμο να γίνει στο σημείο αυτό αναφορά στην βρετανική ομάδα εργασίας για τη βελτίωση του ρυθμιστικού πλαισίου, η οποία δημοσίευσε τρία αξιόλογα έγγραφα το 2003 και το 2004 σχετικά με την εθνική και ευρωπαϊκή νομοθετική διαδικασία, περιλαμβανομένης της εφαρμογής της νομοθεσίας. Στις αναλύσεις και στις συστάσεις της υπογραμμίζεται μεταξύ άλλων η ανάγκη σαφήνειας και αποτελεσματικότητας της νομοθετικής διαδικασίας προκειμένου να επιτευχθεί η απαραίτητη αλληλεπίδραση μεταξύ των διαφόρων διαδικασιών.

(4) Ψηφίσματα του Συμβουλίου της 16ης Ιουνίου 1994, της 29ης Ιουνίου 1995 και της 8ης Ιουλίου 1996, βλέπε επίσης τη μελέτη του Hans Patter Graver που συμπεριλαμβάνεται στα έγγραφα εργασίας του ερευνητικού κέντρου ARENA (WP 02/17, σ. 6 ) με θέμα «Η εθνική εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας και η διαμόρφωση της ευρωπαϊκής διοικητικής πολιτικής.»

(5) Ως ανωτέρω, σ. 21.

(6) Βλέπε την πρόσφατη σύσταση της Επιτροπής της 12ης Ιουλίου 2004, 2005/309ΕΚ.

(7) Eυρωπαϊκή Διακυβέρνηση - Λευκή Βίβλος, COM (2001) 428 τελικό, σ. 25.

(8) Ενίσχυση της εφαρμογής των οδηγιών της νέας προσέγγισης, COM(2003) 240 τελικό, σ. .3.

(9) COM(2005) 11 τελικό, 27 Ιανουαρίου 2005

(10) ΕΕ L 98/47 της 16/4/2005.

(11) Άρθρα 94-97 της Συνθήκης ΕΚ.

(12) Βλέπε τη Λευκή Βίβλο για την Ευρωπαϊκή Διακυβέρνηση (COM(2001) 428 τελικό)

(13) Βλέπε λόγου χάρη, την 22η έκθεση της Επιτροπής για τον έλεγχο της εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου, COM(2004) 839, 30.12.2004.

(14) Βλέπε επίσης: J. Vervaele, Compliance and Enforcement of European Community Law, The Hague, Kluwer Law International, 1999, Ph. Nicolaides, From Graphite to Diamond: The Importance of Institutional Structure in Establishing Capacity for Effective and Credible Application of EU Rules, European Institute of Public Administration, 2002.

(15) Μια ανάλυση των αρνητικών αποτελεσμάτων των δημοψηφισμάτων στη Γαλλία και τις Κάτω Χώρες δείχνει πόσο απατώνται η κοινή γνώμη και ορισμένοι πολιτικοί (!) εξακολουθούν να προσδιορίζουν τη σχέση μεταξύ των κρατών μελών και των «Βρυξελλών» με τους όρους «εμείς» και «αυτοί».

(16) Η άποψη αυτή συμφωνεί απόλυτα με τις παρατηρήσεις που διατυπώνονται στις γνωμοδοτήσεις της ΕΟΚΕ από το 2000 για την ενημέρωση, απλοποίηση και βελτίωση του κοινοτικού κεκτημένου και του ρυθμιστικού πλαισίου.

(17) «Η σημερινή κατάσταση σε ό,τι αφορά την από κοινού ρύθμιση και την αυτορρύθιμση στην ενιαία αγορά», εισηγητής ο κ. VEVER. CESE 1182/2004/

(18) Στα αποτελέσματα του ερωτηματολογίου της ΕΟΚΕ – βλέπε παράρτημα Α – περιλαμβάνονται παραδείγματα που υπογραμμίζουν την ανάγκη διενέργειας τέτοιων εκ των υστέρων αξιολογήσεων.

(19) Δεδομένου ότι η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου συγκρότησε πρόσφατα ειδική επιτροπή για την τακτική λογοδοσία. Αυτή η επιτροπή ενδεχομένως να περιλαμβάνει χρήσιμα στοιχεία για την Ένωση.

(20) COM(2002) 725 τελικό, 11/12/2002

(21) Βλέπε COM(2002) 713 τελικό, 11/12/2002