[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 12.1.2009

COM(2008) 911 τελικό

2007/0199 (COD)

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σύμφωνα με το άρθρο 251 παράγραφος 2 δεύτερο εδάφιο της συνθήκης ΕΚ σχετικά με την

κοινή θέση του Συμβουλίου επί της έκδοσης κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την απόσυρση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1775/2005 περί όρων πρόσβασης στα δίκτυα μεταφοράς φυσικού αερίου

2007/0199 (COD)

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σύμφωνα με το άρθρο 251 παράγραφος 2 δεύτερο εδάφιο της συνθήκης ΕΚ σχετικά με την

κοινή θέση του Συμβουλίου επί της έκδοσης κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την απόσυρση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1775/2005 περί όρων πρόσβασης στα δίκτυα μεταφοράς φυσικού αερίου

1. ΙΣΤΟΡΙΚΟ

Ημερομηνία διαβίβασης της πρότασης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο (έγγραφο COM(2007) 532 - 2007/0199/COD): | 19.09.2007 |

Ημερομηνία γνωμοδότησης της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής: | 22.04.08 |

Ημερομηνία γνωμοδότησης της Επιτροπής των Περιφερειών: | 10.04.08 |

Ημερομηνία γνωμοδότησης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (σε πρώτη ανάγνωση): | 9.07.2008 |

Κοινή θέση η οποία εγκρίθηκε ομόφωνα στις: | [09.01.2009] |

2. ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Η παρούσα πρόταση αποτελεί μέρος της τρίτης δέσμης νομοθετικών μέτρων για την εσωτερική αγορά φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ («τρίτη δέσμη μέτρων»), η οποία περιλαμβάνει δύο οδηγίες και τρεις κανονισμούς.

Κύριος στόχος της δέσμης μέτρων είναι να θεσπίσει το ρυθμιστικό πλαίσιο που είναι απαραίτητο ώστε το άνοιγμα της αγοράς να καταστεί πλήρως αποτελεσματικό και να δημιουργηθεί μια ενιαία αγορά φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ προς όφελος των πολιτών και της βιομηχανίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτό θα βοηθήσει να κρατηθούν οι τιμές όσο το δυνατόν χαμηλές και να βελτιωθεί το επίπεδο παροχής υπηρεσιών και ασφάλειας του εφοδιασμού.

Τούτο επιτυγχάνεται με τα ακόλουθα κύρια μέτρα:

- αποτελεσματικότερη ρυθμιστική εποπτεία από ανεξάρτητες εθνικές ρυθμιστικές αρχές·

- σύσταση ενός Οργανισμού ο οποίος θα διασφαλίζει την αποτελεσματική συνεργασία μεταξύ των εθνικών ρυθμιστικών αρχών και θα λαμβάνει αποφάσεις επί όλων των σχετικών διασυνοριακών θεμάτων·

- υποχρεωτική συνεργασία μεταξύ των φορέων εκμετάλλευσης δικτύου για την εναρμόνιση όλων των κανόνων σχετικά με τη μεταφορά ενέργειας σε ολόκληρη την Ευρώπη και τον συντονισμό του προγραμματισμού των επενδύσεων·

- αποτελεσματικός διαχωρισμός της παραγωγής και μεταφοράς ενέργειας ώστε να εξαλειφθεί κάθε σύγκρουση συμφερόντων, να προωθηθούν οι επενδύσεις στο δίκτυο και να αποτραπεί κάθε συμπεριφορά που εισάγει διακρίσεις·

- ενίσχυση της διαφάνειας και καλύτερη λειτουργία της αγοράς λιανικής·

- ενίσχυση της αλληλεγγύης και της περιφερειακής συνεργασίας μεταξύ κρατών μελών για την επίτευξη μεγαλύτερης ασφάλειας του εφοδιασμού.

3. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΘΕΣΗΣ

3.1. Γενικές παρατηρήσεις

Οι κοινές θέσεις που εγκρίθηκαν από το Συμβούλιο επί των πέντε κειμένων που απαρτίζουν την τρίτη δέσμη μέτρων περιλαμβάνουν όλες τις ουσιαστικές συνιστώσες της πρότασης της Επιτροπής που είναι απαραίτητες προκειμένου να διασφαλισθεί η σωστή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας και, γενικότερα, να επιτευχθούν οι σημαντικοί στόχοι που τίθενται ανωτέρω. Συνεπώς, μπορούν γενικώς να τύχουν της υποστήριξης της Επιτροπής (βλέπε κατωτέρω σημείο 3.2).

Η πρώτη ανάγνωση επικεντρώθηκε στην επίτευξη συμφωνίας στους κόλπους του Συμβουλίου. Ως εκ τούτου, οι τροπολογίες που ενέκρινε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δεν ενσωματώθηκαν επίσημα στην κοινή θέση. Για το σκοπό αυτό θα πραγματοποιηθούν διαπραγματεύσεις κατά τη δεύτερη ανάγνωση. Ωστόσο, ορισμένες τροπολογίες που ενέκρινε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο λαμβάνονται υπόψη στην κοινή θέση (βλέπε κατωτέρω σημείο 3.3). Η Επιτροπή θεωρεί ότι ορισμένες τροπολογίες που δεν συμπεριελήφθησαν πρέπει να ληφθούν υπόψη στη δεύτερη ανάγνωση (βλέπε κατωτέρω σημείο 3.4).

3.2. Ειδικές παρατηρήσεις

Οι κύριες αλλαγές σε σχέση με την πρόταση της Επιτροπής είναι οι εξής:

3.2.1 Καθιέρωση και τροποποίηση των κωδίκων δικτύου

Η κοινή θέση τροποποιεί την πρόταση της Επιτροπής σχετικά με τη διαδικασία καθιέρωσης και τροποποίησης των κωδίκων δικτύου. Εισάγει τη νέα έννοια του πλαισίου κατευθυντήριων γραμμών που καταρτίζονται από τον Οργανισμό και πρέπει να εφαρμόζονται από τους ΔΣΜ κατά την εκπόνηση των ευρωπαϊκών κωδίκων δικτύου (βλέπε σημείο 3.3 για την εκτίμηση της Επιτροπής).

3.2.2 Πρόγραμμα επενδύσεων στο δίκτυο

Η Επιτροπή πρότεινε το ΕΔΔΣΜ φυσικού αερίου να υποχρεούται να εκπονεί ένα πρόγραμμα επενδύσεων στο δίκτυο ανά διετία. Το Συμβούλιο τροποποίησε την πρόταση αυτή σε ένα μη δεσμευτικό ενδεικτικό σχέδιο ανάπτυξης δικτύου (βλέπε σημείο 3.3 για την εκτίμηση της Επιτροπής).

3.2.3 Δαπάνες του ΕΔΔΣΜ

Το Συμβούλιο προσθέτει την απαίτηση σύμφωνα με την οποία οι ρυθμιστικές αρχές εγκρίνουν τις δαπάνες του ΕΔΔΣΜ εφόσον αυτές είναι εύλογες και αναλογικές. Η Επιτροπή είναι σε θέση να δεχθεί αυτή την τροπολογία εάν προστεθεί ότι η έγκριση των δαπανών πραγματοποιείται εκ των προτέρων προκειμένου να αποτραπεί κάθε ρυθμιστική αβεβαιότητα για τους ΔΣΜ σχετικά με την επιστροφή των δαπανών συμμετοχής στο ΕΔΔΣΜ.

3.2.4 Τιμές

Η Επιτροπή πρότεινε οι τιμές να καθορίζονται ανεξάρτητα στα σημεία εισόδου και εξόδου. Το Συμβούλιο συμπεριέλαβε μια περίοδο υλοποίησης δύο ετών προκειμένου τα κράτη μέλη να συμμορφωθούν, η οποία γίνεται δεκτή από την Επιτροπή.

3.2.5 Διαφάνεια στη χρήση των εγκαταστάσεων αποθήκευσης

Η Επιτροπή πρότεινε την πλήρη διαφάνεια στη χρήση των εγκαταστάσεων αποθήκευσης και των εγκαταστάσεων υγροποιημένου φυσικού αερίου (ΥΦΑ). Το Συμβούλιο τροποποίησε το άρθρο, με τη διατύπωση ότι οι φορείς εκμετάλλευσης δικτύου αποθήκευσης μπορούν να απαλλαγούν από τη δημοσίευση πληροφοριών για τη χρήση των εγκαταστάσεων αποθήκευσης εάν υπάρχει ένας μόνο χρήστης αποθήκευσης, εφόσον η δημοσίευση θα ζημίωνε την εμπορική του θέση και εφόσον η ρυθμιστική αρχή εγκρίνει τη μη δημοσίευση (βλέπε σημείο 3.3 για την εκτίμηση της Επιτροπής).

3.2.6 Κατευθυντήριες γραμμές

Η Επιτροπή πρότεινε ένα διεξοδικό κατάλογο κατευθυντήριων γραμμών, ο οποίος καλύπτει τόσο τις υφιστάμενες κατευθυντήριες γραμμές, ορισμένα νέα θέματα, όσο και τις κατευθυντήριες γραμμές που θα βασίζονται σε κώδικες δικτύου.

Το Συμβούλιο διέγραψε κατά πρώτο όλες τις ρητές αναφορές στις κατευθυντήριες γραμμές που μνημονεύονται ήδη στον κατάλογο των κωδίκων δικτύου. Η Επιτροπή είναι σε θέση να συμφωνήσει με αυτή την επιλογή νομικής διατύπωσης.

Ωστόσο, το Συμβούλιο διέγραψε επίσης ορισμένες επιλογές στις κατευθυντήριες γραμμές:

- Η Επιτροπή πρότεινε τη δυνατότητα θέσπισης κατευθυντήριων γραμμών για τις αγορές λιανικής. Τα κράτη μέλη καλούνται να ορίσουν τις διαδικασίες ανταλλαγής δεδομένων και αλλαγής προμηθευτή, αλλά το Συμβούλιο μετατόπισε το άρθρο στην οδηγία. Συγχρόνως απάλειψε τη δυνατότητα θέσπισης κατευθυντήριων γραμμών. Η Επιτροπή είναι σε θέση να συμφωνήσει και με τα δύο.

- Η Επιτροπή πρότεινε τη δυνατότητα θέσπισης κατευθυντήριων γραμμών για τις δευτερογενείς αγορές ΥΦΑ και την αποθήκευση. Το Συμβούλιο διέγραψε αυτή την επιλογή. Η Επιτροπή θεωρεί απαράδεκτη την εν λόγω διαγραφή, διότι οι δευτερογενείς αγορές διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη βελτιστοποίηση της χρήσης της υποδομής, τόσο για τη μεταφορά όσο και για την αποθήκευση και το ΥΦΑ και, συνεπώς, οι κανόνες και για τους τρεις αυτούς τομείς ενδέχεται μελλοντικά να καταστούν αναγκαίοι.

3.3. Σημεία της κοινής θέσης που αντικατοπτρίζουν τις τροπολογίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου

Ορισμένες τροπολογίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου περιλαμβάνονται στην κοινή θέση, είτε με την ίδια διατύπωση είτε ως προς την ουσία τους. Πρόκειται για τις ακόλουθες:

3.3.1 Αρμοδιότητα του Οργανισμού να εκπονεί πλαίσιο κατευθυντήριων γραμμών και κώδικες

Τόσο η κοινή θέση του Συμβουλίου όσο και οι τροπολογίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (τροπολογία 50) τροποποιούν την πρόταση της Επιτροπής σχετικά με τη διαδικασία καθιέρωσης κωδίκων δικτύου. Η κοινή θέση εισάγει τη νέα έννοια του πλαισίου κατευθυντήριων γραμμών που καταρτίζονται από τον Οργανισμό και πρέπει να εφαρμόζονται από τους ΔΣΜ κατά την εκπόνηση των ευρωπαϊκών κωδίκων δικτύου.

Η Επιτροπή στηρίζει τον σαφέστερο ορισμό του ρόλου του Οργανισμού στη διαδικασία εκπόνησης κανόνων. Αντί να εκφέρει γνώμη μόνο μετά την εκπόνηση ενός κώδικα από τους ΔΣΜ, ο Οργανισμός θα ορίζει εκ των προτέρων τις απαιτήσεις όσον αφορά τους κώδικες υπό μορφή πλαισίου κατευθυντήριων γραμμών σε έναν συγκεκριμένο τομέα.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προτείνει επίσης ο Οργανισμός να εγκρίνει δεσμευτικούς κώδικες δικτύου (τροπολογία 51/αναθ.), ενώ το Συμβούλιο εμμένει ότι μόνο η Επιτροπή μπορεί να καθιστά τους κώδικες δεσμευτικούς. Η Επιτροπή δεν είναι σε θέση να στηρίξει την προσπάθεια του Κοινοβουλίου να καταστήσει ισχυρότερο τον Οργανισμό, δεδομένου ότι αυτό αντίκειται στην απόφαση του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων στην υπόθεση Meroni, με την οποία αποφάνθηκε ότι η Επιτροπή δεν μπορεί να εκχωρεί διακριτική εξουσία σε άλλο όργανο.

3.3. Διαβούλευση και παρακολούθηση από το ΕΔΔΣΜ

Τόσο η κοινή θέση όσο και οι τροπολογίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου τροποποιούν την πρόταση της Επιτροπής σχετικά με τη διαβούλευση από το ΕΔΔΣΜ φυσικού αερίου. Η κοινή θέση διευκρινίζει τον ρόλο του ΕΔΔΣΜ σε σύγκριση με τη διαβούλευση από τον Οργανισμό. Η τροπολογία του Κοινοβουλίου (τροπολογία 22) κινείται προς την ίδια κατεύθυνση, αλλά είναι υπερβολικά περιοριστική και δεν αφήνει αρκετά περιθώρια στο ΕΔΔΣΜ για διαβούλευση και παρακολούθηση.

3.3.3 Διαφάνεια και απόρρητο

Η Επιτροπή πρότεινε την πλήρη διαφάνεια στη χρήση των εγκαταστάσεων αποθήκευσης και των εγκαταστάσεων ΥΦΑ. Το Συμβούλιο τροποποίησε το άρθρο, με τη διατύπωση ότι οι φορείς εκμετάλλευσης συστήματος αποθήκευσης μπορούν να απαλλαγούν από τη δημοσίευση πληροφοριών για τη χρήση των εγκαταστάσεων αποθήκευσης εάν υπάρχει ένας μόνο χρήστης αποθήκευσης, εφόσον η δημοσίευση θα ζημίωνε την εμπορική του θέση και εφόσον η ρυθμιστική αρχή εγκρίνει τη μη δημοσίευση. Το Κοινοβούλιο πρότεινε την προσθήκη ενός άρθρου (τροπολογία 42) που επιτρέπει στους φορείς εκμετάλλευσης δικτύου αποθήκευσης και ΥΦΑ να μην δημοσιεύουν δεδομένα εάν αυτό θα παραβίαζε το απόρρητο.

Κατά την άποψη της Επιτροπής η τροπολογία του Κοινοβουλίου δεν είναι αρκούντως δεσμευτική και δίνει προτεραιότητα στο απόρρητο έναντι της διαφάνειας, ενώ μια ανταγωνιστική αγορά απαιτεί η διαφάνεια να αποτελεί τον κανόνα και το απόρρητο την εξαίρεση. Η τροποποίηση του Συμβουλίου γίνεται δεκτή για την ειδική περίπτωση των μεμονωμένων χρηστών εγκαταστάσεων αποθήκευσης, δεδομένου ότι πρόκειται συνήθως για μικρές εγκαταστάσεις αποθήκευσης τις οποίες οι φορείς εκμετάλλευσης δικτύου διαχειρίζονται πρωτίστως για δική τους χρήση. Η δυνατότητα εξαίρεσης από τις υποχρεώσεις διαφάνειας περιορίζεται ορθώς στην περίπτωση μεμονωμένων χρηστών αποθήκευσης, καθώς μπορεί κανείς να υποθέσει ότι η αγορά γνωρίζει ότι ορισμένοι από αυτούς τους (μικρούς) χώρους αποθήκευσης έχουν ένα μόνο χρήστη. Συνεπώς, η δημοσίευση θα ζημίωνε την εμπορική θέση του κατόχου της δυναμικότητας αποθήκευσης, ιδίως εάν οι ανταγωνιστές αναπτύξουν εγκαταστάσεις αποθήκευσης σε νέες αγορές.

3.4. Τροπολογίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που έγιναν δεκτές από την Επιτροπή αλλά δεν εγκρίθηκαν από το Συμβούλιο

Η Επιτροπή είναι σε θέση να κάνει δεκτές εξ ολοκλήρου ή τουλάχιστον εν μέρει – σε ορισμένες περιπτώσεις υπό τον όρο ότι θα διατυπωθούν ακριβέστερα ή θα επαναδιατυπωθούν – τις περισσότερες τροπολογίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Αυτές αφορούν τα ακόλουθα κύρια θέματα.

3.4.1 Αρμοδιότητα του Οργανισμού όσον αφορά τα προγράμματα επενδύσεων

Βάσει της κοινής θέσης, το ΕΔΔΣΜ εγκρίνει ένα ενδεικτικό δεκαετές σχέδιο ανάπτυξης δικτύου. Το εν λόγω σχέδιο αναθεωρείται από τον Οργανισμό, ο οποίος μπορεί να προτείνει τροποποιήσεις επί του σχεδίου στην Επιτροπή και στο ΕΔΔΣΜ. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προτείνει ο Οργανισμός να εγκρίνει ένα δεσμευτικό πρόγραμμα επενδύσεων στο δίκτυο, το οποίο πρέπει να εκπονείται από το ΕΔΔΣΜ. Η Επιτροπή δεν μπορεί να συμφωνήσει να εκχωρηθεί στον Οργανισμό η διακριτική εξουσία να εγκρίνει δεσμευτικό πρόγραμμα επενδύσεων. Ωστόσο, η Επιτροπή θα μπορούσε να στηρίξει την έγκριση από τον Οργανισμό ενός μη δεσμευτικού προγράμματος επενδύσεων ή να διαδραματίσει ρόλο στην παρακολούθηση της συνοχής μεταξύ των εθνικών επενδυτικών προγραμμάτων όπως εγκρίθηκαν από τις εθνικές ρυθμιστικές αρχές και του δεκαετούς σχεδίου ανάπτυξης δικτύου του ΕΔΔΣΜ.

3.4.2 Εξουσίες των εθνικών ρυθμιστικών αρχών

Το Κοινοβούλιο πρότεινε τη διεύρυνση των εξουσιών των ρυθμιστικών αρχών, ενισχύοντας το ρόλο τους όσον αφορά τον έλεγχο της κατανομής δυναμικότητας και της διαχείρισης του κορεσμού των εγκαταστάσεων αποθήκευσης και ΥΦΑ (τροπολογία 41), καθώς και το ρόλο τους στην επιβολή του κανονισμού (τροπολογίες 39, 46).

4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Η Επιτροπή είναι της άποψης ότι η κοινή θέση διατηρεί τα κύρια σημεία της πρότασης της Επιτροπής. Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι επί ουσιαστικών σημείων η κοινή θέση γενικά επιτυγχάνει μια σωστή ισορροπία και καταλήγει σε ένα βιώσιμο συμβιβασμό που θα επιτρέπει την ομαλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας. Ωστόσο, η Επιτροπή θεωρεί ότι ορισμένες τροπολογίες που εγκρίθηκαν από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σε πρώτη ανάγνωση θα πρέπει να ενσωματωθούν μόλις σε δεύτερη ανάγνωση.