[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 10.1.2007

SEC(2007)7

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Περιορισμός της αλλαγής του κλίματος του πλανήτη σε αύξηση της θερμοκρασίας κατά 2 βαθμούς Κελσίου H πορεία προς το 2020 και μετέπειτα

Σύνοψη της εκτίμησης επιπτώσεων{COM (2007) 2 τελικό}{ SEC (2007) 8}

Εισαγωγη

Στην ανακοίνωση του 2005 " Επιτυχής καταπολέμηση της αλλαγής του κλίματος του πλανήτη " υπογραμμίζονται οι προκλήσεις για την αντιμετώπιση της παγκόσμιας αλλαγής του κλίματος. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο επιβεβαίωσαν τον στόχο της συγκράτησης της μέσης παγκόσμιας αύξησης θερμοκρασιών σε 2°C, κατά μέγιστο όριο, σε σύγκριση με τα προ-βιομηχανικά επίπεδα. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εξέφρασε την ανάγκη περαιτέρω αναζήτησης στρατηγικών για την επίτευξη των αναγκαίων μειώσεων εκπομπών και ζήτησε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εμβαθύνει την ανάλυσή της. Η παρούσα ανακοίνωση ανταποκρίνεται ακριβώς στο αίτημα αυτό.

Ο απολογισμοσ των συστασεων της ανακοινωσησ του 2005

Σύμφωνα με τις προβλέψεις, η ΕΕ αναμένεται να επιτύχει τους στόχους που ορίζει γι' αυτήν το πρωτόκολλο του Κυότο. Οι προβλέψεις που βασίζονται στις υφιστάμενες μετρήσεις για την ΕΕ-15 δείχνουν ότι το 2010 οι εκπομπές αερίων θερμοκηπίου (GHG) δεν θα έχουν μειωθεί παρά μόνο κατά 0,6% σε σύγκριση με το έτος αναφοράς και, ως εκ τούτου, θα είναι υπερβολικά υψηλές σε σχέση με τον συλλογικό στόχο περιορισμού 8% που η Ένωση όρισε για το διάστημα 2008-2012. Συμπληρωματικά μέτρα θα επιτρέψουν τον περιορισμό της διαφοράς αυτής πλέον του ημίσεως, ενώ το υπόλοιπο θα επιτευχθεί χάρις στους μηχανισμούς του Κιότο και στην απορρόφηση από τις καταβόθρες. Είναι επομένως σημαντικό να τεθεί σε εφαρμογή το σύνολο των υφιστάμενων μέτρων και να ληφθούν πρόσθετα.

Τον Οκτώβριο του 2005 άρχισε η δεύτερη φάση του ευρωπαϊκού προγράμματος για την αλλαγή του κλίματος (ECCP). Έκτοτε, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπέβαλε πρόταση για την υπαγωγή των αεροπορικών μεταφορών στο κοινοτικό σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών (ETS), ενώ θα εκδώσει, εντός του 2007, ανακοίνωση για τις εκπομπές των αυτοκινήτων, θα υποβάλει πρόταση για τη δέσμευση και γεωλογική αποθήκευση του άνθρακα (CCS) και θα δημοσιεύσει Πράσινη Βίβλο για την προσαρμογή. Η αναθεώρηση του ETS της ΕΕ έχει αρχίσει, ενώ το 7ο πρόγραμμα πλαίσιο έρευνας (2007-2013) αυξάνει τον προϋπολογισμό για το περιβάλλον, την ενέργεια και τις μεταφορές σε περίπου 8 δισεκατ. €.

Η διεθνής συνεργασία έχει ενισχυθεί. Οργανώνονται, σε τακτική βάση, διαβουλεύσεις με τις μεγάλες χώρες, όπως είναι η Κίνα, η Ινδία και οι Ηνωμένες Πολιτείες. Η τεχνολογική συνεργασία στον τομέα της δέσμευσης και γεωλογικής αποθήκευσης του άνθρακα αυξήθηκε, και το 7ο πρόγραμμα πλαίσιο θα δώσει περαιτέρω ώθηση στην εν λόγω αύξηση. Επεκτείνεται η πρόσβαση στη χρηματοδότηση των τεχνολογιών χαμηλής εντάσεως άνθρακα, π.χ. χάρις στο Παγκόσμιο ταμείο ενεργειακής απόδοσης και ανανεώσιμων πηγών ενεργείας.

Προσφατα Επιστημονικα Δεδομενα σχετικα με την Αλλαγη του Κλιματοσ

Νέες έρευνες επιβεβαιώνουν την αλλαγή του κλίματος, ενώ υπάρχουν ενδείξεις ότι οι εν λόγω αλλαγές έχουν επιταχυνθεί. ¨Οντως, τα 10 θερμότερα έτη καταγράφηκαν μετά το 1990. Οι ατμοσφαιρικές συγκεντρώσεις μεθανίου και CO2 βρίσκονται σήμερα σε επίπεδα που ουδέποτε παρατηρήθηκαν κατά τη διάρκεια των τελευταίων 650.000 ετών. Διαπιστώθηκε επιτάχυνση της ανόδου της στάθμης της θάλασσας. Μεγάλο μέρος των οικοσυστημικών υπηρεσιών θα θιγεί από την εξέλιξη αυτή, γεγονός που θα εκφραστεί κυρίως από τη μείωση της κάλυψης από παγετώνες και από την αύξηση της οξύτητας των ωκεανών, με ενδεχόμενες δραματικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις.

Τα περιθώρια αβεβαιότητας για τις επιπτώσεις της αλλαγής του κλίματος είναι περιορισμένα. Κρίσιμες θερμοκρασίες ικανές να προκαλέσουν μεγάλης κλίμακας διαταραχές είναι πιθανότατο να σημειωθούν κατά τη διάρκεια του τρέχοντος αιώνα, εξ ου και η αναγκαιότητα περιορισμού της αύξησης των θερμοκρασιών στους 2°C. Από πρόσφατες μελέτες προκύπτει αυξημένος κίνδυνος υπέρβασης του ορίου των 2°C, με συγκεντρώσεις GHG πέραν των 450 μερών ανά εκατομμύριο ισοδύναμου όγκου CO2 κατ’ όγκον (ppmv CO2 eq.).

Το Κοστοσ που θα κληθει να καταβαλει η Ευρωπη εάν επιλεξει την απραξια

Οι χρησιμοποιούμενες επιστημονικές μεθοδολογίες και τα κενά που υπάρχουν στα δεδομένα δεν επιτρέπουν ακόμη μια πλήρη ανάλυση του κόστους που θα είχε μια ενδεχόμενη απραξία. Η υπό εξέλιξη μελέτη PESETA την οποία συντονίζει το Κοινό Κέντρο Ερευνών, θα καλύψει ορισμένα από τα γνωστικά χάσματα της ΕΕ. Στο εν λόγω έργο εξετάζονται οι επιπτώσεις στη γεωργία, στην υγεία του ανθρώπου, στον τουρισμό, στις ποτάμιες λεκάνες και στα παράκτια συστήματα.

Σύμφωνα με τα προκαταρκτικά αποτελέσματα της μελέτης, η απόδοση της καλλιέργειας σιτηρών αναμένεται να μειωθεί στο Νότο της Ευρώπης και να αυξηθεί στον Βορρά. Οι επιπτώσεις στην υγεία περιλαμβάνουν την αύξηση της θνησιμότητας και νοσηρότητας (ασθένειες που συνδέονται με τη ζέστη). Το αντίθετο ισχύει για το χειμώνα. Σύμφωνα με τα εν λόγω προκαταρκτικά αποτελέσματα, χωρίς εγκλιματισμό, η αύξηση των θανάτων που σχετίζονται με τη ζέστη στα τέλη του αιώνα αναμένεται να είναι μεγαλύτερη απ' ότι οι θάνατοι που σχετίζονται με το ψύχος. Οι οφειλόμενες στην άνοδο της στάθμης της θάλασσας ζημίες στην ΕΕ είναι σημαντικότατες εφόσον δεν πραγματοποιηθεί προσαρμογή. Η προσαρμογή μειώνει το κόστος, σε μεσοπρόθεσμη βάση, μέχρι ποσοστού 50% και μακροπρόθεσμα κατά 70% και πλέον. Τα αποτελέσματα δείχνουν τα οφέλη της έγκαιρης προσαρμογής με τη χρήση μέτρων όπως είναι η κατασκευή φραγμάτων και η δομική ενίσχυση των παραλιών. Ωστόσο, το κόστος θα παραμείνει υψηλότατο.

Τα ακραία καιρικά φαινόμενα, όπως είναι οι μεγάλες πλημμύρες, προβλέπεται να αυξηθούν. Τα προκαταρκτικά αποτελέσματα, που αφορούν δύο λεκάνες απορροής, καταλήγουν στα ίδια αποτελέσματα. Οι εκτιμώμενες συνολικές ζημίες σε διάστημα μιας εκατονταετίας πλημμυρών προβλέπεται να αυξηθούν κατά 40% περίπου για τον Άνω Δούναβη και μέχρι ποσοστού 14% για την λεκάνη απορροής του Μόζα. Επίσης, τα πρώτα αποτελέσματα της μελέτης υποδηλώνουν ότι η ζώνη με τις ιδεώδεις συνθήκες παράκτιου τουρισμού, που καλύπτει σήμερα τη Μεσόγειο θα μετακινηθεί προς Βορράν, ενώ οι μετεωρολογικές συνθήκες θα βελτιωθούν την άνοιξη και το φθινόπωρο στη Μεσόγειο. Το μέγεθος των επιπτώσεων θα εξαρτηθεί από τα επίπεδα προσαρμογής των τουριστών στις εν λόγω αλλαγές των καιρικών συνθηκών.

Οφελη από την καταπολεμηση της αλλαγησ του κλιματοσ για τους αλλουσ τομεισ πολιτικησ

Ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα: Υπάρχουν ισχυρές διασυνδέσεις μεταξύ των πολιτικών που σχετίζονται με την αλλαγή του κλίματος και αυτών που αφορούν την ατμοσφαιρική ρύπανση. Ο περιορισμός των εκπομπών CO2 οδηγεί σε σημαντικές μειώσεις άλλων ατμοσφαιρικών ρύπων, ιδίως δε του διοξειδίου του θείου, των αιωρούμενων σωματιδίων και των οξειδίων του αζώτου. Ο περίπου κατά 22% περιορισμός των εκπομπών CO2 σε σχέση με τα επίπεδα βάσεως, το 2020, μειώνει τον αντίκτυπο στην υγεία του ανθρώπου, με πρόβλεψη οφελών μεταξύ 27,8 δισεκατ. € και 48,1 δισεκατ. € και περιορίζει σημαντικά το κόστος των άλλων στόχων που σχετίζονται με την ατμοσφαιρική ρύπανση. Ανάλογα - ή και μεγαλύτερα ακόμη - συναφή οφέλη αναμένονται στις αναπτυσσόμενες χώρες.

Ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού: Οι πρόσφατες εξελίξεις επέστησαν εκ νέου τη γενική προσοχή στην αστάθεια των ενεργειακών αγορών. Η ομάδα G8 απηύθυνε έκκληση για τη λήψη μέτρων σχετικά με την αλλαγή του κλίματος και την καθαρή ενέργεια. Η έκκληση αυτή συμπίπτει με μία χρονική στιγμή κατά την οποία οι επενδύσεις στον τομέα της ενέργειας θα γνωρίσουν μία άνευ προηγουμένου αύξηση, με το ύψος τους να υπερβαίνει κατά τι τα 20.000 δισεκατ. $ ΗΠΑ μέχρι το 2030, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Διεθνούς Οργανισμού Ενεργείας. Το γεγονός αυτό διανοίγει νέες προοπτικές. Η επιλογή οικονομιών χαμηλής εντάσεως άνθρακα είναι φθηνότερη σε περίπτωση αντικατάστασης ή επέκτασης της υφιστάμενης υποδομής. Η Παγκόσμια Τράπεζα εκτιμά ότι μια μεγάλης κλίμακας απομάκρυνση από τον άνθρακα στον τομέα της ηλεκτροπαραγωγής στις χώρες που δεν αποτελούν μέλη του ΟΟΣΑ, θα απαιτούσε συμπληρωματικές επενδύσεις μέχρι 25 δισεκατ. € ετησίως. Καμία από τις τεχνολογίες που κατέγραψε ο ΔΟΑ ως ικανές να μειώσουν τις εκπομπές δεν αναμένεται να αντιπροσωπεύουν πρόσθετο επενδυτικό κόστος άνω των 20 € ανά τόνο εκπομπών CO2, εφόσον οι τεχνολογίες αναπτυχθούν πλήρως.

Επίσης, η ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού έχει καταστεί αντικείμενο σοβαρού προβληματισμού στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με τις προβλέψεις του μοντέλου PRIMES, οι εισαγωγές πετρελαίου θα αυξηθούν κατά 25% περίπου μεταξύ του 2000 και του 2030 και οι εισαγωγές φυσικού αερίου θα υπερδιπλασιαστούν. Η Πράσινη Βίβλος του Μαρτίου 2006 " Μία ευρωπαϊκή στρατηγική για μία ασφαλή, ανταγωνιστική και αειφόρο ενέργεια " συνιστά τρεις άξονες που είναι καθοριστικής σημασίας για την διασφάλιση του εφοδιασμού και την επίτευξη των στόχων καταπολέμησης της αλλαγής του κλίματος δηλαδή την ενεργειακή απόδοση, τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και τη δέσμευση και αποθήκευση του άνθρακα σε γεωλογικούς σχηματισμούς. Η βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης και η αύξηση της διείσδυσης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας αναμένεται να έχουν σημαντικές επιπτώσεις οι οποίες, σύμφωνα με τις προβλέψεις, θα αντιπροσωπεύουν μείωση των εκπομπών CO2 κατά 21% μέχρι το 2020, σε σχέση με τα επίπεδα του 1990. Εξάλλου, μέχρι το 2020, οι εισαγωγές πετρελαίου και αερίου αναμένεται να μειωθούν κατά ποσοστό μεγαλύτερο του 15% σε σχέση με το σενάριο της απραξίας. Η δέσμευση και η γεωλογική αποθήκευση αποτελεί μια άλλη τεχνολογική δυνατότητα χαμηλής εντάσεως άνθρακα. Σύμφωνα με τις προβλέψεις του μοντέλου POLES, η δέσμευση και η γεωλογική αποθήκευση του άνθρακα θα διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο, επιτρέποντας τη δέσμευση ποσοστού περίπου 30% των εκπομπών CO2 των μονάδων ηλεκτροπαραγωγής που χρησιμοποιούν ορυκτά καύσιμα με χρονικό ορίζοντα το 2030, τόσο στην ΕΕ όσο και παγκοσμίως, γεγονός επωφελές για την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού.

Απασχόληση: Από την ανάλυση επιπτώσεων του σχεδίου δράσης για τη βιομάζα προκύπτει ότι το εν λόγω σχέδιο θα μπορούσε να δημιουργήσει 250.000 - 300.000 νέες θέσεις εργασίας στην ΕΕ. Επίσης, η αιολική ενέργεια αποτελεί έναν τομέα που γνωρίζει πλήρη ανάπτυξη στην Ευρώπη και που απασχολεί ήδη 120.000 άτομα μόνο στη Γερμανία, τη Δανία και την Ισπανία. Η συνομοσπονδία των ευρωπαϊκών συνδικάτων εκπονεί μελέτη για τα μέτρα καταπολέμησης της αλλαγής του κλίματος και για την απασχόληση. Τα πρώτα αποτελέσματα υποδηλώνουν ότι οι περισσότερες μελέτες συμφωνούν στο γεγονός ότι, συνολικά, τα μέτρα καταπολέμησης της αλλαγής του κλίματος μπορούν να έχουν θετικές συνέπειες για την απασχόληση.

Γονιμότητα του εδάφους: Οι οργανικές ύλες του εδάφους διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στον κύκλο του άνθρακα. Το έδαφος είναι ταυτοχρόνως πομπός και μείζων ταμιευτήρας άνθρακα. Στο Ηνωμένο Βασίλειο μετρήθηκαν προσφάτως σημαντικές απώλειες άνθρακα· εάν τα αποτελέσματα αυτά επιβεβαιώνονταν στην ΕΕ, θα δημιουργούνταν σοβαρές ανησυχίες, οι οποίες θα απαιτούσαν τη λήψη περαιτέρω μέτρων. Η αβεβαιότητα κυμαίνεται σε υψηλά επίπεδα και χρειάζονται περαιτέρω έρευνες. Η θεματική στρατηγική για την προστασία των εδαφών αποβλέπει στην αντιμετώπιση του προβλήματος της απώλειας οργανικών υλών από τα ευρωπαϊκά εδάφη, προκειμένου να διατηρηθεί η γονιμότητα των τελευταίων και να διαφυλαχθεί ή και να αυξηθεί η περιεκτικότητά τους σε άνθρακα.

Διεθνεισ στρατηγικεσ για την επιτευξη αισθητων μειωσεων των εκπομπων μεχρι το 2050

Εξέλιξη των εκπομπών

Πρόσφατες μελέτες επιβεβαιώνουν ότι μια σταθεροποίηση των εκπομπών γύρω στα 450 ppmv ισοδυνάμου CO2 θα εξασφαλίσει πιθανότητες 50% επιτυχίας του στόχου μέγιστης πρόσθετης θέρμανσης κατά 2(C. Οι συγκεντρώσεις αερίων θερμοκηπίου βρίσκονται ήδη κοντά στα 430 ppmv και αυξάνονται κατά περίπου 2 ppmv ετησίως. Για να επιτευχθεί ο στόχος της συγκράτησης στους 2°C, θα πρέπει, μακροπρόθεσμα, να μειωθούν οι συγκεντρώσεις αερίων θερμοκηπίου στα επίπεδα των 450 ppmv ισοδυνάμου CO2, αφού εν τω μεταξύ θα έχουν ξεπεραστεί τα επίπεδα αυτά κατά τη διάρκεια της επόμενης εικοσαετίας ή τριακονταετίας. Πρόκειται για ένα σενάριο υπέρβασης παρόμοιο με το σενάριο των 500 ppmv ισοδυνάμου CO2, που υιοθετεί η έκθεση Stern.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκπόνησε μελέτη επιπτώσεων ενός τέτοιου σεναρίου με τη βοήθεια μοντέλων POLES (μοντέλο μερικής ισορροπίας), GEM E3 (μοντέλο γενικής ισορροπίας) και DIMA (μοντέλο δασοπονίας). Το σενάριο υπέρβασης προβλέπει 50% πιθανότητες επίτευξης του στόχου των 2°C και απαιτεί την κορύφωση των εκπομπών στο διάστημα μεταξύ 2015 και 2020. Οι εκπομπές που οφείλονται στις αλλαγές των χρήσεων γης, κυρίως δε στην αποψίλωση των δασών, είναι υπεύθυνες για το 20% περίπου του συνόλου των εκπομπών· είναι λοιπόν σκόπιμο να έχει αναστραφεί η εξέλιξη αυτή μέχρι το 2020. Οι εκπομπές αερίων θερμοκηπίου που προέρχονται από άλλες πηγές πρέπει να έχουν μειωθεί, μέχρι το 2050, κατά 25% σε σχέση με τα επίπεδά τους του 1990.

Το μοντέλο POLES χρησιμοποιήθηκε για το μέχρι το 2050 διάστημα, προκειμένου να σχηματιστεί κάποια ιδέα για τις επιπτώσεις των μελλοντικών τεχνολογιών. Πραγματοποιήθηκαν εκτιμήσεις κόστους με ορίζοντα το 2030. Το σενάριο αναφοράς χρησιμοποιεί πρόσφατες εκτιμήσεις στις οποίες λαμβάνεται υπόψη η αύξηση των τιμών της ενέργειας και οι χαμηλές τιμές των ποσοστώσεων του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων των εκπομπών της ΕΕ (5 €/τόνος CO2). Στο σενάριο μείωσης των εκπομπών, οι συνολικές εκπομπές αερίων θερμοκηπίου κορυφώνονται πριν από το 2020 και στη συνέχεια μειώνονται κατά 25% σε σχέση με τα επίπεδα του 1990, με χρονικό ορίζοντα το 2050.

Λόγω των ανησυχιών σχετικά με τις τιμές της ενέργειας, λαμβάνονται μέτρα αύξησης της ενεργειακής απόδοσης σε όλες τις χώρες. Οι ανεπτυγμένες χώρες καλούνται να καθορίσουν στόχους μείωσης των οικείων εκπομπών. Οι ενεργειοβόρες βιομηχανίες συμμετέχουν σε μία συνεχώς διευρυνόμενη παγκόσμια αγορά άνθρακα. Στις αναπτυσσόμενες χώρες, στις αρχικές φάσεις, είναι χαμηλότερες οι τιμές του άνθρακα, αντανακλώντας τον περιορισμένο αντίκτυπο των τιμών του άνθρακα σε επίπεδο επιχειρήσεων, λόγω της ύπαρξης μέσων όπως είναι ο Μηχανισμός Καθαρής Ανάπτυξης (MDP). Μέχρι το 2030, οι διαφορές της τιμής του άνθρακα θα αμβλυνθούν λόγω της βελτίωσης του κανονιστικού πλαισίου και στις αναπτυσσόμενες χώρες, εκτός εκείνων των οποίων τα εισοδήματα είναι ιδιαίτερα χαμηλά. Ορισμένοι άλλοι τομείς δεν συμμετέχουν στην παγκόσμια αγορά άνθρακα, πλην όμως ξεκινάμε από την αρχή ότι στις ανεπτυγμένες χώρες λαμβάνονται μέτρα με ανάλογα αποτελέσματα. Στις αναπτυσσόμενες χώρες, λαμβάνονται μόνο μέτρα ενεργειακής απόδοσης.

Προβλέψεις εκπομπών αερίων θερμοκηπίου

Σύμφωνα με το σενάριο βάσεως, οι ολικές εκπομπές αερίων θερμοκηπίου θα έχουν αυξηθεί, το 2050, κατά 86% σε σχέση με το 1990. Το 2020, οι εκπομπές των αναπτυσσόμενων χωρών θα έχουν ξεπεράσει τις εκπομπές των ανεπτυγμένων.

Στο πλαίσιο του σεναρίου μείωσης των εκπομπών, οι εκπομπές των ανεπτυγμένων χωρών θα έχουν ήδη μειωθεί, το 2020, κατά 18% σε σχέση με το 1990 και η μείωση θα φθάσει το 32% το 2030. Για την ΕΕ-25, η μείωση σε σχέση με τα επίπεδα του 1990 προβλέπεται να είναι 21% το 2020 και 36% το 2030. Οι εκπομπές των αναπτυσσόμενων χωρών αναμένεται να κορυφωθούν στο διάστημα 2020-2025. Το 2030, οι εκπομπές από το σύνολο του πλανήτη αναμένεται να έχουν αυξηθεί μόνο κατά 10% σε σχέση με τα επίπεδα του 1990.

Τεχνική σκοπιμότητα

Είναι αναγκαίο να πραγματοποιηθούν σημαντικές αλλαγές του ενεργειακού συστήματος. Το σημαντικότερο μέτρο συνίσταται στον περιορισμό της ενεργειακής κατανάλωσης μέσω της βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης. Ο τομέας της οικοδομής (κατοικίες) και ο τομέας των υπηρεσιών (τριτογενής) είναι οι τομείς όπου πραγματοποιούνται οι ουσιαστικότερες οικονομίες και οι οποίοι είναι οι πλέον ευαίσθητοι στα πρότυπα ενεργειακής απόδοσης. Επίσης αυξάνεται η απόδοση των μονάδων ηλεκτροπαραγωγής που λειτουργούν με ορυκτά καύσιμα λόγω της υποκατάστασης των συμβατικών μονάδων που λειτουργούν με άνθρακα από πλέον εξελιγμένες τεχνολογίες. Το 2030, οι εισαγωγές άνθρακα της ΕΕ αναμένεται να έχουν μειωθεί κατά 60% και οι εισαγωγές πετρελαίου και αερίου κατά 20% σε σχέση με το σενάριο αναφοράς.

Ο τομέας της ηλεκτροπαραγωγής παραμένει τομέας καίριας σημασίας για τον περιορισμό των εκπομπών. Η προσφυγή στις ανανεώσιμες ενεργειακές πηγές πλην της υδροηλεκτρικής αναμένεται να πολλαπλασιαστεί Χ24 στο διάστημα 2005-2050. Η παγίδευση και η γεωλογική αποθήκευση του άνθρακα θα διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο σε παγκόσμιο επίπεδο ως μεταβατική τεχνολογία, μολονότι η χρήση του άνθρακα προβλέπεται να ακολουθήσει φθίνουσα πορεία. Οι μονάδες ηλεκτροπαραγωγής που λειτουργούν με άνθρακα θα υποκατασταθούν από μονάδες που λειτουργούν με εξελιγμένες τεχνολογίες άνθρακα. Το φυσικό αέριο θα αντισταθμίσει εν μέρει τον άνθρακα, αντιπροσωπεύοντας ποσοστό μέχρι 33% της παγκόσμιας παραγωγής ηλεκτρισμού το 2025. Το μερίδιο της πυρηνικής ενέργειας στην ηλεκτροπαραγωγή θα αυξηθεί, πλην όμως, σε απόλυτες τιμές, θα παραμείνει κοντά στα επίπεδα βάσεως.

Κόστος και εμπορία των δικαιωμάτων εκπομπών

Σύμφωνα με τις προβλέψεις του μοντέλου POLES, η παγκόσμια τιμή του άνθρακα ανά τόνο CO2 θα ανέρχεται, το 2020, σε 37 € και το 2030 σε 64 €. Λόγω των επενδύσεων στις τεχνολογίες χαμηλής εντάσεως άνθρακα, το κόστος θα αντιπροσωπεύει, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, ποσοστό μικρότερο του 0,5% του ετήσιου παγκόσμιου ΑΕΠ μέχρι το 2030. Οι μέγιστοι στόχοι περιορισμού κατά 30% για το 2020 και κατά 50% για το 2030 θα προωθήσουν την ανταλλαγή δικαιωμάτων εμπορίας εκπομπών η οποία θα επιτρέψει, σε πλανητική κλίμακα, μια οικονομικά συμφέρουσα μείωση των εκπομπών. Προσφεύγοντας στην ανταλλαγή δικαιωμάτων εκπομπών προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι τους, οι ανεπτυγμένες χώρες θα μειώσουν κατά τρία τέταρτα το συνολικό κόστος περιορισμού των εκπομπών του πλανήτη.

Δεν πρέπει να συγχέεται το κόστος των συμπληρωματικών επενδύσεων σε τεχνολογίες χαμηλής εντάσεως άνθρακα με τον αντίκτυπο στην οικονομική ανάπτυξη. Για την αξιολόγηση του αντίκτυπου στην ανάπτυξη χρησιμοποιήθηκε το μοντέλο GEM E3, που εφαρμόζεται στο σύνολο της οικονομίας. Ακόμη και εαν οι εκπομπές εξελιχθούν κατά τρόπο συμβατό με τον στόχο των 2ºC, το παγκόσμιο ΑΕΠ σχεδόν θα διπλασιαστεί εντός της επόμενης εικοσιπενταετίας. Το 2030, η ετήσια αύξηση του παγκόσμιου ΑΕΠ θα έχει χάσει ποσοστό περίπου 0,19% σε σχέση με την τιμή αναφοράς. Ο αντίκτυπος στο παγκόσμιο ΑΕΠ θα αποτελέσει συνάρτηση των υποχρεώσεων περιορισμού των ορίων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου που θα επιβληθούν. Η ετήσια μεταβολή του ΑΕΠ της Ένωσης θα είναι σημαντικότερη της αντίστοιχης του παγκόσμιου ΑΕΠ κατά -0,19% το 2020 και κατά -0,24% το 2030. Μολονότι δεν δεσμεύονται από υποχρεώσεις περιορισμού, οι μεγάλες αναπτυσσόμενες χώρες θα εμφανίσουν μέχρι το 2020 μία ελαφρά μείωση του οικείου ετήσιου ΑΕΠ σε σχέση με τη τιμή αναφοράς (της τάξεως του -0,06% στη Βραζιλία και του -0,1% στην Ινδία), λόγω του αντίκτυπου της εμπορίας.

Η ανάλυση δείχνει ότι είναι δυνατόν να περιοριστούν οι παγκόσμιες εκπομπές σε επίπεδα συμβατά με τον στόχο των 2(C, υπό την προϋπόθεση της διεύρυνσης της συμμετοχής. Όλες οι χώρες οφείλουν να βελτιώσουν την ενεργειακή απόδοσή τους και να περιορίσουν τις οικείες εκπομπές στον τομέα των μεταφορών, καθώς και στους τομείς της οικοδομής (κατοικίες) και των υπηρεσιών. Οι ενεργειοβόροι τομείς, όπως αυτός του ηλεκτρισμού, πρέπει να ενσωματωθούν σταδιακά σε μια παγκόσμια αγορά άνθρακα, κατά τρόπον ώστε να εξασφαλιστεί η από πλευράς κόστους αποδοτικότητα του συστήματος. Η ομάδα των ανεπτυγμένων χωρών πρέπει να καθορίσει, για το μέχρι το 2020 διάστημα, στόχους περιορισμού της τάξεως του 30% περίπου σε σχέση με τα επίπεδα του 1990, στη συνέχεια δε της τάξεως του 40-55% μέχρι το 2030 και να συμμετάσχει πλήρως στην παγκόσμια αγορά άνθρακα. Οι στόχοι αυτοί θα εκφραστούν, σε εθνικό επίπεδο, σε μειώσεις εκπομπών της τάξεως του 20% μέχρι το 2020, στις ανεπτυγμένες χώρες. Οι εκπομπές των αναπτυσσόμενων χωρών αναμένεται να αρχίσουν να σταθεροποιούνται στα ανώτατα επίπεδά τους στο διάστημα μεταξύ 2020 και 2025 και στη συνέχεια να αρχίσουν να φθίνουν.

Μειώσεις εκπομπών σε επίπεδο ΕΕ

Η μείωση των εκπομπών της ΕΕ θα είναι προς όφελος της ασφάλειας του ενεργειακού εφοδιασμού και της ποιότητας του ατμοσφαιρικού αέρα και θα προωθήσει ανταγωνιστικές τεχνολογίες. Ο αντίκτυπος των αυτόνομων στόχων περιορισμού στην ΕΕ (21% και 31% για το μέχρι το 2020 διάστημα), χωρίς ευρεία συμμετοχή, εκτιμήθηκε με βάση το μοντέλο GEM-E3. Μολονότι ένας τέτοιος αυτόνομος στόχος θα συνιστούσε ένα ηχηρό πολιτικό μήνυμα, οι παγκόσμιες εκπομπές θα μειώνονταν μόνο σε ποσοστό μικρότερο του 5% σε σύγκριση με τα επίπεδα βάσεως. Ακόμη και χωρίς ευρεία συμμετοχή, θα είναι αναγκαίο να εξασφαλιστεί η πρόσβαση στον Μηχανισμό Καθαρής Ανάπτυξης (CDM), ως "βαλβίδα ασφαλείας". Ειδάλλως, οι τιμές του άνθρακα θα είναι κατά 8 έως 11 φορές μεγαλύτερες. Χάρη στο CDM, η επίτευξη των στόχων θα είναι σημαντικά φθηνότερη απ' ό,τι το σενάριο μείωσης με παγκόσμια συμμετοχή.

Η πλήρης πρόσβαση στον μηχανισμό CDM θα έχει ως αποτέλεσμα περιορισμένες μειώσεις σε εσωτερικό επίπεδο και μικρά συναφή οφέλη, πλην όμως τα συνοδευτικά μέτρα στον ενεργειακό τομέα θα επέτρεπαν την επίτευξη των προσδοκώμενων μειώσεων και συναφών οφελών.

Αναστροφή της τάσης αποψίλωσης των δασών

Οι εκπομπές που οφείλονται στην αποψίλωση των δασών θα διαδραματίσουν καίριο ρόλο στην επίτευξη του στόχου των 2(C. Οι παράγοντες της αποψίλωσης των δασών αναλύθηκαν με τη βοήθεια του ολοκληρωμένου δυναμικού μοντέλου DIMA (δασοπονία και χρήσεις γης). Για τους σκοπούς της εν λόγω ανάλυσης, εισήχθη στο μοντέλο ένα οικονομικό κίνητρο ανά τόνο CO2, παρόμοιο με την εκτίμηση τιμών που προσφέρει το μοντέλο POLES σε περιφερειακό επίπεδο. Ο προβλεπόμενος αντίκτυπος είναι σημαντικός και δείχνει μία αναστροφή, μέχρι το 2020, από την αποκλειστικότητα της πηγής στην αποκλειστικότητα της καταβόθρας. Μια τέτοια αναστροφή τάσεων θα συνιστούσε σημαντική πρόκληση.

Η θέσπιση οικονομικού κινήτρου για την αναστροφή της αποψίλωσης απαιτεί ενδελεχή ανάλυση. Το οικονομικό κίνητρο που χρησιμοποιείται στο πλαίσιο του μοντέλου DIMA θα μπορούσε να φθάσει σε αστρονομικά ύψη, εάν θεσπιζόταν για την αποτροπή της αποψίλωσης όλων των υφιστάμενων δασικών εκτάσεων. Η θέσπιση ενός συστήματος κινήτρων αποτελεί σύνθετο εγχείρημα. Η υποβάθμιση των δασών για διάφορους λόγους και τα συστήματα διοίκησης και διαχείρισης των δασών είναι ποικίλα και συχνά ασαφή. Σε πρόσφατη έκθεση της Παγκόσμιας Τράπεζας προτείνεται η χρηματοδότηση του άνθρακα, αυτού καθαυτού, ως μέσου, πλην όμως επισημαίνεται και η ανάγκη της λήψης περαιτέρω μέτρων, όπως είναι η χρηματοδότηση μέτρων για τη βιοποικιλότητα, η πληρέστερη παρακολούθηση και αξιολόγηση, η λήψη καταλληλότερων νομοθετικών μέτρων για τα δικαιώματα ιδιοκτησίας και η βελτίωση των διαδικασιών σχεδιασμού, κατασκευής οδών, κλπ.

Έχουν γίνει πειραματισμοί με διάφορα συστήματα παροχής κινήτρων, καθώς και με άλλες προσεγγίσεις, πλην όμως η εφαρμογή τους σε διεθνές επίπεδο είναι δύσκολη. Ένα από τα προσεχή στάδια θα είναι η απόκτηση πρακτικής πείρας με την εκτέλεση πρότυπων έργων.[pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic][pic]