Σύσταση για ΓΝΩΜΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σύμφωνα με την τρίτη παράγραφο του άρθρου 9 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης της Λετονίας, 2004-2007

(υποβάλλεται από την Επιτροπή)

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, σχετικά με την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών [1], προβλέπει ότι τα μη συμμετέχοντα κράτη μέλη, δηλαδή τα κράτη μέλη που δεν έχουν υιοθετήσει το ενιαίο νόμισμα, οφείλουν, για τις ανάγκες της πολυμερούς εποπτείας, να υποβάλλουν κατά τακτά χρονικά διαστήματα προγράμματα σύγκλισης στο Συμβούλιο και την Επιτροπή, δυνάμει του άρθρου 99 της Συνθήκης.

[1] ΕΕ L 209, 2.8.1997. Όλα τα έγγραφα που αναφέρονται στο παρόν κείμενο διατίθενται στον ακόλουθο δικτυακό τόπο: http://europa.eu.int/comm/economy_finance/ about/activities/sgp/main_en.htm.

Σύμφωνα με το άρθρο 9 του ως άνω κανονισμού, το Συμβούλιο οφείλει να εξετάζει κάθε πρόγραμμα σύγκλισης με βάση τις αξιολογήσεις της Επιτροπής και της επιτροπής του άρθρου 114 της Συνθήκης (Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή - ΟΔΕ). Με βάση τη σύσταση της Επιτροπής, και μετά από διαβούλευση με την Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή, το Συμβούλιο, αφού εξετάσει το πρόγραμμα σύγκλισης, πρέπει να εκδώσει γνώμη. Σύμφωνα με τον ίδιο κανονισμό, τα κράτη μέλη πρέπει να υποβάλλουν σε ετήσια βάση αναπροσαρμογή του προγράμματος σύγκλισης, η οποία είναι δυνατόν επίσης να εξετάζεται από το Συμβούλιο σύμφωνα με τις ίδιες διαδικασίες.

Στις δέκα χώρες που προσχώρησαν στην ΕΕ την 1η Μαΐου 2004 έχει δοθεί παρέκκλιση, οπότε αυτές δεν συμμετέχουν ακόμη στο ενιαίο νόμισμα. Οι χώρες αυτές είχαν αναλάβει τη δέσμευση να υποβάλουν πρόγραμμα σύγκλισης μέχρι τις 15 Μαΐου 2004, και στη συνέχεια την πρώτη αναπροσαρμογή του προγράμματος αυτού προς τα τέλη του 2004.

Το πρόγραμμα σύγκλισης της Λετονίας για την περίοδο 2004-2007 υπεβλήθη στις 14 Μαΐου 2004. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής πραγματοποίησαν τεχνική αξιολόγηση του προγράμματος αυτού, λαμβάνοντας υπόψη τα αποτελέσματα των εαρινών προβλέψεων του 2004, και με γνώμονα τον Κώδικα Συμπεριφοράς [2] και τις αρχές που τίθενται στην ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, της 27ης Νοεμβρίου 2002, σχετικά με την ενίσχυση του συντονισμού των δημοσιονομικών πολιτικών [3]. Η ως άνω αξιολόγηση περιλαμβάνει τις ακόλουθες παρατηρήσεις:

[2] Αναθεωρημένη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής, σχετικά με το περιεχόμενο και τη μορφή των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης, η οποία ενεκρίθη από το Συμβούλιο ECOFIN στις 10.7.2001.

[3] COM(2002) 668 τελικό, 27.11.2002.

Το πρώτο πρόγραμμα σύγκλισης της Λετονίας, το οποίο καλύπτει την περίοδο 2004-2007, υπεβλήθη στις 14 Μαΐου. Το πρόγραμμα αυτό εμπεριέχει σχέδια για ένταξη στον ΜΣΙ II στις αρχές του 2005, λίγο μετά την αλλαγή στη συναλλαγματική ισοτιμία, με τη σύνδεση με το ευρώ, αντί των ΕΤΔ, από 1ης Ιανουαρίου. Η υιοθέτηση του ευρώ προβλέπεται για το 2008, μετά την ικανοποίηση των κριτηρίων σύγκλισης έως το 2007. Ακόμη, το πρόγραμμα εμπεριέχει και τα μέτρα που περιλαμβάνονται στον προϋπολογισμό του 2004, βασίζεται δε στο Προενταξιακό Οικονομικό Πρόγραμμα (ΠΟΠ) του Αυγούστου 2003, για την περίοδο 2003-2006.

Το πρόγραμμα συμμορφώνεται μόνο εν μέρει με τις απαιτήσεις ως προς τα δεδομένα που τίθενται στον αναθεωρημένο «Κώδικα συμπεριφοράς σχετικά με το περιεχόμενο και τη μορφή των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης». Πιο συγκεκριμένα, ορισμένα από τα δεδομένα δεν ακολουθούν πλήρως τα πρότυπα ΕΣΟΛ-95, τα δε αριθμητικά στοιχεία ως προς το χρέος της γενικής κυβέρνησης και το έλλειμμα θα πρέπει να αντιμετωπισθούν με προσοχή, διότι τα δεδομένα που εδόθησαν με τη δημοσιονομική κοινοποίηση του Μαρτίου 2004 δεν έχουν επικυρωθεί από την Ευροστάτ. Εν γένει, διατηρούνται σοβαρά ερωτήματα ως προς την ποιότητα και συνεκτικότητα των δεδομένων βάσης.

Μετά την εντυπωσιακή οικονομική ανάπτυξη της πενταετίας 1999-2003, με μέσον όρο 6,2% και με 7,5% το 2003, το μακροοικονομικό σενάριο προβλέπει μέση ετήσια αύξηση του ΑΕΠ 6,6% κατά την περίοδο που καλύπτεται από το πρόγραμμα. Για το 2004 και το 2005, και σε σύγκριση με τις εαρινές προβλέψεις της Επιτροπής του 2004, οι αρχές της Λετονίας είναι περισσότερο αισιόδοξες ως προς την αύξηση του ΑΕΠ, προβλέποντας για κάθε έτος αύξηση 6,7%, έναντι του 6,2% που προβλέπει η Επιτροπή. Η διαφορά αυτή προέρχεται κυρίως από την ιδιαίτερα έντονη αύξηση της ιδιωτικής κατανάλωσης που προβλέπεται από τις αρχές της Λετονίας. Η έντονη αύξηση της εσωτερικής ζήτησης προβλέπεται ότι θα διατηρηθεί μεσοπρόθεσμα. Τούτο, αν και όχι εκτός πραγματικότητας, δεν φαίνεται να συμφωνεί πλήρως με την παραδοχή ότι το έλλειμμα των τρεχουσών συναλλαγών θα παραμείνει σταθερό κατά την περίοδο του προγράμματος (8,5-9,0% του ΑΕΠ). Η προβλεπόμενη ανάπτυξη κατά τα δύο τελευταία έτη του προγράμματος μειώνεται ελαφρώς στο 6,5%, αλλά και τούτο μπορεί να χαρακτηρισθεί εφικτό μεν αλλά όχι επαρκώς συνετό για την υποστήριξη του μεσοπρόθεσμου δημοσιονομικού σχεδιασμού. Συνολικά, οι μακροοικονομικές προβλέψεις είναι εύλογες, αν και προς την αισιόδοξη πλευρά.

Για την επίτευξη του στόχου της Τράπεζας της Λετονίας για σταθεροποίηση των τιμών, το εθνικό νόμισμα (lats) συνδέθηκε με τα ΕΤΔ με καθορισμένη ισοτιμία, ήδη από το 1994 και με ζώνη διακυμάνσεων ±1 %. Στη συνέχεια, το lats υποτιμήθηκε έναντι του ευρώ από τις αρχές του 2002, με κάποια μερική ανατίμηση στις αρχές του τρέχοντος έτους. Η σύνδεση με τα ΕΤΔ συνέβαλε επιτυχώς στην πορεία αποκλιμάκωσης του πληθωρισμού στη Λετονία. Την περίοδο 1999-2002, ο πληθωρισμός ΕΔΤΚ περιορίστηκε στο 2,3% κατά μέσο όρο ετησίως. Ωστόσο, από το καλοκαίρι του 2003 και μετά ο πληθωρισμός άρχισε να αυξάνεται, λόγω των αυξήσεων στις τιμές υπό διατίμηση (ιδίως της ενέργειας, των ενοικίων και των τελών περίθαλψης), της αναπροσαρμογής των έμμεσων φόρων και των επιβραδυντικών επιπτώσεων της εξέλιξης της συναλλαγματικής ισοτιμίας. Το 2003, ο πληθωρισμός ΕΔΤΚ έφθασε στο 2,9%, έναντι 2,0% το 2002. Ο πληθωρισμός αυξήθηκε περαιτέρω κατά το πρώτο τρίμηνο του 2004 και έφθασε στο 6,2% τον Μάιο, καθιστώντας απίθανη την επίτευξη τόσο του προβλεπόμενου στο πρόγραμμα ποσοστού 4,5% όσο και του προβλεπόμενου από την Επιτροπή ποσοστού 4,0% ΕΔΤΚ για το 2004. Πάντως, ο πληθωρισμός αναμένεται να μειωθεί σταδιακά και το 2006 να διαμορφωθεί γύρω στο 3%. Αν και οι αρχές της Λετονίας θεωρούν ότι η αύξηση του πληθωρισμού κατά το 2003 και το 2004 ήταν προσωρινή, οφειλόμενη κυρίως στον συνδυασμό έκτακτων παραγόντων, η Τράπεζα της Λετονίας πρόσφατα αύξησε το επιτόκιο επαναχρηματοδότησης κατά 0,5 εκατοστιαίες μονάδες, σε 3,5%, με σκοπό να εμποδίσει τη δυσμενή επίδραση των υψηλών σήμερα ποσοστών πληθωρισμού στις πληθωριστικές προσδοκίες. Το βραχυπρόθεσμο επιτόκιο διατηρεί διαφορά έναντι της ζώνης του ευρώ υψηλότερη των 200 μονάδων βάσης, ενώ η μακροπρόθεσμη απόδοση των ομολόγων σημειώνει διαφορά γύρω στις 100 μονάδες βάσης.

Οι δημοσιονομικοί στόχοι που τίθενται στο πρόγραμμα σύγκλισης αποσκοπούν στην εξασφάλιση της συμμόρφωσης με τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τη Συνθήκη σχετικά με τα δημόσια ελλείμματα, και τελικά της μείωσης του ελλείμματος της Λετονίας, έτσι ώστε να επιτευχθεί μακροπρόθεσμα η ισοσκέλιση του προϋπολογισμού. Ωστόσο, κατά την περίοδο που καλύπτεται από το πρόγραμμα προβλέπεται ότι το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης θα παραμείνει γύρω στο 2% του ΑΕΠ, σημειώνοντας κάποια επιδείνωση κατά το 2004 έναντι του 2003, λόγω της επιδείνωσης του ισοζυγίου της κεντρικής κυβέρνησης. Στο πρόγραμμα απορρίπτεται η έντονη μείωση του ελλείμματος, λόγω των δαπανών που απορρέουν από την ένταξη στην ΕΕ και στο NATO και από τις επενδύσεις σε ανθρώπινους και υλικούς πόρους. Το πρόγραμμα προβλέπει για την περίοδο έως το 2007 ελαφρά μείωση στα έσοδα και στις δαπάνες ως ποσοστών του ΑΕΠ. Όσον αφορά τα έσοδα, τούτο δεν επεξηγείται επαρκώς, ιδίως για το 2006 και το 2007, δεδομένου ότι δεν προβλέπονται περαιτέρω αλλαγές στο φορολογικό σύστημα μετά τις φορολογικές περικοπές του 2004, η αποτελεσματικότητα της είσπραξης των φόρων αναμένεται να βελτιωθεί κατά την περίοδο του προγράμματος, ενώ μέχρι το τέλος της περιόδου αυτής αναμένεται να εισρεύσουν σημαντικά κεφάλαια από την ΕΕ. Όσον αφορά τις δαπάνες, οι πρόσθετες δαπάνες που απορρέουν από την ένταξη στο ΝΑΤΟ και από την εκτέλεση σχεδίων συγχρηματοδοτούμενων από την ΕΕ αντιστοιχούν αθροιστικά για το 2004 στο 0,7% του ΑΕΠ σε καθαρούς όρους. Οι αυξήσεις αυτές αναμένεται ότι θα υπερκαλυφθούν από τον σθεναρό έλεγχο των δαπανών, ο οποίος εστιάζεται στη μείωση των μεταφορών πιστώσεων.

Η επίτευξη των δημοσιονομικών στόχων κρίνεται εφικτή, αν και το μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό σενάριο δεν στερείται κινδύνων. Σε περίπτωση υποχώρησης, τούτο θα οφείλεται κυρίως στη δυνητικά χαμηλότερη της αναμενόμενης αύξηση του προϊόντος της οικονομίας, επιπλέον δε υπάρχουν αμφιβολίες ως προς την επιτυχή εφαρμογή της στρατηγικής, λόγω της εμφανώς αναξιόπιστης βάσης στατιστικών δεδομένων και των αδυναμιών της Διοίκησης. Οι πιέσεις επί των δαπανών αναμένεται να ενταθούν κατά την περίοδο του προγράμματος, κυρίως λόγω των μεγάλων επενδυτικών αναγκών, του κόστους της μεταρρύθμισης του δημόσιου τομέα και των αναγκών της συμμετοχής στα σχέδια που συγχρηματοδοτούνται με την ΕΕ. Στο πλαίσιο αυτό, κρίνονται ενδεδειγμένες οι ενέργειες που προβλέπονται για την επίτευξη συνέπειας μεταξύ των δημοσιονομικών σχεδίων και των προγραμμάτων πολιτικής, για την ιεράρχηση των δαπανών και για τη βελτίωση της διαχείρισης των οικονομικών των ΟΤΑ και του συστήματος περίθαλψης. Έναντι αυτών των ανασχετικών κινδύνων, οι προβλέψεις για το έλλειμμα του 2004 και του 2005 σε μεγάλο βαθμό συμφωνούν με τις εαρινές προβλέψεις της Επιτροπής του 2004, ενώ, όπως προαναφέρθηκε, σε πλέον μακροπρόθεσμο χρονικό ορίζοντα υπάρχουν ορισμένες απαισιόδοξες ενδείξεις σχετικά με τα αναμενόμενα έσοδα, συμπεριλαμβανόμενου του γεγονότος ότι μέχρι το τέλος της περιόδου αναμένεται να εγγραφούν στον προϋπολογισμό σημαντικές καθαρές εισροές από την ΕΕ. Συνολικά, οι κίνδυνοι που συνδέονται με τους δημοσιονομικούς στόχους φαίνεται ότι σε μεγάλο βαθμό αντισταθμίζονται. Από την άλλη πλευρά, οι δημοσιονομικοί στόχοι δεν παρέχουν περιθώριο ασφαλείας έναντι της υπέρβασης του ορίου του 3% επί του ΑΕΠ, η δε έλλειψη μέτρων για την προσέγγιση της ισοσκέλισης του προϋπολογισμού καθιστά το εγχείρημα ανεπαρκώς φιλόδοξο. Π.χ., σε σύγκριση με το ΠΟΠ του 2003 οι προβλέψεις για την οικονομική ανάπτυξη έχουν αναθεωρηθεί προς τα άνω, αλλά η πορεία δημοσιονομικής εξυγίανσης παρέμεινε αμετάβλητη. Εάν επιτευχθούν οι προβλεπόμενοι στο πρόγραμμα ρυθμοί οικονομικής ανάπτυξης, θα ήταν επιθυμητή μια ταχύτερη μείωση του ελλείμματος της γενικής κυβέρνησης, ιδίως εάν ληφθούν υπόψη οι πιέσεις του ελλείμματος των τρεχουσών συναλλαγών και της εσωτερικής ζήτησης. Μια ταχύτερη μετάβαση προς σχεδόν ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς, σύμφωνα και με το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης, θα άφηνε περιθώριο και για τους αυτόματους σταθεροποιητές, να παρεμβαίνουν σε περίπτωση επιβράδυνσης της οικονομικής ανάπτυξης.

Το πρόγραμμα προβλέπει αύξηση του δείκτη του δημόσιου χρέους, από το 15,3% του ΑΕΠ το 2003 στο 17,7% του ΑΕΠ το 2007. Ο κυριότερος λόγος της αύξησης αυτής είναι το πρωτογενές έλλειμμα. Με εξαίρεση το 2004, οι αναπροσαρμογές που προβλέπονται για τα αποθέματα είναι μικρές. Κατά την περίοδο του προγράμματος, το μερίδιο των χρεολυσίων παραμένει σε μεγάλο βαθμό στο επίπεδο του 2003, ενώ η ονομαστική αύξηση του ΑΕΠ μειώνει σημαντικά τον δείκτη του χρέους. Αυτές οι προβλέψεις για το χρέος φαίνονται εύλογες, με γνώμονα και τις άλλες παραδοχές του προγράμματος.

Το πρόγραμμα παρέχει και μια σύντομη επισκόπηση των προγραμματισμένων διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων της κυβέρνησης, οι οποίες εστιάζονται στη βελτίωση του επιχειρηματικού και επενδυτικού περιβάλλοντος και στην αύξηση της ευελιξίας της αγοράς της εργασίας και της απασχόλησης. Ακόμη, σκιαγραφεί τα μέτρα που αποτυπώνουν σε μεγάλο βαθμό τις Γενικές Κατευθύνσεις Οικονομικής Πολιτικής στους τομείς αυτούς. Επιπλέον δε, το πρόγραμμα αναφέρει και τα μέτρα προτεραιότητας στα οποία βασίζεται η δημοσιονομική εξυγίανση, και συγκεκριμένα εκείνα για την αύξηση της φορολογικής αποτελεσματικότητας, για τη βελτίωση των διαδικασιών του προϋπολογισμού και για τον αυστηρότερο έλεγχο των δαπανών. Ωστόσο, και για αξιολογηθούν τα προγραμματισμένα μέτρα λεπτομερέστερα, θα χρειάζονταν περισσότερα στοιχεία.

Η Λετονία είναι σε σχετικά καλή θέση για να αντιμετωπίσει το δημοσιονομικό κόστος της γήρανσης του πληθυσμού, αν και δεν μπορούν να αποκλεισθούν κίνδυνοι μακροπρόθεσμων δημοσιονομικών ανισορροπιών. Οι προοπτικές της μακροπρόθεσμης διατηρησιμότητας των δημόσιων οικονομικών έχουν βελτιωθεί με την εφαρμογή της βασιζόμενης σε τρεις πυλώνες μεταρρύθμισης του συνταξιοδοτικού συστήματος. Τούτο ενισχύεται και από το χαμηλό ύψος του χρέους της γενικής κυβέρνησης. Εντούτοις, θα πρέπει να παρακολουθούνται οι κίνδυνοι που συνδέονται με την απώλεια εσόδων λόγω της μεταρρύθμισης του συνταξιοδοτικού συστήματος και της χρηματοδότησης της αναδιάρθρωσης του συστήματος περίθαλψης, έτσι ώστε να είναι δυνατή η άμεση παρέμβαση, εφόσον χρειασθεί για την αναχαίτιση των πιέσεων που αυξάνουν το έλλειμμα. Ακόμη, πρέπει να συνεχισθεί περαιτέρω η δημοσιονομική εξυγίανση, εάν πρόκειται το πρωτογενές πλεόνασμα να συμβάλει στην περιστολή της αύξησης του δημόσιου χρέους.

Πίνακας: Σύγκριση των βασικών μακροοικονομικών και δημοσιονομικών προβλέψεων

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Με βάση την αξιολόγηση αυτή, η Επιτροπή εξέδωσε την προσαρτώμενη σύσταση για την έκδοση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης της Λετονίας και ενέκρινε την υποβολή της στο Συμβούλιο.

Σύσταση για ΓΝΩΜΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σύμφωνα με την τρίτη παράγραφο του άρθρου 9 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης της Λετονίας, 2004-2007

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας,

τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, της 7ης Ιουλίου 1997, σχετικά με την ενίσχυση της εποπτείας των δημοσιονομικών θέσεων, καθώς και την εποπτεία και τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών [4], και ιδίως το άρθρο 9 παρ. 3,

[4] ΕΕ L 209, 2.8.1997, σ. 1. Τα έγγραφα στα οποία αναφέρεται το παρόν κείμενο είναι διαθέσιμα στον εξής δικτυακό τόπο: http://europa.eu.int/comm/economy_finance/ about/activities/sgp/main_en.htm.

τη σύσταση της Επιτροπής,

Μετά από διαβουλεύσεις με την Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΓΝΩΜΗ:

Στις [5 Ιουλίου] 2004, το Συμβούλιο εξέτασε το πρόγραμμα σύγκλισης της Λετονίας, το οποίο καλύπτει την περίοδο 2004-2007. Το πρόγραμμα συμμορφώνεται μόνο εν μέρει με τις απαιτήσεις ως προς τα δεδομένα που τίθενται στον «Κώδικα συμπεριφοράς σχετικά με το περιεχόμενο και τη μορφή των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης». Πιο συγκεκριμένα, ορισμένα από τα δεδομένα δεν ακολουθούν πλήρως τα πρότυπα ΕΣΟΛ-95, τα δε αριθμητικά στοιχεία ως προς το χρέος της γενικής κυβέρνησης και το έλλειμμα θα πρέπει να αντιμετωπισθούν με προσοχή, διότι τα δεδομένα που εδόθησαν με τη δημοσιονομική κοινοποίηση του Μαρτίου 2004 δεν έχουν επικυρωθεί από την Ευροστάτ.

Η δημοσιονομική στρατηγική στην οποία βασίζεται το πρόγραμμα αποσκοπεί στην εξασφάλιση της συμμόρφωσης με τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τη Συνθήκη και αναφέρονται στα ελλείμματα της γενικής κυβέρνησης, και τελικά στη μείωση του ελλείμματος προς την ισοσκέλιση των προϋπολογισμών στο απώτερο μέλλον. Ωστόσο, κατά την περίοδο του προγράμματος το έλλειμμα προβλέπεται να παραμείνει στο 2% του ΑΕΠ περίπου, σημειώνοντας κάποια επιδείνωση το 2004, σε σύγκριση με το 2003, λόγω της επιδείνωσης του ισοζυγίου της κεντρικής κυβέρνησης. Το πρόγραμμα προβλέπει τη διατήρηση του πρωτογενούς ελλείμματος στο 1% περίπου του ΑΕΠ, σε αντιστοιχία με μια ελαφρά μείωση τόσο των εσόδων όσο και των δαπανών κατά την περίοδο του προγράμματος. Όσον αφορά τα έσοδα, το αποτέλεσμα αυτό δεν επεξηγείται επαρκώς, ιδίως για το 2006 και το 2007, δεδομένου ότι δεν προβλέπονται περαιτέρω αλλαγές στο φορολογικό σύστημα μετά τις φορολογικές περικοπές του 2004, η δε αποτελεσματικότητα της είσπραξης των φόρων αναμένεται να βελτιωθεί κατά την περίοδο του προγράμματος. Όσον αφορά τις δαπάνες, το ως άνω αποτέλεσμα θεωρείται ότι θα προκύψει από τον σθεναρό έλεγχο των δαπανών, ο οποίος εστιάζεται στη μείωση των μεταφορών πιστώσεων, ενώ θα επιτρέπει πρόσθετες δαπάνες λόγω των υποχρεώσεων από την ένταξη στο ΝΑΤΟ και από την εκτέλεση σχεδίων συγχρηματοδοτούμενων από την ΕΕ, οι οποίες δαπάνες αντιστοιχούν αθροιστικά για το 2004 στο 0,7% του ΑΕΠ σε καθαρούς όρους. Ο δείκτης του χρέους, αν και αναμένεται να αυξηθεί στο 17,7% του ΑΕΠ έως το 2007, παραμένει πολύ χαμηλός.

Το μακροοικονομικό σενάριο στο οποίο βασίζεται το πρόγραμμα φαίνεται να αποτυπώνει μάλλον ευνοϊκές παραδοχές για την οικονομική ανάπτυξη. Πιο συγκεκριμένα, η ανάπτυξη την οποία προβλέπει μεσοπρόθεσμα θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι κλίνει ελαφρώς προς την αισιόδοξη πλευρά, δεδομένων των διαρθρωτικών περιορισμών και της τρωτότητας της οικονομίας στα εξωτερικά πλήγματα. Η πρόβλεψη για τον πληθωρισμό του 2004 είναι πιθανόν να υπερακοντισθεί, αλλά για τα επόμενα έτη φαίνεται ρεαλιστική.

Οι στόχοι του προγράμματος ως προς το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης κυμαίνονται κάτω της τιμής αναφοράς του 3% του ΑΕΠ για καθένα από τα έτη του προγράμματος. Ωστόσο, δεν είναι ιδιαίτερα φιλόδοξοι και παρουσιάζουν αναντιστοιχία με τη σχεδόν ισοσκέλιση του προϋπολογισμού εντός της περιόδου του προγράμματος. Οι κίνδυνοι ως προς τα δημοσιονομικά αποτελέσματα φαίνονται σε μεγάλο βαθμό εξισορροπημένοι. Η πιθανώς αισιόδοξη πρόβλεψη για την οικονομική ανάπτυξη που προαναφέρθηκε αποτελεί κίνδυνο για την επίτευξη των προγραμματισμένων δημοσιονομικών στόχων, ενώ η εμπιστοσύνη στο πρόγραμμα μετριάζεται από την εμφανώς χαμηλή ποιότητα των στοιχείων. Τούτο αντισταθμίζεται από τη σχετική απαισιοδοξία που αναδύεται από τις προβλέψεις των εσόδων, ιδίως κατά τα τελευταία έτη του προγράμματος. Η δημοσιονομική πορεία στο πρόγραμμα δεν παρέχει επαρκές περιθώριο ασφαλείας έναντι τυχόν υπέρβασης του ορίου του 3% επί του ΑΕΠ για το έλλειμμα, στο πλαίσιο των συνήθων μακροοικονομικών διακυμάνσεων.

Η Λετονία είναι σε σχετικά καλή θέση για να αντιμετωπίσει το δημοσιονομικό κόστος της γήρανσης του πληθυσμού. Οι προοπτικές της μακροχρόνιας διατηρησιμότητας των δημόσιων οικονομικών έχουν βελτιωθεί με την εφαρμογή της βασιζόμενης σε τρεις πυλώνες μεταρρύθμισης του συνταξιοδοτικού συστήματος. Τούτο ενισχύεται και από το χαμηλό ύψος του χρέους της γενικής κυβέρνησης. Εντούτοις, δεν μπορούν να αποκλεισθούν κίνδυνοι μακροπρόθεσμων δημοσιονομικών ανισορροπιών. Η έγκαιρη εφαρμογή μέτρων για την περιστολή των δαπανών που συνδέονται με τη γήρανση του πληθυσμού, μαζί με τη δημοσιονομική εξυγίανση με σκοπό την εξασφάλιση επαρκούς πρωτογενούς πλεονάσματος, είναι ουσιώδους σημασίας για την εξασφάλιση της διατηρησιμότητας των δημόσιων οικονομικών.

Βάσει των ανωτέρω, και εφόσον επιτευχθούν οι στόχοι του προγράμματος ως προς την οικονομική ανάπτυξη, συνιστάται στη Λετονία να προχωρήσει ταχύτερα προς τη σχεδόν ισοσκέλιση των προϋπολογισμών, ιδίως λόγω του μεγάλου ελλείμματος των τρεχουσών συναλλαγών και των πιέσεων της εσωτερικής ζήτησης. Ακόμη, η Λετονία καλείται να βελτιώσει την αξιοπιστία και τη στιβαρότητα των δεδομένων και των μεθόδων που χρησιμοποιεί, έτσι ώστε να εξασφαλισθεί μεγαλύτερη συμμόρφωση με τα πρότυπα ΕΣΟΛ-95. Τέλος, οι αρχές της Λετονίας ενθαρρύνονται να προβούν στις μεταρρυθμίσεις του δημόσιου τομέα που αποσκοπούν στη βελτίωση της Διοίκησης, έτσι ώστε να αυξηθεί η αποδοτικότητα της είσπραξης των φόρων και η ενίσχυση το ελέγχου των δαπανών.

Βασικές προβλέψεις του προγράμματος σύγκλισης της Λετονίας

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>