Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για την «Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής: "Προς μία νέα ναυτιλιακή πολιτική"»

(97/C 379/13)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τίτλο «Προς μία νέα ναυτιλιακή πολιτική» [COM(96) 81 τελικό] 7

έχοντας υπόψη την απόφαση της Επιτροπής στις 13 Μαρτίου 1996 να ζητήσει γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για αυτό το θέμα, σύμφωνα με το άρθρο 198 Γ παράγραφος 1 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας 7

έχοντας υπόψη την απόφαση της Επιτροπής των Περιφερειών στις 15 Ιανουαρίου 1997 να αναθέσει την προετοιμασία της γνωμοδότησης στην επιτροπή 3 «Μεταφορές και δίκτυα επικοινωνιών» 7

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης (CdR 137/97 rev.) που υιοθέτησε η επιτροπή 3 στις 19 Ιουνίου 1997 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Laan 7

υιοθέτησε κατά τη 19η σύνοδο ολομέλειάς της της 17ης και 18ης Σεπτεμβρίου 1997 (συνεδρίαση της 17ης Σεπτεμβρίου) την παρούσα γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών ευχαριστεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για το έγγραφο «Προς μία νέα ναυτιλιακή πολιτική». Το έγγραφο αποκαλύπτει τη μεγάλη σημασία που δίδει η Επιτροπή στη διαμόρφωση μιας σταθερής πολιτικής ασφαλείας και στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής ναυτιλίας.

1.2. Η ΕΤΠ αποδίδει μεγάλη σημασία στην υγεία και την ασφάλεια του μεταφορικού τομέα της Ευρώπης. Η ναυτιλία διαδραματίζει, μεταξύ άλλων, έναν πολύ σπουδαίο ρόλο στις κοινοτικές μεταφορές και διασφαλίζει, μέσω της ακτοπλοΐας, τη συχνή προσπέλαση στη θάλασσα και των πλέον απόκεντρων περιοχών της Ένωσης.

1.3. Η ΕΤΠ επικροτεί την προσοχή, που δίδεται στο έγγραφο της Επιτροπής, στη βελτίωση της ασφάλειας. Η μη συμμόρφωση των πλοιοκτητών με τους διεθνείς κανόνες ασφαλείας μπορεί να προξενήσει σημαντικούς κινδύνους, καθώς και στρεβλώσεις του ανταγωνισμού.

1.4. Γι' αυτό, στο έγγραφο δίδεται μεγάλη προσοχή στα πλοία που υστερούν όσον αφορά τα πρότυπα. Η ΕΤΠ διαπιστώνει με ευχαρίστηση ότι η Επιτροπή με την πολιτική που προτείνει επιδιώκει να διασφαλίσει ότι τα κράτη μέλη καταβάλλουν προσπάθειες για τη δίκαιη και ομοιόμορφη εφαρμογή της νομοθεσίας του εκάστοτε κράτους ελλιμενισμού.

Ωστόσο, η ΕΤΠ επιθυμεί να παρατηρήσει σχετικά ότι μέχρι στιγμής δεν υπάρχει σαφής και γενικά αποδεκτός ορισμός της έννοιας «υπολειπόμενο των προτύπων». Ενδέχεται δε, για αυτήν την έλλειψη σαφούς ρύθμισης, να ευθύνονται οι ενδιαφερόμενοι για τη ναύλωση και χρήση αυτών των μη συμμορφούμενων με τα πρότυπα πλοίων.

1.5. Η ΕΤΠ επικροτεί την προσοχή που αφιερώνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην εκπαίδευση και την απασχόληση στον ευρωπαϊκό ναυτιλιακό τομέα. Η διατήρηση των ευρωπαϊκών ναυτικών γνώσεων είναι σημαντική για το μέλλον της θαλάσσιας ναυσιπλοΐας της Ευρώπης. Προπαντός, ουσιαστική σημασία για μια ασφαλή ναυσιπλοΐα έχει η καλή κατάρτιση του προσωπικού, τόσο επί του πλοίου όσο και στην ξηρά.

1.6. Η ΕΤΠ υπογραμμίζει τις δυνατότητες της συμβολής των θαλάσσιων μεταφορών ώστε να μειωθούν οι επιπτώσεις στο περιβάλλον. Η ενθάρρυνση των θαλάσσιων μεταφορών επιβάλλεται να πραγματοποιηθεί με όλα τα μέσα.

1.7. Η ΕΤΠ έλαβε γνώση του στρατηγικού εγγράφου με μεγάλο ενδιαφέρον και αναμένει με ενδιαφέρον τις περαιτέρω εξελίξεις. Οπωσδήποτε, είναι πρόθυμη να προβεί οποτεδήποτε σε ανταλλαγή απόψεων με την Επιτροπή, για την περαιτέρω συμπλήρωση των ιδεών που περιγράφονται στο έγγραφο.

2. Γενικές παρατηρήσεις

Η Επιτροπή των Περιφερειών:

2.1. Επικροτεί την προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να διασφαλίσει την αυστηρή συμμόρφωση προς τους διεθνώς συμφωνημένους κανόνες ασφαλείας. Προς τούτο, η ΕΤΠ υποστηρίζει θερμά την προτεινόμενη πολιτική της Επιτροπής να διασφαλίσει την πραγματική και ενιαία άσκηση των εποπτικών υποχρεώσεων του κράτους ελλιμενισμού από τα κράτη μέλη.

Η ΕΤΠ υποστηρίζει, επίσης, την προσπάθεια της Επιτροπής να θεσπίσει, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη και με την υποστήριξη και τρίτων χωρών, κριτήρια για τη σύσταση και τη λειτουργία διοικητικών αρχών και νηολογίων των κρατών σημαίας.

2.2. Φρονεί ότι τα κράτη μέλη, από τη σκοπιά τόσο της ασφάλειας όσο και της ανταγωνιστικότητας, πρέπει να αναζητήσουν μέτρα και κυρώσεις, που θα επιβάλλουν πραγματικά στους παραβάτες των διεθνώς αποδεκτών κανόνων ασφαλείας. Οι ποινές που καταλογίζονται σήμερα είναι συχνά δυσανάλογες προς τα οφέλη που έχουν οι πλοιοκτήτες που δεν συμμορφώνονται με τους διεθνώς συμφωνημένους κανόνες.

2.3. Επικροτεί, σ' αυτό το πλαίσιο, την πρωτοβουλία της Επιτροπής να βελτιώσει την κατάρτιση και την αποτελεσματικότητα των επιθεωρητών που ασκούν τον έλεγχο εκ μέρους του κράτους ελλιμενισμού στους κοινοτικούς λιμένες. Κατ' αυτόν τον τρόπο, η Επιτροπή βελτιώνει τον έλεγχο και, ταυτόχρονα, ενισχύει τα ιδρύματα ναυτικής κατάρτισης και τις ναυτικές γνώσεις της Ευρώπης.

2.4. Επικροτεί τη σημασία που δίδει η Επιτροπή στην ενίσχυση της ασφάλειας των πλοίων, μέσω της εξασφάλισης καλής κατάρτισης και επιμόρφωσης για όσους συνδέονται με τη ναυσιπλοΐα, τόσο επί του πλοίου όσο και στην ξηρά. Γλωσσικά προβλήματα μεταξύ ξηράς και πλοίου συχνότατα προκαλούν ακόμη και σήμερα ασάφειες και επισφαλείς καταστάσεις.

2.5. Φρονεί ότι, τα πλοία που υπολείπονται σαφώς των προτύπων, πρέπει να εγγράφονται σε ένα δημόσιο σύστημα νηολόγησης και ότι οι σχετικές πληροφορίες πρέπει να είναι γρήγορα και εύκολα προσιτές σε όλους. Μια τέτοια συστηματική εγγραφή θα παράσχει τη σαφήνεια που λείπει σήμερα σε σχέση με τα πλοία που δεν πληρούν τα πρότυπα ασφαλείας. Η ΕΤΠ αναγνωρίζει ότι η διαμόρφωση και κατόπιν η εφαρμογή ενός τέτοιου συστήματος νηολόγησης δεν θα είναι εύκολη και γι' αυτό ζητεί να συσταθεί μια προσωρινή ομάδα, η οποία θα συμβουλεύει την Επιτροπή σχετικά με τις δυσκολίες και τις δυνατότητες αυτού του συστήματος. Η προσωρινή αυτή ομάδα θα χρησιμοποιείται, συγχρόνως, για την αξιολόγηση όλης της εμπειρογνωμοσύνης που διαθέτουν, μεταξύ άλλων, οι χρήστες των μεταφορών και οι εφοπλιστές, ώστε να μπορεί να παρέχει χρήσιμες υποδείξεις σε σχέση με αυτό το σύστημα δημόσιας νηολόγησης 7 σ' αυτό το πλαίσιο, το ESC (Συμβούλιο Ευρωπαίων Φορτωτών) και το ESCA (Ευρωπαίοι εφοπλιστές) προσπαθούν από κοινού να επιτύχουν μεγαλύτερη σαφήνεια όσον αφορά το περιεχόμενο της έννοιας «υπολειπόμενο των προτύπων».

2.6. Επικροτεί την πρόθεση της Επιτροπής να ενισχύσει τον ρόλο της στον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (ΙΜΟ). Η ΕΤΠ είναι, ωστόσο, της γνώμης ότι η Επιτροπή δεν πρέπει να επιδιώξει την υποχρεωτική επιβολή μη δεσμευτικών ψηφισμάτων του ΙΜΟ μέσω κοινοτικής νομοθεσίας. Μια τέτοια ενέργεια ενδέχεται να βλάψει τη λειτουργία του ΙΜΟ, η οποία βασίζεται στην εθελούσια συνεργασία των κρατών και την εφαρμογή των κανόνων που θεσπίζει ο ίδιος.

2.7. Για να επιτευχθεί τούτο η ΟΚΕ πιστεύει ότι τα προτεινόμενα μέτρα όπως η εφαρμογή τελών αυξημένου ύψους σε σχέση με πλοία που δεν ικανοποιούν τα πρότυπα υψηλής ασφάλειας πρέπει να θεσπίζονται και εφαρμόζονται πάντοτε από τις ίδιες τις λιμενικές αρχές.

2.8. Πιστεύει ότι η χορήγηση κρατικών ενισχύσεων πρέπει να πραγματοποιείται με πλήρη διαφάνεια. Υπό τις παρούσες συνθήκες οι κρατικές ενισχύσεις μπορούν να δικαιολογηθούν, ως αντιστάθμιση για την υστέρηση του ευρωπαϊκού ναυτιλιακού τομέα, λόγω των ανόμοιων κανόνων ανταγωνισμού που εφαρμόζονται ανά τον κόσμο. Η χορήγηση ενισχύσεων πρέπει να αποσκοπεί αποκλειστικά στην ενίσχυση της στρατηγικής θέσης του ευρωπαϊκού ναυτιλιακού τομέα και των σχετικών με αυτόν δραστηριοτήτων στην ξηρά, δεδομένης της σημασίας του για τη δημιουργία προστιθέμενης αξίας και απασχόλησης. Η ΕΤΠ πιστεύει ότι τα επιτρεπτά μέτρα στήριξης των κρατών μελών πρέπει να είναι προσανατολισμένα κυρίως προς την ασφάλεια και τη διεύρυνση της απασχόλησης, τόσο των Ευρωπαίων ναυτικών όσο και του προσωπικού ξηράς.

2.9. Επισημαίνει τη σημασία της ανάπτυξης δικτύων συνδυασμένων μεταφορών και την ευρεία προσέγγιση του σχετικού προβλήματος. Τα σύνορα στην Ευρώπη καταργούνται και η μεταφορά των αγαθών καθίσταται συνεχώς ευκολότερη. Ένα καθαρό και φθηνό μέσο μεταφοράς, όπως η θαλάσσια, πρέπει, κατά την ΕΤΠ, να ενσωματωθεί καλύτερα στα δίκτυα μεταφορών της ηπείρου, ώστε να εξασφαλισθεί η καλύτερη και ταχύτερη εναλλαγή των διάφορων μεταφορικών μέσων.

Η ΕΤΠ εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι, σύμφωνα με προηγούμενη απόφαση της Επιτροπής, είναι σκόπιμο να ληφθούν όλα τα απαραίτητα μέτρα για τη διεύρυνση των θαλάσσιων (ακτοπλοϊκών) μεταφορών με αντίστοιχο περιορισμό των οδικών και σιδηροδρομικών. Οι θαλάσσιες μεταφορές είναι οι λιγότερο ζημιογόνες για το περιβάλλον, οι πιο οικονομικές και αυτές που παρέχουν τις καλύτερες δυνατότητες από άποψη συχνότητας.

2.10. Η ΕΤΠ συνιστά, επίσης, να απλουστευθούν και να βελτιωθούν οι τελωνειακές διατυπώσεις, στο βαθμό που υφίστανται ακόμη εντός της ΕΕ, ώστε να μειωθούν τα εμπόδια στα οποία προσκρούουν οι ευρωπαϊκές μεταφορές. Η ΕΤΠ ελπίζει να συνεχισθούν με επιτυχία οι παρούσες προσπάθειες της Επιτροπής για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας και της ασφάλειας των διασυνοριακών μεταφορών.

2.11. Τέλος, η ΕΤΠ σημειώνει ότι δεν βρίσκει αρκετά σαφή την παράγραφο που αφορά την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού στις θαλάσσιες μεταφορές της Κοινότητας. Δεν υπάρχει κανένα στοιχείο που αποδεικνύει ότι η παραγωγικότητα των ναυτιλιακών επιχειρήσεων αυξάνεται χάρη στην εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού της ΕΚ. Ούτε υπάρχουν, εξάλλου, διαθέσιμα στοιχεία ότι οι «μεγάλες διασκέψεις τακτικών γραμμών» εμποδίζουν την παροχή «διεθνών υπηρεσιών» από τα κονσόρτια.

Η ΕΤΠ θα επιθυμούσε περισσότερες διευκρινίσεις της Επιτροπής όσον αφορά την ανάγκη τροποποίησης του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 4057/86 () για τις αθέμιτες συμπεριφορές αγοράς. Η Πράσινη Βίβλος δεν είναι αρκετά σαφής επ' αυτού του θέματος και είναι ίσως σκόπιμη η τροποποίησή της.

Βρυξέλλες, 17 Σεπτεμβρίου 1997.

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής των Περιφερειών

Pasqual MARAGALL i MIRA

() ΕΕ L 378 της 31. 12. 1986, σ. 14 7 ΕΕ L 93 της 7. 4. 1987, σ. 18 7 ΕΕ L 117 της 5. 5. 1988, σ. 33/35.