[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 1.2.2008

SEC(2008) 112

ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Συνοδευτικό έγγραφο της ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ Η πορεία προς το Ενιαίο Σύστημα Πληροφοριών για το Περιβάλλον (ΕΣΠΠ-SEIS) ΣΥΝΟΨΗ ΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣΗΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ {COM (2008) 46 τελικό} {SEC(2008) 111}

ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Συνοδευτικό έγγραφο της ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ Η πορεία προς το Ενιαίο Σύστημα Πληροφοριών για το Περιβάλλον (ΕΣΠΠ-SEIS) ΣΥΝΟΨΗ ΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣΗΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ

Η παρούσα αξιολόγηση επιπτώσεων εκπονήθηκε από τις υπηρεσίες της Επιτροπής για να υποστηριχθεί η ανακοίνωση με τίτλο "Η πορεία προς το Ενιαίο Σύστημα Πληροφοριών για το Περιβάλλον (ΕΣΠΠ- SEIS)".

Εν γένει η ανακοίνωση αφορά την ανάγκη για υψηλής ποιότητας πληροφορίες με στόχο να υποστηριχθεί η προετοιμασία και η εφαρμογή της πολιτικής περιβάλλοντος, σύμφωνα με την αρχή της βελτίωσης της νομοθεσίας. Η ανάγκη αυτή παρατηρείται σε συνδυασμό με την ταχέως αναπτυσσόμενη τεχνολογία της πληροφορίας και της επικοινωνίας, που αφήνει πολλά περιθώρια για τον εξορθολογισμό των συστημάτων αναφοράς (υποβολής εκθέσεων-στοιχείων) και την αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των ήδη διαθέσιμων δεδομένων.

Στα ειδικά προβλήματα περιλαμβάνονται η ανάγκη για περαιτέρω απλοποίηση των υποχρεώσεων αναφοράς και παρακολούθησης και για μείωση των αντίστοιχων διοικητικών επιβαρύνσεων, οι αδυναμίες σχετικά με την επικαιρότητα, τη διαθεσιμότητα, την αξιοπιστία και την καταλληλότητα των πληροφοριών, οι χαμένες ευκαιρίες εκσυγχρονισμού του δημόσιου τομέα και των διαδικτυακών κυβερνητικών υπηρεσιών στον τομέα του περιβάλλοντος, καθώς και οι περιορισμένες ικανότητες μετουσίωσης των δεδομένων σε χρήσιμες για την πολιτική πληροφορίες και αποτελεσματικής εφαρμογής ολοκληρωμένων προσεγγίσεων στην πολιτική περιβάλλοντος.

Έχουν ήδη αναληφθεί πολλές πρωτοβουλίες σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο που σε μεγάλο βαθμό θα αντιμετωπίσουν τα προαναφερθέντα προβλήματα. Ωστόσο, παρά τις ως άνω πρωτοβουλίες, εξακολουθεί να αποτελεί μείζονα πρόκληση για την Ευρώπη και την υφήλιο η οργάνωση των πολυποίκιλων περιβαλλοντικών στοιχείων και πληροφοριών που έχουν ήδη συλλεγεί, καθώς και ο συνδυασμός τους, όπου αυτό κρίνεται σκόπιμο, με τα συγκεντρωθέντα κοινωνικά και οικονομικά δεδομένα, ώστε να καταστούν διαθέσιμα από κοινού με εργαλεία που θα επιτρέψουν στους εμπειρογνώμονες να εκτελέσουν τις αναλύσεις τους, εξασφαλίζοντας παράλληλα τη δημοσιοποίησή τους με μορφή κατανοητή από τους αρμόδιους χάραξης δημόσιων πολιτικών και το ευρύ κοινό, για να διευκολυνθεί η άμεση αξιοποίησή τους κατά την ανάληψη δράσης εκ μέρους τους. Παράλληλα, τα κράτη μέλη και τα θεσμικά όργανα της ΕΕ χρειάζονται ένα αποτελεσματικό και σύγχρονο "σύστημα αναφοράς" ώστε να ανταποκριθούν στις κατά νόμον υποχρεώσεις τους βάσει των κοινοτικών και διεθνών πολιτικών περιβάλλοντος και της αντίστοιχης νομοθεσίας, αποφεύγοντας τις επαναλήψεις, τις αλληλεπικαλύψεις και την ανάληψη περιττών προσπαθειών.

Οι γενικοί στόχοι του ΕΣΠΠ είναι η βελτίωση της διαθεσιμότητας και της ποιότητας των αναγκαίων πληροφοριών για τη χάραξη και την εφαρμογή της κοινοτικής πολιτικής περιβάλλοντος, η μείωση της διοικητικής επιβάρυνσης των κρατών μελών και των θεσμικών οργάνων της ΕΕ, ο εκσυχρονισμός των συστημάτων αναφοράς και η διευκόλυνση της ανάπτυξης υπηρεσιών και εφαρμογών πληροφόρησης που να μπορούν να χρησιμοποιηθούν και να αξιοποιηθούν από το σύνολο των άμεσα ενδιαφερομένων.

Οι ειδικοί στόχοι έχουν ως εξής:

1. Να εξασφαλισθεί σαφής πολιτική συμφωνία σχετικά με τη δέσμη των βασικών αρχών στις οποίες θα πρέπει να στηριχθεί το Ενιαίο Σύστημα Περιβαλλοντικών Πληροφοριών,

2. Να συνεχισθεί ο εξορθολογισμός του "γνωστικού υποβάθρου" με την αξιολόγηση και την απλοποίηση των ήδη θεσπισμένων απαιτήσεων αναφοράς (υποβολής εκθέσεων-στοιχείων) δυνάμει της περιβαλλοντικής νομοθεσίας, κατά την εφαρμογή λύσεων βάσει της τεχνολογίας της πληροφορίας και της επικοινωνίας για την ηλεκτρονική υποβολή στοιχείων,

3. Να συναφθούν και εφαρμοστούν συμφωνίες ανταλλαγής δεδομένων και πληροφοριών, πέραν της δημιουργίας μιας αποτελεσματικής υποδομής για την τεχνολογία της πληροφορίας και της επικοινωνίας (ICT), ώστε να διευκολυνθεί η παραγωγή, η αξιολόγηση και η ανταλλαγή δεδομένων και πληροφοριών σχετικών με το περιβάλλον,

4. Να ενισχυθούν και, εφόσον επιβάλλεται, να καθιερωθούν υποδομές παρακολούθησης και στατιστικές έρευνες για τη συλλογή και την αποδελτίωση των "πλέον ενδεδειγμένων ως προς τον επιδιωκόμενο στόχο" δεδομένων σχετικά με το περιβάλλον, που εκτός από οικονομικά θεμιτές και ευέλικτες να είναι και μακροπρόθεσμα βιώσιμες.

Επιπλέον του "εναλλακτικού σεναρίου 0" (συνήθεις πρακτικές), επισημάνθηκαν και οι εξής άλλες τέσσερις εναλλακτικές δυνατότητες:

- Εναλλακτική δυνατότητα 1: η παρούσα ανακοίνωση, που αντιστοιχεί στον ειδικό στόχο 1. Πρωταρχική επιδίωξη της ανακοίνωσης είναι να παράσχει το αναγκαίο πολιτικό και εννοιολογικό πλαίσιο ώστε οι ήδη υφιστάμενες διαδικασίες να ακολουθήσουν κοινή κατεύθυνση και να ενθαρρυνθούν νέες πρωτοβουλίες με τον ίδιο στόχο. Στην ανακοίνωση απαριθμούνται επίσης οι αρχές στις οποίες θα βασιστεί το ΕΣΠΠ,

- Εναλλακτική δυνατότητα 2: η ενημέρωση της οδηγίας για την τυποποιημένη υποβολή εκθέσεων, που αντιστοιχεί στον ειδικό στόχο 2 αλλά θα μπορούσε να εξυπηρετήσει, επίσης, ενδεχομένως έμμεσα, τον ειδικό στόχο 3. Στόχος θα είναι η κριτική αναθεώρηση της οδηγίας με γνώμονα τα μειονεκτήματά της και τις παρατηρούμενες εξελίξεις στις οδηγίες που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της. Ανάλογη ενημέρωση θα επιτρέψει να ληφθούν δεόντως υπόψη οι νέες τάσεις της πολιτικής περιβάλλοντος, εξασφαλίζοντας παράλληλα συνεπέστερο και αρμονικότερο πλαίσιο για την υποβολή δεδομένων,

- Εναλλακτική δυνατότητα 3: δεύρυνση ή/και εναρμόνιση της υποχρεωτικής συλλογής και αρχειοθέτησης των δεδομένων βάσει των κοινοτικών κανονιστικών πλαισίων. Η συγκεκριμένη εναλλακτική δυνατότητα αντιστοιχεί στον ειδικό στόχο 4 και συνεπάγεται την αξιολόγηση των υφιστάμενων προσεγγίσεων ως προς τον εν λόγω ειδικό στόχο και τους γενικούς στόχους του ΕΣΠΠ. Θα προταθούν οι εκάστοτε ενδεδειγμένες τροπολογίες και θα διατυπωθούν νέες προτάσεις κανονιστικού χαρακτήρα, ώστε να καλυφθούν τα παρατηρούμενα κενά στις υποδομές δεδομένων και παρατήρησης.

- Εναλλακτική δυνατότητα 4: νέο κανονιστικό πλαίσιο για το ΕΣΠΠ που να καλύπτει τη συμμόρφωση και την κατά το παρελθόν θεσμοθετημένη υποβολή εκθέσεων για την πλήρη επίτευξη των ειδικών στόχων 2 και 3. Θα περιελάμβανε διατάξεις για τη βελτίωση της ποιότητας και της διαθεσιμότητας των δεδομένων που αποτελεί προϋπόθεση για την ανάπτυξη και την αξιολόγηση των περιβαλλοντικών πολιτικών σε εύλογο πλαίσιο και για τον πλήρη εξορθολογισμό των ήδη χρησιμοποιούμενων επιμέρους προσεγγίσεων όσον αφορά τη συλλογή, παρακολούθηση και υποβολή δεδομένων βάσει του κοινοτικού κεκτημένου για το περιβάλλον.

Το κόστος και τα οφέλη από την εφαρμογή του ΕΣΠΠ θα εξαρτηθούν από το χρονοδιάγραμμά του και τα απτά μέτρα που θα ληφθούν για την υλοποίησή του. Ωστόσο, τα ενδεχόμενα οφέλη από κάθε ανάλογο σύστημα θα ήταν αναμενόμενο να αποδειχθούν σημαντικά. Η βελτίωση των μηχανισμών συλλογής, ανταλλαγής και χρήσης δεδομένων εικάζεται ότι θα συμβάλει στην περαιτέρω αξιοποίησή τους, μειώνοντας εκ παραλλήλου ουσιαστικά το κόστος για τους χρήστες. Οι βελτιώσεις της πρόσβασης και της διαλειτουργικότητας των συστημάτων δεδομένων θα μειώσει, επίσης, την ανάγκη για υποχρεώσεις υποβολής στοιχείων, με αποτέλεσμα την απλοποίηση των απαιτήσεων για τα δεδομένα και τις ροές τους, συμπεριλαμβανόμενης και της σταδιακής κατάργησης ή της ανάκλησης των παρωχημένων ή περιττών απαιτήσεων υποβολής στοιχείων. Άλλα οφέλη αφορούν την βελτίωση της νομοθεσίας, τις αποτελεσματικότερες αναλύσεις σε επίπεδο ΕΕ, την πληρέστερη ικανοποίηση των ανειλημμένων δεσμεύσεων στους τομείς της διεθνούς πολιτικής και των υποχρεώσεων αξιολόγησης, την ενίσχυση των δικαιωμάτων των πολιτών με την ευρεία διάδοση των πληροφοριών, τη μεγαλύτερη διαθεσιμότητα των δεδομένων στους ερευνητές και την ανάδειξη της ΕΕ στις διεθνείς συνομιλίες.

Ως προς το κόστος, θεωρείται ότι ακόμη και σχετικά περιορισμένες αρχικές επενδύσεις για την εφαρμογή του ΕΣΠΠ, εφόσον προγραμματισθούν ορθά, θα οδηγήσουν σε οικονομικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά κέρδη που θα μπορούσαν εν συνεχεία να επενδυθούν για την περαιτέρω ανάπτυξη του συστήματος. Στα είδη των επενδύσεων που θα είναι απαραίτητες συμπεριλαμβάνονται η ενίσχυση των προσπαθειών για την επιτυχή εφαρμογή της οδηγίας INSPIRE, η ενδεχόμενη μεταβολή των οργανωτικών και διοικητικών μοντέλων των εμπλεκόμενων φορέων στη συλλογή και την επεξεργασία δεδομένων σχετικών με το περιβάλλον, η συνέχιση ή η ενίσχυση των προσπαθειών εκ μέρους των θεσμικών οργάνων και φορέων της ΕΕ για την ενημέρωση και την απλοποίηση των κατά νόμον απαιτήσεων και των κεντρικών συστημάτων αναφοράς, η περαιτέρω ανάλυση για να διευκρινισθούν οι πραγματικές απαιτήσεις περί δεδομένων και πληροφοριών και να αναπτυχθούν τα απαιτούμενα νομοθετικά ή/και οικονομικά μέσα, καθώς και περαιτέρω έρευνες για τη διαμόρφωση νέων στοιχείων που επί του παρόντος δεν συγκεντρώνονται, μολονότι θεωρούνται καθοριστικής σημασίας για τη στήριξη της πολιτικής ή την εναρμόνιση των συστημάτων παρακολούθησης και δεδομένων.

Η ενημέρωση της οδηγίας για την τυποποιημένη υποβολή εκθέσεων συνεπάγεται, λόγω της απλοποίησης που θα επιφέρει, άμεσα οφέλη, ενώ, επιπλέον, θα συμβάλει στον περαιτέρω εξορθολογισμό της κατάστασης στα κράτη μέλη και στη συμμόρφωση προς τις αρχές του ΕΣΠΠ. Ιδιαίτερα αναμένεται να επωφεληθούν οι πολίτες από τη μεγαλύτερη διαφάνεια και τη διαθεσιμότητα των πληροφοριών, που θα επιτρέψει την πλήρη αξιοποίηση των ταχέως εξελισσόμενων τεχνολογιών της πληροφορίας και της επικοινωνίας.

Κατά τα φαινόμενα, υφίστανται επίσης μεγάλα περιθώρια βελτίωσης της οικονομικής αποτελεσματικότητας των εθνικών προσπαθειών παρακολούθησης, μέσω της περαιτέρω εναρμόνισης. Γενικότερα, η σχέση κόστους-οφέλους από την περιβαλλοντική παρακολούθηση υπολογίζεται ότι είναι ιδιαίτερα ευνοϊκή, με αποτέλεσμα να μην αποκλείεται τώρα το ενδεχόμενο περαιτέρω εναρμόνισης ή ακόμη και διεύρυνσης των ήδη θεσπισμένων υποχρεώσεων παρακολούθησης. Ωστόσο, είναι αναγκαίο να διενεργηθούν διεξοδικότερες αναλύσεις, συμπεριλαμβανόμενων και πιθανών πρότυπων πειραματικών σχημάτων με τη συμμετοχή των κρατών μελών, πριν από την εξέταση εξειδικευμένων νομοθετικών προτάσεων.

Βάσει της ως άνω ανάλυσης, οι εναλλακτικές δυνατότητες 1 και 3 θεωρούνται δικαιολογημένες. Η τέταρτη εναλλακτική δυνατότητα που προβλέπει τον καθορισμό νέου κανονιστικού πλαισίου, συμπεριλαμβανόμενων και λεπτομερών υποχρεώσεων, θα εξασφάλιζε πληρέστερα την επίτευξη των στόχων του ΕΣΠΠ, αλλά θα μπορούσε να θεωρηθεί ως υπέρμετρα δεσμευτική και άκαμπτη ως προς τις ανάγκες αυθόρμητης προσαρμογής στις εξελισσόμενες πολιτικές προτεραιότητες και τεχνολογικές δυνατότητες, καθώς και ως αντιφάσκουσα προς την αρχή της επικουρικότητας. Εντούτοις, το ενδεχόμενο να χρησιμοποιηθεί ένα τέτοιο μέσο αξίζει να επανεξετασθεί μελλοντικά, λόγω της πιθανής αποτελεσματικότητάς του.