Ευρωπαϊκή κοινωνική ατζέντα

που εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Νίκαιας στις 7, 8 και 9 Δεκεμβρίου 2000

(2001/C 157/02)

1. Πολιτικοί προσανατολισμοί που καθορίστηκαν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο

1. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβόνας καθόρισε για την Ευρωπαϊκή Ένωση το στρατηγικό στόχο να "γίνει η ανταγωνιστικότερη και δυναμικότερη οικονομία της γνώσης ανά την υφήλιο, ικανή για βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη, με περισσότερες και καλύτερες θέσεις εργασίας και με μεγαλύτερη κοινωνική συνοχή".

2. Καθόρισε επίσης ως στόχο την πλήρη απασχόληση στην Ευρώπη, σε μια κοινωνία καλύτερα προσαρμοσμένη στις προσωπικές επιλογές γυναικών και ανδρών. Τελικός στόχος είναι να φθάσει ως το 2010, βάσει των διαθεσίμων στατιστικών, το ποσοστό απασχόλησης (που, ήδη, κατά μέσο όρο, βρίσκεται στο 61 %) σε ύψος όσο γίνεται πλησιέστερο στο 70 %, ώστε η αναλογία γυναικών του ενεργού πληθυσμού (ήδη 51 % κατά μέσο όρο) να υπερβεί ως το 2010 το 60 %. Οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων υπογράμμισαν ότι ένα μέσο ποσοστό οικονομικής αύξησης περίπου 3 % θα πρέπει να είναι μια ρεαλιστική προοπτική για τα επόμενα χρόνια, εφόσον τεθούν σε εφαρμογή μέσα σε ένα υγιές μακροοικονομικό πλαίσιο τα μέτρα που αποφασίστηκαν στη Λισσαβόνα.

3. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ανέθεσε επομένως στη γαλλική Προεδρία να αρχίσει τις εργασίες "βάσει ανακοίνωσης της Επιτροπής, με στόχο να επιτευχθεί στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Νίκαιας συμφωνία για μια ευρωπαϊκή κοινωνική ατζέντα το Δεκέμβριο, η οποία θα περιλαμβάνει και τις πρωτοβουλίες των διαφόρων αφορωμένων μερών".

4. Σύμφωνα με τους προσανατολισμούς αυτούς, η Επιτροπή υπέβαλε, στις 28 Ιουνίου 2000, την ανακοίνωσή της για την ατζέντα κοινωνικής πολιτικής. Την ανακοίνωση αυτήν, η Επιτροπή την ανήγγειλε στα πλαίσια του πενταετούς προγράμματός της, ως ένα από τα βασικά στοιχεία της οικονομικής και κοινωνικής της ατζέντας. Τα κράτη μέλη υπογράμμισαν ομόφωνα την ποιότητα αυτής της συμβολής. Έκριναν ότι αποτελεί πρόσφορη βάση, λαμβάνοντας υπόψη τους προσανατολισμούς που καθόρισε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στη Λισσαβόνα και στη Φέιρα. Υπενθυμίζεται επίσης ότι η ανακοίνωση αυτή αποσαφηνίζει τον τρόπο με τον οποίο προτίθεται η Επιτροπή να χρησιμοποιήσει το δικαίωμα πρωτοβουλίας της στον τομέα της κοινωνικής πολιτικής.

5. Με αυτή τη βάση, το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 26ης Οκτωβρίου 2000 περιέχει ουσιαστικά στοιχεία εμβάθυνσης και εμπλουτισμού. Τονίζει ιδιαίτερα τα ακόλουθα στοιχεία: τη σημασία της αλληλεπίδρασης μεταξύ οικονομικής πολιτικής, κοινωνικής πολιτικής και πολιτικής απασχόλησης, το ρόλο των διαφόρων μέσων και ειδικότερα της ανοιχτής μεθόδου συντονισμού και νομοθεσίας, την κινητοποίηση όλων των φορέων. Εξέφρασε την ευχή να ενισχυθεί η ατζέντα σε μια σειρά σημείων και υπογράμμισε την ανάγκη ετήσιας παρακολούθησης της κοινωνικής ατζέντας με βάση τον πίνακα παρακολούθησης της προόδου που κατάρτισε η Επιτροπή.

6. Η συζήτηση εμπλουτίστηκε επίσης με τις γνώμες που διατύπωσαν η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και η Επιτροπή των Περιφερειών. Οι συνεισφορές των κοινωνικών εταίρων, καθώς και των μη κυβερνητικών οργανώσεων, έδωσαν τη δυνατότητα να ενσωματωθούν οι απόψεις αυτών των σημαντικών φορέων της κοινωνικής πολιτικής. Στην εργασία αυτή συνεισέφεραν επίσης οι αρμόδιες ομάδες του Συμβουλίου και της Επιτροπής και, ιδίως, η επιτροπή απασχόλησης, η ομάδα υψηλού επιπέδου για την κοινωνική προστασία και η συμβουλευτική επιτροπή για την ισότητα ανδρών και γυναικών.

2. Εκσυγχρονισμός και βελτίωση του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου

7. Στη Λισσαβόνα, τα κράτη μέλη υπενθύμισαν ότι: "Το πέρασμα στην οικονομία της γνώσης πρέπει να επιτευχθεί ακριβώς βάσει του ευρωπαϊκού κοινωνικού προτύπου, με τα πολύ ανεπτυγμένα του συστήματα κοινωνικής προστασίας". Επίσης υπογράμμισαν ότι: "Οι άνθρωποι είναι το πολυτιμότερο κεφάλαιο της Ευρώπης και πρέπει να αποτελούν το επίκεντρο των πολιτικών της Ένωσης. Η επένδυση στον άνθρωπο και η ανάπτυξη ενεργού και δυναμικού κράτους προνοίας θα έχει ζωτική σημασία τόσο για τη θέση της Ευρώπης στην οικονομία της γνώσης όσο και για να εξασφαλιστεί ότι η εμφάνιση της νέας αυτής οικονομίας δεν θα επιτείνει τα υφιστάμενα κοινωνικά προβλήματα της ανεργίας, του κοινωνικού αποκλεισμού και της ένδειας".

8. Η Επιτροπή έθεσε στο επίκεντρο της ανακοίνωσής της, την ανάγκη να διασφαλιστεί μια θετική και δυναμική αλληλεπίδραση μεταξύ οικονομικής πολιτικής, κοινωνικής πολιτικής και πολιτικής απασχόλησης όλων των φορέων για την επίτευξη του στρατηγικού αυτού στόχου.

9. Με την προοπτική αυτή, πρέπει να υπογραμμιστεί ο διπλός σκοπός της κοινωνικής πολιτικής: η ατζέντα πρέπει να ενισχύσει το ρόλο της κοινωνικής πολιτικής ως παράγοντα ανταγωνιστικότητας και παράλληλα να της επιτρέπει να είναι αποτελεσματικότερη κατά την επιδίωξη των ίδιων στόχων της, όσον αφορά την προστασία των ατόμων, τη μείωση των ανισοτήτων και την κοινωνική συνοχή. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και οι κοινωνικοί εταίροι υπογράμμισαν ιδιαίτερα το διπλό αυτό στόχο. Πράγματι, η οικονομική αύξηση και η κοινωνική συνοχή ενισχύονται αμοιβαία. Μια κοινωνία με μεγαλύτερη κοινωνική συνοχή και μικρότερο αποκλεισμό αποτελεί εχέγγυο για μια αποδοτικότερη οικονομία.

10. Μια προσέγγιση αυτού του τύπου προϋποθέτει κατ' αρχήν την αύξηση του επιπέδου συμμετοχής στην αγορά εργασίας κυρίως των ομάδων που εκπροσωπούνται ανεπαρκώς ή βρίσκονται σε μειονεκτική θέση. Πράγματι, η μεγαλύτερη και καλύτερη απασχόληση αποτελεί το σημείο κλειδί για την κοινωνική ένταξη. Η στρατηγική της αμοιβαίας ενίσχυσης των οικονομικών και κοινωνικών πολιτικών που καθορίστηκε στη Λισσαβόνα συνίσταται στην κινητοποίηση όλου του διαθέσιμου δυναμικού απασχόλησης και συνεπώς είναι αποφασιστική προκειμένου να διασφαλιστεί η μονιμότητα των συστημάτων συνταξιοδότησης.

11. Για να προετοιμάσει το μέλλον, η Ένωση πρέπει να στηρίζεται στα κεκτημένα της. Συνεπώς θα πρέπει να εξακολουθήσει να προωθεί τις αξίες της αλληλεγγύης και της δικαιοσύνης που τη χαρακτηρίζουν και τις οποίες κατοχυρώνει πανηγυρικά ο χάρτης των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Το ευρωπαϊκό κοινωνικό πρότυπο, το οποίο χαρακτηρίζεται ειδικότερα από συστήματα κοινωνικής προστασίας υψηλού επιπέδου, από τη σπουδαιότητα του κοινωνικού διαλόγου και από υπηρεσίες κοινής ωφελείας, το πεδίο των οποίων καλύπτει δραστηριότητες ουσιαστικές για την κοινωνική συνοχή, στηρίζεται σήμερα, παρά την ποικιλομορφία που χαρακτηρίζει τα κοινωνικά συστήματα των κρατών μελών, σε ένα κοινό υπόβαθρο αξιών.

12. Το ευρωπαϊκό κοινωνικό πρότυπο αναπτύχθηκε κατά τη διάρκεια των σαράντα τελευταίων ετών μέσω ενός ουσιαστικού κοινοτικού κεκτημένου που ενισχύθηκε σημαντικά, βάσει των συνθηκών του Μάαστριχτ και του Άμστερνταμ. Συνεπώς συμπεριλαμβάνει ήδη ουσιώδη κείμενα σε πολυάριθμους τομείς: ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων, ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών στον επαγγελματικό βίο, υγεία και ασφάλεια των μισθωτών, συνθήκες εργασίας και απασχόλησης και πλέον πρόσφατα καταπολέμηση όλων των μορφών διάκρισης. Το κοινωνικό κεφάλαιο της συνθήκης κατοχυρώνει το θεμελιώδη ρόλο των συμφωνιών μεταξύ των κοινωνικών εταίρων κατά τη νομοθετική διαδικασία. Το έκτακτο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Λουξεμβούργου αποτελεί μείζον βήμα προς την στράτευση της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπέρ της απασχόλησης. Η συνθήκη του Άμστερνταμ με την ευρωπαϊκή στρατηγική για την απασχόληση και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο που συνήλθε στη Λισσαβόνα και τη Φέιρα, με την ανοιχτή μέθοδο συντονισμού όσον αφορά τον κοινωνικό αποκλεισμό και την ενισχυμένη συνεργασία στον τομέα της κοινωνικής προστασίας, δημιούργησαν νέες πρόσφορες μεθόδους για τη διεύρυνση των νέων τομέων κοινοτικής δράσης.

13. Ο στόχος που καθορίστηκε στη Λισσαβόνα προϋποθέτει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση εντοπίζει τις νέες προκλήσεις που ζητούν απάντηση μέσα στους πέντε επόμενους μήνες.

3. Οι κοινές προκλήσεις

Επίτευξη της πλήρους απασχόλησης και κινητοποίηση όλης της διαθέσιμης ικανότητας απασχόλησης.

14. Ο δυναμισμός της οικονομικής αύξησης στην Ευρώπη, ενισχυμένος από τη συνέχιση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, καθιστά προσιτό το στόχο μιας επανόδου στην πλήρη απασχόληση. Η προοπτική αυτή συνεπάγεται φιλόδοξες πολιτικές όσον αφορά την αύξηση του ποσοστού δραστηριότητας, τη μείωση των περιφερειακών διαφοροποιήσεων, τη μείωση των ανισοτήτων, και τη βελτίωση της ποιότητας της απασχόλησης.

15. Έχει θεμελιώδη σημασία το να βελτιωθούν τα επαγγελματικά προσόντα και να αυξηθούν οι δυνατότητες διά βίου εκπαίδευσης και κατάρτισης, μέσω της ανάθεσης ουσιαστικού ρόλου στους κοινωνικούς εταίρους. Πράγματι, η ανάπτυξη και η εξέλιξη των ικανοτήτων είναι απαραίτητες για τη βελτίωση της ικανότητας προσαρμογής, την ανταγωνιστικότητα και την καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού. Απαιτούνται αλλαγές στην οργάνωση της εργασίας προκειμένου να αξιοποιηθεί πλήρως το δυναμικό των τεχνολογιών των πληροφοριών και της επικοινωνίας. Στο πλαίσιο μιας μεταβαλλόμενης οικονομίας, η ευελιξία πρέπει να συνδυάζεται με την ασφάλεια.

Αξιοποίηση της τεχνικής προόδου

16. Η ραγδαία εξέλιξη των τεχνολογιών των πληροφοριών και της επικοινωνίας καθώς και των βιολογικών επιστημών καθιστά εμφανή για καθεμία από τις χώρες μας την ανάγκη να περιληφθεί, σύμφωνα με το στόχο που ορίσθηκε κατά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβόνας, στην πρωτοπορία της οικονομίας και της κοινωνίας της γνώσης και της καινοτομίας, που αποτελούν νέες κινητήριες δυνάμεις αύξησης και ανάπτυξης.

17. Οι τεχνολογικές αλλαγές πρέπει επίσης να οδηγήσουν σε βελτίωση του επιπέδου και των συνθηκών ζωής, από την οποία θα πρέπει να μπορεί να επωφεληθεί το σύνολο της κοινωνίας. Η ανάδυση νέων τεχνολογιών των πληροφοριών και της επικοινωνίας αποτελεί επομένως μια εξαιρετική ευκαιρία την οποία πρέπει να εκμεταλλευθούμε πλήρως φροντίζοντας να μην διευρυνθεί το χάσμα μεταξύ εκείνων που έχουν πρόσβαση στις νέες γνώσεις και εκείνων που δεν έχουν.

Ανάπτυξη της κινητικότητας

18. Η οικονομική ολοκλήρωση και η σύσταση επιχειρήσεων σε επίπεδο δύο ή πολλών κρατών οδηγούν στην αύξηση της κινητικότητας των ανδρών και των γυναικών μεταξύ των χωρών της Ένωσης. Η τάση αυτή, η οποία είναι ήδη έκδηλη όσον αφορά τους νεαρούς διπλωματούχους και τα ανώτερα στελέχη, πρέπει να ενθαρρυνθεί και να διευκολυνθεί, ιδιαίτερα όσον αφορά τους εκπαιδευτικούς, τους ερευνητές και τα επιμορφωνόμενα άτομα. Η επιταγή αυτή πρέπει να λαμβάνεται υπόψη με τον ενδεδειγμένο τρόπο, στο πλαίσιο των εθνικών συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης. Εξάλλου, θα πρέπει να εκσυγχρονιστούν και να βελτιωθούν οι κοινοτικοί κανόνες που διασφαλίζουν τη διατήρηση των κοινωνικών δικαιωμάτων των εργαζομένων που ασκούν το δικαίωμά τους στην κινητικότητα.

Αξιοποίηση της οικονομικής και νομισματικής ολοκλήρωσης

19. Η υλοποίηση της οικονομικής και νομισματικής ένωσης και η ύπαρξη μιας μεγάλης εσωτερικής αγοράς επιφέρουν μια μεγαλύτερη διαφάνεια στην αντιπαράθεση του κόστους και των τιμών. Η ολοκλήρωση αυτή, εχέγγυο αυξημένης ανταγωνιστικότητας, θα οδηγήσει σε αναδιαρθρώσεις των μέσων παραγωγής και σε τομεακές μεταβολές οι οποίες θα είναι σκόπιμο να ελέγχονται και να συνοδεύονται από αυξημένες προσπάθειες στον τομέα της απόκτησης προσόντων και της κατάρτισης των εργαζομένων. Πρέπει να αναπτυχθεί μια θετική προσέγγιση αυτών των αλλαγών με τη συμμετοχή των επιχειρήσεων και των εργαζομένων.

20. Μια διαρκής και μη πληθωριστική οικονομική αύξηση στους κόλπους της οικονομικής και νομισματικής ένωσης συνεπάγεται επίσης ότι οι εξελίξεις των μισθών θα είναι σύμφωνες ειδικότερα με την εξέλιξη των αυξήσεων της παραγωγικότητας σε κάθε κράτος μέλος, καθώς και με τις διατάξεις που ορίζονται από τις συνθήκες όσον αφορά τη διατήρηση της σταθερότητας των τιμών.

Απάντηση στη δημογραφική γήρανση

21. Η γήρανση του πληθυσμού αποτελεί πρόκληση για κάθε κράτος μέλος. Απαιτεί, πέραν της εφαρμογής καταλλήλων πολιτικών για την οικογένεια και την παιδική ηλικία, νέες απαντήσεις είτε πρόκειται για την αύξηση του ποσοστού της δραστηριότητας των γυναικών είτε για τη διευκόλυνση και την παροχή στήριξης για τη διατήρηση στην ενεργό ζωή των ηλικιωμένων εργαζομένων είτε για τη βιωσιμότητα των συστημάτων συνταξιοδότησης και των μέτρων μέριμνας για τα μη αυτοεξυπηρετούμενα άτομα.

22. Η επίτευξη ενός υψηλού επιπέδου απασχόλησης και η αύξηση της δραστηριότητας των γυναικών, με παράλληλη μείωση της επιβάρυνσης για τις συντάξεις ανά ενεργό απασχολούμενο, θα ενισχύσει την ικανότητα αντιμετώπισης της γήρανσης. Απαιτείται συνεπώς να διευκολυνθεί η πρόσβαση στην αγορά εργασίας με μέτρα για την καταπολέμηση των διακρίσεων, η προσαρμογή των συστημάτων κοινωνικής προστασίας για την προαγωγή της ενεργού ζωής και η συνάρθρωση μεταξύ οικογενειακής και επαγγελματικής ζωής.

Ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής

23. Η κοινωνική συνοχή, η άρνηση κάθε μορφής αποκλεισμού και διακρίσεων, η ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών, συνιστούν βασικές αξίες του ευρωπαϊκού κοινωνικού πρότυπου, οι οποίες επιβεβαιώθηκαν στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβόνας. Η απασχόληση είναι η καλύτερη προστασία κατά του κοινωνικού αποκλεισμού. Η οικονομική αύξηση πρέπει να μπορεί να είναι επωφελής για όλους, πράγμα το οποίο προϋποθέτει τη συνέχιση και την εντατικοποίηση θεληματικών δράσεων, ιδίως στις "κοινωνικά ευαίσθητες" συνοικίες, για να αντιμετωπισθεί ο πολύπλοκος και πολυδιάστατος χαρακτήρας των φαινομένων αποκλεισμού ή ανισότητας. Παράλληλα με την πολιτική απασχόλησης, η κοινωνική προστασία έχει να διαδραματίσει πρωταρχικό ρόλο, πρέπει όμως να αναγνωρισθεί η σημασία και άλλων παραγόντων όπως η στέγαση, η εκπαίδευση, η υγεία, οι πληροφορίες και η επικοινωνία, η κινητικότητα, η ασφάλεια και η δικαιοσύνη, ο ελεύθερος χρόνος και ο πολιτισμός. Είναι, επίσης, σκόπιμο να πραγματοποιηθεί επιτυχώς η ένταξη υπηκόων τρίτων χωρών οι οποίοι διαμένουν νομίμως στο έδαφος της Ένωσης.

Επιτυχία της διεύρυνσης στον κοινωνικό τομέα

24. Η διεύρυνση αποτελεί πρόκληση για την Ευρωπαϊκή Ένωση, ιδίως στον κοινωνικό τομέα. Η Ένωση πρέπει να στηρίξει αποφασιστικά τις προσπάθειες που ήδη καταβάλλουν οι υποψήφιες χώρες για να προσαρμόσουν και να μεταρρυθμίσουν τα κοινωνικά τους συστήματα και να ευνοήσει την καθιέρωση διαδικασίας σύγκλισης προς την πρόοδο. Πράγματι, δεν αντιμετωπίζουν μόνο τη μείζονα πρόκληση της προσαρμογής και της μετεξέλιξης των συστημάτων τους, αλλά και τα περισσότερα από τα προβλήματα τα οποία προσπαθούν να επιλύσουν τα κράτη που είναι ήδη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Απαιτείται λοιπόν η προοπτική της διεύρυνσης να ληφθεί υπόψη στο σύνολο των τομέων της κοινωνικής πολιτικής.

Ανάδειξη της κοινωνικής διάστασης της παγκοσμιοποίησης

25. Η παγκοσμιοποίηση των εμπορικών και χρηματοοικονομικών συναλλαγών, με τη διεύρυνση του ανταγωνισμού, εντείνει την απαίτηση για ανταγωνιστικότητα, γεγονός το οποίο έχει επιπτώσεις στις κοινωνικές πολιτικές (παραδείγματος χάρη, ο αντίκτυπος των κοινωνικών επιβαρύνσεων στο κόστος εργασίας). Οι πολυμερείς διαπραγματεύσεις με οικονομικό κυρίως χαρακτήρα περιλαμβάνουν όλο και πιο συχνά μια κοινωνική διάσταση (π.χ. συζητήσεις σχετικά με τα θεμελιώδη κοινωνικά δικαιώματα, διακυβεύματα υγειονομικής ασφάλειας). Είναι σκόπιμο η Ευρωπαϊκή Ένωση να οργανωθεί κατά τρόπο ώστε να εξασφαλιστεί ο συνυπολογισμός των κοινωνικών διακυβευμάτων στις διεθνείς διαπραγματεύσεις.

4. Λεπτομέρειες εφαρμογής

26. Προκειμένου να ανταποκριθεί σε αυτές τις νέες προκλήσεις, η ατζέντα πρέπει να εξασφαλίζει τον εκσυγχρονισμό και την εμβάθυνση του ευρωπαϊκού κοινωνικού προτύπου και να τονίζει όλες τις πτυχές της κοινωνικής πολιτικής για την προώθηση της ποιότητας. Η ποιότητα της κατάρτισης, η ποιότητα της εργασίας, η ποιότητα των βιομηχανικών σχέσεων και η ποιότητα της κοινωνικής πολιτικής στο σύνολό της, αποτελούν θεμελιώδεις παράγοντες προκειμένου η Ευρωπαϊκή Ένωση να επιτύχει τους στόχους που έχει θέσει ως προς την ανταγωνιστικότητα και την πλήρη απασχόληση. Ειδικότερα, η εφαρμογή αυτής της διαδικασίας και οι δράσεις που αναλαμβάνονται σε κοινοτικό επίπεδο πρέπει να προσβλέπουν στην επίτευξη κοινών στόχων, τηρώντας την αρχή της επικουρικότητας και δίδοντας στον κοινωνικό διάλογο τη θέση που του αρμόζει.

27. Όλοι οι παράγοντες, τα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Συμβούλιο, Επιτροπή), τα κράτη μέλη, οι περιφερειακές και οι τοπικές αρχές οι κοινωνικοί εταίροι, η κοινωνία των πολιτών και οι επιχειρήσεις, έχουν έναν ρόλο να διαδραματίσουν.

28. Για την εφαρμογή της κοινωνικής ατζέντας, πρέπει να γίνει χρήση ολόκληρου ανεξαιρέτως του φάσματος των υφισταμένων κοινοτικών μέσων: της ανοικτής μεθόδου συντονισμού, της νομοθεσίας, του κοινωνικού διαλόγου, των Διαρθρωτικών Ταμείων, των προγραμμάτων στήριξης, της ολοκληρωμένης προσέγγισης των πολιτικών, της ανάλυσης και της έρευνας.

29. Η ατζέντα αναγνωρίζει την ανάγκη πλήρους συνυπολογισμού της αρχής της επικουρικότητας και των μεταξύ κρατών μελών διάφορων παραδόσεων και καταστάσεων στον κοινωνικό τομέα και στον τομέα της απασχόλησης.

30. Η κοινωνική ατζέντα θα πρέπει επίσης να διατηρήσει τη δυνατότητα εξέλιξής της ώστε να ακολουθεί τις οικονομικές εξελίξεις.

31. Η ενίσχυση και ο εκσυγχρονισμός του ευρωπαϊκού κοινωνικού προτύπου προκειμένου να είναι σε θέση να ανταποκριθεί στις νέες προκλήσεις συνεπάγεται την ενσωμάτωση όλων των συνεπειών της αλληλεπίδρασης μεταξύ οικονομικής ανάπτυξης, απασχόλησης και κοινωνικής συνοχής στη χάραξη των πολιτικών της Ένωσης. Βάσει αυτών θα πρέπει να καθοριστούν οι στρατηγικές επιλογές αυτών των πολιτικών.

32. Το Συμβούλιο "Απασχόληση και Κοινωνική Πολιτική", λαμβάνοντας υπόψη του τις κατευθυντήριες γραμμές που καθορίστηκαν στη Λισσαβώνα και στη Φέιρα, και βασιζόμενο στην ανακοίνωση της Επιτροπής, προτείνει στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Νίκαιας να συμφωνήσει ως προς:

- τις ακόλουθες κατευθυντήριες γραμμές για την κοινωνική πολιτική:

I. Περισσότερες και καλύτερες θέσεις απασχόλησης

II. Πρόβλεψη και εκμετάλλευση της μεταβολής του περιβάλλοντος εργασίας, με παράλληλη ανάπτυξη μιας νέας ισορροπίας μεταξύ ευελιξίας και ασφάλειας

III. Καταπολέμηση κάθε μορφής κοινωνικού αποκλεισμού και διακρίσεων, για να ευνοηθεί η κοινωνική ένταξη

IV. Εκσυγχρονισμός της κοινωνικής προστασίας

V. Προαγωγή της ισότητας ανδρών και γυναικών

VI. Ενίσχυση της κοινωνικής πτυχής της διεύρυνσης και των εξωτερικών σχέσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

- τις ακόλουθες λεπτομέρειες εφαρμογής αυτών των προσανατολισμών:

η Επιτροπή καλείται:

να υποβάλει τις δέουσες προτάσεις καθώς και να ασκήσει τις αρμοδιότητές της, τις σχετικές με την εκτέλεση και τον έλεγχο της εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου, σύμφωνα με το ρόλο που της αναγνωρίζει η συνθήκη,

σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Λισσαβόνας σχετικά με την ανοικτή μέθοδο συντονισμού, αυτή να υποστηριχθεί μέσω κατάλληλων πρωτοβουλιών, ιδίως όσον αφορά την ανάπτυξη δεικτών, από κοινού με την επιτροπή απασχόλησης και την επιτροπή κοινωνικής προστασίας,

το Συμβούλιο:

εξουσιοδοτείται, υπό τη σύνθεσή του "Απασχόληση και Κοινωνική Πολιτική" και με τη συμμετοχή και άλλων συνθέσεων του Συμβουλίου, να θέσει σε εφαρμογή την κοινωνική ατζέντα,

εξετάζει, προκειμένου να τις εγκρίνει, κατά τη διάρκεια της κοινωνικής ατζέντας, τις ενδεδειγμένες προτάσεις τις οποίες υποβάλλει η Επιτροπή, με τη συμμετοχή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σύμφωνα με τα προβλεπόμενα από τη συνθήκη,

σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Λισσαβόνας σχετικά με την ανοικτή μέθοδο συντονισμού, καθορίζει και ενημερώνει τις κατευθυντήριες γραμμές, τους αρμόζοντες ή τους κοινούς στόχους και προσδιορίζει, εάν απαιτείται, ποσοτικούς και ποιοτικούς δείκτες και κριτήρια αξιολόγησης. Αναθέτει στην επιτροπή απασχόλησης και στην επιτροπή κοινωνικής προστασίας να υποστηρίξουν τις εργασίες του Συμβουλίου, εξετάζοντας ευνοϊκά τις συμβολές των κοινωνικών εταίρων και, όσον αφορά τον κοινωνικό αποκλεισμό, τις συμβολές των μη κυβερνητικών οργανώσεων. Εκφράζει την ικανοποίησή του για την επιθυμία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου να συμμετάσχει ενεργά στην εφαρμογή αυτή και να πραγματοποιήσει τις δέουσες επαφές,

οι κοινωνικοί εταίροι καλούνται:

να χρησιμοποιούν πλήρως το δυναμικό που προσφέρει η συνθήκη όσον αφορά τις συμβατικές σχέσεις και τις κοινές δράσεις και να γνωστοποιούν, πριν από κάθε εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, τις κοινές δράσεις που έχουν αναληφθεί ή προβλέπονται,

στα πλαίσια αυτά, να παρουσιάσουν μια πρώτη κοινή συμβολή για το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Στοκχόλμης τον προσεχή Μάρτιο,

τα κράτη μέλη:

εξασφαλίζουν την εφαρμογή σε εθνικό επίπεδο των νομικών πράξεων που εκδίδει το Συμβούλιο,

σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Λισσαβόνας όσον αφορά την ανοικτή μέθοδο συντονισμού, μετουσιώνουν τις κατευθυντήριες αυτές γραμμές, αυτούς τους ενδεδειγμένους ή κοινούς στόχους σε εθνικές, περιφερειακές και τοπικές πολιτικές, καθορίζοντας συγκεκριμένους στόχους και υιοθετώντας μέτρα με τα οποία λαμβάνονται υπόψη οι εθνικές, περιφερειακές και τοπικές ιδιαιτερότητες,

- τις ακόλουθες λεπτομέρειες τρόπων παρακολούθησης και ενημέρωσης:

η Επιτροπή καλείται:

στην ετήσια συγκεφαλαιωτική της έκθεση προς το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, να παρουσιάσει τις πρωτοβουλίες που ανέλαβε και να τονίσει τη συμβολή όλων των λοιπών φορέων στον εκσυγχρονισμό και τη βελτίωση του ευρωπαϊκού κοινωνικού προτύπου ώστε να επιτευχθεί ο στρατηγικός στόχος που καθορίστηκε στη Λισσαβόνα,

να εξασφαλίσει, στο πλαίσιο αυτό, την παρακολούθηση και τον έλεγχο της εφαρμογής της κοινωνικής ατζέντας, κατά την εκφρασθείσα επιθυμία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Λισσαβόνας, στα πλαίσια της ανακοίνωσής της τής 28ης Ιουνίου 2000 και των κατωτέρω κατευθυντήριων γραμμών, καθώς και την ενδιάμεση επανεξέτασή της το 2003. Για το σκοπό αυτό θα πρέπει να υποβληθεί με την προοπτική του εαρινού Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, ετήσιος πίνακας παρακολούθησης της προόδου που επετεύχθη κατά την εφαρμογή των δράσεων,

το Συμβοúύλιο:

Με τη σύνθεσή του ως "Απασχόληση και Κοινωνική Πολιτική":

- εξετάζει τις εκθέσεις και τον πίνακα παρακολούθησης προόδου της Επιτροπής και

- συμβάλλει στο εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, μαζί με τις λοιπές αφορώμενες συνθέσεις του Συμβουλίου, στην επίτευξη του στρατηγικού στόχου που καθορίστηκε στη Λισσαβόνα. Μια πρώτη συμβολή αναμένεται για το Συμβούλιο της Στοκχόλμης.

I. ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΚΑΙ ΚΑΛΥΤΕΡΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ

Η προοπτική υλοποίησης της πλήρους απασχόλησης πρέπει να συνοδεύεται από αποφασιστικές προσπάθειες για τη διευκόλυνση της συμμετοχής του μεγαλύτερου δυνατού αριθμού στην αγορά εργασίας, πράγμα το οποίο συνεπάγεται, ειδικότερα, την ενίσχυση των πολιτικών με στόχο την προώθηση της επαγγελματικής ισότητας ανδρών και γυναικών, την καλύτερη συνάρθρωση επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής, τη διευκόλυνση της διατήρησης σε θέσεις απασχόλησης των εργαζομένων που γερνούν, την καταπολέμηση της ανεργίας διαρκείας και την παροχή προοπτικών ένταξης στα πλέον ευάλωτα πρόσωπα, με κινητοποίηση όλων των παραγόντων, ιδίως δε των παραγόντων της κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας. Η επιλογή μιας κοινωνίας της γνώσης προϋποθέτει την επένδυση στους ανθρώπινους πόρους για την προώθηση της απόκτησης προσόντων και της κινητικότητας των εργαζομένων. Παράλληλα, είναι σκόπιμο να προωθηθεί η ποιότητα της απασχόλησης και να αναπτυχθούν ουσιαστικά προς όφελος του μεγαλύτερου δυνατού αριθμού ατόμων στρατηγικές εκπαίδευσης και διά βίου κατάρτισης.

α) Να αυξηθεί η συμμετοχή στην εργασία, με εντατικοποίηση των πολιτικών για την καλύτερη συνάρθρωση οικογενειακής και επαγγελματικής ζωής, για άντρες και γυναίκες εξίσου, και ευνοώντας την πρόσβαση ή την παραμονή στην απασχόληση διαφόρων πληθυσμιακών ομάδων (και δη των μακροχρόνια ανέργων, των εργαζομένων με ειδικές ανάγκες, των ηλικιωμένων εργαζομένων, των μειονοτήτων): συγκριτική ανάλυση της Επιτροπής μέχρι το 2002 με θέμα τους διαρθρωτικούς παράγοντες τους ικανούς να ενθαρρύνουν τη συμμετοχή στην αγορά εργασίας, και προσαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση, ιδιαίτερα με τον καθορισμό νέου κριτηρίου αξιολόγησης των επιδόσεων σχετικό με τη βελτίωση των μηχανισμών φύλαξης των παιδιών.

β) Να ενισχυθεί και να συνεχισθεί η συντονισμένη στρατηγική για την απασχόληση, με βάση τις εργασίες της επιτροπής απασχόλησης. Κατά το 2002, να αναληφθεί η επανεξέταση και αξιολόγηση του αντικτύπου αυτής της στρατηγικής, προκειμένου να διαφανούν οι μελλοντικές εξελίξεις της.

γ) Στο πλαίσιο αυτό, να ληφθούν περισσότερο υπόψη οι στόχοι που αφορούν την ποιότητα της απασχόλησης και τη σημασία της για την ανάπτυξη, ως σημαντικό στοιχείο έλξης και κίνητρο προς εργασία. Μια ανακοίνωση της Επιτροπής κατά το 2001, θα αφορά τη συνεισφορά της πολιτικής της απασχόλησης στην ποιότητα της απασχόλησης όσον αφορά τις διάφορες πτυχές της (ιδίως συνθήκες εργασίας, υγεία και ασφάλεια, αμοιβές, ισότητα των φύλων, ισορροπία ευελιξίας/ασφάλειας, κοινωνικές σχέσεις). Βάσει αυτών, η επιτροπή απασχόλησης θα υποβάλει, στα τέλη του 2001, έκθεση επί του θέματος προκειμένου να καταστεί δυνατός ο καθορισμός δεικτών που θα εξασφαλίζουν την παρακολούθησή του.

δ) Να καταπολεμηθεί η ανεργία διαρκείας, με την ανάπτυξη ενεργών στρατηγικών πρόληψης και επανένταξης με βάση την πρώιμη διάγνωση των ατομικών αναγκών και τη βελτίωση της ικανότητας επαγγελματικής ένταξης.

ε) Να υποστηριχθεί, στα πλαίσια αυτά, η τοπική και περιφερειακή διάσταση της στρατηγικής για την απασχόληση. Η περιφερειακή διάσταση θα απαιτήσει στρατηγική προσέγγιση σε όλα τα επίπεδα καθώς επίσης και στο ευρωπαϊκό, πιθανόν δε να απαιτήσει διαφοροποιημένες και στοχοθετημένες πολιτικές για τις διάφορες περιφέρειες προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι που αποφασίστηκαν στη Λισσαβόνα καθώς και μια ενισχυμένη περιφερειακή σύγκλιση.

στ) Να βελτιωθεί η πραγματική πρόσβαση στην εκπαίδευση και τη διά βίου κατάρτιση, ιδίως στον τομέα των νέων τεχνολογιών, ούτως ώστε να μην υπάρχουν ελλείμματα προσόντων. Οι στρατηγικές σ' αυτόν τον τομέα θα πρέπει να συντονίζουν τη μοιρασμένη ευθύνη δημόσιων αρχών, κοινωνικών εταίρων και μεμονωμένων ατόμων, με μια κατάλληλη συμβολή στην κοινωνία των πολιτών. Οι κοινωνικοί εταίροι καλούνται να διαπραγματευθούν μέτρα που βελτιώνουν την εκπαίδευση που έπεται των δευτεροβάθμιων σπουδών και την κατάρτιση, προκειμένου να αυξηθεί η προσαρμοστική ικανότητα. Επίσης καλούνται, καθώς και οι κυβερνήσεις, να γνωστοποιήσουν στο Συμβούλιο ("Απασχόληση και Κοινωνική Πολιτική") μέχρι τα τέλη του 2001 τα μέτρα που θα έχουν θεσπισθεί σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο στα πλαίσια των εθνικών σχεδίων δράσης για την απασχόληση. Το 2002 θα διοργανωθεί διάσκεψη στην οποία θα συμμετάσχουν οι οικείοι φορείς. Θα δημιουργηθεί ευρωπαϊκό βραβείο για τις πρωτοπόρες επιχειρήσεις.

ζ) Να προωθηθούν ο εντοπισμός και η διάδοση ορθών πρακτικών για την απασχόληση και την κοινωνική διάσταση της κοινωνίας των πληροφοριών, σε στενή συνεργασία με την "ομάδα υψηλού επιπέδου", και να αναπτυχθούν περαιτέρω οι πτυχές "ανθρώπινοι πόροι" του σχεδίου "e-Europe".

η) Να διευκολυνθεί η κινητικότητα των ευρωπαίων πολιτών:

- να αναπτυχθεί η Ευρώπη της γνώσης, με εξάλειψη των εμποδίων στην κινητικότητα των εκπαιδευτικών, των ερευνητών, των σπουδαστών, των εκπαιδευτών και των επιμορφωνόμενων ατόμων, στα πλαίσια ιδίως του σχεδίου δράσης σχετικά με την κινητικότητα και της σύστασης την οποία εξέδωσε το Συμβούλιο,

- να προωθηθεί η σε ευρωπαϊκό επίπεδο αναγνώριση ικανοτήτων και δεξιοτήτων που αποκτώνται στα κράτη μέλη σύμφωνα με τις διατάξεις της συνθήκης,

- να ευνοηθεί η ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων: προσαρμογή, μέχρι το 2003, του περιεχομένου των οδηγιών σχετικά με το δικαίωμα διαμονής, προώθηση της βελτίωσης των κανόνων σχετικά με την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων,

- να εκσυγχρονισθούν καθ' όλη τη χρονική διάρκεια της ατζέντας οι κανόνες για τη διατήρηση του δικαιώματος κοινωνικής ασφάλισης των διακινούμενων εργαζομένων· να βελτιωθεί η εφαρμογή της σχετικής νομοθεσίας, μεταξύ άλλων με τη δημιουργία ευνοϊκών προϋποθέσεων για τη χρησιμοποίηση των νέων τεχνολογιών της πληροφορίας και της επικοινωνίας,

- να ενισχυθούν, μέχρι τα τέλη του 2002, οι λεπτομέρειες διασφάλισης του δικαιώματος συμπληρωματικής σύνταξης για τους εργαζόμενους οι οποίοι μετακινούνται στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

θ) Να αναληφθεί κατά την διάρκεια της κοινωνικής ατζέντας μια μελέτη σχετικά με τη διασύνδεση των μεταναστευτικών ρευμάτων και των πολιτικών της απασχόλησης.

ι) Να κληθεί η Επιτροπή να συνεχίσει, εντός των ορίων των ανάλογων αρμοδιοτήτων που της αναγνωρίζονται από τη συνθήκη, να εξετάζει τη σχέση μεταξύ κοινωνικής πολιτικής και πολιτικής ανταγωνισμού, διατηρώντας παράλληλα τις κατάλληλες επαφές με τα κράτη μέλη και τους κοινωνικούς εταίρους.

II. ΠΡΟΒΛΕΨΗ ΚΑΙ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗ ΤΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΗΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΜΕ ΠΑΡΑΛΛΗΛΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΙΑΣ ΝΕΑΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΑΣ ΜΕΤΑΞΥ ΕΥΕΛΙΞΙΑΣ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ

Οι βαθείς μετασχηματισμοί της οικονομίας και της εργασίας, που συνδέονται ιδίως με την ανάδυση της οικονομίας της γνώσης και με την παγκοσμιοποίηση, επιταχύνονται σε όλα τα κράτη μέλη. Απαιτούνται νέες συλλογικές απαντήσεις που θα λαμβάνουν υπόψη τις προσδοκίες των εργαζομένων. Ο κοινωνικός διάλογος και η συνεννόηση πρέπει να δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις για τη συμμετοχή των εργαζομένων στην αλλαγή, χάρη στην πρόβλεψη των εξελίξεων στις επιχειρήσεις, τους βιομηχανικούς κλάδους και τις περιοχές. Η αναζήτηση καινοτόμων συλλογικών πλαισίων, προσαρμοσμένων στις νέες μορφές της απασχόλησης, πρέπει να επιτρέψει την προώθηση της κινητικότητας και της επένδυσης των ατόμων σε επαγγελματικές καταστάσεις ολοένα και πιο ποικίλες, οργανώνοντας τη μετάβαση μεταξύ διαδοχικών καταστάσεων ή θέσεων εργασίας. Οι δράσεις που θα αναληφθούν για να συνοδεύσουν αυτές τις μεταβολές πρέπει να χρησιμοποιήσουν ισορροπημένα τα διάφορα υφιστάμενα κοινοτικά μέσα, ιδίως την ανοιχτή μέθοδο συντονισμού, και να αφήνουν ευρύ πεδίο πρωτοβουλίας στους κοινωνικούς εταίρους.

α) Να ενισχυθεί η σύμπραξη των εργαζομένων στη διαχείριση των μεταβολών, με βελτίωση, μέχρι το 2002, του κοινοτικού πλαισίου που αφορά τα δικαιώματα ενημέρωσης, διαβούλευσης και συμμετοχής των εργαζομένων (αναθεώρηση της οδηγίας σχετικά με την ευρωπαϊκή επιτροπή επιχείρησης, συνέχιση της εξέτασης των οδηγιών σχετικά με την ενημέρωση των εργαζομένων και τη διαβούλευση με αυτούς και σχετικά με την κοινωνική πτυχή της ευρωπαϊκής κοινωνίας).

β) Να αναπτυχθεί, ιδίως βάσει μιας ανακοίνωσης της Επιτροπής κατά το 2002, η κοινοτική στρατηγική στον τομέα της υγείας και της ασφάλειας κατά την εργασία:

- να κωδικοποιηθούν, να αναπροσαρμοσθούν και, ενδεχομένως, να απλοποιηθούν οι υφιστάμενοι κανόνες,

- να αντιμετωπισθούν οι νέοι κίνδυνοι, όπως για παράδειγμα το άγχος κατά την εργασία, μέσω κανονιστικών πρωτοβουλιών και ανταλλαγών ορθών πρακτικών,

- να προωθηθεί η εφαρμογή της νομοθεσίας στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, λαμβανομένων υπόψη των ειδικών πιέσεων στις οποίες είναι εκτεθειμένες, ιδίως μέσω ειδικού προγράμματος,

- να αναπτυχθούν, ήδη από το 2001, οι ανταλλαγές ορθών πρακτικών και η συνεργασία μεταξύ των υπηρεσιών επιθεώρησης της εργασίας, ώστε να πληρούνται καλύτερα οι κοινές βασικές απαιτήσεις.

γ) Να ληφθούν υπόψη, στα πλαίσια της αυξανόμενης αλληλεξάρτησης των ευρωπαϊκών οικονομιών, οι μετασχηματισμοί του εργασιακού περιβάλλοντος και των εργασιακών σχέσεων, μέσω των ακόλουθων ενεργειών:

- να οργανωθεί σε κοινοτική κλίμακα, κατά τη διάρκεια της ευρωπαϊκής ατζέντας για την κοινωνική πολιτική, η ανταλλαγή καινοτόμων εμπειριών στον τομέα των εργασιακών σχέσεων, που συνδυάζουν ασφάλεια για τους εργαζόμενους και ευελιξία για τις επιχειρήσεις, και να υποβληθούν στους κοινωνικούς εταίρους όλα τα συναφή στοιχεία του εκσυγχρονισμού και της βελτίωσης των εργασιακών σχέσεων,

- να συσταθεί, ήδη από το 2001, σύμφωνα με τις προτάσεις των κοινωνικών εταίρων, ένα "ευρωπαϊκό παρατηρητήριο της αλλαγής", στο πλαίσιο του Ιδρύματος του Δουβλίνου,

- να εξεταστεί, προκειμένου να αναπροσαρμοστεί, μέχρι το 2003, η οδηγία σχετικά με την προστασία των εργαζομένων σε περίπτωση αφερεγγυότητας του εργοδότη· να πραγματοποιηθεί, σύμφωνα με τα όσα ανακοινώθηκαν από την Επιτροπή, η αξιολόγηση των υφισταμένων οδηγιών σχετικά με τις εγγυήσεις που παρέχονται στους εργαζομένους σε περίπτωση ομαδικών απολύσεων, σχετικά με την προστασία της εργασιακής σχέσης σε περίπτωση αλλαγής εργοδότη και, ενδεχομένως, να αναπροσαρμοστούν,

- να κληθούν οι κοινωνικοί εταίροι:

- να συνεχίσουν τον κοινωνικό διάλογο σχετικά με τα προβλήματα που έχουν σχέση με την οργάνωση της εργασίας και τις νέες μορφές απασχόλησης,

- να εγκαινιάσουν συζητήσεις που να καταλήξουν ενδεχομένως σε διαπραγματεύσεις σχετικά με την κοινή ευθύνη επιχειρήσεων και εργαζομένων όσον αφορά την ικανότητα επαγγελματικής ένταξης και την προσαρμοστική ικανότητα των εργαζομένων, ιδιαίτερα υπό το πρίσμα της κινητικότητας,

- να εξετάσουν τα θέματα σχετικά με την προστασία των δεδομένων.

δ) Να υποστηριχθούν οι πρωτοβουλίες που έχουν σχέση με την κοινωνική ευθύνη των επιχειρήσεων και τη διαχείριση της μεταβολής, μέσω μιας ανακοίνωσης της Επιτροπής.

ε) Να βελτιωθεί η λειτουργία του μακροοικονομικού διαλόγου που προβλέφθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κολωνίας, ώστε να συμβάλει πλήρως στη θετική και δυναμική αλληλεπίδραση οικονομικής πολιτικής, κοινωνικής πολιτικής και πολιτικής για την απασχόληση. Να ευνοηθούν οι ανταλλαγές πληροφοριών μεταξύ κοινοτικών οργάνων και κοινωνικών εταίρων σχετικά με τις τρέχουσες εξελίξεις όσον αφορά τον τρόπο διαμόρφωσης των μισθών και τη σύνθεσή τους.

στ) Μέχρι το 2004, να διοργανωθεί ανταλλαγή απόψεων σχετικά με τις μεμονωμένες απολύσεις, με παράλληλο συνυπολογισμό των κοινωνικοασφαλιστικών παροχών και των εθνικών χαρακτηριστικών της αγοράς εργασίας.

ζ) Να συμπληρωθεί, κατά το 2001, η κοινοτική νομοθεσία σχετικά με το χρόνο εργασίας, με την οριστικοποίηση των διατάξεων για τον τομέα των οδικών μεταφορών. Να προχωρήσουν τα κείμενα για την κοινωνική εναρμόνιση στις θαλάσσιες και εναέριες μεταφορές.

III. ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΜΟΡΦΩΝ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΔΙΑΚΡΙΣΕΩΝ ΓΙΑ ΝΑ ΕΥΝΟΗΘΕΙ Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ

Η επάνοδος σε μια σταθερή οικονομική αύξηση και η επικείμενη προοπτική της πλήρους απασχόλησης δεν σημαίνουν ότι τα προβλήματα της φτώχειας και του αποκλεισμού θα υποχωρήσουν αυτομάτως στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αντιθέτως, καθιστούν ακόμη πιο απαράδεκτη την εμμονή τους. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβόνας υπογράμμισε την ανάγκη να ληφθούν μέτρα ώστε να δοθεί αποφασιστική ώθηση στην εξάλειψη της φτώχειας. Η βούληση αυτή, η οποία διακηρύσσεται στα ανώτατα επίπεδα κάθε κράτους, θα πρέπει να εκφραστεί στην πράξη με την κινητοποίηση όλων των τοπικών παραγόντων, κυρίως δε των ΜΚΟ και των κοινωνικών υπηρεσιών, και να συνοδεύεται από δράσεις με σκοπό να εξασφαλίζεται η ισότητα της μεταχείρισης όλων των υπηκόων τρίτων χωρών που διαμένουν νόμιμα στο έδαφος της Ένωσης.

α) Να εφαρμοσθεί, μέχρι τον Ιούνιο του 2001, κατ' εφαρμογήν της ανοικτής μεθόδου συντονισμού που ορίσθηκε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβόνας, σε κάθε κράτος μέλος, ένα διετές εθνικό πρόγραμμα δράσης κατά της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού το οποίο θα εγγράφεται στους από κοινού αποφασισθέντες στόχους. Το σχέδιο αυτό θα διευκρινίζει για τον καθένα από αυτούς τις προόδους που αποσκοπεί να πραγματοποιήσει η εκάστοτε εθνική πολιτική και θα αναφέρει τους χρησιμοποιούμενους δείκτες για την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων των αναλαμβανομένων δράσεων· να επιδιωχθεί, από το 2001 και μετά, βάσει των δεικτών που θα έχουν χρησιμοποιηθεί από τα κράτη μέλη στα εθνικά τους προγράμματα, η λογική συνοχή μεταξύ αυτών των δεικτών και ο καθορισμός δεικτών που θα εγκριθούν με κοινή συμφωνία.

β) Να χρησιμοποιηθούν οι δυνατότητες που προσφέρουν οι νέες τεχνολογίες της πληροφορίας και της επικοινωνίας ώστε να μειωθεί ο κοινωνικός αποκλεισμός, με τη δημιουργία ευνοϊκών προϋποθέσεων για πρόσβαση των πάντων στην κοινωνία της γνώσης· και, προς τον σκοπό αυτόν, να τεθεί σε εφαρμογή το πρόγραμμα δράσης της Επιτροπής "e-Europe 2002 - Μια κοινωνία της πληροφορίας για όλους", που εγκρίθηκε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Φέιρα.

γ) Να εξασφαλισθεί, στο τέλος των πρώτων εθνικών προγραμμάτων δράσης, η παρακολούθηση της σύστασης του 1992 σχετικά με τις ελάχιστες εγγυήσεις πόρων που πρέπει να εξασφαλίζονται από τα συστήματα κοινωνικής προστασίας και να εξεταστούν οι πιθανές πρωτοβουλίες για την πλαισίωση της προόδου στον τομέα αυτόν.

δ) Να υποστηριχθούν, μέσω ανταλλαγής εμπειριών, οι προσπάθειες των κρατών μελών στον τομέα της πολεοδομίας για να καταπολεμηθούν τα φαινόμενα κοινωνικού και πολεοδομικού διαχωρισμού.

ε) Να αξιολογηθεί ο αντίκτυπος του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου, συμπεριλαμβανομένης της κοινοτικής πρωτοβουλίας Equal στην προαγωγή της κοινωνικής ένταξης.

στ) Να ληφθεί μέριμνα για την αποτελεσματική εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας σε θέματα καταπολέμησης όλων των διακρίσεων λόγω φύλου, φυλής ή εθνοτικής καταγωγής, θρησκεύματος ή πεποιθήσεων, αναπηρίας, ηλικίας ή γενετήσιου προσανατολισμού. Να αναπτυχθούν οι ανταλλαγές εμπειριών και ορθών πρακτικών προς ενίσχυση αυτών των πολιτικών.

ζ) Να αναληφθεί, σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Τάμπερε, μια πιο δραστήρια πολιτική στον τομέα της ένταξης των υπηκόων τρίτων χωρών που διαμένουν νόμιμα στο έδαφος της Ένωσης, με στόχο να τους παρασχεθούν δικαιώματα και υποχρεώσεις συγκρίσιμες με εκείνα των πολιτών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Να αναπτυχθούν οι ανταλλαγές εμπειριών όσον αφορά τις πολιτικές ένταξης που διεξάγονται σε εθνικό επίπεδο.

η) Να αναπτυχθεί, ιδίως επ' ευκαιρία του ευρωπαϊκού έτους των ατόμων με ειδικές ανάγκες (2003), το σύνολο των δράσεων που αποσκοπούν στην καλύτερη ένταξη των ατόμων με ειδικές ανάγκες σε όλους τους τομείς της κοινωνικής ζωής.

θ) Να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις μιας αποτελεσματικής συνεργασίας με τους κοινωνικούς εταίρους, τις μη κυβερνητικές οργανώσεις τις τοπικές αυτοδιοικήσεις και τους οργανισμούς διαχείρισης κοινωνικών υπηρεσιών. Στην εταιρική αυτή σχέση να συμπράξουν οι επιχειρήσεις, ώστε να ενισχυθεί η κοινωνική ευθύνη τους.

IV. ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ

Τα συστήματα κοινωνικής προστασίας, βασική συνιστώσα του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου, ενώ παραμένουν στην αρμοδιότητα κάθε κράτους μέλους, αντιμετωπίζουν κοινές προκλήσεις. Για να αντιμετωπιστούν με τον αποτελεσματικότερο τρόπο, πρέπει να ενισχυθεί η συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών, μέσω ιδίως της επιτροπής κοινωνικής προστασίας. Ο εκσυγχρονισμός των συστημάτων κοινωνικής προστασίας πρέπει να ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις αλληλεγγύης: αυτό είναι η πρόκληση των δράσεων που θα πρέπει να αναληφθούν τόσο σε θέματα συντάξεων και υγείας όσο και προς επίτευξη ενός ενεργού κοινωνικού κράτους που ενθαρρύνει έντονα τη συμμετοχή στην αγορά εργασίας.

α) Να συνεχισθούν η συνεργασία και οι ανταλλαγές μεταξύ κρατών σχετικά με τις στρατηγικές που αποσκοπούν στην εξασφάλιση ασφαλών και βιώσιμων συντάξεων στο μέλλον: διαβίβαση εθνικών συμβολών ενόψει του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Στοκχόλμης (Μάρτιος 2001), υποβολή σχετικής μελέτης από το Συμβούλιο ("Απασχόληση και Κοινωνική Πολιτική") στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Göteborg (Ιούνιος 2001), το οποίο θα καθορίσει τα μετέπειτα βήματα.

β) Να αναλυθούν, βάσει των πολιτικών που εφαρμόζει κάθε κράτος μέλος, οι πραγματοποιηθείσες αναδιαμορφώσεις των συστημάτων κοινωνικής προστασίας, καθώς και τα βήματα που πρέπει ακόμη να γίνουν προκειμένου να καταστεί η εργασία αποδοτικότερη και να ευνοηθεί ένα σίγουρο εισόδημα (2002) και να ευνοηθεί η διάρθρωση μεταξύ επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής.

γ) Να ολοκληρωθεί, μέχρι το 2003, ένας προβληματισμός σχετικά με τα μέσα για την εξασφάλιση, τηρουμένων των απαιτήσεων αλληλεγγύης, ενός υψηλού επιπέδου βιώσιμης προστασίας της υγείας, λαμβάνοντας υπόψη τις επιπτώσεις της γήρανσης (μακροχρόνια ιατρική περίθαλψη): έκθεση του Συμβουλίου ("Απασχόληση και Κοινωνική Πολιτική") σε συνεργασία με το Συμβούλιο ("Υγεία").

δ) Να εξεταστεί, με βάση ορισμένες μελέτες που θα έχουν πραγματοποιηθεί για την Επιτροπή, η εξέλιξη της κατάστασης όσον αφορά τη διασυνοριακή πρόσβαση σε περίθαλψη και υγειονομικά προϊόντα ποιότητας.

ε) Να εξασφαλισθεί η παρακολούθηση και αξιολόγηση, κατά τη διάρκεια της ατζέντας, της ενισχυμένης συνεργασίας στον τομέα της κοινωνικής προστασίας· να προβλεφθεί και να αναπτυχθεί η διαμόρφωση κατάλληλων δεικτών στον τομέα αυτόν.

V. ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΝΔΡΩΝ

Η προαγωγή της ισότητας μεταξύ των φύλων πρέπει να εφαρμοσθεί εγκάρσια στο σύνολο της κοινωνικής ατζέντας και να συμπληρωθεί με ορισμένες ειδικές δράσεις για την πρόσβαση των γυναικών στην εξουσία λήψης αποφάσεων, την ενίσχυση των δικαιωμάτων σε θέματα ισότητας και, τέλος, τη συνάρθρωση της επαγγελματικής και της οικογενειακής ζωής.

α) Να ενσωματωθεί η έννοια της ισότητας γυναικών και ανδρών σε όλους τους συναφείς τομείς, ιδιαιτέρως τους τομείς της κοινωνικής ατζέντας, στο σχεδιασμό, την παρακολούθηση και την αξιολόγηση των πολιτικών, με τη θεσμοθέτηση των κατάλληλων μηχανισμών και μέσων, όπως, ενδεχομένως, των αξιολογήσεων του αντικτύπου ανάλογα με το φύλο, καθώς και των μέσων παρακολούθησης αλλά και κριτηρίων αξιολόγησης των επιδόσεων.

β) Να αναπτυχθεί η πρόσβαση των γυναικών στην εξουσία λήψης αποφάσεων, με τον καθορισμό, σε κάθε κράτος μέλος, κατάλληλων στόχων ή στόχων προόδου συνοδευόμενων από χρονοδιαγράμματα, τόσο στο δημόσιο τομέα όσο και στον οικονομικό και κοινωνικό τομέα.

γ) Να εφαρμοσθεί η ανακοίνωση της Επιτροπής "Προς μια κοινοτική στρατηγική στον τομέα της ισότητας μεταξύ γυναικών και ανδρών (2001-2005)", να εξεταστούν, προκειμένου να εγκριθούν, οι προτεινόμενες τροποποιήσεις της οδηγίας του 1976 για την ισότητα μεταχείρισης και να ενισχυθούν τα δικαιώματα όσον αφορά την ισότητα, με την έκδοση μέχρι το 2003 και μιας οδηγίας, βάσει του άρθρου 13 της συνθήκης ΕΚ, για την προώθηση της ίσης μεταχείρισης γυναικών και ανδρών σε τομείς εκτός απασχόλησης και επαγγελματικής δραστηριότητας.

δ) Να αναπτυχθεί η γνώση, η κοινή χρησιμοποίηση πόρων και η ανταλλαγή εμπειριών, ιδίως με τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού ινστιτούτου για τα φύλα και ενός δικτύου εμπειρογνωμόνων. Η μελέτη σκοπιμότητας πρέπει να πραγματοποιηθεί εντός του 2001.

ε) Να επεκταθούν και να ενισχυθούν οι πρωτοβουλίες και δράσεις με σκοπό την προώθηση της επαγγελματικής ισότητας γυναικών και ανδρών ως προς τις αμοιβές. Να αναπτυχθεί η υφιστάμενη πρωτοβουλία για τις γυναίκες επιχειρηματίες.

στ) Να εξασφαλισθεί καλύτερη συνάρθρωση μεταξύ οικογενειακής και επαγγελματικής ζωής, με τη δημιουργία, ειδικότερα, ευνοϊκών προϋποθέσεων για μια ποιοτική ανάληψη της φροντίδας των παιδιών και των εξαρτώμενων προσώπων.

VI. ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΤΥΧΗΣ ΤΗΣ ΔΙΕΥΡΥΝΣΗΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΞΩΤΕΡΙΚΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

Η διεύρυνση και οι εξωτερικές σχέσεις αποτελούν, από πολλές απόψεις, πρόκληση και ευκαιρία για την κοινοτική δράση στον κοινωνικό τομέα. Είναι απαραίτητο να αναπτυχθεί η ανταλλαγή εμπειριών και στρατηγικών με τα υποψήφια κράτη, ιδίως προκειμένου να αντιμετωπισθούν αποτελεσματικότερα, από κοινού, οι προκλήσεις της πλήρους απασχόλησης και της καταπολέμησης του αποκλεισμού, και να προωθηθεί μια ολοκληρωμένη οικονομική και κοινωνική ατζέντα που να αντιστοιχεί με την ευρωπαϊκή προσέγγιση στα πλαίσια των διεθνών οργανισμών.

α) Να προετοιμαστεί η διεύρυνση, με σκοπό να προαχθεί η οικονομική και κοινωνική πρόοδος στη διευρυμένη Ένωση:

- να διοργανώνονται τακτικά, σε σύνδεση με τους κοινωνικούς εταίρους, ανταλλαγές απόψεων για το σύνολο των κοινωνικών πτυχών της διεύρυνσης,

- να διευκολυνθεί η οικειοποίηση, από τις υποψήφιες χώρες, της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση, της εφαρμογής των στόχων καταπολέμησης της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού και της ενισχυμένης συνεργασίας σε θέματα κοινωνικής προστασίας,

- να υποστηριχθεί ο ρόλος του κοινωνικού διαλόγου στο πλαίσιο αυτό,

- να δημιουργηθούν συνθήκες που να συμβάλλουν στην ανάπτυξη των οικείων μη κυβερνητικών οργανώσεων στις υποψήφιες προς ένταξη χώρες.

β) Να αναπτυχθεί μια συντονισμένη προσέγγιση όσον αφορά τα διεθνή κοινωνικά θέματα στο πλαίσιο των πολυμερών θεσμών (Οργανισμός των Ηνωμένων Εθνών, Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας, Συμβούλιο της Ευρώπης, Διεθνής Οργάνωση Εργασίας, και ενδεχομένως, ΠΟΕ, ΟΟΣΑ).

γ) Να ενισχυθεί η κοινωνική διάσταση της πολιτικής συνεργασίας, ιδίως η καταπολέμηση της φτώχειας, η ανάπτυξη της υγείας και της εκπαίδευσης καθώς και ο συνυπολογισμός της ισότητας γυναικών και ανδρών (ειδικότερα στο πλαίσιο της ευρωμεσογειακής διαδικασίας).