ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρυξέλλες, 27.01.1999 
<Χ>Μ(1999) 6 τελικό 
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, 
ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ 
ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ 
ΛΕΥΚΗ ΒΙΒΛΟΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟ 
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1 
Ι. ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΑΙ Ο ΣΤΟΧΟΣ ΤΟΥ ΠΑΡΟΝΤΟΣ ΕΓΓΡΑΦΟΥ 2 
Π. ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΟΥ ΤΟΜΕΑ 3 
Α. Σημασία του τομέα 3 
Β. Τάσεις και διαρθρωτικές αλλαγές 3 
III. Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΙΑΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ 
ΖΗΤΗΜΑΤΑ 4 
IV. ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΛΗΨΗ ΔΡΑΣΗΣ 6 
Α. Βελτίωση της χρήσης μέσων πολιτικής στην υπηρεσία του εμπορίου· 6 
1. Καλύτερη γνώση του τομέα 6 
Β. Βελτίωση του διοικητικού, νομοθετικού και χρηματοδοτικού περιβάλλοντος 8 
1. Απλούστευση των διοικητικών διαδικασιών 8 
2. Πρόσβαση στη χρηματοδότηση 10 
3. Βελτίωση του διαλόγου μεταξύ των εμπορικών επιχειρήσεων και των εταίρων τους (υπαλλήλων, 
καταναλωτών, πιστωτικών ιδρυμάτων) 11 
Γ. Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και προαγωγή του επιχειρηματικού πνεύματος 14 
1. Ηλεκτρονικό εμπόριο 14 
2. Συνεργασία μεταξύ επιχειρήσεων 16 
3. Κατάρτιση 17 
4. Το εμπόριο σε αγροτικές και λιγότερο ευνοημένες αστικές περιοχές 18 
5. Εμπόριο και τουρισμός 19 
6. Εμπόριο και περιβάλλον 20 
Δ. Ενθάρρυνση του εξευρωπαϊσμού και της διεθνοποίησης 21 
1. Το ευρώ 21 
2. Το διεθνές εμπόριο 22 
3. Η διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης 24 
Παραρτήματα: Ι. Σχέδιο Δράσης με χρονοδιάγραμμα 
II. Δημοσιονομικές πληροφορίες 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
Η παρούσα Λευκή Βίβλος ασχολείται με τον τρόπο κατά τον οποίο οι εμπορικές επιχειρήσεις 
και οι προμηθευτές τους παρέχουν στους καταναλωτές ό,τι θέλουν, από άποψη επιλογής, 
ποιότητας, τιμής και εξυπηρέτησης. Το εμπόριο (όρος ο οποίος ταυτίζεται στην παρούσα 
Λευκή Βίβλο με το "διανεμητικό εμπόριο") απασχολεί περίπου 22 εκατ. άτομα στην 
Ευρωπαϊκή Ένωση και αποτελεί κατά συνέπεια έναν από τους μεγαλύτερους τομείς της 
οικονομίας. Οι επιδόσεις του επηρεάζουν σημαντικά τη ζωή των πολιτών της Ευρώπης: 
- προσφέροντας σε αυτούς μεγάλη ποικιλία εμπορευμάτων σε ένα φάσμα τιμών το 
οποίο ανταποκρίνεται σε όλα τα τμήματα της κοινωνίας· 
- συμβάλλοντας στην ποιότητα ζωής των πολιτών σε μικρές και μεγάλες πόλεις, 
όπου οι εμπορικές εγκαταστάσεις αποτελούν το κέντρο πολλών ανθρώπινων 
δραστηριοτήτων 
- διατηρώντας υψηλά περιβαλλοντικά, ηθικά και κοινωνικά πρότυπα όσον αφορά τα 
πωλούμενα προϊόντα και υπηρεσίες. 
Οι εμπορικές επιχειρήσεις πρέπει να είναι ανταγωνιστικές για να επιβιώσουν. Ένα καλό 
επίπεδο ανταγωνιστικότητας προϋποθέτει ανάπτυξη και κερδοφορία. Στοιχεία τα οποία είναι 
θετικά όχι μόνο για τους καταστηματάρχες αλλά και για τους καταναλωτές προκειμένου οι 
υπηρεσίες που απολαμβάνουν να έχουν ποιότητα και να παρέχονται κατά τρόπο αδιάλειπτο. 
Η αυξημένη ανταγωνιστικότητα είναι ένας τρόπος προστασίας των υφιστάμενων θέσεων 
απασχόλησης και δημιουργίας νέων, σταθερών και με διάρκεια θέσεων απασχόλησης. 
Η παρούσα Λευκή Βίβλος αποτελεί έκφραση της αναγνώρισης του ρόλου που διαδραματίζει 
το εμπόριο στην οικονομική, κοινωνική και πολιτιστική ζωή της Ευρωπαϊκής Ένωσης. 
Πρόκειται για έγγραφο χάραξης πολιτικής που περιέχει ιδέες για τη διαμόρφωση των 
δραστηριοτήτων της Κοινότητας με σκοπό την ενίσχυση της συμβολής της στη βελτίωση της 
ανταγωνιστικότητας του τομέα, γνωρίζοντας ότι αυτός είναι ο καλύτερος τρόπος για να 
συνεχίσει το εμπόριο να διαδραματίζει το ρόλο που προαναφέρθηκε και για να διατηρήσει τη 
θέση του ως δεύτερου μεγαλύτερου εργοδότη στην Ευρώπη. 
Οι δραστηριότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ήδη επηρεάζουν το εμπόριο με πολλούς και 
διάφορους τρόπους. Το εμπόριο επωφελείται ήδη έμμεσα από μέσα κοινοτικής πολιτικής σε 
τομείς όπως η περιφερειακή ανάπτυξη, η περιβαλλοντική προστασία, η προστασία του 
καταναλωτή, η έρευνα και η κατάρτιση, με τη βοήθεια των οποίων ενισχύει την 
ανταγωνιστικότητα του. Ωστόσο, η ανταγωνιστικότητα του μπορεί να ενισχυθεί ακόμη 
περισσότερο εάν μεγιστοποιηθεί η πληροφόρηση των επιχειρήσεων, τόσο σε κοινοτικό 
επίπεδο όσο και σε επίπεδο κρατών μελών, για τις ευκαιρίες αυτές. Είναι απαραίτητο να 
εξασφαλισθεί ότι οι συνθήκες του εμπορίου είναι πλήρως γνωστές στο διάλογο για τις 
μελλοντικές πρωτοβουλίες κοινοτικής πολιτικής. 
Μια βασική προϋπόθεση για τη βέλτιστη χρήση των υφιστάμενων κοινοτικών μέσων είναι η 
ευαισθητοποίηση όλων των φορέων λήψης αποφάσεων σε όλα τα επίπεδα γύρω από τα 
προβλήματα του εμπορίου. Το ζήτημα της αναγνώρισης του τομέα, της γνωστοποίησης των 
προβλημάτων του, είναι ένα από τα ζητήματα που τέθηκαν εντονότερα στις αντιδράσεις στην 
Πράσινη Βίβλο για το εμπόριο που κυκλοφόρησε το 1996. Το εμπόριο δεν αναγνωρίζεται 
πάντοτε ως σημαντικός τομέας της οικονομίας κατά τη χάραξη πολιτικών που το επηρεάζουν. 
Η ανταπόκριση στο αίτημα της μεγαλύτερης αναγνώρισης του τομέα δεν μπορεί να γίνει με 
τη λήψη ορισμένων σαρωτικών νομοθετικών μέτρων αλλά δίνοντας ιδιαίτερη προσοχή στις 
διεπαφές μεταξύ εμπορίου και κοινοτικών πολιτικών. Πολλές δράσεις, μετρίας εμβέλειας η 
κάθε μία ξεχωριστά, μπορούν από κοινού να βοηθήσουν αφενός άμεσα στην αύξηση της 
ανταγωνιστικότητας του τομέα και, αφετέρου, προβάλλοντας το εμπόριο, να εξασφαλίσουν 
ότι οι κοινοτικές πολιτικές προσφέρουν μέγιστη προστιθέμενη αξία στο εμπόριο. 
Το σενάριο μπορεί να συνοψιστεί ως εξής: Η παρούσα Λευκή Βίβλος είναι ένα έγγραφο 
χάραξης πολιτικής που θα αναπτύξει περισσότερο τα ζητήματα ιδιαίτερου ενδιαφέροντος για 
τον τομέα. Η καλύτερη συμβολή που μπορεί να προσφέρει το εμπόριο στη δημιουργία 
αξιόλογων θέσεων απασχόλησης σε ευρεία κλίμακα μελλοντικά είναι η αύξηση της 
ανταγωνιστικότητας του. Η Κοινότητα μπορεί να συμβάλει προς την ίδια κατεύθυνση 
δρώντας άμεσα και αναβαθμίζοντας την εικόνα του τομέα. Περιλήψεις των προτεινόμενων 
δράσεων μαζί με ένα χρονοδιάγραμμα υλοποίησης τους παρατίθενται ως παράρτημα. 
Ι. ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΑΙ Ο ΣΤΟΧΟΣ ΤΟΥ ΠΑΡΟΝΤΟΣ ΕΓΓΡΑΦΟΥ 
Ο στόχος της παρούσας Λευκής Βίβλου είναι να παρουσιάσει τη συνέχεια που θέλει να δώσει 
η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην Πράσινη Βίβλο για το εμπόριο 1, την οποία εξέδωσε στις 20 
Νοεμβρίου 1996. Η Πράσινη Βίβλος αποτελούσε συνέχεια της ανακοίνωσης της Επιτροπής 
της 11ης Μαρτίου 1991 με τίτλο «Προς μια ενιαία αγορά στον τομέα της διανομής»^. Στόχος 
της Πράσινης Βίβλου ήταν να δώσει ορισμένα στοιχεία για προβληματισμό και το έναυσμα 
για τη διαδικασία της διαβούλευσης γύρω από τη σημασία του τομέα αυτού της οικονομίας, 
γύρω από τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει και τους τρόπους με τους οποίους θα παραμείνει 
ανταγωνιστικός και επομένως θα εξακολουθήσει να συμβάλλει στην απασχόληση και στην 
κοινωνική συνοχή. 
Η Πράσινη Βίβλος για το εμπόριο διανεμήθηκε ευρέως σε δημόσιες υπηρεσίες και οργανισμούς 
σε κοινοτικό, εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, σε επαγγελματικές οργανώσεις και σε 
επιχειρήσεις. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο^, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή^ και η 
Επιτροπή των Περιφερειών^ και περισσότερες από εκατό εμπορικές οργανώσεις σε ευρωπαϊκό 
και εθνικό επίπεδο συνέβαλαν ουσιαστικά στο διάλογο. Οι αντιδράσεις στην Πράσινη Βίβλο 
ήταν ως ένα βαθμό προβλέψιμες και αφορούσαν ζητήματα που έθετε η ίδια η Πράσινη Βίβλος. 
Πολλές αναφορές έγιναν στην αποτελεσματικότητα της ενιαίας αγοράς και στην ανάγκη 
δημιουργίας ενός πραγματικά επιχειρηματικού περιβάλλοντος με τη μείωση του διοικητικού 
φόρτου που επιβάλλουν στις εμπορικές επιχειρήσεις οι δημόσιες αρχές. Σημαντικό ήταν το 
ενδιαφέρον για τη χρήση των νέων τεχνολογιών. Ενδιαφέρον εκδηλώθηκε επίσης για τις 
πολιτικές που οδηγούν σε ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας καθώς και για τη συμβολή, 
ενδεχομένως, προς αυτή την κατεύθυνση των αρμοδίων για τον σχεδιασμό των χρήσεων γης 
και, τέλος, σε μικρότερο βαθμό, για την ανάγκη βελτίωσης της προσωπικής ασφάλειας. 
Δύο ζητήματα τέθηκαν από πολλούς συμμετέχοντες στο διάλογο, χωρίς να τα έχει αναφέρει η 
Πράσινη Βίβλος ως σημαντικές προκλήσεις. Το ένα ήταν η ανάγκη μεγαλύτερης 
αναγνώρισης του τομέα από τις δημόσιες αρχές σε όλα τα επίπεδα, διότι, όπως έχουν τα 
πράγματα σήμερα, τα συμφέροντα του τομέα αγνοούνται όποτε διεξάγεται διάλογος για 
διάφορες πολιτικές οι οποίες έχουν σημαντικό αντίκτυπο στο εμπόριο. Το άλλο, το οποίο δεν 
αναφέρθηκε τόσο πολύ αλλά τέθηκε πολύ δυναμικά από εκείνους από τους οποίους 
1 ΟΟΜ (96) 530 τελικό 
2 ΟΟΜ 1991/0041 τελικό 
3 Έκθεση αριθ.(Α4-0254/97) η οποία συζητήθηκε από την επιτροπή Οικονομικής, Νομισματικής και 
Βιομηχανικής Πολιτικής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και εγκρίθηκε στις 23 Ιουλίου 1997 
4 Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής της 28ης/29ης Μαΐου 1997 
5 Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών της 10ης Ιουλίου 1997 
αναφέρθηκε, αφορούσε την εφαρμογή πολιτικών που ρυθμίζουν τον ανταγωνισμό και οι 
οποίες, όπως αναφέρθηκε, θέτει τις ανεξάρτητες ΜΜΕ του εμπορίου σε μειονεκτική θέση ως 
προς τις μεγάλες επιχειρήσεις του λιανικού εμπορίου. Οι δύο αυτές ομάδες αντιδράσεων 
αξίζουν απάντησης από την Επιτροπή. 
Ο τομέας του εμπορίου, όπως άλλοι τομείς, επηρεάζεται από διάφορες κρατικές πολιτικές οι 
οποίες αποσκοπούν να επιτύχουν σειρά στόχων πολιτικής στον οικονομικό, περιβαλλοντικό, 
κοινωνικό, πολιτιστικό τομέα, στον τομέα περιφερειακής ανάπτυξης, κατάρτισης, έρευνας, 
προστασίας του καταναλωτή και σε άλλους τομείς. Οι πολιτικές αυτές ορισμένες φορές 
μπορούν να εμποδίσουν το εμπόριο, χωρίς καν να έχουν την πρόθεση να το κάνουν. Γι' αυτό, 
η Επιτροπή θεωρεί επίκαιρο και αναγκαίο να επιμείνει ώστε να λαμβάνονται ορθά υπόψη τα 
έννομα συμφέροντα του τομέα κατά τη διαμόρφωση πολιτικών οι οποίες τον επηρεάζουν και 
ώστε να επωφελείται αποτελεσματικά ο τομέας, όποτε αυτό είναι δυνατόν, από τα θετικά 
αποτελέσματα αυτών των πολιτικών. 
Η Λευκή Βίβλος προτείνει μέσα με τα οποία οι κρατικές πολιτικές, τόσο σε εθνικό και 
περιφερειακό επίπεδο όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, θα βοηθήσουν να καταστεί ο τομέας 
όσο το δυνατόν αποτελεσματικότερος. Αυτό σημαίνει ότι θα υπάρξει μέριμνα για τις 
κρατικές στρατηγικές οι οποίες επηρεάζουν τον τομέα να χαράσσονται αφού κατανοηθούν 
απολύτως οι συνέπειες αυτών των πολιτικών και η σημασία βελτίωσης της 
ανταγωνιστικότητας του τομέα και δημιουργίας απασχόλησης. 
Π. ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΟΥ ΤΟΜΕΑ 
Α. Σημασία του τομέα 
Τα πιο πρόσφατα στοιχεία που δημοσίευσε η Ευ.Γθ3ί&ΐ αντικατοπτρίζουν τη σημασία του 
εμπορίου, το οποίο αντιπροσώπευε το 30% των επιχειρήσεων, το 16% της απασχόλησης και 
άνω του 13% του ΑεγχΠ της Ευρωπαϊκής Ένωσης στα μέσα της δεκαετίας του '90· περίπου 
πέντε εκατομμύρια επιχειρήσεις παρήγαν 640 δισ. ΕΟΙΙ και πρόσφεραν 21,5 εκατ. θέσεις 
απασχόλησης εμπόρων λιανικής πώλησης, χονδρεμπόρων και μεσαζόντων. Ο τομέας είναι 
σημαντικός επίσης λόγω του οικονομικού του ρόλου ως κρίκου ζωτικής σημασίας μεταξύ 
παραγωγού και καταναλωτή, εφόσον οι έμποροι παρέχουν τους διαύλους για τις υλικές και 
νομισματικές ανταλλαγές. Το εμπόριο προσφέρει μια ολοένα μεγαλύτερη επιλογή αγαθών και 
υπηρεσιών και αποτελεί ζωτικό δίαυλο ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ του τελικού 
καταναλωτή και του παραγωγού όσον αφορά τις τάσεις στις προτιμήσεις και τη διάρθρωση της 
ζήτησης. Τέλος, οι εμπορικές επιχειρήσεις έχουν ουσιώδη σημασία για την ορθή λειτουργία της 
ενιαίας αγοράς και για τις εμπορικές συναλλαγές με χώρες που δεν είναι μέλη της ΕΕ. 
Το εμπόριο έχει ιδιαίτερα γνωρίσματα όσον αφορά τη διάρθρωση και τη λειτουργία του, που το 
διακρίνουν από άλλους τομείς επιχειρηματικής δράσης. Τα ιδιαίτερα αυτά γνωρίσματα, που 
σχολιάζονται στα κεφάλαια που ακολουθούν, δικαιολογούν την ανάληψη ειδικής δράσης. 
Β. Τάσεις και διαρθρωτικές αλλαγές 
Η ανάπτυξη της αγοράς δημιούργησε αναταράξεις στο εμπορικό περιβάλλον η αύξηση του 
ανταγωνισμού και της συγκέντρωσης επιχειρήσεων, οι εξελίξεις στην κατανάλωση και η 
επανάσταση των νέων τεχνολογιών άσκησαν και συνεχίζουν να ασκούν ολοένα μεγαλύτερη 
πίεση για τη δραστική ανάπτυξη του τομέα. 
Οι συγκεντρώσεις στο λιανικό εμπόριο, ιδίως στον τομέα των ειδών διατροφής, είναι μια 
εντυπωσιακή τρέχουσα τάση, η οποία θα μπορούσε να οδηγήσει σε περιορισμό των επιλογών, 
σε υψηλότερες τιμές και σε λιγότερες δυνατότητες πρόσβασης στα προϊόντα. Επιπλέον, 
μπορεί να προκαλέσει το κλείσιμο των μικροκαταστημάτων πρόκειται για καταστάσεις που 
δημιουργούν δυσκολίες σε ανθρώπους οι οποίοι δεν έχουν μεγάλη πρόσβαση στα μέσα 
μεταφοράς. 
Στο βαθμό που η ανταγωνιστικότητα εξαρτάται από τις τιμές πώλησης, οι μεγάλες εμπορικές 
επιχειρήσεις βρίσκονται σε πλεονεκτική θέση, χάρη στις οικονομίες κλίμακας που 
επιτυγχάνουν επειδή προμηθεύονται χονδρικά. Η διαπραγματευτική ισχύ ενός διανομέα 
οποιουδήποτε μεγέθους βασίζεται στο μέγεθος της κρίσιμης μάζας που αντιπροσωπεύει, το 
οποίο του επιτρέπει να έχει άμεση πρόσβαση στους καλύτερους δυνατούς όρους των δικτύων 
πωλήσεων των παραγωγών τα οποία ορισμένες φορές καλύπτουν την παγκόσμια αγορά. 
Προκειμένου να επιτύχουν αυτή την κριτική μάζα, την οποία ήδη διαθέτουν ορισμένοι 
μεγάλοι διανομείς, οι εμπορικές ΜΜΕ πρέπει να συγκροτούν αγοραστικούς ομίλους. 
Ένα άλλο μέσο βελτίωσης της ανταγωνιστικότητας των μικρών καταστημάτων είναι η 
βελτίωση της πρόσβασης στη χρηματοδότηση, η βελτίωση της κατάρτισης τόσο των 
ιδιοκτητών όσο και των διαχειριστών τους, η βελτίωση της πρόσβασης στις μεταφορές και η 
μεγαλύτερη αναγνώριση, από τις τοπικές, περιφερειακές και εθνικές αρχές, του κοινωνικού 
και οικονομικού ρόλου που διαδραματίζουν τα μικρά καταστήματα στις κοινωνίες που 
εξυπηρετούν. 
Η ανταγωνιστικότητα προϋποθέτει αποτελεσματική διοικητική οργάνωση και γρήγορο 
εφοδιασμό - δύο ζωτικής σημασίας προϋποθέσεις οι οποίες πληρούνται ολοένα και 
περισσότερο χάρη στις νέες τεχνολογίες. Ορισμένες διαδικασίες και τεχνολογίες 
συγκεντρώθηκαν στο πλαίσιο μιας στρατηγικής πρωτοβουλίας που ονομάστηκε «ΕΟΚ» 
(αποτελεσματική ανταπόκριση στις ανάγκες του καταναλωτή). Σήμερα η πρωτοβουλία αυτή 
εφαρμόζεται από μεγάλες επιχειρήσεις αλλά αρχίζουν να τη χρησιμοποιούν σε συνεργασία 
ολοένα και περισσότερες ΜΜΕ με σκοπό την εξάλειψη των εμποδίων σε ολόκληρη την 
αλυσίδα της διανομής. Ο παράγοντας αυτός έχει αυξάνουσα σημασία, λόγω της 
παγκοσμιοποίησης των αγορών, η οποία επηρεάζει την απασχόληση υπό την έννοια ότι 
εμφανίζονται θέσεις απασχόλησης με μεγαλύτερη ειδίκευση στην Ευρώπη ενώ άλλες θέσεις 
απασχόλησης με μικρότερη ειδίκευση εξάγονται. 
Οι εξ αποστάσεως πωλήσεις στους καταναλωτές, συμπεριλαμβανομένων των ηλεκτρονικών 
αγορών μέσω δικτύων όπως είναι το Ιηΐεπιεΐ αναπτύσσονται ταχέως. Τα εργαλεία και οι 
ευκαιρίες που προσφέρει το νέο αυτό μέσο θα αποτελέσουν τη βάση για μια σημαντική 
αναδιάρθρωση του τομέα, η οποία θα απαιτήσει σημαντικές επενδύσεις σε εξοπλισμό και 
κατάρτιση. 
Τέλος, και οι ίδιοι καταναλωτές αλλάζουν με ταχύ ρυθμό. Έχουν γίνει απαιτητικότεροι και 
επιθυμούν να απολαμβάνουν ένα ολοκληρωμένο σύνολο υπηρεσιών (το οποίο περιλαμβάνει 
τουρισμό, πολιτισμό, τεχνολογίες των πληροφοριών, προσωπική ασφάλεια, μεταφορά ακόμα 
και το ίδιο το εμπόριο). Αυτό το όλο και πιο περίπλοκο πρότυπο ζήτησης εγείρει το ζήτημα 
της σύμπραξης μεταξύ των διάφορων υπηρεσιών που παρέχονται στους διάφορους τόπους 
που ζουν οι άνθρωποι. 
III. Η ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΙΑΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟ: ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ 
ΖΗΤΗΜΑΤΑ 
Το αίτημα μεγαλύτερης αναγνώρισης του τομέα στηρίζεται στο γεγονός ότι ο εμπορικός 
τομέας είναι ο μεγαλύτερος εργοδότης στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα και ότι κατά την 
τελευταία δεκαετία κατάφερε να δημιουργήσει θέσεις απασχόλησης τη στιγμή που άλλοι 
τομείς συρρίκνωσαν την εργασία. Αυτό το κατόρθωσε χάρη στην ευελιξία του να 
προσαρμόζεται στις αλλαγές της ζήτησης. 
Η απασχόληση στο εμπόριο θα παρουσιάσει, τα επόμενα χρόνια, τόσο κέρδη όσο και ζημίες. 
Τα κέρδη θα προέλθουν από τις νέες μορφές λιανικού εμπορίου με μεγαλύτερη έμφαση στην 
εξυπηρέτηση των πελατών. Οι απώλειες θα προέλθουν από τη μεγαλύτερη αυτοματοποίηση, 
από τη μηχανοργάνωση και από το σημαντικότερο μέγεθος των εργασιών στους τομείς της 
διοικητικής οργάνωσης και της διαχείρισης αποθεμάτων. Επίσης, καθώς προχωρεί η 
παγκοσμιοποίηση των αγορών, οι νέες προκλήσεις και οι ευκαιρίες σε αναπτυσσόμενους 
τομείς όπως είναι το ηλεκτρονικό εμπόριο θα έχουν αντίκτυπο στις θέσεις απασχόλησης. Η 
προστιθέμενη αξία της κοινοτικής δράσης στον τομέα αυτό είναι η προσπάθεια βελτίωσης της 
ανταγωνιστικότητας των εμπορικών επιχειρήσεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση και μέσω αυτής 
της προσπάθειας η αύξηση των πιθανοτήτων δημιουργίας νέων θέσεων απασχόλησης. 
Η σημασία της συμβολής του τομέα στην ευημερία του πολίτη καθιστά ορισμένες φορές 
αναγκαία για τις δημόσιες αρχές την ανάληψη δράσης έτσι ώστε οι ευκαιρίες για βελτίωση να 
μην πάνε χαμένες. Η δράση αυτή αφορά τη διατήρηση ενός δικτύου καταστημάτων 
διαφοροποιημένων, ανταγωνιστικών και βιώσιμων. 
Η ανταγωνιστικότητα του τομέα δεν είναι απλώς ζήτημα επίτευξης των χαμηλότερων τιμών 
της αγοράς και του χαμηλότερου κόστους. Οι καταναλωτές επιζητούν ολοένα και 
περισσότερο υψηλής ποιότητας προϊόντα και ικανοποιητικό φάσμα υπηρεσιών σε τιμές που 
να είναι προσιτές, χωρίς κατ' ανάγκη να είναι και οι χαμηλότερες. Επιτυχημένη επιχείρηση 
επομένως είναι εκείνη η οποία προσφέρει ένα συνδυασμό όλων αυτών των παραγόντων. 
Σήμερα τα μεγάλα καταστήματα προσφέρουν μεγάλη ποικιλία εμπορευμάτων σε ελκυστικές 
τιμές. 
Τα μικρά καταστήματα είναι συνήθως κοντά στα σπίτια των πελατών τους και προσφέρουν 
προσωπική εξυπηρέτηση. Υπάρχουν ισχυρά και ασθενή σημεία και στις δύο καταστάσεις. Η 
μεγάλη πρόκληση για το εμπόριο στην Ευρώπη είναι να βελτιστοποιήσει τα ισχυρά του 
σημεία, προσφέροντας τόσο ποιότητα όσο και ελκυστικές τιμές, παραμένοντας ταυτόχρονα 
βασικός εργοδότης. Οι διαρθρωτικές αλλαγές τις οποίες μετέρχεται το ευρωπαϊκό εμπόριο 
απαιτούν περισσότερο εξειδικευμένη εργασία και θέσεις μερικής απασχόλησης. 
Κατά παράδοξο τρόπο, ενώ το εμπόριο είναι ένας τομέας πολύ οικείος στον πολίτη, δεν 
λαμβάνεται πλήρως υπόψη από τις δημόσιες αρχές, που είναι οι φορείς λήψης των 
αποφάσεων. Ο λόγος είναι ο εξαιρετικά πολυποίκιλος χαρακτήρας των εμπορικών 
επιχειρήσεων οι οποίες λειτουργούν σε διαφορετικά τμήματα αγοράς, με διαφορετικό 
επιχειρηματικό πνεύμα και σε διαφορετικά είδη εγκαταστάσεων, στοιχεία τα οποία όλα 
καθιστούν δύσκολη την παρουσίαση των επιχειρημάτων τους σε κοινοτικό επίπεδο παρ' όλη 
την εντατική εργασία της ΕιιτοΟοπιπιεΓοε, της ευρωπαϊκής κεντρικής οργάνωσης 
εκπροσώπησης. Οι άλλες οργανώσεις που εκπροσωπούν τις επιχειρήσεις στον τομέα είναι 
κερματισμένες, ιδίως σε εθνικό επίπεδο, εμποδίζοντας έτσι τη διεξαγωγή του διαλόγου με τις 
δημόσιες αρχές. Ο τομέας επηρεάζεται από πολυάριθμες οριζόντιες εθνικές και ευρωπαϊκές 
πολιτικές, συχνά όμως χωρίς να λαμβάνονται υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και οι 
ανάγκες του κατά τη διαμόρφωση των εν λόγω πολιτικών. 
Ποια μπορεί να είναι η συμβολή της Ευρωπαϊκής Κοινότητας; Για όλα αυτά τα ζητήματα 
που επηρεάζουν το εμπόριο ο ρόλος που μπορεί να διαδραματίσει η Κοινότητα είναι να 
προβάλει περισσότερο τα ισχυρά σημεία του τομέα στη χάραξη πολιτικής. Μπορεί να 
βελτιώσει τις διαβουλεύσεις μεταξύ των εμπλεκόμενων μερών, δηλαδή μεταξύ των 
εμπορικών οργανώσεων και των εθνικών, περιφερειακών και τοπικών αρχών. Μέσω του 
διαλόγου αυτού μπορούν, μεταξύ άλλων, να εντοπιστούν και να διαδοθούν οι βέλτιστες 
πρακτικές που συμβάλλουν στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας και στη δημιουργία 
σταθερών και με διάρκεια θέσεων εργασίας. Η διάδοση των εν λόγω βέλτιστων πρακτικών 
προϋποθέτει την ενσωμάτωση των αναγκών του εμπορίου στις σχετικές πολιτικές. Η 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι ευνοϊκά διατεθειμένη να αναλάβει τη διαδικασία της προβολής 
των εν λόγω βέλτιστων πρακτικών. 
Μακροπρόθεσμες προοπτικές 
Στόχος της παρούσας Λευκής Βίβλου δεν είναι να ξεκινήσει μια σημαντική πρωτοβουλία ούτε 
να εισαγάγει ριζικές αλλαγές πολιτικής. Ο τομέας του εμπορίου και της διανομής χρειάζεται μια 
στρατηγική που να βασίζεται ουσιαστικά στη βελτίωση των όρων του ανταγωνισμού στην αγορά 
στα πλαίσια της οποίας η ανταγωνιστικότητα είναι η καλύτερη ανταπόκριση στη ζήτηση των 
καταναλωτών. Γι' αυτό, η Λευκή Βίβλος παρουσιάζει συγκεκριμένα προβλήματα και πρακτικές 
που απαιτούν την ανάληψη δράσης σε κοινοτικό επίπεδο προκειμένου να εξασφαλισθεί τόσο η 
ομαλή λειτουργία της αγοράς, όσο και, κατά συνέπεια, το γεγονός ότι ο τομέας θα μπορεί να 
συμβάλει στην ευημερία του καταναλωτή. 
Ορισμένα από τα κεφάλαια της Λευκής Βίβλου σκιαγραφούν τις πιθανές μεσοπρόθεσμες ή 
μακροπρόθεσμες μελλοντικές εξελίξεις του τομέα. Λεν πρόκειται για συγκεκριμένα μέτρα αλλά 
για θέματα που επιτάσσουν τη διεξαγωγή εκτεταμένων και ενδελεχών συζητήσεων στο μέλλον. 
Ο τομέας του εμπορίου πρέπει να συνειδητοποιήσει ορισμένα στοιχεία πριν να είναι πολύ αργά. 
Παρακάτω σχολιάζονται ορισμένες προτεραιότητες ανάληψης δράσης. Λεν θα πρέπει να 
ξεχνάμε ότι οι λύσεις των προβλημάτων αυτών μπορεί να είναι εκτός της αρμοδιότητας της 
Κοινότητας (λαμβάνοντας υπόψη την αρχή της επικουρικότητας) ακόμη και αν τα εν λόγω 
προβλήματα εκδηλώνονται συχνά με τον ίδιο τρόπο σε όλα τα κράτη μέλη και η επίλυση τους 
συχνά προϋποθέτει διασυνοριακή συνεργασία. 
Η παρούσα Βίβλος προτείνει σειρά δράσεων με σκοπό τη δημιουργία μιας συνεκτικής 
στρατηγικής για την προαγωγή του τομέα τα επόμενα χρόνια· οι δράσεις αυτές εμπίπτουν σε 
τέσσερις ομάδες προτεραιότητας: 
• βελτίωση της χρήσης των μέσων πολιτικής στην υπηρεσία του εμπορίου· 
• βελτίωση του διοικητικού, νομοθετικού και χρηματοδοτικού περιβάλλοντος· 
• ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και προαγωγή του επιχειρηματικού πνεύματος· 
• ενθάρρυνση του εξευρωπαϊσμού και της διεθνοποίησης. 
IV. ΒΑΣΙΚΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΛΗΨΗ ΔΡΑΣΗΣ 
Α. Βελτίωση της χρήσης μέσων πολιτικής στην υπηρεσία του εμπορίου· 
Είναι ανάγκη να εντοπιστούν οι τάσεις της αγοράς και να διαμορφωθεί μια σαφέστερη εικόνα 
του δικτύου των δραστηριοτήτων που συνθέτουν τον εμπορικό τομέα στην Ευρωπαϊκή 
Ένωση. Καταρχάς θα γίνει μια λεπτομερής επανεκτίμηση της κατάστασης, το αποτέλεσμα 
της οποίας θα αποτελέσει τη βάση για τη μετέπειτα παρακολούθηση των εξελίξεων και θα 
προσφέρει ιδανικά τη δυνατότητα πρόβλεψης των μελλοντικών εξελίξεων. 
1. Καλύτερη γνώση του τομέα 
Το εμπόριο είναι ένα πολύ σημαντικό τμήμα της ευρωπαϊκής οικονομίας. Η σημασία του 
πρέπει να λαμβάνεται σωστά υπόψη κατά τη διαμόρφωση πολιτικών που αφορούν διάφορους 
άλλους τομείς δραστηριότητας. Οι πρωτοβουλίες πολιτικής πρέπει να βασίζονται σε μια 
πλήρη και ορθή κατανόηση των εμπλεκόμενων παραγόντων. 
Ο τομέας επηρεάζει σημαντικά την ποιότητα ζωής των πολιτών, παρέχοντας ευκολίες για την 
πρόσβαση των καταναλωτών σε αγαθά και υπηρεσίες. Ο τομέας ελέγχει τη δυνητική χρήση 
του ηλεκτρονικού εμπορίου. Έχει διάφορα χαρακτηριστικά, τα οποία διαφέρουν από τα 
χαρακτηριστικά της βιομηχανίας. Γενικά το εμπόριο δεν το απασχολούν τα ίδια προβλήματα 
με τη βιομηχανία, δηλαδή οι πολυδάπανες επενδύσεις σε μηχανήματα, η επιστημονική έρευνα 
και οι μακροπρόθεσμες εκστρατείες προώθησης των προϊόντων στην αγορά. Διαφέρει επίσης 
από άλλες βιομηχανίες υπηρεσιών, όπως είναι ο τομέας των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών ή 
οι υπηρεσίες υγείας, ο τουρισμός ή η ψυχαγωγία. Παρόλο που ορισμένες επιχειρήσεις του 
λιανικού εμπορίου ασχολούνται μόνο με πωλήσεις, για την πλειονότητα τους, τα ζητήματα 
των αγοραστικών μεθόδων, της διαχείρισης των αποθεμάτων και του κεφαλαίου λειτουργίας 
είναι βασικά για την επιβίωση, την ανάπτυξη και την κερδοφορία τους. 
Μεγάλες και μικρές επιχειρήσεις του τομέα διαχειρίζονται τα ίδια εμπορεύματα, 
συναλλάσσονται με τους ίδιους προμηθευτές και υπόκεινται στους ίδιους νόμους περί 
προστασίας των καταναλωτών, προστασίας του περιβάλλοντος, μεταφορών κτλ. Το 
πολυκατάστημα, το συνοικιακό κατάστημα και το γραφείο πωλήσεων δι'αλληλογραφίας 
αντιμετωπίζουν σε μεγάλο βαθμό τα ίδια προβλήματα. 
Το εμπόριο είναι ένας τομέας που παρουσιάζει πολυμορφία. Περιλαμβάνει όχι μόνο τις 
επιχειρήσεις λιανικού εμπορίου αλλά επίσης τις επιχειρήσεις χονδρικού εμπορίου, τις 
επιχειρήσεις δικαιόχρησης (β·αηοΗΐ8£τ$), τους εμπορικούς αντιπροσώπους, τις υπαίθριες 
αγορές, τα κινητά καταστήματα, τις μηχανές πώλησης με κερματοδέκτη και ακόμη και τα 
ξενοδοχεία και τα εστιατόρια. Οι επιχειρήσεις αυτές μπορεί να είναι ξεχωριστές επιχειρήσεις ή 
αλυσίδες επιχειρήσεων- μπορεί να είναι ανεξάρτητες επιχειρήσεις, συνεταιρισμοί ή μπορεί να 
ανήκουν σε ομίλους ανεξάρτητων εμπορικών επιχειρήσεων που πραγματοποιούν από κοινού 
αγορές ή πωλήσεις. Και μπορεί μεν οι νομοθέτες να είναι εκείνοι που επιτρέπουν σε όλα αυτά 
τα διαφορετικά είδη επιχειρήσεων να λειτουργούν σε ένα ευνοϊκό περιβάλλον, αλλά εκείνοι που 
έχουν την τελευταία λέξη είναι οι καταναλωτές, με τα πολυποίκιλα γούστα και προτιμήσεις τους. 
Πρόκειται λοιπόν για ένα σύνθετο και πολύμορφο τομέα που βρίσκεται σε διαρκή ροή και 
απαιτεί περαιτέρω διερεύνηση. 
Δράσεις 
• Διεξαγωγή μεγάλης ενημερωτικής εκστρατείας με επισκέψεις σε σαράντα περίπου μέρη 
της Ένωσης για την προβολή της παρούσας Λευκής Βίβλου και του έργου της Επιτροπής 
στον τομέα του εμπορίου και για την ανατροφοδότηση από τα ενδιαφερόμενα μέρη. 
• Οι βελτιώσεις του ευρωπαϊκού στατιστικού συστήματος για το εμπόριο θα συνεχιστούν. 
Θα δημοσιευθεί ετήσια έκθεση και θα διεξαχθεί συνέδριο για τη διάδοση πληροφοριών 
σχετικά με τις αλλαγές και τις τάσεις στη διάρθρωση του εμπορίου. 
2. Αλλαγές στη διάρθρωση του εμπορίου: νέες προκλήσεις πολιτικής 
Μια από τις κυριότερες επιτυχίες της Κοινότητας είναι η ουσιαστική επίτευξη μιας ενιαίας 
ευρωπαϊκής αγοράς. Πολλά αγαθά και υπηρεσίες μπορούν τώρα να επωφεληθούν από τις 
αρχές της ελεύθερης κυκλοφορίας και αγοράζονται και πωλούνται διασυνοριακά, χωρίς 
νομικά ή διοικητικά εμπόδια. Η Επιτροπή θα συνεχίσει να επαγρυπνεί για την πλήρη 
εφαρμογή των στόχων της ενιαίας αγοράς. 
Σε αυτό το πλαίσιο ένας τομέας που πρέπει να μελετηθεί προσεκτικά είναι ο τομέας του 
μάρκετινγκ σε πολλαπλά επίπεδα. Το μάρκετινγκ σε πολλαπλά επίπεδα είναι μια μορφή 
άμεσου μάρκετινγκ, στο πλαίσιο του οποίου οι πωλητές τηλεφωνούν απευθείας στο σπίτι του 
δυνητικού πελάτη. Οι πωλητές αυτοί εργάζονται άμεσα για τη διεύθυνση της επιχείρησης ή 
προσλαμβάνουν μεσάζοντες, δημιουργώντας μερικές φορές κατά κάποιον τρόπο μια αλυσίδα. 
Η Επιτροπή πρέπει να εξετάσει εάν οι πρακτικές αυτές διακρίνονται επαρκώς από τις 
πωλήσεις με το σύστημα της πυραμίδας, δραστηριότητα η οποία δεν επιτρέπεται σε πολλές 
χώρες. Πρέπει επίσης να αποφασιστεί σε ποιο βαθμό οι διαφορές στις εθνικές νομοθεσίες 
σχετικά με αυτό το ζήτημα μπορεί να αποτελέσουν φραγμούς στο εμπόριο ή να στρεβλώσουν 
τον ανταγωνισμό στα πλαίσια της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το ζήτημα αυτό θα εξετάσει η 
ομάδα εμπειρογνωμόνων από τα κράτη μέλη η οποία έχει συσταθεί από την Επιτροπή στο 
πλαίσιο της πολιτικής της για τις εμπορικές επικοινωνίες6. 
Μια άλλη μορφή πωλήσεων γύρω από την οποία έχει επιστηθεί προσοχή είναι η 
δραστηριότητα των εμπορικών αντιπροσώπων. Μια οδηγία του Συμβουλίου του 1986 
(86/653/ΕΟΚ) θέσπισε μέτρα εναρμόνισης των δραστηριοτήτων τους. Η Επιτροπή θα 
συνεχίσει να εξετάζει το ζήτημα της εναρμόνισης ορισμένων πρακτικών στον τομέα αυτό και 
τη δυνατότητα κατάρτισης μιας τυποποιημένης σύμβασης για τις δραστηριότητες αυτές. 
Η Επιτροπή θα εξετάσει επίσης τη μεταβαλλόμενη κατάσταση στον τομέα του χονδρικού 
εμπορίου. Οι επιχειρήσεις χονδρικού εμπορίου επηρεάζονται από την ανάπτυξη πολύ 
μεγάλων αλυσίδων λιανικού εμπορίου με ολοκληρωμένες λειτουργίες χονδρικού και λιανικού 
εμπορίου. Οι δυνάμεις της αγοράς δεν πρέπει να εμποδιστούν να φέρουν σημαντικές αλλαγές 
στη διάρθρωση του τομέα του χονδρικού εμπορίου. Είναι όμως δικαιολογημένη η 
παρακολούθηση του αντίκτυπου των αλλαγών αυτών σε δύο είδη ΜΜΕ που θα θιγούν 
σοβαρά από αυτές - στις μικρές επιχειρήσεις λιανικού εμπορίου και στις μικρές επιχειρήσεις 
παραγωγής καταναλωτικών εμπορευμάτων. Μπορεί μεν η παρακμή των επιχειρήσεων 
χονδρικού εμπορίου να είναι μια πιθανή έκβαση των μεταβαλλόμενων συνθηκών της αγοράς, 
πιθανή όμως είναι επίσης και η μετατροπή τους σε καταστήματα αυτοεξυπηρέτησης για 
επαγγελματίες (ςαδίι-αηά-οαιτν), σε εθελοντικές αλυσίδες ή σε εμπορικές αντιπροσωπείες. Οι 
επιχειρήσεις χονδρικής πώλησης πρέπει επίσης να ανταγωνιστούν τις πωλήσεις μέσω Ιηΐεπιεΐ 
ή άλλες μορφές διανομής. Ωστόσο η προηγμένη διοικητική οργάνωση εξακολουθεί να είναι 
ένα από τα ισχυρά σημεία των υφιστάμενων επιχειρήσεων χονδρικού εμπορίου. 
Δράσεις 
• Η Επιτροπή θα εκπονήσει και θα δημοσιεύσει μελέτες για τις μελλοντικές εξελίξεις στους 
τομείς των πωλήσεων σε πολλαπλά επίπεδα, της εμπορικής αντιπροσωπείας και του 
χονδρικού εμπορίου. Θα συμπεριλαμβάνεται συγκριτική αξιολόγηση. Θα διοργανωθούν 
συναντήσεις με επαγγελματικές οργανώσεις των ενδιαφερόμενων κλάδων πριν από την 
εκπόνηση των προαναφερόμενων μελετών καθώς και αργότερα με σκοπό να συζητηθεί η 
τελική μορφή των εκθέσεων προκειμένου να εντοπισθούν τομείς πρόσφοροι για την 
ανάληψη κοινοτικής δράσης. 
Β. Βελτίωση τον διοικητικού, νομοθετικού και χρηματοδοτικού περιβάλλοντος 
1. Απλούστευση των διοικητικών διαδικασιών 
Οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν ένα ολοένα πιο σύνθετο νομικό, φορολογικό και 
διοικητικό περιβάλλον στο οποίο είναι υποχρεωμένες να δραστηριοποιούνται ανταγωνιστικά, 
να αναπτύσσονται και να προσφέρουν ευκαιρίες απασχόλησης. Πέρα από το κόστος 
ΟΟΜ(1998) 121 τελικό 
συμμόρφωσης προς τους κανονισμούς, το συνολικό ετήσιο κόστος του διοικητικού φόρτου 
όλων των επιχειρήσεων της Ευρώπης εκτιμήθηκε χονδρικά ότι είναι της τάξης των 150 έως 
250 δισεκ. ΕΟϋ, ή 3% του κοινοτικού ΑΕγχΠ.7 
Σε γενικό επίπεδο η πρωτοβουλία 8ΕΙΜ (απλούστερη νομοθεσία για την εσωτερική αγορά)8 
έδωσε τη δυνατότητα να εντοπιστούν τα προβλήματα που δημιουργούν οι υφιστάμενοι 
κανόνες και να διατυπωθούν συστάσεις για την αντιμετώπιση τους. Κατά τη λήξη της 
δεύτερης φάσης της πρωτοβουλίας 8ΕΙΜ έγιναν συγκεκριμένες προτάσεις με σκοπό την 
απλούστευση των κανόνων της ενιαίας αγοράς, ιδίως όσον αφορά το ΦΠΑ και τη 
συνδυασμένη ονοματολογία. 
Ο διοικητικός φόρτος θίγει πολύ περισσότερο τις ΜΜΕ παρά τις μεγάλες επιχειρήσεις. Αυτό 
ισχύει ιδίως για τα πολύ μικρά καταστήματα λιανικού εμπορίου. Το μεγαλύτερο μέρος του 
νομοθετικού και διοικητικού φόρτου που επιβάλλεται στις επιχειρήσεις προέρχεται από τους 
κανονισμούς των κρατών μελών και όχι της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Επιτροπή έχει 
συμμετάσχει σε συντονισμένες δράσεις για την ανταλλαγή πληροφοριών γύρω από τις 
βέλτιστες πρακτικές, τόσο με τα κράτη μέλη και με τους εκπροσώπους επιχειρηματικών 
οργανώσεων όσο και με μεμονωμένους επιχειρηματίες. Το έργο αυτό επιτελέστηκε με τη 
βοήθεια μιας ομάδας εμπειρογνωμόνων για τη βελτίωση και την απλούστευση του 
επιχειρηματικού περιβάλλοντος την οποία συνθέτουν εκπρόσωποι των κρατών μελών και των 
επιχειρηματικών οργανώσεων των ευρωπαϊκών ΜΜΕ. Σε πρώτη φάση το έργο κατέληξε στην 
έκδοση μιας σύστασης της Επιτροπής τον Απρίλιο του 1997 προς τα κράτη μέλη για την έναρξη 
λειτουργίας επιχειρήσεων9. Θα πρέπει να τονισθεί ότι το εμπόριο αποτελεί πρόσφορο πεδίο 
επιχειρηματικής δράσης για εκείνους που είναι πρόθυμοι να αναλάβουν κινδύνους παρά τον 
ισχυρό ανταγωνισμό του τομέα. Νέες επιχειρήσεις δημιουργούνται κυρίως στους τομείς 
πώλησης νέων προϊόντων και υπηρεσιών και στις υπηρεσίες παροχής συμβουλών. 
Το ευρωπαϊκό συμβούλιο του Άμστερνταμ κάλεσε την Επιτροπή να συγκροτήσει μια Τα§κ 
ΡοΓοε για την απλούστευση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος (ΒΕ8Τ). Αποστολή της 
ΒΕ8Τ ήταν να απλουστεύσει τις υφιστάμενες και τις νέες νομοθετικές και διοικητικές 
ρυθμίσεις και να μειώσει το φόρτο που συνεπάγονται για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, ιδίως 
για τις ΜΜΕ. Αποστολή της ήταν επίσης να αναθεωρήσει τους βασικούς τομείς πολιτικής 
που αφορούν την ανάπτυξη των ΜΜΕ στην ΕΕ. Η απάντηση της Επιτροπής στην έκθεση της 
Τ&5Κ ΡΟΓΟΟ ΒΕ8Τ δόθηκε στην ανακοίνωση της με τίτλο «Προώθηση του επιχειρηματικού 
πνεύματος και της ανταγωνιστικότητας» της 30ής Σεπτεμβρίου 1998, η οποία περιλαμβάνει 
ένα πρόγραμμα δράσης που υποβλήθηκε προς έγκριση στο Συμβούλιο.10 Περιέχει μέτρα που 
πρέπει να λάβει η Επιτροπή και τα κράτη μέλη προκειμένου να αναβαθμίσουν την 
ανταγωνιστικότητα και την επιχειρηματική κουλτούρα που διαδραματίζουν βασικό ρόλο στο 
εμπόριο. Διάφορες πτυχές του πλαισίου αυτού πολιτικής, όπως η κατάρτιση και η πρόσβαση 
στη χρηματοδότηση, εξετάζονται σε άλλα σημεία της παρούσας Λευκής Βίβλου. 
Δράσεις 
Πηγή: Έκθεση της Τ&5Κ ΡΟΓΟΘ για την απλούστευση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος (ΒΕ8Τ), Μάιος 
1998 
ΟΟΜ 97/618 τελικό της 24ης Νοεμβρίου 1997 
9 ΕΕ Ι> 145 της 5ης Ιουνίου 97, σελίδες 29-51 
Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο «Προώθηση του επιχειρηματικού πνεύματος και της 
ανταγωνιστικότητας» - η απάντηση της Επιτροπής στην έκθεση της Τ&5Κ ΡΟΓΟΒ ΒΕ8Τ και τις συστάσεις της, 
ΟΟΜ (1998) 550. 10 
• Η Επιτροπή θα διοργανώσει συναντήσεις εμπειρογνωμόνων της €ΟΌ (επιτροπή εμπορίου 
και διανομής) και των εθνικών κυβερνήσεων προκειμένου να καταρτίσουν και να 
δημοσιεύσουν δράσεις που θα αναληφθούν στον τομέα του εμπορίου υπό το φως της 
έκθεσης ΒΕ8Τ. 
2. Πρόσβαση στη χρηματοδότηση 
Ακριβώς όπως οι άλλες επιχειρήσεις, έτσι και οι εμπορικές επιχειρήσεις χρειάζονται 
πρόσβαση στη χρηματοδότηση για επενδύσεις σε υποδομή πωλήσεων και ιδίως σε νέες 
τεχνολογίες. Όσον αφορά τις πηγές χρηματοδότησης, οι επιχειρήσεις αυτές ειδικά 
χρειάζονται εύκολη πρόσβαση σε τραπεζικές ταμειακές διευκολύνσεις και βραχυπρόθεσμα 
δάνεια με λογικό επιτόκιο. Στην πραγματικότητα, οι ΜΜΕ πρέπει να πληρώνουν κατά μέσο 
όρο 1,5% έως 5% υψηλότερο επιτόκιο από ό,τι οι μεγάλες επιχειρήσεις, λόγω του 
υψηλότερου κινδύνου που παρουσιάζουν (πβ. ανακοίνωση της Επιτροπής για τα 
χρηματοδοτικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις11). Αυτό 
μειώνει την ανταγωνιστικότητα των ΜΜΕ. 
Η πρόσβαση στη χρηματοδότηση είναι περιορισμένη ίσως επειδή οι μικρές εμπορικές 
επιχειρήσεις συχνά δεν έχουν ακίνητη περιουσία ή μηχανήματα για να προσφέρουν ως 
εγγύηση αλλά μόνο φήμη και πελατεία που κανονικά δεν λαμβάνεται υπόψη από τις 
τράπεζες. Ακόμη, το μετοχικό κεφάλαιο των μικρότερων εμπορικών επιχειρήσεων είναι 
μικρό και ανέρχεται στο 20% περίπου του συνολικού διαθέσιμου κεφαλαίου. 
Έτσι, η πρόσβαση σε αυτές τις χρηματοδοτικές πηγές εξαρτάται από τις καλές σχέσεις με τις 
τράπεζες. Συγκεκριμένα, οι εμπορικές ΜΜΕ πάσχουν λόγω δυσκολιών πρόσβασης σε 
κεφάλαια υψηλού κινδύνου, επιχειρηματικά κεφάλαια κτλ. 
Η χρηματοδότηση με επιχειρηματικά κεφάλαια (νεηίιιτε οαρίΐαΐ) βρίσκεται πολύ πίσω στην 
Ευρώπη. Συγκεκριμένα, ορισμένες ταχέως αναπτυσσόμενες αγορές, όπως η δικαιόχρηση 
(ίταηο1π3ίη§), χρειάζονται ευκολότερη πρόσβαση στα επιχειρηματικά κεφάλαια προκειμένου 
να χρηματοδοτήσουν την ταχεία τους ανάπτυξη.12 Ωστόσο, αρκετές επιχειρήσεις λιανικού 
εμπορίου στην αγορά των πληροφοριών και στις τηλεπικοινωνίες εξέδωσαν πρόσφατα 
μετοχές με μεγάλη επιτυχία χρησιμοποιώντας τα νέα ηλεκτρονικά χρηματιστήρια όπως το 
Εαδάας και το ΕΙΙΚΟ-ΝΜ. Κατόρθωσαν να αντλήσουν σημαντικούς πόρους για να 
χρηματοδοτήσουν την ανάπτυξη τους και τη στρατηγική διεθνοποίησης τους. 
Η Επιτροπή μαζί με μια ομάδα εμπειρογνωμόνων υψηλού επιπέδου προερχόμενων από 
χρηματοπιστωτικά ιδρύματα που συμμετείχαν στη 2η στρογγυλή τράπεζα τραπεζών και 
ΜΜΕ κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η καλύτερη συνεργασία μεταξύ τραπεζών και ΜΜΕ 
και η κατάρτιση του προσωπικού των τραπεζών μπορούν να ωφελήσουν ουσιαστικά τις 
ΜΜΕ. 
Η Επιτροπή πρότεινε μια νέα πρωτοβουλία προκειμένου να υποστηρίξει τη δημιουργία 
κοινών επιχειρήσεων στην ΕΕ· πρόκειται για το μηχανισμό ΙΕν - Ιοϊηί Ευχορεαη νεηίυχε 
(Απόφαση του Συμβουλίου 98/347/ΕΚ της 19ης Μαΐου 199813), στο πλαίσιο της 
«πρωτοβουλίας για την ανάπτυξη και την απασχόληση» που ξεκίνησε το Νοέμβριο του 1997. 
Για την περίοδο 1998 έως 2000 χορηγείται ποσό 80-100 εκατ. Εϋϋ με σκοπό να 
υποστηριχθεί η δημιουργία διεθνικών κοινών επιχειρήσεων και στον τομέα του εμπορίου. 
11 ΟΟΜ (1993) 528 
12 Ανακοίνωση της Επιτροπής «Κεφάλαιο υψηλού κινδύνου: κλειδί για τη δημιουργία απασχόλησης στην ΕΕ», 
8ΕΟ (1988) 552 
13 ΕΕ Ε 1998/155 σ. 43 
10 
Σε διάφορες χώρες ειδικευμένοι οργανισμοί προσφέρουν χρηματοδοτική μίσθωση, που ίσως 
παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τις εμπορικές επιχειρήσεις. Η χρηματοδοτική μίσθωση 
μπορεί να συνεισφέρει αποφασιστικά στην ευημερία των μικρών και των μεσαίων εμπορικών 
επιχειρήσεων αφού τους δίνει τη δυνατότητα να χρησιμοποιούν σύγχρονα κτίρια και 
εξοπλισμό. 
Δράσεις 
• Διευκόλυνση της πρόσβασης στη χρηματοδότηση για τη σύσταση νέων 
επιχειρήσεων μέσω της τρίτης στρογγυλής τράπεζας τραπεζών και ΜΜΕ και με την 
εφαρμογή στην πράξη της πρωτοβουλίας «για την ανάπτυξη και την απασχόληση» 
στον τομέα του εμπορίου. 
• Εντοπισμός των δυνατοτήτων των επιχειρήσεων να αποκτήσουν πρόσβαση στη 
χρηματοδότηση και στα συστήματα παροχής αμοιβαίων εγγυήσεων στον τομέα του 
εμπορίου. 
• Υλοποίηση μιας δεύτερης πρωτοβουλίας κεφαλαίου εκκίνησης, για καινοτομικές 
επιχειρήσεις και για τη μεταβίβαση εμπορικών επιχειρήσεων.14 
• Εντοπισμός ορθών πρακτικών στα κράτη μέλη όσον αφορά τη χρηματοδότηση, την 
εγκατάσταση και τη μεταβίβαση επιχειρήσεων, με συντονισμένες δράσεις, συνέδρια 
και μελέτες. 
• Διοργάνωση ενός συνεδρίου για την ενημέρωση του τραπεζικού τομέα σχετικά με 
την ειδική κατάσταση των εμπορικών επιχειρήσεων και με σκοπό την καλύτερη 
πρόσβαση των εμπορικών επιχειρήσεων στη χρηματοδότηση. 
3. Βελτίωση του διαλόγου μεταξύ των εμπορικών επιχειρήσεων και 
των εταίρων τους (υπαλλήλων, καταναλωτών, πιστωτικών ιδρυμάτων) 
Το εμπόριο έχει διάφορους εταίρους με τους οποίους θα πρέπει να ξεκινήσει ή να 
επαναληφθεί ο διάλογος με σκοπό την αποφυγή των συγκρούσεων, τον εντοπισμό 
προβλημάτων που είναι κοινά για τις δύο πλευρές και την εφαρμογή δίκαιων λύσεων. 
α) Κοινωνικός διάλογος 
Το εμπόριο πρέπει να είναι σε θέση να διαδραματίσει το ρόλο του στον κοινωνικό διάλογο 
που διεξάγεται στην Ευρώπη. Εδώ και 15 χρόνια διεξάγεται παραγωγικός διάλογος σε 
τομεακό επίπεδο μεταξύ των οργάνων εκπροσώπησης των εργοδοτών και των εργαζομένων 
στον τομέα του εμπορίου - ΕυΓοΟοπυτιεΓΟΰ για τους εργοδότες και ΕυΐΌ-Ρϊεί για τους 
εργαζομένους. Ο διάλογος αυτός, ο οποίος έχει υποστηριχθεί από την Επιτροπή, οδήγησε 
στην ανάληψη διάφορων κοινών πρωτοβουλιών. Ωστόσο, ο τριτογενής τομέας, ο οποίος 
περιλαμβάνει το εμπόριο, διαμαρτύρεται ότι υποεκπροσωπείται, ιδιαίτερα σε διακλαδικό 
επίπεδο. 
Πέρα από τα παλιά γνωστά προβλήματα που θα δικαιολογούσαν το μικρό αριθμό εκπροσώπων 
(χάριν αποτελεσματικότητας και αντιπροσωπευτικότητας) και τα οποία παραμένουν εκτός της 
αρμοδιότητας της Επιτροπής, η συμμετοχή εκπροσώπων που θα μπορούσαν να επισημάνουν τις 
ιδιομορφίες του εμπορίου επιδέχεται βελτιώσεις. Η ΕπΓοΟοηιιηεΓΟΟ και η Ευχο-Ρΐοί 
συμμετέχουν ήδη στους τέσσερις βασικούς τομείς του διαλόγου, δηλαδή στην πληροφόρηση, 
στη διαβούλευση, στη συνεννόηση και στην ανάληψη κοινής δράσης. 
Στην πρόσφατη ανακοίνωση της για την «προσαρμογή και την ανάπτυξη του κοινωνικού 
διαλόγου σε κοινοτικού επίπεδο»15, η Επιτροπή περιγράφει τα μέσα που προτίθεται να 
14 ΕΕ 1.0363 της 9.11.98 
11 
χρησιμοποιήσει και τα μέτρα που είναι απαραίτητο να ληφθούν για την ενίσχυση του 
διαλόγου μεταξύ εργοδοτών και εργαζομένων σε ευρωπαϊκό επίπεδο. 
Η Επιτροπή προτείνει την ανασύσταση της Μόνιμης Επιτροπής για την Απασχόληση 
προκειμένου να βελτιωθεί η συμβολή των εργαζομένων και των εργοδοτών στην ανάπτυξη 
και στην εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση και στη γενική ώθηση 
της οικονομικής πολιτικής. Σύμφωνα με την πρόταση της Επιτροπής η ΕιιτοΟοιηϊηειχε θα 
πρέπει να εκπροσωπείται στη Μόνιμη Επιτροπή για την Απασχόληση. Η ΕΙΙΓΟ Ρϊετ θα 
αντιπροσωπεύεται επίσης λόγω της ιδιότητας της ως μέλους του φορέα ΕΤΌΟ. Ο διάλογος σε 
τομεακό επίπεδο έχει μεγάλη σημασία για την ανάληψη κοινής δράσης και για τις 
διαπραγματεύσεις. Η Επιτροπή θεσπίζει ένα νέο πλαίσιο τομεακού διαλόγου υπό μορφήν 
επιτροπών τομεακού διαλόγου που θα εφαρμόζεται σε όλους τους ενδιαφερόμενους τομείς 
και στο εμπόριο. 
Δράσεις 
• Βελτίωση της εκπροσώπησης του τομέα του εμπορίου στις υφιστάμενες και σε νέες δομές 
όπως είναι η επιτροπή για την απασχόληση. 
• Δημιουργία ενός μηχανισμού συνεργασίας μεταξύ των επιχειρηματιών του τομέα του 
εμπορίου ((Χϋ - επιτροπή εμπορίου και διανομής) και των επιτροπών κοινωνικού 
διαλόγου. 
β) Καταναλωτές 
Πρέπει να επιτευχθεί μια αποδεκτή ισορροπία μεταξύ των απόψεων των καταναλωτών και 
των απόψεων των εμπόρων. Οι καταναλωτές πρέπει να υποστηρίζουν την ανάπτυξη του 
τομέα του εμπορίου εφόσον η επιλογή των εμπορευμάτων, οι τιμές και η ποιότητα των 
υπηρεσιών και των εμπορευμάτων εξαρτώνται από την κερδοφορία της επιχείρησης. 
Η εφαρμογή του προγράμματος της εσωτερικής αγοράς και η ανάπτυξη της κοινωνίας των 
πληροφοριών έκαναν του ευρωπαίους καταναλωτές περισσότερο προσεκτικούς και 
απαιτητικούς. 
Θέλουν να έχουν πρόσβαση σε μια αγορά η οποία είναι κάτι παραπάνω από μια τοπική ή 
εθνική αγορά - με άλλα λόγια σε μια κοινοτική αγορά με την αληθινή της έννοια, από την 
οποία να μπορούν να επωφεληθούν στα ταξίδια τους αυτοί και οι οικογένειες τους. Η εξέλιξη 
αυτή θα τονωθεί από την εισαγωγή του ευρώ. Γι'αυτό έχει σημασία η προώθηση του 
διαλόγου μεταξύ του τομέα του εμπορίου και των καταναλωτών. 
Οι καταναλωτές είναι ολοένα και περισσότερο μορφωμένοι, έχουν ευρύτερους ορίζοντες 
όσον αφορά το τι θέλουν να αγοράσουν και το πώς θέλουν να κάνουν τις αγορές τους. Έχουν 
επίσης άλλες προσδοκίες όσον αφορά το σεβασμό του περιβάλλοντος και των ηθικών 
προτύπων και νέους τρόπους ζωής, όπως η κατ' οίκον εργασία. Με τις μεθόδους του 
ηλεκτρονικού εμπορίου, συμπεριλαμβανομένου του Ιηΐεπιεί, οι καταναλωτές καταλήγουν να 
έχουν μια εξαιρετικά μεγάλη επιλογή προϊόντων και προμηθευτών. 
Επιπλέον, οι επιθυμίες των καταναλωτών όσον αφορά το είδος των υπηρεσιών που τους 
προσφέρονται μεταβάλλονται διαρκώς. Διαφορετικοί τρόποι πωλήσεων (σταθερό κατάστημα 
ή κινητό εμπόριο, άμεσες πωλήσεις και πωλήσεις δι'αλληλογραφίας, πωλήσεις εξ 
αποστάσεως και ηλεκτρονικές αγορές) συνδυάζονται με διαφορετικά είδη καταστημάτων 
(μικρά και μεγάλα καταστήματα, ειδικευμένα ή γενικά εμπορικά καταστήματα, ομάδες 
καταστημάτων όπως τα εμπορικά κέντρα ή οι στοές στα κέντρα των πόλεων, καταστήματα 
χονδρικού εμπορίου ή εργοστασιακά καταστήματα) προκειμένου να προσφέρουν στον 
καταναλωτή μια πολύ μεγάλη επιλογή. Ο ακόμη πιο άγριος ανταγωνισμός αυξάνει διαρκώς 
15 ΟΟΜ(98) 322 της 20 Μαΐου 1998 
12 
τη σημασία των βοηθητικών υπηρεσιών (εξυπηρέτηση μετά την πώληση, προσοχή στους 
πελάτες κτλ). 
Όσον αφορά τη μετάβαση στο ευρώ, ο διάλογος αυτός έχει ενσωματωθεί σε μια συμφωνία, η 
οποία υπογράφηκε στις 30 Ιουνίου 1998, μεταξύ εκπροσώπων των καταναλωτών και 
εκπροσώπων των κυριότερων επαγγελματικών οργανώσεων του τομέα της διανομής, του 
τουρισμού, της βιοτεχνίας και των ΜΜΕ και αφορά έναν εθελοντικό κώδικα συμπεριφοράς 
κατά τη μεταβατική περίοδο. 
Δράση 
• Διοργάνωση κάθε χρόνο μιας κοινής συνάντησης μεταξύ της επιτροπής εμπορίου και 
διανομής (ΟΟϋ) και της επιτροπής καταναλωτών στα πλαίσια της οποίας θα συζητούνται 
τρέχοντα θέματα και θα επιζητούνται κοινές λύσεις. Θα δημοσιεύεται απολογισμός των εν 
λόγω συναντήσεων. 
γ) Πιστωτικά ιδρύματα 
Το εμπόριο επηρεάζεται πολύ από όλη την ποικιλία των μέσων πληρωμής λαμβανομένης 
υπόψη της κλίμακας των χρηματοοικονομικών ροών προς τους παραγωγούς και από τους 
καταναλωτές. Θα κάνει ολοένα μεγαλύτερη χρήση των ηλεκτρονικών μέσων πληρωμής, 
ιδίως των καρτών πληρωμής, εφόσον η τιμή των υπηρεσιών αυτών το επιτρέπει. 
Το σύστημα καρτών πληρωμής εμπλέκει τέσσερις φορείς: το κάτοχο της κάρτας 
(καταναλωτής), τον οργανισμό έκδοσης της κάρτας (χρηματοπιστωτικό ίδρυμα), τον 
αποδέκτη (έμπορος) και τον πληρωτή (χρηματοπιστωτικό ίδρυμα). Το σύστημα λειτουργεί 
ως εξής: ο κάτοχος της κάρτας καταβάλει μια εισφορά στον εκδοτικό οργανισμό 
(χρηματοπιστωτικό ίδρυμα) για την κάρτα και για το δικαίωμα χρήσης της. Ταυτόχρονα, οι 
έμποροι υποστηρίζουν τη συμμετοχή στο σύστημα και με τη σειρά τους καταβάλουν μια 
εισφορά στην τράπεζα τους (πληρωτής) κάθε φορά που δέχονται μια πληρωμή με κάρτα· 
πρόκειται για το λεγόμενο «ΐϊίετοΐιαηΐ ί£6». 
Οι έμποροι πιστεύουν ότι η επιβάρυνση που επωμίζονται για τη χρήση του συστήματος δεν 
αφήνει περιθώρια για την ανταγωνιστική διαπραγμάτευση της συμμετοχής τους. Με την 
εισαγωγή του ευρώ θα ανακύψει το ζήτημα των εξόδων που επιβαρύνουν τους κατόχους 
καρτών στη συναλλαγές τους σε ευρώ που πραγματοποιούν στο εξωτερικό χρησιμοποιώντας 
κάρτες πληρωμής. Σε σύσταση που εξέδωσε η Επιτροπή των Απρίλιο του 199816, καλεί τις 
τράπεζες και τους άλλους φορείς να προσδιορίσουν σαφώς τα έξοδα για τις συναλλαγές από 
1ης Ιανουαρίου 1999, ημερομηνία κατά την οποία θα αρχίσουν να εφαρμόζονται αυστηρά οι 
σταθερές τιμές μετατροπής. 
Η μεγαλύτερη διαφάνεια όσον αφορά τα έξοδα των συναλλαγών και τις ισοτιμίες που 
εφαρμόζουν οι οργανισμοί καρτών πληρωμής μπορεί να οδηγήσει σε βελτίωση του 
ανταγωνισμού μεταξύ των πληρωτών καρτών συναλλαγών και σε βελτίωση της διερεύνησης 
και της γνώσης γύρω από τη διάρθρωση του κόστους. Σύμφωνα με τη σύσταση του 1998, οι 
χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί πρέπει να παρουσιάζουν σαφώς τις σταθερές τιμές 
μετατροπής και τα τυχόν έξοδα εκτός των εξόδων μετατροπής. 
16 Αριθ. 98/286/ΕΚ, σύσταση της Επιτροπής της 23ης Απριλίου 1998 σχετικά με το διάλογο, την 
παρακολούθηση και την πληροφόρηση για τη διευκόλυνση της μετάβασης στο ευρώ: ΕΕ ΕΠΟ της 1ης 
Μαΐου 1998 σ.22 
13 
Η σύσταση της Επιτροπής της 30ης Ιουλίου 199717 αποσκοπεί να εξασφαλίσει ένα ελάχιστο 
επίπεδο διαφάνειας των όρων χρήσης, να εξηγήσει τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των 
ενδιαφερόμενων μερών και να θεσπίσει μηχανισμούς για τη διευθέτηση των διαφορών. 
Υπάρχει επίσης η πρόσφατη πρόταση οδηγίας για το ηλεκτρονικό χρήμα, η οποία αφορά την 
παρακολούθηση των ιδρυμάτων έκδοσης ηλεκτρονικού χρήματος και η πέμπτη ανακοίνωση 
για την πρόληψη της απάτης της 1ης Ιουλίου 1998. 
Ο βασικός στόχος της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει να είναι η διατήρηση του ανταγωνισμού 
μέσω της διαφάνειας στην κατανομή του κόστους των συναλλαγών μεταξύ των μερών. 
Διαφορετικά, οι έμποροι - ιδίως οι ΜΜΕ - θα υποχρεωθούν να αυξήσουν αναλόγως τις τιμές 
τους, ανεξάρτητα από τα χρησιμοποιούμενα μέσα πληρωμής, προκειμένου να καλύψουν τα 
πρόσθετα αυτά έξοδα. Από την άλλη πλευρά, οι καταναλωτές δεν γνωρίζουν το κόστος των 
υπηρεσιών που απολαμβάνουν. Η συζήτηση για την κατανομή του κόστους των συναλλαγών 
παραμένει ανοιχτή. 
Δράσεις 
• Η Επιτροπή θα εκπονήσει έκθεση, αφού εξετάσει ενδελεχώς τα προβλήματα των μέσων 
πληρωμής, ιδίως της εφαρμογής της σύστασης αριθ. 87/598/ΕΟΚ με σκοπό την πλήρη 
διαφάνεια, σε όρους ανταγωνισμού, όσον αφορά την κατανομή των εξόδων για τη χρήση 
αυτών των καρτών μεταξύ χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, καταναλωτών και εμπόρων. 
• Αξιολόγηση του αντίκτυπου της εισαγωγής του ευρώ στη χρήση των μεθόδων πληρωμής, 
στη λειτουργία των συστημάτων πληρωμής και λύσεις νομοθετικής ρύθμισης όπως η 
συνέχεια που πρέπει να δοθεί στις συστάσεις αριθ. 97/489 και 98/286. 
Γ. Ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και προαγωγή του επιχειρηματικού 
πνεύματος 
1. Ηλεκτρονικό εμπόριο 
Στην παρούσα Λευκή Βίβλο το ηλεκτρονικό εμπόριο θεωρείται ως ένας νέος παράγοντας 
ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας ο οποίος, εφόσον αναπτυχθεί σωστά, μπορεί να ωφελήσει 
όλες τις εμπορικές επιχειρήσεις. Το ηλεκτρονικό εμπόριο αποτελεί επίσης μεγάλη ευκαιρία 
για την προώθηση νέων δραστηριοτήτων, ιδίως νέων δραστηριοτήτων διαμεσολάβησης, 
επιχειρηματικών δραστηριοτήτων οη-ΐίηε και υπηρεσιών διοικητικής οργάνωσης. 
Το ηλεκτρονικό εμπόριο καλύπτει κάθε μορφή επιχειρηματικής δραστηριότητας, διοικητικής 
συναλλαγής ή ανταλλαγής πληροφοριών που πραγματοποιείται χρησιμοποιώντας τις 
τεχνολογίες των πληροφοριών και των επικοινωνιών. Από τη σκοπιά των επιχειρήσεων 
περιλαμβάνει απλά συστήματα αγορών και σύνθετες λύσεις που ενσωματώνουν ολόκληρο 
τον εμπορικό κύκλο. Από την οργανωτική σκοπιά το ηλεκτρονικό εμπόριο επιτρέπει την 
ομαλή λειτουργία των υφιστάμενων ροών μεταξύ επιχειρήσεων και καταναλωτών, μεταξύ 
επιχειρήσεων και επιχειρήσεων και μεταξύ επιχειρήσεων και δημοσίου. Επιπλέον, το 
ηλεκτρονικό εμπόριο ενθαρρύνει την εμφάνιση νέων, καινοτομικών τρόπων συνεργασίας 
μεταξύ επιχειρήσεων που θα τις βοηθήσουν να αντιμετωπίσουν με επιτυχία τις προκλήσεις 
της παγκοσμιοποίησης. 
Οι ευρύτερες προοπτικές του ηλεκτρονικού εμπορίου αναλύθηκαν στην πρόσφατη 
ανακοίνωση της Επιτροπής «Μια ευρωπαϊκή πρωτοβουλία στο ηλεκτρονικό εμπόριο»18, ενώ 
17 Αριθ. 97/489/ΕΟΚ, σύσταση της Επιτροπής 97/489/ΕΚ της 30ης Ιουλίου 1997 σχετικά με τις συναλλαγές 
που γίνονται με μέσα ηλεκτρονικής πληρωμής και ιδίως όσον αφορά τις σχέσεις μεταξύ του εκδότη και του 
κατόχου 
18 ΟΟΜ/97/0157 τελικό 
14 
αναφέρονται επίσης στο σχέδιο οδηγίας για «ορισμένες νομικές πτυχές του ηλεκτρονικού 
εμπορίου».19 
Το ηλεκτρονικό εμπόριο μπορεί να κάνει τις επιχειρήσεις πιο ανταγωνιστικές. Αναβαθμίζει 
τις επαφές μεταξύ παραγωγών / προμηθευτών και καταναλωτών. Επιτρέπει στις επιχειρήσεις 
να συνασπιστούν προκειμένου να συνενώσουν την αγοραστική τους δύναμη, να φτάσουν σε 
νέες και απομακρυσμένες αγορές με μικρό κόστος, να αποκτήσουν πρόσβαση στις 
πληροφορίες της αγοράς, να βελτιώσουν τη διοικητική τους οργάνωση και να αναπτύξουν σε 
συνεργασία μέσα Ε&Α. 
Ωστόσο, οι ΜΜΕ υστερούν από άποψη ενημέρωσης και δεξιοτήτων και πάσχουν από την 
ανεπαρκή αποδοχή και εμπιστοσύνη των καταναλωτών στο ηλεκτρονικό εμπόριο. Επιπλέον, 
οι μικρές επιχειρήσεις χρειάζονται ένα σαφές και απλό κανονιστικό περιβάλλον καθώς και 
τιμολογιακά συστήματα όσον αφορά τις τηλεπικοινωνίες που να είναι προσαρμοσμένα στα 
ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του ηλεκτρονικού εμπορίου. Ο αντίκτυπος του ηλεκτρονικού 
εμπορίου στην ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων θα ολοκληρωθεί μόνον όταν το Ιηΐειτιεΐ 
γίνει πραγματικά προσπελάσιμο και προσιτό στον καθένα στον ίδιο βαθμό που είναι και τα 
άλλα μέσα. Η έλλειψη ενημέρωσης και κατάρτισης, το υψηλό κόστος των τηλεπικοινωνιών 
και η αβεβαιότητα γύρω από τις νομικές συνέπειες είναι οι κυριότεροι αναστολείς της 
γρήγορης απογείωσης της μαζικής και εμπορικής εφαρμογής του ηλεκτρονικού εμπορίου 
επειδή εμποδίζουν την ενσωμάτωση μιας κρίσιμης μάζας επιχειρηματιών χρηστών στην 
ηλεκτρονική αγορά. 
Οι ΜΜΕ πρέπει να υποστηριχθούν να αναπτύξουν δομές συνεργασίας οι οποίες να 
βασίζονται στην καλή πρακτική. Η κρατική υποστήριξη είναι απαραίτητη για δίκτυα και 
ενώσεις που αντιπροσωπεύουν τελικούς χρήστες και επιχειρήσεις προκειμένου να τους 
βοηθήσει να διαμορφώσουν την απαραίτητη κρίσιμη μάζα και να περάσουν τις απόψεις τους 
όσον αφορά τα τιμολογιακά συστήματα για την πρόσβαση στο ηλεκτρονικό εμπόριο. Η 
κρατική υποστήριξη μπορεί να βοηθήσει ουσιαστικά τους τελικούς χρήστες και τις μικρές 
επιχειρήσεις να έχουν διαπραγματευτική δύναμη και πολιτική βαρύτητα. Έχει επίσης 
σημασία για την ενθάρρυνση της κατάρτισης και τη βελτίωση της διάδοσης γνώσεων και 
μεθόδων εκμάθησης - τόσο για τους πολίτες όσο και για τις επιχειρήσεις, ιδίως τις ΜΜΕ. 
Οι επιχειρηματικές υπηρεσίες, όπως είναι το εμπορικό ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, η 
διαφήμιση, η πιστοποίηση, το σήμα ποιότητας και τα συστήματα πληρωμής έχουν ουσιώδη 
σημασία για την επιτυχία των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στα δικτυακά τους τολμήματα. 
Για να μπορέσουν οι επιχειρήσεις να επωφεληθούν από αυτές τις υπηρεσίες πρέπει αυτές να 
είναι αξιόπιστες, απολύτως διαλειτουργικές και προσιτές. Επιπλέον, λόγω οικονομιών 
κλίμακας και εξωτερικών παραγόντων, οι υπηρεσίες αυτές προσφέρονται αποτελεσματικά 
μόνο σε μεγάλη κλίμακα. Γι' αυτό, η Επιτροπή θα πρέπει να προσδιορίσει τις καλές 
πρακτικές και να προωθήσει την παράδοση των υπηρεσιών αυτών σε μαζική εμπορική βάση 
στην Ευρώπη. 
Δράσεις 
• Δημιουργία μιας ιστοσελίδας που να παρουσιάζει εργαλεία ενημέρωσης, κατάρτισης και 
λειτουργίας για επιχειρήσεις που θέλουν να επωφεληθούν από το ηλεκτρονικό εμπόριο. 
• Εκπόνηση και δημοσίευση μιας μελέτης για τον εντοπισμό των καλύτερων 
επιχειρηματικών διευθύνσεων στο ΙηίεπιεΙ. 
• Ένα πιλοτικό σχέδιο που να επιτρέπει την εμπορική βιωσιμότητα της προσφοράς βασικών 
υπηρεσιών ηλεκτρονικού εμπορίου σε μεγάλο αριθμό μικρών επιχειρήσεων. 
19 ΟΟΜ (1998) 586/2 της 3ης Νοεμβρίου 1998 
15 
• Ένα πιλοτικό σχέδιο για την προώθηση της χρήσης των σημάτων ποιότητας και 
συστήματα πιστοποίησης της συμμόρφωσης με ένα κώδικα συμπεριφοράς. 
• Δημιουργία μιας Ιαδκ ΐοκο στα πλαίσια της επιτροπής εμπορίου και διανομής που θα 
μελετήσει και θα προσφέρει ανατροφοδότηση στην Επιτροπή σε διάφορα ζητήματα, όπως 
τα εμπόδια στα οποία προσκρούουν οι επιχειρήσεις κατά την εφαρμογή πρακτικών 
ηλεκτρονικού εμπορίου, ο αντίκτυπος των διάφορων κανονιστικών ζητημάτων που 
συνδέονται με την ανάπτυξη του ηλεκτρονικού εμπορίου στις ΜΜΕ και τα μέτρα που 
ενδέχεται να λάβει η Επιτροπή σε αυτόν τον τομέα. 
2. Συνεργασία μεταξύ επιχειρήσεων 
Πολλοί συμμετέχοντες στο διάλογο της Πράσινης Βίβλου τόνισαν τη σημασία της συνεργασίας 
μεταξύ εμπορικών ΜΜΕ, οι οποίες δεν έχουν πιθανότητες να γίνουν ή να παραμείνουν 
ανταγωνιστικές παρά μόνο εφόσον συνενώσουν ορισμένες ή όλες τις λειτουργίες τους. Οι 
επιχειρήσεις πρέπει να διαμορφώσουν μια κρίσιμη μάζα προκειμένου να είναι σε θέση να 
αγοράζουν και να πωλούν με τους καλύτερους όρους. 
Οι εμπορικοί συνεταιρισμοί, οι αγοραστικές ενώσεις, οι εθελοντικές αλυσίδες και τα δίκτυα 
δικαιόχρησης (ίταηοΐιϊδε) επιτρέπουν όλα εξίσου να περάσει η πληροφορία από τον καταναλωτή 
στον παραγωγό πιο γρήγορα, ιδίως χάρη στη χρήση των νέων τεχνολογιών, οι οποίες βοηθούν 
τα καταστήματα πωλήσεων να δημιουργήσουν και να αναπληρώσουν τα αποθέματα τους σε 
πραγματικό χρόνο. Παρέχουν επίσης ένα δίαυλο πληροφοριών από τα καταστήματα πωλήσεων 
προς τους παραγωγούς, γεγονός που βοηθάει να προσαρμοστεί η παραγωγή στη ζήτηση του 
καταναλωτή (αποτελεσματική ανταπόκριση στις ανάγκες του καταναλωτή - ΕΟΚ). Το 
οργανωμένο εμπόριο συνδυάζει την ευελιξία και τις υπηρεσίες των μικροκαταστημάτων μαζί με 
τη διοικητική οργάνωση των μεγάλων οργανισμών και δίνει τη δυνατότητα στους μικρούς 
εμπορικούς φορείς να εκσυγχρονιστούν αυξάνοντας την επιφάνεια πωλήσεων τους και 
καταρτίζοντας τα στελέχη τους. 
Η Επιτροπή έχει ήδη εντοπίσει και λάβει υπόψη της το ειδικό πρόβλημα των συμφωνιών 
μεταξύ μικρών επιχειρήσεων, ιδίως στην ανακοίνωση της περί συμφωνιών, αποφάσεων και 
συντονισμένων διαδικασιών όσον αφορά τις ενώσεις ανεξάρτητων επιχειρήσεων λιανικού 
εμπορίου20 και ιδίως στην ανακοίνωση της σχετικά με τις συμφωνίες ήσσονος σημασίας.21 
Κατά την εφαρμογή των κανόνων του ανταγωνισμού, η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη της τις 
εξελίξεις που πραγματοποιούνται στον τομέα της διανομής. Έτσι, ιδιαίτερα, η Επιτροπή 
καλωσορίζει τη συνεργασία μεταξύ των μικρών και των μεσαίων επιχειρήσεων όταν η ενλόγω 
συνεργασία αφ'ενός δίνει τη δυνατότητα στις ενλόγω επιχειρήσεις να αυξήσουν την 
παραγωγικότητα και την ανταγωνιστικότητα τους στις πολύ μεγαλύτερες αγορές και, 
αφ'ετέρου, εξασφαλίζει για τις ΜΜΕ τον ανταγωνισμό με ίσους όρους με άλλες οικονομικές 
οντότητες, όπως είναι ο τομέας του ολοκληρωμένου εμπορίου. 
Υπάρχει ένας μακροπρόθεσμος κίνδυνος ακραίας συγκέντρωσης της διανομής στην Ευρώπη, 
που θα έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία μιας χούφτας μεγάλων αλυσίδων που θα 
κυριαρχήσουν σε ολόκληρη τη λιανική αγορά. Αυτό θα σημάνει το τέλος των μικρομεσαίων 
εμπορικών επιχειρήσεων και η συνέπεια θα είναι να μειωθεί επίσης ο αριθμός των σημείων 
πώλησης. Στον τομέα της διανομής η συγκέντρωση αυτού του είδους μπορεί τελικά να 
οδηγήσει σε μείωση του φάσματος των προϊόντων που προσφέρονται, της ποικιλίας των 
συστημάτων πληρωμής και του αριθμού των καταστημάτων - ιδίως στα κέντρα των πόλεων 
20 ΕΕ αριθ. 075, 29 Ιουλίου 1968, σ.3 
21 ΕΕ αριθ. 0372, 9 Δεκεμβρίου 1997 
16 
και στις αγροτικές περιοχές και θα αλλοιώσει τη σχέση μεταξύ μικροπαραγωγών και 
λιανοπωλητών. 
Η Πράσινη Βίβλος της Επιτροπής για τους κάθετους περιορισμούς22 και η ανακοίνωση που 
επακολούθησε23 κατέδειξαν την ανάγκη μιας περισσότερο προσανατολισμένης προς την 
αγορά προσέγγισης του ζητήματος. 
Χωρίς να αρνούμαστε την αιτιολογική βάση της νομοθεσίας για τις περιοριστικές συμφωνίες, 
πρέπει να υπάρξει περισσότερος προβληματισμός γύρω από τους τρόπους με τους οποίους θα 
δοθεί η δυνατότητα σε μικρές νομικές μονάδες να διεξάγουν από κοινού εμπορικές πράξεις. Το 
σχέδιο κανονισμού για την εξαίρεση από τις διατάξεις περί κάθετων περιορισμών επί του 
οποίου εργάζεται τώρα η Επιτροπή αποτελεί σημαντική πρόοδο σε αυτόν τον τομέα. 
Δράσεις 
• Η Επιτροπή θα συντάξει πρόταση για την έκδοση ενός κανονισμού εξαίρεσης, 
λαμβάνοντας ιδιαίτερα υπόψη τις ιδιαίτερες περιπτώσεις των ενώσεων των ανεξάρτητων 
επιχειρήσεων λιανικού εμπορίου, με βάση την εντολή που θα λάβει από το Συμβούλιο. 
• Η Επιτροπή θα διοργανώσει αφ'ενός όλες τις διαβουλεύσεις που τυπικά απαιτούνται για 
τη σύνταξη του κανονισμού εξαίρεσης και, αφ'ετέρου, όλες τις διαβουλεύσεις που 
θεωρούνται χρήσιμες, ενώ θα ζητήσει τη γνώμη των σχετικών με τον τομέα του εμπορίου 
εμπειρογνωμόνων των εθνικών κυβερνήσεων. 
3. Κατάρτιση 
Η κατάρτιση βελτιώνει την ανταγωνιστικότητα των εμπορικών επιχειρήσεων παρέχοντας 
τους σταθερότητα και ευκαιρίες ανάπτυξης. Οι μεγάλες επιχειρήσεις έδειξαν ότι έχουν πλήρη 
συνείδηση αυτού του γεγονότος και λαμβάνουν τα κατάλληλα μέτρα. Η κατάσταση είναι 
πολύ διαφορετική στις ΜΜΕ, παρόλο που η ανάγκη τους για κατάρτιση είναι προφανής. 
Το επιχειρηματικό περιβάλλον γίνεται ολοένα πιο σύνθετο και δημιουργεί ιδιαίτερες 
δυσκολίες στους διευθυντές των ΜΜΕ να αντεπεξέλθουν στην κατάσταση· η ταχύτητα και η 
έκταση των αλλαγών στον επιχειρηματικό κόσμο θα είναι πολύ μεγαλύτερες και λιγότερο 
προβλέψιμες από ό,τι έχει ποτέ συμβεί στο παρελθόν. 
Πολλοί μικροεπιχειρηματίες συνειδητοποιούν τις ελλείψεις τους σε σύγκριση με τους 
ηγετικούς ανταγωνιστές τους σε σημαντικούς τομείς όπως είναι η επιχειρηματική 
στρατηγική, η πολιτική πωλήσεων και η ηγετική θέση. Οι ελλείψεις αυτές εξηγούν γιατί 
πολλές επιχειρήσεις αποτυγχάνουν ωστόσο η πλειονότητα των διευθυντών επιχειρήσεων δεν 
έχουν πεισθεί για την ανάγκη δαπάνησης χρόνου και χρήματος για κατάρτιση. Η ανάπτυξη 
του επιχειρηματικού πνεύματος είναι βασικό ζήτημα για το μέλλον του εμπορίου και η 
κατάρτιση είναι ο βασικότερος τρόπος προαγωγής του επιχειρηματικού πνεύματος στην 
Ευρώπη. 
Οι εξελίξεις της τεχνολογίας και της διοίκησης επιχειρήσεων δημιουργούν την ανάγκη 
απόκτησης βασικών δεξιοτήτων λογιστικής, οικονομικών, τεχνικών πωλήσεων, χρήσης 
πολυμέσων, διαχείρισης ανθρώπινων πόρων και δικτύωσης. Εάν οι ΜΜΕ δεν έχουν τις 
βασικές αυτές δεξιότητες, οι οποίες είναι ήδη ευρύτατα διαδεδομένες στις μεγάλες 
επιχειρήσεις, είναι μεγάλος ο κίνδυνος να πιαστούν στον ύπνο και να μείνουν πίσω. 
22 ΟΟΜ (96) 721 τελικό, που εκδόθηκε από την Επιτροπή στις 22 Ιανουαρίου 97 
23 Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας περί ανταγωνισμού στους 
κάθετους περιορισμούς - Συνέχεια στην Πράσινη Βίβλο για τους κάθετους περιορισμούς (ΟΟΜ/98/0544 
τελικό) 
17 
Μια γνήσια και ολοκληρωμένη πολιτική κατάρτισης για επιχειρήσεις είναι επομένως 
ουσιώδης και γι'αυτό προετοιμάζεται για το ζήτημα αυτό ανακοίνωση της Επιτροπής. Η 
πολιτική αυτή, η οποία θα εφαρμοστεί άμεσα στις εμπορικές ΜΜΕ, θα απαιτήσει μια πιο 
τομεακή προσέγγιση, αφού οι προοπτικές ανάπτυξης στον τομέα του εμπορίου έχουν να 
επιδείξουν ειδικά χαρακτηριστικά που πρέπει να ληφθούν υπόψη. 
Οι μεγάλες επιχειρήσεις πρέπει να κάνουν νέες επιλογές σε θέματα διαχείρισης προσωπικού. 
Οι επιλογές αυτές συνεπάγονται διάφορες στρατηγικές κατάρτισης. Νέες θέσεις 
απασχόλησης θα εμφανιστούν από την υπεργολαβική ανάθεση δραστηριοτήτων οι οποίες 
μέχρι τώρα επιτελούνταν από τον κατασκευαστή (π.χ. διατήρηση αποθεμάτων), από την 
εξυπηρέτηση και παροχή συμβουλών, από την αξιοποίηση νέων πληροφοριών και τις 
τεχνικές διαχείρισης, από τις επικοινωνίες και το μάρκετινγκ. Ορισμένες από αυτές τις θέσεις 
προϋποθέτουν υψηλό επίπεδο ειδίκευσης. Εμφανίζονται νέες μορφές οργάνωσης οι οποίες 
θα βοηθήσουν να βελτιωθεί η διαχείριση των διάφορων φάσεων της δραστηριότητας 
(προσαρμοστικότητα, χρησιμοποίηση του νεκρού χρόνου για κατάρτιση στο χώρο εργασίας). 
Εάν θέλουν να αναπτυχθούν οι ΜΜΕ, θα πρέπει να συνενωθούν, να δημιουργήσουν δίκτυα 
αγορών και πωλήσεων στην κατάλληλη κλίμακα με τη βοήθεια της τεχνολογίας των 
πληροφοριών. Αυτό θα απαιτήσει σταθερές και διαρκείς προσπάθειες από την πλευρά των 
επικεφαλής των επιχειρήσεων για την εκμάθηση των νέων αυτών τεχνικών. 
Δράσεις 
• Σύντομα θα δημοσιευθεί μια ανακοίνωση για την κατάρτιση στις ΜΜΕ η οποία θα 
παρουσιάζει τις βέλτιστες πρακτικές και τις μελλοντικές δράσεις. 
• Η Επιτροπή θα αξιολογήσει τις ανάγκες κατάρτισης στον τομέα του εμπορίου και θα 
εκδώσει σειρά κατευθυντήριων γραμμών και βέλτιστων πρακτικών, συμπεριλαμβανομένης 
της διαχείρισης των κινδύνων. 
• Προσομοιώσεις αναγραφής της τιμής σε ευρώ σε σημεία πώλησης προκειμένου να 
επαληθευθούν οι απαιτήσεις κατάρτισης του προσωπικού πωλήσεων. 
• Ένα πιλοτικό σχέδιο για τη μελέτη της διαχείρισης του νεκρού χρόνου (εξατομικευμένη εξ 
αποστάσεων μάθηση, προσαρμοστικότητα). 
4. Το εμπόριο σε αγροτικές και λιγότερο ευνοημένες αστικές περιοχές 
Το κατάστημα του χωριού είναι ένα μέρος στο οποίο μπορεί να κανείς να αγοράσει 
ο,τιδήποτε έχει ανάγκη κάποιος που ζει στην ύπαιθρο· είναι το κέντρο της κοινωνικής ζωής, 
των επαφών, των συζητήσεων, της ανταλλαγής ειδήσεων και πληροφοριών! Έχει λεχθεί ότι 
χωριό χωρίς κατάστημα είναι χωριό χωρίς καρδιά. 
Ορισμένα είδη εμπορικής δραστηριότητας είναι εγγενώς μικρής κλίμακας - σε τομείς υψηλής 
ειδίκευσης παραδείγματος χάριν. Τα καταστήματα αυτού του είδους δεν απειλούνται από τις 
μεγάλες αλυσίδες. Τα μικροκαταστήματα, ιδίως τα καταστήματα τροφίμων, σε αγροτικές και 
σε λιγότερο ευνοημένες περιοχές μεγάλων πόλεων, από την άλλη πλευρά, συχνά 
αντιμετωπίζουν δυσκολίες ή ακόμη πρέπει να πολεμήσουν μόνο και μόνο για να επιβιώσουν. 
Η ανάπτυξη της διανομής μεγάλης κλίμακας βελτιώνει τον επαγγελματισμό του τομέα του 
εμπορίου και διατηρεί τις τιμές σε χαμηλά επίπεδα, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις αποτελεί 
απειλή για την ύπαρξη των παραδοσιακών μορφών εμπορίου και εξαίρεση δεν αποτελούν οι 
λιγότερο ευνοημένες περιοχές. Εάν δεν σταθεί δυνατόν να καλυφθούν οι αγροτικές και 
αστικές αυτές περιοχές, υπάρχει κίνδυνος παρακμής ή περιθωριοποίησης. 
Από την άποψη των καταναλωτών, τα μειονεκτήματα της επιχειρηματικής δραστηριότητας σε 
λιγότερο ευνοημένες περιοχές (περιορισμένο φάσμα προϊόντων, υψηλές τιμές) 
18 
αντισταθμίζονται συχνά από το γεγονός ότι τα καταστήματα βρίσκονται κοντά στα σπίτια 
τους. Οι μέθοδοι διαχείρισης που εφαρμόζουν και η έλλειψη των κατάλληλων 
εγκαταστάσεων και εξοπλισμού περιορίζουν συχνά την κερδοφορία τους. 
Ωστόσο, τα τοπικά καταστήματα επιτελούν σημαντική λειτουργία προμηθεύοντας τον 
πληθυσμό, συμβάλλοντας στην ποιότητα ζωής της περιοχής και προσφέροντας ένα σημείο 
κοινωνικών επαφών, βοηθώντας να ριζώσει ο πληθυσμός στην περιοχή που ζει και 
προσφέροντας τη βάση για την ανάπτυξη άλλων διαφοροποιημένων δραστηριοτήτων. 
Πρωταρχικός στόχος είναι να ενθαρρυνθούν τα τοπικά καταστήματα σε λιγότερο ευνοημένες 
περιοχές να εκσυγχρονιστούν προκειμένου να γίνουν ανταγωνιστικότερα και να παρατείνουν 
το προσδόκιμο επιβίωσης τους. Κατά δεύτερο λόγο θα πρέπει να στοχοθετηθούν τα μέσα 
κοινοτικής δράσης ειδικότερα σε δραστηριότητες με μεγάλο δυναμικό δημιουργίας θέσεων 
απασχόλησης. 
Τα διαρθρωτικά ταμεία (ΕΤΠΑ και ΕΚΤ, ιδίως στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας υΚΒΑΝ) 
μπορούν να βοηθήσουν στην επίτευξη αυτών των στόχων στα πλαίσια της πολιτικής που 
εφαρμόζουν για τη μείωση των περιφερειακών και κοινωνικών διαφορών. 
Δράσεις 
Στον τομέα της τοπικής ανάπτυξης η Επιτροπή προτίθεται να εντοπίσει τις βέλτιστες 
πρακτικές αφενός προκειμένου αυτές να διαδοθούν και να αντιγραφούν από άλλους σε 
κοινοτικό επίπεδο και αφετέρου προκειμένου να χρησιμοποιηθούν όπου κριθεί κατάλληλο 
στην εφαρμογή των δράσεων των διαρθρωτικών ταμείων. Προγραμματίζονται οι ακόλουθες 
δραστηριότητες: 
• εντοπισμός των προβλημάτων που αντιμετωπίζει ο τομέας, μετά από έρευνα· 
• συγκρότηση ειδικευμένων ομάδων εργασίας για τον εντοπισμό των καλών πρακτικών που 
θα βοηθήσουν τις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις να εκσυγχρονιστούν 
• διάδοση των καλών αυτών πρακτικών στους εθνικούς και περιφερειακούς φορείς λήψης 
αποφάσεων μέσω συνεδρίων και κινητών εκθέσεων 
• έκδοση σύστασης για τη βελτίωση της πρόσβασης των ΜΜΕ σε άλλα κοινοτικά 
προγράμματα και ιδίως στα διαρθρωτικά ταμεία. 
• δημοσιοποίηση των καλών πρακτικών στο εμπόριο για να βοηθηθεί η εφαρμογή των 
δράσεων των διαρθρωτικών ταμείων. 
5. Εμπόριο και τουρισμός 
Οι αγορές και ο τουρισμός (συμπεριλαμβάνονται οι ημερήσιες εκδρομές για σκοπούς 
αναψυχής) έχουν κοινή βάση. Στις τουριστικές περιοχές τα καταστήματα και ο τουρισμός 
αλληλοσυντηρούνται. Ο επιτυχημένος τουρισμός παρέχει δυνητικούς πελάτες στα 
καταστήματα λιανικής πώλησης, τα οποία με τη σειρά τους δημιουργούν νέες θέσεις 
απασχόλησης στα καταστήματα. Οι καλά οργανωμένες και ενδιαφέρουσες εγκαταστάσεις 
αγορών προσελκύουν τους τουρίστες και αυξάνουν την ικανοποίηση τους ενθαρρύνοντας 
τους τελικά να επαναλάβουν την επίσκεψη τους. Τα τοπικά προϊόντα, ιδίως τα προϊόντα 
χειροτεχνίας και οι σπεσιαλιτέ του τόπου είναι ελκυστικές αγορές για τους τουρίστες. 
Επιπροσθέτως, το εμπόριο και ο τουρισμός αποτελούν δυνητικά δύο από τους μεγαλύτερους 
χρήστες του ηλεκτρονικού εμπορίου τόσο μεταξύ επιχειρήσεων όσο και μεταξύ επιχειρήσεων 
και πελατών τους. Υπάρχει επομένως πρόσφορο έδαφος συνεργασίας μεταξύ τουριστικών 
και εμπορικών επιχειρήσεων για την τυποποίηση των ηλεκτρονικών μέσων πληρωμής, για 
την προσφορά πακέτων τουριστικών υπηρεσιών και για την παροχή πληροφοριών. Μια 
επιτυχημένη τουριστική στρατηγική προσδιορίζει έναν τομέα της αγοράς και προσπαθεί να 
ικανοποιήσει τις ιδιαίτερες ανάγκες του. Από τη μια πλευρά η ικανοποίηση αυτών των 
αναγκών μπορεί να περιλαμβάνει τη δημιουργία ορισμένων ειδών καταστημάτων που θα 
19 
καλύπτουν την καταναλωτική ζήτηση των τουριστών που επισκέπτονται ορισμένους τόπους 
για τα μουσεία τους, για τις παραλίες τους ή για τα φεστιβάλ τους. Από την άλλη πλευρά, σε 
άλλους τόπους, οι αγορές αποτελούν τουριστική ατραξιόν στον ίδιο βαθμό που την 
αποτελούν τα μουσεία, ο αγροτικός τουρισμός, οι παραλίες ή τα φεστιβάλ και συχνά 
λειτουργούν συμπληρωματικά με αυτά. 
Οι επιχειρήσεις και οι δημόσιες αρχές που ενδιαφέρονται για την προαγωγή του τουρισμού 
δεν μπορούν να υποχρεώσουν τα καταστήματα να δραστηριοποιούνται εμπορικά σε 
συγκεκριμένες περιοχές ούτε να επιβάλουν μεθόδους λειτουργίας σε αυτά αλλά έχουν κάθε 
δικαίωμα να ζητήσουν τη συνεργασία των καταστημάτων και των τουριστικών επιχειρήσεων. 
Η δημιουργία ορισμένων ειδών καταστημάτων μπορεί να αποτελεί στοιχείο των τουριστικών 
προγραμμάτων. 
Μερικά χαρακτηριστικά παραδείγματα δείχνουν τη σημασία του δεσμού μεταξύ τουρισμού και 
πραγματοποίησης αγορών σε καταστήματα 
- Μια μικρή ολλανδική πόλη βρίσκεται πολύ κοντά στα σύνορα με ένα άλλο κράτος μέλος. Ο 
κόσμος συρρέει από την άλλη πλευρά των συνόρων -για να ψωνίσει τις Κυριακές. Η πόλη 
είναι καλά οργανωμένη γι' αυτό το σκοπό. Τα καταστήματα τροφίμων και τα άλλα 
καταστήματα και εστιατόρια είναι ανοιχτά, τα παρκόμετρα δέχονται και τα δύο εθνικά 
νομίσματα, οι πληροφορίες αναγράφονται σε διάφορες γλώσσες. 
- Ένα βελγικό χωριό έχει μια δωδεκάδα ειδικευμένα βιβλιοπωλεία. Ο κόσμος πηγαίνει για τα 
βιβλιοπωλεία και γευματίζει ή πίνει κάτι στα εστιατόρια. 
- Ξένοι επισκέπτες, φίλαθλοι μιας ποδοσφαιρικής ομάδας πήγαν για ψώνια σε βρετανική πόλη 
πριν ξεκινήσει ο αγώνας. Τα τοπικά καταστήματα, που ήταν ασυνήθιστα στον τουρισμό, 
εξεπλάγησαν με τα χρήματα που ξόδεψαν οι επισκέπτες, οι οποίοι μπορεί να είχαν ξοδέψει 
περισσότερα, εάν τα καταστήματα ήταν καλύτερα προετοιμασμένα. 
- Μια ιρλανδική πόλη προσελκύει πολλούς ξένους τουρίστες που ταξιδεύουν αεροπορικώς για 
ένα Σαββατοκύριακο με σκοπό να ψωνίσουν, να απολαύσουν τα μπαρ της πόλης, τα 
εστιατόρια και τα ξενοδοχεία. 
- Μια βελγική πόλη βρίσκεται έξω από τις πύλες ενός πύργου που προσελκύει πολλούς 
επισκέπτες. Τα τοπικά καταστήματα και εστιατόρια εξυπηρετούν τους τουρίστες και 
προσφέρουν τοπικές σπεσιαλιτέ. 
Δράση 
• Η Επιτροπή θα διοργανώσει ένα διαγωνισμό με απονομή βραβείου σε συνεργασία με όλα 
τα ενδιαφερόμενα μέρη για την αλληλεπίδραση μεταξύ τουρισμού και διανομής. Θα 
διεξαγάγει επίσης ένα συνέδριο στο οποίο θα παρουσιάσει συνοπτικά τη μελέτη για το 
εμπόριο και τον τουρισμό που θα κυκλοφορήσει επίσης ευρέως στα κράτη μέλη. 
6. Εμπόριο και περιβάλλον 
Όσον αφορά το περιβάλλον, οι ευρωπαϊκές οδηγίες-πλαίσια για το περιβάλλον μπορούν να 
συμβάλουν στην εναρμόνιση των εμπορικών όρων και στην τυποποίηση και βελτίωση των 
προϊόντων, προς το συμφέρον του καταναλωτή. Όσον αφορά τη διαχείριση των αποβλήτων, 
η πολιτική της Επιτροπής αποσκοπεί να μειώσει τόσο τον όγκο των αποβλήτων όσο και τους 
δυνητικούς κινδύνους. Η χρήση των φυσικών πόρων συμπεριλαμβανομένης της ενέργειας 
πρέπει να βελτιστοποιηθεί και να υπάρξει κάποια συνεισφορά για την προώθηση της 
πώλησης προϊόντων με ελάχιστο αντίκτυπο στο περιβάλλον, χορηγώντας, παραδείγματος 
χάριν, οικολογικά σήματα. 
Το εμπόριο πρέπει να αναλάβει το δικό του μερίδιο ευθύνης για τη διαχείριση των ροών 
ορισμένων ειδών αποβλήτων. Η ευθύνη αυτή ωστόσο πρέπει να καθοριστεί σε βάση αά Ηοο 
20 
για κάθε ροή αποβλήτων υπό το φως των ειδικών της χαρακτηριστικών και λαμβάνοντας 
ταυτόχρονα υπόψη τα χαρακτηριστικά του εμπορίου. Πέρα από τη νομοθεσία, μπορούν να 
εφαρμοστούν ενδεχομένως και προσεγγίσεις εθελοντικής βάσης (ιδίως η δημιουργία κοινών 
δομών) στο βαθμό που είναι σε θέση αλλά και που επιθυμούν ορισμένοι δίαυλοι διανομής να 
ανακτήσουν ορισμένα απόβλητα από σημεία πωλήσεων. Δεν θα πρέπει να ξεχνάει κανείς ότι 
η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη της τις περιβαλλοντικές πτυχές όταν αποφασίζει εάν μια 
περιοριστική συμφωνία μπορεί να εξαιρεθεί ή όχι από το πεδίο εφαρμογής του άρθρου 85 (1) 
της Συνθήκης. Η συλλογή, η ανακύκλωση και η διάθεση αποβλήτων πρέπει να 
πραγματοποιούνται από κοινού και συντονισμένα από τους παραγωγούς, από ειδικευμένες 
επιχειρήσεις συλλογής, από τις τοπικές αρχές και από εμπορικές επιχειρήσεις. 
Όσον αφορά το περιβάλλον, η αλυσίδα παραγωγής έχει αναλυθεί με σκοπό να εξευρεθούν 
τρόποι βελτίωσης των περιβαλλοντικών επιπλοκών της βιομηχανίας. Η αλυσίδα παραγωγής 
πρέπει να εξεταστεί ως σύνολο και όχι ως σειρά αυτοτελών σταδίων. Οι μελέτες που 
αποσκοπούν στην ανάπτυξη συστημάτων περιβαλλοντικής διαχείρισης που μπορούν να 
προσαρμοστούν για να χρησιμοποιούνται από ΜΜΕ πρέπει να ενθαρρυνθούν, ιδίως στα 
πλαίσια της ΕΜΑΣ (Κοινοτικό σύστημα οικολογικής διαχείρισης και οικολογικού ελέγχου) 
και σε συμφωνία με το πρότυπο 180 14001. 
Πέρα από την κανονιστική πτυχή των περιβαλλοντικών ζητημάτων, μεγάλες επιχειρήσεις 
διανομής μελετούν εδώ και μερικά χρόνια τη δυνατότητα συμφιλίωσης οικολογικών και 
κοινωνικών μελημάτων με την ανταγωνιστικότητα. Άλλες μελέτες έχουν συγκρίνει το 
κόστος και τα οφέλη ορισμένων μέσων μεταφοράς. Τα συστήματα που αναπτύχθηκαν δίνουν 
τη δυνατότητα στο αρμόδιο προσωπικό να εντοπίζει αμέσως τόσο το άμεσο κόστος 
μεταφοράς όσο και τον αντίκτυπο στο περιβάλλον. 
Παρόλο που μόνο οι μεγάλες επιχειρήσεις, επί του παρόντος, έχουν τα μέσα να μελετήσουν 
τη δυνατότητα συμφιλίωσης των οικολογικών μελημάτων με την ανταγωνιστικότητα, τα 
αποτελέσματα μπορούν κάλλιστα να μεταφερθούν στον τομέα των εμπορικών ΜΜΕ μέσω 
διάφορων διαύλων. 
Δράση 
• Δημιουργία μιας ομάδας εργασίας στην επιτροπή εμπορίου και διανομής (ΟΟϋ) για να 
εντοπίσει τομείς περιβαλλοντικής πολιτικής που είναι πιθανό να θιγούν από αλλαγές 
συνθηκών και νέους στόχους με σκοπό να δοθεί η δυνατότητα στον τομέα του εμπορίου 
να συνεργαστεί με τις κοινοτικές αρχές από το πρώτο κιόλας στάδιο τυχόν νέων 
εθελοντικών συμφωνιών και νομοθετικών προτάσεων. 
Α. Ενθάρρυνση του εξευρωπαϊσμού και της διεθνοποίησης. 
1. Το ευρώ 
Το ευρώ θα έχει πολλά πλεονεκτήματα τόσο για τις επιχειρήσεις όσο και για την οικονομία 
συνολικά. Ταυτόχρονα θα αποτελέσει πηγή σημαντικών προκλήσεων για τον τομέα του 
εμπορίου. Ήδη από τον Ιανουάριο του 1999 οι έμποροι θα πρέπει να συνηθίσουν στην πράξη 
να δέχονται επιταγές σε ευρώ και τραπεζικές κάρτες για λογαριασμούς σε ευρώ, ακόμη κι αν 
δεν υποχρεούνται νομικά. Από την 1η Ιανουαρίου 2002, οι έμποροι θα πρέπει να είναι 
πλήρως προετοιμασμένοι να αποθηκεύσουν επαρκείς ποσότητες κερμάτων και 
χαρτονομισμάτων ευρώ για να ξεκινήσουν τη χρονιά24. 
24 Κανονισμός του Συμβουλίου αριθ. 974/98 
21 
Η Επιτροπή έχει ήδη εκπονήσει σειρά μελετών για τη διπλή αναγραφή των τιμών αλλά δεν 
έχει εκδώσει διατάξεις που να την καθιστούν υποχρεωτική και συστηματική25. 
Είναι απαραίτητο να διεξαχθεί μια ευρείας κλίμακας ενημερωτική εκστρατεία σε εθνικό 
επίπεδο για όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη του τομέα του εμπορίου όσον αφορά ζητήματα 
στρογγυλοποίησης, μετατροπής κτλ η οποία θα απευθύνεται σε εμπόρους και στο ευρύ κοινό. 
Η Επιτροπή πρέπει επομένως να παρακολουθήσει το εμπόριο τα πρώτα τρία χρόνια της 
αλλαγής και της χρησιμοποίησης στην πράξη του ευρώ, εγγυώμενη, στο πνεύμα της ανάγκης 
ευελιξίας στο εμπόριο, μέγιστη διαφάνεια και απλότητα για τους καταναλωτές. Τα κυριότερα 
προβλήματα για τον τομέα του εμπορίου είναι το κόστος παροχής πληροφοριών (διπλή 
αναγραφή τιμών), οι αναγκαίες επενδύσεις σε εργαλεία πληροφορικής, η κατάρτιση του 
προσωπικού και οι περιορισμοί κατά τη φάση της ταυτόχρονης κυκλοφορίας και των δύο 
ειδών κερμάτων και χαρτονομισμάτων. 
Οι εκπρόσωποι του εμπορίου, του τουρισμού και του τομέα της βιοτεχνίας μαζί με τους 
εκπροσώπους των καταναλωτών έχουν συνάψει, με την υποστήριξη της Επιτροπής, μια 
συμφωνία η οποία διατυπώνεται σε ένα κώδικα συμπεριφοράς26. Οι επιχειρήσεις που 
υπέγραψαν τη συμφωνία έχουν αποδεχθεί ορισμένες υποχρεώσεις, όπως είναι η υποχρέωση 
να παρέχουν κάποιες ελάχιστες πληροφορίες, η κατάρτιση του προσωπικού ή η διπλή 
αναγραφή των τιμών. Όσοι αναλαμβάνουν να τηρήσουν τους κανόνες αυτούς θα λάβουν ένα 
απλό ευρωπαϊκό σήμα. Η διαχείριση του σήματος αυτού θα γίνεται από αμερόληπτους 
οργανισμούς σε εθνικό ή τοπικό επίπεδο σε στενή συνεργασία με τους καταναλωτές. 
Η μετάβαση στο ευρώ πραγματοποιείται σε μια περίοδο όπου ολοένα και περισσότερες 
μέθοδοι πληρωμής αρχίζουν να χρησιμοποιούνται. Βρισκόμαστε στην αυγή μιας κοινωνίας 
χωρίς κέρματα και χαρτονομίσματα. Οι άλλες μέθοδοι μπορούν να επιτύχουν μόνο εάν 
μπορέσουν να λειτουργήσουν σε όλα τα κράτη μέλη. 
Δράσεις 
• Συνάντηση εθνικών κρατικών εμπειρογνωμόνων με την επιτροπή εμπορίου και διανομής 
για τη διερεύνηση της προόδου των προετοιμασιών των δημόσιων αρχών όσον αφορά την 
εισαγωγή του ευρώ στο εμπόριο. 
• Κοινές συνεδριάσεις στο πλαίσιο της επιτροπής εμπορίου και διανομής προκειμένου να 
διασαφηνισθούν σημαντικά πρακτικά ζητήματα όπως είναι η επιβολή προϋποθέσεων, οι 
ασφαλίσεις κτλ και να ενθαρρυνθούν οι προπαρασκευαστικές δραστηριότητες για τους 
φορείς του τομέα σε πρακτικές πτυχές της εισαγωγής του ευρώ. 
• Υποστήριξη της προώθησης πωλήσεων σε ευρώ σε σημεία πώλησης. 
• Δημοσίευση μιας σύστασης για την προώθηση της εφαρμογής του κώδικα συμπεριφοράς 
και του σήματος που προαναφέρθηκε, εάν αποδειχθεί αναγκαίο. 
• Μετά την εκστρατεία εξοικείωσης με το ευρώ που θα οργανωθεί από ορισμένα ΕυΓΟ Ιηίο 
Οεηίτεδ το 1999, διεξαγωγή μιας παρόμοιας εκστρατείας με επίκεντρο το εμπόριο και 
ιδίως τη χρήση κερμάτων και χαρτονομισμάτων ευρώ θα διοργανωθεί πιο κοντά στην 
ημερομηνία εισαγωγής του ευρώ. 
2. Το διεθνές εμπόριο 
Το ευρωπαϊκό εμπόριο διαδραματίζει κρίσιμο και ενεργητικό ρόλο στο διεθνές εμπόριο. Η 
κοινοτική πολιτική αποσκοπεί να διασφαλίσει ότι οι ευρωπαίοι παραγωγοί αντιμετωπίζουν 
25 Σύσταση της Επιτροπής σχετικά με το διάλογο, την παρακολούθηση και την πληροφόρηση για τη 
διευκόλυνση της μετάβασης στο ευρώ, Σύσταση της Επιτροπής σχετικά με τη διπλή αναγραφή των τιμών 
και άλλων χρηματικών αξιών. 
26 Υπογράφηκε στις 30 Ιουνίου 98 
22 
θεμιτό ανταγωνισμό όταν εξάγουν τα προϊόντα τους σε άλλες ηπείρους. Πέρα από τις άμεσες 
πωλήσεις, οι ευρωπαίοι διανομείς επιθυμούν να εγκατασταθούν ως έμποροι σε ξένες αγορές. 
Τέτοιου είδους επιχειρήσεις πραγματοποιούν κέρδη και έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες από 
ό,τι οι ξένοι διανομείς να πωλήσουν εμπορεύματα που παράγονται στην Ευρώπη, μπορούν δε 
να αποτελέσουν σημαντικές διεξόδους της ευρωπαϊκής παραγωγής. Ένα ευρωπαϊκό 
κατάστημα σε μια άλλη ήπειρο, γνωρίζοντας τις τοπικές προτιμήσεις και αναλαμβάνοντας 
πρωτοβουλίες μάρκετινγκ, μπορεί να δημιουργήσει μια δέσμη εμπορικών σχέσεων υπέρ των 
ευρωπαίων παραγωγών την οποία δεν θα μπορούσαν ποτέ να ελπίζουν να επιτύχουν μόνοι 
τους. Τα επόμενα χρόνια οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις θα εντείνουν τη στρατηγική 
διεθνοποίησης τους προκειμένου να αποκτήσουν πρόσβαση σε νέες αγορές με τη μορφή 
καταστημάτων και με το φάσμα προϊόντων με τα οποία σημείωσαν επιτυχία. 
Οι νέες διαστάσεις για το εμπόριο σε μια παγκοσμιοποιημένη διεθνή οικονομία θα 
επηρεάσουν τον εμπορικό τομέα στις συναλλαγές του με τις αγορές του εξωτερικού καθώς 
και τους δεσμούς και τις μορφές συνεργασίας μεταξύ εμπορίου και βιομηχανίας. 
Συγκεκριμένα πρέπει να εξεταστούν πέντε πτυχές: οι συνδεόμενες με το εμπόριο πτυχές των 
άμεσων επενδύσεων εξωτερικού (ΡϋΙ) που αφορούν την πρόσβαση στις αγορές και τις νέες 
βάσεις για εξαγωγές, η διεθνοποίηση της παραγωγής και το εμπόριο παθητικής τελειοποίησης 
(ΕΠΤ), ο ρόλος των εμπορικών οίκων, τα τεχνολογικά ζητήματα στο διεθνές εμπορικό 
σύστημα και, τέλος, των κόστος των επικοινωνιών. 
Σε πολλές χώρες εξακολουθούν να υπάρχουν φραγμοί στις ευρωπαϊκές εξαγωγές. Η ΟΑΤ8 
(Γενική συμφωνία εμπορίου και υπηρεσιών) προσφέρει ένα πλαίσιο διαπραγμάτευσης της 
βελτίωσης των όρων εγκατάστασης ξένων επιχειρήσεων. Η ΟΑΤ8 ασχολείται επίσης με 
πτυχές της εγχώριας νομοθεσίας με σκοπό την εξάλειψη των διακρίσεων και την προώθηση 
της διαφάνειας. Όλες αυτές οι πτυχές θα εξεταστούν στον επικείμενο γύρο 
διαπραγματεύσεων για τις υπηρεσίες, που πρόκειται να ξεκινήσει το 2000. 
Τα οφέλη των ελεύθερων εισαγωγών θα πρέπει να ληφθούν υπόψη μαζί με τα επιχειρήματα 
υπέρ του περιορισμού των εισαγωγών. Οι εισαγωγικές και προμηθευτικές δραστηριότητες 
του ευρωπαϊκού τομέα του εμπορίου διευρύνουν την προσφορά αγαθών και υπηρεσιών τόσο 
από άποψη ποικιλίας όσο και από άποψη τιμών. Τα εμπόδια στο εμπόριο, ακόμη κι αν 
ορισμένες φορές είναι αναγκαία, μειώνουν τα οφέλη αυτά. 
Όσον αφορά το εισαγωγικό εμπόριο, η είσπραξη των δασμών εκ των υστέρων μπορεί να 
δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα στις ΜΜΕ που πρέπει να πληρώνουν τους δασμούς τους 
πολύ μετά την εισαγωγή των αγαθών. Οι εισαγωγείς ζητούν επίσης να εφαρμοστεί η αρχή 
της καλής πίστης όσον αφορά τα πιστοποιητικά καταγωγής. Η Επιτροπή καθόρισε τη θέση 
της στην ανακοίνωση που εξέδωσε στις 23.7.199727. 
Ένα άλλο ζήτημα είναι η τήρηση των διεθνών κοινωνικών και περιβαλλοντικών προτύπων, 
ιδίως σε λιγότερο και σε ελάχιστα ανεπτυγμένες χώρες. Σήμερα θεσπίζονται κώδικες 
συμπεριφοράς σε διάφορα επίπεδα από το επίπεδο της ιδιωτικής πρωτοβουλίας ως το επίπεδο 
οργανισμών όπως το Διεθνές Γραφείο Εργασίας, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου και η 
Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για το εμπόριο και την ανάπτυξη. 
Έχει επίσης σημασία να ληφθούν υπόψη οι αναπτυξιακές ανάγκες ειδικότερα στην περιοχή 
των ΑΚΕ. 
Δράσεις 
27 ΟΟΜ (97) 402 τελικό 
23 
• Μελέτη του δυναμικού και των προβλημάτων των ευρωπαϊκών εμπορικών επιχειρήσεων 
που προσπαθούν να αναπτύξουν δραστηριότητες διανομής σε άλλες ηπείρους· 
• Οργάνωση της συμμετοχής εμπορικών επιχειρήσεων και τομεακών ομοσπονδιών στο 
ευρωπαϊκό δίκτυο υπηρεσιών, προκειμένου να συμμετάσχει ο τομέας αυτός στην 
προετοιμασία των διεθνών διαπραγματεύσεων στο πλαίσιο της ΟΑΤ8 που προβλέπονται 
για το 2000. 
3. Η διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης 
Η Επιτροπή διεξάγει διαπραγματεύσεις με δέκα υποψήφιες χώρες της Κεντρικής και 
Ανατολικής Ευρώπης (ΧΚΑΕ) και με την Κύπρο εν όψει της προσχώρησης τους στην 
Ευρωπαϊκή Ένωση. Το εμπόριο στις χώρες αυτές θα πρέπει επομένως να προσαρμοστεί 
στους όρους που επικρατούν στην Ευρωπαϊκή Ένωση και για το σκοπό αυτό η Επιτροπή θα 
πρέπει να εξετάσει τη λήψη μέτρων για μεγαλύτερη συνοχή της αγοράς. 
Είναι απαραίτητο να επισημανθούν διάφορα προβλήματα: 
- η ανάγκη εκσυγχρονισμού των συστημάτων διαχείρισης και διοικητικής οργάνωσης· 
- η ποιότητα των χρηματοπιστωτικών δομών 
- η απουσία αναγνώρισης των οργανισμών επαγγελματικής συνεργασίας· 
- οι αδυναμίες των ενδιάμεσων δομών (στις οποίες συμμετέχουν επαγγελματίες) που θα 
επέτρεπαν την εφαρμογή συλλογικών εργαλείων εκσυγχρονισμού· 
- η ανεπαρκής ευαισθητοποίηση των τοπικών αρχών γύρω από το εμπόριο· 
- το χαμηλό ποσοστό χρησιμοποίησης της οικονομικής βοήθειας για τον εκσυγχρονισμό του 
τομέα. 
Δράσεις 
• Δράση για την ευθυγράμμιση της τοπικής νομοθεσίας με την κοινοτική νομοθεσία. 
• Αποστολές επιτροπών που θα εντοπίσουν τα τοπικά προβλήματα και κοινές ομάδες 
μελέτης από εκπροσώπους της διοίκησης, των επιχειρήσεων και των επαγγελματικών 
οργανώσεων της ΕΕ και των ενδιαφερόμενων χωρών. 
• Συμμετοχή φορέων από τις ΧΚΑΕ και από την Κύπρο σε κοινοτικές δραστηριότητες για 
την προαγωγή του εμπορίου, ιδίως στα πλαίσια του Τρίτου Πολυετούς Προγράμματος για 
τις ΜΜΕ. 
• Καθιέρωση καλών πρακτικών για περισσότερο στοχοθετημένη χρήση των κονδυλίων που 
παρέχονται στις τοπικές αρχές (ΡΗ&Γ6, Τ&οΐδ). 
• Εντοπισμός των τοπικών προβλημάτων και εξεύρεση κατάλληλων λύσεων με τη 
συγκρότηση κοινών ομάδων μελέτης οι οποίες θα περιλαμβάνουν εκπροσώπους των 
διοικήσεων, των επιχειρήσεων και των επαγγελματικών οργανώσεων της ΕΕ και των 
ενδιαφερόμενων χωρών με τη διεξαγωγή επιτόπιων μελετών. 
• Θα πραγματοποιηθούν συνέδρια σε κάθε μία υποψήφια χώρα τα οποία θα περιλαμβάνουν 
μια κινητή έκθεση η οποία θα περιοδεύσει όλα τα κράτη μέλη της Ένωσης και μια 
συζήτηση με τους αρμόδιους υπαλλήλους των ενδιαφερόμενων χωρών για την 
προσαρμογή της νομοθεσίας τους και της διοικητικής τους πρακτικής εάν αποδειχθεί 
αναγκαία. 
24 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι: ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΔΡΑΣΗΣ28 
3. Καλύτερη κατανόηση του τομέα και σχετικές πληροφορίες 
Διεξαγωγή μεγάλης ενημερωτικής εκστρατείας με επισκέψεις σε σαράντα 
περίπου μέρη της Ένωσης για την προβολή της παρούσας Λευκής Βίβλου 
και του έργου της Επιτροπής στον τομέα του εμπορίου και για την 
ανατροφοδότηση από τα ενδιαφερόμενα μέρη. 
Οι βελτιώσεις του ευρωπαϊκού στατιστικού συστήματος για το εμπόριο 
θα συνεχιστούν. Θα δημοσιευθεί ετήσια έκθεση και θα διεξαχθεί 
συνέδριο για τη διάδοση πληροφοριών σχετικά με τις αλλαγές και τις 
τάσεις στη διάρθρωση του εμπορίου. 
Αλλαγές στη διάρθρωση του εμπορίου: νέες προκλήσεις πολιτικής 
• Η Επιτροπή θα εκπονήσει και θα δημοσιεύσει μελέτες για τις 
μελλοντικές εξελίξεις στους τομείς των πωλήσεων σε πολλαπλά επίπεδα, 
της εμπορικής αντιπροσωπείας και του χονδρικού εμπορίου. Θα 
συμπεριλαμβάνεται συγκριτική αξιολόγηση. Θα διοργανωθούν 
συναντήσεις με επαγγελματικές οργανώσεις των ενδιαφερόμενων 
κλάδων πριν από την εκπόνηση των προαναφερόμενων μελετών καθώς 
και αργότερα με σκοπό να συζητηθεί η τελική μορφή των εκθέσεων 
προκειμένου να εντοπισθούν τομείς πρόσφοροι για την ανάληψη 
κοινοτικής δράσης. 
Απλούστευση των διοικητικών διαδικασιών 
• Η Επιτροπή θα διοργανώσει συναντήσεις εμπειρογνωμόνων της ΟΟΌ 
(επιτροπή εμπορίου και διανομής) και των εθνικών κυβερνήσεων 
προκειμένου να καταρτίσουν και να δημοσιεύσουν δράσεις που θα 
αναληφθούν στον τομέα του εμπορίου υπό το φως της έκθεσης ΒΕ8Τ. 
Πρόσβαση στη χρηματοδότηση 
• Διευκόλυνση της πρόσβασης στη χρηματοδότηση για τη σύσταση νέων 
επιχειρήσεων μέσω της τρίτης στρογγυλής τράπεζας τραπεζών και ΜΜΕ 
και με την εφαρμογή στην πράξη της πρωτοβουλίας «για την ανάπτυξη 
και την απασχόληση» στον τομέα του εμπορίου. 
• Εντοπισμός των δυνατοτήτων των επιχειρήσεων να αποκτήσουν 
πρόσβαση στη χρηματοδότηση και στα συστήματα παροχής αμοιβαίων 
εγγυήσεων στον τομέα του εμπορίου. 
• Υλοποίηση μιας δεύτερης πρωτοβουλίας κεφαλαίου εκκίνησης, για 
καινοτομικές επιχειρήσεις και για τη μεταβίβαση εμπορικών 
επιχειρήσεων.29 
• Εντοπισμός ορθών πρακτικών στα κράτη μέλη όσον αφορά τη 
χρηματοδότηση, την εγκατάσταση και τη μεταβίβαση επιχειρήσεων, με 
συντονισμένες δράσεις, συνέδρια και μελέτες. 
Διοργάνωση ενός συνεδρίου για την ενημέρωση του τραπεζικού τομέα 
σχετικά με την ειδική κατάσταση των εμπορικών επιχειρήσεων και με σκοπό 
την καλύτερη πρόσβαση των εμπορικών επιχειρήσεων στη χρηματοδότηση. 
Κοινωνικός διάλογος 
• Βελτίωση της εκπροσώπησης του τομέα του εμπορίου στις υφιστάμενες 
και σε νέες δομές όπως είναι η επιτροπή για την απασχόληση. 1999-2001 
1999-2003 
2000-2001 
1999 
1999 
2000 
2000 
2000 
2001 
1999-2001 
28 
29 Για τις δημοσιονομικές επιπτώσεις βλέπε Παράρτημα II 
ΕΕ Ε 0363 της 9.11.98 
25 
7. • Δημιουργία ενός μηχανισμού συνεργασίας μεταξύ των επιχειρηματιών 
του τομέα του εμπορίου ((Χϋ - επιτροπή εμπορίου και διανομής) και 
των επιτροπών κοινωνικού διαλόγου. 
Καταναλωτές 
• Διοργάνωση κάθε χρόνο μιας κοινής συνάντησης μεταξύ της επιτροπής 
εμπορίου και διανομής (ΟΟϋ) και της επιτροπής καταναλωτών στα 
πλαίσια της οποίας θα συζητούνται τρέχοντα θέματα και θα επιζητούνται 
κοινές λύσεις. Θα δημοσιεύεται απολογισμός των εν λόγω συναντήσεων. 
Χρηματοπιστωτικά ιδρύματα 
• Η Επιτροπή θα εκπονήσει έκθεση, αφού εξετάσει ενδελεχώς τα 
προβλήματα των μέσων πληρωμής, ιδίως της εφαρμογής της σύστασης 
αριθ. 87/598/ΕΟΚ με σκοπό την πλήρη διαφάνεια, σε όρους 
ανταγωνισμού, όσον αφορά την κατανομή των εξόδων για τη χρήση 
αυτών των καρτών μεταξύ χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, 
καταναλωτών και εμπόρων. 
• Αξιολόγηση του αντίκτυπου της εισαγωγής του ευρώ στη χρήση των 
μεθόδων πληρωμής, στη λειτουργία των συστημάτων πληρωμής και 
λύσεις νομοθετικής ρύθμισης όπως η συνέχεια που πρέπει να δοθεί στις 
συστάσεις αριθ. 97/489 και 98/286. 
Εμπόριο και νέες τεχνολογίες 
Δημιουργία μιας ιστοσελίδας που να παρουσιάζει εργαλεία ενημέρωσης, 
κατάρτισης και λειτουργίας για επιχειρήσεις που θέλουν να επωφεληθούν 
από το ηλεκτρονικό εμπόριο. 
Εκπόνηση και δημοσίευση μιας μελέτης για τον εντοπισμό των 
καλύτερων επιχειρηματικών διευθύνσεων στο Ιηΐεπιεί. 
Ένα πιλοτικό σχέδιο που να επιτρέπει την εμπορική βιωσιμότητα της 
προσφοράς βασικών υπηρεσιών ηλεκτρονικού εμπορίου σε μεγάλο 
αριθμό μικρών επιχειρήσεων. 
Ένα πιλοτικό σχέδιο για την προώθηση της χρήσης των σημάτων 
ποιότητας και συστήματα πιστοποίησης της συμμόρφωσης με ένα κώδικα 
συμπεριφοράς. 
Δημιουργία μιας 1&5Κ ίοΓοε στα πλαίσια της επιτροπής εμπορίου και 
διανομής που θα μελετήσει και θα προσφέρει ανατροφοδότηση στην 
Επιτροπή σε διάφορα ζητήματα, όπως τα εμπόδια στα οποία 
προσκρούουν οι επιχειρήσεις κατά την εφαρμογή πρακτικών 
ηλεκτρονικού εμπορίου, ο αντίκτυπος των διάφορων κανονιστικών 
ζητημάτων που συνδέονται με την ανάπτυξη του ηλεκτρονικού εμπορίου 
στις ΜΜΕ και τα μέτρα που ενδέχεται να λάβει η Επιτροπή σε αυτόν τον 
τομέα. 
Συνεργασία μεταξύ επιχειρήσεων 1999-2001 
1999-2003 
1999-2004 
1999-2001 
1999-2001 
1999-2000 
2000-2001 
1999-2001 
1999-2003 
• Η Επιτροπή θα συντάξει πρόταση για την έκδοση ενός κανονισμού 
εξαίρεσης, λαμβάνοντας ιδιαίτερα υπόψη τις ιδιαίτερες περιπτώσεις των 
ενώσεων των ανεξάρτητων επιχειρήσεων λιανικού εμπορίου, με βάση την 
εντολή που θα λάβει από το Συμβούλιο. 
• Η Επιτροπή θα διοργανώσει αφ'ενός όλες τις διαβουλεύσεις που τυπικά 
απαιτούνται για τη σύνταξη του κανονισμού εξαίρεσης και, αφ'ετέρου, 
όλες τις διαβουλεύσεις που θεωρούνται χρήσιμες, ενώ θα ζητήσει τη 
γνώμη των σχετικών με τον τομέα του εμπορίου εμπειρογνωμόνων των 
εθνικών κυβερνήσεων. 1999-2001 
1999-2001 
26 
10. Κατάρτιση 
11. 
12. 
13. 
14. Σύντομα θα δημοσιευθεί μια ανακοίνωση για την κατάρτιση στις ΜΜΕ η 
οποία θα παρουσιάζει τις βέλτιστες πρακτικές και τις μελλοντικές 
δράσεις. 
Η Επιτροπή θα αξιολογήσει τις ανάγκες κατάρτισης στον τομέα του 
εμπορίου και θα εκδώσει σειρά κατευθυντήριων γραμμών και βέλτιστων 
πρακτικών, συμπεριλαμβανομένης της διαχείρισης των κινδύνων. 
Προσομοιώσεις αναγραφής της τιμής σε ευρώ σε σημεία πώλησης 
προκειμένου να επαληθευθούν οι απαιτήσεις κατάρτισης του προσωπικού 
πωλήσεων. 
Ένα πιλοτικό σχέδιο για τη μελέτη της διαχείρισης του νεκρού χρόνου 
(εξατομικευμένη εξ αποστάσεων μάθηση, προσαρμοστικότητα). 
Το εμπόριο σε αγροτικές και λιγότερο ευνοημένες αστικές περιοχές 
Στον τομέα της τοπικής ανάπτυξης η Επιτροπή προτίθεται να εντοπίσει τις 
βέλτιστες πρακτικές αφενός προκειμένου αυτές να διαδοθούν και να 
αντιγραφούν από άλλους σε κοινοτικό επίπεδο και αφετέρου προκειμένου να 
χρησιμοποιηθούν όπου κριθεί κατάλληλο στην εφαρμογή των δράσεων των 
διαρθρωτικών ταμείων. Προγραμματίζονται οι ακόλουθες δραστηριότητες: 
• εντοπισμός των προβλημάτων που αντιμετωπίζει ο τομέας, μετά από 
έρευνα· 
• συγκρότηση ειδικευμένων ομάδων εργασίας για τον εντοπισμό των 
καλών πρακτικών που θα βοηθήσουν τις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις να 
εκσυγχρονιστούν · 
• διάδοση των καλών αυτών πρακτικών στους εθνικούς και περιφερειακούς 
φορείς λήψης αποφάσεων μέσω συνεδρίων και κινητών εκθέσεων 
• έκδοση σύστασης για τη βελτίωση της πρόσβασης των ΜΜΕ σε άλλα 
κοινοτικά προγράμματα και ιδίως στα διαρθρωτικά ταμεία. 
• δημοσιοποίηση των καλών πρακτικών στο εμπόριο για να βοηθηθεί η 
εφαρμογή των δράσεων των διαρθρωτικών ταμείων. 
Εμπόριο και τουρισμός 
Η Επιτροπή θα διοργανώσει ένα διαγωνισμό με απονομή βραβείου σε 
συνεργασία με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη για την αλληλεπίδραση 
μεταξύ τουρισμού και διανομής. Θα διεξαγάγει επίσης ένα συνέδριο στο 
οποίο θα παρουσιάσει συνοπτικά τη μελέτη για το εμπόριο και τον 
τουρισμό που θα κυκλοφορήσει επίσης ευρέως στα κράτη μέλη. 
Εμπόριο και περιβάλλον 
Δημιουργία μιας ομάδας εργασίας στην επιτροπή εμπορίου και διανομής 
(ΟΟϋ) για να εντοπίσει τομείς περιβαλλοντικής πολιτικής που είναι 
πιθανό να θιγούν από αλλαγές συνθηκών και νέους στόχους με σκοπό να 
δοθεί η δυνατότητα στον τομέα του εμπορίου να συνεργαστεί με τις 
κοινοτικές αρχές από το πρώτο κιόλας στάδιο τυχόν νέων εθελοντικών 
συμφωνιών και νομοθετικών προτάσεων. 
Το ευρώ 
• Συνάντηση εθνικών κρατικών εμπειρογνωμόνων με την επιτροπή 
εμπορίου και διανομής για τη διερεύνηση της προόδου των 
προετοιμασιών των δημόσιων αρχών όσον αφορά την εισαγωγή του ευρώ 
στο εμπόριο. 
• Κοινές συνεδριάσεις στο πλαίσιο της επιτροπής εμπορίου και διανομής 
προκειμένου να διασαφηνισθούν σημαντικά πρακτικά ζητήματα όπως 1999 
2000 
2000-2001 
2001 
1999 
1999-2000 
1999-2000 
1999 
2000 
2000 
1999-2003 
1999 
27 
15. 
16. είναι η επιβολή προϋποθέσεων, οι ασφαλίσεις κτλ και να ενθαρρυνθούν 
οι προπαρασκευαστικές δραστηριότητες για τους φορείς του τομέα σε 
πρακτικές πτυχές της εισαγωγής του ευρώ. 
Υποστήριξη προσομοιώσεων πωλήσεων σε ευρώ σε σημεία πώλησης. 
Δημοσίευση μιας σύστασης για την προώθηση της εφαρμογής του κώδικα 
συμπεριφοράς και του σήματος που προαναφέρθηκε, εάν αποδειχθεί 
αναγκαίο. 
Μετά την εκστρατεία εξοικείωσης με το ευρώ που θα οργανωθεί από 
ορισμένα Ευτο Ιηίο Οεηΐτεδ το 1999, διεξαγωγή μιας παρόμοιας 
εκστρατείας με επίκεντρο το εμπόριο και ιδίως τη χρήση κερμάτων και 
χαρτονομισμάτων ευρώ θα διοργανωθεί πιο κοντά στην ημερομηνία 
εισαγωγής του ευρώ. 
Διεθνές εμπόριο 
Μελέτη του δυναμικού και των προβλημάτων των ευρωπαϊκών 
εμπορικών επιχειρήσεων που προσπαθούν να αναπτύξουν 
δραστηριότητες διανομής σε άλλες ηπείρους· 
Οργάνωση της συμμετοχής εμπορικών επιχειρήσεων και τομεακών 
ομοσπονδιών στο ευρωπαϊκό δίκτυο υπηρεσιών, προκειμένου να 
συμμετάσχει ο τομέας αυτός στην προετοιμασία των διεθνών 
διαπραγματεύσεων στο πλαίσιο της ΟΑΤ8 που προβλέπονται για το 
2000. 
Διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης 
• Δράση για την ευθυγράμμιση της τοπικής νομοθεσίας με την κοινοτική 
νομοθεσία. 
• Αποστολές επιτροπών που θα εντοπίσουν τα τοπικά προβλήματα και 
κοινές ομάδες μελέτης από εκπροσώπους της διοίκησης, των 
επιχειρήσεων και των επαγγελματικών οργανώσεων της ΕΕ και των 
ενδιαφερόμενων χωρών. 
• Συμμετοχή φορέων από τις ΧΚΑΕ και από την Κύπρο σε κοινοτικές 
δραστηριότητες για την προαγωγή του εμπορίου, ιδίως στα πλαίσια του 
Τρίτου Πολυετούς Προγράμματος για τις ΜΜΕ. 
• Καθιέρωση καλών πρακτικών για περισσότερο στοχοθετημένη χρήση των 
κονδυλίων που παρέχονται στις τοπικές αρχές (Ρΐι&τε, Ταοίε). 
• Εντοπισμός των τοπικών προβλημάτων και εξεύρεση κατάλληλων 
λύσεων με τη συγκρότηση κοινών ομάδων μελέτης οι οποίες θα 
περιλαμβάνουν εκπροσώπους των διοικήσεων, των επιχειρήσεων και των 
επαγγελματικών οργανώσεων της ΕΕ και των ενδιαφερόμενων χωρών με 
τη διεξαγωγή επιτόπιων μελετών. 
Θα πραγματοποιηθούν συνέδρια σε κάθε μία υποψήφια χώρα τα οποία θα 
περιλαμβάνουν μια κινητή έκθεση η οποία θα περιοδεύσει όλα τα κράτη 
μέλη της Ένωσης και μια συζήτηση με τους αρμόδιους υπαλλήλους των 
ενδιαφερόμενων χωρών για την προσαρμογή της νομοθεσίας τους και της 
διοικητικής τους πρακτικής εάν αποδειχθεί αναγκαία. 1999-2001 
2001 
2000 
2001 
2001 
1999-2001 
1999-2003 
1999-2003 
1999-2003 
2001 
1999-2003 
1999-2003 
28 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II: ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ 
Όσον αφορά τα έτη 1999 και 2000 οι δράσεις που προτείνουν η παρούσα Λευκή Βίβλος και 
το Πρόγραμμα Δράσης δεν συνεπάγονται τη δημιουργία νέας γραμμής προϋπολογισμού αλλά 
θα καλυφθούν εξ ολοκλήρου από τη γραμμή Β5.5120 του Τρίτου Πολυετούς Προγράμματος 
για τις ΜΜΕ. Στη συνέχεια, οι δράσεις θα εμπίπτουν στο Τέταρτο Πολυετές Πρόγραμμα, 
πρόταση η οποία θα υποβληθεί στο τέλος του 1999 βάσει της αξιολόγησης του Τρίτου 
Πολυετούς Προγράμματος. 
29 
Ι55Ν 0254-1483 
(Χ)Μ(99) 6 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
ΟΚ 08 04 10 16 
Αριθ. καταλόγου : ΟΒ-ΟΟ-99-006-ΟΚ-Ο 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
Ι.-2985 Λουξεμβούργο 
Ξ>ο