Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την "Τροποποιημένη πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση προγράμματος κοινοτικής δράσης (πρόγραμμα Daphne 2000-2004) σχετικά με μέτρα που αποσκοπούν στην πρόληψη της βίας εις βάρος παιδιών, εφήβων και γυναικών"(1)

(1999/C 169/13)

Στις 23 Απριλίου 1999 και σύμφωνα με το άρθρο 198 της συνθήκης για την ΕΚ, το Συμβούλιο ζήτησε από την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή να γνωμοδοτήσει για την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα "Απασχόλησης, κοινωνικών υποθέσεων και δικαιωμάτων των πολιτών", στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότηση της 8ης Απριλίου 1999 με βάση την εισηγητική έκθεση της κας Christina Wahrolin.

Κατά την 363η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 28ης Απριλίου 1999), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 50 ψήφους υπέρ, 3 κατά και 8 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η ενδεδειγμένη νομική βάση για το πρόγραμμα Daphne - "Πρόγραμμα κοινοτικής δράσης 2000-2004 σχετικά με μέτρα που αποσκοπούν στην πρόληψη της βίας εις βάρος παιδιών, εφήβων και γυναικών" - είναι το άρθρο 129 της συνθήκης ΕΚ (δημόσια υγεία), το οποίο θα αντικατασταθεί σύντομα από το άρθρο 152 της συνθήκης του Άμστερνταμ.

1.2. Με τον τρόπο αυτό ζητείται για μια ακόμη φορά η γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής. Εκτός από την αλλαγή της νομικής βάσης, επέρχονται και ορισμένες συντακτικές τροποποιήσεις στο περιεχόμενο της νέας πρότασης. Η ΟΚΕ είχε υιοθετήσει ομόφωνα τη γνωμοδότησή(2) της για την προηγούμενη πρόταση της Επιτροπής (COM(1998) 335 τελικό) κατά την 357 σύνοδο ολομέλειας της 9ης Σεπτεμβρίου 1998.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η ΟΚΕ θα ήθελε καταρχάς να τονίσει ότι η πρόταση είναι σε ορισμένα σημεία πιο συγκροτημένη και σαφής, ενώ σε άλλα υποβαθμίστηκε.

2.2. Η ΟΚΕ θεωρεί επικίνδυνη την αλλαγή της νομικής βάσης με την επιλογή του άρθρου 129, επειδή με τον τρόπο αυτό το θέμα ενδέχεται να υποβαθμιστεί σε πρόβλημα δημόσιας υγείας. Η βία εις βάρος των παιδιών, των εφήβων και των γυναικών, καθώς επίσης και η σεξουαλική εκμετάλλευση αποτελούν σοβαρό κοινωνικό πρόβλημα το οποίο δεν είναι σε καμία περίπτωση πρόβλημα που αφορά μεμονωμένα άτομα και οικογένειες (αν και η κατάσταση της οικογένειας έχει φυσικά ζωτική σημασία από πολλές απόψεις). Ως εκ τούτου, δεν είναι ζήτημα που αφορά μόνο προσωπικές βλάβες. Όπως τόνισε η ΟΚΕ στην προηγούμενη γνωμοδότησή της για το πρόγραμμα Daphne πρέπει να έχει κανείς υπόψη ότι ορισμένες ομάδες είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένες στη βία και τις βιαιοπραγίες π.χ. οι ανάπηροι και οι ηλικιωμένοι

2.3. Η ΟΚΕ κρίνει ότι στον όρο "δημόσια υγεία" πρέπει να δοθεί μια ευρεία ερμηνεία σύμφωνα με τον ορισμό του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (που λαμβάνει υπόψη τη σωματική, ψυχική και κοινωνική υγεία).

2.4. Το θέμα της βίας εις βάρος των παιδιών, των εφήβων και των γυναικών είναι, όπως έχει επισημάνει η ΟΚΕ στην προηγούμενη γνωμοδότησή της, ένα ιδιαίτερα περίπλοκο θέμα, στα πλαίσια του οποίου θα πρέπει να συζητηθούν τόσο οι αιτίες όσο και τα συμπτώματα. Δεν υπάρχουν εύκολες λύσεις ούτε όσον αφορά τον εντοπισμό των αιτιών ούτε όσον αφορά τον τρόπο αντιμετώπισης των προκαλούμενων βλαβών.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1. Στο άρθρο 1 του προγράμματος αναφέρεται ότι αυτό "Περαιτέρω αποσκοπεί στην αύξηση της γνώσης και της εμπειρογνωμοσύνης σε κοινοτικό επίπεδο όσον αφορά μεθόδους και τεχνικές που αποβλέπουν στην πρόληψη και την άμβλυνση των συνεπειών της βίας εις βάρος των παιδιών, των εφήβων και των γυναικών". Η ΟΚΕ είναι της γνώμης ότι η έκφραση αυτή είναι πιο κατηγορηματική από ό,τι προηγουμένως, πράγμα που θεωρεί σωστό.

3.2. Κατά την άποψη της ΟΚΕ, πρέπει να εξεταστεί πιο εμπεριστατωμένα το θέμα των δραστών και το θέμα των μέτρων που θα μπορούσαν να ληφθούν. Στο πλαίσιο αυτό θα έπρεπε επίσης να εξεταστούν και τα θέματα που αφορούν την "ισορροπία δυνάμεων" μεταξύ ανδρών και γυναικών, σύμφωνα με τα επιχειρήματα που διατυπώνονται στη γνωμοδότηση του Σεπτεμβρίου 1998 (σημείο 2.2).

3.3. Στο άρθρο 1 προτείνεται τώρα η σύσταση διυπηρεσιακών δικτύων, πράγμα το οποίο επικροτεί η ΟΚΕ. Η τελευταία θα ήθελε επίσης να εκφράσει την υποστήριξή της στους στόχους που αναφέρονται όσον αφορά τα εν λόγω διυπηρεσιακά δίκτυα.

3.4. Η ΟΚΕ είχε τονίσει στην προηγούμενη γνωμοδότηση τη σημασία της ενίσχυσης της συνεργασίας μεταξύ μη κρατικών οργανώσεων και αρχών. Η ΟΚΕ σημειώνει με ικανοποίηση ότι η παρούσα ανακοίνωση της Επιτροπής λαμβάνει υπόψη το θέμα αυτό (άρθρο 2).

3.5. Στο παράρτημα της Ανακοίνωσης που αφορά τις ενέργειες που αποσκοπούν στη συνειδητοποίηση του προβλήματος από την κοινή γνώμη και την ανταλλαγή των βέλτιστων πρακτικών, ο στόχος είναι, κατά τη γνώμη της ΟΚΕ, περιορισμένος. Στο προηγούμενο κείμενο αναφερόταν επίσης ότι θα έπρεπε να ληφθούν μέτρα για τη σεξουαλική εκμετάλλευση και τις άλλες σεξουαλικές βιαιοπραγίες. Η ΟΚΕ θα επιθυμούσε να συμπληρωθεί ο στόχος του παραρτήματος αυτού σύμφωνα με το προηγούμενο κείμενο.

3.6. Στο κείμενο του παραρτήματος αυτού γίνεται τώρα αναφορά και σε ερευνητικά προγράμματα, πράγμα που επικροτεί η ΟΚΕ. Η τελευταία θα επιθυμούσε να διατεθούν μέσα για την εξέταση κατάλληλων μεθόδων μεταχείρισης των δραστών.

3.7 Η ΟΚΕ κρίνει ότι οι δυνατότητες διεθνούς συνεργασίας σύμφωνα με το άρθρο 7.2 της πρότασης της Επιτροπής είναι πολύ περιορισμένες όσον αφορά ορισμένες χώρες που πιθανόν να ενδιαφέρονταν σχετικά.

4. Σύνοψη

4.1. Η ΟΚΕ θα ήθελε εν κατακλείδι υπό την επιφύλαξη των προαναφερομένων παρατηρήσεων, να εκφράσει την υποστήριξή της προς το πρόγραμμα ως σύνολο. Ωστόσο, η ΟΚΕ θα ήθελε επίσης να επισημάνει τον κίνδυνο περιορισμού του πεδίου εφαρμογής του προγράμματος στη σημερινή του μορφή. Είναι φυσικά επιτακτικά αναγκαίο και απαραίτητο να ληφθούν μέτρα για όλες τις παράνομες ενέργειες όπως η βία, η κακοποίηση και η σεξουαλική εκμετάλλευση, αλλά δεν πρέπει να ξεχνά κανείς ότι είναι επιτακτικά αναγκαίο να ληφθούν μέτρα ώστε να αντιμετωπιστούν οι αιτίες της βίας. Μια άλλη έλλειψη του προγράμματος είναι ότι δεν τονίζει πως η βία, η κακοποίηση και η σεξουαλική εκμετάλλευση αποτελούν παραβίαση των ανθρώπινων δικαιωμάτων.

Βρυξέλλες, 28 Απριλίου 1999.

Η Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Beatrice RANGONI MACHIAVELLI

(1) ΕΕ C 89 της 30.3.1999, σ. 42.

(2) ΕΕ C 407 της 28.12.1998.