ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 30.9.2020 SWD(2020) 301 final ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ Έκθεση του 2020 για το κράτος δικαίου



Κεφάλαιο για την κατάσταση του κράτους δικαίου στη Βουλγαρία που συνοδεύει το έγγραφο ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ Έκθεση του 2020 για το κράτος δικαίου





Η κατάσταση του κράτους δικαίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση {COM(2020) 580 final} - {SWD(2020) 300 final} - {SWD(2020) 302 final} - {SWD(2020) 303 final} - {SWD(2020) 304 final} - {SWD(2020) 305 final} - {SWD(2020) 306 final} - {SWD(2020) 307 final} - {SWD(2020) 308 final} - {SWD(2020) 309 final} - {SWD(2020) 310 final} - {SWD(2020) 311 final} - {SWD(2020) 312 final} - {SWD(2020) 313 final} - {SWD(2020) 314 final} - {SWD(2020) 315 final} - {SWD(2020) 316 final} - {SWD(2020) 317 final} - {SWD(2020) 318 final} - {SWD(2020) 319 final} - {SWD(2020) 320 final} - {SWD(2020) 321 final} - {SWD(2020) 322 final} - {SWD(2020) 323 final} - {SWD(2020) 324 final} - {SWD(2020) 325 final} - {SWD(2020) 326 final}



Περίληψη Από την προσχώρηση της Βουλγαρίας στην ΕΕ το 2007, οι μεταρρυθμίσεις της χώρας σε τομείς όπως η δικαιοσύνη και η διαφθορά παρακολουθούνται από την Επιτροπή μέσω του μηχανισμού συνεργασίας και ελέγχου (ΜΣΕ). Η δικαστική μεταρρύθμιση στη Βουλγαρία είναι μια διαδικασία που εξελίσσεται σταδιακά, με σημαντικές επιπτώσεις στην ανεξαρτησία της δικαιοσύνης και στην εμπιστοσύνη του κοινού. Εξακολουθούν να υπάρχουν προκλήσεις, ιδίως όσον αφορά την ανάγκη να οριστικοποιηθεί, λαμβανομένης υπόψη της γνώμης της Επιτροπής της Βενετίας, η διαδικασία που ξεκίνησε το 2019 για τη μεταρρύθμιση των νομικών διαδικασιών που αφορούν την ουσιαστική λογοδοσία και την ποινική ευθύνη του γενικού εισαγγελέα. Η σύνθεση και η λειτουργία του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου και της οικείας Επιθεώρησης έχουν επίσης αποτελέσει αντικείμενο περαιτέρω συζήτησης, από την οποία προέκυψαν νέες μεταρρυθμιστικές προτάσεις. Γενικότερα, έχει αναφερθεί αύξηση των επιθέσεων σε βάρος του δικαστικού σώματος, στις οποίες οι αρμόδιες αρχές δεν έχουν αντιδράσει με τον κατάλληλο τρόπο. Καταργήθηκαν αμφιλεγόμενες διατάξεις που αφορούσαν τη θέση των δικαστικών λειτουργών σε αυτοδίκαιη αργία σε περίπτωση κίνησης ποινικής έρευνας εναντίον τους, καθώς και την υποχρέωση των δικαστικών λειτουργών να δηλώνουν τη συμμετοχή τους σε επαγγελματικές οργανώσεις. Το 2017 και το 2018 η Βουλγαρία προέβη σε συνολική μεταρρύθμιση του νομικού και του θεσμικού της πλαισίου για την αντιμετώπιση της διαφθοράς. Η μεταρρύθμιση είχε ως αποτέλεσμα να βελτιωθεί η συνεργασία μεταξύ των αρμόδιων αρχών. Το πρώτο εξάμηνο του 2020 κινήθηκε μια σειρά ερευνών στα υψηλά κλιμάκια, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις απαγγέλθηκαν κατηγορίες. Οι νέες μεταρρυθμίσεις προβλέπουν την πρόσβαση του κοινού στις δηλώσεις περιουσιακών στοιχείων και συμφερόντων των ανώτερων δημοσίων λειτουργών, πρακτική που μπορεί να θεωρηθεί ορθή. Εντούτοις, εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές προκλήσεις, όπως αποδεικνύεται και από τις έρευνες αντίληψης οι οποίες δείχνουν ότι το επίπεδο εμπιστοσύνης του κοινού στους οργανισμούς που είναι επιφορτισμένοι με την καταπολέμηση της διαφοράς είναι εξαιρετικά χαμηλό. Η απουσία αποτελεσμάτων στον τομέα της καταπολέμησης της διαφθοράς είναι μία από τις βασικές πτυχές που αποτέλεσαν αντικείμενο των διαδηλώσεων που πραγματοποιήθηκαν το καλοκαίρι του 2020. Δεν έχει ακόμη επιτευχθεί σταθερό ιστορικό καλών επιδόσεων όσον αφορά τις τελεσίδικες δικαστικές αποφάσεις σε υποθέσεις διαφθοράς υψηλού επιπέδου. Επωφελής θα μπορούσε να αποδειχθεί η καλύτερη και αποτελεσματικότερη επικοινωνία όσον αφορά την ανάπτυξη και την εφαρμογή της στρατηγικής για την καταπολέμηση της διαφθοράς. Προκειμένου οι αρχές να είναι σε θέση να καταπολεμήσουν αποτελεσματικά τη διαφθορά, είναι σημαντικό να τίθενται στη διάθεσή τους επαρκείς πόροι. Έχει θεσπιστεί νομικό πλαίσιο για τις συγκρούσεις συμφερόντων, υπάρχουν όμως ανησυχίες όσον αφορά τις δραστηριότητες άσκησης πίεσης ή επιρροής από ομάδες συμφερόντων (lobbying), οι οποίες εξακολουθούν να μη ρυθμίζονται από τη νομοθεσία, καθώς και σχετικά με τη διαφάνεια και την προβλεψιμότητα της νομοθετικής διαδικασίας της χώρας. Όσον αφορά την πολυφωνία των μέσων μαζικής επικοινωνίας, το νομικό πλαίσιο της Βουλγαρίας βασίζεται σε ένα σύνολο συνταγματικών εγγυήσεων και νομοθετικών μέτρων —όπως ο νόμος για τη ραδιοφωνία και την τηλεόραση— τα οποία συχνά δεν εφαρμόζονται με αποτελεσματικό τρόπο στην πράξη. Η ρυθμιστική αρχή οπτικοακουστικών μέσων (CEM) θεωρείται ότι διεξάγει τις δραστηριότητές της με ανεξαρτησία και διαφάνεια, ωστόσο δεν διαθέτει τους πόρους που απαιτούνται για την αποτελεσματική εκτέλεση των καθηκόντων της. Η έλλειψη διαφάνειας όσον αφορά το ιδιοκτησιακό καθεστώς των μέσων μαζικής επικοινωνίας αποτελεί πηγή ανησυχίας. Το νομικό πλαίσιο κατά των πολιτικών παρεμβάσεων στα μέσα μαζικής επικοινωνίας δεν απαγορεύει ρητώς στους πολιτικούς να κατέχουν ιδιοκτησιακά δικαιώματα σε μέσα μαζικής επικοινωνίας, ενώ έχει διαπιστωθεί και η ύπαρξη δεσμών μεταξύ πολιτικών παραγόντων και ορισμένων μέσων μαζικής επικοινωνίας. Διάφορες ενώσεις για την ελευθερία των μέσων μαζικής επικοινωνίας αναφέρουν σωματικές ή διαδικτυακές επιθέσεις σε βάρος δημοσιογράφων. Στα ζητήματα που αφορούν το σύστημα ελέγχων και ισορροπιών (μηχανισμός θεσμικών αντιβάρων) περιλαμβάνονται ανησυχίες σχετικά με την περιορισμένη χρήση δημόσιων διαβουλεύσεων αλλά και της εκτίμησης επιπτώσεων στο πλαίσιο της νομοθετικής διαδικασίας. Παρά τους περιορισμένους πόρους που έχουν στη διάθεσή τους οι εθνικοί οργανισμοί για τα ανθρώπινα δικαιώματα, η λειτουργία τους εξακολουθεί να σημειώνει βελτίωση. Ο ήδη περιορισμένος χώρος των πολιτών στη Βουλγαρία θα μπορούσε να επηρεαστεί περαιτέρω ενόψει του νέου σχεδίου νόμου για τη χρηματοδότηση των ΜΚΟ από πηγές του εξωτερικού.



Ο μηχανισμός συνεργασίας και ελέγχου (ΜΣΕ) θεσπίστηκε κατά την προσχώρηση της Βουλγαρίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2007 ως μεταβατικό μέτρο για τη διευκόλυνση των συνεχιζόμενων προσπαθειών της Βουλγαρίας να μεταρρυθμίσει το δικαστικό της σύστημα και να εντείνει την καταπολέμηση της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος . Σύμφωνα με την απόφαση για τη δημιουργία του μηχανισμού και όπως υπογραμμίζεται από το Συμβούλιο, ο ΜΣΕ λήγει με την ικανοποιητική πλήρωση όλων των κριτηρίων αναφοράς που ισχύουν για τη Βουλγαρία . Στην πλέον πρόσφατη έκθεση σχετικά με τον ΜΣΕ, η οποία εκδόθηκε τον Οκτώβριο του 2019, σημειώθηκε ότι η Βουλγαρία ανέλαβε περαιτέρω δεσμεύσεις και η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η πρόοδος που είχε επιτευχθεί στο πλαίσιο του ΜΣΕ ήταν επαρκής για την τήρηση των δεσμεύσεων που η χώρα είχε αναλάβει κατά την προσχώρησή της στην ΕΕ. Η Επιτροπή τόνισε επίσης ότι η Βουλγαρία θα πρέπει να συνεχίσει να εργάζεται με συνέπεια για τη μετατροπή των καθοριζόμενων στην έκθεσή της δεσμεύσεων σε συγκεκριμένη νομοθεσία και για τη συνέχιση της εφαρμογής τους. Προτού η Επιτροπή εκδώσει τελική απόφαση, θα λάβει επίσης δεόντως υπόψη τις παρατηρήσεις του Συμβουλίου, καθώς και εκείνες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου . I.Σύστημα απονομής δικαιοσύνης Το δικαστικό σύστημα της Δημοκρατίας της Βουλγαρίας περιλαμβάνει συνολικά 182 δικαστήρια τακτικής και ειδικής δικαιοδοσίας. Κατά γενικό κανόνα, οι υποθέσεις ενώπιον των τακτικών δικαστηρίων εκδικάζονται σε τρεις βαθμούς δικαιοδοσίας, ενώ το σύστημα αυτών των δικαστηρίων απαρτίζεται από 113 περιφερειακά δικαστήρια, 28 επαρχιακά δικαστήρια και 5 εφετεία. Τα δικαστήρια ειδικής δικαιοδοσίας περιλαμβάνουν στρατοδικεία, καθώς και ποινικά και διοικητικά δικαστήρια. Το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο επιλαμβάνεται σε τελευταίο βαθμό των υποθέσεων που εκδικάζονται από τα τακτικά δικαστήρια, τα στρατοδικεία και τα ειδικά ποινικά δικαστήρια, ενώ οι διοικητικές υποθέσεις εκδικάζονται σε τελευταίο βαθμό από το Ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριο. Εκτός του πλαισίου του συστήματος τακτικής δικαιοσύνης, ως δικαστήρια τελευταίου βαθμού δικαιοδοσίας λειτουργούν το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο και το Ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριο. Το δικαστικό σύστημα περιλαμβάνει επίσης την εισαγγελική αρχή, ενώ το Συνταγματικό Δικαστήριο της Βουλγαρίας δεν εντάσσεται στη δικαστική εξουσία . Η εισαγγελική αρχή διαθέτει ενοποιημένη δομή και διοικείται από τον γενικό εισαγγελέα. Το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο αποτελεί την ανώτατη διοικητική αρχή στο πλαίσιο του βουλγαρικού δικαστικού συστήματος. Είναι αρμόδιο για τη διαχείριση του δικαστικού σώματος και για τη διασφάλιση της ανεξαρτησίας του. Οι δικαστές, οι εισαγγελείς και οι ανακριτές διορίζονται, προάγονται, μετατίθενται και παύονται με απόφαση του αντίστοιχου τμήματος (του τμήματος δικαστών ή του τμήματος εισαγγελέων) του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου . Ο Ανώτατος Δικηγορικός Σύλλογος αποτελεί ανεξάρτητο και αυτοδιοικούμενο όργανο το οποίο έχει συσταθεί με νόμο . Ανεξαρτησία Επί του παρόντος, σε εξέλιξη βρίσκεται μεταρρύθμιση που αφορά τη λογοδοσία του γενικού εισαγγελέα και των αναπληρωτών του. Τα τελευταία χρόνια, η εισαγγελική αρχή υπέστη σειρά μεταρρυθμίσεων, στόχος των οποίων ήταν η αναδιάρθρωση της εν λόγω υπηρεσίας . Παρά την εν λόγω πρόοδο, ο γενικός εισαγγελέας στη Βουλγαρία ασκεί σημαντική επιρροή, η οποία προκύπτει από τον συνδυασμό των εξουσιών και της θέσης που κατέχει, καθώς έχει τη δυνατότητα να ακυρώσει ή να τροποποιήσει οποιαδήποτε απόφαση λαμβάνει οποιοσδήποτε εισαγγελέας εφόσον αυτή δεν υποβλήθηκε σε δικαστικό έλεγχο . Επιπλέον, έχει τη δυνατότητα να αποφασίζει την απόσπαση εισαγγελέων, χωρίς τη συγκατάθεσή τους, για χρονικό διάστημα 3 μηνών εντός ενός ημερολογιακού έτους, καθώς και να εκδίδει έγγραφες εντολές προς τους εισαγγελείς, ακόμη και σε επιμέρους υποθέσεις . Ο γενικός εισαγγελέας διαθέτει σημαντικές εξουσίες επί των εισαγγελέων που διοικούν τις περιφερειακές και επαρχιακές εισαγγελίες . Συνεπώς, όλοι οι εισαγγελείς και όλοι οι ανακριτές εκ των πραγμάτων υπάγονται ιεραρχικά στον γενικό εισαγγελέα. Όσον αφορά την υποχρέωση λογοδοσίας, ο γενικός εισαγγελέας μπορεί να παυθεί από τα καθήκοντά του μόνο κατόπιν πρότασης της ολομέλειας του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου προς τον πρόεδρο της Δημοκρατίας . Μολονότι το βουλγαρικό δικαστικό σύστημα δεν είναι το μοναδικό που προβλέπει εξουσίες αυτού του είδους για τον γενικό εισαγγελέα , έχουν διατυπωθεί ανησυχίες που απορρέουν από τον συνδυασμό των εξουσιών αυτών και της θέσης του γενικού εισαγγελέα στο Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο. Στο Τμήμα Εισαγγελέων, ο γενικός εισαγγελέας, ως αυτοδίκαιο μέλος και πρόεδρος αυτού, διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο σε σχέση με τη σταδιοδρομία των εισαγγελέων και τις πειθαρχικές διαδικασίες που τους αφορούν . Η απουσία δυνατότητας διεξαγωγής αποτελεσματικής ποινικής έρευνας εις βάρος του γενικού εισαγγελέα και των αναπληρωτών του αποτελεί μακροχρόνιο πρόβλημα, το οποίο έχει θίξει όχι μόνο ή Ευρωπαϊκή Επιτροπή αλλά και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και το Συμβούλιο της Ευρώπης . Τον Ιούνιο του 2019 υποβλήθηκε σχέδιο νόμου για την αντιμετώπιση αυτού του ζητήματος, ωστόσο διατυπώθηκαν σοβαρές ανησυχίες από διάφορα ενδιαφερόμενα μέρη σχετικά. Έπειτα από σύσταση της Επιτροπής, η Βουλγαρία ζήτησε τη γνώμη της Επιτροπής της Βενετίας ώστε να αποφευχθεί κάθε κίνδυνος για την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης και ταυτόχρονα να διασφαλιστεί η αποτελεσματικότητα του προτεινόμενου μηχανισμού. Τον Δεκέμβριο του 2019 το Υπουργείο Δικαιοσύνης δημοσίευσε νέο σχέδιο νόμου το οποίο κάλυπτε ορισμένες από τις συστάσεις της Επιτροπής της Βενετίας . Το νέο σχέδιο νόμου για το εν λόγω ζήτημα έχει ήδη κατατεθεί στη Βουλή και προβλέπει τη θέσπιση της θέσης «ειδικού εισαγγελέα» ο οποίος θα είναι επιφορτισμένος με τη διερεύνηση τυχόν εγκλημάτων που τελούνται από τον γενικό εισαγγελέα. Ο ειδικός εισαγγελέας θα εκλέγεται από το Τμήμα Εισαγγελέων του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου, κατόπιν πρότασης τριών εκ των μελών του και με πλειοψηφία οκτώ επί συνόλου έντεκα ψήφων, για θητεία ορισμένης διάρκειας επτά ετών. Ο ειδικός εισαγγελέας θα απολαύει διαδικαστικής ανεξαρτησίας στο πλαίσιο της άσκησης εποπτείας επί της έρευνας που διεξάγεται εις βάρος του γενικού εισαγγελέα ή των αναπληρωτών του, ωστόσο θα εξακολουθεί να τελεί σε σχέση ιεραρχικής υπαγωγής έναντι του γενικού εισαγγελέα όσον αφορά τις λοιπές δραστηριότητες . Ορισμένα στοιχεία της διαδικασίας διορισμού, καθώς και οι εξουσίες του «ειδικού εισαγγελέα» για τη διενέργεια ερευνών, έχουν προκαλέσει ανησυχία, και είναι σημαντικό το σχέδιο νόμου να λάβει υπόψη τις συστάσεις του Συμβουλίου της Ευρώπης . Στις 18 Δεκεμβρίου 2019 η κυβέρνηση ζήτησε από το Συνταγματικό Δικαστήριο να διευκρινίσει αν ο έλεγχος της νομιμότητας που ασκεί ο γενικός εισαγγελέας —αρμοδιότητα η οποία κατοχυρώνεται στο Σύνταγμα— εφαρμόζεται και στις έρευνες που διεξάγονται εις βάρος του. Το ερώτημα αυτό έθετε έμμεσα υπό αμφισβήτηση τη συνταγματικότητα του νομοσχεδίου. Στις 23 Ιουλίου 2020 το Συνταγματικό Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι ο γενικός εισαγγελέας δεν δύναται να ασκήσει έλεγχο νομιμότητας επί των εργασιών των εισαγγελέων που διεξάγουν έρευνα εις βάρος του . Η απόφαση αυτή θα επιτρέψει στο Κοινοβούλιο να ξεκινήσει εκ νέου τις εργασίες του. Ωστόσο, η απόφαση δεν αίρει τις ανησυχίες που σχετίζονται με τη διαδικασία διορισμού του ειδικού εισαγγελέα και με το γεγονός ότι αυτός θα εξακολουθεί να τελεί σε σχέση ιεραρχικής υπαγωγής έναντι του γενικού εισαγγελέα όσον αφορά δραστηριότητες πέραν των ερευνών εις βάρος του τελευταίου ή των αναπληρωτών του. Τυχόν περαιτέρω γνωμοδότηση της Επιτροπής της Βενετίας για το σχέδιο νόμου θα μπορούσε να παράσχει διασφαλίσεις σχετικά με την αποτελεσματικότητα του νέου μηχανισμού λογοδοσίας. Παρά την πρόοδο που έχει σημειωθεί, η σύνθεση και η λειτουργία του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου έχουν αποτελέσει αντικείμενο περαιτέρω συζήτησης. Παρά τις προηγούμενες μεταρρυθμίσεις και την πρόοδο που έχει επιτευχθεί έως τώρα , το Συμβούλιο της Ευρώπης και διάφορα ενδιαφερόμενα μέρη έχουν χαρακτηρίσει ανησυχητική την κατάσταση στο Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο. Όσον αφορά τη σύνθεση του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου, οι προαναφερθείσες μεταρρυθμίσεις προβλέπουν μια πιο ισορροπημένη διάρθρωση . Ωστόσο, ο συνολικός αριθμός των δικαστών που εκλέγονται από συναδέλφους τους δεν αρκεί για την επίτευξη πλειοψηφίας . Επίσης, ο γενικός εισαγγελέας έχει καθοριστικό ρόλο στο Τμήμα Εισαγγελέων και ασκεί επιρροή στην ολομέλεια και, ενδεχομένως και στο Τμήμα Δικαστών , καθώς ο νόμος προβλέπει ότι τα μέλη του Τμήματος Δικαστών που εκλέγονται από το Κοινοβούλιο και που δεν φέρουν υποχρεωτικά την ιδιότητα του δικαστή, μπορούν, θεωρητικά, να προέρχονται από τις τάξεις των εισαγγελέων . Η Επιτροπή της Βενετίας αναφέρθηκε στο ζήτημα αυτό, χαρακτηρίζοντάς το ως πηγή ανησυχίας η οποία προκαλείται από το γεγονός ότι οι εισαγγελείς, και ιδίως ο γενικός εισαγγελέας, εξακολουθούν να εμπλέκονται σε σημαντικό βαθμό στη διακυβέρνηση του δικαστικού σώματος. Η συνολική δομή του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου θα μπορούσε να περιορίσει την ικανότητά του να προστατεύει την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης έναντι τυχόν πιέσεων από την εκτελεστική, τη νομοθετική και η δικαστική εξουσία, συμπεριλαμβανομένου του γενικού εισαγγελέα και του ίδιου του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου. Ο κίνδυνος για την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης αποδεικνύεται και από τον αριθμό των δικαστών που υφίστανται επιθέσεις και που έχουν αποτελέσει στόχο κριτικής με αφορμή το περιεχόμενο των αποφάσεών τους ή την πρόσφατη ρητορική από δημόσια πρόσωπα . Στις 14 Αυγούστου 2020 ο πρωθυπουργός ανακοίνωσε σχέδιο για νέο Σύνταγμα , το οποίο θα περιλαμβάνει μεταρρύθμιση της σύνθεσης του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου και της οικείας Επιθεώρησης · θα περιλαμβάνει επίσης αλλαγές στη διαδικασία διορισμού αλλά και όσον αφορά τη διάρκεια της θητείας του προέδρου του Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου, του προέδρου του Ανώτατου Διοικητικού Δικαστηρίου και του γενικού εισαγγελέα . Είναι σημαντικό στο πλαίσιο αυτής της μεταρρύθμισης να ληφθούν υπόψη οι συστάσεις του Συμβουλίου της Ευρώπης . Το επίπεδο της εκλαμβανόμενης ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης στη Βουλγαρία παραμένει χαμηλό. Μόνο το 37 % του γενικού πληθυσμού θεωρεί ότι είναι «αρκετά καλό ή πολύ καλό», ενώ μέτριο παραμένει και το ποσοστό στις εταιρείες, εκ των οποίων το 45 % θεωρούν ότι είναι «αρκετά καλό ή πολύ καλό» . Το καθεστώς για την πρόσθετη αμοιβή και την προαγωγή των δικαστικών λειτουργών εγείρει ανησυχίες. Σύμφωνα με το ισχύον σύστημα, οι δικαστικοί λειτουργοί μπορούν να λάβουν πρόσθετη αμοιβή βάσει κριτηρίων που καθορίζονται στον νόμο για το δικαστικό σύστημα, καθώς και να μονιμοποιηθούν με τη συμπλήρωση πέντε ετών υπηρεσίας και να προαχθούν κατόπιν επιτυχούς συμμετοχής σε διαγωνισμό. Το Συμβούλιο της Ευρώπης έθιξε το ζήτημα της πρόσθετης αμοιβής, σε συνάρτηση με τους κανόνες που καθόρισε το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο την περίοδο 2018-2019, καθώς οι κανόνες αυτοί παρέχουν ευρεία διακριτική ευχέρεια στους προέδρους των δικαστηρίων . Στο ίδιο πλαίσιο, η μακρά περίοδος υπηρεσίας που απαιτείται για τη μονιμοποίηση, μπορεί επίσης να προκαλέσει ανησυχίες σχετικά με την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης . Επιπλέον, μετά την πρόσφατη τροποποίηση του νόμου για το δικαστικό σύστημα , τα μέλη του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου μπορούν να προαχθούν αυτοδικαίως σε υψηλότερη βαθμίδα στο τέλος της θητείας τους. Υπό το πρίσμα των συστάσεων του Συμβουλίου της Ευρώπης , το ζήτημα αυτό έχει προκαλέσει ανησυχίες και μπορεί, όπως επισημάνθηκε από το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο, να επηρεάσει την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης λαμβανομένης υπόψη της δομής της έννομης τάξης όπως αυτή καθορίζεται στο βουλγαρικό Σύνταγμα . Λόγω αυτών των ανησυχιών, ο νόμος για το δικαστικό σύστημα υπέστη πρόσφατα περαιτέρω τροποποίηση και πλέον προβλέπει ότι ο διορισμός σε υψηλότερη θέση υπόκειται σε διάφορους όρους . Έχουν τεθεί σε εφαρμογή τροποποιήσεις του νόμου για το δικαστικό σύστημα. Τον Φεβρουάριο του 2020 καταργήθηκε η αυτοδίκαιη θέση δικαστικών λειτουργών σε αργία σε περίπτωση κίνησης ποινικής έρευνας εναντίον τους . Σύμφωνα με την προηγούμενη ρύθμιση, το αρμόδιο τμήμα του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου ήταν υποχρεωμένο να θέσει τον υπό έρευνα δικαστικό λειτουργό σε αργία χωρίς προηγούμενη αξιολόγησή του. Η διάταξη του άρθρου 230 του νόμου για το δικαστικό σύστημα καταργήθηκε σε συμμόρφωση προς απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου · η κατάργησή της ανταποκρίνεται στις προσδοκίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και στις συστάσεις του Συμβουλίου της Ευρώπης . Άλλες τροποποιήσεις του νόμου για το δικαστικό σύστημα αφορούν την υποχρέωση των δικαστικών λειτουργών να δηλώνουν τη συμμετοχή τους σε επαγγελματικές οργανώσεις. Η παλαιότερη απαίτηση σύμφωνα με την οποία οι δικαστές, οι εισαγγελείς και οι ανακριτές όφειλαν να δηλώνουν στο Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο τη συμμετοχή τους σε επαγγελματικές ενώσεις είχε προκαλέσει ανησυχίες σχετικά με την ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι . Σύμφωνα με τις τροπολογίες, δεν απαιτείται πλέον σχετική δήλωση . Ωστόσο, το μητρώο των δικαστικών λειτουργών που συμμετέχουν σε επαγγελματικές ενώσεις εξακολουθεί να είναι διαθέσιμο στον ιστότοπο του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου και φέρεται να έχει χρησιμοποιηθεί από δημόσια πρόσωπα για την άσκηση πιέσεων σε δικαστές . Έχει υποβληθεί πρόταση για τη μεταρρύθμιση της Επιθεώρησης του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου Σύμφωνα με το ισχύον καθεστώς, η Επιθεώρηση ελέγχει τις δραστηριότητες του δικαστικού σώματος, διενεργεί ελέγχους σχετικά με την ακεραιότητα και πιθανές συγκρούσεις συμφερόντων των δικαστικών λειτουργών και προτείνει στο Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο την κίνηση πειθαρχικών διαδικασιών που αφορούν δικαστικούς λειτουργούς. Η Επιθεώρηση απαρτίζεται από τον γενικό επιθεωρητή και δέκα επιθεωρητές, οι οποίοι είναι ανεξάρτητοι και εκλέγονται από την Εθνοσυνέλευση . Σε παλαιότερη γνώμη της, η Επιτροπή της Βενετίας έθεσε το ζήτημα του κινδύνου πολιτικής επιρροής . Μετά την υλοποίηση του έργου με τίτλο «Στήριξη της ενίσχυσης της ικανότητας της Επιθεώρησης του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου» , η ίδια η Επιθεώρηση υπέβαλε στο Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο αίτημα για τροποποίηση του νόμου για το δικαστικό σύστημα, η οποία θα θέσπιζε την απαίτηση ο γενικός επιθεωρητής και οι επιθεωρητές να προτείνονται από άλλα όργανα, όπως οι ολομέλειες του Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου και του Ανώτατου Διοικητικού Δικαστηρίου ή οι γενικές συνελεύσεις δικαστικών λειτουργών και επαγγελματικών οργανώσεων, και όχι από τα μέλη του Κοινοβουλίου . Εντούτοις, επί του παρόντος η Επιθεώρηση λειτουργεί βάσει εντολής η οποία έχει λήξει , σύμφωνα με την αρχή της συνέχειας . Πέραν του ζητήματος της σύνθεσης της Επιθεώρησης, ανησυχίες έχουν διατυπωθεί από ενδιαφερόμενα μέρη και σε σχέση με τις δραστηριότητες του εν λόγω οργάνου . Έχουν διατυπωθεί ανησυχίες σχετικά με περιπτώσεις στις οποίες η διάταξη που επιτρέπει στην Επιθεώρηση να προτείνει την κίνηση πειθαρχικών διαδικασιών για δικαστικούς λειτουργούς , αποτέλεσε τη βάση επί της οποίας το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο και ο γενικός εισαγγελέας ζήτησαν από την Επιθεώρηση να διενεργήσει έλεγχο, με αποτέλεσμα επιμέρους δικαστές να υποστούν πιέσεις . Ποιότητα Απαιτείται βελτίωση της πρόσβασης στη δικαιοσύνη. Γίνονται εκκλήσεις για μείωση του ορίου πρόσβασης στη νομική συνδρομή (ευεργέτημα πενίας) , την απαλλαγή των δικαιούχων νομικής συνδρομής από τα δικαστικά έξοδα , τη μείωση των δικαστικών εξόδων για την κίνηση διαδικασίας ενώπιον δικαστηρίου και τη βελτίωση της ψηφιοποίησης του δικαστικού συστήματος . Σύμφωνα με το ισχύον σύστημα νομικής συνδρομής στη Βουλγαρία, ακόμη και άτομα των οποίων το εισόδημα βρίσκεται στο όριο ή ελαφρώς κάτω από το όριο του ορίου της φτώχειας που καθορίζεται από την Eurostat, δεν δικαιούνται νομική συνδρομή. Το ζήτημα που έχει προσελκύσει ιδιαίτερη προσοχή είναι το σημαντικά υψηλό επίπεδο δικαστικών τελών στο πεδίο της διοικητικής δικαιοσύνης . Όσον αφορά την ψηφιοποίηση, ενώ δεν υπάρχει δυνατότητα ηλεκτρονικής υποβολής υπόθεσης, είναι δυνατή η διαβίβαση κλητεύσεων και η παρακολούθηση ορισμένων υποθέσεων μέσω διαδικτύου . Επιπροσθέτως, περιορισμένες είναι η χρήση και η παρακολούθηση των αποτελεσμάτων των ερευνών που πραγματοποιούνται σε χρήστες των δικαστηρίων . Ολοκληρωμένη εικόνα της κατάστασης της ηλεκτρονικής δικαιοσύνης θα είναι διαθέσιμη στο τέλος του 2020, οπότε και αναμένεται να ολοκληρωθεί το υπό εξέλιξη έργο «Ανάπτυξη μοντέλου για τη βελτιστοποίηση του δικαστικού χάρτη των βουλγαρικών δικαστηρίων και εισαγγελιών και ενός ενιαίου συστήματος πληροφοριών για τα δικαστήρια» . Η πανδημία COVID-19 ανέδειξε τις αδυναμίες του δικαστικού συστήματος στον τομέα της ηλεκτρονικής δικαιοσύνης. Κατόπιν απόφασης του Τμήματος Δικαστών του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου , η επεξεργασία των δικαστικών υποθέσεων, εκτός των υποθέσεων επείγοντος χαρακτήρα , ανεστάλη προσωρινά για έναν μήνα, κατά τη διάρκεια της κατάστασης έκτακτης ανάγκης.

Το ζήτημα των οικονομικών και ανθρώπινων πόρων εγείρει ανησυχίες. Φαίνεται ότι οι αρχές, μεταξύ των οποίων και η εισαγγελική αρχή και το Ειδικό Ποινικό Δικαστήριο, αντιμετωπίζουν ζητήματα που σχετίζονται με την έλλειψη ανθρώπινων και οικονομικών πόρων, παρά τις επενδύσεις που αναφέρεται ότι έχουν πραγματοποιηθεί από την κυβέρνηση στο σύστημα απονομής δικαιοσύνης κατά τα τελευταία έτη . Αποδοτικότητα Η έλλειψη δεδομένων σχετικά με τα πολιτικά δικαστήρια και τα εμποροδικεία 1ου και 2ου βαθμού δικαιοδοσίας εξακολουθεί να παρεμποδίζει την παρακολούθηση της αποδοτικότητας του συστήματος απονομής δικαιοσύνης. Η διαδικασία συλλογής στατιστικών δεδομένων μέσω συγκεντρωτικών στατιστικών στοιχείων δεν επιτρέπει ούτε την ανά κατηγορία κατανομή των αστικών και εμπορικών υποθέσεων αμφισβητούμενης και εκούσιας δικαιοδοσίας (που εκδικάστηκαν σε πρώτο και σε δεύτερο βαθμό) ούτε την ορθή αξιολόγηση της συνολικής αποδοτικότητας του συστήματος απονομής δικαιοσύνης . Ωστόσο, έχουν σημειωθεί δύο θετικές εξελίξεις. Όσον αφορά τη διάρκεια των διαδικασιών ενώπιον του Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου, οι επιδόσεις της Βουλγαρίας είναι θετικές σε σύγκριση με των άλλων κρατών μελών . Επιπλέον, οι επιδόσεις των διοικητικών δικαστηρίων όσον αφορά τη διάρκεια των διαδικασιών παρουσιάζουν βελτίωση. Ο εκτιμώμενος χρόνος για την επίλυση διοικητικών υποθέσεων, σε όλους τους βαθμούς δικαιοδοσίας, έχει βελτιωθεί τα τελευταία χρόνια . II.Πλαίσιο για την καταπολέμηση της διαφθοράς Το 2017 και το 2018 η Βουλγαρία προέβη σε συνολική μεταρρύθμιση του νομικού και του θεσμικού της πλαισίου για την καταπολέμηση της διαφθοράς. Μέσω συγχώνευσης διαφόρων υφιστάμενων δομών, στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης συστάθηκε η Επιτροπή για την Καταπολέμηση της Διαφθοράς και τη Δήμευση Παρανόμως Αποκτηθέντων Περιουσιακών Στοιχείων (στο εξής: Επιτροπή κατά της Διαφθοράς). Η αρμοδιότητα για την εκδίκαση υποθέσεων διαφθοράς υψηλού επιπέδου μεταβιβάστηκε στο Ειδικό Ποινικό Δικαστήριο, ενώ η διερεύνηση αυτών των υποθέσεων τελεί υπό την εποπτεία της ειδικής εισαγγελίας. Η τρέχουσα στρατηγική για την καταπολέμηση της διαφθοράς καλύπτει την περίοδο 2015-2020, ενώ επί του παρόντος βρίσκεται υπό εκπόνηση η νέα στρατηγική για την περίοδο 2021-2027. Η καταπολέμηση της διαφθοράς ανακηρύχθηκε κύρια προτεραιότητα της κυβέρνησης στο πλαίσιο του προγράμματος για την περίοδο 2017-2021 . Ταυτόχρονα, οι διαδηλώσεις που ξέσπασαν το καλοκαίρι του 2020 καταδεικνύουν τη δυσαρέσκεια που επικρατεί στην κοινωνία για την έλλειψη προόδου όσον αφορά την αποτελεσματική καταπολέμηση της διαφθοράς. Οι διαδηλώσεις οδήγησαν στην παραίτηση πέντε υπουργών τον Ιούλιο και τον Σεπτέμβριο του 2020. Στον πλέον πρόσφατο δείκτη αντίληψης της διαφθοράς της Διεθνούς Διαφάνειας για το 2019, η Βουλγαρία βαθμολογήθηκε με 43/100 και κατέλαβε την τελευταία θέση στην ΕΕ και την 74η παγκοσμίως . Το 80 % των Βουλγάρων που απάντησαν στην πιο πρόσφατη έρευνα του Ευρωβαρόμετρου για τη διαφθορά θεωρούν ότι η διαφθορά είναι ευρέως διαδεδομένη στη χώρα τους (ενωσιακός μέσος όρος: 71 %) , ενώ το 85 % των εταιρειών θεωρούν ότι η διαφθορά είναι ευρέως διαδεδομένη (ενωσιακός μέσος όρος: 63 %). Ομοίως, το 51 % των επιχειρήσεων θεωρούν ότι η διαφθορά αποτελεί πρόβλημα για την άσκηση επιχειρηματικής δραστηριότητας στη χώρα. Το 28 % όσων απάντησαν δηλώνουν ότι η διαφθορά τους επηρεάζει προσωπικά στην καθημερινή τους ζωή (ενωσιακός μέσος όρος: 26 %), ενώ το 63 % δεν πιστεύουν ότι υπάρχουν αρκετές ποινικές διώξεις ώστε να αποτρέπονται τα άτομα από πρακτικές διαφθοράς (ενωσιακός μέσος όρος: 36 %). Τέλος, μόνο το 13 % των εταιρειών απάντησαν ότι τα άτομα και οι επιχειρήσεις που συλλαμβάνονται για δωροδοκία ανώτερου υπαλλήλου τιμωρούνται δεόντως (ενωσιακός μέσος όρος: 31 %) . Η εθνική στρατηγική για την πρόληψη και την καταπολέμηση της διαφθοράς καλύπτει την περίοδο 2015-2020 . Η εφαρμογή της στρατηγικής τελεί υπό την παρακολούθηση και τον συντονισμό του Εθνικού Συμβουλίου Πολιτικών για την Αντιμετώπιση της Διαφθοράς. Στην τελευταία έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της στρατηγικής για την περίοδο έως τις 31 Ιανουαρίου 2019 , επισημαίνεται η διαρκής αναβάθμιση του θεσμικού πλαισίου, η βελτίωση της εποπτείας που ασκούν οι επιθεωρήσεις, καθώς και των προγραμμάτων κατάρτισης των στελεχών της δημόσιας διοίκησης σχετικά με την αντιμετώπιση της διαφθοράς. Το Εθνικό Συμβούλιο Πολιτικών για την Αντιμετώπιση της Διαφθοράς αναφέρει ότι ξεκίνησε διαβουλεύσεις σχετικά με την αξιολόγηση της εφαρμογής της στρατηγικής για την περίοδο 2015-2020 και την ανάπτυξη της νέας στρατηγικής για την περίοδο 2021-2027. Ο ιστότοπος του εν λόγω Συμβουλίου δεν παρέχει λειτουργική πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικά με τα εν ενεργεία μέλη του ή τις δραστηριότητές του, όπως συνεδριάσεις και συζητήσεις . Επίσης, τον Απρίλιο του 2020 θεσπίστηκε νέος κώδικας δεοντολογίας για τη δημόσια διοίκηση . Ο νέος κώδικας δεοντολογίας δίνει έμφαση σε συμπεριφορές που συμβάλλουν στην καταπολέμηση της διαφθοράς εντός της δημόσιας διοίκησης. Το νομικό πλαίσιο για την καταπολέμηση της διαφθοράς έχει σε μεγάλο βαθμό τεθεί σε εφαρμογή, ωστόσο εξακολουθούν να υπάρχουν προκλήσεις. Η διαφθορά και τα συναφή εγκλήματα ρυθμίζονται στο ειδικό τμήμα του βουλγαρικού Ποινικού Κώδικα. Η συνολική εφαρμογή της απόφασης-πλαισίου του Συμβουλίου (2003/568/JHA) για την καταπολέμηση της δωροδοκίας στον ιδιωτικό τομέα μπορεί να θεωρηθεί ικανοποιητική . Στη Βουλγαρία, ποινική ευθύνη μπορούν να φέρουν μόνο τα φυσικά πρόσωπα. Τα νομικά πρόσωπα υπόκεινται μόνο σε διοικητικές (και όχι σε ποινικές) κυρώσεις, σύμφωνα με τον νόμο περί διοικητικών αδικημάτων και ποινών. Στο πλαίσιο διαφόρων εκθέσεων και αναλύσεων, το σύνθετο και τυπολατρικό βουλγαρικό σύστημα ποινικού δικονομικού δικαίου χαρακτηρίζεται, επί σειρά ετών, ως εμπόδιο για την αποτελεσματική διερεύνηση και δίωξη της διαφθοράς υψηλού επιπέδου . Το ζήτημα αυτό έχει τεθεί και από το Ταμείο για την Καταπολέμηση της Διαφθοράς, το οποίο επισήμανε ότι ο τυπολατρικός χαρακτήρας των ποινικών διαδικασιών παρεμποδίζει την ανάπτυξη καινοτόμων και πρωτότυπων στρατηγικών διερεύνησης . Στα στοιχεία που παρασχέθηκαν από τις εθνικές αρχές επισημαίνονται αρκετές ελλείψεις του νομικού πλαισίου, ενώ παράλληλα ενθαρρύνονται οι καλόπιστες δικονομικές πρακτικές, με την εξάλειψη του αξιοποίνου ή την επιβολή ελαφρύτερων ποινών στις περιπτώσεις στις οποίες τα άτομα τα οποία διέπραξαν το αδίκημα της δωροδοκίας το αναφέρουν οικειοθελώς και συνεργάζονται με τις ανακριτικές αρχές . Το θεσμικό πλαίσιο ενοποιήθηκε πρόσφατα. Με τον νόμο του 2018 για την καταπολέμηση της διαφθοράς και τη δήμευση παρανόμως αποκτηθέντων περιουσιακών στοιχείων (στο εξής: νόμος για την καταπολέμηση της διαφθοράς) και μέσω συγχώνευσης διαφόρων δομών, συστάθηκε η νέα επιτροπή για την καταπολέμηση της διαφθοράς και τη δήμευση παρανόμως αποκτηθέντων περιουσιακών στοιχείων. Η Επιτροπή κατά της Διαφθοράς διαθέτει ευρύ πεδίο αρμοδιοτήτων . Ο πρόεδρος της Επιτροπής κατά της Διαφθοράς, ο αναπληρωτής του και τα τρία μέλη της επιτροπής εκλέγονται από την Εθνοσυνέλευση με απλή πλειοψηφία. Διάφορα ενδιαφερόμενα μέρη έχουν εκφράσει ανησυχίες σχετικά με αυτή τη διαδικασία εκλογής, επισημαίνοντας ότι δημιουργεί πιθανούς κινδύνους για την πολιτική ανεξαρτησία των εργασιών της Επιτροπής κατά της Διαφθοράς. Με τις τροποποιήσεις που πραγματοποιήθηκαν στον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας το 2017, η αρμοδιότητα για την εκδίκαση των υποθέσεων διαφθοράς υψηλού επιπέδου, σε περιπτώσεις στις οποίες τα συναφή εγκλήματα έχουν τελεστεί από ανώτερους δημόσιους λειτουργούς, μεταφέρθηκε από το Πρωτοδικείο της Σόφιας στο Ειδικό Ποινικό Δικαστήριο . Η διερεύνηση αυτών των υποθέσεων διεξάγεται από ανακριτές του ανακριτικού τμήματος της ειδικής εισαγγελίας. Εκτός του πλαισίου αυτών των υποθέσεων, ο εντοπισμός και η διερεύνηση αδικημάτων διαφθοράς που διαπράττονται από άτομα πέραν των ανώτερων δημόσιων λειτουργών, υπάγονται στην αρμοδιότητα του Υπουργείου Δικαιοσύνης. Από της συστάσεώς της, η Επιτροπή κατά της Διαφθοράς έχει αντιμετωπίσει αρκετές προκλήσεις. Την άνοιξη του 2019 ήρθαν στο φως διάφορα σκάνδαλα τα οποία έλαβαν ευρεία δημοσιότητα και αφορούσαν την αγορά ακριβών ιδιωτικών κατοικιών από υψηλόβαθμους δημόσιους λειτουργούς σε τιμή χαμηλότερη της αγοραίας αξίας. Η Επιτροπή κατά της Διαφθοράς δεν εντόπισε στοιχεία που να αποδεικνύουν σύγκρουση συμφερόντων. Το σκάνδαλο, γνωστό ως «apartmentgate», οδήγησε στην παραίτηση αρκετών υψηλόβαθμων δημόσιων λειτουργών, μεταξύ άλλων και του πρώην προέδρου της Επιτροπής κατά της Διαφθοράς. Στην τελευταία ετήσια έκθεση της Επιτροπής κατά της Διαφθοράς τονίζονται οι προκλήσεις στο πεδίο των ανθρώπινων πόρων, με 100 κενές θέσεις σε σύνολο 477 θέσεων προσωπικού (αριθμός που αντιπροσωπεύει πάνω από το 20 %) . Αυτό θα μπορούσε ενδεχομένως να έχει επιπτώσεις στην αποτελεσματικότητα της Επιτροπής κατά της Διαφθοράς. Οι αρχές επισήμαναν ότι έχουν ληφθεί μέτρα για την αντιμετώπιση της κατάστασης. Σύμφωνα με την πλέον πρόσφατη έρευνα του Ευρωβαρόμετρου, μόνο το 18 % των Βουλγάρων που απάντησαν εμπιστεύονται την Επιτροπή κατά της Διαφθοράς όσον αφορά τον χειρισμό των υποθέσεων διαφθοράς, ποσοστό μειωμένο κατά 4 % σε σύγκριση με τα προηγούμενα έτη. Τα πρώτα αποτελέσματα των μεταρρυθμίσεων έχουν αρχίσει να διαφαίνονται, ωστόσο εξακολουθούν να υπάρχουν προκλήσεις. Το 2019 η εισαγγελία ανέθεσε στην Επιτροπή κατά της Διαφθοράς 553 ελέγχους, έναντι 343 το 2018. Σε 450 υποθέσεις, οι εργασίες ολοκληρώθηκαν και τα αποτελέσματα διαβιβάστηκαν στους εισαγγελείς· σε 83 από αυτές τις υποθέσεις διαβιβάστηκαν επίσης στοιχεία που αποδείκνυαν ότι είχε διαπραχθεί ποινικό αδίκημα. Στην τελευταία ετήσια έκθεση της Επιτροπής κατά της Διαφθοράς επισημαίνεται η βελτίωση της συνεργασίας όσον αφορά την αυτόματη, ηλεκτρονική ανταλλαγή δεδομένων με άλλους δημόσιους οργανισμούς . Έχουν επισημανθεί διάφορα εκκρεμή προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι ανακριτικές αρχές, συμπεριλαμβανομένης της ανάγκης για πρόσληψη ικανού προσωπικού υψηλής εξειδίκευσης για τους σκοπούς των ποινικών διαδικασιών, καθώς και της σημαντικής ανισορροπίας όσον αφορά τον φόρτο εργασίας των εισαγγελέων και των ανακριτών της ειδικής εισαγγελίας . Δεν έχει ακόμη επιτευχθεί σταθερό ιστορικό καλών επιδόσεων όσον αφορά τις τελεσίδικες δικαστικές αποφάσεις σε υποθέσεις διαφθοράς υψηλού επιπέδου. Από τα στατιστικά στοιχεία για τη διερεύνηση και τη δίωξη των αδικημάτων διαφθοράς προκύπτει ότι, το 2019, 486 άτομα κατηγορήθηκαν και παραπέμφθηκαν σε δίκη για αδικήματα διαφθοράς (έναντι 508 το 2018, 582 το 2017 και 614 το 2016). Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση του Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου για το 2019, σε 20 από τις 28 υποθέσεις διαφθοράς εκδόθηκαν καταδικαστικές αποφάσεις, εκ των οποίων οι επτά αφορούσαν δημόσιους λειτουργούς . Σε πρόσφατη έκθεση βουλγαρικού φορέα εποπτείας της καταπολέμησης της διαφθοράς αναλύεται η πρόοδος διαφόρων υποθέσεων διαφθοράς υψηλού επιπέδου και επισημαίνεται ότι ελάχιστες μόνο από αυτές τις υποθέσεις οδήγησαν σε τελεσίδικες καταδικαστικές αποφάσεις. Από την προαναφερόμενη έκθεση προκύπτει επίσης ότι τα έτη 2018 και 2019 δεν υπήρξε καμία τελεσίδικη καταδικαστική απόφαση σε υπόθεση διαφθοράς υψηλού επιπέδου . Επιπλέον, το 78 % όσων απάντησαν στην πλέον πρόσφατη έρευνα του Ευρωβαρόμετρου είναι της άποψης ότι η δίωξη στις υποθέσεις διαφθοράς υψηλού επιπέδου δεν είναι επαρκής (ενωσιακός μέσος όρος: 68 %), ενώ το 72 % θεωρούν ότι οι προσπάθειες της κυβέρνησης για την καταπολέμηση της διαφθοράς δεν είναι αποτελεσματικές (ενωσιακός μέσος όρος: 55 %). Πρέπει να τονιστεί ιδιαιτέρως ότι το 77 % των επιχειρήσεων που απάντησαν στην έρευνα του Ευρωβαρόμετρου θεωρούν ότι είναι απίθανο τα δικαστήρια να επιβάλουν πρόστιμα ή ποινές φυλάκισης σε άτομα που διαπράττουν αδικήματα διαφοράς. Η Διεύθυνση Εσωτερικής Ασφάλειας ερευνά τα αδικήματα που διαπράττονται από υπαλλήλους του Υπουργείου Εσωτερικών και διεξάγει ελέγχους ακεραιότητας. Κατά τη διάρκεια των τελευταίων έξι μηνών, η Διεύθυνση διαδραμάτισε καίριο ρόλο σε σειρά επιχειρήσεων για τη σύλληψη υψηλόβαθμων λειτουργών επιβολής του νόμου και τελωνειακών υπαλλήλων που κατηγορούνταν για δωροδοκία. Οι δραστηριότητες έρευνας της Διεύθυνσης το 2019 περιλάμβαναν την εξέταση 562 καταγγελιών για εικαζόμενα ποινικά αδικήματα, μεταξύ των οποίων εγκλήματα διαφθοράς που τελέστηκαν από υπαλλήλους του Υπουργείου Δικαιοσύνης, έναντι 172 καταγγελιών το 2018. Η Διεύθυνση διενήργησε επίσης 81 προδικαστικές έρευνες για παραπτώματα των αστυνομικών αρχών, έναντι 98 το 2018 . Οι περισσότερες αποφάσεις που εξέδωσε το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο σε υποθέσεις διαφθοράς το 2019 αφορούσαν την προσφορά/παροχή/απαίτηση/αποδοχή δωροδοκίας σε υπαλλήλους ή εκ μέρους υπαλλήλων του Υπουργείου Εσωτερικών (δέκα καταδικαστικές αποφάσεις σε 28 υποθέσεις διαφθοράς). Αξίζει να σημειωθεί ότι το 61 % όσων απάντησαν στην έρευνα του Ευρωβαρόμετρου θεωρούν ότι η δωροδοκία και η κατάχρηση εξουσίας για προσωπικό όφελος είναι ευρέως διαδεδομένες στις αρχές επιβολής του νόμου και στις τελωνειακές αρχές. Το 2012 η Βουλγαρία θέσπισε καθεστώς δήμευσης κατά το αστικό δίκαιο Η διαδικασία κινείται από την Επιτροπή κατά της Διαφθοράς σε περιπτώσεις όπου ένα πρόσωπο κατηγορείται για την τέλεση ενός από τα εγκλήματα που απαριθμούνται στον νόμο για την καταπολέμηση της διαφθοράς. Η περιουσία του εν λόγω προσώπου υποβάλλεται σε αναδρομικό έλεγχο που καταλαμβάνει τα 10 προηγούμενα έτη και στο πλαίσιο του οποίου Επιτροπή κατά της Διαφθοράς καλείται να διαπιστώσει αν υπάρχει «σημαντική απόκλιση» μεταξύ του νόμιμου καθαρού εισοδήματος του υπόπτου ή κατηγορουμένου και της αξίας της περιουσίας του . Η διαδικασία δήμευσης κατά το αστικό δίκαιο είναι ανεξάρτητη από τυχόν ποινικές διαδικασίες και επιτρέπει τη δήμευση περιουσιακών στοιχείων ενός προσώπου χωρίς αυτό να έχει προηγουμένως καταδικαστεί για ποινικό αδίκημα . Το άρθρο 148 του νόμου για την καταπολέμηση της διαφθοράς καθορίζει τη γενική μέθοδο εκτίμησης των παρανόμως αποκτηθέντων περιουσιακών στοιχείων. Διάφορα ενδιαφερόμενα μέρη έχουν εκφράσει σοβαρές ανησυχίες, καθώς θεωρούν ότι ο χειρισμός των υποθέσεων δήμευσης κατά το αστικό δίκαιο δεν διέπεται από ανεξαρτησία και αμεροληψία . Έως τον Ιούνιο του 2020 είχαν εκδοθεί 309 τελεσίδικες δικαστικές αποφάσεις που επέβαλλαν τη δήμευση περιουσιακών στοιχείων συνολικής αξίας 133 133 611,25 BGN (περίπου 68 273 646 EUR). Η Επιτροπή κατά της Διαφθοράς ελέγχει τις δηλώσεις περιουσιακών στοιχείων και συμφερόντων που υποβάλλουν οι ανώτεροι δημόσιοι λειτουργοί και εξακριβώνει συγκρούσεις συμφερόντων. Ο νόμος για την καταπολέμηση της διαφθοράς παρέχει ορισμό του όρου «ανώτερος δημόσιος λειτουργός». Οι δηλώσεις των ανώτερων δημόσιων λειτουργών είναι προσβάσιμες μέσω του μητρώου ανώτερων δημόσιων λειτουργών . Ο νόμος για την καταπολέμηση της διαφθοράς επιτρέπει στους ανώτερους δημόσιους λειτουργούς να ζητούν τη μη δημοσιοποίηση των στοιχείων των συζύγων τους ή των συντρόφων τους σε σχέση ελεύθερης συμβίωσης, καθώς και των τέκνων τους ηλικίας κάτω των 18 ετών. Το 2019 η Επιτροπή κατά της Διαφθοράς διενήργησε ελέγχους σε βάρος 8 573 ανώτερων δημόσιων λειτουργών. Το ίδιο έτος η Επιτροπή κατά της Διαφθοράς εξέδωσε 162 αποφάσεις σχετικά με συγκρούσεις συμφερόντων (έναντι 140 το 2018). Σε δεκατέσσερις από αυτές τις αποφάσεις διαπιστώθηκε ότι συνέτρεχε σύγκρουση συμφερόντων (28 το 2018) και επιβλήθηκαν κυρώσεις το ποσό των οποίων ανερχόταν σε 173 511 BGN(περίπου 88 980 EUR) . Στο πεδίο εφαρμογής του νόμου για την καταπολέμηση της διαφθοράς εμπίπτουν και οι υπάλληλοι περιφερειακών και τοπικών φορέων . Με ορισμένες πρόσφατες νομοθετικές τροποποιήσεις ενισχύθηκε ο ρόλος και τα καθήκοντα της Γενικής Επιθεώρησης και των επιθεωρήσεων των υπουργείων. Στις αρμοδιότητές τους περιλαμβάνονται η διενέργεια ελέγχων και εξακριβώσεων σχετικά με συγκρούσεις συμφερόντων και το περιεχόμενο των υποχρεωτικών δηλώσεων περιουσιακών στοιχείων που υποβάλλονται από δημόσιους υπαλλήλους, συμβούλους και εμπειρογνώμονες, και η αποστολή ειδοποίησης προς τις εισαγγελικές αρχές σε περιπτώσεις όπου εντοπίζονται στοιχεία που αποδεικνύουν την τέλεση αδικήματος. Επίσης, οι επιθεωρήσεις διενεργούν εκτιμήσεις κινδύνων διαφθοράς και προτείνουν μέτρα για τον περιορισμό τους. Στην ετήσια έκθεση δραστηριοτήτων των επιθεωρήσεων για το 2019, περιγράφεται ο ολοένα και πιο ενεργός ρόλος τους όσον αφορά τη διενέργεια ελέγχων και ad hoc επιθεωρήσεων (κατόπιν ειδοποιήσεων που λαμβάνουν από πολίτες, οργανισμούς ή θεσμικά όργανα) . Οι δραστηριότητες άσκησης πίεσης ή επιρροής από ομάδες συμφερόντων (lobbying) δεν ρυθμίζονται στη Βουλγαρία. Δεν υπάρχουν συγκεκριμένες υποχρεώσεις για την καταχώριση των εκπροσώπων των ομάδων συμφερόντων ή για ενημέρωση σχετικά με τις επαφές μεταξύ δημόσιων υπαλλήλων και εκπροσώπων των ομάδων συμφερόντων. Σύμφωνα με πρόσφατη ανάλυση που πραγματοποίησε το Εθνικό Κέντρο Κοινοβουλευτικών Ερευνών, η οποία κάλυπτε την περίοδο από τον Απρίλιο του 2017 έως τον Δεκέμβριο του 2019, σχεδόν το 37 % των νομικών πράξεων που θεσπίζονται τροποποιούν άλλες πράξεις με την εισαγωγή τροπολογιών, μεταξύ άλλων και μέσω των μεταβατικών και των τελικών διατάξεων της τροποποιητικής πράξης . Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι τροποποιήσεις αφορούν νομικές πράξεις οι οποίες είναι εντελώς άσχετες με την τροποποιητική πράξη . Διάφορα ενδιαφερόμενα μέρη έχουν εκφράσει σοβαρές ανησυχίες, καθώς θεωρούν ότι αυτή η πρακτική όχι μόνο επηρεάζει αρνητικά τη διαφάνεια της νομοθετικής διαδικασίας στη χώρα, αλλά θα μπορούσε, σε ορισμένες περιπτώσεις, να αποτελεί ένδειξη παράτυπων πρακτικών άσκησης πίεσης ή επιρροής από ομάδες συμφερόντων . Ο νόμος για την καταπολέμηση της διαφθοράς θέσπισε μέτρα για τη διασφάλιση της προστασίας των μαρτύρων δημοσίου συμφέροντος και την ενθάρρυνση της υποβολής καταγγελιών περιπτώσεων διαφθοράς. Τα πρόσωπα που είναι επιφορτισμένα με την εξέταση της καταγγελίας έχουν την υποχρέωση να μην αποκαλύπτουν την ταυτότητα του καταγγέλλοντος, να μη δημοσιοποιούν τα πραγματικά περιστατικά και τα στοιχεία των οποίων λαμβάνουν γνώση στο πλαίσιο της εξέτασης της καταγγελίας και να προστατεύουν τα έγγραφα υπό την ευθύνη τους από τη μη εξουσιοδοτημένη πρόσβαση τρίτων . Το Βουλγαρικό Ινστιτούτο Νομικών Πρωτοβουλιών επισήμανε ότι μια πιθανή αδυναμία του ισχύοντος καθεστώτος είναι ότι δεν επιτρέπει την υποβολή ανώνυμων καταγγελιών . Το Ταμείο για την Καταπολέμηση της Διαφθοράς εξέφρασε παρόμοιες ανησυχίες όσον αφορά την απαίτηση σύμφωνα με την οποία οι μάρτυρες δημοσίου συμφέροντος οφείλουν να γνωστοποιούν τον προσωπικό τους αριθμό ταυτότητας .



III.Πολυφωνία των μέσων μαζικής επικοινωνίας

Το νομικό πλαίσιο της Βουλγαρίας το οποίο διέπει τα μέσα μαζικής επικοινωνίας βασίζεται σε ένα σύνολο συνταγματικών εγγυήσεων και νομοθετικών μέτρων, όπως ο νόμος για τη ραδιοφωνία και την τηλεόραση . Ο νόμος για την πρόσβαση σε δημόσιες πληροφορίες διέπει την πρόσβαση σε δημόσιες πληροφορίες και την περαιτέρω χρήση πληροφοριών του δημόσιου τομέα. Το 2019 άρχισε να λειτουργεί μία πλατφόρμα για την πρόσβαση σε δημόσιες πληροφορίες, μέσω της οποίας επιτυγχάνεται εξορθολογισμός της διαδικασίας υποβολής αιτήσεων και διασφαλίζεται ότι οι πληροφορίες που δημοσιοποιούνται κατόπιν αίτησης καθίστανται διαθέσιμες σε όλους τους πολίτες . Η ρυθμιστική αρχή για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων, το Συμβούλιο Ηλεκτρονικών Μέσων Μαζικής Επικοινωνίας, διαθέτει τις εξουσίες που του έχουν ανατεθεί δυνάμει του νόμου για τη ραδιοφωνία και την τηλεόραση . Το Συμβούλιο Ηλεκτρονικών Μέσων Μαζικής Επικοινωνίας (CEM) είναι ανεξάρτητο όργανο που απαρτίζεται από πέντε μέλη: τρία μέλη εκλέγονται από την Εθνοσυνέλευση και δύο διορίζονται από τον πρόεδρο της Δημοκρατίας της Βουλγαρίας. Η θητεία των μελών είναι εξαετής. Τα μέλη του CEM που διορίζονται βάσει της ποσόστωσης που αντιστοιχεί στην Εθνοσυνέλευση εναλλάσσονται ανά δύο έτη, ενώ τα μέλη που διορίζονται βάσει της ποσόστωσης που αντιστοιχεί στον πρόεδρο της Δημοκρατίας ανά τρία έτη . Ο κίνδυνος για την ανεξαρτησία του CEM αξιολογείται ως χαμηλός . Σύμφωνα με το Παρατηρητήριο για την πολυφωνία στα μέσα επικοινωνίας (MPM 2020), τα καθήκοντα και οι αρμοδιότητες του CEM καθορίζονται με σαφήνεια στον νόμο και η εν λόγω αρχή διεξάγει τις δραστηριότητές της με διαφάνεια . Ωστόσο, αναγνωρίζεται ευρέως ότι το CEM δεν διαθέτει τους πόρους που απαιτούνται για την αποδοτική εκτέλεση των καθηκόντων του και εξαρτάται οικονομικά από το κράτος όσον αφορά τη διάθεση των αναγκαίων πόρων . Η αναθεωρημένη οδηγία για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων θεσπίζει συγκεκριμένες εγγυήσεις για την ανεξαρτησία και την αποτελεσματικότητα των εθνικών ρυθμιστικών αρχών των μέσων μαζικής επικοινωνίας . Ομάδα εργασίας που συστάθηκε εντός του Υπουργείου Πολιτισμού για τη διασφάλιση της μεταφοράς της αναθεωρημένης οδηγίας για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων στο εθνικό δίκαιο εκπόνησε σχέδιο νόμου για την τροποποίηση και τη συμπλήρωση του νόμου για τη ραδιοφωνία και την τηλεόραση . Όσον αφορά την αυτορρύθμιση, στη Βουλγαρία λειτουργεί επίσης επιτροπή δεοντολογίας των μέσων μαζικής επικοινωνίας. Το Εθνικό Συμβούλιο Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας (NSW) συστάθηκε το 2005 ως μη κερδοσκοπική νομική οντότητα η οποία διεξάγει δραστηριότητες που εξυπηρετούν το δημόσιο συμφέρον. Στόχος του εν λόγω οργάνου είναι η θέσπιση και διατήρηση ενός συστήματος αυτορρύθμισης για τα έντυπα και ηλεκτρονικά μέσα μαζικής επικοινωνίας στη Βουλγαρία βάσει του βουλγαρικού κώδικα δεοντολογίας για τα μέσα μαζικής επικοινωνίας που θεσπίστηκε το 2005 . Το Εθνικό Συμβούλιο Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας χειρίζεται καταγγελίες που υποβάλλονται από πολίτες και οργανώσεις σε βάρος των έντυπων και ηλεκτρονικών μέσων μαζικής επικοινωνίας για παραβιάσεις της δεοντολογίας των μέσων μαζικής επικοινωνίας . Η έλλειψη διαφάνειας όσον αφορά το ιδιοκτησιακό καθεστώς των μέσων μαζικής επικοινωνίας στη Βουλγαρία θεωρείται πηγή ανησυχίας. Το CEM διατηρεί και επικαιροποιεί σε τακτική βάση δημόσιο μητρώο γραμμικών και μη γραμμικών υπηρεσιών μέσων επικοινωνίας, καθώς και κατάλογο των επιχειρήσεων που διανέμουν βουλγαρικά και ξένα προγράμματα . Τον Νοέμβριο του 2018 τροποποιήθηκε ο νόμος για την υποχρεωτική κατάθεση αντιγράφων έντυπων και άλλων έργων ώστε να συμπεριληφθεί απαίτηση σύμφωνα με την οποία τα μέσα μαζικής επικοινωνίας οφείλουν να παρέχουν πληροφορίες σχετικά με τους ιδιοκτήτες τους και κάθε χρηματοδότηση που λαμβάνουν, συμπεριλαμβανομένων των ονομάτων των χορηγών. Ορισμένοι παρατηρητές θεωρούν ότι αυτό έχει δημιουργήσει υπέρμετρη επιβάρυνση για τα μικρά, ανεξάρτητα μέσα επικοινωνίας που χρηματοδοτούνται κυρίως μέσω δωρεών (π.χ. πληθοχρηματοδότηση) και θα μπορούσε να αποθαρρύνει τους ιδιώτες από το να στηρίξουν αυτά τα μέσα . Ένας ακόμη λόγος για τον οποίο έχει δεχθεί κριτική αυτός ο νόμος είναι ότι δεν επιβάλλει στα μέσα μαζικής επικοινωνίας την υποχρέωση να δημοσιοποιούν άλλες πηγές εισοδήματος, όπως κρατική χρηματοδότηση, πέραν των χρηματοδοτικών πόρων που λαμβάνονται βάσει συμβάσεων με τις αρμόδιες αναθέτουσες αρχές. Σύμφωνα με τα ενδιαφερόμενους μέρη και το MPM 2020, στην πράξη πολλά μέσα μαζικής επικοινωνίας δεν συμμορφώνονται με τη νομοθεσία και οι δημοσιοποιούμενες πληροφορίες δεν είναι πάντοτε εύκολα προσβάσιμες στο κοινό. Σε έκθεση που δημοσίευσε το Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελευθερίας του Τύπου και των Μέσων Ενημέρωσης (ECPMF) σε συνέχεια κοινής διερευνητικής αποστολής που πραγματοποιήθηκε το 2018, επισημαίνονται διάφορα ζητήματα που συνδέονται με τη διαφάνεια του ιδιοκτησιακού καθεστώτος των μέσων μαζικής επικοινωνίας . Επιπλέον, στην έκθεση που εκδόθηκε μετά την επίσκεψη της επιτρόπου για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα του Συμβουλίου της Ευρώπης στη Βουλγαρία τον Νοέμβριο του 2019 επισημάνθηκε ότι οι διατάξεις για τη δημοσιοποίηση στοιχείων σχετικά με το ιδιοκτησιακό καθεστώς εξακολουθούν να εφαρμόζονται μόνο μερικώς. Εξάλλου, σε πολλές περιπτώσεις δεν διασφαλίζεται η διαφάνεια, καθώς τα μέσα μαζικής επικοινωνίας κατά κανόνα καταχωρίζονται με τα στοιχεία αντιπροσώπων ή εξωχώριων (offshore) εταιρειών . Η κρατική διαφήμιση θεωρείται ότι διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στο τοπίο των μέσων μαζικής επικοινωνίας της χώρας, ιδίως σε τοπικό επίπεδο. Το MPM 2020 αναφέρει ότι στη Βουλγαρία δεν υπάρχουν κανονιστικές διασφαλίσεις για τη δίκαιη και διαφανή κατανομή της κρατικής διαφήμισης . Τα ενδιαφερόμενα μέρη αναφέρουν επίσης ότι το κανονιστικό πλαίσιο που διέπει την πολιτική διαφήμιση δεν καταλαμβάνει τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης . Φαίνεται ότι η κατανομή των δαπανών για την κρατική διαφήμιση δεν γίνεται βάσει σαφών και αμερόληπτων κριτηρίων . Τα ενδιαφερόμενα μέρη αναφέρουν επίσης ότι σε ορισμένες περιπτώσεις, τα κονδύλια της ΕΕ εικάζεται ότι χρησιμοποιούνται από τις τοπικές αρχές για την ενίσχυση του ελέγχου που ασκούν στις τοπικές εφημερίδες και στα τοπικά τηλεοπτικά κανάλια . Το νομικό πλαίσιο κατά των πολιτικών παρεμβάσεων στα μέσα μαζικής επικοινωνίας δεν απαγορεύει ρητώς στους πολιτικούς να κατέχουν ιδιοκτησιακά δικαιώματα σε μέσα μαζικής επικοινωνίας. Σύμφωνα με πληροφορίες, η ιδιοκτησία αρκετών μέσων μαζικής επικοινωνίας συνδέεται στενά με πολιτικούς παράγοντες στη Βουλγαρία, ακόμη και σε περιπτώσεις όπου τα πρόσωπα αυτά δεν είναι οι επίσημοι ιδιοκτήτες αυτών των μέσων . Τα ενδιαφερόμενα μέρη αναφέρουν ότι το πολιτικό κλίμα δεν είναι ευνοϊκό για τα ανεξάρτητα μέσα μαζικής επικοινωνίας και ότι πολλοί ιδιοκτήτες μέσων μαζικής επικοινωνίας προτιμούν να διατηρούν στενές σχέσεις με την κυβέρνηση ώστε να αποφεύγουν την περιθωριοποίηση. Επίσης, σε όλους τους τομείς, τα εθνικά και τοπικά μέσα μαζικής επικοινωνίας υπόκεινται σε συστηματικό πολιτικό έλεγχο, ενώ η πλειονότητα των κορυφαίων εφημερίδων της χώρας ακολουθούν συντακτική πολιτική ευνοϊκή προς την κυβέρνηση . Επιπλέον, οι πολιτικές παρεμβάσεις στα μέσα μαζικής επικοινωνίας έχουν χαρακτηριστεί από πολλούς Βούλγαρους δημοσιογράφους ως «συνήθεις» και «ευρέως διαδεδομένες» . Κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19, το Κοινοβούλιο επιχείρησε να τροποποιήσει τον Ποινικό Κώδικα προκειμένου να ποινικοποιήσει την παραπληροφόρηση . Στην αρχική του μορφή, ο νόμος περί καταστάσεων έκτακτης ανάγκης που θεσπίστηκε στις 20 Μαρτίου 2020, περιλάμβανε τροποποιήσεις του Ποινικού Κώδικα που προέβλεπαν ποινή φυλάκισης μέγιστης διάρκειας τριών ετών και πρόστιμα ύψους έως 10 000 BGN (περίπου 5 100 EUR) για διάδοση «ψευδών πληροφοριών σχετικά με τη μετάδοση λοιμώδους νόσου». Μολονότι δεν προβλεπόταν ορισμός του όρου «ψευδείς πληροφορίες», οι πολίτες ήρθαν αντιμέτωποι με την απειλή επιβολής αυστηρών προστίμων και ποινών φυλάκισης. Σε αυτό το πλαίσιο, οι εμπειρογνώμονες, οι δημοσιογράφοι και οι πολίτες θα αναγκάζονταν να προβούν σε αυτολογοκρισία . Ωστόσο, ο πρόεδρος άσκησε βέτο σε αυτή τη διάταξη, επικαλούμενος τις επιπτώσεις της στην ελευθερία του λόγου. Κατόπιν τούτου, στις 23 Μαρτίου 2020 το Κοινοβούλιο ενέκρινε τον νόμο χωρίς την αμφιλεγόμενη διάταξη. Το βουλγαρικό δίκαιο προβλέπει τις κύριες νομικές εγγυήσεις για την προστασία και τις δραστηριότητες των δημοσιογράφων και των μέσων μαζικής επικοινωνίας. Το δικαίωμα στην ελευθερία της έκφρασης προστατεύεται από το Σύνταγμα . Ο νόμος για την πρόσβαση σε δημόσιες πληροφορίες διέπει την πρόσβαση σε δημόσιες πληροφορίες και την περαιτέρω χρήση πληροφοριών του δημόσιου τομέα. Τα ενδιαφερόμενα μέρη αναφέρουν ότι ο νόμος αποδείχθηκε ισχυρό εργαλείο τόσο για τους ερευνητές δημοσιογράφους όσο και για τους πολίτες. Το 2019 άρχισε να λειτουργεί μια πλατφόρμα για την πρόσβαση σε δημόσιες πληροφορίες, μέσω της οποίας επιτυγχάνεται εξορθολογισμός της διαδικασίας υποβολής αιτήσεων και διασφαλίζεται ότι οι πληροφορίες που δημοσιοποιούνται κατόπιν αίτησης καθίστανται διαθέσιμες σε όλους τους πολίτες . Ωστόσο, στη Βουλγαρία, η απόκτηση πρόσβασης σε πληροφορίες εξακολουθεί να είναι δύσκολη παρά τον αυξανόμενο αριθμό ανοικτών πηγών δημόσιων δεδομένων . Φαίνεται ότι αρκετοί ανεξάρτητοι δημοσιογράφοι και εκδοτικοί οργανισμοί αναγκάζονται να υποβάλλουν αιτήσεις πρόσβασης σε πληροφορίες προκειμένου να επικοινωνήσουν με ορισμένα θεσμικά όργανα . Τον Φεβρουάριο του 2019 το βουλγαρικό Κοινοβούλιο ψήφισε τροποποιήσεις του νόμου για την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. Μολονότι ο γενικός κανονισμός για την προστασία δεδομένων (ΓΚΠΔ) προβλέπει εξαιρέσεις που καλύπτουν το έργο των δημοσιογράφων, αυτές δεν έχουν ενσωματωθεί στη νέα βουλγαρική νομοθεσία με την οποία θεσπίστηκαν κυρώσεις για τα μέσα μαζικής επικοινωνίας. Ο νόμος έχει επικριθεί από νομικούς εμπειρογνώμονες και ειδικούς στα μέσα μαζικής επικοινωνίας για τις ενδεχόμενες αποτρεπτικές του συνέπειες όσον αφορά τις δημοσιογραφικές έρευνες . Στις 15 Νοεμβρίου 2019 το Συνταγματικό Δικαστήριο της Βουλγαρίας κήρυξε αντισυνταγματικές τις σχετικές διατάξεις του νόμου . Αναφέρονται συχνά επιθέσεις κατά δημοσιογράφων. Ειδικότερα, τα ενδιαφερόμενα μέρη καταγγέλλουν εκστρατείες σπίλωσης σε βάρος ανεξάρτητων ερευνητικών δημοσιογράφων που αποκαλύπτουν υποθέσεις διαφθοράς . Το 2019 και το 2020 στην πλατφόρμα του Συμβουλίου της Ευρώπης για την προώθηση της προστασίας της δημοσιογραφίας και της ασφάλειας των δημοσιογράφων δημοσιεύθηκαν οκτώ καταχωρίσεις για επιθέσεις κατά δημοσιογράφων, παρενόχληση δημοσιογράφων και άλλων παραγόντων των μέσων μαζικής επικοινωνίας, καθώς και για καταχρηστικές μηνύσεις . Μέχρι πρόσφατα είχαν αναφερθεί αρκετές παρόμοιες απειλές και επιθέσεις . Οι ενώσεις για την ελευθερία των μέσων μαζικής επικοινωνίας υποστηρίζουν ότι ορισμένοι δημοσιογράφοι και ιδιοκτήτες μέσων μαζικής επικοινωνίας έρχονται αντιμέτωποι με κατηγορίες που υποκινούνται από πολιτικά κίνητρα και που έχουν στόχο τη φίμωση της επικριτικής δημοσιογραφίας. Το MPM 2020 αναφέρει περιπτώσεις στις οποίες το κράτος φέρεται να απειλεί την ανεξαρτησία των μέσων μαζικής επικοινωνίας ασκώντας πιέσεις σε πολιτικό, διοικητικό και δικαστικό επίπεδο. Η πλατφόρμα του Συμβουλίου της Ευρώπης για την προώθηση της προστασίας της δημοσιογραφίας και της ασφάλειας των δημοσιογράφων , αλλά και η πλατφόρμα Mapping Media Freedom (Χαρτογράφηση της ελευθερίας των μέσων μαζικής επικοινωνίας) , αναφέρουν επίσης τέτοιες εικαζόμενες περιπτώσεις. Αναφέρονται επίσης απειλές κατά δημοσιογράφων σε σχέση με τις δραστηριότητές τους στο διαδίκτυο. Έχει επισημανθεί ότι οι πλέον ευάλωτοι στόχοι είναι οι επικριτικοί και οι ερευνητικοί δημοσιογράφοι . Έχουν κινηθεί δικαστικές διαδικασίες κατά δημοσιογράφων με αφορμή αναρτήσεις τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που περιείχαν επικριτικά σχόλια . IV.Άλλα θεσμικά θέματα σχετικά με το σύστημα ελέγχων και ισορροπιών (μηχανισμός θεσμικών αντιβάρων) Το πολίτευμα της Βουλγαρίας είναι αντιπροσωπευτική δημοκρατία στο πλαίσιο της οποίας ο πρόεδρος εκλέγεται άμεσα από τον λαό, η Εθνοσυνέλευση αποτελείται από ένα μόνο σώμα, ενώ το Συνταγματικό Δικαστήριο είναι επιφορτισμένο με τον συνταγματικό έλεγχο των νόμων. Η Εθνοσυνέλευση έχει την εξουσία λήψης τελικών αποφάσεων στη νομοθετική διαδικασία . Στη Βουλγαρία υπάρχουν δύο εθνικοί οργανισμοί για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Πρώτον, ο Διαμεσολαβητής, ο οποίος αποτελεί ανεξάρτητο όργανο που προβλέπεται από το Σύνταγμα, εκλέγεται από την Εθνοσυνέλευση και είναι επιφορτισμένο με την προαγωγή και την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών. Δεύτερον, η Επιτροπή για την Προστασία κατά των Διακρίσεων, η οποία είναι αρμόδια για την εφαρμογή πολιτικών στους τομείς της ισότητας των φύλων και της απαγόρευσης των διακρίσεων. Σε εξέλιξη βρίσκεται η σύσταση μηχανισμού για την εκ των υστέρων παρακολούθηση. Όπως αναφέρεται στην έκθεση του Οκτωβρίου 2019 για τον μηχανισμό συνεργασίας και ελέγχου (ΜΣΕ) , η κυβέρνηση αποφάσισε να θεσπίσει έναν πρόσθετο, πιο ολοκληρωμένο μηχανισμό για την εγχώρια παρακολούθηση στο πλαίσιο ενός Συμβουλίου Συντονισμού και Συνεργασίας («συμβούλιο για την εκ των υστέρων παρακολούθηση»). Ως στόχος του συμβουλίου έχει καθοριστεί η αξιολόγηση της προόδου της Βουλγαρίας όσον αφορά τη δικαστική μεταρρύθμιση και την καταπολέμηση της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος, με ανεξάρτητο, διαφανή και αντικειμενικό τρόπο . Το νέο όργανο θα λαμβάνει πληροφορίες από ευρύ φάσμα σχετικών θεσμικών οργάνων και θα περιλαμβάνει επίσης ένα συμβούλιο πολιτών με εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών και επαγγελματικές ενώσεις του δικαστικού σώματος. Οι δραστηριότητες του συμβουλίου θα ξεκινήσουν μετά τη λήξη του ΜΣΕ. Οι βουλγαρικές αρχές έχουν ξεκινήσει τη διαδικασία επιλογής του αποκαλούμενου συμβουλίου πολιτών, στο οποίο θα συμμετέχουν ΜΚΟ που δραστηριοποιούνται σε διάφορους τομείς που σχετίζονται με τα καθήκοντα του συμβουλίου. Ωστόσο, το αποτέλεσμα της διαδικασίας επιλογής εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών ακυρώθηκε και έχει δρομολογηθεί νέα διαδικασία . Η χρήση δημόσιας διαβούλευσης και εκτίμησης επιπτώσεων είναι περιορισμένη. Η κανονιστική διαδικασία της Βουλγαρίας θεωρείται ότι στερείται προβλεψιμότητας και σταθερότητας λόγω των συχνών αλλαγών στη νομοθεσία. Για παράδειγμα, μόνο στον νόμο περί δημοσίων συμβάσεων πραγματοποιήθηκαν έντεκα τροποποιήσεις το 2018 . Επίσης, ο νόμος για το δικαστικό σύστημα, ο οποίος θεσπίστηκε το 2007, έχει ήδη τροποποιηθεί 51 φορές . Επιπλέον, η «νομική τεχνική» που απαντά στο κεφάλαιο που αφορά την αντιμετώπιση της διαφθοράς, και η οποία συνίσταται σε τροποποίηση νομικών πράξεων μέσω άλλων νομικών πράξεων, παρακάμπτει την απαίτηση για διεξαγωγή δημόσιας διαβούλευσης και για διενέργεια εκτίμησης επιπτώσεων . Επίσης, όπως επισημαίνεται από ενδιαφερόμενα μέρη, υπάρχει η τάση, στο πλαίσιο της διαδικασίας για την έγκριση νόμων στους οποίους εισάγονται τροποποιήσεις μεταξύ της πρώτης και δεύτερης ανάγνωσης στην Εθνοσυνέλευση, να επέρχονται σημαντικές αλλαγές χωρίς να λαμβάνει χώρα ο σχετικός δημόσιος διάλογος . Για την αντιμετώπιση της πανδημίας COVID-19 έγινε χρήση του μέτρου της κατάστασης έκτακτης ανάγκης και ακολούθησε η θέσπιση νέου καθεστώτος έκτακτης ανάγκης. Στις 13 Μαρτίου 2020 το Κοινοβούλιο κήρυξε κατάσταση έκτακτης ανάγκης διάρκειας ενός μηνός —η οποία παρατάθηκε στη συνέχεια κατά έναν επιπλέον μήνα— για την αντιμετώπιση της πανδημίας . Με την απόφαση αυτή παραχωρήθηκαν εκτενείς εξουσίες στην κυβέρνηση ώστε να λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα για την αντιμετώπιση της κατάστασης έκτακτης ανάγκης. Στις 12 Μαΐου εγκρίθηκε τροποποίηση του νόμου περί υγείας , η οποία εισήγαγε νέο καθεστώς έκτακτης ανάγκης («κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω επιδημίας») . Στις 13 Μαΐου το Υπουργικό Συμβούλιο, κατόπιν πρότασης του υπουργού Υγείας, αποφάσισε να κηρύξει κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω επιδημίας για περίοδο ενός μηνός· μετά από αρκετές ανανεώσεις της διάρκειάς της, η κατάσταση έκτακτης ανάγκης είναι σε ισχύ ως τις 30 Σεπτεμβρίου. Το νέο καθεστώς κατάστασης έκτακτης ανάγκης υποβλήθηκε στον έλεγχο του Συνταγματικού Δικαστηρίου , το οποίο στις 23 Ιουλίου αποφάνθηκε ότι το καθεστώς συνάδει με το Σύνταγμα . Ο Διαμεσολαβητής διαθέτει πλέον διαπίστευση «Α΄ τάξης» από την Παγκόσμια Συμμαχία των Εθνικών Οργανισμών για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (GANHRI), που λειτουργεί υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών . Ο Διαμεσολαβητής αποτελεί ανώτατο ανεξάρτητο όργανο το οποίο προβλέπεται από το Σύνταγμα και εκλέγεται από την Εθνοσυνέλευση με δημόσια και διαφανή διαδικασία για περίοδο πέντε ετών. Με τις πλέον πρόσφατες τροποποιήσεις του νόμου για τον θεσμό του Διαμεσολαβητή που πραγματοποιήθηκαν από το 2018 και έπειτα, ανατέθηκε στο εν λόγω όργανο η εξουσία να λαμβάνει και να χειρίζεται καταγγελίες και αναφορές για παραβιάσεις των δικαιωμάτων και των ελευθεριών των πολιτών, στις οποίες εμπλέκονται κρατικές και δημοτικές αρχές και οι διοικήσεις τους, πρόσωπα επιφορτισμένα με την παροχή δημόσιων υπηρεσιών, καθώς και ιδιωτικοί φορείς. Στο πλαίσιο της άσκησης αυτής της εξουσίας, ο Διαμεσολαβητής μπορεί επίσης να υποβάλλει προτάσεις και να διατυπώνει συστάσεις για την προαγωγή και την προστασία των δικαιωμάτων και των ελευθεριών των πολιτών έναντι ιδιωτικών φορέων . Πέραν του Διαμεσολαβητή, η Επιτροπή για την Προστασία κατά των Διακρίσεων αποτελεί ανεξάρτητο, εξειδικευμένο κρατικό φορέα που εξετάζει καταγγελίες, αναφορές και ζητήματα που σχετίζονται με διακρίσεις. Το ζήτημα των οικονομικών και των ανθρώπινων πόρων έχει χαρακτηριστεί ως αδυναμία σε σχέση και με τους δύο αυτούς οργανισμούς . Τα νέα σχέδια κανόνων για την ενίσχυση της διαφάνειας της χρηματοδότησης των ΜΚΟ από πηγές του εξωτερικού εγείρουν ανησυχίες. Ο ήδη περιορισμένος χώρος των πολιτών στη Βουλγαρία θα μπορούσε να επηρεαστεί περαιτέρω ενόψει του νέου σχεδίου νόμου που κατατέθηκε στις 3 Ιουλίου 2020 . Αυτό το σχέδιο νόμου θα επιβάλει νέες υποχρεώσεις στα νομικά πρόσωπα μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα τα οποία λαμβάνουν ποσά που υπερβαίνουν τα 1 000 BGN (περίπου 500 EUR) από ξένους χορηγούς εκτός από την ίδια την ΕΕ. Το νομοσχέδιο προβλέπει ότι οι διευθυντές και τα μέλη των διαχειριστικών οργάνων των οργανώσεων θα καλούνται να υποβάλλουν δηλώσεις περιουσιακών στοιχείων και ότι τα στοιχεία αυτά θα διατηρούνται σε μητρώο. Διάφορα ενδιαφερόμενα μέρη έχουν εκφράσει ανησυχίες σχετικά με το σχέδιο νόμου, μεταξύ άλλων και όσον αφορά τη συμμόρφωσή του με το δίκαιο της ΕΕ. Είναι σημαντικό οποιαδήποτε τέτοια προβλεπόμενη τροποποίηση να συνάδει με τις απαιτήσεις του δικαίου της ΕΕ .



Παράρτημα I: Κατάλογος των πηγών με αλφαβητική σειρά.* * Ο κατάλογος των σχολίων που ελήφθησαν στο πλαίσιο της διαβούλευσης για την έκθεση του 2020 σχετικά με το κράτος δικαίου διατίθεται στον ιστότοπο (ιστότοπος της Επιτροπής).

Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο (2019), Ετήσια έκθεση των δραστηριοτήτων του Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου για το 2019. http://www.vks.bg/analizi-i-dokladi.html . Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο (2018-2019), Κανόνες για τον προσδιορισμό και την καταβολή πρόσθετης αμοιβής. Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο (2019), Θέση του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου της Βουλγαρίας. http://www.vss.justice.bg/page/view/9671 . Βουλγαρικό Ινστιτούτο Νομικών Πρωτοβουλιών (2015-2017), Media monitoring and analysis of attacks on courts during the period of 01/01/2015 – 01/07/2017 (Παρακολούθηση των μέσων μαζικής επικοινωνίας και ανάλυση των επιθέσεων σε βάρος των δικαστηρίων κατά την περίοδο 1/1/2015 – 1/7/2017). Βουλγαρικό Ινστιτούτο Νομικών Πρωτοβουλιών (2017-2019), Media monitoring and analysis of attacks on courts during the period of 1/8/2017 – 30/11/2019 (Παρακολούθηση των μέσων μαζικής επικοινωνίας και ανάλυση των επιθέσεων σε βάρος των δικαστηρίων κατά την περίοδο 1/8/2017 – 30/11/2019). Βουλγαρικό Ινστιτούτο Νομικών Πρωτοβουλιών (2020) Έλεγχος, Απογραφή και καταλογοποίηση νομοθετικών πρωτοβουλιών και τροποποιήσεων σχετικά με τη δικαστική μεταρρύθμιση στη Βουλγαρία. http://www.bili-bg.org/cdir/bili-bg.org/files/Анализ_1.5_Категоризация_на_данни_fin.pdf . Βουλγαρικός κώδικας δεοντολογίας για τα μέσα μαζικής επικοινωνίας — http://mediaethics-bg.org/ . Γενική Διεύθυνση Επικοινωνίας (2020), Ειδικό Ευρωβαρόμετρο 502: διαφθορά. Γενική Διεύθυνση Επικοινωνίας (2020), Έκτακτο Ευρωβαρόμετρο 482: στάση των επιχειρήσεων απέναντι στη διαφθορά στην ΕΕ. Γραφείο του Ύπατου Αρμοστή των Ηνωμένων Εθνών για τα ανθρώπινα δικαιώματα: Ειδικός εισηγητής των Ηνωμένων Εθνών για την ανεξαρτησία των δικαστών και των δικηγόρων (2019), Έκθεση του ειδικού εισηγητή για την ανεξαρτησία των δικαστών και των δικηγόρων. Δείκτης ελευθερίας του Τύπου των Δημοσιογράφων Χωρίς Σύνορα. https://rsf.org/en/ranking . Διεθνής Διαφάνεια (2020), Δείκτης αντίληψης της διαφθοράς 2019. Διεύθυνση Εσωτερικής Ασφάλειας (2018), Έκθεση σχετικά με την εφαρμογή του σχεδίου του 2018 για την αντιμετώπιση της διαφθοράς. Διεύθυνση Εσωτερικής Ασφάλειας (2019), Έκθεση σχετικά με την εφαρμογή των μέτρων του σχεδίου του 2019 για την αντιμετώπιση της διαφθοράς. ΕΔΔΑ, απόφαση της 5ης Φεβρουαρίου 2010, Kolevi κατά Βουλγαρίας, ECLI:CE:ECHR:2009:1105JUD000110802. Εθνικό Κέντρο Κοινοβουλευτικών Ερευνών (2020), Έρευνα σχετικά με τις νομοθετικές δραστηριότητες της 44ης Εθνοσυνέλευσης της Βουλγαρίας. http://www.strategy.bg/Publications/View.aspx?lang=bg-BG&categoryId=&Id=301&y=&m=&d =. Εθνικό Συμβούλιο Δημοσιογραφικής Δεοντολογίας, Δεοντολογία των μέσων μαζικής επικοινωνίας. http://mediaethics-bg.org/ . Εθνικό Συμβούλιο Πολιτικών για την Αντιμετώπιση της Διαφθοράς (2019), Έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της εθνικής στρατηγικής για την καταπολέμηση της διαφθοράς 2015-2020 για την περίοδο έως τις 31 Ιανουαρίου 2019. Εθνοσυνέλευση της Δημοκρατίας της Βουλγαρίας (2020), Πρακτικά της συνεδρίασης της κοινοβουλευτικής επιτροπής νομικών υποθέσεων. https://www.parliament.bg/bg/parliamentarycommittees/members/2577/steno/ID/6005 . Εικονική επίσκεψη στη Βουλγαρία στο πλαίσιο της έκθεσης του 2020 για το κράτος δικαίου.

Ένωση Ευρωπαίων Δημοσιογράφων (2017), Βουλγαρία: έκθεση σχετικά με την κατάσταση της δημοσιογραφίας και την ελευθερία του λόγου το 2017. https://www.aej.org/page.asp?p_id=622 . Επιθεωρήσεις που συστάθηκαν δυνάμει του άρθρου 46 του νόμου περί δημόσιας διοίκησης (2019), Ετήσια έκθεση δραστηριοτήτων για το 2019. Επιτροπή κατά της Διαφθοράς (2019), Ετήσια έκθεση σχετικά με τις δραστηριότητες της επιτροπής κατά της Διαφθοράς για την καταπολέμηση της διαφθοράς και τη δήμευση παρανόμως αποκτηθέντων περιουσιακών στοιχείων για το 2019. Επιτροπή κατά της Διαφθοράς, Μητρώο ανώτερων δημόσιων λειτουργών. https://register.caciaf.bg/ . Ευρωπαϊκή Επιτροπή (2019), EUPACK 2019. Public administration characteristics in Bulgaria (Χαρακτηριστικά της δημόσιας διοίκησης της Βουλγαρίας) (δεν έχει ακόμη δημοσιευτεί). Ευρωπαϊκή Επιτροπή (2019), Έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής, Βουλγαρία: τεχνική έκθεση που συνοδεύει την έκθεση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με την πρόοδο της Βουλγαρίας στο πλαίσιο του μηχανισμού συνεργασίας και ελέγχου (SWD/2019/392 final). Ευρωπαϊκή Επιτροπή (2019), Έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής: Έκθεση χώρας για τη Βουλγαρία 2019 που συνοδεύει την ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και την Ευρωομάδα, Ευρωπαϊκό Εξάμηνο 2020: Αξιολόγηση της προόδου σχετικά με τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, την πρόληψη και τη διόρθωση των μακροοικονομικών ανισορροπιών, και αποτελέσματα των εμπεριστατωμένων επισκοπήσεων βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 [SWD(2019) 1001 final/2]. Ευρωπαϊκή Επιτροπή (2019), Έκθεση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με την πρόοδο της Βουλγαρίας στο πλαίσιο του μηχανισμού συνεργασίας και ελέγχου [COM(2019) 498]. Ευρωπαϊκή Επιτροπή (2019), Έκθεση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο για την αξιολόγηση του βαθμού στον οποίο τα κράτη μέλη έχουν λάβει τα απαραίτητα μέτρα συμμόρφωσης με την απόφαση-πλαίσιο 2003/568/ΔΕΥ του Συμβουλίου, της 22ας Ιουλίου 2003, για την καταπολέμηση της δωροδοκίας στον ιδιωτικό τομέα [COM(2019) 355 final]. Ευρωπαϊκή Επιτροπή (2019-2020), πίνακας αποτελεσμάτων της ΕΕ στον τομέα της δικαιοσύνης. Ευρωπαϊκή Επιτροπή (2020), έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής: Έκθεση χώρας για τη Βουλγαρία 2020 που συνοδεύει την ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και την Ευρωομάδα, Ευρωπαϊκό Εξάμηνο 2020: Αξιολόγηση της προόδου σχετικά με τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, την πρόληψη και τη διόρθωση των μακροοικονομικών ανισορροπιών, και αποτελέσματα των εμπεριστατωμένων επισκοπήσεων βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1176/2011 [SWD(2020) 501 final]. Ευρωπαϊκό δίκτυο δικαστικών συμβουλίων (European Network of Councils for the Judiciary — ENJC) (2019): Independence and Accountability of the Judiciary – ENCJ Survey on the independence of judges, (Ανεξαρτησία και λογοδοσία του δικαστικού σώματος — Έρευνα του ENCJ σχετικά με την ανεξαρτησία των δικαστών), 2019. https://pgwrk-websitemedia.s3.eu-west-1.amazonaws.com/production/pwk-web-encj2017-p/Reports/Data%20ENCJ%202019%20Survey%20on%20the%20Independence%20of%20judges.pdf . Ευρωπαϊκό Κέντρο για την Ελευθερία του Τύπου και των Μέσων Ενημέρωσης (2020), Mapping Media Freedom : Bulgaria – newspaper editor left unconscious after being attacked by masked men. (Χαρτογράφηση των μέσων μαζικής επικοινωνίας: Βουλγαρία — Εκδότης εφημερίδας αναίσθητος μετά από επίθεση μασκοφόρων). https://mappingmediafreedom.ushahidi.io/posts/23231 . Ευρωπαϊκό Κέντρο για την Ελευθερία του Τύπου και των Μέσων Ενημέρωσης (2020), Mapping Media Freedom : Bulgaria (Χαρτογράφηση των μέσων μαζικής επικοινωνίας: Βουλγαρία). https://mappingmediafreedom.org/country-profiles/bulgaria/ . Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελευθερίας του Τύπου και των Μέσων Ενημέρωσης (2018), Bulgaria: media ownership in a captured state (Βουλγαρία: Ιδιοκτησιακό καθεστώς των μέσων μαζικής επικοινωνίας σε ένα διεφθαρμένο κράτος). https://www.ecpmf.eu/monitor/fact-finding-mission/ . Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (2016-2020), Development of a Model for Optimization of the Judicial Map of Bulgarian Courts and Prosecutor’s Offices and of a Unified Information System for Courts (Ανάπτυξη μοντέλου για τη βελτιστοποίηση του δικαστικού χάρτη των βουλγαρικών δικαστηρίων και εισαγγελιών και ενός ενιαίου συστήματος πληροφοριών για τα δικαστήρια. http://2020.eufunds.bg/en/1/0/Project/BasicData?contractId=IwpyI6fyBUY%3D&isHistoric=False . Ινστιτούτο Reuters και Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης (2020), Digital news report 2020. http://www.digitalnewsreport.org/survey/2020/bulgaria-2020/ . Κυβέρνηση της Δημοκρατίας της Βουλγαρίας (2015), Εθνική στρατηγική για την πρόληψη και την καταπολέμηση της διαφθοράς στη Δημοκρατία της Βουλγαρίας για την περίοδο 2015-2020. http://www.strategy.bg/StrategicDocuments/View.aspx?lang=bg-BG&Id=956 . Κυβέρνηση της Δημοκρατίας της Βουλγαρίας, Πλατφόρμα για την πρόσβαση σε δημόσιες πληροφορίες. https://pitay.government.bg/PDoiExt/ . Οδηγία (EE) 2018/1808 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 14ης Νοεμβρίου 2018, για την τροποποίηση της οδηγίας 2010/13/ΕΕ για τον συντονισμό ορισμένων νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών σχετικά με την παροχή υπηρεσιών οπτικοακουστικών μέσων (οδηγία για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων) ενόψει των μεταβαλλόμενων συνθηκών της αγοράς (EE L 303 της 28.11.2018, σ. 69).

Οικονομικό και Κοινωνικό Συμβούλιο των Ηνωμένων Εθνών: Επιτροπή για τα Οικονομικά, Κοινωνικά και Πολιτιστικά δικαιώματα (2019), Έκτη περιοδική έκθεση που υποβλήθηκε από τη Βουλγαρία σύμφωνα με τα άρθρα 16 και 17 του Συμφώνου, η οποία αναμενόταν το 2017. https://tbinternet.ohchr.org/_layouts/15/treatybodyexternal/Download.aspx?symbolno=E%2fC.12%2fBGR%2f6&Lang=en . Ολομέλεια του Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου (2020), Αίτημα της Ολομέλειας του Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου προς το Συνταγματικό Δικαστήριο. http://www.vks.bg/novini/2020-05-27-iskane-KC-ZSV-2020.pdf . Ομάδα των ευρωπαϊκών ρυθμιστικών αρχών για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων — ERGA (2016), Report on the independence of national regulatory authorities (Έκθεση σχετικά με την ανεξαρτησία των εθνικών ρυθμιστικών αρχών). Report on the independence of national regulatory authorities . Πρόγραμμα Διαχείρισης της κυβέρνησης της Δημοκρατίας της Βουλγαρίας για την περίοδο 2017-2021. www.strategy.bg/StrategicDocuments/View.aspx?lang=bg-BG&Id=1240 . Πρόεδρος της Δημοκρατίας της Βουλγαρίας (2020), Δήλωση του προέδρου Rumen Radev επ’ ευκαιρία της έγκρισης του νόμου περί μέτρων της κατάστασης έκτακτης ανάγκης από το Κοινοβούλιο. https://m.president.bg/en/speeches-and-statements5437/izyavlenie-na-prezidenta-rumen-radev-po-povod-prietiya-ot-parlamenta-zakon-za-merkite-i-deystviyata-po-vreme-na-izvanrednoto-polozhenie.html . Στοιχεία που παρασχέθηκαν από τη Βουλγαρική Ένωση για την Αποκατάσταση Φυλακισμένων για την κατάρτιση της έκθεσης του 2020 για το κράτος δικαίου. Στοιχεία που παρασχέθηκαν από τη Διεθνή Επιτροπή Κοινωνικής Δικαιοσύνης (International Social Justice Commission) για την κατάρτιση της έκθεσης του 2020 για το κράτος δικαίου. Στοιχεία που παρασχέθηκαν από την Ένωση Πολιτικών Ελευθεριών για την Ευρώπη για την κατάρτιση της έκθεσης του 2020 για το κράτος δικαίου. Στοιχεία που παρασχέθηκαν από την ομάδα Βουλγάρων δικηγόρων (άτυπη ομάδα ακτιβιστών) για την κατάρτιση της έκθεσης του 2020 για το κράτος δικαίου. Στοιχεία που παρασχέθηκαν από το Βουλγαρικό Ινστιτούτο Νομικών Πρωτοβουλιών για την κατάρτιση της έκθεσης του 2020 για το κράτος δικαίου. Συμβούλιο της Ευρώπης, Πλατφόρμα για την προώθηση της προστασίας της δημοσιογραφίας και της ασφάλειας των δημοσιογράφων: Βουλγαρία. https://www.coe.int/en/web/media-freedom/bulgaria . Συμβούλιο της Ευρώπης: CCJE Bureau (Γνωμοδοτικό Συμβούλιο των Ευρωπαίων Δικαστών του Συμβουλίου της Ευρώπης) (2019), Έκθεση σχετικά με την ανεξαρτησία και την αμεροληψία στα κράτη μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης. Συμβούλιο της Ευρώπης: Επιτροπή της Βενετίας (2010), Μελέτη αριθ. 494 / 2008 σχετικά με την ανεξαρτησία του δικαστικού συστήματος — μέρος I: ανεξαρτησία των δικαστών. Συμβούλιο της Ευρώπης: Επιτροπή της Βενετίας (2017), Γνώμη αριθ. 855 / 2016 σχετικά με τον νόμο για το δικαστικό σύστημα [CDL-AD(2017)018]. Συμβούλιο της Ευρώπης: Επιτροπή της Βενετίας (2019), Γνώμη σχετικά με τα σχέδια τροποποιήσεων του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας και του νόμου για το δικαστικό σύστημα που αφορούν τις ποινικές έρευνες εις βάρος ανώτατων δικαστικών λειτουργών [CDL-AD(2019)031]. Συμβούλιο της Ευρώπης: Επιτροπή Υπουργών (2010), Σύσταση CM/Rec(2010)12 της Επιτροπής Υπουργών προς τα κράτη μέλη σχετικά με τους δικαστές: ανεξαρτησία, αποτελεσματικότητα και αρμοδιότητες. Συμβούλιο της Ευρώπης: Επιτροπή Υπουργών (2016), Σύσταση CM/Rec(2016)4 της Επιτροπής Υπουργών προς τα κράτη μέλη σχετικά με την προστασία της δημοσιογραφίας και την ασφάλεια των δημοσιογράφων και άλλων παραγόντων των μέσων μαζικής επικοινωνίας. Συμβούλιο της Ευρώπης: Επιτροπή Υπουργών (2019), Ενδιάμεσο Ψήφισμα CM/ResDH(2019)367. Συμβούλιο της Ευρώπης: Επιτροπή Υπουργών (2019), Εποπτεία της εκτέλεσης των αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, CM/Notes/1362/H46-6. Συμβούλιο της Ευρώπης: Επίτροπος για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα του Συμβουλίου της Ευρώπης, Dunja Mijatović (2020), Έκθεση σε συνέχεια της επίσκεψης που πραγματοποίησε στη Βουλγαρία από τις 25 έως τις 29 Νοεμβρίου 2019 CommDH(2020)8. https://rm.coe.int/report-on-the-visit-to-bulgaria-from-25-to-29-november-2019-by-dunja-m/16809cde16 .

Συνταγματικό Δικαστήριο της Δημοκρατίας της Βουλγαρίας (1993), υπόθεση αριθ. 18/1993. Συνταγματικό Δικαστήριο της Δημοκρατίας της Βουλγαρίας (2010), απόφαση αριθ. 13/2010 στην υπόθεση αριθ. 12/2010. Συνταγματικό Δικαστήριο της Δημοκρατίας της Βουλγαρίας (2019), υπόθεση αριθ. 15/2019. Συνταγματικό Δικαστήριο της Δημοκρατίας της Βουλγαρίας (2020), απόφαση αριθ. 10/2020 στην υπόθεση αριθ. 7/2020. Ταμείο για την Καταπολέμηση της Διαφθοράς και Konrad Adenauer Stiftung (2020), Οργανισμοί για την καταπολέμηση της διαφθοράς: δραστηριότητα χωρίς ορατά αποτελέσματα. https://acf.bg/en/godishen-monitoringov-doklad-na-akf-za-20-2/ . Ταμείο για την Καταπολέμηση της Διαφθοράς, Στοιχεία για την κατάρτιση της έκθεσης του 2020 για το κράτος δικαίου. Centre for Media Pluralism and Media Freedom (2020), 2020 Media pluralism monitor [Κέντρο για την πολυφωνία και την ελευθερία των μέσων επικοινωνίας (2020), Παρατηρητήριο για την πολυφωνία στα μέσα επικοινωνίας 2020]. https://cmpf.eui.eu/media-pluralism-monitor/mpm-2020 . CEPEJ (Επιτροπή του Συμβουλίου της Ευρώπης για την αξιολόγηση της αποδοτικότητας της δικαιοσύνης) (2020), Study on the functioning of judicial systems in the EU Member States (Μελέτη για τη λειτουργία των δικαστικών συστημάτων στα κράτη μέλη της ΕΕ). CIVICUS monitor – Bulgaria (Παρατηρητήριο της CIVICUS — Βουλγαρία). https://monitor.civicus.org/country/bulgaria/ . GRECO (Ομάδα χωρών κατά της διαφθοράς) (2020), Fourth Evaluation Round – Second Compliance Report on Bulgaria corruption prevention in respect of members of Parliament, judges and prosecutor (Τέταρτος γύρος αξιολογήσεων — Δεύτερη έκθεση συμμόρφωσης για τη Βουλγαρία σχετικά με την πρόληψη της διαφθοράς όσον αφορά τους βουλευτές, τους δικαστές και τους εισαγγελείς). Vilnius Institute for Policy Analysis (Ινστιτούτο Πολιτικής Ανάλυσης του Βίλνιους) (2020), Journalistic exemption under the European data protection law (Εξαίρεση των δημοσιογράφων σύμφωνα με την ευρωπαϊκή νομοθεσία για την προστασία των προσωπικών δεδομένων). https://vilniusinstitute.lt/wp-content/uploads/2020/01/VIPA_Bitiukova_2020_v4_f.pdf .

Παράρτημα II: Επίσκεψη στη Βουλγαρία Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πραγματοποίησε τηλεδιασκέψεις τον Μάιο και τον Ιούνιο του 2020 με τους κάτωθι: ·Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο ·Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο ·Βουλγαρική Ένωση Δικαστών ·Βουλγαρικό Ινστιτούτο Νομικών Πρωτοβουλιών ·Γενική Εισαγγελία ·Γραφείο Αντιπροέδρου της Κυβέρνησης ·Δημοκρατία των Μέσων Μαζικής Επικοινωνίας στη Βουλγαρία ·Εθνικό Συμβούλιο Πολιτικών για την Αντιμετώπιση της Διαφθοράς ·Ειδικό Ποινικό Δικαστήριο ·Ένωση Εισαγγελέων ·Ένωση Εκδοτών ·Ένωση Ευρωπαίων Δημοσιογράφων

·Επιθεώρηση του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου ·Επιτροπή για την καταπολέμηση της διαφθοράς και τη δήμευση παρανόμως αποκτηθέντων περιουσιακών στοιχείων ·Ινστιτούτο Ανοικτής Κοινωνίας ·Ινστιτούτο Οικονομίας της Αγοράς ·Κέντρο Μελετών για τη Δημοκρατία ·Συμβούλιο Ηλεκτρονικών Μέσων Μαζικής Επικοινωνίας ·Υπουργείο Δικαιοσύνης ·Υπουργείο Εσωτερικών * Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνάντησε επίσης τους ακόλουθους οργανισμούς σε μια σειρά από οριζόντιες συναντήσεις: ·Δημοσιογράφοι Χωρίς Σύνορα ·Διάσκεψη των Ευρωπαϊκών Εκκλησιών ·Διεθνές Ινστιτούτο Τύπου ·Διεθνής Αμνηστία ·Διεθνής Διαφάνεια ΕΕ ·Διεθνής Επιτροπή Νομικών ·Διεθνής Ομοσπονδία για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα ·Ευρωπαϊκό Κέντρο για το Δίκαιο των Μη Κερδοσκοπικών Οργανώσεων ·Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελευθερίας του Τύπου και των Μέσων Ενημέρωσης ·Ευρωπαϊκό Φόρουμ Πολιτών