[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 29.4.2008

COM(2008) 231 τελικό

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

για την εφαρμογή του προγράμματος «Πολιτισμός 2000»

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 3

2. ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ 3

3. Η ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ 4

3.1. Όροι και σκοπός της αξιολόγησης 4

3.2. Μεθοδολογία 5

3.3. Πορίσματα 5

4. Κύριες συστάσεις της αξιολόγησης και σχόλια της Επιτροπής 8

5. Συμπεράσματα της Επιτροπής 12

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

για την εφαρμογή του προγράμματος «Πολιτισμός 2000»

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η παρούσα έκθεση υποβάλλεται σύμφωνα με το άρθρο 8 της απόφασης αριθ. 508/2000/ΕΚ[1] της 14ης Φεβρουαρίου 2000, για τη θέσπιση του προγράμματος «Πολιτισμός 2000» (εφεξής «το πρόγραμμα»), σύμφωνα με το οποίο, μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος, πρέπει να πραγματοποιηθεί τελική αξιολόγηση της εφαρμογής του. Παρουσιάζεται η θέση της Επιτροπής επί των βασικών συμπερασμάτων και συστάσεων της τελικής εξωτερικής αξιολόγησης του προγράμματος, η οποία διατίθεται στον ακόλουθο δικτυακό τόπο:

http://ec.europa.eu/culture/index_en.htm

Τα εν λόγω συμπεράσματα και συστάσεις βασίζονται σε εκτεταμένες έρευνες των συμμετεχόντων και των άμεσα ενδιαφερόμενων μερών του προγράμματος «Πολιτισμός 2000», τα αναλυτικά αποτελέσματα των οποίων επισυνάπτονται ως παράρτημα στην τελική έκθεση αξιολόγησης.

2. ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

Σύμφωνα με την απόφαση αριθ. 508/2000 (εφεξής «η απόφαση»), σκοπός του προγράμματος είναι να συμβάλει στην προώθηση ενός κοινού για τους λαούς της Ευρώπης πολιτιστικού χώρου μέσω της υποστήριξης της ενεργού συνεργασίας ανάμεσα στους καλλιτέχνες, τους πολιτιστικούς φορείς, τους ιδιωτικούς και δημόσιους φορείς υλοποίησης και τα πολιτιστικά δίκτυα.

Οι δραστηριότητες αυτές έπρεπε να συμβάλουν, ή να μπορούν να συμβάλουν, στην επίτευξη των ακόλουθων στόχων:

- προώθηση του πολιτιστικού διαλόγου και της αμοιβαίας γνώσης των ευρωπαϊκών λαών

- ανάπτυξη της δημιουργικότητας και της διακρατικής διάδοσης του πολιτισμού, με ιδιαίτερη έμφαση στους νέους και στα κοινωνικώς μειονεκτούντα άτομα και στην πολιτισμική πολυμορφία

- προβολή της πολιτιστικής πολυμορφίας και ανάπτυξη νέων μορφών πολιτιστικής έκφρασης

- ευαισθητοποίηση σχετικά με την κοινή πολιτιστική κληρονομιά ευρωπαϊκής σημασίας

- συνεκτίμηση του ρόλου του πολιτισμού στην κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη

- προώθηση του διαπολιτισμικού διαλόγου και των ανταλλαγών μεταξύ ευρωπαϊκών και μη ευρωπαϊκών πολιτισμών

- αναγνώριση του πολιτισμού ως οικονομικού παράγοντα αλλά και ως συντελεστή της ιδιότητας του πολίτη και της κοινωνικής ένταξης

- βελτίωση της πρόσβασης και της συμμετοχής του πολίτη της ΕΕ σε πολιτιστικές δραστηριότητες.

Το πρόγραμμα περιελάμβανε τις παρακάτω τρεις κύριες ενέργειες: ενέργεια 1 - συγκεκριμένες, καινοτόμες ή/και πειραματικές δράσεις· ενέργεια 2 - ολοκληρωμένες δράσεις στο πλαίσιο διαρθρωμένων και πολυετών συμφωνιών διακρατικής πολιτιστικής συνεργασίας· και ενέργεια 3 – ειδικές πολιτιστικές εκδηλώσεις ευρωπαϊκής ή/και διεθνούς εμβέλειας.

Το πρόγραμμα θεσπίστηκε για το χρονικό διάστημα από την 1η Ιανουαρίου 2000 έως την 31η Δεκεμβρίου 2004. Επειδή η διάρκειά του παρατάθηκε έως το 2004[2], έληξε οριστικά στις 31 Δεκεμβρίου 2006. Ωστόσο, τα κύρια στοιχεία του ενσωματώθηκαν στο τρέχον πρόγραμμα «Πολιτισμός» για την περίοδο 2007-2013.

3. Η ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

3.1. Όροι και σκοπός της αξιολόγησης

Βάσει της σύμβασης πλαισίου παροχής υπηρεσιών αριθ. EAC/03/06[3], επελέγη η εταιρεία ECOTEC Ltd για τη διεξαγωγή της αξιολόγησης.

Σκοπός της εξωτερικής αξιολόγησης ήταν να αξιολογηθεί η εφαρμογή του προγράμματος και η επίτευξη των στόχων του, να υποβληθεί έκθεση σχετικά με το κατά πόσον οι ενέργειες που εγκρίθηκαν έως τώρα συνέβαλαν σημαντικά στην επίτευξη των στόχων που καθορίζονται στην απόφαση και των γενικών στόχων της κοινοτικής δράσης στον τομέα του πολιτισμού όπως προβλέπεται στο άρθρο 151 της Συνθήκης[4] και κατά πόσον συνέβαλαν στην απόκτηση εμπειρίας για την υποστήριξη της εφαρμογής κάθε νέου προγράμματος στο τομέα του πολιτισμού, ιδίως του νέου προγράμματος «Πολιτισμός 2007-2013».

Αυτή η τελική αξιολόγηση αποτελεί συνέχεια της πρώτης και της δεύτερης εξωτερικής ενδιάμεσης αξιολόγησης[5]. Καλύπτει όλες τις δράσεις που χρηματοδοτήθηκαν κατά την περίοδο 2000-2006. Η ανάλυση του εκτελεστικού οργανισμού εκπαίδευσης, οπτικοακουστικών θεμάτων και πολιτισμού (EACEA) περιορίστηκε στο ρόλο του στη διαχείριση και την εφαρμογή του προγράμματος «Πολιτισμός 2000» από την ημερομηνία της θέσπισής του τον Ιανουάριο του 2006.

3.2. Μεθοδολογία

Η μεθοδολογία που χρησιμοποιήθηκε από τον εξωτερικό αξιολογητή μπορεί να συνοψιστεί ως εξής:

- εξέταση των εγγράφων από τους φακέλους των έργων·

- συναντήσεις με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το προσωπικό του EACEA·

- δομημένες έρευνες στα μέλη της Επιτροπής Διαχείρισης Προγράμματος, τα πολιτιστικά σημεία επαφής, τους εμπειρογνώμονες που συμμετέχουν στην επιλογή και τους εμπειρογνώμονες σε πολιτιστικά θέματα· και στους πολιτιστικοί φορείς που συμμετέχουν στο πρόγραμμα ως υπεύθυνοι έργων ή συνδιοργανωτές·

- περιπτωσιολογικές μελέτες για χώρες και έργα·

- σεμινάριο αξιολόγησης· και

- ηλεκτρονική διαβούλευση.

Αυτή η διαδικασία κατέληξε σε μια σειρά από συστάσεις· η θέση της Επιτροπής σχετικά με αυτές συνοψίζεται στην παρούσα έκθεση.

3.3. Πορίσματα

1. Εξωτερική συνοχή

Η έννοια της εξωτερικής συνοχής αναφέρεται στον τρόπο με τον οποίο το πρόγραμμα «Πολιτισμός 2000» ενσωματώνεται στο γενικότερο πλαίσιο της πολιτικής και των προγραμμάτων στον τομέα του πολιτισμού.

Από την αξιολόγηση διαπιστώθηκε ότι ένα μεγάλο ποσοστό των προγραμμάτων της ΕΕ, όπως τα διαρθρωτικά ταμεία, το Media και η «προώθηση της συμμετοχής του ευρωπαίου πολίτη στα κοινά», εμπεριέχουν πολιτιστικά στοιχεία και ότι υπάρχουν ομοιότητες ανάμεσα στους στόχους, τις ομάδες στόχους, τα επιτεύγματα, τα αποτελέσματα και τον αντίκτυπό τους με εκείνα του προγράμματος «Πολιτισμός 2000». Υπάρχουν επίσης ορισμένες περιφερειακές πρωτοβουλίες διαπολιτισμικής συνεργασίας και διμερείς πρωτοβουλίες.

Ωστόσο, σύμφωνα με τα στοιχεία από την εξέταση των προγραμμάτων της ΕΕ και της έρευνας μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου των ενδιαφερόμενων μερών, το πρόγραμμα «Πολιτισμός 2000» κατέχει μοναδική θέση. Δεν υπήρχαν άλλα προγράμματα για όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση με σκοπό την υποστήριξη και την προώθηση της ευρωπαϊκής πολιτιστικής συνεργασίας και εάν ληφθούν υπόψη η διαφορετική στόχευση και τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα κάθε προγράμματος της ΕΕ και κάθε περιφερειακού προγράμματος, είναι σαφές ότι οποιαδήποτε εκ πρώτης όψεως επικάλυψη ήταν μόνο φαινομενική.

Τα συμπεράσματα του αξιολογητή είναι ότι το πρόγραμμα «Πολιτισμός 2000» είναι πλήρως συμπληρωματικό των άλλων προγραμμάτων της ΕΕ και των εθνικών/περιφερειακών προγραμμάτων στον τομέα του πολιτισμού και δεν επαναλάμβανε δραστηριότητες που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο άλλων παρόμοιων προγραμμάτων.

Η ενίσχυση της ανταλλαγής πληροφοριών και ορθών πρακτικών μεταξύ των συμμετεχόντων χωρών εξακολουθεί να είναι πρόκληση, αλλά η αξιολόγηση δείχνει ότι το πρόγραμμα «Πολιτισμός 2000» έδωσε έμφαση και αύξησε την ευαισθητοποίηση σχετικά με το διαπολιτισμικό διάλογο ανάμεσα στις συμμετέχουσες χώρες

Οι ερωτηθέντες και οι συμμετέχοντες στην έρευνα συμφώνησαν ότι οι στόχοι του προγράμματος ήταν σημαντικοί και ότι οι δραστηριότητες που υποστηρίχθηκαν ήταν κατάλληλες για την επίτευξή τους. Ορισμένα ενδιαφερόμενα μέρη εξέφρασαν αμφιβολίες σχετικά με την ικανότητα του προγράμματος να επιτύχει τους στόχους λόγω των σχετικά μικρών χρηματοδοτικών πόρων.

2. Αποτελεσματικότητα

Τα στοιχεία από την εξέταση των εγγράφων και από την έρευνα στο διαδίκτυο σχετικά με τα έργα δείχνουν ότι το πρόγραμμα πέτυχε τουλάχιστον σε ένα ορισμένο βαθμό τα αποτελέσματα και τον αντίκτυπο που επεδίωκε.

Ο αξιολογητής καταλήγει στο συμπέρασμα ότι υπάρχουν ορισμένα εμπόδια στη συμμετοχή των πολιτιστικών φορέων στο πρόγραμμα, ιδίως όσον αφορά την οργανωτική εμπειρία και τους χρηματοδοτικούς πόρους. Διαπιστώθηκε, ωστόσο, ότι είναι δύσκολο να ξεπεραστούν τα εμπόδια αυτά στο πλαίσιο του προγράμματος «Πολιτισμός 2000», λόγω του περιορισμένου προϋπολογισμού του.

Η γενική προβολή του προγράμματος «Πολιτισμός 2000» στους πολιτιστικούς φορείς θεωρείται καλή, αλλά οι συμμετέχοντες στην έρευνα εξέφρασαν αμφιβολίες για το κατά πόσον κατανοούν το πρόγραμμα οι πολιτιστικοί φορείς.

3. Αποδοτικότητα

Η Επιτροπή και το προσωπικό του EACEA ανέφεραν ότι ο φόρτος εργασίας τους είναι διαρκώς μεγάλος με εκτεταμένα διοικητικά καθήκοντα που περιορίζουν την ικανότητά τους να παρέχουν υποστήριξη στα έργα. Βασιζόμενος στο ότι ευσταθούν τα στοιχεία από τις απαντήσεις του προσωπικού που συμμετείχε στην έρευνα, ο αξιολογητής καταλήγει στο συμπέρασμα ότι υπάρχει αναντιστοιχία μεταξύ της κατανομής του προσωπικού και του όγκου εργασίας κατά τη διάρκεια του προγράμματος και ιδίως σε περιόδους αιχμής.

Όσον αφορά τα διαθέσιμα συστήματα ΤΠ, ο αξιολογητής εκτιμά ότι δεν υπήρχε κατάλληλη υποδομή για την υποστήριξη των διαχειριστών του προγράμματος.

Στα κράτη μέλη και στις περισσότερες από τις άλλες συμμετέχουσες χώρες δημιουργήθηκαν πολιτιστικά σημεία επαφής για την προώθηση του προγράμματος και τη διευκόλυνση της πρόσβασης σε αυτό. Σύμφωνα με την αξιολόγηση, χρησιμοποίησαν γενικά τις επιδοτήσεις τους για την αποτελεσματική και αποδοτική παροχή υπηρεσιών στους πολιτιστικούς φορείς.

Οι συμμετέχοντες εξέφρασαν την ικανοποίησή τους για τη διαδικασία εφαρμογής και είχαν επίσης θετική γνώμη για τις πληροφορίες που δόθηκαν σχετικά με το πρόγραμμα. Η πλειονότητα των συμμετεχόντων στην έρευνα στο διαδίκτυο θεωρούσαν ότι η διαδικασία ήταν σαφής και ότι η συχνότητα των προσκλήσεων ήταν σωστή παρ’ όλο που ήταν ακατάλληλη η χρονική στιγμή της δημοσίευσής τους. Το δεύτερο σημείο κριτικής αφορά τη διάρκεια της διαδικασίας.

Ωστόσο, η αξιολόγηση αναγνωρίζει ότι παράγοντες όπως η διαδικασία της Επιτροπής Διαχείρισης και το δικαίωμα ελέγχου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου επηρεάζουν τη διάρκεια της διαδικασίας και δεν είναι δυνατόν να αποφευχθούν. Ο αξιολογητής καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το κύριο μέσο για τη συντόμευση της διαδικασίας επιλογής στο πλαίσιο του προγράμματος «Πολιτισμός 2000» θα ήταν η απασχόληση πρόσθετου ανθρώπινου δυναμικού για την επιτάχυνση της επεξεργασίας και της αξιολόγησης των αιτήσεων.

Σύμφωνα με τις απαντήσεις των συμμετεχόντων στην έρευνα, οι δραστηριότητες διάδοσης του προγράμματος θα μπορούσαν να βελτιωθούν σημαντικά.

Η αξιολόγηση διαπιστώνει ότι οι τελικές εκθέσεις των έργων έχουν διαφορετική ποιότητα και διαφορετική χρησιμότητα επειδή οι πληροφορίες για τις υλοποιήσεις, τα αποτελέσματα και τον αντίκτυπο δεν συλλέγονταν και δεν αναλύονταν συστηματικά σε σχέση με τους στόχους του προγράμματος. Σχεδόν όλοι οι συμμετέχοντες στην έρευνα θεωρούν ότι τα έντυπα παρακολούθησης και υποβολής εκθέσεων είναι εύχρηστα και οι οδηγίες για τη συμπλήρωσή τους αποδεκτής ποιότητας, αν και εντοπίστηκαν ορισμένα σημεία που μπορούν να βελτιωθούν.

Οι αξιολογήσεις των τελικών εκθέσεων από την Επιτροπή και τον EACEA περιλαμβάνουν σημαντικούς οικονομικούς ελέγχους για τον εντοπισμό και την αφαίρεση των μη επιλέξιμων δαπανών. Πράγματι, η διαδικασία παρακολούθησης αποδείχθηκε αποτελεσματική όσον αφορά τον εντοπισμό και την αφαίρεση αυτών των δαπανών από τις τελικές πληρωμές για έργα.

4. Χρησιμότητα

Όσον αφορά τις αλλαγές που προκάλεσε το πρόγραμμα «Πολιτισμός 2000» στην Ευρώπη, σύμφωνα με τον αξιολογητή, ο αντίκτυπός του ήταν εμφανής και εκτεταμένος, ιδίως στους πολιτιστικούς φορείς, τις πρακτικές και την πολιτική στον τομέα του πολιτισμού. Η θέσπιση του προγράμματος «Πολιτισμός 2000» έδωσε στους πολιτιστικούς φορείς στην Ευρώπη την ευκαιρία να συμμετέχουν σε ένα πλήρες πρόγραμμα διακρατικής συνεργασίας με εταίρους από περισσότερες από 30 χώρες. Την ευκαιρία αυτή δεν παρείχε και δεν παρέχει κανένας άλλος μηχανισμός. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα οι πολιτιστικοί φορείς, οι οποίοι επικεντρώνονταν παλαιότερα σε δραστηριότητες μέσα στη χώρα τους, να γίνουν πιο εξωστρεφείς και πιο ανοικτοί στη διακρατική διαπολιτισμική συνεργασία.

5. Αειφορία

Οι πολιτιστικοί φορείς ανέφεραν ότι δημιούργησαν, ενίσχυσαν και επέκτειναν τα διακρατικά δίκτυα σε όλη την Ευρώπη, τα οποία όχι μόνο υποστηρίζουν τις σχέσεις και τις δραστηριότητές τους, αλλά παράγουν νέα έργα συνεργασίας. Αυτά τα νέα έργα συνεργασίας πραγματοποιούνται στο πλαίσιο προγραμμάτων της ΕΕ για τον πολιτισμό αλλά και ανεξάρτητα από αυτά.

Επιπλέον, η έκθεση του αξιολογητή, με βάση τα έγγραφα και περιπτωσιολογικές μελέτες των έργων, δείχνει ότι τουλάχιστον ένα μέρος των δραστηριοτήτων και υλοποιήσεων των έργων του προγράμματος «Πολιτισμός 2000» συνεχίζονται και μετά τη λήξη της χρηματοδότησης.

Παρ’ όλο που δεν υπάρχουν στοιχεία ότι το πρόγραμμα «Πολιτισμός 2000» οδήγησε στην ανάληψη νέων περιφερειακών ή εθνικών πρωτοβουλιών διαπολιτισμικής συνεργασίας, το πρόγραμμα είχε σαφή αντίκτυπο στις πολιτικές στον τομέα του πολιτισμού σε ορισμένες συμμετέχουσες χώρες. Το πρόγραμμα ήταν η αιτία της τροποποίησης ορισμένων υφιστάμενων δομών συνεργασίας και είχε ως συνέπεια τη θέσπιση νέων ρυθμίσεων συγχρηματοδότησης σε πολλές χώρες, με αποτέλεσμα την αύξηση του συνολικού διαθέσιμου ποσού χρηματοδότησης, ιδίως για το διαπολιτισμικό διάλογο.

4. Κύριες συστάσεις της αξιολόγησης και σχολία τησ Επιτροπήσ

Οι κύριες συστάσεις της αξιολόγησης[6] παρουσιάζονται με πλάγιους χαρακτήρες και σε θεματικές ομάδες, όταν είναι σκόπιμο, ενώ η θέση της Επιτροπής είναι με κανονικούς χαρακτήρες.

1. Σύστημα διαχείρισης του προγράμματος

Σύσταση 1

Οι διαχειριστικές αρχές πρέπει να αξιολογήσουν τους υφιστάμενους τρόπους εργασίας σε σχέση με τα σημερινά πρότυπα ορθής πρακτικής για να εξετάσουν την αναντιστοιχία μεταξύ της κατανομής του προσωπικού και του όγκου εργασίας κατά τη διάρκεια του προγράμματος.

Σύσταση 2

Οι διαχειριστικές αρχές πρέπει να προβλέψουν ετήσιο πρόγραμμα επισκέψεων σε ένα ποσοστό έργων για την παροχή υποστήριξης και καθοδήγησης σε τεχνικά θέματα.

Σύσταση 3

Οι διαχειριστικές αρχές πρέπει να δώσουν σε όλους τους αιτούντες στο πρόγραμμα «Πολιτισμός» λεπτομερή και υψηλής ποιότητας ανατροφοδότηση, ώστε να μπορέσουν να αποφασίσουν εάν θα υποβάλουν νέα αίτηση με αναθεωρημένη πρόταση έργου και τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να βελτιωθεί η πρότασή τους.

Σύσταση 8

Οι διαχειριστικές αρχές πρέπει να εξετάσουν τη δυνατότητα δημιουργίας μιας βάσης δεδομένων για την αναζήτηση εταίρων σε απευθείας σύνδεση, ώστε να παρέχει βοήθεια στους πολιτιστικούς φορείς για να βρίσκουν εταίρους και να αναπτύσσουν ιδέες για έργα.

Σύσταση 9

Οι διαχειριστικές αρχές πρέπει να αναλάβουν τη διαχείριση και τη συντήρηση της βάσης δεδομένων των έργων (CUPID) ή πρέπει να αναπτύξουν αντίστοιχη.

Σύσταση 14

Οι διαχειριστικές αρχές πρέπει να αναπτύξουν προσωρινή βάση δεδομένων για τη διαχείριση του προγράμματος, που θα παρέχει βοήθεια για την παρακολούθηση των αιτήσεων και των έργων, έως ότου είναι διαθέσιμο το σύστημα SYMMETRY. Το σύστημα αυτό θα περιλαμβάνει βασικές πληροφορίες σχετικά με κάθε αίτηση (π.χ. στοιχεία επικοινωνίας του επικεφαλής εταίρου, στοιχεία επικοινωνίας του συνδιοργανωτή και τις γενικές γραμμές του προϋπολογισμού) και θα καταγράφει τα κύρια στάδια της διοικητικής διαδικασίας (π.χ. σύναψη σύμβασης, πληρωμές και υποβολή έκθεσης).

Σύσταση 15

Οι διαχειριστικές αρχές πρέπει να συνεχίσουν να λαμβάνουν μέτρα βελτίωσης των οδηγιών προς τους αιτούντες για να τους βοηθήσουν να υποβάλουν έντυπο αίτησης. Οι οδηγίες αυτές πρέπει να είναι εκτενείς και να περιλαμβάνουν την ενδιάμεση και την τελική έκθεση του έργου και τη διαχείριση του έργου. Η καθοδήγηση για την ποιότητα και η βοήθεια προς τους αιτούντες και του υπευθύνους των έργων θα βελτιώσει την ποιότητα των αιτήσεων για χρηματοδότηση καθώς και την ποιότητα των χρηματοδοτούμενων έργων. Ο οδηγός για υποψηφίους του προγράμματος ΣΩΚΡΑΤΗΣ, έκδοση Ιουνίου 2004, είναι ένα καλό παράδειγμα.

Σύσταση 16

Οι διαχειριστικές αρχές πρέπει να λάβουν μέτρα για τη μείωση της διάρκειας της διαδικασίας της υποβολής αίτησης, εξασφαλίζοντας βραχυπρόθεσμα περισσότερους διοικητικούς πόρους για την επεξεργασία των αιτήσεων και τις αναθέσεις έργων και πρόσθετους εμπειρογνώμονες στον τομέα του πολιτισμού για την αξιολόγηση των αιτήσεων.

Θέση της Επιτροπής

Η Επιτροπή συμφωνεί με τις συστάσεις αυτές. Έχει ήδη αρχίσει εκτενή διαδικασία απλούστευσης που οδήγησε σε σημαντικές βελτιώσεις το 2007. Η διαδικασία αυτή περιλαμβάνει ριζική αναθεώρηση των προσκλήσεων υποβολής προτάσεων και της διαδικασίας υποβολής αίτησης, πιο διαφανή καθορισμό των κριτηρίων ανάθεσης, απλοποίηση των εντύπων και των εγγράφων που πρέπει να υποβάλλονται, λεπτομερέστερη ανατροφοδότηση των αιτούντων, εξορθολογισμό της σημερινής βάσης δεδομένων του προγράμματος, αύξηση της ευελιξίας για τη διάρκεια της υποστήριξης στους φορείς που δραστηριοποιούνται στον τομέα του πολιτισμού, κυρίως η νέα δυνατότητα χρηματοδότησης σε πολυετή βάση.

Άλλα μέτρα είναι στο στάδιο της προετοιμασίας και τα περισσότερα, αν όχι όλα, θα εφαρμοστούν το 2008, όπως η θέσπιση οδηγού του προγράμματος για τα επόμενα έτη, με σκοπό τη διευκόλυνση του προγραμματισμού και της προετοιμασίας των αιτούντων, στενότερη παρακολούθηση μέσω περισσότερων επισκέψεων στα έργα, μεγαλύτερη χρήση κατ’ αποκοπή ποσών, σταδιακή ανάπτυξη συστήματος ηλεκτρονικής υποβολής αιτήσεων και εκθέσεων.

Επίσης, έχουν ληφθεί μέτρα, σε εσωτερικό επίπεδο, για την όσο το δυνατόν μεγαλύτερη επίσπευση των διαδικασιών υποβολής αίτησης. Το 2008 οι αποφάσεις για τη χορήγηση επιδοτήσεων θα αντικαταστήσουν τις συμβάσεις για αυξανόμενο αριθμό δραστηριοτήτων, πράγμα που θα έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση της διάρκειας της διαδικασίας κατά μέσο όρο κατά ένα μήνα. Εκτός από τη διευκόλυνση της διαδικασίας υποβολής αίτησης, η μεγαλύτερη χρήση κατ’ αποκοπή ποσών θα επιταχύνει την επεξεργασία των αιτήσεων εντός της ΓΔ EAC και του EACEA. Όπως επισημαίνει ο αξιολογητής, υπάρχουν παρ’ όλα αυτά εξωτερικοί παράγοντες και νομικοί περιορισμοί που εμποδίζουν τη δραστική μείωση της διάρκειας της διαδικασίας. Η Επιτροπή επιδιώκει, ωστόσο, να επιτύχει τροποποίηση της νομικής βάσης, η οποία θα της επιτρέψει να εγκρίνει άμεσα αποφάσεις χορήγησης επιδοτήσεων, με εξαίρεση τα πολυετή έργα. Εφόσον αυτό εγκριθεί από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η διαδικασία επιλογής μπορεί να μειωθεί κατά πολλές εβδομάδες.

Για να αντιμετωπιστεί η αναντιστοιχία μεταξύ της κατανομής του προσωπικού και του όγκου εργασίας κατά τη διάρκεια του προγράμματος, δημιουργήθηκε στην Επιτροπή ειδική διοικητική μονάδα αρμόδια για το πρόγραμμα και αναδιοργανώθηκε η αρμόδια διοικητική μονάδα στον EACEA. Αν και αυτό θα βελτιώσει σημαντικά την κατάσταση, το συμπέρασμα του αξιολογητή ότι ο διαρκώς μεγάλος φόρτος εργασίας με εκτεταμένα διοικητικά καθήκοντα της Επιτροπής και του EACEA μπορεί να περιορίζει την ικανότητά τους να παρέχουν υποστήριξη στα έργα εξακολουθεί να ισχύει.

2. Σύστημα επικοινωνίας του προγράμματος

Σύσταση 4

Η Επιτροπή πρέπει να διορίσει ένα αρμόδιο δημοσιεύσεων και επικοινωνίας. Ο αρμόδιος αυτός θα είναι υπεύθυνος για την οργάνωση, το περιεχομένου των δημοσιευμάτων και τον έλεγχο της ποιότητας των διαδικτυακών σελίδων για τον πολιτισμό και όλων των δημοσιεύσεων της μονάδας πολιτισμού / του προγράμματος «Πολιτισμός», όπως οι θεματικές εκθέσεις του προγράμματος, ο κατάλογος των έργων και το ενημερωτικό δελτίο της μονάδας πολιτισμού.

Σύσταση 5

Οι διαχειριστικές αρχές πρέπει να δημοσιεύουν ετήσιο κατάλογο των έργων που θα είναι διαθέσιμος στις διαδικτυακές σελίδες της ΓΔ EAC για τον πολιτισμό. Ο κατάλογος πρέπει να περιλαμβάνει ευρετήριο και τα έργα πρέπει να χωρίζονται ανάλογα με τον πολιτιστικό τομέα και της χώρας του επικεφαλής αιτούντος.

Σύσταση 6

Οι διαχειριστικές αρχές πρέπει να καθιερώσουν εκ νέου τακτικό ενημερωτικό δελτίο «Πολιτισμός 2007». Συνιστάται αυτό να καλύπτει την πολιτική της ΕΕ στον τομέα του πολιτισμού και όχι μόνο το πρόγραμμα «Πολιτισμός», ώστε το περιεχόμενο να μπορεί να είναι ευρύτερο.

Σύσταση 7

Οι διαδικτυακές σελίδες της ΓΔ EAC για τον πολιτισμό πρέπει να αναδιαμορφωθούν και να τεθούν σε λειτουργία εκ νέου ώστε να συμμορφωθούν με τον οδηγό παρόχων πληροφοριών της Επιτροπής και τις βασικές απαιτήσεις σχετικά με την πρόσβαση.

Θέση της Επιτροπής

Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι κατάλληλες δραστηριότητες επικοινωνίας αποτελούν βασικό εργαλείο για την ορθή εφαρμογή του προγράμματος. Οι διαδικτυακές σελίδες της ΓΔ EAC για τον πολιτισμό αναδιαμορφώθηκαν πλήρως στις αρχές του 2008 και το ενημερωτικό δελτίο «Πολιτισμός» θα επανακυκλοφορήσει. Οι δραστηριότητες επικοινωνίας και δημοσιεύσεων εξορθολογίστηκαν στο πλαίσιο της προαναφερθείσας αναδιοργάνωσης της ΓΔ EAC και του EACEA. Ο EACEA θα δημοσιεύσει καταλόγους των έργων. Οι ενημερωτικές ημερίδες για τον πολιτισμό, που άρχισαν το 2007, θα διοργανώνονται τακτικά στο μέλλον και θα αποτελούν πολύτιμη ευκαιρία για την παροχή πληροφοριών στους πιθανούς αιτούντες.

3. Δραστηριότητες διάδοσης του προγράμματος

Σύσταση 10

Οι διαχειριστικές αρχές πρέπει να δημοσιεύσουν θεματικές εκθέσεις σχετικά με το πρόγραμμα για την υποστήριξη της διάδοσης των επιτευγμάτων του προγράμματος και των διδαγμάτων από τις ορθές πρακτικές.

Σύσταση 11

Οι διαχειριστικές αρχές πρέπει να διοργανώσουν πρόγραμμα εκδηλώσεων (ή εκδήλωση) για την παρουσίαση των υφιστάμενων έργων στους υπευθύνους χάραξης πολιτικής και τα έργα που έχουν επιλεγεί πρόσφατα μπορούν να λάβουν μέρος σε ενημερωτικές συναντήσεις σχετικά με τη διαχείριση των έργων στο πλαίσιο της διαχείρισης του προγράμματος «Πολιτισμός» (π.χ. παρακολούθηση, αξιολόγηση, τήρηση λογιστικών βιβλίων κ.λπ.).

Σύσταση 12

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να βελτιώσει τη συλλογή πληροφοριών για τις ορθές πρακτικές από τα προγράμματα της ΕΕ στον τομέα του πολιτισμού και να προωθήσει τα διδάγματα πολιτικής για το διαπολιτισμικό διάλογο στα υπουργεία Πολιτισμού των συμμετεχουσών χωρών.

Σύσταση 13

Οι διαχειριστικές αρχές πρέπει να αναδιαρθρώσουν τα υποδείγματα τελικής έκθεσης για τη συλλογή λεπτομερών πληροφοριών σχετικά με τα επιτεύγματα, τις υλοποιήσεις, τα αποτελέσματα και τις επιπτώσεις των έργων. Οι πληροφορίες αυτές πρέπει να χρησιμοποιούνται για την υποστήριξη των δραστηριοτήτων διάδοσης του προγράμματος.

Θέση της Επιτροπής

Η Επιτροπή κατέβαλε σημαντικές προσπάθειες το 2007 για την περαιτέρω βελτίωση της συλλογής και διάδοσης αποτελεσμάτων, συμπεριλαμβανομένης της θέσπισης ειδικού κριτηρίου ανάθεσης στις προσκλήσεις υποβολής προτάσεων. Λαμβάνονται μέτρα για τη διευκόλυνση της τηλεφόρτωσης των αποτελεσμάτων σε νέα βάση δεδομένων ανταλλαγής πληροφοριών, η οποία έχει σχεδόν ολοκληρωθεί. Τα αποτελέσματα των αλλαγών αυτών θα είναι διαθέσιμα μεσοπρόθεσμα ύστερα από έναν πλήρη κύκλο των έργων. Προβλέπονται άλλες πρωτοβουλίες, όπως η διοργάνωση σεμιναρίων ή διαλέξεων (πιθανώς θεματικών), στο πλαίσιο των οποίων τα έργα θα μπορούν να παρουσιάσουν τις καλύτερες πρακτικές, η συγκέντρωση ορθών πρακτικών σχετικά με το διαπολιτισμικό διάλογο στο πλαίσιο του προγράμματος, που μπορούν να αξιοποιηθούν κατά το ευρωπαϊκό έτος διαπολιτισμικού διαλόγου (2008), ή η καλύτερη χρήση των πολιτιστικών σημείων επαφής για τις δραστηριότητες διάδοσης σε ευρωπαϊκό και τοπικό επίπεδο.

5. Συμπεράσματα της Επιτροπής

Η Επιτροπή συμμερίζεται τη γενική εκτίμηση του αξιολογητή ότι το πρόγραμμα έδωσε ώθηση στη διασυνοριακή συνεργασία στον τομέα του πολιτισμού και ενθάρρυνε πιο εξωστρεφείς προσεγγίσεις, με αποτέλεσμα να έχει συμβάλει απαράμιλλα στην προώθηση ενός κοινού πολιτιστικού χώρου για τους ευρωπαίους.

Από την παρούσα τελική αξιολόγηση προκύπτει σαφώς ότι το πρόγραμμα «Πολιτισμός 2000» υλοποίησε ορθά τη δράση της Κοινότητας στον τομέα του πολιτισμού, όπως προβλέπεται στο άρθρο 151 της Συνθήκης, και έχει επιτύχει τους στόχους του όπως ορίζονται στην απόφαση.

Χορηγήθηκαν περισσότερες από 1.500 επιδοτήσεις σε πολιτιστικούς φορείς στο πλαίσιο των ενεργειών του προγράμματος για την περίοδο 2000-2006 και το ποσό των επιδοτήσεων που καταβλήθηκε υπερβαίνει τα 190 εκατ. ευρώ.

Από τα συμπεράσματα του αξιολογητή προκύπτει ότι αν και υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης σε ορισμένους τομείς, οι συμμετέχοντες ήταν ικανοποιημένοι με το πρόγραμμα και αναγνωρίζουν την ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία του.

Η Επιτροπή εντατικοποίησε σε μεγάλο βαθμό τις διαβουλεύσεις με τον τομέα του πολιτισμού και αποδίδει μεγάλη προσοχή στις απόψεις που εκφράζουν τα ενδιαφερόμενα μέρη στο πλαίσιο αυτής της διαδικασίας, οι οποίες επαναλαμβάνονται στην παρούσα έκθεση αξιολόγησης.

Με βάση την εμπειρία που αποκτήθηκε από το πρόγραμμα «Πολιτισμός 2000», πολλά νέα στοιχεία και βελτιώσεις ενσωματώθηκαν ήδη στο τρέχον πρόγραμμα «Πολιτισμός» για την περίοδο 2007-2013. Άλλες βελτιώσεις προετοιμάζονται και θα εφαρμοστούν ως επί το πλείστον κατά τη διάρκεια του 2008.

Η Επιτροπή θα λάβει υπόψη μακροπρόθεσμα τα αποτελέσματα της παρούσας αξιολόγησης κατά την προετοιμασία της νέας γενιάς κοινοτικών προγραμμάτων στον τομέα του πολιτισμού για την περίοδο μετά το 2013.

[1] ΕΕ L 63 της 10ης Μαρτίου 2000.

[2] Απόφαση αριθ. 626/2004/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 31ης Μαρτίου 2004, ΕΕ L 99 της 3ης Απριλίου 2004.

[3] Σύμβαση πλαίσιο για την αξιολόγηση, την παροχή υπηρεσιών αξιολόγησης και υποστήριξης για την αξιολόγηση των επιπτώσεων.

[4] Η Συνθήκη αναφέρει ότι «Η Κοινότητα συμβάλλει στην ανάπτυξη των πολιτισμών των κρατών μελών και σέβεται την εθνική και περιφερειακή πολυμορφία τους, ενώ ταυτόχρονα προβάλλει την κοινή πολιτιστική κληρονομιά.» Επίσης, προβάλλει ειδικούς τομείς στους οποίους μπορεί να δοθεί κοινοτική υποστήριξη.

[5] Οι αξιολογήσεις βρίσκονται στο διαδίκτυο στη διεύθυνση: http://ec.europa.eu/dgs/education_culture/evalreports/index_en.htm

[6] Όταν οι συστάσεις απευθύνονται στις «διαχειριστικές αρχές» σημαίνει ότι οι παραλήπτες είναι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ο εκτελεστικός οργανισμός εκπαίδευσης, οπτικοακουστικών θεμάτων και πολιτισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (EACEA).