Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την "Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2037/2000, όσον αφορά τις κρίσιμης σημασίας χρήσεις και τις εξαγωγές halons, τις εξαγωγές προϊόντων και εξοπλισμού που περιέχουν χλωροφθοράνθρακες και τους ελέγχους του βρωμοχλωρομεθανίου"

(COM(2002) 642 τελικό - 2002/0268 (COD))

(2003/C 95/08)

Στις 10 Δεκεμβρίου 2002, και σύμφωνα με το άρθρο 175 της Συνθήκης ΕΚ, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την ανωτέρω πρόταση.

Το ειδικευμένο τμήμα "Γεωργία, ανάπτυξη της υπαίθρου, περιβάλλον" στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, επεξεργάστηκε τη γνωμοδότησή του με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Braghin, στις 4 Φεβρουαρίου 2003.

Κατά την 397η σύνοδο ολομέλειας της 26ης και 27ης Φεβρουαρίου 2003 (συνεδρίαση της 26ης Φεβρουαρίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 111 ψήφους υπέρ και 3 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η υπό εξέταση πρόταση τροποποίησης του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2037/2000, αν και περιορισμένης εμβέλειας, αποτελεί ένα περαιτέρω βήμα της κοινοτικής πρωτοβουλίας για την εξάλειψη των ουσιών οι οποίες, σε επιστημονικό επίπεδο, θεωρούνται υπεύθυνες για τη μείωση της στιβάδας του όζοντος στην στρατόσφαιρα, και κατά συνέπεια της αύξησης της υπεριώδους ακτινοβολίας.

1.2. Από την έγκριση, το 1987, του "Πρωτοκόλλου του Μόντρεαλ", που θέσπιζε τα πρώτα μέτρα ελέγχου της παραγωγής και της κατανάλωσης CFC και αλονών, η ΕΕ υπήρξε πάντα πρωτοπόρος για την σταδιακή εξάλειψη και/ή αντικατάσταση όλων των προϊόντων που οι πραγματοποιηθείσες μελέτες έδειχναν ότι ευθύνονται για την καταστροφή της στιβάδας του όζοντος. Η θέση της ΕΟΚΕ ήταν πάντα η πολιτική υποστήριξη της κοινοτικής στρατηγικής και, παράλληλα με τις κριτικές παρατηρήσεις της, συνέβαλε στην επίτευξη του πρωταρχικού στόχου μιας ολοένα μεγαλύτερης προστασίας του περιβάλλοντος με την ταυτόχρονη διαφύλαξη της ευρωπαϊκής παραγωγικής δομής(1).

1.3. Η πορεία της κοινοτικής νομοθεσίας και η αυστηρή εφαρμογή της επέτρεψαν μέχρι σήμερα στην ευρωπαϊκή βιομηχανία να διατηρήσει την ανταγωνιστικότητά της σε παγκόσμιο επίπεδο, εφόσον στην σταδιακή και καμιά φορά πρώιμη εξάλειψη των δυνάμει επικίνδυνων ουσιών, προέταξε την ανάπτυξη της επιστημονικής έρευνας και την επακόλουθη χρήση εναλλακτικών προϊόντων που συνέβαλαν στη διαφύλαξη της παραγωγής και στην αυξημένη προστασία του περιβάλλοντος.

1.4. Οι προτεινόμενες τροποποιήσεις συμβαδίζουν με την μέχρι τούδε πορεία της ΕΕ, η οποία την τελευταία δεκαετία υπήρξε πρωτοπόρος τόσο στην εξέλιξη της νομοθεσίας όσο και στην εφαρμογή της, έχοντας πλήρη συνείδηση ότι η διαρκής και βιώσιμη ανάπτυξη απαιτεί όχι μόνο μία προσέγγιση πρόληψης στο σχεδιασμό των προϊόντων και των παραγωγικών διεργασιών, αλλά και μία θεώρηση που να λαμβάνει υπόψη τις συνολικές συνέπειες στις διάφορες περιοχές του κόσμου.

2. Κύρια σημεία του εγγράφου της Επιτροπής

2.1. Κατά την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2037/2000 προέκυψαν διάφορα ερωτήματα, που συζητήθηκαν με τα κράτη μέλη στους κόλπους της αρμόδιας επιτροπής διαχείρισης, στην επίλυση των οποίων αποβλέπουν οι προτεινόμενες τροποποιήσεις για την αποτελεσματική και ασφαλή εφαρμογή του εν λόγω κανονισμού.

2.2. Η πρώτη τροποποίηση που αφορά τις ελεγχόμενες ουσίες, τις αλόνες (halons), θεσπίζει χρονοδιαγράμματα για τη βαθμιαία εξάλειψη των κρίσιμων χρήσεων των αλονών, όπου αυτό κρίνεται δικαιολογημένο, κατά την επανεξέταση του παραρτήματος VII.

2.3. Η δεύτερη τροποποίηση αφορά τις εξαγωγές αλονών: από 1ης Ιανουαρίου 2004 επιτρέπεται η εξαγωγή τους μόνο για κρίσιμες χρήσεις δυνάμει του Παραρτήματος VII, με στόχο να διασφαλισθεί ότι πραγματοποιούνται υπό ασφαλείς συνθήκες.

2.4. Η τρίτη τροποποίηση αποσκοπεί στη μείωση εξαγωγών προς τις αναπτυσσόμενες χώρες χρησιμοποιημένου εξοπλισμού ψύξεως και κλιματισμού, δεδομένου ότι στις χώρες αυτές δεν υπάρχουν κατάλληλες εγκαταστάσεις καταστροφής και οι ποσότητες χλωροφθορανθράκων (CFC) θα διαφύγουν τελικά στην ατμόσφαιρα και θα προκαλέσουν καταστροφές στη στιβάδα του όζοντος.

2.4.1. Εν τω μεταξύ άλλα προϊόντα που περιέχουν μονωτικό αφρό ή αφρό τύπου "integral skin" που παρήχθη με CFC και χρησιμοποιούνται κυρίως σε μεταχειρισμένα αεροσκάφη και οχήματα, εξαιρούνται ρητά από την απαγόρευση του άρθρου 11, πράγμα που αποσαφηνίζει το πεδίο εφαρμογής της απαγόρευσης εξαγωγών.

2.5. Η τέταρτη τροποποίηση αφορά το βρωμοχλωρομεθάνιο, τη νέα ουσία που αναφέρεται στο παράρτημα ΙΙ, και έχει συμπεριληφθεί στο παράρτημα Ι Ομάδα ΙΙΙ προκειμένου να εφαρμοστεί το ίδιο καθεστώς που διέπει και τις άλλες ελεγχόμενες ουσίες.

3. Παρατηρήσεις για το περιεχόμενο και τις προοπτικές

3.1. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τις τροποποιήσεις, οι οποίες συνάδουν με τον περιβαλλοντικό στόχο του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2037/2000, και αποσκοπούν στην εξεύρεση πραγματικών λύσεων για την ασφαλέστερη και αποτελεσματικότερη εφαρμογή των στόχων αυτών.

3.2. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί ιδίως με την προσέγγιση που αφορά τις εξαγωγές, για τις οποίες απαιτείται ειδική άδεια και αυστηρός έλεγχος προκειμένου να μειωθεί η εκπομπή επικίνδυνων για τη στιβάδα του όζοντος ουσιών, ακόμη και σε χώρες εκτός ΕΕ που δεν έχουν υπογράψει το Πρωτόκολλο του Μόντρεαλ.

3.3. Η ΕΟΚΕ γνωρίζει τις δυσκολίες που θα προκύψουν κατά την εξάλειψη των αφρών που περιέχουν CFC και που απαντούν σε ευρέως διαδεδομένα προϊόντα, εκτός των ψυγείων και των καταψυκτών, όπως για παράδειγμα στα οχήματα και στα αεροσκάφη, με κίνδυνο κατά τη τελική καταστροφή τους οι επικίνδυνες ουσίες να διαφύγουν στην ατμόσφαιρα. Εάν προς το παρόν δεν είναι δυνατό να βρεθεί η κατάλληλη λύση, συνιστάται να αντιμετωπισθεί το πρόβλημα αυτό όχι μόνο στο πλαίσιο της μελλοντικής πρότασης για την ολοκληρωμένη πολιτική των προϊόντων, αλλά και ως ειδική πτυχή ξεχωριστά.

3.4. Στο τελικό κείμενο του κανονισμού είναι σκόπιμο να εξαλειφθεί η διαφορά που υπάρχει μεταξύ της διατύπωσης του σημείου 3) γ) και του σημείου 4) α), δεδομένου ότι το περιεχόμενο των κειμένων αναφοράς είναι ακριβώς το ίδιο.

3.5. Κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ, όπως έχει υποστηριχθεί σε πολλές προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της, πρέπει να βρεθούν μηχανισμοί που να ενθαρρύνουν την αντικατάσταση και να χρηματοδοτηθούν προγράμματα επιστημονικής έρευνας προς νέα εναλλακτικά και μη ρυπογόνα προϊόντα, που θα έχουν υποβληθεί στις δέουσες αναλύσεις προκειμένου να επικυρωθεί και να επαληθευτεί στο χρόνο η περιβαλλοντικού χαρακτήρα "προστιθέμενη αξία" τους.

3.5.1. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της που οι υποψήφιες προς ένταξη χώρες έχουν ήδη λάβει την κατάλληλη υποστήριξη για την εφαρμογή του κανονισμού (EK) αριθ. 2037/2000, και έχουν όλες σχεδόν προσχωρήσει στο Πρωτόκολλο του Μόντρεαλ, απαραίτητη προϋπόθεση για την ομοιογενή και συνεκτική λειτουργία της διευρυμένης ΕΕ.

3.6. Η ΕΟΚΕ με βάση τα προαναφερθέντα και τη νέα κατάσταση που θα δημιουργηθεί το 2004, όχι μόνο από το νέο καθεστώς εξαγωγών που θα ισχύσει από 1ης Ιανουαρίου 2004, αλλά κυρίως από τη διεύρυνση της ΕΕ, διερωτάται εάν είναι σκόπιμο αντί των διαδοχικών τροποποιήσεων να απλουστευθεί η ριζική αναθεώρηση με σκοπό την κατάρτιση νέου κανονισμού.

3.7. Η ΕΟΚΕ για μία ακόμη φορά καλεί την Επιτροπή να επιδιώξει τον θεμελιώδη στόχο συμμετοχής σε αυτή την μάχη των χωρών που δεν έχουν υπογράψει το Πρωτόκολλο του Μόντρεαλ, η εφαρμογή του οποίου σήμερα έχει σημαντικά αποτελέσματα σε ορισμένες αναπτυσσόμενες χώρες ως προς την εξάλειψη της χρήσης CFC και την άμεση εφαρμογή τεχνολογιών φιλικών προς το περιβάλλον.

Βρυξέλλες, 26 Φεβρουαρίου 2003.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Roger Briesch

(1) ΕΕ C 49 της 24.2.1992· ΕΕ C 287 της 4.11.1992· ΕΕ C 201 της 26.7.1993· ΕΕ C 52 της 19.2.1994 και ΝΑT/002, ΕΕ C 40 της 15.2.1999, σ. 34-37.