ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

σχετικά με τα επιτευχθέντα αποτελέσματα και τις ποιοτικές και ποσοτικές πτυχές της εφαρμογής του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ένταξης υπηκόων τρίτων χωρών για την περίοδο 2007-2009 (έκθεση υποβληθείσα σύμφωνα με το άρθρο 48 παράγραφος 3 στοιχείο β) της απόφασης 2007/435/ΕΚ του Συμβουλίου της 25ης Ιουνίου 2007)

1. Εισαγωγή

Η Ευρωπαϊκή Ένωση κατήρτισε, για την περίοδο 2007-2013, το γενικό πρόγραμμα «Αλληλεγγύη και διαχείριση των μεταναστευτικών ρευμάτων», για το οποίο διέθεσε συνολικό ποσό 4 032 εκατ. ευρώ, όπως έχει προγραμματισθεί επί του παρόντος[1]. Το πρόγραμμα αποτελείται από τέσσερα Ταμεία και έχει ως στόχο να εξασφαλίσει τη δίκαιη κατανομή των ευθυνών μεταξύ των κρατών μελών όσον αφορά την οικονομική επιβάρυνση που συνδέεται με την εισαγωγή ολοκληρωμένης διαχείρισης των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ και με την εφαρμογή κοινών πολιτικών ασύλου και μετανάστευσης[2].

Ένα από τα τέσσερα Ταμεία είναι το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ένταξης υπηκόων τρίτων χωρών[3], (εφεξής «το Ταμείο»), που έχει συσταθεί για την περίοδο 2007-2013 με ενδεικτικό συνολικό προϋπολογισμό 825 εκατ. ευρώ.

Η «βασική πράξη» για τη σύσταση του Ταμείου (δηλ. η απόφαση του Συμβουλίου που αναφέρεται ανωτέρω) απαιτεί η Επιτροπή να υποβάλει ενδιάμεση έκθεση για τα επιτευχθέντα αποτελέσματα και τις ποιοτικές και ποσοτικές πτυχές εφαρμογής του Ταμείου[4].

Η έκθεση παρουσιάζει τα αποτελέσματα που επιτεύχθηκαν από τα ετήσια προγράμματα 2007, 2008 και 2009 βάσει εκθέσεων που υπέβαλαν τα κράτη μέλη κατά το πρώτο εξάμηνο του 2010[5], μαζί με πληροφορίες που ετέθησαν στη διάθεση της Επιτροπής κατά το πρώτο τρίμηνο του 2011.

2. ΣΤΟΧΟΣ, ΠΕΔΙΟ, ΣΚΟΠΟΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΤΑΜΕΙΟΥ

Ο γενικός στόχος του Ταμείου είναι, αφενός, η υποστήριξη των προσπαθειών που καταβάλλουν τα κράτη μέλη προκειμένου να μπορούν οι υπήκοοι τρίτων χωρών με διαφορετικό οικονομικό, κοινωνικό, πολιτιστικό, θρησκευτικό, γλωσσικό και εθνοτικό υπόβαθρο να πληρούν τους όρους διαμονής και, αφετέρου, η διευκόλυνση της ένταξής τους στις ευρωπαϊκές κοινωνίες. Το Ταμείο εστιάζεται πρωτίστως σε δράσεις σχετικές με την ένταξη των νεοαφιχθέντων υπηκόων τρίτων χωρών.

Για την προαγωγή του στόχου αυτού, το Ταμείο συμβάλλει στη χάραξη και την εφαρμογή εθνικών στρατηγικών ένταξης για υπηκόους τρίτων χωρών σε όλες τις πτυχές της κοινωνίας, λαμβάνοντας ιδίως υπόψη την αρχή ότι η ένταξη είναι μια αμφίδρομη δυναμική διαδικασία αμοιβαίας προσαρμογής όλων των μεταναστών και των κατοίκων των κρατών μελών.

Το πεδίο του Ταμείο καλύπτει υπηκόους τρίτων χωρών που διαμένουν νομίμως, δηλαδή κάθε πρόσωπο που δεν είναι πολίτης της ΕΕ κατά την έννοια του άρθρου 17 παράγραφος 1 της Συνθήκης. Δεν περιλαμβάνει όμως την ομάδα-στόχο του Ευρωπαϊκού Ταμείου για τους Πρόσφυγες.

Το Ταμείο συμβάλλει στους ακόλουθους ειδικούς στόχους:

α) διευκόλυνση της ανάπτυξης και της εφαρμογής των διαδικασιών εισδοχής που αφορούν και στηρίζουν τη διαδικασία ένταξης υπηκόων τρίτων χωρών·

β) ανάπτυξη και εφαρμογή της διαδικασίας ένταξης νεοαφιχθέντων υπηκόων τρίτων χωρών στα κράτη μέλη·

γ) αύξηση της ικανότητας των κρατών μελών να θεσπίζουν, να εφαρμόζουν, να παρακολουθούν και να αξιολογούν πολιτικές και μέτρα ένταξης των υπηκόων τρίτων χωρών·

δ) ανταλλαγή πληροφοριών, βέλτιστων πρακτικών και συνεργασίας, μεταξύ των κρατών μελών και εντός αυτών, όσον αφορά τη θέσπιση, την εφαρμογή, την παρακολούθηση και την αξιολόγηση των πολιτικών και των μέτρων ένταξης των υπηκόων τρίτων χωρών.

Η διαχείριση του Ταμείου πραγματοποιείται κυρίως από τα κράτη μέλη, με τη μέθοδο της επιμερισμένης διαχείρισης. Με τα ετήσια προγράμματα που υποβάλλουν τα κράτη μέλη, ο προϋπολογισμός της ΕΕ επιδιώκει να ενισχύει στα κράτη μέλη δράσεις υπέρ της ένταξης υπηκόων τρίτων χωρών ειδικά προσαρμοσμένες στις εθνικές ή τοπικές συνθήκες, καθώς και την ανάπτυξη ικανοτήτων σε δημόσιες και ιδιωτικές υπηρεσίες που ασχολούνται με υπηκόους τρίτων χωρών.

Οι δράσεις αποτελούν αντικείμενο συγχρηματοδότησης σύμφωνα με τις στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής[6], οι οποίες προβλέπουν τέσσερις προτεραιότητες: 1) υλοποίηση των δράσεων που προορίζονται για την εφαρμογή των «κοινών βασικών αρχών της πολιτικής ένταξης των μεταναστών στην Ευρωπαϊκή Ένωση», 2) ανάπτυξη δεικτών και μεθόδων αξιολόγησης για την εκτίμηση της προόδου, την προσαρμογή των πολιτικών και των μέτρων και τη διευκόλυνση του συντονισμού της συγκριτικής μάθησης, 3) ανάπτυξη ικανοτήτων πολιτικής, συντονισμού και διαπολιτισμικής αρμοδιότητας στα κράτη μέλη σε όλα τα επίπεδα και τις υπηρεσίες της κυβέρνησης και 4) ανταλλαγή πείρας, ορθών πρακτικών και πληροφοριών για την ένταξη μεταξύ κρατών μελών. Τα κράτη μέλη πρέπει να εφαρμόσουν τουλάχιστον τρεις από αυτές τις προτεραιότητες, από τις οποίες οι προτεραιότητες 1 και 2 είναι υποχρεωτικές, αν και πολλά κράτη μέλη αποφάσισαν να εφαρμόσουν και τις τέσσερις.

Επιπλέον, οι στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές καθόρισαν πέντε ειδικές προτεραιότητες, οι οποίες εφαρμόζονται στο πλαίσιο των προτεραιοτήτων που αναφέρονται ανωτέρω. Κάθε σχέδιο που εφαρμόζει μία ή περισσότερες από τις ειδικές προτεραιότητες μπορεί να λάβει υψηλότερο ποσοστό χρηματοδότησης από την ΕΕ. Οι ειδικές προτεραιότητες είναι:

- Ειδική προτεραιότητα 1: Η συμμετοχή ως τρόπος προώθησης της ένταξης υπηκόων τρίτων χωρών στην κοινωνία (δράσεις που προϋποθέτουν τη συμμετοχή υπηκόων τρίτων χωρών στη χάραξη και εφαρμογή πολιτικών και μέτρων ένταξης).

- Ειδική προτεραιότητα 2: Ειδικές ομάδες-στόχοι (δράσεις, περιλαμβανομένων προγραμμάτων και δραστηριοτήτων, βασικός στόχος των οποίων είναι να καλύπτουν ειδικές ανάγκες συγκεκριμένων ομάδων, όπως γυναικών, νέων και παιδιών, ηλικιωμένων, αναλφάβητων ή ατόμων με αναπηρίες).

- Ειδική προτεραιότητα 3: Καινοτόμα εισαγωγικά προγράμματα και δραστηριότητες (δράσεις που αναπτύσσουν καινοτόμα εισαγωγικά προγράμματα και δραστηριότητες, οι οποίες δίνουν, π. χ., τη δυνατότητα σε υπηκόους τρίτων χωρών να εργάζονται και να μελετούν παράλληλα, όπως κύκλοι μαθημάτων μερικής παρακολούθησης, ταχεία εκμάθηση, συστήματα μάθησης εξ αποστάσεως ή ηλεκτρονικής μάθησης).

- Ειδική προτεραιότητα 4: Διαπολιτισμικός διάλογος (δράσεις που ενθαρρύνουν τη διάδραση και την ανταλλαγή, όπως η ανάπτυξη διαπολιτισμικού διαλόγου, σε μία προσπάθεια, ιδίως, να επιλυθούν τυχόν συγκρούσεις που προκαλούνται από διαφορές πολιτιστικών ή θρησκευτικών πρακτικών και να βελτιωθούν, έτσι, η ένταξη υπηκόων τρίτων χωρών στις κοινωνίες και η γνωριμία τους με τις αξίες και τους τρόπους ζωής των κρατών μελών).

- Ειδική προτεραιότητα 5: Συμμετοχή της κοινωνίας υποδοχής στη διαδικασία ένταξης (δράσεις που διερευνούν αποτελεσματικούς τρόπους ευαισθητοποίησης και κινητοποιούν την κοινωνία υποδοχής στη διαδικασία ένταξης).

Εκτός των εθνικών προγραμμάτων, η Επιτροπή μπορεί να χρησιμοποιεί άμεσα μέχρι το 7% των διαθέσιμων πόρων της ΕΕ ετησίως για τα διακρατικά σχέδια, μελέτες ή άλλες μορφές δράσεων που παρουσιάζουν ενδιαφέρον για την ΕΕ μέσω των «κοινοτικών δράσεων».

Για τα οικονομικά έτη 2003-2006, εφαρμόστηκαν προπαρασκευαστικές δράσεις στο πλαίσιο του προϋπολογισμού της ΕΕ, δηλαδή οι «προπαρασκευαστικές δράσεις INTI που προωθούν την ένταξη υπηκόων τρίτων χωρών». Αυτό το μέσο δημιούργησε άμεση πρακτική πείρα με τα διακρατικά σχέδια και έτσι βοήθησε οργανώσεις διαφόρων μορφών στα κράτη μέλη να προετοιμάσουν την έναρξη λειτουργίας του Ταμείου το 2007[7].

3. ΠΟΡΟΙ ΤΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ

Οι πόροι του προϋπολογισμού του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ένταξης υπηκόων τρίτων χωρών κατά την περίοδο 2007-2013 αναλύονται στον κατωτέρω πίνακα.

Πίνακας 1 - Προϋπολογισμός της ΕΕ για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ένταξης υπηκόων τρίτων χωρών, 2007-2013

Ποσά σε ευρώ

Ευρώ || 2007 || 2008 || 2009 || 2010 || 2011 || 2012 (*) || 2013 (*) || Σύνολο

Σύνολα κρατών μελών || 60.357.000 || 72.075.000 || 90.675.000 || 102.765.000 || 122.295.000 || 152.750.000 || 171.550.000 || 772.467.000

Κοινότητα Δράσεις || 4.543.000 || 5.425.000 || 6.825.000 || 7.735.000 || 9.205.000 || 9.750.000 || 10.950.000 || 54.433.000

ΣΥΝΟΛΟ || 64.900.000 || 77.500.000 || 97.500.000 || 110.500.000 || 131.500.000 || 162.500.000 || 182.500.000 || 826.900.000

(*) Πιστώσεις από το 2007 μέχρι και το 2011. Ποσά για το 2012, όπως στο σχέδιο προϋπολογισμού. Τα ποσά για το 2013 είναι προσωρινά.

Όλα τα κράτη μέλη συμμετέχουν στη λειτουργία του Ταμείου, πλην της Δανίας, σύμφωνα με το πρωτόκολλο για τη θέση της Δανίας που είναι προσαρτημένο στη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι διαθέσιμοι πόροι για τα εθνικά προγράμματα κατανέμονται ετησίως μεταξύ των άλλων 26 κρατών μελών, με βάση δύο κριτήρια: i) τον μέσο αριθμό των υπηκόων τρίτων χωρών που διέμεναν νομίμως σε κάθε κράτος μέλος κατά τα προηγούμενα τρία έτη και ii) τον αριθμό υπηκόων τρίτων χωρών (εκτός ορισμένων ειδικών κατηγοριών) που έλαβαν άδεια εκδοθείσα από κάθε κράτος μέλος να διαμένουν στο έδαφός του κατά τα προηγούμενα τρία έτη, με τους εφαρμοστέους συντελεστές στάθμισης.

Η μέγιστη συνεισφορά του Ταμείου σε σχέδια που εκτελούνται στα κράτη μέλη καθορίζεται στο 50% του συνολικού κόστους δράσης και στο 75% για τα κράτη μέλη που καλύπτονται από τα Ταμείο Συνοχής και για τις δράσεις που αντανακλούν τις ειδικές προτεραιότητες των στρατηγικών κατευθυντηρίων γραμμών.

4. ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΣΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ

Η Επιτροπή θέσπισε κανόνες εφαρμογής για το Ταμείο[8], κοινούς και για τα τέσσερα Ταμεία με λίγες εξαιρέσεις, προκειμένου να διασφαλίσει την εναρμονισμένη εφαρμογή και να καθιερώσει κοινά πρότυπα προγραμματισμού και υποβολής εκθέσεων. Οι κανόνες καλύπτουν, μεταξύ άλλων, διαδικασίες επιλογής και κριτήρια για την επιλεξιμότητα των δαπανών που προκύπτουν στο πλαίσιο του Ταμείου. Ένα άλλο σημαντικό μέρος των κατευθυντηρίων γραμμών συνίστατο στην εκπόνηση, σε στενή συνεργασία με τα κράτη μέλη, ενός εγχειριδίου για την επιλεξιμότητα, με πρακτικά παραδείγματα και βέλτιστες πρακτικές σχετικά με τη διαχείριση των σχεδίων, το οποίο και επικαιροποιείτο σε τακτική βάση. Οργανώθηκαν συνεδριάσεις πληροφόρησης σχετικά με τους κανόνες για την επιλεξιμότητα των δαπανών. Σε συνεδριάσεις της «επιτροπής SOLID» και σε τρεις συνδιασκέψεις για τα Ταμεία (το 2008 για τα Ταμεία γενικά και το 2009 για τις αρχές ελέγχου και για τον προγραμματισμό και την αξιολόγηση) παρασχέθηκαν περαιτέρω γενικές οδηγίες.

Ενώ τα κράτη μέλη είναι επιφορτισμένα με τη διαχείριση των πόρων στο πλαίσιο των προγραμμάτων με επιμερισμένη διαχείριση, η Επιτροπή φέρει την τελική ευθύνη για την εκτέλεση του προϋπολογισμού της ΕΕ. Ως εκ τούτου, τα κράτη μέλη είναι αρμόδια για τον καθορισμό ενός εθνικού συστήματος διαχείρισης και ελέγχου για το Ταμείο, καθώς και μιας αρμόδιας αρχής, επιφορτισμένης με τη διαχείριση του προγράμματος, επικουρούμενης, όταν αυτό είναι αναγκαίο, από εξουσιοδοτημένη αρχή· μιας αρχής ελέγχου, αρμόδιας για τον έλεγχο της αποτελεσματικής λειτουργίας του συστήματος διαχείρισης και ελέγχου· και μιας αρχής πιστοποίησης, επιφορτισμένης με την πιστοποίηση των δηλώσεων δαπανών πριν από την αποστολή τους στην Επιτροπή. Οι εν λόγω αρχές είναι επιφορτισμένες, από κοινού, με τη διασφάλιση της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης των πόρων που διατίθενται στο κράτος μέλος.

Κάθε κράτος μέλος υπέβαλε περιγραφή του συστήματός του διαχείρισης και ελέγχου στην Επιτροπή, ούτως ώστε να μπορεί η Επιτροπή να ελέγχει τη συμμόρφωση με τις εφαρμοστέες διατάξεις. Στα τέλη του 2010, η Επιτροπή εξέδωσε γνώμη «χωρίς επιφυλάξεις» για όλες σχεδόν τις περιγραφές των συστημάτων διαχείρισης και ελέγχου των κρατών μελών για το Ταμείο. Επιπλέον, οι επιτόπιοι έλεγχοι των συστημάτων διαχείρισης και ελέγχου του Ταμείου (που ενδέχεται να είναι κοινοί με άλλα Ταμεία του γενικού προγράμματος) περατώθηκαν σε 17 κράτη μέλη μέχρι το τέλος του 2010, ενώ εναπομένουν άλλα επτά κράτη μέλη στα οποία θα διεξαχθεί έλεγχος το 2011. Τα περισσότερα συστήματα φαίνεται ότι λειτουργούν ικανοποιητικά, αλλά για ορισμένα χρειάζονται βελτιώσεις. Σε αυτό το στάδιο των ελέγχων, που θα συνεχιστούν καθόλη τη διάρκεια της περιόδου προγραμματισμού 2007-2013, τούτο αφορούσε, ειδικότερα, τις διαδικασίες επιλογής, το διαθέσιμο προσωπικό στις αρχές και την τεκμηρίωση των διαδικασιών και των καθηκόντων που επιτελέσθηκαν. Γενικά, φαίνεται ότι τα περισσότερα κράτη μέλη έχουν καθιερώσει εύρωστα συστήματα.

5. ΤΑ ΠΟΛΥΕΤΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ 2007-2013

Η έγκριση των πολυετών προγραμμάτων του Ταμείου ολοκληρώθηκε για τα περισσότερα κράτη μέλη στα τέλη του 2008 και για τα υπόλοιπα στις αρχές του 2009. Για να μη σημειωθεί καθυστέρηση κατά την εφαρμογή, που λαμβάνει χώρα μέσω των ετήσιων προγραμμάτων, η Επιτροπή προέβλεψε να εγκριθούν ταυτόχρονα τα πολυετή προγράμματα και τα δύο πρώτα ετήσια προγράμματα για το 2007 και το 2008 αντίστοιχα.

Τα πολυετή προγράμματα, τα οποία δεν απαιτούν χρηματοδοτική απόφαση, αντιπροσωπεύουν το στρατηγικό πλαίσιο που συμφωνήθηκε από την Επιτροπή και τα κράτη μέλη για την από κοινού χρήση των εθνικών πόρων και των πόρων του Ταμείου κατά την πλήρη περίοδο προγραμματισμού 2007-2013. Σε επίπεδο ΕΕ, θα στηρίξουν ένα μεγάλο αριθμό δράσεων που συμβάλλουν στην ένταξη υπηκόων τρίτων χωρών, συνολικού ύψους σχεδόν 1 400 εκατ. ευρώ κατά την περίοδο 2007-2013[9].

Πίνακας 2: Συνολικό κόστος όλων των πολυετών προγραμμάτων και πηγών χρηματοδότησης

2007 - 2013

(Ενοποίηση των χρηματοδοτικών σχεδίων των πολυετών προγραμμάτων όλων των κρατών μελών κατά την επταετή περίοδο)

Όλα τα ποσά εκφράζονται σε εκατ. ευρώ και είναι ενδεικτικά

Πηγή χρηματοδότησης || || Ενδεικτικά ποσά || %

Ευρωπαϊκό Ταμείο Ένταξης υπηκόων τρίτων χωρών || A || 769 εκατομ. ευρώ(*) || 55,6 %

Εθνικοί δημόσιοι πόροι || B || 456 εκατομ. ευρώ || 32,9 %

Συνολική δημόσια χρηματοδότηση || Γ = Α + Β || 1.225 εκατομ. ευρώ || 88,5 %

Ιδιωτικές πιστώσεις || Δ || 159 εκατομ. ευρώ || 11,5 %

Συνολικό κόστος όλων των πολυετών προγραμμάτων, 2007-2013 || Ε = Γ + Δ || 1.384 εκατομ. ευρώ || 100 %

(*) Οι χορηγήσεις του Ταμείου που συμπεριλαμβάνονται στα πολυετή προγράμματα των κρατών μελών, τα οποία καταρτίστηκαν το 2008, βασίζονταν στις πιστώσεις του προϋπολογισμού που αποφασίστηκαν από την αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή για το 2007 και 2008 και σε δημοσιονομικές εκτιμήσεις για το υπόλοιπο τμήμα της περιόδου προγραμματισμού. Για τον λόγο αυτό, το συνολικό ποσό των 769 εκατ. ευρώ διαφέρει ελαφρά από το συνολικό ποσό των 772,467 εκατ. ευρώ στον πίνακα 1, που βασίζεται στις πιστώσεις του προϋπολογισμού του Ταμείου από το 2007 μέχρι το 2011 και σε εκτιμήσεις για το 2012 και το 2013.

Με βάση τις πληροφορίες σχετικά με τη θέσπιση της εθνικής νομοθεσίας στον τομέα της ένταξης, την εφαρμογή εθνικών προγραμμάτων ένταξης και τις ίδιες τις δηλώσεις των κρατών μελών στα πολυετή προγράμματα, φαίνεται ότι ορισμένα κράτη μέλη δεν διέθεταν σημαντική πείρα όσον αφορά τα μέτρα που προορίζονταν ειδικά για την ένταξη υπηκόων τρίτων χωρών κατά την έναρξη των προγραμμάτων. Στις χώρες αυτές συγκαταλέγονται η Ελλάδα, η Ουγγαρία, η Ιρλανδία, η Λιθουανία και η Ρουμανία. Αντίθετα, πολλά κράτη μέλη, όπως η Γαλλία, η Αυστρία, οι Κάτω Χώρες ή η Ισπανία, μπορούσαν ήδη να στηριχθούν στην δική τους πείρα σε εθνικό επίπεδο, περιλαμβανομένων σημαντικών προγραμμάτων χρηματοδότησης.

Οι ανάγκες προτεραιότητας για την αποτελεσματική ένταξη υπηκόων τρίτων χωρών διέφεραν από ένα κράτος μέλος στο άλλο, ανάλογα με την αντίστοιχη μεταναστευτική τους ιστορία, την αναλογία υπηκόων τρίτων χωρών στον συνολικό πληθυσμό, τα τρέχοντα μεταναστευτικά ρεύματα, την οικονομική και κοινωνική κατάσταση και τις συνθήκες, τη διαθεσιμότητα δομών και υπηρεσιών προς στήριξη της ένταξης και τη θεσμική αποκατάσταση. Παρά τις διαφορές αυτές, πολλές προτεραιότητες παρέμβασης ήταν κοινές στην πλειονότητα των κρατών μελών. Πρώτη είναι η «αμφίδρομη προσέγγιση», η οποία αντανακλά την αρχή ότι τόσο οι νεοεισερχόμενοι όσο και η κοινωνία υποδοχής πρέπει να συμμετέχουν στη διαδικασία ένταξης (ενέχονται 21 κράτη μέλη), καθώς και ότι πρέπει να βελτιωθεί η ανεκτικότητα, να αυξηθεί η ευαισθητοποίηση όσον αφορά τις διακρίσεις κατά των μεταναστών και την καταπολέμηση των διακρίσεων αυτών, και να προαχθεί ο διαπολιτισμικός διάλογος. Η δεύτερη βασική πρόκληση (15 κράτη μέλη) αφορούσε την ανάγκη μαθημάτων «αγωγής του πολίτη» και την παροχή πληροφοριών σε υπηκόους τρίτων χωρών σχετικά με την ιστορία, τους θεσμούς, τους θεμελιώδεις κανόνες και αξίες της χώρας υποδοχής. Η τρίτη μεγάλη πρόκληση (13 κράτη μέλη) συνίστατο στην προσαρμογή των δημόσιων και ιδιωτικών υπηρεσιών σε μια πολυπολιτισμική κοινωνία και στην ανάπτυξη ικανοτήτων για οργανώσεις που συνδιαλέγονται με υπηκόους τρίτων χωρών. Τέλος, η βελτίωση των γλωσσικών γνώσεων ήταν επίσης μια προφανής ανάγκη προτεραιότητας (12 κράτη μέλη).

Η προτεραιότητα 1 (βλ. κεφάλαιο 2) θα λάβει, με μεγάλη διαφορά, το μεγαλύτερο τμήμα των πόρων του Ταμείου κατά την περίοδο 2007-2013 (προγραμματιζόμενο μερίδιο 75% σε επίπεδο ΕΕ, που κυμαίνεται από 94% (Τσεχική Δημοκρατία) έως 41% (Φινλανδία)), έχοντας το προβάδισμα έναντι των προτεραιοτήτων 2 (12% σε επίπεδο ΕΕ), 3 (9%) και 4 (4%). Η Φινλανδία, η οποία συγκριτικά έδωσε μεγαλύτερη έμφαση στην προτεραιότητα 2, είναι το μόνο κράτος μέλος όπου η προτεραιότητα 1 αναμένεται να λάβει λιγότερο από το 50% των πόρων του Ταμείου.

Γράφημα 1: Κατανομή των πόρων της ΕΕ μεταξύ των τεσσάρων προτεραιοτήτων στα πολυετή προγράμματα

Η βασική πράξη του Ταμείου απαιτεί από κάθε κράτος μέλος να οργανώσει, σύμφωνα με τους τρέχοντες εθνικούς κανόνες και πρακτικές, μια εταιρική σχέση με τις αρχές και τους οργανισμούς που συμμετέχουν στην εκτέλεση του πολυετούς προγράμματος ή που μπορούν να συμβάλουν κατά χρήσιμο τρόπο στην ανάπτυξή της. Η εταιρική σχέση του Ταμείου πρέπει υποχρεωτικά να συμπεριλάβει τις αρμόδιες αρχές για τη διαχείριση του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου και του Ευρωπαϊκού Ταμείου για τους Πρόσφυγες.

Τα πολυετή προγράμματα παρέχουν περιγραφή της οργάνωσης της εταιρικής σχέσης σε κάθε κράτος μέλος. Οι επιτροπές της εταιρικής σχέσης αποτελούνται συνήθως από πολλά υπουργεία, τις προαναφερόμενες αρχές του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου και του Ευρωπαϊκού Ταμείου για τους Πρόσφυγες και, σε μικρότερο βαθμό, τοπικές αρχές και ΜΚΟ. Σε ορισμένα κράτη μέλη, οι επιτροπές εταιρικής σχέσης εργάζονται σε δύο επίπεδα, δηλαδή μια γενική επιτροπή και ειδικές ομάδες ή ομάδες εμπειρογνωμόνων. Εκτός από τις επίσημες επιτροπές, τα περισσότερα κράτη μέλη διοργανώνουν τακτικές συνεδριάσεις (π.χ. ετησίως ή κάθε εξάμηνο) με όλες τις οργανώσεις που συμμετέχουν στην εκτέλεση των σχεδίων, ώστε να καταγράφονται τα αποτελέσματα και οι ελλείψεις και να συζητούνται οι προτεραιότητες χρηματοδότησης για τα επόμενα ετήσια προγράμματα.

Ο συμπληρωματικός χαρακτήρας του Ταμείου με άλλα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά μέσα εξασφαλίζεται στα κράτη μέλη, κυρίως, με τη στενή συνεργασία μεταξύ των αρχών διαχείρισης που είναι αρμόδιες για τα διάφορα ταμεία στο πλαίσιο της εταιρικής σχέσης. Γενικά, τούτο προϋποθέτει διαβουλεύσεις με τις αρμόδιες αρχές κατά το στάδιο σχεδιασμού και προγραμματισμού, καθώς και σχετικά με τον κατάλογο των σχεδίων που έχουν επιλεγεί προς χρηματοδότηση. Αυτή η διαδικασία είναι απλή όταν η ίδια αρχή είναι αρμόδια για πολλά Ταμεία στο πλαίσιο του γενικού προγράμματος (π.χ. η αρμόδια αρχή για το Ταμείο είναι η ίδια με εκείνη για το Ευρωπαϊκό Ταμείο για τους Πρόσφυγες στην Τσεχική Δημοκρατία, στη Φινλανδία, τη Γερμανία, την Ελλάδα, την Ουγγαρία, την Ιρλανδία, την Ιταλία, τη Ρουμανία, τη Σλοβακία, τη Σλοβενία, την Ισπανία και το Ηνωμένο Βασίλειο). Επιπλέον, σε πολλά κράτη μέλη οι αιτούντες χρηματοδότηση καλούνται να δηλώσουν πιθανές άλλες πηγές ευρωπαϊκής ή εθνικής χρηματοδότησης, ή να δικαιολογήσουν κατά πόσον είναι καταλληλότερο το Ταμείο από άλλα διαθέσιμα ταμεία της ΕΕ, ή να δεσμευθούν να μη χρησιμοποιήσουν άλλη ευρωπαϊκή χρηματοδότηση για σχέδια που ενισχύει το Ταμείο.

Εκτός του ότι αποτρέπεται η αλληλοεπικάλυψη μεταξύ του Ταμείου και άλλων χρηματοδοτικών μέσων της ΕΕ, πολλά κράτη μέλη φρόντισαν ώστε το Ταμείο να συμπληρώνει τις δράσεις του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου, για παράδειγμα, χρησιμοποιώντας το Ταμείο για να βελτιωθούν οι δεξιότητες υπηκόων τρίτων χωρών στο απαιτούμενο επίπεδο ώστε να μπορούν να συμμετέχουν σε μέτρα ένταξης στην αγορά εργασίας, τα οποία χρηματοδοτούνται από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο. Σε πολλά κράτη μέλη αναπτύχθηκαν πραγματικές συνέργειες μεταξύ του Ταμείου και του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου, ιδίως όταν η αρμόδια αρχή του Ταμείου είναι κοινή με το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, όπως στο Βέλγιο, στην Ισπανία ή στη Σουηδία.

Πέρα από αυτήν την κατάσταση, η αρμόδια αρχή του Ταμείου είναι επίσης μέλος της εταιρικής σχέσης του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου σε πολλά κράτη μέλη. Αυτό συμβαίνει, για παράδειγμα, στην Αυστρία, στην Ουγγαρία και στην Ιρλανδία.

6. ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΤΑΜΕΙΟΥ ΕΝΤΑΞΗΣ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 2007 – 2009

Η περίοδος αναφοράς 2007-2009 καλύπτει το 29% του συνολικού ποσού αναφοράς του Ταμείου, με σύνολο 239,9 εκατ. ευρώ σε διαθέσιμες πιστώσεις της ΕΕ για δράσεις επιμερισμένης και άμεσης διαχείρισης.

6.1. Εθνικά προγράμματα που εφαρμόζονται με επιμερισμένη διαχείριση

Για τα πρώτα τρία έτη εφαρμογής του Ταμείου, εγκρίθηκαν 78 ετήσια προγράμματα με συνολική ανάληψη υποχρέωσης 223,1 εκατ. ευρώ. Η κατανομή των πόρων του Ταμείου μεταξύ κρατών μελών, σύμφωνα με τη μέθοδο κατανομής που καθορίζεται στη νομική βάση, παρουσιάζεται στο κατωτέρω γράφημα 2.

Γράφημα 2: Κατανομή των πόρων της ΕΕ που έχουν δεσμευτεί στα εθνικά προγράμματα, 2007-2009

Ποσά σε εκατομμύρια ευρώ (στρογγυλευμένα στοιχεία)

Για την περίοδο 2007-2009, οι πέντε κύριοι δικαιούχοι ήταν η Ισπανία (34,7 εκατ. ευρώ), το Ηνωμένο Βασίλειο (34,3 εκατ. ευρώ), η Γερμανία (33,6 εκατ. ευρώ) και η Ιταλία (30 εκατ. ευρώ) (ο καθένας από 13% έως 15% των συνολικών πόρων της ΕΕ που χορηγήθηκαν σε εθνικά προγράμματα), και ακολουθεί η Γαλλία (18,2 3 εκατ. ευρώ, ή 8% του συνόλου). Από κοινού έλαβαν περίπου το 68% των συνολικών ποσών που χορηγήθηκαν σε εθνικά προγράμματα κατά την περίοδο της έκθεσης.

Με κάποια απόσταση ακολουθούν οκτώ κράτη μέλη, το καθένα με 2% έως 3% των πόρων του Ταμείου που χορηγήθηκαν κατά την περίοδο 2007-2009, δηλαδή, χορήγηση μεταξύ 4,5 εκατ. ευρώ και 5,5 εκατ. ευρώ (Αυστρία, Βέλγιο, Τσεχική Δημοκρατία, Ελλάδα, Κάτω Χώρες, Πολωνία, Πορτογαλία και Σουηδία).

Όλα τα άλλα κράτη μέλη έλαβαν το καθένα μεταξύ 0,7% και 1,7% των διαθέσιμων πόρων του Ταμείου. Για την περίοδο 2007-2009, οι χορηγήσεις γι’ αυτά τα 13 κράτη μέλη κυμάνθηκαν από 1,59 εκατ. ευρώ (Μάλτα) έως 3,75 εκατ. ευρώ (Ουγγαρία).

Για την περίοδο από το 2007 έως το 2011, τα πέντε κύρια δικαιούχα κράτη μέλη παρέμειναν τα ίδια, αλλά η σειρά που κατέχουν έχει μεταβληθεί ελαφρά: πρώτη έρχεται, όπως και το 2011, η Ιταλία, και ακολουθούν το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ισπανία, η Γερμανία και η Γαλλία με αυτήν τη σειρά. Τούτο αντανακλά τα αντίστοιχα μεταναστευτικά ρεύματα και τον πληθυσμό των υπηκόων τρίτων χωρών που διέμεναν νομίμως κατά την περίοδο αναφοράς η οποία χρησιμοποιήθηκε για την κατανομή των πόρων του Ταμείου μεταξύ των κρατών μελών[10].

Όταν οι πόροι που χορηγήθηκαν στο πλαίσιο των ετήσιων προγραμμάτων από τους εθνικούς προϋπολογισμούς και από τους δικαιούχους προσετέθησαν στη συνεισφορά από το Ταμείο, το συνολικό κόστος όλων των προς χρηματοδότηση πράξεων ανήλθε σε 371 εκατ. ευρώ περίπου κατά την τριετή περίοδο 2007-2009. Η συνεισφορά του Ταμείου αντιστοιχούσε στο 60% αυτού του ποσού, η εθνική δημόσια χρηματοδότηση των κρατών μελών σε λιγότερο από το 35% (128,7 εκατ. ευρώ) και τέλος οι ίδιοι οι δικαιούχοι συνεισέφεραν περίπου το 5% του προβλεπόμενου συνολικού κόστους (19,5 εκατ. ευρώ). Aυτά τα ποσοστά είναι σε γενικές γραμμές σύμφωνα με τα ποσοστά που καθορίστηκαν στα πολυετή προγράμματα (βλ. πίνακα 2 στο κεφάλαιο 5), λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι, εξ ορισμού, η αναμενόμενη συνεισφορά των δικαιούχων μπορούσε να «προβλεφθεί» μόνο στην αρχή της περιόδου προγραμματισμού 2007-2013.

Για κάθε ετήσιο πρόγραμμα, τα κράτη μέλη θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν μέχρι το 7% της ετήσιας χορήγησής τους + 30 000 ευρώ για να χρηματοδοτήσουν την τεχνική βοήθεια για τη διαχείριση του Ταμείου. Οι πόροι που προορίζονταν για την τεχνική βοήθεια στα κράτη μέλη ανέρχονταν συνολικά σε 5 εκατ. ευρώ, 5,8 εκατ. ευρώ και 7,1 εκατ. ευρώ το 2007, 2008 και 2009, αντίστοιχα.

Σύμφωνα με το ποσοστό εκτέλεσης όπως αναφέρθηκε στο τέλος του 2010, οι αναλήψεις υποχρεώσεων στα κράτη μέλη ήταν αρκετά υψηλές για το 2007 (82% των πιστώσεων) και για το 2008 (83%) και έφθασαν σε σχεδόν 100% για το 2009. Για το 2007, έξι κράτη μέλη δήλωσαν αναλήψεις υποχρεώσεων πλησίον του 100% και σε τέσσερα άλλα κράτη μέλη το ποσοστό ήταν 90% ή υψηλότερο. Για το 2008, τέσσερα κράτη μέλη επέτυχαν ποσοστό αναλήψεως υποχρεώσεων πλησίον του 100% και επτά άλλα δέσμευσαν τουλάχιστον το 90% της χορήγησής τους.

Οι αναλήψεις υποχρεώσεων κατά την περίοδο 2007-2009 αντανακλούν τη συνολική μέθοδο εκτέλεσης των εθνικών προγραμμάτων. Στα περισσότερα κράτη μέλη, τα προγράμματα επηρεάστηκαν σημαντικά από καθυστερήσεις κατά τη φάση έναρξης, για το 2007 και 2008 (βλ. κεφάλαιο 7.4), αλλά πολλά κράτη μέλη κατόρθωσαν να αντιμετωπίσουν αυτά τα προβλήματα σταδιακά, με αποτέλεσμα να εφαρμοστούν σχετικά ομαλά τα ετήσια προγράμματα του 2009 στα περισσότερα κράτη μέλη.

6.2. Κοινοτικές δράσεις

Για καθένα από τα έτη 2007, 2008, 2009, 2010 και 2011, η Επιτροπή κατήρτισε ετήσιο πρόγραμμα εργασίας το οποίο καθορίζει τις προτεραιότητες και τους στόχους των κοινοτικών δράσεων του Ταμείου καθώς και τις προβλεπόμενες δράσεις προς υποστήριξη. Οι κοινοτικές δράσεις επικεντρώνονται πάντα σε διακρατικά σχέδια και σε δράσεις που είναι προς το συμφέρον της Ένωσης στον τομέα της ένταξης υπηκόων τρίτων χωρών.

Κατά την προαναφερόμενη περίοδο, δόθηκαν επιχορηγήσεις μετά από προσκλήσεις για την υποβολή προτάσεων που ήταν ανοικτές για κάθε είδος οργανώσεως, με την απαίτηση, για κάθε σχέδιο, να υπάρχουν συμμετέχοντες από τουλάχιστον τρία έως πέντε κράτη μέλη. Οι προτεραιότητες που καθορίζονταν στις προσκλήσεις για την υποβολή προτάσεων περιελάμβαναν: την προώθηση στρατηγικών ένταξης και μέτρων που αφορούσαν ειδικές ομάδες, όπως μετανάστριες και παιδιά, μέτρα ένταξης σε τοπικό επίπεδο, όπως διαχείριση της πολυμορφίας σε συνοικίες, συλλογή πληροφοριών για την αντίληψη που έχουν για τη διαδικασία ένταξης το κοινό και οι μετανάστες, διερεύνηση των δεσμών μεταξύ των πολιτικών εισδοχής και των διαδικασιών ένταξης κλπ. Συνολικά, από το 2007 έως το 2010, η Επιτροπή έδωσε επιχορηγήσεις σε 37 διακρατικά σχέδια, τα οποία έλαβαν 17,85 εκατ. ευρώ.

Εκτός των επιχορηγήσεων, για τις οποίες χρησιμοποιήθηκε το μεγαλύτερο τμήμα των διαθέσιμων πόρων της ΕΕ, οι κοινοτικές δράσεις χρηματοδότησαν πολλές δημόσιες συμβάσεις. Σ’ αυτό το πλαίσιο, ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν τα εξής:

• η ενίσχυση που χορηγείται στο Ευρωπαϊκό Φόρουμ για την Ένταξη[11], ένα φόρουμ ανταλλαγών και συζητήσεων για την ένταξη που δημιούργησε η Επιτροπή με την κοινωνία των πολιτών και που συνεδριάζει κάθε εξάμηνο από το 2008,

• ο Ευρωπαϊκός δικτυακός τόπος για την ένταξη[12]: πρόκειται για έναν διαδραστικό δικτυακό τόπο προσβάσιμο σε κάθε ενδιαφερόμενο στον τομέα της ένταξης, που παρέχει εκτεταμένη τεκμηρίωση, ειδήσεις, ορθές πρακτικές από όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ, και επιτρέπει την ανταλλαγή πληροφοριών,

• το Εγχειρίδιο για την Ένταξη (Handbook on Integration for policy-makers and practitioners)[13], του οποίου δημοσιεύθηκαν τρεις διαδοχικές εκδοχές. Στόχος του Εγχειριδίου είναι να συλλέγει και να διαδίδει ορθές πρακτικές για διάφορα ζητήματα που σχετίζονται με την ένταξη, όπως «μέσα μαζικής ενημέρωσης και ένταξη», «ευαισθητοποίηση και παροχή δυνατοτήτων στους μετανάστες», «απόκτηση εθνικότητας και ενεργή συμμετοχή του πολίτη στα κοινά», «νέοι μετανάστες, εκπαίδευση και η αγορά εργασίας».

7. ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ 2007, 2008 ΚΑΙ 2009 ΣΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ

Σύμφωνα με τη βασική πράξη[14], τα κράτη μέλη έπρεπε να υποβάλουν στην Επιτροπή, μέχρι τις 30 Ιουνίου 2010, έκθεση αξιολόγησης για την εφαρμογή δράσεων που συγχρηματοδοτούνται από το Ταμείο. Όλα χρησιμοποίησαν ένα κοινό πρότυπο που έδωσε η Επιτροπή. Σ’ αυτό το αρχικό στάδιο εφαρμογής των πολυετών προγραμμάτων (τον Ιούνιο του 2010, τα μόνα τελικά στοιχεία για ολοκληρωμένα σχέδια που διέθεταν τα κράτη μέλη ήταν για το ετήσιο πρόγραμμα 2007, ενώ η εφαρμογή για το ετήσιο πρόγραμμα 2008 είχε μόλις περατωθεί και το ετήσιο πρόγραμμα 2009 βρισκόταν ακόμη στο στάδιο εκτέλεσης), οι εκθέσεις των κρατών μελών επικεντρώνονται αναγκαστικά κυρίως στις πτυχές εφαρμογής και όχι στα αποτελέσματα και τις επιπτώσεις. Αυτά θα αναφερθούν στις εθνικές εκθέσεις αξιολόγησης για τα αποτελέσματα και τις επιπτώσεις των δράσεων που συγχρηματοδοτήθηκαν από το Ταμείο για την περίοδο από το 2007 έως το 2010, τις οποίες τα κράτη μέλη καλούνται να υποβάλουν στην Επιτροπή το αργότερο στις 30 Ιουνίου 2012.

Αυτό το κεφάλαιο παρουσιάζει και συγκρίνει τα πραγματικά περιστατικά και τα στοιχεία για την εφαρμογή των ετήσιων προγραμμάτων του 2007, 2008 και 2009 όπως έχουν αναφερθεί από τα κράτη μέλη. Πρέπει να τονιστεί ότι τα αριθμητικά στοιχεία αποτελούν μέσες τιμές που δεν αντιπροσωπεύουν πάντοτε τις παρεκκλίσεις από την τάση. Όπου αυτό είναι δυνατό, σημειώνονται οι διαφορές ή οι παρεκκλίσεις από τα μέσα αποτελέσματα.Σύνοψη

7.1. Overview

Μέχρι τις 30 Ιουνίου 2010, το Ταμείο χρηματοδότησε συνολικά 1.949 σχέδια στα κράτη μέλη στο πλαίσιο των πρώτων τριών ετήσιων προγραμμάτων 2007, 2008 και 2009. Αυτό αντιστοιχεί σε μέσο όρο, σε επίπεδο ΕΕ, 75 χρηματοδοτούμενων σχεδίων σε κάθε κράτος μέλος για τα τρία ετήσια προγράμματα, παρά τις σημαντικές διαφορές που υπάρχουν από το ένα κράτος μέλος στο άλλο (βλ. πίνακα 4 κατωτέρω).

Πίνακας 4: Σχέδια που χρηματοδοτήθηκαν στο πλαίσιο τριών ετήσιων προγραμμάτων 2007, 2008 και 2009

Κράτος μέλος : || Πρόγραμμα 2007 || Πρόγραμμα 2008 || Πρόγραμμα 2009 || Σύνολο 2007-2009

Αυστρία || 34 || 31 || 39 || 104

Βέλγιο || 13 || 14 || 21 || 48

Βουλγαρία || 13 || 14 || 0 || 27

Κύπρος || 3 || 10 || 8 || 21

Τσεχική Δημοκρατία || 2 || 27 || 17 || 46

Εσθονία || 17 || 76 || 72 || 165

Φινλανδία || 10 || 18 || 12 || 40

Γαλλία || 2 || 3 || 29 || 34

Γερμανία || 162 || 148 || 59 || 369

Ελλάδα || 7 || 11 || 0 || 18

Ουγγαρία || 19 || 22 || 20 || 61

Ισπανία || 8 || 0 || 0 || 8

Ιταλία || 54 || 48 || 59 || 161

Λετονία || 13 || 17 || 0 || 30

Λιθουανία || 16 || 12 || 12 || 40

Λουξεμβούργο || 3 || 12 || 14 || 29

Mάλτα || 0 || 1 || 3 || 4

Κάτω Χώρες || 3 || 9 || 6 || 18

Πολωνία || 35 || 36 || 0 || 71

Πορτογαλία || 12 || 10 || 3 || 25

Ρουμανία || 1 || 7 || 4 || 12

Σλοβακία || 11 || 5 || 10 || 26

Σλοβενία || 3 || 2 || 0 || 5

Ισπανία || 169 || 241 || 120 || 530

Σουηδία || 9 || 19 || 0 || 28

Ηνωμένο Βασίλειο || 8 || 11 || 10 || 29

Σύνολο ΕΕ || 627 || 804 || 518 || 1949

* Στο πλαίσιο του ετήσιου προγράμματος 2009, η επιλογή των σχεδίων και η χρηματοδότηση ήταν ακόμη στο στάδιο εκτέλεσης στις 30 Ιουνίου 2010.

Παρόλο που τα κράτη μέλη με τις μεγαλύτερες χορηγήσεις είναι γενικά εκείνα με τον υψηλότερο αριθμό χρηματοδοτούμενων σχεδίων (Ισπανία με 530 σχέδια, Γερμανία με 369, Ιταλία με 161) και, στην άλλη άκρη της κλίμακας, τα κράτη μέλη με τις μικρότερες χορηγήσεις είναι εκείνα με τον χαμηλότερο αριθμό χρηματοδοτούμενων σχεδίων (Μάλτα με 4, Σλοβενία με 5 και Ιρλανδία με 8), ο αριθμός των σχεδίων δεν ακολουθεί πάντα το μέγεθος της χορήγησης. Για παράδειγμα, η Εσθονία, με συγκριτικά μικρή χορήγηση, χρηματοδότησε τόσα πολλά σχέδια όσο και η Ιταλία. Αντίθετα, το Ηνωμένο Βασίλειο που είναι ένας από τους κυριότερους δικαιούχους του Ταμείου, συγκέντρωσε τους πόρους του σε περιορισμένο αριθμό μεγαλύτερων σχεδίων (περίπου 30). Έτσι ο αριθμός σχεδίων στα κράτη μέλη αντανακλά μια στρατηγική χρηματοδότησης (ευρεία στήριξη σχεδίων έναντι συγκέντρωσης), που είναι επίσης εμφανής στο μέσο ποσό χρηματοδότησης της ΕΕ ανά σχέδιο.

Τα σχέδια που χρηματοδοτήθηκαν στο πλαίσιο εθνικών προγραμμάτων ήταν γενικά μικρού έως μεσαίου μεγέθους, με μέσο ποσό χρηματοδότησης της ΕΕ περίπου 76.000 ευρώ ανά σχέδιο. Σε 16 κράτη μέλη (Αυστρία, Βέλγιο, Βουλγαρία, Τσεχική Δημοκρατία, Εσθονία, Φινλανδία, Γερμανία, Ουγγαρία, Λετονία, Λιθουανία, Λουξεμβούργο, Πολωνία, Πορτογαλία, Σλοβακία, Ισπανία και Σουηδία), το ποσό ήταν ακόμη χαμηλότερο, δηλαδή μεταξύ 18.338 και 68.952 ευρώ. Τα κράτη μέλη με τον χαμηλότερο μέσο όρο χρηματοδότησης της ΕΕ ανά σχέδιο είναι η Εσθονία, η Βουλγαρία, το Λουξεμβούργο και η Πολωνία (βλ. πίνακα 5 κατωτέρω).

Αντίθετα, σε δέκα κράτη μέλη, η μέση χρηματοδότηση της ΕΕ ανά σχέδιο ήταν υψηλότερη από τον γενικό μέσο όρο της ΕΕ (Κύπρος, Γαλλία, Ελλάδα, Ιρλανδία, Ιταλία, Μάλτα, Κάτω Χώρες, Ρουμανία, Σλοβενία και Ηνωμένο Βασίλειο). Το κράτος μέλος με την υψηλότερη μέση χρηματοδότηση της ΕΕ ανά σχέδιο ήταν η Γαλλία, και ακολουθούν με κάποια απόσταση το Ηνωμένο Βασίλειο, η Σλοβενία και οι Κάτω Χώρες.

Πίνακας 5: Μέσο πόσο χρηματοδότησης του ΕΤΕ ανά σχέδιο για τα δύο έτη προγραμματισμού 2007 και 2008*

* Στις 30 Ιουνίου 2010, η επιλογή των σχεδίων και η χρηματοδότηση δεν είχαν ακόμη ολοκληρωθεί για το 2009, οπότε και ο υπολογισμός της μέσης χρηματοδότησης της ΕΕ ανά σχέδιο στηρίζεται μόνο στα πρώτα δύο ετήσια προγράμματα.

7.2. Μέθοδοι εφαρμογής, επιλογή σχεδίων και χρηματοδότηση

Στο πλαίσιο του γενικού προγράμματος, τα κράτη μέλη μπορούν να επιλέξουν μεταξύ δύο μεθόδων εφαρμογής:

• την αρμόδια αρχή που ενεργεί ως «φορέας ανάθεσης», όπου, κατά γενικό κανόνα, τα σχέδια εκτελούνται βάσει ανοικτών προσκλήσεων για την υποβολή προτάσεων (σε δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις, οι επιχορηγήσεις μπορούν να χορηγούνται χωρίς πρόσκληση για υποβολή προτάσεων), ή

• την αρμόδια αρχή που ενεργεί ως «εκτελεστικός φορέας», όπου η αρμόδια αρχή αποφασίζει να εφαρμόσει τα σχέδια άμεσα, μόνη ή από κοινού με οποιαδήποτε εθνική αρχή θεωρείται αρμόδια λόγω τεχνικής εμπειρογνωμοσύνης, υψηλού βαθμού εξειδίκευσης ή διοικητικών εξουσιών, διότι τα χαρακτηριστικά των σχεδίων δεν επιτρέπουν άλλες επιλογές, όπως η ύπαρξη de jure μονοπωλίου ή λόγοι ασφάλειας.

Όπως αναμενόταν σύμφωνα με τον στόχο του Ταμείου και τον αριθμό των ενδιαφερομένων σ’ αυτόν τον τομέα, η μέθοδος του «φορέα ανάθεσης», που κάλυπτε το 95% όλων των χρηματοδοτούμενων σχεδίων (1.852 σχέδια συνολικά), ήταν κατά πολύ η σημαντικότερη μέθοδος εφαρμογής. Όντως, όλα τα κράτη μέλη εφήρμοσαν τα προγράμματά τους, συνολικά ή εν μέρει, με τη μέθοδο του «φορέα ανάθεσης».

Μόνον εννέα κράτη μέλη (Κύπρος, Εσθονία, Γαλλία, Ιταλία, Λετονία, Σλοβακία, Σλοβενία, Ισπανία και Ηνωμένο Βασίλειο) χρησιμοποίησαν τη μέθοδο του «εκτελεστικού φορέα», για συνολικά 97 σχέδια. Επιπλέον, η πλειονότητα των σχεδίων που εφαρμόστηκαν με τη μέθοδο του «εκτελεστικού φορέα» χρηματοδοτήθηκαν στις αρχές της περιόδου του πολυετούς προγραμματισμού και εν συνεχεία ο αριθμός τους μειώθηκε.

Στο πλαίσιο της μεθόδου του «φορέα ανάθεσης», μόνον οκτώ κράτη μέλη (Αυστρία, Γαλλία, Ιρλανδία, Λετονία, Λιθουανία, Λουξεμβούργο, Κάτω Χώρες και Σλοβενία) οργάνωσαν μόνο μια πρόσκληση για την υποβολή προτάσεων για κάθε ετήσιο πρόγραμμα. Σε όλα τα άλλα κράτη μέλη, τουλάχιστον για ένα από τα ετήσια προγράμματα ήταν αναγκαίες πολλές προσκλήσεις για την υποβολή προτάσεων, επειδή μια πρόσκληση δεν ήταν αρκετή για να χρησιμοποιηθεί πλήρως η χορήγηση, ή για να καλυφθούν χωριστοί τομείς παρέμβασης του προγράμματος.

Κατά τα τελευταία τρία έτη, οι προσκλήσεις για την υποβολή προτάσεων προσέλκυσαν ένα εντυπωσιακό σύνολο 5.234 προτάσεων. Οι προτάσεις υποβλήθηκαν από οργανισμούς κάθε είδους: εθνικές, περιφερειακές ή τοπικές αρχές· ΜΚΟ οποιουδήποτε καθεστώτος, εκπαιδευτικά και ερευνητικά ιδρύματα, κλπ. Μόνο στο πλαίσιο του ετήσιου προγράμματος του 2009, υποβλήθηκαν σχεδόν 2.000 προτάσεις (βλ. πίνακα 6).

Ως αποτέλεσμα αυτής της πολύ μεγάλης ανταπόκρισης, επελέγη μόνο το 47% των προτάσεων που υποβλήθηκαν και από αυτές χρηματοδοτήθηκε το 73%. Ορισμένα κράτη μέλη ανέφεραν ότι η διαθέσιμη χρηματοδότηση ήταν ένας περιοριστικός παράγων (π.χ. Βουλγαρία, Εσθονία, Ιταλία και Λιθουανία), αλλά αυτός ήταν ο μόνος λόγος για την απόρριψη των προτάσεων ή για το ότι δεν χρηματοδοτήθηκαν όλες οι προτάσεις που επελέγησαν. Για παράδειγμα, περαιτέρω ανάλυση των προτάσεων που επελέγησαν, την οποία διεξήγαγαν οι αρμόδιες αρχές, οδήγησε ενδεχομένως σε άρνηση χρηματοδότησης είτε επειδή είχε επιδεινωθεί η κατάσταση του εκτελεστικού οργανισμού, είτε επειδή δεν ήταν πλέον σε θέση να χορηγήσει την προβλεπόμενη χρηματοδοτική συνεισφορά ή επειδή η συμφωνία επιδότησης δεν περιείχε ουσιαστικές τεχνικές λεπτομέρειες, κλπ. Ως εκ τούτου, οι αρμόδιες αρχές έδωσαν ιδιαίτερη σημασία στη χρηματοδότηση σχεδίων με τους πόρους του Ταμείου.

Πίνακας 6: Σχέδια που υποβλήθηκαν, επελέγησαν και χρηματοδοτήθηκαν κατά την περίοδο 2007-2008 στο πλαίσιο της μεθόδου του «φορέα ανάθεσης» μετά από πρόσκληση για υποβολή προτάσεων

Κράτος μέλος : || Πρόγραμμα 2007 || Πρόγραμμα 2008 || Πρόγραμμα 2009 || Σύνολο 2007-2009

Προτάσεις που υποβλήθηκαν || Σχέδια που επελέγησαν || Σχέδια που χρηματοδοτήθηκαν || Προτάσεις που υποβλήθηκαν || Σχέδια που επελέγησαν || Σχέδια που χρηματοδοτήθηκαν || Προτάσεις που υποβλήθηκαν || Σχέδια που επελέγησαν || Σχέδια που χρηματοδοτήθηκαν || Προτάσεις που υποβλήθηκαν || Σχέδια που επελέγησαν || Σχέδια που χρηματοδοτήθηκαν

Αυστρία || 48 || 34 || 34 || 70 || 31 || 31 || 119 || 40 || 39 || 237 || 105 || 104

Βέλγιο || 14 || 14 || 13 || 14 || 14 || 14 || 25 || 23 || 21 || 53 || 51 || 48

Βουλγαρία || 40 || 22 || 13 || 56 || 31 || 14 || 0 || 0 || 0 || 96 || 53 || 27

Κύπρος || 2 || 0 || 0 || 18 || 7 || 7 || 17 || 5 || 5 || 37 || 12 || 12

Τσεχική Δημοκρατία || 2 || 2 || 2 || 48 || 28 || 27 || 27 || 19 || 17 || 77 || 49 || 46

Εσθονία || 31 || 5 || 5 || 134 || 72 || 71 || 110 || 81 || 69 || 275 || 158 || 145

Φινλανδία || 47 || 10 || 10 || 23 || 18 || 18 || 48 || 12 || 12 || 118 || 40 || 40

Γαλλία || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 135 || 30 || 27 || 135 || 30 || 27

Γερμανία || 336 || 162 || 162 || 236 || 148 || 148 || 305 || 59 || 59 || 877 || 369 || 369

Ελλάδα || 56 || 8 || 7 || 46 || 11 || 11 || 0 || 0 || 0 || 102 || 19 || 18

Ουγγαρία || 34 || 19 || 19 || 45 || 22 || 22 || 45 || 20 || 20 || 124 || 61 || 61

Ισπανία || 41 || 10 || 8 || 0 || 0 || 0 || 29 || 0 || 0 || 70 || 10 || 8

Ιταλία || 405 || 171 || 41 || 373 || 145 || 28 || 523 || 350 || 38 || 1301 || 666 || 107

Λετονία || 14 || 11 || 11 || 21 || 15 || 15 || 0 || 0 || 0 || 35 || 26 || 26

Λιθουανία || 17 || 16 || 16 || 14 || 13 || 12 || 27 || 16 || 12 || 58 || 45 || 40

Λουξεμβούργο || 7 || 3 || 3 || 19 || 12 || 12 || 20 || 15 || 14 || 46 || 30 || 29

Mάλτα || 9 || 0 || 0 || 1 || 1 || 1 || 4 || 3 || 3 || 14 || 4 || 4

Κάτω Χώρες || 5 || 3 || 3 || 12 || 9 || 9 || 16 || 6 || 6 || 33 || 18 || 18

Πολωνία || 45 || 37 || 35 || 57 || 36 || 36 || 53 || 0 || 0 || 155 || 73 || 71

Πορτογαλία || 13 || 12 || 12 || 12 || 12 || 10 || 3 || 3 || 3 || 28 || 27 || 25

Ρουμανία || 5 || 3 || 1 || 15 || 8 || 7 || 16 || 4 || 4 || 36 || 15 || 12

Σλοβακία || 14 || 10 || 10 || 7 || 5 || 5 || 18 || 10 || 10 || 39 || 25 || 25

Σλοβενία || 2 || 2 || 2 || 1 || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 3 || 3 || 3

Ισπανία || 437 || 126 || 126 || 331 || 233 || 233 || 258 || 115 || 115 || 1026 || 474 || 474

Σουηδία || 74 || 9 || 9 || 0 || 19 || 19 || 38 || 0 || 0 || 112 || 28 || 28

Ηνωμένο Βασίλειο || 34 || 12 || 7 || 29 || 11 || 11 || 84 || 36 || 10 || 147 || 59 || 28

Σύνολο ΕΕ || 1732 || 701 || 549 || 1582 || 902 || 762 || 1920 || 847 || 484 || 5234 || 2450 || 1795

ΣΗΜ. Συμπεριλαμβάνονται μόνο οι προτάσεις/σχέδια που υποβλήθηκαν, επελέγησαν και χρηματοδοτήθηκαν στο πλαίσιο της μεθόδου του «φορέα ανάθεσης» μετά από πρόσκληση για την υποβολή προτάσεων (όχι τα σχέδια που χρηματοδοτήθηκαν χωρίς πρόσκληση για την υποβολή προτάσεων, κατ’ εξαίρεση, ή τα σχέδια που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο της μεθόδου του «εκτελεστικού φορέα»). Όταν διοργανώθηκαν περισσότερες από μια προσκλήσεις για την υποβολή προτάσεων για ένα ετήσιο πρόγραμμα, τα συνολικά στοιχεία συγκεντρώνουν τον συνολικό αριθμό των προτάσεων που υποβλήθηκαν, των σχεδίων που επελέγησαν και των σχεδίων που χρηματοδοτήθηκαν για όλες τις προσκλήσεις στο πλαίσιο αυτού του συγκεκριμένου ετήσιου προγράμματος.

7.3. Τομείς των σχεδίων – εφαρμογή των προτεραιοτήτων και των ειδικών προτεραιοτήτων

Λόγω του πολύ υψηλού αριθμού χρηματοδοτούμενων σχεδίων και της ποικιλίας των οργανισμών που τα διαχειρίζονται, καλύφθηκε ένα ευρύ φάσμα θεμάτων κατά την υπό εξέταση περίοδο. Τα χρηματοδοτούμενα σχέδια μπορούν να ταξινομηθούν ευρέως σε τρεις κατηγορίες ανάλογα με τον κύριο «στόχο» τους, δηλαδή τα σχέδια που εστιάζονται σε: υπηκόους τρίτων χωρών κατά κύριο λόγο, δημόσιες και ιδιωτικές υπηρεσίες που ασχολούνται με υπηκόους τρίτων χωρών, την κοινωνία υποδοχής (βλ. πίνακα 7). Λεπτομερής περιγραφή των ειδών χρηματοδοτούμενων δράσεων βρίσκεται στις επόμενες σελίδες.

Οι πιο κοινοί τομείς που ενισχύει το Ταμείο στα κράτη μέλη είναι τα μέτρα τα οποία εστιάζονται κυρίως σε υπηκόους τρίτων χωρών, και ειδικότερα τα σχέδια πληροφόρησης και κατάρτισης, συμπεριλαμβανομένων της βελτίωσης των γλωσσικών γνώσεων, πρακτικής ενημέρωσης και μαθημάτων «αγωγής του πολίτη». Η «αμφίδρομη» προσέγγιση ήταν σχεδόν το ίδιο σημαντική.

Αν και έρχονται σε δεύτερη θέση, στα περισσότερα κράτη μέλη ήταν εξίσου σημαντικά και χρηματοδοτήθηκαν μέτρα ανάπτυξης ικανοτήτων με την ευρύτερη έννοια (προσαρμογή και συντονισμός των δημόσιων και ιδιωτικών υπηρεσιών), η συνεργασία μεταξύ κρατών μελών και μέτρα που εστιάζονται στην κοινωνία υποδοχής για την προώθηση του διαπολιτισμικού διαλόγου. Αξίζει να σημειωθεί ότι η συνεργασία μεταξύ κρατών μελών, από κοινού με την έρευνα, τις μελέτες, την παρακολούθηση και την αξιολόγηση, αναπτύχθηκε περισσότερο από όσο προβλεπόταν στις αρχές της περιόδου προγραμματισμού.

Τα σχέδια που εφήρμοσαν την προτεραιότητα 1 αντιστοιχούσαν στο 80% περίπου όλων των σχεδίων, πολύ περισσότερο από ό,τι τα σχέδια της προτεραιότητας 3 (10%), της προτεραιότητας 2 (6%) και της προτεραιότητας 4 (4%). Η κατανομή των προτεραιοτήτων είναι σύμφωνη με τα συνολικά προβλεπόμενα ποσά στην αρχή της περιόδου προγραμματισμού. Από τους τέσσερις «ειδικούς στόχους» του Ταμείου (βλ. κεφάλαιο 2), ο στόχος «ανάπτυξης και εφαρμογής της διαδικασίας ένταξης νεοαφιχθέντων υπηκόων τρίτων χωρών στα κράτη μέλη» είναι σαφώς ο επικρατέστερος, με σχεδόν 70% όλων των χρηματοδοτούμενων σχεδίων. Τούτο συμφωνεί με τη διάταξη που περιλαμβάνεται στη βασική πράξη ότι το «Ταμείο εστιάζεται πρωτίστως σε δράσεις σχετικές με την ένταξη των νεοαφιχθέντων υπηκόων τρίτων χωρών».

Τα κράτη μέλη έκαναν εκτεταμένη χρήση της δυνατότητας εφαρμογής υψηλότερου συντελεστή συγχρηματοδότησης της ΕΕ για σχέδια που εφαρμόζουν μία ή περισσότερες από τις ειδικές προτεραιότητες, με 62% όλων των σχετικών σχεδίων. Το μεγαλύτερο μερίδιο αφορά σχέδια που εφαρμόζουν περισσότερες από μία από τις ειδικές προτεραιότητες, και ακολουθούν τα σχέδια που εφαρμόζουν τις προτεραιότητες 2 και 5. Υπάρχουν, ωστόσο, σημαντικές διαφορές μεταξύ των κρατών μελών. Για παράδειγμα, η Ιταλία, η Λετονία και η Ισπανία εφήρμοσαν σχέδια στο πλαίσιο καθεμίας από τις πέντε ειδικές προτεραιότητες. Αντίθετα, μόνο μια από τις ειδικές προτεραιότητες εφαρμόστηκε στην Αυστρία, την Κύπρο και τη Σλοβενία (ειδική προτεραιότητα 4), καθώς και στη Γαλλία και στο Ηνωμένο Βασίλειο (ειδική προτεραιότητα 2). Στη Μάλτα, την Ισπανία και τη Σουηδία, όλα τα σχέδια που χρηματοδοτήθηκαν με τη μέθοδο του «φορέα ανάθεσης» εφήρμοσαν μία ή περισσότερες από τις ειδικές προτεραιότητες.

Συνολικά, οι ανάγκες προτεραιότητας που εντοπίστηκαν κατά το στάδιο σχεδιασμού στα πολυετή προγράμματα επιβεβαιώθηκαν σε γενικές γραμμές, ενώ οι κυριότερες αλλαγές οφείλονταν στις προτάσεις που υπέβαλαν οι εκτελεστικοί οργανισμοί στο πλαίσιο των προσκλήσεων για την υποβολή προτάσεων.

Πίνακας 7: Σύνοψη των ενεργειών που χρηματοδοτήθηκαν από τα κράτη μέλη στο πλαίσιο των ετήσιων προγραμμάτων 2007-2009

«Ομάδα-στόχος» || Είδος ενέργειας || Προτεραιότητα 1 || Προτεραιότητα 2 || Προτεραιότητα 3 || Προτεραιότητα 4 || Σύνολο κρατών μελών

Υπήκοοι τρίτων χωρών || Βελτίωση των γλωσσικών γνώσεων (και ανάπτυξη ικανοτήτων ως προς αυτό) || 20: AT, BE, CY, CZ, DE, EE, FR, EL, HU, IE, IT, LV, LT, LU, PL, RO, SK, SI, ES, UK || || 2: BE, CY || 1: MT || 21: AT, BE, CY, CZ, DE, EE, FR, EL, HU, IE, IT, LV, LT, LU, MT, PL, RO, SK, SI, ES, UK

Διάδοση γενικών και πρακτικών πληροφοριών (δικαιώματα και υποχρεώσεις, διαθέσιμες υπηρεσίες, κλπ), καθώς και μαθήματα αγωγής του πολίτη (πολιτισμός, ιστορία, θεσμοί του κράτους μέλους υποδοχής) || 22: AT, BE, BG, CY, CZ, EE, FI, EL, HU, IE, IT, LV, LT, LU, PL, PT, RO, SK, SI, ES, SE, UK || 1: IT || 6: BE, EE, FI, HU, IT, LV || 2: BE, MT || 23: AT, BE, BG, CY, CZ, EE, FI, EL, HU, IE, IT, LV, LT, LU, MT, PL, PT, RO, SK, SI, ES, SE, UK

Πρόσβαση σε άλλες μορφές εκπαίδευσης || 6: BE, EE, EL, LV, SE, UK || 1: CZ || || || 7: BE, CZ, EE, EL, LV, SE, UK

Προκαταρκτικές δράσεις για τη διευκόλυνση της πρόσβασης στην αγορά εργασίας, τη συμμετοχή στην απασχόληση, την οικονομική ζωή και την αυτάρκεια || 12: AT, BG, DE, EL, LT, MT, PL, PT, RO, SK, ES, SE || 1: CZ || 3: FI, LV, LT || || 15: AT, BG, CZ, DE, FI, EL, LV, LT, MT, PL, PT, RO, SK, ES, SE

Κοινωνική και νομική καθοδήγηση και παροχή συμβουλών || 11: BE, CZ, FI, FR, HU, LV, PL, PT, RO, SK, ES || || 3: CZ, FI, LV || || 11: BE, CZ, FI, FR, HU, LV, PL, PT, RO, SK, ES

Αμφίδρομη προσέγγιση: διευκόλυνση ή προώθηση της συμμετοχής υπηκόων τρίτων χωρών στη δημόσια ζωή, υπηρεσίες και ανταλλαγές με την κοινωνία υποδοχής || 14: AT, CY, DE, EE, EL, HU, IE, IT, LU, MT, NL, SK, ES, SE || || 3: FI, LV, SK || 1: MT || 15: AT, CY, DE, EE, FI, EL, HU, IE, IT, LU, MT, NL, SK, ES, SE

Υγεία || 3: CZ, ES, SE || || 2: CZ, PL || || 4: CZ, PL, ES, SE

Ενέργειες ειδικές για τις ευάλωτες ομάδες || 10: AT, BE, DE, CZ, FI, FR, IT, ES, SE, UK || || || 1: IT || 10: AT, BE, CZ, DE, FI, FR, IT, ES, SE, UK

Αναβάθμιση των υπηρεσιών υποδοχής, καθώς και διευκολύνσεις και νομοθεσία || 5: BE, CZ, IE, LV, UK || 1: BE || || || 5: BE, CZ, IE, LV, UK

Στέγαση || 2: PL, ES || || || || 2: PL, ES

Μέτρα πριν από την αναχώρηση (μέτρα που εστιάζονται σε υπηκόους τρίτων χωρών πριν από την άφιξή τους στο κράτος μέλος υποδοχής) || 3: BE, FI, EL || || || || 3: BE, FI, EL

Πίνακας 7: Σύνοψη των ενεργειών που χρηματοδοτήθηκαν από τα κράτη μέλη στο πλαίσιο των ετήσιων προγραμμάτων 2007-2009 (συνέχεια)

«Ομάδα-στόχος» || Είδος ενέργειας || Προτεραιότητα 1 || Προτεραιότητα 2 || Προτεραιότητα 3 || Προτεραιότητα 4 || Σύνολο κρατών μελών

Φορείς χάραξης πολιτικής, προσωπικό δημόσιων και ιδιωτικών οργανισμών που ασχολείται με την ένταξη, και άλλα πρόσωπα που έχουν επαφή με υπηκόους τρίτων χωρών ή ασχολούνται με θέματα ένταξης || Προσαρμογή των δημόσιων και ιδιωτικών υπηρεσιών σε μια πολυπολιτισμική κοινωνία με την κατάρτιση, την ανάπτυξη ικανοτήτων και την ευαισθητοποίηση || 10: AT, CZ, EE, FR, HU, IT, LV, LT, PT, RO || 1: EE || 16: AT, BG, CY, CZ, EE, FI, EL, HU, LV, LT, LU, MT, PT, RO, SK, ES || 1: HU || 18: AT, BG, CY, CZ, EE, FI, FR, EL, HU, IT, LV, LT, LU, MT, PT, RO, SK, ES

Έρευνα για την κατάσταση υπηκόων τρίτων χωρών στα κράτη μέλη ειδικότερα, καθώς και για τη στάση που κρατά η κοινωνία έναντι των υπηκόων τρίτων χωρών, προκειμένου να προσαρμοστούν καλύτερα τα μέτρα και οι διαδικασίες ένταξης στις ανάγκες τους || 6: BG, HU, IT, LV, RO, SE || 15: AT, BE, BG, CY, CZ, FI, EL, HU, IT, LT, LU, PL, RO, SK, UK || 4: AT, IT, PT, RO || 1: IT || 18: AT, BE, BG, CY, CZ, FI, EL, HU, IT, LV, LT, LU, PL, PT, RO, SK, SE, UK

Ανάλυση και αξιολόγηση μέτρων και διαδικασιών ένταξης γενικά και στα κράτη μέλη ειδικότερα, κατά το παρελθόν και το παρόν, με στόχο την αύξηση της αποτελεσματικότητας || 4: MT, NL, SK, SE || 12: BG, CY, CZ, EE, FI, EL, IT, LV, LU, PL, PT, ES || 2: IT, RO || 1: IT || 17: BG, CY, CZ, EE, FI, EL, IT, LV, LU, MT, NL, PL, PT, RO, SK, ES, SE

Ανάπτυξη των μεθόδων και μέσων παρακολούθησης και αξιολόγησης, συμπεριλαμβανομένων των δεικτών || || 13: AT, BG, CY, DE, EE, FI, EL, HU, IT, LU, PL, SK, UK || 1: IT || 1: SK || 13: AT, BG, CY, DE, EE, FI, EL, HU, IT, LU, PL, SK, UK

Συντονισμός υπηρεσιών και πολιτικών και ανταλλαγές μεταξύ των διαφόρων φορέων στα κράτη μέλη || 3: EL, IT, PT || 6: LV, LT, PT, RO, SK, ES || 11: AT, BG, CY, DE, EL, HU, LT, LU, PL, PT, ES || 6: HU, LV, LU, NL, SK, ES || 16: AT, BG, CY, DE, EL, HU, IT, LV, LT, LU, NL, PL, PT, RO, SK, ES

Συντονισμός και συνεργασία μεταξύ κρατών μελών || || 1: LT || 2: LT, SK || 11: AT, CY, CZ, EE, EL, HU, IT, LU, MT, NL, SE || 13: AT, CY, CZ, EE, EL, HU, IT, LT, LU, MT, NL, SK, SE

Συμμετοχή των μέσων ενημέρωσης || 5: CZ, EL, HU, LT, SK || || 1: CY || || 6: CY, CZ, EL, HU, LT, SK

Κοινωνία υποδοχής || Προαγωγή της ανοχής, ευαισθητοποίηση και διαπολιτισμικός διάλογος || 12: AT, CZ, DE, EE, EL, HU, IT, LT, LU, MT, PT, SK || 2: BG, PT || 6: AT, BG, CY, DE, LU, MT || 1: MT || 14: AT, BG, CY, CZ, DE, EE, EL, HU, IT, LT, LU, MT, PT, SK

Ο κύριος τομέας στον οποίο χρηματοδοτήθηκαν σχέδια στο πλαίσιο της προτεραιότητας 1 ("Δράσεις που προορίζονται για την εφαρμογή των «κοινών βασικών αρχών της πολιτικής ένταξης των μεταναστών στην Ευρωπαϊκή Ένωση»"), αφορούσε την παροχή γενικών και πρακτικών πληροφοριών και μαθημάτων «αγωγής του πολίτη» σε υπηκόους τρίτων χωρών, στα περισσότερα κράτη μέλη. Τα σχέδια περιελάμβαναν:

- τη διάδοση ενημερωτικού υλικού σε χαρτί, σε ηλεκτρονική μορφή (πύλες Διαδικτύου, κλπ) ή μέσω ηλεκτρονικής μάθησης,

- καθοδήγηση με εισαγωγικά μαθήματα κατάρτισης, εργαστήρια, σεμινάρια, κλπ.,

- την ανάπτυξη δικτύων κέντρων πληροφόρησης ή υπηρεσιών υποδοχής,

- την οργάνωση επισκέψεων μελέτης για υπηκόους τρίτων χωρών σε κρατικούς οργανισμούς, ιστορικές τοποθεσίες, μουσεία,

- την εποπτεία ή καθοδήγηση από τον τοπικό πληθυσμό, με σκοπό την παροχή συμβουλών σε υπηκόους τρίτων χωρών κατά την ένταξή τους στην κοινωνία υποδοχής.

Εν συνεχεία ακολουθούσε ο τομέας εκμάθησης γλώσσας, είτε ως μαθήματα κατάρτισης και άλλο διδακτικό υλικό για υπηκόους τρίτων χωρών, περιλαμβανομένης της ηλεκτρονικής μάθησης, ή ως ανάπτυξη ειδικών γλωσσικών διδακτικών τεχνικών προσαρμοσμένων σε υπηκόους τρίτων χωρών.

Η προώθηση της «αμφίδρομης προσέγγισης της ένταξης» χρηματοδοτήθηκε μέσω ενός ευρέος φάσματος δραστηριοτήτων, συχνά καινοτόμου χαρακτήρα, όπως φεστιβάλ, διαγωνισμών τέχνης και εκθέσεων, εισαγωγής γονέων υπηκόων τρίτων χωρών σε σχολεία ή κατασκηνώσεις τόσο για τα παιδιά υπηκόων τρίτων χωρών όσο και για τον τοπικό πληθυσμό. Τα σχέδια για την προώθηση της ανοχής, την ευαισθητοποίηση και την προώθηση του διαπολιτισμικού διαλόγου αφορούσαν δραστηριότητες όπως αθλητικές και πολιτιστικές εκδηλώσεις, μια τηλεοπτική σειρά που απευθυνόταν στην κοινωνία υποδοχής, κλπ.

Οι προκαταρκτικές δράσεις για τη διευκόλυνση της πρόσβασης στην αγορά εργασίας και της συμμετοχής στην οικονομική ζωή αφορούσαν την πρόσβαση στην εκπαίδευση εκτός της εκμάθησης γλώσσας ή της επαγγελματικής κατάρτισης, ή την αξιολόγηση των δεξιοτήτων και την παροχή μαθημάτων μετεκπαίδευσης.

Η προσαρμογή των δημόσιων και ιδιωτικών υπηρεσιών σε μια πολυπολιτισμική κοινωνία, μέσω της ευαισθητοποίησης και της ανάπτυξης ικανοτήτων, αφορούσε την οργάνωση ειδικών συνεδριάσεων επιμόρφωσης, εργαστηρίων και σεμιναρίων και τη διάδοση ενημερωτικού υλικού.

Οι ειδικές ενέργειες για ευάλωτες ομάδες εστιάζονταν στις γυναίκες και τα παιδιά. Τα σχέδια παρείχαν ειδική στήριξη κατά τη στιγμή της αναχώρησης από τα κέντρα υποδοχής, μεριμνούσαν για την παροχή στέγης, παρείχαν βοήθεια πρώτου επιπέδου για την αναζήτηση εργασίας, συνέβαλαν στην πρόσβαση σε ιατρικές και κοινωνικές υπηρεσίες, κλπ.

Παραδείγματα σχεδίων στο πλαίσιο της προτεραιότητας 1

Η Ελλάδα, σε συνεργασία με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Μετανάστευσης (IOM), κατήρτισε πρόγραμμα εκπαίδευσης και πληροφόρησης πριν από την αναχώρηση στη Μολδαβία, που απευθυνόταν σε υποψήφιους μετανάστες. Για τέσσερις μήνες, το πρόγραμμα προσέφερε επίσημη και ανεπίσημη ενημέρωση για τη γλώσσα, τους θεσμούς και τις αξίες της ελληνικής κοινωνίας, πρακτικές πληροφορίες για τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των μεταναστών και τις αναγκαίες διαδικασίες για τη νόμιμη είσοδο και διαμονή στο ελληνικό έδαφος, καθώς και επαγγελματική καθοδήγηση προκειμένου να βελτιωθεί η αντιστοιχία μεταξύ των δεξιοτήτων των υπηκόων τρίτων χωρών και της πραγματικής ζήτησης στην ελληνική αγορά εργασίας. Το σχέδιο εστιαζόταν σε μια ομάδα με την οποία η επαφή είναι συνήθως δυσχερής. Αναμενόταν επίσης να υπάρξει θετικός αντίκτυπος στη μετανάστευση με τη διευκόλυνση της νόμιμης μετανάστευσης στην Ελλάδα – αποθαρρύνοντας ως εκ τούτου την άτυπη μετανάστευση. Στην Ιταλία, ένα σχέδιο που εφήρμοσε ο δήμος της Βενετίας επικεντρωνόταν σε εκμάθηση γλώσσας και σε μαθήματα αγωγής του πολίτη τα οποία απευθύνονταν σε ευάλωτες κατηγορίες, όπως αναλφάβητους υπηκόους τρίτων χωρών, γυναίκες και νεοαφιχθέντες νέους. Το σχέδιο πρότεινε στους συμμετέχοντες ευέλικτες και προσαρμοσμένες στις ανάγκες τους δραστηριότητες, καθώς και καινοτόμες τεχνικές κατάρτισης και στήριξη (διαπολιτισμική διαμεσολάβηση και φύλαξη παιδιών, χρήση νέων τεχνολογιών, κλπ.). Ένα δίκτυο δημόσιων και ιδιωτικών εταίρων επέτρεψε τη συνεχή παρακολούθηση των δραστηριοτήτων σε σχέση με το χρονοδιάγραμμα. Η εκδήλωση λήξης του σχεδίου έλαβε τη μορφή συνεδρίου κατά τη διάρκεια του οποίου απονεμήθηκαν στους συμμετέχοντες βεβαιώσεις συμμετοχής στις διάφορες δραστηριότητες του σχεδίου. Στην Πορτογαλία, ένα σχέδιο ανέπτυξε τη διαπολιτισμική διαμεσολάβηση σε δημόσιες υπηρεσίες με μια εταιρική σχέση στην οποία συμμετείχαν δημόσιες υπηρεσίες, διαμεσολαβητές και φορείς της ανωτέρας εκπαίδευσης. Τώρα πλέον φαίνονται τα πρώτα αποτελέσματα: πρωτοβουλίες κατάρτισης, ένταξη διαμεσολαβητών σε οργανισμούς και άσκηση διαπολιτισμικής διαμεσολάβησης. Η διαμεσολάβηση που προσφέρουν οι δημόσιες υπηρεσίες θα διατηρηθεί και θα ενισχυθεί. Θα καταρτιστούν ένα πρότυπο επιπέδου ΙΙΙ στον κατάλογο των εθνικών τίτλων και ένα σύστημα αναφοράς για την κατάρτιση, τα οποία θα μπορούσαν να υιοθετηθούν σε υψηλότερο επίπεδο από τα πανεπιστήμια. Σε σχέδιο που εφαρμόζεται στην Τσεχική Δημοκρατία, οικογένειες υπηκόων τρίτων χωρών «αδελφοποιούνται» με τοπικές οικογένειες οι οποίες διαμένουν στην ίδια περιοχή. Το σχέδιο καλύπτει ολόκληρο το έδαφος της χώρας. Μπορεί να θεωρηθεί ως συμπληρωματικό σε σχέση με τη δημιουργία κέντρων ένταξης σε κάθε περιοχή της χώρας. Η «αδελφοποίηση» αυτή, που επιτρέπει στον τοπικό πληθυσμό να βοηθά υπηκόους τρίτων χωρών, καλύπτει το κενό μεταξύ των αναγκών αυτών των τελευταίων και των υπηρεσιών τις οποίες καθιερώνει προοδευτικά το τσεχικό σύστημα ένταξης. Το σχέδιο υποστηρίχθηκε από εκτεταμένη εκστρατεία πληροφόρησης στα μέσα ενημέρωσης. Η Ουγγαρία στήριξε σχέδιο που αποσκοπούσε στην ευαισθητοποίηση των κατοίκων της Βουδαπέστης όσον αφορά την παρουσία κοινοτήτων μεταναστών στην πρωτεύουσα και τη συμβολή τους στον πολυπολιτισμικό χαρακτήρα της Βουδαπέστης. Διοργανώθηκαν τέσσερα φεστιβάλ σε δημοφιλές πολιτιστικό ίδρυμα στην καρδιά της Βουδαπέστης. Κάθε φεστιβάλ επέδειξε ένα ευρύ φάσμα πολιτιστικών πτυχών (όπως χειροτεχνία, μουσική, χορός, κινηματόγραφος, φωτογραφικές εκθέσεις) από διάφορες ομάδες υπηκόων τρίτων χωρών. Οι εκδηλώσεις συνοδεύονταν από πολλές δραστηριότητες επικοινωνίας. Το σχέδιο επέτυχε το στόχο ευαισθητοποίησης των κατοίκων της Βουδαπέστης σχετικά με την παρουσία υπηκόων τρίτων χωρών στην πόλη και την προώθηση του διαπολιτισμικού διαλόγου.

Τα σχέδια στο πλαίσιο της προτεραιότητας 2 «Ανάπτυξη δεικτών και μεθόδων αξιολόγησης για την εκτίμηση της προόδου, την προσαρμογή των πολιτικών και των μέτρων και τη διευκόλυνση του συντονισμού της συγκριτικής μάθησης» χρηματοδότησαν ερευνητικές δραστηριότητες για την κατάσταση των υπηκόων τρίτων χωρών στα κράτη μέλη και για την στάση της κοινωνίας έναντι των υπηκόων τρίτων χωρών, προκειμένου να προσαρμοστούν στις ανάγκες τους τα μέτρα ένταξης. Σ’ αυτά συμπεριλαμβάνονται η συλλογή δεδομένων για τους υπηκόους τρίτων χωρών στα κράτη μέλη, ποιοτική έρευνα, όπως ομάδες συζήτησης με εκπροσώπους ΜΚΟ και του εκπαιδευτικού συστήματος, συνεντεύξεις με υπηκόους τρίτων χωρών και εμπειρογνώμονες. Χρηματοδοτήθηκαν επίσης πιο ειδικές μελέτες, για παράδειγμα, όσον αφορά την ένταξη παιδιών υπηκόων τρίτων χωρών στο εκπαιδευτικό σύστημα.

Εκτός των ανωτέρω, ενισχύθηκαν οι αναλύσεις και αξιολογήσεις πολιτικών και μέτρων ένταξης, μεταξύ των οποίων, η ανάλυση του νομικού πλαισίου και των διοικητικών πρακτικών, η ανάπτυξη δεικτών ή μεθόδων αξιολόγησης, ο συντονισμός υπηρεσιών και παραγόντων για την ανταλλαγή πληροφοριών, στατιστικών στοιχείων και ειδήσεων όσον αφορά την ένταξη.

Παραδείγματα σχεδίων στο πλαίσιο της προτεραιότητας 2

Στην Πολωνία, ερευνητικό σχέδιο εξέτασε τις διακρίσεις σε βάρος των υπηκόων τρίτων χωρών, κυρίως μέσω δραστηριοτήτων υπεράσπισης και εκστρατειών πληροφόρησης απευθυνόμενων στους φορείς λήψης αποφάσεων. Το σχέδιο έλαβε υπόψη πρόσφατη σημαντική έρευνα για την κατάσταση των υπηκόων τρίτων χωρών στην Πολωνία – ειδικότερα σε ό,τι αφορά την απασχόληση. Οι δραστηριότητες περιελάμβαναν: μια κοινωνιολογική έρευνα στην οποία συμμετείχαν 360 υπήκοοι τρίτων χωρών και 30 υπάλληλοι και εμπειρογνώμονες σε θέματα ένταξης και εισαγωγής διακρίσεων σε βάρος των αλλοδαπών στην Πολωνία, μια ανάλυση των κοινωνικών και νομικών πτυχών των διακρίσεων, που καλύπτει 30 νομικές πράξεις, μια έρευνα για την προθυμία των εργοδοτών να προσλαμβάνουν υπηκόους τρίτων χωρών διαφόρων κατηγοριών, τη δημοσίευση και τη διάδοση δύο μελετών αφιερωμένων σ’ αυτά τα θέματα με συστάσεις που απευθύνονται στους φορείς λήψης αποφάσεων και σε υπηκόους τρίτων χωρών στην Πολωνία, και σεμινάρια για την προώθηση των αποτελεσμάτων.

Στη Λιθουανία, εκπονήθηκε μελέτη σκοπιμότητας όσον αφορά την πρόσβαση των υπηκόων τρίτων χωρών στην αγορά εργασίας, προκειμένου να καταστούν γνωστές οι ανάγκες τους. Τώρα που έχουν πλέον επισημανθεί τα σημαντικότερα προβλήματα και οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι υπήκοοι τρίτων χωρών, πολλές κοινωνικές ομάδες και τα κρατικά όργανα της Λιθουανίας χρησιμοποιούν ευρέως τα αποτελέσματα του σχεδίου.

Στη Σλοβακία, σχέδιο μελέτης αφορούσε την ένταξη παιδιών μεταναστών στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση. Πέρα από την αξιολόγηση των αναγκών, των προκλήσεων και των περιορισμών, το σχέδιο συνέβαλε στην κατάρτιση ενοτήτων και υλικού διδασκαλίας κατάλληλων για παιδιά μεταναστών, πράγμα που δεν υφίστατο προηγουμένως.

Στη Γαλλία, στατιστική έρευνα ευρείας κλίμακας εξέτασε, για πρώτη φορά, τη διαδικασία ένταξης πολλών χιλιάδων υπηκόων τρίτων χωρών επί πολλά έτη, δηλαδή κατά τους πρώτους μήνες μετά την άφιξή τους, ένα χρόνο αργότερα και μετά τρία έτη. Οι ερωτήσεις αφορούν την κατάσταση πριν από την άφιξη και τη διοικητική διαδικασία μετά την άφιξη και, αργότερα, την απόκτηση γλωσσικών δεξιοτήτων, την πρόσβαση στην απασχόληση, στη στέγαση και ακόμη περαιτέρω την πρόσβαση στην εκπαίδευση, στις υγειονομικές υπηρεσίες, την κοινωνική ζωή, κλπ. Η έρευνα θα προσφέρει στους φορείς λήψης αποφάσεων και στις υπηρεσίες ένταξης μια εμπεριστατωμένη γνώση της διαδικασίας ένταξης και προτείνει τρόπους βελτίωσης της πολιτικής για την ένταξη.

Στο πλαίσιο της προτεραιότητας 2 («Δημιουργία ικανοτήτων πολιτικής, συντονισμού και διαπολιτισμικής αρμοδιότητας στα κράτη μέλη σε όλα τα επίπεδα και τις υπηρεσίες της κυβέρνησης»), τα κράτη μέλη χρηματοδότησαν ενέργειες όσον αφορά την προσαρμογή των δημόσιων και ιδιωτικών υπηρεσιών σε μια πολυπολιτισμική κοινωνία μέσω της κατάρτισης, της ανάπτυξης ικανοτήτων και της ευαισθητοποίησης, ειδικότερα για το προσωπικό κυβερνητικών και μη κυβερνητικών φορέων και άλλων προσώπων που έρχονται σε επαφή με υπηκόους τρίτων χωρών. Αυτές συμπεριελάμβαναν μαθήματα κατάρτισης και σεμινάρια για δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς με σκοπό την ευαισθητοποίηση και την ανοχή της διαφορετικότητας, τον συντονισμό υπηρεσιών και πολιτικών στα κράτη μέλη, τη διάδοση εγχειριδίων, τη σύσταση εταιρικών σχέσεων με τοπικές αρχές, κλπ.

Παραδείγματα σχεδίων στο πλαίσιο της προτεραιότητας 3

Στην Αυστρία, σχέδιο που εκτελείται από ένα Κέντρο ένταξης και παρακολούθησης συλλέγει στοιχεία για τη μετανάστευση και την ένταξη. Το Κέντρο έχει δημιουργήσει έναν δικτυακό τόπο και μια εξειδικευμένη βιβλιοθήκη και εκδίδει ένα ενημερωτικό φυλλάδιο κάθε τρίμηνο. Παρέχει στους αρμόδιους για την ένταξη φορείς στοιχεία και μέσα που προορίζονται να τους βοηθήσουν στην αποστολή τους, πληροφορίες για τα σχέδια ένταξης και παράλληλα ευνοεί την οργάνωση δικτύων. Η πτυχή της παρακολούθησης θα επιτρέψει να αξιολογείται ο αντίκτυπος των δραστηριοτήτων ένταξης και, μακροπρόθεσμα, θα τροφοδοτήσει τον κοινωνικό και πολιτικό διάλογο σε θέματα ένταξης.

Στην Κύπρο, διοργανώθηκαν σεμινάρια αποκλειστικά για δασκάλους, καθώς και ειδικά σεμινάρια κατάρτισης για την διαπολιτισμική εκπαίδευση και τη διδασκαλία των ελληνικών ως δεύτερης ξένης γλώσσας. Ο στόχος ήταν να καταστούν οι δάσκαλοι ικανότεροι να αντιμετωπίζουν προβλήματα ένταξης. Ειδικότερα, τα σεμινάρια παρείχαν στους δασκάλους τις αναγκαίες γνώσεις και πληροφορίες σχετικά με τις νέες μεθόδους διδασκαλίας και τις βέλτιστες πρακτικές που πρέπει να εφαρμόζονται κατά την διδασκαλία σε υπηκόους τρίτων χωρών. Οι δάσκαλοι ήταν ενθουσιασμένοι με αυτά τα σεμινάρια επειδή τα θεωρούσαν πολύ χρήσιμα στην κατανόηση των απόψεων των παιδιών υπηκόων τρίτων χωρών και επειδή τους παρείχαν ουσιαστικές πληροφορίες και πρακτικές για την άσκηση των καθηκόντων τους με αυτήν την ομάδα στόχο.

Ένα σχέδιο στη Φινλανδία αποσκοπούσε στην ευαισθητοποίηση των περιφερειακών αρχών στην παρουσία υπηκόων της ταϊλανδικής κοινότητας, μια κοινότητας ιδιαίτερα ευάλωτης δεδομένου ότι δεν εντάσσεται εύκολα στο πεδίο των επίσημων μέτρων. Το σχέδιο τόνισε τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν αυτά τα άτομα και συνέβαλε στην ανάπτυξη δικτύων συνεργασίας, καθώς και αμοιβαίας κατανόησης. Συγκεντρώθηκαν πολλές πληροφορίες για την ομάδα-στόχο, οι οποίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τον σχεδιασμό των δημόσιων υπηρεσιών και για την οργάνωση της συνεργασίας με τον τριτογενή τομέα. Τα αποτελέσματα του σχεδίου χρησιμοποιούνται για την κατάρτιση των αστυνομικών δυνάμεων, καθώς και για την κατάρτιση και την εφαρμογή πολιτικών και μέτρων ένταξης σε επίπεδο δήμων. Μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν και για άλλες ομάδες-στόχους.

Τέλος, στο πλαίσιο της προτεραιότητας 4 («Ανταλλαγή πείρας, ορθών πρακτικών και πληροφοριών για την ένταξη μεταξύ κρατών μελών»), τα σχέδια όχι μόνον αφορούσαν τον συντονισμό και τη συνεργασία μεταξύ των δημόσιων αρχών των κρατών μελών, αλλά και στήριξαν την ανταλλαγή πληροφοριών και πρακτικών μεταξύ μη κυβερνητικών οργανώσεων των κρατών μελών.

Παραδείγματα σχεδίων στο πλαίσιο της προτεραιότητας 4

Η διοίκηση της Εσθονίας διοργάνωσε επισκέψεις μελέτης και σεμινάρια με άλλα κράτη μέλη για την ανταλλαγή πληροφοριών, πείρας και ορθών πρακτικών σχετικά με την ένταξη υπηκόων τρίτων χωρών. Στην Ιταλία, το Υπουργείο Εσωτερικών έθεσε σε εφαρμογή σχέδιο συνεργασίας με τις διοικήσεις άλλων κρατών μελών για διάφορα θέματα ένταξης. Μεταξύ των θεμάτων που καλύπτονται, συμπεριλαμβάνονται τα εξής: στατιστικές για την ένταξη, ορθές πρακτικές που εφαρμόζονται για τις ευάλωτες ομάδες, μια σύμβαση για την ένταξη, συγκριτική ανάλυση της νομοθεσίας της Ιταλίας και άλλων κρατών μελών σε θέματα ιθαγένειας.

Πολλά κράτη μέλη (Αυστρία, Τσεχική Δημοκρατία, Ελλάδα, Ουγγαρία, Μάλτα, Κάτω Χώρες, Σλοβακική Δημοκρατία, Ισπανία και Σουηδία) χρηματοδότησαν σεμινάρια, διασκέψεις, δίκτυα και επισκέψεις μελέτης που πρότειναν κυβερνητικοί και μη κυβερνητικοί φορείς για την ανταλλαγή πείρας και ορθών πρακτικών με οργανώσεις από άλλα κράτη μέλη.

Το Λουξεμβούργο χρηματοδότησε διάφορα σχέδια που αφορούσαν τη συνεργασία με οργανώσεις από γειτονικά κράτη μέλη: Βέλγιο, Γαλλία και Γερμανία. Ένα από τα σχέδια αυτά άρχισε με τη συλλογή αναλυτικών στοιχείων για τις οργανώσεις υπηκόων τρίτων χωρών σ’ αυτά τα κράτη μέλη. Τούτο οδήγησε στη συνεργασία μεταξύ αυτών για διάφορα θέματα ένταξης. Σε ένα άλλο σχέδιο, μια οργάνωση με έδρα το Λουξεμβούργο στηρίχθηκε στην εμπειρογνωσία γαλλικού οργανισμού για τη σύσταση και τη βελτίωση διαπολιτισμικών υπηρεσιών διερμηνείας (οι διερμηνείς έλαβαν μαθήματα επιμόρφωσης για τις πολιτιστικές αξίες υπηκόων τρίτων χωρών διαφόρων προελεύσεων).

7.4. Αξιολόγηση της εφαρμογής και προκαταρκτικά αποτελέσματα

Τα περισσότερα κράτη μέλη αντιμετώπισαν προβλήματα εφαρμογής για τα δύο πρώτα ετήσια προγράμματα, του 2007 και του 2008: είτε καθυστερήσεις είτε δυσκολίες πλήρους εφαρμογής των προγραμμάτων. Ο συχνότερος λόγος ήταν η καθυστέρηση κατά την έγκριση των προγραμμάτων (που είναι σύνηθες φαινόμενο όταν εφαρμόζεται ένα νέο χρηματοδοτικό μέσο της ΕΕ), διαδικασία που αποτελεί προϋπόθεση για την έναρξη προσκλήσεων για την υποβολή προτάσεων ή για τη χρηματοδότηση επιλεγμένων σχεδίων. Μεταξύ των άλλων λόγων που μπορούν να αναφερθούν συγκαταλέγονται η ανάγκη ολοκλήρωσης των οργανωτικών και διοικητικών ρυθμίσεων στο εσωτερικό των κρατών μελών, πριν καταστεί δυνατό να εφαρμοστούν τα προγράμματα, η έλλειψη πείρας των αρμόδιων αρχών και των δικαιούχων, η ανάγκη προκήρυξης περισσότερων προσκλήσεων για την υποβολή προτάσεων όταν τα επιλέξιμα σχέδια δεν αρκούσαν για να χρησιμοποιηθεί πλήρως η χορήγηση του Ταμείου, και, κυρίως, η δυσκολία των εκτελεστικών οργανισμών να εξασφαλίσουν την απαιτούμενη συμπληρωματική χρηματοδότηση σε ένα ιδιαίτερα δυσχερές οικονομικό πλαίσιο. Σε μια προσπάθεια να καλύψουν την καθυστέρηση, πολλά κράτη μέλη άρχισαν ταυτόχρονα τα ετήσια προγράμματα του 2007 και του 2008, για παράδειγμα, με την προκήρυξη προσκλήσεων για την υποβολή προτάσεων από κοινού για τα δύο έτη. Εν πάση περιπτώσει, η εφαρμογή έγινε βιαστικά, γεγονός που κατέληξε σε στενές προθεσμίες για τους εκτελεστικούς οργανισμούς και σε διοικητική επιβάρυνση για τις αρμόδιες αρχές. Επίσης, ορισμένα κράτη μέλη των οποίων οι προσκλήσεις για την υποβολή προτάσεων δεν ήταν επιτυχείς, δεν κατόρθωσαν να αναπροσαρμόσουν τα ετήσια προγράμματά τους.

Εντούτοις, η κατάσταση βελτιώθηκε σημαντικά με το ετήσιο πρόγραμμα 2009, για το οποίο μόνον εννέα κράτη μέλη σημείωσαν καθυστερήσεις εφαρμογής.

Παρά τα προβλήματα αυτά, τα περισσότερα κράτη μέλη ελπίζουν ακόμη να περατώσουν τις σχεδιαζόμενες δράσεις και να υλοποιήσουν τους στόχους που καθορίζονται στα ετήσια προγράμματα. Σ’ αυτό το στάδιο, η αξιολόγηση στα κράτη μέλη στηρίζεται στα είδη και στον αριθμό των χρηματοδοτούμενων σχεδίων, σε σύγκριση με τους ενδεικτικούς στόχους που καθορίζονται στα προγράμματα κάθε δράσης, καθώς και στα πραγματικά αποτελέσματα που είναι διαθέσιμα κατά τη στιγμή κατάρτισης της έκθεσης προς την Επιτροπή. Λεπτομερείς πληροφορίες για τα αποτελέσματα και τις επιπτώσεις θα είναι διαθέσιμες κατά την εκ των υστέρων αξιολόγηση το 2012.

Σε δεκαπέντε κράτη μέλη (Αυστρία, Βουλγαρία, Κύπρο, Εσθονία, Γαλλία, Γερμανία, Ελλάδα, Ιταλία, Λετονία, Λιθουανία, Πολωνία, Πορτογαλία, Σλοβακία, Ισπανία και Ηνωμένο Βασίλειο), και τα δύο ετήσια προγράμματα 2007 και 2008 εφαρμόστηκαν, σε γενικές γραμμές, πλήρως (σε ορισμένες περιπτώσεις μετά την αναθεώρηση από την Επιτροπή). Στο Βέλγιο, την Τσεχική Δημοκρατία, την Ουγγαρία, το Λουξεμβούργο και τη Σλοβενία, μόνο το πρόγραμμα του 2008 εφαρμόστηκε πλήρως, ενώ στη Βουλγαρία εφαρμόστηκε πλήρως το ετήσιο πρόγραμμα του 2007. Σε 19 κράτη μέλη (Αυστρία, Βέλγιο, Βουλγαρία, Κύπρο, Εσθονία, Γαλλία, Γερμανία, Ελλάδα, Ουγγαρία, Ιρλανδία, Ιταλία, Λετονία, Λιθουανία, Πολωνία, Πορτογαλία, Ρουμανία, Σλοβακία, Ισπανία και Ηνωμένο Βασίλειο), τα στοχοθετημένα αποτελέσματα των σχεδίων έχουν υλοποιηθεί ή θα έχουν υλοποιηθεί πιθανώς κατά την περάτωση. Δύο κράτη μέλη (η Τσεχική Δημοκρατία και το Λουξεμβούργο) διευκρίνισαν ότι μόνο το πρόγραμμα του 2008 αναμένεται να επιτύχει τα προβλεπόμενα αποτελέσματά του.

Γενικά, το Ταμείο επέτρεψε σε πολλά κράτη μέλη (π.χ. Ουγγαρία, Σλοβακία) να σχεδιάσουν, για πρώτη φορά, ένα συνολικό πλαίσιο πολιτικής για την ένταξη υπηκόων τρίτων χωρών, το οποίο συμπεριλαμβάνει όλες τις κοινές βασικές αρχές. Σε άλλα κράτη μέλη, όπως η Βουλγαρία, η Κύπρος, η Εσθονία ή η Ελλάδα, όπου υπήρχε ήδη ένα εθνικό πλαίσιο για την ένταξη, το Ταμείο παρείχε χρηματοδοτικούς πόρους για την εφαρμογή του. Τέλος, σε κράτη μέλη που διέθεταν περισσότερη πείρα, το Ταμείο, το οποίο συχνά συμπληρώνει υπάρχοντες χρηματοδοτικούς πόρους, επικεντρώθηκε σε ειδικά μέτρα ή ειδικές ομάδες που δεν εμπίπτουν κανονικά στο πεδίο των παραδοσιακών μέσων χρηματοδότησης. Σ’ αυτό το πλαίσιο, είχε ουσιαστικά αποτελέσματα σε τομείς όπως γλωσσικές δεξιότητες, προώθηση ουσιαστικού και εποικοδομητικού διαλόγου μεταξύ των υπηκόων τρίτων χωρών και της κοινωνίας υποδοχής και αντιμετώπιση των προβλημάτων υγείας των υπηκόων τρίτων χωρών.

7.5. Συνολικές αξιολογήσεις των κρατών μελών και προτάσεις για βελτιώσεις

Σε όλα τα κράτη μέλη (εκτός των Κάτω Χωρών και της Πολωνίας), οι προτεραιότητες του προγράμματος και οι δράσεις που καθορίζονται στα προγράμματα κρίθηκε ότι ήταν προσαρμοσμένες στις ανάγκες και τους στόχους σε θέματα ένταξης. Σε ορισμένα νέα κράτη μέλη (π.χ. Βουλγαρία, Κύπρο και Τσεχική Δημοκρατία), τα προγράμματα ήταν ιδιαιτέρως κατάλληλα λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι ο αριθμός των μεταναστών από τρίτες χώρες έχει αυξηθεί πρόσφατα. Σε λίγα κράτη μέλη, ορισμένες δράσεις έπρεπε να τροποποιηθούν λόγω της οικονομικής κρίσης (Ρουμανία, Ισπανία) ή λόγω των μεταβαλλόμενων μεταναστευτικών ρευμάτων (Ηνωμένο Βασίλειο). Εν πάση περιπτώσει, οι προτεραιότητες και δράσεις ήταν στο σύνολό τους κατάλληλες.

Στις Κάτω Χώρες, η χορήγηση του Ταμείου αντιστοιχούσε σε σχετικά χαμηλό ποσοστό του εθνικού προϋπολογισμού για την ένταξη και δεν θεωρήθηκε ως πραγματική προστιθέμενη αξία στις εθνικές στρατηγικές. Στην Πολωνία, κατά τη διάρκεια της εφαρμογής διαπιστώθηκε ότι ένα ευρύτερο φάσμα δράσεων θα ήταν πιο αποτελεσματικό στη στήριξη των εθνικών στρατηγικών. Τα αρχικά μέτρα έπρεπε να αναπροσαρμοστούν και να συγχωνευθούν προκειμένου να αντιμετωπίσουν καλύτερα τις εγχώριες ανάγκες.

Παρόλο που επτά κράτη μέλη (Βέλγιο, Βουλγαρία, Κύπρος, Εσθονία, Μάλτα, Κάτω Χώρες και Σουηδία) δεν ήταν ακόμη σε θέση να εκτιμήσουν κατά πόσον τα αντίστοιχα προγράμματά τους είχαν επιτύχει τους στόχους τους, τα υπόλοιπα 19 κράτη μέλη έκριναν ότι τα προγράμματά τους ήταν αποτελεσματικά: τα σχέδια είχαν εφαρμοστεί επιτυχώς και, σε μεγάλο βαθμό, τα αποτελέσματα ήταν σύμφωνα με τους στόχους τους.

Οι γνώμες σχετικά με την αποτελεσματικότητα ήταν διχασμένες. Ενώ τα περισσότερα κράτη μέλη έκριναν ότι τα σχέδια είχαν επιτύχει τους στόχους τους με εύλογο κόστος, το οποίο ήταν ένα από τα κριτήρια επιλογής, διαπίστωσαν επίσης ότι το διοικητικό κόστος ήταν υψηλό και ότι η διαχείριση των σχεδίων απαιτούσε περισσότερους ανθρώπινους και χρηματοδοτικούς πόρους από τους αναμενόμενους.

Η συμπληρωματικότητα μεταξύ του Ταμείου και άλλων χρηματοδοτικών μέσων της ΕΕ επιτεύχθηκε με τις διαδικασίες που καθορίστηκαν κατά την έναρξη των προγραμμάτων, αν και με κάποιες δυσκολίες, εκ των οποίων η σημαντικότερη ήταν η ανάγκη να αποτραπεί η αλληλεπικάλυψη με τον ομάδα-στόχο του Ευρωπαϊκού Ταμείου για τους Πρόσφυγες.

Τέλος, σε σχεδόν όλα τα κράτη μέλη, το Ταμείο θεωρήθηκε ότι περιείχε μια πραγματική προστιθέμενη αξία. Παρήγαγε αποτελέσματα στον τομέα της ένταξης τα οποία δεν θα μπορούσαν να επιτευχθούν μέσω των υφιστάμενων εθνικών προγραμμάτων, πολιτικών, προϋπολογισμών και άλλων χρηματοδοτικών μέσων της ΕΕ. Αυτά τα αποτελέσματα συνίσταντο στην τοποθέτηση των σχεδίων μέσα στο πλαίσιο μιας συναφούς και ειδικής στρατηγικής και πολιτικής, στη συμπληρωματικότητα και στον συντονισμό με άλλα, εθνικά και ευρωπαϊκά, Ταμεία και στην απόδοση νέων, σημαντικών πτυχών ένταξης σε υπάρχοντα προγράμματα, στην ενίσχυση δραστηριοτήτων που εφαρμόζουν οι ΜΚΟ και τοπικές αρχές, και στην προώθηση του διαλόγου και στην ανταλλαγή ιδεών μεταξύ φορέων που συμμετέχουν στη διαδικασία ένταξης.

Ενώ το φάσμα των επιλέξιμων δράσεων κρίθηκε κατάλληλο, οι συστάσεις των κρατών μελών αφορούσαν κυρίως την απλούστευση του υπάρχοντος συστήματος το οποίο, από πολλές πλευρές, θεωρήθηκε ιδιαίτερα περίπλοκο:

- Ο διοικητικός φόρτος εργασίας σε σχέση με τα ετήσια προγράμματα πρέπει να μειωθεί, με την αντικατάσταση του σημερινού συστήματος — που συνίσταται σε ένα πολυετές πρόγραμμα ακολουθούμενο από ετήσια προγράμματα — από μόνο ένα πολυετές πρόγραμμα. Πρέπει επίσης να προβλεφθεί μεγαλύτερη ευελιξία κατά την εφαρμογή των προγραμμάτων, χωρίς να υπάρχει ανάγκη αναθεώρησης από την Επιτροπή. Η περίοδος επιλεξιμότητας των ετήσιων προγραμμάτων, εάν συνεχιστούν, πρέπει να παραταθεί. Οι απαιτήσεις υποβολής εκθέσεων πρέπει να μειωθούν.

- Οι κανόνες επιλεξιμότητας για τις δαπάνες πρέπει να διευκρινιστούν, να απλουστευθούν και να καταστούν πιο ελαστικοί προκειμένου να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα και να μειωθεί η διοικητική επιβάρυνση, με την εναλλακτική επιλογή να επιτραπεί στα κράτη μέλη να καθορίσουν και να εφαρμόσουν τους δικούς τους κανόνες επιλεξιμότητας.

- Το πεδίο εφαρμογής του Ταμείου πρέπει να επεκταθεί σε πρόσωπα που ανήκουν στην ομάδα-στόχο του Ευρωπαϊκού Ταμείου για τους Πρόσφυγες.

- Το ποσοστό συγχρηματοδότησης της ΕΕ πρέπει να αυξηθεί σε 75% για κάθε σχέδιο και το ποσοστό της συνεισφοράς της ΕΕ που καταβάλλεται ως πρώτη προχρηματοδότηση πρέπει να αυξηθεί ώστε να χορηγείται μεγαλύτερη ενίσχυση στα σχέδια κατά τη στιγμή της έναρξης και για να διευκολύνεται η εφαρμογή του προγράμματος. Έτσι, μπορεί να καταργηθεί η δεύτερη προχρηματοδότηση. Πρέπει επίσης να αυξηθεί ο προϋπολογισμός για την τεχνική βοήθεια προκειμένου να καλύπτονται οι διοικητικές δαπάνες.

- Η Επιτροπή μπορεί να κάνει περισσότερα για να στηρίζει την εφαρμογή στα κράτη μέλη, ειδικότερα εντείνοντας την ανταλλαγή γνώσεων και προωθώντας τη συνεργασία μεταξύ κρατών μελών, καθιστώντας αμέσως διαθέσιμη κάθε πληροφορία προς χρήση όλων των κρατών μελών, κλπ. Εκτός των πληροφοριών που παρέχονται στην επιτροπή SOLID, θα ήταν χρήσιμες οι επιγραμμικές βάσεις δεδομένων ή ένας εξειδικευμένος δικτυακός τόπος με όλα τα αρχεία. Τέλος, στο μέλλον, πρέπει να ολοκληρωθεί το νομικό πλαίσιο πριν από την έναρξη της περιόδου προγραμματισμού, και τα προγράμματα πρέπει να εγκριθούν το ταχύτερο δυνατό.

8. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

Με βάση την εφαρμογή του Ταμείου κατά τα πρώτα τρία έτη των πολυετών προγραμμάτων 2007-2013, μπορεί να γίνει η ακόλουθη αξιολόγηση:

- Μόλις επιλύθηκαν τα προβλήματα εφαρμογής των ετήσιων προγραμμάτων του 2007 και του 2008, τα περισσότερα κράτη μέλη ήταν σε θέση να καλύψουν την καθυστέρηση και εφήρμοσαν τα ετήσια προγράμματα από το 2009 χωρίς σημαντικές καθυστερήσεις. Παρόλα αυτά, υπάρχουν ακόμη ορισμένες δυσκολίες, τις οποίες εξετάζει η Επιτροπή με τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη. Τα σχέδια που περατώθηκαν μέχρι σήμερα εκπληρούν γενικά τους προβλεπόμενους στόχους τους και, τουλάχιστον από το ετήσιο πρόγραμμα 2009, τα περισσότερα κράτη μέλη αναμένουν να υλοποιήσουν τους στόχους των προγραμμάτων.

- Το Ταμείο έγινε ευρέως δεκτό στα περισσότερα κράτη μέλη και ιδίως από τους οργανισμούς που είναι επιφορτισμένοι με την εκτέλεση των σχεδίων. Τούτο αποδεικνύεται, ειδικότερα, από το υψηλό ποσοστό ανταπόκρισης στις προσκλήσεις για την υποβολή προτάσεων από το ετήσιο πρόγραμμα 2009 και το φάσμα των οργανώσεων που συμμετέχουν στα κράτη μέλη.

- Το Ταμείο έχει καλύψει ένα κενό: εκλαμβάνεται στα περισσότερα κράτη μέλη ως ότι προσφέρει πραγματική προστιθέμενη αξία, είτε αυτά είχαν προηγούμενη πείρα με την ένταξη υπηκόων τρίτων χωρών, είτε όχι.

- Αντίθετα, το πλαίσιο προγραμματισμού και εφαρμογής του Ταμείου φαίνεται ιδιαίτερα περίπλοκο, δεδομένων του είδους των χρηματοδοτούμενων δράσεων, των δικαιούχων οργανισμών και του υψηλού αριθμού των σχεδίων.

Για να ανταποκριθεί καλύτερα στις ανησυχίες των κρατών μελών, η Επιτροπή προέβη το 2011 σε μια σημαντική αναθεώρηση των κανόνων εφαρμογής και των τεσσάρων Ταμείων του γενικού προγράμματος. Το μεγαλύτερο τμήμα συνίστατο σε σημαντική απλούστευση των κανόνων επιλεξιμότητας, με τη θέσπιση νέων κανόνων εφαρμοστέων από την εφαρμογή των ετήσιων προγραμμάτων του 2011 (το αργότερο) και, με την προϋπόθεση της πλήρους συμμόρφωσης με τις αρχές της ίσης μεταχείρισης, της διαφάνειας και της μη διακριτικής μεταχείρισης, ακόμη και των σχεδίων που χρηματοδοτούνται από τα ετήσια προγράμματα του 2009 και 2010[15]. Τα κράτη μέλη εξέφρασαν την ικανοποίησή τους για την εν λόγω αναθεώρηση. Περαιτέρω συστάσεις για βελτίωση από τα κράτη μέλη θα εξεταστούν στο πλαίσιο των προτάσεων που θα υποβάλει η Επιτροπή εφέτος για τα μελλοντικά χρηματοδοτικά μέσα στον τομέα των Εσωτερικών Υποθέσεων, ως μέρος του επόμενου πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου που θα εφαρμόζεται από το 2014.

Κατά τα δύο εναπομείναντα έτη της τρέχουσας περιόδου προγραμματισμού, οι πιστώσεις του προϋπολογισμού του Ταμείου αναμένεται να αυξηθούν σημαντικά, σε 162,5 εκατ. ευρώ για το 2012 και σε 182, 5 εκατ. ευρώ για το 2013 (δηλαδή, συνολικά για τα δύο έτη, το 42% της χορήγησης του Ταμείου για ολόκληρη την περίοδο 2007-2013), σε σύγκριση με τα 131,5 εκατ. ευρώ για το 2011 και τα 110,5 εκατ. ευρώ για το 2010[16]. Σ’ αυτό το πλαίσιο, η Επιτροπή προτίθεται να συζητήσει με τα κράτη μέλη την καλύτερη δυνατή χρήση των διαθέσιμων πόρων, με βάση τις ανάγκες πολιτικής και εφαρμογής κατά τα προσεχή έτη. Κατά την άποψη της Επιτροπής, υπάρχουν τέσσερις κύριοι τομείς που χρήζουν περαιτέρω δράσης και προσοχής:

- Τόνωση της ενεργού συμμετοχής των υπηκόων τρίτων χωρών και της κοινωνίας υποδοχής στη διαδικασία ένταξης, στο πλαίσιο της αμφίδρομης διαδικασίας: προώθηση ολοκληρωμένων προγραμμάτων ένταξης, και συμμετοχή των υπηκόων τρίτων χωρών σε σχετικούς συμβουλευτικούς φορείς και δίκτυα, ενίσχυση της συμμετοχής των υπηκόων τρίτων χωρών στη συλλογική ζωή, βελτίωση της αντίληψης που έχει το κοινό για τη μετανάστευση, περιλαμβανομένης της κατανόησης από την ίδια την κοινωνία υποδοχής της συνεισφοράς που της προσφέρει η μετανάστευση, κλπ.

- Αύξηση της αποτελεσματικότητας των μέτρων ένταξης που ανταποκρίνονται στις ειδικές ανάγκες των ευάλωτων ομάδων (γυναικών, νέων και παιδιών, ασυνόδευτων ανηλίκων με νόμιμο καθεστώς, ηλικιωμένων, θυμάτων εμπορίας ανθρώπων και σωματεμπορίας, κλπ.): ενίσχυση των εκπαιδευτικών ευκαιριών για παιδιά, ενίσχυση του ρόλου των γυναικών στη διαδικασία ένταξης, αύξηση της αυτονομίας τους στην κοινωνία και βελτίωση των γνώσεών τους σχετικά με τα δικαιώματα και τη συμμετοχή τους στη δημόσια ζωή, προώθηση της ένταξης ασυνόδευτων ανηλίκων στους οποίους έχει αναγνωρισθεί νόμιμο καθεστώς, κλπ.

- Ενίσχυση της ένταξης σε τοπικό επίπεδο και μια προσέγγιση της ένταξης από τη βάση προς τα πάνω, καθώς και πολυεπίπεδη συνεργασία μεταξύ διαφόρων επιπέδων διακυβέρνησης που συμμετέχουν στην κατάρτιση στρατηγικών και μέτρων ένταξης: στήριξη των διαδικασιών ένταξης σε τοπικό επίπεδο, περιλαμβανομένων εταιρικών σχέσεων όπου συμμετέχουν όλοι οι ενδιαφερόμενοι φορείς, βελτίωση της τοπικής ένταξης των υπηκόων τρίτων χωρών στη στέγαση, στα σχολεία, στην κοινωνική πρόνοια, στην υγεία, στην εκπαίδευση, ενίσχυση των δήμων που ευνοούν την ένταξη και των πρωτοβουλιών από τη βάση προς τα πάνω για ένταξη σε τοπικό επίπεδο, κλπ.

- Θέσπιση, στις χώρες καταγωγής, μέτρων πριν από την αναχώρηση που ευνοούν την ένταξη, χωρίς να εξαρτούν την εισδοχή υπηκόων τρίτων χωρών από τη συμμετοχή τους: ενημέρωση, παραδείγματος χάρη, για τις θεωρήσεις και τις άδειες εργασίας, καθώς και για τη γλώσσα, τους θεσμούς και τις αξίες της χώρας υποδοχής, επαγγελματική κατάρτιση για την προσαρμογή των δεξιοτήτων στις πραγματικές ανάγκες της αγοράς εργασίας της χώρας υποδοχής, κλπ.

Η Επιτροπή θα εξετάσει με τα κράτη μέλη τους τρόπους για την ενίσχυση των προαναφερόμενων τομέων προτεραιότητας στα υπόλοιπα ετήσια προγράμματα, αρχίζοντας από τα ετήσια προγράμματα του 2012, τα οποία οφείλουν να υποβάλουν τα κράτη μέλη μέχρι την 1η Νοεμβρίου 2011.

---------------

[1] Εκτός εάν προσδιορίζεται διαφορετικά, όλα τα στοιχεία του προϋπολογισμού που αναφέρονται στην έκθεση βασίζονται στις πιστώσεις που αποφασίστηκαν μέχρι τώρα από την αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή.

[2] COM (2005)123 τελικό.

[3] Απόφαση 2007/435/CE (ΕΕ L 168 της 28.6.2007, σελ. 18).

[4] Το άρθρο 48 παράγραφος 3 στοιχείο β) της βασικής πράξης.

[5] Μια συλλογή και οι εκθέσεις χώρες βρίσκονται στη διεύθυνση: http://ec.europa.eu/home-affairs/funding/integration/funding_integration_en.htm.

[6] Απόφαση της Επιτροπής C(2007)3926 τελικό της 21.8.2007.

[7] Η αξιολόγηση των προπαρασκευαστικών δράσεων INTI βρίσκεται στη διεύθυνση: http://ec.europa.eu/home-affairs/funding/integration/funding_integration_en.htm.

[8] Απόφαση αριθ. 2008/457/EΕ, ΕΕ L 167 της 27.6.2008, σ. 69.

[9] Μια σύνθεση όλων των πολυετών προγραμμάτων θα είναι διαθέσιμη στη διεύθυνση: http://ec.europa.eu/ewsi/en/index.cfm

[10] Για περισσότερες πληροφορίες βλ. COM(2011) 448 και SEC(2011) 940 για την εφαρμογή των κριτηρίων κατανομής των πόρων μεταξύ των κρατών μελών στο πλαίσιο του Ταμείου Εξωτερικών Συνόρων, του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ένταξης υπηκόων τρίτων χωρών και του Ευρωπαϊκού Ταμείου Επιστροφής.

[11] Για περισσότερες πληροφορίες για το Ευρωπαϊκό Φόρουμ για την Ένταξη, βλ. http://ec.europa.eu/ewsi/en/policy/legal.cfm.

[12] http://ec.europa.eu/ewsi/en/index.cfm.

[13] http://ec.europa.eu/ewsi/en/resources/detail.cfm?ID_ITEMS=12892.

[14] Άρθρο 48 παράγραφος 2 στοιχείο α) της απόφασης 2007/435/ΕΚ.

[15] Η αναθεώρηση των κανόνων εφαρμογής του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ένταξης υπηκόων τρίτων χωρών εγκρίθηκε με την απόφαση C(2011) 1289 της Επιτροπής της 3.3.2011.

[16] Τα στοιχεία περιλαμβάνουν τα ετήσια προγράμματα και τις κοινοτικές δράσεις.