[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 12.1.2009

COM(2008) 908 τελικό

2007/0197 (COD)

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σύμφωνα με το άρθρο 251 παράγραφος 2 δεύτερο εδάφιο της συνθήκης ΕΚ σχετικά με την

κοινή θέση του Συμβουλίου επί της έκδοσης κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την ίδρυση Οργανισμού Συνεργασίας των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας

2007/0197 (COD)

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σύμφωνα με το άρθρο 251 παράγραφος 2 δεύτερο εδάφιο της συνθήκης ΕΚ σχετικά με την

κοινή θέση του Συμβουλίου επί της έκδοσης κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την ίδρυση Οργανισμού Συνεργασίας των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας

1. ΙΣΤΟΡΙΚΟ

Ημερομηνία διαβίβασης της πρότασης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο (έγγραφο COM(2007) 530 - 2007/0197/COD): | 19.09.2007 |

Ημερομηνία γνωμοδότησης της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής: | 22.04.2008 |

Ημερομηνία γνωμοδότησης της Επιτροπής των Περιφερειών: | 10.04.08 |

Ημερομηνία γνωμοδότησης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (σε πρώτη ανάγνωση): | 18.06.2008 |

Κοινή θέση η οποία εγκρίθηκε ομόφωνα στις: | [09.01.2009] |

2. ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Η παρούσα πρόταση αποτελεί μέρος της τρίτης δέσμης νομοθετικών μέτρων για την εσωτερική αγορά φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ («τρίτη δέσμη μέτρων»), η οποία περιλαμβάνει δύο οδηγίες και τρεις κανονισμούς.

Κύριος στόχος της δέσμης μέτρων είναι να θεσπίσει το ρυθμιστικό πλαίσιο που είναι απαραίτητο ώστε το άνοιγμα της αγοράς να καταστεί πλήρως αποτελεσματικό και να δημιουργηθεί μια ενιαία αγορά φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ προς όφελος των πολιτών και της βιομηχανίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτό θα βοηθήσει να κρατηθούν οι τιμές όσο το δυνατόν χαμηλές και να βελτιωθεί το επίπεδο παροχής υπηρεσιών και ασφάλειας του εφοδιασμού.

Τούτο επιτυγχάνεται με τα ακόλουθα κύρια μέτρα:

- αποτελεσματικότερη ρυθμιστική εποπτεία από ανεξάρτητες εθνικές ρυθμιστικές αρχές·

- σύσταση ενός Οργανισμού ο οποίος θα διασφαλίζει την αποτελεσματική συνεργασία μεταξύ των εθνικών ρυθμιστικών αρχών και θα λαμβάνει αποφάσεις επί όλων των σχετικών διασυνοριακών θεμάτων·

- υποχρεωτική συνεργασία μεταξύ των φορέων εκμετάλλευσης δικτύου για την εναρμόνιση όλων των κανόνων σχετικά με τη μεταφορά ενέργειας σε ολόκληρη την Ευρώπη και τον συντονισμό του προγραμματισμού των επενδύσεων·

- αποτελεσματικός διαχωρισμός της παραγωγής και μεταφοράς ενέργειας ώστε να εξαλειφθεί κάθε σύγκρουση συμφερόντων, να προωθηθούν οι επενδύσεις στο δίκτυο και να αποτραπεί κάθε συμπεριφορά που εισάγει διακρίσεις·

- ενίσχυση της διαφάνειας και καλύτερη λειτουργία της λιανικής αγοράς·

- ενίσχυση της αλληλεγγύης και της περιφερειακής συνεργασίας μεταξύ κρατών μελών για τη διασφάλιση της μεγαλύτερης ασφάλειας του εφοδιασμού.

3. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΘΕΣΗΣ

3.1. Γενικές παρατηρήσεις

Οι κοινές θέσεις που εγκρίθηκαν από το Συμβούλιο επί των πέντε κειμένων που απαρτίζουν την τρίτη δέσμη μέτρων περιλαμβάνουν όλες τις ουσιαστικές συνιστώσες της πρότασης της Επιτροπής που είναι απαραίτητες προκειμένου να διασφαλισθεί η σωστή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας και, γενικότερα, να επιτευχθούν οι σημαντικοί στόχοι που τίθενται ανωτέρω. Συνεπώς, μπορούν γενικώς να τύχουν της υποστήριξης της Επιτροπής (βλέπε 3.2 κάτωθι).

Η πρώτη ανάγνωση επικεντρώθηκε στην επίτευξη συμφωνίας εντός του Συμβουλίου. Ως εκ τούτου, οι τροπολογίες που ενέκρινε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δεν ενσωματώθηκαν επίσημα στην κοινή θέση. Για το σκοπό αυτό θα πραγματοποιηθούν διαπραγματεύσεις κατά τη δεύτερη ανάγνωση. Ωστόσο, ορισμένες τροπολογίες που ενέκρινε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο λαμβάνονται υπόψη στην κοινή θέση (βλέπε 3.3 κάτωθι). Η Επιτροπή θεωρεί ότι ορισμένες τροπολογίες που δεν συμπεριελήφθησαν πρέπει να ληφθούν υπόψη στη δεύτερη ανάγνωση (βλέπε 3.4 κάτωθι).

3.2. Ειδικές παρατηρήσεις

Οι κύριες αλλαγές σε σχέση με την πρόταση της Επιτροπής είναι οι εξής:

Η κοινή θέση περιλαμβάνει διατάξεις που έχουν σκοπό να εξισορροπήσουν τις εργασιακές σχέσεις μεταξύ του Οργανισμού, των Ευρωπαϊκών Δικτύων Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς (ΕΔΔΣΜ) και της Επιτροπής όσον αφορά την καθιέρωση και παρακολούθηση των κωδίκων δικτύου [1] .

1. Άρθρο 6 παράγραφος 4 δεύτερο εδάφιο: ο Οργανισμός υποβάλλει στην Επιτροπή ένα σχέδιο πλαισίου μη δεσμευτικών κατευθυντήριων γραμμών, θέτοντας σαφείς και αντικειμενικές αρχές για την ανάπτυξη των κωδίκων δικτύου. Οι εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές θέτουν το πλαίσιο για τους κώδικες δικτύου χωρίς να μειώνουν την αυτονομία των ΕΔΔΣΜ όσον αφορά την εκπόνηση των κωδίκων.

2. Άρθρο 6 παράγραφος 4 τρίτο και τέταρτο εδάφιο: ο Οργανισμός υποβάλλει αιτιολογημένη γνώμη στα ΕΔΔΣΜ σχετικά με το σχέδιο των κωδίκων δικτύου που αυτά εκπόνησαν. Από τη στιγμή που ο Οργανισμός θα συμφωνήσει με το γεγονός ότι οι κώδικες δικτύου ικανοποιούν το σχετικό πλαίσιο κατευθυντηρίων γραμμών, τους υποβάλλει στην Επιτροπή και μπορεί να προτείνει την έγκρισή τους. Σε περίπτωση που τα ΕΔΔΣΜ δεν εκπονήσουν κώδικα δικτύου, η Επιτροπή μπορεί να ζητήσει από τον Οργανισμό να εκπονήσει ένα σχέδιο κώδικα δικτύου.

3. Άρθρο 6 παράγραφοι 5 και 6: ο Οργανισμός παρακολουθεί την εφαρμογή των κωδίκων δικτύου από τα ΕΔΔΣΜ και υποβάλλει έκθεση στην Επιτροπή.

Βάσει της πρότασης της Επιτροπής, ο Οργανισμός θα μπορεί να λαμβάνει μεμονωμένες αποφάσεις με βάση τις κατευθυντήριες γραμμές που εγκρίνονται στο πλαίσιο επιτροπολογίας μετά την έναρξη ισχύος της τρίτης δέσμης μέτρων, δηλαδή επί θεμάτων που αρχικά δεν προβλέπονταν στις οδηγίες ή/και στους κανονισμούς. Αυτό θα προσέδιδε μια κάποια ευελιξία στα καθήκοντα του Οργανισμού στο πλαίσιο μιας σταθερά εξελισσόμενης αγοράς φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας. Η κοινή θέση διαγράφει την αναφορά στις κατευθυντήριες γραμμές στο άρθρο 7 παράγραφος 1 και, συνεπώς, περιορίζει τις δυνατότητες της Επιτροπής και του Οργανισμού να αντιδρούν στις εξελίξεις της αγοράς.

Το Συμβούλιο περιόρισε σημαντικά τις εξουσίες του Οργανισμού, όπως προβλέπονται στο άρθρο 9, με αποτέλεσμα ο Οργανισμός να χορηγεί απαλλαγές (π.χ. από τις απαιτήσεις διαχωρισμού των διασυνοριακών δικτύων μεταφοράς) μόνο ως ύστατη λύση . Η αλλαγή αυτή περιορίζει σημαντικά τη ρυθμιστική εποπτεία του Οργανισμού επί διασυνοριακών θεμάτων .

Σύμφωνα με την κοινή θέση, το Διοικητικό Συμβούλιο (ΔΣ) θα απαρτίζεται από έξι μέλη (πέντε από το Συμβούλιο, ένα από την Επιτροπή), και όχι από δώδεκα (έξι από το Συμβούλιο, έξι από την Επιτροπή) όπως πρότεινε η Επιτροπή. Η τροποποίηση αυτή δεν τηρεί την αρχή της ίσης εκπροσώπησης των δύο κλάδων της εκτελεστικής εξουσίας της Κοινότητας εντός του ΔΣ. Η αντίστοιχη τροπολογία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (αριθ. 44) χαρακτηρίζεται από μεγαλύτερη ισορροπία.

Το Συμβούλιο ενισχύει τις εξουσίες του Συμβουλίου Ρυθμιστικών Αρχών (ΣΡΑ) εις βάρος του Διευθυντή (άρθρο 15 παράγραφος 2, άρθρο 14 παράγραφος 1 και άρθρο 16 παράγραφος 3). Ο Οργανισμός είναι ένα ανεξάρτητο κοινοτικό όργανο εκπροσωπούμενο από τον Διευθυντή. Ο Διευθυντής πρέπει να έχει την αναγκαία εξουσία και τις αναγκαίες αρμοδιότητες ώστε να ηγείται του Οργανισμού. Οι εν λόγω αρμοδιότητες θα περιορίζονταν σημαντικά εάν το ΣΡΑ, το οποίο εκπροσωπεί τις εθνικές ρυθμιστικές αρχές, είχε τις εξουσίες που του εκχωρεί η κοινή θέση.

3.3. Σημεία της κοινής θέσης που αντικατοπτρίζουν τις τροπολογίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου

Οι ακόλουθες τροπολογίες ή τμήματα αυτών λαμβάνονται υπόψη ως προς την ουσία τους στην κοινή θέση: αριθ. 19 για την έκδοση συστάσεων στους Διαχειριστές Συστημάτων Μεταφοράς (ΔΣΜ), αριθ. 23 σχετικά με την εκπόνηση κατευθυντήριων γραμμών που θεσπίζουν αρχές για την εναρμόνιση των κανόνων δικτύου και σχετικά με την υποβολή σύστασης στην Επιτροπή σε περίπτωση που οι ΔΣΜ παρέλειψαν να εφαρμόσουν έναν κώδικα δικτύου, αριθ. 40 για τη διαβούλευση με τους φορείς της αγοράς, τους καταναλωτές και τους τελικούς χρήστες, αριθ. 44 για τη μείωση των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου (ΔΣ) από δώδεκα σε έξι, αριθ. 45 σχετικά με τη συμμετοχή του Διευθυντή του Οργανισμού και του Προέδρου του Συμβουλίου Ρυθμιστικών Αρχών (ΣΡΑ) στις συνεδριάσεις του ΔΣ, αριθ. 47 και αριθ. 48 για την ανεξαρτησία των μελών του ΔΣ, αριθ. 49 για την ασυμβατότητα της ταυτόχρονης ιδιότητας μέλους του ΔΣ και του ΣΡΑ, αριθ. 51 για τον ρόλο του ΣΡΑ στο διορισμό του Διευθυντή, αριθ. 53 σχετικά με τη δημοσίευση του προγράμματος εργασίας του Οργανισμού, αριθ. 54 σχετικά με την άσκηση της πειθαρχικής εξουσίας του ΔΣ επί του Διευθυντή, σε διαβούλευση με το ΣΡΑ, αριθ. 58 σχετικά με τους κανόνες ψηφοφορίας εντός του ΣΡΑ, αριθ. 59 για το περιεχόμενο του εσωτερικού κανονισμού του ΣΡΑ, αριθ. 64 σχετικά με την εξέταση που προηγείται της ενδεχόμενης παράτασης της θητείας του Διευθυντή και την απαίτηση από το ΔΣ να διαβουλεύεται με το ΣΡΑ πριν από την παράταση της θητείας του Διευθυντή, αριθ. 65 για την ενίσχυση του ρόλου του ΣΡΑ, αριθ. 66 σχετικά με το δικαίωμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου να καλεί τον Διευθυντή του Οργανισμού να υποβάλει αναφορά για την εκτέλεση των καθηκόντων του και αριθ. 68 σχετικά με την υποχρέωση δημοσιοποίησης της πρόσκλησης εκδήλωσης ενδιαφέροντος για συμμετοχή ως μέλος στο Συμβούλιο Προσφυγών.

3.4. Τροπολογίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που έγιναν δεκτές από την Επιτροπή αλλά δεν εγκρίθηκαν από το Συμβούλιο

Η Επιτροπή είναι σε θέση να κάνει δεκτές εξ ολοκλήρου ή τουλάχιστον εν μέρει – σε ορισμένες περιπτώσεις υπό τον όρο ότι θα διατυπωθούν ακριβέστερα ή θα επαναδιατυπωθούν – τις περισσότερες τροπολογίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Αυτές αφορούν τα ακόλουθα κύρια θέματα:

Το Κοινοβούλιο προτείνει να συμπεριληφθούν τα κάτωθι στον κατάλογο των καθηκόντων του Οργανισμού: προώθηση της διαπεριφερειακής συνεργασίας μεταξύ των αγορών ενέργειας (αριθ. 19), συντονισμός της επικοινωνίας μεταξύ των ΔΣΜ της ΕΕ και των ΔΣΜ τρίτης χώρας (αριθ. 24), υποβολή γνωμοδότησης στην Επιτροπή, στα κράτη μέλη και στις αρμόδιες ρυθμιστικές αρχές σχετικά με τη συμμόρφωση μιας απόφασης ρυθμιστικής αρχής με τη νομοθεσία της ΕΕ για την ενέργεια (αριθ. 32 και αριθ. 33) και παρακολούθηση ορισμένων εξελίξεων στις αγορές φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας (αριθ. 35 και αριθ. 41).

Το Κοινοβούλιο προτείνει επίσης ο Οργανισμός να μπορεί να λαμβάνει αποφάσεις με ανασταλτικό αποτέλεσμα όσον αφορά τους ΔΣΜ που δεν εφαρμόζουν τους κώδικες δικτύου (αριθ. 26), να παρακολουθεί τη διαδικασία αδειοδότησης για την κατασκευή νέας διασυνοριακής υποδομής (αριθ. 27) και να ελέγχει τους υπολογισμούς ικανότητας που πραγματοποιούν οι ΔΣΜ για τα υπόψη δίκτυα (αριθ. 28). Η Επιτροπή θα μπορούσε κατ’ αρχήν να αποδεχθεί την εκχώρηση των ανωτέρω εξουσιών στον Οργανισμό, υπό τον όρο ότι οι εν λόγω εξουσίες δεν εισάγουν όντως διακρίσεις και ότι ο Οργανισμός λαμβάνει μόνο μεμονωμένες αποφάσεις εφαρμόζοντας τα κοινοτικά πρότυπα σε ειδικές περιπτώσεις και ασκεί τις εν λόγω εξουσίες υπό σαφώς καθορισμένες προϋποθέσεις.

Η Επιτροπή αποδέχεται το καθήκον του Διοικητικού Συμβουλίου να εγκρίνει ετήσια έκθεση για τις εξελίξεις στις αγορές φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας (αριθ. 43).

4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Η κοινή θέση διατηρεί τα κύρια σημεία της πρότασης της Επιτροπής. Επί ουσιαστικών θεμάτων επιτυγχάνει μια σωστή ισορροπία και καταλήγει σε έναν βιώσιμο συμβιβασμό που θα επιτρέπει την ομαλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας. Ωστόσο, θα πρέπει να δοθεί στην Επιτροπή και στον Οργανισμό ένας ισχυρότερος εποπτικός ρόλος προκειμένου να διασφαλισθεί η εναρμονισμένη εφαρμογή της τρίτης δέσμης μέτρων και να εξασφαλισθεί η ομαλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. Συνεπώς, η Επιτροπή στηρίζει την κοινή θέση, αλλά συνιστά θερμά την ενίσχυση του εποπτικού ρόλου της Επιτροπής και του Οργανισμού. Η Επιτροπή θεωρεί επίσης ότι ορισμένες τροπολογίες που εγκρίθηκαν από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σε πρώτη ανάγνωση θα πρέπει να ενσωματωθούν μόνο σε δεύτερη ανάγνωση.

[1] Το συνολικό σύστημα καθιέρωσης κωδίκων δικτύου προβλέπεται στο άρθρο 6 της κοινής θέσης επί ενός κανονισμού σχετικά με τους όρους πρόσβασης στο δίκτυο για τις διασυνοριακές ανταλλαγές ηλεκτρικής ενέργειας και στην αντίστοιχη κοινή θέση σχετικά με τις διασυνοριακές ανταλλαγές φυσικού αερίου.