[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 14.9.2009

COM(2009) 478 τελικό

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

Ετήσια έκθεση για την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 866/2004 του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2004, και την κατάσταση που συνεπάγεται η εφαρμογή του {SEC(2009) 1182}

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

Ετήσια έκθεση για την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 866/2004 του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2004, και την κατάσταση που συνεπάγεται η εφαρμογή του

Εισαγωγή

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 866/2004 του Συμβουλίου της 29ης Απριλίου 2004 για το καθεστώς βάσει του άρθρου 2 του πρωτοκόλλου αριθ. 10 της πράξης προσχώρησης[1] (καλούμενος εφεξής κανονισμός για την πράσινη γραμμή) άρχισε να ισχύει την 1η Μαΐου 2004. Ο κανονισμός αυτός ορίζει τους όρους εφαρμογής των διατάξεων της κοινοτικής νομοθεσίας για την κυκλοφορία των προσώπων, των εμπορευμάτων και των υπηρεσιών διαμέσου της γραμμής που χωρίζει τις περιοχές της Κυπριακής Δημοκρατίας οι οποίες δεν τελούν υπό τον αποτελεσματικό έλεγχο της κυβέρνησης της Κυπριακής Δημοκρατίας και τις περιοχές που τελούν υπό τον έλεγχο αυτό.

Η παρούσα έκθεση καλύπτει την περίοδο από 1ης Μαΐου 2008 έως 30ής Απριλίου 2009.

1. Τροποποιήσεις του κανονισμού για την πράσινη γραμμή

Το Συμβούλιο εξέδωσε, στις 16 Ιουνίου 2008, κανονισμό σχετικά με την τροποποίηση του κανονισμού για την πράσινη γραμμή με σκοπό να διευκολύνει περισσότερο το εμπόριο στη νήσο Κύπρο[2].

Ο τροποποιητικός κανονισμός προβλέπει γενική άρση των δασμών επί των γεωργικών προϊόντων που προέρχονται από το βόρειο τμήμα της Κύπρου, όταν διατίθενται στο εμπόριο διαμέσου της γραμμής. Επιπλέον, η συνολική μέγιστη αξία των εμπορευμάτων που περιέχονται στις προσωπικές αποσκευές των προσώπων που διέρχονται από τη γραμμή αυξήθηκε από 135 ευρώ σε 260 ευρώ, ούτως ώστε να ενθαρρυνθεί η οικονομική ανάπτυξη της τουρκοκυπριακής κοινότητας. Τα εμπορεύματα των οποίων η αξία δεν υπερβαίνει το ποσό αυτό μπορούν να εισέρχονται από τη γραμμή στις περιοχές που τελούν υπό τον έλεγχο της κυβέρνησης της Κυπριακής Δημοκρατίας ή στην περιοχή των κυρίαρχων βάσεων (SBA) του ΗΒ[3] χωρίς να υπόκεινται πλέον σε δασμούς, ειδικούς φόρους κατανάλωσης και άλλους φόρους. Ο κανόνας αυτός δεν εφαρμόζεται στα τσιγάρα και στα οινοπνευματώδη ποτά για τα οποία τα όρια καθορίζονται στο άρθρο 6 παράγραφος 2 του κανονισμού για την πράσινη γραμμή. Τέλος, οι τροποποιήσεις που έχουν επέλθει ρυθμίζουν με διαφανή τρόπο την προσωρινή είσοδο των εμπορευμάτων (διάρκειας έως έξι μήνες) από το βόρειο τμήμα της Κύπρου στις περιοχές που τελούν υπό τον έλεγχο της κυβέρνησης ή στην SBA.

Οι τροποποιήσεις του κανονισμού για την πράσινη γραμμή εφαρμόστηκαν χωρίς προβλήματα. Ωστόσο, δεν οδήγησαν σε αισθητή βελτίωση σε ό,τι αφορά το εμπόριο των σχετικών προϊόντων ή την παροχή υπηρεσιών από τους Τουρκοκυπρίους διαμέσου της γραμμής.

Όσον αφορά την προσωρινή είσοδο των εμπορευμάτων, έχουν τεθεί σε ισχύ από την 1η Νοεμβρίου 2008 εθνικοί κυπριακοί κανόνες (υπό μορφή εγκυκλίου των τελωνειακών υπηρεσιών· ακολουθήθηκαν από τη διοίκηση της SBA). Από τότε έχουν καταγραφεί συνολικά 73 περιπτώσεις: 27 περιπτώσεις αφορούσαν εμπορεύματα προς επισκευή, 14 αφορούσαν εμπορεύματα που προορίζονταν να εκτεθούν και μία περίπτωση αφορούσε επαγγελματικό εξοπλισμό. Επίσης, 31 υποθέσεις αφορούσαν μέσα μεταφοράς (ταξινομημένα σε άλλες χώρες) προσώπων που εισήλθαν στις περιοχές που τελούν υπό τον έλεγχο της κυβέρνησης από λιμένα στο βόρειο τμήμα της Κύπρου, τα οποία διατύπωσαν την πρόθεση να παραμείνουν στις περιοχές που τελούν υπό τον έλεγχο της κυβέρνησης για λιγότερο από έξι μήνες. Μέχρι σήμερα δεν έχει απαιτηθεί εγγύηση για προσωρινή είσοδο.

2. Εκτελεστικά μέτρα

Στις 21 Ιανουαρίου 2009, η Επιτροπή εξέδωσε απόφαση σχετικά με το διορισμό φυτοϋγειονομικών εμπειρογνωμόνων για την πραγματοποίηση επιθεωρήσεων στις περιοχές της Κυπριακής Δημοκρατίας που δεν τελούν υπό τον αποτελεσματικό έλεγχο της κυβέρνησης (βλ. κατωτέρω σημείο 4.6).

3. Διέλευση προσώπων

3.1. Διέλευση από τα επιτρεπόμενα σημεία διέλευσης

Ο κανονισμός προβλέπει ένα σταθερό νομικό πλαίσιο για την ελεύθερη κυκλοφορία των Κυπρίων, άλλων υπηκόων της ΕΕ και υπηκόων τρίτων χωρών που διασχίζουν τη γραμμή στα επιτρεπόμενα σημεία διέλευσης. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία της Κυπριακής Δημοκρατίας, 730.310 (το περασμένο έτος: 633.163) Ελληνοκύπριοι σε 193.909 οχήματα (προηγούμενο έτος: 426.990)[4] διέσχισαν τη γραμμή από τις περιοχές που τελούν υπό τον έλεγχο της κυβέρνησης για να μεταβούν στο βόρειο τμήμα της Κύπρου και 1.287.126 (προηγούμενο έτος: 1.162.739) Τουρκοκύπριοι σε 451.334 οχήματα (προηγούμενο έτος: 602.992) διέσχισαν τη γραμμή από το βόρειο τμήμα της Κύπρου για να μεταβούν στις περιοχές που τελούν υπό τον έλεγχο της κυβέρνησης κατά την περίοδο αναφοράς[5]. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Κυπριακής Δημοκρατίας, κατά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς επιπλέον 739.097 μη κύπριοι πολίτες της ΕΕ και υπήκοοι τρίτων χωρών διέσχισαν τη γραμμή (δεν υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία για το προηγούμενο έτος).

Οι αριθμοί αυτοί δεν περιλαμβάνουν, ωστόσο, τα πρόσωπα που διέρχονται από τα σημεία διέλευσης Πέργαμος και Στροβίλια, που υπάγονται αμφότερα στην εποπτεία της διοίκησης της SBA. Η τελευταία δεν τηρεί αναλυτικά στατιστικά στοιχεία για τα δύο αυτά σημεία διέλευσης. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της SBA κατά την εξεταζόμενη περίοδο τα μέσα ετήσια αριθμητικά στοιχεία ήταν: μέσω του σημείου διέλευσης Στροβίλια 94.000 Ελληνοκύπριοι διέσχισαν τη γραμμή προς το βόρειο τμήμα της Κύπρου και 243.000 Τουρκοκύπριοι εισήλθαν στην SBA και μέσω του σημείου διέλευσης Πέργαμος [6] 34.000 Ελληνοκύπριοι εισήλθαν στο βόρειο τμήμα της Κύπρου και 168.000 Τουρκοκύπριοι εισήλθαν στην SBA .

Ο αριθμός του προσωπικού της αστυνομίας της Κυπριακής Δημοκρατίας (CYPOL) που εργάζεται επιτόπου στα σημεία διέλευσης μειώθηκε ελαφρά από 67 (2008) σε 63 (2009).

Δεν αναφέρθηκαν σημαντικά επεισόδια όσον αφορά την καθημερινή διέλευση προσώπων από τα σημεία ελέγχου.

3.2. Παράνομη μετανάστευση διαμέσου της πράσινης γραμμής

Ο σημαντικός αριθμός των υπηκόων τρίτων χωρών που διασχίζουν παράνομα τη γραμμή παραμένει ιδιαίτερα ανησυχητικός. Κατά την εξεταζόμενη περίοδο, σύμφωνα με τα στοιχεία που υπέβαλαν οι αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας, ο συνολικός αριθμός των λαθρομεταναστών που συνελήφθησαν παρουσίασε μικρή μείωση σε σχέση με το επίπεδο ρεκόρ που έφτασε κατά το προηγούμενο έτος (από 5844 σε 5560) – παράρτημα IV.

Η Αστυνομία Κύπρου ανέφερε ότι από τους εν λόγω 5.560 λαθρομετανάστες, μόνο οι 35 εισήλθαν άμεσα στις περιοχές που τελούν υπό τον έλεγχο της κυβέρνησης ενώ 5.525 εισήλθαν στις εν λόγω περιοχές διαμέσου της πράσινης γραμμής. Από τους εν λόγω 5.525 λαθρομετανάστες, οι 5.347 συνελήφθησαν από την Αστυνομία Κύπρου και οι 178 από την αστυνομία της SBA και στη συνέχεια παραδόθηκαν στην Αστυνομία Κύπρου. Σύμφωνα με την Αστυνομία Κύπρου, οι λαθρομετανάστες προέρχονταν κυρίως από τις ακόλουθες χώρες: Συρία (48%), Ιράν (9%), Δυτική Όχθη και Λωρίδα της Γάζας (9%). Πολλοί υπήκοοι τρίτων χωρών που εισήλθαν παράνομα, υπέβαλαν εν συνεχεία αίτηση για άσυλο (2.226 από τους 5.560). Αντίστοιχα, σημαντικός αριθμός λαθρομεταναστών αναχώρησε οικειοθελώς (2.415 σε σύγκριση με 1.509 το προηγούμενο έτος)[7].

Τα στοιχεία που παρέσχε η Αστυνομία Κύπρου σχετικά με την πύλη εισόδου στις περιοχές που τελούν υπό τον έλεγχο της κυβέρνησης βασίστηκαν στα κριτήρια που εφαρμόστηκαν κατά τα προηγούμενα έτη[8], κυρίως σε έγγραφα και δηλώσεις των ίδιων των μεταναστών.

Όσον αφορά τα έγγραφα, τα στοιχεία που παρέσχε η Αστυνομία Κύπρου παρουσιάζουν μια ανησυχητική τάση σύμφωνα με την οποία το 65% (προηγούμενο έτος 47%) των λαθρομεταναστών που αναφέρεται ότι εισήλθαν στις περιοχές που τελούν υπό τον έλεγχο της κυβέρνησης διασχίζοντας τη γραμμή (3.486 από τους 5.347) είχαν στο διαβατήριό τους τουρκική ή τουρκοκυπριακή σφραγίδα εισόδου ή εξόδου (36% και 28% αντίστοιχα)[9], θεώρηση εκδιδόμενη από την Τουρκία που ισχύει και για το βόρειο τμήμα της Κύπρου (1%), ή «θεώρηση» ή «άδεια παραμονής» της «ΤΔΒΚ» (0,2 %)[10].

Σύμφωνα με τις αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας, 131 λαθρομετανάστες (κυρίως Σύριοι και Ιρακινοί) διαπιστώθηκε ότι είχαν χρησιμοποιήσει μια απευθείας σύνδεση με πορθμείο μεταξύ της Λατάκιας στη Συρία και της Αμμοχώστου στο βόρειο τμήμα της Κύπρου, αποφεύγοντας με τον τρόπο αυτό τη διέλευση από την Τουρκία. Οι αρχές υποψιάζονται ωστόσο ότι η οδός αυτή έχει χρησιμοποιηθεί από πολύ μεγαλύτερο αριθμό λαθρομεταναστών.

Είναι ιδιαίτερα δύσκολο να ελεγχθούν διάφορα παράνομα σημεία διέλευσης στο χωριό Πέργαμος ή πλησίον αυτού (ευρισκόμενα εν μέρει στην SBA και εν μέρει στο βόρειο τμήμα της Κύπρου) τα οποία χρησιμοποιούνται ακόμη από κατοίκους της περιοχής και γεωργούς. Στο πλαίσιο αυτό, οι διοικητικές αρχές της SBA ενημέρωσαν την Επιτροπή ότι η αστυνομία της SBA, η υπηρεσία τελωνείων και μετανάστευσης της SBA και οι στρατιωτικές δυνάμεις του ΗΒ εξακολουθούν να συνεργάζονται στενά για την καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης. Επιπλέον, ειδική ομάδα πληροφοριών συστήθηκε από την υπηρεσία τελωνείων και μετανάστευσης της SBA η οποία προσέλαβε επίσης επτά επιπλέον υπαλλήλους. Οι περίπολοι πραγματοποιούνται σε γενικές γραμμές συχνότερα (συνολικά 2816 περίπολοι κατά την εξεταζόμενη περίοδο), παρασχέθηκε επιπλέον κατάρτιση και αγοράστηκε τεχνικός εξοπλισμός (ιδίως για τη νυκτερινή όραση). Η διοίκηση της SBA συνεχίζει επίσης να ανταλάσσει επιτυχώς πληροφορίες και να διατηρεί καλή συνεργασία με τις δύο πλευρές.

Σύμφωνα με στοιχεία της τουρκοκυπριακής κοινότητας, κατά την εξεταζόμενη περίοδο δεν επετράπη η είσοδος στο βόρειο τμήμα της Κύπρου σε 2.713 υπηκόους τρίτων χωρών (1.146 προέρχονταν από την Τουρκία)[11] ενώ αποφασίστηκε η κράτηση για 582 λαθρομετανάστες (οι περισσότεροι προέρχονταν από τη Συρία) και λήφθηκε απόφαση επιστροφής για 564 λαθρομετανάστες (αν και δεν έλαβαν χώρα απελάσεις).

Σε επίπεδο ομάδων εργασίας, η Επιτροπή συνέχισε τον εποικοδομητικό διάλογο με τις αρμόδιες αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας και τη διοίκηση της SBA. Πραγματοποιήθηκε κοινή συνάντηση εργασίας και άλλες συνεδριάσεις με ιδιαίτερη εστίαση στο πρόβλημα της παράνομης μετανάστευσης διαμέσου της γραμμής.

Με αυτή την ευκαιρία, οι εκπρόσωποι της Κυπριακής Δημοκρατίας ενημέρωσαν την Επιτροπή για τα μέτρα που ελήφθησαν κατά την εξεταζόμενη περίοδο. Τα μέτρα αυτά περιλαμβάνουν την έγκριση τετραετούς στρατηγικού προγράμματος (2008-2011) από την Αστυνομία Κύπρου το οποίο προβλέπει την καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης μέσω της χρησιμοποίησης πρόσθετου προσωπικού από τα τοπικά αστυνομικά τμήματα και τις λοιπές αστυνομικές υπηρεσίες για την πραγματοποίηση περιπόλων κατά μήκος της γραμμής,[12] τη διαρκή παρουσία ειδικών αστυνομικών μονάδων στην ευαίσθητη περιοχή των χωριών Πέργαμος και Πύλα , την υπογραφή μνημονίου συνεργασίας μεταξύ της αστυνομίας Κύπρου και της Κυπριακής Εθνοφρουράς τον Απρίλιο του 2009 με στόχο τη στενότερη συνεργασία και τη χρησιμοποίηση δύο ελικοπτέρων[13] για την επιτήρηση της γραμμής.

Κατά την εξεταζόμενη περίοδο, τόσο η Κυπριακή Δημοκρατία όσο και η SBA ενίσχυσαν την επιτήρηση της γραμμής. Η Κυπριακή Δημοκρατία τηρεί προσεκτική στάση για να αποφύγει κάθε μέτρο που θα μπορούσε ενδεχομένως να προσδώσει στη γραμμή το χαρακτήρα εξωτερικού συνόρου. Κατά την εξεταζόμενη περίοδο δεν πραγματοποιήθηκε άμεση ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ της ελληνοκυπριακής και της τουρκοκυπριακής κοινότητας. Ωστόσο, στο πλαίσιο της δικοινοτικής τεχνικής επιτροπής για την εγκληματικότητα και τα ποινικά θέματα, που λειτουργεί υπό την αιγίδα του ΟΗΕ, οι ηγέτες των δύο κοινοτήτων συμφώνησαν καταρχήν για την ίδρυση μονάδας ανταλλαγής πληροφοριών.

Ο έλεγχος στα σημεία διέλευσης αξιολογείται ως αποτελεσματικός. Ωστόσο, λόγω του ότι τα ρεύματα των λαθρομεταναστών εξακολουθούν να είναι ανησυχητικά έντονα, η Επιτροπή εκτιμά ότι η ενισχυμένη επιτήρηση της γραμμής μεταξύ των σημείων διέλευσης από την Κυπριακή Δημοκρατία, δυνάμει του άρθρου 3 του κανονισμού για την πράσινη γραμμή, και από τη διοίκηση της SBA, δυνάμει του άρθρου 2 παράγραφος 5 του εν λόγω κανονισμού, θα συμβάλει σημαντικά στην αντιμετώπιση του προβλήματος της λαθρομετανάστευσης στην ΕΕ. Οι επαφές μεταξύ των δύο κοινοτήτων δεν πρέπει να εμποδιστούν.

4. Διέλευση εμπορευμάτων

4.1. Αξία των εμπορικών συναλλαγών

Σύμφωνα με το άρθρο 8 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1480/2004[14] της Επιτροπής, το Τουρκοκυπριακό Εμπορικό Επιμελητήριο (εφεξής "ΤΚΕΕ") παρείχε πληροφορίες σε μηνιαία βάση σχετικά με το είδος, τον όγκο και την αξία των εμπορευμάτων για τα οποία εξέδωσε συνοδευτικά έγγραφα.

Οι αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας κοινοποίησαν στην Επιτροπή, σε μηνιαίες εκθέσεις, το είδος, τον όγκο και την αξία των εμπορευμάτων που διήλθαν από τη γραμμή. Στις εκθέσεις αυτές συμπεριλήφθηκαν εμπορεύματα τα οποία εισήλθαν στις περιοχές που τελούν υπό τον έλεγχο της κυβέρνησης μέσω των σημείων διέλευσης Πέργαμος και Στροβίλια, που τελούν υπό την εποπτεία της διοίκησης της SBA.

Σύμφωνα με τις εκθέσεις του ΤΚΕΕ, η συνολική αξία των εμπορευμάτων για τα οποία εκδόθηκαν συνοδευτικά έγγραφα κατά την περίοδο αναφοράς ανήλθε σε 8.573.421 ευρώ, ενώ η αξία των εμπορευμάτων που πραγματικά διακινήθηκαν εμπορικά ήταν περίπου 5.471.465 ευρώ[15].

Σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο εξέτασης, τα αριθμητικά στοιχεία παρουσιάζουν αύξηση της συνολικής αξίας των εμπορευμάτων που διήλθαν από τη γραμμή. Σύμφωνα με τις εκθέσεις που παρασχέθηκαν από τις αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας, η συνολική εμπορική αξία των εμπορευμάτων που πραγματικά διήλθαν από τη γραμμή αυξήθηκε κατά ποσοστό μεγαλύτερο από το ένα τρίτο, και συγκεκριμένα ανήλθε σε περίπου 6.111.030 ευρώ σε σχέση με την αξία των 4.473.408 ευρώ που αναφέρθηκε κατά την προηγούμενη περίοδο. Πρέπει να σημειωθεί, ωστόσο, ότι το εμπόριο γεωμήλων ισοδυναμούσε με το 30% περίπου της συνολικής εμπορικής αξίας και ότι αποτέλεσε το κύριο στοιχείο της αύξησης του εμπορίου διαμέσου της πράσινης γραμμής.

Τον Οκτώβριο του 2008, διήλθαν από τη γραμμή εμπορεύματα αξίας άνω των 830.000 ευρώ. Το επίπεδο αυτό ήταν το υψηλότερο που σημειώθηκε από τη στιγμή που τέθηκε σε ισχύ ο κανονισμός για την πράσινη γραμμή. Επρόκειτο κυρίως για γεώμηλα αξίας άνω των 450.000 ευρώ.

Το εμπόριο διαμέσου της πράσινης γραμμής ως ποσοστό του συνολικού εμπορίου της τουρκοκυπριακής κοινότητας παρουσιάζει σταθερή αύξηση και το 2008 προσέγγισε το επίπεδο ρεκόρ 12%.

Παρόλο που δεν καλύπτεται από το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού για την πράσινη γραμμή, πρέπει να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με τα στοιχεία του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου της Κύπρου, το εμπόριο από τις περιοχές που τελούν υπό τον έλεγχο της κυβέρνησης προς το βόρειο τμήμα της Κύπρου ανήλθε σε 1.095.060 ευρώ κατά την εξεταζόμενη περίοδο έναντι 1.015.340 ευρώ κατά την προηγούμενη περίοδο. Οι εμπορικές συναλλαγές από τις περιοχές που τελούν υπό τον έλεγχο της κυβέρνησης προς το βόρειο τμήμα της Κύπρου παρέμειναν περίπου οι ίδιες και ισοδυναμούν κατά προσέγγιση με το ένα έκτο των εμπορικών συναλλαγών προς την αντίθετη κατεύθυνση (κατά την προηγούμενη εξεταζόμενη περίοδο ισοδυναμούσαν περίπου με το ένα τέταρτο)[16].

Η τουρκοκυπριακή κοινότητα συνεχίζει να εφαρμόζει εμπορικό σύστημα, το οποίο «αντανακλά», κατά κανόνα, τους περιορισμούς του κανονισμού για την πράσινη γραμμή. Ωστόσο, οι τροποποιήσεις που επήλθαν το 2008 στον κανονισμό για την πράσινη γραμμή δεν αντανακλώνται ιδίως όσον αφορά την αύξηση του ποσού ατελούς εισαγωγής για τους ταξιδιώτες από 135 ευρώ σε 260 ευρώ (βλέπε σημείο 1). Το τουρκοκυπριακό εμπορικό καθεστώς δεν εφαρμόζεται πάντα κατά γράμμα, γεγονός που καθιστά δύσκολη την ανάπτυξη βιώσιμων εμπορικών σχέσεων. Ο κύριος λόγος που επικαλείται ανοικτά η τουρκοκυπριακή πλευρά είναι η προστασία της τοπικής οικονομίας. Για παράδειγμα, απαγορεύτηκε στους τουρκοκύπριους παραγωγούς γεωμήλων να μεταφέρουν σπόρους γεωμήλων προς φύτευση στο βόρειο τμήμα της Κύπρου το καλοκαίρι του 2008 μέσω της πράσινης γραμμής. Το πρόβλημα αυτό δεν ήταν τέτοιας κλίμακας ώστε να έχει σημαντική επίπτωση στην παραγωγή γεωμήλων στο τμήμα αυτό.

4.2. Είδος εμπορευμάτων

Από τα στοιχεία τα σχετικά με τα είδη εμπορευμάτων που αποτέλεσαν αντικείμενο συναλλαγών προκύπτει περιορισμένος αριθμός νέων προϊόντων που εισήλθαν διαμέσου της γραμμής στις περιοχές που τελούν υπό τον έλεγχο της κυβέρνησης. Mεταξύ αυτών το κυριότερο είναι τα νωπά ψάρια. Όπως και για την περίοδο την οποία αφορούσε η προηγούμενη έκθεση, τα λαχανικά ήταν η κύρια ομάδα προϊόντων που αποτέλεσαν αντικείμενο εμπορικών συναλλαγών κατά το τρέχον έτος ακολουθούμενη από τα οικοδομικά υλικά και τα τεχνουργήματα από πέτρες.[17]

Κατά την εξεταζόμενη περίοδο, οι εμπορικές συναλλαγές μεταξύ των περιοχών που βρίσκονται εκατέρωθεν της γραμμής αφορούσαν αποκλειστικά το εσωτερικό εμπόριο της νήσου με μία μόνο εξαίρεση. Το Μάιο του 2008, δείγματα χώματος και ύδατος (άνευ εμπορικής αξίας) διήλθαν από τη γραμμή για να αποσταλούν στη συνέχεια προς έλεγχο στη Γερμανία. Ωστόσο εξακολουθούν να υπάρχουν υπόνοιες (όπως αναφέρθηκε στην Επιτροπή από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες σε φυτοϋγειονομικά θέματα) ότι τουρκοκυπριακά γεώμηλα που προορίζονταν αρχικά για κατανάλωση στην Κύπρο, επανασυσκευάστηκαν στις περιοχές που τελούν υπό τον έλεγχο της κυβέρνησης και πωλήθηκαν στο εξωτερικό.

4.3. Παρατυπίες

Από το Μάιο του 2008, έχουν αναφερθεί από τις αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας οκτώ περιπτώσεις παρατυπιών (που αντιστοιχούν σε εμπορικές συναλλαγές συνολικής αξίας 7.166 ευρώ) στις οποίες δεν επετράπη η διέλευση εμπορευμάτων από τη γραμμή. Σε τρεις περιπτώσεις κατασχέθηκαν και καταστράφηκαν νωπά ψάρια καθώς οι κτηνιατρικές αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας διαπίστωσαν ότι οι εν λόγω αποστολές δεν πληρούσαν τα πρότυπα ασφάλειας τροφίμων (συνολική εμπορική αξία: 2.137 ευρώ). Άλλες αιτίες για τις οποίες απορρίφθηκαν εμπορεύματα αφορούσαν: προϊόντα που σύμφωνα με τις αναφορές δεν πληρούσαν τις απαιτήσεις εμπορίας (π.χ. οικοδομικά υλικά και καλώδια), τον κίνδυνο ύπαρξης μεταδοτικών ασθενειών (αμπελόφυλλα) και την απαγόρευση εμπορίας εσπεριδοειδών, ξυλείας ευκαλύπτων και πεύκων.

Επιπλέον, με βάση το διαπιστωθέντα κίνδυνο μετάδοσης του αφθώδους πυρετού, η Επιτροπή απαγόρευσε τον Απρίλιο του 2009 το εμπόριο χόρτου και άχυρου μέσω της πράσινης γραμμής.

Τον Απρίλιο του 2009, στο πλαίσιο συζήτησης στο Κοινοβούλιο της Κυπριακής Δημοκρατίας, ορισμένα μέλη του ισχυρίστηκαν ότι ο κανονισμός της πράσινης γραμμής εφαρμόστηκε καταχρηστικά για την εισαγωγή προϊόντων από την Τουρκία. Οι αρμόδιες αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας διενεργούν σχετική έρευνα. Δεν έχουν κοινοποιηθεί στην Επιτροπή βεβαιωθείσες περιπτώσεις παρατυπιών είτε στο πλαίσιο των ετήσιων εκθέσεων των εν λόγω αρχών προς την Επιτροπή ή μέσω άλλων επισήμων διαύλων.

4.4. Θετικές εξελίξεις όσον αφορά την κυκλοφορία εμπορευμάτων

Θετικές εξελίξεις που σημειώθηκαν κατά τη διάρκεια της εξεταζόμενης περιόδου συνέβαλαν στην άρση των φραγμών που περιόριζαν κατά το παρελθόν τις εμπορικές συναλλαγές διαμέσου της γραμμής. Οι εξελίξεις αυτές είναι οι ακόλουθες:

- Το Μάρτιο του 2009, οι ηγέτες της ελληνοκυπριακής και της τουρκοκυπριακής κοινότητας, επ’ευκαρία εκδήλωσης που οργανώθηκε από κοινού από το ΤΚΕΕ και το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Κύπρου (ΚΕΒΕ), εξέδωσαν κοινή δήλωση με την οποία ενθαρρύνουν το εμπόριο διαμέσου της γραμμής[18].

- Στο πλαίσιο της ίδιας κοινής εκδήλωσης ξεκίνησε το σχέδιο «αλληλεξάρτηση» που χρηματοδοτείται από την UNDP στο πλαίσιο του προγράμματος ACT με σκοπό να αυξηθεί το εμπόριο και η επιχειρηματική συνεργασία εντός του νησιού, να ενισχυθεί η οικονομική αλληλεξάρτηση, να προωθηθεί ο συλλογικός προγραμματισμός και να δημιουργηθούν περισσότερες ευκαιρίες για εταιρικές σχέσεις.

- Συνεχίστηκαν οι «συνεδριάσεις στρογγυλής τραπέζης» μεταξύ των τριών επιμελητηρίων (ΚΕΒΕ, ΤΚΕΕ, και Τουρκοκυπριακό Βιομηχανικό Επιμελητήριο ΤΚΒΕ).

- Στο πλαίσιο του σχεδίου EDGE που χρηματοδοτείται από το Διεθνή Οργανισμό Ανάπτυξης των ΗΠΑ (USAID) υλοποιήθηκαν ενέργειες για τη διευκόλυνση του εμπορίου διαμέσου της πράσινης γραμμής. Οι ενέργειες αυτές περιελάμβαναν την αγορά σπόρων γεωμήλων και γεωργικών μηχανών από την τουρκοκυπριακή κοινότητα, αναλύσεις λιανικού εμπορίου για να εντοπιστούν περαιτέρω εμπορικές δυνατότητες, δρομολόγηση και προώθηση διαδραστικού δικτυακού τόπου (δικτυακή πύλη «Cyprus Producers' Network») και συνδρομή στις προπαρασκευαστικές εργασίες για τη θέσπιση δικοινοτικού μηχανισμού διαιτησίας για την πράσινη γραμμή.

- Το εμπόριο γεωμήλων συνεχίστηκε απρόσκοπτα σε υψηλούς ρυθμούς.

4.5. Εναπομένοντα εμπόδια και δυσχέρειες όσον αφορά την κυκλοφορία εμπορευμάτων

Παρά τις θετικές αυτές εξελίξεις, εξακολουθούν να υφίστανται πολλά εμπόδια στις εμπορικές συναλλαγές μεταξύ των περιοχών που βρίσκονται εκατέρωθεν της πράσινης γραμμής.

Στο θέμα των μεταφορών δεν έχει σημειωθεί πρόοδος από το προηγούμενο έτος[19]. Τα τουρκοκυπριακά εμπορικά οχήματα και ιδίως τα φορτηγά οχήματα και τα λεωφορεία δεν μπορούν ακόμη να κυκλοφορούν ελεύθερα στο νησί. Μεγαλύτερη ευελιξία από αμφότερες τις πλευρές στο εν λόγω θέμα θα ενίσχυε την οικονομική συνεργασία.

Επίσης, δεν υπάρχουν δείγματα προόδου όσον αφορά τους άλλους εμπορικούς φραγμούς όπως ανέφερε το Τουρκοκυπριακό Εμπορικό Επιμελητήριο στην Επιτροπή. Οι Τουρκοκύπριοι εμπορικοί φορείς εξακολούθησαν να επισημαίνουν τις δυσχέρειες που αντιμετωπίζουν στον εφοδιασμό πολυκαταστημάτων με προϊόντα τους, καθώς και στη διαφήμιση των προϊόντων και υπηρεσιών τους μέσω του Τύπου των περιοχών που τελούν υπό τον έλεγχο της κυβέρνησης. Για ορισμένους αγοραστές νοτίως της πράσινης γραμμής φαίνεται να υπάρχει ακόμη ένας ψυχολογικός φραγμός στο να αγοράζουν τουρκοκυπριακά προϊόντα όταν αυτά φέρουν τη σχετική σήμανση γεγονός που δεν ισχύει στον ίδιο βαθμό όταν τα προϊόντα έχουν επανασυσκευαστεί χωρίς να φαίνεται η ακριβής καταγωγή[20] [21]. Όσον αφορά τη συμμετοχή των Τουρκοκυπρίων στη διεθνή εμπορική έκθεση της Κύπρου το 2009 ήταν σύμφωνα με τις πληροφορίες πολύ περιορισμένη.

Τέλος, το λαθρεμπόριο διαμέσου της γραμμής εξακολουθεί να είναι διαδεδομένο (αν και ενδεχομένως σε λίγο μικρότερο βαθμό λόγω των περιορισμένων διαφορών στις τιμές). Από ανεπίσημα σχόλια και ανακοινώσεις στον Τύπο[22] εξακολουθεί να συνάγεται ότι η αξία των διακινούμενων με λαθρεμπόριο εμπορευμάτων είναι πολλαπλάσια εκείνης των νόμιμων εμπορικών συναλλαγών. Με βάση τα εμπορεύματα που κατασχέθηκαν από την Κυπριακή Δημοκρατία και το τελωνείο της SBA, το μεγαλύτερο μέρος του λαθρεμπορίου εξακολουθεί να αφορά τα τσιγάρα και άλλους τύπους καπνού ενώ άλλα εμπορεύματα που αποτελούν αντικείμενο λαθρεμπορίου είναι τα νωπά ψάρια και τα σαλιγκάρια σε εμπορικές ποσότητες.

Το πρόβλημα του λαθρεμπορίου εμπορευμάτων υπογραμμίζει την ανάγκη για μια ουσιαστική επιτήρηση της Γραμμής από την κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας και τη διοίκηση της SBA. Εξάλλου, η αυστηρότερη επιτήρηση από τη διοίκηση της SBA του είδους και των ποσοτήτων των εμπορευμάτων που διοχετεύονται στον τουρκοκυπριακό πληθυσμό του χωριού Πύλα , το οποίο βρίσκεται στην ουδέτερη ζώνη (Buffer Zone) (άρθρο 4 παράγραφος 10 του κανονισμού για την πράσινη γραμμή) και οι αυστηρότεροι έλεγχοι στα επιτρεπόμενα σημεία διέλευσης εντός ή πλησίον του χωριού Πέργαμος θα μπορούσαν επίσης να συμβάλουν θετικά.

4.6. Διευκόλυνση του εμπορίου

Για τη διευκόλυνση του εμπορίου ορισμένων προϊόντων ελήφθησαν τα ακόλουθα μέτρα:

Γεώμηλα

Τα γεώμηλα δεν υπόκεινται σε δασμούς αλλά κάθε φορτηγό πρέπει να συνοδεύεται από έκθεση φυτοϋγειονομικής επιθεώρησης, η οποία εκδίδεται από ανεξάρτητους φυτοϋγειονομικούς εμπειρογνώμονες σύμφωνα με το παράρτημα III του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1480/2004[23] της Επιτροπής. Η Επιτροπή, για να διευκολύνει το εμπόριο γεωμήλων μεταξύ των περιοχών που βρίσκονται εκατέρωθεν της γραμμής εξασφάλισε τη μόνιμη παρουσία των εν λόγω εμπειρογνωμόνων κατά τις κύριες περιόδους συγκομιδής.

Η Επιτροπή διόρισε επτά επιπλέον φυτοϋγειονομικούς εμπειρογνώμονες για να συμβάλουν στις επιθεωρήσεις των γεωμήλων λόγω της αυξημένης ζήτησης για τις υπηρεσίες αυτές.

Εσπεριδοειδή

Τον Οκτώβριο του 2008 διήλθε από τη γραμμή η πρώτη σημαντική αποστολή εσπεριδοειδών. Ακολούθησαν και άλλες αποστολές και υπάρχουν δυνατότητες για περαιτέρω ανάπτυξη.

Μέλι και ψάρια

Το εμπόριο νωπών ψαριών ξεκίνησε στα τέλη Ιουνίου 2008 και, παρόλο που ανέκυψαν αρχικά ορισμένα προβλήματα, χαρακτηρίστηκε τελικά από επιτυχία. Τον Απρίλιο του 2009 διακινήθηκαν διαμέσου της γραμμής ψάρια αξίας άνω των 82.000 ευρώ. Η Επιτροπή διόρισε ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες από τα κράτη μέλη, σύμφωνα με το παράρτημα I της απόφασης 2007/330/ΕΚ της Επιτροπής,[24] οι οποίοι πραγματοποίησαν περαιτέρω επιθεωρήσεις τουρκοκυπριακών αλιευτικών σκαφών.

Το εμπόριο μελιού δεν κατέστη δυνατό να ξεκινήσει κατά την εξεταζόμενη περίοδο για λόγους προστασίας των καταναλωτών και της υγείας λόγω μη ικανοποιητικών αποτελεσμάτων που προέκυψαν από τις δειγματοληπτικές αναλύσεις μελιού.

Ντομάτες και κρεμμύδια

Ανεξάρτητοι εμπειρογνώμονες από τα κράτη μέλη διενήργησαν αιφνίδιες επιτόπιες επιθεωρήσεις για τον υπολογισμό της αντίστοιχης συνολικής φυτικής παραγωγής στηρίζοντας με τον τρόπο αυτό τις προσπάθειες του ΤΚΕΕ για βελτίωση της ανιχνευσιμότητας και της εποπτείας.

5. Συμπεράσματα

Ο έλεγχος της πράσινης γραμμής στα επιτρεπόμενα σημεία διέλευσης είναι ικανοποιητικός.

Τόσο η Κυπριακή Δημοκρατία όσο και οι αρχές της περιοχής των κυρίαρχων βάσεων του ΗΒ ενίσχυσαν την επιτήρησή τους στην πράσινη γραμμή κατά την εξεταζόμενη περίοδο. Ωστόσο, ο αριθμός των υπηκόων τρίτων χωρών που διασχίζουν παράνομα τη γραμμή εξακολουθεί να είναι ιδιαίτερα ανησυχητικός παρόλο που ο συνολικός αριθμός των συλληφθέντων λαθρομεταναστών παρουσίασε ελαφρά μείωση κατά την εξεταζόμενη περίοδο σε σύγκριση με το επίπεδο ρεκόρ του προηγούμενου έτους. Η Επιτροπή θεωρεί ότι η περαιτέρω ενίσχυση από την Κυπριακή Δημοκρατία και τη διοίκηση της περιοχής των κυρίαρχων βάσεων της επιτήρησης της γραμμής στα σημεία διέλευσης θα διαδραματίσει σημαντικό ρόλο για την αντιμετώπιση του προβλήματος της λαθρομετανάστευσης. Ωστόσο, η Κυπριακή Δημοκρατία αποφεύγει προσεκτικά να λάβει οποιοδήποτε μέτρο που θα μπορούσε ενδεχομένως να προσδώσει στη γραμμή τον χαρακτήρα εξωτερικού συνόρου.

Όσον αφορά τα εμπορεύματα που διέρχονται από την πράσινη γραμμή, τα αναφερθέντα στοιχεία παρουσιάζουν και πάλι αύξηση της συνολικής αξίας σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο εξέτασης. Σύμφωνα με τις εκθέσεις που εκπόνησαν οι αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας, η συνολική εμπορική αξία των εμπορευμάτων που διήλθαν από τη γραμμή αυξήθηκε άνω του ενός τρίτου και ανέρχεται περίπου σε 6.111.030 ευρώ, έναντι 4.473.408 ευρώ κατά την προηγούμενη περίοδο εξέτασης. Το εμπόριο γεωμήλων ισοδυναμούσε σχεδόν με το 30% των εν λόγω συναλλαγών.

Οι τροποποιήσεις που επήλθαν στον κανονισμό για την πράσινη γραμμή κατά το προηγούμενο έτος εφαρμόστηκαν ομαλά. Δεν είχαν ωστόσο ως αποτέλεσμα για τους τουρκοκυπρίους σημαντικές αυξήσεις στο εμπόριο ή στην παροχή υπηρεσιών διαμέσου της γραμμής.

Το συνολικό επίπεδο των εμπορικών συναλλαγών διαμέσου της γραμμής εξακολουθεί να είναι αρκετά περιορισμένο, ιδίως λόγω του περιορισμένου πεδίου εφαρμογής του κανονισμού. Ωστόσο, αυξήθηκε το ποσοστό των εμπορικών συναλλαγών διαμέσου της πράσινης γραμμής σε σχέση με τις συνολικές τουρκοκυπριακές εμπορικές συναλλαγές[25].

Όσον αφορά την κυκλοφορία των εμπορευμάτων σημειώθηκαν θετικές εξελίξεις. Παραμένουν ωστόσο εμπόδια στο εμπόριο διαμέσου της πράσινης γραμμής. Τα τουρκοκυπριακά εμπορικά οχήματα και ιδίως τα φορτηγά οχήματα και λεωφορεία δεν μπορούν να κυκλοφορήσουν ελεύθερα στο νησί. Επιπλέον, δεν έχει σημειωθεί πρόοδος όσον αφορά τους λοιπούς φραγμούς στο εμπόριο. Απ' ό,τι φαίνεται, τέλος, το λαθρεμπόριο διαμέσου της γραμμής εξακολουθεί να είναι πολύ διαδεδομένο.

Η Επιτροπή εφάρμοσε διάφορα μέτρα με σκοπό να διευκολύνει τις εμπορικές συναλλαγές διαμέσου της γραμμής, ιδίως όσον αφορά το εμπόριο γεωμήλων, εσπεριδοειδών, μελιού και ψαριών.

Το γενικό συμπέρασμα είναι ότι ο κανονισμός για την πράσινη γραμμή εξακολουθεί να αποτελεί μια ρεαλιστική βάση που επιτρέπει τη διέλευση των προσώπων και των εμπορευμάτων προς τις περιοχές που τελούν υπό τον έλεγχο της κυβέρνησης της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να ελέγχει την εφαρμογή του κανονισμού.

[1] ΕΕ L 161 της 30.4.2004, σ. 128. Κανονισμός όπως τροποποιήθηκε τελευταία με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 587/2008 (ΕΕ L 163 της 24.6.2008, σ. 1).

[2] ΕΕ L 163 της 24.06.2008, σ. 1. Κανονισμός ΕΚ αριθ. 587/2008 του Συμβουλίου, της 16ης Ιουνίου 2008, για τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 866/2004.

[3] Εφεξής: SBA.

[4] Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία που ελήφθησαν από την Κυπριακή Δημοκρατία, η μέση μηνιαία διέλευση ελληνοκυπριακών οχημάτων προς το βόρειο τμήμα της Κύπρου ήταν 50.000 έως 60.000 μέχρι τα τέλη Νοεμβρίου 2007 και στη συνέχεια παρουσιάστηκε απότομη μείωση περίπου στο ένα τρίτο (15.000 έως 20.000 οχήματα) η οποία διατηρήθηκε στο χαμηλό αυτό επίπεδο στη συνέχεια, περιλαμβανομένης της εξεταζόμενης περιόδου. Η μείωση αυτή οφείλεται κυρίως στο γεγονός ότι τα κοινοποιηθέντα στατιστικά στοιχεία δεν περιλαμβάνουν από το Νοέμβριο του 2007 τα οχήματα που διέρχονται από τα σημεία διέλευσης Πέργαμος και Στροβίλια που υπάγονται αμφότερα στην εποπτεία της διοίκησης της SBA.

[5] Οι αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας, δεν τηρούν στοιχεία για την επιστροφή των Ελληνοκυπρίων στις περιοχές που τελούν υπό τον έλεγχο της κυβέρνησης και για την επιστροφή των Τουρκοκυπρίων στο βόρειο τμήμα της Κύπρου (βλέπε παράρτημα VII).

[6] Σύμφωνα με πληροφορίες της τουρκοκυπριακής κοινότητας, κατά την εξεταζόμενη περίοδο 645.091 Ελληνοκύπριοι σε 200.892 οχήματα διέσχισαν τη γραμμή από τις ελεγχόμενες από την κυβέρνηση περιοχές προς το βόρειο τμήμα της Κύπρου και 1.708.919 Τουρκοκύπριοι σε 645.303 οχήματα διέσχισαν τη γραμμή από το βόρειο τμήμα της Κύπρου προς τις περιοχές που τελούν υπό τον έλεγχο της κυβέρνησης.

[7] Βλέπε παράρτημα VI.

[8] Βλέπε ιδίως την έκθεση του προηγουμένου έτους για την πράσινη γραμμή (ανακοίνωση της Επιτροπής της 27.8.2008, COM(2008) 529 τελικό), σελίδα 4.

[9] Τα ποσοστά αυτά υπολογίζονται ως επί μέρους ποσοστά του 65%.

[10] Βλέπε παραρτήματα VI και VIII.

[11] Μόνο σε 17 από αυτούς στα σημεία διέλευσης της πράσινης γραμμής.

[12] Συνολικά, χρησιμοποιήθηκαν ημερησίως ελάχιστος συνολικός αριθμός 129 ανθρωποωρών (το προηγούμενο έτος: 110) για περιπόλους στην πράσινη γραμμή μεταξύ των σημείων διέλευσης από 328 αστυνομικούς των τοπικών τμημάτων (προηγούμενο έτος: 241) (αύξηση οφειλόμενη εν μέρει στις αυξημένες υποχρεώσεις υποβολής αναφορών). Επιπλέον, άλλες αστυνομικές υπηρεσίες πραγματοποιούν ειδικές επιχειρήσεις καθώς και τακτικές και αιφνιδιαστικές περιπολίες.

[13] Κατά την εξεταζόμενη περίοδο, δύο ελικόπτερα (ένα κατά το προηγούμενο έτος) πραγματοποίησαν συνολικά 100 ώρες πτήσης για την επιτήρηση της γραμμής (το προηγούμενο έτος: 90 ώρες).

[14] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1480/2004 της Επιτροπής, της 10ης Αυγούστου 2004, ΕΕ L 272 της 20.8.2004, σ. 3.

[15] Βλέπε παραρτήματα I, II και III

[16] Οι στατιστικές που αφορούν τις δαπάνες με πιστωτική κάρτα αφήνουν ωστόσο να εννοηθεί ότι οι Τουρκοκύπριοι ξοδεύουν πολλά εκατομμύρια ευρώ (και μάλιστα όλο και περισσότερα) στα πολυκαταστήματα και σε άλλα καταστήματα που είναι εγκατεστημένα στις περιοχές που τελούν υπό τον έλεγχο της κυβέρνησης, γεγονός που δεν αντικατοπτρίζεται στις επίσημες στατιστικές για την πράσινη γραμμή.

[17] Βλέπε παραρτήματα IV και V.

[18] Για την κοινή δήλωση βλέπε http://www.ktto.net/interdependence/index.html

[19] Για ενδελεχή ανάλυση βλέπε την έκθεση του προηγούμενου έτους για την πράσινη γραμμή.

[20] Για περισσότερες λεπτομέρειες βλέπε Mete Hatay, Fiona Mullen, Julia Kalimeri, «Intra-island trade in Cyprus – Obstacles, oppositions and psychological barriers», Prio Cyprus Centre 2008.

[21] Τούτο επιβεβαιώνεται και από τους ανεξάρτητους φυτοϋγειονομικούς εμπειρογνώμονες.

[22] Βλέπε για παράδειγμα τις δηλώσεις του προέδρου του ΚΕΒΕ στον κυπριακό Τύπο στις 12 και 13 Ιανουαρίου 2009.

[23] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1480/2004 της Επιτροπής, της 10ης Αυγούστου 2004, ΕΕ L 272 της 20.8.2004, σ. 3.

[24] Απόφαση 2007/330/ΕΚ της Επιτροπής, της 4ης Μαΐου 2007, ΕΕ L 123 της 12.5.2007, σ. 30.

[25] Κατά τα πέντε έτη εφαρμογής του κανονισμού, το ποσοστό αυξήθηκε από περίπου 2% σε 10%. Η ετήσια αξία των τουρκοκυπριακών εξαγωγών εκτιμάται συνολικά σε περίπου 50 εκατ. ευρώ.