Γνωμοδότηση για την πρόταση κανονισμού (ΕΟΚ) του Συμβουλίου που τροποποιεί τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 2092/91 περί του βιολογικού τρόπου παραγωγής γεωργικών προϊόντων και των σχετικών ενδείξεων στα γεωργικά προϊόντα και στα είδη διατροφής (1) (94/C 148/08)

Στις 13 Δεκεμβρίου 1993, και σύμφωνα με τα άρθρα 43 και 198 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την παραπάνω πρόταση.

Το τμήμα γεωργίας και αλιείας στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 3 Μαρτίου 1994 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Gardner.

Κατά την 314η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 24ης Μαρτίου 1994), η ΟΚΕ υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Γενικές παρατηρήσεις

Η πρόταση περιλαμβάνει ορισμένες τροποποιήσεις, όπως μεταξύ άλλων:

- την περαιτέρω αναστολή της εφαρμογής των κανονισμών για τα βιολογικά ζωϊκά προϊόντα,

- την εφαρμογή της οδηγίας περί επισήμανσης,

- τη διευκόλυνση της εμπορίας μιγμάτων με μη βιολογικά τρόφιμα,

- τη ρύθμιση θεμάτων σχετικά με τους σπόρους και το πολλαπλασιαστικό υλικό,

- την αύξηση του αριθμού των φυτοφαρμάκων που επιτρέπονται σε κοινοτικό επίπεδο.

Η ΟΚΕ συμφωνεί με ορισμένα μέρη της πρότασης, αλλά τα άλλα θα είναι αποδεκτά μόνο εάν επέλθουν οι κατωτέρω τροποποιήσεις.

2. Ειδικές παρατηρήσεις

2.1. Άρθρο 1.1

Το άρθρο προεκτείνει μία πρόταση για τα βιολογικά ζωϊκά προϊόντα για μία ακόμα τριετία χωρίς να παρέχει επαρκή αιτιολογία.

Τούτο είναι απαράδεκτο, επειδή αποτελεί επιτακτική ανάγκη να «υπάρξει τάξη» στον τομέα των βιολογικών ζωϊκών προϊόντων. Για παράδειγμα, το «βιολογικό μέλι» πωλείται ευρέως στην Κοινότητα χωρίς καμία μέθοδο που να διασφαλίζει ότι οι μέλισσες δεν τρέφονται με συνήθεις εσοδείες ή χωρίς να ορίζονται τεχνικές κατεργασίας.

Υπάρχουν επίσης αξιοσημείωτες εμπορικές συναλλαγές προϊόντων που περιλαμβάνουν τόσο ζωϊκά όσο και φυτικά προϊόντα, όπως τα ψημένα προϊόντα και το «βιολογικό γιαούρτι φρούτων», όπου οι εθνικές νομοθεσίες αλληλοσυγκρούονται.

Μία αναστολή έως το τέλος του τρέχοντος έτους είναι το ανώτατο αποδεκτό χρονικό διάστημα, επειδή υπάρχει περαιτέρω σημαντική χρονική υστέρηση από την πρόταση έως τον κανονισμό.

Συνεπώς, το άρθρο 1.1 χρειάζεται να τροποποιηθεί ως εξής:

«Στο άρθρο 1 (παράγραφος 2) η ημερομηνία της 1ης Ιουλίου 1992 αντικαθίσταται από την ημερομηνία 1η Νοεμβρίου 1994.»

2.2. Άρθρο 1.4

Είναι αναγκαίο να ορισθεί σαφώς ο όρος «προϊόν» που χρησιμοποιείται στην πρόταση για:

- τα είδη διατροφής,

- τις ακατέργαστες γεωργικές πρώτες ύλες και/ή συστατικά, καθώς επίσης και για

- γεωργικά προϊόντα όπως τα λιπάσματα και τα φυτοφάρμακα.

2.3. Άρθρο 1.4

Σύμφωνα με την οδηγία 79/112/ΕΟΚ, σχετικά με την επισήμανση, οι πρόσθετες ουσίες δεν αναφέρονται σε περίπτωση που υπάρχουν αλλά δεν εκπληρούν πλέον τεχνολογική λειτουργία στο είδος διατροφής. Επίσης, δεν αναφέρονται οι αρωματικές διαλυτικές ουσίες και οι ουσίες κατεργασίας.

Αν και υπάρχουν λίγες παρόμοιες περιπτώσεις, εφόσον ο καταναλωτής πιστεύει ότι τα βιολογικά προϊόντα δεν περιέχουν πρόσθετες ουσίες κλπ., όλες οι ουσίες αυτές πρέπει να αναφέρονται αν υπάρχουν.

Συνεπώς, ο υφιστάμενος ορισμός των «συστατικών» θα πρέπει να διατηρηθεί.

2.4. Άρθρο 1.5

Το άρθρο αυτό αφορά την επισήμανση. Προκύπτουν δύο θέματα:

2.4.1. Ο κανονισμός της Επιτροπής (ΕΟΚ) 207/93 εξαιρεί τον βιολογικώς παραγόμενο οίνο από περιορισμούς όσον αφορά τις πρόσθετες ουσίες κλπ., αφήνοντας το θέμα αυτό στις εθνικές ρυθμίσεις εάν υπάρχουν. Αυτό έγινε προφανώς χωρίς να ζητηθεί η γνώμη της ΟΚΕ και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Η ΟΚΕ δεν επιθυμεί να σχολιάσει εν προκειμένω τους κανόνες για την επισήμανση των συνήθων οίνων. Ωστόσο, για τους βιολογικώς παραγόμενους οίνους χρειάζεται να δημοσιευθεί κατάλογος της ΕΚ για τις πρόσθετες ουσίες και να αναφέρονται όλα τα συστατικά για να αποφευχθεί η παραπλάνηση του καταναλωτή.

Συνεπώς, πρέπει να προβλεφθεί στην πρόταση (ή επειγόντως με χωριστή πρόταση) ένας κατάλογος επιτρεπόμενων πρόσθετων ουσιών για τους βιολογικούς οίνους (συμπεριλαμβανόμενου και του διοξειδίου του θείου) και να εφαρμοσθεί ο κανονικός κατάλογος συστατικών της οδηγίας για την επισήμανση στους βιολογικούς οίνους.

2.4.2. Η οδηγία 79/112/ΕΟΚ εξαιρεί τα μη προσυσκευασμένα τρόφιμα από την απαίτηση για καταλόγους συστατικών κλπ. και, σύμφωνα με το άρθρο 12, παρέχει στα κράτη μέλη τη διακριτική ευχέρεια να υιοθετούν κανόνες για την ενημέρωση του καταναλωτή.

Έχοντας υπόψη τον τρόπο με τον οποίο ο καταναλωτής αντιλαμβάνεται τα βιολογικά προϊόντα, η Επιτροπή θα πρέπει να απαιτήσει από τα κράτη μέλη να παρέχουν πληροφορίες στους καταναλωτές όταν τα βιολογικά προϊόντα πωλούνται με πρόσθετες ουσίες ή αναμεμειγμένα με μη βιολογικά συστατικά. Αυτό θα μπορεί να γίνεται με την τοποθέτηση επιγραφών στο χώρο πώλησης, όπως απαιτείται σήμερα σε ορισμένα κράτη μέλη για ορισμένα τρόφιμα που δεν είναι προσυσκευασμένα.

2.5. Άρθρο 1.9

Το άρθρο αυτό τροποποιεί το άρθρο 5(4) του βασικού κανονισμού σύμφωνα με τον οποίο επιτρέπεται να αναμιγνύονται 5 % συνήθων γεωργικών προϊόντων με βιολογικά, εάν υπάρχει ανεπαρκής ποσότητα βιολογικού υλικού κοινοτικής παραγωγής. Τα προϊόντα αυτά αναφέρονται στο κεφάλαιο Γ του Παραρτήματος VΙ.

Η ΟΚΕ διατυπώνει δύο παρατηρήσεις:

α) Ο κατάλογος καταρτίσθηκε με κανονισμό της Επιτροπής και δεν εξετάσθηκε ποτέ από την ΟΚΕ και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Περιέχει προϊόντα όπως το κοκκοκάρυο και το κάρυο Βραζιλίας, πράγμα που είναι λογικό. Ωστόσο, περιέχει επίσης τη ζάχαρη, τα φυτικά λίπη, τη γλοντένη, κλπ., πράγμα που αποτελεί ανασταλτικό παράγοντα για τους παραγωγούς της Κοινότητας προκειμένου να ασχοληθούν με την παραγωγή των εν λόγω βιολογικών προϊόντων, επειδή φυσικά είναι πιο ακριβά από τα συνήθη. Επιπλέον, περιέχει προϊόντα όπως το μέλι και η σκόνη γάλακτος για τα οποία δεν υπάρχουν ακόμη βιολογικά πρότυπα. Συνεπώς, ο κατάλογος αυτός πρέπει να επανεξετάζεται, κατά προτίμηση με τροπολογία του Συμβουλίου, έτσι ώστε να ενσωματωθεί η γνώμη της ΟΚΕ και εκείνη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

β) Για τα προϊόντα για τα οποία η διάταξη αυτή είναι πραγματικά αναγκαία, πρέπει να ισχύει και για τα προϊόντα τα οποία παράγονται σε μη ικανοποιητική ποιότητα ή δεν διατίθενται στην Κοινότητα.

2.6. Άρθρο 1.11 (β)

Προς το παρόν τρόφιμα με

1) ix95 % βιολογικά συστατικά μπορούν να αποκαλούνται «βιολογικά προϊόντα».

2) ixενώ στα τρόφιμα με 50-95 % βιολογικά συστατικά μπορεί μόνο να αναγράφεται το τμήμα των βιολογικών συστατικών που περιέχεται στον πίνακα των συστατικών.

Το άρθρο εισάγει μια νέα κατηγορία τροφίμων με

3) ix70-95 % βιολογικά συστατικά που συνοδεύονται με την άδεια να δηλώνονται ως «βιολογικά» εξίσου ευδιάκριτα με την εμπορική περιγραφή.

Πρόκειται για ένα πολύ περίπλοκο σύστημα κανόνων που είναι ακατανόητο για το μέσο καταναλωτή, και ενδέχεται να ερμηνευθεί με διαφορετικούς τρόπους. Θα ήταν προτιμότερο να διατηρηθεί το παρόν ποσοστό του 50 %.

Για να αποφευχθεί η σύγχυση του καταναλωτή, οι δύο τελευταίες κατηγορίες μεικτών προϊόντων θα πρέπει να φέρουν σαφώς και ευδιάκριτα την εκόλουθη επισήμανση:

«Περιέχει % βιολογικά συστατικά».

Αυτό θα γίνει κατά τον καλύτερο τρόπο στα πλαίσια της γενικής «Δήλωσης περί των ποσοτήτων συστατικών» για όλα τα τρόφιμα που αποτελούν το αντικείμενο εξέτασης από το Συμβούλιο.

2.7. Άρθρο 1.16

Το άρθρο προβλέπει να χρησιμοποιούνται οι μη βιολογικοί σπόροι και το φυτικό πολλαπλασιαστικό υλικό κατά την κρίση των επιμέρους κρατών.

Η έννοια του «φυτικού πολλαπλασιαστικού υλικού» δεν είναι σαφής και χρειάζεται να διευκρινισθεί με την ακόλουθη τροποποίηση του κειμένου:

«σπόροι και φυτικό πολλαπλασιαστικό υλικό πλην δενδρυλλίων.»

Αν δεν γίνει αυτή η τροποποίηση, τα δενδρύλλια μπορεί να αρχίσουν να καλλιεργούνται με τη συμβατική μέθοδο και στη συνέχεια να μεταφυτεύονται σε βιολογικά αγροτεμάχια και το αποτέλεσμα να αποκαλείται «βιολογικό».

Εκτός από αυτό, το εν λόγω άρθρο θα προκαλέσει διαφορές ανάλογα με το κράτος μέλος και θα οδηγήσει σε μεγάλη γραφειοκρατία, εκτός του ότι θα υπάρχει τάση διοχέτευσης της βιολογικής παραγωγής στο κράτος ή στην περιοχή με τους πιο φιλελεύθερους κανόνες.

Για το λόγο αυτό, η ΟΚΕ δεν επικροτεί το άρθρο αυτό.

2.8. Άρθρο 1.17

Προς το παρόν υπάρχει ένας πολύ περιορισμένος κατάλογος επιτρεπόμενων φυτοφαρμάκων, τα οποία δεν πρέπει:

- να έρχονται σε άμεση επαφή με τα είδη διατροφής,

- να αφήνουν οποιαδήποτε κατάλοιπα.

Με το άρθρο αυτό επιδιώκεται να καταργηθούν και οι δύο αυτές εγγυήσεις για τα εν λόγω άλλα φυτοφάρμακα. Αυτό δεν γίνεται βάσει κανενός αντικειμενικού κριτηρίου, αλλά απλώς επειδή τα φυτοφάρμακα αυτά χρησιμοποιούνταν σε ορισμένα μέρη της Ευρωπαϊκής Ένωσης για βιολογικές καλλιέργειες.

Αυτό αφενός μεν είναι παραπλανητικό για τον καταναλωτή που πιστεύει ότι τα βιολογικά είδη διατροφής δεν περιέχουν κατάλοιπα φυτοφαρμάκων, αφετέρου δε καθιστά αδύνατη την εφαρμογή από τις αρμόδιες αρχές στο κράτος μέλος παραλαβής. Ένα παράδειγμα τέτοιων προϊόντων είναι το οξυχλωρίδιο του χαλκού. Οι αρχές εφαρμογής δεν θα είναι σε θέση να διαπιστώσουν κατά πόσο τα κατάλοιπα χαλκού σε ένα βιολογικό προϊόν οφείλονται σε εγκεκριμένες χρήσεις ή όχι.

Η τροποποίηση αυτή δεν είναι αποδεκτή και αντιβαίνει στην όλη λογική που διέπει τα βιολογικά είδη διατροφής.

2.9. Άρθρο 1.22

Αυξάνονται οι εμπορικές συναλλαγές προϊόντων, η παρουσίαση των οποίων μπορεί να παρασύρει τον καταναλωτή να τα συγχέει με τα γνήσια βιολογικά προϊόντα.

Το άρθρο 10 του βασικού κανονισμού θεσπίζει κανόνες επισήμανσης και καθιερώνει Κοινοτική Ένδειξη (ένδειξη πιστότητας στο σύστημα ελέγχου που αναφέρεται στο Παράρτημα V) και Σύμβολο. Στην αρχή και τα δύο επρόκειτο να είναι προαιρετικά. Η Επιτροπή επρόκειτο να επανεξετάσει τον προαιρετικό αυτό χαρακτήρα μέχρι τον Ιούλιο του 1993. Καμία τέτοια επανεξέταση δεν έχει δημοσιευθεί μέχρι σήμερα.

Ωστόσο, λόγω της παρούσας κατάστασης του ανταγωνισμού, η Επιτροπή θα πρέπει αμέσως να καταστήσει υποχρεωτική την ένδειξη αυτή και σύμβολο αυτό για όλους τους τρόπους εμπορίας των προϊόντων αυτών.

Συνεπώς, θα έπρεπε και το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού να διασαφηνισθεί περισσότερο, ώστε μόνο προϊόντα με την ένδειξη πιστότητας να υπάγονται πράγματι στην έννοια του κανονισμού.

2.10. Άρθρο 1.22, 1(β)

Σύμφωνα με το άρθρο, τα εισαγόμενα βιολογικά προϊόντα δεν χρειάζεται να φέρουν το σύμβολο αυτό. Αυτό δεν είναι αποδεκτό για τα προϊόντα ή μέρη προϊόντων για τα οποία υπάρχει πιστοποίηση ότι έχουν υποβληθεί σε διαδικασία ελέγχου που είναι αναγνωρισμένη ως ισοδύναμη προς τον κοινοτικό έλεγχο με τη διαδικασία της 2083/92/ΕΟΚ.

Η παράγραφος αυτή πρέπει να τροποποιηθεί αναλόγως.

2.11. Άρθρα 1.27 και 1.28

Τα άρθρα προβλέπουν περαιτέρω εξουσίες για την Επιτροπή όσον αφορά τους κανονισμούς. Λόγω της εμπειρίας από τις σημερινές εξουσίες (βλέπε σημείο 2.5.1 και 2.6), η ΟΚΕ δεν εγκρίνει την επέκταση αυτή.

Επιπλέον, λόγω του όγκου της κατ'εξουσιοδότηση νομοθεσίας, η Επιτροπή πρέπει να συστήσει Συμβουλευτική Επιτροπή παρόμοια με τη Συμβουλευτική Επιτροπή Τροφίμων, έτσι ώστε τα ενδιαφερόμενα μέρη να μπορούν να συμβάλουν στους κανονισμούς της Επιτροπής.

Βρυξέλλες, 24 Μαρτίου 1994.

Ο Πρόεδρος της

Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Susanne TIEMANN

(1) ΕΕ αριθ. C 326 της 3. 12. 1993, σ. 8.