ΕΠΙΤΡΟΠΗ TÛN ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρυξέλλες, 30.10.1996 
COM(96)491 τελικό 
ΕΚΘΕΣΗ ΠΑ ΤΗΝ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΜΕ ΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΑ ΜΕΤΑ ΤΗ ΘΕΣΗ ΣΕ ΙΣΧΥ ΤΗΣ 
ΤΕΛΩΝΕΙΑΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ 
(υποβλεθείσα από την Επιτροπή) 

ΕΚΘΕΣΗ ΠΑ ΤΗΝ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ ΜΕ ΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΑ ΜΕΤΑ ΤΗ ΘΕΣΗ ΣΕ ΙΣΧΥ ΤΗΣ 
ΤΕΛΩΝΕΙΑΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ - ΥΠΕΝΘΥΜΙΣΗ ΤΗΣ ΔΕΣΜΕΥΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
Η παρούσα έκθεση ανταποκρίνεται στη δέσμευση που ανέλαβε η Επιτροπή το 
φθινόπωρο 1995 κατά τη συζήτηση στο ΕΚ σχετικά με τη σύμφωνη γνώμη για την 
τελωνειακή ένωση ΕΚ-Τουρκίας. Σύμφωνα με την εν λόγω δέσμευση, υποβάλλεται 
"ετήσια έκθεση για την υλοποίηση της τελωνειακής ένωσης, καθώς και για τα 
οικονομικά και πολιτικά θέματα, συμπεριλαμβανομένης και της διαδικασίας 
εκδημοκρατισμού και της κατάστασης των δικαιωμάτων του ανθρώπου στην 
Τουρκία". 
Ι. Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΤΕΛΩΝΕΙΑΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ 
Μετά τη θετική ψήφο του ΕΚ, η τελωνειακή ένωση τέθηκε σε ισχύ στις 31 
Δεκεμβρίου 1995 σύμφωνα με τις προθεσμίες που όριζε το Πρόσθετο Πρωτόκολλο της 
συμφωνίας σύνδεσης ΕΚ-Τουρκίας του 1964. Η τελωνειακή ένωση λειτουργεί έκτοτε 
στο σύνολο της ικανοποιητικά και σύμφωνα με τις αποφάσεις 1/95 και 2/95 του 
συμβουλίου σύνδεσης. Καταργήθηκαν οι δασμοί και οι επιβαρύνσεις ισοδυνάμου 
αποτελέσματος καθώς και οι ποσοτικοί περιορισμοί (με εξαίρεση, ωστόσο, 
περιορισμό που εφαρμόζει η Τουρκία κατά την εξαγωγή ακατέργαστου βαμβακιού 
στην Κοινότητα). Καταργήθηκαν, εξάλλου, οι συμφωνίες αυτοπεριορισμού στον 
τομέα των κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων που εφάρμοζαν οι Τούρκοι εξαγωγείς στις 
εξαγωγές στην Κοινότητα. Έτσι, στον βιομηχανικό τομέα δεν υφίστανται πλέον 
ποσοτικοί περιορισμοί ούτε εισαγωγικοί ή εξαγωγικοί δασμοί στις συναλλαγές 
με την Τουρκία. Η συμφωνία για την τελωνειακή ένωση συμπληρώθηκε εξάλλου με 
την υπογραφή τον 1ούλιο1996 συμφωνίας ελευθέρων συναλλαγών για τα προϊόντα που 
καλύπτονται από τη συνθήκη ΕΚΑΧ. Τα δύο κείμενα (τελωνειακή ένωση και 
ΕΚΑΧ) κοινοποιήθηκαν στον ΠΟΕ εκ μέρους της Κοινότητας και της Τουρκίας από 
κοινού. Εξάλλου, σύμφωνα με τις δεσμεύσεις που ανέλαβαν τα συμβαλλόμενα 
μέρη, οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται για να συμφωνηθούν στον τομέα των 
γεωργικών προϊόντων παραχωρήσεις που θα παρουσιάζουν πλεονεκτήματα και για 
τα δύο μέρη. 
Όσον αφορά τη λειτουργία της τελωνειακής ένωσης, τα δύο μέρη ανέλαβαν την 
υποχρέωση να την διασφαλίσουν όσο το δυνατό περισσότερο ικανοποιητικά. 
Εφαρμόστηκαν οι προβλεπόμενες θεσμικές ρυθμίσεις σχετικά με τη σύσταση 
μεικτής επιτροπής της τελωνειακής ένωσης και τη συμμετοχή Τούρκων 
εμπειρογνωμόνων σε ορισμένες τεχνικές επιτροπές. Η επιτροπή τελωνειακής ένωσης 
συνήλθε κατ'επανάληψη και κατάφερε να δώσει ικανοποιητικές λύσεις στα 
προβλήματα που παρουσιάστηκαν. Τα προβλήματα αυτά οφείλονται γενικά τη 
σημερινή μεταβατική περίοδο κατά την οποία η Τουρκία, αν και έχει αποδεχθεί 
το κοινό δασμολόγιο, δεν έχει ακόμη συνάψει εμπορικές συμφωνίες παρόμοιες με 
αυτές της ΕΕ με τις χώρες τη ς Κεντρική ς και Ανατολική ς Ευρώπη ς καθώς και με 
τις χώρες της Μεσογείου, ενώ, εξάλλου, δεν έχει ακόμη υιοθετήσει το σύστημα 
γενικευμένων προτιμήσεων τη ς Κοινότητα ς. Λόγω τη ς κατά στα ση ς αυτής 
παρουσιάζεται το φαινόμενο οι εισαγωγείς της ΕΕ να διαθέτουν, ενδεχομένως, 
τη δυνατότητα να προμηθεύονται προϊόντα με μηδενικό δασμό, ενώ οι Τούρκοι 
εισαγωγείς είναι υποχρεωμένοι να εφαρμόζουν το κοινό δασμολόγιο. Αναμένεται 
ότι τα προβλήματα αυτά θα μειωθούν όταν η Τουρκία εφαρμόσει ολόκληρη την 
κοινοτική προτιμησιακή πολιτική. Για το σκοπό αυτό της έχει παραχωρηθεί 
προθεσμία πέντε ετών. Υπογράφηκε συμφωνία ελευθέρων συναλλαγών με το Ισραήλ, 
ενώ ταυτόχρονα μονογραφήθηκε συμφωνία με την Ουγγαρία· η συμφωνία με τη 
Ρουμανία πρόκειται να ακολουθήσει. Διενεργούνται διαπραγματεύσεις για 
πολλές άλλες συμφωνίες με άλλες χώρες της Κεντρικής Ευρώπης (Τσεχική 
Δημοκρατία, Σλοβακική Δημοκρατία, Πολωνία, Βουλγαρία). Πραγματοποιήθηκαν 
οι πρώτες επαφές με τη Λιθουανία. 
Πρέπει επίσης να υπογραμμιστεί ότι η Τουρκία τήρησε τις υποχρεώσεις που είχε 
αναλάβει σχετικά με την εφαρμογή εξωτερικής εμπορικής πολιτικής στον τομέα 
των κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων, η οποία είναι ουσιαστικά παρόμοια με αυτή 
την οποία εφαρμόζει η ΕΕ. 
Επ'ευκαιρία του συμβουλίου σύνδεσης της 30ης Οκτωβρίου 1995, η Ευρωπαϊκή 
Επιτροπή, αν και υπογράμμισε ότι η Τουρκία είχε εγκρίνει το κύριο μέρος της 
νομοθεσίας που είναι αναγκαία για την καλή λειτουργία της τελωνειακής 
ένωσης, δήλωσε ότι η κυβέρνηση ή το κοινοβούλιο της Τουρκίας όφειλαν να 
θεσπίσουν ακόμη ορισμένα μέτρα, όπως π.χ. τον καθορισμό αρχής υπεύθυνης για την 
τήρηση της νομοθεσίας για τον ανταγωνισμό ή την ψήφιση από το τουρκικό 
κοινοβούλιο του νέου τελωνειακού κώδικα προσαρμοσμένου στον αντίστοιχο κώδικα 
της ΕΕ. Τα μέτρα αυτά έπρεπε να έχουν θεσπιστεί πριν από τη θέση σε ισχύ της 
τελωνειακής ένωσης. Η πολιτική κατάσταση στην Τουρκία δεν το επέτρεψε μέχρι 
σήμερα. Αν και τα κενά αυτά δεν αποτελούν εμπόδιο για την καλή λειτουργία 
της τελωνειακής ένωσης και θίγουν μάλλον περισσότερο τους Τούρκους 
επιχειρηματίες από ό,τι τις επιχειρήσεις της Κοινότητας, η Επιτροπή λυπάται 
γι'αυτήν την κατάσταση. 
Όσον αφορά τις οικονομικές επιπτώσεις της τελωνειακής ένωσης, τόσο η Επιτροπή 
όσο και οι τουρκικές αρχές δεν διαθέτουν ακόμη επαρκή στατιστικά στοιχεία 
για τις αμοιβαίες συναλλαγές, ώστε να επιτρέπεται η διατύπωση έγκυρων 
συμπερασμάτων. Τα πρώτα, ωστόσο, επιμέρους στοιχεία (ορισμένοι μήνες, ορισμένες 
ευρωπαϊκές χώρες) δείχνουν γενικά σημαντική αύξηση των ευρωπαϊκών εξαγωγών 
προς την Τουρκία στις αρχές του 1996 και λιγότερο έντονη αύξηση των εξαγωγών της 
Τουρκίας προς τις χώρες της ΕΕ. Ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες: Ιταλία, Γαλλία, ΗΒ, 
Δανία αύξησαν τις εξαγωγές τους κατά περισσότερο από 50% σε σύγκριση με την 
ίδια περίοδο του έτους 1995. Οι τουρκικές υπηρεσίες εκτιμούν ότι το έλλειμμα 
του τουρκικού εμπορικού ισοζυγίου θα φθάσει τα 10 δισεκατομμύρια $ ΗΠΑ κατά 
το πρώτο εξάμηνο του 1996 ενώ ήταν ίσο με 13,2 εκατομμύρια $ ΗΠΑ για ολόκληρο 
το έτος 1995. θα ήταν, ωστόσο, πρόωρο να θεωρηθεί ότι οι εξελίξεις αυτές 
οφείλονται μόνο στην επίδραση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η αναθέρμανση της 
τουρκικής οικονομίας στις αρχές του 1996 δικαιολογεί βεβαίως σε μεγάλο 
βαθμό την αύξηση των τουρκικών εισαγωγών όπως είχε, εξάλλου, διαπιστωθεί σε 
παρόμοια κατάσταση το 1993. Είναι, επίσης δύσκολο προς το παρόν να αποδοθεί η 
παρατηρηθείσα αύξηση των τουρκικών εξαγωγών στην παύση εφαρμογής έναντι της 
Τουρκίας της κοινοτικής πολιτικής για τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα. 
II. ΑΛΛΑβΜΏΆΣΧΕΠ&ΙΜΕΊΉΝΕβΑΗ^^ 
Η συμφωνία της 6ης Μαρτίου 1995 με την Τουρκία δεν αφορούσε μόνον εμπορικά 
θέματα (τελωνειακή ένωση, ΕΚΑΧ, γεωργία) αλλά περιελάμβανε και τη 
χρηματοδοτική συνεργασία, την εντατικοποίηση του πολιτικού διαλόγου και 
γενικά την ανάπτυξη της συνεργασίας σε πολλούς τομείς. 
Για κάθε ένα από τα θέματα αυτά η κατάσταση παρουσιάζεται ως εξής: 
- Χρηματοδοτική συνεργασία: 
Οι υποχρεώσεις που ανέλαβε η Ένωση έναντι της Τουρκίας αφορούσαν: χορήγηση 
ειδικού ποσού ύψους 375 εκατομμυρίων ECU με τη μορφή ενίσχυσης από τον 
προϋπολογισμό για την τελωνειακή ένωση, ποσού μέγιστου ύψους 750 
εκατομμυρίων ECU με τη μορφή δανείων της ΕΤΕπ από τους ίδιους πόρους της 
τράπεζας. Εξάλλου, η Κοινότητα ανέλαβε την υποχρέωση να συμπεριλάβει την 
Τουρκία στην πολιτική συνεργασίας με τις μεσογειακές χώρες (η έκταση και 
οι ουσιώδεις κατευθύνσεις της οποίας αποφασίστηκαν αργότερα από το 
Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις Κάννες) όσον αφορά τόσο τα θέματα του προϋπολογισμού 
(πρόγραμμα MEDA) όσο και τα δάνεια της ΕΤΕπ. 
Όσον αφορά την ειδική ενίσχυση από τον προϋπολογισμό για την τελωνειακή 
ένωση ύψους 375 εκατομμυρίων ECU, το σχέδιο του δημοσιονομικού κανονισμού 
δεν έχει ακόμη εκδοθεί από το Συμβούλιο. Κατά το τέλος του 1995, το 
Συμβούλιο κατέληξε σε πολιτική συμφωνία για το περιεχόμενο κανονισμού τον 
οποίο ενέκρινε το Κοινοβούλιο με ορισμένες τροπολογίες κατά την έγκριση της 
τελωνειακής ένωσης. Μετά τα γεγονότα στις νησίδες 'Ιμια τον Ιανουάριο 1996, 
το Συμβούλιο δεν μπόρεσε να επιτύχει την αναγκαία ομοφωνία για την 
επίσημη έκδοση του κανονισμού αυτού. Για τους ίδιους λόγους, η ΕΤΕπ δεν 
μπόρεσε να ανταποκριθεί στο αίτημα που διετύπωσε προς αυτή το Συμβούλιο στο 
τέλος του 1995 σχετικά με τη χορήγηση δανείων στην Τουρκία μέχρι ύψους 750 
εκατομμυρίων ECU. 
Όσον αφορά τη συμμετοχή της Τουρκίας στην πολιτική συνεργασίας με τις 
μεσογειακές χώρες, η Τουρκία αναφέρεται ως δικαιούχος χώρα στο 
χρηματοδοτικό κανονισμό MEDA που εξέδωσε τον Ιούλιο το Συμβούλιο. Η 
χρηματοδοτική ενίσχυση που πρόκειται να λάβει η Τουρκία στο πλαίσιο αυτού 
του προγράμματος αποτέλεσε το αντικείμενο ενδεικτικού προγράμματος που 
συμφωνήθηκε μεταξύ της Επιτροπής και της Τουρκίας και υποβλήθηκε στα 
κράτη μέλη σύμφωνα με τον κανονισμό. Βάσει του εν λόγω κανονισμού η Επιτροπή 
εξέτασε πολλά σχέδια συνεργασίας ορισμένα από τα οποία θα ήταν δυνατό να 
αποφασιστούν πριν από τη λήξη του έτους 1996, σύμφωνα με τις διαδικασίες που 
θεσπίζει ο κανονισμός MEDA. Τα σχέδια αυτά σκοπεύουν στο σύνολο τους να 
διευκολύνουν την υλοποίηση της τελωνειακής ένωσης και να βοηθήσουν τον 
τομέα των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων της Τουρκίας να αντιμετωπίσει τον 
ευρωπαϊκό ανταγωνισμό. 
Στο ίδιο επίσης πλαίσιο, προβλέπεται η ανάπτυξη του προγράμματος "Jean 
Monnet" σχετικά με τη χορήγηση υποτροφιών σε Τούρκους φοιτητές που επιθυμούν 
να συμπληρώσουν τις σπουδές τους σε ευρωπαϊκά πανεπιστήμια. Μελετώνται, 
εξάλλου, πολλά προγράμματα συνεργασίας κοινωνικού περιεχομένου στα οποία 
περιλαμβάνονται και προγράμματα κοινά με τις τουρκικές ΜΚΟ. 
Υπενθυμίζεται ότι η Κοινότητα ανέλαβε επίσης την υποχρέωση να παράσχει, 
υπό ορισμένους όρους, στην Τουρκία μακροοικονομική βοήθεια. Οι όροι αυτοί 
(ιδίως καταγραφή των προβλημάτων σχετικά με το ισοζύγιο πληρωμών, 
πρόγραμμα με το Νομισματικό Ταμείο) δεν έχουν ικανοποιηθεί μέχρι σήμερα. 
- Πολιτικός διάλογος: 
Αφότου άρχισε να ισχύει η τελωνειακή ένωση αναπτύχθηκαν οι επαφές μεταξύ 
της ΕΕ και της Τουρκίας σε διάφορα επίπεδα. Οι διαδοχικοί πρωθυπουργοί 
προσκλήθηκαν επ'ευκαιρία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, η κ. Τσιλέρ στη 
Μαδρίτη, ο κ. Γιλμάζ στη Φλωρεντία. Ο κ.Γιλμάζ επισκέφθηκε τον Πρόεδρο 
της Ευρωπαϊκής Επιτροπής τον Ιούνιο 1996. Η Μεικτή Κοινοβουλευτική Επιτροπή 
συνήλθε στην Άγκυρα τον Ιούνιο 1996. Πραγματοποιήθηκαν επίσης δύο 
συναντήσεις των Πολιτικών Διευθυντών σε επίπεδο τρόικας. Πρέπει επίσης να 
υπογραμμιστεί ο σημαντικός ρόλος της Τουρκίας στην ευρωμεσογειακή 
διαδικασία στη Βαρκελώνη που είχε ως αποτέλεσμα πολυάριθμες πολυμερείς 
συναντήσεις τόσο σε υπουργικό όσο και σε διοικητικό επίπεδο. 
Λόγω, ωστόσο, των γεγονότων στο Αιγαίο Πέλαγος, κατέστη έκτοτε αδύνατο να 
συνέλθει το συμβούλιο σύνδεσης ΕΚ-Τουρκίας και να διοργανωθούν, σύμφωνα με 
τα προβλεπόμενα στα ψηφίσματα του 1995 του συμβουλίου σύνδεσης, οι 
συναντήσεις σε υπουργικό επίπεδο μεταξύ των ευρωπαίων και Τούρκων ιθυνόντων 
σε διαφόρους τομείς που έχουν σχέση με τη λειτουργία της τελωνειακής ένωσης: 
εμπόριο, εσωτερική αγορά, μεταφορές, κ.λπ. 
- Ανάπτυξη της συνεργασίας: 
Λόγω ελλείψεως διαθέσιμων χρηματοδοτικών πόρων (ο κανονισμός MEDA 
εκδόθηκε μόλις τον Ιούλιο), το ψήφισμα 1/95 για την ανάπτυξη της 
συνεργασίας δεν είχε κανένα αποτέλεσμα. Πρέπει, ωστόσο, να σημειωθεί ότι 
η Επιτροπή υπέβαλε στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρόταση που 
αφορά την έγκριση υπέρ της Τουρκίας προγραμμάτων για τις ανταλλαγές νέων 
και για την πολιτιστική ανάπτυξη (Leonardo, Socrates και Jeunesse pour 
l'Europe). Οι προτάσεις αυτές εξετάζονται σήμερα από το ΕΚ. 
III. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΑ 
Τα θετικά στοιχεία της οικονομικής κατάστασης αφορούν την ίδια την αύξηση, 
η οποία μετά την ύφεση του 1994 υπερέβη το 7% το 1995 και το 8% κατά το πρώτο 
τρίμηνο του 1996. Η εσωτερική ζήτηση καθώς και οι εξαγωγές, ιδίως προς τις 
χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και τις χώρες της πρώην 
Σοβιετικής Ένωσης, ήταν εξαιρετικά σημαντικές και είχαν ως αποτέλεσμα την 
αύξηση του ΑΕγχΠκατά τη διάρκεια της εν λόγω περιόδου. Άλλος θετικός 
παράγοντας ήταν η σταθερότητα των εισαγόμενων μισθών των Τούρκων εργατών στο 
εξωτερικό (3 δισεκατομμύρια δολάρια) και η αύξηση των εσόδων από τον 
τουρισμό. Τα αποθέματα σε ξένο συνάλλαγμα έφθασαν υψηλό επίπεδο (περισσότερο 
από 15 δισεκατομμύρια δολάρια). 
Η κύρια ανησυχία στο συγκεκριμένο τομέα αφορά τη μακροοικονομική 
σταθερότητα και ιδίως το αυξανόμενο έλλειμμα του προϋπολογισμού και την 
αύξηση των πραγματικών επιτοκίων. Οι προβλέψεις σχετικά με το έλλειμμα του 
ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών είναι ακόμη πιο απαισιόδοξες λόγω της 
αύξησης του ελλείμματος του εμπορικού ισοζυγίου που υπολογίζεται ότι έφθασε 
τα 10 δισεκατομμύρια δολάρια το πρώτο εξάμηνο του 1996. Το πλέον ανησυχητικό 
θέμα αφορά το έλλειμμα του προϋπολογισμού που βρισκόταν υπό έλεγχο χάρη στη 
συμφωνία standby με το Νομισματικό Ταμείο (6,6% το 1995) αλλά που λόγω των 
εκλογών του Δεκεμβρίου 1995 άρχισε και πάλι να παρεκκλίνει. Μετά τις 
τελευταίες εκλογές, η Τουρκία παρέμεινε χωρίς σαφή κατευθυντήρια γραμμή όσον 
αφορά τη μακροοικονομική πολιτική. Είναι σαφές ότι ο στόχος της πρώτης 
κυβέρνησης συνασπισμού για έλλειμμα ίσο με 7,7% του ΑΕγχΠ δεν είναι δυνατό 
να επιτευχθεί. Κάτι τέτοιο θα απαιτούσε δραστικά μέτρα στο φορολογικό τομέα 
καθώς και στους τομείς της κοινωνικής ασφάλισης και των ιδιωτικοποιήσεων, 
μέτρα τα οποία, όμως, δεν έχουν ληφθεί μέχρι σήμερα. Αντίθετα, οι πρώτες 
αποφάσεις που έλαβε ο συνασπισμός Ερμπακάν/Τσιλέρ (αύξηση κατά 50% των μισθών 
και των συντάξεων των δημοσίων υπαλλήλων, αύξηση 101% του κατώτατου μισθού, 
διάφορα μέτρα υπέρ των γεωργών) ανεξάρτητα από την πολιτική και κοινωνική 
σκοπιμότητα τους, έχουν ως αυτόματο αποτέλεσμα τη σημαντική αύξηση του δημοσίου 
ελλείμματος, ακόμη και αν ληφθούν υπόψη τα μέτρα που ανακοινώθηκαν τον 
Ιούλιο και τον Σεπτέμβριο από την κυβέρνηση. Τα μέτρα αυτά δεν αποβλέπουν σε 
καλύτερη διαχείριση των δημοσίων δαπανών. Η διαχείριση του εσωτερικού χρέους 
γίνεται ακόμη δυσχερέστερη με επιβολή τόκων που θα ήταν δυνατό να φθάσουν το 
10% του ΑΕγχΠ προς το τέλος του έτους 1996. Εκπρόσωποι του Διεθνούς Νομισματικού 
Ταμείου πραγματοποίησαν τελευταία μια νέα επίσκεψη στην Τουρκία. 
Επειδή δεν υφίστανται εσωτερικά σταθεροποιητικά μέτρα, οι τουρκικές αρχές 
θα ήταν δυνατό να οδηγηθούν στη λήψη μέτρων συγκράτησης των εισαγωγών για να 
επιτύχουν ταχεία ανάπτυξη των εξωτερικών τους λογαριασμών. Ειδικότερα, η 
μακροοικονομική επιδείνωση θέτει εκ νέου υπό αμφισβήτηση τα οφέλη που 
δύναται δικαίως να αναμένει η τουρκική οικονομία από τη συγκεκριμένη 
τελωνειακή ένωση. Ουσιαστικά, χάρη στην τελωνειακή ένωση η Τουρκία έχει την 
ευκαιρία να επιταχύνει τον εκσυγχρονισμό της βιομηχανίας της και να 
ειδικευθεί σε τομείς με μεγαλύτερη προστιθέμενη αξία στη διεθνή κατανομή 
εργασίας. Η εξέλιξη αυτή προϋποθέτει ότι εκτός από την κινητοποίηση των δικών 
της δημοσιονομικών πόρων και ανθρώπινου δυναμικού η Τουρκία μπορεί να 
εισαγάγει τεχνολογίες και τεχνογνωσία υπό μορφή, ιδίως, εξωτερικών 
επενδύσεων. Αυξήθηκαν, συνεπώς, σημαντικά οι εξωτερικές επενδύσεις στην 
Τουρκία κατά το έτος 1995 με την προοπτική της τελωνειακής ένωσης, η 
κινητικότητα όμως αυτή μειώθηκε έκτοτε. Η Επιτροπή πιστεύει, λοιπόν, ότι, 
για την καλή λειτουργία της τελωνειακής ένωσης και για την εξυπηρέτηση των 
θεμελιωδών συμφερόντων της Τουρκίας στην εν λόγω ένωση, απαιτείται ταχεία 
μακροοικονομική σταθεροποίηση και διαθρωτική προσαρμογή. 
IV. ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ 
1. Εσωτερική πολιτική 
Οι τελευταίες εκλογές, που προκηρύχθηκαν λίγες ημέρες μετά την έγκριση της 
τελωνειακής ένωσης από το ΕΚ, χαρακτηρίστηκαν από κανονική προεκλογική 
εκστρατεία και διεξαγωγή της ψηφοφορίας. Η συμμετοχή ήταν μαζική (85% των 
εγγεγραμμένων ψηφοφόρων). Το ισλαμικό κόμμα REFAH επιβεβαίωσε την 
επιτυχία που είχε σημειώσει στις δημοτικές εκλογές του 1993, βελτιώνοντας 
τη δύναμη του κατά 3 ποσοστιαίες μονάδες με 21,5% των ψήφων και ανακηρύχθηκε 
πρώτο κόμμα στις εκλογές. Στα κόμματα που διευθύνουν αντίστοιχα η κ. Τσιλέρ 
(DYP) και ο κ. Γιλμάζ (ΑΝΑΡ) οι ψηφοφόροι παρείχαν παρεμφερή δύναμη γύρω 
στο 20%. Τα κόμματα της αριστεράς πραγματοποίησαν στο σύνολο τους πολύ κατώτερα 
αποτελέσματα από ό,τι περίμεναν και τέλος το κόμμα HADEP που πρόσκειται 
στους Κούρδους με 3% περίπου των ψήφων δεν κατάφερε να φθάσει το όριο που 
απαιτείται για την εκπροσώπηση του στο κοινοβούλιο. Τον Μάρτιο 1996, τα 
κόμματα ΟΥΡκαι ΑΝΑΡ συνέστησαν συνασπισμό με την εξωτερική υποστήριξη του 
σοσιαλιστικού κόμματος που διευθύνει ο κ. Ετσεβίτ. Ο συνασπισμός αυτός, αν 
και διέθετε επαρκή κοινοβουλευτική πλειοψηφία, δεν μπόρεσε να αντισταθεί 
στο κλίμα που δημιούργησε η αντιπαλότητα μεταξύ των πολιτικών αρχηγών των 
κομμάτων που τον αποτέλεσαν. Μετά ένα μήνα κυβερνητικής κρίσης δημιουργήθηκε 
νέος συνασπισμός μεταξύ του κόμματος REFAH του κ. Ερμπακάν και του κόμματος 
DYP, ο οποίος ανέλαβε την εξουσία τον Ιούνιο 1996 με τον κ. Ερμπακάν πρωθυπουργό 
και την κ,Τσιλέρ υπουργό Εξωτερικών. Τα δύο κόμματα ανέλαβαν τη δέσμευση να 
ακολουθήσουν, όσον αφορά την κυβερνητική πολιτική, τις σημαντικές 
κατευθύνσεις της εξωτερικής πολιτικής της Τουρκίας (συμμετοχή στο NATO, σχέσεις 
με την ΕΕκαι ιδίως η τελωνειακή ένωση). Ανέλαβαν επίσης την υποχρέωση να 
συνεχίσουν την εμβάθυνση του εκδημοκρατισμού και τη βελτίωση της κατάστασης 
των δικαιωμάτων του ανθρώπου. Προβλέπεται σχετικά και η άρση της κατάστασης 
έκτακτης ανάγκης που έχει κηρυχθεί στο νοτιοανατολικό τμήμα της χώρας. 
Ένα από τα πλέον ανησυχητικά φαινόμενα της πολιτικής κατάστασης στην Τουρκία, 
που ήδη αναφέρθηκε στο πλαίσιο της οικονομικής κατάστασης, είναι η έλλειψη 
νομοθετικής πρωτοβουλίας εκ μέρους της κυβέρνησης και η παύση σχεδόν της 
νομοθετικής εργασίας στο κοινοβούλιο. Κατά την περίοδο διακυβέρνησης από τον 
συνασπισμό DYP - ΑΝΑΡ εκδόθηκαν πολύ λίγοι νόμοι, ενώ ουσιαστικά κανένας 
νόμος δεν εκδόθηκε από τη σύσταση του νέου συνασπισμού DYP-REFAH. Το γεγονός 
αυτό είχε βεβαίως συνέπειες για την εμβάθυνση της διαδικασίας 
εκδημοκρατισμού που αναλήφθηκε κατά το έτος 1995. 
2. Η κατάσταση στο Αιγαίο Πέλαγος 
Μετά τα γεγονότα που σημειώθηκαν στην αρχή του έτους 1996 σχετικά με τις 
νησίδες'Ιμια στο Αιγαίο Πέλαγος, η ένταση εξακολουθεί να είναι αισθητή στην 
περιοχή. Αν και οι κυβερνήσεις των δύο χωρών κατέβαλαν προσπάθειες να 
ελέγξουν την κατάσταση και να αποφύγουν την κλιμάκωση της με σοβαρότερα 
επεισόδια, το πρόβλημα εξακολουθεί να επηρεάζει σοβαρά τις σχέσεις μεταξύ 
της Ελλάδας και της Τουρκίας καθώς και τις σχέσειςμεταξύ της ΕΕκαι της 
Τουρκίας. 
Κατά το πρώτο εξάμηνο του 1996, η ιταλική προεδρία της ΕΕ προσπάθησε να 
επιτύχει προσέγγιση απόψεων και να δημιουργήσει εκ νέου τις προϋποθέσεις 
για τη ουγκληση αποτελεσματικού συμβουλίου σύνδεσηςΕΕ-Τουρκίας. Τις 
προσπάθειες αυτές ανέλαβε να συνεχίσει η ιρλανδική προεδρία. Το Συμβούλιο 
Γενικών Υποθέσεων της 15ηςΙουλίου διετύπωσε δήλωση αρχής στην οποία 
υπενθυμίζει ότι οι σχέσεις μεταξύ της ΕΕ και της Τουρκίας πρέπει "να 
βασίζονται στο σεβασμό των νόμων και των διεθνών συνθηκών, των σχετικών 
διεθνών πρακτικών και της κυριαρχίας και εδαφικής ακεραιότητας των κρατών 
μελών και τηςΤουρκίας". Το Συμβούλιο ζήτησε επίσης "την αποχή από κάθε πράξη 
ικανή να αυξήσει την ένταση και ιδίως από τη χρήση ή την απειλή της χρήσης 
βίας". Υπογράμμισε ότι οι "διαφορές που αφορούν εδαφικές διεκδικήσεις, όπως 
αυτή σχετικά με τις νησίδες 'Ίμια, θα πρέπει να υποβάλλονται στην κρίση του 
Διεθνούς Δικαστηρίου". 
Η Τουρκία δεν γνωστοποίησε μέχρι σήμερα τη θέση της σχετικά με τις αρχές που 
περιέχονται στην εν λόγω δήλωση. 
3. Κύπρος 
Η πολιτική κατάσταση στην Τουρκία το 1996 και η ένταση στο Αιγαίο Πέλαγος 
δεν ευνόησαν, δυστυχώς, τον διάλογο μεταξύ της ΕΕκαι της Τουρκίας, ώστε να 
επιτραπεί η αναζήτηση συνολικής διευθέτησης του κυπριακού προβλήματος. 
Πρέπει, ωστόσο, να υπογραμμιστεί ότι η Τουρκία δέχθηκε να συνεργαστεί με τους 
διαδοχικούς απεσταλμένους της προηγούμενης και της σημερινής προεδρίας 
σχετικά με το κυπριακό ζήτημα (κ. Di Roberto και κ. Heaslip). 
Οι φρικτές βιαιότητες που σημειώθηκαν τον Αύγουστο 1996 στην Κύπρο αύξησαν 
εξαιρετικά την ένταση στη νήσο και στόχος τους ήταν να πείσουν τη διεθνή κοινή 
γνώμη ότι η συμβίωση των δύο κοινοτήτων, ελληνοκυπριακής και τουρκοκυπριακής, 
στο πλαίσιο του ίδιου ομοσπονδιακού κράτους θα ήταν επικίνδυνη για την 
ασφάλεια των αντίστοιχων πληθυσμών τους. Η Επιτροπή, όπως και η προεδρία, 
καταδίκασε σαφώς τα επεισόδια αυτά. Πιστεύει ότι δεν δικαιολογείται τα 
γεγονότα αυτά να θέσουν σε κίνδυνο την αναζήτηση συνολικής διευθέτησης 
σύμφωνης με τα ψηφίσματα των Ηνωμένων Εθνών, ούτε την πολιτική απόφαση της 
Ένωσης να ξεκινήσει τις διαπραγματεύσεις για την προσχώρηση έξι μήνες μετά 
την ολοκλήρωση της διακυβερνητικής συνδιάσκεψης. Συμμερίζεται την έκκληση 
της προεδρίας της Ένωσης προς τις δύο κοινότητες να αποφύγουν νέες συγκρούσεις 
και να συνεργαστούν πλήρως στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών (UNFICYP) για την 
αποκλιμάκωση της έντασης. 
V. ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ TÛN ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ 
Στην έκθεση που υπέβαλε στο Κοινοβούλιο το 1995 η Επιτροπή, αναφερόμενη σε 
γενικό εξαιρετικά ανησυχητικό πίνακα για την κατάσταση των δικαιωμάτων 
του ανθρώπου, υπογράμμισε το ενδιαφέρον για τις μεταρρυθμίσεις που 
αναλήφθηκαν κατά το έτος 1995 δεδομένου ότι αυτές οδηγούν την Τουρκία προς 
ενθαρρυντική κατεύθυνση. Η Τουρκία είχε πράγματι αναλάβει συνταγματική 
μεταρρύθμιση, την πρώτη ουσιαστικά μεταρρύθμιση που αναλάμβανε μετά μεγάλο 
χρονικό διάστημα πολιτική κυβέρνηση, η οποία φιλοδοξούσε να διευρύνει 
περισσότερο τον πολιτικό χώρο και να διασφαλίσει τις καλύτερες προϋποθέσεις 
λειτουργίας της πολιτικής ζωής. Εξάλλου, το άρθρο 8 του αντιτρομοκρατικού νόμου, 
αν και διατηρήθηκε στη νομοθεσία, αναθεωρήθηκε σε πιο φιλελεύθερο 
πλαίσιο διευρύνοντας την ελευθερία έκφρασης. Κατά τη διάρκεια του μηνός 
μετά την τροποποίηση, αφέθηκαν ελεύθεροι 142 κρατούμενοι που είχαν 
καταδικαστεί βάσει του εν λόγω άρθρου. Στη συνέχεια επανεξετάστηκαν 
πολυάριθμες περιπτώσεις και ελευθερώθηκαν 269 κρατούμενοι, σε 1408 
περιπτώσεις μειώθηκε η ποινή ενώ 4 ποινές φυλάκισης μετατράπηκαν σε 
χρηματική ποινή. 
Συνέχεια που δόθηκε στις μεταρρυθμίσεις που αναλήφθηκαν το 1995 
Λόγω της γενικής πολιτικής κατάστασης, η διαδικασία δημοκρατικών 
μεταρρυθμίσεων δεν συνεχίστηκε κατά το 1996. Οι συνταγματικές μεταρρυθμίσεις 
δεν μεταφέρθηκαν στην τουρκική νομοθεσία. Το άρθρο 8, αν και τροποποιήθηκε, 
εξακολούθησε να δικαιολογεί τη δίωξη ατόμων για εγκλήματα σχετικά με 
τις πεποιθήσεις τους: μεταξύ των διωχθέντων συγκαταλέγεται ο συγγραφέας 
Γιασάρ Κεμάλ (διωχθείς επίσης και βάσει του άρθρου 312 του ποινικού κώδικα), 
ο εκδότης κΌζκάν Σαπάν και ένας πρώην βουλευτής του DEP, ο κ. Σακίκ. Εξάλλου, 
με την αναθεώρηση βάσει του νέου άρθρου 8 ορισμένων δικών, όπως αυτής του κ. 
Μεχντί Ζάνα, υπάρχει ο κίνδυνος να επιστρέψουν στη φυλακή ορισμένοι από αυτούς 
που υπήχθησαν σε μέτρο αποφυλάκισης. 
Οι διώξεις βάσει του άρθρου 8 είναι λιγότερες από ό,τι κατά το παρελθόν και 
οι απειλούμενες ποινές είναι λιγότερο σοβαρές. Είναι, ωστόσο, αλήθεια και 
δεν είναι δυνατό να υπάρξει αντίρρηση σχετικά, ότι ακόμη και σήμερα 
διώκονται άτομα για τις πεποιθήσεις τους. Πρέπει να σημειωθεί, εξάλλου, ότι 
και άλλες διατάξεις του ποινικού κώδικα (ιδίως τα άρθρα 168 και 312) 
εξακολουθούν να δικαιολογούν το ίδιο είδος διώξεων, γεγονός που δημιουργεί 
αμφιβολίες για τις προθέσεις που οδήγησαν στην αναθεώρηση του άρθρου 8. 
Παραβιάσεις των δικαιωμάτων του ανθρώπου 
Η πολιτική κατάσταση στην Τουρκία δεν επέτρεψε επίσης τη συνέχιση με τον 
αναγκαίο ζήλο της δράσης κατά των βασανιστηρίων και της κακομεταχείρισης, 
των εξαφανίσεων, των εκτελέσεων χωρίς δίκη. Κατά τη διάρκεια δημόσιας 
συζήτησης στο πλαίσιο του τουρκικού κοινοβουλίου στις 28 Φεβρουαρίου 1996, ο 
υπουργός Δικαιοσύνης της προηγούμενης κυβέρνησης (κ. Φιρούζ Τσιλινγκίρογλου) 
αναγνώρισε ότι τα βασανιστήρια αποτελούν διαδεδομένη πρακτική, ιδίως κατά 
τις περιόδους κράτησης κατά τις οποίες ο κρατούμενος δεν έχει την απαραίτητη 
νομική προστασία.Οι υπεύθυνοι τέτοιων πράξεων διώκονται όλο και συχνότερα. Ο 
υπουργός ανέφερε έναν αριθμό 252 ατόμων που διώχθηκαν κατά το 1993 και 224 
κατά το 1994. 
Το ανώτατο συμβούλιο για τα δικαιώματα του ανθρώπου που συστάθηκε τον 
Σεπτέμβριο 1993 είχε συστήσει, κατά το τέλος του 1995, την ανάληψη ορισμένων 
μεταρρυθμίσεων, ώστε να πάψουν αυτές οι πρακτικές, ιδίως τη μείωση σε 4 ημέρες 
της μέγιστης διάρκειας κράτησης (που ανέρχεται σε 15 ημέρες στο πλαίσιο του 
αντιτρομοκρατικού νόμου και σε 30 ημέρες στην περίπτωση κατάστασης έκτακτης 
ανάγκης), καθώς και τη δυνατότητα για όλους τους κρατουμένους να 
συμβουλεύονται δικηγόρο. Οι προτάσεις αυτές δεν έχουν εφαρμοστεί μέχρι σήμερα 
παρά το γεγονός ότι ορισμένοι πολιτικοί ιθύνοντες συμπεριέλαβαν την πρόταση 
αυτή σε δημόσιες δηλώσεις τους. 
Στις πλέον σοβαρές περιπτώσεις που συγκλόνισαν την κοινή γνώμη, όπως η 
δολοφονία του δημοσιογράφου Μετίν Γκόκτεπε κατά τη διάρκεια της κράτησης του 
σε αστυνομικό τμήμα της Κωνσταντινούπολης, το πτώμα του οποίου βρέθηκε μερικές 
εκατοντάδες μέτρα μακριά από το αστυνομικό τμήμα, καθώς και στις περιπτώσεις 
αποδεδ :,γμένων βασανιστηρίων εις βάρος νέων στη Μανίσα (οι οποίοι 
συνελήφθησαν ως οπαδοί του κόμματος της επαναστατικής αριστεράς DHKP/C και 
λόγω της συμμετοχής τους σεορισμένες από τις δράσεις του) η κυβέρνηση 
διενήργησε διώξεις κατά των υπευθύνων, ακόμη και σε υψηλό επίπεδο. Μετά τη 
δολοφονία του Μ.Γκόκτεπε, παύθηκαν από τα καθήκοντα τους 14 αξιωματικοί της 
αστυνομίας, ο αρχηγός της ασφάλειας και 3 αστυνόμοι, ενώ ασκήθηκε δίωξη κατά 
49 αξιωματικών της αστυνομίας. Η υπόθεση της Μανίσα οδήγησε εξάλλου 10 
αξιωματικούς της αστυνομίας στο δικαστήριο. Η δίκη τους πρόκειται να 
συνεχιστεί στις 6Νοεμβρίου 1996. Δεν έχουν ακόμη εκδοθεί οι αποφάσεις για 
τις δίκες αυτές. 
8 
Ηκατάσταση των δικαιωμάτων του ανθρώπου στην Τουρκία αποτέλεσε το 
αντικείμενο συζητήσεων κατά την 52η σύνοδο της Επιτροπής του Οργανισμού 
Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα του ανθρώπου. Η προεδρία της ΕΕ αναφέρθηκε 
στο θέμα των βασανιστηρίων καθώς και στην κατάσταση στο νοτιοανατολικό τμήμα 
της Τουρκίας, στις εκτελέσεις χωρίς δίκη, στις εξαφανίσεις. 
Η κατάσταση στις φυλακές 
Οι απεργίες πείνας στις φυλακές της Κωνσταντινούπολης έφεραν και πάλι στην 
επικαιρότητα το θέμα των συνθηκών κράτησης στις τουρκικές φυλακές. Η τουρκική 
κυβέρνηση υποχρεώθηκε να αντιμετωπίσει όχι απλώς μια αυθόρμητη εξέγερση 
των φυλακισμένων, αλλά δράση προσεκτικά σχεδιασμένη και κατευθυνόμενη με 
αποφασιστικότητα από επαναστατικούς κύκλους. Μετά περισσότερες από 60 ημέρες 
απεργίας πείνας που προκάλεσε το θάνατο 12 κρατουμένων βρέθηκε λύση. Οι 
διαβουλεύσεις, στις οποίες συμμετείχαν προσωπικότητες της πολιτείας και 
εκπρόσωποι των ΜΚΟ επέτρεψαν την εξεύρεση ανθρωπιστικής λύσης στο πρόβλημα, 
το οποίο είναι κρίμα που δεν μπόρεσε να λυθεί προτού χαθούν τόσες ανθρώπινες 
ζωές. Η Επιτροπή ζήτησε με επιστολή του Επιτρόπου κ. VandenBroek προς την κ. 
Τσιλέρ την εξεύρεση ανθρωπιστικής λύσης υπογραμμίζοντας, εξάλλου, ότι η 
Τουρκία επέτρεψε στην επιτροπή για την πρόληψη των βασανιστηρίων του Συμβουλίου 
της Ευρώπης να εξετάσει την κατάσταση στις φυλακές της. Εκπρόσωποι της 
επιτροπής αυτής μετέβησαν στην Τουρκία κατά τα μέσα Σεπτεμβρίου. Η Επιτροπή θα 
παρακολουθήσει τις εξελίξεις στον εν λόγω τομέα. 
Η κατάσταση έκτακτης ανάγκης στις επαρχίες της νοτιοανατολικής Τουρκίας 
Στις κυβερνητικές δηλώσεις της 3ης Ιουλίου 1996 προς το τουρκικό κοινοβούλιο 
αναφέρθηκε ότι θα πραγματοποιηθεί άρση της κατάστασης έκτακτης ανάγκης 
και ότι θα επανεξετασθεί το σύστημα φρούρησης των χωριών. Η δέσμευση αυτή δεν 
έχει δώσει ακόμη αποτελέσματα. 
Πιέσεις σε μη κυβερνητικές οργανώσεις 
Πολλές τουρκικές ΜΚΟ για τις οποίες υπάρχει η υποψία ότι υποστηρίζουν το 
κουρδικό ζήτημα δέχθηκαν πιέσεις ποικίλης μορφής. Μεταξύ αυτών 
συγκαταλέγονται ο σύλλογος για τα δικαιώματα του ανθρώπου, το ίδρυμα για 
τα δικαιώματα του ανθρώπου και ο τουρκικός ιατρικός σύλλογος (TMDA). Στο 
πλαίσιο των πιέσεων αυτών συνελήφθη και αφέθηκε πρόσφατα ελεύθεροςο 
πρόεδρος της ένωσης για τα δικαιώματα του ανθρώπου (κ. Ακίν Μπιρντάλ), 
ασκήθηκαν δικαστικές διώξεις κατά των υπευθύνων του κέντρου αποκατάστασης 
των θυμάτων βασανιστηρίων στα Άδανα, συνελήφθη και καταδικάστηκε ο πρόεδρος 
του TMDA στο Ντιαρμπακίρ. 
Δίκη των μελών του κόμματος HADEP 
Η Επιτροπή θα παρακολουθήσει με προσοχή τη δίκη, που αναμένεται να αρχίσει 
προσεχώς στο Δικαστήριο ασφάλειας του κράτους στην Άγκυρα, 41 ατόμων υπεύθυνων, 
στην πλειονότητα τους, του κόμματος HADEP που πρόσκειται στους Κούρδους. Δύο από 
τους κατηγορουμένους απειλούνται με την ποινή του θανάτου βάσει του άρθρου 128 
του ποινικού κώδικα. Η δίκη άρχισε στις 25 Σεπτεμβρίου παρουσία πολλών 
διεθνών παρατηρητών. Οι ακροάσεις αναβλήθηκαν για τις 23 Οκτωβρίου 1996. 
Η Επιτροπή θα παρακολουθήσει προσεκτικά την εξέλιξη της εν λόγω δίκης. 
Προγράμματα χρηματοδοτούμενα από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή 
Εδώ και πολλά έτη η Επιτροπή στηρίζει, στο πλαίσιο ετήσιας πίστωσης 500.000 
ECU από ειδικό κονδύλιο του προϋπολογισμού για την Τουρκία, τις τουρκικές 
μη κυβερνητικές οργανώσεις και επαγγελματικές ενώσεις που προωθούν το 
σεβασμό των δικαιωμάτων του ανθρώπου. Ο σύλλογος για τα δικαιώματα του 
ανθρώπου (HRA) έλαβε το 1995 επιδότηση για πρόγραμμα ευαισθητοποίησης των 
εκπαιδευτικών στον τομέα των δικαιωμάτων του ανθρώπου. Η Επιτροπή επιδοτεί 
επίσης το ίδρυμα για τα δικαιώματα του ανθρώπου (HRFT) που παράγει και 
διανέμει τακτικά έντυπο υλικό για την κατάσταση των δικαιωμάτων του ανθρώπου 
στην Τουρκία. Πολλές άλλες οργανώσεις νομικών (Contemporary Jurist Association, 
Foundation for Legal Studies, Izmir Bar Association), γιατρών (Turkish Medical 
Association) καθώς και ένας σύλλογος για τα δικαιώματα της γυναίκας 
(Women's solidarity Foundation) έλαβαν επιδοτήσεις για διάφορα προγράμματα που 
αποσκοπούν στην προώθηση των δικαιωμάτων του ανθρώπου. Πρέπει να σημειωθεί ότι 
η ενίσχυση που παρέχει η Επιτροπή στην ένωση για τα δικαιώματα του ανθρώπου 
αποτέλεσε το αντικείμενο αντιδράσεων εκμέρους της τουρκικής κυβέρνησης 
ενώπιον της Επιτροπής. Η Επιτροπή συνέχισε, ωστόσο, τη συνεργασία της με την 
ένωση. Γενικά, η Επιτροπή παρέχει την υποστήριξη της στους ενδιαφερόμενους ΜΚΟ 
με βάση απλώς και μόνον το ενδιαφέρον που παρουσιάζουν τα προγράμματα που της 
υποβάλλονται. 
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 
1. Μετά τις πρόσφατες εκλογές στην Τουρκία, παρατηρήθηκε έλλειψη 
προόδου στο νομοθετικό έργο για την ενίσχυση της δημοκρατίας και των 
δικαιωμάτων του ανθρώπου, καθώς και έλλειψη νομοθετικών και κανονιστικών 
μέτρων σε πολλούς άλλους τομείς. Η προσβολή των δικαιωμάτων αυτών από τις 
υπηρεσίες ασφαλείας δημιουργεί όλο και περισσότερες αντιδράσεις στην 
Τουρκία, όπως μαρτυρούν οι συζητήσεις στον τύπο αλλά και στο τουρκικό 
κοινοβούλιο. Η Επιτροπή πιστεύει ότι, για την ενίσχυση των ατομικών 
ελευθεριών και το σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων, απαιτείται 
αποφασιστική και ταχεία δράση της κυβέρνησης και του κοινοβουλίου της 
Τουρκίας, ώστε να πάψουν οι εσωτερικές και διεθνείς ανησυχίες και να δοθούν 
απτές αποδείξεις για την επιθυμία της Τουρκίας να πραγματοποιήσει τα βήματα 
που απαιτούνται για τη δημιουργία στενότερων δεσμών με την Ευρωπαϊκή Ένωση. 
Τα βήματα αυτά λαμβάνει υπόψη η Ευρωπαϊκή Ένωση από την πλευρά της για τη 
διαχείριση των σχέσεων της με την Τουρκία. 
2. Οι τουρκικές αρχές υπογραμμίζουν ότι η χώρα βρίσκεται σε 
εξαιρετικά δυσάρεστη στιγμή της πολιτικής της ιστορίας: ένα τρομοκρατικό 
κίνημα, το ΡΚΚ, με εγκληματικές διασυνδέσεις(λαθρεμπόριο ναρκωτικών, 
νομιμοποίηση προσόδων από παράνομες δραστηριότητες, προκλήσεις, κ.λπ.) έχει 
δημιουμγήσει πολλά θύματα και αμφισβητεί την εδαφική ακεραιότητα της 
χώρας. Σε ορισμένες χώρες μέλη της ΕΕ έχει αναληφθεί δράση κατά του ΡΚΚ 
(κοινές αστυνομικές επιχειρήσεις από το Βέλγιο, τις Κάτω Χώρες, το ΗΒ, τη 
Γερμανία, τη Γερμανία, απαγόρευση του ΡΚΚ στη Γερμανία, στη Γαλλία, κ,λπ.). 
Η Επιτροπή γνωρίζει καλά αυτή την κατάσταση αλλά είναι πεπεισμένη ότι ο 
αγώνας κατά της τρομοκρατίας πρέπει να διεξάγεται στο πλαίσιο σεβασμού των 
θεμελιωδών αρχών της δημοκρατίας και των δικαιωμάτων του ανθρώπου. Η δράση 
κατά της τρομοκρατίας δεν πρέπει να αποτελεί εμπόδιο στην αναγνώριση των, 
πολιτισμικών κυρίως, δικαιωμάτων των Τούρκων πολιτών κουρδικής καταγωγής, με 
την επιφύλαξη της ενότητας και της ακεραιότητας της Τουρκίας. 
10 
3. Το έτος 1996 χαρακτηρίστηκε από τη θέση σε ισχύ και την 
ικανοποιητική λειτουργία της τελωνειακής ένωσης αλλά και από τις 
επιπτώσεις των βουλευτικών εκλογών στην Τουρκία κατά το τέλος του 1995 καθώς 
και από την ένταση στο Αιγαίο Πέλαγος και την Κύπρο. Η Επιτροπή υπογραμμίζει 
την ανάγκη να συνεχιστεί η πολιτική που άρχισε να εφαρμόζεται στις 6 Μαρτίου 
1995, η οποία αφορούσε ταυτόχρονα τις σχέσεις με την Τουρκία και το θέμα της 
προσχώρησης της Κύπρου. Η Τουρκία παραμένει εξαιρετικά σημαντικός εταίρος με 
τον οποίο η τελωνειακή ένωση ενίσχυσε τους δεσμούς αλληλεξάρτησης. Αποτελεί, 
εξάλλου, σπουδαίο πολιτικό και στρατηγικό εταίρο σε μια περιοχή την οποία οι 
πρόσφατες εξελίξεις επιβεβαίωσαν ως ευάλωτη. Η επίτευξη των στόχων για τη 
μείωση κατά τρόπο διαρκή της έντασης στο Αιγαίο Πέλαγος σύμφωνα με τις αρχές 
του διεθνούς δικαίου και για τη δίκαιη και μόνιμη διευθέτηση του 
προβλήματος της Κύπρου προϋποθέτει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι αποφασισμένη, 
παρά τις σημερινές δυσκολίες, να κρατήσει ανοικτούς όλους τους δρόμους του 
διαλόγου και της συνεργασίας που είναι δυνατόν να υπάρξουν με την Τουρκία. 
11 
ISSN 0254-1483 
COM(96) 491 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 11 02 
Αριθ. καταλόγου : CB-CO-96-509-GR-C 
ISBN 92-78-10123-0 
Υπηρεσία Επίσημων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Λουξεμβούργο 
/2-