[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 8.7.2009

COM(2009) 329 τελικό

ΠΡΑΣΙΝΗ ΒΙΒΛΟΣ

Προώθηση της μαθησιακής κινητικότητας των νέων

ΠΡΑΣΙΝΗ ΒΙΒΛΟΣ

Προώθηση της μαθησιακής κινητικότητας των νέων

Εισαγωγή

Η αυξανόμενη σπουδαιότητα της μαθησιακής κινητικότητας

Η μαθησιακή κινητικότητα, δηλαδή η διακρατική κινητικότητα με σκοπό την απόκτηση νέων δεξιοτήτων, αποτελεί έναν από τους βασικούς τρόπους με τον οποίο ένα άτομο, ιδίως οι νέοι, μπορεί να ενισχύσει τη μελλοντική του απασχολησιμότητα και την προσωπική του εξέλιξη[1]. Οι μελέτες επιβεβαιώνουν ότι η μαθησιακή κινητικότητα προσθέτει στο ανθρώπινο κεφάλαιο, αφού οι σπουδαστές έχουν πρόσβαση σε νέες γνώσεις και αναπτύσσουν νέες γλωσσικές δεξιότητες και διαπολιτισμικές ικανότητες. Επιπλέον, οι εργοδότες αναγνωρίζουν και εκτιμούν αυτά τα πλεονεκτήματα[2]. Οι Ευρωπαίοι που μετακινούνται ως σπουδαστές είναι πιθανότερο να μετακινούνται και ως εργαζόμενοι, αργότερα στη ζωή τους. Η μαθησιακή κινητικότητα διαδραματίζει σηημαντικό ρόλο στο να καταστούν τα συστήματα αλλά και τα ιδρύματα εκπαίδευσης και κατάρτισης πιο ανοιχτά, πιο ευρωπαϊκά και διεθνή, με μεγαλύτερη πρόσβαση και αποτελεσματικότητα[3]. Μπορεί επίσης να αυξήσει την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης και να συμβάλει στην ανάπτυξη μιας κοινωνίας έντασης γνώσης, βοηθώντας έτσι στην επίτευξη των στόχων της στρατηγικής της Λισαβόνας για μεγέθυνση και απασχόληση.

Στο πλαίσιο της σημερινής διεθνούς οικονομικής κρίσης, η Επιτροπή έχει επισημάνει ότι η επένδυση στην εκπαίδευση και την κατάρτιση είναι αποφασιστικής σημασίας. Έχει επίσης υπογραμμίσει ότι, αν και αποτελεί πειρασμό η διοχέτευση πόρων σε άλλες ενέργειες, ακριβώς σε εποχές οικονομικών δυσκολιών πρέπει να εξασφαλίζεται η επένδυση σε γνώσεις και δεξιότητες[4]. Επομένως, η κινητικότητα των εκπαιδευομένων πρέπει να καταστεί μέρος της ανανεωμένης προσπάθειας για την ανάπτυξη των δεξιοτήτων και της ικανότητας της Ευρώπης να καινοτομεί και να ανταγωνίζεται σε διεθνές επίπεδο. Μπορεί επίσης να συμβάλλει στο ξεπέρασμα του παραδόξου της μη κινητκότητας, όπου, ακόμη και σήμερα σε περίοδο σοβαρής κρίσης, εξακολουθούν να υπάρχουν κενές θέσεις εργασίας σε ορισμένες χώρες και κλάδους, λόγω της έλλειψης δεξιοτήτων.

Η μαθησιακή κινητικότητα έχει και άλλα θετικά στοιχεία. Μπορεί, π.χ., να συμβάλει στην καταπολέμηση των κινδύνων του απομονωτισμού, του προστατευτισμού και της ξενοφοβίας, που προκύπτουν σε περίοδο οικονομικής κρίσης. Μπορεί να βοηθήσει στην ανάπτυξη μιας βαθύτερης συνειδητοποίησης της ευρωπαϊκής ταυτότητας και της ιδιότητας του πολίτη μεταξύ των νέων. Επιταχύνει επίσης τη διάδοση της γνώσης, κάτι που αποτελεί βασικό στοιχείο για το μέλλον της Ευρώπης που θα βασίζεται στη γνώση.

Αντί να αποτελεί την εξαίρεση, όπως συμβαίνει σήμερα, η μαθησιακή κινητικότητα πρέπει να καταστεί ένα φυσικό χαρακτηριστικό των Ευρωπαίων και μια δυνατότητα ανοιχτή σε όλους τους νέους στην Ευρώπη. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, μπορεί να συμβάλει σημαντικά στην εξασφάλιση της μελλοντικής ανταγωνιστικότητας και της συνοχής της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η επιλογή πράσινης βίβλου

Η μαθησιακή κινητικότητα και η δυναμική της για συμβολή στις ευρωπαϊκές στρατηγικές για τη μάθηση και τις δεξιότητες αποτέλεσαν πρόσφατα το αντικείμενο σημαντικού προβληματισμού. Η 20ή επέτειος του προγράμματος Erasmus, το 2007, έδωσε το έναυσμα για πολλές δημόσιες συζητήσεις σχετικά με τα πλεονεκτήματα της κινητικότητας στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και την ανάγκη επέκτασης της κινητικότητας σε άλλους τομείς. Το Συμβούλιο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η κινητικότητα, ιδίως στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, αποτελεί καίρια προτεραιότητα[5]. Στην έκθεση της Λισαβόνας που υπέβαλε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή το Δεκέμβριο του 2007, ζητείται να καταστεί η κινητικότητα που εφαρμόζεται στο πλαίσιο του Erasmus σταθερό στοιχείο της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης[6].

Τον Ιανουάριο του 2008 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καθιέρωσε ένα φόρουμ εμπειρογνωμόνων υψηλού επιπέδου, με την εντολή να διερευνήσει τρόπους για την επέκταση της κινητικότητας, όχι μόνον στον πανεπιστημιακό τομέα αλλά και γενικότερα στον τομέα της νεολαίας. Το φόρουμ υπέβαλε την έκθεσή του τον Ιούνιο του 2008, στην οποία ζητείται να αποτελεί η μαθησιακή κινητικότητα τον κανόνα και όχι την εξαίρεση μεταξύ των νέων στην Ευρώπη. [7] Τον Ιούλιο του 2008, η ανανεωμένη κοινωνική ατζέντα «Ευκαιρίες, πρόσβαση και αλληλεγγύη στην Ευρώπη του 21ου αιώνα»[8] επιβεβαίωσε ότι η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να αναπτύσσει την «Πέμπτη ελευθερία», εξαλείφοντας τα εμπόδια για την ελεύθερη διακίνηση της γνώσης και προάγοντας την κινητικότητα συγκεκριμένων ομάδων, όπως της νεολαίας. Ανακοίνωνε την έκδοση πράσινης βίβλου, το 2009, για το θέμα αυτό.

Το Νοέμβριο του 2008, το Συμβούλιο κατέληξε ότι «κάθε νέος θα πρέπει να έχει τη δυνατότητα να λάβει μέρος σε κάποιας μορφής κινητικότητα, είτε κατά τη διάρκεια των σπουδών ή της κατάρτισής του είτε στο πλαίσιο εθελοντικών δραστηριοτήτων.» Καλούσε τα κράτη μέλη και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ιδίως, να αναπτύξουν περαιτέρω το εννοιολογικό πλαίσιο της κινητικότητας για όλους τους νέους, κατά τη διάρκεια των σπουδών ή της κατάρτισής τους είτε στο πλαίσιο εθελοντικών δραστηριοτήτων[9].

Τέλος, στο ανακοινωθέν της Λουβένης, που εκδόθηκε στις 29 Απριλίου 2009 από τους αρμόδιους για την τριτοβάθμια εκπαίδευση υπουργούς των χωρών που συμμετέχουν στη διαδικασία της Μπολόνια, αναφέρεται ότι, έως το 2020, τουλάχιστον το 20% των ατόμων που αποφοιτούν από ιδρύματα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Ευρώπη πρέπει να έχουν καλύψει μια περίοδο σπουδών ή κατάρτισης στο εξωτερικό[10].

Η ανακοίνωση της Επιτροπής για την απασχόληση, Ιούνιος 2009, αναφέρει την προώθηση της κινητικότητας ως μία από τις κύριες προτεραιότητες για το ξεπέρασμα της σημερινής ύφεσης και για τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης. Συγκεκριμένα, υπογραμμίζει ότι η κινητικότητα αποτελεί ευκαιρία για τους νέους σε ηλικία ανέργους να βελτιώσουν τις δεξιότητές τους[11].

Εν συντομία, υπήρξε έντονος προβληματισμός σε επίπεδο πολιτικής και εμπειρογνωμόνων σχετικά με τα πλεονεκτήματα της μαθησιακής κινητικότητας και τον τρόπο επέκτασής της. Υπάρχει σαφής ομοφωνία όσον αφορά την υποστήριξη του στόχου της επέκτασης των δυνατοτήτων κινητικότητας αλλά και της ευρύτερης αξιοποίησής τους από τους νέους. Πρέπει λοιπόν να αξιοποιηθεί αυτή η ομοφωνία και να καταρτιστούν στρατηγικές για την επίτευξη αυτών των στόχων. Σκοπός της παρούσας πράσινης βίβλου είναι να ξεκινήσει ένας δημόσιος διάλογος με τη συμμετοχή των ενδιαφερομένων και του ευρύτερου κοινού, με σκοπό να καταθέσουν τις απόψεις τους όσον αφορά τον βέλτιστο τρόπο ουσιαστικής προώθησης των δυνατοτήτων κινητικότητας των νέων.

Είδη κινητικότητας

Το πεδίο που καλύπτει η βίβλος είναι ευρύ· αποσκοπεί στην εξέταση της κατάστασης όλων των νέων σε διαφορετικά πλαίσια μάθησης, π.χ. στο σχολείο· στις πτυχιακές σπουδές, στις μεταπτυχιακές σπουδές και στο διδακτορικό, στο πλαίσιο των πανεπιστημιακών σπουδών, καθώς επίσης και στο πλαίσιο της πρακτικής άσκησης, της μαθητείας, των ανταλλαγών νέων, της εθελοντικής εργασίας ή της επαγγελματικής κατάρτισης, εντός ή/και εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Θεωρεί ότι το θέμα της κινητικότητας είναι συναφές για όλες τις κατηγορίες και τους τομείς, όπως ο πολιτισμός, οι επιστήμες, η τεχνολογία, οι τέχνες, ο αθλητισμός και η επιχειρηματικότητα των νέων. Αποσκοπεί στη διερεύνηση τρόπων για την καλύτερη ενεργοποίηση των υφιστάμενων αλλά και νέων μηχανισμών και εργαλείων για την προώθηση της κινητικότητας των νέων, καθώς επίσης και τρόπων κινητοποίησης των δημόσιων αρχών σε διάφορα επίπεδα – σε επίπεδο ΕΕ, σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο – από κοινού με διάφορους ενδιαφερόμενους – επιχειρήσεις, κοινωνία των πολιτών, ιδιώτες.

Ειδικότερα, η παρούσα πράσινη βίβλος:

- επιδιώκει την προώθηση της οργανωμένης μαθησιακής κινητικότητας. Αυτό σημαίνει ότι η κινητικότητα πρέπει να συνδέεται με συγκεκριμένα αποτελέσματα μάθησης και να οδηγεί στην απόκτηση τυπικών προσόντων, αδημαϊκών μονάδων ή/και επαγγελματικής εμπειρίας. Σε αυτά μπορεί να περιλαμβάνεται η εθελοντική εργασία και η άτυπη μάθηση - και οι δύο μπορούν να αποτελέσουν πολύ αποτελεσματικά μέσα προσέγγισης νέων που, διαφορετικά, θα κινδύνευαν να αποκλειστούν από προγράμματα μαθησιακής κινητικότητας - υπό την προϋπόθεση ότι οι δραστηριότητες επικυρώνονται ανάλογα. Εκτός από την κινητικότητα που υποστηρίζεται από τα ευρωπαϊκά προγράμματα, η βίβλος καλύπτει και άλλες μορφές μαθησιακής κινητικότητας που υποστηρίζονται στα κράτη μέλη, καθώς επίσης και την κινητικότητα που οργανώνεται σε ιδιωτική βάση·

- ασχολείται κατ’ αρχήν με την κινητικότητα μεταξύ των χωρών που συμμετέχουν σήμερα σε προγράμματα της ΕΕ, ανταποκρινόμενη στις επιθυμίες του Συμβουλίου, όπως αυτές εκφράζονται στα συμπεράσματά του, του Νοεμβρίου 2008, ενώ ταυτόχρονα επιδιώκει την ανάπτυξη ανταλλαγών με όλο τον κόσμο. Εστιάζει στην διακρατική κινητικότητα, με το σκεπτικό ότι η μετακίνηση σε μια άλλη χώρα είναι μάλλον πιο δελεαστική και προσφέρει περισσότερα και ότι ενδείκνυται η εστίαση αυτή για μια διαβούλευση αυτού του είδους σε επίπεδο ΕΕ·

- προωθεί όχι μόνο τη διακρατική κινητικότητα σε «ομότιμο επίπεδο» αλλά και αυτήν σε επίπεδο τομέα (σχολεία, πανεπιστήμια, επιχειρήσεις κλπ.). Αφορά επίσης τις διατομεακές μετακινήσεις, από το χώρο της εκπαίδευσης στο χώρο των επιχειρήσεων και αντίστροφα· από την εκπαίδευση σε εθελοντικές ενέργειες· από την επαγγελματική εκπαίδευση σε ακαδημαϊκούς κύκλους· από δημόσιους οργανισμούς έρευνας σε επιχειρήσεις·

- εστιάζει στην πραγματική κινητικότητα , ενώ αναγνωρίζει επίσης τη σπουδαιότητα της εικονικής κινητικότητας – τη χρήση των ΤΠΕ για την αδελφοποίηση και τις ανταλλαγές μεταξύ νέων σε μαθησιακά πλαίσια - τόσο ως μέσου προετοιμασίας, εμπλουτισμού και περαιτέρω παρακολούθησης πραγματικών μετακινήσεων όσο και ως δραστηριότητας αξιοποίησης ορισμένων, τουλάχιστον, πλεονεκτημάτων της πραγματικής κινητικότητας. Η εικονική κινητικότητα, όπως αυτή που υποστηρίζεται από το Comenius eTwinning, μπορεί, ιδίως, να έχει πολύτιμη συμβολή στο να δημιουργήσουν οι νέοι σχολικής ηλικίας νέες επαφές και να γνωρίσουν άλλους πολιτισμούς·

- επικεντρώνεται στην κινητικότητα των νέων , χωρίς να παραβλέπεται η σπουδαιότητα της μαθησιακής κινητικότητας για όλες τις ηλικιακές ομάδες· στο πνεύμα της διά βίου μάθησης, δεν ορίζονται ακριβή όρια ηλικίας, όμως η κυρίως στοχευόμενη ομάδα του πληθυσμού είναι ηλικίας 16-35 ετών.

Ισχύουσα κατάσταση

Η ΕΕ έχει μακρά προϊστορία στην υποστήριξη της μαθησιακής κινητικότητας, μέσω διαφόρων προγραμμάτων και πρωτοβουλιών, ιδίως μέσω του προγράμματος διά βίου μάθησης 2007-2013, το οποίο καλύπτει ένα ευρύ φάσμα τομέων[12]. Τα διαρθρωτικά ταμεία υποστηρίζουν επίσης τη μαθησιακή κινητικότητα. Η κινητικότητα και οι ανταλλαγές προσωπικού και σπουδαστών της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης μεταξύ ευρωπαϊκών πανεπιστημίων και πανεπιστημίων εκτός Ευρώπης υποστηρίζονται από τα προγράμματα Erasmus Mundus και Tempus.

Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνέβαλε στην ανάπτυξη μιας σειράς εργαλείων για τη διευκόλυνση της κινητικότητας, όπως το Europass, το ευρωπαϊκό σύστημα μεταφοράς ακαδημαϊκών μονάδων (ECTS, για την τριτοβάθμια εκπαίδευση), το συμπλήρωμα διπλώματος, το πλαίσιο ευρωπαϊκών προσόντων για τη διά βίου μάθηση, το ευρωπαϊκό σύστημα ακαδημαϊκών μονάδων για την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση (ECVET), το Youthpass, το EURAXESS, η οδηγία για τη «φοιτητική βίζα»[13] και η δέσμη μέτρων για την «επιστημονική βίζα»[14].

Συνολικά, τα υφιστάμενα προγράμματα κινητικότητας, τα εργαλεία και οι πρωτοβουλίες έχουν απήχηση σε διάφορα στρώματα του νεανικού πληθυσμού της Ευρώπης. Ωστόσο, η κινητικότητα εξακολουθεί να αποτελεί την εξαίρεση παρά τον κανόνα και είναι περισσότερο προσβάσιμη σε ορισμένες ομάδες, π.χ. σπουδαστές, σε σχέση με άλλες, π.χ. ασκούμενους και μαθητευόμενους, για τους οποίους εξακολουθούν να υφίστανται πολλά πρακτικά εμπόδια. Το 2006, περίπου 310.000 νέοι μπόρεσαν να επωφεληθούν από την κινητικότητα στο πλαίσιο ευρωπαϊκών προγραμμάτων, αριθμός που αντιστοιχεί μόνο στο 0,3% της πληθυσμιακής ομάδας 16-29 ετών στην ΕΕ. Είναι σαφές ότι πρέπει ακόμη να γίνουν πολλά σε αυτόν τον τομέα.

Δομή

Η πράσινη βίβλος είναι δομημένη σε τρεις ενότητες. Η ενότητα 1 ασχολείται με θέματα που αφορούν την προετοιμασία μιας περιόδου κινητικότητας, όπως η πληροφόρηση, το κίνητρο, η γλωσσική προπαρασκευή κλπ. Η ενότητα 2 ασχολείται με την καθεαυτή περίοδο στο εξωτερικό (συμπεριλαμβανομένων της στέγασης και θεμάτων εποπτείας) και εξετάζει την συνέχεια που δίνεται ύστερα από μια περίοδο κινητικότητας, όπως η επικύρωση και η αναγνώριση της εμπειρίας. Η ενότητα 3 παρουσιάζει προτάσεις για μια νέα σύμπραξη στον τομέα της κινητικότητας των νέων.

1. Προετοιμασία μιας περιόδου μαθησιακής κινητικότητας

Η προσεκτική προετοιμασία είναι αποφασιστικής σημασίας για την επιτυχία της μαθησιακής κινητικότητας και πρέπει να βρίσκεται στο επίκεντρο κάθε σχεδίου ή προγράμματος. Οι νέοι, διερευνώντας δυνατότητες κινητικότητας, χρειάζονται πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικά με τις επιλογές που διαθέτουν για τη χρηματοδότηση και την καθοδήγηση όσον αφορά την επιλογή τους, καθώς και για πρακτικά θέματα.

1.1. Ενημέρωση και καθοδήγηση

Το διαδίκτυο και άλλες μορφές ηλεκτρονικής πληροφόρησης και επικοινωνίας, επιτρέπουν στους νέους να προετοιμάσουν την παραμονή τους στο εξωτερικό, να εξοικειωθούν με τη χώρα υποδοχής και τον πολιτισμό της και το ίδρυμα υποδοχής, να αναπτύξουν διάφορες επαφές κ.ά. Υπάρχει πληθώρα διαθέσιμων πληροφοριών και καθοδήγησης σχετικά με θέματα που αφορούν την κινητικότητα, που μπορούν να συνοψιστούν σε τρεις κύριους τομείς:

- δυνατότητες χρηματοδότησης : έχουν ήδη αναφερθεί τα προγράμματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την υποστήριξη της κινητικότητας, κυρίως στο πλαίσιο του προγράμματος διά βίου μάθησης ή του προγράμματος Νεολαία σε Δράση. Οι πρωτοβουλίες της Επιτροπής συμπληρώνονται από διάφορες πρωτοβουλίες σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, συμπεριλαμβανομένων προγραμμάτων που εφαρμόζονται από επιχειρήσεις, ιδρύματα κ.ά.

- δυνατότητες μάθησης για νέους (προγράμματα εκπαίδευσης και κατάρτισης) : η Επιτροπή έχει δημιουργήσει διάφορες διαδικτυακές πύλες ενημέρωσης, όπως την PLOTEUS, την πύλη για τις ευκαιρίες μάθησης και κατάρτισης στην Ευρώπη[15], τις Ευρωπαϊκή Δικτυακή Πύλη της Νεολαίας[16], Σπουδές στην Ευρώπη[17], Euraxess – Μετακινούμενοι ερευνητές[18], τον ιστοτόπο Marie Curie για όλες τις δράσεις του Marie Curie[19], την YourEurope[20], τα δίκτυα Euroguidance[21], EURES[22]και Eurodesk[23], το Erasmus Νεαροί Επιχειρηματίες[24] και υποστήριξη της κατάρτισης και της κινητικότητας για τις ΜΜΕ[25]·

- πρακτική καθοδήγηση για την εξεύρεση στέγης, τη χρηματοδότηση, το κόστος διαβίωσης, νομικά ζητήματα, όπως κανονισμοί περί βίζας, άδειες εργασίας, ασφάλιση κ.ά.·

Αυτές οι πηγές πληροφόρησης απευθύνονται όχι μόνο σε μεμονωμένα άτομα αλλά και σε ιδρύματα και ενώσεις που διοργανώνουν ενέργειες κινητικότητας των νέων, στο πλαίσιο ενός κύκλου κατάρτισης, ενός προγράμματος σπουδών, ενός σχεδίου εθελοντισμού κ.ά.

Παρότι οι υφιστάμενες πρωτοβουλίες πληροφόρησης είναι χρήσιμες, είναι σαφές ότι η γνώση για τα υφιστάμενα εργαλεία και τα προγράμματα είναι ακόμη ελλιπής και λείπει η κατανόηση, συνολικά, των δυνατοτήτων και της υποστήριξης που παρέχονται για την κινητικότητα των νέων. Η πληροφόρηση πρέπει να επικαιροποιηθεί περισσότερο και να καταστεί ακόμη πιο εύκολα προσβάσιμη· αυτό έχει επισημανθεί ήδη αρκετές φορές, τελευταία στο Συμβούλιο της Νίκαιας το 2008. Συχνά, οι νέοι δεν γνωρίζουν τις υπάρχουσες δυνατότητες. Αυτό ισχύει για την τριτοβάθμια εκπαίδευση και τους ερευνητές αλλά, ακόμη περισσότερο, για τους νέους στα σχολεία, την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση, τις εθελοντικές δραστηριότητες, τις μαθητείες κ.ά.

Ορθή πρακτική: Σπουδές στη Γερμανία Ο ιστοτόπος study-in-germany.de παρέχει ένα σημείο ενιαίας εξυπηρέτησης σε οκτώ γλώσσες, που ενημερώνει σχετικά με τις δυνατότητες σπουδών και υποτροφιών στη Γερμανία, καθώς επίσης και συναφείς πληροφορίες σχετικά με τις γενικές συνθήκες διαβίωσης, όπως η στέγαση, η σίτιση και ο αθλητισμός. www.study-in-germany.de Euronaver Το Euronaver.net είναι ένα ευρωπαϊκό δίκτυο για την ενίσχυση της διακρατικής κινητικότητας στην επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση (ΕΕΚ). Προσφέρει πρόσβαση σε μια ευρωπαϊκή πλατφόρμα εμπειρογνωμοσύνης και ανταλλαγής ορθής πρακτικής όσον αφορά την κινητικότητα. Εστιάζει στις συγκεκριμένες ανάγκες της μαθητείας και της αρχικής επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, στο πλαίσιο βιοτεχνιών και μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Απευθύνεται κυρίως σε επιχειρηματικές οργανώσεις, σε παροχείς ΕΕΚ, σε διαμεσολαβητές και επιχειρήσεις. www.euronaver.net |

Τρόποι βελτίωσης της διαθεσιμότητας πληροφοριών και καθοδήγησης σχετικά με την κινητικότητα.

Παρακαλείστε να αναφέρετε συγκεκριμένα παραδείγματα ορθής πρακτικής, συμπεριλαμβανομένων εργαλείων και τρόπων για τη διάθεση αυτών των πληροφοριών.

1.2. Προβολή και παροχή κινήτρου

Μεταξύ των αρμόδιων για τη χάραξη πολιτικής υπάρχει ομοφωνία ως προς το ότι η μαθησιακή κινητικότητα είναι καλή για τους νέους. Ωστόσο, τα πλεονεκτήματα της μαθησιακής κινητικότητας ίσως να μην γίνονται αντιληπτά από τους ίδιους τους νέους.

Διάφοροι παράγοντες μπορεί να συμβάλλουν ώστε πολλοί νέοι να μη σκέπτονται καν την παραμονή τους στο εξωτερικό: πίεση χρόνου για την ολοκλήρωση των σπουδών ή της κατάρτισής τους, εργασία, έλλειψη χρηματοδότησης, έλλειψη γλωσσικών δεξιοτήτων και διαπολιτισμικών γνώσεων, καθώς και γενικότερη διστακτικότητα να «ξεσπιτωθούν». Οι νέοι θα είναι πιο ανοιχτοί στο να μετακινηθούν αν τους εξηγηθούν καλύτερα τα πλεονεκτήματα της μαθησιακής κινητικότητας. Οι εκπαιδευτκοί, οι εκπαιδευτές, οι νέοι εργαζόμενοι και οι ανώτεροι διοικητικοί μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο για την ενθάρρυνση και την προώθηση της κινητικότητας και για την παροχή θετικών παραδειγμάτων, αναγνωρίζοντας την προστιθέμενη αξία της μαθησιακής κινητικότητας στις δραστηριότητές τους. Ένα άλλο θέμα είναι ο τρόπος αύξησης των κινήτρων για όσους υποδέχονται συμμετέχοντες των προγραμμάτων κινητικότητας, συμπεριλαμβανομένων των νέων επιχειρηματιών και των μαθητευομένων.

Οι νέοι πρέπει επίσης να έχουν εμπιστοσύνη στη θετική έκβαση της περιόδου κινητικότητας. Ένα κρίσιμο θέμα είναι η δέουσα αναγνώριση της παραμονής τους στο εξωτερικό. Θα αναγνωριστούν επίσημα οι ακαδημαϊκές μονάδες, μέσω των ECTS, ECVET ή άλλων παρόμοιων συστημάτων αναγνώρισης ακαδημαϊκών μονάδων; Θα αναγνωριστούν επαρκώς οι νεοπακτηθείσες δεξιότητες, π.χ. στο Συμπλήρωμα Διπλώματος, το Europass ή το Youthpass; Οι αξιολογήσεις δείχνουν ότι, παρά τις από μακρού υφιστάμενες ρυθμίσεις, πολύ συχνά οι σπουδαστές που έχουν ολοκληρώσει περιόδους μαθησιακής κινητικότητας έχουν δυσκολίες να λάβουν την αναγνώριση που περίμεναν. Αυτό έχει αρνητική επίπτωση στους άμεσα ενδιαφερομένους και, σίγουρα, μετριάζει, ευρύτερα, τον ενθουσιασμό για τη μαθησιακή κινητικότητα. Τα θέματα σχετικά με την αναγνώριση εξετάζονται στο σημείο 2.2 στη συνέχεια.

Τα ευρωπαϊκά δίκτυα περιφερειών, εταιρειών, ιδρυμάτων, ευρωπαϊκών επαγγελματικών και σπουδαστικών ενώσεων και άλλα δίκτυα μπορούν να κληθούν να αναλάβουν πιο ενεργό ρόλο στην προβολή της κινητικότητας των νέων και στην ενίσχυση του ρόλου των τοπικών και περιφερειακών αρχών για την προβολή και την υποστήριξη της κινητικότητας. Οι νέοι πρέπει να είναι ενήμεροι για τα πλεονεκτήματα που μπορούν να αποκομίσουν από την εμπειρία της κινητικότητας, τόσο από πλευράς προσωπικής εξέλιξης και απασχολησιμότητας όσο και από πλευράς διαπολιτισμικών και γλωσσικών δεξιοτήτων. Οι προσπάθειες κινητικότητας πρέπει να προσαρμοστούν σε πολύ διαφορετικά οφέλη και προκλήσεις που αφορούν διάφορες ομάδες, από τους μαθητές του σχολείου έως τους νέους επιχειρηματίες.

Τρόποι για την καλύτερη προβολή της κινητικότητας και την παροχή κινήτρων κινητικότητας στους νέους. Πώς αυτό μπορεί να γίνει ώστε να εξασφαλιστεί η μέγιστη επίδραση; Παρακαλείστε να αναφέρετε συγκεκριμένα παραδείγματα ορθής πρακτικής στον τομέα αυτό.

Ποια θεωρείτε ότι είναι τα κύρια εμπόδια όσον αφορά τα κίνητρα των νέων σχετικά με την κινητικότητα;

1.3. Γλώσσα και πολιτισμός

Ορισμένα από τα βασικά εφόδια που αποκτούνται με τη μαθησιακή κινητικότητα είναι οι ξένες γλώσσες και οι διαπολιτισμικές δεξιότητες. Η διαβίωση, οι σπουδές και η εργασία σε μια ξένη χώρα παρέχουν τη δυνατότητα εμβάπτισης σε μια άλλη γλώσσα και σε έναν άλλο πολιτισμό. Οι γλωσσικές και διαπολιτισμικές δεξιότητες διευρύνουν τις επαγγελματικές επιλογές του ατόμου, αναβαθμίζουν τις δεξιότητες του ευρωπαϊκού εργατικού δυναμικού και αποτελούν βασικά στοιχεία της πραγματικά ευρωπαϊκής ταυτότητας. Ένας βασικός μηχανισμός είναι ο στόχος της Βαρκελώνης, που θεσπίστηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο το 2002, σύμφωνα με τον οποίο οι μαθητές πρέπει, από πρώιμη ηλικία, να διδάσκονται τουλάχιστον δύο ξένες γλώσσες. Η πρόοδος όσον αφορά το στόχο αυτό, καθώς και η διασύνδεση μεταξύ των γλωσσικών δεξιοτήτων και της μαθησιακής κινητικότητας, εξετάστηκαν στη στρατηγική ανακοίνωση για την πολυγλωσσία ήδη από το 2008[26].

Η ευρύτερη εκμάθηση γλωσσών έχει διευκολύνει την κινητικότητα, που, διαφορετικά, θα ήταν αδύνατη· ωστόσο, η πρόοδος αυτή δεν είναι ίδια παντού και, για ορισμένες ομάδες νέων, η γλώσσα παραμένει ένα κύριο εμπόδιο, π.χ. στην επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση. Επιπλέον, η γλωσσική πολυμορφία της Ευρώπης αποτελεί ένα βασικό στοιχείο του πλούτου της και είναι σημαντικό να εξασφαλίζεται ότι οι χώρες με λιγότερο ομιλούμενες γλώσσες προβάλλονται επίσης ως προορισμοί κινητικότητας.

Ορθή πρακτική: Glossomuseums Το Glossomuseums συμβάλλει στην προώθηση της εκμάθησης γλωσσών και στη γλωσσική πολυμορφία στην Ευρώπη. Αποτελεί μια διαδραστική σύμπραξη 12 οργανώσεων από την Ελλάδα, τη Γερμανία, τη Δανία, την Ισπανία, τη Γαλλία, την Ιταλία και την Πορτογαλία. Κύριοι στόχοι του σχεδίου είναι να εξοικειωθούν τα παιδιά του σχολείου με τα πολιτιστικά χαρακτηριστικά ορισμένων από τις επίσημες γλώσσες της ΕΕ – ειδικά των λιγότερο χρησιμοποιούμενων και διδασκόμενων – παρέχοντας ταυτόχρονα κίνητρο για την εκμάθηση μιας δεύτερης γλώσσας. Το σχέδιο ενθαρρύνει επίσης τη διά βίου εκμάθηση γλωσσών και την ανακάλυψη της κοινής ευρωπαϊκής πολιτιστικής κληρονομιάς. www.ecose.org |

Τρόποι αντιμετώπισης των γλωσσικών και πολιτιστικών εμποδίων για την κινητικότητα

Παρακαλείστε να αναφέρετε παραδείγματα ορθής πρακτικής

1.4. Νομικά θέματα

Ένα σημαντικό θέμα της προπαρασκευαστικής φάσης αφορά το νομικό καθεστώς των μετακινούμενων νέων στη χώρα υποδοχής. Η διεύρυνση της ΕΕ αύξησε σημαντικά το γεωγραφικό εύρος της κινητικότητας των νέων. Ωστόσο, πολλά εμπόδια εξακολουθούν να υπάρχουν στους τομείς της διοίκησης και της νομοθεσίας. Παρότι το νομικό καθεστώς ενός ατόμου που σπουδάζει ή τοποθετείται σε θέση εργασίας στο εξωτερικό θα έπρεπε να είναι σχετικά σαφές, αυτό δεν ισχύει πάντοτε για τους μετακινούμενους νέους που δεν εμπίπτουν σαφώς σε κάποια από τις προαναφερθείσες κατηγορίες (π.χ. νέοι επαγγελματίες, όπως καλλιτέχνες, σχεδιαστές, επιχειρηματίες, οι οποίοι συμμετέχουν στη μαθησιακή κινητικότητα).

Οι νομικοί κανονισμοί σε ορισμένες χώρες μπορούν να παρεμποδίσουν την κινητικότητα, ειδικά σε επίπεδο δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και στον τομέα της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης. Θα ήταν χρήσιμο να δημιουργηθεί ένα ασφαλές πλαίσιο για την κινητικότητα ανηλίκων. Η κατάρτιση ενός ευρωπαϊκού κανονισμού ασκουμένων μπορεί να συμβάλει στο ξεπέρασμα των συγκεκριμένων δυσκολιών που συνδέονται με τοποθετήσεις στο εξωτερικό, οι οποίες προκύπτουν από τους πολύ διαφορετικούς κανονισμούς που ισχύουν για το εν λόγω είδος δραστηριότητας, π.χ. όσον αφορά θέματα όπως οι μισθοί ή οι συμβάσεις απασχόλησης. Στον πανεπιστημιακό τομέα εξακολουθεί να υφίσταται ένα ειδικό πρόβλημα για τους διδακτορικούς σπουδαστές και τους νέους ερευνητές, των οποίων το καθεστώς διαφέρει ανάμεσα σε σπουδαστή/κάτοχο υποτροφίας και εργαζόμενο. Η έλλειψη σαφήνειας σχετικά με το καθεστώς τους έχει επιπτώσεις για την κοινωνική τους ασφάλιση και μπορεί να τους αποθαρρύνει όσον αφορά την κινητικότητα[27].

Ποια είναι τα κύρια νομικά εμπόδια που αντιμετωπίσατε όσον αφορά την κινητικότητα; Παρακαλείστε να αναφέρετε συγκεκριμένα παραδείγματα.

Μπορείτε να αναφέρετε παραδείγματα ορθής πρακτικής για το ξεπέρασμα νομικών εμποδίων όσον αφορά την κινητικότητα;

1.5. Δυνατότητα μεταφοράς υποτροφιών και δανείων

Η παραμονή στο εξωτερικό απαιτεί οικονομική προετοιμασία. Εκτός από τις υποτροφίες, τα κοινωνικά επιδόματα και δάνεια από τη χώρα προέλευσης μπορούν να αποτελέσουν σημαντική πηγή πόρων. Ωστόσο, αυτά αλλά και άλλες άμεσες ή έμμεσες επιδοτήσεις, συχνά δεν μπορούν να μεταφερθούν, σε ορισμένες περιπτώσεις σε αντίθεση με το κοινοτικό δίκαιο, αποθαρρύνοντας έτσι τους νέους να μετακινηθούν στο εξωτερικό. Για παράδειγμα, στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, πολύ λίγες χώρες επιτρέπουν την πλήρη μεταφορά υποτροφιών και δανείων, ενώ τέσσερα κράτη μέλη δεν επιτρέπουν καθόλου οποιαδήποτε μεταφορά[28].

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, σε απόφασή του το 1990, ορίζει ότι τα παιδιά μετακινούμενων εργαζομένων, εάν αποφασίσουν να σπουδάσουν σε ένα κράτος μέλος άλλο από τη χώρα υποδοχής τους, δικαιούνται τις ίδιες παροχές που θα απολάμβαναν στη χώρα υποδοχής τους[29]. Σε απόφασή του το 2007[30], το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο επέκτεινε τη νομολογία αυτή πέραν των οικογενειών των μετακινούμενων εργαζομένων, ορίζοντας ότι, εάν ένα κράτος μέλος προσφέρει στους υπηκόους του υποστήριξη για σκοπούς εκπαίδευσης και κατάρτισης και αν επιθυμούν να λάβουν αυτή την εκπαίδευση ή την κατάρτιση στο εξωτερικό, το κράτος μέλος υποδοχής δεν μπορεί να απαιτήσει το πρόγραμμα που ακολουθείται στο εξωτερικό να αποτελεί συνέχεια αυτού που ακολουθείτο στο κράτος προέλευσης. Η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να λαμβάνει μέτρα κατά κρατών μελών που παραβαίνουν το κοινοτικό δίκαιο στον τομέα αυτό.

Πληρ.: Συνεκδικαζόμενες υποθέσεις C-11/06 Rhiannon Morgan κατά Bezirksregierung Köln και C-12/06 Iris Bucher κατά Landrat des Kreises Düren, απόφαση της 23ης Οκτωβρίου 2007 Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο αποφάσισε ότι, παρότι τα κράτη μέλη είναι αρμόδια να καθορίζουν το διδακτικό περιεχόμενο και την οργάνωση των εκπαιδευτικών τους συστημάτων, η αρμοδιότητα αυτή πρέπει να ασκείται σε συμμόρφωση με το κοινοτικό δίκαιο και, ιδίως, σε συμμόρφωση με την ελεύθερη κυκλοφορία των πολιτών της Ένωσης, όπως αναφέρεται στο άρθρο 18 της συνθήκης ΕΚ. Υπό το πρίσμα αυτό, όταν ένα κράτος μέλος προβλέπει σύστημα υποτροφιών εκπαίδευσης ή κατάρτισης, το οποίο επιτρέπει στους σπουδαστές να λαμβάνουν παρόμοιες υποτροφίες εάν σπουδάζουν σε ένα άλλο κράτος μέλος, πρέπει να εξασφαλίζει ότι οι λεπτομερείς κανόνες για τη χορήγηση αυτών των υποτροφιών δεν δημιουργούν αδικαιολόγητο περιορισμό στην ελεύθερη κυκλοφορία. |

Παρότι τα κράτη μέλη γενικώς γνωρίζουν το κεκτημένο στον τομέα αυτό και οι παραβιάσεις τείνουν να αποτελούν την εξαίρεση παρά τον κανόνα, η Επιτροπή πιστεύει ότι θα ήταν χρήσιμη η δημοσίευση ενός οδηγού για τις δημόσιες αρχές και τους ενδιαφερομένους στα κράτη μέλη, στον οποίο θα επισημαίνονται οι κύριες επιδράσεις της έως τώρα νομολογίας του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου. Ο οδηγός αυτός μπορεί να καλύπτει θέματα όπως η πρόσβαση σε εκπαιδευτικά ιδρύματα, η αναγνώριση διπλωμάτων, η δυνατότητα μεταφοράς υποτροφιών και άλλων δικαιωμάτων των σπουδαστών στη χώρα υποδοχής ή στη χώρα προέλευσης.

Τι είδους προβλήματα αντιμετωπίσατε όσον αφορά τη δυνατότητα μεταφοράς υποτροφιών και δανείων και την πρόσβαση σε παροχές; Παρακαλείστε να αναφέρετε συγκεκριμένα παραδείγματα.

1.6. Κινητικότητα προς και από την Ευρωπαϊκή Ένωση

Η προώθηση της κινητικότητας νέων Ευρωπαίων και η προσέλκυση νέων από τρίτες χώρες στην Ευρώπη, αποτελούν σημαντικά στοιχεία της μελλοντικής ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης. Τα θέματα βίζας αποτέλεσαν ένα σημαντικό εμπόδιο στην ομαλή λειτουργία της κινητικότητας σπουδαστών του Erasmus Mundus προς την ΕΕ, κατά την πρώτη φάση του προγράμματος[31]. Στο πλαίσιο της οδηγίας 2004/114/ΕΚ («οδηγία για τους σπουδαστές»)[32], τα κράτη μέλη της ΕΕ πρέπει να διεκπεραιώνουν, σε εύθετο χρόνο, τη διαδικασία εισδοχής των σπουδαστών, συμπεριλαμβανομένης της έκδοσης της αναγκαίας βίζας. Προβλέπεται επίσης διάταξη που επιτρέπει σε σπουδαστές υπηκόους τρίτων χωρών να σπουδάζουν σε διάφορα κράτη μέλη της ΕΕ. Η οδηγία μεταφέρθηκε στο εθνικό δίκαιο από όλες σχεδόν τις χώρες της ΕΕ και οι σπουδαστές από τρίτες χώρες μπορούν να επικαλούνται τις διατάξεις της όταν αντιμετωπίζουν σοβαρές καθυστερήσεις στη χορήγηση βίζας ή άδειας παραμονής.

Συγκεκριμένα εμπόδια – κυρίως προβλήματα βίζας– υπάρχουν και για άλλες ομάδες όσον αφορά την κινητικότητα εκτός ΕΕ, π.χ. για συμμετέχοντες σε εθελοντικά προγράμματα της ΕΕ, για ανταλλαγές μαθητών ή για άμισθη κατάρτιση. Επομένως, τα κράτη μέλη της ΕΕ έχουν την επιλογή εφαρμογής της οδηγίας για τους σπουδαστές 2004/114 και σε αυτές τις ομάδες. Η Επιτροπή θα προβεί στην αξιολόγηση και την υποβολή έκθεσης σχετικά με την εφαρμογή αυτής της οδηγίας στα κράτη μέλη, κατά τη διάρκεια του 2010.

Η οδηγία του Συμβουλίου 2005/71/EΚ[33] προβλέπει ειδική άδεια παραμονής για αλλοδαπούς ερευνητές, ανεξάρτητα από το συμβατικό τους καθεστώς (εργαζόμενος, αυτοαπασχολούμενος, υπότροφος). Για τη σύναψη απλής σύμβασης («σύμβαση υποδοχής») με ένα διαπιστευμένο δημόσιο ή ιδιωτικό ερευνητικό οργανισμό χρειάζεται να καθορίζονται οι επιστημονικές δεξιότητες του ερευνητή, οι οικονομικοί πόροι και η ασφάλιση υγείας, για την ταχεία έκδοση άδειας παραμονής. Αυτό το σύστημα έχει διάφορα πλεονεκτήματα, όπως η απαλλαγή από άδειες εργασίας, η ευκολότερη επανασύνδεση οικογενειών, οι ταχύτερες διαδικασίες εισδοχής και η ευκολότερη κινητικότητα εντός της ΕΕ[34].

Ορθή πρακτική: Ταχεία διαδικασία χορήγησης βίζας για ασκούμενους AIESEC στη Δανία Το παράρτημα της διεθνούς ένωσης σπουδαστών AIESEC στη Δανία συμφώνησε με το Υπουργείο Εξωτερικών της χώρας για μια ταχεία διαδικασία όσον αφορά τους κανονισμούς χορήγησης βίζας για μελη της AIESEC που έρχονται στη Δανία από χώρες εκτός της ΕΕ για μια περίοδο κατάρτισης. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να μειωθεί ο χρόνος επεξεργασίας των αιτήσεων για βίζα για τα μέλη της AIESEC από 2-3 μήνες σε 3-4 εβδομάδες. http://www.aiesec.org |

Πώς μπορεί να βελτιωθεί η προώθηση της κινητικότητας προς και από την Ευρωπαϊκή Ένωση; Με ποιους τρόπους;

Παρακαλείστε να αναφέρετε παραδείγματα ορθής πρακτικής

1.7. Προετοιμασία της περιόδου κινητικότητας και θέματα διασφάλισης της ποιότητας

Είναι σαφές ότι η κινητικότητα λειτουργεί καλύτερα για τους νέους και αυτοί θα πεισθούν πιο εύκολα για την αξία της αν υπάρχει καλή προετοιμασία και συνολική διαχείριση του εγχειρήματος. Οι οργανωτές της μαθησιακής κινητικότητας πρέπει να αναπτύξουν τους κατάλληλους μηχανισμούς για την επιλογή των συμμετεχόντων. Η επιλογή πρέπει να είναι δίκαιη και διαφανής. Τα ιδρύματα αποστολής και υποδοχής πρέπει να συνεργάζονται στο ταίριασμα των συμμετεχόντων με τα ιδρύματα υποδοχής. Η κατάλληλη προετοιμασία των συμμετεχόντων, συμπεριλαμβανομένων των γλωσσικών δεξιοτήτων και των πολιτιστικών γνώσεων, πρέπει να αποτελεί μέρος αυτής της φάσης. Η περίοδος κινητικότητας στο εξωτερικό πρέπει να ταιριάζει κατά το δυνατό περισσότερο με την προσωπική πορεία μάθησης, τις δεξιότητες και τα κίνητρα του κάθε συμμετέχοντα, θα πρέπει δε να τα εξελίσσει ή να τα συμπληρώνει. Ο ευρωπαϊκός χάρτης ποιότητας για την κινητικότητα μπορεί να δώσει κατευθύνσεις στο θέμα αυτό, αφού περιέχει έναν κατάλογο γενικών αρχών που πρέπει να συνεκτιμούνται (βλ. πλαίσιο παρακάτω). Έχουν καταρτιστεί άλλοι χάρτες για συγκεκριμένους τομείς, π.χ. την επαγγελματική κατάρτιση (δέσμευση για την ποιότητα της κινητικότητας Leonardo da Vinci), την έρευνα (ευρωπαϊκή χάρτα του ερευνητή και κώδικας δεοντολογίας[35]), την τριτοβάθμια εκπαίδευση (χάρτης σπουδαστών Erasmus[36]), την εθελοντική εργασία (χάρτης της ευρωπαϊκής εθελοντικής υπηρεσίας[37]) και τις επιχειρήσεις (δέσμευση Erasmus για νέους επιχειρηματίες[38]). Γενικά, πρέπει να υπάρχει μια σαφής δέσμευση όσον αφορά την ποιότητα, από το ίδρυμα ή τον οργανισμό αποστολής αλλά και υποδοχής.

Συνιστάται επίσης η σύναψη μιας συμφωνίας μάθησης ή κατάρτισης ανάμεσα στους οργανισμούς αποστολής και υποδοχής και τον συμμετέχοντα, συνεκτιμώντας το επίπεδο γνώσεων και δεξιοτήτων και η γλωσσική προπαρασκευή του συμμετέχοντα. Η συμφωνία θα πρέπει να σκιαγραφεί τους στόχους και τα αναμενόμενα μαθησιακά αποτελέσματα καθώς επίσης και τον τρόπο με τον οποίο αυτά θα μπορούν να επιτευχθούν, να υλοποιηθούν και να αναγνωριστούν.

Πληρ.: Ευρωπαϊκός χάρτης ποιότητας για την κινητικότητα Η σύσταση που εξέδωσαν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο το 2006, για τη διακρατική κινητικότητα εντός της Κοινότητας με σκοπό την εκπαίδευση και την κατάρτιση, παρέχει μια επακριβή περιγραφή των θεμάτων που αφορούν την κινητικότητα αυτού του είδους. Ο ευρωπαϊκός χάρτης ποιότητας για την κινητικότητα, ο οποίος αποτελεί μέρος της σύστασης, παρέχει έναν «κατάλογο επαλήθευσης» των πιο σημαντικών θεμάτων που πρέπει να συνεκτιμώνται κατά την οργάνωση της μαθησιακής κινητικότητας και μπορεί να προσαρμοστεί σε διαφορετικά περιβάλλοντα, από το σχολείο έως τις μαθητείες κ.ά. Συγκεκριμένα, αναφέρεται στην ανάγκη κατάρτισης ενός «σχεδίου μάθησης», το οποίο πρέπει να συμφωνείται από όλα τα μέρη (ιδρύματα αποστολής και υποδοχής, μετακινούμενο άτομο). http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/site/en/oj/2006/l_394/l_39420061230en00050009.pdf |

Ορθή πρακτική: Ap n’ go Το Ap ‘n go είναι μια πλατφόρμα μέσω της οποίας οι σπουδαστές και οι μαθητευόμενοι μπορούν να ζητήσουν την τοποθέτησή τους στο εξωτερικό και οι εταιρείες που ενδιαφέρονται να υποδεχθούν νέους σε θέσεις άσκησης μπορούν να περιγράψουν τις απαιτήσεις τους. Ο ιστοτόπος διευκολύνει την αντιστοίχιση ανάμεσα στις δύο πλευρές. Επιπλέον, ο ιστοτόπος παρέχει πρακτικές συμβουλές και πληροφορίες για τους σπουδαστές και μαθητευόμενους και τις εταιρείες, διαδικτυακά εργαλεία σε διάφορες γλώσσες και επιτρέπει την ανταλλαγή εμπειριών και ορθής πρακτικής μεταξύ μαθητευομένων και εταιρειών. www.ap-and-go.eu |

Μέτρα που μπορούν να ληφθούν για να εξασφαλίζεται ότι η περίοδος κινητικότητας είναι υψηλής ποιότητας.

Παρακαλείστε να αναφέρετε παραδείγματα ορθής πρακτικής

1.8. Απήχηση σε μειονεκτούσες ομάδες

Πρέπει να υπάρχει απήχηση σε ομάδες που τείνουν να αποκλείονται από τις δυνατότητες κινητικότητας. Τα επιχειρήματα υπέρ της μαθησιακής κινητικότητας – αντιμετώπιση της παγκοσμιοποίησης, αύξηση της ανταγωνιστικότητας και ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής – ισχύουν ακόμη περισσότερο για μειονεκτούσες ομάδες, αφού αυτές είναι οι περισσότερο ευάλωτες. Κάθε μέτρο για την αύξηση της κινητικότητας πρέπει να αποσκοπεί, ιδίως, στη συμπερίληψη αυτών που αντιμετωπίζουν ήδη συγκεκριμένες δυσκολίες, π.χ. οικονομικά ή κοινωνικά μειονεκτούσες ομάδες, άτομα με ειδικές ανάγκες και μειονεκτούσες ομάδες μεταναστών. Τα προγράμματα Διά βίου μάθηση, Νεολαία σε Δράση και Erasmus Mundus παρέχουν ειδική υποστήριξη σε άτομα με ειδικές ανάγκες. Αυτή η πρακτική μπορεί να διευρυνθεί σε άλλα προγράμματα και δράσεις κινητικότητας, αφού το πλεονέκτημα της εξέλιξης της προσωπικότητας του ατόμου μέσω της μαθησιακής κινητικότητας είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τις ομάδες αυτές.

Ορθή πρακτική: Spread the sign

Η νοηματική γλώσσα είναι ένα απόλυτα απαραίτητο εργαλείο για την επικοινωνία μεταξύ κωφών ή βαρύκοων ατόμων. Ωστόσο, παρά την κοινή εντύπωση, η νοηματική γλώσσα δεν αποτελεί μια παγκόσμια γλώσσα και είναι δύσκολο για κωφούς σπουδαστές να μεταβούν στο εξωτερικό για σπουδές. Το «Spread the sign», ένα διαδικτυακό γλωσσικό λεξικό, παρέχει για πρώτη φορά οπτική υποστήριξη σε άτομα που ενδιαφέρονται να εκφράσουν συγκεκριμένους όρους σε άλλες νοηματικές γλώσσες. Αναπτύχθηκε για να υποστηρίξει άτομα στον τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης, που μεταβαίνουν στο εξωτερικό για τοποθέτηση. Προς το παρόν είναι διαθέσιμες νοηματικές γλώσσες από 11 χώρες.

www.spreadthesign.com

Οι κυριότερες δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα άτομα με μειονεξίες όσον αφορά τη μαθησιακή κινητικότητα.

Παρακαλείστε να αναφέρετε παραδείγματα ορθής πρακτικής για το ξεπέρασμα αυτών των δυσκολιών.

2. Παραμονή στο εξωτερικό και παρακολούθηση

Η αποστολή νέων στο εξωτερικό είναι το ένα ζήτημα. Θα πρέπει επίσης να υπάρχουν ρυθμίσεις για την κατάλληλη υποδοχή τους. Η έλλειψη κατάλληλης στέγης, ειδικά σε μεγάλες πόλεις, και εγκαταστάσεων υποδοχής (γραφεία παροχής συμβουλών, καντίνες, υπηρεσίες υγείας κλπ) εξακολουθεί να αποτελεί πρόβλημα, το οποίο ενδεχομένως θα οξυνθεί αν πραγματοποιηθεί η επιδιωκόμενη αύξηση των αριθμών κινητικότητας.

2.1. Καθοδήγηση και ενσωμάτωση

Ο οργανισμός υποδοχής (εκπαιδευτικό ίδρυμα, οργάνωση νεολαίας, εταιρεία κ.λπ.) θα πρέπει να παρέχει προγράμματα όπως καθοδήγηση και παροχή συμβουλών και βοήθειας στους συμμετέχοντες για την αποτελεσματική τους ενσωμάτωση στο περιβάλλον υποδοχής και να ενεργεί ως σημείο επαφής για την παροχή συνεχούς βοήθειας.

Μπορείτε να αναφέρετε συγκεκριμένα παραδείγματα ορθής πρακτικής στον τομέα αυτό;

2.2. Αναγνώριση και επικύρωση

Είναι σημαντικό να καταγράφονται, να αναγνωρίζονται και να επικυρώνονται με κατάλληλο τρόπο οι περίοδοι μαθησιακής κινητικότητας. Η διαδικασία της Μπολόνια (για την τριτοβάθμια εκπαίδευση), η διαδικασία της Κοπεγχάγης (για την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση) και ο ευρωπαϊκός χώρος έρευνας έχουν βοηθήσει στη βελτίωση της διαφάνειας και διευκολύνουν την αναγνώριση των τυπικών προσόντων και ακαδημαϊκών μονάδων για εκπαιδευτικούς σκοπούς, κάτι που παραμένει εθνική αρμοδιότητα. Τα διαθέσιμα ευρωπαϊκά εργαλεία περιλαμβάνουν:

- το ευρωπαϊκό σύστημα μεταφοράς και συσσώρευσης ακαδημαϊκών μονάδων ECTS (για την τριτοβάθμια εκπαίδευση)·

- το ευρωπαϊκό σύστημα ακαδημαϊκών μονάδων για την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση (ECVET, το οποίο θεσπίστηκε το 2009)·

- το ευρωπαϊκό πλαίσιο επαγγελματικών προσόντων (ΕΠΠ)·

- ένα ενιαίο κοινοτικό πλαίσιο για τη διαφάνεια των τυπικών προσόντων και ικανοτήτων, Europass (απόφαση 2241/2004/ΕΚ). Περιλαμβάνει την κινητικότητα Europass, ένα μητρώο εμπειριών κινητικότητας, το συμπλήρωμα διπλώματος για την τριτοβάθμια εκπαίδευση (που αναπτύχθηκε από κοινού από την UNESCO-CEPES, το Συμβούλιο της Ευρώπης και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή), καθώς επίσης και το συμπλήρωμα πιστοποιητικού για την επαγγελματική κατάρτιση·

- το πιστοποιητικό Youthpass για τις ανταλλαγές νέων και τον εθελοντισμό·

- τον ευρωπαϊκό χάρτη ποιότητας για την κινητικότητα.

Για την τριτοβάθμια εκπαίδευση υπάρχει ακόμη η σύμβαση σχετικά με την αναγνώριση των τίτλων σπουδών τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στον ευρωπαϊκό χώρο (σύμβαση αναγνώρισης της Λισαβόνας), η οποία θεσπίστηκε από το Συμβούλιο της Ευρώπης και την UNESCO το 1997.

Αρμόδιες για την κατάλληλη εφαρμογή των περισσότερων από τα εργαλεία αυτά είναι οι εθνικές αρχές. Η πρόοδος όσον αφορά την αναγνώριση μπορεί να επιταχυνθεί αν οι υπάρχοντες μηχανισμοί αξιοποιηθούν, ώστε να επιτευχθούν συμφωνίες αναγνώρισης σε περιφερειακό και τομεακό επίπεδο. Ο ισχύων προσανατολισμός της διδασκαλίας και της κατάρτισης σε μαθησιακά αποτελέσματα[39] και η ανάδυση πλαισίων τυπικών προσόντων θα διευκολύνουν τα σχολεία, τα πανεπιστήμια, τις επιχειρήσεις, τις οργανώσεις νεολαίας κλπ στη διατύπωση συμφωνιών για την αναγνώριση των περιόδων κινητικότητας. Οι πολιτικές για την εξασφάλιση της αναγνώρισης είναι περισσότερο αναπτυγμένες στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, όμως και εκεί εξακολουθούν να υπάρχουν προβλήματα.

Ωστόσο, η κατάλληλη παρακολούθηση της κινητικότητας μπορεί να προχωρήσει πέρα από την τυπική αναγνώριση. Πρέπει να καταγράφεται, π.χ. στην κινητικότητα Europass, στο Youthpass ή στο συμπλήρωμα διπλώματος, όχι μόνο η τυπική γνώση που αποκτάται αλλά, στο πνεύμα της διά βίου μάθησης, πρέπει να επικυρώνονται και η μη τυπική και η άτυπη μάθηση[40].

Πληρ.: Ευρωπαϊκό σύστημα μεταφοράς ακαδημαϊκών μονάδων (ECTS) Το ECTS είναι ένα εργαλείο που επιτρέπει στους σπουδαστές να συγκεντρώνουν ακαδημαϊκές μονάδες για μαθήματα που έχουν παρακολουθήσει στο πλαίσιο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Το ECTS είναι ένα σύστημα με επίκεντρο τον διδασκόμενο, το οποίο στοχεύει στην αύξηση της διαφάνειας όσον αφορά τα μαθησιακά αποτελέσματα και τις διαδικασίες μάθησης. Αποσκοπεί στη διευκόλυνση του προγραμματισμού, της παράδοσης, της αξιολόγησης, της αναγνώρισης και της επικύρωσης τυπικών προσόντων και ενοτήτων μάθησης, καθώς και της κινητικότητας των σπουδαστών και φοιτητών. Το ECTS χρησιμοποιείται ευρέως στην επίσημη τριτοβάθμια εκπαίδευση και μπορεί να εφαρμοστεί σε άλλες δραστηριότητες διά βίου μάθησης. Σχεδιασμένο αρχικά στο πλαίσιο του προγράμματος Erasmus, κατέστη ένα από τα κεντρικά εργαλεία του τομέα της ευρωπαϊκής τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (διαδικασία της Μπολόνια). http://ec.europa.eu/education/lifelong-learning-policy/doc48_en.htm |

Σύμφωνα με την εμπειρία σας, εξακολουθεί να αποτελεί η επικύρωση και η αναγνώριση της τυπικής και της μη τυπικής μάθησης σημαντικό εμπόδιο στην κινητικότητα;

Παρακαλείστε να αναφέρετε συγκεκριμένα παραδείγματα και τις απόψεις σας για τους τρόπους βελτίωσης της κατάστασης.

3. Μια νέα σύμπραξη για την κινητικότητα

3.1. Κινητοποίηση παραγόντων και πόρων

Η ουσιώδης επέκταση των δυνατοτήτων κινητικότητας των νέων πέρα από τα υπάρχοντα προγράμματα δεν μπορεί να επιτευχθεί από ένα μόνο εμπλεκόμενο μέρος. Το ξεπέρασμα των συνεχών εμποδίων για την κινητικότητα απαιτεί μια συνεκτική προσέγγιση από όλους τους παράγοντες, από τη διδασκαλία γλωσσών έως τις εθελοντικές υπηρεσίες. Χρειάζεται μια νέα σύμπραξη, στην οποία οι δημόσιες αρχές θα συνεργάζονται με εταίρους από το χώρο της κοινωνίας των πολιτών και των επιχειρήσεων. Οι επαγγελματικές ενώσεις, οι ΜΚΟ και οι οργανώσεις της νεολαίας μπορούν να ενθαρρυνθούν για να συμμετέχουν ενεργά στην προώθηση της κινητικότητας των νέων. Η κινητικότητα μπορεί να ενταχθεί σε όλους τους συναφείς τομείς της πολιτικής, από την εκπαίδευση, τον πολιτισμό και την κατάρτιση έως την έρευνα, τις επιχειρήσεις και την καινοτομία[41]. Οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών μπορούν να ενθαρρυνθούν σε αδελφοποιήσεις, ακολουθώντας το παράδειγμα της αδελφοποίησης πόλεων, και στη δημιουργία πλαισίων διαλόγου. Αυτό μπορεί να προωθηθεί μέσω των υφιστάμενων ευρωπαϊκών προγραμμάτων. Οι ευρωπαϊκές περιφέρειες έχουν τη δυναμική να παίξουν σημαντικό ρόλο σε αυτή τη νέα σύμπραξη για την κινητικότητα. Πολλές αποτελούν ήδη σημαντικούς παράγοντες υποστήριξης της κινητικότητας, παρέχοντας, μεταξύ άλλων, χρηματοδότηση, εγκαταστάσεις υποδοχής και συμβουλές σε νομικά προβλήματα.

Ορθή πρακτική: Διαπεριφερειακή συνεργασία Οι περιφέρειες της Τοσκάνης, της Καταλωνίας και της Västra Götaland έχουν υπογράψει διμερείς συμφωνίες για την προώθηση της μεταξύ τους κινητικότητας σε διάφορους τομείς, π.χ. σχολεία, μαθητείες, μεταδευτεροβάθμια εκπαίδευση, νέους αποφοίτους ή επιχειρηματίες. Οι περιφέρειες αυτές έχουν καταρτίσει ένα χάρτη ποιότητας για τη διαπεριφερειακή κινητικότητα, ώστε να παρέχουν μεγαλύτερη διαφάνεια σε θέματα ποιότητας κατά το σχεδιασμό των ροών κινητικότητας. http://www.mob-reg.eu |

Τα σχολεία και τα πανεπιστήμια μπορούν να αναπτύξουν από κοινού δράσεις, που θα συμβάλλουν στην προετοιμασία των μαθητών για την κινητικότητα όταν γίνουν σπουδαστές, π.χ. καλοκαιρινά πανεπιστημιακά τμήματα σε ειδικούς θεματικούς τομείς για μαθητές μεταδευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Με βάση την πρωτοβουλία Comenius-Regio[42] και τις συνιστώσες της κινητικότητας στο πλαίσιο του προγράμματος Νεολαία σε Δράση, η διαδραστικότητα με άλλους παράγοντες από τον τομέα της μη τυπικής εκπαίδευσης μπορεί να αυξηθεί.

Πληρ.: Συμπράξεις Comenius Regio Αυτές οι συμπράξεις προσφέρουν χρηματοδότηση για να υποστηρίξουν την περιφερειακή συνεργασία στη σχολική εκπαίδευση και την ανταλλαγή εμπειριών και ορθών πρακτικών μεταξύ των αρχών περιφερειακής και τοπικής αυτοδιοίκησης στην Ευρώπη. Από κοινού με σχολεία και άλλους συναφείς εταίρους από την περιφέρεια ή την κοινότητά τους, οι περιφερειακές αρχές που παίζουν σημαντικό ρόλο στη σχολική εκπαίδευση καλούνται να δημιουργήσουν συμπράξεις με άλλες περιφέρειες και να συνεργαστούν σε θέματα κοινού ενδιαφέροντος. Η υποστήριξη της κινητικότητας μεταξύ δύο περιφερειών εταίρων και η ανάπτυξη βιώσιμων συστημάτων κινητικότητας για μαθητές μπορούν να συμπεριλαμβάνονται στο πλαίσιο των συμπραξεων Comenius Regio. Οι πρώτες συμπράξεις Comenius Regio θα ξεκινήσουν το φθινόπωρο του 2009. http://ec.europa.eu/education/comenius/doc1002_en.htm |

Ένα σημαντικό θέμα της κινητικότητας των νέων είναι η χρηματοδότηση. Παρότι η διαθεσιμότητα της χρηματοδότησης δεν είναι το μόνο – και συχνά ούτε το σημαντικότερο – εμπόδιο για την επέκταση της κινητικότητας, είναι σαφές ότι, για την παροχή της δυνατότητας κινητικότητας σε όλες τις ομάδες νέων, η χρηματοδοτική βάση πρέπει να διευρυνθεί σημαντικά, πέρα από το υφιστάμενο και το δυνητικό πεδίο των προγραμμάτων ευρωπαϊκής κινητικότητας. Ορισμένες περιφέρειες χρησιμοποιούν ήδη το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο για την υποστήριξη της κινητικότητας, κυρίως στον επαγγελματικό τομέα. Στο πλαίσιο των δράσεων Marie Curie έχει αναπτυχθεί ένας νέος χρηματοδοτικός μηχανισμός (COFUND) για την υποστήριξη υφιστάμενων ή νεοσυσταθέντων περιφερειακών, εθνικών ή διεθνών προγραμμάτων για την αύξηση της διακρατικής κινητικότητας με σκοπό την κατάρτιση και την εξέλιξη της σταδιοδρομίας. Τα διαρθρωτικά ταμεία μπορούν να προσφέρουν δυνατότητες υποστήριξης της κινητικότητας στο μέλλον. Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων υποστηρίζει μια σειρά πρωτοβουλιών σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο για την παροχή σπουδαστικών δανείων στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Υπάρχει η δυναμική για να αξιοποιηθούν οι πόροι της τράπεζας ώστε να επεκταθεί η χρηματοδότηση που διατίθεται για την κινητικότητα. Όλες αυτές οι πηγές χρηματοδότησης βοηθούν την ΕΕ να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην τόνωση της μαθησιακής κινητικότητας. Ωστόσο, για την επίτευξη του στόχου επέκτασης της δυνατότητας αυτής για μια πολύ ευρύτερη ομάδα, η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση ενδέχεται να χρειαστεί αναδι΄ρθρωση και οι υπάρχοντες μηχανισμοί να πρέπει να επαναπροσανατολιστούν, ώστε οι δραστηριότητες αυτές να καταστούν πιο ορατές και αποτελεσματικές. Παρόλα αυτά, η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση δεν θα είναι επαρκής και πρέπει να εξευρεθεί μια πολύ ευρύτερη χρηματοδοτική βάση. ΟΙ ευρωπαϊκές, εθνικές και περιφερειακές αρχές πρέπει να συνεργαστούν με εκπαιδευτικά ιδρύματα, φορείς της κοινωνίας των πολιτών και τοπικές αρχές που δραστηριοποιούνται στον τομέα της κινητικότητας, ώστε να συνδυάσουν το δυναμικό τους για τη χρηματοδότηση της κινητικότητας.

Πώς μπορούν να κινητοποιηθούν όλοι οι παράγοντες και οι πόροι σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο προς όφελος της κινητικότητας;

Μπορείτε να αναφέρετε παραδείγματα επιτυχημένων εδαφικών συμπράξεων;

Μπορείτε να αναφέρετε παραδείγματα και καινοτόμες ιδέες για τη χρηματοδότηση της κινητικότητας των νέων;

3.2. Πιο ενεργητική συμμετοχή του επιχειρηματικού κόσμου

Υπάρχει η δυναμική για περαιτέρω ενίσχυση του κινήτρου και της συμμετοχής των επιχειρήσεων στην κινητικότητα των νέων. Πρέπει να ενθαρρυνθούν σε όλους τους κλάδους και τους τομείς η πρακτική άσκηση, τα ερευνητικά προγράμματα και συνεργατικά σχέδια, που θα επιτρέπουν στους νέους να εργαστούν με μια εταιρεία ή εντός αυτής, κατά μόνας ή σε διακλαδικές ομάδες. Οι επιχειρήσεις πρέπει να είναι πεπεισμένες για την αξία της μαθησιακής κινητικότητας, έτσι ώστε να καταβάλλουν την πρόσθετη προσπάθεια παροχής τοποθετήσεων για νέους. Οι επιχειρήσεις μπορούν επίσης να συμβάλλουν στη χρηματοδότηση της κινητικότητας των νέων, σε συνεργασία με ευρωπαϊκές, εθνικές και περιφερειακές αρχές[43].

Η κινητικότητα των νέων επιχειρηματιών συμβάλλει στην αύξηση της διεθνοποίησης και της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων. Το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Καινοτομίας και Τεχνολογίας (ΕΙΤ), από τη στιγμή που θα καταστεί πλήρως λειτουργικό, θα παρέχει παραδείγματα αυξημένης κινητικότητας σπουδαστών, ακαδημαϊκών και ερευνητών στους διάφορους τομείς των δραστηριοτήτων του[44].

Πληρ.: Δράσεις Marie Curie

Οι δράσεις Marie Curie παρέχουν ένα ευρύ φάσμα δυνατοτήτων για τη γεωγραφική και την ενδοτομεακή κινητικότητα ερευνητών. Για παράδειγμα, τα δίκτυα αρχικής κατάρτισης (ITN) παρέχουν σε νέους ερευνητές τη δυνατότητα να βελτιώσουν τις ερευνητικές τους δεξιότητες, να συμμετάσχουν σε καταξιωμένες ερευνητικές ομάδες που οργανώνονται στο πλαίσιο διεθνών δικτύων και να αυξήσουν τις προοπτικές σταδιοδρομίας τους. Τα δίκτυα προσλαμβάνουν και απασχολούν ερευνητές και παρέχουν εξειδικευμένες ενότητες κατάρτισης και επαφή με τον ιδιωτικό τομέα. Ένα άλλο παράδειγμα είναι οι «Εταιρικές σχέσεις και δίοδοι επικοινωνίας Marie Curie (IAPP), οι οποίες μπορούν να συμπεριλαμβάνουν πανεπιστήμια και εταιρείες κάθε είδους και μεγέθους, εστιάζοντας σε κοινά ερευνητικά σχέδια. Οι IAPP αποσκοπούν στην προώθηση της ανταλλαγής δεξιοτήτων ανάμεσα στον εμπορικό και στον μη εμπορικό τομέα, μέσω της απόσπασης προσωπικού.

http://ec.europa.eu/mariecurieactions/

Ορθή πρακτική: Go for Europe Αυτή η κοινή πρωτοβουλία των εμπορικών και τεχνικών επιμελητηρίων και των βιομηχανιών μετάλλου και ηλεκτροτεχνικής του Baden-Württemberg στη Γερμανία, αποσκοπεί στην υποστήριξη μαθητειών στο εξωτερικό και στη διεθνοποίηση της κατάρτισης μαθητευομένων, ώστε να είναι καλύτερα προετοιμασμένοι για την ευρωπαϊκή αγορά εργασίας. http://www.goforeurope.de/home.html |

Πώς μπορούν να δοθούν κίνητρα στις επιχειρήσεις ώστε να συμμετέχουν πιο ενεργητικά στην κινητικότητα των νέων; Παρακαλείστε να αναφέρετε παραδείγματα ορθής πρακτικής

3.3. Εικονική δικτύωση και ηλεκτρονική αδελφοποίηση (eTwinning)

Η εικονική κινητικότητα, δηλαδή η χρήση του διαδικτύου και άλλων ηλεκτρονικών μορφών πληροφόρησης και επικοινωνίας, συχνά λειτουργούν καταλυτικά για τη μετάβαση σε μια περίοδο φυσικής κινητικότητας. Παρότι δεν αποτελεί υποκατάστατο της φυσικής κινητικότητας, δίνει τη δυνατότητα στους νέους να προετοιμάσουν την παραμονή τους στο εξωτερικό και μπορεί να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για μελλοντική φυσική κινητικότητα, διευκολύνοντας την ανάπτυξη φιλιών, επαφών και κοινωνικής δικτύωσης κ.ά. Παρέχει επίσης ένα μέσο για τη διατήρηση επαφών με τη χώρα υποδοχής, μετά τη λήξη της περιόδου κινητικότητας. Μπορεί επίσης να προσδώσει μια διεθνή διάσταση στους διδασκόμενους που, για διάφορους λόγους, δεν μπορούν ή δεν επιθυμούν να μεταβούν στο εξωτερικό. Στο πλαίσιο αυτό, οι ΤΠΕ μπορούν να αξιοποιηθούν για την «ηλεκτρονική αδελφοποίηση» και τη δημιουργία εικονικών πλατφορμών, για διδάσκοντες, άλλους «πολλαπλασιαστές», ενδιαφερομένους, διαδραστικές κοινότητες, ανοιχτές πρωτοβουλίες κ.ά. Η εικονική κινητικότητα μπορεί επίσης να αποτελέσει μια κατάλληλη και πρακτική μορφή κινητικότητας για νέους, όταν δεν είναι δυνατή η μετακίνηση στο εξωτερικό. Η ηλεκτρονική αδελφοποίηση μπορεί να αυξήσει την ποιότητα των πρωτοβουλιών κινητικότητας (π.χ. μέσω της καλύτερης προετοιμασίας) και να τις καταστήσει περισσότερο βιώσιμες.

Πληρ.: Comenius eTwinning Στο πλαίσιο του προγράμματος Comenius, η πρωτοβουλία Στο πλαίσιο της Το κύριο παράγωγο της eTwinning είναι τα κοινά παιδαγωγικά σχέδια που αναπτύσσονται από τα συμμετέχοντα σχολεία, με τη χρήση ηλεκτρονικών εργαλείων και διαδικτυακών χώρων που τους διατίθενται μέσω της ηλεκτρονικής πύλης European eTwinning. Το πιο πρωτότυπο χρακτηριστικό της eTwinning έγκειται όχι τόσο στη χρηματοδότηση μεμονωμένων σχεδίων αλλά στην παροχή υποστήριξης, υπηρεσιών, ιδεών, εργαλείων και αναγνώρισης για τη διευκόλυνση της συνεργασίας μεταξύ σχολείων. Στην eTwinning συμμετέχουν περισσότερα από 50.000 σχολεία σε όλη την Ευρώπη. http://www.etwinning.net/en/pub/index.htm |

Ορθή πρακτική: Virtual Campus for Digital Students Αυτό το ευρωπαϊκό δίκτυο φορέων παροχής ανοιχτής και εξ αποστάσεως μάθησης δημιουργεί έναν εικονικό εκπαιδευτικό χώρο για «ψηφιακούς σπουδαστές», που αποσκοπεί στην παροχή ανοιχτής εκπαίδευσης και εργαλείων και στην εξασφάλιση της συμβατότητας των διάφορων περιβαλλόντων ηλεκτρονικής μάθησης που χρησιμοποιούνται στα πανεπιστήμια-εταίρους. www.vicadis.net |

Πώς μπορεί να βελτιστοποιηθεί η χρήση των ΤΠΕ ώστε να παρέχονται αξιόλογες δυνατότητες εικονικής πραγματικότητας για τον εμπλουτισμό της φυσικής κινητικότητας;

Μπορεί η προσέγγιση της eTwinning να αξιοποιηθεί σε άλλους τομείς μάθησης, π.χ. την εθελοντική υπηρεσία και τον επαγγελματικό τομέα;

3.4. Συμμετοχή των «πολλαπλασιαστών»

Όπως εν συντομία αναφέρεται στο σημείο 1.2, ένας ενθουσιώδης εκπαιδευτικός, εκπαιδευτής ή νέος εργαζόμενος που συμμετείχε σε πρόγραμμα κινητικότητας μπορεί να παρακινήσει τους νέους να ακολουθήσουν μια περίοδο κινητικότητας στο εξωτερικό. Τα άτομα αυτά έχουν την αξιοπιστία για να εξηγήσουν τα οφέλη της κινητικότητας και να λειτουργήσουν ως πρεσβευτές της κινητικότητας των νέων.

Ωστόσο, όντας κινητικοί οι ίδιοι και βοηθώντας τους νέους να μετακινηθούν στο εξωτερικό, απαιτείται, στις περισσότερες περιπτώσεις, σημαντική προσωπική επένδυση από την πλευρά των εκπαιδευτικών, των εκπαιδευτών και των νέων σε ηλικία εργαζομένων. Πρέπει να ενθαρρύνονται οι περίοδοι κινητικότητας εκπαιδευτικών και εκπαιδευτών στο σχολείο, το πανεπιστήμιο και την επαγγελματική κατάρτιση και να αναγνωρίζονται ως μέρος της εξέλιξης της σταδιοδρομίας αλλά ως κινητικότητα των νέων εργαζομένων σε οργανώσεις της νεολαίας.

Ομοίως, ο χρόνος και η προσπάθεια εκπαιδευτικών, εκπαιδευτών και νέων εργαζομένων που επενδύονται στην παροχή υποστήριξης σε νέους ώστε να προετοιμάσουν την παραμονή τους στο εξωτερικό, πρέπει να αναγνωρίζονται ανάλογα στις περιγραφές καθηκόντων και στο πρόγραμμα εργασίας τους. Συχνά, οι ευκαιρίες κινητικότητας είναι το αποτέλεσμα των προσωπικών ενεργειών ενός εκπαιδευτικού, εκπαιδευτή ή νέου εργαζομένου, οι οποίοι επενδύουν ελεύθερο χρόνο και προσωπικούς πόρους για τη δημιουργία αυτών των ευκαιριών. Πρέπει να τους δίνονται κίνητρα και να υπάρχει αναγνώριση της πολύτιμης εργασίας που επιτελούν.

Σε αυτό μπορεί να περιλαμβάνεται η ανάπτυξη δυνατοτήτων κινητικότητας για εκπαιδευτικούς και εκπαιδευτές σε όλους τους τομείς-στόχους, π.χ. συστήματα αμοιβαίας ανταλλαγής εκπαιδευτικών. Μπορεί να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην κατάρτιση εκπαιδευτικών σε τομείς στρατηγικής σημασίας και έλλειψης δεξιοτήτων που εντοπίζονται από την πρωτοβουλία «νέες δεξιότητες για νέες θέσεις εργασίας»[45].

Οι δάσκαλοι γλωσσών είναι μια ιδιαίτερα σημαντική ομάδα πολλαπλασιαστών. Ωστόσο, ενώ φαίνεται να είναι αυτονόητο ότι οι δάσκαλοι γλωσσών θα πρέπει να έχουν διανύσει κάποια χρονική περίοδο στη χώρα τη γλώσσα της οποίας διδάσκουν, αυτό δεν αποτελεί τον κανόνα παντού στην Ευρώπη. Ομοίως, οι δάσκαλοι γλωσσών πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να διδάξουν τη μητρική τους γλώσσα στο εξωτερικό.

Μια άλλη ομάδα ατόμων που μπορεί να αξιοποιηθεί στο πλαίσιο αυτό είναι τα άτομα που είχαν την εμπειρία της κινητικότητας, π.χ. απόφοιτοι της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και διάφορα δίκτυα μαθητών, σπουδαστών και πρώην εθελοντών.

Ορθή πρακτική: Ένωση υποτρόφων Marie Curie (MCFA) Το MCFA είναι η ένωση νέων ερευνητών που έλαβαν υποτροφία κινητικότητας ερευνητικής κατάρτισης από την Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Παρέχει πληροφορίες και φόρουμ συζήτησης για νέους ευρωπαίους ερευνητές. http://mcfa.eu Δίκτυο σπουδαστών Erasmus Το δίκτυο σπουδαστών Erasmus Student Network (ESN) αποτελεί μια μη κερδοσκοπική διεθνή οργάνωση σπουδαστών. Αποστολή της είναι η ανάπτυξη της κινητικότητας των σπουδαστών στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, με βάση την αρχή «σπουδαστές βοηθούν σπουδαστές». Το δίκτυο παρέχει υπηρεσίες και πληροφορίες σε 150.000 σπουδαστές. www.esn.org Ένωση αποφοίτων Erasmus Mundus Αποστολή της ένωσης σπουδαστών και αποφοίτων Erasmus Mundus (EMA) είναι να παρέχει ένα φόρουμ δικτύωσης, επικοινωνίας και συνεργασίας για την προβολή του Erasmus Mundus ως ενός ευρωπαϊκού προγράμματος αριστείας στη διεθνή εκπαίδευση. Οι απόφοιτοι ΕΜ αποδείχθηκαν οι πιο αποτελεσματικοί πρεσβευτές για την προβολή του προγράμματος ΕΜ στις χώρες προέλευσής τους, λόγω των από «πρώτο χέρι» γνώσεών τους σχετικά με τις ανάγκες, τα προβλήματα και τη γλώσσα των σπουδαστών. www.em-a.eu |

Πρέπει να δοθεί πρόσθετη υποστήριξη και σημασία στις δυνατότητες κινητικότητας «πολλαπλασιαστών» (εκπαιδευτικών, εκπαιδευτών, νέων εργαζομένων κ.ά.) στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών προγραμμάτων;

Ποια θεωρείτε ότι είναι τα κυριότερα εμπόδια για την εντονότερη συμμετοχή εκπαιδευτικών και εκπαιδευτών στην προώθηση της κινητικότητας;

3.5. Στόχοι της κινητικότητας

Το Συμβούλιο των Υπουργών Παιδείας, το Νοέμβριο του 2008, επεσήμανε την ευρύτερη υποστήριξή του για μια νέα κινητοποίηση για την αύξηση της κινητικότητας· οι προσπάθειες πρέπει πλέον να εστιαστούν στην έκφραση αυτής της ευρείας υποστήριξης σε συγκεκριμένους στόχους. Ο καθορισμός συγκεκριμένων στόχων σε έναν δεδομένο τομέα μπορεί να αποτελέσει ένα ισχυρό μέσο παρακίνησης των κρατών μελών, των περιφερειακών αρχών, των ιδρυμάτων και των οργανώσεων ώστε να εστιάσουν τη στρατηγική τους στην κινητικότητα. Υπάρχουν αυτή τη στιγμή στόχοι στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης, στο πλαίσιο της στρατηγικής της Λισαβόνας, αλλά έως τώρα δεν περιλαμβάνουν την κινητικότητα. Οι υφιστάμενοι στόχοι αποδείχθηκαν χρήσιμοι στο πλαίσιο της ανοιχτής μεθόδου συντονισμού, ιδίως όσον αφορά την κινητοποίηση των ενδιαφερομένων για την επίτευξη νέων στόχων. Αυτή τη στιγμή εξετάζονται συγκεκριμένοι στόχοι κινητικότητας, στο πλαίσιο της ανανεωμένης στρατηγικής για την εκπαίδευση και την κατάρτιση. Το 2009 σημειώθηκε ένα σημαντικό βήμα, με τον καθορισμό ενός στόχου κινητικότητας στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, στο πλαίσιο της διαδικασίας της Μπολόνια. Ο στόχος αυτός ορίζει ότι, έως το 2020, τουλάχιστον το 20% των αποφοίτων στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης πρέπει να διαθέτει μια περίοδο σπουδών ή κατάρτισης στο εξωτερικό (βλ. υποσημείωση 10). Βάσει αυτού, το Μάιο του 2009, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κάλεσε την Επιτροπή να εξετάσει τη δυνατότητα επέκτασης αυτού του στόχου ώστε να συμπεριληφθούν η επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση και η κινητικότητα των εκπαιδευτικών[46].

Εκτός από τα ευρωπαϊκά και τα εθνικά συγκριτικά σημεία αναφοράς, θα ήταν επίσης χρήσιμο για τις περιφέρειες, τα πανεπιστήμια, τα σχολεία και τις ενώσεις να ορίσουν δικά τους στρατηγικά συγκριτικά σημεία αναφοράς, σύμφωνα με τις δικές τους στρατηγικές για την εκπαίδευση και τις δεξιότητες. Έτσι θα αναπτυχθεί ο ενστερνισμός του εγχειρήματος και θα υπάρξουν κίνητρα για την επίτευξη αυτών των συγκριτικών σημείων αναφοράς.

Ορθή πρακτική: εθνικοί και οργανωτικοί στόχοι κινητικότητας στην τριτοβάθμια εκπαίδευση Η «στρατηγική για τη διεθνοποίηση των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στη Φινλανδία 2009-2015», που αναπτύχθηκε πρόσφατα, θέτει στόχους κινητικότητας για το 2015: βάσει αυτών, η εξερχόμενη κινητικότητα σπουδαστών και ασκουμένων στα πανεπιστήμια πρέπει να φτάσει το 6% (2007: 3,8%) και στα πολυτεχνεία το 8% (2007: 6.1%). Η αυστριακή κυβέρνηση έχει θέσει ως στόχο ότι, έως το 2020, το 50% των αποφοίτων πρέπει να διαθέτει εμπειρία κινητικότητας αντίστοιχη με τις σπουδές τους. Στόχοι υφίστανται όχι μόνο σε κυβερνητικό επίπεδο: Η γερμανική υηρεσία ακαδημαϊκών ανταλλαγών (DAAD) έχει θέσει ως μεσοπρόθεσμο στόχο την απόκτηση μιας εμπειρίας κινητικότητας από το 50%, τουλάχιστον, των αποφοίτων . |

Θεωρείτε ότι η θέσπιση στόχων θα ήταν χρήσιμη για τη χάραξη μιας στρατηγικής για την κινητικότητα και, αν ναι, σε ποιο επίπεδο (ευρωπαϊκό, εθνικό, θεσμικό, τομεακό, κλπ);

Παρακαλείστε να αναφέρετε παραδείγματα ορθής πρακτικής

Συμπεράσματα

Η παρούσα πράσινη βίβλος υποβάλλεται με σκοπό να τεθούν διάφορα θέματα που συνδέονται με τη μαθησιακή κινητικότητα των νέων Ευρωπαίων, σε όλες τις κατηγορίες και τα εννοιολογικά πλαίσια.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζητεί από όλους τους ενδιαφερομένους, από τις κυβερνήσεις έως και μεμονωμένα άτομα, να υποστηρίξουν τις προσπάθειές της, ώστε να αποτελέσει η κινητικότητα των νέων τον κανόνα και όχι την εξαίρεση. Παρότι αναγνωρίζεται ότι πρόκειται για έναν φιλόδοξο στόχο στην τρέχουσα οικονομική συγκυρία, η μαθησιακή κινητικότητα αποτελεί ένα σημαντικό στοιχείο της συνολικής στρατηγικής για να εξοπλιστεί η Ευρώπη με τις δεξιότητες που χρειάζονται για το μέλλον.

Η παρούσα πράσινη βίβλος επισημαίνει μια σειρά τομέων όπου απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες. Πολλές από τις προσπάθειες αυτές απαιτούν δράση σε εθνικό, περιφερειακό και θεσμικό επίπεδο, καθώς επίσης και την ενεργό συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών, των επιχειρήσεων και άλλων εμπλεκομένων.

Υποβάλλονται προτάσεις πιθανών κατευθύνσεων ενεργειών που μπορούν να διερευνηθούν σε διάφορα επίπεδα. Αποσκοπούν στον προβληματισμό και δεν είναι εξαντλητικές. Καλούνται όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη να συμβάλουν σε αυτή τη συζήτηση και να υποβάλουν τις απόψεις τους για το μέλλον. Η Επιτροπή θα αξιολογήσει με προσοχή τις παρεμβάσεις στη διαβούλευση και θα προετοιμάσει μια πρόταση για πρακτική συνέχεια.

Τρόπος συμμετοχής στη διαβούλευση

Οι απαντήσεις στην πράσινη βίβλο θα συγκεντρωθούν σε δύο επίπεδα.

Πρώτον, η Επιτροπή καλεί τους ενδιαφερομένους να υποβάλουν απαντήσεις στις ανοιχτές ερωτήσεις που τίθενται στο κείμενο, καθώς επίσης και περαιτέρω προβληματισμούς και παραδείγματα ορθής πρακτικής.

Όλα τα ατομικά στοιχεία θα παραμείνουν ανώνυμα. Εάν εκπροσωπείτε οργανισμό, αναφέρετε την επωνυμία και το είδος της οντότητας που εκπροσωπείτε. Οι επαγγελματικές οργανώσεις καλούνται να εγγραφούν στο Μητρώο των εκπροσώπων συμφερόντων της Επιτροπής. (http://ec.europa.eu/transparency/regrin).

Μπορείτε να αποστείλετε τις συνεισφορές σας με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο στη διεύθυνση:

EAC-GREEN-PAPER-MOBILITY@ec.europa.eu.

ή με συμβατικό ταχυδρομείο στη διεύθυνση:

EAC GREEN PAPER MOBILITY

DG EAC/B3

MADO 11/14

European Commission

B-1049 Brussels

Δεύτερον, υπάρχει ένα διαδικτυακό ερωτηματολόγιο πολλαπλών επιλογών, προσαρμοσμένο στο ευρύ κοινό, στην ηλεκτρονική διεύθυνση:

http://ec.europa.eu/dgs/education_culture/consult/index_en.html

Η περίοδος δημόσιας διαβούλευσης και στα δύο επίπεδα λήγει στις 15 Δεκεμβρίου 2009 .

[1] Το παρόν πράσινο βιβλίο δεν ασχολείται με την κινητικότητα στην αγορά εργασίας, αλλά επικεντρώνεται στην κινητικότητα για μαθησιακούς σκοπούς.

[2] Π.χ., μια μελέτη έδειξε ότι το 54% των πρώην σπουδαστών του Erasmus πιστεύει η περίοδος στο εξωτερικό βοήθησε στην εξεύρεση μιας πρώτης θέσης εργασίας. Βλ. Friedhelm Maiworm and Ulrich Teichler: Study Abroad and Early Career: Experiences of Former Erasmus Students, 2004· annual surveys of the Erasmus Student Network; Final Evaluation of the Community Programmes Socrates II, Leonardo da Vinci II and eLearning; Analysis of the Effects of Leonardo da Vinci Mobility Measures on Young Trainees, Employees and the influence of socio-economic factors, 2007.

[3] Για τον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, αυτό το συστημικό πλεονέκτημα αποδεικνύεται με τη μελέτη «The impact of Erasmus on European higher education: quality, openness and internationalisation» (Αντίκτυπος του προγράμματος Erasmus στην ευρωπαϊκή τριτοβάθμια εκπαίδευση: ποιότητα, ανοικτοί ορίζοντες και διεθνοποίηση), Δεκέμβριος 2008, , http://ec.europa.eu/education/erasmus/doc/publ/impact08.pdfΒλ. επίσης «Ενδιάμεση αξιολόγηση του Erasmus Mundus του CSES, Ιούνιος 2007,http://ec.europa.eu/education/programmes/mundus/doc/evalreport_en.pdf.Στον τομέα της έρευνας, οι δράσεις «Μαρία Κιουρί», με την ενίσχυση της κινητικότητας ερευνητών, συμβάλλουν στην ισόρροπη κυκλοφορία επιστημονικών ταλέντων, όχι μόνο στην Ευρώπη αλλά σε όλο τον κόσμο.

[4] Ευρωπαϊκό σχέδιο οικονομικής ανάκαμψης, COM(2008) 800 της 26.11.2008, τελικό, σ. 15.

[5] Ψήφισμα του Συμβουλίου, της 23ης Νοεμβρίου 2007, για τον εκσυγχρονισμό των πανεπιστημίων χάριν της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης στην παγκόσμια οικονομία της γνώσης.

[6] Στρατηγική έκθεση σχετικά με την ανανεωμένη στρατηγική της Λισαβόνας για την ανάπτυξη και την απασχόληση: εγκαινίαση του νέου κύκλου (2008-2010), COM(2007) 803.

[7] Έκθεση του φόρουμ εμπειρογνωμόνων υψηλού επιπέδου για την κινητικότητα, Ιούνιος 2008,http://ec.europa.eu/education/doc/2008/mobilityreport_en.pdf

[8] COM(2008) 412.

[9] Συμπεράσματα του Συμβουλίου και των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών σχετικά με την κινητικότητα των νέων, 20 και 21 Νοεμβρίου 2008 (ΕΕ C 320 της 16.12.2008), http://www.consilium.europa.eu/ueDocs/cms_Data/docs/pressData/en/educ/104249.pdf

[10] http://www.ond.vlaanderen.be/hogeronderwijs/bologna/conference/documents/Leuven_Louvain-la-Neuve_Communiqué_April_2009.pdf

[11] Ανακοίνωση της Επιτροπής «Κοινή δέσμευση για την απασχόληση», COM(2009)257.

[12] Περιλαμβάνουν τα ακόλουθα: τριτοβάθμια εκπαίδευση (Erasmus, Erasmus Mundus, Marie Curie) για σπουδαστές, υποφήφιους διδακτορικούς και προσωπικό· τριτοβάθμια εκπαίδευση και έρευνα (Marie Curie, κινητικότητα στο πλαίσιο δικτύων αριστείας και τεχνολογικών πλατφορμών)· από την τριτοβάθμια εκπαίδευση στις επιχειρήσεις (τοποθετήσεις στο πλαίσιο των Erasmus and Marie Curie)· επαγγελματική εκπαίδευση και μαθητείες (Leonardo)· δευτεροβάθμια εκπαίδευση (Comenius), εκπαίδευση ενηλίκων και εθελοντισμός ηλικιωμένων (Grundtvig)· τον πολιτιστικό τομέα (πρόγραμμα «Πολιτισμός»)· ανταλλαγές νέων και εθελοντισμός (Νεολαία σε Δράση)· εθελοντισμό (εθελοντική ευρωπαϊκή υπηρεσία στο πλαίσιο του προγράμματος Νεολαία σε Δράση)· την κοινωνία των πολιτών (πρόγραμμα «Ευρώπη για τους πολίτες») και προπαρασκευαστική δράση «Erasmus Νεαροί Επιχειρηματίες».

[13] Οδηγία 2004/114/ΕΚ του Συμβουλίου, της 13ης Δεκεμβρίου 2004, σχετικά με τις προϋποθέσεις εισδοχής υπηκόων τρίτων χωρών με σκοπό τις σπουδές, την ανταλλαγή μαθητών, την άμισθη πρακτική άσκηση ή την εθελοντική υπηρεσία.

[14] Συμπεριλαμβανομένης της οδηγίας 2005/71/ΕΚ του Συμβουλίου, της 12ης Οκτωβρίου 2005, σχετικά με ειδική διαδικασία εισδοχής υπηκόων τρίτων χωρών για σκοπούς επιστημονικής έρευνας («επιστημονική βίζα»).

[15] http://ec.europa.eu/ploteus/home.jsp?language=en

[16]

[17] http://www.study-in-europe.org/

[18] http://ec.europa.eu/euraxess

[19]

[20]

[21] http://www.euroguidance.net/

[22]

[23]

[24] http://www.erasmus-entrepreneurs.eu

[25] http://ec.europa.eu/enterprise/entrepreneurship/craft/craft-skills_training/skills_training_main_en.htm

[26] Πολυγλωσσία: Πλεονέκτημα για την Ευρώπη και κοινή δέσμευση COM(2008)566.

[27] Βλ. επίσης ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Καλύτερες σταδιοδρομίες και περισσότερη κινητικότητα: μια ευρωπαϊκή σύμπραξη για τους ερευνητές», COM(2008) 317.

[28] Βλ. έκθεση Eurydice για την τριτοβάθμια εκπαίδευση 2009: Εξελίξεις στη διαδικασία της Μπολόνια.

[29] Υπόθεση C-308/89, di Leo, Συλλογή Νομολογίας του Δικαστηρίου και του Πρωτοδικείου 1990, σ. I-4185.

[30] Συνεκδικαζόμενες υποθέσεις C-11/06 Morgan και C-12/06 Bucher, Συλλογή Νομολογίας του Δικαστηρίου και του Πρωτοδικείου 2007, σ. I-9161.

[31] Ενδιάμεση αξιολόγηση του Erasmus Mundus από το CSES, Ιούνιος 2007.http://ec.europa.eu/education/programmes/mundus/doc/evalreport_en.pdf

[32] Οδηγία 2004/114/ΕΚ του Συμβουλίου, της 13ης Δεκεμβρίου 2004, σχετικά με τις προϋποθέσεις εισδοχής υπηκόων τρίτων χωρών με σκοπό τις σπουδές, την ανταλλαγή μαθητών, την άμισθη πρακτική άσκηση ή την εθελοντική υπηρεσία.

[33] Οδηγία 2005/71/ΕΚ του Συμβουλίου, της 12ης Οκτωβρίου 2005, σχετικά με ειδική διαδικασία εισδοχής υπηκόων τρίτων χωρών για σκοπούς επιστημονικής έρευνας (ΕΕ L 289 της 3.11.2005, σ. 15).

[34] http://ec.europa.eu/euraxess/index_en.cfm?l1=17&l2=0&l3=1&CFID=88944&CFTOKEN=69293189

[35] http://ec.europa.eu/euraxess/index_en.cfm?l1=0&l2=3

[36] http://ec.europa.eu/education/archive/million/charter_en.html

[37] http://ec.europa.eu/youth/pdf/doc716_en.pdf

[38] Βλ. παράρτημα του οδηγού του Erasmus για νέους επιχειρηματίες:http://www.erasmus-entrepreneurs.eu/upload/H840-290%20Erasmus%20Guide.pdf

[39] Μαθησιακό αποτέλεσμα: Η πιστοποίηση του τι γνωρίζει, τι κατανοεί και τι είναι σε θέση να κάνει ο διδασκόμενος με την ολοκλήρωση μιας μαθησιακής διαδικασίας.

[40] Σε ευρωπαϊκό επίπεδο χρησιμοποιούνται οι ακόλουθοι ορισμοί: Τυπική μάθηση: αυτή που προσφέρεται επίσημα από ιδρύματα εκπαίδευσης ή κατάρτισης, με δομημένους μαθησιακούς στόχους, χρόνο και υποστήριξη μάθησης. Είναι εκούσια από την πλευρά του διδασκόμενου και οδηγεί σε πιστοποίηση. Μη τυπική μάθηση :αυτή που δεν παρέχεται από ένα ίδρυμα εκπαίδευσης ή κατάρτισης και τυπικά δεν οδηγεί σε πιστοποίηση. Ωστόσο, είναι εκούσια από την πλευρά του διδασκόμενου και έχει δομημένους στόχους, χρόνους και υποστήριξη. Άτυπη μάθηση : αυτή που προκύπτει από καθημερινές δραστηριότητες οι οποίες σχετίζονται με την εργασία, την οικογένεια ή τον ελεύθερο χρόνο. Δεν είναι δομημένη και συνήθως δεν οδηγεί σε πιστοποίηση. Στις περισσότερες περιπτώσεις, είναι ακούσια από την πλευρά του διδασκόμενου.

[41] Στον τομέα της έρευνας υλοποιείται μια σύμπραξη, με βάση τα συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με τις «Καλύτερες σταδιοδρομίες και περισσότερη κινητικότητα: μια ευρωπαϊκή σύμπραξη για τους ερευνητές», της 26ης Σεπτεμβρίου 2008,

http://register.consilium.europa.eu/pdf/en/08/st13/st13671.en08.pdf

[42] Συμπράξεις Comenius Regio: νέες δυνατότητες περιφερειακής συνεργασίας στη σχολική εκπαίδευση, 3.11.2008,http://europa.eu/rapid/pressReleasesAction.do?reference=IP/08/1621&format=HTML&aged=0&language=EN&guiLanguage=fr

[43] Βλ. επίσης την ανακοίνωση της Επιτροπής «Μια νέα εταιρική σχέση για τον εκσυγχρονισμό των πανεπιστημίων: το φόρουμ της ΕΕ για το διάλογο πανεπιστημίων-επιχειρήσεων», COM(2009) 158.

[44] http://eit.europa.eu/

[45] Νέες δεξιότητες για νέες θέσεις εργασίας: Πρόβλεψη και κάλυψη των αναγκών της αγοράς εργασίας και των αναγκών σε δεξιότητες - SEC(2008) 3058, http://ec.europa.eu/education/lifelong-learning-policy/doc/com868_en.pdf

[46] Συμπεράσματα του Συμβουλίου στο στρατηγικό πλαίσιο για την ευρωπαϊκή συνεργασία στην εκπαίδευση και την κατάρτιση, http://register.consilium.europa.eu/pdf/en/09/st09/st09845.en09.pdf