EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 44/60

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Έλεγχος υγείας και το μέλλον της ΚΓΠ μετά το 2013»

(2008/C 44/17)

Στις 10 Μαΐου 2007 και σύμφωνα με το άρθρο 262 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε, με επιστολή της προς τον κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ, να ζητήσει διερευνητική γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα: «Έλεγχος υγείας και το μέλλον της ΚΓΠ μετά το 2013».

Το ειδικευμένο τμήμα «Γεωργία, ανάπτυξη της υπαίθρου, περιβάλλον», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΕΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του στις 1 Οκτωβρίου 2007, με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. KIENLE.

Κατά τη 439η σύνοδο ολομελείας της, που πραγματοποιήθηκε στις 24 και 25 Οκτωβρίου 2007 (συνεδρίαση της 25ης Οκτωβρίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 116 ψήφους υπέρ, 2 κατά και 6 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Σύνοψη και συμπεράσματα

1.1 Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή της ζήτησε πρώιμο στάδιο να καταρτίσει διερευνητική γνωμοδότηση με θέμα τον έλεγχο υγείας και το μέλλον της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής μετά το 2013.

1.2 Η μεταρρύθμιση της ΚΓΠ του 2003 αποτέλεσε μείζονα υποδειγματική αλλαγή. Η ρύθμιση των γεωργικών αγορών μέσω παρεμβάσεων περιορίσθηκε σε μεγάλο βαθμό, η σύνδεση των άμεσων πληρωμών με την παραγωγή αποτελεί πλέον την εξαίρεση και, παρά τη διεύρυνση της ΕΕ, οι δημοσιονομικές δαπάνες για την ΚΓΠ μειώθηκαν. Συνεπώς, η ΕΕ έπραξε περισσότερα από κάθε άλλο ανταγωνιστή της για την περαιτέρω ελευθέρωση του διεθνούς εμπορίου γεωργικών προϊόντων.

1.3 Επί του παρόντος, οι γεωργοί, αλλά και επιχειρήσεις του μεταποιητικού κλάδου, διανύουν μία δύσκολη μεταβατική περίοδο. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, πολλοί επιθυμούν να ανταποκριθούν στις νέες συνθήκες κατά έναν επιχειρηματικό και προσανατολισμένο στην αγορά τρόπο, υπό την προϋπόθεση ότι θα τηρηθούν οι υποσχέσεις που τους δόθηκαν στο πλαίσιο των μεταρρυθμίσεων και θα προβλεφθεί κατάλληλη νομική και προγραμματική ασφάλεια. Αυτό ισχύει ακόμη περισσότερο, καθώς σήμερα υφίσταται μεγάλη παγκόσμια ζήτηση ειδών διατροφής και ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και η σημασία της ασφάλειας του διατροφικού εφοδιασμού επανεκτιμάται.

1.4 Η ΕΟΚΕ θεωρεί ορθό το ότι η εξέταση της ενδεχομένως απαραίτητης προσαρμογής των υφιστάμενων διατάξεων στις προκλήσεις του μέλλοντος καθώς και η απλούστευση των διοικητικών κανόνων που ισχύουν για τις επιδοτήσεις και την εφαρμογή των υποχρεώσεων πολλαπλής συμμόρφωσης θεωρείται η βασική προτεραιότητα για τον έλεγχο υγείας (βλ. σημείο 6.3).

1.5 Όσον αφορά τη συζήτηση για το μέλλον της ΚΓΠ μετά το 2013, η ΕΟΚΕ κρίνει αναγκαία την προσαρμογή των στόχων της ΚΓΠ (άρθρο 33 της ΣΕΚ) στις σημερινές συνθήκες και προκλήσεις.

1.6 Η ΕΕ υποστηρίζει το ευρωπαϊκό γεωργικό πρότυπο ή την πολυλειτουργικότητα. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι αυτό δύσκολα συμβιβάζεται με ακόμη περισσότερη ελευθέρωση, και ιδιαιτέρως επειδή οι προσδοκίες της ευρωπαϊκής κοινωνίας από τη γεωργία εξακολουθούν να είναι υψηλές.

1.7 Η ελευθέρωση του εμπορίου γεωργικών προϊόντων φαίνεται να προκαλεί σημαντική ρευστότητα και αστάθεια στις γεωργικές αγορές. Η κλιματική αλλαγή φαίνεται επίσης να έχει τις ίδιες συνέπειες. Ως εκ τούτου, η ΕΕ θα συνεχίσει και στο μέλλον να χρειάζεται όργανα για τη σταθεροποίηση των γεωργικών αγορών. Εντούτοις, η ΕΟΚΕ ζητεί να συζητηθούν και να αναπτυχθούν και άλλα εναλλακτικά συστήματα.

1.8 Γενικά, αναμένεται ότι οι ρυθμίσεις για τις ποσοστώσεις γάλακτος θα λήξουν στις 31 Μαρτίου 2015. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι πολλές περιφέρειες με φυσικά μειονεκτήματα εξαρτώνται από την παραγωγή γάλακτος. Συνεπώς, απαιτείται η έγκαιρη υποβολή προτάσεων για την ασφάλεια της παραγωγής σε αυτές τις περιφέρειες.

1.9 Πέραν αυτών, η ΕΟΚΕ παραπέμπει στη γνωμοδότησή της «Η εξέλιξη των αντισταθμιστικών αποζημιώσεων υπέρ των μειονεκτικών περιοχών από το 2010 και εξής» (1), η οποία αναφέρεται στην ανάγκη στοχοθετημένης ενίσχυσης των περιοχών που αντιμετωπίζουν φυσικά μειονεκτήματα

1.10 Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι οι άμεσες πληρωμές στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις θα συνεχίσουν να είναι ουσιώδους σημασίας και στο μέλλον. Για να επιτευχθεί και να διατηρηθεί η αποδοχή των άμεσων πληρωμών από την κοινή γνώμη, θα πρέπει να εξηγηθούν οι λόγοι για την ύπαρξή τους.

1.11 Για τη διασφάλιση της πολυλειτουργικότητας της γεωργίας, ο δεύτερος πυλώνας (πολιτική για την αγροτική ανάπτυξη) είναι ακόμη σημαντικότερος. Για το λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της ενίσχυσης των πόρων αυτού. Παραδείγματα καταδεικνύουν ότι η στοχοθετημένη ενίσχυση μπορεί να οδηγήσει στη δημιουργία ή τη διατήρηση θέσεων εργασίας στη γεωργία και τις αγροτικές περιφέρειες.

2. Εισαγωγή

2.1 Το 2007 η ΕΕ εορτάζει τα 50 έτη μίας επιτυχημένης πορείας προς την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Η Κοινή Γεωργική Πολιτική (ΚΓΠ) αντιπροσωπεύει, ήδη από την έναρξη ισχύος της Συνθήκης της Ρώμης την 1η Ιανουαρίου 1958, σημαντικό τμήμα αυτής της άνευ προηγουμένου ανάπτυξης. Η Γεωργική Πολιτική αποτελεί δε μέχρι σήμερα το μοναδικό αποκλειστικά κοινοτικό τομέα.

2.2 Γι' αυτό και είναι ενθαρρυντικό το γεγονός, ότι οι πολίτες της ΕΕ έχουν, στην πλειοψηφία τους, θετική γνώμη για τη γεωργία και την ΚΓΠ. Αυτό προκύπτει σαφώς από αντιπροσωπευτική δημοσκόπηση (2). Η θετική στάση της κοινής γνώμης θα πρέπει να αξιοποιηθεί, προκειμένου να πεισθεί η κοινωνία ότι οι πόροι που διατίθενται για την ΚΓΠ επενδύονται προς όφελος του κοινωνικού συνόλου. Οι πολιτικοί ιθύνοντες οφείλουν να προσφέρουν πειστικά επιχειρήματα μέσω κατάλληλων μέτρων και προγραμμάτων.

2.3 Με την γεωργική μεταρρύθμιση του 2003 (η οποία έκτοτε συμπληρώθηκε μέσω μεταρρυθμίσεων σε περαιτέρω τομείς της αγοράς) η ΚΓΠ τροποποιήθηκε σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό, από όσο σε οποιαδήποτε από τις προηγούμενες μεταρρυθμίσεις.

2.3.1 Τα κίνητρα για την μεταρρύθμιση αυτή στηρίχθηκαν τόσο στην ανάγκη ενός δυναμικότερου προσανατολισμού προς την αγορά, όσο και στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της γεωργίας. Επιπλέον, με την μεταρρύθμιση επιδιώχθηκε η υπεράσπιση της ΚΓΠ στα πλαίσια των διαπραγματεύσεων του ΠΟΕ, καθώς και η μεγαλύτερη ικανοποίηση των σύγχρονων προσδοκιών της κοινωνίας από την γεωργική παραγωγή.

2.4 Στα πλαίσια της γεωργικής μεταρρύθμισης εκφράσθηκε κατ' επανάληψη η διαβεβαίωση, ότι με την ολοκλήρωση της μεταρρύθμισης θα κατοχυρωνόταν εκ νέου η ασφάλεια προγραμματισμού των μέσων της ΚΓΠ για τους γεωργούς και τις συναφείς επιχειρήσεις (μεταποίηση και εμπορία). Η ΕΟΚΕ έχει τονίσει επανειλημμένα την ανάγκη αυτή.

2.5 Τον Δεκέμβριο του 2005, στα πλαίσια της συμφωνίας για τον κοινοτικό προϋπολογισμό 2007-2013, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κάλεσε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, να προβεί το 2008/2009 σε εξέταση των εξόδων και των εσόδων, η οποία θα περιλαμβάνει όλες τις πτυχές των κοινοτικών πολιτικών.

2.5.1 Έχει δε ήδη προγραμματισθεί μία προηγούμενη εξέταση των μέτρων μεταρρύθμισης της ΚΓΠ, η οποία ονομάσθηκε «έλεγχος υγείας» (Health-Check). Σύμφωνα με τη διαβεβαίωση εκ μέρους της Επιτροπής, ο σκοπός της παραπάνω διαδικασίας δεν είναι η εκπόνηση νέας μεταρρύθμισης, αλλά κυρίως η εξέταση του βαθμού επίτευξης των στόχων της μεταρρύθμισης της ΚΓΠ και η διαπίστωση τυχόν ανάγκης προσαρμογών.

2.6 Για το Φθινόπωρο του 2007 έχει ήδη προγραμματισθεί η έναρξη ευρείας συζήτησης. Για τις 20 Νοεμβρίου 2007, αναμένεται η έκδοση «ανακοίνωσης» εκ μέρους της Επιτροπής με συγκεκριμένες προτάσεις. Η κατάθεση των σχετικών νομοσχεδίων έχει προγραμματισθεί για το πρώτο εξάμηνο του 2008 (3). Ανεξάρτητα από τον «έλεγχο υγείας», πρέπει να υπάρξει συζήτηση για την κατεύθυνση, προς την οποία θα πρέπει να κινηθεί η ΚΓΠ μετά το 2013.

3. Μεταρρύθμιση ΚΓΠ 2003: ριζική αλλαγή προτύπων

3.1 Τις αλλαγές της ΚΓΠ που αποφασίστηκαν ήδη στο πλαίσιο της Ατζέντας 2000, ακολούθησε η γεωργική μεταρρύθμιση του Ιουνίου 2003, η οποία επέφερε ριζική αλλαγή πρότυπων:

3.1.1 Αποσυνδέθηκαν από την παραγωγή οι ενιαίες πληρωμές ανά γεωργική εκμετάλλευση. Η «αποσύνδεση» αποτελεί τον πυρήνα της μεταρρύθμισης. Έκτοτε, έχει αποσυνδεθεί ποσοστό 85 % περίπου.

3.1.2 Οι άμεσες πληρωμές («ενιαίες πληρωμές ανά γεωργική εκμετάλλευση») συνδέθηκαν με ιδιαίτερα πρότυπα όσον αφορά το περιβάλλον, την ασφάλεια των τροφίμων, την υγεία των ζώων και των φυτών, καθώς και την ευημερία των ζώων («Πολλαπλή συμμόρφωση»).

3.1.3 Περιορίσθηκαν δραστικά οι κανονιστικές επεμβάσεις στις γεωργικές αγορές με τη μορφή παρεμβάσεων, αποθεματοποιήσεων ή επιστροφών κατά την εξαγωγή.

3.1.4 Τα εναπομένοντα εργαλεία προσανατολισμού της παραγωγής (π.χ. ποσοστώσεις) πρέπει σταδιακά να καταργηθούν.

3.1.5 Παρά την διεύρυνση και τις νέες αρμοδιότητες, οι δαπάνες για την ΚΓΠ θα μειωθούν την περίοδο 2007-2013 κατά 7,8 % σε σχέση με το 2006.

3.2 Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι, το 2008, το μερίδιο των δαπανών για την ΚΓΠ στο γενικό προϋπολογισμό της ΕΕ, με ποσοστό 43,6 % (προσχέδιο προϋπολογισμού της Επιτροπής), θα πάψει για πρώτη φορά να αποτελεί το μεγαλύτερο κεφάλαιο του προϋπολογισμού. Επίσης, πρέπει να υπενθυμισθεί ότι, το 1997, οι δαπάνες για τα μέτρα στήριξης των αγορών ανήλθαν σε 35 δισ. ευρώ, δηλαδή στο 85 % του γεωργικού προϋπολογισμού. Για το 2007 έχουν προβλεφθεί μόνο 5,7 δισ. (13 %) για τον εν λόγω σκοπό. Οι δαπάνες για τις επιστροφές κατά την εξαγωγή για το 2007 περιορίστηκαν στο ανώτατο ποσό του 1 δισ. ευρώ, ενώ το 1997 είχαν δαπανηθεί 6 δισ. Ευρώ (4).

3.3 Η μείωση των δαπανών για την ΚΓΠ με την παράλληλη αύξηση των δικαιούχων (που οφείλεται κατ' ουσία στη διεύρυνση της ΕΕ) σημαίνει ότι μπορεί να επέλθουν περικοπές σε διάφορα μέτρα.

3.4 Από την πλευρά της Επιτροπής, ένας ουσιαστικός λόγος για; τη μεταρρύθμιση της ΚΓΠ, ήταν η ενίσχυση της θέσης της ΕΕ κατά την υπεράσπιση του ευρωπαϊκού γεωργικού προτύπου στα πλαίσια των διαπραγματεύσεων του ΠΟΕ. Με τη μεταρρύθμιση της ΚΓΠ, η ΕΕ πραγματοποίησε ένα τεράστιο βήμα. Η Επιτροπή επισημαίνει ότι οι προτάσεις που έχουν υποβληθεί μέχρι τώρα στο πλαίσιο του Γύρου της Ντόχα του ΠΟΕ είναι σύμφωνες με τη μεταρρύθμιση της ΚΓΠ του 2003. Οι απόψεις επ' αυτού διίστανται.

3.5 Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει με ανησυχία ότι η ΚΓΠ αποσυντίθεται. Οι διαφορές όσον αφορά την εφαρμογή της ΚΓΠ στα κράτη μέλη αυξηθεί σημαντικά μετά από τη μεταρρύθμιση του 2003. Αυτό έχει συνέπειες και επί του ανταγωνισμού εντός της εσωτερικής αγοράς.

4. Η ευρωπαϊκή γεωργία προσαρμόζεται στις νέες συνθήκες

4.1 Σύμφωνα με τις αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου των ετών 2003 και 2005 για τον κοινοτικό προϋπολογισμό, η ΚΓΠ είναι ενσωματωμένη στο συνολικό οικονομικό πλαίσιο της ΕΕ. Υπάρχουν σαφείς πολιτικές δεσμεύσεις, των οποίων η ισχύς εκτείνεται έως το 2013. Οι γεωργοί χρειάζονται τώρα χρόνο, προκειμένου να προσαρμοσθούν με τις τροποποιημένες απαιτήσεις.

4.2 Συνεπεία της μείωσης των θεσμικών τιμών, του περιορισμού των μέτρων στήριξης των αγορών και του μεγαλύτερου ανοίγματος της αγοράς στις εισαγωγές, οι τιμές παραγωγής σημείωσαν, σε πραγματικές όρους, περαιτέρω πτώση κατά το χρονικό διάστημα μεταξύ 2002-2005 στην ΕΕ των 15 (5).

4.3 Η Επιτροπή συνάρθρωσε την αποσύνδεση με την προσδοκία ότι αυτή δεν θα επέφερε μόνο τη σταθεροποίηση των εισοδημάτων (6), αλλά θα συνέβαλε και στη βελτίωση της εισοδηματικής κατάστασης στο γεωργικό τομέα (7). Η εξέλιξη των εισοδημάτων το 2005 και 2006 δεν επιτρέπει την εξαγωγή ανάλογου συμπεράσματος. Εντούτοις, μπορεί να αναμένεται αύξηση των εισοδημάτων για το 2007, εξαιτίας κυρίως της τρέχουσας αύξησης των τιμών στην παγκόσμια αγορά γεωργικών πρώτων υλών.

4.4 Στη γνωμοδότησή της με θέμα «Μεταρρύθμιση της ΚΓΠ 2003» (8), η ΕΟΚΕ είχε σαφώς επισημάνει ότι, προκειμένου να αποδειχθεί η πολλαπλή συμμόρφωση, η επιβάρυνση η προερχόμενη από την τεκμηρίωση, καθώς και εκείνη που οφείλεται στις ίδιες τις εκμεταλλεύσεις θα αυξηθούν αισθητά. Συχνά, απαιτείται επίσης η πραγματοποίηση ενίοτε ιδιαίτερα υψηλών επενδύσεων, κυρίως στην κτηνοτροφία. Οι εμπειρίες καταδεικνύουν ότι ορισμένοι γεωργοί με μικρές και οικονομικά λιγότερο αποδοτικές εκμεταλλεύσεις, οι οποίοι δεν επιθυμούν ή δεν είναι σε θέση να επωμιστούν τις απαιτούμενες δαπάνες, υποχρεώνονται να αποσυρθούν.

4.5 Με την αποδέσμευση των άμεσων πληρωμών, οι γεωργοί θα έχουν την δυνατότητα να αξιοποιήσουν πλήρως τις ευκαιρίες της αγοράς. Συνήθως, η προσαρμογή στις συνθήκες της αγοράς απαιτεί μεγάλες επενδύσεις σε κεφάλαια, σε μερικές όμως περιπτώσεις απαιτεί ελάχιστες χρηματικές επενδύσεις αλλά εκτεταμένη συμβουλευτική υποστήριξη. Στον δεύτερο πυλώνα προβλέπονται ενισχύσεις για μετατροπές των επιχειρήσεων και για επενδύσεις. Η ετοιμότητα του γεωργικού τομέα — και κυρίως εκείνων που θα αναλάβουν στο μέλλον γεωργικές εκμεταλλεύσεις — για προσαρμογή σε τροποποιημένες διατάξεις και για την ανάληψη των απαιτούμενων επενδύσεων εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό και από την αξιοπιστία της πολιτικής.

5. Η ευρωπαϊκή γεωργία πρέπει να αξιοποιήσει το δυναμικό της

5.1 Εδώ και ορισμένους μήνες, στις παγκόσμιες αγορές γεωργικών προϊόντων συντελούνται σημαντικές αλλαγές ως συνέπεια μίας παγκοσμίως ισχυρής ζήτησης για είδη διατροφής, για ανανεώσιμες πρώτες ύλες (από τη γεωργία και τη δασοκομία) και ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Έτσι, οι γεωργοί διαθέτουν γενικά περισσότερες εναλλακτικές λύσεις καλλιεργειών και εμπορίας. Η κατάσταση αυτή θα αξιοποιηθεί σε μεγάλο βαθμό από το γεωργικό κλάδο στην Ευρώπη αλλά και στις αναπτυσσόμενες χώρες. Εντούτοις, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι έχει ιδιαίτερα σημασία η αυξημένη χρήση του παραγωγικού δυναμικού της γεωργίας και της δασοκομίας να εξελίσσεται με τρόπο που συνάδει με τις επιταγές της βιωσιμότητας και της προστασίας του περιβάλλοντος. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ακόμη ότι υφίστανται σημαντικοί κίνδυνοι, εξαιτίας της κατά πολύ μεγαλύτερης από την αναμενόμενη αστάθειας των αγορών.

5.2 Η αξιοποίηση του διαθέσιμου δυναμικού μειώνει την εξάρτηση στην περίπτωση σημαντικών προϊόντων καθημερινής χρήσης. Εξάλλου, αυτό μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην αύξηση της παραγωγής αξίας στις αγροτικές περιοχές, καθώς και στην απασχόληση σε διάφορα στάδια της παραγωγής, της μεταποίησης και της διάθεσης προϊόντων στην αγορά.

5.3 O εφοδιασμός με φθηνότερες ορυκτές πηγές ενέργειας εθεωρείτο για πολλά χρόνια ως πλεονέκτημα. Στο μεσοδιάστημα ωστόσο, η τεράστια εξάρτηση, όπως επίσης η σημαντική άνοδος των τιμών, έδωσαν λαβή για μία κριτική αξιολόγηση των επιπτώσεων στα σημαντικά προϊόντα καθημερινής ανάγκης. Η ασφάλεια εφοδιασμού ενέργειας και τροφίμων πρόκειται να αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη σημασία και αξία, καθώς θα καθίσταται σαφές ότι αυτή δεν θα είναι δυνατόν να κατοχυρωθεί μόνο με τις εισαγωγές.

5.4 Η έκθεση του ΟΗΕ για το παγκόσμιο κλίμα επιβεβαιώνει τις προειδοποιήσεις, που είχαν ήδη εκφρασθεί από επιστήμονες σε σχέση με τις επιπτώσεις της ανόδου της θερμοκρασίας του πλανήτη. Ακόμα και αν αναχαιτιστεί κάπως η άνοδος της θερμοκρασίας, πρέπει να αναμένουμε σοβαρότατες επιπτώσεις, όπως π.χ. αύξηση των ακραίων καιρικών φαινομένων, ξηρασίες, λειψυδρία κτλ. Ως εκ τούτου, θα υπάρξει σημαντικός αντίκτυπος στη γεωργία και στη δασοκομία πολλών κρατών.

5.5 Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει την αυξημένη συνειδητοποίηση του προβλήματος στην ΕΕ, η οποία διαφαίνεται, μεταξύ άλλων, και με τη δήλωση για τα πενήντα χρόνια από την υπογραφή της Συνθήκης της Ρώμης (Δήλωση του Βερολίνου). Η έκφραση στην εν λόγω δήλωση της βούλησης των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων για την ανάληψη «ηγετικού ρόλου» για την καταπολέμηση της φτώχειας και της πείνας, καθώς και για «κοινή πρόοδο στο θέμα της προστασίας του κλίματος» θα πρέπει, κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, να υποστηριχθεί με κάθε μέσον. Την περίοδο 1990 έως 2004, ο γεωργικός κλάδος στην ΕΕ των 15 κατόρθωσε να μειώσει το μερίδιό του στην παραγωγή εκπομπών που επηρεάζουν το κλίμα κατά 16 % (9), πρέπει όμως να καταβάλει περαιτέρω προσπάθειες για να επιτύχει ακόμη μεγαλύτερη μείωση.

5.6 Η ανάγκη μαζικής μείωσης των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα πρέπει να αποτελέσει το έναυσμα για την επανεξέταση του εφοδιασμού με αγαθά, όπως πχ τα γεωργικά προϊόντα. Η μεγάλη εξάπλωση των δικτύων μεταφορών αποτελεί μία από τις σημαντικότερες αιτίες της αύξησης των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Οι επιβαρυντικές — από περιβαλλοντικής απόψεως — μεταφορές (για παράδειγμα, η εισαγωγή αεροπορικώς μήλων και σπαραγγιών από τη Νότιο Αμερική) θα αντιμετωπίσουν περιορισμένες οικονομικές δυσχέρειες, ακόμη και στην περίπτωση μαζικής αύξησης του ενεργειακού κόστους. Γι αυτό, πρέπει απαραιτήτως να δοθεί άλλη προτεραιότητα στο θέμα του ενισχυμένου εφοδιασμού με τρόφιμα και ενέργεια που δεν απαιτεί μακρές μεταφορές. Πολυάριθμα επιτυχή παραδείγματα καταδεικνύουν, ιδιαίτερα στις αγροτικές περιοχές, ότι μπορούν να βρεθούν λύσεις για το πρόβλημα που ευνοούν το περιβάλλον αλλά και την απασχόληση.

5.7 Η απόφαση, την οποία έλαβαν τον Μάρτιο του 2007 στις Βρυξέλλες οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων, για την κάλυψη, έως το έτος 2020, του 20 % της ενεργειακής κατανάλωσης στην ΕΕ μέσω ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, συντελεί σημαντικά στη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Ο εν λόγω στόχος μπορεί να επιτευχθεί μόνον με την αύξηση της χρήσης βιομάζας. Η ΕΟΚΕ έχει επανειλημμένα επισημάνει ότι οι γεωργοί και οι δασοκόμοι επιθυμούν και είναι σε θέση να διαθέσουν βιομάζα ως πρώτη ύλη σε μεγαλύτερες ποσότητες. Όπως προκύπτει από διάφορες έρευνες (10), με την αύξηση της παραγωγής και της χρήσης εκτάσεων σε αγρανάπαυση, μπορεί να αυξηθεί σημαντικά το διαθέσιμο δυναμικό.

5.7.1 Η αγρανάπαυση ως μέσον για την ανακούφιση των αγορών σιτηρών απέδειξε την αποτελεσματικότητά της. Με τη μεταρρύθμιση του 2003 και τη ζήτηση γεωργικών πρώτων υλών για την παραγωγή βιοκαυσίμων, οι συνθήκες έχουν όμως αλλάξει. Για το λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τα σχέδια για την κατάργηση του μέτρου της αγρανάπαυσης. Πρέπει όμως να εξασφαλιστεί ότι δεν θα υπάρξουν ή ότι θα αντισταθμιστούν εάν χρειαστεί οποιεσδήποτε επιπτώσεις για το περιβάλλον. Η Επιτροπή οφείλει να υποβάλλει το συντομότερο δυνατό σχετικές μελέτες και προτάσεις.

6. Έλεγχος υγείας

6.1 Στο πλαίσιο των αποφάσεων για τη μεταρρύθμιση της ΚΓΠ και της συμφωνίας για τον προϋπολογισμό της ΕΕ 2007-2013 (Δημοσιονομικές Προοπτικές), τέθηκαν στόχοι και για την επανεξέταση της ΚΓΠ. Αυτή η προγραμματισθείσα επανεξέταση ορίζεται ως «έλεγχος υγείας». Η σχετική ανακοίνωση αναμένεται να δημοσιοποιηθεί στις 20 Νοεμβρίου 2007 και οι σχετικές νομοθετικές προτάσεις την Άνοιξη του 2008. Επ' αυτών, θα ζητηθεί η γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ.

6.2 Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, τόσο το Δεκέμβριο του 2002 όσο και στο πλαίσιο των αποφάσεων για τις Δημοσιονομικές Προοπτικές του 2005, θέτει στόχους, για τους οποίους ισχύουν ο γεωργικός προϋπολογισμός της ΕΕ μέχρι το 2013 καθώς και τα μέχρι το διάστημα αυτό μέτρα γεωργικής πολιτικής. Αυτό αποτέλεσε αναμφίβολα την απάντηση στο γεγονός ότι ο τρόπος με τον οποίο χρησιμοποιήθηκε η ενδιάμεση επανεξέταση δημιούργησε σοβαρό θέμα εμπιστοσύνης, δεδομένου ότι, ενώ ανακοινώθηκε ως επανεξέταση, κατέληξε στην πραγματικότητα στην πλέον ριζική μεταρρύθμιση στην ιστορία της ΚΓΠ.

6.3 Ο «έλεγχος υγείας» θα πρέπει να αποτελέσει μία εξέταση του βαθμού στον οποίο επιτυγχάνονται οι στόχοι της ΚΓΠ. Κατά κύριο λόγο, πρέπει να εξεταστεί πού χρειάζεται να επέλθουν προσαρμογές των σημερινών διατάξεων έτσι ώστε: — να καταστεί απλούστερη και ευκολότερη η εφαρμογή ή — να λυθούν τα προβλήματα που εμποδίζουν την εύστοχη εφαρμογή των συμφωνηθέντων μεταρρυθμιστικών μέτρων. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι θα πρέπει να ληφθεί υπόψη όλη η αλυσίδα προστιθέμενης αξίας, δηλαδή η παραγωγή, η μεταποίηση και η διανομή.

6.4 Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι, στο πλαίσιο του «ελέγχου υγείας», ενέχει προτεραιότητα η προσεκτική εξέταση των διοικητικών διατάξεων σχετικά με την ενιαία πριμοδότηση ανά γεωργική εκμετάλλευση και με την εφαρμογή της πολλαπλής συμμόρφωσης. Σημειώνεται ότι η Επιτροπή έχει μέχρι στιγμής δώσει ενδείξεις για τέτοιου είδους απλουστεύσεις. Εντούτοις, κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, είναι ουσιώδες να εξασφαλισθεί η υποστήριξη από τους γεωργούς της αρχής της πολλαπλής συμμόρφωσης, προκειμένου αυτή να μην αποτελεί μόνιμη αιτία προβλημάτων.

6.5 Στο γεωργικό τομέα εκφράζονται αμφιβολίες για το κατά πόσον ο «έλεγχος υγείας» είναι δυνατόν να αποτελέσει ευκαιρία για την εισαγωγή ριζικών μεταρρυθμίσεων σχετικών, για παράδειγμα, με το σύστημα αποσυνδεμένων άμεσων πληρωμών ή τις ήδη μεταρρυθμισμένες οργανώσεις αγοράς. Επ' αυτού, η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να εξαλείψει αυτές τις αμφιβολίες, προβαίνοντας σε σαφείς διαβεβαιώσεις.

6.6 Με τη μεταρρύθμιση της ΚΓΠ, το 2003, δόθηκε στους γεωργούς η υπόσχεση ότι θα μπορούν να βασίζονται στις γενικές προϋποθέσεις που τροποποιήθηκαν με τη μεταρρύθμιση έως και το 2013. Αυτό πρέπει καταρχήν να ισχύει για όλα τα μεταρρυθμιστικά μέτρα.

6.7 Η ΕΟΚΕ στηρίζει, όμως, την πρόθεση της Επιτροπής να καθορίσει την κατάλληλη στιγμή μία σφαιρική θέση όσον αφορά τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν στο πλαίσιο της «μετά το 2013 ΚΓΠ». Αυτό αφορά, για παράδειγμα, την εκπνοή της ισχύος του καθεστώτος ποσοστώσεων γάλακτος την 1η Ιανουαρίου 2015, καθώς και τις αναπόφευκτες συνέπειες της κατάργησης των επιστροφών κατά την εξαγωγή. Κρίνεται ακόμη σκόπιμο να καταδειχθεί, κατά τρόπο αξιόπιστο και μάλιστα πριν από την έναρξη των συζητήσεων για τις επόμενες δημοσιονομικές προοπτικές, ο λόγος για τον οποίο είναι προς το γενικό συμφέρον της ΕΕ να διαθέτει μετά το 2013 μία λειτουργική ΚΓΠ με τους απαιτούμενους χρηματοδοτικούς πόρους.

6.8 Η ΕΟΚΕ επισύρει ακόμη την προσοχή στη θέση των νέων κρατών μελών τα οποία αναμένουν ότι, μετά από το 2013, τα όργανα της ΚΓΠ θα είναι πλήρως λειτουργικά και στην επικράτειά τους. Ο «έλεγχος υγείας» αποτελεί ευκαιρία προκειμένου να διαπιστωθεί κατά πόσον επιβάλλεται ακόμη η πραγματοποίηση παρεμβάσεων από την άποψη αυτή.

7. Σκέψεις σχετικά με το μέλλον της ΚΓΠ

7.1 Η ΚΓΠ βασίζεται στους στόχους, οι οποίοι κατοχυρώθηκαν στο άρθρο 33 της Συνθήκης ΕΚ: εξασφάλιση ενός δίκαιου βιοτικού επιπέδου στο γεωργικό πληθυσμό, σταθεροποίηση των αγορών, εξασφάλιση τακτικού εφοδιασμού, διασφάλιση λογικών τιμών κατά την προσφορά αγαθών στους καταναλωτές και αύξηση της παραγωγικότητας της γεωργίας.

7.1.1 Εξίσου σημαντικές για τον προσανατολισμό της ΚΓΠ είναι οι μεταγενέστερες διατάξεις της Συνθήκης σχετικά με την προστασία του περιβάλλοντος, την προστασία των καταναλωτών ή την συνοχή.

7.1.2 Η ΕΟΚΕ προτείνει οι στόχοι της ΚΓΠ που ορίζονται στη Συνθήκη ΕΚ να προσαρμοσθούν στις νέες συνθήκες που επικρατούν σήμερα. Είναι ουσιώδους σημασίας οι στόχοι της ΚΓΠ να συνάδουν με την πολυλειτουργική αποστολή της ευρωπαϊκής γεωργίας και να ανταποκρίνονται στις νέες απαιτήσεις.

7.1.3 Η ΚΓΠ μέχρι τώρα διαδραμάτισε αποφασιστικό και ουσιώδη ρόλο για την επιτυχία της διαδικασίας ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Οι διαβουλεύσεις για την επανεθνικοποίηση σημαντικών στοιχείων της ΚΓΠ δεν συνιστούν την κατάλληλη προσέγγιση για την αντιμετώπιση των νέων προκλήσεων στον τομέα της ευρωπαϊκής γεωργίας. Η πρόοδος της παγκοσμιοποίησης και οι εμφανείς συνέπειες από την κλιματική αλλαγή καθιστούν περισσότερο επιβεβλημένη μία κοινή αντιμετώπιση.

7.1.4 Η διαρκής αντίφαση στόχων στην οποία βρίσκεται η ευρωπαϊκή γεωργία (βλέπε γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ «Το μέλλον της ΚΓΠ») (11) επιτείνεται: αφενός, υψηλές απαιτήσεις από την παραγωγή και, αφετέρου, προσδοκία ότι οι γεωργικές επιχειρήσεις θα είναι διεθνώς ανταγωνιστικές.

7.1.5 Η περαιτέρω ελευθέρωση των γεωργικών αγορών (ΠΟΕ, διμερείς συμβάσεις) συνεπάγεται περαιτέρω ενίσχυση του ανταγωνισμού. Η αύξηση της εμφάνισης ακραίων καιρικών φαινομένων ενισχύει την αβεβαιότητα στη γεωργική παραγωγή. Όμως, η κοινωνία εξακολουθεί να αναμένει έναν ασφαλή εφοδιασμό με υψηλής ποιότητας τρόφιμα, μέριμνα για τη διασφάλιση των φυσικών πόρων, ευαισθησία σε ό,τι σχετίζεται με τη μεταχείριση των ζώων και την προστασία του φυσικού κάλλους. Η εξασφάλιση όλων αυτών των επιδόσεων συνιστά διαρκή πρόκληση για την ΚΓΠ, δεδομένου ότι η ανταμοιβή που προσφέρει η αγορά για αυτές είναι από μερική έως ανύπαρκτη.

7.2 Ευρωπαϊκό γεωργικό πρότυπο: Δέσμευση και πραγματικότητα

7.2.1 Το ευρωπαϊκό γεωργικό πρότυπο αποτελεί τμήμα της αυτόνομης ευρωπαϊκής πορείας στο χώρο της κοινωνικής και οικονομικής πολιτικής. Οι αγρότες πρέπει να είναι σε θέση να εκπληρώσουν τα πολυλειτουργικά καθήκοντα που ανταποκρίνονται στις προσδοκίες της κοινωνίας, ακόμη και όταν μεταβάλλονται οι οικονομικές συνθήκες.

7.2.2 Η ΕΟΚΕ, στη γνωμοδότησή της «Μία πολιτική για την παγιοποίηση του ευρωπαϊκού γεωργικού προτύπου» (12) υπογραμμίζει ότι, κατά τη γνώμη της, η διατήρηση του ευρωπαϊκού γεωργικού προτύπου και η ανάγκη για προσαρμογή της ευρωπαϊκής γεωργίας στις μεταβαλλόμενες οικονομικές συνθήκες δεν έρχονται σε αντίφαση. Επισημαίνει ακόμη ότι πρέπει να διασφαλισθεί για την ΕΕ το απαιτούμενο πεδίο ελιγμών σε θέματα γεωργικής πολιτικής στο πλαίσιο των προσεχών διαπραγματεύσεων του ΠΟΕ.

7.2.3 Η δέσμευση για την υπεράσπιση του ευρωπαϊκού γεωργικού προτύπου εξακολουθεί να ισχύει. Από την άποψη αυτή, η δήλωση προθέσεων που υιοθέτησαν, το 1997, στο Λουξεμβούργο οι υπουργοί Γεωργίας έχει ιδιαίτερη σημασία. Σύμφωνα με αυτήν, η ευρωπαϊκή γεωργία οφείλει να πληροί τις παρακάτω προϋποθέσεις: — να είναι βιώσιμη και ανταγωνιστική, — να είναι σε θέση να συντηρεί το τοπίο και να διατηρεί το φυσικό χώρο, — να συμβάλλει ουσιαστικά στη ζωτικότητα της υπαίθρου, — να ανταποκρίνεται στα προβλήματα και τις απαιτήσεις των καταναλωτών σε θέματα ποιότητας και ασφάλειας των προϊόντων διατροφής, προστασίας του περιβάλλοντος και προστασίας των ζώων. Επίσης, σημαντικό είναι να υπενθυμισθεί η δήλωση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Λουξεμβούργου, του ιδίου έτους, σύμφωνα με την οποία «η ευρωπαϊκή γεωργία οφείλει, ως οικονομικός τομέας, να είναι πολυλειτουργική, βιώσιμη ανταγωνιστική και εξαπλωμένη στο σύνολο της ευρωπαϊκής επικράτειας, συμπεριλαμβανομένων και των περιφερειών με ειδικά προβλήματα.»

7.2.4 Ωστόσο, η ΕΟΚΕ εκφράζει επιφύλαξη όσον αφορά το γεγονός ότι η απόσταση μεταξύ της δέσμευσης υπέρ του ευρωπαϊκού γεωργικού προτύπου και της πολυλειτουργικότητας της ευρωπαϊκής γεωργίας, αφενός, και της καθημερινής πραγματικότητας που αντιμετωπίζουν οι γεωργοί, αφετέρου, τείνει να μεγαλώσει.

7.2.5 Με τις διευρύνσεις του 2004 και του 2007, η διάρθρωση των γεωργικών εκμεταλλεύσεων και οι συνθήκες παραγωγής που επικρατούν στην ευρωπαϊκή γεωργία διαφοροποιήθηκαν ακόμη περισσότερο. Δεν υπάρχει πια ένα και μόνο ευρωπαϊκό γεωργικό πρότυπο, αλλά μεγαλύτερη ποικιλία. Σύμφωνα με την άποψη της ΕΟΚΕ, αυτό δεν θέτει υπό αμφισβήτηση το ρόλο του ευρωπαϊκού γεωργικού προτύπου ως απαραίτητου θεμελίου για την εξασφάλιση της πολυλειτουργικότητας της ευρωπαϊκής γεωργίας.

7.2.6 Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, το ευρωπαϊκό γεωργικό πρότυπο μπορεί να διατηρηθεί μόνο εάν επιτευχθεί ισορροπία μεταξύ των οικονομικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών συμφερόντων. Όπως ήδη επισήμανε στη γνωμοδότησή της με θέμα «Το μέλλον της ΚΓΠ», δεν είναι δυνατόν να επιδιώκουμε ταυτόχρονα: — να υπάρχει μια γεωργία που είναι σε θέση να παράγει (αν είναι δυνατόν, χωρίς ενισχύσεις) σύμφωνα με τις συνθήκες της παγκόσμιας αγοράς (που συχνά είναι στρεβλωμένες), — να ικανοποιούνται όλες οι προσδοκίες όσον αφορά την παραγωγή (ποιότητα, ασφάλεια, προστασία των φυσικών πόρων, προστασία των ζώων κ.λπ.) και να καλύπτεται το σχετικό κόστος στην Ευρώπη, — και να διασφαλίζεται μια σύγχρονη και ελκυστική αγορά εργασίας η οποία συμβάλλει στην προστασία των εργαζομένων και χαρακτηρίζεται από υψηλά πρότυπα απασχόλησης, ασφάλειας και βασικής και επαγγελματικής επιμόρφωσης.

7.2.7 Για την ΕΟΚΕ, η διαπίστωση είναι σαφής: Τα μέτρα ενισχυμένης ελευθέρωσης που προβλέπονται από τον ΠΟΕ και βάσει διμερών εμπορικών συμφωνιών εντείνουν τον ανταγωνισμό. Οι αυστηροί κανόνες και τα πρότυπα για τα γεωργικά προϊόντα και τη μεταποίηση αυτών στην ΕΕ απαιτούν δαπάνες, οι οποίες δεν υφίστανται για τους ανταγωνιστές σε τρίτα κράτη, ανεξάρτητα από τα άλλα πλεονεκτήματα που αυτά διαθέτουν σε σχέση με το κόστος. Αυτές οι διαπιστώσεις έρχονται σε σαφή αντίφαση με την πολυλειτουργική αποστολή της ευρωπαϊκής γεωργίας και τούτο αποτελεί καίριο σημείο και για τον προσανατολισμό ή τον καθορισμό εργαλείων για τη μελλοντική ΚΓΠ.

7.3 Τα σημαντικά εργαλεία της ΚΓΠ θα είναι απαραίτητα και στο μέλλον

7.3.1 Για να επιτευχθούν οι στόχοι οι οριζόμενοι στο άρθρο 33 της ΣΕΚ, απαιτείται ανάληψη δράσης. Όπως φάνηκε κατά τα προηγούμενα έτη, πρέπει να αναμένεται επιδείνωση των ακραίων κλιματικών φαινομένων σε όλο τον κόσμο, γεγονός το οποίο θα έχει σοβαρές επιπτώσεις στη γεωργική παραγωγή και, κατά πάσα πιθανότητα, θα οδηγήσει σε αυξημένη αστάθεια των αγορών. Επομένως, σήμερα περισσότερο από ποτέ, θα πρέπει να εξετασθεί με προσοχή ποια όργανα θα πρέπει να διατηρηθούν ή και να ενισχυθούν.

7.3.2 Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι η μεταρρύθμιση του 2003 δεν πραγματοποιήθηκε σε καμία περίπτωση υπό τη σκοπιά της κατάργησης, μετά από λίγα χρόνια, σημαντικών στοιχείων της ΚΓΠ. Δεν είναι δυνατόν να υποθέτουμε ότι η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής γεωργίας ή οι απαιτήσεις της κοινωνίας έναντι της γεωργικής παραγωγής, θα μεταβληθούν τόσο δραστικά εντός της επόμενης πενταετίας, ώστε να χάσουν την αξία τους, τόσο ο λόγος ύπαρξης της ΚΓΠ, όσο και τα εργαλεία της. Αντίθετα, η ΚΓΠ οφείλει να αντιμετωπίσει τις νέες προκλήσεις.

7.3.3 Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για την πολιτική αγροτικής ανάπτυξης (δεύτερος πυλώνας). Η ΕΟΚΕ έχει επανειλημμένα και επίμονα ταχθεί υπέρ της επαρκούς χρηματοδότησης της εν λόγω πολιτικής. Ωστόσο, τα μέτρα του δεύτερου πυλώνα δεν θα μπορούσαν ποτέ να υποκαταστήσουν τα μέτρα του πρώτου πυλώνα όσον αφορά τη σταθεροποίηση της αγοράς και τις άμεσες πληρωμές, οι οποίες θα συνεχίσουν να διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην ΚΓΠ, ακόμη και μετά από 2013. Κατ' αναλογία η ΕΟΚΕ αντιτίθεται στη χρήση πόρων του ταμείου για την αγροτική ανάπτυξη (δεύτερος πυλώνας) για παρεμβάσεις που αφορούν τη διαχείριση κινδύνων και κρίσεων (βλ. COM(2005) 74 τελικό)

7.3.4 Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τη θέση της, σύμφωνα με την οποία η ΚΓΠ πρέπει να διαθέτει την απαιτούμενη χρηματοδότηση, προκειμένου να εκπληρώνει τα κοινοτικά καθήκοντά της. Γι αυτό και είναι σημαντικό, πριν από την έναρξη των συζητήσεων, το 2009, με θέμα το μελλοντικό προϋπολογισμό της ΕΕ, να γίνουν κατανοητές από την κοινή γνώμη οι απαιτήσεις στις οποίες θα πρέπει να ανταποκρίνεται μία αποτελεσματική Κοινή Γεωργική Πολιτική.

7.3.5 Η ΕΟΚΕ τάχθηκε επανειλημμένα και ρητά υπέρ μιας λειτουργικής ΚΓΠ. Τα αιτήματα για την κατάργηση της ΚΓΠ θα παραμείνουν μεμονωμένες απόψεις. Ωστόσο, πρέπει να καταπολεμηθούν οι τάσεις για την επανεθνικοποίηση σημαντικών τμημάτων της ΚΓΠ για τα οποία υπάρχουν σοβαροί λόγοι να εμπίπτουν στην αποκλειστική αρμοδιότητα της Κοινότητας.

7.4 Οι κοινές οργανώσεις αγορών

7.4.1 Όπως κατέδειξε η πείρα, οι γεωργικές αγορές επηρεάζονται ιδιαίτερα από τις διακυμάνσεις των τιμών. Οι σημαντικές διακυμάνσεις των τιμών αποτελούν συχνά απατηλές ενδείξεις που μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές απώλειες, χωρίς να ωφελούν μακροπρόθεσμα τους καταναλωτές.

7.4.2 Η ΕΟΚΕ είναι της γνώμης ότι τα επιχειρήματα που διατυπώνονται στη μελέτη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τίτλο «Προς μια κοινή γεωργική πολιτική και μια πολιτική της υπαίθρου για την Ευρώπη» (13), την οποία επεξεργάσθηκαν φημισμένοι εμπειρογνώμονες για τη γεωργία, προκειμένου να αιτιολογήσουν την ανάγκη σταθεροποίησης της αγοράς είναι σήμερα περισσότερο επίκαιρα από ποτέ. Πρόκειται για τα εξής: — υψηλοί κίνδυνοι λόγω της εξάρτησης από τις καιρικές συνθήκες· — μεγάλη διασπορά μικρών επιχειρήσεων, οι οποίες διαθέτουν ανεπαρκή και μη ευέλικτα επενδυτικά κεφάλαια και οι δυνατότητές τους για τη διαχείριση των ιδιόκτητων γαιών είναι πολύ περιορισμένες· — πολύ ισχυρή εξάρτηση από τις εποχιακές και βιολογικές διαδικασίες ανάπτυξης· — υποχρέωση τακτικής προσφοράς προϊόντων καθημερινής ανάγκης.

7.4.3 Αυτά τα επιχειρήματα, τα οποία προβλήθηκαν υπέρ της ανάγκης για τη λήψη μέτρων σταθεροποίησης δεν έχουν χάσει την αξία τους, λαμβανομένης υπόψη της εξέλιξης έκτοτε των διεθνών γεωργικών αγορών. Θα πρέπει μάλλον να αναμένονται και νέες προκλήσεις. Η ΕΟΚΕ συνιστά συνεπώς πριν από τη μελλοντική λήψη οποιουδήποτε μέτρου ελευθέρωσης ή εξάλειψης των εργαλείων σταθεροποίησης της αγοράς, να εξετασθεί σε βάθος η σχετική απόφαση και να αναλυθούν πλήρως οι ενδεχόμενες συνέπειές της.

7.4.4 Οι γεωργικές μεταρρυθμίσεις του 1999 και του 2003 αντιπροσώπευαν μία σαφή τάση προς την ελευθέρωση των κοινών οργανώσεων αγοράς: πτώση των θεσμικών τιμών (για παράδειγμα, της τιμής παρέμβασης και των ενδεικτικών τιμών), κατάργηση των κανόνων παρέμβασης, μείωση της επιστροφής των εξόδων αποθεματοποίησης και αποσύνδεση των άμεσων πληρωμών των σχετικών με την παραγωγή. Αυτή η μεταρρυθμιστική διαδικασία συνεχίσθηκε το 2004 για τον καπνό, τις ελιές, το βαμβάκι και το λυκίσκο, το 2005 για τη ζάχαρη και το 2007 για τα οπωροκηπευτικά. Η οργάνωση αγοράς οίνου αποτελεί επί του παρόντος αντικείμενο συζητήσεων.

7.4.5 Εάν οι διαπραγματεύσεις του κύκλου της Ντόχα του ΠΟΕ ολοκληρωθούν, η κατάσταση θα μεταβληθεί για τις γεωργικές αγορές της ΕΕ. Αυτό θα συμβεί και σε περίπτωση που οι διαπραγματεύσεις ολοκληρωθούν βάσει των υποχωρήσεων που ήδη έχουν γίνει, όπως είναι για παράδειγμα η κατάργηση των επιστροφών στην εξαγωγή μέχρι το 2013 και η μείωση των ακόμη υφιστάμενων τελωνειακών δικαιωμάτων κατά 35 με 60 %. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, αυτό σημαίνει για την ευρωπαϊκή γεωργία απώλειες ύψους 20 δις. Ευρώ περίπου.

7.4.6 Κατά την ΕΟΚΕ, η δέσμευση υπέρ της πολυλειτουργικότητας και οι υποχρεώσεις που απορρέουν από το άρθρο 33 της ΣΕΚ επιβάλλουν τη μελλοντική λήψη βασικών μέτρων με τα οποία: — θα αντιμετωπίζονται οι κίνδυνοι που συνεπάγεται η αυξανόμενη αστάθεια που παρατηρείται στις γεωργικές αγορές, — θα διασφαλίζεται ότι η παραγωγή σύμφωνα με υψηλά πρότυπα δεν θα προσλάβει παράλογες διαστάσεις με την εισαγωγή προϊόντων που δεν ανταποκρίνονται στις κοινοτικές απαιτήσεις, — θα εξασφαλισθεί και στο μέλλον μία διαφοροποιημένη προσφορά ειδών διατροφής.

7.4.7 Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι οι αγορές της ΕΕ συμπεριλαμβάνονται εδώ και χρόνια μεταξύ των πλέον ανοιχτών αγορών σε διεθνές επίπεδο. Η ΕΕ αποτελεί επίσης με διαφορά την περισσότερο ανοιχτή αγορά για τις αναπτυσσόμενες και τις αναδυόμενες χώρες. Αυτές οι χώρες εξάγουν στην ΕΕ με την εξαίρεση ή τη μείωση των τελωνειακών δικαιωμάτων περισσότερα γεωργικά προϊόντα απ` ό,τι εξάγουν συνολικά στις ΗΠΑ, τον Καναδά, την Ιαπωνία, την Αυστραλία και τη Ν. Ζηλανδία. Πρέπει οπωσδήποτε να συζητηθεί το θέμα της εισαγωγής γεωργικών προϊόντων και τροφίμων τα οποία παράγονται και μεταποιούνται κάτω από προϋποθέσεις που δεν θα ήταν αποδεκτές από την κοινωνία στην ΕΕ.

7.4.8 Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι χρειάζεται και στο μέλλον η διατήρηση, στις περιπτώσεις που η εξέλιξη της αγοράς θα το απαιτούσε, της κοινοτικής προτίμησης και των αποτελεσματικών εργαλείων διάζευξης της αγοράς, για παράδειγμα, υπό τη μορφή μέτρων αποθεματοποίησης. Η αποθεματοποίηση διαδραματίζει επίσης ρόλο στην πρόληψη κρίσεων. Μέχρι στιγμής, δεν έχει εξευρεθεί καμία πειστική εναλλακτική λύση που να δίνει τη δυνατότητα στους γεωργούς να προστατεύονται από την αστάθεια των γεωργικών αγορών. Η ΕΟΚΕ ζητεί να μελετηθούν, βάσει των εμπειριών σε ορισμένες χώρες, όπως οι ΗΠΑ και ο Καναδάς, πρότυπα που θα μπορούσαν ενδεχομένως να εφαρμοσθούν, υπό την προϋπόθεση να είναι προσαρμοσμένα στην ευρωπαϊκή κατάσταση. Πρέπει να ληφθούν τα κατάλληλα μέτρα για να εξασφαλισθεί ότι η ΕΕ θα εξακολουθήσει να παράγει ασφαλή είδη διατροφής υψηλής ποιότητας για τους πολίτες της, και αυτό δεν είναι δυνατόν παρά μόνο εάν οι γεωργοί εξασφαλίζουν το εισόδημα που τους ενθαρρύνει να παραμείνουν στον κλάδο τους.

7.4.9 Όσον αφορά τις μη «εμπορικές πτυχές» (περιβαλλοντικοί και κοινωνικοί κανόνες, ευημερία των ζώων), η ΕΕ δεν έχει επιτύχει μέχρι στιγμής τη συζήτησή τους στον κύκλο της Ντόχα του ΠΟΕ. Η ΕΟΚΕ αναμένει ότι η Επιτροπή θα ζητήσει επίμονα να γίνει αυτό στις διαπραγματεύσεις που διεξάγονται στους κόλπους του ΠΟΕ. Αλλά δεν είναι δυνατόν να διασφαλισθεί μακροπρόθεσμα μία παραγωγή ανταποκρινόμενη σε υψηλά κριτήρια μόνο βάσει των άμεσων πληρωμών. Για όσο χρονικό διάστημα θα ισχύουν ιδιαίτερα άνισες συνθήκες παραγωγής και κανόνες στο πλαίσιο του διεθνούς ανταγωνισμού, θα παραμένει απαραίτητη μία ανάλογη εξωτερική προστασία. Αυτή δεν θα πρέπει να υπονομεύεται από μία κοντόφθαλμη πολιτική, όπως συμβαίνει με την ανησυχητική προσφορά στην οποία προέβη πρόσφατα η ΕΕ προς τις χώρες ΑΚΕ (εισαγωγές χωρίς την επιβολή τελωνειακών δικαιωμάτων). Στο μέλλον, η ΕΕ οφείλει να υποβάλει την παραχώρηση εμπορικών πλεονεκτημάτων στο σεβασμό ελάχιστων κανόνων, ιδιαιτέρως στο πλαίσιο διμερών συμφωνιών για γεωργικά προϊόντα.

7.4.10 Η στο εξής ιδιαίτερα περιοριστική χρήση του μέσου των «επιστροφών κατά την εξαγωγή» στο πλαίσιο της οργάνωση της αγοράς καταδεικνύει σαφώς αυτό που θα μπορούσε να σημαίνει στο μέλλον και σε περίπτωση κρίσεων στην αγορά η κατάργησή του. Η ΕΟΚΕ αναμένει από την Επιτροπή να υποβάλει επιτέλους μία ολοκληρωμένη ανάλυση των συνεπειών που θα μπορούσε να έχει για το ευρωπαϊκό γεωργικό σύστημα η κατάργηση των επιστροφών κατά την εξαγωγή.

7.4.11 Η καλύτερη συνειδητοποίηση της τήρησης υψηλών προτύπων για την παραγωγή τροφίμων σε όλα τα στάδιά της μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση των εσόδων της αγοράς. Η σημασία του στοιχείου αυτού για την ευρωπαϊκή γεωργική παραγωγή θα αυξηθεί στο μέλλον. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η ΕΕ πρέπει να διαθέσει πόρους για να υποστηρίξει αποτελεσματικά τη διενέργεια ενημερωτικών και διαφημιστικών εκστρατειών. Είναι επίσης απαραίτητο να καταβάλει η Επιτροπή ιδιαίτερες προσπάθειες στα πλαίσια των διαπραγματεύσεων που διεξάγονται στους κόλπους του ΠΟΕ για την επαρκή προστασία των γεωγραφικών δεδομένων στην επισήμανση προϊόντων.

7.4.12 Στη γνωμοδότησή της με θέμα «Το μέλλον της ΚΓΠ», η ΕΟΚΕ μελέτησε εμπεριστατωμένα το θέμα της «διαχείρισης της ζήτησης». Διαπίστωσε ότι οι ποσοτικοί μηχανισμού ρύθμισης μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο. Ως εκ τούτου, είναι αναμφισβήτητο ότι κατά τα τελευταία έτη παρατηρήθηκε έντονη διάβρωση του συστήματος των ποσοστώσεων γάλακτος.

7.4.13 Σε μελέτη της Επιτροπής το 2002 (14), διαπιστώνεται ότι η εγκατάλειψη των ποσοστώσεων γάλακτος θα προκαλέσει στους γεωργούς της ΕΕ (των 15) απώλειες εισοδήματος που θα υπερβαίνουν τα 7 δισεκατομμύρια EUR. Η παραγόμενη ποσότητα γάλακτος θα αυξηθεί κατά 12 %, ενώ οι τιμές θα σημειώσουν πτώση κατά περισσότερο από 35 %. Επίσης, θα προκληθούν μετατοπίσεις στην παραγωγή γάλακτος, τόσο σε επίπεδο γεωργικών εκμεταλλεύσεων όσο και σε περιφερειακό επίπεδο. Όσο δεν υπάρχουν σαφή στοιχεία σχετικά με τον τρόπο αντιστάθμισης αυτών των εξελίξεων, δεν θα πρέπει να ληφθούν οριστικές αποφάσεις σχετικά με τα συστήματα ελέγχου της παραγόμενης ποσότητας στον τομέα του γάλακτος.

7.4.14 Σύμφωνα με την απόφαση που έλαβε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Γεωργίας για τη μεταρρύθμιση της ΚΓΠ το 2003, το καθεστώς ποσοστώσεων για το γάλα λήγει το 2015. Με βάση τις δηλώσεις της Επιτροπής, η απόφαση αυτή δεν πρέπει κατά κανένα τρόπο να τροποποιηθεί. Όμως, στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Γεωργίας δεν φαίνεται να υπάρχει ειδική πλειοψηφία που να τάσσεται υπέρ μιας παράτασης. Εάν ληφθεί υπόψη η τεράστια σημασία που έχει η παραγωγή γάλακτος, ιδίως για τη διατήρηση της γεωργικής δραστηριότητας σε πολλές μειονεκτούσες περιφέρειες, θα πρέπει να διασαφηνιστούν οι επιπτώσεις και οι αναπόφευκτες συνέπειες της εγκατάλειψης του καθεστώτος των ποσοστώσεων. Η ΕΟΚΕ θεωρεί επίσης επείγουσας ανάγκης για το μέλλον την εκπόνηση ενός ειδικού προγράμματος για τις θιγόμενες από την κατάργηση του καθεστώτος των ποσοστώσεων γάλακτος περιφέρειες, προκειμένου να εξασφαλισθεί η διατήρηση της παραγωγής

7.4.15 Σε γενικές γραμμές, χωρίς τη γεωργική και κτηνοτροφική παραγωγή, κινδυνεύει η οικονομική βιωσιμότητα πολλών περιφερειών με φυσικά μειονεκτήματα. Για το λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ κρίνει ότι πρέπει να διενεργηθεί σε βάθος ανάλυση ανά περιφέρεια και κλάδο σχετικά με το μέλλον της γεωργίας μετά το 2013, με σκοπό την ασφαλή αντιμετώπιση των προκλήσεων και των μεταβολών που θα γνωρίσει ο τομέας.

7.5 Οι άμεσες πληρωμές στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις

7.5.1 Με τη μεταρρύθμιση του 1992, οι άμεσες πληρωμές μετατράπηκαν σε κεντρικό και απαραίτητο εργαλείο της ΚΓΠ, και αυτό ακόμη περισσότερο λαμβανομένου υπόψη ότι τα εισοδήματα από την αγορά πολύ απέχουν από το να διασφαλίζουν ένα αποδεκτό βιοτικό επίπεδο και τη συνέχεια της εκμετάλλευσης. Έτσι, συνεκτιμάται το γεγονός ότι: — οι γεωργικές εκμεταλλεύσεις δεν κατορθώνουν πλέον να καλύψουν τις δαπάνες τους για μεγάλο αριθμό προϊόντων, ανεξάρτητα από τα ενδεχόμενα έσοδα της αγοράς, εξαιτίας της πτώσης των τιμών, — η εκμετάλλευση των γαιών, με την τήρηση των κανόνων παραγωγής που έχουν θεσπισθεί από την ΕΕ, συνεπάγεται συχνά μεγαλύτερο κόστος εργασίας από ό,τι μια συγκρίσιμη εκμετάλλευση εκτός ΕΕ, — στις μειονεκτούσες περιφέρειες χορηγείται αντιστάθμιση για τα φυσικά εμπόδια που αντιμετωπίζουν.

7.5.2 Η ΕΟΚΕ κρίνει απαραίτητη για το μέλλον την εφαρμογή της αρχής των στοχοθετημένων άμεσων πληρωμών καθώς και τη μακροχρόνια διατήρηση εν λόγω εργαλείων της ΚΓΠ. Για να τυγχάνει γενικής αποδοχής, κάθε είδους άμεση πληρωμή χρήζει επαρκούς αιτιολόγησης.

7.5.3 Για το λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ επιθυμεί να γίνεται σαφής διάκριση μεταξύ των διαφόρων τύπων άμεσων πληρωμών. Οι άμεσες πληρωμές που εισήχθησαν το 1992, μετά την πτώση των τιμών, στο εξής θα έχουν ως στόχο να αμείβουν τις υπηρεσίες που δεν καλύπτονται από τις τιμές στην αγορά. Αυτές έχουν διαφορετική αποστολή από εκείνες, οι οποίες καταβάλλονται στο πλαίσιο ειδικών κοινοτικών περιβαλλοντικών προγραμμάτων και στο μέλλον θα χρησιμεύουν για την πληρωμή ειδικών περιβαλλοντικών υπηρεσιών χάρη σε κίνητρα στο πλαίσιο του πρώτου πυλώνα, ή εκείνες που προορίζονται για την αντιστάθμιση φυσικών μειονεκτημάτων (αντισταθμιστική αποζημίωση).

7.5.4 Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι οι άμεσες πληρωμές που αποσυνδέθηκαν σε μεγάλο βαθμό με την μεταρρύθμιση της ΚΓΠ το 2003, καθορίζουν σήμερα και θα καθορίσουν ακόμη περισσότερο στο μέλλον την εξασφάλιση της πολυλειτουργικής αποστολής της ευρωπαϊκής γεωργίας. Η τήρηση αυστηρών παραγωγικών προδιαγραφών, για λόγους που σχετίζονται με την προστασία του περιβάλλοντος και των ζώων ή με την ασφάλεια των τροφίμων, συνεπάγεται κάποιο κόστος, κόστος το οποίο δεν επωμίζονται οι ανταγωνιστές μας από τρίτες χώρες. Πρόκειται για επιδόσεις που ανταποκρίνονται στις κοινωνικές απαιτήσεις, χωρίς όμως να ανταμείβονται επαρκώς υπό τις συνθήκες ανταγωνισμού που ισχύουν σήμερα στην αγορά. Έτσι, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η πρόβλεψη στοχοθετημένων άμεσων πληρωμών με τη μορφή ενιαίων ενισχύσεων πρέπει να συνεχίσει να αποτελεί μια από τις αδιαμφισβήτητες αποστολές του πρώτου πυλώνα.

7.5.5 Οι πριμοδοτήσεις που προηγουμένως συνδέονταν με την παραγωγή έχουν ήδη αποσυνδεθεί σε ποσοστό 85 % υπό τη μορφή «ενιαίων πληρωμών ανά γεωργική εκμετάλλευση». Η χορήγηση αυτής της πληρωμής συνδέεται με την τήρηση ορισμένων υποχρεώσεων στο πλαίσιο της πολλαπλής συμμόρφωσης. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τις προτάσεις που υπέβαλε η Επιτροπή με στόχο την υπέρβαση των προβλημάτων που αντιμετωπίζονται στην πράξη.

7.5.6 Είναι ουσιώδους σημασίας για το μέλλον να μην αμφισβητηθούν οι πληρωμές αυτές όσον αφορά την αρχή και το ύψος τους, να διασφαλιστεί η χρηματοδοτική τους βάση, και να αιτιολογούνται δεόντως και επαρκώς έναντι της κοινωνίας. Μόνο με αυτό τον τρόπο θα μπορέσουν διατηρηθούν και μετά το 2013 στο σημερινό τους επίπεδο.

7.6 Πολιτική για την αγροτική ανάπτυξη

7.6.1 Το 90 % της επιφάνειας της ΕΕ είναι αγροτικές περιοχές. Το μεγαλύτερο τμήμα της εκμετάλλευσης του εδάφους συνίσταται στη γεωργία και τη δασοκομία. Η τροφική αλυσίδα αντιπροσωπεύει μεν μόνον το 15 % περίπου της προστιθέμενης αξίας στην ΕΕ, ωστόσο, σύμφωνα με την Eurostat αποτελεί τον τρίτο μεγαλύτερο τομέα για την απασχόληση.

7.6.2 Στο ενημερωτικό δελτίο της Επιτροπής με τον τίτλο «Η αγροτική ανάπτυξη στην υπηρεσία της ανάπτυξης και της απασχόλησης» (Μάρτιος 2006), διαπιστώνεται ότι, χωρίς την ΚΓΠ, πολλές αγροτικές περιοχές της Ευρώπης θα γνώριζαν σοβαρές οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές δυσχέρειες. Υπογραμμίζεται ακόμη ότι τα μέτρα για την αγροτική ανάπτυξη, κυρίως, μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην βελτίωση και τη διατήρηση της ευημερίας στις αγροτικές περιοχές. Η ΕΟΚΕ παραπέμπει στη γνωμοδότησή της με θέμα «Αγροτική ανάπτυξη — ΕΓΤΑΑ» (15), στην οποία διατυπώνει κυρίως την παρακάτω παρατήρηση: «για τη διασφάλιση της οικονομικής και της κοινωνικής βιωσιμότητας των εν λόγω περιοχών, είναι απαραίτητο να ληφθεί υπόψη η συμβολή της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής, με τους δύο πυλώνες της, στη διατήρηση και δημιουργία θέσεων απασχόλησης στο σύνολο της ευρωπαϊκής επικράτειας, μέσω κυρίως της ανάπτυξης γεωργικών και/ή μη αγροτικών δραστηριοτήτων, οι οποίες θα βασίζονται στην καινοτομία».

7.6.3 Η ΕΟΚΕ κρίνει ανησυχητικά τα συμπεράσματα της μελέτης για την απασχόληση στις αγροτικές περιοχές («Study on Employment in Rural Areas») (Μάιος 2006), που πραγματοποιήθηκε, μετά από αίτημα της Επιτροπής. Σύμφωνα με αυτά, αναμένεται ότι κατά την περίοδο 2000-2014, στην ΕΕ-15, ο αριθμός των απασχολούμενων στη γεωργία θα μειωθεί κατά 4 με 5 εκατομμύρια, ενώ στα νέα κράτη μέλη (συμπεριλαμβανομένων της Ρουμανίας και της Βουλγαρίας) κατά 3 με 6 εκατομμύρια επιπλέον.

7.6.4 Η ΕΟΚΕ επιμένει στην άποψη ότι μία σφαιρική πολιτική προς όφελος των αγροτικών περιοχών απαιτεί μία προσέγγιση που θα επεκτείνεται στο σύνολο του τομέα. Η ενίσχυση της ανάπτυξης των αγροτικών περιοχών, η οποία αντιπροσωπεύει το δεύτερο πυλώνα της ΚΓΠ, λαμβανομένου υπόψη του θεματικού προσανατολισμού, οφείλει να διαδραματίσει αυτούσιο ρόλο και δεν πρέπει, επομένως, να υποκαθιστά άλλα εργαλεία ανάπτυξης και στήριξης των αγροτικών περιοχών. Η στρατηγική της ΕΕ υπέρ της απασχόλησης είναι αδιαίρετη και οφείλει να συμπεριλαμβάνει τη διατήρηση και την αύξηση της απασχόλησης στη γεωργία και τη δασοκομία.

7.6.5 Η ΕΟΚΕ παραπέμπει σε μία νέα μελέτη του γερμανικού ιδρύματος για το περιβάλλον, Euronatur, υπό τον τίτλο «Arbeit und Einkommen in und durch die Landwirtschaft» (Η εργασία και τα εισοδήματα στη και από τη γεωργία). Με παράδειγμα την περιοχή του Hohenlohe, αποδεικνύεται σε αυτήν ότι, παρά την παγκοσμιοποίηση των γεωργικών αγορών, την ενίσχυση του ανταγωνισμού και τη συγκέντρωση των βιομηχανιών μεταποίησης, δεν είναι δυνατή μόνο η διατήρηση των θέσεων εργασίας στη γεωργία, αλλά και η δημιουργία νέων, χάρη στη διαφοροποίηση της παραγωγής και της εμπορίας. Η στοχοθετημένη χρήση των χρηματοδοτικών ενισχύσεων μπορεί να έχει σημαντικές οικονομικές και διαρθρωτικές συνέπειες όσον αφορά τη δημιουργία θέσεων εργασίας στις αγροτικές περιοχές.

7.6.6 Η ευρωπαϊκή πολιτική για την υποστήριξη της αγροτικής ανάπτυξης συνδέεται άμεσα με την ΚΓΠ και πρέπει να θεωρείται ως μέσο ενίσχυσης της γεωργίας και της δασοκομίας. Η ΕΟΚΕ εκτιμά σημαντική τη διατήρηση για μεγάλο χρονικό διάστημα αυτής της προσέγγισης και τη διασφάλιση της συνεκτικής εφαρμογής των δύο πυλώνων της ΚΓΠ. Τα στρατηγικά στοιχεία που συνιστούν η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, η παροχή περιβαλλοντικών υπηρεσιών από τη γεωργία και τη δασοκομία και ο συνδετικός τους ρόλος για τη βελτίωση των αγροτικών υποδομών αποτελούν απαραίτητο συμπλήρωμα των εργαλείων του πρώτου πυλώνα της ΚΓΠ.

7.6.7 Η χρηματοδότηση της υποστήριξης της αγροτικής ανάπτυξης διακρίνεται επισήμως από τον πρώτο πυλώνα μέσω ενός ιδιαίτερου ταμείου, γεγονός που καταδεικνύει το εύρος του πολιτικού αναπροσανατολισμού που εισάγει η μεταρρύθμιση. Οι διαπραγματεύσεις για τις «Δημοσιονομικές προοπτικές 2007-2013» κατέληξαν σε ανεπαρκή χρηματοδοτική πρόβλεψη για το δεύτερο πυλώνα, γεγονός που αποδοκίμασε η ΕΟΚΕ σε πολυάριθμες γνωμοδοτήσεις. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι πρέπει να διατηρηθούν όλες οι λειτουργίες της ΚΓΠ. Περαιτέρω μέτρα για τη διαμόρφωση των άμεσων πληρωμών του 1ου πυλώνα πρέπει να συνάδουν με την προϋπόθεση αυτή. Σε περίπτωση που μεταφερθούν πόροι από τον 1ο στον 2ο πυλώνα, αυτό πρέπει να γίνει μόνο εφόσον ληφθούν χρηματοδοτικά μέτρα για τη διασφάλιση της πολυλειτουργικότητας του γεωργικού τομέα. Έτσι, θα ενισχυθεί σημαντικά η απασχόληση στη Γεωργία.

7.6.8 Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ότι οι χρηματοδοτικοί πόροι για τη θέσπιση μέτρων του δεύτερου πυλώνα πρέπει να αυξηθούν αισθητά μετά το 2013. Πιστεύει επίσης ότι πρέπει ήδη από τώρα να διατεθούν οι πόροι, τους οποίους εξοικονομεί η Ε.Ε. με την κατάσταση που δημιουργείται στην αγορά με τις επιστροφές κατά την εξαγωγή και τη θέσπιση άλλων μέτρων ανακούφισης της αγοράς, για την εκτέλεση σχεδίων με στόχο την ανάπτυξη των αγροτικών περιοχών. Η ΕΟΚΕ ζητεί από την Επιτροπή να διευκρινίσει πώς ακριβώς θα γίνεται η διάκριση μεταξύ.

7.6.9 του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) και του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ). Η ΕΟΚΕ ανησυχεί διότι αντιλαμβάνεται ότι ο δεύτερος πυλώνας αντιμετωπίζεται ολοένα περισσότερο ως πηγή χρηματοδότησης των πιο διαφορετικών επενδύσεων.

7.6.10 Η ΕΟΚΕ συμφωνεί απόλυτα ότι με τον άξονα 3 του κανονισμού του ΕΓΤΑΑ θα μπορούν να χρηματοδοτούνται και μέτρα που δεν αφορούν τον τομέα της γεωργίας και της δασοκομίας· κρίνει όμως ότι τα μέτρα αυτά θα πρέπει να έχουν σαφή και όχι μόνο υποθετική σχέση με την πρωτογενή παραγωγή. Είναι εντελώς αντίθετη με τα σχέδια χρηματοδότησης της εγκατάστασης καλωδίων για δίκτυα ευρείας ζώνης ή του προγράμματος GALILEO. Τα προγράμματα αυτά μπορούν να χρηματοδοτηθούν με τους παραδοσιακούς πόρους του Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης.

7.6.11 Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι πρέπει να ληφθεί υπόψη, κατά την εφαρμογή των μέτρων για την αγροτική ανάπτυξη, το γεγονός ότι, δεδομένης της ύπαρξης διαφορετικών απαιτήσεων στα κράτη μέλη, είναι απαραίτητο να δοθεί ένα κάποιο περιθώριο ελιγμών, εντός του πνεύματος της αρχής της επικουρικότητας. Υπό αυτή την οπτική, η συγχρηματοδότηση των προγραμμάτων από τα κράτη μέλη αντιπροσωπεύει σημαντικό παράγοντα συνυπευθυνότητας, κατάλληλο για την ορθή εφαρμογή των διαφόρων μέτρων.

Βρυξέλλες, 25 Οκτωβρίου 2007 Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

(1) ΝΑΤ/356.

(2) Ευρωβαρόμετρο 276, «Ευρωπαίοι, γεωργία και κοινή γεωργική πολιτική — 2006»

(http://ec.europa.eu/agriculture/survey/index_de.htm).

Το 88 % των ερωτηθέντων δήλωσαν ότι η γεωργία και οι αγροτικές περιοχές ενέχουν μεγάλη σημασία για το μέλλον της Ευρώπης, το 49 % εκφράσθηκε θετικά για την αποσύνδεση, ενώ η πλειονότητα των ερωτηθέντων θεωρεί ότι το μερίδιο του προϋπολογισμού το προοριζόμενο για την ΚΓΠ είναι επαρκές (45 %), ιδιαίτερα υψηλό (16 %) και πολύ περιορισμένο (15 %). Το 58 % των ερωτηθέντων πιστεύουν ότι τα προς λήψη μέτρα στον τομέα της γεωργίας πρέπει να παραμείνουν απαράλλακτα (32 %) ή να ενισχυθούν (26 %).

(3) Ομιλία της επιτρόπου, κ. Mariann Fischler Boel, της 7ης Μαΐου 2007 στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (SPEECH/07/288).

(4) Πηγή: ΕΕ-Επιτροπή, Προϋπολογισμός.

(5) Eurostat «Δείκτες τιμών παραγωγού»: Φυτικά προϊόντα — 9,3 %, Ζωικά προϊόντα — 15,8 %.

(6) ΓΔ AGRI, Memo/03/10.

(7) Ενδιάμεση έκθεση για την Κοινή Γεωργική Πολιτική, COM(2002) 394.

(8) ΕΕ C 208, 3.9.2003, σ. 64 — ΝΑΤ/178.

(9) Έκθεση ΕΕΑ αριθ. 9/2006 «Greenhouse gas emission trends and projections in Europe 2006».

(10) Ανακοίνωση της Επιτροπής «Στρατηγική της ΕΕ για τα βιοκαύσιμα», SEC(2006) 142.

Nachhaltige Biomassenutzungsstrategien im europäischen Kontext (Institut für Energetik und Umwelt, Leipzig).

How much bionergy can Europe produce without harming the environment? (Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος, EEA Έκθεση No 7/ 2006)

(11) ΕΕ C 125 της 27.5.2002, σ. 87-99 — NAT/122.

(12) ΕΕ C 368 της 20.12.1999, σ. 76-86 — NAT/028.

(13) Ευρωπαϊκή Οικονομία αριθ. 5/97.

(14) SEK(2002) 789, Έγγραφο εργασίας της Επιτροπής με θέμα «Έκθεση περί των ποσοστώσεων γάλακτος».

(15) ΕΕ C 234, 22.9.2005, σ. 32-40 — NAT/256.