Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση των οδηγιών 90/387/ΕΟΚ και 92/44/ΕΟΚ του Συμβουλίου με σκοπό την προσαρμογή του τηλεπικοινωνιακού τομέα στο ανταγωνιστικό περιβάλλον» ()

(96/C 204/05)

Στις 28 Μαρτίου 1996, και σύμφωνα με το άρθρο 100Α της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα μεταφορών και επικοινωνιών, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 10 Απριλίου 1996 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. von Schwerin.

Κατά τη 335η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 25ης Απριλίου 1996), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 99 ψήφους υπέρ, 2 ψήφους κατά και 13 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η Ευρωπαϊκή πολιτική σχετικά με την παροχή ανοικτού δικτύου (ΟΝP) στηρίζεται στο άρθρο 7 της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, με το οποίο θεσπίζεται η ελεύθερη κυκλοφορία υπηρεσιών.

1.2. Η πολιτική σχετικά με την παροχή ανοικτού δικτύου (Open Network Provision-ONP) χαράχθηκε για πρώτη φορά στην πράσινη βίβλο για τις τηλεπικοινωνιακές υπηρεσίες και τις τηλεπικοινωνιακές συσκευές, την οποία εξέδωσε η Επιτροπή στις 30 Ιουνίου 1987.

1.3. Η πολιτική αυτή εφαρμόστηκε μέσω της οδηγίας 90/387/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 28ης Ιουνίου 1990, σχετικά με τη δημιουργία της εσωτερικής αγοράς στον τομέα των τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών μέσω της παροχής ανοικτού δικτύου ().

1.4. Με την οδηγία ΟΝP 92/44/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 5ης Ιουνίου 1992 σχετικά με τις μισθωμένες γραμμές () και την πρόταση οδηγίας για τη φωνητική τηλεφωνία (), προσδιορίζονται οι βασικές προϋποθέσεις για την ελάχιστη προσφορά υπηρεσιών σε όλους τους πολίτες της ΕΕ.

1.5. Οι προτεινόμενες προϋποθέσεις συγκεκριμενοποιούνται με τις συστάσεις ONP, 92/382 ΕΟΚ, της 5ης Ιουνίου 1992 για την εναρμονισμένη παροχή ελάχιστης δέσμης υπηρεσιών μετάδοσης δεδομένων με μεταγωγή πακέτων () καθώς και σχετικά με την εισαγωγή εναρμονισμένων ρυθμίσεων πρόσβασης ψηφιακού δικτύου ενοποιημένων υπηρεσιών (ISDN) και την ελάχιστη προσφορά υπηρεσιών ΙSDN ().

1.6. Κατά τη συνάντηση κορυφής του Συμβουλίου της Κέρκυρας, στις 24 και 25 Ιουνίου 1994, η ομάδα βιομηχάνων υψηλού επιπέδου, η οποία συγκροτήθηκε με πρωτοβουλία του Επιτρόπου, κ. Bangemann, κατέθεσε έκθεση με θέμα «η Ευρώπη και η κοινωνία των πληροφοριών». Στην έκθεση αυτή η σύνδεση των δικτύων και η διαλειτουργικότητα υπηρεσιών και εφαρμογών θεωρείται ως πρωταρχικός στόχος της ΕΕ.

1.7. Στην ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «η Ευρώπη προς την κοινωνία των πληροφοριών - ένα πρόγραμμα δράσης» (COM(94) 347 τελικό) τονίζεται η σημασία που έχει για την πολιτική ONP η καθιέρωση του ανταγωνισμού στην ΕΕ.

2. Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 90/387/ΕΟΚ του Συμβουλίου με σκοπό την προσαρμογή του τηλεπικοινωνιακού τομέα στο ανταγωνιστικό περιβάλλον

2.1. Γενικές παρατηρήσεις σχετικά με την προσαρμογή της οδηγίας 90/387/ΕΟΚ

2.1.1. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αναγνωρίζει τη σημασία των ρυθμίσεων για την ελεύθερη πρόσβαση στα δίκτυα καθώς και την ανάγκη τροποποίησης της οδηγίας 90/387/ΕΟΚ, λόγω των μεταβαλλόμενων όρων ανταγωνισμού. Η ΟΚΕ τονίζει ότι η ελεύθερη πρόσβαση στα δίκτυα έχει καθοριστική σημασία για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, για την ασφάλεια και τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης, καθώς και για την επέκταση της προστασίας των συμφερόντων των καταναλωτών, όχι μόνο στα αστικά κέντρα αλλά και στις γεωργικές και αραιοκατοικημένες περιοχές.

2.1.2. Το Συμβούλιο όρισε ως ημερομηνία έναρξης της ελευθέρωσης όλων των δικτύων και υπηρεσιών τηλεπικοινωνιών την 1η Ιανουαρίου 1998, με εξαίρεση τα κράτη μέλη στα οποία παραχώρησε μια μεταβατική περίοδο. Για τον λόγο αυτό, η πρόταση της Επιτροπής στοχεύει στην αναπροσαρμογή της οδηγίας πλαίσιο 90/387/ΕΟΚ σχετικά με τον τομέα των ONP.

2.1.3. Στην προτεινόμενη οδηγία τονίζεται ρητά η ανάγκη να αποτελούν οι εθνικές κανονιστικές αρχές ανεξάρτητα σώματα. Σύμφωνα με την οδηγία, τα κράτη μέλη τα οποία είναι ως ένα βαθμό ιδιόκτητες ενός τηλεπικοινωνιακού οργανισμού ή ελέγχουν ουσιαστικά τον οργανισμό αυτό, θα πρέπει να φροντίσουν για τον αποτελεσματικό διαχωρισμό της κανονιστικής αρμοδιότητας από τις δραστηριότητες που έχουν σχέση με την ιδιοκτησία ή τον έλεγχο.

2.2. Ειδικές παρατηρήσεις

2.2.1. Άρθρο 1 (1)

2.2.1.1. Η ΟΚΕ συμφωνεί με τη διεύρυνση των στόχων της οδηγίας. Κρίνει, ωστόσο, απαραίτητο να διατυπωθεί η δεύτερη περίπτωση ως εξής:

«- να εξασφαλίσουν τη δυνατότητα διάθεσης ποιοτικών υπηρεσιών σε προσιτές τιμές.»

2.2.1.2. Οι τιμές και η τιμολόγηση των καθολικών υπηρεσιών διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην πορεία προς την κοινωνία των πληροφοριών. Επομένως, θα πρέπει στην οδηγία να ληφθεί υπόψη ο κοινωνικός χαρακτήρας των τηλεπικοινωνιών.

2.2.2. Άρθρο 2 (2)

2.2.2.1. Η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να επανεξετάσει και να προσδιορίσει εκ νέου τις έννοιες «δημόσιο τηλεπικοινωνιακό δίκτυο» και «καθολική υπηρεσία».

2.2.2.2. Ο ορισμός της έννοιας «δημόσιος» είναι απαραίτητος για την οριοθέτηση των όρων Closed User Groups και Corporate Networks. Η Επιτροπή, στην ανακοίνωσή της προς το Ευρωπαίκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο για την πορεία της εφαρμογής της οδηγίας σχετικά με τον τομέα των υπηρεσιών, επισήμανε την ανάγκη αυτή (), προσδιορίζοντας τον όρο «για το κοινό» ως εξής: «μία υπηρεσία παρεχόμενη προς το κοινό διατίθεται προς όλους όσους απαρτίζουν το κοινό αυτό στην ίδια βάση.» Η ΟΚΕ συμφωνεί με την άποψη αυτή.

2.2.2.3. Η καθολική υπηρεσία θα διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο για την μελλοντική κοινωνία των πληροφοριών. Η διαμόρφωση των καθολικών υπηρεσιών θα επηρεάσει τις συνθήκες διαβίωσης και εργασίας, τη μορφή και την έκταση της απασχόλησης, την ικανότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων να καινοτιμούν αλλά και την Ευρώπη ως τόπο εγκατάστασης επιχειρήσεων.

2.2.2.4. Οι χρήστες απαιτούν την παροχή εκτεταμένων καθολικών υπηρεσιών, οι οποίες θα προσαρμόζονται στις ανάγκες τους και θα λαμβάνουν υπόψη την κοινωνική εξέλιξη της Ευρώπης και δεν αρκούνται σε ένα πρότυπο χαμηλής ποιότητας. Ανεξάρτητα από τον ορισμό που δίδεται σήμερα στην έννοια της καθολικής υπηρεσίας, είναι απαραίτητο να αναπτυχθεί η προσφορά καθολικών υπηρεσιών μέσω ενός δυναμικού κοινωνικού διαλόγου. Επομένως, η έννοια «καθολική υπηρεσία», πρέπει να συμπληρωθεί αναλόγως.

2.2.3. Άρθρο 5α (6)

2.2.3.1. Η ΟΚΕ συμφωνεί ρητά με το διαχωρισμό μεταξύ κανονιστικών και λειτουργικών δραστηριοτήτων. Σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, οι εθνικές κανονιστικές αρχές διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο κατά την εφαρμογή της ευρωπαϊκής πολιτικής φιλελευθεροποίησης. Για το σκοπό αυτό, η Επιτροπή θα πρέπει να παροτρύνει τα κράτη μέλη να διαθέσουν στις εθνικές κανονιστικές αρχές τα απαραίτητα οικονομικά και υλικά μέσα αλλά και το απαραίτητο προσωπικό.

3. Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 92/44/ΕΟΚ του Συμβουλίου με σκοπό την προσαρμογή του τηλεπικοινωνιακού τομέα στο ανταγωνιστικό περιβάλλον

3.1. Γενικές παρατηρήσεις

3.1.1. Η ανωτέρω πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περιέχει επίσης τροποποιήσεις που αφορούν τις ισχύουσες ρυθμίσεις ΟΝP με σκοπό την προσαρμογή του τομέα αυτού από το 1998 στο φιλελευθεροποιημένο περιβάλλον. Η ΟΚΕ αναγνωρίζει την πολιτική αυτή, λαμβάνοντας ιδιαίτερα υπόψη την απόφαση του Συμβουλίου της 18ης Σεπτεμβρίου 1995 σχετικά με την υλοποίηση του μελλοντικού ρυθμιστικού πλαισίου για τον τομέα των τηλεπικοινωνιών ().

3.1.2. Σύμφωνα με την τροποποιημένη οδηγία περί μισθωμένων γραμμών, όλοι οι χρήστες πρέπει να έχουν πρόσβαση σε μια ελάχιστη προσφορά σε μισθωμένες γραμμές, τις οποίες προσφέρει τουλάχιστον ένας οργανισμός. Η πρόταση της Επιτροπής ορίζει ότι οι υποχρεώσεις που απορρέουν από την οδηγία επιβάλλονται μόνο σε οργανισμούς που έχουν σημαντική θέση στην αγορά.

3.1.3. Επιπλέον, τροποποιούνται οι δείκτες με βάση τους οποίους καθορίζονται οι τιμές. Επίσης, η αρχή σχετικά με τον δείκτη υπολογισμού του κόστους καθίσταται πιο ελαστική, όσον αφορά τον ανταγωνισμό στον τομέα της διάθεσης μισθωμένων γραμμών.

3.2. Ειδικές παρατηρήσεις

3.2.1. Αιτιολογική σκέψη 10

3.2.1.1. Σύμφωνα με τις αιτιολογικές σκέψεις, όταν ένας οργανισμός έχει πιθανώς μερίδιο μεγαλύτερο του 25 % της αγοράς, θεωρείται ότι κατέχει σημαντική θέση στη συγκεκριμένη αγορά μισθωμένων γραμμών, στη γεωγραφική περιοχή του κράτους μέλους στο οποίο έχει άδεια λειτουργίας. Το αποτέλεσμα αυτής της ερμηνείας θα ήταν να ισχύει ο ορισμός αυτός, για απροσδιόριστο χρονικό διάστημα, και για τα πρώην μονοπώλια. Κατά τη γνώμη της ΟΚΕ, παρόμοια προσέγγιση είναι αντίθετη προς την αντίληψη της Επιτροπής σχετικά με τον ανταγωνισμό. Ο προσδιορισμός μιας κατηγορίας δεν μπορεί να γίνει με βάση παρόμοιες υποθέσεις.

3.2.2. Άρθρο 1 (2)

3.2.2.1. Η ΟΚΕ κρίνει ότι αποτελεί υποχρέωση της Επιτροπής να δημιουργήσει και να αναπτύξει τις κανονιστικές προϋποθέσεις με τις οποίες θα εξασφαλίζεται σε όλη την επικράτεια της Κοινότητας η αποτελεσματική μεταφορά πληροφοριών σε προσιτό κόστος. Βασική προϋπόθεση είναι, βέβαια, να υπάρχουν όροι θεμιτού ανταγωνισμού. Συνεπώς, η Επιτροπή δικαίως τονίζει στην Πράσινη Βίβλο, μέρος ΙΙ (COM(94) 682 τελικό) ότι «η ανοικτή πρόσβαση στο δίκτυο του φορέα δημοσίων υποδομών στον τομέα των τηλεπικοινωνιών έχει εξαιρετική σημασία για τη δημιουργία πραγματικά ανταγωνιστικού περιβάλλοντος για τις υποδομές και τις υπηρεσίες τηλεπικοινωνιών».

3.2.2.2. Σύμφωνα με τη γνώμη της ΟΚΕ θεμιτός ανταγωνισμός μπορεί, όμως, να υπάρξει μόνον εφόσον όλοι οι οργανισμοί τηλεπικοινωνιών έχουν ίδια δικαιώματα και ίδιες υποχρεώσεις. Επομένως, σύμφωνα με την αρχή της ίσης μεταχείρισης θα πρέπει ακόμη και οι οργανισμοί «που δεν έχουν σημαντική θέση στην αγορά» να υπάγονται στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας. Μόνο κατ`αυτό τον τρόπο επιτυγχάνεται ο προσανατολισμός της Επιτροπής προς τον ανταγωνισμό.

3.2.2.3. Τα κράτη μέλη, στα οποία η ελευθέρωση της αγοράς έχει επιτευχθεί μερικώς ή πλήρως, δεν υποχρεούνται να αποσύρουν τα μέτρα αυτά, εφόσον συμβιβάζονται με τις νομικές διατάξεις που ισχύουν στην ΕΕ.

3.2.3. Άρθρο 10 (10)

3.2.3.1. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι είναι απαραίτητο να υπάρχει ελαστικότητα κατά την επιλογή των δεικτών υπολογισμού του κόστους. Η Επιτροπή θα πρέπει γι`αυτό να ερευνήσει μήπως, για ορισμένους σκοπούς ή για λόγους δημοσίου και κοινωνικού συμφέροντος, θα ήταν σκόπιμο να εφαρμοστούν για ορισμένες ομάδες του πληθυσμού συστήματα έκπτωσης ή τιμολόγια κοινωνικού χαρακτήρα.

4. Συμπεράσματα

4.1. Η ΟΚΕ αναγνωρίζει την ανάγκη τροποποίησης των οδηγιών 90/387/ΕΟΚ και 92/44/ΕΟΚ και συμφωνεί ουσιαστικά με τις προτάσεις της Επιτροπής. Ωστόσο, θα χαιρόταν ιδιαίτερα αν η Επιτροπή ελάμβανε υπόψη τις παρατηρήσεις που διατυπώθηκαν στην παρούσα γνωμοδότηση.

4.2. Σύμφωνα με την ΟΚΕ, προκειμένου να διασφαλισθεί ο ανταγωνισμός αλλά και η πλήρης εφαρμογή των κανόνων του ανταγωνισμού, είναι αναγκαίο να είναι οι ρυθμίσεις ΟΝP για λόγους ίσης μεταχείρισης και αποτελεσματικού ανταγωνισμού, δεσμευτικές για όλους τους οργανισμούς.

Βρυξέλλες, 25 Απριλίου 1996.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Carlos FERRER

() ΕΕ αριθ. C 62 της 1. 3. 1996, σ. 3.

() ΕΕ αριθ. L 192 της 24. 7. 1990.

() ΕΕ αριθ. L 165 της 19. 6. 1992.

() ΕΕ αριθ. C 122 της 18. 5. 1995.

() ΕΕ αριθ. L 200 της 18. 7. 1992.

() Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο για την πορεία της υλοποίησης της οδηγίας 90/388/ΕΟΚ σχετικά με τον ανταγωνισμό στην αγορά των τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών (ΕΕ αριθ. C 275 της 20. 10. 1995, σ. 2).

() ΕΕ αριθ. C 258 της 3. 10. 1995, σ. 1.