Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για την "Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την ποιότητα των υδάτων κολύμβησης"

(2003/C 244/07)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την Πρόταση Οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την ποιότητα των υδάτων κολύμβησης (COM(2002) 581 τελικό - 2002/0254 (COD))·

έχοντας υπόψη την Απόφαση του Συμβουλίου, της 13ης Νοεμβρίου 2002, σύμφωνα με το άρθρο 175, πρώτη παράγραφος της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα, να ζητήσει για το θέμα αυτό γνωμοδότηση της ΕΤΠ·

έχοντας υπόψη την Απόφαση του Προέδρου της, της 23ης Ιανουαρίου 2003, να αναθέσει την προετοιμασία των σχετικών εργασιών στην επιτροπή "Βιώσιμη Ανάπτυξη"·

έχοντας υπόψη τη Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για την Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, με θέμα "Μια νέα πολιτική για τα ύδατα κολύμβησης", (CdR 97/2001 fin)(1)·

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης (CdR 17/2003 rev.) που υιοθέτησε η επιτροπή "Βιώσιμη Ανάπτυξη" στις 20 Φεβρουαρίου 2003, με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Francesc Antich i Olivier, Προέδρου της Κυβέρνησης των Βαλεαρίδων Νήσων (E/ΕΣΚ)·

εκτιμώντας ότι η Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση προωθεί την ενσωμάτωση των περιβαλλοντικών κριτηρίων στις κοινοτικές πολιτικές, προκειμένου, κυρίως, να εξασφαλίζεται η βιώσιμη ανάπτυξη·

υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση κατά την 49η σύνοδο ολομέλειας της 9ης και 10ης Απριλίου 2003 (συνεδρίαση της 9ης Απριλίου).

1. ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

1.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών υποδέχεται θετικά την Πρόταση Οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την ποιότητα των υδάτων κολύμβησης. Η εφαρμογή της νέας αυτής νομοθεσίας θα σημάνει ουσιαστική βελτίωση για την προστασία της υγείας των ευρωπαίων πολιτών και των επισκεπτών των περιοχών κολύμβησης, καθώς και σημαντικό όφελος για το περιβάλλον.

1.2. Η ΕΤΠ πιστεύει ότι η πολιτική αυτή μπορεί να συμβάλει σε μια οικονομική ανάπτυξη συνεκτική και βιώσιμη, η οποία θα αποβεί εις όφελος κυρίως των πολιτών που δεσμεύονται για το σεβασμό και τη βελτίωση του περιβάλλοντος. Ο κλάδος του τουρισμού και της ψυχαγωγίας, που είναι καθοριστικός για πολλά κράτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, θα επωφεληθεί οπωσδήποτε από τη θέσπιση αυστηρών προτύπων ποιότητας των υδάτων μας που να παρέχουν ασφάλεια και εμπιστοσύνη σε καταναλωτές και χρήστες.

1.3. Ομοίως, η οδηγία θα συμβάλει στη βελτίωση της ενημέρωσης των καταναλωτών και των χρηστών, και θα προσδώσει ασφάλεια στην προσφορά υπηρεσιών στον τομέα, στον οποίο η προστασία της υγείας και του περιβάλλοντος, σε συνδυασμό με την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη, αποτελεί τον τελικό στόχο.

1.4. Η οδηγία εξετάζει το ενδεχόμενο να αποσυρθούν από τον κατάλογο οι ζώνες που έχουν πληγεί από φυσικές καταστροφές. Τα λυπηρά συμβάντα που προκλήθηκαν από ναυάγια πλοίων όπως το Εrika και το Prestige έχουν συντελέσει στο να ενδείκνυται να επεκταθούν και προς τη μορφή αυτή ατυχημάτων τα προληπτικά μέτρα που προβλέπονται στην Πρόταση Οδηγίας.

1.5. Σύμφωνα με τις αρχές στις οποίες βασίζεται η Λευκή Βίβλος για την Ευρωπαϊκή Διακυβέρνηση, η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει απαραίτητη τη μεγαλύτερη συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών στη διαδικασία εφαρμογής της οδηγίας για την ποιότητα των υδάτων κολύμβησης. Αυτό θα επιτρέψει την αποτελεσματικότερη εφαρμογή της οδηγίας, καθώς και την καλύτερη προσαρμογή της στο καθεστώς κατανομής των αρμοδιοτήτων που ισχύει στο κάθε κράτος μέλος, και ειδικότερα για τις περιφερειακές και τοπικές αρχές.

1.6. Η ΕΤΠ τονίζει τη σημασία που έχει για την υγεία να είναι άριστη η κατάσταση των υδάτων κολύμβησης. Ως εκ τούτου, η ενημέρωση του κοινού αποτελεί σημαντικό καθήκον για τα κράτη μέλη, πρέπει δε να παρέχεται πληροφόρηση για την κατάσταση των υδάτων σε κάθε τόπο και σε πραγματικό χρόνο. Η πληροφόρηση αυτή πρέπει να είναι σαφής και κατανοητή, να μην περιέχει υπερβολικά τεχνικά στοιχεία και να παρέχεται την κατάλληλη στιγμή. Για τους λόγους αυτούς, κρίνεται σημαντική η τυποποίηση των σχετικών πληροφοριών και η αξιοποίηση των δυνατοτήτων που προσφέρει η Κοινωνία των Πληροφοριών για το σκοπό αυτόν. Για το έργο αυτό, η συμβολή των τοπικών και περιφερειακών αρχών έχει θεμελιώδη σημασία. Η υποχρέωση των δημόσιων αρχών να κοινοποιούν τις πληροφορίες σχετικά με την ποιότητα των υδάτων κολύμβησης πρέπει να συμβιβάζεται με τις απαιτήσεις που θεσπίζει η νέα οδηγία για την πρόσβαση του κοινού σε περιβαλλοντικές πληροφορίες. Για τους λόγους αυτούς, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, ο καθορισμός του περιεχομένου των πληροφοριών πρέπει να αποτελέσει αρμοδιότητα των τοπικών και περιφερειακών αρχών. Συνεπώς, η οδηγία πρέπει να περιορίζει την υποχρέωση πληροφόρησης στις ακόλουθες βασικές απαιτήσεις:

- γενική περιγραφή της ποιότητας των υδάτων κολύμβησης χωρίς αναφορά στα ειδικά χαρακτηριστικά τους,

- παρουσίαση και αξιολόγηση των πρόσφατων πορισμάτων μελετών και διαβάθμιση των υδάτων κατά την τελευταία τριετία,

- διαγραφή από των κατάλογο των υδάτων κολύμβησης, ενδεχομένως με παράθεση αιτιολογίας.

1.7. Η ΕΤΠ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η νέα Οδηγία εστιάζει το ενδιαφέρον στη βελτίωση των επιπέδων υγείας μέσω της προορατικής διαχείρισης των τόπων κολύμβησης και δεν περιορίζεται αποκλειστικά στις απαραίτητες περιοδικές επιστημονικές αναλύσεις. Η νέα αυτή προσέγγιση θα διευκολύνει σε μεγάλο βαθμό την υιοθέτηση μέτρων διαχείρισης σε κάθε επίπεδο εκ μέρους των αρμοδίων αρχών. Τα μέτρα αυτά θα δύνανται να προσαρμόζονται καλύτερα στις ιδιαιτερότητες που παρουσιάζουν τα ύδατα τόσο της ενδοχώρας όσο και των θαλασσίων ακτών.

1.8. Η ΕΤΠ υποστηρίζει την κατάταξη των τοποθεσιών κολύμβησης σε ανεπαρκείς, καλές και άριστες. Παρότι είναι γεγονός ότι, από αυστηρά υγειονομική άποψη, ο χαρακτηρισμός μιας τοποθεσίας κολύμβησης θα έπρεπε να είναι "κατάλληλη" ή "μη κατάλληλη", ο διαχωρισμός μεταξύ δύο διαφορετικών χαρακτηρισμών των κατάλληλων υδάτων επιβραβεύει τις μεγαλύτερες προσπάθειες που έχουν καταβάλει οι αρχές που μεριμνούν πραγματικά για την επίτευξη της άριστης ποιότητας. Επιπλέον, το μέτρο αυτό προάγει τη συνεχή βελτίωση της κατάστασης των περιοχών που ήδη είναι κατάλληλες για κολύμβηση.

1.9. Η ΕΤΠ τάσσεται υπέρ της μείωσης του αριθμού των παραμέτρων στη νέα Οδηγία, με τη συνακόλουθη μείωση του κόστους που αυτή επιφέρει Για το λόγο αυτό ζητά μια πιο ευέλικτη διαδικασία που να μπορεί, αν είναι ανάγκη, να τροποποιηθεί. Δεν πρέπει να αποκλείεται η δυνατότητα εισαγωγής νέων παραμέτρων, εφόσον οι επιστημονικές και τεχνικές πρόοδοι αποδείξουν ότι είναι σκόπιμο να πραγματοποιούνται κάποιες αναλύσεις. Οι βελτιώσεις αυτές θα έπρεπε να μπορούν να υλοποιούνται χωρίς να χρειάζεται αναθεώρηση της Οδηγίας.

1.10. Η ΕΤΠ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι στην οδηγία γίνεται ρητή αναφορά στις τοξικές αποικίες φυτοπλαγκτού και στον πολλαπλασιασμό των αλγών, πράγμα που είχε ζητήσει η ΕΤΠ στην προηγούμενη γνωμοδότησή της σχετικά με την πολιτική για τα ύδατα κολύμβησης (CdR 97/2001 fin). Συνιστά να εξεταστεί επίσης το φαινόμενο της ρύπανσης από κολλοειδείς ουσίες. Η ΕΤΠ είναι της γνώμης ότι πρέπει να εξακολουθήσει η μελέτη των φαινομένων αυτών και του αντίκτυπού τους στην υγεία των λουομένων και στα οικοσυστήματα, καθώς και στην ποιότητα των υδάτων κολύμβησης.

1.11. Η ΕΤΠ εφιστά την προσοχή στο πρόβλημα που θα μπορούσε να προκύψει στην περίπτωση που υπάρχουν ύδατα κολύμβησης σε περιοχές FFH ή προστασίας πτηνών και που χρησιμοποιούνται από μεγάλο αριθμό υδρόβιων πτηνών. Για το πρόβλημα αυτό πρέπει να βρεθεί η κατάλληλη λύση, χωρίς να παραμεληθούν οι εύλογες ανάγκες αναψυχής.

2. Παρατηρήσεις σχετικά με τις προτεραιότητες των τοπικών και περιφερειακών αρχών

2.1. Λαμβάνοντας υπόψη ότι η νέα αυτή Οδηγία για τα ύδατα κολύμβησης συνεπάγεται συνεκτικές αρμοδιότητες, κοινές μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης, των κρατών μελών και των περιφερειών τους, η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει απαραίτητη την ενεργό συμμετοχή τοπικών και περιφερειακών εκπροσώπων στην κανονιστική επιτροπή και στην "επικουρική επιτροπή" που αναφέρεται στο άρθρο 20.

2.2. Σύμφωνα με το πνεύμα της Οδηγίας, έχει καθοριστική σημασία η συμμετοχή των περιφερειακών και τοπικών αρχών στη χάραξη των διαύλων πληροφόρησης των καταναλωτών, ώστε να αυξηθεί η διαφάνεια της παρεχόμενης πληροφόρησης και, με τον τρόπο αυτόν, να αυξηθεί η εμπιστοσύνη των χρηστών.

2.3. Όσον αφορά την εκτίμηση του οικονομικού και του επιχειρησιακού αντικτύπου, η βελτίωση της ποιότητας των υδάτων κολύμβησης έχει θετικό εξωτερικό αντίκτυπο που συμβάλλει άμεσα στη βελτίωση της δημόσιας υγείας, την οικονομική και κοινωνική ευημερία των πολιτών που ζουν στις περιοχές αυτές και τη βιώσιμη ανάπτυξη του τουριστικού κλάδου. Η Επιτροπή θα πρέπει να προβεί στη διεξαγωγή περαιτέρω αναλύσεων, σε συνεργασία με τις τοπικές και περιφερειακές αρχές, σχετικά με τις επιπτώσεις που ο τουριστικός τομέας θα μπορούσε να έχει στην βιωσιμότητα. Οι εν λόγω αναλύσεις θα πρέπει να συμπεριλάβουν και μία εκτίμηση του κόστους που συνεπάγεται για τις τοπικές κοινότητες το κλείσιμο των περιοχών με ύδατα κολύμβησης προκειμένου να συμμορφωθούν προς τις νέες υψηλές προδιαγραφές που προτείνει η Επιτροπή.

2.4. Δεδομένου ότι τις εποπτικές υποχρεώσεις των κρατών μελών αναλαμβάνουν οι τοπικές και περιφερειακές αρχές, η Επιτροπή των Περιφερειών είναι της γνώμης ότι το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας πρέπει να περιοριστεί στην κολύμβηση. Η συμπερίληψη και άλλων δραστηριοτήτων αναψυχής πρέπει να απορριφθεί, ενώ πρέπει να διαγραφούν και οι σχετικές παραπομπές. Οι ποιοτικές απαιτήσεις που ισχύουν για τα ύδατα στην περίπτωση άλλων δραστηριοτήτων αναψυχής θα μπορούσαν ενδεχομένως να ρυθμιστούν με την έκδοση ξεχωριστής οδηγίας.

2.5. Παρά το γεγονός ότι η Επιτροπή έχει πραγματοποιήσει έρευνες στο πλαίσιο της κατάρτισης της οδηγίας, η ΕΤΠ την καλεί να προβεί σε λεπτομερέστερη και αντιπροσωπευτικότερη εκτίμηση του κόστους που συνεπάγεται η εφαρμογή των αναθεωρήσεων.

3. Συστάσεις

Η ΕΤΠ ζητά να εισαχθούν οι ακόλουθες τροποποιήσεις στην πρόταση Οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την ποιότητα των υδάτων κολύμβησης.

3.1. Στα πλαίσια των εκτεταμένων μέτρων τα οποία συνεπάγεται η κατάρτιση της ταυτότητας των υδάτων κολύμβησης σύμφωνα με το άρθρο 6, η υποχρέωση αυτή θα πρέπει να ισχύει μόνο για τα ύδατα κολύμβησης η ποιότητα των οποίων χαρακτηρίζεται ως "ανεπαρκής" σύμφωνα με το άρθρο 9.

3.2. Ως προς το άρθρο 6, η ΕΤΠ, υπό το φως των ατυχημάτων των πετρελαιοφόρων Εrika και Prestige - νιοστό ατύχημα στις ευρωπαϊκές ακτές με σοβαρές ζημίες για το περιβάλλον - προτείνει να μελετηθούν μέτρα για το μετριασμό της σοβαρής ζημίας στην κατάσταση των υδάτων και του κλονισμού της εμπιστοσύνης των καταναλωτών. Η προσωρινή απόσυρση από τον κατάλογο των τοποθεσιών κολύμβησης στις περιπτώσεις αυτές και άλλα ανάλογα μέτρα είναι μια από τις δυνατότητες που θα έπρεπε να περιλαμβάνονται στην Οδηγία. Ο στόχος είναι να περιφρουρηθεί η εικόνα της ποιότητας των τοποθεσιών κολύμβησης που πλήττονται από οικολογικές καταστροφές, καθώς θα εξασφαλιστεί ανά πάσα στιγμή ότι, όταν μια περιοχή εντάσσεται και πάλι στον κατάλογο, αυτό γίνεται με όλες τις εγγυήσεις ασφάλειας και υγιεινής.

3.3. Ως προς το άρθρο 7, παράγραφοι 4 και 5, προτείνεται να προβλέπεται επίσης η αναστολή της ισχύος του χρονοδιαγράμματος παρακολούθησης λόγω μη φυσικών καταστροφών, όπως για παράδειγμα τα ατυχήματα του Prestige και του Εrika.

3.4. Η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί ότι, σε περίπτωση πλημμύρας, πρέπει να προβλέπεται αναστολή του χρονοδιαγράμματος ελέγχου, επειδή απειλείται η ποιότητα των υδάτων. Η Επιτροπή θα πρέπει να ενημερώνεται όταν υποβάλλεται η ετήσια έκθεση για την κολυμβητική περίοδο.

3.5. Ως προς το άρθρο 12, παράγραφος 3 της πρότασης οδηγίας, η ΕΤΠ ζητά να εξασφαλίζει η Οδηγία τα αναγκαία υλικά μέσα ώστε οι αρμόδιες δημόσιες αρχές, που σε πολλές περιπτώσεις είναι οι τοπικές και περιφερειακές αρχές, να διαθέτουν το απαραίτητο δυναμικό προκειμένου να ανταποκρίνονται σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης. Η κατάρτιση σχεδίων αντιμετώπισης έκτακτων καταστάσεων σύμφωνα με το άρθρο 12 πρέπει να περιοριστεί σε εξαιρετικά επείγουσες περιπτώσεις. Ενδεχομένως, θα μπορούσε ακόμη και να εξεταστεί η απάλειψη του άρθρου 12.

3.6. Με βάση τις γενικές παρατηρήσεις που παρατίθενται στο σημείο 1.9, η Επιτροπή των Περιφερειών προτείνει να συμπληρωθεί το άρθρο 13 της πρότασης οδηγίας με την προσθήκη κανόνα Discounting. Σύμφωνα με τον κανόνα αυτό, θα θεωρείται ότι τα ύδατα κολύμβησης συμμορφούνται προς τις διατάξεις της οδηγίας αν

- ενώ διαπιστωθεί μια φορά υπέρβαση των ορίων, από τους μεταγενέστερους ελέγχους και ανάλυσης δεν προκύψουν περαιτέρω υπερβάσεις και αν

- οι αρμόδιες αρχές έχουν ενημερώσει με τον ενδεδειγμένο τρόπο το κοινό ή έχουν επιβάλει προσωρινή απαγόρευση της κολύμβησης για την περίοδο υπέρβασης των ορίων.

3.7. Ως προς το άρθρο 16, παράγραφος 1, θα ήταν σκόπιμο να προβλεφθεί η άμεση συμμετοχή των περιφερειακών και τοπικών αρχών στη διάθεση και προώθηση της πληροφόρησης σχετικά με την κατάσταση των υδάτων κολύμβησης. Κατ' αυτόν τον τρόπο, θα βελτιωθεί η ποιότητα των πληροφοριών, δεδομένου ότι οι περιφερειακές και τοπικές αρχές είναι εκείνες που γνωρίζουν καλύτερα και το χώρο και το ενδιαφερόμενο κοινό.

3.8. Ως προς το άρθρο 16, κρίνεται σκόπιμη η εισαγωγή νέας παραγράφου, με αριθμό 5, στην οποία θα θεσπίζεται πρακτικό πρότυπο πληροφόρησης του κοινού που θα ισχύει για ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Προς το σκοπό αυτόν, η ΕΤΠ ζητά από την Επιτροπή τη χρηματοδότηση προτύπων σχεδίων σε διάφορες ευρωπαϊκές περιφέρειες, για την ανάπτυξη του προτύπου αυτού, τόσο για τα ύδατα της ενδοχώρας όσο και για τα ύδατα των παράκτιων περιοχών. Τα σχέδια αυτά θα αναπτυχθούν εντός της διετούς προθεσμίας που προβλέπεται για την εφαρμογή της Οδηγίας.

3.9. Ως προς το άρθρο 20, η ΕΤΠ προτείνει, κατά τον προσδιορισμό των επιστημονικών και τεχνικών λεπτομερειών της Οδηγίας, να μπορούν να συμβάλουν με παρεμβάσεις οι περιφερειακές και τοπικές αρχές, δεδομένου ότι είναι εκείνες που γνωρίζουν καλύτερα την πραγματικότητα που ισχύει για τα ύδατα κολύμβησης της περιοχής τους. Ομοίως, θα ήταν σκόπιμο, στην επιτροπή που επικουρεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την τεχνική προσαρμογή της προτεινόμενης Οδηγίας, να εκπροσωπούνται οι περιφερειακές και τοπικές αρχές.

3.10. Ως προς τις παρατηρήσεις που αφορούν το "νομοθετικό δημοσιονομικό δελτίο", και προκειμένου να μπορέσουν να ολοκληρωθούν τα πρότυπα σχέδια που προτείνονται στο σημείο 3.5 των συστάσεων, απαιτείται να προβλεφθεί η χορήγηση πρόσθετου κονδυλίου που να επαρκεί για την κάλυψη των δαπανών που συνεπάγονται τα σχέδια αυτά.

Βρυξέλλες, 9 Απριλίου 2003.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Albert Bore

(1) ΕΕ C 357 της 14.12.2001, σ. 51.