Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα «Προς τη βιώσιμη χρήση των φυσικών πόρων εντός του μεσογειακού νησιωτικού πλαισίου»

(2020/C 440/19)

Εισηγήτρια: Francina ARMENGOL I SOCÍAS (ES/PSE), πρόεδρος της Περιφερειακής κυβέρνησης των Βαλεαρίδων Νήσων

ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

Εισαγωγή — Τα νησιά της Μεσογείου και τα ιδιαίτερα ζητήματά τους

1. υπενθυμίζει ότι στα ευρωπαϊκά νησιά της Μεσογείου συγκεντρώνεται το 95 % των κατοίκων όλων των νησιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) και ότι, μαζί με τα υπόλοιπα νησιά της Λεκάνης της Μεσογείου, μοιράζονται τα ίδια ζητήματα, προβλήματα και περιορισμούς που δυσχεραίνουν την οικονομική τους ανάπτυξη·

2. επισημαίνει ότι οι Συνθήκες της ΕΕ δεν περιλαμβάνουν ειδικά μέτρα για τον νησιωτικό χαρακτήρα, πέραν όσων προβλέπονται προκειμένου για τις εξόχως απόκεντρες περιοχές, μολονότι η ιδιαίτερη κατάστασή τους βασίζεται σχεδόν εξολοκλήρου στην αρχή της νησιωτικότητας·

3. παραδέχεται ότι οι νησιωτικές περιοχές της Μεσογείου συνιστούν ανομοιογενείς οικονομικές, διοικητικές, πολιτισμικές και κοινωνικές πραγματικότητες. Ωστόσο, έχουν κοινά ζητήματα και προβλήματα που, σε μια τόσο κατακερματισμένη περιοχή όπως αυτή της Μεσογείου, πρέπει να αντιμετωπιστούν εντός συγκεκριμένου κοινού πλαισίου·

4. αναγνωρίζει ότι η τρέχουσα κρίση στον τομέα της υγείας που προκαλεί η νόσος COVID-19 έχει αναδείξει την ιδιαίτερη ευπάθεια των νησιωτικών περιοχών, οι οποίες έχουν περιορισμένους πόρους·

5. εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κινείται προς μια Πράσινη Συμφωνία και ένα μεταβατικό πλαίσιο που επιτρέπει την κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη των νησιών της Μεσογείου και ευθυγραμμίζεται με τους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης·

6. αναγνωρίζει τον μοναδικό πλούτο των οικοσυστημάτων των μεσογειακών νησιών και τον ιδιαίτερα ευάλωτο χαρακτήρα τους όσον αφορά το σημερινό κοινωνικοοικονομικό γίγνεσθαι και την κλιματική αλλαγή, με τη βιώσιμη διαχείριση των περιορισμένων φυσικών πόρων τους να αποτελεί το κύριο ζητούμενο για τις εν λόγω περιοχές·

7. θεωρεί ότι, λόγω της ιδιαίτερης περιβαλλοντικής και κλιματικής ευπάθειας των νησιωτικών περιοχών της Μεσογείου, θα πρέπει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να λάβει υπόψη της την ειδική γεωγραφική και κοινωνικοοικονομική κατάσταση των συγκεκριμένων νησιών όσον αφορά την επίτευξη του στόχου της κλιματικής ουδετερότητας·

8. τονίζει ότι, παρά τις ιδιαίτερες δυσκολίες που αντιμετωπίζουν, εάν ληφθούν ειδικά νομοθετικά μέτρα εντός του κατάλληλου δημοσιονομικού πλαισίου, οι εν λόγω περιοχές της Μεσογείου είναι άριστα εργαστήρια για τις διάφορες διεργασίες οικολογικής τροπής που επιχειρεί η ΕΕ·

9. καλεί τα κράτη μέλη της ΕΕ και την Ένωση για τη Μεσόγειο να συνεργαστούν για την εκπόνηση μιας υπουργικής δήλωσης με θέμα το μεσογειακό πλαίσιο, αναγνωρίζοντας τα νησιά της Μεσογείου ως ειδικές περιοχές εντός της ΕΕ, με συγκεκριμένες ανάγκες και μοναδικό πολιτισμό, κληρονομιά και περιβάλλον που πρέπει να τύχουν διαχείρισης και προστασίας με συγκεκριμένο και κοινό τρόπο·

10. ζητεί από τα κράτη μέλη, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την Ένωση για τη Μεσόγειο, δεδομένης της θέσης των νησιών της Μεσογείου στα σύνορα μεταξύ Ευρώπης και Αφρικής, να τα λάβουν υπόψη κατά την εκπόνηση και την εφαρμογή της ευρωπαϊκής πολιτικής γειτονίας·

11. τονίζει ότι η ισχυρή κατά τόπους συνοχή μεταξύ των ευρωπαϊκών νησιών της Μεσογείου θα συμβάλει επίσης στην ενίσχυση της συνοριακής θέσης της ΕΕ, προσφέροντας παράλληλα ένα ισχυρό αντάλλαγμα για τη σύσφιξη της συνεργασίας με τους μεσογειακούς εταίρους της ΕΕ·

12. επιμένει ότι, παρά τις σαφείς ομοιότητές τους όσον αφορά τις γενικές κοινωνικές, οικονομικές και γεωγραφικές συνθήκες με τις εξόχως απόκεντρες περιοχές της ΕΕ, τα νησιά της Μεσογείου δεν τυγχάνουν ειδικής μεταχείρισης για την αντιμετώπιση μόνιμων γεωγραφικών περιπτώσεων με σκοπό την οικονομική και κοινωνική τους ανάπτυξη, όπως αναγνωρίζεται στο άρθρο 174 της Συνθήκης για τη λειτουργία της ΕΕ (ΣΛΕΕ)·

13. επισημαίνει ότι το άρθρο 174 της ΣΛΕΕ θα πρέπει να εφαρμόζεται από τα πρώτα στάδια της διαδικασίας λήψης αποφάσεων, συμπεριλαμβανομένων ειδικών αντισταθμιστικών μέτρων για την αντιμετώπιση των ζητημάτων και των περιορισμών που προκύπτουν από το καθεστώς του νησιού της Μεσογείου·

Η έλλειψη φυσικών πόρων στα νησιά της Μεσογείου

14. επισημαίνει ότι ο κοινός παρανομαστής σε όλα τα νησιά της Μεσογείου είναι η ολοένα και πιο επισφαλής ύπαρξη περιβαλλοντικών πόρων. Τα εδάφη είναι περιορισμένα με πολλαπλές χρήσεις, περιορισμένους υδάτινους πόρους, υψηλή ενεργειακή εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα, υψηλή ευπάθεια και εξασθένιση των οικοσυστημάτων τους·

15. επιμένει ότι ο κατ’ εξοχήν σπάνιος πόρος των νησιών είναι η γη, κάτι το οποίο είναι ακόμη πιο σοβαρό στις περιφέρειες μικρής εδαφικής έκτασης, όπου η φυσική επέκταση προκαλεί φαινόμενα ταχύτερης και πιο ορατής συμφόρησης·

16. υπενθυμίζει ότι τα νησιά της Μεσογείου εξαρτώνται ενεργειακά ως επί το πλείστον από την ηπειρωτική χώρα και εν γένει από άλλες περιοχές για τον εφοδιασμό τους σε ορυκτά καύσιμα. Επικροτεί δε τα μέτρα που έλαβε η ΕΕ για την απαλλαγή τους από τις ανθρακούχες εκπομπές·

17. υπενθυμίζει ότι οι νησιωτικές περιοχές της Μεσογείου διαθέτουν συχνά περιορισμένους υδάτινους πόρους, οι οποίοι συχνά υφίστανται υπερεκμετάλλευση με συνέπεια την εξάντληση, τη ρύπανση και την αλάτωσή τους·

18. θεωρεί ότι, ενώ είναι αλήθεια ότι πολλά νησιά της Μεσογείου έχουν επιλέξει την αφαλάτωση ως μηχανισμό υδροδότησης, ο κεντρικός άξονας της διαχείρισης των υδάτων θα πρέπει να εφάπτεται με τις πολιτικές ζήτησης (όπως η εξοικονόμηση, η εκ νέου χρήση, η πιο αποδοτική χρήση και η καλύτερη κατανομή των υδάτινων πόρων), καθώς και με τις πολιτικές διατήρησης, προστασίας και ολοκληρωμένης διαχείρισης των υδάτινων πόρων·

19. επισημαίνει ότι, λόγω των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών των υποδομών τους και των πραγματικών δυνατοτήτων τους πρόσβασης στην ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας, τα νησιά της Μεσογείου επωμίζονται σημαντικό πρόσθετο κόστος για την παραγωγή ενέργειας, καθώς και το κόστος που συνδέεται με τη μετατροπή και την αναδιάρθρωση των οικονομικών τους τομέων·

20. υπενθυμίζει ότι η Λεκάνη της Μεσογείου αποτελεί ένα σημείο υψηλής βιοποικιλότητας παγκοσμίως, με ιδιαίτερα υψηλό αριθμό περιπτώσεων ενδημισμού στις νησιωτικές της περιοχές·

21. σημειώνει το μεγάλο πλήθος οικοτόπων κοινοτικού ενδιαφέροντος στα νησιά της Μεσογείου, ορισμένοι από τους οποίους κινδυνεύουν εξαιτίας της υψηλής ανθρωπογενούς πίεσης που δέχονται, της υποβάθμισής τους και της εισδοχής χωροκατακτητικών ξένων ειδών που αποσταθεροποιούν τα οικοσυστήματα·

22. θεωρεί ότι θα πρέπει η ΕΕ να αναπτύξει ειδικά μέτρα προστασίας του περιβάλλοντος για τα νησιά της Μεσογείου, δεδομένου ότι διαθέτουν μοναδική χερσαία και θαλάσσια βιοποικιλότητα και, ως εκ τούτου, χρειάζονται πολιτικές βιώσιμης ανάπτυξης και προσαρμοσμένα μέτρα προστασίας του περιβάλλοντος·

Κοινωνικοοικονομικές δραστηριότητες και ο αντίκτυπός τους στους φυσικούς πόρους

23. υπογραμμίζει ότι τα νησιά της Μεσογείου χαρακτηρίζει μια πολύ ειδική οικονομική δομή, τόσο ως προς τον πρωτογενή τους τομέα (γεωργία και αλιεία) όσο και ως προς τον τριτογενή (τουρισμός), η οποία καθιστά ιδιαίτερα ευπαθή την παραγωγική τους δομή σε ένα εξαιρετικά ανταγωνιστικό ευρωπαϊκό και παγκόσμιο κοινωνικοοικονομικό γίγνεσθαι·

24. τονίζει τη στρατηγική σημασία του αγροδιατροφικού τομέα στα νησιά της Μεσογείου, προκειμένου να καταστούν οι φυσικοί πόροι πιο βιώσιμοι, δεδομένης της μεγάλης σημασίας τους σε τοπικό επίπεδο, του υψηλού ποσοστού εκτάσεων που καλύπτει, καθώς και ως πηγής τροφίμων για τον πληθυσμό·

25. προτρέπει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη να βελτιώσουν την ανθεκτικότητα του αγροδιατροφικού συστήματος των μεσογειακών νησιών. Τούτο επιτρέπει ορισμένη επισιτιστική επάρκεια για την αντιμετώπιση περιστάσεων όπως οι φυσικές καταστροφές, οι πολιτικοκοινωνικές συγκρούσεις ή οι κρίσεις στα της υγείας, όπως η νόσος COVID-19, που καθιστούν αδύνατο τον εφοδιασμό τους από αλλού·

26. επισημαίνει την υπερεκμετάλλευση ορισμένων ιχθυαποθεμάτων στη Μεσόγειο και ζητεί επιτακτικά την εκπόνηση κατάλληλων σχεδίων διαχείρισης της αλιείας στη Λεκάνη της Μεσογείου, τα οποία θα ενισχύσουν και θα καταστήσουν καινοτόμους τους τοπικούς στόλους αλιευτικών σκαφών και τα συστήματα θαλασσοκαλλιέργειας, συμπληρώνοντας τις παραδοσιακές μεθόδους με τις πλέον ρηξικέλευθες·

27. διαπιστώνει τη σημασία της αλιείας μικρής κλίμακας στο οικονομικό σύστημα των παράκτιων κοινοτήτων της Μεσογείου και ζητεί να συνεκτιμηθούν στα νησιά της Μεσογείου μορφές αλιευτικής συνδιαχείρισης που περιλαμβάνουν τους διάφορους σχετικούς κοινωνικοοικονομικούς κλάδους· Από αυτές τις μορφές συνδιαχείρισης μεγάλη σημασία έχει η ανάδειξη του αλιευτικού τουρισμού και του θαλάσσιου οικοτουρισμού που χρειάζονται ειδικές δεξιότητες·

28. θεωρεί ότι η δημιουργία νέων θαλάσσιων προστατευόμενων ζωνών στα νησιά θα πρέπει να συνοδεύεται από ρηξικέλευθες οικονομικές πολιτικές βιώσιμης εκμετάλλευσης των αλιευτικών πόρων από τους διαχειριστές των εν λόγω ζωνών, τους εκπροσώπους του κλάδου της αλιείας και τους εκπροσώπους του κλάδου του τουρισμού·

29. επισημαίνει ότι στα περισσότερα νησιά της Μεσογείου δεν αναπτύσσεται κάποιος βιομηχανικός τομέας λόγω της χαμηλής παραγωγικότητας, η οποία οφείλεται στην έλλειψη πρώτων υλών, στο υψηλό κόστος παραγωγής και στα υλικοτεχνικά προβλήματα στις μεταφορές·

30. τονίζει ότι, σε γενικές γραμμές, ο υψηλός βαθμός ιδιομορφίας της ζήτησης υπηρεσιών και η εξειδίκευση των παρεχόμενων τουριστικών υπηρεσιών καθιστούν τις εν λόγω οικονομίες πιο ευάλωτες από τις ηπειρωτικές. Τούτο φανερώνει μια οικονομική εξέλιξη εξαρτημένη ιδιαιτέρως από τις διεθνείς οικονομικές συγκυρίες, όπως η κρίση στον τομέα της υγείας εξαιτίας της παγκόσμιας διάδοσης της νόσου COVD-19 και του ιδιαίτερου αντικτύπου της στις νησιωτικές οικονομίες της Μεσογείου, η πλειονότητα των οποίων εξαρτάται εν πολλοίς από τον κλάδο των υπηρεσιών·

31. προτρέπει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη να λάβουν υπόψη τους την ύπαρξη ενός μεγάλου κυμαινόμενου αριθμού κατοίκων στα νησιά της Μεσογείου, ο οποίος πολλαπλασιάζει τις ανάγκες σε υποδομές του μόνιμου πληθυσμού και εντείνει τη ζήτηση σε κάθε είδους δημόσιες υπηρεσίες·

32. θεωρεί ότι η ανάπτυξη του Σχεδίου δράσης της ΕΕ για την κυκλική οικονομία θα πρέπει να περιλαμβάνει ειδικά μέτρα όπου θα λαμβάνονται υπόψη η ύπαρξη ενός υψηλού κυμαινόμενου πληθυσμού —που σχετίζεται με τις τουριστικές ροές— και η μεγάλη μεταστροφή πολλών μεσογειακών νησιωτικών οικονομιών στον τριτογενή τομέα·

33. καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη να υποστηρίξουν την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών στα του βιώσιμου τουρισμού στα νησιά της Μεσογείου, όπως ισχύει επί του παρόντος για τα προγράμματα που αναπτύσσονται υπό το Interreg MED ( 1 )

34. επισημαίνει τον χαμηλό ρυθμό δημιουργίας ικανοτήτων στις νησιωτικές περιοχές της Μεσογείου σε σχέση με τον μέσο όρο της ΕΕ —ιδίως όσον αφορά τη μεταδευτεροβάθμια εκπαίδευση και την επαγγελματική κατάρτιση— στοιχείο που εντείνει την πρόωρη εγκατάλειψη του σχολείου και την επίσης πρώιμη είσοδο στην αγορά εργασίας σε οικονομίες με υψηλό συμμετοχή του τριτογενούς τομέα·

35. υπογραμμίζει ότι τα νησιά, γενικά, εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις αεροπορικές και θαλάσσιες μεταφορές και προτρέπει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να λάβει δεόντως υπόψη τις ιδιαιτερότητές τους ( 2 )

36. επισημαίνει ότι η μεταφορά εμπορευμάτων είναι δύο έως τέσσερις φορές ακριβότερη από ό,τι στην ηπειρωτική χώρα ( 3 ) , στοιχείο που επηρεάζει άμεσα την ανταγωνιστικότητα της παραγωγής στα νησιά·

37. προτείνει την αναθεώρηση των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων που ισχύουν στα νησιά της Μεσογείου με σκοπό την αναγνώριση της ιδιαιτερότητάς τους και την προσαρμογή τους σε απρόβλεπτες περιστάσεις·

38. αναδεικνύει την ανάγκη να αναπτυχθούν συνθετικοί δείκτες βιωσιμότητας, οι οποίοι θα εμπεριέχουν, με ολιστικό τρόπο, παραμέτρους που έχουν οικονομικό χαρακτήρα, που συνδέονται με οικονομικο-περιβαλλοντικούς και οικονομικο-κοινωνικούς δείκτες και που επικεντρώνονται στις βιοφυσικές συνθήκες·

39. επισημαίνει ότι η εφαρμογή της οδηγίας (ΕΕ) 2016/802 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Μαΐου 2016, σχετικά με τη μείωση της περιεκτικότητας ορισμένων υγρών καυσίμων σε θείο ( 4 ) , παρά την επιδίωξη σημαντικών σκοπών σχετικών με την προστασία του περιβάλλοντος, έχει προκαλέσει σημαντική αύξηση του κόστους των υπηρεσιών θαλάσσιων μεταφορών, προκαλώντας κατάντη πρόσθετο κόστος που επιβαρύνει τους πολίτες και τις νησιωτικές επιχειρήσεις. Συνεπώς, ζητεί θερμά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εγκρίνει προσωρινές παρεκκλίσεις όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις, προς όφελος όσων τοπικών και περιφερειακών νησιωτικών αρχών προτίθενται να παρέμβουν στον τομέα των θαλάσσιων μεταφορών·

Νέο μοντέλο διακυβέρνησης στο μεσογειακό νησιωτικό πλαίσιο

40. τονίζει τη σημασία της καθιέρωσης πολυεπίπεδης διακυβέρνησης, η οποία θα επιτρέπει στις τοπικές, περιφερειακές, κεντρικές και υπερεθνικές διοικητικές αρχές της Μεσογείου να επιτυγχάνουν την αποτελεσματική και ευέλικτη διαχείριση των φυσικών πόρων στις νησιωτικές περιοχές·

41. προτρέπει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εγκρίνει ένα πολυετές στρατηγικό σχέδιο οικονομικής, κοινωνικής και περιβαλλοντικής βιώσιμης ανάπτυξης των μεσογειακών νησιών της ΕΕ, καθώς και να ακολουθήσει μια συνεκτική προσέγγιση στα της ευρωπαϊκής πολιτικής γειτονίας και της ευρωμεσογειακής εταιρικής σχέσης·

42. ενθαρρύνει τη σύσφιξη των σχέσεων των νησιών της Μεσογείου, η οποία θα προκρίνει την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών και πολιτικών μεταξύ των διαφόρων περιοχών και θα διευρύνει συμμαχίες όπως η «Med Insulae» στη οποία συμμετέχουν η Σαρδηνία, η Κορσική, το Γκόζο και οι Βαλεαρίδες Νήσοι·

43. τονίζει τη σημασία, προκειμένου για το οικονομικό και κοινωνικό μοντέλο των νησιωτικών κοινοτήτων, της συνολικής διαχείρισης των παράκτιων ζωνών με δυνατότητα ενίσχυσης και προαγωγής των καινοτόμων αλληλεπιδράσεων «ακτής και θάλασσας», καθώς και επιχειρηματικών μοντέλων που επιτρέπουν τόσο τη βιώσιμη εκμετάλλευση των νησιωτικών περιοχών όσο και του θαλάσσιου περιβάλλοντος·

44. προτρέπει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη της Μεσογείου να αναπτύξουν και να προωθήσουν στρατηγικές για τις θαλάσσιες λεκάνες ( 5 ) με στόχο τη βελτίωση της συνεργασίας σε ολόκληρη την περιοχή, τη διασύνδεσή της και την ανάπτυξη μιας συνολικής διαχείρισης των παράκτιων ζωνών με έμφαση στην ολιστική θεώρηση της Λεκάνης της Μεσογείου·

45. ενθαρρύνει τις περιφέρειες και τα κράτη να ορίσουν και να αναπτύξουν διεθνή αριθμητικά στοιχεία σχετικά με την προστασία και τη διαχείριση ιδιαίτερα ευαίσθητων θαλάσσιων ζωνών, όπως αυτά που τηρούνται στο πλαίσιο του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού·

Ορθή χρηματοδότηση για τη βιώσιμη χρήση των φυσικών πόρων

46. δηλώνει ότι η απομόνωση, το μειωμένο μέγεθος και η τρωτότητα είναι τρία εγγενή χαρακτηριστικά των νησιών της Μεσογείου, τα οποία παρεμποδίζουν την αρμονική τους ανάπτυξη στο εσωτερικό της ΕΕ και δυσχεραίνουν την οικονομική, κοινωνική και εδαφική τους συνοχή με άμεσες και μόνιμες επιπτώσεις στην ικανότητά τους να αναπτύσσονται και να προοδεύουν·

47. ζητεί καλύτερη προσαρμογή των υφιστάμενων χρηματοδοτικών μέσων της ΕΕ στην πραγματικότητα των νησιών της Μεσογείου·

48. ζητεί από τα κράτη μέλη και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξορθολογίσουν και να συντονίσουν τα πολυετή σχέδιά τους με σκοπό την εξεύρεση λύσεων που θα βελτιώσουν επίσης τη διασυνοριακή συνεργασία μεταξύ των μεσογειακών περιοχών·

49. προτρέπει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ενισχύσει τις επενδύσεις στην έρευνα, την ανάπτυξη και την καινοτομία, αυξάνοντας τα δημόσια κονδύλιά της και ενθαρρύνοντας την επέκταση των ιδιωτικών επενδύσεων μέσω συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα με στόχο τη διαφοροποίηση των οικονομικών δραστηριοτήτων και την αντίστοιχη πρόοδο των νησιωτικών περιοχών της Μεσογείου·

50. καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξαιρέσει τις νησιωτικές περιοχές της Μεσογείου από το όριο των 150 χιλιομέτρων σε όλα τα προγράμματα διασυνοριακής συνεργασίας·

51. κρίνει απαραίτητο να συμπεριληφθούν γεωγραφικά οικονομικά κριτήρια στο σύστημα κατανομής στα μελλοντικά ταμεία της πολιτικής συνοχής, όπως ο απόκεντρος και ο νησιωτικός χαρακτήρας, τα οποία αποτελούν μόνιμα φυσικά εμπόδια και δυσχεραίνουν τη βιώσιμη ανάπτυξη των νησιών της Μεσογείου·

52. ζητεί να καταστούν πιο ελαστικές οι απαιτήσεις θεματικής συγκέντρωσης, με τη συνεκτίμηση, όχι μόνο των δημόσιων επιπέδων ανάπτυξης, αλλά κυρίως της οικονομικής, κοινωνικής και τοπικής πραγματικότητας των νησιωτικών περιφερειών της Μεσογείου·

53. ζητεί τη διατήρηση των σημερινών ποσοστών συγχρηματοδότησης υπό το ΕΤΠΑ και το ΕΚΤ και την προσαρμογή τους στις περιοχές με σοβαρά και μόνιμα φυσικά μειονεκτήματα, με σκοπό την καλύτερη ευθυγράμμιση αυτών των μέσων με την πραγματικότητα των νησιών της Μεσογείου·

54. ζητεί να καταστούν επιλέξιμες οι επενδύσεις που σχετίζονται με τις υποδομές για την προσιτότητα και τα των αερολιμένων, των λιμένων και των χερσαίων μεταφορών των μεσογειακών νησιών·

55. ζητεί τη δημιουργία ενός υποπρογράμματος για τα νησιά της Μεσογείου ως μέρους του μελλοντικού προγράμματος Interreg του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου της περιόδου 2021-2027, καθότι κρίνεται αποτελεσματικότερος τρόπος αξιοποίησης των ενωσιακών κονδυλίων που προορίζονται για τις νησιωτικές περιοχές της Μεσογείου·

Συμπεράσματα

56. επισημαίνει ότι μία από τις αρχές της ΕΕ είναι η οικονομική, κοινωνική και εδαφική συνοχή, με ιδιαίτερη έμφαση στις νησιωτικές περιοχές όπως κατοχυρώνεται στο άρθρο 174 της ΣΛΕΕ·

57. εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι, χάρη στην εκπόνηση μιας ειδικής στρατηγικής της ΕΕ για τις εξόχως απόκεντρες περιοχές, οι εν λόγω περιοχές διαθέτουν ειδικά προγράμματα ενίσχυσης που τους επέτρεψαν να επιτύχουν μεγαλύτερη βιώσιμη ανάπτυξη·

58. διαπιστώνει την ανάγκη πραγματικής και αποτελεσματικής εφαρμογής του άρθρου 174 της ΣΛΕΕ όσον αφορά τα νησιά της Μεσογείου, όπως ορίζεται στο άρθρο 349 επίσης της ΣΛΕΕ προκειμένου για τις εξόχως απόκεντρες περιοχές·

59. παροτρύνει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναπτύξει μια μεσογειακή νησιωτική στρατηγική όπου θα συνεκτιμώνται τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και τα τρωτά σημεία των νησιωτικών περιοχών της Μεσογείου και θα υπάρχει ενισχυμένη συνέργεια με συγκεκριμένες και συντονισμένες δράσεις μεταξύ των εν λόγω περιοχών, των κρατών μελών και της ΕΕ.

Βρυξέλλες, 14 Οκτωβρίου 2020. Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών Απόστολος ΤΖΙΤΖΙΚΩΣΤΑΣ

(1) Για παράδειγμα, έχουν αναπτυχθεί έργα όπως τα Blueislands, Mitomed+, Wintermed και Smartmed.

(2) Το σημείο αυτό απηχεί το μήνυμα της γνωμοδότησης με τίτλο «Μια ευρωπαϊκή στρατηγική για τον παράκτιο και θαλάσσιο τουρισμό» με εισηγητή τον κ. Vasco Ilídio Alves Cordeiro (PT/PSE) (https://webapi2016.cor.europa.eu/v1/documents/COR-2014-02645-00-00-AC-TRA-EL.doc/content).

(3) PLANISTAT EUROPE-BRADLEY DUNBAR ASS., Rapport Final. 2000. 16. 0. 118. Analysis of the island regions and outermost regions of the European Union, Ευρωπαϊκή Ένωση, Μάρτιος 2003.

(4) EE L 132 της 21.5.2016, σ. 58.

(5) Τέτοιες θα μπορούσαν να είναι η «Πρωτοβουλία για τη βιώσιμη ανάπτυξη της γαλάζιας οικονομίας στη δυτική Μεσόγειο» ή η «Στρατηγική της ΕΕ για την περιφέρεια της Αδριατικής και του Ιονίου (EUSAIR)».