EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 189/40

Συμπεράσματα του Συμβουλίου και των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών, συνελθόντων στο πλαίσιο του Συμβουλίου, σχετικά με τον αθλητισμό ως βατήρα για την κοινωνική ένταξη μέσω του εθελοντισμού

(2017/C 189/09)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΕ ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΟΙ ΤΩΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ, ΣΥΝΕΡΧΟΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ,

ΥΠΕΝΘΥΜΙΖΟΝΤΑΣ ΟΤΙ:

1. Ο αθλητισμός είναι η μεγαλύτερη κοινωνική και εθελοντική δραστηριότητα στην Ευρώπη. Ο αθλητισμός ενδιαφέρει πολλούς και έχει σημαντικό ρόλο στην προσέγγιση ανθρώπων με διαφορετικό υπόβαθρο.

2. Οι ευρωπαϊκές κοινωνίες αντιμετωπίζουν την πρόκληση να διατηρήσουν τη συνοχή τους χωρίς να επιφέρουν αποκλεισμούς. Ο εθελοντισμός στον αθλητισμό ως συμμετοχή στα κοινά μπορεί να υποστηρίξει την κοινωνική ένταξη, να συμβάλει στην ενεργό συμμετοχή των πολιτών και μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την αντιμετώπιση του κοινωνικού αποκλεισμού (1).

3. Ο εθελοντισμός στον αθλητισμό μπορεί να δημιουργήσει εντονότερη αίσθηση ένταξης στην κοινωνία στα ευάλωτα μέλη της. Με αυτό μπορεί να συμβάλει στην προώθηση της ενεργούς συμμετοχής των πολιτών. Τα παρόντα συμπεράσματα του Συμβουλίου αναγνωρίζουν την πολυμορφία των ευρωπαϊκών κοινωνιών και έχουν ως σκοπό να απευθυνθούν σε ομάδες που διατρέχουν κίνδυνο περιθωριοποίησης, δηλαδή σε μετανάστες και πρόσφυγες (2), ηλικιωμένους, άτομα με αναπηρίες και ευάλωτους νέους (3).

ΑΝΑΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΤΑ ΑΚΟΛΟΥΘΑ:

4. Έστω και μόνο με αργή ανάκαμψη από την οικονομική και χρηματοπιστωτική κρίση, ορισμένα κράτη μέλη της ΕΕ συνεχίζουν τον αγώνα κατά της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού (4). Η κοινωνική ένταξη απαιτεί ίση μεταχείριση όλων των κοινωνικών ομάδων και ιδιαίτερη έμφαση στη συμμετοχή.

5. Οι διενέξεις, κρίσεις και ασταθείς καταστάσεις σε τρίτες χώρες είχαν ως αποτέλεσμα μια άνευ προηγουμένου αύξηση των αριθμών των μεταναστών και προσφύγων (5) στην Ευρώπη από το 2010, προκαλώντας μεταναστευτική και προσφυγική κρίση στην Ευρώπη, ενώ τα κράτη μέλη της ΕΕ αγωνίζονται για να αντιμετωπίσουν το μεταναστευτικό ρεύμα.

6. Η κοινή δήλωση του Συμβουλίου, της Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με τις νομοθετικές προτεραιότητες της ΕΕ για το 2017 έχει στόχο να ανταποκριθεί στις πλέον επείγουσες προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα η ΕΕ. Η κοινή δήλωση προβλέπει έξι ειδικούς τομείς που πρέπει να αντιμετωπιστούν κατά προτεραιότητα. Η αντιμετώπιση της κοινωνικής διάστασης της ΕΕ και η μεταρρύθμιση και η ανάπτυξη της μεταναστευτικής πολιτικής της ΕΕ συγκαταλέγονται στους έξι αυτούς τομείς προτεραιότητας. (6)

7. Ο εθελοντισμός στον αθλητισμό μπορεί να προσεγγίσει άτομα σε διεθνές, εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, να ενθαρρύνει την ενεργό συμμετοχή των πολιτών και μπορεί να αποτελέσει ισχυρό εργαλείο κοινωνικής ένταξης σε πολλούς τομείς. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να διευκολύνει την ένταξη του αυξανόμενου πληθυσμού μεταναστών, την καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού ή να αυξήσει την αλληλεγγύη μεταξύ των γενεών και να συμβάλει στην ισότητα των φύλων. Αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο υπέρ της δημιουργίας κοινωνικής συνοχής καθώς και κοινοτήτων χωρίς διακρίσεις. Στο πλαίσιο αυτό διαδραματίζουν καίριο ρόλο οι τοπικές αρχές, σε συνεργασία με αθλητικά σωματεία, ενώσεις και άλλους φορείς για τους οποίους ο αθλητισμός αποτελεί μέθοδο εργασίας τους.

8. Οι ηλικιωμένοι αντιπροσωπεύουν σημαντικό και αυξανόμενο μέρος της Ευρωπαϊκής κοινωνίας, οικονομίας, του ευρωπαϊκού πολιτισμού και των ζωών μας. Παράγοντες όπως το χαμηλό εισόδημα, η κακή υγεία, το γήρας ή/και η διάκριση με βάση το φύλο, η μειωμένη σωματική ή πνευματική ικανότητα, η ανεργία, η απομόνωση, η κακοποίηση και η περιορισμένη πρόσβαση σε υπηρεσίες, μπορούν να συντελέσουν στον ολοένα αυξανόμενο κίνδυνο φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού (7) για μερικά μέλη αυτής της ομάδας. Ο εθελοντισμός στον αθλητισμό μπορεί να βγάλει αυτούς τους ανθρώπους από τη μοναξιά τους και να τους βοηθήσει να μοιραστούν την εμπειρία τους, ενισχύοντας τον διάλογο μεταξύ των γενεών.

9. Ο εθελοντισμός στον αθλητισμό, παράλληλα με την ανάπτυξη μιας σειράς δεξιοτήτων και ικανοτήτων, παρέχει στους νέους ευκαιρίες μη τυπικής και άτυπης μάθησης, μέσω των οποίων μπορούν να αποκτήσουν θετικές κοινωνικές συμπεριφορές χάρη στις αξίες που αναπτύσσουν μέσω του αθλητισμού. (8) Ο εθελοντισμός στον αθλητισμό μπορεί επίσης να χρησιμεύσει ως δίχτυ ασφαλείας για τους νέους ανθρώπους εκτός εκπαιδευτικού συστήματος ή χωρίς εργασία οι οποίοι βρίσκονται στο περιθώριο της κοινωνίας (9).

10. Οι ίσες ευκαιρίες για ανθρώπους με αναπηρίες τους επιτρέπουν να συμμετέχουν ως εθελοντές στον αθλητισμό επί ίσοις όροις με τους υπολοίπους. (10) Όλοι οι άνθρωποι με αναπηρίες πρέπει να έχουν το δικαίωμα πλήρους πρόσβασης σε αθλητικές δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένης της συμμετοχής ως εθελοντές. (11)

ΑΝΑΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ ΟΤΙ:

11. Σύμφωνα με το Ευρωβαρόμετρο του 2014, 7 % των πολιτών της ΕΕ αναφέρουν ότι επιδίδονται σε εθελοντική εργασία που στηρίζει αθλητικές δραστηριότητες (12). Η έρευνα δείχνει ότι ένα τρίτο των ερωτηθέντων αφιερώνουν περισσότερο από έξι ώρες τον μήνα για τον εθελοντισμό, ενώ το 8 % αφιερώνει 21 ώρες ή παραπάνω.

12. Ο εθελοντισμός διαδραματίζει καίριο ρόλο στην ένταξη των ανθρώπων σε μια κοινότητα, ενισχύοντας τον ρόλο των ενεργών πολιτών, αναπτύσσοντας την απασχολησιμότητα, προωθώντας αξίες και διαπολιτισμικό διάλογο. Οι εθελοντικές δραστηριότητες στον αθλητισμό μπορούν να λάβουν διαφορετικές μορφές και να πραγματοποιούνται περιστασιακά (για παράδειγμα, προετοιμασία και διοργάνωση τοπικών, περιφερειακών, εθνικών και διεθνών αθλητικών εκδηλώσεων) ή σε πιο τακτική, καθημερινή βάση (για παράδειγμα, δραστηριότητες που πραγματοποιούνται με τη λειτουργία διαφόρων αθλητικών σωματείων ή ενώσεων που δραστηριοποιούνται στον τομέα του αθλητισμού) (13).

13. Εξακολουθεί να υπάρχει έλλειψη στοιχείων για τις πολιτικές στήριξης στον τομέα της κοινωνικής ένταξης και του εθελοντισμού στον αθλητισμό. Μέχρι σήμερα δεν έχει γίνει καμία συστηματική, διακρατική έρευνα με έμφαση στις πολιτικές συνθήκες, τις οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις και τα διαρθρωτικά χαρακτηριστικά των αθλητικών ενώσεων, ομοσπονδιών, σωματείων και άλλων φορέων που προωθούν την κοινωνική ένταξη και τον εθελοντισμό στον αθλητισμό. (14) (15)

14. Το Ευρωπαϊκό Σώμα Αλληλεγγύης έχει ως στόχο να επιτρέψει σε όλο και περισσότερους νέους να συμμετέχουν σε ένα ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων αλληλεγγύης μέσω εθελοντισμού, απασχόλησης, πρακτικών άσκησης ή μαθητειών, για να ενισχύσει την αντιμετώπιση δύσκολων καταστάσεων σε ολόκληρη την Ευρώπη. Μπορεί να τους βοηθήσει να αναπτύξουν ικανότητες που θα χρειαστούν τόσο στην αγορά εργασίας όσο και στην ενεργό συμμετοχή τους ως πολίτες. Αυτό, με τη σειρά του, μπορεί να συνεισφέρει στην προώθηση της κοινωνικής ένταξης και των ευρωπαϊκών αξιών (16).

ΚΑΛΟΥΝ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ:

15. να διερευνήσουν και να υιοθετήσουν τον εθελοντισμό στον αθλητισμό ως βατήρα κοινωνικής ένταξης. Αυτό μπορούν να το επιτύχουν παρέχοντας στήριξη και ενθάρρυνση στις τοπικές και περιφερειακές αρχές σε συνεργασία με αθλητικά σωματεία και οργανώσεις, συμπεριλαμβανομένων μη κυβερνητικών οργανώσεων, να χρησιμοποιούν τον αθλητισμό ως μέθοδο εργασίας στην προσπάθειά τους για την παροχή πρόσβασης σε ανθρώπους που είναι αποκλεισμένοι κοινωνικά. Αυτό θα εξυπηρετούσε την προώθηση και ανάπτυξη καινοτόμων τρόπων, με τους οποίους ενθαρρύνεται η κοινωνική ένταξη των μειονοτήτων και ευπαθών ομάδων, συμπεριλαμβανομένων των απομονωμένων ηλικιωμένων, των ευάλωτων νέων, των ατόμων με αναπηρία, των μεταναστών και των προσφύγων, μέσω της προώθησης του εθελοντισμού στον αθλητισμό, και ως εκ τούτου, εφοδιάζοντας τις μειονότητες αυτές με νέες δεξιότητες και εμφυσώντας τους τον αθλητισμό ως τρόπο ζωής.

16. να προωθήσουν τον εθελοντισμό στον αθλητισμό μεταξύ των ανθρώπων από όλα τα επίπεδα της κοινωνίας, συμπεριλαμβανομένων των μεταναστών, των ηλικιωμένων, των ατόμων με αναπηρίες και των ευπαθών νέων.

17. να αναπτύξουν και να προωθήσουν τον εθελοντισμό στον αθλητισμό ως πολύτιμη εκπαιδευτική έννοια που θα πρέπει να συμπεριληφθεί στα διάφορα επίπεδα της άτυπης και μη τυπικής μάθησης, εντάσσοντας τις οργανώσεις νέων, τις αθλητικές οργανώσεις, καθώς και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη της κοινωνίας πολιτών και ενισχύοντας τη μεταξύ τους συνεργασία. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει εκπαιδευτικά προγράμματα σε συνεργασία με αθλητικές οργανώσεις, τα οποία θα τονίζουν τα οφέλη της σωματικής και πνευματικής ευεξίας και τη σημασία των εθελοντών στον αθλητισμό.

18. Να προάγουν τον εθελοντισμό μέσω της διοργάνωσης μεγάλων αθλητικών εκδηλώσεων σε σύμπραξη με το αθλητικό κίνημα. Οι μεγάλες αθλητικές εκδηλώσεις μπορούν να προσφέρουν τις κατάλληλες συνθήκες για την εκπαίδευση εθελοντών, βοηθώντας τους να αποκτήσουν τα απαραίτητα προσόντα.

ΚΑΛΟΥΝ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ:

19. να υποστηρίξει την ανταλλαγή ορθών πρακτικών και γνώσεων σχετικά με τον εθελοντισμό στον αθλητισμό σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ, λαμβάνοντας υπόψη τη συμβολή και τον αντίκτυπο που έχει στην κοινωνική ένταξη ο εθελοντισμός στον αθλητισμό.

20. να εξετάσει την υποστήριξη των διακρατικών πρωτοβουλιών (π.χ. ανταλλαγή ορθών πρακτικών, σπουδές, δίκτυα, σχέδια) με έμφαση στην εφαρμογή εθνικών και διεθνών στρατηγικών δράσεων για την κοινωνική ένταξη στο πλαίσιο των χρηματοδοτικών προγραμμάτων της ΕΕ, ειδικά το Erasmus+ και το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, με έμφαση στον εθελοντισμό στον αθλητισμό.

ΚΑΛΟΥΝ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΩΝ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΩΝ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΩΝ ΤΟΥΣ ΝΑ ΜΕΡΙΜΝΗΣΟΥΝ ΓΙΑ ΤΑ ΕΞΗΣ:

21. να θεωρήσουν την ευρωπαϊκή εβδομάδα Αθλητισμού ως πρωτοβουλία για την προώθηση του εθελοντισμού στον αθλητισμό και την ένταξη στους κόλπους του ανθρώπων από όλα τα τμήματα της κοινωνίας. Μπορεί να αποτελέσει μέσον για να απευθυνθεί σε όλα τα κοινωνικά στρώματα μέσω των δραστηριοτήτων σε υποβαθμισμένες περιοχές και της προσέγγισης εθελοντών στον αθλητισμό εντός των περιοχών αυτών.

22. να προωθήσουν την αναγνώριση και επικύρωση της μη τυπικής και άτυπης μάθησης που έχει αποκτηθεί μέσω του εθελοντισμού στον αθλητισμό, και συγκεκριμένα μέσω της χρήσης ευρωπαϊκών εργαλείων και καθοδήγησης (17) που μπορούν να διευκολύνουν την επικύρωση και να βελτιώσουν τη συγκρισιμότητα, τη διαφάνεια και την καλύτερη αναγνώριση των μαθησιακών αποτελεσμάτων που έχουν επιτευχθεί. Στόχος είναι να εξετασθεί πως μπορεί να ενισχυθεί η κατάσταση των εθελοντών ώστε να διασφαλίζεται η αναγνώριση των προσόντων που αποκτούν.

23. να προωθήσουν τη χρήση των Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων και του Ταμείου Συνοχής για υποδομές και για άλλα προγράμματα για αθλητικά σωματεία ώστε να βελτιωθούν οι υπάρχουσες κοινωνικές συνθήκες, ειδικά στις περιοχές με υψηλή συγκέντρωση ομάδων που διατρέχουν κίνδυνο περιθωριοποίησης.

24. να προωθήσουν την ιδέα του Ευρωπαϊκού Σώματος Αλληλεγγύης μεταξύ των αθλητικών οργανώσεων και να ενθαρρύνουν τη συμμετοχή τους σε αυτή την πρωτοβουλία ώστε οι νέοι που ασχολούνται ενεργά με τον αθλητισμό να έχουν καλύτερη πρόσβαση στο εν λόγω πρόγραμμα.

ΚΑΛΟΥΝ ΤΟ ΑΘΛΗΤΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ ΝΑ ΕΞΕΤΑΣΕΙ ΤΑ ΕΞΗΣ:

25. να ενθαρρυνθεί η ένταξη μεταναστών και προσφύγων, ηλικιωμένων, ατόμων με αναπηρίες, ευάλωτων νέων σε διάφορους ρόλους εθελοντή σε δραστηριότητες μαζικού αθλητισμού μέσω της διοργάνωσης μικρών και μεγάλων αθλητικών εκδηλώσεων και να καταστεί η εθελοντική συμμετοχή σε τέτοιες δραστηριότητες ευκολότερα προσβάσιμη με στόχο τη χειραφέτηση των ανθρώπων αυτών.

26. να αναπτυχθεί η συνεργασία με αθλητικές οργανώσεις, οργανώσεις νέων και άλλες μη κυβερνητικές οργανώσεις σε ό,τι αφορά τον τρόπο με τον οποίο θα προωθούνται, θα απασχολούνται και θα παραμένουν οι εθελοντές, ώστε οι ευκαιρίες για εθελοντισμό στον αθλητισμό, για παράδειγμα στο πλαίσιο μεγάλων αθλητικών εκδηλώσεων, να είναι οι μέγιστες δυνατές.

27. να δημιουργηθούν ευκαιρίες μάθησης και κατάρτισης για τη βελτίωση των δεξιοτήτων του εθελοντικού προσωπικού αθλητικών οργανώσεων, συμπεριλαμβανομένων των μεταναστών και των προσφύγων, των ηλικιωμένων, των ατόμων με αναπηρίες, των ευάλωτων νέων και άλλων μειονοτήτων, και παράλληλα να καλλιεργηθούν οι ικανότητες των υπευθύνων για την πρόσληψη και τη διαχείριση ποικίλων ομάδων εθελοντών.

28. να ενθαρρύνουν την ισότητα των ευκαιριών στα αθλητικά σωματεία, συμπεριλαμβανομένης της ίσης μεταχείρισης των ομάδων που απειλούνται με περιθωριοποίηση όσον αφορά την εγγραφή και την εθελοντική τους συμμετοχή σε σωματεία.

29. να προωθήσουν τη συμμετοχή ηλικιωμένων σε αθλητικά σωματεία και την ένταξη εθελοντών μεγαλύτερης ηλικίας, αξιοποιώντας την πολύτιμη εμπειρία ζωής τους στις αθλητικές δομές όλων των επιπέδων.

(1) Ως κοινωνικός αποκλεισμός νοείται η διαδικασία που ωθεί τους ανθρώπους στο περιθώριο της κοινωνίας, περιορίζει την πρόσβασή τους σε πόρους και ευκαιρίες, καθώς και τη συμμετοχή τους σε μια φυσιολογική κοινωνική και πολιτιστική ζωή, αφήνοντάς τους να αισθάνονται περιθωριοποιημένοι, ανίσχυροι και θύματα διακρίσεων.

(2) Το έγγραφο αυτό αναφέρεται στην ένταξη των μεταναστών και των προσφύγων, σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου και των Αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών σχετικά με την ένταξη των υπηκόων τρίτων χωρών οι οποίοι διαμένουν νόμιμα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, τα οποία εγκρίθηκαν στις 9 Δεκεμβρίου 2016 (15312/16).

(3) Ομάδες που αντιμετωπίζουν πολύ υψηλότερο κίνδυνο φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό. Εθνοτικές μειονότητες, μετανάστες, άτομα με αναπηρία, άστεγοι, χρήστες ουσιών, απομονωμένοι ηλικιωμένοι και νέοι, όλοι αντιμετωπίζουν συχνά δυσκολίες που μπορεί να οδηγήσουν σε περαιτέρω κοινωνικό αποκλεισμό, όπως τα χαμηλά επίπεδα εκπαίδευσης και η ανεργία ή η υποαπασχόληση.

(4) Μεταρρυθμίσεις της κοινωνικής πολιτικής της ΕΕ: Παρατηρητής της κοινωνικής ένταξης στην Ευρώπη (SIM) Διακρατική σύγκριση — Βαρόμετρο μεταρρυθμίσεων. Jan Arpe, Simona Milio, Andrej Stuchlik (εκδ.)

(5) Λευκή βίβλος για το μέλλον της Ευρώπης — Προβληματισμοί και σενάρια για την ΕΕ των 27 έως το 2025, σ. 11: «Η προσφυγική κρίση, λόγω της οποίας ήλθαν το 2015 στην Ευρώπη 1,2 εκατομμύρια άτομα, είναι πρωτόγνωρης κλίμακας από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και μετά» (βλέπε και υποσημείωση 3).

(6) Κοινή δήλωση για τον ετήσιο διοργανικό προγραμματισμό για το 2017 — Έγκριση, έγγρ. 15375/16

(7) Ενεργοί ηλικιωμένοι πολίτες για την Ευρώπη - Οδηγός για την πλατφόρμα AGE Europe της ΕΕ (2012).

(8) ΕΕ C 372 της 20.12.2011, σ. 24.

(9) Προώθηση της ένταξης και των θεμελιωδών αξιών μέσω της μη τυπικής και της άτυπης μάθησης: μέτρα σε επίπεδο ΕΕ για την εφαρμογή της Δήλωσης του Παρισιού.

(10) ΕΕ C 326 της 3.12.2010, σ. 5.

(11) COM(2010) 636 τελικό — Ευρωπαϊκή στρατηγική για την αναπηρία 2010-2020: ανανέωση της δέσμευσης για μια Ευρώπη χωρίς εμπόδια.

(12) Sport and Physical Activity Special Eurobarometer 412 (2014)

(13) Ομάδα εμπειρογνωμόνων για την ανάπτυξη ανθρώπινων πόρων στον τομέα του αθλητισμού. Συστάσεις για την ενθάρρυνση του εθελοντισμού στον αθλητισμό, βέλτιστες πρακτικές σχετικά με τους νομικούς και δημοσιονομικούς μηχανισμούς.

(14) Σχέδιο «Social Inclusion and volunteering in sports clubs in Europe» (SIVSCE) με την υποστήριξη του προγράμματος Erasmus+ της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2015-2017)

(15) European Sport Inclusion Network (ESPIN) - Promoting Equal Opportunities of Migrants and Minorities through Volunteering in Sport.

(16) Άρθρο 2 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση.

(17) Σύσταση του Συμβουλίου της 20ής Δεκεμβρίου 2012 για την επικύρωση της μη τυπικής και της άτυπης μάθησης (ΕΕ C 398 της 22.12.2012, σ. 1).