Φωτογραφίες: σ. 4 — ©iStock/ National Drone Photography· σ. 8 — ©iStock/ aiv1112· σ. 11 — ©iStock/ DmitryVPetrenko· σ. 15 — ©gettyimages/ Can Ersoy· σ. 22 — ©iStock/ peeterv

Η ΕΕ παρείχε καθοδήγηση σχετικά με την περαιτέρω ανάπτυξη πράσινης και γαλάζιας υποδομής στην Κύπρο, καθώς και ειδική σελίδα για τη χώρα στο σύστημα πληροφοριών για τη βιοποικιλότητα στην Ευρώπη (Biodiversity Information System for Europe – BISE) . Τα εν λόγω στοιχεία θα συμβάλλουν επίσης στην τελική αξιολόγηση της στρατηγικής της ΕΕ για τη βιοποικιλότητα με ορίζοντα το 2020.

Τα τρέχοντα στοιχεία δείχνουν ότι απορροφήθηκε το 100 % των κεφαλαίων της ΕΕ για την περίοδο 2007-2013.

Αγροτική ανάπτυξη

Για την αγροτική ανάπτυξη, η Κύπρος διαθέτει περίπου 32 εκατ. EUR από τη χρηματοδότηση από το ΕΤΠΑ, για τη στήριξη γεωργοπεριβαλλοντικών δεσμεύσεων. Διαθέτει ακόμη 7 εκατ. EUR για τη στήριξη της βιολογικής γεωργίας και 2 εκατ. EUR για τη στήριξη των υποχρεώσεων για το δίκτυο Natura 2000. Επίσης, η Κύπρος πρόσθεσε πρόσφατα μια νέα γεωργοπεριβαλλοντική δέσμευση για απαγόρευση της βόσκησης όλων των ζώων σε βοσκότοπους «υψηλής φυσικής αξίας» και σε βοσκότοπους που βρίσκονται εντός περιοχών Natura 2000.

Στο πρόγραμμα αγροτικής ανάπτυξης (ΠΑΑ) της Κύπρου εκτίθενται οι προτεραιότητες για την αξιοποίηση της χρηματοδότησης ύψους 243,3 εκατ. EUR που είναι διαθέσιμη για την περίοδο 2014-2020. Αυτή η χρηματοδότηση περιλαμβάνει πόρους ύψους 132,2 εκατ. EUR από το ΕΓΤΑΑ και εθνική συγχρηματοδότηση ύψους 119,1 εκατ. EUR.

Το ΠΑΑ της Κύπρου εστιάζει σε δράσεις για την αποκατάσταση, διατήρηση και βελτίωση των οικοσυστημάτων. Για παράδειγμα, 36 742 εκτάρια γεωργικών εκτάσεων θα προστατεύονται δυνάμει γεωργικών-περιβαλλοντικών-κλιματικών συμβάσεων που έχουν ως στόχο τη διατήρηση της βιοποικιλότητας, τη βελτίωση της διαχείρισης των υδάτων και την πρόληψη της διάβρωσης του εδάφους. Επιπλέον, 11 700 εκτάρια (41,4 %) αρδευόμενων εκτάσεων αναμένεται να μεταβούν σε αποδοτικότερα συστήματα άρδευσης.

Όσον αφορά την ενσωμάτωση των περιβαλλοντικών παραμέτρων στην κοινή γεωργική πολιτική (ΚΓΠ), οι δύο βασικοί τομείς είναι: i) η διάθεση του ΕΓΤΑΑ για τη χρηματοδότηση της οικολογικής διαχείρισης της γης και άλλων περιβαλλοντικών μέτρων· και ii) η διασφάλιση της αποτελεσματικής υλοποίησης του πρώτου πυλώνα της ΚΓΠ για την πολλαπλή συμμόρφωση και την ενίσχυση οικολογικού προσανατολισμού του πρώτου πυλώνα. Ο προϋπολογισμός για τις άμεσες ενισχύσεις για την περίοδο 2015-2020 ανέρχεται σε 353 εκατ. EUR, εκ των οποίων το 30 % θα διατεθεί σε πρακτικές οικολογικού προσανατολισμού που έχουν περιβαλλοντικό όφελος.

Σύμφωνα με τα πλέον πρόσφατα διαθέσιμα οικονομικά στοιχεία (για την περίοδο 2007-2013), η χρήση διαθέσιμων κονδυλίων αγροτικής ανάπτυξης στην Κύπρο ήταν 99,9 % (μέσος όρος της ΕΕ: 97,3 %).

Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας

Μέσω του επιχειρησιακού προγράμματος «Θάλασσα», η Κύπρος θα επενδύσει περίπου 53 εκατ. EUR στον τομέα θάλασσας και αλιείας, με τη συνεισφορά του ΕΤΘΑ να ανέρχεται 39,7 εκατ. EUR. Αρκετά προγράμματα με περιβαλλοντικά οφέλη έχουν χρηματοδοτηθεί στο πλαίσιο της προτεραιότητας 1 (βιώσιμη αλιεία) και της προτεραιότητας 2 (βιώσιμη υδατοκαλλιέργεια) του επιχειρησιακού προγράμματος. Το 23,8 % του συνολικού κονδυλίου του επιχειρησιακού προγράμματος διατίθεται για τη δημιουργία περιβαλλοντικά βιώσιμης, αποδοτικής ως προς τη χρήση των πόρων, καινοτόμου, ανταγωνιστικής και βασιζόμενης στη γνώση υδατοκαλλιέργειας.

Μηχανισμός «Συνδέοντας την Ευρώπη»

Ο μηχανισμός «Συνδέοντας την Ευρώπη» (ΔΣΕ) αποτελεί βασικό ενωσιακό χρηματοδοτικό μέσο που αναπτύχθηκε ειδικά για τον προσανατολισμό των επενδύσεων στις ευρωπαϊκές υποδομές μεταφορών και ενέργειας και τις ευρωπαϊκές ψηφιακές υποδομές. Στόχος του είναι η αντιμετώπιση των εντοπισθέντων ελλειπόντων κρίκων και σημείων συμφόρησης και η προώθηση της βιωσιμότητας.

Έως το τέλος του 2017, η Κύπρος είχε υπογράψει συμφωνίες για έργα ύψους 51 εκατ. EUR στο πλαίσιο του ΜΣΕ.

Ορίζων 2020

Η Κύπρος επωφελείται από χρηματοδότηση στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζων 2020» από την έναρξη του προγράμματος το 2014. Από τον Ιανουάριο του 2019, 124 συμμετέχοντες έχουν λάβει συνολικό ποσό ύψους 30,8 εκατ. EUR για έργα από τα προγράμματα εργασιών για τις κοινωνικές προκλήσεις που αφορούν περιβαλλοντικά θέματα, .

Η Λευκωσία συμμετέχει στο έργο του προγράμματος «Ορίζων 2020» με τον τίτλο «COproductioN with NaturE for City Transitioning, INnovation and Governance» (CONNECTING), στόχος του οποίου είναι η εκπόνηση πολιτικών και πρακτικών που αυξάνουν την ανθεκτικότητα, την καινοτομία και τη διακυβέρνηση των αστικών περιοχών μέσω λύσεων που βασίζονται στη φύση. Το έργο φέρνει σε επαφή δημοτικές αρχές, ΜΜΕ, πανεπιστημιακούς και εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών προκειμένου να ανταλλάξουν εμπειρίες και να εφαρμόσουν ορθές πρακτικές σε άλλες πόλεις.

Επίσης, το ερευνητικό κέντρο «Κοίος» εξασφάλισε χρηματοδότηση μέσω του προγράμματος «Ορίζων 2020» (στο πλαίσιο της δράσης TEAMING του μέρους του προγράμματος με τίτλο «Εξάπλωση της αριστείας και διεύρυνση της συμμετοχής») προκειμένου να αναβαθμιστεί σε κέντρο αριστείας. Αποστολή του κέντρου «Κοίος» είναι η πολυεπιστημονική έρευνα και καινοτομία στον τομέα των τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνίας με έμφαση στην παρακολούθηση, τον έλεγχο, την ασφάλεια και τη διαχείριση κρίσιμων υποδομών, στις οποίες συγκαταλέγονται μεγάλης κλίμακας, σύνθετα συστήματα, όπως ενεργειακά συστήματα, συστήματα υδροδότησης, συστήματα μεταφορών, δίκτυα τηλεπικοινωνιών και συστήματα διαχείρισης και αντιμετώπισης έκτακτων αναγκών.

Εκτός των προαναφερόμενων προγραμμάτων εργασιών, σε ολόκληρο το πρόγραμμα «Ορίζων 2020» υπάρχουν δαπάνες για το κλίμα και τη βιοποικιλότητα. Στην Κύπρο, τα έργα που έγιναν αποδεκτά για χρηματοδότηση σε όλα τα προγράμματα εργασιών του προγράμματος «Ορίζων 2020» έως τον Δεκέμβριο του 2018 περιλάμβαναν 34 εκατ. EUR που προορίζονταν για δράση για το κλίμα (23,1 % της συνολικής συνεισφοράς του προγράμματος «Ορίζων 2020» στη χώρα) και 4 εκατ. EUR για δράσεις που σχετίζονται με τη βιοποικιλότητα (3 % της συνολικής συνεισφοράς του προγράμματος «Ορίζων 2020» στη χώρα).

Πρόγραμμα LIFE

Από την έναρξή του το 1992, το πρόγραμμα LIFE έχει συγχρηματοδοτήσει συνολικά 45 έργα στην Κύπρο με συνολικές επενδύσεις ύψους 44,5 εκατ. EUR. Από αυτό το ποσό, η ΕΕ παρείχε 26 εκατ. EUR. Από τα εν λόγω έργα, 11 επικεντρώνονται στην περιβαλλοντική καινοτομία (στο πλαίσιο της προτεραιότητας του LIFE «περιβάλλον και αποδοτικότητα των πόρων») και εννέα στη διατήρηση της φύσης (στο πλαίσιο της προτεραιότητας «φύση και βιοποικιλότητα»).

Για την περίοδο 2014-2017, η ΕΕ έχει διαθέσει 6 εκατ. EUR σε κυπριακά έργα. Το έργο «LIFE+ ORGANIKO», με αιτούμενη συνεισφορά της ΕΕ ύψους άνω των 500 000 EUR , έχει ως στόχο τον εκσυγχρονισμό της βιολογικής γεωργίας και των προϊόντων της ώστε να συμβάλει στον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής.