ΕΠΙΤΡΟΠΗ  ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ  ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ
Bρυξέλλες  11.12.2001
COM(2001) 745 τελικό
ΠΡΑΣΙΝΟ  ΒΙΒΛΙΟ
Σχετικά  µε την αναθεώρηση  του κανονισ µού του Συµβουλίου  (ΕΟΚ ) αριθ . 4064/89
(υποβλήθηκε  από την Επιτροπή )
2ΠΙΝΑΚΑΣ  ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ
ΠΡΑΣΙΝΟ  ΒΙΒΛΙΟ  σχετικά  µε την αναθεώρηση  του κανονισ µού του Συµβουλίου  (ΕΟΚ )
αριθ. 4064/89...................................................................................................................... ........ 1
ΠΡΑΣΙΝΟ  ΒΙΒΛΙΟ  σχετικά  µε την αναθεώρηση  του κανονισ µού του Συµβουλίου  (ΕΟΚ )
αριθ. 4064/89...................................................................................................................... ........ 4
ΠΕΡΙΛΗΨΗ ............................................................................................................................... 4
I.ΕΙΣΑΓΩΓΗ .................................................................................................................. 6
II.ΘΕΜΑΤΑ  ΑΡΜΟ∆ΙΟΤΗΤΑΣ .................................................................................... 9
A.Κοινοτική  διάσταση ................................................................................................... 11
1.Ιστορικό ...................................................................................................................... 11
2.Σύνοψη  των προβλη µάτων  που πρέπει  να επιλυθούν ................................................ 11
3.Αξιολόγηση  των πιθανών  τροποποιήσεων  του άρθρου  1 παράγραφος  3.................. 12
α)Η τροποποίηση  των πέντε  κριτηρίων  που στοιχειοθετούν  το άρθρο  1
παράγραφος  3 δεν είναι  πιθανό  να οδηγήσει  σε ουσιώδη  βελτίωση ......................... 13
β)Καµία τροποποίηση  του άρθρου  22 δεν φαίνεται  να µπορεί  να επιφέρει  αισθητή
βελτίωση  (και θα απαιτούσε  εξάλλου  µια προσέγγιση  των εθνικών  νοµοθεσιών ). .. 17
γ)Αυτό µατη κοινοτική  αρµοδιότητα  για τις πράξεις  που αποτελούν  αντικεί µενο
πολλαπλών  κοινοποιήσεων ........................................................................................ 17
δ)Συµπέρασ µα σχετικά  µε τις πιθανές  εναλλακτικές  λύσεις  για την τροποποίηση  του
άρθρου  1 παράγραφος  3............................................................................................. 19
4.Ανάθεση  των αρµοδιοτήτων  σε µια διευρυ µένη Κοινότητα  - µακροπρόθεσ µη
προοπτική ................................................................................................................... 20
B.Η διαδικασία  παραπο µπής στα κράτη  µέλη, άρθρο  9................................................ 21
1.Ο µηχανισ µός παραπο µπής........................................................................................ 21
2.Περίληψη  των θεµάτων  που πρέπει  να επιλυθούν ..................................................... 21
3.∆υνατές  τροποποιήσεις .............................................................................................. 23
α)Απλούστευση  των κριτηρίων  παραπο µπής µιας υπόθεσης ....................................... 24
β)Παραπο µπή µε πρωτοβουλία  της Επιτροπής ............................................................. 24
γ)Χρονοδιάγρα µµα........................................................................................................ 24
Γ.Παραπο µπή στην  Επιτροπή  από περισσότερα  κράτη  µέλη, άρθρο  22
παράγραφος  3............................................................................................................. 25
1.∆ιαδικαστικές  αδυνα µίες του άρθρου  22 παράγραφος  3........................................... 26
2.Λειτουργικές  αδυνα µίες του άρθρου  22 παράγραφος  3 ............................................ 28
33.Συµπεράσ µατα σχετικά  µε το άρθρο  22 παράγραφος  3............................................. 29
∆.Η έννοια  της «συγκέντρωσης »: θέµατα προς  αναθεώρηση ....................................... 29
1.Μειοψηφικές  συµµετοχές .......................................................................................... 30
2.Στρατηγικές  συµµαχίες .............................................................................................. 31
3.Άρθρο  2 παράγραφος  4.............................................................................................. 32
4.Μη αυτόνο µες λειτουργικά  κοινές  επιχειρήσεις  παραγωγής ..................................... 33
5.Πολλαπλές  πράξεις .................................................................................................... 34
6.Επενδύσεις  σε κεφάλαια  επιχειρη µατικού  κινδύνου , άρθρο  3 παράγραφος  5 .......... 38
7.Σύγκλιση  – «Έλεγχος » ή «όµιλος επιχειρήσεων » ..................................................... 40
8.Περίληψη  των συµπερασ µάτων ................................................................................. 41
III.ΘΕΜΑΤΑ  ΟΥΣΙΑΣ ................................................................................................... 42
A.Έλεγχος  ουσιαστικών  προϋποθέσεων ........................................................................ 42
B.Ειδικοί  παράγοντες  αποτελεσ µατικότητας  στις συγκεντρώσεις ................................ 45
Γ.Απλοποιη µένη διαδικασία .......................................................................................... 45
IV.∆ΙΑ∆ΙΚΑΣΤΙΚΑ  ΖΗΤΗΜΑΤΑ ................................................................................ 47
A.Κοινοποίηση  - Γενεσιουργό  γεγονός ......................................................................... 47
B.Αναστολή  συγκεντρώσεων ........................................................................................ 49
Γ.Υπολογισ µός των προθεσ µιών................................................................................... 50
∆.∆ιοικητική  αποτελεσ µατικότητα ................................................................................ 50
E.Πληρότητα  της κοινοποίησης .................................................................................... 51
ΣΤ.∆ιαδικασία  αναλήψεων  υποχρεώσεων ....................................................................... 52
1.Τροποποίηση  της εφαρ µοστέας  διαδικασίας ............................................................. 55
Ζ.Άρθρο  8 παράγραφος  4.............................................................................................. 58
H.∆ιατάξεις  συµµόρφωσης  και επιβολής ...................................................................... 59
Θ.Τέλη  διεκπεραίωσης ................................................................................................... 60
Ι.∆ίκαιη  διεξαγωγή  της διαδικασίας  και «µέτρα ελέγχου  και αποτροπής  των
καταχρήσεων »............................................................................................................ 61
V.ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ  ΓΙΑ ΤΗΝ  ΥΠΟΒΟΛΗ  ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΩΝ ..................................... 67
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ .................................................................................................................... 68
4ΠΡΑΣΙΝΟ  ΒΙΒΛΙΟ
Σχετικά  µε την αναθεώρηση  του κανονισ µού του Συµβουλίου  (ΕΟΚ ) αριθ . 4064/89
ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Η προταθείσα  αναθεώρηση  του κανονισ µού για τις συγκεντρώσεις  αναλα µβάνεται
προκει µένου να διασφαλισθεί  ότι ο κανονισ µός θα συνεχίσει  να αποτελεί  ένα
αποτελεσ µατικό  όργανο  για τον έλεγχο  των συγκεντρώσεων  σε ένα µεταβαλλό µενο
οικονο µικό και πολιτικό  πλαίσιο , τόσο  στην  Ευρώπη  όσο και σε παγκόσ µιο επίπεδο .
Μολονότι  βασίζονται  στην  επιτυχή  εφαρ µογή του κανονισ µού τα τελευταία  δέκα  έτη, οι
προτάσεις  στοχεύουν  επίσης  στην  αντιµετώπιση  των προκλήσεων  που δηµιουργούν  οι
παγκόσ µιες συγκεντρώσεις , η νοµισµατική  ένωση , η ολοκλήρωση  των αγορών , η διεύρυνση
και η ανάγκη  συνεργασίας  µε άλλες  νοµοθεσίες . Η Επιτροπή  εκτιµά ότι η αναθεώρηση
πρέπει  να βασίζεται  στις αρχές  που διέπουν  τον κανονισ µό για τις συγκεντρώσεις , δηλαδή
την αναγκαιότητα  να διασφαλισθεί  πραγ µατικός , αποτελεσ µατικός , δίκαιος  και διαφανής
έλεγχος  των συγκεντρώσεων  στο καταλληλότερο  επίπεδο , σύµφωνα  µε την αρχή  της
επικουρικότητας .
Θέµατα αρµοδιότητας
Κοινοτική  διάσταση
Η εξέταση  από την Επιτροπή  της λειτουργίας  του κανονισ µού για τις συγκεντρώσεις
αποκάλυψε  ότι τα όρια του άρθρου  1 παράγραφος  2 όσο και ο κανόνας  των 2/3 λειτουργούν
ικανοποιητικά . Ωστόσο , σε ότι αφορά  το άρθρο  1 παράγραφος  3, ενώ η κυριότερη  αρχή  του
(δηλαδή  ότι πρέπει  να αναλα µβάνει  η Επιτροπή  τις υποθέσεις  που επηρεάζουν  τρία ή
περισσότερα  κράτη  µέλη) παρα µένει ισχυρή , τα κριτήρια  αρµοδιότητας  που περιλα µβάνονται
στη διάταξη  δεν επέλυσαν  το πρόβλη µα των πολλαπλών  κοινοποιήσεων  το οποίο
προβλεπόταν  να αντιµετωπίσουν . Έτσι , περιπτώσεις  κοινοτικού  ενδιαφέροντος  συνεχίζουν  να
υπόκεινται  σε διαδικασία  κοινοποίησης  και εξέτασης  σε ορισµένες ευρωπαϊκές  δικαιοδοσίες .
Ιδιαίτερα  ανησυχητική  είναι  η τάση  που δείχνει  αύξηση  των πολλαπλών  κοινοποιήσεων  σε
τρία ή περισσότερα  κράτη  µέλη, και το γεγονός  ότι η διεύρυνση  της Κοινότητας  αναµένεται
να εντείνει  την τάση  αυτή . Συνεπώς , η πρόταση  της Επιτροπής  επικεντρώνεται  στην
τροποποίηση  του άρθρου  1 παράγραφος  3, που θα πρέπει  να είναι  λειτουργικό  πριν από τη
διεύρυνση  της Κοινότητας .
Αφού  ανέλυσε  διάφορες  αριθµητικές  τροποποιήσεις  του συνδυασ µού των ορίων  και άλλες
απαιτήσεις  του άρθρου  1 παράγραφος  3, η Επιτροπή  καλεί  να της υποβληθούν  παρατηρήσεις
σχετικά  µε τη δυνατότητα  εισαγωγής  µιας αυτό µατης κοινοτικής  αρµοδιότητας  για υποθέσεις
που υπόκεινται  στις απαιτήσεις  πολλαπλής  κοινοποίησης  σε τρία ή περισσότερα  κράτη  µέλη.
Τα άρθρα  9 και 22 σχετικά  µε τις παραπο µπές διατηρούν  τη σηµασία τους ως εγγυητές  του
βαθµού ευελιξίας  σε ότι αφορά  την αρµοδιότητα  για τον έλεγχο  των συγκεντρώσεων  στο
επίπεδο  της ΕΕ. Η έρευνα  της Επιτροπής  έδειξε  µια γενικά  θετική  στάση  απέναντι  στην
απλοποίηση  του κριτηρίου  που χρησι µοποιείται  για να διατυπωθεί  µια αίτηση  παραπο µπής
βάσει  του άρθρου  9, για παράδειγ µα αποσυνδέοντας  την αίτηση  από την υποχρέωση
απόδειξης  ότι µια πράξη  απειλεί  να δηµιουργήσει  ή να ενισχύσει  δεσπόζουσα  θέση  και/ή
καταργώντας  την υποχρέωση  να αποδειχθεί  ότι η σχετική  αγορά  δεν αποτελεί  "ουσιώδες
5τµήµα" της κοινής  αγοράς . Η τροποποίηση  αυτή  θα επιτρέψει  την ευκολότερη  παραπο µπή
των πράξεων  των οποίων  τα αποτελέσ µατα δεν εκτείνονται  πέρα  από τα εθνικά  σύνορα , και
συνεπώς  την επιτάχυνση  της διαδικασίας . Για λόγους  συνεκτικότητας  της
επιχειρη µατολογίας , προτείνεται  να έχει η Επιτροπή  τη δυνατότητα  να παραπέ µπει υποθέσεις ,
µε δική της πρωτοβουλία , στα κράτη  µέλη όταν  πληρούνται  τα προβλεπό µενα κριτήρια . Η
Επιτροπή  προτείνει  επίσης  να τροποποιηθούν  προς  την ίδια κατεύθυνση  οι διατάξεις  του
άρθρου  22 σχετικά  µε τη διαδικασία  παραπο µπής από τα κράτη  µέλη.
Έννοια  της συγκέντρωσης
Με βάση  την κτηθείσα  πείρα  και λαµβάνοντας  υπόψη  την εξέλιξη  των επιχειρη µατικών
πρακτικών , το παρόν  κείµενο διερευνά  ορισµένες προσαρ µογές που θα µπορούσαν  να
πραγ µατοποιηθούν  σχετικά  µε την έννοια  της συγκέντρωσης  που καθορίζεται  στο άρθρο  3
του κανονισ µού για τις συγκεντρώσεις . Σε ότι αφορά  τις συµµετοχές  µειοψηφίας  και τις
στρατηγικές  συµµαχίες , µολονότι  αναγνωρίζει  τα δυνητικά  διαρθρωτικά  αποτελέσ µατα
αυτών  των πράξεων , το έγγραφο  περιγράφει  τη δυσκολία  να οροθετηθούν  οι διάφορες
περιπτώσεις  µε επαρκή  νοµική ασφάλεια . Σε ότι αφορά  το άρθρο  2, παράγραφος  4 σχετικά  µε
τις αυτόνο µες λειτουργικά  κοινές  επιχειρήσεις , η Επιτροπή  συµπεραίνει  προς  το παρόν  ότι θα
πρέπει  να αποκτήσει  µεγαλύτερη  πείρα  σχετικά  πριν εξετάσει  το ενδεχό µενο τροποποιήσεων .
Προς  το παρόν  δεν υπάρχουν  πειστικά  επιχειρή µατα για την επέκταση  του κανονισ µού για τις
συγκεντρώσεις  στις µη αυτόνο µες λειτουργικά  κοινές  επιχειρήσεις . Το παρόν  έγγραφο
προτείνει  την τροποποίηση  των ισχυουσών  διατάξεων  για τις πολλαπλές  πράξεις  ώστε  να
διασφαλισθεί  περισσότερο  συνεπής  και αποτελεσ µατική  εφαρ µογή των κανόνων  για τον
έλεγχο  των συγκεντρώσεων  σε τρία τέτοια  συγκεκρι µένα είδη τέτοιων  πράξεων  και θέτει
επίσης  θέµατα σχετικά  µε την εφαρ µοσιµότητα  του κανονισ µού για τις συγκεντρώσεις  σε
ορισµένα είδη πράξεων  επιχειρη µατικού  κινδύνου . Τέλος , στο παρόν  κεφάλαιο  εξετάζεται
εάν πρέπει  να εναρ µονισθεί  η έννοια  του οµίλου του άρθρου  5 παράγραφος  4 µε την έννοια
του ελέγχου  του άρθρου  3 παράγραφος  3.
Ουσιαστικά  θέµατα
Ουσιαστικό  κριτήριο
Το πράσινο  βιβλίο  ξεκινά  ένα διάλογο  σχετικά  µε τα συγκριτικά  πλεονεκτή µατα του
"κριτηρίου  της δεσπόζουσας  θέσης " που καθορίζεται  στον  κανονισ µό για τις συγκεντρώσεις
και του κριτηρίου  ενός "ουσιώδους  περιορισ µού του ανταγωνισ µού" που χρησι µοποιείται  σε
ορισµένα άλλα  νοµικά συστή µατα. Η αξία και η αποτελεσ µατικότητα  του κριτηρίου  της
δεσπόζουσας  θέσης  αναγνωρίζονται  και παρατηρείται  ότι η διεθνής  σύγκλιση  προς  την
κατεύθυνση  αυτή  είναι  ήδη σηµαντική , ανεξάρτητα  από οποιαδήποτε  καθαυτό  προσέγγιση
των νοµοθεσιών . Ωστόσο  µπορεί  να υποστηριχθεί  ότι η αναθεώρηση  του κειµένου του
κανονισ µού προς  την κατεύθυνση  αυτή  µπορεί  να είναι  επιθυ µητή, κυρίως  ώστε  να
διασφαλισθεί  ότι τα σηµαντικότερα  νοµικά συστή µατα εφαρ µόζουν  το ίδιο κριτήριο  και να
δηµιουργηθεί  µια σαφέστερη  βάση  στη νοµοθεσία  για να λαµβάνονται  υπόψη  θέµατα
αποτελεσ µατικότητας .
Απλοποιη µένη διαδικασία
Το Πράσινο  Βιβλίο  παρουσιάζει  προτάσεις  που θα µπορούσαν  να επωφεληθούν  από την
επιτυχη µένη εφαρ µογή της ανακοίνωσης  της Επιτροπής  του 2000 σχετικά  µε την
απλοποιη µένη διαδικασία . Προτείνει  την κωδικοποίηση  αυτής  της πρακτικής  σε έναν
κανονισ µό "απαλλαγής  κατά  κατηγορίες " γεγονός  που θα έχει ως πλεονέκτη µα την περαιτέρω
µείωση  του διοικητικού  φόρτου  στις πράξεις  που δεν θίγουν  τον ανταγωνισ µό και την
6επικέντρωση  των διαθέσι µων κανονιστικών  πόρων  στις υποθέσεις  που απαιτούν
προσεκτικότερη  εξέταση .
∆ιαδικαστικά  θέµατα
∆εσµεύσεις
Στο επίπεδο  της διαδικασίας , η σηµαντικότερη  πρόταση  έχει ως στόχο  την αναδιοργάνωση
του χρονοδιαγρά µµατος για την υποβολή  και τη συζήτηση  των δεσµεύσεων  στην  πρώτη  και
τη δεύτερη  φάση  της έρευνας , ώστε  να διαθέτουν  όλοι οι ενδιαφερό µενοι περισσότερο  χρόνο
για την καλύτερη  προετοι µασία της συνεισφοράς  τους. Ειδικότερα , το έγγραφο  προτείνει  να
περιληφθεί  µια διάταξη  αναστολής , που θα ενεργοποιείται  κατόπιν  αιτήµατος των µερών
ώστε  να αποφεύγεται  οποιαδήποτε  ex officio  παράταση  της διαδικασίας .
∆ικαιώ µατα της υπεράσπισης
Το παρόν  έγγραφο  εκθέτει  επίσης  τους διάφορους  µηχανισ µούς άσκησης  των δικαιω µάτων
της υπεράσπισης  στις διαδικασίες  συγκέντρωσης , στους  οποίους  θα προστεθούν  οι νέοι
κανόνες  για την αντιµετώπιση  των δεσµεύσεων . Στο ίδιο πλαίσιο , η ανάλυση  αφορά  επίσης
τα προβλή µατα αποτελεσ µατικότητας  του δικαστικού  ελέγχου  και καλεί  τα ενδιαφερό µενα
µέρη να σχολιάσουν  τα θέµατα αυτά .
Άλλα  διαδικαστικά  θέµατα
Το Πράσινο  Βιβλίο  εξετάζει  και άλλα  θέµατα σχετικά  µε τη διαδικασία . Ειδικότερα , εξετάζει
τις σηµερινές  πρακτικές  σε ότι αφορά  το γενεσιουργό  γεγονός  της κοινοποίησης  και τις
σχετικές  προθεσ µίες, καθώς  και την "υποχρέωση  αναστολής " (άρθρο  7). Σε ότι αφορά
πάντοτε  την κοινοποίηση , η Επιτροπή  επιθυ µεί να λάβει  σχόλια  σχετικά  µε την ηλεκτρονική
κοινοποίηση , την αποστολή  αντιγράφων  της κοινοποίησης  από τα ίδια τα µέρη στα κράτη
µέλη, τα έξοδα  κοινοποίησης  και τη διαδικασία  που πρέπει  να ακολουθηθεί  ώστε  να κηρυχθεί
µια κοινοποίηση  µη πλήρης . Η συζήτηση  περιλα µβάνει  επίσης  ορισµένες πτυχές  του άρθρου
8 παράγραφος  4 και την επανεξέταση  των διαδικασιών  εκτέλεσης  βάσει  των προτάσεων
εκσυγχρονισ µού που αφορούν  τον κανονισ µό αριθ. 17. Τέλος , το Πράσινο  βιβλίο  εξετάζει
την εισαγωγή  των εργάσι µων ηµερών  για τον υπολογισ µό των προθεσ µιών.
Σχόλια  των ενδιαφερο µένων  µερών
Η Επιτροπή  καλεί  τα ενδιαφερό µενα µέρη να της υποβάλλουν  τις απόψεις  τους για τα θέµατα
που εγείρει  το Πράσινο  Βιβλίο , καθώς  και για άλλα  προβλή µατα σχετικά  µε τη βελτίωση  του
ελέγχου  των συγκεντρώσεων  στην  Ευρώπη . Οι παρατηρήσεις  πρέπει  να υποβληθούν  στην
Επιτροπή  το αργότερο  στις 31 Μαρτίου  του 2002.
I.ΕΙΣΑΓΩΓΗ
1. Ο κανονισ µός αριθ. 4064/89 του Συµβουλίου  για τον έλεγχο  των συγκεντρώσεων
µεταξύ  επιχειρήσεων  (στο εξής "ο κανονισ µός για τις συγκεντρώσεις ") που
εγκρίθηκε  στις 21 ∆εκε µβρίου  1989 τέθηκε  σε ισχύ στις 21 Σεπτε µβρίου  1990. Ο
κανονισ µός για τις συγκεντρώσεις  καθορίζει  τους κανόνες  που ισχύουν  για τις
µεγάλες  συγκεντρώσεις , τα αποτελέσ µατα των οποίων  υπολογίζεται  ότι υπερβαίνουν
την επικράτεια  ενός µόνο κράτους  µέλους .
72. Τα 10 πρώτα  χρόνια  της εφαρ µογής του, ο κανονισ µός για τις συγκεντρώσεις
αναγνωρίσθηκε  ότι διασφάλισε  τον αποτελεσ µατικό  έλεγχο  των συγκεντρώσεων  σε
ευρωπαϊκό  επίπεδο . Η καθιέρωση  αυστηρών  και σύντο µων προθεσ µιών υπήρξε  και
παρα µένει µια από τις βασικές  πτυχές  του. Η Επιτροπή  πιστεύει  ότι ο κανονισ µός
εξακολουθεί  να αντιπροσωπεύει  την κατάλληλη  κανονιστική  προσέγγιση  ενόψει  της
σταδιακής  ενοποίησης  των αγορών  ολόκληρης  της Ευρώπης , και ειδικότερα  ότι
µπορεί  να προσαρ µόζεται  συνεχώς  στις οικονο µικές, νοµικές και πολιτικές  εξελίξεις ,
τόσο  εντός  όσο και εκτός  Ευρώπης .
3. Ο κανονισ µός για της συγκεντρώσεις  βασιζόταν  στην  ιδέα ότι η ολοκλήρωση  της
εσωτερικής  αγοράς  θα οδηγούσε  σε µείζονα  διασυνοριακή  αναδιοργάνωση  των
επιχειρήσεων  και ότι για το λόγο  αυτό  έπρεπε  να δηµιουργηθούν  ισότι µοι κανόνες
ώστε  να διασφαλισθεί  ότι τέτοιες  πράξεις  δεν θα απέβαιναν  εις βάρος  του
ανταγωνισ µού. Με άλλα  λόγια , έπρεπε  να διασφαλισθεί  ότι ισχύουν  οι ίδιες
υποχρεώσεις  σε ότι αφορά  τις κοινοποιήσεις  και οι ίδιες νοµικές διαδικασίες  και
πρότυπα  για τις συγκεντρώσεις  που έχουν  σηµαντικές  διασυνοριακές  επιπτώσεις  .
4. Για το λόγο  αυτό  ο κανονισ µός για τις συγκεντρώσεις  αναθέτει  στην  Επιτροπή
αποκλειστική  αρµοδιότητα  για τις "συγκεντρώσεις " µε κοινοτική  διάσταση . Αυτή  η
αρχή  της "ενιαίας  αντιµετώπισης " εξυπηρετεί  ένα διπλό  στόχο . Πρώτον , στο πνεύµα
της επικουρικότητας , βασίζεται  στη διαπίστωση  ότι ο έλεγχος  των συγκεντρώσεων
σε κοινοτικό  επίπεδο  δικαιολογείται  δεδοµένης της αδυνα µίας οποιουδήποτε
µεµονωµένου κράτους  µέλους  να αξιολογήσει  πλήρως  την εµβέλεια  και τις
διασυνοριακές  επιπτώσεις  αυτού  του είδους  των πράξεων  ενώ, επιπλέον , η αρχή  της
ενιαίας  αντιµετώπισης  που καθιερώνει  ο κανονισ µός για τις συγκεντρώσεις
απλοποιεί  τις διαδικασίες , γεγονός  που επιτρέπει  τόσο  στις αρµόδιες  αρχές  για τον
ανταγωνισ µό όσο και στις επιχειρήσεις  να ελαχιστοποιήσουν  το κόστος  ελέγχου  των
συγκεντρώσεων .
5. Μετά  την έγκριση  του κανονισ µού για τις συγκεντρώσεις , τα κράτη  µέλη της
Ευρωπαϊκής  Ένωσης  αυξήθηκαν  από 12 σε 15, οι αγορές  των οποίων  είναι  ολοένα
και περισσότερο  ενοποιη µένες. Επιπλέον , µετά την έναρξη  ισχύος  της συµφωνίας
του 1994 για τον Ευρωπαϊκό  Οικονο µικό Χώρο  (ΕΟΧ ), η αποκλειστική
αρµοδιότητα  της Ευρωπαϊκής  Επιτροπής  για τις συγκεντρώσεις  που υπερέβαιναν  τα
καθορισ µένα ανώτατα  όρια επεκτάθηκε  στο σύνολο  της επικράτειας  του ΕΟΧ . Η
διασυνοριακή  αναδιοργάνωση  των επιχειρήσεων  στην  Ευρώπη  εντάθηκε  µετά την
εγκαθίδρυση  της νοµισµατικής  ένωσης  το 1999.
6. Σήµερα αντιµετωπίζου µε την προοπτική  µιας Ευρωπαϊκής  Ένωσης  µε πολύ
περισσότερα  µέλη από το 2004, καθώς  και την ολοκλήρωση  της νοµισµατικής
ένωσης  µε το τελικό  στάδιο  της εισαγωγής  του ευρώ  το 2002. Ταυτόχρονα ,
συνεχίζεται  η τάση  για διεθνοποίηση  και παγκοσ µιοποίηση  των επιχειρήσεων  και
των αγορών  µε ταχύτερο  ρυθµό.
7. Παράλληλα  µε την εξέλιξη  αυτή , καθιερώνεται  ένας ολοένα  µεγαλύτερος  αριθµός
καθεστώτων  ελέγχου  σε ολόκληρο  τον κόσµο, γεγονός  που συνεπάγεται  αύξηση  του
κόστους  σε ότι αφορά  τις υποχρεώσεις  πολλαπλών  κοινοποιήσεων .
8. Μετά  το 1990, κοινοποιήθηκαν  περίπου  1800 συγκεντρώσεις  στην Επιτροπή  (Ιούλιος
2001). Ωστόσο , ο αριθµός αυτός  δεν αντιπροσωπεύει  παρά  ένα κλάσ µα του συνολικού
8αριθµού των πράξεων  που κοινοποιήθηκαν  στις εθνικές  αρχές  ανταγωνισ µού στην
Ευρωπαϊκή  Ένωση  για την ίδια περίοδο  1. Μετά  το 1990, πολλά  κράτη  µέλη, καθώς
και υποψήφιες  χώρες , καθιέρωσαν  κανόνες  ελέγχου  των πράξεων  συγκεντρώσεων  (ή
τροποποίησαν  τους υφιστά µενους ). Συνεπώς , πολλά  εθνικά  συστή µατα ελέγχου  των
συγκεντρώσεων  εµπνέονται  σε µεγάλο  βαθµό από τις αρχές  του κανονισ µού για τις
συγκεντρώσεις . Παρά  αυτήν  την "οµαλή εναρµόνιση ", παρα µένουν  ορισµένες
αποκλίσεις , ειδικότερα  στο επίπεδο  της διαδικασίας .
9. Όλοι  αυτοί  οι παράγοντες  δείχνουν  πόσο  χρειάζεται  να επανεξετασθεί  το σύνολο  του
ευρωπαϊκού  συστή µατος ελέγχου  των συγκεντρώσεων , ώστε  η Επιτροπή  και κάθε
εθνική  αρχή , µεµονωµένα και από κοινού , να κινητοποιήσουν  τους πόρους  τους κατά
τον καλύτερο  τρόπο  ώστε  να προστατευθεί  ο ανταγωνισ µός στην Κοινότητα ,
περιορίζοντας  ταυτόχρονα  το διοικητικό  φόρτο  για τις επιχειρήσεις , που είναι
υποχρεω µένες να τηρούν  τη νοµοθεσία , και βελτιώνοντας  τη νοµική ασφάλεια . Η αρχή
αυτή  ισχύει  ειδικότερα  για τις µεσαίες  επιχειρήσεις , που λόγω  του περιορισ µένου
µεγέθους  τους, δεν φθάνουν  τα ισχύοντα  όρια βάσει  του κανονισ µού για τις
συγκεντρώσεις , αλλά  υπόκεινται  στην υποχρέωση  υποβολής  πολλαπλών  εθνικών
κοινοποιήσεων .
10. Η κτηθείσα  πείρα  από τα δέκα  πρώτα  έτη εφαρ µογής του κανονισ µού για τις
συγκεντρώσεις  δείχνει  επίσης  ότι µπορούν  να πραγ µατοποιηθούν  ορισµένες
βελτιώσεις  σε ότι αφορά  την εµβέλεια  και τη λειτουργία  του κανονισ µού. Σχετικά  µε
την εµβέλεια , µια από τις βασικές  έννοιες , δηλαδή  της "συγκέντρωσης ",
επανεξετάσθηκε  από διαφορετικές  οπτικές  γωνίες . Κατά  τον ίδιο τρόπο ,
επανεξετάσθηκε  το διαδικαστικό  πλαίσιο  του κανονισ µού και φαίνεται  ότι ορισµένες
εναλλακτικές  λύσεις  θα οδηγούσαν  στην  περαιτέρω  βελτίωση  τόσο  της
αποτελεσ µατικότητας  των κανόνων  όσο και της νοµικής ασφάλειας  για τους
ενδιαφερό µενους .
11. Από την έγκρισή  του το 1989, ο κανονισ µός για τις συγκεντρώσεις  βασίζεται  στην
αρχή  σύµφωνα  µε την οποία  οι συγκεντρώσεις  αξιολογούνται  βάσει  του κριτηρίου
της δεσπόζουσας  θέσης  στην  αγορά : οι συγκεντρώσεις  που δηµιουργούν  ή ενισχύουν
µια τέτοια  δεσπόζουσα  θέση  πρέπει  να κηρύσσονται  µη συµβιβάσι µες µε την κοινή
αγορά  (και συνεπώς  παράνο µες). Συνολικά , αυτό  το κριτήριο  αξιολόγησης  επέτρεψε
να αποφευχθούν  αποτελεσ µατικά  δυνητικά  προβλή µατα ανταγωνισ µού. Εξάλλου ,
πολυάριθ µα νοµικά συστή µατα ακολούθησαν  αυτό  το παράδειγ µα και καθιέρωσαν
το ίδιο κριτήριο  αξιολόγησης  στις αντίστοιχες  διαδικασίες  τους. Το άλλο  βασικό
κριτήριο  αξιολόγησης  των συγκεντρώσεων  που χρησι µοποιείται  από ορισµένα
σηµαντικά  νοµικά συστή µατα και που εξετάζεται  σήµερα από ορισµένα κράτη  µέλη
είναι  αυτό  του ουσιώδους  περιορισ µού του ανταγωνισ µού. Σύµφωνα  µε ορισµένους
σχολιαστές , η έλλειψη  συνολικής  εναρ µόνισης  των κριτηρίων  αξιολόγησης  των
πράξεων  συγκεντρώσεων  δηµιουργεί  προβλή µατα. Συνεπώς , και µε βάση  την
σηµαντική  πείρα  που έχει αποκτήσει  από την εφαρ µογή του κριτηρίου  της
δεσπόζουσας  θέσης , η Επιτροπή  θεωρεί  ότι είναι  η κατάλληλη  στιγµή για έναν
ευρύτερο  διάλογο  σχετικά  µε τα συγκριτικά  πλεονεκτή µατα των δύο κριτηρίων ,
κυρίως  σε ότι αφορά  την αναγνωρισ µένη αναγκαιότητα  να βελτιωθεί  η συνολική
σύγκλιση  των κανόνων  για τον έλεγχο  των συγκεντρώσεων .
                                                
1Το 2000, υποβλήθηκαν  συνολικά  3021 κοινοποιήσεις  στις εθνικές  αρχές  ανταγωνισ µού της ΕΕ, έναντι
345 υποθέσεων  που κοινοποιήθηκαν  στην Επιτροπή .
912. Πρέπει  επίσης  να επανεξετασθούν , στο πλαίσιο  αυτό, οι διατάξεις  του κανονισ µού για
τις συγκεντρώσεις  που αφορούν  τα δικαιώ µατα της υπεράσπισης . Πρόκειται  για
ευρύτερα  θέµατα που αφορούν  τις έρευνες , την έγκριση  των αποφάσεων  και τον έλεγχο
αρµοδιότητας . Αναγνωρίζεται  εξάλλου  ότι έχει ιδιαίτερη  σηµασία να διασφαλίζεται  η
διαφάνεια  σε κάθε στάδιο  της διαδικασίας .
13. Η παρούσα  αναθεώρηση  του κανονισ µού για τις συγκεντρώσεις  σχετικά  µε τον
έλεγχο  των συγκεντρώσεων  συµπληρώνει  την προηγού µενη αναθεώρηση  του
κανονισ µού αριθ. 17 (σχετικά  µε τη βελτίωση  των κανόνων  για τις
αντιανταγωνιστικές  πρακτικές  των άρθρων  81 και 82 της συνθήκης )2. Ωστόσο ,
υπάρχει  θεµελιώδης  διαφορά  µεταξύ  των δύο αυτών  συστη µάτων , ειδικότερα  λόγω
του γεγονότος  ότι η Επιτροπή  έχει αποκλειστικές  εξουσίες  για τις συγκεντρώσεις  µε
κοινοτική  διάσταση , ενώ στον  τοµέα των αντιανταγωνιστικών  πρακτικών  η
αρµοδιότητα  κατανέ µεται µεταξύ  της Επιτροπής  και των κρατών  µελών . Παρά  αυτή
τη διαφορά  η αναθεώρηση  του κανονισ µού αριθ. 17 θα πρέπει  να ληφθεί  υπόψη ,
ώστε  οι δύο αναθεωρήσεις  να ενταχθούν  στον  συνολικό  εκσυγχρονισ µό του νοµικού
πλαισίου  του κοινοτικού  δικαίου  για τον ανταγωνισ µό.
14. Συµπεραίνοντας , είναι  απαραίτητο  για τους παραπάνω  λόγους , ώστε  να αξιοποιηθεί  η
κτηθείσα  πείρα  και να προετοι µασθεί  το ευρωπαϊκό  σύστη µα ελέγχου  των
συγκεντρώσεων  για την αντιµετώπιση  των προκλήσεων  των εποµένων  ετών , να
ξεκινήσει  µια διαδικασία  αναθεώρησης . Η Επιτροπή  εκτιµά ότι πρέπει  να βασισθεί  στις
αρχές  που διέπουν  τον κανονισ µό για τις συγκεντρώσεις , δηλ. την αναγκαιότητα  να
διασφαλισθεί  ένας πραγ µατικός , αποτελεσ µατικός  δίκαιος  και διαφανής  έλεγχος  των
συγκεντρώσεων  στο καταλληλότερο  επίπεδο .
II.ΘΕΜΑΤΑ  ΑΡΜΟ∆ΙΟΤΗΤΑΣ
ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΙΣ  ΜΕ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ  ∆ΙΑΣΤΑΣΗ
15. Ο κανονισ µός για τις συγκεντρώσεις  αναθέτει  στην  Επιτροπή  αποκλειστική
αρµοδιότητα  για τις συγκεντρώσεις  µε κοινοτική  διάσταση . Ο κανονισ µός θεωρεί  ότι
οι συγκεντρώσεις  αυτές  έχουν  επιπτώσεις  για την αγορά  που υπερβαίνουν  τα εθνικά
σύνορα  ενός κράτους  µέλους  (ένατο  αιτιολογικό  σηµείο).
16. Η κατανο µή των αρµοδιοτήτων  µεταξύ  της Κοινότητας  και των κρατών  µελών  στον
τοµέα του ελέγχου  των συγκεντρώσεων  βασίστηκε  συνεπώς  στις αρχές  στις οποίες
στηρίχθηκε  και η έννοια  της επικουρικότητας . Σύµφωνα  µε την αρχή  αυτή , πρέπει
να αναλα µβάνεται  δράση  στο καταλληλότερο  επίπεδο  αρµοδιότητας , ανάλογα  µε
τους στόχους  και τα µέσα που διατίθενται  στην  Κοινότητα  και τα κράτη  µέλη3.
                                                
2Βλ. πρόταση  της Επιτροπής  της 27.9.2000 για κανονισ µό του Συµβουλίου  σχετικά  µε την εφαρ µογή
των κανόνων  ανταγωνισ µού που προβλέπονται  στα άρθρο  81 και 82 της συνθήκης  και µε την
τροποποίηση  των κανονισ µών (ΕΟΚ ) 17/68, (E ΟΚ) αριθ. 2988/74, (E ΟΚ) αριθ. 4056/86 και (EΟΚ)
αριθ. 3975/87, COM(2000) 582 τελικό .
3Στο άρθρο  5 της συνθήκης  ΕΚ προβλέπεται  ότι η Κοινότητα  δρα στο επίπεδο  όπου  µπορούν  να
επιτευχθούν  καλύτερα  οι στόχοι . Όπως  διευκρινίζεται  στην  έκθεση  της Επιτροπής  προς  το Ευρωπαϊκό
Συµβούλιο  σχετικά  µε την προσαρ µογή της ισχύουσας  νοµοθεσίας  στην  αρχή  της επικουρικότητας
(COM(93) 545 τελικό , 24.11.93), πρέπει  να αναλα µβάνεται  δράση  στο καταλληλότερο  επίπεδο
δικαιοδοσίας , ανάλογα  µε τους στόχους  και τα µέσα που διαθέτουν  η Κοινότητα  και τα κράτη  µέλη.
1017. Η πείρα  επιβεβαίωσε  ότι η Επιτροπή  είναι  συνήθως  σε καλύτερη  θέση  για την
αντιµετώπιση  των συγκεντρώσεων  όταν τα συµµετέχοντα  µέρη δραστηριοποιούνται
σε αγορές  ευρύτερες  από τις εθνικές  αγορές . Για πράξεις  που πραγ µατοποιούνται  σε
παγκόσ µιες αγορές  ή σε ευρωπαϊκή  κλίµακα, οι εξουσίες  έρευνας  καθώς  και τα
διορθωτικά  µέτρα και τα εκτελεστικά  µέσα της Επιτροπής  είναι  καλύτερα
προσαρ µοσµένα σε σχέση  µε τα πιο περιορισ µένα µέσα που διαθέτουν  τα κράτη
µέλη. Η διαπίστωση  αυτή  ισχύει  συχνά  και για υποθέσεις  που δηµιουργούν
ανησυχίες  από πλευράς  ανταγωνισ µού σε περισσότερα  του ενός κράτη  µέλη. Τέτοιες
υποθέσεις  µπορούν  να έχουν  σηµαντικές  επιπτώσεις  και σε άλλες  περιοχές  της
Κοινότητας , για παράδειγ µα παρε µποδίζοντας  την είσοδο  ανταγωνιστών  από άλλα
κράτη  µέλη στις εν λόγω  χώρες .
18. Ένα από τα ιδιαίτερα  χαρακτηριστικά  της δηµιουργίας  της εσωτερικής  αγοράς  στην
Ευρωπαϊκή  Ένωση  έγκειται  στο γεγονός  ότι ορισµένες από τις αγορές  αυτές
βρίσκονται  σε µεταβατικό  στάδιο . Η υπόθεση  Pirelli-BICC4, αντικατοπτρίζει  το
αποτέλεσ µα µιας διαδικασίας  στην  οποία  η άρση  των περιορισ µών και η εναρ µόνιση
σε ευρωπαϊκό  επίπεδο  επέτρεψαν  πραγ µατικά  τη διεύρυνση  των σχετικών  αγορών .
Στην  περίπτωση  αυτή , η Επιτροπή  επιβεβαίωσε  ότι η αγορά  ήταν  πράγ µατι της
κλίµακας  του ΕΟΧ  λόγω  του γεγονότος  ότι ο πελάτες  προµηθεύονται  ολοένα  και
περισσότερο  ηλεκτρικά  καλώδια  σε ευρωπαϊκό  επίπεδο  προσφεύγοντας , ειδικότερα ,
στις διαδικασίες  που προβλέπονται  στις κοινοτικές  οδηγίες  για τις δηµόσιες
προµήθειες . Η υπόθεση  Pirelli σηµατοδοτεί  µια καµπή σε σχέση  µε προηγού µενες
υποθέσεις  που αφορούσαν  τον ίδιο τοµέα: Το 1992, οι ίδιες αυτές  αγορές  εθεωρείτο
ότι είχαν  εθνική  εµβέλεια . Η Επιτροπή  βρίσκεται  σε ιδιαίτερα  πλεονεκτική  θέση  για
να αντιµετωπίσει  υποθέσεις  όπου  υπάρχει  αυτή  η µεταβατικότητα , γιατί  µπορεί  να
εξετάσει  όλες τις επιπτώσεις  τόσο  σε εθνικό  όσο και σε ευρωπαϊκό  επίπεδο .
19. Μολονότι  κάθε  κράτος  µέλος µπορεί  να αντιµετωπίσει  τα θέµατα αυτά  στις
υποθέσεις  που αφορούν  την επικράτειά  του, είναι  προφανές  ότι η Επιτροπή
βρίσκεται  σε πλεονεκτικότερη  θέση  για να αντιµετωπίσει  το σύνολο  των σχετικών
προβλη µάτων  στο επίπεδο  της Κοινότητας . Η κοινοτική  αρµοδιότητα  σε τέτοιες
υποθέσεις  είναι  συνεπώς  σύµφωνη  µε την αρχή  της επικουρικότητας  αφού  πρόκειται
για το καλύτερο  µέσο ώστε  να αποφευχθεί  η δηµιουργία  εµποδίων  για τη συνέχιση
της ευρωπαϊκής  ολοκλήρωσης . Επιπλέον , η ταυτόχρονη  εξέταση  της ίδιας  υπόθεσης
σε πολλά  κράτη  µέλη δεν είναι  επιθυ µητή για λόγους  αποτελεσ µατικότητας .
20. Αντίθετα , τα κράτη  µέλη είναι  συνήθως  σε πλεονεκτικότερη  θέση  για την
αντιµετώπιση  πράξεων , που, λαµβανο µένων  υπόψη  των δραστηριοτήτων  των εν
λόγω  επιχειρήσεων  παράγουν  τα αποτελέσ µατά τους σε ένα µόνο κράτος  µέλος και
δεν συνεπάγονται , για παράδειγ µα, σηµαντικό  περιορισ µό της αγοράς  ή παρεπό µενα
αποτελέσ µατα. Η αποτελεσ µατική  αντιµετώπιση  τέτοιων  υποθέσεων  δεν απαιτεί  την
προσφυγή  στις πιο εκτετα µένες εξουσίες  της Επιτροπής  και οι εθνικές  αρχές  είναι
συνήθως  σε καλύτερη  θέση  όταν πρόκειται  για τη συγκέντρωση  των απαραίτητων
στοιχείων  στις αγορές  τους.
                                                
4Υπόθεση  αριθ. COMP/M.1882 –Pirelli-BICC. Απόφαση  της Επιτροπής  στις 19.07.2000 βάσει  του
άρθρου  8 παράγραφος  2 του κανονισ µού 4064/89.
11A.Κοινοτική  διάσταση
1.Ιστορικό
21. Στην  έκθεσή  της προς  το Συµβούλιο  στις 28 Ιουνίου  2000, σχετικά  µε την εφαρ µογή
των ορίων  για τον κανονισ µό για τον έλεγχο  των συγκεντρώσεων  (Έκθεση  του
2000)5, η Επιτροπή  εξέθετε  τα προκαταρκτικά  της συµπεράσ µατα σχετικά  µε τη
λειτουργία  των ορίων  του άρθρου  1 του κανονισ µού για τις συγκεντρώσεις ,
περιλα µβανο µένων  και των "πολλαπλών  κοινοποιήσεων ", δηλαδή  της περίπτωσης
των συγκεντρώσεων  που πρέπει  να κοινοποιούνται  σε δύο τουλάχιστον  κράτη  µέλη.
Μετά  την έγκριση  της έκθεσης  αυτής , η Επιτροπή  ανέλαβε  συµπληρω µατικές
µελέτες , τα αποτελέσ µατα των οποίων  παρατίθενται  και συζητούνται  λεπτο µερώς
στο παράρτη µα Ι που περιλα µβάνει  αναλυτικά  στοιχεία  ως προς  τα συµπεράσ µατα
του παρόντος  κεφαλαίου .
2.Σύνοψη  των προβλη µάτων  που πρέπει  να επιλυθούν
22. Στην  ανάλυσή  της, η Επιτροπή  επανεξέτασε  αν τα όρια του κύκλου  εργασιών  του
άρθρου  1 παρέ µεναν στο κατάλληλο  επίπεδο  δηλαδή  όχι µόνο αν ήταν
αποτελεσ µατικά , αλλά  και προβλέψι µα και διαφανή . Πρέπει  να παρατηρηθεί  ότι αν
δεν πληρούνται  τα κριτήρια  αρµοδιότητας  του άρθρου  1, η πράξη  πρέπει  συνήθως
να αποτελέσει  αντικεί µενο υποχρεωτικής  κοινοποίησης  σε ένα ή περισσότερα  κράτη
µέλη.
23. Όσο για τη λειτουργία  των σηµερινών  ορίων , η έρευνα  της Επιτροπής  δεν έδειξε ,
όπως  φαίνεται  αναλυτικότερα  στο παράρτη µα Ι, άµεση αναγκαιότητα  να
τροποποιηθεί  το άρθρο  1, παράγραφος  2. Το άρθρο  αυτό  συνεχίζει  να παραγάγει
αποτελέσ µατα γενικά  συµβιβάσι µα µε την αρχή  της επικουρικότητας , και η
αναθεώρηση  των ορίων  του κύκλου  εργασιών  που περιλα µβάνει  δεν αποτελεί  την
καλύτερη  λύση  στο πρόβλη µα των πολλαπλών  κοινοποιήσεων . Η εξέταση  αυτή  δεν
έδειξε  επίσης  ότι υπάρχει  αναγκαιότητα  τροποποίησης  του κανόνα  των 2/3. Ο
κανόνας  αυτός  που υιοθετεί  την προσέγγιση  του κέντρου  βαρύτητας  στην  κατανο µή
των αρµοδιοτήτων , παρέχει  αποτελέσ µατα γενικά  σύµφωνα  µε την αρχή  της
επικουρικότητας . Επιπλέον , στον  περιορισ µένο βαθµό που ο κανόνας  των 2/3
συνεπάγεται  πολλαπλές  κοινοποιήσεις , είναι  σπάνιο  ένα σχέδιο  συγκέντρωσης  να
πρέπει  να κοινοποιηθεί  σε περισσότερες  από δύο εθνικές  αρχές .
24. Αντίθετα , διαπιστώνεται  ότι το άρθρο  1 παράγραφος  3 δεν πέτυχε  τον επιδιωκό µενο
στόχο . Όταν  εγκρίθηκε  το 1997, είχε ως στόχο  να αναθέσει  στην  Επιτροπή
αρµοδιότητα  για υποθέσεις  που επηρέαζαν  τρία ή περισσότερα  κράτη  µέλη.
Μολονότι  η ανάλυση  επιβεβαίωνε  γενικά  την αξία αυτού  του στόχου  αφού  πρόκειται
συνήθως  για υποθέσεις  κοινοτικού  ενδιαφέροντος , η διάταξη  αυτή  δεν
ανταποκρίθηκε  στις σχετικές  προσδοκίες . Μόνο  ένα µικρό ποσοστό  τέτοιων
υποθέσεων  εξετάσθηκε  βάσει  του κανονισ µού για τις συγκεντρώσεις . Το 2000,
κοινοποιήθηκαν  µόνο 20 πράξεις  βάσει  του άρθρου  1, παράγραφος  3 έναντι  75
πολλαπλών  κοινοποιήσεων  σε τρία ή περισσότερα  κράτη  µέλη. Η αποτυχία  του
άρθρου  1 παράγραφος  3 φαίνεται  επίσης  από το γεγονός  ότι το 2000 περίπου  το 5%
όλων  των κοινοποιήσεων  που πραγ µατοποιήθηκαν  βάσει  του εν λόγω  άρθρου ,
                                                
5COM(2000) 399 τελικό  - 28.06.2000.
12αντιπροσωπεύουν  µια σηµαντική  µείωση  σε σχέση  µε το χαµηλό ήδη επίπεδο  του
19996.
25. Οι µελέτες  που πραγ µατοποιήθηκαν  δείχνουν  ότι πολλές  πράξεις  που υπόκεινται  σε
πολλαπλές  κοινοποιήσεις  έχουν  διασυνοριακές  επιπτώσεις . Μια από τις ενδείξεις
αυτές  είναι  το γεγονός  ότι χρειάζονται  συνήθως  τρεις  ή περισσότερες  εθνικές
κοινοποιήσεις . Επιπλέον , στις περισσότερες  από τις περιπτώσεις  αυτές , ορισµένα ή
το σύνολο  των ενδιαφερο µένων  κρατών  µελών  εκτίµησαν  και/ή καθόρισαν  ότι η
σχετική  αγορά  υπερβαίνει  την εθνική  επικράτεια . Σηµειώνεται  επίσης  ότι οι
περισσότερες  από τις πράξεις  αυτές  πληρούσαν  το κριτήριο  αρµοδιότητας  που
εφαρ µόζεται  για το κοινοτικό  επίπεδο , απέχοντας  ωστόσο  σηµαντικά  από το να
έχουν  εθνικό  κέντρο  βαρύτητας  (κανόνας  των 2/3). Πολλές  από αυτές  τις πράξεις
συγκέντρωσης  είχαν  διασυνοριακά  αποτελέσ µατα και εκτός  των χωρών  όπου  είχαν
υποβληθεί  οι κοινοποιήσεις , όπως  επιβεβαιώνει  το γεγονός  ότι αφορούσαν  συχνά
δραστηριότητες  σε κράτη  µέλη όπου  δεν είχε πραγ µατοποιηθεί  κοινοποίηση .
26. Από την πλευρά  των εν λόγω  επιχειρήσεων , η έρευνα  δείχνει  επίσης  ότι οι
πολλαπλές  κοινοποιήσεις  σε τρία τουλάχιστον  κράτη  µέλη συνεπάγονται
συµπληρω µατικές  δυσκολίες : χρονοβόρα  διαδικασία , κόστος  και νοµική ανασφάλεια
(στο παράρτη µα Ι παρατίθενται  αναλυτικότερες  πληροφορίες  για τα αποτελέσ µατα
των µελετών ).
27. Το συµπέρασ µα αυτό  επιβεβαιώνεται  εξάλλου  και από δύο άλλους  παράγοντες .
Καταρχάς , παρατηρείται  τάση  σταδιακής  αύξησης  των πολλαπλών  κοινοποιήσεων
σε τρία τουλάχιστον  κράτη  µέλη, σε απόλυτους  αριθµούς σε σχέση  µε τον αριθµό
των υποθέσεων  που κοινοποιούνται  βάσει  του κανονισ µού για τις συγκεντρώσεις .
Τα στοιχεία  αυτά  δείχνουν  ότι το πρόβλη µα επιδεινώνεται , ακόµη και στη σηµερινή
Ευρώπη  των 15. Η προσεχής  διεύρυνση  της Κοινότητας  από το 2004 είναι  πιθανό  να
εντείνει  ακόµη περισσότερο  τις αρνητικές  επιπτώσεις  των κοινοποιήσεων  στις
οποίες  εµπλέκεται  µεγάλος  αριθµός κρατών  µελών .
28. Η Επιτροπή  παρακολουθεί  και στηρίζει  πλήρως  την πρωτοβουλία  που έλαβαν
πρόσφατα  οι αρχές  ανταγωνισ µού των κρατών  µελών  για να ενισχύουν  τη
συνεργασία  τους όταν αντιµετωπίζουν , µεταξύ  άλλων , υποθέσεις  συγκεντρώσεων
που κοινοποιούνται  σε περισσότερες  από µια χώρες . Η συνεργασία  αυτή  θα έχει
αναµφισβήτητα  θετικά  αποτελέσ µατα ενισχύοντας  το επίπεδο  προστασίας  του
ανταγωνισ µού, και βελτιώνοντας  παράλληλα  τη διαδικαστική  αποτελεσ µατικότητα .
Ωστόσο , είναι  αµφίβολο  αν η συνεργασία  αυτή , ακόµη και αν αναπτυχθεί
σηµαντικά , θα µπορέσει  να αντικαταστήσει  το σύστη µα της ενιαίας  αντιµετώπισης
που εφαρ µόζεται  για τον έλεγχο  των συγκεντρώσεων  που έχουν  διασυνοριακές
επιπτώσεις .
3.Αξιολόγηση  των πιθανών  τροποποιήσεων  του άρθρου  1 παράγραφος  3
29. Η αντιµετώπιση  των ατελειών  του άρθρου  1 παράγραφος  3 πρέπει  να στοχεύει  στη
διασφάλιση  της αποτελεσ µατικής  εφαρ µογής των κανόνων  ανταγωνισ µού της
Κοινότητας  για τις πράξεις  που έχουν  διασυνοριακές  επιπτώσεις  µειώνοντας
παράλληλα  κατά  τρόπο  ισόρροπο  τον διοικητικό  φόρτο  των εµπλεκο µένων
                                                
6Το 2000, µόνο 20 από τις 345 κοινοποιήσεις  υποβλήθηκαν  βάσει  του άρθρου  1, παράγραφος  3. Για το
1999, το αντίστοιχο  ποσοστό  ήταν  12% ή 34 από τις 292 κοινοποιήσεις .
13επιχειρήσεων . Η λύση  αυτή , που πρέπει  να εφαρ µοστεί  πριν από την ένταξη  των
νέων  κρατών  µελών , θα πρέπει  επιπλέον  να ενισχύει  τις αρχές  στις οποίες  βασίζεται
ο κανονισ µός για τις συγκεντρώσεις , δηλαδή  την αποτελεσ µατική  προστασία  του
ανταγωνισ µού σύµφωνα  µε την αρχή  της επικουρικότητας .
30. Για να αντιµετωπισθούν  οι διαπιστω µένες ατέλειες  του άρθρου  1 παράγραφος  3,
µπορεί  να εξετασθεί  η τροποποίηση  ενός ή περισσοτέρων  από τα πέντε  κριτήρια  που
το στοιχειοθετούν . Μετά  από προσεκτική  ανάλυση  των διαθέσι µων στοιχείων , δεν
είναι  πιθανό  η τροποποίηση  των σηµερινών  κριτηρίων  του άρθρου  1 παράγραφος  3
να επιφέρει  τα αναµενόµενα αποτελέσ µατα, κυρίως  γιατί , λόγω  της πολυπλοκότητας
του συγκεκρι µένου άρθρου , υπάρχουν  τελείως  διαφορετικοί  λόγοι  για τους οποίους
οι επιχειρήσεις  δεν πληρούν  τα σχετικά  κριτήρια . Το φαινό µενο αυτό  θα εξηγηθεί
αναλυτικότερα  στο παρόν  έγγραφο .
31. Εξάλλου , ορισµένοι δήλωσαν  στην  Επιτροπή  ότι ίσως δεν είναι  απαραίτητο  να
προσαρ µοστεί  ολόκληρο  το άρθρο  1, παράγραφος  3, γιατί  το επιδιωκό µενο
αποτέλεσ µα µπορεί  να επιτευχθεί  µε την τροποποίηση  του άρθρου  22. Η πρόταση
αυτή  εξετάσθηκε  επίσης  λεπτο µερώς , και στην  περίπτωση  αυτή , τα αποτελέσ µατα
της σχετικής  µελέτης  που αναπτύσσονται  στη συνέχεια  έδειξαν  ότι δεν είναι  πιθανό
να επιτευχθεί  µια ρεαλιστική  λύση .
32. Η Επιτροπή  εκτιµά συνεπώς  στο στάδιο  αυτό  ότι θα ήταν  προτι µότερο  να γίνουν
ειδικές  τροποποιήσεις  οι οποίες  να οδηγήσουν  στα επιδιωκό µενα αποτελέσ µατα. Οι
τροποποιήσεις  αυτές  θα πρέπει  να έχουν  άµεσα αποτελέσ µατα για τις πράξεις  που
έχουν  σηµαντικές  διασυνοριακές  επιπτώσεις  και υπόκεινται  στην  αρµοδιότητα  της
Επιτροπής . Η Επιτροπή  επιθυ µεί να της υποβληθούν  σχόλια  σχετικά  µε τη
δυνατότητα  αντικατάστασης  του άρθρου  1 παράγραφος  3 µε διάταξη  σύµφωνα  µε
την οποία  η κοινοποίηση  σε τρία κράτη  µέλη θα αποτελεί  αξιόπιστη  ένδειξη  για την
προφανώς  διασυνοριακή  φύση  µιας συγκέντρωσης7. Η πρόταση  βασίζεται  στις ιδέες
που υποστήριξε  ήδη η Επιτροπή  στο Πράσινο  Βιβλίο  της του 1996.
33. Μια πιο µακροπρόθεσ µη ανάλυση  της κατανο µής των αρµοδιοτήτων  σε µια
διευρυ µένη κοινότητα  παρατίθεται  στο τέλος  του επόµενου κεφαλαίου . ∆εδο µένου
ότι τα µέτρα που προτείνονται  θα απαιτούσαν  ένα ελάχιστο  επίπεδο  προσέγγισης
των εθνικών  κανόνων  για τον έλεγχο  των συγκεντρώσεων , το πρόβλη µα αυτό
υπερβαίνει  το πλαίσιο  της παρούσας  αναθεώρησης .
α)Η τροποποίηση  των πέντε  κριτηρίων  που στοιχειοθετούν  το άρθρο  1 παράγραφος  3
δεν είναι  πιθανό  να οδηγήσει  σε ουσιώδη  βελτίωση
i) Τροποποίηση  του άρθρου  1 παράγραφος  3 µε την προσαρ µογή των διαφόρων
ορίων
34. Πρέπει  να σηµειωθεί  για την παρούσα  συζήτηση  ότι τα όρια του άρθρου  1
παράγραφος  3 καθορίστηκαν  χωρίς  να έχει ελεγχθεί  αν οι εξεταζό µενες
τροποποιήσεις  θα επέτρεπαν  πράγ µατι την κάλυψη  των πράξεων  µε κοινοτική
                                                
7Σηµειώνεται  ότι τα διαθέσι µα στοιχεία  δεν δικαιολογούν  την "άµεση" µείωση  των παγκόσ µιων ορίων  ή
του κοινοτικού  ορίου  για τον κύκλο  εργασιών  του άρθρου  1 παράγραφος  2. Μολονότι  τέτοια  µέτρα,
ανάλογα  µε τις τιµές που θα επιλεγούν , θα είχαν  ως άµεσο αποτέλεσ µα την επέκταση  της αρµοδιότητας
της Επιτροπής , δεν φαίνεται  πιθανό  ότι θα µπορούσαν  να επικεντρωθούν  ειδικά  στις συγκεντρώσεις  µε
διασυνοριακές  επιπτώσεις .
14διάσταση . Εξάλλου  δεν είναι  πιθανόν  να συλλεγούν  στοιχεία  προς  την κατεύθυνση
αυτή . Ο κύκλος  εργασιών  είναι  και παρα µένει ένα µέσο για την µέτρηση  των
πιθανών  επιπτώσεων  των συγκεντρώσεων , αλλά  θα συνεχίσει  να παράγει
διαφορετικά  αποτελέσ µατα από τον ένα οικονο µικό τοµέα στον  άλλο . Ωστόσο ,
γίνεται  γενικά  δεκτό  ότι ο κύκλος  εργασιών  είναι  το καλύτερο  κριτήριο  προκει µένου
να καθοριστεί  ποιες  πράξεις  συγκέντρωσης  έχουν  κοινοτική  διάσταση .
35. Συνεπώς , δεν είναι  περίεργο  που η µελέτη  της Επιτροπής  καταλήγει  στο
συµπέρασ µα ότι δεν υπάρχει  άµεση και απλή  απάντηση  σχετικά  µε το επίπεδο  στο
οποίο  τα όρια του άρθρου  1 παράγραφος  3 θα επέτρεπαν  την κάλυψη  όλων  των
συγκεντρώσεων  µε κοινοτική  διάσταση . Πρέπει  να υπογρα µµισθεί  ότι το άρθρο  1
παράγραφος  3 αντιπροσωπεύει  κατά  κάποιο  τρόπο  µια "µήτρα " των διατάξεων  που
µπορούν  να τροποποιηθούν  µε ένα άπειρο  αριθµό συνδυασ µών. Έτσι , είναι  αρκετά
εύκολο  να υπολογισθούν  τα αποτελέσ µατα, για παράδειγ µα, από τη µείωση  του
σηµερινού  ορίου  των 2,5 δισεκατ . ευρώ  του άρθρου  1 παράγραφος  3 στοιχείο  α) σε
2 δισεκατ . ευρώ . Θεωρητικά , η µείωση  αυτή  θα συνδυαζόταν  µε ορισµένες
τροποποιήσεις  των στοιχείων  β), γ) και/ή δ) του άρθρου  1 παράγραφος  3. Φυσικά ,
είναι  αδύνατο  (και πιθανότατα  όχι πολύ  χρήσι µο) να πραγ µατοποιηθεί  µια ιδιαίτερα
πολύπλοκη  ανάλυση  σχετικά  µε το ιδανικό  επίπεδο  και τον ιδανικό  συνδυασ µό
αυτών  των κριτηρίων .
36. Για το λόγο  αυτό , η παρουσίαση  που ακολουθεί  επικεντρώνεται  στο ποσοστό  των
πράξεων  που δεν θα καλύπτονταν  από τα κριτήρια  του άρθρου  1 παράγραφος  3, σε
ότι αφορά  τις κοινοποιήσεις  που υποβάλλονται  σε τρία τουλάχιστον  κράτη  µέλη8.
37. Τα διαθέσι µα στοιχεία  δείχνουν  ότι το 71% όλων  των πράξεων  που έχουν
κοινοποιηθεί  σε τρία ή περισσότερα  κράτη  µέλη δεν πληρούν  το κριτήριο  των 2,5
δισεκατ . ευρώ  που καθορίζει  το άρθρο  1 παράγραφος  3 στοιχείο  α). Οι µη
καλυπτό µενες πράξεις  θα µειώνονταν  κατά  58%, αν το κριτήριο  αυτό  αντικαθίστατο
από όριο 2 δισεκατ . ευρώ . Και να υπογρα µµισθεί  περαιτέρω  η δυσκολία  αναζήτησης
ενός ιδανικού  επιπέδου  προτείνεται  το ακόλουθο  παράδειγ µα. Το όριο του άρθρου  1,
παράγραφος  3 στοιχείο  α) θα έπρεπε  να µειωθεί  στα 500 εκατ. ή ακόµη περισσότερο
προκει µένου να καλύπτει  όλες τις υποθέσεις  που κοινοποιήθηκαν  σε τρία ή
περισσότερα  κράτη  µέλη. Ακόµη και στην  περίπτωση  αυτή , ωστόσο , ορισµένες από
τις υποθέσεις  αυτές  δεν θα πληρούσαν  τα κριτήρια  των υποπαραγράφων  β), γ) και/ή
δ).
38. Το 40% περίπου  των πράξεων  που κοινοποιήθηκαν  σε τρία τουλάχιστον  κράτη  µέλη
δεν πληρούν  το συνολικό  κριτήριο  των 100 εκατ. ευρώ  σε τρία τουλάχιστον  κράτη
µέλη (άρθρο  1 παράγραφος  3 στοιχείο  β)). Οι µη καλυπτό µενες πράξεις
συγκέντρωσης  θα µειώνονταν  κατά  31% αν το όριο αυτό  αντικαθίστατο  από όριο 50
εκατ. ευρώ .
39. Από τις πράξεις  που κοινοποιήθηκαν  σε τρία τουλάχιστον  κράτη  µέλη, το 68% δεν
έφθανε  το όριο των 25 εκατ. ευρώ  που καθορίζει  το άρθρο  1 παράγραφος  3 στοιχείο
γ). Οι µη καλυπτό µενες πράξεις  θα µειώνονταν  κατά  38% αν το κριτήριο
αντικαθίστατο  από όριο 15 εκατ. ευρώ .
                                                
8Για περισσότερο  λεπτο µερή παρουσίαση  βλ. Παράρτη µα Ι κεφάλαιο  Β, σχετικά  µε τα αποτελέσ µατα
της έρευνας  που πραγ µατοποιήθηκε  από την Επιτροπή .
1540. Το 35% περίπου  του συνόλου  των κοινοποιηθεισών  πράξεων  σε τρία τουλάχιστον
κράτη  µέλη δεν έφθανε  το όριο των 100 εκατ. ευρώ  που καθορίζει  το άρθρο  1
παράγραφος  3 στοιχείο  δ). Οι µη καλυπτό µενες πράξεις  θα µειώνονταν  κατά  25% αν
το κριτήριο  αυτό  αντικαθίστατο  από όριο 50 εκατ. ευρώ .
41. Υπογρα µµίζουµε ότι οι παραπάνω  αριθµοί δεν θα πρέπει  να αντιµετωπίζονται
σωρευτικά . Με άλλα  λόγια , αν µια εκτίµηση δείχνει , για παράδειγ µα ότι µια µείωση
του ορίου  του άρθρου  1 παράγραφος  3 στοιχείο  α) θα ενέτασσε  το 15% του συνόλου
των πολλαπλών  κοινοποιήσεων  στο πεδίο  εφαρ µογής του κανονισ µού, δεν πρέπει  να
προστεθεί  σε τροποποίηση , για παράδειγ µα του άρθρου  1 παράγραφος  3 στοιχείο  β)
που, σύµφωνα  µε τους ανάλογους  υπολογισ µούς, θα ενέτασσε  ήδη το 10% των
πολλαπλών  κοινοποιήσεων . Έτσι , τα δύο αυτά  µέτρα µπορούν  να θεωρηθούν  ως δύο
πιθανές  εναλλακτικές  λύσεις  για την επέκταση  του πεδίου  εφαρ µογής του
κανονισ µού για τις συγκεντρώσεις  σε ορισµένες, ή και το σύνολο  των πράξεων  που
αφορά  το πρώτο  µέτρο.
42. Στο πλαίσιο  των συµπερασ µάτων  που µπορούν  να εξαχθούν  από τα διαθέσι µα
στοιχεία , δεν φαίνεται  πιθανό  η τροποποίηση  των πέντε  κριτηρίων  που
στοιχειοθετούν  το άρθρο  1 παράγραφος  3 να εντάξει  τις πράξεις  που κοινοποιούνται
σε τρία τουλάχιστον  κράτη  µέλη στο πεδίο  αρµοδιότητας  της Επιτροπής . Αυτό  που
δείχνουν  είναι  ότι η µείωση  του ορίου  του κύκλου  εργασιών  που προβλέπεται  στο
άρθρο  1 παράγραφος  3 στοιχεία  α) και γ) θα επέφερε  την σηµαντικότερη  βελτίωση .
Φαίνεται , πράγ µατι, ότι ακριβείς  µειώσεις  αυτών  των κριτηρίων  θα είχαν
σηµαντικότερα  αποτελέσ µατα για τις πράξεις  που κοινοποιούνται  σε δύο
τουλάχιστον  κράτη  µέλη. ∆ιαπιστώνεται  ότι, µε την απλή  τροποποίησή  τους, ένας
ιδιαίτερα  υψηλός  αριθµός συγκεντρώσεων  των οποίων  η κοινοτική  διάσταση  είναι
σαφής  (αν εξετασθεί  ο αριθµός των επηρεαζό µενων  κρατών  µελών ) θα
εξακολουθούσε  να είναι  κάτω  από τα καθορισ µένα όρια9.
ii) Τροποποίηση  του άρθρου  1 παράγραφος  3 µε τη µείωση  του κριτηρίου  των τριών
χωρών  σε δύο.
43. Μια από τις άλλες  λύσεις  που προτάθηκαν  αντί της απλής  µείωσης  των ορίων  του
άρθρου  1 παράγραφος  3 συνίσταται  στη µείωση  του σηµερινού  αριθµού των τριών
χωρών  σε δύο. Ο όρος  αυτός  σηµαίνει  ότι ο συνολικός  κύκλος  εργασιών  που
πραγ µατοποιείται  από τις ενδιαφερό µενες επιχειρήσεις  σε τουλάχιστον  τρία κράτη
µέλη πρέπει  να είναι  ίσος ή µεγαλύτερος  από 100 εκατ. ευρώ  και ότι ο κύκλος
εργασιών  που πραγ µατοποιείται  µεµονωµένα από δύο τουλάχιστον  από τις
εξεταζό µενες επιχειρήσεις  πρέπει  να φθάνει  τα 25 εκατ. ευρώ . Ωστόσο , ακριβώς
αυτή  η τελευταία  προϋπόθεση  εξηγεί  γιατί  συνήθως  ορισµένες πράξεις  δεν πληρούν
τα κριτήρια  του άρθρου  1 παράγραφος  3 µε αποτέλεσ µα να αναγκάζονται  τα µέρη να
κοινοποιούν  το σχέδιό  τους σε τρία τουλάχιστον  κράτη  µέλη.
44. Υπενθυ µίζουµε ωστόσο  ότι το άρθρο  1 παράγραφος  3 δεν θα πρέπει  να ισχύει  για
πράξεις  συγκέντρωσης  που πρέπει  να κοινοποιούνται  σε δύο µόνο κράτη  µέλη.
Μολονότι  είναι  σαφές  ότι το αποτέλεσ µα της προϋπόθεσης  των τριών  χωρών  έχει
υπερβεί  τον αρχικό  του στόχο , η µετατροπή  του άρθρου  1 παράγραφος  3 σε
                                                
9Τροποποιήσεις  αυτού  του είδους  θα είχαν  πιθανότατα  και ως αποτέλεσ µα να εισέλθουν , αντίθετα  µε
τον επιδιωκό µενο στόχο , και ορισµένες πράξεις  που δεν αποτελούν  αντικεί µενο κοινοποιήσεων  σε τρία
τουλάχιστον  κράτη  µέλη, στο πεδίο  αρµοδιότητας  της Επιτροπής .
16"κριτήριο  δύο χωρών " θα έχει χωρίς  αµφιβολία  περιορισ µένα µόνο αποτελέσ µατα σε
ότι αφορά  τη µείωση  των υποχρεωτικών  κοινοποιήσεων  σε τρία τουλάχιστον  κράτη
µέλη10.
iii) Αποσύνδεση  των κριτηρίων  των στοιχείων  β) και γ) του άρθρου  1 παράγραφος  3
45. Μια άλλη  εναλλακτική  λύση  αντί της απλής  µείωσης  των διαφόρων  ορίων  του
άρθρου  1 παράγραφος  3 θα συνίστατο  στην  αποσύνδεση  του κριτηρίου  του άρθρου  1
παράγραφος  3 στοιχείο  β) που διασφαλίζει  ότι οι επιχειρήσεις  αναπτύσσουν  ένα
σηµαντικό  µέρος του συνόλου  των δραστηριοτήτων  τους σε τρία τουλάχιστον  κράτη
µέλη, από αυτό  του άρθρου  1 παράγραφος  3, στοιχείο  γ) που διασφαλίζει  ότι δύο
τουλάχιστον  από τις ενδιαφερό µενες επιχειρήσεις  έχουν  ισχυρή  παρουσία  σε αυτά  τα
κράτη  µέλη.
46. Θεωρητικά , µπορεί  να υποστηριχθεί  ότι ο κύκλος  εργασιών  των 25 εκατ. ευρώ  που
προβλέπει  το άρθρο  1, παράγραφος  3 στοιχείο  γ) είναι  σχετικά  χαµηλός  και ότι θα
ήταν  περίεργο  συγκεντρώσεις  µε κοινοτική  διάσταση  να µην πληρούν  το κριτήριο
αυτό . Στο σηµείο αυτό , έχει ενδιαφέρον  να διαπιστωθεί  ότι, σύµφωνα  µε τα
διαθέσι µα στοιχεία , το ποσοστό  των πράξεων  που πληρούν  το κριτήριο  αυτό  θα
αυξανόταν  σε περίπου  54% αν το συγκεκρι µένο κριτήριο  αποσυνδεόταν  από το
κριτήριο  του άρθρου  1 παράγραφος  3 στοιχείο  β). Συνεπώς , αν ο σηµερινός
συνδυασ µός των δύο κριτηρίων  έχει ως στόχο  να αποκλείσει  ότι ο συνολικός  κύκλος
εργασιών  που λαµβάνεται  υπόψη  στο πλαίσιο  του άρθρου  1 παράγραφος  3 στοιχείο
β) πραγ µατοποιείται  από το ένα των µερών , έχει αναµφισβήτητα  και ως αποτέλεσ µα
την εξαίρεση  υπερβολικά  µεγάλου  αριθµού πράξεων  σε ορισµένες περιπτώσεις .
47. Είναι  δύσκολο  να γίνει δεκτό  ότι αυτό  το 54% των πράξεων  που απαλλάσσονται  και
που πληροί  την τριπλή  προϋπόθεση  των 25 εκατ. ευρώ  θα είχε ωστόσο , γενικά , µόνο
διασυνοριακές  επιπτώσεις  de minimis. Το γεγονός  ότι οι υποθέσεις  που εµπίπτουν
στην  κατηγορία  αυτή  αποτελούν  συχνά  αντικεί µενο υποχρεωτικής  κοινοποίησης  σε
τουλάχιστον  τρία κράτη  µέλη ενισχύει  την εντύπωση  αυτή .
48. Μια άλλη  παρατήρηση  στηρίζει  εξάλλου  το ίδιο επιχείρη µα: οι εθνικοί  κανόνες  που
ισχύουν  σήµερα απαιτούν  συχνά  την κοινοποίηση  των πράξεων  που
αντιπροσωπεύουν  λιγότερα  από τα 25 εκατ. ευρώ  τα οποία  απαιτεί  το άρθρο  1
παράγραφος  3, γεγονός  που δικαιολογεί  την αντίληψη  ότι µπορούν  να υπάρχουν
σηµαντικές  επιπτώσεις  και κάτω  από το συγκεκρι µένο όριο.
49. Μια τροποποίηση  που θα επέτρεπε  να θεωρηθεί  ότι λαµβάνεται  υπόψη  ένα
µεγαλύτερο  ποσοστό  πράξεων  µε σηµαντικές  επιπτώσεις  σε τρία τουλάχιστον  κράτή
µέλη θα συνίστατο  στην  κατάργηση  του κριτηρίου  του άρθρου  1 παράγραφος  3
στοιχείο  β). Η τροποποίηση  αυτή  θα καθιστούσε  την Κοινότητα  αρµόδια σε όλες τις
περιπτώσεις  όπου  µια από τις εµπλεκό µενες επιχειρήσεις , συνήθως  η αγοράστρια ,
πληροί  όλα τα κριτήρια  του άρθρου  1 παράγραφος  3 ενώ η άλλη  εµπλεκό µενη
επιχείρηση , συνήθως  η επιχείρηση  στόχος , πληροί  τα κριτήρια  του άρθρου  1
παράγραφος  3 στοιχεία  γ) και δ). Ωστόσο , τα διαθέσι µα στοιχεία  δεν επιτρέπουν  την
αξιολόγηση  των συνεπειών  που θα είχε µια τέτοια  τροποποίηση  ως προς  την
                                                
10Τα διαθέσι µα στοιχεία  δεν επιτρέπουν  να µετρηθεί  αν η επιλογή  του αριθµού των δύο χωρών  στο
άρθρο  1 παράγραφος  3 στοιχείο  γ) θα εντάξει  στο πεδίο  αρµοδιότητας  της Επιτροπής  τις πράξεις  που
κοινοποιούνται  σήµερα σε µια µόνο χώρα .
17επέκταση  του πεδίου  εφαρ µογής του κανονισ µού στις συγκεντρώσεις  που δεν
αποτελούν  σήµερα αντικεί µενο πολλαπλών  κοινοποιήσεων .
50. Εναλλακτικά , θα µπορούσε  να καταργηθεί  ο σωρευτικός  χαρακτήρας  του άρθρου  1
παράγραφος  3 στοιχεία  β) και γ), µετατρέποντας  τη διάταξη  αυτή  σε εναλλακτική .
Ωστόσο , για να µην πραγ µατοποιείται  ο κύκλος  εργασιών  στον  οποίο  αναφέρεται  το
άρθρο  1 παράγραφος  3 στοιχείο  β) από µια µόνο από τις εµπλεκό µενες επιχειρήσεις  ,
πρέπει  να προστεθούν  και άλλα  κριτήρια . ∆εν είναι  σαφές  αν µπορεί  να επιτευχθεί
αυτό  το αποτέλεσ µα µε την λογική  του άρθρου  1 χωρίς  την αναφορά  σε κάποιο  όριο.
Έτσι , δεν φαίνεται  ικανοποιητική  από πλευράς  νοµικής ασφάλειας , µια διάταξη  που
θα απαιτούσε  απλώς  τουλάχιστον  δύο από τις εµπλεκό µενες επιχειρήσεις  να
δραστηριοποιούνται  σε δύο κράτη  µέλη όπου  πραγ µατοποιούν  κύκλο  εργασιών  100
εκατ. ευρώ .
iv) συµπέρασ µα σχετικά  µε τη δυνατότητα  τροποποίησης  των πέντε  κριτηρίων  που
στοιχειοθετούν  το άρθρο  1 παράγραφος  3.
51. Σύµφωνα  µε την προηγού µενη επιχειρη µατολογία , δεν είναι  πιθανό  η τροποποίηση
των σηµερινών  κριτηρίων  του άρθρου  1 παράγραφος  3 να αποδώσει  τα αναµενόµενα
αποτελέσ µατα. Αφενός , οι τροποποιήσεις  αυτές  δεν θα προσέφεραν  καµία εγγύηση
κατά  της διατήρησης  των πολλαπλών  κοινοποιήσεων  σε τουλάχιστον  τρία κράτη
µέλη και ακόµα αφετέρου , θα ενέτασσαν  στο πεδίο  αρµοδιότητας  της Επιτροπής
πράξεις  που δεν αποτελούν  σήµερα αντικεί µενο αυτών  των πολλαπλών
κοινοποιήσεων .
β)Καµία τροποποίηση  του άρθρου  22 δεν φαίνεται  να µπορεί  να επιφέρει  αισθητή
βελτίωση  (και θα απαιτούσε  εξάλλου  µια προσέγγιση  των εθνικών  νοµοθεσιών ).
52. Ορισ µένοι υποστήριξαν  ότι το πρόβλη µα των πολλαπλών  κοινοποιήσεων  θα
µπορούσε  να επιλυθεί  µε τροποποιήσεις  χάρη  στις οποίες  οι από κοινού  παραπο µπές
του άρθρου  22 θα αποτελούσαν  ένα πιο εύχρηστο  µέσο. ∆εδο µένου ότι οι δυσκολίες
εφαρ µογής του άρθρου  22 συζητούνται  λεπτο µερώς  στο επόµενο κεφάλαιο  για τις
διαδικασίες  παραπο µπής, τα σχετικά  επιχειρή µατα δεν επαναλα µβάνονται  στο
σηµείο αυτό . Σε ότι αφορά  την τροποποίηση  του άρθρου  1, παράγραφος  3, αρκεί  να
σηµειωθεί  ότι η δυνατότητα  να καταστεί  το άρθρο  22 ένα χρήσι µο µέτρο γενικής
εφαρ µογής για τις υποθέσεις  πολλαπλών  κοινοποιήσεων  φαίνεται  περιορισ µένη.
53. Μεταξύ  των βασικών  λόγων  για τους οποίους  το άρθρο  22 δεν οδήγησε  σε από
κοινού  παραπο µπές, σηµειώνονται  οι τεχνικές  διαφορές  που υπάρχουν  ακόµη µεταξύ
των εθνικών  διαδικασιών  ελέγχου  των συγκεντρώσεων , ειδικότερα  σε ότι αφορά  το
γενεσιουργό  γεγονός  της κοινοποίησης  τους κανόνες  για τις προθεσ µίες της
κοινοποίησης . Χρειάζεται  αναµφίβολα  κάποιος  βαθµός προσέγγισης  των εθνικών
νοµοθεσιών  για να επιλυθούν  τα προβλή µατα αυτά . Ωστόσο , είναι  προφανές  ότι το
πρόβλη µα ξεφεύγει  από το πλαίσιο  της παρούσας  µελέτης  και θα προϋπέθετε , σε
κάθε  περίπτωση , µια µακρά  διαδικασία .
γ)Αυτό µατη κοινοτική  αρµοδιότητα  για τις πράξεις  που αποτελούν  αντικεί µενο
πολλαπλών  κοινοποιήσεων .
54. Για να επιλυθεί  το πρόβλη µα των πολλαπλών  εθνικών  κοινοποιήσεων , η Επιτροπή
είχε προτείνει , στο Πράσινο  Βιβλίο  της του Ιανουαρίου  του 1996, να επεκταθεί  η
18αρµοδιότητα  της Επιτροπής  στις συγκεντρώσεις  που είναι  µεν χαµηλότερες  από τα
όρια αλλά  υπόκεινται  σε περισσότερα  από ένα εθνικά  συστή µατα.
55. Η πρόταση  είχε ως στόχο  την επέκταση  της αρµοδιότητας  της Επιτροπής  στις
συγκεντρώσεις  που αποτελούν  αντικεί µενο πολλαπλών  κοινοποιήσεων  και
περιλα µβάνονται  µεταξύ  των ορίων  του άρθρου  1 παράγραφος  2 και ορισµένων
χαµηλότερων  ορίων , που καθορίζονται  ενδεικτικά  στα δύο δισεκατ . ευρώ  (σε
παγκόσ µιο επίπεδο ) ή 100 εκατ. ευρώ  (σε κοινοτικό  επίπεδο ). Με άλλα  λόγια ,
σύµφωνα  µε την πρόταση , το άρθρο  1 του κανονισ µού για τις συγκεντρώσεις  θα
τροποποιείτο  έτσι ώστε  να θεωρείται  ότι οι πράξεις  συγκέντρωσης  που δεν φθάνουν
το όριο το οποίο  καθορίζεται  στο άρθρο  1 παράγραφος  2 έχουν  ωστόσο  κοινοτικό
διάσταση  όταν  εµπίπτουν  στο πεδίο  αρµοδιότητας  τριών  κρατών  µελών .
56. Κατά  τη διάρκεια  των µεταγενέστερων  συζητήσεων , η πρόθεση  της Επιτροπής  δεν
υποστηρίχθηκε  επαρκώς . Οι κριτικές  αφορούσαν  κυρίως  την επίλυση  του
προβλή µατος των διαφορών  µεταξύ  των νοµοθεσιών  των κρατών  µελών  για σηµεία
όπως  ο ορισµός της "πράξης  συγκέντρωσης " και την υποχρεωτική  ή εθελοντική
κοινοποίηση . Προφανώς , οι διαφορές  αυτές  δηµιουργούσαν  όχι µόνο προβλή µατα
νοµικής ασφάλειας , αλλά  καθιστούσαν  και υπερβολικά  πολύπλοκο  το έργο της
Επιτροπής , που θα έπρεπε  να αποφασίσει  αν εφαρ µόζονται  οι εθνικοί  κανόνες  σε µια
συγκεκρι µένη πολύπλοκη  υπόθεση .
57. Μετά  τις συζητήσεις  για την πρόταση  της Επιτροπής  του 1996 παρατηρήθηκε  de
facto µια σαφής  προσέγγιση  των εθνικών  νοµοθεσιών  για τον έλεγχο  των
συγκεντρώσεων . Το γεγονός  αυτό  πρέπει  να έχει µειώσει  τις δυσκολίες  που είχαν
αναφερθεί  την εποχή  εκείνη  για την εφαρ µογή του προταθέντος  συστή µατος.
Συνεπώς  φαίνεται  σκόπι µο να επαναληφθεί  ο διάλογος  σχετικά  µε τα πλεονεκτή µατα
της πρότασης  και, για το σκοπό  αυτό , η Επιτροπή  επαναλα µβάνει  το βασικό
προσανατολισ µό του Πράσινου  Βιβλίου  του 1996, δηλαδή  οι υποθέσεις  τις οποίες  να
αφορά  η εν λόγω  τροποποίηση  να είναι  αυτές  που περιλα µβάνουν  τουλάχιστον  τρεις
εθνικές  κοινοποιήσεις . Ωστόσο , σύµφωνα  µε τα λεπτο µερέστερα  στοιχεία  που
υπάρχουν  για τη λειτουργία  του άρθρου  1, παράγραφος  3, δεν υπάρχει  εµπειρική
βάση  σχετικά  µε τον περιορισ µό της εφαρ µοσιµότητας  ενός τέτοιου  συστή µατος στις
πράξεις  που πληρούν  ορισµένα όρια κύκλου  εργασιών .
i)∆ιαδικασία
58. Μετά  τον καθορισ µό της αρµοδιότητας  της Επιτροπής  βάσει  του κριτηρίου  των
πολλαπλών  κοινοποιήσεων , οι εξουσίες  της και η σχετική  διαδικασία  θα είναι  οι
ίδιες µε αυτές  για τις υποθέσεις  που καλύπτονται  από το άρθρο  1 παράγραφος  2.
Ωστόσο , πέρα  από τα συνήθη  κριτήρια  που καθορίζουν  την αρµοδιότητα  της
Επιτροπής , θα πρέπει  να καθορισθεί  αν η συγκέντρωση  πληροί  τα όρια κοινοποίησης
σε τρία τουλάχιστον  κράτη  µέλη.
59. Σύµφωνα  µε τις συζητήσεις  που πραγ µατοποιήθηκαν  για το Πράσινο  Βιβλίο  του
1996, το σύστη µα αυτό  θα πρέπει  να βασίζεται  στην  αρχή  ότι τα ενδιαφερό µενα
κράτη  µέλη πρέπει  να επιβεβαιώνουν  στην  Επιτροπή  την ερµηνεία  από τα µέρη για
τα εθνικά  όρια11.
                                                
11Οποιαδήποτε  διαφορετική  προσέγγιση  θα υποχρέωνε  την Επιτροπή  να ερµηνεύει  τις εθνικές
νοµοθεσίες  για τις συγκεντρώσεις . ∆εδο µένου  ότι οι νοµοθεσίες  αυτές  δεν έχουν  ακόµη εναρ µονισθεί
1960. Σε ένα σύστη µα όπου  η κοινοποίηση  στην  Επιτροπή  θα ήταν  υποχρεωτική  για τις
υποθέσεις  που πληρούν  τις προϋποθέσεις  κοινοποίησης  σε τρία τουλάχιστον  κράτη
µέλη, τα µέρη θα έπρεπε  σε κάθε  περίπτωση  να αποδεικνύουν , τουλάχιστον  στο
στάδιο  της επίση µης κοινοποίησης , ότι η εν λόγω  πράξη  πληροί  τα απαραίτητα  όρια.
Εξάλλου , δεν υπάρχει  λόγος  τα µέρη να µην υποβάλουν  τις πληροφορίες  αυτές  στην
Επιτροπή  και τα ενδιαφερό µενα κράτη  µέλη σε ένα µεταγενέστερο  στάδιο . Πάντως ,
πρέπει  να καθορισθεί  ένα σύστη µα σύµφωνα  µε το οποίο  τα ενδιαφερό µενα κράτη
µέλη να επιβεβαιώνουν  την ανάλυση  των µερών  στην  Επιτροπή  εντός  καθορισ µένης
προθεσ µίας. Για να αποφευχθεί  οποιαδήποτε  νοµική ανασφάλεια , η επιβεβαίωση
αυτή  πρέπει  να δίνεται  σε σχετικά  σύντο µη προθεσ µία (για παράδειγ µα µια ή δύο
εβδο µάδες). Το σύστη µα θα µπορούσε  για παράδειγ µα να έχει τη µορφή  µιας
διαδικασίας  µη εναντίωσης , δηλαδή  αν τα ενδιαφερό µενα κράτη  µέλη δεν
εναντιωθούν  στην  ανάλυση  των µερών  εντός  της καθορισ µένης προθεσ µίας, να
καθορίζεται  η αρµοδιότητα  της Επιτροπής .
61. Κατά  τη διάρκεια  των διαβουλεύσεων  που ακολούθησαν  το Πράσινο  Βιβλίο  του
1996 υποστηρίχθηκε  ότι ίσως είναι  δύσκολο  να καθορισθεί  αµέσως  αν µια
συγκέντρωση  είναι  σύµφωνη  µε τα εθνικά  όρια κοινοποίησης , ειδικότερα  στα κράτη
µέλη που εφαρ µόζουν  διαφορετικά  κριτήρια  από τον κύκλο  εργασιών  (όπως  τα όρια
µεριδίου  αγοράς ). Ωστόσο , δεδοµένου ότι η εφαρ µογή ορισµένων  εθνικών  ορίων
µπορεί  να δηµιουργεί  προβλή µατα, η δυσκολία  δεν θα επιδεινωνόταν  από την
πρόταση  αφού  η αξιολόγηση  αυτή  θα έπρεπε  να πραγ µατοποιείται  σε κάθε
περίπτωση  κατά  την οποία  δεν εφαρ µόζεται  ο κανονισ µός. Επιπλέον , λαµβανο µένου
υπόψη  ότι ο αριθµός των κρατών  µελών  που εφαρ µόζουν  κριτήρια  διαφορετικά  από
τον κύκλο  εργασιών  µειώθηκε  κατά  το 1996, η αντίρρηση  αυτή  δεν πρέπει  πλέον  να
δηµιουργεί  παρό µοια προβλή µατα. Τέλος , αν προκύψει  σχετικά  σοβαρό  πρόβλη µα
νοµικής ασφάλειας , µπορεί  να αναζητηθεί  λύση , για παράδειγ µα προβλέποντας  ότι η
προθεσ µία της µίας εβδο µάδας  που προβλέπεται  στο άρθρο  4 παράγραφος  1 δεν θα
ισχύει  για αυτή  την κατηγορία  πράξεων .
δ)Συµπέρασ µα σχετικά  µε τις πιθανές  εναλλακτικές  λύσεις  για την τροποποίηση  του
άρθρου  1 παράγραφος  3.
62. Η πρόταση  που περιγράφεται  παραπάνω  έχει ως στόχο  ένα συγκεκρι µένο
αποτέλεσ µα· Πράγ µατι, το καθοριστικό  κριτήριο  του άρθρου  1 παράγραφος  3 δεν θα
βασίζεται  πλέον  άµεσα σε συγκεκρι µένα όρια κύκλου  εργασιών . Σύµφωνα  µε την
πρόταση  αυτή , το γεγονός  ότι µια πράξη  συγκέντρωσης  συνεπάγεται  τρεις
τουλάχιστον  εθνικές  κοινοποιήσεις , θα αποτελεί  επαρκή  προϋπόθεση  για την
κοινοτική  διάσταση . Το πρότυπο  αυτό  απαιτεί  τον καθορισ µό µιας διαφανούς  και
ταχείας  µεθόδου  που να επιτρέψει  στα κράτη  µέλη να επιβεβαιώσουν  την
εφαρ µοσιµότητα  των εθνικών  τους κανόνων  σε µια συγκεκρι µένη περίπτωση .
63. Τα ενδιαφερό µενα µέρη καλούνται  να δώσουν  τη γνώµη τους σχετικά  µε την
πρόταση  αυτή  και τον τρόπο  µε τον οποίο  µπορεί  να υλοποιηθεί  καταλληλότερα , και
να σχολιάσουν , ενδεχο µένως , άλλες  πιθανές  λύσεις . Μπορούν  επίσης  να
υποβάλλουν  τις παρατηρήσεις  τους σχετικά  µε την κατάλληλη  διαδικασία  ώστε  να
καθορίζεται  η εφαρ µοσιµότητα  των κανόνων  ελέγχου  των συγκεντρώσεων  σε τρία
                                                                                                                                                        
πλήρως , ακόµη και όταν  πρόκειται  για τεχνικές  έννοιες  όπως  ο υπολογισ µός του κύκλου  εργασιών , µια
τέτοια  προσέγγιση  θα δηµιουργούσε  προβλή µατα διαφορετικής  ερµηνείας  των εθνικών  νοµοθεσιών
από την Επιτροπή  και τα κράτη  µέλη.
20τουλάχιστον  κράτη  µέλη, καθώς  και για άλλα  τεχνικά  και διαδικαστικά  θέµατα.
Τέλος , η Επιτροπή  επιθυ µεί να της υποβληθούν  παρατηρήσεις  σχετικά  µε τις
δυσκολίες , και γενικότερα , τα πλεονεκτή µατα µιας τροποποίησης  του άρθρου  1,
παράγραφος  3.
4.Ανάθεση  των αρµοδιοτήτων  σε µια διευρυ µένη Κοινότητα  - µακροπρόθεσ µη
προοπτική
64. Τα στοιχεία  που έχουν  συλλεγεί  στο πλαίσιο  της παρούσας  ανάλυσης  δείχνουν
επίσης  ότι µπορεί  να εξετασθεί  µια συνολικότερη  λύση  µακροπρόθεσ µα. Ένα
σύστη µα όπως  αυτό  που περιγράφεται  στη συνέχει  θα απαιτούσε  προφανώς  την
τροποποίηση  των κοινοτικών  και εθνικών  κανόνων  πέρα  από την εµβέλεια  του
παρόντος  εγγράφου . Το παρόν  κεφάλαιο  έχει συνεπώς  ως στόχο  να ανοίξει  µια
ευρύτερη  συζήτηση  σχετικά  µε τη µορφή  και την έννοια  που πρέπει  να δοθεί  στον
έλεγχο  των συγκεντρώσεων  στην  Ευρώπη  µετά την διεύρυνση  της Κοινότητας .
65. Η συζήτηση  αυτή  πρέπει  κυρίως  να αφορά  το σχεδιασ µό του συστή µατος που θα
εξυπηρετεί  καλύτερα  την αρχή  της επικουρικότητας  επιτρέποντας  ταυτόχρονα  στις
αρµόδιες  αρχές  για τον ανταγωνισ µό να κάνουν  τη καλύτερη  δυνατή  χρήση  των
περιορισ µένων  πόρων  τους και ανταποκρινό µενη στα λογικά  αιτήµατα των
επιχειρήσεων  που επιθυ µούν περισσότερο  προβλέψι µες αποφάσεις  και τη µείωση
του µη απαραίτητου  σχετικού  κόστους .
66. Μολονότι  παρήγαγαν  αποτελέσ µατα γενικά  σύµφωνα  µε την αρχή  της
επικουρικότητας , τα κριτήρια  αρµοδιότητας  του κανονισ µού για τις συγκεντρώσεις
θα µπορούσαν  καταρχάς  να τροποποιηθούν  ώστε  να καθορισθεί  µια πιο άµεση και
ρεαλιστική  µέθοδος  ώστε  να καθορίζεται  η διασυνοριακή  διάσταση  µιας πράξης
συγκέντρωσης .
67. Μπορού µε για παράδειγ µα να εξετάσου µε τη δηµιουργία  ενός συστή µατος που θα
καταργούσε  τα όρια του κύκλου  εργασιών  στον  κανονισ µό για τις συγκεντρώσεις
και όπου  το γενεσιουργό  γεγονός  της κοινοποίησης  στην  Επιτροπή  θα ήταν  η
υποχρέωση  να γίνει πολλαπλή  κοινοποίηση  της πράξης  στην  Ευρωπαϊκή  Ένωση .
Έτσι , ο καθορισ µός των πράξεων  που µπορούν  να θεωρηθούν  ότι έχουν  κοινοτική
διάσταση  θα συνδεόταν  άµεσα µε τις επιπτώσεις  που οι πράξεις  αυτές  θα είχαν  σε
περισσότερα  κράτη  µέλη. Μια από τις βασικές  προϋποθέσεις  ώστε  να λειτουργήσει
το σύστη µα αυτό  θα ήταν  πάντως  η µεγαλύτερη  προσέγγιση  των εθνικών  ορίων
ελέγχου  των συγκεντρώσεων . Σύµφωνα  µε την έρευνα  της Επιτροπής , οι σηµερινές
µη εναρ µονισµένες προϋποθέσεις  που διέπουν  την κοινοποίηση  στα κράτη  µέλη δεν
επιτρέπουν  να καθορισθούν  κατά  τρόπο  αξιόπιστο  τα κράτη  µέλη στα οποία  θα είχε
ουσιώδεις  επιπτώσεις  µια συγκεκρι µένη πράξη . Έτσι , µια πιο συστη µατική
προσέγγιση  σε ότι αφορά  τον καθορισ µό των ορίων  κοινοποίησης  στο εθνικό  δίκαιο
για τον έλεγχο  των συγκεντρώσεων  θα επέτρεπε  να χρησι µοποιηθούν  για την άµεση
µέτρηση  των διασυνοριακών  επιπτώσεων  των πράξεων  συγκέντρωσης .
68. Για να καταρτισθεί  µια δικτυακή  προσέγγιση  σε ότι αφορά  τον έλεγχο  των
συγκεντρώσεων  στην  Ευρώπη , θα ήταν  επίσης  χρήσι µο να ενισχυθεί  η προσαρ µογή
de facto  που έχει ήδη πραγ µατοποιηθεί  σχετικά  µε τους κανόνες  ελέγχου  των
συγκεντρώσεων  στην  Κοινότητα . Αυτό  ισχύει  ειδικότερα  για ορισµένα θεµελιώδη
σηµεία όπως  η έννοια  της συγκέντρωσης  και τα σηµαντικά  τµήµατα του δικαστικού
πλαισίου . Πρέπει  επίσης  να εξετασθεί  αν µια περαιτέρω  προσέγγιση  των κριτηρίων
ανταγωνισ µού που εφαρ µόζονται  θα ήταν  επωφελής  ώστε  να διασφαλισθεί  η
21πραγ µατική  και διαφανής  προστασία  του ανταγωνισ µού και η διατήρηση  των
ισότι µων όρων  ανταγωνισ µού. Ένα τέτοιο  εναρ µονισµένο περιβάλλον  θα συνέβαλε
επίσης  στη δηµιουργία  ενός πιο ανοικτού  δικτύου  αρχών  ανταγωνισ µού όπου ,
τελικά , η Επιτροπή  και µια ή περισσότερες  εθνικές  αρχές  ανταγωνισ µού θα
µπορούσαν  να µοιρασθούν  την αρµοδιότητα  αξιολόγησης  του συνόλου  των
επιπτώσεων  της πράξης  συγκέντρωσης  στις αγορές , είτε είναι  παγκόσ µιες είτε
τοπικές .
B.Η διαδικασία  παραπο µπής στα κράτη  µέλη, άρθρο  9
1.Ο µηχανισ µός παραπο µπής
69. Ο µηχανισ µός παραπο µπής του άρθρου  9 του κανονισ µού για τις συγκεντρώσεις
αποσκοπεί  να ρυθµίσει λεπτο µερώς  τη λειτουργία  του συστή µατος των ορίων
κύκλου  εργασιών  κατά  τρόπο  που να επιτρέπει  τον προσδιορισ µό της εφαρ µοστέας
νοµοθεσίας  και την εξέταση  της υπόθεσης  από την πλέον  αρµόδια αρχή . Ο
µηχανισ µός βασίζεται  σε ένα κριτήριο  εκτίµησης  των επιπτώσεων  της πράξης
συγκέντρωσης  στον  ανταγωνισ µό σε αγορά  κράτους  µέλους . Εάν το κριτήριο
ικανοποιείται , οι συγκεντρώσεις  µπορούν  να αντιµετωπίζονται  σε εθνικό  επίπεδο
ακόµα και εάν υπάρχει  υπέρβαση  των ορίων  του άρθρου  1. Η ρύθµιση αυτή  είναι
σύµφωνη  µε το πνεύµα της αρχής  της επικουρικότητας .
70. Το άρθρο  9 παράγραφος  10 προβλέπει  ότι οι περί παραπο µπής διατάξεις  µπορούν  να
επανεξεταστούν  ταυτόχρονα  µε τα όρια του άρθρου  1. Με βάση  την έκθεση  που
κατάρτισε  η Επιτροπή  τον Ιούνιο  του 2000, τα κράτη  µέλη τάχθηκαν  υπέρ  της
επανεξέτασης  αυτής  και πρότειναν  επίσης  να εξεταστούν  λεπτο µερώς  από την
Επιτροπή  όλα τα πρόσθετα  κόστη  που ενδεχο µένως  συνεπάγονται  οι διαδικασίες
παραπο µπής.
71. Η ανάλυση  επικεντρώθηκε  στις κοινοποιήσεις  που αποτέλεσαν  αντικεί µενο
αιτήσεων  παραπο µπής τα τελευταία  πέντε  χρόνια  (από το Νοέµβριο 1996 έως τον
Ιανουάριο  2001). Τα αποτελέσ µατα παρουσιάζονται  στο παράρτη µα ΙΙ.
2.Περίληψη  των θεµάτων  που πρέπει  να επιλυθούν
72. Τα αποτελέσ µατα της πρόσφατης  αυτής  έρευνας  παρέχουν  ελάχιστες  ενδείξεις  ότι ο
ισχύον  µηχανισ µός παραπο µπής συνεπάγεται  πρόσθετα  κόστη , αλλά  επιση µαίνουν
επίσης  ορισµένες πλευρές  του µηχανισ µού που θα ήταν  σκόπι µο να τροποποιηθούν .
Πρόκειται  ιδίως  για το χρονοδιάγρα µµα και τα κριτήρια  παραπο µπής µιας υπόθεσης ,
καθώς  και για τα προβλή µατα που ανακύπτουν  σε περίπτωση  µερικής  παραπο µπής.
Ανησυχίες  δηµιουργεί  και η αντιµετώπιση  από τις εθνικές  αρχές  ανταγωνισ µού των
υποθέσεων  που τους παραπέ µπονται , κυρίως  όσον  αφορά  ορισµένες διαδικαστικές
πτυχές . Αυτό  που προκύπτει  σαφώς  από την έρευνα  της Επιτροπής  είναι  η επιθυ µία
να θεσπιστεί  µια αποτελεσ µατική  διαδικασία  που να εξασφαλίζει  επαρκή  διαφάνεια
µεταξύ  των ενδιαφερό µενων  εταιρειών , της Επιτροπής  και των κρατών  µελών , η
οποία  θα περιορίζει  τις διπλές  διατυπώσεις  και τη σπατάλη  χρόνου  και θα εγγυάται
την έγκαιρη  λήψη  αποφάσεων  µε οµοιόµορφα  κριτήρια .
73. Μια συχνή  παρατήρηση  σχετικά  µε το χρονοδιάγρα µµα αφορά  την προθεσ µία των
τριών  εβδο µάδων  που έχουν  στη διάθεσή  τους οι εθνικές  αρχές  ανταγωνισ µού για να
υποβάλουν  αίτηση  παραπο µπής. Πολλοί  παρατηρητές  έκριναν  ότι η προθεσ µία αυτή
είναι  µεγαλύτερη  από ό,τι είναι  αναγκαίο . Αυτό  ισχύει  ιδίως  όταν η αίτηση  αφορά
22αγορές  στις οποίες  η εθνική  αρχή  είναι  χωρίς  αµφιβολία  η πλέον  αρµόδια. Ορισ µένοι
ανέφεραν  ότι η µεγάλη  διάρκεια  της προθεσ µίας αυτής  ενδέχεται  να έχει αρνητικές
επιπτώσεις , εφόσον  µπορεί  να διαταράξει  το χρονοδιάγρα µµα των εθνικών
διαδικασιών  που εφαρ µόζονται  στις προσφορές  εξαγοράς . Προβλή µατα ενδέχεται
επίσης  να ανακύψουν  στις περιπτώσεις  στις οποίες  η αίτηση  λαµβάνεται  λίγο πριν
την εκπνοή  της προθεσ µίας, όταν τα µέρη επικεντρώνουν  τις ενέργειές  τους στην
προετοι µασία των διορθωτικών  µέτρων  που θα διαπραγ µατευτούν  µε την Επιτροπή .
Τέλος , τα σχετικά  µε το χρονοδιάγρα µµα θέµατα είναι  σηµαντικά  εάν ληφθούν
υπόψη  οι υφιστά µενες διαφορές  στις προθεσ µίες λήψης  τελικής  απόφασης  από τις
εθνικές  αρχές  ανταγωνισ µού, ιδίως  σε περίπτωση  µερικής  παραπο µπής.
74. Όσον  αφορά  το κριτήριο  για την παραπο µπή των συγκεντρώσεων  (άρθρο  9
παράγραφος  2 του κανονισ µού), οι περισσότεροι  παρατηρητές  τάχθηκαν  υπέρ  της
θέσπισης  «προβλέψι µων», «απλών » ή ακόµα και «αυτό µατων » κριτηρίων . Τα
προτεινό µενα παραδείγ µατα περιλα µβάνουν  το κριτήριο  των «σαφώς  διακριτών
αγορών  προϊόντων  και γεωγραφικών  αγορών », της «έλλειψης  ή των πολύ
περιορισ µένων  ροών  ενδοκοινοτικού  εµπορίου », καθώς  και κριτήρια  βασιζό µενα
αποκλειστικά  σχεδόν  στα αποτελέσ µατα της συγκέντρωσης , όπως  η δηµιουργία  ή η
ενίσχυση  δεσπόζουσας  θέσης , ή συνδυασ µοί των ανωτέρω  κριτηρίων . Το άρθρο  9
παράγραφος  2 στοιχείο  β), που αποσκοπεί  να διευκολύνει  τις αιτήσεις  παραπο µπής
µε την εφαρ µογή ενός λιγότερου  αυστηρού  κριτηρίου , χρησι µοποιήθηκε  µόνο µία
φορά  µε επιτυχία  ως βάση  για µια αίτηση  παραπο µπής12.
75. Πολλές  εταιρείες  που συµµετείχαν  σε διαδικασίες  µερικής  παραπο µπής ανέφεραν  ότι
οι παραπο µπές αυτές  περιορίζουν  τα πλεονεκτή µατα της ενιαίας  αντιµετώπισης  και
ενδέχεται  επίσης  να επηρεάσουν  αρνητικά  το χρονοδιάγρα µµα, το κόστος  και την
ασφάλεια  δικαίου  των διαδικασιών , ιδίως  εάν η εκτίµηση των διαφόρων  στοιχείων
µιας συγκέντρωσης  παραπέ µπεται  σε περισσότερα  του ενός κράτη  µέλη. Όλες
σχεδόν  οι εταιρείες  δήλωσαν  ότι οι διαδικασίες  παραπο µπής αποτελούν  πηγή
πρόσθετου  κόστους  σε χρηµατοοικονο µικούς  και ανθρώπινους  πόρους , ιδίως  εάν η
αίτηση  παραπο µπής γίνει δεκτή , χωρίς  όµως να δώσουν  ποσοτικές  εκτιµήσεις  του
κόστους  αυτού . Πρέπει  ωστόσο  να ληφθεί  υπόψη , όπως  επιβεβαιώθηκε  από την
έρευνα , ότι οι εταιρείες  είναι  γενικά  σε θέση  να προβλέψουν  πότε είναι  πιθανό  µια
υπόθεση  να αποτελέσει  αντικεί µενο παραπο µπής και µπορούν  να συµπεριλάβουν  εκ
των προτέρων  τον παράγοντα  αυτό  στον  υπολογισ µό του κόστους  της διαδικασίας .
76. Υπάρχει  γενική  ανησυχία  για τον τρόπο  µε τον οποίο  οι εθνικοί  κανόνες , ιδίως  οι
διαδικαστικοί , εφαρ µόζονται  στις υποθέσεις  που παραπέ µπονται . Παρόλο  που
φαίνεται  ότι οι εθνικές  αρχές  εκτίµησαν  τις υποθέσεις  αυτές  κυρίως  από την άποψη
των επιπτώσεών  τους στον  ανταγωνισ µό, υπάρχει  ακόµα έλλειψη  ασφάλειας  δικαίου
όσον  αφορά  τη διάρκεια  των εθνικών  διαδικασιών  και την προστασία  των
επιχειρη µατικών  µυστικών  κατά  τη διερεύνηση  των υποθέσεων . Πολλοί
παρατηρητές  θα επιθυ µούσαν  µια µεγαλύτερη  ευθυγρά µµιση των εθνικών
διαδικαστικών  κανόνων , τουλάχιστον  µε βάση  ορισµένα ελάχιστα  πρότυπα .
77. Σηµαντικός  αριθµός παρατηρητών  θεωρούν  ότι η εκτίµηση των συγκεντρώσεων  σε
εθνικό  επίπεδο  µπορεί  να επηρεάζεται  από πολιτικές  παρε µβάσεις , ανάλογα  µε το
βαθµό ανάπτυξης  της εθνικής  νοµοθεσίας  ανταγωνισ µού, το καθεστώς  ιδιοκτησίας
                                                
12Υπόθεση  Govia/Conex (2001), η οποία  παραπέ µφθηκε  στις αρχές  του Ηνωµένου  Βασιλείου .
23των συγχωνευό µενων  εταιρειών  και, τέλος , την πολιτική  ή κοινωνική  σηµασία του
σχετικού  τοµέα για το ενδιαφερό µενο κράτος  µέλος.
78. Μετά  την παραπο µπή της υπόθεσης , ο κανονισ µός για τις συγκεντρώσεις  επιβάλλει
δύο υποχρεώσεις  στα κράτη  µέλη. Πρώτον , το άρθρο  9 παράγραφος  6 υποχρεώνει
την εθνική  αρχή  ανταγωνισ µού να γνωστοποιήσει  τα συµπεράσ µατά της εντός
τεσσάρων  µηνών  το αργότερο  από την ηµεροµηνία της παραπο µπής. Ορισ µένοι
θεωρούν  ότι η σηµερινή  διατύπωση  αυτού  του κανόνα  αφήνει  στην  εθνική  αρχή
ανταγωνισ µού µεγαλύτερα  χρονικά  περιθώρια  να εξετάσει  την υπόθεση  σε εθνικό
επίπεδο  από εκείνα  που θα είχε στη διάθεσή  της η Επιτροπή  και ότι αυτό  έχει ήδη
συµβεί. ∆εύτερον , το άρθρο  9 παράγραφος  8 απαιτεί  από τα κράτη  µέλη να
λαµβάνουν  µόνο τα µέτρα που είναι  απόλυτα  αναγκαία  για τη διασφάλιση  ή την
αποκατάσταση  πραγ µατικού  ανταγωνισ µού στην  οικεία  αγορά . Παρόλο  που οι
εθνικές  αρχές  ανταγωνισ µού έχουν  την ευχέρεια  να αποφασίσουν  µε ποιο τρόπο  θα
συµµορφωθούν  µε την εν λόγω  διάταξη , αυτή  δεν επιβάλλει  υποχρέωση  αποδοχής
της αρχής  της αναλογικότητας . Στο βαθµό που η χρησι µοποίηση  από τα κράτη  µέλη
της ευχέρειας  αυτής  υπόκειται  στον  έλεγχο  των εθνικών  δικαστηρίων , δεν φαίνεται
να υπάρχει , όπως  αναφέρθηκε  από ορισµένους  εκπροσώπους  του κλάδου , ανάγκη
τροποποίησης  της διάταξης  αυτής  µε την εισαγωγή  κάποιας  µορφής  εποπτείας  από
την Επιτροπή . ∆ύο πρόσφατες  υποθέσεις  παρέχουν  χαρακτηριστικά  παραδείγ µατα
του ρόλου  των εθνικών  δικαστηρίων  σε υποθέσεις  που παραπέ µφθηκαν13.
3.∆υνατές  τροποποιήσεις
79. Φαίνεται  ότι η απλούστευση  των προϋποθέσεων  για την υποβολή  αιτήσεων
παραπο µπής θα ενισχύσει  την αποτελεσ µατικότητα  των διαδικασιών  και µπορεί
επίσης  να επιτρέψει  τη µείωση  των προθεσ µιών για την υποβολή  και την έγκριση
των αιτήσεων . Ο τελευταίος  στόχος  εξαρτάται  σε µεγάλο  βαθµό από τη δυνατότητα
εφαρ µογής ταχύτερων  διαδικασιών  σε εθνικό  επίπεδο . Από την άποψη  αυτή ,
φαίνεται  ότι υπάρχουν  ελάχιστα  ή και κανένα  περιθώριο  για τη µείωση  της περιόδου
των τριών  εβδο µάδων  εάν οι εθνικές  αρχές  συνεχίσουν  να είναι  υποχρεω µένες να
αποδεικνύουν  ότι υπάρχει  κίνδυνος  δηµιουργίας  ή ενίσχυσης  δεσπόζουσας  θέσης
(άρθρο  9 παράγραφος  2 στοιχείο  α)). Ωστόσο , η απλούστευση  των προϋποθέσεων
για την υποβολή  αίτησης  παραπο µπής θα περιόριζε  την ανάγκη  προηγού µενης
διερεύνησης  των πιθανών  επιπτώσεων  µιας συγκέντρωσης  από τις εθνικές  αρχές . Θα
επέτρεπε  επίσης  τη µείωση  του χρονικού  διαστή µατος που είναι  αναγκαίο  για τις
εσωτερικές  διοικητικές  διαβουλεύσεις  στα κράτη  µέλη, δεδοµένου ότι η αίτηση
παραπο µπής δεν θα αντιπροσώπευε  πλέον  ένα προκαταρκτικό  συµπέρασ µα ότι η
πράξη  συγκέντρωσης  µπορεί  να έχει αρνητικές  επιπτώσεις  στον  ανταγωνισ µό.
80. Σύµφωνα  µε το στόχο  για τη διευκόλυνση  της παραπο µπής των υποθέσεων  που,
ελλείψει  σηµαντικών  διασυνοριακών  επιπτώσεων , πρέπει  να διερευνώνται  σε εθνικό
επίπεδο , θα ήταν  σκόπι µο να δοθεί  στην  Επιτροπή  η δυνατότητα  να παραπέ µπει τις
υποθέσεις  αυτές  µε δική της πρωτοβουλία . Η διαδικασία  αυτή  θα απαιτούσε  φυσικά
προηγού µενες διαβουλεύσεις  µεταξύ  της Επιτροπής  και των αρµόδιων  αρχών  του
ενδιαφερό µενου κράτους  µέλους  και θα απάλλασσε  το κράτος  αυτό  από τις
διαδικαστικές  διατυπώσεις  για την προετοι µασία της αίτησης . Εκτός  από την
                                                
13Υπόθεση  COMP/M.2216 ENEL/FT/Wind/Infostrada, η οποία  παραπέ µφθηκε  στην  Ιταλία  στις 19
Ιανουαρίου  2001, προσφυγή  κατά  της απόφασης  ενώπιον  του αρµόδιου  εθνικού  δικαστηρίου · υπόθεση
COMP/M.2044 Interbrew/Bass, η οποία  παραπέ µφθηκε  στις αρχές  του Ηνωµένου  Βασιλείου  στις 22
Οκτωβρίου  2000, ακύρωση  για διαδικαστικούς  µόνο λόγους  της απόφασης  για τα διορθωτικά  µέτρα.
24απλούστευση  των διαδικασιών  παραπο µπής, η παροχή  της δυνατότητας  αυτής  στην
Επιτροπή  θα επέτρεπε , στις περιπτώσεις  στις οποίες  η συγκέντρωση  έχει επιπτώσεις
σε εθνικό  επίπεδο , την εξασφάλιση  ενός πιο οµοιόµορφου  πλαισίου  στην  Κοινότητα .
Η ευχέρεια  που έχει η Επιτροπή  να παραπέ µπει τις υποθέσεις  αυτές  στα κράτη  µέλη
θα αντικατόπτριζε  ουσιαστικά  τη δυνατότητα  που έχουν  σήµερα τα κράτη  µέλη να
παραπέ µπουν  ορισµένες υποθέσεις  στην  Επιτροπή  βάσει  του άρθρου  22 του
κανονισ µού για τις συγκεντρώσεις .
81. Για να βελτιώσει  ακόµα περισσότερο  τη διαφάνεια , η Επιτροπή  θα µπορούσε  να
θεσπίσει  ειδικές  κατευθυντήρες  γραµµές για το καθεστώς  των παραπο µπών στο
πλαίσιο  του νέου συστή µατος. Οι κατευθυντήρες  γραµµές θα µπορούσαν  να
παρέχουν , υπό µορφή  ανάλογη  µε την πρόσφατα  θεσπισθείσα  ανακοίνωση  για τα
διορθωτικά  µέτρα, εξηγήσεις  σχετικά  µε τις αρχές  βάσει  των οποίων  γίνονται  οι
παραπο µπές και τον τρόπο  µε τον οποίο  πρέπει  να προσδιορίζονται  οι υποθέσεις  µε
τοπικό  ή περιφερειακό  ενδιαφέρον , σε συνδυασ µό µε πρακτικά  παραδείγ µατα.
α)Απλούστευση  των κριτηρίων  παραπο µπής µιας υπόθεσης
Προτείνεται  να διατηρηθεί  µόνο το άρθρο  9 παράγραφος  2 στοιχείο  β) και να
διευκολυνθεί  η εφαρ µογή του. Αυτό  απαιτεί  το διαχωρισ µό της αίτησης  παραπο µπής
από την τεκµηρίωση  της απειλής  δηµιουργίας  ή ενίσχυσης  δεσπόζουσας  θέσης . Θα
αρκεί  η θεµελίωση  ισχυρισ µού για την ύπαρξη  επιπτώσεων  στον  ανταγωνισ µό σε
δεδοµένη αγορά  κράτους  µέλους . Όσον  αφορά  το µέγεθος  και τη σηµασία της
οικείας  αγοράς , το κριτήριο  δεν πρέπει  να είναι  ο βαθµός στον  οποίο  η αγορά  αυτή
αποτελεί  ουσιαστικό  τµήµα της κοινής  αγοράς . Πρέπει , αντίθετα , να προβλεφθεί  ένα
απλούστερο  γεωγραφικό  κριτήριο . Για τους σκοπούς  της παραπο µπής, δεν φαίνεται
αναγκαίος  ούτε ο ορισµός του γεωγραφικού  πεδίου  τής ή των οικείων  αγορών , εάν
οι επιπτώσεις  δεν εκτείνονται  πέραν  των συνόρων  του κράτους  µέλους . Η αίτηση  θα
µπορεί  εποµένως  να καταδεικνύει  µόνο ότι η πιθανολογού µενη επίπτωση  στον
ανταγωνισ µό, η οποία  θα δικαιολογούσε  την παραπο µπή, δεν έχει ουσιαστικά
αποτελέσ µατα από πλευράς  αποκλεισ µού ανταγωνιστών  και δευτερογενών
επιπτώσεων  σε συνδεδε µένες και γεωγραφικά  µεγαλύτερες  αγορές , ή άλλες
παρό µοιες διασυνοριακές  επιπτώσεις .
β)Παραπο µπή µε πρωτοβουλία  της Επιτροπής
Για να εξασφαλίσει  την προστασία  του ανταγωνισ µού σε ένα κράτος  µέλος, η
Επιτροπή  πρέπει , σύµφωνα  µε την αρχή  της επικουρικότητας , να έχει τη δυνατότητα
να παραπέ µπει µια υπόθεση  ή µέρος µιας υπόθεσης  στις εθνικές  αρχές  όταν
πληρούνται  τα κριτήρια  που αναφέρονται  ανωτέρω .
γ)Χρονοδιάγρα µµα
Μετά  την κατάργηση  της υποχρέωσης  να αποδεικνύεται  η δηµιουργία  ή η ενίσχυση
δεσπόζουσας  θέσης , η προθεσ µία των τριών  εβδο µάδων  για την υποβολή  αίτησης
παραπο µπής, για την ανάληψη  από την Επιτροπή  πρωτοβουλίας  για παραπο µπή, ή
και των δύο, µπορεί  να συντο µευτεί  σε δύο εβδο µάδες. Τα κοινοποιούντα  µέρη που
επιθυ µούν να ενισχύσουν  την ασφάλεια  δικαίου  θα µπορούν  να αφιερώνουν
µεγαλύτερο  χρονικό  διάστη µα στις συζητήσεις  µε τις ενδιαφερό µενες εθνικές  αρχές
ανταγωνισ µού και την Επιτροπή , προβαίνοντας  στις αναγκαίες  επαφές  πριν την
κοινοποίηση . Για να διασφαλιστούν  όµως τα πλεονεκτή µατά αυτού  του ευέλικτου
25και εµπιστευτικού  σταδίου  της διαδικασίας  πρέπει  να αποφευχθεί  η τυπική  ρύθµισή
του στον  κανονισ µό.
82. Σε γενικότερο  επίπεδο , φαίνεται  δικαιολογη µένο να µην τίθενται  τα κοινοποιούντα
µέρη σε δυσµενέστερη  θέση  λόγω  της παραπο µπής της υπόθεσης . Αυτό  ισχύει  όχι
µόνο για θέµατα ουσίας , αλλά  και για διαδικαστικά  θέµατα που µπορούν  να έχουν
συνέπειες  για τα µέρη. Από την άλλη  πλευρά , οι υποθέσεις  που παραπέ µπονται
πρέπει  να αντιµετωπίζονται  µε τον ίδιο τρόπο  όπως  οι συγκεντρώσεις  που
υπόκεινται  σε διαδικασία  ελέγχου  από την αρµόδια αρχή . Ωστόσο , η εναρ µόνιση
των προθεσ µιών για τη λήψη  τελικής  απόφασης  παρουσιάζει  ορισµένα
πλεονεκτή µατα. Μια δυνατή  λύση  θα ήταν  να αποσαφηνιστεί  ο σηµερινός  κανόνας
του άρθρου  9 παράγραφος  6 κατά  τρόπο  ώστε  να καταστεί  υποχρεωτική  η λήψη
τελικής  απόφασης , ανάλογης  µε την απόφαση  που προβλέπεται  στο άρθρο  8 του
κανονισ µού για τις συγκεντρώσεις , εντός  της προθεσ µίας που θα έπρεπε  να τηρήσει
η Επιτροπή . Μια άλλη  λύση , µε πιο σηµαντικές  συνέπειες , θα ήταν  να προβλεφθεί
στον  κανονισ µό για τις συγκεντρώσεις  ότι κάθε  εθνική  αρχή  που επιλα µβάνεται  µιας
υπόθεσης  που της έχει παραπε µφθεί πρέπει  να το πράττει  µε τη διαδικασία  που
αναφέρεται  στον  κανονισ µό. Είναι  πιθανό  ότι και οι δύο λύσεις  θα απαιτήσουν
ορισµένες τροποποιήσεις  των εθνικών  διαδικασιών  ελέγχου  των συγκεντρώσεων .
83. Ενόψει  των διαβουλεύσεων  για τα θέµατα αυτά , η Επιτροπή  καλεί  τους
ενδιαφερό µενους  να υποβάλουν  τις παρατηρήσεις  τους για τον τρόπο  µε τον οποίο
µπορεί  να βελτιωθεί  το σηµερινό  σύστη µα κατανο µής αρµοδιοτήτων  µεταξύ
Επιτροπής  και εθνικών  αρχών  ανταγωνισ µού. Οι ενδιαφερό µενοι καλούνται  ιδίως  να
λάβουν  υπόψη  το διπλό  στόχο  της καλύτερης  δυνατής  προστασίας  του
ανταγωνισ µού, ακόµα και όταν  οι πιθανές  αρνητικές  επιπτώσεις  δεν έχουν
διασυνοριακή  διάσταση , και της βελτίωσης  της αποτελεσ µατικότητας  του σηµερινού
συστή µατος. Ευπρόσδεκτες  είναι  επίσης  οι παρατηρήσεις  σχετικά  µε τα πιθανά
µειονεκτή µατα αυτής  της τροποποίησης  ή µε τη γενικότερη  σκοπι µότητά  της.
Γ.Παραπο µπή στην  Επιτροπή  από περισσότερα  κράτη  µέλη, άρθρο  22
παράγραφος  3
84. Πριν  την τροποποίησή  του από τον κανονισ µό 1310/97, το άρθρο  22 παράγραφος  3
επέτρεπε  στα κράτη  µέλη να ζητήσουν  από την Επιτροπή  να «υπεισέλθουν  στις
αρµοδιότητές  της» προκει µένου να εκτιµήσουν  τις επιπτώσεις  µιας συγκέντρωσης
που δεν υπερβαίνει  τα όρια του άρθρου  1. Το άρθρο  22 παράγραφος  3 προοριζόταν
αρχικά  να εξυπηρετήσει  τις ανάγκες  των κρατών  µελών  που δεν διέθεταν  ακόµα
κατάλληλα  µέσα για να διερευνήσουν  σε εθνικό  επίπεδο  τις πράξεις  συγκέντρωσης .
Τέθηκε  το ερώτη µα εάν ο αρχικός  στόχος  του άρθρου  22 παράγραφος  3 ήταν
σύµφωνος  µε την αρχή  της επικουρικότητας , εφόσον  ελλείψει  του άρθρου  αυτού  οι
συγκεντρώσεις  δεν θα υπόκεινταν  σε κανέναν  έλεγχο  σε εθνικό  επίπεδο .
85. Όπως  αναφέρθηκε  όµως ανωτέρω , όλα τα κράτη  µέλη εκτός  από το Λουξε µβούργο
έχουν  πλέον  θεσπίσει  κανόνες  ελέγχου  των συγκεντρώσεων . Στην  πράξη , αυτό
σηµαίνει  ότι τα περιθώρια  για τη χρησι µοποίηση  του άρθρου  22 παράγραφος  3 στην
αρχική  του µορφή  είναι  πολύ  περιορισ µένα14.
                                                
14Στην  πραγ µατικότητα , η τελευταία  παραπο µπή κατ’ εφαρ µογή του άρθρου  22 παράγραφος  3 έγινε  το
1997 από τις αρχές  των Κάτω  Χωρών  στην  υπόθεση  IV/M.890 - Blokker/Toys "R" Us. Συνολικά , µόνο
2686. Μετά  τις τροποποιήσεις  που τέθηκαν  σε ισχύ το 1998, το άρθρο  22 παράγραφος  3
παρέχει  σε δύο ή περισσότερα  κράτη  µέλη τη δυνατότητα  να υποβάλουν  από κοινού
αίτηση  παραπο µπής στην  Επιτροπή  εάν εκτιµούν ότι αυτή  είναι  σε καλύτερη  θέση
να ενεργήσει . Ο επιδιωκό µενος στόχος  ήταν  να ενισχυθεί  η εφαρ µογή της κοινοτικής
νοµοθεσίας  ανταγωνισ µού σε υποθέσεις  µε διασυνοριακές  επιπτώσεις , να εδραιωθεί
η αρχή  της ενιαίας  αντιµετώπισης  και να περιοριστεί  το πρόβλη µα των πολλαπλών
κοινοποιήσεων . Από µια άποψη , µπορεί  να θεωρηθεί  ότι η τροποποίηση  αυτή
συµπληρώνει  την ταυτόχρονη  εισαγωγή  των ορίων  του άρθρου  1 παράγραφος  3, η
οποία  αποσκοπούσε  επίσης  να δώσει  λύση  στα ίδια προβλή µατα. Οι τροποποιήσεις
στο άρθρο  22 παράγραφος  3 αποδείχθηκαν  όµως λιγότερο  αποτελεσ µατικές  από τις
διατάξεις  του άρθρου  1 παράγραφος  3. Στην  πραγ µατικότητα , η Επιτροπή  δεν έχει
µέχρι σήµερα λάβει  καµία κοινή  αίτηση  παραπο µπής από περισσότερα  κράτη  µέλη.
87. Η Επιτροπή  ζήτησε  από τις εταιρείες  που είχαν  προβεί  σε πολλαπλές  κοινοποιήσεις
να διευκρινίσουν  εάν, κατά  τη γνώση  τους, οι αρµόδιες  εθνικές  αρχές  εξέτασαν  το
ενδεχό µενο να υποβάλουν  από κοινού  αίτηση  παραπο µπής στην  Επιτροπή . Μόνο
στο 6% των υποθέσεων  που κοινοποιήθηκαν  σε τρία ή περισσότερα  κράτη  µέλη
πληροφορήθηκαν  τα κοινοποιούντα  µέρη ότι οι αρµόδιες  αρχές  ανταγωνισ µού είχαν
εξετάσει  το ενδεχό µενο κοινής  αίτησης  παραπο µπής. Καµία από τις εταιρείες  που
προέβησαν  σε κοινοποιήσεις  σε δύο κράτη  µέλη δεν γνώριζε  εάν οι αρµόδιες  εθνικές
αρχές  είχαν  εξετάσει  το ενδεχό µενο αυτό .
88. Επιπλέον , οι ίδιες εταιρείες  ρωτήθηκαν  εάν είχαν  λάβει  γνώση , κατά  τη διαδικασία
πολλαπλών  κοινοποιήσεων , ενδεχό µενων  επαφών  µεταξύ  ενδιαφερό µενων  αρχών
(π.χ. µέσω αιτήσεων  ανταλλαγής  εµπιστευτικών  πληροφοριών  µεταξύ  αρµόδιων
αρχών ). Στο 8% των υποθέσεων  που κοινοποιήθηκαν  σε τρία ή περισσότερα  κράτη
µέλη γνώριζαν  τα µέρη την ύπαρξη  κάποιας  µορφής  συντονισ µού µεταξύ  αρµόδιων
εθνικών  αρχών . Το αντίστοιχο  ποσοστό  για εταιρείες  που υπέβαλαν  κοινοποιήσεις
σε δύο κράτη  µέλη ήταν  2%.
1.∆ιαδικαστικές  αδυνα µίες του άρθρου  22 παράγραφος  3
89. Παρόλο  που οι ανωτέρω  πληροφορίες  αντικατοπτρίζουν  την υποκει µενική  εντύπωση
των µερών  που απάντησαν  στο ερωτη µατολόγιο  που εστάλη  στις εταιρείες  που είχαν
προβεί  σε πολλαπλές  κοινοποιήσεις , είναι  ωστόσο  σαφές  ότι στις περισσότερες
υποθέσεις  που κοινοποιήθηκαν  η πρώτη  προϋπόθεση  για την από κοινού  παραπο µπή
της υπόθεσης , δηλαδή  οι προηγού µενες επαφές  µεταξύ  ενδιαφερό µενων , δεν
πληρούταν . Για το λόγο  αυτό , και προκει µένου να ενισχυθεί  η αποτελεσ µατικότητα
του άρθρου  22 παράγραφος  3 όσον  αφορά  την επίλυση  του προβλή µατος της
πολλαπλής  κοινοποίησης , θα ήταν  αναγκαίο  να προβλεφθεί  ένας µηχανισ µός
ανταλλαγής  πληροφοριών  µεταξύ  όλων  των ενδιαφερο µένων  µερών . Στο µηχανισ µό
αυτό  πρέπει  να συµµετέχουν  αναγκαστικά  τα κοινοποιούντα  µέρη, όλα τα
ενδιαφερό µενα κράτη  µέλη και η Επιτροπή .
90. Σε µερικές  υποθέσεις  η Επιτροπή  είχε άτυπες  επαφές  µε τις εθνικές  αρχές
ανταγωνισ µού, κατά  τις οποίες  συζητήθηκε  η δυνατότητα  κοινής  παραπο µπής. Οι
επαφές  αυτές  κατέδειξαν  τη σηµασία τριών  πρόσθετων  στοιχείων , τα οποία  αφορούν
κυρίως  τους διαδικαστικούς  κανόνες  του δεύτερου  εδαφίου  του άρθρου  22
                                                                                                                                                        
τέσσερις  υποθέσεις  παραπέ µφθηκαν  στην  Επιτροπή  κατ’ εφαρ µογή της διαδικασίας  αυτής , δύο από τις
Κάτω  Χώρες , µία από τη Φινλανδία  και µία από το Βέλγιο .
27παράγραφος  4, οι οποίοι  µπορούν  να εµποδίσουν  τις προσπάθειες  των κρατών  µελών
να υποβάλουν  από κοινού  αίτηση  παραπο µπής.
91. Το πρώτο  πρόβλη µα σχετίζεται  µε το γεγονός  ότι η αίτηση  πρέπει  να υποβληθεί
εντός  µηνός είτε από την ηµεροµηνία γνωστοποίησης  της συγκέντρωσης  στο αιτούν
ή στα αιτούντα  κράτη  µέλη, είτε από την ηµεροµηνία πραγ µατοποίησής  της. Η
προθεσ µία αρχίζει  από την πρώτη  από τις ηµεροµηνίες  αυτές . ∆εν ορίζεται  ωστόσο
τι εννοείται  ως «γνωστοποίηση  της συγκέντρωσης  στο κράτος  µέλος». Παρόλο  που
από την άποψη  αυτή  ορισµένες διευκρινίσεις  θα καθιστούσαν  πιο σαφή  την εν λόγω
διάταξη , φαίνεται  φυσικό  να ληφθεί  η ηµεροµηνία της εθνικής  κοινοποίησης  ως
ηµεροµηνία έναρξης  της προθεσ µίας στα κράτη  µέλη στα οποία  η κοινοποίηση  είναι
υποχρεωτική . Οι λόγοι  που δικαιολογούν  την ερµηνεία  αυτή  είναι  ότι δεν φαίνεται
εύλογο  να ληφθεί  ως βάση  η ηµεροµηνία άλλης  λιγότερο  επίση µης αναγγελίας  εάν η
εθνική  νοµοθεσία  ορίζει  ρητά  τον τρόπο  µε τον οποίο  η συγκέντρωση  πρέπει  να
γνωστοποιείται  στην  αρµόδια εθνική  αρχή15. Ένα θέµα που πρέπει  να συζητηθεί  σε
βάθος  αφορά  τον τρόπο  µε τον οποίο  η «γνωστοποίηση  της συγκέντρωσης  σε ένα
κράτος  µέλος» πρέπει  να ερµηνεύεται  στις περιπτώσεις  στις οποίες  η εθνική
νοµοθεσία  δεν επιβάλλει  υποχρέωση  κοινοποίησης16. Εξάλλου , µπορεί  να θεωρηθεί
ότι µια συγκέντρωση  µπορεί  να πραγ µατοποιηθεί  σε διαφορετικές  ηµεροµηνίες  σε
διάφορα  κράτη  µέλη.
92. Ένα δεύτερο  πρόβλη µα, το οποίο  σχετίζεται  εν µέρει µε εκείνο  που περιγράφεται
ανωτέρω , είναι  ότι τα εθνικά  συστή µατα ελέγχου  των συγκεντρώσεων  διαφέρουν
σηµαντικά  ως προς  το χρόνο  κατά  τον οποίο  η κοινοποίηση  µπορεί  ή πρέπει  να γίνει.
Είναι  εποµένως  δύσκολο  να προβλεφθεί  πότε λήγει  σε ένα κράτος  µέλος η
προθεσ µία ενός µηνός του άρθρου  22 παράγραφος  4. Είναι  προφανές  ότι το
πρόβλη µα αυτό  γίνεται  οξύτερο  καθώς  αυξάνεται  ο αριθµός των κρατών  µελών  που
υποβάλουν  από κοινού  αίτηση  παραπο µπής. Μια άλλη  δυσχέρεια  είναι  ότι δεν είναι
δυνατό  να προβλεφθεί  µε αντικει µενικό  τρόπο  πόσα  κράτη  µέλη θα συµµετάσχουν
στην  κοινή  αίτηση  παραπο µπής. Συνεπώς , ανάλογα  µε τα κράτη  µέλη που
υποβάλουν  από κοινού  αίτηση  παραπο µπής, η προθεσ µία του άρθρου  22
παράγραφος  4 µπορεί  να διαφέρει  σηµαντικά  εφόσον  εξαρτάται  από το χρόνο  κατά
τον οποίο  η συγκέντρωση  γνωστοποιήθηκε  σε καθένα  από αυτά  τα κράτη  µέλη.
93. Το τρίτο  και σηµαντικότερο  ίσως πρόβλη µα, το οποίο  συνδέεται  επίσης  µε την
έλλειψη  εναρ µόνισης  των εθνικών  διαδικασιών , είναι  ότι ο κανονισ µός δεν
προβλέπει  την αναστολή  της προθεσ µίας που εφαρ µόζεται  σε εθνικό  επίπεδο  εν
αναµονή της από κοινού  παραπο µπής. Αυτό  σηµαίνει , για παράδειγ µα, ότι η χώρα  Χ
µπορεί  να υποχρεούται  από τη νοµοθεσία  της να λάβει  απόφαση  για την
κοινοποιηθείσα  πράξη  πριν την εκπνοή  της προθεσ µίας που έχει στη διάθεσή  της η
χώρα  Ζ για να υποβάλει  αίτηση  στην  Επιτροπή . Είναι  προφανές  ότι το πρόβλη µα
αυτό  µπορεί  να καταστεί  οξύτερο  εάν περισσότερες  των δύο χωρών  σχεδιάζουν  να
υποβάλουν  από κοινού  αίτηση  παραπο µπής, καθώς  και λόγω  του γεγονότος  ότι η
                                                
15Ωστόσο , η ερµηνεία  αυτή  αποτέλεσε  αντικεί µενο επικρίσεων  για λόγους  αποτελεσ µατικότητας , εφόσον
µπορεί  πράγ µατι να θεωρηθεί  ότι δεν είναι  αναγκαίο  να υποχρεωθούν  τα µέρη να πραγ µατοποιήσουν
τις συχνά  λεπτο µερείς  εργασίες  που απαιτεί  η προετοι µασία περισσοτέρων  εθνικών  κοινοποιήσεων  εάν
είναι  πιθανό  ότι η πράξη  θα παραπε µφθεί τελικά  στην  Επιτροπή .
16Μετά  την έναρξη  ισχύος  του νέου  γαλλικού  συστή µατος ελέγχου  των συγκεντρώσεων , η δυσχέρεια
αυτή  δεν θα υπάρχει  κανονικά  παρά  µόνο στο Ηνωµένο Βασίλειο  και στο Λουξε µβούργο  (αλλά  θα
µπορεί  δυνητικά  να αφορά  κάθε  πράξη  που δεν υπερβαίνει  τα όρια που προβλέπει  το εθνικό  σύστη µα
ελέγχου  των συγκεντρώσεων ).
28Επιτροπή , σύµφωνα  µε το άρθρο  22 παράγραφος  3, έχει τη διακριτική  ευχέρεια  να
δεχθεί  ή όχι την αίτηση  παραπο µπής.
94. Κατά  συνέπεια , για να εξασφαλιστεί  ότι το άρθρο  22 παράγραφος  3 µπορεί  να
αποτελέσει  στην  πράξη  ένα µηχανισ µό γενικής  εφαρ µογής για την αντιµετώπιση  του
προβλή µατος των πολλαπλών  κοινοποιήσεων , η αναθεώρηση  δεν θα πρέπει  να
περιοριστεί  στην  τροποποίηση  του κανονισ µού. Είναι  πράγ µατι αµφίβολο  εάν ο
κανονισ µός για τις συγκεντρώσεις  µπορεί  να τροποποιηθεί  κατά  τρόπο  ώστε  να
εισάγει  µια διαδικασία  υποχρεωτικής  διαβούλευσης  µεταξύ  κρατών  µελών  σχετικά
µε την κοινοποίηση  πράξεων  χωρίς  κοινοτικές  διαστάσεις  (σύµφωνα  µε τον ορισµό
του άρθρου  1). Το ίδιο ισχύει  για τα προβλή µατα που αναφέρονται  ανωτέρω , τα
οποία  οφείλονται  στις αποκλίνουσες  εθνικές  διατάξεις  σχετικά  µε το γενεσιουργό
γεγονός  της γνωστοποίησης .
95. Για τους λόγους  αυτούς , είναι  πιθανό  ότι η πρακτική  αποτελεσ µατικότητα  του
άρθρου  22 παράγραφος  3 µπορεί  να εξασφαλιστεί  µόνο µε κατάλληλη  εναρ µόνιση
των εθνικών  νοµοθεσιών . Ωστόσο , ακόµα και εάν αυτό  επιτυγχανόταν , το σύστη µα
θα εξακολουθούσε  να χαρακτηρίζεται  από ορισµένες λειτουργικές  αδυνα µίες που
αναφέρονται  κατωτέρω .
2.Λειτουργικές  αδυνα µίες του άρθρου  22 παράγραφος  3
96. Από την άποψη  της αποτελεσ µατικότητας , οι περί παραπο µπής διατάξεις  του άρθρου
22 συνεπάγονται  γενικά  πιο µακρές  διαδικασίες  και λιγότερη  ασφάλεια  δικαίου  για
όλους  τους ενδιαφερό µενους . Στο βαθµό που κάθε  διάταξη  παραπο µπής προϋποθέτει
πάντα  από την ίδια τη φύση  της την εκτίµηση της υπόθεσης  από δύο ή περισσότερες
αρχές  ανταγωνισ µού, δεν φαίνεται  δυνατό  να σχεδιαστεί  ένα σύστη µα που δεν θα
απαιτούσε  µεγαλύτερες  περιόδους  αναµονής από ό,τι το σύστη µα της ενιαίας
αντιµετώπισης . Επιπλέον , στο βαθµό που κάθε  συµµετέχουσα  αρχή  ανταγωνισ µού
έχει, τουλάχιστον  στο σηµερινό  σύστη µα, την ευχέρεια  είτε να ζητήσει /δεχθεί  µια
παραπο µπή είτε όχι, η αβεβαιότητα  που χαρακτηρίζει  τη διαδικασία  δεν µπορεί  παρά
να αυξηθεί . Τα µέρη στη συγκέντρωση , τα οποία  έχουν  ενδεχο µένως  τη δυνατότητα
να επωφεληθούν  από τις υφιστά µενες διαφορές  µεταξύ  εθνικών  νοµοθεσιών  για να
επιτύχουν  ένα συγκεκρι µένο αποτέλεσ µα, µπορούν  να εντείνουν  ακόµα περισσότερο
την αβεβαιότητα . Οι αδυνα µίες αυτές  µπορούν  να γίνουν  δεκτές  σε ένα σύστη µα που
προορίζεται  να λειτουργήσει  ως διορθωτικός  µηχανισ µός σε εξαιρετικές  µόνο
περιπτώσεις , υπερβαίνουν  όµως εκείνες  που είναι  αποδεκτές  σε ένα σύστη µα που
έχει ως σκοπό  να περιορίσει  γενικά  το πρόβλη µα των πολλαπλών  κοινοποιήσεων .
97. Η δεύτερη  λειτουργική  αδυνα µία του άρθρου  22 παράγραφος  3 είναι  ότι η από
κοινού  παραπο µπή επιτρέπει  στην  Επιτροπή  να λάβει  µόνο τα αναγκαία  µέτρα για τη
διατήρηση  ή την αποκατάσταση  συνθηκών  πραγ µατικού  ανταγωνισ µού στην  αγορά
του αιτούντος  ή των αιτούντων  κρατών  µελών . Αυτό  µπορεί  να είναι  εύλογο  σε ένα
σύστη µα που στηρίζεται  στην  παραδοχή  ότι στις υποθέσεις  αυτές  η Επιτροπή  θα
αντικαταστήσει  το αιτούν  ή τα αιτούντα  κράτη  µέλη. Ωστόσο , το σύστη µα αυτό  θα
οδηγήσει  επίσης  σε αποτελέσ µατα που δεν συµβιβάζονται  µε την αρχή  της ενιαίας
αντιµετώπισης  (στο βαθµό που τα µη αιτούντα  κράτη  µέλη έχουν  τη δυνατότητα  να
εφαρ µόσουν  παράλληλες  διαδικασίες ) ή, στην  πλέον  δυσµενή περίπτωση , θα
εµποδίσει  την Επιτροπή  να διερευνήσει  ένα συγκεκρι µένο πρόβλη µα ανταγωνισ µού
(εάν τα µη αιτούντα  κράτη  µέλη δεν πραγ µατοποιήσουν  έρευνα ).
293.Συµπεράσ µατα σχετικά  µε το άρθρο  22 παράγραφος  3
98. Όπως  αναφέρθηκε  ανωτέρω , ορισµένες από τις σηµερινές  αδυνα µίες του άρθρου  22
παράγραφος  3 µπορούν  να αρθούν  µε συµπληρω µατικές  διευκρινίσεις  (π.χ. της
έκφρασης  «γνωστοποίηση  της συγκέντρωσης  σε ένα κράτος  µέλος»). Επιπρόσθετα ,
εφόσον  ο ρόλος  του άρθρου  22 ήταν  πάντα  να αντικατοπτρίσει  τις διατάξεις  του
άρθρου  9, µπορούν  να ληφθούν  υπόψη  οι ίδιες τροποποιήσεις  που αναφέρθηκαν  για
το τελευταίο  αυτό  άρθρο  (π.χ. απλούστευση  του εφαρ µοστέου  κριτηρίου ).
99. Λαµβανο µένων  πάντως  υπόψη  των αδυνα µιών που περιγράφονται  ανωτέρω , είναι
αµφίβολο  εάν η διάταξη  αυτή  µπορεί  να τροποποιηθεί  κατά  τρόπο  που να την
µετατρέπει  σε µια αποτελεσ µατική  και γενική  µέθοδο  περιορισ µού του προβλή µατος
των πολλαπλών  κοινοποιήσεων . Τα ενδιαφερό µενα µέρη καλούνται  ωστόσο  να
διατυπώσουν  τις απόψεις  τους σχετικά  µε το θέµα αυτό , συµπεριλα µβανο µένης κάθε
πρότασης  για την ενσω µάτωση  της διάταξης  σε ένα συνεπές  σύστη µα κατανο µής
αρµοδιοτήτων .
∆.Η έννοια  της «συγκέντρωσης »: θέµατα προς  αναθεώρηση
100. Εκτός  από τις συγχωνεύσεις , η έννοια  της συγκέντρωσης  καλύπτει  επίσης  την
απόκτηση  από µία ή περισσότερες  εταιρείες  του ελέγχου , από νοµική άποψη  ή εκ
των πραγ µάτων , µιας ή περισσοτέρων  εταιρειών , περιλα µβανο µένης της δηµιουργίας
λειτουργικά  αυτόνο µων κοινών  επιχειρήσεων .
101. Αυτό  συνεπάγεται  ότι µια πράξη  που δεν οδηγεί  στην  απόκτηση  παρό µοιου ελέγχου
δεν εµπίπτει  στο πεδίο  εφαρ µογής του κανονισ µού. Για παράδειγ µα, οι πράξεις  που
έχουν  ως αποτέλεσ µα την απόκτηση , από µία ή περισσότερες  εταιρείες  που ενεργούν
από κοινού , µη ελέγχουσας  µειοψηφικής  συµµετοχής  σε άλλη  εταιρεία  δεν
καλύπτονται  από τον κανονισ µό, ανεξάρτητα  από το εάν η µειοψηφική  συµµετοχή
αποκτάται  ή όχι από ανταγωνιστή . Εφόσον  δεν πληρούται  το κριτήριο  της
απόκτησης  ελέγχου , η αρχή  αυτή  εφαρ µόζεται  επίσης  στις στρατηγικές  συµµαχίες ,
µια µορφή  εµπορικής  συνεργασίας  µεταξύ  επιχειρήσεων  που είναι  σήµερα πολύ  πιο
διαδεδο µένη από ό,τι κατά  το χρόνο  της θέσπισης  του κανονισ µού. Κατά  κανόνα , η
Επιτροπή  εξετάζει  τις πράξεις  αυτές  βάσει  των άρθρων  81 και 82 της Συνθήκης  ΕΚ.
Η Επιτροπή  έχει επίγνωση  ότι οι πράξεις  αυτές  µπορούν  να έχουν  «διαρθρωτικές »
επιπτώσεις  στις οικείες  αγορές , αλλά  και ότι είναι  δύσκολο  να οριστούν  µε επαρκή
ακρίβεια  για τους σκοπούς  της υποχρεωτικής  εκ των προτέρων  κοινοποίησης .
102. Όπως  σηµειώθηκε  ανωτέρω , ο κανονισ µός για τις συγκεντρώσεις  εφαρ µόζεται  και
στις λειτουργικά  αυτόνο µες κοινές  επιχειρήσεις . Το 1998, το πεδίο  εφαρ µογής του
επεκτάθηκε  µε την τροποποίηση  του άρθρου  3 παράγραφος  2 και την εισαγωγή  του
άρθρου  2 παράγραφος  4, τα οποία  επέτρεψαν  να ληφθούν  υπόψη  στην  εκτίµηση τα
στοιχεία  µιας κοινής  επιχείρησης  που σχετίζονται  µε τη συνεργασία . Η εµπειρία  που
αποκτήθηκε  στα πρώτα  χρόνια  εφαρ µογής της νέας διάταξης  θα εξεταστεί
κατωτέρω . Επιπλέον , το Λευκό  Βιβλίο  του 1999 για τον εκσυγχρονισ µό των
κανόνων  εφαρ µογής των άρθρων  81 και 82 έθεσε  το ερώτη µα της ενδεχό µενης
επέκτασης  του πεδίου  εφαρ µογής του κανονισ µού για τις συγκεντρώσεις  στις µη
αυτόνο µες λειτουργικά  κοινές  επιχειρήσεις  παραγωγής . Ωστόσο , στην  πρότασή  της
27ης Σεπτε µβρίου  2000, η Επιτροπή  ανέβαλε  την εξέταση  του θέµατος αυτού  έως
την αναθεώρηση  του κανονισ µού για τις συγκεντρώσεις .
30103. Ένα θέµα που προκάλεσε  σε ορισµένες περιπτώσεις  δυσκολίες  ερµηνείας  σχετίζεται
µε τις συγκεντρώσεις  που αποτελούνται  από πολλαπλές  πράξεις . Το πρόβλη µα
µπορεί  να περιγραφεί  συνοπτικά  ως εξής: υπό ποιους  όρους  δύο οι περισσότερες
χωριστές  από νοµική άποψη  πράξεις  µπορούν  να θεωρηθούν , για τους σκοπούς  της
εφαρ µογής του κανονισ µού, µια συγκέντρωση  που πρέπει  να κοινοποιηθεί  ως ενιαία
πράξη ; Η απάντηση  στο ερώτη µα αυτό  µπορεί  να έχει συνέπειες  για την κατανο µή
των αρµοδιοτήτων  µεταξύ  Επιτροπής  και εθνικών  αρχών . Για να εξασφαλίσει  έναν
πραγ µατικό  και αποτελεσ µατικό  έλεγχο  των συγκεντρώσεων  στο καταλληλότερο
επίπεδο , η Επιτροπή  θεωρεί  ότι πρέπει  να ανατεθεί  σε µία µόνο αρχή  η αποκλειστική
αρµοδιότητα  να εκτιµά όλες τις πράξεις  που συνδέονται  µεταξύ  τους από οικονο µική
άποψη . Ταυτόχρονα , το σύστη µα πρέπει  να αποκλείει  κάθε  τεχνητό  συνδυασ µό µη
συνδεό µενων  µεταξύ  τους πράξεων .
104. Με την έννοια  της συγκέντρωσης  σχετίζεται  επίσης  το θέµα της εφαρ µογής του
κανονισ µού για τις συγκεντρώσεις  σε ορισµένες πράξεις , στο χρηµατοπιστωτικό
ιδίως  τοµέα (εταιρείες  κεφαλαίων  επιχειρη µατικού  κινδύνου , κλπ.), οι οποίες  στην
πραγ µατικότητα  δεν έχουν  ως αποτέλεσ µα τη συγκέντρωση  της προσφοράς  ή της
ζήτησης  σε µια αγορά . Το άρθρο  3 παράγραφος  5 του κανονισ µού εξαιρεί  ορισµένες
πράξεις  αυτού  του είδους . Λαµβανο µένης ωστόσο  υπόψη  της εξέλιξης  που
παρατηρείται  από το 1990 στις χρηµατοπιστωτικές  αγορές  και στις µεθόδους
χρηµατοδότησης  των εταιρειών , είναι  σκόπι µο να εξεταστεί  εκ νέου εάν το άρθρο
αυτό  εκπληρώνει  το σκοπό  του ή εάν πρέπει  να αναθεωρηθεί .
105. Τέλος , ένα ακόµη θέµα που συνδέεται  µε την έννοια  της συγκέντρωσης  είναι  εκείνο
της σύγκλισης  µεταξύ  της έννοιας  αυτής  και της έννοιας  του οµίλου στο άρθρο  5 του
κανονισ µού για τις συγκεντρώσεις . Η σηµερινή  διάκριση  µεταξύ  των δύο αυτών
εννοιών  αποτέλεσε  σε ορισµένες περιπτώσεις  αντικεί µενο διαµάχης  και είναι
εποµένως  επιθυ µητό να εξεταστεί  εάν η χρησι µοποίηση  µιας κοινής  έννοιας  στα δύο
αυτά  άρθρα  µπορεί  να διευκολύνει  την εφαρ µογή του κανονισ µού.
1.Μειοψηφικές  συµµετοχές
106. Σε µερικές  υποθέσεις , η Επιτροπή  έλαβε  υπόψη  την εκχώρηση  µειοψηφικών
συµµετοχών  ή την εγκατάλειψη  διασυνδέσεων  στο επίπεδο  των διευθυντικών
διαρθρώσεων  στις αποφάσεις  που έλαβε  στα πρώτα  στάδια  της διαδικασίας ,
καθιστώντας  έτσι περιττή  την ανάλυση  δυνητικά  πολύπλοκων  θεµάτων  που
ανακύπτουν  κατά  την εκτίµηση17.
107. Ωστόσο , ο κανονισ µός για τις συγκεντρώσεις  δεν εφαρ µόζεται  στις αποκτήσεις
µειοψηφικών  συµµετοχών , εκτός  εάν, για άλλους  λόγους , αυτές  δηµιουργούν
συνθήκες  νόµιµου ή εκ των πραγ µάτων  ελέγχου . Ωστόσο , και στις περιπτώσεις
αυτές , µια µειοψηφική  συµµετοχή  (ιδίως  εάν υπάρχουν  διασυνδέσεις  διευθυντικών
διαρθρώσεων ) µπορεί  να περιορίσει  τα κίνητρα  των συνδεδε µένων  εταιρειών  να
αναπτύξουν  σχέσεις  ανταγωνισ µού και, µε τον τρόπο  αυτό , να επηρεάσουν  την
αγορά . Παρόλο  που ο κανονισ µός δεν εφαρ µόζεται  στις περιπτώσεις  αυτές , τα άρθρα
81 και 82 της Συνθήκης  ΕΚ µπορούν , σύµφωνα  µε την πάγια  νοµολογία , να
                                                
17Βλέπε  για παράδειγ µα IV/M.1080 - Thyssen/Krupp, απόφαση  της 2ας Ιουνίου  1998, COMP/M.1712 -
Generali/INA, απόφαση  της 12ης Ιανουαρίου  2000 και COMP/M.1980 - Volvo/Renault, απόφαση  της
1ης Σεπτε µβρίου  2000.
31χρησι µοποιηθούν  για την εκτίµηση των µειοψηφικών  συµµετοχών  και των
προβλη µάτων  ανταγωνισ µού που αυτές  συνεπάγονται .
108. Η προσοχή  της Επιτροπής  στράφηκε  στις µειοψηφικές  συµµετοχές  και στις
διασυνδέσεις  διευθυντικών  διαρθρώσεων  ως πιθανών  παραγόντων  που διευκολύνουν
τη δηµιουργία  κοινών  δεσποζουσών  θέσεων , καθώς  και στο γεγονός  ότι σε άλλα
νοµοθετικά  συστή µατα οι κανόνες  για την απόκτηση  µειοψηφικών  συµµετοχών
εφαρ µόζονται  ακόµα και εάν δεν υπάρχει  απόκτηση  ελέγχου18. Ορισ µένοι
παρατηρητές  εξέφρασαν  την άποψη  ότι το πεδίο  εφαρ µογής των κοινοτικών
κανόνων  µπορεί  να διευρυνθεί  προς  την κατεύθυνση  αυτή .
109. Στο παρόν  στάδιο , η Επιτροπή  δεν έχει στη διάθεσή  της επαρκή  στοιχεία  σχετικά  µε
τη συχνότητα  των µειοψηφικών  συµµετοχών  και της διασύνδεσης  των διευθυντικών
διαρθρώσεων . Ωστόσο , από τη µέχρι τώρα  εµπειρία  φαίνεται  ότι περιορισ µένος µόνο
αριθµός παρό µοιων  πράξεων  ενδέχεται  να δηµιουργήσουν  προβλή µατα
ανταγωνισ µού που δεν µπορούν  να αντιµετωπιστούν  µε ικανοποιητικό  τρόπο  βάσει
του άρθρου  81 και 82 της Συνθήκης  ΕΚ. Υπό τις συνθήκες  αυτές , θα ήταν
δυσανάλογο  να υποβληθούν  όλες οι αποκτήσεις  µειοψηφικών  συµµετοχών  σε εκ των
προτέρων  έλεγχο  βάσει  του κανονισ µού. Ταυτόχρονα , δεν είναι  σαφές  εάν µπορεί  να
θεσπιστεί  κατάλληλος  ορισµός που να επιτρέπει  τον εντοπισ µό των περιπτώσεων
στις οποίες  οι µειοψηφικές  συµµετοχές  και οι διασυνδέσεις  διευθυντικών
διαρθρώσεων  καθιστούν  αναγκαία  παρό µοια αντιµετώπιση .
110. Ωστόσο , η Επιτροπή  καλεί  τα ενδιαφερό µενα µέρη να περιγράψουν  την εµπειρία
τους όσον  αφορά  την αντιµετώπιση  των µειοψηφικών  συµµετοχών  και των
διασυνδέσεων  διευθυντικών  διαρθρώσεων , καθώς  και τις απόψεις  τους σχετικά  µε
την καταλληλότερη  µελλοντική  µεταχείριση  αυτών  των περιπτώσεων .
2.Στρατηγικές  συµµαχίες
111. Οι στρατηγικές  συµµαχίες  είναι  συµφωνίες  συνεργασίας  που µπορούν  να έχουν
διάφορες  µορφές  και συνεπάγονται  τη δηµιουργία  ποικίλλων  δεσµών που είναι
συνήθως  συµβατικοί  αλλά  µπορούν  επίσης  να έχουν  και διαρθρωτικές  πλευρές .
Μπορούν  να έχουν  ως σκοπό  τη δηµιουργία  κοινής  επιχείρησης , την εξειδίκευση  σε
ορισµένες αγορές , την κοινή  έρευνα  και ανάπτυξη , τη µεταφορά  τεχνολογίας , τον
αµοιβαίο  εφοδιασ µό, τη δέσµευση  για µελλοντική  συνεργασία  σε άλλους  τοµείς, ή
ακόµα και την απόκτηση  συµµετοχών19. Οι στρατηγικές  συµµαχίες  συνάπτονται
συχνά  µεταξύ  ανταγωνιστών  που επιδιώκουν  να ανταγωνιστούν  άλλες  παρό µοιες
                                                
18Έτσι , στη Γερµανία, την Αυστρία  και την Ιρλανδία  οι κανόνες  για την εκτίµηση των συγκεντρώσεων
εφαρ µόζονται  στην  απόκτηση  µεριδίου  25%, ανεξάρτητα  από τις µεταβολές  στον  έλεγχο  κατά  την
έννοια  του κανονισ µού για τις συγκεντρώσεις . Στα συστή µατα αυτά , ενδέχεται  να είναι  αναγκαία  µια
δεύτερη  κοινοποίηση  σε περίπτωση  απόκτησης  στη συνέχεια  αποκλειστικού  ελέγχου . Οµοίως, οι
βρετανικοί  κανόνες  για τις συγκεντρώσεις  εφαρ µόζονται , εκτός  από τις αποκτήσεις  ελέγχου , στις
πράξεις  µε τις οποίες  ένα µέρος αποκτά  την ικανότητα  να «ασκεί  ουσιαστική  επιρροή » επί άλλου
µέρους . Οι αµερικανικές  ρυθµίσεις  για τον έλεγχο  των συγκεντρώσεων  (τµήµα 7 του Clayton Act)
εφαρ µόζονται  επίσης  σε καταστάσεις  που δεν ανταποκρίνονται  στον  ορισµό της συγκέντρωσης  βάσει
του κανονισ µού. Τα θέµατα που σχετίζονται  µε την ύπαρξη  κοινών  διευθυντικών  διαρθρώσεων
καλύπτονται  από το τµήµα 8 του Clayton Act. Οι αµερικανικοί  κανόνες  προσφεύγουν  ιδίως  στο
«κριτήριο  του µεγέθους  της πράξης », το οποίο  µπορεί  να εφαρ µοστεί  σε πράξεις  που δεν συνεπάγονται
τη µεταβίβαση  ελέγχου  (κατά  την έννοια  του κανονισ µού για τις συγκεντρώσεις ), µε την προϋπόθεση
ότι η αξία των αποκτώ µενων  τίτλων  δεν υπερβαίνει  το όριο των 50 εκατ. δολαρίων .
19Βλέπε  την 24η έκθεση  για την πολιτική  ανταγωνισ µού (σηµείο 156).
32συµµαχίες . Αναπτύσσονται  όλο και περισσότερο  σε πρόσφατα  απελευθερωθείσες
αγορές , στις οποίες  επιτρέπουν  τη δηµιουργία  σχέσεων  ανταγωνισ µού καθώς  οι
αγορές  αυτές  ενοποιούνται  σε παγκόσ µιο επίπεδο . Η νοµοθεσία  για τον
ανταγωνισ µό επιδιώκει  κυρίως  να εξασφαλίσει  συνθήκες  ανεξαρτησίας  και
πραγ µατικού  ανταγωνισ µού µεταξύ  αυτών  των συµµαχιών .
112. Οι συµφωνίες  που συνάπτονται  στο πλαίσιο  µιας στρατηγικής  συµµαχίας  (ιδίως
αποκλειστικές  άδειες  εκµετάλλευσης , ρήτρες  αµοιβαίας  προµήθειας  και διανο µής,
ρήτρες  µη ανταγωνισ µού) µπορούν  να έχουν  ως αποτέλεσ µα τον περιορισ µό του
ανταγωνισ µού και κατά  συνέπεια  να υπαχθούν  στο πεδίο  του άρθρου  81 της
συνθήκης . Μέχρι  τώρα , µόνο µία στρατηγική  συµµαχία, εκείνη  µεταξύ  της Alitalia
και της KLM20, εκτιµήθηκε  µε βάση  τον κανονισ µό για τις συγκεντρώσεις . Στην
υπόθεση  αυτή , η Επιτροπή  έκρινε  ότι, για ορισµένους  λόγους21, η συµµαχία
πληρούσε  τα κριτήρια  της λειτουργικά  αυτόνο µης κοινής  επιχείρησης , όπως  αυτή
ορίζεται  στην  ανακοίνωση  της Επιτροπής .
113. Σύµφωνα  µε το σηµείο 23 της αιτιολογικής  σκέψης  του κανονισ µού, είναι  σκόπι µο
να οριστεί  η έννοια  της συγκέντρωσης  κατά  τρόπο  ώστε  να καλύπτει  µόνο τις
πράξεις  που επιφέρουν  µόνιµες µεταβολές  στη διάρθρωση  των ενδιαφερό µενων
επιχειρήσεων . Οι στρατηγικές  συµµαχίες  δεν αποσκοπούν  κανονικά  στην
πραγ µατοποίηση  των διαρθρωτικών  µεταβολών  που προβλέπονται  στο άρθρο  3
παράγραφος  1 του κανονισ µού και δεν έχουν  κατ’ ανάγκη  ως αποτέλεσ µα τη
δηµιουργία  αυτόνο µης οικονο µικής οντότητας  όπως  αυτή  ορίζεται  στην  ανακοίνωση
σχετικά  µε την έννοια  της λειτουργικά  αυτόνο µης κοινής  επιχείρησης . Συνεπώς , το
άρθρο  81 εξακολουθεί  να αποτελεί  το πλέον  κατάλληλο  νοµικό µέσο για την
εκτίµηση αυτής  της συναλλαγής .
3.Άρθρο  2 παράγραφος  4
114. Μια από τις βασικές  τροπολογίες  που έγιναν  το 1998 στον  κανονισ µό για τις
συγκεντρώσεις  ήταν  η επέκταση  του πεδίου  εφαρ µογής του σε ορισµένες κοινές
επιχειρήσεις , οι οποίες  προηγου µένως  εξαιρούνταν  (οι ονοµαζόµενες λειτουργικά
αυτόνο µες κοινές  επιχειρήσεις  συνεργασίας ).
115. Μεταξύ  Μαρτίου  1998 και ∆εκε µβρίου  2000, κοινοποιήθηκαν  συνολικά  47
λειτουργικά  αυτόνο µες κοινές  επιχειρήσεις  συνεργασίας . Από αυτές , µόνο µία
κοινοποίηση  έγινε  µε βάση  το κριτήριο  του κύκλου  εργασιών  του άρθρου  1
παράγραφος  3, ενώ οι υπόλοιπες  46 πληρούσαν  τα κριτήρια  του άρθρου  1
παράγραφος  2.
116. Η επέκταση  του πεδίου  εφαρ µογής του κανονισ µού ώστε  να συµπεριληφθούν  όλες
οι λειτουργικά  αυτόνο µες κοινές  επιχειρήσεις  συνεργασίας  θεωρήθηκε  γενικά
ενδεδειγ µένη. Η εµπειρία  κατέδειξε  ότι οι πράξεις  αυτές  είναι  ιδιαίτερα  κατάλληλες
για την πιο διαρθρω µένη µορφή  εκτίµησης  που προβλέπει  ο κανονισ µός για τις
συγκεντρώσεις . Η ένταξή  τους στο πεδίο  εφαρ µογής του κανονισ µού µείωσε  το
κόστος  και τις καθυστερήσεις  που βαρύνουν  τις ενδιαφερό µενες εταιρείες  κατά  τη
                                                
20JV.19 - KLM/Alitalia.
21Ιδίως  τα ακόλουθα  γεγονότα : οι µητρικές  δεν θα συνεργάζονται  στις οµαδοποιη µένες στο πλαίσιο  της
συµµαχίας  αγορές · θα ασκούν  από κοινού  την καθη µερινή  διαχείριση  και θα λαµβάνουν  από κοινού
στρατηγικές  και εµπορικές  αποφάσεις · τα ενσώ µατα στοιχεία  ενεργητικού  κάθε  µέρους  θα διατεθούν
αποκλειστικά  για τις δραστηριότητες  της συµµαχίας · η διάρκεια  της συµφωνίας  θα είναι  µεγάλη .
33χορήγηση  της έγκρισης  από τις ρυθµιστικές  αρχές , ενώ το άρθρο  2 παράγραφος  4
καθιστά  δυνατή  τη συνεκτί µηση, στο πλαίσιο  ενιαίας  διοικητικής  διαδικασίας , όλων
των σχετικών  µε τον ανταγωνισ µό πτυχών  των υποθέσεων  αυτών .
117. Από ουσιαστική  άποψη , η πιθανότητα  να ανακύψουν  προβλή µατα ανταγωνισ µού σε
υποθέσεις  που αφορούν  λειτουργικά  αυτόνο µες κοινές  επιχειρήσεις  συνεργασίας
µπορεί  να εκτιµηθεί ως εξής: σε επτά από τις ανωτέρω  αναφερό µενες υποθέσεις
λειτουργικά  αυτόνο µων κοινών  επιχειρήσεων  συνεργασίας  ανέκυψαν  προβλή µατα
δεσπόζουσας  θέσης  είτε στην  πρώτη  είτε στη δεύτερη  φάση . Ο αντίστοιχος  αριθµός
για όλες τις άλλες  υποθέσεις  που κοινοποιήθηκαν  βάσει  του κανονισ µού στην  ίδια
περίοδο  ήταν  75 (επί συνόλου  798 κοινοποιήσεων ). Από τη σύγκριση  των στοιχείων
αυτών  προκύπτει  ότι προβλή µατα δεσπόζουσας  θέσης  ανέκυψαν  στο 15% περίπου
των υποθέσεων  λειτουργικά  αυτόνο µων κοινών  επιχειρήσεων  συνεργασίας  και στο
9% των άλλων  υποθέσεων .
118. Στην  ίδια περίοδο , σε δύο υποθέσεις  λειτουργικά  αυτόνο µων κοινών  επιχειρήσεων
συνεργασίας22 ανέκυψαν  θέµατα συντονισ µού της ανταγωνιστικής  συµπεριφοράς
επιχειρήσεων  που παρα µένουν  ανεξάρτητες  (δηλαδή  θέµατα διεπό µενα από το
άρθρο  81). Στις περιπτώσεις  αυτές , τα εν λόγω  θέµατα δεν διερευνήθηκαν  περαιτέρω
διότι  αντιµετωπίστηκαν  πλήρως  από τις τροποποιήσεις  που πραγ µατοποίησαν  τα
µέρη στο αρχικό  τους σχέδιο , καθιστώντας  έτσι περιττή  την περαιτέρω  εξέτασή
τους. Έως σήµερα, καµία υπόθεση  λειτουργικά  αυτόνο µης κοινής  επιχείρησης
συνεργασίας  δεν κηρύχθηκε  ασυµβίβαστη  µε την κοινή  αγορά .
119. Παρόλο  που φαίνεται  ότι τα προβλή µατα που αποσκοπεί  να καλύψει  το άρθρο  2
παράγραφος  4 είναι  σπάνια , πρέπει  να αναγνωριστεί  ότι η περίοδος  κατά  την οποία
ίσχυσε  η διάταξη  αυτή  είναι  σχετικά  µικρή. Πρέπει  εποµένως  να συγκεντρωθούν
πρόσθετες  εµπειρίες  από την εφαρ µογή της διάταξης  αυτής  στην  πράξη  πριν από
οποιαδήποτε  λεπτο µερή εκτίµηση.
4.Μη αυτόνο µες λειτουργικά  κοινές  επιχειρήσεις  παραγωγής
120. Όπως  αναφέρθηκε  ανωτέρω , η πρόταση  της Επιτροπής  για την αναθεώρηση  των
άρθρων  81 και 82 προέβλεπε  ότι το θέµα της διεύρυνσης  της έννοιας  της
συγκέντρωσης  θα εξεταζόταν  κατά  την παρούσα  αναθεώρηση . Πράγ µατι, το Λευκό
Βιβλίο  της Επιτροπής  κατέδειξε  ότι θα ήταν  επιθυ µητό να διατηρηθεί  το σύστη µα
της προηγού µενης έγκρισης  για τις µη αυτόνο µες λειτουργικά  κοινές  επιχειρήσεις
παραγωγής . Η άποψη  αυτή  στηριζόταν  στις σηµαντικές  επενδύσεις  και την
εκτετα µένη ολοκλήρωση  δραστηριοτήτων  που απαιτούσαν  οι πράξεις  αυτές .
Προβλεπόταν  ιδίως  ότι οι µη αυτόνο µες λειτουργικά  κοινές  επιχειρήσεις  παραγωγής ,
όπως  και οι λειτουργικά  αυτόνο µες κοινές  επιχειρήσεις , θα υπόκεινται  τόσο  στα
κριτήρια  δεσπόζουσας  θέσης  όσο και στο άρθρο  2 παράγραφος  4 του κανονισ µού
για τις συγκεντρώσεις .
121. Η διαδικασία  διαβουλεύσεων  έδειξε  ωστόσο  ότι η πρόταση  αποτελούσε  αντικεί µενο
σοβαρών  επικρίσεων . Ένα από τα προβλή µατα που διαπιστώθηκαν  είναι  η δυσκολία
εξεύρεσης  σαφούς  νοµικού ορισµού της έννοιας  της µη αυτόνο µης λειτουργικά
κοινής  επιχείρησης  παραγωγής , ιδίως  στις αγορές  υπηρεσιών . Αυτό  υποδηλώνει  ότι
                                                
22Υπόθεση  M.1327 - NC/Canal +/CDPQ/Bank America και υπόθεση  JV.15 - BT/AT&T.
34οι πράξεις  αυτές  ενδέχεται  να µην είναι  κατάλληλες  για τη διενέργεια  ελέγχου  στο
πλαίσιο  ενός συστή µατος υποχρεωτικών  ex ante κοινοποιήσεων .
122. Ακόµα πιο σηµαντικό  είναι  το γεγονός  ότι η διαβούλευση  δεν κατέδειξε  ότι αυτές  οι
κοινές  επιχειρήσεις  παραγωγής  είναι  καταλληλότερες  για τη διενέργεια  ex ante
ελέγχου  από ό,τι άλλες  πράξεις  που απαιτούν  επίσης  επενδύσεις  µεγάλης  κλίµακας
(π.χ. κοινές  επιχειρήσεις  έρευνας  και ανάπτυξης  ή συστή µατα διανο µής). Έτσι , στο
βαθµό που οι µη αυτόνο µες λειτουργικά  κοινές  επιχειρήσεις  παραγωγής  δεν ασκούν ,
εξ ορισµού, δραστηριότητες  σε καµία αγορά , η µόνη πραγ µατική  βάση  για την
εκτίµηση τους, εάν συµπεριλα µβάνονταν  στο πεδίο  ορισµού του κανονισ µού θα
αφορούσε  τον ενδεχό µενο συντονισ µό µεταξύ  των µητρικών  τους εταιρειών .
∆εδο µένου ότι το εφαρ µοστέο  κριτήριο  θα ήταν  το ίδιο (το άρθρο  81), πρέπει  να
παρατηρηθεί  ότι δεν υπάρχουν  ενδείξεις  σχετικά  µε µια ισχυρή  προτί µηση των
ενδιαφερό µενων  µερών  για τον ex ante  έλεγχο  βάσει  του σηµερινού  συστή µατος
εφαρ µογής του άρθρου  81: σπάνια  τα µέρη στις µη αυτόνο µες λειτουργικά  κοινές
επιχειρήσεις  παραγωγής  προβαίνουν  σε κοινοποίηση  βάσει  του άρθρου  81 και
αναµένουν  στη συνέχεια  την απόφαση  της Επιτροπής  για να ολοκληρώσουν  τη
συγκέντρωση .
123. Επιπρόσθετα , οι µη αυτόνο µες λειτουργικά  κοινές  επιχειρήσεις  παραγωγής  θα
συνεχίσουν  να καλύπτονται  από κανονισ µούς απαλλαγής  κατά  κατηγορίες  δυνά µει
του άρθρου  81. Ιδιαίτερα  σηµαντικοί  από την άποψη  αυτή  είναι  οι κανονισ µοί
απαλλαγής  κατά  κατηγορίες  για τις συµφωνίες  έρευνας  και ανάπτυξης  και για τις
συµφωνίες  εξειδίκευσης . Ο κανονισ µός 2658/2000 για την εφαρ µογή του άρθρου  81
παράγραφος  3 σε κατηγορίες  συµφωνιών  εξειδίκευσης23 απαλλάσσει  ιδίως  τις
συµφωνίες  κοινής  παραγωγής  µε τις οποίες  δύο ή περισσότερες  επιχειρήσεις
αναλα µβάνουν  από κοινού  την παραγωγή  ορισµένων  προϊόντων . Η απαλλαγή
υπόκειται  σε όριο µεριδίου  αγοράς  20%. Ο κανονισ µός 2659/2000 για την εφαρ µογή
του άρθρου  81 παράγραφος  3 σε κατηγορίες  συµφωνιών  έρευνας  και ανάπτυξης24
απαλλάσσει  τις κοινές  δραστηριότητες  έρευνας  και ανάπτυξης  προϊόντων  και
διαδικασιών , καθώς  και την κοινή  εκµετάλλευση  των αποτελεσ µάτων  τους. Εάν τα
µέρη στη συµφωνία  είναι  ανταγωνιστές , η απαλλαγή  κατά  κατηγορίες  υπόκειται  σε
όριο µεριδίου  αγοράς  25%.
124. Κατά  συνέπεια , µε βάση  τις πληροφορίες  που είναι  σήµερα διαθέσι µες, δεν φαίνεται
να υπάρχουν  επιτακτικοί  λόγοι  επέκτασης  του πεδίου  εφαρ µογής του κανονισ µού
για τις συγκεντρώσεις  στις µη αυτόνο µες λειτουργικά  κοινές  επιχειρήσεις
παραγωγής . Η Επιτροπή  καλεί  ωστόσο  τα ενδιαφερό µενα µέρη που θεωρούν  ότι η
επέκταση  αυτή  είναι  χρήσι µη να περιγράψουν  τον τρόπο  µε τον οποίο , κατά  την
άποψή  τους, µπορεί  να οργανωθεί  ένα σύστη µα που θα επιτυγχάνει  την επέκταση
αυτή  και θα εξασφαλίζει  ταυτόχρονα  επαρκή  βαθµό ασφάλειας  δικαίου .
5.Πολλαπλές  πράξεις
125. Κατά  το παρελθόν , η Επιτροπή  αναγκάστηκε  επανειλη µµένα να αποφασίσει  εάν
περισσότερες  πράξεις , συνδεό µενες µεταξύ  τους από διάφορες  απόψεις , έπρεπε  να
θεωρηθούν  ότι συνιστούν  ενιαία  συγκέντρωση .
                                                
23ΕΕ 2000 L 304, σ. 3.
24ΕΕ 2000 L 304, σ. 7.
35126. Το θέµα είναι  σηµαντικό  για τον προσδιορισ µό των αρµοδιοτήτων  της Επιτροπής .
Μια συναλλαγή  που από µόνη της δεν έχει κοινοτική  διάσταση  διότι  δεν υπερβαίνει
τα όρια που προβλέπει  ο κανονισ µός για τις συγκεντρώσεις , ενδέχεται  ωστόσο  να
εµπίπτει  στο πεδίο  εφαρ µογής του ως τµήµα µιας συγκέντρωσης  που αποτελείται
από περισσότερες  της µιας πράξεις .
127. Το άρθρο  3 εφαρ µόζεται  στην  απόκτηση  «άµεσου  ή έµµεσου  ελέγχου  του συνόλου  ή
µέρους  µιας ή περισσοτέρων  άλλων  επιχειρήσεων ». Εκτός  από αυτό  το γενικό
ορισµό, η µόνη άλλη  διάταξη  που σχετίζεται  άµεσα µε µια κατάσταση  στην  οποία
µία ή περισσότερες  πράξεις  αποτελούν  ενιαία  πράξη  συγκέντρωσης  είναι  το άρθρο  5
παράγραφος  2 δεύτερο  εδάφιο . Η διάταξη  αυτή  αποσκοπούσε  αρχικά  να αποφύγει
την παράκα µψη του κανονισ µού για τις συγκεντρώσεις  µε το διαχωρισ µό της
συγκέντρωσης  σε περισσότερες  πράξεις . Ο κανονισ µός για τις συγκεντρώσεις
εισήγαγε  ένα αµάχητο  νοµικό τεκµήριο, δυνά µει του οποίου  όλες οι πράξεις  που
πληρούν  τις απαιτήσεις  του άρθρου  5 παράγραφος  2 εδάφιο  2 πρέπει  να θεωρούνται
µία και µόνο συγκέντρωση .
128. Σύµφωνα  µε την αρχή  της ενιαίας  αντιµετώπισης , δεν υπάρχει  καταρχήν  κανένας
λόγος  να µην συνεκτι µώνται  όλες οι πολλαπλές  πράξεις  που ενώ δεν φαίνεται  να
συνιστούν  µία και µόνο πράξη  συγκέντρωσης  κατά  την έννοια  του παρόντος
κανονισ µού, περιλα µβάνουν  ωστόσο  έναν οικονο µικό δεσµό που καταδεικνύει  την
ύπαρξη  µεταξύ  των πράξεων  αυτών  µιας οικονο µικής ενότητας  η οποία  επιτρέπει  να
θεωρηθεί  ότι πρόκειται  για µία και µόνο συγκέντρωση .
129. Η έννοια  της οικονο µικής ενότητας  πρέπει  να εκτιµηθεί µε βάση  τους στόχους  που
επιδιώκουν  τα µέρη. Οι παράγοντες  που επιτρέπουν  να προσδιοριστεί  ότι πρόκειται
για µία και µόνο συγκέντρωση  περιλα µβάνουν  κατ’ ανάγκη  µια χρονική  συσχέτιση
καθώς  και µια σύµπτωση  ταυτότητας , τόσο  όσον  αφορά  τους συµµετέχοντες  όσο και
την έκταση  των σχετικών  πράξεων .
130. Η εφαρ µογή της αρχής  της ενιαίας  αντιµετώπισης  στις πολλαπλές  πράξεις  που
περιγράφονται  ανωτέρω  θα εξυπηρετούσε  καλύτερα  το συνολικό  στόχο  της
διατήρησης  συνθηκών  πραγ µατικού  ανταγωνισ µού, εφόσον  θα εξασφάλιζε  ότι το
σύνολο  των επιπτώσεων  αυτών  των συγκεντρώσεων  υπόκειται  σε ενιαία  εκτίµηση
µε οµοιόµορφα  κριτήρια . Για λόγους  που ισχύουν  και για οποιαδήποτε  άλλη
συγκέντρωση , µια αυστηρότερη  εφαρ µογή της αρχής  της ενιαίας  αντιµετώπισης  θα
βελτίωνε  την ασφάλεια  δικαίου  τόσο  για τα µέρη στη συγκέντρωση  όσο και για τα
µέρη που επηρεάζονται  από αυτήν . Προκει µένου να αποφευχθεί  µια τεχνητή
διάκριση  κατά  την αντιµετώπιση  πολλαπλών  πράξεων  οι οποίες  από την άποψη  των
µερών  και/ή της αγοράς  χαρακτηρίζονται  από οικονο µική ενότητα , φαίνεται
ενδεδειγ µένο να διευκρινιστούν  καλύτερα  οι περιστάσεις  στις οποίες  οι πολλαπλές
πράξεις  πρέπει  να εκτιµώνται  συνολικά  για τους σκοπούς  του κανονισ µού. Αυτό
φαίνεται  ιδίως  στα ακόλουθα  τρία σενάρια25:
                                                
25Το τέταρτο  δυνατό  σενάριο  αφορά  τις κοινές  προσφορές  εξαγοράς . Οι πράξεις  αυτές  αντιµετωπίζονται
ήδη ως ενιαίες  συγκεντρώσεις  για τους σκοπούς  του κανονισ µού, εκτός  εάν τα µέρη που υποβάλλουν
από κοινού  την προσφορά  εξαγοράς  έχουν  συµφωνήσει  να µοιραστούν , βάσει  προκαθορισ µένου
σχεδίου , αµέσως  µετά τη συγκέντρωση  όλα τα στοιχεία  ενεργητικού  που θα αποκτήσουν . Στο
τελευταίο  αυτό  σενάριο , το σηµείο 24 της ανακοίνωσης  για την έννοια  των συµµετεχουσών
επιχειρήσεων  διευκρινίζει  ότι αυτό  το είδος  απόκτησης  στοιχείων  ενεργητικού  θα θεωρηθεί  χωριστή
πράξη . Εφόσον  η βασική  αυτή  αρχή  είναι  ήδη δεδοµένη, δεν είναι  αναγκαίο  να τροποποιηθούν  οι
ισχύουσες  διατάξεις . Ενδέχεται  ωστόσο  να είναι  χρήσι µο να αποσαφηνιστούν  οι περιορισ µοί στους
36131. Ορισ µένες πράξεις  περιλα µβάνουν  την απόκτηση  κοινού  ελέγχου  επί ενός τµήµατος
της επιχείρησης  και αποκλειστικού  ελέγχου  επί άλλου  τµήµατός της. Αυτό  είναι
σύνηθες , για παράδειγ µα, στις περιπτώσεις  στις οποίες  η άµεση απόκτηση  αφορά  τη
µητρική  εταιρεία  ενός οµίλου. Στο σενάριο  αυτό , η αποκτώ µενη εταιρεία  µπορεί
συχνά  να έχει µία ή περισσότερες  θυγατρικές  που υπόκεινται  σε κοινό  έλεγχο  και οι
οποίες , ως αποτέλεσ µα της άµεσης  απόκτησης , θα ελέγχονται  (από κοινού ) από το
νέο ιδιοκτήτη  της µητρικής  εταιρείας . Υπό τις συνθήκες  αυτές , θα ήταν  προφανώς
τεχνητό  να µην θεωρηθεί  ότι ο εξαγοραζό µενος όµιλος είναι  µια ενιαία  οικονο µική
µονάδα  και, εάν η κατάσταση  παρα µένει αµετάβλητη  από οικονο µική άποψη , δεν
υπάρχει  κανένας  λόγος  να µην υπαχθεί  στην  ίδια γενική  αρχή . Αυτό  µπορεί  να
καταδειχθεί  µε ένα απλό  παράδειγ µα. Έστω  µια κατάσταση  στην  οποία  η εταιρεία  Α
προτίθεται  να πωλήσει  στην  εταιρεία  Β τα ακόλουθα  περιουσιακά  στοιχεία  (τα
οποία , για τις ανάγκες  του παραδείγ µατος, µπορούν  να αντιπροσωπεύουν
δραστηριότητες  στην  ίδια αγορά  και η διαχείρισή  τους από την εταιρεία  Α να γίνεται
ως εάν αποτελούσαν  ενιαία  οικονο µική ενότητα ):
/g183 το 100% της θυγατρικής  της A1,
/g183 την κατά  50% συµµετοχή  της στην  A2 (από κοινού  ελεγχό µενη εταιρεία ), και
/g183 την κατά  25% συµµετοχή  της στην  A3 (µη ελέγχουσα  συµµετοχή ).
132. Με τους σηµερινούς  κανόνες , οι πράξεις  για την απόκτηση  της A1 και της A2 θα
θεωρούνταν  χωριστές  συγκεντρώσεις , ενώ η απόκτηση  της συµµετοχής  στην  A3 δεν
θα συνιστούσε  συγκέντρωση . Οι δύο πρώτες  πράξεις , ανάλογα  µε τον κύκλο
εργασιών  των σχετικών  επιχειρήσεων , θα υπόκεινταν  σε εκτίµηση µε βάση  τον
κανονισ µό για τις συγκεντρώσεις  από ένα ή περισσότερα  ενδιαφερό µενα κράτη
µέλη. Το αποτέλεσ µα θα ήταν  εντελώς  διαφορετικό  εάν η A, πριν την πώληση ,
ενσω µάτωνε  τις A1-A3 σε εταιρεία  χαρτοφυλακίου  (π.χ. για φορολογικούς  λόγους ),
την οποία  θα µεταβίβαζε  στη συνέχεια  στην  B. Στην  περίπτωση  αυτή , θα υπήρχε
µόνο µία πράξη  συγκέντρωσης  µε την οποία  η Β θα αποκτούσε  τον αποκλειστικό
έλεγχο  της εταιρείας  χαρτοφυλακίου . Επιπλέον , το σύνολο  του κύκλου  εργασιών
που συνδέεται  µε τα στοιχεία  ενεργητικού  που κατέχει  αυτή  η εταιρεία  θα
λαµβανόταν  υπόψη  για τον προσδιορισ µό της πλέον  αρµόδιας  αρχής . Αυτό  θα
συνεπαγόταν  ότι το σύνολο  των µεταβιβαζό µενων  στοιχείων  ενεργητικού  θα
υπόκεινταν  σε εκτίµηση είτε στο επίπεδο  της Κοινότητας  είτε σε επίπεδο  κρατών
µελών . Για να ληφθούν  πλήρως  υπόψη  όλες οι οικονο µικές δραστηριότητες  που
συνδυάζονται  µε την πράξη  συγκέντρωσης  φαίνεται  εποµένως  σκόπι µο να
τροποποιηθεί  το άρθρο  5 παράγραφος  2 εδάφιο  2 του κανονισ µού για τις
συγκεντρώσεις  προκει µένου να επεκταθεί  το πεδίο  εφαρ µογής του σε αυτές  τις
περιπτώσεις26.
                                                                                                                                                        
οποίους  υπόκειται  η απαλλαγή  που προβλέπεται  στο σηµείο 24 της ανακοίνωσης  για την έννοια  των
συµµετεχουσών  επιχειρήσεων  στην  επόµενη αναθεώρηση  της ανακοίνωσης . Πρέπει  ιδίως  να
διευκρινιστεί  ότι σε περίπτωση  αβεβαιότητας  ως προς  την τύχη που θα επιφυλάξουν  τα µέρη στα από
κοινού  αποκτώ µενα στοιχεία  ενεργητικού , η κοινή  προσφορά  θα θεωρηθεί , στο σύνολό  της, ενιαία
συγκέντρωση  της οποίας  η εκτίµηση θα καλύψει  κάθε  γνωστή  συµφωνία  για την κατανο µή των
αποκτώ µενων  περιουσιακών  στοιχείων  µεταξύ  των µερών .
26Πρέπει  συνεπώς  να τροποποιηθούν  επίσης  και οι ερµηνευτικές  ανακοινώσεις  της Επιτροπής  (βλέπε
ανακοίνωση  για την έννοια  της συγκέντρωσης , σηµείο 16).
37133. Η ανταλλαγή  περιουσιακών  στοιχείων  µεταξύ  δύο εταιρειών  θα έχει κανονικά  ως
τελικό  αποτέλεσ µα τη διατήρηση  δύο χωριστών  οντοτήτων  στην  αγορά  (αν και µε
άλλους  συνδυασ µούς περιουσιακών  στοιχείων ). Οι ανταλλαγές  αυτές  γίνονται  συχνά
µε µία µόνο σύµβαση  και η ολοκλήρωση  κάθε  πράξης  εξαρτάται  εξ ορισµού σχεδόν
από την ολοκλήρωση  της άλλης . Με τη σηµερινή  του µορφή , ο κανονισ µός για τις
συγκεντρώσεις  δεν αναγνωρίζει  ότι οι δεσµοί αυτοί  επαρκούν  για να θεωρηθεί  ότι οι
ανταλλαγές  συνιστούν  µία και µόνο πράξη  συγκέντρωσης . Ωστόσο , η ανάγκη  να
εξασφαλιστεί  συνέπεια  στην  εκτίµηση του συνόλου  της πράξης  δικαιολογεί  την
αλλαγή  της ακολουθού µενης πολιτικής . Επιπλέον , µία ή και οι δύο ανταλλαγές
µπορούν  να είναι  µερικές  µόνο, µε την έννοια  ότι ο προηγού µενος ιδιοκτήτης  µπορεί
να διατηρήσει  οικονο µικά συµφέροντα  στην  εκχωρού µενη δραστηριότητα . Όσον
αφορά  την εκτίµηση, είναι  προφανές  ότι καθένα  από τα δύο σκέλη  της ανταλλαγής
µπορεί  να επηρεάσει  την εκτίµηση του άλλου . Οι λόγοι  αυτοί  και το γεγονός  ότι οι
ανταλλαγές , από την άποψη  των µερών , αντιπροσωπεύουν  κανονικά  µια οικονο µική
ενότητα , συνηγορούν  υπέρ  της αντιµετώπισης  αυτών  των πράξεων  ως εάν επρόκειτο
για µία και µόνο συγκέντρωση . Φαίνεται  συνεπώς  ενδεδειγ µένο να τροποποιηθεί  το
άρθρο  5 παράγραφος  2 εδάφιο  2 του κανονισ µού για τις συγκεντρώσεις  προκει µένου
να επεκταθεί  το πεδίο  εφαρ µογής του σε αυτό  το σενάριο27.
134. Οι «υφέρπουσες » εξαγορές  µέσω του χρηµατιστηρίου  αποτελούν  ένα ακόµη
παράδειγ µα συγκέντρωσης  µε πολλαπλές  πράξεις . Οι πράξεις  αυτές  µπορούν  να
πραγ µατοποιηθούν  µε διάφορους  τρόπους , λιγότερο  ή περισσότερο  πολύπλοκους ,
από τις σχετικά  απλές  άµεσες αγορές  µετοχών  από τους υφιστά µενους  µετόχους , έως
τις ειδικά  διαρθρω µένες συναλλαγές  στις οποίες  µπορούν  να συµµετέχουν
ενδιά µεσοι χρηµατοπιστωτικοί  φορείς  που χρησι µοποιούν  διάφορα
χρηµατοπιστωτικά  µέσα. Αυτές  οι πράξεις  θα έχουν  συχνά  «επιθετικό » χαρακτήρα ,
χωρίς  την υποστήριξη  της εταιρείας -στόχου  και/ή ορισµένων  από τους παλαιούς
µετόχους  της. Σε αυτά  τα σενάρια , είναι  συνήθως  πρακτικά  αδύνατο  και τεχνητό  να
θεωρηθεί  ότι η συγκέντρωση  γίνεται  µε την απόκτηση  µετοχών  που παρέχουν  (εκ
των πραγ µάτων ) στον  αποκτώντα  τον έλεγχο  της εξαγοραζό µενης εταιρείας .
Αντίθετα , είναι  συνήθως  σαφές  για όλα τα συµµετέχοντα  µέρη ότι οι αποκτήσεις
πολλών  διακριτών  δικαιω µάτων  αποτελούν , από οικονο µική άποψη , µια ενότητα ,
και ότι ο επιδιωκό µενος στόχος  είναι  η απόκτηση  του ελέγχου  της εξαγοραζό µενης
εταιρείας . Φαίνεται  εποµένως  σκόπι µο να τροποποιηθεί  το άρθρο  5 παράγραφος  2
δεύτερο  εδάφιο  του κανονισ µού για τις συγκεντρώσεις  προκει µένου να επεκταθεί
πλήρως  το πεδίο  εφαρ µογής του σε αυτό  το σενάριο28.
135. Η άποψη  της Επιτροπής  είναι  ότι τα ανωτέρω  είδη πράξεων  µπορούν  να υπαχθούν
στο πεδίο  εφαρ µογής του κανονισ µού εάν γίνουν  κατάλληλες  τροποποιήσεις  στο
άρθρο  5 παράγραφος  2 δεύτερο  εδάφιο . Για να αποφευχθεί  ωστόσο  µια υπερβολική
γενίκευση  της εφαρ µογής της αρχής  του άρθρου  5 παράγραφος  2 δεύτερο  εδάφιο ,
φαίνεται  σκόπι µο να περιοριστεί  το πεδίο  εφαρ µογής της διάταξης  αυτής  στις
πράξεις  που αφορούν  τον ίδιο οικονο µικό τοµέα. Μετά  την τροποποίηση  αυτή , η
διατύπωση  του άρθρου  5 παράγραφος  2 θα είναι  ή ακόλουθη  (οι αλλαγές
επιση µαίνονται  µε έντονους  χαρακτήρες ):
                                                
27Και στην  περίπτωση  αυτή , πρέπει  να γίνουν  τροποποιήσεις  σε άλλες  ερµηνευτικές  ανακοινώσεις  της
Επιτροπής  (βλέπε  την ανακοίνωση  για την έννοια  των συµµετεχουσών  επιχειρήσεων , σηµεία 49-50).
28Βλέπε  επίσης  την παράγραφο  180 (και επόµενες) για τις σχέσεις  που υπάρχουν  στις περιπτώσεις  αυτές
µεταξύ  των άρθρων  4 και 7 του κανονισ µού για τις συγκεντρώσεις .
382. Κατά  παρέκκλιση  από την παράγραφο  1, όταν η συγκέντρωση  πραγ µατοποιείται  µε την
απόκτηση  τµηµάτων  µιας ή περισσοτέρων  επιχειρήσεων , ασχέτως  αν αυτά  τα τµήµατα
έχουν  ή όχι νοµική προσωπικότητα , υπολογίζεται  για τον ή τους εκχωρούντες  µόνον  ο
κύκλος  εργασιών  που αφορά  τα εκχωρού µενα τµήµατα.
Ωστόσο , δύο ή περισσότερες  πράξεις  που πραγ µατοποιούνται  κατά  τη διάρκεια  διετούς
περιόδου  µεταξύ  των ιδίων  προσώπων  ή επιχειρήσεων  θεωρούνται , εκτός  εάν αφορούν  µη
σχετιζό µενους  µεταξύ  τους  βιοµηχανικούς  τοµείς, και ανεξάρτητα  από το είδος  του
ασκού µενου  ελέγχου , ως µία µόνο συγκέντρωση  που πραγ µατοποιείται  την ηµεροµηνία της
τελευταίας  πράξης .
Η αρχή  που διατυπώνεται  στη δεύτερη  παράγραφο  εφαρ µόζεται  mutatis mutandis στις
ανταλλαγές  στοιχείων  ενεργητικού  και στις πολλαπλές  αποκτήσεις  τίτλων , κατά  την
έννοια  του άρθρου  7 παράγραφος  5, δεύτερο  εδάφιο , µιας επιχείρησης .
136. Οι ενδιαφερό µενοι καλούνται  να υποβάλουν  τις παρατηρήσεις  τους σχετικά  µε το
σχέδιο  τροποποίησης  του άρθρου  5 παράγραφος  2 του κανονισ µού για τις
συγκεντρώσεις . Καλούνται  επίσης  να διευκρινίσουν  αν, κατά  την άποψή  τους, είναι
σκόπι µο να αποσαφηνιστεί  επίσης  το καθεστώς  που εφαρ µόζεται  βάσει  του
κανονισ µού σε άλλα  είδη συγκεντρώσεων  που πραγ µατοποιούνται  µε πολλαπλές
πράξεις .
6.Επενδύσεις  σε κεφάλαια  επιχειρη µατικού  κινδύνου , άρθρο  3 παράγραφος  5
137. Το άρθρο  3 παράγραφος  5 ορίζει  µε στενό  τρόπο  ορισµένες καταστάσεις  στις οποίες
θεωρείται  ότι δεν πραγ µατοποιείται  συγκέντρωση . Μια από τις εξαιρέσεις  αυτές
αφορά  τη συνήθη  δραστηριότητα  εµπορίας  και διαπραγ µάτευσης  τίτλων  από
χρηµατοπιστωτικούς  οργανισ µούς. Ωστόσο , η εµπειρία  δείχνει  ότι οι περιορισ µοί
που εισάγει  η διάταξη  αυτή  (όσον  αφορά  τις µετοχές  χωρίς  δικαίω µα ψήφου  και την
ανώτατη  περίοδο  διακράτησης  των τίτλων ) εφαρ µόζονται  σε ελάχιστες  περιπτώσεις .
Επιπρόσθετα , οι περιορισ µοί αυτοί  αποσκοπούν  να αποθαρρύνουν  κάθε  προσπάθεια
παράκα µψης του κανονισ µού και να διασφαλίσουν  έτσι την αποτελεσ µατικότητά
του και την εφαρ µογή ισότι µων όρων  σε όλους  τους φορείς  της αγοράς .
138. Η αναθεώρηση  του κανονισ µού για τις συγκεντρώσεις  επέστησε  την προσοχή  της
Επιτροπής  στην  ύπαρξη  νέων  µορφών  χρηµατοδότησης  στις αγορές  µετοχικών
τίτλων , οι οποίες  πρέπει  να ληφθούν  υπόψη  κατά  την αναθεώρηση  του πεδίου
εφαρ µογής του κανονισ µού. Οι επενδύσεις  σε κεφάλαια  επιχειρη µατικού  κινδύνου
αναπτύχθηκαν  σηµαντικά  στην  Ευρώπη  µετά τη θέσπιση  του κανονισ µού. Σύµφωνα
µε µια συνήθη  διάκριση , τα κεφάλαια  επιχειρη µατικού  κινδύνου  µπορούν  να
καταταγούν  σε δύο µεγάλες  κατηγορίες , τις αποκτήσεις  συµµετοχών  σε
παραδοσιακές  επιχειρήσεις  και τις αποκτήσεις  συµµετοχών  σε ταχέως
αναπτυσσό µενες/τεχνολογικές  επιχειρήσεις .
139. Οι αποκτήσεις  συµµετοχών  σε παραδοσιακές  επιχειρήσεις  συνίστανται  κανονικά  σε
εξαγορές  εγκατεστη µένων , εισηγ µένων  ή µη, εταιρειών  και είναι  από πολλές
απόψεις  όµοιες µε τις συνήθεις  συγκεντρώσεις  µεταξύ  βιοµηχανικών  επιχειρήσεων .
∆εν φαίνεται  να θέτουν  θέµατα µε ιδιαίτερη  σηµασία για την παρούσα  αναθεώρηση .
140. Οι αποκτήσεις  συµµετοχών  σε ταχέως  αναπτυσσό µενες/τεχνολογικές  επιχειρήσεις
παρουσιάζουν  αντίθετα  ορισµένα χαρακτηριστικά  που πρέπει  να εξεταστούν
λεπτο µερώς . Οι επενδύσεις  αυτές  αποσκοπούν  συνήθως  στην  παροχή  κεφαλαίων  σε
µια νέα επιχείρηση  στη φάση  της εκκίνησης , µε τελικό  στόχο  την εισαγωγή  της
39µεσοπρόθεσ µα στο χρηµατιστήριο . Κανονικά , ο επιχειρη µατίας  διατηρεί  πλήρη
λειτουργικό  έλεγχο  της επιχείρησης , η οποία  µπορεί  να µην έχει διοικητικό
συµβούλιο . Ορισ µένοι θεώρησαν  ότι αυτό  το είδος  κεφαλαίων  επιχειρη µατικού
κινδύνου  µπορεί  να εξοµοιωθεί  µε τις συνήθεις  δανειακές  διευκολύνσεις  που
χορηγούν  οι τράπεζες . Αυτό  που έχει κυρίως  σηµασία για τον κανονισ µό είναι  το
γεγονός  ότι οι επενδυτές  σε κεφάλαια  επιχειρη µατικού  κινδύνου  κατέχουν  µετοχές
στη νέα επιχείρηση  και έχουν  συνήθως  δικαίω µα να προβάλουν  βέτο στον
προϋπολογισ µό και στο επιχειρη µατικό  της σχέδιο . Με τις παραδοσιακές  µεθόδους
χρηµατοδότησης , οι τράπεζες  δεν θα κατείχαν  κανονικά  µετοχές  αλλά  θα είχαν  τη
δυνατότητα  να αρνηθούν  να ανανεώσουν  τις δανειακές  διευκολύνσεις .
141. Ο λόγος  για τον οποίο  οι επενδύσεις  σε ταχέως  αναπτυσσό µενες/τεχνολογικές
επιχειρήσεις  µπορούν  να εµπίπτουν  στο πεδίο  εφαρ µογής του κανονισ µού για τις
συγκεντρώσεις  είναι  ότι γίνονται  σε κοινοπρακτική  βάση , δηλαδή  ότι τα κεφάλαια
επιχειρη µατικού  κινδύνου  διατίθενται  από δύο ή περισσότερους  επενδυτές . Λόγω
της ιδιαίτερης  διάρθρωσής  τους, οι πράξεις  αυτές  µπορούν , ακόµα και στην
περίπτωση  των επιχειρήσεων  στο στάδιο  της εκκίνησης  που δεν πραγ µατοποιούν
ακόµα πωλήσεις , να κοινοποιηθούν  βάσει  των κανόνων  που εφαρ µόζονται  στις
λειτουργικά  αυτόνο µες κοινές  επιχειρήσεις . Υπάρχουν  διάφοροι  λόγοι  για τους
οποίους  τόσο  οι επενδυτές  όσο και οι επιχειρη µατίες  προτι µούν να ενεργούν  σε
κοινοπρακτική  βάση , προκει µένου ιδίως  να περιορίσουν  τον κίνδυνο  που
αναλα µβάνουν  και να συνδυάσουν  µε τον καλύτερο  τρόπο  την εµπειρία  τους.
142. Αυτό  το είδος  επενδύσεων  σε κεφάλαια  επιχειρη µατικού  κινδύνου  αφορά  συχνά
µικρές  και µεσαίες  επιχειρήσεις  και επιπλέον  ενθαρρύνει  την επιχειρη µατική
πρωτοβουλία , αποβαίνοντας  έτσι µεσοµακροπρόθεσ µα προς  όφελος  του
ανταγωνισ µού και του συνόλου  της οικονο µίας. Με τους σηµερινούς  κανόνες , οι
επενδύσεις  αυτές  πληρούν  κανονικά  τα κριτήρια  υπαγωγής  στο καθεστώς  της
απλουστευ µένης διαδικασίας  του κανονισ µού για τις συγκεντρώσεις  (βλέπε
κατωτέρω ). Ωστόσο , ακόµα και εάν γίνει δεκτό  ότι αυτές  οι επενδύσεις  κεφαλαίων
επιχειρη µατικού  κινδύνου  δεν δηµιουργούν  προβλή µατα ανταγωνισ µού, εφόσον
παρέχουν  κεφάλαια  σε νέες επιχειρήσεις  στα αρχικά  στάδια  ανάπτυξης , είναι
δύσκολο  να οριστεί  το πεδίο  εφαρ µογής µιας ειδικής  απαλλαγής . Μια από τις
δυσκολίες  σχετίζεται  µε το γεγονός  ότι δεν υπάρχει  κοινός  ορισµός του επενδυτή  σε
κεφάλαια  επιχειρη µατικού  κινδύνου . Από την άποψη  αυτή , είναι  σαφές  ότι είναι
λιγότερο  πιθανό  να ανακύψουν  προβλή µατα ανταγωνισ µού εάν ο επενδυτής  σε
κεφάλαια  επιχειρη µατικού  κινδύνου  είναι  µια καθαρά  χρηµατοπιστωτική  εταιρεία
(π.χ. µια τράπεζα ), από ό,τι εάν αυτός  είναι  θυγατρική  βιοµηχανικής  εταιρείας29.
Επιπρόσθετα , είναι  προφανές  ότι η εκτίµηση πρέπει  επίσης  να αφορά  προβλή µατα
ανταγωνισ µού που µπορούν  να προκύψουν  ανάλογα  µε το λιγότερο  ή περισσότερο
ενεργητικό  ρόλο  που έχει στην  επιχείρηση  ο επενδυτής  σε κεφάλαια  επιχειρη µατικού
κινδύνου . ∆εν θα υπάρξουν  προβλή µατα ανταγωνισ µού εάν ο ρόλος  των επενδυτών
είναι  παθητικός  και περιορίζεται  γενικά  στην  παροχή  κεφαλαίων  µε τρόπο  ανάλογο
µε τις παραδοσιακές  τραπεζικές  διευκολύνσεις . Η κατάσταση  δεν είναι  κατ’ ανάγκη
η ίδια όταν οι επενδυτές , οι οποίοι  είναι  συνήθως  εξειδικευ µένοι και επενδύουν  σε
                                                
29Η Ευρωπαϊκή  Ένωση  Εταιρειών  Κεφαλαίων  Επιχειρη µατικού  Κινδύνου  (EVCA) περιλα µβάνει  ιδίως
θυγατρικές  τραπεζών  και εταιρείες  διαχείρισης  κεφαλαίων , αλλά  επίσης  και «corporate ventures», οι
οποίες  είναι  θυγατρικές  βιοµηχανικών  εταιρειών . Οι επιχειρήσεις  της τελευταίας  αυτής  κατηγορίας
µπορεί  να έχουν  ως σκοπό  την πραγ µατοποίηση  επενδύσεων  σε νέες τεχνολογίες  που θα στηρίξουν  και
θα διευκολύνουν  την ανάπτυξη  υφιστά µενων  βιοµηχανικών  δραστηριοτήτων .
40µεγάλο  αριθµό επιχειρήσεων  σε συγκεκρι µένο τοµέα, διαδρα µατίζουν  πιο ενεργό
ρόλο , για παράδειγ µα µε τη µεταφορά  στοιχείων  ενεργητικού  και/ή πληροφοριών
µεταξύ  διαφόρων  επενδυτών .
143. Για να είναι  χρήσι µη η απαλλαγή , όποια  και εάν είναι  η µορφή  της, πρέπει
προηγου µένως  να επιλυθεί  το πρόβλη µα της σχέσης  ανάµεσα στην  απαλλαγή  και
τους κανόνες  ελέγχου  των συγκεντρώσεων  στα κράτη  µέλη. Μια απαλλαγή  που θα
επέβαλλε  στις κοινοπρακτικές  επενδύσεις  σε ταχέως  αναπτυσσό µενες /τεχνολογικές
επιχειρήσεις  πολλαπλές  υποχρεώσεις  κοινοποίησης  σε εθνικό  επίπεδο  δεν θα ήταν
µόνο ασυµβίβαστη  µε την αρχή  της ενιαίας  αντιµετώπισης , αλλά  θα αύξανε  επίσης ,
αντί να τις περιορίσει , τις ρυθµιστικές  επιβαρύνσεις .
144. Παρά  τις δυσχέρειες  που αναφέρονται  ανωτέρω  όσον  αφορά  τον ορισµό µιας
κατηγορίας  επενδύσεων  σε κεφάλαια  επιχειρη µατικού  κινδύνου  που δεν θα
δηµιουργούσε  προβλή µατα ανταγωνισ µού, η Επιτροπή  δεν αποκλείει  τη δυνατότητα
διεύρυνσης  του πεδίου  εφαρ µογής του άρθρου  3 παράγραφος  5. Καλεί  εποµένως  τα
ενδιαφερό µενα µέρη να υποβάλουν  τις απόψεις  τους και ιδίως  τις ενδεχό µενες
προτάσεις  τους σχετικά  µε τον τρόπο  µε τον οποίο  αυτό  µπορεί  να επιτευχθεί  χωρίς
να µειωθεί  η αποτελεσ µατικότητα  του κανονισ µού. Κατά  την υποβολή  των
παρατηρήσεων , τα ενδιαφερό µενα µέρη καλούνται  ιδίως  να εξετάσουν  εάν οι
προτάσεις  που αναφέρονται  κατωτέρω  σχετικά  µε την επέκταση  του πεδίου
εφαρ µογής της απλουστευ µένης διαδικασίας  µπορούν  να περιορίσουν  επίσης  την
ανάγκη  επίλυσης  άλλων  προβλη µάτων  που δηµιουργούν  οι επενδύσεις  σε κεφάλαια
επιχειρη µατικού  κινδύνου .
7.Σύγκλιση  – «Έλεγχος » ή «όµιλος επιχειρήσεων »
145. Το άρθρο  3 παράγραφος  3 ορίζει  την έννοια  του «ελέγχου » για τον προσδιορισ µό
των περιστάσεων  στις οποίες  θεωρείται  ότι υπάρχει  συγκέντρωση . Το κριτήριο  που
εφαρ µόζεται  για το σκοπό  αυτό  είναι  περισσότερο  ποιοτικό  παρά  ποσοτικό  και
µπορεί  να ελεγχθεί  τόσο  από νοµική άποψη  όσο και µε βάση  την πραγ µατική
κατάσταση .
146. Το άρθρο  5 παράγραφος  4 ορίζει  την έννοια  του οµίλου επιχειρήσεων  οι οποίες ,
επιπλέον  των ενδιαφερό µενων  επιχειρήσεων , πρέπει  να ληφθούν  υπόψη  για να
εξακριβωθεί  εάν ικανοποιούνται  τα προβλεπό µενα στο άρθρο  1 όρια για τον κύκλο
εργασιών .
147. Σε περιορισ µένο αριθµό υποθέσεων , η συµβατότητα  του άρθρου  3 παράγραφος  3 µε
το άρθρο  5 παράγραφος  4 αµφισβητήθηκε  από ορισµένους , κυρίως  για τους
ακόλουθους  δύο λόγους :
– οι περιπτώσεις  1-3 του άρθρου  5 παράγραφος  4 στοιχείο  β) ορίζουν  ότι η
επιχείρηση  θεωρείται  µέλος οµίλου εάν περισσότερο  από το ήµισυ του
κεφαλαίου  ή του ενεργητικού  της κατέχεται  από τον όµιλο, εάν περισσότερο
από το ήµισυ των δικαιω µάτων  ψήφου  της µπορούν  να ασκηθούν  από τον
όµιλο ή εάν ο όµιλος µπορεί  να διορίσει  περισσότερα  από τα µισά µέλη του
διοικητικού  της συµβουλίου ·
– η περίπτωση  4 του άρθρου  5 παράγραφος  4 στοιχείο  β) ορίζει  ότι η επιχείρηση
θεωρείται  µέλος οµίλου εάν ο όµιλος έχει το δικαίω µα να διαχειρίζεται  τις
υποθέσεις  της.
41148. Οι πρώτες  τρεις  περιπτώσεις  του άρθρου  5 παράγραφος  4 ορίζουν  ορισµένες
προϋποθέσεις  που µπορούν  να θεωρηθούν  τυπικά  ποσοτικά  κριτήρια . Η τέταρτη
περίπτωση  επικεντρώνεται  περισσότερο  στα αποτελέσ µατα και είναι  εποµένως
παρε µφερής  µε το ποιοτικό  κριτήριο  του άρθρου  3 παράγραφος  3. Κατά  συνέπεια ,
ακόµα και εάν το τελικό  αποτέλεσ µα των δύο αναλύσεων  είναι  το ίδιο στη µεγάλη
πλειοψηφία  των περιπτώσεων , είναι  σαφές  ότι υπάρχουν  διαφορές  µεταξύ  των δύο
διατάξεων  οι οποίες  µπορούν  σε ορισµένες περιπτώσεις  να οδηγήσουν  σε
αβεβαιότητα .
149. Έτσι , σύµφωνα  µε µια πάγια  νοµολογία , ο έλεγχος  κατά  την έννοια  του άρθρου  3
παράγραφος  3 µπορεί  να αποκτηθεί  από µια εταιρεία  που κατέχει  ποσοστό
ουσιαστικά  µικρότερο  από το ήµισυ των δικαιω µάτων  ψήφου  άλλης  εταιρείας  (µε
την παραδοχή  ότι έχει ωστόσο  τη δυνατότητα  να λάβει  την πλειοψηφία  των ψήφων
στη συνέλευση  των µετόχων ). Από την άλλη  πλευρά , δεν είναι  βέβαιο  ότι υπάρχει
έλεγχος  κατά  την έννοια  του άρθρου  3 παράγραφος  3, ακόµα και µετά την εξαγορά ,
για παράδειγ µα, του 51% του µετοχικού  κεφαλαίου  ή των στοιχείων  ενεργητικού
(π.χ. εάν άλλος  µέτοχος  ελέγχει  περισσότερο  από το ήµισυ των δικαιω µάτων  ψήφου
στην  εταιρεία ).
150. Οµοίως, η διατύπωση  του άρθρου  5 παράγραφος  4, περιλα µβανο µένης της τέταρτης
περίπτωσης , είναι  περισσότερο  σύµφωνη  µε την ύπαρξη  αποκλειστικού  ελέγχου
παρά  µε µια κατάσταση  στην  οποία  πολλές  µητρικές  ελέγχουν  από κοινού  την
εταιρεία .
151. Λαµβανο µένων  υπόψη  των ανωτέρω  παρατηρήσεων , η Επιτροπή  καλεί  τα
ενδιαφερό µενα µέρη να διευκρινίσουν  εάν, στην  πράξη , οι σηµερινές  διαφορές
ανάµεσα στα άρθρα  3 παράγραφος  3 και 5 παράγραφος  4 τούς δηµιουργούν
προβλή µατα και, εάν ναι, κατά  πόσο  θα ήταν  κατά  την άποψή  τους σκόπι µο να
θεµελιωθεί  η έννοια  του οµίλου στις αρχές  στις οποίες  βασίζεται  το άρθρο  3
παράγραφος  3. Η Επιτροπή  επιθυ µεί επίσης  να λάβει  παρατηρήσεις  σχετικά  µε τα
ενδεχό µενα µειονεκτή µατα της εναρ µόνισης  των δύο διατάξεων .
152. Ένα άλλο  θέµα που σχετίζεται  µε τα προηγού µενα αφορά  την πρακτική  της
Επιτροπής , κατ’ αναλογία  προς  το άρθρο  5 παράγραφος  5, όσον  αφορά  το
συνυπολογισ µό µέρους  του κύκλου  εργασιών  των κοινών  επιχειρήσεων  στο
συνολικό  κύκλο  εργασιών  του οµίλου30. Παρόλο  που αυτή  η κατ’ αναλογία
εφαρ µογή του άρθρου  5 παράγραφος  5 δεν έχει αµφισβητηθεί , φαίνεται  ωστόσο
χρήσι µο να διευκρινισθεί  η προσέγγιση  αυτή  στην  ίδια τη διάταξη .
8.Περίληψη  των συµπερασ µάτων
153. Στο κεφάλαιο  αυτό  εξετάστηκαν  διάφορες  δυνατές  τροποποιήσεις  της έννοιας  της
συγκέντρωσης  όπως  ορίζεται  στο άρθρο  3 του κανονισ µού για τις συγκεντρώσεις . Η
έννοια  αυτή  αναλύθηκε  πρώτα  σε σχέση  µε τη µειοψηφική  συµµετοχή  και τις
στρατηγικές  συµµαχίες . Παρόλο  που ορισµένες από τις πράξεις  αυτές  µπορούν  να
έχουν  διαρθρωτικά  αποτελέσ µατα, αυτό  δεν αποτελεί  γενικό  κανόνα  και φαίνεται  ότι
η διάκριση  δεν µπορεί  να γίνει µε επαρκή  ασφάλεια  δικαίου . Κατά  συνέπεια ,
φαίνεται  ότι το άρθρο  81 παρα µένει το πλέον  κατάλληλο  µέσο για την εκτίµηση
αυτών  των πράξεων .
                                                
30Βλέπε  σηµείο 40 της ανακοίνωσης  της Επιτροπής  για τον υπολογισ µό του κύκλου  εργασιών .
42154. Επίσης , στο κεφάλαιο  αυτό  εξετάστηκαν  τα θέµατα που ανακύπτουν  σχετικά  µε το
άρθρο  2 παράγραφος  4 και τις µη αυτόνο µες λειτουργικά  κοινές  επιχειρήσεις . Όσον
αφορά  το άρθρο  2 παράγραφος  4, πρέπει  να συναχθεί  το συµπέρασ µα ότι παρόλο
που η προσθήκη  του στον  κανονισ µό για τις συγκεντρώσεις  το 1998 δεν επέτρεψε
τον εντοπισ µό ουσιαστικού  αριθµού δευτερογενών  επιπτώσεων , η διάταξη  αυτή
είναι  ωστόσο  συνεπής  µε την αρχή  της ενιαίας  αντιµετώπισης  και πρέπει  εποµένως
να διατηρηθεί . Όσον  αφορά  τις µη αυτόνο µες λειτουργικά  κοινές  επιχειρήσεις , το
συµπέρασ µα είναι  ότι κανένα  πειστικό  επιχείρη µα δεν φαίνεται  να δικαιολογεί  την
επέκταση  του κανονισ µού σε αυτές  τις πράξεις .
155. Η εξέταση  του θέµατος των «πολλαπλών  πράξεων » οδήγησε  στο συµπέρασ µα ότι οι
σηµερινές  διατάξεις  πρέπει  να τροποποιηθούν  προκει µένου να εξασφαλιστεί  µια
συνεπή  και αποτελεσ µατική  εφαρ µογή των κανόνων  για τον έλεγχο  των
συγκεντρώσεων  σε τρία ειδικά  είδη παρό µοιων  πράξεων .
156. Στο κεφάλαιο  αυτό  εξετάστηκε  επίσης  κατά  πόσο  είναι  σκόπι µο να περιοριστεί  η
δυνατότητα  εφαρ µογής του κανονισ µού για τις συγκεντρώσεις  σε ένα ιδιαίτερο  είδος
πράξεων  σε κεφάλαια  επιχειρη µατικού  κινδύνου . Συνάχθηκε  το συµπέρασ µα ότι η
εφικτότητα  της τροποποίησης  εξαρτάται  από το κατά  πόσο  ο περιορισ µός αυτός
µπορεί  να οριστεί  µε τρόπο  που να αποκλείει  κάθε  αρνητική  επίπτωση  στην
αποτελεσ µατικότητα  του κανονισ µού.
157. Εξετάστηκε , τέλος , η σκοπι µότητα  εναρ µόνισης  της έννοιας  του οµίλου στο άρθρο  5
παράγραφος  4 µε την έννοια  του ελέγχου  στο άρθρο  3 παράγραφος  3.
158. Τα ενδιαφερό µενα µέρη καλούνται  να υποβάλουν  τις παρατηρήσεις  τους σχετικά  µε
τα θέµατα που αναφέρονται  ανωτέρω , καθώς  και σχετικά  µε κάθε  άλλη  πτυχή  της
έννοιας  της συγκέντρωσης  που πρέπει  κατά  την άποψή  τους να διευκρινιστεί  ή να
αναθεωρηθεί .
III.ΘΕΜΑΤΑ  ΟΥΣΙΑΣ
A.Έλεγχος  ουσιαστικών  προϋποθέσεων
159. Το κριτήριο  ουσίας  µε βάση  το οποίο  εκτιµώνται  οι κοινοποιηθείσες  συγκεντρώσεις ,
ορίζεται  στο άρθρο  2 του κανονισ µού. Στο πλαίσιο  της παρούσας  αναθεώρησης ,
προτάθηκε  να αξιοποιήσει  η Επιτροπή  την ευκαιρία  αυτή  για να αξιολογήσει  τα
πλεονεκτή µατα του κριτηρίου  δεσπόζουσας  θέσης  που προβλέπεται  στο άρθρο  αυτό .
Η επανεξέταση  της καταλληλότητας  του κριτηρίου  θεωρήθηκε  αναγκαία  τόσο  για
διαδικαστικούς  όσο και για ουσιαστικούς  λόγους .
160. Από διαδικαστική  άποψη , ο κύριος  λόγος  που συνηγορεί  υπέρ  της επανεξέτασης
είναι  ότι θα καταστήσει  δυνατή  την εναρ µόνιση  των κριτηρίων  εκτίµησης  που
προβλέπει  ο κανονισ µός µε εκείνους  που εφαρ µόζονται  σε άλλα  σηµαντικά
νοµοθετικά  συστή µατα, όπως  εκείνα  των Ηνωµένων  Πολιτειών , του Καναδά  και της
Αυστραλίας , τα οποία  βασίζονται  στην  έννοια  του «ουσιώδους  περιορισ µού του
ανταγωνισ µού» («κριτήριο  SLC»). Η εναρ µόνιση  αυτή  µε πρότυπα  που εφαρ µόζονται
σε παγκόσ µιο επίπεδο  παρουσιάζει  ορισµένα πλεονεκτή µατα. Θα διευκόλυνε , για
παράδειγ µα, την εκτίµηση από τα µέρη στη συγκέντρωση  των προβλη µάτων
ανταγωνισ µού που θα προέκυπταν  από τις σχεδιαζό µενες συναλλαγές , εφόσον  θα τα
απάλλασσε  από την ανάγκη  να στηρίξουν  κάθε  φορά  την υπεράσπιση  του σχεδίου
43τους σε διαφορετικά  κριτήρια . Οι αρχές  ανταγωνισ µού θα είχαν  µε τη σειρά  τους µια
καλύτερη  βάση  για την αποτελεσ µατική  συνεργασία  µεταξύ  τους στις υποθέσεις  που
κοινοποιούνται  σε περισσότερα  του ενός νοµοθετικά  συστή µατα. Επιπρόσθετα , στο
βαθµό που η υιοθέτηση  κοινού  κριτηρίου  θα έδινε  µεγαλύτερη  έµφαση  στην
πραγ µατική  του εφαρ µογή από ό,τι στο ίδιο το κριτήριο , θα ήταν  δυνατό  να
εκτιµηθεί καλύτερα  η αποτελεσ µατικότητα  της δράσης  των αρχών  ανταγωνισ µού
και των δικαστηρίων  και να διευκολυνθεί  η ανάπτυξη  δραστηριοτήτων  έρευνας  και
καθορισ µού προτύπων  στον  τοµέα του ανταγωνισ µού.
161. Πρέπει  ωστόσο  να επιση µανθεί  ότι η τροποποίηση  του κριτηρίου  που προβλέπει  ο
κανονισ µός θα παρουσίαζε  και ορισµένα µειονεκτή µατα. Παρόλο  που η σηµασία
των µειονεκτη µάτων  αυτών  δεν πρέπει  να υπερεκτι µηθεί, τα ενδιαφερό µενα µέρη
ενδέχεται , τουλάχιστον  για µια αρχική  περίοδο  µετά τη µεταρρύθ µιση, να
αντιµετωπίσουν  µεγαλύτερες  δυσχέρειες  να προβλέψουν  το πιθανό  αποτέλεσ µα των
διαδικασιών  ελέγχου  των συγκεντρώσεων  στην  Ευρώπη . Αυτό  οφείλεται  στο ότι η
µέχρι σήµερα νοµολογία  (τόσο  της Επιτροπής  όσο και των δικαστηρίων ) βασίζεται
κυρίως  στον  έλεγχο  του κριτηρίου  δεσπόζουσας  θέσης  όπως  αυτό  ορίζεται  στον
κανονισ µό. Μια άλλη  δυνατή  δυσχέρεια  σχετίζεται  µε το γεγονός  ότι τα περισσότερα
κράτη  µέλη (καθώς  και οι υποψήφιες  χώρες ) έχουν  ευθυγρα µµίσει τις περί ελέγχου
των συγκεντρώσεων  διατάξεις  τους µε το κριτήριο  της δεσπόζουσας  θέσης  όπως
ισχύει  σήµερα31. Συνεπώς , εκτός  εάν τροποποιηθούν  επίσης  οι εθνικοί  κανόνες , η
αναθεώρηση  του προβλεπό µενου στον  κανονισ µό κριτηρίου  για τον έλεγχο  των
συγκεντρώσεων  θα µπορούσε  να οδηγήσει  στο ιδιαίτερα  δυσµενές αποτέλεσ µα της
µεγαλύτερης  διεθνούς  ευθυγρά µµισης αφενός  και, αφετέρου , της ταυτόχρονης
αύξησης  των αποκλίσεων  στο εσωτερικό  της Κοινότητας .
162. Από ουσιαστική  άποψη , πρέπει  να σηµειωθεί  ότι υπάρχουν  πολλές  οµοιότητες
µεταξύ  του κριτηρίου  δεσπόζουσας  θέσης  και του κριτηρίου  SLC. Και τα δύο
απαιτούν , για παράδειγ µα, τη διερεύνηση  της έκτασης  της οικείας  αγοράς  καθώς  και
την εκτίµηση των επιπτώσεων  που θα έχει η συγκέντρωση  στην  ή στις
επηρεαζό µενες αγορές , καθώς  και των περιορισ µών του ανταγωνισ µού που θα
αντιµετωπίσει  η νέα επιχείρηση . Πρέπει  επίσης  να σηµειωθεί  ότι παρά  τις σηµερινές
αποκλίσεις  µεταξύ  των κριτηρίων  που προβλέπουν  οι διάφορες  νοµοθεσίες , η
µεγάλη  πλειοψηφία  των υποθέσεων  που διερευνά  η Επιτροπή  και οι άλλες
σηµαντικές  ρυθµιστικές  αρχές  µε βάση  το κριτήριο  SLC κατέδειξαν  ένα σηµαντικό
βαθµό σύγκλισης  στις προσεγγίσεις  στα θέµατα ελέγχου  των συγκεντρώσεων .
163. Από τη θέσπιση  του κανονισ µού για τις συγκεντρώσεις  το 1989, η εφαρ µογή της
έννοιας  της δεσπόζουσας  θέσης  προσαρ µόστηκε  προοδευτικά  τόσο  στις εξελίξεις
της οικονο µικής θεωρίας  όσο και στις τελειοποιήσεις  που έγιναν  στις οικονο µετρικές
µεθόδους  µέτρησης  της ισχύος  µιας εταιρείας  στην  αγορά . Αυτό  συνεπάγεται  ότι η
εκτίµηση των συγκεντρώσεων  µπορεί  σήµερα να βασίζεται  σε µικρότερο  βαθµό
στον  έλεγχο  του γενικού  και ανακριβούς  κριτηρίου  του µεριδίου  αγοράς  από ό,τι τα
προηγού µενα δέκα  χρόνια . Η σηµαντική  αυτή  εξέλιξη  του κριτηρίου  δεσπόζουσας
θέσης  ήταν  αναπόφευκτη  και το άρθρο  2 αποδείχθηκε  µέχρι σήµερα επαρκώς
ευέλικτο  για να επιτρέψει  µια ανάλυση  επιπτώσεων  µε πιο πολύπλοκα
                                                
31Πρέπει  ωστόσο  να σηµειωθεί  ότι το Ηνωµένο Βασίλειο  και η Ιρλανδία  σχεδιάζουν  µεταρρυθ µίσεις
στην  κατεύθυνση  της εισαγωγής  του κριτηρίου  SLC. Επιπλέον , και άλλα  κράτη  µέλη προτίθενται  να
διερευνήσουν  τα πλεονεκτή µατα αυτού  του κριτηρίου .
44µακροοικονο µικά εργαλεία  και υποδείγ µατα που αναπτύσσονται  στο πλαίσιο  της
έρευνας  οικονο µετρικών  µεθόδων  και βιοµηχανικής  οργάνωσης .
164. Το πιο γνωστό  ίσως παράδειγ µα αυτής  της εξέλιξης  είναι  η ερµηνεία  από το
∆ικαστήριο  των Ευρωπαϊκών  Κοινοτήτων  του κριτηρίου  του ανταγωνισ µού που
ορίζεται  στον  κανονισ µό για τις συγκεντρώσεις  ως ενός κριτηρίου  που εφαρ µόζεται
σε καταστάσεις  συλλογικής  δεσπόζουσας  θέσης , όπως  αυτό  καταδεικνύεται  ιδίως
από τις αποφάσεις  του ∆ικαστηρίου  και του Πρωτοδικείου  στις υποθέσεις  Kali und
Salz και Gencor .
165. Ορισ µένοι διατύπωσαν  την άποψη  ότι το κριτήριο  SLC είναι  περισσότερο  σύµφωνο
µε το πνεύµα της οικονο µικής ανάλυσης  που γίνεται  κατά  τον έλεγχο  των
συγκεντρώσεων  και λιγότερο  δύσκα µπτο (από νοµική άποψη ) σε σχέση  µε το
κριτήριο  της δεσπόζουσας  θέσης . Για το λόγο  αυτό , θεωρούν  ότι το κριτήριο  αυτό
είναι  πιο προσαρ µοσµένο στις ανάγκες  ενός αποτελεσ µατικού  ελέγχου  των
συγκεντρώσεων , ιδίως  στο πλαίσιο  της συνεχούς  ανάπτυξης  των συγκεντρώσεων
στο βιοµηχανικό  τοµέα. Ωστόσο , υποστηρίχθηκε  αντίθετα  και η άποψη  ότι η
υιοθέτηση  του πιο ευέλικτου  κριτηρίου  SLC θα µπορούσε  να µειώσει  την ασφάλεια
δικαίου .
166. Ένα από τα πιο υποθετικά  ερωτή µατα που τέθηκαν  κατά  καιρούς  σχετικά  µε την
έκταση  του κριτηρίου  δεσπόζουσας  θέσης  στον  κανονισ µό σχετίζεται  µε το βαθµό
στον  οποίο  το κριτήριο  αυτό  θα επέτρεπε  έναν αποτελεσ µατικό  έλεγχο  σε ειδικές
καταστάσεις  στις οποίες  οι επιχειρήσεις  µπορούν  να αυξάνουν  µονοµερώς  τις τιµές
και να επωφελούνται  από την ισχύ τους στην  αγορά . Το παράδειγ µα που αναφέρεται
συχνά  είναι  εκείνο  της συγχώνευσης  µεταξύ  της δεύτερης  και της τρίτης
µεγαλύτερης  επιχείρησης  σε µια αγορά  στην  οποία  τα προϊόντα  τους αποτελούν  τα
πλησιέστερα  υποκατάστατα . Στο σενάριο  αυτό , η εταιρεία  που θα προκύψει  από τη
συγχώνευση  µπορεί  να παρα µείνει µικρότερη  από τη µεγαλύτερη  επιχείρηση  στην
αγορά . Ορισ µένοι υποστηρίζουν  ότι το κριτήριο  SLC θα ήταν  καταλληλότερο  στην
περίπτωση  αυτή , ιδίως  εάν τα χαρακτηριστικά  της αγοράς  δεν επιτρέπουν  τον
εντοπισ µό πραγ µατικής  δεσπόζουσας  θέσης . Όποιο  και εάν είναι  το ενδιαφέρον
αυτής  της θεωρητικής  συζήτησης , η Επιτροπή  δεν έχει ακόµα βρεθεί  αντιµέτωπη  µε
καταστάσεις  του είδους  αυτού .
167. Μπορεί  συνεπώς  να συναχθεί  το συµπέρασ µα ότι η εµπειρία  από την εφαρ µογή του
κριτηρίου  δεσπόζουσας  θέσης  δεν κατέδειξε  την ύπαρξη  σηµαντικών  ελλείψεων ,
ούτε σηµαντικές  αποκλίσεις  σε σχέση  µε τα αποτελέσ µατα από την εφαρ µογή του
κριτηρίου  SLC σε άλλα  νοµοθετικά  συστή µατα. Λαµβανο µένης ωστόσο  υπόψη  της
συνεχούς  ανάπτυξης  των συγκεντρώσεων  σε διεθνές  επίπεδο , η Επιτροπή  εκτιµά ότι
είναι  πλέον  αναγκαίο  να αρχίσει  µια συζήτηση  σε βάθος  για τα αντίστοιχα
πλεονεκτή µατα των δύο κριτηρίων  ελέγχου  των συγκεντρώσεων .
168. Ενόψει  της ευρείας  συζήτησης  που θα αρχίσει  για τα σηµαντικά  αυτά  θέµατα, τα
ενδιαφερό µενα µέρη καλούνται  να παρουσιάσουν  και να εξηγήσουν  τις απόψεις  τους
σχετικά  µε τα ενδεχό µενα πλεονεκτή µατα ή µειονεκτή µατα της σηµερινής
διατύπωσης  του άρθρου  2 του κανονισ µού για τις συγκεντρώσεις , αλλά  και να
αξιολογήσουν  την αποτελεσ µατικότητα  του κριτηρίου  αυτού  σε σύγκριση  µε το
κριτήριο  SLC.
169. ∆εδο µένου ότι η συζήτηση  αυτή  αφορά  αρχές  θεµελιώδους  σηµασίας  για το δίκαιο
του ανταγωνισ µού, όχι µόνο σε κοινοτικό  επίπεδο , αλλά  και σε επίπεδο  κρατών
45µελών , η Επιτροπή  έχει επίγνωση  ότι ενδέχεται  να µην είναι  δυνατό  να αντληθούν
οριστικά  συµπεράσ µατα εντός  των προθεσ µιών που έχουν  οριστεί  για την παρούσα
αναθεώρηση .
B.Ειδικοί  παράγοντες  αποτελεσ µατικότητας  στις συγκεντρώσεις
170. Ορισ µένοι παρατηρητές  υποστηρίζουν  επίσης  ότι το κριτήριο  δεσπόζουσας  θέσης
δεν επιτρέπει  να ληφθούν  κατάλληλα  υπόψη  οι αυξήσεις  αποτελεσ µατικότητας  που
µπορούν  να επιτευχθούν  µε τις συγκεντρώσεις . Μέχρι  σήµερα ωστόσο , το θέµα των
παραγόντων  αποτελεσ µατικότητας  τέθηκε  µόνο σε περιορισ µένο αριθµό αποφάσεων
που λήφθηκαν  µε βάση  τον κανονισ µό για τις συγκεντρώσεις , ενώ δεν έχει ακόµα
διερευνηθεί  πλήρως  ο βαθµός στον  οποίο  είναι  δυνατό  να ληφθούν  υπόψη  οι
παράγοντες  αυτοί . Αντίθετα , ορισµένα νοµοθετικά  συστή µατα προβλέπουν  ρητά  τη
συνεκτί µηση παραγόντων  αποτελεσ µατικότητας  κατά  τον έλεγχο  των
συγκεντρώσεων  (βλέπε  για παράδειγ µα τις Horizontal Merger Guidelines στις
ΗΠΑ ). Αυτό  το είδος  αµυντικών  ισχυρισ µών βασιζό µενων  στις αυξήσεις
αποτελεσ µατικότητας  επιτρέπει  την πραγ µατοποίηση  της συγκέντρωσης  όταν τα
αναµενόµενα πλεονεκτή µατα για την οικονο µία υπερβαίνουν  τις αρνητικές
συνέπειες  λόγω  περιορισ µού του ανταγωνισ µού. Τα συστή µατα αυτά , όποιο  και εάν
είναι  το κριτήριο  ουσίας  που εφαρ µόζουν , επιτρέπουν  γενικά  τη χρησι µοποίηση
αυτών  των αµυντικών  ισχυρισ µών µόνο στις εξαιρετικές  περιστάσεις  στις οποίες
είναι  πιθανό  ότι οι αυξήσεις  αποτελεσ µατικότητας  θα αποβούν  προς  όφελος  των
καταναλωτών , παρά  την ύπαρξη  δεσπόζουσας  θέσης  ή τον ουσιαστικό  περιορισ µό
του ανταγωνισ µού.
171. Σε κάθε  περίπτωση , το βάρος  της απόδειξης  ότι η συγκέντρωση  είναι  πιθανό  να
οδηγήσει  σε σηµαντικές  αυξήσεις  αποτελεσ µατικότητας  φέρουν  βέβαια  τα µέρη που
αναµένουν  τα αποτελέσ µατα αυτά , δηλαδή  κανονικά  τα κοινοποιούντα  µέρη, τα
οποία  είναι  πάντα  σε καλύτερη  θέση  να εξηγήσουν  το ρόλο  και την έκταση  αυτών
των αυξήσεων  αποτελεσ µατικότητας  καθώς  και τους λόγους  για τους οποίους  η
προτεινό µενη συγκέντρωση  είναι  αναγκαία  για την επίτευξή  τους.
172. Η Επιτροπή  παρακολουθεί  και υποστηρίζει  τη συνεχιζό µενη συζήτηση  για τον τρόπο
και το βαθµό στον  οποίο  οι παράγοντες  αποτελεσ µατικότητας  πρέπει  να
λαµβάνονται  υπόψη  στην  ανάλυση  των υποθέσεων  ανταγωνισ µού32. Κατά  συνέπεια ,
και ανεξάρτητα  από τη συζήτηση  για τα δύο κριτήρια  ουσίας , οι ενδιαφερό µενοι
καλούνται  να διατυπώσουν  τις απόψεις  τους σχετικά  µε το ρόλο  και την έκταση  που
πρέπει  να έχουν  τα κριτήρια  αποτελεσ µατικότητας  κατά  τον έλεγχο  των
συγκεντρώσεων .
Γ.Απλοποιη µένη διαδικασία
173. Στην  έκθεση  του 2000 αναφερόταν  ότι οι ευρωπαϊκές  επιχειρήσεις  τάσσονταν  µεν
υπέρ  µιας τροποποίησης  η οποία  θα προέβλεπε  την υπαγωγή  στην  αρµοδιότητα  της
Επιτροπής  όλων  των υποθέσεων  που παράγουν  διασυνοριακές  συνέπειες , αλλά
συγχρόνως  συνέστηναν  την υιοθέτηση  µιας λιγότερο  περιοριστικής  προσέγγισης  για
τις πράξεις  που κατά  πάσα  πιθανότητα  δεν πρόκειται  να επηρεάσουν  αρνητικά  τον
ανταγωνισ µό. Για τις περιπτώσεις  αυτές  προτεινόταν , ειδικότερα , να ισχύουν
                                                
32Βλέπε  για παράδειγ µα OCDE/GD(96)65 «Efficiency claims in mergers and other horizontal
agreements».
46µειωµένες απαιτήσεις  για τα πληροφοριακά  στοιχεία  που πρέπει  να παρατίθενται
στην  κοινοποίηση  και να µην ισχύει  καθόλου  η διάταξη  περί αναστολής  της
συγκέντρωσης  του άρθρου  7 παράγραφος  1.
174. Τον Σεπτέ µβριο του 2000, η Επιτροπή  εξέδωσε  ανακοίνωση  σχετικά  µε µία
απλοποιη µένη διαδικασία  αντιµετώπισης  ορισµένων  συγκεντρώσεων  βάσει  του
κανονισ µού για τις συγκεντρώσεις33. Οι πρώτες  εµπειρίες  από την εφαρ µογή των
αρχών  αυτών  υπήρξαν  πολύ  θετικές , και η ανακοίνωση  ενίσχυσε  κατά  πολύ  την
αποτελεσ µατικότητα  του ελέγχου  των συγκεντρώσεων  σε ευρωπαϊκό  επίπεδο .
175. Από τον Σεπτέ µβριο του 2000 µέχρι τις 30 Απριλίου  2001, υποβλήθηκαν  περί τις
216 κοινοποιήσεις  στην  Επιτροπή  βάσει  του κανονισ µού για τις συγκεντρώσεις . Για
το 39% περίπου  εξ αυτών  κρίθηκε  ότι ενέπιπταν  στις διατάξεις  της απλοποιη µένης
διαδικασίας  εξέτασης . Ο µέσος όρος  του χρονικού  διαστή µατος που µεσολάβησε
από την κοινοποίηση  µέχρι την έγκριση  ήταν  25 ηµερολογιακές  ηµέρες. Συνεπώς ,
ενώ από την άποψη  της χρονικής  διάρκειας  της διαδικασίας  η νέα διαδικασία  είχε
περιορισ µένες ουσιαστικές  συνέπειες , είναι  πιθανό  να διατηρηθεί  η διαπιστού µενη
κατάσταση , εκτός  αν τροποποιηθεί  ο τρέχων  κανόνας  που προβλέπεται  στο άρθρο  9
παράγραφος  2 (βάσει  του οποίου  τάσσεται  στα κράτη  µέλη προθεσ µία τριών
εβδο µάδων  από την ηµεροµηνία παραλαβής  αντιγράφου  της κοινοποίησης
προκει µένου να ζητήσουν  την παραπο µπή της υπόθεσης ). Θα µπορούσε  να
εξετασθεί  η σκοπι µότητα  τροποποίησης  του άρθρου  9 παράγραφος  2 σε συνδυασ µό
µε συντό µευση  της προθεσ µίας των τριών  εβδο µάδων  που προβλέπεται  σήµερα για
τις αιτήσεις  παραπο µπής βάσει  του άρθρου  9, όπως  εξηγείται  παραπάνω  στο τµήµα
περί παραπο µπών. Εναλλακτικά , θα µπορούσε  να προβλεφθεί  ότι το άρθρο  9
παράγραφος  2 είτε δεν θα ισχύει  καθόλου  είτε θα ισχύει  µεν αλλά  µε βραχύτερη
προθεσ µία κάθε  φορά  που τα µέρη, στην  κοινοποίηση  που υποβάλλουν ,
µνηµονεύουν  την ανακοίνωση  σχετικά  µε την απλοποιη µένη διαδικασία .
176. Παρά  το γεγονός  ότι η επιτυχία  της νέας απλοποιη µένης διαδικασίας  αποδεικνύεται
από την έως σήµερα πείρα , εκτιµάται ότι θα µπορούσαν  να ληφθούν  πρόσθετα  µέτρα
για τον περαιτέρω  εξορθολογισ µό των διαδικασιών . Πιο συγκεκρι µένα, εξετάζεται  η
σκοπι µότητα  της καθιέρωσης  απλούστερου  εντύπου  CO για τις περιπτώσεις  αυτές .
Το εγχείρη µα αυτό  θα αναληφθεί  στο πλαίσιο  της γενικότερης  αναθεώρησης  του
κανονισ µού 447/98 της Επιτροπής .
177. Έχει προταθεί  η νοµοθετική  κατοχύρωση  της πρακτικής  που σχετίζεται  µε την
απλοποιη µένη διαδικασία , είτε µε την προσθήκη  σχετικής  πρόβλεψης  στον
κανονισ µό, είτε υπό τη µορφή  «εξαίρεσης  κατά  κατηγορία », η οποία  θα µπορούσε
να αρθρωθεί  µε άξονα  τις αρχές  που διατρέχουν  την ανακοίνωση . Το πιθανό
πλεονέκτη µα θα ήταν  η παντελής  εξάλειψη  της ανάγκης  ενασχόλησης  µε
συγκεντρώσεις  που δεν εγκυµονούν  κανέναν  κίνδυνο , καθώς  και της ανάγκης
έκδοσης  τυπικών  αποφάσεων  επί υποθέσεων  που κατά  πάσα  πιθανότητα  δεν
παρουσιάζουν  αξιόλογη  χρησι µότητα  ως προηγού µενα. Παρόλα  αυτά , θα ήταν
ενδεχο µένως  συνετό  αλλά  και σκόπι µο για λόγους  ασφάλειας  δικαίου  να διατηρηθεί
κάποιου  είδους  απαίτηση  ενηµέρωσης  της Επιτροπής  και των κρατών  µελών .
                                                
33∆ηµοσιεύτηκε  στην  Επίση µη Εφηµερίδα  των Ευρωπαϊκών  Κοινοτήτων  στις 29 Ιουλίου  2000 (ΕΕ C
217, 29.07.2000, σελ. 32).
47178. Από την άποψη  της ουσιαστικής  ρύθµισης, έχει επίσης  διατυπωθεί  από µερικούς  η
άποψη  ότι ο κανονισ µός για τις συγκεντρώσεις  θα ήταν  σκόπι µο να προβλέπει  ένα
όριο de minimis , όπως  συµβαίνει  σήµερα στην  περίπτωση  της νοµοθεσίας  ορισµένων
κρατών  µελών . Τούτο  σηµαίνει  ότι η Επιτροπή  δεν θα εξετάζει  τις επιφυλάξεις  για
την πιθανή  κατοχή  δεσπόζουσας  θέσης  σε αγορές  µικρού  µεγέθους .
179. Οι ενδιαφερό µενοι καλούνται  να υποβάλουν  τις παρατηρήσεις  τους σχετικά  µε τον
καλύτερο  τρόπο  µε τον οποίον , αναφορικά  µε τα προεκτεθέντα  ή µε άλλα  συναφή
ζητήµατα, ένας τροποποιη µένος κανονισ µός για τις συγκεντρώσεις  θα µπορούσε  να
συντελέσει  στην  περαιτέρω  απλούστευση  της διαδικασίας . Ειδικότερα ,
ευπρόσδεκτες  είναι  παρατηρήσεις  σχετικά  µε τα θέµατα που σχετίζονται  µε τη
διαφάνεια  και την ασφάλεια  δικαίου , αλλά  και σχετικά  µε οποιοδήποτε  από τα άλλα
ζητήµατα που αναπτύσσονται  πιο πάνω .
IV.∆ΙΑ∆ΙΚΑΣΤΙΚΑ  ΖΗΤΗΜΑΤΑ
A.Κοινοποίηση  - Γενεσιουργό  γεγονός
180. Στην  έκθεση  του 2000 αναφερόταν  ότι οι εκπρόσωποι  των ευρωπαϊκών
επιχειρήσεων  θεωρούσαν  ότι, σε ορισµένες περιπτώσεις , είναι  αναγκαία  η περαιτέρω
αποσαφήνιση  των εννοιών  που, σύµφωνα  µε το άρθρο  4 παράγραφος  1, γεννούν  την
υποχρέωση  κοινοποίησης  µιας συγκέντρωσης . Οι έννοιες  αυτές  επεξηγήθηκαν
αναλυτικότερα  στην  ανακοίνωση  που η Επιτροπή  εξέδωσε  το 1998 σχετικά  µε την
έννοια  της συγκέντρωσης . Εντούτοις , η αναγκαιότητα  για περαιτέρω  αποσαφήνιση
αναλύεται  κατωτέρω  υπό το πρίσµα της πρόσθετης  πείρας  που έχει αποκτηθεί  από
την εφαρ µογή του κανονισ µού για τις συγκεντρώσεις .
181. Η ανάλυση  αυτή  θα καλύψει  επίσης  την ιδέα που έχουν  διατυπώσει  στις απαντήσεις
τους µερικοί  επιχειρη µατικοί  παράγοντες , οι οποίοι  υποστηρίζουν  ότι η κοινοποίηση
θα πρέπει  να είναι  δυνατή  ακόµη και πριν από τη συνδρο µή των προϋποθέσεων  που
σύµφωνα  µε το άρθρο  4 παράγραφος  1 γεννούν  την υποχρέωση  κοινοποίησης ,
δηλαδή  πριν από τη σύναψη  νοµικά δεσµευτικής  συµφωνίας .
182. Σε αντίθεση  µε ορισµένα άλλα  αναγκαστικά  συστή µατα βάσει  των οποίων  ο έλεγχος
µίας συγκέντρωσης  προηγείται  της κοινοποίησης , το άρθρο  4 παράγραφος  1 του
κανονισ µού για τις συγκεντρώσεις  καθορίζει  ρητώς  ένα χρονικό  σηµείο κατά  το
οποίο  η κοινοποίηση  της πράξης  καθίσταται  υποχρεωτική . Η µη συµµόρφωση  µε τον
κανόνα  αυτό  εκθέτει  τις εµπλεκό µενες επιχειρήσεις  στην  πιθανότητα  να τους
επιβληθεί  πρόστι µο σύµφωνα  µε το άρθρο  14 παράγραφος  1 στοιχείο  α). Συνήθως ,
τα µέρη έχουν  συµφέρον  να υποβάλουν  κοινοποίηση  το ενωρίτερο  δυνατό , ούτως
ώστε  να εξασφαλίσουν  όσο το δυνατόν  συντο µότερα  την απόφαση  που τα
ενδιαφέρει . Για τον λόγο  αυτό , στην  πράξη  η Επιτροπή  δεν χρειάστηκε  να λάβει
µέτρα για τη συµµόρφωση  µε την προθεσ µία της µίας εβδο µάδας34. Πέραν  αυτού ,
αποτελεί  πάγια  πρακτική  της Επιτροπής  να µη λαµβάνει  µέτρα για την τήρηση  της
προθεσ µίας της µίας εβδο µάδας , θεωρώντας  δεδοµένο ότι τα µέρη δεν προβαίνουν
σε ενέργειες  µε σκοπό  την υλοποίηση  της συγκέντρωσης  που έχουν  συµφωνήσει . Με
τον τρόπο  αυτό  παρέχεται  στα µέρη ο αναγκαίος  χρόνος  για την κατάρτιση  και
                                                
34Οι υποθέσεις  στις οποίες  επιβλήθηκαν  πρόστι µα για εκπρόθεσ µη κοινοποίηση  περιελά µβαναν  επίσης
το στοιχείο  της υλοποίησης  της συγκέντρωσης  κατά  παράβαση  του άρθρου  14(2)(β) και του άρθρου
7(1) (βλ. Samsung και AP Möller).
48υποβολή  πλήρους  κοινοποίησης . Έχουν  διατυπωθεί  ποικίλες  προτάσεις  αναφορικά
µε το ύστατο  χρονικό  σηµείο για την υποβολή  της κοινοποίησης . Οι προτάσεις  αυτές
κυµαίνονται  από την ολοσχερή  απάλειψη  της προθεσ µίας προς  κοινοποίηση  µέχρι
την κωδικοποίηση  της πρακτικής  που ισχύει  εν προκει µένω σήµερα ή την
τροποποίηση  του υφιστά µενου καθεστώτος  κατά  τρόπον  ώστε  η προθεσ µία της µιας
εβδο µάδας  να ισχύει  για την παροχή  ανεπίση µων πληροφοριακών  στοιχείων  σχετικά
µε την πράξη , ενώ για την υποβολή  της ίδιας  της κοινοποίησης  είναι  δυνατό  να
παρέχεται  περισσότερος  χρόνος .
183. Ορισ µένοι εκπρόσωποι  του επιχειρη µατικού  κόσµου υποστήριξαν  ότι το άρθρο  4
παράγραφος  1 θα µπορούσε  είτε να καταργηθεί  είτε να τροποποιηθεί  ως προς  το
ενωρίτερο  δυνατό  χρονικό  σηµείο της κοινοποίησης . Στην  πράξη , η Επιτροπή  έχει
επανειλη µµένως  κάνει  δεκτές  κοινοποιήσεις  µε βάση  συµφωνία  µεταξύ  των
διοικητικών  συµβουλίων  των οικείων  εταιρειών , ακόµη και αν η συµφωνία  αυτή  δεν
είναι  ενδεχο µένως  δυνατό  να εκτελεσθεί  εάν δεν εκπληρωθούν  εκ των υστέρων
ορισµένες προϋποθέσεις , όπως  είναι  η παροχή  έγκρισης  από τη συνέλευση  των
µετόχων . Ένα στοιχείο  που περιπλέκει  την ερµηνεία  του άρθρου  4 παράγραφος  1
είναι  οι υφιστά µενες διαφορές  µεταξύ  κρατών  µελών  όσον  αφορά  την έκταση  της
δυνατότητας  των διοικητικών  οργάνων  µίας εταιρείας  να λάβουν  αποφάσεις  που τη
δεσµεύουν  νοµικά. Οι διαφορές  αυτές  απορρέουν  κυρίως  από τις εθνικές  διατάξεις
του δικαίου  των εταιρειών , αλλά  ενδέχεται  να επηρεάζονται  επίσης  από ιδιαίτερα
γνωρίσ µατα των παραδόσεων  που υπάρχουν  στον  τοµέα του ενοχικού  δικαίου .
184. Το βασικό  επιχείρη µα που προβάλλεται  υπέρ  της χαλάρωσης  της απαίτησης  για την
ύπαρξη  συµφωνίας  δεσµευτικής  για τις εµπλεκό µενες επιχειρήσεις  είναι  ότι µε τον
τρόπο  αυτό  θα διευκολυνόταν  ο συντονισ µός της υποβολής  κοινοποίησης  στην
Επιτροπή  µε την υποβολή  κοινοποίησης  σε άλλες  έννοµες τάξεις , π.χ. στις Ηνωµένες
Πολιτείες . Είναι  ωστόσο  σκόπι µο να επιση µανθεί  ότι ένας τέτοιος  συντονισ µός είναι
ήδη εφικτός  στο πλαίσιο  του τρέχοντος  συστή µατος, δηλαδή  µε την υποβολή  της
κοινοποίησης  σε όλες τις αρµόδιες  αρχές  κατά  την ηµεροµηνία σύναψης
δεσµευτικής  συµφωνίας . Παρόλα  αυτά , µπορεί  µέχρι ένα σηµείο να δεχθεί  κανείς  ότι
επιχειρη µατικοί  λόγοι  συνηγορούν  πιθανόν  υπέρ  της έναρξης  της κάθε  ρυθµιστικής
διαδικασίας  το ενωρίτερο  δυνατόν .
185. Η τρέχουσα  τακτική  του να αξιώνεται  η υποβολή  κοινοποίησης  µετά τη σύναψη
συµφωνίας  ικανής  δεσµευτικότητας  (ή την υποβολή  δηµόσιας  προσφοράς ),
στηρίζεται  σε µια σειρά  παραδοχών , οι οποίες , εκ πρώτης  όψεως , παρα µένουν
βάσιµες. Επειδή  µία κοινοποίηση  προκαλεί  την έναρξη  των προθεσ µιών που ισχύουν
για την έρευνα , πρέπει , οπωσδήποτε , να υποβάλλεται  σε χρόνο  κατά  τον οποίο  οι
επιταγές  της εµπιστευτικότητας  δεν περιστέλλουν  την ικανότητα  της Επιτροπής  να
διερευνήσει  πλήρως  την εκάστοτε  πράξη35. Επιπλέον , ενδέχεται  να µην ενδείκνυται
η έναρξη  ερευνών  σε πρώι µο στάδιο  της πράξης  εάν κάτι τέτοιο  θα µπορούσε  να
περιαγάγει  κάποιον  τρίτο  σε πλεονεκτική  ή µειονεκτική  θέση  σε σύγκριση  µε τα
µέρη που υποβάλλουν  την κοινοποίηση . Η δυνατότητα  ενωρίτερης  υποβολής
κοινοποίησης  ενδέχεται  ακόµη να δηµιουργεί  επιφυλάξεις  όσον  αφορά  την
αποτελεσ µατική  αξιοποίηση  των µέσων  που διαθέτει  η Επιτροπή  (καθώς  και των
µέσων  των άλλων  φορέων  που εµπλέκονται  σε τέτοιου  είδους  διαδικασίες ). Τέλος ,
αν επιτρεπόταν  η υποβολή  κοινοποίησης  σε πρωι µότερο  στάδιο  της πράξης , τα µέρη
                                                
35Σύµφωνα  µε το άρθρο  4 παράγραφος  3, το γεγονός  της κοινοποίησης  αποτελεί  αντικεί µενο
δηµοσίευσης  στην  Επίση µη Εφηµερίδα  των Ευρωπαϊκών  Κοινοτήτων .
49δεν θα ήταν  ενδεχο µένως  σε θέση  να παράσχουν  όλα τα πληροφοριακά  στοιχεία  που
χρειάζεται  η Επιτροπή  για να ολοκληρώσει  την αρχική  της αξιολόγηση  εντός  της
προθεσ µίας ενός µηνός που προβλέπεται  στο άρθρο  10 παράγραφος  1.
186. Παρά  τις προεκτεθείσες  επιφυλάξεις , πάντως , η Επιτροπή  θεωρεί  ότι είναι  σκόπι µο
να ερευνηθεί  σε µεγαλύτερη  έκταση  η δυνατότητα  καθιέρωσης  µεγαλύτερης
ευελιξίας , η οποία  θα επέτρεπε  τον καλύτερο  συντονισ µό των ερευνών  µε
αντικεί µενο δεδοµένη συγκέντρωση  σε διαφορετικές  έννοµες τάξεις . Η Επιτροπή
καλεί  τους ενδιαφερό µενους  να υποβάλουν  τις τυχόν  παρατηρήσεις  τους σχετικά  µε
τα, κατά  την αντίληψή  τους, πλεονεκτή µατα ή µειονεκτή µατα µιας τέτοιας
προσέγγισης , καθώς  και τις παρατηρήσεις  τους για τον τρόπο  επίτευξης  του ίδιου
αποτελέσ µατος χωρίς  να προκληθούν  αρνητικές  συνέπειες  σαν αυτές  που
περιγράφονται  παραπάνω .
B.Αναστολή  συγκεντρώσεων
187. Το άρθρο  7 παράγραφος  1 προβλέπει  ότι απαγορεύεται  η πραγ µατοποίηση  µίας
συγκέντρωσης  είτε πριν από την κοινοποίησή  της είτε µέχρι να κηρυχθεί
συµβιβάσι µη µε την κοινή  αγορά  (στο εξής: «η υποχρέωση  αναστολής  της
συγκέντρωσης »). Υπό ορισµένες προϋποθέσεις , ισχύει  βάσει  νόµου παρέκκλιση  από
τον κανόνα  περί αναστολής  για τις δηµόσιες  προσφορές  (βλ. το άρθρο  7 παράγραφος
3). Σε άλλες  περιπτώσεις , η Επιτροπή  δύναται  να κάνει  δεκτή  µεµονωµένη
απαλλαγή  κατ' εφαρ µογή του άρθρου  7 παράγραφος  4. Η παραβίαση  της
υποχρέωσης  αναστολής  της συγκέντρωσης  επισύρει  την ποινή  της επιβολής  µεγάλων
προστί µων σύµφωνα  µε το άρθρο  14 παράγραφος  2 στοιχείο  β). Εξάλλου , βάσει  του
άρθρου  7 παράγραφος  5, οι πράξεις  που υλοποιούνται  κατά  παράβαση  της
υποχρέωσης  αυτής  είναι  άκυρες , εκτός  αν η εκάστοτε  συγκέντρωση  κηρυχθεί  εκ των
υστέρων  συµβιβάσι µη µε την κοινή  αγορά .
188. Έχει διατυπωθεί  η άποψη  ότι θα ήταν  χρήσι µο να αποσαφηνισθεί  η σχέση  µεταξύ ,
αφενός , της νοµικής απαλλαγής  που ισχύει  για τις δηµόσιες  προσφορές  σύµφωνα  µε
το άρθρο  7 παράγραφος  3 και, αφετέρου , του καθεστώτος  που ισχύει  για τις άλλου
είδους  αποκτήσεις  µέσω του χρηµατιστηρίου . Σε αντίθεση  µε τις δηµόσιες
προσφορές , οι αποκτήσεις  µέσω του χρηµατιστηρίου  δεν υπόκεινται  σε κανόνες
αναγκαστικού  δικαίου  οι οποίοι  να υποχρεώνουν  ενδεχο µένως  αυτόν  που υποβάλλει
την προσφορά  να προβεί  στην  υλοποίηση  της πράξης  σε συγκεκρι µένη ηµεροµηνία.
Από επιχειρήσεις  που προβαίνουν  σε τέτοιες  εξαγορές  έχει ωστόσο  υποστηριχθεί  ότι
η διάταξη  του άρθρου  7 παράγραφος  1, για πρακτικούς  λόγους , δεν πρέπει  να
αφήνεται  να εµποδίζει  την ολοκλήρωση  τέτοιου  είδους  πράξεων , υπό τον όρο ότι
τηρούνται  οι προϋποθέσεις  που καθορίζονται  στο άρθρο  7 παράγραφος  3. Η
αντίθετη  άποψη , δηλαδή  ότι επιβάλλεται  η πλήρης  συµµόρφωση  µε την υποχρέωση
αναστολής  της συγκέντρωσης  του άρθρου  7 παράγραφος  1, υιοθετείται  συνήθως  από
την επιχείρηση  που αποτελεί  στόχο  της εξαγοράς .
189. Όπως  έχει εξηγηθεί  παραπάνω  κατά  την ανάλυση  της έννοιας  της συγκέντρωσης ,
κρίνεται  σκόπι µη η επέκταση  του πεδίου  εφαρ µογής του άρθρου  5 παράγραφος  2,
ώστε  αυτό  να καλύπτει  µε µεγαλύτερη  σαφήνεια  ορισµένες αποκτήσεις  µέσω του
χρηµατιστηρίου . Οι ενδιαφερό µενοι καλούνται  να εκφράσουν  τις απόψεις  τους
σχετικά  µε το κατά  πόσο , επιπλέον  της τροποποίησης  αυτής , ενδείκνυται  να
αποσαφηνισθεί  η έκταση  της τρέχουσας  υποχρέωσης  αναστολής  της συγκέντρωσης
για τέτοιου  είδους  αποκτήσεις  ή και γενικά . Κατά  τη διατύπωση  των παρατηρήσεών
τους, οι αποκρινό µενοι που φρονούν  ότι είναι  δυνατή  η κατάργηση  της προθεσ µίας
50της µίας εβδο µάδας  που προβλέπεται  στο άρθρο  4 παράγραφος  1, παρακινούνται  να
εξετάσουν  τις συνέπειες  µιας τέτοιας  τροποποίησης  και την ενδεδειγ µένη έκταση  της
υποχρέωσης  αναστολής  της συγκέντρωσης .
Γ.Υπολογισ µός των προθεσ µιών
190. Μία από τις σπουδαιότερες  παρα µέτρους  του κανονισ µού για τις συγκεντρώσεις
είναι  το γεγονός  ότι προβλέπει  την καθιέρωση  ενός συστή µατος σύντο µων και
οριστικών  προθεσ µιών για την αξιολόγηση  των συγκεντρώσεων  που κοινοποιούνται .
Για τον σκοπό  αυτό , ο κανονισ µός για τις συγκεντρώσεις  περιλα µβάνει  πολυάριθ µα
άρθρα  όπου  προσδιορίζεται  η χρονική  στιγµή ή περίοδος  κατά  την οποία
επιβάλλεται  να συµβούν  ορισµένα γεγονότα . Οι προθεσ µίες αυτές  εκφράζονται
σήµερα σε µήνες, εβδο µάδες και ηµέρες. Λεπτο µερέστερες  διατάξεις  για τον
υπολογισ µό των προθεσ µιών περιλα µβάνει  ο σχετικός  κανονισ µός εφαρ µογής της
Επιτροπής , όπου  επιπλέον  εξηγείται  η αρχή  της ανάκτησης  των ηµερών  αργίας .
191. Λόγω  της σηµασίας  της τήρησης  όλων  αυτών  των προθεσ µιών για τη διεξαγωγή  της
διαδικασίας  ελέγχου  των συγκεντρώσεων  και για να καταστεί  διαφανέστερος  ο
υπολογισ µός τους, κρίνεται  σκόπι µο να µελετηθεί  το ενδεχό µενο καθιέρωσης
απλούστερης  µεθόδου  υπολογισ µού. Η απλούστευση  αυτή  θα µπορούσε  να
επιτευχθεί  µε την πάγια  προσφυγή  στην  έννοια  των εργάσι µων ηµερών  σε όλα τα
συναφή  τµήµατα του κανονισ µού.
192. Επιση µαίνεται  ότι η έννοια  των εργάσι µων ηµερών  χρησι µοποιείται  ήδη από
ορισµένες άλλες  αρχές  ανταγωνισ µού. Αναφορικά  µε τις σηµαντικότερες  προθεσ µίες
του κανονισ µού για τις συγκεντρώσεις , η έννοια  των εργάσι µων ηµερών  θα είχε,
ενδεικτικά , ως συνέπεια  να διαµορφωθεί  στις 23-25 εργάσι µες ηµέρες περίπου  η
διάρκεια  της συνήθους  πρωτοβάθ µιας αξιολόγησης36. Συγχρόνως , η διάρκεια  µιας
κανονικής  δευτεροβάθ µιας διαδικασίας  θα ήταν  δυνατό  να διαµορφωθεί  στο επίπεδο
των 90 περίπου  εργάσι µων ηµερών , µε την παρε µβολή  προθεσ µιών, παραδείγ µατος
χάρη  για την υποβολή  προτάσεων  για τα διορθωτικά  µέτρα.
193. Οι ενδιαφερό µενοι καλούνται  να διατυπώσουν  τις απόψεις  τους σχετικά  µε τη
χρησι µότητα  µιας πιθανής  µεταστροφής  στη χρήση  της έννοιας  των εργάσι µων
ηµερών  στο πλαίσιο  του κανονισ µού για τις συγκεντρώσεις .
∆.∆ιοικητική  αποτελεσ µατικότητα
194. Το άρθρο  19 του κανονισ µού για τις συγκεντρώσεις  ορίζει  ότι η Επιτροπή  είναι
υποχρεω µένη να διαβιβάζει  στα κράτη  µέλη αντίγραφα  της κοινοποίησης  εντός
τριών  εργάσι µων ηµερών . Η ηµεροµηνία παραλαβής  της κοινοποίησης  από τα κράτη
µέλη έχει σηµασία, διότι  είναι  καθοριστική  για την προθεσ µία εντός  της οποίας
πρέπει  να υποβληθεί  αίτηση  παραπο µπής σύµφωνα  µε το άρθρο  9.
                                                
36Ενόψει  της συζήτησης  για µία πιθανή  επέκταση  του πεδίου  εφαρ µογής της απλοποιη µένης διαδικασίας
(βλ. παραπάνω ), θα ήταν  εύλογο  να τεθεί  στις 25 εργάσι µες ηµέρες η προθεσ µία για τις υπόλοιπες
υποθέσεις , δεδοµένου  ότι αυτές , εξ ορισµού, συνεπάγονται  την ουσιαστική  ανάλυση  των επιπτώσεων
για τον ανταγωνισ µό. Για λόγους  σύγκρισης  επιση µαίνεται  ότι η υφιστά µενη πρόταση  για την
αναθεώρηση  του συστή µατος ελέγχου  των συγκεντρώσεων  στο Ηνωµένο Βασίλειο  προβλέπει  την
καθιέρωση  προθεσ µίας 30 εργάσι µων ηµερών .
51195. ∆εν είναι  βέβαιο  ότι οι ανωτέρω  κανόνες  επιτρέπουν  την πλέον  αποτελεσ µατική
αξιοποίηση  του χρόνου  και των µέσων  που είναι  διαθέσι µα, ιδίως  αν ληφθεί  υπόψη
ότι έχουν  επέλθει  σηµαντικές  βελτιώσεις  όσον  αφορά  τις µεθόδους  που επιτρέπουν
τη διαβίβαση  πληροφοριών  και εγγράφων  από τότε που επινοήθηκαν  για πρώτη
φορά  οι εν λόγω  κανόνες .
196. Κατά  συνέπεια , γίνεται  δεκτό  ότι ενδείκνυται  να εξετασθεί  η σκοπι µότητα
τροποποίησης  των σχετικών  διατάξεων , ώστε  να ορίζουν  ότι οι κοινοποιήσεις  πρέπει
να υποβάλλονται  απευθείας  από τα µέρη στις αρµόδιες  αρχές  των κρατών  µελών .
Συγχρόνως , είναι  ευπρόσδεκτες  απόψεις  σχετικά  µε τις µεθόδους  που είναι
ενδεχο µένως  διαθέσι µες για την εξασφάλιση  της ασφαλούς  και αξιόπιστης
πραγ µατοποίησης  τέτοιου  είδους  διαβιβάσεων , καθώς  επίσης  για την καθιέρωση  της
ηλεκτρονικής  υποβολής  των κοινοποιήσεων  συγκεντρώσεων .
E.Πληρότητα  της κοινοποίησης
197. Από τις διαβουλεύσεις  που πραγ µατοποιήθηκαν  για την έκθεση  του 2000 προέκυψε
ακόµη ότι η νοµική ασφάλεια  των κοινοποιούντων  µερών  θα µπορούσε  να ενισχυθεί
µε την αποσαφήνιση  ορισµένων  πτυχών  της διαδικασίας  που προβλέπει  ο
κανονισ µός για τις συγκεντρώσεις . Μία αρκετά  διαδεδο µένη άποψη  είναι  ότι πρέπει
να υπάρχει  µία εκ του νόµου προθεσ µία για την ευχέρεια  της Επιτροπής  να κηρύξει
ελλιπή  µία κοινοποίηση  που της έχει υποβληθεί  (η κήρυξη  αυτή  συνεπάγεται  την
επανέναρξη  της προθεσ µίας ενός µηνός - βλ. το άρθρο  4 παράγραφος  2 του
κανονισ µού εφαρ µογής της Επιτροπής , ΕΚ αριθ. 447/98). ∆ιατυπώθηκαν  ποικίλες
προτάσεις  ως προς  το ενδεδειγ µένο µήκος  της εν λόγω  προθεσ µίας (κυµαίνεται  από
τη 1 µέχρι τις 3 εβδο µάδες από την κοινοποίηση ).
198. Μετά  από εποικοδο µητικό  διάλογο  µεταξύ  της ευρωπαϊκής  νοµικής κοινότητας  και
εκπροσώπων  της Επιτροπής , το 1999 καταρτίστηκαν  κατευθυντήριες  γραµµές για τη
βέλτιστη  πρακτική  στον  συγκεκρι µένο τοµέα, τις οποίες  οι ενδιαφερό µενοι µπορούν
να συµβουλευθούν  στην  αρχική  σελίδα  της Επιτροπής  στο ∆ιαδίκτυο37. Οι
συζητήσεις  αποκάλυψαν  µε σαφήνεια  το κοινό  ενδιαφέρον  της Επιτροπής , της
επιχειρη µατικής  κοινότητας  και της νοµικής κοινότητας  για την ελαχιστοποίηση  των
περιπτώσεων  κήρυξης  µιας κοινοποίησης  ως ελλιπούς . Παρόλα  αυτά ,
αναγνωρίστηκε  ότι τα κοινοποιούντα  µέρη δεν θα είναι  πάντα  σε θέση  να
ακολουθήσουν  τις εν λόγω  κατευθυντήριες  γραµµές και ότι ενδέχεται  να υπάρχουν
περιπτώσεις  στις οποίες  η κήρυξη  µιας κοινοποίησης  ως ελλιπούς  είναι
αναπόφευκτη .
199. Η κήρυξη  κοινοποιήσεων  ως ελλιπών  έγινε  σπανιότερη  από τότε που δηµοσιεύτηκαν
οι κατευθυντήριες  γραµµές περί βέλτιστης  πρακτικής  το 1999. Κατά  τα έτη 1997-
1999, η αναλογία  των κοινοποιήσεων  που κηρύχτηκαν  ελλιπείς  παρέ µεινε σταθερή
στο επίπεδο  του 10-11% περίπου . Το έτος 2000, ελαττώθηκε  στο 6%, ενώ για το
2001 πιθανολογείται  περαιτέρω  µείωση . Ένας  από τους κύριους  λόγους  για τη
θετική  αυτή  εξέλιξη  είναι  το γεγονός  ότι κατά  τα τελευταία  έτη οι επιχειρήσεις , πριν
από την υποβολή  κοινοποίησης , καταφεύγουν  ακόµη περισσότερο  στη µέθοδο  της
πραγ µατοποίησης  επαφών  µε την «Επιτελική  οµάδα για τις συγκεντρώσεις » (Merger
Task Force), µ έθοδο  που συνιστάται  και στις κατευθυντήριες  γραµµές περί
βέλτιστης  πρακτικής .
                                                
37Βλ. http://europa.eu.int/comm/competition/mergers/others/best_practice_gl.html.
52200. Η πρόταση  σύµφωνα  µε την οποία  το όλο σύστη µα πρέπει  να γίνει πιο άκαµπτο
χρήζει  προσεκτικής  διερεύνησης . Πρέπει , µεταξύ  άλλων , να γίνει δεκτό  ότι ένα
περισσότερο  άκαµπτο σύστη µα ενδέχεται  να οδηγήσει  σε λιγότερο  αποτελεσ µατική
αξιοποίηση  των µέσων  που έχει στη διάθεσή  της η Επιτροπή  και, κατ' επέκταση ,
τελικώς , σε άµβλυνση  της προστασίας  του ανταγωνισ µού. Πέραν  αυτού , πρέπει  να
τεθεί  το ερώτη µα κατά  πόσον  το συµφέρον  των κοινοποιούντων  µερών  θα
εξυπηρετείτο  κατ' ανάγκη  από την καθιέρωση  νόµιµης προθεσ µίας για την κήρυξη
της κοινοποίησης  ως ελλιπούς . Αν µετά την κοινοποίηση  ανακύψει  ένα καινούργιο
ζήτηµα, είναι  προφανές  ότι η Επιτροπή  θα κάνει  ό,τι περνά  από το χέρι της για να
διευθετήσει  το ζήτηµα αυτό  µε τη διεξαγωγή  πρόσθετης  έρευνας  κατά  το χρονικό
διάστη µα που αποµένει. Ωστόσο , είναι  πιθανό  να υπάρξουν  περιπτώσεις  κατά  τις
οποίες  η Επιτροπή , λόγω  της αδυνα µίας κήρυξης  µιας κοινοποίησης  ως ατελούς , θα
ήταν  αναγκασ µένη να κινήσει  έρευνα  εις βάθος . Αυτό  θα µπορούσε  να συµβεί
ασχέτως  από το εάν τα µέρη κατέβαλαν  κάθε  δυνατή  προσπάθεια  για την ανάπτυξη
µε πληρότητα  και σαφήνεια  όλων  των κρίσι µων πραγ µατικών  περιστατικών  στην
κοινοποίηση . Επειδή  η κίνηση  έρευνας  εις βάθος  ενεργοποιεί  αυτο µάτως  µια σειρά
διαδικαστικών  ενεργειών  (ακρόαση , συµβουλευτική  επιτροπή , µεταφράσεις , έκδοση
απόφασης  από σύσσω µη την Επιτροπή , κ.ο.κ.), η παρελθούσα  πείρα  αποδεικνύει  ότι
είναι  εξαιρετικά  δύσκολη  η ολοκλήρωση  της διαδικασίας  σε χρονικό  διάστη µα το
οποίο  να υπολείπεται  σηµαντικά  των προβλεπό µενων  τεσσάρων  µηνών .
201. Συνεπώς , αν το σύστη µα καταστεί  περισσότερο  άκαµπτο µε την καθιέρωση
προθεσ µίας για την κήρυξη  της εκάστοτε  κοινοποίησης  ως ελλιπούς , τα
κοινοποιούντα  µέρη θα αντιµετώπιζαν  τον κίνδυνο  της επιµήκυνσης  των
διαδικασιών . Στην  περίπτωση  αυτή , η µόνη τους εναλλακτική  δυνατότητα  για να
αποφύγουν  την επιµήκυνση  θα ήταν  η ανάκληση  της κοινοποίησης  και η εκ νέου
κοινοποίηση  της πράξης . Κάτι  τέτοιο , υπό κανονικές  συνθήκες , δεν συνεπάγεται
απλώς  πρόσθετο  κόστος  και απώλεια  χρόνου , αλλά  προκαλεί  επίσης  συµβατική
αβεβαιότητα , διότι  η ανάκληση  µιας κοινοποίησης  χωρίς  την ταυτόχρονη
εγκατάλειψη  της πράξης  στην  οποία  αυτή  αναφέρεται  σηµαίνει  ότι τα κοινοποιούντα
µέρη έχουν  παραβεί  το άρθρο  4 παράγραφος  1, µε αποτέλεσ µα να τίθεται  θέµα
ενδεχό µενης εφαρ µογής του άρθρου  14 παράγραφος  1 στοιχείο  α).
202. Με βάση  τα προεκτεθέντα , η Επιτροπή  φρονεί  ότι η ευχέρεια  που παρέχεται  σήµερα
για την κήρυξη  µιας κοινοποίησης  ως ελλιπούς  εκπληρώνει  έναν στόχο  ο οποίος
είναι  θεµιτός και µη δυσανάλογος , στις σπάνιες  περιπτώσεις  χρήσης  της
δυνατότητας  αυτής . Παρόλα  αυτά , τυχόν  παρατηρήσεις  για το συγκεκρι µένο θέµα
είναι  ευπρόσδεκτες .
ΣΤ.∆ιαδικασία  αναλήψεων  υποχρεώσεων
203. Τόσο  εκπρόσωποι  του επιχειρη µατικού  κόσµου όσο και κράτη  µέλη υπέβαλαν
παρατηρήσεις  όπου  επιση µαίνουν  την ανάγκη  επανεξέτασης  των διαδικαστικών
κανόνων  που διέπουν  την ανάληψη  υποχρεώσεων  βάσει  του κανονισ µού για τις
συγκεντρώσεις . Σε ό,τι αφορά  τις επιχειρήσεις , οι σηµαντικότεροι  στόχοι  από την
άποψη  αυτή  µπορούν  να συνοψισθούν  ως εξής: µεγαλύτερη  ασφάλεια  δικαίου  και
δηµιουργία  κατάλληλου  κλίµατος για εποικοδο µητικές  συζητήσεις . Μολονότι  ο
σχετικός  προβλη µατισµός εκφράζεται  µε µεγαλύτερη  ένταση  σε σχέση  µε το
δεύτερο  στάδιο  της διαδικασίας , λόγω  του οριστικού  χαρακτήρα  της απόφασης  που
λαµβάνεται  στο στάδιο  αυτό , ισχύει  οµοίως για τις συνο µιλίες περί αναλήψεων
υποχρεώσεων  στο τέλος  του πρώτου  σταδίου . Τα συµφέροντα  των επιχειρήσεων
συγκλίνουν  εν µέρει µε εκείνα  των κρατών  µελών , τα οποία  εν γένει  επιθυ µούν
53ορισµένες τροποποιήσεις  µε τις οποίες  να διασφαλίζεται  η πλήρης  σύµπραξή  τους
στη διαδικασία , όπως  προβλέπεται  στο άρθρο  19 του κανονισ µού για τις
συγκεντρώσεις38.
204. Το χρονικό  πλαίσιο  εντός  του οποίου  διεξάγονται  διαβουλεύσεις  περί των
διορθωτικών  µέτρων  σύµφωνα  µε τον κανονισ µό για τις συγκεντρώσεις  είναι
περίπλοκο  και µάλιστα  δεν είναι  το ίδιο για το πρώτο  και για το δεύτερο  στάδιο  της
διαδικασίας . Στο αρχικό  στάδιο , τα κοινοποιούντα  µέρη έχουν  τη δυνατότητα  να
υποβάλουν  πρόταση  σχετικά  µε αναλήψεις  υποχρεώσεων  εντός  τριών  εβδο µάδων
από την ηµεροµηνία της κοινοποίησης  (άρθρο  18 παράγραφος  1 του κανονισ µού
447/98). Στο δεύτερο  στάδιο , επιτρέπεται  να προταθούν  αναλήψεις  υποχρεώσεων
µέχρι και τρεις  µήνες από την ηµεροµηνία κίνησης  της διαδικασίας  (άρθρο  18
παράγραφος  2 του κανονισ µού 447/98). Οι ανωτέρω  προθεσ µίες που ισχύουν  για την
υποβολή  προτάσεων  για τις αναλήψεις  υποχρεώσεων  είναι  αναγκαίες , διότι
παρέχουν  στην  Επιτροπή  τα χρονικά  περιθώρια  που χρειάζεται  για να
πραγ µατοποιήσει  διαβουλεύσεις  µε τα κράτη  µέλη και τους ενδιαφερό µενους
τρίτους  και για να οριστικοποιήσει  και τα δικά της συµπεράσ µατα επί της υπόθεσης .
205. Το άρθρο  18 παράγραφος  2 προβλέπει  τη δυνατότητα  παράτασης  της προθεσ µίας
των τριών  µηνών  σε «εξαιρετικές » περιπτώσεις . Για λόγους  διασφάλισης  της
τήρησης  των προθεσ µιών και της ισότι µης µεταχείρισης , η συγκεκρι µένη διάταξη
πρέπει  να ερµηνεύεται  διασταλτικά . Ενδέχεται  να είναι  εφαρ µοστέα  όταν  τα
κοινοποιούντα  µέρη, εξαιτίας  εξωγενών  παραγόντων  που δεν υπόκεινται  στον
έλεγχό  τους, αδυνατούν  να υποβάλουν  τα προτεινό µενα διορθωτικά  µέτρα εντός  των
προβλεπό µενων  προθεσ µιών39. Σκοπός  της διάταξης  αυτής  δεν είναι  να δώσει  λύση
στους  περιορισ µούς που αναλύονται  διεξοδικότερα  κατωτέρω .
206. Οι προαναφερθείσες  προθεσ µίες του άρθρου  18 αποσκοπούν  στο να διασφαλισθεί  η
παραχώρηση  επαρκούς  χρόνου  σε καθε µιά από τις τρεις  κατηγορίες  «παραγόντων »
που εµπλέκονται  στη διαδικασία  (Επιτροπή , επιχειρη µατική  κοινότητα  - δηλαδή
κοινοποιούντα  µέρη και τρίτοι  ενδιαφερό µενοι - και κράτη  µέλη), ούτως  ώστε  η
συµβολή  τους να είναι  υψηλής  στάθ µης. Η ειδική  αυτή  σχέση  συνεπάγεται
ιδιάζοντες  περιορισ µούς όσον  αφορά  την οργάνωση  και τις διαδικαστικές  πτυχές  του
κοινοτικού  συστή µατος ελέγχου  των συγκεντρώσεων . Πιο συγκεκρι µένα, οι υπόψη
διατάξεις  βασίστηκαν  στην  επιθυ µία εξεύρεσης  µιας ισορροπη µένης λύσης , µε
αποδεκτές  διαδικαστικές  εγγυήσεις  για όλα τα εµπλεκό µενα συµφέροντα , αλλά  και
µε ταυτόχρονη  ελαχιστοποίηση  του συνολικού  χρόνου  που απαιτείται  για τη
διεξαγωγή  της διαδικασίας .
207. Κατά  το δεύτερο  στάδιο , από τη σκοπιά  των κοινοποιούντων  µερών , µπορεί  να
θεωρηθεί  προβλη µατικό  το γεγονός  ότι η προθεσ µία των τριών  µηνών  θα
τοποθετείται  συχνά  2-3 εβδο µάδες ή, εν πάση  περιπτώσει , σχετικά  σύντο µα µετά την
ακροα µατική  διαδικασία . Τούτο  σηµαίνει  ότι τα µέρη ενδέχεται  να πρέπει  να
προετοι µασθούν  για τις διαβουλεύσεις  σχετικά  µε τις αναλήψεις  υποχρεώσεων
ταυτόχρονα  µε τη µελέτη  του περιεχο µένου της «κοινοποίησης  αιτιάσεων » που τους
έχει απευθύνει  η Επιτροπή  δυνά µει του άρθρου  18 και την προετοι µασία της
                                                
38Βλ. επίσης  την ανακοίνωση  της Επιτροπής  της 21.12.2000 σχετικά  µε µέτρα που γίνονται  αποδεκτά
στα πλαίσια  του κανονισ µού (ΕΟΚ ) αριθ. 4064/89 του Συµβουλίου  και του κανονισ µού (ΕΚ) αριθ.
447/98 της Επιτροπής  ("η ανακοίνωση ").
39Βλ. επί παραδείγ µατι, την απόφαση  της Επιτροπής  της 13.10.1999 επί της υπόθεσης  COMP/M.1439 -
Telia/Telenor, ΕΕ L 40, 9.2.2001.
54ακροα µατικής  διαδικασίας . Εκπρόσωποι  του επιχειρη µατικού  κόσµου έχουν
επιση µάνει ότι η διαδικασία  πρέπει  να προβλέπει  έναν σαφέστερο  διαχωρισ µό
µεταξύ  του χρόνου  που οι επιχειρήσεις  χρειάζονται  για να µελετήσουν  τις αιτιάσεις
της Επιτροπής  και να προετοι µασθούν  για να τις αντικρούσουν  και του χρονικού
διαστή µατος κατά  το οποίο  καλούνται  να προετοι µασθούν  για τις διαβουλεύσεις
σχετικά  µε τα διορθωτικά  µέτρα.
208. Η προεκτεθείσα  θέση  των κοινοποιούντων  µερών , η οποία  καθ' εαυτήν  είναι  θεµιτή,
έχει συχνά  ως αποτέλεσ µα να υποβάλλεται  η πρόταση  για τις αναλήψεις
υποχρεώσεων  την τελευταία  µόλις ηµέρα της τρίµηνης  προθεσ µίας. Αυτό , µε τη
σειρά  του, έχει ως συνέπεια  να είναι  ελάχιστος  ο χρόνος  που αποµένει στην
Επιτροπή  για να πραγ µατοποιήσει  τις απαραίτητες  διαβουλεύσεις  µε τα κράτη  µέλη
και τους ενδιαφερό µενους  τρίτους , ενόψει  της κατάρτισης  σχεδίου  απόφασης , το
οποίο  θα τεθεί  προς  συζήτηση  στη συµβουλευτική  επιτροπή . Σε όλες τις περιπτώσεις
πλην  ορισµένων  εξαιρετικών  περιπτώσεων , τούτο  σηµαίνει  ότι η Επιτροπή  δεν είναι
σε θέση  να συµπεριλάβει  πλήρη  ανάλυση  της πρότασης  στο σχέδιο  το οποίο
αποστέλλεται  στα κράτη  µέλη, εκτός  αν οι προτεινό µενες αναλήψεις  υποχρεώσεων
είναι  σαφείς  και ευεφάρ µοστες  ή/και έχουν  υποβληθεί  πολύν  χρόνο  πριν από την
προθεσ µία40.
209. Για τους προεκτεθέντες  λόγους , οι τρέχοντες  διαδικαστικοί  κανόνες  θα µπορούσαν
να τροποποιηθούν  κατά  τρόπον  ώστε  να παραχωρείται  περισσότερος  χρόνος  σε
όλους  τους εµπλεκό µενους  για να εξετάσουν  καταλλήλως  τους τρόπους  διευθέτησης
των προβλη µάτων  που διαπιστώνονται  από την άποψη  του ανταγωνισ µού. Είναι
σκόπι µο να αποφευχθεί  η θέσπιση  υπερβολικά  περίπλοκων  και ενδεχο µένως
χρονοβόρων  διαδικασιών . Για τον λόγο  αυτό , γίνεται  δεκτό  ότι οι νέες διατάξεις
ενδείκνυται  να εφαρ µόζονται  µόνο µε πρωτοβουλία  των µερών  και ως απευθείας
συνέπεια  του νόµου. Συγχρόνως , το όλο σύστη µα πρέπει  να σχεδιασθεί  κατά  τρόπον
ώστε  να παρέχει  κίνητρα  για την έγκαιρη  υποβολή  των διαφόρων  εγγράφων ,
προκει µένου να µη συµπιέζεται  αδικαιολόγητα  ο χρόνος  που έχουν  στη διάθεσή  τους
τα κράτη  µέλη και η Επιτροπή .
210. Η αποκτηθείσα  πείρα  έχει ακόµη καταδείξει  ότι, προκει µένου για τις αναλήψεις
υποχρεώσεων  του πρώτου  σταδίου , η προθεσ µία των τριών  εβδο µάδων  που ισχύει
για την υποβολή  προτάσεων  περί των διορθωτικών  µέτρων  ενδέχεται  ενίοτε  να είναι
υπερβολικά  σύντο µη, µε αποτέλεσ µα να µην είναι  δυνατή  η εξακρίβωση  της
έκτασης  των προβλη µάτων  που η εκάστοτε  υπόθεση  θέτει  από τη σκοπιά  του
ανταγωνισ µού. Αντιστοίχως , ο χρόνος  που αποµένει µετά την εκπνοή  της ίδιας
προθεσ µίας ενδέχεται  να συµπιέζει  υπέρ µετρα τη διαδικασία  αξιολόγησης  των
προτάσεων . Οι παράγοντες  αυτοί  ενδέχεται  να θίξουν  τα κοινοποιούντα  µέρη, τα
οποία  µπορεί  να δυσκολευθούν  να διατυπώσουν  κατάλληλη  πρόταση  εντός  του
χρόνου  που είναι  διαθέσι µος. Αλλά  και για την Επιτροπή  και τα κράτη  µέλη, το
τρέχον  σύστη µα ενδέχεται  να συνεπάγεται  ορισµένα µειονεκτή µατα, στα οποία
συγκαταλέγεται  η υπέρ µετρη συµπίεση  του χρόνου  που είναι  διαθέσι µος για τον
σχηµατισµό άποψης  επί των προτάσεων  που έχουν  υποβληθεί . Κατά  συνέπεια ,
κρίνεται  σωστό  να παρέχεται  επίσης  η δυνατότητα  περιορισ µένης παράτασης  της
                                                
40Σύµφωνα  µε το άρθρο  19 παράγραφος  5, τα κράτη  µέλη έχουν  υπό κανονικές  συνθήκες  το δικαίω µα να
λάβουν  το προσχέδιο  της απόφασης  δύο εβδο µάδες πριν από τη συνεδρίαση  της συµβουλευτικής
επιτροπής .
55προθεσ µίας που ισχύει  για το πρώτο  στάδιο  της διαδικασίας , µε πρωτοβουλία  των
µερών .
211. Αφ' ης στιγµής επέλθουν  οι τροποποιήσεις  που έχουν  ήδη περιγραφεί , θα ήταν
επίσης  απαραίτητο  να προσαρ µοσθεί  η ανακοίνωση  περί των διορθωτικών  µέτρων .
1.Τροποποίηση  της εφαρ µοστέας  διαδικασίας
212. Μία απλή  παράταση  θα ήταν  κατά  πάσα  πιθανότητα  ένα δυσανάλογο  µέτρο, διότι  θα
έτεινε  να περιαγάγει  σε δυσµενή θέση  τα κοινοποιούντα  µέρη τα οποία , σύµφωνα  µε
τους τρέχοντες  κανόνες , προβαίνουν  στην  έγκαιρη  υποβολή  κατάλληλων
προτάσεων . Αν δεν υπάρξει  τροποποίηση  του ισχύοντος  συστή µατος γεγονότων  και
κινήτρων , µια απλή  επιµήκυνση  του χρόνου  θα εµπεριείχε  ούτως  ή άλλως  τον
κίνδυνο  της απλής  χρονικής  µετάθεσης  του προβλή µατος που διαπιστώνεται  ήδη
σήµερα. Αυτό  που φαίνεται  να χρειάζεται  είναι  ένας τρόπος  ενθάρρυνσης  της
έγκαιρης  υποβολής  κατάλληλων  αναλήψεων  υποχρεώσεων  ("βέλτιστη
προσπάθεια "), µε ταυτόχρονη  παραχώρηση  ενός περιορισ µένου πρόσθετου  χρονικού
διαστή µατος, το οποίο  είναι  συχνά  απαραίτητο  µεταξύ  της ακροα µατικής
διαδικασίας  και της προθεσ µίας για την υποβολή  των αναλήψεων  υποχρεώσεων .
Μία άλλη  προϋπόθεση  που πρέπει  να πληροί  το σύστη µα είναι , ασφαλώς , το να είναι
δοµηµένο µε τέτοιον  τρόπο  ώστε  να µην µπορούν  τα µέρη να «ροκανίζουν » τον
χρόνο  που χρειάζονται  τα κράτη  µέλη και η Επιτροπή  για να προβούν  σε κατάλληλη
αξιολόγηση .
213. Φαίνεται  ότι µία ρύθµιση η οποία  θα βασίζεται  στην  αρχή  του «σταµατήµατος του
ρολογιού » πληροί  ενδεχο µένως  τις ανωτέρω  προϋποθέσεις . Μια τέτοια  ρύθµιση θα
µπορούσε , τηρου µένης της αρχής  της αναλογικότητας , να λύσει  το τωρινό  πρόβλη µα
της συρρίκνωσης  του χρόνου  που έχουν  στη διάθεσή  τους η Επιτροπή  και τα κράτη
µέλη οσάκις  η πρόταση  για τις αναλήψεις  υποχρεώσεων  υποβάλλεται  προς  τα τέλη
της σχετικής  προθεσ µίας (ή τροποποιείται  µετά την εκπνοή  της προθεσ µίας αυτής ).
214. Παρόλα  αυτά , για να µην καταστεί  η διαδικασία  απαράδεκτα  αναποτελεσ µατική  και
επιδεκτική  καταχρήσεων , µία τέτοια  ρύθµιση πρέπει  να συνοδεύεται  από ορισµένες
διαδικαστικές  εγγυήσεις . Σε ό,τι το δεύτερο  στάδιο , οι εν λόγω  εγγυήσεις  πρέπει  να
περιλα µβάνουν  τον σεβασ µό της βασικής  αρχής  ότι η αίτηση  για την αναστολή  της
προθεσ µίας πρέπει  να υποβληθεί  εντός  της αρχικής  τρίµηνης  προθεσ µίας. Επιπλέον ,
για να διαφυλαχθεί  η αποτελεσ µατικότητα  της διαδικασίας , η νέα διάταξη  πρέπει  να
εφαρ µόζεται  µόνο εφόσον  τούτο  ζητηθεί  από τα µέρη και, εκτός  αυτού , πρέπει  να
στηρίζεται  στην  αρχή  ότι η παράταση  είναι  δυνατή  για σύντο µο και συγκεκρι µένο
χρονικό  διάστη µα, π.χ. της τάξεως  των 20-30 εργάσι µων ηµερών , και ότι ο
πρόσθετος  χρόνος  που παραχωρείται  πρέπει  να κατανε µηθεί ακριβοδίκαια  µεταξύ
όλων  των ενδιαφερο µένων  µερών . Για λόγους  διαφύλαξης  της αποτελεσ µατικότητας
του όλου  συστή µατος, δεν φαίνεται  σκόπι µη η παραχώρηση  µεγαλύτερου  χρονικού
διαστή µατος. Έχει επίσης  εξετασθεί  το κατά  πόσον  το σύστη µα είναι  σκόπι µο να
προβλέπει  την επιπλέον  παραχώρηση  µικρότερου  χρονικού  διαστή µατος, το οποίο
πρέπει  να κατανέ µεται ίσα µεταξύ  των µερών  και της Επιτροπής  (π.χ. πέντε  και
πέντε  εργάσι µες ηµέρες). Μολονότι  η τελευταία  αυτή  ρύθµιση θα επαύξανε  την
ευελιξία  του συστή µατος (π.χ. όταν πιθανολογείται  ότι θα αρκέσει  η παραχώρηση
περιορισ µένου πρόσθετου  χρόνου ), παρόλα  αυτά  θα καθιστούσε  σηµαντικά
δυσχερέστερη  τη διαχείρισή  του (π.χ. κίνδυνος  περιορισ µού του όγκου
προγρα µµατισµού βάσει  προβλέψεων  των συµβουλευτικών  επιτροπών ).
56215. Εκτιµάται ότι µία ρύθµιση για την αναστολή  της προθεσ µίας παρουσιάζει  µια σειρά
από πλεονεκτή µατα όσον  αφορά  το δεύτερο  στάδιο  της διαδικασίας . Ειδικότερα :
/g183 θα ενίσχυε  τις διαδικαστικές  εγγυήσεις  που ισχύουν  για τα µέρη, υπό την έννοια
ότι θα παρέχεται  περισσότερος  χρόνος  για συζήτηση  µετά την ακροα µατική
διαδικασία , στο πλαίσιο  της οποίας  τα κοινοποιούντα  µέρη και η Επιτροπή  θα
µπορούν  να εµβαθύνουν  στις διαπιστού µενες επιφυλάξεις  και στις πιθανές  λύσεις ·
/g183 εάν υποτεθεί  ότι η πρώτη  πρόταση  υποβάλλεται  σε αρκούντως  πρώι µο στάδιο , η
εν λόγω  ρύθµιση θα επέτρεπε  την ανάκτηση  χρόνου  που έχει χαθεί  λόγω  του ότι η
πρώτη  πρόταση  που υπέβαλαν  τα µέρη δεν πληροί  τους όρους  που τίθενται  (π.χ.
τα µέρη, ειλικρινώς  µεν αλλά  εσφαλ µένως , όπως  αποδεικνύεται  εν τέλει , είναι
πεπεισ µένα ότι θα καταφέρουν  να αντικρούσουν  τις αιτιάσεις  της Επιτροπής )·
/g183 θα βελτίωνε  τη διαφάνεια  της διαδικασίας , διότι  θα επέτρεπε  στη συµβουλευτική
επιτροπή  να διαβουλευθεί  µε βάση  σχέδιο  απόφασης  κατ' εφαρ µογή του άρθρου  8
παράγραφος  2, όπου  θα αξιολογείται  η τελική  πρόταση  των µερών  (σήµερα, το
σχέδιο  απόφασης  κατ' εφαρ µογή του άρθρου  8 παράγραφος  3 µπορεί  να είναι  το
µόνο διαθέσι µο έγγραφο ). Κατά  την ίδια έννοια , θα ενισχύονταν  οι διαδικαστικές
εγγυήσεις  που ισχύουν  για τα κοινοποιούντα  µέρη.
216. Το "κόστος " µιας τέτοιας  διαδικασίας  θα είναι  περιορισ µένο. Κατά  πρώτον , σε ό,τι
αφορά  τα κοινοποιούντα  µέρη, οι στρατηγικές  τους επιλογές  θα έχουν  καθοριστική
σηµασία για το κατά  πόσον  θα αξιοποιηθεί  ή όχι ο επιπλέον  χρόνος . Σε ό,τι αφορά
τις αγορές , εκτιµάται ότι η δυνατότητα  παραχώρησης  20-30 επιπλέον  εργάσι µων
ηµερών  δεν θα είχε καµία ουσιαστική  συνέπεια . Κατά  δεύτερον , για την Επιτροπή
και τα κράτη  µέλη, η διαδικασία  θα απαιτούσε  κυρίως  τη µέχρι ενός σηµείου αύξηση
της ευελιξίας  τους, διότι  ενδέχεται  να χρειαστεί  αναδιάταξη  του προγρα µµατισµού
των συνεδριάσεων . Το στοιχείο  αυτό , µε τη σειρά  του, θα καθιστούσε  κάπως
περιπλοκότερη  τη ρύθµιση των πρακτικών  ζητηµάτων  των συνεδριάσεων  της
συµβουλευτικής  επιτροπής  (χώροι , µεταφράσεις , διερµηνείς , κ.ο.κ.). Συνολικά ,
εκτιµάται ότι οι θετικές  συνέπειες  θα υπερκεράσουν  αυτής  της µορφής  τα
µειονεκτή µατα ήσσονος  σηµασίας .
217. Στην  πράξη , το σύστη µα θα παρέχει  στα κοινοποιούντα  µέρη τη δυνατότητα  να
επιλέξουν  µεταξύ  σαφώς  καθορισ µένων  εναλλακτικών  λύσεων . Η πρώτη  τέτοια
εναλλακτική  λύση  θα είναι  η υποβολή  πρότασης  για τις αναλήψεις  υποχρεώσεων
πολύν  χρόνο  πριν από την τρίµηνη προθεσ µία· µε τον τρόπο  αυτό , τα συµπεράσ µατα
της εξέτασης  των δεδοµένων  της αγοράς  θα είναι  διαθέσι µα πριν από το τέλος  του
τρίτου  µήνα της διαδικασίας . Στην  περίπτωση  που το συµπέρασ µα είναι  θετικό , δεν
θα είναι  απαραίτητο  να ζητηθεί  η αναστολή  της προθεσ µίας, και θα είναι , λογικά ,
διαθέσι µος ικανός  χρόνος  για την κατάρτιση  πλήρους  σχεδίου  απόφασης  ενόψει  της
συνεδρίασης  της συµβουλευτικής  επιτροπής . Σε περίπτωση , πάλι, που το
συµπέρασ µα της εξέτασης  των δεδοµένων  της αγοράς  είναι  αρνητικό , τα µέρη θα
εξακολουθούν  να έχουν  το δικαίω µα να ζητήσουν  την αναστολή  της προθεσ µίας για
όσον  χρόνο  διεξάγονται  πρόσθετες  διαβουλεύσεις  και διερεύνηση  των δεδοµένων
της αγοράς . Σύµφωνα  µε την πρόταση , τα µέρη στην  περίπτωση  αυτή  θα διαθέτουν
10-15 πρόσθετες  εργάσι µες ηµέρες για την εξεύρεση  πρόσφορης  λύσης , ενώ στη
συνέχεια  θα παραχωρείται  το ίδιο χρονικό  διάστη µα και στην  Επιτροπή ,
προκει µένου να ελέγξει  τη βασιµότητα  της τελικής  προτάσεως  και να καταρτίσει
πλήρες  σχέδιο  απόφασης  ενόψει  της συνεδρίασης  της συµβουλευτικής  επιτροπής .
57218. Εναλλακτικά , τα µέρη θα µπορούν  να αποφασίσουν  να προτείνουν  αναλήψεις
υποχρεώσεων  µόλις κατά  το πέρας  του τριµήνου . Στις περιπτώσεις  αυτές , ενδέχεται
να µην είναι  εφικτή  η σωστή  διερεύνηση  των δεδοµένων  της αγοράς  µέχρι την
παρέλευση  του τριµήνου . Εποµένως , τα µέρη µπορεί  να πρέπει  να αποφασίσουν  αν
θα ζητήσουν  την αναστολή  της προθεσ µίας χωρίς  να γνωρίζουν  µε πληρότητα  τα
συµπεράσ µατα της εξέτασης  των δεδοµένων  της αγοράς . Εάν πράγ µατι
αποφασίσουν  να υποβάλουν  σχετικό  αίτηµα, η υπόλοιπη  διαδικασία  θα διεξαχθεί  µε
τον τρόπο  που περιγράφεται  στην  προηγού µενη παράγραφο . Εάν, αντιθέτως , τα
µέρη αποφασίσουν  να µη ζητήσουν  την αναστολή  της προθεσ µίας, η συνέχιση  της
διαδικασίας  θα εξαρτάται  από τη βασιµότητα  της εν λόγω  πρότασης . Ειδικότερα , σε
περίπτωση  που αποδειχθεί  ότι η καθυστερη µένη πρόταση  δίδει  ικανοποιητικές
λύσεις  στα προβλή µατα που έχουν  διαπιστωθεί , η Επιτροπή  ενδέχεται  να
εξακολουθήσει  να αντιµετωπίζει  κάποια  πίεση  χρόνου , προκει µένου να καταρτίσει
εγκαίρως  πλήρες  σχέδιο  εγκριτικής  απόφασης  πριν από τη συνεδρίαση  της
συµβουλευτικής  επιτροπής . Εκτιµάται, πάντως , ότι ο κίνδυνος  να προκληθούν  µε
τον τρόπο  αυτό  σοβαρές  αρνητικές  συνέπειες  θα είναι  τις περισσότερες  φορές
χαµηλός , και τούτο  επειδή  τα επιτυχή  διορθωτικά  µέτρα τα οποία  προτείνονται  όταν
πια κοντεύει  η τελευταία  ηµέρα της τρίµηνης  προθεσ µίας τείνουν  να έχουν
ξεκάθαρα  χαρακτηριστικά . Το ίδιο ισχύει  για τα ανεπιτυχή  διορθωτικά  µέτρα τα
οποία  προτείνονται  όταν  πια κοντεύει  η τελευταία  ηµέρα της τρίµηνης  προθεσ µίας·
στην  περίπτωση  αυτή , το σχέδιο  απόφασης  της Επιτροπής  στηρίζεται  εν πολλοίς
στην  κοινοποίηση  αιτιάσεων  της Επιτροπής , µε την προσθήκη  µερικών
παρατηρήσεων  σχετικά  µε την πρόταση  και τις αδυνα µίες της.
219. Προκει µένου για το πρώτο  στάδιο , η νέα διαδικασία  θα µπορούσε  σε µεγάλο  βαθµό
να ακολουθεί  τα βήµατα που περιγράφονται  παραπάνω . Τούτο  σηµαίνει  ότι τα µέρη
θα είναι  ελεύθερα  να κρίνουν , εντός  περιορισ µένης προθεσ µίας από την παρέλευση
της περιόδου  των τριών  εβδο µάδων , για το κατά  πόσον  είναι  σκόπι µο να ζητήσουν
την αναστολή  της διαδικασίας  για βραχύ  και συγκεκρι µένο χρονικό  διάστη µα, για να
συζητηθεί  η τυχόν  νέα ή ουσιωδώς  αναθεωρη µένη πρόταση . Αντίθετα , ωστόσο , από
ό,τι ισχύει  για το δεύτερο  στάδιο , εκτιµάται ότι συντρέχουν  λόγοι  για να
παραχωρηθεί  διακριτική  ευχέρεια  στην  Επιτροπή  όσον  αφορά  το εάν θα κάνει  δεκτή
την πρόταση  για την αναστολή  της διαδικασίας . Ο λόγος  είναι  ότι θα ήταν  από
διαδικαστική  άποψη  αναποτελεσ µατικό  να ισχύει  χρονικό  διάστη µα µεγαλύτερο  των
έξι εβδο µάδων  που προβλέπονται  σήµερα για τις υποθέσεις  του πρώτου  σταδίου ,
όταν η Επιτροπή  δεν διαβλέπει  καµία πιθανότητα  έκδοσης  εγκριτικής  απόφασης ,
ακόµη και επί τη βάσει  νέας ή ουσιωδώς  αναθεωρη µένης πρότασης . Σε τέτοιες
περιπτώσεις , η Επιτροπή  πρέπει  να διατηρήσει  την εξουσία  να εκδίδει  απόφαση
δυνά µει του άρθρου  παράγραφος  1 στοιχείο  γ) κατά  το πέρας  της περιόδου  των έξι
εβδο µάδων .
220. Η Επιτροπή  καλεί  τους ενδιαφερό µενους  να περιγράψουν  τις εµπειρίες  τους και τις
απόψεις  τους σχετικά  µε την πρόταση  που αναπτύσσεται  παραπάνω , καθώς  και
γενικά  σχετικά  µε τη λειτουργία  της διαδικασίας  που ισχύει  για τις αναλήψεις
υποχρεώσεων  κατά  το πρώτο  και το δεύτερο  στάδιο .
221. Επιπλέον  των ζητηµάτων  που αναλύονται  παραπάνω  και σχετίζονται  µε τις χρονικές
παρα µέτρους  της διαδικασίας  σε υποθέσεις  όπου  τίθεται  θέµα αναλήψεων
υποχρεώσεων , ορισµένοι από αυτούς  που υπέβαλαν  παρατηρήσεις  υποστήριξαν  ότι
είναι  σκόπι µο να επέλθει  τροποποίηση  κατά  τρόπον  ώστε  η Επιτροπή  να
διαδρα µατίζει  ενεργότερο  ρόλο  για τον εντοπισ µό των µέτρων  που η ίδια θεωρεί
αναγκαία  προκει µένου να µην εναντιωθεί  σε µια κοινοποιηθείσα  συγκέντρωση .
58Επίσης , είναι  ευπρόσδεκτες  απόψεις  για το κατά  πόσον  είναι  επιθυ µητή µια τέτοια
τροποποίηση , και ιδίως  για τις νοµικές συνέπειες  της εν λόγω  «εισήγησης » ή της
απουσίας  της (π.χ. στην  περίπτωση  απαγορεύσεων  για τις οποίες  είναι  αδύνατο  να
προσδιορισθούν  κατάλληλα  διορθωτικά  µέτρα).
Ζ.Άρθρο  8 παράγραφος  4
222. Σε περίπτωση  που µία συγκέντρωση  έχει ήδη πραγ µατοποιηθεί , η Επιτροπή  έχει
σύµφωνα  µε το άρθρο  8 παράγραφος  4 την ευχέρεια  να ζητήσει  το διαχωρισ µό των
στοιχείων  του ενεργητικού  που συγκεντρώθηκαν , την παύση  του κοινού  ελέγχου  ή
κάθε  άλλη  κατάλληλη  ενέργεια  προκει µένου να αποκατασταθεί  ο αποτελεσ µατικός
ανταγωνισ µός. Οι σχετικές  αποφάσεις , οι οποίες  υπόκεινται  στη διαδικαστική
προστασία  κατά  τα προβλεπό µενα στο άρθρο  18, µπορούν  να λαµβάνονται  είτε
βάσει  του άρθρου  8 παράγραφος  3 είτε αυτοτελώς .
223. Η συνηθέστερη  περίπτωση  κατά  την οποία  µπορεί  να απαιτηθεί  η εφαρ µογή του 8
παράγραφος  4 είναι  όταν µία συγκέντρωση  έχει πραγ µατοποιηθεί  κατά  παράβαση
του άρθρου  7 παράγραφος  1. Κάποιες  άλλες  πιθανές  περιπτώσεις  ενδέχεται  να
περιλα µβάνουν  το στοιχείο  της δηµόσιας  προσφοράς , η οποία  δεν υπόκειται  στο
άρθρο  7 παράγραφος  1, ή να έχουν  υπαχθεί  στην  αρµοδιότητα  της Επιτροπής  κατ'
εφαρ µογή του άρθρου  22. Τέλος , η εφαρ µογή της συγκεκρι µένης διάταξης  µπορεί  να
είναι  αναγκαία  όταν  τα µέρη διαπράττουν  σοβαρή  παραβίαση  των όρων  ή των
υποχρεώσεων  επί τη βάσει  των οποίων  η Επιτροπή  µπόρεσε  να εγκρίνει  τη
συγκέντρωση  σύµφωνα  µε το άρθρο  6 παράγραφος  1 στοιχείο  β) ή µε το άρθρο  8
παράγραφος  2. Στην  τελευταία  αυτή  περίπτωση  η παραβίαση  σηµαίνει  αυτοδικαίως
ότι η συγκέντρωση  είναι  παράνο µη (εάν έχει παραβιασθεί  κάποιος  όρος ) ή ότι
επιτρέπεται  η ανάκληση  της εγκριτικής  απόφασης  (εάν έχει αθετηθεί  κάποια
υποχρέωση , βλ. το άρθρο  8 παράγραφος  5). Είναι , ωστόσο , πιθανό  να ανακύψουν
περιπτώσεις  στις οποίες , για λόγους  ασφάλειας  δικαίου , επιβάλλεται  η καταγραφή
των σχετικών  πορισ µάτων  και συγχρόνως  ο προσδιορισ µός του είδους  µέτρων  που
ενδείκνυνται  για την αποκατάσταση  συνθηκών  αποτελεσ µατικού  ανταγωνισ µού.
224. Έχει διατυπωθεί  η άποψη  ότι το άρθρο  8 παράγραφος  1, το οποίο  προνοεί  ότι κάθε
διαδικασία  που κινείται  κατ' εφαρ µογή του άρθρου  6 παράγραφος  1 στοιχείο  γ)
περατούται  µε την έκδοση  απόφασης  σύµφωνα  µε το άρθρο  8 παράγραφοι  2 έως 5,
περιστέλλει  το πεδίο  εφαρ µογής των υπόψη  διατάξεων  στις περιπτώσεις  κατά  τις
οποίες  η συγκέντρωση  έχει κοινοποιηθεί  και έχει κινηθεί  η διαδικασία  του δεύτερου
σταδίου . Η Επιτροπή  δεν συµµερίζεται  την ερµηνεία  αυτή , θεωρώντας  ότι αυτή
αντιβαίνει  σε αυτόν  τούτον  τον σκοπό  του άρθρου  8 και στη διατύπωσή  του, ιδίως  δε
του άρθρου  8 παράγραφος  4, όπου  γίνεται  λόγος  για «συγκέντρωση », χωρίς  να
περιορίζονται  οι εξουσίες  της Επιτροπής  σε περιπτώσεις  «κοινοποιη µένων »
συγκεντρώσεων  (φράση  που απαντά  σε άλλα  σηµεία του κανονισ µού για τις
συγκεντρώσεις · βλ. π.χ. τα άρθρα  6, 8 παράγραφος  2, 9 παράγραφος  1, κ.λπ.) και
όπου  ορίζεται  ότι η Επιτροπή  δύναται  να ενεργήσει  µε τη λήψη  «χωριστής
απόφασης », δυνατότητα  που δεν θα είχε νόηµα αν η Επιτροπή  µπορούσε  να
ενεργήσει  µόνο σε περιπτώσεις  συγκεντρώσεων  που απαγορεύονται  βάσει  του
άρθρου  8 παράγραφος  3. Παρόλα  αυτά , η Επιτροπή  επιθυ µεί να λάβει  παρατηρήσεις
σχετικά  µε το κατά  πόσον  θα ήταν  πιθανόν  χρήσι µη η περαιτέρω  βελτίωση  της
διατύπωσης  του άρθρου  8 παράγραφος  4.
59H.∆ιατάξεις  συµµόρφωσης  και επιβολής
225. Κατά  τις διαβουλεύσεις  µε αντικεί µενο την έκθεση  του 2000, ορισµένα κράτη  µέλη
υποστήριξαν  ότι θα ήταν  σκόπι µη η επανεξέταση  της αποτελεσ µατικότητας  των
διατάξεων  συµµόρφωσης  και επιβολής  του κανονισ µού για τις συγκεντρώσεις . Οι
διατάξεις  αυτές  αναφέρονται  σε δύο κύρια  ζητήµατα: τις εξουσίες  διεξαγωγής
ελέγχων  (άρθρα  11-13) και τις κυρώσεις  (άρθρα  14-15). Όταν  εκδόθηκε  ο
κανονισ µός για τις συγκεντρώσεις , οι διατάξεις  αυτές  καταρτίστηκαν  σε πολύ
µεγάλο  βαθµό µε πρότυπο  τις προϋπάρχουσες  διατάξεις  για τα ίδια θέµατα του
κανονισ µού αριθ. 17. Η πρόταση  της Επιτροπής  για τον εκσυγχρονισ µό των άρθρων
81 και 82 προβλέπει  µια σειρά  από τροποποιήσεις  µε στόχο  τη διασφάλιση  της
προάσπισης  του ανταγωνισ µού. Στον  βαθµό που οι προσαρ µογές αυτές  σχετίζονται
µε ζητήµατα παρό µοιας σπουδαιότητας  για τη διαδικασία  ελέγχου  των
συγκεντρώσεων , κρίνεται  σωστό  να επέλθουν  οι ίδιες τροποποιήσεις  και στον
κανονισ µό για τις συγκεντρώσεις . Με βάση  τη σειρά  που ακολουθείται  στην
πρόταση  εκσυγχρονισ µού, θα ήταν  δυνατό  να τροποποιηθούν  ή/και να
ενσω µατωθούν  για πρώτη  φορά  τα παρακάτω  στοιχεία  στον  κανονισ µό για τις
συγκεντρώσεις :
/g183 Έρευνες  κατά  κλάδους . Σύµφωνα  µε τον κανονισ µό για τις συγκεντρώσεις , η
Επιτροπή  πρέπει  να νοµιµοποιείται  να διεξάγει  έρευνες  όχι µόνο επί τη βάσει
µεµονωµένης κοινοποίησης  αλλά  επίσης  µε σκοπό  την εκπόνηση  µελετών
γενικότερου  χαρακτήρα , περιλα µβανο µένων  των µελετών  µετά την
πραγ µατοποίηση  δεδοµένης συγκέντρωσης . Τέτοιου  είδους  µελέτες  µπορούν  να
παράσχουν  πολύτι µες πληροφορίες  για τις συνέπειες  αποφάσεων  που ελήφθησαν
κατά  το παρελθόν  και κατ' επέκταση  να αξιοποιηθούν  για την αρτιότερη
επεξεργασία  της µελλοντικής  πολιτικής .
/g183 ∆ιευκρίνιση  ότι οι επιχειρήσεις  παρα µένουν  υπεύθυνες  για την ακρίβεια  των
πληροφοριών  που παρέχονται  από τους νοµίµως εξουσιοδοτηθέντες
αντιπροσώπους  τους (δικηγόρους ).
/g183 ∆ικαίω µα πραγ µατοποίησης  δηλώσεων . Η διαδικασία  ελέγχου  των
συγκεντρώσεων , λόγω  της βραχύτητας  των προθεσ µιών της, ενδείκνυται
ιδιαιτέρως  για την παραχώρηση  του δικαιώ µατος πραγ µατοποίησης  προφορικών
δηλώσεων , οι οποίες  θα καταγράφονται  και θα µπορούν  να χρησι µοποιηθούν  ως
αποδεικτικό  µέσο. Ειδικότερα , εκτιµάται ότι µε τον τρόπο  αυτό  είναι  πιθανό  να
αυξηθεί  σηµαντικά  η αποτελεσ µατικότητα  του έργου  της διαπίστωσης  των
πραγ µατικών  περιστατικών  στο πλαίσιο  των ερευνών  µε αντικεί µενο
συγκεντρώσεις .
/g183 Επιτόπιοι  έλεγχοι . Στο πλαίσιο  της εφαρ µογής του κανονισ µού για τις
συγκεντρώσεις , η διενέργεια  επιτόπιων  ελέγχων  περιορίστηκε  µέχρι σήµερα σε
εξαιρετικές  περιπτώσεις . Παρόλα  αυτά , εκτιµάται ότι δεν υπάρχει  κανένας  λόγος
για να µην αυξηθεί  η δυνητική  αποτελεσ µατικότητα  των σχετικών  διατάξεων
κατά  τρόπο  παρό µοιο µε αυτόν  που προβλέπεται  για τα άρθρα  81 και 82.
/g183 ∆ιεξαγωγή  ερευνών  από τις εθνικές  αρχές  ανταγωνισ µού. Στο πλαίσιο  των
άρθρων  81 και 82, η συγκεκρι µένη διάταξη  πρόκειται  να τροποποιηθεί  ούτως
ώστε  ένα κράτος  µέλος να µπορεί  να διεξάγει  έρευνες  στο έδαφός  του για
λογαριασ µό της αρχής  ανταγωνισ µού κάποιου  άλλου  κράτους  µέλους . Η
τροποποίηση  αυτή  δεν αντιστοιχεί  σε καµία ανάλογη  ρύθµιση του κανονισ µού για
60τις συγκεντρώσεις , ο οποίος , σε αντίθεση  µε τα άρθρα  81 και 82, στηρίζεται  στο
σύστη µα της αποκλειστικής  αρµοδιότητας .
/g183 Πρόστι µα. Θα ήταν  επίσης  σκόπι µο, στο πλαίσιο  του κανονισ µού για τις
συγκεντρώσεις , να εγκαταλειφθεί  η τρέχουσα  πρακτική  και να υιοθετηθεί  η
µέθοδος  του υπολογισ µού σε ποσοστιαία  βάση  των προστί µων για παράβαση
διαδικαστικών  κανόνων  (µέχρι το 1% του ετήσιου  κύκλου  εργασιών ). Επιπλέον ,
θα ήταν  σκόπι µο να προστεθεί  στην  απαρίθ µηση του άρθρου  14 παράγραφος  2
στοιχείο  α) του κανονισ µού για τις συγκεντρώσεις  η παράβαση  που έγκειται  στην
αθέτηση  υποχρέωσης  που έχει επιβληθεί  µε απόφαση  δυνά µει του άρθρου  6
παράγραφος  2 του ίδιου  κανονισ µού.
/g183 Περιοδικές  χρηµατικές  ποινές . Θα ήταν  επίσης  σκόπι µο, στο πλαίσιο  του
κανονισ µού για τις συγκεντρώσεις , να εγκαταλειφθεί  η τρέχουσα  πρακτική  και να
υιοθετηθεί  η µέθοδος  του υπολογισ µού σε ποσοστιαία  βάση  των περιοδικών
χρηµατικών  ποινών  (µέχρι το 5% του µέσου  ηµερήσιου  κύκλου  εργασιών ). Και
πάλι, θα ήταν  σκόπι µο να προστεθεί  στην  απαρίθ µηση του άρθρου  15
παράγραφος  2 στοιχείο  α) του κανονισ µού για τις συγκεντρώσεις  η παράβαση
που έγκειται  στην  αθέτηση  υποχρέωσης  που έχει επιβληθεί  µε απόφαση  δυνά µει
του άρθρου  6 παράγραφος  2 του ίδιου  κανονισ µού.
/g183 Ακόµη, οι βραχείες  και πάγιες  προθεσ µίες που προβλέπονται  στον  κανονισ µό για
τις συγκεντρώσεις  θα δικαιολογούσαν , τουλάχιστον  σε ορισµένες περιπτώσεις ,
την παραχώρηση  της εξουσίας  στην  Επιτροπή  να εκδίδει  απόφαση  µε την οποία
να αξιώνει  την παροχή  συγκεκρι µένων  πληροφοριών , χωρίς  να τίθεται  ως
προϋπόθεση  ότι η Επιτροπή  έχει ήδη διατυπώσει  σχετική  αίτηση  η µη
ικανοποίηση  της οποίας  δεν επισύρει  κυρώσεις . Βάσει  µιας τέτοιας  διάταξης , η
Επιτροπή  θα έχει την εξουσία  να εφαρ µόζει απευθείας  το άρθρο  11 παράγραφος  5
του κανονισ µού για τις συγκεντρώσεις , π.χ. όταν υπάρχουν  ενδείξεις  ότι ο
αποδέκτης  δεν πρόκειται  να παράσχει  πλήρη  απάντηση  εντός  της ταχθείσας
προθεσ µίας.
226. Η Επιτροπή  καλεί  τους ενδιαφερό µενους  να περιγράψουν  τις εµπειρίες  τους και τις
απόψεις  τους σχετικά  µε τις προτεινό µενες τροποποιήσεις  που επεξηγούνται
παραπάνω .
Θ.Τέλη  διεκπεραίωσης
227. Στην  έκθεση  του 2000 αναφερόταν  ότι η καθιέρωση  τελών  διεκπεραίωσης  για τις
κοινοποιήσεις  συγκεντρώσεων  θα αποτελούσε  αντικεί µενο περαιτέρω  αξιολόγησης .
Τέτοια  τέλη ισχύουν  σήµερα σε αρκετά  κράτη  µέλη (Ηνωµένο Βασίλειο , Γερµανία,
Αυστρία , Ισπανία , Ιρλανδία  και Ελλάδα ), καθώς  επίσης  σε µερικές  από τις
υποψήφιες  για προσχώρηση  χώρες  και σε άλλες  έννοµες τάξεις  εκτός  ΕΕ, όπως  είναι
οι ΗΠΑ41. Στις εν λόγω  έννοµες τάξεις  τα τέλη διεκπεραίωσης  δικαιολογούνται
συχνά  µε το σκεπτικό  ότι τα µέρη που µετέχουν  στη συγκέντρωση  πρέπει  να
επωµίζονται  το κόστος  που συνεπάγεται  ο έλεγχος  της συγκέντρωσης  από τη σκοπιά
του ανταγωνισ µού.
                                                
41Στο παράρτη µα Ι, τµήµα Β παρατίθενται  συγκριτικά  στοιχεία  για το ύψος  των τελών  διεκπεραίωσης  σε
διάφορες  έννοµες τάξεις .
61228. Από τη µελέτη  του καθεστώτος  σε άλλες  έννοµες τάξεις  προκύπτει  ότι υπάρχουν  δύο
βασικές  εναλλακτικές  δυνατότητες  για την καθιέρωση  τελών  διεκπεραίωσης . Τα
τέλη αυτά  µπορεί  είτε να ισούνται  µε κάποιο  πάγιο  ποσό  για κάθε  κοινοποίηση  είτε
να είναι  ευθέως  ανάλογα  της περιπλοκότητας  της κοινοποιηθείσας  πράξης . Όποιο
σύστη µα κι αν προκριθεί , µπορεί  να προβλεφθεί  ότι τα τέλη είναι  καταβλητέα  από
ένα ή περισσότερα  εκ των εµπλεκο µένων  µερών . Ανεξάρτητα  από τον µηχανισ µό
που θα προτι µηθεί, µία θεµελιώδης  αρχή  για τον καθορισ µό των τελών  πρέπει  να
είναι  η αποσύνδεσή  τους από τον προϋπολογισ µό της αρµόδιας  αρχής
ανταγωνισ µού, ούτως  ώστε  να µη δηµιουργείται  καµία υπόνοια  περί µεροληψίας .
229. Με βάση  τα προεκτεθέντα , η Επιτροπή  καλεί  τους ενδιαφερό µενους  να της
υποβάλουν  παρατηρήσεις  σχετικά  µε τη σκοπι µότητα  της ενσω µάτωσης  στον
κανονισ µό για τις συγκεντρώσεις  διάταξης  µε την οποία  θα παρέχεται  στην
Επιτροπή  η εξουσία  να καθιερώσει  τέλη διεκπεραίωσης , µε τη µελλοντική  έκδοση
σχετικού  κανονισ µού, εάν και όταν  η ίδια κρίνει  ότι η καθιέρωση  τέτοιων  τελών
είναι  δικαιολογη µένη.
230. Πρέπει  επίσης  να επιση µανθεί  ότι η Επιτροπή  συµµετέχει  ενεργά  στις συζητήσεις
που διεξάγονται  σήµερα σε διεθνές  επίπεδο  σχετικά  µε τις συνέπειες  της καθιέρωσης
τελών  διεκπεραίωσης  από µεγάλο  αριθµό αρχών  ανταγωνισ µού παγκοσ µίως.
Πρόκειται  για εξέλιξη  η οποία  έχει θορυβήσει  σε κάποιο  βαθµό τον επιχειρη µατικό
κόσµο. Η Επιτροπή  αξιολογεί  θετικά  το γεγονός  ότι το ζήτηµα της χρέωσης  τελών
διεκπεραίωσης  σε υποθέσεις  συγκεντρώσεων  αποτελεί  σήµερα αντικεί µενο
συζητήσεων  σε διεθνές  επίπεδο  και θεωρεί  ότι θα ήταν  χρήσι µη η ενδεχό µενη
µελλοντική  εναρ µόνιση  διεθνώς  του τρόπου  διευθέτησης  του συγκεκρι µένου
ζητήµατος.
231. Είναι  ευπρόσδεκτες  παρατηρήσεις  σχετικά  µε το θέµα, περιλα µβανο µένων  στοιχείων
για την πείρα  από τη χρέωση  τελών  διεκπεραίωσης  σε άλλες  έννοµες τάξεις .
Ι.∆ίκαιη  διεξαγωγή  της διαδικασίας  και «µέτρα  ελέγχου  και αποτροπής  των
καταχρήσεων »
232. Ένα από τα πλέον  επιτυχη µένα και επιδοκι µασθέντα  χαρακτηριστικά  του
κανονισ µού για τις συγκεντρώσεις  υπήρξε , από τότε που καταρτίστηκε  ο
κανονισ µός, η ικανότητά  του να παράγει  αποτελέσ µατα µέσα σε ένα εξαιρετικά
σφιχτό  χρονοδιάγρα µµα και συγχρόνως  να διατηρεί  τη διαδικασία  σε υψηλό  επίπεδο
αποτελεσ µατικότητας  και διαφάνειας .
Φύση  και χαρακτηριστικά  της διαδικασίας
233. Τα συστή µατα ελέγχου  των συγκεντρώσεων  που ισχύουν  ανά τον κόσµο
συνδυάζουν  µε διάφορους , θεµιτούς , τρόπους  τα διοικητικά  ή/και τα δικαστικά
στοιχεία  της διαδικασίας . Σε κάποιον  βαθµό που δεν είναι  πάντα  ο ίδιος , ορισµένα
συστή µατα ελέγχου  των συγκεντρώσεων  περιλα µβάνουν  επίσης  ένα πολιτικό
στοιχείο , παραδείγ µατος χάρη  µε τη µορφή  ελέγχου  κάποιων  προϋποθέσεων  οι
οποίες  δεν στηρίζονται  αποκλειστικά  και µόνο στο σκεπτικό  της προστασίας  του
ανταγωνισ µού, αλλά  εξαρτώνται , αµεσότερα , από παρέ µβαση  της εκάστοτε
κυβέρνησης  ή των υπουργών . Πρέπει  να καταστεί  σαφές  ότι η διαδικασία  που έχει
καθιερωθεί  µε τον κανονισ µό για τις συγκεντρώσεις  και µε τον κανονισ µό
62εφαρ µογής του έχει διοικητικό  και όχι δικαστικό  χαρακτήρα42. Αυτή  η φαινο µενικά
διττή  λειτουργία  της Επιτροπής  ως αρχής  που διερευνά  τις υποθέσεις  και λαµβάνει
τις αποφάσεις  είναι  συνυφασ µένη µε τη δοµή της εν λόγω  διοικητικής  διαδικασίας
και δεν έχει κριθεί  ως αντιβαίνουσα  στο άρθρο  6 της Ευρωπαϊκής  Σύµβασης  για τα
∆ικαιώ µατα του Ανθρώπου . Το σηµαντικότερο , όµως, είναι  ότι για την Επιτροπή
έχει γίνει δεκτό  ότι υπόκειται  σε «ουσιαστικό » δικαστικό  έλεγχο  από ανεξάρτητο  και
αµερόληπτο  δικαστή43.
234. Η τυπική  διοικητική  διαδικασία  περιλα µβάνει  µια πλειάδα  δικαιω µάτων  µε τα οποία
διασφαλίζεται  ο δίκαιος  χαρακτήρας  της διαδικασίας  προς  όφελος  των µερών  και τα
οποία  έχουν  επιβεβαιωθεί  και αποσαφηνισθεί  µε σηµαντικό  όγκο  κοινοτικής
νοµολογίας  επί θεµάτων  ανταγωνισ µού. Η διαφάνεια  είναι  µια αξία κεφαλαιώδους
σηµασίας  σε όλα τα στάδια  της διαδικασίας  και εξασφαλίζεται  µε διάφορους
τρόπους , όπως  είναι  η έκδοση  αιτιολογη µένης απόφασης  κατά  την κίνηση  έρευνας
σε βάθος , η κοινοποίηση  των αιτιάσεων  στα µέρη, η πρόσβαση  στον  φάκελο , το
δικαίω µα αντίκρουσης  των αιτιάσεων  γραπτώς , το δικαίω µα σε ακροα µατική
διαδικασία  και η πλήρης  αιτιολόγηση  των τελικών  αποφάσεων .
235. Υπό γενικότερη  θεώρηση , η διαφάνεια  της πολιτικής  της Επιτροπής  θωρακίζεται
περαιτέρω  µε την πρακτική  της δηµοσίευσης  κατευθυντήριων  ανακοινώσεων
σχετικά  µε σηµαντικά  ζητήµατα αρµοδιότητας  και ουσιαστικού  δικαίου . Ακόµη,
δίδεται  δηµοσιότητα  στον  τρόπο  µε τον οποίο  η Επιτροπή  αντιµετωπίζει
µεµονωµένες περιπτώσεις  (π.χ. κοινοποιήσεις , αποφάσεις  για την κίνηση  έρευνας  σε
βάθος  και δηµοσίευση  του πλήρους  κειµένου των τελικών  αποφάσεων ).
236. Ορισ µένες άλλες  υπηρεσίες  της Επιτροπής  αλλά  και τα κράτη  µέλη παρέχουν
εσωτερικά  και εξωτερικά  εχέγγυα  για την άσκηση  ελέγχου  και την αποτροπή  των
καταχρήσεων . Οι αποφάσεις  του δεύτερου  σταδίου , περιλα µβανο µένων  των
απαγορευτικών  αποφάσεων , λαµβάνονται  υποχρεωτικά  από την Επιτροπή  ως
συλλογικό  όργανο . Οι σχετικές  µέθοδοι  εργασίας  αντικατοπτρίζουν  τον χαρακτήρα
και τη δοµή της Επιτροπής  υπό την ιδιότητά  της ως θεµατοφύλακα  των συνθηκών
και αρχής  υπεύθυνης  για την εφαρ µογή του κανονισ µού για τις συγκεντρώσεις . Υπό
αυτή  την έννοια , είναι  εύλογο  η δοµή και το χρονοδιάγρα µµα της διαδικασίας  να
παρέχουν  επίσης  κάποια  περιθώρια  για τους οργανωτικούς  περιορισ µούς που θέτουν
οι µέθοδοι  εργασίας  της ίδιας  της Επιτροπής , όπως  είναι  οι διαβουλεύσεις  µεταξύ
των υπηρεσιών  και µε τα 15 κράτη  µέλη, η µετάφραση  και η διερµηνεία , η
υλικοτεχνική  προετοι µασία των συσκέψεων , των ακροάσεων  και της
οριστικοποίησης  των αποφάσεων  (προετοι µασία των ψηφοφοριών  της Επιτροπής
υπό τη σύνθεση  των επιτρόπων , υπογραφή , κ.ο.κ.).
237. Στις παραγράφους  που ακολουθούν  παρουσιάζονται  συνοπτικά  τα βασικά  στοιχεία
της διαδικασίας  αξιολόγησης  των συγκεντρώσεων  από την Επιτροπή  τα οποία
αποσκοπούν  στη δίκαιη  διεξαγωγή  της διαδικασίας , στην  άσκηση  ελέγχου  και στην
αποτροπή  των καταχρήσεων .
∆ίκαιη  διεξαγωγή  της διαδικασίας
                                                
42Σύµφωνα  µε τη νοµολογία , η Επιτροπή  δεν αποτελεί  δικαστήριο  κατά  την έννοια  του άρθρου  6
παράγραφος  1 της Ευρωπαϊκής  Σύµβασης  για τα ∆ικαιώ µατα του Ανθρώπου . Βλ. τις συνεκδικαζό µενες
υποθέσεις  100-3/80 Musique diffusion Française κατά  Επιτροπής  [1983] Συλλογή  1825.
43Συνεκδικαζό µενες υποθέσεις  100-3/80, ό.π., υπόθεση  T- T-348/94 Enso Española κατά  Επιτροπής
[1998], Συλλογή  II-1875.
63238. Είναι  σκόπι µο να επιση µανθεί , καταρχάς , ότι η καλά  παγιω µένη πρακτική  της
πραγ µατοποίησης  επαφών  πριν από την εκάστοτε  κοινοποίηση  και το γεγονός  ότι το
έντυπο  CO είναι  αρκετά  λεπτο µερές παρέχουν  στην  Επιτροπή  τη δυνατότητα  να
κινεί  την τυπική  διαδικασία  αµέσως  µετά την υποβολή  κοινοποίησης  και
συµβάλλουν  στην  αποτελεσ µατικότητα  της διαδικασίας  που ακολουθεί . Η Επιτροπή
δύναται  να ασκήσει  επιπλέον  εξουσίες  για την εξακρίβωση  των πραγ µατικών
περιστατικών , µε την άµεση συµµετοχή  των κοινοποιούντων  µερών  και άλλων
παραγόντων  της αγοράς , και µάλιστα  καθ' όλη τη διάρκεια  του πρώτου  και του
δεύτερου  σταδίου . Ο κανονισ µός για τις συγκεντρώσεις  ορίζει  ότι οι αιτήσεις
παροχής  πληροφοριών  και οι έρευνες  υπόκεινται  σε µια σειρά  τυπικών
διαδικαστικών  προϋποθέσεων  (άρθρα  11-13). Τα πληροφοριακά  στοιχεία  που
αποκτώνται  µπορούν  να χρησι µοποιηθούν  µόνο για τους σκοπούς  των συναφών
διαδικασιών  (άρθρο  17 παράγραφος  1).
239. Οι αιτιολογη µένες αποφάσεις  βάσει  του άρθρου  6 παράγραφος  1 στοιχείο  γ) για την
κίνηση  διαδικασίας  εις βάθος  κοινοποιούνται  στα µέρη και τους επιτρέπουν , στην
πράξη , να προβλέψουν  µε ακρίβεια  την έκταση  και το αντικεί µενο της
υπολειπό µενης διαδικασίας .
240. Σε σύγκριση  µε το πρώτο  στάδιο  της διαδικασίας , το δεύτερο  στάδιο  ενδέχεται  να
προσλάβει  σε µεγαλύτερο  βαθµό τον χαρακτήρα  αντιπαράθεσης , και αυτό  ακριβώς
είναι  το σηµείο στο οποίο  οι απαιτήσεις  της δίκαιης  διεξαγωγής  της διαδικασίας
είναι  ενσω µατωµένες µε τον πλέον  στιβαρό  και αδιαµφισβήτητο  τρόπο  στο όλο
σύστη µα.
241. Αναλυτικότερα , τα µέρη έχουν  τα ακόλουθα  δικαιώ µατα:
/g183 Κατά  το πέρας  της έρευνας  (περίπου  δύο µήνες πριν από την έκδοση  της τελικής
απόφασης ) η Επιτροπή  οφείλει  να απευθύνει  µε τον προσήκοντα  τρόπο  στα µέρη
κοινοποίηση  αιτιάσεων , όπου  παραθέτει  µε σαφήνεια  και λεπτο µερειακότητα
όλες τις αιτιάσεις  της, ώστε  τα µέρη να γνωρίζουν  επακριβώς  τα σηµεία στα
οποία  πρέπει  να δώσουν  απαντήσεις  στο πλαίσιο  της άµυνάς τους. Η κοινοποίηση
αιτιάσεων  αποτελεί  επίσης  τη βάση  πάνω  στην  οποία  τα µέρη αρχίζουν
ενδεχο µένως  να προετοι µάζονται  για την υποβολή  κατάλληλων  προτάσεων  για τα
διορθωτικά  µέτρα που θα µπορούσαν  να ληφθούν .
/g183 Μετά  την παραλαβή  της κοινοποίησης  αιτιάσεων , τα µέρη έχουν  το δικαίω µα να
ζητήσουν  πρόσβαση  στον  φάκελο  της Επιτροπής , για να ελέγξουν  την ακρίβεια
των πορισ µάτων  της έρευνας  και να εξετάσουν  και τα ίδια τις πηγές  στις οποίες  η
Επιτροπή  στήριξε  τις αιτιάσεις  της (υπό την προϋπόθεση  ότι δεν θίγονται  τα
νόµιµα συµφέροντα  της διαφύλαξης  επιχειρη µατικών  απορρήτων  και κρίσι µων
στοιχείων  εµπορικού  χαρακτήρα ).
/g183 Στη γραπτή  τους απάντηση  στις αιτιάσεις  της Επιτροπής , τα µέρη έχουν  το
δικαίω µα να ζητήσουν  να γίνουν  δεκτά  σε ακρόαση , κατά  την οποία  µπορούν  να
αναπτύξουν  την επιχειρη µατολογία  τους προς  αντίκρουση  της κοινοποίησης
αιτιάσεων . Στην  ακρόαση  παρίστανται  οι αρµόδιες  αρχές  των κρατών  µελών . Η
σπουδαιότητα  της γνώµης των κρατών  µελών , ιδιαίτερα  ενόψει  του επόµενου
διαδικαστικού  σταδίου  (δηλαδή  ανάµειξη της συµβουλευτικής  επιτροπής  για τις
συγκεντρώσεις ), αναγνωρίζεται  σαφώς  από τα µέρη, τα οποία  επικοινωνούν
τακτικά  σε διµερή βάση  µε τις αρχές  του οικείου  κράτους  µέλους  σχετικά  µε την
64υπόθεση . Τα ίδια δικαιώ µατα υπεράσπισης  αναγνωρίζονται  στα µέρη για τα οποία
η Επιτροπή  προτείνει  την επιβολή  προστί µου ή περιοδικής  χρηµατικής  ποινής .
242. Τρίτοι  οι οποίοι  είναι  σε θέση  να αποδείξουν  ότι έχουν  ικανό  έννοµο συµφέρον  (π.χ.
µέλη του διοικητικού  συµβουλίου  και εκπρόσωποι  των εργαζο µένων  των
εµπλεκό µενων  επιχειρήσεων  (άρθρο  18 παράγραφος  4), πελάτες , προµηθευτές  και
ανταγωνιστές ) νοµιµοποιούνται  οµοίως να ζητήσουν  να γίνουν  δεκτοί  σε ακρόαση
και να υποβάλουν  τις παρατηρήσεις  τους γραπτώς .
243. Μία σηµαντική  κατηγορία  τρίτων  που πολύ  σπάνια  καθιστούν  γνωστές  τις απόψεις
τους στο πλαίσιο  των διαδικασιών  ελέγχου  των συγκεντρώσεων  είναι  οι
καταναλωτές  (ή οι οργανώσεις  που τους εκπροσωπούν ). Μολονότι  το ζήτηµα αυτό
δεν εµπίπτει  κατ' ακριβολογία  στο αντικεί µενο της αναθεώρησης  του κανονισ µού
για τις συγκεντρώσεις , η Επιτροπή  επιθυ µεί να λάβει  οποιαδήποτε  σύσταση  ως προς
το τι είδους  βοήθειας  θα µπορούσε  να παράσχει  για να ενθαρρύνει  και να
διευκολύνει  τις οµάδες και οργανώσεις  καταναλωτών  να γνωστοποιούν  µε
ενεργότερο  τρόπο  τις απόψεις  τους σχετικά  µε συγκεντρώσεις  που εµπίπτουν  στις
διατάξεις  του κανονισ µού και οι οποίες  θίγουν  τα συµφέροντά  τους.
244. Η Επιτροπή  είναι  πρόθυ µη να ακούσει  τις απόψεις  των εργαζο µένων , ακόµη και
κατά  το πρώτο  στάδιο  της έρευνας  που διεξάγει  για την εκάστοτε  συγκέντρωση ,
στον  βαθµό που τούτο  είναι  δυνατό  µε βάση  τους έντονους  χρονικούς  περιορισ µούς
που τίθενται  κατ' ανάγκη  για τέτοιου  είδους  έρευνες . Με βάση  αυτό  το δεδοµένο, η
Επιτροπή  επιθυ µεί να λάβει  προτάσεις  σχετικά  µε τον τρόπο  µε τον οποίο  οι
εργαζό µενοι ή οι εκπρόσωποί  τους θα αποκτούσαν  ενδεχο µένως  τη δυνατότητα  να
εκφράσουν  αποτελεσ µατικότερα  τις απόψεις  τους, ιδίως  σε σχέση  µε τις πιθανές
συνέπειες  της προτεινό µενης συγκέντρωσης  για την αγορά .
245. Οι ακροάσεις  οργανώνονται  και διεξάγονται  από τον «σύµβουλο  ακροάσεων »
(«σ.α.»), του οποίου  ο ρόλος  όσον  αφορά  τη διασφάλιση  του δικαιώ µατος ακρόασης
σε όλα τα στάδια  της διαδικασίας  έχει ενισχυθεί  µε πρόσφατη  απόφαση  σχετικά  µε
τα καθήκοντά  του44. Η έκθεση  που ο σ.α. συντάσσει  για κάθε  ακρόαση  υποβάλλεται
απευθείας  στον  αρµόδιο επίτροπο  και καλύπτει  ζητήµατα που σχετίζονται  εν γένει
µε τη δίκαιη  διεξαγωγή  της διαδικασίας , όπως  είναι  η κοινολόγηση  εγγράφων  και η
πρόσβαση  στον  φάκελο , οι προθεσ µίες απάντησης  στην  κοινοποίηση  αιτιάσεων , η
προσήκουσα  διεξαγωγή  της ακρόασης  και, ενδεχο µένως , παρατηρήσεις  σχετικά  µε
την περαιτέρω  πρόοδο  της διαδικασίας  (π.χ. ανάκληση  των αιτιάσεων ). Στην  τελική
του έκθεση  (που κοινοποιείται  στα κράτη  µέλη, επισυνάπτεται  στο τελικό  σχέδιο
απόφασης  και δηµοσιεύεται  µε την τελική  απόφαση  στην  Επίση µη Εφηµερίδα )
εξετάζεται  εάν το σχέδιο  απόφασης  αναφέρεται  µόνο σε αιτιάσεις  για τις οποίες
δόθηκε  πράγ µατι η δυνατότητα  στα µέρη να γνωστοποιήσουν  τις απόψεις  τους.
Επίσης  διερευνάται  η αντικει µενικότητα  της έρευνας  που ενδεχο µένως  διεξήχθη
σχετικά  µε τις συνέπειες  των αναλήψεων  υποχρεώσεων  για τον ανταγωνισ µό.
Σύµφωνα  µε τους νέους  κανόνες , ο σ.α. αποσπάται  απευθείας  στο επίτροπο  που είναι
αρµόδιος  για τον ανταγωνισ µό, διορίζεται  µε διαφανή  διαδικασία  και δεν είναι  κατ'
ανάγκη  υπάλληλος  της Επιτροπής .
Μέτρα  ελέγχου  και αποτροπής  των καταχρήσεων  κατά  τη διαδικασία  λήψεως  αποφάσεων
                                                
44Απόφαση  της Επιτροπής  της 23.05.01 σχετικά  µε τα καθήκοντα  του συµβούλου  ακροάσεων  σε
ορισµένες διαδικασίες  ανταγωνισ µού, ΕΕ L 162/21, 19.06.2001.
65246. Τα κράτη  µέλη προσπορίζουν  στη διαδικασία  ένα σηµαντικότατο  στοιχείο
εξωτερικού  ελέγχου . Ο ρόλος  τους είναι  τυπικότερα  κατοχυρω µένος κατά  το
δεύτερο  στάδιο . Αν και κατά  το πρώτο  στάδιο  δικαιούνται  να λάβουν  αντίγραφα  της
κοινοποίησης  και των πλείστων  σηµαντικών  εγγράφων  (περιλα µβανο µένων  των
αναλήψεων  υποχρεώσεων ) και να διατυπώσουν  τις παρατηρήσεις  τους επ' αυτών ,
στο δεύτερο  στάδιο  καλούνται  επιπλέον  να µετάσχουν  στις εργασίες  της
συµβουλευτικής  επιτροπής  για τις συγκεντρώσεις , η οποία  απαρτίζεται  από
αντιπροσώπους  των αρµόδιων  αρχών . Στα κράτη  µέλη αποστέλλεται  εκ των
προτέρων  µια σειρά  εγγράφων , όπως  είναι  ένα προσχέδιο  απόφασης  και οι τυχόν
προτεινό µενες αναλήψεις  υποχρεώσεων . Αν τα µέρη υποβάλουν  νέες δεσµεύσεις ,
µπορεί  να πρέπει  να ζητηθεί  και πάλι η γνώµη της επιτροπής . Το γεγονός  ότι η
Επιτροπή  αποδίδει  µεγάλη  βαρύτητα  στη γνώµη της συµβουλευτικής  επιτροπής  είναι
δυνατό  να εξακριβωθεί , δεδοµένου ότι η γνώµη δηµοσιεύεται .
247. Άλλες  αρµόδιες  µονάδες  της Γ∆ Ανταγωνισ µός, καθώς  επίσης  άλλες  υπηρεσίες  της
Επιτροπής  επιτελούν  κάποιον  ρόλο  στον  όλο µηχανισ µό, και η συµβολή  τους είναι
απαραίτητη  καθ' όλη τη διάρκεια  της διαδικασίας , από τα στάδια  της εξακρίβωσης
των πραγ µατικών  περιστατικών  και της διεξαγωγής  έρευνας , µέχρι την κατάρτιση
και αιτιολόγηση  της απόφασης . Η Νοµική Υπηρεσία  επιτελεί  εξέχοντα  ρόλο , υπό
την έννοια  ότι επιβλέπει  τις νοµικές παρα µέτρους  της υπόθεσης , από την άποψη
τόσο  των ουσιαστικών  όσο και των διαδικαστικών  ζητηµάτων . Η εκ των προτέρων
έγκρισή  της είναι  απαραίτητη  πριν προταθεί  και εγκριθεί  οποιαδήποτε  πράξη  η
οποία  παράγει  έννοµες συνέπειες . Όταν  προσβάλλεται  µία απόφαση  σχετικά  µε
συγκέντρωση , η Νοµική Υπηρεσία  καλείται  να υπερασπίσει  την Επιτροπή  ενώπιον
των κοινοτικών  ∆ικαστηρίων . Η Γ∆ Οικονο µικές και Χρηµατοδοτικές  Υποθέσεις
και η Γ∆ Επιχειρήσεις  ή οποιαδήποτε  άλλη  ενδεδειγ µένη Γενική  ∆ιεύθυνση  ανά
τοµέα, καθώς  και οι εσωτερικοί  οικονο µολόγοι  της Γ∆ Ανταγωνισ µός συνεισφέρουν
τεχνική , οικονο µική και βιοµηχανική  εµπειρογνω µοσύνη  στην  ανάλυση  των
διαφόρων  υποθέσεων  συγκέντρωσης . Επίσης  καλούνται  να σχολιάσουν  τις
προκαταρκτικές  γνώµες που διαµορφώνονται  στα διάφορα  στάδια  της διαδικασίας ,
τόσο  στο πρώτο  όσο και στο δεύτερο  στάδιο , από το κλιµάκιο που έχει αναλάβει  την
εκάστοτε  έρευνα .
Τροποποιήσεις  του τρέχοντος  διαδικαστικού  πλαισίου
248. Πρέπει  να είναι  εφικτές  βελτιώσεις  της τρέχουσας  διαδικασίας  για την αξιολόγηση
των συγκεντρώσεων , πλην  όµως, προφανώς , πρέπει  να ανταποκρίνονται  στα όρια
που τίθενται  από το σηµερινό  σύστη µα βάσει  της συνθήκης  και από τις
προπεριγραφείσες  µεθόδους  εργασίας  της Επιτροπής . Μια σηµαντική  αρχή  που
πρέπει  να διέπει  τις όποιες  τροποποιήσεις  είναι  ότι αυτές  πρέπει  να αποσκοπούν  στο
να επιτρέπουν  στους  εµπλεκό µενους  παράγοντες  να καταθέτουν  συνεισφορές
µεγαλύτερης  ποιοτικής  στάθ µης την κατάλληλη  στιγµή και στο κατάλληλο  στάδιο
της διαδικασίας . Οποιαδήποτε  πρόταση  πρέπει  επίσης  να αναγνωρίζει  ότι είναι
πιθανό  παραχωρήσεις  προς  τη µία κατεύθυνση  να συνεπάγονται  ενδεχο µένως
περιορισ µούς προς  την άλλη . Οι όποιες  τροποποιήσεις  αναφορικά  µε τη διαδικασία
που ισχύει  για τις αναλήψεις  υποχρεώσεων  (βλ. παραπάνω ) θα πρέπει  να εκτιµηθούν
υπ' αυτό  το πρίσµα. Ειδικότερα , η πρόταση  της Επιτροπής  σε σχέση  µε τη
διαδικασία  του δεύτερου  σταδίου  προβλέπει  παραχωρήσεις  υπό την έννοια  ότι το
χρονοδιάγρα µµα που προβλέπεται  είναι  εξαιρετικά  σφιχτό , και τούτο  µε στόχο  να
αυξηθεί  η διαφάνεια  και η συµµετοχή  όλων  των εµπλεκό µενων  παραγόντων  στις
διαβουλεύσεις  µε αντικεί µενο τις αναλήψεις  υποχρεώσεων .
66249. Η Επιτροπή  είναι  διατεθει µένη να εξετάσει  µε ευρύτητα  πνεύ µατος οποιαδήποτε
άλλη  τεκµηριω µένη πρόταση  µε βάση  τη λογική  αυτή .
250. Μερικοί  σχολιαστές  θεωρούν  ότι το τρέχον  σύστη µα υποβολής  σε δικαστική  κρίση
των αποφάσεων  που αφορούν  συγκεντρώσεις  δεν είναι  ικανοποιητικό  ούτε
αποτελεσ µατικό . Υποστηρίζεται  ότι η µεγάλη  χρονική  διάρκεια  των διαδικασιών  στα
κοινοτικά  δικαστήρια  αποθαρρύνει  τις αντιδικίες  και κατ' επέκταση  εξαλείφει  τους
περιορισ µούς που η απειλή  του δικαστικού  ελέγχου  συνεπάγεται  για τις πράξεις  της
∆ιοίκησης . Στις 6 ∆εκε µβρίου  2000, το Πρωτοδικείο  υιοθέτησε  µια σειρά
τροποποιήσεων  των διαδικαστικών  κανόνων  που το ίδιο εφαρ µόζει, προκει µένου να
καταστούν  ταχύτερες  οι διαδικασίες  σε διάφορους  τοµείς, περιλα µβανο µένου
ενδεχο µένως  του ελέγχου  των συγκεντρώσεων45. Οι τροποποιήσεις  αυτές  τέθηκαν  σε
ισχύ την 1η Φεβρουαρίου  2001 και συνεπώς  είναι  ακόµη υπερβολικά  νωρίς  για να
αξιολογηθούν  οι επιπτώσεις  τους. Ας σηµειωθεί  εδώ ότι, µολονότι  η µεταρρύθ µιση
των δικαστικών  διαδικασιών  δεν υπάγεται  στην  αρµοδιότητα  της Επιτροπής , ούτε,
ασφαλώς , εµπίπτει  στο αντικεί µενο της παρούσας  αναθεώρησης , η Επιτροπή  θα
επικροτούσε  οποιαδήποτε  περαιτέρω  µεταρρύθ µιση την οποία  θα δροµολογούσαν  τα
κοινοτικά  ∆ικαστήρια  µε σκοπό  την επίσπευση  των κατ' έφεση  διαδικασιών . Κάτι
τέτοιο  θα απέφερε  επιπλέον  το πρόσθετο  όφελος  του περαιτέρω  εµπλουτισ µού των
δικαστικών  προηγού µενων .
251. Εν πάση  περιπτώσει , µέχρι σήµερα υπήρξε  ένας όχι ευκαταφρόνητος  όγκος  νοµικών
διαφορών  για υποθέσεις  συγκεντρώσεων , αλλά  και - πράγ µα ακόµη πιο σηµαντικό  -
ένα πλήθος  εφέσεων  κατά  απαγορευτικών  αποφάσεων . Ειδικότερα , επί συνόλου  15
απαγορευτικών  αποφάσεων  οι 7 προσβλήθηκαν  από τα κοινοποιούντα  µέρη. Με
άλλα  λόγια , στο 47% των υποθέσεων  η απόφαση  που εξέδωσε  η Επιτροπή
εξετάστηκε  (ή εξετάζεται  επί του παρόντος ) εξονυχιστικά  από το Πρωτοδικείο46.
252. Ορισ µένοι σχολιαστές  έχουν  επιση µάνει µερικά  στοιχεία  άλλων  συστη µάτων
ελέγχου  των συγκεντρώσεων  τα οποία , κατ' αυτούς , είναι  πιο πρόσφορα  για την
αποτελεσ µατική  διασφάλιση  του συστη µατικού  δικαστικού  ελέγχου . Βάσει  του
συστή µατος που ισχύει  στις ΗΠΑ , για παράδειγ µα, οι αρχές  ανταγωνισ µού οφείλουν
να κινήσουν  διαδικασία  ενώπιον  οµοσπονδιακού  δικαστηρίου  προκει µένου να
εµποδίσουν  µια συγκέντρωση . Η κτηθείσα  πείρα  καταδεικνύει , ωστόσο , ότι πολλές
υποθέσεις  που διευθετούνται  στις ΗΠΑ  επί τη βάσει  συµφωνη µένων  διορθωτικών
µέτρων  δεν υποβάλλονται  σε δικαστικό  έλεγχο . Ούτε  οι απαγορευτικές  αποφάσεις
υπόκεινται  κατ' ανάγκη  στις ΗΠΑ  σε δικαστικό  έλεγχο , διότι  τα µέρη που µετέχουν
στην  εκάστοτε  συγκέντρωση  ενδέχεται  να εγκαταλείψουν  τα σχέδιά  τους για τη
συγκέντρωση  µόλις οι αρχές  ανταγωνισ µού καταθέσουν  τη σχετική  προσφυγή  σε
δικαστήριο47.
                                                
45ΕΕ L 322 της 19ης ∆εκε µβρίου  2000.
46Την 1η Οκτωβρίου  2001: RTL/VERONICA/ENDEMOL, GENCOR/LONRHO, KESKO/TUKO,
BERTELSMANN/KIRCH/PREMIERE, AIRTOURS/ FIRST CHOICE, WORLDCOM MCI/SPRINT
και GENERAL ELECTRIC/HONEYWELL.
47Κατά  την περίοδο  1996-2001, η FTC υπέβαλε  καταγγελία  µε σκοπό  την έκδοση  προσωρινής  διαταγής
για την παρε µπόδιση  της πραγ µατοποίησης  συγκέντρωσης  σε 12 περιπτώσεις . Οι επτά από τις
περιπτώσεις  αυτές  εκδικάστηκαν , ενώ η µία διευθετήθηκε  χωρίς  δίκη. Σε τέσσερις  περιπτώσεις  τα µέρη
µαταίωσαν  το σχέδιό  τους µετά την υποβολή  καταγγελίας  (σε άλλες  τέσσερις  περιπτώσεις  τα µέρη
µαταίωσαν  το σχέδιό  τους όταν  η FTC ψήφισε  υπέρ  της υποβολής  καταγγελίας  ή όταν  έµαθαν  ότι
αξιω µατούχοι  της FTC σκόπευαν  να της συστήσουν  να επιδιώξει  την έκδοση  προσωρινής  διαταγής ).
Εποµένως , συνολικά , ο αριθµός των πράξεων  που µαταιώθηκαν  κατά  την υπόψη  χρονική  περίοδο
67253. Συµπερασ µατικώς , και εν πολλοίς  ανεξάρτητα  από το γεγονός  ότι η µεταρρύθ µιση
των δικαστικών  διαδικασιών  δεν εµπίπτει  στο αντικεί µενο της αναθεώρησης  του
κανονισ µού για τις συγκεντρώσεις , η Επιτροπή  δεν θεωρεί  ότι το τρέχον  σύστη µα
δικαστικού  ελέγχου  αδυνατεί  να παράσχει  επαρκή  δικαστική  προστασία  στις
επιχειρήσεις  των οποίων  τα σχέδια  για την πραγ µατοποίηση  συγκέντρωσης
προσβάλλονται  νοµικώς δυνά µει του κανονισ µού. Παρόλα  αυτά , εντός  αυτών  των
ορίων , η Επιτροπή  θα εξέταζε  µε ευρύτητα  πνεύµατος το τι είδους  βοήθεια  θα
µπορούσε  να παράσχει  για την προώθηση  τεκµηριω µένων  προτάσεων  οι οποίες  θα
αποβλέπουν  στην  ενίσχυση  του δικαστικού  ελέγχου  των αποφάσεών  της σε
υποθέσεις  συγκεντρώσεις . Παρο µοίως, η Επιτροπή  επιθυ µεί να καταγράψει
τεκµηριω µένους  προβλη µατισµούς για τη σχετική  χρησι µότητα  του όλου
διαδικαστικού  συστή µατος που προβλέπεται  στον  κανονισ µό για τις συγκεντρώσεις
σε σύγκριση  µε τα διαδικαστικά  συστή µατα ελέγχου  των συγκεντρώσεων  που
εφαρ µόζονται  σε άλλες  έννοµες τάξεις .
V.ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ  ΓΙΑ ΤΗΝ  ΥΠΟΒΟΛΗ  ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΩΝ
254. Οι ενδιαφερό µενοι καλούνται  να υποβάλουν  τις παρατηρήσεις  τους όχι µόνο για
κάποιο  ή και όλα τα επιµέρους  ζητήµατα που διατυπώνονται  σε ολόκληρο  το
έγγραφο , αλλά  και για οποιοδήποτε  άλλο  θέµα το οποίο  σχετίζεται  µε την άσκηση
του ελέγχου  των συγκεντρώσεων  στην  Ευρώπη .
255. Οι παρατηρήσεις  πρέπει  να παραληφθούν  από την Επιτροπή  το αργότερο  µέχρι τις
31 Μαρτίου  2002 και µπορούν  να σταλούν  µε τους εξής τρόπους :
Με το συµβατικό  ταχυδρο µείο:
European Commission
Competition Directorate-General- Merger Review - Green Paper -
B-1049 Βrussels
Bέλγιο
Με ηλεκτρονικό  ταχυδρο µείο:
mtfmergerreview@cec.eu.int
256. Επιπλέον  αντίγραφα  του παρόντος  εγγράφου  είναι  διαθέσι µα στην  εξής ηλεκτρονική
διεύθυνση :
http://europa.eu.int/comm/competition/mergers/review/
                                                                                                                                                        
(οκτώ ) ήταν  ανάλογος  µε τον αριθµό των υποθέσεων  που ετέθησαν  στην  κρίση  δικαστηρίου  (επτά).
Κατά  την περίοδο  1996-2000, το Υπουργείο  ∆ικαιοσύνης  των ΗΠΑ  (Deparment of Justice) προσέφυγε
σε περιφερειακό  δικαστήριο  (district Court) για 80 υποθέσεις , ενώ 126 υποθέσεις  αναµορφώθηκαν  ή
εγκαταλείφθηκαν  πριν από την υποβολή  καταγγελίας , συνεπεία  της εξαγγελίας  προσφυγής .
68ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ  I : ΖΗΤΗΜΑΤΑ  ΣΧΕΤΙΚΑ  ΜΕ ΤΑ ΚΑΤΩΤΑΤΑ  ΟΡΙΑ
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ  II : Άρθρο  9 – Άρθρο  22
Τα παραρτή µατα (µόνο στα αγγλικά ) και το πρωτότυπο  του Πράσινου  Βιβλίου  είναι
διαθέσι µα στην  εξής ηλεκτρονική  διεύθυνση :
http://europa.eu.int/comm/competition/mergers/review/