30.12.93Αριθ.C352/48 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτων
Γνωμοδότησηγιατονκοινωνικόαποκλεισμο
(93€352/13)
Στις23Δεκεμβρίου1992,ηΕπιτροπήυιοθέτησεανακοίνωσημετίτλο«Γιατηναλληλεγγύηστην
Ευρώπη—Εντατικοποίηση τηςκαταπολέμησης τουκοινωνικούαποκλεισμού ,προώθησητηςένταξης».
ΟιδιαβουλεύσειςτηςΕπιτροπήςγιατοέγγραφοπεριλαμβάνουνσεμινάριοπουοργανώθηκεαπότην
ίδιακαιτηΔανικήΠροεδρίατονΙούνιο.
Στις23Μαρτίου1993,καισύμφωναμετοάρθρο20,παράγραφος4,τουΕσωτερικούκανονισμούτης,
ηΟικονομικήκαιΚοινωνικήΕπιτροπήαποφάσισενακαταρτίσειγνωμοδότηση .
Τοτμήμακοινωνικών,οικογενειακών ,εκπαιδευτικώνκαιπολιτισμικώνθεμάτων,στοοποίοανατέθηκε
ηπροετοιμασίατωνσχετικώνεργασιώντηςΟΚΕ,υιοθέτησετηγνωμοδότησήτουστις30Σεπτεμβρίου
1993,μεβάσητηνεισηγητικήέκθεσητηςδ,Maddocks.
Κατάτην309ησύνοδοολομέλειάςτης(συνεδρίασητης20ήςΟκτωβρίου1993),ηΟικονομικήκαι
ΚοινωνικήΕπιτροπήυιοθέτησεομόφωνατηνακόλουθηγνωμοδότηση .
1.Εισαγωγή
1.1.Στηνπαρούσαγνωμοδότησηαναλύεταιηανακοίνωση
τηςΕπιτροπής,συνοψίζονταισημαντικέςπροηγούμενες
εργασίεςτηςΟΚΕκαι,τέλος,διατυπώνονταιπαρατηρήσεις
γιατηνανακοίνωση .
2.Γενικεςγραμμέςτηςανακοίνωσης
2.1.Τοπρώτομέροςαναλύειτηνπρόκλησηπουθετειo
κοινωνικόςαποκλεισμός .Τοδεύτεροαναλύειτιςκοινοτικές
πολιτικέςπουέχουνυιοθετηθείγιανααντιμετωπισθεί ηπρό­
κληση.Τοτρίτομέροςπροβαίνεισεμίαεπισκόπησητης
κατεύθυνσηςτηςμελλοντικήςδράσης.
2.2.Hπρόκλησηπουθέτειoκοινωνικόςαποκλεισμος—τιςεπιπτώσειςπουέχουνοιβιομηχανικέςμεταβολεςστην
αγοράεργασίας(παράγονταςπουεπηρεάζεικυρίωςτους
εργαζομένουςμεανεπαρκήπροσόντα),
—τηνκατάρρευσητωνοικογενειακών δομών,
—τιςμεταβολέςτωνσυστημάτωναξιών,ιδίωςτηςσυνοχής
καιτωνπαραδοσιακών μορφώναλλελεγγύης ,
—τηντάσηπροςκοινωνικόκατακερματισμό ,μεσυνέπειατη
μειωμένησυμμετοχήπαραδοσιακώναντιπροσωπευτικών
οργανώσεων ,
—τιςμεταβολέςστημετανάστευση .
2.2.2,2,Oκοινωνικόςαποκλεισμόςχαρακτηρίζεται ως
«δυναμικός»απότηνάποψηότιείναιέναεντεινόμενοπρό­
βλημα,ιδιαίτερασοβαρόστησημερινήκατάστασηςύφεσης
καιανασφάλειας .Τοφαινόμενοαυτόπλήττειόλατακράτη
μέλη,μολονότιοιεθνικέςκαταστάσειςδιαφέρουν,καιυπάρ­
χειητάσηνατονίζονταιπερισσότεροδιάφοραχαρακτηρι­
στικάσεδιάφορεςχώρεςσεδιαφορετικάχρονικάσημεία.
Προςτοπαρόν,αναφέρεταιστηνανακοίνωση ,έχεισυνειδη­
τοποιηθείπερισσότεροηεμφανήςπαρουσίατουκοινωνικού
αποκλεισμού ,ηεπιτάχυνσητουρυθμούεξάπλωσήςτουκαι
οιακραίεςμορφέςπουλαμβάνει.Οιτάσειςπουδείχνουνότι
υπάρχεικίνδυνοςπεραιτέρωεπιδείνωσηςείναιμεταξύάλλων,
καιοιεξής:
—οιτάσειςαπασχόλησηςδενδίδουνκαμίαελπίδαβραχυ­
πρόθεσμηςβελτίωσης .Ακόμηκαιόταν,σταμέσατης
δεκαετίαςτου1980,σημειώθηκεανάκαμψητηςαπασχόλη­
σης,ηανεργία,καιειδικότεραημακροχρόνιαανεργία,
παρέμεινεπάνταυψηλή.Έκτοτε,ηκατάστασητηςαπα­
σχόλησηςέχειεπιδεινωθείκαιμπορείναεπιδεινωθεί
ακόμηπερισσότερο ,
—ηΕυρωπαϊκήΝομισματικήΈνωσηπιέζειτακράτημέλη
ναμειώσουνταελλείμματατουπροϋπολογισμού τους,
θέτονταςέναννέοπεριορισμόστιςκρατικέςδαπάνες,2.2.1.Νέεςμορφέςφτώχειαςέχουνδημιουργηθείκατατην
τελευταίαδεκαπενταετία .Hαύξησητηςμακροχρόνιαςανερ­
γίας,ηκοινωνικήαναταραχήστιςπόλεις,τοαναζωπυρούμενο
πρόβληματωναστέγωνκαιοιεκστρατείεςπουδιεξάγουν
μηκυβερνητικοίοργανισμοί,είναιστοιχείαπουέδωσαντο
έναυσμαγιατηδιεξαγωγήσυζήτησηςγιατη«νέαφτώχεια».
2.2.2,Hφτώχειαείναιπολυσύνθετοφαινόμενοπουδεν
χακτηρίζεταιμόνοαπόχαμηλάεισοδηματικάεπίπεδα.Συνε­
πώς,ηΕυρωπαϊκήΚοινότητακαιδιάφορακράτημέλητης
προβάλλουναντ'αυτήςτηνέννοια«κοινωνικόςαπο­
κλεισμός».Στηνανακοίνωση,oκοινωνικόςαποκλεισμός
χαρακτηρίζεται ως«διαρθρωτικός»,«δυναμικός»και«πολυ­
διάστατος».
2.2.2.1.Oκοινωνικόςαποκλεισμόςχαρακτηρίζεται ως
«διαρθρωτικός»απότηνάποψηότιείναιτοπροϊόνσημαντι­
κώνδιαρθρωτικώνμεταβολώνπουαφορούνμεταξύάλλων:
—τησυνεχήμακροχρόνιαανεργία,

30.12.93 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκωνΚοινοτήτων Αριθ.C352/49
τωνοικονομικώνπολιτικώνκαιτηςσύγκλισηςτωνπολιτικών
γιατηνκοινωνικήπροστασία .Οιπολιτικέςγιατηνκοινω­
νικήπροστασία,καιοιστόχοιτους,θαευθυγραμμιστούν
προκειμένουναενθαρρυνθείησυνεργασίακαινααντιμετωπι­
σθείτοπρόβληματουκοινωνικούντάμπινγκ.Παράλληλα,
ησύγκλισητωνοικονομικώνπολιτικώνθασυμβάλειστην
καταπολέμηση τηςφτώχειαςκαιτουαποκλεισμού ,μέσωτης
προαγωγήςτηςευημερίαςσεολόκληρητηνΕυρώπη.
2.3.4.HσυνεργασίατωνκρατώνμελώνκαιτηςΚοινότητας
έχεικαθορισθείβάσειτωνδιαρθρωτικώνπολιτικών.Στο
έγγραφοτηςΕπιτροπής«ΑπότηνΕνιαίαΠράξηστημετά
τοΜάαστριχτπερίοδο;ταμέσαγιατηνεξυπηρέτησητων
φιλοδοξιώνμας»,[έγγρ.COM(92)2000τελικό,11Φεβρουα­
ρίου1992],επισημαίνεταιότιηένταξητωνατόμωνπουαπο­
κλείονταιαπότηναγοράεργασίαςαποτελείένααπότακυριό­
τεραπροβλήματαπουπρέπεινααντιμετωπισθούν μέσωτων
διαρθρωτικώνπολιτικώνκαιμέσωτωνδιαρθρωτικώνταμεί­
ων.HαπόφασηαυτήεγκρίθηκεαπότοΣυμβούλιο .
2.3.5.Προγράμματαστήριξηςέχουνκαταρτισθείγιαπρό­
τυπασχέδιατωνδιαρθρωτικώνταμείωνμεσκοπόναεπιλυ­
θούνταανωτέρωπροβλήματα :τασπουδαιότεραείναιτο
HorizonκαιτοNOW.ΤοπρόγραμμαHorizonαφορά,κυρίως,
τουςμειονεκτούντες πληθυσμούς ,ενώτοNOWαφοράτις
γυναίκεςπουαντιμετωπίζουν δυσκολίεςστηναγοράεργα­
σίας.Ταενλόγωπρογράμματασυνδυάζουνπρογράμματα
κατάρτισηςκαιπρογράμματαεπαγγελματικής αποκατάστα­
σηςμευπηρεσίεςστήριξηςγιαμεμονωμέναάτομακαιομάδες
ατόμων.—οιμεταβολεςτηςκοινωνικήςκαιοικονομικήςυποδομής
στιςαγροτικέςπεριοχές,
—ηδημιουργίαυποβαθμισμένων αστικώνπεριοχώνμε
συγκεντρώσειςκοινωνικάαποκλεισμένων ατόμων,
—οιγενικέςτάσειςτουτρόπουζωήςκαιοιτάσειςτων
οικογενειακών δομώνφαίνεταιαπίθανονααλλάξουν.
2,2,2.3,Oκοινωνικόςαποκλεισμόςχαρακτηρίζεται ως
«πολυδιάστατος »επειδήοιελλείψειςκαιοιαδυναμίεςτων
υπηρεσιώνκαιτωνπολιτικώνοιοποίεςτουεπέτρεψαννα
αναπτυχθείυπάρχουνσεπερισσότερους απόέναντομείςπολι­
τικής.Oκοινωνικόςαποκλεισμόςπροσβάλλειάτομα,ομάδες
ατόμωνκαιγεωγραφικέςζώνες.Oκοινίονικόςαποκλεισμός
μπορείναεκφρασθείόχιμόνομέσωεπίπεδουεισοδήματος
αλλάκαισεσχέσημετηνυγεία,τηνεκπαίδευση ,τηνπρό­
σβασησευπηρεσίες,τηστέγασηκαιταχρέη.Συνεπώς,στα
φαινόμεναπουαπορρέουναπότονκοινωνικόαποκλεισμό
συγκαταλέγονται καιταεξής:
—ηεπανεμφάνισητωναστέγων,
—οιαστικέςκρίσεις,
—οιφυλετικέςεντάσεις,
—ηαύξησητηςμακροχρόνιαςανεργίας,
—ταεπίμοναυψηλάεπίπεδαφτώχειας.
2.3.OαγώναςτηςΕυρωπαϊκήςΚοινότηταςκατάτουκοινω­
νικούαποκλεισμού
2.3.1.ΤοΣυμβούλιοτωνΥπουργώνέχει,ήδη,διατυπώσει
τιςανησυχίεςτουγιατοφαινόμενοτουκοινωνικούαπο­
κλεισμού.Στηνανακοίνωσηαναφέρονταιδύολόγοιγιατους
οποίουςδικαιολογείται ηανησυχίατουΣυμβουλίου :
—ηΕυρωπαϊκήΈνοισηδενμπορείνααναπτυχθείχωρίς
εσωτερικήσυνοχή,
—ηστήριξητηςΕυρωπαϊκήςολοκλήρωσηςεξαρτάταιαπό
τηνανάπτυξητης«κοινωνικήςδιάστασης».
2.3.2.ΣτηνανακοίνωσηαναφέρεταιότιηΚοινότηταμπο­
ρείνασυμπληρώσειτιςπρωτοβουλίες τωνκρατώνμελών
μέσω:
—τουεντοπισμούκαιτηςπροώθησηςορθώνπρακτικών,
τεχνογνωσίαςκαιεμπειρογνωμοσύνης ,συμπεριλαμβανο­
μένηςτηςδημιουργίαςκαιτηςστήριξηςδικτύων,
—τηςανάλυσηςτωνεπιπτώσεωντωνκοινοτικώνπολιτικών
προκειμένουνααναπτυχθούνοιτελευταίεςμεσκοπόνα
υπάρξεισυντονισμένηδράση,
—τηςσυμμετοχήςστηνεπίλυσητωνπροβλημάτων που,
λόγωτηςφύσηςτους,έχουνδιεθνικήδιάσταση,και
—τηςεπιβεβαίωσηςκοινώναξιών,ιδίωςεκείνωνπουαφο­
ρούντοσεβασμότηςαξιοπρέπειαςτουανθρώπου .
2.3.3.HσύστασητουΣυμβουλίου ,της27ηςΙουλίου1992,
γιατησύγκλισητωνστόχωνκαιτωνπολιτικώνκοινωνικής
προστασίας ,θεσπίζειένασύνδεσμομεταξύτηςσύγκλισης2.3.6.Οιγενικέςκαιοιδιαρθρωτικέςπολιτικέςγιατην
καταπολέμηση τουαποκλεισμούαποτελούναπαραίτητες
προϋποθέσειςγιατηνεξάλειψήτουχωρίς,ωστόσο,ναεπαρ­
κούν,Hενλόγωαρχήαναγνωρίστηκε ,στις29Σεπτεμβρίου
1989,απότοΣυμβούλιοΥπουργώνΚοινωνικώνΥποθέσεων
μετοψήφισμάτουγιατηνκαταπολέμηση τουκοινωνικού
αποκλεισμού (ΕΕαριθ.C277της31.10.1989),μετοοποίο
ζητείταιηθέσπισηειδικώνπολιτικώνσεόλουςτουςτομείς
πουσχετίζονταιμετονκοινωνικόαποκλεισμό :
—εκπαίδευση ,
—κατάρτιση,
—απασχόληση ,
—υγεία,
—στέγαση,
—πρόσβασηστιςυπηρεσίες .
2.3.7,Hενλογωαρχήαναγνωρίσθηκε ,περαιτέρω,στις24
Ιουνίου1992,όταντοΣυμβούλιοενέκρινεσύστασηγιατη
διασφάλισηπόρωνκαιπαροχώνστασυστήματακοινωνικής
προστασίας ,μετηνοποίαεπισημαίνεται ηανάγκηγιασυνδυ­
ασμένηοικονομικήενίσχυσημεταμέτραπουείναιαπαραί­
τηταγιατηνοικονομικήκαικοινωνικήενσωμάτωση .

Αριθ.C352/50 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκωνΚοινοτήτων 30.2.93
—αναληψηενεργειώνστιςμειονεκτικεςαστικέςπεριοχες
μεειδικόστόχοτηνπροώθησητηςαπασχόλησηςκαιτης
επανένταξης .
2.4.3.Hανακοίνωσηζητείτησυγκέντρωσηπερισσότερων
πληροφοριώνσχετικάμετοπρόβληματουκοινωνικούαπο­
κλεισμού,πράγμαπου,καθώςεπισημαίνεται ,έχειμεγάλη
σημασία,προκειμένουνααναπτυχθούνοικατευθυντήριες
γραμμέςτηςσχετικήςπολιτικής.Hβελτίωσητωνστατιστι­
κώνστοιχείωνγιατοίδιοτοπρόβλημακαθώςκαιγιατην
αποτελεσματικότητα τωνπολιτικώνκαιτωνενεργειώνέχει
εξίσουμεγάλησημασία.Τοπαρατηρητήριο τωνπολιτικών
γιατηνκαταπολέμηση τουκοινωνικούαποκλεισμού ,που
δημιουργήθηκε απότηνΕπιτροπήτο1989,θααναλάβει
κεντρικόρόλοστοπλαίσιοαυτό.Τοίδιοθαισχύσεικαιγια
τηνΕπιτροπήδεδομένουότιθαεποπτεύεικαιθαπαρακολου­
θείτησυνέχειαπουθαδοθείστιςδύοσυστάσειςγιατη
σύγκλισηκαιτακοινάκριτήρια.
2.4.4.Hανακοίνωσηεισηγείταιναδοθείστηνολοκληρω­
μένηκαιπολυδιάστατηπροσέγγισηπουπροτείνεταιμίαστα­
θερήβάσημετηθέσπισησειράςδικαιωμάτωνπουαναγνωρί­
ζονταιαπότηνΚοινότητα,ταοποίακαιθαείναιιδιαιτέρως
πολύτιμαγιαταάτομαπουέχουναποκλεισθεί .OΚοινοτικός
ΧάρτηςτωνΘεμελιωδώνΔικαιωμάτωντωνΕργαζομένων
αποτελείπαράδειγμαμιαςπαρόμοιαςδιακήρυξηςδικαιωμά­
των,αλλάδενείναι,όμως,κατάλληλοςστοπλαίσιοαυτό
διότιμόνονέμμεσααναφέρεταισταδικαιώματατωνατόμων
πουέχουναποκλεισθείαπότηναγοράεργασίας.Έτσι,τα
δικαιώματαπουθααναγνωρισθούν τυπικώς—όχιόμωςκαι
ουσιαστικώς—θαπρέπειναβασίζονταιστηναρχήτουσεβα­
σμούτηςανθρώπινηςαξιοπρέπειας .
2.4.5.Τέλος,ηανακοίνωσηεπισημαίνειμεποιοτρόποθα
μπορούσεναδιαρθρωθείκαλύτεραoδιάλογοςμεταξύαυτών
πουσυμμετέχουνστηνκαταπολέμηση τουαποκλεισμού .
Υποστηρίζεται ότιoκοινωνικόςαποκλεισμόςθαεξαλειφθεί
μόνομετηθετικήσυμβολήόλωντωνκοινωνικώνπαραγό­
ντων,συμπεριλαμβανομένων ιδιαίτερατωνενδιαφερόμενων
πληθυσμών .Οιδημόσιεςαρχές,οικοινωνικοίεταίροι,οιμη
κυβερνητικοίοργανισμοίκαιηΕπιτροπή,πρέπεινασυνεργα­
σθούντόσοσεεπιμέρουςπρογράμματακαισχέδια,όσοκαι
σεμόνιμουςχώρουςσυζητήσεων ,όπωςτοΕυρωπαϊκόΔίκτυο
κατάτηςΦτώχειας .2.3.8.Hαρχήτηςειδικήςδράσηςκατατουαποκλεισμού
διατυπώνεταισαφέσταταστοτρίτοπρόγραμμαγιατηφτώ­
χεια.Τοπρώτοευρωπαϊκόπρόγραμμαγιατηνκαταπολέμηση
τηςφτώχειαςθεσπίσθηκεστηδεκαετίατου'70.Στόχοςτου
ήτανητόνωσητωνπρωτοβουλιών καιτωνπολιτικώνπου
αναλαμβάνονται απότακράτημέληκαιπροέβλεπετηνενθάρ­
ρυνσητηςκαινοτομίας ,τημεταφοράτεχνογνωσίαςκαιτη
δημόσιασυζήτηση .Τοπρόγραμμα«Φτώχεια3»(πουάρχισε
ναεφαρμόζεταιτο1989καιθαισχύσειέωςτονΙούνιο1994)
είναιπιοφιλόδοξοαπόταπροηγούμεναδιότιδίνειέμφαση
στησύμπραξη,στησυμμετοχήτωνενδιαφερομένων καιστην
πολυδιάστατηπροσέγγισητουπροβλήματοςτουκοινωνικού
αποκλεισμούκαιχρηματοδοτεί (με55εκατομμύριαEcu)40
πειραματικάσχέδια.
2.4.Μέτραπουπροτείνονταιστηνανακοίνωση
2.4.1.Ατυχώς,ταμέτρατουείδουςεκείνουπουπροωθούν
τηναπασχόλησηκαιυποστηρίζονται απότοΕυρωπαϊκόΚοι­
νωνικόΤαμείο,δενήτανπάντοτεπροσιτά,στοβαθμόπου
ήτανεπιθυμητό,στιςομάδεςπουμειονεκτούνπερισσότερο .
Σπανίωςπροβλέποντανσυνοδευτικάμέτραπουναανταποκρί­
νονταιστιςανάγκεςτωνενλόγωομάδων—όπωςεκστρατείες
αλφαβητισμού ,στήριξηπροσαρμοσμένη στιςπροσωπικές
ανάγκες,ενίσχυσηγιατηδιεκδίκησητωνδικαιωμάτωντους,
στέγασηκαιυγιειονομικέςυπηρεσίες.Τούτοδενεκπλήσσει,
επειδήοιδράσειςτωνταμείωνδεναφορούνάμεσακαιειδικά
ταάτομαπουαντιμετωπίζουν μεγάληφτώχεια.
2.4.1.1.Στηνανακοίνωσηπροτείνεταιησυνέχισητηςανά­
πτυξηςτωνδιαρθρωτικώνπολιτικώνμεστόχο:
—τηνπρόληψη(μάλλονπαράτηνεξάλειψη)τηςανεργίας
καιτουκοινωνικούαποκλεισμού ,
—τηνπρόβλεψητωναλλαγώνστοβιομηχανικότομέα,
—τηνπροώθησημέτρωνεπανακατάρτισης καιένταξης,και
—τηνπροώθησηπρογραμμάτων επαγγελματικής κατάρτι­
σηςγιαταάτομαπουέχουναποκλεισθεί .
«Συγκεκριμένα ,θαπρέπει,στοπλαίσιοτωνμελλοντικών
εξελίξεωνσχετικάμετιςδιαρθρωτικέςπολιτικές,να
προωθηθούνεπίσηςοιδράσειςπου,αφενός,ανταποκρί­
νονταιστονπολυδιάστατοχαρακτήρατουκοινωνικού
αποκλεισμούκαιστηνεπικέντρωσήτουστιςυποβαθμι­
σμένεςπεριοχέςκαι,αφετέρου,εντάσσονταισεμία
λογικήεταιρικήςσχέσηςπουέχεισχέσημετηνκινητο­
ποίησητωναρμόδιωνφορέων:αυτόπεριλαμβάνεικυρίως
τηνκατάρτισητωνφορέωνανάπτυξης»(βλ.παράγραφο
54).
2.4.2.Στηνανακοίνωσηεπισημαίνεταιότιτοτέταρτοπρό­
γραμμαγιατηφτώχειαμπορείναπεριλαμβάνειταεξής:
—■σχέδιαμεγαλύτερηςκλίμακας,
—καινοτόμαπρογράμματαπουεφαρμόζονταισήμερααπό
εταίρουςτουιδιωτικούτομέα,
—λήψημέτρωνεκτόςαπότηνεφαρμογήτοπικώνσχεδίωνμε
τηναυστηρήέννοια,όπωςέρευναήτόνωσητωνσχετικών
συζητήσεων ,2.4.6.ΣτηνανακοίνωσηαναφερεταιοτιηΕπιτροπήσκο­
πεύεινααναπτύξειμια«ειδικήμορφήκοινωνικήςδιαβούλευ­
σης»,γιαθέματακοινωνικούαποκλεισμούπουθασυμβάλει
επωφελώςστιςσυζητήσειςπουδιεξάγονταιμεταξύεργαζομέ­
νωνκαιεργοδοτώνσεκοινοτικόεπίπεδο»(Βλ.σημείο71).
3.ΤοσεμινάριοτουΙουνίουστηνΚοπεγχάγη
3.1.Όπωςαναφέρεταιστοσημείο1.1,στις4και5Ιουνίου,
διοργανώθηκεστηνΚοπεγχάγη,απότηνΕπιτροπήκαιτη
ΔανικήΠροεδρία,σεμινάριογιατονκοινωνικόαποκλεισμό .
Όσοναφοράτηνπαρούσαγνωμοδότηση ,κατάτοενλόγω
σεμινάριοσημειώθηκανσημαντικέςεξελίξεις:
—ευρείασυζήτησησχετικάμεμιαεπίσημηδιακήρυξη,

30.12.93 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτων Αριθ.C352/51
4.2.1.ΣτηγνωμοδοτησηαναφερότανηαπόφασητουΣυμ­
βουλίου,της21ηςΔεκεμβρίου1992,μετηνοποίααναγνωριζό­
τανότι«οιάνεργοιέχουν,συνήθως,χαμηλότεροβιοτικό
καιεισοδηματικόεπίπεδο»,καιότιηανεργίααποτελεί«ένα
σοβαρόπρόβλημαγιαορισμένεςπεριφέρειεςκαιπεριοχές
τηςΚοινότητας»(«HαπασχόλησηστηνΕυρώπη»,σημείο
1.2,4).Στηγνωμοδότησησυμπεριλαμβάνονταν ,επίσης,προ­
βλέψειςότιθααυξηθείηανεργίαμεσοπρόθεσμα καιότι,
μακροπρόθεσμα ,ταυψηλάεπίπεδαανεργίαςθασυνεχίσουν
ναυπάρχουν(ό.π.,παράγραφος1.3,1).Hανεργίαθαείναι
υψηλότερημεταξύτωνγυναικώνκαιτωννέωνκαιθαπλήξει
τόσοεκείνουςπουέχουνπείρακαιπροσόντα,όσοκαιεκεί­
νουςπουδενέχουν.Τοποσοστότωνμακροχρόνιαανέργων
θασυνεχίσεινααυξάνεταιέναντιτουσυνολικούαριθμού
(σημείο2.1,2).
4.2.2.Στηγνωμοδοτησήτης,ηΟΚΕπαρατηρούσεότιη
ανεργίασυνεπιδρά,μεάλλεςαλλαγές,στηνευρωπαϊκήαγορά
εργασίας.Ιδιαίτερα,τονίζονταντααυξανόμεναποσοστάσυμ­
μετοχήςγυναικών,ηαύξησητηςμερικήςαπασχόλησηςστον
τομέατωνυπηρεσιών,ημείωσητωνθέσεωνεργασίαςπλή­
ρουςαπασχόλησης ,ημείωσητηςαπασχόλησηςστηγεωργία
καιοισυνέπειεςτηςμετανάστευσης .—ανακοίνωσητουΠροέδρουDelorsότιθαζητήσειαπότο
Συμβούλιοτοδιπλασιασμότωνκονδυλίωνγιατονέο
πρόγραμμασχετικάμετηφτώχεια,
—ανακοίνωσητηςπρόθεσηςτουΠροέδρουDelorsναεισα­
γάγει,τοταχύτεροδυνατόν,μίανέαμορφήκοινωνικής
διαβούλευσηςγιαθέματακοινωνικούαποκλεισμού .Οι
κοινωνικοίεταίροιπουθασυμμετέχουνσ'αυτήνείναιτο
ΕυρωπαϊκόΔίκτυοκατάτηςΦτώχειας,ηΕπιτροπήτων
Οικογενειακών ΟργανώσεωνστηνΕυρωπαϊκήΚοινό­
τητα,ηΕυρωπαϊκήΣυνομοσπονδία Συνδικαλιστικών
ΟργανώσεωνκαιηΈνωσηΒιομηχανιώντηςΕυρωπαϊκής
Κοινότητας .
4.ΠροηγούμενησχετικήεργασίατηςΟΚΕ
4.1,Θαήταν,ίσως,χρήσιμοναυπενθυμισθεί ,σχετικά,ότι,
το1988,ηΟικονομικήκαιΚοινωνικήΕπιτροπήκατήρτισε
ενημερωτικήέκθεσηγιατηφτώχεια(έγγρ.CES421/88τελικό
—Εισηγητής :oκ.Burnel),στηνοποίαεξετάσθηκανοιυπάρ­
χουσεςμορφέςμεγάληςφτώχειας.Στηνέκθεσηαυτή,η
«μεγάληφτώχεια»ορίζεταιμεπαρόμοιοτρόποόπωςκαιστις
συζητήσειςγιατον«κοινωνικόαποκλεισμό»:
«Μεαπλάλόγια,οιφτωχοίείναιάτομαχωρίςεπαρκείς
οικονομικούςπόρους.Αλλά,ανλάβουμευπόψηόλους
τουςπολυσύνθετους κανόνες,τιςανανεώσειςκαιτιςδομές
τωνκοινωνιώνμας,όλητηναδιαφορίακαιτηναγριότητα
τωνανθρώπινωνσχέσεων,τότεμπορούμενακαταλήξου­
μεστοεύλογοσυμπέρασμαότιταάτομαπουδενείναισε
θέσηναδιεκδικήσουνταδικαιώματατουςλόγωελλεί­
ψεωςεκπαιδεύσεως ήαδυναμίαςσυνάψεωςσχέσεων,θα
είναικαιθύματαμεγάληςφτώχειας».
4.1.1.Ωςαιτίεςτηςενλόγω«μεγάληςφτώχειας»ορίσθη­
κανοιεξής:
—ηανεργία,
—ηέλλειψηστέγηςήηαδυναμίααποφυγήςυποβαθμισμένης
κατοικίαςπουδεναρμόζεισεανθρώπους,
—ηέλλειψηκατάρτισης,
—ηαδυναμίαεπικοινωνίας ,
—ημηενδεικνυόμενη καιακατάλληληκοινωνικήπροστα­
σία,
—ταδυσβάστακταχρέη,
—ηκατάρρευσητωνπαραδοσιακών οικογενειακών προτύ­
πων,
—κακοσχεδιασμένες καιακατάλληλεςπολιτικέςγιατους
ηλικιωμένους .
4.1.2.ΟιομοιότητεςμετηνανακοίνωσητηςΕπιτροπής
είναισημαντικές ,καιιδιαίτεραoορισμόςτουκοινωνικού
αποκλεισμούωςδιαρθρωτικού ,δυναμικούκαιπολυδιάστατου
φαινομένου .
4.2.ΤονΑπρίλιοτου1993,ηΟΚΕυιοθέτησεγνωμοδό­
τησηγιατην«ΑπασχόλησηστηνΕυρώπη»(εισηγητήςoκ.
VascoCal).Hγνωμοδότηση αυτήυιοθετήθηκευπότοφως
τηςδήλωσηςτωνκοινωνικώνεταίρωντης3ηςΙουλίου1992,
Μετηδήλωσηαυτή,υπογραμμίζεται ηανάγκηγιαμίαεκτετα­
μένηαναπτυξιακήστρατηγικήγιααύξησητηςαπασχόλησης
καιγιατηνκαταπολέμηση τωναιτιώνπουαυξάνουντην
ανεργίακαιεπιδεινώνουντηνκοινωνικήκαιοικονομική
κατάσταση .4.2.3.HΟΚΕεκρινεοτιείναιαμεσααπαραίτητημίαπραγ­
ματικήστρατηγικήσυνεργασίαςγιατηνανάπτυξηκαιτη
δημιουργίαθέσεωναπασχόλησης .ΤοΕυρωπαϊκόΤαμείο
Επενδύσεωνκαιηνέαευχέρειαδανεισμούγιαταπρογράμ­
ματαπουσυνδέονταιμεταδιευρωπαϊκάδίκτυα,πουεγκρίθη­
κανκατάτηΔιάσκεψηΚορυφήςτουΕδιμβούργου ,είναι
ελάχιστα,όπωςυποστήριξεηΟΚΕστηγνωμοδότηση ,και
δενανταποκρίνονται πλήρωςστιςαπαιτήσεις .HΟΚΕζήτησε
τηνουσιαστικήαύξησητωνκονδυλίωνπουπροορίζονταιγια
τιςενλόγωπρωτοβουλίεςκαιτηνεπίσπευσητωνπροπαρα­
σκευαστικώνεργασιώνγιαταπρογράμματααυτά,προκειμέ­
νουναπροωθηθείηθέσπισήτους.
4.2.4.Στηγνωμοδοτησήτης,ηΟΚΕτόνιζεότιείναιαπα­
ραίτητονααναλάβουνόλαταμέρηεκτεταμένηδράση,ώστε
τασυστήματαεκπαίδευσηςκαιεπαγγελματικής κατάρτισης
νακατευθύνουνκαιναυποστηρίζουντηνοικονομικήανά­
πτυξηκαιτηντεχνολογικήπρόοδολαμβάνοντας ,ωστόσο,
υπόψηταατομικάενδιαφέροντατωνεργαζομένων .Επίσης,
ημεγαλύτερηδιαβούλευσημετουςεργαζομένουςκαιησυμ­
μετοχήτουςείναιζωτικήςσημασίας,αφενός,γιανααντληθεί
τομεγαλύτεροδυνατόνόφελοςαπότηνεισαγωγήτωννέων
τεχνολογιών ,τωνκαινοτομιώνκαιτωνβελτιώσεωντωνμεθό­
δωνεργασίαςκαι,αφετέρου,γιαναπροσαρμοσθούν τα
συστήματακατάρτισηςώστεναανταποκρίνονται στιςαπαι­
τήσεις(σημεία3.1.2—3.1.2,5).
5.Παρατηρήσεις
5.1.HΟΚΕθεωρείτονκοινωνικοαποκλεισμοωςσοβαρο
φαινόμενο .HάποψητηςΟΚΕείναιότιoκοινωνικόςαπο­

Αριθ.C352/52 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκωνΚοινοτήτων 30,2.93
κλεισμόςαποτελείαπειλήγιατηνκοινωνικήκαιοικονομική
πρόοδοτηςΕυρώπης,γιατηνευρωπαϊκήκαιεθνικήενότητα,
και,τέλος,αποτελείπιθανήαπειλήγιατηνίδιατηδημοκρα­
τία.Hκατάστασηαυτήεπιδεινώθηκεπαράτησημαντική
ανάπτυξητωνσυστημάτωνκοινωνικώνπαροχώνκαιασφά­
λειαςπουμαρτυρούντηνπραγματικήμέριμναγιατηνευημε­
ρίατωνάλλων.HΟΚΕείχε,στοπαρελθόν,συμφωνήσειμε
έγγραφατηςΕπιτροπήςσταοποίαοριζότανoκοινωνικός
αποκλεισμόςωςδιαρθρωτικός ,δυναμικόςκαιπολυδιάστατος .5.2.1.HθεσητηςΟΚΕείναιοτιηεκπαίδευσηκαιηεπαγ­
γελματικήκατάρτιση—ιδίωςγιατιςγυναίκες—έχουν
πρωταρχικήσημασίαγιατηνκαταπολέμηση τηςανεργίας,
τηδιατήρησητηςοικογένειαςκαιτωνκοινοτικώνσχέσεων
και,επομένως,γιατηνκαταπολέμηση τουκοινωνικούαπο­
κλεισμού.HΟΚΕκαλείτηνΕπιτροπή,καθώςκαιάλλους
σημαντικούςκοινωνικούςπαράγοντες,καιπιοσυγκεκριμένα
τουςκοινωνικούςεταίρους,ναδώσουνμεγαλύτερηπροτεραι­
ότηταστηνεκπαίδευσηκαιτηνκατάρτισηκαινασυνεργα­
σθούνγιατηδιαμόρφωσηενόςευρωπαϊκούπολιτισμικού
πλαισίουόσοναφοράτηνκατάρτισηπουναλαμβάνειυπόψη
τιςμεταβολέςπουσυντελούνταιστηντεχνολογία,στηδιαχεί­
ρισηκαιστηνκοινωνία.
5.1.1.Συνεπώς,ηΟΚΕεκφράζειτηνικανοποιησήτηςγια
τηνανακοίνο)ση .HΟΚΕφρονείότιμετηνανακοίνωση
προσφέρεταιέναπολύτιμοκαισυνεπέςδιανοητικόέρεισμα
γιατιςπροσπάθειεςτηςΚοινότηταςστοντομέατηςκοινωνι­
κήςπροστασίαςκαιότιπροβάλλονταιαποτελεσματικά επι­
χειρήματαυπέρτηςενσωμάτωσηςτουαγώνακατάτουκοινω­
νικούαποκλεισμούστιςγενικέςπολιτικέςτηςΚοινότητας ,
ανκαιαναγνωρίζειότιπεριορισμένομόνορόλομπορείνα
διαδραματίσει ηΕΚγιατηνεπίλυσητουπροβλήματος .H
εναρμόνισητηςκοινοτικήςπολιτικήςκαιτωνπολιτικώντων
κρατώνμελώνείναιπολύσημαντική .5.2.2.Ωστοσο,ηΟΚΕφρονεί,επίσης,ότιηεκπαίδευση
καιηκατάρτισημόνοδενεπαρκούνγιανασχηματίσουν
τηνκατάλληληπολιτικήκατάτηςανεργίας.Είναιεξίσου
απαραίτητεςγενικέςκαιειδικέςπολιτικέςμεστόχοτη
σύστασηθέσεωναπασχόλησης .HΟΚΕεπιδοκιμάζειτην
πρωτοβουλίατηςΕπιτροπήςναφέρεισεεπαφήτιςεθνικές
κυβερνήσειςγιανασυζητήσουναπόκοινούσχετικάμετην
κατάρτισηδημιουργικώνκαικαινοτόμωνπρογραμμάτωνγια
τηναπασχόληση .
5.2.2.1.HΟΚΕείναιτηςγνώμηςότιοιάνεργοιθαπρεπει
ναδιαθέτουνεπαρκήαγοραστικήδύναμηώστεναμηνεπιδει­
νωθούνπεραιτέρωοισυνθήκεςτηςαγοράςεργασίας.Ιδιαί­
τερα,θαπρέπειναεπιτρέπεταιναπροσφέρουνοιάνεργοι
εθελοντικέςκαιφιλανθρωπικές υπηρεσίεςχωρίςαπώλειατων
δικαιωμάτωνστιςκοινωνικέςπαροχές.Εξάλλου,οιαρχές,σε
όλαταεπίπεδα,οφείλουννααποδεχθούντοκαθήκοννα
προσπαθήσουν νααλλάξουντηναρνητικήνοοτροπίαπου
επικρατείέναντιεκείνωνπουδενείναισεθέσηναβρουν
απασχόλησηέτσιώστενατονωθείηαυτο-εκτίμηση των
ανέργων.5.1.2.ΚατατηγνώμητηςΟΚΕ,είναισημαντικόναεπιση­
μανθείότιοικοινοτικέςπολιτικέςπουαφορούντονκοινω­
νικόαποκλεισμόδενμπορούνναεπιλύσουνόλαταμείζονα
προβλήματα .HΟΚΕφρονεί,πάντως,ότιπολλέςομάδες
πουαντιμετωπίζουν κοινωνικόκαιεργασιακόαποκλεισμό ,
ενδεχομένωςθαεπωφεληθούναπότιςπολιτικέςπουβασίζο­
νταιστηνανάλυσηπουγίνεταιστηνανακοίνωση .Στιςομάδες
αυτέςπεριλαμβάνονται κατηγορίεςπουκαλύπτουνεκατομμύ­
ριαατόμων—γυναίκες,παιδιάκαιάτομαμεειδικέςανάγκες.
Επίσης,πολύμικρότερεςομάδεςπουαντιμετωπίζουν ειδικά
προβλήματαελπίζουνναεπωφεληθούν—άνεργοιμεειδικό­
τητεςκαιπροσόνταπουδενμπορούννατουςχρησιμεύσουν
γιατηνεξεύρεσηεργασίας,ναρκομανείς ,αποφυλακισμένοι
καιηλικιωμένοισυνταξιούχοι .Oκατάλογοςαυτόςδενείναι
καθόλουεξαντλητικός ,αλλάδίνειμίαιδέαγιατηδυνατή
εμβέλειακαιταοφέλημιαςπολιτικήςγιατηνκαταπολέμηση
τουκοινωνικούαποκλεισμού .5.3.HΟΚΕεκφράζειτηνικανοποιησήτηςγιατογεγονος
ότιστηνανακοίνωσηαναγνωρίζεται ησπουδαιότητατης
ηθικήςδιάστασηςτουκοινωνικούαποκλεισμού .HΟΚΕθεω­
ρείότιηφθοράτωναξιών,όπωςηαλληλεγγύηκαιηοικογε­
νειακήζωή,είναιένασημαντικόφαινόμενο .Hαλλαγήαυτή
έχειαυξήσειτησυχνότηταεμφάνισηςτουφαινομένουκαι
έχειεπιτείνειτοβίωματουαποκλεισμούτ(ονγυναικώνκαι
τωνπαιδιώνκαιόσωνάλλωνέχουνπληγείαπότιςαλλαγές
στηνοικογενειακήδομή,Hεξασθένησητηςαλληλεγγύης
σημαίνειότιόσοιέχουναποκλεισθείαπότηναγοράεργα­
σίας,ήέχουνέναχαλαρόδεσμόμεαυτή,έχουνμεγαλύτερες
πιθανότητεςναυποστούντοναποκλεισμόκαιότιγιααυτούς
ηεμπειρίατουαποκλεισμούείναιχειρότερη .5.2.HΟΚΕαναγνωρίζειότιoκοινωνικόςαποκλεισμος
δενπεριορίζεταιμόνοσταζητήματαπουσχετίζονταιμετην
αγοράεργασίαςκαιότιπολλοί—ήοιπερισσότεροιμάλλον
—άνθρωποιπουέχουναποκλεισθείκοινωνικάβρίσκονται
εκτόςτηςαγοράςεργασίας.Εντούτοις,σύμφωναμετην
άποψητηςΟΚΕ,ηανεργίααποτελείτοσημαντικότερο από
τουςδυναμικούςμηχανισμούςπουπροκαλούνσήμερατον
κοινωνικόαποκλεισμό .HΚοινότηταπρέπεινααναγνωρίσει
ότιησύγχρονηανεργίααποτελείένασύνθετοφαινόμενοπου
συνδέεταιμεάλλεςμεταβολέςτηςαγοράςεργασίας,όπωςη
αύξησητηςμερικήςαπασχόλησης .Ειδικότερα,οικοινοτικές
πολιτικέςπρέπεινασυμπεριλάβουν ειδικέςπολιτικέςγια
σημαντικούςτομείςτηςανεργίας—όπωςηανεργίαήη
υποαπασχόληση στηγεωργία—καιναμηστηρίζονταιμόνο
σεγενικότερηςφύσηςπολιτικές .5.4.HΟΚΕεκφράζειτηνικανοποιησήτηςγιατιςπροτά­
σειςπουπεριέχονταιστηνανακοίνωσηγιαέναδιαρθρωμένο
διάλογομεταξύτωνδιαφόρωνσυντελεστώνπουέχουναναλά­
βειδράσηγιατηνκαταπολέμηση τουκοινωνικούαπο­
κλεισμού,όπωςηΕπιτροπή,τακράτημέλη,οιπεριφερειακές
αρχές,οιαρχέςτοπικήςαυτοδιοίκησης ,οικοινωνικοίεταί­
ροι,οιμηκυβερνητικοίοργανισμοίκαθώςκαιταίδιατα
αποκλεισμέναάτομα,Έχονταςυπόψηότιοιδιάφοροιπαρά­
γοντεςθαέχουνμεγαλύτερηήμικρότερησημασίαόσον
αφοράτιςδιάφορεςπολιτικέςγιατιςδιάφορεςκατηγορίες,

30.12.93ΕπίσημηΕφημερίδατο)νΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτων Αριθ.C352/53
ηΟΚΕφρονείότιόλοιαυτοίοιπαράγοντεςμπορούννα
διαδραματίσουν έναρόλοστηνκαταπολέμηση τουκοινωνι­
κούαποκλεισμού .
5.4.1.HΟΚΕεκφράζει,επίσης,τηνικανοποίησήτηςγια
τηνειδική«κοινωνικήδιαβούλευση»,σχετικάμεπολιτικές
καιπρογράμματαγιατονκοινωνικόαποκλεισμό,τηςοποίας
ησυμβολήμπορείναφανείχρήσιμηστηνανάπτυξηκαιτη
θέσπισημιαςσυνεπούςκοινοτικήςπολιτικής .
5.4.2.HΟΚΕεπιθυμεί,πάντως,νατονίσειότιοινέες
πρόσθετεςμορφέςδιαβούλευσηςκαιδιαλόγουδενπρέπεινα
εξασθενίσουντιςήδηυπάρχουσεςμορφές.Επιπλέον,ηΟΚΕ
φρονείότι,λόγωτουρόλουτης,δικαιολογείται νασυμπερι­
ληφθείμεταξύτωνοργανισμώντουςοποίουςσυμβουλεύεται
άμεσαηΕπιτροπή.
5.4.3.HΟΚΕεπισημαίνειτιςπαρατηρήσεις πουέγιναν
στοτέλοςτηςανακοίνωσης (παράγραφος74)σεό,τιαφορά
τουςπεριορισμούςτουΚοινοτικούΧάρτητωνΘεμελιωδών
ΚοινωνικώνΔικαιωμάτωντωνΕργαζομένων ,Έχονταςυπόψη
ταανωτέρω,ηΟΚΕσυνιστάστουςκοινωνικούςεταίρους
ναεπιδιώξουντηνπλήρησυμμετοχήτουςστηνκοινωνική
διαβούλευσητηςΕπιτροπής,ναμηνπεριορίσουντοενδιαφέ­
ροντουςαποκλειστικάστοχώροτηςεργασίαςκαινααναλά­
βουνκοινωνικέςευθύνεςσεμεγαλύτερηκλίμακα,στουςαντί­
στοιχουςχώρουςτους.—οιμαύροικαιοιεθνικέςμειονότητες ,
—οιθρησκευτικέςμειονότητες,
—ταάτομαμεειδικέςανάγκες,
—οινέοι,
—ταάτομαμεψυχικέςασθένειεςκαιαναπηρίες.
Oκατάλογοςαυτόςδενείναιεξαντλητικός .
5.6.1.ΚατάτηνΟΚΕ,ηΚοινότηταπρέπεινακαταπολεμή­
σειτηναδιαλλαξία,τηνπροκατάληψη ,τονκοινωνικόδιαχω­
ρισμόκαιτιςαρνητικέςδιακρίσεις,ενώηπροσπάθειααυτή
πρέπεινααποτελέσειτηβάσηγιαδράσηκατάτουκοινωνικού
αποκλεισμού .Σεόλεςτιςκοινοτικέςδράσειςυπέρτωνμελών
τωνομάδωναυτώνπρέπεινασυμπεριληφθεί ηδέσμευσηγια
τηνκαταπολέμηση τωναρνητικώνδιακρίσεων .
5.7.ΚατάτηνΟικονομικήκαιΚοινωνικήΕπιτροπή,η
δέσμευσηγιατηνκαταπολέμηση τουκοινωνικούαπο­
κλεισμούθαέχειεπιπτώσειςκαιστημελλοντικήκατεύθυνση
τηςΕυρωπαϊκήςΈνωσης:
—Προκειμένουνααντιμετωπισθεί ικανοποιητικά oευρωπα­
ϊκόςκοινωνικόςαποκλεισμός ,απαιτούνταιπροσπάθειες
επίεθνικούεπιπέδου·δενείναιδεδυνατόνναυπερνικηθεί
χωρίςσύγκλισητωνπολιτικώνκοινωνικήςπροστασίας .
—HΟΚΕεπαναλαμβάνει τηνάποψήτηςσύμφωναμετην
οποίαθαπρέπειναυπάρχουντόσοκοινωνικάόσοκαι
οικονομικάκριτήριασύγκλισηςμεστόχοτηνπροώθηση
τωνμέτρωναλληλεγγύης .
—Hσύγκλισητωνπολιτικώνκοινωνικήςπροστασίαςδεν
θακαταστείδυνατήχωρίςπεραιτέρωουσιαστικήπρόοδο
προςτηνΕυρωπαϊκήΈνωση.
—Hλήψημέτρωναπότακράτημέλη,σύμφωναμετην
ΟικονομικήκαιΝομισματικήΈνωση,όπωςσυμφωνή­
θηκεστηΣυνθήκηγιατηνΕυρωπαϊκήΈνωση,θαέχει
ενδεχομένωςσοβαρέςεπιπτώσειςστηνπολιτικήκοινωνι­
κήςπροστασίαςκαι,συνεπώς,στηνκαταπολέμηση του
κοινωνικούαποκλεισμού .
—Απότηνάποψητουκοινωνικούαποκλεισμού ,ιδιαίτερη
ανησυχίαπροκαλείημείωσητωνδαπανώνκοινωνικής
προστασίαςαπότακράτημέληγιασυμμορφωθούν προς
τακριτήριασύγκλισηςτηςΟΝΕ.
—HΚοινότηταθαπρέπειναπαρακολουθήσει τηνεπίδραση
τωνμέτρωναυτώνστονκοινωνικόαποκλεισμό .
—Θαήτανχρήσιμο,πριναπότηνέγκρισήτους,νααναλύο­
νταιόλεςοικοινοτικέςπολιτικέςσεό,τιαφοράτηνεπί­
δρασηπουμπορείναέχουνστηφτώχειακαιτονκοινω­
νικόαποκλεισμόκαιακολούθωςνααξιολογούνται .
5.8.HΟΚΕεπιθυμεί,επίσης,νατονίσειτέσσεριςειδικές
πολιτικέςπουκρίνονταιχρήσιμες :
—HΟΚΕσυμφωνείμετηδήλωσητηςΕπιτροπήςπουπερι­
λαμβάνεταιστηνανακοίνωσησύμφωναμετηνοποίααπαι­
τούνταιπιοεκτεταμένεςκαικαλύτερηςποιότηταςστατι­
στικέςσχετικάμετονκοινωνικόαποκλεισμό .5.5.HΟΚΕσυμφωνείμετηδήλωσητηςανακοίνωσηςότι
oκοινωνικόςαποκλεισμόςείναιέναπρόβληματεραστίων
διαστάσεων .Δυστυχώς,δενυπάρχειευχέρειαπρόσβασηςσε
στατιστικέςμελέτεςπροσαρμοσμένες στασύγχροναδεδο­
μένα,αλλά,ανληφθείυπόψηότιαυξήθηκανσημαντικάοι
άνεργοι,οιφτωχοίκαιοιάστεγοι,ηΟΚΕφρονείότιείναι
σχεδόνβέβαιοότιτοπρόβλημαέχειεπιδεινωθείτατελευταία
χρόνια.HΟΚΕεκφράζεισυνεπώςτηνικανοποίησήτηςγια
τηναπόφασητουΠροέδρουDelorsναζητήσειδιπλασιασμό
τωνκονδυλίωνγιαταπρογράμματακατάτηςφτώχειας.H
ΟΚΕυποστηρίζειθερμάτηνεπέκτασηκαιτησυνέχισητου
παρόντοςπρογράμματος καιάλλωνσημαντικώνειδικώνπρο­
γραμμάτων—όπωςτοNOWκαιτοHorizon.
5.6.HΟΚΕθεωρείάτυχεςότιδενθίγεταικαιτοπρόβλημα
τηςαδικαιολόγητης άσκησηςδιακρίσεωνέναντισημαντικών
ομάδωνπουέχουναποκλεισθεί ,εφόσοναναγνωρίζεταιότιo
κοινωνικόςαποκλεισμόςείναιέναδιαρθρωτικόκαιπολυδιά­
στατοφαινόμενο .Hαδικαιολόγητη άσκησηδιακρίσεωνκαι
συναφήφαινόμεναόπωςπροκατάληψη ,μισαλλοδοξία ,αδιαλ­
λαξίακαικοινωνικόςδιαχωρισμός ,έχουνκοινέςδομέςμε
τοναποκλεισμόκαιπλήττουνπολλέςομάδεςτηςοικονομικής
καικοινωνικήςζωής.Ταπροβλήματααυτάαντιμετωπίζονται ,
σεμεγαλύτεροήμικρότεροβαθμό,απόόλεςσχεδόντιςσημα­
ντικέςκατηγορίεςανθρώπωνπουαπειλούνταιαπόμεγαλύ­
τεροκίνδυνοκοινωνικούαποκλεισμού .Στιςκατηγορίεςαυτές
περιλαμβάνονται :
—οιάνεργοι,
—οιγυναίκες,

Αριθ.C352/54 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτων 30.12,93
—Επιπλέον,ηφύσητουκοινωνικούαποκλεισμούαπαιτεί
τησυλλογήνέωνκατηγοριώνστατιστικών .
—Τααποκλεισμέναάτομααισθάνονταισυχνάότιείναιαπο­
μονωμένακαιότιέχουνεγκαταλειφθεί .Στιςπεριπτώσεις
αυτές,μίαπολιτική«μέριμνας»γιατουςανθρώπους
αυτούςθαείναιπολύχρήσιμη,
—Είναιπάραπολλάτακοινωνικώςαποκλεισμέναάτομα
πουδενγνωρίζουνταδικαιώματάτους-είναιαπαραίτητο
ναδοθείμεγαλύτερηδημοσιότηταστοθέμααυτόκαινα
υπάρξεικαλύτερηπληροφόρηση .
5.9.Σύμφωναμετασχόλιαπουδιατυπώθηκαν ,παραπάνω,
ηΟικονομικήκαιΚοινωνικήΕπιτροπήείναισεθέσηνα
προτείνειορισμέναδικαιώματαταοποίαπρέπεινασυμπερι­
ληφθούνσεέναΧάρτη(παράσεμιααπλήεπίσημηδιακή­
ρυξη):
—Οιδημόσιεςπολιτικέςπρέπειναχαράσσονταικαινα
εφαρμόζονταισύμφωναμετηναρχήτηςαλληλεγγύης .
—Τοδικαίωμαγιαμίαασφαλήοικογενειακήζωήπρέπεινα
γίνεταισεβαστό.
—Κάθεάτομοπρέπειναέχειτοδικαίωμαναδίνειτηγνώμη
τουγιααποφάσειςπουλαμβάνονταιαπότοκράτοςκαιοι
οποίεςτοαφορούν.—Οιαρμόδιεςαρχέςσεκοινοτικό,εθνικό,περιφερειακό
επίπεδοκαισεεπίπεδοτοπικήςαυτοδιοίκησης πρέπεινα
υιοθετούνκαιναεφαμόζουνπολιτικέςγιατηνκαταπολέ­
μησητουκοινωνικούαποκλεισμού .
—Οιαρμόδιεςαρχέςσεκοινοτικό,εθνικό,περιφερειακό
επίπεδοκαισεεπίπεδοτοπικήςαυτοδιοίκησης πρέπεινα
υιοθετούνκαιναεφαρμόζουνπολιτικέςγιατηνκαταπολέ­
μησητηςανεργίας.
—Κανείςδενπρέπειναυφίσταταιαρνητικέςδιακρίσειςστην
εργασίαήστηνπαροχήυπηρεσιώνήδιευκολύνσεων λόγω
φύλου,φυλής,εθνικότητας ,ηλικίας,ειδικώναναγκών,
πολιτικώνήθρησκευτικώνπεποιθήσεων .
—Κάθεάτομοπρέπειναέχειδικαίωμαστηνεκπαίδευσηκαι
στηνεπαγγελματική κατάρτισηπροκειμένουναεπιτύχει
τηνένταξήτουστηναγοράεργασίας.
5.9.1.ΚατάτηνΟΚΕ,ταδικαιώματααυτάδεναφορούν
μόνοτακοινωνικώςαποκλεισμέναάτομα.Ωςεκτούτου,ένας
παρόμοιοςΧάρτηςδενπρέπειναείναιέναςΧάρτηςγιατους
φτωχούςήτουςκοινωνικώςαποκλεισμένους ,αλλάπρέπεινα
αναγνωρίζειδικαιώματαπουανήκουνσεόλουςτουςπολίτες
τηςΕυρωπαϊκήςΈνωσης.
Βρυξελλες,20Οκτωβρίου1993.
HΠροεδροςτης
ΟικονομικήςκαιΚοινωνικήςΕπιτροπής
SusanneΤΙΕΜΑΝΝ