Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για την "Τοπική και περιφερειακή συνεργασία για την προστασία των παιδιών και των εφήβων από την κακοποίηση και την εγκατάλειψη στην Ευρωπαϊκή Ένωση"

(2000/C 57/07)

H ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την απόφαση του Προεδρείου της στις 2 Ιουνίου 1999, σύμφωνα με το άρθρο 265 παράγραφος 5 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, να καταρτίσει γνωμοδότηση με θέμα την "Τοπική και περιφερειακή συνεργασία για την προστασία των παιδιών και των εφήβων από την κακοποίηση και την εγκατάλειψη στην Ευρωπαϊκή Ένωση" και να αναθέσει την προετοιμασία των σχετικών εργασιών στην επιτροπή 7 "Εκπαίδευση, επαγγελματική κατάρτιση, πολιτισμός, νεολαία, αθλητισμός και δικαιώματα των πολιτών",

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της για τη "Διασυνοριακή και διακρατική συνεργασία των οργανώσεων τοπικής αυτοδιοίκησης" (CdR 145/98 fin)(1),

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της για την "Ανακοίνωση της Επιτροπής για τη βία που ασκείται εις βάρος παιδιών, εφήβων και γυναικών" και την "Τροποποιημένη πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση προγράμματος κοινοτικής δράσης (Πρόγραμμα Daphne) (2000-2004) σχετικά με μέτρα κοινοτικής δράσης που αποσκοπούν στην πρόληψη της βίας εις βάρος των παιδιών, εφήβων και γυναικών" (CdR 300/98 fin)(2),

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης (CdR 225/99 rev. 2) που υιοθέτησε η επιτροπή 7 την 1η Οκτωβρίου 1999 (Εισηγήτρια: η κα Henig (Η.Β.- ΕΣΚ),

υιοθέτησε ομόφωνα κατά την 31η σύνοδο ολομέλειάς της της 17ης και 18ης Νοεμβρίου 1999 (συνεδρίαση της 18ης Νοεμβρίου) την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η Ευρωπαϊκή Ένωση ενθαρρύνει τη μεγαλύτερη κινητικότητα των πολιτών στην Ευρώπη, αλλά ελάχιστες προσπάθειες έχουν καταβληθεί μέχρι πρόσφατα για τον συντονισμό των εφαρμοζόμενων πρακτικών, την προαγωγή της ευημερίας και των δικαιωμάτων των παιδιών και την αναζήτηση τρόπων για την καλύτερη προστασία των παιδιών από την κακοποίηση.

1.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών χαίρεται για την "Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση προγράμματος κοινοτικής δράσης (Πρόγραμμα Daphne) (2000-2004) σχετικά με μέτρα κοινοτικής δράσης που αποσκοπούν στην πρόληψη της βίας εις βάρος των παιδιών, εφήβων και γυναικών", όπως έχει δηλώσει και στη σχετική γνωμοδότησή της (CdR 300/98 fin). Η πρόταση αυτή αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς την πρόληψη της βίας και της κακοποίησης. Θα αποφέρει ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία χάρη στην καθιέρωση και την ενίσχυση της συνεργασίας, του συντονισμού και της ανταλλαγής πληροφοριών σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο σ' αυτόν τον τομέα.

1.3. Η πρωτοβουλία Daphne έχει ήδη συμβάλει στην ανάπτυξη της πρακτικής και της ανταλλαγής πληροφοριών στην Ευρωπαϊκή Ένωση σε σχέση με την προστασία της ευημερίας και των δικαιωμάτων των παιδιών. Στο πλαίσιο αυτής της πρωτοβουλίας, η Επιτροπή των Περιφερειών έχει συνεργασθεί με Μη Κυβερνητικούς Οργανισμούς για την ανάπτυξη της περιφερειακής συνεργασίας σχετικά με την προστασία των παιδιών από την κακοποίηση.

1.4. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση υπάρχουν πάνω από 120 εκατομμύρια παιδιά και έφηβοι, οι οποίοι δικαιούνται μια παιδική ηλικία χωρίς βία και εγκατάλειψη. Η ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς, η αυξανόμενη ελευθερία κυκλοφορίας πέραν των εθνικών συνόρων και η δημιουργία μιας κοινής ιθαγένειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης με δικαίωμα διαμονής και εργασίας σε οποιοδήποτε κράτος μέλος τονίζουν την επείγουσα ανάγκη να χαραχθεί μια ευρεία στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την πρόληψη της κακομεταχείρισης και της εγκατάλειψης των παιδιών.

1.5. Αν και το πρόγραμμα Daphne θα έχει σημαντική συμβολή σ' αυτό το θέμα, η σχετική γνωμοδότηση της ΕΤΠ εξέφραζε ανησυχία σχετικά με τον περιορισμένο προϋπολογισμό (25 εκατομμύρια ECU για την περίοδο 2000-2004 στην αρχική πρόταση, 20 εκατ. ECU για την περίοδο 2000-2003 στην κοινή θέση του Συμβουλίου της 26.7.1999) και την προτεινόμενη νομική βάση (το άρθρο 129 για τη δημόσια υγεία) λόγω της έλλειψης κατάλληλης νομικής βάσης για τις δράσεις που αφορούν την προστασία των ανθρώπινων δικαιωμάτων. Είναι σημαντικό να διασφαλίσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ότι δίδεται ευρεία ερμηνεία στον όρο "δημόσια υγεία", ώστε να καλυφθούν από το πρόγραμμα όλες οι μορφές βίας, όπως τονίζεται και σε εκείνη τη γνωμοδότηση.

1.6. Κακοποίηση παιδιών απαντάται σε όλα τα πλαίσια: στην οικογένεια, σε ημερήσια ιδρύματα και σε οικοτροφεία, και σε περιβάλλοντα ψυχαγωγίας. Οι δράστες της κακοποίησης μπορεί να είναι ενήλικοι ή νέοι, μπορεί να είναι υπεύθυνοι παροχής φροντίδας σε οικογένειες ή να εργάζονται σε θέση που τους φέρνει σε επαφή με παιδιά. Κακοποίηση παιδιών σημειώνεται σε όλα τα ευρωπαϊκά κράτη. Ιδιαίτερα πρέπει να ληφθεί υπόψη η κακομεταχείριση των παιδιών που αφορά την πρώιμη είσοδό τους στην εργασία, την εξώθησή τους στην επαιτεία ή την πορνεία και την εκμετάλλευσή τους από την οικογένεια ή από τρίτους. Το φαινόμενο αυτό σχετίζεται με την ύπαρξη σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες οικονομικών προσφύγων, μειονοτήτων και γενικά ομάδων που βιώνουν κοινωνικό αποκλεισμό και φτώχεια. Οι συνθήκες αυτές δημιουργούν εκμετάλλευση των παιδιών, από τη βρεφική ακόμη ηλικία, εκθέτουν παιδιά προσχολικής και σχολικής ηλικίας σε πολλαπλούς κινδύνους, τους στερούν στοιχειώδη δικαιώματα ομαλής ανάπτυξης και προετοιμάζουν την περιθωριοποίησή τους ως ενηλίκων.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η κακοποίηση των παιδιών

2.1.1. Η ΕΤΠ έχει ήδη αναγνωρίσει, στη γνωμοδότησή της για το πρόγραμμα Daphne, ότι η βία εναντίον των παιδιών και των εφήβων είναι ένα πραγματικό κοινωνικό πρόβλημα σε όλη την Ευρώπη, διαδεδομένο σε όλες τις κοινωνικές τάξεις, ανεξάρτητα από την κοινωνικο-οικονομική και πολιτιστική εξέλιξη.

2.1.2. Τα παιδιά είναι ευάλωτα, επειδή εξαρτώνται. Αυτή τους η εξάρτηση τα εκθέτει σε πληθώρα κινδύνων. Όμως, τα παιδιά έχουν ελάχιστη δυνατότητα να εκφράσουν πώς αντιλαμβάνονται, αντιμετωπίζουν και λειτουργούν σε καθημερινή βάση - και χωρίς τη συμπαράσταση ενηλίκων - σε σχέση με αυτές τις εμπειρίες.

2.1.3. Η κακοποίηση των παιδιών δεν είναι μια απόλυτη έννοια. Θα πρέπει να διευκρινισθεί ότι, εκτός από ορισμένες σεξουαλικές κακοποιήσεις, η κακομεταχείριση σπανίως είναι ένα γεγονός, ένα και μοναδικό περιστατικό που απαιτεί δράση για την προστασία του παιδιού. Οι διάφοροι τύποι κακοποίησης αλληλεπικαλύπτονται, έτσι ώστε ένα παιδί που έχει κακοποιηθεί σωματικά είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα έχει υποφέρει και συναισθηματικά, ενώ η σεξουαλική κακοποίηση ενδέχεται να περιλαμβάνει και φυσική βία ή απειλή τιμωρίας.

2.1.4. Οι περισσότερες συμπεριφορές πρέπει να εξετασθούν στο πλαίσιό τους πριν χαρακτηρισθούν ως εστίες κακομεταχείρισης. Ωστόσο, οι αποφάσεις σχετικά με το κατώφλι της παρέμβασης λαμβάνονται χωρίς διαβούλευση με τα παιδιά και χωρίς επαφή μαζί τους κατά τη διαδικασία λήψης της αποφάσεως. Η μακροχρόνια βία στην οικογένεια, για παράδειγμα, όπου τα παιδιά βλέπουν τακτικά τη μητέρα τους να ξυλοκοπείται, μπορεί να επηρεάσει τα παιδιά όσο εάν είχαν ξυλοκοπηθεί συχνά και σοβαρά τα ίδια, αλλά σπανίως νοείται ως κακοποίησή τους.

2.1.5. Επιπροσθέτως, η κακοποίηση είναι ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες που κάνουν τους νέους να φύγουν από το σπίτι και να εκτεθούν σε πιθανούς κινδύνους. Ο εκφοβισμός, η κακομεταχείριση και η κακοποίηση παιδιών που ανατρέφονται μακριά από το σπίτι τους αποτελούν επίσης αιτία φυγής.

2.2. Ιθαγένεια

2.2.1. Μέχρι πρόσφατα η Συνθήκη δεν προέβλεπε αρμοδιότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στα θέματα που αφορούν τα παιδιά, παρόλο που η ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς και η αυξανόμενη ελευθερία κυκλοφορίας πέραν των εθνικών συνόρων επηρέαζε τα παιδιά και τους εφήβους και έθετε νέα προβλήματα στους οργανισμούς προστασίας των παιδιών. Τα παιδιά της Ευρώπης ούτε αναφέρονταν στις ευρωπαϊκές Συνθήκες ούτε ακούγονταν από τα ευρωπαϊκά όργανα, σαν να ήταν αόρατα και αγνοούμενα τα 120 εκατομμύρια παιδιά και έφηβοι της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

2.2.2. Η Συνθήκη ανέθετε στην Ένωση να δώσει ιδιαίτερη προσοχή στη χάραξη πολιτικών σε τομείς όπως οι ίσες ευκαιρίες μεταξύ ανδρών και γυναικών, οι ηλικιωμένοι, οι εθνικές μειονότητες και τα άτομα με ειδικές ανάγκες, αλλά δεν περιείχε παρόμοια διάταξη σε σχέση με τα παιδιά. Έτσι, ενώ υπήρχε γενική συναίνεση ότι τα παιδιά και οι έφηβοι καλύπτονταν από τη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η θέση τους ως πολιτών ήταν κάθε άλλο παρά σαφής.

2.2.3. Η έλλειψη αναφοράς δυσχεραίνει τη θέσπιση νομοθετικών μέτρων για την άμεση προστασία των συμφερόντων των παιδιών και των εφήβων και τη χορήγηση ευρωπαϊκής διαρθρωτικής χρηματοδότησης για την προστασία των ίσων ευκαιριών για αυτούς.

2.2.4. Η Συνθήκη του Άμστερνταμ τον Οκτώβριο του 1997 εισήγαγε μια νέα ρήτρα κατά των διακρίσεων, το άρθρο 13, το οποίο καλύπτει και τις διακρίσεις λόγω ηλικίας, διευκρινίζοντας ότι τα παιδιά θα πρέπει να συμπεριλαμβάνονται στις διατάξεις της Συνθήκης. Αν και η πρόοδος αυτή είναι περιορισμένη, αποτελεί εντούτοις σημαντική υπογράμμιση της αναγνώρισης ότι τα παιδιά είναι και αυτά πολίτες της Ευρώπης και πρέπει να λαμβάνονται υπόψη, να τους παρέχεται η δυνατότητα να αναπτύξουν το δυναμικό τους και να προστατεύονται από τη βία.

2.2.5. Το άρθρο 3 της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών τονίζει ότι σε όλες τις δράσεις που αφορούν παιδιά, ανεξαρτήτως του αν αναλαμβάνονται από δημόσιους ή από ιδιωτικούς οργανισμούς κοινωνικής προνοίας, δικαστήρια, διοικητικές αρχές ή νομοθετικά σώματα, το πρωταρχικό μέλημα πρέπει να είναι το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού. Η αρχή αυτή παρέχει ένα μέτρο βάσει του οποίου οι ενήλικοι πρέπει να αξιολογούν τις αποφάσεις και τις πράξεις τους σε σχέση με τα παιδιά.

2.2.6. Τα παιδιά πρέπει να συμμετέχουν στις αποφάσεις που αφορούν τη ζωή τους. H ακρόαση των παιδιών και του τι έχουν να πουν είναι το πρώτο βήμα για την ανάπτυξη αποτελεσματικών ανθρώπινων δικαιωμάτων για τα παιδιά. Αυτή η διαδικασία λαμβάνει υπόψη τις απόψεις των παιδιών, αλλά ούτε επιτυγχάνεται εύκολα ούτε είναι γενικά παραδεκτή.

2.2.7. Η απόδοση ορισμένων δυνατοτήτων και ιδιαίτερα της δυνατότητας λόγου στα παιδιά, ώστε να ξέρουν πώς και πού να ζητήσουν βοήθεια, συμβάλλει στην πρόληψη. Οι τοπικοί πολιτικοί μπορούν να συμβάλουν αποτελεσματικά στην απόδοση ορισμένων δυνατοτήτων στα παιδιά, ενθαρρύνοντας τη συμβολή τους στον σχεδιασμό και την ανάπτυξη τοπικών υπηρεσιών και ανταποκρινόμενοι στις ανησυχίες των παιδιών για συγκεκριμένα προβλήματα ή θέματα. Τα παιδιά και οι έφηβοι πρέπει να έχουν επίγνωση των δικαιωμάτων τους, πρόσβαση σε συστήματα διαμαρτυρίας και ανεξάρτητη υπεράσπιση. Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές π.χ. μπορούν να υποστηρίζουν τα δικαιώματα των παιδιών και των εφήβων με διάφορους τρόπους, ανάλογα με το πως σε κάθε κράτος μέλος έχει οργανωθεί και προγραμματισθεί η παροχή βοήθειας και υποστήριξης προς αυτά. Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές μπορούν να υποστηρίξουν τα παιδιά και τους εφήβους διορίζοντας έναν ανεξάρτητο Επίτροπο ή Διαμεσολαβητή των Παιδιών.

2.2.8. Η τοπική και περιφερειακή διοίκηση θα πρέπει να αναπτύξει ολοκληρωμένα και καθολικά σχέδια για τα παιδιά και τους εφήβους, συγκεντρώνοντας και συναρθρώνοντας όλες τις δράσεις για την προαγωγή των δικαιωμάτων και την πρόληψη των προβλημάτων και διασφαλίζοντας τον συντονισμό και την εποπτεία τους. Η ενσωμάτωση της αρχής της επικουρικότητας στις ευρωπαϊκές Συνθήκες έχει αναθέσει στις τοπικές και περιφερειακές αρχές πρόσθετες δραστηριότητες. Η "Ευρώπη των Πολιτών" θα επιτευχθεί με τη θέσπιση αποκεντρωμένων μηχανισμών. Η διαδικασία αυτή δίνει μια νέα διάσταση στη διασυνοριακή και διεθνική συνεργασία και καταδεικνύει μια σημαντική προσέγγιση "από τη βάση προς τα άνω" της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Τα όλο και πιο αποκεντρωμένα συστήματα θα φέρουν τη διοίκηση κοντύτερα στον λαό και θα αυξήσουν τη δημοκρατική ευθύνη. Τα παιδιά και οι έφηβοι δεν πρέπει να αγνοηθούν σ' αυτή τη διαδικασία και η ΕΕ θα πρέπει να ενθαρρύνει τις τοπικές και περιφερειακές αρχές να προαγάγουν τα δικαιώματα των παιδιών και εφήβων με τους κατάλληλους τρόπους στα κράτη μέλη, ένας εκ των οποίων είναι η θέσπιση τοπικών Διαμεσολαβητών των Παιδιών που θα ανταλλάσσουν μεταξύ τους γνώσεις και πρακτικές για θέματα που αφορούν και επηρεάζουν τα παιδιά και τους εφήβους σε όλη την Ευρώπη.

2.3. Ο ρόλος των τοπικών και περιφερειακών αρχών

2.3.1. Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές στην Ευρώπη, λόγω της εγγύτητάς τους στις τοπικές κοινότητες και του αντιπροσωπευτικού τους χαρακτήρα, βρίσκονται σε ιδιαίτερα κατάλληλη θέση για να αναλάβουν θετική δράση υπέρ των παιδιών για την υποστήριξη των βασικών αρχών της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού και τη διασφάλιση της προστασίας των παιδιών από την κακοποίηση και την εγκατάλειψη.

2.3.2. Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές παρέχουν ένα ευρύ φάσμα υπηρεσιών για τα παιδιά και τους εφήβους, όπως π.χ. κοινωνική πρόνοια, εκπαίδευση και ψυχαγωγία, και πρέπει να διασφαλίσουν ότι τα παιδιά και οι έφηβοι που χρησιμοποιούν αυτές τις υπηρεσίες είναι ασφαλή. Επιπροσθέτως, έχουν την αρμοδιότητα να διασφαλίσουν ότι οποιαδήποτε παιδιά ή έφηβοι εντός της δικαιοδοσίας τους υφίστανται κακοποίηση ή εγκατάλειψη εισακούονται και βοηθούνται με φροντίδα και ευαισθησία.

2.3.3. Οι συστάσεις για δράση από μέρους των τοπικών και περιφερειακών αρχών της ΕΕ για την καταπολέμηση της κακοποίησης των παιδιών, οι οποίες διατυπώθηκαν στο σεμινάριο της Επιτροπής των Περιφερειών για την "Τοπική και περιφερειακή συνεργασία για την προστασία των παιδιών από την κακοποίηση" που πραγματοποιήθηκε στις 4 Δεκεμβρίου 1998, καταδεικνύουν τη δέσμευση υπέρ της διασυνοριακής συνεργασίας και της ανταλλαγής πρακτικών μεταξύ των αρχών, σε μια Ευρώπη όπου η αρχή της επικουρικότητας στις ευρωπαϊκές Συνθήκες έχει αναθέσει στις τοπικές και περιφερειακές αρχές πρόσθετες δραστηριότητες. Οι συστάσεις αυτές θα πρέπει να εξετασθούν τόσο στο τοπικό όσο και στο ευρωπαϊκό επίπεδο.

2.3.4. Όταν υπάρχουν διαφορετικά συστήματα και διαφορετικοί οργανισμοί αρμόδιοι για τα παιδιά μεταξύ των χωρών, έχει ζωτική σημασία ο αποτελεσματικός συντονισμός και η επικοινωνία μεταξύ των αρχών. Η αμοιβαία επωφελής συνεργασία για την προαγωγή της ευημερίας των παιδιών περιλαμβάνει την ανταλλαγή εμπειριών και, όταν είναι δυνατό, την υιοθέτηση "βέλτιστων πρακτικών".

2.3.5. Πρέπει να ενισχυθεί η τοπική και περιφερειακή συνεργασία σε όλη την ΕΕ για την αντιμετώπιση της κακοποίησης των παιδιών. Στη συνεργασία αυτή πρέπει να συμμετέχουν οι υποψήφιες προς ένταξη χώρες και, ιδιαίτερα, οι Συνδεδεμένες Χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, οι οποίες θα αντλήσουν ιδιαίτερα οφέλη για τις προσπάθειές τους να ενισχύσουν την προστασία των ανθρώπινων δικαιωμάτων στο πλαίσιο της προενταξιακής στρατηγικής.

2.3.6. Η ΕΕ θα πρέπει να υποστηρίξει τη συνεργασία μεταξύ των τοπικών και περιφερειακών αρχών σε όλη την ΕΕ και στις υποψήφιες χώρες, συνεργαζόμενη με ΜΚΟ για την αντιμετώπιση της κακοποίησης των παιδιών μέσω της διάδοσης των βέλτιστων πρακτικών και της ανταλλαγής πληροφοριών, καθώς και με την ανάληψη εκστρατειών ενημέρωσης του κοινού, ιδίως στο πλαίσιο του προτεινόμενου προγράμματος Daphne.

2.3.7 Με βάση τη διαπίστωση (βλ. σημείο 1.6 της παρούσας γνωμοδότησης) ότι υπάρχει σημαντικός αριθμός παιδιών που πέφτουν θύματα οικονομικής ή και σεξουαλικής παράλληλα εκμετάλλευσης από ενηλίκους, υφίστανται καθολική κακομεταχείριση και διαβιούν σε πλήρη εξαθλίωση, η ΕΤΠ θεωρεί ότι πρέπει να υπάρξει ιδιαίτερη μέριμνα τόσο στα πλαίσια του προγράμματος Daphne όσο και στη νομοθετική ρύθμιση αυτών των θεμάτων. Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές είναι οι πλέον κατάλληλες και πρέπει να υποστηριχθούν ώστε να αναλάβουν την πρωτοβουλία για θέσπιση μηχανισμών εντοπισμού, παρακολούθησης και υποστήριξης των παιδιών που παραμένουν αποκλεισμένα από τις δομές εκπαίδευσης και κοινωνικής πρόνοιας.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1. Ανάγκες ενημέρωσης - Η κλίμακα του προβλήματος

3.1.1. Η κακοποίηση των παιδιών αποτελεί σημαντικό πρόβλημα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η κακοποίηση δεν γνωρίζει σύνορα και γι' αυτό απαιτούνται συντονισμένες προσπάθειες σε όλα τα επίπεδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης - συμπεριλαμβανομένης της τοπικής και της περιφερειακής διοίκησης - για την αποτελεσματική αντιμετώπισή της.

3.1.2. Δεν υπάρχουν πληροφορίες για την έκταση της κακοποίησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση και, ως εκ τούτου, θα πρέπει να αρχίσει η συλλογή και η παρακολούθησή τους. Κάθε χώρα έχει διαφορετικό τρόπο ταξινόμησης και καταγραφής των πληροφοριών για την κακοποίηση των παιδιών. Η ΕΕ θα πρέπει να συντάξει μία έκθεση σχετικά με την υφιστάμενη συλλογή πληροφοριών, προκειμένου να προσδιορίσει ποιες πληροφορίες είναι χρήσιμες για την κατανόηση της κακοποίησης των παιδιών σε πανευρωπαϊκή βάση. Η Eurostat σε συνεργασία με τις τοπικές και περιφερειακές αρχές πρέπει να υποστηρίξει την διεργασία αυτή.

3.1.3. Η κακοποίηση των παιδιών μπορεί να οδηγήσει στη φυγή των παιδιών από τους κηδεμόνες τους και, για να διασφαλισθεί ότι αυτά τα παιδιά δεν λησμονούνται και να βοηθηθούν οι αρμόδιες αρχές των διάφορων χωρών στην ανεύρεσή τους, θα πρέπει να θεσπισθεί ένα Ευρωπαϊκό Μητρώο Εξαφανισθέντων Παιδιών. Μια άλλη χρήσιμη ενέργεια θα ήταν να διερευνηθεί η ασφαλής χρήση του Ίντερνετ από τις αστυνομικές δυνάμεις σε όλη την Ευρώπη για τη διάθεση φωτογραφιών και άλλων στοιχείων των ευάλωτων εξαφανισμένων παιδιών.

3.1.4. Στο Ηνωμένο Βασίλειο η κυβέρνηση έχει θεσπίσει ένα σύστημα καταγραφής των ατόμων που έχουν καταδικαστεί για σεξουαλικά εγκλήματα. Η προσέγγιση αυτή αναγνωρίζει ότι τα εν λόγω άτομα παρουσιάζουν υψηλό κίνδυνο υποτροπής μετά την καταδίκη ή την αποφυλάκισή τους και υπήρξε μέχρι στιγμής αποδοτική όσον αφορά την παρακολούθηση των κινήσεων και τον εντοπισμό αυτών των ατόμων. Τα κράτη μέλη καλούνται να εξετάσουν εάν και κατά πόσον το σύστημα αυτό θα μπορούσε να εφαρμοστεί σε ευρωπαϊκή κλίμακα, ενδεχομένως με τροποποιημένη μορφή.

3.1.5. Οι αστυνομικές δυνάμεις κρατούν σήμερα στοιχεία για τα άτομα που έχουν ποινικές καταδίκες για παιδεραστία, παιδική πορνογραφία, παιδική πορνεία και παράνομη εμπορία γυναικών και παιδιών. Ωστόσο, δεν υπάρχει πανευρωπαϊκό σύστημα και ένα πρωτόκολλο για την ανταλλαγή πληροφοριών - μια επίσημη συμφωνία σχετικά με τις πληροφορίες που θα καταγράφονται και θα ανταλλάσσονται - μεταξύ των αστυνομικών δυνάμεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα βελτίωνε την προστασία των παιδιών. Η Ευρωαστυνομία (Europol) πρέπει να αναλάβει την προώθηση ενός παρόμοιου πρωτοκόλλου, ενώ μια ειδική μονάδα για την προστασία των παιδιών θα πρέπει να συσταθεί από την Ευρωαστυνομία.

3.1.6. Αναγνωρίζεται ότι οι βάσεις δεδομένων των τοπικών αρχών δεν θα δείξουν σήμερα τη συχνότητα ή τη διάδοση της παιδικής κακοποίησης, διότι δουλεύουν με πολύ διαφορετικούς ορισμούς και ενδέχεται να περιλαμβάνουν τόσο τις καταγγελθείσες όσο και τις αποδεδειγμένες περιπτώσεις. Ωστόσο, καθίστανται όλο και πιο χρήσιμες όσο τυποποιούνται οι ορισμοί και όσο καταγράφουν μόνο τις αποδεδειγμένες περιπτώσεις.

3.1.7. Υπό τις παρούσες συνθήκες, μια πανευρωπαϊκή μελέτη ενός αντιπροσωπευτικού δείγματος του γενικού πληθυσμού θα παρείχε έναν τρόπο να ληφθούν κατάλληλα, χρήσιμα και έγκυρα δεδομένα σχετικά με τη συχνότητα της κακοποίησης.

3.2. Βοήθεια προς τα παιδιά για την αναφορά της κακοποίησης

3.2.1. Το 1996 δημοσιεύθηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο η Έκθεση της Εθνικής Επιτροπής Ερευνών για την Πρόληψη της Κακοποίησης. Πάνω από 10000 άτομα, μεταξύ των οποίων και ορισμένα που είχαν κακοποιηθεί τα ίδια όταν ήταν παιδιά, εξέφρασαν τις απόψεις τους με επιστολή, γραπτή υποβολή ή προσωπικά. Η Εθνική Επιτροπή συμπέρανε ότι "οποιαδήποτε ισορροπημένη εξέταση της παιδικής κακοποίησης πρέπει να συμβιβαστεί με ορισμένες δυσάρεστες αλήθειες". Συγκεκριμένα, πρέπει να γίνει αποδεκτό ότι "πάνω από το ήμισυ της κακοποίησης που συμβαίνει, μερικές φορές για μακρές περιόδους στη ζωή ενός παιδιού, δεν αποκαλύπτεται κατά την περίοδο που συμβαίνει και, επιπλέον, τα παιδιά που μιλούν παραμένουν η μειονότητα".

3.2.2. Η Επιτροπή συμπέρανε ότι πρέπει να τονισθούν τα οφέλη της αποκάλυψης και δήλωσε ότι, στο ένα τέταρτο των περιπτώσεων για τις οποίες είχε λάβει πληροφορίες, η αποκάλυψη έθεσε τέρμα στην κακοποίηση. Η αποκάλυψη θεωρείται το πρώτο βήμα σ' αυτή τη διαδικασία και μπορεί να έχει το όφελος του τερματισμού της κακοποίησης. Η Επιτροπή διαπίστωσε ότι, αν και τα παιδιά που μιλούν είναι συνήθως τα μικρότερα, ο φόβος, η άγνοια και η έλλειψη γνώσεων αλληλεπικαλύπτονται για να αποτρέψουν την αποκάλυψη.

3.2.3. Η πρόκληση για τα συστήματα προστασίας των παιδιών στην Ευρώπη είναι η δημιουργία συστημάτων, τα οποία θα βοηθούν τα παιδιά να μιλήσουν ανοικτά για την κακοποίησή τους και να αισθανθούν εμπιστοσύνη ότι θα λάβουν υποστήριξη και στα οποία το κοινό θα έχει εμπιστοσύνη ότι αναφέρονται όλες οι περιπτώσεις υποψιών. Η εξέταση των πρακτικών που εφαρμόζονται σήμερα στην Ευρώπη και η διαβούλευση με τα παιδιά και τους εφήβους σχετικά με την αποτελεσματικότητα αυτών των συστημάτων για τον εντοπισμό των "βέλτιστων πρακτικών" θα αποτελούσε ένα βήμα προόδου. Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές βρίσκονται σε καλή θέση για να αναλάβουν αυτό το έργο και η ΕΕ θα πρέπει να τις ενθαρρύνει να παρουσιάσουν σχετικές εκθέσεις. Η δραστηριότητα αυτή θα μπορούσε να συντονισθεί από την Επιτροπή των Περιφερειών.

3.3. Αποκάλυψη και πρόσβαση των παιδιών σε βοήθεια

3.3.1. Τα παιδιά διαφορετικών ηλικιών έχουν διαφορετικές ανάγκες. Για παράδειγμα, τα παιδιά άνω των 12 ετών, που φοιτούν στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, είναι πιο κινητικά, πιο ανεξάρτητα και πιο ικανά να έλθουν σε επαφή και να χρησιμοποιήσουν το φάσμα των υπηρεσιών που παρέχουν τα τμήματα νεολαίας και κοινότητας των τοπικών αρχών και άλλες οργανώσεις.

3.3.2. Τα παιδιά της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, από 4-5 ετών μέχρι την είσοδό τους στη δευτεροβάθμια, είναι πιο περιορισμένα όσον αφορά τις ανεξάρτητες δυνατότητές τους και χρήζουν ιδιαίτερης προσοχής. Σ' αυτή την ηλικιακή ομάδα ο ρόλος του σχολείου, όπου περνούν τον περισσότερο χρόνο τους, και του δασκάλου είναι πολύ σημαντικός. Οι δάσκαλοι μπορούν να βοηθήσουν στον εντοπισμό των παιδιών που υφίστανται κακοποίηση και στη δημιουργία περιβαλλόντων όπου τα παιδιά μπορούν να εκφράσουν ήδη σε πρώιμη ηλικία τις ανησυχίες τους. Ένα άλλο αποτελεσματικό μέσο που θα καθιστά εύκολη την κατάθεση καταγγελιών εκ μέρους των ανηλίκων είναι τα μέσα επικοινωνίας τα οποία είναι εύχρηστα για τους ανηλίκους, όπως η τηλεόραση που επιτρέπει την άμεση πρόσβαση στους ανηλίκους που συναντούν δυσκολίες απευθείας μέσα στο σπίτι τους· ωστόσο, οι φορείς στους οποίους πρέπει να κατευθύνονται οι ανήλικοι πρέπει να είναι εκείνοι που ήδη χρησιμοποιούν, δηλαδή το σχολείο.

3.3.3. Σύμφωνα με τα πορίσματα των ερευνών, τα παιδιά έχουν περιγράψει τις αντιδράσεις που θέλουν από τους "επαγγελματίες" - προσεκτική ακρόαση, διαθεσιμότητα και μη κριτική και μη αυταρχική στάση. Αυτό έχει συνέπειες για την κατάρτιση των εκπαιδευτικών, όπου πρέπει να διασφαλισθεί ότι αναπτύσσονται οι "ικανότητες ακρόασης". Οι διαπιστώσεις αυτές παρέχουν δυνατότητες να αναπτυχθούν και να υιοθετηθούν προσεγγίσεις "βέλτιστων πρακτικών" από τα ιδρύματα κατάρτισης εκπαιδευτικών σε όλη την Ευρώπη.

3.3.4. Το σχολείο μπορεί επίσης να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην αύξηση των γνώσεων των παιδιών για τον κόσμο και τις σχέσεις των ενηλίκων, για την απόφαση να γίνει κανείς γονέας, για την κατανόηση των δικαιωμάτων, των σχέσεων κακοποίησης και των ευθυνών και για το πού μπορεί να βρει ένας νέος βοήθεια αν έχει ανησυχίες ή φόβους. Η ποικιλομορφία των οικογενειών και των πολιτισμών που υπάρχουν στην Ευρώπη θα πρέπει να γίνει σεβαστή, αλλά η κατανόηση των διαφορών μπορεί να βοηθήσει τη μάθηση για την ενήλικη ζωή και τη λήψη αποφάσεων.

3.3.5. Σε πολλά κράτη μέλη υπάρχει γενική παροχή υπηρεσιών προνοίας για τις οικογένειες με παιδιά προσχολικής ηλικίας. Συγκεκριμένα, συνεργάτες ειδικά εκπαιδευμένοι στην υποστήριξη των νέων, ειδικά εκπαιδευμένοι νοσηλευτές ή επισκέπτες νοσοκόμοι της τοπικής κοινότητας διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην υποστήριξη των οικογενειών με προβλήματα, στον εντοπισμό των πιθανών περιπτώσεων κακοποίησης και στην αναγνώριση και αντιμετώπιση ενδεχόμενων αναπτυξιακών προβλημάτων ή νοητικών διαταραχών. Για την αξία που έχουν αυτές οι υπηρεσίες για την πρόληψη της κακοποίησης, ό,τι και να πει κανείς δεν θα είναι αρκετό.

3.3.6. Τα παιδιά έχουν επίσης πρόσβαση σε ηλεκτρονικούς υπολογιστές, συχνά χωρίς επίβλεψη. Το Ίντερνετ είναι μια όλο και πιο προσιτή και σημαντική πηγή πληροφοριών, αλλά χρειάζεται να αυξηθεί η επίγνωση ότι το Ίντερνετ μπορεί να χρησιμοποιηθεί καταχρηστικά για τη μετάδοση παράνομου περιεχομένου.

3.3.7. Τα παιδιά μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενα εκμετάλλευσης μέσω εικόνων που προβάλουν σκηνές κακοποίησης, ιδιαίτερα σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών. Εκτός αυτού, τα παιδιά ενδέχεται να πέσουν τυχαία πάνω σε υλικό "για ενηλίκους", να λάβουν ηλεκτρονικά μηνύματα που να τα προσκαλούν να επισκεφθούν πορνογραφικές ιστοθέσεις και να έλθουν εν αγνοία τους σε επαφή με ενηλίκους που παριστάνουν τα παιδιά σε παιδικά φόρουμ συζητήσεων. Για την προστασία των παιδιών και των νέων από ανάλογες καταχρήσεις, η ΕΕ πρέπει να επεξεργασθεί ένα ευρύτερης ισχύος νομικό πλαίσιο, το οποίο να καθιστά δυνατή τη δικαστική δίωξη των παραγωγών και των παρόχων υπηρεσιών που επιτρέπουν την εγγραφή και τη διαβίβαση προϊόντων παιδικής πορνογραφίας στα μέσα που έχουν στη διάθεσή τους.

3.3.8. Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην καλύτερη συνειδητοποίηση αυτών των προβλημάτων, ιδίως στο πλαίσιο της αρμοδιότητάς τους για τις εκπαιδευτικές υπηρεσίες. Ο ρόλος αυτός συνίσταται στην εξοικείωση των εκπαιδευτικών με τις νέες τεχνολογίες των πληροφοριών, στη χρήση κατάλληλων ρυθμίσεων για την πρόσβαση στο Ίντερνετ στο σχολείο και στο σπίτι και στους δυνατούς τρόπους εκπαίδευσης των παιδιών και των εφήβων στην υπεύθυνη χρήση του δικτύου.

3.4. Ο ρόλος των υπεύθυνων ενηλίκων

3.4.1. Είναι σημαντικό να υπάρχει ένα αποτελεσματικό δίκτυο καλά συντονισμένων τοπικών υπηρεσιών, που θα ακούν τους φόβους των παιδιών για κακοποίηση, θα μεριμνούν ώστε να διερευνώνται δεόντως αυτοί οι φόβοι και, αν χρειάζονται ενέργειες για την προστασία των παιδιών, θα διασφαλίζουν ότι αναλαμβάνονται αυτές οι ενέργειες.

3.4.2. Οι φόβοι που εκφράζουν τα παιδιά ή άλλοι ενήλικοι πρέπει να λαμβάνονται σοβαρά υπόψη. Οι φόβοι αυτοί ενδέχεται να εκφρασθούν σε εκπαιδευτικούς, σε κοινωνικούς λειτουργούς, σε εργαζόμενους σε υγειονομικές ή ψυχαγωγικές υπηρεσίες ή στην αστυνομία. Τα παιδιά προσεγγίζουν τα πρόσωπα που πιστεύουν ότι μπορούν να εμπιστευθούν. Οι ενήλικοι δεν πρέπει να τα απογοητεύσουν.

3.4.3. Οι επαγγελματίες αυτοί πρέπει να καταρτισθούν καταλλήλως, ώστε να καταλαβαίνουν την κακοποίηση, να ξέρουν ότι οι φόβοι πρέπει να παίρνονται στα σοβαρά και να γνωρίζουν πώς να αντιδράσουν. Η ύπαρξη τοπικών πρωτοκόλλων ή διαδικασιών αντίδρασης στους φόβους βοηθά τους επαγγελματίες να καταλάβουν τι πρέπει να κάνουν. Η κατάρτιση των επαγγελματιών έχει μεγάλη σημασία.

3.4.4. Όσοι εργάζονται με παιδιά, σε σχολεία, παιδικούς σταθμούς, οικοτροφεία ή κέντρα υγείας, πρέπει να διαθέτουν την κατάλληλη κατάρτιση, για να αναγνωρίζουν την κακοποίηση, και να είναι σε θέση να ανταποκρίνονται στους φόβους των παιδιών, εξασφαλίζοντας τη λήψη κατάλληλων μέτρων. Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές θα πρέπει να ανταλλάξουν πληροφορίες σχετικά με τις τρέχουσες πρακτικές τους σ' αυτόν τον τομέα και να εντοπίσουν και να υιοθετήσουν τις προσεγγίσεις των "βέλτιστων πρακτικών".

3.4.5. Τα τμήματα προσωπικού και επιμόρφωσης των τοπικών και περιφερειακών διοικήσεων μπορούν να προωθήσουν μια πολύπλευρη επιμόρφωση του προσωπικού των διάφορων υπηρεσιών και οργανώσεων, προκειμένου να διασφαλισθεί ότι όλο το προσωπικό είναι ικανό να αναγνωρίζει την κακοποίηση.

3.5. Η "βέλτιστη πρακτική" για την αρωγή των παιδιών και των οικογενειών τους

3.5.1. Για τα παιδιά που έχουν υποστεί κακοποίηση και τις οικογένειές τους, απαιτούνται εχέμυθες και διακριτικές υπηρεσίες. Οι υπηρεσίες αυτές θα πρέπει να σχεδιάζουν και να παρακολουθούν την αξιολόγηση και την ανταπόκριση στις ανάγκες του παιδιού. Αυτό που προέχει είναι η ασφάλεια του παιδιού, αλλά οι περισσότερες οικογένειες μπορούν να βοηθηθούν και να υποστηριχθούν σε εθελοντική βάση. Η εργασία με τις οικογένειες χρειάζεται πόρους και υποστήριξη, αν επιδιώκεται να αποφευχθούν οι μελλοντικές κακοποιήσεις. Πράγματι, μόνο σε ακραίες περιπτώσεις ο ανήλικος υποχρεούται να εγκαταλείψει την οικογένεια· ωστόσο, δεν θα πρέπει να υποεκτιμώνται οι λιγότερο σοβαρές περιπτώσεις, κατά τις οποίες για την προστασία του ανηλίκου συχνά απαιτείται να επιλυθεί το πρόβλημα που βρίσκεται στις ρίζες του κακού και πρέπει συνεπώς να αποκατασταθεί η ελλιπής επικοινωνία στο εσωτερικό της οικογένειας, η οποία δυστυχώς μακροπρόθεσμα οδηγεί συχνά στην άσκηση βίας, τόσο σωματικής όσο και ψυχολογικής.

3.5.2. Τα εγχειρίδια ορθής επαγγελματικής πρακτικής, η άντληση στοιχείων και η υιοθέτηση πρακτικών άλλων κρατών θα ωφελήσουν τους επαγγελματίες σ' αυτό το πεδίο και θα πρέπει να ενθαρρυνθούν και να αναπτυχθούν. Εξίσου σημαντική είναι και η διδαχή από τις "κακές πρακτικές", τα διδάγματα που αντλούνται από τις περιπτώσεις δολοφονίας του παιδιού. Οι πληροφορίες αυτές θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην ανάπτυξη και καθιέρωση αναγνωρισμένων προτύπων και προγραμμάτων διασφάλισης της ποιότητας.

3.5.3. Υπάρχουν παραδείγματα του ρόλου που μπορούν να διαδραματίσουν οι Διαμεσολαβητές των Παιδιών στη συλλογή και διάδοση πληροφοριών σχετικά με τις πρακτικές - τόσο τις "βέλτιστες" όσο και τις "κακές". Για το λόγο αυτό θα μπορούσε να εξεταστεί η καθιέρωση του θεσμού αυτού σε ευρωπαϊκό, κρατικό και τοπικό ή περιφερειακό διοικητικό επίπεδο.

3.6. Προσεκτική επιλογή και πρόσληψη του προσωπικού

3.6.1. Το καθήκον της μέριμνας για την πρόσληψη και τη διάθεση προσωπικού παροχής υπηρεσιών σε οικοτροφεία, σε ημερήσια εκπαιδευτικά ιδρύματα ή γενικά στο πλαίσιο της κοινότητας ανήκει στον πάροχο, στην τοπική ή περιφερειακή αρχή ή άλλον οργανισμό, προκειμένου να διασφαλισθεί η προστασία των παιδιών. Είναι αποδοτική μια προσέγγιση με όρους εμποδίων. Όσο περισσότερα εμπόδια υπάρχουν, τόσο πιο δύσκολο είναι να τα υπερπηδήσουν οι παιδόφιλοι και τόσο μεγαλύτερη προστασία παρέχεται στα παιδιά και τους εφήβους.

3.6.2. Ουσιαστική προϋπόθεση είναι να διασφαλισθεί ότι, μέσω αποτελεσματικών και αυστηρών διαδικασιών πρόσληψης, επιλέγονται, στο μέτρο του δυνατού, οι σωστοί άνθρωποι για να εργασθούν με παιδιά και αποτρέπονται ή απορρίπτονται οι ακατάλληλοι.

3.6.3. Η τυπική διαδικασία επιλογής θα πρέπει να περιλαμβάνει ένα μίγμα μεθόδων αξιολόγησης: γραπτές ασκήσεις, προφορικές παρουσιάσεις, ομαδικές ασκήσεις, ψυχομετρικά τεστ, ατομικές συνεντεύξεις ή άλλες κατάλληλες μέθοδοι προσαρμοσμένες στις περιστάσεις. Οι προσεγγίσεις που βασίζονται στην επαγγελματική ικανότητα προσδιορίζουν τα προσόντα, τις δεξιότητες, τις γνώσεις, τις συμπεριφορές και τις αξίες που απαιτούνται για την επιτυχή άσκηση ενός επαγγέλματος και οι ικανότητες αυτές μπορούν να περιγραφούν και να αξιολογηθούν μέσω μιας διαδικασίας επιλογής.

3.6.4. Επειδή οι παιδεραστές επιλέγουν ως στόχο τα πλέον ευάλωτα παιδιά, αναζητούν και θέσεις απασχόλησης που θα τους παρέχουν τακτική και άνετη επαφή με παιδιά και θα τους επιτρέπουν να αναπτύξουν μαζί τους σχέσεις, τις οποίες θα μπορούν να εκμεταλλευθούν.

3.6.5. Σημαντική για την προστασία των παιδιών είναι η διασφάλιση ότι δεν εργάζονται με παιδιά, σε κανένα κοινοτικό ή εκπαιδευτικό περιβάλλον ημερήσιου σχολείου ή οικοτροφείου, άτομα που έχουν καταδικαστεί για παρόμοιους λόγους στο παρελθόν. Αυτή είναι μια σημαντική ευθύνη των τοπικών και περιφερειακών αρχών, αλλά δύσκολα εφαρμόζεται με αξιοπιστία, επειδή τα αδικήματα που έχουν διαπραχθεί σε άλλες χώρες είναι απίθανο να αποκαλυφθούν. Κάποιος που έχει ζήσει και εργασθεί σε άλλο ευρωπαϊκό κράτος ενδέχεται να παρουσιάσει "πιστοποιητικά καλής διαγωγής", για τον έλεγχο των οποίων θα πρέπει να διαδραματίζει το ρόλο της η Europol.

3.6.6. Είναι σημαντικό να αναγνωρισθεί ότι αυτές οι διαδικασίες έχουν ορισμένα όρια. Πολλοί ενήλικοι που εργάζονται με παιδιά και ασελγούν εναντίον τους δεν γίνονται ποτέ αντιληπτοί από τους εργοδότες. Ακόμη και αν γίνουν αντιληπτοί, και πάλι ενδέχεται να μην καταγγελθούν στην αστυνομία. Γι' αυτό και είναι αναγκαίο να διασφαλίζουν οι αρχές ότι εφαρμόζονται καλές διαδικασίες εποπτείας, ώστε να εντοπίζονται τυχόν ανησυχίες σχετικά με την πρακτική ή τις επιδόσεις των μελών του προσωπικού. Υπάρχουν δυνατότητες για ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τις "βέλτιστες πρακτικές" και προαγωγή των πρακτικών αυτών μεταξύ των τοπικών και περιφερειακών αρχών.

3.7. Εκστρατείες συνειδητοποίησης της παιδικής κακοποίησης

3.7.1. Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές, λόγω της εγγύτητάς τους στις τοπικές κοινότητες και του αντιπροσωπευτικού τους χαρακτήρα, βρίσκονται σε μοναδική θέση για να αναλάβουν θετική δράση υπέρ των παιδιών, και, ιδιαίτερα, για να διοργανώσουν εκστρατείες για τη συνειδητοποίηση της παιδικής κακοποίησης στις κοινότητές τους, την ενημέρωση σχετικά με τους κινδύνους που αντιμετωπίζουν τα παιδιά και την αντιμετώπιση του ταμπού της επέμβασης σε οικογενειακά θέματα. Το κοινό πρέπει να ενημερωθεί και να ενθαρρυνθεί να καταγγέλλει τα περιστατικά κακοποίησης. Πρέπει να μάθει πού μπορεί να υποβάλει αυτές τις καταγγελίες και να γνωρίζει ότι οι φόβοι του θα αντιμετωπισθούν με σοβαρότητα.

3.7.2. Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές μπορούν να διοργανώσουν εκστρατείες για την καταπολέμηση της κακοποίησης, π.χ. διακηρύσσοντας τη μηδενική ανοχή της βίας κατά των παιδιών, με οποιαδήποτε μορφή της, όπως μπορούν και να διοργανώσουν και να ηγηθούν εκστρατειών ευρωπαϊκής κλίμακας σε συνεργασία με τους κατάλληλους Μη Κυβερνητικούς Οργανισμούς.

3.8. Πανευρωπαϊκές νομοθετικές απαιτήσεις

3.8.1. Σήμερα ποικίλλει στην Ευρώπη η νομοθεσία που αφορά την προστασία των παιδιών, τις εξουσίες των τοπικών και περιφερειακών αρχών και της αστυνομίας και τον βαθμό παιδοκεντρισμού και φιλικότητας των δικαστικών συστημάτων και διαδικασιών προς τα παιδιά, π.χ. με τη χρήση βιντεοσκοπημένων καταθέσεων των παιδιών ή τη διαθεσιμότητα εξειδικευμένων δικαστών. Η ΕΕ θα πρέπει να αναλύσει την υφιστάμενη νομοθεσία, να προσδιορίσει τα ωφέλιμα για τα παιδιά στοιχεία και να συστήσει τα μέτρα που θα πρέπει να μελετήσει κάθε χώρα, προκειμένου να αναπτυχθεί ένα πανευρωπαϊκό νομοθετικό πλαίσιο για την προστασία των παιδιών.

4. Συμπέρασμα

4.1. Η Ευρωπαϊκή Ένωση ενθαρρύνει τη μεγαλύτερη κινητικότητα των πολιτών στην Ευρώπη, αλλά ελάχιστες προσπάθειες έχουν καταβληθεί για τον συντονισμό των εφαρμοζόμενων πρακτικών, την προαγωγή της ευημερίας των παιδιών και την εξέταση τρόπων καλύτερης προστασίας των παιδιών από την κακοποίηση.

4.2. Θα πρέπει να αναγνωρισθεί σαφέστερα και να θεσμοθετηθεί ο σημαντικός ρόλος των τοπικών και περιφερειακών αρχών της Ευρώπης στην ανάληψη θετικής δράσης υπέρ των παιδιών για την υποστήριξη των βασικών αρχών της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού και τη διασφάλιση της προστασίας των παιδιών από την κακοποίηση και την εγκατάλειψη.

4.3. Η "Ευρώπη των Πολιτών", η οποία χρειάζεται πιο αποκεντρωμένες διαρθρώσεις, χρειάζεται επίσης περισσότερο συντονισμό και ευρύτερη διασυνοριακή και διεθνική συνεργασία. Τα παιδιά και οι έφηβοι δεν πρέπει να αγνοηθούν σ' αυτή τη διαδικασία και η ΕΕ θα πρέπει να αναζητήσει τρόπους με τους οποίους θα μπορέσουνν να προαχθούν τα δικαιώματα των παιδιών και εφήβων στα κράτη μέλη και την Ευρώπη. Μεταξύ αυτών πρέπει να συμπληρωθεί η θέσπιση τοπικών Διαμεσολαβητών των Παιδιών που θα ανταλλάσσουν μεταξύ τους γνώσεις και πρακτικές για θέματα που αφορούν και επηρεάζουν τα παιδιά και τους εφήβους σε όλη την Ευρώπη. Πράγματι, οι τοπικές και περιφερειακές αρχές, λόγω της εγγύτητάς τους στον πληθυσμό και της πείρας τους στον κοινωνικό τομέα, είναι σε θέση να αναπτύσσουν ειδικές δράσεις υπέρ των παιδιών. Η Ευρωπαϊκή Ένωση ενθαρρύνει αυτού του είδους τις πρωτοβουλίες και ελπίζουμε ότι θα δεσμευθεί να υποστηρίζει τις τοπικές δράσεις των εν λόγω αρχών ή τις διασυνοριακές ανταλλαγές εμπειριών, επιπροσθέτως της χρηματοδότησης που προβλέπεται στο πλαίσιο του μελλοντικού προγράμματος Daphne.

4.4. Η Επιτροπή των Περιφερειών μπορεί να διαδραματίσει τον ρόλο του συντονιστή των προτύπων "βέλτιστης πρακτικής" που αναπτύσσονται από τις αρχές και τους οργανισμούς της Ευρώπης και να υποβάλει αυτά τα πρότυπα στις τοπικές αρχές προς εξέταση. Οι συστάσεις για δράση από μέρους των τοπικών και περιφερειακών αρχών της ΕΕ για την καταπολέμηση της κακοποίησης των παιδιών (επισυνάπτονται), οι οποίες διατυπώθηκαν στο σεμινάριο της Επιτροπής των Περιφερειών για την "Τοπική και περιφερειακή συνεργασία για την προστασία των παιδιών από την κακοποίηση", καταδεικνύουν τη δέσμευση υπέρ της διασυνοριακής συνεργασίας και της ανταλλαγής πρακτικών μεταξύ των αρχών και τον αποτελεσματικό ρόλο της Επιτροπής των Περιφερειών στον συντονισμό των δραστηριοτήτων.

4.5. Επειδή κατά το παρελθόν οι Ευρωπαϊκές Συνθήκες δεν έκαναν μνεία στο ζήτημα των παιδιών, ήταν δύσκολο να επικεντρωθεί η προσοχή άμεσα στις ανάγκες και τα συμφέροντα των παιδιών και εφήβων και να παρασχεθούν πόροι από τα ευρωπαϊκά διαρθρωτικά ταμεία για δραστηριότητες που θα προωθούν την καλή τους ανάπτυξη. Η Συνθήκη του Άμστερνταμ, στην οποία εισάγεται μια νέα ρήτρα περί μιας διακριτικής μεταχείρισης διευκρινίζει ότι τα παιδιά πρέπει να συμπεριληφθούν στις διατάξεις της Συνθήκης, αναγνωρίζοντας έτσι ότι και τα παιδιά είναι επίσης πολίτες της Ευρώπης. Η θέση αυτή πρέπει να λάβει νομοθετική υπόσταση και αφού αναγνωρισθεί η επιτακτική ανάγκη μιας ευρύτερης στρατηγικής της ΕΕ σε σχέση με την προστασία των παιδιών από την κακοποίηση και την εγκατάλειψη - δίχως ωστόσο οι εθνικές, περιφερειακές και τοπικές αρχές να απωλέσουν τις αρμοδιότητές τους - να εφαρμοσθούν τα κατάλληλα μέτρα.

4.6. Η Επιτροπή των Περιφερειών επικροτεί τις δυνατότητες που θα παράσχει το πρόγραμμα Daphne για ενίσχυση της συνεργασίας των ΜΚΟ και των τοπικών και περιφερειακών αρχών σε όλη την Ευρώπη. Παρατηρεί με ικανοποίηση ότι η έκκληση που είχε διατυπώσει στη γνωμοδότησή της(3) για προαγωγή της συνεργασίας τοπικών και περιφερειακών αρχών και ΜΚΟ στην εφαρμογή του προγράμματος και σε δίκτυα ενημέρωσης επικροτήθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (πρώτη ανάγνωση), την Επιτροπή (τροποποιημένη πρόταση) και το Συμβούλιο (κοινή θέση). Εκτός από τη συνεργασία τοπικών και περιφερειακών αρχών και ΜΚΟ, η δικτύωση των αρχών θα προσδώσει επίσης σημαντική προστιθέμενη αξία στις δράσεις που εφαρμόζονται ήδη από τα διάφορα κράτη μέλη.

4.7. Η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί ότι οι διατιθέμενοι πόροι θα πρέπει να αυξηθούν, προκειμένου να διευκολυνθούν οι τοπικές και περιφερειακές αρχές στη δημιουργία μηχανισμών και υπηρεσιών εντοπισμού, καταγραφής, παρακολούθησης και υποστήριξης των παιδιών που υφίστανται κακοποίηση, εκμετάλλευση και εγκατάλειψη, καθώς και των οικογενειών τους. Οι μηχανισμοί αυτοί θα πρέπει:

- να εξασφαλίζουν τη δυνατότητα πρόσβασης των παιδιών που εισέρχονται πρώιμα στην εργασία ή εξωθούνται στην επαιτεία ή την πορνεία ή διαβιούν σε εξαθλίωση στις δομές κοινωνικής πρόνοιας, υγείας και εκπαίδευσης,

- να διασφαλίζουν την καλή φυσική, συναισθηματική και διανοητική ανάπτυξη των παιδιών,

- να διευρύνουν την παροχή υπηρεσιών τους σε όλα τα παιδιά που βρίσκονται εντός των γεωγραφικών ορίων της δικαιοδοσίας τους (νόμιμα ή παράνομα, προσωρινά ή μόνιμα),

- να συνεργάζονται με αντίστοιχους μηχανισμούς ή υπηρεσίες σε τόπους μελλοντικής εγκατάστασης των παιδιών για την παρακολούθησή τους.

4.8. Η ΕΤΠ εκτιμά, επίσης, ότι τα ειδικά προβλήματα των παιδιών που ανήκουν σε μετακινούμενες ομάδες (οικονομικοί πρόσφυγες, νομάδες π.χ. Τσιγγάνοι κ.λπ.) ανάμεσα σε διαφορετικές περιοχές του ίδιου κράτους ή σε διαφορετικά κράτη της ΕΕ, θα πρέπει να ρυθμιστούν και νομοθετικά σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο.

4.9. Θα πρέπει να συλλεχθούν πληροφορίες για την έκταση της κακοποίησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση με βάση τα διαθέσιμα δεδομένα, αναγνωρίζοντας ότι σήμερα υπάρχουν διαφορετικοί τρόποι καταγραφής και ταξινόμησης των στοιχείων για την παιδική κακοποίηση. Η ΕΕ θα πρέπει να συντάξει μια έκθεση σχετικά με την τρέχουσα συλλογή δεδομένων, με σκοπό να προσδιορίσει ποιες πληροφορίες είναι χρήσιμες για την κατανόηση της κακοποίησης των παιδιών σε πανευρωπαϊκή κλίμακα.

4.10. Η προστασία των παιδιών θα πρέπει να υποστηριχθεί και με άλλες βάσεις δεδομένων πανευρωπαϊκής κλίμακας: ένα Ευρωπαϊκό Μητρώο Εξαφανισθέντων Παιδιών, ενδεχομένως, ένα κοινοτικό σύστημα καταγραφής και εντοπισμού των ατόμων που έχουν καταδικαστεί για σεξουαλικά αδικήματα και ένα πρωτόκολλο για την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των αστυνομικών δυνάμεων, το οποίο θα βελτιώσει επίσης την κατάρτιση του προσωπικού.

4.11. Σε πολλούς τομείς δραστηριότητας, τα εγχειρίδια ορθής επαγγελματικής πρακτικής, η άντληση στοιχείων και η υιοθέτηση πρακτικών άλλων κρατών θα ωφελήσουν τους επαγγελματίες σ' αυτό το πεδίο και θα πρέπει να ενθαρρυνθούν και να αναπτυχθούν. Η εξέταση των πρακτικών που εφαρμόζονται σήμερα στην Ευρώπη, π.χ. στους τομείς της παροχής υπηρεσιών, της επιλογής και πρόσληψης προσωπικού και της βασικής επιμόρφωσης, για τον εντοπισμό των "βέλτιστων πρακτικών" θα αποτελούσε ένα βήμα προόδου. Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές βρίσκονται σε καλή θέση για να αναλάβουν αυτό το έργο και η ΕΕ θα πρέπει να τις ενθαρρύνει προς αυτή την κατεύθυνση. Η δραστηριότητα αυτή θα μπορούσε να συντονισθεί από την Επιτροπή των Περιφερειών. Για να είναι πραγματικά αποτελεσματικός αυτός ο ρόλος των σχολείων θα πρέπει να βελτιστοποιηθεί η επικοινωνία και η αμοιβαία ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των σχολικών υπηρεσιών και των υπηρεσιών προνοίας, κυρίως στο επίπεδο της επαγγελματικής συνεργασίας μεταξύ των δύο φορέων, οι οποίοι δυστυχώς αναλαμβάνουν συχνά παράλληλες δράσεις αλλά όχι κοινές.

4.12. Ο σημαντικός ρόλος του σχολείου στην πρόληψη της κακοποίησης, την ακρόαση και την ανταπόκριση στις ανάγκες των παιδιών πρέπει να αναγνωρισθεί και να υποστηριχθεί. Το σχολείο δεν αυξάνει μόνο τις γνώσεις των νέων για τον κόσμο των ενηλίκων, τις ανθρώπινες σχέσεις και τους δυνητικούς κινδύνους, αλλά μπορεί και να τους ενημερώσει και να ενθαρρύνει την πρόσβασή τους στις διαθέσιμες πηγές βοήθειας. Η διασφάλιση της κατάρτισης των εκπαιδευτικών, του εξοπλισμού τους με τους απαραίτητους πόρους και της υποστήριξής τους με πρότυπα "βέλτιστων πρακτικών", για να παρέχουν αυτή την προσωπική και κοινωνική εκπαίδευση, θα πρέπει να αποτελέσει προτεραιότητα. Για να είναι πραγματικά αποτελεσματικός αυτός ο ρόλος των σχολείων θα πρέπει να βελτιστοποιηθεί η επικοινωνία και η αμοιβαία ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των σχολικών υπηρεσιών και των υπηρεσιών προνοίας, κυρίως στο επίπεδο της επαγγελματικής συνεργασίας μεταξύ των δύο φορέων, οι οποίοι δυστυχώς αναλαμβάνουν συχνά παράλληλες δράσεις αλλά όχι κοινές.

4.13. Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές, λόγω της εγγύτητάς τους στις τοπικές κοινότητες, βρίσκονται σε μοναδική θέση για να αναλάβουν θετική δράση υπέρ των παιδιών και, ιδιαίτερα, για να διοργανώσουν εκστρατείες για τη συνειδητοποίηση της παιδικής κακοποίησης στις κοινότητές τους. Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές μπορούν να διοργανώσουν εκστρατείες για την καταπολέμηση της κακοποίησης, π.χ. διακηρύσσοντας τη μηδενική ανοχή της βίας κατά των παιδιών, με οποιαδήποτε μορφή της, όπως μπορούν και να διοργανώσουν και ηγηθούν εκστρατειών ευρωπαϊκής κλίμακας σε συνεργασία με τους κατάλληλους Μη Κυβερνητικούς Οργανισμούς.

4.14. Το νομοθετικό πλαίσιο για την προστασία των παιδιών στην Ευρώπη πρέπει να επανεξετασθεί και, αφού ληφθούν υπόψη οι υφιστάμενες διεθνείς συμφωνίες καθώς και οι αρμοδιότητες και δυνατότητες των εθνικών, περιφερειακών και τοπικών αρχών, να διατυπωθούν συστάσεις για τη διαμόρφωση μιας συντονισμένης κοινοτικής στρατηγικής για την προστασία της ευημερίας και των δικαιωμάτων των παιδιών και την πρόληψη της κακοποίησης.

Βρυξέλλες, 18 Νοεμβρίου 1999.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Manfred DAMMEYER

(1) EE C 51 της 22.2.1999, σ. 21.

(2) EE C 198 της 14.7.1999, σ. 61.

(3) CdR 300/98 fin - EE C 198 της 14.7.1999, σ. 61.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

στη γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερίων

ΣΥΝΟΨΗ ΤΩΝ ΣΥΣΤΑΣΕΩΝ

Στις 7 Σεπτεμβρίου και στις 4 Δεκεμβρίου 1998, μέλη των Επιτροπών 3, 5 και 7 της ΕΤΠ συναντήθηκαν για να εξετάσουν τρόπους προώθησης μιας Ευρώπης των Περιφερειών στην οποία τα παιδιά θα προστατεύονται από την κακομεταχείριση. Το σεμινάριο διοργανώθηκε από τις Εθνικές Ενώσεις της Μεγάλης Βρετανίας και της Ιρλανδίας για την Προστασία των Παιδιών από την Κακομεταχείριση, σε συνεργασία με την ΕΤΠ· η χρηματοδότηση προήλθε από την πρωτοβουλία Daphne της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Μετά τις συζητήσεις που διεξήχθησαν στα σεμινάρια αυτά, συμφωνήθηκε το ακόλουθο πρόγραμμα δράσης σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο για την καταπολέμηση της κακομεταχείρισης των παιδιών.

Συστάσεις προς τις τοπικές και περιφερειακές αρχές

1. Καθιέρωση κοινής έννοιας της κακοποίησης των παιδιών στην Ευρωπαϊκή Ένωση και συλλογή, παρακολούθηση και ανταλλαγή πληροφοριών όσον αφορά την έκταση της κακοποίησης των παιδιών

Δράση:

- Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές πρέπει να εργασθούν από κοινού για την προώθηση κοινών βάσεων δεδομένων στον τομέα αυτό σε συνεργασία με την Eurostat.

- Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές πρέπει να συνεργασθούν με τις αστυνομικές αρχές και την Europol για την ανάπτυξη βάσεων δεδομένων όσον αφορά τις ποινικές καταδίκες για παιδεραστία, παιδική πορνογραφία, παιδική πορνεία και εμπορία παιδιών καθώς επίσης και όσον αφορά την ανταλλαγή πληροφοριών για τα αγνοούμενα παιδιά.

2. Θέσπιση της κατάλληλης νομοθεσίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση για την προστασία των παιδιών που διατρέχουν κίνδυνο

Δράση:

- Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές πρέπει να υποστηρίζουν την ανάπτυξη ειδικής νομοθεσίας για την προστασία των παιδιών σε κοινοτικό επίπεδο, επί τη βάσει της Συμβάσεως του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα του Παιδιού ούτως ώστε να υπάρξει μία συνεπής προσέγγιση του προβλήματος σε όλη την Ευρώπη.

- Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές πρέπει να προωθήσουν την ανάπτυξη κοινών κατευθυντήριων γραμμών σε επίπεδο ΕΕ με σκοπό την ανάληψη επαγγελματικής δράσεως εκ μέρους όλων όσων εμπλέκονται στις υποθέσεις κακοποίησης παιδιών.

3. Η προστασία των παιδιών στην Ευρώπη από την κακοποίηση εκ μέρους των κηδεμόνων τους και εφαρμογή ασφαλών μεθόδων πρόσληψης των παρόχων υπηρεσιών

Δράση:

- Στην επάνδρωση και τις πρακτικές επιλογής πρέπει να συμμετέχουν οι τοπικές και περιφερειακές αρχές σε όλη την ΕΕ και να καταρτίζονται συστάσεις για την "ορθότερη πρακτική" προς εξέταση και υλοποίηση.

- Οι αστυνομικές δυνάμεις πρέπει να αναπτύξουν συστήματα καταγραφής ποινικών μητρώων που σχετίζονται με τα παιδιά καθώς και μεθόδους για την ανταλλαγή των εν λόγων πληροφοριών.

4. Οι έχοντες την επιμέλεια των παιδιών ή οι πάροχοι υπηρεσιών πρέπει να διαθέτουν την κατάλληλη κατάρτιση ώστε να αναγνωρίζουν την κακοποίηση και να γνωρίζουν με ποιο τρόπο πρέπει να ενεργήσουν σχετικά

Δράση:

- Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές πρέπει να αναπτύξουν τις βασικές αρμοδιότητες που να ανταποκρίνονται στις απαραίτητες ειδικότητες και γνώσεις στον τομέα. Εν συνεχεία οι αρμοδιότητες πρέπει να τυποποιούνται στα κράτη μέλη ούτως ώστε να ανταλλάσσονται και να προάγονται οι ορθές πρακτικές.

- Οι υπηρεσίες προσωπικού και επιμόρφωσης των τοπικών και περιφερειακών αρχών μπορούν να προωθήσουν την επιμόρφωση του προσωπικού των διαφόρων υπηρεσιών και οργανώσεων προκειμένου να εξασφαλισθεί ότι όλο το προσωπικό είναι ικανό να αναγνωρίζει τις κακοποιήσεις και να έχει πληροφόρηση για την κακοποίηση παιδιών κατά την περίοδο άσκησής του.

5. Ύπαρξη τοπικών πολιτικών και διαδικασιών για το χειρισμό υποθέσεων κακοποίησης παιδιών με τις οποίες θα καθορίζεται ο ρόλος που θα διαδραματίζει το προσωπικό όλων των επαγγελμάτων και οργανώσεων

Δράση:

- Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές πρέπει να προωθήσουν την ανάπτυξη κοινών κατευθυντήριων γραμμών, τυποποιημένων πρωτοκόλλων, ρόλων και αρμοδιοτήτων για τη λήψη δράσεως εκ μέρους όλων όσοι χειρίζονται τις υποθέσεις κακοποίησης παιδιών στον τομέα της υγείας, της εκπαίδευσης, της αστυνομίας ή του κοινωνικού έργου.

6. Ύπαρξη υπηρεσιών για τα παιδιά και για όσους έχουν την επιμέλειά τους για το μετά την κακοποίηση στάδιο

Δράση:

- Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές σε όλη την ΕΕ πρέπει να ανταλλάσσουν πληροφορίες για την εφαρμογή αποτελεσματικών πρακτικών όσον αφορά τις οικογένειες στις οποίες σημειώθηκαν κακοποιήσεις και για να βοηθήσουν τα παιδιά να αντιμετωπίσουν τις συνέπειες έτσι ώστε να εξασφαλίζεται η γνώση μεταξύ των αρχών.

7. Ανάληψη δράσης για την κατάστρωση προγραμμάτων για την πρόληψη της κακοποίησης

Δράση:

- Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές πρέπει να εγκαινιάσουν πολιτικές για να εξασφαλισθεί ότι κάθε παιδί πληροφορείται σχετικά με την οικογενειακή ζωή, τις σχέσεις, τα δικαιώματά του, για το τι πρέπει να πράξει και σε ποιον να απευθυνθεί σε περίπτωση που έχει προβλήματα.

- Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές πρέπει να συμμετέχουν στις τρέχουσες πρακτικές και να αναπτύσσουν πόρους που θα μπορούν να χρησιμοποιούνται από το διδακτικό προσωπικό για την ενημέρωση των παιδιών, την ανάπτυξη των δεξιοτήτων τους και την κατανόηση των πατρικών σχέσεων.

- Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές σε όλη την Ευρώπη μπορούν να συνεργάζονται για την ανάπτυξη προγραμμάτων προκειμένου να εξασφαλισθεί η ύπαρξη αποτελεσματικών πολιτικών ασφαλούς χρησιμοποίησης του internet στα σχολεία και τις βιβλιοθήκες· για την ανάπτυξη επίσης εκστρατειών για την ασφαλή χρησιμοποίηση του internet και για την προώθηση ειδικών τηλεφωνικών κέντρων όπου μπορούν να αναφέρονται παρόμοια περιστατικά.

8. Ανάληψη από τα παιδιά ενός πιο δραστήριου ρόλου σύμφωνα με την Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού

Δράση:

- Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές πρέπει να εξασφαλίσουν την πρόσβαση σε υπηρεσίες παροχής συμβουλών που να ανταποκρίνονται στις ανησυχίες των παιδιών για παρόμοια προβλήματα και να ενθαρρύνουν τη συμμετοχή τους στο σχεδιασμό και ανάπτυξη τοπικών υπηρεσιών.

- Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές πρέπει να βοηθούν τα παιδιά και τους νέους για τη συνειδητοποίηση των δικαιωμάτων τους, εξασφαλίζοντας την πρόσβασή τους σε ένα σύστημα υποβολής καταγγελιών και ανεξάρτητης συνηγορίας και διορίζοντας π.χ. έναν ανεξάρτητο επίτροπο/διαμεσολαβητή για τα παιδιά.

9. Ανάληψη της ευθύνης για την προώθηση περιοδικών εκστρατειών για την ενημέρωση του κοινού

Δράση:

- Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές πρέπει να συνεργάζονται, να συμμετέχουν στις τρέχουσες πρακτικές και να αναλαμβάνουν πανευρωπαϊκές εκστρατείες για την καταπολέμηση της κακοποίησης.

10. Ενίσχυση της τοπικής και περιφερειακής συνεργασίας σε πανευρωπαϊκή κλίμακα για την αντιμετώπιση της κακοποίησης των παιδιών

Δράση:

- Ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ τοπικών και περιφερειακών αρχών σε πανευρωπαϊκή κλίμακα και των υποψήφιων χωρών σε σύμπραξη με τις Μ.Κ.Ο. για την αντιμετώπιση της κακοποίησης των παιδιών μέσω προβολής και διαδόσεως των καλύτερων πρακτικών και ανταλλαγής πληροφοριών καθώς και μέσω εκστρατειών για την ενημέρωση του κοινού.