ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 29η ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ ΤΗΣ ΕΕ (2011) /* COM/2012/0714 final */





Ekθεση της Επιτροπησ 29η Ετησια Εκθεση Για τον Ελεγχο της Εφαρμογησ του Δικαιου της ΕΕ (2011) Εισαγωγή Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν μπορεί να επιτύχει τους στόχους πολιτικής της εάν τα κράτη μέλη δεν εφαρμόζουν το ενωσιακό δίκαιο αποτελεσματικά στο έδαφός τους. Οι αντίστοιχες αρμοδιότητες της Επιτροπής και των κρατών μελών ορίζονται σαφώς στις Συνθήκες. Τα κράτη μέλη είναι υπεύθυνα για την ορθή εφαρμογή του κεκτημένου[1], με την υποχρέωση να μεταφέρουν σωστά και εγκαίρως τις οδηγίες στο εθνικό τους δίκαιο. Η Επιτροπή έχει την αρμοδιότητα να παρακολουθεί τις προσπάθειες που καταβάλλουν τα κράτη μέλη και να εξασφαλίζει τη συμμόρφωση με τη νομοθεσία της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της προσφυγής σε επίσημες νομικές διαδικασίες. Για την αποτελεσματική εφαρμογή της πολιτικής, η Επιτροπή συνεργάζεται με τα κράτη μέλη προσπαθώντας να επιλύσει με ορθό και ικανοποιητικό τρόπο τα προβλήματα και τις καταγγελίες που υποβάλλουν πολίτες, επιχειρήσεις, ΜΚΟ και λοιποί ενδιαφερόμενοι, όσον αφορά την εφαρμογή του δικαίου της ΕΕ, πριν κινήσει επίσημες διαδικασίες επί παραβάσει. Σε περίπτωση που αυτές οι προσπάθειες δεν επιτύχουν ως προς την επίλυση των προβλημάτων, η Επιτροπή μπορεί να κινήσει επίσημες διαδικασίες επί παραβάσει (σύμφωνα με το άρθρο 258 της ΣΛΕΕ[2]). Οι εν λόγω διαδικασίες μπορούν να αφορούν καθυστερημένη ή εσφαλμένη μεταφορά των οδηγιών ή κακή εφαρμογή της νομοθεσίας. Η παρούσα έκθεση εξετάζει τα αποτελέσματα που επιτυγχάνονται σε βασικά ζητήματα εφαρμογής του δικαίου της ΕΕ και παρέχει μια γενική εικόνα στρατηγικών ζητημάτων. Οι επιδόσεις και οι προκλήσεις κατά την εφαρμογή του δικαίου της ΕΕ ανά τομέα και ανά κράτος μέλος εξετάζονται στο έγγραφο εργασίας που συνοδεύει την παρούσα έκθεση. 1. Μεταφορά των οδηγιών 1.1. Επισκόπηση των εργασιών μεταφοράς του 2011 Τα κράτη μέλη έπρεπε να μεταφέρουν περισσότερες οδηγίες το 2011 σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος (δηλαδή 131 οδηγίες έναντι των 111 που έπρεπε να μεταφερθούν το 2010). Σημειώθηκε σημαντική αύξηση των καθυστερήσεων μεταφοράς το 2011 σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Η Επιτροπή κίνησε 1185 διαδικασίες επί παραβάσει για καθυστερημένη μεταφορά το 2011 έναντι των 855 που κινήθηκαν το 2010 και 531 το 2009. Σε σύγκριση με το τέλος του 2010, μέχρι το τέλος του 2011 είχαν κινηθεί 763 διαδικασίες επί παραβάσει, δηλαδή σημειώθηκε αύξηση 60%. Η παρακολούθηση της καθυστερημένης μεταφοράς αποτελεί προτεραιότητα της Επιτροπής[3] και η Επιτροπή προτείνει, βάσει του ειδικού καθεστώτος που προβλέπεται στο άρθρο 260 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ, την επιβολή χρηματικής ποινής κατά των κρατών μελών, εάν δεν μεταφέρουν τις οδηγίες στο εθνικό τους δίκαιο εγκαίρως (λεπτομέρειες στο σημείο 1.2 κατωτέρω). Ο ακόλουθος πίνακας περιλαμβάνει τα βασικά στοιχεία[4] των διαδικασιών επί παραβάσει για καθυστερημένη μεταφορά που κίνησε η Επιτροπή κατά τη διάρκεια του 2011: Ο ακόλουθος πίνακας δείχνει τις διαδικασίες επί παραβάσει για καθυστερημένη μεταφορά ανά κράτος μέλος[5]: Οι τρεις τομείς πολιτικής όπου κινήθηκαν οι περισσότερες διαδικασίες επί παραβάσει για καθυστερημένη μεταφορά το 2011 ήταν ο τομέας των μεταφορών (240 διαδικασίες), η εσωτερική αγορά και οι υπηρεσίες (198) και η υγεία και οι καταναλωτές (164). Πολλές από τις εν λόγω υποθέσεις αφορούσαν μεγάλο αριθμό κρατών μελών. Για παράδειγμα, η Επιτροπή κίνησε διαδικασίες κατά 23 κρατών μελών σχετικά με την καθυστερημένη μεταφορά της οδηγίας για την ενεργειακή απόδοση των οχημάτων μεταφορών[6]. Ομοίως, οι διαδικασίες επί παραβάσει για καθυστερημένη μεταφορά δυνάμει της οδηγίας για τη διαχείριση της ασφάλειας των οδικών υποδομών[7] αφορούσαν 22 κράτη μέλη, κινήθηκαν 23 διαδικασίες όσον αφορά την οδηγία συμβάσεων έργων, προμηθειών και παροχής υπηρεσιών στους τομείς της άμυνας και της ασφάλειας[8], ενώ για την αναδιατυπωμένη οδηγία ΟΣΕΚΑ[9] κινήθηκε ίδιος αριθμός διαδικασιών. Διαδικασίες επί παραβάσει κινήθηκαν κατά 12 κρατών μελών σχετικά με τις τροποποιήσεις των όρων της άδειας κυκλοφορίας φαρμακευτικών προϊόντων[10]. 1.2. Προσφυγές στο Δικαστήριο βάσει των άρθρων 258/260 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ Δυνάμει του άρθρου 260 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ, όταν παραπέμπεται μια υπόθεση επί παραβάσει ενώπιον του Δικαστηρίου για καθυστερημένη μεταφορά, σύμφωνα με το άρθρο 258 της ΣΛΕΕ, η Επιτροπή μπορεί να καθορίσει χρηματικές ποινές χωρίς να περιμένει την πρώτη δικαστική απόφαση. Σκοπός της εν λόγω καινοτομίας στη Συνθήκη της Λισαβόνας ήταν να δώσει ισχυρότερο κίνητρο στα κράτη μέλη να μεταφέρουν στο εθνικό τους δίκαιο τις οδηγίες εντός των προθεσμιών που ορίζει ο νομοθέτης και, ως εκ τούτου, να εξασφαλίσουν την πραγματική αποτελεσματικότητα της νομοθεσίας της Ένωσης. Η Επιτροπή παρέπεμψε την πρώτη παράβαση για καθυστερημένη μεταφορά της νομοθεσίας στο Δικαστήριο με αίτημα την επιβολή χρηματικών ποινών δυνάμει του άρθρου 260 παράγραφος 3 της ΣΛΕΕ στα τέλη του 2011[11]. Τέτοιες αποφάσεις αφορούσαν πέντε κράτη μέλη το 2011: Αυστρία (1 υπόθεση), Γερμανία (3), Ελλάδα (1), Ιταλία (1) και Πολωνία (3). Η προτεινόμενη ημερήσια χρηματική ποινή κυμαινόταν από 44.876,16 ευρώ έως 215.409,60 ευρώ (δεν είχαν ζητηθεί κατ’ αποκοπή ποσά). Τα χαρακτηριστικά των παραβάσεων κάθε κράτους μέλους στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής περιέχουν λεπτομερέστερες πληροφορίες σχετικά με τις εν λόγω υποθέσεις. 2. Εσφαλμένη μεταφορά και κακή εφαρμογή της νομοθεσίας της ΕΕ Ενώ η Επιτροπή ως θεματοφύλακας της Συνθήκης διενεργεί τις δικές της έρευνες για την επισήμανση παραβάσεων της νομοθεσίας της ΕΕ (σημείο 2.1.2), οι πολίτες, οι επιχειρήσεις και οι οργανώσεις των ενδιαφερόμενων μερών συμβάλλουν σημαντικά στην εν λόγω αποστολή παρακολούθησης, επισημαίνοντας ελλείψεις όσον αφορά τη μεταφορά στο εθνικό δίκαιο ή/και την εφαρμογή της νομοθεσίας της ΕΕ από τις αρχές των κρατών μελών (βλ. καταγγελίες στο σημείο 2.1.1). Μόλις εντοπιστούν, τα προβλήματα εξετάζονται με διμερείς συζητήσεις μεταξύ της Επιτροπής και του ενδιαφερόμενου κράτους μέλους με σκοπό την επίλυσή τους, στο μέτρο του δυνατού, με τη χρησιμοποίηση της πρότυπης πρωτοβουλίας της ΕΕ («EU Pilot»). 2.1. Εντοπισμός των προβλημάτων και άτυπες λύσεις 2.1.1. Καταγγελίες Οι καταγγελίες υποβάλλονται από πολίτες, επιχειρήσεις, ΜΚΟ ή άλλους οργανισμούς. Η διεκπεραίωσή τους γίνεται σύμφωνα με την ανακοίνωση της Επιτροπής για τον χειρισμό των σχέσεων με τους καταγγέλλοντες όσον αφορά την εφαρμογή του δικαίου της Ένωσης[12] που καθορίζει ως στόχο, για το κλείσιμο μιας υπόθεσης ή την έναρξη της επίσημης διαδικασίας, 12 μήνες από την καταχώριση της καταγγελίας. Το διάγραμμα που ακολουθεί δείχνει τα βασικά στοιχεία[13] σχετικά με τις καταγγελίες των πολιτών το 2011: 3115 νέες καταγγελίες – Τα τρία κράτη μέλη κατά των οποίων έχουν υποβληθεί οι περισσότερες καταγγελίες ήταν η Ιταλία (386 καταγγελίες), η Ισπανία (306) και η Γερμανία (263). Πολίτες, επιχειρήσεις και οργανισμοί επεσήμαναν παρατυπίες κυρίως σε σχέση με το περιβάλλον, την εσωτερική αγορά και τις υπηρεσίες και τη δικαιοσύνη (604, 530 και 434 καταγγελίες, αντίστοιχα). 3078 καταγγελίες που διεκπεραιώθηκαν – Έπειτα από μια αρχική εκτίμηση των καταγγελιών που υποβλήθηκαν το 2011 και υπερέβαιναν τις τρεις χιλιάδες, η Επιτροπή ξεκίνησε διμερείς συζητήσεις με το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος όσον αφορά τις 619 καταγγελίες, ώστε να διευκρινιστεί κατά πόσον είχαν παραβιασθεί οι κανόνες της ΕΕ[14]. Οι καταγγελίες που οδήγησαν σε διμερείς συζητήσεις αφορούσαν κυρίως το περιβάλλον, την εσωτερική αγορά και τις υπηρεσίες και την φορολογία και την τελωνειακή ένωση (149, 101 και 87 πριν από την έναρξη διαδικασίας επί παραβάσει, αντίστοιχα). Οι διμερείς συζητήσεις με τα κράτη μέλη εξετάζονται στο πλαίσιο της πρότυπης πρωτοβουλίας της ΕΕ (βλ. σημείο 2.1.3). Οι αναφορές που υπέβαλαν πολίτες στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επεσήμαναν επανειλημμένως ελλείψεις όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο τα κράτη μέλη εφαρμόζουν το δίκαιο της ΕΕ. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έδωσε ιδιαίτερη προσοχή σε αναφορές όσον αφορά το περιβάλλον, την απασχόληση, τη δικαιοσύνη και τα θεμελιώδη δικαιώματα, την περιφερειακή πολιτική και την υγεία και τους καταναλωτές. Λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με τις αναφορές παρέχονται στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής (μέρος ΙΙ). 2.1.2. Διαδικασίες που κινήθηκαν αυτεπαγγέλτως Οι διαπιστώσεις της ίδιας της Επιτροπής επίσης καταδεικνύουν πιθανές παραβάσεις της νομοθεσίας της ΕΕ. Όπως και με τις καταγγελίες, η Επιτροπή ξεκινά πρώτα διμερή διάλογο με τα κράτη μέλη με στόχο την εξεύρεση ταχείας λύσης. Κατά τη διάρκεια του 2011 διεξήχθησαν 1271 έρευνες. Οι περισσότερες πιθανές παραβάσεις εντοπίστηκαν στους τομείς πολιτικής για το περιβάλλον, τις μεταφορές και τη φορολογία και τελωνειακή ένωση (376, 178 και 177 νέες υποθέσεις, αντίστοιχα). Τα κράτη μέλη που ενέχονταν κυρίως ήταν η Ιταλία, η Ισπανία και η Πολωνία (125, 113 και 81 νέες υποθέσεις, αντίστοιχα). Ορισμένες επίσημες διαδικασίες επί παραβάσει κινήθηκαν άμεσα από την Επιτροπή, χωρίς να χρησιμοποιηθεί η πιλοτική πρωτοβουλία της ΕΕ, με την αποστολή προειδοποιητικής επιστολής σύμφωνα με το άρθρο 258 της ΣΛΕΕ. Οι εξαιρετικές αυτές περιπτώσεις περιελάμβαναν: · τις αγωγές 20 κρατών μελών στο πλαίσιο του Διεθνούς Οργανισμού Αμπέλου και Οίνου (Organisation Internationale de la Vigne et du Vin)· και · τη διμερή συμφωνία μεταξύ Ιταλίας και Κίνας σχετικά με την εξαίρεση κατόχων διπλωματικών διαβατηρίων από την υποχρέωση θεώρησης. 2.1.3. Εταιρική σχέση με τα κράτη μέλη: Πρωτοβουλία EU Pilot Η πρωτοβουλία EU Pilot είναι μια πρωτοβουλία της Επιτροπής που αποσκοπεί στο να δίνει απάντηση στα ερωτήματα και να βρίσκει λύσεις στα προβλήματα που συνδέονται με την εφαρμογή του δικαίου της ΕΕ. Υποστηρίζεται από μια επιγραμμική βάση δεδομένων και επικοινωνίας. Η πρωτοβουλία EU Pilot παρέχει την ευκαιρία επίλυσης προβλημάτων πριν από την έναρξη επίσημων διαδικασιών επί παραβάσει. Δεδομένου ότι οι υποθέσεις θα πρέπει, κατ’αρχήν, να εξετάζονται εντός προθεσμίας είκοσι εβδομάδων, ο διάλογος στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας EU Pilot διευκολύνει την ταχεία επίλυση προβλημάτων. Η συμμετοχή των κρατών μελών στην πρωτοβουλία EU Pilot έχει εξασφαλιστεί σταδιακά. Έως το τέλος του 2011, είχαν υπογράψει 25 κράτη μέλη, ενώ η προπαρασκευαστική εργασία είχε προχωρήσει πολύ όσον αφορά τα υπόλοιπα δύο κράτη μέλη[15]. Το ακόλουθο διάγραμμα περιλαμβάνει τα βασικά στοιχεία[16] της πρωτοβουλίας EU Pilot για το 2011: 1201 νέες υποθέσεις κατά το 2011 – Ο αριθμός αυτός αποτελείται από 510 καταγγελίες που έχουν επιβεβαιωθεί από την Επιτροπή και 691 νέες διαδικασίες που κινήθηκαν αυτεπαγγέλτως. 700 υποθέσεις τέθηκαν στο αρχείο κατά το 2011 – Από τις 700 υποθέσεις σχετικά με την πρότυπη πρωτοβουλία EU Pilot του 2011, η Επιτροπή έθεσε στο αρχείο 508 υποθέσεις επειδή το κράτος μέλος παρέσχε ικανοποιητική απάντηση. Αυτό αντιστοιχεί σε ποσοστό επίλυσης 72,5% για τα κράτη μέλη (8,5% μείωση σε σχέση με το ποσοστό 81% του 2010)[17]. 1096 υποθέσεις παρέμεναν σε εκκρεμότητα – Από το τέλος του 2011, το μεγαλύτερο μέρος των υποθέσεων σχετικά με την πρωτοβουλία EU Pilot αφορούσαν την Ιταλία (371) και στη συνέχεια την Ισπανία (365) και τη Γερμανία (193). Όσον αφορά τους τομείς πολιτικής, ο τομέας με τους περισσότερους ανοικτούς φακέλους (335) ήταν το περιβάλλον και ακολουθούν η εσωτερική αγορά και οι υπηρεσίες (129) και η φορολογία και η τελωνειακή ένωση (117). Τον προηγούμενο χρόνο, η Επιτροπή περάτωσε 183 υποθέσεις στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας EU Pilot με την έναρξη επίσημων διαδικασιών επί παραβάσει. Σε αρνητικά αποτελέσματα κατέληξε η διαδικασία όσον αφορά την πρωτοβουλία EU Pilot για τους φακέλους που αφορούσαν το περιβάλλον (49 τέτοιες υποθέσεις), τη φορολογία και την τελωνειακή ένωση (24) και τις μεταφορές (21 απορρίψεις). Η Ιταλία, η Πολωνία και η Ισπανία παρουσιάζουν τον υψηλότερο αριθμό μετατροπών σε διαδικασίες επί παραβάσει (21, 15 και 14 υποθέσεις, αντίστοιχα). Η τελευταία έκθεση αξιολόγησης σχετικά με την πρωτοβουλία EU Pilot[18] παρέχει λεπτομερέστερες πληροφορίες. 2.2. Διαδικασίες επί παραβάσει Εάν ένα κράτος μέλος δεν επιλύσει την εικαζόμενη παράβαση της νομοθεσίας της ΕΕ, η Επιτροπή κινεί τη διαδικασία επί παραβάσει σύμφωνα με το άρθρο 258 της ΣΛΕΕ[19] και μπορεί να παραπέμψει τη διαφορά στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (το «Δικαστήριο»). Στο τέλος του 2011, κινήθηκαν 1775 διαδικασίες επί παραβάσει[20]. Ο αριθμός των ανοικτών διαδικασιών επί παραβάσει μειώνεται από έτος σε έτος - 2100 υποθέσεις το 2010 και περίπου 2900 υποθέσεις το 2009. Τα ακόλουθα διαγράμματα κατανέμουν τις παραβάσεις ανά κράτος μέλος και ανά τομείς πολιτικής: Οι συζητήσεις μεταξύ του κράτους μέλους και της Επιτροπής συνεχίζονται κατά την επίσημη διαδικασία, προκειμένου να εναρμονιστεί το εθνικό δίκαιο με την ενωσιακή νομοθεσία. Οι στατιστικές επιβεβαιώνουν ότι τα κράτη μέλη καταβάλλουν σημαντικές προσπάθειες για τη διευθέτηση των παραβάσεων χωρίς δικαστικές διαδικασίες[21]. Κατά τη διάρκεια του 2011: · η Επιτροπή περάτωσε 203 διαδικασίες επί παραβάσει μετά την αποστολή της προειδοποιητικής επιστολής· · άλλες 167 υποθέσεις επιλύθηκαν με την αποστολή αιτιολογημένης γνώμης στο κράτος μέλος· και · 29 διαδικασίες επί παραβάσει περατώθηκαν (ή αποσύρθηκαν από το Δικαστήριο) αφού η Επιτροπή αποφάσισε να παραπέμψει την υπόθεση στο Δικαστήριο. Συνολικά, 399 υποθέσεις επί παραβάσει περατώθηκαν επειδή το κράτος μέλος απέδειξε τη συμμόρφωσή του με τη νομοθεσία της ΕΕ. Το Δικαστήριο εξέδωσε 62 αποφάσεις βάσει του άρθρου 258 ΣΛΕΕ το 2011, εκ των οποίων 53 αποφάσεις (85%) ήταν υπέρ της Επιτροπής. Συνήθως τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για να συμμορφωθούν με την απόφαση του Δικαστηρίου εγκαίρως. Ωστόσο, στα τέλη του 2011, η Επιτροπή συνέχιζε ακόμη 77 διαδικασίες επί παραβάσει δυνάμει του άρθρου 260 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ, δεδομένου ότι τα κράτη μέλη δεν κατόρθωσαν να συμμορφωθούν με τις αποφάσεις του Δικαστηρίου. Οι περισσότερες από τις εν λόγω υποθέσεις αφορούσαν την Ελλάδα (13), την Ιταλία (12) και την Ισπανία (8). Σχεδόν το ήμισυ των παραβάσεων που εμπίπτουν στο άρθρο 260 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ αφορούσαν το περιβάλλον (36), με μερικές υποθέσεις και στους τομείς της εσωτερικής αγοράς και των υπηρεσιών (10) και των μεταφορών (8). Από αυτές τις 77 υποθέσεις, οι 11 είχαν ήδη παραπεμφθεί στο Δικαστήριο για δεύτερη φορά στα τέλη του 2011. Μόνο δύο δικαστικές αποφάσεις εκδόθηκαν δυνάμει του άρθρου 260 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ πέρυσι, κατά της Ελλάδας[22] και της Ιταλίας[23]. Κατ 'αρχήν, μια δικαστική απόφαση δυνάμει του άρθρου 260 παράγραφος 2 της ΣΛΕΕ επιβάλλει κατ’αποκοπή ποσό και/ή ημερήσια χρηματική ποινή σε ασυνεπές ως προς τις υποχρεώσεις του κράτος μέλος. Το εν λόγω κράτος μέλος οφείλει να καταβάλει αμέσως το κατ’αποκοπή ποσό πληρώνοντας παράλληλα την ημερήσια χρηματική ποινή μέχρι να επιτύχει πλήρη συμμόρφωση με την πρώτη απόφαση του Δικαστηρίου. 3. Παραβάσεις που διαπραχθηκαν κατα τον κύκλο σχεδιασμου πολιτικων 3.1. Στοιχεία των παραβάσεων - μοχλός για δράση Τα δεδομένα σχετικά με τις επιδόσεις των κρατών μελών κατά την εφαρμογή της νομοθεσίας τροφοδοτούν τον κύκλο πολιτικής. Η υψηλή συχνότητα των παραβάσεων επισημαίνει ενδεχόμενα προβλήματα εφαρμογής που χρειάζονται λύσεις (π.χ. την τροποποίηση των υφιστάμενων κανόνων, την αποσαφήνιση της ερμηνείας των υφιστάμενων νόμων ή ενδεχομένως τη θέσπιση νέων νόμων). Ορισμένες από τις στρατηγικές πρωτοβουλίες στο πρόγραμμα εργασίας της Επιτροπής για το 2011 σχεδιάστηκαν ειδικά προς επίλυση αυτών των προβλημάτων εφαρμογής. · Η νέα νομοθετική πρόταση για την απόσπαση εργαζομένων αποσκοπούσε στη βελτίωση «της υλοποίησης και της πρακτικής εφαρμογής της οδηγίας 96/71/ΕΚ σχετικά με την απόσπαση εργαζομένων στο πλαίσιο παροχής υπηρεσιών»[24]· · Η πρόταση για ένα νέο νομικό πλαίσιο σχετικά με τη δέσμευση και τη δήμευση των προϊόντων του εγκλήματος αναγνωρίζει ότι λόγω της ασάφειας του υφιστάμενου νομικού πλαισίου της ΕΕ, «πολλές διατάξεις δεν έχουν μεταφερθεί στην εθνική νομοθεσία ή δεν εφαρμόστηκαν σωστά»[25]· · Η πρωτοβουλία για την τροποποίηση των οδηγιών για τις κεφαλαιακές απαιτήσεις (ΟΚΑ IV) υποστήριξε ότι «πολλές εθνικές επιλογές και διακριτικές ευχέρειες στην προηγούμενη ΟΚΑ εμπόδιζαν τη συνεπή εφαρμογή των κεφαλαιακών απαιτήσεων σε ολόκληρη την Ευρώπη …»[26]. 3.2. Καλύτερη προετοιμασία και προγραμματισμός εφαρμογής Η κατανόηση των προκλήσεων της μεταφοράς και της εφαρμογής της νομοθεσίας είναι ουσιαστικής σημασίας στα αρχικά στάδια της ανάπτυξης πολιτικών (για παράδειγμα, κατά το στάδιο της εκτίμησης των επιπτώσεων). Προκειμένου να είναι σε θέση να εκτιμήσει κατά πόσο η πρόταση είναι η κατάλληλη, η Επιτροπή πρέπει να έχει μια ιδέα σε πρώιμο στάδιο για τον τρόπο με τον οποίο θα εφαρμοστεί ενδεχομένως στα κράτη μέλη. Το γεγονός ότι το ζήτημα της εφαρμογής εξετάζεται ήδη κατά το στάδιο της εκτίμησης των επιπτώσεων διευκολύνει περαιτέρω την εργασία σχετικά με την εφαρμογή στα επόμενα στάδια. Η Επιτροπή μπορεί να υποστηρίξει τις αρμόδιες εθνικές αρχές για την ορθή μεταφορά και εφαρμογή των κανόνων της ΕΕ, επισημαίνοντας τους κυριότερους κινδύνους ως προς την έγκαιρη και ορθή εφαρμογή της νέας ή τροποποιημένης νομοθεσίας και προτείνοντας δράσεις για την ελαχιστοποίηση αυτών των κινδύνων στα σχέδια εφαρμογής. Η Επιτροπή εκπόνησε μια σειρά από σχέδια εφαρμογής στρατηγικών πρωτοβουλιών κατά το 2011. Αυτά περιελάμβαναν τις πράξεις προσώπων που κατέχουν εμπιστευτικές πληροφορίες και τις πράξεις χειραγώγησης της αγοράς (κατάχρηση αγοράς)[27]· εναλλακτική επίλυση διαφορών για θέματα που αφορούν τους καταναλωτές[28] τροποποιήσεις της οδηγίας 2006/43/ΕΚ για τους υποχρεωτικούς ελέγχους των ετήσιων και των ενοποιημένων λογαριασμών[29] και την κοινή ενοποιημένη βάση φορολογίας των επιχειρήσεων[30]. Άλλες μορφές στήριξης στα κράτη μέλη περιλαμβάνουν διμερείς επαφές μεταξύ των εθνικών διοικήσεων και της Επιτροπής, τη σύγκληση των ομάδων εμπειρογνωμόνων και την έκδοση κατευθυντηρίων γραμμών, εγχειριδίων, ερμηνευτικών σημειωμάτων και εγγράφων εργασίας. 3.3. Ανταλλαγή πληροφοριών – Προς μια καλύτερη βάση γνώσεων Είναι σημαντικό για τους στόχους «έξυπνης ρύθμισης» οι πολίτες και οι επιχειρήσεις να κατανοήσουν πώς η νομοθεσία της ΕΕ εφαρμόζεται στα κράτη μέλη. Το 2011 επιλύθηκε μια μακροχρόνια διαφωνία μεταξύ των θεσμικών οργάνων της ΕΕ στον τομέα αυτό. Η διαφωνία αφορούσε τον τρόπο με τον οποίο τα κράτη μέλη όφειλαν να εξηγήσουν λεπτομερώς πώς θα μεταφέρουν τις οδηγίες στην εθνική έννομη τάξη (βλ. σχετικό τμήμα για τους «πίνακες αντιστοιχίας» στις προηγούμενες ετήσιες εκθέσεις για την παρακολούθηση της εφαρμογής της νομοθεσίας της ΕΕ). Η λύση που συμφωνήθηκε μεταξύ των θεσμικών οργάνων της ΕΕ καθορίζεται σε κοινές πολιτικές δηλώσεις και άρχισε να εφαρμόζεται από την 1η Νοεμβρίου 2011[31]. Στο πλαίσιο αυτών των ρυθμίσεων, η Επιτροπή δύναται να ζητήσει, κατά περίπτωση και κατόπιν αιτιολογήσεως, τη διαβίβαση των «επεξηγηματικών εγγράφων» από τα κράτη μέλη. Εάν τα κράτη μέλη το θεωρούν σκόπιμο, τα έγγραφα αυτά μπορούν επίσης να λάβουν τη μορφή πίνακα αντιστοιχίας. Τα επεξηγηματικά έγγραφα πρέπει να δείχνουν τη σχέση μεταξύ εθνικών κανόνων μεταφοράς και των ειδικών διατάξεων συγκεκριμένης οδηγίας. Το προοίμιο της οδηγίας θα περιλαμβάνει μια αιτιολογική σκέψη που θα αναφέρεται στην πολιτική δέσμευση των κρατών μελών να υποβάλουν στην Επιτροπή ένα ή περισσότερα επεξηγηματικά έγγραφα. Η πρώτη αναθεώρηση που αποσκοπεί στο να αξιολογείται κατά πόσον οι δηλώσεις αυτές έχουν επιτύχει τους στόχους τους θα γίνει πριν από την 1η Νοεμβρίου 2013. 4. Συμπεράσματα Η ορθή εφαρμογή του δικαίου της ΕΕ εξακολουθεί να θέτει προκλήσεις στα κράτη μέλη. Τα προβλήματα εμφανίζονται συχνά στα αρχικά στάδια της υλοποίησης, ενώ η καθυστερημένη μεταφορά καθίσταται ολοένα και πιο προβληματική. Οι διαδικασίες επί παραβάσει για καθυστερημένη μεταφορά αυξήθηκαν σταθερά κατά την τελευταία τριετία, γεγονός που υποδηλώνει μια ανησυχητική τάση. Ωστόσο, μόλις η Επιτροπή κινήσει διαδικασίες επί παραβάσει, τα εθνικά μέτρα κοινοποιούνται συνήθως γρήγορα. Οι μηχανισμοί επίλυσης προβλημάτων λειτουργούν. Κατά τη διάρκεια του 2011, άλλα 7 κράτη μέλη προσχώρησαν στην πρωτοβουλία EU Pilot, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό των συμμετεχόντων σε 25. Οι συζητήσεις επίλυσης προβλημάτων στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας EU Pilot επέτρεψαν την έγκαιρη επίλυση σχεδόν των δύο τρίτων των δυνητικών παραβάσεων το 2011. Ο αριθμός των επίσημων διαδικασιών επί παραβάσει που κινήθηκαν εξακολούθησε να μειώνεται, όπως και ο αριθμός των υποθέσεων που παραπέμπονται στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Το γεγονός αυτό αντικατοπτρίζει εν μέρει την επιτυχία της πρωτοβουλίας EU Pilot και δείχνει ότι τα κράτη μέλη κατέβαλαν σοβαρές προσπάθειες για να εναρμονίσουν τις νομοθεσίες ή πρακτικές τους με το δίκαιο της ΕΕ, μετά την έναρξη της διαδικασίας. Η Επιτροπή, ως θεματοφύλακας των Συνθηκών, θα εξακολουθήσει να παρακολουθεί προσεκτικά την εφαρμογή του δικαίου της ΕΕ. Δεδομένου ότι η εφαρμογή είναι καθοριστικής σημασίας για την επιτυχή και αποτελεσματική χάραξη πολιτικής σε επίπεδο ΕΕ και αναπόσπαστο στοιχείο του προγράμματος της Επιτροπής για την «έξυπνη νομοθεσία», τα δεδομένα ως προς την επίδοση των διαδικασιών επί παραβάσει τροφοδοτούν επίσης πιο συστηματικά τον κύκλο χάραξης πολιτικών, ιδίως σε αξιολογήσεις. [1] Στα τέλη του 2011, το κεκτημένο της ΕΕ συνίστατο σε 8862 κανονισμούς (2010: περίπου 8400) και 1885 οδηγίες (2010: περίπου 2000) επιπλέον του πρωτογενούς δικαίου (οι Συνθήκες). [2] Θα πρέπει να σημειωθεί ότι οι διαδικασίες επί παραβάσει μπορεί επίσης να κινηθούν δυνάμει άλλων διατάξεων της νομοθεσίας της ΕΕ, για παράδειγμα δυνάμει του άρθρου 106 της ΣΛΕΕ, σε συνδυασμό με το άρθρο 101 ή 102 της ΣΛΕΕ. [3] Ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο «Μια Ευρώπη αποτελεσμάτων – εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου», COM (2007) 502 τελικό, σ. 9. [4] Από το άθροισμα των διαδικασιών επί παραβάσει που δεν είχαν ακόμη περατωθεί το 2010 και των νέων διαδικασιών που κινήθηκαν (470 + 1185 = 1655), αφαιρείται ο αριθμός των διαδικασιών που περατώθηκαν (1655-893 = 763). [5] Ο ακόλουθος πίνακας περιλαμβάνει τον αριθμό διαδικασιών επί παραβάσει που δεν είχαν περατωθεί μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2011, ανεξαρτήτως του έτους κατά το οποίο είχε κινηθεί η διαδικασία. Αντίθετα, το τμήμα «μεταφορά οδηγιών» στις σελίδες του παραρτήματος Ι για το κράτος μέλος δείχνει τον αριθμό νέων διαδικασιών επί παραβάσει για καθυστερημένη μεταφορά είχαν κινηθεί κατά των κρατών μελών το 2011. [6] Οδηγία 2009/33/EΚ σχετικά με την προώθηση καθαρών και ενεργειακώς αποδοτικών οχημάτων οδικών μεταφορών [7] Οδηγία 2008/96/EΚ σχετικά με τη διαχείριση της ασφάλειας των οδικών υποδομών. [8] Οδηγία 2009/81/EΚ σχετικά με τον συντονισμό των διαδικασιών σύναψης ορισμένων συμβάσεων έργων, προμηθειών και παροχής υπηρεσιών που συνάπτονται από αναθέτουσες αρχές ή αναθέτοντες φορείς στους τομείς της άμυνας και της ασφάλειας. [9] Οδηγία 2009/65/EΚγια τον συντονισμό των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων σχετικά με ορισμένους οργανισμούς συλλογικών επενδύσεων σε κινητές αξίες (ΟΣΕΚΑ). [10] Οδηγία 2009/53/EΚ για την τροποποίηση της [προηγούμενες οδηγίες], σχετικά με τις τροποποιήσεις των όρων της άδειας κυκλοφορίας φαρμακευτικών προϊόντων [11] Η ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 260 παράγραφος 3 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης περιέχει λεπτομερείς κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή εφαρμόζει το παρόν άρθρο. [12] COM(2002)141 τελικό Η ανακοίνωση αυτή έχει αντικατασταθεί από την ανακοίνωση COM(2012)154 στις 2 Απριλίου 2012. [13] Από το άθροισμα των καταγγελιών που δεν είχαν κλείσει το 2010 και των νέων καταγγελιών του 2011 (2197 + 3115 = 5312), αφαιρείται ο αριθμός των καταγγελιών που έχουν εξεταστεί (5312-3078 = 2234). [14] Οι υπόλοιπες καταγγελίες δεν έχουν εξεταστεί περαιτέρω επειδή είτε η νομοθεσία της ΕΕ δεν είχε παραβιαστεί είτε η Επιτροπή δεν είχε αρμοδιότητα είτε η αλληλογραφία δεν ήταν δυνατό να χαρακτηριστεί ως καταγγελία. Σημειώνεται επίσης ότι, σε επείγουσες και εξαιρετικές περιπτώσεις, η Επιτροπή δύναται να αποφασίσει να απευθύνει προειδοποιητική επιστολή (άρθρο 258 ΣΛΕΕ) στο κράτος μέλος χωρίς προηγούμενη διμερή συζήτηση. [15] Το Βέλγιο, η Πολωνία, η Λετονία και η Ρουμανία προσχώρησαν στην πρωτοβουλία EU Pilot τον Ιανουάριο του 2011, και ακολούθησε η Κύπρος τον Μάρτιο. Μετά την προσχώρηση της Γαλλίας και της Ελλάδας τον Σεπτέμβριο του 2011, μόνο το Λουξεμβούργο και η Μάλτα παρέμειναν εκτός του συστήματος το 2011. [16] Από το άθροισμα των ανοικτών υποθέσεων της πρότυπης πρωτοβουλίας για το 2010 και των νέων υποθέσεων της πρωτοβουλίας EU Pilot το 2011 (1384 + 1201 = 2585) αφαιρείται ο αριθμός των υποθέσεων που έχουν διεκπεραιωθεί (2585-804 = 1781). [17] 28η ετήσια έκθεση για τον έλεγχο της εφαρμογής του δικαίου της ΕΕ (2010). [18] Δεύτερη έκθεση αξιολόγησης σχετικά με την πρωτοβουλία «EU Pilot», που δημοσιεύθηκε στις 21 Δεκεμβρίου 2011 [19] Ή δυνάμει άλλων διατάξεων της ΣΛΕΕ, βλ. υποσημείωση 2 ανωτέρω. [20] Αυτό περιλαμβάνει όλες τις διαδικασίες κατά τις οποίες το κράτος μέλος έχει λάβει τουλάχιστον προειδοποιητική επιστολή από την Επιτροπή με βάση τις διατάξεις του άρθρου 258 της ΣΛΕΕ. [21] Τα ακόλουθα αριθμητικά στοιχεία υπολογίστηκαν για υποθέσεις βάσει καταγγελιών και διαδικασίες που κινήθηκαν αυτεπαγγέλτως και δεν περιλαμβάνουν δεδομένα για τις παραβάσεις λόγω καθυστερημένης μεταφοράς τα οποία εξετάζονται στο σημείο Ι ανωτέρω. [22] Επιτροπή κατά Ελλάδος, C-407/09 (κατ 'αποκοπή ποσό ύψους 3.000.000,00 ευρώ) [23] Επιτροπή κατά Ιταλίας, C-496/09 (κατ 'αποκοπή ποσό ύψους 30.000.000,00 ευρώ). [24] Χάρτης πορείας και πρόταση οδηγίας για την εφαρμογή της οδηγίας 96/71/ΕΚ σχετικά με την απόσπαση εργαζομένων. [25] Χάρτης πορείας και πρόταση οδηγίας σχετικά με τη δέσμευση και τη δήμευση των προϊόντων του εγκλήματος [26] Χάρτης πορείας και προτάσεις (1, 2) για την τροποποίηση των οδηγιών περί κεφαλαιακών απαιτήσεων (ΟΚΑ IV) 2006/48/ΕΚ και 2006/49/ΕΚ [27] COM(2011) 651 τελικό [28] COM(2011) 793 τελικό [29] COM(2011) 778 [30] COM(2011) 121/4 [31] Κοινές πολιτικές δηλώσεις σχετικά με τα επεξηγηματικά έγγραφα με ημερομηνία 28 Σεπτεμβρίου 2011 (ΕΕ C 369, της 17.12.2011, σ. 14–14OJ C 369, 17.12.2011, p. 14–14) και 27 Οκτωβρίου 2011 (ΕΕ C 369 της 17.12.2011, σ. 15–15).