ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ (1993) /* COM/94/500 Τελικό */



Επίσημη Εφημερίδα αριθ. C 154 της 06/06/1994 σ. 0001



ΕΝΔΕΚΑΤΗ ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για τον έλεγχο της εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου - 1993 - (94/C 154/01) COM(94) 500 τελικό ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Σελίδα Α. ΠΡΟΟΙΜΙΟ 6 Β. ΧΩΡΟΣ ΧΩΡΙΣ ΣΥΝΟΡΑ 8 1. Εισαγωγή 8 2. Κατάσταση στους διάφορους τομείς 9 2.1. Κατάργηση των φυσικών συνόρων 9 2.1.1. Τελωνειακή ένωση 9 2.1.2. Ελεύθερη κυκλοφορία των γεωργικών προϊόντων 10 2.1.2.1. Οι έλεγχοι κατά την εισαγωγή 10 2.1.2.2. Τα μέτρα απαγόρευσης εισαγωγής 11 2.1.2.3. Οι νέες πολιτικές 11 2.2. Κατάργηση των τεχνικών συνόρων 12 2.2.1. Ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων 12 2.2.1.1. Τα άρθρα 30 και εξής της συνθήκης ΕΚ και η εφαρμογή της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης 12 2.2.1.2. Οι κανόνες πρόληψης που προβλέπονται από την οδηγία 83/189/ΕΟΚ 14 2.2.1.3. Απολογισμός της κατάστασης εφαρμογής των οδηγιών ανά τομέα στο πλαίσιο της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων 14 2.2.2. Αγορά υπηρεσιών 17 2.2.2.1. Οπτικοακουστικός τομέας 17 2.2.2.2. Βιομηχανική και πνευματική ιδιοκτησία 17 2.2.2.3. Τηλεπικοινωνίες 18 2.2.3. Ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων 19 2.2.4. Ελεύθερη παροχή υπηρεσιών, κυρίως χρηματο-οικονομικών, άμεση φορολογία και δίκαιο των εταιρειών 19 2.2.5. Δημόσιες συμβάσεις 22 2.3. Κατάργηση των φορολογικών συνόρων 23 2.4. Ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων και δικαίωμα εγκατάστασης 25 2.4.1. Απαγόρευση των διακρίσεων 25 2.4.2. Είσοδος και παραμονή 26 2.4.3. Συνδικαλιστικά δικαιώματα 27 Σελίδα 2.4.4. Πρόσβαση στις θέσεις απασχόλησης του δημοσίου 27 2.4.5. Αναγνώριση των διπλωμάτων 28 2.4.6. Ανεξάρτητοι εμπορικοί πράκτορες 30 2.5. Πολιτική των καταναλωτών και ασφάλεια των προϊόντων 31 Γ. ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ 32 Δ. ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ 33 1. Εισαγωγή 33 2. Κατάσταση στους διάφορους τομείς 33 2.1. Ισότητα ανδρών/γυναικών 33 2.2. Καταπολέμηση του καρκίνου 34 2.3. Κοινωνική ασφάλιση των διακινούμενων εργαζομένων 34 2.4. Συνθήκες εργασίας 34 2.5. Υγεία και ασφάλεια στον τόπο εργασίας 35 Ε. ΓΕΩΡΓΙΑ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 36 1. Εισαγωγή 36 2. Γεωργική ρύθμιση 36 3. Μεταφορά στο εθνικό δίκαιο των οδηγιών που αφορούν το γεωργικό τομέα 37 ΣΤ. ΑΛΙΕΙΑ 41 1. Εισαγωγή 41 2. Κατάσταση στους τομείς 41 3. Συμμόρφωση των εθνικών νομοθεσιών με το κοινοτικο δίκαιο όσον αφορά τη χορήγηση σημαίας 41 Ζ. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 42 1. Εισαγωγή 42 2. Η κατάσταση στους διάφορους τομείς 46 2.1. Απόβλητα 46 2.2. Νερό 47 2.3. Αέρας 48 2.4. Θόρυβος 49 2.5. Φύση 49 2.6. Χημεία 50 2.7. Ακτινοπροστασία 50 Σελίδα Η. ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ 52 1. Εισαγωγή 52 2. Η κατάσταση στους διάφαρους τομείς 52 2.1. Οδικές μεταφορές 52 2.2. Συνδυασμένες μεταφορές 52 2.3. Πλωτές οδοί 52 2.4. Σιδηρόδρομοι 53 2.5. Θαλάσσιες μεταφορές 53 2.6. Αεροπορικές μεταφορές 53 Θ. ΕΝΕΡΓΕΙΑ 54 Ι. ΕΞΩΤΕΡΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ 55 Κ. ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 55 Λ. ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 56 Μ. ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ 56 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ Παράρτημα Ι: Εικαζόμενες παραβάσεις 57 Παράρτημα ΙΙ: Διαπιστωθείσες παραβάσεις 64 Παράρτημα ΙΙΙ: Παραβάσεις συνθηκών, κανονισμών και αποφάσεων 71 Παράρτημα ΙV: Κατάσταση εφαρμογής των οδηγιών 87 Παράρτημα V: Μη εκτελεσθείσες αποφάσεις του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων στις 31 Δεκεμβρίου 1993 169 Παράρτημα VΙ: Εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου από τα εθνικά δικαστήρια 174 Α. ΠΡΟΟΙΜΙΟ Η έκθεση για τον έλεγχο της εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου καταρτίζεται κάθε χρόνο από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στη συνέχεια των διαδοχικών αιτημάτων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (ψήφισμα της 9ης Φεβρουαρίου 1983) και των κρατών μελών (δήλωση αριθ. 19, σημείο 2, συνημμένη στη συνθήκη που υπογράφηκε στο Μάαστριχτ στις 7 Φεβρουαρίου 1992). Η έκθεση αυτή ανταποκρίνεται επίσης στα αιτήματα που διατυπώθηκαν στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ή του Συμβουλίου για συγκεκριμένους τομείς. Η ενδέκατη έκθεση καλύπτει το έτος 1993: δεδομένου ότι το νομοθετικό πρόγραμμα σχετικά με την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς έχει πλέον υλοποιηθεί σχεδόν στο σύνολό του, κατά τη διάρκεια του έτους δόθηκε περισσότερη προσοχή στον έλεγχο της εφαρμογής της κοινοτικής νομοθεσίας. Η δράση που ασκεί η Επιτροπή στο πλαίσιο αυτό, ασφαλώς στον τομέα της εσωτερικής αγοράς αλλά και στους άλλους τομείς, έδωσε τη δυνατότητα να ρυθμιστούν φέτος σε μεγάλο βαθμό οι καταστάσεις των παραβάσεων. Οι αριθμοί το δείχνουν. Πως πραγματοποιήθηκε αυτή η δράση; Παράλληλα με τη διαδικασία επί παραβάσει που προβλέπεται στο άρθρο 169 ΕΚ, η Επιτροπή προσπάθησε να ευαισθητοποιήσει τα κράτη μέλη και να αναπτύξει προοδευτικά πραγματική διοικητική συνεργασία που είχε φυσικά ως στόχο την καλύτερη τήρηση των κανόνων του κοινοτικού δικαίου και την αποτελεσματική εφαρμογή των οδηγιών. Η διαδικασία επί παραβάσει Το 1993, όπως και κατά το παρελθόν, οι ενέργειες της Επιτροπής βασίστηκαν σε μεγάλο βαθμό σε καταγγελίες πολιτών και οικονομικών φορέων (βλέπε πίνακα 1.1 στο παράρτημα Ι), ο αριθμός των οποίων πάντως σημείωσε ελαφρά μείωση εφέτος σε σχέση με το προηγούμενο έτος (1 040 το 1993 έναντι 1 185 το 1992). Η υποβολή καταγγελιών στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή γίνεται στο πλαίσιο διαδικασίας που δεν συνεπάγεται ούτε έξοδα ούτε διατυπώσεις και αποτελεί τεκμήριο της συνειδητοποίησης εκ μέρους των πολιτών της σημασίας που έχει αποκτήσει η κοινοτική διάσταση. Παράλληλα προς την εξέταση των καταγγελιών η Επιτροπή εκμεταλλεύεται κάθε πηγή πληροφοριών που αποκαλύπτει παραβάσεις. Εκτός από την παρακολούθηση της διαδικασίας μεταφοράς των οδηγιών στο εσωτερικό δίκαιο των κρατών μελών, πρόκειται για «αυτεπάγγελτα διαπιστωθείσες παραβάσεις» (247 κατά το 1993) καθώς και για παραβάσεις μετά από αναφορά (23) και μετά από υποβολή κοινοβουλευτικής ερώτησης (30). Τα ακόλουθα στοιχεία περιγράφουν τη δράση της Επιτροπής. Το 1993 κίνησε, δυνάμει του άρθρου 169 ΕΚ, 1209 διαδικασίες επί παραβάσει, απέστειλε 352 αιτιολογημένες γνώμες και προσέφυγε στο Δικαστήριο για 44 υποθέσεις. Μολονότι ο αριθμός των διαδικασιών που κινήθηκαν κατά το 1993 παραμένει σταθερός σε σχέση με το 1992 (1 209 έναντι 1 216), οι αιτιολογημένες γνώμες αυξήθηκαν κατά 100 περίπου (από 248 σε 352), ιδίως σε θέματα μή ανακοίνωσης των μέτρων εκτέλεσης των οδηγιών (244 αιτιολογημένες γνώμες για το λόγο αυτό το 1993 έναντι 126 το 1992). Αυτή η σημαντική αύξηση αποτελεί συνέχεια της αύξησης των προειδοποιητικών επιστολών που απεστάλησαν το 1992 (1 216) σε σχέση με το 1991 (853), λαμβανομένου υπόψη του μεγάλου αριθμού οδηγιών για τις οποίες έληξε η προθεσμία μεταφοράς το 1992 χωρίς να ανακοινωθούν εγκαίρως τα σχετικά μέτρα. Διαπιστώνεται επίσης μείωση κατά περισσότερο από 30 % του αριθμού των φακέλων των οποίων επελήφθη το Δικαστήριο, που ανήλθε από 64 το 1992 σε 44 το 1993. Επιπλέον, για ένα τρίτο των κρατών μελών δεν υποβλήθηκε καμία προσφυγή. Αυτό επιβεβαιώνει την τάση που έχει διαπιστωθεί εδώ και πολλά έτη (97 προσφυγές το 1989, 78 το 1990, 65 το 1991) καθώς και την αποτελεσματικότητα της δράσης της Επιτροπής, η οποία επιτυγχάνει, στη μεγάλη πλειονότητα των περιπτώσεων, να πείσει τα κράτη μέλη κατά το προδικαστικό στάδιο να τηρούν το κοινοτικό δίκαιο. Το γεγονός αυτό αποδεικνύεται από τον αριθμό των περιπτώσεων που τέθηκαν στο αρχείο: έτσι, παραδείγματος χάρη, κατά τη διάρκεια των δύο τελευταίων ετών (1992 και 1993), η Επιτροπή μπόρεσε να θέσει στο αρχείο το 50 % των διαδικασιών επί παραβάσει που είχαν κινηθεί λόγω μη ανακοίνωσης εθνικών μέτρων εκτέλεσης των οδηγιών κατά τη διάρκεια της ίδιας περιόδου, δεδομένου ότι τα κράτη μέλη έλαβαν τα αναγκαία μέτρα εκτέλεσης. Αυτές οι πρώτες διαπιστώσεις επιτρέπουν τη σχετικά θετική εκτίμηση ως προς την τήρηση των κανόνων του κοινοτικού δικαίου και την εφαρμογή των οδηγιών, ακόμη και εάν οι δυσκολίες που εξακολουθούν να υφίστανται σε ορισμένους τομείς ανησυχούν πάντα την Επιτροπή. Προς την καλύτερη τήρηση των κανόνων δικαίου Η Επιτροπή διαπίστωσε σαφή βελτίωση σε ορισμένους τομείς-κλειδιά της κοινοτικής δραστηριότητας. Όσον αφορά ειδικότερα τις διατάξεις της συνθήκης που απαγορεύουν τα εμπόδια στην ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων, ιδίως τα άρθρα 30 και επόμενα (μη δασμολογικά εμπόδια) αφενός, και το άρθρο 95 (εσωτερικοί φόροι που εισάγουν διακρίσεις) αφετέρου, το 1993 χαρακτηρίστηκε από ισχυρή αύξηση του αριθμού θέσης στο αρχείο φακέλων παραβάσεων που βρίσκονταν σε εξέλιξη και από μείωση του αριθμού αιτιολογημένων γνωμών και προσφυγών στο Δικαστήριο. Εξάλλου, πρέπει να σημειωθεί ότι όσον αφορά τον έλεγχο των εμπορευμάτων στα σύνορα, η Επιτροπή παρατήρησε σημαντική μείωση των καταγγελιών. Αυτό εκφράζει την προοδευτική αποδοχή των κοινοτικών κανόνων από τις εθνικές διοικήσεις, στην οποία συμβάλλουν τα μέσα διοικητικής συνεργασίας, ιδίως αυτά που δημιουργήθηκαν στο πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς, και οι συνεδριάσεις κατά τομείς, που καλούνται «συνεδριάσεις-πακέτα», που επιτρέπουν να εξετάζονται, για κάθε κράτος μέλος, όλοι οι φάκελοι παραβάσεων συγκεκριμένου τομέα (άρθρο 30 ΕΚ, γεωργία, περιβάλλον, έμμεση φορολογία). Ωστόσο, οι προσπάθειες πρέπει να συνεχιστούν. Διαπιστώνεται πράγματι η επιδείνωση - ποικίλη ανάλογα με τα κράτη μέλη - καταστάσεων που δεν συμφωνούν με τους ισχύοντες κανόνες σε ορισμένους τομείς. Έτσι, προκειμένου για τις οδηγίες (δημόσιες συμβάσεις) που μεταφέρθηκαν ήδη εδώ και πολλά χρόνια, η συγκεκριμένη εφαρμογή από τις διάφορες αναθέτουσες αρχές εξακολουθεί να μην είναι ικανοποιητική. Αυτό αποδεικνύεται από τον πολύ μικρό αριθμό υποθέσεων που τέθηκαν στο αρχείο κατά το 1993 και από την αύξηση του αριθμού αιτιολογημένων γνωμών και προσφυγών. Η ανάλυση ανά τομέα και η κατάσταση των παραβάσεων των συνθηκών, κανονισμών και αποφάσεων που εμφαίνονται στο παράρτημα ΙΙΙ επιτρέπουν να κατανοηθούν καλύτερα οι δυσχέρειες που αντιμετωπίζουν τα κράτη μέλη στους διάφορους τομείς. Προς την αποτελεσματική εφαρμογή των οδηγιών Ο πίνακας που ακολουθεί επιτρέπει να εκτιμηθεί η κατάσταση εφαρμογής του συνόλου των οδηγιών που ισχύουν στις 31 Δεκεμβρίου 1993. >ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ> Από τον πίνακα αυτόν διαπιστώνεται, γενικά, ότι, στις 31 Δεκεμβρίου 1993, τα κράτη μέλη είχαν ανακοινώσει, κατά μέσο όρο, πάνω από το 90 % των εθνικών εκτελεστικών μέτρων που απαιτούνται για την εφαρμογή του συνόλου των εφαρμοστέων οδηγιών. Το αποτέλεσμα αυτό είναι κατά τι χαμηλότερο σε σχέση με την κατάσταση που επικρατούσε στις 31 Δεκεμβρίου 1992, δεδομένου ότι, την ημερομηνία αυτή, το ποσοστό ανακοίνωσης ήταν 91 %. Ωστόσο, πρέπει να σημειωθεί ότι ο αριθμός των εφαρμοστέων οδηγιών στις 31 Δεκεμβρίου 1993 αυξήθηκε περίπου κατά 60 σε σχέση 7 με το προηγούμενο έτος. Τα συνολικά αυτά αριθμητικά στοιχεία, πάντως, καλύπτουν καταστάσεις οι οποίες στην πραγματικότητα παρουσιάζουν μεγάλη ποικιλομορφία τόσο ανά θέμα όσο και ανά κράτος μέλος. Γι αυτό το λόγο, η ανάλυση ανά τομέα και η κατάσταση με τα στοιχεία του παραρτήματος IV καθιστούν δυνατή την καλύτερη εκτίμησή τους. Έτσι, κατά τη διάρκεια του έτους 1993, στους τομείς της γεωργίας και του περιβάλλοντος το ποσοστό μεταφοράς μειώθηκε σαφώς. Στον τομέα της γεωργίας, το ποσοστό αυτό σημείωσε πτώση περίπου κατά 4 % σε όλα τα κράτη μέλη, κυρίως λόγω της ανάγκης που συνεπάγεται η ταυτόχρονη εξασφάλιση της ανασύνταξης των νομοθεσιών και της αναδιοργάνωσης των σχετικών διοικήσεων. Επιπλέον, πολύ συχά, τα κράτη μέλη έδωσαν προτεραιότητα στη πρακτική εφαρμογή της μεταφοράς των οδηγιών εις βάρος των νομοθετικών μεταρρυθμίσεων προκειμένου να τηρηθεί ο στόχος της 1ης Ιανουαρίου 1993. Στον τομέα του περιβάλλοντος, διαπιστώθηκαν καθυστερήσεις όσον αφορά τη μεταφορά των οδηγιών οι οποίες οφείλονται κατά κύριο λόγο σε προβλήματα διοικητικού συντονισμού. Η Επτιτροπή, πάντως, έχοντας συνειδητοποιήσει τη σημασία αυτού του θέματος, εφαρμόζει δράση διαρκούς ευαισθητοποίησης και στηρίζει τις προσπάθειες των κρατών μελών που στοχεύουν στην κάλυψη των καθυστερήσεων. Αντίθετα, σε άλλους τομείς ο ρυθμός μεταφοράς σημείωσε σημαντική αύξηση. Το γεγονός αυτό παρατηρείται κυρίως στους τομείς των φαρμακευτικών προϊόντων, των μηχανοκίνητων οχημάτων, της μηχανικής, των τηλεπικοινωνιών, των δημόσιων συμβάσεων, της αναγνώρισης των διπλωμάτων, και της πολιτικής για τους καταναλωτές και της ασφάλειας των προϊόντων. Όπως και στο παρελθόν, το ποσοστό μεταφοράς φθάνει σε πολύ υψηλό επίπεδο στον τελωνειακό τομέα (100 %) και στον τομέα της έμμεσης φορολογίας (99 %). Η εφαρμογή των οδηγιών είναι έργο δύσκολο και η Επιτροπή έχει την υποχρέωση να συνεργάζεται με τα κράτη μέλη. Για το λόγο αυτό, εδώ και πολλά χρόνια, διοργανώνει ετήσιες συναντήσεις, στα κράτη μέλη που το επιθυμούν, προκειμένου να εξετάσει την κατάσταση όσον αφορά τη μεταφορά όλων των οδηγιών, ανεξάρτητα από το αν έχουν λήξει ή όχι οι σχετικές προθεσμίες και αν τα μέτρα για τη μεταφορά τους δεν έχουν ακόμη κοινοποιηθεί στην Επιτροπή. Μελλοντικές προοπτικές Στη συνδιάσκεψη σχετικά με την Ευρωπαϊκή Ένωση διατυπώθηκε η επιθυμία να ενισχυθεί η αποστολή ελέγχου που έχει ανατεθεί στην Επιτροπή με την αναδιατύπωση του άρθρου 171 ΕΚ, δυνάμει του οποίου η Επιτροπή, μετά από ενδεχόμενη δεύτερη παραπομπή του θέματος στο Δικαστήριο επειδή δεν εκτελέσθηκε απόφασή του στο πλαίσιο της διαδικασίας επί παραβάσει, θα μπορεί να προτείνει την επιβολή κύρωσης οικονομικής φύσεως κατά του εν λόγω κράτους μέλους. Μελετούνται οι λεπτομέρειες για την πρακτική εφαρμογή αυτού του νέου μέσου διότι επιβάλλεται πλέον να διαπιστωθεί (βλέπε παράρτημα V) ότι η εκτέλεση των αποφάσεων του Δικαστηρίου σημειώνει ακόμα σημαντικές καθυστερήσεις. Ωστόσο, αυτή η ενίσχυση του νομικού μέσου δεν πρέπει να γίνει εις βάρος της επιδίωξης συνεργασίας και διαλόγου με τις εθνικές διοικήσεις, πράγμα που επιτρέπει, ως επί το πλείστον, την εξωδικαστική ρύθμιση μεγάλου αριθμού υποθέσεων. Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή προτίθεται αφενός να ενθαρρύνει τη διεξαγωγή «συνεδριάσεων-πακέτων» και, αφετέρου, λόγω της επιτυχίας των συναντήσεων στον τομέα των οδηγιών, να αυξήσει τη συχνότητά τους και να τις επεκτείνει σε άλλα κράτη μέλη ανάλογα με τις ανάγκες. Η Επιτροπή προτίθεται να δώσει μεγαλύτερη έμφαση, κατά τις επαφές αυτές, στη σημασία της συμμόρφωσης των εθνικών εκτελεστικών μέτρων με τις απαιτήσεις των οδηγιών (ποιότητα της μεταφοράς), μια πλευρά του θέμτατος στην οποία μερικές φορές δεν δίνεται η δέουσα σημασία. Αυτό ισχύει κυρίως για ορισμένους τομείς της εσωτερικής αγοράς για τους οποίους έχουν ληφθεί όλα τα μέτρα μεταφοράς των οδηγιών, αλλα τα μέτρα αυτά δεν παράγουν ακόμη πλήρη αποτελέσματα γιατί η συμμόρφωσή τους με τους στόχους της οδηγίας είναι ατελής. Οι συνδυασμένες ενέργειες της Επιτροπής αφενός για την ενίσχυση της διαδικασίας επί παραβάσει και αφετέρου τη συνέχιση της διοικητικής συνεργασίας, της επιτρέπουν να εξακολουθήσει την αποτελεσματική της δράση ως θεματοφύλακα της συνθήκης. Δομή της Ενδεκάτης Έκθεσης Στο μέτρο που ήταν δυνατό, δόθηκε συνέχεια στις προτάσεις βελτίωσης που διατυπώθηκαν, κυρίως στα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Ωστόσο, η έκθεση αυτή, σκοπός της οποίας είναι να παρουσιάσει μια συνολική εικόνα της κατάστασης, πρέπει να εξετάσει τους διάφορους τομείς με συνοπτικό και ισόρροπο τρόπο. Η παρούσα έκθεση περιλαμβάνει: - ανάλυση ανά τομέα, - ενημερωμένους στατιστικούς πίνακες στις 31 Δεκεμβρίου 1993 σχετικά με τις υποθέσεις εικαζομένων παραβάσεων (παράρτημα I) και τις διαπιστωθείσες παραβάσεις (παράρτημα II), - κατάσταση των υποθέσεων παραβάσεων που διαπιστώθηκαν στις συνθήκες, τους κανονισμούς και τις αποφάσεις που εξετάστηκαν το 1993 (παράρτημα III), - την κατάσταση εφαρμογής από τα κράτη μέλη των οδηγιών που ισχύουν στις 31 Δεκεμβρίου 1993, με αναφορά των σχετικών υποθέσεων παράβασης (παράρτημα IV), - κατάσταση με τις αποφάσεις του Δικαστηρίου που δεν έχουν εκτελεσθεί (παράρτημα V), - επισκόπηση της εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου από τα εθνικά δικαστήρια (παράρτημα VI). Β. ΧΩΡΟΣ ΧΩΡΙΣ ΣΥΝΟΡΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς, η οποία αναγγέλεται αρχικά στη συνθήκη της Ρώμης, σημάδεψε ουσιαστικά τη πολιτική της Κοινότητας κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών. Αυτός ο πρωταρχικός στόχος προσδιορίζεται ρητά στο άρθρο 7Α της ενιαίας πράξης, το οποίο προβλέπει τη δημιουργία, πριν από την 31η Δεκεμβρίου 1992, ενός χώρου χωρίς σύνορα στον οποίο θα εξασφαλίζονται οι τέσσερις ελευθερίες. Η επίτευξη αυτού του στόχου στηρίζεται κυρίως στην εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας που εκδίδεται σε αυτό το πλαίσιο. Με αυτή την οπτική εγκρίθηκε το 1985 το νομοθετικό πρόγραμμα του Λευκού Βιβλίου, το οποίο συγκεντρώνει σειρά μέτρων, σχετικά με διάφορους τομείς δραστηριότητας, οι οποίοι είναι ουσιώδεις για την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς. Αυτό το πρόγραμμα αποτέλεσε καθ' όλη τη διάρκεια αυτής της περιόδου βασικό κίνητρο στη διαδικασία ολοκλήρωσης της μεγάλης αγοράς, και χρησίμευσε ως αναφορά για την αξιολόγηση της προόδου που σημειώθηκε. Η Επιτροπή εξασφαλίζει, από την έγκριση του νομοθετικού προγράμματος, τη συστηματική και συνεκτική παρακολούθηση της μεταφοράς αυτής της νομοθεσίας στις εθνικές έννομες τάξεις. Η εξέλιξη της μεταφοράς αυτών των κανόνων, παρά την ύπαρξη προβλημάτων σχετικών με τις εθνικές πραγματικότητες, απεδείχθη μάλλον θετική. Κατά τα τέλη του 1993, από τις 282 πράξεις του προγράμματος, το Συμβούλιο ενέκρινε σχεδόν όλες. 263 από τα μέτρα που εγκρίθηκαν έχουν τεθεί σε ισχύ, ενώ μόνο 212 από αυτά τα μέτρα απαιτούν εθνικά μέτρα εκτέλεσης. Τα κράτη μέλη έχουν μέχρι σήμερα εκδόσει το 86 % των εθνικών πράξεων που είναι απαραίτητες για τη μεταφορά αυτών των πράξεων. Πέραν του ποσοτικού ελέγχου της μεταφοράς, η Επιτροπή μεριμνά για την ποιότητα της εθνικής νομοθεσίας μεταφοράς, από την οποία εξαρτάται πράγματι η ουσιαστική εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου. Η εξέταση συμμόρφωσης των εγκριθέντων μέτρων σε εθνικό επίπεδο αποτελεί τη βάση αυτού του ελέγχου. Αυτή η εξέταση εγγράφεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο, το οποίο υπερβαίνει την απλή σύγκριση των κειμένων, επειδή λαμβάνει υπόψιν τα εθνικά νομικά συστήματα. Παράλληλα με τον αυστηρό έλεγχο της εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου, η Επιτροπή οφείλει να εξασφαλίζει ένα πλαίσιο διαχείρισης της εφαρμογής του και να δημιουργεί τις κατάλληλες δομές για την υλοποίηση των στόχων. Με αυτό το πνεύμα και προκειμένου να εξασφαλίσει την ουσιαστική εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου, η Επιτροπή αναλαμβάνει πολυάριθμες πρωτοβουλίες συνεργασίας με τα κράτη μέλη, με σκοπό τη συνεκτική εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας. Εξασφαλίζει τη διαφάνεια της κατάστασης της νομοθετικής διαδικασίας και της εφαρμογής της κοινοτικής νομοθεσίας μέσω της δημοσίευσης περιοδικών εκθέσεων σχετικά με την εφαρομγή αυτού του δικαίου, καθώς επίσης μέσω των βάσεων δεδομένων που περιλαμβάνουν κυρίως όλες τις πληροφορίες σχετικά με τα εθνικά μέτρα εκτέλεσης. Στην προσπάθειά της να καταστήσει πιο συνοπτική και διαφανή τη κοινοτική νομοθεσία, η Επιτροπή ανέλαβε μια εργασία κωδικοποίησης της κοινοτικής νομοθεσίας. Η κωδικοποίηση κατέστη εξάλλου απαραίτητη λόγω της αδιάκοπης εξέλιξης του κοινοτικού δικαίου. Εξάλλου η Επιτροπή μεριμνά για την ενίσχυση της συνεργασίας με τα κράτη μέλη. Επιδιώκει να προωθήσει τη συνεργασία με τις εθνικές διοικήσεις και να καθιερώσει «διοικητική σύμπραξη». Οι πρωτοβουλίες που αναλαμβάνονται σε αυτό το πλαίσιο αφορούν κυρίως: - την διοργάνωση διμερών συσκέψεων με τις εθνικές διοικήσεις με σκοπό να εξεταστεί τόσο η κατάσταση μεταφοράς των κοινοτικών πράξεων όσο και η τήρηση του άρθρου 30 της συνθήκης της Ρώμης σχετικά με την απαγόρευση κάθε μέτρου ικανού να εμποδίσει το ενδοκοινοτικό εμπόριο. Συνεδριάσεις αυτού του είδους διοργανώθηκαν κατά τη διάρκεια του 1993 με τις ιταλικές, ισπανικές, ελληνικές, γαλλικές και γερμανικές αρχές. Γενικά, αυτές οι συναντήσεις επιτρέπουν να αποσαφηνιστούν ορισμένες περιπτώσεις που δημιουργούν πρόβλημα και ως εκ τούτου να αποδεσμευθεί η εσωτερική διαδικασία μεταφοράς. Επιτρέπουν επίσης την αποφυγή παρεξηγήσεων με τις σχετικές υπηρεσίες, οι οποίες οφείλονται κυρίως σε παραλείψεις ανακοίνωσης. Κατ' αυτό τον τρόπο, ένας μεγάλος αριθμός διαδικασιών παράβασης μπόρεσε να αποφευχθεί ή να αποτελέσει το αντικείμενο θέσης στο αρχείο 7 - την δημιουργία ειδικευμένων οργάνων: Δεδομένου ότι η ημερομηνία που είχε ορισθεί για την υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς έχει ήδη παρέλθει και ότι σημαντικές πρόοδοι έχουν σημειωθεί σε όλους τους τομείς της κοινοτικής δραστηριότητας, η Επιτροπή αντιμετωπίζει τώρα την πρόκληση που αποτελεί η διαχείριση αυτού του χώρου χωρίς σύνορα, λαμβανομένων υπόψη των εθνικών διαφορών. Πρέπει να φροντίζει ώστε η εσωτερική αγορά να λειτουργεί στην πράξη. Μπροστά σε αυτή τη νέα κατάσταση δημιουργήθηκε μια συμβουλευτική επιτροπή για το συντονισμό στον τομέα της εσωτερικής αγοράς (1). Αυτή η επιτροπή είναι επιφορτισμένη με την επίλυση όλων των προβλημάτων που προκύπτουν από τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς και ενδεχομένως από την κατάργηση των ελέγχων στα εσωτερικά σύνορα. Καλείται εξάλλου να συμβάλει στην ενίσχυση και την παγίωση της διοικητικής συνεργασίας με σκοπό την καλή λειτουργία της μεγάλης αγοράς 7 - την ανάπτυξη ενός προγράμματος ανταλλαγών εθνικών υπαλλήλων, επιφορτισμένων με την εφαρμογή της νομοθεσίας στην εσωτερική αγορά. Αυτό το πρόγραμμα το οποίο, σύμφωνα με απόφαση της Επιτροπής (2) φέρει το όνομα KAROLUS, προβλέπεται στο Λευκό Βιβλίο της Επιτροπής για την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς. Έχει τεθεί σε εφαρμογή ήδη από την αρχή του έτους. Αυτό το πρόγραμμα είναι ανοιχτό για όλους τους υπαλλήλους που συμμετέχουν στην εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου, στις διάφορες εθνικές ή τοπικές διοικήσεις. Οι τομείς που προσφέρονται για αυτές τις ανταλλαγές καθορίζονται σε σχέση με τις ιδιαιτερότητες τους και τις πραγματικές τους ανάγκες. Αυτές οι πρωτοβουλίες έχουν αρχίσει να λαμβάνουν μια νέα διάσταση υπό το πρίσμα της λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς, στο πλαίσιο του στρατηγικού προγράμματος για την εσωτερική αγορά, που εκδόθηκε τον Δεκέμβριο. Αυτό το πρόγραμμα περιλαμβάνεται σε μία έκθεση που συνετάχθη από την ομάδα εξέτασης, υπό την προεδρία του κ. Sutherland, η οποία έλαβε την εντολή από την Επιτροπή να της υποβάλει κατευθυντήριες δράσεις σχετικά με την λειτουργία της εσωτερικής αγοράς μετά το 1992. Το Στρατηγικό Πρόγραμμα αναλύει τα μέσα προκειμένου να εξασφαλισθεί η αξιοπιστία της εσωτερικής αγοράς και να αντληθεί το μεγαλύτερο όφελος από τα οικονομικά αποτελέσματά της. 2. ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΟΥΣ ΔΙΑΦΟΡΟΥΣ ΤΟΜΕΙΣ 2.1. Κατάργηση των φυσικών συνόρων 2.1.1. Τελωνειακή ένωση 2.1.1.1. Δράση της Επιτροπής Δύο αιτιολογημένες γνώμες απευθύνθηκαν στη Γερμανία, η πρώτη με σκοπό να εξασφαλίσει την τήρηση των ελάχιστων τιμών που επιβάλλονται από τον διεθνή διακανονισμό σχετικά με τον γαλακτοκομικό τομέα κατά την έκδοση αδειών τελειοποίησης για επανεξαγωγή και θέση των προϊόντων υπό τελωνειακό καθεστώς, η δεύτερη με σκοπό να επιτύχει την εξάλειψη από την γερμανική τελωνειακή νομοθεσία μιας διάταξης η οποία επιτρέπει στην τελωνειακή υπηρεσία να συνάπτει συμφωνίες απλοποίησης των διατυπώσεων με τους καταθέτες της διασάφησης, κυρίως όσον αφορά τον καθορισμό της δασμολογητέας αξίας, δεδομένου ότι αυτές οι συμφωνίες δεν προβλέπονται από την κοινοτική νομοθεσία. Αυτή η δεύτερη διαδικασία μπόρεσε να τεθεί στο αρχείο, δεδομένου ότι καταργήθηκε η αμφισβητούμενη διάταξη. Δύο αιτιολογημένες γνώμες απευθύνθηκαν επίσης στην Πορτογαλία. Η μία αφορούσε την μη δικαιολογημένη άρνηση έκδοσης άδειας τελειοποίησης για επανεξαγωγή σε μία επιχείρηση μεταποίησης ελαιούχων πλακούντων, αλλά η διαδικασία παράβασης μπόρεσε να τεθεί στο αρχείο, επειδή οι πορτογαλικές αρχές δέχθηκαν τελικά να χορηγήσουν την άδεια. Η άλλη αιτιολογημένη γνώμη αφορά την χορήγηση τελωνειακών απαλλαγών για μη ειδικά στρατιωτικά υλικά, απαλλαγές που δεν καλύπτονται από την κοινοτική νομοθεσία, και εξαιτίας των οποίων η Πορτογαλία κατέστη το ένατο κράτος μέλος το οποίο έλαβε τέτοια αιτιολογημένη γνώμη για τον ίδιο λόγο. Μία αιτιολογημένη γνώμη απευθύνθηκε στην Ιταλία με σκοπό να επιτύχει την τροποποίηση των διατάξεων του ιταλικού τελωνειακού νόμου, οι οποίες επιτρέπουν την είσπραξη δασμών σε κατ' αποκοπήν βάση, σε περίπτωση μη προσκόμισης κατά την άφιξη εμπορευμάτων τα οποία έχουν αποτελέσει το αντικείμενο εθνικής διαδικασίας διαμετακόμισης. Αυτές οι διατάξεις είναι αντίθετες προς το κοινοτικό τελωνειακό δίκαιο και δεν εξασφαλίζουν την ορθή διάθεση των ιδίων πόρων της Κοινότητας. >ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ> 2.1.2. Ελεύθερη κυκλοφορία των γεωργικών προϊόντων Η κατοχύρωση της ελεύθερης κυκλοφορίας των γεωργικών προϊόντων σε μία ενιαία αγορά αποτελεί μια από τις βασικές αρχές λειτουργίας της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής (ΚΓΠ) και των κοινών οργανώσεων αγοράς. Το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, έχει επανειλημμένα υπενθυμίσει ότι τα άρθρα 30 και 34 της συνθήκης ΕΚ αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα των κοινών οργανώσεων αγοράς, ακόμα και στην περίπτωση που η ειδική μνεία τους, στο σύνολο των κειμένων που αφορούν αυτές τις κοινές οργανώσεις αγοράς, έχει καταστεί περιττή από την 1η Ιανουαρίου 1970. Κατά τη διάρκεια του έτους 1993, η Επιτροπή άσκησε κατά μείζονα λόγο διαρκή επαγρύπνιση με σκοπό να εξαλείψει ταχέως τα εμπόδια που εμφανίζονται στις συναλλαγές των γεωργικών προϊόντων στην Κοινότητα. Δόθηκε ιδιαίτερη προσοχή στην κατάργηση των ελέγχων στα εσωτερικά σύνορα. 2.1.2.1. Οι έλεγχοι κατά την εισαγωγή Πριν από την κατάργηση των εσωτερικών συνόρων, οι έλεγχοι κατά την εισαγωγή αποτελούσαν τα πλέον πολυάριθμα και ποικίλα εμπόδια για τις συναλλαγές. Η έναρξη ισχύος των μέσων εναρμόνισης στον κτηνιατρικό και φυτοϋγειονομικό τομέα με σκοπό την υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς επέτρεψε να διαπιστωθούν λίαν ευνοϊκές εξελίξεις για ένα μεγάλο αριθμό υποθέσεων παράβασης, που μπορούν να συνοψισθούν σύμφωνα με τις ακόλουθες κατηγορίες: α) Οι διπλοί έλεγχοι και οι συστηματικοί έλεγχοι, όπως εφαρμόζονταν στην Ιταλία, με σκοπό να ελεγχθεί η τήρηση των εθνικών κανόνων όσον αφορά την παρουσία ισταμίνης, σχετικά με εισαγόμενα παστά ψάρια προέλευσης Ελλάδας, συνοδευόμενα από υγειονομικό πιστοποιητικό το οποίο είχε εκδοθεί από το κράτος μέλος αποστολής. Η έναρξη ισχύος της οδηγίας 91/493/ΕΟΚ, η οποία όριζε τους υγειονομικούς κανόνες που διέπουν την παραγωγή και την εμπορία των προϊόντων αλιείας επέτρεψε την επίλυση αυτού του θέματος. Πρέπει να σημειωθεί ότι εξίσου στο πλαίσιο της προαναφερόμενης οδηγίας η Ιταλία οφείλει να συμμορφωθεί με την απόφαση του Δικαστηρίου στην υπόθεση C-228/91 με την οποία το Δικαστήριο καταδίκασε την επιβολή συστηματικών ελέγχων σε παρτίδες ψαριών προέλευσης άλλων κρατών μελών ή Νορβηγίας (3). β) Η αξίωση προηγούμενων αδειών ή εγκρίσεων κατά την εισαγωγή η οποία εφαρμοζόνταν από την Ισπανία, σε σχέση με ζώντα πρόβατα προέλευσης άλλων κρατών μελών, από την Ιρλανδία, σε σχέση με το σπέρμα βοοειδών και χοιρινών που προορίζεται για τεχνητή γονιμοποίηση, καθώς και από την Ιταλία, για φυτά ευαίσθητα στην απότομη ξήρανση («fire blight»). Η ατομική άδεια εισαγωγής για ζώντα πρόβατα καταργήθηκε από το Βασίλειο της Ισπανίας και η διαδικασία παράβασης μπόρεσε να τεθεί στο αρχείο. Με την απόφασή του της 17ης Νοεμβρίου 1992, στην υπόθεση C-235/91 (4), το Δικαστήριο απεφάνθη ότι υποβάλλοντας τις εισαγωγές σπέρματος οικιακών ζώων, βοοειδών και χοιρινών, σε άδεια και σε διάφορους περιοριστικούς όρους, η Ιρλανδία παρέβη τις υποχρεώσεις που της ανατίθενται βάσει του άρθρου 30 της συνθήκης ΕΚ των κανονισμών αριθ. 805/68/ΕΟΚ και αριθ. 827/68/ΕΟΚ, της οδηγίας 77/504/ΕΟΚ και της απόφασης 88/124/ΕΟΚ. Έκτοτε η Ιρλανδία ανακοίνωσε τα υπό έγκρισιν νομοθετικά κείμενα με σκοπό να συμμορφωθεί προς την απόφαση του Δικαστηρίου και να μεταφέρει τις οδηγίες που καλύπτουν αυτόν τον τομέα. Στο πλαίσιο της μεταφοράς και της εφαρμογής της οδηγίας 77/93/ΕΟΚ η οποία καθιερώνει την κοινή νέα νομοθεσία στον φυτοϋγειονομικό τομέα, οι ιταλικές αρχές παραιτήθηκαν από την αξίωση προηγούμενης έγκρισης για τα φυτά που είναι ευαίσθητα στην απότομο ξήρανση («fire blight») κατά τη διάρκεια της περιόδου κατά την οποία η εισαγωγή δεν απαγορεύεται. Παρ' όλα αυτά, δεδομένου του ενδιαφέροντος να υπάρξει απόφαση αρχής στη συγκεκριμένη υπόθεση, η Επιτροπή δεν έκρινε ενδεδειγμένο να παραιτηθεί από την προσφυγή της στο Δικαστήριο (υπόθεση C-249/92). γ) Οι υπερβολικές μέθοδοι ελέγχου όπως η απαγόρευση την οποία επέβαλε η Ιταλία να εισάγονται από τους επίγειους συνοριακούς σταθμούς γκρέηπ φρουτ προέλευσης άλλων κρατών μελών, η οποία καταδικάστηκε από το Δικαστήριο το οποίο έκρινε ότι η Ιταλία παρέβη τις υποχρεώσεις που της ανατίθενται βάσει του άρθρου 30 ΕΚ και της οδηγίας 77/93/ΕΟΚ του Συμβουλίου σχετικά με τα μέτρα προστασίας κατά της εισαγωγής στα κράτη μέλη οργανισμών επιβλαβών για τα φυτά και τα φυτικά προϊόντα (5). Και σε αυτή την περίπτωση επίσης, η εθνική νομοθεσία που εξεδόθη με σκοπό τη μεταφορά της οδηγίας 91/683/ΕΟΚ, η οποία καθιερώνει στον φυτοϋγειονομικό τομέα έναν κοινοτικό χώρο χωρίς εσωτερικά σύνορα, επέτρεψε την άρση της απαγόρευσης εισόδου των γκρέηπ φρουτ από τους επίγειους συνοριακούς σταθμούς. Η διαδικασία παράβασης μπόρεσε ως εκ τούτου να τεθεί στο αρχείο. 2.1.2.2. Τα μέτρα απαγόρευσης εισαγωγής Η σταδιακή εφαρμογή από τα κράτη μέλη των οδηγιών εναρμόνισης επέτρεψε επίσης την άρση των μέτρων απαγόρευσης εισαγωγής όπως αυτά που εφαρμόζονταν στην Ισπανία σε σχέση με κατεψυγμένους κιμάδες προέλευσης Γαλλίας. Πράγματι, η εθνική νομοθεσία που θεσπίσθηκε για τη μεταφορά της οδηγίας 88/657/ΕΟΚ, σχετικά με τις αξιώσεις που ισχύουν για την παραγωγή και τις συναλλαγές κιμάδων, κρεάτων σε τεμάχια μικρότερα των 100 γραμμαρίων και παρασκευασμάτων κρέατος, δημιούργησε το νομοθετικό πλαίσιο το οποίο έθετε τέλος στην απαγόρευση εισαγωγής κιμάδων στην Ισπανία. Η μη τήρηση των διαδικασιών που καθιερώνονται από τις οδηγίες διαπιστώθηκε πάντως σε δύο σοβαρές περιπτώσεις αποκλεισμού των εισαγωγών κατά των οποίων η Επιτροπή άσκησε δίωξη με αυστηρότητα ανάλογη της σημασίας την οποία προσδίδει στην τήρηση των κανόνων λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς. Πρόκειται στη συγκεκριμένη περίπτωση για την έκδοση σε δύο περιπτώσεις από την Πορτογαλία μονομερών μέτρων που κατέληγαν στον αποκλεισμό των εισαγωγών χοιρινών ζωντανών και κρεάτων, μη λαμβάνοντας ουδόλως υπόψιν τους μηχανισμούς ασφάλειας κατά της εξάπλωσης σοβαρών ασθενειών που προβλέπονται από τις οδηγίες 90/425/ΕΟΚ και 89/662/ΕΟΚ. Μία πρώτη απόφαση αποκλεισμού εφαρμόστηκε από τις 9 Μαρτίου 1991 έως το 1993 ως μέτρο προστασίας κατά της νέας ασθένειας των χοίρων και καταδικάστηκε από το Δικαστήριο (6). Όμως, λόγω της επιζωοτικής νόσου αφρικανικής πανώλης των χοίρων που σημειώθηκε τον Νοέμβριο 1993, οι πορτογαλικές αρχές επαναλάμβαναν μονομερώς, χωρίς να προσφύγουν στους προβλεπόμενους μηχανισμούς ασφάλειας, τα μέτρα αποκλεισμού των εισαγωγών επικαλούμενες το άρθρο 36 της συνθήκης ΕΚ. 2.1.2.3. Οι νέες πολιτικές Αν και η έναρξη ισχύος των οδηγιών επέτρεψε την επίλυση πολλών διαφορών, η ανάπτυξη νέων πολιτικών επιβάλλει να αντιμετωπιστούν σύμφωνα με μια νέα προσέγγιση οι διαδικασίες που κινήθηκαν κατά το παρελθόν. Αυτό ισχύει όσον αφορά την εφαρμογή της πολιτικής της ποιότητας των γεωργικών προϊόντων. Από την έναρξη ισχύος του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2081/92 σχετικά με την προστασία των γεωγραφικών ενδείξεων και των επωνυμιών προέλευσης των γεωργικών προϊόντων και των τροφίμων, τα προβλήματα που έχουν σχέση με τις επωνυμίες αποκλειστικά σε ορισμένες περιοχές της Ελλάδας πρέπει να εξεταστεί αποκλειστικά στο πλαίσιο του προαναφερόμενου κανονισμού. Για το λόγο αυτό η προαναφερόμενη απόφαση ταξινομήθηκε από την Επιτροπή και θα εξεταστεί στο πλαίσιο της διαδικασίας του άρθρου 17 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2081/92. 2.2. Κατάργηση των τεχνικών συνόρων 2.2.1. Ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων 2.2.1.1. Τα άρθρα 30 και εξής της συνθήκης ΕΚ και η εφαρμογή της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης Το άρθρο 30 της συνθήκης ΕΚ απαγορεύει τους ποσοτικούς περιορισμούς κατά την εισαγωγή και τα μέτρα ισοδυνάμου αποτελέσματος στις συναλλαγές μεταξύ κρατών μελών. Το άρθρο 34 προβλέπει την ίδια απαγόρευση όσον αφορά τις εξαγωγές. Το άρθρο 36 προβλέπει όμως ότι εξαιρούνται της εφαρμογής αυτών των δύο διατάξεων οι εθνικές ρυθμίσεις που αποβλέπουν στην προστασία ενός εκ των γενικών συμφερόντων που αναφέρονται στο άρθρο αυτό, μεταξύ των οποίων συμπεριλαμβάνονται για παράδειγμα η προστασία της δημόσιας τάξης, η δημόσια ασφάλεια ή ακόμη η υγεία και η ζωή των ανθρώπων. Εξάλλου, οι ρυθμίσεις που εφαρμόζονται αδιακρίτως, στο δίκαιο ή στην πράξη, στα εθνικά προϊόντα και στα εισαγόμενα προϊόντα είναι αντίθετες προς το άρθρο 30 εφόσον δεν είναι απαραίτητες για να ικανοποιηθούν επιτακτικές αξιώσεις, όπως η προστασία του καταναλωτή ή η διατήρηση του περιβάλλοντος. Ακόμα και όταν μια τέτοια ρύθμιση δικαιολογείται για τους ανωτέρω λόγους, θα πρέπει να είναι ανάλογη προς τον επιδιωκόμενο σκοπό, δηλαδή να αποτελεί το μέσον που παρεμποδίζει λιγότερο τις ενδοκοινοτικές συναλλαγές σε σχέση με τις πιθανές εναλλακτικές λύσεις που προσφέρονται για την υλοποίηση του στόχου που αποτελεί την αιτία αυτού του μέτρου. Πρέπει να τονιστεί ότι το Δικαστήριο, στην απόφασή του «Keck και Mithouard» της 24ης Νοεμβρίου 1993 (7), επιβεβαιώνοντας εκ νέου ότι ρυθμίσεις, ακόμα και αδιακρίτως εφαρμοζόμενες, οι οποίες προσδιορίζουν τους όρους στους οποίους πρέπει να ανταποκρίνονται τα προϊόντα, όπως εκείνες που αφορούν το βάρος, την παρουσίασή τους, την σήμανσή τους, τις διαστάσεις τους, τη σύνθεσή τους, τη συντήρησή τους, τη μορφή τους, την επωνυμία τους, αποτελούν μέτρα αντίθετα προς το άρθρο 30 εφόσον δεν είναι δικαιολογημένες για λόγους γενικού ενδιαφέροντος, προσδιόρισε ότι δεν είναι σε θέση να εμποδίσει άμεσα ή έμμεσα, πραγματικά ή δυνητικά, το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών, κατά την έννοια της νομολογίας Dassonville (8), η εφαρμογή στα προϊόντα προέλευσης άλλων κρατών μελών εθνικών διατάξεων που περιορίζουν ή απαγορεύουν ορισμένες μεθόδους πώλησης, υπό τον όρον ότι αυτές ισχύουν για όλους τους σχετικούς οικονομικούς φορείς που ασκούν τη δραστηριότητά τους στην εθνική επικράτεια και υπό τον όρον ότι θίγουν κατά τον ίδιο τρόπο, νομικά ή πρακτικά, την εμπορία των εθνικών προϊόντων και εκείνων που προέρχονται από άλλα κράτη μέλη. Αυτή η θέση αρχής επιβεβαιώθηκε από το Δικαστήριο στην απόφαση του «Hόnermund» της 15ης Δεκεμβρίου 1993 (9). Είναι ακόμα πολύ νωρίς για να διαγνωσθούν οι πρακτικές επιπτώσεις αυτής της νομολογίας. Η κατάργηση των εμποδίων στις συναλλαγές πραγματοποιείται συγκεκριμένα με την εφαρμογή της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης, όπως αυτή προκύπτει και προσδιορίζεται από τη νομολογία του Δικαστηρίου ερμηνεύοντας το άρθρο 30, η οποία είναι κοινώς γνωστή με το όνομα της πρώτης απόφασης που επιβεβαίωνε αυτή την καινοτόμο αρχή (Cassis de Dijon) (10), σύμφωνα με την οποία κάθε προϊόν νομίμως και καλοπίστως κατασκευαζόμενο ή τιθέμενο στο εμπόριο σε ένα κράτος μέλος της Κοινότητας, οφείλει, εκτός νομίμων αποδείξεων (οι επιτακτικές αξιώσεις στις οποίες αναφερθήκαμε ανωτέρω), να έχει πρόσβαση στην επικράτεια οιουδήποτε άλλου κράτους μέλους. Η αποδοχή, από κάθε κράτος μέλος, των προϊόντων που συμφωνούν με τους κανόνες, τις προδιαγραφές ή τις τεχνικές μεθόδους που ισχύουν σε κάποιο άλλο κράτος μέλος εξαρτάται από τον όρο ότι αυτοί εξασφαλίζουν ένα επίπεδο προστασίας αντίστοιχο με εκείνο που κατοχυρώνεται από τη νομοθεσία του κράτους εισαγωγής. Αυτή η επιφύλαξη επιτρέπει στα εμπορεύματα να κυκλοφορούν ελεύθερα τηρώντας ταυτόχρονα το βαθμό προστασίας που κάθε κράτος μέλος επιδιώκει να εξασφαλίσει στην επικράτειά του, εν αναμονή κοινοτικής εναρμόνισης στον συγκεκριμένο τομέα. Στη βάση αυτής της νομολογίας, η Επιτροπή εξετάζει πολλές εκατοντάδες καταγγελιών ή περιπτώσεων που εξακριβώνονται αυτεπαγγέλτως και κινεί, κατά περίπτωση, διαδικασίες παράβασης. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής επιδιώκουν να επιλύουν ταχέως και χωρίς αμφισβητήσεις, τις διαφορές με τις οποίες ασχολούνται. Προς το σκοπό αυτό, συναντούν περιοδικά τις εθνικές αρχές στο πλαίσιο συνεδριάσεων «πακέτων», όπου συζητείται ένα σύνολο περιπτώσεων που αφορούν το κράτος μέλος που προσκαλεί. Κατά τη διάρκεια του 1993, τέτοιες συνεδριάσεις έλαβαν χώρα με τη Γαλλία, την Ιταλία, την Ισπανία, την Ελλάδα και τη Γερμανία προς αμοιβαία ικανοποίηση όλων των μερών. Αυτή η σχέση συνεργασίας έχει εξίσου παιδαγωγική σημασία επειδή δημιουργεί στις διάφορες εθνικές διοικήσεις την συνήθεια να ρυθμίζουν διάφορες περιπτώσεις λαμβάνοντας υπόψη της θεμελιώδεις επιταγές του κοινοτικού δικαίου, όπως είναι η αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων. Αυτή η προσέγγιση που στηρίζεται στη συνεργασία και στην πρόληψη των αμφισβητήσεων βασίζεται στην εξέταση των σχεδίων εθνικών κανόνων που ανακοινώνονται από τα κράτη μέλη στο πλαίσιο της διαδικασίας ενημέρωσης που καθιερώνεται από την οδηγία 83/189/ΕΟΚ, δεδομένου ότι μετά από αυτήν, οι εθνικές αρχές συμπεριλαμβάνουν στο τελικό κείμενο ρήτρα αμοιβαίας αναγνώρισης. Πρέπει να τονιστεί ότι τα κράτη μέλη ανακοινώνουν ολοένα και περισσότερο σχέδια που περιλαμβάνουν αυτεπαγγέλτως μια τέτοια ρήτρα. Εν αναμονή της επίσημης τροποποίησης των νομοθεσιών που είναι αντίθετες προς το άρθρο 30, τα κράτη μέλη εκδίδουν συχνά προσωρινά μέτρα, όπως είναι οι εγκύκλιοι που δημοσιεύονται στην Επίσημη Εφημερίδα του κράτους ή οι ανακοινώσεις που δημοσιεύονται στα ενημερωτικά δελτία των διοικήσεων που είναι επιφορτισμένες με την εφαρμογή των εν λόγω μέτρων, με τα οποία πληροφορούν τους οικονομικούς φορείς ότι οι αμφισβητούμενες εθνικές διατάξεις οφείλουν να ερμηνεύονται κατά τρόπον συμβιβάσιμο με τις αξιώσεις που απορρέουν από την αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων και ότι ευτές θα εφαρμόζονται κατ' αυτήν την έννοια από τις δημόσιες αρχές. Κατ' αυτόν τον τρόπο η Ιταλία εξέδωσε εγκύκλιο με την οποία ειδοποιούσε τους οικονομικούς φορείς ότι η υποχρέωση κατοχής συνοδευτικού εγγράφου των εμπορευμάτων («bolla di accompagnamento dei beni viaggianti») περιοριζόταν στην εσωτερική κυκλοφορία και δεν μπορούσε να εφαρμόζεται στις κοινοτικές εισαγωγές. Τα κράτη μέλη προσφεύγουν επίσης σε ανακοινώσεις που δημοσιεύνονται στην Επίσημη Εφημερίδα ή σε διοικητικό δελτίο για να συμπληρώσουν ή να προσδιορίσουν μια αλλαγή της εθνικής νομοθεσίας που πραγματοποιείται με σκοπό να καταστήσει τη νομοθεσία αυτή σύμφωνη προς το κοινοτικό δίκαιο. Τοιουτοτρόπως, οι γαλλικές αρχές δημοσίευσαν μια ανακοίνωση προς τους εισαγωγείς τονίζοντας ότι, στο πλαίσιο της τροποποίησης του διατάγματος το οποίο αφορούσε τα δοχεία πίεσης με κινητό κάλυμμα με σκοπό να αναγνωρίσει την αντιστοιχία μεταξύ των επιπέδων ασφάλειας που προκύπτουν από την εφαρμογή της γαλλικής νομοθεσίας ή άλλων κανόνων ή τεχνικών προδιαγραφών ενός κράτους μέλους, πρέπει να εφαρμόζεται η διαδικασία αναγνώρισης μία και μόνη φορά όταν πρόκειται για συσκευές του αυτού είδους (11). Στο ίδιο πλαίσιο, συμβαίνει η εναρμόνιση της εθνικής έννομης τάξης προς το κοινοτικό δίκαιο να προϋποθέτει την παρέμβαση όχι μόνο των νομοθετικών ή εκτελεστικών αρχών αλλά εξίσου την παρέμβαση οργανισμών ή ενώσεων στους οποίους η δημόσια αρχή έχει εκχωρήσει προνόμιά της σε ένα συγκεκριμένο τομέα. Κατ' αυτό τον τρόπο, η Επιτροπή δεν έθεσε στο αρχείο μία υπόθεση κατά της Γερμανίας η οποία αφορούσε τις τεχνικές προδιαγραφές που ισχύουν για διάφορους τύπους μηχανών, στο πλαίσιο της πρόληψης των ατυχημάτων («Durchfόhrungsanweisungen zu Unfallverhόtungsvorschriften»), παρά μόνον όταν συμπεριλήφθηκε μια ρήτρα αμοιβαίας αναγνώρισης στο νόμο σχετικά με την ασφάλεια των προϊόντων («Gerδtesicherheitsgesetz») και δημοσιεύτηκε μια ανάλογη ρήτρα στα επίσημα δελτία των διαφόρων επαγγελματικών ενώσεων («Schriften der Berufsgenossenschaften») οι οποίες είναι επιφορτισμένες, σύμφωνα με το γερμανικό δίκαιο, με τον καθορισμό των τεχνικών προδιαγραφών. Η Γερμανία τροποποίησε τη νομοθεσία της σχετικά με τα τρόφιμα εισάγοντας μια διάταξη η οποία επιτρέπει την εισαγωγή και την εμπορία αυτών των προϊόντων, όταν αυτά κατασκευάζονται και/ή τίθενται στο εμπόριο νομίμως σε κάποιο άλλο κράτος μέλος, ακόμα και όταν οι κανόνες της χώρας προέλευσης σχετικά με αυτά τα τρόφιμα διαφέρουν από τις γερμανικές προδιαγραφές, υπό τον όρο όμως ότι οι ενδεχόμενες διαφορές τίθενται εις γνώσην του καταναλωτή καταλλήλως και στο βαθμό που αυτό είναι απαραίτητο για την προστασία του (12). Η νομολογία του Δικαστηρίου σχετικά με τα αποκλειστικά δικαιώματα και τα μονοπώλια πώλησης (13) επιτρέπει στην Επιτροπή να εξετάζει το συμβιβάσιμο με το άρθρο 30 της συνθήκης των εθνικών ρυθμίσεων που αναθέτουν την πώληση ενός ειδικού προϊόντος σε πωλητές ή σε ορισμένη κατηγορία πολητών, καθώς και εκείνων που χορηγούν αποκλειστικό δικαίωμα εμπορίας ενός ιδιαίτερου προϊόντος σε δημόσια επιχείρηση ή σε ιδιωτική επιχείρηση η οποία ασκεί τις δραστηριότητές της υπό την κηδεμονία του κράτους. Πράγματι, σε τέτοιες περιπτώσεις, το μονοπώλιο, λόγω του ότι κατευθύνει τις πωλήσεις είναι σε θέση να επηρεάσει τις δυνατότητες εμπορίας των εισαγομένων προϊόντων και μπορεί, υπό αυτούς τους όρους, να αποτελέσει μέτρο ισοδυνάμου αποτελέσματος απαγορευόμενο από το άρθρο 30. Πάντως, η ύπαρξη ενός τέτοιου μονοπωλίου μπορεί ενδεχομένως να δικαιολογείται είτε βάσει ενός από τους λόγους που αναφέρονται στο άρθρο 36 της συνθήκης ή ακόμα, εφαρμοζόμενο κατ' αρχήν αδιακρίτως στα εθνικά προϊόντα και στα εισαγόμενα προϊόντα, βάσει μιας από τις επιτακτικές αξιώσεις που απορρέουν απο τη νομολογία του Δικαστηρίου στην υπόθεση «Cassis de Dijon». Τέλος, πρέπει να τονιστεί ότι το σύνολο αυτής της προληματικής θα μπορούσε να επανεξεταστεί υπό το φώς των διδαγμάτων που μπορούν να αντληθούν από την απόφαση Keck και Mithouard της 24ης Νοεμβρίου 1993 (14). Η ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων θα διευκολυνθεί ακόμα περισσότερο από το γεγονός ότι η ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς προβλέπει την κατάργηση, την 1η Ιανουαρίου 1993, των ελέγχων στα εσωτερικά σύνορα της Κοινότητας σύμφωνα με το άρθρο 7Α της συνθήκης ΕΚ. Τα κράτη μέλη ανακοίνωσαν όλα την κατάργηση των ελέγχων όσον αφορά τα εμπορεύματα. Πρέπει να τονιστεί η σχεδόν παντελής απουσία καταγγελιών στον εν λόγω τομέα. 2.2.1.2. Οι κανόνες πρόληψης που προβλέπονται από την οδηγία 83/189/ΕΟΚ Η διαδικασία πληροφόρησης που καθιερώνεται με την οδηγία 83/189/ΕΟΚ, όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία 88/182/ΕΟΚ, αποτελεί θεμελιώδες μέσο πρόληψης των εμποδίων στις συναλλαγές και αμοιβαίας πληροφόρησης. Αυτή η οδηγία υποχρεώνει τα κράτη μέλη να υποβάλουν τα σχέδια τεχνικών κανονισμών σε έλγχο πριν από την οριστική θέσπιση της πράξης στο πλαίσιο της διαδικασίας πληροφόρησης. Αποκλείονται από την διαδικασία οι τεχνικοί κανονισμοί που εκδίδονται στο πλαίσιο της μεταφοράς κοινοτικών οδηγιών. Το 1993, η Επιτροπή έλαβε 385 σχέδια τεχνικών κανονισμών που αποτέλεσαν αντικείμενο εξέτασης από τις ενδιαφερόμενες υπηρεσίες της Επιτροπής. Αυτό αντιπροσωπεύει αύξηση κατά 6 % σε σχέση με το 1992. Από τις 385 αυτές κοινοποιήσεις 85 (15) αποτέλεσαν αντικείμενο εμπεριστατωμένης γνώμης που αποσκοπεί στην εφαρμογή της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης στον τομέα που αποτελεί αντικείμενο της σχετικής ρύθμισης για να εμποδιστεί η δημιουργία φγραγμών στις συναλλαγές. Τα κράτη μέλη διατύπωσαν από την πλευρά τους 58 (16) εμπεριστατωμένες γνώμες. 3 (17) κοινοποιήσεις αποτέλεσαν αντικείμενο αίτησης της Επιτροπής με σκοπό να αναβληθεί κατά ένα έτος η θέσπιση του τροποποιημένου εθνικού μέτρου, αναγγέλλοντας την πρόθεσή της να προτείνει πράξεις κοινοτικής εναρμόνισης. Η Επιτροπή πρότεινε τροποποίηση της οδηγίας του Συμβουλίου 83/189/ΕΟΚ που αποβλέπει σε διευκρίνιση και επέκταση της έννοιας του τεχνικού κανόνα και των κανόνων διαδικασίας που προβλέπονται για τα κράτη μέλη. Η πρόταση αυτή εγκρίθηκε στις 27 Νοεμβρίου 1992 (18) και αποτέλεσε αντικείμενο γνώμης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σε πρώτη ανάγνωση στις 24 Μαΐου 1993, στη συνέχεια της οποίας η Επιτροπή παρουσίασε τροποποιημένη πρόταση οδηγίας (19) στις 6 Οκτωβρίου 1993. Το Συμβούλιο ενέκρινε κοινή θέση στις 12 Νοεμβρίου 1993. Από το 1989, η Επιτροπή βεβαιώνεται ότι τηρείται η υποχρέωση κοινοποίησης με τη συστηματική εξέταση των επισήμων δημοσιεύσεων σε όλα τα κράτη μέλη. Η διαπίστωση από μέρους της Επιτροπής παραβίασης της οδηγίας 83/189/ΕΟΚ εκφράζεται με τη συστηματική κίνηση διαδικασίας για παράβαση σύμφωνα με τα άρθρο 169 της συνθήκης ΕΟΚ. Μία πρώτη απόφαση του Δικαστηρίου που επιβάλλει κύρωση για παραβίαση της οδηγίας 83/189/ΕΟΚ εκδόθηκε στις 2 Αυγούστου 1993 (20). Η απόφαση ορίζει σαφέστατα το δεσμευτικό χαρακτήρα των άρθρων 8 και 9 της οδηγίας που προβλέπουν την υποχρέωση προηγούμενης ανακοίνωσης των εθνικών τεχνικών κανόνων και επιβάλλουν περίοδο status quo. 2.2.1.3. Απολογισμός της κατάστασης εφαρμογής των οδηγιών ανά τομέα στο πλαίσιο της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων α) Τρόφιμα Κατά τη διάρκεια του έτους 1993, 89 περιπτώσεις παραβάσεων αποτέλεσαν αντικείμενο εξέτασης από τις αρμόδιες υπηρεσίες. Από τις διαδικασίες αυτές, 75 αφορούν περιπτώσεις μη ανακοίνωσης και 6 περιπτώσεις κακής εφαρμογής οδηγιών που έχουν ήδη μεταφερθεί. Όσον αφορά τις περιπτώσεις μη ανακοίνωσης, σημαντικός αριθμός φακέλων αποτέλεσε αντικείμενο θέσης στο αρχείο, εφόσον για 47 περιπτώσεις η μεταφορά πραγματοποιήθηκε κατά τη διάρκεια του έτους. Το 1993, απεστάλησαν στα κράτη μέλη 48 προειδοποιητικές επιστολές και 10 αιτιολογημένες γνώμες για την μη ανακοίνωση εθνικών μέτρων εκτέλεσης των οδηγιών εντός των προβλεπόμενων προθεσμιών. Από τις 6 άλλες περιπτώσεις παράβασης των οδηγιών, μία ήταν δυνατό να τεθεί στο αρχείο το 1993. >ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ> β) Φαρμακευτικά προϊόντα Κατά τη διάρκεια του 1993, εξετάστηκαν 109 περιπτώσεις παράβασης από τις οποίες οι 108 αφορούσαν μη ανακοίνωση εθνικών μέτρων εκτέλεσης. Οι τελευταίες αυτές περιπτώσεις αποτέλεσαν αντικείμενο προειδοποιητικής επιστολής. Ένα μεγάλο μέρος των διαδικασιών αυτών κατέστη δυνατόν να τεθεί στο αρχείο κατά τη διάρκεια του 1993, διότι τα κράτη μέλη κοινοποίησαν τα μέτρα εκτέλεσης. Όσον αφορά τις παραβάσεις που εκκρεμούν, τα περισσότερα από τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη διαβίβασαν στις υπηρεσίες της Επιτροπής σχέδια προκαταρκτικών μέτρων ή πληροφοριών σχετικά με την κατάσταση προόδου των εργασιών μεταφοράς. Πρέπει να σημειωθεί σχετικά, ότι τα κράτη μέλη είχαν στη διάθεσή τους ασυνήθιστα σύντομες διορίες, της τάξης των δώδεκα μηνών, για να μεταφέρουν στο εθνικό τους δίκαιο σχετικά πολύπλοκα τεχνικά κείμενα. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έλαβε, η Επιτροπή, η κατάσταση προόδου της μεταφοράς θα πρέπει κανονικά να βετιωθεί σύντομα κατά τους προσεχείς μήνες. >ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ> γ) Χημικά προϊόντα Κατά τη διάρκεια του 1993, οι αρμόδιες υπηρεσίες της Επιτροπής εξέτασαν 87 περιπτώσεις παράβασης λόγω μη ανακοίνωση εθνικών μέτρων εκτέλεσης. Σε 31 από τις περιπτώσεις αυτές στη συνέχεια προειδοποιητικής επιστολής ή αιτιολογημένης γνώμης, τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη πραγματοποίησαν εν τω μεταξύ τη μεταφορά κατά τη διάρκεια του έτους. Ως προς τις 56 υπόλοιπες περιπτώσεις, υπήρξαν 11 αιτιολογημένες γνώμες, 42 προειδοποιητικές επιστολές και μία απόφαση θέσης στο αρχείο. Σε ορισμένες περιπτώσεις η καθυστέρηση οφείλεται σε προβλήματα αρμοδιότητας μεταξύ πολλών υπουργείων, και, σε άλλες, στον πολύπλοκο χαρακτήρα της νομικής πράξης. >ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ> δ) Οχήματα με κινητήρα, ελκυστήρες, μοτοποδήλατα Η μεταφορά των οδηγιών στον τομέα των οχημάτων με κινητήρα, ελκυστήρων και μοτοποδηλάτων είναι, σε γενικές γραμμές, πολύ ικανοποιητική. Το ποσοστό μεταφοράς για το σύνολο των οδηγιών που εφαρμόζονται (βασικές οδηγίες και οδηγίες εφαρμογής) ανέρχεται σε 98,5 % στα κράτη μέλη, συνολικά. Λόγω του αναλυτικού και τεχνικού περιεχομένου των οδηγιών στον τομέα των οχημάτων, πολλά κράτη πραγματοποιούν αυτόματη μεταφορά των οδηγιών με απλή παραπομπή στο κοινοτικό κείμενο που δημοσιεύεται στην Επίσημη Εφημερίδα τους, διευκολύνοντας και επιταχύνοντας με τον τρόπο αυτό, τη μεταφορά τους καθώς και τον έλεγχο για το εάν είναι σύμφωνες με το κοινοτικό δίκαιο. Στα υπόλοιπα κράτη μέλη παρατηρούνται συχνότερα καθυστερήσεις στη μεταφορά λόγω του ότι απαιτείται ειδικός εθνικός νόμος για την πραγματοποίηση της μεταφοράς. Οι καθυστερήσεις αυτές, ωστόσο, διαρκούν σχεδόν πάντα, μερικούς μόνο μήνες. Έτσι, κατά τη διάρκεια του 1993, επισημάνθηκαν και εξετάστηκαν από την Επιτροπή 61 περιπτώσεις μη κοινοποίησης από τις οποίες οι 52 τέθηκαν στο αρχείο κατά τη διάρκεια του έτους, μετά από την κοινοποίηση των εθνικών μέτρων. Εξάλλου, κινήθηκαν δύο διαδικασίες παράβασης των οδηγιών κατά τη διάρκεια του έτους για τις οποίες όμως λήφθηκε επίσης απόφαση να τεθούν στο αρχείο. >ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ> ε) Δομικά προϊόντα Μέχρι σήμερα δέκα κράτη μέλη έχουν μεταφέρει στο εθνικό τους δίκαιο την οδηγία 89/106/ΕΟΚ για τα «Δομικά προϊόντα». Οι δύο χώρες που δεν έχουν ακόμη κοινοποιήσει τα εθνικά τους μέτρα εκτέλεσης, το Βέλγιο και η Ελλάδα, έχουν διαβιβάσει σχέδια σε ιδιαίτερα προχωρημένο στάδιο τα οποία αναμένεται ότι θα εγκριθούν κατά το πρώτο εξάμηνο του 1994. στ) Μηχανοκατασκευές, μέσα ατομικής προστασίας, προσυσκευασία, μετρολογία, ηλεκτροτεχνική και ιατρικές συσκευές Στους τομείς αυτούς έχει λήξει η προθεσμία μεταφοράς 86 οδηγιών. Όσον αφορά τις καθυστερήσεις στη μεταφορά, έχει παρατηρηθεί σημαντική μείωσή τους σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Πράγματι στο τέλος του 1992 εκκρεμούσε η μεταφορά 56 οδηγιών, έναντι 23 για το 1993. Αυτό οφείλεται σε διάφορους παράγοντες: - οι προθεσμίες για τη μεταφορά των οδηγιών στον τομέα αυτό έχουν εκπνεύσει καθόσον οι περισσότερες από αυτές έχουν ήδη τεθεί σε ισχύ, - υπάρχουν λίγες περιπτώσεις μεταφοράς που λήγουν το 1993, - τα περισσότερα κράτη μέλη έχουν καλύψει τις καθυστερήσεις τους όσον αφορά τη μεταφορά. Ωστόσο, επισημαίνεται μία περίπτωση προσφυγής στο Δικαστήριο κατά της Ιταλίας για μη μεταφορά της οδηγίας που αφορά τους «ανελκυστήρες». Η προσπάθεια που καταβάλλει σήμερα η Επιτροπή επικεντρώνεται στην ποιότητα της μεταφοράς, ιδιαίτερα για τις οδηγίες της «νέας προσέγγισης». Η μεταφορά των οδηγιών αυτών απαιτεί τη μεταγραφή τους στο εθνικό δίκαιο λαμβάνοντας περισσότερο υπόψη την έννοια και όχι το κείμενο. Από την ανάλυση των εθνικών μέτρων προκύπτει ότι παρόλο που σε γενικές γραμμές έχουν τηρηθεί οι γενικές κατευθύνσεις της «νέας προσέγγισης», ανακύπτουν προβλήματα όσον αφορά το συμβιβάσιμο των πράξεων μεταφοράς με τις οδηγίες. Όσον αφορά τις περιπτώσεις κακής εφαρμογής των οδηγιών, επισημαίνεται περιορισμένος αριθμός περιπτώσεων παράβασης και προσφυγών. Αυτό οφείλεται κυρίως στον προληπτικό ρόλο της διαδικασίας 83/189/ΕΟΚ (και στην αμοιβαία πληροφόρηση μεταξύ της Επιτροπής, των κρατών μελών και των επαγγελματικών οργανώσεων). >ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ> 2.2.2. Αγορά υπηρεσιών 2.2.2.1. Οπτικοακουστικός τομέας Η οδηγία 89/552/ΕΟΚ «τηλεόραση χωρίς σύνορα», της οποίας η ημερομηνία μεταφοράς έχει λήξει από τις 3 Οκτωβρίου 1991, έχει σαν σκοπό να κατοχυρώσει την ελεύθερη κυκλοφορία των εκπομπών τηλεοπτικής αναμετάδοσης με σκοπό να ενθαρρύνει τη διανομή και την παραγωγή ευρωπαϊκού οπτικοακουστικού υλικού προκειμένου να συμβάλει στην υλοποίηση του ευρωπαϊκού οπτικοακουστικού χώρου. Τρεις διαδικασίες παράβασης λόγω μη ανακοίνωσης των εθνικών μέτρων εκτέλεσης της οδηγίας κινήθηκαν το 1992 (Δανία, Ελλάδα, Ισπανία) εκ των οποίων οι δύο ετέθησαν στο αρχείο (το 1992 για την Ελλάδα και το 1993 για τη Δανία). Μια αιτιολογημένη γνώμη απευθύνθηκε στην Ισπανία για μη ανακοίνωση το 1992. Σχετικά με τη μη σύμφωνο των εθνικών μέτρων μεταφοράς αυτής της οδηγίας, η Επιτροπή, αφού εξέτασε τις εθνικές νομοθεσίες που ανακοινώθηκαν από τα κράτη μέλη, απέστειλε αιτιολογημένη γνώμη το 1993 στο Ηνωμένο Βασίλειο. Προβλέπεται να σταλούν και άλλες αιτιολογημένες γνώμες σε άλλα κράτη μέλη (κυρίως στο Βέλγιο και τη Γαλλία) το 1994. Μια διαδικασία παράβασης βάσει της οδηγίας 89/552/ΕΟΚ και του άρθρου 59 της συνθήκης ΕΟΚ κινήθηκε κατά του Βελγίου σχετικά με τους περιορισμούς που επιβάλλονται στην αρχή της ελεύθερης λήψης τηλεοπτικών εκπομπών προέλευσης άλλων κρατών μελών, η οποία προβλέπεται κυρίως στο άρθρο 2 της οδηγίας 89/552/ΕΟΚ. Αυτή η διαδικασία συνδυάστηκε με τη διαδικασία σχετικά με την μη συμφωνία της βέλγικης νομοθεσίας με την οδηγία «τηλεόραση χωρίς σύνορα». 2.2.2.2. Βιομηχανική και πνευματική ιδιοκτησία α) Δράση της Επιτροπής Τα μέτρα εκτέλεσης της οδηγίας 89/104/ΕΟΚ για τα σήματα κοινοποιήθηκαν από τη Δανία, την Ελλάδα, την Ισπανία, τη Γαλλία και την Ιταλία. Οι νομοθετικές εργασίες για τη μεταφορά διεξάγονται στα άλλα κράτη μέλη κατά των οποίων είχε ήδη κινηθεί επί παραβάσει. Η προθεσμία μεταφοράς της οδηγίας 91/250/ΕΟΚ σχετικά με τη νομική προστασία των προγραμμάτων ηλεκτρονικών υπολογιστών έληξε την 1η Ιανουαρίου 1993. Μόνον η Δανία, η Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο είχαν κοινοποιήσει τα εθνικά μέτρα εκτέλεσης εμπρόθεσμα, και η Επιτροπή απηύθυνε προειδοποιητικές επιστολές σε 9 άλλα κράτη μέλη. Κατά τη διάρκεια του 1993, η Γερμανία, η Ελλάδα και η Ιρλανδία ανακοίνωσαν τα απαραίτητα μέτρα και αυτές οι τρεις υποθέσεις μπόρεσαν να τεθούν στο αρχείο. Οι νομοθετικές εργασίες που διεξάγονται στη Γαλλία επιτρέπουν να αναμένεται ευνοϊκή εξέλιξη το 1994. Τέλος, όσον αφορά την οδηγία 87/54/ΕΟΚ, σχετικά με τη νομική προστασία των ημιαγωγών προϊόντων, για τα οποία όλα τα κράτη μέλη έχουν ήδη ανακοινώσει τα εθνικά τους μέτρα εκτέλεσης, η Επιτροπή συνεχίζει να εξετάζει τη συμφωνία των κειμένων που κοινοποιήθηκαν από τις ελληνικές αρχές. >ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ> 2.2.2.3. Τηλεπικοινωνίες α) Δράση της Επιτροπής Η Επιτροπή συνεχίζει τον έλεγχο των εθνικών μέτρων εκτέλεσης που ανακοινώθηκαν για τις οδηγίες που έληξαν κατά τη διάρκεια αυτού του έτους, καθώς και τον έλεγχο εφαρμογής και θέσης σε λειτουργία των άλλων νομοθετικών κειμένων του τομέα τα οποία θεσπίσθηκαν στο πλαίσιο της εφαρμογής των στόχων που καθορίζονται από την ενιαία πράξη (υλοποίηση της μεγάλης αγοράς) και των προσανατολισμών που χαράσσονται από το «Πράσινο Βιβλίο σχετικά με την ανάπτυξη της κοινής αγοράς υπηρεσιών και εξοπλισμών στον τομέα των τηλεπικοινωνιών» (21). Τοιουτοτρόπως, σχετικά με τις τρεις οδηγίες για τις συχνότητες, δηλαδή τις οδηγίες 87/372/ΕΟΚ-GSM σχετικά με τις συχνότητες που πρέπει να παραχωρηθούν για τη συντονισμένη εισαγωγή πανευρωπαϊκών δημοσίων ψηφιακών κυψελωτών χερσαίων κινητών επικοινωνιών στην Κοινότητα (22), 90/544/ΕΟΚ-Ermes (23) σχετικά με τις συχνότητες που καθορίζονται για τη συντονισμένη εισαγωγή του δημόσιου χερσαίου πανευρωπαϊκού συστήματος μονομερούς ασύρματης αποστολής μηνυμάτων και 91/287/ΕΟΚ-DECT (24) σχετικά με τις συχνότητες που παραχωρούνται για τη συντονισμένη εισαγωγή ευρωπαϊκών ασύρματων ψηφιακών τηλεπικοινωνιών στην Κοινότητα, η πλειονότητα των κρατών μελών κοινοποίησε τα εθνικά μέτρα εκτέλεσης. Η Ιταλία δεν έχει ακόμα ανακοινώσει το κείμενο μεταφοράς για την οδηγία 91/287/ΕΟΚ ούτε η Ιρλανδία για τις οδηγίες 90/544/ΕΟΚ και 91/287/ΕΟΚ, αλλά αυτά τα δύο κράτη μέλη προετοιμάζουν τα κείμενα μεταφοράς. Εξάλλου, η Επιτροπή πρόκειται να τελειώσει τον έλεγχο της συμφωνίας των ανακοινωθέντων κειμένων. Τα αποτελέσματα είναι ικανοποιητικά για την πλειοψηφία των εξετασθέντων κειμένων (Βέλγιο, Δανία, Γερμανία, Ισπανία, Γαλλία, Λουξεμβούργο, Κάτω Χώρες, Ηνωμένο Βασίλειο). Στο πλαίσιο του ONP (Open Network Provision), όλα τα κράτη μέλη ανακοίνωσαν τα εθνικά μέτρα μεταφοράς σχετικά με την οδηγία ONP-πλαίσιο, 90/387/ΕΟΚ (25) σχετικά με τη δημιουργία της εσωτερικής αγοράς των υπηρεσιών τηλεπικοινωνιών με την προμήθεια ενός ανοικτού δικτύου τηλεπικοινωνιών. Η εξέταση των κειμένων που ανακοινώθηκαν έδειξε ότι αυτά συμφωνούν με τι επιταγές του κοινοτικού δικαίου. Πάντως, η Επιτροπή συνεχίζει εκ του σύνεγγυς τις εξελίξεις του νομοθετικού πλαισίου στην Ελλάδα σε στενή συνεργασία με την εθνική κανονιστική αρχή. Μόλις άρχισε η διαδικασία μεταφοράς της οδηγίας 92/44/ΕΟΚ (26), σχετικά με την εφαρμογή της προμήθειας ενός ανοικτού δικτύου σε μισθωμένες γραμμές. Πρέπει να σημειωθεί ότι η θέση σε εφαρμογή αυτής της οδηγίας πρέπει να γίνει σταδιακά. Έτσι, όσον αφορά τις διατάξεις που άρχισαν να ισχύουν την 1η Ιανουαρίου 1993 (το άρθρο 3.2 σχετικά με τους όρους δημοσιότητας των τεχνικών πληροφοριών που απαιτούνται από την οδηγία και το άρθρο 11 σχετικά με την ανακοίνωση του ονόματος της εθνικής κανονιστικής αρχής), όλα τα κράτη μέλη, εξαιρουμένης της Ελλάδας, κοινοποίησαν στην Επιτροπή τις πληροφορίες που απαιτούνται προς το σκοπό αυτό. Εντούτοις, η πλειοψηφία των διατάξεων άρχισε να ισχύει στις 5 Ιουνίου 1993 και μόνον 6 κράτη μέλη (Βέλγιο, Γαλλία, Γερμανία, Ηνωμένο Βασίλειο, Δανία και Κάτω Χώρες) ανακοίνωσαν τα εθνικά μέτρα μεταφοράς, των οποίων η συμφωνία με την οδηγία εξετάζεται επί του παρόντος από την Επιτροπή. Εξετάζεται επί του παρόντος η εφαρμογή των αποφάσεων «αρίθμηση». Έτσι σχετικά με την απόφαση 91/396/ΕΟΚ (27), σχετικά με τη δημιουργία ενός ενιαίου ευρωπαϊκού αριθμού επείγουσας κλήσης, 5 κράτη μέλη (Δανία, Γερμανία, Βέλγιο, Λουξεμβούργο και Ηνωμένο Βασίλειο) έλαβαν τα μέτρα για να εξασφαλίσουν την εφαρμογή αυτής της απόφασης και 4 άλλα (Κάτω Χώρες, Γαλλία, Ιρλανδία και Ιταλία) ζήτησαν από την Επιτροπή να τους χορηγηθεί παρέκκλιση σύμφωνα με το άρθρο 3.2 της απόφασης. Η Επιτροπή χορήγησε παρέκκλιση στις Κάτω Χώρες και εξετάζει επί του παρόντος το βάσιμο τριών άλλων αιτήσεων που της απευθύνθηκαν με σκοπό να χορηγηθεί συμπληρωματική προθεσμία για την εφαρμογή αυτής της απόφασης. Εξάλλου, η εφαρμογή της απόφασης 92/64/ΕΟΚ (28), σχετικά με την καθιέρωση ενός κοινού κωδικού για την πρόσβαση στο διεθνές τηλεφωνικό δίκτυο στην Κοινότητα βρίσκεται υπό εξέταση. Πιο συγκεκριμένα, 7 κράτη μέλη (Βέλγιο, Γερμανία, Ελλάδα, Λουξεμβούργο, Ιρλανδία, Ιταλία, Πορτογαλία) έχουν ήδη μεταφέρει στο εθνικό τους δίκαιο αυτή την απόφαση και η Επιτροπή χορήγησε σε 3 άλλα κράτη μέλη (Γαλλία, Δανία, Ηνωμένο Βασίλειο) συμπληρωματική προθεσμία για την εφαρμογή αυτής της απόφασης σύμφωνα με το άρθρο 3.2. Η οδηγία 91/263/ΕΟΚ (29) αφορά την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών σχετικά με τους τερματικούς εξοπλισμούς τηλεπικοινωνιών, συμπεριλαμβανομένης της αμοιβαίας αναγνώρισης της καταλληλότητάς τους. Προβλέπει ότι τα κράτη μέλη οφείλουν να λάβουν τα απαραίτητα μέτρα για τη μεταφορά της το αργότερο μέχρι τις 6 Νοεμβρίου 1992. Οι διαδικασίες παράβασης για μη ανακοίνωση κινήθηκαν συνεπώς κατά των κρατών μελών που δεν είχαν ανακοινώσει τα εθνικά τους μέτρα εκτέλεσης αυτή την ημερομηνία. Στο παρόν στάδιο, 4 κράτη μέλη (Βέλγιο, Ελλάδα, Ιρλανδία, Λουξεμβούργο) δεν έχουν ακόμα διαβιβάσει στην Επιτροπή το κείμενο μεταφοράς. Τα εθνικά κείμενα που έχουν ανακοινωθεί εξετάζονται. Προκύπτει από την ανάλυση που πραγματοποιήθηκε από τις υπηρεσίες της Επιτροπής ότι η Δανία, η Γαλλία, η Ιταλία, η Πορτογαλία και το Ηνωμένο Βασίλειο έχουν λάβει μέτρα τα οποία περιλαμβάνουν το σύνολο της οδηγίας. Η Γερμανία έλαβε πρακτικά μέτρα που επιτρέπουν ήδη από τώρα στις διατάξεις της οδηγίας να παράγουν τα αποτελέσματά τους, παρά το γεγονός ότι η μεταφορά δεν είναι πλήρως ικανοποιητική 7 ένα συμπληρωματικό κείμενο αναμένεται προσεχώς. >ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ> 2.2.3. Ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων Κατ' εφαρμογήν της οδηγίας 88/361/ΕΟΚ της 24ης Ιουνίου 1988 η οποία προβλέπει το τέλος της μεταβατικής περιόδου για την πλήρη ελευθέρωση των κινήσεων κεφαλαίων στις 31 Δεκεμβρίου 1992, η Ιρλανδία, η Ισπανία και η Πορτογαλία μπόρεσαν να άρουν τους εναπομένοντες περιορισμούς εντός της προθεσμίας που ορίζεται από την οδηγία. Συνεπώς, από την 1η Ιανουαρίου 1993 το κεφάλαιο κυκλοφορεί ελεύθερα στην Κοινότητα. Η μόνη, προσωρινή εξαίρεση σε αυτή τη γενική ελευθέρωση των κινήσεων κεφαλαίων αφορά την Ελλάδα. Αυτό το κράτος μέλος εξουσιοδοτήθηκε από το Συμβούλιο να συνεχίσει να διατηρεί ορισμένους περιορισμούς όσον αφορά τα βραχυπρόθεσμα κεφάλαια μέχρι τις 30 Ιουνίου 1994. Η μεταφορά στο εθνικό δίκαιο των διατάξεων της οδηγίας έχει ήδη πραγματοποιηθεί στην Ιρλανδία, Ισπανία και Πορτογαλία. Η Ελλάδα επίσης δημοσίευσε ένα προεδρικό διάταγμα το οποίο προσδιορίζει τις συναλλαγές στις οποίες μπορούν να ισχύουν οι περιορισμοί, σύμφωνα με την οδηγία του Συμβουλίου 92/122/ΕΟΚ (30). Οι υπηρεσίες της Επιτροπής συνέχισαν κατά τη διάρκεια αυτού του έτους να ελέγχουν την εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας στον τομέα των κινήσεων των κεφαλαίων. Σε διάφορες περιπτώσεις στις οποίες κρίθηκε ότι υπάρχουν εθνικές διατάξεις και πρακτικές ασυμβίβαστες με το κοινοτικό δίκαιο ελήφθησαν μέτρα ώστε να διορθωθεί αυτή η κατάσταση. Ορισμένες από αυτές τις περιπτώσεις, οι οποίες προέκυψαν κατά το παρελθόν και κατά τη διάρκεια του τρέχοντος έτους, επελύθησαν, επειδή το συγκεκριμένο κράτος μέλος συμμορφώθηκε με τους κοινοτικούς κανόνες, χωρίς να χρειαστεί η παρέμβαση της Επιτροπής να υπερβεί το στάδιο της προειδοποιητικής επιστολής. Είναι αξιοσημείωτο ότι παρά τη νομισματική κρίση στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Νομισματικού Συστήματος κατά τη διάρκεια της περιόδου αυτής, κανένα κράτος μέλος δεν έκανε χρήση των διατάξεων της οδηγίας ή της Συνθήκης που επιτρέπουν τη λήψη προσωρινών προστατευτικών μέτρων στην περίπτωση που υπάρχουν μεγάλες βραχυπρόθεσμες κινήσεις κεφαλαίων που θέτουν σε κίνδυνο τις τιμές συναλλάγματος και τις νομισματικές πολιτικές του συγκεκριμένου κράτους μέλους. 2.2.4. Ελεύθερη παροχή υπηρεσιών, κυρίως χρηματο-οικονομικών, άμεση φορολογία και δίκαιο των εταιρειών Το έτος 1993 σημειώθηκε σαφής αύξηση του αριθμού καταγγελιών και, γενικά, των διαδικασιών παράβασης που κινήθηκαν από τις υπηρεσίες της Επιτροπής βάσει κυρίως του άρθρου 59 της συνθήκης ΕΚ. Πρέπει να υπενθυμιστεί, πράγματι, ότι το άρθρο 59, άμεσης εφαρμογής σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου, αναγνωρίζει «per se» στους φορείς που είναι κανονικά εγκατεστημένοι στο κράτος μέλος καταγωγής και στους καταναλωτές αντίστοιχα το θεμελιώδες και γενικό δικαίωμα να παρέχουν και να δέχονται υπηρεσίες διασυνοριακού χαρακτήρα. Επιπλέον, οι διατάξεις του παράγωγου κοινοτικού δικαίου, δηλαδή οι οδηγίες που διέπουν τους ειδικούς τομείς ή ορισμένους προβληματισμούς στον τομέα της παροχής υπηρεσιών, πρέπει οπωσδήποτε να ερμηνεύονται και να εφαρμόζονται κατά τρόπο σύμφωνο και συναφή με τους κανόνες της Συνθήκης. Η Επιτροπή, για να μπορέσει να βοηθήσει τους ευρωπαίους πολίτες και τις εθνικές διοικήσεις τους να γνωρίσουν καλύτερα τη νομολογία του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, δημοσίευσε το 1993 μια ερμηνευτική ανακοίνωση σχετικά με τη διασυνοριακή ελεύθερη κυκλοφορία των υπηρεσιών, εξασφαλίζοντας τοιουτοτρόπως τη μεγαλύτερη διαφάνεια του κοινοτικού δικαίου (31). Συνοπτικά, τα κύρια εμπόδια που τίθενται από τις εθνικές αρχές μπορούν να συνοψισθούν ως εξής: - νομοθετικές ή κανονιστικές διατάξεις και/ή διοικητικές πρακτικές που εισάγουν διακρίσεις στη βάση της ιθαγένειας 7 - μέτρα τα οποία, παρά το γεγονός ότι εφαρμόζονται αδιακρίτως, αποδεικνύονται αδικαιολόγητα και/ή υπερβολικά περιοριστικά 7 - εξομοίωση των εφαρμοζόμενων με την παροχή υπηρεσιών και την εγκατάσταση. Η «αξίωση εγκατάστασης» για την παροχή των υπηρεσιών είναι ασυμβίβαστη με την ιδέα της εσωτερικής αγοράς: έχει σαν αποτέλεσμα να καθιστά πιο δαπανηρή και ως εκ τούτου να αποθαρρύνει την παροχή διασυνοριακών υπηρεσιών στο μέτρο που οι παρέχοντες υπηρεσίες που προέρχονται από ένα άλλο κράτος μέλος είναι υποχρεωμένοι να υποβάλλονται σε πολλά εθνικά καθεστώτα ταυτόχρονα, δηλαδή σε εκείνο του κράτους καταγωγής και σε εκείνα της χώρας προορισμού. Εν είδει παραδείγματος μεταξύ των μη εναρμονισμένων «άτυπων» τομέων, για τους οποίους ζητήθηκε από τους κοινοτικούς υπηκόους η τήρηση και η άμεση εφαρμογή των άρθρων 59 έως 66 μπορούν να αναφερθούν, μεταξύ άλλων, οι ακόλουθες δραστηριότητες: η ενοικίαση αυτοκινήτων, η εμπορία της πολλαπλής ιδιοκτησίας, η συμμετοχή στις δημόσιες συμβάσεις υπηρεσιών (των οποίων η αξία είναι κατώτερη από το κατώφλι εφαρμογής των κοινοτικών οδηγιών που ισχύουν στο συγκεκριμένο τομέα), η χορήγηση φορολογικών συμβουλών, τα γραφεία πωλήσεως ακινήτων, οι διάφορες εμπορικές δραστηριότητες, οι υπηρεσίες καθαρισμού ή επίστρωσης δαπέδων, η εναέρια φωτογραφία, οι υπηρεσίες στους λιμένες και αερολιμένες, η δραστηριότητα του συμβούλου στον τομέα της οδικής κυκλοφορίας, ο ξενοδοχειακός τομέας, η προσωρινή εργασία, η μεταφορά αντικειμένων αξίας, τα ιδιωτικά γραφεία ευρέσεως εργασίας, κ.λπ. 2.2.4.1. Χρηματο-οικονομικές υπηρεσίες Η εφαρμογή των κύριων κοινοτικών μέτρων για την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών επιτρέπει στην Επιτροπή να προβεί στον έλεγχο της εφαρμογής του συνόλου σχεδόν των μέτρων που προβλέπονται στον εν λόγω τομέα. Τοιουτοτρόπως, μετά την έναρξη ισχύος, την 1η Ιανουαρίου 1993, της οδηγίας 89/646, δεύτερη τραπεζική οδηγία, η οποία καθιερώνει το «ευρωπαϊκό διαβατήριο» για τις τράπεζες που είναι εγκατεστημένες σε κάποιο κράτος μέλος, η Επιτροπή εντατικοποίησε τη συνεργασία με τις αρχές ελέγχου των κρατών μελών με σκοπό να επιτύχει τη συντονισμένη και ομοιογενή εφαρμογή των διατάξεων που προβλέπονται σε αυτή τη βασική οδηγία καθώς και σε συμπληρωματικές οδηγίες (89/299 - ίδιοι πόροι - 89/647 - λόγος φερεγγυότητας 7 92/30 - επιτήρηση σε πάγια βάση). Προς το σκοπό αυτό έλαβαν χώρα κατά τη διάρκεια αυτού του έτους πολλές συνεδριάσεις της ad hoc ομάδας GTIAD (Ομάδα εργασίας σχετικά με την εφαρμογή και την ερμηνεία των οδηγιών). Η ομάδα αυτή θα συγκλιθεί εκ νέου στο προσεχές μέλλον. Όσον αφορά τους τομείς των ασφαλειών και των κινητών αξιών, παρόμοιες ομάδες δεν έχουν ακόμα τεθεί σε λειτουργία λόγω του ότι η θεμελιώδης αλλαγή την οποία αντιπροσωπεύει η γενικευμένη καθιέρωση του ευρωπαϊκού διαβατηρίου θα λάβει χώρα μόνο το 1994 και 1995 αντίστοιχα. Όσον αφορά τα ειδικά προβλήματα εφαρμογής, πρέπει να αναφερθεί ότι η Ιταλία δεν έλαβε τα απαραίτητα μέτρα για να συμμορφωθεί με την αιτιολογημένη γνώμη που απεστάλη από την Επιτροπή όσον αφορά τον ιταλικό νόμο αριθ. 1/91 σχετικά με τους οικονομικούς μεσολαβητές (32), δεδομένου ότι η τροποποίηση της αμφισβητούμενης νομοθεσίας που ανακοινώθηκε από τις ιταλικές αρχές δεν έχει ακόμα λάβει χώρα. Στην απόφασή του της 14ης Ιουλίου 1993 (33), το Δικαστήριο απεφάνθη σχετικά με το θέμα του κατά πόσον η δραστηριότητα που ασκείται από τον «εγκεκριμένο έφορο» που είναι επιφορτισμένος με ορισμένους ελέγχους στις επιχειρήσεις, σύμφωνα με το γαλλικό νόμο που αφορά τον έλεγχο αυτών των ασφαλιστικών επιχειρήσεων, συμπεριλαμβάνει μια άμεση και ειδική σμμετοχή στην άσκηση της δημόσιας αρχής κατά την έννοια του άρθρου 55 της συνθήκης ΕΚ, γεγονός που θα επέτρεπε στις βελγικές αρχές να επιφυλάσσουν αυτή την υπηρεσία στους υπηκόους τους. Το Δικαστήριο απεφάνθη ότι ο βοηθητικός και προπαρασκευαστικός ρόλος τον οποίον έχει ο εγκεκριμένος έφορος έναντι της υπηρεσίας ελέγχου των ασφαλίσεων (OCA) δεν μπορεί να θεωρηθεί ως συμμετοχή αυτής της μορφής, επειδή η τελική απόφαση για την αναστολή μιας απόφασης της ασφαλιστικής επιχείρησης, στο μέτρο που αυτή η απόφαση αποτελεί ποινική παράβαση, εναπόκειται στον OCA. Όσον αφορά τις υποχρεώσεις του εφόρου να διαπιστώσει ορισμένες ενδεχόμενες παραβάσεις και γεγονότα τα οποία θα μπορούσαν να απειλούν τη χρηματοπιστωτική κατάσταση της ασφαλιστικής επιχείρησης, πρέπει να σημειωθεί, σύμφωνα με το Δικαστήριο, ότι άλλα όργανα έχουν παρόμοιες υποχρεώσεις, χωρίς παρόλα αυτά να θεωρούνται οι υποχρεώσεις αυτές ως συμμετοχή στην άσκηση της δημόσιας αρχής. Αυτό ισχύει κυρίως για τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα που είναι υποχρεωμένα να ενημερώνουν τις αρχές για κάθε γεγονός το οποίο θα μπορούσε να αποτελεί ένδειξη νομιμοποίησης παράνομων προσόδων. 2.2.4.2. Άμεση φορολογία Στην απόφασή τους της 28ης Ιανουαρίου 1993 (34), το Δικαστήριο έκρινε ότι ένας γερμανός οδοντίατρος διαμένων στις Κάτω Χώρες, ο οποίος είχε αποκτήσει την επαγγελματική του κατάρτιση στη Γερμανία, μπορεί να φορολογείται βαρύτερα από κάποιον άλλο οδοντίατρο ο οποίος κατοικεί στη Γερμανία, επειδή αυτή η κατάσταση αποτελεί εσωτερική γερμανική κατάσταση. Το Δικαστήριο δεν απεφάνθη ακόμα σχετικά με τις διαφορές επιβολής φόρου που προκύπτουν από μια επαγγελματική δραστηριότητα σε κάποιο άλλο κράτος μέλος από το κράτος μέλος διαμονής. Η συχνά βαρύτερη φορολόγηση του μη κατοίκου ενδέχεται να θέσει σε κίνδυνο την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων όπως κατοχυρώνεται από τα άρθρα 48 (διακινούμενοι εργαζόμενοι) και 52 (ανεξάρτητοι επαγγελματίες) της συνθήκης ΕΚ. Αυτό το θέμα μόλις έχει τεθεί στο Δικαστήριο στην προδικαστική υπόθεση C-279/93 - Schumackers - καθώς επίσης και σαν θέμα αρχής όσον αφορά κυρίως τα φορολογικά προνόμια σε σχέση με τον σύζυγο. Επιπλέον, η Επιτροπή εξέδωσε, στις 21 Δεκεμβρίου 1993 μία «σύσταση σχετικά με τη φορολόγηση ορισμένων εισοδημάτων που αποκτώνται από μη κατοίκους σε κάποιο κράτος μέλος διάφορο του κράτους μέλους διαμονής» (35). Με αυτή τη σύσταση, η Επιτροπή παροτρύνει τα κράτη μέλη να προβλέψουν ένα φορολογικό καθεστώς κατάλληλο για τους μη κατοίκους το οποίο θα τους επιτρέπει κυρίως να απολαμβάνουν των ίδιων φορολογικών προτερημάτων με τους κατοίκους προκειμένου να ληφθεί υπόψη η οικογενειακή κατάσταση. Όσον αφορά τις διακρίσεις, από φορολογικές διατάξεις, έναντι των παρεχόντων χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες οι οποίοι δεν είναι κάτοικοι και απολάβουν της ελεύθερης κκλοφορίας των προσώπων, η Επιτροπή συνέχισε, στη βάση της απόφασης της 28ης Ιανουαρίου 1992 σχετικά με το Βέλγιο (36), τις προσπάθειές της για να καταργήσει αυτές τις διατάξεις. Η απόφαση έχει διαπιστώσει ότι οι φορολογικές διατάξεις που περιορίζουν τη δυνατότητα έκπτωσης των ασφαλιστικών εισφορών μόνο για τις εθνικές επιχειρήσεις συνιστούν εμπόδια στην ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων και στην ελεύθερη παροχή υπηρεσιών τα οποία δεν είναι δικαιολογημένα για λόγους σχετικούς με τη «φορολογική συνοχή». Οι νομοθεσίες ορισμένων κρατών μελών μπορούν επίσης να τεθούν υπό αμφισβήτηση 7 πάντως, η Επιτροπή ελπίζει να καταλήξει από κοινού σε λύσεις όσον αφορά την προσαρμογή των εθνικών φορολογικών συστημάτων στις απαιτήσεις της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών όπως καθορίζεται από την 3η οδηγία ασφάλεια ζωής (92/96/ΕΟΚ). Η Επιτροπή έθεσε στο αρχείο ορισμένες καταγγελίες σχετικά με τη φορολόγηση της περιουσίας στην Ισπανία. Παρά το γεγονός ότι η ισπανική νομοθεσία κάνει διαφοροποίηση μεταξύ κατοίκων και μη κατοίκων και χορηγεί στους κατοίκους απαλλαγή την οποία αρνείται στους μη κατοίκους, αυτή η διαφοροποίηση συνεπάγεται στην πράξη αμελητέα μειονεκτήματα. Πράγματι, οι μη κάτοικοι απαλλάσσονται, σε αντιστάθμισμα, από την υποχρέωση να δηλώνουν κάθε διεθνές περιουσιακό στοιχείο τους, γεγονός που θα αποτελούσε τον όρο για να μπορούν να επωφεληθούν της έκπτωσης. Στην απόφασή του 13ης Ιουλίου 1993, την οποία εξέδωσε κατόπιν αίτησης για την έκδοση προδικαστικής απόφασης σχετικά με μία διαφορά μεταξύ των βρετανικών φορολογικών αρχών και της βρετανικής θυγατρικής μιας γερμανικής τράπεζας (37), το Δικαστήριο προσδιόρισε, σε συμφωνία με τη θέση της Επιτροπής, την έκταση εφαρμογής των άρθρων 52 και 58 της συνθήκης ΕΚ. Απεφάνθη ότι αυτά τα άρθρα εμποδίζουν τη νομοθεσία ενός κράτους μέλους να επιφυλάσσει ορισμένες επαυξήσεις κατά την πληρωμή των αχρεωστήτων φόρων στις εταιρείες που έχουν τη φορολογική τους έδρα στο συγκεκριμένο κράτος και να τις αρνείται στις εταιρείες που έχουν τη φορολογική τους έδρα σε κάποιο άλλο κράτος μέλος. Η σύμβαση «φορολογικής διαιτησίας» της 23ης Ιουλίου 1990 (90/436/ΕΟΚ) δεν έχει ακόμα τεθεί σε ισχύ, δεδομένου ότι 4 κράτη μέλη (Ελλάδα, Ιρλανδία, Κάτω Χώρες, Πορτογαλία) δεν έχουν ακόμα καταθέσει τα μέσα επικύρωσης. 2.2.4.3. Εταιρικό δίκαιο Η Επιτροπή έθεσε στο αρχείο μία διαδικασία παράβασης, που είχε κινηθεί μετά από καταγγελία των μετόχων της Κεντρικής Τράπεζας Ελλάδος, κατά της Ελληνικής Δημοκρατίας η οποία δεν είχε τηρήσει το άρθρο 25 της δεύτερης οδηγίας περί εταιρικού δικαίου (οδηγία 77/91/ΕΟΚ) το οποίο ορίζει ότι κάθε αύξηση του εταιρικού κεφαλαίου μιας ανωνύμου εταιρείας πρέπει να αποφασίζεται από τη γενική συνέλευση των μετόχων. Μετά από επαφές με την ελληνική κυβέρνηση, η Ελλάδα τροποποίησε την αμφισβητούμενη νομοθεσία με έναρξη ισχύος το 1994. Αναμένοντας την έναρξη ισχύος, οι ελληνικές αρχές ανέλαβαν τη δέσμευση να τηρούν το άρθρο 25, όσον αφορά τις τράπεζες ή εταιρείες που ασκούν άλλες δραστηριότητες και για το λόγο αυτό ανέλαβαν επίσης τη δέσμευση να μην ληφθεί στο εξής κανένα άλλο νομοθετικό ή διοικητικό μέτρο που να επιτρέπει την αναγκαστική αύξηση του κεφαλαίου. Η Επιτροπή παρακολουθεί την εξέλιξη της κατάστασης. >ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ> 2.2.5. Δημόσιες συμβάσεις 2.2.5.1. Δράση της Επιτροπής Η Επιτροπή συνέχισε κατ' αρχάς την εξέταση της μεταφοράς των οδηγιών και πιο συγκεκριμένα την εξέταση του συμβιβάσιμου των εθνικών μέτρων εκτέλεσης σχετικά με τις οδηγίες 90/531/ΕΟΚ «αποκλειόμενοι τομείς», 92/13/ΕΟΚ «προσφυγή στους αποκλειόμενους τομείς» και με την οδηγία 92/50/ΕΟΚ σχετικά με τις «υπηρεσίες». Πρέπει να σημειωθεί ότι, όσον αφορά τις δύο πρώτες οδηγίες, έχει αναγνωρισθεί στην Ισπανία, Ελλάδα, Πορτογαλία το δικαίωμα να διαθέτουν μεγαλύτερη προθεσμία μεταφοράς από εκείνη που έχει χορηγηθεί σε άλλα κράτη μέλη (1η Ιανουαρίου 1996 για την Ισπανία 7 1η Ιανουαρίου 1998 για την Ελλάδα και την Πορτογαλία). Με αυτή την επιφύλαξη πρέπει να τονιστεί η σημαντική προσπάθεια των περισσοτέρων κρατών μελών να επιτύχουν την πλήρη μεταφορά της οδηγίας 90/531/ΕΟΚ χωρίς να απέχουν πολύ από την ημερομηνία έναρξης ισχύος αυτού του κειμένου. Ιδιαίτερες διατάξεις διοικητικού χαρακτήρα έχουν συχνά θεσπισθεί για να εξασφαλιστεί η εφαρμογή της οδηγίας από την 1η Ιανουαρίου 1993 στις περιπτώσεις που οι επίσημες διατάξεις μεταφοράς δεν είχαν ακόμα θεσπισθεί. Πάντως, στην περίπτωση της Γερμανίας και της Ιταλίας δεν έχει ανακοινωθεί κανένα εθνικό μέτρο εκτέλεσης στην Επιτροπή, η οποία απέστειλε αιτιολογημένη γνώμη σε κάθε ένα από αυτά τα κράτη. Όσον αφορά τις οδηγίες 92/13/ΕΟΚ και 92/50/ΕΟΚ, η κατάσταση δεν είναι ουδόλως ικανοποιητική, δεδομένου ότι τα περισσότερα κράτη μέλη δεν έχουν ανακοινώσει εθνικά μέτρα εκτέλεσης και δεν αναμένεται προσεχώς η θέσπισή τους. Υπό αυτούς τους όρους, η Επιτροπή κίνησε διαδικασίες παράβασης κατά των σχετικών κρατών μελών. Η Επιτροπή συνέχισε βεβαίως την εξέταση των υποθέσεων που αφορούσαν τον έλεγχο της μεταφοράς των οδηγιών που ίσχυαν ήδη πριν το 1993 (71/305/ΕΟΚ τροποποιηθείσα «έργα» και 88/295/ΕΟΚ τροποποιηθείσα «προμήθειες») που οδήγησαν συγκεκριμένα στην προσφυγή στο Δικαστήριο κατά της Γερμανίας για εσφαλμένη μεταφορά. Εξάλλου, η Επιτροπή εντατικοποίησε τη δράση της όσον αφορά τον έλεγχο της συγκεκριμένης εφαρμογής από τις διάφορες επιδικάζουσες αρχές ή επιδικάζουσες οντότητες σε κάθε κράτος μέλος. Αυτό το έτος η δράση της συγκεντρώθηκε σε δύο σημεία: αφενός μεν, στους όρους προσφυγής σύμφωνα με την επιταχυμένη συντομευμένη διαδικασία, αφετέρου δε, στην τήρηση των χορηγηθεισών προθεσμιών για τη δημοσίευση των ανακοινώσεων των δημοσίων συμβάσεων σχετικά με πράξεις των οποίων το ποσόν υπερβαίνει τα κατώφλια που ορίζονται από τις οδηγίες. Η Επιτροπή εξάλλου εξέτασε το σύνολο των καταγγελιών και των περιπτώσεων που διαπιστώθηκαν αυτεπαγγέλτως φέροντας στο φως παραβάσεις κατά την εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου που μπορεί να τύχει επίκλησης στον τομέα των δημοσίων συμβάσεων (οδηγίες και άρθρα της συνθήκης ΕΚ). Η Επιτροπή διαθέτει από την 1η Ιανουαρίου 1993 τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 8 της οδηγίας 92/13/ΕΟΚ, η οποία επεκτείνει στους αποκλειόμενους τομείς τις δυνατότητες που ανοίγονται από το άρθρο 3 της οδηγίας 89/665/ΕΟΚ σχετικά με τα μέσα προσφυγής για να επανορθωθούν σαφείς και έκδηλες παραβάσεις των διατάξεων των βασικών οδηγιών. Η παρέμβαση της Επιτροπής επέτρεψε, σε ορισμένες περιπτώσεις, να εξευρεθούν σύμφωνες προς το κοινοτικό δίκαιο λύσεις χωρίς να χρειαστεί να κινηθούν επίσημες διαδικασίες δικαστικού χαρακτήρα. Αυτό συνέβη στις ακόλουθες περιπτώσεις: - τροποποίηση των όρων της συγγραφής υποχρεώσεων κατά τη διάρκεια της διαδικασίας και ανεπαρκής προθεσμία. Μια επιδικάζουσα γαλλική αρχή τροποποίησε τα τεχνικά στοιχεία της συγγραφής υποχρεώσεων επ' ευκαιρία μιας διαπραγματευθείσας διαδικασίας η οποία ξεκίνησε μετά από μία πρόσκληση για την υποβολή προσφορών η οποία κηρύχθηκε αναποτελεσματική και η οποία δεν είχε χορηγήσει επαρκή προθεσμία σε όλους τους υποψήφιους για την υποβολή των προσφορών τους. Η δράση της Επιτροπής επέτρεψε την αναθεώρηση του περιεχομένου της συγγραφής υποχρεώσεων και την επανέναρξη της διαδικασίας καλώντας όλους τους προηγούμενους υποψηφίους να συμμετάσχουν σε αυτήν 7 - μη δημοσίευση προκήρυξης διαγωνισμού προμηθειών. Η επιδικάζουσα ιταλική αρχή επανόρθωσε την παράβαση και απέστειλε ένα σχέδιο προκήρυξης διαγωνισμού στις υπηρεσίες της Επιτροπής οι οποίες μπόρεσαν τοιουτοτρόπως να ελέγξουν την ορθότητά της πριν από τη δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα. Αντίθετα, σε άλλες περιπτώσεις, επειδή οι παραβάσεις δεν εξαλείφθηκαν σε αυτό το προκαταρκτικό στάδιο, η Επιτροπή χρειάστηκε να κινήσει τις διαδικασίες διαφορών και να συνεχίσει εκείνες που ευρίσκοντο ήδη σε πιο προχωρημένο στάδιο. Στη μεγάλη πλειοψηφία των περιπτώσεων, κατέστη δυνατή ή είναι καθ' οδόν η εξέυρεση λύσεως όσον αφορά τις παραβάσεις. Τοιουτοτρόπως, σε περιπτώσεις: - μη τήρησης των καθορισμένων κριτηρίων ανάθεσης: επ' ευκαιρία της ανάθεσης μιας σύμβασης προμηθειών χρηματοδοτούμενης από τον FEOGA στην Πορτογαλία δύο υποβάλλοντες προσφορά απερρίφθησαν για λόγους μη προβλεπόμενους στα καθορισμένα για την ανάθεση κριτήρια. Επιπλέον ορισμένα από αυτά τα κριτήρια εισήγαγαν διακρίσεις. Μετά από προειδοποιητική επιστολή, η επιδικάζουσα αρχή δέχθηκε να ακυρώσει τη διαδικασία και να προβεί σε διαγωνισμό ο οποίος κρίθηκε σύμφωνος 7 - ανάμειξη κριτηρίων επιλογής και κριτηρίων ανάθεσης: για πολλές συμβάσεις που διαπιστώθηκαν στη Γαλλία επ' ευκαιρία μιας ενέργειας εποπτείας, η δράση της Επιτροπής ώθησε διάφορες επιδικάζουσες αρχές να λάβουν μέτρα για να επανορθώσουν αυτή τη σύγχυση των κριτηρίων, γεγονός που οδήγησε σε θέση των υποθέσεων στο αρχείο μετά από προειδοποιητική επιστολή. Το τελικό αποτέλεσμα των διαδικασιών διαφοράς στέφθηκε με επιτυχία σε δύο περιπτώσεις οι οποίες αξίζει να αναφερθούν: - Το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (38), μετά από ενέργεια που κινήθηκε το 1988 σχετικά με την κατασκευή ενός φράγματος κατά των χιονοστιβάδων χωρίς δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, απεφάνθη στην απόφασή του της 2ας Αυγούστου 1993 ότι η Ιταλία παρέβη την οδηγία 71/305/ΕΟΚ. - Στις 22 Ιουνίου 1993, το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (39) εξέδωσε στην υπόθεση C-234/89 «Γέφυρα στον Storebζlt» μια απόφαση αρχής μεγάλης σημασίας σχετικά με τις διαπραγματεύσεις στις ανοιχτές και περιορισμένες διαδικασίες που κρίθηκαν ασυμβίβαστες με τις οδηγίες περί δημοσίων συμβάσεων. Επιβεβαίωσε εξάλλου ότι η αρχή της ίσης μεταχείρισης όλων των υποβαλλόντων προσφορές αποτελεί την πηγή των διατάξεων αυτών των οδηγίων. Εξάλλου, η Επιτροπή συνέχισε τις ενέργειές της ελέγχου στο πλαίσιο των σχεδίων και προγραμμάτων που χρηματοδοτούνται από τα διαρθρωτικά ταμεία και άλλα κοινοτικά όργανα. >ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ> 2.3. Κατάργηση των φορολογικών συνόρων 2.3.1. Συνυπολογισμός της νέας νομοθεσίας από 1ης Ιανουαρίου 1993 Από την 1η Ιανουαρίου 1993, δείχνοντας κατανόηση για τα κράτη μέλη που αντιμετωπίζουν δυσκολίες σχεδιασμού ή απλά υλικές κατά τη μεταφορά των νέων φορολογικών οδηγιών, οι υπηρεσίες της Επιτροπής δεν παρέλειψαν να θέσουν ορισμένα κράτη μέλη ενώπιον των κοινοτικών ευθυνών τους, στις περιπτώσεις που τα εθνικά μέτρα φαινόταν ότι είχαν σαφώς εκδοθεί κατά παράβαση των οδηγιών. Όσον αφορά ειδικότερα την έμμεση φορολογία, και κυρίως τον ΦΠΑ σχετικά με τον οποίο καταβάλλεται από παλιά προσπάθεια εναρμόνισης, πρέπει να σημειωθεί ότι η συμφωνία με τις νέες φορολογικές οδηγίες της εφαρμογής που γίνεται από τα κράτη μέλη εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την προηγούμενη κατάσταση και από τον τρόπο με τον οποίον τα κράτη μέλη αντιλαμβανόντουσαν την εφαρμογή των κοινοτικών οδηγιών την εποχή της 6ης οδηγίας ΦΠΑ και του άρθρου 95 της συνθήκης ΕΚ. Στο πλαίσιο αυτό, η προσαρμογή στην εσωτερική αγορά παρουσιάζεται συχνά ως απλή διευθέτηση των παλαιών κανόνων η οποία επιτρέπει τη διατήρηση συνηθειών του παρελθόντος που βλάπτουν μερικές φορές την ποιότητα του αποτελέσματος σε κοινοτικό επίπεδο. 2.3.2. Εφαρμογή του άρθρου 95 της συνθήκης ΕΚ Το προηγούμενο έτος επέτρεψε τη θέση στο αρχείο πολλών διαδικασιών που είχαν προηγουμένως κινηθεί κατά της Ελλάδας βάσει του άρθρου 95 της συνθήκης ΕΚ, αφού αυτό το κράτος μέλος τροποποίησε τη νομοθεσία του στον τομέα ΦΠΑ με σκοπό να καταργήσει τις αμφισβητούμενες φορολογικές ρυθμίσεις. Αυτές οι παραβάσεις αφορούσαν: την ευρύτατα διακριτική φορολόγηση των εισαγόμενων καφέδων προς όφελος εκείνων που κατασκευάζονται από τις τοπικές επιχειρήσεις 7 η υπερβολική φορολόγηση των εισαγομένων αλκοολούχων ποτών όπως το ουίσκυ, το τζιν, το ρούμι, σε σχέση με παρόμοια ποτά παραγόμενα στην Ελλάδα όπως το ούζο ή διάφορα ηδύποτα, και τέλος τη φορολόγηση των επάργυρων σερβίτσιων φαγητού η οποία απέβλεπε επίσης στην προστασία της ντόπιας παραγωγής. Εξάλλου, μετά από την απόφαση του Δικαστηρίου της 17ης Νοεμβρίου 1992 (40) και την κατάργηση του διακριτικού μέτρου από την Ελλάδα, η Επιτροπή μπόρεσε επίσης να θέσει στο αρχείο τη διαδικασία σχετικά με την εφαρμογή, στα εισαγόμενα οχήματα κλασσικής τεχνολογίας (χωρίς καταλύτη), του ανώτατου ποσοστού του ειδικού φόρου κατανάλωσης, ενώ τα παρόμοια ελληνικά οχήματα συνέχιζαν να επωφελούνται μειωμένου ποσοστού. Αντίθετα, μια άλλη διαδικασία χρειάστηκε να κινηθεί κατά του ίδιου κράτους μέλους όσον αφορά τη διακριτική φορολόγηση των αυτοκινήτων ευκαιρίας που εισάγονται από άλλα κράτη μέλη. Οι Κάτω Χώρες συμμορφώθηκαν με την άποψη της Επιτροπής σχετικά με τη χαμηλότερη φορολογία των «βερμούτ» που κατασκευάζονται στο συγκεκριμένο κράτος μέλος, σε σχέση με παρόμοια προϊόντα ή ανταγωνιστικά άλλων κρατών μελών, όπως το ιταλικό βερμούτ ή το ισπανικό σέρυ στα οποία επιβάλλεται βαρύτατη φορολογία: τα εισαγόμενα προϊόντα φορολογούνται στο εξής κατά τον ίδιο τρόπο με τα εθνικά προϊόντα. Το ίδιο ισχύει για το Βέλγιο όσον αφορά την υψηλότερη φορολογία του «αφρώδους ποτού από σταφύλια» άλλων κρατών μελών, σε σχέση με παρόμοια εθνικά προϊόντα. Μετά από τη δράση της Επιτροπής και στο πλαίσιο της εναρμόνισης των ειδικών φόρων κατανάλωσης, η διακριτική μεταχείριση σχετικά με αυτό το προϊόν έπαυσε. Οι παραβάσεις που υπάρχουν στον τομέα των ειδικών φόρων κατανάλωσης σχετικά με την μπίρα (φορολογικό καθεστώς για τις ζημιές που επήλθαν κατά τη διάρκεια της διαδικασίας παρασκευής) και όσον αφορά το Βέλγιο, το Λουξεμβούργο και την Ιταλία μπόρεσαν και αυτές επίσης να τεθούν στο αρχείο. Αυτά τα κράτη μέλη μετέφεραν πράγματι ορθά τι νέες κοινοτικές διατάξεις σχετικά με τη διάρθρωση και το ποσοστό των ειδικών φόρων κατανάλωσης στο αλκοόλ και τα αλκοολούχα ποτά, που τέθησαν σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 1993, οι οποίες καθιστούν υποχρεωτική τη φορολόγηση του τελικού προϊόντος. Το Δικαστήριο έκρινε στις 2 Αυγούστου 1993 ότι καθιερώνοντας και εφαρμόζοντας ένα σύστημα κυρώσεων για τις παραβάσεις στον τομέα ΦΠΑ που διαπράττονται κατά τις εισαγωγές ενός άλλου κράτους μέλους, πιο αυστηρό από το προβλεπόμενο για τις παραβάσεις που διαπράττονται στο εσωτερικό της χώρας, η Γαλλία παρέβη τις υποχρεώσεις της που της ανατίθενται βάσει του άρθρου 95 της συνθήκης ΕΚ. 2.3.3. Εφαρμογή των οδηγιών Στο πλαίσιο του ελέγχου της καλής εφαρμογής των διατάξεων του κοινού συστήματος Φόρου Προστιθεμένης Αξίας, η Επιτροπή αναγκάστηκε να κινήσει τρεις νέες διαδικασίες: η μία αφορά την Ελλάδα και το καθεστώς φορολόγησης των μεταφορών ταξιδιωτών, καθώς και τις κρουαζιέρες και τα «ταξίδια-πακέτα» 7 οι άλλες δύο αφορούν καταστάσεις κατ' αποκοπήν υπερσυμψηφισμού του ΦΠΑ στο γεωργικό τομέα, στη Γαλλία και στη Γερμανία (δασοκαλλιέργεια). Αυτή η τελευταία διαδικασία μπόρεσε πάντως να τεθεί στο αρχείο στο μέτρο που η Γερμανία κατέστησε το σύστημα του κατ' αποκοπήν συμψηφισμού σύμφωνο με την οδηγία 77/388/ΕΟΚ. Η Επιτροπή μπόρεσε επίσης να θέσει στο αρχείο τη διαδικασία που είχε κινηθεί κατά της Γερμανίας όσον αφορά τη φορολόγηση με ΦΠΑ των ταξιδιωτικών γραφείων, μετά την απόφαση του Δικαστηρίου της 27ης Οκτωβρίου 1992 και τα μέτρα που ελήφθησαν από το κράτος μέλος με σκοπό την εκτέλεσή της. Το Δικαστήριο επιβεβαίωσε επίσης, με την απόφασή του της 1ης Δεκεμβρίου 1993, το ασυμβίβαστο, το οποίο είχε ήδη διαπιστωθεί με την προδικαστική απόφαση, της δανικής εργοδοτικής εισφοράς, η οποία καταργήθηκε στο εξής, με το άρθρο 33 της 6ης οδηγίας ΦΠΑ. Η Επιτροπή έδωσε ιδιαίτερη προσοχή στην τήρηση των κοινοτικών διατάξεων στον τομέα των απαλλαγών που χορηγούνται στους ιδιώτες. Η διαδικασία μπόρεσε ως εκ τούτου να συνεχιστεί κατά της Ισπανίας η οποία δεν έχει ακόμα ανακοινώσει στην Επιτροπή τις διατάξεις για να συμμορφωθεί με την οδηγία του Συμβουλίου 83/182/ΕΟΚ σχετικά με τη χορήγηση απαλλαγών σε περίπτωση προσωρινής εισαγωγής ορισμένων μεταφορικών μέσων. Πρέπει σχετικά με το θέμα αυτό να αναφερθεί εξίσου η καταδίκη από το Δικαστήριο της Ελλάδας στις 2 Αυγούστου 1993, για μη τήρηση των οδηγιών που αφορούν τις απαλλαγές κατά την προσωρινή και οριστική εισαγωγή μεταφορικών μέσων. Άλλες διαδικασίες που είχαν προηγουμένως κινηθεί κατά της Ιταλίας σε αυτόν τον ίδιο τομέα μπόρεσαν να τεθούν στο αρχείο, αφού το συγκεκριμένο κράτος μέλος μετέφερε τελικά στο εσωτερικό του δίκαιο τις οδηγίες 83/181/ΕΟΚ και 83/183/ΕΟΚ: η δράση της Επιτροπής είχε ήδη οδηγήσει σε δύο αποφάσεις του Δικαστηρίου βάσει του άρθρου 171 ΕΚ, οι οποίες παρέμεναν ακόμα ανεκτέλεστες. Η υποχρέωση την οποία επέβαλε η Ισπανία στους ταξιδιώτες να προσκομίζουν ειδική απόδειξη για να επιτυγχάνουν το αφορολόγητο κατά την εξαγωγή προς κάποιο άλλο κράτος μέλος καταδικάστηκε από την απόφαση του Δικαστηρίου της 9ης Ιουνίου 1992. Η Επιτροπή μπόρεσε να θέσει τη διαδικασία στο αρχείο επειδή η Ισπανία συμμορφώθηκε με αυτή την απόφαση. Τέλος, στον τομέα των οδηγιών σχετικά με τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης στα επεξεργασμένα καπνά, πρέπει να τονιστεί, μετά τη δράση της Επιτροπής, η καταδίκη της Ιταλίας με απόφαση του Δικαστηρίου της 28ης Απριλίου 1993, επειδή διατηρούσε νομοθεσία η οποία δεν προσδιόριζε ρητά, σύμφωνα με τους όρους και τα όρια που προβλέπονται από την οδηγία 72/464/ΕΟΚ, την αρχή του ελεύθερου καθορισμού από τους κατασκευαστές και από τους εισαγωγείς των ανώτατων τιμών των εισαγομένων καπνών στην Ιταλία. Η Ιταλία θέσπισε έκτοτε τις νομοθετικές τροποποιήσεις οι οποίες επιτρέπουν να εξασφαλιστεί η εκτέλεση αυτής της απόφασης. Αντίθετα, η απόφαση 171 της 13ης Ιουλίου 1988 η οποία εξεδόθη στην υπόθεση C-169/87 κατά της Γαλλίας παραμένει ανεκτέλεστη. 2.3.4. Νομολογία του Δικαστηρίου Η δράση της Επιτροπής επιδιώκει εξίσου την τήρηση της νομολογίας του Δικαστηρίου όταν πρόκειται για αποφάσεις που εξεδόθησαν στο πλαίσο της διαδικασίας του άρθρου 177 της συνθήκης ΕΚ. Τοιουτοτρόπως η Ισπανία δεν τήρησε μεταξύ 1986 και 1991 τη νομολογία που καθορίζεται από τις αποφάσεις «Schul» στον τομέα της διπλής φορολόγησης κατά την εισαγωγή αγαθών ευκαιρίας. Οι επαφές με το συγκεκριμένο κράτος μέλος συνεχίζονται έτσι ώστε να συμμορφωθεί η κατάσταση με τη συγκεκριμένη νομολογία. Μια παρόμοια υπόθεση κατά της Γαλλίας μπόρεσε να τεθεί στο αρχείο, επειδή ο καταγγέλλων δικαιώθηκε ως προς το αίτημά του μετά την παρέμβαση της Επιτροπής στις γαλλικές αρχές. Οι επαφές με πολλά κράτη μέλη (Ιρλανδία, Ελλάδα, Ιταλία, Ισπανία και Πορτογαλία) τα οποία δεν τηρούσαν τις αρχές που ορίζονται από την απόφαση «Ledoux» της 6ης Ιουλίου 1988, σχετικά με προσωρινές απαλλαγές που χορηγούνται στους κατοίκους που χρησιμοποιούν αυτοκίνητο που τίθεται στη διάθεσή τους από τον εργοδότη ενός γειτονικού κράτους μέλους, κατέληξαν στην εξεύρεση ικανοποιητικής λύσης λόγω της κατάργησης των φορολογικών συνόρων την 1η Ιανουαρίου 1993. >ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ> 2.4. Ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων και δικαίωμα εγκατάστασης 2.4.1. Απαγόρευση των διακρίσεων Η Επιτροπή προσέφυγε στο Δικαστήριο λόγω της διατήρησης από την Ισπανία ενός συστήματος εισάγοντος διακρίσεις για τους πολίτες των άλλων κρατών μελών όσον αφορά τα εισιτήρια εισόδου στα εθνικά μουσεία (υπόθεση C-45/93). Στον τομέα εφαρμογής του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1612/68 σχετικά με την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων, εκκρεμεί έναντι πολλών κρατών μελών ορισμένος αριθμός διαδικασιών παράβασης. Όσον αφορά την ισότητα μεταχείρισης στον τομέα της πρόσβασης στην απασχόληση σε σκάφη, από τις πέντε διαδικασίες που εκκρεμούσαν κατά το 1992 (Βέγλιο, Ελλάδα, Ισπανία, Γαλλία, Ιταλία), οι διαδικασίες κατά της Ελλάδας και της Ισπανίας μπόρεσαν να τεθούν στο αρχείο μετά από τις τροποποιήσεις της εθνικής νομοθεσίας. Στην υπόθεση κατά του Βελγίου, το Δικαστήριο εξέδωσε απόφαση η οποία επιβεβαιώνει την άποψη της Επιτροπής. Η προσπάθεια να εξασφαλίσει στους κοινοτικούς υπηκόους την ισότητα μεταχείρισης στον τομέα των κοινωνικών πλεονεκτημάτων οδήγησε την Επιτροπή στη συνέχιση πολλών διαδικασιών. Σε μία υπόθεση κατά του Λουξεμβούργου, ασκήθηκε προσφυγή στο Δικαστήριο (υπόθεση C-111/91). Το Δικαστήριο εξέδωσε την απόφασή του στις 10 Μαρτίου 1993. Το Δικαστήριο απεφάνθη ότι, με τους όρους διαμονής τους οποίους επέβαλε το Μεγάλο Δουκάτο του Λουξεμβούργου για τη χορήγηση επιδομάτων γέννησης και μητρότητας, παρέβη τις υποχρεώσεις που του ανατίθενται βάσει του κοινοτικού δικαίου [άρθρο 7 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1612/68 και άρθρο 18 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71]. Μία άλλη υπόθεση αφορά τη βελγική νομοθεσία η οποία δεν προβλέπει τη χρηματοδότηση των βελγικών πανεπιστημίων για την υποδοχή φοιτητών από άλλα κράτη μέλη οι οποίοι ευρίσκονται στο Βέλγιο, με μόνο σκοπό να παρακολουθήσουν εκεί πανεπιστημιακά μαθήματα, παρά μόνον όταν αυτοί καταβάλλουν το συμπληρωματικό minerval (έξοδα φοίτησης). Η Επιτροπή, επειδή δεν μπόρεσε να δικαιωθεί σχετικά με το αίτημά της από τις βελγικές αρχές, προσέφυγε στο Δικαστήριο σχετικά με τη συγκεκριμένη υπόθεση (C-93/47). Σε άλλες υποθέσεις ισότητας μεταχείρισης στον τομέα των κοινωνικών πλεονεκτημάτων, η Επιτροπή απηύθυνε το 1993 αιτιολογημένες γνώμες στο Βέλγιο (υποτροφίες σπουδών ενός κυβερνητικού προγράμματος ανταλλαγών μεταξύ του Βελγίου, του Λουξεμβούργου, και των Ηνωμένων Πολιτειών 7 επίδομα ανεργίας για τους νέους εργαζομένους προς εξεύρεση πρώτης απασχόλησης), στην Ελλάδα (διατυπώσεις που πρέπει να πληρούνται από τους κοινοτικούς υπηκόους για να διδάξουν μια ξένη γλώσσα 7 φορολογική απαλλαγή κατά την εισαγωγή αυτοκινήτου από έναν ανάπηρο) και στη Γαλλία (προστασία κατά του κινδύνου απώλειας της απασχόλησης των εκπατριζόμενων μισθωτών). Αυτή η υπόθεση μπόρεσε να τεθεί στο αρχείο μετά τις ικανοποιητικές απαντήσεις που χορήγησαν οι γαλλικές αρχές. Μία άλλη διαδικασία κατά της Ελλάδας (άρνηση χορήγησης τιμών κοινωνικού χαρακτήρα από την εταιρεία σιδηροδρόμων) μπόρεσε επίσης να τεθεί στο αρχείο. Όσον αφορά την ισότητα μεταχείρισης στον τομέα των φορολογικών πλεονεκτημάτων για τους κοινοτικούς εργαζομένους και κυρίως τα εισάγοντα διακρίσεις θέματα των εθνικών νομοθεσιών που διέπουν την οριστική εκκαθάριση του φόρου επί των μισθών για τους μη διαμένοντες στο κράτος εργαζομένους, διαδικασίες εκκρεμούν κατά της Γερμανίας και του Λουξεμβούργου στη βάση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1612/68 όπως ερμηνεύτηκε από το Δικαστήριο στην απόφασή του της 18ης Μαΐου 1990 (υπόθεση C-175/88 Biehl). Η Επιτροπή μπόρεσε να θέσει στο αρχείο τη διαδικασία που είχε κινηθεί κατά της Γαλλίας. Συνεχίζεται μία άλλη διαδικασία παράβασης κατά της Γερμανίας, σχετικά με διατάξεις εισάγουσες διακρίσεις οι οποίες καταργούν τα προνόμια, κατά τον υπολογισμό του οικογενειακού συντελεστή, των τέκνων ή άλλων μελών της οικογένειας του εργαζόμενου που διαμένουν στο εξωτερικό. 2.4.2. Είσοδος και παραμονή 2.4.2.1. Δράση της Επιτροπής Μετά την 1η Ιανουαρίου 1993, ημερομηνία που είχε προβλεφθεί για την υλοποίηση του στόχου της ελεύθερης κυκλοφορίας των προσώπων που προβλέπεται στο άρθρο 7α (πρώην άρθρο 8Α) της συνθήκης, απευθύνθηκαν στην Επιτροπή καταγγελίες από άτομα τα οποία ασκούσαν κριτική στο γεγονός ότι είχαν υποβληθεί μετά από αυτή την ημερομηνία σε ελέγχους ταυτότητας κατά τη διέλευση ενός εσωτερικού συνόρου της Κοινότητας. Μετά τη διαπίστωση ότι ο στόχος της ελεύθερης κυκλοφορίας των ατόμων δεν είχε επιτευχθεί πλήρως την 1η Ιανουαρίου 1993, η Επιτροπή ενίσχυσε τις προσπάθειές της με σκοπό να υλοποιήσει, χωρίς νέα καθυστέρηση, αυτόν τον στόχο ο οποίος αποτελεί ουσιαστικό στοιχείο για την ευρωπαϊκή οικοδόμηση. Με σκοπό την υλοποίηση αυτού του στόχου, η Επιτροπή ενέκρινε μια προσέγγιση σε δύο φάσεις. Σε μια πρώτη φάση, η Επιτροπή, συνεχίζοντας να αναλαμβάνει πολιτικές πρωτοβουλίες, θα αναλάβει τη δέσμευση να ασκεί διαρκή πίεση ώστε να συγκεκριμενοποιηθούν οι πρόοδοι που έχουν εξαγγελθεί από τα κράτη μέλη για το 1993. Σε μια δεύτερη φάση, η Επιτροπή θα προβεί σε απολογισμό των διαβημάτων που έχουν αναληφθεί και θα αποφασίσει τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν, κυρίως νομοθετικού χαρακτήρα, χωρίς ωστόσο να μειώσει την πολιτική της πίεση. Στο πλαίσιο αυτής της δεύτερης φάσης τη προσέγγισής της, η Επιτροπή θα αποφασίσει τη συνέχεια που πρέπει να δώσει σε αυτές τι καταγγελίες. Όσον αφορά το δικαίωμα παραμονής, η Γερμανία, η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο δεν έχουν ακόμα μεταφέρει επισήμως τις οδηγίες 90/364/ΕΟΚ (σχετικά με το δικαίωμα παραμονής) και 90/365/ΕΟΚ (σχετικά με το δικαίωμα παραμονής των συνταξιούχων). Αιτιολογημένες γνώμες κοινοποιήθηκαν σ' αυτά τα τρία κράτη μέλη. Η υποχρέωση των κρατών μελών να συμμορφωθούν με την οδηγία 90/366/ΕΟΚ σχετικά με το δικαίωμα παραμονής των φοιτητών δεν επηρεάσθηκε από τη ακύρωση αυτής της οδηγίας με απόφαση του Δικαστηρίου της 7ης Ιουλίου 1992 (41), δεδομένου ότι το Δικαστήριο διατήρησε τα αποτελέσματα της οδηγίας μέχρις ότου τεθεί σε ισχύ η οδηγία που θα εκδοθεί στη βάση της δέουσας νομικής βάσης. Πάντως, η Επιτροπή, για να μην παρεμβληθεί στις εργασίες που διεξάγονται με στόχο αυτή τη νέα οδηγία (οι οποίες κατέληξαν με την έκδοση από το Συμβούλιο στις 29 Οκτωβρίου 1993 της οδηγίας 93/96/ΕΟΚ σχετικά με το δικαίωμα παραμονής των φοιτητών), δεν κίνησε τη διαδικασία παράβασης κατά της Γερμανίας, του Βελγίου, της Γαλλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου τα οποία δεν έχουν ακόμα μεταφέρει την οδηγία 90/366. Οι λεπτομέρειες έκδοσης θεωρήσεων εισόδου (visa) στους υπηκόους τρίτων χωρών, οι οποίοι αποτελούν μέλη της οικογένειας κοινοτικών υπηκόων, συνεχίζουν να αποτελούν το αντικείμενο συχνών επιστολών και καταγγελιών. Βάσει του κοινοτικού δικαίου, τα κράτη μέλη είναι υποχρεωμένα να εκδίδουν αυτές τις θεωρήσεις δωρεάν και παρέχοντας όλες τις ευκολίες. Παρά τις επανειλημμένες κλήσεις της Επιτροπής, ορισμένες προξενικές υπηρεσίες πολλών κρατών συνεχίζουν να μην εφαρμόζουν πλήρως την υποχρέωση που προκύπτει από το κοινοτικό δίκαιο αξιώνοντας αδικαιολόγητα διάφορα έγγραφα από τους αιτούντες θεώρηση (βεβαίωση εργασίας, πόρων, πληροφορίες σχετικά με το σκοπό του ταξιδιού, η προβλεπόμενη κατά τη διάρκεια της παραμονής διεύθυνση κ.λπ.), επιβάλλοντας υπερβολικές προθεσμίες αναμονής ή εξαρτώντας τη χορήγηση της θεώρησης από την καταβολή ενός τέλους. >ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ> 2.4.3. Συνδικαλιστικά δικαιώματα Στην απόφασή του της 4ης Ιουλίου 1991 (προδικαστική υπόθεση) (42), το Δικαστήριο απεφάνθη ότι η νομοθεσία του Λουξεμβούργου η οποία αρνείται στους κοινοτικούς εργαζομένους το ενεργό δικαίωμα ψήφου στις εκλογές των μελών ενός επαγγελματικού οργάνου είναι αντίθετη προς τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1612/68. Το Λουξεμβούργο συμμορφώθηκε με αυτή την απόφαση. Η απόφαση δεν απεφάνθη σχετικά με το δικαίωμα εκλογής των κοινοτικών εργαζομένων στα επαγγελματικά όργανα. Στη βάση αυτή, η Επιτροπή συνέχισε μια διαδικασία παράβασης κατά του Λουξεμβούργου το οποίο δεν είχε αναγνωρίσει το δικαίωμα εκλογής και προσέφυγε στο Δικαστήριο με σκοπό να επιβεβαιώσει την αναγνώριση αυτού του δικαιώματος (υπόθεση C-118/92). 2.4.4. Πρόσβαση στις θέσεις απασχόλησης του δημοσίου Στις 25 Ιουλίου 1990, η Επιτροπή έλαβε τη απόφαση να κινήσει τις διαδικασίες παράβασης κατά την έννοια του άρθρου 169 της συνθήκης ΕΚ καθ' όλων των κρατών μελών τα οποία διέπρατταν παραβάσεις στους τέσσερις τομείς, επιλεγόμενους «τομείς προτεραιότητας», του δημόσιου τομέα (δημόσια εκπαίδευση, έρευνα για αστικούς σκοπούς, λειτουργικές υπηρεσίες δημόσιας υγείας, οργανισμοί επιφορτισμένοι με τη διαχείριση εμπορικής υπηρεσίας) (43). Κατά τη διάρκεια του 1992, η Επιτροπή έξέδωσε πολλές αιτιολογημένες γνώμες για αυτούς τους τομείς. Πρόκειται, για τον εκπαιδευτικό τομέα του Βελγίου, της Γερμανίας, της Ισπανίας, της Ελλάδας, της Ιταλίας και του Λουξεμβούργου 7 για τον τομέα έρευνας για αστικούς σκοπούς της Ισπανίας, της Ελλάδας, της Ιταλίας και του Λουξεμβούργου 7 για τον τομέα δημόσιας υγείας του Βελγίου, της Γερμανίας, της Ισπανίας, της Ελλάδας, της Ιταλίας και του Λουξεμβούργου 7 για τον τομέα των εμπορικών υπηρεσιών, του Βελγίου (τέσσερις υποθέσεις), της Γερμανίας (τέσσερις υποθέσεις), της Ισπανίας (τρεις υποθέσεις), της Γαλλίας (μία υπόθεση), της Ελλάδας (τέσσερις υποθέσεις), της Ιταλίας (πέντε υποθέσεις) και του Λουξεμβούργου (τρεις υποθέσεις). Μια αιτιολογημένη γνώμη απευθύνθηκε επίσης στην Ιταλία όσον αφορά την πρόσβαση στην απασχόληση στους οργανισμούς δημοσίου δικαίου. Λαμβανομένης υπόψη της σημασίας και της πολυπλοκότητας της υπόθεσης, η Επιτροπή χορήγησε εξαιρετικά σε αυτές τις αιτιολογημένες γνώμες προθεσμία συμμόρφωσης τεσσάρων μηνών. Στο παρόν στάδιο εξέλιξης της διαδικασίας, όλα τα κράτη μέλη επεφύλαξαν ευνοϊκή υποδοχή στην προσέγγιση της Επιτροπής. Η αρχή του ανοίγματος του εθνικού δημόσιου τομέα στους υπηκόους της Κοινότητας δεν εγείρει ουσιαστικές αντιρρήσεις, παρά το γεγονός ότι η εφαρμογή της παρουσιάζει έναν διαφορετικό βαθμό δυσκολίας για κάθε κράτος μέλος. Το 1993, ορισμένα κράτη μέλη συνέχισαν την αναθεώρηση των όρων πρόσβασης στις δημόσιες θέσεις εργασίας, στους τομείς προτεραιότητας. Αυτές οι πρόοδοι αναλύονται ως εξής: - Βέλγιο: άνοιγμα της πρόσβασης στις θέσεις απασχόλησης του εκπαιδευτικού τομέα και του τομέα των δημοσίων συγκοινωνιών 7 - Ισπανία: άνοιγμα της πρόσβασης στις θέσεις απασχόλησης του τομέα των θαλάσσιων μεταφορών 7 - Ιταλία: άνοιγμα της πρόσβασης στις θέσεις απασχόλησης στις ορχήστρες των δημοσίων θεάτρων. Σε ορισμένα κράτη μέλη, για παράδειγμα στη Γαλλία, στη Δανία και στην Πορτογαλία, η νομοθετική ή κανονιστική εξέλιξη υπήρξε ικανοποιητική και έχει ήδη επιτρέψει τη θέση στο αρχείο ορισμένου αριθμού υποθέσεων (περίπου δεκαπέντε). Σε άλλα κράτη μέλη (για παράδειγμα στη Γερμανία, Ισπανία, Ελλάδα, Ιταλία, Βέλγιο), η νομοθετική διαδικασία, ενίοτε μακρόχρονη και πολύπλοκη, συνεχίζεται ακόμα. Στην Ισπανία, η ψήφιση στις 23 Δεκεμβρίου 1993 του νόμου αριθ. 17/94 καθιστά δυνατή την πρόβλεψη ευνοϊκής εξέλιξης των προϋποθέσεων για την πρόσβαση υπηκόων της Κοινότητας σε θέσεις απασχόλησης στη δημόσια διοίκηση. Πρέπει να σημειωθεί ότι σε ορισμένες υποθέσεις σχετικά με την πρόσβαση στον δημόσιο τομέα, εκτός των τεσσάρων τομέων που καλύπτονται από την προαναφερόμενη δράση, η Επιτροπή απέστειλε αιτιολογημένες γνώμες. Πρόκειται για την Ελλάδα (πρόσβαση στη θέση του βιολοντσελλίστα στη Λυρική Σκηνή Αθηνών), τη Γαλλία (βοηθοί νομαρχιακής κοινωνικής υπηρεσίας) και την Ιταλία (θέση βιολινίστα). Αυτή η τελευταία υπόθεση μπόρεσε να τεθεί στο αρχείο μετά από τις νομοθετικές τροποποιήσεις που επήλθαν στην Ιταλία. Τέλος, αιτιολογημένη γνώμη απευθύνθηκε το 1993 στην Ιταλία, στο πλαίσιο της διαδικασίας παράβασης «πρόσβαση στο καθηγητικό σώμα» (λέκτορες πανεπιστημίου). 2.4.5. Αναγνώριση των διπλωμάτων Το 1993, η Επιτροπή έλαβε 40 περίπου καταγγελίες λόγω περιορισμών αντίθετων προς τα άρθρα 52 και 59 της συνθήκης ΕΚ καθώς και προς τις οδηγίες που διευκολύνουν την αμοιβαία αναγνώριση των διπλωμάτων για επαγγελματικούς σκοπούς. Ορισμένες εξ αυτών έδωσαν λαβή για την έναρξη διαδικασιών παράβασης, ενώ άλλες τέθηκαν στο αρχείο ως αβάσιμες. Το Δικαστήριο εξέδωσε επίσης σημαντικές αποφάσεις σχετικά με την ελευθερία εγκατάστασης και την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών. 2.4.5.1. Νομολογία του Δικαστηρίου Πιο συγκεκριμένα, στο πλαίσιο της διαδικασίας παραπομπής για την έκδοση προδικαστικής απόφασης, το Δικαστήριο εξέδωσε αποφάσεις σχετικά με την ερμηνεία των άρθρων 52 και 59 της συνθήκης ΕΚ, καθώς και των οδηγιών που θεσπίστηκαν στη βάση των άρθρων 49, 57 και 66 της συνθήκης ΕΟΚ, μεταξύ των οποίων θα σημειώσουμε κυρίως: - Την απόφαση στην υπόθεση Kraus (44) σχετικά με τη χρησιμοποίηση σε ένα κράτος μέλος ενός πανεπιστημιακού τίτλου τρίτου κύκλου αποκτημένου σε κάποιο άλλο κράτος μέλος. Σε αυτήν την υπόθεση, το Δικαστήριο, υπενθυμίζοντας την απόφαση «Knoors», έκρινε ότι η θεμελιώδης ελευθερία της ελεύθερης κυκλοφορίας δεν μπορεί να υλοποιηθεί πλήρως αν τα κράτη μέλη έχουν τη δυνατότητα να αρνούνται το ευεργέτημα των διατάξεων του κοινοτικού δικαίου σε εκείνους τους υπηκόους τους οι οποίοι έχουν κάνει χρήση των δυνατοτήτων που προβλέπονται από αυτό το δίκαιο και οι οποίοι έχουν ως εκ τούτου αποκτήσει πανεπιστημιακή ειδίκευση συμπληρωματική της βασικής τους κατάρτισης, την οποία επιθυμούν να επικαλεσθούν μετά την επιστροφή τους στο κράτος καταγωγής. Το Δικαστήριο επεξέτεινε ως εκ τούτου τα επιχειρήματα που χρησιμοποιήθηκαν στον τομέα της αναγνώρισης των επαγγελματικών προσόντων που αποδεικνύονται στη βάση πανεπιστημιακού τίτλου στηριζόμενο στα δικαιώματα που απορρέουν απευθείας από τη συνθήκη. Εξάλλου, σύμφωνα με το Δικστήριο, τα άρθρα 48 και 52 εφαρμόζονται ακόμα και όταν το πανεπιστημιακό δίπλωμα δεν ρυθμίζει την πρόσβαση σε κάποιο επάγγελμα, αλλά αποτελεί προτέρημα για την αγορά απασχόλησης. - Εξάλλου, σε αυτήν την πολύ σημαντική απόφαση, το Δικαστήριο εφαρμόζει σε σχέση με το άρθρο 52 την αρχή της αναλογικότητας με τρόπο ανάλογο εκείνου τον