A4-0265/98

Ψήφισμα σχετικά με την ειδική έκθεση του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μετά την ιδία πρωτοβουλία έρευνα για την πρόσβαση του κοινού στα έγγραφα (C4-0157/98)

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

- έχοντας υπόψη την ειδική έκθεση που εξεπόνησε ο Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής (C4-0157/98) ((ΕΕ C 44 της 10.2.1998, σελ. 9)),

- έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση και ειδικότερα το άρθρο 138 Ε της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας,

- έχοντας υπόψη τα άρθρα 3, παράγραφοι 1 έως 7 του καθεστώτος του ευρωπαίου Διαμεσολαβητή,

- έχοντας υπόψη το Παράρτημα VΙ, τίτλος ΧΧ, και το άρθρο 161, παράγραφος 2, του Κανονισμού,

- έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 14ης Ιουλίου 1995 σχετικά με το ρόλο του ευρωπαίου Διαμεσολαβητή, που ορίζεται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ((ΕΕ C 249, της 25.9.1995, σελ. 226)),

- έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 15ης Ιουλίου 1997 σχετικά με την ετήσια έκθεση του ευρωπαίου Διαμεσολαβητή το 1996 (C4-0293/97) ((ΕΕ C 286, της 22.9.1997, σελ. 41))

- έχοντας υπόψη την ετήσια έκθεση του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή 1997 (C4-0270/98),

- έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Αναφορών και τις γνωμοδοτήσεις της Επιτροπής Νομικών Θεμάτων και Δικαιωμάτων των Πολιτών, της Επιτροπής Πολιτικών Ελευθεριών και Εσωτερικών Υποθέσεων και της Επιτροπής Θεσμικών Θεμάτων (A4-0265/98),

Α. λαμβάνοντας υπόψη, σύμφωνα με τη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση, ότι καθήκον του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή είναι να διεξαγάγει έρευνες όταν θεωρήσει ότι υπάρχει λόγος, για περιπτώσεις κακοδιοίκησης στις δραστηριότητες των κοινοτικών θεσμικών οργάνων και υπηρεσιών, είτε ιδία πρωτοβουλία, είτε με βάση καταγγελίες που του υποβάλλονται, με εξαίρεση το Δικαστήριο και το Πρωτοδικείο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων κατά την άσκηση των δικαιοδοτικών τους αρμοδιοτήτων,

Β. εκτιμώντας ότι η δραστηριότητα του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή σε ό,τι αφορά την εξωδικαστική επίλυση προβλημάτων μεταξύ των πολιτών και των κοινοτικών θεσμικών οργάνων και των άλλων αποκεντρωμένων οργανισμών αντιπροσωπεύει κατά κάποιο τρόπο την κατεύθυνση προς την οποία χρειάζεται να ληφθούν μέτρα για τη βελτίωση των δραστηριοτήτων των θεσμικών οργάνων και των αποκεντρωμένων οργανισμών της Κοινότητας,

Γ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η διαφάνεια στη διαδικασία λήψης αποφάσεων ενισχύει τον δημοκρατικό χαρακτήρα των θεσμικών οργάνων και υπηρεσιών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και την εμπιστοσύνη του κοινού προς τη δημόσια διοίκηση,

Δ. θεωρώντας ως προτεραιότητά του τη διατήρηση ανοικτού και συνεχούς διαλόγου με τους πολίτες της Ένωσης προκειμένου να εξασφαλισθεί ότι συμμετέχουν εκ του σύνεγγυς, είναι καλά ενημερωμένοι για τις δραστηριότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και μπορούν να ασκήσουν τα πολιτικά τους δικαιώματα,

Ε. εκτιμώντας ότι η πρόσβαση του κοινού στα έγγραφα ενθαρρύνει την ελεύθερη ανταλλαγή απόψεων και την αμοιβαία ενημέρωση και συνειδητοποίηση,

ΣΤ. εκτιμώντας ότι η διοικητική δράση πρέπει κατ' αρχήν να παραμείνει εμπιστευτικού χαρακτήρα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως είναι και αλλού, όταν το απαιτούν οι ιδιαίτερες ανάγκες προστασίας των δεδομένων ατομικού χαρακτήρα,

Ζ. εκτιμώντας ότι ο παράγοντας της διαφάνειας είναι κεφαλαιώδους σημασίας προκειμένου να καταστούν αποτελεσματικότερα τα θεσμικά όργανα και οι αποκεντρωμένοι οργανισμοί της Κοινότητας,

Η. εκφράζοντας λύπη για το γεγονός ότι το απόρρητο, η εμπιστευτικότητα και η διακριτικότητα αποτελούν πάρα πολύ συχνά τον κανόνα για τις εργασίες της Επιτροπής και του Συμβουλίου και αναμένοντας ότι οι εμπιστευτικές διαβουλεύσεις, οι οποίες αποτελούν επίσης τμήμα των κοινοβουλευτικών διαδικασιών, παράλληλα με τις δημόσιες νομοθετικές αποφάσεις, θα παραμείνουν εξαιρέσεις για τις οποίες πρέπει να παρέχεται αποχρώσα αιτιολογία,

1. συγχαίρει τον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή για την αξιέπαινη πρωτοβουλία του και την περιεκτική ειδική του έκθεση και χαιρετίζει τη δράση του διαμεσολαβητή υπέρ της διαφάνειας[semigr ]

2. θεωρεί ότι το δικαίωμα της προσβάσεως στα έγγραφα πρέπει κατά κύριον λόγο να εξυπηρετεί τα συμφέροντα του δημοκρατικού διαλόγου και του ελέγχου από πλευράς του κοινού των θεσμικών οργάνων και οργανισμών της Κοινότητας, ήτοι τόσο των πολιτικών ηγετών όσο και των υπηρεσιών[semigr ]

3. επισημαίνει ότι η έρευνα ιδία πρωτοβουλία του Διαμεσολαβητή αποτελεί εκπλήρωση της εντολής του, σύμφωνα με το άρθρο 138 Ε της Συνθήκης[semigr ]

4. συμφωνεί με το συμπέρασμα του Διαμεσολαβητή να μην διατυπώσει επίσημες συστάσεις στην ειδική έκθεση προς τα κοινοτικά θεσμικά όργανα και υπηρεσίες, σύμφωνα με το άρθρο 3, παράγραφος 7 του καθεστώτος του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή[semigr ]

5. υπογραμμίζει όμως ότι οι συστάσεις ή προτάσεις που διατυπώνονται στην ειδική έκθεση θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην ανάληψη πολιτικών πρωτοβουλιών από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για όλα τα θεσμικά όργανα και οργανισμούς της Κοινότητας[semigr ]

6. σημειώνει ότι η πρόταση που διατυπώνει ο διαμεσολαβητής στην ετήσια έκθεση 1997 περί κώδικα συμπεριφοράς όσον αφορά την ορθή διοικητική πρακτική από τα θεσμικά όργανα και υπηρεσίες της Κοινότητας πρέπει να θεωρηθεί ότι συνδέεται στενά με περισσότερη διαφάνεια και καλλίτερη πρόσβαση του κοινού στα έγγραφα και καλεί ως εκ τούτου το Συμβούλιο και την Επιτροπή να προβούν στις απαιτούμενες ενέργειες προς έγκριση αυτού του κώδικα συμπεριφοράς για όλα τα θεσμικά όργανα και υπηρεσίες της Κοινότητας[semigr ]

7. βάσει αυτών των κανόνων παρέχονται σε τρίτους συγκεκριμένα δικαιώματα τα οποία τα θεσμικά όργανα πρέπει να σέβονται[semigr ]

8. επισημαίνει την θετική ανταπόκριση των κοινοτικών θεσμικών οργάνων και υπηρεσιών στην έκκληση του Διαμεσολαβητή και θεωρεί ότι δεδομένης της άμεσης σημασίας για τα δικαιώματα των ιδιωτών την οποίαν έχουν, οι κανόνες για την πρόσβαση στα έγγραφα πρέπει ανευ εξαιρέσεως να δημοσιευθούν στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων[semigr ]

9. υποστηρίζει την άποψη του διαμεσολαβητή ότι το Δικαστήριο και το Πρωτοδικείο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων πρέπει να εγκρίνουν και να δημοσιεύσουν στην Επισημη Εφημερίδα κανόνες για την πρόσβαση στα έγγραφά οτυς το ταχύτερο δυνατόν[semigr ]

10. καλεί όλα τα θεσμικά όργανα και τους αποκεντρωμένους οργανισμούς της Κοινότητας να παρέχουν πάντοτε στους πολίτες της Ένωσης ή στα φυσικά ή νομικά πρόσωπα που διαμένουν ή έχουν την αναγνωρισμένη έδρα τους σε κάποιο κράτος μέλος, όταν το ζητούν, πληροφορίες, κατευθύνσεις, συμβουλές και οιαδήποτε παρόμοια συνδρομή για θέματα που εμπίπτουν στο πεδίο δραστηριότητας των θεσμικών οργάνων ή των αποκεντρωμένων οργανισμών[semigr ]

11. υπενθυμίζει ότι το άρθρο 191 Α της Συνθήκης του Άμστερνταμ θεσπίζει ένα δικαίωμα προσβάσεως στα έγγραφα του Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής για κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο το οποίο κατοικεί ή έχει την καταστατική έδρα του σε ένα κράτος μέλος της ΕΕ και ότι δίδει εντολή στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να καθορίσουν εντός διετίας από της θέσεως της Συνθήκης εν ισχύι τις γενικές αρχές και τα όρια εκ λόγων δημοσίου ή ιδιωτικού συμφέροντος που διέπουν την άσκηση αυτού του δικαιώματος προσβάσεως[semigr ]

12. υπενθυμίζει ότι το άρθρο 8 της Ευρωπαϊκής Συμβάσεως διά την Προάσπισιν των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών, οι γενικές αρχές του κοινοτικού δικαίου και η οδηγία 95/46/ΕΟΚ της 24ης Οκτωβρίου 1995 για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών ((ΕΕ L 281 της 23.11.1995, σελ. 31)) εξασφαλίζουν τον σεβασμό του δικαιώματος στην ιδιωτική ζωή[semigr ]

13. ευρίσκει ότι ιδίως τα άρθρα 164, 173 και 175 της Συνθήκης ΕΚ, η αρχή της διοργανικής ισορροπίας και η νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου πρέπει να θεωρείται ότι παρέχουν νομικό πλαίσιο[semigr ]

14. υπογραμμίζει ότι στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία αποτελεί Κοινότητα που διέπεται από την ισχύ του νόμου, πρέπει να υφίσταται η δυνατότητα προσφυγής στο Πρωτοδικείο ή το Δικαστήριο των Κοινοτήτων συγκεκριμένα για να προσβάλει κανείς αποφάσεις που αρνούνται την παροχή προσβάσεως σε έγγραφα[semigr ] επισημαίνει την πρακτική σημασία αυτής της δυνατότητας εννόμου προσφυγής όπως την αναφέρουν οι αποφάσεις στις υποθέσεις Carvel και Guardian Newspapers κατά Συμβουλίου (T-

194/94) ((Συλλογή 1995, σελ. II-2765.)), Κάτω Χώρες κατά Συμβουλίου (C-58/94) ((Συλλογή 1996, σελ. I-2169.)), World Wildlife Fund UK κατά Επιτροπής (T-105/95) ((Συλλογή 1997, σελ. II-313.)), Interporc κατά Επιτροπής (T-124/96) ((Συλλογή 1998, σελ. II-231.)), Carlsen et al. κατά Συβουλίου (T-610/97) και Van der Wal κατά Επιτροπής (T-83/96)

15. διαπιστώνει ότι το νέο άρθρο 191 Α της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα αποτελεί την κατάλληλη νομική βάση για κανόνες σχετικά με την πρόσβαση στα έγγραφα μόνον του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής, αλλ' ότι οι αρχές του όσο το δυνατόν πιο ανοικτά και εγγύτερα στους πολίτες, οι οποίες διακηρύσσονται στο νέο άρθρο A, εδάφιο 2 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, ισχύουν για την Ευρωπαϊκή Ένωση στο σύνολό της καθώς και για τα λοιπά θεσμικά όργανα, οργανισμούς και υπηρεσίες[semigr ]

16. αποδοκιμάζει το ότι η έννοια του Συμβουλίου που «ενεργεί στα πλαίσια της νομοθετικής του εξουσίας» όπως χρησιμοποιείται στο νέο άρθρο 151, εδάφιο 3 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα μπορεί να επιτρέψει μία στενή διατύπωση του δικαιώματος για την πρόσβαση στις περιπτώσεις της «νομοθεσίας» και τονίζει ότι το Συμβούλιο δεν δύναται να ορίσει μονομερώς τί εστί «νομοθεσία»[semigr ]

17. χαρετίζει τη θέση που έλαβε το Συμβούλιο Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων της 19ης Μαρτίου 1998 υπέρ μιας μεγαλύτερης διαφάνειας στον εν λόγω τομέα και επισημαίνει ότι η διαφάνεια της διαδικασία λήψης αποφάσεως ενισχύει το δημοκρατικό χαρακτήρα των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων[semigr ] καλεί το Συμβούλιο να λάβει τα απαραίτητα μέτρα ώστε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να μπορέσει να διαδραματίσει τον συμβουλευτικό και ελεγκτικό ρόλο του όπως ορίζει η Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση[semigr ]

18. σημειώνει ότι το Συμβούλιο θεσπίζει τώρα δημόσιο πρωτόκολλο των εγγράφων του και τονίζει πόσο σημαντικό είναι να θεσπισθούν σε όλα τα θεσμικά όργανα και οργανισμούς της Κοινότητας δημόσια πρωτόκολλα για όλα τα έγγραφα που λαμβάνονται ή συντάσσονται[semigr ] καλεί ως εκ τούτου όλα τα θεσμικά όργανα και οργανισμούς της Κοινότητας να θεσπίσουν δημόσια πρωτόκολλα του είδους αυτού σε όλες τις γλώσσες της Κοινότητας χρησιμοποιώντας ευρύτερα και κατά τρόπον φιλικότερο για τον χρήστη το Ίντερνετ και καλεί την Επιτροπή να συμπεριλάβει αυτή τη θέσπιση πρωτοκόλλων ως προϋπόθεση στην επικείμενη πρόταση που θα διατυπώσει σύμφωνα με το άρθρο 191 Α της Συνθήκης του Άμστερνταμ[semigr ]

19. ζητεί για μια ακόμη φορά τα ψηφίσματα που εγκρίνονται από το Συμβούλιο Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων και οι αποφάσεις που αφορούν τα θέματα «Α» της ημερήσιας διάταξης των Συμβουλίων Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων να αποτελέσουν αντικείμενο επίσημης έκδοσης η οποία να περιέχει και αναφορά της θέσης κάθε αντιπροσωπείας στους κόλπους του Συμβουλίου αυτού[semigr ]

20. καλεί τα διάφορα θεσμικά όργανα να δώσουν δημοσιονομική προτεραιότητα στη δημιουργία των αναγκαίων υποδομών ώστε το δικαίωμα πρόσβασης στα έγγραφα να γίνει πράξη το ταχύτερο δυνατόν[semigr ]

21. υπογραμμίζει ότι θα παρέχεται η κατάλληλη συνδρομή αναλόγως του αιτήματος, της ανάγκης του ενδιαφερομένου για βοήθεια και το πεδίο αρμοδιότητας του θεσμικού οργάνου ή του αποκεντρωμένου οργανισμού[semigr ] η συνδρομή θα παρέχεται το συντομότερο δυνατό και εάν, εκ παραδρομής, κάποιος δεν απευθυνθεί στο αρμόδιο όργανο ή οργανισμό, το τελευταίο θα τον ενημερώνει και θα τον παραπέμπει αρμοδίως[semigr ]

22. ζητεί ιδίως από τον Διαμεσολαβητή να συνεχίσει, αμέσως μετά την υπό εξέταση ειδική έκθεση, να μελετά εις βάθος κατά πόσον οι εγκριθέντες διοικητικοί κανόνες και το προς καθιέρωση πρωτόκολλο παραλαμβανόμενων και συντασσόμενων εγγράφων εξασφαλίζουν το βαθμό διαφάνειας που δικαιούνται να αναμένουν οι πολίτες της Ένωσης, σύμφωνα με τις αρχές της Συνθήκης του Άμστερνταμ[semigr ]

23. καλεί κάθε θεσμικό όργανο και αποκεντρωμένο οργανισμό της Κοινότητας να ορίσει ένα ειδικό πρόσωπο και/ή μία ειδική υπηρεσία που θα αποτελεί το αρχικό σημείο αναφοράς για οιαδήποτε έρευνα ή υποβολή αίτησης σχετικά με κάποιο έγγραφο από ενδιαφερόμενους πολίτες[semigr ] προτείνει επιπλέον, κάθε όργανο ή οργανισμός να δίνει την απαιτούμενη δημοσιότητα στους νέους κανόνες του περί πρόσβασης στα έγγραφα μέσω της Επίσημης Εφημερίδας, ενημερωτικών φυλλαδίων και του διαδικτύου (Ιντερνέτ) και να παρέχει επίσης την ευκαιρία στο κοινό να σχολιάζει τους κανόνες του[semigr ]

24. καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να υποστηρίξουν τη διοικητική συνεργασία μεταξύ των εθνικών και κοινοτικών οργάνων και οργανισμών, η οποία θα διευκολύνει τη διαφάνεια και την κατανόηση της κοινοτικής νομοθεσίας, καθώς και τη διάδοση των πληροφοριών όσον αφορά τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των πολιτών[semigr ] εκφράζει την ικανοποίησή του για τα κοινοτικά προγράμματα ανταλλαγών υπαλλήλων τα οποία θα επιτρέψουν την προσαρμογή στις απαιτήσεις ενός ενιαίου εσωτερικού χώρου[semigr ]

25. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα και την έκθεση της Επιτροπής Αναφορών καθώς και την ειδική έκθεση του ευρωπαίου Διαμεσολαβητή σ´ όλα τα θεσμικά όργανα και τις υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στα εθνικά κοινοβούλια και τις κυβερνήσεις των κρατών μελών, στους εθνικούς διαμεσολαβητές ή σε ανάλογους αξιωματούχους καθώς και στις επιτροπές των εθνικών Κοινοβουλίων που είναι αρμόδιες για τις αναφορές.