EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 228/14

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Εντοπισμός των κυριότερων εμποδίων κινητικότητας στην εσωτερική αγορά εργασίας» (διερευνητική γνωμοδότηση)

2009/C 228/03

Στις 27 Ιουνίου 2008, η τσεχική Προεδρία ζήτησε από την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή να καταρτίσει διερευνητική γνωμοδότηση με θέμα

«Εντοπισμός των κυριότερων εμποδίων κινητικότητας στην εσωτερική αγορά εργασίας» (γνωμοδότηση πρωτοβουλίας).

Το ειδικευμένο τμήμα «Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 10 Μαρτίου 2009, με βάση την εισηγητική έκθεση της κ. DRBALOVÁ.

Κατά την 452η σύνοδο της ολομέλειάς της, της 24ης και 25ης Μαρτίου 2009 (συνεδρίαση της 25ης Μαρτίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 152 ψήφους υπέρ, 1 ψήφο κατά και 5 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση:

1. Συστάσεις

1.1 Η κινητικότητα στην Ευρώπη πρέπει να παραμείνει πολιτική προτεραιότητα για την ΕΕ, και τούτο ιδίως σε μια περίοδο κατά την οποία η ήπειρος βρίσκεται αντιμέτωπη με τις προκλήσεις της παγκοσμιοποίησης και των τεχνολογικών μεταλλαγών, ενώ ταυτόχρονα υφίσταται αρνητικές δημογραφικές εξελίξεις. καθώς και τις συνέπειες της οικονομικής και χρηματοπιστωτικής κρίσης. Η προσέγγιση που θα υιοθετηθεί για την ενίσχυση της κινητικότητας πρέπει να σέβεται τις ιδιαίτερες συνθήκες των διαφόρων κρατών μελών, αλλά πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο αποτελεσματικού συντονισμού σε ευρωπαϊκό επίπεδο, να απολαύει στήριξης σε εθνικό επίπεδο και να χαρακτηρίζεται από διαφάνεια. Οι διατάξεις που θα θεσπισθούν πρέπει να συμβάλουν στη δημιουργία μιας νέας έννοιας δίκαιης και ισορροπημένης κινητικότητας, καθώς και στην προώθηση της ανάπτυξης νέων μορφών κινητικότητας.

1.2 Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ του σχεδίου δράσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την κινητικότητα στην εργασία (2007-2010), και θεωρεί ότι πρόκειται για ένα μέσο το οποίο θα επιτρέψει την κατάργηση των εναπομενόντων εμποδίων και την επίτευξη των στόχων που καθορίζονται στην ευρωπαϊκή στρατηγική για την ανάπτυξη και την απασχόληση.

1.3 Επίσης, η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρόθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να δημοσιεύσει το 2009 μια Πράσινη Βίβλο σχετικά με την κινητικότητα των νέων και αναμένει με μεγάλο ενδιαφέρον τα αποτελέσματα και τα συμπεράσματα του δημόσιου διαλόγου.

1.4 Η ΕΟΚΕ ζητεί την πλήρη αξιοποίηση των δυνατοτήτων του ευρωπαϊκού συστήματος κινητικότητας στην εργασία EURES και τη λήψη και άλλων μέτρων με στόχο, ειδικότερα, τη βελτίωση της ποιότητας, της έκτασης και της προσιτότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών και των πληροφοριών, καθώς και την περαιτέρω ευαισθητοποίηση των ευρωπαίων πολιτών, και ιδίως των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνιστά να αναλυθούν οι λόγοι που εξηγούν το χαμηλό ποσοστό ορισμένων κατηγοριών εργαζομένων, και ιδίως των ανειδίκευτων ή ελάχιστα ειδικευμένων εργαζόμενων, επί του συνολικού αριθμού των χρηστών της πύλης.

1.5 Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη να ενσωματώσουν τη διάσταση της κινητικότητας σε όλες τις σχετικές πολιτικές αποφάσεις τους, και να συμπεριλάβουν, στο πνεύμα των ολοκληρωμένων κατευθυντήριων γραμμών για την ανάπτυξη και την απασχόληση (1), τους στόχους που τίθενται στην εθνική στρατηγική τους και στο εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων. Τα κράτη μέλη πρέπει να καταβάλουν προσπάθειες ώστε να θεσπίσουν προγράμματα ενεργητικής πολιτικής της αγοράς εργασίας που θα ευνοούν την κινητικότητα.

1.6 Γενικά, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την προσπάθεια που αποσκοπεί στον όσο το δυνατόν πιο αποτελεσματικό συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης, και συγχαίρει τη γαλλική Προεδρία για τα ικανοποιητικά αποτελέσματα που επιτεύχθηκαν κατά τη διαπραγμάτευση των τροποποιήσεων του κανονισμού 883/2004 (2) σύμφωνα με τα συμπεράσματα της συζήτησης σχετικά με τον κανονισμό εφαρμογής. Η ΕΟΚΕ ζητεί εκ νέου την εφαρμογή, όσο το δυνατόν ταχύτερα, του εν λόγω κανονισμού εφαρμογής, προκειμένου να ενεργοποιηθούν, όσο το δυνατόν συντομότερα, η βελτίωση και η απλοποίηση που ευνοούν την κινητικότητα στην ΕΕ και οι οποίες απορρέουν από τις διατάξεις του.

1.7 Όσον αφορά την εφαρμογή του κανονισμού 883/2004, η ΕΟΚΕ συνιστά μια από τις μελλοντικές γνωμοδοτήσεις της να αφορά ειδικότερα τη συνάφεια του εν λόγω κειμένου με τον κανονισμό 1612/68/ΕΟΚ (3), με την οδηγία 2004/38/ΕΚ και με τις σχετικές αποφάσεις του ΔΕΚ, με στόχο τη μεγαλύτερη διαφάνεια, την ασφάλεια του δικαίου και τον σεβασμό της αρχής της ισότητας από τα κράτη μέλη.

1.8 Παρότι υποδέχθηκε θετικά την πρόταση οδηγίας σχετικά με τη δυνατότητα μεταφοράς των δικαιωμάτων στο πλαίσιο των συστημάτων επαγγελματικής συνταξιοδότησης (4), η οποία αποτελεί τη νέα συμβολή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την αύξηση της διασυνοριακής κινητικότητας στην ΕΕ, η ΕΟΚΕ εκφράζει σοβαρές επιφυλάξεις όσον αφορά το περιεχόμενό της. Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι, στην πραγματικότητα, το περιεχόμενο της οδηγίας δεν θα συμβάλει στην κατάργηση των κυριότερων εμποδίων στη διασυνοριακή κινητικότητα όσον αφορά τη δυνατότητα μεταφοράς των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων και τη διπλή φορολόγησή τους. Επιπλέον, η πρόταση περιέχει και άλλες διατάξεις, οι οποίες συνεπάγονται την αύξηση του κόστους διαχείρισης των συνταξιοδοτικών συστημάτων και απειλούν τη μελλοντική ανάπτυξή τους.

1.9 Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έκθεσης που δημοσιεύθηκε τον Ιούλιο του 2008 σχετικά με τα πλεονεκτήματα του EUROPASS, η ΕΟΚΕ συνιστά στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναλύσει τα αίτια του χαμηλού ποσοστού των ελάχιστα ειδικευμένων προσώπων μεταξύ των χρηστών. Η ΕΟΚΕ ζητεί επίσης την πλήρη αξιοποίηση των δυνατοτήτων όλων των εργαλείων του EUROPASS, και ειδικότερα του EUROPASS Κινητικότητα, μέσω πιο ενεργητικού ευρωπαϊκού συντονισμού, εθνικής στήριξης, συμμετοχής όλων των ενδιαφερομένων και μεγαλύτερης διαφάνειας. Όσον αφορά το ευρωπαϊκό πλαίσιο επαγγελματικών προσόντων (ΕΠΕΠ), η ΕΟΚΕ θεωρεί σημαντική τη δημιουργία συνδέσμων με το ευρωπαϊκό σύστημα μεταφοράς διδακτικών μονάδων στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, στην επαγγελματική εκπαίδευση και στην κατάρτιση. Για να μπορέσει το ΕΠΕΠ να προσφέρει προστιθέμενη αξία, πρέπει να παραμείνει απλό, να εμπνέει εμπιστοσύνη και να βοηθήσει αποτελεσματικά τις επιχειρήσεις να βρουν το ξένο εργατικό δυναμικό που χρειάζονται.

1.10 Η ΕΟΚΕ έλαβε γνώση με ιδιαίτερο ενδιαφέρον της δεύτερης έκθεσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της 18ης Νοεμβρίου 2008, σχετικά με τις μεταβατικές περιόδους για τα νέα κράτη μέλη, και ζητεί από εκείνα που εξακολουθούν να εφαρμόζουν μεταβατικό καθεστώς για την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων να σεβασθούν τα συμπεράσματα της έκθεσης, καθώς και τις διαδικασίες που απορρέουν από τις συνθήκες. Πρόκειται για την προϋπόθεση που θα επιτρέψει την εφαρμογή της έννοιας της «δίκαιης κινητικότητας» (στα αγγλικά: «fair mobility»), την αποφυγή του κοινωνικού ντάμπινγκ και της παράνομης εργασίας.

1.11 Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της αφενός για την απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να συστήσει επιτροπή εμπειρογνωμόνων για τους αποσπασμένους εργαζόμενους, η οποία θα ασχοληθεί με τα τεχνικά θέματα που συνδέονται με την εφαρμογή της οδηγίας, αφετέρου για την πρόσκληση προς τους ευρωπαίους κοινωνικούς εταίρους να εκπονήσουν μία κοινή ανάλυση των επιπτώσεων που έχουν οι αποφάσεις του ΔΕΚ.

1.12 Η ΕΟΚΕ εφιστά την προσοχή στην καθυστέρηση εφαρμογής της οδηγίας 2005/36/ΕΚ σχετικά με την αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων στα κράτη μέλη (προθεσμία έναρξης ισχύος: 27.10.2007).

1.13 Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η νομοθετική πρόταση που υποβάλλεται επί του παρόντος από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή με στόχο τη διευκόλυνση των οικονομικών μεταναστεύσεων υπηκόων τρίτων χωρών αποτελεί επιπρόσθετη προσπάθεια της Επιτροπής για την προώθηση της κινητικότητας και των οικονομικών μεταναστεύσεων στην Ευρώπη. Τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις των υπηκόων τρίτων κρατών, τα οποία περιέχονται στην παρούσα πρόταση οδηγίας και τα οποία στηρίζονται στην αρχή της ίσης μεταχείρισης, αποτελούν ορθή βάση για τις νομικές διατάξεις στον τομέα της μετανάστευσης και πρέπει να επεκταθούν σε όλες τις κατηγορίες οικονομικών μεταναστών. Για την ΕΟΚΕ, τα μεταβατικά μέτρα που περιορίζουν προσωρινά την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων που προέρχονται από τα νέα κράτη μέλη αποτελούν παρέκκλιση που πρέπει να εξαλειφθεί σύντομα, ιδιαιτέρως σε ό,τι αφορά την απασχόληση προσώπων με υψηλά προσόντα (5).

1.14 Η ΕΟΚΕ σέβεται πλήρως την αυτονομία των ευρωπαίων κοινωνικών εταίρων και προβλέπει ότι θα συμβάλουν ενεργά στην αύξηση της κινητικότητας με στόχο τη βελτίωση της κατάστασης στις αγορές απασχόλησης και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ.

1.15 Η ΕΟΚΕ καλεί τα κράτη μέλη και την Επιτροπή να συνεργαστούν για την κατάρτιση, εφαρμογή, παρακολούθηση και αξιολόγηση προγραμμάτων κοινωνικής επανένταξης, χωρίς διακρίσεις, τα οποία απευθύνονται στους πολίτες και τις οικογένειές τους που επιστρέφουν στα κράτη όπου είχαν τον τόπο κατοικίας ή διαμονής τους ύστερα από μια περίοδο εργασίας σε άλλο κράτος μέλος.

2. Εισαγωγή

2.1 Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή όρισε το 2006 «Ευρωπαϊκό έτος της κινητικότητας των εργαζομένων». Η πρωτοβουλία αυτή αποβλέπει στο να ευαισθητοποιήσει περαιτέρω τους ευρωπαίους πολίτες ως προς τις ευκαιρίες απασχόλησης εντός της ΕΕ, καθώς και ως προς τα δικαιώματα και τα προνόμιά τους.

2.2 Η κινητικότητα των εργαζομένων, η οποία προσλαμβάνει τη μορφή του δικαιώματος ελεύθερης κυκλοφορίας, είναι κατοχυρωμένη στο πρωτογενές δίκαιο της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Πρόκειται επιπλέον για ένα από τους κυριότερους στόχους της στρατηγικής της Λισσαβώνας και μία από τις συστάσεις που περιλαμβάνουν οι ολοκληρωμένες κατευθυντήριες γραμμές για την ανάπτυξη και την απασχόληση (6).

2.3 Η πρωτοβουλία αυτή, η οποία εντάσσεται στο πλαίσιο πολλών προηγούμενων δράσεων της ΕΕ, και ιδίως του σχεδίου δράσης για τις δεξιότητες και την κινητικότητα (7) που υιοθέτησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή το 2002 και οδήγησε στο νέο ευρωπαϊκό σχέδιο δράσης για την κινητικότητα στην εργασία (2007-2010) (8) που αντικατοπτρίζει τη νέα πραγματικότητα και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ευρώπη σήμερα.

2.4 Κατά το πρώτο εξάμηνο του 2009, η Προεδρία της ΕΕ ασκείται από την Τσεχική Δημοκρατία, με κύριο σύνθημα «Μια Ευρώπη χωρίς φραγμούς». Για τον λόγο αυτό, η τσεχική Προεδρία κάλεσε την ΕΟΚΕ να καταρτίσει τέσσερις διερευνητικές γνωμοδοτήσεις με στόχο τον προσδιορισμό των εμποδίων που παραμένουν στους διάφορους τομείς της εσωτερικής αγοράς της ΕΕ. Ένας από τους εξεταζόμενους τομείς είναι η κινητικότητα του εργατικού δυναμικού στην Ευρώπη.

2.5 Η τσεχική Προεδρία θα συνεχίσει τις προσπάθειες που στοχεύουν στην αύξηση της κινητικότητας των εργαζομένων στην Ευρώπη. Στο πλαίσιο των προτεραιοτήτων της, θα προσπαθήσει ιδιαίτερα να κάνει ό,τι το δυνατόν περισσότερο για την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων εντός της ΕΕ, να προωθήσει και να αυξήσει την επαγγελματική και γεωγραφική κινητικότητα του εργατικού δυναμικού στα πλαίσια της κοινής αγοράς, καθώς και να επιδιώξει την ολοκλήρωση του εκσυγχρονισμού των ρυθμίσεων των σχετικών με το συντονισμό των καθεστώτων κοινωνικής ασφάλειας που τυγχάνουν εφαρμογής στους διακινούμενους εργαζομένους.

2.6 Η τσεχική Προεδρία υπογραμμίζει ότι οι μεταβατικές περίοδοι εφαρμογής που ισχύουν ως προς την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων έχουν αρνητικές επιπτώσεις. Εκτιμά ότι η πλήρης αξιοποίηση των δυνατοτήτων του εργατικού δυναμικού και η ελαστικοποίηση της ευρωπαϊκής αγοράς εργασίας αποτελούν απαραίτητα στοιχεία της στρατηγικής της Λισσαβώνας.

3. Γενικές παρατηρήσεις

3.1 Όπως προκύπτει από την έκθεση της Επιτροπής σχετικά με την απασχόληση στην Ευρώπη το 2008, οι ισχυρές οικονομικές επιδόσεις, οι οποίες ξεκίνησαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2006, επέφεραν το 2007 ελπιδοφόρα αποτελέσματα: αύξηση του ΑΕγχΠ κατά 3,1 % και δημιουργία 3,5 εκατομμυρίων νέων θέσεων απασχόλησης. Η απασχόληση αυξήθηκε σε όλες τις χώρες μέλη της ΕΕ, εκτός της Ουγγαρίας, και το μέσο ποσοστό απασχόλησης στην ΕΕ το 2007 ήταν 65,4 %. Το ποσοστό ανεργίας σταθεροποιήθηκε κάτω του 10 %, με εξαίρεση τη Σλοβακία. Οι δύο γύροι διεύρυνσης της ΕΕ, το 2004 και το 2007, είχαν θετικό αντίκτυπο στην ευρωπαϊκή οικονομία και δεν διατάραξαν τις αγορές εργασίας της ΕΕ-15. Τα στατιστικά στοιχεία υποδηλώνουν επίσης μια συνέργεια μεταξύ των επιδόσεων της αγοράς εργασίας, της παραγωγικότητας και της ποιότητας των θέσεων απασχόλησης.

3.2 Το 2008, μια σοβαρή παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση έπληξε την ΕΕ. Τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις υφίστανται μεγάλες πιέσεις. Το ίδιο ισχύει και για τις αγορές εργασίες. Οι οικονομικές προβλέψεις υποδεικνύουν σχεδόν μηδενική ανάπτυξη και κινδύνους ύφεσης της οικονομίας της ΕΕ για το 2009. Η ευρωζώνη και ορισμένα κράτη μέλη βρίσκονται ήδη σε ύφεση. Τον Δεκέμβριο, το Συμβούλιο της ΕΕ ενέκρινε ένα ευρωπαϊκό σχέδιο για την ανάκαμψη της οικονομίας (9), το οποίο περιλαμβάνει δέκα μέτρα που αφορούν τέσσερις τομείς προτεραιότητας, συμπεριλαμβανομένης μιας ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας μεγάλης εμβέλειας για τη στήριξη της απασχόλησης.

3.3 Η μόνιμη πρόκληση που αντιμετωπίζουν η Ευρώπη και η ΕΕ είναι η παρούσα αρνητική δημογραφική τάση και η γήρανση του εργατικού δυναμικού, η οποία θα έχει στο μέλλον ουσιώδεις συνέπειες στην ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης. Για την αντιμετώπιση της κατάστασης αυτής, πρέπει να υιοθετηθεί μια προσέγγιση αφενός περίπλοκη και αφετέρου, στην παρούσα κατάσταση της οικονομίας, εξαιρετικά ευαίσθητη. Τα διάφορα κράτη σχεδιάζουν τις δικές τους δέσμες πολιτικών με στόχο την ενίσχυση της λειτουργίας αγορών εργασίας χωρίς αποκλεισμούς. Ιδιαίτερη προσοχή δίδεται στις ευάλωτες κατηγορίες στην αγορά εργασίας, δηλαδή τους ηλικιωμένους εργαζόμενους, τους νέους, τους μετανάστες και τα άτομα με αναπηρία. Ως προς τούτο, οι ανακοινώσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής καταδεικνύουν ότι η ΕΕ οφείλει να σημειώσει πρόοδο στην εφαρμογή της ισχύουσας νομοθεσίας αναφορικά με την εφαρμογή της αρχής της απαγορεύσεως των διακρίσεων (10).

3.4 Για τον λόγο αυτό, η αναζωογόνηση των ευρωπαϊκών αγορών εργασίας και η ενίσχυση της κινητικότητας του εργατικού δυναμικού στην Ευρώπη παραμένουν, για το μέλλον, ένα από τα κύρια στοιχεία της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση. Παρά το σύνολο των πρωτοβουλιών και των δράσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των κρατών μελών, η κινητικότητα στην ΕΕ παραμένει χαμηλή σε σχέση με τους στόχους που ετέθησαν για την ΕΕ στη Λισσαβώνα (το 2000), δηλαδή να γίνει η Ευρώπη η ανταγωνιστικότερη οικονομία της γνώσης στην υφήλιο.

3.5 Στόχος του νέου σχεδίου δράσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ενίσχυση της κινητικότητας για την περίοδο 2007-2010 είναι η ανάλυση της κατάστασης λαμβάνοντας υπόψη τις προκλήσεις που συνδέονται με την παγκοσμιοποίηση, τις δημογραφικές αλλαγές και την ανάπτυξη των νέων τεχνολογιών, η αντιμετώπιση των εμποδίων στην κινητικότητα στην Ευρώπη, η ανάδειξη νέων τάσεων στους τρόπους κινητικότητας και ο καθορισμός των αναγκαίων δράσεων.

3.6 Στο σχέδιό της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επικεντρώνεται ιδιαίτερα στα ακόλουθα σημεία: — βελτίωση της ισχύουσας νομοθεσίας και της παρούσας διοικητικής πρακτικής. Συγκεκριμένα, οι δράσεις σχεδιάσθηκαν με σκοπό την προσαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας στις ανάγκες και στο πλαίσιο της σύγχρονης εποχής, την εδραίωση του καθεστώτος και των αναλυτικών ικανοτήτων του δικτύου TRESS (11), και την ενίσχυση της διοικητικής συνεργασίας και των διαδικασιών μεταξύ των εθνικών φορέων και των δημόσιων αρχών· — αυξημένη πολιτική συνδρομή στην κινητικότητα εκ μέρους των δημόσιων αρχών σε όλα τα επίπεδα, ιδίως όσον αφορά επενδύσεις σε υφιστάμενα προγράμματα σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, και όσον αφορά την επεξεργασία κατάλληλων μηχανισμών ενθάρρυνσης της κινητικότητας των εργαζομένων· — εδραίωση, στήριξη και βελτίωση της ποιότητας των υπηρεσιών του EURES (12) και ενίσχυση της στρατηγικής διάστασης του συστήματος αυτού μέσω της παγίωσης των αναλυτικών ικανοτήτων του όσον αφορά τις ροές κινητικότητας και τις αλλαγές στην αγορά εργασίας· — αυξημένη συνειδητοποίηση των πλεονεκτημάτων της κινητικότητας μέσω καινοτόμων διαδικασιών, τροποποιήσεων των διαδικασιών ενημέρωσης και θέσπισης παραδειγμάτων ορθών πρακτικών.

3.7 Το Ευρωπαϊκό Ίδρυμα για τη Βελτίωση των Συνθηκών Διαβίωσης και Εεργασίας (EUROFOUD), το οποίο συγκαταλέγεται στους οργανισμούς της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που λειτουργούν σε τριμερή βάση, έχει καταστεί μοναδική πλατφόρμα για τις αναλύσεις και τις έρευνες που αφορούν την ενίσχυση της κινητικότητας στην Ευρώπη, την ανάδειξη των υφιστάμενων εμποδίων καθώς και των νέων προκλήσεων που συνδέονται με τις αλλαγές που λαμβάνουν χώρα στις αγορές εργασίας.

3.8 Έως σήμερα, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή δεν έχει καταρτίσει καμία διεξοδική γνωμοδότηση σχετικά με την κινητικότητα και τα εμπόδια στα οποία προσκρούει στην Ευρώπη. Ωστόσο, στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων της ως γνωμοδοτικού οργάνου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η ΕΟΚΕ αντέδρασε με σαφή τρόπο σε όλα τα μηνύματα και σε όλες τις πρωτοβουλίες της Επιτροπής, τα οποία σχετίζονται με την κυκλοφορία των εργαζομένων στην Ευρώπη, και κατάρτισε μια σειρά από ιδιαίτερα σημαντικές γνωμοδοτήσεις (13).

3.9 Οι κοινωνικοί εταίροι διαδραματίζουν εξίσου ουσιώδη ρόλο. Εκτιμούν ότι η κινητικότητα στην Ευρώπη και η κατάργηση των εμποδίων που αντιμετωπίζει έχουν κεφαλαιώδη σημασία, και έχουν συμπεριλάβει τη θεματική αυτή στο Κοινό πρόγραμμα εργασίας για την περίοδο 2003-2015. Άλλες συναφείς πρωτοβουλίες που ανέπτυξαν και κείμενα τα οποία επεξεργάσθηκαν από κοινού συνέβαλαν επίσης στον προσδιορισμό ορισμένων εμποδίων στην κινητικότητα στην ΕΕ.

4. Στοιχεία και αριθμοί: η έρευνα του EUROFOUND

4.1 Η ανάλυση του EUROFOUND, η οποία διενεργήθηκε βάσει των αποτελεσμάτων του Ευροβαρόμετρου (14), αποκαλύπτει ορισμένα στοιχεία, τα οποία έχουν θεμελιώδη σημασία για την κατανόηση των τρόπων συμπεριφοράς και σκέψης των ευρωπαίων πολιτών όσον αφορά την κινητικότητα και την μετανάστευση στην Ευρώπη:

— οι ευρωπαίοι πολίτες εξακολουθούν να θεωρούν ότι «το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας και εργασίας στην ΕΕ» αποτελεί το κυριότερο πλεονέκτημα και κεκτημένο της ευρωπαϊκής οικοδόμησης (53 % των ερωτηθέντων)·

— παρά την έντονη στήριξη των θεσμικών οργάνων και των πολιτών της ΕΕ στην ιδέα της κινητικότητας στην Ευρώπη, εξακολουθούν να εκφράζονται ανησυχίες στα κράτη μέλη σχετικά με τις ενδεχόμενες συνέπειες μίας οικονομικής μετανάστευσης με αφετηρία τα νέα κράτη μέλη·

— μόνον 2 % περίπου των ευρωπαίων εργαζόμενων (ΕΕ-25) έχουν γεννηθεί σε κράτος μέλος διαφορετικό από εκείνο στο οποίο απασχολούνται επί του παρόντος·

— σχεδόν 4 % του ευρωπαϊκού πληθυσμού έχει ήδη ζήσει σε άλλο κράτος μέλος, ενώ 3 % του πληθυσμού έχει ζήσει για κάποιο διάστημα εκτός ΕΕ.

4.1.1 Όσον αφορά τη γεωγραφική κινητικότητα, η έρευνα έδειξε ότι, στην Ευρώπη, η διασυνοριακή κινητικότητα δεν είναι ιδιαίτερα υψηλή. Τα αποτελέσματα καταδεικνύουν ότι οι Ευρωπαίοι παραμένουν κατά μέσο όρο δέκα χρόνια στον ίδιο τόπο κατοικίας, με δεδομένο ότι το χρονικό αυτό διάστημα είναι σχετικά πιο σύντομο για τους νεαρούς ενηλίκους και πιο μεγάλο για τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας. Σύμφωνα με την έρευνα, δεν αναμένονται ριζικές αλλαγές στο εγγύς μέλλον.

4.1.2 Η κινητικότητα παραμένει ως επί το πλείστον υποκινούμενη από την επιθυμία γνωριμίας νέων προσώπων και νέων τόπων. Ωστόσο, για περισσότερο από το ένα τρίτο (38 %) των ατόμων που προβλέπουν να ζήσουν στο εξωτερικό, προέχουν τα οικονομικά κίνητρα (τα χρήματα, η ποιότητα της απασχόλησης). Στα νέα κράτη μέλη, τα οικονομικά κίνητρα παραμένουν κυρίαρχα, αλλά οι παράγοντες που συνδέονται με την απασχόληση είναι σημαντικότεροι από την επιθυμία αξιοποίησης (ή κατάχρησης) των κοινωνικών πλεονεκτημάτων ή δημόσιων υπηρεσιών καλύτερης ποιότητας. Αντίθετα, ο κύριος παράγοντας που αποθαρρύνει τους ανθρώπους έναντι της κινητικότητας είναι ο φόβος απώλειας των κοινωνικών δεσμών (περιορίζοντας τις επαφές με την οικογένεια και χάνοντας τη στήριξή της). Στους λοιπούς περιοριστικούς παράγοντες συγκαταλέγονται επίσης οι συνθήκες στέγασης, όπως και η ποιότητα των υπηρεσιών και της υγειονομικής περίθαλψης.

4.1.3 Μελλοντικές προκλήσεις. Η γεωγραφική κινητικότητα παραμένει ο κύριος στόχος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η υπερβολικά χαμηλή κινητικότητα μπορεί να είναι συνώνυμο περιορισμένης προσαρμοστικότητας και ανταγωνιστικότητας. Αντίστροφα, μια υπερβολικά έντονη κινητικότητα μεταξύ φτωχών και πλουσιότερων περιοχών μπορεί να έχει αντίκτυπο στις αγορές απασχόλησης (έλλειψη ειδικευμένων εργαζόμενων, αύξηση της ανεργίας, διαρροή επιστημόνων).

4.1.4 Σημαντική πηγή πραγματικών στοιχείων αποτελεί, από την άποψη αυτή, η μελέτη που δημοσίευσε η ΓΔ EMPL της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τίτλο: «Η γεωγραφική κινητικότητα εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης: βελτιστοποίηση των οικονομικών και κοινωνικών πλεονεκτημάτων της» (15). Σύμφωνα με τη μελέτη αυτή, οι πολιτικές που προσανατολίζονται στην επέκταση της γεωγραφικής κινητικότητας επιδιώκουν δύο στόχους: 1) τη διεύρυνση των αναμενόμενων πλεονεκτημάτων της κινητικότητας, και 2) την ελάφρυνση των επιβαρύνσεων που συνδέονται με την κινητικότητα για το άτομο. Η μελέτη επικεντρώνεται πρωτίστως στον οικονομικό παράγοντα της γεωγραφικής κινητικότητας και στη λειτουργία του ως μέσου για την εξομάλυνση των διαφορών μεταξύ των περιφερειακών αγορών εργασίας (απασχόληση, πραγματικοί μισθοί, έλλειψη εργαζομένων).

4.1.5 Όσον αφορά την κινητικότητα, ο μέσος αριθμός θέσεων απασχόλησης στη σταδιοδρομία ενός ανθρώπου είναι 3,9· η μέση διάρκεια που αντιστοιχεί σε καθεμία από τις εν λόγω θέσεις απασχόλησης είναι 8,3 έτη. Στη διάρκεια του περασμένου έτους, 8 % των ερωτηθέντων είχαν αλλάξει εργασία, ενώ 32 % είχαν αλλάξει εργασία κατά τη διάρκεια της προηγούμενης πενταετίας και 50 % κατά τη διάρκεια της προηγούμενης δεκαετίας.

4.1.6 Όσον αφορά τη μελλοντική προοπτική, η συγκεκριμένη έρευνα έδειξε ότι 41 % των ερωτηθέντων αναμένει να αλλάξει εργοδότη κατά την επόμενη πενταετία, ότι 54 % των ερωτηθέντων δεν προβλέπουν αλλαγή εργασίας και ότι το υπόλοιπο 5 % είναι αναποφάσιστοι. Τρεις είναι οι βασικοί λόγοι για τους οποίους οι εργαζόμενοι αναμένουν αλλαγή εργοδότη κατά την επόμενη πενταετία: η επιθυμία αλλαγής και η εθελούσια απόφαση, η μη εθελούσια απόφαση ή η ουδέτερη απόφαση, η οποία λαμβάνεται υπό την πίεση των περιστάσεων.

4.1.7 Η έρευνα ανέδειξε το γεγονός ότι 65 % του συνολικού αριθμού των αναμενόμενων μεταβάσεων από τη μια θέση απασχόλησης στην άλλη κατά την επόμενη πενταετία θα είναι αποτέλεσμα εθελούσιας απόφασης. Η εθελούσια κινητικότητα από τη μια θέση απασχόλησης στην άλλη συμβάλλει στην καλύτερη ανάπτυξη των δεξιοτήτων των εργαζομένων και ενισχύει την απασχολησιμότητά τους, ενώ ταυτόχρονα βελτιώνει τις προοπτικές της σταδιοδρομίας και των αμοιβών τους.

4.1.8 Μια μελέτη με τίτλο «Job mobility in the EU: Optimising its Social and Economic Benefits» (16) απέδωσε ενδιαφέροντα αποτελέσματα και αποτελεί τη βάση της συζήτησης μεταξύ των κρατών μελών σχετικά με τους τρόπους βελτιστοποίησης της επαγγελματικής κινητικότητας από οικονομική και κοινωνική άποψη. Η μελέτη αναλύει την κατάσταση και τις διαφορές στην ΕΕ-27, εντοπίζει τους οικονομικούς παράγοντες που συνδέονται άμεσα με την παραγωγικότητα, τους μισθούς, την καινοτομία και την απασχόληση, καθώς και τους παράγοντες που αφορούν την ποιότητα της εργασίας και την κοινωνική συνοχή.

5. Ειδικές παρατηρήσεις

5.1 Το σύνολο των πρωτοβουλιών και των διατάξεων με στόχο τη διευκόλυνση και την ενίσχυση της επαγγελματικής κινητικότητας και τη βελτίωση της αντιστοιχίας μεταξύ προσφοράς και ζήτησης στην αγορά εργασίας είναι σημαντικό από δύο απόψεις. Τα μέτρα αυτά μπορούν όχι μόνον να βελτιστοποιήσουν τη λειτουργία των αγορών εργασίας και να καλύψουν τις ελλείψεις τους, αλλά και να συμβάλουν ουσιαστικά στην επίτευξη των στόχων της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την ανάπτυξη και την απασχόληση.

5.2 Παρότι οι ευρωπαίοι πολίτες πιστεύουν στην ελεύθερη κυκλοφορία και οι περισσότεροι εξ αυτών αναγνωρίζουν ότι δεν είναι πλέον καθόλου ρεαλιστικό να αναμένει κανείς ότι θα έχει την ίδια θέση εργασίας σε όλη του τη ζωή, τα αποτελέσματα της έρευνας υποδεικνύουν ότι παραμένουν ακόμη πολλά εμπόδια όσον αφορά την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων μεταξύ των χωρών ή την υπέρβαση των κινδύνων προκειμένου να αναζητήσουν μια νέα θέση απασχόλησης καλύτερης ποιότητας.

5.3 Μεταξύ των πολλών εμποδίων στην κινητικότητα, αναφέρουμε ενδεικτικά τα εξής:

— οι περιορισμένες γλωσσικές γνώσεις,

— ελάχιστα ή ανεπαρκώς αναπτυγμένα προσόντα και γνώσεις,

— ανεπαρκής αναγνώριση καταρτίσεων και επαγγελματικών προσόντων που αποκτήθηκαν σε άλλα κράτη μέλη,

— νομικά και διοικητικά προσκόμματα,

— οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι σύζυγοι να βρουν ο καθένας μια διαρκή απασχόληση,

— η διασκόρπιση των πληροφοριών που αφορούν τις προσφορές εργασίας ή η έλλειψη διαφάνειας όσον αφορά τις δυνατότητες κατάρτισης και απασχόλησης,

— οι κακές υποδομές μεταφορών,

— η έλλειψη προσφορών στην αγορά της στέγης και το σύνηθες επίπεδο τιμών σε αυτήν

— τα πρόσφατα περιστατικά ξενοφοβίας και η απώλεια της εμπιστοσύνης.

5.4 Προκειμένου να ενθαρρυνθεί η κινητικότητα στην Ευρώπη, πρέπει να εξαλειφθούν ορισμένα μόνιμα εμπόδια. Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι, για να αποβούν αποτελεσματικές, οι πολιτικές ενίσχυσης της κινητικότητας των εργαζομένων πρέπει να περιλαμβάνουν τα ακόλουθα βασικά στοιχεία:

5.4.1 Καταρχάς, πρέπει να διασφαλισθεί μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση απέναντι στα εμπόδια στη γεωγραφική και επαγγελματική κινητικότητα και στα μέτρα στήριξης που στοχεύουν στην εξάλειψή τους. Είναι αλήθεια ότι τα τελευταία χρόνια καταβλήθηκαν προσπάθειες στην Ευρώπη για τον προσδιορισμό των εμποδίων στην κινητικότητα των εργαζομένων και την αντιμετώπισή τους, αλλά θα ήταν σκόπιμο να εκπονηθούν μελέτες, τόσο σε ευρωπαϊκό επίπεδο όσο και σε επίπεδο κρατών μελών, για την καλύτερη κατανόηση της έκτασης, των χαρακτηριστικών ή, ακόμη, των καθοριστικών στιγμών των παραγόντων που αποτελούν εμπόδιο στην οικονομική κινητικότητα, και την αξιολόγηση του οικονομικού αντικτύπου τους.

5.4.2 Δεύτερον, είναι καθοριστικής σημασίας να εφαρμοσθεί η θεωρία της ευελιξίας με ασφάλεια στις αγορές απασχόλησης στην Ευρώπη. Η πείρα δείχνει ότι οι χώρες στις οποίες εφαρμόζεται αποτελεσματικά η θεωρία αυτή απολαύουν μεγαλύτερης προσαρμοστικότητας στις παγκόσμιες αλλαγές. Στο πλαίσιο αυτό πρέπει να επεκταθεί η κινητικότητα καθότι αποτελεί ένα από τα συστατικά που μπορούν να συμβάλουν στη βελτίωση της απασχόλησης, της προσαρμοστικότητας των εργαζομένων και της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων σε ένα παγκοσμιοποιημένο πλαίσιο. Η οργάνωση της εργασίας πρέπει να ανταποκρίνεται περισσότερο στις ανάγκες των επιχειρήσεων και των εργαζομένων, μπορεί δε επίσης να συμβάλει αισθητά στη δημιουργία νέων μορφών κινητικότητας.

5.4.3 Τρίτον, είναι απαραίτητη η προσαρμογή των συστημάτων κατάρτισης στις ανάγκες της αγοράς απασχόλησης. Η προσέγγιση που σχετίζεται με ένα αποτελεσματικό σύστημα διά βίου μάθησης πρέπει να παγιωθεί. Σήμερα, οι αγορές εργασίας υπακούουν ολοένα και περισσότερο σε ταχείες αλλαγές και στη ζήτηση νέων προσόντων. Ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι πρέπει να προσαρμοσθούν στην εξέλιξη της εργασίας και της σταδιοδρομίας τους, αποκτώντας ειδικότερα νέα και διαφοροποιημένα προσόντα. Κατά συνέπεια, τα άτομα πρέπει να είναι σε θέση να αναπτύσσουν και να βελτιώνουν τα προσόντα τους, προκειμένου να διατηρήσουν την απασχολησιμότητά τους και να προσαρμόζονται στις εξελίξεις της αγοράς απασχόλησης. Ως προς αυτό, πρέπει να δοθεί προτεραιότητα σε ορισμένες πρωτοβουλίες· ειδικότερα: — πρέπει να διασφαλισθεί ότι τα άτομα διαθέτουν τις απαιτούμενες γνώσεις και τα απαιτούμενα προσόντα πριν ακόμη ολοκληρώσουν την κατάρτισή τους· — πρέπει να δοθούν κίνητρα στα άτομα ώστε να αναλάβουν και προσωπικά την ευθύνη της διά βίου βελτίωσης των προσόντων τους και να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις (π.χ. μέσω αδειών μετ’ αποδοχών) που θα τους το επιτρέπουν στην πράξη· — πρέπει να καταστούν οι διάφοροι τύποι κατάρτισης πιο ελκυστικοί, πιο ευέλικτοι και καλύτερα προσαρμοσμένοι στις ανάγκες της αγοράς απασχόλησης· — ως προς αυτό, πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή σε ορισμένες κατηγορίες εργαζομένων: τους νέους, τους ηλικιωμένους εργαζομένους. — πρέπει να εφαρμοσθεί η αρχή της εταιρικής σχέσης μεταξύ των ενδιαφερομένων παραγόντων: του κράτους, των κοινωνικών εταίρων, των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και των επιχειρήσεων.

5.4.4 Τέταρτον, πρέπει να εξελιχθούν τα συστήματα κοινωνικής προστασίας, ώστε να καταστεί πιο ενδιαφέρον και πιο εύκολο για τους εργαζομένους να κινηθούν μεταξύ των εκάστοτε διαφορετικών καθεστώτων των αγορών απασχόλησης στην ΕΕ και να μην εμποδίζονται οι άνθρωποι να αναχωρήσουν σε άλλα κράτη μέλη προκειμένου να βρουν εκεί καλύτερη απασχόληση. Ως προς αυτό, η ΕΟΚΕ παραπέμπει στη γνωμοδότησή της με θέμα την αρχή της ευελιξίας με ασφάλεια, ιδίως όσον αφορά την έμφαση στη βελτίωση της απασχολησιμότητας των ατόμων, ώστε να είναι αυτά σε θέση να προσαρμοσθούν καλύτερα στις εξελίξεις της αγοράς απασχόλησης και να βρουν προσφορές απασχόλησης καλύτερης ποιότητας. Εν ολίγοις, πρέπει να ενθαρρυνθεί, αφενός, η δημιουργία θέσεων απασχόλησης και, αφετέρου, η βοήθεια που παρέχεται στους εργαζομένους που αλλάζουν σταδιοδρομία, ούτως ώστε να ενισχυθούν με αυτόν τον τρόπο οι πιθανότητες επιτυχίας τους στην αγορά απασχόλησης. Η πείρα δείχνει ότι, επί του παρόντος, αντί να επιλεγεί η παθητική αύξηση των παροχών, βασικός στόχος είναι η διευκόλυνση της απασχόλησης των προσώπων με την εξάλειψη των διοικητικών εμποδίων και την παράλληλη επένδυση στα προσόντα και στις ενεργητικές πολιτικές απασχόλησης.

5.4.5 Πέμπτον, πρέπει να αντιμετωπισθούν τα νομοθετικά, διοικητικά και φορολογικά εμπόδια, τα οποία περιορίζουν τη γεωγραφική και επαγγελματική κινητικότητα: — θεσπίζοντας σαφείς διατάξεις σχετικά με την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων, έτσι ώστε να διασφαλίζεται πρόσβαση στην απασχόληση χωρίς διακρίσεις· — ενθαρρύνοντας τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν ταχύτερα και με πιο συνεπή τρόπο την οδηγία 2005/36/ΕΚ σχετικά με την αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων (17) και δημιουργώντας ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο επαγγελματικών προσόντων· — λαμβάνοντας μέτρα για την αποτροπή της διπλής φορολόγησης των επικουρικών συνταξιοδοτικών συστημάτων· — επιλύοντας τα προβλήματα που σχετίζονται με την απαγόρευση κάθε διάκρισης λόγω ιθαγένειας, σε θέματα φορολογίας (και κοινωνικών παροχών)· — αποδίδοντας, κατά την εξάλειψη των εμποδίων στην κινητικότητα, ιδιαίτερη προσοχή στα άτομα που πάσχουν από κάποια αναπηρία. — λαμβάνοντας υπόψη τις ειδικότερες ανάγκες των γυναικών που φροντίζουν παιδιά και εξαρτώμενα άτομα.

5.4.6 Έκτον, οι ευρωπαίοι πολίτες πρέπει να απολαύουν απλής πρόσβασης σε ποιοτικές πληροφορίες σχετικά με τις δυνατότητες απασχόλησης και κατάρτισης. Παρότι υπάρχει πλήθος διαθέσιμων στοιχείων σχετικά με τις συνθήκες διαβίωσης και εργασίας, δεν δίνεται καμία προτεραιότητα στα στοιχεία που σχετίζονται με τις δυνατότητες κατάρτισης και απασχόλησης, τα οποία είναι συχνά ανύπαρκτα ή δυσπρόσιτα. Το ευρωπαϊκό σύστημα πληροφόρησης που παρουσιάζει τις δυνατότητες απασχόλησης και κατάρτισης είναι καθοριστικής σημασίας προκειμένου να μπορέσουν οι πολίτες και οι επιχειρήσεις να προβούν σε ορθές επιλογές όσον αφορά την ανάπτυξη των ικανοτήτων τους, την αξιοποίηση των ευκαιριών και την ενίσχυση, με τον τρόπο αυτό, της επαγγελματικής κινητικότητας. Στον τομέα αυτό, ο δικτυακός τόπος EURES μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο. Ωστόσο, ο δικτυακός τόπος πάσχει επί του παρόντος από έλλειψη προβολής και είναι ελάχιστα γνωστός όχι μόνον στους πολίτες, αλλά κυρίως στις επιχειρήσεις. Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στη βελτίωση των πληροφοριών που σχετίζονται με συγκεκριμένα θέματα, όπως οι τροποποιήσεις ή οι προσαρμογές των κοινωνικών παροχών (νομοθετικών ή επικουρικών) σε περίπτωση επαγγελματικής και γεωγραφικής κινητικότητας. Ενδεικτικά, όσον αφορά τα επαγγελματικά συστήματα συνταξιοδότησης, θα ήταν σκόπιμο να παρέχεται πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικά με το επίπεδο των κεκτημένων δικαιωμάτων, το εφαρμοστέο φορολογικό καθεστώς, τους όρους μεταφοράς καθώς και το κόστος και τα πλεονεκτήματα που συνδέονται με κάθε εναλλακτική δυνατότητα κλπ. (18)

5.4.7 Τέλος, για τη διευκόλυνση της κινητικότητας, πρέπει να αναπτυχθούν πρωτοβουλίες για τη βελτίωση των συνθηκών της εξεύρεσης στέγης, καθώς και των υποδομών των μεταφορών. Είναι καθοριστικής σημασίας να μπορούν οι άνθρωποι να βρίσκουν προσιτή και κατάλληλη στέγαση στις τοποθεσίες όπου βρίσκονται οι δυνατότητες απασχόλησης. Επίσης, προκειμένου να αυξηθεί η κινητικότητα των εργαζομένων, πρέπει να θεσπισθούν διατάξεις οι οποίες θα ευνοούν οπωσδήποτε την ύπαρξη αποτελεσματικών και ευέλικτων υποδομών μεταφορών. Τα κράτη μέλη πρέπει, σε συνεργασία με τις επιχειρήσεις, να δώσουν προσοχή στις δαπάνες που σχετίζονται με τη μετανάστευση, να δημιουργήσουν και να αναπτύξουν ενθαρρυντικά συστήματα για τα άτομα που μετακινούνται σε αναζήτηση απασχόλησης (mobile job seekers).

5.5 Το 2004 και το 2007 συντελέσθηκαν διευρύνσεις, μέσω των οποίων προστέθηκαν στην ΕΕ δέκα και δύο νέα κράτη μέλη αντιστοίχως και πυροδοτήθηκε η συζήτηση σχετικά με το άνοιγμα των συνόρων και την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων. Τα συμπεράσματα των ερευνών του Eurofound επιβεβαιώνουν ότι, παρά το γεγονός πως διακινούμενοι εργαζόμενοι θα συνεχίσουν να εγκαταλείπουν την Ανατολική Ευρώπη για να μεταβούν στη Δυτική, η γεωγραφική κινητικότητα παραμένει χαμηλή και προσωρινή.

5.5.1 Τα κράτη μέλη που εξακολουθούν να εφαρμόζουν μεταβατικές περιόδους στις σχέσεις τους με τα κράτη που εντάχθηκαν στην ΕΕ το 2004 πρέπει να αναφέρουν, πριν από την 1η Μαΐου 2009, εάν σκοπεύουν να εισέλθουν στην τρίτη φάση και να συνεχίσουν την εφαρμογή των εν λόγω περιόδων για δύο ακόμη έτη. Όσον αφορά τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία, τα κράτη μέλη πρέπει να γνωστοποιήσουν τις προθέσεις τους έως την 31η Δεκεμβρίου 2008 (19). Η ΕΟΚΕ έλαβε, επομένως, γνώση με ικανοποίηση της δεύτερης ανακοίνωσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την έκθεση για τη λειτουργία των μεταβατικών ρυθμίσεων που προβλέπονται στη συνθήκη προσχώρησης, η οποία δημοσιεύθηκε στις 18 Νοεμβρίου 2008 (20) και επιβεβαιώνει, ουσιαστικά, τα συμπεράσματα της πρώτης έκθεσης αξιολόγησης του 2006 (21). Από τα συμπεράσματα της δεύτερης ανακοίνωσης, προκύπτει σαφώς ότι το άνοιγμα των αγορών εργασίας στους εργαζομένους που προέρχονται από τα νέα κράτη μέλη είχε σαφώς θετικό αντίκτυπο τόσο για την οικονομία των χωρών υποδοχής όσο και για την ΕΕ στο σύνολό της.

5.5.2 Κάθε απόφαση που αφορά την τροποποίηση της εφαρμογής των μεταβατικών περιόδων πρέπει να υλοποιηθεί σε εθνικό επίπεδο και να βασίζεται σε αναλύσεις πραγματικών στοιχείων. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η λήξη των εν λόγω μεταβατικών περιόδων το 2009 θα συμβάλει στη δημιουργία ευέλικτων αγορών απασχόλησης χωρίς αποκλεισμούς, στη μείωση της παράνομης εργασίας και στην καταπολέμηση της φτώχειας στην Ευρώπη.

5.5.3 Επιπλέον, η διατήρηση των μεταβατικών περιόδων ενδέχεται να περιορίσει την πρακτική εφαρμογή του άρθρου 69 του κανονισμού 1408/71, ο οποίος συντονίζει τα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης (που δίνουν στους ανέργους το δικαίωμα να συνεχίσουν να λαμβάνουν παροχές ανεργίας εκ μέρους του κράτους μέλους το οποίο είναι υπόχρεο σε καταβολή ενώ αναζητούν εργασία σε άλλο κράτος μέλος).

5.6 Η απόσπαση εργαζομένων στο πλαίσιο της ελευθέρωσης των υπηρεσιών στην Ευρώπη. Τα πλεονεκτήματα που συνδέονται με την εύρυθμη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς είναι θεμελιώδους σημασίας για τις επιχειρήσεις, τους εργαζομένους, τους πολίτες και την οικονομία στο σύνολό της, συμβάλλουν δε στην ανάπτυξη των επιχειρήσεων και βελτιώνουν την πρόσβαση σε μια αγορά, η οποία αριθμεί πλέον περίπου πεντακόσια εκατομμύρια άτομα και τριάντα χώρες (χάρη στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο). Οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις βρίσκονται αντιμέτωπες με αυξημένο ανταγωνισμό και έχουν ενισχύσει τη θέση τους στην παγκόσμια αγορά. Η νέα οδηγία σχετικά με τις υπηρεσίες στην εσωτερική αγορά αποτελεί βασικό εργαλείο για τη συνέχιση της διαδικασίας απελευθέρωσης.

5.6.1 Επί τούτου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε δύο ανακοινώσεις (22) με θέμα την απόσπαση εργαζομένων στο πλαίσιο των διατάξεων που αφορούν τις υπηρεσίες. Στόχος των κειμένων αυτών είναι η ανάλυση της κατάστασης και η παροχή ορισμένων κατευθύνσεων στα κράτη μέλη για την ορθή εφαρμογή και ερμηνεία των αποφάσεων του ΔΕΚ. Σκοπός ήταν επίσης να εξετασθεί η συμπληρωματικότητα των δύο πράξεων και η βελτιστοποίηση των πλεονεκτημάτων που παρουσιάζει η προστασία που παρέχεται επί του παρόντος στους αποσπασμένους εργαζόμενους.

5.6.2 Η ΕΟΚΕ, όπως έκανε και στην προηγούμενη γνωμοδότηση της από 29 τις Μαΐου 2008 (23), υποδέχεται με ικανοποίηση την απόφαση 2009/17/ΕΚ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (24) για τη σύσταση μίας επιτροπής εμπειρογνωμόνων υψηλού επιπέδου με αντικείμενο την απόσπαση εργαζομένων, η οποία θα πρέπει να διευκολύνει την προώθηση και την ανταλλαγή δοκιμασμένων πρακτικών, καθώς και την πραγματοποίηση εμπεριστατωμένων μελετών και τη λύση των προβλημάτων που προκύπτουν κατά την εφαρμογή της οδηγίας. Στην διαδικασία αυτή θα πρέπει επίσης να συμμετάσχουν και οι εκπρόσωποι των κοινωνικών εταίρων.

5.6.3 Ορισμένες πρόσφατες αποφάσεις του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (στις υποθέσεις Laval (25), Viking (26), Rüffert (27), οι οποίες αφορούσαν την οδηγία 96/71/ΕΚ σχετικά με την απόσπαση εργαζομένων, πυροδότησαν συζητήσεις σχετικά με την εν λόγω οδηγία. Για αυτόν το λόγο η ΕΟΚΕ στηρίζει την πρόταση στην οποία προέβησαν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η γαλλική Προεδρία τον Οκτώβριο του 2008 και η οποία συνίσταται στη εκπόνηση μίας συλλογικής ανάλυσης εκ μέρους των κοινωνικών εταίρων, που θα επιτρέψει την πλήρη αξιολόγηση των νομικών, οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων των αποφάσεων αυτών.

5.7 Συντονισμός και εκσυγχρονισμός των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης. Το νομοθετικό πλαίσιο που διασφαλίζει τον συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης είναι ένα καθοριστικό εργαλείο για την προώθηση της κινητικότητας στην ΕΕ. Ο ισχύων κανονισμός 1408/71 (28) θα αντικατασταθεί από τον κανονισμό (ΕΚ) 883/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, ο οποίος εγκρίθηκε τον Απρίλιο του 2004. Σύμφωνα με το άρθρο 89, ένας μεταγενέστερος κανονισμός θα καθορίσει τους όρους εφαρμογής του. Το κείμενο αυτό (COM(2006) 16) (29) δημοσιεύθηκε μόλις τον Ιανουάριο του 2006. Στόχος του νέου κανονισμού εφαρμογής είναι κυρίως η απλοποίηση και ο εξορθολογισμός των νομικών και διοικητικών διατάξεων, η αποσαφήνιση των δικαιωμάτων κα των υποχρεώσεων όλων των συμμετεχόντων στα συστήματα συντονισμού της κοινωνικής προστασίας, η θέσπιση αποτελεσματικότερων και ταχύτερων διαδικασιών για την ανταλλαγή δεδομένων και, τέλος, η μείωση του κόστους.

5.7.1 Σε γνωμοδότηση που δημοσιεύθηκε το 2006 (30), η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι η νέα πρόταση συνιστά πρόοδο προς την κατεύθυνση της βελτίωσης της ελεύθερης κυκλοφορίας στην ΕΕ. Η πρόταση κανονισμού περιλαμβάνει πολλές απλοποιήσεις, διευκρινίσεις και βελτιώσεις. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει ιδιαίτερα τη διεύρυνση του προσωπικού και υλικού πεδίου εφαρμογής του στο σύνολο των κανόνων που στοχεύουν στην ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των οργανισμών διαχείρισης της κοινωνική ασφάλισης.

5.7.2 Στη γνωμοδότησή της, η ΕΟΚΕ υπογράμμισε επίσης τον ευαίσθητο χαρακτήρα των διαπραγματεύσεων σχετικά με το ενδέκατο παράρτημα του κανονισμού 883/2004, το οποίο καθορίζει τις διαδικασίες εφαρμογής ορισμένων νομοθετικών διατάξεων. Τα κράτη μέλη καλούνται να αναφέρουν κάθε ιδιαιτερότητα των εθνικών τους συστημάτων που επιθυμούν να εξαιρεθεί από τον κανονισμό, ούτως ώστε να καταστεί δυνατός ο απρόσκοπτος συντονισμός της κοινωνικής ασφάλισης. Επί τούτου διεξάγονται εδώ και καιρό εντατικές διαπραγματεύσεις μεταξύ των κρατών μελών. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ ζήτησε να υπάρξει σύντομα αποτέλεσμα και επισήμανε ότι η παρακολούθηση των δευτερευόντων ζητημάτων δεν πρέπει, ωστόσο, να καθυστερήσει την έναρξη ισχύος του νέου κανονισμού, ιδίως όταν πρόκειται για πρωτοβουλίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με στόχο την ενίσχυση της κινητικότητας στην Ευρώπη.

5.7.3 Γενικά, το νομοθετικό πλαίσιο που διασφαλίζει τον συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης θα πρέπει να αντιδράσει, στο μέλλον, με ευελιξία στη μεταβαλλόμενη πραγματικότητα του κόσμου της εργασίας, στις νέες μορφές απασχόλησης, στην ποικιλία των εργασιακών καθεστώτων, και ειδικότερα στις νέες μορφές κινητικότητας. Πρέπει να ενισχυθούν οι μορφές διοικητικής συνεργασίας μεταξύ κρατών μελών, οι οποίες βασίζονται σε ηλεκτρονικές διαδικασίες.

5.8 Οι διακινούμενοι εργαζόμενοι επωφελούνται γενικά των κοινωνικών παροχών δυνάμει του κανονισμού που συντονίζει τα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης, του κανονισμού (ΕΟΚ) 1612/68, ακόμη και δυνάμει της αρχής της ισότητας που διατυπώνεται στην οδηγία 2004/38/ΕΚ (31). Η αρχή αυτή ορίζει ότι τα πρόσωπα που διαμένουν νόμιμα σε μια χώρα υποδοχής πρέπει να έχουν όλα το ίδιο δικαίωμα και να απολαύουν όλων των παροχών. Κανένας δεν πρέπει να αποκλείεται από το σύστημα.

5.9 Το πρόβλημα έγκειται στο γεγονός ότι το γενικό νομικό πλαίσιο αποτελείται από κανόνες που δεν έχουν όλοι την ίδια νομική ισχύ (κανονισμοί, οδηγίες, αποφάσεις του ΔΕΚ). Οι κανονισμοί εφαρμόζονται άμεσα και ομοιόμορφα. Οι οδηγίες εφαρμόζονται με διαφορετικό τρόπο σε κάθε χώρα. Για τον λόγο αυτό, στο μέλλον θα πρέπει να ληφθεί μέριμνα για τη διαφάνεια, και κυρίως τη συνεκτικότητα, των εν λόγω κανόνων. Θα πρέπει να διατηρηθεί η αρχή της ισότητας (για παράδειγμα, ίση πρόσβαση στα φορολογικά πλεονεκτήματα) και να διαφυλαχθεί η ασφάλεια δικαίου. Το νομικό πλαίσιο μπορεί να μην απλοποιηθεί, αλλά θα καλυφθούν ορισμένα κενά μέσω της συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών· υπάρχουν ακόμη μεγάλα αποθέματα δυνατοτήτων στον συγκεκριμένο τομέα.

5.10 Η κινητικότητα στον τομέα της εκπαίδευσης και της εξειδικευμένης κατάρτισης είναι μια πτυχή που συνδέεται άρρηκτα με την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων και αποτελεί το κύριο εργαλείο για τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού χώρου εκπαίδευσης και κατάρτισης.

5.10.1 Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ ενός ευρωπαϊκού χάρτη ποιότητας για την κινητικότητα (32), ο οποίος θα απορρέει από το γεγονός ότι η κινητικότητα στον τομέα της εκπαίδευσης και της επαγγελματικής κατάρτισης αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της ελεύθερης κυκλοφορίας των προσώπων, και ότι η ενίσχυση της ευρωπαϊκής κινητικότητας στον συγκεκριμένο τομέα συμβάλλει στην πραγματοποίηση των στόχων της στρατηγικής της Λισαβόνας. Ο χάρτης προτείνει ένα σύνολο αρχών και μέτρων εφαρμοστέων στην κινητικότητα των νέων ή των ενηλίκων για τις ανάγκες της τυπικής ή της άτυπης εκπαίδευσής τους και την προσωπική και επαγγελματική ανάπτυξή τους.

5.10.2 Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημιούργησε μια σειρά αποτελεσματικών εργαλείων για τη διευκόλυνση της κινητικότητας στην Ευρώπη στον τομέα της εκπαίδευσης, της επαγγελματικής κατάρτισης και της διά βίου μάθησης. Το EUROPASS, (33) αποτελεί ένα συντονισμένο σύνολο εγγράφων, το οποίο βοηθά τους ευρωπαίους πολίτες να αποκτήσουν καλύτερο έλεγχο των προσόντων και των δεξιοτήτων τους. Η τελευταία έκθεση αξιολόγησης του 2008 επιβεβαίωσε την αποτελεσματικότητα των εθνικών κέντρων και των πυλών του Διαδικτύου, καθώς και, γενικότερα, την προστιθέμενη αξία του EUROPASS, και ανέδειξε επίσης ορισμένες ελλείψεις, ιδίως στα εργαλεία του EUROPASS που δεν δικαιολογούνται από αποτελέσματα εκπαιδευτικής φύσης.

5.10.3 Η διάσταση αυτή πρέπει να ενισχυθεί μέσω της θέσπισης του ευρωπαϊκού πλαισίου επαγγελματικών προσόντων (ΕΠΕΠ) για την εκπαίδευση και τη διά βίου κατάρτιση (34), το οποίο πρέπει να συνδέεται με τα ευρωπαϊκά συστήματα μεταφοράς διδακτικών μονάδων (35).

5.11 Επιπλέον, λόγω της ιδιαίτερα σημαντικής εισροής εργαζομένων από τρίτες χώρες, η οποία συνδέεται με τις διατάξεις που θέσπισε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη διευκόλυνση της νόμιμης μετανάστευσης, πρέπει να εξετασθεί η νέα αυτή πρόκληση για τα ευρωπαϊκά εκπαιδευτικά συστήματα.

5.11.1 Η ΕΟΚΕ αναμένει επίσης με ενδιαφέρον τα αποτελέσματα στα οποία θα καταλήξει ο διάλογος που ξεκίνησε τον Ιούλιο του 2008 με τη δημοσίευση της Πράσινης Βίβλου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τίτλο «Μετανάστευση και κινητικότητα: προκλήσεις και ευκαιρίες για τα εκπαιδευτικά συστήματα της ΕΕ» (36). Στην εν λόγω Πράσινη Βίβλο ζητείται να αναλυθεί το μέλλον και ο ρόλος της οδηγίας 77/486/ΕΟΚ, η οποία αφορά σήμερα μόνον τη σχολική εκπαίδευση των παιδιών διακινούμενων εργαζόμενων από άλλες χώρες της ΕΕ.

5.12 Η διευκόλυνση της νόμιμης μετανάστευσης και η καταπολέμηση της λαθρομετανάστευσης προσώπων από τρίτες χώρες, κατά την έννοια της ανακοίνωσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με μια «σφαιρική προσέγγιση της μετανάστευσης» (37), η οποία δημοσιεύθηκε τον Νοέμβριο του 2006, αποτελούν μια ακόμη συμβολή της Επιτροπής στην ενίσχυση της κινητικότητας και της νόμιμης μετανάστευσης στην Ευρώπη, με στόχο την αντιμετώπιση των δημογραφικών προκλήσεων. Σύμφωνα με το νομοθετικό της πρόγραμμα για το 2007, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε δύο νομοθετικές προτάσεις (38) με στόχο τη διευκόλυνση της εισόδου και της διαμονής στην ΕΕ οικονομικών μεταναστών από τρίτες χώρες. Η Επιτροπή παρουσίασε την πρότασή της για τη «μπλε κάρτα», στόχος της οποίας είναι να προσελκύσει στην Ευρώπη εργαζόμενους με υψηλή εξειδίκευση από τις εν λόγω χώρες. Τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις των υπηκόων τρίτων κρατών, τα οποία περιέχονται στην παρούσα πρόταση οδηγίας και τα οποία στηρίζονται στην αρχή της ίσης μεταχείρισης σε θέματα αμοιβής, όρων εργασίας, ελευθερίας του συνέρχεσθαι καθώς και σε θέματα γενικής και επαγγελματικής εκπαίδευσης, αποτελούν ορθή βάση για τις νομικές διατάξεις στον τομέα της μετανάστευσης και πρέπει να επεκταθούν σε όλες τις κατηγορίες οικονομικών μεταναστών. Για την ΕΟΚΕ, τα μεταβατικά μέτρα που περιορίζουν προσωρινά την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων που προέρχονται από τα νέα κράτη μέλη αποτελούν παρέκκλιση που πρέπει να εξαλειφθεί σύντομα, ιδιαιτέρως σε ό,τι αφορά στην απασχόληση προσώπων με υψηλά προσόντα (39).

Βρυξέλλες, 25 Μαρτίου 2009 Ο Πρόεδρος Της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής Mario SEPI

(1) Ολοκληρωμένες κατευθυντήριες γραμμές για την ανάπτυξη και την απασχόληση (2008-2010), COM(2007) 803 τελικό, τμήμα V - 2007/0300 (CNS).

(2) Κανονισμός (ΕΚ) 883/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 29ης Απριλίου 2004 για τον συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλειας (ΕΕ L 166 της 30.4.2004, σελ. 1-123). http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2004:166:0001:0123:EL:PDF

(3) Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1612/68 του Συμβουλίου της 15 Οκτωβρίου 1968 περί της ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων στο εσωτερικό της κοινότητας (ΕΕ L 257 της 19.10.1968 , σελ. 2-12).

(4) Εφαρμογή του κοινοτικού προγράμματος της Λισσαβώνας: Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τη βελτίωση της δυνατότητας μεταφοράς των δικαιωμάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης - COM(2005) 507 τελικό - 2005/0214 (COD).

(5) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ την θέμα την «Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με τις προϋποθέσεις εισόδου και διαμονής υπηκόων τρίτων χωρών με σκοπό την απασχόληση υψηλής ειδίκευσης», εισηγητής: ο κ. PARIZA CASTAÑOS (ΕΕ C 27 της 3.2.2009).

(6) Ολοκληρωμένες κατευθυντήριες γραμμές για την ανάπτυξη και την απασχόληση (2005-2008), κατευθυντήρια γραμμή αριθ. 20, (COM(2005) 141 τελικό – 2005/0057 (CNS).

(7) Έκθεση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών: Τελική έκθεση σχετικά με την εφαρμογή του σχεδίου δράσης της Επιτροπής για τις δεξιότητες και την κινητικότητα COM(2002) 72 τελικό (COM(2007) 24 τελικό).

(8) Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών: Κινητικότητα, ένα μέσο για περισσότερες και καλύτερες θέσεις εργασίας: το ευρωπαϊκό σχέδιο δράσης για την κινητικότητα στην εργασία (2007-2010) (COM(2007) 773 τελικό).

(9) Ένα ευρωπαϊκό σχέδιο για την ανάκαμψη της οικονομίας, COM(2008) 800 τελικό της 26.11.2008.

(10) Οδηγία 2000/78/ΕΚ του Συμβουλίου, της 27ης Νοεμβρίου 2000, για τη διαμόρφωση γενικού πλαισίου για την ίση μεταχείριση στην απασχόληση και την εργασία, ΕΕ L 303 της 2.12.2000, σελ. 16-22).

(11) TRESS – Διαμόρφωση και παρακολούθηση της κοινωνικής ασφάλισης στην Ευρώπη.

(12) EURES – Ευρωπαϊκές υπηρεσίες απασχόλησης.

(13) Βλ., για παράδειγμα: γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Ελεύθερη κυκλοφορία και διαμονή των εργαζομένων», εισηγητής: ο κ. VINAY (ΕΕ C 169 της 16.6.1999)· γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ για την «Πρόταση κανονισμού (ΕΚ) του Συμβουλίου σχετικά με τον συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης», εισηγητής: ο κ. GARCÍA CARO (ΕΕ C 75 της 15.3.2000)· γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ για την «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με το δικαίωμα των πολιτών της Ένωσης και των μελών των οικογενειών τους να κυκλοφορούν και να διαμένουν ελεύθερα στο έδαφος των κρατών μελών», εισηγητής: ο κ. GARCÍA CARO (ΕΕ C 149 της 21.6.2002)· γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ για την «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τον καθορισμό της διαδικασίας εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 883/2004 για τον συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλειας», εισηγητής: ο κ. GREIF (ΕΕ C 324 της 30.12.2006).

(14) Η κινητικότητα στην Ευρώπη: έρευνα του Ευροβαρόμετρου, η οποία διενεργήθηκε το 2005 σχετικά με τη γεωγραφική κινητικότητα και την αγορά απασχόλησης, Υπηρεσία Επίσημων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, 2006.

(15) Μελέτη με θέμα «La mobilité géographique au sein de l’Union européenne: optimiser ses avantages économiques et sociaux», Απρίλιος 2008, Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ΓΔ EMPL. Σύμβαση VT/2006/042.

(16) Μελέτη με τίτλο «Job mobility in the EU: Optimising its Social and Economic Benefits» (Η επαγγελματική κινητικότητα στην ΕΕ: βελτιστοποίηση των κοινωνικών και οικονομικών πλεονεκτημάτων της), Απρίλιος 2008, Τεχνολογικό Ίδρυμα Δανίας, Contract VT/2006/043.

(17) Οδηγία 2005/36/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 7ης Σεπτεμβρίου 2005, σχετικά με την αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων.

(18) Ως προς τούτο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη επιχειρήσει μία σειρά συγκεκριμένων δράσεων που θα επιτρέψουν την ευαισθητοποίηση των ευρωπαίων πολιτών και τη συνολική ενημέρωσή τους για τα δικαιώματα και τα καθήκοντά τους σε ό,τι αφορά την κοινωνική ασφάλεια στις χώρες της ΕΕ (έντυπα, οδηγοί, οπτικό υλικό).

(19) Η Ελλάδα, η Ισπανία και η Ουγγαρία έχουν ήδη υιοθετήσει χαλαρότερους περιορισμούς σε ό,τι αφορά την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων που προέρχονται από τις εν λόγω χώρες.

(20) Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο, στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών - Ο αντίκτυπος της ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων στο πλαίσιο της διεύρυνσης της ΕΕ - Έκθεση σχετικά με την πρώτη φάση (1η Ιανουαρίου 2007 – 31 Δεκεμβρίου 2008) των μεταβατικών ρυθμίσεων που καθορίζονται στη συνθήκη προσχώρησης του 2005 και όπως απαιτείται σύμφωνα με τη μεταβατική ρύθμιση που καθορίζεται στη συνθήκη προσχώρησης του 2003, (COM(2008) 765 τελικό).

(21) Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών - Έκθεση σχετικά με τη λειτουργία των μεταβατικών διατάξεων που ορίζονται στην συνθήκη προσχώρησης του 2003 (περίοδος 1η Μαΐου 2004 - 30 Απριλίου 2006), COM(2006) 48 τελικό.

(22) Ανακοίνωση της Επιτροπής με θέμα «Κατευθύνσεις για την απόσπαση εργαζομένων στο πλαίσιο παροχής υπηρεσιών» (COM(2006) 159 τελικό) και ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών με τίτλο «Απόσπαση εργαζομένων στο πλαίσιο παροχής υπηρεσιών - μεγιστοποίηση των οφελών και των δυνατοτήτων και ταυτόχρονα παροχή εγγυήσεων για την προστασία των εργαζομένων» (COM(2007) 304 τελικό).

(23) Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Απόσπαση εργαζομένων στο πλαίσιο παροχής υπηρεσιών - Μεγιστοποίηση των οφελών και των δυνατοτήτων και ταυτόχρονα παροχή εγγυήσεων για την προστασία των εργαζομένων», COM(2007) 304 τελικό. Εισηγήτρια: η κ. Le Nouail Marlière, ΕΕ C 224 της 30.8.2008, σελ. 95–99.

(24) ΕΕ L 8 της 13.1.2009, σελ. 26–28.

(25) ΔΕΚ, υπόθεση C-341/05, Laval un Partneri Ltd κατά Svenska Byggnadsarbetareförbundet (σουηδικές συνδικαλιστικές οργανώσεις οικοδόμων).

(26) ΔΕΚ, υπόθεση C-438/05, International Transport Workers’ Federation και Finnish Seamen’s Union κατά Viking Line ABP και OÜ Viking Line Eesti.

(27) ΔΕΚ, υπόθεση C-346/06, Dirk Rüffert, υπό την ιδιότητά του ως αναγκαστικού διαχειριστή λόγω αφερεγγυότητας ως προς τα περιουσιακά στοιχεία της Objekt und Bauregie GmbH & Co. KG κατά Land Niedersachsen.

(28) ΕΕ L 124 της 5.7.1971.

(29) Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τον καθορισμό της διαδικασίας εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 883/2004 για τον συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλειας, COM(2006) 16 τελικό - 2006/0006 (COD).

(30) Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, της 26ης Οκτωβρίου 2006, για την «Πρόταση Κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τον καθορισμό της διαδικασίας εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 883/2004 για τον συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλειας», εισηγητής: ο κ. GREIF (ΕΕ C 324 της 30.12.2006).

(31) Οδηγία 2004/38/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2004, σχετικά με το δικαίωμα των πολιτών της Ένωσης και των μελών των οικογενειών τους να κυκλοφορούν και να διαμένουν ελεύθερα στην επικράτεια των κρατών μελών, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1612/68 και την κατάργηση των οδηγιών 64/221/ΕΟΚ, 68/360/ΕΟΚ, 72/194/ΕΟΚ, 73/148/ΕΟΚ, 75/34/ΕΟΚ, 75/35/ΕΟΚ, 90/364/ΕΟΚ, 90/365/ΕΟΚ και 93/96/ΕΟΚ (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ).

(32) Ευρωπαϊκός χάρτης ποιότητας για την κινητικότητα (ΕΕ L 394 της 30.12.2006), http://europa.eu/scadplus/leg/en/cha/c11085.htm

(33) Απόφαση αριθ. 2241/2004/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 15ης Δεκεμβρίου 2004, σχετικά με το ενιαίο κοινοτικό πλαίσιο για τη διαφάνεια των επαγγελματικών προσόντων και ικανοτήτων (Europass).

(34) Σύσταση 2008/111/01 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23.4.2008, σχετικά με τη θέσπιση του ευρωπαϊκού πλαισίου επαγγελματικών προσόντων για τη διά βίου μάθηση (ΕΠΕΠ).

(35) Ευρωπαϊκό σύστημα μεταφοράς διδακτικών μονάδων και πρόταση σύστασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβούλιο για τη θέσπιση του ευρωπαϊκού συστήματος ακαδημαϊκών μονάδων για την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση (ECVET), COM (2008) 180.

(36) Πράσινη Βίβλος - Μετανάστευση και κινητικότητα: προκλήσεις και ευκαιρίες για τα εκπαιδευτικά συστήματα της ΕΕ (COM(2008) 423 τελικό).

(37) Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο - Η σφαιρική προσέγγιση της μετανάστευσης ένα χρόνο μετά: Προς μια ολοκληρωμένη ευρωπαϊκή μεταναστευτική πολιτική (COM(2006) 735 τελικό).

(38) Πρόκειται για την πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με τις προϋποθέσεις εισόδου και διαμονής υπηκόων τρίτων χωρών με σκοπό την απασχόληση υψηλής ειδίκευσης (πρόταση δημιουργία μιας «ευρωπαϊκής μπλε κάρτας») (COM(2007) 637 τελικό) και για την πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με ενιαία διαδικασία υποβολής αίτησης για τη χορήγηση στους υπηκόους τρίτων χωρών ενιαίας άδειας διαμονής και εργασίας στην επικράτεια κράτους μέλους και σχετικά με κοινό σύνολο δικαιωμάτων για τους εργαζομένους τρίτων χωρών που διαμένουν νόμιμα σε κράτος μέλος (COM(2007) 638 τελικό).

(39) Βλ. υποσημείωση αριθ. 5.