ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ σχετικά με την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 814/2000 του Συμβουλίου που αφορά τα μέτρα ενημέρωσης σχετικά με την κοινή γεωργική πολιτική {SEC(2003) 506}

I. Σύντομη εισαγωγή

Η παρούσα έκθεση εξετάζει την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 814/2000 του Συμβουλίου κατά τα έτη 2000, 2001 και 2002. Μία εκτίμηση των επιπτώσεων των μέτρων που ελήφθησαν βάσει αυτού του κανονισμού θα γίνει στο άμεσο μέλλον μέσα στο ειδικό πλαίσιο της πολιτικής αξιολόγησης της Επιτροπής.

Οι στόχοι των μέτρων ενημέρωσης της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής, όπως ορίζονται στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 814/2000 είναι:

* η εξήγηση της ΚΓΠ καθώς και η εφαρμογή και η ανάπτυξή της,

* η προώθηση του ευρωπαϊκού γεωργικού προτύπου και η παροχή βοήθειας στους ανθρώπους ώστε να το κατανοήσουν,

* η ενημέρωση των γεωργών και όσων ζουν σε αγροτικές περιοχές,

* η ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης σχετικά με τα θέματα και τους στόχους της ΚΓΠ.

Οι δράσεις εμπίπτουν σε δύο μεγάλες κατηγορίες:

* αυτές που προτείνονται με την πρωτοβουλία τρίτων για συγχρηματοδότηση από το ΕΓΤΠΕ και μπορεί να είναι είτε προγράμματα είτε ειδικές δράσεις,

* αυτές που προτείνονται με πρωτοβουλία της Επιτροπής και χρηματοδοτούνται κατά 100% από το ΕΓΤΠΕ.

Το Συμβούλιο Υπουργών έχει αποφασίσει (άρθρο 8 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 814/2000) να υποβάλλεται ανά διετία μία έκθεση σχετικά με την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η πρώτη έκθεση αυτού του είδους επρόκειτο να υποβληθεί στις 31 Δεκεμβρίου 2001.

Τα αρχικά μέτρα εφαρμογής που προέβλεπαν τους λεπτομερείς κανόνες εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 814/2000 και ειδικότερα αυτά που αφορούν τις επιδοτήσεις προς τρίτους προβλέπονται από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1390/2000 της Επιτροπής, ο οποίος αντικαταστάθηκε διαδοχικά από τους κανονισμούς της Επιτροπής (ΕΚ) αριθ. 1557/2001 και (ΕΚ) αριθ. 2208/2002).

Η παρούσα έκθεση προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο καθυστέρησε προκειμένου να γίνει μία πληρέστερη αξιολόγηση της εφαρμογής του κανονισμού του Συμβουλίου με βάση την εμπειρία που απέκτησαν οι υπηρεσίες της Επιτροπής και να ληφθούν υπόψη οι αλλαγές που έκανε η Επιτροπή στα μέτρα εφαρμογής. Η έκθεση περιλαμβάνει επίσης τα σχόλια και τις προτάσεις που έγιναν από ενδιαφερόμενους τρίτους, από μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και από γεωργικές οργανώσεις.

II. Ιστορικό

1. Προϋπολογισμός

* Η πολιτική μας σχετικά με την ενημέρωση χρηματοδοτείται από ένα κονδύλιο του μέρους B2 του προϋπολογισμού το οποίο χρησιμοποιήθηκε για τη χρηματοδότηση των δράσεων ενημέρωσης της CEPFAR και της CEJA (European Farmers' Information Organisation and European Young Farmers' Organisation = Ευρωπαϊκή Οργάνωση Ενημέρωσης των Γεωργών και Ευρωπαϊκή Οργάνωση Νέων Γεωργών).

* Μετά τις παρατηρήσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου το 1997 σχετικά με τη χρηματοδότηση τεσσάρων γεωργικών ΜΚΟ από το κονδύλιο B2-519, που αργότερα έγινε B2-5122, η Επιτροπή κατήργησε την κατά 100% χρηματοδότηση των δράσεων ενημέρωσης εκ μέρους των ΜΚΟ και συνέταξε ένα εγχειρίδιο για τη ρύθμιση της χορήγησης επιδοτήσεων σε διάφορους ενδιαφερόμενους.

* Το 1998 συνετάχθη ένα δεύτερο εγχειρίδιο το οποίο αναθεωρήθηκε το 1999.

* Στο κονδύλιο B2-519 (B2-5122) ενεγράφησαν επιπρόσθετες πιστώσεις και το 1998 το Κοινοβούλιο αναφέρθηκε σε ειδικούς δικαιούχους μαζί με τα ποσά που τους χορηγήθηκαν. Το 1999 οι πιθανοί δικαιούχοι αναφέρθηκαν μόνο ως παραδείγματα και καταργήθηκε η εκ των προτέρων χορήγηση πιστώσεων. Στο κονδύλιο αυτό ενεγράφησαν 5,5 εκατ. ευρώ και αναφέρθηκε ένας αριθμός δικαιούχων σε ευρωπαϊκό επίπεδο από τον γεωργικό κόσμο. Ως κονδύλιο του B2 οι δαπάνες για την πολιτική πληροφόρησης ενέπεσαν στις μη υποχρεωτικές δαπάνες.

* Το 1999 ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1258/1999 του Συμβουλίου σχετικά με τη χρηματοδότηση της ΚΓΠ ενέταξε τα μέτρα πληροφόρησης σχετικά με την ΚΓΠ στο Τμήμα Εγγυήσεων του ΕΓΤΠΕ. Η απόφαση αυτή ελήφθη επειδή μεταξύ του 2000 και του 2005 τα μέτρα πληροφόρησης θα έπρεπε να χρηματοδοτηθούν από το B1-382 με ετήσιο προϋπολογισμό 4,5 εκατ. ευρώ. (Προβλέφθηκε ο διαχωρισμός των επιδοτήσεων από τις κοινοτικές πρωτοβουλίες και διετέθησαν 3,5 εκατ. ευρώ για επιδοτήσεις (3 εκατ. για προγράμματα και 0,5 εκατ. για ειδικές δράσεις) και 1 εκατ. για κοινοτικές πρωτοβουλίες).

* Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 814/2000 του Συμβουλίου παρέχει τη νομική βάση και την πολιτική κατεύθυνση για τις δαπάνες σχετικά με την πολιτική πληροφόρησης όσον αφορά την ΚΓΠ από το B1-382.

* Το 2000 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δημιούργησε ένα νέο κονδύλιο στον προϋπολογισμό, το B2-514, με στόχο τη χρηματοδότηση πρότυπων έργων που θα μπορούσαν να συμβάλλουν στην επιβίωση των οικογενειακών γεωργικών εκμεταλλεύσεων στην ΕΕ. Προέβλεπε τη χρηματοδότηση οργανώσεων γεωργών οι οποίες υπέβαλαν σχέδια πληροφόρησης. Η Επιτροπή φοβήθηκε ότι οι δράσεις αυτές θα μπορούσαν να δημιουργήσουν μία κατάσταση "αλληλοεπικάλυψης" με ορισμένα μέτρα αγροτικής ανάπτυξης. Ήταν επίσης πολύ απρόθυμη να εγκρίνει οποιαδήποτε νέα "πρότυπα σχέδια" λόγω των αρνητικών εμπειριών που είχε κατά το παρελθόν η ΓΔ Γεωργίας. Τα πρότυπα σχέδια δεν έχουν "νομική βάση", επειδή θεωρείται ότι ανοίγουν το δρόμο για ένα μελλοντικό κανονισμό ο οποίος θα βασίζεται στην εμπειρία που θα αποκτηθεί από την εφαρμογή των σχεδίων. Η επιτροπή προϋπολογισμού του Κοινοβουλίου αποδέχθηκε τα επιχειρήματα της Επιτροπής και συμφώνησε να μεταφερθούν οι πιστώσεις από το B2-514 στο B1-382. Εντούτοις, στις 14 Δεκεμβρίου 2000, η ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου επανέφερε το B2-514 με μία τροπολογία. Οι λέξεις "πρότυπα σχέδια" είχαν παραλειφθεί αλλά το πρόβλημα παραμένει επειδή, σε αντίθεση με το B1-382, το B2-514 εξακολουθεί να στερείται νομικής βάσης και δεν μπορεί να εκτελεσθεί. Καμία δαπάνη δεν έγινε από αυτό το κονδύλιο του προϋπολογισμού.

* Το 2001 ενεγράφησαν 4,5 εκατ. ευρώ στο κονδύλιο B1-382.

* Όσον αφορά το 2002, επειδή δόθηκε μεγαλύτερη δημοσιότητα στις δυνατότητες χρηματοδότησης, διετέθησαν ακόμη 2 εκατ. ευρώ λόγω αυξημένης ζήτησης. Εξάλλου, το Κοινοβούλιο αποφάσισε να μεταφέρει και άλλα 2 εκατ. ευρώ (τα οποία είχαν μεταφερθεί προηγουμένως στο B2-514) στο κονδύλιο γενικής ενημέρωσης B1-382 και έτσι το B1-382 διέθετε 8,5 εκατ. ευρώ για τη χρηματοδότηση και τη συγχρηματοδότηση δράσεων πληροφόρησης.

2. Τρία έτη δραστηριότητας

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1390/2000 της Επιτροπής: έτη 2000 και 2001

Ο πρώτος κανονισμός της Επιτροπής για την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 814/2000 του Συμβουλίου αναφέρει:

* ότι η πρόσκληση υποβολής προτάσεων είναι ο πιο αποτελεσματικός και διαφανής τρόπος για τη διασφάλιση ότι οι επιδοτήσεις που θα χορηγούνται βάσει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 814/2000 θα λαμβάνουν τη μεγαλύτερη δυνατή δημοσιότητα και ότι θα επιλέγονται τα καλύτερα μέτρα.

* ότι τα κριτήρια επιλεξιμότητας, οι λόγοι αποκλεισμού και τα γενικά κριτήρια επιλογής θα πρέπει να αναφέρονται λεπτομερώς.

* ότι οι δικαιούχοι των επιδοτήσεων που χορηγούνται βάσει του κανονισμού θα μπορούσαν να είναι διάφορες οργανώσεις χωρίς να διασαφηνίζεται το νομικό τους καθεστώς και ότι θα πρέπει να κατατεθεί μία εγγύηση που θα είναι τουλάχιστον ίση με την προκαταβολή που θα χορηγήσει η Επιτροπή.

* και ότι οποιαδήποτε υπέρβαση του 50% (ανώτατο όριο 75%) της χρηματοδότησης θα πρέπει να γίνεται μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις.

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1557/2001 της Επιτροπής: έτος 2002

Ο εν λόγω κανονισμός αφορούσε τις δραστηριότητες του 2002 αλλά οι τροποποιήσεις που έγιναν ήταν ελάχιστες και διατηρήθηκαν οι βασικότερες διατάξεις του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1390/2000: η ιδέα της υποβολής προτάσεων εξακολούθησε να θεωρείται ως ο πιο διαφανής και αποτελεσματικός τρόπος για καλής ποιότητας χρηματοδοτούμενες δράσεις πληροφόρησης και η καταβολή μίας τραπεζικής εγγύησης ως απαραίτητος όρος για τη χορήγηση προκαταβολών.

Αυτές οι αλλαγές που έγιναν είχαν ως στόχο τη διασάφηση των κανόνων, τη βελτίωση του καθεστώτος υποβολής και εξέτασης αυτών των αιτήσεων και τη διευκόλυνση της χρηματοδότησης "κατ' εξαίρεση" κατά 75% ορισμένων δράσεων πληροφόρησης που κρίθηκε ότι είχαν πολύ μεγάλη αξία και παρουσίαζαν πολύ μεγάλο ενδιαφέρον. Κρίθηκε για παράδειγμα ότι τα ισχύοντα κριτήρια σχετικά με τη διερμηνεία ως μέρος του ορισμού των "εξαιρετικών δράσεων" θα ταίριαζαν περισσότερο στις μεγάλες οργανώσεις και στις μεγάλες διεθνείς συσκέψεις παρά στις μικρές και μεσαίες γεωργικές οργανώσεις οι οποίες, λόγω του τοπικού τους χαρακτήρα και της φύσης των δικών τους δράσεων πληροφόρησης, θα είχαν λιγότερες πιθανότητες να χρειάζονται διερμηνεία προς πολλές γλώσσες και κατά συνέπεια θα βρίσκονταν σε μειονεκτική θέση. Τα κριτήρια αυτά τροποποιήθηκαν και έγιναν και άλλες μικρές αλλαγές. Αυτές οι μικρές αλλαγές στον υφιστάμενο κανονισμό έγιναν σε μεγάλο βαθμό λόγω των πρακτικών δυσκολιών που αντιμετώπισαν πολλές οργανώσεις που εκπροσωπούσαν μικρές και μεσαίες γεωργικές εκμεταλλεύσεις, οι οποίες γνωστοποιήθηκαν στις υπηρεσίες της Επιτροπής.

III. Το παρόν

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2208/2002 της Επιτροπής

Η εμπειρία που απέκτησαν οι υπηρεσίες της Επιτροπής κατά τα έτη 2000, 2001 και 2002 έδειξε ότι, ενώ οι δράσεις που είχαν αναληφθεί με πρωτοβουλία της Κοινότητας απεδείχθησαν επιτυχείς, υπήρχαν ακόμη μεγάλα περιθώρια βελτίωσης των μέτρων εφαρμογής όσον αφορά τη χορήγηση επιδοτήσεων για δράσεις πληροφόρησης που χρηματοδοτούνται από το κονδύλιο του προϋπολογισμού B1-382. Η διαδικασία αυτή χρειάζεται κάποιο εκσυγχρονισμό προκειμένου να επιτυγχάνονται ευκολότερα οι στόχοι της πολιτικής μας. δηλαδή να ενημερώνονται οι γεωργοί και το ευρύ κοινό σχετικά με τις μεγάλες αλλαγές στην πολιτική κατεύθυνση οι οποίες έγιναν εξαιτίας των μεγάλων ελλείψεων σε τρόφιμα περί τα τέλη της δεκαετίας του '90 και της κρίσης η οποία παρατηρήθηκε όσον αφορά την εμπιστοσύνη των καταναλωτών στους γεωργούς και στις δημόσιες αρχές εξαιτίας αυτών των γεγονότων. Οι άτυπες διαβουλεύσεις με ορισμένες γεωργικές οργανώσεις οι οποίες επιδοτήθηκαν κατά το παρελθόν επιβεβαίωσαν αυτή την άποψη.

Κρίθηκε επίσης σκόπιμο, ενόψει των νέων συνθηκών, να δοθεί μεγαλύτερη σημασία στην επίπτωση των συγχρηματοδοτούμενων δράσεων στα μέσα ενημέρωσης και στο ευρύτερο κοινό. Αυτό κρίθηκε σκόπιμο προκειμένου να υπάρξει μεγαλύτερη διαφάνεια και να ικανοποιηθούν τα πολλά και διάφορα αιτήματα εκ μέρους της κοινωνίας των πολιτών που χαρακτηρίζουν το γενικό πολιτικό κλίμα γύρω από τη γεωργική πολιτική στην ΕΕ και αποτελούν στόχους της ΚΓΠ μετά το πρόγραμμα δράσης 2000.

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2208/2002 προχωρά λίγο παραπέρα. Οι στόχοι του νέου κανονισμού της Επιτροπής που θα διέπει τη χορήγηση επιδοτήσεων κατά το 2003 είναι οι εξής:

* η προσαρμογή των χρηματοδοτούμενων δράσεων πληροφόρησης στις τρέχουσες προτεραιότητες της ΚΓΠ (π.χ. μεταρρύθμιση της ΚΓΠ, διαπραγματεύσεις ΠΟΕ, διεύρυνση) με τον προσδιορισμό στην πρόσκληση υποβολής προτάσεων των θεμάτων που θα πρέπει να εξετάζονται κάθε χρόνο,

* απλοποίηση των διαδικασιών γι' αυτούς που υποβάλλουν αιτήσεις συγχρηματοδότησης,

* διασαφήνιση και καλύτερη ρύθμιση των περιπτώσεων όπου η χρηματοδότηση μπορεί να φθάσει "κατ' εξαίρεση" το 75%,

* εξέταση εκ μέρους των αιτούντων της ευρύτερης επίπτωσης των δικών τους δράσεων πληροφόρησης και υποβολή μαζί με την αίτηση ενός σχεδίου για τα μέσα ενημέρωσης,

* προσδιορισμός των δαπανών που είναι επιλέξιμες για συγχρηματοδότηση με την καθιέρωση ενός συστήματος συγκριτικής ανάλυσης που καθιστά αποτελεσματικότερο το σύστημα των επιδοτήσεων.

Η Επιτροπή έκρινε ότι με τη λήψη των προαναφερόμενων μέτρων θα επιτυγχανόταν μεγαλύτερη εναρμόνιση ανάμεσα στις δράσεις που προτείνουν για συγχρηματοδότηση οι τρίτοι και στις δράσεις (δημοσιεύσεις, οργανώσεις διαλέξεων, συμμετοχή σε γεωργικές εκθέσεις) που εκτελούνται με πρωτοβουλία της Επιτροπής.

IV. Υποδιαίρεση των χρηματοδοτούμενων δράσεων

1. Επιδοτήσεις

Η ανάλυση των αιτήσεων που ελήφθησαν από όλες της χώρες της ΕΕ των 15 κατά τα έτη 2000, 2001 και 2002 δείχνει μία σταθερή ετήσια αύξηση (από 66 στις 145 και μετά στις 199 εκ των οποίων οι 27, 54 και 40 αντίστοιχα ήταν αιτήσεις για τη συγχρηματοδότηση προγραμμάτων και οι 39, 91 και 159 αντίστοιχα ήταν αιτήσεις για ειδικά μέτρα σε καθένα από αυτά τα τρία έτη). Εντούτοις, για πολλούς λόγους, όπως είναι συχνά τα λάθη όσον αφορά την υποβολή των αιτήσεων αλλά και η χαμηλή ποιότητα ορισμένων από τις δράσεις ενημέρωσης που παρουσιάστηκαν, ο αριθμός των συγχρηματοδοτούμενων δράσεων παρουσιάζει στασιμότητα.

Οι αιτήσεις που έγιναν δεκτές για προγράμματα κατά τα έτη 2000, 2001 και 2002 ήταν 7, 15 και 4 αντίστοιχα (26 προγράμματα) και για ειδικές δράσεις κατά την ίδια περίοδο: 12, 25 και 24 (61 συνολικά). Θα πρέπει να επισημανθεί ότι κάθε πρόγραμμα περιλαμβάνει έναν αριθμό δράσεων και ότι τα 26 προγράμματα που χρηματοδοτήθηκαν περιελάμβαναν 142 ειδικές δράσεις και έτσι ο συνολικός τους αριθμός ανήλθε στις 203 και για τα τρία έτη. Από τότε που άρχισε να ισχύει ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 814/2000 εγκρίθηκαν 26 από τις 121 αιτήσεις για συγχρηματοδότηση προγραμμάτων και 61 από τις 289 αιτήσεις για ειδικές δράσεις (βλ. παράρτημα Ι - πίνακες που αφορούν τις επιδοτήσεις για τα έτη 2000, 2001 και 2002 όπου αναφέρεται και το ποσοστό συγχρηματοδότησης).

Το μεγαλύτερο μέρος των συγχρηματοδοτούμενων προγραμμάτων υπεβλήθη από το Βέλγιο λόγω της παρουσίας στο Βέλγιο κεντρικών ευρωπαϊκών γεωργικών οργανώσεων, όπως είναι η COPA-COGECA, CEJA και AEFPR αλλά οι αριθμοί για τις ειδικές δράσεις δείχνουν ότι υπήρξε ευρύτερη κατανομή και ότι πολλές δράσεις χρηματοδοτούνται στη Γαλλία, στην Ισπανία και την Ιταλία. Το γεγονός αυτό δείχνει το μεγάλο ενδιαφέρον που παρουσιάζει η ΚΓΠ σ' αυτές τις χώρες. Παρόμοιες τάσεις δείχνουν και οι αριθμοί των επισκέψεων στις Βρυξέλλες που ζήτησαν να πραγματοποιήσουν γαλλικές, ισπανικές και ιταλικές ομάδες καθώς και από τον όγκο των επιστολών και των ερωτήσεων με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο που εστάλησαν στις υπηρεσίες της ΓΔ Γεωργίας.

Η εξέταση των θεμάτων των συγχρηματοδοτούμενων δράσεων ενημέρωσης δείχνει ότι τα θέματα με τη σαφώς μεγαλύτερη ζήτηση ήταν η ΚΓΠ γενικά και η μεταρρύθμιση της ΚΓΠ και στη συνέχεια η αγροτική ανάπτυξη, τα θέματα ΠΟΕ, η πολιτική ποιότητας και η διεύρυνση. Η τάση αυτή χαρακτηρίζει τόσο τις αιτήσεις όσο και τις επιλογές που έκαναν οι υπηρεσίες της Επιτροπής.

Οι δράσεις για τις οποίες χορηγήθηκαν επιδοτήσεις αφορούσαν σεμινάρια και διαλέξεις σχετικά με την ΚΓΠ, ένα φόρουμ σχετικά με τις γυναίκες στη γεωργία, ενημερωτικές επισκέψεις και ανταλλαγές ανάμεσα σε γεωργούς από διάφορα κράτη μέλη και επισκέψεις σε υποψήφιες χώρες, ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα για μαθητές σε ολόκληρη την Κοινότητα για την απόκτηση βασικών γνώσεων σχετικά με τη γεωργία και τη γεωργική πολιτική, ενημερωτικές επισκέψεις οργανωμένες από δημοσιογράφους ειδικευμένους στη γεωργία, δημοσίευση ενός ενημερωτικού οδηγού σχετικά με την ασφάλεια και την ποιότητα των τροφίμων για τους καταναλωτές, καθώς και βιβλία, βίντεο και CD-ROM και άλλες δημοσιεύσεις σχετικά με το ευρωπαϊκό γεωργικό πρότυπο, την ΚΓΠ και την πολιτική σχετικά με την αγροτική ανάπτυξη. Η χορήγηση επιδοτήσεων από την Επιτροπή γίνεται μετά από μία μακροχρόνια διαδικασία επιλογής και ελπίζεται ότι οι δράσεις που επιλέγονται για χρηματοδότηση θα έχουν τη μεγαλύτερη δυνατή επίπτωση. Μία τυπική αξιολόγηση των επιπτώσεων αυτών των μέτρων θα γίνει σε μεταγενέστερο στάδιο από τις υπηρεσίες της Επιτροπής που είναι ειδικά επιφορτισμένες με την αξιολόγηση λαμβάνοντας υπόψη το είδος της οργάνωσης που πραγματοποιεί τις δράσεις, το θέμα και τα μέσα που επελέγησαν καθώς και το κοινό στο οποίο απευθύνονται.

Οι οργανώσεις των οποίων τα προγράμματα ενημέρωσης επελέγησαν για συγχρηματοδότηση είναι οι παραδοσιακοί δικαιούχοι "επιδοτήσεων στο πλαίσιο της ενημερωτικής πολιτικής πριν αρχίσει να ισχύει ο 814/2000", όπως είναι η COPA-COGECA και η AEFPR (Κεντρικές Ευρωπαϊκές Οργανώσεις Γεωργικών Συνεταιρισμών) και η CEJA (νέοι γεωργοί) αλλά και εθνικές οργανώσεις καταναλωτών, εθνικές οργανώσεις δημοσιογράφων, ευρωπαϊκές περιβαλλοντικές οργανώσεις και ομάδες αγροτικής ανάπτυξης. Επιδοτήσεις ελάμβαναν και αρκετές εθνικές οργανώσεις που ήταν μέλη των ευρωπαϊκών κεντρικών οργανώσεων καθώς και ορισμένες επαρχιακές/περιφερειακές οργανώσεις και ορισμένες επιστημονικές οργανώσεις.

2. Δράσεις με κοινοτική πρωτοβουλία: διαλέξεις, εκθέσεις, δημοσιεύσεις, κ.λπ.

Εξωτερική Τεχνική Βοήθεια

Κατά τα έτη 2000 και 2001 οι υπηρεσίες της Επιτροπής είχαν συνάψει μία σύμβαση πλαίσιο με μία εταιρεία δημοσίων σχέσεων για την υλοποίηση των ενημερωτικών δράσεων που είχαν προταθεί με πρωτοβουλία της Επιτροπής (δημοσιεύσεις φακέλων και ενημερωτικών δελτίων, κατάλογος παραληπτών, ιστοσελίδα, συμμετοχή σε εκθέσεις, οργάνωση διαλέξεων, στρατηγική και βασικά μηνύματα).

Το 2002 οι υπηρεσίες της Επιτροπής συνέχισαν το πρόγραμμά τους συνεργαζόμενες με διάφορες Γενικές Διευθύνσεις (ΥΕΕΕΚ, Υπηρεσία Διερμηνείας, ΓΔ Εκπαίδευση και Πολιτισμός και ΓΔ Διοίκησης) καθώς και με ορισμένες ειδικές εταιρείες οι οποίες είχαν συνάψει συμβάσεις-πλαίσια με άλλες ΓΔ της Επιτροπής με στόχο την υλοποίηση των προγραμμάτων δημοσίευσης, την οργάνωση διαλέξεων και τη συμμετοχή σε εκθέσεις.

Μετά από ένα διαγωνισμό που ξεκίνησε το 2001 υπεγράφη το 2002 μία σύμβαση για εξωτερική ενίσχυση με μία εξωτερική εταιρεία η οποία ανέλαβε τη συγγραφή άρθρων.

Οι υπηρεσίες της Επιτροπής βρίσκονται τώρα στις τελευταίες φάσεις ενός διαγωνισμού για εξωτερική ενίσχυση η οποία υποδιαιρείται σε διάφορα μέρη τα οποία αφορούν τη στρατηγική, τους τρόπους ενημέρωσης και την τεχνική ενίσχυση για τις εκθέσεις και τις διαλέξεις.

Οι κυριότερες δράσεις που έγιναν κατά τα έτη 2000, 2001 και 2002

Διαλέξεις

* Η ΚΓΠ (συζήτηση στρογγυλής τραπέζης σχετικά με το μέλλον των γεωργικών εκμεταλλεύσεων που έγινε στο Ανόβερο και την κοινή οργάνωση της αγοράς [COM] φρούτων και λαχανικών που έγινε στις Βρυξέλλες).

* Αγροτική Ανάπτυξη (ο ρόλος της γεωργίας στην αγροτική ανάπτυξη που έγινε στην Ουάσιγκτον).

* Οι διαπραγματεύσεις στο πλαίσιο του ΠΟΕ. Διαλέξεις που έγιναν στο Παρίσι με τη συμμετοχή 24 αναπτυσσόμενων χωρών καθώς και στην Εσθονία και στο Μαυρίκιο (φίλοι της πολυλειτουργικότητας).

* Διεύρυνση με τη συμμετοχή μέσων ενημέρωσης από 10 χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και των περιφερειακών γραφείων στις Βρυξέλλες καθώς και σεμινάρια για εκπροσώπους των μέσων ενημέρωσης από 10 χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης στο Μάαστριχτ και στις Βρυξέλλες. Δύο μεγάλες ενημερωτικές εκδηλώσεις οργανώθηκαν για ηγετικά μέλη του γεωργικού κόσμου καθώς και για τους ακαδημαϊκούς, τους καταναλωτές, τον τύπο και τους λοιπούς πολίτες από όλες τις υποψήφιες χώρες, περιλαμβανομένης και της Τουρκίας, στη Ρίγα και στην Πράγα.

* Ετήσιες διαλέξεις οργανώθηκαν στις Βρυξέλλες για λογαριασμό του γεωργικού τύπου και των αγροτικών σταυροδρομίων σχετικά με την ΚΓΠ, τον ΠΟΕ και τη διεύρυνση. Εξάλλου μία διάλεξη σχετικά με την ορεινή γεωργία συγχρηματοδοτήθηκε από τις ΓΔ Γεωργίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης.

Οι γεωργικές εκθέσεις

Το 2000 και το 2001 οι υπηρεσίες της Επιτροπής είχαν περίπτερα στην πράσινη εβδομάδα του Βερολίνου, στην έκθεση του Libramont της Βαλλονίας, στο γεωργικό σαλόνι του Παρισιού και στη Διεθνή Έκθεση (Salical) στη Ριόχα της Ισπανίας. Το 2002, παρά την έλλειψη τεχνικής βοήθειας, έγινε μία μεγάλη προσπάθεια "ενεργούς συμμετοχής" σε διάφορες γεωργικές εκθέσεις. Η Επιτροπή είχε περίπτερα στην πράσινη εβδομάδα του Βερολίνου, στο γεωργικό σαλόνι του Παρισιού, στο διατροφικό σαλόνι της Βαρκελώνης, στην AGRIBEX των Βρυξελλών καθώς και σε εκθέσεις που έγιναν στη Βερόνα και στη Hameelina (Φινλανδία).

Μία από τις καινοτομίες των περιπτέρων ήταν η εθελοντική συνεργασία των εθνικών, τοπικών και ενδοκλαδικών οργανώσεων για να παρουσιάσουν όχι μόνο τα δικά μας έντυπα αλλά και υψηλής ποιότητας γεωργικά προϊόντα από αυτές τις χώρες. Για παράδειγμα, στο Παρίσι οι επιδείξεις δοκιμών του ελαιολάδου καθώς και οι πληροφορίες σχετικά με τα γαλακτοκομικά προϊόντα και τα προϊόντα κρέατος, τα οπωροκηπευτικά και τα λουλούδια οργανώθηκαν με πρωτοβουλία των επαγγελματικών οργανώσεων χωρίς να επιβαρυνθεί το περίπτερο της Επιτροπής.

Αυτό το είδος κοινής δράσης δείχνει με σαφήνεια τη συμπληρωματικότητα των δράσεων γενικής ενημέρωσης της Επιτροπής βάσει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 814/2000 και των δράσεων που προβλέπονται από άλλους κανονισμούς και αφορούν την ενημέρωση σχετικά με τα γεωργικά προϊόντα.

Ένας άλλος παράγοντας που βοήθησε την εργασία μας ήταν το δίκτυο αγροτικών σταυροδρομίων που συνόδευσε το προσωπικό της Επιτροπής και έδινε πληροφορίες στο περίπτερο. Η παρουσία ενός περιπτέρου της Επιτροπής στις γεωργικές εκθέσεις απετέλεσε τη βάση για τη συμμετοχή μας σε μια σειρά από άλλες δραστηριότητες επικοινωνίας στο πλαίσιο εκθέσεων με τη συμμετοχή του τύπου και των επαγγελματικών οργανώσεων.

Δημοσιεύσεις

Οι δημοσιεύσεις περιλαμβάνουν το μηνιαίο ενημερωτικό δελτίο που διανέμεται με τη βοήθεια μιας κατάστασης παραληπτών, η οποία περιλαμβάνει οργανισμούς της ΕΕ καθώς και διεθνείς οργανισμούς, εθνικές, περιφερειακές και τοπικές αρχές, κοινωνικοεπαγγελματικές οργανώσεις και τον ειδικευμένο τύπο.

Το πρόγραμμα δημοσιεύσεων περιελάμβανε ορισμένα ειδικά φυλλάδια πληροφοριών για θέματα όπως είναι το Πρόγραμμα Δράσης 2000, οι γυναίκες στη γεωργία και οι γεωργικές επιτροπές καθώς και ενημερωτικό φυλλάδιο σχετικά με την βιολογική γεωργία και στις 11 γλώσσες της ΕΕ.

Δημοσιεύθηκαν εκθέσεις και ενημερωτικά φυλλάδια σχετικά με τις ΚΟΑ καθώς και με διεθνή και αγροτικά θέματα.

Ένα βιβλίο με φωτογραφίες "Ένα Πανόραμα της Αγροτικής Ανάπτυξης" που περιελάμβανε φωτογραφικό υλικό εκδόθηκε χάρη στην ευγενή συμμετοχή των κρατών μελών. Το βιβλίο αυτό είναι τώρα διαθέσιμο και θα παρουσιασθεί στους υπουργούς και τους αντιπροσώπους κατά τη διάρκεια του άτυπου Συμβουλίου Υπουργών και της Ειδικής Επιτροπής Γεωργίας που θα γίνει τον Μάιο του 2003 στην Κέρκυρα.

Επανεκτυπώθηκαν αρκετά ενημερωτικά δελτία COM και αυτό δείχνει το μεγάλο ενδιαφέρον και τη ζήτηση για αυτές τις δημοσιεύσεις.

Βασικά μηνύματα σχετικά με την ενδιάμεση αναθεώρηση της ΚΓΠ και τη διεύρυνση προς τους γεωργούς, τη βιομηχανία τροφίμων, τους καταναλωτές, τον τύπο και την κοινωνία των πολιτών έχουν επίσης προετοιμασθεί και αναθεωρηθεί.

Γράφτηκε επίσης και μία βιντεοκασέτα σχετικά με τη θέση της ΕΕ όσον αφορά το ΠΟΕ και έγιναν ειδικές δημοσιεύσεις για την ενημέρωση των δημοσιογράφων κατά τη διάρκεια των συσκέψεων του ΠΟΕ στη Doha. Γράφτηκε επίσης και μία βιντεοκασέτα σχετικά με την ενδιάμεση αναθεώρηση η οποία ενημερώθηκε στη συνέχεια με βάση τις προτάσεις της Επιτροπής σχετικά με τη μεταρρύθμιση της ΚΓΠ το φθινόπωρο του 2002.

Ιστοσελίδα

Πολλές από τις πληροφορίες που περιλαμβάνονται στις δημοσιεύσεις διατίθενται στο ευρύ κοινό μέσω της ιστοσελίδας ΓΔ Γεωργίας, που σημαίνει λιγότερη εργασία και αποτελεσματικός τρόπος επικοινωνίας με αυτούς που θέλουν να μάθουν περισσότερα σχετικά με την ΚΓΠ και την πολιτική σχετικά με τη γεωργία και τα είδη διατροφής γενικά. Υπάρχουν επίσης συνδέσεις και με συμπληρωματικές ιστοσελίδες της Επιτροπής και άλλων.

Μελέτες

Μέσω του Ευρωβαρόμετρου τέθηκαν διάφορα ερωτήματα με στόχο την παρακολούθηση της προόδου που έχει παρατηρηθεί όσον αφορά την ενημέρωση του ευρύτερου κοινού σχετικά με την ΚΓΠ και με συναφή θέματα. Θα πρέπει να επισημανθεί ότι υπάρχει μικρή βελτίωση των γνώσεων γενικά αλλά και η βάση των γνώσεων που διαπιστώθηκε από τις απαντήσεις στις ερωτήσεις του Ευρωβαρόμετρου σχετικά με την ΚΓΠ ήταν επίσης πολύ περιορισμένη. Από τις απαντήσεις φάνηκε η ανησυχία του κοινού σχετικά με τις διάφορες ελλείψεις τροφίμων που παρατηρήθηκαν κατά το 2001 και επιβεβαιώθηκε ότι τα μηνύματα με τη μεγαλύτερη απήχηση είναι αυτά που στέλνονται μέσω τηλεόρασης και ραδιοφώνου. Δυστυχώς όμως τα μέσα αυτά είναι και τα πιο ακριβά.

Δημοσιεύθηκαν επίσης και δύο ερωτηματολόγια μέσω του ενημερωτικού δελτίου του Ευρωβαρόμετρου για να διαπιστωθεί ποιές ήταν οι γνώσεις του ευρύτερου κοινού σχετικά με την ΚΓΠ, το ΠΟΕ, την ασφάλεια των τροφίμων και άλλα θέματα που έχουν σχέση με τη γεωργική πολιτική. Η γενική έλλειψη γνώσεων που αποκαλύφθηκε απ' αυτές τις μελέτες καθιστά επιτακτική την ανάγκη συνέχισης της ενημερωτικής πολιτικής και, στο μέτρο του δυνατού, τη βελτίωση του γενικού επιπέδου των ενημερωτικών δράσεων εντός των ορίων του προϋπολογισμού και του αριθμού του προσωπικού που διατίθενται για την υλοποίηση αυτής της πολιτικής. Έρευνα μέσω του Ευρωβαρόμετρου έγινε και στις υποψήφιες χώρες. Οι γνώσεις σχετικά με την ΚΓΠ που διαπιστώθηκαν σ' αυτές τις χώρες παρουσιάζουν διαφορές μεταξύ τους, χωρίς αυτό να αποτελεί έκπληξη, γεγονός που αντανακλά τη σημασία που έχει για την οικονομία των χωρών αυτών η γεωργία, αλλά εξαρτάται και από τα πρόσωπα τα οποία ερωτήθηκαν.

Στο παράρτημα II περιλαμβάνονται όλες οι πρωτοβουλίες που ανελήφθησαν κατά τη διάρκεια της περιόδου 2000-2002 καθώς και οι σχεικές δαπάνες. Θα πρέπει να επισημανθεί ότι ανελήφθησαν οι εξής πιστώσεις: 2000 - 1 354 779 ευρώ. 2001 - 650 594 ευρώ. 2002 - 1 692 819,28 ευρώ.

3. Η αναλογία των δαπανών ανάμεσα στις πρωτοβουλίες της Επιτροπής και στις επιδοτήσεις

Όπως προκύπτει από το παράρτημα ΙΙΙ, η αναλογία των δαπανών ανάμεσα στις επιδοτήσεις και στις ενημερωτικές δράσεις που ανέλαβε η Επιτροπή έχει ως εξής: 50,83%: 49,17% το 2000, 77,51%: 22,49% το 2001 και 52,17%: 47,83% το 2002. Για ολόκληρη την περίοδο τα σχετικά ποσά ήταν 5 488 406 ευρώ και 3 698 192, δηλ. 59,74% για επιδοτήσεις και 40,26% τις πρωτοβουλίες της Επιτροπής.

Θα πρέπει να επισημανθεί ότι τα ετήσια ποσά δαπανών για το 2000 ήταν χαμηλότερα από αυτά που είχαν αναληφθεί αρχικά. Για τα έτη 2001 και 2002 τα ποσά όσον αφορά τις δαπάνες δεν είναι ακόμη οριστικά καθώς συνεχίζονται ορισμένες δράσεις. Αναμένεται πάντως ν α προκύψουν παρόμοιες διαφορές, επειδή, στην περίπτωση των επιδοτήσεων δεν μπορεί να είναι επιλέξιμες όλες οι πληρωμές που πραγματοποίησαν οι δικαιούχοι. Στην περίπτωση των δράσεων της Επιτροπής οι διαφορές είναι μικρότερες και οφείλονται στο γεγονός ότι ανελήφθησαν τα μεγαλύτερα δυνατά ποσά.

V. Συμπέρασμα

1. Η ΚΓΠ είναι από τις πρώτες που προσαρμόζονται στις μεταβαλλόμενες διεθνείς συνθήκες καθώς και στις νέες προσδοκίες των πολιτών, των καταναλωτών και των φορολογούμενων.

Η πολιτική μας σχετικά με την πληροφόρηση πρέπει να αντανακλά αυτές τις αλλαγές και να εξηγεί με σαφήνεια σε όλους τους ενδιαφερόμενους - γεωργούς, βιομηχανία τροφίμων και εμπόριο - καθώς και στην κοινωνία των πολιτών γενικά τις δυνατότητες που έχουν οι γεωργοί και όλοι όσοι ζουν σε αγροτικές περιοχές να βελτιώσουν το βιοτικό τους επίπεδο σεβόμενοι τη φύση και διατηρώντας το τοπίο για τις μελλοντικές γενεές.

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 814/2000 αποτελεί μία στέρεα νομική βάση για την επίτευξη αυτών των στόχων. Ο συντονισμός των δράσεων που γίνονται με πρωτοβουλία των κοινωνικοεπαγγελματικών οργανώσεων και του τύπου με αυτές που γίνονται με πρωτοβουλία της ίδιας της Επιτροπής αποτελεί ένα καλό πρακτικό θεμέλιο για την ανάπτυξη και την διαβίβαση ενός σαφούς και θετικού μηνύματος.

Η εμπειρία των τριών τελευταίων ετών φαίνεται να υπήρξε γενικά θετική από την άποψη της ποιότητας των χρηματοδοτούμενων και των συγχρηματοδοτούμενων δράσεων. Η μελλοντική αξιολόγηση της επίπτωσης των μέτρων θα αποτελέσει επίσης και αξιολόγηση της ίδιας της πολιτικής. Το σύστημα πρότασης μιας δράσης για χρηματοδότηση έχει βελτιωθεί με το πέρασμα των χρόνων με βάση την εμπειρία και τις παρατηρήσεις των δικαιούχων. Εντούτοις, λόγω των κινδύνων που συνδέονται με την άμεση διαχείριση, υπάρχει ανάγκη διασφάλισης ότι τα χρήματα του ΕΓΤΠΕ θα διατίθενται σύμφωνα με κάποιες αυστηρές διαδικασίες οι οποίες είναι ακριβοδίκαιες και μπορούν να ελεγχθούν. Θα πρέπει να βελτιωθεί το επίπεδο των αιτήσεων για δράσεις που προτείνονται για συγχρηματοδότηση ώστε να είναι λιγότερες οι δράσεις οι οποίες κρίνονται ως μη επιλέξιμες. Αυτό αφορά κυρίως το χρηματοοικονομικό και το δημοσιονομικό περιεχόμενο αυτών των αιτήσεων και τη χρηστή διαχείριση των ίδιων των δράσεων. Όλες οι συμβάσεις και οι συναλλαγές θα πρέπει να είναι σύμφωνες προς το νέο δημοσιονομικό κανονισμό της (ΕΚ) αριθ. 1605/2002.

Έχουν επίσης θεσπισθεί ακριβείς εσωτερικοί κανόνες για να διασφαλίζουν ώστε οι ενημερωτικές δράσεις που γίνονται με πρωτοβουλία της Επιτροπής θα είναι επίσης δικαιολογημένες και θα έχουν τη μεγαλύτερη δυνατή επίπτωση.

2. Η πείρα έχει δείξει ότι δεν υπάρχει λόγος προς το παρόν να τροποποιηθούν οι δύο πυλώνες της πολιτικής σχετικά με την πληροφόρηση: συγχρηματοδοτούμενες δράσεις που προτείνονται από τρίτους (επιδοτήσεις) και δράσεις που γίνονται με την πρωτοβουλία της Επιτροπής και χρηματοδοτούνται κατά 100%

Η κατανομή των δαπανών μεταξύ των δύο αυτών πυλώνων θα πρέπει να παραμείνει αναλλοίωτη.

Οι κεντρικές ευρωπαϊκές γεωργικές οργανώσεις παραμένουν οι κύριοι δικαιούχοι των επιδοτήσεων. Παρόλο ότι οι μικρές και οι μεσαίες οικογενειακές γεωργικές επιχειρήσεις δεν έχουν επωφεληθεί πλήρως από αυτήν την πολιτική, όπως όλοι ήλπιζαν στην αρχή εντούτοις έχουν γίνει προσπάθειες ώστε να υπάρξει καλύτερη ισορροπία ανάμεσα στα διάφορα είδη οργανώσεων. Η προσπάθεια αυτή θα συνεχιστεί.

Δεν αναμένονται σημαντικές αλλαγές όσον αφορά τη φύση των δράσεων. Εντούτοις, η ανάγκη βελτίωσης του περιεχομένου των ενημερωτικών δράσεων ενόψει των ανησυχιών της κοινωνίας των πολιτών και των προκλήσεων που αντιμετωπίζουν οι παράγοντες της επικοινωνίας τον 21ο αιώνα αναγνωρίστηκε με την ενσωμάτωση στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2208/2002 της Επιτροπής του "σχεδίου για τα μαζικά μέσα ενημέρωσης".

Θα πρέπει επίσης να αναπτυχθεί προβληματισμός ως προς τη δυνατότητα ενίσχυσης του διαλόγου σχετικά με την πολιτική πληροφόρησης με τους εκπροσώπους των κρατών μελών στο πλαίσιο του Ετήσιου Προγράμματος Δραστηριοτήτων της Επιτροπής.

Τελευταίο αλλά σημαντικότερο, η ενόψει αξιολόγηση και εκτίμηση επιπτώσεων που θα διενεργήσουν οι υπηρεσίες της Επιτροπής θα συμβάλουν στο να βελτιωθούν η οικονομική διαχείριση και η αποτελεσματικότητα των δράσεων, τόσο αυτών που γίνονται από τρίτους με επιδοτήσεις όσο και αυτών που γίνονται με πρωτοβουλία της Επιτροπής.

Παραρτήματα : SEC(2003) 506