Γνωμοδότηση της Eπιτροπής των Περιφερειών για την «Έκθεση της Επιτροπής για την πρόσβαση στην επαγγελματική κατάρτιση στην Ευρωπαϊκή Ένωση»

(98/C 315/03)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής για την «Πρόσβαση στην επαγγελματική κατάρτιση στην Ευρωπαϊκή Ένωση» () 7

έχοντας υπόψη την απόφαση που έλαβε στις 11 Ιουνίου 1997, σύμφωνα με το άρθρο 198 Γ παράγραφος 4 της Συνθήκης, να καταρτίσει γνωμοδότηση για το ανωτέρω θέμα και να αναθέσει την προετοιμασία της στην επιτροπή 6 «Εκπαίδευση & Κατάρτιση» 7

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της για το «Ρόλο των τοπικών και περιφερειακών αρχών στη σύνδεση των ιδρυμάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης με τις επιχειρήσεις» (CdR 346/96 fin) (), τη γνωμοδότησή της για τη Λευκή Βίβλο «Εκπαίδευση και κατάρτιση: Προς την κοινωνία της γνώσης» (CdR 115/96 fin) () και τη γνωμοδότησή της για το «Ευρωπαϊκό έτος δια βίου εκπαίδευσης» (CdR 244/94) () 7

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης (CdR 424/97 rιv. 2) που υιοθέτησε η επιτροπή 6 στις 16 Ιανουαρίου 1998 με βάση την εισηγητική έκθεση της κ. Lund 7

εκτιμώντας ότι στη γνωμοδότησή της για τη Λευκή Βίβλο «Εκπαίδευση και κατάρτιση: Προς την κοινωνία της γνώσης», η ΕΤΠ έκανε έκκληση για επίταση της προσοχής στις ανάγκες για συνεχή επαγγελματική κατάρτιση και στους τρόπους προώθησης της συμμετοχής στα προγράμματα κατάρτισης 7

εκτιμώντας ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, στο ψήφισμα για την ανάπτυξη και την απασχόληση που υιοθέτησε στη σύνοδο του Άμστερνταμ στις 16 Ιουνίου 1997, υπογράμμιζε ότι η διαμόρφωση ειδικευμένου, κατηρτισμένου και ευπροσάρμοστου εργατικού δυναμικού θα πρέπει να αποτελέσει στόχο προτεραιότητας και έκανε έκκληση να δοθεί μέγιστη προσοχή στα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης, συμπεριλαμβανομένης της δια βίου εκπαίδευσης, προκειμένου να αυξηθεί η δυνατότητα απασχόλησης 7

υιοθέτησε ομόφωνα κατά την 24η σύνοδο ολομέλειας, της 15ης και 16ης Ιουλίου 1998, (συνεδρίαση της 15ης Ιουλίου) την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η έκθεση αποτελεί συνέχεια της σύστασης του Συμβουλίου Υπουργών του 1993 για την πρόσβαση στη συνεχή επαγγελματική κατάρτιση και βασίζεται σε μία σειρά εκθέσεων των κρατών μελών και των οργανώσεων των κοινωνικών εταίρων σε κοινοτικό επίπεδο. Παρέχει την πρώτη ολοκληρωμένη επισκόπηση της επαγγελματικής κατάρτισης στην Ευρώπη και αποτελεί ταυτόχρονα τη βάση για μία δημόσια συζήτηση σχετικά με τους μελλοντικούς στόχους και τις πρωτοβουλίες σ'αυτόν τον τομέα.

1.2. Η Επιτροπή άρχισε να ασχολείται με το θέμα το 1991, δημοσιεύοντας ένα υπόμνημα για τη συνεχή κατάρτιση. Βάση της προσέγγισής της είναι η σύσταση του Συμβουλίου Υπουργών του Ιουνίου 1993, στην οποία διατυπώνονται 15 συστάσεις προς τα κράτη μέλη όσον αφορά τις πρωτοβουλίες για τη συνεχή εκπαίδευση στην Ένωση.

1.3. Στις συστάσεις του Συμβουλίου των Υπουργών επετεύχθη συμφωνία για τα ακόλουθα:

- συγκέντρωση συγκριτικών πληροφοριών για τα συστήματα συνεχούς επαγγελματικής κατάρτισης 7

- καθιέρωση ενός «μηχανισμού στήριξης» του κοινωνικού διαλόγου για την πρόσβαση στη συνεχή κατάρτιση 7

- σύνταξη εκθέσεων από όλα τα κράτη μέλη όσον αφορά τις πρωτοβουλίες τους και τη συνέχεια που δίδουν στη σύσταση του Συμβουλίου Υπουργών.

1.4. Βασιζόμενη κυρίως σε αυτά τα τρία στοιχεία, η Επιτροπή δημοσιεύει σήμερα την εξεταζόμενη έκθεση, στην οποία παρέχει μία συνολική εκτίμηση της πρόσβασης που παρέχεται σε κάθε κράτος μέλος στη συνεχή κατάρτιση, μαζί με συστάσεις για μελλοντικές ενέργειες σ'αυτόν τον τομέα.

1.5. Η έκθεση επικεντρώνεται στις περισσότερο περιγραφικές πληροφορίες που παρέχουν οι εκθέσεις των κρατών μελών και των οργανώσεων των κοινωνικών εταίρων, καθώς και στις περισσότερο ποσοτικές πληροφορίες της εκτενέστατης Έρευνας για τη Συνεχή Επαγγελματική Κατάρτιση («Έρευνα CVTS»). Οι εξελίξεις σε κάθε κράτος μέλος αναλύονται με βάση τις εξής επτά πτυχές της συνεχούς κατάρτισης στην Ευρωπαϊκή Ένωση:

- πρόσβαση στη συνεχή κατάρτιση και πολιτικές των επιχειρήσεων 7

- πρόσβαση στη συνεχή κατάρτιση και ατομικές ανάγκες 7

- επαγγελματικός αναπροσανατολισμός των εργαζομένων 7

- πρόσβαση στη συνεχή κατάρτιση για ειδικές κατηγορίες ατόμων 7

- πρόσβαση στη συνεχή κατάρτιση και νέες συμπράξεις 7

- πρόσβαση στη συνεχή κατάρτιση χάρη στις νέες τεχνολογίες 7

- χρήση κοινοτικών κεφαλαίων για τη στήριξη τοπικών πρωτοβουλιών.

1.6. Στις επιμέρους παραγράφους παρέχονται πολυάριθμα συγκεκριμένα παραδείγματα πρωτοβουλιών και αποτελεσμάτων από τα διάφορα κράτη μέλη.

1.7. Παρουσιάζονται, επίσης, τα κύρια συμπεράσματα των εκθέσεων που έχουν δημοσιεύσει σχετικά οι εταίροι στα πλαίσια του κοινωνικού διαλόγου: η UNICE (Ένωση Συνομοσπονδιών της Βιομηχανίας και των Εργοδοτών της Ευρώπης), το CEEP (Ευρωπαϊκό Κέντρο Δημόσιων Επιχειρήσεων) και η CES (Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία Συνδικάτων). Αυτές οι τρεις οργανώσεις της ευρωπαϊκής αγοράς εργασίας δεν συμφωνούν μεταξύ τους όσον αφορά την εκτίμηση της κατάστασης της πρόσβασης στη συνεχή κατάρτιση στην Ένωση. Ενώ οι εργοδότες θεωρούν την κατάσταση ικανοποιητική, οι συνδικαλιστικές ενώσεις είναι της γνώμης ότι δεν έχει αλλάξει σχεδόν τίποτα από την έκδοση της σύστασης του Συμβουλίου Υπουργών το 1993.

1.8. Τέλος, η Επιτροπή παρουσιάζει τις πιο ποσοτικές πληροφορίες της έρευνας CVTS και υπογραμμίζει ιδιαίτερα τα εξής πορίσματα:

- μόνο ένας εργαζόμενος στους τέσσερις συμμετείχε σε ορισμένη δράση συνεχούς κατάρτισης (κατά την περίοδο αναφοράς) 7

- υπάρχουν πολύ σημαντικές αποκλίσεις μεταξύ των κρατών μελών, καθώς και μεταξύ των διάφορων κατηγοριών επιχειρήσεων και εργαζομένων, αποκλίσεις οι οποίες παρουσιάζουν μεγάλες πιθανότητες να διατηρηθούν ή και να αυξηθούν.

1.9. Κρίνοντας από αυτές τις εκθέσεις, η Επιτροπή βρίσκει ότι έχουν αλλάξει πολλά από την έκδοση της σύστασης του Συμβουλίου το 1993 και ότι έχουν αρχίσει να εφαρμόζονται πολλές υποσχόμενες πρωτοβουλίες. Εφιστά, ωστόσο, την προσοχή στο γεγονός ότι εξακολουθούν να υπάρχουν πολύ μεγάλες διαφορές και αποκλίσεις μεταξύ των εργαζομένων, μεταξύ των επιχειρήσεων και μεταξύ των κρατών μελών όσον αφορά τις ευκαιρίες και τις πρωτοβουλίες που παρέχονται σ'αυτόν τον τομέα. Επιπλέον, δεν φαίνεται να δίδεται καθόλου προσοχή στην αυξανόμενη ζήτηση για πρόσβαση στη συνεχή κατάρτιση.

1.10. Όπως παρατηρεί η Επιτροπή, η ραγδαία εξέλιξη της τεχνολογίας και η αύξηση του αριθμού των εργαζομένων πιο προχωρημένης ηλικίας επιβάλλουν την επίταση προσπαθειών για αύξηση της πρόσβασης στη συνεχή κατάρτιση.

Η Επιτροπή προτείνει, ως εκ τούτου, τις εξής τρεις πρωτοβουλίες:

- διάλογο με τους κοινωνικούς εταίρους σχετικά με την πρόσβαση στη συνεχή κατάρτιση 7

- συνεχή ανάλυση, ανταλλαγή εμπειριών και συγκριτική αξιολόγηση («benchmarking») μέσω εκθέσεων των κρατών μελών και των συντελεστών της αγοράς εργασίας 7

- απόδοση μεγαλύτερης προτεραιότητας στη συνεχή κατάρτιση στο πλαίσιο των προγραμμάτων της ΕΕ, ιδίως του Leonardo.

2. Γενικές παρατηρήσεις

Η σημασία της κατάρτισης για τα συμφέροντα των τοπικών και περιφερειακών αρχών

2.1. Η ΕΤΠ έχει τονίσει, σε παλαιότερη γνωμοδότησή της με θέμα το «Ρόλο των τοπικών και περιφερειακών αρχών στη σύνδεση των ιδρυμάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης με τις επιχειρήσεις», τη σημασία που έχει για την τοπική και περιφερειακή ανάπτυξη η πρόσβαση στην κατάρτιση εντός των επιχειρήσεων. Εξάλλου, όπως επεσήμαινε στην ίδια γνωμοδότηση, σε πολλά κράτη μέλη οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές έχουν την άμεση ευθύνη και αρμοδιότητα για τον τομέα της κατάρτισης. Εκτός από φορείς παροχής εκπαίδευσης και κατάρτισης, είναι και σημαντικοί δημόσιοι εργοδότες και, επομένως, συνδέονται άμεσα τόσο με την προσφορά όσο και με τη ζήτηση στον εν λόγω τομέα. Διαδραματίζουν επίσης σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση του περιβάλλοντος και των συνθηκών εντός των οποίων λειτουργούν οι επιχειρήσεις.

2.2. Η σημασία της κατάρτισης όσον αφορά τις τοπικές και περιφερειακές αρχές αναγνωρίσθηκε ρητώς από τη Συνθήκη του Άμστερνταμ, η οποία συμπεριέλαβε την κατάρτιση μεταξύ των νέων τομέων υποχρεωτικής διαβούλευσης με την ΕΤΠ.

2.3. Η σημασία που έχει, συγκεκριμένα, το εξεταζόμενο θέμα της «πρόσβασης στη συνεχή κατάρτιση» για την τοπική και περιφερειακή ανάπτυξη έχει αναγνωρισθεί, εξάλλου, και από το Συμβούλιο. Στη σύστασή του γι'αυτό το θέμα το 1993, το Συμβούλιο καλούσε τα κράτη μέλη να αναπτύξουν τη συνεχή κατάρτιση, η οποία συντελεί σημαντικά στην τοπική και την περιφερειακή ανάπτυξη, υποστηρίζοντας τις συμπράξεις, ιδίως σε τοπικό ή περιφερειακό επίπεδο, και αναλύοντας τις ανάγκες των επιχειρήσεων και των εργαζομένων, προκειμένου να ισοσκελίσουν όσο το δυνατό περισσότερο την προσφορά και τη ζήτηση. Το Συμβούλιο καλούσε, επίσης, την Επιτροπή να υποστηρίξει τις μεταφορές τεχνογνωσίας μεταξύ των κρατών μελών, ιδίως προς όφελος των περιφερειών όπου η πρόσβαση στη συνεχή κατάρτιση είναι λιγότερο ανεπτυγμένη.

2.4. Η Επιτροπή αφιερώνει ένα ολόκληρο τμήμα της έκθεσής της (το σημείο 1.2.6) στο θέμα «η πρόσβαση και οι νέες συμπράξεις», εξετάζοντας την τοπική και περιφερειακή προσέγγιση της ανάπτυξης δυνατοτήτων πρόσβασης στην κατάρτιση. Επισημαίνει ότι η ανάπτυξη χαρακτηρίζεται από αποκέντρωση, η οποία αντικατοπτρίζεται στην αύξηση των αρμοδιοτήτων σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο. Το γεγονός αυτό συνεπάγεται την προσαρμογή της προσφοράς επαγγελματικής κατάρτισης στις ειδικές ανάγκες των επιχειρήσεων της περιφέρειας ή της τοπικής περιοχής και συνοδεύεται από την ανάπτυξη κατάλληλων μηχανισμών και υποδομών που επιτρέπουν μία πολύ στενότερη συνεργασία μεταξύ των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης, των οργανισμών κατάρτισης, των εκπαιδευτικών και ερευνητικών ιδρυμάτων και των επιχειρήσεων, ιδίως των ΜΜΕ. Η Επιτροπή σημειώνει ότι η προσέγγιση αυτή συνεπάγεται για πολλά κράτη μέλη τη συγκρότηση «περιφερειακών δικτύων κατάρτισης».

2.5. Η Επιτροπή επισημαίνει, επίσης, ότι η συνεχής κατάρτιση είναι ένας παράγοντας της τοπικής και περιφερειακής ανάπτυξης ο οποίος εντάσσεται στο πλαίσιο γενικότερων μέσων όπως είναι τα περιφερειακά σχέδια ανάπτυξης της επαγγελματικής κατάρτισης.

2.6. Αναλυτικότερα, η Επιτροπή αναφέρει ότι στη Γερμανία παρατηρείται τάση αποκέντρωσης της συνεχούς επαγγελματικής κατάρτισης. Στην Ελλάδα και τη Γαλλία η ανάλυση των τοπικών αναγκών και η διάδοση των πληροφοριών διενεργούνται από περιφερειακά παρατηρητήρια της απασχόλησης, τα οποία οργανώνονται και χρηματοδοτούνται από κοινού από το κράτος και τις περιφερειακές αρχές. Στη Δανία, τη Φινλανδία, τη Σουηδία, τη Νορβηγία, την Ιταλία το Βέλγιο και την Ολλανδία έχουν συσταθεί περιφερειακά συμβούλια για την αγορά εργασίας στα πλαίσια των οποίων συνδυάζονται τα μέτρα για την επαγγελματική ένταξη με τα μέτρα για την κατάρτιση. Τα συμβούλια αυτά αποτελούνται από εκπροσώπους των κοινωνικών εταίρων και των δήμων και κοινοτήτων και των νομαρχιών. Η Πορτογαλία έχει δημιουργήσει ένα δίκτυο τοπικών συμβούλων για να προωθήσει τη βιομηχανική ανάπτυξη των ΜΜΕ μέσω προγραμμάτων επαγγελματικής κατάρτισης. Το Ηνωμένο Βασίλειο έχει συστήσει τοπικά συμβούλια (TEC/LEC), τα οποία έχουν τη δυνατότητα να προσαρμόζουν τα εθνικά προγράμματα της κυβέρνησης στο τοπικό επίπεδο και να προσδιορίζουν τοπικά μέτρα προσαρμοσμένα στις τοπικές ανάγκες.

2.7. Επιπλέον, πολλές πρωτοβουλίες που περιγράφονται στις εθνικές εκθέσεις για τις ΜΜΕ αφορούν επίσης το τοπικό και περιφερειακό επίπεδο.

2.8. Θα πρέπει, ακόμη να σημειωθεί ότι η έκθεση των εργοδοτικών οργανώσεων (UNICE-CEEP) βρίσκει μη ικανοποιητική μέχρι στιγμής την αντιστοιχία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης κατάρτισης στο περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, παρά τις πρωτοβουλίες που έχουν αναληφθεί για την προώθηση της συνεργασίας μεταξύ των επιχειρήσεων και των οργανισμών κατάρτισης και τη σύσταση περιφερειακών παρατηρητηρίων. Η έκθεση της Ευρωπαϊκής Συνομοσπονδίας Συνδικάτων (CES), από την πλευρά της, υπογραμμίζει ότι, ενώ υπάρχει πληροφόρηση σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο για τις ανάγκες των επιχειρήσεων και των εργαζομένων, οι συμπράξεις για την ανάλυση αυτών των αναγκών είναι λίγες και αραιές.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

Η ΕΤΠ συνιστά τις εξής γραμμές δράσης:

3.1. Διοργάνωση διαβουλεύσεων με τους κοινωνικούς και οικονομικούς εταίρους, με τη συμμετοχή εκπροσώπων των τοπικών και περιφερειακών αρχών, προκειμένου να αναπτυχθούν συνθήκες για τη διευκόλυνση της πρόσβασης σε κοινοτικό και σε τομεακό επίπεδο.

3.1.1. Αν και η Επιτροπή αναγνωρίζει στην έκθεσή της τη σημασία της πρόσβασης στην κατάρτιση για την τοπική και περιφερειακή ανάπτυξη και τη δυνητική συμβολή των τοπικών και περιφερειακών συμπράξεων σ'αυτόν τον τομέα, εντούτοις δεν αναφέρεται καθόλου στη σπουδαιότητα των διαβουλεύσεων με τις τοπικές και περιφερειακές αρχές, και ειδικότερα την Επιτροπή των Περιφερειών και τη συμμετοχή τους στο δημόσιο διάλογο.

3.1.2. Η ΕΤΠ καλεί, επομένως, την Επιτροπή να συμπεριλάβει στο πλαίσιο των διαβουλεύσεων και εκπροσώπους των τοπικών και περιφερειακών αρχών, ώστε να αναπτυχθούν συνθήκες για τη διευκόλυνση της πρόσβασης στην κατάρτιση.

3.1.3. Κατά την παρουσίαση των προσανατολισμών των μελλοντικών της δράσεων, η Επιτροπή τονίζει ότι αυτοί οι προσανατολισμοί θα ακολουθηθούν εν καιρώ από συγκεκριμένες προτάσεις και θέσπιση των απαιτούμενων νομικών και λειτουργικών μέσων. Είναι ουσιώδες να υπάρχει διαβούλευση με την ΕΤΠ για κάθε απόφαση ή μέτρο που θα ληφθεί μελλοντικά σ'αυτόν τον τομέα.

3.1.4. Η συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών στη βελτίωση της πρόσβασης στην κατάρτιση είναι σημαντική, προκειμένου να διασφαλισθεί ότι τα προσόντα που αποκτούνται στα κέντρα συνεχούς επαγγελματικής κατάρτισης ανταποκρίνονται στις ανάγκες των επιχειρήσεων και γενικότερα στις ανάγκες της περιφερειακής αγοράς απασχόλησης καθώς και στις νέες απαιτήσεις της βιομηχανικής παραγωγής και των σύγχρονων συστημάτων εργασίαςιδίως σε σχέση με τις τεχνολογίες των πληροφοριών- και ότι προωθείται η μεταφορά τεχνογνωσίας και τεχνολογίας στις προβληματικές περιοχές. Το γεγονός αυτό επισημαινόταν και στη γνωμοδότηση της ΕΤΠ για το «Ρόλο των τοπικών και περιφερειακών αρχών και στη σύνδεση των ιδρυμάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης με τις επιχειρήσεις».

3.1.5. Στην ίδια γνωμοδότηση προσδιορίζονταν, επιπλέον, τα οφέλη από την αύξηση της συνεργασίας, σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, μεταξύ των ιδρυμάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης και των επιχειρήσεων σε σχέση, συγκεκριμένα, με το σχεδιασμό των προγραμμάτων σπουδών, την προσαρμογή της κατάρτισης στις ιδιαίτερες ανάγκες, τον επαγγελματικό αναπροσανατολισμό κ.λπ. Επίσης, εξετάζονταν παραδείγματα στρατηγικών συγχρηματοδότησης και τοπικών και περιφερειακών συμπράξεων με τη συνένωση πόρων και με σκοπό την παροχή δυνατοτήτων κατάρτισης, ιδίως στις ΜΜΕ.

3.1.6. Η Επιτροπή προσδιορίζει τον τομέα των ΜΜΕ ως τον τομέα με τις λιγότερες ευκαιρίες κατάρτισης. Λόγω του σημαντικού ρόλου που διαδραματίζουν οι τοπικές και περιφερειακές αρχές στη στήριξη των ΜΜΕ και την τόνωση των αναπτυξιακών τους δυνατοτήτων, η συμμετοχή τους στην ανάπτυξη της πρόσβασης στην κατάρτιση θα βοηθούσε να κινητοποιηθεί αποτελεσματικά αυτή η ομάδα - στόχος και να αρθούν τα εμπόδια στα οποία προσκρούει η συμμετοχή της σε δραστηριότητες κατάρτισης.

3.1.7. Αυτός ο τομέας είναι ιδιαίτερα σημαντικός, πολύ περισσότερο αν ληφθεί υπόψη ότι οι ΜΜΕ αντιπροσωπεύουν την τεράστια πλειοψηφία των επιχειρήσεων στην ΕΕ και θεωρούνται γενικότερα ως ο τομέας που παρέχει τις περισσότερες ευκαιρίες απασχόλησης.

3.2. Περιοδική κατάρτιση εκθέσεων από τα κράτη μέλη και τους κοινωνικούς και οικονομικούς εταίρους για την πρόσβαση στη συνεχή κατάρτιση, με δυνατότητα συγκριτικής αξιολόγησης της προόδου, και συμπληρωματικών εκθέσεων για τις πρωτοβουλίες των τοπικών και περιφερειακών αρχών.

3.2.1. Το μέτρο αυτό θα ήταν ευπρόσδεκτο, διότι θα καθιέρωνε ένα πλαίσιο αναφοράς για την εξέλιξη σ'αυτόν τον τομέα. Η ΕΤΠ συνιστά τη σύνταξη συμπληρωματικών εκθέσεων που θα περιλαμβάνουν τις πρωτοβουλίες των τοπικών και περιφερειακών αρχών, διότι σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο λαμβάνονται πολλές αξιόλογες πρωτοβουλίες στις οποίες διαφορετικά ίσως να μην αποδιδόταν η δέουσα σημασία.

3.2.2. Πρέπει να δημιουργηθεί διοργανική επιτροπή σε περιφερειακό επίπεδο, με τοπική συμμετοχή, αποτελούμενη από τους κοινωνικούς εταίρους και τις δημόσιες διοικήσεις, στην οποία οι αρμόδιοι για την κατάρτιση να καθορίσουν τους στόχους και τα μέσα που θα διευκολύνουν την πρόσβαση των εργαζομένων στην κατάρτιση και τη βελτίωσή της, αποδίδοντας τη δέουσα σημασία σε ειδικούς τομείς όπως οι ΜΜΕ, η κατάρτιση των γυναικών, οι μικροί συνεταιρισμοί και οι αγροτικές επιχειρήσεις.

3.3. Επισύναψη στις εκθέσεις των κρατών μελών δελτίων παροχής πληροφοριών για τις σημαντικότερες πρωτοβουλίες, ώστε να διευκολύνεται η κατανόησή τους από τις άλλες χώρες και να υπάρχει δυνατότητα παροχής περαιτέρω πληροφοριών (αριθμών τηλεφώνου, διευθύνσεων ηλεκτρονικού ταχυδρομείου κ.λπ).

3.3.1. Καθώς σημαντικός σκοπός των εθνικών εκθέσεων είναι η ανταλλαγή εμπειριών, η διάδοση όλων των καλών ιδεών και πρωτοβουλιών στο σύνολο των κοινοτικών χωρών και η δημιουργία εμπνεύσεως, είναι σημαντικό να γίνονται εύκολα κατανοητές οι πρωτοβουλίες και να είναι δυνατή η παρακολούθησή τους για την παροχή περισσότερων πληροφοριών, αν χρειασθεί. Η συμπλήρωση ενός απλού δελτίου για τις σημαντικότερες πρωτοβουλίες - και, μέσω αυτού, η διευκόλυνση των επαφών για περαιτέρω στοιχεία - ίσως να απέτρεπε την κατάπνιξη μιας πρωτοβουλίας στον καταιγισμό των πληροφοριών που περιέχονται στο σύνολο των εθνικών εκθέσεων ή την υπερβολικά σύντομη - και επομένως απαγορευτική για την επίτευξη του στόχου της - περιγραφή της πρωτοβουλίας στην κοινή έκθεση.

3.4. Συμπερίληψη των περισσοτέρων στοιχείων - εφόσον υπάρχουν - από τις αξιολογικές εκτιμήσεις των διαφόρων πρωτοβουλιών στις εθνικές εκθέσεις.

3.4.1. Πάλι προς χάριν του μέγιστου δυνατού οφέλους κατά την ανταλλαγή εμπειριών, θα πρέπει να γνωστοποιούνται στα άλλα κράτη μέλη περισσότερες πληροφορίες, από τις αξιολογήσεις θετικές και αρνητικές, εφόσον υπάρχουν.

3.5. Σε περίπτωση μελλοντικής διενέργειας νέας έρευνας CVTS θα πρέπει να συμπεριληφθεί και η δημόσια διοίκηση, διότι η συνεχής κατάρτιση είναι εξίσου σημαντική στο δημόσιο τομέα όσο και στις ιδιωτικές επιχειρήσεις.

Ως προς το θέμα αυτό η ΕΤΠ επισημαίνει τη σημασία της δημιουργία μιας καλής βάσης για την ανάπτυξη μεγαλύτερης και συνεχούς κατάρτισης στον τομέα της δημόσιας διοίκησης.

3.6. Σύσταση κοινοτικού δικτύου για τη διάδοση των βέλτιστων πρακτικών στον τομέα της προαγωγής της πρόσβασης στην κατάρτιση, ιδίως μέσω τοπικών και περιφερειακών συμπράξεων.

3.6.1. Η ΕΤΠ σημειώνει ότι, παρά τη μεγάλη χρησιμότητα της κατάρτισης των εν λόγω εκθέσεων, είναι αμφίβολο κατά πόσο μπορεί να διατηρηθεί επί συνεχούς βάσεως εντός της διαθέσιμης προθεσμίας (περίπου 4 χρόνια πριν από την κατάρτιση της γενικής πανευρωπαϊκής έκθεσης) μία ουσιαστική ανταλλαγή εμπειριών που είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την προώθηση θετικών εξελίξεων στον εν λόγω τομέα. Θα πρέπει, επομένως να καθιερωθεί ένα πλαίσιο συνεργασίας, το οποίο θα μπορούσε να έχει τη μορφή κοινοτικού δικτύου που θα συνδέει τους τοπικούς και περιφερειακούς οργανισμούς και θα παρέχει στους ενδιαφερόμενους πληροφορίες για τις τελευταίες εξελίξεις στον τομέα. Το δίκτυο αυτό θα παρείχε τη δυνατότητα στις επιχειρήσεις, και ιδίως στις ΜΜΕ, να λαμβάνουν μέρος σε δραστηριότητες κατάρτισης και έτσι να βελτιώνουν την ανταγωνιστικότητα και την παραγωγικότητά τους.

3.6.2. Το ίδιο δίκτυο θα μπορούσε, επίσης, να χρησιμεύει για τη διάδοση της βέλτιστης πρακτικής στις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Σημειωτέον ότι η έκθεση της Επιτροπής δεν αναφέρεται καθόλου στην ενίσχυση της συνεργασίας με αυτές τις χώρες, παρόλο που αυτό θα μπορούσε να συμβάλει σημαντικά στη μεταρρυθμιστική διεργασία που συντελείται εκεί.

3.6.3. Όσον αφορά τους δημοσιονομικούς περιορισμούς, αντί να δημιουργηθεί ένα νέο μέσο, θα μπορούσαν να συνενωθούν σε δίκτυο τα ήδη υπάρχοντα, αφού συντονισθούν σε ενιαίο πλαίσιο και ενισχυθούν μέσω μιας στοχοθετημένης πρωτοβουλίας, με την υποστήριξη του προγράμματος Leonardo και των Διαρθρωτικών Ταμείων.

3.7. Θα πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη προτεραιότητα στη συνεχή κατάρτιση και την πρόσβαση σε νέα επαγγελματικά προσόντα στο μελλοντικό πρόγραμμα Leonardo ΙΙ, ιδίως με την προαγωγή διεθνικών πειραματικών σχεδίων, επικεντρωμένων σε νέους συντελεστές πρόσβασης, όπως οι μέθοδοι οργάνωσης και το ωράριο εργασίας. Ως προς αυτό η ΕΤΠ επισημαίνει την ανάγκη να απλουστευθεί το διοικητικό πλαίσιο του προγράμματος Leonardo.

3.7.1. Εάν η έκκληση για αυξημένη επικέντρωση του ενδιαφέροντος στην πρόσβαση στην επαγγελματική κατάρτιση είναι οπωσδήποτε επαινετή, τίθεται το ερώτημα εάν αξίζει να υποστηριχθεί σε περίπτωση που συνεπάγεται τη μείωση της στήριξης άλλων, υφιστάμενων τομέων δράσης του προγράμματος Leonardo, πράγμα που φαίνεται πολύ πιθανό αν δεν προβλεφθούν περαιτέρω κονδύλια.

3.8. Διοργάνωση περιφερειακών σεμιναρίων ως συνέχεια της παρούσας γνωμοδότησης για το «Ρόλο των τοπικών και περιφερειακών αρχών στη σύνδεση των ιδρυμάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης με τις επιχειρήσεις», προκειμένου να καταδειχθεί παραστατικά η ποικιλομορφία της Ευρώπης και να συγκεντρωθούν συγκεκριμένα παραδείγματα βέλτιστων πρακτικών συμμετοχής των τοπικών και περιφερειακών αρχών στην προαγωγή της συνεχούς κατάρτισης στα κράτη μέλη. Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές έχουν καταβάλλει επίσης προσπάθειες για την προώθηση της κατάρτισης των εκλεγμένων εκπροσώπων και του διοικητικού προσωπικού, προκειμένου να βελτιωθούν οι υπηρεσίες που παρέχονται στους πολίτες.

3.8.1. Μελετάται το ενδεχόμενο να συγκεντρωθούν σε γραπτή μορφή οι εμπειρίες που θα παρουσιαστούν σε αυτά τα σεμινάρια και να προωθηθεί περαιτέρω η ανταλλαγή συγκεκριμένων παραδειγμάτων και η διάδοση των βέλτιστων πρακτικών μεταξύ των κρατών μελών, των περιφερειών και των τοπικών κοινοτήτων.

3.9. Οι προσανατολισμοί της δράσης της Επιτροπής θα πρέπει να συμπεριλαμβάνουν, επιπλέον, την ανάπτυξη τρόπων κατοχύρωσης των προσόντων και την ευρωπαϊκή διάσταση της επαγγελματικής κατάρτισης. Θα μπορούσε να ζητηθεί εδώ η συμβολή του CEDEFOP, δεδομένων των δραστηριοτήτων τις οποίες αναπτύσσει στον τομέα.

4. Συμπεράσματα

Η Επιτροπή των Περιφερειών:

4.1. υποστηρίζει ένθερμα την αυξημένη επικέντρωση του ενδιαφέροντος της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην εκπαίδευση και την κατάρτιση και επικροτεί την παρούσα πρωτοβουλία για την πρόσβαση στη συνεχή κατάρτιση ως συνέχεια του Ευρωπαϊκού Έτους Δια Βίου Εκπαίδευσης 7

4.2. επιθυμεί να τονίσει για άλλη μία φορά με έμφαση ότι την ευθύνη για το περιεχόμενο και την οργάνωση της συνεχούς κατάρτισης, η οποία αποτελεί τμήμα της επαγγελματικής κατάρτισης, φέρουν τα κράτη μέλη, καθώς και ότι η Κοινότητα δεν διαθέτει καμία αρμοδιότητα όσον αφορά την εναρμόνιση των νομοθετικών και κανονιστικών διατάξεων που ισχύουν στα κράτη μέλη στον τομέα αυτό. Η αποκεντρωτική προσέγγιση της επαγγελματικής κατάρτισης επιτρέπει τη χάραξη μιας στρατηγικής που είναι προσαρμοσμένη στις συγκεκριμένες ανάγκες 7

4.3. τονίζει τη συμβολή του «Ευρωπαϊκού έτους δια βίου εκπαίδευσης» στο οποίο δίδεται η αυτή σημασία στις δύο πτυχές της δια βίου εκπαίδευσης:

- στην απασχόληση και προώθηση της δυνατότητας εξεύρεσης απασχόλησης, και

- στην προσωπική ανάπτυξη και θέση του ατόμου στην κοινωνία.

Η ΕΤΠ εμμένει στην ανάγκη να δοθεί έμφαση στη συνεχή κατάρτιση ως πολιτικής για την αξιοποίηση του ρόλου του ατόμου ως συντελεστή της ίδιας του επαγγελματικής σταδιοδρομίας.

Γενικότερα, η πολιτική της συνεχούς επαγγελματικής κατάρτισης πρέπει να επιδιώκει σαφώς την ανάπτυξη της ικανότητας των ατόμων να αξιοποιούν και να προωθούν τις προοδευτικές εξελίξεις της κοινωνίας προκειμένου να συμμετέχουν πλήρως και ενεργά σ'αυτή.

Η προτεραιότητα που δίδεται σήμερα στη συνεχή κατάρτιση στην Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να στηριχθεί στην αρχική κατάρτιση υψηλής ποιότητας - η οποία βασίζεται στην αρχή της θετικής διάκρισης - προκειμένου να διασφαλισθεί μια πολιτική υπέρ μιας συνεχούς κατάρτισης προσιτής σε όλους.

Γενικότερα, πρέπει να ενισχυθούν οι δεσμοί μεταξύ της αρχικής και της συνεχούς κατάρτισης προκειμένου να αποτραπεί η έλλειψη συνοχής μεταξύ των δύο συστημάτων και να καταστεί δυνατός ο σχεδιασμός μιας συνεκτικής και αποτελεσματικής πολιτικής της εκπαίδευσης και της κατάρτισης.

Αυτό απαιτεί, ιδιαίτερα, την αναγνώριση της επαγγελματικής εμπειρίας και των προσόντων και την ανάπτυξη νέων μηχανισμών επικύρωσης των κεκτημένων αυτών 7

4.4. πιστεύει ότι η συνεχής κατάρτιση θα αποτελέσει στο μέλλον αποφασιστικό παράγοντα για τη δυνατότητα των επιχειρήσεων να αποτελούν «χώρους μάθησης» και, συνεπώς, για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας και τη δημιουργία νέων θέσεων απασχόλησης. Η εξέλιξη της τεχνολογίας, η παγκοσμιοποίηση και η δημογραφική εξέλιξη θέτουν τον κόσμο των επιχειρήσεων καθώς και τις τοπικές και περιφερειακές αρχές ενώπιον νέων προκλήσεων και επιβάλλουν εκτεταμένη αναπροσαρμογή των συνθηκών λειτουργίας των επιχειρήσεων και της αγοράς εργασίας. Η ΕΤΠ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι χρειάζονται σοβαρές προσπάθειες για τη σημαντική άνοδο του επιπέδου πρόσβασης στη συνεχή κατάρτιση που απαιτείται για να μπορέσει η Ένωση να αντεπεξέλθει στις ανωτέρω προκλήσεις 7

4.5. καλεί την Επιτροπή να συμπεριλάβει στο προτεινόμενο πλαίσιο διαβουλεύσεων και εκπροσώπους των τοπικών και περιφερειακών αρχών, ώστε να αναπτυχθούν συνθήκες για τη διευκόλυνση της πρόσβασης στην κατάρτιση 7

4.6. επικροτεί τις πολυάριθμες εκθέσεις και αναλύσεις, διότι παρέχουν μία καλή σφαιρική εικόνα και παρουσιάζουν πολλά έξοχα παραδείγματα βέλτιστων πρακτικών όσον αφορά την πρόσβαση στη συνεχή κατάρτιση 7 ωστόσο, ζητεί να καταρτίζονται συμπληρωματικές εκθέσεις που να περιλαμβάνουν τις πρωτοβουλίες των τοπικών και περιφερειακών αρχών. Ακόμη, υπογραμμίζει τη σημασία της επισύναψης στις εν λόγω εκθέσεις δελτίων παροχής πληροφοριών, ιδίως σε σχέση με την αξιολόγηση, προκειμένου να αντληθεί το μέγιστο δυνατό όφελος από την ανταλλαγή εμπειριών 7

4.7. καλεί να συμπεριληφθεί η δημόσια διοίκηση στις αναλύσεις μιας ενδεχόμενης μελλοντικής έρευνας CVTS 7

4.8. υπογραμμίζει την αξία της διάδοσης των βέλτιστων πρακτικών στον τομέα μέσω τοπικών και περιφερειακών σεμιναρίων 7

4.9. καλεί να ζητηθεί η συμβολή του CEDEFOP, ιδίως σε σχέση με την ανάπτυξη συστημάτων αναγνώρισης των προσόντων και την ευρωπαϊκή διάσταση της επαγγελματικής κατάρτισης 7

4.10. τονίζει ότι για να καθιερωθεί μία πραγματική ανταλλαγή εμπειριών επί συνεχούς βάσεως, απαιτείται η ανάπτυξη ενός κοινοτικού δικτύου συνεργασίας και διάδοσης των βέλτιστων πρακτικών. Το δίκτυο αυτό θα επέτρεπε τη μέγιστη δυνατή αξιοποίηση των θετικών εξελίξεων που έχουν επιτευχθεί στα κράτη μέλη, ιδίως στο τοπικό και το περιφερειακό επίπεδο. Γι'αυτό η ΕΤΠ συνιστά στην Επιτροπή να καθιερώσει ένα κοινοτικό δίκτυο για τη διάδοση των βέλτιστων πρακτικών και την προαγωγή της πρόσβασης, στην κατάρτιση, ιδίως μέσω τοπικών και περιφερειακών συμπράξεων. Η συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών σ'αυτό το δίκτυο θα οδηγούσε, επιπλέον, σε μία συντονισμένη πολιτική στους τομείς της εκπαίδευσης, κατάρτισης, βιομηχανίας και απασχόλησης, η οποία δεν ωφελεί μόνο τον τομέα των επιχειρήσεων, αλλά και την τοπική κοινότητα.

4.11. Όσον αφορά τους δημοσιονομικούς περιορισμούς, επισημαίνει ότι, αντί να δημιουργηθεί ένα νέο μέσον θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν ως βάση του προαναφερόμενου δικτύου τα υπάρχοντα δίκτυα, αφού συντονισθούν σε ενιαίο πλαίσιο και ενισχυθούν μέσω μιας στοχοθετημένης πρωτοβουλίας, με την υποστήριξη του προγράμματος Leonardo και των Διαρθρωτικών Ταμείων.

Βρυξέλλες, 15 Ιουλίου 1998.

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής των Περιφερειών

Manfred DAMMEYER

() COM(97) 180 τελικό.

() ΕΕ C 116 της 14.4.1997, σ. 98.

() ΕΕ C 182 της 24.6.1996, σ. 15.

() ΕΕ C 210 της 14.8.1995, σ. 74.