Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για τη χορήγηση έκτακτης οικονομικής βοήθειας στο Μαυροβούνιο

(υποβληθείσα από την Επιτροπή)

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Εισαγωγή

Το Μαυροβούνιο είναι μία από τις δημοκρατίες που συναποτελούν την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας με 600.000 κατοίκους. Η μακροοικονομική κατάσταση του Μαυροβουνίου επιδεινώθηκε σταθερά επί μία δεκαετία εξαιτίας της σταδιακής διάλυσης της Σοσιαλιστικής Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γιουγκοσλαβίας, της διακοπής των εμπορικών σχέσεων, των πολέμων που ξέσπασαν στην περιοχή και της οικονομικής παρακμής της μεγάλης αγοράς της Σερβίας. Η κρίση στο Κοσσυφοπέδιο και το μεγάλο κύμα των προσφύγων από την περιοχή αυτή οδήγησε σε περαιτέρω όξυνση της οικονομικής κρίσης στη χώρα αυτή. Επιπλέον, τα τελευταία χρόνια η Σερβία και το Μαυροβούνιο έχουν αποξενωθεί τόσο από πολιτική όσο και από οικονομική άποψη.

Η σερβική/ομοσπονδιακή κυβέρνηση, αφενός, και η κυβέρνηση του Μαυροβουνίου, αφετέρου, ακολουθούν όλο και πιο διαφορετική πολιτική προσέγγιση όσον αφορά τις προκλήσεις με τις οποίες έρχεται αντιμέτωπη η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας. Η κυβέρνηση του Μαυροβουνίου έχει αποφασίσει να εφαρμόσει δημοκρατικές αρχές, ακολουθεί μια πολιτική ανοίγματος προς την Ευρωπαϊκή Ένωση και εφαρμόζει μεταρρυθμίσεις προς την κατεύθυνση μιας ομαλά λειτουργούσας ελεύθερης οικονομίας. Οι πολιτικές που ακολουθούνται σε ομοσπονδιακό επίπεδο και κυρίως η νομισματική πολιτική δεν υποστηρίζουν, κατά την άποψη της κυβέρνησης του Μαυροβουνίου, τις μεταρρυθμιστικές της προσπάθειες και ως εκ τούτου το Μαυροβούνιο προσπαθεί να αποστασιοποιηθεί από τις επιπτώσεις των πολιτικών αυτών αποφάσεων.

Σε αναγνώριση της δύσκολης θέσης στην οποία έχει περιέλθει δημοκρατική κυβέρνηση του Μαυροβουνίου καθώς και της σοβαρότατης οικονομικής κρίσης που μαστίζει τον πληθυσμό, η Κοινότητα έχει χορηγήσει σημαντική οικονομική βοήθεια στο Μαυροβούνιο. Η βοήθεια (ανθρωπιστική βοήθεια, OBNOVA, Πρόγραμμα Επισιτιστικής Ασφάλειας κ.α.) υπερέβη τα 60 εκατ. ευρώ την περίοδο 1998-1999, εκ των οποίων τα δύο τρίτα έχουν μέχρι στιγμής απορροφηθεί. Στο ποσό αυτό περιλαμβάνεται ανθρωπιστική βοήθεια καθώς και έκτακτη δημοσιονομική υποστήριξη για την κάλυψη δαπανών συνδεόμενων με το μεγάλο κύμα προσφύγων.

Στις 23-24 Μαρτίου 2000, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβόνας υπογράμμισε «...την επιτακτική ανάγκη για τη χορήγηση σημαντικής βοήθειας στο Μαυροβούνιο προκειμένου να εξασφαλισθεί η επιβίωση της δημοκρατικής κυβέρνησης και να αποφευχθεί άλλη μια σοβαρή κρίση στην περιοχή». Επιπλέον, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ζήτησε «...από τα αρμόδια όργανα να λάβουν, χωρίς καθυστέρηση, τις απαραίτητες αποφάσεις όσον αφορά τη χρηματοδότηση [...] σχεδίων, προγραμμάτων και άλλων μορφών υποστήριξης τα οποία θα συμβάλλουν στην ανακούφιση των άμεσων οικονομικών αναγκών του Μαυροβουνίου, εν ανάγκη με την χρησιμοποίηση κοινοτικών δημοσιονομικών αποθεματικών, και μακροοικονομικής υποστήριξης».

Στο πλαίσιο αυτό, προτείνεται η χορήγηση έκτακτης χρηματοδοτικής βοήθειας στο Μαυροβούνιο, πέραν της βοήθειας που ήδη προγραμματίζει η Κοινότητα για το 2000 βάσει του κανονισμού OBNOVA (20 εκατ. ευρώ) και του Προγράμματος Επισιτιστικής Ασφάλειας (10 - 12 εκατ. ευρώ).

Η μακροοικονομική κατάσταση του Μαυροβουνίου

Είναι πολύ δύσκολο να συγκεντρωθούν ακριβή στατιστικά στοιχεία για την οικονομία του Μαυροβουνίου. Με βάση συντηρητικές εκτιμήσεις το ΑΕΠ είναι περίπου 500 εκατ. ευρώ (1 δισ. γερμανικά μάρκα - DEM). Από τα στοιχεία στα οποία βασίζονται οι δημοσιονομικές προβλέψεις του υπουργείου οικονομικών του Μαυροβουνίου, προκύπτει ότι το ονομαστικό ΑΕΠ της χώρας, εκφρασμένο σε γερμανικά μάρκα, αφού μειώθηκε κατά 3,8 % το 1998, μειώθηκε περαιτέρω κατά 13,3 % περίπου το 1999. Για το 2000 αναμένεται ονομαστική αύξηση του ΑΕΠ 5,0 %.

Σύμφωνα με τις διαθέσιμες στατιστικές, το βιοτικό επίπεδο είναι χαμηλό: ο ελάχιστος μηνιαίος μισθός είναι 50 DEM ενώ ο μέσος μηνιαίος μισθός 160-170 DEM. Στα ποσά αυτά, όμως, δεν περιλαμβάνονται τα εισοδήματα από δραστηριότητες στην μεγάλη ανεπίσημη οικονομία ούτε τα εμβάσματα από τους πολυάριθμους Μαυροβουνιώτες που εργάζονται στο εξωτερικό. Όσον αφορά την αγορά εργασίας, απασχολούνται 116.000 άτομα (εκ των οποίων 35.000 στο δημόσιο και 81.000 στον ιδιωτικό τομέα) ενώ 73.000 άτομα είναι άνεργα. Συνεπώς, το επίσημο ποσοστό ανεργίας υπολογίζεται σε 39 %, ποσοστό το οποίο δεν λαμβάνει υπόψη την απασχόληση στην ανεπίσημη οικονομία. Ο αριθμός των συνταξιούχων ανέρχεται σε 82.000 και επομένως είναι δυσανάλογα μεγάλος σε σχέση με τον αριθμό των απασχολούμενων.

Τα επίσημα στοιχεία για το εξωτερικό εμπόριο και το ισοζύγιο πληρωμών του Μαυροβουνίου καλύπτουν μόνον τις συναλλαγές στα εξωτερικά σύνορα του Μαυροβουνίου (και όχι τα σύνορα με τη Σερβία). Ωστόσο, στις αρχές του 2000 το εμπόριο με τη Σερβία φαίνεται ότι είχε σχεδόν παύσει. Το 1999, οι εξαγωγές σε χώρες του εξωτερικού ανήλθαν σε 123 εκατ. USD ενώ οι εισαγωγές σε 358 εκατ. USD με συνέπεια να καταγραφεί «εμπορικό έλλειμμα» 235 εκατ. USD. Αν ληφθούν όμως υπόψη οι μη καταγραφείσες επανεξαγωγές εμπορευμάτων το εμπορικό αυτό έλλειμμα ενδέχεται να έχει υπερεκτιμηθεί κατά πολύ. Για το 1999, το Νομισματικό Συμβούλιο του Μαυροβουνίου αναμένει ότι το συνολικό έλλειμμα του ισοζυγίου πληρωμών θα κυμανθεί μεταξύ 50 και 70 εκατ. DEM (περίπου 5-7% του ΑΕΠ). .

Νομισματικό καθεστώς

Το φθινόπωρο του 1999, η Εθνική Τράπεζα της Γιουγκοσλαβίας αύξησε την προσφορά χρήματος (εθνικό νόμισμα: δηνάριο - YUD) κατά 40 % περίπου, πράγμα το οποίο οδήγησε σε κατακόρυφη υποτίμηση του νομίσματος στη μαύρη αγορά και σε σημαντική επιτάχυνση του πληθωρισμού. Από στοιχεία που δημοσίευσε η ομοσπονδιακή στατιστική υπηρεσία προκύπτει ότι ο πληθωρισμός τιμών καταναλωτή στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας ενώ τον Αύγουστο αυξήθηκε (σε μηνιαία βάση) μόνον κατά 3,8 %, τον Σεπτέμβριο αυξήθηκε κατά 12,4 % και τον Οκτώβριο κατά 9,1 %. Σύμφωνα με τις αρχές του Μαυροβουνίου, αυτό δικαιολόγησε από οικονομική άποψη την εισαγωγή του DEM/ευρώ ως παράλληλου νομίσματος στις 2 Νοεμβρίου, το σχέδιο της μετατροπής του υποκαταστήματος της Εθνικής Τράπεζας της Γιουγκοσλαβίας στο Μαυροβούνιο σε Εθνική Τράπεζα του Μαυροβουνίου (που δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί εξαιτίας, μεταξύ άλλων, συνταγματικών προβλημάτων) και τη σύσταση Νομισματικού Συμβουλίου αρμόδιου για θέματα νομισματικής πολιτικής. Την αλλαγή αυτή υποβοήθησε το γεγονός ότι το γερμανικό μάρκο κυκλοφορούσε ήδη παράνομα (κυρίως για αποταμιευτικούς λόγους και δοσοληψίες σημαντικού ύψους όπως συναλλαγές επί ακινήτων).

Η εισαγωγή της παράλληλης χρήσης του DEM στο Μαυροβούνιο συνοδεύθηκε από την εισφορά περίπου 14 εκατ. DEM στο σύστημα πληρωμών της χώρας αυτής, ποσό με το οποίο η κυβέρνηση κάλυψε οφειλές για μισθούς και συντάξεις σε λογαριασμούς στον επίσημο οργανισμό πληρωμών (ZOP). Έκτοτε, η αναλογία του γερμανικού μάρκου στις συναλλαγές που πραγματοποιούνται στο Μαυροβούνιο αυξήθηκε σημαντικά. Τον Φεβρουάριο του 2000 ισοδυναμούσε με τα 2/3 των καταγεγραμμένων συναλλαγών. Παλαιότερες ελπίδες ότι το δηνάριο θα είχε αποσυρθεί εντελώς από την κυκλοφορία μέχρι τον Μάρτιο του 2000 δεν υλοποιήθηκαν. Αυτό εξηγείται εν μέρει από το γεγονός ότι τα γιουγκοσλαβικά στρατεύματα που βρίσκονται στο Μαυροβούνιο εξακολουθούν να πληρώνονται σε δηνάρια και ότι τα δηνάρια συνεχίζουν να είναι γενικώς αποδεκτά στο βόρειο τμήμα της χώρας.

Πέραν αυτού, αντιδρώντας στην απόφαση του Μαυροβουνίου να υιοθετήσει το DEM ως παράλληλο νόμισμα, οι ομοσπονδιακές γιουγκοσλαβικές αρχές έλαβαν από ενωρίς μέτρα για τον περιορισμό των πληρωμών σε δηνάρια από το Μαυροβούνιο προς στην Σερβία καθώς και των πληρωμών σε γερμανικά μάρκα προς τις επιχειρήσεις του Μαυροβουνίου, και με τον τρόπο αυτόν ανακόπηκαν οι κανονικές ροές των πληρωμών. Τα μέτρα αυτά σε συνδυασμό με μέτρα συνοριακών ελέγχων μεταξύ των δύο δημοκρατιών είχαν ως συνέπεια να παύσουν σχεδόν ολοκληρωτικά οι εμπορικές συναλλαγές μεταξύ Μαυροβουνίου και Σερβίας.

Το Μαυροβούνιο εξαρτάτο σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές τροφίμων από τη Σερβία. Μετά την ολοσχερή σχεδόν παύση των εμπορικών συναλλαγών μεταξύ των δύο δημοκρατιών, το Μαυροβούνιο αναγκάσθηκε να εισάγει τρόφιμα από άλλες χώρες σε υψηλότερες τιμές. Συνεπώς, μετά την εισαγωγή του συστήματος των δύο νομισμάτων, οι πληθωριστικές πιέσεις στο Μαυροβούνιο δεν υποχώρησαν εξαιτίας της μεγάλης ανόδου των τιμών των τροφίμων. Έτσι τον Δεκέμβριο του 1999, ο πληθωρισμός στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας αυξήθηκε κατά 0,8 % μόνον, σε μηνιαία βάση (50,1% σε ετήσια βάση) ενώ στο Μαυροβούνιο οι τιμές σε δηνάρια σε ένα παρακολουθούμενο καλάθι τροφίμων αυξήθηκαν κατά 20,8 % σε μηναία βάση (128,4% σε ετήσια βάση ).

Η δημοσιονομική κατάσταση του Μαυροβουνίου

Εκτός από τον ομοσπονδιακό προϋπολογισμό, στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας κάθε μια από τις ομόσπονδες δημοκρατίες καταρτίζει δικό της προϋπολογισμό και διαθέτει ορισμένα άλλα δημοσιονομικά μέσα όπως πιστώσεις εκτός προϋπολογισμού. Από τον ομοσπονδιακό προϋπολογισμό κατά κανόνα χρηματοδοτούνται στοιχεία ομοσπονδιακού χαρακτήρα όπως ο στρατός και οι συντάξεις των βετεράνων του πολέμου. Ως αποτέλεσμα της τεταμένης πολιτικής κατάστασης μεταξύ Σερβίας/ Γιουγκοσλαβίας και Μαυροβουνίου, οι κανονικοί δεσμοί μεταξύ προϋπολογισμού του Μαυροβουνίου και ομοσπονδιακού προϋπολογισμού διακόπηκαν. Έτσι, αφενός το Μαυροβούνιο δεν λαμβάνει κονδύλια από τον ομοσπονδιακό προϋπολογισμό για τις συντάξεις των βετεράνων του πολέμου, ενώ, αφετέρου, οι τελωνειακές αρχές του Μαυροβουνίου δεν μεταβιβάζουν τα έσοδα από δασμούς στον ομοσπονδιακό προϋπολογισμό. Το καθαρό αποτέλεσμα της διακοπής αυτής των οικονομικών δεσμών με τον ομοσπονδιακό προϋπολογισμό ήταν η επιδείνωση της δημοσιονομικής κατάστασης του Μαυροβουνίου.

Μετά από μια περίοδο ισοσκελισμού τα τελευταία χρόνια, το έλλειμμα του ενοποιημένου γενικού κρατικού προϋπολογισμού του Μαυροβουνίου υπολογίζεται περίπου σε 66 εκατ. DEM (περίπου 6,5 % του ΑΕΠ). Πέραν αυτού, σύμφωνα με το υπουργείο οικονομικών, έχουν συσσωρευθεί ληξιπρόθεσμες οφειλές για συντάξεις και λέγεται ότι ορισμένα συνταξιοδοτικά ταμεία έχουν καθυστέρηση δύο μηνών στις πληρωμές τους, πράγμα που ισοδυναμεί με 25 εκατ. DEM.

Προκειμένου να ενθαρρυνθεί η καταβολή φόρων σε γερμανικά μάρκα, η κυβέρνηση θέσπισε τον Νοέμβριο του 1999 κανονισμό που υποχρεώνει τις επιχειρήσεις των οποίων τα έσοδα είναι σε ξένο νόμισμα να πληρώνουν τους φόρους τους σε γερμανικά μάρκα και προσφέρει σε άλλες επιχειρήσεις και στους ιδιώτες φορολογικές εκπτώσεις από 15 έως 30 % εφόσον καταβάλλουν τους φόρους που τους αναλογούν σε γερμανικά μάρκα. Μολονότι ο κανονισμός αυτός αύξησε βραχυπρόθεσμα τα φορολογικά έσοδα σε γερμανικά μάρκα, το δημοσιονομικό κόστος του εν λόγω μέτρου μπορεί να αποδυναμώσει ακόμη περισσότερο τη δημοσιονομική θέση της κυβέρνησης μακροπρόθεσμα.

Σύμφωνα με το νόμο, ο προϋπολογισμός του Μαυροβουνίου για το 2000 παρουσιάζεται ισοσκελισμένος. Ανέρχεται σε 394 εκατ. DEM λαμβάνοντας ως βάση ονομαστική αύξηση του ΑΕΠ 5%. Υφίστανται όμως σοβαροί κίνδυνοι. Πρώτον, ο ισοσκελισμένος προϋπολογισμός βασίζεται ρητά στην προϋπόθεση οικονομικής βοήθειας από το εξωτερικό ίσης με 2-3 % του ΑΕΠ. Δεύτερον, μια ονομαστική αύξηση του ΑΕΠ 5% (σε DEM) μπορεί να αποδειχθεί υπερβολικά αισιόδοξη. Τρίτον, ο προϋπολογισμός του 2000 φαίνεται ότι εκτιμά προς τα πάνω τα έσοδα και προς τα κάτω τις δαπάνες σε σχέση με το 1999. Αυτό σημαίνει ότι οι πραγματικές ανάγκες μπορεί να αποδειχθούν αρκετά υψηλότερες από το αναμενόμενο. Συνεπώς, είναι λογικό να αναμένεται ότι οι ανάγκες δημοσιονομικής υποστήριξης θα είναι τουλάχιστον ίσες με εκείνες του 1999, ακόμη και αν δεν ληφθεί υπόψη η ανάγκη διευθέτησης των ληξιπρόθεσμων οφειλών, ιδίως όσον αφορά τις συντάξεις.

Συνολικά, είναι δύσκολο να διαμορφωθεί μια ακριβής εικόνα όσον αφορά τις ανάγκες εξωτερικής χρηματοδότησης του Μαυροβουνίου. Ένας από τους κύριους λόγους είναι η έλλειψη αναλυτικής αξιολόγησης και ενός οικονομικού προγράμματος από το ΔΝΤ και την Παγκόσμια Τράπεζα, των οποίων το Μαυροβούνιο δεν είναι μέλος. Ωστόσο, υπάρχουν σαφείς ενδείξεις ότι η οικονομική κατάσταση του Μαυροβουνίου είναι προβληματική και ότι οι ανάγκες του έχουν μάλλον μακροοικονομικό χαρακτήρα.

Δυνατή έκτακτη χρηματοδοτική βοήθεια από την Κοινότητα προς το Μαυροβούνιο

Λαμβάνοντας υπόψη τις αντιξοότητες που αντιμετωπίζει η Δημοκρατία του Μαυροβουνίου την τελευταία δεκαετία και ιδίως τους τελευταίους μήνες είναι σημαντικό για το Μαυροβούνιο να λάβει εξωτερική υποστήριξη στην κρίσιμη αυτή φάση. Η βοήθεια αυτή θα συμβάλλει στην ανάκαμψη της οικονομίας και, κατ' επέκταση, στη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου. Πέραν αυτού θα εξασφαλίσει τη συνέχιση της λειτουργίας των βασικών διοικητικών υπηρεσιών ενόσω λαμβάνονται μέτρα για τη βελτίωση των προσόδων. Αυτό θα υποστηρίξει την πρόσφατη ευπαθή πρόοδο όσον αφορά την οικονομική, κοινωνική και πολιτική σταθερότητα τόσο στη Δημοκρατία του Μαυροβουνίου όσο και στην ευρύτερη περιοχή των Βαλκανίων.

Η Δημοκρατία του Μαυροβουνίου δεν είναι επιλέξιμη για συμμετοχή στα όργανα του Bretton Woods. Κατά συνέπεια, το Μαυροβούνιο δεν μπορεί να τύχει υποστήριξης από τους κανονικούς μηχανισμούς του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας στο πλαίσιο ενός οικονομικού προγράμματος.

Ορισμένοι διμερείς δωρητές έχουν ήδη ανακοινώσει την πρόθεσή τους να υποστηρίξουν το Μαυροβούνιο. Τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης δήλωσαν ότι θα παράσχουν οικονομική βοήθεια στο Μαυροβούνιο ύψους 4,5 εκατ. ευρώ, επιπλέον των 45 εκατ. ευρώ που αναμένεται να χορηγήσουν υπό μορφή εγγυήσεων. Οι ΗΠΑ αναμένεται ότι θα χορηγήσουν βοήθεια υπό μορφή επιχορηγήσεων ύψους 30 εκατ. ευρώ.

Συμπληρωματικά και πέραν της κοινοτικής βοήθειας των 30-32 εκατ. ευρώ που προγραμματίζονται στο πλαίσιο του OBNOVA και του Προγράμματος Επισιτιστικής Ασφάλειας, η Επιτροπή υποβάλλει πρόταση για τη χορήγηση έκτακτης οικονομικής βοήθειας ύψους 20 εκατ. ευρώ κατ' ανώτατο όριο υπό μορφή άμεσων και μη επιστρεπτέων επιχορηγήσεων. Πριν υποβάλλει την πρότασή της η Επιτροπή συμβουλεύθηκε την Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή η οποία ενέκρινε την πρωτοβουλία.

Το ποσό θα χορηγηθεί σε δύο δόσεις και θα διέπεται από κατάλληλους όρους όσον αφορά τις μακροοικονομικές πτυχές και την διαρθρωτική αναπροσαρμογή της οικονομίας. Λ.χ. ενδέχεται να περιλαμβάνονται μέτρα για την αύξηση της δημοσιονομικής διαφάνειας και τη βελτίωση της συγκέντρωσης των φόρων καθώς και η υποχρέωση μείωσης των ληξιπρόθεσμων οφειλών όσον αφορά τις συντάξεις.

Λαμβάνοντας υπόψη την έλλειψη επίσημου ελέγχου από τα όργανα του Bretton Woods στο Μαυροβούνιο, η Επιτροπή προτίθεται να δώσει ιδιαίτερη προσοχή στην ορθή εφαρμογή και παρακολούθηση της βοήθειας αυτής. Όλες οι δαπάνες προπαρασκευής, εφαρμογής και παρακολούθησης θα καλυφθούν από τη βοήθεια. Αναμένεται ότι συνολικά οι δαπάνες αυτές θα είναι της τάξεως του 1 εκατ. ευρώ.

Με βάση τα παραπάνω, το Συμβούλιο αφού λάβει τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου καλείται να εγκρίνει τη συνημμένη πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για τη χορήγηση έκτακτης οικονομικής βοήθειας στο Μαυροβούνιο .

2000/0114 (COD)

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για τη χορήγηση έκτακτης οικονομικής βοήθειας στο Μαυροβούνιο

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη,

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και ιδίως το άρθρο 308,

την πρόταση της Επιτροπής [1],

[1] ΕΕ C , , σ. .

τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου [2],

[2] ΕΕ C , , σ. .

Εκτιμώντας τα εξής:

(1) η Επιτροπή συμβουλεύθηκε την Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή προτού υποβάλει την πρότασή της,

(2) η κυβέρνηση του Μαυροβουνίου τηρεί μια πολιτική ανοίγματος προς την Ευρωπαϊκή Ένωση και εφαρμόζει μεταρρυθμίσεις προς την κατεύθυνση μιας ομαλά λειτουργούσας ελεύθερης οικονομίας,

(3) η συνολική οικονομική κατάσταση του Μαυροβουνίου έχει επιδεινωθεί τα τελευταία χρόνια και η δημοσιονομική κατάστασή του χειροτέρευσε σημαντικά το 1999,

(4) σε αναγνώριση της δυσχερούς κατάστασης την οποία αντιμετωπίζει η δημοκρατική κυβέρνηση του Μαυροβουνίου και της σοβαρότατης οικονομικής κρίσης που πλήττει τον πληθυσμό, η Κοινότητα προσέφερε μεγάλη υποστήριξη στο Μαυροβούνιο την περίοδο 1998-1999,

(5) οι δημοσιονομικές ανάγκες του Μαυροβουνίου αναμένεται ότι θα διατηρηθούν σε υψηλά επίπεδα το 2000,

(6) η εξωτερική βοήθεια που απαιτείται από διεθνείς δωρητές για το 2000 αναμένεται ότι θα είναι σημαντική, λαμβάνοντας επίσης υπόψη την ανάγκη να εξοφληθούν οι ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις, ιδίως στο ταμείο συντάξεων,

(7) η Δημοκρατία του Μαυροβουνίου δεν είναι σε θέση να συνάψει μακροπρόθεσμα δάνεια στο εσωτερικό ούτε στο εξωτερικό,

(8) η Δημοκρατία του Μαυροβουνίου δεν είναι επιλέξιμη για συμμετοχή στα όργανα του Bretton Woods. Κατά συνέπεια, το Μαυροβούνιο δεν μπορεί να λάβει υποστήριξη από τους κανονικούς μηχανισμούς του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας στο πλαίσιο ενός οικονομικού προγράμματος,

(9) Στις 23-24 Μαρτίου 2000, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβόνας υπογράμμισε «...την επιτακτική ανάγκη για την χορήγηση σημαντικής βοήθειας στο Μαυροβούνιο προκειμένου να εξασφαλισθεί η επιβίωση της δημοκρατικής κυβέρνησης και να αποφευχθεί άλλη μια σοβαρή κρίση στην περιοχή». Επιπλέον, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ζήτησε «...από τα αρμόδια όργανα να λάβουν, χωρίς καθυστέρηση, τις απαραίτητες αποφάσεις όσον αφορά τη χρηματοδότηση [...] σχεδίων, προγραμμάτων και άλλων μορφών υποστήριξης τα οποία θα συμβάλλουν στην ανακούφιση των άμεσων οικονομικών αναγκών του Μαυροβουνίου, εν ανάγκη με τη χρησιμοποίηση κοινοτικών δημοσιονομικών αποθεματικών, καθώς και μακροοικονομικής υποστήριξης»,

(10) Η χορήγηση έκτακτης οικονομικής βοήθειας από την Κοινότητα υπό μορφή άμεσων και μη επιστρεπτέων επιχορηγήσεων προς τη Δημοκρατία του Μαυροβουνίου θα ανακουφίσει τα οικονομικά προβλήματα που αντιμετωπίζει η χώρα αυτή υπό τις σημερινές αντίξοες συνθήκες.

(11) λαμβάνοντας υπόψη την έλλειψη επίσημου ελέγχου από τα όργανα του Bretton Woods στο Μαυροβούνιο, η Επιτροπή προτίθεται να δώσει ιδιαίτερη προσοχή στην ορθή εφαρμογή και παρακολούθηση της βοήθειας αυτής. Όλες οι δαπάνες προπαρασκευής, εφαρμογής και παρακολούθησης θα καλυφθούν από τη βοήθεια,

(12) τη διαχείριση της έκτακτης οικονομικής βοήθειας θα αναλάβει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ,

(13) η συνθήκη δεν προβλέπει για τη λήψη της παρούσας απόφασης άλλες εξουσίες πλην εκείνων που αναφέρονται στο άρθρο 308,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

1. Η Κοινότητα θα χορηγήσει στη Δημοκρατία του Μαυροβουνίου έκτακτη οικονομική βοήθεια υπό μορφή άμεσων μη επιστρεπτέων επιχορηγήσεων ύψους 20 εκατ. ευρώ κατ' ανώτατο όριο με σκοπό την ανακούφιση των εξωτερικών χρηματοδοτικών αναγκών της χώρας.

2. Τη διαχείριση της βοήθειας αυτής θα αναλάβει η Επιτροπή σε στενή συνεργασία με την Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή.

Άρθρο 2

1. Η Επιτροπή εξουσιοδοτείται να συμφωνήσει με τη Δημοκρατία του Μαυροβουνίου, αφού συμβουλευθεί την Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή, τους οικονομικούς όρους που θα διέπουν την παρούσα βοήθεια.

2. Η Επιτροπή, σε συνεργασία με την Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή, θα ελέγχει ανά τακτά διαστήματα αν οι οικονομικές πολιτικές της Δημοκρατίας του Μαυροβουνίου σέβονται τους στόχους και τους όρους οικονομικής πολιτικής βάσει των οποίων χορηγείται η παρούσα βοήθεια.

Άρθρο 3

1. Οι μη επιστρεπτέες επιχορηγήσεις θα τεθούν στη διάθεση της Δημοκρατίας του Μαυροβουνίου σε δύο τουλάχιστον δόσεις επί τη βάσει της επιτυχούς τήρησης των όρων οικονομικής πολιτικής που αναφέρονται στο άρθρο 2, παράγραφος 1. Η δεύτερη δόση δεν θα διατεθεί πριν την παρέλευση δύο μηνών από τη χορήγηση της πρώτης δόσης.

2. Όλες οι συναφείς δαπάνες προπαρασκευής, εφαρμογής και παρακολούθησης θα καλυφθούν εξίσου από τη βοήθεια.

3. Τα χρήματα θα διατεθούν για τον προϋπολογισμό της Δημοκρατίας του Μαυροβουνίου.

Άρθρο 4

Η Επιτροπή θα υποβάλει ετήσια έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο η οποία θα περιλαμβάνει αξιολόγηση της εφαρμογής της παρούσας απόφασης.

Βρυξέλλες,

Για το Συμβούλιο

Ο πρόεδρος

ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ

1. Tιτλοσ τησ ενεργειασ

Έκτακτη οικονομική βοήθεια προς τη Δημοκρατία του Μαυροβουνίου.

2. Κονδύλιο του προϋπολογισμου

B7-532 μακροοικονομική βοήθεια για τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων.

3. Νομική βάση

Η προσεχής απόφαση του Συμβουλίου βάσει του άρθρου 308 της συνθήκης.

4. Περιγραφή της ενεργειας

4.1 Γενικός στόχος

Χορήγηση έκτακτης οικονομικής βοήθειας υπό μορφή άμεσων και μη επιστρεπτέων επιχορηγήσεων ύψους 20 εκατ. ευρώ κατ' ανώτατο όριο, για την υποστήριξη του προϋπολογισμού του Μαυροβουνίου.

4.2 Καλυπτόμενη περίοδος και διακανονισμός ανανέωσης

Μέχρι τα τέλη του 2000.

5. Κατάταξη των δαπανων ή εσοδων

5.1 Μη υποχρεωτική δαπάνη

5.2 Διαχωριζόμενες πιστώσεις

6. Έιδοσ δαπανων ή εσοδων

Κατ' ανώτατο όριο 20 εκατ. ευρώ υπό μορφή άμεσων και μη επιστρεπτέων επιχορηγήσεων (100% επιδότηση), τα οποία θα διατεθούν σε δύο τουλάχιστον διαδοχικές δόσεις. Όλες οι συναφείς δαπάνες προπαρασκευής, εφαρμογής και παρακολούθησης καλύπτονται εξίσου από την παρούσα βοήθεια.

7. Δημοσιονομικεσ επιπτωσεισ

7.1 Μέθοδος υπολογισμού του συνολικού κόστους της ενέργειας (σχέση μεταξύ μεμονωμένων και συνολικών δαπανών)

Λόγω της απουσίας οικονομικού προγράμματος αξιολογημένου από τα όργανα του Bretton Woods και της αναξιοπιστίας των διαθέσιμων στατιστικών στοιχείων είναι πολύ δύσκολο να εκτιμηθούν επακριβώς οι ανάγκες εξωτερικής βοήθειας. Οι εκτιμήσεις ως προς την απαιτούμενη διεθνή βοήθεια για το 2000 διαφέρουν πολύ μεταξύ τους ανάλογα με τις πηγές. Παρά ταύτα είναι λογικό να αναμένεται ότι οι ανάγκες δημοσιονομικής υποστήριξης θα είναι τουλάχιστον της ίδιας τάξης με τις ανάγκες για το 1999 (υπολογιζόμενες σε 66 εκατ. DEM περίπου), χωρίς να ληφθεί υπόψη η ανάγκη εξόφλησης των ληξιπρόθεσμων οφειλών, ιδίως στο ταμείο συντάξεων, οι οποίες υπολογίζονται σε 25 εκατ. ευρώ περίπου. Προτείνεται κοινοτική συνεισφορά 20 εκατ. ευρώ κατ' ανώτατο όριο για την κάλυψη ενός μεγάλου μέρους των αναγκών αυτών. Η διαφορά αναμένεται ότι θα καλυφθεί από άλλους διμερείς δωρητές.

7.2 Ανάλυση του κόστους - Χρονοδιάγραμμα των πιστώσεων ανάληψης υποχρεώσεων και των πιστώσεων πληρωμών

εκατ. ευρώ (σε τρέχουσες τιμές)

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Αναμένεται ότι οι πρώτες πιστώσεις ανάληψης υποχρεώσεων και πληρωμών θα χορηγηθούν πριν τα τέλη Αυγούστου 2000 ενώ η δεύτερη δόση θα ακολουθήσει πριν τα τέλη Δεκεμβρίου 2000.

8. Μέτρα για την προληψη τησ απατησ

Οι πιστώσεις θα καταβληθούν απευθείας στο υπουργείο οικονομικών της Δημοκρατίας του Μαυροβουνίου, αφού πρώτα οι υπηρεσίες της Επιτροπής σε συνεργασία με την Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή, διαπιστώσουν ότι η οικονομική πολιτική που εφαρμόζει η Δημοκρατία του Μαυροβουνίου είναι ικανοποιητική και ότι πληρούνται οι ειδικοί όροι υπό τους οποίους παρέχεται η βοήθεια. Αυτό ενδέχεται να περιλαμβάνει και τις προσπάθειες για τη βελτίωση της δημοσιονομικής διαφάνειας η οποία θα συμβάλει επίσης στην πρόληψη της απάτης.

Όλες οι συναφείς δαπάνες προπαρασκευής, εφαρμογής και παρακολούθησης θα καλυφθούν εξίσου από τη βοήθεια. Συνεπώς, ένα μικρό μέρος των επιχορηγήσεων θα χορηγηθεί υπό μορφή υποστήριξης για την προπαρασκευή, εφαρμογή και παρακολούθηση της βοήθειας. Το μέρος αυτό της βοήθειας θα βελτιώσει τη διαφάνεια και θα εξυπηρετήσει την πρόληψη της απάτης.

Η βοήθεια θα υποβληθεί σε διαδικασίες επαλήθευσης, δημοσιονομικού ελέγχου και άλλων ελέγχων υπ' ευθύνη του Ελεγκτικού Συνεδρίου και της Ευρωπαϊκής υπηρεσίας για την καταπολέμηση της απάτης (OLAF).

9. Στοιχεια της αναλυσης κοστουσ /αποτελεσματικοτητασ

9.1 Λόγοι που δικαιολογούν την ενέργεια

Υποστηρίζοντας τις προσπάθειες οργάνωσης της οικονομικής ανασυγκρότησης και ανάπτυξης και δημιουργίας μιας ομαλά λειτουργούσας ελεύθερης οικονομίας η βοήθεια αυτή θα βελτιώσει τις προοπτικές οικονομικής ανάκαμψης και μελλοντικής ανάπτυξης της Δημοκρατίας του Μαυροβουνίου, θα τη βοηθήσει να αντεπεξέλθει στις σοβαρές οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις της τρέχουσας οικονομικής κρίσης που αντιμετωπίζει ενώ μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα θα μειώσει την εξάρτησή της από εξωτερική χρηματοδότηση.

Επιπλέον, η βοήθεια θα αποτελέσει ένδειξη πολιτικής υποστήριξης για τη Δημοκρατία του Μαυροβουνίου σε μια κρίσιμη φάση.

9.2 Παρακολούθηση και αξιολόγηση της ενέργειας

Η βοήθεια έχει έκτακτο χαρακτήρα. Θα χορηγηθεί απευθείας στο υπουργείο οικονομικών της Δημοκρατίας του Μαυροβουνίου, αφού πρώτα οι υπηρεσίες της Επιτροπής διαπιστώσουν ότι η Δημοκρατία του Μαυροβουνίου εφαρμόζει τους όρους οικονομικής πολιτικής με ικανοποιητικό τρόπο.

Οι υπηρεσίες της Επιτροπής θα παρακολουθούν και θα αξιολογούν τη δράση. Προς τον σκοπό αυτό, οι υπηρεσίες της Επιτροπής θα εξετάζουν τις εκθέσεις που θα καταρτίζουν οι αρχές του Μαυροβουνίου και ειδικοί εμπειρογνώμονες, που θα χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο του σκέλους τεχνικής υποστήριξης της βοήθειας.

Η βοήθεια θα υποβληθεί σε διαδικασίες επαλήθευσης, δημοσιονομικού ελέγχου και άλλων ελέγχων υπ' ευθύνη του Ελεγκτικού Συνεδρίου και της Ευρωπαϊκής υπηρεσίας για την καταπολέμηση της απάτης (OLAF).

10. Διοικητικέσ δαπάνεσ (Τμημα III, Μεροσ A του προϋπολογισμου)

Η ενέργεια έχει έκτακτο χαρακτήρα και δεν συνεπάγεται αύξηση του προσωπικού της Επιτροπής.