Αριθ. C 160/2 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 1. 7. 85 
Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανακοίνωση της Επιτροπής στο 
Συμβούλιο σχετικά με την προστασία του περιβάλλοντος στη λεκάνη της Μεσογείου 0) 
(85/C 160/02) 
Στις 8 Μαΐου 1984, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 198 της 
συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, τη γνωμοδότηση της ΟΚΕ για την 
ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο σχετικά με την προστασία του περιβάλλοντος στη λεκάνη 
της Μεσογείου. 
Το τμήμα περιβάλλοντος, δημόσιας υγείας και κατανάλωσης, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία 
των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε την γνωμοδότηση του στις 5 Μαρτίου 1985 με βάση την εισηγητική 
έκθεση του κ. De Grave. 
Κατά τη 225η σύνοδο ολομέλειας της, στη συνεδρίαση της 27ης Μαρτίου, η ΟΚΕ υιοθέτησε ομόφωνα 
την ακόλουθη γνωμοδότηση: 
Ι. Γενικές Παρατηρήσεις 
1. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει την πρωτοβουλία της Επιτροπής 
να προτείνει τουλάχιστον ένα σχέδιο στρατηγικής και ένα 
σχέδιο δράσης για την προστασία του περιβάλλοντος στην 
περιοχή της Μεσογείου. 
Η περιοχή αυτή παρουσιάζει έντονα ειδικά προβλήματα που 
δεν μπορούν πάντα να επιλυθούν σε εθνικό επίπεδο ούτε 
άλλωστε και σε κοινοτικό επίπεδο. Σχετικά με αυτό, η ΟΚΕ 
διερωτάται μήπως είναι σκοπιμότερο να συμμετάσχουν, 
κατά κάποιο τρόπο, οι χώρες που είναι υποψήφιες σήμερα για 
ένταξη, στις ερευνητικές διεργασίες που προτείνονται από 
την Επιτροπή. Η λεκάνη της Μεσογείου περιλαμβάνει, πράγ­
ματι, ορισμένες περιφέρειες αυτών των χωρών, και συνεπώς 
έχει μεγάλη σημασία να γνωρίζουμε από τώρα τα οικολογικά 
προβλήματα των μελλοντικών μας εταίρων. 
2. Διάφορες διεθνείς οργανώσεις, στις οποίες εκπροσω­
πούνται χώρες ή πόλεις των δύο ακτών της Μεσογείου, 
ανέπτυξαν πολλές ενέργειες στον τομέα του περιβάλλοντος. 
Η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να συνεργαστεί όσο το δυνατό 
στενότερα με τις οργανώσεις αυτές. Πρέπει να επωφεληθεί 
από την πείρα τους και να υποστηρίξει τις προσπάθειες που 
καταβάλλουν, καθώς και να αναζητήσει ένα όσο το δυνατό 
ευρύτερο γεωγραφικό πλαίσιο που να εξασφαλίζει ότι η 
δράση που αναπτύσσουν τα τρία κράτη μέλη που βρίσκονται 
στη Μεσόγειο, δεν θα αποτελέσει απομονωμένη δράση, 
καταδικασμένη να έχει μόνο περιορισμένη επιτυχία. 
Επιπλέον, οι συμφωνίες που έχουν συναφθεί μεταξύ της 
Κοινότητας και των τρίτων χωρών της Μεσογείου θα πρέπει 
στο μέλλον να συμπεριλαμβάνουν και την πτυχή της συνερ­
γασίας στον τομέα του περιβάλλοντος. Υπάρχουν ακόμα 
ανεκμετάλλευτες δυνατότητες στον τομέα αυτό. 
Όσον αφορά την Αδριατική για παράδειγμα, θα αυξηθούν 
στον τομέα της προστασίας του περιβάλλοντος οι κοινές 
δράσεις με τη Γιουγκοσλαβία στα πλαίσια των πρωτοβου­
λιών της συμφωνίας συνεργασίας μεταξύ της ΕΟΚ και αυτής 
της χώρας. 
3. Εξάλλου, η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να συνεργαστεί 
όσο το δυνατό στενότερα με τους ιδιωτικούς οργανισμούς, τα 
εργαστήρια, τα ιδρύματα, κλπ. που ασχολούνται με την 
προστασία του περιβάλλοντος στην λεκάνη της Μεσο­
γείου. 
Ο ΕΕ αριθ. C 133 της 21. 5. 1984, σ. 12. 4. Από την άλλη μεριά, η ΟΚΕ παρατηρεί μία ορισμένη 
έλλειψη συντονισμού μεταξύ του τίτλου του εγγράφου («η 
προστασία του περιβάλλοντος στην περιοχή της Μεσογεί­
ου») και του περιεχομένου των παραρτημάτων σχετικά με το 
πρόγραμμα δράσης, και προπαντός με τις ειδικές ενέργειες. 
Η ΟΚΕ θα επιθυμούσε, στα παραρτήματα αυτά, να δοθεί 
ιδιαίτερο βάρος σε μία σφαιρική στρατηγική και σε ένα 
σφαιρικό σχέδιο δράσης αντί για μία αντιπαράθεση διαφό­
ρων σχεδίων που φαίνεται εξάλλου να αποτελούν ήδη ξεπε­
ρασμένα παραδείγματα. 
Η Επιτροπή κρίνει ότι «είναι σημαντικό να προσεχθεί η 
κατοχύρωση μέσα από τις προβλεπόμενες ενέργειες όχι μόνο 
της προστασίας αλλά και της αναβάθμισης του περιβάλλο­
ντος». Όμως στη συνέχεια του εγγράφου βρίσκει κανείς 
ελάχιστα σημεία σχετικά με τη βελτίωση του περιβάλλο­
ντος. 
Η ΟΚΕ διαπιστώνει με λύπη ότι πουθενά δεν υπάρχει ένα 
πρόγραμμα για την επίλυση των προβλημάτων του περιβάλ­
λοντος της λεκάνης της Μεσογείου. 
Η ΟΚΕ έχει συχνά την εντύπωση ότι ορισμένες κυβερνήσεις, 
παρά το γεγονός ότι αποδέχονται τα προγράμματα προστα­
σίας του περιβάλλοντος, συνεχίζουν να εγκρίνουν την εγκα­
θίδρυση βιομηχανικών εγκαταστάσεων που ρυπαίνουν. 
5. Η ΟΚΕ τονίζει ότι πολλά νομικά μέσα που ήδη υπάρ­
χουν μπορούν από τώρα να συμβάλουν στη βελτίωση της 
προστασίας του περιβάλλοντος στην περιοχή της Μεσογείου. 
Άλλα μέτρα έχουν προταθεί από την Επιτροπή και θα πρέπει 
να υιοθετηθούν από το Συμβούλιο. 
Πρόκειται από τη μια μεριά για ειδικές συμβάσεις σχετικά με 
τη Μεσόγειο: 
— τη σύμβαση για την προστασία της Μεσογείου από τη 
ρύπανση, όπως και το πρωτόκολλο για την πρόληψη της 
ρύπανσης της Μεσογείου θαλάσσης από τις επιχειρήσεις 
καταβύθισης που πραγματοποιούνται από τα πλοία και τα 
εναέρια μέσα· 
— το πρωτόκολλο σχετικά με τη συνεργασία στα θέματα της 
καταπολέμησης της ρύπανσης της Μεσογείου από τους 
υδρογονάνθρακες και τις άλλες επιβλαβείς ουσίες σε 
περίπτωση κρίσιμης κατάστασης· 
— το πρωτόκολλο σχετικά με την προστασία της Μεσογείου 
από τη ρύπανση χερσαίας προέλευσης· 
1. 7. 84 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 160/3 
— το πρωτόκολλο σχετικά με τις ειδικά προστατευόμενες 
περιοχές της Μεσογείου. 
Από την άλλη μεριά ορισμένες οδηγίες (ή προτάσεις) γενικού 
χαρακτήρα μπορούν να έχουν μία πιο εξειδικευμένη εφαρμο­
γή στη Μεσόγειο, στους ακόλουθους τομείς για παράδειγ­
μα: 
— Γεωργία σε ορεινές περιοχές, 
— Πολιτική αλιείας (διαχείριση των πόρων, για παράδειγμα 
ελάχιστο μέγεθος των αλιευθέντων ιχθύων), 
— Αγρονομική έρευνα (επιλογή μεσογειακών ειδών δέν­
δρων, ασθένειες ορισμένων ειδών), 
— Ποιότητα των υδάτων για θαλάσσια λουτρά, 
— Υποστήριξη πρότυπων σχεδίων στον τομέα της διατήρη­
σης της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς, 
— Κοινοτική πολιτική τουρισμού, 
— Προστασία των αποδημητικών πτηνών, 
— Ολοκληρωμένα Μεσογειακά Προγράμματα, 
— Αμοιβαία υποστήριξη σε περίπτωση ρύπανσης από υδρο­
γονάνθρακες, καθώς και για την καταπολέμηση των 
πυρκαγιών των δασών, 
— Επικίνδυνες ουσίες που εκβάλλονται στον υδάτινο χώρο 
(βαριά μέταλλα, χλωριούχα οργανικά προϊόντα, υδρογο­
νάνθρακες . . .), 
— Οικολογική χαρτογραφία, 
— Κανόνες ασφάλειας για τα πλοία/έλεγχος στα κοινοτικά 
λιμάνια, 
— Κώδικας συμπεριφοράς των Ηνωμένων Εθνών όσον αφο­
ρά τις κοινοπραξίες πλοίων, 
— Σύμβαση για την ασφάλεια των θαλάσσιων μεταφορών. 
Όσον αφορά την οικολογική χαρτογραφία, η ΟΚΕ υπενθυ­
μίζει τη γνωμοδότηση της, της 28ης Μαρτίου 1984, στην 
οποία καλούσε την Επιτροπή να διευρύνει, σε ένα μελλοντικό 
στάδιο, το σύστημα ενημέρωσης για τις θάλασσες που 
περιβάλλουν την Κοινότητα. Η ΟΚΕ υπογράμμιζε επίσης την 
ανάγκη να προωθηθεί από τώρα η συνεργασία με τις διεθνείς 
οργανώσεις που έχουν ήδη μια εμπειρία στον τομέα 
αυτό (!). 
Η ανακοίνωση θα έπρεπε να αναφέρει ρητά όλα, ή ένα μέρος, 
από τα νομικά μέσα που αναφέρθηκαν παραπάνω, θα έπρεπε 
επίσης να υπάρχει μία στενότερη συνεργασία σχετικά με το 
θέμα αυτό μεταξύ των ενδιαφερομένων γενικών διευθύνσε­
ων. 
Πολλά σχέδια θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν με την 
προσφυγή στο νομικό μέσο των τοπικών πρωτοβουλιών για 
την απασχόληση. 
Ακόμη, πολλές προτάσεις που περιλαμβάνονται στη γνωμο­
δότηση πρωτοβουλίας της ΟΚΕ «Περιβάλλον και Απα-
0) ΕΕ αριθ. C 140 της 28. 5. 1984. Γνωμοδότηση για την πρόταση 
απόφασης του Συμβουλίου για την έγκριση προγράμματος εργα­
σίας για την πρώτη φάση εφαρμογής συστήματος πληροφόρησης 
για την κατάσταση του περιβάλλοντος και των φυσικών πόρων 
στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα (1984/1987). σχόληση» (2) θα μπορούσαν να συμβάλουν στην πραγματο­
ποίηση των σκοπών της πρότασης της Επιτροπής. 
6. Χρηματοδότηση 
6.1. Η ΟΚΕ κρίνει ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να 
συμμετέχουν πάντοτε στη χρηματοδότηση των σχεδίων για 
τα οποία ενδιαφέρονται. Συνεπώς, η κοινοτική χρηματοδό­
τηση των ειδικών ενεργειών που χωροθετούνται σε ένα 
κράτος μέλος δεν πρέπει να φτάνει ποτέ το 100%. 
7. Σημεία που θα μπορούσαν να τονιστούν περισσότερο 
7.1. Η ΟΚΕ διαπιστώνει με έκπληξη ότι δεν έχουν εκφρα­
στεί ανησυχίες για την προστασία ευαίσθητων βιότοπων 
χερσαίων και θαλασσίων στην Μεσόγειο ή στην λεκάνη της 
Μεσογείου. Θα άξιζε να δοθεί μεγαλύτερη σημασία σε 
ορισμένα είδη φυτών ή ζώων που απειλούνται να εξαφανι­
στούν (φώκια της Μεσογείου, αρκούδα των Πυρηναίων 
κλπ.). 
Είναι απαραίτητο να γίνει καταγραφή αυτών των ειδών και να 
δημιουργηθούν φυσικά πάρκα ώστε να προστατευθούν ορι­
σμένοι βιότοποι που έχουν ανεκτίμητη αξία για τις παράκτιες 
περιοχές της Μεσογείου. 
Για παράδειγμα, η θάλασσα της Μεσογείου περιέχει ελάχι­
στες ποσότητες πλαγκτού ενώ η βλάστηση καλύπτει μόνο 
μία στενή παράκτια ζώνη σε βάθος μικρότερο από 10 μέτρα. 
Η βλάστηση αυτή όμως είναι απαραίτητη για τη σταθεροποί­
ηση του θαλάσσιου βυθού, για την άμβλυνση των θαλασσο­
ταραχών, για την αποφυγή της διάβρωσης των ακτών, για την 
οξυγονοποίηση του θαλάσσιου νερού, καθώς και για την 
προστασία και τη συντήρηση της θαλάσσιας πανίδας. 
Οι βυθοί αυτοί πρέπει να διατηρηθούν, και για να επιτευχθεί 
αυτό πρέπει να γίνουν περισσότερο γνωστοί. 
Μία ειδική δράση θα μπορούσε να συμπεριλαμβάνει και 
ορισμένα είδη φυτών (μεγάλοι τόποι διαφύλαξης θαλάσσιων 
φυτών), ιδιαίτερα με τη μοργή τόπων γενετικής διαφύλα­
ξης· 
7.2. Το σύστημα αγκυροβολιάς των σκαφών αναψυχής θα 
πρέπει να διαμορφωθεί ώστε να αποφεύγονται οι ζημιές που 
προκαλούν οι άγκυρες. Θα πρέπει γι 'αυτό πρώτα απ' όλα να 
ενημερωθούν, όσο το δυνατό καλύτερα, οι ιδιοκτήτες σκα­
φών αναψυχής καθώς και οι αρμόδιοι για τη διευθέτηση των 
ειδικών χώρων, ώστε να μπορούν να δημιουργήσουν συστή­
ματα αγκυροβολιάς που να περιορίζουν τις συνέπειες που 
προκαλούν τα σκάφη αναψυχής στο βυθό της θάλασσας. 
7.2.α. Η τουριστική συγκέντρωση σε ορισμένες περιόδους 
του έτους δημιουργεί ειδικά προβλήματα ως προς τον εφο­
διασμό ύδατος και την εξάλειψη των αποβλήτων. 
7.3. Η κοινοτική ερευνητική πολιτική θα μπορούσε να 
διαδραματίσει ένα ρόλο π.χ. στην μελέτη των μέσων κατα­
πολέμησης της χημικής ρύπανσης της θάλασσας από βαριά 
μέταλλα και από τις σύνθετες χλωριούχες οργανικές ουσίες, 
καθώς και οι συνέπειες της ρύπανσης αυτής στα οικοσυστή­
ματα, στα συστήματα θαλάσσιας και ανθρώπινης διατροφής 
(παράδειγμα: περιεκτικότητα σε υδράργυρο του τόνου που 
αλιεύεται στη Μεσόγειο). 
(Ζ) ΕΕ api0."c"341 της 19. 12. 1983, σ. 43. 
Αριθ. C 160/4 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 1. 7. 84 
7.4. Η ρύπανση από τις επιβλαβείς υγρές ουσίες που 
μεταφέρονται χύμα ή συσκευασμένες ασκεί καταστρεπτική 
επίδραση στα οικοσυστήματα και τα θαλάσσια συστήματα 
διατροφής. Οι προδιαγραφές όπως ακριβώς ορίζονται από τη 
σύμβαση MARPOL1973 -1978 - κυρίως τα παραρτήματα II 
και III θα πρέπει να εφαρμοστούν ταχύτατα. Αυτά τα 
παραρτήματα περιέχουν σαφείς οδηγίες σύμφωνα με τις 
οποίες η απόρριψη των καταλοίπων πρέπει να γίνεται απο­
κλειστικά μέσα από τις εγκαταστάσεις υποδοχής αποβλή­
των, εκτός κι αν τηρούνται ορισμένες προϋποθέσεις. 
7.5. Γενικά, η ρύπανση από καταβύθιση έχει αγνοηθεί 
πολύ στο έγγραφο αυτό. Το πρωτόκολλο σχετικά με την 
πρόληψη της ρύπανσης της Μεσογείου από τις επιχειρήσεις 
καταβύθισης που πραγματοποιούνται από τα πλοία και τα 
εναέρια μέσα άρχισε να ισχύει στις 12 Φεβρουαρίου 1978. 
Αυτό το πρωτόκολλο, όταν θα αρχίσει να εφαρμόζεται 
πραγματικά, θα έχει πολύ μεγάλη επίδραση στην προστασία 
του περιβάλλοντος της Μεσογείου από τη στιγμή που θα 
συμβάλει στον περιορισμό της ποσότητας των αποβλήτων 
που καταβυθίζονται και ταυτόχρονα στην επιλογή των 
ουσιών που είναι κατάλληλες για καταβύθιση. 
7.6. Η αποκατάσταση του θαλάσσιου περιβάλλοντος θα 
πρέπει να αποτελέσει αναπόσπαστο μέρος του τομέα προ­
στασίας του θαλάσσιου περιβάλλοντος. 
Ο χώρος εργασίας των επαγελματιών της θάλασσας δεν θα 
πρέπει μόνο να μπορεί να προστατεύεται από τις οικολογικές 
καταστροφές, αλλά στην περίπτωση μιας κηλίδας πετρελαί­
ου ή άλλου οικολογικού ατυχήματος θα πρέπει να τυγχάνει 
γρήγορης αποκατάστασης η οποία θα μπορεί να αναλαμβά­
νεται για την προστασία αυτού του χώρου. 
Αυτό μπορεί να αφορά μέτρα που να αποβλέπουν στην 
προστασία των ειδών που δεν έχουν πληγεί από την κατα­
στροφή, καθώς και την επαναπλήρωση των θαλάσσιων 
βυθών. 
Οι δράσεις θα πρέπει να συνδέονται επίσης γενικότερα με τη 
διατήρηση της θαλάσσιας πανίδας και χλωρίδας καθώς και 
με την εικόνα των γνωρισμάτων της περιοχής που έχει 
πληγεί. 
7.7. Τα προγράμματα αγρονομικής έρευνας και έρευνας 
στον τομέα «περιβάλλον και κλιματολογία» θα μπορούσαν 
να επιτρέψουν την προώθηση ενεργειών στον τομέα της 
κλιματολογίας της ξηρασίας (επιπτώσεις στη γεωργία 
και στα δάση). Οι μετεωρολογικοί δορυφόροι (NIMBUS, 
METEOSAT, κλπ.) θα μπορούσαν να αποτελέσουν ανεκτί­
μητα βοηθητικά μέσα για τη δραστηριότητα αυτή. Η συνεχής 
αύξηση της ερήμου στη Βόρεια Αφρική είναι ιδιαίτερα 
ανησυχητική και η Κοινότητα θα μπορούσε να διαδραματίσει 
έναν ιδιαίτερα δραστήριο ρόλο σ' αυτό τον τομέα. 
Μετά από τη συνδιάσκεψη του Ντακάρ για την ερημοποίηση, 
στις 24 Ιουλίου 1984, 22 αφρικανικές χώρες πρότειναν τη 
δημιουργία μιας συντονιστικής επιτροπής για την καταπολέ­
μηση της επέκτασης της ερήμου. 
Οι εμπειρογνώμονες πρότειναν την εκπόνηση ενός περιφερει­
ακού προγράμματος συνεργασίας που να βασίζεται στην 
προστασία των υδάτων, του εδάφους και της βλάστησης. Η Κοινότητα θα μπορούσε να συμβάλει παρέχοντας επιστη­
μονική βοήθεια σ' αυτή την πολιτική στα πλαίσια της 
πολιτικής της συνεργασίας, καθώς και για το λόγο ότι το 
φαινόμενο αυτό είναι δυνατό να επαναληφθεί στην οικοκλι-
ματολογία των μεσογειακών της περιοχών. 
7.8. Η ΟΚΕ έχει ήδη υπογραμμίσει την επιθυμία της να 
αναπτυχθεί μία καλύτερη συνεργασία μεταξύ των διαφόρων 
πολιτικών και, κατά συνέπεια, των διαφόρων' γενικών 
διευθύνσεων. 
Στα πλαίσια αυτά θα ήταν χρήσιμο να χρηματοδοτηθούν 
έρευνες καθώς και η ανάπτυξη πρωτοτύπων με στόχο την 
κατάληξη σε νέες ευρωπαϊκές τεχνολογίες σε τομείς όπως: 
— αεροπορικά μέσα πολλών χρήσεων για την καταπολέμη­
ση καταστροφών (πυρκαγιές δασών, ρύπανση της θάλασ­
σας από τους υδρογονάνθρακες, διάσωση στην θάλασσα, 
πυρκαγιές κτιρίων-πύργων κλπ.), 
— υλικό εκθάμνωσης, 
— υλικό καθαρισμού των παράλιων που να μη προξενεί 
ζημιές στο περιβάλλον, 
— ενεργητική αποκατάσταση των αποβλήτων (η διάδοση 
απλώς των ήδη διαθέσιμων γνώσεων θα είχε πολύ μεγάλο 
ενδιαφέρον), 
— εξοπλισμός για την ημερήσια και νυκτερινή επιτήρηση 
των θαλασσών (απορρίψεις υδρογονανθράκων), 
— κλπ. 
8. Η ΟΚΕ κρίνει ότι η συμβουλευτική επιτροπή για τις 
δράσεις περιβάλλοντος στις μεσογειακές περιοχές αποτελεί 
ένα πολύτιμο μέσο για τον ορισμό των σχεδίων. 
Η επιτροπή αυτή θα πρέπει να συγκροτηθεί από όσο το 
δυνατό περισσότερο αρμόδια για το περιβάλλον άτομα και 
όχι μόνο από εμπειρογνώμονες σε θέματα προϋπολογι­
σμού. 
Επίσης, εκφράζει την επιθυμία όπως εκτός των κυβερνητικών 
εκπροσώπων η επιτροπή αυτή συμπεριλάβει του μόνιμους 
προσκεκλημένους και εκπροσώπους των κοινωνικοοικονο­
μικών κύκλων. 
II. Ειδικές παρατηρήσεις για το έγγραφο της επιτροπής 
Σημείο 7.2 - Κύριοι τομείς στους οποίους είναι σαφές ότι η 
ανάπτυξη δράσης για την προστασία του περιβάλλοντος είναι 
αναγκαία 
Η ΟΚΕ παραπέμπει σχετικά με το θέμα αυτό στις γενικές 
παρατηρήσεις της (σημείο 7). 
Σημείο 7.2. ΐ) 
Το σημείο αυτό θα έπρεπε να διατυπωθεί ως εξής: 
«. . .η αύξηση της διαθεσιμότητας και η προστασία των 
αποθεμάτων νερού, σε σχέση με την ειδική χρήση των 
αποθεμάτων αυτών». 
1. 7. 84 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 160/5 
III. Παρατηρήσεις στα παραρτήματα της ανακοίνωσης 
1. Προβλήματα σχετικά με την ποσότητα και την ποιότητα 
του νερού 
1.1. Η ΟΚΕ σημειώνει ότι μια αύξηση των τουριστών κατά 
τη διάρκεια ορισμένων περιόδων του έτους προϋποθέτει την 
εγκατάσταση και διαχείριση κατάλληλων εγκαταστάσεων 
επεξεργασίας των υδάτων από τους φορείς οικοδομικών 
εργασιών και τα ξενοδοχεία, δηλαδή από τις δημόσιες αρχές. 
Εαν εφαρμοσθεί η αρχή ο «ρυπαίνων πληρώνει», οι εγκατα­
στάσεις αυτές μπορεί να χρηματοδοτηθούν, τουλάχιστον 
μερικά, από το φόρο διαμονής που καταβάλλουν οι τουρίστες 
σ' αυτές τις δημόσιες αρχές. 
Πρέπει επίσης να εξασφαλισθεί ότι οι υπάρχουσες εγκατα­
στάσεις χρησιμοποιούνται αποτελεσματικά. Οι παρατηρή­
σεις αυτές ισχύουν, εξάλλου, και για άλλες περιοχές εκτός 
από αυτές της μεσογειακής λεκάνης (παραλίες του Ατλαντι­
κού και της Βόρειας Θάλασσας, Λίμνη Λεμάν, Λίμνη 
Κωνστάντιας, Λίμνη Λουγκάνο, κλπ.). 
1.2. Εξάλλου, υπάρχει πραγματικά άμεση ανάγκη εγκα­
τάστασης σταθμών υποδοχής αποβλήτων υδρογονανθράκων 
στις ακτές (Shore Reception Facilities), για τα πλοία, πράγμα 
που δεν αναφέρεται με την ανάλογη έμφαση. Η δράση αυτή 
είναι επείγουσα διότι σημαντική χωρητικότητα σε τόνους 
πετρελαίου καταλήγει στη Μεσόγειο. 
Για την επίλυση αυτού του προβλήματος που απαιτεί μεγάλες 
επενδύσεις και επιπλέον χρονικές προθεσμίες κατασκευής, η 
Επιτροπή θα μπορούσε να εξετάσει τη δυνατότητα χρησιμο­
ποίησης παροπλισμένων δεξαμενόπλοιων κατάλληλα εξο­
πλισμένων όπου θα μπορούσαν να φορτωθούν τα τοπικά 
απόβλητα. 
Ο εξοπλισμός τους θα πρέπει να περιλαμβάνει διαχωριστήρες 
πετρελαίου - νερού, βιολογικό καθαρισμό και ακόμη κλι­
βάνους για την καύση των απορριμμάτων. 
Η χρηματοδότηση αυτού του προγράμματος θα μπορούσε να 
εξασφαλισθεί από την ΕΟΚ, με τη συμμετοχή της ενδιαφερό­
μενης χώρας, σύμφωνα με το σημείο 6 που προαναφέρ­
θηκε. 
Ένας κανονισμός θα πρέπει να επιβάλει στα κράτη μέλη να 
αποκτήσουν τις κατάλληλες εγκαταστάσεις. 
Η Επιτροπή πρέπει να εξετάσει το θέμα αυτό μαζί με τις 
διεθνείς οργανώσεις που ήδη ασχολούνται σχετικά, όπως η 
Διεθνής Ναυτική Οργάνωση ΙΜΟ. 
1.3. Η ΟΚΕ επιμένει να εφαρμόζονται καλύτερα η οδηγία 
για τα νερά κολύμβησης καθώς και οι άλλες οδηγίες που 
υπάρχουν. 
1.4. Στο σημείο 3.3., («Εκπαίδευση στελεχών»), η λέξη 
«στελεχών» είναι εξαιρετικά περιοριστική. Διάφορα επίπεδα 
θα πρέπει να ληφθούν υπόψη σ' αυτόν τον εκπαιδευτικό 
κύκλο. 
2. Προβλήματα σχετικά με τη διαχείριση των αποβλήτων 
Η προσπάθεια πρέπει να στραφεί στη διαχείριση των απο­
βλήτων κυρίως σε μία ωκεάνεια περιοχή - τη Μεσόγειο - η οποία πρέπει να αντιμετωπίσει διάφορες μορφές και πηγές 
ρύπανσης απ' όπου προκύπτουν πολυάριθμα απόβλητα. 
Όσον αφορά την αστική και βιομηχανική ρύπανση, σημα­
ντικές πηγές ρύπανσης χερσαίας προέλευσης, η ΟΚΕ 
υπενθυμίζει τη σημασία του πρωτοκόλλου της Αθήνας στη 
σύμβαση της Βαρκελώνης του 1976, σχετικά με τη προστασία 
της Μεσογείου κατά της ρύπανσης χερσαίας προέλευσης. 
Παρά το γεγονός ότι η Κοινότητυα έχει αναλάβει να πραγ­
ματοποιήσει πολλές διατάξεις του πρωτοκόλλου που προα­
ναφέρθηκε, η ΟΚΕ υπενθυμίζει τη σοβαρότητα του προβλή­
ματος της χωρίς υποδομή αποχέτευσης αστικών και βιομη­
χανικών αποβλήτων. Υπενθυμίζει ότι αυτά τα μέτρα πρέπει 
να συνοδεύονται από έργα υποδομής για την επεξεργασία των 
αστικών και βιομηχανικών αποβλήτων. 
Σε περίπτωση οικολογικής καταστροφής που έχει προκληθεί 
από τη ναυσιπλοΐα, η ΟΚΕ τονίζει την ανάγκη επανάκτησης 
των αποβλήτων που προέκυψαν από αυτή τη ρύπανση. 
Ελπίζει ότι δεν θα επαναληφθούν οι περιπτώσεις εκείνες όπου 
τα απόβλητα διοχετεύονται στις παραλίες ή γενικότερα στη 
δημόσια θαλάσσια ιδιοκτησία. 
Ως συμπέρασμα, η διαχείριση των αστικών και βιομηχανι­
κών αποβλήτων ή των αποβλήτων ατυχημάτων ναυσιπλοΐας 
θα πρέπει να αποτελεί εξίσου σημαντική προτεραιότητα 
όπως και η προτεραιότητα προστασίας του περιβάλλοντος. 
Με την έννοια αυτή, η ΟΚΕ εγκρίνει τις διατάξεις που 
περιλαμβάνονται στο παράρτημα II της ανακοίνωσης της 
Επιτροπής στο Συμβούλιο. 
Η διαχείριση των αποβλήτων αποτελεί αναπόσπαστο μέρος 
μιας πολιτικής προστασίας του περιβάλλοντος. Συνδέεται με 
την ιδέα αποκατάστασης του θαλάσσιου περιβάλλοντος ή 
των ζωνών που έχουν υποστεί ζημίες από τη ρύπανση. 
3. Προβλήματα σχετικά με την ορθολογική χρήση του 
χώρου 
Πρέπει να καταστεί όσο το δυνατό συντομότερα αποτελε­
σματικό το σύστημα πληροφόρησης για την κατάσταση του 
περιβάλλοντος και των φυσικών πόρων (οικολογική χαρτο­
γράφηση). 
Αναφορικά με το σημείο αυτό, θα πρέπει να αναλυθεί, για 
πρώτη φορά, σε κοινοτικό επίπεδο η οικονομική και δημο­
σιονομική επίπτωση της αποκατάστασης του δεδομένου 
περιβάλλοντος μ' έναν ορισμένο αριθμό δράσεων, όχι μόνο 
στον τουρισμό (οικοτουρισμό), όπως αναφέρεται στο έγγρα­
φο, αλλά επίσης και στους αλιευτικούς και βιολογικούς 
πόρους γενικά. 
Στις ωκεάνειες περιοχές όπου σημειώθηκαν καταστροφές 
από τη ρύπανση των υδρογονανθράκων για παράδειγμα, η 
έννοια αυτή μόνο μερικά έχει εφαρμοσθεί, χωρίς ωστόσο να 
γίνει κατανοητή σε κοινοτικό επίπεδο. Η έννοια της αποκα­
τάστασης του δεδομένου περιβάλλοντος έχει άλλωστε εδώ 
και αρκετό καιρό ληφθεί υπόψη στους νέους κανονισμούς 
αποζημιώσεων που υιοθετήθηκαν από την ΙΜΟ (Διεθνής 
Ναυτική Οργάνωση) (πρωτόκολλο στο CLC του 1969, πρω­
τόκολλο στο FONDS του 1971). Βεβαίως, οι κανονισμοί αυτοί 
Αριθ. C 160/6 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 1. 7. 84 
δεν έχουν τεθεί ακόμη σε ισχύ. Δίνουν ωστόσο μια ιδέα για τη 
νομική εξέλιξη σχετικά με τις έννοιες όσον αφορά τις 
επανορθώσιμες ζημιές. 
Μπορούν να υπάρξουν σε κοινοτικό επίπεδο, εκτός από τη 
δράση που συνίσταται στην ενθάρρυνσης της επικύρωσης 
των πράξεων αυτών, ορισμένες κατευθύνσεις εργασίας που 
αποβλέπουν στο να καταστήσουν αποτελεσματικά τα σχή­
ματα αποκατάστασης του δεδομένου περιβάλλοντος. 
Η διαδικασία θα μπορούσε να είναι η ακόλουθη: 
— βιολογική, οικολογική, κοινωνικοοικονομική ανάλυση 
των ζημιών που οφείλονται στη ρύπανση, 
— απογραφή των ζημιών καθώς και των μέσων δράσης που 
επιτρέπουν την αποκατάσταση του δεδομένου περιβάλ­
λοντος (μέσα τεχνικά, υποδομών, χρηματοδοτικά . . .), 
— κατάρτιση των σχεδίων αποκατάστασης (αν και σήμερα 
τα παραδείγματα δεν αφθονούν - υπάρχουν ωστόσο 
συγκεκριμένες περιπτώσεις (μερικής) αποκατάστασης 
από τη ρύπανση καταστροφικού χαρακτήρα: το παρά­
δειγμα της Βρετάνης: ο όρμος της Βρέστης). 
Η αποκατάσταση του δεδομένου περιβάλλοντος αποσκοπεί 
στο να επανορθώσει τις ζημιές που έχουν υποστεί οι τοπικοί 
οργανισμοί, οι επαγγελματικές τάξεις που ζουν από τον 
τουρισμό και, οπωσδήποτε, όσοι ζουν από τη θάλασσα. Πολύ 
συχνά, μόνο τα επονομαζόμενα τουριστικά επαγγέλματα 
αναφέρονται ανάμεσα στα θύματα της ρύπανσης. Οι οργα­
νισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης μπορούν να υποστούν απώλει­
ες εισοδήματος από τους φόρους, οι επαγγελματίες της 
θάλασσας (ψαράδες, καλλιεργητές οστράκων . . .) αποτε­
λούν τα πρώτα πιθανά θύματα της ρύπανσης, είτε κατά τρόπο 
άμεσο όσον αφορά τα μέσα εργασίας τους (για παράδειγμα, 
σκάφη που υπέστησαν ζημιές) είτε λόγω διαφυγόντος κέρδο­
υς εξαιτίας της ακινησίας των μέσων εργασίας τους, είτε 
κατά τρόπο έμμεσο λόγω εμπορικής ζημιάς. 
Θα πρέπει επίσης να προβλεφθούν λίγο ή πολύ μακροπρό­
θεσμες λύσεις αποκατάστασης προτού ακόμη οι διεθνείς 
πράξεις τεθούν σε ισχύ: 
— βραχυπρόθεσμα: 
για τις εξακριβωμένες ρυπάνσεις, 
— περισσότερο μακροπρόθεσμα: 
για τις ανεξακρίβωτες ρυπάνσεις. 
Στο κοινοτικό επίπεδο, μπορεί να εκτιμηθεί ότι αυτό θα έχει 
μια διπλή επίπτωση: 
— η πρώτη στο οικονομικό επίπεδο: ο κανόνας της ομοιο­
μορφίας στην εφαρμογή των κανόνων και των αντίκ­
τυπων στην αρχή της μη στρέβλωσης του ανταγωνισ­
μού, 
— η δεύτερη αφορά καθαρά το περιβάλλον: 
αυτή μπορεί να δημιουργήσει μια δυναμική για την 
ομοιόμορφη εφαρμογή της σύμβασης αυτής αλλά επίσης 
και στον τομέα των βλαβερών και επικίνδυνων ουσιών. Η 
κοινή υιοθέτηση των κανόνων της σύμβασης HNS θα επέτρεπε την εφαρμογή των οδηγιών, και ειδικά της 
οδηγίας 76/464 του Συμβουλίου της 4ης Μαΐου 1976 για τη 
ρύπανση που προέρχεται από την απόρριψη των επι­
κίνδυνων ουσιών στο θαλάσσιο περιβάλλον της Κοινότη­
τας (ΕΕ αριθ. L 129 της 18. 5. 1976) της οποίας το 
παράρτημα περιέχει δύο καταλόγους επικίνδυνων ουσιών 
από τις οποίες ορισμένες εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής 
της μελλοντικής διεθνούς σύμβασης HNS. 
Συμπερασματικά, στο εξαιρετικά σημαντικό αυτό, σημείο, 
δεν είναι πλέον σήμερα δυνατό να αποφευχθεί η μελέτη του 
θαλασσίου περιβάλλοντος, σε κοινοτικό πλαίσιο, δίχως να 
γίνεται αναφορά στις αρχές που διέπουν την αρχή του υγιούς 
ανταγωνισμού και των μη οικονομικών στρεβλώσεων. 
Μία οικονομική δραστηριότητα - η οποία θα προκαλούσε 
οικολογική ζημιά σε ένα κράτος μέλος ενώ η δραστηριότητα 
αυτή (για παράδειγμα, η ναυσιπλοΐα) είναι επιβλαβής για την 
κοινοτική Ευρώπη - πρέπει να συνεπάγεται αποζημίωση των 
θυμάτων και αποκατάσταση του περιβάλλοντος το οποίο 
έχει υποστεί βλάβη. 
Είναι, λοιπόν, ευκαιρία να ξαναγίνει λόγος για τα προβλήμα­
τα αποζημίωσης όσον αφορά τις ζημιές που προέρχονται από 
την ρύπανση. 
4. Διεθνής προσέγγιση 
Η ώθηση που μπορεί να δοθεί από την Κοινότητα είναι 
σημαντική, αλλά τίθεται ένα σημαντικό πρόβλημα: 
Η κοινοτική δράση που αποβλέπει στην προστασία της 
Μεσογείου πρέπει να διευρυνθεί για να περιλάβει το σύνολο 
της λεκάνης χρησιμοποιώντας όλες τις νομικές πράξεις που 
έχουν καταρτίσει οι διεθνείς οργανισμοί, που δρουν στο πεδίο 
αυτό, καθώς και τις συμφωνίες συνεργασίας μεταξύ της 
Κοινότητας και των χωρών του Μεσογειακού Νότου. 
4.1. Σχέδιο άράσης για τη Μεσόγειο 
α) σύμβαση της Βαρκελώνης, 4 
τα πρωτόκολλα· 
β) ολοκληρωμένη σχεδίαση της ανάπτυξης και διαχείρισης 
των πόρων της μεσογειακής λεκάνης (Plan bleu), καθώς 
και πρόγραμμα πρωταρχικών ενεργειών (ΠΠΕ)· 
γ) ένα συντονισμένο πρόγραμμα συνεχούς επίβλεψης και 
έρευνας στον τομέα της μεσογειακής μόλυνσης 
(ΜΕΣ-ΜΟΛ). 
4.2. Διμερείς συμφωνίες συνεργασίας που έχει συνάψει η 
Κοινότητα από το 1972 στο πλαίσιο της πολιτικής της 
«γενικής προσέγγισης». 
Πρόκειται για συμφωνίες που προβλέπουν μια συνεργασία 
στον τομέα της προστασίας του περιβάλλοντος. 
Η ΟΚΕ διερωτάται με ποιον τρόπο η Ευρωπαϊκή Κοινότητα 
μπορεί να ευνοήσει, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της, την 
1. 7. 84 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 160/7 
προώθηση και την εφαρμογή των διεθνών νομικών κειμένων 
όπως η σύμβαση του 1976 (της Βαρκελώνης) και τα πρωτο­
κολλά της. 
Η προστασία του περιβάλλοντος και ο αγώνας κατά της 
μόλυνσης δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν στο περιορισμέ­
νο πλαίσιο της Κοινότητας. Η Ισπανία με την ένταξη της στην 
ΕΟΚ καθώς και οι χώρες του Μεσογειακού Νότου οφείλουν 
να συμμετάσχουν σε μια κοινοτική δυναμική. 
Διάφορες δυσκολίες τεχνικής φύσης (εκτός από εκείνες που 
οφείλονται σε πολιτικονομικά εμπόδια) παρεμποδίζουν την 
αποτελεσματική υλοποίηση των συμφωνιών αυτών. 
Το Περιφερειακό Κέντρο καταπολέμησης της ρύπανσης από 
τους υδρογονάνθρακες^ (Μάλτα) συναντά δυσκολίες τεχνι­
κής φύσης, και συγκεκριμένα στον τομέα των τηλεπικοινω­
νιών. Οι συνεδριάσεις των συμβαλλόμενων μερών απο­
κάλυψαν ότι «η κατάσταση των σημερινών τηλεπικοινωνια­
κών μέσων φαίνεται να έχει χειροτερεύσει, γιατί χρειάζεται 
σήμερα περισσότερος χρόνος για να υπάρξει, σε τεχνικό 
επίπεδο, μιά σύνδεση με το Κέντρο και από το Κέντρο. Η 
χειροτέρευση αυτή εμπεριέχει τον κίνδυνο να περιορίσει σε 
μεγάλο βαθμό τη βοήθεια που το Κέντρο θα μπορούσε να 
προσφέρει σε περίπτωση κρίσιμης κατάστασης. Πρέπει να 
ληφθούν νέα μέτρα για να βελτιωθούν τα τηλεπικοινωνιακά 
μέσα . . .». 
Εκτός από αυτό το τεχνικής φύσης εμπόδιο, είναι προφανές 
ότι το Κέντρο δεν είναι πραγματικά σε θέση να εκπληρώσει 
την αποστολή του, εξαιτίας της έλλειψης πληροφοριών και 
κοινοποιήσεων που θα έπρεπε να παρέχονται από τα συμβαλ­
λόμενα κράτη στη σύμβαση, και ειδικότερα στα πρωτόκολ­
λα. 
Η Κοινότητα θα μπορούσε να ενθαρρύνει τη δημιουργία σε 
όλα τα κράτη μέλη πολυδύναμων κέντρων επέμβασης κατά 
των πυρκαγιών και της θαλάσσιας ρύπανσης, όπως το 
κέντρο που υπάρχει στη Γαλλία, στη Valabre κοντά στη 
Μασσαλία. Η ύπαρξη τέτοιων κέντρων θα διευκόλυνε συνερ­
γασία μεταξύ των κρατών μελών σε περίπτωση μεγάλων 
καταστροφών. Ήδη από τώρα μπορεί να αρχίσει να ανα­
πτύσσεται η κατάρτιση των στελεχών και η ανταλλαγή 
πληροφοριών μεταξύ των κρατών μελών. 
4.3. Πρωτόκολλο των Αθηνών σχετικά με τη ρύπανση 
χερσαίας προέλευσης 1980 
Η ΟΚΕ υποστηρίζει ανεπιφύλακτα την ιδέα (σημείο 2.3.2 της 
ανακοίνωσης) ότι θα πρέπει να προωθηθεί μία εμπεριστατω­
μένη μελέτη της ρύπανσης χερσαίας προέλευσης και των 
φαινομένων διάδοσης της ρύπανσης, κυρίως στους ποταμό-
κολπους και τις γύρω παράκτιες περιοχές. 
Κι εδώ όπως και στην περίπτωση της πρόληψης της ρύπαν­
σης από την ναυσιπλοΐα οι παρεμβάσεις στον τομέα της 
τεχνικής συνεργασίας και της μεταφοράς της τεχνολογίας 
είναι σημαντικές για την αποτελεσματική εφαρμογή αυτού 
του πρωτοκόλλου. 
Οι ανεπάρκειες του πρωτοκόλλου, στη φάση της εφαρμογής 
του, εντοπίζονται στην αδυναμία των προγραμμάτων συνε­
χούς εποπτείας και ελέγχου της απόρριψης των αποβλήτων. 
Το τμήμα είναι επίσης υπέρ της προώθησης κάθε κοινοτικής 
ενέργειας - τόσο στο δημοσιονομικό όσο και στο τεχνολο­γικό επίπεδο - που αποσκοπεί στην ουσιαστική εφαρμογή 
των διατάξεων του πρωτοκόλλου που αναφέρονται στην 
ρύπανση χερσαίας προέλευσης. 
Εξάλλου, το παράρτημα IV δεν αναφέρεται στο πρωτόκολλο 
σχετικά με την καταβύθιση, μολονότι αυτή η πηγή ρύπανσης 
αποτελεί ένα σημαντικό και επικίνδυνο τμήμα της συνολικής 
ρύπανσης στη Μεσόγειο. 
Για το λόγο αυτό, η ΟΚΕ τάσσεται υπέρ της συνεδρίασης που 
έχει προγραμματιστεί για το 1984 σχετικά με την επεξεργασία 
μιας στρατηγικής συντονισμένης δράσης στα θέματα του 
περιβάλλοντος στη λεκάνη της Μεσογείου. 
5. Ειδικές δράσεις 
5.1. Η ΟΚΕ σημειώνει ότι στην πραγματικότητα οι «προ­
τεινόμενες ειδικές δράσεις» δεν αποτελούν παρά παραδείγ­
ματα που έχουν ήδη ξεπεραστεί σε μεγάλλο βαθμό ή θα 
πρέπει να ολοκληρωθούν. Για παράδειγμα το σχέδιο σχετικά 
με τον ευτροφισμό των ακτών (Abruzzo) θα πρέπει να 
συνδυασθεί με τις ενέργειες που προωθούνται στην Emilia 
Romagna, το Languedoc και την Καταλωνία, μετά την ένταξη 
της Ισπανίας. 
Παρατηρεί ότι ορισμένα από τα προτεινόμενα παραδείγματα 
αφορούν μόνο μια πτυχή γεωγραφικά πολύ περιορισμένη των 
προβλημάτων που τίθενται σε ευρύτερη κλίμακα, όπως για 
παράδειγμα: 
— τον οργανικό εμπλουτισμό των ακτών (Abruzzi), 
— την υδροδότηση των νησιών (Σικελία), 
— τη διάβρωση των εδαφών (νησιά του Αιγαίου). 
Χωρίς να αγνοηθεί το γεγονός ότι όλες οι μελέτες και όλες οι 
ενέργειες δεν είναι μεταθετές, η ΟΚΕ κρίνει ότι, αν πρόκειται 
για πρότυπες μελέτες, θα πρέπει να μη γίνουν νέες μελέτες 
επιπλέον των μελετών που έχουν ήδη γίνει, και ότι δεν θα 
πρέπει να επαναληφθούν τα πρότυπα σχέδια που ήδη υπάρ­
χουν σ' άλλες περιοχές. Καμιά φορά επιβάλλεται η μετάβαση 
στο επόμενο στάδιο. 
Ταυτόχρονα, θα πρέπει να δοθεί προσοχή στη συμμετοχή των 
ενδιαφερόμενων περιοχών, από την αρχή των ειδικών αυτών 
δράσεων, έτσι ώστε να επωφεληθούν όσο το'δυνατόν περισ­
σότερο από τις εμπειρίες αυτές. 
Η ΟΚΕ διατυπώνει την ευχή να ενταχθούν αποτελεσματικό­
τερα αυτές οι πρότυπες μελέτες σε μία στρατηγική και γενική 
δράση για τον οργανικό εμπλουτισμό των υδάτων, την 
οικοκλιματολογία όλων των περιοχών που είναι ελλειμματι­
κές σε αποθέματα νερού, την ερημοποίηση και τη διάβρωση 
των εδαφών κλπ. 
5.2. Επιπλέον, η ΟΚΕ υποδεικνύει μια μελέτη, δηλαδή ένα 
σχέδιο-πρότυπο, για την ίδρυση οικολογικού πάρκου στη 
λιμνοθάλασσα της Βενετίας. 
Υποδεικνύει, επιπλέον, μια προκαταρκτική μελέτη, και στη 
συνέχεια μια ειδική ενέργεια, σχετικά με τις ζημιές που 
προκαλούνται από το ναυτικό τουρισμό. 
5.3. Η ΟΚΕ παρατηρεί ότι ορισμένες ειδικές δράσεις δεν 
προσιδιάζουν μόνο στη Μεσογειακή λεκάνη. Αυτή είναι η 
Αριθ. C 160/8 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 1. 7. 85 
περίπτωση μιας μελέτης για τα απόβλητα που προέρχονται 
από τα χοιροτροφεία. Το πρόβλημα αυτό αποτέλεσε ήδη το 
αντικείμενο πολυάριθμων προτύπων σχεδίων και πολυάριθ­
μων ενεργειών σε άλλες περιοχές. Η Επιτροπή θα έπρεπε να 
κοινοποιήσει τα αποτελέσματα σε όλους τους αρμόδιους που 
ενδιαφέρονται για το θέμα αυτό, (της Μεσογειακής λεκάνης 
και άλλων περιοχών) και να αντιμετωπίσει το ενδεχόμενο και 
άλλων συμπληρωματικών δράσεων λαμβάνοντας υπόψη 
κάθε ειδική κατάσταση όπως εκείνη στον Αμβρακικό 
κόλπο. 
Η ΟΚΕ δεν εκφράζει άποψη ως προς τη χρηματοδότηση από 
την Κοινότητα μιας μελέτης σχετικά με τα απόβλητα μεταλ­
λευμάτων νικελίου. Η δράση αυτή θα μπορούσε να θεωρηθεί σαν μια σοβαρή καταστρατήγηση της αρχής «όποιος ρυπαί­
νει πληρώνει» και, συνεπώς, σαν ένα προηγούμενο το οποίο 
θα μπορούσαν να επικαλεστούν όλες οι άλλες επιχειρήσεις 
που συναντούν δυσκολίες αναφορικά με την εκκένωση των 
αποβλήτων από μη σιδηρούχα μεταλλεύματα. Δεδομένου ότι 
δεν υπάρχουν συγκεκριμένα στοιχεία για τον ειδικό χαρα­
κτήρα αυτής της δράσης, η ΟΚΕ επιφυλάσσεται να πάρει 
θέση. 
Ειδική δράση αριθ. 10 
Η ΟΚΕ κρίνει ότι οι πιστώσεις που προβλέπονται για τη 
δράση αυτή είναι ανεπαρκείς. 
Βρυξέλλες, 27 Μαρτίου 1985. 
Ο Πρόεδρος 
της Οικονομικής και Κοινωνικής 
Επιτροπής 
Gerd MUHR 
Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για τις περιφέρειες της Ευρώπης - Δεύτερη 
περιοδική έκθεση για την κοινωνική και οικονομική κατάσταση και την ανάπτυξη των περιφερειών της 
Κοινότητας 
(85/C 160/03) 
Διαδικασία 
Στις 10 Απριλίου 1984, η Επιτροπή ζήτησε από την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, σύμφωνα με 
το άρθρο 198 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, να γνωμοδοτήσει για την 
παραπάνω αναφερόμενη έκθεση. 
Στο τμήμα περιφερειακής ανάπτυξης ανατέθηκε να καταρτίσει γνωμοδότηση για το θέμα αυτό, με 
εισηγητή τον κ. Fuller. Η γνωμοδότηση του τμήματος υιοθετήθηκε στις 15 Φεβρουαρίου 1985. 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε τη γνωμοδότηση ομόφωνα κατά τη 225η σύνοδο 
ολομέλειας της (συνεδρίαση της 27ης Μαρτίου 1985). 
Ι. Εισαγωγή 
1. Η πρώτη περιοδική έκθεση δημοσιεύτηκε από την 
Επιτροπή το Φεβρουάριο του 1981, η δε ΟΚΕ εξέδωσε τη 
γνωμοδότηση της στις 30 Ιουνίου 1982 (>)· 
2. Η ΟΚΕ, επιδιώκοντας τον μακροοικονομικό στόχο της 
σύγκλισης των οικονομικών και βιοτικών επιπέδων των 
περιφερειών της Κοινότητας και έχοντας υπόψη τις μεταβο­
λές που προτάθηκαν τότε και ενσωματώθηκαν αργότερα 
στον κανονισμό του ΕΤΠΑ, έκρινε την εποχή εκείνη ότι είχαν 
καταβληθεί αξιόλογες προσπάθειες στα πλαίσια ενός εξαιρε­
τικά πολυσύνθετου και δύσκολου έργου. Είχε τουλάχιστον 
γίνει μια αρχή στην προσπάθεια να βρεθεί τρόπος για την 
εκτίμηση της κατάστασης στις διάφορες περιφέρειες με 
σχεδόν συγκρίσιμες στατιστικές. 
Ο ΕΕ αριθ. C 252 της 27. 9. 1982, σ. 20. 3. Ζητείται τώρα από την ΟΚΕ να εκδώσει γνωμοδότηση 
για τη δεύτερη περιοδική έκθεση, της 4ης Απριλίου 1984. 
Η Επιτροπή επέφερε ορισμένες βελτιώσεις στη διατύπωση 
της προηγούμενης έκθεσης και έδωσε απαντήσεις σε ορισμέ­
να σημεία της κριτικής που είχε ασκηθεί κα*ά της έκθεσης 
αυτής. 
II. Στόχοι της δεύτερης περιοδικής έκθεσης 
1. Η Επιτροπή με τη δεύτερη περιοδική έκθεση για την 
κοινωνική και οικονομική κατάσταση και την ανάπτυξη των 
περιφερειών στην Κοινότητα, η οποία καλύπτει την κατά­
σταση των περιφερειών τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του 
'80 και τις εξελίξεις από το 1973, που άρχισε η πρώτη 
πετρελαϊκή κρίση, ατενίζει το μέλλον, εξετάζει τις προοπτι­
κές των αγορών εργασίας τη δεκαετία του '80 και επιχειρεί να