ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΙΩΣΗΣ ΤΗΣ ΦΤΩΧΕΙΑΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΣΣΟΜΕΝΕΣ ΧΩΡΕΣ

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

Στόχος της παρούσας ανακοίνωσης είναι η υπογράμμιση της κεφαλαιώδους σημασίας της εκπαίδευσης στον αγώνα για την καταπολέμηση της φτώχειας και υπέρ της ανάπτυξης, καθώς και η παρουσίαση γενικού πλαισίου για τους στόχους, τις προτεραιότητες και τις μεθόδους της Κοινότητας και των κρατών μελών της στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης στις αναπτυσσόμενες χώρες (ΑΧ).

Η παρούσα ανακοίνωση αποτελεί μία νέα επικέντρωση των τομεακών ενισχύσεων που παρέχει με σκοπό τη μείωση της φτώχειας βάσει των πρόσφατων υποχρεώσεων που έχει αναλάβει στο διεθνή τομέα, με στήριξη των πολιτικών των ΑΧ και συμπλήρωση των ενεργειών των άλλων χορηγών βοήθειας. Αποσκοπεί στην εστίαση του συνόλου των μεθόδων της στην στήριξη της εκπαίδευσης και κατάρτισης, και στην παρουσίαση κατευθύνσεων για την Κοινότητα.

Η ανακοίνωση αναγνωρίζει τον πρωταρχικό ρόλο των χωρών και λαμβάνει υπόψη τρεις προτεραιότητες για τη στήριξη που παρέχει η Κοινότητα: τη στοιχειώδη εκπαίδευση, και ιδίως την πρωτοβάθμια και την κατάρτιση των διδασκόντων, την κατάρτιση που σχετίζεται με την απασχόληση και την τριτοβάθμια εκπαίδευση, ιδίως σε περιφερειακό επίπεδο.

Η στρατηγική που θα ακολουθηθεί θα συνίσταται στη στήριξη της στοιχειώδους εκπαίδευσης κατά πρώτο λόγο (τόσο ποιοτικά όσο και ποσοτικά) και στην εξασφάλιση ότι τόσο τα κορίτσια όσο και τα αγόρια έχουν φθάσει σε αποδεκτό επίπεδο σχολικής φοίτησης πριν χορηγηθεί ενίσχυση για την κατάρτιση που σχετίζεται με την απασχόληση. Η τριτοβάθμια εκπαίδευση θα λαμβάνεται ιδίως υπόψη σε περιφερειακό επίπεδο.

Οι αρχές που θα ακολουθούνται στο πλαίσιο του πολιτικού διαλόγου σχετικά με τις στρατηγικές στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης είναι οι ακόλουθες:

* Πρέπει να αυξηθούν οι συνολικοί πόροι που διατίθενται για την εκπαίδευση και την κατάρτιση, ιδίως για τις φτωχότερες χώρες και πληθυσμούς.

* Στο εν λόγω πλαίσιο οι επαναλαμβανόμενες δαπάνες των προϋπολογισμών για την εκπαίδευση θα μπορούν να αναλαμβάνονται από την Κοινότητα υπό ορισμένους όρους.

* Οι χώρες θα πρέπει να βελτιώσουν την αποτελεσματικότητα των εκπαιδευτικών τους συστημάτων.

* Θα πρέπει να βελτιώσουν τη πρόσβαση προς πρωτοβάθμια εκπαίδευση λαμβάνοντας μέτρα για να καταστεί υποχρεωτική και δωρεάν.

* Η ισότητα μεταξύ των δύο φύλων έχει πρωταρχική σημασία.

* Η σχέση μεταξύ AIDS και εκπαίδευσης θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη στα εκπαιδευτικά προγράμματα.

* Τα θέματα εκπαίδευσης θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη για την πρόληψη των συγκρούσεων, καθώς και κατά τις περιόδους συγκρούσεως ή που έπονται μιας σύγκρουσης, με σκοπό την προστασία των παιδιών και ιδίως των κοριτσιών.

Όσον αφορά τον πολιτικό διάλογο και τον διάλογο για τη χάραξη στρατηγικής, η Επιτροπή θα χρησιμοποιήσει το πλαίσιο προγραμματισμού της (Έγγραφα Στρατηγικής ανά Χώρα), και, για τις χώρες που είναι επιλέξιμες για την πρωτοβουλία για τις Φτωχές Υπερχρεωμένες Χώρες (ΦΥΧ), τα έγγραφα στρατηγικής για τη μείωση της φτώχειας που καταρτίζονται από τις χώρες-εταίρους.

Τέλος, η στρατηγική προσέγγιση της Κοινότητας στις αναπτυσσόμενες χώρες θα βασίζεται στις ακόλουθες κατευθυντήριες γραμμές:

* Την τομεακή προσέγγιση.

* Τη λήψη υπόψη του μακροοικονομικού και δημοσιονομικού πλαισίου.

* Την λήψη υπόψη των αναγκών και της συμμετοχής των φτωχών.

* Τη συμμετοχή των εκπαιδευτικών παραγόντων και της κοινωνίας των πολιτών υπό την ευρεία έννοια.

* Τη στήριξη της θεσμικής ανάπτυξης και της ανάπτυξης ικανοτήτων.

* Την παρακολούθηση των δραστηριοτήτων και των αποτελεσμάτων (δείκτες)..

* Τον συντονισμό και τη μεγαλύτερη συμπληρωματικότητα μεταξύ των εταίρων.

Η τομεακή στήριξη της εκπαίδευσης θα επιτευχθεί όσο το δυνατόν περισσότερο μέσω της μακροοικονομικής στήριξης με βάση τα τομεακά προγράμματα που βασίζονται στον διάλογο με το σύνολο των εταίρων.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ 2

I ΕΙΣΑΓΩΓΗ 6

ΙΙ. Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ Η ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ: ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗΣ ΤΗΣ ΦΤΩΧΕΙΑΣ 6

1. Η συμβολή της εκπαίδευσης και της κατάρτισης στην καταπολέμηση της φτώχειας 6

2. Η κατάσταση στις αναπτυσσόμενες χώρες 7

3. Οι διεθνείς δεσμεύσεις 7

4. Η δράση των χρηματοδοτών και της Κοινότητας 8

III. ΟΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΙΩΣΗΣ ΤΗΣ ΦΤΩΧΕΙΑΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΣΣΟΜΕΝΕΣ ΧΩΡΕΣ 9

1. Η στοιχειώδης εκπαίδευση και ιδίως η πρωτοβάθμια και η κατάρτιση των διδασκάλων 10

2. Η κατάρτιση που σχετίζεται με την απασχόληση και την ανάπτυξη προσόντων: να λαμβάνεται υπόψη η ζήτηση για εκπαίδευση 15

3. Η τριτοβάθμια εκπαίδευση 16

IV. ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΩΝ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ 17

1. Πολιτικός διάλογος: τα έγγραφα στρατηγικής ανά χώρα (ΕΣΧ) της Κοινότητας και τα έγγραφα στρατηγικής για τη μείωση της φτώχειας (ΕΣΜΦ) των χωρών εταίρων 18

2. Η τομεακή προσέγγιση ("sector wide approach") 18

3. Λήψη υπόψη του μακροοικονομικού και δημοσιονομικού πλαισίου. 19

4. Η λήψη υπόψη των αναγκών και η συμμετοχή των φτωχών πληθυσμών 20

5. Συμμετοχή των εκπαιδευτικών παραγόντων (συμπεριλαμβανομένου του ιδιωτικού τομέα) και της κοινωνίας των πολιτών υπό την ευρεία έννοια. 20

6. Στήριξη της θεσμικής ανάπτυξης και της ανάπτυξης ικανοτήτων. 21

7. Παρακολούθηση των δραστηριοτήτων και των αποτελεσμάτων (δείκτες). 21

8. Τα μέσα χρηματοδότησης 22

V. ΣΥΝΟΧΗ, ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΩΝ 23

VI. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ 24

Παράρτημα 1: Ορισμοί 25

Παράρτημα 2:Η κατάσταση της εκπαίδευσης 26

Παράρτημα 3: 28

Παράρτημα 4: Πολιτικές των κρατών μελών στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης 29

Παράρτημα: 5 Κοινοτική συνεργασία στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης 35

Παράρτημα: 6 Αξιολόγηση της στήριξης που παρέχει η Κοινότητα στην εκπαίδευση στις χώρες ΑΚΕ 36

Παράρτημα 7: Κοινό πλαίσιο συνεργασίας σε επίπεδο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης 38

Παράρτημα: 8 Κώδικας συμπεριφοράς για τους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς του τομέα της εκπαίδευσης 40

Παράρτημα :9 Οι δείκτες 42

I ΕΙΣΑΓΩΓΗ

1. Η εκπαίδευση και η κατάρτιση διαδραματίζουν βασικό ρόλο για την καταπολέμηση της φτώχειας και την ανάπτυξη. Αυτό επιβεβαιώνεται από το σύνολο των υποχρεώσεων που ανέλαβε η διεθνής κοινότητα.

Το φόρουμ του Ντακάρ ("Εκπαίδευση για όλους"), τον Απρίλιο 2000, επανέλαβε και διεύρυνε τη δέσμευση της διεθνούς Κοινότητας για υποχρεωτική βασική εκπαίδευση για όλους μέχρι το 2015.

Οι Αναπτυξιακοί Στόχοι της Χιλιετηρίδας διευκρινίζουν, για τον τομέα της εκπαίδευσης, ότι τα παιδιά (αγόρια και κορίτσια) πρέπει να έχουν όλα τελειώσει τις πρωτοβάθμιες σπουδές τους πριν το 2015.

Στην Κοινή τους Δήλωση του Νοεμβρίου 2000, η Επιτροπή και το Συμβούλιο επιβεβαίωσαν ότι ο κύριος στόχος της αναπτυξιακής πολιτικής της Κοινότητας πρέπει να είναι η μείωση της φτώχειας, με μεσοπρόθεσμο στόχο την εξάλειψή της. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή και το Συμβούλιο διευκρίνισαν ότι η προώθηση δίκαιης πρόσβασης στις κοινωνικές υπηρεσίες, ήτοι στις υπηρεσίες υγείας και εκπαίδευσης, αποτελεί βασική διάσταση της μείωσης της φτώχειας.

2. Συνεπώς, ο στόχος της παρούσας ανακοίνωσης είναι η παρουσίαση ενός ανανεωμένου πλαισίου κατευθύνσεων για την Κοινότητα, η οποία διευκρινίζει την συνεισφορά που μπορεί να έχει η στήριξη της εκπαίδευσης [1] και της κατάρτισης στην καταπολέμηση της φτώχειας στις αναπτυσσόμενες χώρες.

[1] Οι ορισμοί των διαφόρων επιπέδων εκπαίδευσης και κατάρτισης περιέχονται στο παράρτημα 1.

ΙΙ. Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ Η ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ: ΒΑΣΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΗΣ ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗΣ ΤΗΣ ΦΤΩΧΕΙΑΣ

1. Η συμβολή της εκπαίδευσης και της κατάρτισης στην καταπολέμηση της φτώχειας

Η εκπαίδευση και η κατάρτιση έχουν σημαντική θετική επίπτωση στην υγεία, στην κοινωνική και πολιτική συμμετοχή, στην ισότητα ευκαιριών μεταξύ των δύο φύλων, στον ρυθμό οικονομικής μεγέθυνσης, στα εισοδήματα και στην παραγωγικότητα, ιδίως στο πλαίσιο μιας δίκαιης ανακατανομής των καρπών της εν λόγω μεγέθυνσης. Σ´αυτό το πλαίσιο, η εκπαίδευση προσφέρει ορισμένες βασικές ικανότητες που διευκολύνουν την πρόσβαση στην απασχόληση, ιδίως σε αυτούς που δεν συνεχίζουν τις σπουδές τους στην δευτεροβάθμια εκπαίδευση.

Παράλληλα, η εκπαίδευση έχει θετικές επιπτώσεις όσον αφορά την χρηστή διακυβέρνηση: η εκπαίδευση μπορεί να διαδραματίσει βασικό ρόλο αυξάνοντας τη δυνατότητα απαίτησης μεγαλύτερης διαφάνειας και υπευθυνότητας από μέρους των αρχών και συνεπώς τη δυνατότητα εξασφάλισης καλύτερης πρόσβασης στους τοπικούς πόρους και στις δημόσιες υπηρεσίες.

Παράλληλα υπάρχουν αποδείξεις ότι η πρωτοβάθμια εκπαίδευση δεν μπορεί να αναπτυχθεί και οι οικονομίες δεν μπορούν να μεγεθυνθούν χωρίς ένα εκπαιδευτικό σύστημα που να εκπαιδεύει μεγάλο αριθμό φοιτητών πέραν του στοιχειώδους κύκλου σπουδών, συμπεριλαμβανομένων και των πανεπιστημιακών σπουδών. Η ανάπτυξη της εκπαίδευσης πρέπει συνεπώς να είναι ισορροπημένη, δηλαδή πρέπει να εξασφαλίζεται ότι τα συστήματα παράγουν φοιτητές διαφόρων επιπέδων, των οποίων τα προσόντα αντιστοιχούν στη ζήτηση της αγοράς εργασίας.

Το παράρτημα 2 περιγράφει τα στοιχεία σχετικά με την κατάσταση της εκπαίδευσης ειδικά στις αναπτυσσόμενες χώρες.

2. Η κατάσταση στις αναπτυσσόμενες χώρες

Η πείρα δείχνει ότι οι αναπτυσσόμενες χώρες διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο για τον προσανατολισμό των πολιτικών τους και των ενεργειών τους προς τη στήριξη των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης. Ορισμένες χώρες κατόρθωσαν να αυξήσουν σημαντικά το ποσοστό φοίτησης στα σχολεία, έστω και αν εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικά προβλήματα όσον αφορά την ποιότητα της εκπαίδευσης.

Τα βασικά μέτρα σε αυτόν τον τομέα είναι: η αύξηση των κεφαλαίων που προορίζονται για τα εκπαιδευτικά συστήματα, η χρηστή διαχείριση, ένα αξιόπιστο και σταθερό μακροοικονομικό πλαίσιο, η οικειοποίηση των μεταρρυθμίσεων από τις κυβερνήσεις.

Ορισμένες χώρες δεν κατόρθωσαν να εκφράσουν τις διεθνείς δεσμεύσεις τους κατά την εκτέλεση του προϋπολογισμού τους.

Το ποσοστό φοίτησης στα σχολεία συνεχίζει συνολικά να αυξάνεται, αλλά όχι αρκετά γρήγορα. Η δημογραφική αύξηση έχει επίσης συνολική αρνητική επίπτωση στην εξέλιξη του ποσοστού φοίτησης στα σχολεία ανά τον κόσμο: αυτό εξακολουθεί να συμβαίνει παρά την μείωση του ποσοστού γεννήσεων, που άλλωστε ποικίλλει κατά πολύ από περιοχή σε περιοχή.

3. Οι διεθνείς δεσμεύσεις

* Οι αναπτυσσόμενες χώρες δεσμεύτηκαν να αυξήσουν τους πόρους τους στους κοινωνικού τομείς κατά την Διάσκεψη Κορυφής για τα Κοινωνικά Θέματα της Κοπεγχάγης (1995). Στο πλαίσιο αυτό, η αρχή του 20/20 αποτέλεσε αντικείμενο διαβουλεύσεων σε εθελοντική βάση: 20% της βοήθειας στους βασικούς κοινωνικούς τομείς των αναπτυσσομένων χωρών και 20% του προϋπολογισμού στους ίδιους αυτούς τομείς.

* Το Παγκόσμιο φόρουμ του Ντακάρ για την Εκπαίδευση για Όλους (Απρίλιος 2000) επανέλαβε τη διεθνή δέσμευση για τη στήριξη της στοιχειώδους εκπαίδευσης στο πλαίσιο των Στόχων Ανάπτυξης της Χιλιετηρίδας, ενισχύοντάς την με αυξημένη δράση και διευρύνοντάς την με τον καθορισμό άλλων στόχων στον εν λόγω τομέα: "καμία χώρα που έχει δεσμευτεί σοβαρά υπέρ της στοιχειώδους εκπαίδευσης δεν θα παρεμποδιστεί από την έλλειψη πόρων". Οι στόχοι που καθορίσθηκαν μπορούν να συνοψισθούν ως εξής:

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

4. Η δράση των χρηματοδοτών και της Κοινότητας

* Λόγω της στασιμότητας της Δημόσιας Βοήθειας για την Ανάπτυξη (ΔΒΑ), οι χρηματοδότες δεν αύξησαν την ενίσχυση της εκπαίδευσης στις αναπτυσσόμενες χώρες. Επί του παρόντος ο κατά προσέγγιση μέσος όρος του συνόλου των μελών της ΕΑΒ που στηρίζουν την εκπαίδευση αντιπροσωπεύει το 10% του συνόλου της ΔΒΑ: η διαφορά κυμαίνεται μεταξύ 3% για την βοήθεια των ΗΠΑ μέχρι 12% για τη συνυπολογιζόμενη βοήθεια της Κοινότητας και των κρατών μελών της (παράρτημα 3). Το ποσοστό που χορηγείται για την στοιχειώδη εκπαίδευση παραμένει σταθερό σε 15% του συνόλου της βοήθειας για την εκπαίδευση, ποσοστό που αντιπροσωπεύει 1,5% του συνόλου της βοήθειας των χωρών της ΕΑΒ!

* Μια πρόσφατη εξωτερική αξιολόγηση της διαδικασίας των ΕΣΜΦ δείχνει ότι για τις 24 χώρες που επωφελούνται επί του παρόντος από την πρωτοβουλία υπέρ των υπερχρεωμένων φτωχών χωρών οι κοινωνικοί τομείς δεν θα ενισχυθούν αναγκαστικά. Ακόμη και μετά την ελάφρυνση του χρέους, οι χώρες θα χορηγήσουν μόνο 3 έως 5% του ΑΕγχΠ για τους κοινωνικούς τομείς, ενώ τα τρία τέταρτα αυτών των χωρών έχουν ξοδέψει περισσότερο από το 10% του εισοδήματός τους για την εξυπηρέτηση του χρέους το 2001.

* Τα στοιχεία που περιέχει το παράρτημα 3 δείχνουν ότι τα κράτη μέλη δεν αποδίδουν, κατά κανόνα, προτεραιότητα στην στοιχειώδη εκπαίδευση σε σχέση με τους άλλους υποτομείς. Η Παγκόσμια Τράπεζα αφιερώνει επί του παρόντος 7% των πόρων της στην εκπαίδευση, υπό μορφή δανείων (1 δισεκατ. δολάρια ετησίως). Οι πολιτικές και οι ενέργειες των κρατών μελών συνοψίζονται στο παράρτημα 4.

* Η βοήθεια που χορηγεί επί του παρόντος η Κοινότητα στο σύνολο του τομέα περιγράφεται στο παράρτημα 5, ιδίως στην Ασία και στην Αφρική νοτίως της Σαχάρας. Η ενίσχυση της εκπαίδευσης και της κατάρτισης αντιπροσωπεύει περίπου το 6 % του συνόλου της βοήθειας της Κοινότητας. ένα σημαντικό μέρος αυτής της βοήθειας προορίζεται για τη στοιχειώδη εκπαίδευση. Οι τρέχουσες επενδύσεις της Κοινότητας, στα τέλη του 2001, αντιπροσωπεύουν περίπου 2 δισεκατομμύρια ευρώ.

* Μια πρόσφατη εκτίμηση της βοήθειας που παρέχει η Κοινότητα στις χώρες ΑΚΕ στον τομέα της εκπαίδευσης για το 7ο και 8ο ΕΤΑ (1990-2000) διαπιστώνει ονομαστική, αλλά όχι σημαντική, αύξηση της βοήθειας για την εκπαίδευση. Εξάλλου, η αλλαγή προτεραιοτήτων προς τη στοιχειώδη εκπαίδευση επηρέασε θετικά τη μεταφορά κεφαλαίων προς το εν λόγω επίπεδο εκπαίδευσης. αλλά η σχέση μεταξύ εκπαίδευσης και καταπολέμησης της φτώχειας αναγνωρίστηκε μόνο μετά την κατάρτιση του μεγαλύτερου μέρους των προγραμμάτων. Η μακροοικονομική στήριξη θεωρείται ως προσέγγιση που αυξάνει τη χρηματοδότηση των εκπαιδευτικών συστημάτων Εξάλλου, η αξιολόγηση τείνει να αποδείξει ότι όσον αφορά την επίπτωση και την ποιότητα των ενισχύσεων του τομέα της εκπαίδευσης, πρέπει ακόμα να καταβληθούν σημαντικότατες προσπάθειες. Η αξιολόγηση συνιστά τον περιορισμό του αριθμού των προγραμμάτων, μια τομεακή προσέγγιση, στο μέτρο του δυνατού, θεσμική ενίσχυση και καλύτερο συντονισμό μεταξύ χρηματοδοτών (Παράρτημα 6). Η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη τα συμπεράσματα της εν λόγω αξιολόγησης για τον προγραμματισμό του 9ου ΕΤΑ (ΑΚΕ) και τον προγραμματισμό των άλλων περιοχών.

III. ΟΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΜΕΙΩΣΗΣ ΤΗΣ ΦΤΩΧΕΙΑΣ ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΣΣΟΜΕΝΕΣ ΧΩΡΕΣ

Οι προτεραιότητες της Κοινότητας στον τομέα της εκπαίδευσης και κατάρτισης είναι:

* Η στοιχειώδης εκπαίδευση και ιδίως η πρωτοβάθμια και η κατάρτιση των διδασκάλων

* Η κατάρτιση που σχετίζεται με την απασχόληση.

* Η τριτοβάθμια εκπαίδευση θα λαμβάνεται ιδίως υπόψη σε περιφερειακό επίπεδο.

Καθορίζοντας αυτές τις προτεραιότητες, η Επιτροπή:

* Υπακούει στην ανάγκη θέσεως αυστηρότερων όρων για τις προτεραιότητες στο πλαίσιο της οικειοποίησης των μεταρρυθμίσεων από τις χώρες και του συντονισμού και της συμπληρωματικότητας με τους άλλους χρηματοδότες, και ιδίως τα κράτη μέλη.

* Έχει επίγνωση ότι στην πράξη δεν είναι δυνατόν να απομονωθεί ένα επίπεδο εκπαίδευσης από τα άλλα, ούτε το εκπαιδευτικό σύστημα από τη συνολική εξωτερική ζήτηση που το εντάσσει στον επαγγελματικό βίο και το βίο των πολιτών.

* Συμμορφώνεται στην στρατηγική προτεραιότητα που έγινε καθολικά αποδεκτή στο Φόρουμ του Ντακάρ και που συνίσταται στην πρόσβαση των παιδιών στη δωρεάν στοιχειώδη εκπαίδευση, που περιλαμβάνει το νηπιαγωγείο και την πρωτοβάθμια εκπαίδευση (επίσημη ή μη).

1. Η στοιχειώδης εκπαίδευση και ιδίως η πρωτοβάθμια και η κατάρτιση των διδασκάλων

α) Οι συνολικοί πόροι που προορίζονται για την εκπαίδευση, και ιδίως την πρωτοβάθμια, πρέπει να αυξηθούν σημαντικά.

* Οι κυβερνήσεις των αναπτυσσομένων χωρών είναι οι πρώτοι υπεύθυνοι για την εφαρμογή της στρατηγικής της Εκπαίδευσης για Όλους (ΕΓΟ). Σαφής ένδειξη της δέσμευσης στο πλαίσιο αυτής της στρατηγικής θα είναι η ικανότητα κατανομής των χρηματοδοτικών πόρων υπέρ της εκπαίδευσης, και ιδίως της πρωτοβάθμιας που αποτελεί τη σημαντικότερη συνιστώσα της στοιχειώδους εκπαίδευσης και τον τομέα στον οποίο μπορεί να διαδραματίσει η Κοινότητα καταλυτικό ρόλο, ιδίως χάρη στη δημοσιονομική στήριξη που παρέχει, και με σκοπό την εξασφάλιση της διοχέτευσης των πόρων προς μειονεκτούσες περιοχές και ομάδες πληθυσμού όπου οι άλλοι χρηματοδότες δεν επικεντρώνουν τις ενέργειές τους στον τομέα της εκπαίδευσης.

* Η διεθνής κοινότητα θα δείξει προτίμηση στις χώρες των οποίων η συμμετοχή στη διαδικασία ΕΓΟ είναι σαφής, και ιδίως σε αυτές που λαμβάνουν υπόψη τις ανάγκες των φτωχότερων πληθυσμών, που ευνοούν την φοίτηση των κοριτσιών στα σχολεία και αίρουν τα εμπόδια για την πρόσβαση στην εκπαίδευση, όπως παραδείγματος χάρη τις δαπάνες που σχετίζονται με την εκπαίδευση.

β) Πρέπει να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα των εκπαιδευτικών συστημάτων.

Η αύξηση των δαπανών στον εκπαιδευτικό τομέα δεν θα αρκέσει από μόνη της για τη βελτίωση της προόδου στον τομέα της εκπαίδευσης. ανάλογα με τη χώρα εμφανίζονται μεγάλες διακυμάνσεις αποτελεσματικότητας με βάση τους ίδιους πόρους.

Επομένως οι χώρες θα πρέπει να βελτιώσουν την αποτελεσματικότητα των εκπαιδευτικών τους συστημάτων. Οι χώρες που το κατορθώνουν χαρακτηρίζονται από έναν συνδυασμό υψηλών δαπανών στον τομέα της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, λογικού μοναδιαίου κόστους και χαμηλού ποσοστού μαθητών που επαναλαμβάνουν την ίδια τάξη.

Ως εκ τούτου οι χρηματοδότες θα συζητήσουν με τις δικαιούχους χώρες σχετικά με τις εκπαιδευτικές στρατηγικές τους, ώστε να μεγιστοποιήσουν τα αποτελέσματα της χρηματοδοτικής στήριξης που μπορούν να χορηγήσουν σε αυτές τις στρατηγικές. Σε αυτό το πλαίσιο, η συζήτηση για το ποσό των χρηματοδοτικών πόρων που είναι απαραίτητοι για την εκπαίδευση δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί σε συνολικό επίπεδο, αλλά μόνο για κάθε χώρα ξεχωριστά.

γ) Οι χώρες πρέπει να αυξήσουν τις δυνατότητες πρόσβασης στα σχολεία και να προσανατολιστούν προς τη δωρεάν πρόσβαση στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση.

Η έστω και εν μέρει-ανάληψη των δαπανών στον τομέα της εκπαίδευσης από τις οικογένειες αποθαρρύνει συχνά τους γονείς να στείλουν τα παιδιά τους στο σχολείο. Υπάρχει επί του παρόντος συναίνεση σε παγκόσμιο επίπεδο για την παγκόσμια και δωρεάν πρωτοβάθμια εκπαίδευση (Εκπαίδευση για ´Όλους).

Η υιοθέτηση από μια χώρα του συστήματος δωρεάν και υποχρεωτικής πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης έχει επιπτώσεις όσον αφορά τους πρόσθετους χρηματοδοτικούς πόρους. Η Κοινότητα θα πρέπει συνεπώς να βοηθήσει τις χώρες που εξέφρασαν τη σταθερή βούληση να ενεργήσουν προς αυτήν την κατεύθυνση.

Η πρόσβαση του μεγαλύτερου δυνατού αριθμού παιδιών στο σχολείο αποτελεί μέσον καταπολέμησης της παιδικής εργασίας, καθώς και μέσο τήρησης της σύμβασης 182 που απαγορεύει τις ακραίες μορφές παιδικής εργασίας, στο πλαίσιο των Βασικών Συμβάσεων της ΔΟΕ, των οποίων έχει δεσμευτεί η Κοινότητα να εξασφαλίζει την εφαρμογή.

δ) Οι προϋπολογισμοί στον τομέα της εκπαίδευσης θα πρέπει συνεπώς να προσανατολίζονται προς τις πιεστικότερες ανάγκες, για τους φτωχούς και ευάλωτους πληθυσμούς που έχουν περιορισμένη μόνο πρόσβαση στο σχολείο.

Οι τομείς προτεραιοτήτων είναι βασικά : οι αγροτικές ζώνες σε σχέση με τις αστικές ζώνες όπου η φοίτηση στα σχολεία είναι ευκολότερη και όπου το ακαθάριστο ποσοστό φοίτησης στα σχολεία είναι σαφώς υψηλότερο, παρόλο που σοβαρά προβλήματα φτώχειας στις πόλεις μπορεί να εμποδίζουν την πρόσβαση των παιδιών στο σχολείο. τα κορίτσια και οι γυναίκες (βλέπε την επόμενη παράγραφο). τα παιδιά και οι ενήλικες με ειδικές ανάγκες στον εκπαιδευτικό τομέα (μειονεκτούντα άτομα, ορφανά). οι ιθαγενείς των οποίων θα πρέπει να ληφθούν υπόψη οι ειδικές ανάγκες με βάση τον διαπολιτισμικό διάλογο.

Από αυτήν την άποψη πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη η αστική/αγροτική ισορροπία. Αυτό σημαίνει ότι τα παιδιά που φοιτούν σε αγροτικές περιοχές πρέπει να ενθαρρύνονται να συνεχίσουν επιτόπου τις σπουδές τους ή την κατάρτιση, πράγμα που σημαίνει ότι θα πρέπει να συσταθούν επαγγελματικά ιδρύματα και ιδρύματα δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στα διοικητικά διαμερίσματα. Η Κοινότητα θα πρέπει συνεπώς να ευνοεί, επ´ευκαιρία των διαδικασιών αποκέντρωσης, τη χρηματοδοτική στήριξη σε επίπεδο διοικητικών περιφερειών στις δικαιούχους χώρες στο πλαίσιο τομεακών προγραμμάτων.

Οι επείγουσες ανάγκες θα πρέπει να ληφθούν υπόψη με την κατασκευή περισσότερων σχολείων, πιο κοντά στις περιοχές όπου βρίσκονται μειονεκτούντες πληθυσμοί, και με την κατάρτιση περισσότερων διδασκάλων σε αυτές τις περιοχές.

ε) η ισότητα μεταξύ των δύο φύλων αποτελεί προϋπόθεση για τη βελτίωση της πρόσβασης, της δίκαιης κατανομής και της ποιότητας της εκπαίδευσης.

H ΕΓΟ επαναλαμβάνει σταθερή δέσμευση όσον αφορά την ισότητα των φύλων στην εκπαίδευση. διότι παρόλο που το χάσμα μεταξύ σχολικής φοίτησης των αγοριών και των κοριτσιών μειώνεται, τα κορίτσια εξακολουθούν να βρίσκονται σε μειονεκτική θέση. Αυτό σημαίνει ότι οι εκπαιδευτικές στρατηγικές θα πρέπει να στηρίζονται σε αναλύσεις σχετικά με την ισότητα των δύο φύλων. Εξάλλου, οι αναλύσεις αυτές συνεπάγονται επίσης τη λήψη συγκεκριμένων μέτρων σχετικά με την κατάρτιση των διδασκάλων. την κατάρτιση προγραμμάτων που θα ενθαρρύνουν τη ζήτηση εκπαίδευσης από τα κορίτσια και θα δημιουργούν ευκαιρίες απασχόλησης για τις διδασκάλισσες.

Για τη μείωση των ανισοτήτων μεταξύ των δύο φύλων στα εκπαιδευτικά συστήματα, η Επιτροπή συνιστά να λαμβάνονται υπόψη τα ακόλουθα σημεία στις συζητήσεις σχετικά με τις στρατηγικές ανά χώρα και τα τομεακά προγράμματα.

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

στ) Πρέπει να δοθεί εξίσου έμφαση στην ποιότητα της εκπαίδευσης και στην ποσότητα.

Η βελτίωση της ποιότητας σχετίζεται με το περιεχόμενο των τομεακών προγραμμάτων και με την προσαρμογή τους στις τοπικές καταστάσεις που μπορούν να ληφθούν καλύτερα υπόψη από τις αρχές των χωρών και τους παράγοντες της κοινωνίας των πολιτών στον εκπαιδευτικό τομέα. Τονίζεται το γεγονός ότι οι χώρες πρέπει να δώσουν προτεραιότητα τόσο στις ικανότητες που αποκτούν οι μαθητές όσο και στην επέκταση της σχολικής κάλυψης.

Το θέμα της ποιότητας αλληλεπικαλύπτεται με το θέμα παροχής κινήτρων για τη ζήτηση στον τομέα της εκπαίδευσης. Μεταξύ των προγραμμάτων παροχής κινήτρων που τονίζουν τη σπουδαιότητα της εκπαίδευσης μπορούμε να αναφέρουμε: την παροχή φροντίδων στα νήπια (Εκπαίδευση για ´Όλους), τις δραστηριότητες που αναβαθμίζουν την εκπαίδευση των κοριτσιών, τη διάθεση εγκαταστάσεων για τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. τα προγράμματα αλφαβητισμού ενηλίκων. τις εταιρικές σχέσεις μεταξύ σχολείων, γονέων και κοινοτήτων. παρεμβάσεις που προωθούν την υγεία των παιδιών στο σχολείο (διατροφή, σχολικές καντίνες).

Πιο συγκεκριμένα τα μέτρα που συμβάλλουν στη βελτίωση της ποιότητας είναι: η τοπική συμμετοχή των κοινοτήτων στη διαχείριση εκπαιδευτικών θεμάτων. η αύξηση του αριθμού και η βελτίωση της κατάστασης και της κατάρτισης των διδασκόντων και των διευθυντών σχολείων, που αποτελεί απόλυτη προτεραιότητα σε αυτό το πλαίσιο. Τα προγράμματα σπουδών πρέπει να είναι πρακτικά και προσαρμόσιμα. Θα πρέπει να υπάρχουν δυνατότητες παρακολούθησης και αξιολόγησης των παιδαγωγικών επιδόσεων, για να μετρηθεί η πρόοδος όχι μόνο ποσοτικά. Η διαθεσιμότητα και η κατάλληλη χρησιμοποίηση κατάλληλου παιδαγωγικού υλικού (σχολικά βιβλία) είναι επίσης σημαντικά στοιχεία.

Η γλώσσα εκμάθησης (ιδίως η μητρική) παίζει πρωταρχικό ρόλο για την πρόσβαση στην εκπαίδευση και για την ποιότητά της.

Σε πολλές χώρες της Αφρικής νοτίως της Σαχάρας και της νότιας Ασίας, οι εκπαιδευτικοί κύκλοι είναι φτωχοί. Η ανάπτυξη, η συντήρηση και η κατάλληλη γεωγραφική θέση της σχολικής υποδομής παίζουν βασικό ρόλο για την ποιότητα των αποτελεσμάτων. Πρέπει να υπογραμμίσουμε σχετικά με αυτό το θέμα την σημασία που έχει να βρίσκονται τα σχολεία όσο το δυνατόν πιο κοντά στους μαθητές.

Η Επιτροπή υπογραμμίζει επίσης τη σημασία ενσωμάτωσης, εφόσον είναι εφικτό, στα σχολικά προγράμματα των βασικών στοιχείων σχετικά με την προάσπιση των δικαιωμάτων του ανθρώπου και της δημοκρατίας στο πλαίσιο μιας εκπαίδευσης για την ειρήνη και για την τήρηση των πολιτιστικής διαφοροποίησης.

ζ) Η επίπτωση του AIDS στα εκπαιδευτικά συστήματα απαιτεί πολύ μεγαλύτερη προσοχή από μέρους των αναπτυσσομένων χωρών και των χρηματοδοτών

Το AIDS έχει επίπτωση στον τομέα της εκπαίδευσης, και η εκπαίδευση μπορεί να διαδραματίσει πρωταρχικό ρόλο για την πρόληψη της επιδημίας και την υγεία των ατόμων που έχουν μολυνθεί από τον ιό.

* Το AIDS επηρεάζει τα εκπαιδευτικά συστήματα κατά δύο τρόπους: κατά πρώτον παρατηρείται ολοένα μεγαλύτερη πίεση στα εκπαιδευτικά συστήματα για την συγκέντρωση πληροφοριών για το AIDS. Κατά δεύτερον, το AIDS μπορεί να έχει αρνητικές επιπτώσεις στα σχολικά συστήματα (λιγότεροι μαθητές και διδάσκαλοι, και συνεπώς λιγότερες τάξεις), καθώς και στους τρόπους διδασκαλίας και μαθητείας και στην ποιότητα της εκπαίδευσης ( λόγω του μεγαλύτερου ποσοστού απουσιών του διδάσκοντος προσωπικού και των μαθητών).

* Ο αναλφαβητισμός και η φτώχεια αποτελούν σοβαρά εμπόδια για την καταπολέμηση του AIDS. Η εκπαίδευση μπορεί να διαδραματίσει πρωταρχικό ρόλο τόσο για τον περιορισμό της επέκτασης του AIDS όσο και για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων. Οι εμπειρίες στην Ταϊλάνδη και στην Ουγκάντα δείχνουν ότι η πολιτική βούληση των κυβερνήσεων να χρησιμοποιήσουν την εκπαίδευση για την καταπολέμηση του ΑΙDS με την εισαγωγή ειδικών προγραμμάτων μελέτης του θέματος στα σχολικά προγράμματα έχει θετικές επιπτώσεις στην αντιμετώπιση της εξάπλωσης αυτής της ασθένειας.

* Τα άλλα μέσα για την επίτευξη του στόχου είναι: η παροχή κατάλληλου υλικού διδασκαλίας, η ειδική στήριξη που θα συνοδεύει την πρόσληψη διδασκάλων, η ειδική ανάληψη ευθύνης για τους μαθητές και τα ορφανά, η ενίσχυση των κοινοτικών κοινωνικών ταμείων, οι εκστρατείες πληροφόρησης στα σχολεία, η ενσωμάτωση ειδικών εκπαιδευτικών προγραμμάτων στα προγράμματα υγείας.

η) Η εκπαίδευση πρέπει να προστατεύεται και να αποκαθίσταται σε περιόδους συγκρούσεων και σε μετασυγκρουσιακές περιόδους.

Το ήμισυ των παιδιών που δεν φοιτούν σε σχολεία κατοικούν σε χώρες που βρίσκονται σε κρίση ή σε μετασυγκρουσιακή κατάσταση (περίπου 73 χώρες ανά τον κόσμο) και το 82% των 113 εκατομμυρίων παιδιών σε σχολική ηλικία που δεν έχουν πρόσβαση στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση ζουν επίσης στις εν λόγω χώρες.

Στο πλαίσιο των μέτρων που λαμβάνονται για την πρόληψη των συγκρούσεων, η εκπαίδευση θα πρέπει να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο για την προώθηση της κοινωνικής συνοχής και μιας παιδείας με επίκεντρο την ειρήνη. Από αυτήν την άποψη, η διδασκόμενη ύλη, τα σχολικά εγχειρίδια και η γλώσσα διδασκαλίας αποτελούν αποφασιστικά στοιχεία.

Σε περιόδους συγκρούσεων, κατά τις οποίες τα εκπαιδευτικά συστήματα καταστρέφονται, πρέπει να λαμβάνονται ειδικά μέτρα για την προστασία των παιδιών, και ιδίως των κοριτσιών, και τη διατήρηση ενός κατώτατου ορίου εκπαίδευσης.

Οι χώρες που βρίσκονται σε μεταβατική περίοδο, οι χώρες που αντιμετωπίζουν σύγκρουση ή αυτές που εξέρχονται από μια κρίση είναι οι χώρες που δεν έχουν αρκετά σαφείς στρατηγικές. Αυτές οι χώρες δεν πρέπει να αφεθούν στην τύχη τους αλλά πρέπει να λάβουν, εξίσου με τις χώρες που έχουν αναπτύξει συγκεκριμένα προγράμματα, την απαραίτητη βοήθεια που θα τους επιτρέψει να επιτύχουν προοδευτικά τους στόχους της Εκπαίδευσης για ´Όλους.

Στις μετασυγκρουσιακές περιόδους, οι κυβερνήσεις και οι χρηματοδότες πρέπει να ανασυγκροτήσουν τη σχολική υποδομή και να αποκαταστήσουν την διαθεσιμότητα των απαραίτητων ανθρωπίνων πόρων κατά την επανέναρξη της φοίτησης στα σχολεία.

Στις ανακοινώσεις της για τη σχέση μεταξύ της επείγουσας βοήθειας, της αποκατάστασης και της ανάπτυξης του Απριλίου 1996 (COM (96)153) και του Απριλίου 2001 (COM[2001]153 τελικό), η Επιτροπή τόνισε την ανάγκη να λαμβάνονται υπόψη οι μακροπρόθεσμοι αναπτυξιακοί στόχοι στις επείγουσες ενέργειες, πράγμα που είναι ιδιαίτερα σωστό για τον τομέα της εκπαίδευσης.

Στην πράξη, η Κοινότητα θα εφαρμόσει τις ακόλουθες αρχές:

* Η εκπαίδευση πρέπει να καταστεί βασικό στοιχείο των πολιτικών που αφορούν περιόδους κρίσεως.

* Η εκπαίδευση αποτελεί βασικό στοιχείο των προγραμμάτων ανασυγκρότησης.

i) Θα πρέπει να γίνουν γνωστότερα τα εκπαιδευτικά προγράμματα που είναι καταλληλότερα για την ανάπτυξη.

Η αύξηση των γνώσεων αποσκοπεί καταρχήν στην απαραίτητη βελτίωση των στατιστικών στοιχείων για την εκπαίδευση και την κατάρτιση. Πράγματι, πολλές αναπτυσσόμενες χώρες δεν διαθέτουν όλα τα στοιχεία που τους χρειάζονται για να χαράξουν αποτελεσματικές εκπαιδευτικές πολιτικές. Ωστόσο, τα ορθά στατιστικά στοιχεία μπορούν να συμβάλουν στον προσδιορισμό των ομάδων που αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα φοίτησης στα σχολεία και ολοκλήρωσης των σπουδών. καθώς και των απαραίτητων χρηματοδοτικών αναγκών. Για τους χορηγούς βοήθειας, οι αξιόπιστες στατιστικές αποτελούν επίσης απαραίτητο μέσο για τον προγραμματισμό και τη διαχείριση της βοήθειας.

Προωθείται επίσης η εμβάθυνση και ανταλλαγή γνώσεων σχετικά με τον τρόπο χάραξης και εφαρμογής των εκπαιδευτικών πολιτικών, και σχετικά με τα διδάγματα που προσφέρει η επιτυχία αυτών των πολιτικών σε άλλες χώρες, παρόλο η "αναπαραγωγιμότητα" των μεταρρυθμίσεων μιας χώρας σε άλλη πρέπει να αντιμετωπίζεται με επιφύλαξη. Τα σχετικά θέματα είναι π.χ.: η ποιότητα της εκπαίδευσης, η ισότητα των δύο φύλων, η εκπαίδευση εξ αποστάσεως.

2. Η κατάρτιση που σχετίζεται με την απασχόληση και την ανάπτυξη προσόντων: να λαμβάνεται υπόψη η ζήτηση για εκπαίδευση

α) Η κατάρτιση μπορεί να πραγματοποιείται σε ειδικά κέντρα, με διαδικασίες μαθητείας, ή με εξ αποστάσεως κατάρτιση χάρη σε σύγχρονες τεχνολογίες ή άμεσα στον τόπο εργασίας. Η τεχνική εκπαίδευση και η επαγγελματική κατάρτιση έχουν αναγνωρισθεί ως απαραίτητες για τη δημιουργία ενός εκπαιδευτικού συστήματος ικανού να προσφέρει μια εναλλακτική λύση στους αποφοίτους που πρόκειται να αποτελέσουν ειδικευμένο εργατικό δυναμικό είτε στον επίσημο είτε στο παραδοσιακό τομέα εργασίας. Εντούτοις, η απόπειρα να καταστεί το σχολείο ένα κέντρο που συνδυάζει τη φοίτηση με την κατάρτιση είχε ως αποτέλεσμα, σχεδόν παντού, υποβάθμιση του επιπέδου της εκπαίδευσης, χωρίς να εξασφαλίζεται παράλληλα επίπεδο επαγγελματικής κατάρτισης που να μπορεί να αναγνωρισθεί από τους εργοδότες του επίσημου τομέα εργασίας.

β) Από τα παραπάνω προκύπτει η ανάγκη στήριξης των εκπαιδευτικών στρατηγικών, συστημάτων και διαδικασιών που ευνοούν τη ζήτηση εκπαίδευσης και την απόκτηση των απαραίτητων προσόντων για τη συμβολή στην οικονομική μεγέθυνση της χώρας, την αύξηση της παραγωγικότητας και την αποτελεσματικότητα του απασχολούμενου εργατικού δυναμικού. Παράλληλα κάθε αναπτυξιακή στρατηγική θα πρέπει να εμβαθύνει τις περίπλοκες σχέσεις μεταξύ εκπαίδευσης, απόκτησης προσόντων και απασχόλησης στο ολοκληρωμένο πλαίσιο μιας στρατηγικής για τη μείωση της φτώχειας.

γ) Αυτό σημαίνει ότι οι αναπτυσσόμενες χώρες θα πρέπει να επινοήσουν νεωτεριστικές προσεγγίσεις οι οποίες υπερβαίνουν τον επίσημο τομέα εκπαίδευσης, επιτρέπουν στα κορίτσια να υπερβούν το στάδιο της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, ευνοούν την αυτοαπασχόληση καθώς και την παράλληλη πρόσβαση σε άλλες μορφές κεφαλαίου (γη, πιστώσεις) ιδίως για τις γυναίκες, αναπτύσσουν ευνοϊκό πλαίσιο για την ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα και εξασφαλίζουν την απόκτηση προσόντων καθ'όλη τη διάρκεια της ζωής. Σε αυτό το πλαίσιο, η προώθηση της απόκτησης προσόντων στα προγράμματα αλφαβητισμού ενηλίκων έχει πρωταρχική σημασία, ιδίως για τις γυναίκες. Επίσης, για να αυξηθεί το ποσοστό φοίτησης στα σχολεία, τα ιδρύματα δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης θα πρέπει να έχουν δεσμούς με την αγορά εργασίας. Οι επιχειρήσεις θα πρέπει να δημιουργούν εταιρικές σχέσεις για να ενισχύσουν τις συνέργειες με τα σχολεία.

δ) Αυτό προϋποθέτει τη δημιουργία ενεργών πολιτικών για την αγορά εργασίας που συνδυάζουν την ανάπτυξη προσόντων και την απασχόληση, και που περιλαμβάνουν: ενίσχυση για την αναζήτηση απασχόλησης, βελτίωση των υπηρεσιών απασχόλησης, προγράμματα στοχοθετημένης κατάρτισης σε συνδυασμό με εισοδήματα υποκατάστασης, άμεση βοήθεια για τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης και άλλα μέτρα που σχετίζονται με τις διαρθρωτικές συνοδευτικές πολιτικές, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης του ιδιωτικού τομέα. Μια στενή συνεργασία με τις επιχειρήσεις για την εξασφάλιση συνοχής μεταξύ της προσφοράς και της ζήτησης και η απόκτηση ικανοτήτων σε συγκεκριμένους οικονομικούς τομείς παίζουν επίσης σημαντικό ρόλο σε αυτού του είδους την προσέγγιση. Αυτό θα πρέπει να αποτελέσει προτεραιότητα για την Κοινότητα στο πλαίσιο του πολιτικού διαλόγου. Η προαναφερθείσα ανάγκη βελτίωσης της ποιότητας της διδασκαλίας, του αριθμού διδασκάλων, της ποιότητας των στατιστικών και της ανταλλαγής γνώσεων ισχύει και για την κατάρτιση που σχετίζεται με την απασχόληση.

3. Η τριτοβάθμια εκπαίδευση

α) Η στήριξη της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης αποτελεί απαραίτητο στοιχείο της στρατηγικής της "Εκπαίδευσης για Όλους". Οι διδάσκοντες και οι αρμόδιοι για τον προγραμματισμό καταρτίζονται στα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και τα εν λόγω ιδρύματα αποτελούν επίσης κέντρα έρευνας στον τομέα της εκπαίδευσης. Η στήριξη της ακαδημαϊκής, τεχνικής και επαγγελματικής τριτοβάθμιας εκπαίδευσης αποτελεί αναγκαιότητα εξίσου με τη στήριξη της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης. Η στήριξη της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης είναι επίσης απαραίτητη για την θεσμική ανάπτυξη των χωρών. Η θεσμική ανάπτυξη καθίσταται βασικό στοιχείο των προγραμμάτων σε όλους τους τομείς συνεργασίας για την ανάπτυξη. Σε αυτό το πλαίσιο, οι Τεχνολογίες Πληροφόρησης και Επικοινωνίας μπορεί να έχουν θετική επίπτωση στη διαχείριση, την εφαρμογή, το περιεχόμενο και την ποιότητα των εκπαιδευτικών υπηρεσιών σε ολόκληρο τον κόσμο. Οι εν λόγω τεχνολογίες, που αποτελούν μέσο και όχι προτεραιότητα, μπορούν να συμβάλουν σε μεγάλο βαθμό στην βελτίωση της οργάνωσης των εκπαιδευτικών συστημάτων, στην πρόσβαση στα εν λόγω συστήματα (ενίσχυση της κατάρτισης των διδασκάλων, εκμάθηση ξένων γλωσσών, κατάρτιση στο εξωτερικό κ.λ.π.) και στην ποιότητα (πρόσβαση σε μεγαλύτερο φάσμα γνώσεων, ενίσχυση των διαθεσμικών δικτύων). Αυτό ισχύει, παραδείγματος χάρη, για την εξ αποστάσεως εκπαίδευση για την κατάρτιση διδασκόντων .

β) Η συνεργασία στον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης μεταξύ ευρωπαϊκών ιδρυμάτων και ιδρυμάτων των τρίτων χωρών θεωρείται ως ένας από τους καλύτερους τρόπους στήριξης της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και της έρευνας σε αυτές τις χώρες. Αυτή η μορφή συνεργασίας θα προωθηθεί κυρίως σε περιφερειακό επίπεδο.

γ) Η Κοινότητα θα πρέπει να προσέξει περισσότερο την επίπτωση που έχει σε αυτές τις χώρες η "διαφυγή εγκεφάλων" προς τις αναπτυσσόμενες χώρες και να εξασφαλίσει ότι λαμβάνονται περισσότερο υπόψη οι άλλες κοινοτικές πολιτικές. Πρέπει να εξασφαλίσει επίσης ότι οι πολιτικές συνεργασίας για την ανάπτυξη δεν περιορίζουν με αθέμιτο τρόπο την ικανότητα των εν λόγω χωρών να εξασφαλίσουν τη δική τους ανάπτυξη σε μία εποχή όπου η "διαφυγή εγκεφάλων" από το νότο προς το βορρά λαμβάνει άνευ προηγουμένου διαστάσεις. Η Επιτροπή θα εξασφαλίσει επίσης τη συνοχή μεταξύ των άλλων κοινοτικών πολιτικών και της συνεργασίας για την ανάπτυξη.

δ) Η Επιτροπή θεωρεί τις ενέργειές της σε αυτόν τον τομέα ως απαραίτητη συμβολή στην ενίσχυση των θεσμικών και διοικητικών ικανοτήτων των δικαιούχων χωρών. Η εν λόγω προσέγγιση της Επιτροπής συγκεκριμενοποιείται στο Κοινό Πλαίσιο Συνεργασίας στον τομέα της Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης (παράρτημα 7).

IV. ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΩΝ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ

Οι προτεραιότητες της Κοινότητας στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης θα υλοποιηθούν μέσω των ακολούθων στρατηγικών:

1. Πολιτικός και στρατηγικός διάλογος με τις χώρες, μέσω των εγγράφων στρατηγικής ανά χώρα και των εγγράφων στρατηγικής για τη μείωση της φτώχειας.

2. Τομεακή προσέγγιση.

3. Λήψη υπόψη του μακροοικονομικού και δημοσιονομικού πλαισίου.

4. Λήψη υπόψη των αναγκών και της συμμετοχής των φτωχών.

5. Συμμετοχή των εκπαιδευτικών παραγόντων και της κοινωνίας των πολιτών υπό την ευρεία έννοια.

6. Στήριξη της θεσμικής ανάπτυξης και της ανάπτυξης ικανοτήτων.

7. Παρακολούθηση των δραστηριοτήτων και των αποτελεσμάτων (δείκτες).

8. Μέσα χρηματοδότησης (επαναλαμβανόμενο κόστος).

1. Πολιτικός διάλογος: τα έγγραφα στρατηγικής ανά χώρα (ΕΣΧ) της Κοινότητας και τα έγγραφα στρατηγικής για τη μείωση της φτώχειας (ΕΣΜΦ) των χωρών εταίρων

α) Το πρόσφατα εγκριθέν πλαίσιο του Εγγράφου Στρατηγικής ανά Χώρα (ΕΣΧ) προβλέπει ρητά την ανάλυση του προγράμματος των πολιτικών της αποδέκτριας χώρας. Τα ΕΣΧ έχουν ως στόχο να δημιουργήσουν κατάλληλο πλαίσιο ώστε η συνεργασία της Κοινότητας να καλύπτει και να στηρίζει τις εθνικές αναπτυξιακές προσπάθειες όπως αυτές διαρθρώνονται στην εθνική αναπτυξιακή πολιτική. Η εκπαίδευση και η κατάρτιση αποτελούν μία από τις τομεακές προτεραιότητες του διαλόγου για τον προγραμματισμό.

β) Η κατάρτιση, από τα τέλη του 1999, των ΕΣΜΦ αντιπροσωπεύει σημαντική αλλαγή όσον αφορά τη βοήθεια, η οποία τείνει να μεταβιβάσει την πρωτοβουλία στις αποδέκτριες χώρες καθιστώντας τη μείωση της φτώχειας επίκεντρο των αναπτυξιακών στρατηγικών. Τα ΕΣΜΦ είναι έγγραφα κυβερνητικής πολιτικής, που καταρτίζονται μετά από μία διαδικασία διαβουλεύσεων με την κοινωνία των πολιτών και τον ιδιωτικό τομέα, προβαίνουν σε ανάλυση της φτώχειας στην εκάστοτε χώρα και καταρτίζουν πρόγραμμα για τη μείωσή της. Η εκπαίδευση και η κατάρτιση αποτελούν προτεραιότητα των ΕΣΜΦ στο μέτρο που συμβάλλουν ουσιαστικά στη μείωση της φτώχειας. Οι χρηματοδότες, και ιδίως η Επιτροπή, πρέπει να φροντίσουν για την συνοχή των ΕΣΜΦ με τις υποχρεώσεις που αναλήφθηκαν στο φόρουμ του Ντακάρ για την Εκπαίδευση για όλους, και ιδίως όσον αφορά τη στήριξη της στοιχειώδους εκπαίδευσης.

2. Η τομεακή προσέγγιση ("sector wide approach")

α) Η τομεακή προσέγγιση της εκπαίδευσης αποτελεί την μέθοδο που προτιμά η Επιτροπή για την στήριξη του τομέα. Η Επιτροπή ανέπτυξε στον εν λόγω τομέα το κεκτημένο της διεθνούς κοινότητας. Η οικειοποίηση από την αποδέκτρια χώρα (ownership) είναι βασική για την υλοποίηση αυτής της προσέγγισης. Αποσκοπεί στη θεώρηση του εκπαιδευτικού τομέα στο σύνολό του. πρόκειται για μόνιμη και δυναμική διαδικασία. υπάρχει πάντοτε δυνατότητα υποτομεακής στήριξης εφόσον η εν λόγω στήριξη επανατοποθετείται στο γενικό πλαίσιο του τομέα. ένα βασικό στοιχείο είναι η οικειοποίηση από μέρους των χωρών των πολιτικών και της εφαρμογής τους. Η τομεακή προσέγγιση της εκπαίδευσης πρέπει να συνοδεύεται από αποδοτικά συστήματα παρακολούθησης και αξιολόγησης και να προσανατολίζεται προς τα αποτελέσματα.

β) Η στήριξη από τους χρηματοδότες θα πρέπει να είναι μακροπρόθεσμη, διότι τα αποτελέσματα δεν είναι άμεσα, ιδίως στους κοινωνικούς τομείς. Θα πρέπει συνεπώς να εξασφαλίζεται ως ένα λογικό βαθμό η προβλεψιμότητα των εξωτερικών ενισχύσεων, ιδίως για την εκπαίδευση η οποία, περισσότερο από τους άλλους τομείς, αποτελεί δημόσια υπηρεσία την οποία κατευθύνει το κράτος.

γ) Η τομεακή προσέγγιση έχει το πλεονέκτημα να πλαισιώνει τις ενέργειες συνεργασίας στον τομέα της εκπαίδευσης. Αλλά σε πολλές χώρες δεν έχει δημιουργηθεί τομεακή προσέγγιση όπως αυτή που περιγράφεται. στην περίπτωση αυτή η εν λόγω προσέγγιση θα περιοριστεί σε υποτομείς ή σε τομείς για τους οποίους υπάρχει μια ελάχιστη δυνατότητα, μέσω θεσμικής στήριξης. Η χρηματοδότηση των εκπαιδευτικών προγραμμάτων θα πραγματοποιηθεί αφού ληφθούν υπόψη οι συνθήκες ολόκληρου του τομέα.

3. Λήψη υπόψη του μακροοικονομικού και δημοσιονομικού πλαισίου.

α) Η τομεακή προσέγγιση προϋποθέτει βιώσιμο μακροοικονομικό πλαίσιο και διαφανές και αποτελεσματικό δημοσιονομικό πλαίσιο εντός του οποίου θα πρέπει να ενσωματωθούν με φυσικό τρόπο οι χρηματοοικονομικές ιδιαιτερότητες του τομέα της εκπαίδευσης. Συνεπώς θα επιδιωχθεί στενότερη συνοχή μεταξύ των προγραμμάτων οικονομικής μεταρρύθμισης και των τομεακών προγραμμάτων έτσι ώστε τα πρώτα να μπορέσουν να εξυπηρετήσουν καλύτερα τους στόχους των κοινωνικών τομέων, και ιδίως της εκπαίδευσης.

β) Η Κοινότητα θα πρέπει να λάβει τα κατάλληλα μέτρα, με τον καθορισμό δεικτών αποτελεσμάτων, για να εξασφαλίσει ότι οι πόροι διοχετεύονται στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης σύμφωνα με τις διεθνείς αναλήψεις υποχρεώσεων (Αναπτυξιακοί Στόχοι της Χιλιετηρίδας) και να καλύψει εν μέρει το χρηματοδοτικό έλλειμμα των προϋπολογισμών στον τομέα της εκπαίδευσης, υπό το όρο ότι οι αναπτυσσόμενες χώρες θα δεσμευτούν σοβαρά σχετικά με αυτούς τους στόχους.

γ) Σε αυτό το πλαίσιο, η Κοινότητα θα προωθήσει τη μακροοικονομική στήριξη, στο πλαίσιο διαλόγου με την κυβέρνηση σχετικά με την εκπαιδευτική πολιτική της και την εφαρμογή της εν λόγω πολιτικής. θα πρέπει να παρακολουθηθεί το μεσοπρόθεσμο πλαίσιο δαπανών της κυβέρνησης, η εξέλιξη των πόρων που χορηγούνται για την εκπαίδευση, καθώς και τα αποτελέσματα που επιτυγχάνονται με βάση τους δείκτες παρακολούθησης και αποτελεσμάτων. Θα εφαρμοστεί τομεακή προσέγγιση. Αυτό προϋποθέτει σημαντική θεσμική στήριξη σε επίπεδο χωρών και αντιπροσωπειών για να ενισχυθεί η παρακολούθηση της επίπτωσης της δημοσιονομικής στήριξης, για να υπάρξει στενότερη σχέση μεταξύ μακροοικονομικής στήριξης και αποτελεσμάτων στον τομέα της εκπαίδευσης, για να καταρτιστούν ή να ενισχυθούν τα συστήματα παρακολούθησης της απόδοσης στον τομέα της εκπαίδευσης.

δ) Η μακροοικονομική στήριξη δεν μπορεί, από μόνη της, να αποτελέσει επαρκή ενίσχυση της εκπαίδευσης, ακόμη και αν αυτή η στήριξη βασίζεται σε δείκτες αποτελεσμάτων στον τομέα της εκπαίδευσης. Η μακροοικονομική στήριξη δεν επιτρέπει στην ουσία να ληφθούν υπόψη οι τομεακές επί μέρους στρατηγικές ούτε η ανάγκη να ενισχυθούν οι χώρες-εταίροι ώστε να καθορίσουν κατάλληλες εκπαιδευτικές στρατηγικές. Εξάλλου, είναι απαραίτητο να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι οι πρακτικές της Κοινότητας και των κρατών μελών παρουσιάζουν διαφορές μεταξύ τους, καθώς και ανάλογα με τις γεωγραφικές ζώνες και περιοχές.

Σύμφωνα με το μακρο-οικονομικό πλαίσιο, η Κοινότητα θα στηρίξει τον τομέα της εκπαίδευσης με τομεακά προγράμματα που βασίζονται στον διάλογο με το σύνολο των εταίρων.

4. Η λήψη υπόψη των αναγκών και η συμμετοχή των φτωχών πληθυσμών

Ένας από τους σημαντικούς κινδύνους της τομεακής προσέγγισης που εφαρμόζεται για την εκπαίδευση είναι ότι αυτοί που βρίσκονται πέρα από το κατώτατο όριο φτώχειας μένουν έξω από το σύστημα και δεν μπορούν να επωφεληθούν από την πρόοδο όσον αφορά την πρόσβαση και την ποιότητα της διδασκαλίας.

Σε κυβερνητικό επίπεδο η στοχοθέτηση των εκπαιδευτικών πρωτοβουλιών που απευθύνονται στους φτωχούς πληθυσμούς πρέπει να ενσωματώνεται στην μεσοπρόθεσμη διαδικασία προγραμματισμού και εκτέλεσης του προϋπολογισμού. Παράλληλα, οι δαπάνες που αφορούν την προστασία των φτωχών πληθυσμών πρέπει να μην κινδυνεύουν από ενδεχόμενες περικοπές του προϋπολογισμού. Όσον αφορά τους χρηματοδότες, μια από κοινού ανασκόπηση παίζει σημαντικό ρόλο για την ενοποίηση των στόχων καταπολέμησης της φτώχειας με τη λήψη πρακτικών μέτρων.

Οι επιλογές στο πλαίσιο των μακροοικονομικών προγραμμάτων ή της άμεσης τομεακής στήριξης πρέπει καταρχάς να τείνουν στην ενίσχυση, για λόγους δικαιοσύνης, των περισσότερο μειονεκτούντων πληθυσμών που δεν έχουν απαραίτητα πρόσβαση σε αυτές τις υπηρεσίες.

Θα πρέπει να καλούνται οι χρήστες των δημοσίων υπηρεσιών στον τομέα της εκπαίδευσης να εκφράζουν τη γνώμη τους σχετικά με τους στόχους των τομεακών πολιτικών που επιδιώκουν οι χρηματοδότες πριν από την έγκρισή τους από τις κυβερνήσεις, και οι εν λόγω χρήστες θα πρέπει να συμμετάσχουν στην εφαρμογή τους.

Οι ειδικές ανάγκες σχολικής κάλυψης (χάρτης των σχολείων, σχολεία στην ύπαιθρο, διευκόλυνση της πρόσβασης στα σχολεία) ορισμένων περιοχών ή ομάδων που βρίσκονται σε μειονεκτική θέση πρέπει να ληφθούν υπόψη κατά την κατάρτιση τομεακών προγραμμάτων.

Εάν υποθέσουμε ότι θα γίνει αποκέντρωση των εκπαιδευτικών υπηρεσιών, χρειάζονται μηχανισμοί που να επιτρέπουν στους χρήστες αυτών των υπηρεσιών να ελέγχουν τα αποτελέσματα.

Τέλος η προτεραιότητα της στοιχειώδους εκπαίδευσης και της πρόσβασης των κοριτσιών αποτελούν τα βασικά στοιχεία της μείωσης της φτώχειας στα προγράμματα δημοσίων δαπανών.

5. Συμμετοχή των εκπαιδευτικών παραγόντων (συμπεριλαμβανομένου του ιδιωτικού τομέα) και της κοινωνίας των πολιτών υπό την ευρεία έννοια.

Η συμμετοχή των εκπαιδευτικών παραγόντων και της κοινωνίας των πολιτών θεωρείται προτεραιότητα. Θα πρέπει συνεπώς να επιδιωχθεί αυτή η συμμετοχή ιδίως με τις ενώσεις γονέων και τους διδάσκοντες. Αυτό θα μπορέσει να γίνει μόνο εάν εξασφαλισθούν πραγματικές χρηματοοικονομικές δυνατότητες σε τοπικό επίπεδο.

Η συμμετοχή των εκπαιδευτικών παραγόντων μπορεί επίσης να ευνοηθεί με πολιτικές αποκέντρωσης. Αυτό προϋποθέτει ότι οι χώρες όπως και οι χορηγοί βοήθειας θα έχουν τη δυνατότητα να ελέγχουν τη χορήγηση κεφαλαίων στους χρήστες. Σε αυτό το πλαίσιο, θα χρησιμοποιούνται συχνότερα "participatory social assessments", ιδίως στο πλαίσιο της τομεακής προσέγγισης. Εξάλλου, η αποκέντρωση μπορεί να ευνοήσει την κινητοποίηση εκπαιδευτικών παραγόντων, ιδίως εάν αυτοί είναι σε θέση να εξασφαλίσουν την παρακολούθηση των εκπαιδευτικών προγραμμάτων.

Η σημασία που αποδίδεται στους εκπαιδευτικούς παράγοντες σημαίνει επίσης ότι πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ο «ιδιωτικός τομέας» της εκπαίδευσης που μπορεί να συνεισφέρει σε ορισμένες χώρες σημαντικά, τόσο ποσοτικά όσο και ποιοτικά, ιδίως εκτός του επίσημου εκπαιδευτικού συστήματος.

6. Στήριξη της θεσμικής ανάπτυξης και της ανάπτυξης ικανοτήτων.

Η θεσμική ανάπτυξη δεν έχει σε γενικές γραμμές τύχει της δέουσας και συστηματικής προσοχής από μέρους των χρηματοδοτών. συμβάλλει εντούτοις σε μεγάλο βαθμό στη βιωσιμότητα των τομεακών προγραμμάτων. Η στήριξη της θεσμικής ανάπτυξης εμφανίζεται ως φυσική συνέπεια της τομεακής προσέγγισης. Αποτελεί βασικό στοιχείο για την κατάρτιση βιώσιμων εκπαιδευτικών στρατηγικών. Αυτό είναι το νόημα του Κώδικα Συμπεριφοράς στον τομέα της εκπαίδευσης που υιοθέτησαν η Επιτροπή και τα κράτη μέλη (παράρτημα 8).

Η θεσμική ανάπτυξη στον τομέα της εκπαίδευσης μπορεί να περιλαμβάνει: τη στήριξη της χάραξης και εφαρμογής των πολιτικών, την παρακολούθηση των ανειλημμένων υποχρεώσεων της κυβέρνησης και της εκτέλεσης του προϋπολογισμού, τα χρηματοοικονομικά προβλήματα και επιλογές, την ανάπτυξη της ικανότητας διαλόγου με τους χορηγούς βοήθειας, την συνοχή με τις μεταρρυθμίσεις του δημοσίου τομέα, την ανάπτυξη ικανοτήτων και την κατάρτιση διδασκόντων, τον προγραμματισμό της υποδομής (χάρτης των σχολείων), τη στήριξη των θεμάτων ισότητας των δύο φύλων και της τοπικής ικανότητας κατάρτισης χρήσιμων στατιστικών.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι η θεσμική στήριξη της εκπαίδευσης θα πρέπει να θεωρείται ως προτεραιότητα που συνεισφέρει στη γενική ενίσχυση της θεσμικής και διοικητικής ικανότητας των χωρών. Είναι σύμφωνη με τη δέσμευση της Επιτροπής να χρηματοδοτεί τις επαναλαμβανόμενες δαπάνες στο πλαίσιο της δημοσιονομικής στήριξης.

7. Παρακολούθηση των δραστηριοτήτων και των αποτελεσμάτων (δείκτες).

* Η χρησιμοποίηση της δημοσιονομικής στήριξης και της τομεακής προσέγγισης ("sector wide approach") έχει ως συνέπεια ότι οι δείκτες δραστηριοτήτων (input) παρακολούθησης, αποτελεσμάτων (output) και επιπτώσεων θα πρέπει να είναι οι δείκτες της χώρας, παραδείγματος χάρη στο πλαίσιο των στρατηγικών μείωσης της φτώχειας.

* Θα πρέπει εξάλλου να είναι κοινοί για το σύνολο των χρηματοδοτών, διότι δεν είναι δυνατόν να εκτιμηθεί η επίπτωση της ενέργειας ενός μόνο χρηματοδότη ξεχωριστά από την δράση της χώρας και τη δράση των άλλων χορηγών βοήθειας. Αυτό ισχύει ιδίως εάν οι χρηματοδότες είναι πρόθυμοι να καλύψουν το έλλειμμα χρηματοδότησης των προϋπολογισμών "εκπαίδευση των χωρών" για να επιτύχουν τους αναπτυξιακούς στόχους της Χιλιετηρίδας.

* Για την εξασφάλιση αξιόπιστων και ορθών δεικτών θα πρέπει να καταβληθούν σημαντικές προσπάθειες για την προοδευτική βελτίωση των στατιστικών στοιχείων στα οποία θα πρέπει να βασίζονται οι δείκτες. Από αυτήν την άποψη, είναι βασικό να πραγματοποιείται κατανομή των στοιχείων ανάλογα με το φύλο. ´Εξάλλου οι χώρες και οι χρηματοδότες πρέπει να βελτιώσουν τα συστήματα παρακολούθησης και ανάδρασης.

* Πρέπει να είναι ολιγάριθμοι, απλοί, ορθοί, εύκολα υπολογίσιμοι και διαθέσιμοι. Οι χορηγοί βοήθειας και οι χώρες-εταίροι πρέπει να εξασφαλίσουν τη συνοχή των δεικτών που χρησιμοποιούνται στις Στρατηγικές ανά χώρα και στις Στρατηγικές μείωσης της φτώχειας.

Παρατίθεται στο παράρτημα 9 συνοπτική παρουσίαση των όρων υπό τους οποίους μπορούν να χρησιμοποιηθούν οι δείκτες. Το ποσοστό επιτυχίας των μαθητών μιας ορισμένης ηλικίας μετά από επαρκή αριθμό ετών φοίτησης (τέλος της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης) είναι ένας καλός δείκτης της αποτελεσματικότητας του συστήματος.

8. Τα μέσα χρηματοδότησης

* Η Κοινότητα θα στηρίξει τα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης με μακροοικονομική και δημοσιονομική στήριξη με βάση τους δείκτες παρακολούθησης και αποτελεσμάτων,. σε συντονισμό με άλλους χορηγούς βοήθειας και βάσει βιώσιμης τομεακής πολιτικής των αποδεκτριών χωρών.

* Η Κοινότητα θα αναλάβει τις τρέχουσες επαναλαμβανόμενες δαπάνες που συνεπάγονται ορισμένες ενέργειες (παραδείγματος χάρη τους μισθούς των διδασκάλων) ιδίως στις φτωχότερες χώρες και στις χώρες που αντιμετωπίζουν κρίση ή εξέρχονται από κατάσταση κρίσεως. Η δέσμευση αυτή είναι νέα, σύμφωνη με την άμεση δημοσιονομική στήριξη, και μπορεί να επιτρέψει σε πολλές χώρες να ενισχύσουν τη βιωσιμότητα των μεταρρυθμίσεων που επιθυμούν να επιφέρουν στη διαχείριση των εκπαιδευτικών τους συστημάτων. Παραδείγματος χάρη, προβλέπεται ρητά στο άρθρο 61 της συμφωνίας του Κοτονού. Αυτό θα επιτευχθεί σε υγιές μακροοικονομικό πλαίσιο για να εξασφαλιστεί η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των εκπαιδευτικών συστημάτων. Οι όροι αυτής της δέσμευσης θα σχετίζονται με τις περιστάσεις της μακροοικονομικής στήριξης: αρκετά διαφανής, αξιόπιστη και αποτελεσματική διαχείριση των δημοσίων δαπανών σαφείς τομεακές ή μακροοικονομικές πολιτικές που καταρτίζονται από την χώρα. γνωστοί και διαφανείς κανόνες για τις δημόσιες συμβάσεις που είναι .

* Θα συνεχιστεί, σύμφωνα με την Κοινή Δήλωση της Επιτροπής και του Συμβουλίου, η στήριξη του τομέα της εκπαίδευσης για να εξασφαλιστεί δίκαιη πρόσβαση στον τομέα της εκπαίδευσης, μέσω τομεακών προγραμμάτων.

* Η εν λόγω στήριξη θα μπορεί να έχει τη μορφή κοινών χρηματοδοτήσεων. Οι εν λόγω χρηματοδοτήσεις θα βασίζονται στην συμπληρωματικότητα των αναγκών χρηματοδότησης της χώρας εταίρου και των ικανοτήτων του συνόλου των χορηγών βοήθειας. Οι εν λόγω χρηματοδοτήσεις θα πραγματοποιούνται κατά προτίμηση υπό την καθοδήγηση του επικεφαλής των χορηγών βοήθειας, που εξασφαλίζει την συγκέντρωση των χρηματοδοτικών πόρων και των πόρων των άλλων χορηγών, στο μακροοικονομικό πλαίσιο και σύμφωνα με την τομεακή προσέγγιση. Οι χρηματοδοτήσεις μπορεί να έχουν τη μορφή ενισχυμένου συντονισμού της δράσεως, εναρμόνισης των διαδικασιών, κοινής παρακολούθησης και αξιολόγησης και τέλος ενοποιημένης χρηματοδοτικής στήριξης.

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

V. ΣΥΝΟΧΗ, ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΜΕΤΑΞΥ ΤΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΩΝ

1. Για την Επιτροπή, ο συντονισμός και η συμπληρωματικότητα με τα κράτη μέλη και τους άλλους χορηγούς βοήθειας πρέπει να πραγματοποιούνται με αυξημένη συνεργασία στο πλαίσιο κατάλληλων και βιώσιμων τομεακών πολιτικών που εφαρμόζουν οι δικαιούχοι χώρες.

2. Η συνεργασία της Επιτροπής με τους διεθνείς συμμετέχοντες παράγοντες (UNESCO, ADEA) και άλλους πολυμερείς χορηγούς βοήθειας (Παγκόσμια Τράπεζα), καθώς και με τα κράτη μέλη θα πρέπει να ενισχυθεί σημαντικά τόσο στο επίπεδο της ανάλυσης των πολιτικών και της κατάρτισης κοινών προγραμμάτων όσο και σε επίπεδο δράσεως με την εμβάθυνση της επιτόπου συνεργασίας. Η Κοινότητα αναλαμβάνει την υποχρέωση να ενισχύσει τη συνεργασία με τους ευρωπαίους χρηματοδότες, με τη διεξαγωγή συνεδριάσεων εμπειρογνωμόνων στις Βρυξέλλες και επί τόπου στο πλαίσιο των τομεακών στρατηγικών για την εκπαίδευση.

3. Εξάλλου η αύξηση των πόρων για την ενίσχυση της εκπαίδευσης πρέπει, σύμφωνα με την Επιτροπή, να πραγματοποιηθεί επίσης στο πλαίσιο της συμπληρωματικότητας με τις ενέργειες των κρατών μελών. Αυτά τα τελευταία θα πρέπει επίσης να αναλάβουν ευθύνες στον εν λόγω τομέα με πολύ στενότερο συντονισμό μεταξύ τους και με την Επιτροπή.

Το Συμβούλιο, στα συμπεράσματά του σχετικά με τον συντονισμό της δράσεως μεταξύ των κρατών μελών και της Κοινότητας (Μάιος 2000), απαρίθμησε τους ακόλουθους τομείς: ανταλλαγή πληροφοριών, διάλογος σε επίπεδο στρατηγικών, συγχρηματοδοτήσεις, διαφορές ως προς την εφαρμογή ανάλογα με την περιφέρεια, κοινές εκτιμήσεις και μελέτες, κλπ. Τα συμπεράσματα αυτά εφαρμόζονται εξ ολοκλήρου στις στρατηγικές εκπαίδευσης και κατάρτισης.

4. Αυτή η συμπληρωματικότητα έχει περισσότερες πιθανότητες να υλοποιηθεί όταν οι κυβερνήσεις των χωρών-εταίρων ακολουθούν σαφή και συνεπή τομεακή εκπαιδευτική πολιτική, και όταν οι μηχανισμοί χρηματοδότησης είναι κοινοί για τους χρηματοδότες και για τις χώρες-εταίρους. Αυτό που είναι προσδιοριστικό στον εν λόγω τομέα είναι το επίπεδο χρηματοδότησης των προϋπολογισμών εκπαίδευσης και κατάρτισης, και η υποχρέωση που αναλαμβάνουν οι χρηματοδότες να χρηματοδοτήσουν τη διαφορά. Η Επιτροπή θεωρεί ότι η ενίσχυση του συντονισμού και της συμπληρωματικότητας αποτελεί απαραίτητη προτεραιότητα για την αύξηση της συνολικής αποτελεσματικότητας της βοήθειας.

VI. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Η παρούσα ανακοίνωση της Επιτροπής αποτελεί νέα επικέντρωση των τομεακών ενισχύσεων που παρέχει με σκοπό τη μείωση της φτώχειας, καθώς και των πρόσφατων υποχρεώσεων που έχει αναλάβει στο διεθνή τομέα. Επιβεβαιώνει την πολιτική της δέσμευση για αύξηση των πόρων που διατίθενται για την εκπαίδευση και την κατάρτιση στο πλαίσιο της συνεργασίας για την ανάπτυξη.

Συνεπώς, η Επιτροπή ζητά από το Συμβούλιο να εκδώσει ψήφισμα σύμφωνα με τις κατευθύνσεις που περιέχονται στην εν λόγω ανακοίνωση.

Παράρτημα 1: Ορισμοί

Από τις συστάσεις που διατυπώθηκαν στις διασκέψεις του Jomtien και του Ντακάρ προκύπτει η διαπίστωση ότι πρέπει να δοθεί ειδικός ορισμός στη στοιχειώδη εκπαίδευση, που αποσκοπεί στην υπέρβαση των υπερβολικά περιοριστικών ή τεχνικών ορισμών (ΟΟΣΑ/ΕΒΑ) για να επιτευχθεί ευρύτερος ορισμός εφαρμόσιμος σε όλες τις περιφέρειες και τα εκπαιδευτικά συστήματα. Συνεπώς θεωρείται σκόπιμο να υιοθετηθούν εκ νέου οι ορισμοί που προκύπτουν από τις εν λόγω διασκέψεις για τη στοιχειώδη εκπαίδευση και οι ορισμοί του ΟΟΣΑ/ΕΒΑ για τις άλλες κατηγορίες ή υποτομείς.

Στοιχειώδης εκπαίδευση: απαιτείται επαναπροσδιορισμός της στοιχειώδους εκπαίδευσης με αναφορά στους προσδιορισμούς "τεχνική", "ειδική", "ανώτερη", "τριτοβάθμια", "δια βίου". Η εκπαίδευση που θεωρείται "στοιχειώδης" περιλαμβάνει την επίσημη πρωτοβάθμια εκπαίδευση, αλλά καλύπτει επίσης όλες τις ικανότητες, γνώσεις, συμπεριφορές, αξίες και κίνητρα που θεωρούμε απαραίτητα για να μπορέσουν τα άτομα να αποκτήσουν πλήρη έλεγχο των ικανοτήτων ανάγνωσης και γραφής, καθώς και να αποκτήσουν τις απαραίτητες βάσεις για να αρχίσουν μια διαδικασία μαθητείας που θα διαρκέσει για όλη τους τη ζωή. Η στοιχειώδης εκπαίδευση μπορεί να παρέχεται με μέσα και θεσμούς επίσημους και ανεπίσημους.

Η διάρκεια και η φύση του σχολικού κύκλου που ορίζεται ως "στοιχειώδης" ποικίλλει από χώρα σε χώρα. Κυμαίνεται από ελάχιστο όριο 3-4 ετών πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης σε εννεαετή κύκλο, ή σε ολοκληρωμένο κύκλο δευτεροβάθμιων σπουδών.

Εκπαίδευση για νήπια: παρέχει ένα δομημένο σύνολο δραστηριοτήτων σε επίσημο ίδρυμα ή αποτελεί μέρος ενός μη επίσημου προγράμματος που απευθύνεται στα παιδιά. Οι εν λόγω δραστηριότητες απευθύνονται συνήθως σε παιδιά από τριών ετών και συμπεριλαμβάνουν οργανωμένες δραστηριότητες μαθητείας, που αντιπροσωπεύουν μέρος μόνο του συνόλου των παρεχόμενων φροντίδων.

Πρωτοβάθμια εκπαίδευση: αφορά τα εκπαιδευτικά προγράμματα που καταρτίζονται κατά κανόνα για να εξασφαλίσουν στα παιδιά μια στερεή βάση γνώσεων ανάγνωσης, γραφής και μαθηματικών, καθώς και κατανόησης άλλων θεμάτων. Στις περισσότερες χώρες το επίπεδο αυτό καλύπτει περίπου έξι έτη πλήρων σχολικών σπουδών.

Δευτεροβάθμια εκπαίδευση: κύκλος δευτεροβάθμιων σπουδών.

Κατάρτιση: επαγγελματική κατάρτιση, που αποσκοπεί στην προετοιμασία των νέων και των ενηλίκων για εργασία, για την εξασφάλιση των στοιχειωδών μέσων διαβίωσης και επιβίωσης. στοιχειώδης επαγγελματική και τεχνική κατάρτιση δευτεροβάθμιου επιπέδου. συνεχής κατάρτιση. μαθητεία, συμπεριλαμβανομένης της ανεπίσημης επαγγελματικής κατάρτισης.

Τριτοβάθμια εκπαίδευση και κατάρτιση: προγράμματα πανεπιστημιακού επιπέδου για την απόκτηση πανεπιστημιακού πτυχίου. σε επίπεδο λυκείου και πολυτεχνικών ιδρυμάτων: υποτροφίες.

Παράρτημα 2:Η κατάσταση της εκπαίδευσης

1) Τα στοιχεία που υποβλήθηκαν στο φόρουμ του Ντακάρ για την Εκπαίδευση για Όλους (Απρίλιος 2000) αποκαλύπτουν ότι περίπου 113 εκατομμύρια παιδιά (εκ των οποίων 60% κορίτσια) δεν είναι εγγεγραμμένα στο σχολείο. Περίπου σε 40 χώρες το καθαρό ποσοστό εγγραφών στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση είναι κάτω από 80%. Παρόλο που είναι εξαιρετικά δύσκολο να γίνουν γνωστά τα ακριβή στοιχεία σχετικά με την παρουσία στο σχολείο, το ποσοστό των μαθητών που δεν εγκαταλείπουν τις σπουδές τους ή τα αποτελέσματα, υπολογίζουμε ότι στην Αφρική νοτίως της Σαχάρας ένα τρίτον των παιδιών που είναι εγγεγραμμένα στο δημοτικό εγκαταλείπουν το σχολείο μετά 4 έτη.

Η πρόκληση που αποτελεί η Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση για Όλους είναι πιο επιτακτική στην Αφρική νοτίως της Σαχάρας, που έχει το χαμηλότερο καθαρό ποσοστό εγγραφών (61%) και όπου ζουν 42 από τα 140 εκατομμύρια παιδιών σχολικής ηλικίας, και στην νότια και την δυτική Ασία, με 47 εκατομμύρια παιδιά σχολικής ηλικίας. Σ´αυτές τις δύο "περιφέρειες", υπάρχει στενή σχέση μεταξύ του χαμηλού ποσοστού εγγραφών και της επίπτωσής του στην φτώχεια.

Στην νότια και δυτική Ασία η κατάσταση φαίνεται να είναι λιγότερο δραματική. Στις αραβικές χώρες και τις χώρες της βόρειας Αφρικής, θα πρέπει να καταβληθεί σημαντική προσπάθεια για να φοιτήσουν στα σχολεία μέχρι το 2010 29 εκατομμύρια επιπλέον παιδιά.

Στην Λατινική Αμερική και στην Καραϊβική σημειώνεται προοδευτικά κάποια εξάπλωση της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης που αποτελεί ένα βήμα προς τα εμπρός, αλλά πολλά παιδιά εγκαταλείπουν το σχολείο μετά από μερικά χρόνια και ο αριθμός των μαθητών που επαναλαμβάνουν την ίδια τάξη είναι πολύ υψηλός. Το πρόβλημα της ποιότητας της εκπαίδευσης τίθεται με οξύτητα.

Κατά γενικό κανόνα, η παγκόσμια δημογραφική εξέλιξη δείχνει ότι υπάρχει φόβος μείωσης του ποσοστού φοίτησης στα σχολεία μελλοντικά.

2) Όλα τα εκπαιδευτικά συστήματα στις αναπτυσσόμενες χώρες παρουσιάζουν προβλήματα όταν πρόκειται για την αξιολόγηση της ποιότητας των σχολικών αποτελεσμάτων. Μια πρόσφατη μελέτη για 58 χώρες έδειξε ότι σε 23, περισσότερο από 20% των παιδιών που είναι εγγεγραμμένα στο πρώτο έτος του δημοτικού δεν κατορθώνουν να ολοκληρώσουν τέσσερα έτη εκπαίδευσης. Το ποσοστό ολοκλήρωσης του πρωτοβάθμιου κύκλου στις περισσότερες χώρες της Αφρικής νοτίως της Σαχάρας τοποθετείται μεταξύ 60 και 70%. Υπάρχουν μεγάλες διαφορές στο εσωτερικό των χωρών. Η Αφρική έχει ένα από τα χαμηλότερα ποσοστά πρόσβασης στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση (λιγότερο από 10 %).

Η ανισότητα εις βάρος των κοριτσιών είναι εμφανέστερη στην Αφρική νοτίως της Σαχάρας και στην νότια και δυτική Ασία. Στην Αφρική νοτίως της Σαχάρας το 1998, 54% των κοριτσιών σχολικής ηλικίας ήταν εγγεγραμμένα στο δημοτικό σε σύγκριση με 66% για τα αγόρια. Στη νότια και δυτική Ασία, το εκατοστιαίο ποσοστό είναι αντίστοιχα 67% και 79%. Αν και κατά γενικό κανόνα η διαφορά αγοριών/κοριτσιών μειώνεται, πρέπει ακόμα να γίνει τεράστια πρόοδος για να επιτευχθεί ισότητα το 2005 στην Αφρική νοτίως της Σαχάρας, στη νότια Ασία και στις αραβικές χώρες.

3) ´Όσον αφορά τον αναλφαβητισμό, το 2000, ένας ενήλικας στους τέσσερις σε παγκόσμιο επίπεδο είναι αναλφάβητος (ήτοι 900 εκατομμύρια άνθρωποι) και ο αριθμός αυτός τείνει να αυξηθεί. το μεγαλύτερο μέρος είναι γυναίκες. Η ανατολική και νότια Ασία συγκεντρώνει 71% των αναλφάβητων ανά τον κόσμο. Ο αναλφαβητισμός αποτελεί σημαντικό εμπόδιο για την αειφόρο ανάπτυξη.

Η φτώχεια αυξάνει τα μειονεκτήματα στον τομέα της εκπαίδευσης. Παρόλο που στις φτωχότερες χώρες η πρόσβαση στην εκπαίδευση είναι δυσχερέστερη για τα παιδιά των αγροτικών περιοχών, η δυσκολία πρόσβασης επεκτείνεται σε πολλές χώρες και στις αστικές περιοχές όπου σημειώνεται το φαινόμενο της αστυφιλίας.στις αστικές περιοχές η αθλιότητα αποτελεί εμπόδιο για την ενσωμάτωση των παιδιών στο εκπαιδευτικό σύστημα, ιδίως στην Ασία.

4) Το AIDS έχει καταστρεπτικές επιπτώσεις στους φτωχούς και στην εκπαίδευση, ιδίως στην Αφρική νοτίως της Σαχάρας. Στη Ζάμπια, 1.300 καθηγητές πέθαναν κατά τους πρώτους δέκα μήνες του 1998 και υπολογίζεται σε 650.000 ο αριθμός των παιδιών κάτω των 15ετών των οποίων οι γονείς πέθαναν από AIDS. Ολοένα μεγαλύτερος αριθμός παιδιών βρίσκεται στο δρόμο. Υπάρχουν σαφείς ενδείξεις για αισθητή μείωση του ποσοστού φοίτησης στο σχολείο των κοριτσιών και παρατηρείται αύξηση της εργασίας των παιδιών στις χώρες όπου η διάδοση του AIDS είναι μεγάλη.

Η επίπτωση του AIDS στην απόδοση των εκπαιδευτικών συστημάτων είναι επίσης δραματική. το AIDS επιδρά στις διαστάσεις των σχολικών συστημάτων (λιγότεροι μαθητές και διδάσκοντες), στον τρόπο διδασκαλίας και εκμάθησης (όταν οι μαθητές και οι διδάσκοντες έχουν μολυνθεί από τον ιό) και στην ποιότητα της εκπαίδευσης (μεγαλύτερο ποσοστό απουσιών των μαθητών και των διδασκόντων).

5) Οι συγκρούσεις έχουν πλήξει σοβαρά τα εκπαιδευτικά συστήματα, ιδίως στην Αφρική νοτίως της Σαχάρας, αλλά και σε άλλες περιοχές συγκρούσεων (Κολομβία, Αφγανιστάν ...). Οι συγκρούσεις επηρεάζουν την διαθεσιμότητα παιδαγωγικού υλικού και την οργάνωση των συστημάτων. Τα παιδιά αποτελούν συχνά τα κυριότερα θύματα των συγκρούσεων. Σύμφωνα με την UNICEF, κατά τα τελευταία 10 έτη, περισσότερο από 2 εκατομμύρια παιδιά πέθαναν από τις συνέπειες των ενόπλων συγκρούσεων. Υπολογίζεται ότι 6 εκατομμύρια έχουν υποστεί σοβαρούς τραυματισμούς και οι επιζήσαντες πάσχουν από σοβαρότατους ψυχολογικούς τραυματισμούς.

Παράρτημα 3:

Ποσοστό της εκπαίδευσης εν γένει και της βασικής εκπαίδευσης στο σύνολο της δημόσιας βοήθειας για την ανάπτυξη (χώρες της ΕΑΒ)

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Πηγή : ´Έκθεση της ΕΑΒ, 2000, Συνεργασία για την Ανάπτυξη, σσ. 246 και 247.

Παράρτημα 4: Πολιτικές των κρατών μελών στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης

Αυστρία

Η αυστριακή συνεργασία για την ανάπτυξη αποδίδει προτεραιότητα στη βασική εκπαίδευση, την επαγγελματική κατάρτιση και την εκπαίδευση μετά τον δευτεροβάθμιο κύκλο. Οι προσπάθειες επικεντρώνονται ειδικά στην αύξηση της πρόσβασης στην εκπαίδευση για όλους, στην ανάπτυξη εκπαιδευτικών προγραμμάτων, στη στήριξη των διαδικασιών μεταρρύθμισης από τις χώρες-εταίρους, της επιστήμης και έρευνας, των δημοκρατικών θεσμών και της θεσμικής ανάπτυξης.

Η διμερής βοήθεια επικεντρώνεται σε μια σειρά χωρών, ιδίως στην Ευρώπη, στην Ασία και στην Αφρική νοτίως της Σαχάρας.

Το 1999 η Αυστρία διοχέτευσε το 19,8% της συνολικής της βοήθειας στον τομέα της εκπαίδευσης.

Βέλγιο

Η στήριξη του τομέα της εκπαίδευσης επικεντρώνεται στη χρηματοδότηση της συνεργασίας μεταξύ πανεπιστημίων. Εντούτοις, αποδίδεται μεγαλύτερη προτεραιότητα στη βασική εκπαίδευση, στην επίσημη και ανεπίσημη εκπαίδευση και στην πρόσβαση στην εκπαίδευση.

Η βελγική διμερής βοήθεια επικεντρώνεται σε 25 χώρες, αλλά δεν υπάρχουν απαραίτητα εκπαιδευτικά έργα ή προγράμματα σε καθεμιά από τις εν λόγω χώρες. Όλες οι χώρες διαπραγματεύονται περιοδικά με το Βέλγιο και έχει συμφωνηθεί με αμοιβαία συμφωνία ποιοι θα είναι οι τομείς που θα λάβουν χρηματοδοτική στήριξη.

Το Βέλγιο χρηματοδοτεί ιδίως έργα που εκτελούν τα πανεπιστήμια του Βελγίου και η βελγική τεχνική βοήθεια. Εντούτοις, τα προγράμματα παροχής βοήθειας εν γένει και ειδικότερα δημοσιονομικής στήριξης αποτελούν σχετικά νέα μορφή βοήθειας για το Βέλγιο.

Το 1999 το Βέλγιο διοχέτευσε το 13,0 % της συνολικής της βοήθειας στον τομέα της εκπαίδευσης.

Δανία

Η εκπαιδευτική βοήθεια επικεντρώνεται στη βασική εκπαίδευση και στην εκπαίδευση για άτομα με ιδιαίτερες ανάγκες, ως μέρος της βασικής εκπαίδευσης σε μια σειρά επιλεγμένων χωρών στην Αφρική, Ασία και Κεντρική Αμερική.

Η διμερής βοήθεια σε έναν τομέα θα λαμβάνει, στον μεγαλύτερο δυνατό βαθμό, τη μορφή τομεακού προγράμματος παροχής βοήθειας. Δίνεται έμφαση στον διάλογο για την τομεακή πολιτική. Η DANIDA καταβάλλει επίσης προσπάθειες για μια αποκεντρωμένη προσέγγιση της διαχείρισης των έργων.

Το 1999 η Δανία διοχέτευσε το 1,2 % της συνολικής της βοήθειας στον τομέα της εκπαίδευσης.

Φινλανδία

Η φινλανδική κυβέρνηση αποδίδει προτεραιότητα στη βασική εκπαίδευση. Το γεωγραφικό επίκεντρο είναι η Αφρική (σημαντικά εκπαιδευτικά προγράμματα εφαρμόζονται και για άλλες χώρες στη Μοζαμβίκη, την Τανζανία και τη Ζάμπια). Εντούτοις, κατά τα τελευταία έτη έχουν αρχίσει να εκτελούνται νέα έργα στη Λατινική Αμερική, την Ασία και τα Βαλκάνια.

Ένα μέρος των κεφαλαίων αναπτυξιακής συνεργασίας διοχετεύεται μέσω των μη κυβερνητικών οργανώσεων. Κατά τα τελευταία έτη, έχουν αρχίσει να εφαρμόζονται τομεακά προγράμματα σε πολλές χώρες-εταίρους.

Ο εκπαιδευτικός τομέας αντιπροσώπευε περίπου 7,4% των κεφαλαίων της φινλανδικής αναπτυξιακής συνεργασίας το 1999.

Γαλλία

Στο πλαίσιο της γαλλικής συνεργασίας στον τομέα της εκπαίδευσης και κατάρτισης η μεγαλύτερη δημοσιονομική στήριξη αφορά την τεχνική βοήθεια. Η τεχνική εκπαίδευση, η τριτοβάθμια εκπαίδευση και η προμήθεια εκπαιδευτικού υλικού αποτελούν άλλους τομείς προτεραιότητας. Πρόσφατα σημειώθηκε η τάση αύξησης της στήριξης που παρέχεται στον τομέα της βασικής εκπαίδευσης (που περιλαμβάνει την δευτεροβάθμια εκπαίδευση). Περίπου το ήμισυ της βοήθειας για τον εκπαιδευτικό τομέα επικεντρώνεται σε επτά χώρες: Μπουρκίνα Φάσο, Καμερούν, Ακτή του Ελεφαντοστού, Μαδαγασκάρη, Μαυριτανία, Σενεγάλη και Τσάντ.

Η Γαλλία προσφεύγει τόσο στην άμεση δημοσιονομική στήριξη όσο και στη στήριξη των έργων.

Το 1999 η Γαλλία διοχέτευσε το 27,4 % της συνολικής της διμερούς της βοήθειας στον τομέα της εκπαίδευσης.

Γερμανία

Η γερμανική τομεακή πολιτική για την εκπαίδευση εστιάζεται στη στοιχειώδη εκπαίδευση, στη συνεργασία για την τριτοβάθμια εκπαίδευση και την επαγγελματική κατάρτιση. Ο υποτομέας της επαγγελματικής κατάρτισης έλαβε κατά τη δεκαετία του 1990 περίπου το 50% της γερμανικής συνεισφοράς στον τομέα της εκπαίδευσης. Ωστόσο, αυξάνονται τα ποσά και η προτεραιότητα που αποδίδεται στον τομέα της στοιχειώδους εκπαίδευσης. Οι περιφέρειες στις οποίες αποδίδεται προτεραιότητα στο πλαίσιο της γερμανικής συνεργασίας σε επίπεδο στοιχειώδους εκπαίδευσης είναι η Αφρική νοτίως της Σαχάρας και οι πολυάνθρωπες χώρες της Νότιας Ασίας. Και στα τρία επίπεδα εκπαίδευσης δίνεται έμφαση όσον αφορά την περιφερειακή βοήθεια στη συνεργασία με την Αφρική, και αμέσως μετά στη συνεργασία με την Ασία.

Η τομεακή στήριξη, σε συνεργασία με άλλους χορηγούς, θα τεθεί σε πρώτο πλάνο. Όλα τα μέτρα θα είναι περιφερειακά ή ειδικά για μια χώρα. Η Γερμανία χρησιμοποιεί την προσέγγιση που συνίσταται στη στήριξη έργων.

Το 1999 η Γερμανία διοχέτευσε το 16,8 % της συνολικής της διμερούς της βοήθειας στον τομέα της εκπαίδευσης.

Ελλάδα

Η ελληνική Επίσημη Αναπτυξιακή Αρωγή (ΕΑΑ) επικεντρώνεται κυρίως στη δική της περιοχή, και εστιάζεται στην υποδομή για την υγεία και την εκπαίδευση. Αφιερώνεται περίπου το 10% της ΕΑΑ στην εκπαίδευση, και ακολουθείται η προσέγγιση για τα έργα.

Ιρλανδία

Η στήριξη που παρέχει η Ιρλανδία στον εκπαιδευτικό τομέα άλλαξε επίκεντρο κατά τη δεκαετία του 90 από τον τομέα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στον τομέα της στοιχειώδους εκπαίδευσης. Ως τα τέλη της δεκαετίας του 1990 περίπου το 90% του προϋπολογισμού για την εκπαίδευση χορηγήθηκε στον τομέα της βασικής εκπαίδευσης. Η ΕΕΑ της Ιρλανδίας επικεντρώθηκε κυρίως σε τρεις χώρες κατά τη δεκαετία του 1999: το Λεσόθο, την Τανζανία και τη Ζάμπια.

Παρέχεται διμερής και πολυμερής στήριξη στον εκπαιδευτικό τομέα, καθώς και στήριξη μέσω των ΜΚΟ. Η Ireland Aid στηρίζει τις εθνικές προσπάθειες και τα τομεακά προγράμματα Άλλες μορφές βοήθειας αποτελούν τα αναπτυξιακά προγράμματα για περιοχές ή διοικητικές περιφέρειες και η παροχή βοήθειας για έργα.

Το 1999 η Ιρλανδία διοχέτευσε το 15,9 % της συνολικής της διμερούς βοήθειας στον τομέα της εκπαίδευσης.

Ιταλία

Το μεγαλύτερο μέρος της ιταλικής συνεργασίας στον τομέα της εκπαίδευσης διοχετεύτηκε στη διαπανεπιστημιακή συνεργασία με επένδυση σε υλική υποδομή. Επίσης οι προσπάθειες επικεντρώνονται περισσότερο στη στήριξη της μεταρρύθμισης στον τομέα της χάραξης πολιτικής και της θεσμικής ανάπτυξης Δίνεται σημαντική έμφαση όσον αφορά την περιφερειακή βοήθεια στη Σομαλία, στη Λατινική Αμερική, αλλά και στη Βόρεια Αφρική, στη Μέση Ανατολή και σε μερικές χώρες της Ασίας.

Το 1999 η Ιταλία διοχέτευσε το 5,8 % της συνολικής της διμερούς βοήθειας στον τομέα της εκπαίδευσης.

Λουξεμβούργο

Το 1999 το Λουξεμβούργο διοχέτευσε το 18,7% της συνολικής του διμερούς βοήθειας στην εκπαίδευση, εκ του οποίου το 8,2% αφιερώθηκε στη βασική εκπαίδευση.

Οι Κάτω Χώρες

Η Κυβέρνηση αποδίδει ολοένα μεγαλύτερη προτεραιότητα στην πρόσβαση στην εκπαίδευση (κυρίως στοιχειώδης εκπαίδευση) στο πλαίσιο της μείωσης της φτώχειας και στα ΕΣΜΦ, και εξακολουθεί να δίνει μεγάλη έμφαση στη τριτοβάθμια εκπαίδευση. Αυτή η εντατικοποίηση των προσπαθειών πραγματοποιείται με την ενίσχυση του διαλόγου και την αύξηση των χρηματοδοτικών πόρων, με διμερή και πολυμερή τρόπο. Περισσότερο από το ήμισυ των χωρών στις οποίες επικεντρώνουν τις προσπάθειές τους οι Κάτω Χώρες επέλεξαν ως τομέα συνεργασίας την εκπαίδευση.

Τα κυριότερα μέσα συνεργασίας είναι: η βοήθεια για τα έργα και τα προγράμματα, η τεχνική βοήθεια.

Το 1999 οι Κάτω Χώρες διοχέτευσαν το 8,3 % της συνολικής διμερούς βοήθειας στον τομέα της εκπαίδευσης.

Πορτογαλία

Η στήριξη του εκπαιδευτικού τομέα καθορίστηκε ως μία από τις προτεραιότητες της πορτογαλικής πολιτικής συνεργασίας κατά τα επόμενα τρία έτη. Το πρόγραμμα συνεργασίας για την εκπαίδευση θα επικεντρωθεί σε πέντε τομείς: στήριξη της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, στήριξη της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, υποδομή και εγκαταστάσεις, θεσμική ανάπτυξη και πορτογαλικά σχολεία για την κατάρτιση των διδασκόντων. Θα δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην στοιχειώδη εκπαίδευση (πρωτοβάθμια εκπαίδευση, εκμάθηση ανάγνωσης και γραφής και μη επίσημη στοιχειώδης εκπαίδευση). Η πορτογαλική συνεργασία θα εστιαστεί στην Αφρική (Αγκόλα, Μοζαμβίκη, Πράσινο Ακρωτήριο, Γκινέα Μπισσάου, Σάο Τομέ και Πρίντσιπε και Τιμόρ Λέστε).

Πορτογαλική παροχή στήριξης σε έργα.

Το 1999, η Πορτογαλία διοχέτευσε το 7,3 % της συνολικής της διμερούς βοήθειας στον τομέα της εκπαίδευσης.

Ισπανία

Η ισπανική βοήθεια έχει θέσει τις ακόλουθες προτεραιότητες στον εκπαιδευτικό τομέα: εκπαιδευτική πολιτική και διοικητική διαχείριση, εκπαιδευτικές υπηρεσίες και εγκαταστάσεις, καθώς και κατάρτιση και πανεπιστημιακή εκπαίδευση. Επίκεντρο αποτελεί η διαπανεπιστημιακή συνεργασία. Καταρτίζεται επί του παρόντος νέα στρατηγική στον εκπαιδευτικό τομέα. Από γεωγραφική άποψη, επίκεντρο αποτελεί η Λατινική Αμερική, αλλά και ορισμένα μέρη του αραβικού κόσμου, καθώς και ορισμένες χώρες ΑΚΕ.

Η αναπτυξιακή βοήθεια στον εκπαιδευτικό τομέα εκταμιεύεται κυρίως με την προσέγγιση που χρησιμοποιείται για τα έργα.

Το 1999 η Ισπανία διοχέτευσε το 12,1 % της συνολικής της διμερούς βοήθειας στον τομέα της εκπαίδευσης.

Σουηδία

Ο κύριος τομέας στήριξης των εκπαιδευτικών προγραμμάτων είναι η πρωτοβάθμια εκπαίδευση. Τα εκπαιδευτικά προγράμματα αποσκοπούν επίσης στην ισότητα των δύο φύλων και στην προώθηση της ειρήνης, της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η Αφρική ήταν η αποδέκτρια περισσότερο από το ήμισυ των εκταμιεύσεων.

Η σουηδική αναπτυξιακή συνεργασία στον εκπαιδευτικό τομέα μετεβλήθη από στήριξη έργου σε στήριξη προγράμματος (Swap). Άρχισε με την παροχή στήριξης κυρίως για την κατασκευή σχολείων, την κατάρτιση διδασκάλων και τη σύνταξη σχολικών βιβλίων, αλλά διοχετεύεται τώρα απευθείας στους κυβερνητικούς προϋπολογισμούς των χωρών-εταίρων.

Το 1999 η Σουηδία διοχέτευσε το 5,8 % της συνολικής της διμερούς βοήθειας στον τομέα της εκπαίδευσης.

Ηνωμένο Βασίλειο

H πολιτική της DFID σε επίπεδο χώρας περιλαμβάνει ως υψηλή προτεραιότητα τη βελτίωση της πρόσβασης και της ποιότητας της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης. Ένα μεγάλο ποσοστό της διμερούς βοήθειας του Ηνωμένου Βασιλείου απευθύνεται στις λιγότερο ανεπτυγμένες και άλλες χώρες με χαμηλό εισόδημα.

Η προσέγγιση της DFID αποδίδει ολοένα μεγαλύτερη έμφαση στη στήριξη τομεακών συνεκτικών σχεδίων με βάση μια συνολική ανάλυση ανά χώρα στο πλαίσιο της συνολικής στρατηγικής για τη μείωση της φτώχειας. Αποδίδεται προτεραιότητα στην άμεση δημοσιονομική στήριξη μιας σειράς καλά σχεδιασμένων εθνικών προτεραιοτήτων.

Το 1999 το Ηνωμένο Βασίλειο διοχέτευσε το 9,6 % της συνολικής της διμερούς βοήθειας στον τομέα της εκπαίδευσης.

Πηγές:

* Έκθεση ΕΒΑ 2000 για την αναπτυξιακή συνεργασία, ΟΟΣΑ 2001.

* Φόρουμ του Ντακάρ για την Εκπαίδευση για Όλους και συνεδρίαση της ειδικής υπηρεσιακής μονάδας της Ομάδας των 8 (Δεκέμβριος 2001).

* ΒΜΖ, Αναπτυξιακή συνεργασία στον τομέα της στοιχειώδους εκπαίδευσης, Φόρουμ του Ντακάρ, Απρίλιος 2000.

* ΒΜΖ, Έκθεση για την Ομάδα των 8, 2001.

* DFID, Tομεακές προσεγγίσεις της εκπαίδευσης, στρατηγική ανάλυση, αριθ. 32, 1999.

* DFID, Eκπαιδευτικές ευκαιρίες για όλους, πλαίσιο πολιτικής για την εκπαίδευση, 2000.

* DANIDA, Eτήσιες Εκθέσεις για την Αναπτυξιακή Βοήθεια της Δανίας.

* DANIDA, Τομεακή πολιτική: εκπαίδευση (2000).

* DANIDA, Επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση, 1996.

* AIDS, Πολιτική για τη συνεργασία στο θέμα του AIDS σε σχέση με τη στοιχειώδη εκπαίδευση και εκπαιδευτική μεταρρύθμιση, 1996.

* AIDS, Eκπαίδευση για Όλους (Απρίλιος 2001)

* AIDS, Δεδομένα και Αριθμοί (2000). Υπηρεσία Δημοκρατίας και Κοινωνικής Ανάπτυξης.

* Υπουργείο Εξωτερικών Υποθέσεων, Κάτω Χώρες, τομεακή προσέγγιση, 2000.

* Υπουργείο Εξωτερικών, Κάτω Χώρες, Εκπαίδευση: βασικό δικαίωμα του ανθρώπου, βασική εκπαίδευση, πρακτική και υλοποίηση, 2000.

* Δημόσια Αναπτυξιακή Βοήθεια της Ιρλανδίας, 2000.

* Ιρλανδική Βοήθεια, Εκπαιδευτική πολιτική και πρακτική, Κατευθυντήριες Γραμμές, Ιούλιος 2001.

* Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Ανάλυση των δαπανών της ΕΕ στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης στις αναπτυσσόμενες χώρες, 1994.

* Ευρωπαϊκή Επιτροπή, που συντονίζει τις πολιτικές αναπτυξιακής βοήθειας των ευρωπαϊκών χωρών, CeSPI, 1994.

* Αυστρία, δεδομένα EBA της Αυστρίας (OFSE).

* Bέλγιο, Ετήσια Έκθεση της Γενικής Έκθεσης της Διεθνούς Συνεργασίας (DGCI -2000). Ετήσια Έκθεση της βελγικής Τεχνικής Συνεργασίας.

* Ισπανία, Υπουργείο Εξωτερικών,. Τομέας προγραμματισμού (Νοέμβριος 2001).

* Πορτογαλία, Ινστιτούτο Πορτογαλικής Συνεργασίας. Διεύθυνση Υπηρεσιών Εξωτερικών και Κοινοτικών Υποθέσεων (Νοέμβριος 2001).

* Φινλανδία, Υπουργείο Εξωτερικών Υποθέσεων της Φινλανδίας. Τμήμα Διεθνούς Αναπτυξιακής Συνεργασίας.

* Γαλλία, Συνεργασία και Ανάπτυξη (έκθεση για την ειδική μονάδα της Ομάδας των 8, EPT)

Παράρτημα: 5 Κοινοτική συνεργασία στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης

Υποχρεώσεις που έχουν αναληφθεί ανά γεωγραφική ζώνη (κατάσταση Νοεμβρίου 2001)

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Παράρτημα: 6 Αξιολόγηση της στήριξης που παρέχει η Κοινότητα στην εκπαίδευση στις χώρες ΑΚΕ

Περίληψη των συμπερασμάτων - κυριοτέρων συστάσεων με βάση την προσωρινή έκθεση

Η βοήθεια του 7ου και 8ου ΕΤΑ στον τομέα της εκπαίδευσης των χωρών ΑΚΕ παρουσιάζει ονομαστική, αλλά όχι σημαντική, αύξηση. Εξάλλου, η αλλαγή προτεραιοτήτων προς τη στοιχειώδη εκπαίδευση επηρέασε θετικά τη μεταφορά κεφαλαίων προς το εν λόγω επίπεδο εκπαίδευσης. Σε γενικές γραμμές, τα αποτελέσματα δεν φαίνεται να είναι στο ύψος του ενδιαφέροντος που εξέφρασε η Επιτροπή για τη στήριξη του τομέα της εκπαίδευσης, ώστε να έχει επίπτωση στη μείωση της φτώχειας.

Η σχέση μεταξύ της εκπαίδευσης και της καταπολέμησης της φτώχειας αναγνωρίστηκε μόνο μετά την κατάρτιση του μεγαλύτερου μέρους των εκπαιδευτικών προγραμμάτων/έργων στις χώρες ΑΚΕ, πράγμα που εξηγεί εν μέρει την απουσία ενός εννοιολογικού πλαισίου που να επιτρέπει συνέργεια μεταξύ προγραμμάτων σε αυτούς τους δύο τομείς και τη μη συστηματική απόδοση σημασίας στο θέμα της φτώχειας κατά την εφαρμογή των εκπαιδευτικών προγραμμάτων.

Εφόσον υπάρχουν οι κατάλληλες γενικές συνθήκες, η δημοσιονομική στήριξη (σε συνδυασμό με την ενίσχυση για τα έργα, ιδίως με θεσμική στήριξη) φαίνεται να ανταποκρίνεται καλύτερα στις ανάγκες σε χώρες με χαμηλά εισοδήματα που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την εξωτερική βοήθεια και όπου η βελτίωση της πρόσβασης στη στοιχειώδη εκπαίδευση είναι πρωταρχικής σημασίας, σε σύγκριση με χώρες με μεσαία εισοδήματα που διαθέτουν προϋπολογισμό για τη στήριξη των επενδύσεων σε έργα.

Θα πρέπει να προβλέπεται τομεακή προσέγγιση ("sector wide approach") μόνον όταν οι συνθήκες είναι κατάλληλες. Αυτές θα πρέπει να περιλαμβάνουν τουλάχιστον ένα εγκεκριμένο στρατηγικό πλαίσιο και μια εθνική τομεακή πολιτική, έναν μεσοπρόθεσμο προϋπολογισμό που σχετίζεται με τους ετήσιους προϋπολογισμούς, συντονισμό των χρηματοδοτών από μέρους της κυβέρνησης, ενεργητικές και ικανές αντιπροσωπείες και δείκτες απόδοσης που εστιάζονται ολοένα περισσότερο στην ποιότητα των αποτελεσμάτων στον τομέα της εκπαίδευσης.

Η προσέγγιση για τα "έργα" δεν πρέπει να εγκαταλειφθεί, ιδίως στις περιπτώσεις όπου οι γενικοί όροι δεν επιτρέπουν την κατάρτιση σημαντικών τομεακών προγραμμάτων. Στα βασικά στοιχεία επιτυχίας των "εκπαιδευτικών" προγραμμάτων συγκαταλέγονται το πολιτικό περιβάλλον, η χρηστή διαχείριση, η οικειοποίηση από τον τοπικό πληθυσμό της προετοιμασίας και της εφαρμογής των προγραμμάτων, η ευελιξία του προγραμματισμού, τεχνική βοήθεια για τη θεσμική μεταρρύθμιση, σαφείς στόχοι και σχέση με ένα μόνο ίδρυμα.

Συνιστάται να συμπεριληφθεί στα Έγγραφα Στρατηγικής ανά Χώρα μια ανάλυση της "περιβαλλοντικής πολιτικής" και της ικανότητας μακροοικονομικής, δημοσιονομικής και τομεακής διαχείρισης, για να διευκολυνθούν οι συγκεκριμένες αποφάσεις σχετικά με τον τύπο και το επίπεδο στήριξης του εκπαιδευτικού τομέα, καθώς και η επιλογή μηχανισμών εφαρμογής.

Θα πρέπει να αφιερωθούν μεγαλύτερη προσοχή και πόροι στη στήριξη της θεσμικής ικανότητας. Αυτή η ικανότητα μπορεί να ενισχυθεί με εταιρική σχέση, ανταλλαγή εμπειριών Βορρά-Νότου, υποτροφίες, τεχνική βοήθεια και περιφερειακή στήριξη. Τομείς-κλειδιά αποτελούν: η συγκέντρωση, ανάλυση, διάδοση και διαχείριση των πληροφοριών. η δημοσιονομική και χρηματοοικονομική διαχείριση. η διαχείριση των δημοσίων υπηρεσιών. η παρακολούθηση και αξιολόγηση.

Συνιστάται να αυξηθεί ο αριθμός ειδικών σε θέματα εκπαίδευσης τόσο στους κοινωνικούς τομείς στις Βρυξέλλες όσο και στις αντιπροσωπείες. Αυτό θα αυξήσει την αξιοπιστία της Επιτροπής στις σχέσεις της με τις χώρες και τους άλλους χορηγούς βοήθειας, πράγμα που είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε ένα πλαίσιο διοικητικής και γενικότερης αποκέντρωσης.

Η Επιτροπή θα πρέπει να αποδώσει μεγαλύτερη σημασία στην ανάπτυξη έρευνας στον τομέα της εκπαίδευσης και στην τελειοποίηση του τομέα των δημοσιεύσεων. θα πρέπει επίσης να βελτιώσει το σύστημα συγκέντρωσης/αποθεματοποίησης/χρησιμοποίησης των δεδομένων.

Παράρτημα 7: Κοινό πλαίσιο συνεργασίας σε επίπεδο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης

To Κοινό Πλαίσιο ορίζει τις κύριες κατευθύνσεις για τη δημιουργία πλαισίου αναφοράς στον τομέα της ανώτερης και ανώτατης εκπαίδευσης μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και των αναπτυσσομένων χωρών, καθώς και των χωρών αναδυόμενης οικονομίας ή χωρών σε στάδιο μετάβασης στην οικονομία της αγοράς. Εξετάζει το ενδεχόμενο εναρμόνισης των μεθόδων εφαρμογής των προγραμμάτων/έργων που αναπτύσσει η Επιτροπή με σκοπό τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας και της επίπτωσης της ήδη υφιστάμενης συνεργασίας στον εν λόγω τομέα και τη συγκέντρωση των προσπαθειών.

Το Κοινό Πλαίσιο έχει καταρτισθεί πάνω στους ακόλουθους άξονες:

* Στήριξη θεσμοποιημένων δικτύων, με βάση μια διαρθρωμένη και διαρκή συνεργασία μεταξύ των χωρών/περιφερειών, με σκοπό τη συμβολή στην ανάπτυξη τοπικών ικανοτήτων μέσω της μεταφοράς τεχνογνωσίας. Το Κοινό Πλαίσιο αποδίδει μεγάλη σημασία στη στήριξη των προγραμμάτων κινητικότητας των φοιτητών/καθηγητών.

* Ευέλικτη προσέγγιση, με την τήρηση των προτεραιοτήτων που έχουν τεθεί για κάθε περιφέρεια/χώρα και των διαφορών που υπάρχουν όσον αφορά τις πολιτικές συνεργασίας. Τα έργα/προγράμματα που καθορίζονται με βάση το Κοινό Πλαίσιο θα έχουν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της εκάστοτε περιφέρειας/χώρας, ιδίως όσον αφορά την επιλογή των θεματικών τομέων συνεργασίας που έχουν προτεραιότητα, τα επιλέξιμα θεσμικά όργανα, τη σύνθεση των δικτύων και το επίπεδο χρηματοδότησης, κλπ. Η ευελιξία όσον αφορά τους επιδιωκόμενους στόχους συνεργασίας επιτρέπει την εξασφάλιση συνοχής με την παρούσα ανακοίνωση και την ανακοίνωση για την ενίσχυση της συνεργασίας με τις τρίτες χώρες στον τομέα της ανώτερης και ανώτατης παιδείας.

* Χρησιμοποίηση των ισχυουσών νομικών βάσεων για την εκάστοτε γεωγραφική ζώνη (συμφωνία Κοτονού, κονδύλια του προϋπολογισμού, κλπ.). Η χρησιμοποίηση των χρηματοδοτικών πόρων θα αποφασιστεί από τις ΓΔ που είναι υπεύθυνες για τον προγραμματισμό σε συνάρτηση με τις προτεραιότητες και βάσει των κανονικών διαδικασιών προγραμματισμού.

Η τυπολογία των ενεργειών που καλύπτονται από το Κοινό Πλαίσιο θα μπορεί να καλύπτει διάφορα θέματα, όπως:

* Ανανέωση της διοικητικής και ακαδημαϊκής διαχείρισης (διαχείριση του ακαδημαϊκού και διοικητικού προσωπικού, διαχείριση και ανάπτυξη των προγραμμάτων σπουδών, διαχείριση και ανάπτυξη σταδιοδρομιών διδάσκοντος προσωπικού, κλπ.).

* Αξιοποίηση του ανθρώπινου κεφαλαίου (κατάρτιση και κινητικότητα των φοιτητών πανεπιστημίων και των επαγγελματικών στελεχών, κατάρτιση και κινητικότητα του διδάσκοντος προσωπικού της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης καθώς και των επιμορφωτών, δημιουργία δικτύων εμπειρογνωμόνων υψηλού επιπέδου).

* Χρηματοδοτική και τεχνική βοήθεια για τη θεσμική στήριξη ("institutional building").

Το κοινό πλαίσιο προβλέπει τη δημιουργία ενός συστήματος "πρόσκλησης για υποβολή προτάσεων" ανά περιφέρεια σε κανονικά διαστήματα. Αυτές οι προσκλήσεις για υποβολή προσφορών θα προορίζονται για τους άμεσους αποδέκτες, ήτοι τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, έρευνας και επαγγελματικής κατάρτισης, που αναγνωρίζονται από τις αντίστοιχες αρχές, και συνίστανται σε δίκτυα γύρω από ένα κοινό πρόγραμμα. Άλλα ιδρύματα-εταίροι (δημόσια ή ιδιωτικά ιδρύματα και οργανισμοί που αντιπροσωπεύουν την κοινωνία των πολιτών) θα μπορούν να αποτελέσουν μέρος την δικτύων συμμετέχοντας στην προετοιμασία και στην εφαρμογή των προγραμμάτων. Το διδάσκον προσωπικό και οι επιμορφωτές υψηλού επιπέδου, οι φοιτητές και το διοικητικό προσωπικό των δικαιούχων ιδρυμάτων είναι οι τελικοί αποδέκτες των προγραμμάτων που εντάσσονται στο Κοινό Πλαίσιο.

Παράρτημα: 8 Κώδικας συμπεριφοράς για τους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς του τομέα της εκπαίδευσης

1. Οι συμμετέχοντες στην συνεδρίαση των εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής και των κρατών μελών που έχουν εξειδικευτεί στα θέματα εκπαίδευσης το 2000 είναι της γνώμης ότι θα πρέπει να ληφθούν όλα τα κατάλληλα μέτρα για να εφαρμοστούν οι ακόλουθες αρχές:

2. Να λαμβάνεται πρόνοια ώστε να έχουν στη διάθεσή τους οι δημόσιες αρχές και οι χορηγοί βοήθειας πληροφορίες για όλες τις χρήσιμες παρεμβάσεις στον τομέα (ιδίως τις μελέτες, τις νέες πρωτοβουλίες για έργα, τις αιτήσεις για βοήθεια από τις δημόσιες αρχές, την εξέταση των έργων, τις εκθέσεις για την εφαρμογή, την πρόοδο των εργασιών, την τεχνική βοήθεια και την αξιολόγηση). Τα εμπιστευτικά θέματα (παραδείγματος χάρη τα εσωτερικά προβλήματα σχετικά με ενδεχόμενη κακή συμπεριφορά του εκπατρισμένου προσωπικού) μπορούν να εξαιρεθούν.

3. Να τηρούνται αυστηρά τα ανώτατα εθνικά ή περιφερειακά όρια που καθορίζει η κυβέρνηση με τη σύμφωνη γνώμη των χορηγών βοήθειας στον τομέα της αμοιβής και της αποζημίωσης των υπαλλήλων, της αμοιβής των τοπικών συμβούλων, των εξόδων διαλέξεων κ.λ.π. και να αποφευχθεί η πρόσληψη υπαλλήλων για την παροχή ιδιωτικών συμβουλευτικών υπηρεσιών στους χορηγούς βοήθειας.

4. Να λαμβάνεται πρόνοια ώστε η τεχνική βοήθεια προς την κυβέρνηση που χρηματοδοτούν οι χορηγοί βοήθειας:

- να στηρίζεται στις προτεραιότητες της κυβέρνησης και να λαμβάνει υπόψη την ικανότητα απορρόφησης, με βάση το αρχικό σχέδιο όρων αναφοράς, που υποβάλλει κανονικά η κυβέρνηση.

- να είναι υπόλογη, κατά προτεραιότητα, στους αρμόδιους κυβερνητικούς παράγοντες.

- να ενισχύει την θεσμική ικανότητα των δημοσίων αρχών επικεντρωνόμενη στην μεταβίβαση αρμοδιοτήτων στους υπαλλήλους που κατέχουν υψηλά κυβερνητικά αξιώματα.

- να μην περιορίζεται στην στήριξη μεμονωμένων έργων ή προγραμμάτων.

- να αναπτύσσει την τοπική εμπειρογνωμοσύνη όσον αφορά την παροχή συμβουλών, εφόσον αυτό είναι εφικτό.

5. Να εξασφαλίζεται η ενσωμάτωση των θεμάτων της ισότητας των δύο φύλων στην εκάστοτε αποστολή, μελέτη ή δραστηριότητα και, ενδεχομένως, η προσφυγή σε εμπειρογνώμονες στον εν λόγω τομέα. Να λαμβάνονται υπόψη τα περιβαλλοντικά θέματα, όταν υπάρχουν , στις δραστηριότητες που σχετίζονται με την εκπαίδευση.

6. Να ενθαρρύνονται ενεργά οι διαδικασίες ενίσχυσης της εθνικής συναίνεσης και να ενισχύονται οι τοπικοί μηχανισμοί συντονισμού (για να ενθαρρύνεται η οικειοποίηση του προγράμματος από τις δημόσιες αρχές και η χρησιμοποίησή του ως μέσου διερεύνησης των επιλογών και των άλλων μορφών βοήθειας).

7. Να καταβάλλονται προσπάθειες για:

- την προσφυγή στις διαδικασίες και στις κατευθυντήριες γραμμές της αποδέκτριας χώρας στον τομέα της χρηματοδότησης, των δημοσίων συμβάσεων, της παρακολούθησης και της κατάρτισης εκθέσεων.

- την τήρηση του οικονομικού έτους του αποδέκτη και των διαδικασιών που χρησιμοποιεί για την κατάρτιση εκθέσεων σχετικά με την εξέλιξη του προγράμματος, για την υποβολή οικονομικών εκθέσεων και για τον λογιστικό έλεγχο.

- να καθιερώνονται διαδικασίες κατάρτισης εκθέσεων.

8. Να χρησιμοποιείται η ήδη υπάρχουσα δομή για να εξασφαλίζεται η καλύτερη δυνατή ενσωμάτωση στην πολιτική του υπουργείου.

9. Να εξασφαλίζεται αποτελεσματική επικοινωνία μεταξύ του τοπικού παραρτήματος του χορηγού βοήθειας και της έδρας.

10. Να οργανώνονται κοινές αποστολές αξιολόγησης, κοινή παρακολούθηση, έλεγχος και αξιολόγηση, με την τήρηση του δημοσιονομικού προγραμματισμού της κυβέρνησης.

11. Να προβλέπονται, σε συνεννόηση με την κυβέρνηση, αποστολές εφικτού μεγέθους που θα εγγράφονται στο πρόγραμμα δράσεως.

Παράρτημα :9 Οι δείκτες

Οι δείκτες πρέπει να βρίσκονται στα Έγγραφα Στρατηγικής ανά χώρα, στα ΕΣΜΦ και στα ειδικά προγράμματα.

Εκτός από τους δείκτες παρακολούθησης, πολύ χρήσιμοι είναι επίσης οι δείκτες αποτελεσμάτων. Η εξέταση αυτών των δεικτών πρέπει να συνοδεύεται από ανάλυση των παλαιών τάσεων για να εκτιμάται κατά πόσον είναι ρεαλιστικοί. Θα πρέπει να μπορούν να χρησιμοποιούνται τόσο για την μέτρηση της προόδου που σημειώθηκε όσο και για ενδεχόμενο αναπροσανατολισμό των πολιτικών. Θα πρέπει να είναι εύκολα κατανοητοί, αλλά συγχρόνως να αποτελούν έκφραση μιας πραγματικής προσπάθειας για την επίτευξη των στόχων.

Για την εκπαίδευση, οι συνήθεις δείκτες είναι: το εκατοστιαίο ποσοστό του προϋπολογισμού της χώρας που αφιερώνεται στην εκπαίδευση και το ποσοστό που αφιερώνεται στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση. ετήσιος λογιστικός έλεγχος. και το εκατοστιαίο ποσοστό τάξεων, καθηγητών και βιβλίων ανά μαθητή. Άλλοι δείκτες μπορεί να είναι: το ποσοστό μαθητών μιας καθορισμένης ηλικίας που έχουν φθάσει σε ένα συγκεκριμένο επίπεδο. ο αριθμός των προσλαμβανόμενων διδασκάλων. η κατάρτιση συστημάτων πληροφόρησης για τη διαχείριση της εκπαίδευσης. το ποσοστό φοίτησης στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση. ποσοστό αλφαβητισμού.

Σχετικά με αυτό το θέμα είναι σκόπιμο να τονίσουμε ότι η επιλογή και η παρακολούθηση των δεικτών δεν θα είναι αποτελεσματική εάν οι αναπτυσσόμενες χώρες και οι χρηματοδότες δεν ενισχύσουν τα δικά τους συστήματα παρακολούθησης και αξιολόγησης, για να ελέγχουν καλύτερα την κατάσταση, και να μπορούν να συνάγουν συμπεράσματα για τις πολιτικές που θα πρέπει να ακολουθηθούν.

Τέλος, για τα εκπαιδευτικά όπως και για τα άλλα προγράμματα, η βελτίωση της διαχείρισης των δημοσίων οικονομικών αποκτά βασική διάσταση και αποτελεί προκαταρκτικό βήμα για την υλοποίηση οποιασδήποτε δημοσιονομικής στήριξης. Η εν λόγω βελτίωση υλοποιείται με τα ακόλουθα μέτρα που θα λαμβάνονται προοδευτικά:

- κατάρτιση ειδικών δεικτών απόδοσης στον τομέα της δημοσιονομικής διαχείρισης και γενικότερα της χρηστής διαχείρισης των δημοσίων οικονομικών.

- στήριξη της ενίσχυσης των ικανοτήτων ελέγχου, εσωτερικών και εξωτερικών, στις χώρες (θεσμική στήριξη για την ενίσχυση των οργανισμών οικονομικού και δημοσιονομικού ελέγχου).

- στήριξη της ενίσχυσης των έμμεσων ελέγχων από την κοινωνία των πολιτών (μέσω της πληροφόρησης, της διαφάνειας της χορήγησης κονδυλίων και της εκτέλεσης του προϋπολογισμού).

- Ανάπτυξη μέσων που επιτρέπουν την αξιολόγηση της ποιότητας της δημοσιονομικής διαχείρισης, με τη διεύρυνση του πεδίου ελέγχου των δημοσίων οικονομικών ή με ενέργειες που συμπληρώνουν τον εν λόγω έλεγχο.