Γνωμοδότηση για την πρόταση κανονισμού (ΕΚ) του Συμβουλίου για πέμπτη προσαρμογή του καθεστώτος ενίσχυσης για το βαμβάκι που καθιερώθηκε με το πρωτόκολλο αριθ. 4 που προσαρτήθηκε στην πράξη προσχώρησης της Ελλάδας () (95/C 236/21)

Στις 17 Μαΐου 1995, και σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 43 και 198 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο ζήτησε τη γνωμοδότηση της ΟΚΕ σχετικά με την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα γεωργίας και αλιείας, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 4 Μαΐου 1995 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Ζαρκίνου.

Κατά την 326η σύνοδο ολομέλειας, της 31ης Μαΐου και 1ης Ιουνίου 1995 (συνεδρίαση της 31ης Μαΐου 1995), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 91 ψήφους υπέρ, 36 κατά και 17 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Γενικές παρατηρήσεις

1.1. Η ΟΚΕ επικροτεί την πρόθεση της Επιτροπής για τη διατήρηση του σημερινού συστήματος ενισχύσεων στην παραγωγή του βαμβακιού, που είναι σημαντική, για το γεωργικό τομέα ορισμένων περιφερειών της ΕΕ (Ελλάδα και Ισπανία). Οποιαδήποτε απόκλιση από την ενίσχυση στην παραγωγή με βάση τις ελλειμματικές πληρωμές (διαφορά τιμής στόχου και διεθνούς τιμής) θα είχε καταστροφικές συνέπειες για τη βαμβακοκαλλιέργεια στην ΕΕ, το εισόδημα των βαμβακοπαραγωγών και θα οδηγούσε στην υποβάθμιση της ποιότητας του βάμβακος.

1.2. Η ΟΚΕ εκφράζει τη δυσαρέσκειά της για την απόφαση του Συμβουλίου να περιορίσει την αίτησή του για τη γνωμοδότηση της ΟΚΕ μόνο στο σημείο της πρότασης που αναφέρεται στην κατανομή της Μέγιστης Εγγυημένης Ποσότητας βάμβακος μεταξύ των δύο παραγωγών χωρών (Ελλάδας και Ισπανίας).

1.3. Η ΟΚΕ εκτιμά ότι μια γνωμοδότηση για την ολοκληρωτική μεταρρύθμιση της ΚΟΑ βάμβακος, στην οποία αναφέρεται το έγγραφο της Επιτροπής [COM(95) 35 τελικό - 95/0061 (CNS)], θα είχε να προσφέρει χρήσιμες για το Συμβούλιο ιδέες και απόψεις, ιδίως σε ότι έχει σχέση με το ύψος των δαπανών του τομέα, το ύψος της τιμής στόχου, το καθεστώς των μικρών παραγωγών, τον καθορισμό της τιμής της διεθνούς αγοράς της περιόδου εμπορίας και του τρόπου καταβολής της ενίσχυσης, τον ποιοτικό τύπο αναφοράς καθώς και την ενίσχυση των ελέγχων.

2. Ειδικές παρατηρήσεις

2.1. Σύμφωνα με τα πρωτόκολλα 4 και 14 για το βαμβάκι που προσαρτώνται στις πράξεις προσχώρησης της Ελλάδας και Ισπανίας αντίστοιχα, έχει θεσπιστεί καθεστώς με σκοπό :

- να υποστηρίζει την παραγωγή βάμβακος στις περιοχές όπου αυτή είναι σημαντική για τη γεωργική οικονομία 7

- να επιτρέπει δίκαιο εισόδημα στους παραγωγούς 7

- να σταθεροποιεί την αγορά με τη βελτίωση των δομών στο επίπεδο της προσφοράς και της διάθεσης του προϊόντος.

2.2. Η ΕΕ παρουσιάζει μεγάλο έλλειμμα σε εκκοκκισμένο βαμβάκι (ίνες). Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat ο μέσος όρος της τριετίας 91-93 για το εκκοκκισμένο βαμβάκι ήταν, 296 χιλιάδες τόνοι παραγωγή, 107 χιλιάδες τόνοι εξαγωγές, 925 χιλιάδες τόνοι εισαγωγές και η κατανάλωση ανήλθε στους 1 114 χιλιάδες τόνους. Έτσι βλέπουμε ότι ο βαθμός ανεφοδιασμού ανέρχεται στο 25% (ΕΕ - 12). Μετά τη διεύρυνση ο ανεφοδιασμός της ΕΕ σε εκκοκκισμένο βαμβάκι είναι μικρότερος από 20%.

2.3. Ο τομέας του βάμβακος έχει μεγάλη κοινωνικο-οικονομική σημασία για ορισμένες περιφέρειες της ΕΕ. Στον πρωτογενή τομέα απασχολούνται περίπου 150 000 οικογένειες και περισσότεροι από 100 000 άτομα στον δευτερογενή τομέα. Στην Ελλάδα η συμμετοχή του βάμβακος στην τελική γεωργική παραγωγή, το 1992, ήταν της τάξεως του 9,4%, ενώ σε ορισμένες περιοχές της Ισπανίας (Ανδαλουσία) φθάνει το 4%.

2.4. Το βαμβάκι καλλιεργείται σε αρδευόμενες εκτάσεις και η επέκταση της βαμβακοκαλλιέργειας τα τελευταία χρόνια έχει υποκαταστήσει άλλες ομοειδείς αρδευόμενες καλλιέργειες (αραβόσιτο, ζαχαρότευτλα, καπνό, βιομηχανική ντομάτα) με περιορισμούς στην παραγωγή.

2.5. Οι συνθήκες καλλιέργειας του βάμβακος με τη χρήση λιπασμάτων και φυτοφαρμάκων δε δημιουργούν περισσότερα προβλήματα στο περιβάλλον, από τα προβλήματα που δημιουργούν οι άλλες ομοειδείς εντατικές καλλιέργειες. Από την άλλη μεριά το βαμβάκι έχει και την θετική περιβαλλοντική του διάσταση, γιατί είναι η κύρια υφαντική ίνα φυτικής προέλευσης που κερδίζει συνεχώς έδαφος σε βάρος άλλων συνθετικών ινών. Ωστόσο, για να ελαχιστοποιηθούν τα περιβαλλοντικά προβλήματα της βαμβακοκαλλιέργειας το τμήμα είναι της άποψης ότι πρέπει να ενθαρρυνθεί και να ενισχυθεί η προσπάθεια που ξεκίνησε στην Ελλάδα για τη βιολογική καλλιέργεια, παρά το ότι απαιτεί περισσότερο εργατικό δυναμικό από ότι η παραδοσιακή καλλιέργεια. Η ΕΕ πρέπει να δώσει ιδιαίτερη χρηματοδοτική ενίσχυση στους παραγωγούς που εφαρμόζουν βιολογικές μεθόδους παραγωγής.

2.6. Η έντονη ελλειμματικότητα του βάμβακος στην ΕΕ, η πιθανή επέκταση της βαμβακοκαλλιέργειας και σε άλλες χώρες της ΕΕ, η μεγάλη του κοινωνικο-οικονομική σημασία για ορισμένες περιφέρειες της ΕΕ, ο μη διατροφικός του χαρακτήρας καθώς και η αυξανόμενη ζήτηση βάμβακος στις διεθνείς αγορές επιβάλλουν την αύξηση της Μέγιστης Εγγυημένης Ποσότητας βάμβακος στην ΕΕ. Η ΟΚΕ είναι της άποψης ότι απαιτείται η ενθάρρυνση της βαμβακοκαλλιέργειας στο Νότο της ΕΕ και αυτό μπορεί να γίνει με ένα σύστημα που θα κατοχυρώνει τη σημερινή παραγωγή ή τουλάχιστον θα βρίσκεται κοντά στα όρια της σημερινής παραγωγής. Κατά την άποψη της ΟΚΕ, η Συνολική Μέγιστη Εγγυημένη Ποσότητα για κάθε περίοδο εμπορίας πρέπει να ανέλθει στους 1 338 500 τόνους μη εκκοκκισμένου βάμβακος.

2.7. Η ΟΚΕ εκτιμά ότι η Μέγιστη Εγγυημένη Ποσότητα πρέπει να κατανεμηθεί δίκαια μεταξύ των κρατών μελών σε Εθνικές Εγγυημένες Ποσότητες με βάση τις φυσιολογικές παραγωγές κάθε χώρας. Έτσι κατά την άποψη της ΟΚΕ η Εθνική Εγγυημένη Ποσότητα για την Ελλάδα θα πρέπει να ανέλθει σε 987 000 τόνους μη εκκοκκισμένου βάμβακος και η Εθνική Εγγυημένη Ποσότητα για την Ισπανία θα πρέπει να ανέλθει σε 347 000 τόνους μη εκκοκκισμένου βάμβακος. Για την Ιταλία, η οποία μέχρι το 1991 είχε μια ελάχιστη παραγωγή βάμβακος μπορεί να προβλεφθεί μια Εθνική Εγγγυημένη Ποσότητα 3000 τόνων και για την Πορτογαλία μια Εθνική Εγγυημένη Ποσότητα 1 500 τόνων.

2.8. Η ΟΚΕ εκτιμά ότι η τιμή στόχου πρέπει να παραμείνει στα σημερινά της επίπεδα (122,51 Ecu/100 Kg). Προκειμένου όμως να μην οδηγήσει σε ανεξέλεγκτη αύξηση των δαπανών η υπέρβαση της Μέγιστης Εγγυημένης Ποσότητας, η ΟΚΕ είναι της άποψης για ανάλογη προσαρμογή της τιμής στόχου. Έτσι σε περίπτωση υπέρβασης της ΜΕΠ μέχρι ποσοστού 10% η τιμή στόχου μειώνεται και στις δύο παραγωγούς χώρες κατά ποσοστό ίσο με το μισό του ποσοστού της υπέρβασης. Σε περίπτωση υπέρβασης της ΜΕΠ πέραν του 10% επιβάλλεται συμπληρωματική μείωση στο κράτος μέλος, το οποίο ευθύνεται για την υπέρβαση, ίση με το μισό του ποσοστού της υπέρβασης της Εθνικής του Εγγυημένης Ποσότητας. Η συμπληρωματική μείωση σε καμία περίπτωση δε μπορεί να είναι μεγαλύτερη από 15%. Δεν επιβάλλεται καμία μείωση της τιμής στόχου για εκείνες τις χώρες που η πραγματική τους παραγωγή μη εκκοκκισμένου βάμβακος δεν ξεπερνά τους 3 000 τόνους.

2.9. Για να καταπολεμηθούν φαινόμενα του παρελθόντος, η ΟΚΕ είναι της άποψης ότι, αφενός μεν, πρέπει, να ενισχυθούν οι έλεγχοι στον τομέα, αφετέρου δε, οι κοινοτικές διατάξεις πρέπει να είναι σαφείς και ξεκάθαρες και να μην επιδέχονται παρερμηνείες. Η πρόθεση της Επιτροπής για επιπλέον συμπληρωματικούς ελέγχους με συντελεστές απόδοσης και σύνδεση ανάμεσα στην καλλιεργούμενη έκταση και την ποσότητα μη εκκοκκισμένου βάμβακος που παραδόθηκε στα εκκοκκιστήρια, βρίσκεται στη σωστή κατεύθυνση. Η σύνδεση αυτή θα ενισχύσει τους υφιστάμενους ελέγχους όσον αφορά τον όγκο εκκοκκισμένου βάμβακος που παρήγαγαν τα εκκοκκιστήρια. Στην ίδια κατεύθυνση της ενίσχυσης των ελέγχων κατά την άποψη της ΟΚΕ πρέπει να κινηθούν και τα κράτη μέλη. Πρέπει να γίνει σε όλους κατανοητό ότι η ΟΚΕ καταδικάζει οποιαδήποτε τέτοια φαινόμενα παρατυπιών και απάτης, γιατί είναι σε βάρος του κοινοτικού προϋπολογισμού, σε βάρος του προϊόντος και σε τελική ανάλυση σε βάρος του εισοδήματος των ευρωπαίων παραγωγών.

2.10. Η ΟΚΕ εκτιμά ότι το αργότερο πριν την έναρξη περιόδου εμπορίας 1998/1999 η Επιτροπή πρέπει να υποβάλει στο Συμβούλιο έκθεση αξιολόγησης της λειτουργίας του καθεστώτος ενισχύσεων στον τομέα του βάμβακος. Εάν η έκθεση καταδείξει ότι είναι αναγκαίο, το Συμβούλιο - αφού ζητήσει τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της ΟΚΕ - μπορεί να αποφασίσει ενδεχόμενες προσαρμογές του καθεστώτος.

Βρυξέλλες, 31 Μαΐου 1995.

Ο Πρόεδρος της

Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Carlos FERRER

() ΕΕ αριθ. C 94 της 14. 4. 1995, σ. 4.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ στη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

1. Τροπολογίες που καταψηφίσθηκαν (άρθρο 47, 3 του Εσωτερικού Κανονισμού)

Στη συζήτηση, καταψηφίσθηκαν οι εξής τροπολογίες :

Σημείο 2.5

Να προστεθούν τα εξής :

« Ένα μέρος της ενίσχυσης πρέπει να διατεθεί συγκεκριμένα για μέτρα που αποσκοπούν στην προώθηση και την εφαρμογή των προγραμμάτων Ολοκληρωμένης Καταπολέμησης Επιβλαβών Οργανισμών στην παραγωγή βαμβακιού, καθώς επίσης και στην εξασφάλιση καλύτερης προστασίας του περιβάλλοντος και της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων. Τα κράτη μέλη πρέπει να υποβάλουν ετήσιες εκθέσεις για τη διάθεση των κεφαλαίων αυτών. »

Αιτιολογία

Υπήρξαν προβλήματα σε παγκόσμια κλίμακα όσον αφορά την ανθεκτικότητα στα φυτοφάρμακα που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή βαμβακιού, με αποτέλεσμα να χρησιμοποιούνται όλο και περισσότερες χημικές ουσίες. Για το λόγο αυτό, έγιναν πολλές χρήσιμες εργασίες στα πλαίσια της Ολοκληρωμένης Καταπολέμησης Επιβλαβών Οργανισμών, για τη μείωση της ανάγκης φυτοφαρμάκων για το βαμβάκι από την οποία η ΕΕ μπορεί να ωφεληθεί. Η ΕΕ έχει αναγνωρίσει το πέμπτο πρόγραμμα περιβαλλοντικής δράσης, στη νομοθεσία της για τα προϊόντα προστασίας των φυτών και στο πρόγραμμα ενίσχυσης Λομέ, τη σημασία της Ολοκληρωμένης Καταπολέμησης Επιβλαβών Οργανισμών, που υποστηρίζεται επίσης στις δηλώσεις της Διάσκεψης του ΟΗΕ για το Περιβάλλον και την Ανάπτυξη. Η υιοθέτηση της Ολοκληρωμένης Καταπολέμησης Επιβλαβών Οργανισμών για το βαμβάκι θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως πρότυπο σε άλλους τομείς.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ : 54, ψήφοι κατά : 57, αποχές : 12.

Παράγραφος 2.8

Να διαγραφεί η πρώτη πρόταση της παραγράφου 2.8 και να αντικατασταθεί από το ακόλουθο κείμενο :

« Η Επιτροπή προτείνει η τιμή στόχου να καθορισθεί στο εξής σε 110,73 Ecu/100 kg. Με Μέγιστη Εγγυημένη Ποσότητα 947 000 τόνων (όπως προτείνει η Επιτροπή) και θεωρώντας (όπως η Επιτροπή) ότι η μέση τιμή της διεθνούς αγοράς θα είναι 30,2 Ecu/100 kg, το ετήσιο κόστος θα ανέλθει σε 756 εκατομμύρια Ecu. Η ΟΚΕ υποστηρίζει την πρόταση της Επιτροπής η τιμή στόχου να καθορισθεί σε ύψος που θα διατηρήσει τη συνολική ενίσχυση προς τους βαμβακοπαραγωγούς στα επίπεδα του 1992. »

Αιτιολογία

Το σχέδιο γνωμοδότησης αφιερώνει μία μόνο πρόταση στο σημαντικό θέμα του ύψους της τιμής στόχου. Δεν προτάσσει επιχειρήματα για διαφορετική πρόταση από αυτήν της Επιτροπής.

Με βάση την τιμή της διεθνούς αγοράς των 30,2 Ecu/100 kg που η Επιτροπή λαμβάνει ως δεδομένη (και η εν λόγω υπόθεση δεν αμφισβητείται στο σχέδιο γνωμοδότησης), η τιμή στόχου (όπως προτείνεται στην παράγραφο 2.8) που ορίζεται για την Μέγιστη Εγγυημένη Ποσότητα (όπως προτείνεται στην παράγραφο 2.6 του σχεδίου γνωμοδότησης) θα είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση του κόστους της ενίσχυσης για το βαμβάκι σε 1,225 εκατομμύρια Ecu (δηλ. 62% υψηλότερα από την πρόταση της Επιτροπής). Ωστόσο, εάν επιτυγχάνετο μία μέση τιμή διεθνούς αγοράς της τάξεως του 65,3 Ecu/100 kg (μολονότι αυτή είναι μάλλον μία ανεδαφική υπόθεση), τότε η τιμή στόχου θα μπορούσε να καθορισθεί σε επίπεδα 122,51 Ecu/100 kg και το συνολικό κόστος στην Ευρωπαϊκή Ενωση θα παρέμενε στα 756 εκατομμύρια Ecu.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ : 50, ψήφοι κατά : 67, αποχές : 16.

Σημείο 2.8

Να απαλειφθεί ολόκληρο το σημείο 2.8 μετά την πρώτη πρόταση και να αντικατασταθεί από το εξής νέο σημείο 2.9:

« Προτείνεται να γίνει προσαρμογή της τιμής στόχου για να αποφευχθεί η ανεξέλεγκτη αύξηση των δαπανών σε περίπτωση που η παραγωγή υπερβαίνει τη ΜΕΠ. Εάν υπάρχει υπέρβαση της ΜΕΠ μέχρι 10%, η τιμή στόχου στις χώρες παραγωγής μειώνεται κατά το 50% του ποσοστού της υπέρβασης 7 εάν υπάρχει υπέρβαση της ΜΕΠ κατά περισσότερο από 10%, επέρχεται μία συμπληρωματική μείωση ανάλογα με την υπέρβαση της ΜΕΠ στο κράτος μέλος που ευθύνεται για την υπέρβαση αυτή. Η ΟΚΕ κρίνει ότι στον απολογισμό αυτό δεν πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι χώρες των οποίων η πραγματική παραγωγή μη εκκοκισμένου βάμβακος δεν υπερβαίνει τους 3 000 τόνους. »

Αιτιολογία

Στην πρόταση της γνωμοδότησης πρέπει να υπάρχει ένα ανώτατο όριο 15% μείωσης της τιμής στόχου σε περίπτωση πλεονασματικής παραγωγής, θα έχει ως αποτέλεσμα την απάλειψη ενός απαραίτητου ελέγχου των δαπανών της ΕΕ.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ : 52, ψήφοι κατά : 72, αποχές : 7.