[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 20.4.2009

COM(2009) 178 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ, ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ

Η εισαγωγή του ευρώ στη Σλοβακία

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ, ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ

Η εισαγωγή του ευρώ στη Σλοβακία

εισαγωγή

Μετά την απόφαση του Συμβουλίου της 8ης Ιουλίου 2008 σύμφωνα με την οποία η Σλοβακία πληροί τις προϋποθέσεις για την υιοθέτηση του ευρώ, η ζώνη του ευρώ διευρύνθηκε σε 16 μέλη την 1η Ιανουαρίου 2009, ημέρα εορτασμού της δέκατης επετείου του ευρώ.

Η Σλοβακία επέλεξε το σενάριο μετάβασης τύπου «big bang», δηλαδή χωρίς μεταβατική περίοδο. Όπως και στη Σλοβενία, η περίοδος διπλής κυκλοφορίας, κατά τη διάρκεια της οποίας γίνονταν δεκτές πληρωμές τόσο σε ευρώ όσο και σε σλοβακική κορώνα, διήρκεσε δύο εβδομάδες. Η επιτυχία που σημείωσε η μετάβαση επιβεβαίωσε ότι, εάν η προετοιμασία είναι προσεκτική, μια σύντομη περίοδος διπλής κυκλοφορίας μπορεί να είναι επαρκής, ακόμη και για μια χώρα με μεγάλη κυκλοφορία μετρητών. Η συντριπτική πλειοψηφία των Σλοβάκων (91%) θεώρησε ότι η μετάβαση ήταν ομαλή και αποτελεσματική.

Η παρούσα ανακοίνωση καλύπτει τις σημαντικότερες πτυχές της διαδικασίας μετάβασης, ιδίως όσον αφορά τα μετρητά (βλ. τμήμα 2), τα μέτρα που λήφθηκαν για να αντιμετωπιστούν οι φόβοι των πολιτών σχετικά με αυξήσεις των τιμών (βλ. τμήμα 3), τις εξελίξεις των τιμών κατά την περίοδο της μετάβασης (βλ. τμήμα 4), την ενημερωτική εκστρατεία και τη γνώμη των πολιτών όσον αφορά τον τρόπο που τέθηκε σε εφαρμογή η διαδικασία της μετάβασης στο ευρώ (βλ. τμήμα 5). Στις περιπτώσεις που απαιτείται, συνάγονται συμπεράσματα τα οποία μπορεί να είναι χρήσιμα για μελλοντικές μεταβάσεις στο ευρώ.

η μεταβαση στο ευρω στον τομεα των μετρητων

Η διαδικασία μετάβασης όσον αφορά τα μετρητά αποτελεί πιθανότατα το πιο ορατό στοιχείο της αλλαγής του νομίσματος δεδομένου ότι συμμετέχουν όλα σχεδόν τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, οι επιχειρήσεις και οι πολίτες. Η αποτελεσματική ολοκλήρωση της φάσης αυτής εξαρτάται από τον κατάλληλο εφοδιασμό μετρητών ευρώ σε όλα τα μέρη και από τη σωστή προετοιμασία των τραπεζών και των επιχειρήσεων για τον σημαντικό πρόσθετο όγκο εργασίας.

Προετοιμασίες για τη μετάβαση στο ευρώ στον τομέα των μετρητών

Για να αντικατασταθούν οι σλοβακικές κορώνες που κυκλοφορούσαν και τα αποθέματα μετρητών της Εθνικής Τράπεζας της Σλοβακίας (NBS), η χώρα δανείστηκε περίπου 188 εκατομμύρια τραπεζογραμμάτια ευρώ από την Εθνική Τράπεζα της Αυστρίας, ενώ κόπηκαν 500 εκατομμύρια κέρματα ευρώ από το Σλοβακικό Νομισματοκοπείο της Kremnica. Από τα νέα κράτη μέλη που θέσπισαν το ευρώ, η Σλοβακία ήταν το πρώτο που έκοψε κέρματα ευρώ στις δικές του εγκαταστάσεις παραγωγής.

Η NBS άρχισε τον προεφοδιασμό των 16 εμπορικών τραπεζών που εργάζονται με μετρητά στις 6 Σεπτεμβρίου 2008 για τα κέρματα ευρώ και ένα μήνα αργότερα για τα τραπεζογραμμάτια ευρώ. Η αστυνομία της χώρας μεριμνά συστηματικά για όλες τις μεταφορές μετρητών ευρώ υπό συνοδεία υψηλής ασφάλειας.

Ο υποπροεφοδιασμός των μετρητών ευρώ στις επιχειρήσεις άρχισε στα τέλη του Οκτωβρίου 2008. Περίπου 14 000 επιχειρήσεις υπέγραψαν συμβάσεις υποπροεφοδιασμού με τράπεζες και εφοδιάστηκαν με το 24% σχεδόν της αξίας των τραπεζογραμματίων και με το 68% της αξίας των κερμάτων που αποτέλεσαν αντικείμενο προεφοδιασμού. Συνολικά, 27,8% της αξίας των μετρητών που αποτέλεσαν αντικείμενο προεφοδιασμού διανεμήθηκε στις επιχειρήσεις πριν από την πρώτη ημέρα της κυκλοφορίας του ευρώ. Στη Σλοβενία, ο υποπροεφοδιασμός αντιπροσώπευε μόλις 2,4% της αξίας των μετρητών που αποτέλεσαν αντικείμενο προεφοδιασμού, ενώ τόσο στην Κύπρο όσο και στη Μάλτα το ποσοστό αυτό ήταν μόλις περίπου 1%.

Οι σλοβακικές τράπεζες δεν χρησιμοποίησαν τους νέους απλουστευμένους κανόνες της ΕΚΤ για τον υποπροεφοδιασμό που εκδόθηκαν τον Ιούνιο του 2008[1]. Σύμφωνα με την NBS και τις εμπορικές τράπεζες, οι νέες κατευθυντήριες γραμμές εκδόθηκαν πολύ αργά για να μπορέσουν να εφαρμοστούν στη Σλοβακία, δεδομένου ότι ένας μεγάλος αριθμός των συμβάσεων υποπροεφοδιασμού είχαν ήδη συναφθεί το Μάιο του 2008. Η αλλαγή των κανόνων στη διάρκεια της διαδικασίας μετάβασης θα δημιουργούσε άνισους όρους για τις επιχειρήσεις και θα απαιτούσε σημαντικές αλλαγές των προγραμμάτων διανομής μετρητών.

Το σύνολο των 1 320 000 εναρκτήριων συσκευασιών κερμάτων ευρώ (mini-kits) , αξίας 500 SKK (περίπου 16,60 ευρώ), που είχαν παραγγελθεί από την NBS πωλήθηκαν σε επιχειρήσεις και στο ευρύ κοινό από την 1η έως την 31η Δεκεμβρίου 2008. Με βάση την εμπειρία του παρελθόντος, η Επιτροπή είχε συστήσει να προβλεφθεί περίπου μία μικρή συσκευασία κερμάτων ανά νοικοκυριό. Δεδομένου ότι η Σλοβακία έχει περίπου 2 εκατομμύρια νοικοκυριά και ότι, επιπλέον, δεν είχε προετοιμάσει ειδικές εναρκτήριες συσκευασίες για τους εμπόρους λιανικής, η Επιτροπή επισήμανε στην 7 η και 8 η 'Έκθεση για τις πρακτικές προετοιμασίες για τη μελλοντική διεύρυνση της ζώνης του ευρώ ότι ο αριθμός των συσκευασιών που είχε παραγγείλει η NBS μπορεί να μην ήταν επαρκής. Δεδομένου ότι σε πολλές εμπορικές τράπεζες και ταχυδρομεία είχαν εξαντληθεί οι εναρκτήριες συσκευασίες κατά τις πρώτες ημέρες (81% είχε πωληθεί έως την 5η Δεκεμβρίου), η NBS συνέστησε να περιοριστούν οι πωλήσεις σε 10 συσκευασίες κατ' ανώτατο όριο ανά άτομο. Ένας αριθμός επιχειρήσεων αγόρασε εναρκτήριες συσκευασίες κερμάτων για να αποκτήσει μετρητά ευρώ για ρέστα, ενώ κάποιες εταιρείες και διοικητικοί φορείς τις χρησιμοποίησαν ως δώρα Χριστουγέννων ή ως έκτακτη αμοιβή για την Πρωτοχρονιά. Δεδομένου ότι δεν επεσήμαναν εκ των προτέρων τις ανάγκες τους στην NBS, πολύ γρήγορα εξαντλήθηκαν τα αποθέματα εναρκτήριων συσκευασιών ευρώ πολλών διανομέων. Σύμφωνα με έρευνα της Επιτροπής, η εξήγηση που δόθηκε από το 25% των πολιτών που δεν αγόρασε συσκευασίες ευρώ ήταν ότι είχαν εξαντληθεί τα αποθέματα[2].

Για να κατανεμηθεί η ανταλλαγή των συσσωρευμένων μετρητών σε μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, ορισμένες εμπορικές τράπεζες άλλαζαν σλοβακικές κορώνες σε ευρώ με την επίσημη συναλλαγματική ισοτιμία χωρίς επιβαρύνσεις κατά τις τελευταίες εβδομάδες του 2008. Πολλές τράπεζες πρόσφεραν επίσης ειδικά προϊόντα για να προσελκύσουν νέους πελάτες ή να ωθήσουν τους πελάτες τους να καταθέσουν σε τραπεζικό λογαριασμό τα μετρητά που κρατούσαν στο σπίτι.

Σύμφωνα με έρευνα της Επιτροπής που πραγματοποιήθηκε τρεις ημέρες πριν τη μετάβαση στο ευρώ[3], μια μεγάλη μερίδα Σλοβάκων πολιτών είχε ήδη στην κατοχή της μετρητά ευρώ: 60% είχαν κέρματα ευρώ - κυρίως από εναρκτήριες συσκευασίες (53%) και από προηγούμενα ταξίδια στο εξωτερικό (42%) - ενώ 49% είχε τραπεζογραμμάτια ευρώ – κυρίως από προηγούμενα ταξίδια στο εξωτερικό (56%) και από αλλαγή νομίσματος σε τράπεζα στη Σλοβακία (39%).

Η οργάνωση των φάσεων του προεφοδιασμού και υποπροεφοδιασμού ήταν καλή. Η αξία των μετρητών που δόθηκαν στις επιχειρήσεις πριν τη μετάβαση ήταν αισθητά μεγαλύτερη σε σχέση με εκείνη των τριών τελευταίων διαδικασιών μετάβασης στο ευρώ. Η μεγάλη ζήτηση εναρκτήριων συσκευασιών κερμάτων ευρώ στη Σλοβακία επιβεβαίωσε ότι οι πολίτες προσελκύονται από τα πρώτα κέρματα ευρώ με την εθνική όψη της χώρας τους, ακόμη και αν έχουν ήδη στην κατοχή τους κέρματα ευρώ που έχουν εκδοθεί από άλλες χώρες. Είναι σημαντικό να προετοιμαστεί επαρκής αριθμός μικρών εναρκτήριων συσκευασιών κερμάτων για όλους τους πολίτες έτσι ώστε να εξοικειώνονται με το νέο τους νόμισμα πριν πραγματοποιηθεί η μετάβαση. Δεδομένου ότι οι επιχειρήσεις χρειάζονται τα κέρματα ευρώ για να δίνουν ρέστα από την ημέρα της μετάβασης στο ενιαίο νόμισμα, θα πρέπει να προβλεφθούν συστηματικά ειδικές εναρκτήριες συσκευασίες για λιανοπωλητές για την κάλυψη των αναγκών τους. Κατά το σχεδιασμό του όγκου παραγωγής θα πρέπει επίσης να λαμβάνεται υπόψη η ζήτηση επιχειρήσεων και διαφόρων οργανισμών που ενδέχεται να χρησιμοποιήσουν τις εναρκτήριες συσκευασίες ως δώρα. Για να διευκολυνθεί η πρόσβαση των μικρών επιχειρήσεων σε μετρητά ευρώ, θα πρέπει να γίνεται στο εξής χρήση των νέων απλοποιημένων κατευθυντηρίων γραμμών της ΕΚΤ για τον υποπροεφοδιασμό. |

Η περίοδος διπλής κυκλοφορίας

Κατά τη διάρκεια της περιόδου των 16 ημερών της διπλής κυκλοφορίας (1-16 Ιανουαρίου), η NBS και οι εμπορικές τράπεζες ήταν ανοικτές για μετατροπή μετρητών σχεδόν κάθε ημέρα (εκτός από την Κυριακή 11 Ιανουαρίου). Ο αριθμός των πελατών που προσέρχονταν στις τράπεζες ήταν αρκετά περιορισμένος έως την Κυριακή 4 Ιανουαρίου, αλλά η κατάσταση άλλαξε εντελώς στις 5 Ιανουαρίου όταν πολλοί πολίτες επέστρεψαν από τις διακοπές τους: οι πολίτες πραγματοποίησαν σχεδόν 198 000 αλλαγές νομίσματος ή αναλήψεις μετρητών σε τραπεζικές θυρίδες και αντάλλαξαν σχεδόν 325 εκατομμύρια ευρώ, ήτοι το εκατονταπλάσιο του αντίστοιχου ποσού στις 5 Ιανουαρίου 2008. Ο δεύτερος υψηλότερος αριθμός (168 000) και αξία ( 261 εκατομμύρια ευρώ) των ανταλλαγών κατά την περίοδο διπλής κυκλοφορίας καταγράφηκε στις 7 Ιανουαρίου.

Σύμφωνα με όλες τις διαθέσιμες πληροφορίες, οι τράπεζες δεν ανέφεραν σημαντικά προβλήματα. Τα συστήματα ΤΠ όλων των τραπεζών είχαν μετατραπεί επιτυχώς μέχρι τις 3 Ιανουαρίου και από τις 5 Ιανουαρίου ήταν διαθέσιμο το πλήρες φάσμα των τραπεζικών υπηρεσιών. Χάρη στις προσεκτικές προετοιμασίες, οι τράπεζες αντιμετώπισαν με επιτυχία τον σημαντικό πρόσθετο φόρτο εργασίας και οι χρόνοι αναμονής διατηρήθηκαν εν γένει σε λογικά επίπεδα. Σύμφωνα με έρευνα της Επιτροπής, μικρή μόνο μερίδα των ατόμων που προσήλθαν σε τράπεζες παραπονέθηκε για μεγαλύτερες ουρές. Το πρόβλημα αυτό αναφέρθηκε με τη μεγαλύτερη συχνότητα από τα πρόσωπα που απάντησαν στην έρευνα στις 5 Ιανουαρίου, πράγμα που είναι φυσικό, αφού ήταν η ημέρα με τη μεγαλύτερη τραπεζική κίνηση όλης της περιόδου διπλής κυκλοφορίας. Στο διάστημα 1-16 Ιανουαρίου, οι πολίτες πραγματοποίησαν 1 418 000 μετατροπές νομίσματος και αναλήψεις σε θυρίδες τραπεζών, ποσό τετραπλάσιο από ό,τι τις πρώτες 16 ημέρες του προηγούμενου έτους, και το ποσό μετατροπών/αναλήψεων ανήλθε σε περίπου 2.207 δισεκατομμύρια ευρώ, δηλαδή 2,4 φορές μεγαλύτερο από το αντίστοιχο της περιόδου 1-16 Ιανουαρίου 2008.

Σε σύγκριση με άλλες χώρες όπου το ευρώ υιοθετήθηκε πρόσφατα, οι πολίτες της Σλοβακίας είχαν παρόμοιες εμπειρίες με τους Κυπρίους: 8% των κατοίκων και των δύο χωρών αντιμετώπισαν ορισμένα προβλήματα κατά την ανταλλαγή ή ανάληψη του νέου νομίσματος από τράπεζες. Οι κάτοικοι της Μάλτας αντιμετώπισαν μεγαλύτερες δυσκολίες (13% - κυρίως μεγάλες ουρές), ενώ για τους Σλοβένους η μετάβαση έγινε με τον ομαλότερο τρόπο (3%). Οι αυτοαπασχολούμενοι αντιμετώπισαν μεγαλύτερα προβλήματα στις τράπεζες από ό,τι τα άτομα άλλων επαγγελματικών ομάδων[4].

Το σύνολο των περίπου 2200 ATM της Σλοβακίας παρείχε μόνο χαρτονομίσματα ευρώ (κυρίως 10 ευρώ και 20 ευρώ), τα δε 32 000 τερματικά σημεία πώλησης λειτουργούσαν σε ευρώ λίγο μετά τα μεσάνυχτα της 1ης Ιανουαρίου. Τα ATM αντιμετώπισαν σοβαρά προβλήματα στις 5 Ιανουαρίου όταν το κοινό πραγματοποίησε 2,5 φορές περισσότερες αναλήψεις μετρητών σε αξία (41 εκατομμύρια ευρώ) από ό,τι στις 5 Ιανουαρίου 2008.

Η χρήση του ευρώ για πληρωμές τις πρώτες ημέρες σημείωσε βραδύτερη πρόοδο σε σχέση με προηγούμενες μεταβάσεις στο ευρώ. Στη Σλοβακία, το 45% των ατόμων που ψώνιζαν πλήρωνε με ευρώ στις 5 Ιανουαρίου, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό στη Σλοβενία την ίδια μέρα ήταν 78% (βλ. διάγραμμα 1).

Στην Κύπρο και τη Μάλτα, όπου οι πολίτες μπορούσαν να πληρώνουν με το εθνικό τους νόμισμα έως τα τέλη Ιανουαρίου, το μερίδιο των πληρωμών σε ευρώ υπερέβη το 70% στις 4 Ιανουαρίου. Στις 7 Ιανουαρίου, όταν οι περισσότεροι Σλοβάκοι επέστρεψαν από τις διακοπές τους, η ταχύτητα της μετάβασης έφθασε στα ίδια επίπεδα με τα άλλα νέα κράτη μέλη τα οποία υιοθέτησαν το ευρώ.

Διάγραμμα 1

Μερίδιο του ευρώ στις πληρωμές με μετρητά σε καταστήματα

(% των ατόμων που πραγματοποιούν αγορές)

[pic]

Η βραδύτερη εκκίνηση της μετάβασης στο ευρώ στη Σλοβακία ήταν κατά πάσα πιθανότητα αποτέλεσμα του συνδυασμού των μεγαλύτερων χειμερινών διακοπών (η 1η και η 6η Ιανουαρίου ήταν αργίες) και του ασυνήθιστα υψηλού αριθμού εμπόρων λιανικής που έδιναν ρέστα σε σλοβακικές κορώνες στις 1 και 2 Ιανουαρίου (62% και 16% αντίστοιχα). Από τις 3 Ιανουαρίου, ο τομέας της λιανικής ακολούθησε τις συστάσεις των σλοβακικών αρχών και της Επιτροπής, που καλούσαν τους εμπόρους να δίνουν ρέστα αποκλειστικά σε ευρώ : το ποσοστό των συναλλαγών σε μετρητά με ρέστα σε σλοβακικές κορώνες μειώθηκε σε 3% στις 5 Ιανουαρίου και πλησίασε το μηδέν στις 7 Ιανουαρίου.

Ο τομέας του λιανικού εμπορίου αντιμετώπισε με επιτυχία τον αυξημένο φόρτο εργασίας. Οι τράπεζες και οι αρχές ενθάρρυναν τους πολίτες να χρησιμοποιούν τις 5,2 εκατομμύρια κάρτες που είχαν στην κατοχή τους για πληρωμές έτσι ώστε να ελαφρύνεται το βάρος για τον τομέα του λιανικού εμπορίου. Οι εκκλήσεις αυτές δεν είχαν μεγάλη ανταπόκριση, καθώς κατά μέσο όρο κάτω του 2,5% των Σλοβάκων δήλωσε ότι είχε πληρώσει με κάρτα κατά τη διάρκεια της περιόδου διπλής κυκλοφορίας[5].

Στα καταστήματα, παρατηρήθηκαν περιορισμένες ουρές τις πρώτες ημέρες του Ιανουαρίου. Οι περισσότεροι έμποροι λιανικής δεν ανέφεραν προβλήματα όσον αφορά τον εφοδιασμό με μετρητά ή την αποθήκευση μετρητών σε κορώνες που είχαν αποσυρθεί από την κυκλοφορία. Ορισμένα καταστήματα που βρίσκονταν σε αγροτικές περιοχές αντιμετώπισαν προβλήματα με συνταξιούχους που προσπαθούσαν να «χαλάσουν» τα χαρτονομίσματα ευρώ μεγάλης ονομαστικής αξίας που έλαβαν για τις συντάξεις τους μέσω των ταχυδρομείων. Μετά τα περιστατικά αυτά, οι σλοβακικές αρχές και η Επιτροπή υπενθύμισαν τη σημασία καταβολής των συντάξεων και των μισθών σε χαρτονομίσματα ευρώ μικρής ονομαστικής αξίας[6].

Οι έρευνες της Επιτροπής, που ζητούσαν από τους συμμετέχοντες να εξετάσουν τα πορτοφόλια τους επιβεβαίωσαν την κάπως χαμηλότερη ταχύτητα της μετάβασης σε σχέση με τις αντίστοιχες προηγούμενων διαδικασιών μετάβασης στο ενιαίο νόμισμα. Τα αποτελέσματα που παρουσιάζονται στο διάγραμμα 2 δείχνουν ότι 5 ημέρες μετά τη μετάβαση ποσοστό περίπου 56% των Σλοβάκων είχε στην κατοχή του μόνο ή σχεδόν μόνο χαρτονομίσματα ευρώ, ενώ 63% των πολιτών είχε μόνο ή σχεδόν μόνο κέρματα ευρώ. Στη Σλοβενία, ποσοστό 81% των πολιτών είχε μόνο ή σχεδόν μόνο χαρτονομίσματα ευρώ και 88% των πολιτών είχε μόνο ή σχεδόν μόνο κέρματα ευρώ στις 5 Ιανουαρίου. Η διαδικασία μετάβασης στη Σλοβακία επιταχύνθηκε από τις 7 Ιανουαρίου. Μία μόνο μέρα πριν τη λήξη της περιόδου διπλής κυκλοφορίας, ποσοστό 97% των Σλοβάκων είχε στην κατοχή του μόνο ή σχεδόν μόνο χαρτονομίσματα ευρώ, ενώ 98% είχε μόνο ή σχεδόν μόνο κέρματα ευρώ.

Διάγραμμα 2

Πολίτες που είχαν μόνο ή σχεδόν μόνο χαρτονομίσματα ευρώ στο πορτοφόλι τους

(% μεταξύ του πληθυσμού 15+)

[pic]Η πλειοψηφία των Σλοβάκων (64%) που ερωτήθηκε κατά το δεύτερο ήμισυ του Ιανουαρίου δήλωσε ότι ήταν πολύ εύκολο ή αρκετά εύκολο να διακρίνουν και να μεταχειριστούν τα κέρματα ευρώ. Κάπως περισσότεροι Σλοβένοι (69%) και Μαλτέζοι (75%) και αισθητά περισσότεροι Κύπριοι (81%) πίστευαν το ίδιο μετά τη λήξη της περιόδου διπλής κυκλοφορίας. Όπως και στις άλλες χώρες, οι Σλοβάκοι εξοικειώθηκαν ταχύτερα με τα χαρτονομίσματα ευρώ: 81% των Σλοβάκων δήλωσε ότι ήταν εύκολο ή πολύ εύκολο να τα μεταχειριστούν, σε σύγκριση με ποσοστό 88% των Μαλτέζων, 91% των Σλοβένων και 95% των Κυπρίων[7]. Δυσχέρειες στη μεταχείριση του νέου νομίσματος αναφέρθηκαν συχνότερα από πολίτες μεγαλύτερης ηλικίας.

Ανάκτηση του παλαιού εθνικού νομίσματος

Ένα σημαντικό μέρος των μετρητών σλοβακικών κορωνών που κυκλοφορούσε ανακτήθηκε πριν από τη μετάβαση στο ευρώ. Σχεδόν το ήμισυ της αξίας των σλοβακικών κορωνών που κυκλοφορούσαν στα μέσα Σεπτεμβρίου του 2008 (140 δισεκατομμύρια SKK) ανακτήθηκε πριν από τις 31 Δεκεμβρίου 2008, ενώ 77 δισεκατομμύρια SKK παρέμεναν σε κυκλοφορία. Τις 9 πρώτες μέρες του Ιανουαρίου 2009 ανακτήθηκαν περίπου 30 δισεκατομμύρια SKK και άλλα 16 δισεκατομμύρια SKK αποσύρθηκαν πριν τη λήξη της περιόδου διπλής κυκλοφορίας. Στα τέλη του Ιανουαρίου 2009, κυκλοφορούσαν περίπου 16 δισεκατομμύρια SKK (20% της αξίας των μετρητών σλοβακικών κορωνών που κυκλοφορούσαν στα τέλη του 2008). Σχεδόν 94% της αξίας των μετρητών σλοβακικών κορωνών που είχαν παραμείνει σε κυκλοφορία ήταν χαρτονομίσματα και μόλις 6% κέρματα.

Τους πρώτους μήνες του 2009, επιστράφηκαν στις τράπεζες σημαντικές ποσότητες κερμάτων ευρώ που είχαν αποτελέσει αντικείμενο υποπροεφοδιασμού: ορισμένοι έμποροι λιανικής της Σλοβακίας είχαν εκτιμήσει λανθασμένα τις ανάγκες τους και είχαν εφοδιαστεί με υπερβολικές ποσότητες ευρώ. Μετά από καταγγελίες εμπόρων λιανικής σχετικά με τη χρέωση υπερβολικών τραπεζικών προμηθειών για διεκπεραίωση συναλλαγών σε μετρητά, το Κοινοβούλιο της Σλοβακίας αποφάσισε ότι οι εμπορικές τράπεζες όφειλαν να δέχονται μετρητά ευρώ δωρεάν εάν κατατίθενται σε τραπεζικό λογαριασμό από την 1η Μαρτίου έως την 31η Αυγούστου 2009 (ο εκτιμώμενος χρόνος που απαιτείται για την απόσυρση των υπερβολικών ποσοτήτων μετρητών ευρώ από την κυκλοφορία).

Τα χαρτονομίσματα σλοβακικών κορωνών μπορούν να ανταλλαγούν δωρεάν σε όλες τις εμπορικές τράπεζες μέχρι τα τέλη του 2009, ενώ η Εθνική Τράπεζα της Σλοβακίας θα συνεχίσει να τα ανταλλάσσει δωρεάν για αόριστο χρονικό διάστημα. Τα κέρματα σλοβακικών κορωνών θα ανταλλάσσονται στις εμπορικές τράπεζες μέχρι τις 30 Ιουνίου 2009 και στην NBS μέχρι τα τέλη του 2013.

Η διαδικασία μετάβασης στη Σλοβακία είχε προετοιμαστεί καλά και πραγματοποιήθηκε ομαλά. Οι Σλοβάκοι κατόρθωσαν αν αποφύγουν με επιτυχία διάφορα προβλήματα που είχαν παρουσιαστεί σε άλλες χώρες που υιοθέτησαν το ευρώ (π.χ. μεγάλες ουρές σε τράπεζες) αξιοποιώντας την πείρα που αποκτήθηκε από τις χώρες αυτές. Παρόλο που η μετάβαση στον τομέα των μετρητών άρχισε με λίγο βραδύτερους ρυθμούς σε σχέση με άλλες χώρες που χρησιμοποίησαν το σενάριο μετάβασης τύπου «big-bang», τα αποτελέσματα που επιτεύχθηκαν ήταν συνολικά πολύ θετικά . Προκειμένου να επιταχυνθεί η μετάβαση στο ενιαίο νόμισμα και έτσι να μειωθεί η επιβάρυνση που προκαλείται στους εμπόρους λιανικής που είναι υποχρεωμένοι να χρησιμοποιούν ταυτόχρονα δύο νομίσματα, τα ρέστα θα έπρεπε να δίνονται αποκλειστικά σε ευρώ από την 1η Ιανουαρίου. Για μελλοντικές μεταβάσεις στο ευρώ, θα ήταν σκόπιμο να εξεταστεί το ενδεχόμενο να απαγορεύεται δια νόμου η χρησιμοποίηση του παλαιού εθνικού νομίσματος για ρέστα (με εξαίρεση τις περιπτώσεις στις οποίες η χρήση του ευρώ είναι εκ των πραγμάτων αδύνατη). Για να αποφεύγονται οι ελλείψεις μετρητών στα καταστήματα, όταν οι μισθοί και οι συντάξεις πληρώνονται σε μετρητά πρέπει να χρησιμοποιούνται κατά κύριο λόγο χαρτονομίσματα μικρής ονομαστικής αξίας. Οι έμποροι λιανικής θα πρέπει να προγραμματίζουν προσεκτικά τις ανάγκες τους σε μετρητά ευρώ για την περίοδο μετάβασης και οι τράπεζες θα πρέπει να εξετάζουν το ενδεχόμενο προσαρμογής της πολιτικής προμηθειών τους στις εξαιρετικές περιστάσεις της διαδικασίας μετάβασης στο ευρώ. |

Πρόληψη των καταχρηστικών πρακτικών και του σχηματισμού λανθασμένης εντύπωσης στους πολίτες όσον αφορά την εξέλιξη των τιμών

Οι σλοβακικές αρχές θέσπισαν μια σειρά μέτρων, από εθελοντικά καθεστώτα έως λεπτομερή παρακολούθηση των τιμών, έτσι ώστε να εξασφαλιστεί η σταθερότητα των τιμών και να τονωθεί η εμπιστοσύνη των καταναλωτών κατά τη διάρκεια της περιόδου μετάβασης.

Ο λογότυπος του προγράμματος για τον «κώδικα δεοντολογίας», που δεσμεύει τα μέλη του να τηρήσουν τους κανόνες της αλλαγής νομίσματος και να μην προβούν σε καταχρήσεις για ίδιο όφελος, υπήρχε σε 20 000 σημεία (καταστήματα, σημεία πώλησης παρόχων υπηρεσιών, τοπικούς και περιφερειακούς διοικητικούς φορείς). Οι πολίτες μπορούσαν να καταγγείλουν τις περιπτώσεις ανάρμοστης συμπεριφοράς μελών του κώδικα στις υπηρεσίες του κυβερνητικού πληρεξουσίου για το ευρώ, οι οποίες ερεύνησαν τις καταγγελίες. Μέχρι τα μέσα Φεβρουαρίου, ο κυβερνητικός πληρεξούσιος έλαβε τέσσερις μόνο καταγγελίες, που αποδείχθηκαν όλες αστήρικτες. Τα μέλη του κώδικα που τον παραβαίνουν μπορεί να χάσουν το δικαίωμα να χρησιμοποιούν το λογότυπο του κώδικα και να περιληφθούν στη «μαύρη λίστα» της σλοβακικής ένωσης καταναλωτών.

Η υποχρεωτική διπλή αναγραφή των τιμών σε σλοβακικές κορώνες και σε ευρώ άρχισε στις 24 Αυγούστου 2008 και θα διαρκέσει έως την 1η Ιανουαρίου 2010. Η εφαρμογή της παρακολουθείται προσεκτικά από τη Σλοβακική Επιθεώρηση Εμπορίου (STI). Σύμφωνα με έρευνα της Επιτροπής, εννέα στους δέκα Σλοβάκους θεωρούν ότι η διπλή αναγραφή τιμών είναι χρήσιμη. Η πλειοψηφία των ερωτηθέντων ανέφερε ότι η διπλή αναγραφή των τιμών ήταν πάντοτε ορθή (53%), ενώ ποσοστό 31% πίστευε ότι ήταν ορθή τις περισσότερες φορές. Σε σύγκριση με άλλες χώρες που υιοθέτησαν πρόσφατα το ευρώ, οι Σλοβάκοι ερωτηθέντες ήταν μεταξύ αυτών που ήταν περισσότερο ικανοποιημένοι με τη διπλή αναγραφή των τιμών[8].

Μέχρι τα τέλη Ιανουαρίου 2009, η STI πραγματοποίησε άνω των 25 000 ελέγχων. Τα αποτελέσματα των ελέγχων βελτιώθηκαν αισθητά με την πάροδο του χρόνου. Τα προβλήματα (π.χ. απουσία διπλής αναγραφής τιμών, λανθασμένος υπολογισμός ή λανθασμένη στρογγυλοποίηση της τιμής σε ευρώ, ρέστα σε SKK χωρίς τη ρητή συγκατάθεση του πελάτη κατά τη διάρκεια της περιόδου διπλής κυκλοφορίας) παρατηρηθήκαν συχνότερα στα καταστήματα ή στα σημεία πώλησης παρόχων υπηρεσιών που απασχολούσαν έως 5 υπαλλήλους. Εάν, κατά το δεύτερο γύρο ελέγχων, η STI διαπιστώνει ότι δεν υπήρξε διόρθωση, το επόμενο βήμα είναι η έκδοση προειδοποίησης και, ενδεχομένως, η κίνηση διαδικασίας παράβασης. Τον Ιανουάριο και το Φεβρουάριο του 2009, η STI κίνησε 14 διαδικασίες παράβασης και επέβαλε πρόστιμα σε 3 περιπτώσεις. Σε σοβαρές παραβάσεις των κανόνων μετάβασης μπορούν θεωρητικά να επιβληθούν πρόστιμα μέχρι και 60 000 ευρώ.

Εκτός από τους αυτεπάγγελτους ελέγχους η STI προέβη επίσης σε «στοχευμένους» ελέγχους μετά από καταγγελίες πολιτών για τη μη ορθή εφαρμογή των κανόνων περί διπλής αναγραφής των τιμών ή για ασυνήθιστες αυξήσεις τιμών. Όλες οι καταγγελίες εξετάστηκαν προσεκτικά: οι αλλαγές των τιμών συγκρίθηκαν με τις μακροπρόθεσμες τάσεις, τις τιμές των ίδιων προϊόντων σε άλλα καταστήματα, ενώ λήφθηκε υπόψη και το ευρύτερο πλαίσιο (π.χ. τιμές εισροών, εξελίξεις στις διεθνείς αγορές). Τον Ιανουάριο και το Φεβρουάριο του 2009, η STI έλαβε 607 καταγγελίες. Από τις 420 καταγγελίες σχετικά με αυξήσεις τιμών, μόνο μία αποδείχθηκε δικαιολογημένη.

Μετά από σχετικές συστάσεις της Επιτροπής, η STI πραγματοποίησε τακτικούς ελέγχους των τιμών σε τομείς όπου είχαν εντοπιστεί προβλήματα κατά τη διάρκεια μεταβάσεων άλλων χωρών στο ενιαίο νόμισμα (π.χ. εστιατόρια, κομμωτήρια, καφετέριες και πάρκινγκ). Η STI εξετάζει λεπτομερώς τις τιμές σε επιλεγμένα πάρκινγκ, σχολές οδηγών και κομμωτήρια, καθώς εντοπίστηκαν σημαντικές αυξήσεις τιμών σε αυτούς τους τομείς από την έναρξη της περιόδου υποχρεωτικής διπλής αναγραφής τιμών.

Οι έλεγχοι της STI συμπληρώνονται από ένα πρόγραμμα παρακολούθησης των τιμών από την Ένωση Σλοβάκων Καταναλωτών . Η ένωση αυτή δημοσίευσε μια «μαύρη λίστα» με τους λιανοπωλητές που αύξησαν τις τιμές τους κατά τη διάρκεια της περιόδου μετάβασης και δεν ήταν σε θέση να δώσουν επαρκή εξήγηση για την αύξηση των τιμών. Μέχρι τα μέσα Φεβρουαρίου, 12 επιχειρήσεις συμπεριλήφθηκαν στη μαύρη λίστα, και υπόκεινται όλες στον έλεγχο της Επιθεώρησης Εμπορίου.

Η εξέλιξη των τιμών σε όλους τους τομείς της οικονομίας εξετάζεται τακτικά από ειδικό φορέα που συγκρότησε η κυβέρνηση, το Συμβούλιο Τιμών . Εάν μετά από λεπτομερή ανάλυση το Συμβούλιο Τιμών καταλήξει στο συμπέρασμα ότι υπήρξε αύξηση τιμών «κερδοσκοπικού» χαρακτήρα σε κάποιο τομέα, μπορεί να προτείνει στην κυβέρνηση να προβεί στη ρύθμιση των τιμών ενός συγκεκριμένου αγαθού ή υπηρεσίας.

Οι πολίτες ενημερώνονται τακτικά σχετικά με τα αποτελέσματα αυτών των ελέγχων από τα μέσα ενημέρωσης και ενθαρρύνονται να έρχονται σε επαφή με την Επιθεώρηση Εμπορίου ή άλλους φορείς για την προστασία του καταναλωτή εάν παρατηρούν παρατυπίες.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα έρευνας της Επιτροπής, περίπου 56% των Σλοβάκων (έναντι 76% των Κυπρίων και των Σλοβένων και 47% των Μαλτέζων) είχαν την εντύπωση ότι η μετατροπή των τιμών ήταν πολύ συχνά, συχνά ή τουλάχιστον ορισμένες φορές αδικαιολόγητη.

Η Σλοβακία έχει εφαρμόσει μια ολοκληρωμένη σειρά μέτρων για την αποφυγή λανθασμένων εντυπώσεων για την εξέλιξη των τιμών και καταχρηστικών ανατιμήσεων, σύμφωνα με σχετικές συστάσεις της Επιτροπής[9]. Οι αρχές θα πρέπει να μεριμνούν για την κατάλληλη διερεύνηση όλων των καταγγελιών των πολιτών και να παρακολουθούν με ιδιαίτερη προσοχή τις εξελίξεις των τιμών μετά τη λήξη της περιόδου διπλής αναγραφής των τιμών. |

τάσεις τιμών και εντυπώσεις για την εξέλιξη των τιμών στη διάρκεια της περιόδου μετάβασης

Τάσεις τιμών

Το 2008, οι εξελίξεις των τιμών στη Σλοβακία επηρεάστηκαν έντονα τόσο από εσωτερικούς όσο και εξωτερικούς παράγοντες. Το 2008, ο ετήσιος πληθωρισμός όπως μετράται με τον ΕνΔΤΚ κυμάνθηκε κατά μέσο όρο σε 3,9% έναντι 1,9% το 2007. Συνεχίζοντας την αυξητική τάση που άρχισε να παρατηρείται στα μέσα του 2007, το ετήσιο ποσοστό πληθωρισμού βάσει του ΕνΔΤΚ αυξήθηκε σταδιακά κατά το πρώτο εξάμηνο του 2008, ακολουθώντας τις διογκούμενες τιμές των τροφίμων και των ενεργειακών προϊόντων. Αφού κλιμακώθηκε σε ποσοστό 4,5% σε ετήσια βάση το Σεπτέμβριο του 2008, το ετήσιο ποσοστό πληθωρισμού βάσει του ΕνΔΤΚ σημείωσε επιβράδυνση τους τελευταίους μήνες του 2008.

Η διαδικασία αποκλιμάκωσης του πληθωρισμού από το Σεπτέμβριο του 2008 οφειλόταν σε μεγάλο βαθμό στην υποχώρηση των τιμών των τροφίμων και των καυσίμων λόγω των ευνοϊκών αποτελεσμάτων βάσης σε συνδυασμό με τη μείωση των τιμών των ενεργειακών προϊόντων και των τροφίμων στις διεθνείς αγορές. Ωστόσο, αυτές οι αποπληθωριστικές τάσεις αντισταθμίστηκαν εν μέρει από τη συνεχιζόμενη τροφοδότηση του πληθωρισμού λόγω της αύξησης των τιμών του καπνού και της θέρμανσης. Οι τιμές του καπνού άρχισαν να αυξάνονται τον Οκτώβριο, αντανακλώντας την καθυστερημένη επίπτωση των υψηλότερων ειδικών φόρων κατανάλωσης στα τσιγάρα στις αρχές του 2008. Οι αυξήσεις στις τιμές της θέρμανσης ήταν αποτέλεσμα της ανόδου των διοικητικά καθοριζόμενων τιμών το τρίτο τρίμηνο του 2008, λόγω των αυξημένων τιμών του φυσικού αερίου το πρώτο εξάμηνο του 2008. Παρά τη σημαντική άνοδο της συναλλαγματικής ισοτιμίας το πρώτο ήμισυ του 2008, η συμβολή των τιμών των μη ενεργειακών βιομηχανικών προϊόντων στον πληθωρισμό αυξήθηκε κάπως το δεύτερο εξάμηνο του 2008.

Τον Ιανουάριο του 2009, το ποσοστό πληθωρισμού βάσει του ΕνΔΤΚ μειώθηκε σε 2,7% σε ετήσια βάση και σημείωσε περαιτέρω επιβράδυνση σε 2,4% σε ετήσια βάση το Φεβρουάριο του 2009, αντανακλώντας την αναμενόμενη αποκλιμάκωση των τιμών των τροφίμων και των ενεργειακών προϊόντων. Σύμφωνα με τις προβλέψεις της Επιτροπής του Ιανουαρίου 2009, οι μειούμενες τιμές των τροφίμων και των ενεργειακών προϊόντων αναμένεται να οδηγήσουν στη διαμόρφωση του μέσου πληθωρισμού σε επίπεδα ελαφρά χαμηλότερα του 3% το 2009, ενώ για το 2010, οι αυξανόμενες τιμές των ενεργειακών προϊόντων και των υπηρεσιών ενδέχεται να προκαλέσουν αναζωπύρωση του ΕνΔΤΚ σε 3,5%.

Σύμφωνα με προσωρινές εκτιμήσεις, η συνολική (εφάπαξ) επίπτωση της μετάβασης στο ευρώ επί του ονομαστικού πληθωρισμού κατά τη διάρκεια και αμέσως μετά τη μετάβαση στο ευρώ θα φθάσει μέχρι 0,3 ποσοστιαίες μονάδες[10].

Εντυπώσεις για την εξέλιξη των τιμών

Σύμφωνα με έρευνα της Επιτροπής, μια σχετική πλειοψηφία των Σλοβάκων είχε θετικές προσδοκίες για τα αποτελέσματα της εισαγωγής του ευρώ στις τιμές: 42% πίστευε ότι θα συνέβαλλε στη διατήρηση της σταθερότητας των τιμών, ενώ μόνο 19% (έναντι ποσοστού 66% των Κυπρίων, 52% των Σλοβένων και 37% των Μαλτέζων) ανησυχούσε ότι το ευρώ θα προκαλούσε αύξηση του πληθωρισμού[11]. Οι θετικές εντυπώσεις των Σλοβάκων σχετικά με τις συνέπειες της μετάβασης στο ευρώ επί των τιμών αποτυπώθηκαν επίσης στα αποτελέσματα των μετρήσεων σχετικά με τον υποκειμενικό πληθωρισμό.

Ο υποκειμενικός πληθωρισμός στη Σλοβακία κατά τα τελευταία χρόνια ακολούθησε εν γένει την ίδια τάση με τον πληθωρισμό βάσει του ΕνΔΤΚ. Αλλά η προηγουμένως ισχυρή συσχέτιση μεταξύ των δύο σειρών (0,9 για την περίοδο 2004-2007) εξασθένισε κάπως το 2008 (σε 0,67), όταν η επιτάχυνση του πραγματικού πληθωρισμού το 2008 συνοδεύτηκε από μεγαλύτερο άλμα του υποκειμενικού πληθωρισμού. Στη συνέχεια, ο υποκειμενικός πληθωρισμός μειώθηκε αισθητά, ενώ ο πραγματικός πληθωρισμός μετριάστηκε. Ωστόσο, η πιο έντονη αντίδραση του υποκειμενικού πληθωρισμού σε σχέση με τον πραγματικό πληθωρισμό παρατηρήθηκε στα περισσότερα κράτη μέλη της ΕΕ, και ενδέχεται να συνδέεται, τουλάχιστον εν μέρει, με το γεγονός ότι οι υψηλές παγκόσμιες τιμές των βασικών προϊόντων είχαν σημαντική επίδραση στις εντυπώσεις για τον πληθωρισμό.

Τα στοιχεία του Ιανουαρίου από την έρευνα καταναλωτή της Επιτροπής δείχνουν ότι οι εντυπώσεις για τον πληθωρισμό δεν επηρεάστηκαν από τη μετάβαση στο ευρώ. Ο υποκειμενικός πληθωρισμός διατήρησε την καθοδική πορεία του και έφθασε σε 21,7 π.μ. τον Ιανουάριο, από 25,6 π.μ. το Δεκέμβριο. Το Φεβρουάριο, ο υποκειμενικός πληθωρισμός μειώθηκε περαιτέρω σε 18,7 π.μ.. Με τις τρέχουσες συνθήκες μειούμενου πληθωρισμού βάσει του ΕνΔΤΚ, είναι πράγματι δυσκολότερο να διαχωριστεί η επίπτωση της μετάβασης στο ευρώ στον υποκειμενικό πληθωρισμό.

Διάγραμμα 3

Υποκειμενικός και πραγματικός πληθωρισμός

( Ως ποσοστό % )

[pic]

Ενημερωτική εκστρατεια για τη μετάβαση στο ευρώ και εντυπώσεισ του κοινού

Η ενημερωτική εκστρατεία για την εισαγωγή του ευρώ άρχισε το 2007 με τη δημιουργία ενός εθνικού δικτυακού τόπου για το ευρώ και μιας δωρεάν τηλεφωνικής γραμμής βοήθειας και με την οργάνωση σεμιναρίων και διαλέξεων. Η εντατική ενημερωτική εκστρατεία άρχισε την άνοιξη του 2008.

Οι στόχοι της εκστρατείας ήταν να ενημερωθούν όλοι οι πολίτες της Σλοβακίας σχετικά με τις βασικές πτυχές της μετάβασης με έγκαιρο και ολοκληρωμένο τρόπο. Η κεντρικά οργανωμένη εκστρατεία στα μέσα μαζικής ενημέρωσης, την τηλεόραση, το ραδιόφωνο και στα έντυπα διήρκεσε από το Μάρτιο του 2008 έως το Φεβρουάριο του 2009. Υποστηρίχθηκε με τη μαζική διανομή εντύπων και υπολογιστών τσέπης για τη μετατροπή σε ευρώ σε όλα τα νοικοκυριά, ένα δικτυακό τόπο που ενημερωνόταν συνεχώς (και που δέχεται πολύ μεγάλο αριθμό επισκεπτών), ειδικευμένα προγράμματα για σχολεία και δημοσιογράφους, ένα πρόγραμμα εκπαίδευσης των εκπαιδευτών και ένα «ευρωόχημα» που παρείχε ενημερωμένες πληροφορίες σε απομακρυσμένες περιοχές. Ένα συνέδριο για το ευρώ το Σεπτέμβριο του 2008, με ευρύτατη κάλυψη, η οποία οργανώθηκε από τις εθνικές αρχές, την ΕΚΤ και την Επιτροπή, αποτέλεσε το ορόσημο της τελευταίας, πιο εντατικής φάσης της εκστρατείας για το ευρώ. Η εκστρατεία κορυφώθηκε με τις εορταστικές εκδηλώσεις της 1ης Ιανουαρίου 2009. Καθόλη τη διάρκεια της εκστρατείας, οι σλοβακικές αρχές έδωσαν ιδιαίτερη προσοχή σε ειδικές ομάδες-στόχους (παιδιά και νέοι, ηλικιωμένοι, άτομα με αναπηρία, εθνικές μειονότητες και άλλοι), διαθέτοντας στα άτομα αυτά εργαλεία ειδικά προσαρμοσμένα στις ανάγκες τους που εξηγούσαν τα βασικά βήματα και τα στοιχεία της μετάβασης.

Η Επιτροπή υποστήριξε την εκστρατεία τόσο από τεχνική όσο και οικονομική άποψη. Διατέθηκαν έντυπα και διαφημιστικό υλικό, οργανώθηκαν εκθέσεις, σεμινάρια για δημοσιογράφους και σφυγμομετρήσεις. Μέσω ειδικών επιχορηγήσεων, η Επιτροπή χρηματοδότησε μέρος των μισθών του προσωπικού επικοινωνίας, την εκστρατεία στα μέσα ενημέρωσης, την εθνική τηλεφωνική γραμμή βοήθειας και τον δικτυακό τόπο, το πρόγραμμα για τα σχολεία, τα προγράμματα για τους διαμορφωτές της κοινής γνώμης, τους υπολογιστές τσέπης για το ευρώ και το «ευρωόχημα».

Εμπειρογνώμονες από τη Σλοβακία έλαβαν μέρος σε ενημερωτικές και εκπαιδευτικές δράσεις που οργανώθηκαν από την Επιτροπή/OLAF, την ΕΚΤ και την Ευρωπόλ με στόχο να εξοικειωθούν με τις διαδικασίες και τις μεθόδους που έχουν σχεδιαστεί για την προστασία του ευρώ κατά της παραχάραξης.

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έθεσε επίσης σε εφαρμογή σε συνεργασία με την NBS κοινές δράσεις με στόχο να εξοικειωθεί το ευρύ κοινό και όσοι χειρίζονται μετρητά στο πλαίσιο της εργασίας τους με τις πρακτικές λεπτομέρειες της μετάβασης στο ευρώ και τα χαρακτηριστικά ασφαλείας των τραπεζογραμματίων και κερμάτων ευρώ.

Η εθνική ενημερωτική εκστρατεία για το ευρώ μπορεί να αξιολογηθεί ως επιτυχής, δεδομένου ότι σύμφωνα με το Ευρωβαρόμετρο του Ιανουαρίου 2009, οι Σλοβάκοι, σε ποσοστό 90%, θεωρούσαν ότι ήταν πολύ έως αρκετά καλά ενημερωμένοι και σχεδόν 84% έκριναν ότι ήταν αρκετά έως πολύ ικανοποιημένοι με τις πληροφορίες που είχαν δοθεί από τις εθνικές αρχές. Αυτό συνέβαλε ασφαλώς στη διαμόρφωση της συνολικής άποψης για τη μετάβαση, σύμφωνα με την οποία, εννέα στους δέκα Σλοβάκους σχημάτισε τη γνώμη ότι η μετάβαση ήταν ομαλή και αποτελεσματική. Τα μέσα ενημέρωσης ήταν με μεγάλη διαφορά η κυριότερη πηγή πληροφοριών για τους περισσότερους πολίτες (93 %), και η Εθνική Κεντρική Τράπεζα ακολουθεί σε αρκετή απόσταση (20 %). Περίπου 90% των ερωτηθέντων ανέφεραν ότι είχαν δει τα τηλεοπτικά διαφημιστικά μηνύματα για το ευρώ: οι περισσότεροι είχαν τη γνώμη ότι ήταν πολύ ή αρκετά χρήσιμα. Σχεδόν όλοι οι Σλοβάκοι δήλωσαν ότι είχαν λάβει τον υπολογιστή τσέπης για τη μετατροπή του ευρώ (95 %) και περίπου δύο τρίτα θεώρησαν ότι ήταν χρήσιμος. Όσον αφορά τις εναπομένουσες ανάγκες πληροφοριών, περίπου 31 % των Σλοβάκων ανέφερε θα επιθυμούσε να μάθει περισσότερα για τα χαρακτηριστικά ασφαλείας των χαρτονομισμάτων και κερμάτων ευρώ (4 στους 10 ερωτηθέντες δεν μπορούσε να κατονομάσει κανένα χαρακτηριστικό ασφαλείας κατά το χρόνο της έρευνας), 22% ήθελε να μάθει περισσότερα για τη δίκαιη στρογγυλοποίηση των τιμών, ενώ 19% επιθυμούσε περισσότερες πληροφορίες για τον τρόπο που θα μπορούσε να αποφύγει τυχόν απάτες κατά τη μετατροπή των νομισμάτων.

Η καλά οργανωμένη ενημερωτική εκστρατεία στη Σλοβακία συνέβαλε στην εξασφάλιση της ομαλής μετάβασης στο ευρώ. Η ενημερωτική εκστρατεία ήταν πλήρης: λάμβανε υπόψη όλες τις ομάδες-στόχους, περιλαμβανομένων των μειονοτήτων και των ατόμων με ειδικές ανάγκες όσον αφορά την ενημέρωση. Οι αρχές θα πρέπει να μεριμνήσουν για την κάλυψη των αναγκών πληροφόρησης του πληθυσμού που δεν έχουν ακόμη ικανοποιηθεί: να δώσουν συμπληρωματικές πληροφορίες σχετικά με τα χαρακτηριστικά ασφάλειας των μετρητών ευρώ και να εξακολουθήσουν να επιλαμβάνονται των θεμάτων της δίκαιης τιμολόγησης και των φόβων που συνδέονται με αυτήν.

[1] Κατευθυντήρια γραμμή της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, της 19ης Ιουνίου 2008, που τροποποιεί την κατευθυντήρια γραμμή ΕΚΤ/2006/9 σχετικά με ορισμένες προπαρασκευαστικές εργασίες ενόψει της μετάβασης στο ευρώ σε φυσική μορφή και με τον προεφοδιασμό και υποπροεφοδιασμό με τραπεζογραμμάτια και κέρματα ευρώ εκτός της ζώνης του ευρώ.

[2] Έκτακτο Ευρωβαρόμετρο 259, Ιανουαρίου 2009.

[3] Έκτακτο Ευρωβαρόμετρο 255, Ιανουαρίου 2009.

[4] Έκτακτο Ευρωβαρόμετρο 259, Ιανουαρίου 2009.

[5] Έκτακτο Ευρωβαρόμετρο 255, Ιανουαρίου 2009.

[6] Τα καταστήματα σε αγροτικές περιοχές έχουν δυσκολότερη πρόσβαση σε τράπεζες, με αποτέλεσμα να εξαντλούνται γρήγορα τα μετρητά που διαθέτουν για ρέστα.

[7] Έκτακτο Ευρωβαρόμετρο 259, Ιανουαρίου 2009.

[8] Έκτακτο Ευρωβαρόμετρο 259, Ιανουαρίου 2009.

[9] Σύσταση της Επιτροπής σχετικά με μέτρα για τη διευκόλυνση της μετάβασης στο ευρώ στο μέλλον, ΕΕ L 23 σ. 30 της 26ης Ιανουαρίου 2008.

[10] Eurostat : Η μετάβαση στο ευρώ και ο πληθωρισμός στη Σλοβακία, 23 Μαρτίου 2009

[11] Έκτακτο Ευρωβαρόμετρο 259, Ιανουαρίου 2009.