***** 
* * 
*** ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρυξέλλες, 12.12.1995 
COM(95) 619 τελικό 
95/0333 (SYN) 
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ 
Πρόταση 
ΣΥΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 
Για τη διατήρηση άγριων ζώων σε ζωολογικούς κήπτους 
(Υποβληθείσα από την Επιτροπή) 

Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο 
Η Επιτροπή πληροφορεί το Συμβούλιο για την απόφαση της, εν όψει της εφαρμογής 
της αρχής της επικουρικότητας, να αποσύρει την πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου της 
31ης Ιουλίου 1991 που θεσπίζει τις ελάχιστες προδιαγραφές για τη διατήρηση ζώων σε 
ζωολογικούς κήπους1 και να την αντικαταστήσει με τη συνημμένη πρόταση σύστασης 
του Συμβουλίου σχετικά με τη διατήρηση ζώων σε ζωολογικούς κήπους. Παρόμοια 
σύσταση δικαιολογείται εν όψει της σημασίας που αποδίδουν το Ευρωπαϊκό 
Κοινοβούλιο, οι απασχολούμενοι στους ζωολογικούς κήπους, οι οργανώσεις για την 
προστασία των ζώων και το κοινό στη συμμετοχή της Κοινότητας για την καθιέρωση 
προδιαγραφών σχετικά με τις συνθήκες διατήρησης των ζώων σε ζωολογικούς κήπους. 
Υπολογίζεται ότι σήμερα υπάρχουν περισσότεροι από χίλιοι ζωολογικοί κήποι στην 
Ευρωπαϊκή Κοινότητα οι οποίοι εκθέτουν ευρεία ποικιλία εξωτικών και μη εξωτικών 
ζώων. Οι συλλογές διαφέρουν αισθητά από τη μία εγκατάσταση στην άλλη και 
παρατηρούνται μεγάλες διαφορές στην επαγγελματική ικανότητα, στην εμπειρία, στους 
οικονομικούς πόρους και στο προσωπικό, στις εγκαταστάσεις και στις συνθήκες 
διατήρησης των ζώων. Αυτό οφείλεται ασφαλώς ιδίως σε σημαντικές διαφορές στη 
σχετική νομοθεσία των κρατών μελών. 
Με την πάροδο του χρόνου η διατήρηση ζώων σε ζωολογικούς κήπους έγινε όλο και 
περισσότερο στόχος ζωηρών επικρίσεων εκ μέρους του κοινού, των μέσων μαζικής 
ενημέρωσης, των οργανώσεων προστασίας των ζώων και του Ευρωπαϊκού 
Κοινοβουλίου. 
Οι απασχολούμενοι στους ευρωπαϊκούς ζωολογικούς κήπους έχουν οργανώσει την 
Ευρωπαϊκή Ένωση Ζωολογικών Κήπων και Ενυδρείων (ΕΑΖΑ) και καθιέρωσαν 
προδιαγραφές για τους χώρους διαβίωσης και τη φρονπδα των ζώων σε ζωολογικούς 
κήπους ως προϋπόθεση για την ένταξη σε αυτή. 
Οι γενικές κατευθύνσεις που περιέχονται στο παράρτημα της συνημμένης πρότασης 
σύστασης του Συμβουλίου βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στις σχετικές προδιαγραφές 
της ΕΑΖΑ. 
Η Επιτροπή εκτιμά ότι η γενική κατάσταση που επικρατεί στους ζωολογικούς κήπους 
της Κοινότητας μπορεί να βελτιωθεί με τρόπο ριζικό αν τα κράτη μέλη υιοθετήσουν 
νομοθεσία στον τομέα, που θα προβλέπει την άδεια λειτουργίας των ζωολογικών κήπων 
και θα βασίζεται σε ένα σύνολο αποδεκτών γενικών κατευθύνσεων 
Συνεπώς, συνιστά την υιοθέτηση εκ μέρους του Συμβουλίου της συνημμένης πρότασης 
σύστασης το ταχύτερο δυνατό. 
ΕΕαριθ. C249, 24.9.91, σ. 14 
ΠΡΟΤΑΣΗ 
ΣΥΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 
για τη διατήρηση άγριων ζώων σε ζωολογικούς κήπους 
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ, 
Έχοντας υπόψη: 
τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 130Σ 
παράγραφος 1, 
την πρόταση της Επιτροπής1, 
τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, 
τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, 
Εκτιμώντας: 
ότι ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 3626/82 του Συμβουλίου της 3ης Δεκεμβρίου 1982 για την 
εφαρμογή στην Κοινότητα της σύμβασης για το διεθνές εμπόριο των ειδών άγριας 
πανίδας και χλωρίδας που απειλούνται με εξαφάνιση' όπως τροποποιήθηκε τελευταία 
με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2727/Θ53 της Επιτροπής απαιτεί αποδεικτικά στοιχεία για 
την ύπαρξη κατάλληλων εγκαταστάσεων για τη διαβίωση και τη φροντίδα ζώντων 
δειγμάτων πολλών ειδών πριν επιτραπεί η εισαγωγή τους στην Κοινότητα ότι ο εν λόγω 
κανονισμός απαγορεύει τη για εμπορικούς λόγους έκθεση στο κοινό δειγμάτων ειδών 
που αναφέρονται στο παράρτημα Γ τμήμα 1 και στο παράρτημα Ι της σύμβασης, εκτός 
από ειδικές εξαιρέσεις που δικαιολογούνται για σκοπούς εκπαίδευσης, έρευνας ή 
αναπαραγωγής 
ότι η οδηγία αριθ. 79/409/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 2ας Απριλίου 1979 περί της 
διατηρήσεως των αγρίων πτηνών4 όπως τροποποιήθηκε τελευταία με την οδηγία 
94/24/ΕΚ5 και η οδηγία αριθ. 92/43/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 27ης Μαΐου 1992 για τη 
διατήρηση των φυσικών οικοτόπων και της άγριας πανίδας και χλωρίδας6 όπως 
τροποποιήθηκε με την πράξη προσχωρήσεως της Αυστρίας, της Σουηδίας και της 
Φινλανδίας, απαγορεύουν την αιχμαλωσία και την κράτηση καθώς και την εμπορία 
μεγάλου αριθμού ειδών, ενώ επιτρέπονται εξαιρέσεις για ειδικούς λόγους όπως η 
έρευνα και η εκπαίδευση, η ανανέωση του πληθυσμού των ζώων, η επανεισαγωγή των 
ειδών και η αναπαραγωγή τους 
EEL 384, 31.12.1982, σ.1 
ΕΕ L284, 28.11.95, σ. 3 
ΕΕ L 103, 25.4.1979, σ. 1 
ΕΕ L 164, 30.6.1994, σ. 9 
EEL 206, 22.7.1992, σ. 1 
ότι η ορθή εφαρμογή της υφιστάμενης και μελλοντικής κοινοτικής νομοθεσίας για τη 
διατήρηση της άγριας πανίδας και η ανάγκη να εξασφαλισθεί ότι οι ζωολογικοί κήποι 
διαδραματίζουν με αποτελεσματικό τρόπο τον σπουδαίο τους ρόλο στη δημόσια 
εκπαίδευση, την επιστημονική έρευνα και τη διατήρηση των ειδών, καθιστούν 
απαραίτητη την καθιέρωση κοινής βάσης για τη νομοθεσία των κρατών μελών όσον 
αφορά τη χορήγηση άδειας λειτουργίας και την επιθεώρηση των ζωολογικών κήπων, 
τη διατήρηση ζώων στους ζωολογικούς κήπους, την κατάρτιση και την ασφάλεια του 
προσωπικού και την εκπαίδευση και ασφάλεια των επισκεπτών ότι οι γενικές 
κατευθύνσεις που περιλαμβάνει το παράρτημα βασίζονται σε αυτές που έχει 
καθιερώσει η Ευρωπαϊκή Ένωση Ζωολογικών Κήπων και Ενυδρείων, 
ΣΥΝΙΣΤΑ: 
1. τα κράτη μέλη να θεσπίσουν διατάξεις σχετικά με την άδεια λειτουργίας και την 
επιθεώρηση υφιστάμενων ή νέων ζωολογικών κήπων' εντός δύο ετών από την έκδοση 
της παρούσας σύστασης 
2. η χορήγηση άδειας να βασίζεται στην υποβολή λεπτομερειακών αιτήσεων στην 
αρμόδια αρχή που προσδιορίζουν τα κράτη μέλη· 
3. κάθε άδεια να περιέχει λεπτομερείς όρους και να επανεξετάζεται κάθε πέντε έτη. 
Ενδιαμέσως, η αρμόδια αρχή να παρακολουθεί κατά πόσο υπάρχει συμμόρφωση με 
τους όρους της άδειας και αν, οποιαδήποτε στιγμή, έχει λόγους να πιστεύει ότι δεν 
πληρούνται οι όροι αυτοί, να προβαίνει σε επιθεώρηση των εγκαταστάσεων και να 
λαμβάνει τα απαραίτητα μέτρα για τη διασφάλιση της συμμόρφωσης 
4. πριν από τη χορήγηση, την απόρριψη ή την παράταση της αδείας, η αρμόδια αρχή 
να προβαίνει σε επιθεώρηση για να εξακριβώνεται αν τηρούνται ή όχι οι νομοθετικές 
προϋποθέσεις 
5. οι επιθεωρήσεις να πραγματοποιούνται από ένα τουλάχιστον μέλος της αρμόδιας 
αρχής και δύο εμπειρογνώμονες που δεν έχουν καμία ανάμειξη με τον συγκεκριμένο 
προς επιθεώρηση ζωολογικό κήπο, εκ των οποίων ο ένας πρέπει να έχει ευρεία 
εμπειρία στη διαχείριση και την επαγγελματική διατήρηση ζώων σε ζωολογικούς κήπους 
και ο άλλος να είναι κτηνίατρος με εμπειρία στην ιατρική αγωγή άγριων ζώων. Τα άτομα 
αυτά συντάσσουν έκθεση επιθεώρησης όπου αναφέρονται λεπτομερώς οι όροι 
λειτουργίας του ζωολογικού κήπου ως προς τις νομοθετικές προϋποθέσεις και 
διατυπώνουν συστάσεις σε σχέση με την έκδοση της αδείας 
6. αν από την επιθεώρηση αποδεικνύεται ότι οι νομοθετικές προϋποθέσεις είτε δεν 
πληρούνται, είτε δεν πληρούνται ακόμη ή δεν πληρούνται πλέον, η αρμόδια αρχή να 
κλείνει το ζωολογικό κήπο στο κοινό. Ωστόσο, η αρμόδια αρχή πρέπει να έχει την 
επιλογή να χορηγεί προσωρινή άδεια στην οποία θα διευκρινίζεται ότι ο σχετικός 
ζωολογικός κήπος θα λάβει τα απαραίτητα μέτρα για να συμμορφωθεί με τις 
απαιτήσεις της νομοθεσίας εντός δώδεκα μηνών από την ημερομηνία της έκδοσης της. 
Εάν οι όροι που αναφέρονται στην προσωρινή άδεια δεν πληρωθούν εντός της 
περιόδου, η αρμόδια αρχή πρέπει να αποσύρει την άδεια και να κλείνει το ζωολογικό 
κήπο για το κοινό· 
7 όλες οι μόνιμες εγκαταστάσεις όπου ζουν άγρια ζώα για έκθεση στο κοινό, όπως 
οι ζωολογικές συλλογές, τα πάρκα ζώων, τα ζωολογικά πάρκα, οι συλλογές 
πτηνών, τα δελφινάρια, τα ενυδρεία και οι ειδικές συλλογές, όπως οι συλλογές 
πεταλούδων. 
7. αν κλεισθεί ο ζωολογικός κήπος, η αρμόδια αρχή να εξασφαλίσει ότι τα ζώα θα 
τύχουν της κατάλληλης μεταχείρισης, είτε με τη μεταφορά τους σε ζωολογικό κήπο που 
έχει άδεια λειτουργίας, είτε με τη θανάτωση τους με μη βάναυσο τρόπο· 
8. οι διατάξεις που αναφέρονται στο σημείο 1 να εξασφαλίζουν, βάσει των γενικών 
κατευθύνσεων για τους χώρους διαβίωσης και τη φροντίδα των ζώων στους 
ζωολογικούς κήπους που περιλαμβάνονται στο παράρτημα, ότι όλοι οι ζωολογικοί 
κήποι: 
8.1. διατηρούν τα ζώα τους υπό συνθήκες που ανταποκρίνονται στις 
απαιτήσεις από πλευράς συμπεριφοράς, κοινωνίας και βιολογίας των 
επιμέρους ειδών· 
8.2. διατηρούν υψηλό επίπεδο ζωοκομίας με ανεπτυγμένο πρόγραμμα 
προληπτικής και θεραπευτικής κτηνιατρικής αγωγής, διατροφής και 
επιστημονικά στηριζόμενης αναπαραγωγής 
8.3. διατηρούν τα ζώα τους υπό συνθήκες που εγγυώνται την υγεία και την 
ασφάλεια τους, καθώς και την υγεία και την ασφάλεια του προσωπικού και 
των επισκεπτών· 
8.4. τηρούν αρχεία όπου καταγράφονται ο αριθμός, το είδος, η ηλικία και το 
φύλο των ζώων, καθώς και ο αριθμός και οι συνθήκες των γεννήσεων, τα 
αποκτήματα, οι θάνατοι και τα αίτια των θανάτων 
8.5. αναρτούν ακριβείς πληροφορίες για το εκτιθέμενο είδος στις οποίες 
περιλαμβάνονται η ονομασία του (επιστημονική και κοινή), η εξάπλωση του 
στην άγρια κατάσταση, ο οικότοπός του, καθώς και τα βιολογικά 
χαρακτηριστικά του και το καθεστώς διατήρησης του 
8.6. εξασφαλίζουν την ύπαρξη επαρκούς προσωπικού για τη φροντίδα των 
ζώων, κατάλληλα καταρτισμένου για να εκτελεί τα καθήκοντα του 
8.7 επιτρέπουν ανά πάσα στιγμή στους επιθεωρητές που έχουν οριστεί από 
αρμόδια αρχή την πρόσβαση στις εγκαταστάσεις, τον εξοπλισμό, τα ζώα και 
τα αρχεία του ζωολογικού κήπου-
8.8. προωθούν τη διατήρηση της άγριας πανίδας και χλωρίδας μέσω της 
έρευνας, της αναπαραγωγής σε κατάσταση αιχμαλωσίας και της εκπαίδευσης 
του κοινού προς αυτή την κατεύθυνση· 
Βρυξέλλες, Για το Συμβούλιο, 
Ο Πρόεδρος, 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 
Γενικές κατευθύνσεις για τους χώρους διαβίωσης και τη φροντίδα των ζώων 
στους ζωολογικούς κήπους 
1. Εισαγωγή 
1.1. Οι παρούσες γενικές κατευθύνσεις βασίζονται στη σημερινή γνώση και πρακτική 
όσον αφορά τη διαβίωση και τη φροντίδα των ζώων στους ζωολογικούς κήπους. 
1.2. Για τις παρούσες γενικές κατευθύνσεις ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί: 
1.2.1. Ως καλή διαβίωση νοείται η ευημερία των ζώων από πλευράς φυσικής 
κατάστασης, κοινωνίας και συμπεριφοράς. 
1.2.2. Ως περίκλειστος χώρος νοείται οιοσδήποτε χώρος που προβλέπεται για τα ζώα 
του ζωολογικού κήπου. 
1.2.3. Ως περίφραξη περίκλειστου χώρου νοείται οιοδήποτε εμπόδιο για τον 
περιορισμό ενός ζώου εντός του περίκλειστου χώρου. 
1.2.4. Ως διαχωριστικός φραγμός νοείται φυσικό εμπόδιο στο εξωτερικό της 
περίφραξης του περίκλειστου χώρου που αποσκοπεί να αποτρέπει την φυσική επαφή 
μεταξύ των ζώων και του κοινού. 
1.2.5. Ως επίφοβο ζώο νοείται οιοδήποτε ζώο των ειδών που απαριθμούνται στο 
παράρτημα των εν λόγω γενικών κατευθύνσεων, καθώς και οιοδήποτε ζώο που λόγω 
της ιδιαίτερης ψυχικής διάθεσης του, του γενετήσιου κύκλου, των μητρικών ενστίκτων 
ή για οιονδήποτε άλλο λόγο είναι δυνατό να τραυματίσει σοβαρά ή να μεταδώσει 
ασθένεια σε ανθρώπους με δήγματα, εκδορές, κτυπήματα με τα κέρατα, σύσφιγξη, 
εκτόξευση δηλητηρίου ή με οιοδήποτε άλλο τρόπο. 
1.2.6. Ως επικίνδυνο σαρκοφάγο ζώο νοείται οιοδήποτε ζώο των ειδών που 
αναφέρονται στο παραρτημάτων εν λόγω γενικών κατευθύνσεων, το οποίο διακρίνεται 
με αστερίσκο. 
2. Φροντίδα των ζώων - Καλή διαβίωση, υγεία και υγιεινή 
2.1 Τακτική πρακολούθηση των ζώων 
2.1.1. Η κατάσταση και η υγεία όλων των ζώων του ζωολογικού κήπου ελέγχονται 
καθημερινά από προσωπικό επαρκώς καταρτισμένο ώστε να εκτελεί τα καθήκοντα του 
με ορθό τρόπο. 
2.1.2. Δίδεται αμέσως προσοχή και, ενδεχομένως, υπόκεινται σε κτηνιατρική 
θεραπεία οιαδήποτε ζώα παρουσιάζουν υπέρμετρη κόπωση, ασθένεια ή τραυματισμό. 
2.2. Χώρος διαβίωσης, άσκηση και ομαδοποίηση 
2.2.1. Στα ζώα πρέπει να προσφέρεται ένα ενδιαφέρον περιβάλλον, χώρος και 
εξοπλισμός που ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις από πλευράς συμπεριφοράς, 
κοινωνίας και βιολογίας, και καθιστούν δυνατή την άσκηση τους, η οποία είναι 
αναγκαία για την καλή διαβίωση τους. Κατά τις περιόδους που ο ζωολογικός κήπος 
είναι κλειστός για το κοινό, εάν υπάρχουν, δίδεται η ίδια προσοχή και προσφέρονται 
παρόμοιες δυνατότητες άσκησης των ζώων με αυτές όπως και κατά τον υπόλοιπο 
χρόνο. 
2.2.2. Οι περίκλειστοι χώροι πρέπει να έχουν επαρκή χωρητικότητα και τα ζώα να είναι 
κατανεμημένα έτσι ώστε: 
2.2.2.1. να αποφεύγεται η υπερβολική κυριαρχία ενός ζώου επί αγέλης ή ομάδας 
ζώων -
2.2.2.2. να αποφεύγεται ο κίνδυνος συνεχών και ανεπίλυτων συγκρούσεων μεταξύ 
μελών αγέλης ή ομάδας ζώων ή μεταξύ διαφορετικών ειδών που διαβιούν στον ίδιο 
χώρο -
2.2.2.3. να εξασφαλίζεται ότι δεν έχει υπερκορεσθεί η χωρητικότητα του περίκλειστου 
χώρου και 
2.2.2.4. να αποφεύγεται η σε απαράδεκτο μέγεθος συγκέντρωση παρασίτων ή άλλων 
παθογόνων οργανισμών. 
2.2.3. Τα ζώα δεν πρέπει να προκαλούνται κατά αφύσικο τρόπο χάριν των επισκεπτών. 
2.2.4. Ζώα με κοινωνικότητα πρέπει να διατηρούνται σε συμβατές με το είδος τους 
κοινωνικές ομάδες και να είναι απομονωμένα μόνο όταν τούτο κρίνεται απαραίτητο. 
2.2.5. Σε γειτονικούς περίκλειστους χώρους πρέπει να κατανέμονται είδη που δεν 
αλληλοεπηρεάζονται με τρόπο που τους προκαλεί πίεση 
2.2.6. Ενδεχομένως, πρέπει να διατίθενται ιδιαίτεροι χώροι για ζώα σε κατάσταση 
εγκυμοσύνης και ζώα με νεογνά (περιλαμβανομένων αυγών τους), προκειμένου να 
αποφεύγεται η περιττή καταπόνηση ή η ταλαιπωρία τους. 
2.3. Χώροι διαβίωσης - Άνεση και καλή διαβίωση 
2.3.1. Η θερμοκρασία, ο αερισμός και ο φωτισμός των περίκλειστων χώρων πρέπει 
οιαδήποτε στιγμή να ανταποκρίνονται στις ανάγκες άνεσης και καλής διαβίωσης όλων 
των ζώων ενός ιδιαίτερου είδους, 
όπου λαμβάνονται ιδιαίτερα υπόψη οι ειδικές ανάγκες ζώων σε κατάσταση 
εγκυμοσύνης, νεογέννητων και πρόσφατα εισαχθέντων ζώων. 
2.3.2. Ο φωτισμός πρέπει να είναι κατάλληλος ώστε να επιτρέπονται τακτικοί έλεγχοι 
της υγείας και της υγιεινής των ζώων, καθώς και ο καθαρισμός. Όπου ο φωτισμός είναι 
τεχνητός, το φάσμα του πρέπει να προσεγγίζει όσο το δυνατό περισσότερο το ηλιακό 
φως, και οπωσδήποτε, η ένταση του να μην προκαλεί ταλαιπωρία ή δυσφορία στα 
ζώα. Φωτισμός και σκοτάδι πρέπει να παρέχονται σε συγκεκριμένες περιόδους, 
σύμφωνα με τις εποχιακές διακυμάνσεις του φυσικού φωτισμού που δέχεται η 
τοποθεσία της εγκατάστασης όπου διατηρούνται τα ζώα. 
2.3.3. Για ζώα σε υπαίθριους περίκλειστους χώρους πρέπει να προβλέπονται επαρκή 
καταφύγια για την προστασία τους από τον κακό καιρό ή το υπερβολικό ηλιακό φως 
όταν αυτό είναι αναγκαίο για την άνεση και την καλή διαβίωση τους. 
2.3.4. (Ημι-) υδρόβια ζώα πρέπει να διατηρούνται σε υπαίθριους χώρους μόνο αν οι 
διακυμάνσεις της θερμοκρασία^ του αέρα και του ύδατος δεν πρόκειται να 
προκαλέσουν προβλήματα υγείας ή υγιεινής. Παρόμοιες τεχνητές λίμνες πρέπει να 
είναι πάντοτε ελεύθερες πάγου όπου τούτο απαιτείται για την καλή διαβίωση των 
οικείων ζώων. 
2.4 Εξοπλισμός εντός των περίκλειστων χώρων 
2.4.1. Περίκλειστοι χώροι για ζώα είναι εξοπλισμένοι σύμφωνα με τις ανάγκες του κάθε 
είδους με υλικά για την κατάκλιση τους ή για φωλιές, κλαδιά, σήραγγες, τεχνητές 
λίμνες, και όταν πρόκειται για (ημι-) υδρόβια ζώα με υλικά, όπως αγριόχορτα, 
βότσαλα κ.λ,π, προκειμένου να διευκολύνονται και ενθαρρύνονται οι φυσικοί τρόποι 
συμπεριφοράς. 
2.5. Αποτροπή κόπωσης ή τραυματισμού των ζώων 
2.5.1 Οι περίκλειστοι χώροι, οι συσκευές, ο εξοπλισμός, τα έπιπλα και οι 
διαχωριστικοί φραγμοί σχεδιάζονται, κατασκευάζονται και διατηρούνται σε κατάσταση 
που δεν παρουσιάζει κίνδυνο κόπωσης ή τραυματισμού των ζώων. 
2.5.2. Οιαδήποτε βλάβη επιδιορθώνεται ή τα υλικά αποκαθίστανται χωρίς 
καθυστέρηση. 
2 5.3. Οιαδήποτε βλάβη που ενδέχεται να τραυματίσει τα ζώα επιδιορθώνεται αμέσως 
ή, εφόσον αυτό δεν είναι δυνατό, τα ζώα απομακρύνονται πριν έλθουν σε επαφή με την 
πηγή του κινδύνου. 
2.5.4. Οιαδήποτε βλάστηση που παρουσιάζει κίνδυνο τραυματισμού για τα ζώα δεν 
πρέπει να είναι προσιτή σε αυτά. 
2.5.5. Ο εξοπλισμός, περιλαμβανομένων των μηχανών και των ηλεκτρικών συσκευών, 
πρέπει να είναι τοποθετημένος με τρόπο που να μην αποτελεί κίνδυνο για τα ζώα και η 
ασφαλή λειτουργία του να μην μπορεί να διακοπεί από αυτά. 
2.5.6. Οιαδήποτε αντικείμενα επικίνδυνα για τα ζώα απομακρύνονται από τους 
περίκλειστους χώρους. 
2.5.7. Οι τεχνητές λίμνες, οι δεξαμενές και τα ενυδρεία όπου διαβιώνουν υδρόβια ζώα 
δεν πρέπει να περιέχουν νερό που θα ήταν βλαβερό για την υγεία των ζώων. 
Λαμβάνονται προφυλάξεις για την παρεμπόδιση ξένων οργανισμών από το νερό. Όπου 
γίνεται χημική επεξεργασία του νερού, οι χημικές ουσίες προστίθενται με τρόπο που 
να μη βλάπτει ή να μην ενοχλεί τα ζώα. Η χλωρίνη, όταν χρησιμοποιείται, προστίθεται 
με τη μορφή χλωριούχου αερίου ή υποχλωριωδους νατρίου διαλυμένου στο νερό. 
2.5.8. Δέντρα που βρίσκονται μέσα ή κοντά στους περίκλειστους χώρους 
επιθεωρούνται τακτικά και κλαδεύονται ή κόβονται, ανάλογα με την περίπτωση, για να 
μειωθεί ο κίνδυνος τραυματισμού των ζώων από κλαδιά που πέφτουν ή χρησιμοποίησης 
τους από τα ζώα ως μέσον διαφυγής. 
2.5.9. Το προσωπικό του ζωολογικού κήπου δεν επιτρέπεται να καπνίζει σε μικρή 
απόσταση από τα ζώα ή κατά την προετοιμασία της τροφής τους 
2.5.10. Η φροντίδα των ζώων πραγματοποιείται μόνο από το εξουσιοδοτημένο και 
κατάλληλα καταρτισμένο προσωπικό ή υπό την εποπτεία του, κατά τρόπο ώστε να 
αποφεύγεται οιοσδήποτε σωματικός τραυματισμός ή οιαδήποτε περιττή καταπόνηση 
ή ενόχληση τους. 
2.5.11. Οιαδήποτε άμεση φυσική επαφή μεταξύ ζώων και επισκεπτών υπόκειται στον 
έλεγχο του προσωπικού για χρονική περίοδο και υπό όρους που ανταποκρίνονται στην 
καλή διαβίωση και άνεση των ζώων. 
2.6. Τροφή και πότισμα των ζώων 
2.6.1. Η θρεπτική αξία και η ποσότητα τροφής και \/ερού που προσφέρονται στα ζώα 
πρέπει να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις κάθε είδους και κάθε συγκεκριμένου ζώου 
ενός είδους. Λαμβάνονται υπόψη η κατάσταση, το μέγεθος, η ηλικία και η 
δραστηριότητα κάθε ζώου, καθώς και η ανάγκη να προβλέπονται ειδικές περιπτώσεις 
(π.χ. οι ημέρες αποχής ή μεγαλύτερες περίοδοι αποχής ή η διαχείμανση) και ειδικά 
διαιτολόγια για ορισμένα ζώα (π.χ. ζώα που υπόκεινται σε κτηνιατρική θεραπεία ή 
βρίσκονται σε κατάσταση εγκυμοσύνης). 
2.6.2. Για όλα τα θέματα διατροφής λαμβάνονται και εφαρμόζονται συμβουλές 
κτηνιάτρων ή άλλων ειδικών. 
2.6.3. Οι προμήθειες τροφής και νερού αποθηκεύονται, προετοιμάζονται κα 
προσφέρονται στα ζώα σύμφωνα με τους όρους υγιεινής. Πρέπει να αποφεύγεται κάθε 
μόλυνση από χημικές ουσίες ή βακτήρια. 
2.6.4. Η φυσική συμπεριφορά των ζώων, περιλαμβανομένων των κοινωνικών πτυχών, 
λαμβάνονται υπόψη κατά την προσφορά τροφής και νερού. Τα δοχεία τροφής και 
νερού, όταν χρησιμοποιούνται, τοποθετούνται κατά τρόπο ώστε να είναι προσιτά σε 
κάθε ζώο εντός του περίκλειστου χώρου. 
2.6.5. Η προσφορά τροφής από τους επισκέπτες απαγορεύεται κατ'αρχήν, αλλά 
επιτρέπεται σε επιλεκτική βάση. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η κατάλληλη τροφή παρέχεται 
ή εγκρίνεται από τη διοίκηση. 
2.7. Υγιεινή και έλεγχος ασθενειών 
2.7.1. Πρέπει να τηρούνται και να εφαρμόζονται ορθές προδιαγραφές υγιεινής, τόσο 
όσον αφορά την προσωπική υγιεινή του προσωπικού όσο και των περίκλειστων χώρων 
των ζώων και των χώρων για τη φροντίδα τους. 
2.7.2. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δίδεται στον καθημερινό καθαρισμό των 
περίκλειστων χώρων των ζώων και του εξοπλισμού τους. Όταν ο περίκλειστος χώρος 
περιέχει νερό, η ποιότητα του τελευταίου επιθεωρείται ώστε να αποφεύγεται ο 
κίνδυνος ασθένειας. 
2.7.3. Πρέπει να διατίθενται χωρίς καθυστέρηση μη τοξικά μέσα καθαρισμού, καθώς 
και αποθέματα νερού και τα μέσα για τη χρησιμοποίηση τους. 
2.7.4. Πρέπει να λαμβάνονται και να τηρούνται οι συμβουλές κτηνιάτρου όσον αφορά 
όλες τις απαιτήσεις καθαρισμού και υγιεινής των περίκλειστων και άλλων χώρων μετά 
από τη διαπίστωση μεταδοτικής ή μολυσματικής ασθένειας σε οιοδήποτε ζώο. 
2.7.5. Οι περίκλειστοι χώροι πρέπει να αποστραγγίζονται κατάλληλα ώστε να 
αποφεύγεται το πλεονάζον νερό. 
2.7.6. Πρέπει να αποτρέπεται η πρόσβαση των ζώων σε ανοικτούς αποχετευτικούς 
αγωγούς, εκτός των αγωγών επιφανειακών υδάτων. 
2.7.7. Τα απορρίματα πρέπει να απομακρύνονται και να διατίθενται τακτικά. 
2.7.8. Πρέπει να θεσπίζεται και να τηρείται σε όλο το ζωολογικό κήπο ασφαλές και 
αποτελεσματικό πρόγραμμα για τον έλεγχο των ζιζανίων και, ενδεχομένως, των 
αρπακτικών ζώων. 
2.7.9. Οι υπεύθυνοι για τη φύλαξη των ζώων και το λοιπό προσωπικό πρέπει να 
καθοδηγούνται να αναφέρουν αμέσως τυχόν προσβολή ή επαφή τους με μόλυνση που 
θα μπορούσε να μεταδοθεί ή να επηρεάσει δυσμενώς την υγεία οιουδήποτε ζώου. 
Βάσει παρομοίων αναφορών, η διοίκηση λαμβάνει κατάλληλα μέτρα. 
2.7.10. Οι υπεύθυνοι για τη φύλαξη των ζώων και το λοιπό προσωπικό πρέπει επίσης 
να καθοδηγούνται να αναφέρουν οιαδήποτε αναπηρία τους που θα μπορούσε να 
επηρεάσει την ικανότητα τους να φροντίζουν για τα ζώα με ασφαλή και επαγγελματικά 
ενδεδειγμένο τρόπο. 
3. Φροντίδα για τα ζώα - Κτηνιατρικά θέματα 
3.1. Επιβάλλεται να λαμβάνονται τα κατάλληλα μέτρα για την τακτική κτηνιατρική 
παρακολούθηση όλων των ζώων1, βάσει προγράμματος υπό την επιτήρηση του 
κτηνιάτρου. 
3.2. Το εν λόγω πρόγραμμα θα προβλέπει τη διεξαγωγή τακτικών εξετάσεων και 
ελέγχων παρασίτων, καθώς και την εφαρμογή προληπτικής ιατρικής, περιλαμβανομένων 
εμβολίων, σε τακτικά χρονικά διαστήματα. 
3.3. Σε ζωολογικούς κήπους όπου υπάρχει πλήρης κτηνιατρική υπηρεσία οι 
εγκαταστάσεις περιλαμβάνουν: τράπεζα εξετάσεων, φάσμα βασικών χειρουργικών 
εργαλείων, όργανα αναισθητοποίησης, βασικά διαγνωστικά όργανα, επαρκή αριθμό 
σημείων ηλεκτροδότησης για το φωτισμό και άλλο ηλεκτροκίνητο εξοπλισμό, 
εγκαταστάσεις για τη λήψη, την προπαρασκευή και αποστολή αίματος και άλλων 
δειγμάτων, καθώς και ευρύ φάσμα φαρμάκων. 
3.4. Σε ζωολογικό κήπο όπου δεν υπάρχει πλήρης κτηνιατρική υπηρεσία προβλέπεται 
χώρος θεραπευτικής αγωγής στις εγκαταστάσεις για να χρησιμεύει κατά τη διεξαγωγή 
των τακτικών εξετάσεων των ζώων σε περιβάλλον καθαρό, καλώς αεριζόμενο και 
φωτιζόμενο. 
Στην περίπτωση των ιχθύων και των ασπόνδυλων γίνεται αποδεκτή η δέουσα 
παρακολούθηση από άλλο ειδικό. 
10 
3.5. Πρέπει να διατίθενται οι κατάλληλοι χώροι και εγκαταστάσεις για τη φροντίδα 
καταπονημένων, ασθενών ή τραυματισμένων ζώων, καθώς και για τον τεχνητό θηλασμό 
και το θηλασμό ζώων. 
3.6. Επιβάλλεται να διατίθενται κατάλληλες εγκαταστάσεις για τη συγκέντρωση, 
συγκράτηση και τη χορήγηση αναισθησίας στα ζώα, τη χωρίς πόνο ευθανασία τους και 
τη μετά τη νάρκωση φροντίδα τους. 
3.7. Είναι απαραίτητοι χώροι, που είναι απομακρυσμένοι από άλλα ζώα, για την 
απομόνωση και την εξέταση νεοαφιχθέντων ζώων. 
3.8. Νεοαφιχθέντα ζώα διατηρούνται σε απομόνωση όσο διάστημα απαιτείται και πρέπει 
να εξασφαλίζεται η δέουσα εξέταση τους πριν να έλθουν σε επαφή με άλλα ζώα του 
κήπου. 
3.9. Ιδιαίτερη προσοχή δίδεται στην υγιεινή στους χώρους απομόνωσης ή 
λοιμοκάθαρσης. 
3.10. Εάν ο υπεύθυνος κτηνίατρος δώσει τέτοια εντολή, ο προστατευτικός ρουχισμός 
και τα εργαλεία που χρησιμοποιούνται σε χώρο απομόνωσης χρησιμοποιούνται, 
καθαρίζονται και αποθηκεύονται μόνο σε αυτό το χώρο. 
3.11. Τα φάρμακα, εμβόλια και άλλα κτηνιατρικά παρασκευάσματα περιορισμένης 
κυκλοφορίας διατηρούνται σε ασφαλές μέρος, στο οποίο έχουν πρόσβαση μόνο 
εξουσιοδοτημένα πρόσωπα. 
3.12. Φάρμακα περιορισμένης κυκλοφορίας χορηγούνται μόνο μετά από εντολή 
κτηνιάτρου. 
3.13. Μετά από διαβούλευση με κτηνίατρο πρέπει να ληφθούν μέτρα για τη διατήρηση 
προμηθειών αντιδότων ή τοξικών, ενδεχομένως, προϊόντων είτε από το ζωολογικό κήπο 
είτε από τοπικό νοσοκομείο είτε από τον ίδιο τον κτηνίατρο. 
3.14. Επιβάλλεται η ασφαλής διάθεση κάθε περιττού ή μολυσμένου κτηνιατρικού 
εξοπλισμού. 
4. Εγκαταστάσεις μεταθανάτιων εξετάσεων 
4.1. Τα νεκρά ζώα πρέπει να ελέγχονται κατά τρόπο που να αποφεύγεται ο κίνδυνος 
μετάδοσης μολύνσεων. 
4.2. Η αιτία θανάτου των ζώων πρέπει να διαπιστώνεται μέσω της εξέτασης από 
κτηνίατρο, παθολόγο ή άλλο άτομο με ανάλογη εμπειρία και κατάρτιση, εκτός εάν η 
αιτία είναι προφανής ή η εξέταση αδύνατη. 
4.3. Αν το πτώμα του ζώου δεν μπορεί να μεταφερθεί γρήγορα σε εξωτερικό 
επαγγελματικό κτηνιατρικό εργαστήριο, πρέπει να υπάρχουν εγκαταστάσεις για τη 
διεξαγωγή των μεταθανάτιων εξετάσεων και την επεξεργασία των δειγμάτων που 
προκύπτουν από αυτές με ασφαλή και υγιεινό τρόπο. Σε περίπτωση που δεν είναι 
δυνατή η διεξαγωγή μεταθανάτιων εξετάσεων, πρέπει να διατίθενται εγκαταστάσεις 
ψύξης ή βαθείας κατάψυξης εν αναμονή της μεταφοράς του πτώματος εντός 
κατάλληλα μονωμένου κιβωτίου σε εργαστήριο για τις μεταθανάτιες εξετάσεις. 
11 
4.4. Οι εγκαταστάσεις και ο εξοπλισμός σε χώρους που προβλέπονται για τις 
μεταθανάτιες εξετάσεις χρειάζεται να περιλαμβάνουν: 
επαρκές σύστημα αποχέτευσης -δάπεδα και τοίχους που να μπορούν να πλυθούν -
τράπεζα εξετάσεων - επαρκή συλλογή εργαλείων για τη διενέργεια νεκροψιών -
εγκαταστάσεις για τη λήψη και τη διατήρηση δειγμάτων και, εφόσον η συλλογή 
περιλαμβάνει μεγάλα ζώα, ανυψωτικό μηχάνημα. 
4.5. Μετά από τη διεξαγωγή των μεταθανάτιων εξετάσεων, τα πτώματα και τα όργανα 
πρέπει να απομακρύνονται ταχύτατα και να διατίθενται ασφαλώς. 
4.6. Η ευρύτερη δυνατή επιστημονική ή εκπαιδευτική χρήση οποιωνδήποτε βιολογικών 
δειγμάτων και υλικού που προκύπτει από τις μεταθανάτιες εξετάσεις διασφαλίζεται 
μέσω της σύνδεσης του κτηνιατρικού κλάδου με τους ερευνητές και άλλα 
ενδιαφερόμενα μέρη. 
5. Προστασία και Ασφάλεια 
5.1. Περίκλειστοι χώροι 
5.1.1. Τα επικίνδυνα ζώα διατηρούνται σε περίκλειστους χώρους και επιτρέπεται να 
κυκλοφορούν εκτός αυτών μόνο υπό την επιτήρηση του εξουσιοδοτημένου 
προσωπικού. Τα μη επικίνδυνα ζώα που διαβιούν ελεύθερα διατηρούνται εντός της 
περιμέτρου του ζωολογικού κήπου. 
5.2. Περίφραξη περίκλειστου χώρου 
5.2.1. Οι περιφράξεις των περίκλειστων χώρων, περιλαμβανομένων των πυλών και των 
θυρών, σχεδιάζονται, κατασκευάζονται και διατηρούνται για να περικλείουν τα ζώα με 
τρόπο ασφαλή εντός του περίκλειστου χώρου. 
5.2.2. Για να αποφευχθεί η άμεση επαφή μεταξύ επισκεπτών και επίφοβων ζώων 
διαμέσου, κάτω ή πάνω από την περίφραξη, διαχωριστικοί φραγμοί θα παρεμποδίζουν 
παρόμοια επαφή. 
5.3. Περιμετρική οριοθέτηση 
5.3.1. Η περιμετρική οριοθέτηση, περιλαμβανομένων των σημείων εισόδου και εξόδου, 
σχεδιάζεται, κατασκευάζεται και συντηρείται κατά τρόπο που να αποθαρρύνεται η άνευ 
άδειας είσοδος και να χρησιμεύει ως μέσο για τον περιορισμό των ζώων εντός της 
περιμέτρου του ζωολογικού κήπου. 
5.3.2. Στην περιμετρική περίφραξη δεν περιλαμβάνεται ηλεκτροφόρο τμήμα 
χαμηλότερο των δύο μέτρων από το έδαφος, εκτός των περιπτώσεων όπου 
χρησιμοποιείται και ως περίφραξη και το κοινό δεν έχει πρόσβαση σε αυτό. 
5.4. Προειδοποιητικά σήματα 
5.4.1. Εκτός από τους διαχωριστικούς φραγμούς, κάθε περίκλειστος χώρος που 
παρουσιάζει κίνδυνο για την ασφάλεια πρέπει να εξοπλίζεται με επαρκή αριθμό ορατών 
και ευκρινών προειδοποιητικών σημάτων. 
12 
5.5 Έξοδοι 
5.5.1. Ο ζωολογικός κήπος πρέπει να διαθέτει επαρκή αριθμό εξόδων, ανάλογα με το 
μέγεθος του κήπου και τον ανώτατο αναμενόμενο αριθμό επισκεπτών, ώστε να 
επιτρέπεται η εκκένωση του κοινού σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης. 
5.5.2. Η επισήμανση των εξόδων πρέπει να είναι ορατή και ευκρινής. 
5.5.3. Κάθε έξοδος πρέπει να διατηρείται ελεύθερη και να ανοίγεται εύκολα από το 
εσωτερικό. Ωστόσο, πρέπει να είναι σχεδιασμένες με τρόπο ώστε να αποθαρρύνεται 
η δραπέτευση των ζώων. 
5.6. Περίκλειστοι χώροι διέλευσης 
5.6.1. Για τις εισόδους και τις εξόδους των περίκλειστων χώρων διέλευσης όπου 
διατηρούνται επικίνδυνα σαρκοβόρα προβλέπεται σύστημα διπλών πυλών με επαρκή 
χώρο μεταξύ των πυλών, για να μπορούν να κλειστούν με ασφαλή τρόπο μπροστά ή 
πίσω από το εισερχόμενο ή εξερχόμενο όχημα. Το σύστημα των διπλών πυλών 
σχεδιάζεται, κατασκευάζεται και συντηρείται με τρόπο ώστε όταν τα ζώα είναι εντός 
ή έχουν πρόσβαση στο χώρο που ασφαλίζεται από αυτές, η μία πύλη να μην μπορεί να 
ανοίγει αν η άλλη δεν είναι ασφαλώς κλεισμένη. Εφόσον δεν υπάρχει κίνδυνος για το 
κοινό, είναι δυνατό να προβλεφθεί η εκτροπή από αυτό το σύστημα σε περίπτωση 
έκτακτης ανάγκης. Οι πύλες εισόδου και εξόδου πρέπει να προστατεύονται από 
περίφραξη παρόμοιου τύπου με αυτού που χρησιμοποιείται για την κύρια περίφραξη, 
σε κάθε πλευρά του δρόμου, η οποία θα είναι τοποθετημένη σε ορθές γωνίες ως προς 
τον περιμετρικό φράκτη κα θα εκτείνεται πίσω από την είσοδο ή την έξοδο σε απόσταση 
25 τουλάχιστον μέτρων. 
5.6.2. Για άλλα επίφοβα ζώα εντός περίκλειστων χώρων διέλευσης, εξαιρουμένων των 
ζώων που βόσκουν ή των οπληφόρων, για τα οποία είναι επαρκής η περίφραξη με 
δικτυωτά για βοοειδή, πρέπει να προβλέπονται απλές πύλες εισόδου και εξόδου, οι 
οποίες εποπτεύονται διαρκώς από το προσωπικό. 
5.6.3. Τα σημεία πρόσβασης μεταξύ των περίκλειστων χώρων διέλευσης 
κατασκευάζονται με τρόπο ώστε να αποφεύγεται η είσοδος ζώων σε γειτονικούς 
περίκλειστους χώρους. 
5.6.4. Οι ηλεκτροκίνητοι μοχλοί πίεσης για τον έλεγχο των πυλών των περίκλειστων 
χώρων διέλευσης, που ενδεχομένως χρησιμοποιούνται, σχεδιάζονται, εγκαθίστανται 
και συντηρούνται με τέτοιο τρόπο ώστε να εξασφαλίζεται ότι σε περίπτωση μη 
λειτουργίας τους η πύλη που ελέγχουν θα κλείνει αυτομάτως και θα αποτρέπεται έτσι 
η δραπέτευση των ζώων από τον περίκλειστο χώρο. 
5.6.5. Οι πύλες των περίκλειστων χώρων διέλευσης που λειτουργούν μηχανικά πρέπει 
να διαθέτουν εναλλακτικό σύστημα που να επιτρέπει το χειροκίνητο άνοιγμα ή κλείσιμο 
τους σε περίπτωση διακοπής του ηλεκτρικού ρεύματος η έκτακτης ανάγκης. Σε 
περίπτωση διακοπής του ηλεκτρικού ρεύματος πρέπει να κλείνουν αυτομάτως. 
5.6.6. Οι χειριστές των πυλών μηχανικής λειτουργίας περίκλειστων χώρων διέλευσης 
πρέπει να έχουν καθαρό οπτικό πεδίο χωρίς εμπόδια προς τις πύλες που ελέγχουν και 
τη γειτονική περιοχή. 
13 
5.6.7. Για τους περίκλειστους χώρους διέλευσης προβλέπεται σύστημα μονής 
κυκλοφορίας που καθιστά δυνατή τη ρύθμιση της ροής της κυκλοφορίας. Η στάθμευση 
επιτρέπεται μόνο σε σημεία όπου ο δρόμος έχει τουλάχιστον έξι μέτρα πλάτος. 
5.6.8. Στους περίκλειστους χώρους διέλευσης όπου διατηρούνται επικίνδυνα 
σαρκοβόρα, πρωτεύοντα και άλλα είδη επίφοβων ζώων: 
5.6.8.1. Δεν επιτρέπεται η διέλευση οχημάτων εκτός αν είναι διαθέσιμο σωστικό 
όχημα ικανό να τα περισυλέξει αμέσως. 
5.6.8.2. Η πρόσβαση σε οχήματα χωρίς στερεή οροφή απαγορεύεται σε μόνιμη βάση. 
5.6.8.3. Ένας επαρκής αριθμός ευκρινών και ευανάγνωστων προειδοποιήσεων 
καθοδηγεί τους επισκέπτες ότι πρέπει α) να παραμένουν διαρκώς εντός του οχήματος, 
β) να ασφαλίζουν όλες τις πόρτες του οχήματος, γ) να έχουν κλειστά όλα τα 
παράθυρα και τη συρόμενη οροφή του οχήματος, δ) να χρησιμοποιούν το κλάξον και/ή 
τους φανούς του αυτοκινήτου σε περίπτωση βλάβης και να περιμένουν την έλευση του 
σωστικού οχήματος. 
5.6.9. Όλη η περιοχή ενός περίκλειστου χώρου διέλευσης που περιέχει επίφοβα ζώα 
πρέπει να είναι αντικείμενο συνεχούς παρακολούθησης όταν είναι ανοικτή στο κοινό. 
Το εποπτεύον προσωπικό πρέπει να είναι εξοπλισμένο με τα κατάλληλα όπλα και 
επαρκώς εκπαιδευμένο στη χρήση τους για να φονεύσει ένα ζώο σε περίπτωση 
έκτακτης ανάγκης και, όπου είναι απαραίτητο, να διασώσει ανθρώπινη ζωή ή να 
αποτρέψει οποιοδήποτε τραυματισμό. 
5.7. Απομάκρυνση ζώων από περίκλειστους χώρους 
5.7.1. Επίφοβα ζώα δεν επιτρέπεται να εξέρχονται από το συνήθη περίκλειστο χώρο 
διαβίωσης τους, εκτός σε περιπτώσεις που, υπό έλεγχο του εξουσιοδοτημένου 
προσωπικού, δεν υφίσταται κίνδυνος τραυματισμού ή μετάδοσης ασθένειας στο κοινό. 
5.7.2. Επαρκής προσοχή θα δίδεται σε περίπτωση μεταγωγής μη επίφοβων ζώων από 
τους περίκλειστους χώρους τους, διότι η συμπεριφορά τους υπό παρόμοιες συνθήκες 
μπορεί να είναι απρόβλεπτη. 
5.7.3. Θα λαμβάνονται επαρκείς προφυλάξεις για να αποφεύγονται τραυματισμοί 
επισκεπτών και ζώων όταν ζώα χρησιμοποιούνται για ίππευση. 
5.7.4. Κάθε ζώο που μεταφέρεται έξω από το ζωολογικό κήπο ελέγχεται από 
εξουσιοδοτημένο και κατάλληλα καταρτισμένο μέλος του προσωπικού, ενώ 
λαμβάνονται μέτρα για την ασφάλεια και την καλή διαβίωση του ανά πάσα στιγμή. 
5.7.5. Κάθε επίφοβο ζώο που μεταφέρεται εκτός του ζωολογικού κήπου διατηρείται 
μόνιμα υπό ασφαλείς συνθήκες. Αποφεύγεται η άμεση επαφή με πρόσωπα άλλα από 
το εξουσιοδοτημένο και κατάλληλα καταρτισμένο προσωπικό ή άλλα αρμόδια άτομα 
5.7.6. Τα μέσα που είναι κατάλληλα για την ανύψωση, τοποθέτηση σε κλούβα και 
μεταφορά ζώων της συλλογής πρέπει να είναι διαθέσιμα χωρίς χρονοτριβή. 
14 
5.8. Δραπέτευση ζώων από τον περίκλειστο χώρο τους 
5.8.1. Η διοίκηση πρέπει να εκτιμά κατά πόσο μπορεί να προκύψει κίνδυνος σε 
περίπτωση δραπέτευσης ζώου από τον περίκλειστο χώρο του και εξετάζει την πιθανή 
διαδρομή διαφυγής του ζώου εντός και εκτός του ζωολογικού κήπου. 
5.8.2. Πρέπει να διατίθενται σχέδια έκτακτης ανάγκης που να είναι πλήρως κατανοητά 
και να εφαρμόζονται από όλο το προσωπικό. 
5.8.3. Σχέδια έκτακτης ανάγκης προβλέπουν τη μόνιμη παρουσία μέλους του 
προσωπικού που θα είναι αρμόδιο για να λαμβάνει αποφάσεις σχετικά με ζώα που έχουν 
δραπετεύσει, περιλαμβανομένης της ενδεχόμενης χρήσης όπλων. 
5.8.4. Κάθε μέλος του προσωπικού με καθήκοντα βάσει της 
διαδικασίας έκτακτης ανάγκης υπόκειται σε περίοδο αρχικής κατάρτισης, τακτικής 
μετεκπαίδευσης και πρακτικής εξάσκησης. 
5.9. Ασφάλεια του επισκεπτόμενου κοινού 
5.9.1. Κτίρια, κατασκευές και περιοχές όπου έχει πρόσβαση το κοινό διατηρούνται σε 
ασφαλή κατάσταση. 
5.9.2. Δέντρα εντός περιοχών όπου έχει πρόσβαση το κοινό επιθεωρούνται τακτικά και 
ενδεχομένως κλαδεύονται ή κόβονται. 
5.9.3. Διάδρομοι και δρόμοι πάνω καθώς και σήραγγες κάτω από περίκλειστους 
χώρους διαβίωσης ζώων σχεδιάζονται, κατασκευάζονται και συντηρούνται έτσι ώστε 
ανά οποιαδήποτε στιγμή να φέρουν με ασφαλή τρόπο το ανώτατο δυνατό βάρος που 
πρόκειται να δεχτούν. Πρέπει να μην είναι προσιτοί στα επικίνδυνα ζώα για να 
αποφεύγεται η επαφή μεταξύ αυτών και των επισκεπτών Οι κατασκευές αυτές 
προφυλάσσονται από πιθανές ζημιές που μπορεί να προκαλέσουν τα ζώα. 
5.9.4. Προβλέπονται προειδοποιητικά σήματα σε όλα τα σημεία όπου υπάρχει κίνδυνος 
πτώσης ατόμων (παρυφές, πτώση στο νερό, κλπ.) - και όπου είναι αναγκαίο τέτοια 
σημεία πρέπει να ασφαλίζονται με κατάλληλους φράκτες 
5.9.5. Δεν επιτρέπεται στους επισκέπτες να εισέρχονται σε κτίσματα που 
παρουσιάζουν κίνδυνο για την υγεία και ασφάλεια τους. Παρόμοιοι χώροι διατηρούνται 
κλειδωμένοι και τοποθετούνται προειδοποιητικές ενδείξεις για το σκοπό αυτό. 
5.9.6. Άλλοι χώροι περιορισμένης πρόσβασης οριοθετούνται με σαφή τρόπο, π.χ.με 
περιφράξεις και άλλα προειδοποιητικά σήματα. 
5.10. Επείγουσες πρώτες βοήθειες 
5.10.1. Στις εγκαταστάσεις υπάρχουν προς άμεση χρήση εξοπλισμός και γραπτές 
οδηγίες παροχής πρώτων βοηθειών. 
5.10.2. Σε ζωολογικούς κήπους όπου διαβιούν ιοβόλα ζώα πρέπει να διατίθενται οι 
κατάλληλες ανπτοξίνες (των οποίων η ημερομηνία δεν έχει λήξει), οι οποίες 
διατηρούνται σύμφωνα με τις οδηγίες του παρασκευαστή. 
15 
5.10.3. Γραπτές οδηγίες δίδονται στο προσωπικό σχετικά με τη διαδικασία που πρέπει 
να εφαρμοσθεί σε περίπτωση ατυχήματος που συμβαίνει σε επισκέπτη και έχει 
προκληθεί από ιοβόλο ζώο. Οι οδηγίες αυτές περιλαμβάνουν: α) την άμεση δράση που 
πρέπει να αναληφθεί, β) έντυπο που περιέχει τις πληροφορίες που απαιτούνται από 
τοπικό νοσοκομείο, όπως στοιχεία σχετικά με το δήγμα ή το κέντρισμα και το είδος 
ζώου που το προκάλεσε, προδιαγραφές για την αντιτοξίνη που χορηγήθηκε ή που 
συνοδεύει τον ασθενή, το όνομα του υπεύθυνου για το ζωολογικό κήπο και τον αριθμό 
τηλεφώνου του. 
6. Καταχώρηση δεδομένων 
6.1. Ο ζωολογικός κήπος τηρεί μητρώα για κάθε εύκολα αναγνωριζόμενο ζώο και 
ομάδα ζώων που αποτελούν ή αποτελούσαν μέρος της συλλογής 
6.2. Τα μητρώα αυτά τηρούνται είτε βάσει του συστήματος ταξινόμησης με κάρτες, 
είτε σε ηλεκτρονικό υπολογιστή που καθιστά δυνατή την ταχεία ανάκτηση και εξέταση 
πληροφοριών. Ενδείκνυται η χρήση του συστήματος ISIS-ARK. Αντίγραφα όλων των 
μητρώων διατηρούνται και αποθηκεύονται σε ασφαλές μέρος 
6.3. Τα μητρώα πρέπει να περιλαμβάνουν τις ακόλουθες πληροφορίες: 
6.3.1. Τρέχουσα επιστημονική και κοινή ονομασία του είδους εφόσον η τελευταία είναι 
γνωστή. 
6.3.2. Καταγωγή, δηλαδή αν πρόκειται για ζώο που γεννήθηκε ελεύθερα ή στην 
αιχμαλωσία, ταυτότητα των γονέων (εφόσον είναι γνωστή) και προηγούμενος/οι 
τόπος/οι διαβίωσης. 
6.3.3. Φύλο των ζώων (εφόσον μπορεί να διαγνωσθεί). 
6.3.4 Η ημερομηνία ή η κατ'εκτίμηση ημερομηνία γέννησης 
6.3.5. Οποιαδήποτε ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, φυσικά ή τεχνητά Εκτός από τη σαφή 
περιγραφή, τα χαρακτηριστικά πρέπει να προκύπτουν και από σχετικές έγχρωμες 
φωτογραφίες ή σχέδια όπου τούτο είναι απαραίτητο. 
6.3.6. Κλινικά στοιχεία, περιλαμβανομένων λεπτομερειών για την κατάσταση των 
ζώων, τη χορήγηση φαρμάκων και άλλους τρόπους αγωγής, καθώς και τις σχετικές 
ημερομηνίες. 
6.3.7. Όπου κρίνεται σκόπιμο, η κοινωνική συμπεριφορά και η κοινωνική κατάσταση, 
περιλαμβανομένων οποιωνδήποτε δυσκολιών ένταξης, συγκρούσεων και οποιασδήποτε 
ιδιαίτερης συμπεριφοράς. 
6.3.8. Όπου κρίνεται σκόπιμο και εφικτό, πληροφορίες για την προηγούμενη και 
τρέχουσα ικανότητα αναπαραγωγής του ζώου και λεπτομέρειες σχετικά με τυχόν 
απογόνους. 
6 3.9. Ημερομηνία θανάτου και αποτελέσματα οιασδήποτε μεταθανάτιας εξέτασης 
6.3.10. Σε περίπτωση διαφυγής ενός ζώου, ζημίας ή τραυματισμού που προκλήθηκε 
από αυτό, σχετικές λεπτομέρειες καθώς και λεπτομέρειες των μέτρων που ελήφθησαν 
για να αποφευχθεί η επανάληψη παρομοίων περιστατικών. 
16 
6.3.11. Ημερομηνία εισόδου στη ή απομάκρυνσης του ζώου από τη συλλογή, προς 
ποιόν και για ποιο σκοπό. 
6.4. Οιοδήποτε έγγραφο που απαιτείται από το νόμο για τη διατήρηση ή την προστασία 
των ειδών πρέπει να είναι διαθέσιμο προς εξέταση. 
6.5. Ζώα που μεταφέρονται σε νέες περιοχές πρέπει να συνοδεύονται από αντίγραφα 
όλων των σχετικών μητρώων και εγγράφων. 
6.6. Πέραν των μητρώων κάθε ζώου πρέπει να διατίθεται ετήσιος κατάλογος όλων των 
ζώων που περιλαμβάνει η συλλογή, ο οποίος περιλαμβάνει: 
6.6.1. Τρέχουσες κοινές και επιστημονικές ονομασίες των ειδών. 
6.6.2. Σύνολο της συλλογής ζώων ανά είδος και φύλο την 1η Ιανουαρίου κάθε έτους. 
6.6.3. Αριθμός ζώων ανά είδος και φύλο που προστέθηκαν στη συλλογή από 
εξωτερικές πηγές κατά τη διάρκεια του έτους. 
6.6.4. Αριθμός γεννήσεων ανά είδος και φύλο(Ί. 
6.6.5. Αριθμός θανάτων ανά είδος και φύλοΠ. 
6.6.6. Αριθμός, είδη και φύλα που απομακρύνθηκαν από τη συλλογή, π.χ. που 
πωλήθηκαν, δανείστηκαν, κλπ. 
6.6.7. Σύνολο της συλλογής ανά είδος και φύλο(η την 31η Δεκεμβρίου. 
6.7. Το πρότυπο του καταλόγου που αναφέρεται στο σημείο 6.6. πρέπει να είναι το 
ακόλουθο: 
7. Απομάκρυνση πλεοναζόντων ζώων 
7.1. Σε περίπτωση όπου είναι αναγκαία η απομάκρυνση ζώων από τη συλλογή, θα 
εξασφαλίζεται ότι δεν πωλούνται ή μεταβιβάζονται σε ιδιώτες εκτός αν οι τελευταίοι 
διασφαλίζουν με επιτυχία την αναπαραγωγή των οικείων ειδών και/ή έχουν την 
κατάλληλη εμπειρία και διαθέτουν τις κατάλληλες εγκαταστάσεις. Κανένα ζώο δεν 
διατίθεται σε εμπόρους ζώων, τσίρκα ή για την πραγματοποίηση πειραμάτων που του 
προκαλούν βλάβες. 
7.2. Αν ένα ζώο χρειαστεί να υποστεί ευθανασία, η τελευταία διεξάγεται με μη 
βάναυσο τρόπο. 
8. Διατάξεις σχετικά με απειλούμενα με αφανισμό ζώα 
8.1. Δείγματα ειδών που διέπονται από τη διεθνή, κοινοτική ή εθνική νομοθεσία 
σχετικά με τη διατήρηση τους αγοράζονται και απομακρύνονται από τη συλλογή σε 
πλήρη συμμόρφωση με της εφαρμοστέες σε αυτά διατάξεις. 
(*) περιλαμβανομένων άφυλων ζώων 
17 
8.2. Η αναπαραγωγή σε αιχμαλωσία ειδών αγρίας πανίδας που έχουν εξαφανισθεί ή 
απειλούνται (Διεθνής ένωση διατήρησης της φύσης και των φυσικών πόρων: IUCN) 
πραγματοποιείται ως μέρος ενός διεθνούς ή περιφερειακού γενεαλογικού βιβλίου και 
ενός προγράμματος αναπαραγωγής σε αιχμαλωσία, όπου αυτά είναι διαθέσιμα. 
9. Απαιτήσεις σχετικά με εκπαιδευτικές δραστηριότητες 
9.1. Ο ζωολογικός κήπος πρέπει να διαθέτει ένα ενημερωτικό και εκπαιδευτικό 
πρόγραμμα για επισκέπτες και ιδίως για μαθητές σχολείων που θα βασίζεται στην 
κατανόηση της βιολογίας, της οικολογίας και της διατήρησης των ζώων της συλλογής. 
9.2. Κατάλληλες εγκαταστάσεις πρέπει να διατίθενται για διαλέξεις και ομάδες 
μελέτης. 
9.3. Η ανάπτυξη και διατήρηση του εκπαιδευτικού προγράμματος θα πραγματοποιείται 
βάσει των συμβουλών ειδικευμένου ατόμου με εμπειρία στη διδασκαλία και στη 
βιολογία. 
9.4. Ως μέρος του εκπαιδευτικού προγράμματος πρέπει να διατίθεται στο κοινό ένα 
επιστημονικό φυλλάδιο για τη βιολογία και την οικολογία ομάδων ζώων στη συλλογή και 
το καθεστώς διατήρησης τους σε φυσική κατάσταση. 
9.5. Οι περίκλειστοι χώροι πρέπει να είναι εφοδιασμένοι με πινακίδες που παρέχουν 
ακριβείς πληροφορίες για τα εκτιθέμενα είδη, περιλαμβανομένων των επιστημονικών 
και κοινών ονομασιών τους, της εξάπλωσης τους στην άγρια κατάσταση, του 
οικοτόπου τους, των βιολογικών χαρακτηριστικών τους, της συμπεριφοράς τους και 
του καθεστώτος διατήρησης τους. 
9.6. Θεάματα με τη συμμετοχή αγρίων ζώων βασίζονται στη φυσική συμπεριφορά 
τους. Κάθε σχόλιο γίνεται βάσει βιολογικών γεγονότων που καλούν το κοινό να 
παρατηρήσει τη συμπεριφορά των ζώων. 
10. Έρευνα 
10.1. Όσον αφορά την απόκτηση δειγμάτων γις ερευνητικούς σκοπούς η διοίκηση 
συνεργάζεται με άλλους ζωολογικούς κήπους, ερευνητικά ιδρύματα, πανεπιστήμια και 
οργανώσεις για τη διατήρηση της φύσης. 
11. Προσωπικό 
11.1. Ένας επαρκής αριθμός κατάλληλα καταρτισμένου και ικανού προσωπικού πρέπει 
να απασχολείται για τη διατήρηση υψηλού επιπέδου ζωοκομίας ανά πάσα στιγμή. 
18 
Προσάρτημα 
Επίφοβα ζώα και επικίνδυνα σαρκοφάγα που αναφερόντα ι στα σημεία 1.2.5 και 1.2.6. 
των Γενικών Κατευθυνσεωνγια τους χώρους Διαβίωσης και την Φροντίδα των Ζώων 
στους Ζωολογικούς Κήπους 
Σημειώσεις: 
Τα κατοικίδια ζώα εξαιρούνται από το παρόν παράρτημα. 
Τα ζώα που απαριθμούνται μπορεί να βλάψουν τους ανθρώπους ή άλλα ζώα 
λόγω της φυσικής τους δύναμης, ειδικών όπλων όπως το δηλητήριο και της 
συμπεριφοράς τους. 
Ορισμένα ζώα που δεν περιλαμβάνονται στο παρόν παράρτημα ενδέχεται υπό 
ορισμένες συνθήκες να είναι επικίνδυνα. 
Τα επικίνδυνα σαρκοφάγα επισημαίνονται με αστερίσκο (*). 
Θηλαστικά 
Μαρσιποφόρα 
Ενήλικα αρσενικά των ειδών Macropus rufus, M. fuliginosus και M.robustus 
Πρωτεύοντα 
Ενήλικα των οικογενειών Πονγκίδες και Υλοβατίδες 
Ενήλικα αρσενικά της οικογένειας Κερκοπιθηκίδες, εκτός από το είδος Macaca Sylvana, 
και της οικογένειας Κεβίδες. 
Σαρκοφάγα 
Όλα τα δείγματα της οικογένειας Αρκτίδες*, των ειδών Ailuropoda melanoleuca, 
Canis lupus*, Canis njfus*. Lycaon pictus*, Mellivora capensis, Gulo gulo, της 
οικογένειας Υαίνιδες (εκτός του Proteles cristatus και από το οποίο, το είδος 
Crocuta Crocuta*), του γένους Πάνθηρ*. 
Πτερυγιόποδα 
Ενήλικα αρσενικά της οικογένειας Ωταριίδες και του είδους Halichoerus gryphus 
Όλα τα δείγματα Odobenus rosmarus, Mirounga και του είδους Hydrurga leptonynx 
Κητώδη 
Όλα τα δείγματα του είδους Orcinus orca 
Προβοσκιδοειδή 
Όλα τα δείγματα της οικογένειας Ελεφαντίδες ηλικίας άνω των δύο ετών 
19 
Περιττοδάκτυλα 
Ενήλικα αρσενικά της οικογένειας Ίππιδες 
Όλα τα δείγματα της οικογένειας Ρινοκερωτίδες 
Ενήλικα αρσενικά της οικογένειας Ταπιρίδες 
ΑρτΊοδάκτυλα 
Ενήλικα δείγματα των οικογενειών Συΐδες και Ταγιασυΐδες 
Όλα τα δείγματα της οικογένειας Ιπποποταμίδες 
Αρσενικά κατά τη διάρκεια του οργασμού της οικογένειας Καμηλίδες 
Ενήλικα δείγματα του Alces alces 
Όλα τα δείγματα του είδους Elaphurus davidianus 
Αρσενικά κατά τη διάρκεια του οργασμού των γενών Έλαφος, Rangifer και Καπρέολος 
Όλα τα δείγματα της οικογένειας Καμηλοπαρδαλίδες 
Αρσενικά του είδους Boselaphus tragocamelus, του γένους Ταυρότραγος, του είδους 
Addax nasomaculatus και του γένους Kobus 
Όλα τα δείγματα των γενών Ιππότραγος, Όρυξ, Connochaetes, Αλκέλαφος, Βίσων, 
Βους, Syncerus και Ovibos moschotus 
Όλα τα αρσενικά του Budorcas taxicolor 
Όλα τα αρσενικά κατά τη διάρκεια του οργασμού της υποοικογένειας Καπρίνες σε 
οργασμό 
Πτηνά 
Δρομείς 
Όλα τα δείγματα του είδους Struthio camelus 
Όλα τα δείγματα του είδους Dromaius novaehollandiae κατά την περίοδο 
αναπαραγωγής 
Όλα τα δείγματα του γένους Καζουάριος 
Όλα τα δείγματα των ειδών Rhea americana και Pterocnemia pennata κατά την περίοδο 
αναπαραγωγής 
20 
Πελαργόμορφα 
Όλα τα δείγματα των ειδών Ardea goliath, Ephippiorhynchus senegalensis, 
Xenorhynchus asiaticus και του γένους Λεπτόπιλος 
Γερανόμορφα 
Όλα τα δείγματα της οικογένειας Γερανίδες κατά την περίοδο αναπαραγωγής 
Αρπακτικά πτηνά και κουκουβάγιες 
Όλα τα δείγματα των τάξεων Ιερακόμορφα και Γλαυκόμορφα 
Κορακιόμορφα 
Όλα τα δείγματα του γένους Bucorvus 
Ερπετά 
Κροκόδειλοι 
Όλα τα δείγματα των οικογενειών Αλλιγατορίδες, Κροκοδειλίδες και Γαβιαλίδες 
Σαυροειδή 
Όλα τα δείγματα της οικογένειας Ελοδερμίδες 
Όλα τα δείγματα των ειδών Varanus komodoensis, V. varius και V. salvator μήκους άνω 
των 1.5 μέτρων 
Φίδια 
Όλα τα δείγματα της οικογένειας Βοΐδες μήκους άνω των 3 μέτρων 
Όλα τα δείγματα των ειδών Dispholidus typus, Thelotomis kirtlandii, των 
οικογενειών Ελάπιδες, Υδροφίδες, Βιπερίδες και Κροταλίδες 
Ιχθείς 
Χονδριχθύες 
Όλα τα δείγματα Mykiobatoidei 
Οστειχθύες 
Όλα τα δείγματα των γενών Synanceja, Inimicus sp, Πτεροίς και Τραχίνος 
21 
Ασπόνδυλα 
Αρθρόποδα 
Όλα τα δείγματα ορισμένων ειδών της υπόταξης Ορθογναθα και της τάξης Σκορπιοί 
Μαλάκια 
Όλα τα δείγματα ορισμένων ειδών της οικογένειας Conidae 
Όλα τα δείγματα του είδους Hapalochlaena maculosa 
22 
ISSN 0254-1483 
COM(95) 619 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 14 
Αριθ. καταλόγου : CB-CO-95-652-GR-C 
ISBN 92-77-97093-6 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Λουζεμβούργο 
15