P6_TA(2005)0223

Ανταλλαγή πληροφοριών και συνεργασία όσον αφορά τα τρομοκρατικά εγκλήματα

Σύσταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου προς το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με την ανταλλαγή πληροφοριών και τη συνεργασία όσον αφορά τα τρομοκρατικά εγκλήματα (2005/2046(INI))

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

- έχοντας υπόψη την πρόταση σύστασης προς το Συμβούλιο που υπέβαλε ο κ. Antoine Duquesne εξ ονόματος της Ομάδας ALDE σχετικά με την ανταλλαγή πληροφοριών και τη συνεργασία όσον αφορά τα τρομοκρατικά εγκλήματα (B6-0128/2004),

- έχοντας υπόψη τη δήλωση για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, που ενέκρινε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 25 Μαρτίου 2004,

- έχοντας υπόψη το άρθρο I-51 της Συνθήκης για τη θέσπιση Συντάγματος της Ευρώπης, που αναφέρεται στην προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα [1],

- έχοντας υπόψη το άρθρο 8 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που αναφέρεται στην προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα,

- έχοντας υπόψη τη Σύμβαση 108 του Συμβουλίου της Ευρώπης για την προστασία των προσώπων κατά τη μηχανογράφηση δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα,

- έχοντας υπόψη τις αρχές που καθορίζονται από την οδηγία 95/46/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 24ης Οκτωβρίου 1995 για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών [2],

- έχοντας υπόψη το άρθρο 114, παράγραφος 3, καθώς και το άρθρο 94 του Κανονισμού,

- έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων (A6-0165/2005),

A. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι επιθέσεις που έπληξαν με σφοδρότητα το Βασίλειο της Ισπανίας στις 11 Μαρτίου 2004 κατέδειξαν ότι η τρομοκρατική απειλή επί ευρωπαϊκού εδάφους ή εναντίον ευρωπαϊκών συμφερόντων είναι πάντοτε παρούσα,

Β. υπενθυμίζοντας ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ύστερα από τις επιθέσεις της Μαδρίτης, κατά τη σύνοδό του στις 18 Ιουνίου 2004, αποφάσισε να αναθεωρήσει το σχέδιο δράσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα της καταπολέμησης της τρομοκρατίας, δεδομένου ότι το ισπανικό δράμα κατέδειξε δυστυχώς ότι η μέθοδος εργασίας που εφήρμοζε η Ένωση από το 2001, η οποία βασιζόταν κυρίως σε εμπειρική λογική, είχε φτάσει πλέον στα όριά της και έπρεπε να αντικατασταθεί με μια νέα, περισσότερο προορατική, προσέγγιση,

Γ. υπενθυμίζοντας με σθένος ότι όλες οι τρομοκρατίες, ασχέτως του ιδεολογικού μανδύα με τον οποίο προσπαθούν να περιβληθούν, είναι εγκληματικές και ως εκ τούτου τελείως αδικαιολόγητες και ότι, για την αποτελεσματική καταπολέμησή τους, είναι αναγκαίο να διαμορφωθεί ιδιαίτερη στρατηγική που θα δρά εξειδικευμένα εναντίον καθεμιάς από τις τρομοκρατικές οργανώσεις,

Δ. εκτιμώντας ότι η αποτελεσματική αντίδραση εναντίον αυτής της μάστιγας προϋποθέτει σύγχρονη προσέγγιση που να λαμβάνει υπόψη τους στενούς δεσμούς που μπορεί να υφίστανται μεταξύ των διαφόρων τρομοκρατικών οργανώσεων, όπως ακριβώς μεταξύ της τρομοκρατίας και του οργανωμένου εγκλήματος μεγάλης κλίμακας, και που να επιτρέπει να συναφθούν ταχέως σαφείς συμφωνίες όσον αφορά την ανταλλαγή πληροφοριών στις διατλαντικές σχέσεις, με βάση αποτελεσματικά και σεβόμενα τα δικαιώματα κοινά πρότυπα,

E. εκτιμώντας ότι είναι απαραίτητο να αποφεύγεται ο πολλαπλασιασμός των νομικών μέσων καταπολέμησης της τρομοκρατίας, και ότι σκόπιμο, αντιθέτως, είναι να επεκταθεί η εναρμόνιση και η απλοποίηση των ισχυόντων προτύπων,

ΣΤ. επισημαίνοντας ότι η συστηματική αξιολόγηση των πολιτικών που εφαρμόστηκαν και των αποτελεσμάτων που επιτεύχθηκαν θα επέτρεπε να προβληθούν οι ελλείψεις και οι δυσλειτουργίες στην πράξη, αλλά και να προσδιοριστούν τα μέτρα που αποδείχτηκαν αποτελεσματικά,

Ζ. εκτιμώντας ότι η καλύτερη συνεργασία των άμεσων πρωταγωνιστών για τη χάραξη στρατηγικών και μέσων δράσης θα επέτρεπε να καταστούν περισσότερο συγκεκριμένα τα μέτρα που θα πρέπει να ληφθούν στο μέλλον,

H. υπενθυμίζοντας ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, στην προαναφερθείσα δήλωσή του της 25ης Μαρτίου 2004, ζητεί αφενός μεν την απλοποίηση της ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των αρχών ποινικής δίωξης των κρατών μελών με σκοπό την όσο το δυνατόν αποτελεσματικότερη καταπολέμηση της τρομοκρατίας και, καλεί, αφετέρου, τα κράτη μέλη να μεριμνούν ώστε να γίνεται συστηματικά η βέλτιστη προσφυγή στα υφιστάμενα όργανα της Ένωσης, ιδιαίτερα την Europol και την Eurojust, προκειμένου να ενισχυθεί η συνεργασία στην καταπολέμηση της τρομοκρατίας, ιδίως με την αύξηση της ροής πληροφοριών που διατίθενται στην Europol σε σχέση με όλες τις πτυχές της τρομοκρατίας,

Θ. εκτιμώντας ότι είναι απαραίτητο να δημιουργηθεί υψηλός βαθμός εμπιστοσύνης μεταξύ των αρχών ποινικής δίωξης των κρατών μελών και της Europol και της Eurojust, στοιχείο του οποίου η έλλειψη έχει μέχρι στιγμής εμποδίσει την αποτελεσματική ανταλλαγή πληροφοριών· τα μέτρα αυτά πρέπει να περιλαμβάνουν:

- καθιέρωση κοινών προτύπων για την προστασία δεδομένων στον τρίτο πυλώνα υπό την εποπτεία ανεξάρτητου κοινού εποπτικού φορέα,

- εφοδιασμό των αστυνομικών δυνάμεων με εγχειρίδιο καλής πρακτικής, το οποίο θα εκθέτει με απλό και πρακτικό τρόπο τις ευθύνες και τα καθήκοντά τους σχετικά με την προστασία δεδομένων,

- καθιέρωση ελάχιστων προτύπων για το ποινικό και το δικονομικό δίκαιο,

- την παραχώρηση στο Δικαστήριο των ΕΚ γενικής δικαιοδοσίας για τον τρίτο πυλώνα,

- την εξασφάλιση πλήρους κοινοβουλευτικού ελέγχου,

Ι. διαπιστώνοντας ότι ύστερα από την προαναφερθείσα δήλωση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις 25 Μαρτίου 2004 ανελήφθησαν δυο πρωτοβουλίες, η μία από την Επιτροπή (COM(2004)0221) και η άλλη από το Βασίλειο της Σουηδίας [3], που είχαν και οι δυο σκοπό να βελτιώσουν και να απλοποιήσουν την ανταλλαγή πληροφοριών στον τομέα της καταπολέμησης της τρομοκρατίας,

ΙΑ. εκτιμώντας ότι ο επιδιωκόμενος από αυτές τις προτάσεις στόχος πρέπει να συμβαδίζει με τη θέσπιση εναρμονισμένων ελαχίστων εγγυήσεων στον τομέα της προστασίας δεδομένων στον τρίτο πυλώνα, ιδίως όσον αφορά την πρόσβαση από τους ενδιαφερομένους στα δεδομένα, και αυτό σε απόλυτη συμφωνία με τα δικαιώματα των πολιτών που αναγνωρίζονται από τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, το άρθρο 6 της Συνθήκης ΕΕ και το άρθρο Ι-51 της Συνθήκης για το Σύνταγμα της Ευρώπης, καθώς και με τις σχετικές αρχές που καθορίζονται από το πρόγραμμα της Χάγης,

ΙΒ. λαμβάνοντας υπόψη ότι σε όλα τα μέτρα για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας θα πρέπει να γίνονται σεβαστά τα θεμελιώδη δικαιώματα των πολιτών,

ΙΓ. εκτιμώντας ότι προϋπόθεση για την ανταλλαγή πληροφοριών είναι επαρκές επίπεδο προστασίας των δεδομένων, τουλάχιστον αντίστοιχο με εκείνο που προβλέπεται στο πλαίσιο του πρώτου πυλώνα,

ΙΔ. λαμβάνοντας προσεκτικά υπό σημείωση το γεγονός ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, στο σημείο 9 της προαναφερθείσας δήλωσής του της 25ης Μαρτίου 2004, ανακοινώνει ότι "θα επιδιωχθεί επίσης η ανάπτυξη των σχέσεων μεταξύ της Europol και των υπηρεσιών πληροφοριών" και εκτιμώντας από την πλευρά του ότι η συγκέντρωση και η ανταλλαγή πληροφοριών είναι πρωταρχικής σημασίας στον τομέα της καταπολέμησης της τρομοκρατίας, στο μέτρο που η πληροφορία, ύστερα από δικαστικές διαδικασίες ή αστυνομικές έρευνες, συχνά φθάνει πολύ αργά,

ΙΕ. έχοντας επίγνωση των πρακτικών δυσκολιών που αναπόφευκτα συνδέονται με τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού ποινικού μητρώου, επιθυμώντας όμως να υπενθυμίσει έντονα την επιτακτική ανάγκη να δοθεί πραγματική προτεραιότητα στην υλοποίηση αυτού του στόχου και στην πλαισίωσή του με ένα λεπτομερές και δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα,

1. απευθύνει στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και το Συμβούλιο τις ακόλουθες συστάσεις:

α) να εντάξουν μεταξύ των βασικών στόχων τους την ανάγκη σχεδιασμού μιας διορατικής κοινής πολιτικής για τον αγώνα κατά της τρομοκρατίας·

β) να υιοθετήσουν, μέχρις ότου διαμορφωθεί κοινή ευρωπαϊκή πολιτική, μια συστηματικότερη και περισσότερο συντονισμένη προσέγγιση και να μεριμνούν συνεχώς για τη συνοχή των νομοθετημάτων που εκπονούνται, γνωρίζοντας ότι η εν λόγω απαραίτητη συνοχή συνεπάγεται ότι η δράση διεξάγεται στο πλαίσιο μιας αληθινής πολιτικής γραμμής, βασισμένης σε σαφείς έννοιες·

γ) να επικεντρώσουν τη δράση τους, σε αυτή την προοπτική, σε τρεις κατευθυντήριες γραμμές:

- να εξοπλιστούν με τα μέσα και τις δυνατότητες που είναι απαραίτητα για τον επακριβή προσδιορισμό κάθε στόχου για τον οποίο υπάρχει βούληση επίτευξης, έχοντας πλήρη επίγνωση του γεγονότος ότι η τρομοκρατία δεν είναι μια μονολιθική πραγματικότητα αλλά, αντίθετα, ένα φαινόμενο με πολλά προσωπεία που ποικίλουν ιδίως ανάλογα με το είδος των εγκλημάτων που διεπράχθησαν, των διάφορων τρομοκρατικών οργανώσεων και των επιδιωκόμενων στόχων·

- να ενισχύσουν την αποτελεσματικότητα των μέσων αντεπίθεσης στο φαινόμενο της τρομοκρατίας, υιοθετώντας μια περισσότερο σύγχρονη και ρεαλιστική προσέγγιση, βασισμένη στο να λαμβάνονται υπόψη οι πολύ στενοί δεσμοί που πολύ συχνά υφίστανται μεταξύ των διαφόρων τρομοκρατικών οργανώσεων, όπως μεταξύ της τρομοκρατίας και του οργανωμένου εγκλήματος μεγάλης κλίμακας, ιδίως στον τομέα της χρηματοδότησης·

- να αποφεύγεται ο πολλαπλασιασμός των νομικών μέσων καταπολέμησης της τρομοκρατίας για να διαμορφωθεί αντιθέτως η τάση προς εναρμόνιση και απλοποίηση των ισχυόντων προτύπων, μεριμνώντας ιδίως για τη διεξαγωγή συστηματικών αξιολογήσεων που θα επιτρέπουν τον καθορισμό του βαθμού αποτελεσματικότητάς τους, την έγκριση νέων κανόνων που δεν θα πρέπει να θεσπίζονται παρά μόνον όταν είναι βέβαιο ότι θα εισφέρουν υπεραξία σε σχέση με τους ισχύοντες κανόνες·

δ) να μεριμνούν στο να συμμετέχουν, στο μέτρο του δυνατού, οι άμεσοι πρωταγωνιστές στην εκπόνηση των μέτρων, προκειμένου να λαμβάνεται υπόψη και να εντάσσεται η εμπειρία τους στα νέα μέσα·

ε) να εγκρίνουν, με σημείο εκκίνησης τις σημαντικές αρχές που διέπουν την ανταλλαγή πληροφοριών αλλά λαμβάνοντας υπόψη τις επιτόπιες ανάγκες των υπηρεσιών επιβολής του νόμου, εγχειρίδιο για τις καλές πρακτικές προς χρήση των αστυνομικών, όπου θα τους εξηγείται με απλά και συγκεκριμένα λόγια το πλαίσιο εντός του οποίου οφείλουν να δρουν, ιδίως στον τομέα της διαβίβασης και της απόκτησης των πληροφοριών και της προστασίας των δεδομένων·

στ) να προτρέψουν τα κράτη μέλη να αποδεχθούν τη δικαιοδοσία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου όσον αφορά την έκδοση προκαταρκτικών αποφάσεων σε σχέση με την ισχύ και την ερμηνεία όλων των νομοθετημάτων που εγκρίνονται στο πλαίσιο της ανταλλαγής πληροφοριών και της συνεργασίας για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας·

ζ) να τελειοποιήσουν μέσο που θα διευκολύνει την ανταλλαγή πληροφοριών, ιδίως στο πλαίσιο της εφαρμογής ενός συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης·

η) να εναρμονίσουν τους ισχύοντες κανόνες στον τομέα της προστασίας των ατομικών δεδομένων στα μέσα του σημερινού "τρίτου πυλώνα", συγκεντρώνοντάς τους στους κόλπους ενός μόνο μέσου το οποίο θα εγγυάται τον ίδιο βαθμό προστασίας των δεδομένων με εκείνον που προβλέπεται στο πλαίσιο του πρώτου πυλώνα, με βάση τις ακόλουθες θεμελιώδεις αρχές, που υιοθετούν ιδίως τις αρχές που αναφέρονται στο πρόγραμμα της Χάγης, οι οποίες δεν μπορούν να παραμείνουν νεκρό γράμμα χωρίς να πληγεί σοβαρά η αξιοπιστία των θεσμικών οργάνων της Ένωσης:

- η ποιότητα και η ορθότητα των δεδομένων που συγκεντρώθηκαν πρέπει να είναι κατοχυρωμένη·

- η συγκέντρωση των δεδομένων δεν μπορεί να λάβει χώρα παρά μόνο για να καταστεί δυνατή η εκπλήρωση νομίμων καθηκόντων·

- δεδομένα σχετικά με στοιχεία της προσωπικής ζωής, καθώς και δεδομένα που αφορούν ιδιώτες που δεν είναι ύποπτοι, δεν μπορούν να συγκεντρώνονται παρά μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις απόλυτης ανάγκης και τηρώντας αυστηρές προϋποθέσεις·

- οι ιδιώτες πρέπει να ενημερώνονται για την ύπαρξη δεδομένων που τους αφορούν, πλην των περιπτώσεων μείζονος κωλύματος·

- οι ιδιώτες πρέπει να διαθέτουν δικαίωμα πρόσβασης στα δεδομένα που τους αφορούν και διόρθωσης των ανακριβών δεδομένων, εκτός εάν η εν λόγω πρόσβαση είναι ικανή να πλήξει την ασφάλεια και τη δημόσια τάξη ή τα δικαιώματα και τις ελευθερίες τρίτων ή να παρεμποδίσει τις έρευνες·

- οι ιδιώτες πρέπει να προστατεύονται από την καταχρηστική χρησιμοποίηση των δεδομένων·

- η ακεραιότητα και ο εμπιστευτικός χαρακτήρας των δεδομένων πρέπει να είναι κατοχυρωμένα·

- η ανακοίνωση δεδομένων πρέπει να εγγράφεται στο πλαίσιο κοινών προτύπων, που να προβλέπουν ιδίως ότι οι πηγές των πληροφοριών προστατεύονται και ότι ο εμπιστευτικός χαρακτήρας των δεδομένων είναι κατοχυρωμένος σε όλα τα στάδια της ανταλλαγής και ύστερα από αυτήν·

- πρέπει να διασφαλίζεται ο έλεγχος της τήρησης των κανόνων προστασίας δεδομένων, μέσω ιδίως εποπτεύουσας αρχής·

- οι πάντες έχουν δικαίωμα στην αποκατάσταση της νομιμότητας και σε αποζημίωση σε περίπτωση μη τήρησης των αρχών που προαναφέρθηκαν·

ι) να παράσχουν πραγματική προτεραιότητα στην ταχεία θέσπιση λειτουργικού μητρώου των ποινικών καταδικών και των εκπτώσεων από δικαιώματα σε ευρωπαϊκό επίπεδο, (ευρωπαϊκό ποινικό μητρώο), και στην εναρμόνιση του προσδιορισμού των σοβαρών αδικημάτων, λαμβάνοντας υπόψη ότι πρόκειται για στοιχεία απολύτως απαραίτητα, των οποίων η επικαιρότητα προβάλλει συνεχώς την απόλυτη ανάγκη στο πλαίσιο της καταπολέμησης της τρομοκρατίας καθώς και του οργανωμένου εγκλήματος·

ια) να προχωρήσουν γενικά προς τα εμπρός, ακόμη και στα αμφισβητούμενα ή περίπλοκα θέματα, και να τα πλαισιώσουν σε ένα λεπτομερές και δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα, τόσο στο επίπεδο της επινόησης μέσων όσο και της εφαρμογής τους, αμέσως μόλις θεωρηθεί ότι συνιστούν ουσιαστική πρόοδο στον τομέα της καταπολέμησης της τρομοκρατίας, όπως ισχύει για το ευρωπαϊκό ποινικό μητρώο·

ιβ) να ενημερώσουν το Κοινοβούλιο για τις προθεσμίες που προβλέπονται στο πλαίσιο της επινόησης νομικών μέσων που να επιτρέπουν την καταχώριση τραπεζικών λογαριασμών και μέτρων για τη βελτίωση της διαφάνειας των νομικών προσώπων·

2. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει την παρούσα σύσταση στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, στο Συμβούλιο και, προς ενημέρωση, στην Επιτροπή.

[1] ΕΕ C 310 της 16.12.2004, σ. 36.

[2] ΕΕ L 281 της 23.11.1995, σ. 31.

[3] ΕΕ C 281 της 18.11.2004, σ. 5.

--------------------------------------------------