ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρυξέλλες, 13.11.1997 
COM(97) 559 τελικό 
ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ 
ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 
σύμφωνα με το άρθρο 12, παράγραφος 4 
της έκτης οδηγίας του Συμβουλίου της 17ης Μαΐου 1977 
για την εναρμόνιση των νομοθεσιών των κρατών μελών 
σχετικά με τους φόρους κύκλου εργασιών - κοινό 
σύστημα φόρου προστιθέμενης αξίας: ομοιόμορφη 
φορολογική βάση 

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 
1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ύ CL 
2 ΕΝΑΡΜΟΝΙΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΩΝ ΦΠΑ: Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟ 
1996 2 
3 ΟΙ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ ΤΟΥ ΦΠΑ ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ 
ΕΝΙΑΙΑΣ ΑΓΟΡΑΣ.. 4 
3.1 Η επίδραση των συντελεστών ΦΠΛ στη διάρθρωση των 
διασυνοριακών αγορών και προμηθεκυν: γενικές τάσεις 4 
3.2 Η επίδραση των συντελεστών του ΦΠΑ στη διάρθρωση των 
διασυνοριακών αγορών και προμηθειών: ανάλυση 
συγκεκριμένων περιπτώσεων 8 
4 ΕΠΑΝΕΞΕΤΑΣΗ ΤΟΥ ΠΗΛΙΟΥ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ 
ΜΕΙΩΜΕΝΟΥ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΦΠΛ 10 
4.1 Κριτήρια επανεξέτασης του πεδίου εφαρμογής του [λειωμένου 
συντελεστή ΦΠΑ 10 
4.2 Επανεξέταση των διαφόρων κατηγοριυνν του Παραρτήματος Η 11 
4.3 Εξέταση αιτημάτων εισαγωγής νέων ειδικών κατηγοριών στο 
Παράρτημα Η 15 
4.4 Επανεξέταση της ειδικής περίπτωσης του άρθρου 12, 
παράγραφος 3, σημείο β) 21 
5 ΕΝΑΡΜΟΝΙΣΗ ΤΟΥ ΠΕΔΙΟΥ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΜΕΙΩΜΕΝΟΥ 
ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΦΠΑ: ΤΟ ΠΡΟΣΕΧΕΣ ΜΕΛΛΟΝ , 23 
5.1 Εξέταση της υφιστάμενης κατάστασης στα κράτη μέλη 23 
5.2 Αξιολόγηση υπό το φως του νέου κοινού συστήματος ΦΠΛ 26 
6 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 29 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1: ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΩΝ ΤΟΥ ΦΠΛ ΠΟΥ ΕΦΑΡΜΟ­
ΖΟΝΤΑΝ ΣΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΙΙ ΜΕΤΑΞΥ 1994 ΚΑΙ 1996 
(ΕΞΑΙΡΟΥΜΕΝΩΝ ΤΩΝ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΩΝ 
ΠΟΥ ΕΦΑΡΜΟΖΟΝΤΑΝ ΚΑΤΑ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 28, ΠΑΡΑ­
ΓΡΑΦΟ 2) 31 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2: ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΕΙΩΜΕΝΩΝ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΩΝ ΦΠΛ ΛΠΟ 
ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΣΤΙΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΑΓΑΘΩΝ ΚΑΙ 
ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΟΥ ΑΝΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΙΙΛΡΛΡΤΠΜΛ 
ΗΤΗΣΕΚΊΊΙΣΟΛΙΙΠΛΣΦΠΛ 32 
1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
Το παρόν έγγραφο αποτελεί την έκθεση που οφείλει να υποβάλει η Επιτροπή στο 
Συμβούλιο σύμφωνα με το άρθρο 12, παράγραφος 4 της έκτης οδηγίας ΦΠΛ 
προκειμένου να επανεξετασθεί το πεδίο εφαρμογής των μειωμένων συντελεστών ΦΠΑ. 
Η επανεξέταση αυτή, όπως όλα τα θέματα που αφορούν την εναρμόνιση των 
συντελεστών του ΦΠΑ, βασίζεται στο κριτήριο που ορίζει το άρθρο 99 της Συνθήκης 
ΕΚ, σύμφωνα με το οποίο η εναρμόνιση είναι αναγκαία για την εγκαθίδρυση και 
λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. 'Ετσι, η έκθεση έχει τους ακόλουθους στόχους: 
• Να γίνει ανασκόπτιση της κατάστασης που επικρατεί στον τομέα της εναρμόνισης 
του ΦΠΑ και να αναφερθούν τα σημαντικότερα μέτρα και εξελίξεις που 
μεσολάβησαν από την τελευταία έκθεση COM(94) 584 [κεφάλαιο 2]. 
• Να αξιολογηθεί η επίδραση της διάρθρωσης των συντελεστών του ΦΠΑ στη 
λειτουργία της ενιαίας αγοράς. Ως εκ τούτου, η έκθεση επιδιώκει να προσδιορίσει 
εάν έχουν προκύψει στρεβλώσεις του ανταγωνισμού ή εκτροπές του εμπορίου 
μεταξύ των κρατών μελών. Ειδικότερα, να εξεταστεί εάν οι διαφορές των 
συντελεστών του ΦΠΑ παρεμποδίζουν ή όχι τις διασυνοριακές αγορές ή επηρεάζουν 
τον τρόπο εφοδιασμού των εμπόρων λιανικής πώλησης (κεφάλαιο 3]. 
• Να εξεταστεί το πεδίο εφαρμογής του μειωμένου συντελεστή και το φάσμα 
προϊόντων και υπηρεσιών που ορίζονται στο παράρτημα 11 της έκτης οδηγίας ΦΠΛ. 
Σύμφωνα με το άρθρο 12, παράγραφος 4 της οδιιγίας, το Συμβούλιο επανεξετάζει το 
Παράρτημα Η κάθε δύο χρόνια για να εξακριβώνει εάν είναι σκόπιμο να 
τροποποιηθεί το πεδίο εφαρμογής του. Έτσι, στο πλαίσιο αυτό εξετάζονται όλες οι 
καταγγελίες και διαμαρτυρίες προς την Επιτροπή ,οι οποίες αφορούν το πεδίο 
εφαρμογής του μειωμένου συντελεστή ΦΠΛ. Ιδιαίτερη σημασία δίδεται επίσης στο 
άρθρο 12, παράγραφος 3, σημείο β) σχετικά με τη φορολογία της προμήθειας 
ορισμένων ενεργειακών προϊόντων [κεφάλαιο 4|. 
• Να εξετασθεί η πορεία που πρέπει να ακολουθΐ)θεί ως προς την εναρμόνιση του 
πεδίου εφαρμογής του μειωμένου συντελεστή ΦΠΛ. II μελλοντική εναρμόνιση δεν 
μπορεί να βασίζεται μόνο σε τρέχουσες συζητήσεις και αιτήματα. Είναι συνεπώς 
αναγκαίο να πραγματοποιηθεί μία πιο ε[ΐπεριστατωμένη ανάλυση της επικρατούσας 
κατάστασης στα κράτη μέλη. Η ανάλυση αυτή επιτρέπει την αξιολόγιρη της 
υφιστάμενης κατάστασης υπό το φως του προτεινόμενου νέου κοινού συστήματος 
ΦΠΑ [κεφάλαιο 5]. 
. Να συνοψισθούν τα βασικά πορίσματα της έκθεσης και να εξαχθούν συμπεράσματα 
ενόψει ενδεχόμενης νομοθετικής πρωτοβουλίας εκ μέρους της Επιτροπής όσον 
αφορά το άρθρο 12, παράγραφος 4 [κεφάλαιο 6|. 
Πρέπει να σημειωθεί ότι η παρούσα έκθεση δεν καλύπτει την εναρμόνιση των ειδικών 
φόρων κατανάλωσης. Επιπλέον, η έκθεση δεν πραγματεύεται λεπτομερώς όλα τα 
ζητήματα που σχετίζονται με τους συντελεστές, τα οποία είναι αλληλένδετα με την 
υλοποίηση του προγράμματος για ένα κοινό σύστημα ΦΙΙΛ στην ενιαία αγορά 
[COM(96) 328 τελικό], για το οποίο είναι σαφές ότι (ίπαιτείται μεγαλύτερη σύγκλιση 
των συντελεστών του ΦΠΑ. Ειδικότερα, η έκθεση δεν θίγει τις νομοθετικές προτάσεις 
της Επι,τροπής για το σκοπό αυτόν. 
1 CL 
Τέλος, πρέπει να σημειωθεί ότι η παρούσα έκθεση δεν επανεξετάζει τις διατάξεις για 
τους μεταβατικούς συντελεστές του ΦΠΛ. Σύμφωνα με το άρθρο 28, παράγραφος 2, 
σημείο ζ) της οδηγίας, η Επιτροπή έπρεπε να επανεξετάσει τις διατάξεις του άρθρου 28, 
παράγραφος 2, σημεία α) έως στ) πριν από τις 31 Δεκεμβρίου 1994. Για το θέμα αυτό ο 
αναγνώστης παραπέμπεται στην έκθεση COM(94) 584. Ωστόσο, είναι αυτονόητο ότι 
περιορίζοντας την παρούσα έκθεση στις επιταγές της έκτης οδιιγίας, η Επιτροπή δεν 
εγκρίνει απαραίτητα τη διατήρηση των ρυθμίσεων αυτιόν. Η Επιτροπή θα 
πραγματευθεί τις διατάξεις αυτές στο πλαίσιο των προτάσεων της σχετικά με το 
πρόγραμμα για ένα κοινό σύστημα ΦΠΑ στην ενιαία αγορά. 
2 ΕΝΑΡΜΟΝΙΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΩΝ ΦΠΛ: Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟ 1996 
Βάσει της ισχύουσας κοινοτικής νομοθεσίας για τον ΦΠΑ, τα κράτη μέλη μπορούν να 
εφαρμόζουν είτε έναν είτε δύο μειωμένους συντελεστές ΦΠΑ, οι οποίοι δεν μπορούν να 
είναι κατώτεροι του 5% και θα εφαρμόζονται μόνο στις προμήθειες των κατηγοριών 
προϊόντων και υπηρεσιών που ορίζονται στο παράρτημα Η (άρθρο 12, παράγραφος 3, 
σημείο α))1. Επιπλέον, τα κράτη μέλη μπορούν να εφαρμόζουν μειωμένο συντελεστή 
στις προμήθειες φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας, υπό τον όρο ότι δεν 
προκύπτει κίνδυνος στρέβλωσης του ανταγωνισμού (άρθρο 12, παράγραφος 3, σημείο 
β)). Οι διατάξεις αυτές εξετάζονται λεπτομερώς στο κεφάλαιο 4. 
Οι κανόνες σχετικά με τους συντελεστές που εφαρμόζονται στα αντικείμενα τέχνης, τα 
αρχαιολογικά αντικείμενα και τα αντικείμενα για συλλογές ορίζονται σε χωριστή 
οδηγία2 που τροποποιεί την έκτη οδηγία ΦΠΛ. II φορολογία γεωργικών προϊόντων 
εκτός αυτών που εμπίπτουν στην κατηγορία 1 του Παραρτήματος II (κυρίως κομμένα 
άνθη, διακοσμητικό φύλλωμα, βολβοί, ρίζες και τα παρεμφερή, καυσόξυλα) ρυθμίστηκε 
το 1996 από το Συμβούλιο στο πλαίσιο των μεταβατικοί διατάξεων της έκτης οδηγίας 
ΦΠΑ3. Όσον αφορά το καθεστώς και τους συντελεστές που εφαρμόζονται στο χρυσό, 
σχετική πρόταση της Επιτροπής εκκρεμεί ενο'χπιον του Συμβουλίου4. 
Το άρθρο 28, παράγραφος 2 αφορά διάφορα μέτρα σχετικά με τους συντελεστές του 
ΦΠΑ που τα κράτη μέλη μπορούν να διατηρήσουν σε κτχύ κατά τη διάρκεια της 
μεταβατικής περιόδου η οποία αναφέρεται στο άρθρο 28, παράγραφος 1. 'Οπως 
αναφέρεται ανωτέρω, η Επιτροπή θα πραγματευθεί τις διατάξεις αυτές στο πλαίσιο του 
νέου κοινού συστήματος ΦΠΑ για την ενιαία αγορά. 
Οδηγία 96/95/ΕΚ της 20ής Δεκεμβρίου 1996 για την τροποποίηση της οδηγίας 77/388/ΕΟΚ 
σχετικά με το κοινό σύστημα του φόρου προστιθέμενης αξίας όσον αφορά το επίπεδο του 
ελάχιστου συντελεστή. Ε Ε αριθ. L 338 της 28ης Δεκεμβρίου 1996. σ.89. 
Οδηγία 94/5/ΕΚ της 14ης Φεβρουαρίου 1994 για τη αυμπλήροκ)η του κοινού συστήματος φόρου 
προστιθέμενης αξίας και την τροποποίηση της οδηγίας 77/388/ΗΟΚ. ΕΗ αριθ. L 60 της 3ης 
Μαρτίου 1994, σελ. 16. 
Οδηγία 96/42/ΕΚ της 25ης Ιουνίου 1996 για τη συμπλήρωση του κοινού συστήματος qu'Hun* 
προστιθέμενης αξίας και την τροποποίηση της οδηγίας 77/388/ΕΟΚ. ΕΕ αριθ. L 170 της 9ης 
Ιουλίου 1996, σελ. 34. 
COM(92)441 τελικό. 
Βάσει των μεταβατικών διατάξεων του άρθρου 28, παράγραφος 2, σημεία α) έως στ), 
επιτρέπεται σε ορισμένα κράτη μέλη να εφαρμόζουν σε περιορισμένο αριθμό 
προϊόντων και υπηρεσιών απαλλαγές με επιστροφή του φόρου που έχει καταβληθεί 
στο προηγούμενο στάδιο (τους λεγόμενους μν^ενικούς συντελεστές) ή μειωμένους 
συντελεστές χαμηλότερους από τους ελάχιστους που προβλέπονται στο άρθρο 12, 
παράγραφος 3 (τους λεγόμενους ΐϋτερ-μειωμένους συντελεστές). Ιίπιτρ/ιπυ^ε επίσης σε 
ορισμένα κράτη να διατηρήσουν έναν μειωμένο συντελεστή όχι χαμηλότερο από 12% 
εφαρμοζόμενο στα προϊόντα και τις υπηρεσίες εκτός από εκείνα που ορίζονται στο 
Παράρτημα Η, υπό την προϋπόθεση ότι οι συντελεστές αυτοί ίσχυαν την 1 η Ιανουαρίου 
1991 (λεγόμενοι συντελεστές "parking"). Σε όσα κράτη μέλη εφάρμοζαν μειωμένους 
συντελεστές στις υπηρεσίες εστίασης, στα παιδικά υποδήματα και ενδύματα και στη 
στέγαση την 1η Ιανουαρίου 1991 επιτράπΐ|κε να συνεχίζουν να εφαρμόζουν τους 
συντελεστές αυτούς για τη μεταβατική περίοδο του ισχύοντος καθεστώτος ΦΠΑ. Τέλος, 
επιτράπηκε στην Ελλάδα να συνεχίζει να εφαρμόζει ιδιαίτερα μειωμένους συντελεστές 
σε ορισμένα νησιά και σε ορισμένους νομούς. Δεδομένου ότι όλες αυτές οι διατάξεις 
αποτελούν μέρος του μεταβατικού καθεστώτος ΦΠΛ, δεν εξετάζονται λεπτομερώς. 
Στο Παράρτημα 1 παρατίθεται αναλυτικός πίνακας σχετικά με την εξέλιξη των 
συντελεστών ΦΠΑ στα κράτη μέλη, (εξαιρουμένων των συντελεστών που 
προβλέπονται στο άρθρο 28, παράγραφος 2), από το τέλος του 1994, δηλαδή από την 
ημερομηνία της τελευταίας έκθεσης της Επιτροπής για το εν λόγω θέμα. 'Οπως μπορεί 
να διαπιστωθεί εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές διαφορές στο ύ\|>ος των 
συντελεστών: ο κανονικός συντελεστής κυμαίνεται μεταξύ του 15% και του 25% και ο 
μειωμένος συντελεστής (ΐετίχξύ του 5% και του 17%>\ Ο απλός μέσος όρος των 
κανονικών συντελεστούν που εφαρμόζονται σε ολόκληρη την Κοινότιπα είναι περίπου 
19,5%, ενώ ο μέσος όρος των μειωμένων συντελεστούν είναι ελαφρώς μεγαλύτερος του 
8%. Σε σύγκριση με τα στοιχεία του 1994, δκυτιστο)νεται σημαντική αύξηση του μέσου 
όρου των συντελεστούν του ΦΠΛ, που οφείλεται κυρίως στη διεύρυνση της Κοινότητας 
σε 15 κράτη μέλη και στους υψηλότερους μέσους όρους το>ν συντελεστούν ΦΠΑ στα 
τρία νέα κράτη μέλη. 
Παρόμοια τάση παρατηρείται στο σταθμισμένο μέσο όρο το)ν συντελεστούν στο σύνολο 
της Κοινότητας. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, οι οποίες βασίζονται στις 
καταστάσεις των κρατών μελών για τους ίδιους πόρους και στις στατιστικές από τις 
αποδείξεις ΦΠΑ, τι εικόνα που διαμορφο')νεται είναι η ακόλουθη: 
Σταθμισμένος μέσος όρος 
συντελεστών 
Ούνολο συντελεστών 
Εανονικός συντελεστής 
Ιειωμένος συντελεστής6 1994 
14,03% 
17,07% 
5,71% 1995 ΕΕ 12 
14,25% 
17,28%. 
6,17%. 1995 ΕΕ 15 
14,61% 
17,62% 
6,57% 
Ο συντελεστής του 17% εφαρμόζεται στη Φινλανδία σε περιορισμένο αριθμό ειδών διατροφής 
και ισχύει μόνο για μεταβατική περίοδο (έως το 1998). Αποτελεί τον τρίτο μεκυμένο συντελεστή 
στη χώρα αυτή. Η Επιτροπή έχει ζητήσει επίσημα από τις φινλανδικές αρχές να μειιίχϊουν σε 
δύο τον αριθμό των μειωμένων συντελεστών. ΙΙέραν της περίππυσης αυτής, ο υψηλότερος 
μειωμένος συντελεστής στην Κοινότητα ανέρχεται σε 12.5%. 
Ο όρος α\>τός περιλαμβάνει όλα τα είδη μειωμένιον συντελεστών τους: μηδενικούς συντελεστές, 
τους λεγόμενους υπερ-μειωμένους συντελεστές, συντελεστές "parking", και οι μονίμως μειωμένοι 
συντελεστές. 
Η Επιτροπή θεωρεί δεδομένο ότι ο υφιστάμενος βαθμός εναρμόνισης των συντελεστών 
ΦΠΑ αποτελεί το ελάχιστο απαραίτιπο, σύμφωνα με τα κράτη μέλη, για τη λειτουργία 
της ενιαίας αγοράς. Είναι φανερό ότι η ύπαρξη διευρυνόμενων διαφορών [ΐεταξύ των 
συντελεστών ΦΠΑ στα διάφορα κράτη μέλη [Απορεί, καταρχήν, να προκαλέσει 
διαρθρωτική ανισορροπία και στρεβλώσεις του ανταγωνισμού σε ορισμένους τομείς 
της οικονομικής δραστηριότΐ]τας. Η Επιτροπή είναι (χποφασισμένη να ασχολιβεί με τα 
προβλήματα αυτά κατά την υποβολή νέων προτάσεων για την εναρμόνιση των 
συντελεστών ΦΠΑ. Η πρώτη πρόταση στον τομέα αυτό προγραμματίζεται να 
υποβληθεί στα τέλη του 1997 ή στις αρχές του 1998. 
Στο πλαίσιο αυτό αξίζει και πάλι να σημειωθεί ότι στη συνέχεια γίνεται (απλώς) 
απόπειρα να εξετασθεί η σημερινή λειτουργία της ενιαίας αγοράς όσον αφορά τη 
διάρθρωση των ισχυόντων μειωμένων συντελεστών ΦΠΑ. 
3 ΟΙ ΣΥ1ΝΤΕΛΕΣΤΕΣ ΤΟΥ ΦΠΑ ΚΛΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΕΝΙΑΙΑΣ 
ΑΓΟΡΑΣ 
Κατά την εξέταση των συνεπειών που έχουν υφιστάμενες διαφορές το>ν συντελεστών 
ΦΠΑ στη λειτουργία της ενιαίας αγοράς, η Επιτροπή προσπά()η(τε να διχυτιστοχτει (α) 
εάν οι διαφορές των συντελεστών του ΦΠΛ στα διάφορα κράτη μέλη επηρεάζουν τη 
συμπεριφορά των ιδιωτών και το)ν επιχειρήσεων (φορολογούμενοι) και (β) εάν οι 
περιπτώσεις στις οποίες έχει αναφερθεί ότι υφίσταται παρόμοια επίδραση είναι 
εγγενείς της υφιστάμενης διάρθροκτης του ΦΙ ΙΑ. 
3.1 Η επίδραση των συντελεστίόν ΦΙ ΙΑ στη διάρθρωση των διασυνοριακών 
αγορών και προμηθεκΐνν: γενικές τάσεις 
Στην προαναφερόμενη έκθεση του 1994 εξετάσΟιικε ενδελεχούς η επίδραση των 
συντελεστών ΦΠΑ τόσο στις διασυνοριακές αγοραστικές συνήθειες των ιδιωτών όσο 
και στις ενδοκοινοτικές συναλλαγές που πραγματοποιούνται από υποκείμενους στο 
φόρο. Για το σκοπό αυτό ανατέθηκε η εκπόνηση ορισμένων μελετούν, τα πορίσματα των 
οποίων οδήγησαν στο συμπέρασμα ότι, εν γένει και με την επιφύλαξη ορισμένων 
εξαιρέσεων, δεν υφίστανται στρεβλοκτεις του ανταγο)νισμού ή εκτροπές των 
συναλλαγών. Η διαπίστωση αυτή έχει διπλή αιτιολογία. Πρώτον, φαίνεται ότι πολύ 
συχνά παράγοντες που δεν σχετίζονται με τη φορολογία αντισταθμίζουν το πιθανό 
κίνητρο για διασυνοριακές αγορές, το οποίο απορρέει από τον ΦΠΑ. Λεύτερον, μέσω 
της εφαρμογής της αρχής της χο'^ρας προορισμού στις συναλλαγές μεταξύ προσώπων 
υποκειμένων στο φόρο και ορισμένων ειδικών φορολογικοί καθεστώτων (π.χ. 
καθεστώς πωλήσεων από απόσταση), το [ΐεταβατικό σύστημα επιδιώκει να καταστήσει 
πολύ δύσκολη την εκμετάλλευση το)ν διαφορών μεταξύ των συντελεστούν του ΦΠΑ. 
Ο ΦΠΑ εισπράττεται στο κράτος μέλος προέλευσης για τις προμήθειες που 
πραγματοποιούνται από υποκειμένους στο φόρο σε ένα κράτος μέλος σε συγκεκριμένες 
κατηγορίες αγοραστών σε άλλα κράτη μέλη π.χ. αγρότες που υπάγονται στο κατ' 
αποκοπή καθεστώς, απαλλασσόμενες μικρές επιχειρήσεις, υποκείμενοι στο φόρο που 
πραγματοποιούν συναλλαγές οι οποίες απαλλάσσονται σύμφο>να με. το άρθρο 13 της 
έκτης οδηγίας ΦΠΑ, μη υποκείμενα στο φόρο πρόσωπα που πραγματοποιούν αγορές 
ύψους κάτω των 10.000 ECU ετιρίως. Το ίδιο ισχύει για την προμήθεια προϊόντων σε 
ταξιδιώτες τα οποία μεταφέρονται από τους ίδιους7, για τις προμήθειες στο πλαίσιο 
του συστήματος πωλήσεων από απόσταση μέχρις ενός ανωτάτου ορίου που 
καθορίζεται από το κράτος μέλος όπου πραγματοποιείται η προμήθεια και για την 
προμήθεια ορισμένων υπηρεσιών. Η προμήθεια προϊόντων που υπόκεινται σε ειδικούς 
φόρους κατανάλωσης επηρεάζεται προφανώς σε μεγάλο βαθμό από τον τρόπο 
είσπραξης των ειδικών φόρων κατανάλοχιης και'από το επίπεδο των εφαρμοζόμενων 
συντελεστών. 
Ωστόσο, με βάση τις πλέον αξιόπιστες πληροφορίες που έχει στη διάθεση της, η 
Επιτροπή παραμένει πεπεισμένη ότι είναι απίθανο να προκληθούν εκτεταμένες ή 
σημαντικές στρεβλώσεις του ανταγωνισμού ή εκτροπές του εμπορίου από τα ανωτέρω 
συστήματα. Πάντως, μια σοβαρή περίπτοκτη που αντιμετοιπισε και πάλι η Επιτροπή 
είναι αυτή που έχει ήδη αξιολογηθεί στην έκθεση του 1994: πρόκειται για την 
περίπτωση των Γερμανών αγροτών που υπάγονται στο κατ' αποκοπή καθεστώς του 
ΦΠΑ και οι οποίοι αγοράζουν λιπάσματα, φυτοφάρμακα κλπ., απευθείας από τις 
γειτονικές χώρες, όπου τα προϊόντα αυτά φορολογούνται με μειωμένο συντελεστή ενώ 
στη Γερμανία υπόκεινται στον κανονικό συντελεστή. Ομοίως, γάλλοι καταναλωτές 
επιχειρούν να προμηθευτούν τα οικιακά τους καύσιμα, όπως π.χ. τον άνθρακα στο 
Βέλγιο, όπου οι εφαρμοζόμενοι συντελεστές είναι αισθητά χαμηλότεροι. Αλλες 
περιπτώσεις εκτροπής των αγορών ποτονν λόγω ΦΠΑ , όπως τα ανα\|ητκτικά και το 
μεταλλικό νερό από την Γαλλία στο Βέλγιο ή από την Γαλλία στη Μεγάλη Βρετανία, 
δεν είναι εν γένει μείζονος σημασίας. Ωστόσο, θα άξιζε ίσο)ς να λιιφθεί υπόψη το 
άθροισμα των περιπτώσεων αυτών. Επί πλέον, υφίσταται πάντα το ενδεχόμενο 
σημαντικής περιφερειακής επίπποσης ,η οποία πρέπει vet αξιολογηθεί. Εν πάση 
περιπτώσει είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι όπου διαφορετικοί (μειωμένοι) 
συντελεστές εφαρμόζονται σε διαφορετικά Κράτη μέλη ή όπου υπάρχει ένας μειωμένος 
συντελεστής ΦΠΑ σε ορισμένα Κράτη μέλη αλλά όχι σε άλλα, αυτό θα έχει αρνιπική 
επίπτωση στις πωλήσεις των επιχειρήσεων που δεν επιοφελούνται μειωμένου 
συντελεστή ή που ανταγωνίζονται παρόμοιες επιχειρήσεις σε άλλο Κράτος μέλος όπου 
εφαρμόζεται χαμηλότερος συντελεστής. 
Η διασυνοριακή προσφορά τηλεπικοινωνιακό™ υπηρεσιών αποτελεί παράδειγμα ενός 
τομέα όπου οι φορείς παροχής έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν τη χώρα 
εγκατάστασης τους (δηλαδή τον τόπο φορολόγιρής τους) προκειμένου να 
επωφεληθούν από χαμηλούς συντελεστές ή/και ευνοϊκές ρυθμίσεις όσον αφορά την 
έκπτωση του φόρου επί των εισροών. Το κίνΐ|τρο αυτό θα ενισχυθεί στο πλαίσιο των 
νέων φορολογικών καθεστώτων που θεσπίστηκαν πρόσφατα από τα κράτη μέλη μετά 
τις νομοθετικές πρωτοβουλίες που ανέλίφε η Επιτροπή στον τομέα αυτό8. 
Εξαιρουμένων των καινουργών μέσων μΡΤ<αγοράς. 
COM(97) 4 τελικό· βλέπε επίσης αποφάσεις του Συμβουλίου αριθ. 97/200-214/1 iK. Ι.:Ι\ αριθ. L 
86/5 της 28ης Μαρτίου 1997. 
Εξυπακούεται ότι οι διαφορές μεταξύ των συντελεστών ΦΠΑ είναι σημαντικότερες σε 
ορισμένους κλάδους απ' ότι σε άλλους. Π.χ., στους τομείς της φυτοκομίας και της 
ανθοκομίας, οι μεγάλες διαφορές {ΐεταξύ συντελεχταυν οδήγυ/ιαν αναμφίβολα στην 
εμφάνιση δόλιων δραστηριοτήτων. Επιπλέον, η Επιτροπή έχει ενημερωθεί για 
περιπτώσεις στις οποίες η εφαρμογή του καθεστοπος κατ' αποκοπή στο ενδοκοινοτικό 
εμπόριο στον τομέα αυτό προκαλεί στρεβλο'κτεις μεπίξύ ανταγο)νιστικο')ν εμπορικοί 
επιχειρήσεων. 
Από τον πίνακα που παρατίθεται στο Παράρτημα 1 προκύπτει ότι οι συντελεστές του 
ΦΠΑ στα κράτη μέλη δεν μεταβλήθηκαν κατά πολύ (χπό το 1994 έως το 1996 και για το 
λόγο αυτόν φαίνεται πιθανό ότι η κατάσταση του 1996 θα είναι συγκρίσιμη, από την 
άποψη αυτή, με την κατάσταση του 1994. Ωστόσο, πρέπει να τονιστεί ότι τα 
συμπεράσματα που διατυπώθηκαν το 1994 επηρεάζονταν από τις ειδικές συνθήκες του 
προαναφερθέντος μεταβατικού καθεστοπος. Έτσι, είναι προφανές ότι η μετάβαση στο 
νέο κοινό σύστημα του ΦΠΑ για την ενιαία αγορά θα δημιουργήσει μία εξ ολοκλήρου 
νέα κατάσταση που θα πρέπει να λΐ)φθεί υπόψη κατά τη διατύποχτη το>ν προτάσεων για 
το νέο αυτό σύστημα. Επιπλέον, οι μη σχετιζόμενοι |ΐε τη φορολογία παράγοντες που 
επηρεάζουν τη συμπεριφορά τ<ον επιχειρήσεων και το)ν ιδιονπόν μεταβάλλονται 
συνεχώς. 
Η Επιτροπή επιδότιρε την εκπόνιρη μελέτης από εξωτερικό σύμβουλο σχετικά με το 
ανωτέρω θέμα9, προκειμένου να μελετήσει τις επιπτο'κτεις του. 11 μελέτη επικεντρώθηκε 
στις παραμεθόριες περιοχές που έχουν χαρακτηρισθεί "ευαίσθητες" σε προιϊγούμενες 
μελέτες, δηλαδή τις περιοχές της Γερμανίας που συνορεύουν μ,ε τη Αανία, τις Κάτω 
Χώρες, το Βέλγιο, το Λουξε.|λβούργο, τη Γαλλία και την Αυστρία. II μελέτη εστιάζεται 
στους παράγοντες που καθορίζουν τις αποφάσεις το>ν καταναλωτού, τις γενικές τάσεις 
στις διασυνοριακές αγορές, καθώς και τα κίνητρα προς τον τομέα λιανικής πώλιρης 
και τις στρατηγικές που εφαρμόζει ο τελευταίος. II μελέτη πραγματοποιήθηκε μέσω 
εξαντλητικής γραπτής έρευνας και συνεντεύξεων εμπειρογνωμόνων. II μελέτη κάλυψε 
τον ΦΠΑ και τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης. Επίσης, οι πο)λήσεις εξ αποστάσεως 
(ταχυδρομικές παραγγελίες) εξετάσθηκαν χωριστά. 
Βασικά, η μελέτη επιβεβαιώνει τα πορίσματα προηγούμενων μελετών που 
παρουσιάστηκαν στην έκθεση του 1994. Ωστόσο, (ίξίζει να επισημανθούν ορισμένα 
ιδιαίτερα πορίσματα. Τα κυριότερα πορίσματα της μελέτης μπορούν να συνοψισθούν 
ως εξής: 
• Οι έμποροι λιανικής πώλιρης σε περιοχές όπου οι διασυνοριακές αγορές είναι 
σχετικά υψηλές πράγματι προσαρμόζουν τη διαφήμιση τους, τα είδη το>ν προϊόντων 
που διατηρούν στις αποθήκες τους, και προσαρμόζουν επίσης τα συστήματα τους 
ώστε να δέχονται ξένα νομίσματα κλπ., προκειμένου να διευκολύνουν τους 
καταναλωτές από τα γειτονικά κράτη. Υπάρχουν σαφή παραδείγματα όπου τέτοιες 
πυκνές διασυνοριακές συναλλαγές κινητοποίησαν τους καταναλοντές της ΕΕ. 
. Οι διαφορές των τιμών λόγο) διαφορετικών συντελεστών δεν αποτελούν τον 
μοναδικό παράγοντα που επηρεάζει τον όγκο το>ν διασυνοριακοί αγορών μεταξύ 
γειτονικών κρατών μελών. II ποικιλία των προϊόντων, η ευχάριστη ατμόσφαιρα της 
αγοράς, η φιλική εξυπηρέτηση των πελατο)ν συμπληρώνουν το πλεονέκτημα της 
καλύτερης τιμής. Οι γλωσσικοί φραγμοί έχουν πολύ λιγότερη σημασία από ό,τι θα 
περίμενε κανείς. 
"Στρατηγικές λιανικής πώλησης επωφελούμενες από τις φορολογικές διαφορές" (Jurgen 
Ratzinger. Ifo Institute for Economic Research) - Μάρτιος 1996 
• Για το μέλλον αναμένεται συνέχιση της διαδικασίας ολοκλήρωσης, η οποία θα 
οδήγησα σε ένταση του ανταγωνισμού, περαιτέρω προσέγγιση των τιμών και 
πιθανές μεταβολές στη διάρθρωση των αγοραστικοί σίΓνηΟειών. 
• Οι διασυνοριακές πωλήσεις εξ αποστάσεο)ς συνεισφέρουν σημαντικά στην αύξιρη 
του κύκλου εργασιών των Γερμανών εμπόρων λιανικής ποΆιρης. Το 5% περίπου 
της τελικής ζήτησης ικανοποιείται από πωλήσεις εξ αποστάσεως και το 3% περίπου 
του κύκλου εργασιών των γερμανικών επιχειρήσεων πώλιριις εξ αποστάσεως 
πραγματοποιείται με πελάτες από γειτονικά κράτη μελί). 
• Όσον αφορά την κατάσταση στα διάφορα σύνορα, εν γένει ο όγκος των 
διασυνοριακών αγορών δεν έχει μεταβλΐ)θεί σημαντικά από το 1993. Ωστόσο, αξίζει 
να σημειωθούν δύο περιπτώσεις: (i) στη γερμανική παραμεθόρια περιοχή κοντά στο 
Λουξεμβούργο οι πελάτες εκείθεν των συνόρων διαδραματίζουν ιδιαίτερα 
σημαντικό ρόλο, η σημασία του οποίου μάλιστα αυξήθιρίε ακόμη περισσότερο κατά 
τα προηγούμενα έτη. (ii) Η περιοχή των γερμανοαυστρικο'ίν συνόρων αποδείχτηκε 
ότι ήταν ιδιαίτερα ολοκληρωμένη, ήδη πριν από την προσ/(ύρηση της Αυστρίας στην 
ΕΕ. Πράγματι, η Βαυαρία και η βόρεια Ιταλία απορροφούν μεγάλο μερίδιο της 
αυστριακής αγοραστικής δύναμης (π.χ. περίπου 5% των Laider Κδι-nten, Τυρόλου, 
Σάλτσμπουργκ και Άνω Αυστρίας, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη ο καπνός, η 
βενζίνη και τα οχήματα). Τούτο αποτελεί αύξιρη των διασυνοριακοί αγορών από 
το 1994 έως το 1995 ύψους περίπου 23%). 
Τα ανωτέρω πορίσματα - που δεν προξενούν ιδιαίτερη έκπληξη - αποκαλύπτουν δύο 
βασικές γενικές τάσεις σχετικά με την επίδραση των συντελεστών του ΦΙ ΙΑ στη 
διάρθρωση των διασυνοριακοί αγορών και προμηθειών. ΙΙρώτον, ανεξάρτητα από τις 
υφιστάμενες διαφορές των συντελεστούν, ο βαθμός ολοκλήρωσης των αγορών 
εξακολουθεί να αυξάνεται και οι έμποροι λιανικής ποΆιρης συνεχίζουν να βελτιώσουν 
τις στρατηγικές τους. Παρά το ότι η ενιαία αγορά δεν λειτουργεί τέλεια από οικονομική 
άποψη ,ωστόσο, η λειτουργία της βελτιώνεται σταθερά. Λεύτερον, είναι φανερό ότι 
όταν οι συνθήκες ευνοούν τις διασυνοριακές αγορές (απουσία γλωσσικών φραγμών, 
κοινές παραδόσεις κλπ.) πράγματι παρατηρούνται εκτροπές του εμπορίου που 
απορρέουν από τον ΦΠΑ και θα μπορούσαν να Οεωρυβούν στρεβλώσεις του 
ανταγωνισμού. Έτσι η μελέτη σαφούς επιβεβαιώνει τις πολυάριθμες καταγγελίες 
αυστριακών επιχειρήσεων σχετικά με εκτροπές του εμπορίου υπέρ της Γερμανίας (π.χ. 
για ηλεκτρικές συσκευές) που απορρέουν (χπό τον ΦΠΛ. Με την εξαίρεση ορισμένων 
περιορισμένων περιοχών, είναι δυστυχώς αδύνατο να εκτιμΐ|θεί με αξιοπιστία το 
μέγεθος των διασυνοριακών αγοραστικοί ροο>ν ανά προϊόν. 
Κατά συνέπεια, τόσο η αξιολόγηση των γενικοΥν τάσεων των διασυνοριακών 
συναλλαγών, όσο και τα συγκεκριμένα πορίσματα της μελέτης δεν παρέχουν επαρκή 
στοιχεία που να δικαιολογούν μείζονες μεταβολές του ισχύοντος σιχπήμπτος 
συντελεστών του ΦΠΑ. Ωστόσο, η αξιολογική αυτή αφορά μόνο την ικριστάμενη 
κατάσταση και βασίζεται στην υπόθεση ότι πράγματι εφαρμόζονται τα ισχύοντα 
καθεστώτα φορολογίας και ότι η συμπεριφορά το)ν επιχειρήσεων xcn των 
καταναλωτών δεν θα παρουσιάσει σημαντικές αλλαγές. 
Ταυτόχρονα, είναι σαφές ότι το υφιστάμενο σύστημα φορολογίας καθεαυτό -το οποίο 
βασίζεται σε ευρεία εφαρμογή της αρχής της χώρας προορισμού και σε ορισμένα ειδικά 
καθεστώτα- παρεμποδίζει την πλήρη αξιοπούρη της ενιαίας αγοράς. Η παρούσα 
πολύπλοκη και ανομοιογενής διάρθροχτη των συντελεστών αποτελεί συνέπεια της 
επιμονής των κρατών μελών να διατηρούν, για εσωτερικούς πολιτικούς και 
οικονομικούς λόγους, τις υφιστάμενες διαφορές μεταξύ το>ν συντελεστούν. Η 
προβλεπόμενη συνέχιση της ολοκλήροχιης το)ν αγορών θα εντείνει τον ανταγο)νισμό, 
θα οδηγήσει σε περαιτέρω προσέγγιση των τιμών και, εν τέλει, σε προσαρμογή της 
διάρθρωσης των αγοραστικών συνηθειών. Με την καθιέρωση του ενιαίου νομίσματος 
και την αυξημένη προσφυγή στο ηλεκτρονικό εμπόριο ενδέχεται να ενταθούν 
σημαντικά οι τάσεις αυτές. Συνεπώς, είναι πιθανό ότι στο μέλλον θα επιδεινωθούν 
περαιτέρω οι περιοριστικές συνέπειες τΐ|ς υφιστάμενης διάρθρωσης των συντελεστών 
του ΦΠΑ. Ακόμη και υπό το σημερινό μεταβατικό καθεστώς, η περαιτέρω εναρμόνιση 
των συντελεστών του ΦΠΑ θα αποδειχθεί πιθανώς απαραίτΐ|τη καθώς οι διάφοροι 
κλάδοι (προϊόντων και υπηρεσιών) καθίστανται ολοένα και περισσότερο 
ανταγωνιστικοί στο διασυνοριακό εμπόριο. 
3.2 Η επίδραση των συντελεστή του ΦΙ ΙΛ στη διάρθρωση των διασυνοριακά 
αγορών και προμηθειών: ανάλυση συγκεκριμένων περιπ:τ(ί>σεων 
Η Επιτροπή λαμβάνει τακτικά εκθέσεις και καταγγελίες σχετικά με συγκεκριμένες 
περιπτώσεις όπου, όπως υποστηρίζεται, οι διαφορές των συντελεστούν του ΦΠΑ 
αποτελούν την αιτία σημαντικοί στρεβλοχτεων του ανταγωνισμού μεταξύ 
επιχειρήσεων. Είναι προφανές ότι στην παρούσα έκθεση δεν μπορούν να εξετασθούν 
λεπτομερώς οι διάφορες περιπτώσεις που αναφέρθιικαν στην Επιτροπή (πολλές από 
τις οποίες είναι εμπιστευτικές ή καλύπτονται (ίπό διατάξεις περί προστασίας των 
δεδομένων). Σε συγκεκριμένες περιπτοχτεις, η Επιτροπή ήλθε σε επαφή με τις αρμόδιες 
εθνικές αρχές για να συγκεντρώσει περισσότερες πληροφορίες ή για να αναζιπήσει 
σχετικές εξηγήσεις.. 
Ωστόσο, δύο εγγενή προβλήματα που προκαλεί η σημερινή διάρθρωση των 
συντελεστών ΦΠΑ μπορεί να θεωρηθεί ότι αποτελούν τις βασικές αιτίες ορισμένων 
στρεβλωτικών επιπτώσεων στην ανταγο)νιστική θέση το>ν υποκειμένων (ΤΤΟ φόρο (οι 
οποίες, με τη σειρά τους, δεν επιτρέπουν στον τελικό καταναλωτή να επωφεληθεί 
πλήρως από την ενιαία αγορά): (α) ο προαιρετικός χαρακτήρας του Παραρτήματος Η 
και (β) η έλλειψη κοινών ορισμών εντός των κατιιγοριων που περιλαμβάνει το 
παράρτημα Η. 
Επί του παρόντος, τα κράτη μέλη μπορούν να επιλέξουν να εφαρμ,όζουν έναν ή δύο 
μειωμένους συντελεστές στις κατηγορίες προϊόντων και υπηρεσιών που ορίζονται στο 
παράρτημα Η. Μπορούν να εφαρμόζουν ή όχι μειωμένο συντελεστή ΦΠΛ σε διάφορα 
είδη. Στο Παράρτημα 2 της παρούσας έκθεσης παρατίθεται πίνακας που δείχνει σε. ποιο 
βαθμό έχουν χρησιμοποιήσει τα κράτη μέλη τη δυνατότητα τους να εφαρμόζουν 
μειωμένο συντελεστή στις 17 διαφορετικές κατηγορίες του Παραρτήματος Η. Είναι 
προφανές ότι η άνιση μεταχείριση, όσον αφορά τον ΦΠΛ, ταυτόσημων προϊόντων και 
υπηρεσιών στην Κοινότητα ενδέχεται να οδυ^ήσει σε στρεβλοκτεις του ανταγο>νισμού. 
Ασφαλώς είναι αληθές ότι οι κατηγορίες υπηρεσιών του Ι Ιαραρτήματος Η λόγω της 
φύσης τους δεν περιλαμβάνονται μεταξύ των οικονομικοί δραστηριοτήτων που 
μπορούν εύκολα να ασκηθούν σε διασυνοριακό επίπεδο. Επίσης, και τα προϊόντα του 
Παραρτήματος Η δεν εμπίπτουν στα είδη εκείνα που για να τα αγοράσουν οι ιδιώτες θα 
διένυαν μεγάλες αποστάσεις. Ωστόσο, η Επιτροπή θεωρεί ότι η εκτίμηση αυτή δεν 
απεικονίζει πλήρως την κατάσταση του 1996. Πριν από την εξέταση ανά κατιιγορία (βλ. 
κεφάλαιο 4), αξίζει να σκεφθούμε τα εξής: η διαφορά των συντελεστούν των προϊόντων 
και υπηρεσιών του Παραρτήματος Η ανέρχεται τουλάχιστον σε 20% (μεταξύ 5% και 
25%) και φθάνει το 25%, εάν λιωθούν υπόψη οι υπερ-|ΐειωμένοι και οι μηδενικοί 
συντελεστές. Συνεπώς, η προκύπτουσα δυνατόττ]τα εξοικονόμιρης σημαντικοί πόρων 
αποτελεί κίνητρο για την αγορά προϊόντων και, σε. μικρότερο βαθμό, υπηρεσιών από 
το εξωτερικό, ακόμη και όταν τούτο συνεπάγεται σημαντικές δυσκολίες. Για 
παράδειγμα, στον ιατρικό τομέα, οι επιχειρήσεις και οι επιττ)δευματίες έχουν τη 
δυνατότητα να εκμεταλλευθούν τις διαφορές στις διεθνείς τιμές, εφόσον οι τιμές αυτές 
επηρεάζονταν από τους συντελεστές ΦΠΛ. 
Επιπλέον, τα κράτη μέλη τείνουν να επιλέγουν αγαθά και υπηρεσίες από μια κατιιγορία 
του παραρτήματος II και όχι να περιλαμβάνουν ολόκληρη την κατηγορία στο μειωμένο 
τους συντελεστή. Σε ορισμένες περιπτο'κτεις γίνονται τέτοιες διακρίσεις ακόμη και όταν 
χρησιμοποιείται η συνδυασμένη ονοματολογία για να προσδιορισθεί το ακριβές 
περιεχόμενο μίας δεδομένης κατηγορίας. II Επιτροπή έχει υπόψη της ορισμένες 
περιπτώσεις στις οποίες τα κράτη μέλη κάνουν διακρίσεις εντός μίας συγκεκριμένης 
κατηγορίας του Παραρτήματος ΓΙ, γεγονός που αποτελεί ααί)αιρεσία. 
Παρότι είναι δύσκολο να κατανοηθεί η άνιση αυτή μεταχείριση ιδίων ουσιαστικά 
προϊόντων ή υπηρεσιών, μπορεί να υποστηριχθεί ότι η μεταχείριση αυτή δεν προκαλεί 
στρεβλώσεις σε. ενδοκοινοτικό επίπεδο μεταξύ εθνικών και αλλοδαποί προμτ|θευτών 
καθότι εφαρμόζεται εξ ίσου σε αμφότερους. Στην πράξη όμως, οι αρμόδιες 
φορολογικές αρχές λαμβάνουν γνακτη των διακρίσεων αυτών μόνον κατά την 
εκπλήρωση επιπρόσθετων υποχρεώσεων δήλωσης (π.χ. ενδοκοινοτική απόκτηση). 
Έτσι, οι εθνικοί παραγωγοί ενδέχεται να εποχρελούνται πάντοτε από το μειωμένο 
συντελεστή, άσχετα από το χαρακτήρα των παραγόμενων προϊόντων ή των 
παρεχόμενων υπηρεσιών, ενώ οι αλλοδαποί ανταγωνιστές τους υφίστανται τις 
συνέπειες από τον ορθώς επιβαλλόμενο κανονικό συντελεστή του ΦΠΛ. 
Επίσης, η Επιτροπή δέχεται συχνά καταγγελίες για στρεβλώσεις του ανταγωνισμού 
εντός ενός κράτους μέλους, οι οποίες οφείλονται σε ανομοιογενή μεταφορά των 
κατηγοριών του παραρτήματος II. Οι στρεβλοχτεις αυτές είναι ίδιες για όλες τις 
επιχειρήσεις και τους πολίτες της Κοινότητας και για το λόγο αυτόν δεν υπάγονται 
στην αρμοδιότητα της Επιτροπής βάσει των κανόνων ανταγοινισμού για τη λειτουργία 
της ενιαίας αγοράς, αλλά η ύπαρξη τους αξίζει ασφαλώς να αναφερθεί. Πρέπει να 
σημειωθεί ότι σύμφωνα με. τις βασικές αρχές της έκτης οδηγίας ΦΠΛ δεν μπορεί να 
εφαρμοστεί διαφορετικός συντελεστής σε ίδια προϊόντα και υπηρεσίες. Τυχόν διαφορά 
συντελεστή πρέπει να δικαιολογείται (*πό αντικειμενικούς λόγους. Η 1'ίπιτροπή έχει ήδη 
επιμείνει στη βασική αυτή αρχή σε άλλους τομείς και σε μία περίπτωση κινήθΐ|κε 
διαδικασία παράβασης. 
Η έλλειψη σαφών κοινών ορισμο')ν το>ν κατηγοριών του Παραρτήματος II οδιιγεί 
επίσης σε εντυπωσιακά μεγάλο αριθμό "οριακών" περιπτοχτεων. Eut παράδειγμα, 
πολλά κράτη μέλη εφαρμόζουν μειωμένο συντελεστή στο τσάι και στον καφέ και 
κανονικό συντελεστή στα ανα\|ηικτικά. Ωστόσο, εύλογα προκύπτει το ερώτημα εάν το 
παγωμένο τσάι σε κουτιά πρέπει να θεωρηθεί <υς τσάι ή ως ανα\|η»κτικό, ενώ το ίδιο 
ισχύει για ορισμένα προϊόντα έτοιμου καφέ. Το ίδιο ζήτημα, δηλ. του συντελεστή που 
πρέπει να εφαρμοσθεί, τίθεται και στην περίπτοκτη δύο προϊόνκον τα οποία υπόκεινται 
σε διαφορετικούς συντελεστές ΦΠΛ, πωλούνται μαζί και δεν [Απορούν να 
διαχωριστούν. Και στην περίπτοκτη αυτή δεν υπάρχουν κριτήρια αποφασιστικής 
σημασίας για να προσδιορισθεί, για παράδειγμα, εάν είναι σημαντικότερος ο ψιιφιακός 
δίσκος (CD) ή το βιβλίο, όταν τα δύο προϊόντα πο)λούνται μαζί ως ένα είδος (στη 
συγκεκριμένη περίπτωση, λεξικό). Τα ανωτέρω αποκαλύπτουν τα βασικά προβλήματα 
της σημερινής διάρθρωσης των συντελεστών του ΦΠΑ που έρχονται σε αντίθεση με 
βασικές αρχές του φόρου και είναι σχεδόν βέβαιο ότι προκαλούν στρεβλοχτεις του 
ανταγωνισμού. 
Δυστυχώς, η Επιτροπή δεν είναι σε θέση να προσδιορίσει ποσοτικά και με ακρίβεια τις 
στρεβλωτικές συνέπειες των ανωτέρω βασικών προβλημάτων. Είναι αληβές ότι όταν 
εγκρίθηκε η οδηγία για τους συντελεστές ΦΠΛ (92?77/ΕΟΚ), το Συμβούλιο γνώριζε ότι 
ενδέχεται να προκύ\|κ3υν ελάσσονος σημασίας στρεβλο'κτεις από τον τρόπο JA* τον 
οποίο είχε καταρτισθεί το Παράρτημα 11 και ότι η σημερινή κατάσταση δεν απαιτεί 
επειγόντως τη λήψη μέτρονν, όπως αναφέρεται ανοντέρω, πολύ περισσότερο δε τη 
στιγμή που το θέμα της εναρμόνισης των συντελεστούν θα αντιμετωπιστεί ούτως ή 
άλλως στο πλαίσιο του νέου κοινού (τυστήματος ΦΠΛ για την ενιαία αγορά. Ωστόσο, ο 
αυξανόμενος αριθμός προβληματικοί περιπτοχτεων οδηγεί την Επιτροπή στο 
συμπέρασμα ότι επιβάλλεται η στενή παρακολούθηση της κατάστασης και ότι ίσο>ς 
αποδειχθούν αναπόφευκτες μελλοντικές προντοβουλίες στον εν λόγο) τομέα. Τα κράτη 
μέλη καλούνται ρητά να καταβάλουν προσπάθειες για την επίλυση το)ν ανωτέρω 
προβλημάτων. 
4 ΕΠΑΝΕΞΕΤΑΣΗ ΤΟΥ ΠΕΛΙΟΥ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΜΕΙΩΜΕΝΟΥ 
ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΦΠΑ 
4.1 Κριτήρια επανεξέτασης του πεδίου εq>«ρμ<>γής του μειωμένου συντελεστή 
ΦΠΑ 
Η νομική βάση της παρούσας έκθεσης, το άρθρο 12, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο της 
έκτης οδηγίας ΦΠΑ, αναφέρει τα εξής: 
"Βάσει έκθεωις της Επιτροπής, το Συμβούλιο, αρχής γενομένης από το 
1994, θα επανεξετάζει το πεδίο είραρμογής τα/ν μειωμέ\'α)ν σι^τελε^πχσν 
κάθε dm χρόνια. Το Σνμβονλιο, αποφασίζοντας ομόψιϊνα κατόπιν 
πρόταωις π/ς Επιτροπής, μπορεί να αποφασίσει να τροποποιήσει τον 
κατάλογο προϊόντα/ν και νπηρεσκίη* τον Παραρτήματος II " 
Όπως διαπιστώνεται από τα ανωτέρω, η υφιστάμενη αλληλεξάρτιρη [ΐεταξύ της 
διάρθρωσης των συντελεστούν του ΦΠΛ και της συνολικής λειτουργίας της ενιαίας 
αγοράς (από απόψεως διασυνοριακοί συναλλαγοτν) στο πλαίσιο του μεταβατικού 
καθεστώτος ΦΠΑ, δεν απαιτεί την σικττηματική τροποποίηση το)ν συντελεστο)ν του 
ΦΠΑ. Ωστόσο, συγκεκριμένες καταγγελίες αποκαλύπτουν την ύπαρξη προβλημάτων σε 
ορισμένες πτυχές της υφιστάμενης κατάστασης. 
10 
Το παρόν κεφάλαιο εξετάζει αναλυτικά τις διάφορες κατηγορίες του Παραρτήματος Η, 
τα αιτήματα για διεύρυνση του Παραρτήματος Η και την ειδική περίπτωση της 
προμήθειας ορισμένων ενεργειακών προϊόντων (άρθρο 12, παράγραφος 3, σημείο'β). 
Στο πλαίσιο αυτό η Επιτροπή έχει δεχθεί πολλά διαβήματα εκ μέρους διαφόρων 
εμπορικών και βιομηχανικών ομοσπονδιών με αίτημα να περιληφθεί ο τομέας τους στο 
πεδίο εφαρμογής του μειωμένου συντελεστή κατά την επόμενη επανεξέταση. 
Όπως προαναφέρεται, το βασικό κριτήριο για την επανεξέταση του [Λειωμένου 
συντελεστή του ΦΠΑ και για την εξέταση του Ι Ιαραρτήματος II και του άρθρου 12, 
παράγραφος 3, σημείο β) έχει τεθεί με το άρθρο 99 της Συνθήκης ΕΚ, το οποίο 
αναφέρεται σε εναρμόνιση νομοθεσιών, στο βαθμό που η εναρμόνιση αυτή είναι 
αναγκαία, και ειδικότερα ορίζει ότι η εναρμόνιση είναι αναγκαία για να διασφαλισθεί η 
εγκαθίδρυση και λειτουργία της ενιαίας αγοράς. Έτσι, η παρούσα εξέταση εστιάζεται 
στο κατά πόσον απαιτείται οποιαδήποτε τροποποίηση των ισχυουσών διατάξεων για 
την επίλυση προβλημάτων στρέβλωσης του ανταγο)νισμού. 
Έτσι, κάθε αξιολόγιρη των πλεονεκτήματος και μειονεκτημάπον που παρουσιάζει η 
εφαρμογή μειωμένου συντελεστή ΦΠΛ σε έναν συγκεκριμένο τομέα, προϊόν ή υπηρεσία 
μπορεί να γίνει μόνον υπό το πρίσμα του γενικού αυτού κανόνα της Συνθήκης στον 
τομέα της έμμεσης φορολογίας. Με άλλα λόγια , ακόμη και εάν δεν υπάρχουν σαφείς 
ενδείξεις στρέβλωσης του ανταγωνισμού σε μία συγκεκριμένη περίπτωση, όλα τα 
επιχειρήματα υπέρ και κατά της μείωσης του ΦΙ ΙΑ πρέπει να (Αξιολογηθούν με κριτήριο 
τις συνολικές τους συνέπειες στην λειτουργία της ενιαίας (Αγοράς. Σε ό,τι αφορά τον 
ΦΠΑ, το Συμβούλιο έχει καταστήσει απολύαος σαφές ότι η ολοκλήρωση της ενιαίας 
αγοράς απαιτεί τη μετάβαση σε. ένα σύστημα ΦΠΛ βασισμένο στη φορολογία 
προϊόντων και υπηρεσιών στο κράτος μέλος προέλευσης (άρθρο 28, παράγραφος 1 της 
έκτης οδηγίας). Επομένως, οποιαδήποτε συλλογιστική σ/ετικά με το πεδίο εφαρμογής 
του μειωμένου συντελεστή ΦΠΛ δεν μπορεί να (Αγνοεί τις πιθανές επιπτοχτεις της στο 
ανωτέρω πρόγραμμα για ένα κοινό σύστημα ΦΠΛ στην ενιαία (Αγορά. 
Η συλλογιστική στην οποία βασίζεται το Παράρτημα II και το ιστορικό πλαίσιο των 
σχετικών αποφάσεων του Συμβουλίου δεν παρουσιάζονται στην παρούσα έκθεση, 
καθότι αυτό έγινε, κατά τρόπο αναλυτικό στην προιιγούμενη έκθεση. 
4.2 Επανεξέταση των δκ^όρων κατηγοριών του Παραρτήματος Η 
Όπως υπογραμμίζεται ανωτέρω, ο προαιρετικός χίΑρακτήρας του Παραρτήματος Η και 
ο σχετικά ευρύς ορισμός των κατιιγοριών του δημιουργεί βασικά τεχνικά προβλήματα 
που χρειάζονται εκ του σύνεγγυς παρακολουθητή και εξέταση. Ωστόσο, για ορισμένες 
κατηγορίες, διάφορες ομάδες συμφέροντος έχουν ζητήσει από την Επιτροπή να 
περιληφθούν ορισμένα προϊόντα ή υπηρεσίες στο πεδίο εφαρμογής του μειωμένου 
συντελεστή ΦΠΑ. Το παρόν κεφάλαιο πραγματεύεται τις σημαντικότερες περιπτώσεις 
αυτού του είδους και μεταφέρει τη διεξαχθείσα γενική <τυζήτΐ|ση για ορισμένες 
κατηγορίες. Οι ακόλουθοι τομείς είναι οι σημαντικότεροι: γεωργία, υγεία, μεταφορά 
επιβατών, πολιτισμός, κοινωνική πολιτική. 
11 
Γεωργία 
Τα υπό εξέταση αγροτικά προϊόντα είναι εκείνα που δεν περιλαμβάνονται στο 
Παράρτημα Η (κατηγορία 1 ). και (τυγκεκριμένα τα κομμένα λουλούδια, στα 
διακοσμητικά φυλλώματα, στους βολβούς, στις ρίζες και τα παρεμφερή και στα 
καυσόξυλα. Στη συζήτηση που πραγματοποιήθιικε στο Συμβούλιο σχετικά με την 
πρόταση της Επιτροπής10, κατέστη φανερό ότι τα κράτη μέλη έχουν διαφορετικές 
απόψεις ως προς το συντελεστή του ΦΠΑ που θα έπρεπε, καταρχήν να εφαρμόζεται στα 
αγροτικά προϊόντα. Ορισμένα κράτη μέλη επιθυμούν να επεκταθεί το πεδίο εφαρμογής 
του μειωμένου συντελεστή ΦΠΑ ώστε. να καλύψει όλα τα αγροτικά προϊόντα, ενώ άλλα 
κράτη μέλη προτιμούν τη διατήρηση του σημερινού καταλόγου. 
Στον τομέα των ειδών διατροφής παρατηρείται έντονη διασυνοριακή (Αγοραστική 
δραστηριότητα. Οι αγορές αυτού του είδους (Αποτελούσαν ανέκαθεν χαρακτηριστικό 
στοιχείο των ενδοκοινοτικών συναλλαγών στον εν λόγω τομέα (Αλλά, σύμφωνα με τα 
στοιχεία όλων των ερευνών που έχει στη διάθεση της η Επιτροπή, οι αγορές αυτές δεν 
επηρεάζονται κατά βάση (Από τις διαφορές των συντελεστ<ί>ν του ΦΠΑ. Πολύ συχνά 
πραγματοποιούνται αγορές ειδών διατροφής (Από γειτονικά κράτη μέλη, παρόλο που οι 
εφαρμοζόμενοι συντελεστές είναι υψηλότεροι. Επί του παρόντος, δεν θεωρείται 
σκόπιμο να γίνει ειδική τροποποίιμη του Παραρτήματος 11 στον εν λόγω τομέα. 
Υγεία 
Ο μειωμένος συντελεστής του ΦΠΑ που εφαρμόζεται στα φαρμακειΠΊκά προϊόντα 
(κατηγορία 3) ή στον ιατρικό εξοπλισμό (κατηγορία 4) (Αποτελεί ένα πολύ καλό 
παράδειγμα των προαναφερθέντος προβλήματος σχετικά με την ασάφεια πον ορισμο')ν. 
Τι "χρησιμοποιείται συνήθως για την υγειονομική περίθαλψη" και τι "προορίζεται 
συνήθως για την ανακούφιση και θεραπεία της αναπηρίας"; Σε ορισμένα κράτη μέλη τα 
ζητήματα αυτά προκαλούν προστριβές μεταξύ των των αρμόδιων αρχών και των 
ενδιαφερόμενων επιχειρήσεων σχετικά με. το κατά πόσο οι τομείς ή τα προϊόντα τους 
περιλαμβάνονται στο Παράρτημα Η.. Το γεγονός αυτό δεν προξενεί έκπλι|ξη αν λτκρθεί 
υπόψη η ασαφής δκχτύπωση της σχετικής διάπϊξης. 
Μεταφορά επιβατών 
Η φορολογία της μεταφοράς επιβατών (κατηγορία 5) (Αποτελεί ένα πολύ σύνθετο και 
ειδικό θέμα. Σήμερα τα κράτη μέλη φορολογούν τις "μεταφορές" κατά πολύ 
διαφορετικούς τρόπους και εφαρμόζουν συντελεστές ΦΠΛ που κυμαίνονται (Από το 
μηδέν (απαλλαγή με επιστροφή του φόρου που έχει επιβλΐ|θεί στο προηγούμενο στάδιο) 
μέχρι το 25%. Με τον τρόπο airro, τα κράτη μέλη εισάγουν διακρίσεις [ΐεταξύ των 
διαφόρων μέσων μεταφοράς, των εγχώριων μεταφορών και Τ(ον ενδοκοινοτικών ή 
διεθνών μεταφορών κλπ. Η Επιτροπή έχει υπόψη της ότι η υφιστάμενη κατάσταση 
δημιουργεί ορισμένα πρακτικά προβλήματα στις επιχειρήσεις του τομέα και ότι 
υφίστανται σοβαρά προβλήμχΑτα στρέβλοχτης του ανταγοίνισμ,ού. II Επιτροπή γνο>ρίζει 
επίσης ότι ο τομέας των μεταφορών έχει ιδιαιτερότητες, που ενδεχόμενος καθιστούν 
απαραίτητη μία διαφορετική μεταχείριση στον τομέα του ΦΙ ΙΑ. 
10 Β. υποσημείωση 3. 
12 
Για το λόγο αυτόν ανατέθΐ|κε η εκπόνηίτη μελέτης με τους ακόλουθους στόχους: ((A) να 
εκτιμηθούν οι επιπτώσεις από την χριριμοπούιση διαφορετικών [ΐεθόδων εφαρμογής 
του ΦΠΑ στις υπηρεσίες μεταφοράς επιβατών, (β) να διερευνηθεί η τυχόν ύπαρξη 
ανισορροπιών στο επίπεδο του ανταγοννισμού μεταξύ το>ν διαφόρων μπτοον μεταφοράς 
στο ίδιο δρομολόγιο (ιδιαίτερα TCOV μεταφορών με τρένα μεγάλης ταχύτψας σε σχέση 
με τις αεροπορικές μεταφορές), (γ) να προβλεφθεί η επίδραση στις τιμές ((Απόλυτη και 
σχετική) από μία ενδεχόμενη τροποποίΐ]ση των ισχυόντων κανόνων εδαφικότίπας, σε 
συνάρτηση με όλες τις πιθανές μεθόδους φορολογίας (φορολογία στον τόπο 
αναχώρησης, άφιξης, εγκατάστασης ή στον τόπο όπου φορολογείται ο αγοραστής;), και 
(δ) να επισημανθούν τα προβλήματα που σχετίζονται με το δικαίωμα έκπτωσης για 
επαγγελματικά ταξίδια. 
Πoλιτισμόc 
Η κατηγορία του Παραρτήματος Η που έχει προκαλέσει τις περισσότερες συζητήσεις 
είναι εκείνη που περιλαμβάνει τα βιβλία, τα περιοδικά και τις εφημερίδες (κατηγορία 
6). Πάντως, συχνά η συζήτηση αυτή επεκτείνεται και στην φορολογία πολιτιστικών 
εκδηλώσεων εν γένει (κατηγορία 7). Στο πλαίσιο αυτό υπάρχουν δύο κυρίως 
συλλογιστικές που συνιιγορούν υπέρ της διεύρυνσης του πεδίου εφαρμογής του 
μειωμένου συντελεστή του ΦΠΑ: 
Πρώτον, η βιομηχανία δίσκων και ταινιών βίντεο ζητεί να υπαχθούν στο μειωμένο 
συντελεστή του ΦΠΑ οι ψηφιακοί δίσκοι, οι δίσκοι βινυλίου, οι κασέτες και οι ταινίες 
βίντεο. Υποστηρίζεται ότι υφίσταται διακριτική μεταχείριση κατά των ψηφιακών 
δίσκων κλπ. σε σχέση με άλλα μέσα, όπο>ς τα βιβλία, οι εφημερίδες, τα μουσεία, οι 
κινηματογράφοι, το θέατρο κλπ. Επιπλέον, υποστηρίζεται ότι μεσοπρόθεσμα η μείωση 
του ΦΠΑ θα αντισταθμιστεί από (Αύξηση των εσόδων, καθώς οι συνολικές πωλήσεις 
ψηφιακών δίσκων κλπ. θα αυξΐ)θούν χάρη στη μείωση του επιπέδου φορολογίας. 
Επιπλέον, ορισμένα κράτη μέλη και ιδιαίτερα η Γαλλία έχουν υποβάλει το ίδιο κατ' 
ουσίαν αίτημα, σε ευρύτερο πλαίσιο. Υποστηρίζουν ότι ο χαρακτήρας τ(ον ψηφιακοτν 
δίσκων, των δίσκων βινυλίου, των κασετών, TCOV ταινιών βίντεο κλπ. ως μέσων 
επικοινωνίας και διάδοσης των πολιτιστικοί οιξιών είναι συγκρίσιμος με εκείνο των 
βιβλίων και ότι οι ιστορικοί λόγοι για την ευνοϊκότερη μεταχείριση το>ν βιβλίων σε 
σχέση με τους δίσκους κλπ. δεν υφίστανται πλέον στην "κοινωνία των πληροφοριών". 
Ο μειωμένος συντελεστής του ΦΠΑ θα τόνο>νε τη ζήτηση δίσκων κλπ. και κατ' αυτόν 
τον τρόπο θα ενθάρρυνε την παραγωγή τέχνης, μο\χτικής κλπ. στην Ευρώπη. Επίσης, 
υπογραμμίσθηκαν τα δυν»]τικά εκπαιδευτικά οφέλη από μια τέτοια εξέλιξη. 
Επί του παρόντος, η Επιτροπή δεν έχει πεισθεί (Απόλυτα (Από την ανωτέρω 
συλλογιστική. Τα περισσότερα κράτη μέλη θεωρούν ότι το μεγαλύτερο μέρος των 
πωλήσεων στον εν λόγω τομέα (Αφορά τον ελεύθερο χρόνο και την ψΐΓ/αγο)γία και ότι 
δεν έχει πολιτιστικό χαρακτήρα. Στην πράξη είναι πολύ δύσκολο να γίνουν παρόμοιοι 
διαχωρισμοί. Το ίδιο μπορεί να υποστηριχθεί για τα βιβλία. Ωστόσο, από ιστορική 
άποψη, τα βιβλία εμφανίστηκαν προπα και απέκτΐ|σαν ένα προνομιακό καθεστώς που 
δεν επεκτάθηκε στα νεότερα μέσα μετάδοσης. 'Οπως είναι φανερό, τα βιβλία 
εξακολουθούν να θεωρούνται ευρέως <ος το πραπαρχικό μέσο πολιτιστικής 
επικοινωνίας. Ωστόσο, η ανάπτυξη επιχειρημ.άτο)ν στο πλαίσιο (Αυτό δεν έχει νόημα 
καθότι οποιοδήποτε κριτήριο για την (Αξιολόγηση του τι είναι "ψυχαγωγία" και τι 
"πολιτισμός" έχει σε. μεγάλο βαθμό υποκειμενικό χαρακτήρα. 
13 
Η σημαντική διαφορά μεταξύ βιβλίων και ψηφιακοί δίσκων κλπ. είναι ότι τα βιβλία 
μπορούν να διαβαστούν άμεσα, ενώ οι ψιιφιακοί δίσκοι κλπ. (Απαιτούν περαιτέρω 
τεχνικό εξοπλισμό για την πρόσβαση στην πληροφορία. Εάν εξετασθεί το ενδεχόμενο 
εφαρμογής μειωμένου συντελεστή, προκύπτει το ζήτημα του κατά πόσο ο συντελεστής 
αυτός πρέπει να εφαρμοσθεί και στον εξοπλισμό. Αλλα προβλήματα αφορούν τα μέσα 
καταγραφής πληροφοριών, όπως οι βιντεοκασέτες, τις συνδρο[ΐές που καταβάλλονται 
για την πρόσβαση σε πληροφορίες μέσω δικτύων όπως το INTERNET κοκ. Ως εκ 
τούτου, οποιαδήποτε επέκταση της εφαρμογής του μειωμένου συντελεστή θα απαιτούσε 
την ανάπτυξη νέας φιλοσοφίας για την αιτιολόγιρή της, ενώ παράλληλα είναι πιθανό 
ότι δεν θα προκύψει κανένα πρακτικό κριτήριο (Από την εξέταση παραγόντων με 
αποκλειστικώς πολιτιστικό ή εκπαιδευτικό χαρακτήρα. 
Δεύτερον, ο εκδοτικός κλάδος και οι ομοσπονδίες εκδοτών υποστηρίζουν ότι η 
ισχύουσα δυνατότητα εφαρμογής του μειωμένου συντελεστή στα βιβλία πρέπει να 
επεκταθεί σε αντίστοιχα σύγχρονα προϊόντα όπως οι ψηφιακοί δίσκοι που περιέχουν 
πληροφορίες οι οποίες (ΐυνήθως (και παλαιότερα) δημοσιεύονται μόνο σε βιβλία. Η 
Επιτροπή θεωρεί ότι είναι πολύ δύσκολο, αν όχι αδύνατο, να οριστεί αυτή η 
υποκατάσταση. Ακόμη και το CD-ROM, του οποίου το περιεχόμενο είναι ίδιο με το 
περιεχόμενο ενός βιβλίου, (Αποτελεί διαφορετικό προϊόν. Οι ψιιφιακοί δίσκοι απαιτούν 
την χρησιμοποίιρη περαιτέρω εξοπλισμού ο οποίος παρέχει δυνατότητες πρόσβασης 
σε πληροφορίες (ευρετηρίαση, θεματική αναζήτηση κλπ.) που υπερβαίνουν εκείνες που 
προσφέρονται στο χρήστη ενός βιβλίου. 
Εφαρμόζοντας ουσιαστικά το ίδιο σκεπτικό, η Γαλλία μείωσε τον συντελεστή του ΦΠΑ 
για τα CD-ROM, τις υπηρεσίες ανοικτής γραμμής, το λογισμικό των "πολυμέσων" κλπ. 
από 20,6% σε 5,5%.Σε κάθε περίπτωση, τα ζητήματα αυτά θα πρέπει να εξετάζονται στο 
ευρύτερο πλαίσιο των επιπτώσεων που προκαλούν στα φορολογικά (τυστήματα οι 
τεχνολογικές εξελίξεις(π.χ. ηλεκτρονικό εμπόριο κλπ.) 
Κοινωνική πολιτική 
Όσον αφορά την παροχή, κατασκευή, ανακαίνιση και μετατροπή κατοικιών που 
χορηγούνται στο πλαίσιο της κοινωνικής πολιτικής (καττινορία 9). διαπιστο)νεται ότι 
ορισμένα κράτη μέλη τείνουν να συγκαταλέγουν στην υποκατιιγορία αυτή όλα τα είδη 
των υπηρεσιών του τομέα των κατασκευών. II Επιτροπή εξετάζει επί του παρόντος τα 
ενδεικνυόμενα νομοθετικά μέτρα. Πρέπει να σημειωθεί ότι η έλλειψη κοινών ορισμών 
δεν επιτρέπει τη διευρυμένη εφαρμογή της κατηγορίας στην ιδιαίτερη αυτή περίπτοκτη 
η υπό εξέταση κατηγορία περιορίζεται αιχττηρά στον τομέα Τ(ον κοινο)νικο')ν κατοικιών 
και δεν θα πρέπει να γίνεται επίκληση αυτής της έλλειψης κοινών ορισμών (ος 
δικαιολογία για την ευρύτερη εφαρμογή του εν λόγο) μειωμένου συντελεστή ΦΙ ΙΑ. 
Συμπέοασιια 
Εν κατακλείδι, όλα τα αιτήματα διεύρυνσης του πεδίου εφαρμογής το)ν υφιατά[ΐενα)ν 
κατηγοριών του Παραρτήματος II θέτουν ορισμένα ειδικά τεχνικά προβλήματα που δεν 
πρέπει να υποτιμηθούν. Μία συνολική αξιολόγηση βάσει TÎOV προαναφερόμενων 
κριτηρίων αποκαλύπτει τα σοβαρά ουσιαστικά ζητήματα που εγείρουν τα (Αιτήματα 
αυτά.. Καταρχάς, η διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής το>ν μεκομένων συντελεστών 
ΦΠΑ θα είχε σημαντικές επιπτώσεις στα φορολογικά έσοδα. Πιθανώς θα έπρεπε, να 
ληφθούν αντισταθμιστικά μέτρα, τα οποία θα ήταν αντιλαϊκά και κυρίως 
αντιπαραγωγικά. 
14 
Από θεωρητική άποψη, πρέπει να υπογραμμιστεί ότι ο ΦΠΑ είναι ένας ουδέτερος, 
ευρείας εφαρμογής επαναληπτικός φόρος επί της κατανάλωσης, ο οποίος εξ ορισμού 
δεν αποτελεί το καταλληλότερο μέσο για την επιλογή συγκεκριμένων δραστηριοτήτων 
κοινωνικού, πολιτιστικού κλπ. χαρακτήρα με σκοπό την ευνοϊκή φορολογική 
μεταχείριση τους. Από οικονομική άποψη είναι γεγονός ότι άλλα μέσα (όπως η άμεση 
επιδότηση ή οι μειώσεις της άμεσης φορολογίας1 ') είναι πολύ αποτελεσματικότερα και 
αποδοτικότερα και δεν προκαλούν τόσες πολλές ανεπιθύμητες παρενέργειες. 
Ασφαλώς, τούτο ισχύει και για τους μειωμένους συντελεστές του ΦΠΑ που 
εφαρμόζονται στα προϊόντα και τις υπηρεσίες του Παραρτήματος Η. Ωστόσο, το 
ερώτημα είναι εάν θα έπρεπε η Ιιπιτροπή να προτείνει ορισμένες τροποποιήσεις του 
Παραρτήματος Η. Η απάντηση είναι ότι μέχ°Λ σήμερα υπάρχουν λιγοστές ενδείξεις 
περί της ύπαρξης επιτίΑκτικής (Ανάγκης για διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής των 
υπαρχουσών κατηγοριών. 
4.3 Εξέταση αιτημάτων εισαγωγής νέων ειδικ<ί>ν κατηγοριών στο Παράρτημα Η 
Συζητήσεις ιιε κράτη μέλη και βιομηνανίες 
Διάφοροι κλάδοι οικονομικής δραστηριότητας ή/και αντιπροσωπευτικές οργανοχτεις 
από ορισμένα κράτη μέλη έχουν αναλάβει εκστρατεία υπέρ της διεύρυνσης του 
Παραρτήματος Η. Το σημαντικότερο θέμα στο πλαίσιο αυτό είναι το (Αίτημα να 
εφαρμοστεί ο μειωμένος συντελεστής ΦΠΛ στις υπηρεσίες που χαρακτηρίζονται ως 
υπηρεσίες εντάσεως εργασίας και ως φιλικές προς το περιβάλλον. 'Γο αίτημα προήλθε 
αρχικά από ένα ιδιαίτερο ολλανδικό πρόβλημα σχετικά με. τη φορολογία της 
επιδιόρθωσης υποδημάτων και ειδών ρουχισμού. Μετά την 1η Ιανουαρίου 1993 οι 
Κάτω Χώρες έπρεπε, να φορολογήσουν τις υπηρεσίες (Αυτές με τον κανονικό 
συντελεστή, γεγονός που δημιούργησε εσοντερικό πολιτικό πρόβλημα στις Κάτω 
Χώρες. Την εποχή εκείνη δεν βρέθηκε καμία άμεση λύση του προβλήματος, και έτσι οι 
Κάτω Χώρες επέμειναν να περιλΐ)φθεί στα πρακτικά του Συμβουλίου δήλωση για 
μεταγενέστερη εξέταση του Παραρτήματος 11 ως προς το ζήτημα αυτό. 
Ασκείται -επίσης πίεση για εφαρμογή μειωμένου συντελεστή ΦΠΛ στην προμήθεια 
προϊόντων και στην παροχή υπηρεσιών ψιλικών προς το περιβάλλον και οικονομικοί 
ως προς την κατανάλοχτη ενέργειας. Πράγματι, ορισμένα κράτη μέλη εφαρμόζουν 
μειωμένο συντελεστή ΦΠΑ στην προμήθεια (πιθανώς ρυπογόνων) ενεργειακοί 
προϊόντων, ενώ υλικά που συμβάλλουν στην εξοικονόμηση ενέργειας φορολογούνται 
με τον κανονικό συντελεστή. 'Οπως είναι φυσικό, υπ/χρχουν έντονες πιέσεις γιοι την 
ισότιμη φορολογική μεταχείριση και των δύο. Ομούος, η Γαλλία πρότεινε να 
εφαρμοστεί μειωμένος συντελεστής ΦΠΛ σε ηλεκτρικά οχήματα και σε οχήματα με 
κινητήρες που καταναλώνουν αέριο. 
11 Σε κάθε περίπτωση, άμεσες επιδοτήσεις και μειώσεις στην άμεση φορολογία συνιστούν κατά 
γενικό κανόνα κρατική ενίσχυση υπό την έννοια του άρθρου 92 παράγραφος Ι της Συνθήκης ΙνΚ 
και είναι απαραίτητο να εξετάζονται από την Ι ίπ ι τροπή στο πλαίσιο της διαδικασίας του 
άρθρου 93 της Συνθήκης ΙίΚ. 
15 
Το αίτημχχ υπέρ της εφαρμογής [λειωμένου συντελεστή ΦΠΑ σε προϊόντα και υπηρεσίες 
εντάσεως εργασίας εν γένει (και όχι μόνο στις επιδιορθώσεις ειδών ρουχισμού και 
υποδημάτων) υιοθετήθηκε από διάφορες ενώσεις, συμπεριλαμβανομένης και της 
UEAPME12 -της οργάνωσης που αντιπροσωπεύει τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις στην 
Κοινότητα Υποστηρίζουν ότι η εφαρμογή του μειωμένου συντελεστή ΦΠΑ θα 
συμβάλει στη μείωση της ανεργίας στην Ευρώπη παρέχοντας ένα κίντττρο στις 
μεθόδους παραγωγής ή στις υπηρεσίες που χαρακτηρίζονται από ένταση εργασίας. Το 
άλλο επιχείρημα που προβάλλεται από τον ενδιαφερόμενο τομέα για τη στήριξη του 
μειωμένου συντελεστή ΦΠΑ αναφέρεται ουσιαστικά στην παραοικονομία. 
Υποστηρίζεται ότι ο μηχανισμός του ΦΠΑ δεν λειτουργεί ιδιαίτερα καλά σε τομείς με 
περιορισμένες δυνατότητες έκπτωσης του προΐ|γουμ£νως καταβλιιθέντος ΦΠΑ και 
όπου οι πελάτες είναι ιδιώτες και δεν έχουν δικαίωμα έκπτωσης. II εφαρμογή υψηλού 
συντελεστή ΦΠΑ στους τομείς (Αυτούς τείνει να ενθαρρύνει τη μη δήλωση, με 
αποτέλεσμα την απώλεια άμεσων φορολογικών εσόδων (φόρος εισοδήματος ή φόρος 
επί εταιρειών) και εισφορών κοινωνικής ασφάλισης. Υποστηρίζεται ότι ο ίδιος 
ακριβώς παράγοντας συντελεί στην αύξηση των εργασιών που εκτελούνται (Από τα μέλη 
του νοικοκυριού για ίδιο λογαριασμό. 
Αλλες οργανώσεις αναπτύσσουν παρόμοια συλλογιστική, η οποία περιορίζεται όμως 
σε έναν συγκεκριμένο τομέα. Για παράδειγμα, ορισμένες οργανώσεις που 
δραστηριοποιούνται για τη διαφύλαξη της πολιτιστικής, της (Αρχιτεκτονικής και της 
φυσικής κληρονομιάς της Ευρώπης ζητούν την εφαρμογή μειωμένου συντελεστή ΦΠΛ 
για την επισκευή και συντήρηση ιστορικών οικιών, κήπων, παραδοσιακών κτισμάτων 
κλπ. Υποστηρίζεται ότι το μέτρο (Αυτό δεν δικαιολογείται μόνο (Από την κοινωνική και 
πολιτιστική σημασία αυτών των κτισμάτων και φυσικών χώρο)ν, (Αλλά ότι υπάρχουν 
και οικονομικοί λόγοι που υπαγορεύουν τη μείωση του εφαρμοζόμενου συντελεστή 
ΦΠΑ. Πρώτον, ο μειωμένος συντελεστής ΦΠΛ θα αποτελούσε σημαντικό κίνητρο για 
την αναπαλαίωση και επισκευή ιστορικών κτισμάτων κλπ., και κατ* αυτόν τον τρόπο θα 
αύξανε τη ζήτηση για υπηρεσίες (κυρίως χαμηλής εξειδίκευσης). Δεύτερον, 
υποστηρίζεται ότι η φύση της περιοχής ή το πολιτιστικό τοπίο (Αποτελεί καθοριστικό 
παράγοντα για την προσέλκυση τουρκτπόν κάθε είδους. Δεδομένου ότι τα ταξίδια και ο 
τουρισμός αποτελούν τη μεγαλύτερη βιομηχανία παγκοσμίως, οι έμμεσες επιπτώσεις 
από την εφαρμογή μειωμένου συντελεστή ΦΠΛ στις επισκευές και τη (τυντήρηση της 
ανθρώπινης και πολιτιστικής κληρονομιάς θα ήταν, συνεπώς, ιδιαίτερα σημαντικές και 
θα κάλυπταν ευρύ φάσμα της επιχειρηματικής δραστ?)ριότητας μίας τοπικής 
οικονομίας. 'Οπως θα ήταν αναμενόμενο, γίνονται επίσης προσπάθειες για την 
εφαρμογή μειωμένου συντελεστή ΦΠΛ σε. ολόκληρο τον τομέα του τουρισμού. 
Παρόμοια επιχειρήματα που υπογραμμίζουν τις θετικές επιπτοκτεις στην απασχόλΐ|ση 
και στο περιβάλλον προβάλλονται και (Από άλλους τομείς13 ή για υπηρεσίες ιδιαίτερης 
μορφής14. Λέγεται ότι, λόγω της ίδιας τους της φύσης, οι υπηρεσίες αυτές δεν 
υπόκεινται σε διασυνοριακό ανταγωνισμό. Υποστηρίζεται συνεπούς ότι το γεγονός 
αυτό θα αρκούσε, για να δικαιολογήσει την έντ(Αξή τους στο Παράρτημα II - γεγονός 
που θα έδινε στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να εφαρμόζουν ή όχι το μειωμένο 
συντελεστή. 
12 Union européenne de lfiartisanat et des petites et moyennes entreprises liuropuische Union des Ilandwerks und 
der Klein- und Mittelbetricbe - European Association ofCrall, Small and Medium Sized enterprises 
13 Είναι ουσιαστικά αδύνατο να παρατρΟρί ίνας εξαντλητικός κατάλογος των ενδιαφερόμενα™ 
τομέων. Οι τομής αυτοί καλύπτουν ίνα ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων που εκτείνεται από την 
κατασκετιή ποδηλάτων μέχρι τις υπηρεσίες απομάκρυνσης ή την περιποίηση και το στεγνό 
καθάρισμα υφαντουργικών προϊόντιον. 
14 Π.χ. οι λεγόμενες "services tie proximité" στη Γαλλία: πρόκειται για υπηρεσίες εντάσεως 
εργασίας που κατά κανόνα παρέχονται από ανεξάρτητους επαγγελματίες ή από οικογενειακές 
16 
Στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στην Οικονομική και Κοινοννική Επιτροπή15 βρίσκει 
σε κάποιο βαθμό γόνιμο έδαφος η ιδέα για χρησΐ[ΐοποίιρη τ<αν συντελεστών του ΦΠΑ 
ως μέσου άσκησης πολιτικής για την επίτευξη εξειδικευμένων οικονομικών στόχων 
όπως υψηλή απασχόλτιση ή βελτιωμένη προστασία του περιβάλλοντος. 
Σε ορισμένες περιπτώσεις η εφαρμογή του μειωμένου συντελεστή του ΦΠΑ στην 
προμήθεια ορισμένων προϊόντων προβάλλεται ως λύση ενός συγκεκριμένου 
προβλήματος. Για παράδειγμα, απαλλασσόμενοι φορείς όπως οι φιλανθρωπικές 
οργανώσεις επιβαρύνονται με τον μη επιστρέψιμο ΦΠΛ που έχει επιβληθεί στο 
προηγούμενο στάδιο. Για το λόγο (Αυτόν η φορολογία με μειωμένο συντελεστή ΦΠΑ θα 
ήταν ευεργετική γι'αυτές. II Επιτροπή φρονεί ότι οι περιπτοχτεις (Αυτές πρέπει να 
διαχωριστούν από όσες έχουν (Αναφερθεί μέχρι τώρα. Πράγματι, η Επιτροπή έχει 
επίγνωση των προβλημάτων του ισχύοντος συστήματος φορολογίας, 
συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αφορούν τις απαλλαγές και το δικαίωμα 
έκπτωσης.Τα ζητήματα αυτά θα αντιμετωπιστούν στο πλαίσιο των προτάσεων για το 
νέο κοινό σύστημα ΦΠΑ. Σε κάθε. περίπτωση, η εισαγωγή νέων ειδικών κατηγοριών στο 
παράρτημα Η θα ήταν αντίθετη με το βασικά στόχο της (Απλοποίησης του (τυστήματος 
ΦΠΑ και της μείωσης του κόστους προσαρμογής. Υπενθυμίζεται σχετικά η τρέχουσα 
πρωτοβουλία SLDVI η οποία είναι σημαντική και για τον ΦΙ ΙΑ. 
Ωστόσο, η Επιτροπή έχει σοβαρές αμφιβολίες σχετικά με την καταλληλότητα του ΦΠΑ 
ως μέσου άσκησης οικονομικής πολιτικής εστιασμένης σε συγκεκριμένους στόχους : 
από οικονομικές έρευνες προκύπτει ότι, εν τέλει, ο ΦΠΛ έχει περιορισμένες συνέπειες 
στις πωλήσεις. Η ζήτηση υπηρεσιών (συμπεριλαμβανομέν<ον των υπηρεσιών έντασης 
εργασίας) εξαρτάται πολύ περισσότερο από άλλους παράγοντες, όπως οι 
καταναλωτικές συνήθειες, οι γενικές οικονομικές τάσεις κλπ. Επιπλέον, η μείωσϊ] του 
συντελεστή του ΦΠΑ θα προκαλούσε αναμφίβολα απώλεια δημοσιονομικοί εσόδων. 
Ως εκ τούτου, είναι απαραίτιρ) η λήψη (Αντισταθμιστικοί μέτρων, όπως η αύξτρη της 
άμεσης φορολογίας, ενώ το συνολικό αποτέλεσμα στη ζήτηση σε έναν συγκεκριμένο 
τομέα και στην αγορά εργασίας συνολικά είναι τουλάχιστον (Αβέβαιο. II μέχρι σήμερα 
εμπειρία δεν επιτρέπει να εξαχθούν διαφορετικά (τυμπεράσμ,ατα. 
Από την άλλη πλευρά, το φορολογικό σύστημα θα γινόταν πιο περίπλοκο στη 
λειτουργία του και θα προέκυπταν σοβαρά προβλήματα ως προς τον ορισμό του 
ακριβούς πεδίου εφαρμογής του μειωμένου συντελεστή και τον έλεγχο της εφαρμογής 
του. Το πρόβλημα αυτό δεν μπορεί να λυθεί εύκολα. Ακόμη και η εφαρμογή ενός καθ' 
υπόθεση αντικειμενικού κριτηρίου μη φορολογικού χαρακτήρα είναι προβληματική -
και πρόσθετα προβλήματα θα προέκυπταν εάν τέτοια κριτήρια ενσα)ματώνονταν στο 
φορολογικό σύστημα. Γενικά, τέτοιου είδους μέτρα θα ήταν αντίθετα προς την 
ιδιαιτέρως σημαντική και θεμελιο')όη έννοια της ουόετερότιρ-ας του ΦΠΑ, εν(ό 
παράλληλα είναι ασυμβίβαστα με. την ιδέα ενός γενικού φόρου κατανάλοκτης. 
επιχειρήσεις και συνήθως χώρος τους είναι η οικία του πελάτη (ιδιαίτερα μαθήματα, 
βρεφοκομία, οικοτεχνία κλπ.). 
15 Βλ. ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,της 10ης Ιουνίου 1997, για το πρόγραμμα 
εργασίας της Επιτροπής σχετικά με ένα νεο κοινό σύστημα ΦΙ1Λ . καΟυις και την αντίστοιχη 
γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής . η οποία εγκρίθηκε από την σύνοδο της 
ολομέλειας της στις 9 Ιουλίου 1997. Αμφότερα τα θεσμικά όργανα οιιμφοινοιιν με τους στόχους 
και τη γενικότερη προσέγγιση του προγράμματος εργασίας. 
17 
Η παραοικονομία προκαλεί αναμφιοβήτιπα σημαντικές δυσχέρειες στα εφαρμοζόμενα 
σήμερα φορολογικά συστήματα. Ωστόσο, η Επιτροπή εκτιμά ότι θα ήταν πρόωρο να 
τροποποιηθεί η κοινοτική νομοθεσία στον τομέα του ΦΠΑ με (Αποκλειστικό στόχο την 
αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος και ανεξάρτητα από τις επιπτώσεις άλλων 
πιθανών τροποποιήσεων. 'Οσον αφορά τους προμηθευτές, ο ΦΠΑ κατά πάσα 
πιθανότητα δεν αποτελεί το βασικό κίνητρο για τη φοροδιαφυγή. Τα οικονομικά οφέλη 
από το φορολογικό προγραμματισμό είναι πολύ μεγαλύτερα στους τομείς των άμεσων 
φόρων και των ασφαλιστικών εισφορών. Πάντως, (Αληθεύει ότι οι καταναλωτές έχουν 
ένα προφανές κίνητρο να αγοράζουν αφορολόγιρτα αγαθά και υπηρεσίες. Σε κάθε 
περίπτωση η Επιτροπή έχει επίγνωση του προβλήματος και είναι διατεθειμένη να 
συνεχίσει με εντονότερο ρυθμό τη συζήτηση σε συνεργασία με τα κράτη μέλη. 
Μελέτες των επιπτώσεων στην (Απασνόλΐίση από την εφαρμογή μειωμένου συντελεστή 
ΦΠΑ σε επιλεγμένους τομείς 
Η Επιτροπή ανέθεσε σε εξωτερικό σύμβουλο την εκπόνηση (Αελέτης σχετικά με τις 
"Δυνητικές επιπτώσεις της χρησιμοποίησης φορολογικοί μέσων (συγκεκριμένα του 
μειωμένου συντελεστή ΦΠΑ σε επιλεγμένους τομείς) στη δημιουργία θέσεων 
εργασίας"16, προκειμένου να αξιολογήσει τις επιπτοκτεις των μειωμένων (τυντελεστών 
ΦΠΑ σε σύγκριση με. άλλα φορολογικά μέτρα. II μελέτη (Αυτή ανατέθηκε επίσης 
προκειμένου να εκπληρωθεί δέσμευση που είχε αναληφθεί ενίόπιον του Ευρωπαϊκού 
Κοινοβουλίου στο πλαίσιο της συζήτησης για το συντελεστή του ΦΠΛ που 
εφαρμόζεται στα προϊόντα ανθοκομίας και φυτοκομίας το φθινόπωρο του 199517. 
Η μελέτη εξετάζει τρεις δυνατόττιτες τόνο>σης της (Απασχόλησης μέσω φορολογικοί 
μέτρων: μείωση του συντελεστή του ΦΠΛ σε επιλεγμένους τομείς (κατά τεκμήριο τομείς 
έντασης εργασίας), μείωση του συντελεστή της άμεσης φορολογίας και μείωση των 
ασφαλιστικών εισφορών των εργοδοτών. Όλες οι δυνατότητες σχεδιάστηκαν κατά 
τρόπον ώστε να έχουν ουδέτερες συνέπειες στα φορολογικά έσοδα και για το σκοπό 
αυτόν διερευνήθΐ)καν δύο αντισταθμιστικά μέτρα: η γενική αύξιρτη του (τυντελεστή του 
ΦΠΑ και η αύξηση των ειδικών φόρων κατανάλωσης επί το>ν καυσίμχον. Έτσι 
συνολικά μελετή&ιριαν έξι εκδοχές για πέντε επιλεγέντα κράτη μέλη (Βέλγιο, πρώην 
Δυτική Γερμανία, Ιταλία, Ισπανία, Πνίομένο Βασίλειο). Το εργαλείο που 
χρησιμοποιήθηκε για την ανάλυση ήταν ένα οικονομετρικό υπόδειγμα εισροών -
εκροών το οποίο κάλυπτε τα κράτη μέλη, (Ανά περιφέρεια και (Ανά τομέα, πριν (Από τη 
διεύρυνση του 1995. Το υπόδειγμα προσαρμόσΟιικε στους στόχους της μελέτης. 
Τα γενικά πορίσματα της μελέτης επηρεάζονται ασφαλούς (Από μία σειρά υποθέσεχον 
σύμφυτων με. το υπόδειγμα ή απαραίτητοι για τη σύγκριση τα>ν προσομοιώσεων (σε 
συνάρτηση με την εμβέλεια του μέτρου και τη χώρα). Ωστόσο, η μελέτη καταλήγει αε ένα 
σαφές συμπέρασμα που έχει ως εξής: 
"Η αντισταθμισμένη μείαχτης τον ΦΙ ΙΛ σε επιλεγμένες νπηρεσίες 
(Προσομούοση 1) έχει, εν γένει, περιθ<οριακές μόνο <η*νέπειες <πην 
απασχόλησί), ενώ η αντκπαϋμισμένη μείαχτη της άμεσης φορολογίας 
(Προσομούοση 2) όεν έχει ακιθητές επιπτα'χτεις Αντίθετα, η 
αντισταθμισμένΐ) μείαχτί] mrv ασφκχλκπικ(ί/ν εισφορκόν (Προσομοίΐιχτί] 3) 
έχει συνολικά τις θετικότερες επιπταχιεις <πην απασχόληω/. " 
16 "ΔτΓνητικές επιπτώσεις της χρησιμοποίησης φορολογικών μεσιον (συγκεκριμένα του μειωμένου 
συντελεστή του ΦΠΛ σε επιλεγμένους τομείς) στη δημιουργία Οέσειυν εργασίας", Cambridge 
Econometrics Ltd. cac Institute of Employment Research. ΙΙανεπιστημιο Warwick - Σεπτέμβριος 
1996. 
17 Η εν λόγω οδηγία εκδόθηκε από το Συμβούλιο Υπουργυ'κν το 1990. Ι*λ. υποσημεύοση 3. 
18 
Για τα πέντε κράτη μέλη που εξετάσηικαν τα τρία βασικά μέτρα έχουν τα ακόλουθα 
αποτελέσματα, τα οποία διαφέρουν ελαφρά ανάλογα με την αντιστάθμιση που 
επιλέχθηκε: 
1. Μείωση του ΦΠΑ κατά 50% σε επιλεγμένους τομείς οόττγεί σε μικρή συνολική 
αύξηση της απασχόλησης κατά 0,1% σε σχέση με την υπόθεση αναφοράς 
(αμετάβλτ|τη φορολογική πολιτική). Από την κατανομή της μικρής αυτής αύξησης 
της απασχόλησης στους διάφορους τομείς προκύπτει ότι επωφελούνται άλλες 
υπηρεσίες σχετιζόμενες με την αγορά, καθώς και ο μεταποιιιτικός τομέας και οι 
κατασκευές, ενώ ο τραπεζικός, ο χρηματοπιστωτικός, ο ασφαλιστικός τομέας και η 
διανομή υφίστανται απώλειες18. Η κατανομή της αύξησης σε εθνικό επίπεδο δεν 
είναι ομοιογενής. 
2. Τα πορίσματα του υποδείγματος στην περίπτωση της μείωσης των άμεσων φόρων 
κατά 5% οδηγούν στο συμπέρασμα ότι η επιλογή αυτή ουσιαστικά δεν έχει καμία 
επίπτωση στην απασχόληση (αύξηση μόλις 0,05% μακροπρόθεσμα). 
3. Η μείωση των ασφαλιστικών εισφορών κατά 5% οδιρ/εί σε μέτρια αύξηση της 
απασχόλησης (0,3% μακροπρόθεσμα σε σχέση με την υπόθεση αναφοράς). Η 
τομεακή κατανομή της αύξησης της απασχόλησης κλίνει υπέρ τα>ν υπηρεσιών και 
κατά τεκμήριο στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Ωστόσο, (Αξίζει να σημειωθεί ότι η 
αύξηση της απασχόλησης σε ορισμένες χώρες στην πραγματικότητα αντισταθμίζει 
τη μείωση της σε άλλες χώρες. 
Κατά την αξιολόγηση της μελέτης, όπως σε κάθε μ,ελέτη οικονομετρικών 
υποδειγμάτων, πρέπει να τηρούνται ορισμένες επιφυλάξεις, ενώ είναι επίσης φανερό 
ότι η οικονομική έρευνα δεν μπορεί να υποκαταστήσει τις πολιτικές (Αποφάσεις. 
Ωστόσο, τα πορίσματα τ7|ς μελέτης δεν παρέχουν την παραμικρή ένδειξη ότι η μείωση 
του ΦΠΑ σε. υπηρεσίες εντάσεως εργασίας (Αποτελεί μία ενδεδειγμένη επιλογή της 
φορολογικής πολιτικής που Oct δικαιολογούσε τα σημαντικά προβλήματα και τις 
δυσκολίες που σχετίζονται με το εν λόγο) μέτρο. II αξιολογική (Αυτή ενισχύεται από τη 
σύγκριση με την εναλλακτική λύση που έχει ήδη συστήσει η Ιίπιτροπή στο λευκό Βιβλίο 
για την ανάπτυξη, την ανταγα)νιστικότητα και την απασχόληση (κεφάλαιο IX), δηλαδή 
τη μείωση των ασφαλιστικών εισφορών, η οποία μπορεί vex αντισταθμιστεί σε 
ορισμένες περιπτώσεις από την αύξηση TÎOV περιβαλλοντικοί φόρων ή των φόρων επί 
της κατανάλωσης. Η Επιτροπή εξακολουθεί να πιστεύει ότι τα μέτρα που εγγίζουν 
αμεσότερα την αγορά εργασίας, όπως για παράδειγμα η μείωση των ασφαλιστικών 
εισφορών των εργοδοτών ή/και των εργαζομένων, η παροχή άμεσων κινίττρων στους 
εργοδότες κλπ. είναι πιθανότερο να έχουν θετικές επιπτώσεις στη δημιουργία θέσεων 
εργασίας σε σχέση με τα έμμεσα μέτρα, όπως η μείωση του ΦΠΑ. Τέτοια μέτρα είναι 
πιθανό και να περιέχουν στοιχεία κρατικής ενίσχυσης. 
18 Οι άλλες υπηρεσίες της αγοράς περιλαμβάνουν το ευρύ φάσμα των δραστηριοτήτων που δεν 
σχετίζονται με τη διανομή, τη στέγη και εστίαση, τις μεταφορές, τις επικοινωνίες ή τις τράπεζες, 
τον χρηματοπιστωτικό τομέα και τις ασφάλειες. II διανομή και οι άλλες υπηρεσίες της αγοράς 
παρέχουν χαμηλούς μισθούς και έχουν χαμηλό κόστος εργασίας, στοιχεία που αποτελούν 
τυπικά χαρακτηριστικά τομέων χαμηλής ειδίκευσης και εντάσεως εργασίας. 
19 
Η Επιτροπή έχει επίγνωση του γεγονός ότι την άποψη αυτή δε συμμερίζονται ούτε όλα 
τα κράτη μέλη ούτε όλες οι επιχειρήσεις. Για παράδειγμα, η UEAPME ανέθεσε, μέσω 
του ολλανδικού της μέλους ΜΚΒ, τψ εκπόντιση μίας "αντιμελέτης", μίας "δεύτερης 
γνώμης" στην προαναφερθείσα μελέτη που συνέτίΑξε το Cambridge 
Econometries/University of Warwick. Η μελέτη (Αυτή, η οποία εκδόόιρίε μόλις πρόσφατα, 
συντάχθηκε από το γερμανικό ινστιτούτο ΕΙΜ19 υπό τον τίτλο "Προο'Μρη των 
υπηρεσιών εντάσεως εργασίας - Η μείωση των συντελεστών ΦΙ ΙΑ και οι επιπτώσεις 
τους στην απασχόληση»· με βάση αυτή τη μελέτη η ΜΚΒ εξέδοχτε επίσης ενημερωτικό 
φυλλάδιο με τίτλο «άσπρο - μαύρο"20. 
Η μεθοδολογική προσέγγιση που ακολουθήθιριε στο πλαίσιο (Αυτής της μελέτης 
διαφέρει από εκείνη της μελέτης Cambridge/Warwich. Ενώ βασίζεται και αυτή σε 
οικονομετρικό μοντέλο, ωστόσο, στο πλαίσιο της δεν λήφθιικαν υπόψη 
αντισταθμιστικά μέτρα με σκοπό την ουδετερότητα των δημοσιονομικών επιπτοχτεων, 
καθότι υποστηρίχθηκε ότι η πραγματική δημιουργία θέσεων απασχόλΐίσης ενδέχεται να 
έχει χρηματικό κόστος. Για την Ολλανδία οι επιπτώσεις από τη μείωση του ΦΠΑ 
υπολογίζονται σε. σχέση με μία μεταβλητή βάση (η οποία αναπαριστά τις 
προσδοκώμενες μεταβολές υπό συνθήκες αμετάβλιρ-ης πολιτικής) ενώ παράλληλα η 
σχετική μελέτη περιλαμβάνει λεπτομερή ανάλυση τ(ον επιπτοχτεων (Ανά τομέα. TUA τη 
Γερμανία, την Ιταλία και το ΙΙνωμένο Βασιλέα), για τις οποίες έγιναν πολύ λιγότερο 
ακριβείς υπολογισμοί, οι προβλέψεις όσον αφορά την αύξιρη της απασχόλησης έγιναν 
σε αναφορά με τη συνολική (Απασχόληση στη βιομηχανία. Για τις Κάτω Χο>ρες, 
εξετάζονται οι επιπτώσεις (Από την εφαρμογή μεκομένου συντελεστή ΦΠΛ 6% (αντί του 
κανονικού συντελεστή 17,5% που εφαρμόζεται σήμερα) σε 24 επιλεγμένους τομείς, στο 
πλαίσιο πέντε σεναρίων με διάφορους βαθμούς έντασης εργασίας (και για τους 24 
τομείς, τουλάχιστον 60, 70, 80 ή 90%)·για τους υπολογισμούς που αφορούσαν τις 
υπόλοιπες χώρες, οι χρησιμοποιηθέντες για την Ολλανδία δείκτες και ελαστικότητες 
εφαρμόστηκαν στα εθνικά στοιχεία για τον κύκλο εργασιών του κάθε. κλάδου, τα 
επίπεδα απασχόλησης, τους συντελεστές ΦΙ Ι Λ, κλπ. 
Τα βασικά συμπεράσματα στα οποία καταλήγει η μελέτη (Αυτή είναι: μείοχτη της 
ανεργίας στις Κάτω Χώρες κατά περίπου 0,5% μέχρι το 2(ΧΗ εφόσον ο μειωμένος 
συντελεστής ΦΠΑ εφαρμοστεί και στους 24 τομείς· ταυτόχρονα, το δημοσιονομικό 
έλλειμμα αναμένεται να αυξ7)0εί κατά 0,4%. Τα ίδια ((Αλλά λιγότερο (Αξιόπιστα) 
αποτελέσματα αναμένονται όσον (Αφορά τη Γερμανία και, για τον κατασκευαστικό 
τομέα, την Ιταλία· για το Ηνωμένο Βασίλειο οι επιπτο'χτεις στην απασχόλΐ)ση είναι 
σημαντικά μεγαλύτερες. 
Η Επιτροπή θεωρεί ότι είναι δύσκολο να συγκριθούν κατά τρόπο άμεσο τα 
συμπεράσματα των δύο μελετούν. II προϋπόθεση της ουδετερότητας από την άποψη 
των φορολογικοί εσόδων προκαλεί προφανώς μία τεράστια διαφορά. Είναι πρόδηλο 
ότι οι φορολογικές ελαφρύνσεις χωρίς τη λήψη αντισταΟμιστικίόν μέτρων έχουν πολύ 
μεγαλύτερες επιπτώσεις στην οικονομία απ' ότι οι φοροαπαλλαγές με αντιστάθμιση-
αυτό όμως δεν ισχύει μόνο για το ΦΠΛ. Κατά την έννοια (Αυτή, το βασικό συμπέρασμα 
της μελέτης του Cambridge, σύμφωνα με το οποίο οι μειώσεις στο μη μισθολογικό 
κόστος της εργασίας (και συγκεκριμένα το)ν εισφορών κοινοτικής (Ασφάλισης) 
αποτελούν το αποδοτικότερο και αποτελεσματικότερο φορολογικό μέτρο για την 
προώθηση της απασχόλίρης, δεν αμφισβητείται κατά κανένα τρόπο (Από το 
συμπέρασμα που προέκυψε από την μελέτη της ΜΚΒ/ΕΙΜ. 
19 Economisch Instituut voor her Midden- en Klcinbcdrijf 
20 Τα θέματα της εστιάζονται στις πτυχές της παραοικονομίας. 
20 
Σε κάθε περίπτωση, η Επιτροπή προτίθεται να εντείνει τη συζήτηση τόσο για την 
θεωρητική πτυχή της αλληλεξάρτιρης μεπΑξύ φορολογίας και απασχόλησης όσο και 
για τα πολιτικού και πρακτικού χαρακτήρα επιχειρήματα υπέρ το)ν μειοχτεων του ΦΠΑ 
στο πλαίσιο αυτό. 
4.4 Επανεξέταση της ειδικής περίπτωσης του άρθρου 12, παράγραφιος 3, σημείο β) 
Το άρθρο 12, παράγραφος 3, σημείο β) της έκτης οδηγίας ΦΠΛ ορίζει τα εξής: 
"Τα κράτη μέλη μποροι'ιν να εφαρμόζοιν μειωμένο συντελεστή <πην 
προμφεια φυσικού αερίοι > και ηλεκτρικής ενέργειας, ι mo την προ'νπόΟεσΊ] 
ότι Οεν υφίσταται κίνόννος στρέβληχτΐ}ς τον ανταγα/νισ/ίοά Ίο κράτος 
μέλος που προτίθεται να εφαρμόσει α ντον τον σνντελε(πή πρέπει να 
ενημερώσει την Επιτροπή πριν το πράξει» Η Επιτροπή αποφαίνεται εάν 
υφίσταται κίνδυνος στρέβλ(οσης του ανταγα/νισμού... " 
Βάσει της ισχύουσας κοινοτικής νομοθεσίας όλα τα άλλα ενεργειακά προϊόντα, 
εξαιρουμένων όσων αναφέρονται στο άρθρο 12, παράγραφος 3, σημείο β) καθώς και 
των καυσόξυλων (άρθρο 28, παράγραφος 2, σημείο ι)21), δεν μπορούν να υπαχθούν στο 
μειωμένο συντελεστή του ΦΠΑ. Το άρθρο 12, παράγραφος 3, σημείο β) ερμηνεύεται 
γενικώς κατά τρόπο περιοριστικό. Ορισμένα κράτη μέλη έχουν επίσης τη δυνατότιττα 
να συνεχίσουν να εφαρμόζουν χαμηλότερο συντελεστή στον τομέα αυτό κατά τη 
μεταβατική περίοδο και πριν (Από τη θέση σε ισχύ του νέου κοινού συστήματος ΦΠΛ. 
Στη βάση αυτή, οι (Απόψεις όσον αφορά την αλληλεξάρτιμη μεταξύ ΦΠΛ και ενέργειας 
παρουσιάζουν προφανώς μεγάλες (Αποκλίσεις, τόσο μ.ετ(Αξύ όσο και εντός το>ν κρακόν 
μελών: 
• Στο Ηνωμένο Βασίλειο και σε. ορισμένα άλλα κράτη μέλη έχει αναληφθεί 
συστηματική εκστρατεία για εφαρμογή χαμηλότερου συντελεστή ΦΠΛ σε υλικά και 
παρεμφερείς πρώτες ύλες που συμβάλλουν στην εξοικονόμηση ενέργειας. Στο 
πλαίσιο του προϋπολογισμού για το 1997, η κυβέρνηση του ΙΙνο)μ.ένου Βασιλείου 
εξήγγειλε ότι μεταξύ των στόχων της είναι η παροχή βοήθειας προς τους λιγότερο 
εύπορους με. σκοπό την εξοικονόμηση ενέργειας, και ότι ()α ζητήσει τη γνώμη 
ειδικών συμβούλων όσον (Αφορά τα προσφορότερα μέσα για την επίτευξη του 
στόχου αυτού. Στο πλαίσιο του προϋπολογισμού για το 1997 ζητείται (Από το 
Υπουργείο Οικονομικών να υποβάλει, μέχρι το Μάιο του 1998, έκθεση σχετικά με 
τις επιπτώσεις που θα έχει στα έσοδα του δημοσίου η μείοχτη του ΦΠΣ για τα υλικά 
που συμβάλλουν στην εξοικονόμηση ενέργειας. 'Οπ(ος και να έχει το ζήτημα, (Αυτή η 
έκθεση θα συνττελέσει και στην εις βάθος εκτίμηση και άλλων φορολογικοί μέτρων 
εκτός του ΦΠΑ, για την παροχή πλεονεκτημ.άτο)ν σε. υλικά εξοικονόμησης ενέργειας. 
• Οι Κάτω Χώρες προτίθενται να κάνουν χρήση της δυνατότητας που προσφέρει το 
άρθρο 12 παράγραφος 3 σημείο β) εφαρμόζοντας το μεκομένο (τυντελεστή ΦΠΛ 
στον ηλεκτρισμό που παράγεται (Από «(Αιολική ενέργεια, ηλιακή ενέργεια, ενέργεια 
από μικρές υδροηλεκτρικές εγκαταστάσεις, ενέργεια (Από βιομάζα («πράσινη 
ενέργεια ή ενέργεια παραγόμενη με μη ρυπογόνες μεθόδους)». Με τον τρόπο (Αυτό 
αναμένεται ότι θα ενθαρρυνθούν τα νοικοκυριά να καταναλ<ί>νουν ενέργεια που 
παράγεται με τους προαναφερθέντες τρόπους. 
21 Προστέθηκε από την οδηγία για τη φορολογία των αγροτικο>ν προϊόντων, πλην nu-'ivcov που 
εμπίπτουν στην κατηγορία 1 του παραρτήματος Η. βλ. υποσημείωση 3. 
/ 
21 
. Το Ηνωμένο Βασίλειο μείωσε επίσης, από 1ης Σεπτεμβρίου 1997, τον συντελεστή 
ΦΠΑ που εφαρμόζεται στα καύσιμα και ηλεκτρική ενέργεια για οικιακή χρήση από 
8% σε 5%· η σχετική απόφαση λήφθηκε, βάσει του άρθρου 28 παράγραφος 2 σημείο 
β). Στόχος της ενέργειας αυτής είναι η μεύοση της φορολογικής επιβάρυνσης στα 
κοινωνικώς «ευαίσθττϋα» αγαθά. 
. Η Γερμανία διατύπωσε πρώτη την άποψη για εφαρμογή ειδικού συντελεστή ΦΠΑ 
στην κατανάλωση ενέργειας. Συγκεκριμένα, πρόκειται για την εισαγωγή ενός 
«περιβαλλοντικού» παράγοντα στο σύστημα του ΦΠΑ μέσω της εφαρμογής ειδικού 
συντελεστή - ο οποίος πρέπει να είναι ανώτερος από τον κανονικό συντελεστή - στις 
προμήθειες ενέργειας παντός είδους. 
• Γενικά, το επίπεδο του συντελεστή ΦΠΑ που εφαρμόζεται στις προμήθειες ενέργειας 
(αέριο, ηλεκτρική ενέργεια) κυμαίνεται μεταξύ 5% και 25% εντός της Κοινότητας. 
Από τα προαναφερθέντα προκύπτει ότι η φορολογίίΑ της ενέργειας (Αποτελεί ένα 
ιδιαίτερα πολύπλοκο ζήτημα καθότι περιβαλλοντικού και κοινωνικού χαρακτήρα 
παράγοντες επηρεάζουν κατά τρόπο αντίθετο μεταξύ τους τον καθορισμό του 
«κατάλληλου» συντελεστή, δεδομένου ότι οι προΥτοι συνηγορούν υπέρ του καθορισμού 
γενικώς υψηλότερου συντελεστή ενο') οι δεύτεροι υπέρ ενός γενικούς χαμηλότερου 
συντελεστή. Σήμερα, οι πιθανότΐ|τες για στρέβλιοση του ανταγωνισμού είναι προφανώς 
περιορισμένες καθότι οι αγορές ενεργειακοί προϊόντων συνεχίζουν σε μεγάλο βαθμό 
να χαρακτηρίζονται από την παρουσία εθνικοΥν μ.ονοπο)λί(ον διανομής. Πάντως, τα 
εθνικά αυτά μονοπώλια θα χρειαστεί να αντιμετίοπίσουν τις ταχείες μ,εταβολές που 
συνεπάγεται η υλοποίηση της ενιαίας (Αγοράς. II τάση (Αυτή θα αυξήσει αναμφίβολα την 
πιθανότητα στρέβλωσης του ανταγωνισμού στο προσεχές μέλλον και το στοιχείο αυτό 
πρέπει να ληφθεί υπόψη κατά τις συζητήσεις για το μελλοντικό καθεστώς ΦΠΛ στον εν 
λόγω τομέα. 
Η Επιτροπή θεωρεί ότι τα προαναφερθέντα μέτρα είναι δύσκολο να εφαρμοστούν και 
δεν συνιστούν μία συνεκτική προσέγγιση, ούτε (Από κοινωνική, ούτε (Από 
περιβαλλοντική ή φορολογική άποψη. Συνεπούς, η αναθεώρηση τους θα πρέπει να 
επιδκυχθεί στο πλαίσιο του νέου κοινού συστήματος ΦΠΛ ακολουθώντας, κατά προπό 
λόγο, τις γενικές κατευθυντήριες γραμμές που έχουν θεσπιστεί για το σκοπό (Αυτό. 
Αξίζει πάντως να σημειωθεί ότι οι ειδικοί φόροι κατανάλοχτης επιβαρύνουν κατά πολύ 
επιλεκτικότερο τρόπο τις προμήθειες ενέργειας παντός είδους. Ιίπίσης, η επίπτωση 
τους στις τιμές καταναλοπή είνία πολύ μεγαλύτερη λόγω του ότι το επίπεδο τα>ν 
συντελεστών είναι σχετικά υψηλότερο (ιδύος σε σχέση με τους συντελεστές ΦΠΛ), 
καθώς και λόγω του ότι οι επιχειρήσεις δεν μπορούν vit εκπέσουν τον φόρο που 
επιβάλλεται στις εισροές τους (σε (Αντίθεση με ότι συμβαίνει με. τον ΦΠΛ). Συνεπώς, σε 
περιπτώσεις που αυτό κριθεί απαραίτητο, ενδείκνυται να χρησιμοποιηθούν οι ειδικοί 
φόροι κατανάλωσης και όχι ο ΦΠΛ για την προο')θΐ)ση συγκεκριμένης πολιτικής. Η 
πρόταση της Επιτροπής για μία σφαιρική προσέγγιση του ζψήματος της φορολογίας 
των ενεργειακών προϊόντων αποτελεί ένα προντο βήμα προς την κατεύθυνση (Αυτή 
[COM(97) 30 τελικό]. Στην πρόταση αιητή καθορίζονται νέοι ελάχιστοι κοινοτικοί 
συντελεστές για όλα τα ενεργειακά προϊόντα και συνεπώς παρέχεται στα κράτη μέλη η 
δυνατότητα διαφοροποίησης των επιπέδων φορολόγησης ανάλογα με την 
περιβαλλοντική ποιότητα των προϊόντιον. Στην πρόταση διατυποΥνονται επίσης 
ορισμένες εναλλακτικές λύσεις που παρέχουν στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να 
απαλλάσσουν ή να φορολογούν με. μειωμένο συντελεστή ορισμένα καύσιμα (π.χ. τα 
προερχόμενα από ανανεώσιμες πηνές ενέργειας) ή χρήσεις φιλικές προς το περιβάλλον. 
22 
5 ΕΝΑΡΜΟΝΙΣΗ ΤΟΥ ΠΕΔΙΟΥ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΜΕΙΩΜΕΝΟΥ 
ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗ ΦΠΑ: ΤΟ ΠΡΟΣΕΧΕΣ ΜΕΛΛΟΝ 
Όταν το Παράρτημα Η συζητήθΐ|κε από τα κράτη (Αέλη και εγκρίθηκε από το Συμβούλιο 
Υπουργών, ο συμβιβασμός που επετεύχθη δεν βασίστηκε σε μία απόλυτα συνεκτική και 
αναμφισβήτητη προσέγγιση22. Έτσι τα κράτη μέλη θέσπισαν ό,τι θεώρτραν στοιχειωδώς 
απαραίτητο για τη λειτουργία του μεταβατικού συστήματος. Ωστόσο, είναι προφανές 
ότι ορισμένα από τα προαναφερόμενα προβλήματα απορρέουν από την έλλειψη 
συνοχής του πεδίου εφαρμογής του μειωμένου συντελεστή του ΦΠΑ. Είναι συνεπώς 
σαφές ότι στο πλαίσιο του νέου κοινού συστήματος ΦΠΑ, το οποίο θα βασίζεται στην 
αρχή της χώρας προέλευσης, πρέπει να επανεξετασθεί το ύι|κ)ς το>ν συντελεστών και να 
δημιουργηθεί μια συνεκτική διάρθρακιη για το [ΐελλοντικό πεδίο εφαρμογής των 
μειωμένων συντελεστών. 
Η συνεκτική διάρθροχη) των συντελεστών και η μελλοντική εναρμόνιση δεν μπορούν 
να βασίζονται μόνο σε τρέχουσες συζητήσεις και αιτήματα. Στο παρόν κεφάλαιο 
επιχειρείται να διατυπωθούν ορισμένες παρατηρήσεις από μια γενικότερη σκοπιά και 
διατυπώνονται ορισμένοι συλλογισμοί σχετικά με τα πιθίΑνά επομενίΑ βήματα προς την 
εναρμόνιση του πεδίου εφαρμογής TCOV μειωμένων συντελεστοτν του ΦΠΛ. 
Οι προτάσεις της Επιτροπής στον εν λόγω το[.ιέα αναφέρονται στα διάφορα στάδια της 
εναρμόνισης των συντελεστών ΦΠΑ, τα οποία προβλέπονται στο πρόγραμμα εργασίας 
της Επιτροπής για το νέο κοινό σύστημα ΦΠΛ. 'Οταν η αξιολογική της εναρμόνισης 
των συντελεστών περιληφθεί στην ημερήσια διάταξη, καταρχάς το Συμβούλιο και τα 
κράτη μέλη θα πρέπει να αποφασίσουν σε ποιο βαθμό είναι απαραίτητη η προσέγγιση 
των συντελεστών για να αποφευχθούν σημαντικές στρεβλοκιεις του ανταγωνισμού. 
Όταν στη συνέχεια υλοποιηθεί το πρόγραμμα εργασίας της Ιίπιτροπής, δεν ίΑποκλείεται 
να προκύψουν στρεβλώσεις του ανταγωνισμού, οι οποίες ενδέχεται να παραμείνουν 
περιορισμένες ή πιθανόν να θεωρηθούν (Από τα κράτη μέλη ως θετικό στοιχείο 
φορολογικού ανταγωνισμού. Κατά την έννοια αυτή TÎA σχέδια της Επιτροπής δεν 
μεροληπτούν υπέρ καμίας πλευράς. Ωστόσο, θα ήταν πολύ πρόωρο να εξετασθεί αυτή η 
κατάσταση λεπτομερούς. 
Πάντως, η Επιτροπή θεωρεί ότι η επανεξέταση του πεδίου εφαρμογής του μειωμένου 
συντελεστή ΦΠΑ πρέπει ιδίως να συ|Απεριλάβει μία προκαταρκτική (Αξιολογική και 
παράλληλα να συμβάλει στην τόν<υση TÎOV συζητήσείον που διεξάγονται στα κράτη 
μέλη. 
5.1 Εξέταση της υφιστάμενης κατάστασης στα κράτη μέλη 
Ο τρόπος εφαρμογής του άρθρου 12, παράγραφος 3, σημείο β) και του Παραρτήματος 
Η της έκτης οδΐ|γίας παρουσιάζει μεγάλες διαφορές μετίΑξύ τ(ον κρατών [ΐελοΥν. Τα 
στοιχεία που παρατίθενται στον πίνακα του Παραρτήματος 2 φανερώνουν τον βαθμό 
στον οποίο τα κράτη μέλη χρησιμοποιούν την επιλογή για φορολογική τ<υν διαφόρων 
κατηγοριών του Παραρτήματος II με μεκυμένο συντελεστή. Ωστόσο, τα στοιχεία του 
πίνακα είναι υπερβολικά λεπτομερή για να όοκτουν μια γενική εικόνα τ<υν βασικών 
αποφάσεων ή των κοινών τάσεων που (Αιτιολογούν τους εφαρμοζόμενους συντελεστές 
στα διάφορα κράτη μέλη. 
22 Το ιστορικό πλαίσιο σκιαγραφείται στο κεφάλαιο 2 της προηγούμενης ίκΟεοης ( 1994). 
23 
Ο ακόλουθος πίνακας αποτελεί "απόσπασμα", ένίΑ στιγμιότυπο της κατάστασης που 
επικρατούσε το 1996, ενώ παράλληλα επιχειρεί VÎA παράσχει ορισμένες ουσιώδεις 
πληροφορίες στο πλαίσιο αυτό: 
Αριθ. 
1 
2 
3 
4 
5 
6 
7 
8 
9 
10 
11 
12 
13 
14 
15 
16 
17 Κατηγορία 
Είδη διατροφής 
Παροχή νερού 
Φαρμακευτικά προϊόντα 
Ιατρικός εξοπλισμός 
Μεταφορά επιβατών 
Βιβλία, εφημερίδες, περιοδικά 
Εισιτήρια θεαμάτων και 
πολιτιστικών εκδηλοκιεων, 
ραδιοτηλεοπτικές υπηρεσίες 
Πνευματικά δικαιώματα 
οφειλόμενα σε συγγραφείς, 
συνθέτες και ερμηνευτές και 
υπηρεσίες παρεχόμενες από 
αυτούς 
Κοινωνικές κατοικίες 
Προϊόντα και υπηρεσίες που 
προορίζονται για τον αγροτικό 
τομέα 
Διαμονή σε ξενοδοχεία 
Εισιτήρια σε αθλητικές 
εκδηλώσεις 
Χρησιμοποίηση αθλητικών 
εγκαταστάσεων 
Κοινωνικές υπηρεσίες 
Υπηρεσίες παρεχόμενες από 
γραφεία τελετών και υπηρεσίες 
αποτέφρωσης 
Ιατρική και οδοντιατρική 
περίθαλψη: θερμική θεραπεία 
Καθαρισμός των οδών, 
αποκομιδή απορριμμάτων και 
επεξεργασία αποβλήτων Αριθ. κρατών μελών που 
εφαρμόζουν μειωμένο 
συντελεστή (άρθρο 
12(3)(β) 
11 
9 
6 
7 
II 
8 
10 
7 
5 
9 
9 
6 
4 
5 
4 
7 
3 Αριθ. κρατών μελών 
που εφίίρμόζουν 
ειδικό μεταβατικό 
συντελεστή ((Αρθρο 
28(2)23 
5 
-
6 
4 
2 
9 
5 
1 
4 
3 
2 
Ι 
2 
2 
1 
1 1 
4 
23 Δεν περιλαμβάνονται οι απαλλαγές που προβλέπονται στο (Αρθρο 13 της έκτης οδηγίας ΦΠΛ. 
24 
Όπως διαπιστώνεται, η πλειονότητα των κρατούν μελοϊν (δηλίΑδή TÎA οκτώ ή 
περισσότερα από τα 15 κράτη μέλη) χρνριμοποιεί μόνο επτά (Από τις δεκαεπτά πιθανές 
κατηγορίες εφαρμογής του μειωμένου συντελεστή του ΦΠΛ. επιπλέον, περαιτέρω 
ανάλυση των πινάκων του Παραρτήματος 1 και του Παραρτήματος 2 οδυνεί στο 
συμπέρασμα ότι, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, 
λίγα κράτη μέλη εφαρμόζουν το μειω(ΐένο συντελεστή σε κάθε κατιιγορία του 
Παραρτήματος Η, 
τρία κράτη μέλη δεν εφαρμόζουν καθόλου το Παράρτημα II, 
τέσσερα κράτη μέλη εφαρμόζουν δύο μειωμένους συντελεστές ΦΠΛ24, 
το ύψος των μειωμένων συντελεστών κυμαίνεται μεταξύ του 5% και του 12,5% (17% 
στη Φινλανδία προσωρινά), 
ορισμένα κράτη μέλη χρησιμοποιούν ευρέο)ς τους "ειδικούς" συντελεστές που 
επιτρέπονται για μία μεταβατική περίοδο μέχρι τη θέσπιση του νέου κοινού 
συστήματος ΦΠΑ, 
για τις έντεκα (Από τις δεκαεπτά κατιρ/ορίες υπάρχει ένας συσχετισμός με τις 
ισχύουσες απαλλαγές (στο μέτρο που εντός το>ν κατηγοριών αυπόν τουλάχιστον 
ορισμένα κράτη μέλη (Απαλλάσσουν τουλάχιστον ορισμένες σχετικές πράξεις), 
εν γένει, οι κατίΓγορίες 6, 7 και 8 εμπίπτουν σε ό,τι μπορεί VÎA χαρακτηρισθεί 
"πολιτιστική πολιτική", 
εν γένει, οι κατηγορίες 3,4 και 16 εμπίπτουν στην "υγειονομική πολιτική", 
εν γένει, οι κατηγορίες 1, 2, 5, 9, 12, 13, 14 και 15 εμπίπτουν στην "κοινωνική 
πολιτική" (ενδεχομένως ο πολιτισμός και η υγεία OCA. μπορούσαν επίσης να 
ενταχθούν στην παρούσα υποδιαίρεση), 
εν γένει, οι κατηγορίες 1 êâé 10 εμπίπτουν στην (Αγροτική πολιτική, 
γενικά, οι κατηγορίες 2, 5, 9, 10 και 17 επιδρούν - ή εμπίπτουν στην περιβαλλοντική 
πολιτική, 
η κατηγορία 11 είναι δύσκολο VÎA τ(Αξινομΐ|0εί σε οποιαδήποτε γενική πολιτική, 
επί του παρόντος δεν γίνεται αναφορά σε κανέναν άλλον τομέα, όπο>ς η οικονομική 
πολιτική ή άλλη παρόμοια πολιτική. 
24 'Οσον αφορά τοτις τρεις συντελεστές στη Φινλανδία, βλ. την υποσημεύοση 5. 
25 
Για να ολοκληρωθεί η εικόνα θα ήταν ίσίος χρήσιμο να επαναληφθούν τρία βασικά 
συμπεράσματα που έχουν εξαχθεί μέχρι τώρα: 
. ο προαιρετικός χαρακτήρας του Παραρτήματος Η και η έλλειψη κοινών ορισμών 
των κατηγοριών του μπορούν, τουλάχιστον υπό συγκεκρΐ[Αένες περιστάσεις, να 
προκαλέσουν στρεβλώσεις του ανταγωνισμού, 
• στα κράτη μέλη αναπτύσσεται η αίσΟιιση ότι ο ΦΠΛ μπορεί VÎA χριριμοποιηθεί ως 
μέσο οικονομικής πολιτικής, υπό την προϋπόθεση ότι θα ίΑποφεύγονται οι 
στρεβλώσεις του ανταγωνισμού, 
• σε ορισμένους τομείς οι νέες τεχνολογικές εξελίξεις φαίνεται ότι οόιτγούν σε άνιση 
μεταχείριση συγκρίσιμων προϊόντων ή/και υπηρεσιών όσον αφορά τον 
εφαρμοζόμενο συντελεστή του ΦΠΑ. 
Από τα ανωτέρω συνάγεται ότι γενικώς στην Κοινότητα υφίσταται ανάγκη 
εφαρμογής του μειωμένου συντελεστή του ΦΠΛ και ότι, υπό πολύ ευρεία έννοια, 
απαιτείται ο εξορθολογισμός του πεδίου εφαρμογής του, τούτο δε και χάριν της 
απλοποίησης και της μείωσης του κόστους προσαρμογής. Ο εξορθολογισμός αυτός 
αφορά το ύψος του μειωμένου συντελεστή, TÎA πολιτικά κριτήρια για την εφαρμογή 
του, την καταλληλότητα του για τΐ|ν ενιαία (Αγορά και το γενικό θέμα του 
εκσυγχρονισμού του συστήματος του ΦΠΛ. II Ιίπιτροπή έχει ήδη καθορίσει το 
πλαίσιο αυτού του εξορθολογισμού καταρτίζοντας το πρόγραμμα εργασίας της για 
το νέο κοινό σύστημα ΦΠΑ, το οποίο πραγματεύεται, μεταξύ άλλίον, τα θέματα 
αυτά. 
5.2 Αξιολόγηση υπό το φως του νέου κοινού συστήματος ΦΙΙΛ 
'Οταν το σύστημα του ΦΠΑ βασίζεται στη φορολογίίΑ στη χώρα προέλευσης και 
επιτρέπει σε. ένα πρόσωπο υποκείμενο στο φόρο VÎA πραγματοποιήσει παραδόσεις σε 
οποιοδήποτε σημείο την Κοινότητας, ο συντελεστής του ΦΠΛ αποτελεί σημαντικό 
παράγοντα της τιμής για τον καθορισμό της ανταγαννιστικής θέσης των επιχειρήσεων. 
Συνεπώς, για τη συγκρότηση του νέου συστήματος ΦΠΛ πρέπει VÎA αποφασιστεί μέχρι 
ποίου σημείου θα εξακολουθήσουν να είναι αποδεκτές οι διαφορές τίον συντελεστών 
προκειμένου να αποφευχθεί η εμφάνιση σοβαρών στρεβλοχτεων του ανταγο)νισμού. 
'Οπως τονίζεται ανωτέρω, ένα από TÎA βασικά χαρακτηριστικά του ΦΠΛ είναι η 
ουδετερότητα του έναντι των συνθηκοτν ανταγίονισμ,ού. Κατά συνέπεια, η διατήρηση 
της δυνατότητας εφαρμογής υπερβολικά πολλονν διαφορετικοί συντελεστούν ίΑπό το 
ένα κράτος μέλος στο άλλο θα μπορούσε, να θέσει σε κίνδυνο την ουδετερότητα αυτή, 
καθώς και να επηρεάσει τον τόπο εγκατάστασης TÎOV επιχειρήσεων, γεγονός που επίσης 
θα ερχόταν σε αντίθεση με τις ίδιες τις (Αρχές της ενιαίας αγοράς. Είναι εξάλλου σαφές 
ότι όσο περισσότερους συντελεστές ΦΠΛ δύνανται VÎA εφαρμόζουν TÎA κράτη μέλη, τόσο 
πιο αδικαιολόγητα περίπλοκος καθίσταται ο σχετικός έλεγχος. 
26 
Στο πλαίσιο αυτό, αξίζει να υπενθυμισθεί η δέσμευση που ανέλίφε η Επιτροπή στο 
πρόγραμμα εργασίας της: εν γένει και ανεξάρτΐ|τα από το γεγονός ότι η τελική 
αξιολόγηση του θέματος δεν είναι απαραίτητη βραχυπρόθεσμα, η Επιτροπή θεωρεί ότι 
η προσέγγιση των συντελεστών εντός μίας μάλλον περιορ^ηιένου εύρους ζο'^νης (π.χ. 
δύο ή τρεις ποσοστιαίες μονάδες) θα ήταν επίΑρκής όσον αφορά τον κανονικό 
συντελεστή. Ωστόσο, δεν θα πρέπει να εγκαταλειφθεί η προοπτική θέσπισης ενός 
ενιαίου κανονικού συντελεστή, καθώς αυτός είναι ο μόνος τρόπος για VÎA διασφαλισθεί 
πλήρως η ουδετερότητα του φόρου και να προκύι|>ουν σημαντικά οφέλη όσον αφορά 
την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής και της φοροαποφυγής.. Το θέμα του ύψΌυς του 
κανονικού συντελεστή πρέπει VÎA ρυθμιστεί μέσα) πολιτικής ίχπόφασης, η οποία δεν 
μπορεί να ληφθεί χωρίς να τοπο0ετΐ)0εί στο πολύ ευρύτερο πλαίσιο των συνολικοί 
φορολογικών εσόδων και χωρίς να λιιφθούν υπόψη οι γενικοί στόχοι της Ευρο)παϊκής 
Ένωσης, ιδιαίτερα δε η συνολική φορολογική της στρατηγική. Από την άποψη αυτή, 
υπάρχουν ισχυρά επιχειρήματα υπέρ της αύξιρης των εσόδίον ΦΠΛ προκεΐ{ΐένου να 
αντισταθμισθούν οι επιπτώσεις ίΐπό την υλοποίηση των στόχων για μείακτη του μη 
μισθολογικού κόστους Τ7|ς εργασίας. 
Όσον αφορά το πεδίο εφαρμογής των |ΐεκομ.έν(ον συντελεστίόν, που (Αποτελεί το 
αντικείμενο της παρούσας έκθεσης, οι περιορισμοί είναι ακριβώς οι ίδιοι όπως και 
στην περίπτωση του κανονικού συντελεστή. II Επιτροπή εξακολουθεί VÎA πιστεύει ότι η 
απλότητα του συστήματος του ΦΠΛ, και συνεπώς η ευαισθησία του ίΑπ.ό άποψη 
φοροδιαφυγής καθώς και οι επιπτοκτεις του στην οικονομική όραστηριόττττίΑ, 
εξαρτώνται άμεσα από την ύπαρξη όσο το δυνατόν λιγότερων συντελεστούν. Επομένως, 
από καθαρά τεχνική άποψη, η Επιτροπή θεωρεί ότι Oct έπρεπε VÎA υπάρχει ένας μόνο 
μειωμένος συντελεστής και ότι το πεδίο εφαρμογής του θα έπρεπε VÎA οριστεί 
περιοριστικά και σύμφωνα με συνεκτικά κριτήρια. Είναι αυτονόητο ότι το ιδεώδες θα 
ήταν να είναι υποχρεωτικός ένας παρόμοιος μειωμένος συντελεστής. Έτσι, ο 
συντελεστής αυτός θα μπορούσε, επίσης VÎA εφαρμοσθεί σε όλες τις περιπτο'χτεις οι 
οποίες σήμερα απαλλάσσονται, δεδομένου ότι οι απαλλαγές παρε|ΐποδίζουν την 
ουδετερότητα του ΦΠΑ. 
Όσον αφορά τις περιβαλλοντικές πτυχές της διάρθρωσης των συντελεστών του ΦΠΑ, 
είναι δύσκολο VÎA διαπιστωθεί κατά ποιο τρόπο ο προοδευτικά φθίνίον χαρακτήρας 
μπορεί να διαδραματίσει ένίΑ ρόλο για VÎA δικαιολογηθεί η εφαρμογή του μειωμένου 
συντελεστή ΦΠΑ σε. ορισμένα προϊόντα ή υπηρεσίες. Εντούτοις αναφνωρίζεται ότι, 
εφόσον ο ΦΠΑ επηρεάζει την τιμή TÎOV αγαθών και υπηρεσκυν, μπορεί VÎA (ΐεταβάλλει 
και τη συμπεριφορά του καταναλαπή, και με το VÎA κάνει να πληρώνουν αυτοί που 
μολύνουν το περιβάλλον και με το VÎA ενθαρρύνει "φιλικότερη προς το περιβάλλον" 
συμπεριφορά. Σε. αντίθεση με τους "κοινοτικούς" λόγους για εφαρμογή μειωμένων 
συντελεστών ΦΠΑ σε. είδη προπης ανάγκης που όμως ευνοούν και τους εύπορους, τα 
ορυκτέλαια - για παράδειγμα - είναι εξίσου βλαπτικά για το περιβάλλον, οιοσδήποτε 
και αν τα χριριμοποιεί. Μολαταύτα, πρακτικά προβλήματα ορισμών ενδέχεται να 
ανακύψουν. Δεν είναι πάντοτε εύκολο VÎA γίνει κατάπΑξη το>ν προϊόντων και 
υπηρεσιών μετοιξύ "καλίί)ν" και "-κακών" από οικολογική άποψη, περαιτέρω δε 
εξειδικευμένη διαβάθμιση των σχετικοί οικολογικοί πλεονεκτημάτων και 
μειονεκτημάτων δεν μπορεί να -ενσωματα)Οεί εύκολα σ'ένα σύστημα που έχει ωα 
γνώμονα την αποφυγή ανώφελης περιπλοκότητας. 
27 
Γενικά, στο πλαίσιο της περαιτέρω εναρμόνισης, μπορούν να εξετασθούν διάφορες 
εναλλακτικές λύσεις. Λεδομένου ότι η διεύρυνση του αριθμού Τ(ον μειωμένων 
συντελεστών δεν αποτελεί ρεαλιστική επιλογή, (Απομένουν οι ακόλουθες δυνίΑτότΐ|τες: 
• η υφιστάμενη κατάσταση, οι οποίοι συνίστανται στην προίΑιρετική εφαρμογή δύο 
μειωμένων συντελεστών, 
• η υπογρεωτική εφαρμογή δύο μεΐί ομένων συντελεστίον, 
• η ιδανική κατάσταση της υπογρεωτικής εφαρμογής ενός μεκομίνου συντελεστή, 
• η προαιρετική εφαρμογή ενός μειωμένου συντελεστή. 
Για να καταστεί υποχρεωτική η εφαρμογή του μειωμένου συντελεστή απαιτείται να 
υπάρχουν κοινοί ορισμοί των κατιτγοριων των προϊόντων και υπηρεσιών στα οποία 
πρόκειται να εφαρμοστεί ο συντελεστής αυτός. 
Όσον αφορά τον αριθμό των μειωμένων συντελεστίον, οι υφιστάμενες σήμερα 
διαφορές μεταξύ των συντελεστούν στην Κοινότητα αποτελούν ίσίος στοιχείο που 
συνηγορεί υπέρ μίας όιάρθροκιης με δύο συντελεστές που Oit εφαρμόζονται σε δύο 
χωριστούς καταλόγους προϊόντων και υπηρεσιών. Ως προς το πεδίο εφαρμογής του 
μειωμένου συντελεστή (ή τ(ον μειωμένων συντελεστούν), συνάγεται ότι η σημερινή 
σιωπηρή διάκριση των όιαφόρ(ον κατιιγοριών θα πρέπει (Αποσαφηνισθεί και VÎA 
εκσυγχρονισθεί. Ο βασικός λόγος που υπαγορεύει την ύπαρξη όλ(ον αυτο'νν των 
κατίίγοριών είναι ο προοδευτικά φθίνων χαρακτήρας του ΦΠΛ, ο οποίος (Απορεί να 
αποφευχθεί μόνο εφαρμόζοντας μειωμένο συντελεστή ΦΠΛ σε "ευαίσθητους" 
κοινωνικά τομείς. Ωστόσο, το κύριο πρόβλημα είναι VÎA οριστεί η κοινίονική αιτιολογία 
και το ακριβές πεδίο εφαρμογής του μειωμένου συντελεστή. Τούτο φαίνεται να είναι 
σχετικά απλό στους τομείς της υγείας, της μεταφοράς επιβατο>ν και των ειδών 
διατροφής (καθώς και για τα προϊόντα και τις υπηρεσίες που προορίζονται για την 
παραγωγή αγροτικών προϊόντων), ενώ είναι ασφαλοκ; δύσκολο VÎA διακριθούν οι 
πολιτιστικές δραστηριότιπες από την ίΑπλή ψυχαγωγία. 
Σε κάθε περίπτωση, οι αποφάσεις σχετικά με το ύψος τίον συντελεστών του ΦΠΑ 
επηρεάζονται από το επίπεδο πον οφειλόμενων στον ΦΠΛ στρεβλώσεων του 
ανταγωνισμού που τα κράτη μέλη θα θεωρήσουν αποδεκτό για το νέο καθεστώς. 
28 
6 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 
Η παρούσα έκθεση συντάχθΐ)κε σύμφίονα με. την αντίστοιχη υποχρέωση που 
προβλέπεται στο άρθρο 12, παράγραφος 4 της έκτης οδηγίας ΦΠΑ με. σκοπό την 
επανεξέταση του πεδίου εφαρμογής τα>ν μειωμένοι συντελεστίον ΦΠΑ. 
Εκπληρώνοντας την υποχρέωση αυτή, η Επιτροπή επιδιώκει ταυτόχρονα VÎA παράσχει 
στο Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο μία επαρκή ΐΑξιολόγΐ)ση των επιπτοχτεων από την 
υφιστάμενη διάρθρωση των συντελεστών του ΦΠΛ στη λειτουργία της εσωτερικής 
αγοράς, όσον αφορά τόσο το γενικό πλαίσιο του μεταβατικού καθεστώτος ΦΠΛ όσο 
και την επικείμενη μετάβαση στο νέο κοινό ίτύστημ.α ΦΠΛ που θα βασίζεται στην αρχή 
της χώρας προέλευσης. 
Βάσει των στοιχείων που έχει στη διάθεση της, η Επιτροπή φρονεί ότι, συνολικά, η 
υφιστάμενη διάρθρωση των συντελεστών ΦΠΛ δεν παρε|ΑποΟίζει, σε κοινοτική 
κλίμακα, την λειτουργία του μεταβατικού καθεστώτος ΦΠΛ. Γενικά, οι διαφορές 
μεταξύ των συντελεστών του ΦΠΑ δεν παρεμποδίζουν τις διασυνοριακές αγορές· 
υπάρχουν όμως στοιχεία από τα οποία προκύπτει ότι ορισμένες φορές οι συντελεστές 
επηρεάζουν τις αποφάσεις των καταναλατκυν κατά τρόπο που προκαλεί στρεβλώσεις 
του ανταγωνισμού. Οι έμποροι λιανικής πίόλησης επιδιώκουν όλο και περισσότερο να 
επωφελούνται από το πέραν των συνόρων αγοραστικό δυναμικό. Με εξαίρεση 
ορισμένες συγκεκριμένες περιοχές ή/και αγαθά δεν σημειώθηκαν, σε κοινοτική κλίμακα, 
πραγματικά σημαντικές στρεβλίόσεις του ανταγωνισμού ή εκτροπές του εμπορίου λόγω 
υπερβολικών διαφορών των συντελεστίον του ΦΠΛ μεταξύ κρατών μελών. 
Από την ανάλυση της υφιστάμενης όιάρΟρακτης TÎOV συντελεστίον ΦΠΛ και ιδιαίτερα 
του πεδίου εφαρμογής του μειωμένου (τυντελεστή ΦΠΛ προκύπτουν, αχττόσο, δύο 
εγγενή με τη διάρθρωση αυτή προβλήματα που προκαλούν ορισμένες (ττρεβλωτικές 
επιδράσεις στην -ανταγωνιστική κατάσταση το)ν υποκειμένων στο φόρο (οι οποίες, με 
τη σειρά τους, δεν επιτρέπουν στον τελικό κίΑΤίΑναλ<οτή να επαχι>ελΐ|Οεί πλήρως από την 
ενιαία αγορά). TÎA προβλήματα αυτά είναι: ο προαιρετικός χαρακτήρας του 
Παραρτήματος Η και η έλλειψη κοινών ορισμών για τις κατηγορίες που περιέχει το 
Παράρτημα Η. Τα δύο αυτά στοιχεία μπορούν να οδηγήσουν σε περιπτοχτεις 
παραβίασης της αρχής της ουδετερότητας του ΦΠΛ. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή 
επιθυμεί να ενθαρρύνει τα κράτη μέλη VÎA εξετάσουν τις δυσχέρειες που ενδέχεται να 
προκαλέσουν τα βασικά αυτά προβλήματα. 
Από την επανεξέταση των διαφόρων κατιιγοριών του Παραρτήματος H προκύπτει ότι 
πολλές από τις κατηγορίες αυτές αποτελούν σήμερα αντικείμενο προστριβών και η 
Επιτροπή έχει επίγνωση του γεγονότος ότι το σημερινό περιεχόμενο του 
Παραρτήματος Η δεν λαμβάνει υπόψη όλες τις τεχνολογικές εξελίξεις που 
σημειώθηκαν μετά την έκδοση του το 1992. Το Παράρτημα II δεν ακολουθεί μία 
συνεκτική και σταθερή προσέγγιση, γεγονός που μπορεί VÎA οόιιγήσει σε ιδιαίτερες 
δυσκολίες σε ορισμένους τομείς. Οι δυσχέρειες αυτές μπορούν VÎA επιλυθούν μόνο κατά 
περίπτωση, δηλ. όταν θα ανακύπτουν στα διάφορα στάδια των προτάσεων που πρέπει 
να υποβληθούν για τη θέσπιση του νέου κοινού συστήματος ΦΠΑ. 
29 
Συνεπώς, η Επιτροπή και τα κράτη μέλη πρέπει VÎA διατυπώσουν με σαφέστερο τρόπο 
τους βραχυπρόθεσμους και μακροπρόθεσμους στόχους σχετικά με την εναρμόνιση του 
πεδίου εφαρμογής του μειωμένου συντελεστή ΦΠΛ. Λπό TÎA πορίσματα της έκθεσης 
προκύπτουν κατά τρόπο σαφή οι ακόλουθες κατευθυντήριες γραμμές: 
• η όσο το δυνατόν μεγαλύτερη προσέγγιση των συντελεστών είναι απαραίτητη για 
τεχνικούς λόγους· 
. κατά τον προσδιορισμό του πεδίου εφαρμογής των με.ιωιιένων συντελεστών θα 
πρέπει να ληφθούν υπόψη κοινωνικού χαρακτήρα παράγοντες (προκειμένου να 
αντισταθμιστούν οι συνέπειες από τον φθίνοντα ορισμένες φορές χαρακτήρα του 
ΦΠΑ)· 
• γενικά, οι μειωμένοι συντελεστές ΦΠΑ είναι μέσο στερούμενο για την εφίΑρμογή 
συγκεκριμένης πολιτικής και δεν πρέπει VÎA χρησιμοποιούνται ως υποκατάστατο 
των άμεσων επιδοτήσεων· 
. η εφαρμογή μειωμένων συντελεστονν ΦΠΛ δεν πρέπει VÎA θίγει την γενικότερη 
ουδετερότητα του ΦΠ Α. 
Το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καλούνται VÎA εκφράσουν την άποψη 
τους για τα συμπεράσματα αυτής της έκθεσης. II Επιτροπή επιθυμεί να 
εντατικοποιτιθούν σε οι σχετικές συζητήσεις μεταξύ TÎOV κοινοτικών Οεσμικίον 
οργάνων. 
30 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1: ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΩΝ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΏΝ ΤΟΥ ΦΠΛ ΠΟΥ ΕΦΑΡΜΟ­
ΖΟΝΤΑΝ ΣΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΑΗ ΜΕΤΑΞΥ 1994 ΚΑΙ 1996 
(ΕΞΑΙΡΟΥΜΕΝΩΝ ΤΩΝ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΩΝ 
ΠΟΥ ΕΦΑΡΜΟΖΟΝΤΑΝ ΚΑΤΑ ΙΌ ΑΡΘΡΟ 28, ΠΑΡΑ ΓΡΑΦΟ 
2) 
Κράτος μέλος 
Βέλγιο 
Δανία 
Γερμανία 
Ελλάδα 
Ισπανία 
Γαλλία 
Ιρλανδία 
Ιταλία 
Λουξεμβούργο 
Κάτω Χώρες 
Αυστρία27 
Πορτογαλία 
Φινλανδία29 
Σουηδία30 
Ηνωμένο 
Βασίλειο Μειωμένοι συντελεστές 
1994 
6 
./. 
7 
8 
6 
5,5 
12,5 
9 
6 
6 
10 
5 
5/12 
12/21 
8 1995 
6 
./. 
7 
8 
7 
5,5 
12,5 
Κ)26 
6 
6 
10/12 
5 
6/12/17 
12/21 
8 1996 
6 
./. 
Τ 
8 
7 
5,5 
12,5 
10 
6 
6 
10/12 
5/1228 
6/12/17 
6/12 
8 Κανονικοί συντελεστές 
1994 
20,5 
25 
15 
18 
15 
18,6 
21 
19 
15 
17,5 
20 
16 
22 
25 
17,5 1995 
20,5 
25 
15 
18 
16 
20,6" 
21 
19 
15 
17,5 
20 
16 
22 
25 
17,5 1996 
21 
25 
15 
18 
16 
20,6 
21 
19 
15 
17,5 
20 
17 
22 
25 
17,5 
25 Μετάβαση από το 18,6% στο 20,6% την 1 η Αυγούστου 1995. 
26 Μετάβαση από το 9% στο 10% στις 24 Φεβρουαρίου 1995. 
27 Κράτος μέλος από την Ι η Ιανουαρίου 1995. 
28 Ο συντελεστής του 12% τέθηκε σε ισχΰ στις 12 Ιουλίου 1996. 
29 Κράτος μέλος από την 1η Ιανουαρίου 1995. Τίνα πλήρες σύστημα ΦΙΙΛ θεσπίστηκε στη Φινλανδία μόλις 
την 1η Ιουνίου 1994. Η Φινλανδία (όπως και κανένα άλλο κράτος μέλος) δεν επιτρέπεται να εφαρμόζει 
τρεις συντελεστές ΦΠΑ και η Επιτροπή έχει ήδη έρθει σε επαφή μαζί της για το θέμα αυτό. (Βλ. 
υποσημείωση 5). 
30 Κράτος μέλος από την 1η Ιανουαρίου 1995. 
31 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2: ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΕΙΩΜΕΝΩΝ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΩΝ ΦΠΑ ΑΠΟ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΣΤΙΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ 
ΑΓΑΘΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΠΟΥ ΑΝΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Η ΤΗΣ ΕΚΤΗΣ ΟΛΗΓΙΑΣ 
ΦΠΑ 
Σημείωση: Οι μειωμένοι συντελεστές κατά την έννοια του άρθρου 12, παράγραφος 3, σημείο α) έχουν εκτυπωθεί με έντονους χαρακτήρες, 
ex = απαλλαγή χωρίς δικαίωμα επιστροφής του φόρου που καταβλήθηκε στο προηγούμενο στάδιο, 0 = απαλλαγή με δικαίωμα επιστροφής του 
φόρου που καταβλήθηκε στο προηγούμενο στάδιο 
α/α 
1 
0 
3 
4 
5 Κατηγορία 
Είδη διατροφής 
Παροχή νερού 
Φαρμακπϊτικά προϊόντα 
Ιατρικός εξοπλισμός 
Μεταφορά επιβαπον Β 
6 
12 
21 
6 
6 
21 
ex 
6 
21 
6 
ex DK 
25 
25 
25 
25 
ex D 
7 
15 
7 
15 
7 
7 
15 EL 
8 
8 
8 
18 
8 
8 Ε 
4 
7 
7 
4 
16 
7 
7 
16 F 
5,5 
20,6 
5,5 
5,5 
20,6 
5,5 
5,5 IRL 
21 
0 
12,5 
ex 
0 
0 
ex I 
4 
10 
16 
10 
4 
10 
19 
4 
10 
16 L 
3 
3 
3 
15 
3 
3 
ex NL 
6 
6 
6 
17,5 
17,5 
6 
ex A 
10 
10 
20 
20 
10 Ρ 
5 
12 
17 
5 
5 
17 
5 
5 FIN 
17 
22 
12 
22 
ex 
6 S 
12 
25 
25 
0 
25 
25 
ex 
12 
0 UK 
0 
17,5 
0 
17,5 
0 
0 
0 
32 
α/α 
6 
7 
8 
9 
10 
11 
12 Κατηγορία 
Βιβλία, εφημερίδες και περιοδικά 
Εισιτήρια θεαμάτων και 
πολιτιστικών εκδηλώσεων, 
ραδιοτηλεοπτικές υπηρεσίες 
Πνευματικά δικαιώματα οφειλόμενα 
σε συγγραφείς, συνθέτες και 
ερμηνευτές και υπηρεσίες 
παρεχόμενες από αυτούς 
Κοινωνικές κατοικίες 
Προϊόντα και υπηρεσίες που 
προορίζονται για την αγροτική 
παραγωγή 
Λιαμονή σε ξενοδοχεία 
Εισιτήρια σε αθλητικές εκδηλώσεις Β 
6 
ex 
ex 
6 
21 
ex 
6 
21 
6 
12 
6 
12 
21 
6 
6 
ex DK 
25 
0 
25 
ex 
25 
25 
25 
ex D 
7 
7 
15 
ex 
7 
15 
7 
7 
15 
15 EL 
4 
4 
8 
18 
ex 
8 
8 
8 
8 
8 Ε 
4 
-
7 
16 
ex 
7 
4 
7 
7 
16 
7 
16 F 
2,1 
5,5 
2,1 
5,5 
20,6 
5,5 
5,5 
20,6 
5,5 
5,5 
20,6 IRL 
12,5 
21 
ϋ 
12,5 
21 
ex 
21 
12,5 
12,5 
12,5 
ex I 
4 
19 
4 
10 
19 
10 
19 
4 
10 
4 
10 
10 
10 L 
3 
3 
15 
ex 
3 
3 
15 
3 
3 
3 
ex NL 
6 
6 
17,5 
17,5 
17,5 
6 
6 
6 A 
10 
10 
ex 
10 
20 
20 
10 
20 
10 
20 Ρ 
5 
5 
17 
ex 
17 
5 
5 
5 
5 FIN 
12 
0 
6 
22 
ex 
22 
22 
17 
6 
6 S 
6 
25 
ex 
25 
ex 
6 
6 
25 
ex 
25 
12 
ex 
6 UK 
0 
17,5 
17,5 
17,5 
0 
17,5 
17,5 
17,5 
33 
α/α 
13 
14 
15 
16 
17 Κατηγορία 
Χρησιμοποίηση αθλητικών 
εγκαταστάσεων 
Κοινωνικές υπηρεσίες 
Υπηρεσίες που παρέχονται από 
γραφεία τελετο^ν και υπηρεσίες 
αποτέφρωσης 
Ιατρική και οδοντιατρική 
περίθαλψη, Οερμοθεραπεία 
Καθαρισμός οδών, αποκομιδή 
απορριμμάτων και επεξεργασία 
αποβλήτων Β 
6 
6 
21 
ex 
6 
6 
21 
ex 
21 DK 
ex 
25 
ex 
ex 
25 D 
ex 
7 
15 
7 
ex 
ex EL 
8 
8 
8 
8 
8 Ε 
16 
ex 
7 
7 
16 
7 
7 F 
20,6 
20,6 
20,6 
5,5 
20,6 
20,6 IRL 
12,5 
ex 
21 
ex 
21 
ex 
21 
ex I 
19 
19 
19 
19 
4 L 
3 
3 
15 
ex 
3 
3 
ex 
3 NL 
17,5 
6 
ex 
17,5 
ex 
17,5 
ex 
17,5 
ex A 
20 
ex 
10 
0 
20 
10 
ex 
10 Ρ 
5 
17 
ex 
ex 
5 
ex 
ex FIN 
12 
ex 
ex 
ex 
22 S 
ex 
6 
ex 
25 
25 
ex 
ex 
25 UK 
17,5 
ex 
ex 
ex 
ex 
17,5 
0 
34 
ISSN 0254-1483 
COM(97) 559 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 09 06 01 
Αριθ. καταλόγου : CB-CO-97-575-GR-C 
ISBN 92-78-26350-8 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Λουξεμβούργο 
3J