Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για τη θέσπιση ειδικού προγράμματος έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης στον τομέα των μεταφορών (1994-1998) (94/C 228/12) (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) COM(94) 68 τελικό - 94/0090(CNS)

(Υποβλήθηκε από την Επιτροπή στις 30 Μαρτίου 1994)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και ιδίως το άρθρο 130 Θ παράγραφος 4,

την πρόταση της Επιτροπής (1),

τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής,

Εκτιμώντας:

ότι το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, με την απόφασή τους . . ./. . ./ΕΚ, θέσπισαν το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο κοινοτικών ενεργειών έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης (καλούμενων στο εξής Ε & ΤΑ) για τη χρονική περίοδο 1994-1998, στο οποίο καθορίζονται, μεταξύ άλλων, οι δραστηριότητες που πρέπει να αναληφθούν στον τομέα των μεταφορών 7 ότι η παρούσα απόφαση βασίζεται στην αιτιολόγηση που εκτίθεται στο προοίμιο της παραπάνω απόφασης 7

ότι το άρθρο 130 Θ παράγραφος 3 προβλέπει ότι το πρόγραμμα-πλαίσιο εφαρμόζεται μέσω ειδικών προγραμμάτων, τα οποία εντάσσονται σε καθεμία από τις δράσεις που το απαρτίζουν 7 ότι σε κάθε ειδικό πρόγραμμα προσδιορίζεται ο τρόπος εκτέλεσής του, καθορίζεται η διάρκειά του και προβλέπονται τα μέσα που κρίνονται απαραίτητα 7

ότι το παρόν πρόγραμμα θα υλοποιηθεί κυρίως με ενέργειες επιμερισμένων δαπανών, συντονισμένες ενέργειες, προπαρασκευαστικά και συνοδευτικά μέτρα καθώς και μέτρα στήριξης 7

ότι, σύμφωνα με το άρθρο 130 Θ παράγραφος 3, πρέπει να εκτιμηθούν τα χρηματοδοτικά μέσα που απαιτούνται για την εκτέλεση του παρόντος ειδικού προγράμματος 7 ότι τα οριστικά ποσά καθορίζονται από την αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή ανάλογα με τη σχετική προτεραιότητα, η οποία αποδίδεται στον τομέα που αποτελεί αντικείμενο του παρόντος προγράμματος εντός της πρώτης δράσης του τετάρτου προγράμματος πλαισίου 7

ότι η απόφαση . . ./. . ./ΕΚ (τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο) προβλέπει ότι ο μέγιστος συνολικός προϋπολογισμός του τετάρτου προγράμματος-πλαισίου θα επανεξεταστεί το αργότερο στις 30 Ιουνίου 1996 με προοπτική να προσαυξηθεί 7 ότι, ως αποτέλεσμα αυτής της επανεξέτασης, ενδέχεται να αυξηθεί και το ποσό που κρίνεται αναγκαίο για την εκτέλεση του παρόντος προγράμματος 7

ότι το παρόν πρόγραμμα μπορεί να συμβάλει αισθητά στην ανάκαμψη της οικονομίας, στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και στην αύξηση της απασχόλησης στην Κοινότητα, όπως αναφέρεται στο Λευκό Βιβλίο «Ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα και απασχόληση» (2) 7

ότι η ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο σχετικά με τη μελλοντική εξέλιξη της κοινής πολιτικής στον τομέα των μεταφορών (3) ορίζει ότι κύριος στόχος της έρευνας για μια ευρωπαϊκή πολιτική μεταφορών είναι η συμβολή στην ανάπτυξη, στην ολοκλήρωση και τη διαχείριση ενός αποτελεσματικότερου, ασφαλέστερου και συμβατού με το περιβάλλον και την ποιότητα της ζωής συστήματος μεταφορών, με προοπτική την προώθηση της απρόσκοπτης διακίνησης επιβατών και εμπορευμάτων σύμφωνα με την αρχή της αειφορίας 7

ότι η ανάπτυξη των πανευρωπαϊκών δικτύων μεταφορών, που διευκολύνει την πρόσβαση στα δίκτυα καθώς και την αλληλοσύνδεση και τη διαλειτουργικότητά τους, θα αποτελέσει καθοριστικό παράγοντα συμβολής σε μια ανοικτή και ανταγωνιστική αγορά και ότι οι ερευνητικές δραστηριότητες πρέπει να επικεντρωθούν στις αναγκαίες συνθήκες για τη διαλειτουργικότητα και την αλληλοσύνδεση των δικτύων, με γνώμονα κυρίως το συνδυασμό μεταφορικών μέσων και τις δυνατότητες πρόσβασης, να ευνοήσουν δε τη μελέτη και τη διαχείριση υποδομής με τρόπο συμβατό προς ένα ασφαλέστερο περιβάλλον για το χρήστη και με καλύτερη σχέση ποιότητας/τιμών 7

ότι οι ερευνητικές δραστηριότητες για την κοινή πολιτική μεταφορών πρέπει να εστιαστούν από πλευράς ευρωπαϊκής στρατηγικής στην κατάρτιση μοντέλων και σεναρίων για τις μεταφορές, με σκοπό να γίνουν πληρέστερα κατανοητές η ζήτηση των μεταφορών και οι επιπτώσεις των συστημάτων μεταφορών στη Ευρώπη 7

ότι, για να βελτιστοποιηθούν τα πανευρωπαϊκά δίκτυα μεταφορών, οι ερευνητικές δραστηριότητες πρέπει να συμβάλουν στη βελτίωση των επιδόσεων των μεταφορικών μέσων και των αντιστοίχων επιχειρήσεων εκμετάλλευσης, στην αύξηση της ικανότητας κάθε μέσου να συνεργάζεται με τα υπόλοιπα, στην εύκολη πρόσβαση εκ μέρους των χρηστών καθώς και στην υποστήριξη της ανάπτυξης των μεταφορών πολλαπλών μέσων σε αστικό, αγροτικό, περιφερειακό και πανευρωπαϊκό επίπεδο 7

ότι, για να επιτευχθούν οι παραπάνω στόχοι, πρέπει να διαμορφωθεί η ευρωπαϊκή προσέγγιση όσον αφορά τις ερευνητικές δραστηριότητες στον τομέα των μεταφορών, με σκοπό την αξιοποίηση της συνέργειας μεταξύ των διαφόρων εξειδικευμένων εθνικών και κοινοτικών δραστηριοτήτων καθώς και με τις αντίστοιχες δραστηριότητες άλλων διεθνών οργανισμών 7

ότι στις δραστηριότητες Ε & ΤΑ πρέπει να εφαρμοστεί συστημική και ολοκληρωτική προσέγγιση, στην οποία πρέπει να ληφθούν υπόψη οι στρατηγικές κατευθύνσεις της κοινής πολιτικής μεταφορών και τα αποτελέσματα της έρευνας που έχει ως αντικείμενο τα υπόλοιπα θέματα της πρώτης δράσης, ώστε να εξευρεθούν ειδικές λύσεις με δυνατότητα εφαρμογής στον κλάδο των μεταφορών 7

ότι η έρευνα στο συγκεκριμένο τομέα θα καλύψει κατά κύριο λόγο τον προσδιορισμό των αναγκών, των οποίων η ικανοποίηση απαιτεί νέες τεχνολογίες, καθώς και την αξιολόγηση, την ενοποίηση και το συνολικό έλεγχο καταλληλότητας των νέων τεχνολογικών καινοτομιών 7

ότι, επιπλέον, η έρευνα αυτή θα πρέπει να αποδώσει ιδιαίτερη προσοχή στην εργονομία και στον ανθρώπινο παράγοντα στο πλαίσιο της λειτουργίας καθώς και στον καθορισμό εναρμονισμένης νέας μεθοδολογίας για την εκτίμηση των συνολικών επιπτώσεων των συστημάτων μεταφορών, με βασικό στόχο τη βελτιστοποίηση των πανευρωπαϊκών δικτύων 7

ότι, στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής συνεργασίας σε θέματα επιστημονικής και τεχνικής έρευνας (Cost), έχουν ήδη αναληφθεί πολλές συντονισμένες ενέργειες με αντικείμενο την έρευνα για τις μεταφορές και ότι ορισμένες από τις δραστηριότητες που προβλέπονται στο παρόν πρόγραμμα μπορούν να αποτελέσουν συνέχεια ή συμπλήρωμα των εν λόγω ενεργειών 7

ότι το περιεχόμενο του τετάρτου προγράμματος-πλαισίου κοινοτικών ενεργειών Ε & ΤΑ καθορίστηκε με βάση την αρχή της επικουρικότητας 7 ότι στο παρόν ειδικό πρόγραμμα προσδιορίζεται το περιεχόμενο των δραστηριοτήτων που πρέπει να αναληφθούν σύμφωνα με την αρχή αυτή στον τομέα των μεταφορών 7

ότι η απόφαση . . ./. . ./ΕΚ (τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο) προβλέπει ότι η κοινοτική δράση δικαιολογείται εφόσον, μεταξύ άλλων, η έρευνα συμβάλλει στην ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής της Κοινότητας καθώς και στην προώθηση της αρμονικής ανάπτυξης στο σύνολό της, χωρίς να θίγεται ο στόχος της επιστημονικής και τεχνικής ποιότητας 7 ότι το παρόν πρόγραμμα θεωρείται ότι συντελεί στην επίτευξη αυτών των σκοπών 7

ότι το παρόν πρόγραμμα και η εφαρμογή του συμβάλλουν στην ενίσχυση της συνέργειας, τόσο μεταξύ των δραστηριοτήτων Ε & ΤΑ που αναπτύσσουν στον τομέα των μεταφορών τα ερευνητικά κέντρα, τα πανεπιστήμια και οι επιχειρήσεις, ιδίως οι μικρομεσαίες, των κρατών μελών, όσο και μεταξύ αυτών και των αντίστοιχων κοινοτικών δραστηριοτήτων Ε & ΤΑ 7

ότι στο παρόν ειδικό πρόγραμμα έχουν εφαρμογή οι κανόνες συμμετοχής των επιχειρήσεων, ερευνητικών κέντρων (συμπεριλαμβανομένου του ΚΚΕρ) και πανεπιστημίων καθώς και οι κανόνες για τη διάδοση των αποτελεσμάτων της έρευνας, οι οποίοι καθορίζονται με τα μέτρα που προβλέπει το άρθρο 130 Ι 7

ότι, για την εφαρμογή του παρόντος προγράμματος, είναι δυνατόν να αποδειχθούν σκόπιμες, εκτός από τη σύνδεση με αυτό των χωρών που καλύπτονται από τη συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (ΕΟΧ), και δραστηριότητες διεθνούς συνεργασίας με άλλες τρίτες χώρες και διεθνείς οργανισμούς σύμφωνα με το άρθρο 130 Μ 7

ότι η εφαρμογή του παρόντος προγράμματος περιλαμβάνει επίσης δραστηριότητες για τη διάδοση και αξιοποίηση των αποτελεσμάτων της Ε & ΤΑ, ιδίως προς τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) και, ειδικότερα, εκείνες που εδρεύουν στα κράτη μέλη ή στις περιφέρειες με τη μικρότερη συμμετοχή στο πρόγραμμα, καθώς και δραστηριότητες για την τόνωση της κινητικότητας και της επιμόρφωσης των ερευνητών, που θα αναπτυχθούν βάσει του παρόντος προγράμματος και κατά το μέτρο που θα απαιτήσει η σωστή εκτέλεσή του 7

ότι για την εφαρμογή του παρόντος προγράμματος είναι αναγκαίο να προβλεφθούν μέτρα με σκοπό να διευκολυνθεί η συμμετοχή των ΜΜΕ, κυρίως με τεχνολογική παρότρυνση 7

ότι πρέπει να εκτιμηθούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις καθώς και οι ενδεχόμενοι τεχνολογικοί κίνδυνοι των δραστηριοτήτων που θα καλύψει το παρόν πρόγραμμα 7

ότι πρέπει αφενός να εξετάζεται διαρκώς και συστηματικώς η πρόοδος της εφαρμογής του παρόντος προγράμματος για να είναι δυνατή η προσαρμογή του, κατά περίπτωση, στις επιστημονικές και τεχνολογικές εξελίξεις στο συγκεκριμένο τομέα 7 αφετέρου πρέπει να διενεργηθεί σε εύθετο χρόνο ανεξάρτητη αξιολόγηση των επιτευγμάτων του προγράμματος με σκοπό να συγκεντρωθούν όλα τα στοιχεία εκτίμησης που θα είναι απαραίτητα κατά τον καθορισμό των στόχων του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου Ε & ΤΑ 7 ότι τέλος, όταν περατωθεί το πρόγραμμα αυτό, πρέπει να διενεργηθεί η τελική αξιολόγηση των αποτελεσμάτων του σε σχέση με τους στόχους που καθορίζονται στην παρούσα απόφαση 7

ότι ζητήθηκε σχετικά η γνώμη της Επιτροπής Επιστημονικής και Τεχνικής Έρευνας (Crest),

ότι το ΚΚΕρ δύναται να συμμετάσχει στις έμμεσες ενέργειες που καλύπτονται από τον παρόν πρόγραμμα,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Θεσπίζεται ειδικό πρόγραμμα έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης στον τομέα των μεταφορών για τη χρονική περίοδο από (ημερομηνία έγκρισης του παρόντος προγράμματος) έως 31 Δεκεμβρίου 1998, το οποίο ορίζεται στο παράρτημα Ι.

Άρθρο 2

1. Το ποσό που κρίνεται αναγκαίο για την εκτέλεση του προγράμματος ανέρχεται σε 240 εκατ. Ecu, συμπεριλαμβανομένου ποσοστού 8,5 % για τις δαπάνες προσωπικού και διοικητικής λειτουργίας.

2. Στο παράρτημα ΙΙ παρατίθεται ενδεικτική κατανομή του ποσού αυτού.

3. Το προαναφερόμενο ποσό, που κρίνεται αναγκαίο για την εκτέλεση του προγράμματος, ενδέχεται να αυξηθεί ως αποτέλεσμα της απόφασης που αναφέρεται στο άρθρο 1 παράγραφος 3 της απόφασης . . ./. . ./ΕΚ (τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο) και σύμφωνα με αυτήν.

4. Οι διαθέσιμες πιστώσεις για κάθε οικονομικό έτος καθορίζονται από την αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή σύμφωνα με τις επιστημονικές και τεχνολογικές προτεραιότητες που έχουν καθοριστεί από το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο.

Άρθρο 3

Οι λεπτομέρειες της εκτέλεσης του παρόντος προγράμματος, πλην των αναφερομένων στο άρθρο 5, προσδιορίζονται στο παράρτημα ΙΙΙ.

Άρθρο 4

1. Η Επιτροπή, επικουρούμενη καταλλήλως από ανεξάρτητους, εξωτερικούς εμπειρογνώμονες, εξετάζει διαρκώς και κατά τρόπο συστηματικό την πρόοδο της εφαρμογής του παρόντος προγράμματος σε σχέση με τους στόχους που αναφέρονται στο παράρτημα Ι.

Εκτιμά συγκεκριμένα κατά πόσον οι στόχοι, οι προτεραιότητες και τα χρηματοδοτικά μέσα ακολουθούν πάντοτε την εξέλιξη της κατάστασης. Με βάση τα αποτελέσματα αυτής της εξέτασης, υποβάλλει ενδεχομένως προτάσεις για την προσαρμογή ή τη συμπλήρωση αυτού του προγράμματος.

2. Ως συμβολή στη γενική αξιολόγηση των κοινοτικών δραστηριοτήτων που προβλέπονται στο άρθρο 4 παράγραφος 2 της απόφασης για τη θέσπιση του τετάρτου προγράμματος-πλαισίου, η Επιτροπή αναθέτει, σε εύθετο χρόνο, σε ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες να αξιολογήσουν τις δραστηριότητες που θα αναληφθούν στον ή στους τομείς τους οποίους καλύπτει άμεσα το παρόν πρόγραμμα, καθώς και τη διαχείρισή τους κατά την πενταετία που έχει προηγηθεί της αξιολόγησης αυτής.

3. Μετά τη λήξη του παρόντος προγράμματος, η Επιτροπή αναθέτει σε ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες την τελική αξιολόγηση των αποτελεσμάτων του σε σχέση με τους στόχους που καθορίζονται στο παράρτημα ΙΙΙ του τετάρτου προγράμματος-πλαισίου και στο παράρτημα Ι της παρούσας απόφασης. Η έκθεση τελικής αξιολόγησης διαβιβάζεται στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή.

Άρθρο 5

1. Η Επιτροπή καταρτίζει πρόγραμμα εργασιών σύμφωνα με τους στόχους που αναφέρονται στο παράρτημα Ι και το αναπροσαρμόζει κατά περίπτωση. Στο εν λόγω πρόγραμμα καθορίζονται λεπτομερώς οι επιστημονικοί και τεχνολογικοί στόχοι και προσδιορίζονται τα στάδια εφαρμογής του ειδικού προγράμματος καθώς και η προβλεπόμενη χρηματοδότηση για κάθε μέσο εκτέλεσης.

Το πρόγραμμα εργασιών είναι επίσης δυνατόν να προβλέπει συμμετοχή σε ορισμένες δραστηριότητες που εντάσσονται στο πλαίσιο Eureka.

2. Η Επιτροπή καταρτίζει προκηρύξεις για την υποβολή προτάσεων έργων με βάση το πρόγραμμα εργασιών.

Άρθρο 6

1. Υπεύθυνη για την εκτέλεση του προγράμματος είναι η Επιτροπή.

2. Στις περιπτώσεις που προβλέπονται στο άρθρο 7 παράγραφος 1, η Επιτροπή επικουρείται από επιτροπή συμβουλευτικού χαρακτήρα, την οποία αποτελούν αντιπρόσωποι των κρατών μελών με πρόεδρο τον αντιπρόσωπο της Επιτροπής.

Ο αντιπρόσωπος της Επιτροπής υποβάλλει στην εν λόγω επιτροπή σχέδιο των μέτρων που πρόκειται να ληφθούν. Η συμβουλευτική επιτροπή γνωμοδοτεί επί του σχεδίου αυτού εντός προθεσμίας που δύναται να ορίσει ο πρόεδρος ανάλογα με τον επείγοντα χαρακτήρα του θέματος και, αν χρειασθεί, προβαίνει σε ψηφοφορία.

Η γνώμη καταχωρείται στα πρακτικά. Επιπλέον κάθε κράτος μέλος έχει το δικαίωμα να ζητήσει να καταχωρηθεί ή θέση του στα πρακτικά.

Η Επιτροπή λαμβάνει ιδιαίτερα υπόψη τη γνώμη της συμβουλευτικής επιτροπής και την ενημερώνει για τον τρόπο με τον οποίο έλαβε υπόψη τη γνώμη αυτή.

Άρθρο 7

1. Η διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 6 παράγραφος 2 εφαρμόζεται στις εξής περιπτώσεις:

- κατάρτιση και αναπροσαρμογή του προγράμματος εργασιών που αναφέρεται στο άρθρο 5 παράγραφος 1 7

- αξιολόγηση των έργων Ε & ΤΑ που προτείνονται για να χρηματοδοτηθούν από την Κοινότητα καθώς και του προβλεπόμενου ποσού της χρηματοδότησης κατ' έργο, εφόσον το ποσό αυτό υπερβαίνει το 0,4 εκατ. Ecu 7

- λήψη των αναγκαίων μέτρων για την αξιολόγηση του προγράμματος 7

- κάθε αναπροσαρμογή της παρατιθέμενης στο παράρτημα ΙΙ ενδεικτικής κατανομής του ποσού που κρίνεται αναγκαίο, η οποία δεν έχει αποτελέσει αντικείμενο απόφασης της αρμόδιας για τον προϋπολογισμό αρχής.

2. Σε κάθε συνεδρίαση της επιτροπής, η Επιτροπή την ενημερώνει σχετικά με την εξέλιξη της εφαρμογής του συνόλου του προγράμματος.

Άρθρο 8

Η Επιτροπή εξουσιοδοτείται, κατά την έννοια του άρθρου 228 παράγραφος 1, να αρχίσει διαπραγματεύσεις για τη σύναψη διεθνών συμφωνιών με ευρωπαϊκές τρίτες χώρες με σκοπό τη σύνδεσή τους με το σύνολο του προγράμματος ή μέρος του.

Άρθρο 9

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στα κράτη μέλη.

(1) ΕΕ αριθ. C 230 της 16. 8. 1993, σ. 4.

(2) COM(93) 700 τελικό της 5. 12. 1993.

(3) COM(92) 494 τελικό της 2. 12. 1992.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΙ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ

Το παρόν ειδικό πρόγραμμα αντικατοπτρίζει απόλυτα τις κατευθύνσεις του τετάρτου προγράμματος-πλαισίου, του οποίου εφαρμόζει τα κριτήρια επιλογής και διασαφηνίζει τους επιστημονικούς και τεχνολογικούς στόχους.

Η παράγραφος 6 του παραρτήματος ΙΙΙ, πρώτη δράση του εν λόγω προγράμματος-πλαισίου αποτελεί αναπόσπαστο μέρος τους παρόντος προγράμματος.

ΓΕΝΙΚΑ

α) Η χάραξη και η εφαρμογή της κοινής πολιτικής σε θέματα μεταφορών πρέπει να στηριχθούν σε στοχοθετημένο ερευνητικό πρόγραμμα, του οποίου τα αποτελέσματα θα προσφέρουν τα απαραίτητα στοιχεία για την εγκατάσταση ενός αποτελεσματικού και αποδοτικού δικτύου μεταφορών επιβατών και εμπορευμάτων σε αποδεκτές συνθήκες, τόσο από περιβαλλοντικής και κοινωνικής πλευράς όσο και από πλευράς ενεργειακής κατανάλωσης.

Η έρευνα πρέπει να βελτιώσει την αποτελεσματικότητα όλων των μεταφορικών μέσων, να επισπεύσει την ένταξή τους στο ευρωπαϊκό δίκτυο και να στηρίξει τις κοινοτικές πρωτοβουλίες εθνικής και ευρωπαϊκής κλίμακας στον τομέα των μεταφορών.

Οι υπηρεσίες μεταφορών, συμπεριλαμβανομένων των μεταφορών για ίδιο λογαριασμό και των μεταφορικών μέσων ιδιωτικής χρήσεως, αντιπροσώπευαν το 1991 για την ευρωπαϊκή οικονομία 5,6 εκατ. θέσεις εργασίας και ποσοστό του ΑΕΠ μεταξύ 7 και 8 %, ενώ στο βιομηχανικό κλάδο του μεταφορικού υλικού απασχολούνται 2,6 εκατ. εργαζόμενοι.

Η ζήτηση των μεταφορών έχει παρουσιάσει θεαματική άνοδο, 70 % από το 1970, εξακολουθεί δε να αυξάνει. Η αύξηση αυτή εκφράστηκε με ολοένα μεγαλύτερη κυκλοφοριακή συμφόρηση, αναποτελεσματικότητα και έλλειψη ασφάλειας. Το κόστος αυτών των δυσλειτουργιών για την ευρωπαϊκή οικονομία υπολογίζεται σε περισσότερα από 50 δισεκατ. Ecu ετησίως προκειμένου για τις οδικές μεταφορές, ενώ, όσον αφορά τις αεροπορικές, ανέρχεται σε 4 δισεκατ. Ecu σήμερα, με προοπτική να φθάσει τα 10 δισεκατ. το 2000. Οι μεταφορές αποτελούν το δεύτερο κατά σειρά καταναλωτή μη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και, αντίθετα προς τη βιομηχανία και τα νοικοκυριά, η κατανάλωση συνεχίζει να αυξάνεται.

Για τους λόγους αυτούς, τα αποτελέσματα των ερευνών για τις μεταφορές έχουν άμεσο αντίκτυπο στην οικονομία και την ποιότητα της ζωής στην Κοινότητα. Εκτός από τις άμεσες επιπτώσεις τους στη βιομηχανία μεταφορικών μέσων, θα συμβάλουν στην ανάπτυξη και την αποδοτικότητα του συνόλου του βιομηχανικού ιστού της Ευρώπης.

β) Γενικός στόχος της έρευνας που καλύπτει το παρόν ειδικό πρόγραμμα είναι η συναγωγή προκανονιστικών ή προνομοθετικών συμπερασμάτων, τα οποία θα επιτρέψουν να ενσωματωθεί στον τομέα των μεταφορών η ανάπτυξη νέων τεχνολογιών γενικής εφαρμογής και να διευκολυνθεί η εγκαθίδρυση της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τη δημιουργία αποδοτικού συστήματος μεταφορών.

Η έρευνα αυτή αποσκοπεί στην παροχή επακριβών πληροφοριών για τις τεχνικοπολιτικές αποφάσεις και στην εκτίμηση των προβλέψιμων επιπτώσεων των διαφόρων πιθανών επιλογών.

Για το σκοπό αυτό επιβάλλεται να δημιουργηθεί ένα γνωστικό υπόβαθρο για τη διακίνηση, που θα επιτρέψει την ανάλυση της πιθανής εξέλιξής της. Απαιτούνται επίσης, σε ορισμένες περιπτώσεις, πειραματικές εργασίες που παρέχουν τη δυνατότητα να ελεγχθεί σε πραγματικές συνθήκες η καταλληλότητα των μελετών κατ' εξοχήν τεχνολογικού χαρακτήρα, οι οποίες εκπονούνται σε προηγούμενο στάδιο, και, κυρίως, των αποτελεσμάτων άλλων ειδικών προγραμμάτων. Η μεθοδολογία κατάστρωσης αυτών των πειραματικών εργασιών αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της εν λόγω ερευνητικής δράσης, πρέπει δε να επιτρέπει να επικυρωθεί από κοινωνικοοικονομικής πλευράς το βάσιμο της εισαγωγής νέων τεχνολογιών και, επίσης, να αναπτυχθούν οι τεχνικές προσαρμογές που ενδέχεται να αποδειχθούν απαραίτητες.

Θα εξεταστούν δύο τύποι προσέγγισης:

- στρατηγική έρευνα με αντικείμενο τη συνολική λειτουργία του συστήματος μεταφορών,

- εξειδικευμένη έρευνα με αντικείμενο τη βελτιστοποίηση κάθε μεταφορικού μέσου.

Η έρευνα θα καλύψει τον τομέα των συγκοινωνιών και τον τομέα των εμπορευματικών μεταφορών, με ιδιαίτερη προσοχή στην αλληλεξάρτηση της διαχείρησης των αντίστοιχων τύπων κυκλοφοριακής ροής.

Στις δύο αυτές προσεγγίσεις πρέπει να ληφθούν υπόψη:

- τα ζητήματα γενικής πολιτικής: ανταγωνιστικότητα, ασφάλεια, ενεργειακή κατανάλωση και περιβάλλον,

- οι διάφορες εδαφικές κλίμακες: ευρωπαϊκή, εθνική, περιφερειακή, αστική.

γ) Η αξιοποίηση των δυνατοτήτων που παρέχουν οι νέες τεχνολογίες, η οικονομική ανάπτυξη και η βελτίωση της ποιότητας της ζωής, επιτρέπουν σήμερα να αρθούν οι φραγμοί μεταξύ των διαφόρων μεταφορικών μέσων - καθώς και μεταξύ των μεταφορών και των συστημάτων πληροφοριών και επικοινωνιών - και να τεθεί σε εφαρμογή μια ολοκληρωμένη κοινή προσέγγιση.

Κατά συνέπεια, οι ερευνητικές εργασίες πρέπει να έχουν δύο στόχους προτεραιότητας: αφενός την παροχή των απαραίτητων στοιχείων στρατηγικής για την υλοποίηση του πανευρωπαϊκού δικτύου πολλαπλών μεταφορικών μέσων και αφετέρου τη βελτιστοποίηση των δικτύων μεταφορών.

Η πρώτη έρευνα προτεραιότητας πρέπει να εφοδιάσει τη βιομηχανία και τις ενδιαφερόμενες αρχές με κατάλληλα μέσα αποφάσεων, θεμελιωμένα στη βαθύτερη γνώση και κατανόηση των κυκλοφοριακών ροών (κατάρτιση κατάλληλων μοντέλων για την πρόγνωση της εξέλιξης των ευρωπαϊκών μεταφορών) καθώς και της αλληλεπίδρασης και της αλληλεξάρτησής τους, με σκοπό την αξιολόγηση της ζήτησης των μεταφορών, την εκπόνηση σεναρίων για δίκτυα μεταφορών υψηλών επιδόσεων, την αξιολόγηση του αντικτύπου που έχουν οι διακυμάνσεις της ζήτησης, της κατανομής τους κατά μεταφορικό μέσο και των θεσμικών, οικονομικών, κοινωνικών, περιβαλλοντικών και ενεργειακών επιδράσεών τους, με βάση στατιστικά δεδομένα που επιτρέπουν τον προσδιορισμό των σχετικών αναγκών καθώς και των περιορισμών που θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά τη χάραξη κατευθύνσεων για τις μελλοντικές ενέργειες.

Τα εργαλεία αυτά πρέπει να επιτρέπουν στα πολιτικά θεσμικά όργανα να αιτιολογήσουν τη μακροπρόθεσμη διάθεση δημοσίων και ιδιωτικών κεφαλαίων για επενδύσεις σε υποδομή και για την εφαρμογή νέων τεχνολογιών διαχείρισης και επικοινωνιών στις υπηρεσίες μεταφορών.

Η δεύτερη έρευνα προτεραιότητας πρέπει να εξασφαλίσει αφενός μεν την ανάπτυξη συμβατών συστημάτων διαχείρισης για τα μεταφορικά μέσα, απαραίτητο βήμα για να κατοχυρωθούν η διαλειτουργικότητα και η αλληλοσύνδεσή τους καθώς και η πρόσβαση στα δίκτυα, αφετέρου δε τη βελτίωση της μεταφορικής ικανότητας, της ασφάλειας, της αξιοπιστίας και της ποιότητας των μεταφορών.

Οι έρευνες θα διεξαχθούν σε συνεκτικό συντονισμένο πλαίσιο, όπου θα λαμβάνονται υπόψη οι δραστηριότητες που συνδέονται με τα θέματα «βιομηχανικές τεχνολογίες», «τηλεματική», «περιβάλλον» και «ενέργεια», στο βαθμό που οι τελευταίες ανταποκρίνονται στους στόχους της κοινής πολιτικής στον τομέα των μεταφορών. Πράγματι, οι εργασίες που αφορούν τις τεχνολογίες γενικής εφαρμογής διεξάγονται στο πλαίσιο του εκάστοτε θέματος της πρώτης δράσης και, επομένως, οι δραστηριότητες επίδειξης θα αφορούν την ενοποίηση και το συστηματικό έλεγχο της καταλληλότητας των σχετικών αποτελεσμάτων με ολοκληρωμένη προσέγγιση για την επίτευξη των στόχων της κοινής πολιτικής μεταφορών.

Αναμένονται συγκεκριμένα αποτελέσματα, βραχυπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα, που θα επιτρέψουν την προσέγγιση κατά ενότητες και τη σταδιακή εφαρμογή των συστημάτων μεταφορών, με παράλληλη διασφάλιση του συντονισμού με το Eureka.

Για να προωθηθεί και να διευκολυνθεί η συμμετοχή των ΜΜΕ, θα εφαρμοστούν τεχνολογικά κίνητρα με βάση την πείρα που αποκτήθηκε από τις ενέργειες Craft και τις πριμοδοτήσεις σκοπιμότητας.

Θα δοθεί η δυνατότητα υποβολής προσχεδίων προτάσεων (outline proposal) ανά πάσα στιγμή (προσκλήσεις υποβολής προτάσεων χωρίς προθεσμία). Στους προκρινόμενους προτείνοντες θα χορηγείται πριμ σκοπιμότητας για την αναζήτηση συνεργατών και την κατάρτιση λεπτομερών προτάσεων, οι οποίες και θα αξιολογούνται για να αποφασισθεί η χρηματοδότηση του ερευνητικού έργου αυτού καθεαυτό.

Α. ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΕΝΑ ΠΑΝΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΔΙΚΤΥΟ ΠΟΛΛΑΠΛΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΙΚΩΝ ΜΕΣΩΝ

Η έρευνα αυτή αποσκοπεί στην αύξηση της αποτελεσματικότητας του ευρωπαϊκού συστήματος μεταφορών, το οποίο αντιμετωπίζεται ως σύνολο με συνιστώσες του τα διάφορα μεταφορικά μέσα. Οι ερευνητικές εργασίες θα συγκεντρωθούν σε πέντε πεδία διερεύνησης.

Γνώση της διακίνησης: Η γνώση της διακίνησης (επιβατών και εμπορευμάτων) καθώς και της πιθανής εξέλιξής της, αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για τη βελτίωση της ευρωπαϊκής πολιτικής μεταφορών.

Θα εξεταστούν οι συνθήκες δημιουργίας ευρωπαϊκής βάσης δεδομένων, όσο το δυνατόν πιο συμβατής με τις υπάρχουσες βάσεις εθνικού, περιφερειακού ή τοπικού επιπέδου. Θα προτιμηθούν δύο άξονες, από τους οποίους ο πρώτος επιδιώκεται να καταλήξει στον καθορισμό του τρόπου συνένωσης των υπαρχουσών βάσεων, ενώ ο δεύτερος συνίσταται στη χρήση για το σκοπό αυτό «παραπροϊόντων» των συστημάτων που ήδη λειτουργούν ή βρίσκονται στο στάδιο της ανάπτυξης, προοριζόμενα κατ' αρχήν για άλλες εφαρμογές (κεντρική κράτηση θέσεων, πληροφορίες οδικής κυκλοφορίας, τηλεδιόδια, διοικητική μέριμνα, κινητή τηλεφωνία κ.λπ.). Γενικός στόχος είναι να αποκτηθούν επαρκείς γνώσεις με το ελάχιστο κόστος, με σεβασμό στην ιδιωτική ζωή των πολιτών και με τρόπο που θα επιτρέψει συνδέσεις με αναλυτικότερες βάσεις δεδομένων σε στενότερο γεωγραφικό επίπεδο. Θα αποδοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις κυκλοφοριακές ροές που εισέρχονται στην Κοινότητα και εξέρχονται από αυτήν.

Η παραπάνω βάση δεδομένων προβλέπεται να προβάλει τις αλληλουχίες και τους τύπους κυκλοφοριακών ροών, για τα οποία μπορεί να εξεταστεί το ενδεχόμενο μετάθεσης σε άλλα μεταφορικά μέσα, και να τροφοδοτήσει ένα μοντέλο πρόβλεψης των ροών σε ερωπαϊκό επίπεδο.

Ορισμένες περιφέρειες ή ορισμένοι άξονες μεταφορών της Κοινότητας αντιμετωπίζουν οξύτατα προβλήματα κυκλοφοριακής συμφόρησης, πολύ σοβαρότερα από εκείνα που διαπιστώνονται κατά μέσον όρο. Η μελέτη του ζητήματος αυτού σε ευρωπαϊκή κλίμακα με την εφαρμογή κοινής πολιτικής μεταφορών αναμένεται να οδηγήσει στην καλύτερη συνολική χρήση του υπάρχοντος δικτύου. Η διαφοροποίηση των σημείων εισόδου και εξόδου των κυκλοφοριακών ροών επιβατών και εμπορευμάτων φαίνεται ότι αξίζει να διερευνηθεί: η «εξωκοινοτική» βελτιστοποίηση θα μπορούσε να συντελέσει στην «ενδοκοινοτική» βελτίωση, περιορίζοντας τις διαδρομές στο εσωτερικό της Κοινότητας. Από την άποψη αυτή, θα αποδοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις συνέπειες του διευρυνόμενου ανοίγματος της Κοινότητας προς τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης.

Οι προηγούμενες έρευνες με αντικείμενο την παρούσα κατάσταση ή τη μεσοπρόθεσμη εξέλιξή της πρέπει να συμπληρωθούν με έρευνα για την κατάρτιση μακροπρόθεσμων μελλοντολογικών σεναρίων.

Ανάπτυξη του συνδυασμού μεταφορικών μέσων: Ένα από τα μέσα βελτίωσης του ευρωπαϊκού συστήματος μεταφορών, που θεωρείται ότι παρέχει καλές προοπτικές, συνίσταται στην ανάπτυξη της συνδυασμένης χρήσης και της αλληλοσυμπλήρωσης των διαφόρων μεταφορικών μέσων. Όλες οι σχετικές έρευνες θα αποσκοπούν στον ακριβή προσδιορισμό του πεδίου «υπεροχής» κάθε μεταφορικού μέσου καθώς και των τεχνολογικών και οργανωτικών συνθηκών για την υλοποίηση αυτής της αλληλοσυμπλήρωσης. Η επιδίωξη της ανάπτυξης του συνδυασμού και της αλληλοσυμπλήρωσης στηρίζεται στη, συχνά υπονοούμενη, διαπίστωση ότι η σχετική αποτελεσματικότητα των μεταφορικών μέσων διαφέρει ανάλογα με την περιοχή όπου χρησιμοποιούνται και τον τύπο της κυκλοφοριακής ροής που εξυπηρετούν. Η έρευνα θα επιδιώξει να εξακριβώσει κατά πόσον η διαπίστωση αυτή είναι αντικειμενική, με την ανάπτυξη πολυκριτηριακών μεθοδολογιών, που θα επιτρέψουν να καθοριστούν οι προϋποθέσεις για την καλύτερη αξιοποίηση κάθε μεταφορικού μέσου. Θα συντελέσει επίσης στη διαμόρφωση ευρωπαϊκής πολιτικής μεταφορών συμβατής με το στόχο της αειφορικής ανάπτυξης.

Οικονομικά του συστήματος μεταφορών: Το σύστημα μεταφορών αποβλέπει, εκ φύσεως, στη διευκόλυνση άλλων δραστηριοτήτων (παραγωγή, κατανάλωση, αναψυχή . . .) και δεν αποτελεί αυτοσκοπό. Φαίνεται όμως ότι αυτό το στήριγμα επιβαρύνει ολοένα περισσότερο τον οικογενειακό προϋπολογισμό και, γενικότερα, την οικονομία στο σύνολό της. Η τάση αυτή πρέπει να καταπολεμηθεί ή ακόμη και να αντιστραφεί. Θα διερευνηθούν κατά προτεραιότητα δύο άξονες: οι νέες υποδομές και η χρηματοδότηση του συστήματος.

Η επιλογή των νέων υποδομών έχει σοβαρές δημοσιονομικές συνέπειες και μόνιμη επίδραση στην κατανομή των κυκλοφοριακών ροών μεταξύ των μεταφορικών μέσων. Πρόκειται για μια σχεδόν αμετάκλητη πράξη, η οποία πρέπει να συνοδευθεί από όλες τις δυνατές εγγυήσεις ως προς την ορθότητά της.

Η χρηματοδότηση του συστήματος πρέπει να εξασφαλιστεί με το ελάχιστο κόστος, κατανέμοντας το βάρος μεταξύ των άμεσα και έμμεσα ωφελουμένων, ώστε οι ατομικές επιλογές να συντείνουν στην επίτευξη ενός άριστου συνολικού αποτελέσματος.

Οργάνωση του συστήματος και διαλειτουργικότητα: Η εφαρμογή της πολιτικής μεταφορών ενδέχεται να έχει ως αποτέλεσμα να τεθεί υπό συζήτηση το ζήτημα της οργάνωσης παράλληλα προς τις τεχνολογικές εξελίξεις και τις θεσμικές αλλαγές. Είναι σκόπιμο να επιδιωχθεί η βελτίωση της υφιστάμενης οργάνωσης, τηρουμένων των αρχών της επικουρικότητας και του ελεύθερου ανταγωνισμού.

Η διαλειτουργικότητα των διαφόρων εθνικών συστημάτων πρέπει να επιζητηθεί για να εξασφαλιστεί η αλληλουχία των παρεχόμενων στους χρήστες υπηρεσιών στο σύνολο του ευρωπαϊκού δικτύου. Στόχος της έρευνας θα είναι ο καθορισμός των αναγκαίων συνθηκών για την εν λόγω διαλειτουργικότητα, ιδίως με τον προσδιορισμό των απαιτούμενων πεδίων τυποποίησης.

Τέλος, η εισαγωγή των νέων τεχνολογιών στις μεταφορές και ο εξευρωπαϊσμός της αγοράς θα προκαλέσουν εξελίξεις στα επαγγελματικά καθήκοντα. Για το λόγο αυτό, είναι σημαντικό, παράλληλα με την εξέλιξη των δομών, να δημιουργηθεί ένας μηχανισμός για την επιμόρφωση των εργαζομένων του κλάδου. Για να επιτευχθεί η διαλειτουργικότητα των δικτύων σε ικανοποιητικές συνθήκες, πρέπει να επιδιωχθεί ως ένα βαθμό η σύγκλιση των συνθηκών εργασίας και επαγγελματικής κατάρτισης.

Πρόβλεψη: Εκτός από τις ερευνητικές δραστηριότητες που αποσκοπούν στην πληρέστερη κατανόηση και στη βραχυμεσοπρόθεσμη βελτιστοποίηση του ευρωπαϊκού συστήματος, έχει μεγάλη σημασία η σωστή προετοιμασία του πιο μακροπρόθεσμου μέλλοντος με τη διεξαγωγή της κατάλληλης έρευνας.

Η ενσωμάτωση και η εφαρμογή στις μεταφορές νέων τεχνολογιών γενικής εφαρμογής που επιτρέπουν τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των δικτύων και της ασφάλειας, συμπεριλαμβανομένων των στρατηγικών για τη χρήση των παγκοσμίων συστημάτων εντοπισμού (GPS) με τη βοήθεια δορυφόρων, τα οποία αναπτύσσονται στο πλαίσιο του ειδικού προγράμματος «Τηλεματική», είναι και θα παραμείνει ζήτημα μείζονος σημασίας. Η προσαρμοσμένη ανάλογα επιστημονική και τεχνική έρευνα θα επιτρέψει, επομένως, να προσδιοριστούν μεταξύ των παραπάνω τεχνολογιών εκείνες που παρέχουν τις καλύτερες προοπτικές, από πλευράς πλήρους αντιστοιχίας των μέσων και διεργασιών προς τους γενικούς στόχους της ευρωπαϊκής πολιτικής στον τομέα των μεταφορών.

Τέλος, η πληρέστερη κατανόηση του ευρωπαϊκού συστήματος μεταφορών και της πιθανής εξέλιξής του πρέπει να προβάλει τις δυσλειτουργίες που συνεπάγονται τα μεγαλύτερα μειονεκτήματα. Πρέπει να προκύψουν θεματολογίες έρευνας για την εξάλειψη αυτών των δυσλειτουργιών, κυρίως σε σχέση με τη χρήση οικονομικών και πολιτικών μέσων.

Θα καλυφθούν τα πεδία τόσο της ανάπτυξης των νέων τεχνολογιών όσο και των θεσμικών, οργανωτικών ή κοινωνικοοικονομικών εξελίξεων.

Ειδικότερα, σκοπός των εργασιών είναι να μεγιστοποιηθούν η συνέργεια και η συμβατότητα μεταξύ των συστημάτων, ώστε να εξασφαλιστούν η διαλειτουργικότητα και η αλληλοσύνδεση των μεταφορικών μέσων καθώς και η ένταξή τους στο πανευρωπαϊκό δίκτυο μεταφορών. Το ζήτημα έγκειται κυρίως στη βαθιά γνώση και τη συνολική κατανόηση αυτού του ευρωπαϊκού συστήματος μεταφορών, των συστατικών του στοιχείων καθώς και των αλληλεπιδράσεων και της αλληλεξάρτησης των διαφόρων συνιστωσών του. Παρά το γεγονός ότι οι εθνικές πρωτοβουλίες μπορούν να συντελέσουν στην επίτευξη των παραπάνω στόχων, η κοινοτική έρευνα είναι και θα παραμείνει απαραίτητη στο πλαίσιο της επικουρικότητας, δεδομένου ότι είναι αναγκαίο για την Κοινότητα:

- να συντονισθεί και να ενισχυθεί η έρευνα για τη διατήρηση της οικονομικής ανάπτυξής της και την αντιμετώπιση του ανταγωνισμού από τις ΗΠΑ και τις ασιατικές χώρες,

- να τεθεί υπό έλεγχο η ανάπτυξη της διεθνούς διακίνησης, πράγμα που απαιτεί κοινοτική στρατηγική και κοινοτικές πρωτοβουλίες,

- να στηριχθούν οι πρωτοβουλίες της κοινής πολιτικής στον τομέα των μεταφορών στα αποτελέσματα της κοινής έρευνας.

Τα αποτελέσματα της έρευνας θα πρέπει να συνεισφέρουν στη συνολική γνώση του συστήματος ευρωπαϊκών μεταφορών, παρέχοντας τα απαραίτητα στοιχεία για την υλοποίηση ενός πανευρωπαϊκού δικτύου πολλαπλών μεταφορικών μέσων με κοινωνικοοικονομικές και τεχνολογικές έρευνες, ικανές να προσανατολίσουν τη διαμόρφωση της κοινής πολιτικής στον τομέα των μεταφορών, στις οποίες θα λαμβάνονται κυρίως υπόψη η κοινωνική αποδοτικότητα (welfare economics/οικονομικά της κοινωνικής ευημερίας), οι εξωτερικές δαπάνες και τα οικονομικά μέσα.

Η γνώση αυτή περιλαμβάνει τη διερεύνηση νέων τεχνολογικών δυνατοτήτων με σκοπό τη συλλογή και την επεξεργασία των δεδομένων που αφορούν τις ευρωπαϊκές μεταφορές, τον έλεγχο των τεχνικών κατάρτισης μοντέλων και σεναρίων για τις ανάγκες διακίνησης σε αστικό, περιφερειακό και παγκόσμιο επίπεδο καθώς και κοινές μεθοδολογίες για την αξιολόγηση των τεχνολογικών καινοτομιών ή των νέων ιδεών περί μεταφορών, οι οποίες συνδέονται με την οικονομική απόδοση, την ασφάλεια και το περιβάλλον. Θα πρέπει επίσης να συμπεριλάβει τον καθορισμό κοινών κριτηρίων για την αξιολόγηση του δυναμικού αποτελεσματικής συνεισφοράς κάθε μεταφορικού μέσου στο πανευρωπαϊκό δίκτυο μεταφορών και τον καθορισμό παραμέτρων για τον έλεγχο της καταλληλότητας και τη στρατηγική εφαρμογής καθώς και τα οικονομικά μέσα.

Οι εργασίες πρέπει να επιτρέπουν, μεταξύ άλλων, να εκτιμηθούν οι μεταφορικές ροές (τύπος και όγκος) και να αναπτυχθούν κοινές μεθοδολογίες για την αξιολόγηση της συμβολής των νέων τεχνολογιών αλλά και των αυξανόμενων περιορισμών σε σχέση με τον περιβάλλον, την ασφάλεια και την ορθολογική χρήση της ενέργειας καθώς και των επιπτώσεων των οικονομικών μέσων. Ταυτόχρονα, πρέπει να καθοριστούν οι στρατηγικές ανάπτυξης και τα προγράμματα πειραματικής εφαρμογής (πρότυπα πειραματικά έργα) με βάση την ήδη υπάρχουσα υποδομή και τη συνεισφορά των τεχνολογικών καινοτομιών.

Αυτό το σύστημα πληροφοριών (από την πλευρά του) θα αναπτυχθεί περαιτέρω χάρις στις νέες τεχνολογίες (π.χ., EDI/ηλεκτρονική ανταλλαγή δεδομένων), με σκοπό να διευκολυνθεί και να επιταχυνθεί η διαδικασία συλλογής δεδομένων, να βελτιωθούν η ποιότητα και η αξιοπιστία των συλλεγομένων στοιχείων και να εξασφαλιστεί η προσπέλασή του από τους χρήστες. Η στατιστική θα αποκομίσει και εκείνη οφέλη από την πρόοδο που έχει σημειωθεί σε σχέση με τα συστήματα διαστημικής αναπαράστασης και κατάρτισης μοντέλων (SIG - συστήματα γεωγραφικών πληροφοριών), η οποία θα επιτρέψει την ακριβέστερη ερμηνεία των δεδομένων με το συσχετισμό τους με τα στοιχεία της τοπογραφίας.

Κατά την πορεία των εργασιών, πρέπει να διασφαλιστεί η συνοχή μεταξύ των διαφόρων δραστηριοτήτων που υπάγονται στο θέμα αριθ. 6 της πρώτης δράσης και, επίσης, μεταξύ αυτών και των υπολοίπων ερευνητικών εργασιών του τετάρτου προγράμματος-πλαισίου που έχουν σχέση με τις μεταφορές, καθώς το σύνολο θα πρέπει να επιτρέπει τον προσανατολισμό των πρωτοβουλιών της κοινής πολιτικής στον τομέα των μεταφορών.

Β. ΒΕΛΤΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΔΙΚΤΥΩΝ

Παράλληλα με τις προηγούμενες έρευνες, που αποσκοπούν στη συνολική βελτιστοποίηση του ευρωπαϊκού συστήματος μεταφορών, είναι σημαντικό να διατηρηθεί μια έντονη ερευνητική προσπάθεια για την εσωτερική βελτιστοποίηση όλων των τύπων μεταφορών (αεροπορικές, σιδηροδρομικές, οδικές μεταφορές, αστικές συγκοινωνίες, ποτάμιες και θαλάσσιες μεταφορές). Εξυπακούεται ότι αυτές οι επιμέρους βελτιστοποιήσεις πρέπει να συμβιβάζονται με τη συνολική βελτιστοποίηση, η οποία βεβαίως παραμένει πάντοτε πρωταρχικός στόχος. Επιβάλλεται να εξουδετερωθούν οι ενδεχόμενες αντιθέσεις μεταξύ της κλαδικής και της συνολικής βελτιστοποίησης. Στις συγκεκριμένες έρευνες θα ληφθούν υπόψη τα πεδία διερεύνησης που είναι κοινά για όλα τα μεταφορικά μέσα αλλά απαιτούν εξειδίκευση ανάλογα με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του καθενός από αυτά.

Σιδηροδρομικές μεταφορές

Οι εργασίες θα αποβλέπουν κυρίως στην εξάλειψη των εμποδίων που παρεμβάλλονται στη συμβατότητα των εθνικών σιδηροδρομικών συστημάτων και, για το σκοπό αυτό, θα πρέπει να προτείνουν τεχνικές και οικονομικές λύσεις ικανές να εξασφαλίσουν τη διαλειτουργικότητα του σιδηροδρομικού δικτύου, κυρίως ως υποσυστήματος και βρόχου ενός ευρωπαϊκού συστήματος συνδυασμένων μεταφορών.

Κατ' αρχάς, ένα από τα ζητήματα προτεραιότητας εξακολουθεί να είναι η συμβατότητα των συστημάτων ελέγχου της σιδηροδρομικής κυκλοφορίας και, ως εκ τούτου, η συνέχιση των εργασιών που άρχισαν στο πλαίσιο του προγράμματος Euret. Σκοπός των σχετικών ερευνών είναι η ανάπτυξη ευρωπαϊκού συστήματος για τη διαχείριση της σιδηροδρομικής κυκλοφορίας καθώς και των κυριότερων λειτουργικών δυνατοτήτων του με ενσωμάτωση των αποτελεσμάτων της έρευνας για τις τεχνολογίες γενικής εφαρμογής, που προκύπτουν από άλλα προγράμματα. Οι εν λόγω έρευνες θα διεξαχθούν με τη συνεργασία των οργανισμών σιδηροδρόμων και της βιομηχανίας σιδηροδρομικού υλικού, πρέπει δε να καταλήξουν σε κοινή αρχιτεκτονική για το ευρωπαϊκό σύστημα διαχείρισης της κυκλοφορίας και, κατόπιν, να περάσουν στο στάδιο των πρότυπων πειραματικών έργων, των οποίων αποστολή θα είναι ο έλεγχος της καταλληλότητας της τεχνολογίας με συγκεκριμένες εφαρμογές.

Μεταξύ άλλων, πρέπει να καθοριστούν οι προδιαγραφές του συστήματος και να μελετηθούν οι εργονομικές παράμετροι και ο ανθρώπινος παράγοντας, οι ανταλλαγές πληροφοριών και ο σχεδιασμός του εξοπλισμού. Για το λόγο αυτό, θα πρέπει να ληφθούν υπόψη οι διεπαφές μεταξύ συναφών συστημάτων, όπως οι επικοινωνίες, η διαχείριση και οι πληροφορίες που απευθύνονται στο κοινό και σε άλλες υπηρεσίες. Τέλος, λόγω της σημασίας που έχει αυτή η κοινή αρχιτεκτονική για την ανάπτυξη των ευρωπαϊκών σιδηροδρομικών δικτύων και, ειδικότερα, του σιδηροδρόμου μεγάλης ταχύτητας, τα αποτελέσματα της έρευνας πρέπει να υποβληθούν σε έλεγχο καταλληλότητας βάσει των κριτηρίων ασφαλείας που καθορίζονται σε κοινοτικό επίπεδο.

Δεύτερον, σχετικά με την ασφάλεια των σιδηροδρόμων, η εκμετάλλευσή τους βασίζεται στην αρχή της εσωτερικής ασφάλειας του εξοπλισμού και των συστημάτων. Για να υλοποιηθούν οι νέες λειτουργικές δυνατότητες πρέπει να χρησιμοποιηθούν στοιχεία υλικού και λογισμικού, των οποίων το φάσμα βλαβών δεν είναι γνωστό εκ των προτέρων ούτε κατ' ανάγκη πεπερασμένο. Κατά συνέπεια, κανένα σύστημα δεν είναι απόλυτα ασφαλές και πάντα υπάρχει κίνδυνος αστοχίας, όσο περιορισμένος και αν είναι αυτός. Απαιτείται ποσοτικός προσδιορισμός αυτών των κινδύνων, ώστε να είναι δυνατόν να εφαρμοστούν εναρμονισμένα κριτήρια στο σύνολο της Κοινότητας και να ληφθούν αποφάσεις για επενδύσεις σε εξοπλισμό ασφαλείας, σε συνάρτηση με την προστιθέμενη αξία που απορρέει από αυτόν. Οι ερευνητικές εργασίες θα είναι εμπνευσμένες, κατά το μέτρο του δυνατού, από τις τεχνικές που έχουν αναπτυχθεί για άλλους βιομηχανικούς κλάδους, με την απαραίτητη προσαρμογή στις ιδιομορφίες του σιδηροδρόμου και, αν χρειασθεί, με καθορισμό νέων αρχών σχεδιασμού.

Η δυναμικότητα ενός δεδομένου τμήματος σιδηροδρομικής γραμμής περιορίζεται από την ανάγκη να τηρείται κάποια απόσταση μεταξύ των αμαξοστοιχιών, ώστε η κάθε μία να μπορεί να ακινητοποιηθεί με πλήρη ασφάλεια στο τμήμα ελεύθερης γραμμής που έχει μπροστά της. Τα σημερινά συστήματα ασφαλείας, όταν εκτελούν αυτή την εργασία, αφήνουν συχνά μεγαλύτερη ελεύθερη απόσταση απ' όση είναι απαραίτητη, λόγω έλλειψης γνώσεων σχετικά με τις επιδόσεις πεδήσεως των συρμών, τα συστήματα επικοινωνίας και τις επιμέρους αποστάσεις που επιτρέπονται και τηρούνται. Στις περιοχές με πολύ πυκνή κυκλοφορία, είναι απαραίτητο να αυξηθεί η εφικτή ροή συρμών, πράγμα που συνεπάγεται τη χρήση καινοτομιών προερχομένων από άλλα προγράμματα καθώς και νέων τεχνικών και συστημάτων ασφαλείας. Ως εκ τούτου, απαιτούνται επίσης ερευνητικές εργασίες για τη βελτίωση των επιδόσεων και της αξιοπιστίας των συστημάτων ασφαλείας.

Τρίτον, όσον αφορά ειδικότερα την αλληλοσύνδεση και τη διαλειτουργικότητα των σιδηροδρομικών δικτύων, η έρευνα πρέπει να επικεντρωθεί στην άρση των εμποδίων που συναντά η σιδηροδρομική κυκλοφορία, κυρίως στα σύνορα, και τα οποία οφείλονται στην τεχνολογία και στις προδιαγραφές των εθνικών δικτύων,απαιτώντας την εξεύρεση νέων λύσεων για να υπερπηδηθούν. Η εν λόγω έρευνα οφείλει, χρησιμοποιώντας τα αποτελέσματα των υπολοίπων δραστηριοτήτων κοινοτικής έρευνας, να καταλήξει στην κατάρτιση των αναγκαίων προδιαγραφών διαλειτουργικότητας και προτύπων υποχρεωτικού χαρακτήρα, όπως προβλέπεται στα τρέχοντα κοινοτικά σχέδια που έχουν ως αντικείμενο τα πανευρωπαϊκά δίκτυα σιδηροδρόμου μεγάλης ταχύτητας και συμβατικού καθώς και τα σχετικά υποσυστήματα (υποδομή, τροφοδοσία κ.λπ.).

Ολοκληρωμένες αλυσίδες μεταφορών

Με την εγκαθίδρυση της ενιαίας αγοράς, τη μελλοντική διεύρυνση των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και την πορεία των χωρών της Κεντρικής Ευρώπης προς την οικονομία της αγοράς, είναι αναπόφευκτο να σημειωθεί μεγάλη αύξηση στις διεθνείς εμπορευματικές μεταφορές. Προβλέπεται γενικά διπλασιασμός της διακίνησης σε είκοσι χρόνια. Προ αυτής της εξέλιξης της ζήτησης, είναι επιτακτική ανάγκη για την κρατική εξουσία να επιδιώξει να τροποποιήσει ριζικά τη διάρθρωση της προσφοράς, διαφορετικά το μεγαλύτερο μέρος της αύξησης της διακίνησης υπάρχει κίνδυνος να απορροφηθεί από το μέσο μεταφοράς που υπερισχύει ήδη σήμερα: τις οδικές μεταφορές.

Οι οδικές μεταφορές όμως προκαλούν, κατά γενική ομολογία, σημαντικές εξωτερικές δαπάνες. Πράγματι, στις οδικές μεταφορές οφείλονται σοβαρές οχλήσεις, όπως η ατμοσφαιρική ρύπανση, η έλλειψη ασφάλειας, η κυκλοφοριακή συμφόρηση του οδικού δικτύου και ο θόρυβος, τις οποίες υφίσταται σήμερα το κοινωνικό σύνολο.

Κατόπιν αυτού, οι μεταφορές πολλαπλών μέσων εμφανίζονται ως ελπιδοφόρα λύση. Η ανάπτυξή τους θα συνέβαλε στη μείωση της οδικής κυκλοφορίας και στη βελτίωση της ποιότητας του περιβάλλοντος.

Οι ερευνητικές εργασίες πρέπει να βασιστούν στις ήδη διεξαγόμενες έρευνες τεχνολογικού, οικονομικού κοινωνικού και περιβαλλοντικού περιεχομένου και να συνίστανται σε ανάλυση κόστους/οφέλους της μεταπήδησης της διακίνησης από ένα μεταφορικό μέσο σε άλλο, μετά από αξιολόγηση των πραγματικών δυνατοτήτων μεταπήδησης (π.χ., θαλάσσιες μεταφορές μικρών αποστάσεων). Τα θέματα προτεραιότητας για τις εργασίες αυτές είναι τα ακόλουθα τέσσερα:

- η βελτίωση των διεπαφών μεταξύ των μεταφορικών μέσων - κέντρα μεταφόρτωσης για να εξασφαλιστεί η ταχεία και αξιόπιστη μεταφόρτωση των εμπορευμάτων ή του μεταφορικού υλικού, λαμβανομένων υπόψη των οικονομικών, τεχνικών και διαχειριστικών πτυχών, όπως και η πρόσβαση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στις μεταφορές πολλαπλών μέσων,

- το μεταφορικό υλικό πολλαπλών μέσων και ειδικότερα, το υλικό συνδυασμένων μεταφορών 7 στις εργασίες αυτές θα ληφθούν υπόψη και οι μονάδες φορτίου (unit load/μοναδιαίο φορτίο), προσαρμοσμένες τόσο στις ανάγκες της βιομηχανίας όσο και στους περιορισμούς που επιβάλλει η υποδομή,

- η υπάρχουσα και η προγραμματισμένη υποδομή, η διαλειτουργικότητά τους από πλευράς μεταφορικών μέσων, με κύριο μέλημα τη σύνδεση των περιφερειακών ή απομονωμένων περιοχών της Κοινότητας,

- η διοικητική μέριμνα, εφαρμοζόμενη στο σύνολο της αλυσίδας πολλαπλών μεταφορικών μέσων σε επίπεδο διαχείρισης και χρήσης ολοκληρωμένων μέσων τηλεματικής (πληροφορική και επικοινωνίες).

Αεροπορικές μεταφορές

Οι εργασίες θα καλύψουν, κατά πρώτο λόγο, τη διαχείριση της εναέριας κυκλοφορίας (ΑΤΜ) στο πλαίσιο καθολικής ευρωπαϊκής στρατηγικής, η οποία θα διαμορφωθεί σε συνεργασία με τον οργανισμό Eurocontrol και τα κράτη μέλη. Με αφετηρία τις τρέχουσες εργασίες σχετικά με τη φύση της καθολικής διαχείρισης της εναέριας κυκλοφορίας, η έρευνα πρέπει να συνίσταται σε αξιολόγηση και δοκιμές της ένωσης των λειτουργικών και τεχνολογικών στοιχείων του μελλοντικού συστήματος διαχείρισης για την εναέρια κυκλοφορία, το οποίο προβλέπεται να λειτουργήσει από το 2006, ένωση που θα επιτρέψει να αυξηθεί η ασφάλεια με το μικρότερο δυνατό κόστος και για διπλάσια μεταφορική ικανότητα. Οι έρευνες αυτές θα συμβάλουν, μεταξύ άλλων, στον προσδιορισμό της εφαρμογής στην Ευρώπη των εργασιών που εκτελούνται στο πλαίσιο του Διεθνούς Οργανισμού Πολιτικής Αεροπορίας - ICAO (CNS/ATM).

Πρόκειται ιδιαίτερα να διατυπωθεί, στο πλαίσιο της παραπάνω στρατηγικής προσέγγισης, η αρχή του καθολικού ΑΤΜ, που θα συμπεριλαμβάνει την ολοκλήρωση των συστημάτων αερολιμενικής διαχείρισης με κατάλληλη κατάρτιση μοντέλων και προσομοίωση, με τελικό αποτέλεσμα τον καθορισμό λειτουργικής αρχιτεκτονικής υψηλού επιπέδου, στην οποία θα προσδιορίζονται οι προϋποθέσεις που θα πρέπει να πληροί το σύστημα.

Στις εργασίες αυτές θα ενσωματωθούν επίσης τα αποτελέσματα των ερευνών για τις τεχνολογίες γενικής εφαρμογής, που προέρχονται από άλλα προγράμματα, και θα συμπεριληφθεί ο προσδιορισμός των τεχνολογιών εφαρμογής που απαιτούνται για την υλοποίηση ενός συστήματος υψηλών επιδόσεων από τεχνολογικής, λειτουργικής και οργανωτικής πλευράς.

Η λειτουργική αυτή ολοκλήρωση θα καλύψει επίσης το ρόλο της ανθρώπινης παρέμβασης, τον αυτοματισμό των λειτουργιών προγραμματισμού και ελέγχου και τη χρήση ενός πειραματικού αεροναυτικού δικτύου τηλεπικοινωνιών (ATN/Aeronautical Telecommunication Network), θα αξιοποιήσει δε, με τις ενδεχόμενες απαραίτητες προσαρμογές, τις καινοτομίες που προέρχονται από άλλες ενέργειες. Η ολοκλήρωση των παραπάνω στοιχείων θα υποβληθεί πρώτα σε δοκιμές με πειραματικά συστήματα για να προσδιοριστεί ποσοτικά η προκαλούμενη βελτίωση του συστήματος διαχείρισης της κυκλοφορίας από πλευράς δυναμικότητας και ασφάλειας. Για να διευκολυνθεί η διαδικασία της ολοκλήρωσης και του ελέγχου καταλληλότητας, θα καταρτιστεί σχέδιο ελέγχου της καταλληλότητας και θα διαμορφωθεί η μεθοδολογία που θα εφαρμοστεί στο σύνολο της διαδικασίας. Θα αναπτυχθούν επίσης και θα υποβληθούν σε έλεγχο καταλληλότητας οι ενδεδειγμένες μέθοδοι πιστοποίησης για τα συγκεκριμένα συστήματα διαχείρισης (ΑΤΜ) που είναι ιδιαίτερα ευαίσθητα (failure critical).

Κατά δεύτερο λόγο, οι εργασίες θα έχουν ως αντικείμενο την ασφάλεια των αεροπορικών μεταφορών για τη συμπλήρωση των εργασιών των Joint Aviation Authorities και των εθνικών οργανισμών αεροναυτικής.

Ειδικότερα ως προς την πιστοποίηση και τον έλεγχο πλωιμότητας, οι εργασίες θα αποσκοπούν στην κατάρτιση μοντέλων και στην αξιολόγηση των συντελεστών πλωιμότητας και των λειτουργικών παραγόντων που επηρεάζουν την ασφάλεια καθώς και στην εξεύρεση λύσεων που είναι σε θέση να βελτιώσουν την ασφάλεια και να στηρίξουν τις μελλοντικές ενέργειες τυποποίησης και κανονιστικών ρυθμίσεων.

Στο στρατηγικό επίπεδο, κύριο αντικείμενο της έρευνας θα είναι η κατάρτιση μοντέλων για την επίδραση ορισμένων κρίσιμων παραγόντων, όπως τα κριτήρια επιβίωσης των επιβατών και οι εξωτερικοί κίνδυνοι (παγοποίηση, πρόσκρουση στο έδαφος, ηλεκτρομαγνητική ακεραιότητα, αναρρόφηση ξένων σωμάτων από τον κινητήρα), καθώς επίσης τα κριτήρια αξιοπιστίας και ασφαλείας του αεροσκάφους (πρότυπα πλωιμότητας . . .), σε συνδυασμό με τους περιορισμούς που σχετίζονται με το θόρυβο, τις εκπομπές κ.λπ.

Πιο συγκεκριμένα, όσον αφορά την επιβίωση, τον έλεγχο της πλωιμότητας και τις λειτουργίες της πτήσης, οι εργασίες, στις οποίες θα ληφθούν υπόψη τα σχετικά με το σχεδιασμό των αεροσκαφών αποτελέσματα του προγράμματος «Βιομηχανικές τεχνολογίες», θα αφορούν τη μελέτη σκοπιμότητας και την κοινωνικοοικονομική και συστημική αξιολόγηση των τεχνολογιών που επιτρέπουν να βελτιωθούν η πυρασφάλεια και η προστασία κατά της βίαιης πρόσκρουσης, η έξοδος των επιβατών, η ακεραιότητα του αεροσκάφους και η αξιοπιστία των τεχνικών ανίχνευσης ρωγμών crack), οι μέθοδοι πιστοποίησης, οι ανθρώπινος παράγοντας κατά τις πτήσεις μεγάλης διάρκειας και τις περιόδους εντατικής εργασίας καθώς και τα κριτήρια απογείωσης και προσγείωσης, όταν οι διάδρομοι είναι ακατάλληλοι λόγω καιρικών συνθηκών.

Αστικές συγκοινωνίες

Οι αστικές συγκοινωνίες δημιουργούν τρεις κατηγορίες προβλημάτων: ενεργειακή αποδοτικότητα, αποδοτικότητα των συγκοινωνιακών συστημάτων και προστασία του περιβάλλοντος.

Οι τεχνικές απαντήσεις στα προβλήματα αυτά δεν ταυτίζονται κατ' ανάγκη αλλά πρέπει να συμβάλλουν από κοινού στην επίλυσή τους. Ως εκ τούτου, οι ενέργειες που θα αναληφθούν στους τομείς της τηλεματικής, της ενέργειας και των μεταφορών πρέπει να υλοποιηθούν με συνοχή.

Οι ερευνητικές εργασίες πρέπει να έχουν ως αποτέλεσμα λύσεις που επιτρέπουν την αύξηση της ελκυστικότητας, της αποδοτικότητας και της δυναμικότητας των συστημάτων αστικών συγκοινωνιών, τον εξορθολογισμό της διαχείρισης της κυκλοφορίας και της συγκοινωνιακής ζήτησης, ώστε να βελτιωθούν οι συνθήκες ζωής στις πόλεις, και τη συμβολή στη δημιουργία ενός πραγματικού δικτύου για τους πολίτες. Ειδικότερα, θα διεξαχθεί έρευνα με τα ακόλουθα θέματα:

- οικολογική διαχείριση της κυκλοφορίας,

- διαχείριση της ασφάλειας, συμπεριλαμβανομένης της ασφάλειας των μη προστατευόμενων χρηστών,

- βελτιστοποίηση της χρήσης του οδικού δικτύου,

- μέτρα και προϋποθέσεις για την προώθηση των δημοσίων συγκοινωνιών εις βάρος των ιδιωτικών μεταφορικών μέσων,

- μελέτη σταθμών μετεπιβίβασης μεταξύ των τοπικών γραμμών και των γραμμών μεγάλων αποστάσεων για να βελτιωθεί η προσπέλαση της πόλης.

Η έρευνα θα πρέπει επιπλέον να συμπεριλάβει ανάλυση αφενός μεν των συστημάτων χρηματοδότησης και της τιμολόγησης των αστικών συγκοινωνιών, ιδίως των δημοσίων, όπως συνιστάται στο Λευκό Βιβλίο για την κοινή πολιτική μεταφορών, αφετέρου δε των εξωτερικών δαπανών που συνεπάγονται τα διάφορα μεταφορικά μέσα στις πόλεις (δημόσιος/ιδιωτικός τομέας, επίπεδο αρμοδιότητας). Ιδιαίτερο μέλημα θα είναι η ανάλυση των επιπτώσεων των διαφόρων συστημάτων χρηματοδότησης των δημοσίων συγκοινωνιών.

Με την έλευση της εσωτερικής αγοράς, όλα τα κράτη μέλη αναζητούν σήμερα νέους τύπους οργάνωσης και νέους τρόπους χρηματοδότησης των συστημάτων αστικών συγκοινωνιών. Αυτό συνεπάγεται την εφαρμογή νέων τεχνολογιών, δηλαδή τη χρήση εργαλείων τηλεματικής, νέων πηγών ενέργειας και νέων μεταφορικών μέσων, την κανονιστική ρύθμιση της κυκλοφορίας, την καθιέρωση αστικών διοδίων, τον προγραμματισμό των μετακινήσεων και τη διαχείριση της στάθμευσης. Το ζητούμενο εν προκειμένω είναι η ολοκλήρωση αυτών των στοιχείων, λαμβανομένων υπόψη των ιδιαίτερων συνθηκών που επικρατούν στις αστικές περιοχές, και η συνολική αξιολόγηση αυτής της ολοκλήρωσης με πρότυπα πειραματικά έργα.

Τα περισσότερα αστικά συγκροτήματα θα υποχρεωθούν να λάβουν σειρά τέτοιων μέτρων (διόδια, καταμερισμός των μεταφορικών μέσων . . .) αλλά, προς το παρόν, δεν υπάρχουν πολλά στοιχεία για τις σύνθετες αλληλεπιδράσεις που προκαλούν οι διάφοροι συνδυασμοί τους ούτε για τις διεπαφές τους με τα υπεραστικά συστήματα. Μια συγκεκριμένη επιλογή μέτρων θα μπορούσε να εφαρμοστεί προοδευτικά σε επιλεγμένες για ερευνητικούς σκοπούς πόλεις, με σκοπό τον έλεγχο της καταλληλότητάς τους και τη σταδιακή καθιέρωσή τους.

Ο έλεγχος καταλληλότητας των διαδικασιών με προσομοίωση και επιτόπιες δοκιμές είναι όντως απαραίτητος για να αξιολογηθούν οι περιβαλλοντικές και κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις καθώς και η συνεισφορά των νέων τεχνολογιών και των οργανωτικών σχημάτων (βιομηχανικές ή τηλεματικές καινοτομίες, κανονιστικά μέτρα ή νέα οργάνωση των μεταφορών), που είναι απαραίτητα για την επίτευξη απρόσκοπτης διακίνησης σύμφωνης με τις αρχές της αειφορίας.

Θαλάσσιες μεταφορές

Αντικείμενο της έρευνας θα είναι η αύξηση της αποδοτικότητας, η βελτίωση της ασφάλειας και η προστασία του περιβάλλοντος στις θαλάσσιες μεταφορές, με την εξεύρεση κοινών λύσεων στα μεγάλα προβλήματα ναυτιλιακής και τεχνολογικής στρατηγικής για την ανάπτυξη λειτουργικών συστημάτων, τα οποία θα συνενώνουν τις νέες τεχνολογίες γενικής εφαρμογής, τους οργανωτικούς παράγοντες και τους ανθρώπινους πόρους.

Κατά πρώτο λόγο, οι εργασίες θα αφορούν κυρίως την αξιολόγηση και την κατάρτιση μοντέλων της ζήτησης και της προσφοράς στον τομέα των θαλασσίων μεταφορών, των εμπορευματικών ροών, τόσο σε παγκόσμιο όσο και σε ενδοευρωπαϊκό επίπεδο. Απαιτείται κυρίως ανάλυση του ρόλου των θαλασσίων μεταφορών μικρών αποστάσεων, στο πλαίσιο της αλυσίδας διοικητικής μέριμνας και της ανάγκης να εναρμονιστούν οι διαδικασίες. Η διερεύνηση αυτή πρέπει να περιλαμβάνει ανάπτυξη και αξιολόγηση των συστημάτων θαλασσίων μεταφορών/μεταφορών μέσω πλωτών οδών καθώς και ανάλυση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων (κοινοτικών και μη) για το σύνολο των λειτουργιών (χερσαίες και θαλάσσιες), των διαχειριστικών δομών, της αλυσίδας ανθρώπινων πόρων και της ποιότητας των υπηρεσιών (total quality control . . .).

Δεύτερον, με τις εργασίες πρέπει να αξιολογηθεί (κυρίως με προσομοιώσεις) η συνεισφορά των νέων τεχνολογιών, ιδιαίτερα εκείνων που αναπτύσσονται στο πλαίσιο του προγράμματος «Τηλεματική», στη βελτίωση της διαχείρισης της θαλάσσιας κυκλοφορίας. Ειδικότερα, οι ανταλλαγές πληροφοριών μεταξύ των λιμανιών και των λιμενικών κοινοτήτων πρέπει να διευκολύνουν τις εμπορευματικές ροές, να βελτιώνουν την ασφάλεια και το ρόλο διεπαφής που επωμίζονται τα λιμάνια. Απαιτείται επίσης ανάλυση και ανάπτυξη νέων τεχνικών για το σύνολο των εργασιών (στο πλοία και στα λιμάνια), με ιδιαίτερη προσοχή στο πρόβλημα της τυποποίησης των μονάδων φορτίου.

Απαραίτητο επίσης είναι να μελετηθούν οι δυνατότητες ταχύτερης παροχής υπηρεσιών στον τομέα των θαλασσίων μεταφορών με την εφαρμογή νέων τεχνολογιών μεταξύ άλλων, των νέων ταχέων συστημάτων μεταφοράς εμπορευμάτων και επιβατών και με την ανάλυση των επιπτώσεών τους στην επαγγελματική κατάρτιση και στη μεταφορική ικανότητα της υποδομής. Η έρευνα αυτή πρέπει να καταλήξει στον προσδιορισμό μιας νέας γενεάς συστημάτων εκμετάλλευσης και πλοίων υψηλότερων επιδόσεων, ικανών να εξασφαλίσουν αποδοτικότερες, ασφαλέστερες και ευνοϊκότερες για το περιβάλλον λειτουργίες (π.χ., αύξηση της ταχύτητας, περιορισμός των εκπομπών και της κατανάλωσης καυσίμων) 7 απαιτείται ιδίως ανάλυση των απαιτήσεων όσον αφορά τη μελέτη και το σχεδιασμό των πλοίων, οι οποίες απορρέουν από τα μέτρα ασφαλείας για τις μεταφορές επικινδύνων εμπορευμάτων. Θα εξεταστεί επίσης η χρήση εναλλακτικών και πιο συμβατών με το περιβάλλον πηγών ενέργειας όπως και η επεξεργασία των αποβλήτων των πλοίων στα λιμάνια.

Τρίτον, οι εργασίες πρέπει να έχουν ως αποτέλεσμα την αξιολόγηση των παραγόντων που επηρεάζουν την ασφάλεια των θαλασσίων μεταφορών. Θα αναπτυχθούν μέθοδοι προσομοίωσης των κυκλοφοριακών σεναρίων και θα αξιολογηθεί η εφαρμογή των ολοκληρωμένων εργαλείων τηλεματικής. Η επίδραση του ανθρωπίνου παράγοντα στην ασφάλεια θα εξεταστεί με συνολική θεώρηση (π.χ., λειτουργία των πλοίων, έλεγχος και διαχείριση της κυκλοφορίας και των χερσαίων λειτουργιών). Θα αναπτυχθούν κοινά κριτήρια για τον καθορισμό των επιπέδων επαγγελματικής κατάρτισης των πληρωμάτων καθώς και κοινή μεθοδολογία όσον αφορά την επαγγελματική κατάρτιση και την πιστοποίηση, παράλληλα με την ανάπτυξη διαδικασιών για το σύνολο των λειτουργιών (στην ξηρά και στο πλοίο), των επικοινωνιών και της διαχείρισης της κυκλοφορίας.

Τέλος, οι εργασίες θα συμπεριλάβουν έρευνα με εξειδικευμένα θέματα, όπως:

- κοινή μεθοδολογία για τον εντοπισμό και την ανάλυση των αιτίων των ατυχημάτων καθώς και μέσα και εργαλεία για την αντιμετώπισή τους,

- εξεύρεση λειτουργικής λύσης για ένα σύστημα «θαλάσσιας ηλεκτρονικής χαρτογραφίας» ευρωπαϊκής κλίμακας,

- εναρμόνιση των κοινών διαδικασιών σε ευρωπαϊκό επίπεδο για να διευκολυνθούν οι εμπορευματικές ροές,

- κοινή προσέγγιση για την εκτίμηση των προβλημάτων ρύπανσης και προσχώσεων στα λιμάνια και την αντιμετώπισή τους.

Εσωτερική ναυσιπλοΐα

Οι ερευνητικές εργασίες θα έχουν ως αντικείμενο την ενσωμάτωση στην εσωτερική ναυσιπλοΐα των νέων τεχνολογιών γενικής εφαρμογής και τη σύνδεσή τους με τους οργανωτικούς παράγοντες και τους ανθρώπινους πόρους.

Θα συμπεριλάβουν ιδιαίτερα ανάλυση του ρόλου αυτού του μεταφορικού μέσου στην όλη αλυσίδα και καθορισμό κριτηρίων για την αξιολόγηση των σεναρίων που θα είναι σε θέση να εκφράσουν πλήρως τη σημασία και το δυναμικό της εσωτερικής ναυσιπλοΐας και, ειδικότερα, τα εμπόδια που παρεμβάλλονται στην ανάπτυξή της και στη μετάθεση της ζήτησης εμπορευματικών μεταφορών προς τις πλωτές οδούς.

Πιο συγκεκριμένα, οι εργασίες πρέπει να επιτρέψουν τη μεταφορά στις πλωτές οδούς των αποτελεσμάτων της έρευνας για τις τεχνολογίες γενικής εφαρμογής, με κριτήρια κόστους-οφέλους, ασφάλειας και περιβαλλοντικών επιπτώσεων και βασικό σκοπό τη βελτίωση του συνόλου των λειτουργιών στα πλοία και στα λιμάνια. Πρέπει επίσης να εξεταστεί η εξέλιξη της κατασκευής και των χαρακτηριστικών των φορτηγίδων με γνώμονα την αύξηση της ταχύτητας και τη μείωση των εκπομπών και της ενεργειακής κατανάλωσης. Επιπλέον, απαιτείται ανάλυση του ανθρώπινου παράγοντα σε σχέση με την ασφάλεια στις φορτηγίδες και της χερσαίας υποδομής, ιδίως των προϋποθέσεων πιστοποίησης, της ρυμούλκησης και της χρήσης των μέσων τηλεματικής. Τέλος, οι εργασίες θα καλύψουν τους περιοριστικούς παράγοντες της ναυσιπλοΐας, την υδροδυναμική σε μικρά βάθη, την υποδομή, τα λιμάνια, τη διαχείριση της κυκλοφορίας και την οργάνωση, τη ροή πληροφοριών για τα εμπορεύματα.

Οδικές μεταφορές

Οι έρευνες πρέπει να συμβάλουν αφενός στην αύξηση της αποδοτικότητας των οδικών μεταφορών και της δυναμικότητας της υφιστάμενης υποδομής οδικού δικτύου και αφετέρου στον εξορθολογισμό του αριθμού των μετακινήσεων.

Έχουν αναπτυχθεί μεμονωμένα πολυάριθμες τεχνολογίες, οι οποίες πρέπει τώρα να αποτελέσουν αντικείμενο γενικής αξιολόγησης, όσον αφορά τη συμβολή τους στην επίτευξη της απρόσκοπτης διακίνησης σύμφωνα με τις αρχές της αειφορίας.

Η αξιολόγηση αυτή θα διενεργηθεί με κατάρτιση μοντέλων, προσομοίωση και επιτόπιες δοκιμές (συμπεριλαμβανομένων προτύπων πειραματικών έργων).

Οι εν λόγω εργασίες πρέπει να έχουν ως τελικό αποτέλεσμα τον προσδιορισμό κατάλληλων εφαρμογών και την ανάλυση των αλληλεπιδράσεων και των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεών τους.

Η έρευνα πρέπει επίσης να συντελέσει στην υλοποίηση μιας κοινής πολιτικής για την οδική ασφάλεια με ερευνητικές εργασίες προκανονιστικού και νομοπαρασκευαστικού περιεχομένου.

Ειδικότερα, θα διερευνηθεί, μεταξύ άλλων, η ενοποίηση της υποδομής, του οχήματος, του ανθρώπου και των εργαλείων τηλεματικής με στόχο τη βελτίωση της κυκλοφορίας και της ασφάλειας.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙ

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ

ΤΡΟΠΟΣ ΕΚΤΕΛΕΣΗΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

1. Ο τρόπος χρηματοδοτικής συνεισφοράς της Κοινότητας προβλέπεται στο παράρτημα IV της απόφασης για το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο.

Οι λεπτομέρειες της συμμετοχής των επιχειρήσεων, των ερευνητικών κέντρων και των πανεπιστημίων καθώς και ο τρόπος διάδοσης των αποτελεσμάτων προσδιορίζονται στα μέτρα που προβλέπονται από το άρθρο 130 Ι.

Παρ' όλα αυτά, στην εκτέλεση του παρόντος προγράμματος έχουν εφαρμογή οι ακόλουθες διευκρινίσεις:

1.1. Δικαίωμα συμμετοχής στο πρόγραμμα, με χρηματοδοτική ενίσχυση από την Κοινότητα, έχουν:

α) όλα τα νομικά πρόσωπα που εδρεύουν και ασκούν κανονικά δραστηριότητες Ε & Α

- στην Κοινότητα ή

- σε τρίτη χώρα, που έχει συνδεθεί εξ ολοκλήρου ή εν μέρει με την εφαρμογή του συγκεκριμένου προγράμματος, μετά από συμφωνία μεταξύ αυτής και της Επιτροπής 7

β) το Κοινό Κέντρο Ερευνών.

1.2. Δικαίωμα συμμετοχής στο πρόγραμμα, χωρίς χρηματοδοτική ενίσχυση από την Κοινότητα και με την προϋπόθεση ότι η συμμετοχή τους παρουσιάζει ενδιαφέρον για τις κοινοτικές πολιτικές, έχουν:

α) τα νομικά πρόσωπα που εδρεύουν σε χώρα η οποία έχει συνάψει με την Κοινότητα συμφωνία επιστημονικής και τεχνικής συνεργασίας με αντικείμενο ενέργειες καλυπτόμενες από το πρόγραμμα, με την προϋπόθεση ότι η συμμετοχή τους είναι σύμφωνη με τις διατάξεις της εν λόγω συμφωνίας 7

β) τα νομικά πρόσωπα που εδρεύουν σε ευρωπαϊκές χώρες 7

γ) οι διεθνείς οργανισμοί έρευνας.

1.3. Σε κατάλληλες ειδικές περιπτώσεις, η συμμετοχή των ευρωπαϊκών διεθνών οργανισμών μπορεί να χρηματοδοτηθεί με τους ίδιους όρους, όπως η συμμετοχή των κοινοτικών οργανισμών.

2. Το παρόν πρόγραμμα θα υλοποιηθεί με:

2.1. Χρηματοδοτική συνεισφορά της Κοινότητας σε δραστηριότητες Ε & ΤΑ, τις οποίες αναλαμβάνουν τρίτοι ή τα ινστιτούτα του ΚΚΕρ σε σύμπραξη με τρίτους:

α) Ενέργειες επιμερισμένων δαπανών, που καλύπτουν τα εξής:

- τα έργα Ε & ΤΑ που εκτελούνται από επιχειρήσεις, ερευνητικά κέντρα και πανεπιστήμια, συμπεριλαμβανομένων των κοινοπραξιών για την ανάληψη ολοκληρωμένων ενεργειών, που συνενώνουν τους φορείς αυτούς στη μελέτη θεμάτων κοινού ενδιαφέροντος,

- την τεχνολογική παρότρυνση, με την οποία επιδιώκεται να προωθηθεί και να διευκολυνθεί η συμμετοχή των ΜΜΕ με πριμοδοτήσεις που καλύπτουν το αναγνωριστικό στάδιο των ενεργειών Ε & ΤΑ, συμπεριλαμβανομένης της αναζήτησης συνεργατών, καθώς και με συλλογική έρευνα. Οι εν λόγω πριμοδοτήσεις χορηγούνται μετά από επιλογή προσχεδίων προτάσεων, τα οποία μπορούν να υποβάλλονται ανά πόσα στιγμή,

- την υποστήριξη της χρηματοδότησης υποδομής ή εγκαταστάσεων που είναι απαραίτητες για την υλοποίηση μιας συντονιστικής δράσης (ενισχυμένη συντονιστική δραστηριότητα).

β) Συντονισμένες ενέργειες, οι οποίες συνίστανται στο συντονισμό, κυρίως με συντονιστικά δίκτυα, των έργων Ε & ΤΑ που χρηματοδοτούνται ήδη από δημόσιες αρχές ή ιδιωτικούς οργανισμούς. Η συντονισμένη δράση είναι επίσης δυνατόν να χρησιμεύσει στον αναγκαίο συντονισμό για τη λειτουργία των θεματικών δικτύων, τα οποία, μέσω έργων Ε & ΤΑ επιμερισμένων δαπανών [πρβλ. παράγραφο 2.1 στοιχείο α) πρώτη περίπτωση] συνενώνουν κατασκευαστές, χρήστες, πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα στην επιδίωξη του ίδιου τεχνολογικού ή βιομηχανικού στόχου.

γ) Ειδικά μέτρα, όπως μέτρα για την προώθηση της τυποποίησης και μέτρα για την εγκατάσταση εργαλείων γενικού προορισμού, που εξυπηρετούν τα ερευνητικά κέντρα, τα πανεπιστήμια και τις επιχειρήσεις. Η χρηματοδοτική συμμετοχή της Κοινότητας καλύπτει έως και το 100 % του κόστους των μέτρων αυτών.

2.2. Προπαρασκευαστικά και συνοδευτικά μέτρα καθώς και μέτρα στήριξης, που καλύπτουν τα εξής:

- μελέτες για τη στήριξη του παρόντος προγράμματος και την προπαρασκευή πιθανών μελλοντικών ενεργειών,

- διασκέψεις, σεμινάρια, συνέδρια πρακτικής εργασίας ή άλλες επιστημονικές ή τεχνικές συνεδριάσεις, συμπεριλαμβανομένων των συνεδριάσεων διακλαδικού ή πολυεπιστημονικού συντονισμού,

- χρήση εξωτερικής εξειδίκευσης, συμπεριλαμβανομένης της πρόσβασης σε βάσεις επιστημονικών δεδομένων,

- επιστημονικές δημοσιεύσεις, όπου συμπεριλαμβάνονται η διάδοση, η προώθηση και η αξιοποίηση των αποτελεσμάτων (σε συντονισμό με τις αντίστοιχες δραστηριότητες που αναπτύσσονται στο πλαίσιο της τρίτης δράσης),

- μελέτες για την εκτίμηση των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων και των ενδεχόμενων τεχνολογικών κινδύνων που συνδέονται με το σύνολο των έργων του παρόντος προγράμματος. Θα επιδιωχθεί η στενή συνεργασία μεταξύ των μελετών κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων και του προγράμματος «Στοχοθετημένη κοινωνικοοικονομική έρευνα», ώστε να εξασφαλιστεί η μεταγενέστερη εκμετάλλευση και χρήση των αποτελεσμάτων αυτών των μελετών,

- εκπαιδευτικές δραστηριότητες σχετικές με την έρευνα που καλύπτει το πρόγραμμα,

- ανεξάρτητη αξιολόγηση (συμπεριλαμβάνονται οι μελέτες) της διαχείρισης και των επιτευγμάτων των δραστηριοτήτων του προγράμματος,

- μέτρα για την υποστήριξη της λειτουργίας δικτύων ευαισθητοποίησης και αποκεντρωμένης παροχής συνδρομής στις MME με συντονισμό με τη δράση Ευρωδιαχείριση - έλεγχοι Ε & ΤΑ.

Οι δραστηριότητες που θα αναληφθούν βάσει του παρόντος προγράμματος για τη διάδοση και την αξιοποίηση των αποτελεσμάτων του θα συμπληρώνουν τις αντίστοιχες δραστηριότητες της τρίτης δράσης και θα ασκηθούν σε στενή συνεργασία με αυτήν. Οι συνεργαζόμενοι σε έργα Ε & ΤΑ αποτελούν πλεονεκτικά δίκτυα διάδοσης και αξιοποίησης των αποτελεσμάτων, τα οποία θα ενισχυθούν με δημοσιεύσεις, συνέδρια, προώθηση αποτελεσμάτων, μελέτες οικονομοτεχνικών δυνατοτήτων κ.λπ. Για να εξασφαλισθεί η καλύτερη δυνατή εκμετάλλευση, πρέπει να ληφθούν υπόψη εξαρχής αλλά και σε όλη τη διάρκεια της παρακολούθησης των έργων Ε & ΤΑ οι παράγοντες εκείνοι που μπορούν να ευνοήσουν τη μεταγενέστερη χρήση των αποτελεσμάτων.