Ειδική έκθεση αριθ. 1/2001

σχετικά με την κοινοτική πρωτοβουλία URBAN, συνοδευόμενη από την απάντηση της Επιτροπής

(υποβαλλόμενη δυνάμει του άρθρου 248, παράγραφος 4, δεύτερο εδάφιο, της συνθήκης EK)

(2001/C 124/01)

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

1. Τον Ιούνιο του 1994, η Επιτροπή αποφάσισε να θεσπίσει μια κοινοτική πρωτοβουλία (ΚΠ) δυνάμει του άρθρου 11 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 4253/88(1) (κανονισμός συντονισμού των διαρθρωτικών ταμείων) για τις αστικές περιοχές, με την ονομασία URBAN. Η πρωτοβουλία αυτή προστίθεται στα πρότυπα πειραματικά αστικά σχέδια που συγχρηματοδοτούνται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ), τα οποία αφορούν 33 αστικές περιοχές για την περίοδο 1989-1993 και 26 περιοχές για την περίοδο 1994-1999(2). Η Επιτροπή καθόρισε τις γενικές κατευθύνσεις των επιχειρησιακών προγραμμάτων (ΕΠ), τα οποία καλούνται να καταρτίσουν τα κράτη μέλη στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας URBAN, σε δύο ανακοινώσεις που δημοσιεύτηκαν στην Επίσημη Εφημερίδα τον Ιούλιο του 1994 (αρχική χορήγηση ύψους 600 εκατομμυρίων ευρώ)(3) και τον Ιούλιο του 1996 (συμπληρωματική χορήγηση ύψους 157 εκατομμυρίων ευρώ)(4). Αυτές οι δύο ανακοινώσεις ορίζουν τις ίδιες γενικές κατευθύνσεις όσον αφορά την εμβέλεια και τους στόχους της πρωτοβουλίας URBAN, τις επιλέξιμες περιοχές και μέτρα, καθώς και την εφαρμογή. Η Επιτροπή εκπόνησε το Σεπτέμβριο του 1994 έναν οδηγό με κύριο στόχο να διευκολύνει τη σύνταξη των ΕΠ.

2. Η στρατηγική που καθόρισε η Επιτροπή(5) συνίσταται στη χορήγηση κοινοτικής ενίσχυσης με ταυτόχρονη συνδρομή του ΕΤΠΑ και του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου (ΕΚΤ) "για την εκτέλεση ολοκληρωμένων αναπτυξιακών προγραμμάτων που αφορούν ένα γεωγραφικά προσδιορισμένο και περιορισμένο μέρος μιας πόλης. Η ολοκληρωμένη προσέγγιση θα πρέπει να περιλαμβάνει τα οικονομικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά προβλήματα της αστικής περιοχής που αντιμετωπίζει δυσκολίες. Το ολοκληρωμένο πρόγραμμα πρέπει να περιλαμβάνει ένα συνεκτικό και εξισορροπημένο σύνολο μέτρων οικονομικής ανάπτυξης, κοινωνικής ένταξης και προστασίας του περιβάλλοντος με βάση τις προτάσεις των κατά τόπους εταίρων. Θα δοθεί προτεραιότητα σε ολοκληρωμένα προγράμματα με καινοτόμο χαρακτήρα, τα οποία προσφέρονται αναμφισβήτητα για την αξιοποίηση του τόπου και συμβάλλουν στη δημιουργία θέσεων εργασίας στην εν λόγω περιοχή".

3. Οι στόχοι της πρωτοβουλίας(6) ορίζονται με αρκετά γενικούς όρους: "η πρωτοβουλία URBAN έχει στόχο να δράσει ως καταλύτης στο πλαίσιο μιας προσέγγισης που αφορά την εφαρμογή σχεδίων-πλαισίων με στόχο να βοηθηθούν οι μειονεκτούσες αστικές περιοχές να πραγματοποιήσουν σταθερή βελτίωση του βιοτικού επιπέδου των κατοίκων τους".

4. Στο παρελθόν, το Συνέδριο εξέτασε τις ΚΠ Interreg, ΜΜΕ, Leader και PEACE(7), καθώς και τις κοινοτικές παρεμβάσεις στο πλαίσιο του αστικού περιβάλλοντος και της τοπικής ανάπτυξης(8). Το Συνέδριο κατέληξε, μεταξύ άλλων, στο συμπέρασμα ότι είχαν εφαρμοσθεί ανομοιογενείς δράσεις στον τομέα του αστικού περιβάλλοντος, οι οποίες χαρακτηρίζονταν από σημαντικά στεγανά(9). Ο μεγάλος αριθμός κοινοτικών παρεμβάσεων ειδικά για τις αστικές περιοχές οδήγησε το Συνέδριο να εξετάσει την ΚΠ URBAN. Εξάλλου, η πρωτοβουλία URBAN είναι μία από τις τέσσερις ΚΠ που παρατάθηκαν για την περίοδο 2000-2006(10).

5. Το Συνέδριο όρισε ως στόχο της έρευνάς του να αναλύσει τη συνοχή του κανονιστικού πλαισίου και να εκτιμήσει την ποιότητα του προγραμματισμού, της εφαρμογής, της οικονομικής διαχείρισης και της αξιολόγησης της πρωτοβουλίας URBAN. Οι έλεγχοι διενεργήθηκαν στην Επιτροπή και σε εννέα κράτη μέλη (Ιταλία, Ισπανία, Γαλλία, Ελλάδα, Ηνωμένο Βασίλειο, Γερμανία, Ιρλανδία, Κάτω Χώρες και Πορτογαλία)(11). Τα προγράμματα αυτών των εννέα κρατών μελών αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το 90 % των δαπανών στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας URBAN.

ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ

6. Το Συνέδριο εξέτασε ήδη, όσον αφορά την περίοδο 1994-1999, τη διαδικασία κατανομής των διαθέσιμων πόρων για τα διαρθρωτικά ταμεία (ΔΤ), ανά στόχο(12), κράτος μέλος και ΚΠ(13). Στο παράρτημα παρουσιάζεται λεπτομερώς η διαδικασία κατανομής των πόρων της πρωτοβουλίας URBAN κατά κράτος μέλος, η οποία χαρακτηρίστηκε από πολλές προσαρμογές. Στις ανακοινώσεις της Επιτροπής προβλεπόταν συνολικός ενδεικτικός καταμερισμός μεταξύ των περιφερειών που εμπίπτουν στο στόχο αριθ. 1 και των άλλων περιοχών. Εντούτοις, δεν καθορίστηκαν κριτήρια κατανομής των πόρων μεταξύ των περιφερειών που εμπίπτουν στους διάφορους στόχους και των άλλων περιοχών στο εσωτερικό των κρατών μελών, καθώς και μεταξύ των δικαιούχων περιοχών.

7. Ένας από τους στόχους της Επιτροπής ήταν η συγκέντρωση των πόρων αρχικά σε 50 αστικές περιοχές το μέγιστο, και στη συνέχεια, μετά την παράταση της πρωτοβουλίας, σε 70 περιοχές(14). Η Επιτροπή επιδίωκε επίσης να υπάρχει υψηλή αναλογία μεταξύ των κοινοτικών χρηματοδοτήσεων και του πληθυσμού της επιλεγμένης περιοχής, ώστε να δημιουργηθεί έντονη συσσώρευση πόρων, που θα καθιστούσε εφικτή την καλύτερη αποτελεσματικότητα και προβολή των παρεμβάσεων. Εντούτοις, επωφελήθηκαν τελικά 118 αστικές περιοχές από τις χρηματοδοτήσεις στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας URBAN. Η ανάλυση των δικαιούχων περιοχών δείχνει ότι υπάρχει μεγάλη ανομοιογένεια μεταξύ τους. Στην πραγματικότητα, 34 περιοχές έχουν πληθυσμό μικρότερο των 10000 κατοίκων, ενώ 17 περιοχές έχουν πληθυσμό μεγαλύτερο των 50000 κατοίκων, γεγονός που έχει ως αποτέλεσμα πολύ σημαντικές διαφορές στη συνολική κατά κεφαλή συνεισφορά των προγραμμάτων.

8. Στον πίνακα 1 παρουσιάζονται τα αρχικά χρηματοδοτικά σχέδια, καθώς και τα χρηματοδοτικά σχέδια στις 31 Δεκεμβρίου 1999, με ανάλυση των συνολικών δαπανών η οποία προσδιορίζει λεπτομερώς τη συνεισφορά του ΕΤΠΑ και του ΕΚΤ, καθώς και τις δαπάνες του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Η συνεισφορά των ΔΤ, όπως προκύπτει από τα χρηματοδοτικά σχέδια των προγραμμάτων στις 31 Δεκεμβρίου 1999, ανέρχεται σε 898,32 εκατομμύρια ευρώ, ήτοι στο 49,5 % του συνολικού κόστους, εκ των οποίων 750,06 εκατομμύρια ευρώ προέρχονται από το ΕΤΠΑ και 148,26 εκατομμύρια από το ΕΚΤ. Κατά μέσο όρο, αντιστοιχεί σε 7,61 εκατομμύρια ευρώ ανά δικαιούχο περιοχή, εκ των οποίων 6,35 εκατομμύρια προέρχονται από το ΕΤΠΑ και 1,26 εκατομμύρια από το ΕΚΤ. Οι εθνικές δημόσιες δαπάνες και οι δαπάνες του ιδιωτικού τομέα αντιπροσωπεύουν αντίστοιχα το 45,1 % και το 5,4 % του συνολικού κόστους. Από τα 61 προγράμματα που εγκρίθηκαν, τα 18 προέβλεπαν αρχικά συνεισφορά του ιδιωτικού τομέα μεγαλύτερη του 10 %. Για το σύνολο των προγραμμάτων, η συνεισφορά του ιδιωτικού τομέα μειώθηκε τελικά κατά 63 %. Στις γραφικές παραστάσεις 1 και 2 παρουσιάζονται αντίστοιχα οι κοινοτικές αναλήψεις υποχρεώσεων και πληρωμές που πραγματοποιήθηκαν κατά τα οικονομικά έτη 1994-1999. Για το σύνολο της περιόδου 1994-1999, οι πραγματοποιηθείσες αναλήψεις υποχρεώσεων και πληρωμές ανέρχονται σε 858,17 και 469,88 εκατομμύρια ευρώ αντίστοιχα, ήτοι στο 95,53 % και το 52,31 % της εγκριθείσας συνεισφοράς των ΔΤ.

9. Κατά γενικό κανόνα, τα ΕΠ της πρωτοβουλίας URBAN σημείωσαν πρόοδο με πολύ βραδύ ρυθμό σε σχέση με τις αρχικές προβλέψεις των χρηματοδοτικών σχεδίων. Η ανάλυση των τροποποιήσεων αυτών των σχεδίων δείχνει ότι οι δαπάνες συσσωρεύονται τελικά στο τελευταίο έτος (βλέπε γραφική παράσταση 3). Το Συνέδριο διαπίστωσε ήδη(15), αφενός, ότι η διαδικασία κατάρτισης των χρηματοδοτικών σχεδίων στο πλαίσιο των ΔΤ δεν βασίζεται στις ανάγκες των παρεμβάσεων και, αφετέρου, ότι οι τροποποιήσεις των χρηματοδοτικών σχεδίων που πραγματοποιήθηκαν στο τέλος του 1999 είχαν ως κύριο στόχο να καταστεί εφικτή η ανάληψη της κοινοτικής συνδρομής στο σύνολό της. Όσον αφορά τα προγράμματα με ανάληψη υποχρεώσεων κατά ετήσιες δόσεις, ο μηχανισμός των κοινοτικών αναλήψεων υποχρεώσεων θα είχε καταστήσει εφικτή την ανάληψη υποχρεώσεων για τη δόση του 1999 μόνον, εάν οι δαπάνες που όντως πραγματοποίησαν οι τελικοί δικαιούχοι αντιπροσώπευαν το 100 %, το 80 % και το 40 % των δαπανών που αφορούσαν αντίστοιχα τις δόσεις 1994-1996, 1997 και 1998(16). Συνεπώς, δεδομένων των καθυστερήσεων στην εκτέλεση, τα χρηματοδοτικά σχέδια προσαρμόστηκαν στην πραγματικότητα (σημαντική μείωση των ετήσιων ποσών κατά τα έτη 1994-1998) προκειμένου να αναληφθεί το συνολικό υπόλοιπο των προγραμμάτων.

10. Επιπλέον, οι τροποποιήσεις των χρηματοδοτικών σχεδίων που πραγματοποιήθηκαν τους τελευταίους μήνες του 1999 δεν εμφανίζονται πάντοτε στους λογαριασμούς της 31ης Δεκεμβρίου 1999. Το γεγονός αυτό είχε ως αποτέλεσμα οι πραγματοποιηθείσες αναλήψεις υποχρεώσεων να μην αντιστοιχούν στα ισχύοντα χρηματοδοτικά σχέδια, αλλά στα προγενέστερα σχέδια, και, κατά συνέπεια, για αρκετά προγράμματα οι αναλήψεις υποχρεώσεων που είχαν καταχωριστεί στους λογαριασμούς ήταν μεγαλύτερες από τις νομικές αναλήψεις υποχρεώσεων. Επίσης, από αυτή την ανωμαλία επηρεάζονται και οι προπληρωμές, διότι πραγματοποιούνται ανάλογα με τις καταχωρισθείσες αναλήψεις υποχρεώσεων. Το αποτέλεσμα είναι ότι πραγματοποιήθηκαν πληρωμές μεγαλύτερες από τα ποσά που προκύπτουν από τα νέα χρηματοδοτικά σχέδια. Για ένα πρόγραμμα, οι προπληρωμές που πραγματοποιήθηκαν ήταν μεγαλύτερες ακόμη και από το σύνολο της χορηγηθείσας κοινοτικής συνδρομής.

Πίνακας 1

Κατάσταση των προγραμμάτων URBAN στις 31 Δεκεμβρίου 1999

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Πηγή:

Ελεγκτικό Συνέδριο.

Γραφική παράσταση 1

Κατάσταση των προγραμμάτων URBAN στις 31 Δεκεμβρίου 1999 - Αναλήψεις υποχρεώσεων 1994-1999

>PIC FILE= "C_2001124EL.000501.EPS">

Πηγή:

Λογαριασμοί διαχείρισης της Επιτροπής.

Γραφική παράσταση 2

Κατάσταση των προγραμμάτων URBAN στις 31 Δεκεμβρίου 1999 - Πληρωμές 1994-1999

>PIC FILE= "C_2001124EL.000502.EPS">

Πηγή:

Λογαριασμοί διαχείρισης της Επιτροπής.

Γραφική παράσταση 3

Σύγκριση των αρχικών και τελικών χρηματοδοτικών σχεδίων (στις 31 Δεκεμβρίου 1999) των οκτώ ενιαίων προγραμμάτων URBAN για το σύνολο των δικαιούχων περιοχών ενός κράτους μέλους (σε %)

>PIC FILE= "C_2001124EL.000601.EPS">

Πηγή:

Αποφάσεις χορήγησης ενίσχυσης για οκτώ εθνικά προγράμματα URBAN (αριθμοί ΕΤΠΑ 940110001, 940810002, 941110003, 940410001, 940510001, 940610001, 941210004, 961510002) που εγκρίθηκαν κατόπιν της ανακοίνωσης της Επιτροπής τον Ιούλιο του 1994. Τα προγράμματα αυτά αντιπροσωπεύουν το ήμισυ περίπου των χρηματοδοτήσεων που χορηγήθηκαν στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας URBAN. Πρέπει να σημειωθεί ότι υπάρχει διαφορά περίπου 10 % μεταξύ του μεγέθους των αρχικών και τελικών χρηματοδοτικών σχεδίων οφειλόμενη στην τιμαριθμική αναπροσαρμογή και στην αύξηση της χρηματοδότησης για ορισμένα από αυτά τα προγράμματα.

ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΩΝ ΕΠΙΛΕΞΙΜΩΝ ΑΣΤΙΚΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ

11. Η Επιτροπή δεν καθόρισε σαφή κριτήρια για τον προσδιορισμό των επιλέξιμων αστικών περιοχών. Κατ' αρχήν, είναι επιλέξιμες αστικές περιοχές σε πόλεις και σε αστικούς οικισμούς με περισσότερους από 100000 κατοίκους: "Οι περιοχές τις οποίες αφορά κατά κύριο λόγο η πρωτοβουλία θα είναι γειτονιές πόλεων που είναι δυνατόν να εντοπιστούν γεωγραφικά ή μια υπάρχουσα διοικητική μονάδα, όπως για παράδειγμα μια πόλη, μια κοινότητα ή ακόμη και μια μικρότερη μονάδα σε περιοχή με μεγάλη γεωγραφική πυκνότητα, η οποία χαρακτηρίζεται από υψηλό ποσοστό ανεργίας, αστικές υποδομές σε κακή κατάσταση, κακές συνθήκες στέγασης και έλλειψη κοινωνικών παροχών. Επιπλέον, σε δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις, δύναται να χορηγηθεί ενίσχυση για ενέργειες υπέρ πόλεων μεσαίου ή μικρού μεγέθους που αντιμετωπίζουν γενικευμένη οικονομική κρίση"(17).

12. Στην αιτιολογική έκθεση της πρώτης ανακοίνωσης σχετικά με την πρωτοβουλία URBAN(18) προβλεπόταν η τελική επιλογή των προγραμμάτων να βασίζεται στη γνώμη μιας ομάδας ανεξαρτήτων εμπειρογνωμόνων που θα όριζε η Επιτροπή, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, οι οποίοι θα εφάρμοζαν εκ των προτέρων καθορισμένα κριτήρια. Ωστόσο, αυτή η επιλογή δεν έγινε τελικά δεκτή από την Επιτροπή. Ο καταμερισμός των ευθυνών μεταξύ της Επιτροπής και των κρατών μελών δεν καθορίστηκε με σαφήνεια. Η Επιτροπή, που εγκρίνει τις αποφάσεις για τη χορήγηση ενίσχυσης, παρενέβη μέσω ανεπίσημων διαπραγματεύσεων, σε ελάχιστα διαφανές πλαίσιο, για να μειώσει τον υπερβολικά υψηλό αριθμό δικαιούχων αστικών περιοχών που υπέβαλαν τα κράτη μέλη, χωρίς ωστόσο να φθάσει στον επιδιωκόμενο αριθμό των 70 περιοχών (βλέπε σημείο 7).

13. Το ακόλουθο παράδειγμα επιτρέπει να καταδειχθούν οι δυσκολίες που συνδέονται με τη διαδικασία επιλογής. Οι ιταλικές αρχές κάλεσαν 24 πόλεις να υποβάλουν σχέδια. Εννέα πόλεις, στις οποίες δεν είχε απευθυνθεί πρόσκληση, αλλά που γνώριζαν για την έναρξη της πρωτοβουλίας URBAN, υπέβαλαν επίσης σχέδια με δική τους πρωτοβουλία και εκτός της διαδικασίας που είχαν καθορίσει οι εθνικές αρχές. Αντιμέτωπο με αυτή την κατάσταση, το κράτος μέλος απέστειλε όλες τις προτάσεις, που διακρίνονταν από μεγάλη ανομοιογένεια, στην Επιτροπή προκειμένου να λάβει απόφαση. Τελικά, η επιλογή υπήρξε αντικείμενο διαπραγμάτευσης μεταξύ της Επιτροπής και του κράτους μέλους, δεδομένου ότι, παρά τις προσπάθειες που καταβλήθηκαν, αποδείχθηκε αδύνατο να αξιολογήσει η Επιτροπή αντικειμενικά τις υποβληθείσες προτάσεις, ελλείψει κατάλληλης μεθοδολογίας και πληροφοριών.

14. Τα κράτη μέλη όφειλαν να εφαρμόσουν ταχέως "ad hoc" μηχανισμούς επιλογής, γεγονός που στην πράξη σήμαινε να προεπιλέξουν σε πρώτο στάδιο πόλεις, για να αφήσουν στη συνέχεια τις αντίστοιχες τοπικές αρχές να επιλέξουν τις δικαιούχους αστικές περιοχές. Σε πολλές περιπτώσεις, η επιλογή των δικαιούχων πόλεων και περιοχών πραγματοποιήθηκε χωρίς τυπική διαδικασία προκαταρκτικής επιλογής και χωρίς οι αντίστοιχες αρχές να μπορέσουν να προσκομίσουν τεκμήρια ή έγγραφα που να αιτιολογούν την επιλογή. Στις περιπτώσεις που τα κράτη μέλη προσπάθησαν να επιλέξουν αντικειμενικά πόλεις και περιοχές, το τελικό αποτέλεσμα παραποιήθηκε για να επανέλθει η γεωγραφική ισορροπία, ώστε να δοθεί προτεραιότητα σε ορισμένες πόλεις, ιδίως στις πρωτεύουσες, ή για να αποζημιωθούν περιοχές που δεν έλαβαν ενίσχυση στο πλαίσιο άλλων παρεμβάσεων των ΔΤ. Στην πράξη, η επιλογή δεν πραγματοποιήθηκε βάσει σύγκρισης αντικειμενικών, εκ των προτέρων καθορισμένων στοιχείων που να μπορούν να προσδιοριστούν ποσοτικά, αλλά βάσει κριτηρίων που μεταβάλλονται ανάλογα με τα κράτη μέλη και που δύσκολα συγκρίνονται μεταξύ τους, γεγονός που οδήγησε, εξάλλου, σε διασπορά στο πλαίσιο των επιδιωκόμενων στόχων.

15. Η απουσία στατιστικών δεδομένων και ενδεδειγμένων δεικτών που να καθιστούν εφικτή την αξιολόγηση και σύγκριση της κατάστασης των 350 ή 400 πόλεων με πληθυσμό άνω των 100000 κατοίκων, καθώς και των υπόλοιπων πόλεων που αντιμετωπίζουν γενικευμένη οικονομική ύφεση καθιστά αδύνατη την εκτίμηση του βάσιμου της επιλογής. Το ίδιο ισχύει όσον αφορά την επιλογή των δικαιούχων αστικών περιοχών εντός των πόλεων. Στις ανακοινώσεις της Επιτροπής παρατίθενται ορισμένοι κοινωνικοοικονομικοί δείκτες που καθιστούν δυνατό τον προσδιορισμό των πιο μειονεκτικών περιοχών(19). Όμως, αυτοί οι δείκτες είναι τόσο ποικίλοι, ώστε όλες σχεδόν οι περιοχές των ευρωπαϊκών πόλεων μεσαίου και μεγάλου μεγέθους βρίσκονται σε μειονεκτικότερη κατάσταση σε σχέση με το μέσο όρο της πόλης όσον αφορά έναν ή περισσότερους από αυτούς τους δείκτες. Εξάλλου, αυτοί οι δείκτες είναι μερικές φορές διαθέσιμοι σε επίπεδο πόλης, αλλά σχεδόν ποτέ σε επίπεδο περιοχών. Επιπλέον, οι επιλεγείσες περιοχές δεν αντιστοιχούν πάντοτε σε γεωγραφικές, στατιστικές ή διοικητικές μονάδες και, σε ορισμένες περιπτώσεις, καλύπτουν τμήματα μιας πόλης που δεν γειτνιάζουν μεταξύ τους.

16. Λόγω έλλειψης διαφάνειας στη διαδικασία επιλογής, οι ενδιαφερόμενες εθνικές αρχές αντιμετώπισαν δυσκολίες στην αιτιολόγηση της απόρριψης πλήθους υποψήφιων περιοχών. Έπειτα από διαμαρτυρίες, σε πολλές ενδιαφερόμενες πόλεις δόθηκε κάποια αντιστάθμιση, με το να συμπεριληφθούν στα νέα προγράμματα της πρωτοβουλίας URBAN ή σε άλλες κοινοτικές ή εθνικές παρεμβάσεις.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ

Ολοκληρωμένη προσέγγιση

17. Η εφαρμογή στρατηγικής βάσει της ολοκληρωμένης προσέγγισης, όπως προβλέπει η Επιτροπή (βλέπε σημείο 2), είναι πολύ φιλόδοξη και προϋποθέτει την ύπαρξη μακροπρόθεσμων, ολοκληρωμένων σχεδίων αστικής ανάπτυξης, στα οποία να συμμετέχουν οι δημόσιες διοικήσεις και οι τοπικοί και κοινωνικοί εταίροι. Εντούτοις, μια τέτοια κατάσταση είναι πολύ σπάνια και εξαρτάται από τα χαρακτηριστικά της θεσμικής λειτουργίας των κρατών μελών. Συμβαίνει να υπάρχουν δημοτικά σχέδια, αλλά γενικά επικεντρώνονται στους τομείς που ανήκουν παραδοσιακά στη δικαιοδοσία των δήμων (για παράδειγμα πολεοδομικά σχέδια) ή σε τομέα δραστηριότητας (σχέδια βελτίωσης των μεταφορών, οδικές υποδομές, οδική κυκλοφορία κ.λπ.).

18. Μολονότι προβλεπόταν ότι "τα ΔΤ μπορούν να συνεισφέρουν κατά την κατάρτιση συνολικών στρατηγικών για τις αστικές περιοχές αν το ζητήσουν είτε τα κράτη μέλη είτε οι ενδιαφερόμενες περιφερειακές αρχές ή οι αρχές τοπικής αυτοδιοίκησης"(20), κανένα τέτοιο αίτημα δεν υποβλήθηκε. Η πρωτοβουλία URBAN δεν μπόρεσε να συμβάλει στη βελτίωση των μέσων σχεδιασμού σε αστικό επίπεδο. Παρόλα αυτά, μέσω της πρωτοβουλίας URBAN πολλές τοπικές αρχές είχαν για πρώτη φορά τη δυνατότητα να προγραμματίσουν και να εφαρμόσουν με συντονισμένο τρόπο ποικίλες δράσεις σε μια περιοχή της πόλης.

Επιλογή των μέτρων

19. Τα προβλήματα των επιλεγμένων περιοχών ποικίλλουν σε μεγάλο βαθμό: υψηλό ποσοστό ανεργίας, υπερβολική κυκλοφοριακή κίνηση, υποβάθμιση του ιστορικού κέντρου, εγκληματικότητα, ναρκωτικά, πορνεία, οικονομική ύφεση, κακής ποιότητας στέγαση, κ.λπ. Εντούτοις, τα μέτρα που περιλαμβάνουν τα προγράμματα είναι πανομοιότυπα ή παρόμοια σε μεγάλο βαθμό. Ορισμένες εθνικές αρχές θεώρησαν τις κατηγορίες μέτρων που προτείνονται στις ανακοινώσεις ως το περιεχόμενο ενός τυπικού προγράμματος, και οι προτάσεις τους ακολουθούν κατά γράμμα αυτή τη δομή. Ενώ τα προγράμματα έπρεπε να επικεντρωθούν στο πρόβλημα λόγω του οποίου επιλέχθηκε η πόλη ή η περιοχή, κατά γενικό κανόνα αποτελούνται από πλήθος ποικίλων δράσεων, όπως οι περιφερειακές παρεμβάσεις των ΔΤ.

20. Το αποτέλεσμα είναι ο διασκορπισμός των κοινοτικών χρηματοδοτήσεων, που καθιστά δυσχερή τη διαχείριση και την παρακολούθησή τους, λαμβανομένου υπόψη του αριθμού και της ποικιλίας των έργων, καθώς και του σχετικά μικρού μεγέθους των κοινοτικών χρηματοδοτήσεων (κατά μέσο όρο 7,61 εκατομμύρια ευρώ κατά περιοχή). Τα κράτη μέλη και η Επιτροπή δεν κατόρθωσαν, στο πλαίσιο της εταιρικής σχέσης, να βελτιώσουν την επικέντρωση των παρεμβάσεων στα ουσιαστικά προβλήματα των σχετικών αστικών περιοχών. Οι συνομιλίες με τους διαχειριστές επιτόπου επιβεβαίωσαν ότι αυτοί θα προτιμούσαν, εν γένει, προγράμματα πιο απλά, που να αποτελούνται από μικρό αριθμό δράσεων. Επίσης, θα προτιμούσαν προγράμματα χρηματοδοτούμενα από ένα ταμείο (ΕΤΠΑ ή ΕΚΤ), ώστε να αποφευχθεί η περίπλοκη κατάσταση της ταυτόχρονης διαχείρισης δύο διαρθρωτικών ταμείων (βλέπε σημείο 2) που διέπονται από διαφορετικούς κανόνες και διαδικασίες εφαρμογής. Εξάλλου, η συμμετοχή του ΕΚΤ έχει μειωθεί πάρα πολύ για να έχει σημαντικό αντίκτυπο. Πρέπει να σημειωθεί ότι η πρωτοβουλία URBAN II (2000-2006) θα χρηματοδοτηθεί μόνο από το ΕΤΠΑ.

Έγκριση των προγραμμάτων

21. Μολονότι ο χρόνος προετοιμασίας των προγραμμάτων που προβλεπόταν στις ανακοινώσεις της Επιτροπής (τέσσερις μήνες στην πρώτη και έξι μήνες στη δεύτερη)(21) ήταν πολύ περιορισμένος, η πλειονότητα των προγραμμάτων εγκρίθηκε από την Επιτροπή με σημαντικές καθυστερήσεις(22), που σε ορισμένες περιπτώσεις έφθασαν τα δύο χρόνια μετά την ημερομηνία υποβολής. Η μέση προθεσμία έγκρισης ενός προγράμματος URBAN ήταν 15 μήνες έπειτα από την πρώτη ανακοίνωση, και μειώθηκε στους επτά μήνες για τα προγράμματα που υποβλήθηκαν μετά την παράταση της πρωτοβουλίας URBAN το 1996. Οι καθυστερήσεις εξηγούνται εν μέρει από το χαμηλό επίπεδο της ποιότητας των υποβληθέντων προγραμμάτων, καθώς και από τις μακρές συζητήσεις για την οριστική επιλογή των δικαιούχων περιοχών, τον καθορισμό των επιμέρους χρηματοδοτήσεων και την επανεπεξεργασία των προγραμμάτων. Στην πραγματικότητα, ο αριθμός των δικαιούχων περιοχών και η χρηματοδότηση που χορηγήθηκε σε κάθε περιοχή προσδιορίστηκαν μόνο μετά την υποβολή των προγραμμάτων. Άλλες καθυστερήσεις εξηγούνται από τις δυσκίνητες εσωτερικές διαδικασίες στην Επιτροπή για την έγκριση των αποφάσεων, όπου εμπλέκονται είκοσι περίπου υπηρεσίες. Στον πίνακα ανακεφαλαιώνονται οι ημερομηνίες υποβολής και έγκρισης των προγραμμάτων.

22. Μολονότι οι κανονιστικές διατάξεις και η ανακοίνωση της Επιτροπής προβλέπουν ότι οι προτάσεις για προγράμματα πρέπει να περιλαμβάνουν εκτίμηση της κατάστασης δηλώνοντας τους επιδιωκόμενους στόχους, οι υποβληθείσες προτάσεις για προγράμματα περιορίζονταν, εκτός ορισμένων εξαιρέσεων, σε περιγραφές της ενδιαφερόμενης περιοχής και των κοινωνικοοικονομικών χαρακτηριστικών της, και σε επανάληψη των στόχων που αναφέρονται στην ανακοίνωση. Η έλλειψη σαφών στόχων, καθώς και των ενδεδειγμένων φυσικών δεικτών και δεικτών επίδρασης, χαρακτηρίζει το σύνολο σχεδόν των εξετασθέντων προγραμμάτων. Καταβλήθηκαν σποραδικές προσπάθειες για τη βελτίωση αυτής της κατάστασης κατά την εκτέλεση ορισμένων προγραμμάτων, αλλά αυτές οι όψιμες πρωτοβουλίες δεν μπορούν να οδηγήσουν σε ικανοποιητικά αποτελέσματα.

23. Η έλλειψη των κατάλληλων εκ των προτέρων εκτιμήσεων δικαιολογείται από τις πολύ σύντομες προθεσμίες για την κατάρτιση των προγραμμάτων, που δεν επέτρεψαν την πραγματοποίηση αναλύσεων σε βάθος, από την απουσία αξιόπιστων πληροφοριακών στοιχείων στατιστικής ή κοινωνικοοικονομικής φύσης για τις εν λόγω περιοχές και από την έλλειψη συνολικών γνώσεων για την κατάσταση των προβλεπόμενων ή εν εξελίξει κοινοτικών, εθνικών, περιφερειακών ή τοπικών δράσεων και χρηματοδοτήσεων. Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι εκτιμήσεις που έγιναν αποσκοπούσαν στην αιτιολόγηση της εκ των προτέρων πραγματοποιηθείσας επιλογής. Πρέπει να σημειωθεί ότι διαπιστώνονται βελτιώσεις στα προγράμματα που υποβλήθηκαν από το 1996 και μετά.

24. Η Επιτροπή ακολούθησε διαφορετικές προσεγγίσεις κατά την εξέταση των προγραμμάτων. Για ορισμένα κράτη μέλη εγκρίθηκε ένα πρόγραμμα κατά περιοχή, ενώ για άλλα έγινε δεκτό ένα μόνο πρόγραμμα για το σύνολο των περιοχών, ακόμη και αν, σε ορισμένες περιπτώσεις, τα κράτη μέλη είχαν προτείνει το αντίθετο. Η αιτιολόγηση μιας τέτοιας επιλογής δεν προκύπτει σαφώς από τους φακέλους. Οι τροποποιήσεις προγραμμάτων, που ήταν αναγκαίες έπειτα από την υιοθέτηση συγκεκριμένης προσέγγισης αντί για κάποια άλλη, είχαν ως αποτέλεσμα αδικαιολόγητες καθυστερήσεις στην έγκριση των προγραμμάτων.

25. Οι συνέπειες από την επιλογή της μιας ή της άλλης μεθόδου είναι πολύ σημαντικές. Στις περιπτώσεις προγραμμάτων κατά πόλη, και λαμβανομένου υπόψη του μικρού μεγέθους τους, η ανάληψη του συνόλου της προβλεπόμενης χρηματοδότησης μπορεί να πραγματοποιηθεί τη στιγμή της έγκρισης της απόφασης. Επίσης, οι δικαιούχοι δικαιούνταν προπληρωμές που μπορούσαν να φθάσουν μέχρι το 50 % του συνόλου. Στα ενιαία προγράμματα, η καταβολή των κοινοτικών προπληρωμών ακολουθεί άλλο ρυθμό, που εξαρτάται από τις δηλώσεις δαπανών που υποβάλλονται για το σύνολο των ενδιαφερόμενων αστικών περιοχών. Αρκεί μία μόνο πόλη να καθυστερήσει για να υποστούν τις συνέπειες όλες οι υπόλοιπες, δεδομένου ότι οι δηλώσεις δαπανών είναι ενιαίες. Η ανάγκη συντονισμού όλων των συμμετεχόντων καθιστά πιο δύσκολες τις διαπραγματεύσεις για την έγκριση των προγραμμάτων, καθώς και την κατάρτιση των δηλώσεων δαπανών και των ετήσιων εκθέσεων. Αντιθέτως, τα ενιαία προγράμματα καθιστούν εφικτό τον καλύτερο συντονισμό των παρεμβάσεων, καθώς και την καλύτερη ανταλλαγή χρήσιμων πληροφοριών.

ΣΥΝΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΛΟΙΠΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ

26. Στο πλαίσιο των κύριων κοινοτικών πολιτικών, βρίσκονται σε εξέλιξη πλήθος παρεμβάσεις στον τομέα της αστικής ανάπτυξης. Η ύπαρξη πολλών άμεσων ή έμμεσων δράσεων για τις πόλεις και την ανάπτυξή τους, στους τομείς, μεταξύ άλλων, της ανταγωνιστικότητας και της απασχόλησης, της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής, της αειφόρου ανάπτυξης, της έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης, του σχεδίου ανάπτυξης του κοινοτικού χώρου, της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της νεότητας, του πολιτισμού, των μεταφορών ή της κοινωνίας των πληροφοριών, απαιτεί την καταβολή σημαντικής προσπάθειας συντονισμού, προκειμένου να διασφαλιστεί η συνοχή των προσεγγίσεων και η βέλτιστη αποτελεσματικότητα.

27. Η Επιτροπή δεσμεύτηκε λοιπόν το 1997(23) να εξετάσει με ποιον τρόπο μπορεί να προσαρμόσει την εσωτερική της οργάνωση, προκειμένου να δημιουργήσει μηχανισμούς που θα εξασφαλίζουν την εφαρμογή ολοκληρωμένων προσεγγίσεων για τα θέματα αστικής ανάπτυξης. Για πρώτη φορά το 1998, κατάρτισε "πλαίσιο δράσης για την αειφόρο αστική ανάπτυξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση"(24), που αποσκοπεί στον καλύτερο συντονισμό και προσδιορισμό των κοινοτικών δράσεων στις αστικές περιοχές. Έτσι προβλέπονταν διάφορες πρωτοβουλίες για την ενίσχυση του συντονισμού και της ολοκληρωμένης δράσης, δεδομένου ότι μια από τις βασικές προκλήσεις που αναφέρονται στο παρόν έγγραφο, και ισχύει για όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης, είναι η ανάγκη να αποφευχθεί η μεμονωμένη εργασία των διαφόρων κυβερνητικών υπηρεσιών σε θέματα που αφορούν τις αστικές περιοχές. Εντούτοις, ελάχιστες συγκεκριμένες πρωτοβουλίες έχουν ήδη τεθεί σε εφαρμογή.

28. Η Επιτροπή προβλέπει(25) ότι "κάθε φορά που θα είναι δυνατό και χρήσιμο, θα πρέπει οι ενέργειες για τις οποίες χορηγείται ενίσχυση στο πλαίσιο της παρούσας πρωτοβουλίας να σχεδιάζονται και να εκτελούνται λαμβάνοντας υπόψη και τις άλλες ενέργειες που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο των διαρθρωτικών ταμείων και των κοινοτικών προγραμμάτων, όπως του Pονerty IV και του Leonardo, καθώς και ενέργειες στις οποίες χορηγείται συνδρομή από το Ταμείο Συνοχής, την Ευρωπαϊκή Ζώνη Ελεύθερων Συναλλαγών (ΕΖΕΣ) και δάνεια από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ)".

29. Ωστόσο, ο προγραμματισμός και η εκτέλεση ενεργειών λαμβάνοντας υπόψη τις υπόλοιπες κοινοτικές δράσεις είναι κάτι το απατηλό υπό τις παρούσες συνθήκες. Στην πραγματικότητα, η διαχείριση των κοινοτικών δράσεων εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από τον κατακερματισμό τους, τόσο σε κοινοτικό επίπεδο, όσο και σε εθνικό, περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο, καθώς και από την απουσία ενημερωμένων, ολοκληρωμένων και αξιόπιστων πληροφοριακών στοιχείων για την εκτέλεση, ακόμη και για την ύπαρξη, δράσεων που συχνά εγγράφονται στα προγράμματα πλαίσιο. Η καταγραφή του συνόλου των κοινοτικών δράσεων που βρίσκονται σε εξέλιξη σε ένα δήμο ή μια περιοχή, όπως για παράδειγμα εκείνες στις οποίες αποσκοπεί η πρωτοβουλία URBAN, αποτελεί καθήκον που δεν έχει ακόμη αναληφθεί. Μια τέτοια καταγραφή θα απαιτούσε τη συνεργασία όλων των διαχειριστών και δυνητικών δικαιούχων, γεγονός που την καθιστά πολύ φιλόδοξο καθήκον. Οι επιπτώσεις μιας τέτοιας κατάστασης για την παρακολούθηση και τον έλεγχο δεν είναι αμελητέες.

30. Όσον αφορά πιο συγκεκριμένα το ΕΤΠΑ, η Επιτροπή εξέτασε(26) τη δημοσιονομική του επίδραση στις πόλεις, όπου ως τέτοιες ορίζονται αστικές περιοχές 100000 κατοίκων τουλάχιστον. Από την εξέταση προκύπτει ότι το 40 % περίπου του συνολικού προϋπολογισμού του ΕΤΠΑ για τους στόχους αριθ. 1 (1994-1999) και αριθ. 2 (1994-1996) αφιερώνεται στην αστική ανάπτυξη (ήτοι κάπου 21 δισεκατομμύρια ευρώ). Εκτός από αυτή τη συνοπτική εκτίμηση για την αμιγώς δημοσιονομική επίδραση, και παρά τον όγκο των χρηματοδοτήσεων που χορηγήθηκαν για την αστική ανάπτυξη, δεν έχει πραγματοποιηθεί καμία αξιολόγηση της επίδρασής τους στην ανάπτυξη.

31. Στη συγκεκριμένη περίπτωση των πόλεων που αφορά ο στόχος αριθ. 1, όπου οι δράσεις στις οποίες στοχεύει η πρωτοβουλία URBAN αντιπροσωπεύουν συχνά μόνο ένα πολύ μικρό τμήμα των διεξαγόμενων κοινοτικών δράσεων, κυρίως από τα διαρθρωτικά ταμεία, η ανάλυση των δράσεων της πρωτοβουλίας URBAN εκτός του γενικού πλαισίου των κοινοτικών πλαισίων στήριξης (ΚΠΣ) ή των ενιαίων εγγράφων προγραμματισμού (ΕΕΠ)(27) ελάχιστο νόημα έχει. Η ενίσχυση των διαρθρωτικών ταμείων ανά κάτοικο μόνο για τα ΚΠΣ που αφορούν τον στόχο αριθ. 1 και την περίοδο 1994-1999 είναι μεγαλύτερη από 1000 ευρώ(28), ενώ η ενίσχυση που χορηγήθηκε στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας URBAN δεν ξεπερνά τα 280 ευρώ ανά κάτοικο.

32. Από την άλλη πλευρά, τα πρότυπα πειραματικά αστικά σχέδια και πλήθος παρεμβάσεις των ΔΤ αποσκοπούν ειδικά στα ζητήματα της αστικής ανάπτυξης(29). Καθώς οι δράσεις που καλύπτει η πρωτοβουλία URBAN είναι παρόμοιες με εκείνες των ήδη υφιστάμενων παρεμβάσεων, θα μπορούσαν να έχουν πραγματοποιηθεί στο ίδιο αυτό πλαίσιο με καλύτερη ενοποίηση και αποτελεσματικότητα, αποφεύγοντας τις μακρές και δαπανηρές διαδικασίες κατάρτισης, εκτίμησης και διαχείρισης. Η συμμετοχή των τοπικών αρχών στις περιφερειακές παρεμβάσεις των ΔΤ για την τοπική ανάπτυξη είναι, για την πλειονότητα των χωρών, ήσσονος σημασίας. Η πρωτοβουλία URBAN διευκόλυνε την πρόσβαση των τοπικών αρχών στην κοινοτική συγχρηματοδότηση.

33. Επιπλέον, στα κράτη μέλη υφίστανται συχνά εθνικά προγράμματα για την υποστήριξη δράσεων παρόμοιων με εκείνες που προβλέπονται στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας URBAN. Ο βαθμός συντονισμού και ενοποίησης μεταξύ αυτών των προγραμμάτων και της πρωτοβουλίας URBAN ποικίλλει σε μεγάλο βαθμό. Σε πολλές περιπτώσεις, αντί να βασιστούν στις ήδη υπάρχουσες εθνικές δράσεις αναδιοργάνωσης των πόλεων και λόγω ορισμένων διαφορών στο χρονοδιάγραμμα και στην προσέγγιση μεταξύ αυτών και της ανακοίνωσης για την πρωτοβουλία URBAN, δημιουργήθηκαν και τέθηκαν σε εφαρμογή νέες δράσεις. Το αποτέλεσμα είναι ο πολλαπλασιασμός των παρεμβάσεων που εστιάζονται σε παρόμοιους στόχους και η αύξηση του κόστους διαχείρισης(30).

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗ ΔΙΑΡθΡΩΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΡθΡΩΣΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥθΗΣΗΣ

Σε επίπεδο λήψης αποφάσεων

34. Η συνθήκη δεν προβλέπει την εφαρμογή κοινοτικής πολιτικής στον τομέα του αστικού χώρου, άρα η κοινοτική δράση πρέπει να διέπεται από την αρχή της επικουρικότητας(31). Μολονότι η αρχή αυτή ενσωματώθηκε στο κείμενο των ανακοινώσεων της Επιτροπής, θα έπρεπε να είχε οριστεί σαφέστερα προκειμένου να αποφεύγεται η σύγχυση με την αρχή της εταιρικής σχέσης: "Σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, τα μέτρα που θα περιληφθούν σε ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα θα πρέπει να μελετηθούν από κοινού με τους κατά τόπους εταίρους, λαμβάνοντας υπόψη την ποικιλομορφία των προβλημάτων τα οποία αντιμετωπίζουν οι πόλεις"(32). Η πρακτική εφαρμογή της αρχής της επικουρικότητας στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας URBAN παρουσίασε πολυάριθμες δυσκολίες, οι οποίες αναφέρονται κατωτέρω.

35. Στους κόλπους της Επιτροπής, συνυπάρχουν ουσιωδώς διαφορετικές προσεγγίσεις. Για ορισμένα προγράμματα (παραδείγματος χάρη στο Ηνωμένο Βασίλειο), και λαμβανομένης υπόψη της ερμηνείας που δίνει στην αρχή της επικουρικότητας, η Επιτροπή θεώρησε ότι δεν έπρεπε να παρέμβει στη διαδικασία επιλογής των σχεδίων και, συνεπώς, στα προγράμματα δεν πραγματοποιείται καμία αναφορά σε μεμονωμένα σχέδια. Αντίθετα, για άλλα προγράμματα, η Επιτροπή συμμετείχε ευρέως στον καθορισμό και την επιλογή των σχεδίων, γεγονός που οδήγησε σε συζητήσεις σχετικά με επουσιώδεις, σε ορισμένες περιπτώσεις, πτυχές διαφόρων σχεδίων, καθώς και σε ιδιαίτερα περίπλοκα προγράμματα. Στην Ελλάδα, παραδείγματος χάρη, η έναρξη των διαδικασιών εφαρμογής των σχεδίων πραγματοποιείται μόνον αφού οι αρμόδιες υπηρεσίες της Επιτροπής εγκρίνουν κάθε σχέδιο μεμονωμένα.

36. Οι ανακοινώσεις της Επιτροπής δίνουν προτεραιότητα στην τοπική εταιρική σχέση, ως μέσο λήψης αποφάσεων και διαχείρισης όσον αφορά τις εφαρμοστέες δράσεις. Η προσέγγιση αυτή προσέκρουσε στην απουσία νομικής διάρθρωσης στην οποία να μπορεί να βασιστεί, και επομένως χρειάστηκε να σχεδιαστεί και να δημιουργηθεί η εν λόγω διάρθρωση. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, μια ολοκληρωτική αλλαγή της αρχικά προταθείσας προσέγγισης οδήγησε στη δημιουργία νέων δομών τοπικής εταιρικής σχέσης βάσει αυτοσχεδιασμού και χωρίς κατάλληλο νομικό πλαίσιο, γεγονός που οδήγησε σε πολυάριθμες συζητήσεις, οι οποίες επηρέασαν σημαντικά την εφαρμογή των προγραμμάτων. Κατά γενικό κανόνα, τα προγράμματα καταρτίστηκαν και εφαρμόστηκαν από τη δημόσια διοίκηση (σε κεντρικό, περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο) και η παρέμβαση των κοινωνικών εταίρων, όσον αφορά την κατάρτιση των προγραμμάτων, ήταν μειωμένη ή και ανύπαρκτη. Εντούτοις, οι εταίροι μπόρεσαν να συμμετάσχουν στην εφαρμογή ορισμένων δράσεων.

Σε επίπεδο εφαρμογής και παρακολούθησης

37. Η εφαρμογή της πρωτοβουλίας URBAN στην Επιτροπή πραγματοποιείται από οριζόντια υπηρεσία της ΓΔ Περιφερειακής Πολιτικής, αρμόδια για τα θέματα του αστικού περιβάλλοντος, η οποία σχεδίασε τις κατευθυντήριες γραμμές της πρωτοβουλίας, καθώς και από υπηρεσίες επιφορτισμένες με την εξέταση και τη διαχείριση των προγραμμάτων, τόσο στη ΓΔ Περιφερειακής Πολιτικής όσο και στη ΓΔ Απασχόλησης. Υπήρχε ανάγκη καλύτερου συντονισμού μεταξύ των διαχειριστικών υπηρεσιών και της οριζόντιας υπηρεσίας, προκειμένου, αφενός, να διασφαλίζεται ότι καταβάλλονται ισοδύναμες προσπάθειες για όλα τα προγράμματα κατά την αναζήτηση λύσεων που να καθιστούν δυνατή την επίτευξη των στόχων που έχουν τεθεί και, αφετέρου, να αποφεύγονται οι υπερβολικά ανόμοιες προσεγγίσεις στο πλαίσιο της παρακολούθησης της πρωτοβουλίας. Επιπλέον, η διαχείριση πολυταμειακών προγραμμάτων (βλέπε σημείο 2), ιδίως μικρής κλίμακας, είναι ιδιαίτερα δυσκίνητη και ο συντονισμός των διαφόρων κοινοτικών και εθνικών υπηρεσιών παρουσιάζει δυσχέρειες, λαμβανομένων υπόψη των διαθέσιμων ανθρώπινων πόρων και των προτεραιοτήτων των μεν και των δε. Έτσι, η συμμετοχή στη διαχείριση και την εκτίμηση των προγραμμάτων URBAN είναι μάλλον τυπική για τη ΓΔ Απασχόλησης, η οποία επικεντρώνεται κυρίως στις δημοσιονομικές διαδικασίες και στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων.

38. Καθώς η διατύπωση της ανακοίνωσης είναι αόριστη και οι ενδιαφερόμενες υπηρεσίες πολυάριθμες, τόσο στην Επιτροπή όσο και στα κράτη μέλη (κεντρικές, περιφερειακές, δημοτικές και λοιπές διοικήσεις), δεν είναι πάντοτε εξοικειωμένες με τους κοινοτικούς κανόνες, θα έπρεπε να είχαν τεθεί σε εφαρμογή δίκτυα ταχείας και αποτελεσματικής ανταλλαγής πληροφοριών. Η διάδοση των πληροφοριών και η επίλυση των πολυάριθμων προβλημάτων που τέθηκαν κατά την εφαρμογή των ιδιαίτερα πολύπλοκων κοινοτικών προγραμμάτων εξαρτήθηκαν, κατά μεγάλο μέρος, από τις ανεπίσημες επαφές μεταξύ των διαφόρων επιπέδων της διαχείρισης, και επομένως από την προσωπικότητα των διαχειριστών.

39. Οι επιτροπές παρακολούθησης(33) δεν αποτελούν πάντοτε, λόγω της σύνθεσής τους και της συχνότητας των συσκέψεών τους, το καταλληλότερο φόρουμ για την αντιμετώπιση τεχνικών προβλημάτων, τα οποία συνδέονται ιδίως με την εφαρμογή των δράσεων και την επιλεξιμότητα των δαπανών· οι επιτροπές επικεντρώνονται σε γενικότερα θέματα, καθώς και στην επισημοποίηση των τροποποιήσεων των προγραμμάτων(34). Επιπλέον, η έγκριση προγραμμάτων χαμηλού προϋπολογισμού ανά περιοχή δυσχεραίνει τη συμμετοχή της Επιτροπής στις επιτροπές παρακολούθησης, λόγω του μεγάλου αριθμού τους. Εξάλλου, τη διαχείριση παρακώλυσε η συχνή εναλλαγή του προσωπικού, τόσο σε επίπεδο Επιτροπής όσο και κράτους μέλους, σε περιστάσεις κατά τις οποίες διεξήχθησαν πολυάριθμες άτυπες συνομιλίες στα διάφορα επίπεδα της διοίκησης.

40. Η επιτυχία των εφαρμοζόμενων δράσεων εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις ικανότητες των δικαιούχων. Πράγματι, η πλειονότητα των προγραμμάτων δεν σχεδιάστηκε βάσει των στρατηγικών αστικής ανάπτυξης αλλά με γνώμονα τους δικαιούχους. Αφού εντοπιστεί ο δικαιούχος, που στην πλειονότητα των περιπτώσεων είναι μόνον ο δήμος, οι δράσεις επικεντρώνονται στον τομέα παρέμβασής του. Αρκετοί δήμοι επιχείρησαν να εφαρμόσουν δράσεις σε τομείς που δεν είχαν συνηθίσει να διαχειρίζονται, όπως οι κρατικές ενισχύσεις ή η επαγγελματική κατάρτιση. Το γεγονός αυτό οδήγησε σε έλλειψη αποτελεσματικότητας και άσκοπη επανάληψη των ίδιων εργασιών, λόγω του ότι χρειάστηκε να δημιουργήσουν οι δήμοι νέους μηχανισμούς εφαρμογής, επιπλέον των ήδη υπαρχόντων.

41. Τα πεδία παρέμβασης των ΕΤΠΑ και ΕΚΤ καθώς και η επιλεξιμότητα των μέτρων καθορίζονται σε συνάρτηση με τους διάφορους στόχους των διαρθρωτικών ταμείων. Αυτό σημαίνει ότι οι δυνητικά επιλέξιμες δράσεις ποικίλλουν ανάλογα με τη θέση των ενδιαφερόμενων αστικών περιοχών, ακόμη και όταν περιλαμβάνονται στο ίδιο πρόγραμμα. 66 περιοχές συνολικά ανήκουν σε περιφέρειες του στόχου αριθ. 1 ή αριθ. 6, 33 σε περιοχές του στόχου αριθ. 2 και 20 περίπου βρίσκονται σε περιοχές που δεν εμπίπτουν στους στόχους αριθ. 1, αριθ. 2 ή αριθ. 6. Οι επενδύσεις σε υποδομές τις οποίες αναφέρει ο κανονισμός FEDER(35) διαφέρουν ανάλογα με τους στόχους και οι επενδύσεις στους τομείς της εκπαίδευσης και της υγείας αφορούν μόνον τις περιφέρειες του στόχου αριθ. 1. Εντούτοις, συγχρηματοδοτήθηκαν επενδύσεις στους εν λόγω τομείς σε περιφέρειες που δεν εμπίπτουν στο στόχο αριθ. 1 στο πλαίσιο της URBAN. Εξάλλου, οι διατάξεις εφαρμογής (ιδίως η αξιολόγηση, η παρακολούθηση και οι αρμοδιότητες των επιτροπών παρακολούθησης καθώς και η δημοσιονομική εκτέλεση) των ΚΠΣ και των ΕΕΠ δεν είναι εντελώς όμοιες για κάθε στόχο και είναι προφανώς ανύπαρκτες για τις περιοχές που δεν εμπίπτουν στο στόχο. Επομένως, οι διατάξεις που διέπουν τις παρεμβάσεις θα έπρεπε να είναι σαφώς καθορισμένες, προκειμένου να αποφεύγονται κενά και αβεβαιότητες, καθώς και να διευκολύνεται το έργο των διαχειριστών, οι οποίοι δεν είναι πάντοτε συνηθισμένοι να εργάζονται σύμφωνα με τους κοινοτικούς κανόνες(36).

42. Ο κανονισμός συντονισμού των διαρθρωτικών ταμείων(37) δίνει έμφαση στις ετήσιες εκθέσεις εκτέλεσης ως μέσα παρακολούθησης. Εντούτοις, η Επιτροπή ζητεί ετήσιες εκθέσεις μόνον όταν προβαίνει στο κλείσιμο ανάληψης υποχρεώσεων. Κατ' αυτόν τον τρόπο, οι ετήσιες εκθέσεις μετατρέπονται κατ' ουσίαν σε εκθέσεις σχετικά με το κλείσιμο ετήσιων δόσεων και, επομένως, σε περιπτώσεις μίας και μόνης ανάληψης (σε όλες τις περιπτώσεις εκτός από την Ιταλία, την Ελλάδα, την Ισπανία και την Πορτογαλία), οι ετήσιες εκθέσεις συμπίπτουν με την μοναδική τελική έκθεση. Σε ορισμένες από τις εν λόγω περιπτώσεις, το κείμενο της απόφασης ορίζει ότι καταρτίζεται έκθεση ετησίως, αλλά η εν λόγω διάταξη δεν τηρήθηκε πάντοτε. Για πολυάριθμα προγράμματα με μία και μόνη ανάληψη, δεν είχε καταρτιστεί καμία ετήσια έκθεση στις 31 Δεκεμβρίου 1999. Στην περίπτωση των προγραμμάτων με ανάληψη ανά δόσεις, καταρτίστηκαν εκθέσεις εκτέλεσης με καθυστέρηση. Παραδείγματος χάρη, οι πρώτες ετήσιες εκθέσεις σχετικά με το ελληνικό ΕΠ υποβλήθηκαν μόλις τον Νοέμβριο του 1999.

Σε επίπεδο τεχνικής συνδρομής

43. Η εξέταση των χρηματοδοτικών σχεδίων των προγραμμάτων URBAN αποκαλύπτει ότι οι δαπάνες για την τεχνική συνδρομή, συμπεριλαμβανόμενης της διαχείρισης, της παρακολούθησης, της αξιολόγησης και του ελέγχου, είναι σαφώς υψηλότερες από όσες προβλέπονταν γενικά στα ΚΠΣ ή τα ΕΕΠ (κατά 2 % περίπου). Μολονότι τα χαρακτηριστικά των προγραμμάτων κοινοτικών πρωτοβουλιών μπορούν να δικαιολογήσουν πρόσθετες ανάγκες σε τεχνική συνδρομή, σε ορισμένες περιπτώσεις, οι εν λόγω δαπάνες υπερβαίνουν κατά 10 % το συνολικό ύψος των κονδυλίων για τα προγράμματα.

44. Διαπιστώθηκε επανειλημμένα στο πλαίσιο της τεχνικής συνδρομής ότι νέα γραφεία, και μάλιστα νέες αναπτυξιακές εταιρείες, δημιουργήθηκαν μόνον για τις ανάγκες της πρωτοβουλίας URBAN. Το είδος των δράσεων που εφαρμόστηκαν και το μέγεθος των προγραμμάτων δεν δικαιολογούν τη δημιουργία νέων διαχειριστικών δομών.

45. Η δημιουργία των νέων αυτών δομών δικαιολογήθηκε στα κράτη μέλη λόγω των πολύπλοκων και δυσκίνητων διαδικασιών διαχείρισης της Κοινότητας και της ανάγκης συντονισμού των διαφόρων ενδιαφερόμενων διαχειριστών, καθώς και λόγω των αδυναμιών των δημοτικών υπηρεσιών. Όμως, τα ποσά που δαπανήθηκαν για την τεχνική συνδρομή θα μπορούσαν να είχαν διαρκέστερη επίδραση εάν τα εν λόγω κονδύλια είχαν χρησιμοποιηθεί για την ενίσχυση και τη βελτίωση της υπάρχουσας διάρθρωσης, δεδομένου ότι οι νέες δομές που δημιουργήθηκαν υποτίθεται ότι θα καταργηθούν όταν ολοκληρωθεί το πρόγραμμα.

46. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα όργανα που συγκροτήθηκαν ήταν δυσανάλογα ως προς τους στόχους, όσον αφορά τη σύνθεση ή την εγκατάστασή τους. Σε άλλες περιπτώσεις, η διαχείριση των προγραμμάτων ανατέθηκε σε εταιρείες ιδιωτικού δικαίου, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε συγκρούσεις συμφερόντων. Πράγματι, στην Ελλάδα, μία από τις διαχειρίστριες εταιρείες του προγράμματος ήταν ταυτόχρονα και δικαιούχος. Εξάλλου, το κόστος των υπηρεσιών συμβουλών που παρείχε σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) δικαιούχους του προγράμματος URBAN καταλογιζόταν επίσης στο εν λόγω πρόγραμμα. Σε πολυάριθμες περιπτώσεις (E, EL), διαχειριστικές εταιρείες θεωρήθηκαν, σε αντίθεση με τις διατάξεις των εφαρμοστέων κοινοτικών οδηγιών στον τομέα του ΦΠΑ, ως δημόσιες αρχές και όχι ως υποκείμενες στο φόρο, γεγονός που κατέληξε στο να μην τιμολογηθούν οι εργασίες που πραγματοποίησαν και οι υπηρεσίες που παρέσχον οι εν λόγω εταιρείες. Στην Πορτογαλία, η συγκρότηση ιδρύματος στο οποίο ανατέθηκε η διαχείριση ενός προγράμματος επέφερε σημαντική αύξηση του κόστους των υποδομών, δεδομένου ότι για τα έργα υποδομών των οποίων ο κύριος είναι τοπική αρχή ο εφαρμοστέος ΦΠΑ είναι χαμηλότερος από τον ΦΠΑ που εφαρμόζεται στις ίδιες εργασίες, εάν η αναθέτουσα αρχή είναι άλλο νομικό πρόσωπο, όπως για παράδειγμα ένα ίδρυμα (5 % αντί του 17 %).

47. Μολονότι το ύψος των κονδυλίων που διατέθηκαν για την τεχνική συνδρομή ήταν σημαντικό, τα προγράμματα URBAN παρουσιάζουν το ίδιο είδος αδυναμιών, τις οποίες έχει επανειλημμένα διαπιστώσει το Συνέδριο(38), με τα λοιπά προγράμματα που συγχρηματοδοτούνται από τα διαρθρωτικά ταμεία, όσον αφορά τη χρηματοοικονομική διαχείριση (λογιστική των δαπανών ή δήλωσή τους), την παρακολούθηση και την αξιολόγηση. Εξάλλου, ελάχιστες συγκεκριμένες δράσεις πραγματοποιήθηκαν προκειμένου να προωθηθεί η ανταλλαγή εμπειριών μεταξύ δικαιούχων πόλεων, μολονότι ο στόχος αυτός(39) χρησίμευσε ως δικαιολογία για την αύξηση των κονδυλίων που είχαν προβλεφθεί για την τεχνική συνδρομή.

48. Η ίδια η Επιτροπή κατέφυγε στη συνδρομή συμβούλου. Παρά τον σαφή ορισμό των καθηκόντων του επιλεγέντος συμβούλου ("Συντονισμός και κατάρτιση εκθέσεων σχετικά με την κοινοτική πρωτοβουλία Urban"), τα αποτελέσματα είναι μέτρια: δημιουργία σελίδας στο Διαδίκτυο, εκπόνηση "ανακεφαλαιωτικών δελτίων" για τα προγράμματα και προετοιμασία "μελέτης περιπτώσεων" σε είκοσι περίπου συνοικίες URBAN. Το γεγονός αυτό οφείλεται ιδίως στην ασαφή περιγραφή των εργασιών που υποχρεούτο να διεκπεραιώσει ο σύμβουλος. Επιπλέον, η θέση στο Διαδίκτυο, η οποία απλώς παρέχει περιγραφή της πρωτοβουλίας URBAN και των προγραμμάτων, δεν έχει ενημερωθεί από τον Νοέμβριο του 1999.

ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ

Χρηματοοικονομική διαχείριση

49. Η προθεσμία για τις νομικές και χρηματοδοτικές αναλήψεις υποχρεώσεων σε εθνικό επίπεδο καθορίστηκε για τις 31 Δεκεμβρίου 1999, χωρίς η Επιτροπή να παραχωρήσει παρατάσεις. Η προθεσμία για τις πληρωμές, με την επιφύλαξη ενδεχόμενης παράτασης, καθορίστηκε για τις 31 Δεκεμβρίου 2001. Λόγω της αργής προόδου των ΕΠ (βλέπε σημεία 8 και 9), ορισμένα από τα οποία ξεκίνησαν στην πραγματικότητα μόλις το 1999, οι διαχειριστές τους αναγκάστηκαν να αναζητήσουν τεχνικές που να διευκολύνουν την ταχεία ανάληψη των δράσεων, προκειμένου να αποφεύγουν την υποεκτέλεση των ΕΠ και την αποδέσμευση των αντίστοιχων κοινοτικών κεφαλαίων.

50. Οι επιτροπές παρακολούθησης διέθεταν τη δυνατότητα, έως τις 31 Δεκεμβρίου 1999, να προτείνουν ή να πραγματοποιήσουν ανακατατάξεις στα προγράμματα, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους. Η δυνατότητα αυτή χρησιμοποιήθηκε ευρέως. Έτσι, το περιεχόμενο των προγραμμάτων προσαρμόστηκε προκειμένου να ευθυγραμμιστούν με ό, τι είχε ήδη υλοποιηθεί, θέτοντας κατ' αυτόν τον τρόπο υπό αμφισβήτηση την ποιότητα του προγραμματισμού. Οι διαδοχικές τροποποιήσεις των προγραμμάτων, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν κατά τους τελευταίους μήνες του 1999, προξένησαν αβεβαιότητα σε επίπεδο διαχειριστών και δικαιούχων, δεδομένου ότι συχνά χρειάστηκε να εργαστούν βάσει τριών διαφορετικών κειμένων και χρηματοδοτικών σχεδίων: των ισχυόντων, αυτών που εξέταζε η Επιτροπή και αυτών που πιθανότατα θα εγκρίνονταν κατά την τελευταία σύσκεψη της επιτροπής παρακολούθησης για το έτος.

51. Προκειμένου να διευκολύνεται η ανάληψη των παρεμβάσεων, χρησιμοποιήθηκαν ορισμένες τεχνικές, συζητήσιμες αλλά όχι κατ' ανάγκη παράτυπες:

α) αντικατάσταση δράσεων και μέτρων που είχαν προβλεφθεί αρχικά με άλλα, που ενδέχεται να υλοποιηθούν ταχύτερα ή που έχουν ήδη ολοκληρωθεί. Δράσεις που επρόκειτο να πραγματοποιηθούν σε συνεργασία με τον ιδιωτικό τομέα και καινοτόμα μέτρα, των οποίων η εφαρμογή παρουσιάζει περισσότερες δυσχέρειες, αντικαταστάθηκαν από παραδοσιακότερα μέτρα (βλέπε σημείο 8)·

β) αύξηση του ποσοστού συγχρηματοδότησης των διαρθρωτικών ταμείων, που παρέχει τη δυνατότητα να διαμορφωθεί οριστικά το πρόγραμμα ταχύτερα, ενώ το ύψος των δαπανών παραμένει το ίδιο. Η ανάλυση των χρηματοδοτικών σχεδίων των προγραμμάτων αποκαλύπτει ουσιαστικές μειώσεις των εθνικών συνεισφορών για ορισμένα προγράμματα (βλέπε πίνακα 1)·

γ) υπογραφή συμβάσεων για την εκτέλεση των δράσεων μεταξύ της αρχής που ήταν επιφορτισμένη με την εφαρμογή του ΕΠ και άλλων δημόσιων ή ημιδημόσιων υπηρεσιών ή εταιρειών, με στόχο να θεωρηθεί ως τελικός δικαιούχος αυτός που, σε τελική ανάλυση, είναι μόνο διαχειριστής·

δ) ιδιαίτερα πρόωρη παραγγελία αγαθών ή υπηρεσιών σε σχέση με την ημερομηνία κατά την οποία θα είχαν παραγγελθεί κανονικά. Διαπιστώθηκαν αρκετές περιπτώσεις κατά τις οποίες οι δικαιούχοι είχαν ήδη αγοράσει εξοπλισμό ή συνάψει συμβάσεις για υπηρεσίες στο πλαίσιο δραστηριοτήτων που επρόκειτο να διεξαχθούν σε κτίρια υπό ανέγερση ή ακόμη και κτίρια που βρίσκονταν στο στάδιο των σχεδίων·

ε) δημιουργία ιδρυμάτων που επρόκειτο να αναλάβουν την εφαρμογή ορισμένων μέτρων. Το γεγονός και μόνον της συγκρότησης ιδρύματος θεωρείται από τις αρμόδιες αρχές ως νομική και χρηματοδοτική ανάληψη υποχρέωσης. Η πρακτική αυτή δεν είναι σύμφωνη με τις διατάξεις εκτέλεσης, και παρέχει τη δυνατότητα κλεισίματος μέτρων σε επίπεδο ανάληψης υποχρεώσεων, ακόμη και αν δεν έχει πραγματοποιηθεί η έναρξη καμιάς δράσης ή σχεδίου.

52. Εξάλλου, οι τροποποιήσεις που πραγματοποιήθηκαν στο τέλος της περιόδου στο επίπεδο των χρηματοδοτικών σχεδίων των προγραμμάτων και του συγκεκριμένου περιεχομένου των παρεμβάσεων θα έπρεπε να είχαν συνοδευτεί από αλλαγές στους στόχους, τους δείκτες και τα συμπεράσματα των εκ των προτέρων αξιολογήσεων, γεγονός που δεν συνέβη.

53. Οι καθυστερήσεις στην πρόοδο των προγραμμάτων οδήγησαν στη συγκέντρωση των διαδικασιών σύναψης συμβάσεων στους τελευταίους μήνες του 1999. Εξάλλου, πολυάριθμα σχέδια υποδομών θα αποπερατωθούν μόνον έπειτα από το τέλος των χρονικών περιόδων ανάληψης και πληρωμής. Επομένως, η παροχή υπηρεσιών ή η υλοποίηση δραστηριοτήτων οι οποίες είχαν προβλεφθεί στο πλαίσιο των εν λόγω υποδομών, και αποτελούσαν τους κύριους λόγους της χρηματοδότησής τους, δεν θα μπορέσουν να πραγματοποιηθούν στο πλαίσιο της URBAN. Θα πρέπει να ληφθούν μέτρα προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι πραγματοποιηθείσες επενδύσεις προορίζονται όντως για την υλοποίηση των προβλεφθέντων στόχων. Πράγματι, η πρωτοβουλία URBAN II (2000-2006) στοχοθετεί κυρίως νέες περιοχές και υφίσταται πραγματικός κίνδυνος εγκατάλειψης των προβλεφθεισών δραστηριοτήτων ελλείψει κατάλληλης παρακολούθησης.

54. Μέτρα που είχε προβλεφθεί να καλύψουν όλη τη διάρκεια ζωής των ΕΠ, εφαρμόστηκαν σε ιδιαίτερα περιορισμένο χρονικό διάστημα. Σε αρκετές περιπτώσεις, διαπιστώθηκε ότι προγράμματα κατάρτισης που είχε αρχικά σχεδιαστεί να κλιμακωθούν σε πέντε ή έξι έτη, πραγματοποιήθηκαν σε διάστημα μερικών μηνών. Επιπλέον, η έναρξη των καθεστώτων ενίσχυσης υπέρ των ΜΜΕ μπόρεσε να πραγματοποιηθεί μόλις στο τέλος της περιόδου, λαμβανομένης υπόψη της δυσκολίας καθορισμού νομικού πλαισίου για μικρό πληθυσμό.

Επιλογή και εφαρμογή των δράσεων

55. Κατά τον προγραμματισμό της πλειονότητας των παρεμβάσεων, καθορίστηκε ο δικαιούχος, το είδος της δράσης και, συχνά, ακόμη και τα μεμονωμένα σχέδια, ρητά ή έμμεσα. Επομένως, σε σπάνιες μόνον περιπτώσεις διεξήχθησαν διαδικασίες επιλογής για μεμονωμένα σχέδια.

56. Για την πλειονότητα των ελεγχθέντων προγραμμάτων, επετράπη η χρηματοδότηση δαπανών λειτουργίας ορισμένων δημοσίων υπηρεσιών, ιδίως κοινωνικής πρόνοιας(40). Εξάλλου, οι ίδιες υπηρεσίες χρηματοδοτούνται σε ορισμένα προγράμματα URBAN από το ΕΤΠΑ και σε άλλα από το ΕΚΤ. Ωστόσο, τόσο ο κανονισμός του ΕΤΠΑ όσο και ο κανονισμός του ΕΚΤ(41) δεν επιτρέπουν τη χρηματοδότηση των εν λόγω υπηρεσιών.

57. Οι διαχειριστές αιτιολόγησαν την εισαγωγή αυτού του είδους δράσεων στα προγράμματα URBAN επικαλούμενοι την αμφισημία της ανακοίνωσης, η οποία, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς τους, άφηνε να εννοηθεί ότι η πρωτοβουλία επιθυμούσε να ενισχύσει τις δράσεις κοινωνικής ένταξης στις πόλεις(42) μέσω της ανάπτυξης του ενδογενούς δυναμικού των συνοικιών. Εντούτοις, η ανακοίνωση είναι απλώς ένα κείμενο που καθορίζει τις κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής και δεν μπορεί ποτέ να παρεκκλίνει από τους κοινοτικούς κανονισμούς.

58. Η επιλέξιμη περιοχή θα πρέπει να είναι γεωγραφικά προσδιορισμένο και περιορισμένο τμήμα μιας πόλης. Ο έλεγχος του Συνεδρίου επεσήμανε τις εξής προβληματικές περιπτώσεις σχετικά:

α) σε αρκετά προγράμματα, η επιλέξιμη περιοχή δεν καθορίστηκε με ακρίβεια, γεγονός που οδήγησε σε συζητήσεις και αβεβαιότητες, οι οποίες στην περίπτωση των Κάτω Χωρών (Χάγη) ρυθμίστηκαν μόλις το 1998, κατόπιν νέας οριοθέτησης της συνοικίας·

β) αρκετές περιοχές οριοθετήθηκαν εκ νέου κατά τη διάρκεια του προγράμματος, προκειμένου να καταστούν επιλέξιμα διάφορα μεμονωμένα σχέδια. Διαπιστώθηκε ακόμη και αντικατάσταση μιας περιοχής από άλλη (Μαδρίτη)·

γ) σε άλλες περιπτώσεις, οι διαχειριστές των προγραμμάτων θεώρησαν ότι παρεμβάσεις σε περιοχές διαφορετικές από την επιλέξιμη δεν αποκλείονταν, υπό την προϋπόθεση η πλειονότητα των δράσεων να συγκεντρώνεται στην εν λόγω περιοχή (EL)·

δ) διαπιστώθηκε ότι υλοποιήθηκαν σχέδια εκτός της επιλέξιμης περιοχής, όπως μία γέφυρα που βρισκόταν σε άλλη συνοικία του ενδιαφερόμενου δήμου (E-León) ή ένα κέντρο αποτοξίνωσης και καταπολέμησης των ναρκωτικών που βρισκόταν σε άλλο δήμο (EL).

59. Συχνότερα, σχέδια ανέγερσης ή ανακαίνισης κτιρίων που προορίζονται για τη στέγαση υπηρεσιών κοινωνικής πρόνοιας ή προς χρήση των ΜΜΕ, εντοπίζονται σε επιλέξιμες συνοικίες, αλλά οι δυνητικοί δικαιούχοι στους οποίους απευθύνονται κατοικούν οπουδήποτε στο δήμο ή ακόμη και στην περιφέρεια. Παραδείγματος χάρη, στο Περιστέρι (EL, 140000 κάτοικοι), η επιλέξιμη περιοχή, με πληθυσμό 5000 κατοίκων περίπου, είναι μια βιομηχανική συνοικία όπου θα εγκατασταθούν οι υποδομές προς όφελος ολόκληρου του δήμου. Δεδομένου ότι οι επενδύσεις είναι σημαντικές, το να περιοριστεί η πρόσβαση στις εν λόγω υπηρεσίες μόνον στους κατοίκους της συνοικίας θα αποτελούσε σπατάλη πόρων. Δράσεις αυτού του είδους θα έπρεπε να είχαν ενταχθεί στο πλαίσιο άλλων, ευρύτερων παρεμβάσεων.

60. Άλλες δράσεις που προξένησαν προβλήματα είναι οι εξής:

α) οι δράσεις υπέρ των ΜΜΕ αφορούν κυρίως τη δημιουργία νέων υποδομών στήριξης υπέρ των ΜΜΕ, αλλά δεν έχουν πάντοτε πραγματοποιηθεί εκ των προτέρων κατάλληλες αναλύσεις, προκειμένου να εξακριβώνεται κατά πόσο ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες·

β) δεδομένου ότι το σύνολο του κοινοτικού εδάφους είναι επιλέξιμο είτε για το στόχο αριθ. 1 είτε για τους στόχους αριθ. 3 και αριθ. 4, και ότι υπάρχει ήδη σημαντική προσφορά μαθημάτων επαγγελματικής κατάρτισης, δικαιολογείται δύσκολα η οργάνωση νέων δράσεων κατάρτισης, που σε ορισμένες περιπτώσεις αλληλεπικαλύπτονται με τις ήδη υπάρχουσες σε περιφερειακό ή δημοτικό επίπεδο. Εξάλλου, οι δράσεις κατάρτισης δεν περιορίζονταν πάντοτε στους κατοίκους και μόνον της επιλέξιμης συνοικίας και, σε ορισμένες περιπτώσεις, πραγματοποιήθηκε νέα οριοθέτηση της αστικής περιοχής προκειμένου να αυξηθεί ο επιλέξιμος πληθυσμός. Ωστόσο, εάν υπήρχε πραγματική και εντοπισμένη ανάγκη στην επιλεγείσα συνοικία, η δράση θα μπορούσε να είχε απευθυνθεί μόνον στους κατοίκους της εν λόγω συνοικίας. Εάν αντίθετα η δράση έχει γενικό χαρακτήρα, θα πρέπει να πραγματοποιείται στο πλαίσιο των ευρύτερων δημοτικών ή περιφερειακών παρεμβάσεων·

γ) ο τομέας της στέγασης εξαιρείται από τη χρηματοδότηση μέσω της πρωτοβουλίας URBAN(43), μολονότι η κακή ποιότητα των κατοικιών αποτελούσε ένα από τα κριτήρια για την επιλογή των συνοικιών που προέβλεπε η ανακοίνωση. Στην Ουτρέχτη, οι τοπικές αρχές είχαν θεωρήσει ότι οι δράσεις στον τομέα της στέγασης ήταν επιλέξιμες στο πλαίσιο του κύριου μέτρου του προγράμματος "ποιότητα ζωής" και προέβησαν στην έναρξη των πρώτων σχεδίων. Όταν συνειδητοποίησαν ότι οι δράσεις αυτές δεν ήταν επιλέξιμες, χρειάστηκε να αναθεωρηθεί εντελώς το πρόγραμμα, προκειμένου να μειωθεί ουσιαστικά το κονδύλιο του εν λόγω μέτρου (από το 78 % στο 40 % του ΕΠ). Τέλος, συγχρηματοδοτήθηκαν σχέδια στον εν λόγω τομέα με έμμεσο τρόπο, παραδείγματος χάρη η συντήρηση προσόψεων (E), η ανακαίνιση κατοικιών ενόψει ενδεχόμενης ενοικίασης δωματίων σε τουρίστες (I) ή η συγχρηματοδότηση των κοινών τμημάτων και των εμπορικών χώρων νέων συγκροτημάτων εργατικών κατοικιών, κατ' αναλογία με την κατοικήσιμη επιφάνειά τους (P).

Αξιολόγηση

61. Οι ελλείψεις που διαπιστώθηκαν κατά τις εκτιμήσεις εκ των προτέρων (βλέπε σημεία 22-23) επηρεάζουν την παρακολούθηση και τις ενδιάμεσες αξιολογήσεις. Η έλλειψη ενδεδειγμένων φυσικών δεικτών και δεικτών επίδρασης, καθώς και η απουσία σαφών και προσδιορίσιμων ποσοτικά στόχων, περιορίζουν την εγκυρότητα και τη συγκρισιμότητα των μεταγενέστερων εργασιών αξιολόγησης.

62. Ελάχιστες ενδιάμεσες αξιολογήσεις πραγματοποιήθηκαν εγκαίρως, έτσι ώστε να καταστεί δυνατό να ληφθούν υπόψη τα αποτελέσματά τους κατά τις τελευταίες τροποποιήσεις των προγραμμάτων πριν από την εκπνοή της προθεσμίας για την πραγματοποίηση της ανάληψης υποχρεώσεων (31 Δεκεμβρίου 1999). Μολονότι παρουσιάζουν ενδιαφέροντα στοιχεία, οι ελάχιστες αξιολογήσεις που πραγματοποιήθηκαν είχαν περιορισμένη χρησιμότητα λόγω έλλειψης αφετηρίας για την πραγματοποίηση συγκρίσεων. Σε πολλές περιπτώσεις, μπορούν να οριστούν ως εκ των προτέρων εκτιμήσεις και η συνεισφορά τους έγκειται στην καθιέρωση συστημάτων δεικτών, αν και ιδιαίτερα περιορισμένης αξίας, διότι οι παρεμβάσεις βρίσκονταν ήδη σε πολύ προχωρημένο στάδιο. Σε ορισμένες χώρες, δεν προβλέπεται καμία ενδιάμεση αξιολόγηση και, στην πλειονότητα των περιπτώσεων, πραγματοποιείται μάλλον προκειμένου να τηρηθούν τυπικά οι κανονιστικές διατάξεις παρά για την επίτευξη χρήσιμων αποτελεσμάτων. Πράγματι, οι ενδιάμεσες αξιολογήσεις που πραγματοποιήθηκαν έπειτα από το τέλος της χρονικής περιόδου των αναλήψεων υποχρεώσεων δεν είναι δυνατό να έχουν επίδραση στα προγράμματα εν εξελίξει και είναι υπερβολικά πρώιμες ώστε να εκτιμήσουν τα αποτελέσματά τους. Εξάλλου, υφίσταται κίνδυνος άσκοπης επανάληψης των ίδιων εργασιών με τις εκ των υστέρων αξιολογήσεις.

63. Οι ανακοινώσεις της Επιτροπής περιλαμβάνουν, επεξηγηματικά και ενδεικτικά, πίνακα των μέτρων(44) τα οποία δύνανται ενδεχομένως να περιληφθούν στα ολοκληρωμένα προγράμματα. Εντούτοις, το Συνέδριο έχει ήδη διαπιστώσει(45) επανειλημμένα ότι η Επιτροπή δεν διαθέτει ακόμη πλήρη και αξιόπιστα συστήματα δεδομένων που να καθιστούν δυνατό τον εντοπισμό, κατά ομοιογενή κατηγορία μέτρων, των εν εξελίξει δράσεων καθώς και των αναμενόμενων και επιτευχθέντων αποτελεσμάτων τους. Το γεγονός αυτό παρακωλύει την κατάλληλη αξιολόγηση των συνολικών αποτελεσμάτων των κοινοτικών χρηματοδοτήσεων.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

64. Η κοινοτική πρωτοβουλία URBAN συνεισέφερε στην εφαρμογή πολυάριθμων σχεδίων με στόχο την αστική ανάπτυξη, σε 118 περιοχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης και διευκόλυνε την πρόσβαση των τοπικών αρχών στην κοινοτική συγχρηματοδότηση. Εντούτοις, το Συνέδριο θεωρεί ότι τα εν λόγω σχέδια θα μπορούσαν εξίσου να είχαν υλοποιηθεί στο πλαίσιο των ήδη υπαρχουσών κοινοτικών πρωτοβουλιών, αποφεύγοντας τη δημιουργία νέων διαδικασιών και δαπανηρών διαχειριστικών δομών. Στο μέλλον, των νέων κοινοτικών παρεμβάσεων θα πρέπει να προηγείται εις βάθος ανάλυση των αναγκών, λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις του Συνεδρίου και τις προγενέστερες εμπειρίες, προκειμένου να διασφαλίζεται ότι οι εν λόγω παρεμβάσεις συνεισφέρουν πράγματι στην αξιοποίηση των ενδιαφερόμενων περιοχών.

65. Οι ανακοινώσεις της Επιτροπής σχετικά με τις γενικές κατευθύνσεις για την πρωτοβουλία URBAN έθεταν πολυάριθμους και φιλόδοξους στόχους, αλλά σχετικά αόριστους. Επίσης, τα προγράμματα που εγκρίθηκαν παρουσιάζουν έλλειψη σαφών και συγκεκριμένων στόχων. Συνεπώς, προέκυψε διασκορπισμός των δράσεων, γεγονός που δυσχεραίνει ιδιαίτερα την αξιολόγηση της επίδρασης των προγραμμάτων, καθώς και του συνόλου της πρωτοβουλίας. Η νέα ανακοίνωση της Επιτροπής(46) θέτει επίσης φιλόδοξους στόχους για την περίοδο 2000-2006. Προκειμένου να μπορούν οι εκ των προτέρων εκτιμήσεις, η παρακολούθηση και η αξιολόγηση να επηρεάσουν πραγματικά το σχεδιασμό και την εφαρμογή των παρεμβάσεων, είναι αναγκαίο να έχουν καθοριστεί εκ των προτέρων συγκεκριμένοι στόχοι για τις παρεμβάσεις.

66. Η απουσία ακριβούς μεθοδολογίας για τον προσδιορισμό των επιλέξιμων αστικών περιοχών, που να βασίζεται σε συγκρίσεις προκαθορισμένων αντικειμενικών στοιχείων, κατέληξε σε συζητήσιμη επιλογή περιοχών. Ο αριθμός των δικαιούχων περιοχών (118) είναι υψηλότερος από τον προβλεφθέντα (70) και οι δικαιούχες περιοχές είναι συχνά υπερβολικά εκτεταμένες ώστε οι χορηγούμενες χρηματοδοτήσεις να μπορούν να έχουν σημαντική επίδραση (βλέπε σημεία 7 και 11-16). Οι αρμοδιότητες για την επιλογή των επιλέξιμων περιοχών καθορίστηκαν για τη νέα περίοδο. Εφεξής, εμπίπτει στις αρμοδιότητες των κρατών μελών ο εντοπισμός των περιοχών και η ανάλυση της χρηματοδότησης κατά περιοχή, λαμβάνοντας υπόψη ορισμένα κριτήρια που αναφέρονται στη νέα ανακοίνωση(47). Θα πρέπει η Επιτροπή να μεριμνήσει για τη θέσπιση από τα κράτη μέλη σαφών κριτηρίων, καθώς και ανταγωνιστικών και διαφανών διαδικασιών επιλογής, σύμφωνα με τους εθνικούς κανόνες χορήγησης δημοσίων επιχορηγήσεων.

67. Η κατανομή των κοινοτικών πόρων μεταξύ κρατών μελών, περιφερειών, δήμων και αστικών περιοχών χαρακτηρίστηκε από έλλειψη σαφήνειας και οι οριστικές αποφάσεις σχετικά με τον αριθμό των δικαιούχων περιοχών και το αντίστοιχο ύψος της χρηματοδότησής τους ελήφθησαν μόνον έπειτα από την κατάρτιση και την υποβολή των προγραμμάτων· το γεγονός αυτό προκάλεσε καθυστερήσεις και δυσχέρειες στις εσωτερικές επανεπεξεργασίες των προγραμμάτων (βλέπε σημεία 6 και 21). Η διαδικασία κατανομής των πόρων θα έπρεπε να πραγματοποιείται το νωρίτερο δυνατό, προκειμένου να αποφεύγεται η συνεχιζόμενη έντονη αβεβαιότητα σχετικά με τα χρηματοοικονομικά μέσα των οποίων θα μπορέσουν να τύχουν οι διάφορες παρεμβάσεις.

68. Μολονότι τα είδη των προβλημάτων που επηρεάζουν τις αστικές περιοχές διαφέρουν κατά πολύ, τα μέτρα που προτείνουν τα ΕΠ με στόχο την αντιμετώπισή τους παρουσιάζουν μεγάλες ομοιότητες. Λαμβανομένου υπόψη του μεγέθους των προγραμμάτων, η στρατηγική αυτή οδήγησε σε διασκορπισμό των χρηματοδοτήσεων, γεγονός που καθιστά ιδιαίτερα δυσχερή τη διαχείρισή τους (βλέπε σημεία 19-20). Οι νέες παρεμβάσεις, που χρηματοδοτούνται στο εξής αποκλειστικά από το ΕΤΠΑ, θα έπρεπε να είναι απλούστερες και καλύτερα στοχοθετημένες όσον αφορά τα κύρια προβλήματα των ενδιαφερόμενων περιοχών.

69. Η εφαρμογή της πρωτοβουλίας URBAN χαρακτηρίστηκε από σημαντικότατες καθυστερήσεις, που οδήγησαν στη συγκέντρωση των πράξεων στο τέλος της περιόδου. Το γεγονός αυτό αποτελεί συνέπεια επιφανειακής ή και ανύπαρκτης εκ των προτέρων εκτίμησης, ελάχιστα ρεαλιστικού προγραμματισμού και ελλιπούς παρακολούθησης. Εξάλλου, χρησιμοποιήθηκαν αμφισβητήσιμες τεχνικές προκειμένου να καταστεί δυνατή η ανάληψη των παρεμβάσεων πριν από την προθεσμία της 31ης Δεκεμβρίου 1999 (βλέπε σημεία 49-54). Είναι ουσιώδες να ενισχυθούν τα μέσα προγραμματισμού και εκ των προτέρων εκτίμησης, προκειμένου να βελτιωθεί η παρακολούθηση και η αξιολόγηση των παρεμβάσεων. Εξάλλου, τα χρηματοδοτικά σχέδια δεν θα πρέπει να περιορίζονται στην αναπαραγωγή της ετήσιας κατανομής που προβλέπουν οι δημοσιονομικές προοπτικές, αλλά θα πρέπει να συνοδεύονται από ρεαλιστικές προβλέψεις σχετικά με την πρόοδο των δράσεων.

70. Τα προγράμματα URBAN διεξάχθηκαν ανεξαρτήτως των λοιπών κοινοτικών και εθνικών παρεμβάσεων που εφαρμόστηκαν ταυτόχρονα στις ενδιαφερόμενες περιοχές. Η απουσία αξιόπιστων και ενημερωμένων συστημάτων πληροφοριών στην Επιτροπή δεν παρέχει τη δυνατότητα συγκεκριμένης γνώσης των δράσεων, οι οποίες, στο αστικό περιβάλλον, συγχρηματοδοτούνται από τα διαρθρωτικά ταμεία. Θα πρέπει να αναληφθούν συγκεκριμένες πρωτοβουλίες, προκειμένου να διασφαλιστεί η πληροφόρηση όσον αφορά τις παρεμβάσεις σε αστικές περιοχές, καθώς και η συνέπεια και η ολοκλήρωσή τους (βλέπε σημεία 26-33). Εξάλλου, η ενίσχυση των δράσεων υπέρ της αστικής ανάπτυξης που συνέστησε η Επιτροπή(48) για τις παρεμβάσεις των διαρθρωτικών ταμείων της περιόδου 2000-2006, θα πρέπει να οδηγήσει στη μείωση των ειδικών μέσων στήριξης υπέρ των πόλεων που καλύπτονται ήδη από τους στόχους προτεραιότητας των ΔΤ.

71. Οι αδυναμίες των δεικτών, ιδίως των δεικτών επίδρασης, και οι καθυστερήσεις ή ακόμη και η απουσία των ετησίων εκθέσεων εκτέλεσης, αποκαλύπτουν ελλιπή παρακολούθηση των παρεμβάσεων, παρά το μεγάλο ύψος των συγχρηματοδοτήσεων που χορηγήθηκαν στο πλαίσιο της τεχνικής συνδρομής (βλέπε σημεία 22-23, 42 και 61). Είναι αναγκαίο να βελτιωθούν τα στατιστικά δεδομένα σε τοπικό επίπεδο και θα πρέπει να συνεχιστούν οι προσπάθειες που έχουν ήδη ξεκινήσει, παραδείγματος χάρη στο πλαίσιο του "Audit urbain" (Αστικός έλεγχος)(49). Εξάλλου, η Επιτροπή θα πρέπει να θεσπίσει, στο πλαίσιο της εταιρικής σχέσης, δίκτυα ανταλλαγής επιχειρησιακών πληροφοριών, προκειμένου να αποφεύγονται καθυστερήσεις στην εξέταση των φακέλων και αβεβαιότητες στην αντιμετώπιση των τεχνικών προβλημάτων που συνδέονται με την εφαρμογή (βλέπε σημεία 37-41). Ελάχιστα απτά αποτελέσματα επιτεύχθηκαν χάρη στα μέτρα που στοχεύουν στην προώθηση της ανταλλαγής εμπειριών, γεγονός που θα πρέπει να προβληματίσει την Επιτροπή σχετικά με το πώς μπορεί να προωθηθεί αποτελεσματικότερα η διάδοση της ορθής πρακτικής στον αστικό χώρο, χωρίς να περιορίζεται μόνον στις δράσεις που συγχρηματοδοτούνται από την URBAN.

72. Οι κύριες διαπιστώσεις του Συνεδρίου όσον αφορά την εφαρμογή της πρωτοβουλίας URBAN είναι παρόμοιες με αυτές που διατυπώθηκαν ήδη στις προγενέστερες έρευνες με αντικείμενο παρεμβάσεις των διαρθρωτικών ταμείων και, ιδίως, κοινοτικές πρωτοβουλίες. Οι νέες κανονιστικές διατάξεις και η έναρξη της περιόδου προγραμματισμού 2000-2006 αποτελούν μια νέα ευκαιρία για την Επιτροπή και τα κράτη μέλη, προκειμένου να επισπεύσουν τη θέση σε εφαρμογή συγκεκριμένων πρωτοβουλιών, με στόχο την απλοποίηση και τη βελτίωση του προγραμματισμού, της διαχείρισης, της παρακολούθησης και της αξιολόγησης των διαρθρωτικών δράσεων.

Η παρούσα έκθεση εγκρίθηκε από το Ελεγκτικό Συνέδριο στο Λουξεμβούργο κατά τη συνεδρίασή του της 21ης και 22ας Φεβρουαρίου 2001.

Για το Ελεγκτικό Συνέδριο

Jan O. Karlsson

Πρόεδρος

(1) Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 4253/88 για τις διατάξεις εφαρμογής του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2052/88 όσον αφορά τον συντονισμό των παρεμβάσεων των διαφόρων διαρθρωτικών ταμείων μεταξύ τους καθώς και με τις παρεμβάσεις της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων και των λοιπών υφιστάμενων χρηματοδοτικών οργάνων, όπως τροποποιήθηκε από τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 2082/93 του Συμβουλίου (ΕΕ L 193 της 31.7.1993, σ. 20). Το άρθρο 11, "Κοινοτικές πρωτοβουλίες", προβλέπει ότι η Επιτροπή μπορεί, με πρωτοβουλία της, να αποφασίσει να προτείνει στα κράτη μέλη να υποβάλουν αιτήσεις συνδρομής για δράσεις που παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Κοινότητα.

(2) Τα πρότυπα πειραματικά αστικά σχέδια συγχρηματοδοτούνται από το ΕΤΠΑ, δυνάμει του άρθρου 10 του κανονισμού που το διέπει [κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 4254/88 του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε από τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 2083/93 για διατάξεις εφαρμογής του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2052/88 όσον αφορά το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης]. Ο γενικός στόχος των πρότυπων πειραματικών αστικών σχεδίων είναι να εξετάζουν και να θέτουν σε εφαρμογή καινοτόμα μέσα και αντιλήψεις αστικής πολιτικής και προγραμματισμού για να συμβάλουν στην αειφόρο οικονομική και κοινωνική σύγκλιση.

(3) Ανακοίνωση στα κράτη μέλη για τον καθορισμό των κατευθύνσεων για τα επιχειρησιακά προγράμματα που καλούνται να καταρτίσουν τα κράτη μέλη στο πλαίσιο κοινοτικής πρωτοβουλίας για τις αστικές περιοχές (ΕΕ C 180 της 1.7.1994, σ. 6).

Αν και τη στιγμή της έκδοσης αυτής της ανακοίνωσης τα ποσά εκφράζονταν σε Ecu, σε όλη την έκθεση θα χρησιμοποιηθεί ο όρος "ευρώ", τόσο για το Ecu όσο και για το ευρώ.

(4) Ανακοίνωση στα κράτη μέλη για τον καθορισμό των κατευθύνσεων για τα επιχειρησιακά προγράμματα που καλούνται να καταρτίσουν τα κράτη μέλη στο πλαίσιο κοινοτικής πρωτοβουλίας που αφορά τις αστικές περιοχές (ΕΕ C 200 της 10.7.1996, σ. 4).

(5) Σημείο 14 των ανακοινώσεων της Επιτροπής.

(6) Σημείο 7 των ανακοινώσεων της Επιτροπής.

(7) Ετήσια έκθεση για το οικονομικό έτος 1994, σημεία 4.61-4.73 (κοινοτική πρωτοβουλία διαπεριφερειακής και διασυνοριακής συνεργασίας - Interreg). Ετήσια έκθεση για το οικονομικό έτος 1995, σημεία 7.9-7.60 (κοινοτική πρωτοβουλία Leader 1990-1993) και ετήσια έκθεση για το οικονομικό έτος 1996, σημεία 6.86-6.91 (πρωτοβουλία ΜΜΕ).

Ειδική έκθεση αριθ. 7/2000 σχετικά με το Διεθνές Ταμείο για την Ιρλανδία και το Ειδικό Πρόγραμμα Ενίσχυσης για την Ειρήνη και Συμφιλίωση στη Βόρειο Ιρλανδία και στις Όμορες Κομητείες της Ιρλανδίας (1995-1999) (ΕΕ C 146 της 25.5.2000).

(8) Ειδική έκθεση αριθ. 4/94 για το αστικό περιβάλλον (ΕΕ C 383 της 31.12.1994, σ. 1). Ετήσια έκθεση για το οικονομικό έτος 1994, σημεία 4.39-4.60 (οι συνολικές επιχορηγήσεις ως μέσο της τοπικής ανάπτυξης). Ετήσια έκθεση για το οικονομικό έτος 1995, σημεία 5.71-5.87 (ανταλλαγές εμπειριών μεταξύ οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης).

(9) Βλέπε κυρίως τα σημεία 6.1-6.7 της ειδικής έκθεσης αριθ. 4/94 για το αστικό περιβάλλον.

(10) Για την περίοδο 2000-2006 συνεχίστηκαν μόνο τέσσερις από τις 13 κοινοτικές πρωτοβουλίες της περιόδου 1994-1999.

(11) Παραδείγματος χάρη, τα έργα που συγχρηματοδούνται συχνότερα στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας URBAN είναι τα εξής: κέντρα επιχειρήσεων και ενίσχυσης για την απασχόληση· ενισχύσεις των ΜΜΕ (κυρίως εμπορικών και βιοτεχνικών επιχειρήσεων)· ανάπλαση δημόσιων χώρων (δρόμοι, πεζοδρόμια, πάρκα...)· ανακαίνιση κτιρίων· κοινωνικοπολιτιστικές εγκαταστάσεις· κοινωνικές υπηρεσίες προς όφελος του μειονεκτούντος πληθυσμού· μαθήματα επαγγελματικής κατάρτισης.

(12) Τα διαρθρωτικά ταμεία συμβάλλουν στην υλοποίηση έξι στόχων άμεσης προτεραιότητας, εκ των οποίων ο στόχος αριθ. 1, που συνίσταται στην προώθηση της ανάπτυξης και της διαρθρωτικής προσαρμογής περιφερειών όπου η ανάπτυξη σημειώνει καθυστέρηση, και ο στόχος αριθ. 2 που συνίσταται στην ανασυγκρότηση των περιφερειών, των παραμεθόριων περιοχών ή των τμημάτων περιφερειών που πλήττονται σοβαρά από τη βιομηχανική παρακμή.

(13) Ειδική έκθεση αριθ. 16/98 σχετικά με την εκτέλεση των πιστώσεων των διαρθρωτικών δράσεων για την περίοδο προγραμματισμού 1994-1999, (σημείο 3.1 και παράρτημα Ι) (ΕΕ C 347 της 16.11.1998, σ. 48), καθώς και η ετήσια έκθεση για το οικονομικό έτος 1995 (σημεία 5.32-5.33).

(14) Σημείο 12 των ανακοινώσεων της Επιτροπής.

(15) Ετήσια έκθεση για το οικονομικό έτος 1997 (σημεία 3.24-3.34) και ετήσια έκθεση για το οικονομικό έτος 1999 (σημείο 3.3 και 3.18-3.22) καθώς και η ειδική έκθεση αριθ. 16/98 σχετικά με την εκτέλεση των πιστώσεων των διαρθρωτικών δράσεων για την περίοδο προγραμματισμού 1994-1999, σημείο 6.19.

(16) Διατάξεις δημοσιονομικής εκτέλεσης που εφαρμόζονται στις παρεμβάσεις. Μηχανισμοί αναλήψεων υποχρεώσεων και πληρωμών της Κοινότητας. Καθορισμένο παράρτημα των Κοινοτικών Πλαισίων Στήριξης, ενιαία έγγραφα προγραμματισμού ή επιχειρησιακά προγράμματα.

(17) Σημείο 10 των ανακοινώσεων της Επιτροπής.

(18) COM(94) 61 τελικό της 20ής Απριλίου 1994 "Κοινοτική πρωτοβουλία για τις αστικές περιοχές (URBAN)".

(19) Σημείο 5 των ανακοινώσεων της Επιτροπής. Οι δείκτες είναι οι εξής: το ποσοστό ανεργίας, το μορφωτικό επίπεδο, το ποσοστό εγκληματικότητας, η ποιότητα της στέγασης, το ποσοστό των δικαιούχων των κοινωνικών παροχών, το προϊόν της ανάμιξης κοινωνικοεθνοτικών στοιχείων, η επιδείνωση του περιβάλλοντος, η υποβάθμιση των μέσων μαζικής μεταφοράς, η μετριότητα των τοπικών εγκαταστάσεων, κ.λπ.

(20) Σημείο 15 των ανακοινώσεων της Επιτροπής.

(21) Σημείο 20 των ανακοινώσεων της Επιτροπής.

(22) Το άρθρο 14.3 του κανονισμού για το συντονισμό προβλέπει ότι εφόσον πληρούνται οι προβλεπόμενοι όροι, η Επιτροπή αποφασίζει, κατά κανόνα, εντός έξι μηνών από την παραλαβή της αίτησης.

(23) COM(97) 197 τελικό της 6ης Μαΐου 1997. Ανακοίνωση της Επιτροπής "Προς ένα πρόγραμμα για το αστικό περιβάλλον στην Ευρωπαϊκή Ένωση".

(24) COM(98) 605 τελικό της 28ης Οκτωβρίου 1998. Ανακοίνωση της Επιτροπής: "Αειφόρος αστική ανάπτυξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση: Πλαίσιο δράσης".

(25) Σημείο 19 των ανακοινώσεων της Επιτροπής.

(26) Εκτίμηση της δημοσιονομικής επίδρασης του ΕΤΠΑ και του Ταμείου Συνοχής στις πόλεις - Παράρτημα III του COM(97) 197 τελικό της 6ης Μαΐου 1997.

(27) Το ΚΠΣ είναι το έγγραφο που έχει εγκρίνει η Επιτροπή, σε συμφωνία με το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος, έπειτα από την εκτίμηση του σχεδίου που υπέβαλε το κράτος μέλος. Περιλαμβάνει τη στρατηγική και τις προτεραιότητες δράσης των διαρθρωτικών ταμείων και του κράτους μέλους, τους ειδικούς στόχους τους, τη συμμετοχή των ταμείων και τους υπόλοιπους οικονομικούς πόρους.

Το επιχειρησιακό πρόγραμμα είναι το έγγραφο που έχει εγκρίνει η Επιτροπή για την εφαρμογή ενός ΚΠΣ.

Το ΕΕΠ είναι ένα ενιαίο έγγραφο, που έχει εγκρίνει η Επιτροπή και το οποίο συγκεντρώνει τα στοιχεία που περιέχονται σε ένα ΚΠΣ και σε ένα επιχειρησιακό πρόγραμμα.

(28) Ετήσια έκθεση για το οικονομικό έτος 1995 - Πίνακας 5.3 - Κοινοτική ενίσχυση, πληθυσμός και ΑΕγχΠ κατά περιφέρεια του στόχου αριθ. 1.

(29) Ως παράδειγμα, το ΕΠ "Περιβάλλον και αστική ανανέωση" (P), που εγκρίθηκε πριν από το σχεδιασμό της πρωτοβουλίας URBAN, προέβλεπε ήδη υποπρογράμματα για την αποκατάσταση των μειονεκτικών συνοικιών στους αστικούς οικισμούς της Λισαβόνας και του Πόρτο. Η ίδια κατάσταση παρουσιάζεται στην Ιρλανδία στο πλαίσιο του ΕΠ "Τοπική, αστική και αγροτική ανάπτυξη".

(30) Αυτό συμβαίνει στην Ιταλία, στην περίπτωση του εθνικού προγράμματος αναδιοργάνωσης των πόλεων και στο Ηνωμένο Βασίλειο, στην περίπτωση προγραμμάτων όπως το SRB (Single Regeneration Budget) και το City Challenge. Αντιθέτως, στη Γαλλία ή στις Κάτω Χώρες, ορισμένα προγράμματα URBAN βασίζονται εξ ολοκλήρου στα "contrats de ville" (συμβάσεις για δημοτικά σχέδια δράσης που συνάπτονται μεταξύ των διοικητικών αρχών) και στα μεγάλα εθνικά αστικά σχέδια, καθώς και στη "Grote Stedenbeleid" (Big cities policy) αντίστοιχα.

(31) Άρθρο 5 (πρώην 3β) της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και πρωτόκολλο σχετικά με την εφαρμογή των αρχών της επικουρικότητας και της αναλογικότητας.

(32) Σημείο 17 των ανακοινώσεων της Επιτροπής.

(33) Όπως προβλέπεται από το άρθρο 25 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 4253/88, όπως τροποποιήθηκε από τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 2082/93 του Συμβουλίου της 20ής Ιουλίου 1993 (ΕΕ L 193 της 31.7.1993, σ. 20).

(34) Ειδική έκθεση αριθ. 16/98 σχετικά με την εκτέλεση των πιστώσεων των διαρθρωτικών δράσεων της περιόδου προγραμματισμού 1994-1999, σημεία 6.12-6.13.

(35) Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 4254/88, όπως τροποποιήθηκε από τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 2083/93 για διατάξεις εφαρμογής του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2052/88 όσον αφορά το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΕ L 193 της 31.7.1993, σ. 34).

(36) Εντούτοις, διαπιστώθηκαν συγχύσεις. Όσον αφορά το πρώτο ισπανικό πρόγραμμα URBAN, το άρθρο 8 της απόφασης καθορίζει ως διατάξεις εφαρμογής αυτές που περιέχονται στο παράρτημα του κειμένου του προγράμματος, οι οποίες είναι πολύ συνοπτικές. Ταυτόχρονα, το παράρτημα της εν λόγω απόφασης περιλαμβάνει τυποποιημένες διατάξεις εφαρμογής, με συνέπεια, παραδείγματος χάρη, να υπάρχουν δύο σειρές κανόνων σχετικά με τη λειτουργία των επιτροπών παρακολούθησης και τις αρμοδιότητές τους. Για το δεύτερο ισπανικό πρόγραμμα, υπάρχουν μόνον οι διατάξεις που περιλαμβάνονται στο κείμενο του ΕΠ και ελλείπουν οι τυποποιημένες διατάξεις, γεγονός που σημαίνει ότι σημαντικές πτυχές της εφαρμογής του προγράμματος δεν καλύπτονται, ιδίως η δημοσιονομική εκτέλεση.

(37) Άρθρο 25 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 4253/88 όπως τροποποιήθηκε από τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 2082/93 του Συμβουλίου της 20ής Ιουλίου 1993 (ΕΕ L 193 της 31.7.1993, σ. 20).

(38) Πιο πρόσφατα στην ετήσια έκθεση για το οικονομικό έτος 1999: ειδική εκτίμηση στο πλαίσιο της δήλωσης αξιοπιστίας (σημεία 3.38-3.81) και δημοσιονομική διαχείριση των διαρθρωτικών ταμείων (σημεία 3.100-3.127).

(39) Σημείο 16 των ανακοινώσεων της Επιτροπής.

(40) Σταθμοί για βρέφη και παιδιά· κέντρα αποτοξίνωσης και καταπολέμησης των ναρκωτικών (συγχρηματοδοτήθηκαν επίσης οι σύριγγες και η μεθαδόνη)· συμβουλευτικά κέντρα για οικογένειες που αντιμετωπίζουν προβλήματα ή για ηλικιωμένους· συγκροτήματα με βιβλιοθήκες και πισίνες· αθλητικές και πολιτιστικές δραστηριότητες· μαθήματα χορού και ψαρέματος· καφετέριες· κέντρο ενσωμάτωσης για τις εθνοτικές μειονότητες· δημόσια λουτρά· σχολική βοήθεια για τα παιδιά· κέντρα υγείας· δωρεάν λεωφορεία· παρακολούθηση ποδοσφαιρικών αγώνων ως μέσο χαλάρωσης των παιδιών της συνοικίας.

(41) Άρθρο 1 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 4254/88, όπως τροποποιήθηκε από τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 2083/93 για διατάξεις εφαρμογής του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2052/88 όσον αφορά το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΕ L 193 της 31.7.1993, σ. 34).

Άρθρο 1 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 4255/88 όπως τροποποιήθηκε από τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 2084/93 για διατάξεις εφαρμογής του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2052/88 όσον αφορά το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (ΕΕ L 193 της 31.7.1993, σ. 39).

(42) Σημείο 14 των ανακοινώσεων της Επιτροπής.

(43) Σημείο 15 των ανακοινώσεων της Επιτροπής.

(44) Πρόκειται ιδίως για μέτρα με στόχο την έναρξη νέων οικονομικών δραστηριοτήτων, τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης σε τοπικό επίπεδο, τη βελτίωση του εξοπλισμού στον τομέα της κοινωνικής πρόνοιας, της υγείας και της ασφάλειας ή τη βελτίωση των υποδομών και του περιβάλλοντος.

(45) Ετήσια έκθεση για το οικονομικό έτος 1999, σημεία 3.23-3.28.

(46) Ανακοίνωση της Επιτροπής στα κράτη μέλη, της 28ης Απριλίου 2000, σχετικά με τη θέσπιση γενικών κατευθύνσεων για την ανάληψη κοινοτικής πρωτοβουλίας που αφορά την οικονομική και κοινωνική αναζωογόνηση πόλεων και οικισμών σε κρίση, έτσι ώστε να προωθηθεί η αειφόρος αστική ανάπτυξη (ΕΕ C 141 της 19.5.2000, σ. 8).

(47) Σημείο 16 της νέας ανακοίνωσης της Επιτροπής.

(48) Τα διαρθρωτικά ταμεία και ο συντονισμός τους με το Ταμείο Συνοχής. Κατευθυντήριες γραμμές για τα προγράμματα της περιόδου 2000-2006. COM(1999) 344 τελικό της 1ης Ιουλίου 1999.

(49) Το "Audit urbain" αποτελεί σχέδιο πειραματικής εφαρμογής που χρηματοδοτείται από το ΕΤΠΑ και στοχεύει στην κατάρτιση καταλόγου απογραφής των πόλεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Τα αποτελέσματα της πρώτης φάσης καλύπτουν 58 πόλεις, από τις σημαντικότερες κάθε κράτους μέλους, και δημοσιεύτηκαν το 2000

(τόμος 1 - ISBN 92-828-9242-5 και τόμος 2 - ISBN 92-828-9244-1).

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι, λαμβανομένων υπόψη των νέων προτεραιοτήτων τις οποίες έθεσε η πρωτοβουλία URBAN II (2000-2006), λίγες μόνον από τις πόλεις που ανέλυσε το Audit urbain θα τύχουν χρηματοδοτήσεων στο πλαίσιο της URBAN.

Παράρτημα

ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΧΟΡΗΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΠΟΡΩΝ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ URBAN

1. Η αρχική χορήγηση ύψους 600 εκατομμυρίων ευρώ (400 εκατομμύρια ευρώ για τις περιφέρειες του στόχου αριθ. 1 και 200 εκατομμύρια ευρώ για τις λοιπές) έδωσε το ακόλουθο αποτέλεσμα:

COM(94) 1818 της 5ης Ιουλίου 1994

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

2. Το κύριο κριτήριο διάθεσης των εν λόγω πόρων ήταν, σύμφωνα με την Επιτροπή, ο πληθυσμός των στόχων αριθ. 1, αριθ. 2 και αριθ. 5β, αλλά πραγματοποιήθηκαν προσαρμογές (αυξήσεις υπέρ της Ισπανίας και του Ηνωμένου Βασιλείου και μειώσεις για τη Γαλλία, τη Γερμανία και την Ιταλία).

3. Κατόπιν της κατανομής των 600 εκατομμυρίων ευρώ, πραγματοποιήθηκαν πρόσθετες προσαρμογές υπέρ της Ισπανίας (30 εκατομμύρια ευρώ) και του Ηνωμένου Βασιλείου (21,6 εκατομμύρια ευρώ), καθώς και μειώσεις για τις Κάτω Χώρες (- 0,7 εκατομμύρια ευρώ). Έπειτα από τη μεταφορά του προγράμματος Textile Portugal στον τίτλο 3 των δημοσιονομικών προοπτικών, πραγματοποιήθηκε νέα προσαρμογή 50 εκατομμυρίων ευρώ υπέρ της Ισπανίας.

4. Η πρώτη κατανομή των κοινοτικών πρωτοβουλιών μεταξύ των νέων κρατών μελών οδήγησε στο ακόλουθο αποτέλεσμα:

COM(95)123 τελικό της 4ης Απριλίου 1995

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

5. Κατόπιν της χορήγησης του αποθεματικού των κοινοτικών πρωτοβουλιών και της δεύτερης ανακοίνωσης URBAN, κατέστησαν διαθέσιμα 157 εκατομμύρια ευρώ επιπλέον, εκ των οποίων 61 εκατομμύρια ευρώ για τις περιφέρειες O1 και 96 εκατομμύρια ευρώ για τις λοιπές περιφέρειες. Το αποτέλεσμα της χορήγησης των πόρων κατά κράτος μέλος, διαδικασία για την οποία δεν καθορίστηκε κανένα αντικειμενικό κριτήριο, είναι το εξής:

SEC(96) 851

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

6. Το σύνολο των εν λόγω κατανομών και προσαρμογών έδωσε ως αποτέλεσμα, σε τιμές 1995, την κατωτέρω ανάλυση:

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

7. Κατόπιν της έκτης συνεδρίασης της επιτροπής διαχείρισης των κοινοτικών πρωτοβουλιών της 22ας Σεπτεμβρίου 1998, η Επιτροπή ενέκρινε, στις 16 Δεκεμβρίου 1998, τροποποίηση των χορηγήσεων σχετικά με τις διάφορες κοινοτικές πρωτοβουλίες. Όσον αφορά την πρωτοβουλία URBAN, οι αποφασισθείσες προσαρμογές ανέρχονται σε - 18,7 εκατομμύρια ευρώ (- 2,6 για τη Γαλλία· - 7,4 για την Ελλάδα· - 3,2 για την Ιταλία· - 0,2 για το Λουξεμβούργο και - 5,3 για το Ηνωμένο Βασίλειο). Όσον αφορά τους ήδη προγραμματισμένους πόρους, ιδίως για τα εθνικά ΕΠ, οι νέες χορηγήσεις θα μπορούσαν να επαναπρογραμματιστούν στο σύνολό τους μόνον εάν τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη επιβεβαίωναν ότι συμφωνούν σχετικά με τις μειώσεις των πόρων, γεγονός που πόρρω απέχει του να είναι βέβαιο. Εξάλλου, τα ποσά του πίνακα των χορηγήσεων κατά κράτος μέλος και πρωτοβουλία, ο οποίος αποτέλεσε το αντικείμενο της εν λόγω απόφασης της Επιτροπής, εκφράζονται σε εκατομμύρια ευρώ και, συνεπώς, έχουν στρογγυλοποιηθεί.

8. Στις 29 Μαρτίου 1999, η Ιταλική Δημοκρατία άσκησε προσφυγή (C-107/99) κατά της Επιτροπής, προκειμένου να ακυρωθεί η απόφαση της 16ης Δεκεμβρίου 1998 σχετικά με τις χορηγήσεις. Η αίτηση αναστολής της εκτέλεσης της εν λόγω απόφασης αποτέλεσε αντικείμενο ασφαλιστικών μέτρων του Προέδρου του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου της 29ης Ιουνίου 1999. Ορισμένα από τα στοιχεία που υποβλήθηκαν στο πλαίσιο των εν λόγω ασφαλιστικών μέτρων, καθώς και η αναγκαιότητα αναμονής της απόφασης του Δικαστηρίου, δημιουργούν νέες αβεβαιότητες σχετικά με την οριστική κατανομή των πόρων που χορηγούνται για τις κοινοτικές πρωτοβουλίες.

9. Το τελικό αποτέλεσμα σε τιμές 1999, έπειτα από τις διάφορες προσαρμογές που αναφέρθηκαν ανωτέρω, είναι το εξής:

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

10. Κατά τους τελευταίους μήνες του 1999, και μάλιστα τις τελευταίες εβδομάδες, πραγματοποιήθηκαν πολυάριθμες ανακατανομές μεταξύ των κοινοτικών πρωτοβουλιών, κατόπιν απόφασης της Επιτροπής. Πραγματοποιήθηκαν μεταβιβάσεις υπέρ της πρωτοβουλίας URBAN προερχόμενες από άλλες πρωτοβουλίες, καθώς και μειώσεις των χορηγήσεων που είχαν προβλεφθεί για την URBAN υπέρ άλλων προγραμμάτων.

Απαντηση της επιτροπης

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

3. Η Επιτροπή κρίνει ότι το πεδίο δράσης και οι στόχοι της Κοινοτικής Πρωτοβουλίας (ΚΠ) URBAN Ι είχαν ορισθεί στις γενικές κατευθύνσεις της(1).

Στόχος της πρωτοβουλίας ήταν να ενισχυθούν ορισμένες πρότυπες ενέργειες, έτσι ώστε να αποδειχθεί ότι ακόμα και στις συνοικίες που θεωρούνται συνήθως ότι διέρχονται κρίση υπάρχει τρόπος να αναπτερωθούν οι ελπίδες των κατοίκων και να αναθερμανθεί η οικονομία.

Η πρωτοβουλία αυτή δεν θα ήταν δυνατόν να αναμένεται ότι θα αντιμετώπιζε πλήρως ένα βασικό πρόβλημα της σύγχρονης κοινωνίας. Αποσκοπούσε κυρίως να βοηθήσει τις αρμόδιες αρχές στις προσπάθειες που καταβάλλουν με σκοπό τη δημιουργία των απαραίτητων δομών για να προσελκύσουν οικονομικές δραστηριότητες και να δημιουργήσουν ένα κλίμα εμπιστοσύνης και ασφάλειας για τους κατοίκους συγκεκριμένων περιφερειών, εντάσσοντάς τις παράλληλα σε ένα φυσιολογικό πλαίσιο οικονομικής και κοινωνικής ζωής.

Η πρωτοβουλία URBAN Ι εγγράφεται επομένως πλήρως στο πλαίσιο της επικουρικότητας και της συνοχής.

ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΩΝ ΠΟΡΩΝ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ

6. Η κατανομή των πιστώσεων των διαρθρωτικών ταμείων μεταξύ των στόχων, των κοινοτικών πρωτοβουλιών και των κρατών μελών, αποτέλεσε μια τεχνική και πολιτική προσπάθεια σημαντικού εύρους, την οποία η Επιτροπή θεωρεί ότι υλοποίησε αποτελεσματικά, στο πλαίσιο της τήρησης των κανονισμών. Βασιζόταν σε αντικειμενικά κριτήρια με συμπληρωματικά χαρακτηριστικά που αποτέλεσαν το αντικείμενο διαπραγματεύσεων με τα κράτη μέλη.

7. Η θέσπιση της ΚΠ χαρακτηρίζεται από ένα έντονο αίτημα των συγκεκριμένων πληθυσμών, καθώς και από ισχυρή στήριξη από μέρους του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Σε γενικές γραμμές, η ΚΠ URBAN αφορούσε επενδύσεις ύψους περίπου 1800 εκατομμυρίων ευρώ για 3,2 εκατομμύρια κατοίκους (560 ευρώ ανά κάτοικο, τμήμα ανάλογα με εκείνο των παρεμβάσεων στο πλαίσιο των προγραμμάτων του στόχου αριθ. 2).

9. Οι τροποποιήσεις των σχεδίων χρηματοδότησης των προγραμμάτων, επιβάλλονται σύμφωνα με τις λεπτομέρειες δημοσιονομικής εκτέλεσης, οι οποίες προσαρτώνται στα προγράμματα των διαρθρωτικών ταμείων που προβλέπουν στο σημείο 18 ότι "σε περίπτωση τροποποίησης του σχεδίου χρηματοδότησης, η οποία υπερβαίνει τα όρια των αρμοδιοτήτων που έχουν ανατεθεί στις επιτροπές παρακολούθησης, τα ποσά που έχουν εγγραφεί στο αναθεωρημένο σχέδιο χρηματοδότησης για τα παρελθόντα έτη, θα πρέπει να αντιστοιχούν στις πραγματοποιηθείσες δαπάνες κατά τα εν λόγω έτη, όπως υποβάλλονται ή πρόκειται να υποβληθούν στις πιστοποιήσεις και τις ετήσιες εκθέσεις εκτέλεσης". Όσον αφορά τα έτη που έπονται του έτους τροποποίησης, το χρηματοδοτικό σχέδιο είναι προσωρινό και θα πρέπει να εγγράφεται εντός των προσωρινών ορίων όσον αφορά την εκτέλεση.

Για τα προγράμματα που υλοποιούνται σε ετήσιες δόσεις, η Επιτροπή τροποποίησε πράγματι, σύμφωνα με τα πρότυπα και τις διαδικασίες εφαρμογής, τις αποφάσεις που αφορούν τα προγράμματα, με σκοπό να προσαρμοστούν στην πραγματική κατάσταση εκτέλεσης και, κατά τον τρόπο αυτό, να διασφαλιστεί η χρησιμοποίηση του συνόλου των κονδυλίων που διατέθηκαν για τους προβλεπόμενους σκοπούς.

10. Η Επιτροπή είχε παράσχει στα κράτη μέλη οδηγίες για να αποφευχθούν, στο μέτρο του δυνατού, οι μεταφορές χρηματοδοτικών κονδυλίων που περιελάμβαναν διορθωτικές πράξεις στα λογιστικά της Κοινότητας και, σε περίπτωση ανάγκης, οι εν λόγω μεταφορές θα έπρεπε να κοινοποιούνται επαρκώς εκ των προτέρων (το αργότερο μέχρι την 31η Ιουλίου 1999) έτσι ώστε να παρέχεται η δυνατότητα στην Επιτροπή να τις εκτελεί λογιστικά πριν από το τέλος του έτους. Στις εν λόγω οδηγίες επισημαίνετο ρητά ότι οι προτάσεις τροποποιήσεων που περιλαμβάνουν μειώσεις των αναληφθέντων και καταβληθέντων ποσών, θα έπρεπε να απορρίπτονται.

Εντούτοις, σε εξαιρετικές περιπτώσεις, για πολύ ειδικούς λόγους, έγιναν αποδεκτές παρεκκλίσεις από τον εν λόγω κανόνα. Για παράδειγμα, για τα προγράμματα για τα οποία η τελευταία δόση (1999) είχε αναληφθεί κατά το 1998 ή για ορισμένα προγράμματα με ενιαία ανάληψη υποχρεώσεων.

Η Επιτροπή επιθυμεί να επισημάνει το γεγονός ότι οι λογιστικές διαφορές κατά το τέλος της χρήσης 1999, οι οποίες αναφέρονται από το Ελεγκτικό Συνέδριο, αντιπροσωπεύουν αποκλειστικά μεταβατικές καταστάσεις οι οποίες δύνανται να ανακύψουν ανά πάσα στιγμή κατά τη διάρκεια του δημοσιονομικού έτους και οι οποίες υφίστανται διορθώσεις με πράξεις προσαρμογής, αμέσως μόλις περατωθούν οι διαδικασίες τροποποίησης των προγραμμάτων. Κατά τον τρόπο αυτό, ορισμένες πράξεις προσαρμογής, αποδέσμευσης ή ανάκτησης, που προκύπτουν από την προσαρμογή ορισμένων προγραμμάτων, πραγματοποιήθηκαν κατά το 2000 λόγω των αποφάσεων που εγκρίθηκαν κατά τα τέλη του 1999, με σκοπό τη μείωση της διατεθείσας κοινοτικής συνδρομής ενός από τα συμμετέχοντα ταμεία.

ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΩΝ ΕΠΙΛΕΞΙΜΩΝ ΑΣΤΙΚΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ

11-16. Η επιλογή των επιλέξιμων περιοχών πραγματοποιήθηκε με βάση τους κανόνες που προβλέπονται στις γενικές κατευθύνσεις της πρωτοβουλίας και, γενικότερα, στους κανονισμούς των διαρθρωτικών ταμείων.

Οι κανόνες αυτοί προέβλεπαν την πρόταση επιχειρησιακών προγραμμάτων από τα κράτη μέλη σε συνεργασία με τις τοπικές αρχές και με βάση τις κατάλληλες διαδικασίες σε καθένα από αυτά.

Εναπόκειτο πράγματι στα κράτη μέλη να επισημάνουν τις περιοχές που εγκρίθηκαν κατά προτεραιότητα στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας URBAN, λαμβάνοντας υπόψη τόσο τα προταθέντα από την Επιτροπή κριτήρια (υψηλό ποσοστό ανεργίας, υποβαθμισμένη αστική υποδομή, δυσμενείς συνθήκες στέγασης, έλλειψη κοινωνικών δομών)(2), όσο και την υφιστάμενη κατάσταση σε κάθε χώρα, ιδίως όσον αφορά άλλα εθνικά προγράμματα στον τομέα της αστικής αναζωογόνησης.

Για τους ίδιους λόγους, το ενδεχόμενο να ζητηθεί η γνώμη μιας ομάδας εμπειρογνωμόνων για την τελική επιλογή στην οποία αναφέρεται το Ελεγκτικό Συνέδριο, στο σημείο 12 του σχεδίου έκθεσης, είχε αποκλειστεί και δεν διατηρήθηκε στις τελικές γενικές κατευθύνσεις της πρωτοβουλίας URBAN, οι οποίες εγκρίθηκαν από την Επιτροπή στις 15 Ιουνίου 1993.

Με βάση την κτηθείσα πείρα από την πρωτοβουλία URBAN Ι, στη νέα πρωτοβουλία URBAN ΙΙ κατεβλήθη ιδιαίτερη προσπάθεια για τη βελτίωση της διαδικασίας επιλογής των επιλέξιμων περιοχών, εντοπίζοντας ιδίως εννέα κοινούς δείκτες. Κάθε ζώνη που επιλέγεται θα πρέπει να αιτιολογείται με βάση τουλάχιστον τρεις από τους εν λόγω κοινούς δείκτες.

Για να αποφευχθεί η επιβάρυνση και η καθυστέρηση της φάσης διαπραγμάτευσης των προγραμμάτων, λόγω του προβληματισμού σχετικά με τον αριθμό των προς έγκριση περιοχών, η προβλεπόμενη διαδικασία επιλογής για τη νέα πρωτοβουλία URBAN ΙΙ περιλαμβάνει τα ακόλουθα:

- την επιβεβαίωση του αριθμού των περιοχών που εγκρίθηκαν για κάθε κράτος μέλος, με εκ των προτέρων αποδοχή ενδεχόμενου αιτήματος του κράτους μέλους για αύξηση του αριθμού των περιοχών,

- την ένδειξη των ζωνών και την κατανομή της χρηματοδότησης για κάθε περιοχή, λαμβάνοντας υπόψη τα κριτήρια που αναφέρονται από την Επιτροπή στο σημείο 11 των νέων γενικών κατευθύνσεων.

Όσον αφορά την απουσία στατιστικών στοιχείων που επισημαίνεται από το Ελεγκτικό Συνέδριο στο σημείο 15, αποτελεί αναμφισβήτητο γεγονός το οποίο δεν είναι δυνατόν να αντιμετωπιστεί βραχυπρόθεσμα. Τούτο απαιτεί να λαμβάνεται υπόψη η υφιστάμενη κατάσταση στις συγκεκριμένες ζώνες, στο πλαίσιο εταιρικής σχέσης με το κράτος μέλος και με βάση, ενδεχομένως, ποιοτικά στοιχεία ή/και συμπληρωματικούς δείκτες.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ

Ολοκληρωμένη προσέγγιση

18. Η δυνατότητα να συνοδεύονται οι παρεμβάσεις στις αστικές ζώνες που επιλέγονται, από τη χάραξη γενικών στρατηγικών, περισσότερο φιλόδοξων, με στόχο ολόκληρο το συγκεκριμένο αστικό πλαίσιο, δεν αποτέλεσε πράγματι το αντικείμενο οποιουδήποτε αιτήματος από μέρους των κρατών μελών.

Η Επιτροπή εκτιμά ότι τούτο οφείλεται στην πολυπλοκότητα των ισχυόντων θεσμικών και νομοθετικών συστημάτων στον τομέα του αστικού σχεδιασμού και ότι, στο πλαίσιο της επικουρικότητας, θα πρέπει να γίνεται σεβαστή η θέληση των κρατών μελών να μην δίδουν συνέχεια σε κάθε πιθανό συνοδευτικό μέτρο.

Εντούτοις, το Ελεγκτικό Συνέδριο αναγνωρίζει ότι η πρωτοβουλία URBAN παρέσχε, για πρώτη φορά, την δυνατότητα σε πολλές τοπικές αρχές να προγραμματίζουν και να υλοποιούν συντονισμένα ποικίλες δράσεις σε μια περιοχή της πόλης.

Όσον αφορά την υποβολή νέων προγραμμάτων που υπάγονται στην πρωτοβουλία URBAN ΙΙ, η Επιτροπή θα ενθαρρύνει τις πόλεις να ακολουθήσουν, στο μέτρο του δυνατού, την ίδια διάρθρωση για τα εν λόγω προγράμματα.

Επιλογή των μέτρων

19. Η Επιτροπή δεν θεωρεί ότι τα προγράμματα θα έπρεπε να περιοριστούν στο(-α) βασικό(-ά) πρόβλημα(-τα).

Πράγματι, παρά το γεγονός ότι τα προβλήματα εμφανίζουν διαφορετικό βαθμό σοβαρότητας ανάλογα με το γεωγραφικό χώρο, υπάρχουν ωστόσο ορισμένα που παράγουν κατά κανόνα αρκετά συναφή κοινωνικοοικονομικά αποτελέσματα: οικονομική στασιμότητα, υποβάθμιση μεταφορών και περιβάλλοντος, ανασφάλεια των κατοίκων, κ.λπ.

Η προστιθέμενη αξία της πρωτοβουλίας URBAN συνίσταται ιδίως στην ολοκληρωμένη μέθοδο με τη οποία προωθείται ο εν λόγω πολυτομεακός προβληματισμός και, με τον τρόπο αυτό, δεν αντιμετωπίζονται μόνο τα συμπτώματα, αλλά, αντίθετα, αναζητούνται τα αίτια της δυσφορίας των κατοίκων.

20. Το Ελεγκτικό Συνέδριο αναφέρει στην έκθεση ότι οι διαχειριστές επιτόπου θα προτιμούσαν απλούστερα προγράμματα και ότι θα προτιμούσαν επίσης προγράμματα χρηματοδοτούμενα από ένα ταμείο (το ΕΤΠΑ ή το ΕΚΤ).

Παρά το γεγονός ότι μπορεί κανείς να συμφωνήσει με το τελευταίο αυτό σημείο, το οποίο εφαρμόζεται στην πρωτοβουλία URBAN ΙΙ, που στο εξής θα χρηματοδοτείται αποκλειστικά από το ΕΤΠΑ, καθώς και με το ενδεχόμενο να θεσπιστούν ορισμένα μέτρα απλούστευσης στη διαχείριση, η Επιτροπή θεωρεί ότι η απλούστευση της πρωτοβουλίας URBAN δεν θα πρέπει να αποβεί εις βάρος της προστιθέμενης αξίας της, όπως αιτιολογείται κατωτέρω καθώς και στις παρατηρήσεις στα σημεία 31 και 32.

Θα πρέπει να υπενθυμιστεί το γεγονός ότι από τις 118 πόλεις τις οποίες αφορά τη πρωτοβουλία URBAN, μόνο 20 περίπου ήταν "εκτός στόχου", ενώ όλες οι λοιπές ανήκαν στους στόχους αριθ. 1, αριθ. 2 ή αριθ. 6. Η προστιθέμενη αξία της πρωτοβουλίας URBAN συνίσταται ιδίως στην ολοκληρωμένη προσέγγισή της, δεδομένου ότι "απλούστερα" προγράμματα υλοποιούντο συνήθως στο πλαίσιο των "βασικών δράσεων" ("mainstream") των διαρθρωτικών ταμείων, ήδη στο πλαίσιο του προγραμματισμού 1994-1999, και θα υλοποιηθούν ειδικότερα στο πλαίσιο του προγραμματισμού της περιόδου 2000-2006, δεδομένου ότι ο στόχος αριθ. 2 θα περιλαμβάνει ένα κεφάλαιο για τη χρηματοδότηση μέτρων στον αστικό χώρο.

Έγκριση των προγραμμάτων

21. Μπορεί κανείς να συμμεριστεί την άποψη του Ελεγκτικού Συνεδρίου, σύμφωνα με την οποία, ένα μέρος των καθυστερήσεων που παρατηρούνται κατά την έγκριση των προγραμμάτων που υποβλήθηκαν κατά το 1994, αιτιολογείται από τις χρονοβόρες διαδικασίες επιλογής των δικαιούχων περιοχών και από τον ουσιαστικό και λεπτομερή χαρακτήρα της διαπραγμάτευσης μεταξύ της Επιτροπής και των κρατών μελών. Αποδεικνύεται επίσης το γεγονός ότι, δεδομένου ότι η πρωτοβουλία URBAN αντιπροσωπεύει συχνά μια περίπτωση όπου οι τοπικές αρχές καλούνται για πρώτη φορά να διαδραματίσουν ουσιαστικό ρόλο στην προετοιμασία των προγραμμάτων, τα εν λόγω προγράμματα ήταν αναγκαίο σε πολλές περιπτώσεις να υποστούν σημαντική αναθεώρηση, έτσι ώστε να επιτευχθεί ικανοποιητικό επίπεδο ποιότητας.

Η εν λόγω διαδικασία κατανόησης των τοπικών διαρθρώσεων έδωσε ωστόσο αποτελέσματα, δεδομένου ότι ήδη στα προγράμματα που υπεβλήθησαν κατά το 1996 μειώθηκαν οι σχετικές προθεσμίες έγκρισης τουλάχιστον κατά το ήμισυ σε σχέση με τις αντίστοιχες του 1994.

Οπωσδήποτε, τα προβλήματα τα οφειλόμενα στην επιλογή των δικαιούχων περιοχών αντιμετωπίζονται στο εξής πριν από την υποβολή των προγραμμάτων (βλέπε προηγούμενες παρατηρήσεις που αφορούν τα σημεία 11 έως 16) και δεν θα ανακύψουν πλέον στην περίπτωση της πρωτοβουλίας URBAN ΙΙ.

22. (βλέπε σημείο 61)

23. Η Επιτροπή συμφωνεί ότι η προθεσμία των τεσσάρων μηνών για την προετοιμασία της πρώτης γενιάς των προγραμμάτων της πρωτοβουλίας URBAN κατά το 1994, απεδείχθη σε ορισμένες περιπτώσεις ανεπαρκής. Η Επιτροπή συμμερίζεται την άποψη του Ελεγκτικού Συνεδρίου ότι η κατάσταση βελτιώθηκε για προγράμματα που είχαν έναρξη μετά το 1996. Η προβλεπόμενη προθεσμία υποβολής των προγραμμάτων URBAN για την περίοδο 2000-2006 παρατάθηκε έως έξι μήνες.

Μεταξύ των αιτίων που αναφέρει το Ελεγκτικό Συνέδριο, πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι ένα σημαντικό πρόβλημα συνίσταται στην έλλειψη αξιόπιστων στοιχείων στατιστικού ή κοινωνικοοικονομικού χαρακτήρα για τις συγκεκριμένες περιοχές. Το πρόβλημα αυτό δεν θα καταστεί δυνατό να επιλυθεί ικανοποιητικά βραχυπρόθεσμα. Εντούτοις, η Επιτροπή αποδέχεται την πρόταση του Ελεγκτικού Συνεδρίου (σημείο 71 του σχεδίου έκθεσης) να εξακολουθήσουν οι προσπάθειες που άρχισαν να καταβάλλονται στο πλαίσιο του αστικού ελέγχου ("Audit urbain"), έτσι ώστε να βελτιωθούν οι γνώσεις και τα στατιστικά στοιχεία σε τοπική κλίμακα.

Εξάλλου, η Επιτροπή θα καλέσει τους αρμοδίους για την προετοιμασία των προγραμμάτων URBAN ΙΙ, να καταρτίσουν, στο μέτρο του δυνατού, ένα ενιαίο πίνακα με τους άξονες προτεραιότητας που θα διευκόλυνε ένα συνεκτικό σύστημα παρακολούθησης, συμπεριλαμβανομένου του περιορισμένου αριθμού κοινών δεικτών που θα μπορούσαν να αποδειχθούν ιδιαίτερα χρήσιμοι σε σχέση με μια συνεκτική και ομοιογενή αξιολόγηση των προγραμμάτων.

24. Εναπόκειτο στα κράτη μέλη να προτείνουν επιχειρησιακά προγράμματα(3), δεδομένου ότι τα κράτη μέλη έχουν τη δυνατότητα επιλογής μεταξύ των χωριστών προγραμμάτων κατά περιοχή ή του προγράμματος "ενός κράτους".

Οι υπηρεσίες της Επιτροπής έκριναν σε ορισμένες περιπτώσεις σκόπιμο να προσαρμόσουν τις συνήθεις διαδικασίες διαχείρισης των διαρθρωτικών ταμείων σε κάθε κράτος μέλος.

25. Το Ελεγκτικό Συνέδριο θεωρεί ότι η συνύπαρξη των δύο μεθόδων (πρόγραμμα σε εθνική κλίμακα ή κατά πόλη) απετέλεσε σε ορισμένες περιπτώσεις την αιτία καθυστερήσεων κατά την έγκριση των προγραμμάτων, καθώς και αναποτελεσματικότητας ως προς τη διαχείρισή τους. Σχετικά με το θέμα αυτό, το Ελεγκτικό Συνέδριο αναφέρει το παράδειγμα των εθνικών προγραμμάτων για τα οποία αρκεί μια μόνο πόλη να παρουσιάζει καθυστέρηση για να πληγούν όλες οι υπόλοιπες, δεδομένου ότι οι δηλώσεις δαπανών είναι ενιαίες. Με βάση την κτηθείσα πείρα από την πρωτοβουλία URBAN Ι, η Επιτροπή συμμερίζεται την άποψη αυτή και κατέβαλε προσπάθειες για να αποφευχθεί το πρόβλημα αυτό στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας URBAN ΙΙ, για την οποία στις γενικές κατευθύνσεις επισημαίνεται ότι "κάθε πρόγραμμα αφορά μία αστική περιοχή και πρέπει να καταρτίζεται από τις τοπικές αρχές της συγκεκριμένης περιοχής".

Αντίθετα, ήδη από τη φάση των διαπραγματεύσεων, η Επιτροπή θα εξετάσει όλους τους τρόπους απλούστευσης και πιθανής αύξησης της αποτελεσματικότητας, επωφελούμενη από "έναν καλύτερο συντονισμό των παρεμβάσεων καθώς και μια ικανοποιητικότερη ανταλλαγή χρήσιμων πληροφοριών", ενώ υπάρχουν ενδείξεις ότι τούτο αποδεικνύεται περισσότερο στα εθνικά προγράμματα. Για παράδειγμα, και πάντοτε στο μέτρο του δυνατού, θα ενταχθούν σε ομάδες οι επιτροπές παρακολούθησης έτσι ώστε οι συνεδριάσεις τους να πραγματοποιούνται παράλληλα, θα καθοριστεί μια αρχή πληρωμής και θα εναρμονισθεί το σύστημα ελέγχου.

ΣΥΝΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΛΟΙΠΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ

27. Θα πρέπει να διευκρινισθεί το γεγονός ότι, παρά το γεγονός ότι ορισμένες πρωτοβουλίες που προβλέπονται στο πλαίσιο δράσης - όπως είναι η διυπηρεσιακή ομάδα και η ομάδα εμπειρογνωμόνων - δεν έχουν ακόμη υλοποιηθεί, οι υπηρεσίες της Επιτροπής επικεντρώνονται αντίθετα σε άλλες ενέργειες προτεραιότητας, οι οποίες ανακοινώθηκαν στο πλαίσιο δράσης. Σχετικά με το θέμα αυτό, οι δράσεις της 1(4), 8(5), 18(6) αποτέλεσαν το αντικείμενο ιδιαίτερου προβληματισμού, κατά την έγκριση από την Επιτροπή των νέων γενικών κατευθύνσεών της, όσον αφορά τον προγραμματισμό των διαρθρωτικών ταμείων για την περίοδο 2000-2006 [COM(1999) 344 τελικό της 1.7.1999].

Όπως υπογραμμίζει το Ελεγκτικό Συνέδριο στο σημείο 71 της έκθεσής του και είχε ανακοινωθεί στη δράση 23 του πλαισίου δράσης, ο αστικός έλεγχος αποτελεί ένα παράδειγμα των προσπαθειών που έχουν καταβληθεί από την Επιτροπή για τη βελτίωση της ποιότητας των συγκριτικών στοιχείων σχετικά με την κατάσταση των αστικών περιοχών και θα εξακολουθήσει σε συνεργασία με την Eurostat.

Όσον αφορά ένα άλλο σημαντικό θέμα του πλαισίου δράσης (δράση 20: "Ευαισθητοποίηση, ανταλλαγή εμπειριών και ενίσχυση των δυνατοτήτων στον τομέα της αστικής ανάπτυξης"), η Επιτροπή σχεδιάζει να δώσει στον τομέα αυτό ιδιαίτερη προτεραιότητα, χάρη στις δυνατότητες που προβλέπονται στη νέα πρωτοβουλία URBAN ΙΙ, που διαθέτει 15 εκατομμύρια ευρώ για την ανταλλαγή εμπειριών για την περίοδο 2000-2006.

29. Η δυσκολία του θέματος που αναφέρει το Ελεγκτικό Συνέδριο είναι πραγματική και αφορά το σύνολο των δράσεων της Κοινότητας, που υλοποιούνται σε ένα συγκεκριμένο γεωγραφικό πλαίσιο.

Η Επιτροπή έχει επίγνωση της εν λόγω δυσκολίας και, κατά συνέπεια, έχει προβλέψει ότι στο πλαίσιο των νέων προγραμμάτων των διαρθρωτικών ταμείων, συμπεριλαμβανομένης της νέας πρωτοβουλίας URBAN ΙΙ, το σύστημα κωδικοποίησης των δαπανών θα επιτρέπει τον προσδιορισμό εκείνων που αφορούν την αστική αναζωογόνηση, δηλαδή τις αστικές μεταφορές και τις επενδύσεις που αποσκοπούν στην αποκατάσταση αστικών περιοχών.

30. Η Επιτροπή προτίθεται να πραγματοποιήσει, σύμφωνα με τις διατάξεις του κανονισμού, αξιολογήσεις των προγραμμάτων στο πλαίσιο των στόχων αριθ. 1 και αριθ. 2, έτσι ώστε να εκτιμηθούν περισσότερο μακροπρόθεσμα οι επιπτώσεις από τις παρεμβάσεις των διαρθρωτικών ταμείων. Τούτο σημαίνει ότι οι αξιολογήσεις δεν θα ολοκληρωθούν πριν από τα τέλη του 2003. Θα περιλαμβάνουν, όπως προτείνει και το Ελεγκτικό Συνέδριο, μια εκτίμηση των επιπτώσεων του προγράμματος σε διάφορες πτυχές της πρωτοβουλίας URBAN.

31. Σε σχέση με τη χρηματοδοτική αναγκαιότητα των παρεμβάσεων στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας URBAN, θα πρέπει να υπογραμμιστεί ότι:

- η πρωτοβουλία URBAN Ι διαδραμάτισε πράγματι τον αναμενόμενο καταλυτικό ρόλο αφότου διέθεσε σημαντικά κονδύλια για τις συγκεκριμένες περιοχές, ενώ η συνολική επένδυση ανέρχεται κατά μέσο όρο σε 560 ευρώ ανά κάτοικο (γεγονός που σημαίνει ότι η εθνική και ιδιωτική συγχρηματοδότηση ήταν από οικονομική άποψη τόσο σημαντική όσο και η κοινοτική συμμετοχή),

- παρά το γεγονός ότι τα 280 ευρώ ανά κάτοικο, που διατέθηκαν κατά μέσο όρο μέσω της πρωτοβουλίας URBAN, αντιπροσωπεύουν μικρότερο συμπλήρωμα σε σχέση με τα 1000 ευρώ που χορηγήθηκαν στις 66 πόλεις στο πλαίσιο του στόχου αριθ. 1, είναι αληθές ότι για τις 33 πόλεις του στόχου αριθ. 2, το ποσό αυτό είναι της ίδιας τάξεως με εκείνο που χορηγήθηκε από τα ΚΠΣ/ΕΕΠ και ότι για τις πόλεις εκτός των στόχων αριθ. 1 και αριθ. 2, το ποσό αυτό αντιπροσώπευε τη μοναδική παρέμβαση, επικεντρωμένη σε μια συνοικία που δεν ενισχύθηκε από τα διαρθρωτικά ταμεία.

32. Θα πρέπει να επισημανθεί το γεγονός ότι ο πρωταρχικός στόχος της πρωτοβουλίας URBAN δεν περιορίζεται στη συσσώρευση ενός χρηματοδοτικού ποσού, συμπληρωματικού σε σχέση με τις κατανομές που εγκρίθηκαν από τον προγραμματισμό των διαρθρωτικών ταμείων για τους στόχους αριθ. 1 και αριθ. 2. Η πραγματική προστιθέμενη αξία της συνίσταται στο να καταστήσει την εταιρική σχέση γειτνίασης και τη συμμετοχή των κατοίκων, ως τον άξονα γύρω από τον οποίο δύναται να επιτευχθεί η αναζωογόνηση των συγκεκριμένων περιοχών. Παρά το γεγονός ότι η εν λόγω μέθοδος δεν αποκλείεται από τους γενικούς κανόνες των παρεμβάσεων των διαρθρωτικών ταμείων, το Ελεγκτικό Συνέδριο αναγνωρίζει ότι "... η συμμετοχή των τοπικών αρχών στις περιφερειακές παρεμβάσεις των διαρθρωτικών ταμείων για την τοπική ανάπτυξη είναι, για την πλειοψηφία χωρών, μικρής σημασίας. Η πρωτοβουλία URBAN διευκόλυνε την πρόσβαση των τοπικών αρχών στην κοινοτική συγχρηματοδότηση".

33. Η Επιτροπή θεωρεί ότι σε όλα τα προγράμματα που εγκρίθηκαν στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας URBAN λαμβάνονται υπόψη και άλλοι υφιστάμενοι μηχανισμοί στον τομέα της αστικής αναζωογόνησης σε εθνική κλίμακα.

Τούτο δεν είναι δυνατόν ωστόσο να συνεπάγεται ότι ο βαθμός ολοκλήρωσής τους θα είναι ενιαίος σε όλα τα κράτη μέλη, δεδομένου ότι, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, η σχετική απόφαση αποτελεί αρμοδιότητα κάθε κράτους μέλους.

Ιταλία: Η επιλογή των πόλεων που συμμετέχουν σε παρεμβάσεις που πρόκειται να υλοποιηθούν, στο πλαίσιο του προγράμματος κοινοτικής πρωτοβουλίας URBAN για την Ιταλία, πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο εταιρικής σχέσης με τις αρμόδιες εθνικές αρχές, όπως την υπηρεσία για τις αστικές περιοχές, τα Υπουργεία Περιβάλλοντος, Βιομηχανίας, Εσωτερικών, Δημοσίων Έργων, Εργασίας κ.λπ. και οπωσδήποτε με τη συμμετοχή δημοτικών και περιφερειακών διοικήσεων. Η μέθοδος αυτή επέτρεψε τη χάραξη μιας στρατηγικής για τον αστικό χώρο, σε εθνική κλίμακα.

Ηνωμένο Βασίλειο: Υπήρξε πράγματι κάποιος βαθμός αλληλεπικάλυψης μεταξύ της πρωτοβουλίας URBAN και ορισμένων εθνικών προγραμμάτων (δηλαδή του SRB ή του "City Challenge"). Τούτο οφείλετο στην επιλογή των αρχών του Ηνωμένου Βασιλείου, καθώς και στο γεγονός ότι το SRB χρησιμοποιείται ως ταμείο συγχρηματοδότησης για τα προγράμματα URBAN. Εντούτοις, υπήρχαν ορισμένες διαφορές μεταξύ της πρωτοβουλίας URBAN και των προγραμμάτων του Ηνωμένου Βασιλείου, από άποψη πεδίου δράσεως και κριτηρίων επιλογής.

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ

Σε επίπεδο λήψης αποφάσεων

34. Η Επιτροπή εκτιμά ότι η επικουρικότητα υπήρξε μια βασική αρχή της πρωτοβουλίας URBAN, τόσο σε σχέση με την προετοιμασία των προγραμμάτων όσο και κατά την υλοποίησή τους.

35. Ο τρόπος συμμετοχής στο πλαίσιο των επιτροπών παρακολούθησης δύναται να διαφέρει, η αρμοδιότητα όμως επιλογής των έργων ανήκει πάντοτε στα κράτη μέλη.

Όσον αφορά τη συμμετοχή της Επιτροπής (στην Ισπαν