it it ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρυξέλλες, 28.06.1995 
COM(95) 306 τελικό 
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 
ΟΙ ΣΧΕΣΕΙΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΉΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΒΑΣ 

ΟΙ ΣΧΕΣΕΙΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΒΑΣ 
(ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ 
ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ) 
Με την παρούσα ανακοίνωσης επιδιώκεται να παρουσιαστούν συνοπτικά αφενός οι λόγοι 
για τους οποίους η ειρηνική και επιτυχημένη μετάβαση της Κούβας στην οικονομία 
αγοράς και την πολιτική πολυφωνία προϋποθέτει κατ'ανάγκη την απόκτηση νέων 
ερεισμάτων σε διεθνές και περιφερειακό επίπεδο και αφετέρου ο κινητήριος ρόλος που θα 
μπορούσε να διαδραματίσει η ΕΕ, δεδομένης της ιδιαίτερης βαρύτητας της, στο πλαίσιο 
αυτής της προοπτικής. 
Η κατάσταση στην Κούβα μεταβλήθηκε άρδην μετά το 1989 λόγω της διάλυσης της 
ΚΟΜΕΚΟΝ, η οποία σήμανε την εξάλειψη του μοναδικού διεθνούς ερείσματος της χώρας. 
Ήδη έχουν επιτελεστεί ορισμένες οικονομικές μεταρρυθμίσεις, ενώ άλλες έχουν 
εξαγγελθεί. 
Το άνοιγμα όλων των τομέων της ζωής της Κούβας στον εξωτερικό κόσμο, έστω και αν 
επέλθει σταδιακά, θα έχει έντονο αντίκτυπο όσον αφορά τις κοινωνικές μεταβολές. Η 
πολιτική της ΕΕ οφείλει να βασίζεται, όπως και σε άλλες περιπτώσεις, στην ακλόνητη 
πεποίθηση ότι τα δικαιώματα του ανθρώπου είναι καλύτερα κατανοητά και 
προστατεύονται πληρέστερα στις κοινωνίες όπου έχει επιτευχθεί η ελεύθερη κυκλοφορία 
των αγαθών, των ενενδύσεων, των προσώπων και των ιδεών. Εφόσον η Κούβα τηρεί την 
πολιτική ανοίγματος στον κόσμο που εγκαινίασε, η ΕΕ θα πρέπει να καταβάλλει κάθε 
προσπάθεια προκειμένου να ενισχύσει αυτήν την τάση. Για τον λόγο αυτό η ΕΕ οφείλει να 
ενθαρρύνει την ενεργό συμμετοχή της Κούβας στη διεθνή κοινότητα σε όλους τους τομείς, 
είτε πρόκειται για την πολιτική είτε για την οικονομία, και να ενθαρρύνει το άνοιγμα της 
χώρας στον διάλογο. 
Η παρούσα ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό 
Κοινοβούλιο αποτελεί έναν προβληματισμό που αφορά: 
την οικονομική και πολιτική κατάσταση στην Κούβα 
τις σχέσεις μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Κούβας 
πρόταση της Επιτροπής με σκοπό την καθιέρωση διαλόγου μεταξύ της Ευρωπαϊκής 
Ένωσης και της Κούβας. 
Ι. Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΚΟΥΒΑ 
Α) ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ 
α) Εξέλιξη από το 1989 μέχρι σήμερα και μεταρρυθμίσεις που έχουν ήδη εγκριθεί 
Η διάλυση της ΚΟΜΕΚΟΝ το 1989 σήμανε για την Κούβα τη ρήξη με το μοναδικό 
διεθνές έρεισμα της. Η Κούβα έχανε συγχρόνως τον κυριότερο προμηθευτή και τον 
μεγαλύτερο πελάτης της. 
Αντίθετα με την επικρατούσα αντίληψη και παρά την τρομερή κρίση που ακολούθησε 
(για παράδειγμα, οι εισαγωγές και οι εξαγωγές της Κούβας το 1993 ήταν σχεδόν 
τέσσερις φορές λιγότερες απ'ό,τι το 1989), η εξαφάνιση του κομμουνιστικού μπλοκ 
δεν επέφερε την πτώση του κουβανικού καθεστώτος. 
Αυτή η "απρόσμενη" επιβίωση του συστήματος μπορεί να αποδοθεί, μεταξύ άλλων, 
στους ακόλουθους παράγοντες: 
- Μεγάλο μέρος του πληθυσμού φοβήθηκε την επάνοδο σε έναν 
"σκληρό"καπιταλισμό μέσω της ανεξέλεγκτης οικονομικής μετάβασης 
(κατευθυνόμενης από κεφάλαια με προέλευση το Μαϊάμι), ο οποίος κατά τους 
Κουβανούς θα μπορούσε να επιφέρει απώλεια της εθνικής κυριαρχίας ή ακόμη 
και της εθνικής ταυτότητας. 
- Εμφανίστηκε μία ομάδα μεταρρυθμιστών, που φαίνεται ότι επεκτείνει και 
ενισχύει όλο και περισσότερο τις θέσεις της. 
- Με πρωτοβουλία αυτών των μεταρρυθμιστών, υιοθετήθηκε μία σειρά 
οικονομικών μεταρρυθμίσεων, περιορισμένων και ανεπαρκών είναι αλήθεια, 
αλλά οι οποίες αποσκοπούν στην εξυγίανση της οικονομίας και στο άνοιγμα στον 
υπόλοιπο κόσμο, καθώς και στη δημιουργία ενός χώρου για την ανάληψη 
ιδιωτικής πρωτοβουλίας. Ορισμένες από αυτές τις μεταρρυθμίσεις, όπως οι 
ελεύθερες γεωργικές αγορές ή η κατοχή συναλλάγματος, φαίνεται ότι 
υιοθετήθηκαν για να σχηματιστεί το υπόβαθρο μελλοντικών μεταρρυθμίσεων (στο 
παράρτημα Α παρατίθεται περιγραφή των κυριότερων μεταρρυθμίσεων). 
Αυτές οι στοχοθετημένες μεταρρυθμίσεις φαίνεται ότι έχουν ήδη απτά αποτελέσματα. 
Έτσι, η ισοδυναμία του κουβανικού πέσο προς το δολάριο ΗΠΑ, η οποία τον Ιούλιο 
του 1994 ήταν στην μαύρη αγορά 130 πέσος προς 1 δολάριο, βελτιώθηκε και 
ανέρχεται σήμερα σε 30 προς 1. 
Τα πλέον πρόσφατα στοιχεία και οι αντίστοιχες εκτιμήσεις δείχνουν ακόμη ότι η 
κουβανική οικονομία παρουσιάζει ελαφρά ανάκαμψη. 
Παρόλα αυτά η κρίση που πυροδοτήθηκε το 1989 επηρέασε βαθιά τη λειτουργία των 
συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης και εκπαίδευσης, που είχε κατορθώσει να 
δημιουργήσει η Κούβα. Ωστόσο, οι κουβανικές αρχές θεωρούν πρωτίστης σημασίας 
τη διατήρηση του υψηλότερου δυνατού επιπέδου δημόσιας υγείας και εκπαίδευσης. 
β) Εξαγγελθείσες οικονομικές μεταρρυθμίσεις 
Για το φετινό καλοκαίρι εξαγγέλθηκαν ορισμένες σημαντικές μεταρρυθμίσεις: 
- Μεταρρύθμιση της νομοθεσίας για τις ξένες επενδύσεις. 
Η νέα νομοθεσία θα προβλέπει κυρίως την απλούστευση του συνόλου των 
διοικητικών διατυπώσεων που διέπουν τις ξένες επενδύσεις, τη δυνατότητα 
ελέγχου κατά 100% από τον ξένο επενδυτή στους περισσότερους τομείς, 
ελευθέρωση των συνθηκών εργασίας του κουβανικού προσωπικού κ.λπ. 
- Διεύρυνση της νομοθεσίας "el trabajo por cuenta propria" (ελεύθεροι επαγγελματίες 
με δραστηριότητες μικρής κλίμακας). 
Τον Ιούλιο του 1993 επετράπη δια νόμου στους Κουβανούς η άσκηση ορισμένων 
ελεύθερων επαγγελμάτων "για ίδιο λογαριασμό" (η ρύθμιση αφορά περίπου 100 
επαγγέλματα). Με τη διεύρυνση του εν λόγω νόμου θα επιτραπεί η άσκηση και 
άλλων επαγγελμάτων, αλλά κυρίως θα επιτραπεί η πρόσβαση σε αυτά των 
αποφοίτων της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (τους οποίους εξαιρούσε μέχρι σήμερα 
ο συγκεκριμένος νόμος). 
- Έναρξη εκτεταμένου προγράμματος αναδιάρθρωσης των επιχειρήσεων. 
Η αναδιάρθρωση θα συνεπάγεται την ιδιωτικοποίηση επιχειρήσεων (όσων είναι 
δυνατόν να προσελκύσουν μετοχικά κεφάλαια κατά πλειοψηφία από το 
εξωτερικό), την "αυτονόμηση" της πλειονότητας των επιχειρήσεων και την 
οριστική παύση λειτουργίας εκείνων, για τις οποίες δεν υπάρχουν ελπίδες 
αποδοτικότητας. Ανώτατοι κουβανοί αξιωματούχοι προειδοποίησαν τον 
πληθυσμό ότι αυτή η αναδιάρθρωση θα έχει ως συνέπεια την απόλυση περίπου 
500.000 εργαζομένων, οι οποίοι θα πρέπει να προσπαθήσουν να επανενταχθούν 
στην αγορά εργασίας κατά κύριο λόγο με την ανάπτυξη ιδιωτικής πρωτοβουλίας. 
Μία τέτοια διαδικασία μετάβασης απαιτεί σημαντικές θυσίες εκ μέρους του 
πληθυσμού και δεν αποκλείεται η εκδήλωση κάποιας κοινωνικής δυσαρέσκειας. 
Β. Η ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΟΥ 
ΑΝΘΡΩΠΟΥ 
Το κουβανικό καθεστώς εξακολουθεί να μην πληροί τα κριτήρια δημοκρατικότητας 
τόσο σε θεσμικό και συνταγματικό επίπεδο όσο και σε επίπεδο θεμελιωδών 
ελευθεριών (δικαιώματα του συνεταιρίζεσθαι, του λόγου, της έκφρασης και της 
γνώμης). 
Σε πολλές σχετικές εκθέσεις, οι πρέσβεις των κρατών μελών αναφέρονται στην 
κατάσταση των πολιτικών κρατουμένων στην Κούβα. Αυτή τη στιγμή υπάρχουν 
αρκετές εκατοντάδες πολιτικών κρατουμένων, οι συνθήκες κράτησης των οποίων 
είναι ίδιες με εκείνες των κρατουμένων του κοινού ποινικού δικαίου· κατά τα 
τελευταία έτη, τα περιστατικά σωματικής κακομεταχείρισης είναι εξαιρετικά σπάνια, 
παρόλο που υπάρχουν καταγγελίες που αφορούν την άσκηση ψυχολογικών πιέσεων ή 
δίκες κατευθυνόμενες και συνοπτικές. 
Πέρα από το ειδικό πρόβλημα των κρατουμένων συνείδησης, ας σημειωθούν τα εξής: 
η Κούβα δεν έχει κυρώσει τα μείζονα διεθνή κείμενα σχετικά με τα δικαιώματα 
του ανθρώπου· 
το καθεστώς Κάστρο εξακολουθεί να ασκεί σημαντικό έλεγχο στον πληθυσμό· 
εντούτοις, αυτός ο έλεγχος αρχίζει ήδη να μετριάζεται από το οικονομικό 
άνοιγμα· 
η καταστολή αποσκοπεί μάλλον στην αποτροπή της εμφάνισης οργανωμένης 
αντιπολίτευσης. 
Κατά την πρόσφατη επίσκεψη του στη Γαλλία (στις 15 του παρελθόντος Μαρτίου), ο 
Φιντέλ Κάστρο δέχθηκε να οργανωθεί "αποστολή πληροφόρησης σχετικά με την 
κατάσταση των πολιτικών κρατουμένων" από τη ΜΚΟ "France-Libertés". 
Αυτή η αποστολή, αποτελούμενη από ανώτερα στελέχη της οργάνωσης "France-
Libertés", της Διεθνούς Ομοσπονδίας Ενώσεων για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, 
των "Ιατρών Χωρίς Σύνορα" και της οργάνωσης "Human Rights Watch/Americas", 
παρέμεινε στην Κούβα από τις 28 Απριλίου μέχρι τις 5 του παρελθόντος Μαΐου και 
είχε την ευκαιρία να συνομιλήσει με 24 πολιτικούς κρατουμένους που είχε επιλέξει η 
ίδια. 
Η αποστολή εξέφρασε την λύπη της για το γεγονός ότι οι κρατούμενοι συνείδησης 
διαβιούν μαζί με εκείνους του κοινού ποινικού δικαίου και διαπιστώνει ότι οι ποινές 
που τους επιβλήθηκαν είναι ιδιαίτερα βαριές και ότι ορισμένες δίκες διεξήχθησαν 
συνοπτικά. Αντιθέτως, κανείς από τους κρατουμένους που επισκέφθηκε η αποστολή 
δεν είχε υποστεί σωματική κακομεταχείριση κατά την ανάκριση (αντιθέτως 
κατήγγειλαν την άσκηση ηθικής πίεσης, ιδίως μέσω της απομόνωσης). 
Η αποστολή συζήτησε επί μακρόν με τον Φιντέλ Κάστρο και του πρότεινε να 
συνεχίσει το έργο της στην Κούβα σε συνεργασία με τις αρχές. 
Μετά την αποστολή αυτή, πολλοί πολιτικοί κρατούμενοι αφέθησαν ελεύθεροι· μεταξύ 
αυτών και ο κ. Sebastian Arcos, ιδρυτής της "Comité pro Derechos Humanos de Cuba". 
Καθώς ο κ. Arcos θεωρείται ηγετική μορφή, η άνευ όρων απελευθέρωση του 
ερμηνεύθηκε ως μια πρώτη ένδειξη για την αποδοχή κάποιου βαθμού εσωτερικής 
αντιπολίτευσης. 
Σημειώνεται επίσης με ενδιαφέρον η εμφάνιση στην Κούβα κατά τα τελευταία έτη 
μεγάλου αριθμού ΜΚΟ. Αν και στη μεγάλη πλειονότητα τους αποτελούν σαφώς 
επεκτάσεις της διοίκησης (και δεν ανταποκρίνονται, ως εκ τούτου, στην ευρωπαϊκή 
έννοια της ΜΚΟ), ορισμένες από αυτές πέτυχαν όντως να διανοίξουν έναν χώρο 
ελευθερίας και μπορεί, κατά συνέπεια, να θεωρηθούν ως οι πρώτες, ακόμη 
εύθραυστες, εκφάνσεις μιας κοινωνίας πολιτών. 
Ακόμη πιο πρόσφατα, ο κ. Gutierrez Menoyo, εξόριστος στο Μαϊάμι αφού εξέτισε 22 
χρόνια σε κουβανική φυλακή και ηγέτης της αντιπολιτευτικής κίνησης "Cambio 
Cubano", μετέβη στην Αβάνα προκειμένου να συμμετάσχει σε σεμινάριο σχετικά με τη 
συμμετοχική δημοκρατία, στο οποίο συμμετείχαν επίσης εκπρόσωποι της κουβανικής 
κυβέρνησης. Μετά τη συνάντηση του με τον Πρόεδρο Φιντέλ Κάστρο, ο κ. Gutierrez 
Menoyo δήλωσε ότι το γεγονός της διοργάνωσης αυτού του σεμιναρίου στην Κούβα 
αποτελούσε κίνηση πολιτικού ανοίγματος του καθεστώτος. 
Π. ΟΙ ΣΧΕΣΕΙΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΚΟΥΒΑΣ 
α) Εισαγωγή 
Η Κούβα είναι σήμερα η μόνη χώρα της Λατινικής Αμερικής με την οποία η 
Ευρωπαϊκή Κοινότητα δεν έχει συνάψει συμφωνία συνεργασίας. Ωστόσο, το εμπόριο 
μεταξύ των δύο μερών είναι ελεύθερο (εξάλλου η Κούβα υπάγεται στο ΣΠΊ) και αυτά 
διατηρούν κανονικές διπλωματικές σχέσεις (11 κράτη μέλη έχουν πρέσβεις που 
κατοικούν μονίμως στην Κούβα, ενώ η Επιτροπή εκπροσωπείται στη χώρα αυτή από 
τον επικεφαλής της αντιπροσωπίας της στο Μεξικό). 
β) Το Συμβούλιο 
Το Συμβούλιο συζήτησε επανειλημμένα κατά τα τρία τελευταία έτη την κατάσταση 
στην Κούβα, ιδίως βάσει των εκθέσεων που συνέτασσαν οι πρέσβεις των κρατών 
μελών. 
Κατά τις εν λόγω συζητήσεις, προέκυψε ότι η έννοια των σχέσεων με την Κούβα 
πρέπει να λαμβάνει υπόψη την εξέλιξη της διαδικασίας μετάβασης. 
γ) Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καθόρισε τη θέση του έναντι της Κούβας σε δύο 
ψηφίσματα. 
Στο ψήφισμα της 15ης Σεπτεμβρίου 1993, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καταδικάζει 
τον νόμο Torricelli (αμερικανικός νόμος που εφαρμόζεται εκτός της επικράτειας της 
χώρας, αποσκοπεί στην ενίσχυση του εμπορικού αποκλεισμού και ψηφίστηκε το 
1992), υπογραμμίζει την ανησυχία του για τον καλύτερο σεβασμό των δικαιωμάτων 
του ανθρώπου στην Κούβα και καλεί την Ευρωπαϊκή Ένωση και την Κού]βα να 
εντείνουν τον μεταξύ τους πολιτικό, οικονομικό και πολιτιστικό διάλογο, για να 
μπορέσουν να καταλήξουν, το συντομότερο δυνατόν, στη σύναψη συμφωνίας 
συνεργασίας. Καλεί, επίσης, την Επιτροπή να εφαρμόσει αμέσως δράσεις 
οικονομικής συνεργασίας, που θα συμβάλουν στο οικονομικό άνοιγμα της νήσου. 
Στο ψήφισμα της 29ης Σεπτεμβρίου 1994, που εντάσσεται στο πλαίσιο της κρίσης των 
"balseros", το ΕΚ υπενθυμίζει την ανάγκη εξέλιξης στην Κούβα, χαιρετίζει τις πρώτες 
επαφές με τους εξορίστους και καλεί τις Ηνωμένες πολιτείες να άρουν τον 
αποκλεισμό, για να μην προκαλέσουν κοινωνική έκρηξη. Καλεί την ΕΕ να 
συμπεριλάβει πληρέστερα την Κούβα στα προγράμματα συνεργασίας πού εφαρμόζει 
στην περιοχή και να "αρχίσει χωρίς καθυστέρηση διαπραγματεύσεις με την κουβανική 
κυβέρνηση, με στόχο τη σύναψη συμφωνίας πλαισίου για τη συνεργασία". 
Από αυτά τα δύο ψηφίσματα συνάγεται το συμπέρασμα ότι το Ευρωπαϊκό 
Κοινοβούλιο θεωρεί ότι η ειρηνική και επιτυχημένη μετάβαση της Κούβας στην 
οικονομία αγοράς και την πολιτική πολυφωνία απαιτεί την ανάληψη ενεργού ρόλου 
εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που θα επιτρέψει να δημιουργηθούν οι συνθήκες 
για τη διεθνή επανένταξη της Κούβας. 
δ) Τα κράτη μέλη 
Σε διμερές επίπεδο, τα περισσότερα κράτη μέλη διατηρούν εκτεταμένες οικονομικές 
σχέσεις με την Κούβα και προσπαθούν να βοηθήσουν τις επιχειρήσεις τους 
προκειμένου αυτές να εγκατασταθούν στην κουβανική αγορά (αποστολές 
επιχειρηματιών, συμφωνίες προστασίας των επενδύσεων, εξαγωγικές πιστώσεις 
κ.λπ.). 
Έτσι, πολλές από τις περίπου 200 "μεικτές επιχειρήσεις" που συστήθηκαν στην 
Κούβα κατά τα τελευταία έτη οφείλονται σε πρωτοβουλία ευρωπαϊκών επιχειρήσεων. 
Στο παράρτημα Γ παρατίθεται πίνακας των κυριότερων διεθνών συμφωνιών που 
συνήψε η Κούβα με τα κράτη μέλη, καθώς και κατάσταση των πλέον πρόσφατων 
επισκέψεων ή αποστολών πολιτικού ή οικονομικού χαρακτήρα που 
πραγματοποίησαν στην Κούβα εκπρόσωποι των κρατών μελών ή ορισμένων 
ιδιωτικών οργανισμών. 
ε) Η κοινοτική δράση : ανθρωπιστική βοήθεια και στοχοθετημένες δράσεις με 
σκοπό τη στήριξη των μεταρρυθμίσεων 
Πριν από το 1993, η συνεργασία με την Κούβα ήταν πρακτικώς ανύπαρκτη (μόνον 
μία έμμεση και περιορισμένη συνεισφορά ανθρωπιστικής βοήθειας μέσω του 
Παγκόσμιου Επισιτιστικού Προγράμματος). 
Από το 1993, η Επιτροπή βασιζόμενη κυρίως στα αποτελέσματα των συσκέψεων των 
κρατών μελών στο πλαίσιο της Πολιτικής Συνεργασίας, καθώς και στο πνεύμα των 
προαναφερθέντων ψηφισμάτων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, καθιέρωσε αφενός 
πρόγραμμα ανθρωπιστικής συνδρομής και αφετέρου ορισμένες στοχοθετημένες 
δράσεις που ανταποκρίνονται στις ιδιαιτερότητες της κατάστασης στην Κούβα και 
αποσκοπούν στη στήριξη ορισμένων μεταρρυθμίσεων. 
Οι δράσεις ανθρωπιστικής ενίσχυσης εκτελούνται μέσω της Υπηρεσίας 
Ανθρωπιστικής Βοήθειας της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (ECHO). Στόχος της βοήθειας 
είναι να συνδράμει τα πλέον ευάλωτα στρώματα του πληθυσμού της χώρας (ασθενείς, 
γυναίκες, παιδιά, ηλικιωμένους). Η διάθεση της βοήθειας πραγματοποείται απευθείας 
από ευρωπαϊκές ΜΚΟ που έχουν επιφορτισθεί με την εκτέλεση, από την αρχή ως το 
τέλος, των σχεδίων που εγκρίνει η Επιτροπή. Το Ευρωπα'άό Κοινοβούλιο έχει 
εκφρασθεί επανειλημμένα υπέρ αυτής της ανθρωπιστικής συνδρομής, της οποίας την 
αποτελεσματικότητα εξήραν οι ίδιοι οι πρέσβεις των κρατών μελών στην Αβάνα κατά 
την πρόσφατη επίσκεψη στην Κούβα της αρμόδιας για την ανθρωπιστική βοήθεια 
Επιτρόπου. 
Κατά το 1993 διατέθηκε για τον πληθυσμό της Κούβας ανθρωπιστική βοήθεια 
συνολικού ποσού 5 εκατ. ECU. Κατά το 1994 η αντίστοιχη βοήθεια ανήλθε σε 14 εκατ. 
ECU. Όλες οι πραγματογνωμοσύνες και οι γνωμοδοτήσεις, ιδίως δε εκείνες των 
πρέσβεων των κρατών μελών στην Κούβα, τονίζουν ότι αυτή η ανθρωπιστική 
συνδρομή θα πρέπει να συνεχιστεί, αν μάλιστα ληφθεί υπόψη η κοινωνικοοικονομική 
κατάσταση της νήσου. Το ύψος της ανθρωπιστικής συνδρομής για το 1995 αναμένεται 
ότι θα ανέλθει σε ποσό ίσο με εκείνο του 1994., 
Όσον αφορά τις στοχοθετημένες δράσεις συνεργασίας, στην αρχή καταβλήθηκαν 
προσπάθειες να εκτελεστούν ορισμένες δράσεις μέσω ευρωπαίων ΜΚΟ (η παρουσία 
των οποίων αποτελεί πραγματικό οξυγόνο για την κουβανική κοινωνία και συντηρεί 
τα σπέρματα μιας κοινωνίας πολιτών). Το 1994, τα σχέδια των ΜΚΟ 
χρηματοδοτήθηκαν με συνολικό ποσό 2,5 εκατ. ECU· αυτό το ποσό θα πρέπει να 
διατηρηθεί κατά το 1995. 
Εξάλλου, εφαρμόστηκαν επίσης ορισμένες μεμονωμένες δράσεις οικονομικής 
συνεργασίας, που αποσκοπούν στη στήριξη των μεταρρυθμίσεων. Για παράδειγμα, το 
"πρόγραμμα κατάρτισης για προϊσταμένους επιχειρήσεων με αντικείμενο την 
οικονομία αγοράς", που θα εγκαινιαστεί στις αρχές του προσεχούς Οκτωβρίου, θα 
καταστήσει δυνατή τη χορήγηση μεταπτυχιακού τίτλου στους αντίστοιχους τομείς σε 
120 Κουβανούς. Ας αναφερθεί ακόμη το εβδομαδιαίο τηλεοπτικό πρόγραμμα "Ο 
χώρος της Ευρώπης", που περιλαμβάνει μία ευρωπαϊκή κινηματογραφική ταινία και 
συνοπτική παρουσίαση της επικαιρότητας της εβδομάδας (κανάλι Euronews). Αυτή η 
συνεργασία αυξήθηκε από τα 500.000 ECU το 1994 σε περίπου 5 εκατ. ECU κατά το 
τρέχον έτος. Εξάλλου, το ΕΚ δημιούργησε δύο ειδικά κονδύλια στον προϋπολογισμό 
("MME Κούβα" και "ΜΚΟ Κούβα"). 
Ένα πρότυπο πρόγραμμα διαρθρωτικής επισιτιστικής βοήθειας (στήριξη της 
ανάκαμψης ορισμένων γεωργικών τομέων) θα μπορούσε να εφαρμοστεί εντός των 
προσεχών μηνών. 
III. ΟΙ ΣΧΕΣΕΙΣ ΊΤΙΣ ΚΟΥΒΑΣ ΜΕ ΤΟΥΣ ΛΜΕΣΟΥΣ ΓΕΙΤΟΝΕΣ ΤΗΣ 
«) Οι ΙΙνωμένε ς Πολιτείες 
Οι σχέσεις μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κούβας εξελίσσονται αργά, 
αλλά παραμένουν αντικείμενο αντιπαραθέσεων στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ορισμένοι 
υποστηρίζουν ότι η οικονομική μετανάστευση μπορεί να επιβραδυνθεί και η 
οικονομική μεταρρύθμιση να επιταχυνθεί με μιαν εποικοδομητική δέσμευση. Από την 
άλλη πλευρά, το νομοσχέδιο "Cuban Liberty and Democracy Solidarity Act of 1995" 
(νομοσχέδιο "Helms-Burton") ακολουθεί πολιτική αντιπαράθεσης και απομόνωσης. Η 
ΕΕ εξέφρασε ρητώς τις βασικές αντιρρήσεις της για το συγκεκριμένο νομοσχέδιο. 
Ο αμερικανικός αποκλεισμός δεν διευκολύνει την ταχεία και ασφαλή μετάβαση της 
Κούβας προς την οικονομία της αγοράς και την πολυφωνία. Το ανοικτό εμπόριο 
μεταξύ της Κούβας και των ΗΠΑ θα πολλαπλασίαζε τις καθημερινές επαφές και 
χωρίς αμφιβολία θα διευκόλυνε τη μετάβαση του καθεστώτος. 
Ο αποκλεισμός ακινητοποιεί την κο\)βανική μεταρρυθμιστική διαδικασία. Το 
νομοσχέδιο "Helms-Burton" απλώς επιδεινώνει την κατάσταση. Το εν λόγω 
νομοσχέδιο ακόμη ευρίσκεται υπό μελέτη, αλλά αν εγκριθούν παρόμοιες διατάξεις, 
τα αποτελέσματα θα είναι τα εξής1: 
Μονομερής διεθνοποίηση του αποκλεισμού (πρόκειται για όλες τις διατάξεις που 
εφαρμόζονται εκτός της αμερικανικής επικράτειας με στόχο να αποτρέψουν τις 
επιχειρήσεις των τρίτων κρατών από τις συναλλαγές με την Κούβα). 
- Διόγκωση της διένεξης ΗΠΛ-Κούβας σχετικά με τις απαλλοτριώσεις των 
περιουσιών των Αμερικανών υπηκόων και των εξόριστων Κουβανών που 
απέκτησαν την αμερικανική υπηκοότητα. > 
Ας σημειωθεί ότι η διένεξη ΗΠΑ-Κούβας σχετικά με τις απαλλοτριώσεις είναι μέχρι 
σήμερα σαφώς καθορισμένη. Οι διεκδικήσεις ("claims") που λαμβάνονται υπόψη είναι 
εκείνες που υποβλήθηκαν, με τήρηση της δεδομένης διαδικασίας, πριν από το 1972. 
Έχουν θεωρηθεί παραδεκτές 5.911 αιτήσεις. 38 αμερικανικές επιχειρήσεις καλύπτουν 
περίπου το 86% του συνολικού ποσού που διεκδικείται από την Κούβα. Ο 
χαρακτήρας της διένεξης, που φαίνεται ότι έχει λήξει, και ο περιορισμένος αριθμός 
των διεκδικούνται καθιστούν δυνατή τη διαπραγμάτευση κράτους με κράτος 
(σημειωτέον ότι η Κούβα έχει συνάψει συμφωνίες αποζημιώσεων με τα άλλα κράτη, 
των οποίων υπήκοοι εΟίγησαν). 
Πολλές ενδείξεις οδηγούν στη σκέ\|ηι ότι οι Κουβανοί μεταρρυθμιστές δεν θα είναι σε 
θέση να επιβάλουν το αποφασιστικό ποσοτικό και ποιοτικό άλμα, παρά μόνον 
εφόσον παρασχεθούν στην Κούβα οι προϋποθέσεις για την επανένταξη της στον 
διεθνή χώρο εντός του νέου παγκόσμιου πλαισίου. 
Η σημερινή αμερικανική κυβέρνηση ευνοεί περισσότερο, αντί του νομοσχεδίου 
"Helms-Burton" μία πιο ευέλικτη πολιτική στάση όσον αφορά την Κούβα (ανοικτή 
αντίθεση σε αυτή την πρωτοβουλία, πρόσφατη συμφωνία με την Κούβα για τη 
μετανάστευση, δηλώσεις στο Κογκρέσο του κ. Γ. Κρίστοφερ, ο οποίος θεωρεί ότι για 
πρώτη φορά παρατηρούνται στην Κούβα "ελαφρές κινήσεις" προς την οικονομία της 
αγοράς, διορισμός από τον Πρόεδρο Κλίντον ειδικού αντιπροσώπου). 
Στο παράρτημα Β παρατίθεται περιγραφή του νομοσχεδίου "Helms-Burton" και εκτίθενται οι 
σχετικές διεθνείς αντιδράσεις. 
Ακόμη, ο αμερικανικός τύπος (βλ. ιδίως τους "New York Times" της 17ης Μαΐου 
1995) απηχεί το περιεχόμενο πρόσφατης εσωτερικής έκθεσης του Πενταγώνου 
σχετικά με την Κούβα (το εν λόγω έγγραφο, 300 σελίδων, έχει τίτλο "The Military and 
Transition in Cuba: Reference Guide for Policy and Crisis Management"). Στην έκθεση 
αυτή το Πεντάγωνο βεβαιώνει ότι η Κούβα έχει εισέλθει σε ιστορική διαδικασία 
μετάβασης, της οποίας ο Φιντέλ Κάστρο αποτελεί σημαντικό στοιχείο, και ότι τα 
στρατηγικά συμφέροντα των Ηνωμένων Πολιτειών επιβάλλουν τη στήριξη των εν 
εξελίξει οικονομικών και πολιτικών μεταρρυθμίσεων μάλλον και όχι την επιβολή 
κυρώσεων. Αυτή την ανάλυση φαίνεται ότι συμμερίζεται και το Εθνικό Συμβούλιο 
Ασφαλείας. 
Ας ομειωθεί επίσης η αυξανόμενη συναίνεση της αμερικανικής κοινωνίας όσον 
αφορά την αναγκαιότητα μιας θετικής προσέγγισης του κουβανικού ζητήματος. Έτσι, 
κατά τα δύο τελευταία έτη, διατέθηκε στην Κούβα μέσω των ΜΚΟ, των εκκλησιών 
και άλλων φιλανθρωπικών ιδρυμάτων συνδρομή συνολικής αξίας 65 εκατ. δολαρίων 
ΗΠΑ. 
β) Το Μεξικό 
Η Κούβα διατηρεί με το Μεξικό προνομιακή σχέση. Πολλές επισκέψεις 
πραγματοποιούνται σε πολιτικό επίπεδο και προς τις δύο κατευθύνσεις 
(υπενθυμίζεται, για παράδειγμα, ότι ο Πρόεδρος Φιντέλ Κάστρο παρίστατο στην 
τελετή αναλήψεως των καθηκόντων του προέδρου Ερνέστο Ζεντίγιο). Από την άλλη 
πλευρά, το Μεξικό έχει έντονη οικονομική παρουσία στην Κούβα. Για παράδειγμα, 
ένας σημαντικός όμιλος βιομηχανικών επιχειρήσεων εξαγόρασε πρόσφατα το 50% 
του μετοχικού κεφαλαίου της εταιρίας Telefonica Cubana. Τις δύο χώρες συνδέουν 
πολλές διμερείς συμφωνίες (ορισμένες συμφωνίες αφορούν ειδικότερα τον 
εφοδιασμό με πετρέλαιο.) 
γ) Ο Καναδάς 
Όσον αφορά τον Καναδά, διαπιστώθηκε πρόσφατα εντατικοποίηση των σχέσεων του 
με την Κούβα. Τελευταίως, ο Πρόεδρος της Εθνοσυνέλευσης της Κούβας κ. Ricardo 
Alarcon και ο υπουργός Εξωτερικών της χώρας κ. Roberto Robaina μετέβησαν σε 
επίσημη επίσκεψη στον Καναδά. 
Η Καναδή υφυπουργός Εξ(οτερικών μετέβη πρόσφατα στην Κούβα. Ο Καναδάς 
επανέλαβε πρόσφατα την αναπτυξιακή συνεργασία του με την Κούβα και επί του 
παρόντος επεξεργάζεται τα πρώτα σχέδια των ΜΚΟ του. Οι καναδικές επιχειρήσεις 
έχουν έντονη οικονομική παρουσία στην Κούβα. Οι δύο χώρες μονογράφησαν 
πρόσφατα συμφωνία για την προστασία και την προώθηση των επενδύσεων. 
δ) H CARICOM 
Τον Απρίλιο του 1993 και παρά τις πιέσεις που ασκούσαν ορισμένοι αμερικανικοί 
πολιτικοί φορείς, συγκροτήθηκε Μεικτή Επιτροπή Κούβας-CARICOM, με 
αντικείμενο τη συζήτηση ζητημάτων κοινού ενδιαφέροντος και την εξέταση 
ενδεχόμενων κοινών δράσεων. 
Επιπλέον, η CARICOM υποστήριξε ιδιαίτερα Την υποψηφιότητα της Κούβας για 
προσχώρηση ως πλήρες μέλος στην Ένωση των Κρατών της Καραϊβικής (AEC). 
Η εν λόγω Μεικτή Επιτροπή θεώρησε, ειδικότερα, ότι θα ήταν σκόπιμο να συμμετέχει 
η Κούβα (ιδίως παρέχοντας τεχνική βοήθεια) σε ορισμένα σχέδια περιφερειακής 
συνεργασίας στην Καρα'ιβική που περιλαμβάνει χρηματοδότηση από διάφορους 
διεθνείς χρηματοδότες (ΔΤΑ, Παγκόσμια Τράπεζα, Ευρωπαϊκή Κοινότητα κ.λπ.). 
IV. ΟΙ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΚΑΙΤΗΣ 
ΚΟΥΒΑΣ 
Η Ευρωπαϊκή Ένωση, λόγω της ιδιαίτερης βαρύτητας της, είναι ίσως ο πλέον 
κατάλληλος εταίρος της Κούβας για την ανάληψη μιας πρωτοβουλίας που θα 
συνοδεύει τις μεταρρυθμίσεις. Α ν μια τέτοια πρωτοβουλία προετοιμαστεί προσεκτικά 
τόσο με τους Κουβανούς συνομιλητές μας όσο και με τους άλλους εταίρους μας 
γείτονες αυτής της χώρας η ΕΕ θα μπορεί να εκπονήσει ένα πρόγραμμα, που 
ενδεχομένως θα παρασύρει στη δυναμική του και άλλους σημαντικούς εταίρους (τον 
Καναδά, το Μεξικό, την Ομάδα του Ρίο, την CARICOM κ.λπ.). 
Μία τέτοια πρωτοβουλία για την ενίσχυση των σχέσεων ΕΕ-Κούβας θα πρέπει στο 
εξής να επιτρέπει τη σταθερή, πολύπλευρη και πολυφωνική επανέναρξη των διεθνών 
σχέσεων της Κούβας, πράγμα που αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την 
αποφασιστική επιτάχυνση της διαδικασίας εσωτερικής μετάβασης στην εν λόγω χώρα. 
» 
Η οδός προς αυτήν την ενίσχυση διέρχεται από την καθιέρωση διαλόγου που θα 
αφορά τις διαβουλεύσεις με τους Κουβανούς συνομιλητές και θα επιτρέψει τον 
καθορισμό του επιπέδου και του πιθανού πλαισίου της σχέσης των μερών, αφού 
ληφθεί υπόψη η πρόοδος στους τομείς των οικονομικών και θεσμικών 
μεταρρυθμίσεων. 
Συγκεκριμένα, αυτός ο διάλογος θα αποτελεί ευκαιρία για μιαν ολοκληρωμένη και 
εμπεριστατωμένη ανταλλαγή απόψεων όσον αφορά τις εν εξελίξει μεταρρυθμίσεις, 
την ανάπτυξη της κοινωνίας πολιτών, τις εγγυήσεις και τη διεύρυνση της σφαίρας της 
ιδιωτικής πρωτοβουλίας και τις ατομικές ελευθερίες. Ο διάλογος θα αφορά επίσης 
την έννοια της μελλοντικής σχέσης και το πλαίσιο στο οποίο αυτή θα ενταχθεί. 
Με αυτόν τον τρόπο, τα μέρη θα είναι σε θέση να εξετάσουν από κοινού τα 
συνοδευτικά μέτρα στα οποία θα επιθυμούσε να υπαχθεί η Κούβα για τη συνέχιση της 
διαδικασίας ανοίγματος και μεταρρύθμισης. 
Εν κατακλείδι, αν το Συμβούλιο των Υπουργών συμμερίζεται αυτήν την προσέγγιση, 
η Επιτροπή θα μπορούσε να αρχίσει διερευνητικές συζητήσεις με σκοπό τον 
καθορισμό του πλαισίου που θα είναι σκόπιμο να δοθεί στις μελλοντικές σχέσεις 
μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Κούβας. 
10 
Παοάοτημα A 
Οι xvoioxtoec ιιεταοονθιιίσειζ 
Η "Economist Intelligence Unit" δημοσίευσε τον Δεκέμβριο του 1994 έναν τόμο με τίτλο 
"Cuba: Prospects for reform, trade and investment", στον οποίο (σ. 19) οι κυριότερες 
οικονομικές ΐΑεταοουθαίσεις που υιοθέτησε η Κούβα έχουν ως εξής: 
Χρονολογία οικονομικής μεταβολής 
Φεβρουάριος 1982: Το Κρατικό 
Συμβούλιο εγκρίνει το νομοθετικό 
διάταγμα αριθ. 50 σχετικά με τις 
οικονομικές σχέσεις μεταξύ κουβανικών 
και αλλοδαπών οντοτήτων. 
Επιτρέπονται οι ξένες επενδύσεις μέσω 
μεικτών επιχειρήσεων, αλλά υπάρχει 
πολύ μικρό ενδιαφέρον. 
Απρίλιος 1987: Ιδρύεται ανεξάρτητα από 
το Εθνικό Ίδρυμα Τουρισμού η 
τουριστική επιχείρηση Cubanacân, με 
σκοπό την εξεύρεση αλλοδαπών εταίρων 
για ξενοδοχειακά έργα. 
Δεκέμβριος 1989: Πτώση του Τείχους του 
Βερολίνου. Μέσα σ'έναν χρόνο 
καταρρέει το σύστημα συναλλαγών που 
είχε οικοδομήσει το σοβιετικό μπλοκ επί 
30 χρόνια. 
Μάιος 1990: Ανοίγει η πρώτη μεικτή 
ξενοδοχειακή επιχείρηση στο Varadero, 
ιδιοκτησίας της ισπανικής εταιρείας Sol 
Meliâ και της κουβανικής Cubanacân. Σύνταγμα (βλ. κατωτέρω) και χαράσσει 
νέα οικονομική στρατηγική μετά τη 
διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης. 
Ιούλιος 1992: Η Εθνοσυνέλευση 
τροποποιεί το Κουβανικό Σύνταγμα με 
στόχο την προστασία των ξένων 
επενδύσεων στην Κούβα, τροποποιεί την 
έννοια της ιδιοκτησίας και τον 
οικονομικό ρόλο του κράτους, 
τερματίζει το κρατικό μονοπώλιο του 
εξωτερικού εμπορίου και αναγνωρίζει 
την ιδιωτική επιχειρηματική 
δραστηριότητα όταν διενεργείται από 
εταιρείες και οικονομικές ενώσεις. Το 
Υπουργικό Συμβούλιο και η Εκτελεστική 
Επιτροπή του έχουν το δικαίωμα να 
μεταβιβάζουν την ιδιοκτησία κάποιας 
δεδομένης οικονομικής οντότητας, 
εφόσον κατά τον τρόπο αυτό 
διευκολύνουν την οικονομική ανάπτυξη. 
Ιούλιος 1992: Καθιερώνεται νέο σύστημα 
καθορισμού των τιμών χονδρικής 
πωλήσεως, που ανταποκρίνεται στο 
πραγματικό κόστος των εξωτερικών 
συντελεστών της παραγωγής. 
1990-92: Λαμβάνονται μέτρα για την 
αποκέντρωση του κρατικού εμπορικού 
συστήματος, καθώς παρέχεται 
ουσιαστική αυτονομία σε νέες 
επιχειρήσεις. Απολύεται μεγάλος 
αριθμός δημοσίων υπαλλήλων. 
Καταρτίζονται σχέδια νομισματικής 
μεταρρύθμισης και περιορισμού των 
κρατικών επιδοτήσεων. 
Νοέμβριος 1990: Για πρώτη φορά το 
Κουβανικό Εμπορικό Επιμελητήριο 
προωθεί δημοσίως σε εμπορική έκθεση 
τις ξένες επενδύσεις στην Κούβα. 
Οκτώβριος 1991: Το Τέταρτο Συνέδριο 
του Κουβανικού Κομμουνιστικού 
Κόμματος προτείνει τροποποιήσεις στο Φεβρουάριος 1993: Αρχίζει στο 
Κάλγκαρυ και το Λονδίνο ο πρώτος 
διεθνής γύρος συνομιλιών, της Κούβας 
για τις άδειες εκμετάλλευσης πετρελαίου. 
Ιούλιος 1993: Ο Φιντέλ Κάστρο 
ανακοινώνει νομοθεσία σχετικά τη χρήση 
σκληρού συναλλάγματος από τους 
Κουβανούς και την ελεύθερη κυκλοφορία 
του στη χώρα (νομοθετικό διάταγμα 140), 
τη διεύρυνση του ανοίγματος των 
ελεύθερων επαγγελμάτων στον τομέα της 
παραγωγής και των υπηρεσιών και την 
εκμίσθωση σε ιδιώτες παραγωγούς 
κρατικής γης, που θα καλλιεργείται από 
συνεταιρισμούς ή οικογένειες. 
11 
Αύγουστος 1993: Κατά τον ευρύτερο 
κυβερνητικό ανασχηματισμό της 
πρόσφατης κουβανικής ιστορίας, 
αντικαθιστώνται οι υπουργοί 
βιομηχανίας ζάχαρης, γεωργίας, 
οικονομικών και επικοινωνιών. 
Δεκέμβριος 1993: Το Κρατικό Συμβούλιο 
εγκρίνει την πώληση γαιών στη 
μεξικανική εταιρεία Cemex, ως μέρος 
συμφωνίας για την πραγματοποίηση 
επενδύσεων στην τσιμεντοβιομηχανία 
Mariel. 
Μάρτιος 1994: Στην ολλανδική τράπεζα 
Caribbean Bank NV, που αποτελεί μεικτή 
επιχείρηση της τράπεζας ING Bank των 
Κάτω Χωρών και του κουβανικού 
ομίλου Acemex, χορηγείται άδεια για τη 
λειτουργία γραφείου αντιπροσώπευσης 
στην Αβάνα· πρόκειται για την πρώτη 
ξένη ανάμειξη στην Κούβα μετά τις 
εθνικοποιήσεις του 1960/61. 
Απρίλιος 1994: Δημιουργούνται επτά νέα 
υπουργεία ενώ άλλα καταργούνται στο 
πλαίσιο μείζονος αναδιοργάνωσης. Για 
πρώτη φορά διορίζεται υπουργός 
Τουρισμού. 
Μάιος 1994: Η Εθνοσυνέλευση 
αναγγέλλει δέσμη ριζοσπαστικών 
φορολογικών μέτρων, με σκοπό την 
ισοσκέλιση του κρατικού 
προϋπολογισμού με την αύξηση των 
τιμών και την περικοπή των επιδοτήσεων 
προς τις ζημιογόνες κρατικές 
επιχειρήσεις. 
Ιούνιος 1994: Η Κούβα συμφωνεί να 
πωλήσει το 49% των μετοχών της 
κρατικής επιχείρησης τηλεπικοινωνιών 
στη μεξικανική εταιρεία Grupo Domos. Ιούνιος 1994: Η καναδική επιχείρηση 
ορυχείων Sherritt και η κουβανική 
κρατική επιχείρηση General Nickel Co 
συμφωνούν να συγκροτήσουν μεικτή 
επιχείρηση για την εξόρυξη, τον 
εξευγενισμό και την εμπορία νικελίου. 
Το ενεργητικό αυτής της μεικτής 
επιχείρησης περιλαμβάνει εγκαταστάσεις 
εξευγενισμού του νικελίου στην Κούβα 
και τον Καναδά και την παραχώρηση 
νικελίου και κοβαλτίου στην Κούβα. 
Ιούλιος 1994: Συγκροτείται η Ένωση των 
Κρατών της Καραϊβικής με ιδρυτικό 
μέλος την Κούβα. 
Αύγουστος 1994: Η Εθνοσυνέλευση 
αναγγέλλει την καθιέρωση φόρων 
περιουσίας και εισοδήματος για πρώτη 
φορά από το 1967· οι νέοι φόροι θα 
εφαρμοστούν στις αρχές του 1995. 
Σεπτέμβριος 1994: Ο υπουργός Αμύνης 
Ραούλ Κάστρο αναγγέλλει ότι από την 1η 
Οκτωβρίου θα επιτραπεί η ελεύθερη 
εμπορία γεωργικών προϊόντων, που θα 
περιλαμβάνει το σύνολο του γεωργικού 
τομέα. 
Οκτώβριος 1994: Η κυβέρνηση δηλώνει 
ότι τα βιομηχανικά προϊόντα και τα 
καταναλωτικά αγαθά εν ανεπάρκεια 
μπορεί στο εξής να πωλούνται απευθείας 
στο κοινό από ιδιώτες ή τοπικές 
κρατικές βιομηχανίες με καθορισμό των 
τιμών από τους εμπόρους και όχι από το 
κράτος. Όσον αφορά το εμπόριο 
γεωργικών προϊόντων, οι πωλητές 
οφείλουν να καταβάλλουν φόρο επί των 
πωλήσεων, ενώ στις οι αγορές θα 
χρησιμοποιούνται κουβανικά πέσος. 
Ας προστεθεί ότι, στον γεωργικό τομέα, οι περισσότερες κρατικές γεωργικές 
εκμεταλλεύσεις μετατράπηκαν σε συνεταιρισμούς (Unidades Bâsicas de Produccion Agricola), 
οι οποίες χαίρουν κάποιας διαχειριστικής αυτονομίας και βασίζονται στην αρχή της 
κατανομής του δικαιώματος γαιοκτησίας μεταξύ των μελών του συνεταιρισμού (οι οποίοι 
έχουν τη δυνατότητα να πωλήσουν απευθείας μέρος της παραγωγής τους στις ελεύθερες 
αγορές γεωργικών προϊόντων, που ιδρύθηκαν τον Οκτώβριο του 1994). 
12 
Κατά την ομιλία του στη "Federation de las Mujeres Cubanas" τον περασμένο Φεβρουάριο, ο 
Φιντέλ Κάστρο ανήγγειλε για πρώτη φορά ότι τα στοιχεία της οικονομίας αγοράς που 
καθιερώθηκαν θα είναι αμετάκλητα, ότι θα ακολουθήσουν και άλλα μέτρα και ότι ο 
πληθυσμός πρέπει να περιμένει πολλές απολύσεις (500.000 ανακοινώθηκαν κατά τη 
διάρκεια των μηνών που ακολούθησαν), αλλά ότι οι πληττόμενοι θα απορροφηθούν χάρη 
στην αύξηση των ξένων επενδύσεων και με την παραχώρηση περισσότερης ελευθερίας στις 
ιδιωτικές πρωτοβουλίες. 
Σε άλλο επίπεδο, ας σημειωθεί ότι τον Απρίλιο του 1994 οργανώθηκε στην Αβάνα μία 
πρώτη διάσκεψη των μετριοπαθών εκπροσώπων των εΕοοίστων Κουβανών, ενώ μία 
δεύτερη διάσκεψη προβλέπεται ότι θα πραγματοποιηθεί τον ερχόμενο Νοέμβριο. 
13 
Παράρτημα Β 
Το νοίίοσγέδιο "Helms-Burton " 
Εισαγωγή 
Το νομοσχέδιο "Cuban Liberty and Democracy Solidarity Act of 1995" κατατέθηκε από τον 
γερουσιαστή Jessie Helms. To κείμενο του, το οποίο επί του παρόντος συζητείται στο 
Κογκρέσο, είναι ενδεχόμενο να εγκριθεί τον Ιούλιο του τρέχοντος έτους. 
Οι κυριότερες διατάξεις του νομοσχεδίου και η νομιμότητα τους 
Το εν λόγω νομοσχέδιο διατείνεται ότι επιθυμεί την επιτάχυνση της ειρηνικής μετάβασης 
της Κούβας προς τη δημοκρατία εντείνοντας μέσω των των ακόλουθων μέτρων την πίεση 
που ήδη ασκείται στη χώρα: 
Παροχή εκ νέου στους αμερικανούς πολίτες της δυνατότητας να υποβάλουν σε 
επιτροπή ad hoc διεκδικήσεις όσον αφορά απαλλοτριώσεις χωρίς αποζημίωση, έστω 
και αν οι εν λόγω αμερικανοί πολίτες κατά την εποχή της απαλλοτρίωσης είχαν την 
κουβανική υπηκοότητα. 
Παροχή σε αυτά τα πρόσωπα του δικαιώματος να ζητήσουν να καταδικαστεί κάθε 
αλλοδαπός που επωφελήθηκε έστω και πολύ έμμεσα από αυτά τα απαλλοτριωθέντα 
αγαθά, στην καταβολή αποζημιώσεων και τόκων που μπορεί να φθάνουν στο 
τριπλάσιο της ζημίας που υπέστησαν οι ενδιαφερόμενοι (για παράδειγμα, μία 
ευρωπαϊκή ξενοδοχειακή επιχείρηση θα ήταν δυνατόν να καταδικαστεί σε καταβολή 
αποζημίωσης και τόκων σε κάποιον κουβανό χωρικό, ο οποίος έχει αποκτήσει την 
αμερικανική υπηκοότητα, διότι η κουβανική κυβέρνηση κατασκεύασε στο χωράφι του, 
μετά την απαλλοτρίωση του, ένα ξενοδοχείο, το οποίο στη συνέχεια ενοικίασε η εν 
λόγω ευρωπαϊκή επιχείρηση). 
Αρνηση ταξιδιωτικής θεώρησης εισόδου στις ΗΠΑ στους υπευθύνους ξένων 
εταιρειών (καθώς και στα τέκνα και τους συζύγους τους) οι οποίες είχαν 
"συναλλαγές" (δηλαδή είχαν επωφεληθεί έστω και πολύ έμμεσα) που συνδέονται με τα 
απαλλοτριωθέντα αγαθά. 
Απαγόρευση της χορήγησης οποιασδήποτε πίστωσης προς αυτούς τους αλλοδαπούς 
από τις αμερικανικές τράπεζες και τις θυγατρικές τους. 
Μείωση της βοήθειας των ΗΠΑ προς τη Ρωσία και τα νέα ανεξάρτητα κράτη ανάλογη 
προς τη συνδρομή που παρέχουν στην Κούβα (περιλαμβάνεται και το μίσθωμα που 
καταβάλλει η Ρωσία για τη χρήση της στρατιωτικής βάσης ραδιοπαρακολούθησης στη 
Lourdes, η οποία κατά την κυβέρνηση Κλίντον είναι απαραίτητη στους Ρώσους για 
την επιτήρηση της ορθής εφαρμογής από τις ΗΠΑ των συμφωνιών αφοπλισμού!). 
Μείωση της συνεισφοράς των ΗΠΑ σε οποιοδήποτε διεθνές χρηματοπιστωτικό 
ίδρυμα χορήσει δάνειο στην Κούβα. 
Απαγόρευση εισαγωγής τις ΗΠΑ προϊόντων ζάχαρης με προέλευση χώρα που εισάγει 
κουβανική ζάχαρη. 
Ορισμένες από αυτές τις διατάξεις αντίκεινται πλήρως στις αρχές του Διεθνούς Δικαίου 
και στους κανόνες του ΠΟΕ και αποσκοπούν στη μονομερή διεθνοποίηση του 
αποκλεισμού. 
14 
Οι πρώτες διεθνείς αντιδράσεις 
Πολλά κράτη, όπως ο Καναδάς, το Μεξικό, αρκετά κράτη μέλη κ.ά., εξέφρασαν επισήμως 
στις αμερικανικές αρχές την έντονη αντίθεση τους προς το νομοσχέδιο Helms. Όσον 
αφορά την ΕΕ, πρέπει να σημειωθούν δύο αντιδράσεις: ο sir Leon Brittan, με επιστολή του 
της 15ης Μαρτίου 1995, γνωστοποίησε στον κ. Γουόρεν Κρίστοφερ την πλήρη διαφωνία 
της Επιτροπής, ενώ στις 5 Απριλίου 1995 η Προεδρία εξέδωσε δήλωση εξ ονόματος της 
ΕΕ, στην οποία επαναλαμβάνεται αυτή η αντίθεση αρχής. 
Η ίδια η κυβέρνηση Κλίντον αντέδρασε ιδιαίτερα έντονα στο εν λόγω νομοσχέδιο, 
εκδίδοντας υπόμνημα στο οποίο υπογραμμίζεται ότι το κείμενο περιέχει παράνομες 
διατάξεις και δηλώνοντας ότι το νομοσχέδιο κατά πάσαν πιθανότητα δεν θα ευνοούσε την 
ειρηνική μετάβαση της χώρας, αλλά αντιθέτως ενδέχεται να παραβλάψει καίρια 
συμφέροντα των ΗΠΑ στον τομέα της ασφαλείας (διατάξεις περί Ρωσίας). 
15 
Παοάοχηαα Γ 
Διεθνείς συμφωνίες που συνηφθησαν μεταξύ τικ Κούβας χαι των κρατών μελών τικ ΕΕ 
χαι επισκέψεις πολιτικού ή οικονομικού χαρακτήρα που πραγματοποίησαν στην Κούβα 
εκπρόσωποι των κρατών μελών ή ορισμένων ιδιωτικών οργανισμών 
Παρατίθενται στη συνέχεια ενδεικτικά ορισμένες από τις πλεόν πρόσφατες επισκέψεις 
πολιτικού ή οικονομικού χαρακτήρα, καθώς και οι σημαντικότερες διμερείς συμφωνίες 
ή/και όσες συνηφθησαν τελευταίως. 
Επισκέψεις 
Γερμανία: 
Επίσκεψη αντιπροσωπίας του Ομοσπονδιακού Υπουργείου Εμπορίου, με θέμα τη 
σύναψη συμφωνίας για την προστασία και τηνπροώθηση των επενδύσεων (1994). 
Επίσκεψη του υφυπουργού Αναπτυξιακής Βοήθειας κ. Klaus Jurgen Hedrich (1994). 
Επίσκεψη του Προέδρου του κόμματος PDS κ. Lothar Bisky (1994). 
Αντιπροσωπία ανωτέρων στελεχών του Ομίλου Mercedes-Benz ( 1994). 
Δανία: 
Επίσκεψη του Προέδρου της επιτροπής διεθνών υποθέσεων του Σοσιαλδημοκρατικού 
Κόμματος κ. Lasse Budtz (1995). 
Ισπανία: 
Επίσκεψη του υφυπουργού Εξωτερικού Εμπορίου κ. Apolonio Ruiz Ligero (1994). 
Επίσκεψη του υφυπουργού Διεθνούς και Ιβηροαμερικανικής Συνεργασίας κ. José Luis 
Dicenta (1994). 
Επίσκεψη της υπουργού Πολιτισμού κας Carmen Alborch (1994). 
Γαλλία: 
Επίσκεψη του μέλους της Γερουσίας και Συμβούλου του Γάλλου Προέδρου κ. Michel 
Charasse (1994). 
Επίσκεψη του Αντιπροέδρου της CNPF International κ. Jean-Pierre Desgeorges, 
επικεφαλής μεγάλης αντιπροσωπίας του επιχειρηματικού κόσμου (1995). 
Επίσκεψη της κας Danielle Mitterand (1995). 
Φινλανδία: 
Επίσκεψη του Διευθυντή Πολιτιστικών Θεμάτων της Καγκελαρίας κ. Petri Tuomi Nikula 
(1994). 
Ελλάς: 
Επίσκεψη της υφυπουργού Περιβάλλοντος κας Ελισάβετ Παπαζώη (1994). 
16 
Ιταλία: 
Επίσκεψη του Προέδρου της Ιταλικής Συνομοσπονδίας Αγροτών κ. Massimo Velloti 
(1994). 
Επίσκεψη του Προέδρου της αεροπορικής εταιρείας Air Europe κ. Ludo Rattazzi 
(1994). 
Κάτω Χώρες: 
Επίσκεψη του τμηματάρχη του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας κ. Hans Fortuin 
(1994). 
Επίσκεψη του διευθυντή του τμήματος Βιομηχανίας και Εμπορίου του Υπουργείου 
Γεωργίας, Αλιείας και Περιβάλλοντος κ. Klaas de Jong (1994). 
Επίσκεψη του διευθυντή του Ινστιτούτου Τουρισμού και Μεταφορών (1994). 
Επίσκεψη του Προέδρου του Ινστιτούτου για τη Λατινική Αμερική του Κέντρου 
Εξωτερικού Εμπορίου κ. Willi van Wout. 
Επίσκεψη του Προέδορυ του Εμπορικού Επιμελητηρίου του Αμστερνταμ κ. De Vilder, 
επικεφαλής 35μελούς αντιπροσωπίας επιχειρηματιών (1994). 
Ηνωμένο Βασίλειο: 
Επίσκεψη του υφυπουργού Εξωτερικών κ. Adrian Beamish (1994). 
Επίσκεψη του υπουργού Εμπορίου και Τεχνολογίας κ. Ian Taylor, επικεφαλής 
μεγάλης αντιπροσωπίας του επιχειρηματικού κόσμου (1994). 
Επίσκεψη του διευθυντή της Συμβουλευτικής Ομάδας για το Εμπόριο στην 
Καραϊβική κ. David Jessop (1994). 
Επίσκεψη του Αντιπροέδρου του διοικητικού συμβουλίου της Morgan Grenfel 
International, Αντιπροέδρου της Επιτροπής Δαπικών Ινδιών και Προέδρου του 
Συμβουλίου της Καραϊβικής για την Ευρώπη κ. David Suratgar (1994). 
Επίσκεψη της πρώην υπουργού Εξωτερικών βαρώνης Young, υπό την ιδιότητα της 
Επίτιμης Προέδρου αντιπροσωπίας περίπου 40 επιχειρηματιών. 
Σουηδία: 
Επίσκεψη αντιπροσωπίας του επιχειρηματικού κόσμου (1994). 
Επίσκεψη του υφυπουργού Εξωτερικών (και υφυπουργού Συνεργασίας) κ. Pierre 
Chorri (προγραμματίζεται για τον Ιούνιο του 1995). 
Διμερείς συνθήκες 
Αυστρία: 
Συμφωνία παγιοποίησης του χρέους (20 Φεβρουαρίου 1987). 
Συμφωνία για τις αεροπορικές υπηρεσίες (11 Φεβρουαρίου 1992). 
Δανία: 
Συμφωνία επαναδιαπραγμάτευσης του χρέους (18 Μαρτίου 1987). 
17 
Ισπανία: 
Συμφωνία επιστημονικής και τεχνικής συνεργασίας (10 Σεπτεμβρίου 1978). 
Συμφωνία για το Εμπόριο (23 Ιανουαρίου 1979). 
Συμφωνία πολιτιστικής και μορφωτικής συνεργασίας (17 Μαρτίου 1982). 
Συμφωνία κινηματογραφικής συνεργασίας (18 Ιανουαρίου 1990). 
Συμφωνία για την προώθηση και την προστασία των επενδύσεων (27 Μαΐου 1994). 
Γαλλία: 
Συμφωνία παγιοποίησης του χρέους (9 Ιουνίου 1987). 
Συμφωνία για τις αεροπορικές μεταφορές (13 Οκτωβρίου 1993). 
Χρηματοδοτικό Πρωτόκολλο (25 Μαρτίου 1994). 
Συμφωνία για την προώθηση και την προστασία των επενδύσεων (τελεί υπό 
διαπραγμάτευση). 
Φινλανδία: 
Συμφωνία για πρόγραμμα πολιτιστικής συνεργασίας (17 Μαρτίου 1994). 
Ιταλία: 
Συμφωνία αναδιάρθρωσης του εξωτερικού χρέους (24 Φεβρουαρίου 1987). 
Συμφωνία για την προστασία των επενδύσεων (7 Μαΐου 1993). 
Κάτω Χάβρες: 
Συμφωνία για τις αεροπορικές μεταφορές (3 Φεβρουαρίου 1993). 
Συμφωνία για τον εναέριο χώρο μεταξύ της Κούβας και των Ολλανδικών Αντιλλών 
(7 Οκτωβρίου 1993). 
Συμφωνία για την προώθηση και την προστασία των επενδύσεων (τελεί υπό 
διαπραγμάτευση). ) 
Πορτογαλία: 
Εμπορικό Πρωτόκολλο (31 Ιανουαρίου 1980). 
Γερμανία: 
Συμφωνία για τις αεροπορικές μεταφορές (18 Ιουνίου 1993). 
Συμφωνία για την προώθηση και την προστασία των επενδύσεων (τελεί υπό 
διαπραγμάτευση). 
Ηνωμένο Βασίλειο: 
Συμφωνία παγιοποίησης του χρέους (24 Σεπτεμβρίου 1987). 
Συμφωνία για την προώθηση και την προστασία των επενδύσεων (30 Ιανουαρίου 
1995). 
18 
ISSN 0254-1483 
COM(95) 306 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 11 
Αριθ. καταλόγου : CB-CO-95-347-GR-C 
ISBN 92-77-91209-Χ 
Υπηρεσία Επίσημων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Λουξεμβούργο