Κρατική ενίσχυση - Ιταλία

Eνίσχυση C 41/2002 (ex N 134/2002) - Επενδυτική ενίσχυση στην επιχείρηση Aquafil Technopolymers SpA

Πρόσκληση για υποβολή παρατηρήσεων σύμφωνα με το άρθρο 88 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ

(2002/C 170/03)

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

Με επιστολή της 5ης Ιουνίου 2002 που αναδημοσιεύεται στην αυθεντική γλώσσα του κειμένου της επιστολής στις σελίδες που ακολουθούν την παρούσα περίληψη, η Επιτροπή κοινοποίησε στην Ιταλία την απόφασή της να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 88 παράγραφος 2, της συνθήκης ΕΚ σχετικά με την προαναφερθείσα ενίσχυση.

Τα ενδιαφερόμενα μέρη μπορούν να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους επί των ενισχύσεων για τις οποίες η Επιτροπή κινεί τη διαδικασία μέσα σε ένα μήνα από την ημερομηνία δημοσίευσης της παρούσας περίληψης και της επιστολής που ακολουθεί, στην ακόλουθη διεύθυνση: Commission européenne Direction générale de Concurrence

Greffe des Aides d'État I

B - 1049 Βρυξέλλες Φαξ (32-2) 296 12 42.

Οι παρατηρήσεις αυτές θα κοινοποιηθούν στην Ιταλία. Το απόρρητο της ταυτότητας του ενδιαφερόμενου μέρους που υποβάλει τις παρατηρήσεις μπορεί να ζητηθεί γραπτώς, με μνεία των σχετικών λόγων.

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

1. Με επιστολή της 28ης Φεβρουαρίου 2002, οι ιταλικές αρχές κοινοποίησαν σχέδιο χορήγησης επενδυτικής ενίσχυσης στην επιχείρηση Aquafil Technopolymers SpA, παραγωγό πολυμερών, ενός χημικού προϊόντος που χρησιμοποιείται για την παραγωγή συνθετικών ινών. Με επιστολή της 6ης Μαρτίου 2002, η Επιτροπή ζήτησε συμπληρωματικές πληροφορίες, στην οποία απάντησαν οι ιταλικές αρχές με επιστολή της 12ης Απριλίου 2002.

2. Η κοινοποιηθείσα ενίσχυση συνίσταται σε επιδότηση 10 % του επενδυτικού κόστους ύψους 7457000,30 ευρώ που θα αναλάβει η Aquafil Technopolymers SpA. Η επιδότηση αυτή χορηγείται από την Αυτόνομη Επαρχία του Τρέντο, δυνάμει ενός νόμου που συγκεντρώνει όλες τις ενισχύσεις που χορηγούνται από την Επαρχία σε επιχειρήσεις, του "legge provinciale 13 dicembre 1999 n. 6", στο εξής "νόμος Τρέντο".

3. Η Aquafil Technopolymers SpA είναι μία 100 % θυγατρική της Aquafil SpA, η οποία με τη σειρά της ανήκει στον όμιλο Gruppo Bonazzi SpA, εταιρεία χαρτοφυλακίου της οικογένειας Bonazzi. Ο όμιλος, ο οποίος είναι κύριος παραγωγός συνθετικών ινών, πρόσφατα προέβη σε κάθετη ενοποίηση της αλυσίδας παραγωγής του, με τη δημιουργία νέων εταιρειών για την παραγωγή διάφορων ακατέργαστων χημικών υλικών που χρειάζεται για εσωτερική χρήση.

4. Η νέα επένδυση αποτελεί τμήμα αυτής της στρατηγικής. Η Aquafil Technopolymers SpA, η οποία ιδρύθηκε πρόσφατα, συγκεντρώνει τις δραστηριότητες παραγωγής χημικών προϊόντων και την παραγωγή βασικών πολυμερών για χημικές ενώσεις. Το επενδυτικό κόστος συνίσταται στην εξαγορά ενός υφιστάμενου βιομηχανικού κτιρίου (6,2 εκατ. ευρώ) και στην εγκατάσταση του αναγκαίου εξοπλισμού (1,3 εκατ. ευρώ).

Εκτίμηση της ενίσχυσηs

5. Η προτεινόμενη ενίσχυση υπέρ της Aquafil Technopolymers SpA συνίσταται στη χορήγηση άμεσης επιδότησης χρηματοδοτούμενης από κρατικούς πόρους της Αυτόνομης Επαρχίας του Τρέντο. Η παραγωγή της Aquafil Technopolymers SpA ειδικότερα και της Aquafil εν γένει αποτελεί αντικείμενο ευρείας εμπορίας σε ολόκληρη την Ευρώπη. Η προτεινόμενη επιδότηση στην Aquafil Technopolymers SpA φαίνεται, στο παρόν στάδιο, ότι συνιστά ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης.

6. Σύμφωνα με τον χάρτη περιφερειακών ενισχύσεων για την Ιταλία(1), το Trento δεν είναι επιλέξιμο για επενδυτικές ενισχύσεις περιφερειακού χαρακτήρα. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή αμφιβάλλει ότι η προτεινόμενη ενίσχυση μπορεί να χαρακτηρισθεί ως περιφερειακή εξαίρεση από την γενική απαγόρευση του άρθρου 87 παράγραφος 1.

7. Η Aquafil Technopolymers SpA είναι μία πλήρης θυγατρική ενός μεγάλου βιομηχανικού ομίλου. Επομένως, συνιστά μεγάλη επιχείρηση. Οι ιταλικές αρχές στηρίζουν την κοινοποίησή τους σε δύο διατάξεις του νόμου Τρέντο. Το άρθρο 2 παράγραφος 3 προβλέπει τη δυνατότητα μεγάλων επιχειρήσεων να λαμβάνουν κρατικές ενισχύσεις υπό την προϋπόθεση ότι αυτές δεν προορίζονται για οριζόντιου χαρακτήρα στόχους, με την επιφύλαξη προηγούμενης γνωστοποίησης και έγκρισης από την Επιτροπή ατομικών επιδοτήσεων. Αυτό θα μπορούσε να ισχύει για περιπτώσεις κατά τις οποίες η ενίσχυση είναι αναγκαία για τη διατήρηση της επιχείρησης στην αγορά και για τη διαφύλαξη θέσεων απασχόλησης. Το άρθρο 9 παράγραφος 4 του νόμου στη συνέχεια προβλέπει ότι σε περίπτωση δραστηριότητας υποκατάστασης, η επενδυτική ενίσχυση μπορεί να αυξηθεί κατά 10 % σε σχέση με την ένταση ενίσχυσης που προβλέπεται στους κοινοτικούς κανόνες. Ως δραστηριότητα υποκατάστασης ορίζεται η δημιουργία ή η επέκταση εταιρείας η οποία επανακαλύπτει ένα σημαντικό μέρος των θέσεων εργασίας που είχαν χαθεί προηγουμένως.

8. Οι ιταλικές αρχές ισχυρίζονται ότι η προτεινόμενη από την Aquafil Technopolymers SpA επένδυση είναι αναγκαία για τη διαφύλαξη θέσεων απασχόλησης και την χαρακτηρίζει ως δραστηριότητα υποκατάστασης. Ο χαρακτηρισμός αυτός οφείλεται στο γεγονός ότι το κτίριο που αγοράζεται με την επένδυση αυτή και στο οποίο θα εγκατασταθεί ο νέος εξοπλισμός ανήκε στην Komarek SpA, μία υπό εκκαθάριση εταιρεία, από την οποία η Aquafil Technopolymers SpA θα προσλάβει μερικούς υπαλλήλους. Από τις επί πλέον 20 νέες θέσεις που θα δημιουργηθούν με τη νέα αυτή εγκατάσταση, η εταιρεία δεσμεύτηκε να καλύψει τουλάχιστον 9 με πρώην εργαζομένους στην Komarek SpA.

9. Στο παρόν στάδιο, η Επιτροπή σημειώνει ότι σύμφωνα με την από μέρους της έγκριση του νόμου Τρέντο, οι ενισχύσεις που χορηγούνται δυνάμει του νόμου αυτού πρέπει να είναι επίσης σύμφωνες με τους κοινοτικούς κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις και εντός των ορίων που τίθενται από αυτούς. Το είδος της ενίσχυσης που καλύπτεται από την εν λόγω διάταξη η οποία επιτρέπει τη χορήγηση ενίσχυσης σε μεγάλες επιχειρήσεις, εκτός των οριζόντιου χαρακτήρα στόχων, φαίνεται να αντιστοιχεί σε ενίσχυση για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση επιχειρήσεων, οπότε οι εφαρμοστέοι κοινοτικοί κανόνες πρέπει να είναι οι κατευθυντήριες γραμμές για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση επιχειρήσεων(2).

10. Η Επιτροπή έχει αμφιβολίες ως προς το αν κοινοποιηθείσα επένδυση στην Aquafil Technopolymers SpA μπορεί να θεωρηθεί ως ενίσχυση για τη διατήρηση μιας επιχείρησης στην αγορά ή για τη διάσωση θέσεων απασχόλησης ή, με άλλα λόγια, ως ενίσχυση για διάσωση ή αναδιάρθρωση. Η επένδυση δεν αποτελεί μέρος αναδιάρθρωσης αλλά, αντίθετα, είναι μια επένδυση για επέκταση/σταθεροποίηση στην αγορά της επιχείρησης και του ομίλου στον οποίο αυτή ανήκει. Οι ιταλικές αρχές δεν κοινοποίησαν κανένα σχέδιο αναδιάρθρωσης ούτε υποστηρίζουν ότι η επένδυση αποτελεί τμήμα μιας αναδιάρθρωσης της επιχείρησης. Συνεπώς, στην παρούσα φάση, η Επιτροπή αμφιβάλλει ότι η προτεινόμενη ενίσχυση μπορεί να θεωρηθεί ως ενίσχυση για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων ή ως οιοδήποτε από τα είδη ενισχύσεων με οριζόντιους στόχους που μπορούν να χορηγούνται εκτός των περιοχών που είναι επιλέξιμες για περιφερειακές ενισχύσεις.

11. Στο παρόν στάδιο, η Επιτροπή έχει αμφιβολίες σχετικά με το αν η προτεινόμενη επενδυτική ενίσχυση, έντασης 10 % και ύψους 745700 ευρώ, μπορεί να εξαιρεθεί από την κοινοτική γενική απαγόρευση των κρατικών ενισχύσεων, η οποία προβλέπεται στο άρθρο 88 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή διατηρεί σοβαρές αμφιβολίες ως προς το αν η προτεινόμενη ενίσχυση συμβιβάζεται με την κοινή αγορά.

ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ

"La Commissione informa il governo italiano che, dopo aver esaminato le informazioni fornite dalle autorità italiane in merito all'aiuto in oggetto, ha deciso di avviare il procedimento di cui all'articolo 88, paragrafo 2, del trattato CE.

Procedimento

1. Con lettera del 28 febbraio 2002 le autorità italiane hanno notificato un progetto di aiuto all'investimento in favore di Aquafil Technopolymers SpA, impresa che produce polimeri, ossia un prodotto chimico utilizzato per la produzione di fibre sintetiche. La Commissione ha chiesto informazioni supplementari con lettera del 6 marzo 2002, cui le autorità italiane hanno risposto con lettera del 12 aprile 2002.

Descrizione dettagliata dell'aiuto

2. L'aiuto notificato consiste in un contributo pari al 10 % dell'investimento ammesso di 7457000,30 EUR, che sarà realizzato da Aquafil Technopolymers SpA. Il contributo sarà erogato dalla Provincia autonoma di Trento in virtù della legge provinciale 13 dicembre 1999, n. 6, in appresso indicata come la legge PAT (Provincia autonoma di Trento), che concerne tutti gli aiuti alle imprese da erogarsi da parte della Provincia.

3. Aquafil Technopolymers SpA è controllata al 100 % da Aquafil SpA, la quale rientra nel Gruppo Bonazzi SpA, facente capo alla famiglia Bonazzi. Il gruppo, che è un importante produttore di fibre sintetiche, di recente ha realizzato l'integrazione verticale della catena di produzione, creando nuove società per la produzione delle diverse materie prime chimiche di cui ha bisogno per uso interno.

4. Il nuovo investimento si colloca in questa strategia. Aquafil Technopolymers SpA, che è stata costituita di recente, riunisce le attività di compoundazione chimica e di produzione di masterbatch. Il nuovo stabilimento produrrà due tipi principali di compound: 'masterbatch', inizialmente soltanto per l'autoconsumo del gruppo, e compound di poliammide 6,66 e 12, principalmente per i mercati esterni, di cui il 60 % destinato all'interno del mercato nazionale e per la rimanente parte al mercato europeo. I costi d'investimento sono costituiti dall'acquisizione dell'edificio industriale esistente (6,2 milioni di EUR) e dalla successiva installazione nel medesimo dell'impianto necessario (1,3 milioni di EUR).

Valutazione dell'aiuto

5. Ai sensi dell'articolo 6, paragrafo 1, del regolamento (CE) n. 659/1999 del Consiglio del 22 marzo 1999(3), la decisione di avvio del procedimento d'indagine formale espone sinteticamente i punti di fatto e di diritto pertinenti, contiene una valutazione preliminare della Commissione relativa al carattere di aiuto della misura prevista ed espone i dubbi attinenti alla sua compatibilità con il mercato comune.

6. L'articolo 87, paragrafo 1, del trattato enuncia il principio secondo cui, salvo deroga contemplata dal trattato, sono incompatibili con il mercato comune, nella misura in cui incidano sugli scambi tra Stati membri, gli aiuti concessi dagli Stati, ovvero mediante risorse statali, sotto qualsiasi forma che, favorendo talune imprese e talune produzioni, falsino o minaccino di falsare la concorrenza.

7. L'aiuto prospettato in favore di Aquafil Technopolymers SpA consiste in una sovvenzione a fondo perduto da finanziarsi mediante risorse di Stato erogata dalla Provincia autonoma di Trento. La produzione di Aquafil Technopolymers SpA in particolare e quella di Aquafil in generale sono commercializzate in tutta Europa. Pertanto, l'aiuto proposto in favore di Aquafil Technopolymers SpA sembra, a questo stadio, costituire un aiuto ai sensi dell'articolo 87, paragrafo 1, del trattato.

8. L'articolo 87, paragrafo 3, lettera a), del trattato prevede una deroga al divieto generale di cui all'articolo 87, paragrafo 1, per gli aiuti destinati a favorire lo sviluppo economico delle regioni ove il tenore di vita sia anormalmente basso, oppure si abbia una grave forma di sottoccupazione. Analogamente, l'articolo 87, paragrafo 3, lettera c), prevede una deroga per gli aiuti destinati ad agevolare lo sviluppo di talune attività o di talune regioni economiche, sempreché non alterino le condizioni di scambio in misura contraria al comune interesse.

9. La Commissione, su proposta degli Stati membri, ha deciso quali sono le regioni in ciascuno degli Stati membri che possono beneficiare delle deroghe geografiche in virtù delle disposizioni succitate; tali regioni vanno a costituire infatti le cosiddette carte degli aiuti a finalità regionale. Aquafil Technopolymers SpA è situata ad Arco, in provincia di Trento. Secondo la carta degli aiuti a finalità regionale dell'Italia(4), Trento non è ammissibile ad aiuti regionali all'investimento. Di conseguenza la Commissione dubita che l'aiuto proposto possa beneficiare della deroga regionale al divieto generale di cui all'articolo 87, paragrafo 1.

10. La Commissione in varie comunicazioni, orientamenti e regolamenti ha anche stabilito le regole in base alle quali essa valuta ed autorizza aiuti di Stato con obiettivi orizzontali ammessi a beneficiare di deroghe in virtù della prima frase del disposto dell'articolo 87, paragrafo 3, lettera c). Tale tipologia di aiuti comprende gli aiuti alla tutela dell'ambiente, gli aiuti alla ricerca e allo sviluppo nonché gli aiuti all'occupazione e alla formazione professionale.

11. La notifica effettuata dall'Italia si basa sulla legge PAT. La Commissione rileva che, come dichiarato nella sua decisione di approvazione di tale legge(5), detto aiuto corrisponde a misure che o non costituiscono aiuto di Stato ai sensi dell'articolo 87, paragrafo 1, o che configurano un aiuto corrispondente ad uno degli obiettivi orizzontali definiti dalla Commissione come compatibili in virtù dell'articolo 87, paragrafo 3, lettera c).

12. Aquafil Technopolymers SpA è controllata al 100 % da un grande gruppo industriale e quindi è una grande impresa. Le autorità italiane basano la loro notifica su due articoli della legge PAT, più precisamente: sull'articolo 2, comma 3, il quale stabilisce che le grandi imprese possono beneficiare degli aiuti previsti dalla legge in questione, che non corrispondono ad obiettivi orizzontali, previa notifica e approvazione da parte della Commissione del caso specifico, per cui si tratterebbe di casi in cui l'aiuto risulta necessario per la permanenza sul mercato ovvero per la salvaguardia dell'occupazione, e sull'articolo 9, comma 4, il quale prevede inoltre che per le attività sostitutive, l'aiuto all'investimento può essere maggiorato del 10 % rispetto ai livelli d'intensità stabiliti dalla normativa nell'Unione europea. Esso definisce per attività sostitutiva la creazione o l'ampliamento di un'impresa che riassorbe una parte significativa di posti di lavoro precedentemente soppressi.

13. Le autorità italiane ritengono che l'investimento proposto da Aquafil Technopolymers SpA sia necessario per salvaguardare posti di lavoro oppure che possa essere definito un'attività sostitutiva, dato che l'edificio acquisito per effetto dell'investimento e nel quale sarà installato il nuovo stabilimento apparteneva a Komarek SpA, una società in liquidazione di cui Aquafil Technopolymers SpA riprenderà anche un certo numero di dipendenti. Per i 20 nuovi posti di lavoro addizionali da crearsi presso il nuovo stabilimento, l'impresa si è infatti impegnata ad assumere almeno 9 ex dipendenti della Komarek SpA.

14. A questo stadio la Commissione rileva che conformemente alla sua autorizzazione della legge PAT in questione, gli aiuti disposti dalla medesima saranno erogati nel rispetto delle norme comunitarie sugli aiuti di Stato e dei relativi massimali. Il tipo di aiuto disposto dalla misura in questione, ossia aiuti erogabili a grandi imprese, al di fuori degli obiettivi orizzontali, sembra configurare un aiuto al salvataggio e alla ristrutturazione per cui si applicano gli orientamenti comunitari sugli aiuti di Stato al salvataggio e alla ristrutturazione(6).

15. A questo stadio la Commissione dubita che l'investimento notificato in favore di Aquafil Technopolymers SpA possa essere considerato come un aiuto ad un'impresa ai fini della sua permanenza sul mercato o per la salvaguardia dell'occupazione, oppure, in altri termini, come aiuto al salvataggio o alla ristrutturazione. L'investimento in questione non rientra in un processo di ristrutturazione anzi, al contrario, si tratta di un investimento di espansione/consolidamento del mercato dell'impresa e del gruppo cui essa appartiene. Le autorità italiane non hanno presentato alcun piano di ristrutturazione né hanno comunicato che l'investimento rientra in un piano di ristrutturazione dell'impresa. A questo stadio la Commissione dubita pertanto che l'aiuto proposto possa essere considerato come un aiuto al salvataggio o alla ristrutturazione di imprese in difficoltà o come qualsiasi tipo di aiuto con un obiettivo orizzontale erogabile al di fuori delle regioni assistite.

16. A questo stadio la Commissione dubita che l'aiuto all'investimento proposto di 745700 EUR, dell'intensità del 10 %, possa beneficiare di una deroga al divieto generale degli aiuti di Stato di cui all'articolo 88, paragrafo 1, del trattato CE. Pertanto la Commissione nutre seri dubbi sulla compatibilità dell'aiuto proposto con il mercato comune.

Conclusione

17. Alla luce di quanto sopra, la Commissione, nell'ambito della procedura di cui all'articolo 88, paragrafo 2, del trattato CE, invita l'Italia a presentare osservazioni ed a fornire tutte le informazioni utili ai fini della valutazione dell'aiuto entro un mese dalla data di ricezione della presente. Essa invita inoltre le autorità italiane a inviare senza indugio copia della presente lettera al beneficiario potenziale dell'aiuto.

18. La Commissione desidera richiamare all'attenzione dell'Italia che l'articolo 88, paragrafo 3, del trattato CE ha effetto sospensivo e che, in forza dell'articolo 14 del regolamento (CE) n. 659/1999 del Consiglio, essa può imporre allo Stato membro interessato di recuperare ogni aiuto illegale dal beneficiario."

(1) Εγκρίθηκε από την Επιτροπή την 1η Μαρτίου 2000 (ΕΕ C 175 της 24.6.2000) και στις 20 Ιουνίου 2001 (επιστολή SG 2001 D/289334).

(2) ΕΕ C 67 της 10.3.1999, σ. 11 και ΕΕ C 283 της 19.9.1997.

(3) GU L 83 del 27.3.1999, pag. 1.

(4) Approvata dalla Commissione il 1o marzo 2000 (GU C 175 del 24.6.2000) e il 20 giugno 2001 (lettera SG 2001 D/289334).

(5) Lettera della Commissione SG(2000) D/103425 del 3 maggio 2000.

(6) GU C 67 del 10.3.1999, pag.11 e GU C 283 del 19.9.1997.