Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ Περί παράτασης της διάρκειας της απόφασης 2002/148/ ΕΚ για την ολοκλήρωση των διαβουλεύσεων με τη Ζιμπάμπουε σύμφωνα με το άρθρο 96 της συμφωνίας συνεργασίας ΑΚΕ-ΕΚ

(υποβληθείσα από την Επιτροπή)

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

1. Στις 18 Φεβρουαρίου 2002, το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποφάσισε να λάβει «ειδικά μέτρα» ύστερα από τα συμπεράσματα των διαβουλεύσεων βάσει του άρθρου 96 της συμφωνίας εταιρικής σχέσης ΑΚΕ-ΕΚ [1]. Τα μέτρα αυτά συμπεριλάμβαναν την αναστολή της χρηματοδότησης, της ενίσχυσης του προϋπολογισμού και της ενίσχυσης των σχεδίων, καθώς και την αναστολή της υπογραφής του 9ου Εθνικού Ενδεικτικού Προγράμματος του ΕΤΑ, αλλά σαφώς δεν επηρέαζαν τις συνδρομές σε επιχειρήσεις ανθρωπιστικής φύσης [2]. Συμπεριλάμβαναν επίσης την αναστολή του άρθρου 12 του παραρτήματος 2 της εταιρικής σχέσης, όσον αφορά τρέχουσες πληρωμές και κινήσεις κεφαλαίων, στο βαθμό που απαιτείται για την εφαρμογή περαιτέρω περιοριστικών μέτρων και ιδίως όσον αφορά τη δέσμευση κεφαλαίων.

[1] Απόφαση του Συμβουλίου 2002/148/ΕΚ (ΕΕΕΚ L50/64 της 21.02.2002). Το Συμβούλιο ενέκρινε ταυτόχρονα την κοινή θέση 2002/145/CFSP και τον κανονισμό του Συμβουλίου (ΕΚ) 310/2002 σχετικά με ορισμένα περιοριστικά μέτρα όσον αφορά τη Ζιμπάμπουε (ΕΕΕΚ L50/1-12 της 21.02.2002). Με τις πράξεις αυτές επέβαλε ορισμένα περιοριστικά μέτρα όπως είναι η απαγόρευση της προμήθειας με όπλα, ταξιδιωτική απαγόρευση και δέσμευση των στοιχείων ενεργητικού κατά των μελών της κυβέρνησης και άλλων ατόμων «που ενέχονται σε δραστηριότητες που υπονομεύουν σοβαρά τη δημοκρατία, το σεβασμό των ανθρώπινων δικαιωμάτων και το κράτος του νόμου στη Ζιμπάμπουε» [Τι ισχύει για τα μέσα εκείνα που εκπνέουν ταυτόχρονα με τα κατάλληλα μέτρα βάσει της συμφωνίας Κοτονού;]

[2] Εφαρμόζεται η αναδιάρθρωση του φακέλου της ΕΚ. [Ασαφές]

2. Το αίτιο που αναφέρθηκε ως επιχείρημα για την εισαγωγή των μέτρων αυτών ήταν οι σοβαρές παραβιάσεις των ανθρώπινων δικαιωμάτων και της ελευθερίας της γνώμης, του συνεταιρίζεσθαι και του συνέρχεσθαι. Ένα πιο άμεσο αίτιο ήταν οι προσπάθειες της κυβέρνησης της Ζιμπάμπουε να εμποδίσουν τη διεξαγωγή ελεύθερων και δίκαιων εκλογών, ιδίως με την απαγόρευση της πρόσβασης στις εκλογές για διεθνείς παρατηρητές και για τα ΜΜΕ.

3. Σύμφωνα με το άρθρο 2 (3) της απόφασης της 18ης Φεβρουαρίου 2002, τα μέτρα θα εφαρμοστούν για χρονική περίοδο δώδεκα μηνών. Σύμφωνα με την ίδια διάταξη, τα μέτρα επρόκειτο να επανεξεταστούν ύστερα από περίοδο έξι μηνών. Σύμφωνα με την επιστολή στον πρόεδρο της Ζιμπάμπουε που επισυνάπτεται στην απόφαση, τα μέτρα θα αρθούν εφόσον επικρατήσουν συνθήκες που εξασφαλίζουν το σεβασμό για τα ανθρώπινα δικαιώματα, τις δημοκρατικές αρχές και το κράτος του νόμου.

4. Στην περίοδο που μεσολάβησε ύστερα από την εισαγωγή των ειδικών μέτρων δεν σημειώθηκε καμιά πρόοδος στα πέντε θέματα που θίγουν οι διαβουλεύσεις του άρθρου 96 [3]. Αντιθέτως, η κατάσταση επιδεινώθηκε όπως φαίνεται από τις παρακάτω εξελίξεις:

[3] Οι διαβουλεύσεις βάσει του άρθρου 96 ήταν ανοιχτές, με στόχο την επίτευξη συμφωνίας για μέτρα που πρέπει να ληφθούν από την κυβέρνηση της Ζιμπάμπουε για την αποκατάσταση της κατάστασης, ιδίως σε πέντε θέματα (τη λήξη κάθε επίσημης ανοχής στην πολιτική βία. το έγκαιρο κάλεσμα διεθνών εταίρων για την υποστήριξη και παρατήρηση των επόμενων εκλογών και την πλήρη πρόσβαση, για το λόγο αυτό. την προστασία της ελευθερίας των ΜΜΕ. την ανεξαρτησία του δικαστικού σώματος και το σεβασμό των αποφάσεών του και την άρση της παράνομης κατάληψης ιδιοκτησιών).

* Από τις γενικές εκλογές του Μαρτίου, τις τοπικές εκλογές του Σεπτεμβρίου και τις πρόσφατες αναπληρωματικές εκλογές, οι οποίες διεξήχθησαν υπό συνθήκες που δείχνουν ότι δεν ήταν ούτε ελεύθερες ούτε δίκαιες.

* Από την κυβέρνηση του προηγούμενου Αυγούστου, που σηματοδοτεί τη γενική επαν-επιβεβαίωση της προσέγγισης σκληρής γραμμής, καθώς ο κύριος στόχος φαίνεται πως είναι η απομάκρυνση (του υπουργού οικονομικών Makoni) και ο παραμερισμός (του υπουργού εσωτερικών Nkomo) των μελών της κυβέρνησης με τις πιο μεταρρυθμιστικές και φιλελεύθερες τάσεις.

* Από την πολιτική σύγκρουση μεταξύ του κυβερνώντος κόμματος ZANU (PF) και του κόμματος της αντιπολίτευσης MDC και από τη λήξη κάθε είδους διακομματικού διαλόγου.

* Από τη βούληση της κυβέρνησης να ολοκληρώσει την ταχύρυθμη αγροτική μεταρρύθμιση και τη συνεχιζόμενη έξωση αγροτών αντί της παύσης των παράνομων καταλήψεων.

* Από την πρόσφατη νομοθεσία που περιορίζει την ελευθερία λόγου, την ελευθερία του συνέρχεσθαι και του συνεταιρίζεσθαι (κάτι που επηρεάζει αρνητικά ορισμένες ομάδες όπως είναι η αντιπολίτευση, τα ανεξάρτητα ΜΜΕ και οι ΜΚΟ).

* Από τη συνεχιζόμενη βία και τον εκφοβισμό που συνδέονται κυρίως με τις αναπληρωματικές εκλογές, με τη διανομή της επισιτιστικής βοήθειας και με την εφαρμογή της ταχύρυθμης αγροτικής μεταρρύθμισης.

5. Επιπλέον, δεν έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος ούτε επί τόπου ούτε ύστερα από διαδοχικές επαφές (διάβημα της τρόικας της ΕΕ στις πρωτεύουσες της SADC τον Μάιο του 2002 και σειρά διπλωματικών επαφών), ούτε μέσω άλλων πρωτοβουλιών με στόχο να ασκήσουν επιρροή στα γεγονότα (Κοινοπολιτεία και SADC).

6. Η απόφαση του Συμβουλίου, που ζητούσε την εφαρμογή χρονικής περιόδου ενός έτους από τη δημοσίευσή της στην ΕΕ των ΕΚ, επανεξετάστηκε τον Ιούλιο του 2002. Το Συμβούλιο, στη συνάντησή του στις 22.07.2002, αποφάσισε ότι «οι σημερινές συνθήκες στη Ζιμπάμπουε δεν εξασφαλίζουν το σεβασμό των ανθρώπινων δικαιωμάτων, των δημοκρατικών αρχών και του κράτους του νόμου». Συνεπώς, τα μέτρα αυτά συνέχισαν να ισχύουν απαράλλαχτα.

7. Λόγω της επιδείνωσης της κατάστασης [4] και λόγω του ότι δεν υπάρχουν ενδείξεις και/ή δεσμεύσεις από την κυβέρνηση της Ζιμπάμπουε για την επίτευξη σημαντικής προόδου και/ή λήψης μέτρων για την αποκατάσταση των συνθηκών στους πέντε σημαντικότερους τομείς ανησυχίας, δεν δικαιολογείται η άρση ή η άμβλυνση των κατάλληλων μέτρων.

[4] Μια έκθεση από την HoM στη Harare, που αναμένεται έως τον Ιανουάριο του 2003, θα προσφέρει περαιτέρω λεπτομερή ενημέρωση σχετικά με την κατάσταση.

8. Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή κρίνει ότι η απόφαση πρέπει να παραταθεί για περαιτέρω περίοδο 12 μηνών. Δεδομένου ότι η προτεινόμενη απόφαση αφορά την παράταση των υφιστάμενων ειδικών μέτρων μόνον, δίχως τροποποιήσεις, δεν είναι απαραίτητη η επανέναρξη διαβουλεύσεων με τη Ζιμπάμπουε βάσει του άρθρου 96 της συμφωνίας Κοτονού.

9. Η απόφαση πρέπει να επανεξετάζεται και τα μέτρα θα αρθούν εφόσον επικρατήσουν συνθήκες που εξασφαλίζουν το σεβασμό για τα ανθρώπινα δικαιώματα, τις δημοκρατικές αρχές και το κράτος του νόμου. Η Ευρωπαϊκή Ένωση διατηρεί το δικαίωμα της λήψης πρόσθετων μέτρων.

Συμπέρασμα

10. Βάσει των προαναφερομένων, η Επιτροπή προτείνει στο Συμβούλιο να εκδώσει τη συνημμένη απόφαση.

2003/0014 (ACC)

Πρόταση ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ Περί παράτασης της διάρκειας της απόφασης 2002/148/ ΕΚ για την ολοκλήρωση των διαβουλεύσεων με τη Ζιμπάμπουε σύμφωνα με το άρθρο 96 της συμφωνίας συνεργασίας ΑΚΕ-ΕΚ

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και, ιδίως, το άρθρο 300, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο,

Λαμβάνοντας υπόψη την εσωτερική συμφωνία σχετικά με τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν και τις διαδικασίες που πρέπει να τηρηθούν για την εφαρμογή της συμφωνίας εταιρικής σχέσης ΑΚΕ-ΕΚ, που υπογράφηκε στο Κοτονού στις 23 Ιουνίου 2000 [5], όπως τέθηκε σε προσωρινή εφαρμογή με απόφαση των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών-μελών στις 18 Σεπτεμβρίου 2000, και ιδίως το άρθρο 3,

[5] ΕΕ L 317 της 15.12.2000, σ. 376.

την πρόταση της Επιτροπής ,

Εκτιμώντας τα εξής :

(1) Με την απόφαση του Συμβουλίου 2002/148/ ΕΚ [6], ολοκληρώθηκαν οι διαβουλεύσεις με τη Δημοκρατία της Ζιμπάμπουε σύμφωνα με το άρθρο 96(2)(γ) της συμφωνίας εταιρικής σχέσης ΑΚΕ-ΕΚ [7] και λήφθηκαν ειδικά μέτρα, όπως διευκρινίζεται στο παράρτημα της απόφασης.

[6] ΕΕ L 50 της 21.2.2002, σ. 64.

[7] ΕΕ L 317 της 15.12.2000, σ. 3.

(2) Σύμφωνα με το άρθρο του 2 (3), η απόφαση παύει να ισχύει στις 21 Φεβρουαρίου 2003.

(3) Τα ουσιώδη στοιχεία που αναφέρονται στο άρθρο 9 της συμφωνίας εταιρικής σχέσης ΑΚΕ-ΕΚ εξακολουθούν να παραβιάζονται από την κυβέρνηση της Ζιμπάμπουε και οι σημερινές συνθήκες στη Ζιμπάμπουε δεν εξασφαλίζουν το σεβασμό των ανθρώπινων δικαιωμάτων, των δημοκρατικών αρχών και του κράτους δικαίου.

(4) Συνεπώς, η περίοδος εφαρμογής της απόφασης πρέπει να παραταθεί.

ΑΠΟΦΑΣΙΖΕΙ:

Άρθρο 1

Το άρθρο 2 παράγραφος 3 της απόφασης 2002/148/ΕΚ αντικαθίσταται από τα εξής:

«Τα μέτρα αυτά ισχύουν για περίοδο 24 μηνών. Υποβάλλονται δε σε συνεχή αναθεώρηση».

Η επιστολή που επισυνάπτεται στην παρούσα απόφαση απευθύνεται στον Πρόεδρο της Ζιμπάμπουε.

Άρθρο 2

Η παρούσα απόφαση αρχίζει να ισχύει την ημέρα της δημοσίευσής της στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

Βρυξέλλες,

Για το Συμβούλιο

Ο Πρόεδρος

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Bρυξέλλες,

ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΣΤΟΝ ΠΡΟΕΔΡΟ ΤΗΣ ΖΙΜΠΑΜΠΟΥΕ

Η Ευρωπαϊκή Ένωση αποδίδει μεγάλη σημασία στις διατάξεις του άρθρου 9 της συμφωνίας εταιρικής σχέσης ΑΚΕ-ΕΚ. Ως απαραίτητα στοιχεία της συμφωνίας εταιρικής σχέσης, ο σεβασμός των ανθρώπινων δικαιωμάτων, των δημοκρατικών θεσμών και του κράτους δικαίου αποτελούν τη βάση των σχέσεών μας.

Με επιστολή της 19ης Φεβρουαρίου 2002, η Ένωση σας ενημέρωσε για την απόφασή της να ολοκληρώσει τις διαβουλεύσεις που πραγματοποιήθηκαν βάσει του άρθρου 96 της συμφωνίας εταιρικής σχέσης ΑΚΕ-ΕΚ και να λάβει ορισμένα «ειδικά μέτρα» κατά την έννοια του άρθρου 96(2)(γ) της εν λόγω συμφωνίας.

Σήμερα, ύστερα από χρονικό διάστημα που υπερβαίνει τους δώδεκα μήνες και ύστερα από σειρά προσπαθειών μεσολάβησης, η Ευρωπαϊκή Ένωση διαπιστώνει ότι οι δημοκρατικές αρχές εξακολουθούν να μην τηρούνται στη Ζιμπάμπουε και ότι καμία σημαντική πρόοδος δεν έχει επιτευχθεί από την κυβέρνηση της Ζιμπάμπουε στους πέντε τομείς που αφορά η απόφαση του συμβουλίου του Φεβρουαρίου (τέλος της πολιτικά υποκινούμενης βίας, ελεύθερες και δίκαιες εκλογές, ελευθερία των μέσων, ανεξαρτησία του δικαστικού σώματος, τέλος της παράνομης κατοχής ιδιοκτησίας).

Λαμβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω, η Ευρωπαϊκή Ένωση κρίνει ότι τα ειδικά μέτρα δεν μπορούν να αρθούν.

Τα μέτρα θα αρθούν μόνον εφόσον επικρατήσουν οι συνθήκες που εξασφαλίζουν το σεβασμό των ανθρώπινων δικαιωμάτων, των δημοκρατικών αρχών και του κράτους δικαίου. Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή Ένωση διατηρεί το δικαίωμα να λάβει πρόσθετα περιοριστικά μέτρα.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις στη Ζιμπάμπουε και τονίζει εκ νέου ότι δεν επιθυμεί να επιβάλει κυρώσεις στο λαό της Ζιμπάμπουε και θα συνεχίσει να συμβάλει σε επιχειρήσεις ανθρωπιστικής φύσης και σε προγράμματα για την άμεση ενίσχυση του πληθυσμού, ειδικότερα σε κοινωνικούς τομείς, που δεν επηρεάζονται από τα μέτρα αυτά.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιθυμεί να συνεχίσει το διάλογο με τη Ζιμπάμπουε, βάσει της συμφωνίας εταιρικής σχέσης ΑΚΕ-ΕΚ και ελπίζει ότι θα καταβάλετε κάθε δυνατή προσπάθεια με στόχο την αποκατάσταση της τήρησης των ουσιαστικών αρχών της συμφωνίας εταιρικής σχέσης, επιτρέποντας έτσι την επαναλειτουργία όλων των μέσων συνεργασίας στο εγγύς μέλλον.

Με τιμή,

Για την Επιτροπή, Για το Συμβούλιο