A4-0010/97

Ψήφισμα επί της έκθεσης που υπέβαλε η Επιτροπή στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας 87/102/ΕΟΚ για την προσέγγιση των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών που διέπουν την καταναλωτική πίστη (COM(95)0117- C4-0185/95)

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

- έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής (COM(95)0117 - C4-0185/95),

- έχοντας υπόψη την πρόταση ψηφίσματος σύμφωνα με το άρθρο 45, παράγραφος 2 του Κανονισμού, του κ. Vitorino, σχετικά με την προστασία των πολιτών οι οποίοι λαμβάνουν δάνειο (B4-0553/95),

- έχοντας υπόψη τη Σύμβαση των Βρυξελλών του 1968 σχετικά με τη δικαιοδοτική αρμοδιότητα και την εκτέλεση των δικαστικών αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις ((ΕΕ C 189 της 28.7.1990, σελ. 2 (τελευταία έκδοση))),

- έχοντας υπόψη τη Σύμβαση της Ρώμης του 1980 σχετικά με τη νομοθεσία που ισχύει για τις συμβατικές υποχρεώσεις ((ΕΕ L 266 της 9.10.1980, σελ. 1)),

- έχοντας υπόψη τη Σύμβαση του Λουγκάνο του 1988, σχετικά με τη δικαιοδοτική αρμοδιότητα και την εκτέλεση των διηλυτικών αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις ((ΕΕ L 319 της 25.11.1988, σελ. 9)),

- έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Νομικών Θεμάτων και Δικαιωμάτων των Πολιτών καθώς και τη γνωμοδότηση της Επιτροπής Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Προστασίας των Καταναλωτών (A4-0010/97),

Α. εκτιμώντας ότι το πεδίο της έκθεσης της Επιτροπής είναι πολύ ευρύ διότι εξετάζει όχι μόνο την κατάσταση εφαρμογής της οδηγίας αλλά και τις προβλεπτές εξελίξεις της αγοράς της πίστης,

Β. εκτιμώντας ότι η αγορά της πίστης βρίσκεται σε ταχεία εξάπλωση στην Ένωση,

Γ. εκτιμώντας ότι, ενώ παραμένει ανέπαφη η έννοια που έχει γίνει γενικότερα αποδεκτή από το ευρωπαϊκό corpus juris, για την καταναλωτική πίστη, μια νέα έννοια του πολίτη/καταναλωτή θα πρέπει να αυξήσει την προστασία που προβλέπεται υπέρ των καταναλωτών έναντι εκείνων των νομικών προσώπων όπως είναι, για παράδειγμα, οι μικρές επιχειρήσεις οι οποίες κατά την άσκηση των εξουσιών διαπραγμάτευσης βρίσκονται αντιμέτωπες με μια κατάσταση αντικειμενικής δυσαναλογίας η οποία μπορεί να συγκριθεί με την αντίστοιχη ανάμεσα στον μικροαποταμιευτή και το χρηματοπιστωτικό ίδρυμα,

Δ. εκτιμώντας ότι οι ισχύοντες περιορισμοί και τα υφιστάμενα κόστη για τις διασυνοριακές δοσοληψίες αποτελούν φραγμό για τους πολίτες, ως καταναλωτές, να απολαμβάνουν μιας μεγαλύτερης δυνατότητας επιλογής και ανταγωνιστικότερων τιμών,

Ε. εκτιμώντας ότι είναι απαραίτητο να διασφαλισθεί η πραγματική τήρηση των κανόνων του ελεύθερου ανταγωνισμού στην εσωτερική αγορά στο συγκεκριμένο τομέα και να διαθέτει ο καταναλωτής τη δυνατότητα άσκησης του δικαιώματος επιλογής και αλλαγής χωρίς κυρώσεις μεταξύ διαφόρων προϊόντων και φορέων παροχής (κινητικότητα),

ΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι είναι σκόπιμο, στο τρέχον στάδιο της πορείας της εσωτερικής αγοράς και στα πλαίσια της αρχής της επικουρικότητας, να τεθεί το ερώτημα της αποτελεσματικότητας της κοινοτικής νομοθεσίας καθώς και του ρόλου που διαδραματίζουν τα κοινοτικά θεσμικά όργανα,

Ζ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η πραγματική άσκηση της ελευθερίας επιλογής και η πραγματική διαφοροποίηση της προσφοράς θα καταστήσουν ολοένα και πιο απαραίτητη την ύπαρξη αποτελεσματικών μέσων ενημέρωσης του καταναλωτού, προκειμένου να μπορέσει να λάβει ενεργά κάποια απόφαση,

Η. λαμβάνοντας, επίσης, υπόψη ότι ένας πραγματικά ελεύθερος ανταγωνισμός σε μια ευρωπαϊκή πιστωτική αγορά θα οδηγήσει σε διαφοροποίηση της προσφοράς, σε αύξηση των αιτούντων και σε μεγαλύτερη διάδοση των υπηρεσιών μεταξύ φορέων που ασκούν δραστηριότητα και ζουν σε όλα τα μέρη της Ένωσης,

Θ. εκτιμώντας ότι κατά τη μετάβαση στο ενιαίο νόμισμα - ιδίως δε κατά την τριετή περίπου φάση μετατροπής - είναι αναπόφευκτη η αρχή τη συμβασιακής συνέχειας, προκειμένου να διασφαλισθεί η απαραίτητη σταθερότητα των χρηματοπιστωτικών αγορών[semigr ] ότι δε η - επιδιωκόμενη - προοπτική του ενιαίου νομίσματος απαιτεί να εξετασθεί σε μεγαλύτερο βάθος το θέμα της θέσπισης μιας νέας και ενιαίας οριζόντιας νομοθεσίας που να ισχύει για ολόκληρο τον τομέα της πίστης,

Ι. εκτιμώντας ότι η αρμοδιότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης επί της ουσίας είναι παράλληλη και συμπληρωματική εκείνης των κρατών μελών που συνίσταται στη διασφάλισης της ασφάλειας και της προστασίας των οικονομικών συμφερόντων των καταναλωτών, και ότι επιπλέον η κοινοτική νομοθεσία στην παροχή πίστης και την κατανάλωση χρησίμευσε ως βάση στην έγκριση εθνικών νομοθετικών μέτρων, θα πρέπει δε να υλοποιηθεί αποσκοπώντας:

- στην πλήρη υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς,

- στην προστασία της υγείας, της ασφάλειας και των οικονομικών συμφερόντων των καταναλωτών,

- στη διασφάλιση της κατάλληλης ενημέρωσής τους,

- σε ένα υψηλό επίπεδο προστασίας (άρθρο 129A της Συνθήκης ΕΚ),

ΙΑ. λαμβάνοντας υπόψη ότι τα άρθρα που ορίζουν τις τέσσερις θεμελιώδεις ελευθερίες απολαύουν σήμερα άμεσης δυνατότητας εφαρμογής[semigr ] ότι, στα πλαίσια της ισχύουσας νομοθετικής κατάστασης, η κοινοτική προσέγγιση πρέπει να δίνει προτεραιότητα στις διασυνοριακές δοσοληψίες (εσωτερική αγορά) και στην προστασία των καταναλωτών (άρθρο 129Α της Συνθήκης ΕΚ) καθώς και ότι η πολιτική της πίστης, με τη συσταλτική έννοια του όρου, παραμένει σήμερα αρμοδιότητα των κρατών μελών, υπό την αίρεση του σεβασμού του κοινοτικού δικαίου,

ΙΒ. εκτιμώντας ότι ο κανόνας που θεσπίζεται από το άρθρο 129Α σε συνδυασμό με τα άρθρα 2, 3 και 3Β της Συνθήκης ΕΚ, παρέχει στην Κοινότητα τη δυνατότητα παρέμβασης στον τομέα με «εξουσίες προσανατολισμού» γενικού χαρακτήρα, υλοποιήσιμων στα πλαίσια του καθορισμού στόχων, της θέσπισης μέτρων ελάχιστης εναρμόνισης καθώς και της ενθάρρυνσης της συνεργασίας ανάμεσα στις αρμόδιες εθνικές αρχές,

ΙΓ. εκτιμώντας ότι το άρθρο 100Α ΕΚ αποτελεί την ιδανική νομική βάση για τα μέτρα εναρμόνισης που στόχο έχουν την εγκαθίδρυση και τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς,

ΙΔ. λαμβάνοντας υπόψη τις αρμοδιότητες που ανατίθενται στα κοινοτικά θεσμικά όργανα στα πλαίσια του τρίτου πυλώνα,

1. φρονεί ότι η ΕΕ οφείλει να κάνει χρήση όλων των νομικών μέσων που της παρέχονται από τις Συνθήκες προκειμένου να προωθήσει τη δημιουργία μιας Ευρωπαϊκής Αγοράς της Πίστης[semigr ]

2. φρονεί ότι η ΕΕ οφείλει, στο πλαίσιο του σεβασμού της αρχής της επικουρικότητας, να χαράξει μια νομοθετική πολιτική που θα στοχεύει στη μεσοπρόθεσμη θέσπιση μιας γενικής ρύθμισης της ευρωπαϊκής αγοράς της πίστης και να θεσπίζει κανόνες για την εξάπλωση της αγοράς χωρίς να θίγονται ούτε η απαραίτητη προστασία των συμφερόντων των καταναλωτών, ούτε η τόνωση του ελεύθερου ανταγωνισμού[semigr ]

3. φρονεί ότι, τόσο «η έννοια του καταναλωτή» όσο και «το πεδίο εφαρμογής» της οδηγίας 87/102/ΕΟΚ πρέπει να αξιολογηθούν με προσοχή[semigr ]

4. φρονεί ότι ο καταναλωτής χρειάζεται γενικά όχι μια ρύθμιση απλής προστασίας αλλά μια ρύθμιση που να ευνοεί τον ενεργό του ρόλο και να προστατεύει το δικαίωμά του να αναζητεί και να λαμβάνει ελεύθερα τις πληροφορίες μέσω των οποίων μπορεί να βρεθεί στη θέση της συμβασιακής ισότητας,

5. τάσσεται ωστόσο -για να αποφευχθούν μειονεκτήματα για τους καταναλωτές- κατά της πρότασης της Επιτροπής να επεκταθεί το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας για την καταναλωτική πίστη και σε μη υποθηκικώς εγγυημένα δάνεια για εργασίες ανακαίνισης και εκσυγχρονισμού, δεδομένου ότι αυτά δεν θα μπορούσαν πλέον να προσφερθούν (σε σύγκριση με την περισσότερο ευνοϊκή καταναλωτική πίστη) με τα επιτόκια των υποθηκικών δανείων, ειδάλλως ο καταναλωτής θα επιβαρυνόταν με πρόσθετο κόστος για τη δημιουργία και εγγραφή υποθηκών[semigr ]

6. φρονεί ότι πρέπει να μελετηθούν όλες οι δυνατότητες περί εγκαθίδρυσης εθνικών φορέων ή διαμεσολαβητών διαφόρων ειδών, και υποστηρίζει την ενθάρρυνση της διατήρησης και ανάπτυξης απλών και αποτελεσματικών διαιτητικών και δικαστικών διαδικασιών για την κατοχύρωση των δικαιωμάτων των καταναλωτών, λαμβάνοντας επίσης υπόψη την επίλυση των διασυνοριακών διαφορών[semigr ]

7. είναι πεπεισμένο ότι τα μέτρα αυτοπειθαρχίας θα μπορούσαν να επιτρέψουν τη θέσπιση συγκεκριμένων προτύπων αλλά δεν θα επιτρέψουν να δοθεί απάντηση σε όλα τα υφιστάμενα προβλήματα[semigr ]

8. υπογραμμίζει ότι τα μέτρα τυποποίησης των συμβάσεων σύμφωνα με εθελοντικούς και ευέλικτους κώδικες δεοντολογίας θα μπορούσαν να αποβούν χρήσιμα μόνον υπό τον όρο ότι δεν θα περιοριστούν η ποικιλία της προσφοράς και η δυνατότητα επιλογής για τον καταναλωτή[semigr ]

9. πιστεύει ότι πρέπει να ενθαρρύνονται όλες οι διάφορες προτεινόμενες λύσεις που στόχο έχουν την ύπαρξη μιας αμοιβαίας υποχρέωσης περί ορθής, πλήρους και ειλικρινούς πληροφόρησης για όλα τα συμβαλλόμενα μέρη[semigr ]

10. θεωρεί ότι όλες οι μορφές διαφήμισης και προώθησης πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο λεπτομερέστερων διατάξεων σε θέματα όπως το περιεχόμενο, οι πληροφορίες για τη φύση του προϊόντος, η υποχρέωση επισύναψης οδηγιών χρήσεως, τα όρια και οι εγγυήσεις για τη διαφήμιση που απευθύνεται σε ανηλίκους, αρκεί οι κανόνες αυτοί να μη περιλαμβάνονται ήδη ή να μην μπορούν να περιληφθούν σε άλλες ειδικές πράξεις[semigr ]

11. φρονεί ότι η δυνατότητα της πρόωρης εξόφλησης δανείων για την χρηματοδότηση καταναλωτικών αγαθών πρέπει να επιτραπεί στον πιστολήπτη χωρίς επαχθή, άδικα και περιττά διοικητικά κόστη[semigr ]

12. φρονεί ότι οι εθνικοί κανόνες που αφορούν την ανάκτηση αγαθών σε περίπτωση μη εκτέλεσης της σύμβασης, καθώς επίσης και οι κανόνες που αφορούν την κοινή ευθύνη των πιστωτών και του πωλητή, μπορούν να εναρμονισθούν στο μέτρο που κάτι τέτοιο θα προκύψει απαραίτητο και σύμφωνο με την αρχή της επικουρικότητας[semigr ]

13. φρονεί ότι η άσκηση του δικαιώματος υπαναχώρησης κατά τη σύναψη πιστωτικών συμβάσεων για την χρηματοδότηση καταναλωτικών αγαθών εντός καθορισμένης προθεσμίας πρέπει να διασφαλισθεί με ενιαίες μορφές, διαδικασίες και χρονικές περιόδους ομοιόμορφα και σε παγκοινοτικό επίπεδο[semigr ]

14. υπενθυμίζει ότι πρακτικές όπως η χορήγηση πίστωσης, η παροχή τίτλων εγγύησης και η ασφάλιση του εναπομείναντος υπολοίπου, πρέπει να τηρούν τις αρχές της αυτονομίας όσον αφορά τη βούληση των συμβαλλομένων, καθώς και της νομικής ασφάλειας[semigr ]

15. φρονεί ότι οι κοινοτικές πρωτοβουλίες θα πρέπει να προλαμβάνουν φαινόμενα όπως η υπερχρέωση μέσω της ενημέρωσης και της παιδείας του καταναλωτή[semigr ] ότι επίσης θα πρέπει να δοθεί η δυνατότητα στα πιστωτικά ιδρύματα να ενημερώνονται για τη φερεγγυότητα του πελάτου, εφόσον τηρούνται οι κανόνες για το δικαίωμα που αφορά την προσωπική ζωή[semigr ]

16. υποστηρίζει την πρόθεση της Επιτροπής να εξετάσει εάν και κατά πόσον υφίστανται προβλήματα στις σχέσεις των καταναλωτών με πιστωτικούς μεσολαβητές[semigr ] επισημαίνει ότι κατά την επέκταση ορισμένων από τις υποχρεώσεις που προβλέπονται στην οδηγία 87/102/ΕΟΚ σε εγγυητές θα πρέπει να ληφθούν υπόψη πραγματικές διαφορές σε σύγκριση με τον πρώτο δανειολήπτη[semigr ] επισημαίνει ότι πιστώσεις που συνδέονται με την έκδοση πιστωτικής κάρτας καλύπτονται από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 87/102/ΕΟΚ, άρθρο 1, παράγραφος 2, παρά την υφιστάμενη ποικιλία ορισμών στον συγκεκριμένο τομέα, όπως περιγράφεται στην έκθεση της Επιτροπής[semigr ]

17. φρονεί ότι δεν είναι σκόπιμη η θέσπιση μιας κοινοτικής νομοθετικής ρύθμισης για την εναρμόνιση στον τομέα της ενυπόθηκης πίστης, δεδομένου ότι η ενυπόθηκη πίστη συνδέεται αδιάρρηκτα με τους πολύ διαφορετικούς εθνικούς μηχανισμούς διασφάλισης και άσκησης των υποθηκικών δικαιωμάτων. Μια ευρωπαϊκή ρύθμιση της ενυπόθηκης πίστης θα απαιτούσε την ταυτόχρονη προσέγγιση των ρυθμίσεων των κρατών μελών για τους μηχανισμούς διασφάλισης και άσκησης των υποθηκικών δικαιωμάτων και, σε τελική ανάλυση, μια πανευρωπαϊκή εναρμόνιση των εθνικών αστικών κωδίκων[semigr ]

18. υπενθυμίζει ότι το ασφαλέστερο μέσο για την καταπολέμηση των τοκογλυφικών δραστηριοτήτων είναι, πέρα από την πλήρη λειτουργία της αγοράς, η καλύτερη πληροφόρηση και κατάρτιση του καταναλωτή και ότι το φαινόμενο της τοκογλυφίας, της νόσου μιας αγοράς που κυριαρχείται από το νόμο της προσφοράς, αντιμετωπίζεται έχοντας υπόψη ότι η καλύτερη μορφή προστασίας είναι η πλήρης λειτουργία της αγοράς, που συνοδεύεται από μια καλύτερη πληροφόρηση και κατάρτιση του καταναλωτή, καθώς και από το στενότερο έλεγχο εκ μέρους των εθνικών αρχών των δανειοδοτικών ιδρυμάτων και οργανισμών[semigr ]

19. υπογραμμίζει ότι είναι σημαντικό να προβλεφθούν αποτελεσματικές συμβιβαστικές και προδικαστικές διαδικασίες οι οποίες, ακριβώς επειδή είναι συμπληρωματικές και προλαμβάνουν δαπανηρές δικαστικές διαδικασίες, μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο, κυρίως για την επίλυση των διασυνοριακών διαφορών[semigr ]

20. φρονεί ότι η ανάπτυξη και η διερεύνηση όλων των υποθέσεων για τη συγκράτηση του κόστους για τα συμβαλλόμενα μέρη, αποτελεί σαφή προτεραιότητα[semigr ]

21. φρονεί τέλος ότι η καλύτερη μορφή προστασίας των πολιτών είναι η θέσπιση ενός συστήματος που θα εγγυάται την ελευθερία επιλογής στα πλαίσια του ελεύθερου ανταγωνισμού[semigr ]

22. καλεί την Επιτροπή να το τηρεί τακτικά ενήμερο όσον αφορά τα αποτελέσματα των διαφόρων μελετών και ερευνών που αναθέτει για το ζήτημα αυτό και να τα διαβιβάσει το συντομότερο δυνατόν, χωρίς τούτο να εμποδίζει με οιονδήποτε τρόπο τη θέσπιση προτάσεων νομοθετικών πράξεων, την ιδία θέση σχετικά με τους προβληματισμούς που εγκρίνονται στο συγκεκριμένο θέμα όσον αφορά τη νομοθετική πολιτική[semigr ]

23. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στην Επιτροπή και το Συμβούλιο.