ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΠΟΥ ΑΠΟΚΤΗΘΗΚΕ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ 92/59/ΕΟΚ ΓΙΑ ΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

I. Ιστορικό της έκθεσης

II. Γενικά θέματα

1. Στόχος της οδηγίας

2. Κύριο περιεχόμενο της οδηγίας

III. Πρακτική εφαρμογή της οδηγίας

1. Μεταφορά της οδηγίας στο εθνικό δίκαιο

2. Θεσμικές και διοικητικές ρυθμίσεις σε εθνικό επίπεδο

3. Σχέση μεταξύ της οδηγίας για τη γενική ασφάλεια των προϊόντων και της τομεακής κοινοτικής νομοθεσίας (άρθρο 1)

4. Πεδίο εφαρμογής της οδηγίας (άρθρο 2)

5. Γενική υποχρέωση ασφάλειας (άρθρα 3 και 4)

6. Υποχρεώσεις και εξουσίες των κρατών μελών (άρθρα 5 και 6)

7. Κοινοποίηση και ανταλλαγή πληροφοριών (άρθρο 7)

8. Επείγουσες καταστάσεις και επεμβάσεις σε κοινοτικό επίπεδο (άρθρα 8, 9, 10, 12)

IV. Συμπεράσματα

1. Μεταφορά της οδηγίας στο εσωτερικό δίκαιο

2. Θεσμικές και διοικητικές ρυθμίσεις σε εθνικό επίπεδο

3. Σχέση μεταξύ της οδηγίας για την ασφάλεια των προϊόντων και της τομεακής κοινοτικής νομοθεσίας (άρθρο 1)

4. Πεδίο εφαρμογής (άρθρο 2)

5. Γενική υποχρέωση ασφάλειας (άρθρα 3 και 4)

6. Εποπτεία της αγοράς (άρθρα 5 και 6)

7. Κοινοποίηση και ανταλλαγή πληροφοριών (άρθρο 7)

8. Σύστημα ταχείας ανταλλαγής πληροφοριών (άρθρο 8)

9. Επείγουσα δράση σε κοινοτικό επίπεδο (άρθρο 9)

10. Επιτροπή έκτακτης ανάγκης (άρθρο 10)

11. Υποχρεώσεις σχετικά με το απόρρητο (άρθρο 12)

Παραρτήματα

Παράρτημα 1: Νόμοι για τη μεταφορά της οδηγίας στα κράτη μέλη

Παράρτημα 2: Εθνικές διοικήσεις αρμόδιες για την εφαρμογή της νομοθεσίας μεταφοράς

I. ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ

Η οδηγία 92/59/ΕΟΚ του Συμβουλίου για τη γενική ασφάλεια των προϊόντων εγκρίθηκε στις 29 Ιουνίου 1992 με υποχρέωση εφαρμογής της από τα κράτη μέλη το αργότερο έως τις 29 Ιουνίου 1994. Η οδηγία θεμελιώνεται στο άρθρο 100A (σημερινό άρθρο 95) και εγκρίθηκε, πριν από την έναρξη ισχύος της συνθήκης του Μάαστριχτ, σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Το άρθρο 16 της οδηγίας ορίζει τα εξής:

«Τέσσερα έτη μετά την ημερομηνία που αναφέρεται στο άρθρο 17 παράγραφος (1), βάσει εκθέσεως της Επιτροπής για την κτηθείσα πείρα, η οποία συνοδεύεται από κατάλληλες προτάσεις, το Συμβούλιο αποφασίζει την ενδεχόμενη προσαρμογή της παρούσας οδηγίας, προκειμένου, ιδίως, να επεκτείνει το πεδίο εφαρμογής της, όπως ορίζεται στο άρθρο 1 παράγραφος (1) και άρθρο 2 στοιχεία α), καθώς και τη σκοπιμότητα να τροποποιηθούν οι διατάξεις του τίτλου V».

Η Επιτροπή έχει πραγματοποιήσει εμπεριστατωμένη ανασκόπηση και αξιολόγηση της εφαρμογής και της πρακτικής εφαρμογής της οδηγίας. Στον εντοπισμό των προβληματικών τομέων συνέβαλε επίσης μία εκτεταμένη έρευνα για το σύστημα ταχείας ανταλλαγής πληροφοριών με συνεντεύξεις σε όλα τα κράτη μέλη, που πραγματοποίησαν οι υπηρεσίες της Επιτροπής (στη συνέχεια θα αναφέρεται ως «η έρευνα»).

Επιπλέον, μία μελέτη σχετικά με τη νομική και πρακτική εφαρμογή της οδηγίας, που περιλαμβάνει τον εντοπισμό των προβληματικών τομέων και συμπεράσματα για τις ανάγκες τροποποιήσεων, πραγματοποιήθηκε εξ ονόματος της Επιτροπής από το «Centre du droit de la Consommation» του Καθολικού Πανεπιστημίου της Louvain (στη συνέχεια θα αναφέρεται ως «η μελέτη»). Η μελέτη αυτή καλύπτει όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ, και τα κράτη του ΕΟΧ Νορβηγία και Ισλανδία.

Οι υπηρεσίες της Επιτροπής μερίμνησαν για τη συμμετοχή των ενδιαφερόμενων μερών στις δραστηριότητες αυτές με σκοπό την αξιολόγηση της εφαρμογής της οδηγίας και την εκτίμηση των προβλημάτων και του περιεχομένου της ενδεχόμενης αναθεώρησής της. Στο πλαίσιο της ομάδας εργασίας για την ασφάλεια των καταναλωτών ζητήθηκε επανειλημμένα η γνώμη των κρατών μελών, των ενώσεων καταναλωτών, των ευρωπαϊκών οργανισμών τυποποίησης και της ANEC (Ευρωπαϊκή ένωση για το συντονισμό της εκπροσώπησης των καταναλωτών στην τυποποίηση). Πραγματοποιήθηκαν επίσης διαβουλεύσεις με τις ευρωπαϊκές ομοσπονδίες βιομηχανίας και εμπορίου. Στη διάρκεια αυτής της περιόδου η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή με ίδια πρωτοβουλία εξέδωσε γνώμη για τη γενική ασφάλεια των προϊόντων.

Τα συμπεράσματα της παρούσας έκθεσης βασίζονται σε πληροφορίες που έχουν συγκεντρωθεί από διαφορετικές πηγές καθώς και από την εμπειρία των υπηρεσιών της Επιτροπής. Στην πράξη, η κύρια λειτουργία της οδηγίας όσον αφορά τα τρόφιμα είναι η διαδικασία του άρθρου 8 για την ταχεία ανταλλαγή πληροφοριών σε επείγουσες καταστάσεις. Κατά συνέπεια, η παρούσα έκθεση ασχολείται με θέματα τροφίμων σε πολύ περιορισμένο βαθμό και μόνο σε σχέση με το εν λόγω άρθρο.

Σκοπός της έκθεσης είναι να συνοψίσει με συντομία τα αποτελέσματα της αξιολόγησης. Η μελέτη που πραγματοποιήθηκε εξ ονόματος της Επιτροπής από το Centre de droit de la Consommation βρίσκεται στο Διαδίκτυο, στη διεύθυνση http://europa.eu.int/comm/dgs/health_consumer/index.

1/4σον αφορά τα θέματα των τροφίμων, η Επιτροπή παρουσίασε πρόσφατα ένα λευκό βιβλίο για την ασφάλεια των τροφίμων, το οποίο αξιολογεί τις ανάγκες και παρουσιάζει τις προθέσεις της Επιτροπής στον τομέα αυτόν.

II. ΓΕΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

1. ΣΤΟΧΟΣ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ

Η οδηγία ρυθμίζει την ασφάλεια των καταναλωτικών προϊόντων και σκοπός της είναι η εγγύηση της ασφάλειας των προϊόντων που διατίθενται στην αγορά. Καλύπτει τα προϊόντα που προορίζονται για τους καταναλωτές ή ενδέχεται να χρησιμοποιηθούν από τους καταναλωτές, οι οποίοι τα προμηθεύονται στα πλαίσια μιας εμπορικής δραστηριότητας. Σε αυτά συμπεριλαμβάνονται καινουργή, μεταχειρισμένα είτε ανακαινισμένα προϊόντα, με εξαίρεση τις αντίκες και τα προϊόντα που πρέπει να ανακαινισθούν πριν τη χρήση τους, εφόσον ο προμηθευτής ενημερώνει σχετικά τον καταναλωτή. Η οδηγία περιλαμβάνει ένα γενικό ορισμό του «ασφαλούς προϊόντος». Ο συνολικός στόχος της οδηγίας είναι η εναρμόνιση των μέτρων των κρατών μελών που στοχεύουν στην επιβολή μιας γενικής υποχρέωσης για την κυκλοφορία στο εμπόριο μόνον ασφαλών προϊόντων, προκειμένου να εξασφαλίζεται ένα σταθερό και υψηλό επίπεδο προστασίας της υγείας και της ασφάλειας των καταναλωτών σε όλη την ΕΕ καθώς και η ομαλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς.

Σύμφωνα με το προοίμιο της οδηγίας, χρειάζεται ένα ευρύτατο νομοθετικό πλαίσιο οριζόντιου χαρακτήρα για να καλυφθούν τόσο τα προϊόντα που δεν καλύπτονται από ειδική, τομεακή κοινοτική νομοθεσία όσο και «τα κενά της ισχύουσας ή μελλοντικής ειδικής νομοθεσίας». Κατά συνέπεια, η οδηγία αναμένεται να αποτελέσει συμπλήρωμα της τομεακής κοινοτικής νομοθεσίας, προκειμένου:

*να καλύπτει τα προϊόντα που δεν υπόκεινται σε τομεακή νομοθεσία.

*να καλύπτει επίσης τα προϊόντα που υπάγονται σε τομεακή νομοθεσία (ισχύουσα και μελλοντική) για τις κατηγορίες κινδύνων, τα θέματα ασφάλειας, τις διοικητικές υποχρεώσεις και τις υποχρεώσεις ελέγχου που δεν καλύπτονται από την εν λόγω τομεακή νομοθεσία.

Ωστόσο, στο προοίμιο της οδηγίας διευκρινίζεται ότι, όταν υπάρχουν ρυθμίσεις για ολική εναρμόνιση που ορίζουν υποχρεώσεις σχετικά με την ασφάλεια των προϊόντων, δεν χρειάζεται να επιβληθούν στους οικονομικούς φορείς νέες υποχρεώσεις όσον αφορά τη διάθεση στην αγορά προϊόντων που καλύπτονται από τις ρυθμίσεις αυτές. Πρόκειται κυρίως για την περίπτωση των προϊόντων που καλύπτονται από τις οδηγίες «νέας προσέγγισης». Επιπλέον, το άρθρο 1 ορίζει ότι «όταν μία ειδική κοινοτική ρύθμιση περιέχει διατάξεις που ρυθμίζουν μερικές μόνο πτυχές ασφαλείας ή μερικές μόνον κατηγορίες κινδύνου των συγκεκριμένων προϊόντων, για τις πτυχές αυτές ασφαλείας ή τις κατηγορίες αυτές κινδύνου εφαρμόζονται αυτές οι διατάξεις».

2. ΚΥΡΙΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ

Συνοπτικά, η οδηγία 92/59/ΕΟΚ περιλαμβάνει τις εξής κύριες διατάξεις:

Υποχρεώσεις των παραγωγών:

*να διαθέτουν στην αγορά μόνον ασφαλή προϊόντα.

*να παρέχουν στον καταναλωτή τις κατάλληλες πληροφορίες που του επιτρέπουν να αξιολογεί τους εγγενείς κινδύνους που παρουσιάζει ένα προϊόν.

*να λαμβάνουν μέτρα που τους επιτρέπουν να τηρούνται ενήμεροι των κινδύνων που ενδέχεται να παρουσιάζουν τα προϊόντα που προμηθεύουν και να αναλαμβάνουν τις κατάλληλες δράσεις, συμπεριλαμβανόμενης, εν ανάγκη, της απόσυρσης του συγκεκριμένου προϊόντος από την αγορά για να αποφευχθούν οι κίνδυνοι αυτοί.

Υποχρεώσεις των διανομέων:

*να μην προμηθεύουν προϊόντα για τα οποία γνωρίζουν ή για τα οποία θα έπρεπε να είχαν κρίνει ότι είναι επικίνδυνα.

*να συμμετέχουν στην παρακολούθηση της ασφάλειας των προϊόντων που διαθέτουν στην αγορά με τη συνεργασία τους στις δράσεις που αναλαμβάνονται για την αποφυγή των κινδύνων που προκαλούνται από τα προϊόντα αυτά.

Ορισμός των κριτηρίων για την αξιολόγηση της ασφάλειας των προϊόντων και την απόφαση σχετικά με τις προϋποθέσεις βάσει των οποίων ένα προϊόν κρίνεται ασφαλές.

*προϊόντα σύμφωνα με τις ειδικές εθνικές ρυθμίσεις του κράτους μέλους στο έδαφος του οποίου κυκλοφορεί το προϊόν θεωρούνται σύμφωνα με τη γενική απαίτηση ασφάλειας της οδηγίας.

*στις λοιπές περιπτώσεις, η ασφάλεια ενός προϊόντος κρίνεται βάσει των κοινοτικών ή εθνικών μη υποχρεωτικών προτύπων, των κοινοτικών τεχνικών προδιαγραφών, των κανόνων ορθής συμπεριφοράς, των τεχνικών και τεχνολογικών γνώσεων καθώς και της ασφάλειας την οποία μπορούν ευλόγως να αναμένουν οι καταναλωτές.

Υποχρεώσεις των κρατών μελών:

*να θεσπίζουν μέτρα για να επιβάλλουν στους παραγωγούς και τους διανομείς να τηρούν τις υποχρεώσεις τους. Στα μέτρα αυτά συμπεριλαμβάνονται ιδίως η ίδρυση ή ο διορισμός αρχών στις οποίες ανατίθεται ο έλεγχος της συμφωνίας των προϊόντων, μεριμνώντας ώστε οι αρχές αυτές να διαθέτουν τις αναγκαίες εξουσίες για τη λήψη των κατάλληλων μέτρων ελέγχου και επιβολής και τις δυνατότητες να επιβάλλουν κυρώσεις σε περίπτωση που δεν τηρούνται οι υποχρεώσεις που απορρέουν από την οδηγία.

*να κοινοποιούν στην Επιτροπή τα μέτρα που λαμβάνουν για τον περιορισμό της διάθεσης ενός προϊόντος για την απόσυρσή του από την αγορά. Η Επιτροπή στη συνέχεια εξετάζει τους λόγους για τη λήψη των μέτρων και ενημερώνει όλα τα κράτη μέλη εάν κρίνει ότι ένα μέτρο είναι δικαιολογημένο.

*να εξασφαλίζουν ότι οι υπάλληλοί τους δεν κοινολογούν πληροφορίες που συλλέγονται κατά την έννοια της οδηγίας και καλύπτονται από το επαγγελματικό απόρρητο, εκτός από τις πληροφορίες που αφορούν τα χαρακτηριστικά ασφαλείας ενός συγκεκριμένου προϊόντος, των οποίων επιβάλλεται η κοινολόγηση, προκειμένου να προστατευθεί η υγεία και η ασφάλεια των προσώπων. Το ίδιο ισχύει για τους υπαλλήλους της Επιτροπής.

Θέσπιση συστήματος ταχείας ανταλλαγής πληροφοριών (RAPEX) για τα προϊόντα που παρουσιάζουν σοβαρό και άμεσο κίνδυνο

Σύμφωνα με το σύστημα αυτό, όταν ένα κράτος μέλος λαμβάνει ή αποφασίζει να λάβει επείγοντα μέτρα για να εμποδίσει, να περιορίσει ή να υποβάλει σε ιδιαίτερους όρους την εμπορία ή τη μετέπειτα χρήση ενός προϊόντος, λόγω του σοβαρού και άμεσου κινδύνου που παρουσιάζει, ενημερώνει επειγόντως την Επιτροπή η οποία, με τη σειρά της, ενημερώνει τα λοιπά κράτη μέλη. Λεπτομέρειες για τη λειτουργία του συστήματος παρατίθενται στο παράρτημα της οδηγίας.

Διαδικασίες για τη λήψη μέτρων κοινοτικής κλίμακας

Η Επιτροπή, επικουρούμενη από μια επιτροπή έκτακτης ανάγκης, μπορεί να λάβει προσωρινά μέτρα κοινοτικής κλίμακας σχετικά με προϊόντα που παρουσιάζουν σοβαρό και άμεσο κίνδυνο, εφόσον πληρούνται ορισμένες ουσιαστικές και διαδικαστικές προϋποθέσεις.

Κανονιστική επιτροπή

Μία κανονιστική επιτροπή (πρώην «3β») επικουρεί την Επιτροπή για την προσαρμογή του παραρτήματος όσον αφορά τις διαδικασίες του συστήματος RAPEX και τα κοινοτικά μέτρα στην περίπτωση επειγουσών καταστάσεων.

III. ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ

1. ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ ΣΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

Μερικές χώρες είχαν ψηφίσει νόμους για τη γενική ασφάλεια των προϊόντων πριν από την έγκριση της οδηγίας (Αυστρία 1983 [1], Φινλανδία 1986, Γαλλία 1983, Ηνωμένο Βασίλειο 1987, Νορβηγία 1976, Σουηδία 1989, και Κάτω Χώρες 1935). Σε μερικές χώρες, οι περισσότεροι από τους στόχους της οδηγίας είχαν ήδη επιτευχθεί πριν από την έγκρισή της. Στις χώρες όπου προϋπήρχε γενικός νόμος, σε ορισμένες περιπτώσεις έγινε συζήτηση ως προς την αναγκαιότητα τέτοιων τροποποιήσεων εφόσον πρόκειται για τους ίδιους στόχους, με διαφορετική όμως διατύπωση. Οι υποχρεώσεις που δεν περιλαμβάνονταν στην προϋπάρχουσα νομοθεσία, δηλαδή οι απαιτήσεις δέσμευσης των οικονομικών φορέων για ενημέρωση, παρακολούθηση και απόσυρση από την αγορά, προστέθηκαν στην υπάρχουσα νομοθεσία του Ηνωμένου Βασίλειου και των Κάτω Χωρών.

[1] Ο νόμος αυτός όμως δεν ήταν πλήρης και έχει τροποποιηθεί στο σύνολό του με νέο νόμο που ψηφίστηκε το 1995 για τη μεταφορά της οδηγίας.

Στο Βέλγιο και στη Γερμανία, όπου η οριζόντια (ή ειδική) νομοθεσία καλύπτει ένα ευρύ φάσμα, αλλά όχι το σύνολο των καταναλωτικών προϊόντων που περιέχονται στο πεδίο της οδηγίας, ψηφίσθηκε νέος νόμος ο οποίος, παρά τον τίτλο του ως νόμος περί «γενικής» ασφάλειας των καταναλωτικών προϊόντων, εφαρμόζεται μόνο για τα προϊόντα εκείνα για τα οποία δεν υπήρχε προηγούμενη ρύθμιση. Κατά συνέπεια, στις χώρες αυτές η νέα νομοθεσία είχε κυρίως την έννοια της επιβολής πρόσθετων υποχρεώσεων στους οικονομικούς φορείς, παρότι αυτές περιορίζονται σε ένα φάσμα προϊόντων που δεν ρυθμίζονται αλλού και επεκτείνει στα προϊόντα αυτά τους ισχύοντες μηχανισμούς έκτακτης ανάγκης.

Στην Ισλανδία η οδηγία βελτίωσε ιδιαίτερα το νομοθετικό πλαίσιο όσον αφορά την ασφάλεια των προϊόντων. Οι νόμοι που ίσχυαν πριν από την έναρξη ισχύος της οδηγίας ήταν παρωχημένοι (1936) και αφορούσαν με μεγάλη όμως ασάφεια την ασφάλεια των προϊόντων.

Στις υπόλοιπες χώρες (Δανία, Ελλάδα, Ιρλανδία, Ιταλία, Λουξεμβούργο, Πορτογαλία και Ισπανία) όπου δεν υπήρχε πλήρης ή οριζόντια γενική νομοθεσία στον τομέα της ασφάλειας των προϊόντων, η οδηγία μεταφέρθηκε σχεδόν αυτολεξεί. Επειδή όμως το πεδίο της, π.χ. στη Δανία, είναι γενικά περιορισμένο στα προϊόντα που δεν καλύπτονται από τους τομεακούς κανόνες, ο αντίκτυπος του νόμου μειώθηκε σημαντικά στην πράξη.

Στο παράρτημα 1 περιλαμβάνεται κατάλογος της εθνικής νομοθεσίας με την οποία η οδηγία μεταφέρθηκε στο εσωτερικό δίκαιο των διαφόρων χωρών.

2. ΘΕΣΜΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΣΕ ΕΘΝΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ

Η θέσπιση νομοθεσίας σε εθνικό επίπεδο αποτελούσε συνήθως αρμοδιότητα ήδη υπαρχόντων φορέων, σύμφωνα με την κεντρική ή την ομοσπονδιακή δομή κάθε χώρας. Σε μερικές χώρες, για μεγάλο χρονικό διάστημα υπήρχε μια αποκεντρωμένη δομή για τις δραστηριότητες ελέγχου της ασφάλειας των προϊόντων. Στη Γερμανία και στην Ισπανία και σε μικρότερο βαθμό στην Αυστρία, στη Φινλανδία και στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι περιφερειακές και οι τοπικές διοικητικές υπηρεσίες διέθεταν σημαντικές αρμοδιότητες.

Στην πράξη, στην Ιρλανδία, στην Ισπανία, στη Γαλλία, στις Κάτω Χώρες, στην Πορτογαλία και στο Ηνωμένο Βασίλειο, μία εθνική υπηρεσία ή πολλές περιφερειακές ή τοπικές υπηρεσίες είναι αρμόδιες για όλα τα καταναλωτικά προϊόντα πλην των τροφίμων είτε αυτά καλύπτονται είτε όχι από το νόμο για τη μεταφορά της οδηγίας ή από τομεακούς κανόνες. Στη Νορβηγία, αρμόδια για το νόμο είναι δύο υπουργεία.

Στις άλλες χώρες, η αρχή που έχει ορισθεί είναι αρμόδια μόνο για ορισμένα καταναλωτικά προϊόντα, κυρίως εκείνα τα οποία κατ' αρχάς εμπίπτουν στο πεδίο της οδηγίας. Μερικοί από τους τομείς που ρυθμίζονται από ειδική νομοθεσία ενδέχεται επίσης να εμπίπτουν στο πεδίο της, χωρίς όμως αυτό να είναι απαραίτητο.

Στο παράρτημα 2 παρατίθεται κατάλογος των διοικητικών υπηρεσιών που είναι αρμόδιες για την εφαρμογή του νόμου για τη μεταφορά της οδηγίας.

Φορείς συντονισμού

Η Σουηδία έχει ιδρύσει έναν ειδικό φορέα (SWEDAC) αρμόδιο για τον συντονισμό της εποπτείας της αγοράς που πραγματοποιούν οι διάφορες αρμόδιες υπηρεσίες. Η Ιταλία πρόσφατα ίδρυσε ένα φορέα αρμόδιο για την οργάνωση του συντονισμού με την ονομασία «Conferenza di Servizi».

Στο Ηνωμένο Βασίλειο ο φορέας συντονισμού των αρχών τοπικής αυτοδιοίκησης για τα πρότυπα των τροφίμων και του εμπορίου (LACOTS) που ιδρύθηκε το 1978 παρέχει οδηγίες για την επιβολή και συμβουλές για νομοθετικά θέματα στις αρχές τοπικής αυτοδιοίκησης του Ηνωμένου Βασιλείου.

Συμβουλευτικοί φορείς

Επτά χώρες έχουν ιδρύσει «επιτροπές ασφάλειας των καταναλωτών» ή ισοδύναμους φορείς: η Αυστρία, η Ισπανία (τεχνική επιτροπή ασφάλειας), η Φινλανδία (συμβουλευτικός φορέας για την ασφάλεια των προϊόντων), η Γαλλία, το Βέλγιο, οι Κάτω Χώρες (συμβουλευτική επιτροπή Warenwet) και η Πορτογαλία. Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι επιτροπές αυτές υπήρχαν ήδη πριν από την έγκριση της οδηγίας. Σε όλες τις χώρες πλην της Πορτογαλίας, στην οποία ο φορέας έχει αρμοδιότητες λήψης αποφάσεων, οι φορείς έχουν συμβουλευτική αρμοδιότητα και αποτελούν ένα φόρουμ συγκέντρωσης εμπειριών όλων των ενδιαφερομένων (οικονομικοί φορείς, ενώσεις των καταναλωτών και αρχές). Σύμφωνα με την μελέτη, όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη έχουν αναγνωρίσει τη μεγάλη σημασία του ρόλου των φορέων αυτών.

Ορισμένες εθνικές αρχές οργανώνουν δραστηριότητες κατάρτισης και ενημέρωσης για τους οικονομικούς φορείς σχετικά με τη μεταφορά της οδηγίας (Αυστρία, Κάτω Χώρες και Φινλανδία).

Ο ρόλος των ενώσεων καταναλωτών

Σε τέσσερις χώρες, οι ενώσεις καταναλωτών διαδραματίζουν ειδικό ρόλο στον τομέα της ασφάλειας των προϊόντων: Γαλλία (ομάδες πίεσης και δικαστικές προσφυγές), Δανία (εποπτεία της αγοράς), Αυστρία (εποπτεία της αγοράς και ενημέρωση σχετικά με τη νομοθεσία) και Κάτω Χώρες (έλεγχοι ασφάλειας, αύξηση της ευαισθητοποίησης και κατάρτιση των επαγγελματιών, σύνταξη κώδικα συμπεριφοράς για τις επείγουσες διαδικασίες). Στις άλλες χώρες, ο ρόλος των ενώσεων καταναλωτών συνήθως περιορίζεται στη διεξαγωγή συγκριτικών δοκιμών, τα αποτελέσματα των οποίων δημοσιεύονται στα περιοδικά και σε συλλογή παραπόνων εκ μέρους των καταναλωτών. Στην Ιρλανδία, στην Ελλάδα, στη Σουηδία, στη Φινλανδία, στην Πορτογαλία και στο Λουξεμβούργο οι ενώσεις καταναλωτών διαδραματίζουν σχετικά περιορισμένο ρόλο, τουλάχιστον στον τομέα της ασφάλειας των προϊόντων.

3. ΣΧΕΣΗ ΜΕΤΑΞΥ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΤΟΜΕΑΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ (ΑΡΘΡΟ 1)

Η σημερινή διατύπωση της οδηγίας όσον αφορά τη σχέση της με τη λοιπή κοινοτική νομοθεσία δεν είναι απόλυτα σαφής ως προς την ερμηνεία της και έχει ερμηνευθεί διαφορετικά από τις εθνικές νομοθεσίες. Η μελέτη αναφέρει ότι η ερμηνεία του άρθρου 1 μπορεί να διαφέρει ακόμη και μέσα στην ίδια χώρα. Κατά συνέπεια, το πεδίο εφαρμογής των νόμων για τη μεταφορά της οδηγίας δεν είναι σαφές.

Το κείμενο του άρθρου αυτού ορισμένες φορές μεταφέρθηκε χωρίς να γίνεται κατανοητή η σημασία του, γεγονός που δημιούργησε σύγχυση. Η σύγχυση αυτή είχε επιπτώσεις όσον αφορά τις αρμοδιότητες των τομεακών αρχών και τις υποχρεώσεις που πρέπει να τηρούν οι οικονομικοί φορείς. Για το λόγο αυτό, σε πολλές περιπτώσεις η οδηγία παραμένει άγνωστη στους οικονομικούς φορείς και αυτός φαίνεται πως είναι ο λόγος για τον οποίο η νομοθεσία δεν είχε τον αναμενόμενο αντίκτυπο. Σύμφωνα με τη μελέτη, οι περισσότεροι οικονομικοί φορείς συμφωνούν ότι όσον αφορά την πρόληψη, οι συνέπειες των νόμων περί ευθύνης των προϊόντων που μεταφέρουν την οδηγία για την ευθύνη των προϊόντων, το πεδίο της οποίας ορίζεται με σαφήνεια, είναι πολύ σημαντικότερες από εκείνες του νόμου για τη μεταφορά της οδηγίας 92/59/ΕΟΚ.

Οι περισσότερες χώρες έχουν σχεδόν ολοκληρωτικά αποκλείσει τους τομείς των προϊόντων που ήδη ρυθμίζονται πλήρως ή εν μέρει από κοινοτικούς και εθνικούς τομεακούς κανόνες. Ορισμένες χώρες όμως, π.χ. η Αυστρία, το Βέλγιο και η Γαλλία, δεν εξαιρούν τα προϊόντα αυτά στην περίπτωση επειγουσών διαδικασιών. Στη Δανία, στην Ελλάδα, στην Ισπανία, στην Ισλανδία, στην Ιρλανδία, στο Ηνωμένο Βασίλειο, στις Κάτω Χώρες (εκτός από τις συνοδευτικές υποχρεώσεις που επιβάλλονται στους οικονομικούς φορείς), στη Νορβηγία και στη Γαλλία, ο γενικός νόμος καλύπτει τα πάντα εκτός από τα θέματα ασφάλειας που καλύπτονται ήδη από ειδικές κοινοτικές οδηγίες.

4. ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ (ΑΡΘΡΟ 2)

Το Βέλγιο, η Δανία, η Φινλανδία, η Γαλλία, η Ισλανδία, η Νορβηγία [2], η Σουηδία, η Πορτογαλία [3] και η Ισπανία [4] περιλαμβάνουν τα προϊόντα και τις υπηρεσίες που προορίζονται για τους καταναλωτές στο πεδίο της νομοθεσίας τους, η οποία τους επιτρέπει να αποφεύγουν τα σκοτεινά σημεία που προκύπτουν από την ερμηνεία της φράσης της οδηγίας «προϊόν ... που ενδέχεται να χρησιμοποιηθεί από τους καταναλωτές». Οι σκανδιναβικές χώρες τηρούν κοινή στάση για το θέμα αυτό, μολονότι η Δανία, η Νορβηγία (στο νόμο για τη μεταφορά της οδηγίας) και η Ισλανδία συμπεριλαμβάνουν μόνο τις υπηρεσίες που συνδέονται με προϊόντα. Ωστόσο, στις χώρες στις οποίες η νομοθεσία μεταφοράς της οδηγίας καλύπτει τις υπηρεσίες έχουν καταγραφεί ελάχιστες περιπτώσεις εφαρμογής του νόμου.

[2] Στη Νορβηγία από το 1993 όλες οι υπηρεσίες καλύπτονται από ξεχωριστό νόμο.

[3] Νόμος περί προστασίας των καταναλωτών.

[4] Νόμος περί προστασίας των καταναλωτών.

Παρόλο που στις περισσότερες χώρες τα κείμενα της μεταφοράς καλύπτουν μόνο τα καταναλωτικά προϊόντα ή/και υπηρεσίες, οι νόμοι στη Γαλλία, στις Κάτω Χώρες (Warenwet) και στη Νορβηγία δεν περιέχουν τέτοιους περιορισμούς και οι κανόνες εφαρμόζονται για οποιοδήποτε προϊόν ή υπηρεσία διατίθεται στην αγορά, προστατεύοντας με τον τρόπο αυτό τους εργαζομένους και τους καταναλωτές. Στη Σουηδία, καλύπτονται επίσης τα προϊόντα που προμηθεύονται τα σχολεία, τα νοσοκομεία, οι δήμοι και οι κοινότητες κ.ο.κ., ενώ στη Φινλανδία ο νόμος ρυθμίζει και τα προϊόντα τα οποία οι φορείς αυτοί προμηθεύονται από επαγγελματίες.

Υπάρχει επιπλέον αβεβαιότητα ως προς την κάλυψη ορισμένων προϊόντων από την οδηγία. Πρώτον, έχει προκύψει ένα πρόβλημα με τα προϊόντα τα οποία, μολονότι αρχικά προορίζονταν μόνο για τον επαγγελματικό τομέα, σήμερα χρησιμοποιούνται από τους καταναλωτές. Δεύτερον, μερικές φορές τα προϊόντα παρέχονται στους καταναλωτές από προμηθευτές υπηρεσιών ή διατίθενται στους καταναλωτές ως τμήμα μιας δραστηριότητας παροχής υπηρεσιών. Σε μερικές περιπτώσεις, οι υπηρεσίες που συνδέονται με το προϊόν που προμηθεύεται ο καταναλωτής ενδέχεται να επηρεάσουν την ασφάλεια των προϊόντων. Αρκετά κράτη μέλη κρίνουν ότι η οδηγία πρέπει να επεκταθεί προκειμένου να καλύπτει και τις υπηρεσίες.

*Ορισμοί (άρθρο 2)

- Προϊόν

Η Γαλλία δεν προβλέπει κανένα ορισμό του προϊόντος, ενώ οι άλλες χώρες αναπαράγουν τον ορισμό του άρθρου 2β) της οδηγίας. Ορισμένες χώρες πραγματοποιούν διάκριση μεταξύ ακίνητων και κινητών προϊόντων (η ιδιοκτησία εξαιρείται σύμφωνα με τους νόμους για τη μεταφορά της οδηγίας στην Αυστρία, στην Πορτογαλία και στις Κάτω Χώρες), ή μεταξύ ενσώματης ή υλικής φύσης των καλυπτόμενων προϊόντων. Στις περισσότερες χώρες εξαιρούνται τα μεταχειρισμένα προϊόντα που πωλούνται ως αντίκες, όπως και στην οδηγία, καθώς και τα προϊόντα που πρέπει να επισκευασθούν ή να ανακαινισθούν πριν από τη χρήση τους. Τέτοια εξαίρεση πάντως δεν αναφέρεται στη Φινλανδία, στη Γαλλία, στις Κάτω Χώρες (Warenwet) και στη Σουηδία, ενώ το Βέλγιο εξαιρεί τις αντίκες αλλά όχι τα μεταχειρισμένα προϊόντα που πρέπει να επιδιορθωθούν ή να ανακαινισθούν πριν από τη χρήση.

- Οικονομικοί φορείς

Στους περισσότερους νόμους για τη μεταφορά περιλαμβάνονται ορισμοί των καλυπτόμενων οικονομικών φορέων. Στους νόμους της Σουηδίας, της Φινλανδίας, της Γαλλίας, των Κάτω Χωρών (Warenwet) και της Νορβηγίας δεν παρέχεται ορισμός των οικονομικών φορέων λόγω του ότι οι υποχρεώσεις που περιλαμβάνονται στους νόμους αυτούς εφαρμόζονται για όλους όσους συμμετέχουν στην αλυσίδα εμπορευματοποίησης ή διανομής ανεξαιρέτως. Ωστόσο, στην πράξη, οι περισσότερες από τις χώρες αυτές αναγνωρίζουν ότι εκείνοι που κυρίως πλήττονται από τις υποχρεώσεις που επιβάλλει η νομοθεσία τους είναι οι παραγωγοί και οι εισαγωγείς.

5. ΓΕΝΙΚΗ ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ (ΑΡΘΡΑ 3 ΚΑΙ 4)

1/4λες οι χώρες, εκτός της Σουηδίας προβλέπουν μία ρητή γενική υποχρέωση ασφάλειας στη νομοθεσία τους, μολονότι μερικές φορές η διατύπωση διαφέρει από την οδηγία. Αρκετές χώρες (Δανία, Φινλανδία, Γαλλία, Ελλάδα, Ισπανία και Κάτω Χώρες) εφαρμόζουν τη γενική υποχρέωση ασφάλειας σε όλους τους οικονομικούς φορείς ανεξαιρέτως, περιορίζοντας όμως τις αρμοδιότητές τους στις αντίστοιχες δραστηριότητές τους και χωρίς να πραγματοποιούν διάκριση μεταξύ παραγωγών και διανομέων. Οι σκανδιναβικές χώρες επικεντρώνονται περισσότερο στο δυνητικό αντίκτυπο του προϊόντος και στην ανάγκη πρόληψης της εμφάνισης προβλημάτων. Στη Σουηδία, η γενική υποχρέωση ασφάλειας πηγάζει ρητά από τις αρμοδιότητες της διοίκησης.

Στην πράξη, μόνο η Σουηδία και η Γαλλία διαθέτουν εκτεταμένη νομολογία με βάση τη γενική υποχρέωση ασφάλειας. Επιπλέον, μερικές φορές οι αρχές δεν διαθέτουν πληροφορίες σχετικά με την παρακολούθηση και τα αποτελέσματα των δικαστικών προσφυγών.

*Υποχρεώσεις σχετικά με την ενημέρωση, την παρακολούθηση και την απόσυρση από την αγορά

Πέρα από τη γενική υποχρέωση ασφαλείας, υποχρεώσεις σχετικά με την ενημέρωση, την παρακολούθηση και την απόσυρση από την αγορά που προβλέπει η οδηγία υπάρχουν στα περισσότερα κράτη μέλη, όπου έχουν μεταφερθεί σχεδόν κατά γράμμα. Η Γερμανία δεν επιβάλλει απόσυρση ενός μη ασφαλούς προϊόντος και ορίζει μια απλή υποχρέωση αποφυγής των κινδύνων. Εκτός από τη γενική υποχρέωση ασφαλείας, η Γαλλία θεωρεί υπαίτιο μόνο το άτομο που διαθέτει για πρώτη φορά στην αγορά το προϊόν. Η Σουηδία επιβάλλει απλώς στους οικονομικούς φορείς την υποχρέωση να παρέχουν πληροφορίες.

Σύμφωνα με τη μελέτη, οι υποχρεώσεις είχαν πολύ μικρό αντίκτυπο καθώς σε γενικές γραμμές είναι άγνωστες στους οικονομικούς φορείς. Αυτό ισχύει για όλες τις χώρες πλην της Γαλλίας, η οποία δεν προβλέπει μεν ειδικές υποχρεώσεις, αλλά οι υποχρεώσεις πηγάζουν από την τήρηση της γενικής υποχρέωσης ασφάλειας και του γαλλικού συστήματος συνολικά.

Οι παραγωγοί και οι διανομείς ενδέχεται να διαπιστώσουν ή να ενημερωθούν σχετικά με κινδύνους που συνδέονται με ένα προϊόν. Η εμπειρία έχει δείξει ότι αυτό συμβαίνει αρκετά συχνά. Ωστόσο, σπανίως οι αρχές ενημερώνονται σχετικά με τα ευρήματα και τα μέτρα που λαμβάνονται.

Η Αυστρία, το Βέλγιο, η Φινλανδία και η Νορβηγία υποχρεώνουν τους οικονομικούς φορείς να ενημερώνουν τη διοίκηση για τυχόν κινδύνους που εμπίπτουν στην προσοχή τους ή για οποιοδήποτε μη δεσμευτικό μέτρο που λαμβάνεται για την αντιμετώπιση του κινδύνου.

Ακόμη και στα κράτη μέλη εκείνα στα οποία η κοινοποίηση αυτών των πληροφοριών στις εθνικές αρχές είναι υποχρεωτική, στην πράξη δεν πραγματοποιείται, εκτός από την Αυστρία και τη Φινλανδία όπου οι μεγάλες επιχειρήσεις κοινοποιούν τις πληροφορίες.

*Υποχρεώσεις των διανομέων

Οι περισσότερες χώρες που πραγματοποιούν διάκριση μεταξύ παραγωγών και διανομέων έχουν ενσωματώσει τις υποχρεώσεις που επιβάλλονται στους διανομείς στους νόμους τους για τη μεταφορά της οδηγίας. Στην Αυστρία, μάλιστα, οι διανομείς υποχρεούνται να ενημερώνουν τις αρχές σχετικά με τα επικίνδυνα προϊόντα. Στην Ιρλανδία ο νόμος ενισχύει τις υποχρεώσεις των διανομέων επιβάλλοντάς τους ελέγχους της ασφάλειας των προϊόντων. Από την άλλη, η Γερμανία δεν έχει συμπεριλάβει την υποχρέωση συμμετοχής στην παρακολούθηση των προϊόντων ή συνεργασίας στα μέσα για την αποφυγή των κινδύνων (η μοναδική υποχρέωση είναι η συμβολή στην τήρηση της γενικής υποχρέωσης ασφαλείας).

Στην πράξη, και οι διανομείς αγνοούν τις υποχρεώσεις τους. Φαίνεται ότι ο βαθμός τήρησης διαφέρει ανάλογα με τον τομέα και το μέγεθος της επιχείρησης. Οι μεγάλοι διανομείς συχνά διαθέτουν τα μέσα για την ανάπτυξη συστημάτων αξιολόγησης των παραπόνων των καταναλωτών, για τη διενέργεια δειγματοληπτικών ελέγχων πριν και μετά την πραγματοποίηση παραγγελιών και για την ενθάρρυνση των στενών δεσμών με τους παραγωγούς, αντίθετα με ό,τι ισχύει για τους μικρούς διανομείς και τους εμπόρους λιανικής.

*Τήρηση της γενικής υποχρέωσης ασφάλειας

Το τεκμήριο πιστότητας προς την γενική υποχρέωση ασφάλειας που ορίζει το άρθρο 4 της οδηγίας δεν υπάρχει στους νόμους της Γαλλίας, της Φινλανδίας, των Κάτω Χωρών, της Ισλανδίας, της Νορβηγίας και της Σουηδίας. Η μελέτη σημειώνει ότι οι περισσότερες από τις χώρες αυτές θεωρούν ότι οι εν λόγω αρχές ισχύουν χωρίς να χρειάζεται να αναφερθούν ρητά. Σε άλλες χώρες επαναλαμβάνεται η διατύπωση του άρθρου 4 με ορισμένες μικρές διαφορές.

Στην πράξη, οι αντιδράσεις στο άρθρο 4 της οδηγίας διαφέρουν σε μεγάλο βαθμό μεταξύ κρατών μελών και μεταξύ προσώπων. Σύμφωνα με τη μελέτη, το άρθρο 4 είναι κατά μεγάλο μέρος άγνωστο στη Γαλλία και στη Φινλανδία, όπου δεν έχει καν μεταφερθεί, παρόλο που οι σχετικοί συντελεστές αναγνωρίζουν ότι το εφαρμόζουν στην πράξη. Σύμφωνα με τη μελέτη, δεν έχει γίνει καλά κατανοητό σε αρκετές χώρες και συχνά δεν χρησιμοποιείται στη Σουηδία και την Ιρλανδία (η οποία πάντως το έχει μεταφέρει).

Η μελέτη επισημαίνει τις παρακάτω διαφορετικές απόψεις που ισχύουν στα κράτη μέλη σχετικά με το άρθρο 4: στην Ιταλία, το άρθρο αυτό θεωρείται πολύ χρήσιμο για τους οικονομικούς φορείς. Οι αρχές του Βελγίου, της Αυστρίας και της Δανίας το θεωρούν εξαιρετικά χρήσιμο για την καθημερινή τους εργασία, καθώς τους παρέχει μία βάση για τη λήψη μέτρων και για ενέργειες πέρα από την απλή τυπική συμμόρφωση. Οι αρχές της Πορτογαλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου υποστηρίζουν ότι η ιεράρχηση των κριτηρίων που λαμβάνονται υπόψη πρέπει να τροποποιηθεί. Αυτό έχει ήδη συμβεί στη Δανία, στην οποία οι νόμιμες προσδοκίες των καταναλωτών είναι σημαντικότερες από την τήρηση των κανόνων ορθής συμπεριφοράς. Στη Γερμανία, λαμβάνεται υπόψη μόνο η συμφωνία με τα γερμανικά και τα ευρωπαϊκά πρότυπα.

Μερικές εθνικές διοικήσεις, π.χ. στις Κάτω Χώρες και στη Σουηδία, έχουν αρχίσει να καταρτίζουν κριτήρια για τον ορισμό του ασφαλούς προϊόντος ανά τομέα προϊόντων.

6. ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΞΟΥΣΙΕΣ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ (ΑΡΘΡΑ 5 ΚΑΙ 6)

*Εποπτεία της αγοράς

Πριν από την έγκριση της οδηγίας, ορισμένα κράτη μέλη δεν διέθεταν τα μέσα για την αντιμετώπιση μιας επείγουσας ανάγκης ή ακόμη και για τη δειγματοληψία στο πλαίσιο της κανονικής εποπτείας της αγοράς. Οι εξουσίες που ορίζει το άρθρο 6 της οδηγίας έχουν θεσπισθεί σχεδόν καθ' ολοκληρία σε όλα τα κράτη μέλη στα οποία δεν προβλέπονταν πριν από τη μεταφορά της οδηγίας. Κατά συνέπεια, εξουσίες εποπτείας της αγοράς όπως π.χ. η δυνατότητα πραγματοποίησης ελέγχων, λήψης δειγμάτων, συγκέντρωσης πληροφοριών από τους ενδιαφερομένους και εξάρτησης της διάθεσης στην αγορά από συγκεκριμένες προϋποθέσεις, είναι σήμερα αναγνωρισμένες από όλες τις οικείες αρχές σε διαφορετικά επίπεδα.

Ωστόσο, η μελέτη σημειώνει ότι η προσέγγιση στην εποπτεία της αγοράς στα κράτη μέλη διαφέρει σημαντικά ως προς τα εξής: αρκετά κράτη μέλη παρακολουθούν την αγορά μέσω ετήσιων προγραμμάτων που βασίζονται για παράδειγμα στα αποτελέσματα του EHLASS [5], τα παράπονα των καταναλωτών, τις κοινοποιήσεις στα πλαίσια του συστήματος RAPEX κ.λπ. Αυτό ισχύει για παράδειγμα στο Βέλγιο, στη Δανία, στην Ισπανία, στη Φινλανδία, στη Γαλλία και στις Κάτω Χώρες.

[5] Ευρωπαϊκό σύστημα επαγρύπνησης για τα ατυχήματα που συμβαίνουν κατ'οίκον και κατά τον ελεύθερο χρόνο, που σήμερα αποτελεί τμήμα του προγράμματος πρόληψης ατυχημάτων στο πλαίσιο της δράσης στον τομέα της δημόσιας υγείας (1999-2003).

Πέρα από τα ετήσια προγράμματα, ή ελλείψει τέτοιων προγραμμάτων, οι περισσότερες χώρες πραγματοποιούν επίσης περιστασιακούς ή τυχαίους ελέγχους, ανάλογα με τις απαιτήσεις της στιγμής ή για νέα προϊόντα που διατίθενται στην αγορά. Αυτό ισχύει κυρίως στο Βέλγιο, στις Κάτω Χώρες, στη Γαλλία, στη Σουηδία, στην Αυστρία και στην Ιταλία. Οι αρχές του Λουξεμβούργου και της Ιρλανδίας πραγματοποιούν πολύ συχνούς ελέγχους με βάση τις πληροφορίες που παρέχει το σύστημα RAPEX. Στις Κάτω Χώρες, στη Σουηδία και στη Δανία δημοσιεύεται μία ετήσια έκθεση που είναι διαθέσιμη σε όλους και συντάσσεται με βάση τις έρευνες που έχουν πραγματοποιηθεί. Στην Ισπανία και στη Φινλανδία προγράμματα καταρτίζονται και σε επίπεδο αυτόνομων κοινοτήτων και περιφερειών αντίστοιχα, και ενδέχεται να παρεκκλίνουν από το ομοσπονδιακό πρόγραμμα. Τα γερμανικά κρατίδια (Lδnder) είναι ανεξάρτητα. Οι περισσότεροι έλεγχοι που πραγματοποιούν τα κράτη μέλη αφορούν το λιανικό εμπόριο. Ορισμένες χώρες, όπως η Γαλλία και οι Κάτω Χώρες, πραγματοποιούν επίσης ελέγχους σε επίπεδο παραγωγής, που έχουν αποδειχθεί ένας πολύ αποτελεσματικός τρόπος για την έγκαιρη πρόληψη της διάθεσης δυνητικά επικίνδυνων προϊόντων. Στη Νορβηγία ακολουθείται η προσέγγιση ελέγχου των συστημάτων που θεσπίζουν οι επιχειρήσεις για να εξασφαλίζουν ότι τα προϊόντα τους δεν παρουσιάζουν κινδύνους για την υγεία και την ασφάλεια.

Στις συνεντεύξεις που πραγματοποιήθηκαν για τη μελέτη, όλες σχεδόν οι εθνικές αρχές παραπονούνται για έλλειψη πόρων όσον αφορά το προσωπικό και τον εξοπλισμό. Η μελέτη καταλήγει στα εξής συμπεράσματα: το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα οξύ, στην Πορτογαλία, στην Ιρλανδία, στην Ιταλία και στην Ελλάδα. Στην Ισπανία και στην Γερμανία, λόγω της ομοσπονδιακής δομής, υπάρχουν μεγάλες διαφορές μεταξύ περιφερειών. Τέλος, αρκετές χώρες (Γαλλία, Φινλανδία, Ισπανία, και Αυστρία) έχουν συναντήσει ειδικά προβλήματα για τον έλεγχο φθηνών προϊόντων τα οποία πωλούνται για πολύ σύντομη χρονική περίοδο σε χαμηλή τιμή και οι εισαγωγείς τους σχεδόν αμέσως εξαφανίζονται.

*Παρέμβαση των αρχών

1/4σον αφορά τις περιπτώσεις κινδύνου που συνεπάγονται παρέμβαση των αρχών, ήδη έχουν ορισθεί εξουσίες για την προσωρινή ή την οριστική απαγόρευση διάθεσης στην αγορά των επικίνδυνων προϊόντων και για την ειδοποίηση των ατόμων που ενδέχεται να εκτεθούν στον κίνδυνο, στην περίπτωση που τέτοιες εξουσίες δεν υπήρχαν ήδη στο εθνικό νομικό σύστημα.

Η εξουσία της «αποτελεσματικής και άμεσης διοργάνωσης της απόσυρσης ενός επικίνδυνου προϊόντος» έχει ενσωματωθεί στους νόμους για τη μεταφορά της οδηγίας όλων των χωρών στις οποίες δεν προβλεπόταν προηγουμένως.

Ωστόσο, η εξουσία εντολής για απόσυρση ενός προϊόντος δεν έχει θεσπισθεί ρητά στις Κάτω Χώρες και στο Ηνωμένο Βασίλειο, επειδή κρίνεται ότι τα μέσα που έχουν στη διάθεσή τους οι αρχές (ειδοποίηση, απαγόρευση, αναστολή, ειδοποίηση μέσω του τύπου, διάταγμα απαγόρευσης, κ.λπ.) στην πράξη αρκούν για να πιέσουν τους οικονομικούς φορείς να αποσύρουν τα προϊόντα τους από την αγορά.

Υπάρχουν μεγάλες διαφορές ως προς τη μορφή των αποφάσεων απόσυρσης και τους συντελεστές που μπορούν να λαμβάνουν τέτοιες αποφάσεις. Το Βέλγιο, η Φινλανδία, η Γαλλία, η Ισλανδία, η Νορβηγία και η Σουηδία διαθέτουν επίσης την εξουσία να υποχρεώνουν τους οικονομικούς φορείς σε ανάκληση των προϊόντων από τους καταναλωτές (σε αντίθεση με την απόσυρση από τους εμπόρους λιανικής και από την αλυσίδα διανομής) και προβλέπουν τη δυνατότητα αποζημίωσης των καταναλωτών και την αντικατάσταση ή την επιδιόρθωση του προϊόντος. Ορισμένα κράτη μέλη επιτρέπουν στις αρχές τους να απαγορεύουν την εξαγωγή προϊόντων (Γαλλία, Βέλγιο, Κάτω Χώρες, Αυστρία, Νορβηγία και Σουηδία).

Σύμφωνα με τη μελέτη, ορισμένες χώρες δεν έχουν ποτέ ή σχεδόν ποτέ ασκήσει τις εξουσίες που διαθέτουν σε επείγουσες περιπτώσεις (Αυστρία, Ελλάδα, Ιρλανδία και Λουξεμβούργο), ισχυριζόμενες ότι σε κάθε περίπτωση οι οικονομικοί φορείς έλαβαν τα απαραίτητα μέτρα σε εθελοντική βάση. Η Γερμανία, στην οποία τα κρατίδια (Lδnder) είναι αρμόδια για τις επείγουσες περιπτώσεις, αναφέρει ότι το πρόβλημα γενικά επιλύεται με βάση τη συναίνεση. Σύμφωνα με τη μελέτη, αυτό επιβεβαιώνεται από τις περισσότερες χώρες, οι οποίες κρίνουν ότι παρόλο που στην πράξη τα προϊόντα αποσύρονται κατά κανόνα σε εθελοντική βάση, είναι ιδιαίτερα σημαντικό να υπάρχει εξουσία επιβολής τέτοιων μέτρων εάν παραστεί ανάγκη. Άλλες χώρες όμως (Γαλλία, Κάτω Χώρες και Βέλγιο) ασκούν τακτικά τις εξουσίες που διαθέτουν, συμπεριλαμβανομένης της απαγόρευσης των εξαγωγών. Η εντολή καταστροφής των προϊόντων χρησιμοποιείται λιγότερο συχνά.

Προβλήματα δημιουργεί ο χρόνος που απαιτείται για τη λήψη έκτακτων μέτρων σε μερικές χώρες. Στη Σουηδία για παράδειγμα, στην περίπτωση διαφωνίας του οικονομικού φορέα ενδέχεται να ακολουθήσει μία χρονοβόρα, δαπανηρή και αβέβαιη διαδικασία.

Αρκετές εθνικές διοικήσεις αναφέρουν ότι θα επιθυμούσαν να διαθέτουν την εξουσία ανάκλησης επικίνδυνων προϊόντων από τους καταναλωτές. Ορισμένες διοικήσεις (Αυστρία, Νορβηγία, Κάτω Χώρες και Δανία) δεν πραγματοποιούν διάκριση μεταξύ ανάκλησης από τον καταναλωτή και απόσυρσης από τους εμπόρους λιανικής και τις αλυσίδες διανομής και σύμφωνα με τη μελέτη δεν διανοούνται την απόσυρση ενός προϊόντος από τη στιγμή που αυτό δεν ανακαλείται ταυτόχρονα από τον τελικό καταναλωτή (παρόλο που αυτό δεν επιτυγχάνεται και τόσο εύκολα). Οι περισσότερες εθνικές διοικήσεις που συμμετείχαν στις συνεντεύξεις στα πλαίσια της μελέτης είναι υπέρ της απαγόρευσης των εξαγωγών.

Επιπλέον, σε μερικές χώρες (Γαλλία, Σουηδία, Ελλάδα, Κάτω Χώρες και Πορτογαλία) οι ενώσεις καταναλωτών διαθέτουν το δικαίωμα άσκησης αγωγών παραλείψεως στον τομέα της ασφάλειας των προϊόντων.

7. ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ

*Ρήτρα διασφάλισης (άρθρο 7)

Η εμπειρία δείχνει ότι οι εθνικές διοικήσεις δεν είναι βέβαιες ως προς τη λειτουργία της διαδικασίας αυτής και ως προς τη χρονική στιγμή της κοινοποίησης και αντιμετωπίζουν δυσχέρειες στη διάκρισή της από το άρθρο 8 και τις υποχρεώσεις κοινοποίησης άλλων οδηγιών. Πολλά κράτη μέλη θεωρούν ότι η Επιτροπή αργεί να αντιδράσει, γεγονός που τις αποθαρρύνει να πραγματοποιήσουν κοινοποίηση, ενώ ενδέχεται να πληροφορηθούν για τη λήψη ενός μέτρου από ένα κράτος μέλος ύστερα από πολλούς μήνες, ακόμη και χρόνια. Επιπροσθέτως, η Επιτροπή δεν υποχρεούται να κοινοποιεί σε όλα τα κράτη μέλη ένα ληφθέν μέτρο εάν η ίδια δεν συμφωνεί με το μέτρο αυτό.

Επιπλέον, ο διοικητικός φόρτος εργασίας που βαρύνει την Επιτροπή με τη διαδικασία αυτή είναι πολύ σημαντικός, γεγονός που εξηγεί το μεγάλο χρονικό διάστημα που απαιτείται. Η Επιτροπή πρέπει να πραγματοποιήσει διαβουλεύσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη, ακόμη και αν αυτά συμφωνούν με το μέτρο. Σε κάθε περίπτωση απαιτείται η έγκριση επίσημης γνώμης. Άλλα προβλήματα που συναντούν οι εθνικές διοικήσεις και τα οποία αναφέρονται στη μελέτη περιλαμβάνουν την έλλειψη προσωπικού ή τον κακό συντονισμό σε εθνικό επίπεδο και την επικάλυψη με τη διαδικασία που ορίζει η οδηγία 98/34/ΕΚ.

8. ΕΠΕΙΓΟΥΣΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΠΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΕ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ

*Το σύστημα ταχείας ανταλλαγής πληροφοριών (άρθρο 8)

Σύμφωνα με την έρευνα της Επιτροπής, τα κράτη μέλη είναι γενικά ικανοποιημένα από το σύστημα ταχείας ανταλλαγής πληροφοριών και το θεωρούν αποτελεσματικό. Σύμφωνα με τη μελέτη, οι πληροφορίες που κοινοποιούνται μέσω του συστήματος κοινοποιούνται και στους διανομείς στο Βέλγιο και Σουηδία μέσω των εμπορικών ομοσπονδιών έτσι ώστε να τους επισημαίνουν τα προβλήματα και να τους βοηθούν στον εντοπισμό του προϊόντος. Στη Φινλανδία, οι οικονομικοί φορείς του συγκεκριμένου τομέα (διανομείς ή παραγωγοί) ενημερώνονται κάθε φορά που αποστέλλεται κοινοποίηση μέσω του RAPEX. Η Γερμανία επίσης αναφέρει ότι οι κοινοποιήσεις αποτελούν συχνά την αφετηρία για τη λήψη συγκεκριμένων μέτρων από τις αρμόδιες για την επίβλεψη αρχές. Παράλληλα, όμως, τα κράτη μέλη επισημαίνουν διάφορα προβλήματα και την ανάγκη βελτίωσης του συστήματος.

-Λειτουργία του συστήματος σε επίπεδο Επιτροπής

Το σύστημα καλύπτει μέτρα που συνδέονται με προϊόντα τα οποία διατίθενται στην αγορά και παρουσιάζουν σοβαρό και άμεσο κίνδυνο για τους καταναλωτές. Αποτελείται από δύο δίκτυα, ένα για τα βιομηχανικά προϊόντα πλην των ειδών διατροφής και ένα άλλο για τα είδη διατροφής.

Κάθε κοινοποίηση που λαμβάνεται από τα κράτη μέλη ή από τις χώρες ΕΟΧ/ΕΖΕΣ υποβάλλεται σε μια διαδικασία ανάλυσης και επιβεβαίωσης από την Επιτροπή και στη συνέχεια διαβιβάζεται στα επίσημα σημεία επαφής των άλλων κρατών μελών. Προς το παρόν, οι χώρες που δεν ανήκουν στην ΕΕ δεν έχουν πρόσβαση στο σύστημα.

-Διάρθρωση και λειτουργία του συστήματος στα κράτη μέλη

Η διάρθρωση του δικτύου διαφέρει μεταξύ των κρατών μελών. Σε ορισμένα κράτη μέλη, τα εθνικά σημεία επαφής ανήκουν στο ίδιο υπουργείο ή φορέα με τις τοπικές αρχές που είναι επιφορτισμένες με την εποπτεία της αγοράς. αυτό όμως δεν συμβαίνει σε άλλα κράτη μέλη, ιδίως σε εκείνα που έχουν ομοσπονδιακή δομή (Γερμανία, Ισπανία και Αυστρία). Σε κάθε κράτος μέλος, οι υπηρεσίες που συμμετέχουν στο σύστημα ταχείας ανταλλαγής πληροφοριών έχουν διαφορετικά καθήκοντα και τα λίγα μέλη του προσωπικού που είναι άμεσα υπεύθυνα για τη λειτουργία του έχουν συνήθως και άλλα καθήκοντα.

Κατά κανόνα, το εθνικό σημείο επαφής διαδραματίζει ρόλο "φίλτρου" στην περίπτωση αποστολής μιας κοινοποίησης από μία εθνική αρχή προς την Επιτροπή. Μπορεί επίσης να παίξει τον ίδιο ρόλο όταν η κοινοποίηση προέρχεται από ένα άλλο κράτος μέλος μέσω της Επιτροπής, πριν την αποστείλει στις αρχές της χώρας του. Στις περισσότερες χώρες, οι οικονομικοί φορείς ή οι ενώσεις των καταναλωτών δεν συμμετέχουν άμεσα στο σύστημα και ενημερώνονται, συνήθως, για κάθε περίπτωση ξεχωριστά.

Λίγες είναι οι εθνικές αρχές που έχουν συνδέσεις με άλλα επίσημα συστήματα ανταλλαγής πληροφοριών για επικίνδυνα προϊόντα, εκτός από τις σκανδιναβικές χώρες οι οποίες συμμετέχουν στο σκανδιναβικό σύστημα ανταλλαγής πληροφοριών.

-Προβλήματα που συναντώνται στο σύστημα των ειδών διατροφής και στο σύστημα προϊόντων πλην των ειδών διατροφής

Η γενική αξιολόγηση των αρχών των κρατών μελών δείχνει ότι ο σημερινός αριθμός κοινοποιήσεων δεν είναι εύκολο να διεκπεραιωθεί λόγω της έλλειψης προσωπικού. Πέρα από αυτό, υπάρχει ασυμφωνία μεταξύ των εθνικών διοικήσεων ως προς το αν το επίπεδο κινδύνου όλων των κοινοποιήσεων δικαιολογεί μια κοινοποίηση σύμφωνα με το άρθρο 8.

Οι περισσότερες εθνικές διοικήσεις θεωρούν ότι η έλλειψη ακριβούς ορισμού του «σοβαρού και άμεσου» (κινδύνου) εξηγεί την έλλειψη εναρμόνισης στη χρήση του συστήματος. Η έννοια του απορρήτου των πληροφοριών που περιλαμβάνουν οι κοινοποιήσεις δημιουργεί κάποια σύγχυση στις περισσότερες εθνικές διοικήσεις και πρέπει να διευκρινισθεί σε κοινοτικό επίπεδο. Πολλές διοικήσεις τόνισαν την έλλειψη σαφήνειας και λεπτομέρειας πολλών κοινοποιήσεων, ιδίως όσον αφορά πληροφορίες για την κυκλοφορία των προϊόντων για τα οποία ασκήθηκε αγωγή. Σε ορισμένα κράτη μέλη η έλλειψη μετάφρασης στην επίσημη γλώσσα του κράτους επιβράδυνε την ανταλλαγή πληροφοριών.

Οι περισσότερες διοικήσεις κρίνουν ότι η Επιτροπή πρέπει να διαδραματίσει πιο δραστήριο ρόλο στην αξιολόγηση και στη διαλογή των κοινοποιήσεων. Θεωρούν επίσης ότι η τεχνική παρακολούθηση των κοινοποιήσεων προειδοποίησης πρέπει να βελτιωθεί.

-Ειδικά προβλήματα στον τομέα των προϊόντων πλην των ειδών διατροφής

Για πολλά κράτη μέλη, η διάκριση μεταξύ του άρθρου 7 και του άρθρου 8 της οδηγίας καθώς και των ρητρών διασφάλισης των κάθετων οδηγιών «νέας προσέγγισης» είναι δύσκολο να εντοπισθεί, γεγονός που με τη σειρά του επιβαρύνει το σύστημα.

-Ειδικά προβλήματα στον τομέα των ειδών διατροφής

Επειδή το άρθρο 7 της οδηγίας χρησιμοποιείται πολύ σπάνια στον τομέα των ειδών διατροφής, το σύστημα προειδοποίησης διαθέτει πολύ μεγάλο αριθμό πληροφοριών οι οποίες δεν θεωρούνται άμεσα ως κοινοποιήσεις προειδοποίησης. Κατά την περίοδο στην οποία δεν ήταν δυνατή η λειτουργία του συστήματος SHIFT [6] εγκρίθηκε μία συμφωνία για τη χρησιμοποίηση του δικτύου RAPEX/RASFF για τη διαβίβαση των πληροφοριών του SHIFT, με αποτέλεσμα το σύστημα να επιβαρυνθεί ακόμη περισσότερο σε μερικές χώρες.

[6] Το SHIFT (σύστημα για τον υγειονομικό έλεγχο των εισαγωγών από τρίτες χώρες στους μεθοριακούς σταθμούς ελέγχου) είναι ένα δίκτυο στο οποίο συμμετέχουν οι μεθοριακοί σταθμοί ελέγχου για τα ζώα και τα ζωικά προϊόντα που προέρχονται από τρίτες χώρες που δεν τηρούν τις προδιαγραφές της ΕΕ.

*Επείγουσες ενέργειες σε κοινοτικό επίπεδο (άρθρο 9)

Οι εθνικές διοικήσεις που συμμετείχαν στις συνεντεύξεις στο πλαίσιο της μελέτης εξέφρασαν διαφορετικές γνώμες ως προς το ρόλο που πρέπει να διαδραματίσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναφορικά με το άρθρο 9. Οι αρχές στο Βέλγιο, στη Δανία, στην Ισπανία, στην Ελλάδα, στην Ιταλία, στο Λουξεμβούργο και στις Κάτω Χώρες επιθυμούν διεύρυνση του ρόλου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και μεγαλύτερη δραστηριοποίησή της στον τομέα της ασφάλειας των προϊόντων. Για το λόγο αυτό οι παραπάνω χώρες επιθυμούν την απλοποίηση της διαδικασίας του άρθρου 9 και την χαλάρωση των περιορισμών που διέπουν τη χρησιμοποίησή του. Επιπλέον, ορισμένες χώρες θεωρούν την διαδικασία αυτή ως τρόπο ενίσχυσης της δικής τους εποπτείας της αγοράς επειδή τους παρέχει τη δυνατότητα να εκμεταλλεύονται δοκιμές και ελέγχους που πραγματοποιούν άλλα κράτη μέλη ή και η ίδια η Επιτροπή. Μερικές διοικήσεις πρότειναν να ιδρυθεί μια ευρωπαϊκή υπηρεσία για την ασφάλεια των προϊόντων πλην των ειδών διατροφής. Πολλοί από τους οικονομικούς φορείς που συμμετείχαν στις συνεντεύξεις στα πλαίσια της μελέτης θεωρούν θετικό ένα τέτοιο μέτρο προκειμένου να μειωθούν οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού στον τομέα, που οφείλονται κυρίως στην εντύπωση ύπαρξης αντίθετων διακρίσεων.

*Επιτροπή έκτακτης ανάγκης (άρθρο 10)

Η επιτροπή έκτακτης ανάγκης λειτουργεί συγχρόνως άτυπα ως συμβουλευτική επιτροπή. Η εμπειρία δείχνει ότι στη διάρκεια των ετών λειτουργίας της, η επιτροπή έχει ασκήσει καθήκοντα παροχής συμβουλών στην Επιτροπή για θέματα γενικής ασφάλειας των προϊόντων και χρησιμεύει ως βήμα για την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των κρατών μελών. Υπάρχει γενική συναίνεση ως προς τη μεγάλη σημασία των καθηκόντων της τα οποία πρέπει να καθοριστούν ακριβέστερα.

*Απαιτήσεις εμπιστευτικότητας (άρθρο 12)

Η εμπειρία έδειξε ότι υπάρχει αβεβαιότητα ως προς τις ακριβείς συνέπειες των υποχρεώσεων εμπιστευτικότητας που ορίζει το άρθρο 12. Σε μερικές περιπτώσεις οι υποχρεώσεις εμπιστευτικότητας έχουν περιορίσει την αποτελεσματικότητα των δραστηριοτήτων των δημόσιων αρχών. Σε μικρό αριθμό χωρών η κοινολόγηση των πληροφοριών θα μπορούσε να δημιουργήσει προβλήματα λόγω του ισχύοντος νομικού συστήματος. Άλλες χώρες όμως, ιδίως οι σκανδιναβικές χώρες και η Αυστρία, θεωρούν ότι οι πληροφορίες δεν πρέπει να θεωρούνται απόρρητες και πρέπει να κοινολογούνται στις ενώσεις των καταναλωτών.

IV. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

1. ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ ΣΤΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ

*Αντίκτυπος στη νομοθεσία

Η δομή και το περιεχόμενο των νόμων για τη μεταφορά της οδηγίας στα κράτη μέλη τα οποία υιοθέτησαν εντελώς νέα νομοθεσία είναι κατά γενικό λόγο πλησιέστερες στα αντίστοιχα της ευρωπαϊκής οδηγίας.

Γενικά, παρατηρούνται μικρές διαφορές ως προς το περιεχόμενο της νομοθεσίας μεταφοράς. Σύμφωνα με τη μελέτη, η οδηγία είχε περιορισμένο αντίκτυπο στην πράξη. Αυτό όμως δεν σημαίνει απαραίτητα ότι στην αγορά κυκλοφορούν μη ασφαλή προϊόντα. Για παράδειγμα, η Γαλλία και οι Κάτω Χώρες δεν έχουν μεταφέρει επίσημα όλες τις διατάξεις της οδηγίας αλλά παρόλα αυτά έχουν επιτύχει τους στόχους της. Η Φινλανδία, η Αυστρία, η Σουηδία, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γερμανία παρά την ύπαρξη ορισμένων προβλημάτων φαίνεται ότι έχουν επίσης επιτύχει τους στόχους της οδηγίας. Σε μερικές χώρες, όμως, λόγω έλλειψης πόρων και προβλημάτων εφαρμογής, η μεταφορά φαίνεται πως είχε πολύ μικρότερο αντίκτυπο.

*Πεδίο εφαρμογής των νόμων για τη μεταφορά της οδηγίας

Περισσότεροι από τους μισούς νόμους περί μεταφοράς εξαιρούν από το πεδίο τους τους τομείς που καλύπτονται ήδη (πλήρως ή εν μέρει) από τομεακούς κανόνες, είτε αυτοί έχουν κοινοτική προέλευση είτε όχι. Το πεδίο εφαρμογής αυτών των νόμων είναι κατά συνέπεια πολύ περιορισμένο. Για το λόγο αυτό, η συνολική τους κάλυψη περιλαμβάνει π.χ. παιδικά είδη, αναπτήρες, έπιπλα, φιάλες, απομιμήσεις όπλων, μετρητές λέιζερ, λάμπες πετρελαίου, δερμάτινα είδη, αθλητικό εξοπλισμό και υλικά για μαστορέματα (αλλά όχι μηχανήματα).

*Αποτελεσματικότητα της μεταφοράς

Η εφαρμογή της οδηγίας συνάντησε ορισμένα προβλήματα. Αυτά οφείλονται σε τρεις πιθανούς λόγους: στο ιδιαίτερα περιορισμένο πεδίο των νόμων για τη μεταφορά γενικά, οι οποίοι έχουν περισσότερο τον χαρακτήρα επιμέρους παρά γενικών νόμων. δεύτερον, ορισμένες χώρες είχαν ήδη ψηφίσει γενικούς νόμους πριν από την έγκριση της οδηγίας. Τέλος, οι ποινές που προβλέπονται για τους νόμους για τη μεταφορά της οδηγίας δεν έχουν εφαρμοστεί ποτέ ή σχεδόν ποτέ, με εξαίρεση ένα μικρό αριθμό χωρών (κυρίως Γαλλία και Κάτω Χώρες). Οι περισσότερες από τις άλλες χώρες θεωρούν ότι οι ποινές δεν έχουν αποτρεπτικό αποτέλεσμα, ενώ σύμφωνα με τη μελέτη, στην Ισπανία και στην Πορτογαλία οι περισσότεροι οικονομικοί φορείς κρίνουν ότι τελικά από οικονομικής πλευράς συμφέρει περισσότερο να πληρώνουν πρόστιμα παρά να τηρούν το νόμο. Οι επαγγελματίες ανησυχούν περισσότερο για την περίπτωση να θεωρηθούν υπαίτιοι βάσει του νόμου για την ευθύνη των προϊόντων.

2. ΘΕΣΜΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΣΕ ΕΘΝΙΚ1/4 ΕΠΊΠΕΔΟ

Το ιδιαίτερα στενό πεδίο των νόμων για τη μεταφορά και οι περιορισμένες εξουσίες των διορισμένων αρχών συμβαδίζουν με τον κατακερματισμό των αρμοδιοτήτων όσον αφορά την ασφάλεια των καταναλωτικών προϊόντων σε αρκετές χώρες. Αυτό ενδέχεται να οδηγήσει στην επικάλυψη των προσπαθειών ή σε κενά στην εποπτεία της αγοράς, να εμποδίσει την επίλυση επειγουσών καταστάσεων (πρώτα απ' όλα πρέπει να αποφασισθεί ποια είναι η αρμόδια αρχή) και να δημιουργήσει προβλήματα συντονισμού και αμοιβαίας ενημέρωσης καθώς και γενικές ανισότητες ως προς τις πολιτικές που εγκρίνονται, ανάλογα με τον σχετικό τομέα προϊόντων.

Τα προβλήματα που προκύπτουν από την πληθώρα αρμόδιων αρχών δεν έχουν ακόμη επιλυθεί με επαρκείς μηχανισμούς συντονισμού. Το πρόβλημα του οριζόντιου συντονισμού δεν προκύπτει στις χώρες που έχουν ορίσει μία ενιαία αρχή για όλα τα καταναλωτικά προϊόντα σε ολόκληρη την επικράτεια. Αντιθέτως, στις άλλες χώρες όπου οι αρμοδιότητες για την ασφάλεια των προϊόντων κατανέμονται μεταξύ διαφόρων αρχών (μερικές φορές περισσότερων από 10) ο συντονισμός μεταξύ της αρμόδιας υπηρεσίας επιβολής του νόμου για τη μεταφορά και των άλλων υπηρεσιών είναι γενικά ελλιπής ή και ανύπαρκτος.

3. ΣΧΕΣΗ ΜΕΤΑΞΥ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗ ΓΕΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΤΟΜΕΑΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ (ΑΡΘΡΟ 1)

Η αναθεώρηση της πρακτικής εφαρμογής της οδηγίας έδειξε ότι επικρατεί σύγχυση, διαφωνίες ή άγνοια όσον αφορά το βαθμό εφαρμογής ορισμένων διατάξεων της οδηγίας στην περίπτωση προϊόντων που καλύπτονται από τομεακή νομοθεσία. Οι τομείς στους οποίους δημιουργείται σύγχυση είναι ο εντοπισμός των υποχρεώσεων ασφαλείας, οι οποίες σύμφωνα με την οδηγία εφαρμόζονται για τους διαφόρους κινδύνους και τα θέματα ασφάλειας των προϊόντων και ο βαθμός εφαρμογής της οδηγίας όσον αφορά τις υποχρεώσεις των παραγωγών και των διανομέων, το σύστημα ταχείας ανταλλαγής πληροφοριών, τα επείγοντα κοινοτικά μέτρα και οι διατάξεις εποπτείας της αγοράς για ορισμένα προϊόντα που καλύπτονται από τομεακή νομοθεσία.

4. ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ (ΑΡΘΡΟ 2)

Υπάρχει αβεβαιότητα όσον αφορά την κάλυψη ορισμένων προϊόντων από την οδηγία. Γενικά, οι ορισμοί που περιλαμβάνουν οι νόμοι για τη μεταφορά δεν δημιουργούν προβλήματα στην πράξη. Το κύριο πρόβλημα φαίνεται ότι αφορά τα προϊόντα που αρχικά προορίζονταν για επαγγελματική χρήση ενώ σήμερα χρησιμοποιούνται από τους καταναλωτές.

5. ΓΕΝΙΚΗ ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ (ΑΡΘΡΑ 3 ΚΑΙ 4)

Η οδηγία ορίζει τις υποχρεώσεις των παραγωγών και των διανομέων. Παρόλο που οι ισχύουσες υποχρεώσεις κρίνονται κατάλληλες, η εμπειρία δείχνει ότι δεν είναι πλήρεις και ότι ορισμένα σημαντικά θέματα δεν συμπεριλαμβάνονται στο σημερινό κείμενο της οδηγίας.

Ένα από αυτά τα θέματα είναι ότι οι αρχές δεν ενημερώνονται πάντα στην περίπτωση που οι παραγωγοί και οι διανομείς διαπιστώνουν κινδύνους που συνδέονται με ένα συγκεκριμένο προϊόν. Κατά συνέπεια δεν είναι σε θέση να πραγματοποιήσουν τους αναγκαίους ελέγχους για παρόμοια προϊόντα και να ανταλλάσσουν τις σχετικές πληροφορίες με τα άλλα κράτη μέλη και την Επιτροπή.

Είναι προφανές ότι στις διάφορες χώρες εφαρμόζονται διαφορετικές πρακτικές συνεργασίας των παραγωγών και των διανομέων με τις αρχές εποπτείας της αγοράς. Αυτό οδήγησε σε επιπλέον δυσχέρειες όσον αφορά τα επικίνδυνα προϊόντα που έχουν ήδη πωληθεί. Εκτός από την απόσυρση ενός επικίνδυνου προϊόντος από την αγορά, είναι απαραίτητο οι παραγωγοί και οι διανομείς να ενημερώνουν τους καταναλωτές για τον κίνδυνο που παρουσιάζει ένα προϊόν που έχει ήδη πωληθεί.

Ακόμη και στις χώρες εκείνες στις οποίες οι οικονομικοί φορείς υποχρεούνται να ενημερώνουν τις αρχές, συχνά η υποχρέωση αυτή δεν τηρείται. Η έλλειψη κυρώσεων σε περίπτωση μη τήρησης αυτής της υποχρέωσης, η άγνοια της ύπαρξής της και η έλλειψη κατευθυντήριων γραμμών ως το ποιες περιπτώσεις, πως, και πότε πρέπει να κοινοποιούνται, εξηγούν την παράβαση μιας υποχρέωσης η οποία θα ήταν ιδιαίτερα χρήσιμη για τη διοίκηση.

Σύμφωνα με τη μελέτη, η υποχρέωση των οικονομικών φορέων να ενημερώνουν τις αρχές θεωρείται επιθυμητή από αρκετές εθνικές αρχές. Το γεγονός ειδοποίησης των αρχών το συντομότερο δυνατόν δεν αποκλείει απαραίτητα την παραπομπή στα δικαστήρια. Από την άλλη, σημαίνει ότι η επιχείρηση μπορεί να αποδείξει την καλή της θέληση και πάνω απ' όλα να προφυλάξει τους λοιπούς καταναλωτές από περαιτέρω ατυχήματα.

Συχνά οι οικονομικοί φορείς κρίνουν ότι ο καλύτερος τρόπος να εξασφαλίσουν ότι το προϊόν τους τηρεί την υποχρέωση αυτή είναι να εξασφαλίζουν την συμμόρφωσή του στα ισχύοντα πρότυπα και, αν αυτά δεν υπάρχουν, είναι πρόθυμοι να καταρτίσουν τέτοια πρότυπα. Υπάρχει αβεβαιότητα ως προς τη φύση της γενικής υποχρέωσης ασφάλειας από τη στιγμή που υπάρχει έλλειψη υποχρεωτικών κανόνων ή προτύπων και οι οικονομικοί φορείς ζητούν κατευθυντήριες γραμμές από τις εθνικές αρχές.

Η εμπειρία αυτή έδειξε ότι το δυναμικό της οδηγίας για την εξασφάλιση ενός σταθερά υψηλού επιπέδου προστασίας σε ολόκληρη την ΕΕ και η εύρυθμη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς περιορίζονται λόγω του τρόπου με τον οποίο ορίζονται τα κριτήρια εκτίμησης της συμμόρφωσης στο άρθρο 4 και λόγω της έλλειψης νομικού καθεστώτος για τα κριτήρια αυτά. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με την οδηγία, τα ευρωπαϊκά πρότυπα δεν προβλέπουν «τεκμήριο πιστότητας» σε αντίθεση με τα εναρμονισμένα πρότυπα των οδηγιών «νέας προσέγγισης».

Η έλλειψη «καθεστώτος» των ευρωπαϊκών προτύπων σύμφωνα με την οδηγία αποδυναμώνει την αξιοπιστία της ως αποτελεσματικού οργάνου για την εξασφάλιση της εναρμόνισης, όταν αυτή κρίνεται αναγκαία. Η φύση, το καθεστώς και η πρακτική καταλληλότητα των άλλων εγγράφων ή παραπομπών που αναφέρονται στο άρθρο 4 είναι ιδιαίτερα ασαφή. Κατά συνέπεια, οι επιχειρήσεις και οι καταναλωτές συχνά θεωρούν ότι υπάρχει ανάγκη για επιπλέον νομοθεσία, επειδή η οδηγία δεν κρίνεται πάντα επαρκής για την επίτευξη του σκοπού της προστασίας των καταναλωτών και της εσωτερικής αγοράς.

6. ΕΠΟΠΤΕΙΑ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ (ΑΡΘΡΑ 5 ΚΑΙ 6)

Η εποπτεία της αγοράς έχει ζωτική σημασία για την αποτελεσματικότητα της οδηγίας και, γενικά, της κοινοτικής νομοθεσίας που διέπει τα καταναλωτικά προϊόντα. Οι αδυναμίες στη λειτουργία της εποπτείας της αγοράς σε ολόκληρο τον ΕΟΧ και η ανάγκη βελτιώσεων έχουν επανειλημμένα επισημανθεί. Η οδηγία ορίζει τις υποχρεώσεις και τις εξουσίες των κρατών μελών όσον αφορά την εποπτεία της αγοράς και την παρέμβαση. Απαιτεί από τα κράτη μέλη να θεσπίσουν τις σχετικές εξουσίες, χωρίς όμως να αναφέρεται στην εφαρμογή των εξουσιών αυτών ή στην πρακτική λειτουργία της εποπτείας της αγοράς. Σε μερικές περιπτώσεις, τα αναγκαία βήματα για το διορισμό των οικείων αρχών, έτσι ώστε να μπορέσουν να λάβουν τα διάφορα είδη μέτρων που προβλέπονται, μπορεί να έχουν ήδη πραγματοποιηθεί αλλά οι εξουσίες αυτές συχνά εφαρμόζονται με αδύναμο, ανεπαρκή ή αναποτελεσματικό τρόπο. Η εμπειρία έδειξε ότι προς το παρόν στις περισσότερες περιπτώσεις οι κυρώσεις είτε δεν είναι αποτελεσματικές ή δεν εφαρμόζονται.

Οι ενώσεις καταναλωτών εκφράζουν παράπονα για τα επικίνδυνα προϊόντα που κυκλοφορούν στην αγορά, παρά τις απαιτήσεις της κοινοτικής νομοθεσίας, συμπεριλαμβανομένων των οδηγιών «νέας προσέγγισης». Στην πράξη, τα προϊόντα κυκλοφορούν ελεύθερα στην εσωτερική αγορά αλλά η κοινοτική νομοθεσία δεν ορίζει επίσημες υποχρεώσεις για τον τρόπο συνεργασίας των αρμόδιων αρχών για την εποπτεία της αγοράς. Η αγορά έχει ενοποιηθεί, αλλά η εποπτεία είναι κατακερματισμένη.

7. ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ (ΑΡΘΡΟ 7)

Τα κυριότερα προβλήματα είναι ότι τα κράτη μέλη δεν γνωρίζουν με ακρίβεια πότε πρέπει να πραγματοποιήσουν την κοινοποίηση σύμφωνα με τη διαδικασία αυτή, η ενημερωτική αξία της κοινοποίησης είναι περιορισμένη και ο διοικητικός φόρτος για την Επιτροπή είναι μεγάλος.

8. ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΑΧΕΙΑΣ ΑΝΤΑΛΛΑΓΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ (ΑΡΘΡΟ 8)

Τα κράτη μέλη και οι χώρες ΕΟΧ/ΕΖΕΣ είναι γενικά ικανοποιημένα από το σύστημα ταχείας ανταλλαγής πληροφοριών. Θεωρούν ότι, αν και είναι αποτελεσματικό, θα μπορούσε να βελτιωθεί. Στα προβλήματα που επισημαίνουν τα κράτη μέλη περιλαμβάνονται η μη κοινοποίηση εθελοντικών μέτρων, προβλήματα στον ορισμό του «σοβαρού και άμεσου κινδύνου», η έλλειψη λεπτομερειών και η ασάφεια των κοινοποιήσεων, ο υπερβολικά μεγάλος αριθμός κοινοποιήσεων και αντιδράσεων για το ίδιο είδος προϊόντος, η έλλειψη παρακολούθησης των κοινοποιήσεων από τα κράτη μέλη, οι μεγάλες καθυστερήσεις στη λήψη των πληροφοριών, η έλλειψη κοινοποιήσεων από μερικές χώρες, η έλλειψη κοινοποίησης για τα εθνικά προϊόντα καθώς και γλωσσικά προβλήματα. Οι εθνικές αρχές υπογράμμισαν επίσης την ανάγκη να διευκρινίζεται εάν το σύστημα εφαρμόζεται για τα προϊόντα που καλύπτονται από τις οδηγίες νέας προσέγγισης. Οι περισσότερες από αυτές τις εθνικές αρχές συμφωνούν ότι το σύστημα θα μπορούσε να επεκταθεί σε τρίτες χώρες με βάση αμοιβαίες συμφωνίες.

9. ΕΠΕΙΓΟΥΣΑ ΔΡΑΣΗ ΣΕ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ (ΑΡΘΡΟ 9)

Η έλλειψη ορισμού των «σοβαρών και άμεσων κινδύνων» και η εξαίρεση των μακροχρόνιων κινδύνων αποτελούν αδυναμία της οδηγίας και έχουν δημιουργήσει προβλήματα για την εφαρμογή των άρθρων 8 και 9 (επείγουσα δράση σε κοινοτικό επίπεδο). Στην τετραετία που παρήλθε από την έναρξη ισχύος της οδηγίας, η διαδικασία του άρθρου 9 έχει εφαρμοσθεί μόνο μία φορά. Οι πολλαπλές προϋποθέσεις που ισχύουν είναι δύσκολο να συνδυασθούν με μία ταχεία παρέμβαση.

10. ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΚΤΑΚΤΗΣ ΑΝΑΓΚΗΣ (ΑΡΘΡΟ 10)

Η επιτροπή έκτακτης ανάγκης λειτουργεί συγχρόνως άτυπα ως συμβουλευτική επιτροπή. Η ανάγκη ανάληψης συμβουλευτικού ρόλου από την επιτροπή αυτή έχει καταδειχθεί σε πολλές περιπτώσεις. Επιπλέον, ένα κατάλληλο βήμα ανταλλαγής απόψεων θα πρέπει να επιτρέπει τη διαβούλευση και τη συνεργασία των ενδιαφερομένων.

11. ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΠΟΡΡΗΤΟ (ΑΡΘΡΟ 12)

Οι ισχύουσες διατάξεις της οδηγίας δεν εξασφαλίζουν μία συνεκτική προσέγγιση σε όλη την ΕΕ και τον ΕΟΧ. Πληροφορίες που μπορεί να θεωρούνται απόρρητες σε ένα κράτος μέλος ενδέχεται να κοινοποιηθούν σε ένα άλλο, λόγω της υποχρέωσης ελεύθερης πληροφόρησης που ισχύουν στο εν λόγω κράτος. Αυτό δημιουργεί προβλήματα πρόσβασης του κοινού στις πληροφορίες που κυκλοφορούν, ιδίως στα πλαίσια του συστήματος ταχείας ανταλλαγής πληροφοριών.

Είναι κοινή πεποίθηση ότι ο τομέας της υγείας και της ασφάλειας των καταναλωτών πρέπει να διέπεται από την γενική αρχή της διαφάνειας και η εμπιστευτικότητα πρέπει να περιορίζεται μόνο στις πληροφορίες που καλύπτονται από μια κατάλληλα αιτιολογημένη υποχρέωση επαγγελματικού απορρήτου.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1

ΝΟΜΟΙ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ ΣΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ

ΚΡΑΤΟΣ ΜΕΛΟΣ // ΝΟΜΟΣ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑ

Αυστρία // Bundesgesetz vom 18.01.1995 zum Schutz vor gefδhrlichen Produkten Produktsicherheitsgesetz 1994-PSG 1994) (Νόμος της 18ης Ιανουαρίου 1995 περί προστασίας από επικίνδυνα προϊόντα, νόμος για την ασφάλεια των προϊόντων 1994 - PSG 1994)

Βέλγιο // Loi du 9 fιvrier 1994 relative ΰ la sιcuritι des consommateurs (Νόμος της 9ης Φεβρουαρίου 1994 περί ασφάλειας των καταναλωτών)

Δανία // Lov nr. 364 af 18.5.1994 om produktsikkerhed (Νόμος της 18ης Μαΐου 1994 περί ασφάλειας των προϊόντων)

Φινλανδία // Tuoteturvallisuuslaki 914/1986 (Νόμος του 1986 περί ασφάλειας των προϊόντων (914/1986) όπως τροποποιήθηκε για τελευταία φορά το 1993 (539/1993))

Γαλλία // Articles L 212-1, L 221-1 ΰ L 225-1 du Code de la consommation (ex Loi n° 83-660 du 21 juillet 1983 relative ΰ la sιcuritι des consommateurs) (Άρθρα L 212-1, L 221-1 έως L 225-1 του καταναλωτικού κώδικα) - (πρώην νόμος 83-660 της 21ης Ιουλίου 1983 περί ασφάλειας των καταναλωτών))

Γερμανία // Gesetz zur Regelung der Sicherheitsanforderungen an Produkte und zum Schutz der CE-Kennzeichnung vom 22 April 1997 (Νόμος της 22ας Απριλίου 1997 περί υποχρεώσεων ασφάλειας των προϊόντων και περί προστασίας της σήμανσης ΕΚ)

Ελλάδα // Νόμος 2251 της 16ης Νοεμβρίου 1994 περί προστασίας των καταναλωτών, άρθρο 7 + Απόφαση 15/2/1995

Ισλανδία // Lφg um φryggi vφru og opinbera markaπsgζslu nr. 134/1995 (Ασφάλεια των προϊόντων και επίσημος έλεγχος της αγοράς 134/1995)

Ιρλανδία // Statutory Instrument S.I. n° 197 of 1997 European Communities (Κανονισμοί για τη γενική ασφάλεια των προϊόντων, 1997)

Ιταλία // Decreto legislativo 17 marzo 1995 - Attuazione della direttiva 92/59/CEE relativa alla sicurezza generale dei prodotti (Νομοθετικό διάταγμα της 17ης Μαρτίου 1995 για τη μεταφορά της οδηγίας 92/59/ΕΟΚ για τη γενική ασφάλεια των προϊόντων)

Λουξεμβούργο // Loi du 27 aoϋt 1997 relative ΰ la sιcuritι gιnιrale des produits (Νόμος της 27ης Αυγούστου 1997 περί γενικής ασφάλειας των προϊόντων)

Νορβηγία // Lov om kontroll med produkter og forbrukertjenester (produktkontrolloven) av 11 juni 1976. (Νόμος περί ελέγχου των καταναλωτικών προϊόντων και υπηρεσιών) - (νόμος της 11ης Ιουνίου 1976 περί ελέγχου των προϊόντων)

Πορτογαλία // Decreto-lei 311/95 de 20 de Novembro 1995. Transpoe a Directiva 92/59/CEE - relativa ΰ seguranηa geral dos productos (Γενικός νόμος 1981 + 24/96) (Νομοθετικό διάταγμα 311 της 20ής Νοεμβρίου 1995 για τη μεταφορά της οδηγίας 92/59/ΕΟΚ για τη γενική ασφάλεια των προϊόντων)

Ισπανία // LGDCU 26/1984 + Real Decreto 44/1996 de 19 de enero, por el que se adoptan medidas para garantizar la seguridad general de los productos puestos a disposicion del consumidor (Νόμος περί της γενικής προστασίας των καταναλωτών και των χρηστών 26/1984 + Βασιλικό διάταγμα 44 της 19ης Ιανουαρίου 1996 περί της λήψης μέτρων και της εξασφάλισης της γενικής ασφάλειας των προϊόντων που διατίθενται στους καταναλωτές)

Σουηδία // Produktsδkerhetslag 22.12.1988, Svensk fφrfattningssamling (SFS) 1988: 1604 (Νόμος της 22ας Δεκεμβρίου 1988 περί ασφάλειας των προϊόντων, Επίσημη εφημερίδα της Σουηδίας (SFS) 1988: 1604 (τροποποιήθηκε την 1/7/1994)

Κάτω Χώρες // Warenwet 1935 Besluit van 28 September 1993 houdende regelent betreffende de algemene produktveiligheid «Warenwetbesluit algemene produktveiligheid» (Νόμος του 1935 περί τροφίμων και φαρμάκων, όπως τροποποιήθηκε για τελευταία φορά από το νόμο της 21ης Απριλίου 1988 + διάταγμα της 28ης Σεπτεμβρίου 1993 για τη γενική ασφάλεια των προϊόντων σύμφωνα με το νόμο περί τροφίμων και φαρμάκων)

Ηνωμένο Βασίλειο // Consumer Protection Act 1987 + Statutory Instruments 1994 n°2328

(Νόμος του 1987 περί προστασίας των καταναλωτών, κανονισμοί της 5ης Σεπτεμβρίου 1994 για τη γενική ασφάλεια των προϊόντων)

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2

ΕΘΝΙΚΕΣ ΔΙΟΙΚΗΣΕΙΣ ΑΡΜΟΔΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ

Αυστρία:*

Υπηρεσία υποθέσεων των καταναλωτών, προσκείμενη στο ομοσπονδιακό υπουργείο γυναικείων και καταναλωτικών υποθέσεων (Bundesministerium fόr Frauenangelegenheiten und Verbraucherschutz, Bόro fόr Konsumentenfragen). Η εποπτεία της αγοράς ασκείται από τις επαρχιακές αρχές (Lδnder).

Βέλγιο:*

Υπουργείο οικονομικών, υπηρεσία ποιότητας και ασφάλειας (Le Ministθre des Affaires Economiques, l'administration de la Qualitι et Sιcuritι), αρμόδιο για τα καταναλωτικά προϊόντα με αρκετές εξαιρέσεις. Το υπουργείο αυτό αποτελεί το σημείο επαφής για τις κοινοποιήσεις RAPEX. Η εποπτεία της αγοράς διενεργείται από την οικονομική επιθεώρηση (Inspection Economique) του ίδιου υπουργείου.

Δανία:

Η εθνική υπηρεσία καταναλωτών (Forbrugerstyrelsen) που λειτουργεί υπό την εποπτεία του υπουργείου εμπορίου και βιομηχανίας (Erhvervsministeriet) για τα προϊόντα που δεν καλύπτονται από τομεακούς νόμους. Οι 14 τομεακές αρχές μπορούν να χρησιμοποιούν το νόμο για τα προϊόντα που εμπίπτουν στην αρμοδιότητά τους και αναφέρουν στην υπηρεσία οποιοδήποτε μέτρο λαμβάνουν για επικίνδυνα προϊόντα. Η υπηρεσία συντονίζει τις δραστηριότητες των τομεακών αρχών και ελέγχει την εφαρμογή του νόμου. Η επί τόπου εργασία για λογαριασμό της υπηρεσίας πραγματοποιείται από τη γραμματεία του συμβουλίου ηλεκτρισμού.

Φινλανδία:*

Η φινλανδική υπηρεσία καταναλωτών (Kuluttajavirasto), που πρόσκειται στο υπουργείο εμπορίου και βιομηχανίας, οι τελωνειακές αρχές, οι επαρχιακές κυβερνήσεις και οι αρχές τοπικής αυτοδιοίκησης. Η εποπτεία της αγοράς διενεργείται από τις αρχές τοπικής αυτοδιοίκησης και συντονίζεται από τους κυβερνήτες των επαρχιών.

Γαλλία:*

Υπουργείο εθνικής οικονομίας, οικονομικών και βιομηχανίας, γενική διεύθυνση ανταγωνισμού, καταναλωτικών υποθέσεων και πρόληψης της απάτης (Ministθre de l'Economie, des Finances et de l'Industrie, Direction Gιnιrale de la Concurrence, de la Consommation et de la Rιpression des Fraudes). Η παραπάνω γενική διεύθυνση εκτός από τα κεντρικά γραφεία στο Παρίσι διαθέτει διευθύνσεις στους διάφορους νομούς, επιφορτισμένες με την εποπτεία της αγοράς.

Γερμανία:

Σε εθνικό επίπεδο η αρμοδιότητα κατανέμεται μεταξύ αρκετών υπηρεσιών ανάλογα με την κατηγορία προϊόντων. Κάθε ένα από τα 16 Lδnder (κρατίδια) διαθέτει τη δική του δομή για την εφαρμογή του νόμου. Κατά κανόνα, τα Lδnder αναθέτουν την επιβολή του νόμου στις επιθεωρήσεις εργασίας (Gewerbeaufsichtsδmter). Στην πράξη, ο συντονισμός των διαδικασιών κοινοποίησης (άρθρα 7 και 8) διενεργείται ως εξής: για τις κοινοποιήσεις που προέρχονται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το σημείο επαφής (Lagezentrum) του υπουργείου εσωτερικών ενεργεί ως «γραμματοκιβώτιο» των κοινοποιήσεων τις οποίες με τη σειρά του αποστέλλει στα Lδnder, με αντίγραφο προς ενημέρωση του ομοσπονδιακού ινστιτούτου για την ασφάλεια και την υγεία στην εργασία (Bundesanstalt fόr Lδnder Arbeitschutz). Το υπουργείο είναι αρμόδιο, στην πράξη, για την αποστολή κοινοποιήσεων: αφού λάβει την κοινοποίηση από ένα Land, την διαβιβάζει στα άλλα Lδnder και στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Ελλάδα:

Υπουργείο ανάπτυξης, διεύθυνση καταναλωτών. Δεν υπάρχει ειδική υπηρεσία για την παρακολούθηση της ασφάλειας των προϊόντων.

Ισλανδία:

Ισλανδική υπηρεσία μετρολογίας και πιστοποίησης (Lφggildingarstofa), που υπάγεται στο υπουργείο εμπορίου και βιομηχανίας (Iπnaπar- og viπskiptarαπuneytiπ). Η εποπτεία της αγοράς ασκείται από το τμήμα εποπτείας αγοράς της προαναφερθείσας υπηρεσίας.

Ιρλανδία:

Η υπηρεσία διεύθυνσης καταναλωτικών υποθέσεων (Office of the Director of Consumer Affairs). Η καθημερινή επιβολή του νόμου διενεργείται από τους επιθεωρητές που εργάζονται στην υπηρεσία αυτή. Ο τομέας προστασίας των καταναλωτών του υπουργείου επιχειρήσεων, εμπορίου και απασχόλησης είναι αρμόδιος για τη διαχείριση του συστήματος RAPEX, ενώ η πολιτική για τη γενική ασφάλεια των προϊόντων αποτελεί αρμοδιότητα του τομέα επιστήμης και τεχνολογίας του παραπάνω υπουργείου.

Ιταλία:

Η αρμόδια αρχή είναι το υπουργείο βιομηχανίας, εμπορίου και βιοτεχνίας, γενική διεύθυνση προστασίας και εναρμόνισης της αγοράς (il Ministero dell'Industria, del Commercio e dell'Artigianato). Αρκετά άλλα υπουργεία εμπλέκονται στην εφαρμογή της οδηγίας. Η εποπτεία της αγοράς πραγματοποιείται από κάθε υπουργείο μέσω των δικών του οργανώσεων και εργαστηρίων. Ένας οργανισμός που συστάθηκε πρόσφατα με την ονομασία «Conferenza di Servizi» είναι αρμόδιος για την οργάνωση του συντονισμού μεταξύ των διαφόρων αρχών.

Λουξεμβούργο:

Υπουργείο οικονομικών, υπηρεσία τιμών, ανταγωνισμού και καταναλωτών (Ministθre de l'Economie, Service Prix, Concurrence et Consommateurs). Είναι αρμόδιο για τα προϊόντα που δεν καλύπτονται από τομεακή νομοθεσία. Ο ίδιος φορέας διενεργεί την εποπτεία της αγοράς.

Κάτω Χώρες:*

Υπουργείο υγείας, ευεξίας και αθλητισμού, επιθεώρηση προστασίας της υγείας, προϊόντων και κτηνιατρικών θεμάτων (Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, Inspectie Gezondheidsbescherming Waren en Veterinaire Zaken). Εκτός από τη γενική επιθεώρηση που εδρεύει στη Χάγη υπάρχουν πέντε περιφερειακές επιθεωρήσεις αρμόδιες για την εποπτεία της αγοράς.

Νορβηγία:

Υπουργείο περιβάλλοντος, κρατική υπηρεσία για τη μόλυνση του περιβάλλοντος και υπουργείο παιδιού και οικογένειας, διεύθυνση ασφάλειας των προϊόντων και του ηλεκτρικού συστήματος. Οι δραστηριότητες εποπτείας των αρχών διενεργούνται συνήθως στις επιχειρήσεις υπό μορφή ελέγχων ή επαλήθευσης των συστημάτων ή συνδυασμού και των δύο.

Πορτογαλία:*

Υπάρχουν τρεις αρμόδιοι φορείς: η επιτροπή ασφάλειας των προϊόντων (Commissγo para a Seguranηa de Serviηos), το ινστιτούτο καταναλωτών (Institituto do Consumidor) και η γενική επιθεώρηση οικονομικών δραστηριοτήτων (Inspecηγo-Genal das actividades Economicas -IGAE). Η εποπτεία της αγοράς διενεργείται από την IGAE.

Ισπανία:*

Σε εθνικό επίπεδο αρμόδιο είναι το εθνικό ινστιτούτο καταναλωτών (Instituto nacional de Consumo) που υπάγεται στο υπουργείο υγείας και κατανάλωσης. Οι αρχές των αυτόνομων κοινοτήτων είναι αρμόδιες για την εποπτεία της αγοράς.

Σουηδία:

Σουηδική υπηρεσία καταναλωτών (Konsumentverket) με επικεφαλής τον Ombudsman, τμήμα διαχείρισης νοικοκυριών και ασφάλειας των προϊόντων. Οι άλλες 15 τομεακές αρχές μπορούν επίσης να ασκούν τις εξουσίες που προβλέπει ο νόμος. Η εποπτεία της αγοράς για λογαριασμό της υπηρεσίας διενεργείται από τοπικούς συμβούλους στους δήμους και στις κοινότητες. Μόνο τα εμπορικά δικαστήρια είναι αρμόδια για την επιβολή μέτρων για ένα επικίνδυνο προϊόν. Ένας ειδικός φορέας (SWEDAC) συντονίζει τις δραστηριότητες εποπτείας της αγοράς των διαφόρων αρχών.

Ηνωμένο Βασίλειο:

Το υπουργείο εμπορίου και βιομηχανίας (Department of Trade and Industry) είναι ο κεντρικός κυβερνητικός φορέας που είναι αρμόδιος για την εφαρμογή του νόμου για τη γενική ασφάλεια των προϊόντων. Η καθημερινή επιβολή του νόμου αυτού πραγματοποιείται από τις τοπικές υπηρεσίες εμπορικών προτύπων. Υπάρχουν 202 τέτοιες υπηρεσίες στο Ηνωμένο Βασίλειο. Ο φορέας συντονισμού των αρχών τοπικής αυτοδιοίκησης για τα πρότυπα στα είδη διατροφής και στο εμπόριο (Lοcal Authorities Coordinating Body on Food and Trading Standards) παρέχει στις αρχές τοπικής αυτοδιοίκησης του Ηνωμένου Βασιλείου κατευθυντήριες γραμμές για την επιβολή του νόμου καθώς και συμβουλές για νομικά θέματα.

* Επτά χώρες έχουν συγκροτήσει μία «επιτροπή ασφάλειας των καταναλωτών» ή ισοδύναμο φορέα: η Αυστρία, η Ισπανία (επιτροπή τεχνικής ασφάλειας), η Φινλανδία (συμβουλευτικός φορέας για την ασφάλεια των προϊόντων), η Γαλλία, το Βέλγιο, οι Κάτω Χώρες (συμβουλευτική επιτροπή Warenwet) και η Πορτογαλία.