ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σύμφωνα με το άρθρο 251, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο της συνθήκης EK σχετικά με την κοινή θέση του Συμβουλιου σχετικα με μια προταση οδηγιας του Ευρωπαϊκου Κοινοβουλιου και του Συμβουλιου για τις οριακες τιμες του βενζολιου και του μονοξειδιου του ανθρακα στην ατμοσφαιρα

1998/0333 (COD)

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σύμφωνα με το άρθρο 251, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο της συνθήκης EK σχετικά με την κοινή θέση του Συμβουλιου σχετικα με μια προταση οδηγιας του Ευρωπαϊκου Κοινοβουλιου και του Συμβουλιου για τις οριακες τιμες του βενζολιου και του μονοξειδιου του ανθρακα στην ατμοσφαιρα

1. ΔΙΑΔΙΚΑΣΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

- Η πρόταση παρουσιάστηκε στο Συμβούλιο την 1η Δεκεμβρίου 1998 (COM(1998)591-1998/0333 COD - ΕΕ C 53, 24.02.1999, σ.8).

- Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή εξέδωσε την ευνοϊκή της γνώμη χωρίς τροπολογίες (στις 25 Μαρτίου 1999) (CES/1999/333). Η Επιτροπή Περιφερειών αποφάσισε στη σύσκεψή της της 28ης Ιουνίου 1999 να μην εκδώσει κάποια γνώμη.

- Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέδωσε τη γνώμη του (1η ανάγνωση) στη συνεδρίασή του της 2ας Δεκεμβρίου 1999.

- Η Επιτροπή εξέδωσε την τροποποιημένη πρόταση στις 11.04.2000 (COM(2000)223 - 1998/0333 (COD)).

- Στη σύνοδο της 13ης Δεκεμβρίου 1999 το Συμβούλιο ομόφωνα αποφάσισε να διατυπώσει την πολιτική συμφωνία του με την προοπτική θέσπισης μιας κοινής θέσης.

- Η κοινή θέση του Συμβουλίου θεσπίστηκε στις 10.04.2000.

2. ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Σκοπός της παρούσας οδηγίας είναι να τεθούν οριακές τιμές για την προστασία της ανθρώπινης υγείας από το βενζόλιο και το μονοξείδιο του άνθρακα, όπως απαιτείται στο άρθρο 4, σε συνδυασμό με το παράρτημα Ι της οδηγίας του Συμβουλίου για την εκτιμηση και διαχείριση της ποιότητας του αέρα του περιβάλλοντος (96/62/ΕΚ).

3. ΣΧΟΛΙΑ ΤΗΑ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΠΙ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΘΕΣΗΣ

3.1. Γενικά σχόλια

Τα βασικά θέματα κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων αφορούσαν την έκταση της ενημέρωσης του κοινού και τη δυνατότητα επέκτασης του χρονοδιαγράμματος ώστε να υπάρξει συμμόρφωση των οριακών τιμών του βενζολίου. Σύμφωνα με μια πρόσφατη μελέτη η επίτευξη των οριακών τιμών του βενζολίου μπορεί να αποδειχθεί δύσκολη στις χώρες της Νότιας Ευρώπης κυρίως λόγω των κλιματικών συνθηκών. Έτσι υιοθετήθηκε η δυνατότητα πενταετούς παρέκκλισης, υπό ορισμένες προϋποθέσεις.

Σχετικά με τον τρόπο και την έκταση της ενημέρωσης του κοινού, η εκδοθείσα κοινή θέση ανταποκρίνεται στις ανησυχίες του Κοινοβουλίου για την πλήρη και έγκαιρη ενημέρωση του κοινού αναφορικά με την ποιότητα της ατμόσφαιρας, όπου αυτό είναι εφικτό. Σε σύγκριση με την αρχική πρόταση της Επιτροπής, το συμφωνηθέν κείμενο σε γενικές γραμμές επεκτείνει την υποχρέωση των κρατών μελών να ενημερώνουν το κοινό σχετικά με τις συγκεντρώσεις και τα αποτελέσματα των αξιολογήσεων της ποιότητας της ατμόσφαιρας.

Οι περισσότερες από τις τροπολογίες του Κοινοβουλίου ενσωματώθηκαν στην κοινή θέση στο σύνολό τους ή κατά το πνεύμα τους. Το κείμενο περιέχει διάφορες αλλαγές στη διατύπωση ή στις τεχνικές εκφράσεις συγκρινόμενο προς την τροποποιημένη πρόταση της Επιτροπής. Σε γενικές γραμμές σκοπός των εν λόγω αλλαγών είναι να διευκρινιστεί η έννοια και να προσαρμοστεί το κείμενο με την οδηγία του Συμβουλίου 1999/30/ΕΚ η οποία ήταν η πρώτη που θεσπίστηκε στα πλαίσια της οδηγίας του Συμβουλίου 96/62/ΕΚ.

3.2. Έκβαση των τροπολογιών του Κοινοβουλίου στην 1η ανάγνωση

3.2.1. Τροπολογίες του Κοινοβουλίου δεκτές από την Επιτροπή στην τροποποιημένη πρόταση της Επιτροπής και ενσωματωμένες συνολικά, εν μέρει ή κατ' αρχήν στην κοινή θέση

Τροπολογίες αριθ. 1, 2 (κατ' αρχήν), 4 (κατ' αρχήν), 6, 7 (εν μέρει), 8, 9 (εν μέρει), 10, 15 (εν μέρει), 21.

Προοίμιο

- Η τροπολογία 1 (αιτιολογική σκέψη 5α της τροποποιημένης πρότασης) ενσωματώθηκε ως αιτιολογική σκέψη 8. Αυτή είναι ίδια με την αιτιολογική σκέψη 4 της οδηγίας 1999/30/ΕΚ στο σημείο που αναφέρεται ότι τα κράτη μέλη μπορούν να επιβάλουν αυστηρότερα κριτήρια από αυτά της πρότασης, ειδικότερα για την προστασία απειλουμένων ομάδων.

- Η τροπολογία 2 (αιτιολογική σκέψη 5β της τροποποιημένης πρότασης) ενσωματώθηκε κατ' αρχήν στην αιτιολογική σκέψη 9. Σ' αυτήν αναφέρεται ότι το βενζόλιο είναι καρκινογόνο γονιδιοτοξικό για τον άνθρωπο και ότι δεν υπάρχει κάποιο όριο κάτω από το οποίο δεν παρουσιάζονται κίνδυνοι για την ανθρώπινη υγεία.

- Η τροπολογία 4 (αιτιολογική σκέψη 7α της τροποποιημένης πρότασης) ενσωματώθηκε κατ' αρχήν στην αιτιολογική σκέψη 13 όπου ζητείται η κοινοποίηση των στοιχείων συγκέντρωσης του βενζολίου και του μονοξειδίου του άνθρακα στην Επιτροπή, με τακτικές εκθέσεις.

Άρθρα

- Η τροπολογία 6 (άρθρο 5 (7)) ενσωματώθηκε. Είναι σαφές ότι οι τεχνικές τροπολογίες της οδηγίας δεν μπορεί να οδηγούν σε οποιαδήποτε μεταβολή των οριακών τιμών.

- Η τροπολογία 7 (άρθρο 7 (1), παράγραφος 1) ενσωματώθηκε κατά το ότι διευρύνθηκαν οι τρόποι με τους οποίους ενημερώνεται το κοινό.

- Η τροπολογία 8 (άρθρο 7 (1), παράγραφος 2), όπου ζητείται η ενημέρωση ει δυνατόν κάθε μία ώρα του κοινού σχετικά με το μονοξείδιο του άνθρακα, ενσωματώθηκε.

- Η τροπολογία 9 (άρθρο 7 (2)) ενσωματώθηκε κατά το μέτρο που τα κράτη μέλη πρέπει να γνωστοποιούν πρόθυμα τα αποτελέσματα σχετικά με την αξιολόγηση της ποιότητας της ατμόσφαιρας (παράρτημα VI(II)) αλλά όχι και τα έγγραφα που αφορούν την επιλογή του χώρου (παράρτημα IV(III)).

- Η τροπολογία 10 (άρθρο 8 (1)) ενσωματώθηκε. Σ' αυτή ζητείται η Επιτροπή να δίδει ιδιαίτερη σημασία στις απειλούμενες ομάδες πληθυσμών κατά την αξιολόγηση νέων επιστημονικών στοιχείων σχετικά με τις δράσεις του βενζολίου και του μονοξειδίου του άνθρακα στην ανθρώπινη υγεία.

Παραρτήματα

- Η τροπολογία 15 (παράρτημα Vα) ενσωματώθηκε εν μέρει. Το παράρτημα επεκτάθηκε με την απαίτηση ότι όπου υπάρχει περισσότερος από ένας σταθμός μέτρησης ο ένας τουλάχιστον από αυτούς θα πρέπει να παρακολουθεί την κυκλοφορία και ο άλλος τον αστικό περίγυρο.

- Η τροπολογία 21 (παράρτημα VI(I)) ενσωματώθηκε κατά το ότι τυχαίες μετρήσεις μπορούν να χρησιμοποιηθούν αρκεί να είναι αρκετά ακριβείς.

3.2.2. Μεταβολές από το Συμβούλιο επί της τροποποιημένης πρότασης της Επιτροπής

Οι τροπολογίες 11 και 17 δεν έγιναν δεκτές από την Επιτροπή. Ωστόσο, η κοινή θέση επιφέρει ορισμένες μεταβολές στα άρθρα στα οποία αναφέρονταν αυτές οι τροπολογίες. Κάθε άλλη σημαντική αλλαγή που πραγματοποιήθηκε στην τροποποιημένη πρόταση της Επιτροπής περιγράφεται παρακάτω.

Προοίμιο

- Προστέθηκε η αιτιολογική σκέψη 7 από το Συμβούλιο η οποία αντικατοπτρίζει την τροπολογία του άρθρου 5(7) που προαναφέρεται. Αντιστοιχεί στην αιτιολογική σκέψη 11 του Συμβουλίου 1999/30/ΕΚ.

- Η αιτιολογική σκέψη 10 αναφέρεται στη δυνατότητα παρέκκλισης που εισήχθη από την κοινή θέση, δυνάμει του άρθρου 3(2) όπως αναφέρεται παρακάτω.

Άρθρα

- Με την τροπολογία 17 (άρθρο 3(2)) εγκαταλείπεται κάθε δυνατότητα παρέκκλισης. Δεν έγινε δεκτή από την Επιτροπή στην τροποποιημένη πρότασή της. Στο άρθρο 3(2) όπως διατυπώνεται στην κοινή θέση ωστόσο τίθενται αυστηρότερες προϋποθέσεις για την εκχώρηση παρατάσεων ως προς την τήρηση της οριακής τιμής του βενζολίου. Μόνο μια παράταση είναι δυνατή, για περίοδο μέχρι 5 ετών, ενώ οι σχετικές προϋποθέσεις (κλιματικές και οικονομικές) παρατίθενται λεπτομερέστερα, τα δε κράτη μέλη ζητείται να παρέχουν πλήρη αιτιολόγηση σχετικά. Το τροποποιημένο άρθρο θέτει οριακή τιμή 10 ϴg/m³ που θα ισχύει κατά τη διάρκεια της παράτασης.

- Το δεύτερο μέρος του άρθρου 7(3) της αρχικής πρότασης της Επιτροπής ζητεί από την Επιτροπή να προτείνει κάποιο όριο στη διάρκεια όποιας τέτοιας παράτασης του χρονοδιαγράμματος για την επίτευξη της οριακής τιμής του βενζολίου, κατά τη στιγμή της αναθεώρησης της οδηγίας το 2004. Με την τροπολογία 11 θα διαγράφονταν το μέρος αυτό του άρθρου 7(3) αφού θα εξαλείφονταν η δυνατότητα κάθε παρέκκλισης δυνάμει της τροπολογίας 17. Σε συμφωνία με την απόρριψη της τροπολογίας 17, η Επιτροπή δεν έκανε δεκτή ούτε και την τροπολογία 11. Επειδή η κοινή θέση περιορίζει τώρα κάθε ενδεχόμενη παράταση, δυνάμει του άρθρου 3(2) σε μόνο πέντε χρόνια, ο καθορισμός ορίου στις παρατάσεις μέχρι το 2004 καθίσταται άσκοπος. Η κοινή θέση το αντικατοπτρίζει διαγράφοντας το μέρος αυτό του άρθρου 8(3). Περιορίζει ακόμη τη δυνατότητα για περαιτέρω παρατάσεις για την αναθεώρηση του έτους 2004, με την προϋπόθεση ότι διατηρείται υψηλό επίπεδο προστασίας της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος.

- Η κοινή θέση διευκρινίζει την υποχρέωση των κρατών μελών να ενημερώνουν το κοινό διευρύνοντας το άρθρο 7(1), παράγραφος 2, αναφερόμενη ρητά στη μέση χρονική περίοδο ισχύος των οριακών τιμών, όπως δίδονται στα παραρτήματα Ι και ΙΙ.

- Με την κοινή θέση διαγράφονται οι υποπαράγραφοι α έως γ του άρθρου 8(2) επειδή αυτές θεωρούνται ότι βαίνουν πέραν του σκοπού της παρούσας οδηγίας αν και οι αρχές της πρέπει να υποστηριχθούν. Το Συμβούλιο θεωρεί τη γενικότερη ποιότητα της ατμόσφαιρας και τις διασυνοριακές μεταφορές ως αναπόσπαστο μέρος του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Καθαρής Ατμόσφαιρας που σχεδιάζει η Επιτροπή.

Παραρτήματα

- Στο παράρτημα I της πρότασης της Επιτροπής τίθενται όρια ανοχής για το βενζόλιο στα 5 ϴg/m³ (100 %) μόλις τεθεί σε ισχύ. Το νούμερο αυτό πρέπει να μειωθεί κατά 1 ϴg/m³ κάθε 12 μήνες ώστε να επιτευχθεί το 0% μέχρι τον Ιανουάριο 2010. Στην κοινή θέση η 1η Ιανουαρίου 2006 τίθεται ως ημερομηνία εκκίνησης για την εν λόγω μείωση, αντί της 1ης Ιανουαρίου 2003. Το γεγονός αυτό εξασφαλίζει ότι το όριο ανοχής θα καθορίζεται κάθε χρόνο και για ακέραια νούμερα αντί κλασμάτων, σε ϴg/m³.

- Για λόγους που εξηγούνται στο παράρτημα II, στην κοινή θέση τίθεται όριο ανοχής 6 mg/m³ για το CO ως αρχή ισχύος, αντί των 5 mg/m³. Το περιθώριο ανοχής αυτό πρέπει να μειώνεται κατά 2 mg/m³ κάθε 12 μήνες, ξεκινώντας από την ημερομηνία 1ης Ιανουαρίου 2003, που είναι η ίδια όπως και την τροποποιημένη πρόταση. Χωρίς να αλλάζει η έννοια, η έκφραση για τη μέση χρονική περίοδο της οριακής τιμής του CO στο παράρτημα ΙΙ έχει μεταβληθεί στην κοινή θέση. Για λόγους σαφήνειας προστέθηκε μια παράγραφος, μετά από τον πίνακα, όπου περιγράφεται ο καθορισμός των μάξιμουμ μέσων ημερησίων τιμών ανά 8 ώρες, με βάση τα ωριαία στοιχεία.

3.2.3. Τροπολογίες μη ενσωματωθείσες στην τροποποιημένη πρόταση της Επιτροπής και στην κοινή θέση για λόγους που εξηγούνται στο αιτιολογικό σημείωμα της τροποποιημένης πρότασης.

Οι τροπολογίες 3, 12, 13 και 14 δεν έγιναν δεκτές από την Επιτροπή. Το Συμβούλιο δεν διατύπωσε πρόταση να τις συμπεριλάβει στην κοινή του θέση.

4. Συμπεράσματα και γενικές παρατηρήσεις

Η Επιτροπή συμφωνεί με το κείμενο της κοινής θέσης. Έχει τη γνώμη ότι οι προτεινόμενες μεταβολές συμβάλλουν στη διευκρίνιση της έννοιας της αρχικής πρότασης της Επιτροπής και στη συμμόρφωσή της με την οδηγία του Συμβουλίου 1999/30/ΕΚ, η πρώτη που θεσπίστηκε στα πλαίσια της οδηγίας του Συμβουλίου 96/62/ΕΚ. Σε γενικές γραμμές το κείμενο της κοινής θέσης λαμβάνει υπόψη τους περισσότερους από τους προβληματισμούς του Κοινοβουλίου, που εκφράστηκαν κατά την πρώτη ανάγνωση, χωρίς να εξασθενίζεται η αρχική πρόταση της Επιτροπής. Ειδικότερα, σχετικά με τη δυνατότητα παρεκκλίσεων από τη γενική προθεσμία επίτευξης της οριακής τιμής του βενζολίου, η Επιτροπή εκτιμά ότι το κείμενο της κοινής θέσης αποτελεί αποδεκτή συμβιβαστική λύση. Προσφέρει ελαστικότητα όταν δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία σήμερα για τις συγκεντρώσεις του βενζολίου, ενώ εξασφαλίζεται η μη εκχώρηση παρατάσεων εκτός αν καταδεικνύεται σαφώς ότι αυτές είναι επιβεβλημένες.