ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
C0M(90)214 τελικό 
Βρυξέλλες,30 Μαίου 1590 
ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΓΕΟΡΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 
ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ 
Έκθεση που υποβάλλεται υτο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το . 
Συμβούλιο σύμφωνα με το άρθρο 4 της Απόφασης του Συμβουλίου 
83/641/ΕΟΚ της 12ης Δεκεμβρίου 1983, για τη θέσπιοη κοινών 
προγραμμάτων έρευνας και προγραμμάτων συντονισμού 
της γεωργικής έρευνας 

- 2· 
ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 
1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
1.1. Στόχοι του Συντονισμού της Γεωργικής Έρευνας 
1.2. Διάρθρωση του Προγράμματος Έρευνας 
1.3. Όργανα 
1.4. Λειτουργία και λεπτομέρειες του Συντονισμού της 
Γεωργικής Έρευνας. 
2. ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ 
3. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ 
3.1. ΕΝΕΡΓΕΙΑ 
3.1.1. Στόχοι 
3.1.2. Πραγματοποιηθείσες δραστηριότητες 
3.1.3. Αποτελέσματα 
3.2. ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΓΗΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΥΔΑΤΩΝ 
3.2.1. Στόχοι 
3.2.2. Πραγματοποιηθείσες δραστηριότητες 
3.2.3. Αποτελέσματα 
3.3. ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ (AGRIMED) 
3.3.1. Στόχοι 
3.3.2. Πραγματοποιηθείσες δραστηριότητες 
3.3.3. Αποτελέσματα 
3.4. ΑΛΛΕΣ ΜΕΙΟΝΕΚΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ 
3.4.1. Στόχοι 
3.4.2. Πραγματοποιηθείσες δραστηριότητες 
3.4.3. Αποτελέσματα 
3.5. ΓΕΩΡΓΟΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚ(Σ ΤΟΜΕΑΣ 
3.5.1. Στόχοι 
3.5.2. Πραγματοποιηθείσες δραστηριότητες 
3.5.3. Αποτελέσματα 
- 3 -
3.6. ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ 
3.6.1. Στόχοι 
3.6.2. Πραγματοποιηθείσες δραστηριότητες 
3.6.3. Αποτελέσματα 
3.7. ΦΥΤΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ 
3.7.1. Στόχοι 
3.7.2. Πραγματοποιηθείσες δραστηριότητες 
3.7.3. Αποτελέσματα 
3.8. ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ 
3.8.1. Στόχοι 
3.8.2. Πραγματοποιηθείσες δραστηριότητες 
3.8.3. Αποτελέσματα 
4. ΑΕΙΟΛΟΓΗΣΗ 
5. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 
-Α­
Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
Στην Απόφαση του 84/641/ΕΟΚ7της 12ης Δεκεμβρίου 1983, το Συμβούλιο θέσπισε 
πρόγραμμα γεωργικής έρευνας προκειμένου να συνεισφέρει στην υλοποίηση των 
στόχων της Κοινής γεωργικής πολιτικής.. 
Σύμφωνα με το άρθρο 4 της προαναφερομένης απόφασης, η Επιτροπή οφείλει να 
υποβάλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο έκθεση επί των αποτε­
λεσμάτων των δραστηριοτήτων που επιτελέσθηκαν στα πλαίσια του προγράμματος 
έρευνας 1984-1988 και επί της χρήσης των χρηματοδοτικών μέσων που διατέθη­
καν για τις ενέργειες αυτές. 
0 Συντονισμός της γεωργικής έρευνας επιτρέπει την ορθολογική οργάνωση των 
διατιθέμενων μέσων, ευνοεί την αποτελεσματική χρήση των αποτελεσμάτων,εν ί­
σχυε ι και συμπληρώνει τις προσπάθειες που καταβάλλονται στα κράτη μέλη σε 
τομείς ιδιαίτερης κοινοτικής σημασίας. 
Το πρόγραμμα,διάρκει ας πέντε ετών,από την 1η Ιανουαρίου 1984, διαθέτει προ­
ϋπολογισμό 30 εκ. ECU. Οι δραστηριότητες που προβλέπονται στο πλαίσιο του 
προγράμματος αυτού μπορούν να ταξινομηθούν στις ακόλουθες 4 μεγάλες κατηγο­
ρίες: 
-χρήση και διατήρηση των γεωργικών πόρων, 
-διαρθρωτικά προβλήματα, 
-βελτίωση της παραγωγικότητας στους τομείς της φυτικής και ζωικής παραγωγής, 
-διάδοση της γεωργικής πληροφόρησης. 
Τον Απρίλιο 1986, μετά από πρόταση της Επιτροπής, το Συμβούλιο υιοθέτησε 
νέα απόφαση που τροποποιεί εκείνη της 12ης Δεκεμβρίου 1983. Η απόφαση αυτή 
όρισε,κατά τρόπο πιο σαφή, ορισμένους τομείς της έρευνας που θα μπορούσαν 
να συνεισφέρουν στην επίλυση του προβλήματος των πλεονασμάτων,επιτρέποντας 
στους γεωργούς να προσαρμόσουν τις δραστηριότητες τους στη νέα κατάσταση 
με μία αναπροσαρμογή της παραγωγής, μία βελτίωση της ποιότητας των προϊ­
όντων και μία μείωση του κόστους παραγωγής. Ταυτόχρονα, η ανάγκη καθορισμού, 
μιας μεθοδολογίας που θα μπορούσε να επιτρέψει το συγχρονισμό των μοντέρνων 
τρόπων εκμετάλλευσης με τους στόχους της διατήρησης του περιβάλλοντος θεω­
ρήθηκε ως ένας επιπλέον τομέας στον οποίο η γεωργική έρευνα θα μπορούσε να 
συνεισφέρει. 
Η πρόταση αυτή προέβλεπε συμπληρωματικό προϋπολογισμό 20 εκ. ECU υπέρ της 
γεωργικής έρευνας για την υπόλοιπη περίοδο εφαρμογής του προγράμματος. Το 
ποσό αυτό δεν μπόρεσε παρόλα αυτά να χρησιμοποιηθεί (βλ. σημείο 2, σελ. 9). 
Λαμβανομένης υπόψη της σημερινής εξέλιξης της κοινής γεωργικής πολιτικής, 
το πλαίσιο της γεωργικής έρευνας τροποποιήθηκε σύμφωνα με τη νέα αυτή κα­
τάσταση. 
-5-
Εκτιμώντας ότι πρέπει ακόμη να ολοκληρωθούν ορισμένες εργασίες-πολλές 
συμβάσεις θα λήξουν μετά το 1989 και ορισμένες συνεδριάσεις σύνοψης 
των επιστημονικών επιτροπών θα διεξαχθούν εντός του 1989-κρίθηκε σκόπιμο 
να καθυστερήσει η υποβολή της παρούσας έκθεσης. Το χρονικό αυτό περιθώ­
ριο θα επιτρέψει τη σύνταξη ενός πιο ουσιαστικού εγγράφου, που θα βασί­
ζεται σε μεγαλύτερο αριθμό συγκεκριμένων διαθέσιμων στοιχείων. 
1.1. Στόχοι του Συντονισμού της γεωργικής έρευνας 
Η επίλυση των προβλημάτων που τίθενται στην κοινή γεωργική πολιτική 
είναι εξέχουσας σημασίας για την Κοινότητα γενικώς. 0 κοινοτικός συν­
τονισμός, δια της από κοινού διαχείρισης των πόρων καθώς και δια της 
επιτάχυνσης της επίτευξης και της χρήσης των αποτελεσμάτων μπορεί να 
είναι πολύ πιο αποτελεσματικός από την απλή συσσώρευση των προσπαθει­
ών που καταβάλλονται από τα κράτη μέλη μεμονωμένα. 
Η Κοινότητα διαθέτει λοιπόν μία πολιτική και ένα πρόγραμμα γεωργικής 
έρευνας γιατί: 
. η γεωργία είναι ζωτικής σημασίας και ο ρόλος της έρευνας είναι να 
διευκολύνει την εφαρμογή και την εξέλιξη της ΚΓΠ" 
. ο συντονισμός των ερευνών επιτρέπει την αποτελεσματική χρησιμοποίηση των δυ­
νατοτήτων και των μέσων έρευνας, τη βελτίωση της επικοινωνίας με­
ταξύ των ερευνητών και την αποφυγή ανώφελων επαναλήψεων των ίδιων 
εργασιών" 
. η βελτίωση της επικοινωνίας επιτρέπε ι,σε εκείνα τα κράτη μέλη στα 
οποία η γεωργική έρευνα είναι λιγότερο ανεπτυγμένη, να επωφεληθούν 
της εμπειρίας των χωρών που βρίσκονται σε ευνοϊκότερη θέση* 
. μια κοινή προσέγγιση επιτρέπει να μελετηθούν τα ζητήματα και να επι­
λυθούν τα προβλήματα εκείνα που είναι σημαντικά για την Κοινότητα 
στο σύνολο της, αλλά δεν είναι αρκετά σημαντικά στο επίπεδο κάθε 
κράτους μέλους' 
. ένα κοινοτικό πρόγραμμα έχει ευρύτερο πεδίο δράσης και μεγαλύτερη 
ελευθερία για να προβλέψει τα προβλήματα και να τα επιλύσει πριν 
να έχουν κάποια επίπτωση για την Κοινότητα. 
1.2. Διάρθρωση του Προγράμματος Έρευνας 
Το Πρόγραμμα έρευνας κατανέμεται ως εξής: 
-χρήση και διατήρηση των γεωργικών πόρων: 
α) ενέργεια στη γεωργία" 
β) χρήση και διαχείριση της γης και των υδάτων Λ 
-6-
-Διαρθρωτικά προβλήματα: 
α)γεωργία στη Μεσόγειο (A6RIMED) 
β)άλλες μειονεκτικές περιοχές" 
γ)γεωργο-επισιτιστικός τομέας. 
-Βελτίωση της παραγωγικότητας στους τομείς της ζωικής και φυτικής παρα­
γωγής: 
α)κτηνοτροφία" 
β)φυτική παραγωγικότητα 
-Διάδοση της γεωργικής πληροφόρησης 
1.3. Όργανα 
0 συντονισμός της έρευνας στο κοινοτικό επίπεδο πραγματοποιείται τόσο 
στο πλαίσιο των συντονισμένων δραστηριοτήτων όσο και σε εκείνο των κοι­
νών δραστηριοτήτων. 
Οι συντονισμένες δραστηριότητες στόχο έχουν να φέρουν σε επαφή τους 
ερευνητές, προκειμένου να μπορέσουν ν αξιολογήσουν τις ανάγκες της 
έρευνας, να αποφύγουν τις επικαλύψεις στις ερευνητικές εργασίες και 
να διασφαλίσουν την ταχεία πρακτική εφαρμογή στη γεωργία των αποτε­
λεσμάτων της έρευνας. Στις δραστηριότητες αυτές συμπεριλαμβάνονται 
τα σεμινάρια, οι συνεδριάσεις εργασίας και οι δημοσιεύσεις που σχε­
τίζονται με αυτές και, κυρίως, οι αποστολές και οι ανταλλαγές επι­
στημόνων. 
Συγκεκριμένα, τα σεμινάρια αυτά και οι συνεδριάσεις εργασίας επιτρέ­
πουν σε μικρές ομάδες ερευνητών να παρουσιάσουν σε άλλες ομάδες τις 
τεχνικές έρευνας που χρησιμοποιούν, προκειμένου να καθορίσουν τις 
κοινές μεθόδους έρευνας ή να εναρμονίσουν τις διαδικασίες διάγνωσης. 
Ταυτόχρονα, οι ερευνητές μπορούν να επισκεφθούν άλλα εργαστήρι α,προ­
κειμένου να εξοικειωθούν με τους τομείς έρευνας που τους ενδιαφέρουν 
και να συζητήσουν τις τεχνικές έρευνας. Στην πραγματικότητα, το σύ­
στημα αυτό ανταλλαγών επιστημόνων αντιπροσωπεύει μία από τις πιο ση­
μαντικές πτυχές του προγράμματος συντονισμού, δεδομένου ότι επιτρέ­
πει όχι μόνο τη σύλληψη και την κατάρτιση ερευνητικών σχεδίων κοινού 
ενδιαφέροντος, αλλά,κυρίως, την παρακολούθηση της εκτέλεσης των σχε­
δίων αυτών από ομάδες ερευνητών που προέρχονται από διάφορα κοινο­
τικά κέντρα ερευνών. 
Οι κοινές δραστηριότητες αφορούν σχέδια έρευνας που στόχο έχουν να 
παράσχουν λύσεις για ιδιαίτερα προβλήματα της κοινής γεωργικής πο­
λιτικής που μπορούν να επωφεληθούν εμμέσως της χορήγησης οικονομικής 
βοήθειας από την Κοινότητα στο πλαίσιο σύμβασης. Τέτοιες συμβάσεις 
στόχο έχουν μια από κοινού προσέγγιση για την αντιμετώπιση προβλη­
μάτων των οποίων η επίλυση 
-7-
είνα* πρωταρχικής σημασίας για την Κοινότητα. Η μεγάλη αξία των 
δραστηριοτήτων αυτών βρίσκεται στο γεγονός ότι επιτρέπουν την πραγ­
ματοποίηση ορισμένων ερευνητικών σχεδίων ττου, τουλάχιστον σε ένα 
βαθμό είναι σημαντικά για ολόκληρη την Κοινότητα, ιδίως 
όσον αφορά την εξέλιξη της κοινής γεωργικής πολιτικής. Ταυτόχρονα, 
η Επιτροπή μπορεί ν'ασκήσει άμεση επιρροή στην κατάρτιση και την 
εκτέλεση κάθε σχεδίου. Ελλείψει τέτοιας από κοινού προσέγγισης είναι 
πολύ πιθανό ότι δεν θα υπήρχε καμία δυνατότητα υλοποίησης των σχε­
δίων αυτών. Επιπλέον, αν έπρεπε να χρηματοδοτηθούν μόνο από τα κρά­
τη μέλη, η χρησιμότητα τους από κοινοτικής άποψης, θα με ι ω νόταν σημαντικά. 
Μία από τις βασικότερες προϋποθέσεις για τον αποτελεσματικό συντονισμό 
της γεωργικής έρευνας βρίσκεται στην κατάρτιση και την ενημέρωση, στο 
επίπεδο της Κοινότητας, ενός λεπτομερούς μόνιμου καταλόγου των ερευ­
νητικών σχεδίων.Μ ία τέτοια απογραφή (AGREP) και η βελτίωΟΓ της αποτε-
λεσματικότητάς της αποτελούν σημαντική πτυχή του προγράμματος συντονι­
σμού. 
Επίσης, τα αποτελέσματα των ερευνών που διεξήχθησαν στο πλαίσιο του 
προγράμματος συντονισμού δεν μπορούν να έχουν συγκεκριμένη χρησιμότη­
τα παρά μόνο αν υπάρχει ένα αποτελεσματικό μέσο για τη διάδοση τους. 
Κατά συνέπεια, το ειδικό πρόγραμμα}που στόχο έχει να υποστηρίξει το 
πρόγραμμα συνονισμού^δι ασφαλίζοντας την αποτελεσματική διάδοση των 
αποτελεσυατων της έρευνας, ιδίως όσον αφορά τη χρήση της τεχνολογίας της 
πληροφόρησης αποτελεί νέο και πολύ σημαντικό στοιχείο του προγράμματος. 
1.4. Λειτουργία και λεπτομέρειες του συντονισμού της γεωργικής έρευνας. 
Οι γενικές κατευθύνσεις για τη θέση του προγράμματος σε εφαρμογή καθο­
ρίζονται από την Επιτροπή μετά από συστάσεις της Μόνιμης Επιτροπής 
Γεωργικής Έρευνας (C. P.R.A) -που είναι ένας οργανισμός που αποτελεί­
ται από εκπροσώπους των κυβερνήσεων των κρατών μελών-και πρέπει να έ­
χουν εγκριθεί από το Συμβούλιο των Υπουργών και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 
Οι κατευθύνσεις αυτές πρέπει να αφορούν προβλήματα σημαντικά για το 
σύνολο της Κοινότητας. Εφόσον έχουν εγκριθεί, η υλοποίηση τους ελέγ­
χεται άμεσα και διευθύνονται από την Γενική Διεύθυνση Γεωργίας. Ενι­
σχύεται από την Επιτροπή Προγράμματος, ειδική για κάθε θέμα, που απο­
τελείται από ένα πρόεδρο,μέλος της CPRA,Kai από επιστήμονες εμπειρο­
γνώμονες που προέρχονται από όλα τα κράτη μέλη. Οι επιτροπές αυτές συν­
έρχονται 2 φορές το χρόνο, προκειμένρο rçq καθορίσουν τον αριθμό, τη 
φύση, τα θέματα, τους τόπους των συνεδριάσεων εργασίας καθώς επίσης 
και για την εξέταση των κοινών δραστηριοτήτων,κοινών δαπανών (ερευνη-
τηκά σχέδια) που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο του κοινού προγράμματος. 
-8-
Τσ ερευνητικά σχέδια αποτελούν το αντικείμενο συμβάσεων μεταξύ της ΕΟΚ και 
διαφόρων Κέντρων και Ινστιτούτων Έρευνας, η οικονομική ενίσχυση της Κοινό­
τητας φτάνει μέχρι το 50% του κόστους των σχεδίων. Αφορούν γενικώς προβλή­
ματα επείγοντος χαρακτήρα (τα αποτελέσματα πρέπει να τεθούν σε εφαρμογή σε 
σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα), που υπερβαίνουν τις δυνατότητες χρηματο­
δότησης ή τα εθνικά σύνορα και παρουσιάζουν εξάλλου συμαντικό ενδιαφέρον 
για την.Κοινότητα ακόμη και εάν αυτό περιορίζεται σε μικρή περιοχή της Κοι­
νότητας ή ο πολύπλοκος χαρακτήρας της οποίας απαιτεί μια προσέγγιση από πολ­
λούς τομείς ήδη από το στάδιο της σύλληψης. 
Σε αυτή την περίπτωση η C.P.R.A καταρτίζει με τη βοήθεια της Επιτροπής 
Προγράμματος, πρόσκληση για υποβολή προσφορών της οποίας λαμβάνουν γνώση 
τα ερευνητικά ιδρύματα μέσω των αντιπροσωπειών στην C.P.R.A . Η Επιτροπή 
Προγράμματος εξετάζει τις προσφορές και επιλέγει τις πιο ενδιαφέρουσες από 
επιστημονικής απόψεως. 
Στο πλαίσιο των συντονισμένων δραστηριοτήτων κάθε κράτος μέλος παρακολουθεί 
και χρηματοδοτεί τις δικές του έρευνες, αλλά η Επιτροπή διευκολύνει τις 
συναντήσεις ροευνητών προκειμένου να οργανώσει καλύτερα και να 
συμπληρώσει τις εθνικές έρευνες αποφεύγοντας τις επικαλύψεις. 
Μπορούν να έχουν μύα στενά βτργασυαχτί ιιορφή(ανταλλαγή υλικού, ορισμός μεθόδου 
διάγνωσης, για παράδειγμα) ή να είναι πιο ευρείες, για να ενημερώνονται επί 
των γνώσεων σε ένα ειδικό τομέα, προκειμένου να καθοριστεί μία μελλοντική 
δράση ή πολιτική. 
Η κοινοτική χρηματοδότηση ανέρχεται σε 100%. 
-9-
2. ΘΕΜΑΤΑ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ 
Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 1 της απόφασης 83/641/ΕΟΚ του Συμβου­
λίου, χορηγήθηκε ένα ποσό 30 εκ. ECU,για την εκτέλεση του ερευνητικού 
προγράμματος .για την πενταετία 1984-1988. 
Χρήσιμο είναι να υπενθυμίσουμε ότι οι πιστώσεις που αποτελούν το αντικεί­
μενο της απόφασης του Συμβουλίου δεν είναι άμεσα διαθέσιμες στο μέτρο που 
η αρχή η αρμόδια για τον προϋπολογισμό πρέπει να επιτρέψει τη χρησιμοποί­
ηση τους" παρεμβαίνει μόνο κατά την έγκριση των ετήσιων προϋπολογισμών 
της Κοινότητας. 
Κατά συνέπεια, ανεξάρτητα από τα προβλήματα που τέθηκαν από τη μείωση της 
συνολικής χρηματοδότησης από τον προϋπολογισμό που προτάθηκε καταρχήν 
από την Επιτροπή, η πραγματική εφαρμογή του προγράμματος έρευνας δεν ξεκί­
νησε παρά τον Ιούνιο 1984, ενώ είχε καταρχήν προβλεφθεί για την 1η Ιανου­
αρίου. Η καθυστέρηση αυτή οφειλόταν στο γεγονός ότι το ύψος των πιστώσεων 
του προϋπολογισμού για το 1984 δεν είχε αποφασιστεί επισήμως παρά γύρω 
στα μέσα Μαΐου. Επομένως, η Επιτροπή υποχρεώθηκε να εκτελέσει, κατά το 
δεύτερο εξάμηνο, τις εργασίες που θα έπρεπε να είχαν ξεκινήσει τους 6 
πρώτους μήνες του χρόνου. 
Το 1985, ο προϋπολογισμός της Κοινότητας δεν εγκρίθηκε από το Συμβούλιο 
παρά το μήνα Αύγουστο. Κατά τους επτά πρώτους μήνες του χρόνου, το πρό­
γραμμα έρευνας έπρεπε να λειτουργήσει με τις μεταφορές από το 1984. Στην 
πραγματικότητα κατά τη διετία 1984-1985, η δυνατότητα της προσφυγής στον 
προϋπολογισμό για την έρευνα ίσχυε συνολικά μόνο για ένδεκα μήνες περίπου. 
Οι καθυστερήσεις στην ετήσια εφαρμογή του προγράμματος που προκύπτουν από 
την κατάσταση αυτή εξηγούν γιατί ορισμένες συγκεκριμένες δράσεις, ιδιαί­
τερα οι συμβάσεις έρευνας/ -δεν μπόρεσαν να συναφθούν εγκαίρως. Κατά συνέ­
πεια, πολλές συμβάσεις δεν 9α λήξουν παρά το 1990. 
Εξάλλου, μετά την ένταξη της Ισπανίας και της Πορτογαλίας, χρειάστη­
κε να συναφθούν συμβάσεις με αυτά τα δύο νέα κράτη μέλη" οι δραστηριό­
τητες αυτές των οποίων η χρηματοδότηση συμπεριλαμβανόταν αρχικά στη συνο­
λική χρηματοδότηση των 20 εκ. ECU που διατέθηκαν επιπλέον χρειάστηκε 
ύστερα να ενταχθούν στον αρχικό προϋπολογισμό (30 εκ. ECU). Αυτός ο συμ­
πληρωματικός προϋπολογισμός των 20 εκ. ECU εγκρίθηκε από το Συμβούλιο το 
1987, αλλά οι δυσκολίες που παρουσιάστηκαν για να τεθούν οι πιστώσεις αυ­
τές στη διάθεση της Επιτροπής, μαζί με εκείνες που προέκυψαν από την κα­
ταρχήν εφαρμογή του προγράμματος, δεν επέτρεψαν, στα πλαίσια της σωστής 
διαχείρισης των πόρων, την ανάληψη των συμπληρωματικών αυτών πιστώσεων. 
Για το θέμα αυτό, πρέπει να υπογραμμίσουμε ότι το άρ. 3 της απόφασης του 
Συμβουλίου της 12ης .12.1983 όριζε ότι η Επιτροπή μπορούσε να διασφαλίσει, 
με συμβάσεις AD HOC, τη χρηματοδότηση ενεργειών προκειμένου να εφαρμοστούν 
επί τόπου τα αποτελέσματα της έρευνας. 
-10-
Η δυνατότητα αυτή επιβεβαιώθηκε στο Παράρτημα, ιδίως στο πλαίσιο του 
προγράμματος AGRIMED.Παρόλα αυτόν, αυτές οι ενέργειες επίδειξης και ε­
φαρμογής των αποτελεσμάτων, που δεν μπορούν να πραγματοποιηθούν λογικά 
παρά στο τέλος του προγράμματος, δεν μπόρεσαν να εφαρμοστούν, εγκαίρως, 
λόγω της μη διάθεσης των απαραίτητων πιστώσεων. 
Το 1987, το Συμβούλιο θέσπισε πρόγραμμα-πλαίσιο για τις κοινοτικές δρά­
σεις έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης (1987-1991). Αυτό προβλέπει 
στο κεφάλαιο 4.3 "Ανταγωνιστικότητα της γεωργίας και διαχείριση των 
γεωργικών πόρων" όλες τις δραστηριότητες γεωργικής έρευνας της Κοινότητας 
Παρόλο που αυτή η νέα κατάσταση δεν είχε άμεσες συνέπειες επί του γεωρ­
γικού προγράμματος 1984-19S8, πρέπει να υπογραμμίσουμε ότι η τροποποίη­
ση αυτή θα έχει ως συνέπεια νέο καταλογισμό στον προϋπολογισμό για το 
μέλλον. 
Στην κατάσταση αυτή προστέθηκαν δυσκολίες που συνδέονται με τις διοικη­
τικές πρακτικές και τις πρακτικές του προϋπολογισμού των κρατών μελών. 
Έτσι, οι συμβαλλόμενοι δεν μπόρεσαν να διαθέσουν πραγματικά τις πιστώ-
στις παρά με μία επιπλέον καθυστέρηση. 
Εντούτοις, στο τέλος του οικονομικού έτους 1988, διατέθηκε το 
σύνολο των πιστώσεων υποχρεώσεων που διατέθηκεν για το πρόγραμμα 1984-
1988. 
Για τους λόγους που αναφερόντα» παραπάνω, η συνολική επιστροφή των δα­
πανών που συνδέονται με τις συμβάσεις έρευνας δεν θα μπορέσει να πραγ­
ματοποιηθεί παρά μετά το 1988. Στους δύο παρακάτω πίνακες παρουσιάζονται 
οι αντίστοιχες αριθμητικές ενδείξεις. 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΕΒΡΓΙΚΗΣ 
ΕΡΕΥΝΑΣ (1984-Τ988) ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΕΟΡΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗ ΠΕΝΤΑΕΤΗ ΠΕΡΙΟΔΟ 1984 - 1988 
ΠΙΣΤΩΣΕΙΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΟΝ : 30.000.000 ECU 
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 
83/641/CEE και 
87/218/CEE Δραστηριότης 
Συντονισμού Κοινή Δράση Σύνολο 
ΥΠΟ - ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ 
Ενέργεια στη Γεωργία 900.000 3,- 5.800.000 19,35 6.700.000 
Χρησιμοποίηση και Διαχεί­
ριση της γης και των 
υδάτων 700.000 2,35 2.200.000 7,35 2.900.000 22,35 
9,70 
Μεσογειακή Γεωργία 3.450.000 11,50 8.300.000 27,70 11.750.000 39,20 
Αλλες μειονεκτικές περιο­ ί 00 .000 0,35 300.000 1,- 400.000 
Αγρο-διατροφικός τομέας 330.000 1,10 1.300.000 Α,35 1.630.000 
Κτηνοτροφία 1.200.000 4," 1 .500.000 5,- 2.700.000 
Παραγωγικότητα των φυτών 870.000 
Πληροφόρηση στη γεωργία 1.900.000 
ΣΥΝΟΛΟ 9.500.00 3 2,90 
6,35 
31,ss 1.100.000 3,70 
Η-
20.*>00 .000 68,/,: 1 ^9 7 0.000 
1 .900.000 
30 .000 .000 1,35 
5,45 
9,-
6,60 
6,% 
100 
ο 
ω 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΕΟΡΓΙΚΗΣ 
ΕΡΕΥΝΑΣ (1984-1988) 
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 
83/641/CEE και 
87/218/CEE ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΕΟΡΓΙΚΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗ ΠΕΝΤΑΕΤΗ ΠΕΡΙΟΔΟ 1984 - 1988 
ΠΙΣΤΟΣΕΙΣ ΥΠΟΧΡΕΟΣΕδΝ - 30.000.000 ECU 
ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ 
(άρθρο 3) 
Σεμινάρι α 
•Επιστημονικές συναντήσεις 
Αριθμός Ανταλλαγές Ερευνητών 
Δαπάνες (ECU* Αριθμός 
ΥΠΟ - ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ 
• Ενέργεια στη Γεωργία 76 620.000 Δαπάνες (ECU)j 
247 ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ 
Αριθμός 
180.000 21 ΚΟΙΝΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΕΡΕΥΝΗΣ 
(άρθρο 3) 
ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΣΥΜΒΟΛΑΙΑ 
Δαπάνες (ECU)· Αριθμός 
100.000 69 γ Δαπάνες (ECU) 
5.800.000 
Χρησιμοποίηση και διαχεί­
ριση της γής και των υδά­
των 42 
* 3 400.000 129 100.000 15 200.000 16 2.200.000 
Μεσογειακή Γεωργία 83 
* 21 2.850.000 502 395.000 11 205.000 50 8.300.000 
..Αλλες μειονεκτικές περιο­
χές 18 130.000 41 20.000 
+.. 3 • 0,300.000 
* Αγρο-διατροφικός τομέας 30 270.000 69 45.000 15.000 18 1.300.000 
Κτηνοτροφία 79 
JLL·. 750.000 227 200.000 53 250.000 16 1.500.000 
Παραγωγικότητα των φυτών | 55 
_*2 52 0.000 257 250.000 20 100.000 23 1.100.000 
Πληροφόρηση στη γεωργία 17 
* 3 1.830.000 79 70.000 
ΣΥΝΟΛΟ Λ 00 
* 33 7.5/0 .000 1551 1.260.000 126 870.000 
JL 196 
3; 
1 • 2 • 3 = 9.500.000 ECU = συντονισμός 
* = 20.500.000 ECU = κοινά Ci- 20.500.000 
ο 
30.000.000 ECU 
-11-
3. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΟΣ ΕΡΕΥΝΑΣ 
3.1. ΕΝΕΡΓΕΙΑ 
3.1.1. Ιστορικό και στόχοι 
Εκτιμώντας ότι ένα από τα κυριότερα προβλήματα που τέθηκαν στη 
γεωργία στις αρχές της δεκαετίας του 1980 ήταν αύξηση του κόστους 
και των μέσων παραγωγής, η απόφαση του Συμβουλίου της 12ης Δε­
κεμβρίου 1983, όριζε ότι η έρευνα έπρεπε να συνεισφέρει στη μεί­
ωση της καθαρής χρήσης-ενέργε.1 ας.JJTO γεωργικό τομέα. Σε αυτή την 
προοπτική καταρτίστηκε το πρόγραμμα "Ενέργεια". 
Το πρόγραμμα "Ενέργεια" είχε δύο σκοπούς: 
1. Να ενθαρρύνει την έρευνα που καταλήγει στη μείωση, κατά τρόπο 
άμεσο ή έμμεσο> της χρήσης της ενέργειας στο γεωργικό τομέα (η ά­
μεση κατανάλωση ενέργειας στη γεωργία προϋποθέτει τη χρήση 
πετρελαίου ή ηλεκτρισμού, για να παραχθεί μηχανική ή θερμική 
ενέργεια. Η έμμεση κατανάλωση οφείλεται στην παραγωγή λιπα­
σμάτων και παρασιτοκτόνων). 
2. Να ενθαρρύνει την έρευνα επί της παραγωγής μη επισιτιστικών 
προϊόντων στις εκμεταλλεύσεις"ιδιαίτερα την παράγωγη πηγών 
ενεργείας(βιομάζα). 
Αφού το πρόγραμμα "Ενέργεια" εξεπλήρωσε τους στόχους του,η 
Επιτροπή δεν έχει την πρόθεση να αναπτύξει μελλοντικές δρά­
σεις στον τομέα της χρήσης ενέργειας στη γεωργία.Αντίθετά, 
διάφορες όψεις της χρήσης χημικών προϊόντων θα βρουν τη θέ­
ση τους στο νέο πρόγραμμα γεωργικής έρευνας 1989-1993.Ε ίνα ι 
πιθανό οι διάφορες δράσεις που ξεκίνησαν στο πρόγραμμα "Ε­
νέργεια" να συνεχίσουν με αυτή τη νέα οπτική. 
3.1.2. Δραστηριότητες που τέθηκαν σε εφαρμογή 
Για λόγους διευκόλυνσης της διαχείρισης,το πρόγραμμα διαιρέθηκε σε 
9 υπο-προγράμματα, που το κάθε ένα έχει τη δική του Επιτροπή προγρά-
ματος. Τα 6 πρώτα υπο-προγράμματα αφορούσαν τον πρώτο στόχο του προ­
γράμματος . 
·Γ'« 
-12-
* Ολοκληρωμένη φυτική προστασία 
Η ανάπτυξη μεθόδων ελέγχου των καταστροφικών εντόυων χαυ των 
ασθενειών, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται και εκείνες των μελισσών" 
οι μέθοδοι αυ„τές έχουν χαμηλότερο κόστος από άποψη κατανάλωσης 
ενέργειας Kat είναι λιγότερο βλαβερές για τον άνθρωπο και το περι­
βάλλον. 
* Λιπάσματα και δέσμευση του αζώτου 
Αφορά την πραγματοποίηση οικονομιών κατά τη χρήση "τεχνητών" αζωτο-
τούχων λιπασμάτων. 
* Νέες καλλιέργειες για τις οποίες απαιτούνται χαμηλές εισροές όσον 
αφορά την ενέργεια. 
Αφορά τις έμμεσες μεθόδους μείωσης της χρήσης ενέργειας στα θερμο­
κήπια με την επιλογή φυτών που έχουν λιγότερες ανάγκες θέρμανσης 
και φωτι ομού. 
* Κοινωνικοοικονομική επίπτωση της ενέργειας στη γεωργία 
Συνίσταται στην πρόβλεψη των κοινωνικών και οικονομικών επιπτώσεων 
που μπορεί να προκύψουν από τις τεχνολογικές πρωτοβουλίες που προ­
αναφέραμε, ιδιαίτερα επί των διαρθρώσεων, των αγορών και του περι­
βάλλοντος. 
Ενέργεια και γεωργικές μηχανές 
Εξοικονόμηση ενέργειας στα θερμοκήπια 
Τα 3 ακόλουθα υπο-προγράμματα ανήκουν στο δεύτερο στόχο. 
Άχυρο και υπο-προιόντα 
Παραγωγή καλλιεργειών που παράγουν ενέργεια 
Τροποποίηση των συστημάτων παραγωγής 
Η κατανομή των σχεδίων μεταξύ των υπο-προγραμμάτων ήταν η ακόλουθη: 
32 συμβάσεις=ολοκληρωμένη φυτική προστασία"26 συμβάσεις=λιπάσματα 
και δέσμευση του αζώτου'6 συμβάσε»ς =νέες καλλιέργειες που απαιτούν 
χαμηλές εισροές όσον αφορά την ενέργεια* 4 συμβάσεις=κοινών ικο-οι-
κονομική επίπτωση της ενέργειας στη γεωργία 
* Οι από κοινού χρηματοδοτούμενες δραστηριότητες περιορίστηκαν στα 4 
αυτά υπο-προγράμματα. 
-13-
3.1.3. Αποτελέσματα 
Αναπτύχθηκαν πολλές μη χημικές μέθοδοι ελέγχου των καταστροφικών εντο'μων 
για παράδειγμα: 
1. Είναι ήδη έτοιμα,για μαζική παραγωγή και εμπορία, βιολογικά παρα­
σιτοκτόνα (προετοιμασία στο εργαστήριο ιών που σκοτώνουν τις 
κάμπιες), προκειμένου να χρησιμοποιηθούν στα μήλα για την κατα­
πολέμηση της κάμιτιας SYDIA POMONELLAKQI ADOXOPHYCES ORANA. 
2. Με βάση ένα κοινό πρωτόκολλο εγκαταστάθηκαν παγίδες που χρησι­
μοποιούν σεξουαλικά ποοσελκυστικές ουσίες (φερόμενες) στις καλ­
λιέργειες μηλιάς στη Γαλλία που επιτρέπουν επίσης και τη μείωση 
του αριθμού των χρήσεων παρασιτοκτόνων από 10 σε 4 φορές το χρόνο. 
3. Οι παγίδες "φερόμενες" στις καλλιέργειες λεμονιάς συνεισφέρουν 
ευρέως στην επίλυση του προβλήματος που δημιουργεί to καταστραφι.κΰ 
ε',ντοιιο PRAY A CI TRI 
4. Η χρησιμοποίηση των παρασιτοεΐδών σημείωσε τέτοια επιτυχία στους 
γαλλικούς ελαιώνες ώστε οι ίδιοι οι παραγωγοί αποφάσισαν να ανα­
λάβουν την παραγωγή των ουσιών αυτών. 
5. Η παραγωγή νηματοειδών που διαθέτουν την ικανότητα να προσβάλλουν 
τις κάμπιες 
6. Τα βιολογικά παρασιτοκτόνα (ρυθμιστές της ανάπτυξης που εμποδί­
ζουν την εκκόλαψη των εντόμων) έχουν καταστεί εμπορική πραγματι­
κότητα. 
7. Η τεχνική της πλοαχης θε'ρμαυσης του εδα'φους.έχει καταστεί αποτε­
λεσματική εναλλακτική λύση της χημικής -αποστείρωσης του εδάφους 
στα κράτη μέλη της Νότιας Ευρώπης. 
Χάρη στην ανάλυση και την πρόβλεψη των δυναμικών πληθυσμού η χρήση 
χημικών παρασιτοκτόνων μττόρεσε να καθοδηγηθεί κατά πιο ορθολογικό 
τρόπο. 
1. Παρατηρήθηκε μείωση κατά 50% των χημικών προϊόντων στα λάχανα στα 
κράτη μέλη της Νότιας Ευρώπης. 
2. Επίσης, παρόμοιες οικονομίες κατέστησαν δυνατές στο χημικό έλεγχο 
των ακαρέων της πεταλούδας της ννίχτα^των μυκήτων 
και των ασθενειών της αμπέλου των κρατών μελών της Ν.Ευρώπης που 
οφείλονται σε ιό. 
-14-
3. Η χρησιμοποίηση στείρων αρσενικών 6ERATITIS CAPITATA επέτρε­
ψε τη δραστική μείωση της χρήσης χημικών προϊόντων στους πορτο-
καλεώνες. 
Η Ευρωπαϊκή συνεργασία επί των μεθόδων ελέγχου των καταστροφικών εντομών 
στις καλλιέργειες σε θερμοκήπια ενισχύθηκε. 
Όσον αφορά τα λιπάσματα και, τη δέσμευση του αζώτου, οι εργασίες 
ασχολήθηκαν κυρίως με τα θέματα που σχετίζονται με τη φυσιολογία 
της δέσμευσης του αζώτου στο επίπεδο των κονδύλων καθώς και με τις 
μελέτες στο επίπεδο της ροής του αζώτου'έτσι,κατέστη δυνατός ο προ­
σδιορισμός των παραγόντων από τους οποίους εξαρτάται ο αριθμός των 
κονδύλων ανά εκτάριο καθώς και η αναλογία του αζώτου που διεισδύει 
στα ύδατα των υδροφόρων οριζόντων. 
Έγινε κάποιος συντονισμός μεταξύ των ομάδων έρευνας που ασχολούνται 
με τα νέα υλικά κάλυψης για τα θερμοκήπια, πράγμα που θα προκύψει 
στο μέλλον με την παρουσίαση των αποτελεσμάτων σύμφωνα με ένα ομοι­
όμορφο σχήμα, με το συντονισμό της μεθοδολογίας των δοκιμών και 
με την παρουσίαση ενιαίας μορφής συστάσεων. 
Μαζί με τη ΓΔ XI δημιουργήθηκε κέντρο κατάρτισης για τα ολοκληρωμέ­
να και βιολογικά μέτρα καταπολέμησης"θα χρησιμεύσει ως οδηγός για 
τη βιομηχανία και ως αντιστάθμισμα θα λάβει τις αντιδράσεις του τε­
λικού χρήστη. 
Διερευνήθηκαν οι δυνατότητες χρησιμοποίησης του άχυρου για την παρα­
γωγή καυσίμων και για άλλους σκοπούς (προϊόντα διατροφής, παραγωγής 
χούμου και άλλες μη βιομηχανικές χρήσεις) και δημοσιεύτηκαν τα σχε­
τικά αποτελέσματα. 
-15-
3.2. ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΗΣ ΓΗΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΥΔΑΤΩΝ 
3.2.1.Ιστορικό και στόχοι 
Ουσιώδης πόρος, παρόλο που είναι περιορισμένη, η γη υφίσταται 
πολλές φθορές και υποβαθμίζεται από τη δράση του ανθρώπου.Η 
υποβάθμιση αυτή λαμβάνει σοβαρές διαστάσεις στην Κοινότητα. 
Οι λανθασμένες καλλιεργητικές πρακτικές αποτελούν μία από τις 
κυριότερες αιτίες του φαινομένου αυτού. Πρέπει επίσης, να ανα­
φέρουμε, σε αυτό το πλαίσιο, τις μόνιμες καλλιέργειες που μπο­
ρούν να καταλήξουν σε διάβρωση, καθώς και τη χρήση βαρέων οχη­
μάτων που προκαλοιΑ/συμπίεση του εδάφους. 
Στην Κοινότητα υπάρχουν πολλά εδάφη στα οποία η γεωργική παρα­
γωγή περιορίζεται λόγω της έλλειψης ή της υπερβολικής παροχής 
ύδατος. Η βελτίωση της διαχείρισης των υδάτων μπορεί να επηρε­
άσει σημαντικά τα είδη των καλλιεργειών που θα πραγματοποιηθούν, 
το κόστος των γεωργικών εργασιών, τα εισοδήματα και την απασχό­
ληση στο γεωργικό τομέα. 
Οι προσαρμογές που έγιναν στα συστήματα διαχείρισης και οι κοι­
νωνικοοικονομικές επιπτώσεις τους-σκέψεις επί της εκτατικής 
γεωργίας σε σύγκριση με την υψηλή γεωργική τεχνολογία και επί 
της εναλλακτικής λύσης που συνίσταται στη δημιουργία φυσικών 
πάρκων στις πλεονασματικές περιοχές-απαιτούν αλλαγές των καλλι­
εργητικών τεχνικών,αν πρέπει να εφαρμοστεί η κοινή γεωργική πολι­
τική. 
Κατά συνέπεια οι γενικοί στόχοι είναι οι ακόλουθοι: 
-να βελτιωθεί η χρήση και η προστασία των φυσικών πόρων σε έδα­
φος και ύδατα, ~ 
-να αξιολογηθεί το δυναμικό παραγωγής της γης και οι κοινωνικο­
οικονομικές επιπτώσεις. 
^·2.2.Ρραγματοποιηθ,είσες δραστηριότητες 
α) Υποβάθμιση και γονιμότητα 
-Διάβρωση του εόάφους (κυρίως, επίδραση της αναδάσωσης),απώ­
λειες θρεπτικών ουσιών(ε'κπλυση εδαφυκοιΐ υλυκου',οξευδωση, α-
πονύτρωση). 
-Αρνητικοί παράγοντες όπως είναι η συμπίεση του εδάφους, η 
κακή διάρθρωση του εδάφους, η κακή χρήση των γεωργικών υλι­
κών,οι μέθοδοι εργασίας και τα συστήματα καλλιέργειας,κ.λ.π. 
-Μικροβιολογική δραστηριότητα του εδάφους. 
β) Έλεγχος και διαχείριση του ύδατος στη γεωργία.Έλεγχος των 
πλεονασμάτων και ελλειμμάτων σε νερό, οικολογικές και οικο­
νομικές επιπτώσεις των μεταβολών που δημιουργήθηκαν κατ'αυ­
τό τον τρόπο. 
-16-
γ) Τρόποι διαχείρισης 
-Άριστη χρήση των πόρων γης και υδάτων για την παραγωγή ει­
δών διατροφής και ενεργειακές καλλιέργειες. 
- Σύγκριση των μεθόδων εκμετάλλευσης που προσφεύγουν σε ελά­
χιστα μέσα παραγωγής με τις παραδοσιακές εντατικές ρέθόδους 
εκμετάλλευσης. 
- Προβλήματα που συνδέονται με τη γεωργία γύρω από αστικές 
περιοχές. 
δ)Καταλληλότητα των εδαφών και αξιολόγηση των πόρων 
- Κατάρτιση χαρτών σχετικών με το δυναμικό παραγωγής των γαι­
ών για τις κυριότερες καλλιέργειες στην Κοινότητα 
- Χρήση της πληροφορικής για τα δεδομένα που αφορούν τη χρήση 
του εδάφους 
- Δυνατότητα χρησιμοποίησης της τηλεανίχνευσης. 
3.2.3.Αποτελέσματα 
α)Υποβάθμιση και γονιμότητα 
- λεπτομερής καταγραφή της διάβρωσης των εδαφών στις ορεινές 
περιοχές και τις αργιλώδεις περιοχές της Κεντρικής Ευρώπης. 
- ένας κατάλογος που περιλαμβάνει τους 282 ερευνητές και 
τα 101 ιδρύματα που ασχολούνται με τα προβλήματα διάβρωσης 
των εδαφών, 
- η τελειοποίηση των γεωργικών οχημάτων που εξοπλίζονται με 
ελαστικά χαμηλής πίεσης για να αποφευχθεί η συμπίεση του 
εδάφους, 
- η δημοσίευση βιβλίου με τίτλο "Αξιολόγηση της δομής των 
εδαφών" που αναφέρεται στα μέτρα καθορισμού των δομικών 
εδαφολογικών χαρακτηριστικών, 
- συμφωνία για τις "στρατηγικές καταπολέμησης της απερήμω­
σης στη Μεσογειακή Ευρώπη", 
- ο έλεγχος της ρύπανσης των υπογείων υδάτων και του υπεδά­
φους από τα λιπάσματα δια της εφαρμογής σωστών καλλιεργητι­
κών μεθόδων(με την ευθύνη σωστά καταρτισμένων γεωργών) 
- ο καθορισμός κοινών μέτρων με άξονα την προστασία του εδά­
φους και μεθόδων που στόχο έχουν την πρόληψη της διάβρωσης, 
υπό το φως της εμπειρίας που αποκτήθηκε στη Γερμανία στο 
επίπεδο των γεωργικών εκμεταλλεύσεων"οι γενικές γραμμές ε­
νός ευρωπαϊκού φυλλαδίου για την προστασία του εδάφους και 
των υδάτων. 
β) Έλεγχος και διαχείριση των υδάτων στη γεωργία 
- μέθοδοι που είναι πιθανό να καταλήξουν σε αποδοτικές τεχνι­
κές αλλά και είναι αποδεκτές από οικολογικής πλευράς στον 
τομέα της διαχείρισης των υδάτων για γεωργικούς σκοπούς^ 
•17-
- εξάλειψη των προβλημάτων απόφραξης των αγωγών με τη χρησιμο­
ποίηση ταινίας από συνθετικές ίνες, 
- ορισμοί "προτύπων, ενθάρρυνσης για τα συστήματα συγκομιδής σε 
σχέση με τη διαχείριση των υδάτων". 
γ) Τρόποι διαχείρισης 
- λεπτομερής καταγραφή των "κοινωνικο-οικονομικών διαστάσεων 
της χρήσης της γης"και διάγραμμα σχετικά με τη μελλοντική έ­
ρευνα για τον καθορισμό , σε περιφερειακή κλίμακα, προτύπων 
προσαρμοσμένων σε διάφορες καταστάσεις παραγωγής, 
- θέσπιση κριτηρίων για τη γεωργοδασοκομία που θα συμπεριλαμ­
βάνουν και τεχνικές κατάλληλες για τη βελτίωση της ποιότητας 
της ξυλείας κατά την ανάπτυξη των δέντρων. 
δ) Καταλληλότητα των εδαφών και αξιολόγηση των πόρων 
- Η δημοσίευση του κοινοτικού χάρτη των εδαφών σε κλίμακα 
1/1.000.000 και η διαμόρφωση τυποποιημένης μεθοδολογίας, 
που επιτρέπει τον καθορισμό των ορίων των περιοχών ανάλογα 
με τους γεωργο-οικολογικούς παράγοντες^προκειμένου να αξιο­
λογηθεί το βιοφυσικό δυναμικό της φυτικής παραγωγής στην Κοι­
νότητα. Σε σχέση με τη χρήση της πληροφορικής όσον αφορά τα 
γεωργικά και μετεωρολογικά δεδομένα, η αναγωγή σε ψηφιακή 
βάση του χάρτη των εδαφών επιτρέπει το σωστό σχεδιασμό της 
χρήσης των εδαφών στο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και 
αποτελεί πρώτης τάξης εργαλείο για τους υπεύθυνους για τη λή­
ψη των αποφάσεων επί της κοινοτικής πολιτικής. 
- Ανάπτυξη κοινών συστημάτων πληροφόρησης σχετικών με τη χρήση 
και τη διαχείριση ,των γαιών και με τις δ ι αντί δράσε ι ς μεταξύ 
περιβάλλοντος και γεωργίας. 
- Κατάλογος που περιλαμβάνει ουσιώδεις πληροφρίες σχετικές με 
τη γη , τα ύδατα, το κλίμα και την τοπογραφία με βάση στοιχεία 
που παρέχονται μέσω της πληροφορικής. Η τελευταία έκδοση, η 
δεύτερη, περιλαμβάνει 132 βάσεις δεδομένων. 
- Προσδιορισμός των μελλοντικών αναγκών για την "αξιολόγηση των 
γαιών στις περιοχές της Μεσογείου" που ολοκληρώνει την ερμη­
νεία της έρευνας για το κλίμα και το έδαφος προκειμένου για 
ειδικές γεωργικές παραγωγές 
- Ορισμός των κριτηρίων που καθορίζουν την αξία των κλιματικών 
παραγόντων για την αξιολόγηση των γαιών, για παράδειγμα οι 
ειδικοί συνδυασμοί φωτοπερυο'δων ,δ ι αφορών 
στη θερμοκρασία ημέρας/νύχτας, διαφορών στη θερμοκρασία εδά-
φρους/αέρα, υγρασία*του αέρα, ακτινοβολίας και'παραγόντων που 
αφορούν τον άνεμο. 
-18-
3.3. ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΓΕΩΡΓΙΑ (AGRIMED) 
3.3.1. Αιτιολόγηση και στόχοι 
Στις χώρες της Μεσογείου υπάρχουν περιοχές που λόγω των κλιμα­
τολογικών τους συνθηκών και γενικότερα τόσο του φυσικού όσο 
και του κοινωνικο-οικονομικού περιβάλλοντος, χαρακτηρίζονται 
από συστήματα παραγωγής διαφορετικά/ που παρουσιάζουν όμως κοι­
νά χαρακτηριστικά: 
-χώρος κατακερματι,σμε'νο ς που εξακολουθεί να απασχολεί ένα υψηλυ 
ποσοστό του ενεργού πληθυσμού της χώρας, 
- ένας σημαντικός αριθμός φυτικών ή ζωικών ειδών,των οποίων 
το δυναμικό αυξάνει περισσότερο την ανάγκη να βρεθούν εναλ­
λακτικές παραγωγές για παραδοσιακές καλλιεργεί ες,που παρου­
σιάζουν πλεόνασμα ;ή όπου δεν θα είναι στο εξής οικονομικές 
αποδοτικές. 
Καθεμία από τις παραγωγές αυτές θα χρειαζόταν και κάποια ανά­
λογη ερευνητική προσπάθεια. Καμία από τις χώρες της Μεσογείου 
δεν έχει μόνη της τα μέσα.Κατά συνέπεια θα έπρεπε να στηρίξει 
και να συντονίσει διακρατικές έρευνετγια τις παραγωγές και/ή 
τα ειδικά προβλήματα των περιοχών αυτών.Ήταν, εντούτοις, επι­
τακτική ανάγκη, για καθεμία από τις παραγωγές αυτές, τις τόσο 
διαφορετικές, το επίπεδο της Μεσογειακής έρευνας να είναι αρ­
κετό ώστε το άνοιγμα εκείνο,που είναι απαραίτητο για την έρευ­
να να μαζί με τις χώρες του Νότου,να μη λάβει τη μορφή μεταφο­
ρών τεχνολογίας, που πολλές φορές δεν προσαρμόζονται σωστά,αλ­
λά να έχει μάλλον τη μορφή μεταφορών μεθοδολογίας. 
Οι προτεραιότητες του Προγράμματος AGRIMED ήταν: 
α) γενικά, 
- να μειωθούν οι οικονομικές και κοινωνικές ανισότητες που 
υπάρχουν μεταξύ ορισμένων περιοχών της λεκάνης της Μεσο­
γείου και των υπόλοιπων περιοχών της Κοινότητας. 
β) ειδικότερα 
- να αναλυθεί η κοινωνικο-οικονομική κατάσταση σε περιφε­
ρειακή κλίμακα προκειμένου να οριστούν όχι μόνο τα προ­
βλήματα της ανάπτυξης αλλά κυρίως να προταθούν λύσεις, 
για να αρθούν τα εμπόδια αυτά μέσω μιας σωστότερης χρή­
σης και αξιοποίησης των υπαρχόντων πόρων προκειμένου να 
οδηγηθούμε σε μία πραγματική δυναμική αυτο-ανάπτυξης της 
γεωργίας* 
-19-
-να εισαχθούν νέα είδη και/ή ποικιλίες ή νέες μη πλεονασματικές καλ­
λιέργειες. 
-να αναπτυχθούν ολοκληρωμένα συστήματα δάσος/κτηνοτροφία/βοσκή, 
-να οριστούν οι δυνατότητες των αγορών για τα παραδοσιακά προϊόντα 
υψηλής ποιότητας και αυξημένης προστιθέμενης αξίας, 
-να αναπτυχθούν οι τεχνικές εκείνες που είναι απαραίτητες για τις 
καλλιέργειες σε θερμοκήπια και/ή τις καλλιέργειες εκτός εποχής, 
για τη μέγιστη βελτίωση της άρδευσης, τη χρησιμοποίηση αλμυρού νε­
ρού ή λυμάτων, για την προστασία φυτών και ζώων από ορισμένες ασθέ­
νειες, για τα συστήματα παραγωγής και για τις διαρθρώσεις εκμετάλ­
λευσης που επιτρέπουν την πιο αποτελεσματική εφαρμογή των αποτελε­
σμάτων. 
3.3.2.Πραγματοποιηθε ίσες δραστηριότητες 
Το πρόγραμμα AGRIMED έχει τρεις βασικές κατευθύνσεις: 
-διαχείριση και βελτίωση των συστημάτων που αφορούν τον τομέα της 
γεωργο-δασο-κτηνοτροφ ίας 
-διαφοροποίηση και προσαρμογή των παραγωγών, 
-έλεγχος των συνθηκών καλλιέργειας και προστασίας του περιβάλλοντος 
Οι εργασίες αφορούσαν: 
α) Συστήματα παραγωγής και διαχείρισης των δασικών εκτάσεων, 
β) Παραδοσιακούς και νέους ζωικούς πόρους 
γ) Αξιολόγηση των πόρων ειδών δ ι στροφής,ζωοτροφών και υπο-προϊόντων. 
δ) Επιλογή,πολλαπλασιασμό και φυτοτεχνία στις ξηρές καλλιέργειες 
οσπριοειδών για βοσκή 
ε) Προσαρμογή στις ανάγκες της αγοράς ορισμένων ποικιλιών σιτηρών 
και πρωτεϊνούχων 
στ)επιλογή, παραγωγή και πολλαπλασιασμό των σπόρων λευκού τριφυλιού, 
ζ) Μεσογειακή δενδροκαλλιέργεια, κυρίως δένδρων που παράγουν καρπούς 
με κέλυφος, 
η) Αρωματικά και θεραπευτικά φυτά καθώς και φυτά από τα οποία παρά­
γονται καρυκεύματα 
θ) Καπνό 
ι) Συστήματα παραγωγής με ξηρή καλλιέργεια ή με περιορισμένη παροχή 
ύδατος για την ανάπτυξη εναλλακτικών παραγωγών ή βελτίωση των παρα­
δοσιακών μη πλεονασματικών καλλιεργειών, 
ια) Έλεγχος των σπανίων υδάτων και βελτίωση της χρήσης 
των υδάτων,κυρίως των αλμυρών υδάτων ή των λυμάτων, 
-20-
ιβ)Προστασία του εδάφους και έλεγχο των συνθηκών καλλιέργειας προκει­
μένου να ληφθεί υπόψη το θέμα της προστασίας και της ποιότητας του 
περιβάλλοντος, 
ιγ)Βελτίωση των νέων τύπων θερμοκηπίου στις Μεσογειακές χώρες, προ­
σαρμοσμένων στις τοπικές συνθήκες και χρησιμοποιώντας αποκλειστι­
κά ή κυρίως ανανεώσιμη ενέργεια (ήλιος, γεωθερμία κ.λ.π). Βιολογι­
κές και φυτοτεχνικιές όψης μέγιστης βελτίωσης της παραγωγής διαφό­
ρων καλλιεργούμενων ειδών, 
ι δ)Καταπολέμηση ορισμένων ασθενειών και δημιουργία ποικιλιών που αν­
θίστανται σε αυτές και/ή είναι ανθεκτικές ( ERWINA AMYLOURA,tpaYé-
δαινα του κυπαρισσιού, "MALSECC0" των εσπεριδοειδών). 
3.3.3.Αποτελέσματα 
Διαχείριση και βελτίωση του τομέα της γεωργο-δασο-κτηνοτροφίας. 
-Καταγραφή αναφορών, που μέχρι τώρα ήταν ανύπαρκτες για τις ποσότη­
τες ειδών διατροφής που επιλέγονται από τα ζώα που βόσκουν σε διά­
φορους τύπους εδάφους που εξετάζονται. 
-Τελειοποίηση τεχνικών μέσων που χρησιμοποιούνται σε αγροτεμάχια 
και συνδυάζουν μηχανικές παρεμβάσεις και βοσκή, που το βασικό τους 
ενδιαφέρον είναι να περιορίσουν τους κινδύνους των πυρκαγιών στα δάση. 
-Αύξηση αριθμητική της παραγωγικότητας των τοπικών φυλών προβάτων 
(ιδίως η φυλή "Χίος" ). 
-Έλεγχος των συστημάτων εκτροφής στα όρη. 
-Κατάρατιση μεθόδων αναφοράς για τις αλυσίδες ανάλυσης των χορτονομών. 
-Συλλογή και δημοσίευση δεδομένων επί της αξίας των χορτονομών και υπο­
προϊόντων της Μεσογειακής γεωργίας σε συνεργασία με το Διεθνές Κέντρο 
Ανώτερων Μεσογειακών Αγρονομικών Μελετών (CIHAEM). 
-Δημιουργία "ΜονάδαςΤύπου επιβάρυνσης της χορτονομής από πρόβατα", 
η U.0.M (Μονάδα Προβάτου στη Μεσόγειο) που εξακριβώνεται οε 3 πειρα­
ματικούς χώρους στην Ιταλία, Γαλλία και Ισπανία. 
-Κατάρτιση κοινών πρωτοκόλλων χαρακτηρισμού των κτηνοτροφικών συστη­
μάτων και των αποδόσεων των ζώων(προβατίνες και αρνιά)που εφαρμό­
ζονται εξ ολοκλήρου στους σταθμούς που συμμετέχουν στο εθνικό Ελληνι­
κό πρόγραμμα για τα πρόβατα. 
-Ορισμός ενός τεμαχισμού αναφοράς των σφαγίων αμνοεριφίων στην Ελλά­
δα, την Ιταλία, την Ισπανία, την Πορτογαλία, καθώς και το Μαρόκο και 
την Τυνησία. 
-Εξερεύνηση και μελέτη των Μεσογειακών ειδών των χορτονομών που φυ­
τρώνουν από μόνα τους (Μηδική, λευκό και διάφορα άλλα είδη τριφυλλιών, ανα-
βρυχίδες κ.λ.π.) ανθεκτικά στην ξηρασία και τη βοσκή.Η πολυμορφία 
είναι σημαντική και έχουν βρεθεί σημαντικές ποσότητες 
-21-
Διαφοροποίηση και προσαρμογή των παραγωγών 
-Τελειοποίηση δοκιμασιών αξιολόγησης της αντοχής των νέων γενών 
σκληρού σίτου στην ξηρασία για τη δημιουργία νέων ποικιλιών πιο 
παραγωγικών σε καταστάσεις που παρουσιάζεται έλλειμμα. 
-Ανάπτυξη τεχνικών προσαρμοσμένων στην παραγωγή σπόρων λευκού τριφυλ­
λιού στη μεσογειακή Ζώνη. 
-Διερεύνηση και δημιουργία συλλογής διαφόρων τοπικών ειδών καρυδιάς 
για καρποφόρα σε κλάδους πλάγιους και ανθεκτικούς στη βακτη-
ρ ί ωση. 
-Εφαρμογή σε ξηρές περιοχές ενός τρόπου διαχείρισης των φυτειών με με­
γάλη πυκνότητα δέντρων φουντουκιάς με δυνατότητες μηχανοποίησης. 
-Δοκιμαστική φύτευση σε περισσότερες από μία χώρες (5 χώρες) τριάντα 
περίπου προεπιλογών αμυγδαλιάς αυτοσυμβατων που έχουν επιτευχθεί από 
τους ερευνητές της ομάδας. 
-Διακρατικές (5 χώρες) συλλογές φυστικιάς. 
-Σύσταση δικτύου βελτίωσης των ποικιλιών και της κατάστασης της υ­
γείας της βερυκοκιάς (5 χώρες) 
-τελειοποίηση της καλλιέργειας της γεντιανής και της αρνικής. 
Έλεγχος των συνθηκών καλλιέργειας και προστασία του περιβάλλοντος 
-Τεχνικές βελτιώσεις των πλαστικών θερμοκηπίων στη Μεσόγειο: προσα­
νατολισμός , εξαερισμός, καταπολέμηση του παγετού (υδροσήραγγα 
(HYDROTUNNE!,) ή αγωγοί διοχέτευσης θερμού ύδατος και χρησιμοποίηση 
συστήματος ηλιακής θέρμανσης. 
-Έρευνα επί της παρθενοχαρπικη'ς αναπαραγωγη'ς Της τομά­
τας που επιτρέπει, την εκτός εποχήβσυγκομιδή σε ψυχρά Θερμοκήπια 
χωρίς γονιμοποίηση. 
-Έρευνα για τις εναλλακτικές καλλιέργειες σε περίπτωση υπερπαραγωγής 
τομάτας Θερμοκηπίου εκτός εποχής. 
-Σύσταση διακρατικού δικτύου δοκιμών τοπικής άοδευστκ των οπωροφόρων 
δέντρων. 
-Μέγιστη βελτίωση της χρήσης των υδάτων άρδευσης 
-Το ενδιαφέρον που παρουσιάζει η επιφανειακή άρωοη σε σύγκριση με 
την άροση σε βάθος για τη διατήρηση της γονιμότητας του εδάφους και 
τη συγκράτηση του διαθέσιμου ύδατος της βροχής. 
-Παραγωγή υβριδίων και επιλογή ποικιλιών αχλαδιάς που είναι ανθεκτι­
κές στην ERWINA AMYL0N0RA. 
-Επιλογή κλώνων κυπαρισιού που ανθίστανται στη φαγέδαινα. 
-Παραγωγή υβριδίων (ποικιλία "AGRIMED"). 
-Επιλογή ποικιλιών καπνού "BURLEY" και "VIRGINIA" καλύτερα προσαρμο­
σμένων στις ανάγκες της αγοράς και τελειοποίηση καλλιεργητικών τεχνι­
κών. 
-22-
-Τελειοποίηση αλυσίδας εξαγωγής πρωτεϊνών από τον καπνό (ιατρική χρήση) 
-Η επίδειξη που έγινε δείχνει ότι μπορεί να παρασκευαστεί και να χρησι­
μοποιηθεί το συμπυκνωμένο και αναδιηθημενο γλεύκος (MCR) στην οινοποί­
ηση σε αντικατάσταση της σάκχαρης από τεύτλα που χρησιμοποιείται συ­
νήθως, χωρίς να σημειώνεται μεταβολή στα οργανοληπτικά χαρακτηριστι­
κά των οίνων που υφίστανται την εν λόγω επεξεργασία. 
•Εξαγωγή αλκαλοειδών από τα πικρά λούπινα και μελέτη της χρησιμοποίη­
σης τους ως μηχανισμών ενθάρρυνσης της ανάπτυξης και της απόδοσης. 
-23-
3.4. ΑΛΛΕΣ ΜΕΙΟΝΕΚΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ 
3.4.1.Ιστορικό και στόχοι 
Η ικανότητα παραγωγής των μειονεκτικών περιοχών της Κοινότητας 
είναι εξαιρετικά περί ορισμένη.Εξάλλου,λόγω της σχετική: απομα­
κρυσμένης θέσης ενός μεγάλου αριθμού των περιοχών αυτών από 
από τα δημογραφικά και εμπορικά κέντρα και, ξεκινώντας από 
το γεγονός ότι είναι αδύνατον να αναπτυχθούν με άλλο τρόπο, 
είναι σχεδόν βέβαιο ότι η γεωργία θα παραμείνει σημαντική και 
απαραίτητη δραστηριότητα των περιοχών αυτών στο εγγύς μέλλον. 
Υπό τις συνθήκες αυτές, οι στόχοι της έρευνας για τη βελτίωση 
του επιπέδου γεωργικής ανάπτυξης στις περιοχές αυτές μπορούν 
να περιοριστούν: 
- στον καθορισμό των γεωργικών προϊόντων εκείνων^συμπερι λαμ­
βανομένων και των νέων, που προσαρμόζονται καλύτερα στη φυ­
σική, οικονομική και κοινωνικο-πολιτιστική κατάσταση της πε­
ριοχής "επί σης, τον καθορισμό των μέσων εκείνων που πρέπει να 
χρησιμοποιηθούν ώστε να μπορέσουν τα προϊόντα αυτά να αποφέ­
ρουν τη μεγαλύτερη δυνατή προστιθέμενη αξία στις τοπικές,περι­
φερειακές, εθνικές και κοινοτικές αγορές" 
- στον ορισμό των χαρακτηριστικών των τεχνικών και των μεθόδων 
γεωργικής εκμετάλλευσης που είναι πιο κατάλληλες, για τη με­
γιστοποίηση των γεωργικών εισοδημάτων, λαμβανομένων υπόψη των 
πιέσεων που υφίσταται σήμερα η παραγωγή" 
- στον προσδιορισμό των μη γεωργικών δραστηριοτήτων που προσαρ­
μόζονται καλύτερα στα φυσικά και κοινωνικο-οικονομικά χαρα­
κτηριστικά των περιοχών αυτών, που, οε συνδυασμό με τη γεωρ­
γία, θα μπορούσαν να συνεισφέρουν στη διατήρηση του επιπέδου 
των εισοδημάτων και του δημογραφικού επιπέδου. 
3.4.2.Πραγματοποιηθείσες δραστηριότητες 
Ανεξάρτητα από τα προβλήματα που τίθενται από τη μείωση της συ­
νολικής χρηματοδότησης από τον προϋπολογισμό, το πρόγραμμα έρευ­
νας 1984-1988 χαρακτηρίστηκε από την προσπάθεια περιορισμού ενός 
μικρού αριθμού των θεμάτων έρευνας, δηλ: 
- Διαφοροποίηση των γεωργικών παραγωγών: 
Προσαρμογή των παραγωγών προβάτων στις απαιτήσεις της ζήτησης. 
Η χρηματοδοτηθεί*» εργασία αφορούσε τη μελέτη για τη θέσπιση 
στη Δυτική Ιρλανδία μέτρων στήριξης για τον αναπροσανοτολισμό 
από την εκτροφή προβάτων προς προϊόντα που έχουν ζήτηση σε ο­
λόκληρη την Ευρώπη. 
-24-
- Αναπροσαρμογή της γεωργίας προς το δάσος: 
Ερευνητική δραστηριότητα επί της μετάβασης μεταξύ κτηνοτρο­
φίας και δάσους με επίκεντρο την ανάλυση της μεγαλύτερης πυ­
κνότητας δάσους που καθιστά τους βοσκότοπους για τα πρόβα­
τα συμβατούς σε ένα δάσος που βρίσκεται σε φάση ανάπτυξης. 
Η εργασία διεξήχθη στη Σκωτία. 
- Αξιοποίηση της ποιότητας: 
Έρευνα, στην PAYS D'AUGE, των συνθηκών αξιοποίησης 
ενός προϊόντος ποιότητας: τυρί. 
Η μελέτη αφορούσε ταυτόχρονα τις τεχνικές πτυχές της παραγωγής 
στις εκμεταλλευθεί ς,τη λειτουργία των οργανισμών που πλαισιώ­
νουν τη γεωργία,τις συνθήκες βιομηχανικής μεταποίησης του γά­
λακτος και τον έλεγχο της αξιοποίησης μέσω της διάθεσης στην 
αγορά. 
-"Πολυ-δραστηριότητα": 
Σε αυτή την τελευταία έρευνα η εργασία είχε ως άξονα την ανά­
λυση της συμπληρωματικότητας μεταξύ γεωργικής και μη-γεωργικής 
δραστηριότητας σε μία περιοχή της Ομοσπονδιακής Γερμανίας με 
μακρά παράδοση στον τομέα της ορυχείων.Τύπο ι εκμετάλλευσης 
στους οποίους τα ενεργά μέλη του νοικοκυριού συνδυάζουν πολλές 
δραστηριότητες και πηγές εισοδήματος, τεχνικο-οικονομική φυ­
σιογνωμία των εκμεταλλεύσεων αυτών. 
3.4.3.Αποτελέσματα 
Δράση στην Ιρλανδία: παρόλο που ήταν δυνατόν να οριστούν ακρι­
βώς τα κριτήρια "ποιότητας" των ευρωπαίων αγοραστών, οι προσπά­
θειες που καταβλήθηκαν απο τις υπηρεσίες διάδοσης γνώσεων δεν 
επέτρεψαν την προσέγγιση των αμνών σε αυτά τα κριτήρια.Αντίθετα, 
θηλυκά αρνιά και κριάρια για αναπαραγωγή αποτέλεσαν το αντικεί­
μενο εμπορίας στη εσωτερική αγορά. 
Δράση στη Σκωτία: θέσπιση προτύπου που τυποποιεί τα οικονομικά 
αποτελέσματα που αναμένονται από διάφορες μορφές του σχεδίου 
αναδάσωσης καθώς και από μερικές μορφές της εκμετάλλευσης προ­
βάτων,με τις οποίες συνδέεται,με βάση δεδομένα διάρθρωσης μιας 
εκμετάλλευσης 560 εκταρίων. 
-25-
Δράση στην PAYS D' AUGE': 
α) Δεν στάθηκε δυνατόν να συνδεθεί με οποιονδήποτε τρόπο ο 
αγρός με την ποιότητα του γάλακτος, 
β) οι αποδόσεις των "παραδοσιακών" εκμεταλλεύσεων είναι τόσο 
υψηλές όσο και εκείνες των "εκσυγχρονισμένων" εκμεταλλεύσεων, 
γ) στις παραδοσιακές εκμεταλλεύσεις η επιβάρυνση βοειδών ανά 
εκτάριο είναι αισθητά ανώτερη εκείνης που εμφανίζεται συ­
νήθως όταν τίθεται θέμα εντατικής κτηνοτροφίας για την παρα­
γωγή γάλακτος. 
Δράση στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας: επισημαίνεται 
στο πλαίσιο της πολυδραστηριότητας μεγάλου αριθμού παραγόντων 
και των δ ι αντί δράσεων τους που συνυπολογίζονται στις αποφάσεις 
των νοικοκυριών. 
-26-
3.5. ΓΕΩΡΓΟΕΠΙΣΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΤΟΜΕΑΣ 
3.5.1.Ιστορικό και στόχοι 
Οι προτεραιότητες της KHI, που στο παρελθόν είχαν ως στόχο 
την αύξηση της ποσότητας, εξελίχθηκαν προς τη βελτίωση της ποι­
ότητας και τη διαφοροποίηση TWV γεωργικών προ ι όντων.Δεδομένου 
ότι η βιομηχανία ειδών διατροφής είναι πολύ ευρεία και διαιρε­
μένη οε πάρα πολλά τμήματα, η έρευνα επί της ποιότητας των ει­
δών διατροφής στα κράτη μέλη μπορεί να επωφεληθεί ευρέως από 
τις δραστηριότητες συντονισμού στο ευρωπαϊκό επίπεδο. Είναι 
εντούτοις δύσκολη η διαχείριση των από κοινού χρηματοδοτούμενων 
συμβάσεων έρευνας στο ευρωπαϊκό επίπεδο,γιατί,λόγω της κατά­
τμησης αυτής δεν είναι εύκολο να καθοριστούν ερευνητικοί στό­
χοι που να είναι πραγματοποιήσιμοι και κατάλληλοι. 
Σε ορισμένους τομείς της επιστήμης οι ερευνητικοί στόχοι μπο­
ρούν να καθοριστούν με βάση θεωρήσεις των αγορών ή κοινοτικές 
θεωρήσεις, σε άλλους οι στόχοι καθορίζονται από τα αποτελέ­
σματα της προηγούμενης εργασίας. Στις επιστήμες που αφορούν 
τα γεωργικά προϊόντα διατροφής δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί 
καμία από τις δύο αυτές προσεγγίσεις. 
Εντατικές συζητήσεις που διεξήχθηκαν μεταξύ επιστημόνων των 
κρατών μελών ειδικευμένων στο γεωργοεπισιτιστικό τομέα, προσδι­
όρισαν 4 διαδικασίες: 
α) διαδικασία παραγωγής, 
β) διαδικασία δοκιμασίας 
γ) .διαδικασία εμπορίας 
δ) διαδικασία χρήσης. 
Έπειτα καθορίστηκαν χνας,δύο ή τρεις ειδικοί στόχοι για κάθε 
'τέτοια διδικασία.Προέκυψαν έτσι επτά ειδικοί στόχοι, οι εξής: 
- Βελτίωση της ποιότητας χάρη στους παράγοντες της φυτικής πα­
ραγωγής: επίδραση των τεχνικών εντατικής καλλιέργειας και των 
μεθόδων,που αποσκοπούν στην παράταση της περιόδου παραγωγής 
(σαρκώδεις καρποί, φρούτα και λαχανικά) επί της ποιότητας, 
- βελτίωση της ποιότητας χάρη στους παράγοντες φυτικής παραγω­
γής: επίδραση επί της ποιότητας των τεχνικών εντατικής καλ­
λιέργειας κα] οι βλάβες που προκαλούνται στα προ ι όντα(πατά­
τες γυα βυομηχανυχη χρήση ). 
- Μεγίστη βελτίωση της ποιότητας των νωπών κρεάτων: eniôpaar\ επί 
της ποιότητας των συνθηκών που επικρατούν αμέσως μετά τη σφα­
γή των ζώων δια της εφαρμογής επίταχυνομένων πρακτικών μεταποί­
ησης. 
-27-
- Υποκειμενική εκτίμηση της ποιότητας από τους καταναλωτές σε 
σχέση με την αντικειμενική αξιολόγηση (ορισμός των διαδικασιών 
τυποποιημένης αξιολόγησης που πρέπει να χρησιμοποιούνται σε 
ολόκληση την Κοινότητα). 
- Πρόβλεψη της στάσης και των προσδοκιών του καταναλωτή(ορισμός 
της επιτυχίας ή της αποτυχίας των προσπαθειών των παραγωγών 
που αποσκοπούν στην παρουσίαση νέων προϊόντων, στην αλλαγή της 
ποιότητας των υφισταμένων προϊόντων ή των συστημάτων παραγωγής) 
- Διαφοροποίηση των προϊόντων (ο στόχος είναι να διευρυνθούν οι 
προοπτικές των παραγωγών). 
- Νέες φυτικές παραγωγές και νέα προϊόντα. 
3.5.2.Πραγματοποιηθε ίσες δραστηρι στητές 
Κοινές ενέργειες. 
Οι 7 στόχοι που πραναφέραμε αποτέλεσαν το αντικείμενο 16 από 
κοινού χρηματοδοτούμενων συμβάσεων έρευνας. 
Συντονισμένες ενέργειες. 
Οι συντονισμένες ενέργειες αναλήφθηκαν για να υποστηρίξουν το 
κοινό πρόγραμμα.Πραγματοποιήθηκαν 28 συνεδριάσεις και 27 επι­
στήμονες επωφελήθηκαν του συστήματος ανταλλαγής ερευνητών. 
3.5.3.Αποτελέσματα 
α) Από κοινού χρηματοδοτούμενες συμβάσεις 
Ειδικοί επιστήμονες από τη Δανία, την Ολλανδία και το Ηνωμ-
μένο Βασίλειο συνεργάστηκαν για την ανάπτυξη ηλεκτρονικής 
μεθόδου που επιτρέπει την επισήμανση των σημείων εκείνων που 
οι πατάτες έχουν υποστεί κάποια φθορά κατά τη μεταφορά τους 
από το χωράφι στο κατάστημα ίκαι στο χρήστη. 
Για τα χοιρινά κρέατα σημειώθηκε μεγάλη πρόοδος όσον αφορά 
την κατανόηση των προβλημάτων των PSEC'PALE SOFT EXUDATE") 
και της συστολής των μυών στο ψύχος. Η σοβαρότητα του πρώ­
του προβλήματος μειώθηκε από την ταχεία κατάψυξη αλλά αυτό 
επιδεινώνει το δεύτερο πρόβλημα. 
Αναπτύχθηκαν ορισμένες στατιστικές τεχνικές που στόχο έχουν 
τη σύγκριση των υποκειμενικών και αντικειμενικών 
αξιολογήσεων της ποιότητας. 
Πραγματοποιούνται αυτή τη στιγμή δοκιμές του δακκτυλυου 
προκειμένου να οριστεί κάποια τυποποιημένη διαδικασία για 
την Κοινότητα. 
•28-
Προκειμένου να εξηγηθεί ο μηχανισμός της διαμόρφωσης των τι­
μών που καταβάλλονται από τον καταναλωτή χρησιμοποιήθηκαν 
η οικονομική, ψυχολογική και εθνολογική θεωρία . 
Πραγματοποιήθηκε λεπτομερής οικονομική ανάλυση του κόστους 
και των δυνατοτήτων παραγωγής θηραμάτων στην Ιρλανδία. Το 
σχέδιο απέδειξε ότι παρόλο που η παραγωγή θηραμάτων φαίνε­
ται ενδιαφέρουσα δραστηριότητα για πολλές εκμεταλλεύσεις 
βοσκοτόπων δεν θα μπορέσουν να επωφεληθούν παρά μερικοί 
κάτοχοι εκμεταλλεύσεων που διαθέτουν επιχειρηματικό πνεύ­
μα και είναι τολμηροί. 
Βελτίωση των γνώσεων για τις δυνατότητες παραγωγής χάρτου 
από την CANNABIS SATIVA και από άχυρο α ι τηρών. 
β) Ευ·ναοιγί>σΗηΐίκέις( δραστηριότητες 
-Ομάδες και συνεδριάσεις εργασίας 
Οι συνεδριάσεις εργασίας ήταν 2 ειδών. 0 στόχος των πρώτων 
ήταν να καταγράψουν τις ερευνητικές ανάγκες σ'ένα συγκεκρι­
μένο τομέα. 0 στόχος των άλλων ήταν να συνοψίσουν τα αποτε­
λέσματα της έρευνας. 
Τα πρακτικά των περισσότερων από τις συνεδριάσεις αυτές δη­
μοσιεύτηκαν. 
-Ανταλλαγές ερευνητών 
Έγιναν 67 ανταλλαγές ερευνητών.Οι περισσότεροι (38) ασχολή­
θηκαν με σημεία σχετικά με τις Κοινές Δράσεις και την προε­
τοιμασία ερευνητικών σχεδίων. Οι άλλες ανταλλαγές έδωσαν 
τη δυνατότητα ανταλλαγής πληροφοριών και μεθοδολογιών: ιδί­
ως όσον αφορά τις ανταλλαγές αποστεωμένου βοείου κρέατος 
μεταξύ κρατών μελών, τη μόλυνση των κρεάτων από μικρόβια, 
την παραγωγή Champignon Pleurote, την παραγωγή 
θηραμάτων και τις νέες πρακτικές της τυροκομίας. 
Δημοσιεύσεις: 
Εκδόθηκαν ήδη 14 έργα και ετοιμάζονται άλλα 5. 
Εκτός από τις δημοσιεύσεις που προκύπτουν από συντονισμένες 
δραστηριότητες ένας αριθμός επιστημονικών κειμένων που παρου­
σιάζουν τα αποτελέσματα των από κοινού χρηματοδοτούμενων ε­
ρευνητικών σχεδίων του γεωργοεπισιτιστικού προγράμματος έχουν 
ήδη δημοσιευθεί σε επιστημονικά έντυπα και αναμένονται και 
άλλα κείμενα. 
-29-
3.6. ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑ 
3.6.1.Ιστορικό και στόχοι 
Οι δραστηριότητες που αναπτύχθηκαν στα προγράμματα "Παραγωγή 
Κρέατος" και "Παθολογία των Ζώων", εξελίχθηκαν με το πέρασμα 
του χρόνου και συμπεριέλαβαν όλο και περισσότερα πρακτικά θέ­
ματα, πιο κοντά στις ανάγκες της κοινής γεωργικής πολιτικής και 
των αγορών, ενώ αρχ,ικά ορισμένες εργασίες βασίζονταν στις θεωρη­
τικές επιστήμες. 
0 μειωμένος προϋπολογισμός δεν έδωσε τη δυνατότητα να υπογραφεί 
παρά μόνο ένας μικρός αριθμός συμβάσεων για μία περίοδο 2 ετών 
αντί για 5 και τη συμμετοχή ενός μικρού αριθμού ιδουμάτων. 
0 στόχος του προγράμματος "Κτηνοτροφία" αφορούσε στην αποτελεσμα­
τικότητα της παραγωγής και όχι την ίδια την παραγωγή.Οι ερευνητι­
κές προσπάθειες επικεντρώθηκαν στην επίλυση προβλημάτων στους το­
μείς της υγείας και της καλής κατάστασης των ζώων. Αναπτύχθηκαν 
ορισμένες επρι ορισμένες δράσεις επί της παραγωγικότητας των ζώ­
ων και των τεχνικών διαχείρισης. Οι ενέργειες που αναλήφθηκαν 
ήταν λίγες. 
Στον τομέα της "Υγείας των ζώων" οι δραστηριότητες στρατηγικής 
έρευνας επικεντρώθηκαν στις ασθένειες που μπορούν να εμποδίσουν 
την εμπορία. Οι προσπάθειες που καταβλήθηκαν αφορούσαν την ανά­
πτυξη και την εναρμόνιση των διαγνωστικών μεθόδων.Τα θέματα ανά­
πτυξης των ανοσοποιητικών μηχανισμών απασχόλησαν το πρόγραμμα 
της Βιοτεχνολογίας, δεδομένων των ουσιαστικών θεμάτων που εξετά­
ζονται. Αντίθετα, η επιδημιολογία και οι οικονομικές όψεις του 
ελέγχου των ασθενειών αφορούσαν αυτό ακριβώς το πρόγραμμα. 
Οι δραστηριότητες που προβλέπονταν στον τομέα της "ευημε­
ρίας των ζώων" αφορούσαν: 
-τις ανάγκες σε φυσικό και κοινωνικό χώρο, 
-τις διαταραχές της συμπεριφοράς και 
- το στρες, 
- τη μεταφορά των ζώων εκτροφής 
- τα εναλλακτικά συστήματα παραγωγής, ί;'; 
τα θέματα της καλής κατάστασης των ζώων κατά τη μεταφορά και 
τα εντατικά συστήματα παραγωγής έχουν κάποιο βαθμό προτεραιό­
τητας. 
-30-
Εξετάστηκε ένας μικρός αριθμός θεμάτων για την παραγωγικότητα 
των ζώων και τη Διαχείριση παρόλο που υπάρχει βέβαια κάποια 
ανάγκη στο κοινοτικό, και διεθνές επίπεδο για μελέτες επί της 
βιολογικής και οικονομικής αποτελεοματικότητας. Ήταν ανάγκη να 
ελεγχθεί ένας ορισμένος αριθμός αποτελεσμάτων που επιτεύχθηκαν 
στη φυσιολογία της αναπαραγωγής των βοοειδών, των προβάτων και 
των χοίρων και αν ήταν δυνατόν να τις εκμεταλλευθούν προς το 
συμφέρον της κοινοτικής γεωργίας.Ορισμένες προσπάθειες που κατα­
βλήθηκαν κατά την εφαρμογή των προηγούμενων κοινοτικών προγραμ­
μάτων για το συντονισμό της έρευνας σχετικά με τη λειτουργία του 
πρώτου τμήματος του στομάχου των μυρηκαστικων αξίζει να συνεχιστούν 
3.6.2.Πραγματοποιηθε ίσες δραοτηρι στητές 
Στις από κοινού χρηματοδοτούμενες δραστηριότητες (1986-1987) 
του προγράμματος "Κτηνοτροφία", υπογράφηκαν 14 συμβάσεις για ένα 
ποσό 1,2 εκ. ECU: η Ισπανία και η Πορτογαλία συμμετέχουν από 
το 1988. 
Πολλές αρκετά χρήσιμες δραστηριότητες αναπτύχθηκαν βάσει προτά­
σεων ή αποτελεσμάτων που προέρχονται από παλαιότερα κοινοτικά 
προγράμματα. Εξάλλου, ένας ορισμένος αριθμός θεμάτων που αφορούν 
κάποιο συγκεκριμένο σημείο και είναι κρίσιμα για την Κοινότητα 
εξετάστηκαν με ταχύτητα και αποτελεσματικότητα. Η Επιτροπή 
Προγράμματος διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο, συστήθηκαν ορισμένες 
ομάδες εργασίας και οι πραγματοποιηθείσες δραστηριότητες απέδω-
δαν τα αποτελέσματα που αναφέρονται παρακάτω. 
Πραγματοποιήθηκε ένας ορισμένος αριθμός των επιστημονικών απο­
στολών και των ανταλλαγών ερευνητών.Υπήρξε κάποια προτίμηση για 
τις αιτήσεις που μπορούσαν να οδηγήσουν σε πρακτικά αποτελέσμα­
τα που μπορεί να βοηθήσουν την κοινή γεωργική πολιτική, ιδιαί­
τερα την εμπορία των προϊόντων. 
Οι ανταλλαγές ερευνητών είχαν σχεδιαστεί κατά τέτοιο τρόπο ώστε 
ένας μεγάλος αριθμός ανόμων να μπορέσει να επωφεληθεί σύντομης 
διαμονής αντί να έχουμε ένα μικρό αριθμό δαπανηρών αποστολών μα­
κράς διάρκειας. Αν για ορισμένους κυριαρχούσε το στοιχείο"Έρευνα" 
η ισορροπία διατηρήθηκε χάρη σε ένα σημαντικό τομέα, την "κατάρτι­
ση". Είναι φανερό ότι πολλές αποστολές χρηματοδοτήθηκαν στο πλαί­
σιο των από κοινού χρηματοδοτούμενων ενεργειών, που, ήδη από το 
1984, είχαν προσλάβει διακρατικό χαρακτήρα. 
3.6.3.Αποτελέσματα 
Τα κυριότερα αποτελέσματα που επιτεύχθηκαν από την αναπτυσσόμε­
νη συνεργασία διακρατικών ομάδων είναι τα εξής: 
r31-
- Βελτίωση των τεχνικών διάγνωσης, εμβολιασμού και ελέγχου της 
βρουκέλωσης (BRUCELLA MELITENSIS) στα αιγοπρόβατα. 
- Βελτίωση των τεχνικών διάγνωσης, εμβολιασμού και ελέγχου της 
νόσου που προέρχεται από τον ιό του AUJEZILY. 
- Διεύρυνση των γνώσεων σχετικά με τον ιό της αφρικανικής πα­
νώλης των χοίρων. 
- Βελτίωση του ελέγχου και της διάγνωσης της μολυσματικής περι-
πνευμονίας των βοοειδών στην Πορτογαλία. 
- Έρευνα-στο πλαίσιο της καλής κατάστασης των ζώων-επί της συμπε­
ριφοράς των χοίρων και των πουλερικών και την ανάπτυξη εναλλα­
κτικών, λιγότερο εντατικών, συστημάτων παραγωγής. 
- Βελτίωση των συνθηκών μεταφοράς των ζώων εκτροφής. 
- Πρόοδος που σημειώθηκε από την εφαρμογή νέων τεχνολογιών της 
γονιμοποίησης, της αναπαραγωγής και της ανάπτυξης των βοοειδών, 
των προβάτων και των χοίρων. 
Πολλά προβλήματα, σημαντικά για την κοινή αγροτική πολιτική,και 
ιδίως για την εμπορία τωνπροιοντων εξετάστηκαν στις συνεδριάσεις 
και τα σεμινάρια, όπως είναι π.χ.: 
Υγεία των ζώων 
. Βελτιωμένη διαγνωστική της λεπτοσπείρωσης. 
. Επιπτώσεις της ηλεκτρικής εκκένωσης στο κρέας, στις περιπτώ­
σεις λανθάνοντος αφθώδους πυρετού. 
.Έλεγχος και εξάλειψη των Καμπυλοβακτηριδίων. 
. Βελτιωμένη διαγνωστική της πανώλης των βοοειδών 
. Εξέταση της κατάστασης στο θέμα της χλαμυδίασης στα αιγοπρόβα­
τα και βοοειδή 
. Εξέταση της κατάστασης στο θέμα των οξέων ασθενειών των πουλε­
ρικών που οφείλονται σε ιό 
. Πρόοδος που σημειώθηκε στη διάγνωση της διάρροιας των βοοειδών 
που οφείλεται σε ιό. 
. Περιγραφή των φορέων του ιού του καταρροϊκού πυρετού των προβάτων 
-32-
. Πρόοδοι που σημειώθηκαν στην εξάλειψη της λύσσας 
. Προσδιορισμός της επίπτωσης της παραφυματίωσης στα αιγοπρόβατα 
. Εξέταση της κατάστασης στα θέματα διαγνωστικής της αφρικα­
νικής νόσου των αλόγων και της εξάλειψης της 
. Βελτιωμένες γνώσεις επί των OIKOVC, ικών επιπτώσεων της κατάστα­
σης της υγείας και των ασθενειών των ζώων. 
Καλή κατάσταση των ζώων 
. Προσδιορισμός του πόνου στα ζώα εκτροφής 
. Ορισμός του κοινωνικού στρες σε θέματα χώρου και προσαρμογής 
. Εξέταση της κατάστασης στο θέμα του συνδρόμου του στρες στους 
χοίρους και η ποιότητα του κρέατος. 
. Μεταβολές στην πυκνότητα του πληθυσμού για βελτίωση της κατά­
στασης των ζώων. 
Παραγωγικότητα των βοοειδών και διαχείριση 
. βελτιωμένες αναλύσεις των ζωοτροφών, ιδίως οι αναλύσεις(NEAR 
INFRA-RED (NIR) ) του εγγυ'ς υπε'ρυθρου. 
. Εξέταση της κατάστασης σε Θέματα βιοχημικών μεθόδων προσδιο­
ρισμού των διαφόρων τύπων κρέατος. 
. Εναρμόνιση των προτύπων για τη διατροφή των ζώων εκτροφής. 
. Επίπτωση των ποσοστώσεων του γάλακτος επί της. παραγωγικότητας 
γάλακτος και εναλλακτική λύση 
. Διερεύνηση της κατάστασης στο θέμα της χρησιμοποίησης της κράμ-
βης στη διατροφή των βοοειδών. 
. Λεπτομερής περιγραφή της παραγωγής κουνελιών και της καλής τους 
κατάστασης. 
. Μείωση των βλαβερών επιπτώσεων της εκτροφής βοοειδών επί του 
περιβάλλοντος. 
.Έγκαιρη ανίχνευση των 3-αγωνυστών 
. Χρησιμοποίηση της τεχνικής του πυρηνυκού μαγνητυκοΰ συντονισμού 
για τη μέτρηση των σωματικών χαρακτηριστικών ζώντος ζώου. 
. Εξέταση της κατάστασης στο θέμα της ανίχνευσης των αφλατοξινών, 
της απομό\υνσης και των πιθανών τοξικολογικών επιπτώσεων. 
. Υγεία και διαχείριση των ελαφοειδών στο επίπεδο των εκμεταλ­
λεύσεων 
. Η Σωματοτροπίνη στην παραγωγή των βοοειδών. 
-33-
3.7. ΦΥΤΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ 
3.7.1.Ιστορικό και στόχοι 
Το πρόγραμμα "Φυτική Παραγωγικότητα 1984-1988" δικαιολογείται 
από την αστάθεια ορισμένων καλλιεργειών (όπως είναι τα όσπρια 
σε σπόρους για παράδειγμα), από τη μια χρονιά 
στην άλλη, που προκαλεί απώλεια του ενδιαφέροντος των γεωργών 
για τις καλλιέργειες αυτές και τους ωθεί προς άλλες πιο αποδοτι­
κές και/ή πιο εύκολες καλλιέργειες (μονοκαλλιέργεια σιτηρών π.χ.). 
Η εισαγωγή των οσπριοειδών στα συστήματα παραγωγής διασφαλίζει 
έναν κύκλο παραγωγής που επιτρέπει τη βελτίωση των εδαφολογικών 
συνθηκών και την αντοχή σε ορισμένες ασθένειες. Εξάλλου, η ελλι­
πής θρεπτική αξία ορισμένων κτηνοτροφικών φυτών και σιτηρών τα 
καθιστούν ακατάλληλα για μαζική ενσωμάτωση στις ζωοτροφές. 
0 στόχος του προγράμματος είναι να αυξήσει τα εισοδήματα των 
γεωργών βελτιώνοντας την παραγωγικότητα τους χάρη σε μία πιο 
ορθολογική χρήση των μέσων παραγωγής και προωθώντας τις ελλειμ­
ματικές παραγωγές, δηλ: 
α) συνέχιση της φυτικής επιλογής προκειμένου να σταθεροποιη­
θούν οι αποδόσεις, να βελτιωθεί η ποιότητα των προϊόντων και 
η αντοχή των φυτών στις ασθένειες και το στρες του περιβάλλοντος 
β) βελτίωση των τεχνικών και αγρονομικών μεθόδων ανάλογα με τις 
φυσιολογικές ανάγκες των φυτών" 
γ) ανάπτυξη των τεχνικών ταχείας επιλογής που επιτρέπουν να 
συντομευθεί σημαντικά η διάρκεια των βιολογικών διαδικασιών 
ή να υπερνικηθούν οι φυσικές αντιξοότητες. 
3.7.2.Πραγματοποιηθείσες δραστηριότητες 
- Βελτίωση των τεχνικών παραγωγής των αγρωστοειδών και των οσπριο­
ειδών κτηνοτροφικών φυτών, των οσπριοειδών σε σπόρους, 
των ελαιούχων. 
- Βελτίωση της θρεπτικής ποιότητας των φυτικών παραγωγών, κυρίως 
η μείωση των αντί θρεπτικών στοιχείων που περιέχονται στην κράμ-
βη και στα οσπριοειδή σε σπόρους ,βελτίωση της πρωτεϊ­
νικής σύνθεσης των σιτηρών. 
- Ανάπτυξη των βελτιωμένων τεχνικών για την παραγωγή υβριδίων, 
ταχεία αξιολόγηση του φυτικού υλικού για την επιλογή και ανά­
πτυξη αποδοτικών τεχνικών μικροπολλαπλασιασμού. 
-34-
- Βελτίωση της καλλιέργειας της φελλοδρυός (QUERCUS SUBER) 
στην Προτογαλία. 
3.7.3.Αποτελέσματα 
- Η παρουσία λευκού τριφυλλιού στους βοσκότοπους αντιστοιχεί σε 
μία μέση εφαρμογή του αζώτου με μία σαφή μείωση του 
κόστους παραγωγής. 
- Η εξακολούθηση της παρουσίας του λευκού τριφυλλιού στους βοσκό­
τοπους εξαρτάται από ορισμένα χαρακτηριστικά και από τον αριθ­
μό των παραφυάδων 
- Προώθηση μοντέλου ανάπτυξης για τη μηδοχη'. 
(MEDICAGO SATIVA) (δράση από κοινού του Ην.Βασιλείου και της 
Γαλλίας) 
Η μηδυχη' μπορεί να επιβιώσει σε συνδυασμό με τα αγροστο-
ειδή φυτά (δράση από κοινού της Ιταλίας και της Γαλλίας). 
- Κατάρτιση περιαματικού πρωτοκόλλου προτύπου σχεδίου για την 
παραγωγή σπόρων για σπορά λευκού τριφυλλιού, με τη συμμετοχή 
10 κρατών μελών της Κοινότητας 
- Προσδιορισμός της καλύτερης σχέσης μεταξύ απόδοσης και σταθε­
ρότητας απόδοσης στα φούλια (VICIA ΡΑΒΑ)και τα πίσα (PISUM 
SATIVUM).(πρότυπα σχέδια). 
- Επιλογή, για τα πίσα, γενότυπου ανθεκτικού στην ξηρασία και 
ορισμός ιδεότοπου. 
- Δημιουργία δικτύου Ευρωπαίων ερευνητών που θα ασχοληθούν με 
τα πίσα και σύσταση πειραματικού πρωτοκόλλου που επιτρέπει 
την αξιολόγηση των επισιτιστικών και μη επισιτιστικών δυνατο­
τήτων. 
- Πραγματοποίηση διασταυρώσεων μεταξύ ειδών ευρωπαϊκών και αμε­
ρικανικών λούπινων. 
- Κατάρτιση πειραματικού πρωτοκόλλου για τον καθορισμό των κρι­
τηρίων επιλογής για την απόδοση των γλυκών λούπινων. 
- Ανάπτυξη ταχέων μεθόδων αξιολόγησης του γενετικού υλικού του 
ηλιοτροπίου. 
- Αναπτύχθηκε μία τυποποιημένη κοινοτική μέθοδος για τον προσδιο­
ρισμό της περιεκτικότητας της κράμβης σε γλυκοζί.νολίκά άλατα 
(αντίθρεπτικές ουσίες). Η μέθοδος αυτή χρησιμοποιείται σήμερα 
ως επίσημη μέθοδος αναφοράς. 
- Βελτίωση των γνώσεων μας επί των τοξικών επιπτώσεων της κράμ­
βης 00 με χαμηλή περιεκτικότητα γλυκόσίνολικών αλάτων και ε-
ρυκυκλικού οξέος στα ζώα και ιδιαίτερα στα θηράματα. 
- Ανάπτυξη χημικής μεθόδου για την ανίχνευση αλχαλοευδών 
στις πατάτες, μερικά από τα οποία είναι καρκινογόνα. 
- Ανάπτυξη μεθοδολογίων για επιταχυνόμενη παραγωγή υβριδίων 
στον αραβόσιτο, το λευκό τριφύλλι και την ήρα. 
-35-
- Συνεισφορά στην IN VITRO εκτίμηση της ει/ττάθειας ορισμένων 
ξυλωδών φυτών στα παθογόνα βακτήρια (άμπελος,λεύκη, αχλάδια). 
-Έγκαιρη ανίχνευση, δια της υποβοΧης σε απλές δοκιμασίες, της 
ποιότητας της ξυλείας της πεύκης ταχείας ανάπτυξης. 
- Βελτίωση του μικροπολλασιασμού IN VITRO των ξυλωδών φυτών δια 
της ανάπτυξης ενός χώρου καλλιέργειας που επιτρέπει να αποφεύ­
γονται τα προβλήματα της υαλοποίησης χαυ της ύσχας (πολυπορύχσης ) 
Τα αποτελέσματα μεταφέρθηκαν στο επίπεδο της βιομηχανικής πα­
ραγωγής. 
Δράση με την Πορτογαλία 
Η συμβατική αυτή δράση (που θα λήξει τον Φεβρουάριο 1990) αφορά 
τη βελτίωση της αποδοτικότητας της παραγωγής, της φελοδρυός (QUE-
RCUS SUBER),ξεκινώντας από την ανάπτυξη βελτιωμένων μεθόδων επι­
λογής, που ακολουθείται από τον καθορισμό στρατηγικών για μέτρα 
ολοκληρωμένης και βιολογικής καταπολέμησης, για πιο αποτελεσμα­
τικές οικονομικές πρακτικές και για μία καλή διαχείριση της χρή­
σης του ύδατος. Η δράση αυτή πραγματοποιείται μαζί με το πρόγραμ­
μα "Ενέργεια". 
-36-
3.8. ΓΕΑΡΓΙΚΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ 
3.8.1.Ιστορικό και στόχοι 
Οι δραστηριότητες γεωργικής πληροφόρησης αναπτύχθηκαν από την 
Επιτροπή από τα τέλη της δεκαετίας TOJ *60 υς υποστήριξη της 
ανάπτυξης και του συντονισμού των υπηρεσιών γεωργικής πληροφό­
ρησης που χρησιμοποιούνται από την επιστημονική κοινότητα'δεδο-
μένου ότι ο στόχος ήταν να βελτιωθεί η αποδοτικότητα της κοινο­
τικής γεωργικής έρευνας εξαλείφοντας τις επικαλύψεις και βελτι­
ώνοντας την ποιότητα της έρευνας.Στη συνέχεια, οι δραστηριότη­
τες αυτές επεκτάθηκαν στη διάδοση της γεωργικής πληροφόρησης, 
ιδιαίτερα στους γεωργικούς συμβούλους και τους γεωργούς. 
Αρχικά,η γεωργική πληροφόρηση αποτελούσε τομέα της ευθύνης της 
ΓΔ XIII (Γενική Διεύθυνση για τις Τηλεπικοινωνίες,Βιομηχανίες 
της Πληροφόρησης και της καινοτομίας) η οποία όμως δεν της έδω­
σε παρά πολύ μικρή προτεραιότητα το 1984. Η μεταφορά της δραστη­
ριότητας αυτής στη ΓΔ VI(Γεωργία) επέτρεψε τη διασφάλιση κάποι­
ας συνέχειας στο κοινοτικό πρόγραμμα "Γεωργική Πληροφόρηση". 
Από τότε, το πρόγραμμα "Γεωργική Πληροφόρηση" διαιρέθηκε σε 4 
τμήματα: 
α) κατάρτιση, υλοποίηση, και ανάπτυξη λεπτομερούς κοινοτικού 
καταλόγου των τρεχουσών ενεργειών στον τομέα της έρευνας 
(AGREP), 
Β) διάδοση της γεωργικής πληροφόρησης ιδιαίτερα ο συντονισμός 
της εισαγωγής δεδομένων για τη βάση γεωργικών δεδομένων 
(FAO/AGRIS), " 
γ) ανάπτυξη και υλοποίηση των ενεργειών της Συμβουλευτικής Επι­
τροπής για τη διάδοση της γεωργικής πληροφόρησης(1), 
δ) προσδιορισμός και υλοποίηση των κατάλληλων κοινοτικών πρωτο­
βουλιών για την ανάπτυξη της γεωργικής πληροφορικής. 
3.8.2,Πραγματοποιηθείσες δραστηριότητες 
Μία εις βάθος μελέτη επέτρεψε να καθοριστούν οι ενέργειες εκεί­
νες που είναι απαραίτητες για την αναβάθμιση της βάσης δεδομένων 
AGREP και για το σύστημα πληροφόρησης της διαχείρισης. 
(1) Η Επιτροπή αυτή αποτελείται από τους διευθυντές των υπηρεσιών 
διάδοσης γεωργικών γνώσεων στα κράτη μέλη.Σκοπός της είναι να 
συμβουλεύει την Επιτροπή για τη διάδοση γεωργικής πληροφόρησης 
και τις επιπτώσεις που έχουν, στο επίπεδο των γεωργικών εκμεταλ­
λεύσεων, η γεωργική και η διαρθρωτική κοινοτική πολιτική. 
-37-
Τα κυριότερα προβλή^μρτία που συνδέονται με την εισαγωγή δεδομένων 
στην EUR/AGRIS μπόρεσαν επίσης να διαπιστωθούν.Συνέχισαν να 
καταβάλλονται προσπάθειες στο θέμα της γεωργικής πληροφορικής 
προκειμένου να ενθαρρυνθεί η συντονισμένη ανάπτυξη της τεχνολο­
γίας αυτής και του προσδιορισμού των τομέων δράσης που είναι 
σημαντικοί για τη Συμβουλευτική Επιτροπή διάδοσης της γεωργικής 
πληροφόρησης. 
3-8-3.Αποτελέσματα 
AGREP: 
Συστήθηκε νέο σύστημα ερευνητικής διαχείρισης AGREP. Η ανάπτυ­
ξη του συστήματος χρήσης της πληροφορικής εξακολουθεί και μάλ­
λον θα είναι λειτουργικό γύρω στα μέσα του 1990. Η νέα προώθηση 
της παραγωγής της βάσης δεδομένων AGREP δεν ήταν αρκετά ικανο­
ποιητική λόγω προβλημάτων στο επίπεδο των εθνικών κεντρικών ση­
μείων. 
EUR-AGRIS: 
Οι κοινοτικές δραστηριότητες συνεισέφεραν στη συμμετοχή όλων των 
κρατών μελών στην παροχή δεδομένων στο σύστημα EUR-AGRIS και 
σε μία αύξηση της συνεργασίας μεταξύ υπεύθυνων των κυριότερων 
των βάσεων δεδομένων. 
Όλα τα προβολήματα εισαγωγής δεδομένων που προκύπτουν στα 
κράτη μέλη επιλύθηκαν στο μέτρο που ανέκυψαν. Δημιουργήθηκαν 
οι κατάλληλες μορφές ενεργειών στο συντονισμό, τη διαμόρφωση και 
την ανάπτυξη οργάνων για την εισαγωγή και την εξαγωγή των δεδο­
μένων . 
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΣΤΗ ΓΕΩΡΓΙΑ 
Καθορίστηκαν βραχυπρόθεσμες και μεσοπρόθεσμες ενέργειες συνεργα­
σίας, δηλ: 
-η ανάπτυξη και ο ορισμός των προτύπων πληροφόρησης και συστημά­
των εμπειρογνωμόνων για τις γεωργικές επιχειρήσεις, 
-η εκπαίδευση, η κατάρτιση των γεωργών,των γεωργικών συμβούλων, 
και του ειδικευμένου προσωπικού, 
-η ανάπτυξη μεθοδολογιών αξιολόγησης για το γεωργικό λογισμικό, 
-η εργονομική αξιολόγηση και η βελτίωση των γεωργικών υπηρεσιών 
πληροφορικής και των λογισμικών, 
-η δημιουργία δικτύων επικοινωνίας πληροφορική και η σύσταση πειρα­
ματικών συνεταιριστικών υπηρεσιών πληροφορικής. 
Αναπτύχθηκαν τέσσερις προτάσεις δρατηριοτήτων κατά προτεραιότητα 
στο πλαίσιο των ενεργειών που ορίζονται παραπάνω. 
Εξάλλου, καταρτίστηκε πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για την 
ενίσχυση της ανάπτυξης της πληροφορικής στη γεωργία. 
-38-
ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΔΟΣΗ ΤΗΣ ΓΕΩΡΓΙΚΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ 
Η Επιτροπή αυτή προσδιόρισε τους τομείς ενεργειών κατά προτεραι­
ότητα για την αξιολόγηση της επίπτωσης της αναμόρφωσης της κοι­
νής γεωργικής πολιτικής στις γεωργικές υπηρεσίες διάδοσης 
γνώσεων. Συμπεριλαμβάνονται: η κατάρτιση των γεωργικών συμβούλων 
και των γεωργών, η μεταφορά πληροφόρησης από και προς την Επι­
τροπή, νέες δραστηριότητες διάδοσης γνώσεων, η γεωργική πληροφο­
ρική και η συνεργασία μεταξύ των υπηρεσιών διάδοσης γνώσεων και 
της έρευνας. Η επιτροπή αυτή δεν συνέρχεται όμως αρκετά συχνά, 
και δεν ζητήθηκε η γνώμη της σε ικανοποιητικό βαθμό δεδομένης 
της έλλειψης που υπάρχει σε προσωπικό. 
-39-
4. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ 
Η πολιτική της Επιτροπής στα θέματα αξιολόγησης,και με την οποία συμφώ­
νησε και το Συμβούλιο, προβλέπει ότι κάθε ερευνητικό πρόγραμμα του Προ-
γράμματος-Πλαισίου πρέπει να αξιολογείται περιοδικά από ανεξάρτητους εξω­
τερικούς εμπειρογνώμονες. Το Σχέδιο Δράσης της Επιτροπής,που δημοσιεύτη­
κε στις 20 Ιανουαρίου 1987 στην Επίσημη Εφημερίδα, ορίζει τους στόχους 
και τη μεθοδολογία της αξιολόγησης.Εκτός από την εξωτερική και ανεξάρτη-
τητηαξιολόγηση (Εκθεση Ν* 39 EUR 12147 ΕΝ) - της οποίας σκοπός είναι 
να επιτρέψει τον καλύτερο προσανατολισμό των μελλοντικών προτάσεων της 
Επιτροπής - πραγματοποιήθηκε εσωτερική αξιολόγηση από τις Υπηρεσίες της 
Επιτροπής τόσο στο στάδιο της προετοιμασίας δσον και στο στάδιο της εκτέ­
λεσης των προγραμμάτων. 
Η εκτίμηση της δραστηριότητας συντονισμού της κοινοτικής γεωργικής 
έρευνας είναι ακόμη χρησιμότερη αν τα επιτευχθέντα αποτελέσματα μπο­
ρούν να αποτελέσουν αποτελεσματική συνεισφορά στην επίλυση των προ­
βλημάτων της ΚΓΠ και ιδίως όσον αφορά: 
. τη μείωση των γεωργικών πλεονασμάτων 
. την ενδυνάμωση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής των αγροτικών 
περιοχών, 
. την ανάπτυξη μιας επιστημονικής κοινότητας, 
την ενίσχυση των υπηρεσιών πειραματισμού και διάδοσης γνώσεων. 
-Επομένως, μπορεί κανείς να πει γενικώς ότι καμία από τις διεξαχθεί-
οες έρευνες δεν αφορούσε πλεονασματικές καλλιέργειες/παραγωγές" 
αντίθετα, είχαν ως αντικείμενο τον προσανατολισμό των κατόχων εκ­
μεταλλεύσεων προς εναλλακτικές καλλιέργειες ή καλλιέργειες υποκατά­
στασης παρέχοντας και ένα εισόδημα ίσο ή μεγαλύτερο , πράγμα που επι­
τεύχθηκε, στις περισσότερες περιπτώσεις, με τη μείωση του κόστους 
παραγωγής. 
-Κατά τρόπο άμεσο ή έμμεσο τα υπό-προγράμματα "Μεσογειακή Γεωργία" 
(AGRIMED), "Χρήση και διαχείριση της γης και των υδάτων" και "Αλλες 
μειονεκτικές περιοχές" ασχολήθηκαν με την ανάλυση της κοινωνικο-οΐκο-
νομικής κατάστασης περιοχών που παρουσιάζουν δυσκολίες, είναι περι­
θωριακές, αναπτύσσονται με βραδύ ρυθμό και χαρακτηρίζονται από μαζική έξο­
δο από την ύπαιθρο. Η δραστηριότητα αυτή συνεισέφερε στον προσδιορι­
σμό όχι μόνο των εμποδίων που τίθενται στην ανάπτυξη αλλά κυρίως σε 
μια καλύτερη χρήση των υπαρχόντων πόρων. Η προστασία του περιβάλλοντος 
απορρέει από τις ενέργειες αυτές. 
-Οι ενέργειες έρευνας στα διάφορα κράτη μέλη κάλυπταν μεγάλο αριθμό 
τομέων αλλά η θέσπιση του κοινοτικού συντονισμού των εθνικών προ­
γραμμάτων έρευνας καθόρισε διακρατική συνεργασία που επέτρεψε την 
χρήση των πόρων σε θέματα γνώσεων,εμπειρίας και εγκατα­
στάσεων έρευνας. Η κατάσταση αυτή επέτρεψε την καλύτερη κατανομή 
των καθηκόντων στα πλαίσια μιας συνεργασίας που συνεισέφερε με 
ταχύτερο τρόπο στην επίλυση των κοινών προβλημάτων που υπερβαίνουν 
τα εθνικά σύνορα. 
- 40 -
-0 αργός ρυθμός των βιολογικών κύκλων δεν επιτρέπει πάντα την επίτευ­
ξη ταχέων και πλήρων αποτελεσμάτων για άμεση εκτίμηση.Εντούτοις το 
ίδιο το γεγονός ότι εμπλέκονται στην ίδια ερευνητική δράση ερευνητές 
από πολλές χώρες συνεισέφερε αποτελεσματικά στη διάδοση των αποτε­
λεσμάτων αυτών είτε στο επίπεδο των ίδιων των ερευνητών και των υπεύ­
θυνων για τη διάδοση των γνώσεων είτε στο επίπεδο του τελικού χρήστη, 
δηλ. των γεωργών. 
-Τα αριθμητικά δεδομένα αποκαλύπτουν για μια ακόμη φορά, ότι το 
μερίδιο του κοινοτικού προϋπολογισμού που διατίθεται για τον Συντο­
νισμό της έρευνας στη γεωργία ήταν πάντα μικρής σημασίας. Αντίθετα, 
η αποτελεσματικότητα του σε σχέση με το κόστος δεν ήταν λιγότερο 
υψηλή και αυτό θα καθίσταται όλο και πιο φανερό στο βαθμό που τα 
αποτελέσματα της έρευνας θα μεταφερθούν στην πράξη, στο επίπεδο των 
γεωργών σε ολόκληρη την Κοινότητα. 
-Πρέπει να υπογραμμισθεί η θετική συμβολή των Επιτροπών Προγράμματος 
που αποτελούνται από μόνιμα και ειδικευμένα στα εν λόγω θέματα μέλη 
που, εδώ και πάνω από 10 χρόνια, βοήθησαν τηνΕπιτροπή στην αιτιολογη­
μένη επιλογή ερευνητικών ενεργειών και στον έλεγχο των αποτελεσμάτων 
που επιτυγχάνονται, προσανατολίζοντας έτσι προοδευτικά τις έρευνες 
σύμφωνα με τις οδηγίες της ΚΓΠ. 
-Το Πρόγραμμα έδωσε τη δυνατότητα να πραγματοποιηθούν δραστηριότητες 
προπαρασκευαστικές για το πρόγραμμα 1989-1993 διασφαλίζοντας έτσι 
μια αρμονική μετάβαση και τη συνέχεια των προσπαθειών ώστε να συμβά­
λει στη μελλοντική εξέλιξη της κοινής γεωργικής πολιτικής ιδίως με: 
τη διαφοροποίηση των παραγωγών, 
τη βελτίωση της ποιότητας των προϊόντων 
τη μείωση του κόστους παραγωγής 
-Επιπλέον, επιτεύχθηκε αποτελεσματική συνεργασία τόσο στο εσωτερικό 
των υπηρεσιών της Επιτροπής όσο και στο εξωτερικό μεταξύ αυτής και 
άλλων διεθνών οργανισμών. 
Κατά την περίοδο 1984-1988, πραγματοποιήθηκαν πολλές συνεδριάσεις με 
τα διάφορα τμήματα της Γενικής Διεύθυνσης Γεωργίας και κατέληξαν,με 
την πάροδο των ετών, σε συγκεκριμένες εφαρμογές. 
Το κοινοτικό πρόγραμμα συντονισμού της γεωργικής έρευνας συνεισέφερε 
με συγκεκριμένο τρόπο, στην υλοποίηση των ακόλουθων θεμάτων που αφο­
ρούν άμεσα την κοινή γεωργική πολιτική και που οδήγησαν την Επιτροπή 
να: 
- 41 -
α) προτείνε» την υποκατάσταση της σακχαρόζης από συμπυκνωμένο και ανα­
διηθημενο γλεύκος 
β) αναπτύξει συστήματα κατάταξης των σφάγί-ων για τα βοοειδή, τα αιγο­
πρόβατα και τους χοίρους, 
γ) να καθορίσει τα χαρακτηριστικά των ποικιλιών καπνού που αντιστοι­
χούν στη συγκεκριμένη ζήτηση της αγοράς, 
δ) να αναπτύξει στρατηγικές για τη βλετίωση της υγείας, και της καλής 
κατάστασης των ζώων, 
ε) να αναπτύξει στρατηγικές για την αύξηση της χρήσης των σιτηρών στη 
διατροφή των βοοειδών 
στ)να καταρτίσει σχέδια για τον έλεγχο της VARR0A στις μέλισσες, 
ζ) να βελτιώσει τον προσδιορισμό των δόσεων τοξικών ουσιών όπως είναι 
οι γλυκοσιλικές ενώσεις και οι αφλατοζίνες 
η) να επιλέξει συγκεκριμένα σχέδια στο πλαίσιο των Μεσογειακών Ολο­
κληρωμένων Προγραμμάτων και για άλλες διαρθρωτικές πρωτοβουλίες 
θ) να καταρτίσει κοινοτικό σχέδιο για τους καρπούς με κέλυφος. 
Δίνεται έτσι μία ιδέα για την σημαντική ενεργό συνεργασία με τις οργα­
νώσεις αγοράς, τις νομοθετικές υπηρεσίες και τις διαρθρώσεις. 
Σε έναν ορισμένο αριθμό περιπτώσεων η συνεργασία επεκτάθηκε και σε άλ­
λες υπηρεσίες της Επιτροπής που ζήτησαν βοήθεια ή που διαθέτουν κάποια 
ειδική αρμοδιότητα. 
Οι δυνατότητες συνεργασίας με τη Γενική Διεύθυνση Επιστήμης, Έρευ­
νας και Ανάπτυξης, αυξήθηκαν ιδιαίτερα μόλις άρχισε να ισχύει το Πρό-
γραμμα-Πλαίσιο (1987-1991). Ο παρακάτω σύντομος κατάλογος ορίζει 
τα είδη των ενεργειών επί των οποίων διεξήχθη εργασία συνόλου για να 
προσδωθεί μεγαλύτερη αξία στην έρευνα επί: 
-της τροπικής γεωργίας, 
-της τηλεανίχνευσης 
-των βιολογικών και ολοκληρωμένων μέσων καταπολέμησης, 
-της βιοτεχνολογίας, 
-του περιβάλλοντος. 
Η Γενική Διεύθυνση Τηλεπικοινωνιών, Βιομηχανιών Πληροφόρησης και 
Καινοτομίας (XIII) συνεισέφερε αποτελεσματικά στην έκδοση εξαιρετικών 
δημοσιεύσεων.Η βοήθεια τους εκτιμήθηκε σημαντικά για το θέμα αυτό κα­
θώς και για τη διάδοση ενός μεγάλου μέρους των πληροφοριών για ερευ­
νητικές δραστηριότητες. 
,Η διεθνής συνεργασία με επιστήμονες ειδικευμένους στη γεωργία από την 
Αλγερία, τη Γιουγκοσλαβία, και το Ισραήλ ήταν πολύ αξιόλογη.Πολλές 
από τις εργασίες αυτές κατέστησαν δυνατές χάρη στην οικονομική υπο­
στήριξη της Γενικής Διεύθυνσης των Εξωτερικών Σχέσεων. 
- 42 -
θεσπίστηκε ιδιαίτερα αποτελεσματική συνεργασία με διεθνείς οργανισμούς 
όπως είναι το FA0,TO Διεθνές Κέντρο Ανώτερων Αγρονομικών Μεσογειακών 
Μελετών ( CIHEAM), την Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Ζωοτεχνίας (FEZ). Η συνερ­
γασία με το CIHEAM έδωσε κυρίως τη δυνατότητα να ξεπεραστεί σχετικά 
σύντομα η κρίομη μεταβατική περίοδος για τα νέα κράτη μέλη,Ελλάδα, 
Ισπανία και Πορτογαλία, δίνοντας τη δυνατότητα, πριν από την ένταξη 
στους επιστήμονες των χωρών αυτών να συμμετάσχουν στις εργασίες και 
να εξοικειωθούν και με τις κοινοτικές διαδικασίες. 
- 43 -
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 
Με βάση την αποκτηθείσα εμπειρία της η Επιτροπή θεωρεί ότι μπορούν να 
συναχθούν διδάγματα από τον τρόπο με τον οποίο διεξήχθη ο κοινοτικός 
Συντονισμός. 
-Οι δραστηριότητες γεωργικής έρευνας θα έπρεπε να ανταποκρίνονται 
περισσότερο στις ανάγκες της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής σε συνεχή 
εξέλιξη" να εξετάζουν δηλαδή όχι μόνο τα θέματα που αφορούν την πα­
ραγωγή φυτικών και ζωικών προϊόντων αλλά να λαμβάνουν υπόψη τους και 
τις κοινώνικο-οικονομικές επιπτώσεις των μέτρων που εφαρμόζονται 
στο πλαίσιο της ΠΟλιτικής αυτής, στο επίπεδο των αγορών και στο επί­
πεδο των Διαρθρώσεων, για παράδειγμα, θα μπορούσαν πολύ περισσότερο 
από ό,τι στο παρελθόν, να διαδραματίσουν τό ρόλο του επιστημονικού 
στηρίγματος των διαφόρων τομεακών πολιτικών. 
-0 διασκορπισμός των εθνικών δραστηριοτήτων έρευνας και οι δυσκολίες 
που η κατάσταση αυτή επέφερε για τη δραστηριότητα του συντονισμού, 
οσυνειγορούν υπέρ μιας πιο προωθημένης συγκέντρωσης και "κοινοτικοποί-
ηση" των σχεδίων έρευνας, θα πρέπει τα σχέδια αυτά να αφορούν σημαντι­
κότερα χρηματικά ποσά και να έχουν πιο έντονο διεπιστημονικό και δια­
κρατικό χαρακτήρα ώστε να επιτρέπουν τη συλλειτουργία των προσπαθει­
ών που καταβάλλονται στο επίπεδο των κρατών μελών και μία σημαντική 
πρόοδο των επιστημονικών γνώσεων σε ορισμένους σωστά καθορισμένους 
τομείς. Με άλλα λόγια, πρόκειται για την παρακολούθηση και την εφαρ­
μογή της αρχής της συμπληρωματικότητας. 
Οι μελλοντικές δραστηριότητες που θα έχουν συγκεντρωθεί κατ'αυτό τον 
τρόπο και είναι σωστότερα προσανατολισμένες θα πρέπει να εκτελούνται 
σε στενότερη συνεργασία με την CPRA κατά τέτοιο τρόπο που να της επι­
τρέπει να διαδραματίσει πλήρως το ρόλο που της έχει ανατεθεί και να 
περάσει έτσι σε μία πραγματικά κατευθυντήρια διαχείριση των ερευνη­
τικών προγραμμάτων. 
•44-
-Αυτού του είδους τα προγράμματα αποτελούν πραγματικά "ερευνητικά 
δίκτυα" που στηρίζονται σε μία μακροπρόθεσμη ερευνητική δραστηριότη­
τα όπου ο συντονισμός κατέχει σημαντική θέση: η αξιοπιστία και η απο­
τελεσματικότητα των δικτύων αυτών συνδέονται εξάλλου έντονα με τη 
διακρατική θέση του κοινοτικού διαχειριστή και με την αναγνώριση, στο 
επιστημονικό επίπεδο, των υπευθύνων οι οποίοι είναι κανονικοί ερευνη­
τές, θα πρέπει λοιπόν να προβλεφθεί μια κάποια αποκέντρωση αναθέτοντας, 
εφόσον είναι δυνατόν, τη λειτουργική διαχείριση των σχεδίων, σε αυτούς 
τους τοπικούς υπευθύνους. 
-Οι συντονιστικές δραστηριότητες θα πραγματοποιηθούν στο πλαίσιο κάθε 
προγράμματος δικτύου και θα έχουν ως μοναδικό άξονα τις δραστηριότη­
τες που αφορά το πρόγραμμα αυτό. Δεδομένης της μέχρι στιγμής επιτυ­
χίας των δραστηριοτήτων αυτών, η ενίσχυση τους θα έδινε σημαντική 
ώθηση στο σύνολο του μελλοντικού προγράμματος,η αναδιάρθρωση του οποί­
ου σε τρεις μεγάλους πολυκλαδικούς στόχους προκύπτει από αυτήν ακρι­
βώς την εξέλιξη. 
-0 βαθμός αποτελεσματικότητας του νέου προγράμματος θα είναι αποτέλε­
σμα της διαφάνειας των διαδικασιών για να προσελκύσει τους ενδιαφε­
ρόμενους αλλά και για την ελαστικότητα και την ταχύτητα τους. Πράγμα­
τι, το γεγονός ότι το γεωργικό πρόγραμμα ανήκει στο κοινοτικό Πρό-
γραμμα-Πλαίσιο θα περιλαμβάνει εντατικό συντονισμό προκειμένου να 
διασφαλιστεί η απαραίτητη συμπληρωματικότητα και να αποφευχθούν οι 
επικαλύψεις. 
•Οι παρεκκλίσεις, κατά την εφαρμογή του προγράμματος, που έγιναν 
προκειμένου να προσαρμοστούν καλύτερα στις νέες απαιτήσεις της κοι­
νής γεωργικής πολιτικής, επέτρεψαν με αυτή τη συνέχιση των προσπα­
θειών, την αρμονική μετάβαση προς το νέο πρόγραμμα. 
Ι88Ν 0254-1483 
ΟΟΜ(90)214 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
03 16 οκ 
Αρι«. καταλόγου: ΟΒ-ΟΟ-90-221-ΟΚ-Ο 
ΙδϋΝ 92-77-60319-1 
TIMHn0AH2H2 UEXpi30oeAC«e{: 3,50 ECU YiaKdOe 10 EninAeovoeAiflcs: 1,25 ECU 
ϊ^ιηρεσ^α ΕΐΐΐυΐΊίΜυν ΕΚΟΙΧ<&Μ/« τ<ον Ε·υρχ»παιΐ«ών Κ©ιν©τήγ/Λ\» 
ί-2985 ίυχοιηΙ)θΐΐΓ^