Ενδιαμεση εκθεση τησ Ευρωπαϊκησ Επιτροπησ προσ το Ευρωπαϊκο Συμβουλιο τησ Στοκχολμησ - βελτιωση και απλουστευση του ρυθμιστικου περιβαλλοντοσ

I. ΠΛΑΙΣΙΟ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΣ

Ο στόχος αυτής της ενδιάμεσης έκθεσης είναι να δώσει μια πρώτη απάντηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο αίτημα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Λισσαβώνας, που απευθύνεται στα κοινοτικά όργανα και στα κράτη μέλη, να «καθορίσουν, από σήμερα έως το 2001, μια στρατηγική που να αποβλέπει, μέσω μιας νέας συντονισμένης δράσης, στην απλούστευση του ρυθμιστικού περιβάλλοντος, συμπεριλαμβανομένης της λειτουργίας της δημόσιας διοίκησης, τόσο σε εθνικό όσο και σε κοινοτικό επίπεδο».

Όπως υπογραμμίστηκε στην ανακοίνωση της Επιτροπής ενόψει του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Στοκχόλμης [1], οι πολίτες και οι επιχειρήσεις, ιδιαίτερα οι ΜΜΕ, έχουν ανάγκη ενός ρυθμιστικού περιβάλλοντος σαφούς, αποτελεσματικού και πρακτικού σε μια παγκόσμια αγορά υπό ταχεία εξέλιξη. Πρόκειται για ουσιώδες στοιχείο εάν θέλουμε να καταστεί η Ευρωπαϊκή Ένωση «η οικονομία της γνώσης η πλέον ανταγωνιστική και δυναμική στον κόσμο, ικανή για αειφόρο οικονομική ανάπτυξη συνοδευόμενη από ποιοτική και ποσοτική βελτίωση της απασχόλησης και μεγαλύτερη κοινωνική συνοχή».

[1] Ανακοίνωση της Επιτροπής «όφελος από το δυναμικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης: παγίωση και επέκταση της στρατηγικής της Λισσαβώνας» - COM(2001) 79 τελικό

Η καθιέρωση μιας κανονιστικής στρατηγικής εντάσσεται στην ευρύτερη θεώρηση σχετικά τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, κατά την συνεισφορά της στη συζήτηση, προτίθεται να προχωρήσει σε τρεις ξεχωριστές φάσεις:

(1) Την παρούσα ενδιάμεση έκθεση η οποία περιλαμβάνει ισολογισμό της κατάστασης και υποβάλλει τους πρώτους συλλογισμούς της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, έτσι ώστε να τεθεί σε εφαρμογή η εντολή της Λισσαβώνας.

(2) Έκδοση, τον προσεχή Ιούλιο, του Λευκού Βιβλίου σχετικά με την Ευρωπαϊκή Διακυβέρνηση.

(3) Παρουσίαση, πριν από το τέλος του έτους, λεπτομερούς σχεδίου δράσης σχετικά με τη βελτίωση και την απλούστευση του κανονιστικού περιβάλλοντος.

Κατά τις εργασίες της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα βασισθεί επίσης στα συμπεράσματα της έκθεσης της συμβουλευτικής ομάδας υψηλού επιπέδου που συστάθηκε από τα Υπουργεία Δημόσιας Διοίκησης το Νοέμβριο του 2000.

II. ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ

Δράσεις που έχουν ήδη αναληφθεί σε κοινοτικό επίπεδο

Οι αρχές της απλούστευσης και της βελτίωσης της ποιότητας των κανονισμών αποτελούν ήδη αντικείμενο κανόνων καθώς και κατευθυντηρίων γραμμών σε κοινοτικό επίπεδο. [2]

[2] Πρωτόκολλο για την εφαρμογή των αρχών της επικουρικότητας και της αναλογικότητας, διοργανικές συμφωνίες σχετικά με μια ταχύτερη μέθοδο εργασίας για την επίσημη κωδικοποίηση των νομοθετικών κειμένων, της 20ης Δεκεμβρίου 1994, και σχετικά με τις νέες κατευθυντήριες γραμμές όσον αφορά την ποιότητα της σύνταξης της κοινοτικής νομοθεσίας, της 22ας Δεκεμβρίου 1998, καθώς και τις δηλώσεις που επισυνάπτονται στις κοινοτικές συνθήκες.

Εξάλλου η Κοινότητα, ήδη από το 1985, προώθησε διάφορες πρωτοβουλίες σχετικά με αυτό το θέμα.

Παραδείγματα μέτρων που έχουν ήδη ληφθεί

* οδηγίες «νέα προσέγγιση» που αποβλέπουν στην εναρμόνιση των κανόνων περιοριζόμενες στον καθορισμό των ουσιωδών απαιτήσεων και αφήνοντας στις επιχειρήσεις ευρύ φάσμα δυνατοτήτων για να συμμορφωθούν (δελτίο I).

* δυνατότητα διαπραγμάτευσης συμφωνιών μεταξύ των κοινωνικών εταίρων στον κοινωνικό τομέα: αυτές οι συμφωνίες αφού εγκριθούν από το Συμβούλιο αποτελούν εναλλακτική στη νομοθεσία (δελτίο II).

* εισαγωγή συστημάτων και μέτρων εθελοντικού χαρακτήρα (οικολογικό σήμα. περιβαλλοντικός έλεγχος. κώδικες συμπεριφοράς στους τομείς των εναέριων μεταφορών ή της προστασίας των καταναλωτών. συμφωνίες για τη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακος...) και αναδρομή σε κανονισμούς - πλαίσια οι οποίοι μπορούν να καθορίζουν συγκεκριμένους στόχους για ένα συγκεκριμένο τομέα και να αναθέτουν την εφαρμογή στους ενδιαφερόμενους κύκλους κυρίως μέσω συμφωνιών (δελτίο III).

* δράσεις απλούστευσης της υφιστάμενης νομοθεσίας προωθούμενες στον τομέα κυρίως της εσωτερικής αγοράς (πρόγραμμα SLIM - δελτίο IV), και μεταρρυθμίσεις στο πλαίσιο της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, οι οποίες επέτρεψαν μείωση του αριθμού των κανονισμών και του διοικητικού βάρους για τους αρμόδιους (δελτίο V).

* εισαγωγή μιας αξιολόγησης αντίκτυπου στις επιχειρήσεις, βασισμένης στη διαβούλευση και στα εργαλεία οικονομικής ανάλυσης, καθώς και ενός δοκιμαστικού σχεδίου του Business Test Pannel.

* σύσταση μιας επιχειρησιακής ομάδας απλούστευσης του ρυθμιστικού περιβάλλοντος για τις επιχειρήσεις (BEST δελτίο VΙ). διαβουλεύσεις μέσω του Διαδικτύου σχετικά με ορισμένες προτάσεις (για παράδειγμα στον τομέα των τηλεπικοινωνιών). διαρκής συλλογή αντιδράσεων μέσω μηχανισμού feedback με στοιχεία προερχόμενα από επιχειρήσεις.

Οι προσπάθειες αυτές εντούτοις δεν παρήγαν πάντοτε τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα. Δεν εντάσσονται σε δράση συνόλου ούτε αποβλέπουν στο σύνολο του νομοθετικού κύκλου.

Η έκδοση νομοθεσίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο διαδραματίζει κατ' αρχήν σημαντικό ρόλο απλούστευσης, καταλήγοντας σε ενιαία ρύθμιση αντί για 15 εθνικές νομοθεσίες. Εντούτοις, η νομοθετική δράση της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποτελεί αντικείμενο ορισμένων επικρίσεων.

Οι κύριες επικρίσεις

* Η φάση προετοιμασίας θεωρείται συχνά ως ανεπαρκής, ιδιαίτερα όσον αφορά την ανάλυση του αντίκτυπου των μέτρων που προτείνονται στους οικονομικούς παράγοντες και στους άλλους ενδιαφερόμενους κύκλους. Η αίτηση γίνεται με μια διαδικασία διαβούλευσης πιο εκτενή και συστηματική, που θα έπρεπε συγκεκριμένα να μελετά το θέμα της αναγκαιότητας μιας ρυθμιστικής λύσης.

* Ο όγκος και η σώρευση της νομοθεσίας. Ο όγκος της κοινοτικής νομοθεσίας καθεαυτής παραμένει μικρός [3]. Η σώρευση της νομοθεσίας, σε ορισμένους τομείς, κατόπιν 50 ετών δραστηριότητας, καθιστά εντούτοις μερικές φορές δύσκολη την κατανόηση του κεκτημένου και της εφαρμογής του.

[3] Το σύνολο της ισχύουσας ρύθμισης αντιπροσωπεύει 70.000 σελίδες περίπου στην επίσημη εφημερίδα. Εξ άλλου, από στατιστικές που διεξάχθηκαν προκύπτει ότι ο αριθμός των πράξεων που προτείνονται μειώθηκε σημαντικά κατά τα τελευταία έτη (250 προτάσεις νέας νομοθεσίας που υπέβαλε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατά την περίοδο 1990-1994 έναντι 96 κατά την περίοδο 1995-1999).

* Η πολυπλοκότητα. Οφείλεται σε διαφόρους παράγοντες:

- στην τάση ύπαρξης βασικών πράξεων υπερβολικά λεπτομερών.

- στο αποτέλεσμα του συμβιβασμού που είναι συχνά δύσκολος όσον αφορά τα κείμενα στη διάρκεια των διαπραγματεύσεων στα πλαίσια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου.

- στο γεγονός ότι στην κοινοτική νομοθεσία συχνά προστίθενται εθνικές διατάξεις μεταφοράς.

* Η διάρκεια της νομοθετικής διαδικασίας. Η έκδοση μιας νομοθετικής πράξης απαιτεί κατά μέσο όρο 20 περίπου μήνες. Από 18 έως 24 μήνες μπορούν να προστεθούν, για τη μεταφορά των οδηγιών από τα κράτη μέλη. Είναι δύσκολο να συμβιβαστούν τέτοιες προθεσμίες με την ταχύτητα εξέλιξης των αγορών και των τεχνολογιών.

* Η μεταφορά και η θέση σε εφαρμογή των οδηγιών εντός των κρατών μελών, δημιουργούν επιπλέον πολύπλοκες καταστάσεις, αποκλίσεις, καθυστερήσεις και πολλές φορές καταλήγουν ακόμη και σε μη μεταφορά

* Η εφαρμογή και ο έλεγχος του κοινοτικού δικαίου εντός των εθνικών συστημάτων συνεπάγονται συχνά την χρήση μέτρων που οδηγούν σε αντίκτυπο διαφορετικό στους οικονομικούς και κοινωνικούς παράγοντες.

* Η πληροφόρηση σχετικά με την κατάσταση του ισχύοντος δικαίου δεν είναι πάντοτε εύκολα προσιτή στους ενδιαφερομένους.

* Η προσαρμογή και η ενοποίηση της νομοθεσίας. Οι προσπάθειες που ανέλαβε η Επιτροπή για την ενημέρωση της κοινοτικής ρύθμισης, είτε πρόκειται για την ενοποίηση (συγκέντρωση για πληροφόρηση), κωδικοποίηση ή η αναμόρφωση των νομοθετικών πράξεων (αντικατάσταση κειμένων με αναγκαστική ισχύ), δεν στέφθηκαν πάντοτε από επιτυχία.

Στην έκθεση της ομάδας υψηλού επιπέδου υπό την προεδρία του κ. Alexandre Lamfalussy, σχετικά με τη ρύθμιση των ευρωπαϊκών κεφαλαιαγορών, επαναλαμβάνονται ορισμένες από αυτές τις επικρίσεις κυρίως σχετικά με τη βραδύτητα και την ακαμψία του σημερινού ρυθμιστικού συστήματος, καθώς και τις διφορούμενες εκφράσεις που εισάγει. Στην έκθεση υπογραμμίζεται ιδιαίτερα ότι υπάρχει ανισορροπία μεταξύ της φιλοδοξίας μας και των νομοθετικών και κανονιστικών εργαλείων που διαθέτει η Ευρωπαϊκή Ένωση, απέναντι στην ταχεία εξέλιξη των κεφαλαιαγορών. Παρακινεί για μια καλύτερη διάρθρωση μεταξύ του πρωτογενούς νομοθετικού κανόνα και των κανόνων εκτέλεσης. Η έκθεση συνιστά τέλος δυναμική πολιτική στράτευση υπέρ μιας πιο εύκαμπτης προσέγγισης της δημοσιονομικής ρύθμισης, με σεβασμό του ρόλου των διαφόρων κοινοτικών οργάνων.

III. ΟΙ ΚΥΡΙΟΙ ΑΞΟΝΕΣ ΜΙΑΣ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ

Μια νέα συντονισμένη δράση

Μια πολιτική απλούστευσης και ενίσχυσης της ποιότητας της ρύθμισης δεν είναι απλώς μια επιλογή μεταξύ άλλων αλλά, στο εξής, μια επιτακτική ανάγκη. Είναι η λογική συνέχεια των επιτυχιών που σημείωσε η ευρωπαϊκή οικοδόμηση και, όλο και περισσότερο, μια προϋπόθεση της νομιμότητας της κοινοτικής δράσης.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ιδιαίτερη αρμοδιότητα στη διαδικασία εκπόνησης των κοινοτικών πράξεων, καθόσον έχει το δικαίωμα πρωτοβουλίας [4]. Η επιτυχία των προσπαθειών απλούστευσης και βελτίωσης του ρυθμιστικού περιβάλλοντος εξαρτάται εντούτοις από την ενεργό συμμετοχή και δέσμευση του συνόλου των παραγόντων ολόκληρης της «νομοθετικής αλυσίδας», δηλαδή των άλλων κοινοτικών οργάνων και των κρατών μελών. Μια συντονισμένη δράση είναι επομένως αναγκαία.

[4] Η νέα ρυθμιστική στρατηγική η οποία μελετάται σ' αυτό το σημείο θα έπρεπε να εφαρμόζεται επίσης κατά την άσκηση του δικαιώματος πρωτοβουλίας το οποίο διαθέτουν τα κράτη μέλη στο πλαίσιο του τίτλου IV της συνθήκης ΕΚ.

Μια συνολική στρατηγική σε σαφώς καθορισμένο πλαίσιο

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ανάγκη μιας συνολικής στρατηγικής η οποία να διέπει το σύνολο των πτυχών της βελτίωσης και της απλούστευσης του ρυθμιστικού περιβάλλοντος και η οποία να αφορά ολόκληρο τον κύκλο της ζωής μιας κοινοτικής πράξης, από την προετοιμασία της έως την εφαρμογή της και την ενδεχόμενη τροποποίησή της.

Οι κύριες αρχές μιας ρυθμιστικής στρατηγικής

* να νομοθετεί μόνον εφόσον είναι απαραίτητο

* να προβαίνει σε ευρεία διαβούλευση και ανάλυση αντίκτυπου πριν από την πρόταση

* να επιλέγει την κατάλληλη πράξη

* να επιταχύνει τη νομοθετική διαδικασία

* να μεριμνά για την ταχεία και ακριβή μεταφορά, καθώς και την αποτελεσματική εφαρμογή

* να αξιολογεί τα αποτελέσματα της νομοθεσίας

* να επιταχύνει την απλούστευση και την κωδικοποίηση των υφισταμένων κειμένων

Η στρατηγική αυτή πρέπει να αναπτυχθεί στο θεσμικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι συνθήκες μας προσφέρουν δυνατότητες και, παράλληλα, μας επιβάλλουν περιορισμούς. Καθορίζουν στόχους προς επίτευξη, αρμοδιότητες, διαδικασίες και αρχές που επιβάλλονται στα κοινοτικά όργανα και στα κράτη μέλη.

Για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μια δράση με σκοπό τη βελτίωση και την απλούστευση του ρυθμιστικού περιβάλλοντος δεν είναι συνώνυμη της «απορρύθμισης». Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτίθεται να εξακολουθήσει να χρησιμοποιεί πλήρως τις διατάξεις της συνθήκης και να διαδραματίζει τον προωθητικό ρόλο της μέσα στα όρια των αρμοδιοτήτων της. Τα νέα διακυβεύματα είτε πρόκειται, παραδείγματος χάριν, για την ασφάλεια των τροφίμων είτε για τη δημιουργία ενός χώρου ασφάλειας, ελευθερίας και δικαιοσύνης, απαιτούν κατάλληλη νομοθετική ανταπόκριση εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτό δεν είναι ασυμβίβαστο με τη βούληση απλούστευσης του ρυθμιστικού περιβάλλοντος ή με την αναζήτηση μέσων συμπληρωματικών των πράξεων που καθορίζονται από τις συνθήκες.

Η σκοπιμότητα της ρύθμισης σε ευρωπαϊκό επίπεδο

Ένα ερώτημα προκαταρκτικό της προετοιμασίας κάθε ρύθμισης πρέπει να είναι εκείνο που αφορά την πραγματική της αναγκαιότητα. Χρειάζεται ή όχι νομοθεσία; Υπάρχουν ενδεχόμενες εναλλακτικές;

Η ευρωπαϊκή διάσταση ή η σημασία του προβλήματος δεν είναι επαρκή κριτήρια για να αποφασισθεί η αναγκαιότητα μιας κοινοτικής ρύθμισης. Το δικαίωμα πρωτοβουλίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής συνίσταται επίσης στο να αποφασίζει να μη νομοθετήσει, ακόμη και όταν αυτή υφίσταται κάποια πίεση για να ενεργήσει, προερχόμενη πιθανόν από άλλα κοινοτικά όργανα, από κράτη μέλη, από κύκλους άμεσα ενδιαφερόμενους ή από την κοινωνία των πολιτών.

Η νομοθετική πίεση

Επί του συνόλου των προτάσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής:

* 20 έως 25% αποτελούν συνέχεια των ψηφισμάτων του Συμβουλίου, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ή αιτημάτων των κοινωνικών εταίρων και των οικονομικών παραγόντων.

* 30% περίπου απορρέουν από διεθνείς υποχρεώσεις που έχει αναλάβει η Κοινότητα.

* 10 έως 15% απορρέουν από υποχρεώσεις που προβλέπονται από τη συνθήκη και το παράγωγο δίκαιο.

* περίπου 20% αποβλέπουν στην ενημέρωση της υφιστάμενης κοινοτικής νομοθεσίας (προσαρμογή στην τεχνική, επιστημονική κλπ πρόοδο).

Η πρώτη ανάλυση πρέπει επομένως να αφορά τη σκοπιμότητα μιας κοινοτικής δράσης για την επίλυση ενός συγκεκριμένου προβλήματος. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ως προς το θέμα αυτό θα ενισχύσει τον έλεγχό της όσον αφορά το σεβασμό των αρχών της επικουρικότητας και της αναλογικότητας. Θα ακολουθήσει άλλωστε την πρακτική της των εγγράφων διαβούλευσης, καθώς και συλλογής και ανάλυσης του feedback. Αυτή η προσέγγιση θα συμπληρωθεί από αυξημένη αυστηρότητα εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στον προγραμματισμό των νομοθετικών πρωτοβουλιών. Τέλος, το Λευκό Βιβλίο σχετικά με τη Διακυβέρνηση θα συμβάλει στη διατύπωση σκέψεων για ένα καλύτερο ορισμό των κατάλληλων επιπέδων λήψης απόφασης.

Πριν αναληφθεί νομοθετική δράση, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να εξετάσει εάν τα μέτρα για την θέση σε εφαρμογή των διατάξεων της συνθήκης είναι απαραίτητα.

Εφόσον διαπιστωθεί η σκοπιμότητα ενέργειας σε κοινοτικό επίπεδο, πρέπει να τεθεί αμέσως το ερώτημα σχετικά με τις πλέον κατάλληλες διατυπώσεις και μέσα. Υπάρχει επιλογή εναλλακτικών ή συμπληρωματικών της νομοθεσίας λύσεων, που επιτρέπουν επίσης τη συμμετοχή των ενδιαφερομένων μερών. Το Συμβούλιο της Λισσαβώνας έδωσε με την ανοικτή μέθοδο συντονισμού, ένα συμπληρωματικό εργαλείο που επιτρέπει την ανταλλαγή εμπειριών και τη και τη σύγκριση της προόδου που πραγματοποιήθηκε. Εκούσιες δράσεις, όπως η αυτορύθμιση, μπορούν επίσης να αποδειχθούν κατάλληλες.

Εναλλακτικά και συμπληρωματικά μέσα

* Αυτορρύθμιση(«Self-regulation»). Έχει εκούσιο χαρακτήρα και βασίζεται στην συνεργασία των ενδιαφερομένων μερών, ενδεχομένως συνοδευόμενη από κοινοτικούς κανόνες που μπορούν να πλαισιώσουν τις συμφωνίες μεταξύ αυτών των μερών. Εφόσον δεν υπάρχει ανάγκη κανόνων με αναγκαστική ισχύ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενθαρρύνει την αναδρομή σε μορφές εκούσιας πλαισίωσης (δελτίο III).

* Συρρύθμιση. («Co-regulation») Αυτή επιτρέπει το συνδυασμό των πλεονεκτημάτων της νομοθεσίας, κυρίως τον προβλέψιμο και αναγκαστικό χαρακτήρα της, με τα πλεονεκτήματα της πλέον εύκαμπτης προσέγγισης της αυτορρύθμισης. Η συρρύθμιση έχει ήδη χρησιμοποιηθεί σε ορισμένους τομείς και κυρίως:

- στην «νέα προσέγγιση» όπου καθορίζονται οι ουσιώδεις απαιτήσεις σε μια οδηγία πλαίσιο, ενώ οι επιχειρήσεις και η βιομηχανία έχουν την επιλογή ως προς τον τρόπο συμμόρφωσης σ' αυτές τις υποχρεώσεις (δελτίο I).

- Στην δυνατότητα, που εισήγαγε η συνθήκη του Μάστριχτ, προσφυγής στη σύναψη συμφωνιών μεταξύ κοινωνικών εταίρων, με δική τους πρωτοβουλία ή κατόπιν διαβούλευσης με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ως μέθοδο εναλλακτική της παραγωγής κανόνων στους τομείς που διέπουν τις συνθήκες εργασίας και πρόσβασης στην εργασία (δελτίο II).

Η επιλογή - και ο ενδεχόμενος συνδυασμός αυτών των μέσων - πρέπει να γίνεται κατά περίπτωση, χωρίς να αποκλείεται κάποια ευκαμψία, και κατόπιν ανάλυσης του καλύτερου τρόπου επίτευξης του επιδιωκόμενου στόχου χωρίς να διακινδυνεύει ο δημοκρατικός έλεγχος της νομοθετικής διαδικασίας και των κανόνων της συνθήκης κυρίως όσον αφορά τον ανταγωνισμό. Η προσφυγή σε εναλλακτικές λύσεις περιορίζεται στους τομείς οι οποίοι προσφέρονται γι' αυτό.

Η ρύθμιση παρέχει μέσα ελέγχου και εγγυάται ταυτόχρονα την νομική ασφάλεια και τον σεβασμό του γενικού συμφέροντος. Πρέπει, κατά συνέπεια, να παραμείνει η λύση προς επιλογή σε περίπτωση αποτυχίας ή ανεπάρκειας μηχανισμών όπως η συρρύθμιση ή η αυτορύθμιση. Άλλωστε, η προσφυγή στη νομοθεσία πρέπει να επιβάλλεται στις περιπτώσεις που προβλέπονται από τις συνθήκες. Γενικά, όταν πρόκειται να καθοριστούν στόχοι πολιτικής και όταν η εφαρμογή τους πρέπει να γίνει με ομοιόμορφο τρόπο, η δυνατότητα διαφορετικής προσέγγισης ή εκούσιας συμφωνίας για την υλοποίηση αυτών των στόχων πρέπει να απορρίπτεται.

Ποιότητα και απλούστευση

Εφόσον η επιλογή έγινε υπέρ της προσφυγής στην κοινοτική νομοθετική οδό, μόνιμη μέριμνα, καθ' όλο τον κύκλο ζωής της πράξης, πρέπει να είναι η μέριμνα για την ποιότητα και την απλούστευση.

3 Καλύτερη προετοιμασία και προκαταρκτική διαβούλευση

* Η αξιολόγηση αντίκτυπου πρέπει να είναι πλήρης, αντικειμενική και διαφανής. Η προκαταρκτική διαβούλευση των ενδιαφερόμενων κύκλων θα πρέπει να καταστεί ευρύτερη και βαθύτερη, αν και δεν συνεπάγεται απαραίτητα επιτάχυνση της νομοθεσίας. Αυτή θα έπρεπε να καλύπτει κυρίως:

- ευρύτερη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών βασισμένη κυρίως στις θετικές εμπειρίες των τηλεπικοινωνιακών διαβουλεύσεων μέσω του Διαδικτύου. Η διαβούλευση μπορεί να αφορά τη σκοπιμότητα μιας πρωτοβουλίας και τη μορφή της. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα παρουσιάσει ανακοίνωση σχετικά με τις σχέσεις με την κοινωνία των πολιτών τον Ιούνιο του 2001. Εξάλλου, εξετάζει σήμερα, σε σύνδεσμο με την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών, τη δυνατότητα ευρύτερης διαβούλευσης με αυτές τις επιτροπές κατά τη φάση την προκαταρκτική της παρουσίασης μιας πρωτοβουλίας, ανατρέχοντας κυρίως σε γνώμες διερεύνησης.

- Ποιοτική και ποσοτική ανάλυση αντίκτυπου μέσω κυρίως ενός μηχανισμού feedback: οι υφιστάμενες διαδικασίες θα πρέπει να ενισχυθούν, αναπτύσσοντας εφόσον είναι απαραίτητο τρέχοντα δοκιμαστικά σχέδια και τελειοποιώντας τα μέσα οικονομικής ανάλυσης. [5]

[5] Οι διαβουλεύσεις ανοικτής γραμμής μέσω του Διαδικτύου και η ανάλυση αντίκτυπου μέσω ενός μηχανισμού Feedback είναι τα στοιχεία κλειδιά μια πρωτοβουλίας που η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει στο πλαίσιο του Λευκού Βιβλίου της για την Μεταρρύθμιση (δράση "ηλεκτρονική Επιτροπή")

* Όσον αφορά την προετοιμασία, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα φροντίσει να παρουσιάσει όσο το δυνατόν απλούστερες πράξεις, με την ενίσχυση των διατάξεων και των εσωτερικών διαδικασιών σχετικά με την ποιότητα της νομοθεσίας.

3 Επιλογή του μέσου

* Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα αναλάβει επισταμένο και συστηματικότερο έλεγχο του μέσου που πρέπει να χρησιμοποιείται για την επίτευξη των επιδιωκόμενων στόχων σύμφωνα με το πρωτόκολλο για την εφαρμογή των αρχών της επικουρικότητας και της αναλογικότητας. Εντούτοις, στις κατάλληλες περιπτώσεις, και κυρίως εν όψει της έκδοσης λεπτομερών κανόνων που απαιτούν ομοιόμορφη εφαρμογή κυρίως στα κράτη μέλη, θα χρησιμοποιήσει, κατά προτίμηση, τον κανονισμό, που έχει άμεση και ομοιόμορφη εφαρμογή, από την οδηγία, που προϋποθέτει 15 διαφορετικές εθνικές νομοθεσίες μεταφοράς. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα αιτιολογήσει την επιλογή της.

* Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα προβεί στον περιοδικό έλεγχο του προγραμματισμού των νομοθετικών πρωτοβουλιών της, αξιολογώντας τη συνοχή του με την προοπτική μιας απλούστερης και αποτελεσματικότερης νομοθεσίας.

3 Η διαδικασία έκδοσης νομοθετικών πράξεων

* Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα ενθαρρύνει την αυστηρότερη εφαρμογή της ενισχυμένης πλειοψηφίας κατά την έγκριση των αποφάσεων του Συμβουλίου, καθόσον η υπερβολική αναζήτηση ομοφωνίας συνεπάγεται τόσο παράταση των προθεσμιών έγκρισης όσο και πιο πολύπλοκες και πιο αμφίσημες πράξεις.

* Πρέπει να αναζητηθεί μείωση των νομοθετικών προθεσμιών μέσω συμφωνιών μεταξύ των οργάνων, έτσι ώστε να γίνεται συχνότερη προσφυγή στη δυνατότητα, κατά τη διαδικασία της συναπόφασης, σύναψης συμφωνιών κατά την πρώτη ανάγνωση και επιτάχυνση του ελέγχου των σχεδίων που υποβάλλονται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή (« fast track »).

* Καλύτερη εκμετάλλευση της εξουσιοδότησης της Επιτροπής η οποία της επιτρέπει να θεσπίζει διατάξεις εκτέλεσης για την υλοποίηση των στόχων της νομοθετικής πράξης. Αυτό θα επέτρεπε τη συχνότερη προσφυγή σε απλούστερες ρυθμίσεις πλαίσια, που να καλύπτουν τα ουσιώδη στοιχεία της πράξης. Αυτή η εξουσιοδότηση θα πρέπει να ασκείται με σεβασμό των ίδιων αρχών (διαφάνεια, διαβούλευση κλπ) που διέπουν τη νομοθετική διαδικασία.

* Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα εξετάσει την εισαγωγή, σε ορισμένες προτάσεις που κινδυνεύουν να καταστούν παρωχημένες, ενός μηχανισμού λεγόμενου «guillotine» σύμφωνα με τον οποίο η πρόταση καθίσταται άκυρη εφόσον δεν λάβει χώρα έγκριση εντός μιας καθορισμένης προθεσμίας.

* Η Επιτροπή θα μελετήσει να αποσύρει την πρότασή της εάν οι συμβιβασμοί που μελετώνται στο Συμβούλιο ή το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εισάγουν ένα επίπεδο νομοθετικής πολυπλοκότητας ασυμβίβαστο με τους στόχους της συνθήκης και κυρίως με τις αρχές της επικουρικότητας και της αναλογικότητας ή με τους στόχους της ίδιας της πρότασης.

3 Μεταφορά και εφαρμογή σε εθνικό επίπεδο

Στο πλαίσιο της θέσης σε εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας, πρέπει να εξασφαλίζεται η συνοχή. Την αρμοδιότητα έχουν:

* τα κράτη μέλη ατομικά για την πιστή και εμπρόθεσμη μεταφορά των κοινοτικών πράξεων και την αποτελεσματική εφαρμογή των διατάξεών τους, καθώς και για την απλούστευση της «καθαρά εθνικής» νομοθεσίας. Όσον αφορά τη μεταφορά των οδηγιών, τα κράτη μέλη θα έπρεπε να υποβάλουν συστηματικά πίνακα συντονισμού των εθνικών μέτρων με την κοινοτική νομοθεσία.

* η Ευρωπαϊκή Επιτροπή η οποία θα προτείνει, εφόσον αυτό είναι δυνατόν, συντομότερες προθεσμίες για τη μεταφορά των οδηγιών, ασκεί συστηματικότερο και ταχύτερο έλεγχο και θα προτείνει, ενδεχομένως, μέτρα για την εξάλειψη των ασυνεπειών και την αποφυγή της μη ομοιόμορφης εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου.

Είναι απαραίτητο να αναπτυχθούν διαδικασίες συνεννόησης μεταξύ των κρατών μελών και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για να βελτιωθεί η πραγματική εφαρμογή των κανόνων, καθώς και η ταχεία προσαρμογή τους στις εμπορικές, τεχνικές ή άλλες εξελίξεις.

3 Αξιολόγηση των αποτελεσμάτων της κοινοτικής νομοθεσίας

* Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα αξιολογεί τακτικά τα αποτελέσματα και τις συνέπειες των κοινοτικών ρυθμίσεων, σε συνεργασία με τις εθνικές αρχές και τους οικονομικούς και κοινωνικούς παράγοντες. Με αυτή τη βάση θα μπορεί να προτείνει τη συνέχιση της δράσης, τροποποιήσεις της πράξης ή την κατάργησή της.

* Θα βελτιώσει την πρόσβαση στην πληροφόρηση για να καταστεί το κοινοτικό δίκαιο πιο προσιτό, κυρίως μέσω των νέων τεχνολογιών.

* Εισάγει σε κάθε πρόταση που αφορά τομείς υπό ταχεία τεχνολογική, οργανωτική ή εμπορική εξέλιξη, μια προθεσμία για τον επανέλεγχο της πράξης, ή μια ρήτρα «sunset clause ».

3 Απλούστευση της υφιστάμενης νομοθεσίας

Η συστηματική απλούστευση και ενημέρωση της ισχύουσας νομοθεσίας πρέπει να εγγυάται μονίμως μια νομοθεσία προσαρμοσμένη στους στόχους. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτίθεται:

* να αξιολογεί ταχέως το feedback το οποίο φανερώνει καταστάσεις υπερβολικής και μη αιτιολογημένης πολυπλοκότητας.

* να καθορίζει πολυετή προγραμματισμό, τακτικά ενημερούμενο, των δράσεων απλούστευσης που πρέπει να πραγματοποιηθούν, με προθεσμίες πολιτικά δεσμευτικές που πρέπει να συμφωνούνται μεταξύ των οργάνων.

* να προτείνει συμφωνία μεταξύ των οργάνων, που να καθορίζει τις αρχές της απλούστευσης και να αναλαμβάνει πολιτική δέσμευση για την επιτάχυνση των νομοθετικών εργασιών στις άλλες περιπτώσεις.

* να εισάγει συστηματικά μια διάσταση απλούστευσης σε κάθε περιοδική αναθεώρηση των οδηγιών ή κανονισμών που ισχύουν.

* να ενισχύει και να αναπτύσσει την δράση που έχει ήδη αναληφθεί όσον αφορά την κωδικοποίηση, τροποποίηση και ενοποίηση, και να αποφασίζει την συστηματική και ταχεία δημοσίευση των ενοποιημένων κειμένων, για λόγους πληροφόρησης, κατόπιν κάθε τροποποίησης. Με αυτή την προοπτική, είναι επείγον να τελειοποιηθεί η διοργανική συμφωνία για την τροποποίηση.

Ανάπτυξη μιας νέας διοικητικής και ρυθμιστικής νοοτροπίας

Η μελετώμενη νέα στρατηγική θα έπρεπε να συνοδεύεται από μια βαθιά αλλαγή της διοικητικής και ρυθμιστικής νοοτροπίας και προϋποθέτει κινητοποίηση τόσο των κοινοτικών οργάνων όσο και των κρατών μελών.

Σε ορισμένα κράτη μέλη και ακόμα γενικότερα, στα πλαίσια του ΟΟΣΑ, σημαντικές εργασίες αποβλέπουν στην απλούστευση της νομοθεσίας και των διαδικασιών απόφασης. Ορισμένα κράτη έχουν καθιερώσει ειδικές διαρθρώσεις σε εθνικό επίπεδο. Από πλευράς της η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χρησιμοποιώντας τις διαρθρώσεις που ήδη υπάρχουν στα πλαίσια της γενικής γραμματείας της, καθώς και τους μηχανισμούς συντονισμού που έχουν ήδη καθιερωθεί, προτίθεται να συστήσει ένα δίκτυο απλούστευσης και εσωτερικού ελέγχου της ποιότητας, το οποίο θα μπορεί επίσης να προάγει τις ανταλλαγές καλής πρακτικής.

IV. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Αυτή η ενδιάμεση έκθεση προσπαθεί να παρουσιάσει μια πρώτη διάγνωση των προκλήσεων τις οποίες αντιμετωπίζει η Ευρωπαϊκή Ένωση για να ανταποκριθεί στο αίτημα, που διατυπώθηκε στη Λισσαβώνα, για την απλούστευση του ρυθμιστικού περιβάλλοντος, συμπεριλαμβανομένης της λειτουργίας της δημόσιας διοίκησης σε κοινοτικό επίπεδο. Από πλευράς της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα συνεχίσει και θα αναπτύξει τις δράσεις της σ' αυτό τον τομέα και θα εμβαθύνει τους συλλογισμούς της στο πλαίσιο του Λευκού Βιβλίου για τη Διακυβέρνηση, το οποίο θα εκδοθεί τον Ιούλιο του 2001, πριν να παρουσιάσει τις προτάσεις της για συνολική στρατηγική στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο έως το τέλος του έτους.

Εννοείται εντούτοις ότι μια αποτελεσματική δράση στον τομέα αυτό απαιτεί επίσης την πλήρη συμμετοχή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και των κρατών μελών. Η εντολή του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Λισσαβώνας υπογραμμίζει επίσης την αναγκαιότητα δράσης σε εθνικό επίπεδο. Η εργασία της ομάδας υψηλού επιπέδου που συστάθηκε από τους υπουργούς τους αρμόδιους για τη δημόσια διοίκηση θα πρέπει να αντιπροσωπεύει σημαντική συμβολή σ' αυτό το θέμα.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ

Δελτίο I

ΟΙ ΟΔΗΓΙΕΣ «ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ»

Μια νέα ρυθμιστική τεχνική εισάχθηκε με το ψήφισμα του Συμβουλίου της 7 Μαΐου 1985 σχετικά με "μια νέα προσέγγιση τεχνικής εναρμόνισης και εναρμόνισης των κανόνων". Αυτοί οι στόχοι απέβλεπαν στην καθιέρωση ισότητας δυνατοτήτων για την ελεύθερη κυκλοφορία των προϊόντων στην εσωτερική αγορά, παρέχοντας παράλληλα την εγγύηση ενός υψηλού επιπέδου προστασίας. Η νομική πράξη που προτάθηκε ήταν μια μορφή σύνθετης ρύθμισης με την οποία οδηγίες πλαίσια θα καθόριζαν τις ουσιώδες απαιτήσεις, τις διαδικασίες αξιολόγησης της τήρησης των κανόνων και της εισαγωγής του σήματος ΕΚ, ενώ οι επιχειρήσεις και η βιομηχανία θα είχαν την επιλογή ως προς τον τρόπο συμμόρφωσης σ' αυτές τις υποχρεώσεις. Στο πλαίσιο αυτό, η ευρωπαϊκοί οργανισμοί τυποποίησης είναι επιφορτισμένοι να εκπονήσουν τεχνικές προδιαγραφές που θα αποτελέσουν (μεταξύ άλλων) το μέσο συμμόρφωσης προς τις οδηγίες.

Η οδηγία «νέα προσέγγιση» εφαρμόζονται στα προϊόντα τα οποία προορίζονται να κυκλοφορήσουν στην αγορά της ΕΚ (ή να τεθούν σε λειτουργία) για πρώτη φορά. Κατ' αυτόν τον τρόπο, οι οδηγίες εφαρμόζονται στα νέα προϊόντα που κατασκευάζονται στα κράτη μέλη και στα νέα προϊόντα καθώς και στα ήδη χρησιμοποιημένα και μεταχειρισμένα προϊόντα που εισάγονται από τρίτες χώρες. Τα ουσιώδη στοιχεία όσον αφορά αυτό το νέο είδος νομοθεσίας της εσωτερικής αγοράς είναι:

* η νομοθετική εναρμόνιση περιορίζεται στις ουσιώδες απαιτήσεις στις οποίες τα προϊόντα, που κυκλοφορούν στην αγορά της Κοινότητας, οφείλουν να συμμορφώνονται για να μπορούν να κυκλοφορούν ελεύθερα στην αγορά της ΕΚ.

* οι τεχνικές προδιαγραφές των προϊόντων που ανταποκρίνονται στις ουσιώδες απαιτήσεις, όπως ορίζονται στις αντίστοιχες οδηγίες, καθορίζονται από εναρμονισμένους κανόνες.

* η εφαρμογή των εναρμονισμένων κανόνων εξακολουθεί να είναι εκούσια και ο κατασκευαστής μπορεί πάντοτε να εφαρμόζει άλλες τεχνικές προδιαγραφές για να ανταποκρίνεται στις ουσιώδεις απαιτήσεις.

* τα προϊόντα που κατασκευάζονται σύμφωνα με τους εναρμονισμένους κανόνες καλύπτονται από ένα τεκμήριο συμμόρφωσης στις αντίστοιχες ουσιώδεις απαιτήσεις.

Από το 1987, περίπου 20 οδηγίες εκδόθηκαν από το Συμβούλιο και το ΕΚ και η εφαρμογή τους εκτείνεται από τις ιατρικές συσκευές και τον εξοπλισμό πίεσης έως τα μηχανήματα και τα παιχνίδια.

Ένα ψήφισμα του Συμβουλίου της 28 Οκτωβρίου 1999 σχετικά με « το ρόλο της τυποποίησης στην Ευρώπη» κάλεσε την Επιτροπή να εξετάσει συστηματικά εάν η νέα προσέγγιση μπορούσε να εφαρμοσθεί στους τομείς που δεν καλύπτονται ακόμη, έτσι ώστε να βελτιωθεί και να απλουστευθεί η νομοθεσία.

Δελτίο II

ΣΥΜΦΩΝΙΕΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΕΤΑΙΡΩΝ

Από το 1993 (συνθήκη του Maastricht), οι ευρωπαίοι κοινωνικοί εταίροι μπορούν να διαπραγματεύονται συμφωνίες έτσι ώστε να ρυθμίζουν πτυχές της κοινωνικής πολιτικής που διέπουν τις συνθήκες εργασίας, όπως:

* το περιβάλλον εργασίας για την προστασία της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων.

* τις συνθήκες εργασίας.

* την πληροφόρηση και τη διαβούλευση των εργαζομένων.

* την ένταξη των ατόμων που αποκλείονται από την αγορά εργασίας, την ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών στην αγορά εργασίας και τις συνθήκες εργασίας

* την κοινωνική ασφάλιση και την κοινωνική προστασία.

Η διαδικασία (άρθρα 138 και 139 της συνθήκης) διαρθρώνεται γύρω από τρεις μεγάλες φάσεις. Πρώτον, η προώθηση εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της διαβούλευσης με τους ευρωπαίους κοινωνικούς εταίρους, σε δύο φάσεις, σχετικά με τη σκοπιμότητα και στη συνέχεια με το περιεχόμενο μιας πρωτοβουλίας. Στη συνέχεια αναλαμβάνεται δέσμευση για μια ενδεχόμενη διαπραγμάτευση με τους κοινωνικούς εταίρους για μια περίοδο 9 μηνών. Τέλος, η υποβολή εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της συμφωνίας που συνάφθηκε στο Συμβούλιο για τη θέση σε εφαρμογή αυτής με μια οδηγία. Το Συμβούλιο μπορεί να εγκρίνει ή να απορρίψει τη συμφωνία.

Μετά τη θέση σε ισχύ της συνθήκης του Maastricht, συνάφθηκαν πέντε συμφωνίες, εκ των οποίων δύο τομεακές, δηλαδή:

* συμφωνία σχετικά με την γονική άδεια.

* συμφωνία σχετικά με την εργασία με μερική απασχόληση.

* συμφωνία σχετικά με την εργασία ορισμένου χρόνου.

* συμφωνία σχετικά με τη διευθέτηση του χρόνου εργασίας του ιπτάμενου προσωπικού της πολιτικής αεροπορίας.

* συμφωνία σχετικά με την οργάνωση του χρόνου εργασίας των ναυτικών.

Μια συμφωνία σχετικά με την ευκαιριακή εργασία ευρίσκεται υπό διαπραγμάτευση σε διεπαγγελματικό επίπεδο.

Η μέση διάρκεια για το σύνολο της διαδικασίας είναι γενικά κατώτερη των δύο ετών. Αυτή η διάρκεια δεν είναι υπερβολική εάν συγκριθεί με εκείνη της εκπόνησης της κοινοτικής νομοθεσίας στον κοινωνικό τομέα.

Η παραγωγή κοινοτικών κανόνων μέσω συμφωνιών επιτρέπει την υλοποίηση πράξεων οι οποίες ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις των κοινωνικών εταίρων, τον καλύτερο σεβασμό των αρχών της αναλογικότητας και της επικουρικότητας και την αποτελεσματική συμβολή στην επίτευξη των στόχων της κοινωνικής πολιτικής.

Δελτίο III

ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΩΝ ΜΕΡΩΝ

Εδώ και μερικά έτη, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενεθάρρυνε την εκούσια συμμετοχή των ενδιαφερομένων μερών, του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα (ΜΚΟ), σε διαφόρους τομείς.

Στον τομέα του περιβάλλοντος, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προώθησε:

Είτε με ρυθμιστική πλαισίωση που να ενθαρρύνει τις εκούσιες προσχωρήσεις:

* Τον κανονισμό που επιτρέποντας την εκούσια συμμετοχή οργανώσεων και βιομηχανιών σε ένα κοινοτικό σύστημα περιβαλλοντικής διαχείρισης και ελέγχου (EMAΣ) ενθαρρύνει την εκούσια συμμετοχή των βιομηχάνων σε ένα σύστημα που αποβλέπει στη βελτίωση της περιβαλλοντικής τους απόδοσης.

* Τον κανονισμό σχετικά με το οικολογικό σήμα που ενώνει βιομηχάνους, ΜΚΟ και οργανώσεις καταναλωτών στον ορισμό των κριτηρίων του κοινοτικού οικολογικού σήματος το οποίο τοποθετείται στα προϊόντα που σέβονται τις ουσιώδες απαιτήσεις σχετικά με το περιβάλλον.

Είτε απέχοντας να δώσει λαβή για μια νομοθεσία αναγκαστικού χαρακτήρα και ενθαρρύνοντας με συστάσεις τις εκούσιες δεσμεύσεις των βιομηχανικών τομέων:

* Μείωση των χλωροφθορανθράκων (CFC) - εκούσια δέσμευση της βιομηχανίας των αεροζόλ, της βιομηχανίας πλαστικού αφρού και της βιομηχανίας της ψύξης.

* Κώδικα καλής περιβαλλοντικής πρακτικής στον τομέα των απορρυπαντικών.

* Μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακος των ιδιωτικών αυτοκινήτων - εκούσιες δεσμεύσεις ενώσεων ευρωπαίων, ιαπώνων και κορεατών κατασκευαστών αυτοκινήτων, που συνεργάζονται για την εκπόνηση του προγράμματος AUTO-OIL, το οποίο αποβλέπει στην ποιότητα του αέρα.

* Αναγνώριση εξαίρεσης δυνάμει του άρθρου 81 της συνθήκης όσον αφορά τις εκούσιες δεσμεύσεις των κατασκευαστών ηλεκτρικών πλυντηρίων, τηλεοράσεων και οπτικοακουστικών συστημάτων που αποβλέπει στη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας.

Στον τομέα της υγείας και προστασίας των καταναλωτών, διάφοροι κώδικες συμπεριφοράς και εκούσιων συμφωνιών έχουν προταθεί. Για παράδειγμα η ΜΚΟ (καταναλωτές) και οι επαγγελματικοί οργανισμοί του τομέα συμφώνησαν όσον αφορά έναν κώδικα συμπεριφοράς σχετικά με την πληροφόρηση των καταναλωτών για το κόστος και τις συνθήκες των ενυπόθηκων δανείων. Αυτός ο κώδικας συμπεριφοράς αποτελεί τη βάση μιας σύστασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σ' αυτόν τον τομέα.

Η πρωτοβουλία Eμπιστοσύνη στην ηλεκτρονική τεχνολογία, στην οποία υπεισέρχονται οι καταναλωτές και οι βιομήχανοι, προωθήθηκε για να καθορισθούν οι αρχές που πρέπει να διέπουν την εκπόνηση κωδίκων συμπεριφοράς στον τομέα του ηλεκτρονικού εμπορίου, καθώς και των συστημάτων παρακολούθησης και αξιολόγησης αυτών των κωδίκων. Η διαπραγμάτευση του ευρωλογότυπου, ενός ευρωπαϊκού κώδικα συμπεριφοράς που υπογράφηκε το 1998 από τις ενώσεις καταναλωτών και τους επαγγελματίες, καθορίζει τους κανόνες πληροφόρησης των καταναλωτών σχετικά με το ευρώ, επιτρέποντας την κυκλοφορία ενός ευρωπαϊκού λογότυπου εμπιστοσύνης και εισάγοντας την παρακολούθηση αυτού από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Δελτίο IV

SLIM

Η πρωτοβουλία SLIM (απλούστερη νομοθεσία για την εσωτερική αγορά) αποτελεί ένα από τα δοκιμαστικά σχέδια απλούστευσης της εθνικής και της κοινοτικής νομοθεσίας σχετικά με την εσωτερική αγορά.

Η μέθοδος SLIM βασίζεται σε τρεις κεντρικές ιδέες:

* Μια επιλογή των ειδικών τομέων εργασίας (σήμερα 14 τομείς σε σχέση με τους 4 αρχικούς τομείς το 1996).

* Μικρές ομάδες εργασίας (προεδρευόμενες από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή με ίσο αριθμό [4 ή 5] εκπροσώπων των κρατών μελών και των συγκεκριμένων βιομηχανιών, και έναν ορισμένο αριθμό υπαλλήλων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με καθεστώς παρατηρητή).

* Ένα περιορισμένο χρονικό διάστημα για τον καθορισμό των προβλημάτων και την προώθηση των λύσεων με σαφή στόχο την απλούστευση.

Οι συστάσεις SLIM αφορούν την υφιστάμενη νομοθεσία και εναπόκειται στην διακριτική ευχέρεια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να τις επικυρώσει ή όχι. Μέχρι σήμερα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ακολουθώντας τις συστάσεις SLIM, προώθησε νομοθετικές προτάσεις για 6 τομείς. Το Συμβούλιο και το ΕΚ ενέκριναν τη νομοθεσία για 4 από αυτούς τους τομείς.

Οι ομάδες SLIM έχουν αποστολή επίδειξης και δρουν ως εργαστήρια για την οικοδόμηση ομοφωνίας μεταξύ των κρατών μελών, των συγκεκριμένων βιομηχανιών και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, όμως η γενική τους επίδραση εξακολουθεί να είναι ασθενής.

Το 2000, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναθεώρησε την πρωτοβουλία SLIM και πρότεινε μια σειρά συστάσεων για τη βελτίωση της μεθοδολογίας και την ενδεχόμενη υπόδειξη μιας ευρύτερης προσέγγισης. Ορισμένες συστάσεις κλειδιά που προέρχονται από την εξέταση αυτή είναι:

* η σύσταση μιας ομάδας ειδικών για «καλύτερη νομοθετική δράση», η οποία εργάζεται υπό την αιγίδα της συμβουλευτικής επιτροπής της εσωτερικής αγοράς και η οποία βοηθά τη SLIM στον προσανατολισμό της.

* η βελτίωση της διαφάνειας όσον αφορά την επιλογή των τομέων και των στόχων και η διαβούλευση με τα κράτη μέλη και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (ΕΚ).

* για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ο καθορισμός στόχου για την παρουσίαση προτάσεων εντός προθεσμίας 6 μηνών στα πλαίσια μιας έκθεσης SLIM.

* για το Συμβούλιο και το ΕΚ, ανάπτυξη μηχανισμών για να εξασφαλίζεται ότι οι προτάσεις απλούστευσης εγκρίνονται ταχέως.

* για τα κράτη μέλη, τακτική πληροφόρηση της συμβουλευτικής επιτροπής της εσωτερικής αγοράς σχετικά με τα εθνικά προγράμματα απλούστευσης.

Το Συμβούλιο (το Μάιο του 2000) και το ΕΚ, κατά την έγκριση εκ μέρους του της αναθεώρησης της SLIM, υπογράμμισε την ανάγκη διαφάνειας, συνοχής και συντονισμού τόσο στο εθνικό όσο και στο κοινοτικό επίπεδο.

Δελτίο V

ΑΠΛΟΥΣΤΕΥΣΗ ΤΗΣ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ

Στη διάρκεια των τελευταίων ετών, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατέστησε την απλούστευση μια από τις κύριες κατευθύνσεις των εργασιών της για την μεταρρύθμιση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) και αποφάσισε να ευνοήσει τους δύο ακόλουθους στόχους:

* να καταστεί η αγροτική νομοθεσία όσο το δυνατόν περισσότερο σαφής, διαφανής και προσιτή.

* να μειωθεί στο ελάχιστο ο διοικητικός φόρτος που επιβάλλει η ΚΑΠ στους αγρότες και σε άλλα ενδιαφερόμενα μέλη, καθώς και στις εθνικές και κοινοτικές αρχές.

Για να καταστεί η αγροτική νομοθεσία σαφέστερη και πιο προσιτή, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προώθησε τις ακόλουθες πρωτοβουλίες:

Κατευθυντήριες γραμμές εντός των υπηρεσιών που είναι επιφορτισμένες με την κατάρτιση αγροτικής νομοθεσίας: αυτές οι κατευθυντήριες γραμμές προορίζονται να καταστήσουν κάθε νέα νομοθετική πρόταση και τροποποίηση της υφιστάμενης νομοθεσίας, σαφή και απλή.

Ανεπίσημη ενοποίηση της αγροτικής νομοθεσίας: από το 1999, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πραγματοποίησε ανεπίσημη ενοποίηση της αγροτικής νομοθεσίας σε όλες τις επίσημες γλώσσες της Κοινότητας. Η προσπάθεια αυτή αποβλέπει, λόγο των συχνών τροπολογιών που επέρχονται στην αγροτική νομοθεσία, να διευκολύνει την πρόσβαση στην νομοθεσία.

Μείωση του αριθμού των κανονισμών: Ο όγκος των νομοθετικών πράξεων και των διοικητικών πράξεων μειώθηκε (για παράδειγμα, ένας μόνον κανονισμός για κάθε κοινή οργάνωση αγοράς).

Μηχανισμός ανταλλαγών: πρόσφατες τροποποιήσεις κατέστησαν τους κανονισμούς σχετικά με τους μηχανισμούς ανταλλαγών σαφέστερους και απλούστερους.

Στο πλαίσιο της Ατζέντας 2000, οι μεταρρυθμίσεις που εγκρίθηκαν για τις αροτραίες καλλιέργειες και την αγροτική ανάπτυξη συνέβαλαν στην απλούστευση. Άλλες μεταρρυθμίσεις που εγκρίθηκαν ή προτάθηκαν πιο πρόσφατα στους τομείς του κρασιού, του κρέατος, του λίνου και της κάνναβης, θα εκφραστούν επίσης με απλούστευση της αγροτικής νομοθεσίας.

Εκτός από αυτές που ελήφθησαν στο πλαίσιο της πρώτης μεταρρύθμισης της ΚΑΠ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έλαβε ειδικές πρωτοβουλίες που αποβλέπουν στην απλούστευση των διοικητικών διαδικασιών και στην ελάφρυνση του διοικητικού φόρτου που βαρύνει τους αγρότες, κυρίως τις μικρές εκμεταλλεύσεις, όσον αφορά τις επιχορηγήσεις βοήθειας και τις πληρωμές, πρόκειται δηλαδή για το «καθεστώς μικρών αγροτών». Πάνω από 20% των αγροτών της ΕΕ θα μπορούσαν να επωφεληθούν από αυτήν την ελάφρυνση του διοικητικού φόρτου.

Δελτίο VI

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΥ ΚΑΙ ΑΠΛΟΥΣΤΕΥΣΗ ΤΟΥ ΡΥΘΜΙΣΤΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ

Οι αξιολογήσεις αντίκτυπου για τις επιχειρήσεις αναπτύχθηκαν με στόχο την εξασφάλιση του ότι η προτεινόμενη κοινοτική νομοθεσία δεν επιβάλλει υπερβολικά βάρη στις επιχειρήσεις (και ιδιαίτερα στις ΜΜΕ), καθώς και για να ενθαρρύνει τον συνυπολογισμό των εμπορικών συμφερόντων κατά τη φάση της σύνταξης νομοθεσίας και να πληροφορεί τα κοινοτικά όργανα σχετικά με τις πιθανές συνέπειες για τις επιχειρήσεις και τη βιομηχανία..

Το σύστημα αποδείχθηκε ωφέλιμο, από το 1986, για την αξιολόγηση του αντίκτυπου της νομοθεσίας στις επιχειρήσεις. Εντούτοις δεν παρήγε πάντοτε τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα καθόσον αποδείχθηκε ότι είναι απλώς μια ποιοτική ανάλυση (μάλλον παρά ποσοτική) παρεμβαίνοντας υπερβολικά αργά στη διαδικασία της αξιολόγησης.

Το σύστημα της αξιολόγησης αντίκτυπου στις επιχειρήσεις της ΕΕ ευρίσκεται σήμερα υπό επανεξέταση. Για να καταρτισθεί ο ισολογισμός και να ενισχυθεί η μεθοδολογία της αξιολόγησης, συμπεριλαμβανομένης της συστηματικής διαβούλευσης των παραγόντων, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προώθησε ένα δοκιμαστικό σχέδιο. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα εκτελέσει αξιολογήσεις σε βάθος επί ενός δείγματος νομοθετικών προτάσεων του προγράμματος εργασίας της Επιτροπής για το 2001.

Ανταποκρινόμενοι στην εντολή του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Άμστερνταμ (1997), η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνέστησε μια επιχειρησιακή ομάδα για την απλούστευση του περιβάλλοντος όσον αφορά τις επιχειρήσεις (BEST) η οποία συγκεντρώνει εκπροσώπους των εμπορικών κύκλων και των δημοσίων αρχών στα κράτη μέλη. Μια πτυχή του πεδίου ανάλυσης και της εντολής της BEST ήταν να επισημάνει τις εναλλακτικές για τη βελτίωση της νομοθεσίας και να άρει τα κωλύματα στην ανάπτυξη των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, ιδιαίτερα των ΜΜΕ. Η επιχειρησιακή ομάδα παρουσίασε την τελική έκθεσή της στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Μάιο του 1998. Βάσει των συστάσεων της επιχειρησιακής ομάδας, το Συμβούλιο κάλεσε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εκπονήσει χρονοδιάγραμμα για την αξιολόγηση του τρόπου με τον οποίο οι ευρωπαϊκές πολιτικές και τα κράτη μέλη ενθαρρύνουν την επιχειρηματικότητα και την ανταγωνιστικότητα. Ένα σχέδιο δράσης προς το σκοπό αυτό παρουσιάσθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 30 Σεπτεμβρίου 1998 και εγκρίθηκε από το Συμβούλιο στις 29 Απριλίου 1999.

Μία από τις διαπιστώσεις στις οποίες προέβη η BEST όσον αφορά το ρυθμιστικό περιβάλλον αφορά τη δημόσια διοίκηση. Ορισμένα κράτη μέλη εισήγαγαν (ή εισάγουν αυτό τον καιρό) πρωτοβουλίες για τη βελτίωση του ρυθμιστικού πλαισίου για τις επιχειρήσεις και ανέπτυξαν επίσης αξιολογήσεις αντίκτυπου σχετικά με τις επιχειρήσεις όσον αφορά τη νομοθεσία. Ορισμένα κράτη μέλη εισήγαγαν μητρώα του συνόλου των υποχρεώσεων που βαρύνουν τις επιχειρήσεις και συνέστησαν ομάδες εργασίας για την απλούστευση, διυπουργικές επιτροπές και θυρίδες «ρυθμιστικού αντίκτυπου».

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή - σε στενή συνεργασία με τα κράτη μέλη - πρέπει να υποβάλει εκθέσεις σχετικά με την θέση σε εφαρμογή του συνόλου του σχεδίου δράσης BEST.