ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρυξέλλες, 23.04.1997 
COM(97) 169 τελικό 
Έκθεση σχετικά με την πρόοδο της εφαρμογής των γενικών 
προσανατολισμών των οικονομικών πολιτικών του 1996 
(υποβληθείσα από την Επιτροπή) 

Περιεχόμενα 
1. Ένας συνδυασμός μακροοικονομικών πολιτικών που ευνοεί την ανάπτυξη, την 
απασχόληση και τη σύγκλιση 1 
1.1. Ο συνδυασμός των μέσων μακροοικονομικής πολιτικής 1 
1.2. Η ανάκαμψη της οικονομικής δραστηριότητας 3 
1.3. Η προοδευτική βελτίωση των προοπτικών για την απασχόληση 4 
1.4. Ο κοινωνικός διάλογος 4 
2. Η σταθερότητα των τιμών και των συναλλαγματικών ισοτιμιών 5 
2.1. II σταθερότητα των τιμ(ί>ν 5 
2.2. II σταθερότητα τυ>ν συναλλαγματικοί ισοτιμιών 7 
3. Υγιή δημόσια οικονομικά 8 
3.1. Ο ρυθμός και η έκταση των προσπαθειών εξυγίανσης 8 
3.2. Η φύση και ο συνεχής χαρακτήρας των προσπαθειών εξυγίανσης 12 
4. Καλύτερη λειτουργία των αγορών αγαθών και υπηρεσιών 14 
5. Προώθηση της απασχόλησης και των μεταρρυθμίσεων στην αγορά εργασίας 16 
5.1. Η εξέλιξη των μισθών 16 
5.2. Οι μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας 17 
Πλαίσιο: Κυριότερες μεταρρυθμίσεις στις αγορές εργασίας των χωρών της ΕΕ τα 
τελευταία χρόνια 20 
/\ék 
Έκθεση σχετικά με την πρόοδο της εφαρμογής των 
γενικών προσανατολισμών των οικονομικών πολιτικών 
του 1996 
Οι γενικοί προσανατολισμοί, των οικονομικών πολιτικών του 1996 επιβεβαίωσαν και 
ανέπτυξαν τις συστάσεις οικονομικής πολιτικής που είχαν διατυπωθεί oe προηγούμενους 
γενικούς προσανατολισμούς. Το παρόν έγγραφο εξετάζει την πρόοδο της εφαρμογής της 
οικονομικής στρατηγικής της Κοινότητας, ακολουθώντας την παρουσίαση των διάφορων 
πτυχών της στρατηγικής αυτής στους γενικούς προσανατολισμούς του 1996. 
1. Ένας συνδυασμός μακροοικονομικών πολιτικών που ευνοεί την 
ανάπτυξη, την απασχόληση και τη σύγκλιση 
1.1 Ο συνδυασμός των μέσων μακροοικονομικής πολιτικής 
Προεκτείνοντας τους προηγούμενους προσανατολισμούς, οι γενικοί προσανατολισμοί των 
οικονομικών πολιτικών του 1996 συνιστούσαν την επίτευξη "σταθερού μακροοικονομικού 
πλαισίου, που θα χαρακτηρίζεται από τα ακόλουθα στοιχεία: 
- μία νομισματική πολιτική προσανατολισμένη προς τη σταθερότητα, που δεν θα 
υπονομεύεται από απρόσφορες δημοσιονομικές και μισθολογικές εξελίξεις· 
~ συνέχεις προσπάθειες για την εξυγίανση των δημοσίων οικονομικών στα περισσότερα 
κράτη μέλη, σύμφωνα με τους στόχους των προγραμμάτων σύγκλισης· 
- εξέλιξη των ονομαστικών μισθών συμβατή με την επιδιωκόμενη σταθερότητα των τιμών-
ταυτόχρονα η εξέλιξη των πραγματικών μισθών θα πρέπει να είναι χαμηλότερη από την 
αύξηση της παραγωγικότητας, ώστε να ενισχυθεί η αποδοτικότητα των επενδύσεων για 
τη δημιουργία απασχόλησης. " 
Σε συνολικό επίπεδο, ο συνδυασμός των μέσων μακροοικονομικής πολιτικής στην 
Κοινότητα ήταν σύμφωνος με τις συστάσεις αυτές. Η πορεία τόσο των νομισματικών όσο 
και των δημοσιονομικών πολιτικών και των μισθών ήταν ευνοϊκή: 
- Οι νομισματικές πολιτικές επικεντρώθηκαν με αξιόπιστο τρόπο στην επίτευξη και 
διατήρηση της σταθερότητας των τιμών, τόσο στα κράτη μέλη με ήδη χαμηλό 
πληθωρισμό, όσο και σε εκείνα στα οποία απαιτούνταν περαιτέρω πρόοδος στη μείωση 
του πληθωρισμού. Παράλληλα, οι νομισματικές συνθήκες δημιούργησαν περιθώρια για 
νέα αύξηση του ΑΕΠ στην Κοινότητα. Τα βραχυπρόθεσμα επιτόκια μειώθηκαν σε 
ιστορικά χαμηλά επίπεδα στη Γερμανία και στις χώρες των οποίων τα νομίσματα 
συνδέονται στενά με το DEM, ενώ υποχώρησαν σημαντικά στα περισσότερα άλλα 
κράτη μέλη. Η εξέλιξη αυτή κατέστη δυνατή χάρη στις συγκρατημένες πιέσεις από 
πλευράς τιμών και την ευνοϊκή πορεία των δημοσιονομικών μεγεθών και των μισθών. 
Επιπλέον, η αξιοπιστία του πλαισίου νομισματικής πολιτικής ενισχύθηκε σε πολλές 
χώρες, και ιδίως σε εκείνες που εξασφάλισαν την ανεξαρτησία της κεντρικής τους 
τράπεζας και κατέβαλαν σημαντικές προσπάθειες για την τήρηση των κριτηρίων 
σύγκλισης από τα οποία η συνθήκη εξαρτά τη συμμετοχή στην ΟΝΕ. 
- Οι κυβερνήσεις όλων σχεδόν των κρατών .μελών έλαβαν σημαντικά μέτρα για την 
εξυγίανση των δημόσιων οικονομικών τους το 1996-97. Παρόλο που ορισμένα κράτη 
μέλη προσέφυγαν σε κάποιο βαθμό σε μέτρα ad hoc που πρέπει να συμπληρωθούν με 
διαρκή δημοσιονομικά μέτρα, είναι σαφές ότι στην παρούσα φάση συντελείται στην 
Κοινότητα μια ουσιαστική διαρθρωτική βελτίωση της δημοσιονομικής κατάστασης. 
Επιπλέον, το πλαίσιο που θα επιτρέψει μεσοπρόθεσμα τη διατήρηση υγιών δημόσιων 
οικονομικών ενισχύθηκε από την πολιτική συμφωνία που επιτεύχθηκε σχετικά με το 
Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Δουβλίνου. 
- Στις περισσότερες χοορες, οι συλλογικές συμβάσεις καθίστανται όλο και περισσότερο 
σύμφωνες με τις συστάσεις των γενικών προσανατολισμών. Σε μέσο όρο στην 
Κοινότητα οι ονομαστικές αποδοχές ανά απασχολούμενο αυξήθηκαν κατά 3V6 % το 
1996 και αναμένεται ότι το 1997 η μέση αύξηση τους θα είναι περίπου 3%. Με δεδομένη 
τη βελτίωση της παραγωγικότητας κατά περίπου 2 %, τ| αύξηση αυτή είναι συνεπής 
τόσο με το στόχο για τη σταθερότητα των τιμών όσο και με το στόχο για μια ετήσια 
πρόοδο των πραγματικών μισθών που θα είναι επαρκώς χαμηλότερη από την ανοδική 
τάση της παραγωγικότητας ώστε να ενισχύσει την αποδοτικότητα των επιχειρηματικών 
επενδύσεων στην Κοινότητα. 
Ο όλο και πιο ισόρροπος συνδυασμός μέσων οικονομικής πολιτικής στο σύνολο της 
Κοινότητας έχει ήδη σημαντικές θετικές επιπτώσεις. Η διόρθωση των προσαρμογών, το 
1995, των συναλλαγματικών ισοτιμιών σε μη επιθυμητά επίπεδα ολοκληρώθηκε γενικά και 
η συναλλαγματική σταθερότητα στο εσωτερικό του ΜΣΙ έχει σε μεγάλο βαθμό 
αποκατασταθεί. Η σύγκλιση των μακροπρόθεσμων επιτοκίων προς χαμηλότερα επίπεδα 
συνεχίστηκε. Οι μεγαλύτερες μειώσεις στις αποδόσεις των ομολογιών παρατηρήθηκαν 
στις χώρες στις οποίες βελτιώθηκαν περισσότερο οι προοπτικές δημοσιονομικής 
σύγκλισης. Μεταξύ Απριλίου 1995 και Μαρτίου 1997, η απόδοση των δεκαετών 
ομολογιών αναφοράς μειώθηκε στην Ισπανία, την Ιταλία, την Πορτογαλία και τη Σουηδία 
κατά 440 έως 550 μονάδες βάσης. Οι αποδόσεις των ομολογιών μειώθηκαν επίσης 
σημαντικά στα άλλα κράτη μέλη το 1995 και 1996, μετά την αισθητή απεξάρτηση τους από 
τα μακροπρόθεσμα επιτόκια στις ΗΠΑ. 
Πίνακας 1 
Ένας βι λτιωμένος συνδυασμός μέσων οικονομικής πολιτικής 
Πραγματική 
σταθμισμένη 
συναλλαγματ ική 
ισοτιμία1* 
(κόστος εργασίας 
ανά μονάδα 
προϊόντος) 
(1993 = 100) Μεταβολή στα 
επιτόκια από τον 
Απρίλιο 1995 
Βραχυ­
πρόθεσμα Μακρο­
πρόθεσμα 
επιτόκια4' Μεταβολή στο 
διορθωμένο 
από κυκλικές 
διακυμάνσεις 
δημοσιονομικό 
αποτέλεσμα Ονομαστικές 
αποδοχές ανά 
απασχολού­
μενο 
(ετήσια 
εκατοστιαία 
μεταβολή) Πραγματικό 
κόστος 
εργασίας ανά 
μονάδα 
προϊόντος5' 
(ετήσια 
εκατοστιαία 
μεταβολή) 
Q2 
1995 Q1 
1997 Μάρτιος 
1997 Μάρτιος 
1997 1996 1997 1996 1997 1996 1997 
Β 
DK 
D 
EL 
Ε 
F 
IRL 
Ι 
NL 
Α 
Ρ 
FIN 
S 
UK 109.1 
104.7 
106.8 
112.5 
94.1 
103.8 
92.9 
82.5 
105.4 
105.4 
103.9 
117.1 
96.2 
95.1 101.2 
102.4 
96.7 
123.4 
93.8 
99.6 
97.6 
101.6 
97.3 
99.6 
106.8 
114.4 
110.3 
108.9 -1.8 
-3.3 
-1.4 
-5.4 
-3.5 
-4.4 
-1.1 
-3.4 
-1.5 
-1.1 
-4.5 
-2.9 
-4.6 
-0.5 -2.0 
-2.3 
-1.3 
-5.0 
-2.2 
-2.2 
-5.5 
-1.6 
-1.6 
-5.3 
-3.3 
-4.4 
-1.0 1.0 
0.2 
0.3 
1.7 
2.3 
1.2 
0.2 
0.6 
1.5 
1.8 
1.6 
1.7 
4.6 
1.7 0.5 
1.6 
0.8 
2.2 
1.2 
0.7 
-0.4 
3.6 
-0.2 
1.1 
0.9 
-0.7 
0.6 
1.2 1.8 
3.1 
2.5 
11.7 
4.6 
2.6 
2.7 
5.5 
1.2 
1.9 
6.5 
3.2 
7.4 
3.6 2.6 
3.4 
2.3 
9.4 
2.6 
2.5 
4.1 
4.9 
2.7 
1.8 
5.0 
3.0 
4.8 
4.2 -1.4 
-0.3 
-1.1 
1.1 
-0.6 
-0.4 
-2.5 
-0.1 
-1.1 
-1.5 
0.7 
0.3 
4.6 
-0.9 -1.0 
-0.6 
-1.9 
0.6 
0.6 
-0.8 
-1.4 
0.9 
-0.6 
-1.9 
-0.7 
0.3 
-0.1 
-0.2 
EUR 100.1 101.9 -2.4 -2.5 1.0 1.3 3.5 3.2 -0.7 -0.6 
*'Σε σχέση με 23 βιομηχανικές χώρες. 
2) Σε σχέση με 9 μη κοινοτικές βιομηχανικές χώρες. 
3) Διατραπεζικό επιτόκιο 3 μηνών. 
4> Ομολογίες αναφοράς δεκαετούς διάρκειας. 
5> Ονομαστικό κόστος εργασίας ανά μονάδα προϊόντος αποπληθωρισμένο με τον αποπληθωριστή του ΑΕΠ. 
Πηγή: Προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής, άνοιξη 1997. 
Παρόλο που δεν μπορεί να αποκλεισθεί το ενδεχόμενο αναστροφής των σημερινών 
τάσεα)ν εάν η αξιοπιστία των δημοσιονομικών στόχων τεθεί υπό αμφισβήτηση, η 
εφαρμογή πιο υγιών μακροοικονομικών πολιτικών έχει πλέον διαμοφώσει έναν "ενάρετο 
κύκλο", στον οποίο η δημοσιονομική εξυγίανση επέτρεψε τη μείωση των επιτοκίων, τα 
οποία ενισχύουν έτσι τις αναπτυξιακές προοπτικές και μειώνουν τις πληρωμές των τόκων 
του δημόσιου χρέους. Οι υγιείς οικονομικές πολιτικές βελτίωσαν την εμπιστοσύνη των 
οικονομικών φορέων και ενίσχυσαν προοδευτικά την οικονομική δραστηριότητα. 
1.2 Η ανάκαμψη της οικονομικής δραστηριότητας 
Μετά την ανακοπή της αύξησης της ζήτησης και την απώλεια εμπιστοσύνης των 
οικονομικών φορέων στο δεύτερο εξάμηνο του 1995 ~ κυρίως λόγω της μη ευνοϊκής 
πορείας των επιτοκίων και των συναλλαγματικών ισοτιμιών, η οποία εξηγείται από την 
έλλειψη αξιοπιστίας των οικονομικών πολιτικών ορισμένων κρατών μελών ~ η 
οικονομική δραστηριότητα ανέκαμψε εκ νέου. Έτσι, η ανάκαμψη που άρχισε στα μέσα του 
1993 σε υγιείς βάσεις και διακόπηκε προσωρινά το 1995, εισέρχεται τώρα στη δεύτερη 
φάση της. Η οικονομική δραστηριότητα αυξήθηκε με ρυθμό V/i % (σε ετήσια βάση) στο 
πρώτο εξάμηνο του 1996, παρά μια μεγάλης έκτασης προσαρμογή στο επίπεδο των 
αποθεμάτων. Σύμφωνα με τις προσδοκίες, ο ρυθμός της οικονομικής επέκτασης 
επιταχύνθηκε και ανήλθε σε περίπου 2ιΑ % στο δεύτερο εξάμηνο του 1996. 
Οι βραχυπρόθεσμες προοπτικές αφήνουν να διαφανεί το ενδεχόμενο μιας προοδευτικής 
ενίσχυσης της ανάκαμψης. Η εμπιστοσύνη των οικονομικών φορέων βελτιώθηκε απότομα 
στα τέλη του 1996 και στις αρχές του 1997. Από την πλευρά της προσφοράς, οι συνθήκες 
ευνοούν μια ισχυρή άνοδο της οικονομικής δραστηριότητας και της δημιουργίας θέσεων 
απασχόλησης, ενώ οι προοπτικές βετιώνονται και από την πλευρά της ζήτησης. 
Από την πλευρά της προσφοράς, τα βασικά οικονομικά δεδομένα, ως προς τις προοπτικές 
συγκρατημένων μισθολογικών αυξήσεων και ικανοποιητικής αποδοτικότητας τα>ν 
επενδύσεων, είναι καλύτερες ακόμα και σε σχέση με την περίοδο ταχείας οικονομικής 
ανάπτυξης των ετών 1986-90 και την πρώτη φάση της ανάκαμψης του 1994 και των αρχών 
1995. Οι προοπτικές για συγκρατημένες μισθολογικές αυξήσεις στηρίζονται στις 
προσδοκίες για χαμηλό και σταθερό πληθωρισμό, τις οποίες τροφοδοτεί η ενισχυμένη 
αξιοπιστία των σταθεροποιητικού πλαισίου και οι προσπάθειες για τη βελτίωση της 
λειτουργίας της αγοράς εργασίας σε πολλά κράτη μέλη. Οι αυξήσεις των πραγματικών 
μισθών ήταν γενικά περιορισμένες σε σχέση με τη βελτίωση της παραγωγικότητας και η 
μέση αποδοτικότητα των επιχειρηματικών επενδύσεων στην Κοινότητα είναι τώρα 
υψηλότερη από ό,τι στη δεκαετία του 60. Παρόλο που τα επιτόκια είναι επίσης υψηλότερα 
σε σχέση με τη δεκαετία του 60, τόσο το σημερινό όσο και το προσδοκώμενο επίπεδο 
αποδοτικότητας παρέχουν μια ικανοποιητική βάση για ισχυρή ανάκαμψη των επενδύσεων 
καθώς θα βελτιώνονται οι προοπτικές από την πλευρά της ζήτησης. 
Όσον αφορά τη ζήτηση, αναμένεται ότι η ανάκαμψη θα έχει ευρεία και ισόρροπη βάση. Η 
εσωτερική ζήτηση στην Κοινότητα στηρίζεται σε ευνοϊκότερες νομισματικές και 
δημοσιονομικές συνθήκες, ενώ οι προοπτικές για το διεθνές περιβάλλον παραμένουν 
ευνοϊκές. Σε συνολικό επίπεδο, η ανταγωνιστικότητα της Κοινότητας βελτιώθηκε ως 
αποτέλεσμα των συναλλαγματικών κινήσεων από το 1995 και των περιορισμένων 
αυξήσεων στο κόστος εργασίας ανά μονάδα προϊόντος στην ΕΚ. Είναι πιθανό ότι οι 
εξαγωγές θα επιταχυνθούν, υπό την ώθηση των ισχυρών εξωκοινοτικών εξαγωγών και της 
αναζωογόνησης των ενδοκοινοτικών συναλλαγών χάρη στην ενίσχυση της εσωτερικής 
ζήτησης. Η αύξηση της ιδιωτικής κατανάλωσης θα στηριχθεί στις συγκρατημένες 
μισθολογικές αυξήσεις, τις προοδευτικά βελτιούμενες προοπτικές της απασχόλησης και τη 
μείωση της προληπτικής αποταμίευσης. Καθώς θα αυξάνεται ο βαθμός χρησιμοποίησης 
της παραγωγικού δυναμικού, οι επενδύσεις σε εξοπλισμό θα ανοιπτύσσονται χάρη στις 
καλύτερες προοπτικές από την πλευρά της ζήτησης, την ικανοποιητική αποδοτικότητα των 
επιχειρήσεων και το χαμηλό επίπεδο των επιτοκίων. Αναμένεται ότι τα μακροπρόθεσμα 
επιτόκια και η αύξηση των εισοδημάτων θα οδηγήσουν σε μια προοδευτική επιτάχυνση 
των επενδύσεων για κατασκευές. Υπό τις συνθήκες αυτές αναμένεται ότι η αύξηση της 
παραγωγής θα επιταχυνθεί στη βασική της τάση περίπου το 1997 και θα την υπερβεί το 
1998. 
Ο κυριότερος κίνδυνος από την άποψη αυτή είναι η: ενδεχόμενη ανάπτυξη αμφιβολιο')ν 
σχετικά με εάν οι κυβερνήσεις θα επιτύχουν τους δημοσιονομικούς τους στόχους το 1997. 
Οι αμφιβολίες αυτές θα μπορούσαν να δημιουργήσουν πιέσεις στα επιτόκια και στις 
συναλλαγματικές ισοτιμίες, με επιζήμιες δυνητικά επιπτώσεις για την παραγωγή, τις 
επενδύσεις και την απασχόληση. Επιπλέον, οι ανησυχίες των καταναλωτών για την 
αβεβαιότητα όσον αφορά την απασχόληση θα μπορούσαν να επιβραδύνουν περισσότερο 
από ό,τι αναμένεται την αύξηση της κατανάλωσης. Από την άλλη πλευρά, καθώς οι θετικές 
επιπτώσεις από τα χαμηλά επιτόκια γίνονται προοδευτικά αισθητές και εάν η πρόσφατη 
βελτίωση της εμπιστοσύνης συνεχιστεί, ο αυτοτροφοδοτούμενος κύκλος συνεχούς 
αύξησης των καταναλωτικών δαπανών και της απασχόλησης θα μπορούσε να οδηγήσει σε 
ένα πιο θετικό αποτέλεσμα. 
1.3 Η προοδευτική βελτίωση των προοπτικών για την απασχόληση 
Η αύξηση της απασχόλησης, η οποία συνήθως ακολουθεί τις μεταβολές στην άνοδο της 
παραγωγής με κάποια υστέρηση, ανακόπηκε στις αρχές του 1996 στις περισσότερες χώρες. 
Ωστόσο, παράλληλα με την προοδευτική ενίσχυση της δραστηριότητας, η συνολική 
απασχόληση στην Κοινότητα σταθεροποιήθηκε και στη συνέχεια άρχισε να αυξάνεται με 
βραδείς ρυθμούς στο δεύτερο εξάμηνο του 1996. Οι τάσεις αυτές αντικατοπτρίστηκαν 
στην εξέλιξη της ανεργίας. Το μέσο ποσοστό ανεργίας σταθεροποιήθηκε στο πρώτο 
εξάμηνο του 1996 και στη συνέχεια μειώθηκε οριακά. Η εξέλιξη της ανεργίας παρουσίασε 
ωστόσο σημαντικές διαφορές ανάλογα με τα κράτη μέλη. Η τάση του ποσοστού ανεργίας 
ήταν πτωτική στα τέλη 1996 και στις αρχές 1997 σε όλες τις χώρες στις οποίες η επέκταση 
της δραστηριότητας ήταν ταχεία, περιλαμβανομένου του Ηνωμένου Βασιλείου, της 
Φινλανδίας, της Ιρλανδίας, των Κάτω Χωρών και της Δανίας. Αντίθετα, η ανεργία 
συνέχισε να αυξάνεται στα τέλη 1996 και στις αρχές 1997 στη Γερμανία, τη Γαλλία και τη 
Σουηδία, καθώς η ανάκαμψη ήταν ακόμα αβέβαιη και, σε ορισμένες περιπτώσεις, ειδικοί 
παράγοντες συνέβαλλαν στην αύξηση του αριθμού των ανέργων. 
II ανάκαμψη της οικονομικής δραστηριότητας θα επιταχύνει προοδευτικά τη δημιουργία 
θέσεων απασχόλησης. Ωστόσο, το εργατικό δυναμικό θα συνεχίσει να αυξάνεται και είναι 
πιθανό ότι η ανεργία θα μειωθεί οριακά μόνο το 1997 και ελαφρά ταχύτερα το 1998. 
Το υψηλό επίπεδο της ανεργίας υπογραμμίζει την ανάγκη να συνεχιστούν και να 
ενισχυθούν οι οικονομικές πολιτικές για την ανάπτυξη και την απασχόληση στην 
Κοινότητα. Ένας σταθερός συνδυασμός μέσων οικονομικής πολιτικής που θα τονώσει τις 
επενδύσεις είναι απαραίτητος για να εξασφαλιστεί μεσοπρόθεσμα μια ισχυρή διαδικασία 
οικονομικής ανάπτυξης και δημιουργίας θέσεων απασχόλησης, ικανή να οδηγήσει σε μια 
αισθητή μείωση της ανεργίας και να αξιοποιήσει τις σημαντικές δυνατότητες που 
προσφέρει το μη χρησιμοποιούμενο σήμερα εργατικό δυναμικό στην Κοινότητα. 
Στις χώρες (Δανία, Ιρλανδία, Λουξεμβούργο, Κάτω Χώρες) στις οποίες τα τελευταία 
χρόνια οι οικονομικές πολιτικές και οι μισθολογικές αυξήσεις - εν μέρει χάρη στον 
έντονο και αποτελεσματικό κοινωνικό διάλογο - ήταν συνολικά σύμφωνες με τους 
γενικούς προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών, και οι οποίες μείωσαν τα 
δημοσιονομικά τους ελλείμματα κάτω από την τιμή αναφοράς του 3% του ΑΕΠ που 
προβλέπει η Συνθήκη του Μάαστριχτ, τα αποτελέσματα από πλευράς ρυθμού οικονομικής 
ανάπτυξης και δημιουργίας θέσεων απασχόλησης ήταν ευνοϊκά και, αναμφισβήτητα, 
μεταξύ των καλύτερων στην Κοινότητα. 
1.4 Ο κοινωνικός διάλογος 
Οι γενικοί προσανατολισμοί του 1996 τόνισαν ότι η Επιτροπή προτίθεται να εντείνει το 
διάλογο με τους κοινωνικούς εταίρους και ότι ο κοινωνικός διάλογος πρέπει, στο μέτρο 
του δυνατού και λαμβάνοντας υπόψη τις παραδόσεις κάθε χώρας, να ενισχυθεί και σε 
εθνικό επίπεδο. 
Η Επιτροπή συνέχισε το διάλογο της με τους κοινωνικούς εταίρους σε ευρωπαϊκό επίπεδο 
στο πλαίσιο του Συμφώνου Εμπιστοσύνης που είχε αρχικά προταθεί από τον Πρόεδρο 
Santer. Οι ευρωπαίοι κοινωνικοί εταίροι συμφώνησαν να αναλάβουν αποφασιστικές 
ενέργειες στον τομέα της ανεργίας των νέων, της διαρκούς κατάρτισης και της καλύτερης 
αξιοποίησης των Διαρθρωτικών Ταμείων για τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης, σε ένα 
μακροοικονομικό περιβάλλον που ευνοεί την οικονομική ανάπτυξη και τη δημιουργία 
θέσεων απασχόλησης. Όσον αφορά το μακροοικονομικό πλαίσιο, έχει επιτευχθεί 
αξιόλογη συναίνεση υπέρ της στρατηγικής οικονομικής πολιτικής που καθορίζεται στους 
γενικούς προσανατολισμούς. Οι κοινωνικοί εταίροι αναγνώρισαν ομόφωνα τη σημασία 
της στρατηγικής αυτής, καθώς και ότι για να εξασφαλιστεί η αξιοπιστία της οι διατάξεις 
της συνθήκης πρέπει να τηρηθούν πλήρως. Στο επίκεντρο της στρατηγικής αυτής 
βρίσκεται η ανάγκη να βελτιωθεί η ανταγωνιστικότητα και να προωθηθεί μια ταχύτερη 
οικονομική ανάπτυξη που θα δημιουργεί περισσότερες θέσεις απασχόλησης και θα 
στηρίζεται κυρίως σε επενδύσεις για αύξηση της παραγωγικής ικανότητας. Πρέπει επίσης 
να εφαρμόσουν πιο ενεργητικές και πιο αποτελεσματικές πολιτικές για να αυξηθούν τα 
κίνητρα για εργασία και να εξασφαλιστεί ότι οι άνεργοι θα μπορούν να αξιοποιήσουν τις 
δυνατότητες απασχόλησης που θα δημιουργηθούν με τον τρόπο αυτό. 
Στη Γερμανία, η κυβέρνηση και οι κοινωνικοί εταίροι συμφώνησαν τον Ιανουάριο του 
1996 σχετικά με μια "Συμμαχία για την απασχόληση", αλλά η ενέργεια αυτή, η οποία έχει 
ο>ς στόχο να μειώσει την ανεργία κατά το ήμισυ το 2000, δεν έχει ακόμα τα αναμενόμενα 
οίποτελέσματα. Στην Ιρλανδία, συνάφθηκε μια νέα τριμερής συμφωνία (Partnership 2000) 
για την περίοδο έως το 2000. Στην Αυστρία, ο συντονισμός μεταξύ κοινοννικών εταίρο rv 
εντάθηκε εκ νέου προκειμένου να εξασφαλιστεί η επίτευξη των κριτηρίων του Maastricht. 
Στην Ιταλία, επιτεύχθηκε συμφωνία το Σεπτέμβριο του 1996 για μεγαλύτερη ευελιξία στις 
συμβάσεις εργασίας, περισσότερα κίνητρα για εργασία κατά μερική απασχόληση και για 
συντονισμένες ενέργειες με στόχο την προώθηση της ανάπτυξης των επιχειρήσεων σε 
λιγότερο αναπτυγμένες περιοχές. Στην Ισπανία, οι κοινωνικοί εταίροι συνήψαν επιμέρους 
συμφωνίες για ειδικά θέματα και, στις αρχές του 1997, συμφώνησαν για την αναθεώρηση 
της νομοθεσίας για την προστασία της απασχόλησης. Στην Πορτογαλία, επιτεύχθηκε μια 
«στρατηγική συμφωνία» που καλύπτει ευρύ φάσμα θεμάτων, όπως η απασχόληση, η 
εκπαίδευση, η κοινωνική ασφάλιση, η φορολογική μεταρρύθμιση, οι εισοδηματικές 
πολιτικές, η ανταγωνιστικότητα, η παραγωγικότητα και η μεταρρύθμιση της δημόσιας 
διοίκησης. Σε άλλες χώρες, όπως οι Κάτω Χώρες και η Δανία, στις οποίες η παραδοσιακή 
κοινωνική συναίνεση αποτέλεσε τη βάση των συγκριτικά ευνοϊκών οικονομικών 
αποτελεσμάτων, ο κοινωνικός διάλογος συνεχίστηκε σύμφωνα με τις εθνικές παραδόσεις. 
2. Η σταθερότητα των τιμών και των συναλλαγματικών ισοτιμιών 
2.1 Η σταθερότητα των τιμών 
Οι γενικοί προσανατολισμοί του 1996 καλούσαν όλα τα κράτη μέλη να βελτιώσουν το 1997 
το ποσοστό του2ιΔ% στο οποίο ανήλθε ο πληθωρισμός το 1996. Διευκρίνιζαν επίσης ότι τα 
κράτη στα οποία ο πληθιορισμός ήταν χαμηλότερος από το 2% (Βέλγιο, Γερμανία, Γαλλία, 
Λουξεμβούργο, Κάτω Χώρες, Αυστρία, Φινλανδία) ή λίγο πάνω από το 2% (Δανία και 
Ιρλανδία), θα πρέπει να σταθεροποιήσουν το αποτέλεσμα αυτό σε μεσοπρόθεσμη βάση. Στη 
Σουηδία, όπου ο πληθωρισμός είχε μειωθεί σημαντικά, και στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου 
κυμαινόταν στο 3% με πτωτική όμως τάση, οι οικονομικές πολιτικές έπρεπε να 
αποσκοπούν στην παγίωση των επιτευχθέντων αποτελεσμάτων. Η Ισπανία, η Πορτογαλία 
και η Ισπανία κλήθηκαν να μειώσουν τον πληθωρισμό τους σε λιγότερο από 3% το 1997, 
ενώ η Ελλάδα πρέπει να συνεχίσει και να ενισχύσει τις προσπάθειες για τη μείωση του 
πληθωρισμού. 
Για το σύνολο της Κοινότητας, ο πληθωρισμός υποχώρησε το 1996 στο 2,4%, και η μείωση 
αυτή ήταν γενικά σύμφωνη με τις προβλέψεις. Τα πλέον πρόσφατα στοιχεία αφήνουν να 
διαφανεί το ενδεχόμενο νέας βελτίωσης το 1997. Όπως περιγράφεται στην έκθεση της 
Επιτροπής του 1996 για τη σύγκλιση, η γενική υποχώρηση του πληθωρισμού οφειλόταν σε 
διάφορους παράγοντες, μεταξύ των οποίων πρέπει να αναφερθούν οι νομισματικές 
πολιτικές προσανατολισμένες προς τη σταθερότητα των τιμών, η αυξημένη αξιοπιστία του 
πλαισίου σταθερότητας των τιμών, οι πιο συγκρατημένες μισθολογικές αυξήσεις, οι 
ισχυρότερες ανταγωνιστικές πιέσεις που σχετίζονταν, μεταξύ άλλων, με την ενιαία αγορά, 
η εξασθένηση των πιέσεων από πλευράς δημοσιονομικής πολιτικής και, για ορισμένες 
χώρες, οι ανατιμήσεις του εθνικού νομίσματος σε σχέση με προηγούμενα χαμηλά επίπεδα. 
Σε πολλές περιπτώσεις, στην υποχώρηση του πληθωρισμού συνέβαλαν και ορισμένοι 
κυκλικοί παράγοντες, όπως μια σημαντική απόκλιση μεταξύ πραγματικής και δυνητικής 
παραγωγής και η υποτονικότητα της εσαπερικής ζήτησης. 
Με βάση τα πλέον πρόσφατα στοιχεία για τους ΕΔΤΚ1, ο πληθωρισμός στο Βέλγιο, τη 
Δανία, τη Γερμανία, τη Γαλλία, την Ιρλανδία, το Λουξεμβούργο, τις Κάτα) Χώρες, την 
Αυστρία και τη Φινλανδία ήταν της τάξης του 2% ή λιγότερο και είναι πιθανό ότι σε όλες 
τις χώρες αυτές οι ρυθμοί αύξησης των τιμών θα κυμανθούν στο 2% % ή λιγότερο το 1997. 
Στις χώρες που αναφέρονται ανωτέρω, η υποχώρηση του πληθωρισμού στα χαμηλά αυτά 
επίπεδα το 1996 διευκολύνθηκε γενικά από τις συγκρατημένες μισθολογικές αυξήσεις. Ο 
ρυθμός αύξησης των ονομαστικών αποδοχών ανά απασχολούμενο, περιλαμβανομένων 
των εργοδοτικών ασφαλιστικών εισφορών, ήταν χαμηλότερος από το VA % και, σε 
ορισμένες περιπτώσεις, ακόμα και από το 2 %. 
Οι προοπτικές για σταθερότητα των τιμών το 1997 ενισχύονται από τις ενδείξεις ότι οι 
αυξήσεις στους μισθούς θα παραμείνουν συγκρατημένες. Στο Βέλγιο, τη Γερμανία, τη 
Γαλλία, τις Κάτω Χώρες, τη Φινλανδία και την Αυστρία, οι αυξήσεις των ονομαστικών 
(υτ,οόοχο')ν ανά απασχολούμενο το 1997 θα κυμανθούν κατά πάσαν πιθανότητα στο 3 % ή 
λιγότερο. Στη Δανία αναμένεται ότι οι συλλογικές συμβάσεις που υπογράφηκαν 
πρόσφατα θα οδηγήσουν στα δύο ή τρία επόμενα έτη σε μια μέση ετήσια αύξηση μισθών 
κατά V/i % περίπου, εκτός εάν επιδεινωθεί εκ νέου η διολίσθηση των μισθών. 
Πίνακας 2 
Β 
DK 
D 
EL 
Ε 
F 
IRL 
Ι 
ϊ, 
•NL 
Λ 
Ρ 
FIN 
S 
UK 
EUR Εξέλιξη του πληθωρισμού 
(ετήσια εκατοστιαία μεταβολή) 
Αποπληθωριστής 
ιδιωτικής 
κατανάλωσης 
1994 1995 1996 
3.2 
1.8 
2.7 
10.8 
4.8 
2.1 
2.6 
4.6 
2.3 
2.7 
2.9 
4.8 
1.4 
3.0 
2.5 
3.3 1.6 
2.1 
1.9 
9.3 
4.7 
1.7 
2.0 
5.8 
0.7 
0.9 
1.3 
4.2 
0.2 
2.4 
2.6 
3.0 2.0 
2.1 
1.8 
8.3 
3.6 
1.8 
1.7 
4.3 
1.9 
2.0 
2.0 
3.1 
1.2 
1.2 
2.8 
2.7 ΕΔΤΚ 
Δεκέμ. 
961) 
1.8 
1.9 
1.2 
7.9 
3.6 
2.1 
4.0 
1.2 
1.5 
1.8 
2.9 
1.5 
0.8 
2.4 Φεβ. 
971> 
1.9 
2.1 
1.3 
7.6 
3.4 
2.0 
3.5 
1.3 
1.5 
1.8 
3.0 
1.0 
0.8 
2.3 Φεβ. 97 
t/t-12 
2.0 
2.0 
1.6 
6.5 
2.5 
1.7 
1.7 
2.3 
1.5 
1.6 
1.5 
2.4 
0.6 
1.1 
2.0 
2.0 Ονομαστικές 
αποδοχές ανά 
απασχολούμενο 
1994 1995 1996 
4.6 
3.8 
3.4 
12.2 
2.2 
2.2 
2.6 
2.9 
4.0 
2.4 
3.4 
10.7 
3.5 
4.8 
3.6 
3.3 2.3 
3.6 
3.6 
12.5 
2.2 
2.3 
0.7 
4.8 
2.2 
2.0 
3.7 
2.5 
4.3 
2.9 
2.4 
3.1 1.8 
3.1 
2.5 
11.7 
4.6 
2.6 
2.7 
5.5 
1.6 
1.2 
1.9 
6.5 
3.2 
7.4 
3.6 
3.5 
11 Αριθμητικός μέσος δώδεκα εναρμονισμένων μηνιαίων δεικτών σε 
σχέση με τον αριθμητικό μέσο των δώδεκα εναρμονισμένων 
μηνιαίων δεικτών της προηγούμενης περιόδου. 
Πηγή' Προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής, άνοιξη 1997. Στις χώρες που 
αναφέρονται ανωτέρω, η 
αξιοπιστία του πλαισίου 
σταθερότητας των τιμών 
είναι πλέον εδραιωμένη. 
Με βάση τα αποτελέσματα 
του 1996 και τις 
προοπτικές για το 1997, 
όλες αυτές οι χώρες 
φαίνεται ότι έχουν 
παγιώσει τα αποτελέσματα 
τους στο μέτωπο της 
σταθερότητας των τιμών 
σύμφωνα με τις συστάσεις 
των γενικών 
προσανατολισμών του 
1996. 
Στη Σουηδία, ο 
πληθωρισμός υποχώρησε 
απότομα το 1996. Η 
μείωση αυτή οφειλόταν εν 
μέρει σε προσωρινούς 
παράγοντες, περιλαμ­
βανομένης της μείωσης του 
ΦΠΑ επί των ειδών 
διατροφής από την 1η 
Εναρμονισμένοι Δείκτες Τιμών Καταναλωτή. Ο πληθωρισμός μετράται με τον αριθμητικό μέσο 
των ΕΔΤΚ των τελευταίων 12 μηνών (Μάρτιος 1996 - Φεβρουάριος 1997) σε σχέση με το μέσο 
όρο των προηγούμενων 12 μηνών (Μάρτιος 1995 - Φεβρουάριος 1996). Για την Ιρλανδία οι 
εκτιμήσεις των υπηρεσιών της Επιτροπής βασίζονται σε τριμηνιαία στοιχεία. 
Ιανουαρίου 1996 και της ισχυρής ανατίμησης της σουηδικής κορώνας από προηγούμενα 
χαμηλά επίπεδα. Τα τελευταία στοιχεία φαίνεται να δείχνουν ότι οι ρυθμοί αύξησης των 
τιμών θα παραμείνουν χαμηλοί, ϋστόσο, οι αποδοχές ανά απασχολούμενο συξήθηκαν 
κατά 7,4 % περίπου το 1996. Είναι σαφές ότι ο ρυθμός αυτός δεν είναι συμβατός με τη 
διατήρηση της σταθερότητας τιμών, της οικονομικής ανάπτυξης και της απασχόλησης 
μεσοπρόθεσμα. Οι τελευταίες συλλογικές συμβάσεις προβλέπουν χαμηλότερες 
μισθολογικές αυξήσεις αλλά, λαμβανομένης υπόψη της διολίσθησης των μισθών, ο ρυθμός 
αύξησης των αποδοχών ανά απασχολούμενο ενδέχεται να κυμανθεί εκ νέου στο 5% το 
1997. Για να συμμορφωθεί η Σουηδία με τις συστάσεις των γενικών προσανατολισμών και 
να παγιωθούν τα αποτελέσματα της σταθεροποίησης των τιμών, είναι απαραίτητη μια 
αισθητή επιβράδυνση των αυξήσεων των ονομαστικών αποδοχών. 
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η σημαντική ανατίμηση της λίρας στερλίνας στα τέλη 1996 και 
στις αρχές 1997 άμβλυνε τις πιέσεις επί των τιμών στις αρχές του 1997. Από την άλλη 
πλευρά, η αύξηση της κατανάλωσης ήταν ισχυρή και η διαφορά μεταξύ πραγματικής και 
δυνητικής παραγωγής μειώθηκε με ταχύ ρυθμό. Η ανεργία μειώθηκε γρήγορα σε επίπεδα 
που στο παρελθόν χαρακτηρίζονταν από την αναζωπύρωση των μισθολογικών πιέσεων. 
Υπό τις συνθήκες αυτές, και παρόλο που αναμένεται ότι ο πληθωρισμός θα υποχωρήσει 
ελαφρά και ότι η αύξηση των ονομαστικών αποδοχών ανά απασχολούμενο θα ανέλθει στο 
4% περίπου το 1997, ο κίνδυνος δυσμενέστερων αποτελεσμάτων σε σχέση με τις 
προβλέψεις δεν μπορεί να αποκλεισθεί. Για να παγιώσουν τα αποτελέματα στο μέτωπο 
του πληθωρισμού, οι βρετανικές αρχές πρέπει να αποφύγουν την επανεμφάνιση 
αλυσιδωτών αυξήσεων τιμών και μισθών. 
Στην Ιίορτογαλία, ο ετήσιος ρυθμός πληθωρισμού υποχώρησε στο 3,0% το Φεβρουάριο 
του 1997 (τελευταίοι 12 μήνες σε σχέση με του προηγούμενους 12 μήνες, ΕΔΤΚ), ενώ τα 
πλέον πρόσφατα στοιχεία εμφανίζουν ρυθμό 2,4 % (Φεβρουάριος 1997 σε σχέση με τον 
Φεβρουάριο 1996, ΕΔΤΚ). Η υποχο')ρηση του πληθωρισμού διευκολύνεται από τις 
χαμηλότερες αυξήσεις των ονομαστικών μισθών και από τη συνεχιζόμενη βελτίωση της 
παραγωγικότητας της εργασίας, η οποία είναι ταχύτερη από το μέσο κοινοτικό ρυθμό. 
Στην Ισπανία, ο πληθωρισμός ακολουθεί πτωτική τάση και ενώ το Φεβρουάριο του 1997 ο 
ετήσιος ρυθμός του ΕΔΤΚ ανερχόταν στο 3,4%, τα τελευταία στοιχεία εμφανίζουν νέα 
μείωση στο 2,5%. Με δεδομένη τη συνεχιζόμενη αντιπληθωριστική προσπάθεια των 
νομισματικών αρχών και τις ευνοϊκές προοπτικές για νέες συγκρατημένες αυξήσεις στους 
μισθούς, η Ισπανία είναι σε θέση να επιτύχει χαμηλό ποσοστό πληθωρισμού το 1997. Στην 
Ιταλία ο πληθωρισμός μειώθηκε απότομα το 1996 και στις αρχές του 1997 (το ετήσιο 
ποσοστό ανέρχεται στο 3,4%, αλλά τα τελευταία στοιχεία εμφανίζουν ρυθμό 2,5%), χάρη 
στις προσανατολισμένες προς τη σταθερότητα νομισματικές πολιτικές της, την ελαφρά 
επιβράδυνση των μισθολογικών αυξήσεων και τη σημαντική ανατίμηση της λίρας από τα 
μέσα του 1995. Αναμένεται ότι η αύξηση των ονομαστικών αποδοχών ανά απασχολούμενο 
θα επιβραδυνθεί, αλλά ενδέχεται να παραμείνει πλησίον του 5% το 1997. Ωστόσο, χάρη 
στη σταθερότητα της λίρας και στις πιέσεις στα περιθώρια κέρδους, η επίτευξη του στόχου 
της κυβέρνησης για ένα μέσο ρυθμό πληθωρισμού 2,5%; (ΔΤΚ) για το σύνολο του έτους 
είναι δυνατή. Οι συστάσεις των γενικών προσανατολισμών θα τηρηθούν κατά πάσαν 
πιθανότητα και στις τρεις αυτές χώρες και αναμένεται ότι ο πληθωρισμός θα είναι σαφώς 
χαμηλότερος από το όριο του 3%. 
Στην Ελλάδα, οι προσπάθειες για μείωση του πληθωρισμού συνεχίστηκαν και ενισχύθηκαν 
σύμφωνα με τις συστάσεις των γενικών προσανατολισμών του 1996. Ο ετήσιος ρυθμός 
πληθωρισμού, μετρούμενος με τον ΕΔΤΚ, μειώθηκε στο 7,6% (τελευταίοι 12 μήνες σε 
σχέση με τους προηγούμενους 12 μήνες), ενώ τα τελευταία στοιχεία (Φεβρουάριος 1997 σε 
σχέση με τον Φεβρουάριο 1996, ΕΔΤΚ) εμφάνιζαν ρυθμό 6,5%. Η συνέχιση των 
προσπαθειών είναι απαραίτητη προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος της κυβέρνησης για 
ένα ποσοστό πληθωρισμού της τάξης του 4,5 % στα τέλη του έτους (ΔΤΚ). 
2.2 Η σταθερότητα των συναλλαγματικών ισοτιμιών 
Οι γενικοί προσανατολισμοί του 1996 υπενθύμιζαν ότι όλα τα κράτη μέλη πρέπει να 
συνεχίσουν να αντιμετωπίζουν τις συναλλαγματικές τους πολιτικές ως πρόβλημα κοινού 
ενδιαφέροντος στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Νομισματικού Συστήματος. Οι πολιτικές που 
συνιστούν οι γενικοί προσανοτολισμοί συμβάλλουν στην κατάλληλη ευθυγράμμιση των 
συναλλαγματικών ισοτιμιών στο εσωτερικό της Κοινότητας και στη δημιουργία των 
συνθηκών που θα επιτρέψουν την είσοδο στο μηχανισμό συναλλαγματικών ισοτιμιών των 
χωρών που δεν συμμετέχουν ακόμα σ 'αυτόν. 
Από το 1995, η εφαρμογή πιο υγιών οικονομικών πολιτικών στην Κοινότητα, η αυξημένη 
αξιοπιστία της δημοσιονομικής πολιτικής σε πολλά κράτη μέλη και η ανατίμηση του 
δολαρίου ΗΠΑ συνέτειναν σε μια καταλληλότερη ευθυγράμμιση των συναλλαγματικών 
ισοτιμιών στην Κοινότητα. Η αύξηση της τιμής του δολαρίου αντικατόπτριζε τη σχετικά 
ισχυρή κυκλική θέση της οικονομίας των ΗΠΑ, καθώς και τις μεταβολές στους 
συνδυασμούς μέσων οικονομικής πολιτικής στις ΗΠΑ και στην Κοινότητα. Η αυξημένη 
αξιοπιστία της οικονομικής πολιτικής επέτρεψε στην ιταλική λίρα, στη σουηδική κορώνα 
και σε ορισμένα άλλα νομίσματα να ανακτήσουν μεγάλο μέρος των απωλειών τους σε 
σχέση με το γερμανικό μάρκο. Η λίρα στερλίνα ανατιμήθηκε σημαντικά σε σχέση με τα 
περισσότερα νομίσματα του ΜΣΙ στα τέλη 1996 και στις αρχές 1997, χάρη στην ανατίμηση 
του δολαρίου, την ταχύτερη οικονομική ανάπτυξη και τις προοπτικές για αύξτιση των 
επιτοκίων. Η υπερτίμηση, την άνοικη του 1995, του γερμανικού μάρκου και των 
νομισμάτων που συνδέονται στενά με αυτό έχει πλέον αναστραφεί. 
II Φινλανδία και η Ιταλία εισήλθαν στο μ,ηχανισμό συναλλαγματικών ισοτιμιών του ΕΝΣ 
στις 14 Οκτωβρίου και στις 25 Νοεμβρίου, αντίστοιχα. Προς το παρόν, 12 κράτη μέλη 
συμμετέχουν στο ΜΣΙ. Οι μόνες μη συμμετέχουσες χώρες είναι η Ελλάδα, η Σουηδία και 
το Ηνωμένο Βασίλειο. 
Στο εσαττερικό του ΜΣΙ, η απόκλιση μεταξύ ισχυρότερου και ασθενέστερου νομίσματος 
μειώθηκε προοδευτικά σε περίπου 2% στα τέλη Σεπτεμβρίου 1996. Στη συνέχεια, η 
απόκλιση αυξήθηκε καθώς η ιρλανδική λίρα ανατιμήθηκε σημαντικά σε σχέση με τα άλλα 
νομίσματα του ΜΣΙ. Η εξέλιξη αυτή οφειλόταν σε τρεις παράγοντες: ανατίμηση της λίρας 
στερλίνας και του δολαρίου ΗΠΑ σε σχέση με τα άλλα νομίσματα τον ΜΣΙ, ισχυρή 
κυκλική θέση της ιρλανδικής οικονομίας, η οποία δεν οδήγησε στην εφαρμογή πιο 
περιοριστικής δημοσιονομικής πολιτικής, και αύξηση των επιτοκίων ως αποτέλεσμα της 
ταχείας οικονομικής ανάπτυξης. 
Όλα τα άλλα νομίσματα του ΜΣΙ κινήθηκαν εντός στενών περιθωρίων διακύμανσης 
μεταξύ τους. Σε συνολικό επίπεδο, η σταθερότητα των συναλλαγματικών ισοτιμιών στο 
εσωτερικό του ΜΣΙ διατηρήθηκε και βελτιώθηκε από την έγκριση των γενικών 
προσανατολισμών του 1996. 
3. Υγιή δημόσια οικονομικά 
3.1 Ο ρυθμός και η έκταση των προσπαθειών εξυγίανσης 
Οι γενικοί προσανατολισμοί του 1996 υπογράμμιζαν ότι η γενικά μη ικανοποιητική 
κατάσταση των δημόσιων οικονομικών στην Κοινότητα θα πρέπει να οδηγήσει τα κράτη 
μέλη να αναθεωρήσουν και, εφόσον είναι αναγκαίο, να ενισχύσουν τα προγράμματα 
δημοσιονομικής εξυγίανσης τους. Το Συμβούλιο συνέστησε σε όλα σχεδόν τα κράτη μέλη να 
επιδιώξουν να μειώσουν το 1997 το δημοσιονομικό τους έλλειμμα στο 3% του ΛΕΠ, 
κατ '.ανώτατο όριο, ως ενδιάμεσο βήμα προς την επίτευξη του στόχου για ένα αποτέλεσμα 
πλησίον της ισορροπίας μεσοπρόθεσμα. 
Οι γενικοί προσανατολισμοί διευκρίνιζαν ότι η Δανία και η Ιρλανδία, οι οποίες τηρούν ήδη 
την τιμή αναφοράς του 3%, θα πρέπει να επιδιώξουν πιο φολόδοξους μεσοπρόθεσμους 
στόχους. Στην περίπτωση της Δανίας, οι στόχοι αυτοί καθορίστηκαν στο πρόγραμμα 
σύγκλισης του Μαΐου 1996. Στη Γερμανία, τη Γαλλία, την Αυστρία, τη Φινλανδία, τη 
Σουηδία και τις Κάτω Χώρες, οι γενικοί προσανατολισμοί συνιστούσαν να εφαρμόσουν με 
αποφασιστηκότητα τα προγράμματα τους για τη δημοσιονομική εξυγίανση και, εφόσον 
είναι αναγκαίο, να τα ενισχύσουν ώστε να εξασφαλίσουν την επίτευξη των στόχων. Στο 
Ηνωμένο Βασίλειο, έπρεπε να ληφθούν μέτρα μα τη συγκράτηση των δαπανών στα 
προϋπολογισμένα επίπεδα και την τήρηση του στόχου του 3% το 1997. Στην Ισπανία και 
την Πορτογαλία, απαιτούνταν μια αποφασιστική εφαρμογή της δημοσιονομικής 
συνιστώσας των προγραμμάτων σύγκλισης. Οι γενικοί προσανατολισμοί καλούσαν επίσης 
την Ιταλία να λάβει αυστηρά μέτρα για την επίτευξη και την περαιτέρω βελτίωση της 
προγραμματισθείσας δημοσιονομικής εξυγίανσης. Η Ελλάδα, τέλος, έπρεπε να καταβάλει 
σημαντικές προσπάθειες σε πολλά μέτωπα. 
Δημοσιονομικά αποτελέσματα το 1996: Όλα τα κράτη μέλη εκτός από τη Γερμανία 
επέτυχαν πρόοδο στη μείωση των δημοσιονομικών τους ελλειμμάτων το 1996. Σε μέσο 
όρο στην Κοινότητα, το δημοσιονομικό έλλειμμα μειώθηκε το 1996 στο 4,3% του ΛΕΠ, 
έναντι 5,0% του ΑΕΠ το 1995. Η βελτίωση αυτή επιτεύχθηκε παρά μια επιόείναχτη της 
κυκλικής θέσης που είχε αρνητικές επιπτώσεις στα ιρορολογικά έσοδα και τις δημόσιες 
δαπάνες. Το διορθωμένο οιπό κυκλικές διακυμάνσεις μέσο δημοσιονομικό έλλειμμα στην 
Κοινότητα βελτιώθηκε κατά σχεδόν 1 εκατοστιαία μονάδα του ΑΕΠ, σύμφωνα με τις 
εκτιμήσεις των υπηρεσιών της Επιτροπής2. Η βελτίωση αυτή είναι πολύ μεγαλύτερη σε 
σχέση με τα προηγούμενα έτη (πίνακας 3). Το διορθωμένο από κυκλικές διακυμάνσεις 
έλλειμμα μειώθηκε σημαντικά στα περισσότερα κράτη μέλη το 1996. Μεταξύ των κρατών 
στα οποία το Συμβούλιο είχε απευθύνει το 1996 απόφαση για την ύπαρξη υπερβολικού 
ελλείμματος, μόνο η Γερμανία δεν μπόρεσε να επιτύχει ουσιαστική πρόοδο στη μείωση 
του διορθωμένου από κυκλικές διακυμάνσεις δημοσιονομικού ελλείμματος το 1996. 
Fable 3 
Πραγματικό και διορθωμένο από κυκλικές διακυμάνσεις δημοσιονομικό αποτέλεσμα 
(εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ) 
Πραγματικό δημοσιονομικό 
αποτέλεσμα 
(επίπεδο) 
1994 1995 1996 Μεταβολή στο πραγματικό 
δημοσιονομικό αποτέλεσμα 
1994 1995 1996 Μεταβολή στο διορθωμένο 
από κυκλικές διακυμάνσεις 
δημοσιονομικό αποτέλεσμα 
1994 1995 1996 
Β 
DK 
D2) 
EL 
Ε 
F 
IRL 
I 
L 
NL3) 
A 
Ρ 
FIN 
S 
UK -5.1 
-3.6 
-2.4 
-12.1 
-6.3 
-5.6 
-1.7 
-9.6 
2.9 
-3.4 
-4.6 
-6.4 
-6.2 
-10.3 
-6.8 -4.1 
-1.9 
-3.5 
-9.2 
-6.6 
-4.8 
-2.0 
-7.0 
1.7 
-4.0 
-5.3 
-6.0 
-5.1 
-7.9 
-6.1 -3.4 
-1.6 
-3.8 
-7.4 
-4.4 
-4.1 
-0.9 
-6.7 
1.8 
-2.4 
-3.9 
-4.1 
-2.6 
-3.6 
-4.4 2.3 
0.3 
1.0 
2.1 
0.4 
0.0 
0.7 
0.3 
1.3 
-0.2 
-0.2 
0.4 
1.8 
2.0 
1.0 1.0 
1.7 
-1.1 
2.9 
-0.3 
0.8 
-0.3 
2.6 
-1.2 
-0.6 
-0.7 
0.4 
1.1 
2.4 
0.7 0.7 
0.3 
-0.3 
1.8 
2.2 
0.7 
1.1 
0.3 
0.1 
1.6 
1.4 
1.9 
2.5 
4.3 
1.7 2.0 
-1.0 
0.8 
2.0 
0.6 
-0.4 
0.1 
-0.1 
-0.7 
-0.3 
1.3 
-0.1 
0.2 
0.1 1.0 
1.3 
-0.9 
2.9 
-0.6 
0.5 
-2.4 
2.0 
-0.3 
-0.5 
0,5 
-0.6 
0.6 
0.4 1.0 
0.2 
0.3 
1.7 
2.3 
1.2 
0.2 
0.6 
1.5 
1.8 
1.6 
1.7 
4.6 
1.7 
EUR -5.5 -5.0 -4.3 0.7 0.5 0.7 0.2 0.3 1.0 
1) Πρόσημο "+" σημαίνει βελτίωση και πρόσημο "-" επιδείνωση του δημοσιονομικού αποτελέσματος. 
2) Εξαιρουμένης της ανάληψης σχετιζόμενων με την ενοποίηση της Γερμανίας χρεών και περιουσιακών 
στοιχείων από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση το 1995 (Treuhand, εταιρείες κατασκευής κατοικιών 
Ανατολικής Γερμανίας και Deutsche Kreditbank), συνολικού ποσού 229 δισεκατ. DEM 
3) Εξαιρουμένου για το 1995 ενός καθαρού ποσού 32,84 δισεκατ. NLG, το οποίο αντιπροσωπεύει έκτακτες 
δαπάνες για τη μεταρρύθμιση της χρηματοδότησης των εταιρειών κοινωνικής κατοικίας. 
Πηγή. Προβλέψεις των \)πηρεσιών της Επιτροπής, άνοιξη 1997. 
Το 1996, το δημοσιονομικό έλλειμμα παρέμεινε κάτω από το 3% του ΛΕΠ στη Δανία, την 
Ιρλανδία και το Λουξεμβούργο. Ωστόσο, η Δανία δεν μπόρεσε να επιτύχει πλήρως την 
αναμενόμενη πρόοδο στη μείωση του ελλείμματος της, και ο στόχος που είχε καθοριστεί 
στο πρόγραμμα σύγκλισης της (1,0% του ΑΕΠ) δεν επιτεύχθηκε. Η δημοσιονομική 
διολίσθηση οφειλόταν κυρίως στην υπέρβαση του προγραμματισθέντος επιπέδου 
δημόσιων δαπανών. Στην Ιρλανδία, η δημοσιονομική κατάσταση βελτιώθηκε περισσότερο 
από ό,τι αναμενόταν, καθώς η ταχύτερη ανάπτυξη οδήγησε σε αύξηση των εσόδα)ν. 
Ωστόσο, παρά τις θετικές επιπτώσεις του οικονομικού κύκλου, η αύξηση των δαπανών 
Η μέθοδος κυκλικής προσαρμογής που χρησιμοποιούν οι υπηρεσίες της Επιτροπής βασίζεται σε 
μια συντηριτική προσέγγιση, εφόσον προσδιορίζει επίπεδα διορθωμένων από κυκλικές 
διακυμάνσεις δημοσιονομικών ελλειμμάτων που τείνουν να είναι υψηλότερα σε σχέση με άλλες 
μεθόδους, περιλαμβανομένων εκείνων που χρησιμοποιεί ο ΟΟΣΑ και το ΔΝΤ. Δεδομένου ότι 
αυτές οι αποκλίσεις αφορούν κυρίως διαφορές στις εκτιμήσεις των επιπέδων των βασικών 
τάσεων (ή του δυνητικού) ΑΕΠ, οι ετήσιες μεταβολές στα διορθωμένα από κυκλικές 
διακυμάνσεις ελλείμματα συνήθως δεν διαφέρουν σημαντικά από μια μέθοδο στην άλλη. 
υπερέβη σαφώς τον αρχικό στόχο της κυβέρνησης για δεύτερο συνεχές έτος. Παρά την 
ανάγκη πιο περιοριστικών πολιτικών στην παρούσα φάση του οικονομικού κύκλου και 
εξασφάλισης ευρύτερων περιθωρίων δημοσιονομικών ελιγμών ενόψει μιας ενδεχόμενης 
επιδείνωσης της συγκυρίας, το διορθωμένο από κυκλικές διακυμάνσεις δημοσιονομικό 
αποτέλεσμα δεν βελτιώθηκε το 1996. 
Οι Κάτω Χώρες και η Φινλανδία επέτυχαν να μειώσουν τα ελλείμματα τους κάτω από το 
3 % του ΑΕΠ το 1996. Η σχετικά ισχυρή οικονομική ανάπτυξη διευκόλυνε το αποτέλεσμα 
αυτό, το οποίο όμως οφείλεται κυρίως σε αποφασιστικές προσπάθειες εξυγίανσης. 
Το Βέλγιο, η Γαλλία, η Αυστρία, η Πορτογαλία και η Σουηδία μείωσαν το έλλειμμα τους 
σε περίπου 4% του ΑΕΠ ή λιγότερο. Στις χώρες αυτές, η βελτίωση της δημοσιονομικής 
κατάστασης ήταν σημαντική το 1996 και, σε ορισμένες περιπτώσεις, το αποτέλεσμα ήταν 
καλύτερο από το στόχο της κυβέρνησης. Στο Βέλγιο, το δημοσιονομικό έλλειμμα υπερέβη 
τον αρχικό στόχο (3,4% έναντι 3% του ΑΕΠ), αλλά η πρόοδος στην επίτευξη της τιμής 
αναφοράς του 3% του ΑΕΠ ήταν ουσιαστική. Στη Γαλλία, το αποτέλεσμα υπερέβη οριακά 
το στόχο του προγράμματος σύγκλισης (4,1% έναντι 4% του ΑΕΠ). Στην Ισπανία και στο 
Πνωμένο βασίλειο το έλλειμμα μειώθηκε στο 4,4%; του ΑΕΠ. Σε όλες αυτές τις χώρες, τα 
προγράμματα δημοσιονομικής εξυγίανσης εφαρμόστηκαν σύμφωνα με τις συστάσεις των 
γενικών προσανατολισμών. 
Η Γερμανία ήταν η μόνη άλλη χώρα στην οποία το δημοσιονομικό έλλειμμα αυξήθηκε το 
1996. Ως αποτέλεσμα της δυσμενούς συγκυρίας, το έλλειμμα ανήλθε στο 3,8% του ΑΕΠ, 
έναντι 3,5% το 1995. Παρά τις προσπάθειες για την ενίσχυση του ελέγχου των δαπανών, 
καμία σχεδόν μείωση δεν επιτεύχθηκε στο διορθωμένο από κυκλικές διακυμάνσεις 
δημοσιονομικό αποτέλεσμα το 1996. Τα περισσότερα δημοσιονομικά μέτρα που 
συμφωνήθηκαν στη Γερμανία το 1996 τέθηκαν σε ισχύ το 1997. 
Η Ιταλία επέτυχε μικρή μόνο μείωση του δημοσιονομικού της ελλείμματος, το οποίο 
διαμορφώθηκε στο 6,7 % του ΑΕΠ το 1996, έναντι 7,0 % του ΑΕΠ το 1995. Στο 
απογοητευτικό αυτό αποτέλεσμα συνετέλεσαν τόσο η δυσμενέστερη της αναμενόμενης 
συγκυρία όσο και η δημοσιονομική διολίσθηση. Κατά την έγκριση του προϋπολογισμού 
για το 1997, αποφασίστηκε να επιταχυνθεί ο ρυθμός δημοσιονομικής προσαρμογής. Στον 
προϋπολογισμό για το 1997 περιλήφθηκε επίσης μια σειρά σημαντικών νέων κανόνων για 
τη δημοσιονομική πειθαρχία της τοπικής διοίκησης. 
Στην Ελλάδα, το έλλειμμα του προϋπολογισμού μειώθηκε στο 7,4 % του ΑΕΠ το 1996. Η 
βελτίωση οιρειλόταν σε. μεγάλο βαθμό στη μείωση του βάρους για τις πληρωμές τόκίον 
χάρη στα χαμηλότερα επιτόκια και το σταθερό δημόσιο χρέος σε ποσοστό του ΛΕΠ. II 
ιρορολογική βάση δεν διευρύνθηκε όπως αναμενόταν και, σε σταθερές τιμές, οι τρέχουσες 
δαπάνες μειώθηκαν οριακά μόνο. 
Εξέλιξη του δημόσιου χρέους σε ποσοστό του ΑΕΠ το 1996: παρόλο που τα κράτη μέλη 
βελτίωσαν σημαντικά τα δημόσια οικονομικά τους το 1996, οι δημοσιονομικές 
ανισορροπίες στην Κοινότητα ήταν σημαντικές και είχαν ως αποτέλεσμα τη συνέχιση της 
ανοδικής τάσης του δημόσιου χρέους σε ποσοστό του ΑΕΠ το 1996. Σε μέσο όρο στην 
Κοινότητα, ο δείκτης χρέους αυξήθηκε από το 71,2% του ΑΕΠ το 1995 στο 73,2 % του 
ΑΕΠ το 1996. Ο δείκτης χρέους συνέχισε να αυξάνεται στη Γερμανία, την Ισπανία, τη 
Γαλλία, την Αυστρία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Παρέμεινε στο ή κάτω από το 60% στη 
Γαλλία, το Λουξεμβούργο, τη Φινλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο, αλλά η τάση του ήταν 
πτωτική σε ορισμένα κράτη μέλη (πίνακας 4). 
10 
Πίνακας 4 
Ακαθάριστο δημόσιο χρέος 
(εκατοστιαίες μονάδες τ ou ΛΕΠ) 
Β 
DK1' 
D 
EL 
Ε 
F 
IRL 
Ι 
L 
NL 
Α 
Ρ 
FIN 
S 
UK 
EUR 1994 
Επίπεδο 
134.8 
76.2 
50.4 
110.4 
63.0 
48.4 
87.9 
125.1 
5.7 
77.3 
67.0 
66.7 
59.6 
79.0 
50.5 
68.1 1995 
Επίπεδο 
133.5 
72.1 
58.1 
111.8 
65.7 
52.8 
81.5 
124.4 
5.9 
79.6 
69.3 
66.4 
58.8 
78.2 
54.2 
71.2 Ετήσια 
μεταβολή 
-1.3 
-4.1 
7.7 
1.4 
2.7 
4.4 
-6.4 
-0.7 
0.2 
2.3 
2.3 
-0.3 
-0.8 
-0.8 
3.7 
3.1 1996 
Επίπεδο 
130.0 
70.2 
60.7 
111.8 
69.6 
56.2 
72.8 
123.7 
6.4 
78.5 
70.0 
65.6 
58.7 
77.7 
54.5 
73.2 Ετήσια 
μεταβολή 
-3.5 
-1.9 
2.6 
0.0 
3.9 
3.4 
-8.7 
-0.7 
0.5 
-1.1 
0.7 
-0.8 
-0.1 
-0.5 
0.3 
2.0 
1) To 1996, οι καταθέσεις της κεντρικής διοίκησης στην 
κεντρική τράπεζα, οι κατεχόμενες από το δημόσιο 
τομέα ομολογίες, εκτός κρατικών τίτλων, και το 
χρέος των δημόσιων επιχειρήσεων ανήλθε στο 16% 
περίπου του ΑΕΠ. 
Πη)ηγ. Προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής, 
άνοιξη 1997. Δημοσιονομικές προοπτικές για το 
1997: Οι προσπάθειες για την 
εξυγίανση των δημόσκον 
οικονομικών εντάθηκαν στο σύνολο 
της Κοινότητας. Όλα σχεδόν τα 
κράτη μέλη έχουν θέσει ως στόχο να 
μειώσουν το έλλειμμα τους στο 3 % 
του ΑΕΠ κατ' ανώτατο όριο το 1997, 
ως ενδιάμεσο βήμα προς την 
επίτευξη αποτελέσματος πλησίον της 
ισορροπίας μεσοπρόθεσμα. Η μόνη 
εξαίρεση είναι η Ελλάδα, όπου η 
κυβέρνηση έχει θέσει ως στόχο τη 
μείωση του ελλείμματος στο 4,2%; 
του ΑΕΠ. 
Μεταξύ των χωρών που εμφάνισαν 
είτε δημοσιονομικό πλεόνασμα είτε 
έλλειμμα μικρότερο από το 3% του 
ΑΕΠ το 1996 (Δανία, Ιρλανδία, 
Λουξεμβούργο, Κάτω Χώρες και 
Φινλανδία), το έλλειμμα αναμένεται 
να σημειώσει νέα μείωση στη Δανία, 
τις Κάτω Χώρες και τη Φινλανδία. 
Οι χώρες αυτές επιδιώκουν πλέον 
πιο φιλόδοξους μεσοπρόθεσμους 
στόχους. Στη Δανία, οι 
δημοσιονομικές προοπτικές για το 
1997 είναι σήμερα πιο ευνοϊκές από 
ό,τι αναμενόταν στο πρόγραμμα σύγκλισης του Μαΐου 1996 και ο στόχος είναι ένα μικρό 
πλεόνασμα. Ωστόσο, ο προϋπολογισμός για το 1997 περιλαμβάνει ορισμένα μέτρα ad hoc 
και η εκτέλεση του διευκολύνεται από μια ευνοϊκή κυκλική θέση. Επίσης, η επίτευξη του 
στόχου εξαρτάται από την ικανότητα ενίσχυσης της δημοσιονομικής πειθαρχίας το 1997 
σε σχέση με εκείνη που επιτεύχθηκε το 1996. Στη Φινλανδία έχει τεθεί ως στόχος η 
επίτευξη πλεονάσματος στους λογαριασμούς του δημόσιου τομέα το 1999. Ο 
προϋπολογισμός για το 1997 και τα ανώτατα όρια δαπανών της κεντρικής διοίκησης για 
το 1998-2001 είναι συμβατά με μια σταθερή μείωση του ελλείμματος τα επόμενα έτη. 
Σε όλες τις άλλες χώρες, εξαιρουμένης της Ελλάδας, λήφθηκαν μέτρα για τη μείωση των 
δημοσιονομικών ελλειμμάτων στο 3% του ΑΕΠ το 1997. Επιπλέον, οι κυβερνήσεις 
ανέλαβαν αποφασιστικές δεσμεύσεις να λάβουν όλα τα συμπληρωματικά μέτρα που θα 
καταστούν ενδεχομένως αναγκαία για την επίτευξη του στόχου αυτού. 
Στο Βέλγιο, τη Γερμανία, τη Γαλλία, την Αυστρία, την Πορτογαλία και τη Σουηδία, η 
προγραμματισθείσα για το 1997 βελτίίοση σε σχέση με το 1996, δηλαδή η επίτευξη του 
στόχου για το 3%, αντιπροσωπεύει μια μείωση κατά περίπου 1 εκατοστιαία μονάδα του 
ΑΕΠ ή λιγότερο. Στη Γερμανία, τα περισσότερα μέτρα που προβλέπονται στα 
προγράμματα για την ανάπτυξη, τις επενδύσεις και την απασχόληση, τα οποία 
αναγγέλθηκαν στις αρχές 1996, εγκρίθηκαν και θα τεθούν σε εφαρμογή από το 1997. Η 
κυβέρνηση ανήγγειλε ότι θα ληφθούν διορθωτικά μέτρα εάν τα έσοδα υπολειφθούν εκ νέου 
των προγραμματισθέντων για το 1997 επιπέδων. Στη Γαλλία, η αποκατάσταση ισορροπίας 
στους λογαριασμούς κοινωνικής ασφάλισης δεν θα επιτευχθεί το 1997 όπως είχε αρχικά 
προγραμματιστεί, αλλά έχουν ληφθεί μέτρα για τη μείωση του ελλείμματος του 
συστήματος κοινωνικής ασφάλισης και για τη συγκράτηση του δημοσιονομικού 
αποτελέσματος εντός των καθορισθέντων στόχων το 1997. 
Στην Ισπανία και στο Ηνωμένο Βασίλειο, η προγραμματισθείσα μείωση του ελλείμματος 
το 1997 σε σχέση με το 1996 αντιπροσωπεύει περίπου Wi εκατοστιαία μονάδα. Στην 
Ιπανία, η κυβέρνηση επιβεβαίωσε τη δέσμευση της να επιτύχει το στόχο του 3% και το 
νομοσχέδιο για τον έλεγχο των δαπανών έχει ήδη εγκριθεί προκειμένου να αποφευχθεί 
κάθε υπέρβαση των προγραμματισμένων δαπανών. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η μείωση του 
ελλείμματος διευκολύνεται από τον αυστηρό έλεγχο των δαπανών και την ικανοποιητική 
πορεία των φορολογικών εσόδων χάρη στη σχετικά ισχυρή οικονομική ανάπτυξη. 
11 
Η Ιταλία έλαβε1 μέτρα για μια ιδιαίτερα σημαντική βελτίωση της δημοσιονομικής της θέσης 
το 1997 προκειμένου να επιτύχει το στόχο του 3%. Μετά το δυσμενέστερο του 
.προβλεφθέντος αποτέλεσμα το 1996, η κυβέρνηση υπέβαλε το Μάρτιο ένα νέο 
προϋπολογισμό περιορισμένης έκτασης. 
Στην Ελλάδα, το πρόγραμμα σύγκλισης έχει καθορίσει ως στόχο ένα δημοσιονομικό 
έλλειμμα της τάξης του 4,2% του ΛΕΠ το 1997. II κυβέρνηση ενέκρινε μια σειρά μέτρονν 
για τη μ,εΐοκτη των κρατικών δαπανών και την επίτευξη αυτού του στόχου. 
3.2 Η φύση και ο συνεχής χαρακτήρας των προσπαθειών εξυγίανσης 
Οι γενικοί προσανατολισμοί του 1996 καθόρισαν τις ακόλουθες αρχές για τη 
δημοσιονομική εξυγίανση: 
(α) περιορισμός της αύξησης των δαπανών, αντί της περαιτέρω αύξησης της συνολικής 
φορολογικής πίεσης- στα προβλήματα που πρέπει να αντιμετωπιστούν περιλαμβάνονται 
ιδίως το συνταξιοδοτικό καθεστώς, οι δαπάνες για υγεία και οι επιχορηγήσεις-
(β) αναπροσανατολισμός, στο μεγαλύτερο δυνατό βαθμό, των δημόσιων δαπανών προς 
παραγωγικές δραστηριότητες, όπως οι επενδύσεις σε υποδομές, οι ανθρώπινοι πόροι και 
τα ενεργητικά μέτρα για την αγορά εργασίας-
(γ) βελτίωση της αποτελεσματικότητας των δημόσιων υπηρεσιών, προσφεύγοντας 
ενδεχομένως σε μεγαλύτερο βαθμό στις ιδιωτικοποιήσεις και στην επιβολή εισφορών-. 
(δ) ελάφρυνση της συνολικής φορολογικής πίεσης, άλλα μόνο εφόσον το δημοσιονομικό 
έλλειμμα θα έχει τεθεί σε μη αναστρέψιμη πτωτική πορεία. 
Το 1996, η φύση των προσπαθειών εξυγίανσης που ανέλαβαν τα κράτη μέλη δεν ήταν 
πάντα σύμφωνη με τις γενικές κατευθύνσεις. Η συμμετοχή των δημόσιων δαπανών στο 
ΛΕΠ μειώθηκε στα περισσότερα κράτη μέλη το 1996, αλλά αυξήθηκε στη Λανία, όπου ήταν 
ήδη μια από τις υψηλότερες στην Κοινότητα, καθώς και στη Γαλλία και την Ιταλία. II 
(φορολογική πίεση αυξήθηκε, σε όιάφιορους βαθμούς, στη Δανία, την Ισπανία, τη Γαλλία, 
την Ιταλία, την Αυστρία, την Πορτογαλία, τη Φινλανδία και τη Σουηδία (πίνακας 5). 
Το 1997, αναμένεται ότι η δημοσιονομική εξυγίανση θα επιτευχθεί κυρίως με τη συμπίεση 
των δαπανών. Σε μέσο όρο στην Κοινότητα, προβλέπεται ότι η συμμετοχή των δημόσιων 
δαπανών θα μειωθεί το 1997 κατά σχεδόν \ιΛ εκατοστιαία μονάδα. Εάν τα 
προγραμματισμένα επίπεδα δαπανών τηρηθούν και η οικονομική ανάπτυξη επιταχυνθεί 
σύμφωνα με τους προβλεπόμενους ρυθμούς, αναμένεται ότι η συμμετοχή των δημόσιων 
δαπανών στο ΑΕΠ θα μειωθεί σε όλα τα κράτη μέλη. Αναμένεται, επίσης ότι η μέση 
φορολογική πίεση θα παραμείνει σταθερή το 1997. 
Σε ορισμένες χώρες, το επίκεντρο των προσπαθειών εξυγίανσης μετατοπίστηκε το 1997 
στη συμπίεση των σπανών. Στη Γαλλία, όπου το 1996 τα περισσότερα μέτρα εξυγίανσης 
ήταν φορολογικές αυξήσεις, τα μέτρα που προβλέπονται για το 1997 (περιλαμβανομένης 
της συγκράτησης των δαπανών της δημόσιας διοίκησης, και της μεταρρύθμισης του 
συστήματος κοινωνικής ασφάλισης, κυρίως όσον αφορά την ιατροφαρμακευτική 
περίθαλψη) δεν θα επιφέρουν κατά πάσαν πιθανότητα καμία αύξηση των δαπανών σε 
σταθερές τιμές, ενώ περιλαμβάνουν επίσης μια ελαφρά μείωση των φόρων. Στη Γερμανία, 
τα μέτρα εξυγίανσης επικεντρώνονται στη μείωση των δαπανών (συντάξεις, ασφάλιση 
ασθένειας και ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, επιχορηγήσεις, απασχόληση στο δημόσιο 
τομέα και διοικητικές δαπάνες). Στην Ισπανία, τα βασικά μέτρα περιλαμβάνουν το 
πάγωμα των μισθών και τη μείωση της απασχόλησης στο δημόσιο τομέα, τη μεταρρύθμιση 
του συνταξιοδοτικού καθεστώτος και την αύξηση των έμμεσων φόρων. Στην Αυστρία, η 
έμφαση μετατοπίστηκε στον περιορισμό των δαπανών και τα προβλεπόμενα μέτρα 
περιλαμβάνουν μεταρρυθμίσεις στον τομέα της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. Στη 
Φινλανδία, Τ) βελτίωση της δημοσιονομικής θέσης το 1997 θα επιτευχθεί σχεδόν 
αποκλειστικά μέσω περικοπών δαπανών, ενώ θα μειωθούν επίσης και ορισμένοι φόροι. 
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η κυβέρνηση επιδιώκει να συγκρατήσει τις δαπάνες εντός στενών 
περιθωρίων. Στην Ιταλία, όπου η δημοσιονομική εξυγίανση δεν επηρέασε τις κοινωνικές 
δαπάνες και οι εκτός πληρωμών τόκων δαπάνες αυξήθηκαν το 1996 σε σταθερές τιμές, 
αναμένεται ότι θα επιτευχθεί πρόοδος στη μείωση της συμμετοχής των δαπανών στο ΑΕΠ 
το 1997. Ωστόσο, μεγάλο μέρος της μείωσης θα προέλθει κυρίως από τις χαμηλότερες 
πληρωμές τόκων και η φορολογική πίεση θα αυξηθεί εκ νέου. 
12 
Ορισμένες χώρες προσέφυγαν σε σημαντικό βαθμό στη χρονική μετάθεση δημόσιων 
επενδύσεων για να επιτύχουν τη μείωση του ελλείμματος σε βραχυπρόθεσμη βάση. Αυτό 
συνέβη στην Ισπανία (όπου όμως το αρχικό επίπεδο ήταν υψηλό) και, σε μικρότερο βαθμό, 
στη Γερμανία και τη Γαλλία. Στο Ηνωμένο Βασίλειο λήφθηκαν μέτρα για να ενθαρρυνθεί 
η υποκατάσταση των δημόσιων επενδύσεων με ιδιωτικές. II συμμετοχή των δημόσιων 
επενδύσεων στο ΑΕΠ αυξήθηκε τα τελευταία χρόνια μόνο σε μερικές χώρες (Πορτογαλία, 
Φινλανδία). 
Πίνακας 5 
Δημόσιος τομέας: έσοδα, δαπάνες και πληρωμές τόκων 
(σε εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ) 
Εσοδα Λαπάνες (από τις οποίες) Πληρίομίς 
τόκαχν 
1994 1995 1996 1994 1995 1996 1994 1995 1996 
Β 
DK 
D 
EL 
Ε 
F 
IRL 
Ι 
L 
NL 
Α 
Ρ 
FIN 
S 
UK 50.2 
59.0 
46.8 
35.8 
41.4 
49.0 
38.2 
45.2 
50.6 
49.4 
41.3 
54.7 
59.4 
36.5 50.3 
58.0 
46.3 
37.9 
39.6 
49.5 
35.6 
45.1 
45.6 
49.1 
48.3 
41.2 
53.7 
59.3 
37.8 50.3 
58.8 
45.6 
37.3 
40.1 
50.4 
35.6 
45.9 
45.4 
48.4 
49.1 
42.3 
55.7 
62.6 
37.6 55.3 
62.6 
49.3 
48.0 
47.7 
54.6 
39.8 
54.9 
53.9 
53.9 
47.4 
60.9 
69.8 
43.3 54.5 
59.9 
49.9 
47.0 
46.3 
54.3 
37.6 
52.1 
43.9 
53.2 
53.6 
46.8 
58.8 
67.2 
43.6 53.7 
60.3 
49.3 
44.7 
44.6 
54.5 
36.5 
52.7 
43.6 
50.8 
53.0 
46.0 
58.3 
66.2 
41.9 10.1 
7.1 
3.4 
14.2 
5.1 
3.6 
5.7 
11.0 
5.9 
4.2 
6.5 
5.1 
6.8 
3.3 9.1 
6.7 
3.7 
12.4 
5.4 
3.7 
5.0 
11.4 
0.3 
6.0 
4.3 
6.5 
5.3 
7.1 
3.7 8.6 
6.5 
3.7 
11.5 
5.3 
3.8 
4.8 
10.8 
0.3 
5.6 
4.4 
4.9 
5.8 
7.1 
3.7 
EUR 46.0 45.9 46.1 51.5 50.9 50.3 5.3 5.4 5.4 
ΤΙηγτγ. Προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής, άνοιξη 1997. 
'Γα κράτη μέλη προσιρεύγουν σε ποικίλους βαθμούς σε μέτρα ad hoc για να επιτύχουν τη 
δημοσιονομική εξυγίανση τους, όπως ιδίισς το 1997. II χρησιμοποίηση των μέτρων αυτών 
συνέβαλε σε ορισμένες περιπτοκτεις στην ενίσχυση της αξιοπιστίας των προσπαθειών για 
την τήρηση της τιμής αναφοράς του 3% το 1997 και σε μερικές χώρες είχε θετικές 
επιπτώσεις στα επιτόκια. Είναι σαφές ωστόσο, ότι η προσωρινή φύση των μέτρων αυτών 
δεν συμβάλλει στη διαρκή βελτίωση της δημοσιονομικής θέσης. Κατά συνέπεια, για να μην 
τεθεί σε κίνδυνο η εμπιστοσύνη στην επιστροφή σε υγιή δημόσια οικονομικά, τα μέτρα 
αυτά πρέπει να συμπληρωθούν με ενέργειες που εξασφαλίζουν διαρκή βελτίωση της 
δημοσιονομικής κατάστασης. Την άνοιξη του 1998, όταν θα ληφθεί η απόφαση σχετικά με 
τις χώρες που θα έχουν επιτύχει τον υψηλό βαθμό διαρκούς σύγκλισης που απαιτείται για 
τη συμμετοχή στο τρίτο στάδιο της ΟΝΕ από την 1.1.1999, η Επιτροπή θα εκτιμήσει το 
διαρκή χαρακτήρα της δημοσιονομικής εξυγίανσης με βάση τους προϋπολογισμούς των 
κρατών μελών για το 1998 και τα προγράμματα σύγκλισης τους. 
Όσον αφορά τη σύσταση των γενικών προσανατολισμών για τη μείωση της φορολογικής 
πίεσης, η οποία πρέπει να επιδιωχθεί μόνο όταν το δημοσιονομικό έλλειμμα θα έχει τεθεί 
σε πτωτική πορεία, μόνο οι Κάτω Χώρες και η Ιρλανδία μείωσαν σε σημαντικό βαθμό τη 
φορολογική τους πίεση τα τελευταία χρόνια. Στις Κάτω Χώρες, οι μεταρρυθμίσεις στο 
τομέα της κοινωνικής ασφάλισης συνεχίστηκαν. Στην Ιρλανδία, ο τελευταίος 
προϋπολογισμός και η κοινωνική συμιρωνία για την περίοδο έως το 20Θ0 θα επιταχύνουν 
την πρόοδο προς την κατεύθυνση αυτή. 
13 
4. Καλύτερη λειτουργία των αγορών αγαθών και υπηρεσιών 
Οι γενικοί προσανατολισμοί του 1996 συνιστούσαν την ενίσχυση των πολιτικιόν 
ανταγιυνκηιού καιι τον περιορισμό των κρατικών ενισχύσεων. Επεσήμαιναν επίσης την 
καθοριστική σι/μ.ασία της αξιοποίησης των δυνατοτήτων της εσωτερικής αγοράς με τη 
μνταφορά της κοινοτικής νομοθεσίας στο εσωτερικό δίκαιο των κροίταΊν μελ<ον και την 
αποτελεσματική εφαρμογή της. Επιπλέον, τόνιζαν την ανάγκη να ληφθούν μέτρα γκι την 
προιυθηση της καιν(πο μίας, τηςκοινωνίας τιονπληροφοριιυνκαι την ανάπτυξη των MME: 
Τέλος, οι πολιτικές για την προστασία του περιβάλλοντος θα πρέπει να βασίζονται, σε 
μεγαλύτερο βαθμό σε μέσα σύμφωνα με τους μηχανισμούς της αγοράς, περιλαμβανομένων 
των φορολογικών. 
Πολλά και διάφορα μέτρα, τα οποία δεν μπορούν όλα να αποτελέσουν αντικείμενο 
πλήρους ανάλυσης στο παρόν έγγραφο, λήφθηκαν τόσο σε κοινοτικό όσο και σε εθνικό 
επίπεδο για την προώθηση της ανταγωνιστικότητας και της αποτελεσματικότητας των 
ευρωπαϊκών οικονομιών. Η παρούσα έκθεση επικεντρώνεται στις εξελίξεις σε κοινοτικό 
επίπεδο και επισημαίνει τις κυριότερες πρωτοβουλίες σε εθνικό επίπεδο το 1996. 
Παρόλο που η μεταφορά στο εσωτερικό δίκαιο των μέτρων για την ολοκλήρωση της 
ενιαίας αγοράς συνέχισε να βελτιώνεται το 1996, η βραδύτητα της διαδικασίας μεταφοράς 
εξακολουθεί να αποτελεί σοβαρό πρόβλημα σε ορισμένους τομείς και κλάδους 
δραστηριοτήτων. Στο επίπεδο της Κοινότητας, στις αρχές Φεβρουαρίου 1997, το 
Συμβούλιο είχε εγκρίνει 259 προτάσεις της Επιτροπής για την εσωτερική αγορά, και 
επομ,έν(ος απομένουν προς έγκριση μόνο 11 προτάσεις. Λπό αυτές, οι 4 αφορούν το 
εταιρικό δίκαιο και οι υπόλοιπες τη φορολογία των εταιρειών, την πνευματική ιδιοκτησία, 
την ελεύθερη διακίνηση των προσώπων, τα προϊόντα διατροφής, τις ασφαλίσεις και τους 
κτηνιατρικούς και φυτοϋγιονομικούς ελέγχους. 
Τα μέτρα που εγκρίθηκαν περιλάμβαναν 218 οδηγίες, των οποίων η μεταφορά απαιτεί τη 
θέσπιση εθνικής νομοθεσίας. Σε μέσο όρο, τα κράτη μέλη είχαν μεταφέρει περισσότερο 
από το 94% των οδηγιών στο εσωτερικό τους δίκαιο έως το Φεβρουάριο 1997. Το 64% των 
οδηγιών είχαν μεταφερθεί ορθά σε όλα τα κράτη μέλη και το 80% σε 14 κράτη μέλη. 
Η Επισκόπηση της Εσωτερικής Αγοράς, μια έρευνα την οποία διενήργησαν το 1996 οι 
υπηρεσίες της Επιτροπής3, κατέδειξε ότι οι αγορές προϊόντων των κρατών μελών 
χαρακτηρίζονται πλέον από υψηλό βαθμό ενοποίησης, ως αποτέλεσμα της διεθνοποίησης 
το)ν οικονομιών και της ολοκλήρωσης της ενιαίας αγοράς, παρόλο που εξακολουθούν να 
υπάρχουν δυσχέρειες όσον αφορά τις προδιαγραφές τ(ον προϊόντων, ϋστόσο, στις αγορές 
προϊόντων που αποτελούν αντικείμενο όημόσκην συμβάσεονν και/ή διέπονται από 
όιαιρορετικές ρυθμίσεις σε κάθε κράτος μέλος (π.χ. ιραρμακευτικά προϊόντα), η ενοποίηση 
δεν έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο. Για τα μεταποιημένα προϊόντα, η εσωτερική ζήτηση 
στα κράτη μέλη καλύπτεται σε όλο και μεγαλύτερο βαθμό από προϊόντα που εισάγονται 
από άλλα κράτη μέλη. Οι μ,εκόσεις στα περιθώρια κέρδους καταδεικνύουν επίσης ότι η 
ένταση του ανταγωνισμού στους διάφορους τομείς της μεταποίησης έχει αυξηθεί 
σημαντικά. Η επίπτωση στα περιθώρια κέρδους ήταν περιορισμένη μόνο στους τομείς που 
σχετίζονται με παραδοσιακές ή ρυθμιζόμενες διαδικασίες δημόσιων συμβάσεων. Επίσης, η 
σύγκλιση των τιμών ομοειδών προϊόντων στην Κοινότητα υποδηλώνει ότι η ενιαία αγορά 
ενίσχυσε ακόμα περισσότερο την ενοποίηση των αγορών αγαθών. Η ενοποίηση των 
αγορών υπηρεσιών παραμένει σαφώς πιο περιορισμένη, αλλά η πρόοδος που έχει 
επιτευχθεί είναι αισθητή. Ο ανταγωνισμός και η αποτελεσματικότητα αυξάνονται σε όλη 
την Κοινότητα, αλλά οι κρατικές ενισχύσεις και οι εσωτερικές ρυθμίσεις εξακολουθούν να 
συμβάλλουν στον κατακερματισμό ορισμένων αγορών, ιδίως στον τομέα των υπηρεσιών. 
Ιίλέπε ανακοίν<υση της Επιτροπής «Οι επιπτώσεις και η αποτελεσματικότητα της ενιαίας 
αγοράς» (COΜ(96)520, Οκτώβριος 1996) και «Economic Evaluation of (he Internal Market» 
(European Economy, Reports and Studies, αριθ. 4, 1996). 
14 
Οι κυριότεροι τομείς στους οποίους πρέπει ακόμα να επιτευχθεί πρόοδος στη μ.εταιρορά 
και την ειραρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας στο εσωτερικό δίκαιο των κρατών μελών 
είναι εκείνοι των κρατικών συμβάσεων, της διανοητικής ιδιοκτησίας και των ασφαλίσεων. 
Η Επισκόπηση της Ενιαίας Αγοράς κατέδειξε επίσης ότι οι υφιστάμενες αποκλίσεις στην 
εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου αποτελούν μόνιμο εμπόδιο στις εμπορικές συναλλαγές 
και στην εξασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού. Τα πρόβλημα αυτό θα αντιμετωπιστεί 
στο υπό προετοιμασία Πρόγραμμα Ενεργειών για την Εσωτερική Αγορά. 
Στον τομέα των τηλεπικοινωνιών, η Κοινότητα επέτυχε περαιτέρω πρόοδο προς την 
πλήρη ελευθέρωση, ιδίως με την έγκριση δύο οδηγιών της Επιτροπής που εισάγουν τον 
ανταγωνισμό στον τομέα της κινητής τηλεφωνίας και απαιτούν την κατάργηση το>ν 
μ.ονοπωλιακανν θέσεων στη φωνητική τηλεφυινία στα περισσότερα κράτη μέλη την Ι η 
Ιανουαρίου 1998. Στον τομέα της ενέργειας, το Συμβούλιο ενέκρινε μια οδηγία για τους 
κοινούς κανόνες που εφαρμόζονται στην εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. II 
οδηγία προβλέπει το σταδιακό άνοιγμα του τομέα στον ανταγωνισμό σε μια περίοδο έξι 
ετών. Η αντίστοιχη πρόταση για το ιρυσικό αέριο εξετάζεται ακόμα από το Συμβούλιο. 
Στον τομέα των μεταφορών, το Συμβούλιο ενέκρινε μια οδηγία για τον ανταγωνισμό στον 
τομέα της παροχής υπηρεσιών εδάφους στους αερολιμένες. 
Προκειμένου να καταργήσει τα περιττά εμπόδια στη διάδοση των καινοτομιών, η 
Επιτροπή ενέκρινε τον Ιανουάριο του 1996 ένα νέο κανονισμό με τον οποίο 
(ΐπλουστεύονται οι όροι οιπαλλαγής βάσει του άρθρου 85 για τις συμφωνίες μεταφοράς 
τεχνολογίας. Επίσης, η Επιτροπή ενέκρινε μια ανακοίνωση για την προσαρμογή του 
προγράμματος ενεργειών του 1994 για την κοινωνία των πληροφοριών και ανήγγειλε την 
πρόθεση της να υποβάλει προτάσεις για την εναρμόνιση της νομοθεσίας για τα 
δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας στον τομέα αυτό. 
Προκειμένου να δώσει νέα ώθηση στην ανάπτυξη των MME στην Κοινότητα, το 
Συμβούλιο ενέκρινε το Δεκέμβριο του 1996 το τρίτο πολυετές πρόγραμμα για τις MME. 
Στο "Ενοποιημένο πρόγραμμα υπέρ των MME και της βιοτεχνίας" του Ιουλίου 1996, η 
Επιτροπή προβλέπει να συμπληροΉτει τα μέτρα του πολυετούς προγράμματος με άλλα 
μέτρα όπως μια κοινή ενέργεια μ.ε τα κράτη μέλη για τη διευκόλυνση της πρόσβασης στην 
κοινοκνΐα των πληροφορούν και την απλούστευση της κοινοτικής νομοθεσίας. 
Στον τομέα του περιβάλλοντος και της ιρορολογίας, η Επιτροπή ενέκρινε στις αρχές 19974 
μια πρόταση για ένα φόρο επί των ενεργειακών προϊόντων. II πρόταση αντιπροσωπεύει 
μια αναδιάρθρωση του συστήματος ειδικών φόρων κατανάλωσης, με την οποία αφενός 
επεκτείνεται το πεδίο εφαρμογής των φόρων σε όλα τα ενεργειακά προϊόντα που 
προκαλούν ζημίες στο περιβάλλον και αυξάνεται αφετέρου το επίπεδο των φόρων επί των 
προϊόντων αυτών το 1998 και εκ νέου το 2000. Τα μέτρα αυτά παρέχουν, μέσω των τιμών, 
σημαντικές ενδείξεις στους χρήστες ενεργειακίόν προϊόντων, ενθαρρύνοντας τους να 
μεκόσουν την κατανάλωση και, κατά συνέπεια, τη ρύπανση του περιβάλλοντος Επίσης, η 
Επιτροπή ενέκρινε μια ανακοίνωση για τη χρησιμοποίηση περιβαλλοντικών φόρα)ν και 
επιβαρύνσεων στην εσωτερική αγορά5. Η ανακοίνωση αυτή αποσκοπεί να στηρίξει τις 
προσπάθειες των κρατών μελών να εφαρμόσουν φορολογικά μέσα γ.ια περιβαλλοντικούς 
σκοπούς, τηρώντας παράλληλα τις απαιτήσεις της συνθήκης και της νομοθεσίας για την 
ενιαία αγορά. Η ανακοίνωση υπογραμμίζει ότι τα κράτη μέλη έχουν σημαντικά περιθώρια 
ελιγμών και τα ενθαρρύνει να χρησιμοποιούν σε όλο και μεγαλύτερο βαθμό αυτούς τους 
ιρόρους και επιβαρύνσεις. 
Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την αναδιάρθρωση του κοινοτικού πλαισίου για τη 
φορολογία των ενεργειακών προϊόντων (ΟΟΜ(97)τελικό της 12.03.1997). 
Ανακοίνωση της Επιτροπής "Περιβαλλοντικοί φόροι και επιβαρύνσεις στην ενιαία αγορά", 
((Χ)Μ(97)τελικό"της 26/03/97). 
15 
Σε εθνικό επίπεδο, η γερμανική κυβέρνηση παρουσίασε ένα εκτεταμένο πρόγραμμα γιοι τη 
βελτίωση της ανταγωνιστικότητας, με τίτλο "Ενεργητικά μέτρα για την προο')θηση του 
επιχειρηματικού πνεύματος και της καινοτομίας". Το πρόγραμμα περιλαμβάνει μέτρα για την 
ανάπτυξη των MME (ελάφρυνση της φορολογικής πίεσης για τους ιδρυτές νέων επιχειρήσεων, 
κινητοποίηση κεφαλαίων υψηλού επιχειρηματικού κινδύνου, επιδοτήσεις δανείων κλπ.) και της 
καινοτομίας (χρηματοδότηση με ευνοϊκούς όρους δραστηριοτήτων έρευνας και ανάπτυξης, 
μείωση του κόστους γιοι την απόκτηση διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας από MME, κλπ.). Τα 
ωράρια των καταστημάτων δεν υπόκεινται πλέον σε αυστηρές ρυθμίσεις και προβλέπονται, 
επίσης πολλά άλλα μέτρα για τη βελτίωση της λειτουργίας της οικονομίας. Η ισπανική 
κυβέρνηση παρουσίασε μια δέσμη διαρθρωτικών μέτρων, που περιλαμβάνουν ενέργειες για τον 
περιορισμό των κρατικών ενισχύσεων στις δημόσιες επιχειρήσεις, την ελάφρυνση της 
φορολογίας των MME και την τόνωση του ανταγωνισμού. Στην Πορτογαλία, η "στρατηγική 
συμφωνία" μεταξύ κοινωνικών εταίρων και κυβέρνησης προβλέπει την ενίσχυση το>ν 
πολιτικών για τον ανταγωνισμ,ό και την ειραρμ,ογή μέτρων για την προώθηση της καινοτομίας, 
της κοινυηάας το>ν πληροιροριών και των MME. Στη Φινλανδία, η κυβέρνηση έλαβε σημαντικό 
αριθμό πρυιτοβουλυύν υπέρ των MME (καλύτερη πρόσβαση στη χρηματοδότηση, μέτρα για 
την κατάρτιση, κλπ.), ενώ στην Αυστρία, παρέχεται αυξημένη χρηματοδοτική και θεσμική 
στήριξη στην καινοτομία και στην έρευνα και ανάπτυξη. Στη Λανία, ένας νέος νόμος για τον 
ανταγωνισμ.ό, ο οποίος υποβλήθηκε το 1996, αποσκοπεί να ενισχύσει τους κανόνες 
προστασίας του ανταγυΛ'ΐσμ,ού και να ευθυγραμμίσει καλύτερα το εθνικό νομοθετικό πλαίσιο 
μ,ε εκείνα των άλλων κρατών μελών. 
5. Προώθηση της απασχόλησης και των μεταρρυθμίσεων στην αγορά εργασίας 
5.1 Η εξέλιξη των μισθών 
Οι γενικοί προσανατολισμοί του 1996 συνιστούσαν τη συγκράτηση των αυξήσεων των 
πραγματικών μισθών κατά τρόπο ώστε να μην υπερβαίνουν τις αυξήσεις παραγωγικότητας, 
προκειμένου να ενισχυθεί η αποδοτικότητα των επενδύσεων που μπορούν να δημιουργούν 
θέσεις απασχόλησης. Τόνιζαν επίσης ότι μια ταχύτερη αύξηση της απασχόλησης θα 
διευκολυνόταν από τη διατήρηση κατάλληλης εξέλιξης στα μέσα επίπεδα των μισθών και, σε 
ορισμένες περιπτιόσεις, μισθολογικι'ον αποκλίσεων που αντικατοπτρίζουν καλύτερα τις 
διακρορές παραγωγικότητας. Τέλος, συνιστούσαν να χρησιμοποιείται, όπου είναι δυνατό), η 
μεί(/)(ΐη τ()υ (τη μι,(ΐθολ()γικ()ί> κ(')στοι>ς εργασύχς για τηνπροώθηση της 
Τα τελευταία χρόνια, οι μισθολογικές τάσεις στην Κοινότητα ήταν σε όλο και μεγαλύτερο 
βαθμό σύμ.φο)νες μ,ε. το στόχο της σταθερότητας τωντιμ,ών, επιτρέποντας μ,ε τον τρόπο αυτό τη 
όιαμόρφυχνη νομισματικών και χρημ,ατοπισταπικών συνθηκών που ευνοούν την ανάπτυξη και 
τη δημιουργία θέσεων υστασχόλησης, καΟα')ς και με το στόχο για την ενίσχυση της 
αποδοτικότητας το>ν επιχειρηματικών επενδυσειον, καθιστώντας έτσι δυνατή μια ταχεία 
πρόοδο των επενδύσεων που να μπορεί να στηρίξει την ανάκαμψη της δραστηριότητας. Για το 
σύνολο της Κοινότητας, το πραγματικό κόστος εργασίας ανά μονάδα προϊόντος (ονομαστικές 
αποδοχές ανά απασχολούμενο, προσαρμοσμένες μ,ε βάση τον οστοπληΟωριστή του ΑΕΠ) 
αυξήθηκε κατά λιγότερο από 1% το 1996, για τέταρτο συνεχές έτος. II αύξηση αυτή ήταν 
επαρκώς χαμηλότερη τόσο από τη βασική τάση όσο και οστό την πραγματική αύξηση της 
παραγιογικότητας της εργασίας (περίπου 2 και 1,5%, αντίστοιχα) για να εξασφαλιστεί η αμοιβή 
του υψηλότερου κεφαλαιακού αποθέματος ανά εργαζόμενο και να ενισχυθεί η αποδοτικότητα 
των επενδύσεων στην Κοινότητα. Οι προοπτικές για το 1997 και το 1998 επιτρέπουν να 
θεωρηθεί ότι η τήρηση των γενικών προσανατολισμών θα συνεχιστεί στην Κοινότητα. 
Η προϋπόθεση ότι οι πραγματικοί μισθοί πρέπει να αυξάνονται με βραδύτερο ρυθμό από ό,τι 
η παραγωγικότητα της εργασίας τηρήθηκε σε όλα σχεδόν τα κράτη μέλη το 1996. Στην Ελλάδα, 
την Πορτογαλία, τη Φινλανδία και, ιδίως, τη Σουηδία, το πραγματικό μισθολογικό κόστος 
συνέχισε να αυξάνεται ταχύτερα οστό ό,τι η παραγωγικότητα της εργασίας το 1996. Στις χώρες 
αυτές, η διαρκή ενίσχυση της δημιουργίας θέσεων απασχόλησης προϋποθέτει την επιβράδυνση 
της αύξησης των πραγμ,ατικών μισθών. 
Στην Κοινότητα, η επάνοδος σε. υψηλότερα επίπεδα (χποόοτικότητας των επιχειρηματικών 
επενόύσεοίν δημιούργησε συνθήκες για ταχύτερη οικονομική αν('χπτυξη, υπό την ώθηση 
επενόύσεοίν σε παραγοτγική ικανότητα που μπορούν να δημιουργούν περισσότερες θέσεις 
απασχόλησης, παράλληλα με τη βελτίωση των προοπτικών οστό την πλευρά της ζήτησης. 
Ωστόσο, οι γενικά συγκρατημένες μισθολογικές αυξήσεις επηρεάζουν μ,ε βραδύ ρυθμό την 
ένταση απασχόλησης της ανάπτυξης. Ένα άλλο, ταχύτερο, μέσο για την επίτευξη ανοιπτυξιακής 
διαδικασίας με -υψηλότερη ένταση απασχόλησης θα ήταν να ενθαρρυνθεί η διεύρυνση της 
μισθολογικής κλίμακας στα χαμηλότερα κλιμάκια της, όπως αναπτύσσεται στην Ετήσια 
Οικονομική Έκθεση της Επιτροπής για το 1997. 
16 
Ορισμένες χώρες έλαβαν μέτρα για να εξασςιαλίσουν ότι οι διαφορές μισθολογικού 
κόστους αντικατοπτρίζουν καλύτερα τις διαφορές παραγωγικότητας μεταξύ διάφορων 
δραστηριοτήτων ή επιπέδων επαγγελματικών προσόντων, καθώς και μεταξύ γεωγραφικών 
περιοχών. Μια ειδική μείωση του μη μισθολογικού κόστους της εργασίας στα χαμηλότερα 
κλιμάκια της μισθολογικής κλίμακας πραγματοποιήθηκε στη Γαλλία, το Βέλγιο και τις 
Κάτω Χο')ρες. Στην τελευταία αυτή χώρα, ο κατώτερος νόμιμος μισθός αυξήθηκε λιγότερο 
από ό,τι το διάμεσο επίπεδο των μισθών. Αντίθετα, η διαδικασία ευθυγράμμισης χων 
μισθών μεταξύ δυτικών και ανατολικών Lander της Γερμανίας συνεχίστηκε, παρά τις 
ακόμα σημαντικές αποκλίσεις παραγωγικότητας. Στα ανατολικά Lander, το υψηλό επίπεδο 
του μισθολογικού κόστους σε σχέση με την παραγωγικότητα εξακολουθεί να αποτελεί 
εμπόδιο στη δημιουργία θέσεων απασχόλησης. 
Ιίνακας G 
Οικονομική ανάπτυξη, απασχόληση και παραγωγικότητα 
Αύξηση ΑΕΠ 
σε σταθερές τιμές 
(ετήσια εκατοστιαία 
μεταβολή) Απασχόληση 
(ετήσια εκατοστιαία 
μεταβολή) Παραγωγικότητα 
της εργασίας 
(ετήσια εκατοστιαία 
μεταβολή) Πραγματικό κόστος 
εργασίας ανά 
απασχολούμενο 
(ετήσια εκατοστιαία 
μεταβολή) 
Αποπληθωριστής του 
ΑΕΠ 1 Ιραγματικό κόστος 
εργασίας ανά μονάδα 
προϊόντος 
(ετήσια εκατοστιαία 
μεταβολή) 
90-92 93-96 96 90-92 93-96 96 90-92 93-96 96 90-92 93-96 96 90-92 93-96 96 
Β 
DK 
D 
EL 
Ε 
F 
IRL 
Ι 
L 
NL 
Α 
Ρ 
ΙΊΝ 
S 
UK 2.3 
1.0 
4.2 
1.2 
2.2 
1.5 
5.0 
1.3 
4.2 
2.8 
3.1 
2.9 
-3.6 
-0.4 
-0.7 1.1 
2.7 
1.2 
1.8 
1.5 
1.2 
7.5 
1.1 
5.0 
2.3 
1.3 
1.6 
2.8 
1.4 
2.7 1.4 
2.4 
1.4 
2.6 
2.2 
1.3 
8.4 
0.7 
3.6 
2.8 
1.0 
3.0 
3.3 
1.1 
2.1 0.5 
0.0 
1.8 
0.1 
0.3 
0.2 
1.8 
0.7 
3.6 
2.1 
2.0 
0.9 
-4.2 
-2.1. 
-1.5 -0.4 
-0.4 
-1.0 
1.2 
0.1 
0.0 
3.1 
-1.5 
2.3 
1.1 
1.1 
-0.5 
-0.9 
-1.4 
0.2 0.0 
1.0 
-1.2 
1.0 
2.9 
-0.1 
3.8 
0.4 
2.4 
1.9 
-0.7 
0.7 
1.4 
-0.6 
0.7 1.9 
2.1 
2.0 
0.9 
1.2 
1.3 
3.3 
1.1 
0.6 
1.2 
1.7 
2.0 
0.7 
1.3 
0.6 1.4 
2.4 
2.2 
0.6 
1.6 
1.3 
4.4 
2.3 
2.7 
1.3 
1.7 
2.4 
4.0 
2.8 
2.4 1.3 
1.5 
2.5 
1.5 
0.8 
1.5 
4.5 
0.5 
1.2 
1.0 
1.7 
2.4 
1.9 
1.7 
1.4 3.6 
1.5 
1.6 
-2.0 
2.5 
1.6 
4.2 
1.6 
2.6 
1.6 
1.9 
5.5 
2.5 
1.4 
1.6 0.7 
1.5 
1.1 
0.8 
-0.5 
0.6 
1.5 
-0.2 
0.8 
0.5 
1.0 
1.5 
1.2 
2.4 
0.9 -0.1 
1.2 
1.4 
2.6 
0.2 
1.0 
1.9 
0.4 
-1.0 
-0.2 
0.2 
3.1 
2.1 
6.4 
0.5 1.7 
-0.6 
-0.4 
-2.8 
1.3 
0.3 
0.9 
0.6 
1.9 
0.4 
0.2 
3.4 
1.8 
0.1 
0.9 -0.7 
-0.8 
-1.1 
0.2 
-2.0 
-0.6 
-2.8 
-2.4 
-1.9 
-0.8 
-0.6 
-0.9 
-2.7 
-0.5 
-1.5 -1.4 
-0.3 
-1.1 
1.1 
-0.6 
-0.4 
-2.5 
-0.1 
-2.2 
-1.1 
-1.5 
0.7 
0.3 
4.6 
-0.9 
EUR 1.7 1.6 1.6 0.3 -0.4 0.3 1.4 2.0 1.5 1.7 0.6 0.8 0.3 -1.4 -0.7 
USA 
JAP 1.1 
3.4 3.0 
1.3 2.4 
3.6 0.3 
1.6 1.7 
0.2 1.4 
0.6 1.2 
1.8 0.8 
1.0 1.0 
2.9 1.7 
1.5 1.0 
0.8 1.8 
0.5 0.5 
-0.3 0.2 
-0.1 0.8 
-2.3 
Πηγή: Προβλέψεις υπηρεσιών της Επιτροπής, άνοιξη 1997 
5.2 Οι μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας 
Οι γενικοί προσανατολισμοί του 1996 ενθάρρυναν τα κράτη μέλη να εντείνουν τις 
προσπάθειες τους για τη μεταρρύθμιση της αγοράς εργασίας σε μια σειρά τομέων, όπως η 
επαγγελματική και γεωγραφική κινητικότητα, οι υπηρεσίες για την απασχόληση, τα 
συστήματα κατάρτισης, οι ενεργητικές πολιτικές υπέρ της αγοράς εργασίας και ιδίως υπέρ 
των μακροχρόνια άνεργων, και η προσαρμογή του χρόνου εργασίας. 
Η δέσμευση για μείωση της ανεργίας, η οποία θεωρείται ως ο κυριότερος στόχος της 
οικονομικής πολιτικής, αποτελεί εφεξής μέρος της κοινοτικής στρατηγικής για την 
απασχόληση που υιοθετήθηκε από το Γνυρωπαϊκό Συμβούλιο του Έσσεν το 1994. Λπό 
τότε, οι συστάσεις οικονομικής πολιτικής συμπληρώθηκαν και διευκρινίστηκαν από τα 
επόμενα Ινυρωπαϊ,κά Συμβούλια και μια διαδικασία στενής παρακολούθησης της 
εφαρμογής τους καθορίστηκε από κοινού με τα κράτη μέλη. 
17 
Οι στρατηγικές και τα συγκεκριμένα· μέτρα σε'εθνικό "επίπεδο Ενσωματώθηκαν σε πολυετή 
προγράμματα για την απασχόληση. Τα προγράμματα αυτά επιτρέπουν μια στενότερη 
παρακολούθηση των εθνικών στρατηγικών και των συγκεκριμένων μέτρων υπέρ της 
απασχόλησης, διευκολύνοντας έτσι τον εντοπισμό και την από κοινού αξιοποίηση των πιο 
αποτελεσματικών πρακτικών. Μιο πρώτη αξιολόγηση της εφαρμογής τους υποβλήθηκε 
στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Δουβλίνου. 
Στο πλαίσιο της εφαρμογής των πολυετών προγραμμάτων για την απασχόληση, τα κράτη 
μ,έλη έλαβαν ένα ιδιαίτερα ευρύ φάσμα μέτρων, τα οποία καλύπτουν όλα τα θέματα στα 
οποία δόθηκε προτεραιότητα στο Έσσεν. Από την πλευρά της ζήτησης, η προσοχή 
επικέντρισθηκε στη συγκράτηση των μισθολογικών αυξήσεων και στα μέτρα για τη μείωση 
του μη μισθολογικού κόστους της εργασίας, καθώς και στην προώθηση ευέλικτων 
καθεστώτων εργασίας και, σε ορισμένες περιπτώσεις, στη μείωση του κόστους πρόσληψης 
και απόλυσης εργαζομένων, με σκοπό την αύξηση της έντασης εργασίας της ανάπτυξης. 
Από την πλευρά της προσφοράς, τα κίνητρα και η διαθεσιμότητα για εργασία ενισχύθηκαν 
μέσα) μεταρρυθμίσεων των συστημάτων κοινωνικής προνοίας, ενεργητικών πολιτικών για 
την απασχόληση και μέτρων για την κατάρτιση. 
Μια συνοπτική εικόνα των κυριότερων μέτρων για την αγορά εργασίας που τέθηκαν σε 
ειραρμογή τα τελευταία χρόνια στην Κοινότητα παρουσιάζεται στο πλαίσιο που 
παρατίθεται κατωτέρω, το οποίο επιτρέπει ιδίως τον εντοπισμό ορισμένων βασικιόν 
χαρακτηριστικών των μεταρρυθμίσεων που έχουν αναληφθεί σε ένα ή σε περισσότερα 
κράτη μέλη: 
- Οι χώρες που χαρακτηρίζονται από παραδοσιακά υψηλό βαθμό κοινωνικής 
προστασίας άρχισαν να περιορίζουν τα επίπεδα παροχών τους, μέσω της αναθεώρησης 
της διάρκειας χορήγησης επιδομάτων και εισοδημάτων υποκατάστασης και, συχνότερα, 
μέσω της εφαρμογής αυστηρότερων κανόνων επιλεξιμότητας και ελέγχων της ενεργούς 
αναζήτησης εργασίας από τους δικαιούχους. Τα μέτρα αυτά συνδυάστηκαν μ,ε 
μεγαλύτερη ευελιξία στις ώρες εργασίας (Κάτω Χώρες) και περισσότερη έμφαση στην 
κατάρτιση και σε άλλες ενργητικές πολιτικές για την απασχόληση (σκανδιναβικές 
χώρες). Παρόλο που καταβλήθηκαν προσπάθειες για να αυξηθεί η αποτελεσματικότητα 
των τελευταίων αυτών μέτρων, το κόστος τους για τα δημόσια οικονομικά ενδέχεται να 
είναι υψηλό, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα, και θα μπορούσαν να έχουν μη 
παραγωγικές επιπτώσεις η αποτελέσματα υποκατάστασης. 
- Στις χώρες με υψηλή ανεργία εφαρμόστηκαν μέτρα για την κατάργηση δύσκαμπτων 
ρυθμίσεων στην αγορά εργασία. Η Ισπανία, ιδίως, μείωσε το επίπεδο της νόμιμης 
προστασίας των μόνιμων υπαλλήλων, εγκαταλείποντας την πολιτική προοδευτικής 
κατάργησης περιοριστικών ρυθμίσεων "σε οριακή βάση" (γενίκευση των συμβάσεων 
προσωρινής εργασίας) που είχε επιδεινώσει τον κατακερματισμό της αγοράς εργασίας. 
- Οι χιόρες που εφαρμόζουν συστήματα παροχών για τη συμπλήρωση εισοδημάτων από 
την εργασία (Ηνωμένο Βασίλειο και Ιρλανδία) θέσπισαν μέτρα για τη μείωση το>ν 
υψηλών οριακών φορολογικών συντελεστών προκειμένου να αποφύγουν τη δημιουργία 
αντικινήτρων στην εργασία. 
- Οι μισθολογικές αυξήσεις ήταν συγκρατημένες στο σύνολο της ΕΕ. Επιπλέον, 
σημαντικός αριθμός χωρών μείωσαν το μη μισθολογικό κόστος της εργασίας, είτε με 
γενικές περικοπές στις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης (Ισπανία, Πορτογαλία, 
Φινλανδία, Ηνωμένο Βασίλειο, Κάτω Χώρες) ή με εφαρμογή μειώσεων ειδικά στους 
χαμηλούς μισθούς κατά τρόπο ώστε να ενθαρρυνθεί η ζήτηση μη ειδικευμένου 
εργατικού δυναμικού (Γαλλία, Βέλγιο, Κάτω Χώρες). 
Παρόλο που η αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας αυτών των διαρθρωτικών 
μεταρρυθμίσεων όσον αφορά την απασχόληση και τη μείωση της ανεργίας είναι ακόμα 
πρόωρη, φαίνεται ότι μπορούν να συναχθούν ορισμένα συμπεράσματα από την εμπειρία 
των κοινοτικών χωρών που κατόρθωσαν να αντιμετωπίσουν με σχετικά αποτελεσματικό 
τρόπο την ανεργία τα τελευταία χρόνια (Κάτω Χώρες, Δανία, Ηνωμένο Βασίλειο και, σε 
ορισμένο βαθμό, Ιρλανδία). Φαίνεται ότι τα θετικά αποτελέσματα στις χώρες αυτές 
μπορούν να εξηγηθούν εν μέρει από: 
18 
- την έκταση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων τους, περιλαμβανόμενο)ν εκείνων στις 
αγορές προϊόντων και υπηρεσιών, καθώς και από την ενίσχυση των κινήτρων για 
εργασία, σε σύγκριση με άλλες χώρες που έλαβαν πολλά μέτρα σε διάφορους τομείς 
χωρίς όμως να επιτύχουν την απαιτούμενη για την αποτελεσματικότητα τους έκταση. 
- το γεγονός ότι, απευθύνονται σε σημαντικό μ,έρος του ενεργού πληθυσμού, στο οποίο 
περιλαμβάνεται και εργατικό δυναμικό ήδη ενταγμένο στην αγορά εργασίας, 
ενισχύοντας έτσι την εμπιστοσύνη στο δίκαιο χαρακτήρα των μεταρρυθμίσεων, ή 
επικεντρώνονται σε μια συγκεκριμένη, αλλά ιδιαίτερα τυπική, "συστημική ατέλεια" στη 
λειτουργία της αγοράς εργασίας ή του συστήματος κοινωνικής προστασίας. 
- την καταλληλότητα των μακροοικονομικών συνθηκών, που εξασφαλίζουν ταυτόχρονα 
μια επαρκώς δυναμική οικονομική ανάπτυξη και την αξιοπιστία της δέσμευσης για υγιή 
μακροοικονομική διαχείριση. 
Αυτές οι βασικές προϋποθέσεις επιτρέπουν τη βελτιστοποίηση του συνδυασμού των 
διάφορων μέτρων και, ενισχύοντας την πολιτική και κοινωνική αποδοχή των 
διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, μειώνουν την πιθανότητα μιας μελλοντικής αναστροφής 
της πορείας της πολιτικής. 
19 
Πλαίσιο: Κυριότερες μεταρρυθμίσεις στις αγορές εργασίας των χωρίον της ΕΕ τα 
τελευταία χρόνια 
Ι επαγγελματική κατάρτιση 
Τα προγράμματα επαγγελματικής ειδίκευσης διευρύνθηκαν (Α, Β, I IN, l·', I), IRL, Κ) και/ή 
αναθεωρήθηκαν ώστε να ανταποκρίνονται πιο αποτελεσματικά στις ανάγκες της αγοράς 
(DK, Ρ, UK, D, IRL, Ι). Εφαρμογή ευρέως φάσματος καινοτόμων μέσων για την προώθηση 
της συνεχούς κατάρτισης (IRL, F, NL, DK). 
Ευελιξία στο γρόνο εργασίας 
Ευρεία χρήση συμβάσεων εργασίας κατά μερική απασχόληση (DK, NL, S, UK). Αιγότερο 
αυστηρές ρυθμίσεις για τις συμβάσεις εργασίας κατά μερική απασχόληση (Ε) και 
προσωρινής εργασίας (D), κατάργηση περιοριστικών ρυθμίσεων για το χρόνο εργασίας (Ρ, 
FIN, Α). Καθιέρωση άλλων μορφών ευελιξίας στο χρόνο εργασίας (A, D, Β, DK, Ε, FIN, 
F). 
Κόστος πρόσληψης και απόλυσης 
Αιγότερο αυστηρή νομοθεσία για την προστασία της απασχόλησης στο Ηνωμένο Βασίλειο 
και ττ) Δανία. Πιο ελαστική νομοθεσία για τους μόνιμους υπαλλήλους στην Ισπανία και 
για την αύξηση (από 5 σε 10 εργαζομένους) του ορίου εφαρμογής της νομοθεσίας για την 
προστασία της απασχόλησης στη Γερμανία. Σε άλλες περιπτώσεις, μεγαλύτερη ευελιξία με 
την παροχή δυνατότητας στα γραιρεία εξεύρεσης προσωρινής εργασίας να προτείνουν μη 
τυποποιημένες συμβάσεις εργασίας (συμβάσεις εργασίας ορισμένου χρόνου, συμβάσεις 
εργασίας κατά μερική απασχόληση) σε πολλά κράτη μέλη. 
Μη μισθολογικό κόστος εργασίας 
Γενική μείωση του μη μισθολογικού κόστους της εργασίας (Ε, Ρ, FIN, UK, NL) και ειδικές 
μειώσεις για τα χαμηλότερα κλιμάκια της μισθολογικής κλίμακας (π.χ. F, Β, NL). 
Επιδόματα ανεργίας και φορολογικά κίνητρα για εργασία 
Μείωση των ποσοστών υποκατάστασης εισοδημάτων και της διάρκειας των παροχών (DK, 
IRL, NL, Ε, S) και εφαρμογή πιο αυστηρών κριτηρίων επιλεξιμότητας και διαθεσιμότητας 
για ανάληψη εργασίας σε πολλές χώρες (DK, UK, FIN, S, D). Προσαρμογή του επιπέδου 
των παροχών σε ήδη εργαζόμενους στο Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιρλανδία για την 
εξάλειψη των αντικινήτρων για εργασία. Μέτρα για μείωση των οριακών πραγματικών 
συντελεστών φορολόγησης (F, UK, DK, IRL, S, NL). Οι Κάτω Χώρες μείωσαν επίσης το 
συνολικό ιρορολογικό περιθώριο που δημιουργεί αντικίνητρα για εργασία). 
Ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας 
Ριζικές μεταρρυθμίσεις (S, FIN, OK, D, A, NL, Β) στις δημόσιες υπηρεσίες απασχόλησης, 
περιλαμβανομένου, σε ορισμένες περιπτώσεις, της κατάργησης του κρατικού μονοπωλίου 
διαμεσολάβησης για ανεύρεση εργασίας. Ειδικές προσπάθειες και καθορισμός 
συγκεκριμένων στόχων για τις ενεργητικές πολιτικές υπέρ της αγοράς εργασίας, καθώς 
και εφαρμογή, σε όλα σχεδόν τα κράτη μέλη, των ανωτέρω μέτρων στις κατηγορίες που 
πλήττονται περισσότερο από την ανεργία. 
20 
ISSN 0254-1483 
COM(97) 169 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR ίο οι 
Αριθ. καταλόγου : CB-CO-97-166-GR-C 
ISBN 92-78-18935-9 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Λουξεμβούργο