15. 2. 89 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 38/7 
II 
(Προπαρασκευαστικές πράξεις) 
ΕΠΙΤΡΟΠΗ 
Πρόταση δεύτερης οδηγίας του Συμβουλίου για το συντονισμό των νομοθετικών, κανονιστικών και 
διοικητικών διατάξεων σχετικά με την πρωτασφάλιση ζωής, και για τη θέσπιση των διατάξεων που 
σκοπό έχουν να διευκολύνουν την αποτελεσματική άσκηση της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών καθώς 
και για την τροποποίηση της οδηγίας 79/267/ΕΟΚ 
COM(88) 729 τελικό — SYN177 
(Υποβληθείσα από την Επιτροπή στις 23 Δεκεμβρίου 1988) 
(89/C 38/08) 
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ, 
Έχοντας υπόψη: 
τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής 
Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 57 παράγραφος 2 και το 
άρθρο 66, 
την πρόταση της Επιτροπής, 
σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 
τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, 
Εκτιμώντας: 
ότι είναι αναγκαίο να αναπτυχθεί η εσωτερική αγορά 
ασφαλίσεων ζωής και των εργασιών που αναφέρονται στην 
πρώτη οδηγία (79/267/ΕΟΚ) του Συμβουλίου της 5ης Μαρ­
τίου 1979 περί συντονισμού των νομοθετικών, κανονιστικών 
και διοικητικών διατάξεων που αφορούν την ανάληψη της 
δραστηριότητας πρωτασφαλίσεως ζωής και την άσκηση 
αυτής ('), στο εξής ονομαζόμενη «πρώτη οδηγία» · ότι, για 
την επίτευξη του στόχου αυτού, είναι σκόπιμο να διευκο­
λυνθούν οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις που έχουν την έδρα 
τους στην Κοινότητα να παρέχουν υπηρεσίες στα κράτη 
μέλη και να δοθεί έτσι η δυνατότητα στους αντισυμβαλλό­
μενους του ασφαλιστή (πρόσωπα ενεργούντα τις ασφαλί­
σεις) να αποτείνονται όχι μόνον σε επιχειρήσεις εγκατεστη­
μένες στη χώρα τους, αλλά εξίσου σε επιχειρήσεις που 
έχουν την εταιρική έδρα τους εντός της Κοινότητας και 
είναι εγκατεστημένες σε άλλα κράτη μέλη · 
ότι, κατ' εφαρμογή της συνθήκης, απαγορεύεται μετά τη 
λήξη της μεταβατικής περιόδου και για θέματα παροχής 
υπηρεσιών, κάθε διακριτική μεταχείριση βασιζόμενη στο 
γεγονός ότι μια επιχείρηση δεν είναι εγκατεστημένη στο 
κράτος μέλος στο οποίο πραγματοποιείται η παροχή' ότι η 
απαγόρευση αυτή εφαρμόζεται στις παροχές υπηρεσιών που 
πραγματοποιούνται από οποιαδήποτε εγκατάσταση εντός 
της Κοινότητας, είτε πρόκειται για την έδρα μιας επιχεί­
ρησης είτε για πρακτορείο ή υποκατάστημα* 
(') ΕΕ αριθ. L 63 της 13. 3. 1979, σ. 1. ότι, για πρακτικούς λόγους, η παροχή υπηρεσιών πρέπει να 
προσδιοριστεί λαμβανομένων υπόψη, αφενός, της εγκατά­
στασης της ασφαλιστικής επιχείρησης και, αφετέρου, του 
τόπου αναλήψεως της ασφαλιστικής υποχρεώσεως- ότι 
πρέπει, ως εκ τούτου, να τεθεί επίσης ο ορισμός της ασφαλι­
στικής υποχρεώσεως' ότι, επιπλέον, πρέπει να οριοθετηθεί η 
δραστηριότητα που ασκείται μέσω εγκαταστάσεως σε 
σχέση με εκείνη που ασκείται ως ελεύθερη παροχή υπηρε­
σιών 
ότι πρέπει να συμπληρωθεί η πρώτη οδηγία του Συμβουλίου 
της 5ης Μαρτίου 1979, ιδιαίτερα προκειμένου να διευκρινι­
στούν οι εξουσίες και τα μέσα ελέγχου των αρχών επο­
πτείας" ότι πρέπει επίσης να προβλεφθούν ειδικές διατάξεις 
σχετικά με την πρόσβαση, την άσκηση και τον έλεγχο της 
δραστηριότητας που αναπτύσσεται υπό το καθεστώς ελεύ­
θερης παροχής υπηρεσιών 
ότι πρέπει να παρέχεται στους ασφαλιζόμενους εκείνους 
που, λόγω του γεγονότος ότι λαμβάνουν την πρωτοβουλία 
να συνομολογήσουν ασφαλιστική υποχρέωση σε άλλη χώρα 
και τίθενται έτσι υπό την προστασία του νομικού συστή­
ματος αυτής της άλλης χώρας, δεν έχουν ανάγκη ιδιαίτερης 
προστασίας στο κράτος ανάληψης της ασφαλιστικής υπο­
χρέωσης, η πλήρης ελευθερία να προσφεύγουν στην όσο το 
δυνατόν ευρύτερη αγορά ασφαλίσεων ζωής και των εργα­
σιών που αναφέρονται στην πρώτη οδηγία" ότι, αφετέρου, 
πρέπει να εξασφαλίζεται στους άλλους ασφαλιζόμενους 
ένας επαρκής βαθμός προστασίας" 
ότι στις ομαδικές ασφαλίσεις και σε ορισμένες ατομικές 
ασφαλίσεις συνταξιοδοτήσεως, η πολλαπλότητα και η πολυ­
πλοκότητα των διαφόρων συστημάτων και οι άμεσες σχέ­
σεις τους με τα καθεστώτα κοινωνικής ασφάλισης επιβάλ­
λουν τη διενέργεια προσεκτικής μελέτης* ότι πρέπει ως εκ 
τούτου να εξαιρεθούν του πεδίου εφαρμογής των ιδιαιτέρων 
διατάξεων της παρούσας οδηγίας που αφορούν την ελεύθερη 
παροχή υπηρεσιών ότι θα αποτελέσουν το αντικείμενο 
άλλης προτάσεως οδηγίας" 
ότι εξακολουθούν να διαφέρουν οι ισχύουσες στα κράτη 
μέλη διατάξεις όσον αφορά το δίκαιο των συμβάσεων που 
έχουν σχέση με τις δραστηριότητες οι οποίες αναφέρονται 
στην πρώτη οδηγία" 
Αρι^3^ Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Ρό^^ 
ότι είναι δυνατόν να παραχωρη^εί,σε ορισμένες περιπτω^ 
σειςκαισΰμφωνα με κανόνες πουλαμβάνουν υπόψη τους 
τιςειδικεςπεριστάσεις,η ελευ^ερίαεπιλονηςωςεφαρμο 
στεου επί της συμβάσεως δικαίου, ενός δικαίου άλλου, 
πέραν αυτοΰ του κράτους συνομολόγησης της ασφαλιστικής 
υποχρεώσεως* 
ότι πρέπει να ενισχυθούν οι διατάζεις της πρώτης οδηγίας οι 
σχετικές με τη μεταβίβαση του χαρτοφυλακίου, και να συ 
μπληρω^ουν με διατάζεις που ^α αφορούν ειδικά την περί 
πτώση κατά τηνοποία το χαρτοφυλάκιο ασφαλειωνπου 
συνηφ^ησαν υπό το καθεστώς παροχής υπηρεσιών μεταβι 
βάφεται σε άλλη επιχείρηση* 
ότι, στο παρόν στάδιο συντονισμού, πρέπει να παρασχεθεί 
στα κράτη μεληηευχερεια να περιορίσουν,ενόφει της προ 
στασίας των ασφαλι^ομενων,την ταυτόχρονη άσκηση της 
δραστηριότηταςυπόμορφηελεΰ^ερης παροχής υπηρεσιών 
και της δραστηριότητας μέσω ε^κατάστασηςότιοπεριορι 
σμός αυτός δεν δύναται να προβλεφθεί όσον αφορά τις 
περιπτώσεις ασφαλίσεως στις οποίες οι αντισυμβαλλόμενοι 
δεν έχουν ανάνκη μιας τέτοιας προστασίας* 
ότιηπρόσβαση στην άσκηση της ελεύθερης παροχής υπηρε 
σιων πρέπει να υποβληθεί σε διαδικασίες που να διασφαλί 
^ουν την τήρηση εκ μέρους της ασφαλιστικής επιχείρησης 
των διατάξεων που αφορούν τόσο τις οικονομικές εννυησεις 
όσοκαιτουςόρουςασφάλισηςκαιτουςπίνακεςασφαλί 
στρων* ότι οι διαδικασίες αυτές μπορούν να απλουστεύω 
^οΰν στο μέτρο που η δραστηριότητα που ασκείται ως 
παροχή υπηρεσιών αφορά αντισυμβαλλόμενους οι οποίοι, 
λόνω των χαρακτηριστικών της ασφαλιστικής υποχρεώσεως 
που προτείνεται,δεν έχουν ανά^κηιδιαίτερης προστασίας 
στο κράτος της ασφαλιστικής υποχρεώσεως* 
ότι ενδείκνυται πάντως, στη δεύτερη αυτή κατηγορία αντί 
συμβαλλομένων, και εφόσον πρόκειται ^ια σύμβαση ασφα 
λίσεως^ωης, ναδο^είστοναντισυμβαλλόμενοηδυνατό 
τητα μονομερούς λύσεως της συμβάσεως εντός προθεσμίας 
^0 ήμερων* 
ότι με την πρώτη οδηγία υιο^ετη^ηκεηαρχη συμφωνά με 
τηνοποίααπανορεΰεταιη σώρευση των δραστηριοτήτων 
στιςοποίεςαναφερεταιηπρωτηοδη^ίασυντονισμοΰτων 
ασφαλίσεων δήμιων με αυτές στις οποίες αναφέρεται η 
πρώτη οδηγία* 
ότι, αν επέτρεψε τη διατήρηση των υφιστάμενων πολυκλα 
δικών επιχειρησεων,ηπρωτη οδηγία διευκρίνισε πάντως ότι 
οι επιχειρήσεις αυτές δεν δύνανται να ιδρύουν πρακτορεία 
η υποκαταστηματα^ια την ασφάλιση ^ωης* ότι, ομοίως, 
πρέπει να απανορευ^είηεκ μέρους των επιχειρήσεων αυτών 
και υπό καθεστώς παροχής υπηρεσιών ανάληψη των ασφα 
λιστικων υποχρεώσεων που αναφέρονται στην πρώτη 
οδηγία* 
ότι επιβάλλεται να προβλεφθεί ιδιαίτερη συνερ^ασία,στον 
τομέα της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών, μεταξύ των αρμό 
δίων άρχων έλεγχου των κρατών μελών, κα^ως και μεταξύ 
των άρχων αυτών και της Επιτροπηςότι πρέπει επίσης να 
προβλεφθεί ενα καθεστώς κυρώσεων, που ^α επιβάλλονται 
ότανηεπιχείρηση που παρέχει τις υπηρεσίες δεν συμμορφω 
νεται με τις διατάζεις του κράτους μέλους της παροχής* 
ότι,εν αναμονή μεταγενέστερου συντονισμοΰ,τατεχνικά 
αποθεματικά περιλαμβανομένων και των μαθηματικών απο^ 
θεματικών ^α πρέπει να υπόκεινται στους κανόνες και τον 
έλεγχο του κράτους μέλους της παροχής, εφόσονηδραστη 
ριότητα παροχής υπηρεσιών αφορά υποχρεώσεις ως προς τις οποίες το κράτος αποδέκτης της παροχής επιθυμεί να παρά 
σχειιδιαίτερη προστασία στουςαντισυμβαλλόμενους* ότι, 
αντί^ετα,τατεχνικάαπο^εματικάπεριλαμβανομενωνκαι 
των μαθηματικών αποθεματικών εξακολουθούν να υπό 
κείνται στους κανόνες και τον έλεγχο του κράτους μέλους 
όπου είναι εγκατεστημένη η επιχείρηση, όταν δεν είναι 
βάσιμηηενλόνω μέριμνα νια την προστασία του ασφαλι 
δομένου* 
ότι ορισμένα κράτη μέλη δεν υποβάλλουν τις συμβάσεις 
ασφαλίσεως ^ωης και τις λοιπές ερνασίες στις οποίες ανα 
φερεταιηπρωτηοδηνίασεκαμιάς μορφής έμμεση φόρο 
λονία,ενω άλλα επιβάλλουν ειδικές φορολογικές επιβαρΰν 
σεις* ότι τα κράτη μέλη στα οποία εισπράττονται οι επιβα 
ρΰνσεις αυτές διαφέρουν αισθητά ως προς τη διάρθρωση και 
το συντελεστή τους* ότι ^απρεπεινα αποφευχθεί οι δια 
φορεςαυτεςναοδηνησουν σε στρεβλώσεις του αντανωνι 
σμοΰ νια τις επιχειρήσεις των διαφόρων κρατών μελωνότι 
η εφαρμονη του φορολογικού καθεστώτος που προβλέπεται 
από το κράτος μέλος στο οποίο συνομολονείταιηασφαλι 
στικη υποχρέωση είναι σε ^εση να άρει μία τέτοια δυσχε^ 
ρεια και ότι απόκειται στα κράτη μέλη να ορίσουν τις 
λεπτομέρειες με τις οποίες ^α εξασφαλιστεί η είσπραξη 
αυτών των φορολογικών επιβαρύνσεων* 
ότιηπρωτηοδηνία του συμβουλίου της ^ης^αρτίουΙ^7^ 
προβλέπει ρητά ειδικούς κανόνες νια το γεμάτης παροχής 
αδείας σε πρακτορεία η υποκαταστήματα εταιρειών, των 
οποίωνηεδρα βρίσκεται εκτός της κοινότητας* 
ότι είναι σκόπιμο να προβλεφθεί, επίσης, ειδική διαδικασία 
νιακά^εαίτησηαδείαςμιας^υνατρικηςηληψηςσυμμε 
τοχης μιας επιχείρησης που διέπεται από το δίκαιο τρίτης 
χωράς, με σκοπό την εξασφάλιση στις κοινοτικές επιχειρη 
σεις καθεστώτος αμοιβαιότητας στις εν λόνω τρίτες χώρες* 
ότιηπαροΰσαοδηνία σκοπεί στον καθορισμό των λεπτομε 
ρειων αυτής της διαδικασίας, 
^^^^Τ^^^^Ον^ΑΟ^^Α^ 
Αντικείμενο της παρούσας οδηνίας είναι* 
α^νασυμπληρω^είηπρωτηοδηνία^^β7^Εθ^Ρ 
β^ νακα^οριστοΰνοιιδιαίτερεςδιατά^ειςσχετικάμετην 
ελεύθερη παροχή υπηρεσιών νια τις δραστηριότητες που 
αναφέρονται στην εν λόνω οδηνία και εξειδικεύονται 
στον τίτλο Η^ της παρούσας οδηνίας. 
Ρια τους σκοπούς της παρούσας οδηνίας,νοείται ως* 
α^ ^^^^τ.*ηοδηνία7^^β7^Εθ^* 
β^ ^^^.* 
^νιατηνεφαρμονητωντίτλων^καιΗ,κά^εεπιχεί 
ρήση που έχει λάβει τη διοικητική άδεια, συμφωνά 
με το άρ^ροβητοάρ^ρο^7της πρώτης οδηνίας* 
15.2.89 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 38/9 
— για την εφαρμογή των τίτλων III και IV, κάθε επι­
χείρηση που έχει λάβει τη διοικητική άδεια, σύμ­
φωνα με το άρθρο 6 της εν λόγω οδηγίας-
γ) εγκατάσταση: η εταιρική έδρα, ένα πρακτορείο ή υπο­
κατάστημα επιχείρησης, λαμβανομένου υπόψη του 
άρθρου 3" 
δ) ασφαλιστική υποχρέωση: υποχρέωση η οποία συγκεκρι­
μενοποιείται σε μία από τις μορφές ασφαλίσεων ή ένα 
από τα είδη εργασιών που αναφέρονται στο άρθρο 1 
της πρώτης οδηγίας. 
ε) κράτος μέλος της ασφαλιστικής υποχρέωσης: το κράτος 
μέλος στο οποίο ο ασφαλιζόμενος έχει τη συνήθη 
κατοικία του ή, εάν πρόκειται για νομικό πρόσωπο, το 
κράτος μέλος στο οποίο ευρίσκεται η εγκατάσταση 
αυτού του νομικού προσώπου στο οποίο αναφέρεται η 
σύμβαση· 
στ) κράτος μέλος της εγκατάστασης: κράτος μέλος στο 
οποίο ευρίσκεται η εγκατάσταση που αναλαμβάνει την 
ασφαλιστική υποχρέωση" 
ζ) κράτος μέλος της παροχής υπηρεσιών: το κράτος μέλος 
της ασφαλιστικής υποχρέωσης, εφόσον αυτή αναλαμβά­
νεται από εγκατάσταση ευρισκόμενη σε άλλο κράτος 
μέλος-
η) μητρική επιχείρηση: μητρική επιχείρηση κατά την 
έννοια του άρθρου 1 της έβδομης οδηγίας 83/349/ΕΟΚ 
του Συμβουλίου της 13ης Ιουνίου 1983 με βάση το 
άρθρο 54 παράγραφος 3 στοιχείο ζ) της συνθήκης, για 
τους ενοποιημένους λογαριασμούς (')' 
ι) θυγατρική: μία θυγατρική επιχείρηση κατά την έννοια 
του άρθρου 1 της οδηγίας 83/349/ΕΟΚ. 
Άρΰρο 3 
Για την εφαρμογή της πρώτης οδηγίας καθώς και της 
παρούσας οδηγίας, εξομοιώνεται με πρακτορείο ή υποκατά­
στημα κάθε μόνιμη παρουσία μιας επιχείρησης στο έδαφος 
κράτους μέλους, έστω και αν η παρουσία αυτή δεν έχει 
λάβει τη μορφή υποκαταστήματος ή πρακτορείου, αλλά 
ασκείται μέσω απλού γραφείου διευθυνόμενου από το ίδιο 
το προσωπικό της επιχείρησης, ή από πρόσωπο ανεξάρτητο, 
εντεταλμένο όμως να ενεργεί επί μονίμου βάσεως αντί της 
επιχείρησης, όπως θα έπραττε ένα πρακτορείο. 
ΤΙΤΛΟΣ II 
Διατάξεις συμπληρωματικές της πρώτης οδηγίας 
Άρβρο 4 
1. Το εφαρμοστέο δίκαιο στις ασφαλιστικές συμβάσεις 
τις σχετικές με τις δραστηριότητες που αναφέρονται στην 
πρώτη οδηγία, είναι το δίκαιο του κράτους μέλους της ασφαλιστικής υποχρέωσης. Πάντως, εφόσον το δίκαιο 
αυτού του κράτους το επιτρέπει, τα συμβαλλόμενα μέρη 
δύνανται να επιλέξουν το δίκαιο άλλης χώρας. 
2. Όταν, σε μια από τις περιπτώσεις του άρθρου 13, ο 
αντισυμβαλλόμενος έχει τη συνήθη κατοικία του σε κράτος 
μέλος άλλο από αυτό του οποίου είναι υπήκοος, τα συμβαλ­
λόμενα μέρη δύνανται να επιλέξουν το δίκαιο του κράτους 
μέλους εκείνου, του οποίου είναι υπήκοος. 
3. Το κράτος μέλος του οποίου το δίκαιο διέπει τη σύμ­
βαση δεν μπορεί, στις περιπτώσεις του άρθρου 13, να παρα­
κωλύσει τη συνομολόγηση από τον αντισυμβαλλόμενο υπο­
χρέωσης που επιτρέπεται από τη νομοθεσία του κράτους 
μέλους εγκατάστασης. 
4. Όταν ένα κράτος περιλαμβάνει διάφορες εδαφικές ενό­
τητες, σε καθεμία από τις οποίες ισχύουν ιδιαίτεροι κανόνες 
που διέπουν τις ενοχές εκ συμβάσεων, κάθε εδαφική ενό­
τητα λογίζεται, για τον προσδιορισμό του εφαρμοστέου 
δυνάμει της παρούσας οδηγίας δικαίου, ως χώρα. 
Κράτος μέλος, στο οποίο διάφορες εδαφικές ενότητες έχουν 
δικούς τους κανόνες που διέπουν τις ενοχές εκ συμβάσεων, 
δεν υποχρεούται να εφαρμόζει τις διατάξεις της παρούσας 
οδηγίας στις ανακύπτουσες συγκρούσεις μεταξύ των 
δικαίων των ενοτήτων αυτών. 
5. Με το παρόν άρθρο δεν δύναται να θιγεί η εφαρμογή 
των κανόνων αναγκαστικού δικαίου της χώρας του δικά­
ζοντος δικαστού, που διέπουν την κατάσταση, ανεξάρτητα 
από το εφαρμοστέο στη σύμβαση δίκαιο. 
Εφόσον προβλέπεται από το δίκαιο κράτους μέλους, 
δυνατόν να ισχύουν οι δημοσίας τάξεως διατάξεις του 
δικαίου του κράτους μέλους της ασφαλιστικής υποχρέωσης, 
εάν και στο βαθμό που, σύμφωνα με το δίκαιο αυτής της 
χώρας, οι διατάξεις αυτές είναι εφαρμοστέες, ανεξάρτητα 
από το δίκαιο που διέπει τη σύμβαση. 
6. Με την επιφύλαξη των προηγουμένων παραγράφων, τα 
κράτη μέλη εφαρμόζουν στις ασφαλιστικές συμβάσεις στις 
οποίες αναφέρεται η παρούσα οδηγία τους δικούς τους γενι­
κούς κανόνες ιδιωτικού διεθνούς δικαίου για τις ενοχές εκ 
συμβάσεων. 
Άρβρο 5 
Το άρθρο 23 της πρώτης οδηγίας συμπληρώνεται με την 
ακόλουθη παράγραφο: 
«3. Κάθε κράτος μέλος λαμβάνει όλα τα πρόσφορα 
μέτρα ώστε οι αρχές που ελέγχουν τις ασφαλιστικές επι­
χειρήσεις να διαθέτουν τα αναγκαία μέσα και εξουσίες 
για την εποπτεία των δραστηριοτήτων των ασφαλι­
στικών επιχειρήσεων που είναι εγκατεστημένες στην επι­
κράτεια του, περιλαμβανομένων των δραστηριοτήτων 
εκείνων που ασκούνται εκτός των ορίων αυτής, σύμ­
φωνα με της οδηγίες του Συμβουλίου που αφορούν τις 
δραστηριότητες αυτές και εν όψει της εφαρμογής τους. 
(') ΕΕ αριθ. L 193 της 18. 7. 1983. Οι εξουσίες αυτές και τα μέσα πρέπει ιδίως να παρέχουν 
στις αρχές ελέγχου τη δυνατότητα: 
Αριθ. C 38/10 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 15. 2. 89 
— να ενημερώνονται λεπτομερώς για την κατάσταση 
της επιχείρησης και επί του συνόλου των δραστηριο­
τήτων της, και ιδίως: 
— συλλέγοντας πληροφορίες ή απαιτώντας την υπο­
βολή εγγράφων σχετικών με την ασφαλιστική 
δραστηριότητα, 
— προβαίνοντας σε επιτόπιους ελέγχους στα γρα­
φεία της επιχείρησης, 
— να λαμβάνουν, ως προς την επιχείρηση, όλα τα 
κατάλληλα και αναγκαία μέτρα ώστε, αφενός μεν, οι 
δραστηριότητες της να είναι σύμφωνες με τις νομοθε­
τικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις που 
υποχρεούται να τηρεί στα διάφορα κράτη μέλη, και 
κυρίως με το πρόγραμμα δραστηριοτήτων, εφόσον 
τούτο παραμένει υποχρεωτικό, αφετέρου δε, να απο­
φευχθεί ή να εξαλειφθεί κάθε ανωμαλία που θα έθιγε 
τα συμφέροντα των ασφαλισμένων, 
— να φροντίζουν ώστε να εφαρμόζονται τα μέτρα που 
απαιτούνται από τις αρχές ελέγχου, εν ανάγκη με 
αναγκαστική εκτέλεση, και, κατά περίπτωση, προ­
σφεύγοντας στις δικαστικές αρχές. 
Τα κράτη μέλη μπορούν επίσης να ορίσουν ότι οι αρχές 
ελέγχου θα έχουν τη δυνατότητα να λαμβάνουν κάθε 
πληροφορία σχετική με τις ασφαλιστικές συμβάσεις που 
κατέχουν οι μεσολαβητές.» 
Άρΰρο 6 
1. Το άρθρο 25 της πρώτης οδηγίας καταργείται. 
2. Υπό τους όρους που προβλέπονται από το εθνικό του 
δίκαιο, κάθε κράτος μέλος επιτρέπει στις εγκατεστημένες 
στο έδαφος του επιχειρήσεις να μεταβιβάζουν το σύνολο ή 
μέρος του χαρτοφυλακίου τους ασφαλιστικών συμβάσεων, 
για τις οποίες το κράτος αυτό είναι και το κράτος της 
ασφαλιστικής υποχρέωσης, σε εκδοχέα εγκατεστημένο στο 
ίδιο κράτος μέλος, εφόσον οι ελεγκτικές αρχές του κράτους 
μέλος της εταιρικής έδρας του εκδοχέα πιστοποιούν ότι ο 
τελευταίος αυτός διαθέτει, λαμβανομένης υπόψη της μεταβί­
βασης, το αναγκαίο περιθώριο φερεγγυότητας. 
3. Υπό τους προβλεπόμενους από το εθνικό του δίκαιο 
όρους, κάθε κράτος μέλος επιτρέπει στις εγκατεστημένες 
στο έδαφος του επιχειρήσεις να μεταβιβάζουν το σύνολο ή 
μέρος του χαρτοφυλακίου συμβάσεων που έχουν συναφθεί 
υπό τις περιστάσεις του άρθρου 10 παράγραφος 1 σε 
εκδοχέα εγκατεστημένο στο κράτος μέλος παροχής των 
υπηρεσιών, εφόσον οι ελεγκτικές αρχές του κράτους μέλους 
της εταιρικής έδρας του εκδοχέα πιστοποιούν ότι ο τελευ­
ταίος αυτός διαθέτει, λαμβανομένης υπόψη της μεταβί­
βασης, το αναγκαίο περιθώριο φερεγγυότητας. 
4. Υπό τους προβλεπόμενους από το εθνικό του δίκαιο 
όρους, κάθε κράτος μέλος επιτρέπει τις εγκατεστημένες στο 
έδαφος του επιχειρήσεις να μεταβιβάζουν το σύνολο ή μέρος 
του χαρτοφυλακίου τους συμβάσεων που έχουν συναφθεί 
υπό τις περιστάσεις του άρθρου 10 παράγραφος 1 σε 
εκδοχέα εγκατεστημένο στο ίδιο αυτό κράτος μέλος, 
εφόσον οι ελεγκτικές αρχές του κράτους μέλους της εται­ρικής έδρας πιστοποιούν ότι ο εκδοχέας διαθέτει, λαμβανο­
μένης υπόψη της μεταβίβασης, το αναγκαίο περιθώριο 
φερεγγυότητας και εφόσον πληροί, στο κράτος μέλος της 
παροχής υπηρεσιών, τους αναφερόμενους στα άρθρα 11, 12, 
14 και 16 όρους. 
5. Στις περιπτώσεις των παραγράφων 3 και 4, οι ελε­
γκτικές αρχές του κράτους μέλους στο οποίο είναι εγκατε­
στημένη η εκχωρούσα επιχείρηση επιτρέπουν τη μεταβίβαση 
αφού λάβουν τη συγκατάθεση των αρχών ελέγχου του κρά­
τους μέλους της παροχής υπηρεσιών. 
6. Εάν ένα κράτος μέλος επιτρέπει, υπό τους προβλεπόμε­
νους από το εθνικό του δίκαιο όρους, στις εγκατεστημένες 
στο έδαφος του επιχειρήσεις να μεταβιβάσουν το σύνολο ή 
μέρος του χαρτοφυλακίου τους ασφαλιστικών συμβάσεων, 
σε εκδοχέα εγκατεστημένο σε άλλο κράτος μέλος, εκτός του 
κράτους μέλους της παροχής υπηρεσιών, βεβαιώνεται προ­
ηγουμένως ότι πληρούνται οι ακόλουθες προϋποθέσεις: 
— Οι ελεγκτικές αρχές του κράτους μέλους της εταιρικής 
έδρας του εκδοχέα πιστοποιούν ότι ο τελευταίος δια­
θέτει, λαμβανομένης υπόψη της μεταβίβασης, το ανα­
γκαίο περιθώριο φερεγγυότητας. 
— Το κράτος μέλος όπου είναι εγκατεστημένος ο εκδοχέας 
παρέχει τη συγκατάθεση του. 
— Ο εκδοχέας πληροί, στο κράτος μέλος της παροχής υπη­
ρεσιών, τους όρους που αναφέρονται στα άρθρα 11, 12, 
14 και 16, το δίκαιο αυτού του κράτους μέλους προ­
βλέπει τη δυνατότητα μιας τέτοιας μεταβιβαστή, το δε 
κράτος αυτό συμφωνεί για τη μεταβίβαση. 
7. Η μεταβίβαση για την οποία δόθηκε άδεια σύμφωνα με 
το παρόν άρθρο δημοσιεύεται, στο κράτος μέλος της ασφα­
λιστικής υποχρέωσης, υπό τους όρους που προβλέπονται 
από το εθνικό δίκαιο. Η μεταβίβαση αυτή είναι αυτοδικαίως 
αντιτάξιμη έναντι των ενεργούντων την ασφάλιση, των 
ασφαλιζομένων, καθώς και κάθε τρίτου που έλκει δικαιώ­
ματα ή υπέχει υποχρεώσεις που απορρέουν από τα εκχωρού­
μενα ασφαλιστήρια. 
Με τη διάταξη αυτή δεν θίγεται το δικαίωμα των κρατών 
μελών να ορίσουν ότι οι ενεργούντες τις ασφαλίσεις έχουν 
τη δυνατότητα να καταγγείλουν τη σύμβαση μέσα σε ορι­
σμένη προθεσμία από τη μεταβίβαση. 
Άρΰρο 7 
Το άρθρο 22 παράγραφος 2 της πρώτης οδηγίας αντικαθί­
σταται από το ακόλουθο κείμενο: 
Η Ιταλική Δημοκρατία λαμβάνει όλα τα μέτρα ώστε η 
υποχρέωση των επιχειρήσεων που είναι εγκατεστημένες 
στο έδαφος της, να εκχωρήσουν μέρος των ασφαλίσεων 
τους στο «Instituto nazionale di assicurazioni» (Εθνικό 
ίδρυμα ασφαλίσεων), να εξαλειφθεί το αργότερο εντός 
δύο ετών από την έναρξη ισχύος της παρούσας οδηγίας. 
Ρό.2^ Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών κοινοτήτων Αριθ^3^ 
Ρ ϋ επιγραφή του τίτλου ^Η της πρώτης οδηγίας αντίκας 
θίσταται από τα ακόλουθα^ 
^ΤΑΟ^ΙΙΙΑ 
Κανόνες που ισχύουν επί των πρακτορείωνήυποκατα^ 
στημάτων που είναι εγκατεστημένα στο εσωτερικό της 
Κοινότητας και ανήκουν σε επιχειρήσεις των οποίωνη 
έδρα βρίσκεται εκτός ^οινότητας^, 
2, Α ακόλουθη επιγραφή τοποθετείται μετά το άρθρο 32 
της πρώτης οδηγίας. 
Κανόνες που ισχύουν επί των θυγατρικωνήτωναποκτή-
σεωνσυμμετοχωνμιας μητρικήςεπιχείρησηςπου διέ 
πεται από το δίκαιο τρίτης χωρας^. 
θ τίτλος Η^Βτης πρώτης οδηγίας συμπληρώνεται από ένα 
άρθρο 32α που έχει ως εξής^ 
^Ρ Ολες οι αιτήσεις χορήγησης άδειας σε μια θυγα-
τρικήήαπόκτησης συμμετοχής^ που αναφέρονται στην 
παράγραφο3^μιας μητρικής επιχείρησης που διέπεται 
από το δίκαιο τρίτης χωρας^αποτελεί αντικείμενο της 
διαδικασίας του παρόντος άρθρου. 
2, Οι αρμόδιες αρχές του ενδιαφερόμενου κράτους 
μέλους ενημερώνουν τις αρμόδιες αρχές των άλλων 
κρατών μελών καθώς και την Επιτροπή για τις αιτήσεις 
χορήγησης άδειας σε θυγατρική εταιρεία. 
3. Ια κράτη μέλη προ^λέπουνότ40τανμίαεπιχεί 
ρήση που διέπεται από το δίκαιο τρίτης χωράς επιδιώκει 
να αποκτήσει άμεσαήέμμεσα συμμετοχή σε μια ασφα 
λιστική επιχείρηση που είναι εγκατεστημένη στην^οι^ 
νότητακατατρόπο ώστε αυτή νακαταστείθυγατρική 
της^ ενημερώνει τις εποπτικές αρχές του ενδιαφερόμενου 
κράτους μέλους. Αυτές ενημερώνουν με τη σειρά τους τις 
αρμόδιες αρχές των άλλων κρατών μελών καθώς και την 
Επιτροπή 
^. Οι αρμόδιες αρχές του ενδιαφερόμενου κράτους 
μέλους αναστέλλουν τη λήι^η απόφασης όσον αφορά τις 
αιτήσεις των παραγράφων2και 3^ μέχρις ολοκληρώσεως 
της διαδικασίας των παραγράφων^και^. 
^. Α Επιτροπή εξετάζεις εντός τριών μηνών από της 
λήφεως των πληροφοριών που προβλέπονται στις πάρα 
γραφους2και 3^ αν όλες οι επιχειρήσεις της κοινότητας 
απολαμβάνουν αμοιβαιότητας^ ιδίως όσον αφορά τη 
σύσταση θυγατρικωνήτην απόκτηση συμμέτοχων στις 
ασφαλιστικές επιχειρήσεις στην ενδιαφερόμενη τρίτη 
χωρά. ^ ΑνηΕπιτροπή διαπιστώσει ότι δεν κατοχυρώνεται 
η αμοιβαιότητας μπορεί να παρατείνει την αναστολή 
λήφεως τηςαποφάσεωςτης παραγράφου ^ μετά από 
διαβουλεύσεις με τις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών 
σταπλαίσιατηςδιαδικασίαςσυνεργασίαςτουάρθρου 
3^ 
7. Α Επιτροπή υπο^άλλειστο^υμ^ούλιοτιςκατάλ 
ληλες προτάσεις γιατην επίτευξη αμοιβαιότητας με τη 
συγκεκριμένη τρίτη χωρα.^ 
Ρ Οι διατάξεις του τίτλου αυτού εφαρμόζονται στις περί 
πτώσεις που μια επιχείρηση αναλαμβάνεις μέσω εγκατά 
στάσης ευρισκόμενης σε ένα κράτος μέλος^ ασφαλιστική 
υποχρέωση σε άλλο κράτος μέλος. 
2. Οιδιατάξειςτου παρόντοςτίτλου δενεφαρμόζονται 
στις εργασίες και επιχειρήσεις καθώς και τους οργανισμούς 
τους οποίους δεν αφοράηπρωτη οδηγία. 
3. Οι διατάξεις αυτέςδεν εφαρμόζονται επίσης ως προς 
τις υποχρεώσεις^ 
^-που συνομολογήθηκαν με πρόσωπα άλλα πέραν των 
φυσικών προσώπων πουενεργούν για δικό τους λογα 
ριασμό^ 
^που συνομολογήθηκαν με πρόσωπα τα οποία διαθέτουν 
εμπορικός επαγγελματικόήεργασιακό δεσμό με τοήτα 
εκ της συμ^άσεωςασφαλισμένα πρόσωπαανεξάρτητα 
ανοδεσμος αυτός αναφέρεται στο παρελθόν^το παρόν 
ή το μέλλον^ και στο μέτρο που η ασφαλιστική υπο 
χρέωση ανελήφθη με ^άση το δεσμό αυτό^ 
^που συνομολογήθηκαν με αντισυμβαλλόμενο τον ασφα 
λισμένο^ εάν η ασφαλιστική σύμβαση συνάπτεται εν 
ό^ει της απασχόλησηςήτης επαγγελματικής δραστήριο 
τητας του προσώπου αυτού^ 
— τις σχετικές με τις εργασίες που αναφέρονται στο άρθρο 
Ι παράγραφος2 στοιχείαα^γ^δ^ καιε^ καιπαρά 
γραφος3της πρώτης οδηγίας. 
^. ^ια επιχείρηση δύναται να αναλάβει ασφαλιστική 
υποχρέωση σε άλλο κράτος μέλος μόνον εφόσον^ στο 
κράτος μέλος εγκατάστασης της^της έχει χορηγηθεί άδεια 
ανάληψης της ίδιας υποχρέωσης^ σύμφωνα με το άρθρον 
της πρώτης οδηγίας. 
Κάθε επιχείρηση που προτίθεται να παρέχει υπηρεσίες υπο 
χρεούταινα ενημερώσει προηγουμένως τις αρμόδιες αρχές 
του κράτους μέλους της εταιρικής έδρας της κα4 κατά περί 
πτώσης του κράτους μέλους της σχετικής εγκατάστασης της^ 
υποδεικνύοντας το κράτοςή τα κράτη μέλη εκείνα^ στο 
έδαφος των οποίων σκοπεύει να παρέχει υπηρεσίες^ καθώς 
Αριθ. C 38/12 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 15. 2. 89 
και τη φύση των ασφαλιστικών καλύψεων που προτίθεται 
να παρέχει. 
Άρ&ρο 12 
1. Κάθε κράτος μέλος, στην επικράτεια του οποίου μια 
επιχείρηση προτίθεται να αναλαμβάνει, υπό το καθεστώς 
παροχής υπηρεσιών, τις υποχρεώσεις που αναφέρονται στο 
άρθρο 10 της παρούσας οδηγίας, δύναται να εξαρτά την 
πρόσβαση στη δραστηριότητα αυτή από τη χορήγηση διοι­
κητικής άδειας, στο μέτρο που οι υποχρεώσεις αυτές δεν 
αναφέρονται στο άρθρο 13' για το σκοπό αυτό, δύναται να 
απαιτήσει από την επιχείρηση: 
α) να προσκομίσει πιστοποιητικό, εκδιδόμενο από τις αρμό­
διες αρχές του κράτους μέλους της εταιρικής έδρας, που 
να δηλώνει ότι διαθέτει για το σύνολο των δραστηριο­
τήτων της το ελάχιστο περιθώριο φερεγγυότητας, σύμ­
φωνα με το άρθρο 19 της πρώτης οδηγίας και ότι, σύμ­
φωνα με το άρθρο 6 παράγραφος 1 της εν λόγω οδηγίας, 
η άδεια επιτρέπει στην επιχείρηση να πραγματοποιεί 
εργασίες στο εξωτερικό του κράτους μέλους της εγκατά­
στασης* 
6) να προσκομίσει πιστοποιητικό, εκδιδόμενο από τις αρμό­
διες αρχές του κράτους μέλους της εγκατάστασης, που 
να αναφέρει τους κλάδους στους οποίους η ενδιαφερό­
μενη επιχείρηση εξουσιοδοτείται να ασκεί δραστηριό­
τητες και να πιστοποιεί ότι οι αρχές αυτές δεν διατυπώ­
νουν αντιρρήσεις ως προς την εκ μέρους της επιχείρησης 
άσκηση δραστηριότητας με παροχή υπηρεσιών' 
γ) να υποβάλει πρόγραμμα δραστηριοτήτων, το οποίο να 
περιέχει στοιχεία ως προς: 
— τη φύση των ασφαλιστικών υποχρεώσεων που η επι­
χείρηση προτίθεται να αναλαμβάνει στο κράτος 
μέλος της παροχής υπηρεσιών, 
— τους γενικούς και ειδικούς όρους των ασφαλιστη­
ρίων, τα οποία προτίθεται να χρησιμοποιήσει στο 
κράτος αυτό, 
— τα τιμολόγια που η επιχείρηση σκοπεύει να εφαρ­
μόζει για κάθε κατηγορία εργασιών και τις τεχνικές 
βάσεις που η επιχείρηση προτίθεται να χρησιμοποιεί 
για κάθε κατηγορία εργασιών, 
— τα κάθε είδους έντυπα που προτίθεται να χρησιμο­
ποιεί στις σχέσεις της με τα πρόσωπα που ενεργούν 
τις ασφαλίσεις (αντισυμβαλλόμενους), 
εφόσον αυτά απαιτούνται και από τις εγκατεστημένες επι­
χειρήσεις. 
2. Οι αρμόδιες αρχές του κράτους μέλους της παροχής 
υπηρεσιών δύνανται να απαιτούν να τους υποβάλλονται τα 
στοιχεία που αναφέρονται στην παράγραφο 1 στοιχείο γ), 
στην επίσημη γλώσσα του κράτους αυτού. 
3. Οι αρμόδιες αρχές του κράτους μέλους της παροχής 
υπηρεσιών διαθέτουν προθεσμία έξι μηνών από της παρα­
λαβής των προαναφερόμενων στην παράγραφο 1 εγγράφων, 
για να χορηγήσουν ή να αρνηθούν την άδεια, με κριτήριο το 
αν τα στοιχεία του προγράμματος δραστηριοτήτων που υπέ­
βαλε η επιχείρηση συμβιβάζοναι ή όχι με τις ισχύουσες στο 
εν λόγω κράτος νομοθετικές, διοικητικές ή κανονιστικές 
διατάξεις. 4. Αν οι αρμόδιες αρχές του κράτους μέλους της παροχής 
υπηρεσιών δεν έχουν αποφασίσει κατά τη λήξη της προθε­
σμίας που αναφέρεται στην παράγραφο 3, η αίτηση αδείας 
λογίζεται απορριφθείσα. 
5. Κάθε απόφαση που απορρίπτει αίτηση για τη χορή­
γηση άδειας ή πιστοποιητικού, που αναφέρεται στην παρά­
γραφο 1 στοιχεία α) και 6), πρέπει να αναφέρει τον ακριβή 
λόγο της απορρίψεως και να κοινοποιείται στην εδιαφερό-
μενη επιχείρηση. 
6. Κάθε κράτος μέλος θεσπίζει ένδικο μέσο κατά της 
απόρριψης των αιτήσεων αδείας ή απόρριψης της χορή­
γησης του πιστοποιητικού που αναφέρεται στην παράγρα­
φο 1. 
Άρ'&ρο 13 
1. Οι ασφαλιστικές υποχρεώσεις που αναλαμβάνονται 
υπό το καθεστώς παροχής υπηρεσιών δεν υπόκεινται στο 
άρθρο 12, αλλά στο άρθρο 14, όταν ο αντισυμβαλλόμενος 
λαμβάνει την πρωτοβουλία να ζητήσει την ασφαλιστική 
κάλυψη από την επιχείρηση. 
Ο αντισυμβαλλόμενος λογίζεται ότι έχει αναλάβει την πρω­
τοβουλία: 
— όταν η πρώτη επαφή μεταξύ του αντισυμβαλλόμενου και 
της επιχείρησης, ανεξάρτητα από το μέσο που χρησιμο­
ποιήθηκε, έγινε από τον αντισυμβαλλόμενο 
ή 
— όταν η σύμβαση συνάπτεται στο κράτος μέλος στο οποίο 
είναι εγκατεστημένη η επιχείρηση χωρίς να έχει υπάρξει 
προηγουμένως επαφή μεταξύ του αντισυμβαλλόμενου 
και της επιχείρησης στο κράτος μέλος στο οποίο ο αντι­
συμβαλλόμενος έχει τη συνήθη κατοικία του. 
2. Η επιχείρηση που προτίθεται να αναλάβει ασφαλι­
στικές υποχρεώσεις σε ένα κράτος μέλος υπό το καθεστώς 
του παρόντος άρθρου δεν προβαίνει εκεί σε εμπορικές διε­
ρευνητικές ενέργειες ούτε πραγματοποιεί διαφημίσεις σχε­
τικές με τη δραστηριότητα αυτή, αλλά απλώς σε δημόσιες 
ανακοινώσεις που να αναφέρουν τη διεύθυνση της και τους 
κλάδους για τους οποίους της έχει χορηγηθεί άδεια στο 
κράτος της εγκατάστασης, μέσω της οποίας προτίθεται να 
αναλαμβάνει τις ασφαλιστικές υποχρεώσεις. 
3. Στην περίπτωση που ο αντισυμβαλλόμενος λαμβάνει 
την πρωτοβουλία να ζητήσει την ανάληψη ασφαλιστικής 
υποχρέωσης από την επιχείρηση μέσω ασφαλιστικού πρά­
κτορα, υπογράφει, πριν γίνει η επαφή με την επιχείρηση, 
δήλωση με την οποία πιστοποιεί ότι επιθυμεί να αναζητήσει 
ο ασφαλιστικός πράκτορας δυνατότητες ασφαλίσεως σε ένα 
ή περισσότερα κράτη μέλη, πέραν αυτού της συνήθους δια­
μονής του- ο εν λόγω ασφαλιστικός πράκτορας είναι το 
πρόσωπο που αναφέρεται στο άρθρο 2 παράγραφος 1 στοι­
χείο α) της οδηγίας 77/92/ΕΟΚ. Ο πράκτορας δεν πραγμα­
τοποιεί διαφημίσεις αναφορικά με τη δυνατότητα να 
ζητούνται αναλήψεις ασφαλιστικών υποχρεώσεων υπό το 
προβλεπόμενο στο παρόν άρθρο καθεστώς. 
4. Πριν τη συνομολόγηση ασφαλιστικής υποχρεώσεως 
υπό το προβλεπόμενο στο παρόν άρθρο καθεστώς, ο αντι­
συμβαλλόμενος υπογράφει δήλωση σύμφωνα με την οποία 
σημειώνει ότι η υποχρέωση αυτή υπόκειται στους κανόνες 
Ιό.^^ Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών κοινοτήτων Αρι^3^Ι3 
ελέγχουτης χωράς της επιχείρησης που αναλαμβάνειτην 
ασφαλιστική υποχρέωση. 
Ι. Ι^ε κράτος μέλος στο έδαφος του οποίου μια επιχεΡ 
ρήση προτίθεται να αναλαμβάνει, με την παροχή υπηρεσιών, 
ασφαλιστικές υποχρεώσεις που αναφέρονται στο άρ^ρο II 
της παρούσας οδηγίας απαιτεί από την επιχείρησης 
α^να προσκομίσει πιστοποιητικό, εκδιδόμενο από τις αρμό 
διες αρχές του κράτους μέλους της εταιρικής έδρας, στο 
οποίο να εμφαίνεται ότι διαθέτει για το σύνολο των δρα 
στηριοτητων της το ελάχιστο περιθώριο φερεγγυότητας, 
συμφωνά με το άρ^ρο 1^ της πρώτης οδηγίας, και ότι, 
συμφωνά με το άρ^ροβπαράγραφοςίτης εν λόγω οδη 
γίας,η άδειαεπιτρέπειστηνεπιχείρηση ναπραγματο 
ποιεί εργασίες έ^ω από το κράτος μέλος της εγκατά 
στασης^ 
β^ να προσκομίσει πιστοποιητικό, εκδιδόμενο από τις αρμό 
διες αρχές του κράτους μέλους της, που να αναφέρει τους 
κλάδους στους οποίους η ενδιαφερόμενη επιχείρηση 
εξουσιοδοτείται να ασκεί δραστηριότητες, και να βεβαι 
ωνει ότι οι αρχές αυτές δεν διατυπώνουν αντιρρήσεις ως 
προς την εκ μέρους της επιχείρησης άσκηση δραστήριο 
τητας με παροχή υπηρεσιών 
γ^ να δηλώσει τη φΰση των ασφαλιστικών υποχρεώσεων 
που προτίθεται να αναλάβει στο κράτος μέλος της 
παροχής υπηρεσιών. 
^. Ι^ά^ε κράτος μέλος ^εσπί^ει ένδικο μέσο κατά της 
οποιασδήποτε απόρριψης αιτήσεως για τη χορήγηση πιστό 
ποιητικού που αναφέρεται στην παράγραφο Ι στοιχεία α^ 
ηβ^ 
3. ^επιχείρηση δΰναταινααρχίσειτιςδραστηριότητές 
της από την ημερομηνία κατά την οποία βεβαιώνεται ότι οι 
αρχές του κράτους της παροχής υπηρεσιών έχουνλάβει τα 
έγγραφα που αναφέρονται στην παράγραφο!. 
^. Το παρόν άρ^ρο εφαρμόζεται επίσηςόταντοκράτος 
μέλος, στο οποίοηεπιχείρηση προτίθεται να αναλαμβάνει, 
με την παροχή υπηρεσιών, ασφαλιστικές υποχρεώσεις πέραν 
αυτών που αναφέρονται στο άρ^ρο Ι^της παρούσας οδη 
γίας,δενε^αρτά τηνπρόσβαση στη δραστηριότητααυτη 
από τη χορήγηση διοικητικής άδειας. 
θ αντισυμβαλλόμενος συμβάσεως ασφαλίσεως ιδίας ^ωης 
που συνηφ^η υπό το καθεστώς παροχής υπηρεσιών, που 
αναφέρεται στο άρ^ρο 1^, διαθέτει προθεσμία 30 τουλάχι 
στον ήμερων από την εκατέρωθεν ανάληψη των υποχρεω 
σεων των μέρων, για να παραιτηθεί των αποτελεσμάτων της 
συμβάσεως αυτής. 
^κοινοποίηση του αντισυμβαλλόμενου ότι παραιτείται της 
συμβάσεως,έχειωςαποτέλεσματηνελευ^έρωσητουαπό 
κά^ε υποχρέωση που απορρέει από τη σύμβαση αυτή. 
^ι διατάζεις αυτέςδεν εφαρμόζονται στις συμβάσειςδιάρ 
κειαςίσηςηκατωτερης των δυο μηνών. 
^ι έννομες συνέπειες της παραιτήσεως ρυθμίζονται σΰμ 
φωνα μετοεφαρμοστέοστη σύμβαση δίκαιο,όπωςαυτό 
ορίζεται στο άρ^ρο^, ιδίως όσον αφορά τον προσδιορισμό του χρονικού σημείου από το οποίο τα συμβαλλόμενα μέρη 
έχουν αναλάβει τις υποχρεώσεις τους. 
Η νομο^εσίατων κρατών μελών επιτάσσει ότι μια επιχεΡ 
ρήση εγκατεστημένη σε ένα κράτος μέλος δύναται να ανα 
λαμβάνει, υπό το καθεστώς παροχής υπηρεσιών, από εγκα 
τάστασηκείμενησεένατουλάχιστονάλλοκράτοςμέλος^ 
— ασφαλιστικές υποχρεώσεις που αναφέρονται στο άρ^ρο 
13 της παρούσας οδηγίας, 
^ασφαλιστικές υποχρεώσεις του άρθρου 10, μη επαναλαμ 
βανόμενες στο άρ^ρο 13, οι οποίες υπάγονται στους κλά 
δους για τους οποίους η εγκατεστημένη στο πρώτο 
κράτος μέλος επιχείρηση δεν έχει τΰχει εκεί διοικητικής 
αδείας, συμφωνά με το άρ^ροβτης πρώτης οδηγίας. 
Αντίθετα, εφόσον στην τελευταία αυτή περίπτωσηηεπιχεί 
ρησηαυτηδια^έτειτηνενλόγωάδεια,τοπρωτο κράτος 
μέλοςδΰναταινα αντιταχθεί σ^αυτην την παροχή υπηρε 
σιων. 
Ι. Οτανηεπιχείρηση που αναφέρεται στο άρ^ροΙΙπρο 
τίθεται να επιφέρει τροποποιήσεις στα στοιχεία που αναφέ 
ρονταιστοάρ^ροΙ^παράγραφοςΙστοιχείογ^ηστοάρ^ρο 
Ι^παράγραφοςΙ στοιχείο γ^, υποβάλλει τις τροποποιήσεις 
αυτές στις αρμόδιες αρχές του κράτους μέλους της παροχής 
υπηρεσιων.Οιτροποποιησεις αυτές υπόκεινται στην εφαρ 
μογη,κατάπερίπτωση,τουάρ^ρου 1^παράγραφος3 και 
του άρ^ρουΙ^ παράγραφος Ι. 
^. Οτανηεπιχείρησηπροτί^εταιναεπεκτείνειτηδρα 
στηριότητά της στην ανάληψη υποχρεώσεων που αναφέ 
ρονταιστοάρ^ρο ΙΟκαι δεν αναφέρονται στο άρ^ρο 13 της 
παροΰσαςοδηγίας,υπόκειταιστη διαδικασίαπουπροβλέ 
πεταιαπόταάρ^ραΐΐ καιΐ^. 
3. Οτανηεπιχείρησηπροτί^εταιναεπεκτείνειτηδρα 
στηριότητά της στην ανάληψη υποχρεώσεων που αναφέ 
ρονται είτε στο άρ^ρο 13τηςπαροΰσαςοδηγίας είτε στο 
άρ^ρο Ι^παράγραφος^της παρούσας οδηγίας,υπόκειται 
στην εφαρμογή της διαδικασίας των άρ^ρωνίΐκαιΐ^. 
Οι επιχειρήσεις οι οποίες, δυνάμει του άρθρου 13 παρά 
γραφος3της πρώτης οδηγίας,ασκοΰνσωρευτικάτιςδρα 
στηριότητεςπουαναφέρονταιστοπαράρτηματηςπρωτης 
οδηγίας συντονισμού ^ημιων^^73^3^Ε0Κ^ και τις δρα 
στηριότητες που απαριθμούνται στο άρ^ρο 1 της πρώτης 
οδηγίας, δεν αναλαμβάνουν, υπό το καθεστώς παροχής υπη 
ρεσιων, υποχρεώσεις για έναν από τους κλάδους που 
αφοράηπρωτη οδηγία. 
1. Τα κράτη μέλη παροχηςτωνυπηρεσιων μπορούν να 
διατηρησουνηνα εισαγάγουν νομοθετικές, κανονιστικέςη 
διοικητικές διατάζεις, προς το σκοπό προστασίας του αντί 
συμβαλλομένου, ιδίως όσον αφορά την έγκριση των γενικών 
Αριθ. C 38/14 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 15. 2. 89 
και ειδικών όρων των ασφαλιστηρίων συμβολαίων, των 
εντύπων κάθε είδους που χρησιμοποιούνται στις σχέσεις με 
τους αντισυμβαλλομένους, των τιμολογίων και κάθε είδους 
εγγράφων που είναι απαραίτητα για την κανονική άσκηση 
του ελέγχου, υπό τον όρον πάντως ότι οι κανόνες του κρά­
τους μέλους της εγκατάστασης δεν επαρκούν για την εξα­
σφάλιση του απαραίτητου επιπέδου προστασίας και ότι οι 
απαιτήσεις του κράτους μέλους παροχής των υπηρεσιών δεν 
υπερβαίνουν τα όρια που είναι αναγκαία για το σκοπό 
αυτό. 
2. Πάντως, όσον αφορά τις ασφαλιστικές υποχρεώσεις 
που αναφέρονται στο άρθρο 13 της παρούσας οδηγίας, τα 
κράτη μέλη δεν θεσπίζουν διατάξεις που απαιτούν την 
έγκριση ή τη συστηματική κοινοποίηση των γενικών και 
ειδικών όρων των ασφαλιστηρίων συμβολαίων, των τιμολο­
γίων και κάθε είδους εντύπων που προτίθεται να χρησιμο­
ποιήσει η επιχείρηση στις σχέσεις της με τους αντισυμβαλ­
λόμενους. 
'Αρ&ρο 20 
1. Κάθε επιχείρηση που λειτουργεί παρέχοντας υπηρεσίες 
οφείλει να υποβάλλει στις αρμόδιες αρχές του κράτους 
μέλους παροχής των υπηρεσιών κάθε έγγραφο που θα της 
ζητηθεί εν όψει της εφαρμογής του παρόντος άρθρου, στο 
μέτρο που μια τέτοια υποχρέωση ισχύει εξίσου έναντι των 
επιχειρήσεων που είναι εγκατεστημένες στο εν λόγω κράτος 
μέλος. 
2. Αν οι αρμόδιες αρχές ενός κράτους μέλους διαπιστώ­
σουν ότι μια επιχείρηση, η οποία λειτουργεί με την παροχή 
υπηρεσιών στο έδαφος του, δεν τηρεί τους κανόνες δικαίου 
αυτού του κράτους μέλους που εφαρμόζονται στην περί­
πτωση της, οι εν λόγω αρχές καλούν την επιχείρηση αυτή να 
θέσει τέρμα στην αντικανονική αυτή κατάσταση. 
3. Αν η εν λόγω επιχείρηση δεν ανταποκριθεί στην πρό­
σκληση της παραγράφου 2, οι αρμόδιες αρχές του κράτους 
μέλους παροχής των υπηρεσιών ενημερώνουν σχετικά τις 
αρμόδιες αρχές του κράτους μέλους της εγκατάστασης. Οι 
τελευταίες αυτές λαμβάνουν όλα τα κατάλληλα μέτρα ώστε 
η εν λόγω επιχείρηση να θέσει τέρμα στην αντικανονική 
αυτή κατάσταση. Η φύση των μέτρων αυτών ανακοινώνεται 
στις αρχές του κράτους μέλους παροχής των υπηρεσιών. 
Οι αρμόδιες αρχές του κράτους μέλους παροχής των υπηρε­
σιών μπορούν επίσης να απευθυνθούν στις αρμόδιες αρχές 
του κράτους μέλους της έδρας της ασφαλιστικής επιχεί­
ρησης, όταν οι παροχές υπηρεσιών διενεργούνται από υπο­
κατάστημα ή πρακτορείο. 
4. Αν, παρά τα ληφθέντα από το κράτος μέλος της εγκα­
τάστασης μέτρα ή λόγω έλλειψης ή ανεπάρκειας των μέτρων 
αυτών στο ενδιαφερόμενο κράτος η επιχείρηση εξακο­
λουθεί να παραβιάζει τους ισχύοντες κανόνες στο κράτος 
μέλος παροχής των υπηρεσιών, το τελευταίο αυτό, αφού 
ενημερώσει σχετικά τις ελεγκτικές αρχές του κράτους 
μέλους της εγκατάστασης, δύναται να λάβει τα κατάλληλα 
μέτρα για την πρόληψη νέων ανωμαλιών και, εφόσον είναι 
απόλυτα αναγκαίο, να απαγορεύσει στην επιχείρηση να 
εξακολουθήσει να αναλαμβάνει ασφαλιστικές υποχρεώσεις, υπο το καθεστώς παροχής υπηρεσιών, στο έδαφος του. Στην 
περίπτωση των υποχρεώσεων που αναλαμβάνονται υπό το 
καθεστώς παροχής υπηρεσιών, πέραν αυτών που αναφέ­
ρονται στο άρθρο 13 της παρούσας οδηγίας, τα μέτρα αυτά 
περιλαμβάνουν την ανάκληση της άδειας που αναφέρεται 
στο άρθρο 12. Τα κράτη μέλη φροντίζουν ώστε να παρέ­
χεται η δυνατότητα διενέργειας στο έδαφος τους των ανα­
γκαίων για τα μέτρα αυτά κοινοποιήσεων. 
5. Οι προηγούμενες διατάξεις δεν θίγουν το δικαίωμα των 
κρατών μελών να καταστέλλουν τις παρατυπίες που διενερ­
γούνται στο έδαφος τους. 
6. Αν η επιχείρηση που διέπραξε την παράβαση διαθέτει 
εγκατάσταση ή περιουσιακά στοιχεία στο κράτος μέλος 
παροχής των υπηρεσιών, οι ελεγκτικές αρχές του κράτους 
αυτού δύνανται, σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία, να προ­
βούν στην εκτέλεση των διοικητικών κυρώσεων που προβλέ­
πονται για την παράβαση αυτή, έναντι της εν λόγω εγκατά­
στασης ή των εν λόγω περιουσιακών στοιχείων. 
7. Κάθε μέτρο, που λαμβάνεται βάσει των παραγράφων 2 
έως 6 και που συνεπάγεται κυρώσεις ή περιορισμούς στην 
άσκηση της παροχής υπηρεσιών, οφείλει να είναι δεόντως 
αιτιολογημένο και να κοινοποιείται στην ενδιαφερόμενη 
επιχείρηση. Τα μέτρα αυτά πρέπει να υπόκεινται σε ένδικο 
μέσο στο κράτος μέλος στο οποίο ελήφθησαν. 
8. Όταν έχουν ληφθεί μέτρα βάσει του άρθρου 24 της 
παρούσας οδηγίας, οι αρμόδιες αρχές του κράτους μέλους 
παροχής των υπηρεσιών ενημερώνονται σχετικά από τις 
αρχές που έλαβαν τα μέτρα αυτά και, εάν πρόκειται για 
μέτρα λαμβανόμενα δυνάμει των παραγράφων 1 έως 3 του 
εν λόγω άρθρου, λαμβάνουν κάθε κατάλληλο μέτρο προστα­
σίας των συμφερόντων των ασφαλισμένων. 
Σε περίπτωση ανάκλησης της αδείας βάσει του άρθρου 26 
της πρώτης οδηγίας, οι αρχές του κράτους μέλους παροχής 
των υπηρεσιών ενημερώνονται σχετικά και λαμβάνουν τα 
κατάλληλα μέτρα ώστε η εγκατάσταση την οποία αφορά η 
ανάκληση να πάψει να συνάπτει ασφαλιστικές συμβάσεις, 
υπό το καθεστώς παροχής υπηρεσιών, στο έδαφος αυτού 
του κράτους μέλους. 
9. Η Επιτροπή υποβάλλει στο Συμβούλιο ανά διετία 
έκθεση, η οποία περιλαμβάνει συνοπτικά τον αριθμό και το 
είδος των περιπτώσεων στις οποίες, σε κάθε κράτος μέλος, 
κοινοποιήθηκαν σύμφωνα με το άρθρο 12 αποφάσεις απορ­
ρίψεως αιτήσεων για τη χορήγηση άδειας ή στις οποίες 
ελήφθησαν μέτρα σύμφωνα με την παράγραφο 4. Τα κράτη 
μέ,λη συνεργάζονται με την Επιτροπή παρέχοντας της τις 
αναγκαίες για τη σύνταξη της έκθεσης αυτής πληροφορίες. 
'Αβ&ρο 21 
Σε περίπτωση εκκαθάρισης μιας ασφαλιστικής επιχείρησης, 
οι υποχρεώσεις οι οποίες απορρέουν από σύμβαση που έχει 
συναφθεί υπό το καθεστώς παροχής υπηρεσιών, έκτε-
ηό^^ Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αρι^^ηό 
λοΰνται κατά τον ίδιο τρόπο όπως και οι υποχρεώσεις που 
απορρέουν από τις άλλες ασφαλιστικές συμβάσεις της επι­
χείρησης αυτη^ς^ωρίς διακρίσεις με ^άση την υπηκοότητα 
των ασφαλισμένων και των δικαιούχων. 
Ρ Οταν μια εργασία πραγματοποιείται υπό το καθεστώς 
παροχής υπηρεσιών^οαντισυμ^αλλόμενος πρέπει^ πριν τη 
συνομολόγηση οποιασδήποτε υπο^ρέωσης^να τηρείται ενη^ 
μέρος σχετικά με το όνομα του κράτους μέλους στο οποίο 
ευρίσκεταιηεταιρικηέδρα^τοπρακτορείοητουποκατά 
στημα με το οποίο πρόκειται να συναφ^είησΰμ^αση. 
Αν στο πρόσωπο που ενεργείηασφάλιση δοθούν έγγραφα^ 
σ^ αυτά πρέπει να περιλαμ^άνεταιηπληροφορία που αναφέ­
ρεται στο προηγούμενο εδάφιο^ 
^, Τ^όσοησυμ^αση και κά^ε άλλο έγγραφο με το οποίο 
παρέ^εταιηκάλυι^η όσο καιηπρόταση ασφάλισης^ εφόσον 
είναι δεσμευτική για τον αντισυμβαλλόμενος πρέπει να ανα-
φέρουντη διεύθυνση τηςεγκατάστασηςπου παρέ^ειτην 
κάλυψη και τη διεύθυνση της εταιρικής έδρας. 
Ρ Οτανηπαρο^η υπηρεσιών εξαρτάται από τη χορήγηση 
άδειας εκ μέρους του κράτους μέλους της παροχής υπηρε­
σιών^ το ΰφοςτωντε^νικώναπο^εματικώνπεριλαμ^ανο 
μένων και των μαθηματικών αποθεματικών^ και οι κανόνες 
οι σχετικοί με τη συμμέτοχη στα κέρδη και τις α^ίεςε^α 
γοράς και εκπτώσεως που αντιστοιχούν στις σχετικές συμ­
βάσεις κα^ορίζοντα4υπότονέλεγ^οαυτοΰτου κράτους 
μέλους^ συμφωνά με τους κανόνες που αυτό έ^ει θεσπίσει η^ 
ελλείπει κανόνων^ συμφωνά με την αποκατεστημένη στο εν 
λόγω κράτοςπρακτικη. θ τρόπος μετον οποίο αντίκρυ 
ζονται τα αποθεματικά αυτά από ισοδύναμα στοιχεία ενερ-
γητικου^διεπόμενααπότους κανόνες νομισματικηςαντι 
στοι^ίας^ κα^ώς και ο εντοπισμός αυτών των στοιχείων 
ενεργητικοΰκαιηεφαρμογητων κανόνων γιατησυμμε-
το^η στα κέρδη και για τις α^ίες εξαγοράς και εκπτώσεως^ 
πραγματοποιούνται υπό τον έλεγχο αυτοΰ του κράτους 
μέλους^ συμφωνά με τους κανόνες τουητην πρακτική του. 
^. ^εκά^εάλληπερίπτωση^οιδιάφορεςαυτές πράξεις 
πραγματοποιούνται υπό τον έλεγχο του κράτους μέλους της 
εγκατάστασης^σΰμφωνα με τους κανόνες τουητηνπρα 
κτικητου. 
3. Ι^ο κράτος μέλος της εγκατάστασης μεριμνά ώστε τα 
αποθεματικά που αφορούν το σύνολο των συμβάσεων που 
έ^ουν συναφθεί από την επιχείρηση μέσω της σχετικής 
εγκατάστασης^να είναι επαρκή και να αντικρΰζονται από 
ισοδύναμα και διεπόμενα από τους κανόνες νομισματικής 
αντιστοιχίας στοιχεία ενεργητικού. 
^, ^την περίπτωση της παραγράφου ^ ανωτέρων το 
κράτος μέλος της εγκατάστασης καιτοκράτος μέλος της 
παροχής υπηρεσιών προβαίνουν στην ανταλλαγή όλων των 
πληροφοριών που είναι αναγκαίες για την άσκηση των αντι­
στοίχων καθηκόντων τους^ συμφωνά με τις παραγράφουςΙ 
και^. Ιαασφαλιστηρια συμβόλαια που συνάπτονται υπό το κα^ε 
στώς παροχής υπηρεσιών υπόκεινταιαποκλειστικά στους 
έμμεσους φόρους και τις οιονεί φορολογικές εισφορές που 
βαρύνουν τα ασφάλιστρα στο κράτος μέλος αναλήψεως της 
ασφαλιστικής υποχρεώσεως^ κατά την έννοια τουάρ^ρου^ 
στοιχείο ερ 
Ιο δίκαιο που εφαρμόζεται στη σΰμ^αοηρ δυνάμει του 
άρ^ρου^δεν επηρεάζει το εφαρμοστέο φορολογικό κα^ε 
στώς. 
Κά^ε κράτος μέλος εφαρμόζει στις επιχειρήσεις που παρέ 
^ουν υπηρεσίες στην επικράτειάτου^τις εθνικές διατάζεις 
που αφορούν τα μέτρα τα οποία σκοπό έ^ουν να ε^ασφαλΡ 
ζεταιηείσπρα^η των έμμεσων φόρων και των οιονεί φόρο 
λογικών εισφορών^ που οφείλονται δυνάμει του πρώτου 
εδαφίου. 
ηΐΑΟ^ιν 
11 Επιτροπή και οι αρμόδιες αρ^ές των κρατών μελών 
συνεργάζονται στενά για να διευκολύνουν τον έλεγ^ στο 
εσωτερικό της Κοινότητας^των ασφαλίσεων και των εργα­
σιών που αναφέρονται στην πρώτη οδηγία. 
^ά^ε κράτος μέλος ενημερώνει την Επιτροπή σχετικά με τις 
μείζονες δυσχέρειες οι οποίες προκύπτουν κατά την εφαρ 
μογη της παρούσας οδηγίας και μεταξύ άλλων για εκείνες 
που παρουσιάζονται όταν ένα κράτος μέλος διαπιστώσει 
αφύσικη μετατόπιση των δραστηριοτήτων που αναφέρονται 
στην πρώτη οδηγία εις ^άρος των επιχειρήσεων που είναι 
εγκατεστημένες στην επικράτεια του και προς όφελος πρα 
κτορείωνηυποκαταστημάτων ευρισκόμενων σε γειτονικές 
προς αυτήν περιοχές. 
11 Επιτροπή και οι αρμόδιες αρ^ές των ενδιαφερομένων 
κρατών μελών εξετάζουν τις δισ^έρειες αυτές το ταχύτερο 
δυνατό με σκοπό να ευρεθεί πρόσφορη λΰση. 
11 Επιτροπή υποβάλλει στο ^υμ^οΰλιο τις κατά περίπτωση 
ενδεδειγμένες προτάσεις. 
ϋΕπιτροπη διαβάζει στο^υμ^οΰλιοκαιστοΕυρωπαίκό 
κοινοβούλιο σε τακτά διαστήματα^ και πρώτη φορά την Ιη 
...^έκ^εση σχετικά με την πορεία της αγοράς των ασφαλί 
σεωνκαι εργασιών που πραγματοποιοΰνταιυπότοκα^ε 
στώς ελεύθερης παροχής υπηρεσιών. 
Αριθ. C 38/16 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 15. 2. 89 
Άρΰρο 27 Άρ&ρο 28 
Τα κράτη μέλη τροποποιούν τις εθνικές διατάξεις τους σύμ­
φωνα με την παρούσα οδηγία εντός προθεσμίας δέκα οκτώ 
μηνών από της κοινοποιήσεως τους, ενημερώνουν δε αμέσως 
σχετικά την Επιτροπή. 
Οι διατάξεις που τροποποιούνται σύμφωνα με το πρώτο 
εδάφιο πρέπει να εφαρμόζονται εντός προθεσμίας είκοσι 
τεσσάρων μηνών από της κοινοποιήσεως της παρούσας οδη­
γίας. Από της κοινοποιήσεως της παρούσας οδηγίας, τα κράτη 
μέλη φροντίζουν να κοινοποιούν στην Επιτροπή το κείμενο 
των ουσιωδών διατάξεων νομοθετικής, κανονιστικής ή διοι­
κητικής φύσεως, τις οποίες θεσπίζουν στον καλυπτόμενο 
από την παρούσα οδηγία τομέα. 
Άρΰ·ρο 29 
Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη.