Γνωμοδότηση για την πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για τη θέσπιση ειδικού προγράμματος έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης στον τομέα των τεχνολογιών και των προηγμένων υπηρεσιών επικοινωνιών (1994-1998) (1) (94/C 295/16)

Στις 14 Απριλίου 1994, και σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 130 Θ, παράγραφος 4, της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να ορίσει γενικό εισηγητή τον κ. von der Decken και να του αναθέσει την προετοιμασία των σχετικών εργασιών.

Κατά την 316η σύνοδο ολομέλειάς της (συνεδρίαση της 2ας Ιουνίου 1994), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Προοίμιο

1.1. Η ΟΚΕ εκφράζει μεγάλη λύπη διότι οι σύντομες χρονικές προθεσμίες εντός των οποίων της ζητήθηκε από το Συμβούλιο να αποφανθεί σχετικά με την παρούσα πρόταση καθώς και για τις δύο άλλες προτάσεις ειδικών προγραμμάτων, την εμποδίζουν να εξασκήσει τα συμβουλευτικά καθήκοντα που προβλέπονται από την Συνθήκη στον τομέα της έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης και κυρίως να εξετάσει εμπεριστατωμένα το επιστημονικό και τεχνικό περιεχόμενο του προτεινόμενου προγράμματος.

1.2. Η εν λόγω πρόταση εντάσσεται, άλλωστε, σε ένα σύνολο 17 προτάσεων για ειδικά προγράμματα τα οποία παρουσίασε ταυτοχρόνως η Επιτροπή και με τα οποία θέτει σε εφαρμοφή το 4ο πρόγραμμα πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Κοινότητας για τις ενέργειες έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης (1994-1998), ύστερα από απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου τον Απρίλιο του 1994 (2).

1.3. Η Επιτροπή υιοθέτησε επίσης και ένα ενιαίο διάγραμμα παρουσίασης που ανταποκρίνεται στο διττό μέλημα για απλοποίηση και εξορθολογισμό των διαδικασιών, πράγμα που χαροποιεί την ΟΚΕ.

1.4. Στο πλαίσιο αυτό, η ΟΚΕ θα ήθελε να διατυπώσει ορισμένες παρατηρήσεις για το σύνολο των προτάσεων της Επιτροπής καθώς και για το ίδιο το πρόγραμμα πλαίσιο. Η υποχρέωση όμως την οποία πρέπει να εκπληρώσει τώρα, την εμποδίζει να το κάνει στο πλαίσιο της παρούσας γνωμοδότησης.

1.5. Η ΟΚΕ επιφυλάσσεται παρόλα ταύτα να διατυπώσει τις παρατηρήσεις αυτές στο πλαίσιο της γνωμοδότησης που θα εκδώσει αργότερα για τις λοιπές προτάσεις ειδικών προγραμμάτων, καθώς και για τις τρεις προτάσεις σχετικά με τα ειδικά προγράμματα που θέτουν σε εφαρμογή το πρόγραμμα-πλαίσιο για τις κοινοτικές ενέργειες έρευνας και εκπαίδευσης για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας (1994-1998) που αποφασίστηκε επίσης από το Συμβούλιο τον Απρίλιο του 1994 (3).

1.6. Σε ό,τι αφορά το γενικό πλαίσιο συμμετοχής στα ειδικά προγράμματα και για την εφαρμογή αυτών, η ΟΚΕ παραπέμπει επίσης στις πολυάριθμες παρατηρήσεις και προτάσεις που περιέχονται στη γνωμοδότηση που εξέδωσε παράλληλα με τις δύο προτάσεις αποφάσεων σχετικά με τους κανόνες συμμετοχής των επιχειρήσεων, των πανεπιστημίων και των ερευνητικών κέντρων στα ειδικά προγράμματα έρευνας (1).

2. Εισαγωγή

2.1. Το προτεινόμενο πρόγραμμα υπάγεται στην πρώτη από τις τέσσερις ενέργειες που προβλέπονται από το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο, και συγκεκριμένα την εφαρμογή προγραμμάτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης μέσω της προώθησης της συνεργασίας με επιχειρήσεις, ερευνητικά κέντρα και πανεπιστήμια και μεταξύ αυτών. Η ενέργεια αυτή καλύπτει το μεγαλύτερο μέρος των κοινοτικών δραστηριοτήτων στον τομέα της έρευνας.

2.2. Οι ερευνητικές δραστηριότητες στον τομέα που καλύπτεται από το παρόν πρόγραμμα άρχισαν ουσιαστικά το 1987, μετά από μία διετή φάση καθορισμού. Έτσι προηγήθηκε η υιοθέτηση δύο προγραμμάτων, τα οποία καλύπτουν, αντιστοίχως, τις περιόδους 1987-1991 και 1990-1994. Το δεύτερο θεσπίσθηκε στις 7 Ιουνίου 1991 (2) με χρηματοδότηση σχεδόν 485 εκατομμύρια Ecu. Η ΟΚΕ εξέδωσε τη γνωμοδότησή της για το πρόγραμμα αυτό στις 9 Νοεμβρίου 1990 (3).

2.3. Το υπό εξέταση πρόγραμμα, για το οποίο η Επιτροπή προτείνει χορήγηση πιστώσεων 630 εκατομμύρια Ecu από τον κοινοτικό προϋπολογισμό, έχει σαν στόχο τη «δημιουργία συστημάτων και υπηρεσιών προηγμένων επικοινωνιών για την οικονομική ανάπτυξη και την κοινωνική συνοχή της Ευρώπης, λαμβάνοντας υπόψη την ταχεία εξέλιξη των τεχνολογιών, τη μεταβαλλόμενη ρυθμιστική κατάσταση και τις ευκαιρίες ανάπτυξης των προηγμένων διευρωπαϊκών δικτύων και υπηρεσιών».

2.4. Για την επίτευξη αυτού του στόχου, οι ερευνητικές εργασίες πρέπει να επικεντρωθούν σε έξι τομείς, με την εξής κατανομή των προτεινόμενων πιστώσεων (σε εκατομμύρια Ecu):

- Διαλογικές ψηφιακές υπηρεσίες πολλαπλών μέσων

150

- Φωτονικές τεχνολογίες

112

(63 από τα οποία για βασική έρευνα)

- Δικτύωση υψηλής ταχύτητας

75

- Κινητικότητα και δίκτυα προσωπικών επικοινωνιών

119

- Νοημοσύνη στα δίκτυα και τεχνολογία υπηρεσιών

100

- Ποιότητα, ασφάλεια και αξιοπιστία των υπηρεσιών και των συστημάτων επικοινωνιών

43

2.5. Προβλέπεται, επίσης, ποσό 31 εκατομμύρια Ecu για οριζόντιες δράσεις, οι οποίες αποσκοπούν:

- στη δημιουργία συναίνεσης και το συντονισμό των εθνικών και περιφερειακών δραστηριοτήτων για την ενίσχυση και προαγωγή της ευρυζωνικής υποδομής και της ανάπτυξης υπηρεσιών,

- στην προώθηση της διεθνούς συνεργασίας,

- στη διάδοση και την αξιοποίηση των αποτελεσμάτων, καθώς και στην επαγγελματική κατάρτιση στις προηγμένες τεχνολογίες επικοινωνιών και τη διαχείριση των υπηρεσιών.

3. Γενικές παρατηρήσεις

3.1. Η ΟΚΕ εγκρίνει, σε γενικές γραμμές, την πρόταση της Επιτροπής και, ιδιαίτερα, το επιστημονικό και τεχνικό περιεχόμενο του ειδικού υπό εξέταση προγράμματος.

3.2. Η ΟΚΕ φρονεί, εντούτοις, ότι είναι απαραίτητο να γίνουν ορισμένες τροποποιήσεις στις προτάσεις της Επιτροπής, ούτως ώστε το πρόγραμμα που θα αποφασισθεί από το Συμβούλιο να μπορέσει να συμβάλει ουσιαστικά στην υλοποίηση των στόχων του τέταρτου προγράμματος-πλαίσιο, οι οποίοι και εμπεριέχονται στις αιτιολογικές σκέψεις που συνοδεύουν την πρόταση απόφασης, λαμβάνοντας καλύτερα υπόψη την οικονομική και κοινωνική κατάσταση που έχει να αντιμετωπίσει η Ευρωπαϊκή Ένωση.

3.3. Η ΟΚΕ είναι, συνεπώς, της γνώμης ότι, υπό τις παρούσες συνθήκες και για να διευκολυνθεί η συντομότερη δυνατή οικονομική ανάκαμψη των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και να δημιουργηθούν θέσεις εργασίας, είναι απαραίτητο να δοθεί έμφαση σε πρακτικές ενέργειες άμεσης εφαρμογής και διάδοσης και να αναπροσαρμοσθούν λελογισμένα μειωνόμενες οι προηγούμενες δραστηριότητες βασικής έρευνας, λόγω της χαμηλής αποδοτικότητάς τους και της μακρόχρονης περιόδου ωρίμανσής τους.

3.4. Οι προτεινόμενες τροποποιήσεις συντελούν, συνεπώς, στην προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης, της ανταγωνιστικότητας και της απασχόλησης, καθώς και στην οικονομική και κοινωνική συνοχή.

4. Ειδικές παρατηρήσεις

4.1. Άρθρο 2, παράγραφος 1

4.1.1. Η διάθεση του 10,3 % του συνολικού προβλεπόμενου ποσού για δαπάνες προσωπικού και διοικητικής λειτουργίας κρίνεται υπερβολική και αντίθετη με το στόχο της απλοποίησης της διοικητικής διαχείρισης των προγραμμάτων της Επιτροπής. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι θα ήταν πολύ θετική η μείωση του προβλεπόμενου ποσοστού στο ήμισυ.

4.2. Άρθρο 5, παράγραφος 1

4.2.1. Η ΟΚΕ επιθυμεί να λάβει εγκαίρως γνώση και να γνωμοδοτήσει για το πρόγραμμα εργασίας που καταρτίζει η Επιτροπή και τις ενδεχόμενες μεταγενέστερες αναπροσαρμογές του. Για να προβλεφθεί θεσμικά αυτός ο ρόλος της ΟΚΕ, το άρθρο 5, παράγραφος 1 πρέπει να αναφέρει ρητώς ότι η Επιτροπή θα υποβάλει στην ΟΚΕ το εν λόγω πρόγραμμα και τις αναπροσαρμογές του.

4.3. Παράρτημα Ι: Επιστημονικοί και τεχνικοί στόχοι και περιεχόμενο

4.3.1. Πρέπει να περιληφθούν ρητώς και να προσδιορισθούν ποσοτικά ενδεικτικές δοκιμές («field trials») και επιδείξεις σε όλους τους τομείς του προγράμματος, οι οποίες και θα επεκταθούν σε όλες τις ευρωπαϊκές περιφέρειες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

4.3.2. Στη σελίδα 12, μετά από την πρώτη παράγραφο, πρέπει να προστεθούν τα εξής:

«Οι περισσότερες εξελίξεις ACTS στους τομείς που περιγράφονται στη συνέχεια πρέπει να συνδεθούν με λειτουργικές δοκιμές, οι οποίες θα άπτονται της γενικής προβληματικής των προηγμένων τεχνολογιών, υπό συνθήκες που θα προσεγγίζουν τις πραγματικές, πάντοτε με στόχο την κάλυψη των πραγματικών αναγκών των τελικών χρηστών, οι οποίοι πρέπει να παρίστανται στις εν λόγω δοκιμές.»

4.4. Παράρτημα ΙΙ: Ενδεικτική κατανομή του ποσού που κρίνεται αναγκαίο

4.4.1. Η ΟΚΕ πιστεύει ότι τα ποσά που προβλέπονται για κάθε τομέα δραστηριότητας πρέπει να ανακατανεμηθούν αφού ληφθούν υπόψη οι παρατηρήσεις που διατυπώνονται στο σημείο 3 της γνωμοδότησης και ιδιαίτερα στην παράγραφο 3.3.

4.4.2. Τούτο μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση του προϋπολογισμού που προβλέπεται για τους τομείς των Διαλογικών ψηφιακών υπηρεσιών πολλαπλών μέσων και της Δικτύωσης υψηλής ταχύτητας, και σε μείωση του προϋπολογισμού που προβλέπεται για τους τομείς των φωτοτονικών τεχνολογιών, της κινητικότητας και δικτύων προσωπικών επικοινωνιών, της Νοημοσύνης στα δίκτυα και τεχνολογίας υπηρεσιών και της Ποιότητας, ασφάλειας και αξιοπιστίας των υπηρεσιών και των συστημάτων επικοινωνίας.

4.4.3. Επιπλέον, ο προϋπολογισμός που προορίζεται για τις οριζόντιες δράσεις πρέπει επίσης να αυξηθεί, προκειμένου να προαχθεί σημαντικά ο συντονισμός και η διάδοση.

Βρυξέλλες, 2 Ιουνίου 1994.

Η Πρόεδρος της

Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Susanne TIEMANN

(1) ΕΕ αριθ. C 113 της 23. 4. 1994, σσ. 4-15, 24.

(2) ΕΕ αριθ. L 126 της 18. 5. 1994, σ. 1.

(3) ΕΕ αριθ. L 115 της 6. 5. 1994, σ. 31.

(4) ΕΕ αριθ. C 81 της 18. 3. 1994, σ. 9.

(5) ΕΕ αριθ. L 192 της 16. 7. 1991, σ. 8.

(6) ΕΕ αριθ. C 41 της 18. 2. 1981, σ. 12.