Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για τη θέσπιση ειδικού προγράμματος έρευνας και εκπαίδευσης στον τομέα της ελεγχόμενης θερμοπυρηνικής σύντηξης (1994-1998) (94/C 113/06) (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) COM(94) 70 τελικό - 94/0073(CNS)

(Υποβλήθηκε από την Επιτροπή στις 30 Μαρτίου 1994)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 7,

την πρόταση της Επιτροπής μετά από διαβούλευση με την Επιστημονική και Τεχνική Επιτροπή,

τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής,

Εκτιμώντας:

ότι το Συμβούλιο με την απόφασή του . ./. . ./Ευρατόμ, θέσπισε το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο κοινοτικών δράσεων έρευνας και εκπαίδευσης 1994-1998, στο οποίο καθορίζονται, μεταξύ άλλων, οι δραστηριότητες που πρέπει να αναληφθούν στον τομέα της ελεγχόμενης θερμοπυρηνικής σύντηξης 7 ότι η παρούσα απόφαση βασίζεται στην αιτιολόγηση που εκτίθεται στο προοίμιο της παραπάνω απόφασης 7

ότι το άρθρο 2 της απόφασης . ./. . ./Ευρατόμ προβλέπει ότι το πρόγραμμα-πλαίσιο εφαρμόζεται μέσω ειδικών προγραμμάτων, τα οποία έχουν θεσπισθεί βάσει του άρθρου 7 της συνθήκης 7 ότι, η εν λόγω απόφαση, σε κάθε ειδικό πρόγραμμα θέτει σαφώς τους στόχους του με βάση τους επιστημονικούς και τεχνικούς στόχους που προβλέπονται στο παράρτημα ΙΙΙ της απόφασης αυτής, καθορίζει τους όρους εφαρμογής του και την διάρκειά του και προβλέπει τους πόρους που κρίνονται αναγκαίοι 7

ότι, το παρόν πρόγραμμα θα υλοποιηθεί κυρίως με δράσεις επιμερισμένων δαπανών, συντονισμένες ενέργειες, προπαρασκευαστικά και συνοδευτικά μέτρα καθώς και μέτρα στήριξης 7

ότι, σύμφωνα με την απόφαση . ./. . ./Ευρατόμ (πρόγραμμα-πλαίσιο 1994-1998), το μέγιστο ποσό που απαιτείται για την εκτέλεση του προγράμματος πλαισίου (1994-1998) θα επανεξετασθεί το αργότερο ώς τις 30 Ιουνίου 1996 προκειμένου να κριθεί αν θα πρέπει να αυξηθεί 7 ότι ύστερα από αυτή την επανεξέταση το ποσό που κρίνεται αναγκαίο για την εκτέλεση του παρόντος προγράμματος δύναται να αυξηθεί 7

ότι εκπαίδευσης το περιεχόμενο του προγράμματος-πλαισίου κοινοτικών δράσεων στους τομείς της έρευνας και εκπαίδευσης καθορίστηκε με βάση την αρχή της επικουρικότητας 7 ότι στο παρόν ειδικό πρόγραμμα προσδιορίζεται το περιεχόμενο των δραστηριοτήτων που πρέπει να αναληφθούν σύμφωνα με την αρχή αυτή στον τομέα της ελεγχόμενης θερμοπυρηνικής σύντηξης 7

ότι, όπως προβλέπεται στο παράρτημα ΙΙΙ της απόφασης . ./. . ./Ευρατόμ, είναι αναγκαίο να διεξαχθεί στην Κοινότητα ένα πρόγραμμα για την ελεγχόμενη θερμοπυρηνική σύντηξη («Fusion communautaire»), του οποίου ο μακροπρόθεσμος στόχος θα είναι η από κοινού κατασκευή πρωτοτύπων αντιδραστήρων, οι οποίοι θα είναι ασφαλείς και δεν θα βλάπτουν το περιβάλλον 7 ότι το πρόγραμμα συνδυάζει όλες τις δραστηριότητες των κρατών μελών στον τομέα της ελεγχόμενης θερμοπυρηνικής σύντηξης με μαγνητική συγκράτηση του πλάσματος 7

ότι η απόφαση . ./. . ./Ευρατόμ (4ο πρόγραμμα-πλαίσιο 1994-1998) προβλέπει ότι η κοινοτική δράση δικαιολογείται εφόσον, μεταξύ άλλων, η έρευνα συμβάλλει στην ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής της Κοινότητας καθώς και στην προώθηση της αρμονικής ανάπτυξης στο σύνολό της, χωρίς να θίγεται ο στόχος της επιστημονικής και τεχνικής ποιότητας 7 ότι το παρόν πρόγραμμα θεωρείται ότι συντελεί στην επίτευξη αυτών των σκοπών 7

ότι το παρόν πρόγραμμα και η υλοποίησή του συμβάλλουν στην ενίσχυση της συνέργειας τόσο μεταξύ των δραστηριοτήτων έρευνας και εκπαίδευσης στον τομέα της ελεγχόμενης θερμοπυρηνικής σύντηξης, οι οποίες διεξάγονται από τα ερευνητικά κέντρα, τα πανεπιστήμια και τις επιχειρήσεις, που είναι εγκατεστημένες στα κράτη μέλη, όσο και μεταξύ αυτών και των αντίστοιχων κοινοτικών δραστηριοτήτων έρευνας και εκπαίδευσης 7

ότι η εκτέλεση του έργου JET (Joint European Torus) έχει ανατεθεί στην κοινή επιχείρηση Joint European Torus (JET), η οποία δημιουργήθηκε με την απόφαση 78/471/Ευρατόμ, όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την απόφαση 91/677/Ευρατόμ 7

ότι το δίκτυο των ενώσεων αποτελεί σημαντικό παράγοντα για την υλοποίηση των δραστηριοτήτων της Κοινότητας στον τομέα της ελεγχόμενης θερμοπυρηνικής σύντηξης 7

ότι, σύμφωνα με το άρθρο 101 της συνθήκης, η Κοινότητα έχει συνάψει συμφωνίες συνεργασίας στον τομέα της ελεγχόμενης θερμοπυρηνικής σύντηξης και της φυσικής του πλάσματος με το Βασίλειο της Σουηδίας και με την Ομοσπονδία της Ρωσίας 7 ότι η Επιτροπή έχει συνάψει συμφωνίες συνεργασίας για τις δραστηριότητες στο έργο της λεπτομερούς μελέτης του διεθνούς θερμοπυρηνικού πειραματικού αντιδραστήρα (ITER-EDA) με την Ιαπωνία, την Ομοσπονδία της Ρωσίας και τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής 7

ότι η εφαρμογή του παρόντος προγράμματος περιλαμβάνει επίσης δραστηριότητες για τη διάδοση και αξιοποίηση των αποτελεσμάτων της έρευνας, ιδίως προς όφελος των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) καθώς και δραστηριότητες για την προώθηση της κινητικότητας και της επιμόρφωσης των ερευνητών, που θα αναπτυχθούν εντός του παρόντος προγράμματος και κατά το μέτρο που θα απαιτήσει η σωστή εκτέλεσή του 7

ότι η βασική έρευνα στον τομέα της ελεγχόμενης θερμοπυρηνικής σύντηξης πρέπει να ενθαρρυνθεί ώστε να γίνει δυνατή η ανάπτυξη καινοτόμων τεχνικών λύσεων 7

ότι πρέπει να εκτιμηθούν οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις, καθώς και οι ενδεχόμενοι τεχνολογικοί κίνδυνοι των δραστηριοτήτων που θα καλύψει το παρόν πρόγραμμα 7

ότι πρέπει, αφενός να εξετάζεται κατά τρόπο συνεχή και συστηματικό η πρόοδος της εφαρμογής του παρόντος προγράμματος για να είναι δυνατή ενδεχόμενη προσαρμογή του, στις επιστημονικές και τεχνολογικές εξελίξεις του τομέα 7 αφετέρου, πρέπει να διενεργηθεί σε εύθετο χρόνο ανεξάρτητη αξιολόγηση των επιτευγμάτων του προγράμματος με σκοπό να συγκεντρωθούν όλα τα στοιχεία που θα είναι απαραίτητα για τον καθορισμό των στόχων του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου Ε & ΤΑ 7 ότι, τέλος, όταν περατωθεί το πρόγραμμα αυτό, πρέπει να διενεργηθεί η τελική αξιολόγηση των αποτελεσμάτων του σε σχέση με τους στόχους που καθορίζονται στην παρούσα απόφαση 7

ότι το ΚΚΕρ δύναται να συμμετάσχει στις έμμεσες ενέργειες που καλύπτονται από το παρόν πρόγραμμα 7

ότι μέσω του δικού του προγράμματος, το ΚΚΕρ θα συμβάλει επίσης στην υλοποίηση των στόχων της κοινοτικής έρευνας και της διδασκαλίας στον τομέα που καλύπτεται από το παρόν πρόγραμμα,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Θεσπίζεται ειδικό πρόγραμμα έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης στον τομέα της ελεγχόμενης θερμοπυρηνικής σύντηξης, όπως ορίζεται στο παράρτημα Ι, για τη χρονική περίοδο από (ημερομηνία έγκρισης του παρόντος προγράμματος) έως τις 31 Δεκεμβρίου 1998.

Άρθρο 2

1. Το ποσό που κρίνεται αναγκαίο για την εκτέλεση του προγράμματος ανέρχεται σε 794 εκατομμύρια Ecu, συμπεριλαμβανομένου ποσοστού 17 % για τις δαπάνες προσωπικού και διοικητικής λειτουργίας.

2. Στο παράρτημα ΙΙ παρατίθεται ενδεικτική κατανομή του ποσού αυτού.

3. Το προαναφερόμενο ποσό, που κρίνεται αναγκαίο για την εκτέλεση του προγράμματος, ενδέχεται να αυξηθεί με βάση και σύμφωνα με την απόφαση που αναφέρεται στο άρθρο 1 παράγραφος 3 της απόφασης . ./. . ./Ευρατόμ (4ο πρόγραμμα-πλαίσιο).

4. Η αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή καθορίζει τις διαθέσιμες πιστώσεις για κάθε χρήση, σύμφωνα με τις επιστημονικές και τεχνολογικές προτεραιότητες που καθορίζονται από το πρόγραμμα πλαίσιο για τις κοινοτικές δράσεις έρευνας και εκπαίδευσης για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας (1994-1998).

Άρθρο 3

Οι λεπτομέρειες της εκτέλεσης του παρόντος προγράμματος, πλην των αναφερομένων στο άρθρο 5, προσδιορίζονται στο παράρτημα ΙΙΙ.

Άρθρο 4

1. Η Επιτροπή εξετάζει κατά τρόπο συνεχή και συστηματικό την πρόοδο της εφαρμογής του παρόντος προγράμματος σε σχέση με τους στόχους που αναφέρονται στο παράρτημα Ι. Εκτιμά ιδίως κατά πόσον οι στόχοι, οι προτεραιότητες και τα χρηματοδοτικά μέσα ανταποκρίνονται πάντοτε στις μεταβαλλόμενες συνθήκες. Με βάση τα αποτελέσματα αυτής της εξέτασης, υποβάλλει κατά περίπτωση προτάσεις για την προσαρμογή ή την συμπλήρωση αυτού του προγράμματος.

2. Μετά τη λήξη του παρόντος προγράμματος, η Επιτροπή αναθέτει σε ανεξάρτητους εμπειρογνώμενες την τελική αξιολόγηση των αποτελεσμάτων του με γνώμονα τους στόχους που καθορίζονται στο παράρτημα ΙΙΙ του τετάρτου προγράμματος-πλαισίου και στο παράρτημα Ι της παρούσας απόφασης. Η έκθεση τελικής αξιολόγησης διαβιβάζεται στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή.

Άρθρο 5

1. Υπεύθυνη για την εκτέλεση του προγράμματος είναι η Επιτροπή.

2. Για την εφαρμογή του προγράμματος, η Επιτροπή βοηθείται από την συμβουλευτική επιτροπή για το πρόγραμμα σύντηξης, το οποίο θεσπίσθηκε με την απόφαση του Συμβουλίου της 16ης Δεκεμβρίου 1980.

Άρθρο 6

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στα κράτη μέλη.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΙ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Το παρόν ειδικό πρόγραμμα ανταποκρίνεται πλήρως στους προσανατολισμούς του προγράμματος πλαισίου για τις κοινοτικές δράσεις έρευνας και διδασκαλίας για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας (1994-1998). Το περιεχόμενό του λαμβάνει υπόψη τα συμπεράσματα στα οποία κατέληξε το σεμινάριο σχετικά με την ευρωπαϊκή στρατηγική για την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη στον τομέα της ενέργειας (Βενετία, Νοέμβριος 1993).

Ο μακροπρόθεσμος στόχος της κοινοτικής δράσης, η οποία ενσωματώνει σε ένα και μόνο πρόγραμμα όλες τις δραστηριότητες που διεξάγονται στα κράτη μέλη (συν τη Σουηδία και την Ελβετία) στον τομέα της ελεγχόμενης θερμοπυρηνικής σύντηξης με μαγνητική συγκράτηση, είναι η από κοινού κατασκευή πρωτοτύπων ασφαλών αντιδραστήρων συμβατών με το περιβάλλον, η οποία θα καταλήξει στην κατασκευή σταθμών ηλεκτροπαραγωγής, οικονομικά βιώσιμων και ανταποκρινόμενων στις ανάγκες των χρηστών. Στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί στους όρους που τίθενται από τις απαιτήσεις των παραγωγών ηλεκτρισμού (απόφαση . ./. . ./Ευρατόμ σχετικά με το πρόγραμμα-πλαίσιο 1994-1998).

Η προσέγγιση αυτού του στόχου, ο οποίος είναι κοινός στα τέσσερα μεγάλα και ισοδύναμα προγράμματα σύντηξης στον κόσμο (Ευρατόμ, Ιαπωνία, Ρωσία και ΗΠΑ), προϋποθέτει προσπάθειες δεκαετιών. Στην Ευρώπη, η ενσωμάτωση των ερευνών που αφορούν τη σύντηξη με μαγνητική συγκράτηση σε ένα και μόνο κοινοτικό πρόγραμμα ήταν ουσιαστική για τη βέλτιστη χρησιμοποίηση των διαθέσιμων ανθρώπινων και οικονομικών πόρων. Η ενσωμάτωση αυτή απορρέει απευθείας από το συντονισμό των δραστηριοτήτων στον τομέα της έρευνας, ο οποίος διατυπώνεται ως σύσταση στη Λευκή Βίβλο που εγκρίθηκε από το Συμβούλιο στις 10 και 11 Δεκεμβρίου 1993. Από μόνο του, το καθένα από τα κράτη μέλη δεν θα ήταν σε θέση να αναλάβει ένα έργο του μεγέθους του JET και δεν θα ήταν δυνατό να θεωρηθεί ως ισότιμος εταίρος στο πλαίσιο της παγκόσμιας συνεργασίας που έχει αναπτυχθεί γύρω από τον πειραματικό αντιδραστήρα ITER. Αντίθετα, με την ποιότητα των ερευνών της και με την πείρα που έχει αποκτήσει στην ενδοκοινοτική συνεργασία, η θέση της Κοινότητας στο πλαίσιο της συνεργασίας ITER είναι ισχυρή.

Η διάρκεια και το μέγεθος της προσπάθειας που πρέπει να καταβληθεί τόσο στο οικονομικό όσο και στο ανθρώπινο επίπεδο, απαιτεί την επικέντρωση της κοινοτικής δράσης στην επίτευξη του στόχου της, την πλήρη συνοχή του δικτύου των οργανισμών που συμμετέχουν και τη μέγιστη δυνατή εκμετάλλευση της συνεργασίας με τα μεγάλα προγράμματα που διεξάγονται εκτός της Κοινότητας στον τομέα της σύντηξης. Τα θέματα που αφορούν την ασφάλεια και το περιβάλλον θα παίξουν κεντρικό ρόλο στις ακόλουθες μεγάλες εγκαταστάσεις που προβλέπονται να κατασκευασθούν μετά το JET, στο πλαίσιο της στρατηγικής για την ανάπτυξη του πρωτοτύπου ενός εμπορικού αντιδραστήρα:

- πειραματικός αντιδραστήρας (Next Step), του οποίου ο γενικός στόχος είναι να αποδείξει την επιστημονική και τεχνολογική σκοπιμότητα που θα έχει η σύντηξη ως ενεργειακή πηγή για ειρηνικές χρήσεις,

- αντιδραστήρας επίδειξης (DEMO) ικανός να παράγει σημαντικές ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας.

Για την περίοδο 1994-1998, ο πρωταρχικός στόχος είναι η περάτωση της λεπτομερούς μελέτης του Next Step στο πλαίσιο της τετραμερούς συνεργασίας μεταξύ της Ευρατόμ, της Ιαπωνίας, της Ρωσίας και των ΗΠΑ στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων ITER-EDA («International Thermonuclear Experimental Reactor-Engineering Design Activities»).

Θα απαιτηθούν επίσης εξειδικευμένες μελέτες για την βελτίωση των λύσεων στον τομέα της φυσικής και της τεχνολογίας πλάσματος καθώς και για την ανάπτυξη μακροπρόθεσμων τεχνολογιών που θα επιτρέψουν την πρόοδο προς την εκμετάλλευση της σύντηξης ως ενεργειακής πηγής. Τα αποτελέσματα αυτών των μελετών θα οφελήσουν ταυτόχρονα την λειτουργία του ITER και, περισσότερο μακροπρόθεσμα, τον καθορισμό του DEMO σε επίπεδο προμελέτης.

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η προτεινόμενη στρατηγική καθιστά αναγκαία την ταυτόχρονη ανάπτυξη δραστηριοτήτων σε τρία επιμέρους θέματα κατά την περίοδο 1994-1998, όπως απεικονίζονται στο σχήμα, στα οποία θα επικεντρωθούν οι προσπάθειες, κυρίως στο πλαίσιο δράσεων επιμερισμένων δαπανών.

- οι δραστηριότητες «Next Step»: έργο λεπτομερούς μελέτης καθώς και Ε & Α για την στήριξη του έργου, κατασκευή και λειτουργία το Next Step,

- η βελτίωση των τεχνικών λύσεων: Ε & Α στον τομέα της φυσικής και της τεχνολογίας πλάσματος με κύριο προσανατολισμό το DEMO,

- μακροπρόθεσμες τεχνολογικές προσπάθειες: Ε & Α στον τομέα της τεχνολογίας με κύριο προσανατολισμό το DEMO και τον αντιδραστήρα.

Ο προσανατολισμός της έρευνας θα συνεχίσει να έχει ως κύριο άξονα τη σύντηξη με μαγνητική συγκράτηση πλάσματος τοροειδούς γεωμετρίας. Οι σημερινές δραστηριότητες για την παρακολούθηση των τεχνολογικών εξελίξεων στο πλαίσιο των άλλων προσεγγίσεων που χρησιμοποιούνται στην ελεγχόμενη θερμοπυρηνική σύντηξη και κυρίως αυτών που βασίζονται στην αδρανειακή συγκράτηση, θα συνεχιστούν και, αν είναι δυνατόν, θα επεκταθούν σε διεθνές επίπεδο, σύμφωνα με σύσταση που διατυπώθηκε κατά το σεμινάριο της Βενετίας.

Τα κριτήρια που αφορούν την ασφάλεια και το περιβάλλον θα αποτελέσουν ουσιαστικά στοιχεία που θα καθορίσουν την εξέλιξη του συνόλου του προγράμματος για τη σύντηξη.

Κατά την εξέλιξη του προγράμματος θα ληφθεί μέριμνα ώστε:

- να ενισχυθεί περαιτέρω η συνεργασία μεταξύ των κοινοπραξιών καθώς και η κινητικότητα των ερευνητών,

- να ενθαρρυνθεί η συμμετοχή της βιομηχανίας,

- να επεκταθεί η διεθνής συνεργασία,

- να ενισχυθεί η συνέργεια ανάμεσα στην έρευνα και στην κατάρτιση στις προηγμένες τεχνολογίες.

Τα θέματα των επιστημονικών και τεχνικών δραστηριοτήτων

Οι δραστηριότητες «Next Step»

Οι δραστηριότητες ITER-EDA περιλαμβάνουν αφενός το έργο λεπτομερούς μελέτης που θα πραγματοποιηθεί αφενός από την κεντρική συλλογική ομάδα («Joint Central Team») και από τις ομάδες καθενός από τους τέσσερεις εταίρους («Home Teams») και αφετέρου μέσω της συμπληρωματικής Ε & Α στη φυσική και την τεχνολογία που εφαρμόζεται από τα Home Teams. Για την Ευρατόμ, οι δραστηριότητες πέρα από τη συμμετοχή στο «Joint Central Team», θα συντονίζονται από την ομάδα NET και θα εκτελούνται από, τις ενώσεις, τη βιομηχανία, (της οποίας ο ρόλος θα αυξηθεί), το JET, το Κοινό Κέντρο Ερευνών (ΚΚΕρ).

Η Ε & Α στη φυσική και την τεχνολογία του πλάσματος για την υποστήριξη των δραστηριοτήτων ITER-EDA, θα αφορά το JET και τις ειδικές εγκαταστάσεις στις ενώσεις καθώς και την απαγωγή σωματιδίων και θερμότητας, τη θέρμανση, τη συγκράτηση και τις διαταραχές του πλάσματος καθώς και τους παλμούς πλάσματος μακράς διαρκείας. Το κύριο μέλημα του JET θα είναι η ανάπτυξη αξιόπιστων μεθόδων για τον έλεγχο της καθαρότητας του πλάσματος υπό συνθήκες όπως αυτές που προϋποθέτει το Next Step καθώς και η διεξαγωγή πειραμάτων για την επίτευξη υψηλών επιδόσεων σε πλάσματα δευτερίου τριτίου.

Το μέρος των εργασιών στον τομέα της τεχνολογίας και του σχεδιασμού των δραστηριοτήτων ITER-EDA, το οποίο έχει ανατεθεί στην Κοινότητα θα πραγματοποιηθεί κυρίως στο πλαίσιο των κοινοπραξιών, του ΚΚΕρ και της βιομηχανίας. Για την επίτευξη του διπλού στόχου, να αυξηθεί η ανταγωνιστικότητα της Κοινότητας κατά τη διάρκεια της κατασκευής του ITER και να διατηρηθεί η δυνατότητα του περάσματος σε ένα ευρωπαϊκό Next Step στην περίπτωση που η συνεργασία γύρω από το ITER αποδεικνυόταν πολύ δύσκολο να συνεχισθεί, θα αναπτυχθούν οι αναγκαίες ικανότητες στους νευραλγικούς τεχνολογικούς τομείς του Next Step και ιδιαίτερα στους τομείς των υπεραγώγιμων μαγνητών, των κατασκευαστικών μερών που έρχονται σε επαφή με το πλάσμα, της ασφάλεια λειτουργίας και του περιβάλλοντος, του κύκλου του καυσίμου, του τηλεχειρισμού υψηλής αξιοπιστίας, ο οποίος επιτρέπει τη συντήρηση και την αποσυναρμολόγηση της εγκατάστασης στο ιδιαίτερο περιβάλλον της. Η σημερινή γενιά εγκαταστάσεων τεχνολογικών δοκιμών θα αξιοποιηθεί εντατικά. Τα ειδικευμένα εργαστήρια που υπάρχουν στο ΚΚΕρ, στο JET και στις ενώσεις θα συμβάλλουν στην επίδειξη της ασφαλούς χρησιμοποίησης του τριτίου.

Θα προσδιοριστεί και θα αξιολογηθεί ένας χώρος στην Ευρώπη, ο οποίος θα είναι υποψήφιος για την κατασκευή του Next Step.

Το πρωτόκολλο 1 της συμφωνίας ITER-EDA καλύπτει την περίοδο ως το Μάρτιο του 1994. Η πρόταση για τη σύναψη του πρωτοκόλλου 2 θα υποβληθεί στο Συμβούλιο σε χρόνο που θα επιτρέπει την απρόσκοπτη συνέχιση των δραστηριοτήτων ITER-EDA. Η περάτωση των δραστηριοτήτων ITER-EDA προβλέπεται να έχει επιτευχθεί ως τα μέσα του Ιουλίου 1998. Η απόφαση σχετικά με τον τόπο, τον χρόνο και το πλαίσιο της κατασκευής του Next Step πρέπει να ληφθεί στο διάστημα αυτής της περιόδου. Πριν από την οριστική απόφαση για την διάθεση των αναγκαίων πιστώσεων για την κατασκευή του συστήματος Next Step - κανονικά ως το 1996 το αργότερο θα πρέπει να πραγματοποιηθεί μια αυστηρή και ανεξάρτητη αξιολόγηση των προοπτικών της σύντηξης, τα συμπεράσματα της οποίας θα εξαρτώνται από την πραγματική πρόοδο που έχει σημειωθεί για την επίτευξη του τελικού στόχου του προγράμματος.

Η βελτίωση των τεχνικών λύσεων

Οι έρευνες για τη βελτίωση των τεχνικών λύσεων, οι οποίες βασίζονται στις διατάξεις tokamak και σε παρεμφερείς διατάξεις, είναι ουσιαστικής σημασίας για τον καθορισμό, σε μεταγενέστερη φάση, του DEMO. Οι έρευνες αυτές πρέπει να συμβάλουν επίσης στην οριστικοποίηση της λεπτομερούς μελέτης του έργου Next Step και στην προετοιμασία της λειτουργίας του.

Οι τεχνικές που χρησιμοποιούνται σήμερα για την επίλυση ορισμένων προβλημάτων φυσικής και τεχνολογίας του πλάσματος, οι περισσότερες από τις οποίες είναι κοινές για όλες τις τοροειδείς διατάξεις μαγνητικής συγκράτησης, πρέπει να βελτιωθούν. Για την επίτευξη αυτών των βελτιώσεων θα χρειαστεί ίσως, εκτός από την παράταση των προγραμμάτων που διεξάγονται σήμερα, ο εκσυγχρονισμός των υφισταμένων διατάξεων καθώς και η κατασκευή νέων. Συγκεκριμένα θα διεξαχθούν μελέτες που αφορούν τις επιδόσεις της βελτιωμένης συγκράτησης, της μαγνητο-υδροδυναμικής σταθερότητας, της αλληλεπίδρασης πλάσματος-τοιχωμάτων, της τροφοδότησης με καύσιμα και της απαγωγής ηλίου και θερμότητας, της θέρμανσης του πλάσματος και της διέγερσης των ρευμάτων σε υφιστάμενες διατάξεις: TORE-SUPRA, ASDEX-U, TEXTOR, FTU, COMPASS, START, TCV, RTP, ISTTOK, TJ-I-U, TJ-II, WVII-AS, RFX και EXTRAP T-2. Νέες διαγνωστικές μέθοδοι για το πλάσμα θα αναπτυχθούν στο πλαίσιο των ενώσεων ώστε να υποστηριχθούν αυτές οι μελέτες. Σε συνέργεια με τις πειραματικές δραστηριότητες, οι δραστηριότητες στον τομέα της θεωρητικής φυσικής θα εστιασθούν κυρίως στην ερμηνεία των πειραματικών αποτελεσμάτων, την κατάρτιση μοντέλων των θερμοπυρηνικών πλασμάτων και την ανάπτυξη καινοτόμων τεχνολογικών λύσεων. Θα μελετηθεί επίσης η δυνατότητα για την χρησιμοποίηση στους μελλοντικούς εμπορικούς αντιδραστήρες προηγμένων καυσίμων, όπως το μείγμα δευτερίου-ηλίου 3.

Ήδη έχουν αρχίσει να διεξάγονται πρακαταρκτικές εργασίες που αποβλέπουν στον εκσυγχρονισμό των εγκαταστάσεων που ήδη υπάρχουν. Οι πιο προηγμένες αφορούν συγκεκριμένα:

- το έργο και την ανάπτυξη πρωτοτύπων κατασκευαστικών μερών που θα χρησιμοποιηθούν ενδεχομένως στην κατασκευή ενός μεγάλου stellarator (WVII-X) που θα έχει ως στόχο την επίδειξη της προόδου των επιδόσεων που επιτυγχάνονται με αυτή τη διάταξη. Θα εκπονηθούν θεωρητικές μελέτες σχετικά με τη δυνατότητα να χρησιμοποιηθούν οι stellarator ως αντιδραστήρες σύντηξης.

- την πιθανή κατασκευή ενός tokamak μικρών διαστάσεων για τη μελέτη της ανάφλεξης. Ενδέχεται να υποβληθεί στη συμβουλευτική επιτροπή για το πρόγραμμα σύντηξης (CCPF) αναθεωρημένη πρόταση, η οποία πρέπει να εξεταστεί εις βάθος.

- τον πιθανό εκσυγχρονισμό ορισμένων tokamak και ιδίως του TORE-SUPRA.

Η μακροπρόθεσμη τεχνολογική προσπάθεια

Η μακροπρόθεσμη τεχνολογική προσπάθεια θα ενταθεί ώστε να εξευρεθούν αποδεκτές λύσεις τόσο σε τεχνικό όσο σε περιβαλλοντικό επίπεδο στα τεχνικά προβλήματα που αφορούν την εκμετάλλευση της σύντηξης ως ενεργειακής πηγής. Η αποδοχή της θερμοπυρηνικής ενέργειας από άποψη ασφαλείας και περιβάλλοντος, καθώς και η οικονομική της βιωσιμότητα θα παίξουν σε τελική ανάλυση ουσιαστικό ρόλο για τη διάδοση της χρησιμοποίησής της. Αυτή η προσπάθεια για την ανάπτυξη της τεχνολογίας μακροπρόθεσμα θα αναλυφθεί από τις ενώσεις, το ΚΚΕρ και τη βιομηχανία και θα περιλαμβάνει:

- την ανάπτυξη τριτιογόνων επενδύσεων για την κατασκευή στοιχείων επένδυσης που θα χρησιμοποιηθούν στο DEMO και θα πρέπει να έχουν δοκιμαστεί στο ITER,

- την ανάπτυξη υλικών ανθεκτικών στις ακτινοβολίες και με χαμηλό βαθμό ενεργότητας. Για τη δοκιμή αυτών των υλικών θα απαιτηθεί μια πηγή νετρονίων υψηλής ενεργείας. Η λεπτομερής μελέτη αυτής της εγκατάστασης θα πρέπει να αρχίσει εντός της περιόδου 1994-1998, κατά προτίμηση σε διεθνές πλαίσιο,

- την συνέχιση των αναλύσεων που αφορούν την ασφάλεια και την κοινωνική αποδοχή της θερμοπυρηνικής ενέργειας. Συγκεκριμένα, σημαντικό μέρος των δραστηριοτήτων θα αφορά την ανάλυση και την αξιολόγηση των δυνατών κινδύνων που συνδέονται με την θερμοπυρηνική ενέργεια και τις μελλοντικές μεγάλες θερμοπυρηνικές εγκαταστάσεις καθώς και την ενσωμάτωση όλων των δυνατών μέτρων που θα επιτρέψουν την πρόληψη ή την ελαχιστοποίηση αυτών των κινδύνων.

Εφαρμογή

Σύμφωνα με την απόφαση 91/677/Ευρατόμ του Συμβουλίου (1), κατά την περίοδο 1994-1998 σημαντικό γεγονός θα είναι η διάλυση της κοινής επιχείρησης JET, η οποία σήμερα αποτελεί σημαντικό ρόλο για την ευρωπαϊκή έρευνα στον τομέα της σύντηξης. Η συμβουλευτική επιτροπή εξετάζει επί του παρόντος κατά πόσο είναι σκόπιμο να προταθεί η επέκταση του JET ώστε να πραγματοποιηθούν ορισμένες ειδικές εργασίες για την υποστήριξη του ITER (συγκεκριμένα να δοκιμασθεί ένας εκτροπέας παρόμοιος με αυτόν που σχεδιάζεται να χρησιμοποιηθεί στο ITER). Η αξιολόγηση αυτή διεξάγεται σε ένα γενικότερο πλαίσιο που αφορά την εξέταση των δυνατοτήτων εκσυγχρονισμού των εγκαταστάσεων που υπάρχουν και την κατασκευή νέων, όπως είναι αυτές που περιγράφονται στο κεφάλαιο «Βελτίωση των τεχνικών λύσεων». Τα επιστημονικά δεδομένα που έχουν συγκεντρωθεί εκεί θα αξιοποιηθούν πλήρως και μετά την κατάργηση της κοινής επιχείρησης. Θα εξασφαλιστεί η μεταφορά των τεχνικών γνώσεων του JET στις άλλες δραστηριότητες του προγράμματος, κυρίως σε αυτές που αφορούν το ITER. Σε οργανωτικά πλαίσια που πρόκειται να καθοριστούν. Ειδικότερα, η έρευνα που θα αφορά την αποσυναρμολόγηση του JET θα είναι δυνατόν να ενταχθεί στις δραστηριότητες του προγράμματος.

Πριν από την διάλυση της κοινής επιχείρησης JET θα καταβληθούν προσπάθειες να ενισχυθεί η συνεργασία μεταξύ των ενώσεων. Θα αναζητηθούν νέες μορφές συνεργασίας μεταξύ των ενώσεων, οι οποίες θα λαμβάνουν υπόψη τον ευρωπαϊκό χαρακτήρα και την περιορισμένη διάρκεια των ερευνητικών έργων. Θα ενθαρρυνθεί επίσης η τυπική μετατροπή ομίλων ενώσεων σε κοινοπραξίες που θα αναλάβουν την υλοποίηση κοινών έργων με την τροποποίηση του σημερινού διαχειριστικού πλαισίου. Οι ενώσεις και το ΚΚΕρ (2) οφείλουν να συμβάλλουν σημαντικά στα προγράμματα φυσικής και τεχνολογίας του ITER, κατά τη μελέτη, την κατασκευή και τη λειτουργία του.

Η συμμετοχή της βιομηχανίας θα ενθαρρυνθεί τόσο ποιοτικά όσο και ποσοτικά με το διπλό στόχο να μεταφερθεί η βιομηχανική τεχνολογία στην υλοποίηση του Next Step και να εξασφαλιστεί ότι η ευρωπαϊκή βιομηχανία διαθέτει όλες τις νευραλγικές τεχνολογίες που θα απαιτηθούν για την κατασκευή των μελλοντικών αντιδραστήρων σύντηξης. Τα μέτρα που εφαρμόσθηκαν κατά την περίοδο 1990-1994 και που απέβλεπαν στη συμμετοχή της ευρωπαϊκής βιομηχανίας στην κοινοτική προσπάθεια στο πλαίσιο ITER-EDA, τόσο στο επίπεδο της ίδιας μελέτης όσο και στη βοηθητική Ε& Α, θα επανεξεταστούν και, αφόσον είναι αναγκαίο, θα αναπροσαρμοστούν. Συγκεκριμένα, θα οργανωθούν κοινά σεμινάρια με τη βιομηχανία, τα οποία θα συμβάλουν στην ανάπτυξη, τη διάδοση και την αξιολόγηση των επιστημονικών και των τεχνικών αποτελεσμάτων που έχουν επιτευχθεί στο πλαίσιο του προγράμματος για την σύντηξη.

Θα διερευνηθεί η δυνατότητα να διευρυνθεί η διεθνής συνεργασία πέραν του ITER, και κυρίως μέσω του κοινού σχεδιασμού με τα κυριότερα προγράμματα σύντηξης στον κόσμο. Παραδείγματα μιας τέτοιου είδους συνεργασίας θα ήταν μια εγκατάσταση για την δοκιμή υλικών, η οποία θα διαθέτει μια πηγή νετρονίων υψηλής ενεργείας, και ειδικές εγκαταστάσεις για τη βελτίωση των τεχνικών λύσεων.

Λαμβάνοντας υπόψη τη διάρκεια της προσπάθειας που απαιτείται για την εκμετάλλευση της θερμοπυρηνικής ενέργειας, μεγάλη σημασία θα δοθεί στη διατήρηση της υψηλής στάθμης και της συνοχής των ερευνητικών ομάδων στην Κοινότητα, στην ανάπτυξη της κινητικότητας των επιστημόνων και των μηχανικών και στην ενθάρρυνση της συνέργειας ανάμεσα στην έρευνα και την υψηλού επιπέδου κατάρτιση, ενισχύοντας τους δεσμούς με την ευρύτερη ευρωπαϊκή επιστημονική κοινότητα. Ιδιαίτερα θα ενθαρρυνθεί η συνεργασία ανάμεσα στα πανεπιστήμια που ασχολούνται με την φυσική του πλάσματος και τις ενώσεις.

Το ενδεικτικό ποσό που προβλέπεται από την παρούσα απόφαση δεν επιτρέπει, αντίθετα από την σύσταση του «Fusion Programme Evaluation Board» (3) να διατηρηθεί κατά την περίοδο 1994-1998 ο ίδιος όγκος δραστηριοτήτων όπως και στα προηγούμενα προγράμματα. Ακόμα και στην περίπτωση που το Συμβούλιο απεφάσιζε, το αργότερο ώς τις 30 Ιουνίου 1996, να αυξήσει το ποσό που διατίθεται στο παρόν πρόγραμμα εντός των ορίων που προβλέποντα από την απόφαση για το πρόγραμμα - πλαίσιο θα ήταν αναγκαίο να ληφθούν μέτρα για την καλύτερη επιλογή των δραστηριοτήτων και για τον χρονικό προγραμματισμό των νέων ενεργειών.

Η αποκεντρωμένη διαχείριση του προγράμματος για τη σύντηξη, η οποία είναι συνυφασμένη με την διάρθρωσή της σε δίκτυο έχει αποδειχθεί ότι είναι αποτελεσματική και θα διατηρηθεί.

(1) Η απόφαση 91/677/Ευρατόμ του Συμβουλίου της 19ης Δεκεμβρίου 1991, ορίζει ότι: «Η κοινή επιχείρηση ιδρύεται για μια περίοδο που λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 1996.»

(2) Η λεπτομερέστερη περιγραφή των δραστηριοτήτων έρευνας του ΚΚΕρ, οι οποίες ορίζονται σε ανεξάρτητη πρόταση απόφασης του Συμβουλίου, περιέχεται για ενημερωτικούς λόγους στο παράρτημα IV, έτσι ώστε να διασφαλιστεί η διαφάνεια ως προς την συμπληρωματικότητά τους με τις αντίστοιχες έμμεσες ενέργειες.

(3) EUR 13104/1990.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΟΥ ΠΟΣΟΥ ΠΟΥ ΚΡΙΝΕΤΑΙ ΑΝΑΓΚΑΙΟ

%

Τομέας 1: «Δραστηριότητες του Next Step» 40-50 (1)

Τομέας 2: «Κοινή Επιχείρηση JET» 22-32 (2)

Τομέας 3: «Βελτίωση των τεχνικών λύσεων » 22-32

Τομέας 4: «Μακροπρόθεσμες τεχνολογικές προσπάθειες» 5-9 100 (794 εκατομμύρια Ecu (3) (4) (5)

Η κατανομή μεταξύ των διαφόρων τομέων δεν αποκλείει τη δυνατότητα ορισμένα από τα έργα να καλύπτουν περισσότερους τομείς. Ειδικότερα, τα θέματα που αφορούν την ασφάλεια και το περιβάλλον, τα οποία θα καθορίσουν την εξέλιξη του προγράμματος και την σύντηξη, θα εξεταστούν σε όλους τους τομείς. Στο πλαίσιο του JET, τα θέματα αυτά αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της λειτουργίας της εγκατάστασης. Για τους τομείς 1, 3 και 4 10 % περίπου του συνολικού ποσού θα διατεθεί για τα θέματα αυτά.

(1) Λαμβάνονται υπόψη οι δραστηριότητες που αφορούν την ίδια την κατασκευαστική μελέτη και τη συμπληρωματική Ε & Α σε θέματα φυσικής και τεχνολογίας οι οποίες θα διεξαχθούν από τις κοινοπραξίες και τη βιομηχανία.

(2) Οι δραστηριότητες της κοινής επιχείρησης JET, η οποία είναι αυτοτελής νομική προσωπικότητα αποβλέπουν κυρίως στην υποστήριξη του Next Step.

(3) Για τους τομείς 1,3 και 4, οι τιμές αυτές περιλαμβάνουν τις δαπάνες προσωπικού (περίπου 10 %, συμπεριλαμβανομένου και του κοινοτικού προσωπικού στην κεντρική ομάδα του ITER) και τις δαπάνες λειτουργίας (κάτω του 2 %). Για τον τομέα 2, ο προϋπολογισμός της κοινής επιχείρησης JET περιλαμβάνει τις δαπάνες προσωπικού 181 προσωπικών υπαλλήλων κατά μέγιστο όριο αποσπασμένων στην κοινή επιχείρηση JET σύμφωνα με το άρθρο 2 στοιχείο α) του καθεστώτος που ισχύει για τους λοιπούς υπαλλήλους των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Η συμμετοχή της Κοινότητας στον προϋπολογισμό του JET είναι περίπου 75 %.

(4) Ένα ποσό 46 εκατομμύρια Ecu, το οποίο ισούται με την διαφορά μεταξύ του ποσού που κρίνεται αναγκαίο στο παρόν πρόγραμμα και του ποσού που προβλέπεται στο πρόγραμμα πλαίσιο για την έρευνα και τη διδασκαλία στον πυρηνικό τομέα (1994-1998) για την «ελεγχόμενη θερμοπυρηνική σύντηξη», εγγράφεται στο «ειδικό πρόγραμμα για την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη το οποίο θα υλοποιηθεί από το Κοινό Κέντρο Ερευνών για λογαριασμό της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας».

(5) Περίπου 10 % για δραστηριότητες που αφορούν την βασική έρευνα.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III

ΤΡΟΠΟΣ ΕΚΤΕΛΕΣΗΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

1. Ο τρόπος χρηματοδοτικής συνεισφοράς της Κοινότητας προβλέπεται στο παράρτημα IV της απόφασης για το πρόγραμμα πλαίσιο για τις κοινοτικές δράσεις έρευνας και εκπαίδευσης για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας (1994-1998).

Τα μέσα για την υλοποίηση του παρόντος προγράμματος, τα οποία προβλέπονται στο άρθρο 3 περιλαμβάνουν έργα που αφορούν την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη, την κοινή επιχείρηση JET, συνοδευτικά μέτρα και συντονισμένες δράσεις. Η επιλογή των μέσων θα πρέπει να γίνεται με γνώμονα τα κριτήρια που παρατίθενται στο παράρτημα ΙΙ της απόφασης . ./. . ./Ευρατόμ, καθώς και τους στόχους που περιλαμβάνονται στο παράρτημα Ι του παρόντος προγράμματος.

Η συμμετοχή στο πρόγραμμα, κατά την έννοια του σημείου 2.2 της απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με τους κανόνες συμμετοχής στα ειδικά προγράμματα της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας, περιορίζεται στους διεθνείς οργανισμούς με έδρα στην Ευρώπη και στους φορείς που αναφέρονται στο σημείο 2.2 στοιχείο γ) της προαναφερόμενης απόφασης του Συμβουλίου.

2. Το παρόν πρόγραμμα θα υλοποιηθεί με:

2.1. Χρηματοδοτική συνεισφορά της Κοινότητας σε δραστηριότητες έρευνας και εκπαίδευσης, τις οποίες αναλαμβάνουν τρίτοι ή ινστιτούτα του ΚΚΕρ σε σύμπραξη με τρίτους (Οι διεθνείς οργανισμοί με έδρα στην Ευρώπη δύνανται να χρηματοδοτηθούν κατ' εξαίρεση υπό τους ίδιους όρους με τους κοινοτικούς οργανισμούς).

α) Δράσεις επιμερισμένων δαπανών, οι οποίες καλύπτουν τα εξής:

Τα έργα αποτελούν αντικείμενο συμβάσεων έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης επιμερισμένων δαπανών στο πλαίσιο των συμβάσεων για τις ενώσεις με τα κράτη μέλη (συν τη Σουηδία και την Ελβετία) ή τους οργανισμούς στα κράτη μέλη, την κοινή επιχείρηση JET, την συμφωνία NET, η οποία λαμβάνει υπόψη τη συμμετοχή της Κοινότητας στις δραστηριότητες ITER-EDA και άλλες συμβάσεις περιορισμένης διάρκειας, ιδιαίτερα με οργανισμούς στα κράτη μέλη τα οποία δεν διαθέτουν ενώσεις.

Η χρηματοδοτική συνεισφορά της Κοινότητας στις τρέχουσες δαπάνες των ενώσεων και στις συμβάσεις περιορισμένης διάρκειας που ανταποκρίνεται κατά κανόνα σε ενιαίο ποσοστό περίπου 25 %. Μετά από διαβουλεύσεις με την συμβουλευτική επιτροπή για το πρόγραμμα σύντηξης, η Επιτροπή έχει τη δυνατότητα να χρηματοδοτήσει:

- το επενδυτικό κόστος ειδικά καθορισμένων έργων ως ένα ενιαίο ποσοστό περίπου 45 %,

- ορισμένες εργασίες οι οποίες δεν είναι δυνατόν να εκτελεστούν από τη βιομηχανία ως ένα ποσοστό 100 %.

Οι όροι συμμετοχής της Κοινότητας στην κοινή επιχείρηση JET καθορίζονται στο καταστατικό της κοινής επιχείρησης, το οποίο έχει εγκριθεί από την απόφαση 78/471/Ευρατόμ (1), όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την απόφαση 91/677/Ευρατόμ (2).

Η κοινοτική συμμετοχή στις δραστηριότητες που αφορούν το έργο λεπτομερούς μελέτης του ITER-EDA καθορίζει τη συμφωνία EDA (3) στα πρωτόκολλά της (και τα συνοδευτικά έγγραφα), καθώς και με μία διμερή συμφωνία (στο στάδιο της προπαρασκευής) η οποία αφορά τη συμμετοχή του Καναδά στις δραστηριότητες ITER-EDA. Πράγματι, όπως αναφέρεται στο άρθρο 3 της συμφωνίας, η πραγματοποίηση των δραστηριοτήτων EDA διέπεται από μία σειρά πρωτοκόλλων. Το πρωτόκολλο 1, το οποίο έχει συναφθεί ταυτόχρονα με την συμφωνία της 21ης Ιουλίου 1992, λήγει τη στιγμή που αρχίζει να ισχύει το πρωτόκολλο 2 και το αργότερο στις 20 Μαρτίου 1994. Το πρωτόκολλο 2 προβλέπεται να καλύψει την περίοδο που απομένει για την περάτωση των δραστηριοτήτων EDA (ως τον Ιούλιο 1998). Οι όροι συμμετοχής της Κοινότητας στις δραστηριότητες ITER-EDA ανταποκρίνεται στο ειδικό πλαίσιο (συμφωνίες για τις ενώσεις, κοινή επιχείρηση JET, συμφωνία NET, συμφωνία για την κινητικότητα, συμφωνία με τον Καναδά) στο οποίο διεξάγονται οι δραστηριότητες. Μέρος (25 % της κεντρικής συλλογικής ομάδας (JCT), το οποίο αντιστοιχεί στην κοινοτική συμμετοχή, απαρτίζεται από υπαλλήλους της Επιτροπής.

Τα έργα θα επιλέγονται με βάση τις συνήθεις διαδικασίες που καθορίζονται στις συμβάσεις για τις ενώσεις, το καταστατικό του JET, τη συμφωνία NET, τη συμφωνία ITER-EDA καθώς και σε κάθε άλλη συμφωνία σε κοινοτικό επίπεδο η οποία ενδέχεται να συναφθεί ύστερα από γνωμοδότηση της συμβουλευτικής επιτροπής που προβλέπεται στο άρθρο 5 παράγραφος 2. Από τη στιγμή που η συμβουλευτική επιτροπή έχει δώσει σ' ένα έργο προτεραιότητα, όλες οι ενώσεις έχουν το δικαίωμα να συμμετάσχουν στα πειράματα τα οποία διεξάγονται στις εγκαταστάσεις που δημιουργούνται στο πλαίσιο του έργου.

β) Συντονισμένες δράσεις οι οποίες συνίστανται στον συντονισμό ιδίως στο πλαίσιο δικτύων συντονισμού των έργων που αφορούν την έρευνα και την εκπαίδευση, τα οποία ήδη χρηματοδοτούνται από δημόσιες αρχές ή ιδιωτικούς οργανισμούς. Η συντονισμένη δράση είναι επίσης δυνατόν να χρησιμεύσει στον συντονισμό που είναι αναγκαίος για την λειτουργία των θεματικών δικτύων, τα οποία, μέσω δράσεων επιμερισμένων δαπανών, συνενώνουν, γύρω από έναν ενιαίο τεχνολογικό ή βιομηχανικό στόχο κατασκευαστές, χρήστες, πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα.

2.2. Προπαρασκευαστικά και συνοδευτικά μέτρα καθώς και μέτρα στήριξης, που καλύπτουν τα εξής:

- μελέτες για τη στήριξη του παρόντος προγράμματος και την προπαρασκευή πιθανών μελλοντικών ενεργειών,

- διασκέψεις, σεμινάρια, συνέδρια πρακτικής εργασίας ή άλλες επιστημονικές ή τεχνικές συνεδριάσεις, συμπεριλαμβανομένων των συνεδριάσεων διακλαδικού ή πολυεπιστημονικού συντονισμού,

- χρήση εξωτερικής εξειδίκευσης, συμπεριλαμβανομένης της πρόσβασης σε βάσεις επιστημονικών δεδομένων,

- επιστημονικές δημοσιεύσεις, όπου συμπεριλαμβάνονται η διάδοση, η προώθηση και η αξιοποίηση των αποτελεσμάτων (σε συντονισμό με τις αντίστοιχες δραστηριότητες που αναπτύσσονται στο πλαίσιο της τρίτης δράσης),

- μελέτες για την εκτίμηση των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων και των ενδεχόμενων τεχνολογικών κινδύνων που συνδέονται με το σύνολο των έργων του παρόντος προγράμματος,

- εκπαιδευτικές δραστηριότητες σχετικές με την έρευνα που καλύπτει το πρόγραμμα,

- ανεξάρτητη αξιολόγηση (συμπεριλαμβάνονται οι μελέτες) της διαχείρισης και των επιτευγμάτων των δραστηριοτήτων του προγράμματος.

(1) ΕΕ αριθ. L 151 της 7. 6. 1978, σ. 10.

(2) ΕΕ αριθ. L 375 της 31. 12. 1991, σ. 9.

(3) ΕΕ αριθ. L 244 της 26. 8. 1992, σ. 14.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ IV

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΕΡΕΥΝΩΝ (ΚΚΕρ) ΠΟΥ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΟΥΝ ΣΤΟΥΣ ΚΑΛΥΠΤΟΜΕΝΟΥΣ ΑΠΟ ΤΟ ΠΑΡΟΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΜΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΟΤΕΛΟΥΝ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΓΙΑ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ ΚΚΕρ [COM(94) 70 τελικό - 94/0074(CNS)]

Η σχετική δραστηριότητα του ΚΚΕρ εντάσσεται στο κοινοτικό ερευνητικό πρόγραμμα με αντικείμενο τη σύντηξη. Αποσκοπεί στη βελτίωση του γνωστικού υποβάθρου και της τεχνολογίας σχετικά με τη διάσταση «ασφάλεια και περιβάλλον» των μελλοντικών μηχανών που προορίζονται για το ευρωπαϊκό πρόγραμμα. Το μεγαλύτερο μέρος των εργασιών θα αφιερωθεί στην υποστήριξη του ITER αλλά είναι δυνατόν να καλυφθεί και οποιοσδήποτε άλλος αντιδραστήρας σύντηξης.

Για το σκοπό αυτό, το ΚΚΕρ μελέτησε και κατασκεύασε το ευρωπαϊκό εργαστήριο χειρισμού του τριτίου (ETHEL). Στόχος της εγκατάστασης αυτής είναι η ανάπτυξη μεθόδων για το χειρισμό του τριτίου αλλά θα αποδοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην εξακρίβωση της καταλληλότητας και της τήρησης των προδιαγραφών των μεθόδων για την πρόληψη και τον περιορισμό των απορριμμάτων τριτίου και προϊόντων ενεργοποίησής του στο χώρο εργασίας και στο περιβάλλον, τόσο στις κανονικές συνθήκες όσο και σε περίπτωση ατυχήματος.

Το εργαστήριο αυτό μπορεί επίσης να παρέχει δυνατότητες έρευνας σε κάθε ευρωπαϊκό φορέα που είναι μέλος του κοινοτικού προγράμματος για τη σύντηξη ή συνδεδεμένος με αυτό.

Ένα μέρος των εργασιών θα έχει ως αντικείμενο την ανάπτυξη και το χαρακτηρισμό υλικών που πρέπει να πληρούν τις ακόλουθες απαιτήσεις: καλή συμβατότητα με το τρίτιο, συμπεριφορά αποτελεσματικού φραγμού στη διείσδυση τριτίου με χαμηλή ραδιενέργεια εξ επαγωγής. Το ΚΚΕρ, με μακρόχρονη πείρα στα θέματα αυτά, θα έχει ουσιαστική συνεισφορά στο πλαίσιο του ITER καθώς και στην ικανοποίηση των πιο μακροπρόθεσμων αναγκών του προγράμματος για τη σύντηξη.

Το ΚΚΕρ θα εκπονήσει, συμπληρωματικά προς τις παραπάνω δραστηριότητες, γενικότερες μελέτες που θα συμπεριλάβουν τη λειτουργική ασφάλεια κατά τις εργασίες συντήρησης, με βάση συγκεκριμένα αιτήματα σχετικά με το έργο ITER ή, ευρύτερα, το πρόγραμμα για τη σύντηξη, κυρίως μελέτες με θέμα τα υλικά χαμηλού βαθμού ενεργοποίησης και τον τηλεχειρισμό.