[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 6.10.2005

COM(2005)473 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

για τη σκοπιμότητα του καθορισμού κανόνωνσε ευρωπαϊκή κλίμακα για αναλυτικότερα επίπεδα στην ταξινόμηση NUTS

Ιστορικο

Στις αρχές της δεκαετίας του 1970 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημιούργησε την «Ονοματολογία των εδαφικών στατιστικών μονάδων» (NUTS) ως ενιαίο συνεκτικό σύστημα διαίρεσης του εδάφους της Ευρωπαϊκής Ένωσης προκειμένου να παράγει περιφερειακές στατιστικές για την Κοινότητα. Επί σχεδόν τριάντα έτη η εφαρμογή και ενημέρωση της ταξινόμησης NUTS γινόταν με μια σειρά από «συμφωνίες κυρίων» μεταξύ των κρατών μελών και της Επιτροπής, ενίοτε ύστερα από μακρές και δύσκολες διαπραγματεύσεις. Η εκπόνηση κανονισμού που θα προσέδιδε νομικό καθεστώς στη NUTS άρχισε την άνοιξη του 2000. Ο εν λόγω κανονισμός NUTS εκδόθηκε το Μάιο του 2003 και άρχισε να ισχύει τον Ιούλιο του 2003[1].

Η σημερινή υποδιαίρεση της NUTS διαιρεί κάθε κράτος μέλος σε ακέραιο αριθμό περιφερειών σε επίπεδο NUTS 1. Οι περιφέρειες αυτές υποδιαιρούνται σε περιφέρειες σε επίπεδο NUTS 2, οι οποίες επίσης υποδιαιρούνται σε περιφέρειες σε επίπεδο NUTS 3.

Έως τις αρχές της δεκαετίας του 1990, η ταξινόμηση NUTS περιελάμβανε μόνον αυτά τα τρία περιφερειακά επίπεδα. Για την κάλυψη της αυξανόμενης γενικής ανάγκης για πληροφορίες σε τοπικό επίπεδο, η Επιτροπή δημιούργησε το ενδοπεριφερειακό σύστημα πληροφοριών, ξεκινώντας με την κατάρτιση μιας κοινοτικής ταξινόμησης τοπικών διοικητικών μονάδων (“LAU”) συμβατών με τη NUTS. Δύο περαιτέρω επίπεδα (που ονομάστηκαν LAU) ορίστηκαν σύμφωνα με τις αρχές της NUTS, αλλά μόνο το τελευταίο και μικρότερο (LAU επίπεδο 2) έχει καθοριστεί για όλα τα κράτη μέλη. Αυτό αντιστοιχεί συνήθως στην έννοια του δήμου ή της κοινότητας.

Κατά τη διάρκεια των συζητήσεων για τον κανονισμό NUTS στο Συμβούλιο, υπήρχαν αποκλίνουσες απόψεις ως προς των αριθμό των επιπέδων NUTS που θα έπρεπε να καλύπτει το νομοθετικό κείμενο. Πολλές χώρες ήθελαν να εξακολουθήσουν να υπάρχουν μόνο τρία επίπεδα NUTS, ενώ άλλες (τη γνώμη των οποίων υποστήριζε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο) ήθελαν να συμπεριληφθούν και τα επίπεδα 4 και 5, δηλαδή τα σημερινά επίπεδα LAU 1 και 2. Για να συμβιβάσει τις απόψεις αυτές, η Επιτροπή δέχθηκε μια πρόταση που της έδινε προθεσμία δύο έτη για να μελετήσει εάν είναι σκόπιμο να καλυφθούν περαιτέρω επίπεδα NUTS από τον κανονισμό. Κατά συνέπεια, ο κανονισμός NUTS περιλαμβάνει την ακόλουθη διάταξη στο άρθρο 2 παράγραφος 5:

- «Κάθε κράτος μέλος μπορεί να αποφασίσει επιπλέον ιεραρχικά επίπεδα ανάλυσης, υποδιαιρώντας το επίπεδο NUTS 3. Εντός δύο ετών από την έναρξη ισχύος του παρόντος κανονισμού, η Επιτροπή, μετά από διαβουλεύσεις με τα κράτη μέλη, υποβάλλει ανακοίνωση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο για τη σκοπιμότητα του καθορισμού κανόνων σε ευρωπαϊκή κλίμακα για αναλυτικότερα επίπεδα ταξινόμησης NUTS.»

Τι θα σήμαινε ένα επιπλέον επίπεδο NUTS στον κανονισμό, λαμβάνοντας υπόψη τις διάφορες αρχές του κανονισμού;

- Το επίπεδο NUTS 4 θα ήταν μια υποδιαίρεση των περιφερειών του επιπέδου NUTS 3,

- Οι περιφέρειες του επιπέδου NUTS 4 θα έπρεπε να καλύπτουν πλήρως το έδαφος κάθε χώρας,

- Η περιφερειακή υποδιαίρεση θα παρέμενε σταθερή για τουλάχιστον τρία έτη πριν τις επόμενες πιθανές τροποποιήσεις,

- Θα ίσχυαν κατώτατα και ανώτατα όρια πληθυσμού,

- Θα παρέχονταν πλήρεις κατάλογοι ονομάτων/χαρακτηριστικών των περιφερειών του επιπέδου 4,

- Θα καταρτίζονταν ειδικοί κανόνες στο άρθρο 5 για την κάλυψη των τροποποιήσεων του επιπέδου NUTS 4.

Με άλλα λόγια, η εισαγωγή ενός επιπλέον περιφερειακού επιπέδου στον κανονισμό NUTS θα σήμαινε σημαντικό επιπλέον φόρτο εργασίας τόσο για τα κράτη μέλη όσο και για την Επιτροπή. Η Επιτροπή διερεύνησε κατά τους τελευταίους μήνες, εάν τα πλεονεκτήματα ενός επιπλέον περιφερειακού επιπέδου NUTS αντισταθμίζουν τον επιπλέον φόρτο εργασίας.

Η παρούσα ανακοίνωση αντικατοπτρίζει τα αποτελέσματα της μελέτης της Επιτροπής.

Διαβουλευση των κρατών μελών

Κατ’αρχάς η Επιτροπή συμβουλεύθηκε τις στατιστικές υπηρεσίες των κρατών μελών. Στις 15 Ιουνίου 2004 εστάλη γραπτό ερωτηματολόγιο σε όλες τις εθνικές στατιστικές υπηρεσίες. Τα 25 κράτη μέλη απάντησαν όλα σε αυτή τη διαδικασία διαβούλευσης[2]. Οι απαντήσεις παρουσίαζαν μεγάλες διαφορές, τόσο όσον αφορά την έκταση όσο και το περιεχόμενο. Προέκυψαν τα εξής συμπεράσματα:

- Η μεγάλη πλειονότητα των κρατών διαθέτει μια περιφερειακή διαίρεση ανάμεσα στο επίπεδο NUTS 3 και το επίπεδο LAU 2, δηλαδή το επίπεδο LAU 1.

- Αυτό το επίπεδο LAU 1 χρησιμοποιείται επίσης για τη συλλογή και διάδοση περιφερειακών στατιστικών στοιχείων εντός της χώρας.

- Μόνο μια μικρή μειονότητα χωρών έχει περισσότερες από μία περιφερειακές διαιρέσεις ανάμεσα στο επίπεδο NUTS 3 και το επίπεδο LAU 2. Επομένως μπορούμε να επικεντρώσουμε την πρόταση της Επιτροπής στο επίπεδο LAU-1.

- Στις περισσότερες χώρες τα σύνορα του επιπέδου LAU 1 δεν μεταβάλλονται ποτέ ή μεταβάλλονται σπάνια. Επομένως η σταθερότητα εξασφαλίζεται πρακτικά.

- Πολύ λίγες απαντήσεις ορίζουν όρια πληθυσμού για τις περιφέρειες επιπέδου NUTS 4. Η ερώτηση αυτή θεωρείται δύσκολη.

- Οι απόψεις διχάζονται όσον αφορά το αν πρέπει να ενσωματωθεί στον κανονισμό σε ευρωπαϊκό επίπεδο το επίπεδο NUTS 4. Αν θεωρήσουμε ότι η Γαλλία και η Φινλανδία (που προτιμούν λειτουργικές περιφέρειες οι οποίες δεν αποτελούν υποδιαιρέσεις των περιφερειών επιπέδου NUTS 3) ψήφισαν «όχι», 14 από τα 25 κράτη μέλη διαφωνούν με την προσθήκη ενός επιπλέον επιπέδου NUTS στον κανονισμό.

Το θέμα συζητήθηκε διεξοδικά σε συνεδρίαση ομάδας εργασίας με τα κράτη μέλη, που πραγματοποιήθηκε στο Λουξεμβούργο στις 3-5 Νοεμβρίου 2004. Με ελάχιστες εξαιρέσεις, υπήρξε ομοφωνία ότι το επίπεδο LAU 1 πρέπει να εναρμονιστεί σε ολόκληρη την Ευρώπη και ότι η Επιτροπή πρέπει να αναλάβει το ρόλο της όσον αφορά την επικοινωνία και το συντονισμό, αλλά δεν πρέπει να ενσωματωθεί στον κανονισμό NUTS ως επίπεδο NUTS 4. Η Επιτροπή συμπέρανε ότι τα στατιστικά στοιχεία σε επίπεδο LAU 1 είναι ευπρόσδεκτα (σε προαιρετική βάση) και θα εισάγονται στην κατάλληλη βάση δεδομένων.

Αξιολόγηση

Ύστερα από τη διαδικασία διαβούλευσης των κρατών μελών σχετικά με τη σκοπιμότητα, η Επιτροπή ολοκλήρωσε την αξιολόγησή της σύμφωνα με το ακόλουθο πλαίσιο ανάλυσης:

1. Απαιτησεις της πολιτικης της ΕΕ που δικαιολογουν τη δημιουργια ενός επιπλεον επιπεδου NUTS

Τα στατιστικά στοιχεία σε περιφερειακό επίπεδο χρησιμοποιούνται κυρίως για σκοπούς πολιτικής συνοχής. Προς το παρόν και στο προσεχές μέλλον το κατώτερο επίπεδο για την παροχή των στοιχείων αυτών είναι το Επίπεδο NUTS 3. Αν και για ορισμένους τομείς πολιτικής μπορεί να απαιτούνται πιο λεπτομερή στατιστικά στοιχεία (π.χ. αγροτική ανάπτυξη) δεν είναι ακόμα σαφές εάν αυτά εξασφαλίζονται καλύτερα με τη χρήση διοικητικών μονάδων. Δεν διαπιστώθηκαν άλλες άμεσες ανάγκες για τη συστηματική συλλογή περιφερειακών στατιστικών στοιχείων σε χαμηλότερο διοικητικό επίπεδο (δηλαδή NUTS).

Καθώς η Ένωση διευρύνεται, το πιθανότερο είναι ότι η εφαρμογή πολιτικής θα διευρύνεται κυρίως από γεωγραφική άποψη. Η επικουρικότητα μπορεί να απαιτεί από τα κράτη μέλη μεγαλύτερη ανάλυση όσον αφορά ορισμένες πολιτικές πρωτοβουλίες (π.χ. τα προγράμματα Urban), αλλά η Επιτροπή δεν μπορεί ούτε πρέπει να διαχειρίζεται αυτό το επίπεδο ανάλυσης σε όλη την Ένωση παρά μόνο σε μια προοπτική που θα επικεντρώνεται στις πολιτικές.

Επομένως, από την άποψη της ευρωπαϊκής πολιτικής, δεν δικαιολογείται η δημιουργία και διαχείριση ενός επιπλέον επιπέδου NUTS στον κανονισμό NUTS.

2. Σκοπιμοτητα της εισαγωγης στον κανονισμο ενος επιπεδου NUTS 4 για όλα τα κρατη μελη συμφωνα με τις αρχες του νομοθετικου κειμενου

Εν όψει της ισχυρής αντίστασης των περισσότερων στατιστικών υπηρεσιών των κρατών μελών, μας φαίνεται δύσκολο να επιβάλουμε σε όλα τα κράτη μέλη τη δημιουργία του επιπέδου NUTS 4, το οποίο θα πρέπει να καλύπτει ολόκληρη τη χώρα, να είναι σταθερό διαχρονικά, να τηρεί ορισμένα όρια μεγέθους κτλ.

Πολλές στατιστικές υπηρεσίες προέβαλαν ισχυρά επιχειρήματα κατά της εισαγωγής ενός επιπλέον επίσημου επιπέδου NUTS: η προσθήκη ενός τέταρτου επιπέδου περιφερειακής υποδιαίρεσης δεν βελτιώνει την ποιότητα και τη συγκρισιμότητα των ευρωπαϊκών στατιστικών στοιχείων. Οι εδαφικές υποδιαιρέσεις με βάση τις διοικητικές περιφέρειες περιλαμβάνουν πολύ διαφορετικές περιοχές που διαφέρουν όλο και περισσότερο στις χαμηλότερες βαθμίδες της ιεραρχίας. Τα όρια πληθυσμού δεν εναρμονίζουν τις περιοχές ούτε τις καθιστούν πιο χρησιμοποιήσιμες όταν εφαρμόζονται σε σχετικά μικρές «περιφέρειες». Ωστόσο, υποστηρίζεται η ευέλικτη (ανά περίπτωση) χρήση άλλων εδαφικών υποδιαιρέσεων αντί για τα επίπεδα NUTS 1 έως 3, εάν το απαιτούν οι ανάγκες πολιτικής.

3. Παροχή στοιχειων ως αποτελεσμα ενός επιπλεον επιπεδου NUTS στις επισημες απαιτησεις του κανονισμού

Τακτικές στατιστικές σε επίπεδο NUTS 4 θα μπορούσαν να γίνονται κατ’αρχάς για τα ετήσια στοιχεία πληθυσμού. Προς το παρόν η Επιτροπή λαμβάνει ανά δεκαετία λεπτομερή στοιχεία για τον πληθυσμό από τις απογραφές σε επίπεδο LAU 2 (δήμοι). Η διάθεση πιο πρόσφατων στοιχείων σε εναρμονισμένη μορφή σε επίπεδο LAU 1 (αντίστοιχα επίπεδο NUTS 4) θα επέτρεπε την εις βάθος ανάλυση των περιφερειακών εξελίξεων σε ευρωπαϊκή κλίμακα.

4. Δικαιολογηση των απαραιτητων πορων για την παροχη στατιστικων στοιχειων σε πιθανο επιπεδο NUTS 4

Στο σημείο αυτό πρέπει να διακρίνουμε δύο διαφορετικά είδη δαπανών: τους πόρους που χρειάζονται για την ενημέρωση της δομής ενός επιπλέον επιπέδου NUTS (διαχείριση κωδικών, ονόματα περιφερειών, τήρηση ορίων, διαχείριση αλλαγών κτλ.) και τους πόρους που χρειάζονται για το σύνολο των στατιστικών στοιχείων. Ο κανονισμός NUTS ασχολείται αποκλειστικά με την ταξινόμηση και ΟΧΙ με τα στατιστικά στοιχεία, τα οποία διέπονται από άλλες νομικές πράξεις περί στατιστικής. Επί του παρόντος δεν υπάρχει νομοθετικό πλαίσιο για τη συλλογή στοιχείων σε επίπεδο πιο λεπτομερές από το NUTS 3 και δεν υπάρχουν σχέδια για πιο λεπτομερή συλλογή στοιχείων. Επομένως, δεν είναι σκόπιμο να αναλωθούν οι ήδη ανεπαρκείς πόροι για τη συντήρηση μιας ταξινόμησης για την οποία προς το παρόν δεν προβλέπονται στατιστικά στοιχεία.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Η Επιτροπή συμπεραίνει ότι επί του παρόντος δεν πρέπει να προβλεφθεί επιπλέον επίπεδο περιφερειακής υποδιαίρεσης στο πλαίσιο του κανονισμού NUTS. Οι προσπάθειες των υπηρεσιών πρέπει να επικεντρωθούν στις διαθέσιμες στατιστικές πληροφορίες στα υφιστάμενα επίπεδα NUTS όσον αφορά την ενοποίησή τους στη διευρυμένη ΕΕ, τη βελτίωση της ποιότητας και την απόκτηση επιπλέον περιφερειακών στοιχείων όταν απαιτούνται για σκοπούς πολιτικής.

Επίσης, σε ανεπίσημο επίπεδο, η εναρμόνιση του επιπέδου LAU 1 πρέπει να υποστηριχθεί ενεργητικά από την Επιτροπή σε ευρωπαϊκή κλίμακα. Αυτό συνεπάγεται εκτεταμένη ανταλλαγή απόψεων μεταξύ των στατιστικών υπηρεσιών, με την ενθάρρυνση και την υποστήριξη της Επιτροπής, και την εκπόνηση κατευθυντήριων γραμμών για την εναρμόνιση των εννοιών όσον αφορά την ορισμό των περιφερειών LAU επίπεδο 1.

Προτείνεται η μελλοντική επαναξιολόγηση της κατάστασης. Η πιο κατάλληλη στιγμή θα ήταν το 2008, με την έναρξη της επόμενης περιόδου πολιτικής συνοχής.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

4.1. Ερωτηματολόγιο προς τα κράτη μέλη

Ερώτηση 1

Χρησιμοποιείται στη χώρα σας για στατιστικούς σκοπούς κάποια επίσημη εδαφική υποδιαίρεση κατώτερη από το επίπεδο NUTS 3 (και ανώτερη από το επίπεδο LAU 2, δηλαδή τις τοπικές διοικητικές μονάδες); Παρακαλούμε περιγράψτε αυτό το επίπεδο της εδαφικής σας ταξινόμησης (αριθμός περιφερειών, μέσο μέγεθος, αν έχουν διοικητική λειτουργία ή όχι, θέση στην ιεραρχία των περιφερειών).

Ερώτηση 2

Έχετε περισσότερες από μία εδαφικές υποδιαιρέσεις στη χώρα σας ανάμεσα στο Επίπεδο NUTS 3 και στο LAU επίπεδο 2 για στατιστικούς σκοπούς; Εάν ναι, περιγράψτε τις και εξηγήστε τις διαφορές τους. Στην περίπτωση αυτή παρακαλούμε να απαντήσετε στις παρακάτω ερωτήσεις για όλες αυτές τις υποδιαιρέσεις.

Ερώτηση 3

Χρησιμοποιείτε, συλλέγετε και διαδίδετε τυχόν περιφερειακές στατιστικές στη χώρα σας για αυτό το αναλυτικό επίπεδο κάτω από το επίπεδο NUTS 3; Δώστε μερικά παραδείγματα στατιστικών τομέων για τους οποίους παράγονται και/ή διαδίδονται τακτικά στοιχεία στην αναλυτικότερη υποδιαίρεση.

Ερώτηση 4

Πόσο συχνά μεταβάλλονται τα σύνορα των μονάδων σε αυτό το επίπεδο της περιφερειακής σας ταξινόμησης; Μπορείτε να αναφέρετε τη συχνότητα και τον αριθμό των μονάδων που υφίστανται εδαφικές μεταβολές.

Ερώτηση 5

Ανεξάρτητα από την κατάσταση στη χώρα σας, θα επιθυμούσατε ένα επίπεδο NUTS πιο αναλυτικό από το επίπεδο NUTS 3 για την Ευρωπαϊκή Ένωση; Θα επιθυμούσατε ένα επιπλέον επίπεδο (NUTS 4) ή περισσότερα επιπλέον επίπεδα NUTS (NUTS 4, 5 …); Παρακαλούμε εξηγείστε τις απόψεις σας πάνω στο θέμα αυτό.

Ερώτηση 6

Κατά τη γνώμη σας ποια θα έπρεπε να είναι τα όρια πληθυσμού για το(α) επιπλέον επίπεδο(α) NUTS;

Ερώτηση 7

Παρακαλούμε στείλτε μας τυχόν παρατηρήσεις σας σχετικά με το θέμα των επιπλέον επιπέδων NUTS.

4.2. Παράρτημα 2: Περίληψη των απαντήσεων των κρατών μελών

Υπάρχει περιφερειακή διαίρεση κάτω από το NUTS 3; | Περισσότερα από ένα επίπεδα; | Συλλογή και δημοσίευση δεδομένων; | Συχνότητα μεταβολής των συνόρων | Η εθνική στατιστική υπηρεσία θέλει επίπεδα NUTS κάτω από το επίπεδο 3; | Όρια πληθυσμού; |

Βέλγιο | όχι | ▬ | ▬ | ▬ | όχι | ▬ |

Τσεχική Δημοκρατία | ναι | εν μέρει | ναι | σπάνια | όχι | ▬ |

Δανία | όχι | ▬ | ▬ | ▬ | όχι | ▬ |

Γερμανία | εν μέρει | όχι | ναι | συχνά | όχι | ▬ |

Eσθονία | ναι | όχι | ναι | σπάνια | ναι | 30 000 - 500 000 |

Ελλάδα | ναι | όχι | ναι | σπάνια | ναι | δύσκολο |

Ισπανία | ναι | για ορισμένους τομείς | όχι | σπάνια | ναι | δύσκολο |

Γαλλία | όχι για στατιστικούς σκοπούς | όχι | όχι | σπάνια | λειτουργικές περιφέρειες | 50 000 - 150 000 |

Ιρλανδία | ναι | όχι | ναι | σπάνια | όχι | ▬ |

Ιταλία | ναι | όχι | στο μέλλον | κάθε 10 έτη | ναι | δεν απάντησε ακόμα |

Κύπρος | ναι | όχι | ναι | ποτέ | ναι | 40 000 - 150 000 |

Λεττονία | ναι, αλλά θα καταργηθεί | όχι | ναι | σπάνια | όχι | ▬ |

Λιθουανία | ναι | όχι | ναι | σπάνια | όχι | ▬ |

Λουξεμβούργο | ναι | για ορισμένους τομείς | ναι | σπάνια | ναι | δύσκολο |

Ουγγαρία | ναι | όχι | ναι | συχνά | όχι | ▬ |

Μάλτα | ναι | όχι | ναι | σπάνια | ίσως | 30 000 - 130 000 |

Κάτω Χώρες | όχι | ▬ | ▬ | ▬ | όχι | ▬ |

Αυστρία | ναι | όχι | ναι | ποτέ | όχι | ▬ |

Πολωνία | ναι | όχι | ναι | συχνά | ναι | μέσος όρος των χωρών |

Πορτογαλία | ναι | όχι | ναι | σπάνια | ναι (με επιφυλάξεις) | ▬ |

Σλοβενία | ναι | όχι | ναι | συχνά | ίσως | δύσκολο |

Σλοβακική Δημοκρατία | ναι | όχι | ναι | σπάνια | όχι | δύσκολο |

Φινλανδία | ναι | όχι | ναι | συχνά | λειτουργικές περιφέρειες | δεν έχει νόημα |

Σουηδία | ναι | όχι | όχι | ποτέ | όχι | ▬ |

Ηνωμένο Βασίλειο | ναι | ναι | ναι | σπάνια | ναι | 25 000 - 150 000 |

[1] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1059/2003 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 26ης Μαΐου 2003 για τη θέσπιση μιας κοινής ονοματολογίας των εδαφικών στατιστικών μονάδων (NUTS) (ΕΕ L 154 της 21.06.2003, σ.1)

[2] Το ερωτηματολόγιο και μια επισκόπηση των απαντήσεων των κρατών μελών περιλαμβάνονται στο παράρτημα της παρούσας ανακοίνωσης.