Γνωμοδότηση για την πρόταση απόφασης του Συμβουλίου και των Υπουργών Υγείας των κρατών μελών, που συνεδρίασαν στα πλαίσια του Συμβουλίου, περί της παράτασης μέχρι το τέλος του 1994 του σχεδίου δράσης 1991-1993 στο πλαίσιο του προγράμματος «Η Ευρώπη κατά του aids»

(94/C 217/07)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

Εκτιμώντας τις διατάξεις του κεφαλαίου Χ της Συνθήκης του Μάαστριχτ σχετικά με την κοινοτική πολιτική σε θέματα δημόσιας υγείας, και κυρίως το άρθρο 129,

Εκτιμώντας τη διάταξη του Συμβουλίου και των Υπουργών Υγείας των κρατών μελών που συμμετείχαν στη συνεδρίαση του Συμβουλίου της 4ης Ιουνίου 1991, και υιοθέτησαν ένα πρόγραμμα δράσης για το 1991-1993 στα πλαίσια του προγράμματος «Η Ευρώπη κατά του aids»,

Εκτιμώντας την έκθεση της Επιτροπής για την εφαρμογή του σχεδίου δράσης 1991/1992 του προγράμματος «Η Ευρώπη κατά του aids», που περιγράφει τα μέσα για την επίτευξη των καθορισμένων στόχων, σχολιάζει τα πρώτα αποτελέσματα και προτείνει την ανάληψη νέων δράσεων, όταν το πρόγραμμα για τις τρέχουσες δράσεις φθάσει στη λήξη του, στα τέλη 1993,

Εκτιμώντας τα συμπεράσματα από τη συνεδρίαση του Συμβουλίου και των Υπουργών Υγείας στο Συμβούλιο της 27ης Μαΐου 1993, που υπογραμμίζουν την ανάγκη για συνέχιση και επέκταση των δραστηριοτήτων του προγράμματος «Η Ευρώπη κατά του aids», προκειμένου να ληφθεί υπόψη η εξέλιξη των αναγκών των κρατών μελών και η καλύτερη γνώση των προβλημάτων που θέτει η ίδια η ασθένεια όπως και η εξέλιξη και οι διάφορες τάσεις της,

Εκτιμώντας την επιστολή του Συμβουλίου της 17ης Μαρτίου 1994, κατ'εφαρμογή του άρθρου 198 Γ της Συνθήκης, με την οποία ζητούσε από την ΕΤΠ να γνωμοδοτήσει το αργότερο μέχρι τις 17 Μαΐου 1994,

ΥΙΟΘΕΤΗΣΕ

ομόφωνα κατά την 3η σύνοδο ολομέλειας, της 17ης και 18ης Μαΐου 1994, (συνεδρίαση της 17ης Μαΐου 1994) την ακόλουθη γνωμοδότηση που κατήρτισε η γενική εισηγήτρια, κ. Claude du Granrut.

1. Εισαγωγή

1.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών δέχεται ευνοϊκά την πρόταση για παράταση και κατά το έτος 1994, του σχεδίου δράσεων του προγράμματος «Η Ευρώπη κατά του aids».

1.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών υπογραμμίζει το ενδιαφέρον για έναν ευρωπαϊκό συντονισμό σε θέματα δημόσιας υγείας, μέσα στην προοπτική της υλοποίησης της Ευρώπης των Πολιτών.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Στα πιο πρόσφατα δεδομένα της ΠΟΥ διαπιστώνεται η αύξηση του αριθμού των φορέων του ΗΙV στα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αριθμού που εκτιμάται σε 500 000 περίπου.

Ακόμη και αν ο αριθμός των ατόμων που προσβάλλονται από aids δεν σημειώνει το ρυθμό αύξησης των παρελθόντων ετών, διάφορα ανησυχητικά φαινόμενα όπως το σχετικά υψηλό ποσοστό μετάδοσης για ορισμένες κατηγορίες πληθυσμού (εγκλείστους φυλακών, διακινούμενους πληθυσμούς, ομοφυλόφιλους), η αύξηση των περιπτώσεων μετάδοσης της νόσου μεταξύ ετεροφύλων και το γεγονός ότι δεν υπάρχει ακόμη ούτε εμβόλιο, ούτε τρόπος θεραπείας της νόσου ενισχύουν την ανάγκη να καταβληθούν επιπλέον προσπάθειες για την πρόληψη όσον αφορά τη μετάδοση του ιού, για την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση των πληθυσμών και κυρίως των νέων όπως και για την έρευνα.

2.2. Σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, ο σχεδιασμός της δράσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει να είναι τέτοιος ώστε να βοηθεί τα κράτη μέλη να επιτυγχάνουν πλήρως τους στόχους τους σχετικά με την καταπολέμηση του aids. Η συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει να συνεισφέρει ως προστιθεμένη αξία στα πρότυπα σχέδια που εφαρμόζονται από τα κράτη μέλη. Η συμμετοχή αυτή πρέπει επίσης να λαμβάνει υπόψη την ύπαρξη ποικίλων καταστάσεων στα κράτη μέλη και να διευκολύνει την εξεύρεση τρόπων αξιολόγησης όσον αφορά τις προς ανάληψη δράσεις.

Εντούτοις, η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί ότι έγκειται στην Ευρωπαϊκή Ένωση να προωθήσει το στενότερο συντονισμό των υφισταμένων πρωτοβουλιών στα κράτη μέλη. Ο συντονισμός αυτός δικαιολογείται ακόμη περισσότερο, λόγω του ανοίγματος των συνόρων και της ελεύθερης διακίνησης των ατόμων, ενώ αποδεικνύεται ότι γίνεται ολοένα και πιο απαραίτητη η διασφάλιση ίσης προστασίας για τους ευρωπαίους πολίτες, στο σύνολό τους.

2.3. Η σημασία όσων διακυβεύονται στον αγώνα κατά του aids οδηγεί την ΕΤΠ στο να εκφράσει τη λύπη της για τον σχετικά «πενιχρό» προϋπολογισμό των 9 εκατομμυρίων Ecu που προβλέπονται γι' αυτό το πρόγραμμα. Και τούτο, ακόμη και με την επίγνωση ότι τα κοινοτικά ταμεία έχουν ως κύριο στόχο στον τομέα αυτό να ενθαρρύνουν το συντονισμό των εθνικών προγραμμάτων και να τους προσδώσουν μεγαλύτερη προστιθέμενη αξία.

2.4. Με τις σημερινές συνθήκες γνώσης και προόδου σχετικά με το aids, η Επιτροπή των Περιφερειών συνιστά να συνοδεύεται η κατά ένα έτος παράταση του σχεδίου δράσης «Η Ευρώπη κατά του aids» από μία εγγύηση για περαιτέρω παράταση.

2.5. Η Επιτροπή των Περιφερειών επιθυμεί να συγκαταλέγεται μεταξύ των παραληπτών της έκθεσης για την εφαρμογή του σχεδίου δράσης.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1. Τομέας δραστηριότητας 1: μέτρα εκτίμησης των γνώσεων, των στάσεων και της συμπεριφοράς του πληθυσμού σε θέματα aids και μέτρα για την ενημέρωση του πληθυσμού και τη βελτίωση της γνώσης και της κατανόησης του κοινού για τη νόσο και τις επιπτώσεις της - 996 000 Ecu

Η Επιτροπή των Περιφερειών εγκρίνει το σύνολο των μέτρων και κυρίως των ενημερωτικών εκστρατειών που προβλέπονται σ'αυτούς τους τομείς δράσης και προτείνει να δοθεί μεγαλύτερη σημασία στο μέγεθος των αλλαγών που επέρχονται σε επίπεδο γνώσεων, στάσεων και συμπεριφοράς και για την εκτίμησή τους, στις δράσεις που αναλαμβάνουν σχετικά τα κράτη μέλη.

Η Επιτροπή των Περιφερειών προειδοποιεί ότι μέσω της τηλεόρασης προκαλούνται ακραία αποτελέσματα, δραματοποίηση και/ή ανώδυνη παρουσίαση της νόσου. Οι τηλεοπτικές εκστρατείες πρέπει να επικεντρώνονται σε ειδικούς στόχους: χρήση προφυλακτικών, διανομή συρίγγων μιας χρήσης, πληροφόρηση για τους πραγματικούς κινδύνους μόλυνσης.

3.2. Τομέας δραστηριότητας 2: μέτρα που απευθύνονται στα παιδιά και τους νέους - 2 526 000 Ecu

Η ενημέρωση/ευαισθητοποίηση/πρόληψη όσον αφορά τους νέους τοποθετείται μέσα στο σχολικό πλαίσιο σε όλα τα επίπεδα εφόσον βέβαια προσαρμοστεί πρώτα στην ηλικία των παιδιών και των νέων και ενταχθεί στην σεξουαλική αγωγή που προτείνεται γι'αυτούς.

Οι εθνικές τοπικές αυτοδιοικήσεις που συνήθως αναλαμβάνουν τα εκπαιδευτικά ιδρύματα ενδιαφέρονται ιδιαιτέρως για την ουσιαστική αυτή πλευρά του προγράμματος δράσης «Η Ευρώπη κατά του aids». Οι φορείς αυτοί έχουν επίγνωση του αναντικατάστατου ρόλου τους για την προώθηση εκπαιδευτικών πρότυπων δράσεων, τόσο στην προοπτική της δημόσιας υγείας της μέλλουσας γενιάς όσο και σχετικά με την ανάπτυξη του αισθήματος ευθύνης στο σύνολο των πληθυσμών που κατοικούν στις χώρες τους.

Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή των Περιφερειών προτείνει να συνδεθούν οι τοπικές αυτοδιοικήσεις με τις δραστηριότητες που εφαρμόζονται στον εν λόγω τομέα.

3.3. Τομέας δραστηριότητας 3: η πρόληψη της εξάπλωσης της νόσου μεταξύ πληθυσμών που εκτίθενται σε κινδύνους - 2 204 000 Ecu

Η Επιτροπή των Περιφερειών έχει επίγνωση των κινδύνων εξάπλωσης της νόσου που συνδέονται με συγκεκριμένες καταστάσεις ή ομάδες. Πρέπει λοιπόν στην περίπτωσή τους να εφαρμοστούν ιδιαίτερα μέτρα.

Όσον αφορά το περιβάλλον των φυλακών, πρέπει να ληφθούν ειδικά μέτρα για τις διαδικασίες υποδοχής και αγωγής των κρατουμένων και εκπαίδευσης του προσωπικού. Η Επιτροπή των Περιφερειών υποστηρίζει την εφαρμογή από τα κράτη μέλη πρότυπων δράσεων στο σχετικό τομέα.

Στους κρατούμενους, πρέπει να προστεθούν και οι χρήστες ναρκωτικών δια της εντερικής οδού. Η Επιτροπή των Περιφερειών επιμένει στην αξιολόγηση του ενδεχόμενου ρόλου των θεραπευτικών προγραμμάτων με βάση τη μεθαδόνη και των αποτελεσμάτων των συχνά διαφοροποιημένων πολιτικών των κρατών μελών, για την καταπολέμηση της τοξικομανίας.

Σχετικά με τις γυναίκες, η Επιτροπή των Περιφερειών υπενθυμίζει την αυξανόμενη σημασία δράσεων που εφαρμόζονται απέναντι στις εκδιδόμενες και τοξικομανείς γυναίκες, που εκτίθενται ιδιαιτέρως σε κινδύνους μόλυνσης από τη νόσο, τόσον αυτές όσο και οι σύντροφοί τους και κυρίως τα παιδιά τους.

Γι' αυτά τα άτομα που εκτίθενται σε «πολλαπλούς κινδύνους» πρέπει να καταβληθούν το συντομότερο δυνατόν ιδιαίτερες προσπάθειες.

Σχετικά με τους κινδύνους που συνδέονται με τις τουριστικές μετακινήσεις, πρέπει να ενθαρρυνθούν τα μέτρα πρόληψης στα τουριστικά κέντρα και τις μεθοριακές ζώνες.

Μένει τώρα η μόλυνση από τη νόσο μέσω της χρήσης προϊόντων αίματος. Η ΕΤΠ υπενθυμίζει ότι επιβάλλονται οι μέθοδοι παρασκευής προϊόντων αίματος κατά τρόπο, ώστε να διασφαλίζεται η απόλυτη ασφάλεια των προϊόντων αυτών.

Η ΕΤΠ συνιστά την ενίσχυση των ελέγχων και των συνοδευτικών μέτρων με μια εκστρατεία προώθησης της αιμοδοσίας, προκειμένου να διασφαλισθεί η αυτάρκεια της Κοινότητας και να περιοριστεί η ανάγκη προμήθειας αίματος από χώρες που θεωρούνται «επικίνδυνες».

Η Επιτροπή των Περιφερειών ζητεί επίσης την αναφορά της προέλευσης του αίματος, ώστε να καταστεί δυνατός ο εύστοχος έλεγχος και να διασφαλιστεί η πλήρης ενημέρωση των καταναλωτών.

3.4. Τομέας δραστηριότητας 4: παροχή κοινωνικής και ψυχολογικής υποστήριξης στους ασθενείς - 1 660 000 Ecu

Η ΕΤΠ υπογραμμίζει πόσο σπουδαίο είναι για τους ασθενείς να διατηρήσουν τον τρόπο ζωής τους για να αποφύγουν όσον το δυνατό περισσότερο την κοινωνική τους απομόνωση. Συνιστά την υποστήριξη πρωτοβουλιών εκ μέρους μη κυβερνητικών οργανισμών, που επιδιώκουν να διασφαλίσουν μια καλύτερη ποιότητα ζωής στους ασθενείς και στους φορείς του ιού.

Η υποστήριξη αυτή θα μπορούσε να συνίσταται στην παροχή πληροφοριών και στη διαρκή ενημέρωση για τη νόσο, τις ιατρικές φροντίδες, τη θεραπευτική αγωγή και στην ανταλλαγή εμπειριών σχετικά με τις πρωτοβουλίες που αναλήφθηκαν στα διάφορα κράτη μέλη.

3.5. Τομέας δραστηριότητας 5: συλλογή επιδημιολογικών δεδομένων - 249 000 Ecu

Η ΕΤΠ θεωρεί ότι πρόκειται για ένα τομέα ιδιαίτερα ευνοημένο από την κοινωνική δράση. Εντούτοις, εκφράζει την ανησυχία της για το «πενιχρόν» των χρηματοδοτικών πόρων που προορίζονται γι' αυτόν τον τομέα.

Η ΕΤΠ υπενθυμίζει τη σημασία της παροχής ενίσχυσης προς το Ευρωπαϊκό Κέντρο του Παρισιού που εξασφαλίζει τη συνεργασία μεταξύ της ΠΟΥ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης και την ανάγκη να «τυποποιηθούν» οι επιδημιολογικές μέθοδοι.

Σχετικά με την ανίχνευση, η ΕΤΠ δεν συνιστά να γίνεται υποχρεωτική ανίχνευση της νόσου, παρά μόνο στους αιμοδό

τες. Αντίθετα, ζητεί να ενθαρρυνθεί η οικειοθελής και δωρεάν ανίχνευση που προσφέρει επίσης την εγγύηση μιας απόλυτης εμπιστευτικότητας.

Η Επιτροπή των Περιφερειών υπενθυμίζει τη σημασία του ρόλου που διαδραματίζουν ορισμένες περιοχές στον έλεγχο της επιδημιολογίας του aids και συνιστά να υπάρχει όσο το δυνατόν μεγαλύτερος συντονισμός μεταξύ των διαφόρων κυβερνητικών επιπέδων, συμπεριλαμβανομένης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας.

3.6. Τομέας δραστηριότητας 6: καταπολέμηση της διακριτικής μεταχείρισης εις βάρος πασχόντων από aids και του οικογενειακού τους περιβάλλοντος - 415 000 Ecu

Μεταξύ των διατάξεων που αναφέρθηκαν για την καταπολέμηση των υφιστάμενων διακρίσεων ή όσων είναι δυνατό να υπάρξουν σε θέματα απασχόλησης, ασφάλισης, στέγασης, παιδείας, παροχής ιατρικών φροντίδων, η ΕΤΠ εμμένει στον αντίκτυπο των μέτρων που συνιστώνται και αφορούν τον περίγυρο των ασθενών και κυρίως στην ενημέρωση για τους πραγματικούς κινδύνους, ενημέρωση που μπορεί να συντείνει στη διευκόλυνση της αποδοχής των ασθενών και στην αποδραματοποίηση της κατάστασής τους, σε σχέση με το οικογενειακό και επαγγελματικό τους περιβάλλον.

3.7. Τομέας δραστηριότητας 7: συντονισμός προγραμμάτων έρευνας και λοιπών προγραμμάτων σχετικών με το aids, σε εθνικό και διεθνές επίπεδο και κυρίως στις αναπτυσσόμενες χώρες - 250 000 Ecu

Η ΕΤΠ προτείνει την ανάληψη μιας πραγματικής δράσης συνεργασίας μεταξύ των ευρωπαϊκών κέντρων έρευνας, η αποτελεσματικότητα της οποίας έχει καταδειχτεί, όσον αφορά την ανακάλυψη του ιού, με στόχο την ανεύρεση και παραγωγή ενός εμβολίου κατά του aids. Θα επρόκειτο για μια αληθινή επίδειξη των επιστημονικών ικανοτήτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και για ένα ουσιαστικό πλεονέκτημα της ευρωπαϊκής φαρμακοβιομηχανίας.

Βρυξέλλες, 17 Μαΐου 1994.

Η Πρόεδρος της

Επιτροπή των Πεσιφεσειών

Jacques ΒLΑΝC