ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρυξέλλες, ιο.ιο.ΐ995 
COM(95)206 τβλικό 
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
ΟΙ ΣΧΕΣΕΙΣ ΤΗΣ RE ΜΕ ΤΑ ΝΕΑ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ ΚΡΑΤΗ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΑΣΙΑΣ 
ΣύνοΜηι 

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗ? ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
ΟΙ ΣΧΕΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΕ ΜΕ ΤΑ ΝΕΑ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ ΚΡΑΤΗ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΑΣΙΑΣ 
Σύνοψη 
1. Η μετάβαση από Σοβιετικές Σοσιαλιστικές Δημοκρατίες σε σύγχρονα, ανεξάρτητα εθνικά 
κράτη αποδεικνύεται δυσχερής για την Κεντρική Ασία. Η δυνατότητα των πέντε 
δημοκρατιών να μεγιστοποιήσουν τα οφέλη λόγω των πλούσιων φυσικών πόρων τους, 
θα διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στη διαδικασία μετάβασης. 
2. Η ΕΕ έχει σημαντικά συμφέροντα στην Κεντρική Ασία, τόσο γεωπολιτικά, όσο και 
οικονομικά. Η ανάπτυξη του τομέα της ενέργειας είναι ιδιαίτερα σημαντική για την 
Ένωση, η οποία αποτελεί αφενός κύριο δυνητικό καταναλωτή των ενεργειακών πόρων 
των χωρών αυτών και αφετέρου προμηθευτή επενδυτικού κεφαλαίου, υπηρεσιών και 
εξοπλισμού. 
3. Πρωταρχικός στόχος της Ένωσης είναι η διατήρηση της σταθερότητας στην περιοχή. Ο 
στόχος αυτός μπορεί να επιτευχθεί μέσω: 
ο της εδραίωσης δημοκρατικών και αντιπροσωπευτικών θεσμών με ευρεία βάση 
ο της μείωσης των πιθανοτήτων συρράξεων 
ο της συνεχούς προώθησης των οικονομικών μεταρρυθμίσεων. 
Επιπλέον, η ΕΕ θα πρέπει να επιδιώξει τη βελτίωση της δικής της οικονομικής 
ασφάλειας, μέσω της ανάληψης κεντρικότερου ρόλου στη λήψη αποφάσεων στους τομείς 
της ενέργειας και της εξόρυξης μεταλλευμάτων. 
4. Η υλοποίηση των προαναφερθέντων στόχων θα αποτελέσει αντικείμενο μακρόχρονης 
διαδικασίας. Εάν η ΕΕ επιθυμεί πράγματι την υλοποίηση τους, θα πρέπει να προβάλει 
την εικόνα της κατά τον καλύτερο δυνατό τρόπο σε ολόκληρη την περιοχή. Αυτό, 
βεβαίως, δε σημαίνει ότι τα ίδια μέσα είναι κατάλληλα για κάθε περίπτωση: τα 
χρησιμοποιούμεναμέσαθα πρέπει να αντανακλούν τις εξαιρετικά διαφορετικές συνθήκες 
που επικρατούν στις πέντε δημοκρατίες. Σε αυτά, θα πρέπει να περιλαμβάνονται και τα 
εξής: 
Οικονομική Συνεργασία και Βοήθεια 
α) Στην περίπτωση της Κιργισίας, Θα πρέπει να κυρωθεί η Συμφωνία Εταιρικής Σχέσης και 
Συνεργασίας (ΣΕΣΣ) και να υπογραφεί η Ενδιάμεση Συμφωνία το συντομότερο δυνατό. 
Στην περίπτωση του Καζακστάν, η κύρωση και, κατά συνέπεια, η θέση της σε εφαρμογή 
καθυστερεί επί του παρόντος λόγω της αναστολής των εργασιών του Κοινοβουλίου από 
τον Πρόεδρο. Το γεγονός αυτό, όμως, δεν θα πρέπει να εμποδίσει τις διαπραγματεύσεις 
επί τομεακών συμφωνιών π.χ. στον τομέα του χάλυβα και του εμπορίου πυρηνικών 
υλικών. 
β) Αναλόγως του πορίσματος σχετικά με την εκτίμηση των αναγκών, οποιαδήποτε νέα 
επισιτιστική βοήθεια θα μπορούσε να περιλάβει πάλι την Κιργισία και το Τατζικιστάν. 
γ) Οι δράσεις του Tacis θα πρέπει να συνεχισθούν και στις πέντε δημοκρατίες. Αυτό θα 
&* 
μπορούσε να περιλαμβάνει την εντατικοποίηση των δραστηριοτήτων στο πλαίσιο του 
Προγράμματος για τη Δημοκρατία, 
δ) Η Υπηρεσία Ανθρωπιστικής Βοήθειας της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (ECHO) θα πρέπει 
να συνεχίσει να προσφέρει ανθρωπιστική βοήθεια στην Κεντρική Ασία, ανάλογα με τις 
ανάγκες. 
Néec συμβατιχε€ σγέσεκ 
Παρόλο που η ΕΕ θα είχε οικονομικό συμφέρον και συμφέρον ασφαλείας από την θέσπιση 
τακτικού διαλόγου με το Ουζμπεκιστάν και το Τουρκμενιστάν, πρέπει να αναγνωρισθεί ότι η 
πολιτική αιρεσιμότητα της ΕΕ για τη διαπραγμάτευση μιας ΣΕΣΣ (ήτοι οι αρχές που 
αναφέρονται στα κείμενα της ΔΑΣΕ) δεν αναμένεται να τηρηθεί σύντομα. Ο τακτικός διάλογος 
θα δώσει τη δυνατότητα στους ενδιαφερόμενους εταίρους να μετρήσουν το επίπεδο προόδου για 
την τήρηση των πολιτικών και οικονομικών προϋποθέσεων τις οποίες θέτει η Ευρωπαϊκή Ένωση 
για τη διαπραγμάτευση και τη σύναψη των ΣΕΣΣ. 
Η ΕΕ θα πρέπει λοιπόν να ξεκινήσει τακτικό πολιτικό διάλογο. Κατ' αυτόν τον τρόπο, αφενός 
αντιμετωπίζονται οι συνολικές πολιτικές ανησυχίες της Ένωσης και, αφετέρου, παίρνουν μορφή 
οι αιτιολογικές συζητήσεις στις οποίες η ΕΕ θα μπορούσε να εξηγήσει τα κριτήρια που αναμένει 
από τους εταίρους των ΣΕΣΣ να τηρήσουν. Η ΕΕ θα πρέπει να καταστήσει σαφή την πρόθεση 
της να διαπραγματευθεί πλήρεις ΣΕΣΣ τη στιγμή που θα σημειωθεί επαρκής πρόοδος. 
Ο εν λόγω διάλογος θα πρέπει αναγκαστικά να έχει άτυπο χαρακτήρα, καθόσον δεν θα μπορεί 
να πραγματοποιηθεί εντός θεσμικού πλαισίου. Παράλληλα, οι επίσημες επαφές θα πρέπει να 
συνεχισθούν για τα οικονομικά θέματα, βάσει της συμφωνίας του 1989 και, κατά περίπτωση, των 
τομεακών συμφωνιών εμπορίου. 
Πολιτικέ€ και οιπλωματικέ€ σχέσεκ 
Οι ΣΕΣΣ και ο διάλογος με το Ουζμπεκιστάν και το Τουρκμενιστάν δύνανται να αποτελέσουν 
το κύριο μέσο που θα αποσκοπεί στην προώθηση των στόχων της ΕΕ. Θα πρέπει, εντούτοις, να 
υπάρξει η δυνατότητα διεξαγωγής διαλόγου σε περιφερειακό επίπεδο. Η Ένωση θα πρέπει να 
χρησιμοποιήσει την επιρροή της ώστε να στηρίξει τις προσπάθειες των Ηνωμένων Εθνών και 
του ΟΑΣΕ για την απρόσκοπτη συνέχιση της ειρηνευτικής διαδικασίας μεταξύ των Τατζίκων. 
Τα πολιτικά ζητήματα που αφορούν την Κεντρική Ασία, περιλαμβανομένου του Τατζικιστάν και 
της πρόσβασης στην ενέργεια, θα πρέπει να συζητηθούν ως μέρος των εν εξελίξει πολιτικών 
επαφών με τη Ρωσία, την Τουρκία και το Πακιστάν, τόσο διμερώς όσο και στο πλαίσιο 
πολυμερών φόρουμ. Η ΕΚ θα πρέπει επίσης να ενισχύσει τις σχέσεις της με τον Οργανισμό 
Οικονομικής συνεργασίας. 
Η Επιτροπή θα μελετήσει τη δυνατότητα ενίσχυσης της διπλωματικής της εκπροσώπησης στην 
περιοχή, εφόσον το επιτρέψουν τα δημοσιονομικά της μέσα. 
5. Μέρος των προαναφερθέντων μέτρων (ιδίως στον τομέα της πολιτικής συνεργασίας, της 
στήριξης των δημοκρατικών θεσμών και πιθανώς σε ορισμένες περιπτώσεις βοηθείας) 
θα μπορούσε να αποτελέσει αντικείμενο Κοινής Θέσης της ΕΕ. Επισυνάπτεται σχετικό 
σχέδιο. 
Παοάοτηιια Α: Σύνοψη της οικονομικής κατάστασης των δημοκρατιών της Κεντρικής 
Ασίας 
Παοάοτπμα Β: · Σύνοψη των δραστηριοτήτων του Tacis στην περιοχή 
Παράρτημα Γ: Κατάσταση της εξυπηρέτησης των δανείων της ΕΕ υπό το πρίσμα της 
διευκόλυνσης των 1250 εκατ. ECU 
Παοάοτηιια Δ: Εμπορικές συναλλαγές της ΕΕ με τις χώρες της Κεντρικής Ασίας 
ΟΙ ΣΧΕΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΕ ΜΕ ΤΑ ΝΕΑ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ ΚΡΑΤΗ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΑΣΙΑΣ 
Εισανωγή 
1. Παρά το γεγονός ότι η Κεντρική Ασία είναι μια απομακρυσμένη περιοχή, έχει 
κατορθώσει να προσελκύσει το ενδιαφέρον της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η εκμετάλλευση 
των τεράστιων αποθεμάτων πετρελαίου και αερίου της Ανατολικής Κασπίας και του 
Βόρειου Καζακστάν κατέστη, ουσιαστικά, δυνατή μόνο μετά από τη διάλυση της 
Σοβιετικής Ένωσης επιπλέον, η περιοχή είναι ένας από τους κυριότερους προμηθευτές 
ουρανίου και άλλων μεταλλευμάτων. Είναι πιθανό ότι ο ανταγωνισμός για την 
οικονομική επιρροή θα ενταθεί, υπό τον όρο ότι θα μπορέσει να διατηρηθεί η παρούσα 
σχετική σταθερότητα στις άλλες δημοκρατίες εκτός του Τατζικιστάν. Όμως για τις πέντε 
χώρες της περιοχής1, η μετάβαση από σχετικά φτωχές Σοβιετικές Σοσιαλιστικές 
Δημοκρατίες σε δυνάμει ευημερούντα σύγχρονα εθνικά Κράτη αποδεικνύεται, για 
διάφορους λόγους, δυσχερής. Οι Πρόεδροι των τριών πλούσιων σε ενεργειακά 
αποθέματα δημοκρατιών (Καζακστάν, Τουρκμενιστάν και Ουζμπεκιστάν) είναι όλοι 
πρώην μέλη του Πολιτικού Γραφείου του ΚΚΣΕ και, σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό, 
επιλογή και των τριών υπήρξε ο σχηματισμός ισχυρών (και μάλιστα αυταρχικών) 
κυβερνήσεων, ως αντίδοτο στις διασπαστικές τάσεις που χαρακτηρίζουν την περιοχή. 
Απομένει επίσης να εξετασθεί εάν και κατά πόσο οι πέντε δημοκρατίες θα συνεχίσουν 
να θεωρούν ότι τα συμφέροντα τους είναι συμβατά με το ρόλο που προτίθεται να 
διαδραματίσει μακροπρόθεσμα η Μόσχα, ένα ρόλο που έχει ήδη τεθεί υπό αίρεση από 
το Τατζικιστάν. 
2. Η ΕΕ αναπτύσσει ήδη ενεργό δράση στο σκηνικό της Κεντρικής Ασίας. Για τους 
παραγωγούς ενέργειας, παραμένει προς το παρόν η μοναδική ιδιαίτερα σημαντική αγορά 
εκτός ΚΑΚ επιπλέον αποτελεί σημαντικό προμηθευτή των κεφαλαίων, της τεχνογνωσίας, 
των αγαθών και των υπηρεσιών που απαιτούνται για να υλοποιήσουν τις δυνατότητες 
τους. Για την Κιργισία και το Τατζικιστάν είναι σημαντικός χορηγός βοήθειας. Η ΕΕ και 
τα κράτη μέλη της ήταν εκείνοι που ανέλαβαν τις πρώτες ουσιαστικές πρωτοβουλίες, 
όπως ο Ευρωπαϊκός Ενεργειακός Χάρτης, η ΕΤΑΑ και οι διαπραγματεύσεις με το 
Καζακστάν και την Κιργισία για τις ΣΕΣΣ, για τη δημιουργία διεθνούς πλαισίου ενόψει 
της πιθανής ένταξης των δημοκρατιών αυτών στην παγκόσμια οικονομία Θα πρέπει 
τώρα να αποφασισθεί εάν και κατά πόσο είναι σκόπιμο να γίνουν διαπραγματευθείς με 
το Ουζμπεκιστάν -το οποίο έχει αξιώσει μία φιλόδοξη ΣΕΣΣ- και με το Τουρκμενιστάν. 
Το Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων της 4ης Οκτωβρίου 1994 μελέτησε το θέμα και ζήτησε 
τη σύνταξη εκθέσεων σχετικά με την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και στις 
δύο αυτές χώρες, οι οποίες καταρτίσθηκαν κατά τη διάρκεια της γερμανικής Προεδρίας. 
Το Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων αποφάσισε, εξάλλου, ότι η κατάσταση στο 
Τατζικιστάν ήταν ακόμη υπερβολικά ασταθής ώστε να αντιμετωπισθεί το ενδεχόμενο 
νέων συμβατικών σχέσεων. 
Μετά από τη διάλυση του Κοινοβουλίου στο Καζακστάν, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 
ενέκρινε ψήφισμα, στις 5/4/1995, σύμφωνα με το οποίο η ^,οιπραγματευθείσαΣΕΣΣ δε 
Καζακστάν, Κιργισία, Τατζικιστάν, Τουρκμενιστάν και Ουζμπεκιστάν. 
4 
θα έπρεπε να τύχει έγκρισης μέχρι να διασφαλισθεί η επιστροφή στην κοινοβουλευτική 
δημοκρατία. 
3. Σκοπός της παρούσας Ανακοίνωσης είναι να εξετάσει: 
πώς θα πρέπει να καθορισθούν τα συμφέροντα της Ένωσης στην περιοχή 
τις προοπτικές για την επιτυχή υλοποίηση των ΣΕΣΣ 
πώς θα μπορούσε να ενσωματώσει η Ένωση την πολιτική της στις ΣΕΣΣ, στο 
πλαίσιο του γενικού περιγράμματος των σχέσεων της με τις εν λόγω χώρες 
τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσε να χαραχθεί μία συνολική στρατηγική για 
την Κεντρική Ασία, δεδομένων των μεγάλων αποκλίσεων μεταξύ των 
Δημοκρατιών σε αυτή την αχανή περιοχή, στην οποία το Καζακστάν μόνο έχει 
έκταση ίση με αυτή και των 15 κρατών μελών μαζί. 
Η κατάσταση στις πέντε δημοκρατίες 
4. Πολιτική κατάστασν/κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων 
4.1 Οι δημοκρατίες της Κεντρικής Ασίας έχουν αρκετά κοινά πολιτικά χαρακτηριστικά. Σε 
όλες, η αίσθηση της εθνικής ταυτότητας είναι αμβλυμένη: παρουσιάζουν εθνική 
ανομοιογένεια και τα σύνορα που χαράχθηκαν μεταξύ τους κατά τη σοβιετική περίοδο 
είναι αυθαίρετα, με σαθρή ιστορική βάση. Μεταξύ κάποιων εθνικών ομάδων υπάρχουν 
ισχυροί τοπικοί ή φυλετικοί δεσμοί. Σε όλες τις δημοκρατίες υπάρχουν ισχυρές 
συγκεντρωτικές δομές εξουσίας, όμως ο ιστός κράτους και κυβέρνησης παραμένει 
χαλαρός. 
4.2 Η ΕΕ εκφράζει σοβαρές πολιτικές ανησυχίες σχετικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα και 
τη δημοκρατία σε ολόκληρη την περιοχή. Αυτές που αφορούν το Ουζμπεκιστάν και το 
Τουρκμενιστάν εξετάσθηκαν λεπτομερώς στην έκθεση που συνετάχθη κατά τη γερμανική 
προεδρία (βλ. κατωτέρω). Επιπλέον: 
α) Στην περίπτωση του Καζακστάν, Ουζμπεκιστάν και Τουρκμενιστάν διενεργήθηκαν 
δημοψηφίσματα για την παράταση της προεδρικής θητείας μέχρι το τέλος του αιώνα, 
παρακάμπτοντας κατ'αυτό τον τρόπο την αρχή της διενέργειας τακτικών εκλογών 
β) Σε όλες τις Δημοκρατίες πλην της Κιργισίας υπήρξαν ανησυχίες σχετικά με τον τρόπο 
που πραγματοποιήθηκαν οι εκλογές και τα δημοψηφίσματα. Σε κάθε περίπτωση, η 
κυβέρνηση έλαβε την υποστήριξη του 95% του εκλογικού σώματος. Λόγω των ανησυχιών 
αυτών η ΕΕ αρνήθηκε να στείλει παρατηρητές για τις βουλευτικές εκλογές στο 
Ουζμπεκιστάν τον περασμένο Δεκέμβριο και στο Τατζικιστάν τον Φεβρουάριο του 1995, 
καθώς και για το δημοψήφισμα στο Καζακστάν που έγινε τον Απρίλιο. 
γ) Η αναστολή των εργασιών του κοινοβουλίου από τον πρόεδρο Nazarbayev, 
ακολουθούμενη από απροθυμία για τη διενέργεια νέων εκλογών, οδήγησε σε φόβους 
σχετικά με την κοινοβουλευτική δημοκρατία στο Καζακστάν. 
δ) Στο Τατζικιστάν αναφέρονται συνεχείς παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ενώ 
συνεχίζεται η εμφύλια σύρραξη. 
ε) Η μη προσήκουσα επιβολή του νόμου, από ένα ανεξάρτητο δικαστικό σώμα, παραμένει 
σημαντικό πρόβλημα. 
4.3 Συνετάχθη έκθεση για τα ανθρώπινα δικαιώματα στο Ουζμπεκιστάν και το 
Τουρκμενιστάν μετά από αίτημα του Συμβουλίου κατά τη διάρκεια της γερμανικής 
προεδρίας, βάσει των στοιχείων που συνεισέφεραν οι προϊστάμενοι των αποστολών των 
κρατών μελών και η Επιτροπή. Σε αυτή την έκθεση σημειώνονται τα εξής: 
* Στο Ουζμπεκιστάν, υπάρχει κενό μεταξύ των εξασφαλίσεων που παρέχει το σύνταγμα 
και της εφαρμογής τους. Ιδίως, οι υπηρεσίες αστυνομίας και ασφαλείας φαίνεται να 
έχουν ορισμένα εμπόδια στις δραστηριότητες τους: ο τύπος δεν είναι ελεύθερος, οι 
πολιτικές διαδηλώσεις απαγορεύθηκαν, και οι παραβιάσεις των ανθρωπίνων 
δικαιωμάτων από τις κρατικές αρχές ξέφυγαν από τη δικαιοσύνη. Εντούτοις οι 
βιαιοπραγίες εναντίον των μελών της αντιπολίτευσης έχουν μειωθεί, παρόλο που 
συμβαίνουν ακόμη. Τα δικαιώματα των μειονοτήτων τηρούνται ευρέως, η αμνηστία που 
παραχώρησε ο πρόεδρος Karimov τον Νοέμβριο του 1994 θεωρείται ως απόδειξη της 
βούλησης να επιδειχθεί καλή θέληση στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως 
και το ενδιαφέρον της κυβέρνησης να ιδρυθεί γραφείο του ΟΑΣΕ στην Τασκένδη. 
* Το Τουρκμενιστάν σημείωσε περιορισμένη πρόοδο στην μετάβαση από τη διακυβέρνηση 
σοβιετικού τύπου σε δημοκρατικό σύστημα. Κόμματα της αντιπολίτευσης δεν υφίστανται 
και υπάρχει αυξανόμενη προσωπολατρεία για τον πρόεδρο, ο οποίος επικέντρωσε τις 
προσπάθειες του για τη δημιουργία έθνους στην αναγέννηση του τουρκμενικού 
εθνικισμού. Σε ορισμένες περιπτώσεις η κυβέρνηση συνέλαβε άτομα που της άσκησαν 
κριτική. Ο πρόεδρος διαθέτει την εξουσία να επιλέγει και να παύει δικαστές. Επίσης, 
υπάρχει κενό μεταξύ των συνταγματικών ελευθεριών, περιλαμβανομένου του σεβασμού 
των ελευθεριών του πολίτη, και της τρέχουσας πρακτικής. Η ελευθερία του λόγου και 
του συναθροίζεσθαι είναι πολύ περιορισμένη και τα μέσα ενημέρωσης ελέγχονται από 
την κυβέρνηση. Η έκθεση καταλήγει εντούτοις ότι το Τουρκμενιστάν παρά τις ανωτέρω 
επικρίσεις δεν αποτελεί βίαιο και καταπιεστικό αστυνομικό κράτος στη συνήθη μορφή 
του. 
Στην έκθεση σχολιάζεται ότι η κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και στις δύο 
χώρες μπορεί και θα πρέπει να βελτιωθεί. Η άποψη της Προεδρίας ήταν ότι ο καλύτερος 
τρόπος για να βοηθηθούν οι χώρες αυτές στην πορεία τους προς την συνεκτικότερη 
θέσπιση κανόνων ανθρωπίνων δικαιωμάτων είναι η στενότερη συνεργασία με την Ε Ε, 
στο πλαίσιο του πολιτικού διαλόγου που προβλέπεται στις ΣΕΣΣ. 
5. Οικονομικές συνθήκες 
Αυτές παρουσιάζουν σοβαρές διακυμάνσεις (βλ. Παράρτημα Α). Το Τατζικιστάν 
βρίσκεται σε εμπόλεμη κατάσταση και η οικονομία του έχει παραλύσει περισσότερο 
απ'ότι σε οποιαδήποτε άλλο από τα Νέα Ανεξάρτητα Κράτη (ΝΑΚ). Εντούτοις, 
πραγματοποιούνται κάποιες εμπορικές συναλλαγές (στην περίπτωση της ΕΕ, 
περισσότερες απ'ό,τι με την Κιργισία), ακόμη και ορισμένες επενδύσεις, κυρίως στον 
τομέα των μεταλλευμάτων. Τα χρυσωρυχεία αποτελούν επίσης αντικείμενο ευρωπαϊκών 
επενδύσεων τόσο στην Κιργισία όσο και στο Ουζμπεκιστάν αυτό άλλωστε είναι και το 
μόνο κοινό σημείο μεταξύ των δύο. Η Κιονισία συμμορφώθηκε από την αρχή με τις 
συστάσεις των διεθνών χρηματοδοτικών οργανισμών. Εγκατέλειψε νωρίς τη ζώνη του 
ρουβλιού και τώρα έχει αξιόπιστη μακροοικονομική πολιτική και υγιή εξωτερικά 
οικονομικά. Στο εσωτερικό, η παραγωγή εξακολουθεί να μειώνεται ραγδαία και η χώρα 
αντιμετωπίζει ελλείψεις σε βασικά αγαθά, κυρίως δε σε σιτηρά και ενέργεια. Οι 
οικονομικές επιδόσεις του Ουζμπεκιστάν, το οποίο βασίζεται στον ορυκτό του πλούτο 
και στην παραγωγή υψηλής ποιότητας βάμβακος, παρουσιάζει μια σχετική 
προσαρμοστικότητα, σε σύγκριση με τις άλλες δημοκρατίες, παρά το αργό ξεκίνημα των 
μεταρρυθμίσεων και τα συνεχιζόμενα υψηλά επίπεδα πληθωρισμού. Το πιο πρόσφατο 
κυβερνητικό σχέδιο, το οποίο ανακοινώθηκε τον Φεβρουάριο 1995, αποσκοπεί στη 
μέγιστη προώθηση των ιδιωτικοποιήσεων. Το Καζακστάν άργησε να λάβει μέτρα για την 
προστασία του νομίσματος του και τη μείωση του πληθωρισμού σε λογικά επίπεδα και 
οι οικονομικοί δείκτες του 1994 εξακολουθούν να είναι σταθερά προσανατολισμένοι 
προς τη λάθος κατεύθυνση. Η ανυπομονησία του Προέδρου, σε συνδυασμό με την 
αποτυχία της άσκησης πιέσεων για την προώθηση των μεταρρυθμιστικών πολιτικών, 
οδήγησε στην αντικατάσταση της κυβέρνησης Τερεστσένκο και διαδραμάτισε πιθανώς 
κάποιο ρόλο στην απόφαση του να αναστείλει τις εργασίες του κοινοβουλίου, το ένα 
τρίτο των μελών του οποίου είχε ο ίδιος διορίσει. Το Τουρκμενιστάν είναι ένας από 
τους μεγαλύτερους προμηθευτές φυσικού αερίου παγκοσμίως. Το εξωτερικό του εμπόριο 
παρουσιάζει πλεόνασμα, όμως η χώρα αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα σε ό,τι αφορά 
την είσπραξη των οφειλών από τους πελάτες της των ΝΑΚ (κυρίως από την Ουκρανία, 
το χρέος της οποίας επανακαθορίσθηκε πρόσφατα, καθώς και από τις Υπερκαυκάσιες 
δημοκρατίες). 
Υπάρχουν ενδείξεις ότι σε όλες αυτές τις χώρες ο πλούτος συγκεντρώνεται όλο και 
περισσότερο στα χέρια ορισμένων κοινωνικών ομάδων οι οποίες μπόρεσαν, κατά κύριο 
λόγο, να επωφεληθούν από τη διαδικασία της οικονομικής ελευθεροποίησης. Οι 
οικονομικές ανισότητες, συνδυαζόμενες με ακατάλληλα κοινωνικά "δίχτυα ασφαλείας", 
δύνανται, εάν παραμείνουν ανεξέλεγκτες, να επιβαρύνουν την εγγενή αστάθεια των νέων 
εθνικών κρατών. 
6. Το περιβάλλον 
Ολες οι δημοκρατίες, κυρίως όμως εκείνες των περιοχών της Κασπίας και της Αράλης, 
καθώς και του Βορειοανατολικού Καζακστάν (στην περιοχή του Σεμιπαλατίνσκ), 
αντιμετωπίζουν ιδιαίτερα σοβαρά περιβαλλοντικά προβλήματα. Το γεγονός αυτό 
συνδέεται με την, μέχρι σήμερα, ανικανότητα των κυβερνήσεων να καθορίσουν ένα 
ρεαλιστικό πλαίσιο συνεργασίας σε ό,τι αφορά, για παράδειγμα, τη θάλασσα της Αράλης. 
7. Ρόλος των τρίτων χωρών στην Κεντρική Ασία 
J j Παρότι μεταξύ των αγαθών που παράγουν οι δημοκρατίες αυτές συγκαταλέγονται 
μεταλλεύματα, όπως το ουράνιο, ο άνθρακας και το βαμβάκι, η γεωπολιτική τους 
σημασία εξαρτάται κατά μείζονα λόγο από τη θέση του Καζακστάν, του Τουρκμενιστάν 
και (λιγότερο) του Ουζμπεκιστάν ως παραγωγών υδρογονανθράκων. Το γεγονός αυτό 
αποτελεί σημαντικό στοιχείο στο πλαίσιο των περίπλοκων σχέσεων της περιοχής με τη 
Ρωσία, για την οποία η συμμετοχή ρωσικών εταιρειών στην εξόρυξη και στην 
εκμετάλλευση τους, καθώς και η δίοδος των νέων αγωγών πετρελαίου και αερίου 
αποτελούν ζήτημα μείζονος πολιτικής και οικονομικής σημασίας. Το ζήτημα αφορά 
κυρίως τις αγορές για τη διοχέτευση της παραγωγής πετρελαίου και αερίου του 
Καζακστάν και τα σχέδια του Τουρκμενιστάν σχετικά με την κατασκευή αγωγού αερίου 
που θα το συνδέει με το δίκτυο του Ιράν. Οι λύσεις που θα επιλεγούν τελικώς σχετικά 
με τους αγωγούς, θα είναι αποφασιστικής σημασίας για το μέλλον των σημαντικότερων 
ξένων επενδύσεων στον τομέα της ενέργειας και, κατά συνέπεια, για τη μελλοντική 
ευημερία των χωρών αυτών. Ο ρόλος της Ρωσίας είναι καθοριστικός και για άλλους 
λόγους: τα στρατεύματα του Ουζμπεκιστάν και του Καζακστάν υποστηρίζουν το ρωσικό 
στρατό στο Τατζικιστάν η πλειονότητα των αξιωματικών του στρατού του 
Τουρκμενιστάν είναι ρωσικής καταγωγής. Υπάρχουν όμως ενδείξεις ότι η υπερβολική 
ενίσχυση του στρατιωτικού ρόλου της Ρωσίας στην περιοχή δεν θα είναι ευπρόσδεκτη 
ούτε από το Ουζμπεκιστάν ούτε από το Τουρκμενιστάν. Ο συνεχιζόμενος στρατιωτικός 
ρόλος της Ρωσίας ως "φρουρού" των νοτίων συνόρων της ΚΑΚ, καθώς και οι εξελίξεις 
των συγκρούσεων στο Τατζικιστάν και στο Αφγανιστάν ακόμη, θα αποτελέσουν το 
"κλειδί" για τον επαναπροσανατολισμό του εμπορίου των χωρών της Κεντρικής Ασίας 
προς το Νότο και την Κίνα. Μακροπρόθεσμα, η οικονομική τους ανεξαρτησία θα 
αποτελέσει συνάρτηση της επιτυχούς έκβασης των προσπαθειών αυτών. 
Οι σχέσεις του Καζακστάν και της Κιργισίας με τη Ρωσία είναι πολύ πιο περίπλοκες, 
δεδομένου του αριθμού των πολιτών ρωσικής καταγωγής και της 07|μαντικής 
συνεισφοράς τους στην οικονομία, ιδιαίτερα δε κατά μήκος των μακρών βόρειων 
συνόρων του Καζακστάν. Στο ενεργειακά πλούσιο Βορειοδυτικό Καζακστάν οι 
επικοινωνίες, και οι οικονομικοί δεσμοί εν γένει, είναι πιο στενοί με τις γειτονικές 
περιοχές της Ρωσίας, παρά με τη μακρινή Άλμα-Άτα. Επιπλέον, η μετανάστευση 
Ρώσων προς τις χώρες αυτές κυμαίνεται σε πρωτοφανή επίπεδα, γεγονός το οποίο θα 
είναι εξαιρετικά επιζήμιο τόσο για το Καζακστάν, όσο και για την Κιργισία. Εξ ου και 
η έκκληση του Προέδρου Ναζαρμπάεφ -παρά τις ανησυχίες του για τον εθνικισμό στη 
Ρωσία και την οργή του για το τέλος της ζώνης του ρουβλιού- για τη δημιουργία μιας 
"Ευρω-ασιατικής Ένωσης", καθώς και η απόφαση του να συγκροτήσει "Τελωνειακή 
Ένωση" με τη Ρωσία και τη Λευκορωσία. Η Κιργισία συμμετέχει σε συζητήσεις για την 
προσχώρηση της σε αυτή την Τελωνειακή Ένωση. Δεν είναι σαφές κατά πόσο η "Κοινή 
Αγορά της Κεντρικής Ασίας", που συστάθηκε το Φεβρουάριο 1994 από το Καζακστάν. 
την Κιργισία και το Ουζμπεκιστάν, είναι συμβατή με αυτή τη διαδικασία, ή ακόμη, εάν 
θα μπορέσει να επιβιώσει. 
7.2 Η Κεντρική Ασία βρίσκεται υψηλότερα στην ημερήσια διάταξη των Ηνωμένων Πολιτειών 
παρά σε αυτήν της Ευρώπης ή της Ιαπωνίας. Το υψηλό αυτό προφίλ - που αντανακλάται 
στις επισκέψεις του Αντιπρόεδρου Γκορ, του υπουργού Εξωτερικών Κρίστοφερ και του 
υπουργού Αμύνης Πέρι - συνδέεται τόσο με πολιτικούς όσο και οικονομικούς στόχους 
Η Ουάσιγκτον συνεργάσθηκε στενά με το Καζακστάν για την αποπυρηνικοποίηση και 
θεωρεί σαφώς τον πρόεδρο Nazarbaev ως βασικό παράγοντα διασφάλισης της 
σταθερότητας στην περιοχή, της πολιτικής ανεξαρτησίας των νέων ανεξαρτήτων κρατών 
και της ελευθερίας στις δραστηριότητες των εταιρειών πετρελαίου και φυσικού αερίου 
των ΗΠΑ. Οι ΗΠΑ συνεπώς απογοητεύθηκαν σαφώς, όπως και η ΕΕ, από τις 
πρόσφατες ενέργειες του Nazarbaev. Οι ΗΠΑ εξέφρασαν παρόμοιες ανησυχίες με αυτές 
της ΕΕ σχετικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη δημοκρατία στο Ουζμπεκιστάν, 
αλλά αυτό δεν τους εμπόδισε να συνάψουν συμφωνία εμπορίου και επενδύσεων με την 
χώρα αυτή. Οι ΗΠΑ ήταν ιδιαίτερα πρόθυμοι να στηρίξουν τις μεταρρυθμίσεις της 
Κιργισίας. Όπως και η ΕΕ, θεωρεί την Κιργισία ως πιθανό πρότυπο για την περιοχή. 
7.3 Η Τουρκία επεδίωξε επίσης κύριο ρόλο στην Κεντρική Ασία, κυρίως προωθώντας τους 
τουρκικούς πολιτιστικούς δεσμούς και την οικονομική και στρατιωτική συνεργασία. Η 
μακρινή της θέση όμως, και οι περιορισμένες δυνατότητες της ως χορηγού, μείωσαν τις 
επιπτώσεις των τουρκικών ενεργειών. Η Κίνα επεδίωξε επίσης να εκτείνει την επιρροή 
της, ιδίως μέσω του εμπορίου. Ο πρωθυπουργός Li Peng επεσκέφθη την Κεντρική Ασία 
το καλοκαίρι του 1994 προκειμένου να προωθήσει στενότερες σχέσεις. Εντούτοις, η 
παραδοσιακή εχθρότητα προς την Κίνα, όπου οι πολιτικές "οινοποίησης" δημιούργησαν 
φόβους για το μέλλον των μειονοτήτων των Κοζάκων και των Κιργισίων (καθώς και 
των Uighurs του Sinkiang που είναι εθνικά συγγενείς με τους Ουζμπέκους), θα δράσει ως 
τροχοπέδη για την ανάπτυξη των σχέσεων. Η εχθρότητα αυτή οξύνθηκε με την 
επανάληψη των πυρηνικών δοκιμών από την Κίνα στην περιοχή Lop Nor στο Sinkiang. 
Τέλος, το Ιράν , το Πακιστάν και η Ινδία ενδιαφέρονται επίσης για στενότερη 
συνεργασία, αλλά πέραν ορισμένων ανακοινώσεων για σύνδεση έργων δεν έγινε 
σημαντική πρόοδος. Εξαιρείται, το σημαντικό έργο του σχεδιαζόμενου αγωγού φυσικού 
αερίου από το Τουρκμενιστάν στο Ιράν που αναφέρεται ανωτέρω. Οι ανησυχίες των 
κυβερνήσεων της Κεντρικής Ασίας για τον ισλαμικό ριζοσπαστισμό, οι άσχημες 
επικοινωνίες και οι επιπτώσεις των συγκρούσεων των Αφγανών με τους Τατζίκους 
αποτελούν την κύρια αιτία για τα ανωτέρω. 
7.4 Ως δυνητικός εμπορικός εταίρος, πηγή επενδύσεων και χρηματοδότησης, η ΕΕ βρίσκεται 
πολύ πιο μπροστά από άλλες τρίτες χώρες. Αλλά μέχρι τώρα, μόνον το Ουζμπεκιστάν 
κατανόησε το δυναμικό της Ευρώπης ως πολιτικού εταίρου. Οι ανησυχίες του 
Καζακστάν για την Ρωσία και τις ΗΠΑ, και του Τουρκμενιστάν με την Ρωσία και το 
Ιράν, θα πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο εξέτασης από τους Ευρωπαίους φορείς που 
έχουν τα δικά τους σημαντικά συμφέροντα στην περιοχή. 
8. Τα συμφέροντα της ΕΕ και ο συνακόλουθου oàXoc τικ 
8.1 Σε έγγραφο εργασίας της, το Φεβρουάριο 19942, η Επιτροπή υποστήριζε την άποψη ότι, 
ακόμη και αν η Ρωσία συνεχίσει, προς το παρόν, να διαδραματίζει κυρίαρχο ρόλο στην 
περιοχή, θα υπάρξει ανταγωνισμός μεταξύ της ΕΕ, άλλων δυτικών εταίρων και 
γειτονικών χωρών για την άσκηση οικονομικής επιρροής. Επεσήμαινε ότι οι εκεί 
δημοκρατίες θα χρειασθούν χρόνο μέχρι να συνειδητοποιήσουν τις δυνατότητες τους και 
ότι οι επενδύσεις υποδομής είναι αναγκαίες για το σκοπό αυτό κατέληγε δε, ότι η Ε Ε 
έχει συμφέρον, συν τω χρόνω, να ενθαρρύνει τους επενδυτές να μπουν σε αυτές τις 
αγορές και να παρέχει υπηρεσίες και εξοπλισμό. Η ΕΕ, αντίθετα από τη Ρωσία, τις ΗΙ1Λ 
και το Ιράν, έχει συμφέρον ως δυνητικός καταναλωτής των ενεργειακών προϊόντων της 
περιοχής, ιδίως δε του φυσικού αερίου: επί του παρόντος, το 50% περίπου3 της 
κατανάλωσης εισαχθέντος αερίου είναι ρωσικής προέλευσης και, εάν οι προβλέψεις 
αποδειχθούν ακριβείς, όλο και μεγαλύτερο μέρος της εγχώριας ζήτησης θα καλύπτεται, 
στο πλαίσιο του προβλεπτού μέλλοντος, από εισαγωγές. Επιπλέον, η ΕΕ αποτελεί 
σημαντικό καταναλωτή ουρανίου -το οποίο παράγουν όλες οι δημοκρατίες της 
Κεντρικής Ασίας εκτός από το Τουρκμενιστάν- και προτίθεται να διεξαγάγει μαζί τους 
διαπραγματεύσεις για τομεακές εμπορικές συμφωνίες. Το πετρέλαιο από τις 
πετρελαιοπηγές του Καζακστάν αναμένεται να αρχίσει να ρέει προς στη Δύση από το 
2 "Οι μελλοντικές συμβατικές σχέσεις με τα ΝΑΚ της πρώην Σοβιετικής Ένα>σης: 
καθορισμός της στρατηγικής" (SEC (94) 258 της 10.02.1994). 
Έκθεση Coopers και Lybrand. 
1997. Το αέριο μπορεί να περάσει μέσω της Τουρκίας και του Ιράν. Αποτελεί συμφέρον 
της ΕΕ να εξασφαλίσει ότι η γνώμη της λαμβάνεται υπόψη σε θέματα εξόρυξης, 
διαδρομών των αγωγών και δικαιοδοσίας στην Κασπία Θάλασσα. 
8.2 Πέραν των προαναφερθέντωνγεωπολιτικών και ενεργειακών ενδιαφερόντων, η Κεντρική 
Ασία αποτελεί μία καθόλου ευκαταφρόνητη αγορά 52 εκατομμυρίων καταναλωτών, οι 
οποίοι βρίσκονται "ιππαστί" στις χερσαίες οδούς μεταξύ της Ευρώπης και των αγορών 
της Άπω Ανατολής και της ινδικής χερσονήσου. Από αυτούς 17 εκατ. ζουν στο 
Καζακστάν και 22 εκατ. στο Ουζμπεκιστάν, το ιστορικό πολιτιστικό και οικονομικό 
κέντρο της περιοχής. 
8.3 Τα συμφέροντα της ΕΕ στον τομέα της ασφάλειας συνδέονται κατά κύριο λόγο με τους 
κινδύνους (αν και υποθετικούς) της αύξησης της αστάθειας στην περιοχή. Το ζήτημα 
αυτό είναι σημαντικότερο από την απώλεια αγορών και τις ζημιές στις επενδύσεις της 
ΕΕ. Μιλώντας με οικονομικούς όρους, η πρόσβαση στους πόρους μπορεί να αποδειχθεί 
μακροπρόθεσμα ακόμη σημαντικότερος παράγοντας. Με γεωπολιτικούς όρους, η 
εμφάνιση διαφωνιών μεταξύ εθνικών, φυλετικών ή τοπικών ομάδων θα μπορούσε να 
οδηγήσει σε συρράξεις, όπως συνέβη στην περίπτωση του Τατζικιστάν, οι οποίες 
ενδέχεται να επεκταθούν εμπλέκοντας και άλλες χώρες και να καταλήξο\;με σε πιθανή 
σύγκρουση μεταξύ Ρωσίας και τρίτων χωρών. 
Η ΕΕ εκφράζει επίσης ανησυχίες σχετικά με την ασφάλεια, που άπτονται αφενός της 
παραγωγής και εμπορίας πυρηνικών υλικών και αφετέρου του συνεχώς οξυνόμενου 
προβλήματος των ναρκωτικών στις δημοκρατίες της Νοτιοανατολικής Κεντρικής Ασίας. 
8.4 Θα πρέπει, τέλος, να σημειωθεί ότι παρά τα υψηλά επίπεδα μετανάστευσης, σημαντικός 
αριθμός πολιτών που παραμένουν στις πέντε δημοκρατίες προβάλλουν εθνικούς δεσμούς 
με κράτη μέλη. Εκτιμάται ότι υπάρχουν περίπου 700.000 άτομα γερμανικής καταγωγής 
στο Καζακστάν, καθώς και ελληνικές μειονότητες. Το ίδιο ισχύει, αν και σε μικρότερο 
βαθμό, και για τις γειτονικές χώρες. Είναι βέβαιο ότι η αστάθεια θα αύξανε περαιτέρω 
τις μεταναστευτικές πιέσεις και η ΕΕ θα αποτελούσε πιθανότατα την πρώτη επιλογή 
πολλών εξ αυτών. 
9. Μέχρι στιγμής, οι δράσεις της ΕΕ έχουν περιορισθεί στους ακόλουθους τομείς: 
Συμβατικός. Έχουν υπογραφεί ΣΕΣΣ με το Καζακστάν και την Κιργισία. Ενώ εκκρεμεί 
η θέση σε ισχύ των νέων συμφωνιών, η Συμφωνία Εμπορίου και Συνεργασίας του 1989 
με τη Ρωσία εφαρμόζεται διμερώς με κάθε μία από τις πέντε δημοκρατίες. Η πρώτη 
Μικτή Επιτροπή, με το Ουζμπεκιστάν, έλαβε χώρα στις 12 Μαΐου, δυνάμει της 
' συμφωνίας του 1989. Μέχρι στιγμής το Καζακστάν, η Κιργισία, το Ουζμπεκιστάν και 
το Τατζικιστάν έχουν υπογράψει τη Συνθήκη για τον Ενεργειακό Χάρτη το 
Τουρκμενιστάν έχει γνωστοποιήσει την πρόθεση του να ακολουθήσει. 
Επισιτιστική Βοήθεια. Το Τατζικιστάν και η Κιργισία συγκαταλέγονται μεταξύ των 
αποδεκτών της επιχείρησης παροχής επισιτιστικής βοήθειας ύψους 204 εκατ. ECU που 
προώθησε η Επιτροπή προκειμένου να βοηθήσει ορισμένα ΝΑέ να αντιμετωπίσουν το 
χειμώνα 1994-95. Η βοήθεια που χορηγήθηκε στο μεν Τατζικιστάν εκτιμάται σε 20 εκατ. 
ECU, στη δε Κιργισία σε 19 εκατ. ECU. Η διανομή της βοήθειας αναμένεται να 
10 
ολοκληρωθεί το Μάιο 1995. Στο πλαίσιο της δράσης των 204 εκατ. ECU η ECHO 
παρέσχε βοήθεια έκτακτης ανάγκης στο Τατζικιστάν (9,8 εκατ. ECU) και στην Κιργισία 
(6,2 εκατ. ECU). 
Τεχνική Βοήθεια. Όλες οι δημοκρατίες υπήρξαν αποδέκτες των προγραμμάτων Tacis 
(131 εκατ. ECU μέχρι σήμερα). Ανάλυση της τεχνικής βοήθειας που παρεσχέθη κατ'αυτό 
τον τρόπο παρατίθεται στο Παράρτημα Β. Το Πρόγραμμα για τη Δημοκρατία στο 
πλαίσιο του Tacis, εφαρμόζει προγράμματα στο Καζακστάν, στην Κιργισία και στο 
Τουρκμενιστάν. Η ΕΕ έχει προσφέρει βοήθεια στη διαδικασία οικονομικής επανένταξης, 
στη βάση της οικονομίας της αγοράς, μέσω του Διακρατικού Προγράμματος TACIS. 
Χρηματοδοτική Βοήθεια. Όλες οι δημοκρατίες έχουν λάβει δάνεια, στο πλαίσιο της 
παροχής 1250 εκατ. ECU, προκειμένου να χρηματοδοτήσουντις εισαγωγές τροφίμων και 
φαρμάκων. Κάποιες από αυτές καθυστέρησαν κατά καιρούς την εξυπηρέτηση του χρέους 
τους, επί του παρόντος όμως μόνο το Τατζικιστάν είναι εκπρόθεσμο (Βλ. Παράρτημα 
Γ). 
Διπλωματικός. Η πρώτη Αντιπροσωπεία της Επιτροπής στην περιοχή άρχισε να 
λειτουργεί στην Άλμα-'Ατα, το Νοέμβριο 1994. 
10. Το εμπόριο και οι επενδύσεις αυξήθηκαν ταχύτατα, αν και ξεκίνησαν από πολύ χαμιιλά 
επίπεδα. Τα στοιχεία σχετικά με τις επενδύσεις δεν είναι αξιόπιστα, φαίνεται πάντως ότι 
η μερίδα του λέοντος έχει διοχετευθεί στον τομέα της ενέργειας, ιδιαίτερα δε στο 
Καζακστάν4. Η ΕΕ παρουσιάζει σημαντικό εμπορικό πλεόνασμα με το Καζακστάν και 
έλλειμμα με το Ουζμπεκιστάν, καθώς και ένα μικρό έλλειμμα με το Τουρκμενιστάν. Το 
εμπόριο με το Τατζικιστάν και την Κιργισία κυμαίνεται ακόμη σε ιδιαίτερα χαμηλά 
επίπεδα (βλ. Παράρτημα Δ). 
11. Οι στόχοι της ΕΕ 
11.1 Ή διεύρυνση και η εδραίωση της δημοκρατίας, καθώς και ο σεβασμός των ανθρωπίνων 
δικαιωμάτων, αποτελούν στόχους της Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής και της Πολιτικής 
Ασφάλειας της ΕΕ και τον ακρογωνιαίο λίθο για την ασφάλεια και την ειρήνη στην 
περιοχή. Η οικονομική ανάπτυξη και η δημιουργία μιας κοινωνίας των πολιτών που θα 
σέβεται τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις θεμελιώδεις ελευθερίες, αποτελούν σύμφυτα 
χαρακτηριστικά. 
Για τους λόγους αυτούς, πρωταρχικό μέλημα της ΕΕ είναι να στηρίξει δημοκρατικούς 
και αντιπροσωπευτικούς θεσμούς, με ευρεία βάση οι οποίοι θα δώσουν στις δημοκρατίες 
τη δυνατότητα να ενισχύσουν την εσωτερική τους συνοχή, να διασφαλίσουν τη 
μακρόχρονη βιωσιμότητα τους ως εθνικά κράτη και να μην αφήσουν τη διάδοχη 
Σύμφωνα με στατιστικές που έχει καταρτίσει η Οικονομική Επιτροπή για την 
Ευρώπη (ΟΗΕ), με βάση τη διάρκεια ζωής των προγραμμάτων, το Καζακστάν 
έλαβε έως το τέλος του 1994 τουλάχιστον το 39% του συνόλου των αναλήψεων 
υποχρεώσεων για ξένες άμεσες επενδύσεις σε οικονομίες που βρίσκονται σε 
μεταβατική φάση. 
11 
κατάσταση της μετασοβιετικής εποχής να μετατραπεί σε μηχανισμό απορρόφησης τρίτων 
χωρών. 
11.2 Δεύτερο μέλημα της ΕΕ είναι να μειώσει τις πιθανότητες συγκρούσεων. Κύριο μέσο για 
την επίτευξη αυτού του στόχου παραμένουν οι διαδικασίες για την πολιτική και 
οικονομική μεταρρύθμιση όμως η Ένωση, λόγου του σημαντικού ρόλου που 
διαδραματίζει ως αμερόληπτος χορηγός βοήθειας και ως επενδυτικός και εμπορικός 
εταίρος, έχει πολύ μεγαλύτερα περιθώρια άσκησης πολιτικής επιρροής από πολλούς 
άλλους.Θα μπορούσε επίσης να χρησιμοποιήσει αυτήν της τη δυνατότητα για να 
υποστηρίξει τις ενέργειες του ΟΗΕ και του ΟΑΣΕ στην προώθηση της ειρηνευτικής 
διαδικασίας στο Τατζικιστάν. Η επιχείρηση παροχής επισιτιστικής βοήθειας ύψους 204 
εκατ. ECU και το έργο της ECHO έχουν ήδη συμβάλει τα μάλα στην προβολή της εικόνας 
της ΕΕ στο Τατζικιστάν, γεγονός το οποίο αποτελεί σημαντική αφετηρία για περαιτέρω 
δράση. 
11.3 Τρίτο μέλημα της ΕΕ είναι να εξακολουθήσει να προωθεί τη διαδικασία οικονομικής 
μεταρρύθμισης. Όπως και αλλού στην πρώην ΕΣΣΔ, στόχος είναι η συνεργασία με τους 
διεθνείς χρηματοδοτικούς οργανισμούς και άλλους χορηγούς, ώστε να βοηθήσουν τα 
συμβαλλόμενα μέρη να ενισχύσουν την οικονομική τους πειθαρχία, να αποκτήσουν 
μακροοικονομική σταθερότητα και να απελευθερώσουντις εμπορικές συναλλαγές και τις 
επενδύσεις. 
11.4 Τέταρτο μέλημα της Ένωσης είναι να ενισχύσει τη δική της οικονομική ασφάλεια. Κάτι 
τέτοιο απαιτεί την ανάληψη ενεργότερουρόλου στη λήψη αποφάσεων σε ό,τι αφορά τόσο 
τις επενδύσεις στον τομέα της ενέργειας και των μεταλλείων, όσο και τη διαδρομή των 
αγωγών. Οι ΣΕΣΣ και η Συνθήκη για τον Ευρωπαϊκό Ενεργειακό Χάρτη παρέχουν τη 
νομική βάση για τη διεξαγωγή διαλόγου σχετικά με τα εν λόγω ζητήματα η στενή 
συνεργασία με άλλους επενδυτές και με χώρες διέλευσης παρουσιάζει μόνο 
πλεονεκτήματα. Η Ρωσία εντάσσεται και στις δύο αυτές κατηγορίες. 
12. Προκειμένου να προωθήσει αυτούς της τους στόχους, η Ένωση θα πρέπει να είναι 
φιλική και αμερόληπτη έναντι των κυβερνήσεων, όχι όμως τόσο απόμακρη ώστε να 
θεωρείται αδιάφορη. 
13. Η ΕΕ έχει τη δυνατότητα να το επιτύχει εντούτοις, προς το παρόν, θεωρείται ως 
λιγότερο σημαντικός εταίρος σε σχέση με τους διεθνείς οργανισμούς, τις Ηνωμένες 
Πολιτείες, την Τουρκία και (στην περίπτωση της Κιργισίας) την Ελβετία. Εάν η ΕΕ 
προτίθεται να επιδιώξει την υλοποίηση των προαναφερθέντων στόχων, θα πρέπει 
απαραιτήτως να προβάλει την εικόνα της σε ολόκληρη την περιοχή. Αυτό αποτελεί ένα 
από τα ισχυρότερα επιχειρήματα υπέρ της ενίσχυσης του πολιτικού διαλόγου. 
Μέσα 
14. Παρά το γεγονός ότι οι προαναφερθέντες στόχοι είναι εφαρμόσιμοι σε τοπική κλίμακα, 
οι μεγάλες διαφορές που υφίστανται μεταξύ των δημοκρατιών αυτών αποκλείουν την 
χρήση μέσων κοινών για όλες. Πέραν των ουσιαστικότερων προόδων που έχουν 
επιτευχθεί στο Καζακστάν και στην Κιργισία προς την κατεύθυνση των μεταρρυθμίσεων 
σε σχέση με τις άλλες τρεις δημοκρατίες και παρά τις ανησυχίες που γεννά η διάλυση 
12 
του Κοινοβουλίου από τον Πρόεδρο Ναζαρμπάεφ και η παράταση της θητείας του μέσα) 
της διεξαγωγής δημοψηφίσματος στις 29 Απριλίου, οι πολιτικές των δύο αυτών 
δημοκρατιών βρίσκονται πλησιέστερα σε αυτό που θα ανέμενε η ΕΕ από τους εταίρους 
της των ΝΑΚ, συμπεριλαμβανομένωντων κριτηρίων που θέτουν τα έγγραφα της ΔΑΣΕ 
και οι ίδιες οι ΣΕΣΣ. Τα μέσα που διαθέτει η ΕΕ μπορούν να ταξινομηθούν σε τρεις 
κατηγορίες: οικονοαική συνεργασία και βοήθεια, νέες συμβατικές σχέσεις και πολιτικές 
και διπλωματικές σνέσεις. 
Οικονοαική Συνεργασία και Βοήθεια 
15.1 Καζακστάν και Κιργισία 
Εκτιμάται ότι τα εξωτερικά οικονομικά αυτών των χωρών κυμαίνονται σε ικανοποιητικά 
επίπεδα και ότι θα μπορέσουν να ανταποκριθούν στην εξυπηρέτηση των οικονομικών 
υποχρεώσεων που έχουν αναλάβει. Συνεπώς, η μελλοντική δράση της ΕΕ θα 
επικεντρωθεί στην υλοποίηση των ΣΕΣΣ (υπό τον όρο ότι θα έχουν κυρωθεί) και των 
Ενδιάμεσων Συμφωνιών. Συμπληρωματικά στις ΣΕΣΣ θα συναφθούν τομεακές 
συμφωνίες σχετικά με το εμπόριο χάλυβα (Καζακστάν) και τα πυρηνικά υλικά. II 
παροχή βοήθειας μέσω του Tacis θα συνεχισθεί. Δεν είναι, προς το παρόν, σαφές εάν και 
κατά πόσον θα πρέπει να παρασχεθεί στο μέλλον επισιτιστική βοήθεια προς την 
Κιργισία, όπως κατά την περίοδο 1994-95 σε πρώτη φάση, αυτό θα εξαρτηθεί από την 
εκτίμηση της αποστολής ΕΕ/ΗΠΑ που πραγματοποιήθηκε το Μάιο. Ενδέχεται η ΕΕ να 
εξετάσει το ενδεχόμενο παροχής ανθρωπιστικής βοήθειας προς την Κιργισία, μέσω της 
ECHO, όπως έκανε και το 1994. Η επιβάρυνση της Κιργισίας με πρόσφυγες από τον 
πόλεμο στο Τατζικιστάν είναι μία πτυχή που θα πρέπει να εξετασθεί. 
15.2 ΟυΕμπεκιστάν και Τουρκμενιστάν 
Η ΕΕ θα εξετάσει κατά πόσο θα πρέπει να αναβαθμισθούν οι πολιτικές σχέσεις με τις 
χώρες αυτές (βλ. παρακάτω). Δεν προβλέπονται ανθρωπιστικές δράσεις και αυτές οι 
χώρες αναμένεται να αντεπεξέλθουν στις οικονομικές τους υποχρεώσεις. Οι δράσεις του 
Tacis θα συνεχισθούν και σε αυτές. 
15.3 Τατζικιστάν 
Μετά από τις τελευταίες μάχες στην περιοχή του Κορόγκ, το μέλλον της συμφωνίας της 
Τεχεράνης για την κατάπαυση του πυρός, που υπεγράφη το Σεπτέμβριο του 1994, 
φαίνεται αβέβαιο: το μοναδικό συμπέρασμα που δύναται να εξαχθεί είναι ότι οι 
πολιτικές συνθήκες σε αυτή τη χώρα δεν έχουν ακόμη βελτιωθεί σε βαθμό τέτοιο ώστε 
να εξετάζεται το ενδεχόμενο αναβάθμισης των συμβατικών σχέσεων, παρότι προβλέπεται 
η σύναψη τομεακής συμφωνίας σχετικά με το εμπόριο πυρηνικών υλικών. Δεν θεωρείται 
πιθανό ότι το Τατζικιστάν θα καταβάλει στο εγγύς μέλλον τις καθυστερούμενες οφειλές 
για την πληρωμή των τόκων του δανείου που χορηγήθηκε από την ΕΕ (στο πλαίσιο της 
διευκόλυνσης των 1250 εκατ. ECU). 
Είναι σαφές ότι δεν τίθεται θέμα παροχής πακέτου μακρο-χρηματοδοτικήςβοήθειας προς 
το Τατζικιστάν. Η Επιτροπή, από την πλευρά της, προτείνει το συμψηφισμό ήδη 
καθυστερούμενων δραστηριοτήτων του Tacis, στο πλαίσιο των περιορισμένων 
13 
διαθέσιμων χρηματοδοτικών πόρων (εκτιμάται ότι θα είναι περίπου 4 εκατ. ECU 
ετησίως). Δεδομένου ότι εξακολουθούν να συντρέχουν ανθρωπιστικοί λόγοι, οι 
δραστηριότητες της ECHO σε αυτή τη χώρα θα συνεχισθούν επίσης. Η αποστολή 
ΕΕ/ΗΠΑ για τις επισιτιστικές ανάγκες επισκέφθηκε το Μάιο και το Τατζικιστάν. Εάν 
τυχόν το πόρισμα της είναι ότι θα χρειασθεί υποστήριξη και κατά την περίοδο 1995-6, 
οι δράσεις που θα αναληφθούν για το Τατζικιστάν θα ήταν σκόπιμο να αποτελέσουν 
προέκταση αυτών που εφαρμόζονται και σε άλλες περιοχές, οι οποίες χρήζουν 
υποστήριξης, ιδιαίτερα δε στην Υπερκαυκασία. 
15.4 Συμπερασματικά μπορεί να αναφερθεί ότι, εξαιρουμένης της παροχής ανθρωπιστικής 
βοήθειας προς το Τατζικιστάν και πιθανώς προς την Κιργισία, οι ενέργειες της ΕΕ για 
την παροχή βοήθειας σε αυτές τις περιοχές στο άμεσο μέλλον θα περιορισθούν στις 
τρέχουσες δραστηριότητες του Tacis. Αυτές οι δραστηριότητες θα μπορούσαν ωστόσο να 
συμπεριλάβουν την ενίσχυση των έργων στο πλαίσιο του Προγράμματος για τη 
Δημοκρατία, έχοντας ως επίκεντρο το Καζακστάν και το Ουζμπεκιστάν: το μέλλον των 
έργων στο Τουρκμενιστάν και στο Τατζικιστάν θα πρέπει να εξετασθεί υπό το πρίσμα 
αφενός των παρεχόμενων ευκαιριών (το δημοκρατικό έλλειμμα είναι μεγαλύτερο απ'ό,τι 
οπουδήποτε αλλού) και αφετέρου των εμποδίων που θα συναντήσουν ενόψει της 
υλοποίησης τους. 
16. Νέεζ σνμβάτικέα σγέσεις 
16.1 Το ζήτημα αυτό περιορίζεται προς το παρόν στο Ουζμπεκιστάν και στο Τουρκμενιστάν. 
Η εντολή του Οκτωβρίου 1992 για τη διεξαγωγή διαπραγματεύσεων με αντικείμενο τις 
ΣΕΣΣ είχε ως πεδίο εφαρμογής όλα τα κράτη που διαδέχθηκαν την ΕΣΣΔ. Το 
Συμβούλιο, κατά την πρώτη εξέταση του θέματος (Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων, 
Μάρτιος 1994), αποφάνθηκε ότι είναι δυνατό να διεξαχθούν διαπραγματεύσεις για 
συμφωνίες εμπορίου και συνεργασίας "πρώτης γενεάς", παρόμοιες με εκείνες της 
συμφωνίας ΕΚ-ΕΣΣΔ του 1989, ενσωματώνοντας όμως διατάξεις σχετικές με τις 
επενδύσεις, καθώς και εξελικτική ρήτρα η οποία θα προβλέπει την αναβάθμιση της 
ΣΕΣΣ, δίνοντας της πλήρη ισχύ, από τη στιγμή που το επιτρέψουν οι συνθήκες 
(ιδιαίτερα όσον αφορά τα ανθρώπινα δικαιώματα). Η ανησυχία σχετικά με το τελευταίο 
αυτό σημείο, οδήγησε το Συμβούλιο σε υιοθέτηση επιφυλακτικότερης προσέγγισης, κατά 
τη διάρκεια του Συμβουλίου Γενικών Υποθέσεων της 4ης Οκτωβρίου. Πριν αποφασισθεί 
εάν θα πρέπει να διεξαχθούν διερευνητικές συνομιλίες, ζήτησε από την Προεδρία την 
κατάρτιση έκθεσης για τα ανθρώπινα δικαιώματα, σε συνεργασία με την Επιτροπή και 
τις πρεσβείες των κρατών μελών στις δύο δημοκρατίες. Εκ παραλλήλου, θα μπορούσαν 
να συγκληθούν Μικτές Επιτροπές δυνάμει της Συμφωνίας του 1989. 
16.2 Είναι σαφές ότι υπάρχουν ανησυχίες σχετικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα και, πιο 
συγκεκριμένα, σχετικά με τις προοπτικές εκδημοκρατισμού. Θα πρέπει επίσης να 
υπάρχουν σοβαρές αμφιβολίες -δεδομένων των πολιτικών συνθηκών για τις οποίες έγινε 
λόγος στην παράγραφο 3 πιο πάνω- σχετικά με το κατά πόσο η ΕΕ θα μπορούσε στο 
άμεσο μέλλον να πείσει τις δύο δημοκρατίες, μέσω της σύναψης συμβατικής σχέσης 
οποιουδήποτε είδους, να τροποποιήσουν τις δομές της εξουσίας τους κατά τρόπο που 
θα επιτρέψει τη δρομολόγηση αυθεντικής πολιτικής πολυφωνίας. Εντούτοις, όπως 
άλλωστε αναφέρεται στο έγγραφο της Επιτροπής του Φεβρουαρίου 1994, επιρροή προς 
αυτή την κατεύθυνση θα μπορούσε ενδεχομένως να ασκηθεί εάν ευρωπαϊκές και άλλες 
14 
"δυτικές" εταιρείες ανέπτυσσαν σημαντική οικονομική δραστηριότητα σε αυτό το χώρο, 
γεγονός για το οποίο απαιτείται απαραιτήτως η διατήρηση στενών σχέσεων με τις δύο 
κυβερνήσεις. (Σημ.: οι οικονομικές σχέσεις μεταξύ ΕΕ και Ουζμπεκιστάν είναι ήδη 
ανεπτυγμένες. Η αξία των εμπορικών συναλλαγών το 1993 ήταν υπερδιπλάσια των 
εμπορικών συναλλαγών της ΕΕ με όλες τις δημοκρατίες της Υπερκαυκασίας μαζί). 
16.3 Αυτή η αντίφαση μεταξύ πολιτικών και οικονομικών άμεσων στόχων αναφέρεται και 
στην έκθεση σχετικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα που καταρτίσθηκε επί γερμανικής 
Προεδρίας. Πολλές δυτικές δημοκρατίες, συμπεριλαμβανομένων και ορισμένων κρατών 
μελών, επέλεξαν ως μέσο για την άρση αυτής της αντίφασης τη σύναψη διμερών 
διπλωματικών σχέσεων και εμπορικών επενδύσεων, ιδιαίτερα δε με το Ουζμπεκιστάν, 
ενώ παράλληλα συνεχίζουν να εκφράζουν την ανησυχία τους σχετικά με τα ανθρώπινα 
δικαιώματα διά της διπλωματικής οδού. Σε περίπτωση που η εν λόγω πολιτική 
υιοθετείτο σε ευρωπαϊκή κλίμακα, θα έπρεπε να προσανατολισθεί προς λιγότερο 
φιλόδοξες εμπορικές συναλλαγές, συνεργασία και συμφωνίες σχετικές με τις επενδύσεις, 
όπως άλλωστε προανήγγειλε το Συμβούλιο κατά την πρώτη εξέταση του ζητήματος, το 
Μάρτιο 1994. Ωστόσο, η σύναψη πλήρους ΣΕΣΣ με τους δύο εταίρους του Ουζμπεκιστάν 
στο πλαίσιο της "Κοινής Αγοράς της Κεντρικής Ασίας", το Καζακστάν και την Κιργισία, 
κατέστησε εξαιρετικά απίθανο το ενδεχόμενο η χώρα αυτή να αποδεχθεί διακριτική 
μεταχείριση εις βάρος της -ειδικά εάν αυτή διατυπωθεί στο πλαίσιο νέας συμφωνίας 
δεκαετούς τουλάχιστον διάρκειας. 
16.4 Επιπλέον, όπως έχει ήδη επισημανθεί στην περίπτωση της Υπερκαυκασίας, 
οποιασδήποτε μορφής νέα συμφωνία συναφθεί με την ΕΕ θα πρέπει να ανταποκρίνεται 
στις προϋποθέσεις περί σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων μία πιθανή συμφωνία 
εμπορικών συναλλαγών, συνεργασίας και επενδύσεων θα πρέπει σε κάθε περίπτωση να 
περιλαμβάνει τις περισσότερες από τις συνιστώσες μιας ΣΕΣΣ, εξαιρουμένου του 
πολιτικού διαλόγου και των πολιτικών δηλώσεων στην εισαγωγή. Εντούτοις, η 
διεξαγωγή πολιτικού διαλόγου με το Ουζμπεκιστάν είναι προς το συμφέρον της ΕΕ, όχι 
μόνο εξαιτίας των γενικών λόγων που εκτέθηκαν πιο πάνω, αλλά και της γεωπολιτικής 
σημασίας της χώρας, της γειτνίασης της τόσο με το Αφγανιστάν όσο και με το 
Τατζικιστάν, καθώς και της παραγωγής ουρανίου και ναρκωτικών τόσο στο ίδιο το 
Ουζμπεκιστάν, όσο και στις γειτονικές περιοχές του Τατζικιστάν και της Κιργισίας. Το 
ίδιο ισχύει και για το Τουρκμενιστάν, δεδομένων των σχέσεων της χώρας με το Ιράν και 
της σπουδαιότητας της ως πιστωτή άλλων ΝΑΚ. 
16.5 Συμπερασματικά μπορεί να αναφερθεί ότι η θέσπιση τακτικότερου διαλόγου με το 
Ουζμπεκιστάν και το Τουρκμενιστάν εξυπηρετεί τα οικονομικά συμφέροντα της ΕΕ και 
τα συμφέροντα της σε ζητήματα ασφαλείας. Εκτιμάται, ωστόσο, ότι είναι μάλλον 
απίθανο να ικανοποιηθούν στο άμεσο μέλλον οι πολιτικές προϋποθέσεις της ΕΕ (δηλ. 
οι αρχές που εκφράσθηκαν στα έγγραφα της ΔΑΣΕ). Ο τακτικός διάλογος θα διευκόλυνε 
τους εταίρους να μετρήσουν την πρόοδο κατά την τήρηση των πολιτικών και 
οικονομικών προϋποθέσεων που θέτει η Ευρωπαϊκή Ένωση για τη διαπραγμάτευση και 
τη σύναψη ΣΕΣΣ. 
Συνεπάγεται ότι οι σχέσεις της ΕΕ με το Ουζμπεκιστάν και το Τουρκμενιστάν πρέπει να 
εξεταστούν με μακροπρόθεσμη προοπτική. Από την μία πλευρά, απαιτείται πλαίσιο για 
συνεχή ανάπτυξη των οικονομικών δεσμών. Από την άλλη, η κοινότητα πρέπει να 
15 
εντείνει τον διάλογο για τις πολιτικές της ανησυχίες. 
16.6 Μέχρι να συναφθεί νέα συμφωνία, οι συμβατικές σχέσεις θα συνεχίσουν να βασίζονται 
στην συμφωνία του 1989. Το πεδίο εφαρμογής της συμφωνίας εκείνης είναι ίσως αρκετά 
ευρύ ώστε να επιτρέπει τις συζητήσεις για τα περισσότερα θέματα που θα εκάλυπτε μια 
λιγότερο φιλόδοξη συμφωνία του τύπου που εξετάστηκε τον Μάρτιο του 1994 στη 
'διάσκςψη γενικών υποθέσεων. Θα ήταν δυνατόν να ληφθούν κοινές αποφάσεις για το 
εμπόριο και για πραγματικά σχετικά με τις επενδύσεις θέματα μέσω των συστάσεων της 
Μικτής Επιτροπής που συνήλθε στο πλαίσιο της συμφωνίας εκείνης, οι εν λόγω 
συστάσεις δεν θα μπορούσαν όμως να είναι δεσμευτικές από μόνες τους. Θα άπρεπε να 
εφαρμοσθούν αυτόνομα από κάθε μέρος. 
Η συμφωνία του 1989 θα μπορούσε να συμπληρωθεί με τομεακές συμφωνίες, κατά 
περίπτωση, π.χ. στα κλωστοϋφαντουργικά, το εμπόριο πυρηνικών και πιθανώς 
επικινδύνων αποβλήτων. 
16.7 Παράλληλα, η ΕΕ πρέπει να ξεκινήσει τακτικό πολιτικό διάλογο. Κατ' αυτόν τον τρόπο, 
αφενός αντιμετωπίζονται τα θέματα των παρ. 12 και 16.4 και, αφετέρου, παίρνουν 
μορφή διερευνητικών συζητήσεων στις οποίες η ΕΕ θα μπορούσε να εξηγήσει τα κριτήρια 
που αναμένει από τους εταίρους των ΣΕΣΣ να τηρήσουν, τα κριτήρια είναι αυτά που 
τίθενται στα έγγραφα της ΔΑΣΕ και ιδίως οι διατάξεις του Χάρτη των Παρισίων 
σχετικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα, τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου. Η ΕΕ θα 
πρέπει να καταστήσει σαφή την πρόθεση της να διαπραγματευθεί πλήρεις ΣΕΣΣ τη 
στιγμή που θα σημειωθεί επαρκής πρόοδος. 
Ο εν λόγω διάλογος θα πρέπει αναγκαστικά να έχει άτυπο χαρακτήρα εφόσον δεν θα 
μπορεί να πραγματοποιηθεί εντός θεσμικού πλαισίου. 
17. Πολιτικέ^ και διπλωιιατικέί σχέσεκ 
17.1 Οι ΣΕΣΣ θα αποτελέσουν το κυριότερο μέσο πολιτικού διαλόγου με τις κυβερνήσεις της 
Κεντρικής Ασίας. Η μόνη χώρα με την οποία δεν θα υπάρχει ΣΕΣΣ θα είναι το 
Τατζικιστάν εκεί, η ΕΕ και τα κράτη μέλη της θα πρέπει, κατά τις περιοδικές συνομιλίες 
με την κυβέρνηση της χώρας και τις συναντήσεις με την αντιπολίτευση, να καταβάλουν 
κάθε δυνατή προσπάθεια στήριξης των ειρηνευτικών πρωτοβουλιών των Ηνωμένων 
Εθνών και του ΟΑΣΕ. Εκκρεμούσης της έναρξης ισχύος των ΣΕΣΣ, η ΕΕ θα πρέπει να 
κάνει χρήση του διαλόγου που αναφέρεται στην παρ. 16.7 για να στηρίξει τους 
συνολικούς της πολιτικούς στόχους. 
17.2 Ο ΟΑΣΕ, εξάλλου, έχει προετοιμάσει τη διεξαγωγή σεμιναρίων στην Κεντρική Ασία, τα 
οποία αποσκοπούν στο να εξοικειώσουν άτομα που διαμορφώνουν την εκεί κοινή γνώμη 
με τις αρχές και τις υποχρεώσεις που έχει αναλάβει ο ΟΑΣΕ, ιδίως δε στους τομείς των 
δημοκρατικών αρχών και του κράτους δικαίου σύντομα πρόκειται να ανοίξει ένα 
γραφείο για την Κεντρική Ασία στην Τασκένδη, ώστε να συνεχίσει ένα πρόγραμμα 
"εκλαΐκευσης" που θα αφορά όλες τις όψεις του εκδημοκρατισμού. Η ΕΕ προτίθεται να 
στηρίξει ενεργά και να συμπληρώσει το έργο της ΟΑΣΕ, ως μέρος της πολιτικής της 
έναντι της Κεντρικής Ασίας. 
16 
17.3 Οποιοσδήποτε διάλογος στην Κεντρική Ασία θα πρέπει να αφήνει περιθώρια ύπαρξης 
μιας περιφερειακής διάστασης. 
17.4 Η συνεχιζόμενες συνομιλίες με τη Ρωσία αποτελούν όρο sine qua non, ιδιαιτέρως σε ό,τι 
αφορά θέματα που άπτονται των ζητημάτων ενέργειας και του προβλήματος του 
Τατζικιστάν. Οι συνομιλίες επί των προεκτεθέντωνζητημάτων θα πρέπει να διεξάγονται 
διμερώς και στο πλαίσιο πολυμερών φόρουμ. Η ΕΕ, όμως, θα πρέπει να εξετάσει το 
ενδεχόμενο έναρξης διαλόγου για την Κεντρική Ασία με την Τουρκία και το Πακιστάν. 
Δεδομένου ότι αυτές οι χώρες, οι πέντε δημοκρατίες της Κεντρικής Ασίας, το Ιράν και 
το Αφγανιστάν, είναι μέλη της (Ισλαμικής) Οργάνωσης Οικονομικής Συνεργασίας (ECO), 
η ΕΕ θα πρέπει επίσης να εξετάσει το ενδεχόμενο περαιτέρω επαφών και με την εν λόγω 
οργάνωση. 
17.5 Εάν το επιτρέπουν τα υπάρχοντα δημοσιονομικά μέσα, η Επιτροπή αντιμετωπίζει το 
ενδεχόμενο επέκτασης της διπλωματικής της εκπροσώπησης, μέσω της διαπίστευσης της 
αντιπροσωπείας της στην Άλμα-Άτα και/ή της πιθανής εγκατάστασης νέας 
αντιπροσωπείας στην Τασκένδη. (Σημ.: το Καζακστάν, η Κιργισία και το Ουζμπεκιστάν 
διατηρούν ήδη πρεσβείες στις Βρυξέλλες). 
Συμπεράσματα 
18. Οι πολιτικοί στόχοι της ΕΕ είναι περίπλοκοι και φιλόδοξοι μπορούν να υλοποιηθούν 
μόνο μακροπρόθεσμα και μόνο εάν υποστηριχθούν με ισχυρή πολιτική και οικονομική 
παρουσία στην περιοχή. Η ΕΕ πρέπει να προβάλει την εικόνα της στην περιοχή διαθέτει 
τα μέσα για να το επιτύχει. Αυτό, βεβαίως, δεν σημαίνει ότι 0α πρέπει να 
χρησιμοποιηθούν τα ίδια μέσα σε όλα τα εθνικά κράτη της περιοχής. Η πολιτική της 
Ένωσης στην περιοχή πρέπει να συνυπολογίσει τις ιδιαίτερες συνθήκες που επικρατούν 
σε κάθε μία από τις πέντε δημοκρατίες. Θα μπορούσε, κατά συνέπεια, να βασισθεί στα 
εξής: 
Οικονομική συνεργασία και συνδρομή 
α) Στην περίπτωση της Κιργισίας θα πρέπει να επικυρωθεί η ΣΕΣΣ και να υπογραφεί η 
Ενδιάμεση Συμφωνία όσο το δυνατόν συντομότερα. Στην περίπτωση του Καζακστάν η 
κύρωση και, κατά συνέπεια, η θέση της σε εφαρμογή καθυστερεί επί του παρόντος λόγω 
της αναστολής των εργασιών του Κοινοβουλίου από τον Πρόεδρο. Το γεγονός αυτό, 
όμως, δεν θα πρέπει να εμποδίσει τις διαπραγματεύσεις επί τομεακών συμφωνιών π χ. 
στον τομέα του χάλυβα και του εμπορίου πυρηνικών υλικών. 
β) Αναλόγως του πορίσματος σχετικά με την εκτίμηση των αναγκών, οποιαδήποτε 
επισιτιστική βοήθεια προς την Υπερκαυκασία θα μπορούσε να επεκταθεί και στο 
Τατζικιστάν. 
γ) Οι δράσεις του Tacis θα πρέπει να συνεχισθούν και στις πέντε δημοκρατίες. Αυτό θα 
μπορούσε να περιλαμβάνει την εντατικοποίηση των δραστηριοτήτων στο πλαίσιο του 
Προγράμματος για τη Δημοκρατία, κυρίως δε στις δύο μεγαλύτερες δημοκρατίες, στο 
Καζακστάν και στο Ουζμπεκιστάν. 
17 
δ) Η ECHO θα πρέπει να συνεχίσει να προσφέρει ανθρωπιστική βοήθεια στην Κεντρική 
Ασία, ανάλογα με τις ανάγκες. 
ε) Προς το παρόν δεν απαιτείται η ανάμιξη της ΕΕ στο ζήτημα της στήριξης των 
εξωτερικών οικονομικών των δημοκρατιών της Κεντρικής Ασίας. Ίσως μακροπρόθεσμα 
χρειασθεί να βρεθεί λύση για την περίπτωση του Τατζικιστάν, το οποίο σημειώνει 
καθυστερήσεις στην αποπληρωμή των τόκων στην ΕΕ. 
Νέες συμβατικές ανέσεις 
Παρόλο που η ΕΕ θα είχε οικονομικό συμφέρον και συμφέρον ασφαλείας από την θέσπιση 
τακτικού διαλόγου με το Ουζμπεκιστάν και το Τουρκμενιστάν, πρέπει να αναγνωρισθεί ότι η 
πολιτική αιρεσιμότητα της ΕΕ για τη διαπραγμάτευση μιας ΣΕΣΣ (ήτοι οι αρχές που 
αναφέρονται στα κείμενα της ΔΑΣΕ) δεν αναμένεται να τηρηθεί σύντομα. Ο τακτικός διάλογος 
θα δώσει τη δυνατότητα στους ενδιαφερόμενους εταίρους να μετρήσουν το επίπεδο προόδου για 
την τήρηση των πολιτικών και οικονομικώνπροϋποθέσεωντις οποίες θέτει η Ευρωπαϊκή Ένωση 
για τη διαπραγμάτευση και τη σύναψη των ΣΕΣΣ. 
Η ΕΕ θα πρέπει λοιπόν να ξεκινήσει τακτικό πολιτικό διάλογο. Κατ' αυτόν τον τρόπο, αφενός 
αντιμετωπίζονται οι συνολικές πολιτικές ανησυχίες της Ένωσης και, αφετέρου, παίρνουν μορφή 
οι αιτιολογικές συζητήσεις στις οποίες η ΕΕ θα μπορούσε να εξηγήσει τα κριτήρια που αναμένει 
από τους εταίρους των ΣΕΣΣ να τηρήσουν. Η ΕΕ θα πρέπει να καταστήσει σαφή την πρόθεση 
της να διαπραγματευθεί πλήρεις ΣΕΣΣ τη στιγμή που θα σημειωθεί επαρκής πρόοδος. 
Ο εν λόγω διάλογος θα πρέπει αναγκαστικά να έχει άτυπο χαρακτήρα, καθόσον δεν θα μπορεί 
να πραγματοποιηθεί εντός θεσμικού πλαισίου. Παράλληλα, οι επίσημες επαφές θα πρέπει να 
συνεχισθούν για τα οικονομικά θέματα, βάσει της συμφωνίας του 1989 και, κατά περίπτωση, των 
τομεακών συμφωνιών εμπορίου. 
Πολιτικός διάλογος 
Οι ΣΕΣΣ και ο διάλογος με το Ουζμπεκιστάν και το Τουρκμενιστάν θα ήσαν επίσης το κύριο 
μέσο για την προώθηση των στόχων της ΕΕ. Θα πρέπει, εντούτοις, να υπάρξει η δυνατότητα 
διεξαγωγής διαλόγου σε περιφερειακό επίπεδο. Η Ένωση θα πρέπει να χρησιμοποιήσει την 
επιρροή της ώστε να στηρίξει τις προσπάθειες των Ηνωμένων Εθνών και του ΟΑΣΕ για την 
απρόσκοπτη συνέχιση της ειρηνευτικής διαδικασίας μεταξύ των εμπόλεμων Τατζίκων. Τα 
πολιτικά ζητήματα που αφορούν την Κεντρική Ασία, περιλαμβανομένου του Τατζικιστάν και 
της πρόσβασης στην ενέργεια, θα πρέπει να συζητηθούν ως μέρος των εν εξελίξει πολιτικών 
επαφών με τη Ρωσία, την Τουρκία και το Πακιστάν, τόσο διμερώς όσο και στο πλαίσιο 
πολυμερών φόρουμ. Στο πλαίσιο αυτό η ΕΚ θα εντείνει επίσης τις υπάρχουσες σχέσεις με τον 
Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας. 
Η Επιτροπή θα μελετήσει τη δυνατότητα ενίσχυσης της διπλωματικής της εκπροσώπησης στην 
περιοχή, εφόσον το επιτρέψουν τα δημοσιονομικά της μέσα. 
19. Μέρος των προαναφερθέντων μέτρων θα μπορούσε να αποτελέσει αντικείμενο Κοινής 
Θέσης της ΕΕ. 
18 
Παράρτημα Α: Σύνοψη της οικονομικής κατάστασης των δημοκρατιών της Κεντρικής 
Ασίας 
Παράρτημα Β: Σύνοψη των δραστηριοτήτων του Tacis στην περιοχή 
Παράρτημα Γ: Κατάσταση της εξυπηρέτησης των δανείων της ΕΕ υπό το πρίσμα της 
διευκόλυνσης των 1250 εκατ. ECU 
Παράρτημα Δ: Εμπορικές συναλλαγές της ΕΕ με τις χώρες της Κεντρικής Ασίας 
19 
SyéfoQ Κοινής @£σης 
νια τους στόνους και τις προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης 
σε σνέση με τα νέα Ανεξάρτητα Κράτη της Κεντρικής Ασίας 
Η Επιτροπή, διαβιβάζοντας στο Συμβούλιο ανακοίνωση για το σύνολο των σχέσεων της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης με τις Δημοκρατίες της Υπερκαυκασίας, θεωρεί απαραίτητο, παράλληλα, 
να προτείνει στο Συμβούλιο να εκδώσει Κοινή Θέση δυνάμει του άρθρου 1.2 της συνθήκης νια 
την Ευρωπαϊκή Ένωση 
20 
ΚΟΙΝΗ ΘΕΣΗ 
της 
που καθορίστηκε από το Συμβούλιο βάσει του άρθρου 1.2 της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή 
Ένωση σχετικά με τους στόχους και τις προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσον 
αφορά τα Νέα Ανεξάρτητα Κράτη της Κεντρικής Ασίας 
(95/.../ΚΕΠΠΑ) 
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ, 
Λαμβάνοντας υπόψη: 
τη συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση και ιδίως το άρθρο 1.2, 
ΚΑΘΟΡΙΖΕΙ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΚΟΙΝΗ ΘΕΣΗ: 
Α. Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα επιδιώξει τους ακόλουθους στόχους και προτεραιότητες στις 
σχέσεις της με τις Δημοκρατίες του Καζακστάν, της Κιργισίας, του Τατζικιστάν, του 
Τουρκμενιστάν και του Ουζμπεκιστάν: 
1. στήριξη της ανεξαρτησίας, της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας των 
Δημοκρατιών 
2. τη στήριξη της περαιτέρω ανάπτυξης των δημοκρατικών κανόνων και θεσμών, της 
προώθησης των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των ατομικών ελευθεριών και του 
κράτους δικαίου-
Σχετικά με αυτό, θα επιδιωχθεί η παροχή πρακτικής βοήθειας, η σύναψη συμβατικών 
σχέσεων, η παροχή νομοθετικών συμβουλών και βοήθειας στη θέσπιση δημοκρατικών 
θεσμών μέσω επαφών μεταξύ υπαλλήλων, βουλευτών και μη κυβερνητικών οργανώσεων, 
καθώς και μέσω της παρακολούθησης των εκλογικών διαδικασιών 
3. τη στήριξη και τη συμπλήρωση των εργασιών του ΟΗΕ και του ΟΑΣΕ για την συνέχιση 
της ειρηνευτικής διαδικασίας στο Τατζικιστάν και σχετικά με όλες. τις πτυχές 
εκδημοκρατισμού στην περιοχή· 
4. την προώθηση της διαδικασίας πολιτικών και οικονομικών μεταρρυθμίσεων εν γένει· 
5. την παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας, περιλαμβανομένης της προμήθειας βασικών ειδών 
διατροφής και καυσίμων, όπου κρίνεται αναγκαίο, επιπροσθέτως των επιχειρήσεων της 
Κοινότητας στους εν λόγω τομείς· 
6. την όσο το δυνατόν στενότερη συνεργασία με τους διεθνείς χρηματοδοτικούς 
οργανισμούς, άλλους χορηγούς βοηθείας και άλλα Ανεξάρτητα Κράτη σχετικά με την 
ανθρωπιστική βοήθεια και την βοήθεια για την οικονομική ανάπτυξη της περιοχής· 
21 
7. την έναρξη τακτικού πολιτικού διαλόγου με το Ουζμπεκιστάν και το Τουρκμενιστάν 
προκειμένου να συζητηθούν τα θέματα σχετικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα, τη 
δημοκρατία και το κράτος δικαίου και να μετρηθεί ιδίως το επίπεδο προόδου για την 
τήρηση των προϋποθέσεων τις οποίες θέτει η Ευρωπαϊκή Ένωση για τη διαπραγμάτευση 
και τη σύναψη των ΣΕΣΣ· 
8. τη στήριξη ισομερών λύσεων σχετικά με την πρόσβαση, και τη διαμετακόμιση για 
εξαγωγή των προϊόντων ενέργειας· 
9. την προώθηση της συνεργασίας σε πολυμερή φόρουμ, περιλαμβανομένων των HE, του 
ΟΑΣΕ και της Διάσκεψης του Ενεργειακού Χάρτη· 
Β. Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι οι εθνικές τους πολιτικές συμφωνούν με την παρούσα 
κοινή θέση. 
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΣΗΜΕΙΩΝΕΙ ότι η Κοινότητα, βάσει των πρωτοβουλιών της Επιτροπής, θα 
συμβάλει στους ανωτέρω στόχους και προτεραιότητες, ιδίως μέσω της υλοποίησης των 
συμφωνιών εταιρικής σχέσης και συνεργασίας που υπεγράφησαν με το Καζακστάν και τη 
Κιργισία και μέσω της υλοποίησης της συνθήκης του ευρωπαϊκού ενεργειακού χάρτη. 
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΘΑ ΛΑΒΕΙ τα απαραίτητα μέτρα για την προώθηση των ανωτέρω στόχων 
και προτεραιοτήτων, κατά περίπτωση βάσει των προτάσεων της Επιτροπής. 
Γ. Η παρούσα κοινή θέση δημοσιεύεται στην Επίσημη Εφημερίδα. 
Βρυξέλλες, 
Για το Συμβούλιο, 
Ο Πρόεδρος, 
22 
Παράρτημα A 
ΣΥΝΟΨΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ 
ΣΤΙΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΕΣ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΑΣΙΑΣ 
11 
Η οικονομική κατάσταση του Καζακστάν 
Μέχρι το 1994, φαινόταν ότι η κυβέρνηση δεν ακολουθούσε μία 
οργανωμένη προσεκτική προσέγγιση σε σχέση με τη μετάβαση από μια 
σχεδιασμένη οικονομία προς μια οικονομία με προσανατολισμό την 
αγορά. Το 1994, το Καζακστάν υιοθέτησε ένα συνεκτικό πρόγραμμα 
διαρθρωτικής μεταρρύθμισης. Η χώρα ξεκίνησε επίσης ένα 
μακροοικονομικό σταθεροποιητικό πρόγραμμα με τη βοήθεια του ΔΝΤ. 
Το ΑΕνχΠ σημείωσε συνεχή μείωση κατά τη διάρκεια των τελευταίων 
ετών: μειώθηκε κατά 15% το 1992 και κατά 16% το 1993, ενώ το 1994 
σημείωσε μείωση της τάξης του 20% . Οι ελλείψεις στα καύσιμα, τα 
ανταλλακτικά και τα υλικά, σε συνδυασμό με τη μειωμένη ζήτηση από 
τις χώρες της ΚΑΚ καθώς και οι σημαντικές μειώσεις στις 
παραδόσεις ρωσικού πετρελαίου, από τις οποίες εξαρτώνται τα 
διυλιστήρια του Καζακστάν (παρόλο που το Καζακστάν εξάγει 
πετρέλαιο), ήταν οι κυριότεροι λόγοι για τη σημαντική μείωση της 
παραγωγής. Το εμπόριο με τις χώρες της ΚΑΚ συνέχισε να 
παρουσιάζει ραγδαία ύφεση. 
Η βιομηχανική παραγωγή σημείωσε σημαντική ύφεση: το 1992 
σημειώθηκε μείωση κατά 15% που ακολουθήθηκε από μείωση της τάξης 
του 16% κατά το 1993. Το 1994 σημειώθηκε μείωση κατά 20% . Η 
βιομηχανία του Καζακστάν χαρακτηρίζεται κυρίως από δραστηριότητες 
εξόρυξης και επεξεργασίας μεταλλευμάτων, δεδομένου ότι η χώρα 
διαθέτει πλούσιους φυσικούς πόρους: χρυσό, σιδηρομεταλλεύματα, 
άνθρακα, χαλκό, χρώμιο, βολφράμιο, ψευδάργυρο και μόλυβδο. Ο 
τομέας του πετρελαίου διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στην οικονομία 
και αναλογεί στο ένα τρίτο των εξαγωγών σε σκληρό νόμισμα. Τα 
προβλήματα στις εμπορικές σχέσεις με τις χώρες της ΚΑΚ, που ήταν 
οι κύριοι εμπορικοί εταίροι από το 1990, καθώς και τα προβλήματα 
σχετικά με την προσφορά βιομηχανικών αγαθών και με την εισαγωγή 
νέων τεχνολογιών, αποτελούν τους κύριους λόγους για την οξεία 
ύφεση στη βιομηχανική παραγωγή. 
Η γεωργία αντιστοιχεί στο 40% περίπου του ΑΕγχΠ. Το Καζακστάν 
είναι καθαρός εξαγωγέας γεωργικών προϊόντων (κυρίως σιτηρών) στις 
άλλες δημοκρατίες της πρώην Σοβιετικής Ενωσης. Η γη και οι άλλοι 
φυσικοί πόροι αποτελούν κρατική περιουσία και δεν μπορούν να 
μεταβιβαστούν σε ξένους - επιτρέπονται, ωστόσο, οι μισθώσεις. Στο 
πλαίσιο του κυβερνητικού προγράμματος μεταρρύθμισης, έχουν 
καταργηθεί πολλές διατιμήσεις τιμών και το μερίδιο της παραγωγής 
που σχετίζεται με τις κρατικές παραγγελίες έχει μειωθεί. 
Ο υψηλός δείκτης πληθωρισμού αποτελεί ένα πολύ σημαντικό πρόβλημα 
για την οικονομία του Καζακστάν: το 1992, έφτασε το 1176%, το 
1993 το 1662%, ενώ το 1994 ήταν 1826% . Ενας από τους 
σημαντικότερους στόχους του Καζακστάν είναι να μειώσει τον 
πληθωρισμό - για το 1995, ο πληθωρισμός αναμένεται να μειωθεί στο 
120% . Τον Νοέμβριο του 1993, κυκλοφόρησε το εθνικό νόμισμα, το 
τεντζ. 
2 Α 
Ο δείκτη ανερνίαο συνεχίζει να αυξάνεται. Εκτιμάται ότι το 20% 
περίπου του ενεργού πληθυσμού θα πληγεί από την ανεργία μέχρι το 
τέλος του 1995. Λίγα μόνο άτομα λαμβάνουν επίδομα ανεργίας. 
Στο Καζακστάν ο προϋπολογισμός παρουσίασε έλλειμμα 7,3% του 
ΑΕγχΠ το 1992, 1,2% το 1993 και 4,6% το 1994. Για το 1995 
αναμένεται να σημειωθεί έλλειμμα 3,5% . Η κυβέρνηση ακολούθησε 
κατά το 1994 σφιχτή δημοσιονομική πολιτική που εκφράστηκε κυρίως 
με σημαντικές περικοπές δαπανών. Από την πλευρά των εσόδων, 
λαμβάνονται μέτρα για την περαιτέρω κατάργηση των φοροαπαλλαγών 
και την αύξηση των εισπράξεων. 
Το 1992, σημειώθηκε ειαποοικό έλλειμμα ύψους 1100 εκατ. δολαρίων, 
το 1993 το έλλειμμα ήταν 438 εκατ. δολάρια και το 1994 το 
έλλειμμα έφτασε τα 857 εκατ. δολάρια. Το 40% του εμπορίου 
διεξάγεται ακόμη με τις χώρες της ΚΑΚ. Η ΕΕ είχε εμπορικό 
έλλειμμα με το Καζακστάν το 1993 (340 εκατ. ECU) και τους πρώτους 
εννέα μήνες του 1994 (129 εκατ. ECU) . Το έλλειμμα αυτό οφείλεται 
οίο εμπόριο φυσικών πόρων και κυρίως ενέργειας. 
Το ισοΖύνιο τρεχουσών συναλλαγών παρουσίασε έλλειμμα 1500 εκατ. 
δολαρίων το 1992, 437 εκατ. δολαρίων το 1993 και 995 εκατ. 
δολαρίων το 1994. Το 1995, αναμένεται ότι το έλλειμμα θα υπερβεί 
τα 1000 εκατ. δολάρια. 
Μεταξύ του 1991 και τις αρχές του 1993 πραγματοποιήθηκαν και 
ορισμένες αρχικές ιδιωτικοποιήσει. Περίπου 7.000 επιχειρήσεις, 
από σύνολο 48.000, ιδιωτικοποιήθηκαν επίσημα. Αντιπροσωπεύουν το 
10% περίπου των κρατικών περιουσιακών στοιχείων και το 12% της 
συνολικής απασχόλησης. Οι επιχειρήσεις αυτές ανατέθηκαν κυρίως 
σε ενώσεις εργαζομένων και σε στελέχη. Το δεύτερο εξάμηνο του 
1993 άρχισε επίσης ένα Εθνικό Πρόγραμμα Ιδιωτικοποίησης για την 
περίοδο 1993-1995. 
U 
Η οικονομική κατάσταση της Δημοκρατίας της Κιργισίας 
Αυτή η χώρα είναι μία από τις λιγότερο ανεπτυγμένες μεταξύ των 
ΝΑΚ. Ωστόσο, η Δημοκρατία της Κιργισίας έχει τη φήμη ότι 
συγκαταλέγεται στις περισσότερο δημοκρατικές χώρες της ΚΑΚ και 
ότι έχει πραγματοποιήσει σημαντική πρόοδο στην οικονομική 
μεταρρύθυιση κάτω από ιδιαίτερα δυσχερείς συνθήκες. Μετά από μια 
πολύ σημαντική ύφεση της οικονομικής δραστηριότητας τα πρώτα 
χρόνια της μεταρρύθμισης, αναμένεται ότι το 1995 θα εμφανιστούν 
οι πρώτες ενδείξεις ανάκαμψης. 
Η γεωργία παραμένει η κύρια οικονομική δραστηριότητα της χώρας, 
αν και η βιομηχανία κατέχει κάπως μεγαλύτερο μερίδιο του εθνικού 
προϊόντος σε σχέση με την υπόλοιπη περιοχή. Στις σημαντικότερες 
βιομηχανίες συγκαταλέγονται η μεταλλουργία, τα μηχανήματα, η 
μεταποίηση τροφίμων, τα ηλεκτρονικά και η υφαντουργία. Η 
Δημοκρατία της Κιργισίας διαθέτει μεγάλα αποθέματα κοιτασμάτων 
ορισμένων σημαντικών ορυκτών, κυρίως άνθρακα αλλά και χρυσού, 
υδράργυρου και ουρανίου. Ωστόσο, η εξόρυξη τους δυσχεραίνεται από 
την ορεινή μορφολογία που έχει το μεγαλύτερο μέρος της χώρας. Οι 
πλούσιοι υδάτινοι πόροι της χώρας τη διευκολύνουν στο να παράγει 
σημαντική ποσότητα υδροηλεκτρικής ενέργειας, μέρος της οποίας και 
εξάγει. 
Η διάλυση του σοβιετικού συστήματος πληρωμών και η κατάρρευση του 
εμπορίου μεταξύ των δημοκρατιών, δημιούργησε σοβαρά ελλείμματα 
εισροών για τη βιομηχανική παραγωγή. Η χώρα γνώρισε μια σημαντική 
επιδείνωση στους όρους των εμπορικών της συναλλαγών. Ως εκ 
τούτου, το πρανυατικό ΑΕγχΠ υπολογίζεται ότι μειώθηκε κατά 5% το 
1991, κατά 19% το 1992, κατά 16% το 1993 και κατά 5,5% περίπου 
το 1994. Η τάση μείωσης της παραγωγής αναμένεται να αντιστραφεί 
το 1995. 
Οι μεταρρυθμιστικέο προσπάθειεο της Δημοκρατίας της Κιργισίας 
ξεκίνησαν το 1992, όταν το κοινοβούλιο της χώρας υιοθέτησε ένα 
ριζοσπαστικό πρόγραμμα οικονομικής μεταρρύθμισης που βασιζόταν 
σε αυστηρό νομισματικό και πιστωτικό έλεγχο. Πρόθεση είναι να 
μειωθεί ο δείκτηο του πληθωοισυο.ύ από σχεδόν 1300% που βρισκόταν 
το 1993 στον στόχο του 10% μέχρι το τέλος του 1997. Ο ετήσιος 
δείκτης πληθωρισμού το 1994 υπολογίζεται μόλις κάτω από το 300%. 
Το ποσοστό της επίσημης ανεργίας παρέμεινε ιδιαίτερα μικρό κατά 
τα τελευταία έτη (μόνο 1,5% το 1993), αλλά υπολογίζεται ότι η 
ανεπίσημη ανεργία κυμαίνεται περί το 10%. Η προσήλωση της 
Δημοκρατίας της Κιργισίας προς μια μεταρρύθμιση με βάση την 
αγορά, τη βοήθησε να κινητοποιήσει ισχυρή διεθνή υποστήριξη για 
το οικονομικό της πρόγραμμα. Μέχρι τα μέσα του 1994, το 35% των 
βιομηχανικών επιχειρήσεων είχε ιδιωτικοποιηθεί. 
Η δημοσιονομική πολιτική είχε μέχρι πρόσφατα παίξει δευτερεύοντα 
μόνο ρόλο στη σταθεροποιητική προσπάθεια. Ωστόσο, στο πλαίσιο του 
προγράμματος ESAF που συμφωνήθηκε με το ΔΝΤ, η κυβέρνηση 
προτίθεται να μειώσει το έλλειμμα του προϋπολογισμού από 8% του 
le 
ΑΕγχΠ το 1993, σε περίπου 3% το 1997. Υπήρξαν δυσκολίες τόσο στον 
τομέα των εσόδων, όσο και των εξόδων. Βασική προτεραιότητα θα 
αποτελέσει η εξάλειψη των εναπομεινασών άμεσων και έμμεσων 
επιδοτήσεων. Για τη χρηματοδότηση του ελλείμματος του 
προϋπολογισμού γίνεται όλο και περισσότερο προσφυγή σε 
δημοπράτηση τίτλων του δημοσίου. Ωστόσο, η μείωση του 
δημοσιονομικού ελλείμματος θα έχει επίσης θετικές συνέπειες για 
την εφαρμογή της νομισματικής πολιτικής. Τον Μάιο του 1993, η 
χώρα κυκλοφόρησε ξεχωριστό εθνικό νόμισμα, το σομ. 
Η χώρα συνεχίζει να έχει μεγάλο εΕωτερικό έλλειυυα. Το 1993, το 
έλλειμμα ανερχόταν στο 16% του ΑΕγχΠ. Η χώρα υπέστη επίσης δύο 
σοβαρά εμπορικά πλήγματα από την κατάρρευση της Σοβιετικής 
Ενωσης. Πρώτον, σημειώθηκε σημαντική επιδείνωση στους όρους των 
εμπορικών συναλλαγών της Δημοκρατίας λόγω της απότομης αύξησης 
στις τιμές εισαγωγής ενέργειας. Δεύτερον, λόγω της διάλυσης του 
σοβιετικού συστήματος πληρωμών μεταξύ των δημοκρατιών, η χώρα 
αντιμετώπισε αφενός μεν οξεία έλλειψη στην προμήθεια αναγκαίων 
εισροών από άλλες δημοκρατίες και, αφετέρου, μια ύφεση στη ζήτηση 
των εξαγωγών της. Το 1994, οι εξαγωγές ανήλθαν στο 14% του ΑΕγχΠ, 
σε σύγκριση με 21% το 1993. Το εξωτερικό χρέος θα αυξηθεί 
σημαντικά από το 18% του ΑΕγχΠ το 1993, στο 36% το 1997. Η 
ικανότητα της χώρας να χειρισθεί αυτό το χρέος θα εξαρτηθεί, κατά 
συνέπεια, από το κατά πόσον θα μπορέσει να αυξήσει τα κέρδη σε 
σκληρό νόμισμα από μεγαλύτερες εξαγωγές και να προσελκύσει 
μεγαλύτερη εισροή ξένων επενδύσεων. 
Κατά το 1993 και 1994, σημειώθηκε σημαντική αύξηση στις εμπορικές 
συναλλαγές με την ΕΕ. 
1> 
Οικονομική κατάσταση του Τατζικιστάν 
Το Τατζικιστάν ανεξαρτητοποιήθηκε τον Σεπτέμβριο του 1991, οπότε 
και η κυβέρνηση εισήγαγε ορισμένες μεταρρυθμίσεις. Ωστόσο, κατά 
τη διάρκεια του 1992 και στις αρχές του 1993, το Τατζικιστάν 
σπαράχθηκε από έναν εμφύλιο πόλεμο που τροφοδοτήθηκε από 
φυλετικές και τοπικές διαμάχες. Η οικονομική ανάπτυξη επηρεάστηκε 
σοβαρότατα από τον πόλεμο και την εμφύλια σύρραξη καθώς και από 
την αποδιοργάνωση που επέφερε η διάλυση της πρώην Σοβιετικής 
Ενωσης, της σχεδιασμένης οικονομίας της και του συστήματος 
εμπορίου και πληρωμών της. Εξαιτίας του πολέμου και της 
ανεπαρκούς συλλογής εθνικών στατιστικών, τα στοιχεία σχετικά με 
το Τατζικιστάν είναι ελλιπή ή πιθανόν και ανακριβή. 
Υπολογίζεται ότι το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν του Τατζικιστάν 
σημείωσε μείωση της τάξης του 12% από τον Ιανουάριο έως τον 
Ιούνιο του 1994, ενώ είχε προηγηθεί μείωση κατά 27% το 1993 και 
μείωση κατά 30% το 1992. Σε όρους καθαρού υλικού προϊόντος, το 
μέγεθος της οικονομίας στα τέλη του 1993 εκτιμάτο περίπου στο 40% 
του επιπέδου του 1988. 
Μέχρι τον Αύγουστο του 1994, 120.000 περίπου άτομα, ή το 6% του 
οικονομικά ενεργού πληθυσμού των 1,9 εκατομμυρίων ήταν, σύμφωνα 
με τα στοιχεία της απογραφής, χωρίο δουλειά. Ωστόσο, μόνο 21.500 
άτομα καταχωρήθηκαν ως άνεργοι στα τέλη του 1993, εξαιτίας των 
πολύ αυστηρών κανόνων επιλεξιμότητας. 
Η οικονομική κατάσταση, ελλείψει σαφώς καθορισμένων νομισματικών 
ρυθμίσεων, γίνεται όλο και πιο δύσκολη. Η νομισματική και 
πιστωτική πολιτική κατά το 1993 προσπάθησαν κυρίως να 
ικανοποιήσουν τις χρηματοδοτικές απαιτήσεις της κυβέρνησης και 
των κρατικών επιχειρήσεων παρά να επιτύχουν μακροοικονομικούς 
στόχους. 
Τα ρούβλια κοπής προ του 1993 παρέμειναν σε επίσημη κυκλοφορία 
μέχρι τις αρχές του Ιανουαρίου 1994. Οταν η Ρωσική Ομοσπονδία 
απέσυρε από την κυκλοφορία στην επικράτεια της τα ρούβλια κοπής 
πρ του 1993, η κυβέρνηση του Τατζικιστάν κυκλοφόρησε το νέο 
ρωσικό ρούβλι ως εθνικό της νόμισμα χωρίς να ενταχθεί επίσημα σε 
μια νομισματική ένωση με τη Ρωσία. Η κυβέρνηση πήρε στα τέλη του 
1993 ένα δάνειο με εμπορικούς όρους, ύψους 120 δισ. ρουβλίων από 
τη Ρωσία, για να εξασφαλίσει την αποστολή ίσου ποσού νομίσματος 
που θα κυκλοφορούσε στη χώρα. 
Η αύΕηση τιμών καταναλωτή κυμάνθηκε στο 32% μηνιαίως κατά τη 
διάρκεια του 1993, αλλά έδειξε κάποιες πτωτικές τάσεις στις αρχές 
του 1994. 
Κατά τη διάρκεια του 1993, ο κρατικόο προϋπολονισμόα σημείωσε 
έλλειμμα 25% του ΑΕγχΠ. Το έλλειμμα χρηματοδοτήθηκε πλήρως με 
δανεισμό από την Εθνική Τράπεζα. Αυτό αποτελεί βελτίωση 
συγκριτικά με την επίδοση του 1992 όταν το έλλειμμα είχε φτάσει 
Ίΐ 
ίο 31% του ΑΕγχΠ. Η μικρή βελτίωση των δημοσιονομικών το 1993 
απηχούσε μια τάση προς μια πιο περιοριστική δημοσιονομική 
πολιτική, πολιτική που οι αρχές διέβλεψαν ότι αποτελούσε απαίτηση 
της Ρωσίας για να ενταχθούν στην νέα ζώνη ρουβλιού. 
Οι εκτιμήσεις του ΔΝΤ για το ισοζύγιο πληρωμών σημειώνουν 
διεύρυνση του ελλείμματος τρεχουσών συναλλαγών από 53 εκατ. 
δολάρια περίπου το 1992, σε 204 εκατ. δολάρια (30% του ΑΕγχΠ), 
το 1993. Οι εκτιμώμενες εξαγωγές ανήλθαν το 1993 σε 452,2 εκατ. 
δολάρια ενώ οι εισαγωγές ανήλθαν στα 660,3 εκατ. δολάρια. Το 
σύνολο σχεδόν του καταγεγραμμένου εμπορίου με τα κράτη της ΠΣΕ 
βασιζόταν σε διμερείς εμπορικές συμφωνίες, που είχαν συναφθεί από 
τις αντίστοιχες κυβερνήσεις με τιμές ίδιες σχεδόν με τις τιμές 
της διεθνούς αγοράς. Ωστόσο, εκτιμάται ότι εκτελέστηκαν μόνο το 
30 με 40% των συμφωνιών αυτών πραγματοποιήθηκε. 
2? 
Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΤΟΥΡΚΜΕΝΙΣΤΑΝ 
Από την άποψη των φυσικών της πόρων, η οικονομία του 
Τουρκμενιστάν βρίσκεται κατά κάποιον τρόπο σε αξιοζήλευτη θέση 
σε σύγκριση με ορισμένους από τους γείτονες της στην Κεντρική 
Ασία. Η χώρα είναι ένας από τους μεγαλύτερους προμηθευτές φυσικού 
αερίου και διαθέτει επίσης σημαντικά αποθέματα πετρελαίου. Το 
Τουρκμενιστάν είναι επίσης ένας σημαντικός παραγωγός και 
εξαγωγέας βαμβακιού. Ωστόσο, το Τουρκμενιστάν αντιμετώπισε 
σημαντικά προβλήματα στην εκμετάλλευση των πλεονεκτημάτων που του 
παρείχαν οι φυσικοί του πόροι. Οι περιορισμοί του αγωγού στέρησαν 
από τη χώρα την πρόσβαση εξαγωγής προς τις δυτικές αγορές, οι 
οποίες είναι πολύ σημαντικές προκειμένου να διαθέσει τους 
ενεργειακούς της πόρους σε διεθνείς τιμές. Επιπλέον, άλλα ΝΑΚ 
οφείλουν σημαντικά ληξιπρόθεσμα ποσά στο Τουρκμενιστάν για 
προμήθειες πετρελαίου και αερίου. Στο τέλος του 1994, οι 
ληξιπρόθεσμες οφειλές από παραδόσεις αερίου ανέρχονταν σε 1.740 
εκατ. δολάρια ή στο 73% του ΑΕγχΠ. 
Το 1992, το ΑΕγχΠ του Τουρκμενιστάν μειώθηκε κατά 8% περίπου. Το 
ποσοστό αυτό ήταν αισθητά μικρότερο σε σύγκριση με αυτό των άλλων 
χωρών της Κεντρικής Ασίας. Το 1993, η οικονομία παρουσίασε 
σημαντική ανάκαμψη οφειλόμενη στον ενεργειακό τομέα, καθώς το 
ΑΕγχΠ αυξήθηκε κατά 10% περίπου. Οι άλλες χώρες της Κεντρικής 
Αοίας υπέστησαν περαιτέρω μείωση της παραγωγής αυτό το έτος. 
Ωστόσο, το 1994 σημειώθηκε μια καταστροφική στροφή στην 
οικονομική κατάσταση του Τουρκμενιστάν. Το ΑΕγχΠ μειώθηκε και 
πάλι, κατά 4% περίπου, καθώς η παραγωγή του φυσικού αερίου έπεσε 
κατακόρυφα σημειώνοντας μείωση μεγαλύτερη του 40%. Παρά τη 
γενικότερη κρίση της οικονομικής δραστηριότητας το 1994, ο 
δείκτης πληθωρισμού αυξήθηκε από το αρνητικό ρεκόρ του 1.500% του 
1993. Σε ετήσια βάση, ο δείκτης πληθωρισμού το 1994 υπολογίζεται 
ότι υπερέβη το 2.500%, αντικατοπτρίζοντας τις άμεσες συνέπειες 
από τις προσαρμογές των τιμών. Η κυκλοφορία του νέου εθνικού 
νομίσματος του Τουρκμενιστάν (το μάνατ) το 1993, έδωσε μια 
ευκαιρία στη χώρα να αποσυνδεθεί από το πληθωριστικό περιβάλλον 
της ζώνης του ρουβλίου, αλλά απέτυχε μέχρι σήμερα να οδηγήσει σε 
μια νέα περίοδο σταθερότητας τιμών. 
Οι αρχές του Τουρκμενιστάν κατέβαλαν ωστόσο μάλλον επιτυχείς 
προσπάθειες για να συγκρατήσουν την αύξηση των εξόδων του 
προϋπολογισμού εν όψει των σημαντικά μειωμένων φορολογικών 
εσόδων. Κατά συνέπεια, ενώ το έλλειμμα του προϋπολογισμού 
διατηρήθηκε σε ένα κατά το μάλλον ή ήττον ελεγχόμενο επίπεδο, η 
χώρα επλήγη από οξύτατες δυσχέρειες στο ισοζύγιο πληρωμών. Η όλο 
και εντεινόμενη επιβολή σκληρών περιορισμών στον προϋπολογισμό 
στη Ρωσία μείωσε δραστικά τη ζήτηση για προϊόντα από 
κατασκευαστές της Κεντρικής Ασίας. Παράλληλα, οι αρχές του 
Τουρκμενιστάν έλαβαν ειδικά μέτρα στοχεύοντας να περιορίσουν τις 
εισαγωγές και να συγκρατήσουν την απώλεια των συναλλαγματικών 
αποθεμάτων. Η μεσοπρόθεσμη πρόβλεψη του ισοζυγίου πληρωμών είναι 
ιδιαίτερα αβέβαιη γιατί θα εξαρτηθεί κατά κύριο λόγο από την 
<1^£> 
ικανότητα των κύριων εμπορικών εταίρων του Τουρκμενιστάν να 
πληρώσουν για τις παραδόσεις των εξαγωγών πετρελαίου και αερίου 
της χώρας, καθώς και από στη βιωσιμότητα εναλλακτικών οδών του 
αγωγού., 
Εκτιμάται ότι το εξωτερικό χρέος της χώρας αυξήθηκε από 168 εκατ. 
δολάρια στα τέλη του 1993, σε 418 εκατ. δολάρια (ή 18% του ΑΕγχΠ) 
στα τέλη του 1994. Η επίσημη συναλλαγματική ισοτιμία του εθνικού 
νομίσματος (75 μανάτ ανά δολάριο ΗΠΑ) διατηρήθηκε σε υψηλό 
επίπεδο υπερτίμησης συγκριτικά με την τιμή της μαύρης αγοράς. Το 
γεγονός αυτό μπορεί να αντικατοπτρίζει μια εσκεμμένη πολιτική που 
αποσκοπεί στο να διατηρήσει το κόστος των εισαγωγών σε χαμηλά 
επίπεδα για ορισμένους τομείς κεντρικής σημασίας. 
Η διαδικασία μεταρρύθμισης της οικονομίας σε ένα σύστημα 
ελεύθερης οικονομίας άρχισε το 1992, με την απελευθέρωση του 
εμπορίου και ορισμένων βασικών τιμών καθώς και με την εισαγωγή 
μιας σειράς νομισματικών μεταρρυθμίσεων. Σήμερα, η χώρα 
επωφελείται από ένα σχετικά φιλελεύθερο περιβάλλον για ξένες 
επενδύσεις και το καθεστώς εμπορίου είναι επίσης αρκετά ελεύθερο. 
Ωστόσο, πρέπει να σημειωθεί ότι η χώρα έχει σημειώσει 
περιορισμένη πρόοδο όσον αφορά την ιδιωτικοποίηση. 
Οι σχέσεις με την ΕΕ θα προσλαμβάνουν όλο και μεγαλύτερη σημασία 
καθώς η χώρα προσπαθεί να γίνει σημαντικός προμηθευτής ενέργειας. 
Η ΕΕ είναι αφενός σημαντικός δυνητικός καταναλωτής ενεργειακών 
προϊόντων και, αφετέρου, σημαντικός προμηθευτής επενδυτικού 
κεφαλαίου, υπηρεσιών και εξοπλισμού. 
V 
Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΟΥΖΜΠΕΚΙΣΤΑΝ 
Η κατάρρευση των παραδοσιακών εμπορικών συμφωνιών μεταξύ των 
χωρών της ΚΑΚ και η στροφή προς τις διεθνείς τιμές αγοράς, 
ιδιαίτερα για το εμπόριο των πετρελαιοειδών, επηρέασε δυσμενώς 
την εμπορική θέση του Ουζμπεκιστάν. Η κυβέρνηση υιοθέτησε ένα 
πρόγραμμα οικονομικών και διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων για να 
περιορίσει τη συρρίκνωση της παραγωγής και του εμπορίου, να 
εκσυγχρονίσει τις θεσμικές και οικονομικές δομές και να 
προσανατολιστεί προς μια ανοιχτή και αποτελεσματική οικονομία της 
αγοράς. Οι άμεσοι κρατικοί έλεγχοι τιμών σε όλα τα είδη διατροφής 
και τα καταναλωτικά αγαθά (εκτός ορισμένων υπηρεσιών) σταμάτησαν 
κατά την περίοδο 1993-94 και οι άμεσες επιδοτήσεις από τον 
προϋπολογισμό για καταναλωτικά αγαθά διακόπηκαν το 1994. Το 
εθνικό νόμισμα, το σομ, κυκλοφόρησε την 1η Ιουλίου 1994 με 
ισοτιμία 1:7 έναντι του δολαρίου ΗΠΑ. 
Το 1992, το ΑΕνχΠ μειώθηκε κατά 11%, το 1993 σημειώθηκε μείωση 
2,4% και το 1994 μείωση 2,5%. Το ΑΕγχΠ αναμένεται να μειωθεί 
περαιτέρω κατά 4% το 1995. Η συρρίκνωση της παραγωγής στο 
Ουζμπεκιστάν συνεχίζει να είναι πολύ μικρότερη σε σχέση με αυτή 
στις περισσότερες άλλες χώρες της ΚΑΚ. Αυτό οφείλεται σε δύο 
κύριους παράγοντες. Πρώτον, η εξειδίκευση του Ουζμπεκιστάν στην 
παραγωγή γεωργικών και ενεργειακών αγαθών προστάτευσε κατά κάποιο 
τρόπο την οικονομία του από την κατάρρευση της παραγωγής της ΚΑΚ 
που επικεντρωνόταν σε βιομηχανικούς τομείς. Η παραγωγή πετρελαίου 
αυξήθηκε σημαντικά εξαιτίας της ανακάλυψης και εκμετάλλευσης μιας 
νέας πετρελαιοπηγής. Δεύτερον, το Ουζμπεκιστάν καθυστέρησε, σε 
σχέση με τις άλλες χώρες της ΚΑΚ, να διακόψει τις κρατικές 
παραγγελίες και επιδοτήσεις. Οι συνεχείς έλεγχοι βοήθησαν 
προσωρινά στο να αποτραπεί η δραστική ύφεση στην οικονομία του 
Ουζμπεκιστάν. 
Η βιομηχανική παραγωνή μειώθηκε κατά 12% το 1992 και κατά ακόμη 
8% το 1993. Στον τομέα αυτό κυριαρχούν οι βιομηχανίες εξόρυξης. 
Η βιομηχανία αερίου, άνθρακα και πετρελαίου αντιπροσωπεύουν τους 
πιο ισχυρούς τομείς. Το Ουζμπεκιστάν είναι δεύτερο μεταξύ των 
χωρών της ΚΑΚ και όγδοο στον κόσμο, στην παραγωγή χρυσού. Η χώρα 
διαθέτει επίσης σημαντικά κοιτάσματα αργύρου, χαλκού, μολύβδου 
και ψευδαργύρου. 
0 νεωρνικόο τομέαα αντιπροσωπεύει περίπου το 30% του ΑΕγχΠ, με 
το βαμβάκι να κυριαρχεί στη γεωργική παραγωγή. Το ένα τρίτο της 
παραγωγής βαμβακιού και σιτηρών, που δεν υπόκειτο σε κρατική 
διαχείριση, μπορούσε να πουληθεί από τους αγρότες σε ελεύθερες 
τιμές, κυρίως μέσω των τοπικών κυβερνήσεων. Αυτό μειώνει τις 
διεθνείς τιμές που οι γεωργοί πρέπει να καταβάλουν για εξοπλισμό 
και μηχανήματα που εισάγονται από τη Ρωσία. 
Ο δείκτηο. πληθωρισυού το 1992 ήταν 640%, μειώθηκε σε 530% το 1993 
και αυξήθηκε σε 720% το 1994. Το 1995, αναμένεται δείκτης 
πληθωρισμού 140%. Κατά τη διάρκεια των τριών τελευταίων ετών, ο 
10 
12 
πληθωρισμός αποτελεί ένα σοβαρό μακροοικονομικό πρόβλημα στο 
Ουζμπεκιστάν, αντικατοπτρίζοντας τις μεγεθυντικές νομισματικές 
πολιτικές, αυξήσεις ημερομισθίων, ελλείψεις προμηθειών και τις 
αυξήσεις στις τιμές εισαγομένων προϊόντων, ιδίως των ενεργειακών. 
Ο υψηλός δείκτης πληθωρισμού το 1994 οφείλεται στην απελευθέρωση 
των τιμών, καθώς σήμερα λίγα μόνο προϊόντα υπόκεινται σε 
διατίμηση. 
Εκτιμάται ότι από ένα σύνολο πληθυσμού 22,1 εκατομμυρίων το 1994, 
8,9 εκατομμύρια είναι οικονομικώς ενεργά. Τα επίσημα στατιστικά 
στοιχεία για την ανεονία είναι ακόμη πολύ χαμηλά (4,5%). Το 
πραγματικό ποσοστό υπολογίζεται ότι είναι πολύ υψηλότερο (20% 
περίπου). 
Στο Ουζμπεκιστάν το 1992 σημειώθηκε έλλειμμα του ποοϋπολονισμού 
18% του ΑΕγχΠ, αλλά ακολούθησε πτωτική τάση φτάνοντας το 12% το 
1993 και το 3,6% το 1994. Το 1995 αναμένεται έλλειμμα της τάξης 
του 3,5%. 
Το 1992, το Ουζμπεκιστάν είχε ευποοικό έλλειυυα 236 εκατ. 
δολαρίων, 37 8 εκατ. το 1993 και το 1994 σημείωσε πλεόνασμα 41 
εκατ. δολαρίων. Το εμπόριο μεταξύ του Ουζμπεκιστάν και της ΕΕ 
είχε πλεόνασμα 214 εκατ. ECU προς όφελος της χώρας της Κεντρικής 
Ασίας. Επίσης, κατά το πρώτο εννεάμηνο του 1994 σημειώθηκε 
πλεόνασμα 130 εκατ. ECU. 
Το ισο^ύνιο τρεχουσών συναλλανών εξακολουθεί να παρουσιάζει 
έλλειμμα. Το 1992, σημειώθηκε έλλειμμα 11,8% του ΑΕγχΠ, το 1993 
έλλειμμα 9% του ΑΕγχΠ και το 1994 σημειώθηκε έλλειμμα 9,4%. Το 
1995, αναμένεται δραστική μείωση στο 18% του ΑΕγχΠ. Το έλλειμμα 
του λογαριασμού τρεχουσών συναλλαγών αντισταθμίστηκε από εισροές 
κεφαλαίων, γεγονός που έδωσε τη δυνατότητα στο Ουζμπεκιστάν να 
δημιουργήσει τα διεθνή αποθεματικά του. 
Αρχικά, το πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων της κυβέρνησης 
επικεντρώθηκε στη στέγαση και στην πλήρη ή μερική ιδιωτικοποίηση 
μικρών επιχειρήσεων. Η κυβέρνηση είναι τώρα αποφασισμένη να 
αντιμετωπίσει το ζήτημα της ιδιωτικοποίησης στις μεσαίες και 
μεγάλες επιχειρήσεις. Στο χρηματοοικονομικό τομέα, οι αρχές 
προτίθενται να ενδυναμώσουν την Κεντρική Τράπεζα θεσπίζοντας νέα 
νομοθεσία περί κεντρικής τράπεζας. Δεν υπάρχει ακόμη 
χρηματιστήριο στην Τασκένδη. 
11 
1? 
Παράρτημα Β 
ΣΥΝΟΨΗ ΤΩΝ ΤΡΕΧΟΥΣΩΝ ΑΡ ΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ TACIS 
ΣΤΗΝ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΑΣΙΑ 
12 
!h 
ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ TACIS ΠΟΥ ΕΦΑΡΜΟΖΟΝΤΑΙ ΤΩΡΑ ΣΤΟ 
ΚΑΖΑΚΣΤΑΝ 
Σύνολο άνω των 60 εκατ. ECU 
Ενδεικτικά Προγράμματα 
Οι στρατηγικές του Tacis στο Καζακστάν εκδηλώθηκαν με τη μορφή 
δύο Ενδεικτικών Προγραμμάτων, το πρώτο για το 1992 και το δεύτερο 
για την τριετή περίοδο 1993-95, το οποίο διέπει τους 
προσανατολισμούς του προγράμματος δράσης 1995. 
Η αρχική στρατηγική (Απρίλιος 1992) επικεντρώθηκε στο τοπικό 
ειδικευμένο προσωπικό και την τεχνογνωσία, που απαιτούντο για την 
επίσπευση της διαδικασίας οικονομικής μεταρρύθμισης. 
Η (τρέχουσα) στρατηγική Tacis 1993-95 περιόρισε το φάσμα των 
σχεδιαζόμενων παρεμβάσεων σε τρεις από τους βασικούς τομείς που 
είχαν θιγεί στο πρόγραμμα 1992, για να επιτύχει τα καλύτερα 
δυνατά αποτελέσματα: αναδιάρθρωση επιχειρήσεων, τρόφιμα και 
ανθρώπινο δυναμικό. Οπου είναι δυνατό, η τομεακή συγκέντρωση 
συνδυάζεται με τη γεωγραφική εστίαση. 
Οι γενικοί στόχοι συνεχίζουν να δίνουν βάρος, όπως και το 
πρόγραμμα του 1992, στην αναβάθμιση των τοπικών ειδικεύσεων και 
τη διάδοση της τεχνογνωσίας που απαιτείται σε όλους τους τομείς 
της διαδικασίας οικονομικής μεταρρύθμισης. 
Οι δράσεις αποσκοπούν στο να υποστηρίξουν το Καζακστάν να 
πραγματοποιήσει οικονομικές και τομεακές μεταρρυθμίσεις καθώς και 
να προοδεύσει προς την πολιτική δημοκρατία, με την κυβέρνηση να 
διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην επιλογή των δραστηριοτήτων. 
Για το βασικό τομέα, Αναδιάρθρωση και Ανάπτυξη Επιχειρήσεων, η 
συνεργασία προσανατολίζεται να υποστηρίξει: 
* την ιδιωτικοποίηση και αναδιάρθρωση των επιχειρήσεων, 
* την προώθηση της ανάπτυξης πρόσφατα ιδιωτικοποιημένων μικρών 
και μεσαίων επιχειρήσεων, 
* τη βελτίωση και τον εκσυγχρονισμό των χρηματοοικονομικών 
υπηρεσιών 
Στον τομέα Παραγωγής, Μεταποίησης και Διανομής Τροφίμων, το 
πρόγραμμα 1993-95 στοχεύει να υποστηρίξει: 
* θεσμικές μεταρρυθμίσεις και μεταρρυθμίσεις πολιτικής, κυρίως 
έγγειες μεταρρυθμίσεις, 
* παραγωγή και διανομή γεωργικού εξοπλισμού, εισροών και εκροών 
για τους ιδιώτες γεωργούς. 
Ανάπτυξη Ανθρώπινου Δυναμικού, ο τρίτος τομέας περιλαμβάνει 
υποστήριξη για: 
* κατάρτιση υπαλλήλων στη δημόσια διοίκηση, 
αναβάθμιση της διδασκαλίας των οικονομικών και της διοίκησης 
επιχειρήσεων 
13 
33' 
* περαιτέρω μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης, διαχείριση του 
προγράμματος δημοσίων επενδύσεων, παροχή νομικών συμβουλών στην 
κυβέρνηση και συμβουλών για τις ακολουθητέες πολιτικές. 
Προγράμματα Δράσηο 
Πριν από τη διάλυση της Σοβιετικής Ενωσης, το Καζακστάν λάμβανε 
ένα μερίδιο από τα 4 00 εκατ. ECU του προγράμματος Tacis που 
αφορούσε το σύνολο των ΝΑΚ, το οποίο προοριζόταν για πέντε 
μεγάλους τομείς: κατάρτιση στελεχών διοίκησης, χρηματοοικονομικές 
υπηρεσίες, διανομή τροφίμων, ενέργεια και μεταφορές. Στο πλαίσιο 
του προγράμματος 1991 μη επιστρεπτέες ενισχύσεις συνολικού ύψους 
10,86 εκατ. ECU υποστήριξαν πρωτοβουλίες στο Καζακστάν, όπου 
περιλαμβάνονταν εθνικές δράσεις στους τομείς της κατάρτισης, της 
διανομής τροφίμων και ενέργειας (αναφέρονται παρακάτω) και 
διακρατικές δράσεις στην κατάρτιση σε θέματα διοίκησης και 
χρηματοοικονομικών υπηρεσιών. 
Στο πλαίσιο της γενικής συμφωνηθείσας στρατηγικής διαμορφώθηκαν 
τρία εθνικά προγράμματα δράσης: το πρώτο τον Ιούλιο του 1992 
(20,60 εκατ. ECU), το δεύτερο το 1993 (14,00 εκατ. ECU) και το 
τρίτο το 1994 (14,00 εκατ. ECU) . Ενα τέταρτο πρόγραμμα δράσης που 
θα κάλυπτε το 1995 συζητήθηκε τον Μάρτιο του 1995 και πρόκειται 
να εξεταστεί από την Επιτροπή Tacis Τον Ιούλιο 1995. Στις 
παρακάτω περιόδους συνοψίζονται τα εγκεκριμένα Προγράμματα 
Δράσης, ταξινομημένα ανά τομέα και ανά έτος έγκρισης. 
Αναδιάρθρωση και ΑνάπτυΕη Επιχειρήσεων Σύνολο + /- 20 εκατ.ECU 
Ιδιωτικοποίηση 
1 δι ,ι.ιι ι κοποί non (κυρίως υποστήριξη για το Πρόγραμμα Μαζικής Ιδιωτικοποίησης - 3,15 εκατ. ECU (1992). 
οργανισμοί που Εφαρμόζουν το Πρόγραμμα Μαζικών Ιδιωτικοποιήσεων (Επιτροπή Κρατική Ιδιοκτησίας (GKI) 
0,90 εκαι. FCU' και Κρατικό Ταμείο Ιδιωτικοποίησης (GPF) 1,10 εκατ. ECU - 2,00 εκατ. ECU (1993) 
Λνι ιμηνοπωλιπκή Knit ροπή (πολιτική και νομικές συμβουλές) - 0,35 εκατ. ECU (1993) 
ιΐρόοψιηϋ ιδιωτικοποιημένες Επιχειρήσεις (τεχνική βοήθεια για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας rnr 
αναδιάρθρωσης - επενδυτικά κεφάλαια για την υποστήριξη πρόσφατα ιδιωτικοποιημένων επιχειρήσεων - 0,59 εκαι. 
KCU (1993) 
Km ι ροπή Κρατικής Ιδιοκτησίας (GKI) και Κρατικό Ταμείο Ιδιωτικοποιήσεων (GPF) (συμβουλές, βοήθεια με ανά 
Μί-ρίιιιωση ιδιωτικοποίηση τεσσάρων άλλων επιχειρήσεων - 1,80 εκατ. ECU (1994) 
Υιιοοιηριξη κατά ιην προ της ιδιωτικοποίησης φάοη (περιλαμβάνοντας την περιοχή Aktynbinsk) - 2,50 εκαι. 
ECU (1994) 
Aviiiiiof.n μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων 
Επιχειρηματικό Κέντρο Επικοινωνιών (Αλμα-Ατα ΕΚΕ) - 0,75 εκατ. ECU (1992) 
Ταμείο Υηοοτήριξης Επιχειρήσεων (καινοτομία και τεχνολογική βοήθεια) - 1,35 εκατ. ECU (1993) 
συμβουλευτικό Τμήμα στο πλαίσιο του Επιχειρηματικού Κέντρου Επικοινωνιών (Αλμα-Ατα' παραγωγή και πληροφορίες 
διοίκησης, παροχή συμβουλών και δίκτυα επιχειρηματικής κατάρτισης, κατάρτιση) - 0,45 εκατ. ECU (1993) 
θεσμική Ανάπτυξη και Παροχή Συμβουλών Πολιτικής (παροχή συμβουλών για Σύνδεσμο Επιχειρηματιών, υπηρεσία γιο 
ιην ανάπτυξη των MME στο Aktyubinsk" και βοήθεια στο ΕΚΕ) - 1,40 εκατ. ECU (1-994) 
Χρήματοοικονομικές Υπηρεσίες 
Επιμόρφωση Εμπορικής Τράπεζας (σύντομοι κύκλοι μαθημάτων στη χώρα) - 2,20 εκατ. ECU (1992) 
Λνάιπ υξη Κεντρικής Τράπεζας (Εθνική Τράπεζα του Καζακστάν' κατάρτιση εποπτών, συμβουλές σχετικά με τα συστήματα 
πληρωμών και συμψηφισμού) 
Συμβουλευτικές Υπηρεσίες για Εμπορικές Τράπεζες (Δίκτυο Υπηρεσιών Γραφείου (ΔΥΓ) που παρέχει πρακτικές και 
άμεσες τραπεζικές συμβουλές) - 1,80 εκατ. ECU (1993) 
Εμπορικές Τραπεζικές Εργασίες (συμβουλευτικές υπηρεσίες σε τράπεζες στο Aktyubinsk" βοήθεια στην Ενωση 
Τραπέζι ιών του Καζακστάν) - 0,60 εκατ. ECU (1994) 
14 
Ί£ 
Mr ι quoi non, παράγωγη και διανουή τροφίμων Σύνολο 20 εκατ. ECU 
Γάλα, Κρέας, Νωπά Προϊόντα και Τομείς Ζωοτροφών - 1,40 εκατ.(1991) 
Παροχή Συμβουλών στην Κυβέρνηση για τη Γεωργία - 0,80 εκατ. ECU (1992) 
Σύστημα Λίανομής Τροφίμων - 1,50 εκατ. ECU (1992) 
Πειραμαιικό Εργο για Μικρής Κλίμακας Ιδιωτικά και Συνεταιριστικά Αγροκτήματα - 1,50 εκατ. ECU (1992) 
no ρομαι ι κή Ανάπτυξη Ιδιωτικής Αγροτικής Παραγωγής και Τροφίμων και Μεταποίηση Τροφίμων -2,10 εκατ. ECU (1993) 
Γεωργικά και Αγροβιομηχανικά Μηχανήματα και Εξοπλισμοί - 1,05 εκατ. ECU (1993) 
Αναδιοργάνωση Μεταποίησης και Διανομής Τροφίμων - 1,80 εκατ. ECU (1994) 
Αγροτικά Πειραματικά Εργα - 1,35 εκατ. ECU (1994) 
Ανάπτυξη ανθρώπινου δυναμικού Σύνολο 15 εκατ. ECU (1991) 
Ινστιτούτο Διοίκησης και Οικονομικών του Καζακστάν, ΜΒΑ (ΚΙΜΕΡ) 
Πρόγραμμα Κατάρτισης για Νέους Επιχειρηματίες 
ιίαροχη συμβουλών στην κυβέρνηση σε θέματα Μακροοικονομίας 
Με ιαρρύθμιοη Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης 
Κραιική Ακαδημία Διοίκησης Καζακστάν (KazGAU) 
Λημόοια Λιοίκηοη 
Αναδιάρθρωση Κοινωνικής Προστασίας (Aktyubinsk) 
Εκσυγχρονισμός Τελωνειακών Υπηρεσιών (παροχή συμβουλών) - 2,00 εκατ. ECU (1991) 
1,60 εκατ. ECU (1991) 
ECU (1992) 
ECU (1992) 
ECU (1993) 
ECU (1994) 
ECU (1994) - 3,00 εκατ 
- 0,70 εκατ. 
- 3,15 εκατ. 
- 1,4 8 εκατ. 
- 1,80 εκατ. 
- 0,58 εκατ.. ECU (1994) 
Ενεργειακός ιουέας Σύνολο +/- 5 εκατ. ECU 
ιιοηΟεια στο Kazakhstanenergo 
Σταθμός Ενέργειας Ermakovskay 
παροχή συμβουλών στην κυβέρνηση σε θέματα Ενεργειακού Τομέα 
Ινστιτούτο Ενέργειας 
Λί κ run Σύνολο +/-• 2 εκατ. ECU - 0,40 εκατ. ECU (1991) 
- 0,30 εκατ. ECU (1991) 
- 0,80 εκατ. ECU (1992) 
- 3,20 εκατ. ECU (1992) 
ιίαροχη συμβουλών στην κυβέρνηση σχετικά με τον Τομέα Μεταφορών - 1,20 εκατ. ECU (1992) 
ιίαροχη συμβουλών στην κυβέρνηση σχετικά με τον Τομέα Επικοινωνιών - 0,60 εκατ. ECU (1992) 
ΛιιοιίΓΐιαι ι κή και παρακολούθηση Σύνολο +/- 2 εκατ. ECU. 
Διατέθηκαν 0,28 εκατ. ECU (1994) yia την Παρακολούθηση και Αξιολόγηση του εθνικού προγράμματος. 
Μεραιτερω κονδύλια ύψους.1,40 εκατ. ECU (1993) και 0,84 εκατ. ECU (1994) διατέθηκαν ως Εκτακτα Αποθεμαιικό. 
15 
ιψ 
Tempus 
To 1994 ξεκίνησε το πρόγραμμα Tempus-Tacis στο Καζακστάν για να 
βοηθήσει τα πανεπιστήμια να εισάγουν τις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις 
στ:α προγράμματα μαθημάτων και στην πανεπιστημιακή διοίκηση καθώς 
και για να μεταρρυθμίσει το σύστημα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης 
γενικότερα. 
Διακρατικά προνράμματα 
Πέρα από τα τρία εθνικά Προγράμματα Δράσης, το Καζακστάν είχε 
πρόσβαση στο Περιφερειακό (Διακρατικό) Πρόγραμμα (1992) ύψους 
28,63 εκατ. ECU για δράσεις που περιλαμβάνουν περισσότερα από δύο 
κράτη στον Καύκασο και την Κεντρική Ασία, ιδιαίτερα: Παροχή 
Συμβουλών στην Κυβέρνηση (μακροοικονομική πολιτική, κέντρα λήψης 
οικονομικών αποφάσεων σε βασικούς τομείς και ειδικές συμβουλές 
πολιτικής σε σημαντικούς τομείς)' Στήριξη για Επιχειρήσεις 
(τεχνική βοήθεια και στήριξη επιχειρηματικής ανάπτυξης)' Δίκτυα 
(μεταφορές' έλεγχος εναέριας κυκλοφορίας, τηλεπικοινωνίες, αγωγοί 
πετρελαίου και αερίου)' Οικονομική Μεταρρύθμιση (συστήματα 
πληρωμών και συμψηφισμού για κρατικές τράπεζες)* και Νερό και 
Βαμβάκι (διαχείριση νερού, περιβαλλοντική μέριμνα και αειφόρος 
γεωργία). 
Παρομοίως, το Καζακστάν είχε την ευκαιρία να χρησιμοποιήσει το 
Διακρατικό Πρόγραμμα (1993) ύψους 72,00 εκατ. ECU, που 
περιλάμβανε περαιτέρω δράσειο με δύο ή περισσότερα κράτη και 
διευκολύνσειο ή κοινά χρηματοδοτικά ιιέσα τα οποία μεριμνούν για 
την εκ παραλλήλου υποστήριξη παρεμφερών δράσεων, εάν ζητηθεί, σε 
διάφορες δημοκρατίες. Στους τομείς που έχουν σημασία για το 
Καζακστάν περιλαμβάνονται: Συνεργασία σε Επιχειρήσεις 
(πραγματογνωμοσύνη και ανταλλαγή προγραμμάτων)' Οικονομικές 
Υπηρεσίες Ανάπτυξης (τραπεζικές εργασίες) ' Περιβαλλοντικές Πτυχές 
της οικονομικής μεταρρύθμισης' Υδάτινοι Πόροι, Μεταφορές (σύμφωνα 
με το συνέδριο TRACECA τον Μάιο του 1993 και όπου περιλαμβάνεται 
ο έλεγχος της εναέριας κυκλοφορίας) και Τηλεπικοινωνίες (ανάπτυξη 
των περιφερειακών δικτύων)' Ενέργεια ( σχεδιασμός συστήματος 
δράσης και περιφερειακή χρήση ηλεκτρισμού) ' Παροχή Νομικών 
Συμβουλών και Συμβουλών σε θέρατα Πολιτικής' υποστήριξη για την 
ανάπτυξη των Δημοκρατικών Δομών και Πρακτικών' Γλωσσική 
Κατάρτιση' Τελωνεία, Στατιστική και Οικονομία' Αδελφοποίηση' και 
Σεμινάρια πληροφόρησης/κατάρτίσης για διεθνείς συμφωνίες σχετικά 
με το εμπόριο. 
16 
1ΐ 
ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ TACIS ΠΟΥ ΕΦΑΡΜΟΖΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΚΙΡΓΙΖΙΣΤΑΝ 
Σύνολο άνω των 20 εκαχ. ECU 
Ενδεικτικά Προγράμματα 
Οι στρατηγικές του Tacis στην Κιργισία εκδηλώθηκαν με τη μορφή 
δύο Ενδεικτικών Προγραμμάτων, το «πρώτο για το 1992 και το δεύτερο 
για την τριετή περίοδο 1993-95, το οποίο διέπει τους 
προσανατολισμούς του προγράμματος δράσης 1995. 
Η αρχική στρατηγική (Απρίλιος 1992) επικεντρώθηκε στις τοπικές 
ικανότητες και τεχνογνωσία που απαιτούντο για την επίσπευση της 
διαδικασίας οικονομικής μεταρρύθμισης. Η στρατηγική Tacis 1993-95 
(Ιανουνάριος 1994) περιόρισε το φάσμα των σχεδιαζόμενων 
παρεμβάσεων σε τρεις από τους βασικούς τομείς που περιλαμβάνονταν 
στο πρόγραμμα 1992: τρόφιμα, ενέργεια και ανθρώπινο δυναμικό. 
Για τον βασικό τομέα, Παραγωγή, Μεταποίηση και Διανομή Τροφίμων, 
η συνεργασία προσανατολίζεται να υποστηρίξει: 
* τη μεταρρυθμιστική διαδικασία στον τομέα, κυρίως, έγγειος 
μεταρρύθμιση, κατάλληλη επιλογή καλλιέργειας, οργάνωση ιδιωτικών 
αγροκτημάτων, γεωργικές εισροές και γεωργικές υπηρεσίες 
(επέκταση, έρευνα και πίστη) 
* την οργάνωση και την τεχνική βελτίωση του υποτομέα 
κτηνοτροφίας' και 
* την ιδιωτικοποίηση και αναδιοργάνωση του εμπορίου χονδρικής και 
λιανικής πώλησης για τα γεωργικά αγαθά, περιλαμβανομένης της 
ανάπτυξης των αστικών αγορών. 
Για τον τομέα της Ενέργειας, το πρόγραμμα 93-95 στοχεύει να 
υποστηρίξει: 
* την ίδρυση ενός Κέντρου Ενέργειας ως ένα θεσμικό κεντρικό 
σημείο για πρωτοβουλίες που αφορούν την ενέργεια, όπως η ανάπτυξη 
μιας ενεργειακής πολιτικής με προσανατολισμό την αγορά, η 
προώθηση τοπικής παραγωγής ενέργειας και η εξοικονόμηση ενέργειας 
και η κατάρτιση. 
Η Ανάπτυξη Ανθρώπινου Δυναμικού αποτελεί τον τρίτο τομέα που 
επιλέχθηκε για το πρόγραμμα 1993-95 και περιλαμβάνει υποστήριξη 
για: 
* τη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης. 
* την ανάπτυξη ειδικεύσεων στον τομέα της διοίκησης 
επιχειρήσεων και της οικονομίας, 
* την αναβάθμιση της διαδικασίας για τη διαμόρφωση πολιτικής 
μέσω παροχής κατάλληλων συμβουλών στην κυβέρνηση και τους 
δημόσιους οργανισμούς και βοήθεια σχετικά με τη νομοθεσία 
που χρειάζεται σε μια οικονομία της αγοράς. 
Προγράμματα Δράσης 
Πριν από τη ανακήρυξη της ανεξαρτησίας τον Αύγουστο του 1991, το 
Κιργιζιστάν λάμβανε ένα μικρό μερίδιο από τα 400 εκατ. ECU του 
προγράμματος Tacis που προορίζονταν για το σύνολο των ΝΑΚ. Οι 
17 
<? ? 
δράσεις περιελάμβαναν Συμβουλές σε θέματα Ενέργειας (νόμοι, 
ιδιωτικοποίηση και σύναψη συμφωνιών) - 0,06 εκατ. ECU* Σχέδια 
Ανακαίνισης > για εγκαταστάσεις επεξεργασίας απορριμμάτων 
εμπλουτισμένου ουρανίου - 0,20 εκατ. ECU' Πρόγραμμα Διαχείρισης 
Δημοσίων Επενδύσεων (επενδύσεις δημόσιου τομέα και θεσμικές 
μεταρρυθμίσεις) - 0,30 εκατ. ECU. Τον Οκτώβριο του 1992, 
δημιουργήθηκε μια Μονάδα Συντονισμού Βοήθειας της ΕΕ στο Bishkek. 
Στο πλαίσιο των γενικών συμφωνημένων στρατηγικών, διαμορφώθηκαν 
τρία εθνικά προγράμματα δράσης: το πρώτο τον Ιούλιο του 1992 
(9,23 εκατ. ECU) και το δεύτερο τον Ιανουάριο του 1994 (10,00 
εκατ. ECU). Το τρίτο πρόγραμμα δράσης συζητήθηκε τον Ιανουάριο 
του 1995 και έχει προγραμματιστεί να εξεταστεί από την Επιτροπή 
Tacis τον Μάιο του 1995. Στις ακόλουθες περιόδους παρουσιάζονται 
τα δύο πρώτα προγράμματα μαζί, ταξινομημένα ανά τομέα και έτος 
έγκρισης. 
Μεταποίηση, παρανωνή και διανομή τροφίμων Σύνολο +/- 7 εκατ. ECU 
* Τομεακή Υποστήριξη στο Υπουργείο Γεωργίας (συμβουλές σχετικά 
με τη δημιουργία ιδιωτικών αγροκτημάτων - 2,81 εκατ. ECU (1992). 
* Βοήθεια για τη Βελτίωση του Ιδιωτικού Τομέα Κτηνοτροφίας 
(πρραγωγή και εισοδήματα για κτηνοτρόφους) - 2,20 εκατ. ECU 
(1993) . 
* Βοήθεια για Παροχή Αγροτικών Εισροών και Υπηρεσιών σε Ιδιώτες 
Αγρότες - 1.80 εκατ. ECU (1993). 
Ενερνειακός τομέαα Σύνολο +/- 4 εκατ. ECU 
* Ενεργειακή Πολιτική και Στρατηγικές - 1,50 εκατ. ECU (1992) 
* Νομοθεσία περί Ενέργειας και Ηλεκτρισμού -0,30 εκατ. ECU (1992) 
* Νομική Υποστήριξη για τον Ενεργειακό Τομέα - 0,66 εκατ.ECU 
(1993) 
* Κατάρτιση σε θέματα Διοίκησης στον Ενεργειακό Τομέα - 1,08 
εκατ. ECU (1993) 
* Εξοικονόμιση Ενέργειας σε Κτίρια - 0,66 εκατ. ECU (1993) 
ΑνάπτυΕη Ανθρώπινου Δυναμικού Σύνολο +/- 7 εκατ. ECU 
* Παροχή συμβουλών σε θέματα Κυβερνητικής Πολιτικής (για την 
εργατική νομοθεσία, την προώθηση ιδιωτικών επιχειρήσεων και 
μακροοικονομική ανάλυση, υποστήριξη για GOSCOMINVEST) - 1,00 
εκατ. ECU (1992) 
* Παροχή συμβουλών για Ιδιωτικοποιήσεις - 0,72 εκατ. ECU (1992) 
* Δημόσια Διοίκηση και Μεταρρύθμιση Δημόσιων Υπηρεσιών - 1,00 
εκατ. ECU (1992) 
* Μεταρρύθμιση Κοινωνικής Ασφάλισης - 3/80 εκατ. ECU 
* Γλωσσική Κατάρτιση - 1,00 εκατ. ECU (1993) 
Tempus 
To 1994 ξεκίνησε το πρόγραμμα Tempus-Tacis στην Κιργισία με δύο 
έργα ώστε να βοηθήσει τα πανεπιστήμια να εισαγάγουν τις αναγκαίες 
μεταρρυθμίσεις στα προγράμματα σπουδών και στην πανεπιστημιακή 
διοίκηση καθώς και για να μεταρρυθμίσει το σύστημα τριτοβάθμιας 
εκπαίδευσης γενικότερα. 
Αποθεματικό και παρακολούθηση 
Παρακολούθηση και Αξιολόγηση και σαν Εκτακτο Αποθεματικό 1,00 
εκατ. ECU (1993) . 
^ 
Διακρατικά προγράμματα 
Πέρα από τα δύο εθνικά Προγράμματα Δράσης, το Κιργιζιστάν είχε 
πρόσβαση στο Περιφερειακό (Διακρατικό) Πρόγραμμα (1992) ύψους 
28,63 εκατ. ECU για δράσεις που περιλαμβάνουν περισσότερα από δύο 
κράτη στον Καύκασο και την Κεντρική Ασία. Η παροχή περιελάμβανε: 
Παροχή Συμβουλών στην Κυβέρνηση (μακροοικονομική πολιτική, κέντρα 
λήψης οικονομικών αποφάσεων και ειδικές συμβουλές πολιτικής σε 
σημαντικούς τομείς) ' Οικονομική Μεταρρύθμιση (συστήματα πληρωμών 
και συμψηφισμού για κρατικές τράπεζες)' Στήριξη για Επιχειρήσεις 
(τεχνική βοήθεια και στήριξη επιχειρηματικής ανάπτυξης, όπου 
εμπλέκονται τέσσερις εταιρείες στο Tokmak και Bishkek)' Μεταφορές 
(έλεγχος εναέριας κυκλοφορίας στο Αεροδρόμιο Manas) και 
Τηλεπικοινωνίες (Βασική Μελέτη και Σχέδιο δράσης). 
Παρομοίως, το Κιργιζιστάν είχε την ευκαιρία να χρησιμοποιήσει το 
Διακρατικό Πρόγραμμα (1993) που περιλάμβανε περαιτέρω δράσει με 
δύο ή περισσότερα κράτη και διευκολυνθεί ή κοινά χρηματοδοτικά 
μέσα τα οποία μεριμνούν για την εκ παραλλήλου υποστήριξη 
παρεμφερών δράσεων, εάν ζητηθεί, από διάφορες δημοκρατίες. 
Στους τομείς που έχουν σημασία για το Κιργιζιστάν 
περιλαμβάνονται: Συνεργασία σε Επιχειρήσεις (πραγματογνωμοσύνη 
και ανταλλαγή προγραμμάτων για τη βελτίωση των προσόντων των MME 
μέσω της εργασίας)' Χρηματοοικονομικές Υπηρεσίες (Λογιστική 
Παρακολούθηση και Ελεγχος Κεντρικής Ασίας (0,20 εκατ. ECU) για 
τη βελτίωση του νομικού και ρυθμιστικού πλαισίου' συμβουλές 
σχετικά με τραπεζικές εργασίες' αδελφοποίηση τραπεζών' και 
κατάρτιση μέσω του Περιφερειακού Κέντρου Κατάρτισης Τράπεζας 
(1,50 εκατ. ECU) στην Τασκένδη από τις αρχές του 1994 για 
τραπεζίτες από την Κιργισία, το Τατζικιστάν και του 
Ουζμπεκιστάν)' Περιβαλλοντικές Πτυχές της Οικονομικής 
Μεταρρύθμισης ' Διαχείριση Υδάτινων Πόρων και Αγροτική Παραγωγή 
στις Δημοκρατίες της Κεντρικής Ασίας (διοικητικές και θεσμικές 
δομές για υδάτινους πόρους στη Λεκάνη της Αράλης - 4,80 εκατ. 
ECU)' Μεταφορές (συνέχεια από το Συνέδριο TRACECA τον Μάιο του 
1993) διάδρομοι μεταφορών, νομικό πλαίσιο και σύστημα 
πληροφοριών) ' και Μεταφορά και Διανομή του Φυσικού και 
Εμπλουτισμένου Ουρανίου στις χώρες της ΚΑΚ - 0,50 εκατ. ECU' και 
Τηλεπικοινωνίες (ανάπτυξη των περιφερειακών δικτύων). 
Αλλοι τομείς που επωφελούνται στο Κιργιζιστάν είναι: Περιφερειακή 
Διαχείριση Πετρελαίου και Αερίου (νομοθεσία, οργάνωση, 
τεχνολογία, συνεργασία, κατάρτιση σε θέματα διοίκησης - 4 εκατ. 
ECU) και Περιφερειακό Πρόγραμμα Τομέα Ηλεκτρισμού (σχεδιασμός, 
έλεγχος, διανομή, οργάνωση" Παροχή Συμβουλών Νομικής και 
Πολιτικής Φύσεως' Πρόγραμμα Δημοκρατίας' Γλωσσική Κατάρτιση' 
Τελωνεία, Στατιστική και Οικονομικά (κατάρτιση και μελέτη 
σκοπιμότητας μηχανογράφησης τελωνείων)' Mercure (διμερείς 
συναντήσεις των Εμπορικών Επιμελητηρίων)' Αδελφοποίηση Πόλεων' 
και Σεμινάρια πληροφόρησης/κατάρτίσης για διεθνείς συμφωνίες 
σχετικά με Το εμπόριο. 
19 
hf 
ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ TACIS ΠΟΥ ΕΦΑΡΜΟΖΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΟΥΖΜΠΕΚΙΣΤΑΝ 
Σύνολο άνω των 35 εκατ. ECU 
Ενδεικτικά Προγράμματα 
Οι στρατηγικές του Tacis στο Ουζμπεκιστάν εκδηλώθηκαν με τη μορφή 
δύο Ενδεικτικών Προγραμμάτων, το πρώτο για το 1992 και το δεύτερο 
για την τριετή περίοδο 1993-95, το οποίο διέπει τους 
προσανατολισμούς του προγράμματος δράσης 1995. 
Η (τρέχουσα) στρατηγική Tacis 1993-95 (Μάιος 1994) περιόρισε το 
φάσμα των σχεδιαζόμενων επεμβάσεων σε τρεις από τους βασικούς 
τομείς που περιλαμβάνονταν στο πρόγραμμα 1992, για να επιτύχει 
τα καλύτερα δυνατά αποτελέσματα: ανθρώπινο δυναμικό, μεταρρύθμιση 
επιχειρήσεων και τρόφιμα. 
Για τον βασικό τομέα, Ανάπτυξη του Ανθρώπινου Δυναμικού, η 
συνεργασία προσανατολίζεται να υποστηρίξει: 
* την εκπαίδευση σε θέματα διοίκησης μίας οικονομίας με 
προσανατολισμό την αγορά, δίνοντας έμφαση στην επιμόρφωση μεσαίων 
και υψηλόβαθμων διευθυντικών στελεχών" 
* την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας του προσωπικού στο δημόσιο 
τομέα που ευθύνεται για τη διαμόρφωση και εφαρμογή της πολιτικής, 
ιδιαίτερα αυτών που είναι υπεύθυνοι για την τριτοβάθμια 
εκπαίδευση και την εργασία" και 
* την ανάπτυξη των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης. 
Στον τομέα Αναδιάρθρωσης και Ανάπτυξης Επιχειρήσεων, το πρόγραμμα 
1993-95 στοχεύει να υποστηρίξει: 
* την ανάπτυξη των MME ως έναν από τους μηχανισμούς για την 
ανάπτυξη μίας οικονομίας ελεύθερης αγοράς, 
* την αναδιάρθρωση και την ιδιωτικοποίηση των κρατικών 
επιχειρήσεων, συμπεριλαμβανομένων της βιομηχανίας και της 
γεωργίας" και 
* την ανάπτυξη χρηματοοικονομικών οργανισμών, δημόσιων και 
ιδιωτικών, συμπεριλαμβανομένων των τραπεζών που σχετίζονται με 
το εξωτερικό εμπόριο 
Η Παραγωγή, Μεταποίηση και Διανομή Τροφίμων, ο τρίτος τομέας που 
επιλέχθηκε από το πρόγραμμα 1993-95, περιλαμβάνει υποστήριξη για: 
* τη διαφοροποίηση της γεωργικής παραγωγής πέρα από το βαμβάκι, 
τη μείωση των εισαγωγών τροφίμων και την ενθάρρυνση των εξαγωγών' 
* την ανάπτυξη του τομέα μεταποίησης και συσκευασίας τροφίμων 
χρησιμοποιώντας παραδοσιακές και νέες καλλιέργειες, που 
προορίζονται τόσο για εσωτερική κατανάλωση όσο και για εξαγωγές" 
και 
* την ανάπτυξη των μεταφορικών δυνατοτήτων για τις εξαγωγές και 
στρατηγικών εμπορίας/πωλήσεων για τις γειτονικές χώρες και τις 
αναδυόμενες αγορές. 
Προγράμματα Δράσης 
Πριν από τη διάλυση της Σοβιετικής Ενωσης, το Ουζμπεκιστάν 
λάμβανε ένα μερίδιο από τον ύψους 400 εκατ. ECU προϋπολογισμό 
1991 του προγράμματος Tacis που προοριζόταν για το σύνολο των ΝΑΚ 
και αφορούσε πέντε μεγάλους τομείς: κατάρτιση στελεχών διοίκησης, 
μεταφορές, διανομή τροφίμων και χρηματοοικονομικές υπηρεσίες. Στο 
πλαίσιο του προγράμματος 1991, διατέθηκαν 1, 00 εκατ. ECU για 
20 
Αϊ 
πρωτοβουλίες στο Ουζμπεκιστάν στον τομέα Μεταφορών (Μελέτη του 
Αεροδρομίου της Τασκένδης - 0,30 εκατ. ECU) και στην Παρανωνή και 
Διανομή Τροφίμων (Γαλακτοκομικά και νωπά προϊόντα, ιδιωτικοποίηση 
των σοβχόζ και σύστημα χονδρικής και λιανικής πώλησης των 
τροφίμων στην Τασκένδη - 0,70 εκατ. ECU). 
Στο πλαίσιο της γενικής συμφωνηθείσας στρατηγικής, εγκρίθηκαν δύο 
προγράμματα δράσης: το πρώτο τον Ιούνιο του 1992 (18,78 εκατ. 
ECU) και το δεύτερο το Φεβρουάριο του 1994 (15,00 εκατ. ECU). 
Στις παρακάτω περιόδους παρουσιάζονται αυτά τα δύο πρώτα εθνικά 
προγράμματα μαζί, ταξινομημένα ανά τομέα, με σύντομο σχολιασμό, 
μη επιστρεπτέες ενισχύσεις και το έτος έγκρισης. Ενα τρίτο 
πρόγραμμα δράσης, ύψους 10 εκατ. ECU, συζητήθηκε τον Μάρτιο 1995, 
και θα εξεταστεί από την Επιτροπή Διοίκησης Tacis τον Ιούνιο. 
Λναιιι υξη Ανθρώπινοι; Λυνοιηκου Σύνολο +/-12 εκατ. ECU 
* ιίαροχη Συμβουλών Μακροοικονομικής Πολιτικής στην Κυβέρνηση 
* Καιάρτι.οη σε θέματα Λιοίκησης 
1 ϋοηθεια προς ι.ις Υπηρεσίες Απασχόλησης 
* Κι:ντρο Ανάπτυξης Προσόντων Λγορός 
* Λναοιάρθρωοη της Τοπικής Κυβέρνησης (Syrdaria) 
» Κενιρο Νομοθεσίας για Επιχειρηματίες 
* Υποοιηριξη για την Προοτασία της Βιομηχανικής ΙΛιοκτησίας 2,00 εκατ. 
2,23 εκατ. 
1,28 εκατ. 
3,90 εκατ. 
1,5 εκατ. 
0,40 εκατ. ECU (1992) 
ECU (1992) 
ECU (1992) 
ECU (1993-94) 
ECU (1993-94) 
ECU (1993-94) 
0,40 εκατ. ECU (1994-94] 
6 εκατ. ECU Αναδιάρθρωση και Ανάπτυξη Επιχειρήσεων Σύνολο +/-
* Συμβουλευτικές Υπηρεσίες οτην Επιτροπή Ιδιωτικοποιήσεων 
' Ιίαροχη Συμβουλών στον Ανώτατο Σοβιέτ 
' Kevcpo finiχειρημαιικών Επικοινωνιών 
* Λημι.ουργία Ανάπτυξης MME 
4 tioneria στο UZGOSFUND 
* Επιιροπή για Συμβουλές Διαχείρισης Κρατικής Περιουσίας 
•* Αναδιάρθρωση του Χρηματοδοτικού Τομέα 
Παρανωνή, μεταποίηση και διανομή τροφίμων Σύνολο +/- 7 εκατ. ECU 
* Υποστήριξη για Ιδιώτες Αγρότες, Sydaria 
* Βοήθεια στον Ιδιωτικό Τομέα Διανομής 
* Συμβουλευτική Μονάδα για θέματα Πολιτικής Τροφίμων και Γεωργίας -
* Ολοκληρωμένο Πειραματικό Αναπτυξιακό Εργο 
Ενεργειακός Τουέας Σύνολο +/- 6 εκατ. ECU 
* Παροχή Συμβουλών στην Κυβέρνηση σε Θέματα του Ενεργειακού Τομέα -
* Υποτομέας Ηλεκτρισμού (κατάρτιση σε θέμετα διοίκησης) 
* Υποτομέας Πετρελαίου και Αερίου (σεμινάριο και κατάρτιση) 
* Εξοικονόμηση Ενέργειας 
Mr r άφορες 
' Αεροπορία 
' Λοιικες Συγκοι νων ί ι:< Σύνολο +•/- 2 εκατ. ECU 0,79 εκατ. 
1,23 εκατ. 
0,29 εκατ. 
1,80 εκατ. 
0,40 εκατ. 
0,60 εκατ. 
0,90 εκατ. 
1,5 5 εκατ. 
1,45 εκατ. 
1,70 εκατ. 
2,00 εκατ. 
1,00 εκατ. 
1,40 εκατ. 
1,73 εκατ. 
2,15 εκατ. 
0,98 εκατ, 
0,70 εκατ. ECU (1992) 
ECU (1992) 
ECU (1993-94) 
ECU (1993-94) 
ECU (1993-94) 
ECU (1993-94) 
ECU (1993-94) 
ECU (1992) 
ECU (1992) 
ECU (1993-94) 
ECU (1993-94) 
ECU (1992) 
ECU (1992) 
ECU (1992) 
ECU (1992) 
ECU (1992) 
ECU (1992) 
'empus 
To 1994 ξεκίνησε το πρόγραμμα Tempus-Tacis στο Ουζμπεκιστάν 
με στόχο να βοηθήσει τα πανεπιστήμια να εισάγουν τις 
αναγκαίες μεταρρυθμίσεις στα προγράμματα σπουδών και στη 
διοίκηση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Επί του παρόντος 
εφαρμόζονται έξη τέτοια έργα στην Τασκένδη και στη 
Σαμαρκάνδη. 
Αποθεματικό και παρακολούθηση 
Διατίθεται περαιτέρω κονδύλιο ύ^τους 1,40 εκατ. ECU (1993-94) για 
Παρακολούθηση και Αξιολόγηση κα^ώς και σαν Εκτακτο Αποθεματικό. 
Διακρατικά προνράμυατα 
Πέρα από τα δύο εθνικά Προγράμματα Δράσης, το Ουζμπεκιστάν είχε 
πρόσβαση στο Περιφερειακό Πρόγραμμα (1992) ύψους 28,63 εκατ. ECU 
και ιδιαίτερα: Παροχή Συμβουλών, Μεταφορές (Οδοί διέλευσης μεταξύ 
Καυκάσου-Κεντρικής Ασίας), Τηλεπικοινωνίες (Κύρια Μελέτη και 
Πρόγραμμα Δράσης), Καλλιέργεια Βαμβακιού (αναδιάρθρωση για 
βέλτιστο πρότυπο), Διαχείριση Υδάτινων Πόρων (μελέτη) και 
Τραπεζική Κατάρτιση (Περιφερειακές Τραπεζικές Εργασίες και 
Οικονομική Σχολή στην Τασκένδη) . 
21 
4) 
Παρομοίως, το Ουζμπεκιστάν είχε την ευκαιρία να χρησιμοποιήσει 
το Διακρατικό Πρόγραμμα (1993) ύψους 72,00 εκατ. ECU που 
περιλάμβανε έργα στους ακόλουθους τομείς: Μεταφορές (σύμφωνα με 
το συνέδριο TRACECA 1993) , Τηλεπικοινωνίες (περιφερειακά δίκτυα) , 
Ενέργεια (περιφερειακά δίκτυα ηλεκτρισμού), και Περιβαλλοντικοί 
και Υδάτινοι Πόροι. Αλλες "Διευκολύνσεις" που προσφέρουν 
υποστήριξη για τον αναπτυσσόμενο ανεξάρτητο οικονομικό τομέα 
περιλαμβάνουν: "Συνεργασία στις Επιχειρήσεις", ανάπτυξη 
χρηματοοικονομικών υπηρεσιών, συμβουλές νομικής και πολιτικής 
φύσης, γλωσσική κατάρτιση, τελωνεία και στατιστική, 
περιβαλλοντικές πτυχές της οικονομικής μεταρρύθμισης και 
υποστήριξη για την ανάπτυξη των δημοκρατικών δομών και πρακτικών. 
22 
4 4 
ΕΡΓΑ TACIS ΠΟΥ ΕΦΑΡΜΟΖΟΝΤΑΙ ΤΩΡΑ ΣΤΟ ΤΑΤΖΙΚΙΣΤΑΝ5 
Σύνολο 3,6 εκατ. ECU 
1. ΠΑΡΑΓΩΓΗ, ΜΕΤΑΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΝΟΜΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ 
* Ιδρυση μιας Συμβουλευτικής Μονάδας Στρατηγικής και Σχεδιασμού 
για τη Γεωργία -1,6 εκατ. ECU (1994) (υπό δημοπράτηση). 
2. ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ 
* Υποστήριξη για Κατάρτιση σε θέματα Οικονομικών και Διοίκησης -
1,0 εκατ. ECU (1994) (Υπό δημοπράτηση). 
3. ΕΝΕΡΓΕΙΑ 
* Συνολικό Σχέδιο Ενεργειακής Στρατηγικής - 1,0 εκατ. ECU (1994) 
(Υπό δημοπράτηση) 
4. Το Τατζικιστάν έχει ήδη επωφεληθεί ή θα επωφεληθεί από 
ορισμένα έργα στο πλαίσιο των Περιφερειακών (ΔΙΑΚΡΑΤΙΚΩΝ) 
Προγραμμάτων 1991-1995. 
5. Η αποστολή προγραμματισμού για το Πρόγραμμα Δράσης 1995 
πραγματοποιήθηκε τον Μάρτιο και κατέληξε στον καθορισμό περαιτέρω 
έργων ύψους 4 εκατ. ECU στους ακόλουθους τομείς προτεραιότητας: 
Παραγωγή, Μεταποίηση και Διανομή Τροφίμων, Ανάπτυξη Ανθρώπινου 
Δυναμικού και Ενέργεια. 
5 (1994)= ημερομηνία του Προγράμματος Δράσης 
25 
^> 
ΕΡΓΑ TACIS ΠΟΥ ΕΦΑΡΜΟΖΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΤΟΥΡΚΜΕΝΙΣΤΑΝ6 
- σύνολο σχεδόν 16 εκατ. ECU 
1. ΠΑΡΑΓΩΓΗ, ΜΕΤΑΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΔΙΑΝΟΜΗ ΤΡΟΦΙΜΩΝ - ΣΥΝΟΛΟ 8,05 ΕΚΑΤ. 
ECU 
* Ιδιωτικοποίηση στο γεωργικό τομέα - 0,9 εκατ. ECU (1991) 
* Τεχνική Συμβουλευτική Μονάδα και Μονάδα Σχεδιασμού στο 
Υπουργείο Γεωργίας -3,8 εκατ. ECU (1992) 
* Βελτίωση της παραγωγής δημητριακών - 1,85 εκατ. ECU (1993) 
* Γεωργική Συμβουλευτική Υπηρεσία Αγροτών - 1,8 εκατ. ECU 
(1993) 
2. ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ - ΣΥΝΟΛΟ 2,88 εκαχ. ECU 
* Βοήθεια Λογιστικής Παρακολούθησης και Ελέγχου - 0,45 εκατ. ECU 
(1991) 
* Βοήθεια στο Εμπορικό Επιμελητήριο -0,1 εκατ. ECU (1992) 
* Παροχή.συμβουλών σε θέματα πολιτικής ιδιωτικοποιήσεων - 0,47 
εκατ. ECU (1992) 
* Μονάδα παροχής Συμβουλών διοίκησης και υπηρεσιών για 
επιχειρήσεις - 0,95 εκατ. ECU (1993) 
* Οργανισμός ανάπτυξης MME - 1 εκατ. ECU (1993) 
3. ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ - ΣΥΝΟΛΟ 2,8 εκαχ. ECU 
* Ανάπτυξη της κατάρτισης σε θέματα οικονομικών και διοίκησης -
1,8 εκατ. ECU (1993) 
* Κατάρτιση δημοσίων υπαλλήλων - 0,99 εκατ. ECU (1992) 
4. ΕΝΕΡΓΕΙΑ - ΣΥΝΟΛΟ 1 εκαχ. ECU 
* Συμβουλευτική Ομάδα Ενέργειας - 1 εκατ. ECU (1992) 
5. ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ ΚΑΙ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ - ΣΥΝΟΛΟ 1 εκαχ. ECU 
* Συμβουλές και κατάρτιση στον Οργανισμό Σιδηροδρόμων - 0.5 εκατ. 
ECU (1992) 
* Συμβουλές στο Υπουργείο Συγκοινωνιών - 0,5 εκατ. ECU (1992) 
6. Το Τουρκμενιστάν έχει ήδη επωφεληθεί ή θα επωφεληθεί από 
ορισμένα έργα στο πλαίσιο των Περιφερειακών (ΔΙΑΚΡΑΤΙΚΩΝ) 
Προγραμμάτων 1991-1995. 
7. Η αποστολή προγραμματισμού για το Πρόγραμμα Δράσης 1995 
πραγματοποιήθηκε τον Μάρτιο και κατέληξε στον καθορισμό περαιτέρω 
έργων ύψους 4 εκαχ. ECU στους ακόλουθους τομείς προτεραιότητας: 
Παραγωγή, Μεταποίηση και Ανάπτυξη Τροφίμων, Αναδιάρθρωση και 
Ανάπτυξη Επιχειρήσεων και Ανάπτυξη Ανθρώπινου Δυναμικού. 
6 (1992/3) = ημερομηνία του Προγράμματος Δράσης 
26 
4^ 
Παράρχημα Γ 
Δάνειο 1250 εκαχ. ECU 
Τα δάνεια αυτά αποτελούν μέρος έκτακτου πιστωτικού κονδυλίου που 
αποφασίστηκε από το Συμβούλιο Υπουργών τον Δεκέμβριο 1991 για τις 
Δημοκρατίες της πρώην ΕΣΣΔ. Στόχος της πίστωσης είναι να 
συνδράμει στον εφοδιασμό του πληθυσμού με τα πλέον απαραίτητα 
τρόφιμα και φάρμακα 
(σε εκαχ. ECU) 
Καζακστάν 
Κιργιζιστάν 
Τατζικιστάν 
Τουρκμενιστάν 
Ουζμπεκιστάν Αρχική 
πρόβλεψη 
55 
32 
55 
49 
129 Πραγματική 
χορήγηση 
25 
23,7 
55 
45 
59 1Χρονοδιά­
γραμμα 
εξόφλησης 
κεφαλαίου 
15/1/96 
20/8/95 
20/8/95 
20/8/95 
28/9/97 Καθυστερή 
σεις απο­
πληρωμής 
τόκων (ως 
είχε στις 
2/5/95) 
-
— 
7,492 
— 
-
Το Καζακστάν και το Τουρκμενιστάν εξακολουθούν να οφείλουν 
ελάχιστα εκκρεμούντα ποσά λόγω καθυστερημένης καταβολής τόκων. 
1) Το σύνολο των δανείων θα πρέπει να καταβληθεί στις 
αναγραφόμενες ημερομηνίες. 
2) ημερομηνίες καταβολής: Τατζικιστάν: 20/10/93, 20/4/94, 
20/10/94, 20/4/95 
23 
4? 
1994 10 
μήνες 
00 
ΓΗ Ιο 
εξαμ. 
1994 2ο 
εξαμ. 
1993 Ιο 
εξαμ. 
1993 
* 
233,8 
.(-8%) 
584,2 ( + 2 
1%) 
+ 350,4 292,4 
623,7 
331,3 173,8 
354,3 
+ 180,5 162,6 
360,3 
+ 197,7 129,8 
263,4 
+ 133,6 
0 · · 
ω ω Μ 
> ^σ μ 
0 
σ 
0 <Τ\ cP rH — CO 
^00 ^ cP ^ 
r- r- cri <c co 
VO + CM LO 00 
rH —' rH —' 1 133,5 
116,1 
-17,4 119,0 
73,9 
-45,1 
^ m en 
LO en LO 
CO VO rH 
1 48,1 
46,6 
-1 5 
ο · · 
H U/> Ο ω ω Η 
> ^σ μ 
0 
Η 
> 
ω 
α 
ο — 00 
LO σΡ CM — ^ 
*. VD ^ cAO en 
(Τι rH Ο CM <3· 
<Τ + Ο 0ΟΗ 
*3< — οο —·- ι 415,7 
201,2 
-214,5 202,5 
187,5 
-15,2 205,1 
101,2 
-103,9 210,6 
100,0 
-110,6 
ο · · 
Η u/> Ο 
ω ω Η 
> 
μ 
ο 
Η 
Ε 
D 
Ο 
77,0 
(77%) 
33,2 (-
29%) 
-43,8 53,0 
54,0 
+ 1,0 
en ο en 
en ο σ» 
^r CM CM 
ι 
ΚΩ ^r CM 
^ V *k r- οο en 
00 rH rH 
I 15,4 
34,6 
+ 19,2 
ο • · 
Η (-LP O w ω Η 
> ^σ μ ο 
Η 
Η 
μ 
σ 
17,4 
( + 200%) 
38,7 
( + 106%) 
+21,3 7,1 
26,2 
+ 19,1 6,0 
18,3 
+ 17,7 3,4 
20,7 
+ 17,3 
Γ- LO 00 
ν «» ^ 
00 LO rH 
+ 
6 · · 
Η u/> D 
ω ω Μ 
> 
μ 
ο 
Η 
Η 
> 
α 
Η r-l r» 
— <^· —- CO 
VO cAS ^ dP «* 
^ Ο LO KO <Τι 
LO CM CO 00 00 
^ + Ο + rH 
en —' rH -— + 901,7 
1020 
+ 118,5 551,2 
654,0 
+ 102,8 494,1 
570,1 
+ 76,0 407,6 
450,1 
+ 42,5 
ο' · · 
Η U/Ï Ο 
ω ω Η 
σ 
-Η 
0 
< 
-C 
Η α μ > ω 
ί*5 Ο 
Ο ο Η 
Ο Η CM 
σ 
μ 
G 
σ 
ω w 
μ 
> ^3 
3 
Ο ο 
Η 
> 3 μ 
ο 
< 
> 
ο 
ο 
μ 
όΡ 
Κ£> 
LO < 
CM 
σ μ ο 
ω ω 
ci μ 
!> 3 
σ 
ω 
> 3 μ 
•Ρ 
ο < 
•Ό 
> 
Ο 
Ο 
μ 
CAP 
LO 
CO CM 
Ο 

COM(95) 206 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 11 
Αριθ. καταλόγου : CB-CO-95-236-GR-C 
ISBN 92-77-89219-6 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Λουξεμβούργο 
<\$f