[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 24.11.2005

COM(2005) 597 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

σχετικά με τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας, της διαλειτουργικότητας και των συνεργιών μεταξύ των ευρωπαϊκών βάσεων δεδομένων στον τομέα της Δικαιοσύνης και των Εσωτερικών Υποθέσεων

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

σχετικά με τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας, της διαλειτουργικότητας και των συνεργιών μεταξύ των ευρωπαϊκών βάσεων δεδομένων στον τομέα της Δικαιοσύνης και των Εσωτερικών Υποθέσεων

1. Ιστορικο

Στο πλαίσιο της καταπολέμησης της τρομοκρατίας και της ενίσχυσης της εσωτερικής ασφάλειας, τόσο το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο όσο και το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν επανειλημμένα ζητήσει από την Επιτροπή να υποβάλει προτάσεις για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας, της διαλειτουργικότητας και της συνεργίας μεταξύ των ευρωπαϊκών βάσεων δεδομένων (δήλωση της 25ης Μαρτίου 2004 για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας[1], Πρόγραμμα της Χάγης[2], διακήρυξη του Συμβουλίου της 13ης Ιουλίου 2005 μετά από τις βομβιστικές επιθέσεις στο Λονδίνο).

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και το Συμβούλιο έχουν επίσης επανειλημμένα τονίσει τη σημασία της χρήσης της βιομετρίας για τις βάσεις δεδομένων και για τα ταξιδιωτικά έγγραφα, με σκοπό τη βελτίωση του επιπέδου ασφάλειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

2. Ορισμοι και σκοποσ της παρουσασ ανακοινωσησ

2.1. Σκοπός της παρούσας ανακοίνωσης

Το ιστορικό στο οποίο στηρίχθηκε το αίτημα για να συνταχθεί η παρούσα ανακοίνωση – καταπολέμηση της τρομοκρατίας και της εγκληματικότητας – δείχνει ότι ο σκοπός της υπερβαίνει την ουσιαστική βελτίωση της τεχνικής διαλειτουργικότητας και συνεργίας των συστημάτων τεχνολογίας πληροφοριών (ΤΠ) στον τομέα της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων.

Σκοπός της παρούσας ανακοίνωσης είναι να καταδείξει με ποιον τρόπο τα συστήματα αυτά, πέραν από τον σκοπό τον οποίο εξυπηρετούν επί του παρόντος, μπορούν να στηρίζουν αποτελεσματικότερα τις πολιτικές που συνδέονται με την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων και να συμβάλλουν στην επιδίωξη του στόχου της καταπολέμησης της τρομοκρατίας και των σοβαρών εγκλημάτων.

Πρέπει να επιτευχθεί η ευαίσθητη ισορροπία μεταξύ της επιδίωξης αυτών των στόχων, αφενός και, αφετέρου, της προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων (ιδίως της προστασίας των προσωπικών δεδομένων), όπως προβλέπεται στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Ανθρώπινων Δικαιωμάτων και στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πρέπει επίσης να λαμβάνεται υπόψη το γεγονός ότι τα συστήματα ΤΠ μπορούν να χρησιμεύουν για την προστασία και την επέκταση των θεμελιωδών δικαιωμάτων του ατόμου.

Η παρούσα ανακοίνωση θα πρέπει να αποτελέσει έναυσμα για συζήτηση σε βάθος σχετικά με τη μακροπρόθεσμη μορφή και διάρθρωση των συστημάτων ΤΠ. Παρουσιάζοντας τις πιθανές υποθέσεις, συμπεριλαμβανομένων αυτών που ενδέχεται να αντιστοιχούν σε μεγάλες φιλοδοξίες και επιπτώσεις, η παρούσα ανακοίνωση δεν προδικάζει τα αποτελέσματα μιας συζήτησης σε βάθος, κρίνοντας εάν, πότε και κάτω από ποιες συνθήκες οι υποθέσεις αυτές θα πρέπει να γίνουν πραγματικότητα. Επίσης, δεδομένης της πολιτικής και στρατηγικής προσέγγισής της, δεν εξετάζει ούτε αξιολογεί λεπτομερώς τις νομικές [3], τεχνικές, οργανωτικές ή κοινωνικές επιπτώσεις των πιθανών λύσεων. Προτού ληφθούν οποιαδήποτε νομοθετικά μέτρα, θα χρειαστεί να πραγματοποιηθούν αξιολογήσεις επιπτώσεων σε βάθος, ιδίως όσον αφορά την αναλογικότητα. Οι αξιολογήσεις αυτές θα πρέπει επίσης να έχουν ως αντικείμενο τις επιπτώσεις σε άλλα υφιστάμενα ή σχεδιαζόμενα μέσα συνεργασίας μεταξύ των αρχών που είναι αρμόδιες για την εσωτερική ασφάλεια (π.χ. μέσω της Ευρωπαϊκής Αστυνομικής Υπηρεσίας/Europol).

Η παρούσα Ανακοίνωση αρχίζει με μια σύντομη περιγραφή της επί του παρόντος επικρατούσας κατάστασης όσον αφορά τα υφιστάμενα και τα μελλοντικά πανευρωπαϊκά συστήματα ΤΠ, καθώς επίσης και των ελλείψεων που έχουν εντοπιστεί όσον αφορά την επίτευξη των σημερινών τους στόχων. Εν συνεχεία, θα παρουσιαστούν διάφορες προτάσεις για τη χρησιμοποίηση των συστημάτων αυτών κατά τρόπο αποτελεσματικότερο και για τη δημιουργία πιθανών μελλοντικών συστημάτων. Τέλος, θα εξεταστεί κατά πόσον οι τεχνικές και λειτουργικές δυνατότητες είναι ανάλογες και συμβατές με την ανάγκη της προστασίας των δικαιωμάτων του ατόμου.

Η παρούσα ανακοίνωση δεν προτείνει μέτρα για περαιτέρω διαλειτουργικότητα και συνεργία σε εθνικό επίπεδο. Παρόλο που τα μέτρα τα οποία λαμβάνονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο είναι πιθανό ότι θα έχουν αντίκτυπο στα εθνικά συστήματα, εναπόκειται στο κάθε κράτος μέλος να αναλύσει με ποιον τρόπο θα μπορούσε να βελτιωθεί η αλληλεπίδραση μεταξύ των εθνικών συστημάτων.

2.2. Ορισμοί

Προτού προχωρήσουμε λεπτομερέστερα, θα πρέπει να διευκρινίσουμε τους ακόλουθους ορισμούς.

«Διαλειτουργικότητα» είναι η «ικανότητα των συστημάτων ΤΠ και των επιχειρηματικών διαδικασιών τις οποίες στηρίζουν να ανταλλάσσουν δεδομένα και να δίνουν τη δυνατότητα της ανταλλαγής πληροφοριών και γνώσεων»[4]. Η έννοια της «διαλειτουργικότητας» είναι έννοια τεχνική και όχι νομική ή πολιτική. Δεν έχει σχέση με το κατά πόσον η ανταλλαγή δεδομένων είναι νομικά ή πολιτικά εφικτή ή αναγκαία [5].

“Διασυνδετικότητα” είναι ένας γενικός όρος για τη διασύνδεση συστημάτων με σκοπό τη μεταφορά δεδομένων.

Ο όρος “συνεργία” μπορεί να αφορά στοιχεία τεχνικής, οικονομικής, ή οργανωτικής φύσης. Από τεχνική άποψη, “συνεργία” σημαίνει συνδυασμένη δράση διαφορετικών στοιχείων που ενισχύονται αμοιβαία για την επίτευξη κοινού αποτελέσματος. Από οικονομική άποψη, σημαίνει αύξηση της αξίας των στοιχείων του ενεργητικού, ή οικονομία κλίμακας. Από οργανωτική άποψη, “συνεργία” σημαίνει συνδυασμός πόρων που προηγουμένως ήταν ξεχωριστοί, ή εκσυγχρονισμός της υφιστάμενης οργάνωσης έτσι ώστε να αυξηθεί η αποδοτικότητα.

Ο όρος “αρχή της διαθεσιμότητας” σημαίνει ότι οι αρχές που είναι υπεύθυνες για την εσωτερική ασφάλεια σε ένα κράτος μέλος, ή τα όργανα της Ευρωπαϊκής Αστυνομικής Υπηρεσίας (Europol) που χρειάζονται πληροφορίες για την εκτέλεση των καθηκόντων τους, θα πρέπει να τις λαμβάνουν από ένα άλλο κράτος μέλος, αν είναι προσιτές εκεί.

3. Καθεστωσ και σκοποσ των υφισταμενων και μελλοντικων συστηματων ΤΠ

Η παρούσα ανακοίνωση επικεντρώνεται στα συστήματα στην εντολή των οποίων έχει δοθεί ιδιαίτερη έμφαση από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και το Συμβούλιο, δηλ. στα συστήματα SIS II, VIS και EURODAC. Κάθε σύστημα επιδιώκει έναν συγκεκριμένο στόχο· τα προσωπικά δεδομένα τα οποία επεξεργάζονται δεν είναι κατ’ανάγκη τα ίδια επειδή περιορίζονται στα δεδομένα που έχουν σχέση με τον σκοπό ενός συγκεκριμένου συστήματος. Ούτε είναι πάντα ίδιες οι αρχές στις οποίες επιτρέπεται πρόσβαση σε προσωπικά δεδομένα.

3.1. SIS II

Η δεύτερη «γενιά» του συστήματος πληροφόρησης Schengen (SIS II) θα διευκολύνει τη διέλευση των συνόρων στη διευρυμένη Ευρωπαϊκή Ένωση χωρίς να θέτει σε κίνδυνο την ασφάλεια. Επιτρέπει στις αρχές των κρατών μελών να συνεργάζονται, ανταλλάσσοντας πληροφορίες, έτσι ώστε να δημιουργείται ένας χώρος χωρίς ελέγχους στα εσωτερικά σύνορα. Οι πληροφορίες που θα λαμβάνονται θα χρησιμοποιούνται για ελέγχους προσώπων στα εξωτερικά σύνορα ή στο εθνικό έδαφος και για την έκδοση θεωρήσεων και αδειών διαμονής, καθώς επίσης και για την αστυνομική και δικαστική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις[6].

3.2. VIS

Από το σύστημα πληροφόρησης για τις θεωρήσεις (VIS), θα επωφελούνται οι ταξιδιώτες καλής πίστης, δεδομένου ότι το σύστημα αυτό θα βελτιώσει τις διαδικασίες έκδοσης των θεωρήσεων. Θα βελτιώσει την εφαρμογή της κοινής πολιτικής για τις θεωρήσεις καθώς επίσης και την συνεργασία μεταξύ προξενείων, έτσι ώστε: να προλαμβάνονται οι απειλές κατά της εσωτερικής ασφάλειας καθώς επίσης και το «visa shopping» (ταυτόχρονη υποβολή αιτήσεων για θεώρηση σε διάφορα κράτη μέλη, επιδιώκοντας τους ευνοϊκότερους όρους)· να διευκολύνεται η καταπολέμηση της απάτης· να συμβάλλει στον εντοπισμό και τον επαναπατρισμό των παράνομων μεταναστών και στη διευκόλυνση της εφαρμογής του κανονισμού ο οποίος επονομάζεται «ΔουβλίνοΙΙ»[7].

Στις 7 Μαρτίου 2005, το Συμβούλιο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι αρχές που είναι αρμόδιες για την εσωτερική ασφάλεια θα πρέπει να έχουν πρόσβαση στο σύστημα VIS. Η Επιτροπή πρόκειται να υποβάλει πρόταση για να επιτρέπεται, τόσο στην Ευρωπαϊκή Αστυνομική Υπηρεσία (Europol), όσο και στις αρμόδιες για την εσωτερική ασφάλεια αρχές, η πρόσβαση στο σύστημα VIS, για σαφώς καθορισμένους λόγους.

3.3. EURODAC

Σκοπός του EURODAC είναι να συμβάλλει στον προσδιορισμό του κράτους μέλους που είναι υπεύθυνο σύμφωνα με τον κανονισμό του «Δουβλίνου ΙΙ» και να διευκολύνει την εφαρμογή του. Το EURODAC έχει ουσιαστική σημασία για την εξασφάλιση της αποτελεσματικότητας του Ευρωπαϊκού Συστήματος Ασύλου.

4. Ελλειψεισ που εχουν εντοπισθει

Παρόλο που τα συστήματα SIS II, VIS και EURODAC (ευρωπαϊκό σύστημα δακτυλοσκόπησης) αποτελούν τα κύρια θέματα της παρούσας ανακοίνωσης, παρουσιάζονται επίσης και άλλα ζητήματα που συνδέονται με την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και της εγκληματικότητας.

4.1. Υπό- εκμετάλλευση υφισταμένων συστημάτων

Επί του παρόντος, όλα τα υφιστάμενα συστήματα δεν αποτελούν αντικείμενο πλήρους εκμετάλλευσης. Αυτό αφορά, π.χ., ορισμένες κατηγορίες σημάτων επιφυλακής στο σύστημα SIS, όπως τα σήματα επιφυλακής που εκδίδονται για διακριτική παρακολούθηση ή ειδικοί έλεγχοι οι οποίοι χρησιμοποιούνται με περιορισμένο και ετερογενή τρόπο. Η πιο εκτεταμένη και συνεκτικότερη χρήση αυτών των σημάτων επιφυλακής θα μπορούσε να ενισχύσει την καταπολέμηση της τρομοκρατίας. Τελικά, εκτός από τα δεδομένα που επεξεργάζονται στα κοινά συστήματα, πολλά κράτη μέλη διατηρούν ξεχωριστούς καταλόγους για τον ίδιο σκοπό, π.χ. για την άρνηση εισόδου, πράγμα που οδηγεί πολλά κράτη μέλη σε επικαλύψεις και/ή επαναλήψεις των προσπαθειών τους.

Ο κανονισμός EURODAC δεν έχει επίσης αποτελέσει αντικείμενο πλήρους εκμετάλλευσης. Παρόλο που ο κανονισμός αυτός υποχρεώνει τα κράτη μέλη να παίρνουν τα δακτυλικά αποτυπώματα όλων των προσώπων ηλικίας άνω των 14 τα οποία διέρχονται από τα σύνορά τους αντικανονικά και δεν μπορούν να οδηγηθούν πίσω, η ποσότητα αυτών των δεδομένων που έχουν διαβιβαστεί στο ΕURODAC αποτελεί ένα εκπληκτικά μικρό μέρος της συνολικής μεταναστευτικής ροής.

4.2. Περιορισμοί των αλφαριθμητικών ερευνών

Μια αλφαριθμητική έρευνα δεν μπορεί να είναι επιτυχής παρά μόνο εφόσον η ακρίβεια των σχετικών πληροφοριών είναι ικανοποιητική. Όσον αφορά τα πρόσωπα, η πιθανότητα της μη επίτευξης ορθών αποτελεσμάτων αυξάνεται αναλόγως του μεγέθους της βάσης δεδομένων. Όσα περισσότερα ονόματα περιλαμβάνονται στη βάση δεδομένων, τόσο πιο δύσκολο είναι να βρεθεί ένα πρόσωπο, και το πιθανότερο είναι να εντοπιστεί λανθασμένα κάποιο άλλο πρόσωπο. Οι λανθασμένες πληροφορίες (π.χ. ένα όνομα ή μια ημερομηνία γέννησης που προέρχονται από πλαστό έγγραφο, ή διάφορες μεταγραφές του ίδιου ονόματος) οδηγούν σε λανθασμένα αποτελέσματα. Επιπλέον, μια αλφαριθμητική έρευνα με δεδομένα τα οποία δεν είναι μοναδικά θα γίνεται λιγότερο επακριβής όσο θα αυξάνεται ο αριθμός των δεδομένων που αποθηκεύονται στη βάση δεδομένων, πράγμα που οδηγεί σε μακροσκελείς καταλόγους «θετικών αποτελεσμάτων», τα οποία θα χρειαστεί εν συνεχεία να επαληθευθούν μέσω χρονοβόρου εργασίας, που είναι ενίοτε ανέφικτο να πραγματοποιηθεί σε ένα περιβάλλον συνοριακών ελέγχων.

4.3. Δεν επωφελούνται οι τακτικοί ταξιδιώτες καλής πίστης

Εκτιμάται ότι το 20% των ταξιδιωτών που υποβάλλουν αίτηση για θεώρηση Schengen είναι τακτικοί ταξιδιώτες, δηλαδή υποβάλλουν κατ’επανάληψη αίτηση θεώρησης. Γι’αυτούς τους ταξιδιώτες, είναι περιορισμένες οι δυνατότητες επιτάχυνσης των διαδικασιών θεώρησης. Σε περίπτωση απώλειας ή κλοπής των ταξιδιωτικών εγγράφων, οι ταξιδιώτες καλής πίστης υποχρεούνται να ακολουθήσουν μια περίπλοκη διαδικασία για να αποκτήσουν νέα ταξιδιωτικά έγγραφα.

4.4. Ο εντοπισμός των παράνομων μεταναστών είναι δύσκολος

Πολλοί από τους παράνομους μετανάστες που συλλαμβάνονται, δεν έχουν απάνω τους στοιχεία ταυτότητας, ή χρησιμοποιούν πλαστά ή παραποιημένα έγγραφα και στοιχεία. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η διαδικασία ταυτοποίησης είναι χρονοβόρα και δαπανηρή. Σε περίπτωση που έχουν καταστραφεί τα ταξιδιωτικά έγγραφα, οι αρχές δεν διαθέτουν συνήθως κανένα σύστημα για τον έλεγχο της ταυτότητας.

4.5. Ανεπάρκειες όσον αφορά την εφαρμογή του κανονισμού «Δουβλίνο ΙΙ»

Σ’ αυτόν τον κανονισμό ορίζονται τα κριτήρια για τον καθορισμό του κράτους που είναι αρμόδιο για την εξέταση των αιτήσεων ασύλου. Βασικό κριτήριο είναι κατά πόσον ένα κράτος μέλος έχει εκδώσει ή παρατείνει θεώρηση στον αιτούντα άσυλο. Επί του παρόντος, τα κράτη μέλη δεν διαθέτουν αποτελεσματικά μέσα για να ελέγχουν κατά πόσον έχει ήδη χορηγηθεί θεώρηση από κάποιο άλλο κράτος μέλος σε ένα πρόσωπο το οποίο υποβάλλει αίτηση ασύλου, ούτε για να επαληθεύουν την ταυτότητα του προσώπου και να καθορίζουν τη διάρκεια ισχύος της θεώρησης.

4.6. Αδυνατότητα της χρήσης των δεδομένων που αφορούν το άσυλο, τη μετανάστευση και τη θεώρηση για λόγους εσωτερικής ασφάλειας

Σε σχέση με τον στόχο της καταπολέμησης της τρομοκρατίας και της εγκληματικότητας, το Συμβούλιο τώρα θεωρεί ότι αποτελεί πρόβλημα το γεγονός ότι οι αρχές εσωτερικής ασφάλειας δεν έχουν πρόσβαση στα δεδομένα VIS. Το ίδιο θα μπορούσε να ειπωθεί επίσης και για όλα τα δεδομένα SIS II μετανάστευσης και ΕURODAC. Η κατάσταση αυτή θεωρείται σήμερα από τις αστυνομικές αρχές ως σοβαρή έλλειψη που δυσχεραίνει την ταυτοποίηση προσώπων υπόπτων διάπραξης σοβαρού εγκλήματος.

4.7. Δεν ελέγχονται όλες οι κατηγορίες υπηκόων τρίτων χωρών

Επί του παρόντος, το σύστημα VIS αφορά μόνο τους υπηκόους τρίτων χωρών οι οποίοι υπόκεινται σε υποχρέωση θεώρησης. Θα μπορούσε επίσης να είναι πιο αποτελεσματικός ο έλεγχος της ταυτότητας ή της νομιμότητας της εισδοχής άλλων κατηγοριών υπηκόων τρίτων χωρών που διασχίζουν συχνά σύνορα, π.χ. κατόχων θεώρησης για διαμονή μακράς διαρκείας ή τίτλου διαμονής, ή υπηκόων τρίτων χωρών οι οποίοι δεν υπόκεινται στην υποχρέωση θεώρησης. Το ζήτημα αυτό έχει εντοπισθεί ως πρόβλημα εκ μέρους των αρχών που είναι αρμόδιες για την εσωτερική ασφάλεια και των υπηρεσιών πληροφοριών.

4.8. Ατελής παρακολούθηση της εισδοχής και της εξόδου των υπηκόων τρίτων χωρών

Παρόλο που το σύστημα VIS θα επιτρέπει μελλοντικά να ελέγχεται το ιστορικό των αιτήσεων θεώρησης και το κατά πόσον το πρόσωπο που παρουσιάζει στα σύνορα τη θεώρηση είναι το ίδιο με αυτό για το οποίο έχει εκδοθεί, το VIS δεν καταχωρεί τις εισδοχές των υπηκόων τρίτων χωρών που είναι κάτοχοι θεώρησης. Ούτε καταγράφει κατά πόσον οι υπήκοοι τρίτων χωρών εξέρχονται προτού εκπνεύσει η διάρκεια της ισχύος του δικαιώματος παραμονής τους. Με άλλα λόγια, ούτε το VIS (ούτε το SIS II, για το ζήτημα αυτό) μπορούν να εντοπίσουν πρόσωπα τα οποία παραμένουν παράνομα στην ΕΕ.

4.9. Έλλειψη βιομετρικών μέσων ταυτοποίησης

Μία από τις θεμελιώδεις ανάγκες των αρχών οι οποίες είναι υπεύθυνες για την καταπολέμηση της εγκληματικότητας και της τρομοκρατίας, είναι να μπορούν να ταυτοποιούν πρόσωπα για τα οποία διαθέτουν μόνο βιομετρικές πληροφορίες, π.χ. μια φωτογραφία, δακτυλικά αποτυπώματα ή κωδικό DNA. Το ηλεκτρονικό σύστημα αναγνώρισης δακτυλικών αποτυπωμάτων (AFIS) καθώς επίσης και οι βάσεις δεδομένων DNA επιτρέπουν αυτές τις ταυτοποιήσεις. Δεδομένου ότι αυτές οι βάσεις δεδομένων υπάρχουν πλέον στα περισσότερα κράτη μέλη, οι Υπηρεσίες της Επιτροπής βρίσκονται επί του παρόντος στο στάδιο της προετοιμασίας μιας πρότασης σκοπός της οποίας είναι η διασύνδεση των εθνικών βάσεων δεδομένων DNA. Η Επιτροπή έχει επίσης την πρόθεση να παρουσιάσει κατά τη διάρκεια του προσεχούς έτους ένα νομικό μέσο όσον αφορά τα δακτυλικά αποτυπώματα. Με τις σημερινές του δυνατότητες, το SIS II επιτρέπει την εισαγωγή ενός μόνο σήματος επιφυλακής, εφόσον τουλάχιστον οι βασικές αλφαριθμητικές πληροφορίες μπορούν να εισαχθούν στο σύστημα. Εύγλωττη ένδειξη αυτής της έλλειψης αποτελεί το γεγονός ότι η συνθήκη του Prüm, την οποία υπέγραψαν επτά κράτη μέλη στις 27 Μαΐου 2005, πρόκειται να εισαγάγει την ανταλλαγή των δακτυλικών αποτυπωμάτων και των δεδομένων DNA σε διμερή βάση, εν αναμονή της υιοθέτησης ενός τέτοιου μέσου στο ευρωπαϊκό επίπεδο.

4.10. Δεν υπάρχει κανένα μητρώο των υπηκόων της ΕΕ στο ευρωπαϊκό επίπεδο

Η ταυτοποίηση των υπηκόων της ΕΕ επί τη βάσει των ταξιδιωτικών εγγράφων και των στοιχείων ταυτότητάς τους, πρόκειται προσεχώς να βελτιωθεί χάρη στην εισαγωγή βιομετρικών στοιχείων ταυτοποίησης. Εντούτοις, παρόλο που τα περισσότερα κράτη μέλη θα έχουν στη διάθεσή τους ένα κεντρικό αρχείο των εκδιδομένων εγγράφων και στοιχείων καθώς επίσης και βιομετρικά στοιχεία ταυτοποίησης που θα είναι συνδεδεμένα με μία συγκεκριμένη ταυτότητα, μόνο μια έρευνα σ’αυτό το κεντρικό αρχείο θα επιτρέπει να ελέγχεται κατά πόσον, σε αυτό το ίδιο κράτος μέλος, έχει προηγουμένως εκδοθεί κάποιο έγγραφο ή στοιχείο για το ίδιο πρόσωπο με άλλο όνομα. Επιπλέον, δεν είναι επί του παρόντος εφικτή η κίνηση της διαδικασίας έρευνας σχετικά με ένα πρόσωπο το οποίο, ας πούμε, καταζητείται για τρομοκρατικό έγκλημα ή επί τη βάσει του κατά πόσον για αυτό το πρόσωπο έχει ποτέ εκδοθεί κάποιο ταξιδιωτικό έγγραφο ή στοιχείο ταυτότητας.

Tο πρόβλημα αυτό έχει επίσης εντοπιστεί στο πλαίσιο της καταπολέμησης της υποκλοπής ταυτότητας, φαινόμενο για το οποίο προβληματίζονται όλο και περισσότερο οι αρχές που είναι αρμόδιες για την εσωτερική ασφάλεια και το οποίο βλάπτει σοβαρά την ευρωπαϊκή οικονομία.

4.11. Ταυτοποίηση των θυμάτων καταστροφών και μη ταυτοποιημένοι νεκροί

Δεν υπάρχει καμία πλήρης βάση δεδομένων η οποία θα μπορούσε να επιτρέπει την ταυτοποίηση των θυμάτων καταστροφών και των μη ταυτοποημένων νεκρών. Έχει συζητηθεί στο Συμβούλιο το ενδεχόμενο της χρήσης μιας βάσης δεδομένων της Interpol προς αυτόν τον σκοπό. Εντούτοις, αυτή η βάση δεδομένων δεν θα είναι ικανή να καλύπτει όλες τις περιπτώσεις.

5. Περαιτερω πιθανεσ εξελιξεισ

5.1. Βελτίωση της χρήσης των υφισταμένων συστημάτων

Κατά πρώτον και κύριο λόγο, τα υφιστάμενα συστήματα θα μπορούσαν να χρησιμοποιούνται αποτελεσματικότερα, χάρη στη βελτίωση της εκμετάλλευσης των ήδη υφισταμένων δυνατοτήτων: βελτίωση της ποιότητας του ελέγχου της εισαγωγής των δεδομένων, βελτίωση της συνοχής όσον αφορά την εισαγωγή των κατηγοριών δεδομένων και βελτίωση της ευκολίας χρήσης. Θα ήταν χρήσιμο, από την άποψη αυτή, να διευρυνθεί και να καταστεί αμεσότερος ο τρόπος με τον οποίο ζητείται η γνώμη των κρατών μελών και πραγματοποιείται η ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών. Παρόλο που αυτή η βελτίωση όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο ζητείται η γνώμη των κρατών μελών θα πρέπει να επιτευχθεί κυρίως στις υφιστάμενες ομάδες εργασίας και επιτροπές, θα μπορούσε να βοηθήσει επίσης η διοργάνωση συνεδριάσεων μεταξύ χρηστών. Χάρη σ’αυτή την επιπρόσθετη διαδικασία, θα μπορούσε να εντοπισθεί η ενδεχόμενη ανάγκη βελτίωσης· τα σχετικά αποτελέσματα θα μπορούσαν εν συνεχεία να τροφοδοτήσουν τη νομοθετική διαδικασία και/ή την καθημερινή πρακτική.

Επιπλέον, τα κράτη μέλη θα πρέπει να εισάγουν και να χρησιμοποιούν κατά τρόπο συνεκτικότερο ορισμένα δεδομένα (π.χ., τα σήματα επιφυλακής του συστήματος SIS II σχετικά με πρόσωπα για τα οποία υπάρχουν υπόνοιες ότι ενδέχεται να διαπράξουν σοβαρές εγκληματικές πράξεις καθώς επίσης και τα δεδομένα EURODAC για πρόσωπα τα οποία διέρχονται σύνορα αντικανονικά, κ.τ.λ.).

5.2. Ενίσχυση των υφισταμένων συστημάτων σε σχεδιαζόμενα συστήματα

5.2.1. Βιομετρικές έρευνες στο σύστημα SIS II

Το πρόβλημα της ταυτοποίησης προσώπων σε βάσεις δεδομένων που περιλαμβάνουν εκατομμύρια εισδοχών, έχει επιλυθεί στο σύστημα EURODAC· η επίλυση αυτού του προβλήματος πρόκειται να επιχειρηθεί και όσον αφορά το σύστημα VIS, μέσω βιομετρικών ερευνών, χάρη στις οποίες αναμένεται ότι η αξιοπιστία των αποτελεσμάτων θα είναι πρωτοφανής. Οι προτάσεις όσον αφορά τα νομικά μέσα SIS II επιτρέπουν την επεξεργασία βιομετρικών στοιχείων πληροφόρησης (φωτογραφίες και δακτυλικά αποτυπώματα). Εντούτοις, δεδομένου ότι το σύστημα SIS II αναπτύσσεται σήμερα, τα βιομετρικά στοιχεία θα χρησιμοποιηθούν μόνο για την επιβεβαίωση της ταυτοποίησης του καταζητούμενου προσώπου (καταζητούμενα πρόσωπα σημαίνει «πρόσωπα για τα οποία έχει εκδοθεί σήμα επιφυλακής», στα οποία συμπεριλαμβάνονται τα πρόσωπα στα οποία δεν θα πρέπει να επιτρέπεται η εισδοχή) επί τη βάσει αλφαριθμητικής έρευνας .

Όταν υπάρχει η δυνατότητα βιομετρικών ερευνών, οι έρευνες αυτές θα επιτρέπουν πιο αξιόπιστη ταυτοποίηση των καταζητούμενων προσώπων. Εντούτοις, στο SIS II θα αποθηκεύεται μόνο η βιομετρική πληροφόρηση η οποία θα μπορεί νομικά να συνδέεται με σήμα επιφυλακής στο SIS II.

5.2.2. Πληρέστερη πρόσβαση στο VIS και στο SIS II για τις αρχές που είναι αρμόδιες για το άσυλο και τη μετανάστευση

Οι νομοθετικές προτάσεις προβλέπουν την πρόσβαση των αρχών που είναι αρμόδιες για θέματα ασύλου στο VIS και στο SIS II. Αφενός, τα συστήματα αυτά θα περιλαμβάνουν δεδομένα από τα οποία ενδέχεται να εξάγεται το συμπέρασμα ότι πληρείται ένα από τα κριτήρια για τον καθορισμό του αρμόδιου κράτους μέλους: η έκδοση θεώρησης ή η παράνομη διαμονή σε ένα κράτος μέλος. Αφετέρου, το VIS και το SIS II ενδέχεται να περιλαμβάνουν δεδομένα χάρη στα οποία θα ολοκληρώνεται η εξέταση μιας αίτησης για χορήγηση ασύλου: τα δεδομένα σχετικά με τις θεωρήσεις μπορούν να βοηθούν για την αξιολόγηση της αξιοπιστίας μιας αίτησης χορήγησης ασύλου, ενώ από τα δεδομένα SIS ΙΙ μπορεί να συμπεραίνεται κατά πόσον ο αιτών άσυλο αποτελεί κίνδυνο για τη δημόσια τάξη ή την εθνική ασφάλεια. Ένας έλεγχος στα συστήματα EURODAC, SIS II και VIS θα μπορεί να επιτρέπει στις αρμόδιες για ζητήματα ασύλου αρχές να ελέγχουν τα δεδομένα ταυτοχρόνως και στα τρία συστήματα.

Η πρόσβαση στο VIS και ορισμένα βιομετρικά δεδομένα SIS II θα έχουν σημαντικές επιπτώσεις για την καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης. Οι παράνομοι μετανάστες χωρίς χαρτιά θα μπορούν να εντοπίζονται εύκολα, πράγμα που θα βοηθήσει να ελέγχεται κατά πόσον η εισδοχή των προσώπων είναι νόμιμη, καθώς επίσης και την τεκμηρίωση που αφορά τα πρόσωπα τα οποία πρόκειται να απελαθούν.

5.2.3. Πρόσβαση των αρχών που είναι υπεύθυνες για την εσωτερική ασφάλεια

Όσον αφορά το VIS, η Επιτροπή παρουσιάζει ένα σχέδιο νομικού μέσου χάρη στο οποίο επεκτείνεται η πρόσβαση των αρχών που είναι αρμόδιες για την εσωτερική ασφάλεια για λόγους πρόληψης, ανίχνευσης ή έρευνας σχετικά με τρομοκρατικές ενέργειες.

Όσον αφορά τα δεδομένα SIS II που έχουν σχέση με την άρνηση εισδοχής, θα πρέπει να προβλεφθεί, για τις αρχές που είναι αρμόδιες για την εσωτερική ασφάλεια, επέκταση της πρόσβασής τους για σκοπούς που συνδέονται με την πρόληψη, την ανίχνευση ή την έρευνα μίας εγκληματικής ενέργειας. Η πρόσβαση αυτή θα πρέπει να συνδέεται με άλλες υφιστάμενες δυνατότητες επεξεργασίας δεδομένων που έχουν σχέση με πρόσωπα τα οποία αντιπροσωπεύουν κίνδυνο για την ασφάλεια. Θα πρέπει επίσης να εξεταστούν και συγκεκριμένα ζητήματα, όπως η αμοιβαιότητα με τα κράτη μέλη τα οποία δεν συμμετέχουν πλήρως στις πολιτικές που συνδέονται με την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων.

Όσον αφορά το EURODAC, η μοναδική πληροφορία διαθέσιμη για την ταυτοποίηση ενός προσώπου ενδέχεται να είναι η βιομετρική πληροφορία που περιλαμβάνεται στο EURODAC σε περίπτωση που το πρόσωπο το οποίο βαρύνεται με υπόνοιες διάπραξης εγκλήματος ή τρομοκρατικής ενέργειας έχει καταχωρηθεί ως αιτών άσυλο, αλλά δεν βρίσκεται σε καμία άλλη βάση δεδομένων, ή είναι μόνο καταχωρημένο με δεδομένα αλφαριθμητικά, αλλά λανθασμένα (π.χ. σε περίπτωση που σ’αυτό το πρόσωπο έχει αποδοθεί λανθασμένη ταυτότητα ή που έχει χρησιμοποιήσει πλαστά στοιχεία). Οι αρχές που είναι υπεύθυνες για την εσωτερική ασφάλεια θα μπορούσαν, επομένως, να έχουν πρόσβαση στο EURODAC σε επαρκώς καθορισμένες περιπτώσεις, όταν υπάρχει θεμελιωμένη υποψία ότι ένα πρόσωπο που διέπραξε σοβαρή εγκληματική πράξη έχει υποβάλει αίτηση για να του χορηγηθεί άσυλο. Η πρόσβαση αυτή δεν θα πρέπει να είναι άμεση, αλλά να πραγματοποιείται μέσω των αρχών οι οποίες είναι αρμόδιες για το EURODAC.

Η πρόσβαση σ’αυτά τα συστήματα θα μπορούσε επίσης να συμβάλλει στην ταυτοποίηση θυμάτων καταστροφών και μη ταυτοποιημένων νεκρών.

5.3. Μακροπρόθεσμες υποθέσεις και μελλοντικές εξελίξεις

5.3.1. Δημιουργία ενός ευρωπαϊκού αυτόματου συστήματος αναγνώρισης δακτυλικών αποτυπωμάτων (AFIS) για ποινικές υποθέσεις

Πέραν της προαναφερόμενης πρότασης σχετικά με τη σύγκριση μεταξύ των προφίλ DNA, θα μπορούσε να δημιουργηθεί ένα ευρωπαϊκό σύστημα AFIS το οποίο θα συνδυάζει όλα τα δεδομένα δακτυλικών αποτυπωμάτων τα οποία επί του παρόντος είναι διαθέσιμα μόνο στα εθνικά συστήματα AFIS για ποινικές υποθέσεις. Αυτό το σύστημα AFIS θα μπορούσε είτε να είναι ένα κεντρικό ευρωπαϊκό σύστημα AFIS ή να βρεθεί μία αποκεντρωμένη λύση (συνδέοντας τα ήδη υφιστάμενα συστήματα AFIS). Θα μπορούσε να χρησιμοποιείται για λόγους αστυνομικών ερευνών και θα μπορούσε να υπερβαίνει την προαναφερόμενη απλή βιομετρική έρευνα του SIS II η οποία προτείνει μόνο θετικά ή αρνητικά αποτελέσματα.

Και αυτό το σύστημα θα μπορούσε να συμβάλλει στην ταυτοποίηση θυμάτων καταστροφών και μη ταυτοποιημένων νεκρών

5.3.2. Δημιουργία ενός συστήματος εισδοχής – εξόδου και εισαγωγή ενός συστήματος για τη διευκόλυνση των προσώπων τα οποία διέρχονται τακτικά από σύνορα

Οι κύριοι στόχοι ενός συστήματος εισδοχής – εξόδου είναι να εξασφαλίζεται ότι υποβάλλονται σε εξέταση οι άνθρωποι που εισέρχονται και εξέρχονται από το έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς επίσης και η συλλογή πληροφοριών σχετικά με το καθεστώς τους όσον αφορά την μετανάστευση και τη διαμονή. Κατά τη στιγμή της εισόδου και της εξόδου τους από την Ευρωπαϊκή Ένωση, οι υπήκοοι τρίτων χωρών θα αποτελούν αντικείμενο καταχώρησης σε μητρώο, με χρήση βιομετρικών αναγνωριστικών. Εντούτοις, η επέκταση ενός τέτοιου συστήματος εισόδου – εξόδου στους υπηκόους της ΕΕ δεν θα μπορούσε να προβλεφθεί, δεδομένου ότι αυτό θα ήταν ασυμβίβαστο με την γενική αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας.

Μπορεί να τεθεί το ερώτημα κατά πόσον μία τέτοια λύση είναι εφικτή, δεδομένου του μεγάλου αριθμού ταξιδιωτών που διέρχονται καθημερινά από τα σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Για να μειωθούν οι έλεγχοι, θα μπορούσε να εισαχθεί ένα πρόγραμμα για τους ταξιδιώτες οι οποίοι είναι γνωστό ότι είναι καλής πίστης (π.χ. για τις μετακινήσεις μεταξύ κατοικίας και εργασίας) ούτως ώστε να διευκολυνθεί και να αυτοματοποιηθεί η διαδικασία διέλευσης των συνόρων. Ένα παρόμοιο πρόγραμμα λειτουργεί μεταξύ των ΗΠΑ, του Καναδά και του Μεξικού, όπου, μετά από έναν ιδιαιτέρως προσεκτικό έλεγχο του ιστορικού τους, εκδίδεται για τους ταξιδιώτες καλής πίστης μια «κάρτα ταξιδιώτη εμπιστοσύνης» («trusted traveller card») η οποία τους επιτρέπει να διέρχονται από τα σύνορα με σχεδόν πλήρως αυτοματοποιημένο τρόπο. Η καταχώρηση κατά την έξοδο θα μπορούσε να πραγματοποιείται μέσω διαδικασίας αυτοκαταχώρησης· το κίνητρο για να συμμορφώνονται με αυτή τη διαδικασία οι ενδιαφερόμενοι θα ήταν ότι, σε περίπτωση μη καταχώρησης της εξόδου, η μελλοντική είσοδος, είτε δεν θα ήταν αποδεκτή, είτε θα ήταν αποδεκτή μόνο μετά από ειδική διαδικασία.

Παρόλο που ένα σύστημα εισόδου-εξόδου θα οδηγούσε σε πολύ περισσότερο αποτελεσματικούς και αποδοτικούς συνοριακούς ελέγχους, θα αποτελούσε ένα τεράστιο βήμα από οργανωτική άποψη και, κατά συνέπεια, ενδέχεται να είναι επικίνδυνη και δαπανηρή η εφαρμογή του. Εντούτοις, η κατάσταση θα μπορούσε να επανεκτιμηθεί όταν θα έχει τεθεί σε λειτουργία το σύστημα VIS.

Εν πάση περιπτώσει, θα πρέπει να πραγματοποιηθούν αξιολογήσεις των επιπτώσεων ή θα πρέπει να εφαρμοστούν παρόμοια μέτρα, έτσι ώστε να αξιολογηθεί η αναλογικότητα αυτής καθώς και άλλων υποθέσεων που έχουν παρουσιαστεί.

5.3.3. Ευρωπαϊκό(ά) μητρώο(α) για ταξιδιωτικά έγγραφα και ταυτότητες

Τα περισσότερα κράτη μέλη θα δημιουργήσουν τις δικές τους βάσεις δεδομένων σχετικά με τα εκδιδόμενα ταξιδιωτικά έγγραφα και ταυτότητες, συμπεριλαμβανομένων των βιομετρικών αναγνωριστικών που θα απαιτούνται κατά την υποβολή των αιτήσεων. Η αποτελεσματικότητα αυτών των βάσεων δεδομένων θα μπορούσε να βελτιωθεί σημαντικά σε περίπτωση που δημιουργείται σε ευρωπαϊκό επίπεδο ένα μητρώο δεικτών. Μία άλλη λύση θα ήταν η αλληλοσύνδεση των εθνικών βάσεων δεδομένων. Ανεξάρτητα από το ποια θα είναι η τελική επιλογή, τα μητρώα αυτά θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν μόνο μια πολύ περιορισμένη δέσμη δεδομένων (αύξων αριθμός εγγράφου και βιομετρικά στοιχεία), αλλά θα επέτρεπαν τον έλεγχο της αυθεντικότητας κάθε ταξιδιωτικού εγγράφου ή ταυτότητας που εκδίδεται σε ένα κράτος μέλος και τον καθορισμό, με χρήση βιομετρικών πληροφοριών, της ταυτότητας κάθε προσώπου για το οποίο έχει εκδοθεί ταξιδιωτικό έγγραφο ή ταυτότητα.

Η προσέγγιση αυτή θα μπορούσε επίσης να συμβάλλει στην ταυτοποίηση θυμάτων καταστροφών και μη ταυτοποιημένων νεκρών.

5.4. Διαρθρωτικές και οργανωτικές αλλαγές

Χωρίς να υπεισέλθουμε σε λεπτομερή ανάλυση των τεχνικών και οργανωτικών αλλαγών που απαιτούνται για την πραγματοποίηση των προαναφερομένων υποθέσεων, μπορούμε να υποθέσουμε ότι η ανάπτυξη μιας δομής των ευρωπαϊκών συστημάτων πληροφορικής που θα έχει ως γνώμονα τις ανάγκες των Υπηρεσιών, θα βοηθούσε προς την κατεύθυνση της μεγιστοποίησης των συνεργιών και θα οδηγούσε σε επενδύσεις σε ρεαλιστικό επίπεδο. Μία τέτοια δομή που θα είχε ως γνώμονα τις ανάγκες των υπηρεσιών είναι ένα μέσο καταμερισμού των αρμοδιοτήτων κατά τρόπο ελαστικό και οικονομικό, χωρίς να χρειάζεται να συγχωνευθούν τα υφιστάμενα συστήματα. Συγκεκριμένα, ένα παράδειγμα θα ήταν να χρησιμοποιείται το υψηλών επιδόσεων μελλοντικών τμήμα AFIS του VIS για την παροχή υπηρεσιών συνδεδεμένων με το AFIS (π.χ. μια βιομετρική έρευνα για άλλες εφαρμογές, όπως για το EURODAC ή, ενδεχομένως, ένα βιομετρικό μητρώο διαβατηρίων). Η αποθεματοποίηση των δεδομένων και η ροή των δεδομένων θα μπορούσαν να εξακολουθήσουν να είναι αυστηρά ξεχωριστές.

Στο οργανωτικό επίπεδο, εξυπακούεται ότι η συγκέντρωση της καθημερινής διαχείρισης (δηλαδή όχι κατ’ανάγκην της στρατηγικής ή της πολιτικής διαχείρισης) αυτών των συστημάτων σε ένα ενιαίο οργανωτικό σχήμα θα έχει επίσης σημαντικές συνεργιακές επιπτώσεις. Η διαχείριση των εφαρμογών σε ένα ενιαίο οργανωτικό περιβάλλον είναι, επομένως, μια επιλογή η οποία θα πρέπει να εξεταστεί ως μακροπρόθεσμος στόχος. Σε συνάρτηση με τους στόχους του προτεινόμενου προγράμματος «ελευθερίας»[8], μία από τις εναλλακτικές λύσεις που πρέπει να εξεταστούν είναι η δυνατότητα να ανατεθούν, σε ένα μεταγενέστερο στάδιο, στον οργανισμό εξωτερικών συνόρων καθήκοντα που συνδέονται με τη διαχείριση συστημάτων πληροφορικής μεγάλης κλίμακας (EURODAC, SIS II, VIS).

6. Συμβατοτητα των ενδεχομενων μετρων με τα ανθρωπινα δικαιωματα, συμπριλαμβανομενησ της προστασιασ των δεδομενων

Όσον αφορά τη βελτίωση του εντοπισμού καταζητούμενων προσώπων, παρόλο που η αποθεματοποίηση προσωπικών δεδομένων σε βάσεις δεδομένων που έχουν σχέση με την εγκληματικότητα δικαιολογείται λόγω της παρελθούσας και πραγματικής ή εικαζόμενης συμπεριφοράς ενός συγκεκριμένου ατόμου (που πρέπει να τεκμηριώνεται), η περίπτωση του EURODAC ή του VIS είναι διαφορετική. Το γεγονός ότι ένα πρόσωπο υποβάλλει αίτηση για χορήγηση ασύλου ή θεώρησης δεν αποτελεί κατά κανένα τρόπο ένδειξη ότι το πρόσωπο αυτό, το οποίο μέχρι αυτή την υποβολή ήταν αθώο, πρόκειται να διαπράξει εγκληματική ή τρομοκρατική ενέργεια.

Η γενική αρχή της αναλογικότητας απαιτεί, κατά συνέπεια, ότι θα πρέπει να πραγματοποιούνται έρευνες με αναζήτηση σ’αυτές τις βάσεις δεδομένων μόνο για την περίπτωση της πρόληψης και της ανάκρισης όσον αφορά σοβαρές εγκληματικές ή τρομοκρατικές ενέργειες ή για την ταυτοποίηση ενός υπόπτου για διάπραξη εγκληματικής ή τρομοκρατικής ενέργειας, σε περίπτωση που αυτό απαιτείται από το ανώτερο συμφέρον της δημόσιας ασφάλειας, δηλαδή, σε περίπτωση που η εγκληματική ή τρομοκρατική αυτή πράξη είναι τόσο αξιόμεμπτη που δικαιολογεί την αναζήτηση σε μια βάση δεδομένων στην οποία καταχωρούνται πρόσωπα με καθαρό ποινικό μητρώο. Το «κατώφλι» για την αναζήτηση, εκ μέρους των αρχών που είναι υπεύθυνες για την εσωτερική ασφάλεια, στις βάσεις EURODAC, SIS II μεταναστευτικά δεδομένα ή VIS πρέπει, επομένως, να είναι πάντοτε σημαντικά ψηλότερο από το κατώφλι για την αναζήτηση σε βάσεις δεδομένων που έχουν σχέση με την εγκληματικότητα. Για να εξασφαλίζεται ο πλήρης σεβασμός των δικαιωμάτων όπως προβλέπεται στα άρθρα 6, 7, 8, 48 και 49 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η δυνατότητα πρόσβασης πρέπει, κατά συνέπεια, να περιορίζεται μόνο για τις περιπτώσεις τρομοκρατικών ενεργειών όπως ορίζεται στην απόφαση-πλαίσιο του Συμβουλίου 2002/475/JHA και για εγκλήματα τα οποία υπάγονται στην αρμοδιότητα της Ευρωπαϊκής Αστυνομικής Υπηρεσίας (Europol).

Όσον αφορά την σύγκριση των προφίλ DNA, ο περιορισμός σε έναν έλεγχο που δίνει μόνο θετικά ή αρνητικά αποτελέσματα, έναντι της χρησιμότητας της εξέτασης ενός μεμονωμένου προφίλ DNA (αλφαριθμητική αλυσίδα χωρίς καμία άλλη προσωπική πληροφορία) επιτρέπει τον πλήρη σεβασμό της γενικής αρχής της αναλογικότητας.

Η γενική αρχή της αναλογικότητας είναι ιδιαιτέρως εύστοχη όσον αφορά τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού μητρώου ταξιδιωτικών εγγράφων και ταυτοτήτων. Σημειωτέον ότι όλες οι αρχές που έχουν αρμοδιότητα σχετικά με την προστασία των δεδομένων, συμπεριλαμβανομένων αυτών οι οποίες εκφράζονται θετικά για τη δημιουργία των εθνικών μητρώων, έχουν ζητήσει να μην δημιουργηθεί ευρωπαϊκό μητρώο, εξ αιτίας των κινδύνων καταχρηστικής χρήσης. Η δημιουργία ενός τέτοιου μητρώου θα πρέπει, κατά συνέπεια, να προβλεφθεί μόνο σε περίπτωση που η πρόσβαση σ'αυτό περιορίζεται αυστηρά και σε περίπτωση που η αναζήτηση σ'αυτό το μητρώο δικαιολογείται από ένα ανώτερο και επιτακτικό συμφέρον δημόσιας ασφάλειας.

Τέλος, σχετικά με όλα τα πιθανά μέτρα, πρέπει να τονιστεί ότι θα είναι απαραίτητη η συνολική εποπτεία εκ μέρους αρμοδίων φορέων προστασίας δεδομένων. Εν πάση περιπτώσει, όταν θα παρουσιάζονται στο μέλλον οι ενδεχόμενες προτάσεις, η Επιτροπή θα πραγματοποιεί, σύμφωνα με την ανακοίνωση COM (2005)172[9], μια ειδική αξιολόγηση επιπτώσεων όσον αφορά τον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων.

[1] Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7906/04 διακήρυξη για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας της 29ης Μαρτίου 2004

[2] Το Πρόγραμμα της Χάγης: ενίσχυση της ελευθερίας, της ασφάλειας και της δικαιοσύνης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, 10 Μαΐου 2005

[3] Συμπεριλαμβανομένης της προοπτικής της συμμετοχής χωρών οι οποίες δεν συμμετέχουν (πλήρως) στο «Κεκτημένο Schengen».

[4] European Interoperability Framework for Pan-European eGovernment Services, Υπηρεσία Επισήμων Δημοσιεύσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, 2004, σημείο 1.1.2.

[5] Οι λεπτομέρειες σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο οι διάφοροι οργανισμοί συμφωνούν να αλληλεπιδρούν τεχνικά μεταξύ τους όταν ανταλλάσσουν δεδομένα, συνήθως προβλέπεται σε ένα πλαίσιο διαλειτουργικότητας το οποίο μπορεί να ορισθεί ως μία δέσμη προτύπων και κατευθυντηρίων γραμμών, βλ. European Interoprrability Framework for Pan-European eGovernment Services, Υπηρεσία Επισήμων Δημοσιεύσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, 2004, σημείο 1.1.22.

[6] Οι όροι που διέπουν την επεξεργασία προσωπικών δεδομένων θα καθορισθούν στα νομικά μέσα τα οποία θα περιλαμβάνονται στην κανονιστική ρύθμιση του SIS II.

[7] Κανονισμός (EΚ) 343/2003 του Συμβουλίου της 18ης Φεβρουαρίου 2003 για τη θέσπιση των κριτηρίων και μηχανισμών για τον προσδιορισμό του κράτους μέλους που είναι υπεύθυνο για την εξέταση αίτησης ασύλου που υποβάλλεται σε κράτος μέλος από υπήκοο τρίτης χώρας, ΕΕ L50 της 25.2.2003

[8] Πρόταση για απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση ενός Ευρωπαϊκού Ταμείου Προσφύγων για την περίοδο 2008-2013 ως μέρος του γενικότερου προγράμματος «Αλληλεγγύη και Διαχείριση Μεταναστευτικών Ροών»

[9] Ανακοίνωση της 27ης Απριλίου 2005 COM (2005)172 τελικό σχετικά με τη συμβατότητα των νομοθετικών προτάσεων με τον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων (καθορισμό μίας μεθοδολογίας για τον εσωτερικό έλεγχο των θεμελιωδών δικαιωμάτων, την ενσωμάτωσή τους στην αξιολόγηση επιπτώσεων αναλόγως των πιθανοτήτων των ενδεχομένων επιπτώσεων και τη συστηματική συμπερίληψη σχετικής αναφοράς στον Χάρτη)