8.3.91 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 60/19 
λοντικά θα υποβάλουν προσφορές ανεξαρτήτως της εθνικής 
τους προελεύσεως. 
Άρθρο 8, παράγραφος γ 
Η ΟΚΕ δεν αντιλαμβάνεται για ποιο λόγο οι ελεγκτές θα 
πρέπει να επιφορτίζονται με την πρόταση για προσφυγή σε 
Βρυξέλλες, 18 Δεκεμβρίου 1990. 
1. Γενικές και εισαγωγικές παρατηρήσεις 
1.1. Ένας στόχος που έχει επι τέλους επι τευχθεί 
Η 19η έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού αρχίζει με την 
υπογράμμιση του στόχου που έχει επιτευχθεί στο τέλος αυτού 
του χρόνου, ο οποίος αφορά τον έλεγχο των συγκεντρώσεων. 
Ο κανονισμός ad hoc εγκρίθηκε πράγματι στις 21 Δεκεμβρίου 
1989 και ισχύει από τις 21 Σεπτεμβρίου τρέχοντος έτους. 
Είναι οπωσδήποτε κατανοητή η ικανοποίηση που εκφράζει 
η Επιτροπή σχετικά, αν και παραμένουν ακόμη στα εν λόγω 
κείμενα ορισμένες δυσχέρειες ως προς την ερμηνεία και την 
εφαρμογή. ένδικα μέσα όσον αφορά τις παραβάσεις της συνθήκης. Η 
απαίτηση αυτή θα πρέπει να διαγραφεί. Και η παράλειψη θα 
γινόταν ακόμη λογικότερη εάν η θετική έκθεση των ελεγκτών 
γινόταν δεκτή ως όρος για την εφαρμογή ή μη εφαρμογή του 
άρθρου 2 όπως προτείνεται στο σημείο 10 προηγουμένως. 
Σε περίπτωση παραβάσεων της συνθήκης θα πρέπει να μην 
παρέχεται κανένα πιστοποιητικό. 
Ο Πρόεδρος της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Francois STAEDELIN 
1.2. Η Επιτροπή και η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή 
Είναι λογικό και συνετό να επιχαίρει κανείς για τα αποτε­
λέσματα του εξεταζόμενου οικονομικού έτους, όπως επίσης 
είναι λογικό και σωστό, αλλά και επωφελές για το μέλλον, 
να διερωτάται κανείς για την ποιότητα του αποτελέσματος, 
για την πληρότητα του, για τη δυνατότητα εφαρμογής του, 
για τις προκαλούμενες ή προβλεπόμενες αντιδράσεις και 
επιπτώσεις κλπ. 
Πράγματι, μια σταθερή κριτική και αυτοκριτική στάση είναι 
παραγωγική, κυρίως αν τηρείται με πνεύμα πραγματικής 
συνεργασίας και συνειδητής συμμετοχής στους στόχους που 
θέτει κάθε έτος η Επιτροπή στα πλαίσια του προγράμματος 
δράσης για την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς. 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή διέπεται από αυτό το 
πνεύμα. Και με αυτό το πνεύμα διατυπώνει στη γνωμοδότηση Γνωμοδότηση για την 19η έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού 
(91/C 60/07) 
Στις 23 Ιουλίου 1990, και σύμφωνα με το άρθρο 198 της συνθήκης για την ίδρυση της ΕΟΚ, η Επιτροπή 
αποφάσισε να ζητήσει από την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή να γνωμοδοτήσει για την 19η 
έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού. 
Το τμήμα βιομηχανίας, εμπορίου, βιοτεχνίας και υπηρεσιών, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των 
σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, επεξεργάσθηκε τη γνωμοδότηση του στις 5 Δεκεμβρίου 1990 με βάση 
την εισήγηση του κ. Bagliano. 
Στη 282η σύνοδο της ολομέλειας της (συνεδρίαση της 19ης Δεκεμβρίου 1990) η Οικονομική και 
Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε, ομόφωνα και με 3 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση. 
Αριθ 0 60/20 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ^]^Ι 
αυτή τις εκτιμήσεις της, επιβεβαιώνοντας ορισμένες 
επικρίσεις, διατυπώνοντας νέες προτάσεις, και ενθαρρυ 
νοντας και προτρέποντας την Επιτροπή σε ο,τι άφορα τους 
προσανατολισμούς της πολιτικής ανταγωνισμού 
Η ΟΚΕ λαμβάνει υπόψη της την επιβεβαίωση οτι οι προ­
τάσεις που περιέχονται στη γνωμοδότηση για την προηγου­
μένη έκθεση θα ληφθούν υπόψη κατά την «επεξεργασία της 
μελλοντικής πολιτικής» και θεωρεί οτι η Επιτροπή δέσμευε 
ται με την υπόσχεση αυτή 
1 3 Ο «συνολικός απολογισμός απο την άποψη του αντα­
γωνισμού» 
Νέοι τομείς της οικονομίας εντάσσονται πλέον στο πλαίσιο 
εφαρμογής των κοινοτικών κανόνων του ανταγωνισμού μετα­
φορές, τηλεπικοινωνίες, ακουστικοτηλεοπτικα συστήματα 
ενέργεια 
Υπογραμμίζεται σχετικά η έννοια του «συνολικού απολο­
γισμού απο την άποψη του ανταγωνισμού», που η Επιτροπή 
εκτιμά ως υποχρεωτική αναφορά για κάθε εκτίμηση συγκεκρι­
μένων περιπτώσεων 
Πράγματι, η έννοια του γεωγραφικού και πολιτικού συνόλου, 
υπέρ της οποίας η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή 
τάσσεται πάντοτε σταθερά δεν άφορα μονό την αγορά — 
κοινοτική και διεθνή — άλλα και τις διασυνδέσεις μεταξύ 
όλων των κοινοτικών πολιτικών, σε μια συνεκτική και ρεα­
λιστική συνολική θεώρηση 
1 4 Που τοποθετούνται οι εθνικοί κανόνες ανταγωνισμού, 
Είναι γνωστό οτι οι κανόνες ανταγωνισμού που περιέχονται 
στη συνθήκη είναι άμεσα εφαρμόσιμοι στους εθνικούς κανο­
νισμούς ωστόσο, αληθεύει οτι η οροθετική γραμμή μεταξύ 
πολιτικής ανταγωνισμού σε κοινοτικό επίπεδο και εθνικών 
πολιτικών διαγράφεται ολοένα και πιο ακαθόριστη και 
αβέβαιη Ακόμα και αν η προσέγγιση των νομοθεσιών προς 
την κοινοτική γίνεται ολο και περισσότερο αισθητή (έχουν 
εισαχθεί στους εθνικούς νομούς ορισμένες τροποποιήσεις και 
ο νέος ιταλικός νομός αντικατοπτρίζει σε μεγάλο βαθμό το 
πνεύμα και το γράμμα της συνθήκης) παραμένει μια φαιά 
ζώνη, που χαρακτηρίζεται απο νομική αβεβαιότητα η οποία 
πρέπει να διασαφηνισθεί 
Η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να εξετάσει και να διασαφηνίσει, 
έστω και με &ά Ηοο «ανακοινώσεις», τις κατευθύνσεις οχι μονό 
για τις επιχειρήσεις άλλα κυρίως για τα εθνικά δικαστήρια 
Το κοινοτικό και τα εθνικά επίπεδα δεν αποτελούν ανυπέρ­
βλητα και άκαμπτα όρια, άλλα ευμετάβλητα στοιχεία μιας 
πολιτικής ανταγωνισμού η οποία, μέσω της αρχής της 
συμπληρωματικοτητας, μπορεί και πρέπει να διατηρήσει το 
αρχικό της πνεύμα, να επιδιώξει τους στόχους της συνθήκης 
και να εφαρμοσθεί με συνοχή σε ολη την Κοινότητα 2 Ειδικά προβλήματα 
2 1 Η διανομή 
Η διανομή των προϊόντων αποτελεί ασφαλώς ενα κρίσιμο και 
σύνθετο σημείο της οικονομικο-παραγωγικης διαδικασίας, 
στην οποία η Επιτροπή απέδιδε πάντα ιδιαίτερη προσοχή 
θ μεγάλος αριθμός κανονισμών περί εξαιρέσεων κατά κατη­
γορίες μάρτυρα αυτή την προσοχή, που δικαιολογείται και 
απο τις πολυάριθμες συμφωνίες αυτού του είδους Σε κοινο­
τικό επίπεδο υπάρχουν πλέον παγιωμένες ρυθμίσεις και νομο­
λογία 
Επειδή οι εν λόγω εξαιρέσεις κατά κατηγορίες συμφωνιών 
όπως όλες οι εξαιρέσεις που προβλέπονται στην παράγραφο 
3 του άρθρου 85 της συνθήκης, είναι ορισμένου χρόνου, είναι 
θεμιτό να ενταχθούν οι σχετικοί τομείς, για την εξεταζόμενη 
περίοδο, στο καθορισμένο νομικό πλαίσιο δηλαδή στον 
κανονισμό εξαίρεσης 
Η Επιτροπή δείχνει έξαλλου κάποια αναποφασιστικότητα 
και θα ήθελε ίσως να επανεξετάσει τα πράγματα χωρίς όμως 
να διατυπώνει ακόμη σαφώς τους λογούς και τις εναλλακτικές 
λύσεις 
2 2 Ο έλεγχος των συγκεντρώσεων 
θ «βασικός» κανονισμός αναδημοσιευθηκε στην ΕΕ των 
Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων στις 21 Σεπτεμβρίου τρέχοντος 
έτους(') με ορισμένες τεχνικές διορθώσεις στις διάφορες 
γλωσσικές διατυπώσεις (ορισμένες απο τις διορθώσεις αυτές 
είναι όντως αρκετά σημαντικές για την καλή κατανόηση και 
ερμηνεία) 
Η ΟΚΕ έχει η δη καταρτίσει τη γνωμοδότηση της στις 2 
Ιουνίου 1988 (2), και θέλει να επιβεβαιώσει σχετικά τη γενικά 
θετική της εκτίμηση με ορισμένες επιφυλάξεις που μονό η 
πρακτική εφαρμογή μπορεί να άρει Απο την πρακτική εφαρ­
μογή άλλωστε μπορούν να προκύψουν ορισμένες τρο 
ποποιησεις του κανονισμού 
Ειδικότερα, επειδή ακριβώς το «κατώτατο όριο» της «κοινο­
τικής διάστασης» είναι υψηλό (τουλάχιστον κατά τα πρώτα 
ετη εφαρμογής) τα κριτήρια και οι παράμετροι πρέπει ηδη 
απο τώρα να ισχύουν σε μια ευρεία γεωγραφική και χρονική 
προοπτική Κάθε ορισμός της σχετικής αγοράς τείεν^ηΐ 
Γη&ΓΚ6( πρέπει όντως να συνεκτιμά τον εν δυνάμει αντα 
γωνισμο, οχι μονό το σημερινό α) λα κυρίως το μελλοντικό 
και οχι αποκλειστικά στην Κοινότητα άλλα σε διεθνές 
επίπεδο 
Με την υλοποίηση της μεγάλης εσωτερικής αγοράς, η γεω­
γραφική διάσταση της αγοράς αποτελείται πλέον απο το 
σύνολο τουλάχιστον της κοινής αγοράς, και για σημαντικό 
αριθμό τομέων της διεθνούς αγοράς 
(') ΕΕαριθ Ι 257 της 21 9 1990 σ 14 
(2) ΕΕαριθ Ο 208 της 8 8 1988 σ 11 
8.3.91 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 60/21 
2.3. Οι υπηρεσίες 
Το πεδίο εφαρμογής των κανόνων ανταγωνισμού διευρύνεται 
σε πολλές «υπηρεσίες», μέσω ad hoc κανονισμών που λαμ­
βάνουν υπόψη την ιδιομορφία του τομέα (με γνωστότερα 
παραδείγματα τις τηλεπικοινωνίες και τις αεροπορικές μετα­
φορές). 
Όπως όμως συμβαίνει και με τις συγκεντρώσεις, δεν είναι 
επαρκής η εφαρμογή των κοινοτικών κανόνων. Θα πρέπει να 
γίνει παρέμβαση, όπου είναι αναγκαίο, στις εθνικές ρυθμίσεις 
που θέτουν εμπόδια στο πραγματικό άνοιγμα του αντα­
γωνισμού σε συγκεκριμένους τομείς (π.χ. ταχυδρομικές 
υπηρεσίες, δημόσιες αγορές, εμπορικά μονοπώλια). 
2.4. Οι δημόσιες ενισχύσεις 
Η ΟΚΕ έχει πολλές φορές επιμείνει ότι είναι απολύτως 
αναγκαίο να είναι πάντα οι κρατικές ενισχύσεις — παρότι 
εγκεκριμένες — διαφανείς και φθίνουσες. 
Παρόλο που αυτή πρέπει να είναι η εμπνέουσα αρχή και ο 
τελικός στόχος, χάρη στην κοινοτική διαδικασία ενσωμάτω­
σης που ακόμη εφαρμόζεται, ορισμένες «ενισχύσεις» 
μπορούν — υπό συγκεκριμένες συνθήκες — να θεωρούνται 
ακόμα συμβατές. Η Επιτροπή πάντοτε αντιμετώπισε με ιδιαί­
τερη προσοχή τις εξαιρετικές δυσκολίες ορισμένων τομέων 
και τις ιδιαίτερες καταστάσεις που επικρατούν, σε ορισμένες 
περιοχές ή κράτη μέλη. 
Η ενίσχυση που είναι εξάλλου ασυμβίβαστη με τη συνθήκη 
καθορίσθηκε ήδη σαφώς, και μέσω των τομεακών ρυθμίσεων-
πλαίσιο, και των πολλών πλέον περιπτώσεων. 
Η υλοποίηση της ενιαίας αγοράς απαιτεί σήμερα περισσό­
τερο από ποτέ «ενεργό» πολιτική ανταγωνισμού, παράλληλα 
με μια ισχυρότερη βιομηχανική πολιτική, για να ληφθεί 
υπόψη η τεράστια προσπάθεια που πρέπει να καταβάλει η 
κοινοτική οικονομία ώστε να προσαρμοσθεί στη μεταβολή. 
Η αναδιάρθρωση της προσφοράς, στην εσωτερική αγορά, 
δεν μπορεί να παραβλέψει τις αντιδράσεις#ου δημιουργεί ο 
εξωκοινοτικός ανταγωνισμός στην επικράτεια της Κοινό­
τητας και ορισμένων κρατών μελών ειδικότερα. 
Οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις ειδικότερα πρέπει να 
εξετάσουν άλλες πρωτοβουλίες και άλλες επενδύσεις για να 
αποκτήσουν ένα νέο και ανταγωνιστικό ρόλο ενόψει του 1993. 
Μετά το πρώτο Λευκό Βιβλίο για τις ενισχύσεις ακολούθησε 
ένα δεύτερο Λευκό Βιβλίο. Το γεγονός αυτό δείχνει ήδη πόσο 
είναι δυσχερής η γνώση των καταστάσεων στα διάφορα κράτη 
μέλη. Η ορθή γνώση αποτελεί βασική προϋπόθεση για μια 
σωστή πολιτική παρέμβασης, όχι μόνο ως προς την αποτροπή 
αλλά και ως προς την έγκριση, και για το λόγο αυτό πρέπει 
να υποστηριχθεί η ελαστική και κάπως αυτοκριτική στάση 
της Επιτροπής σε ό,τι αφορά την ενημέρωση και διόρθωση 
των εγγράφων της, στα οποία σε τελευταία ανάλυση αναφέ­
ρονται οι πρωτοβουλίες της πολιτικής ανταγωνισμού. Ο εξαιρετικός χαρακτήρας που εμφανίζουν στη σημερινή 
συγκυρία ορισμένοι τομείς απαιτεί εντούτοις μια εκτίμηση 
που, στα πλαίσια της αυστηρής τήρησης των κανόνων της 
συνθήκης, θα προσβλέπει με ρεαλισμό στο μέλλον και δεν 
θα παραβλέπει το γεγονός ότι σε πολλές περιπτώσεις και 
τομείς ο εξωκοινοτικός ανταγωνισμός επωφελείται, με διά­
φορους τρόπους και σε διαφορετικό βαθμό, από ενισχύσεις 
που εγγυώνται οι εθνικές αρχές. 
Ως προς την αντιμετώπιση των δημοσίων επιχειρήσεων, η 
ΟΚΕ συμμερίζεται τη θέση της Επιτροπής που αποβλέπει 
στην εφαρμογή και σ'αυτές των κανόνων που ισχύουν για 
τις ιδιωτικές επιχειρήσεις, κανόνων που ωστόσο, πρέπει να 
καθορίζονται με τρόπο που να αποτρέπεται κάθε κίνδυνος 
διάκρισης μεταξύ των δύο κατηγοριών επιχειρήσεων. 
2.5. Τιμές — Συγκρίσεις μεταξύ κρατών μελών — Εθνικές 
νομοθεσίες ελέγχου 
2.5.1. Η ΟΚΕ επέστησε ήδη την προσοχή της Επιτροπής 
στο γεγονός ότι υπάρχουν — στην Κοινότητα — πολλές και 
σημαντικές διαφορές τιμών μεταξύ προϊόντων, που σαφώς 
είναι συγκρίσιμα. 
Η ύπαρξη του φαινομένου αυτού οδηγεί στο συμπέρασμα ότι 
το πρόβλημα είναι σύνθετο, κυρίως όμως ότι η διαδικασία 
δημιουργίας μιας πραγματικά ενιαίας αγοράς είναι ακόμα 
μακρά και δύσκολη. Πολλοί είναι πράγματι οι παράγοντες 
που επηρεάζουν, έμμεσα ή άμεσα, τη διαμόρφωση των τιμών. 
Πολλές φορές κατά το παρελθόν η ΟΚΕ, αλλά και το ΕΚ, 
υπογράμμισαν τη σημασία και τον κρίσιμο χαρακτήρα των 
μελετών για το σύστημα τιμών των χωρών στις διάφορες 
αγορές, και κάλεσαν την Επιτροπή να μην παραβλέψει τις 
διαρθρωτικές, τομεακές και γενικές διαφορές που υπάρχουν 
ακόμα στα διάφορα κράτη μέλη. 
Η σύγκριση των τιμών, που ισχύουν σε κάθε κράτος μέλος, 
για το ίδιο προϊόν, είναι οπωσδήποτε χρήσιμη ως μέσο γνώ­
σης και ανάλυσης, όχι όμως ως απόλυτος δείκτης εκτίμησης 
του υπάρχοντος βαθμού ανταγωνισμού μεταξύ των κρατών 
μελών. Η διαφορά μεταξύ των τιμών αποτελεί οπωσδήποτε 
ένδειξη μιας κατάστασης που δεν μπορεί παρά να συμβάλει 
και στην στρέβλωση του ανταγωνισμού. Εκτός όμως από 
αυτή τη συνέπεια, που γίνεται εύκολα αισθητή από τους 
καταναλωτές, υπάρχουν και άλλες, όπως είναι η ποικιλομορ­
φία των φορολογικών συστημάτων, των τεχνικών κανόνων 
και των διοικητικών δομών, καθώς και των κανόνων των 
συστημάτων διανομής. 
Η σύγκριση των τιμών που ισχύουν στα διάφορα κράτη μέλη 
σε ένα συγκεκριμένο τομέα της αγοράς αποτελεί οπωσδήποτε 
ένα ουσιαστικό μέσο γνώσης και ελέγχου, που όμως πρέπει 
να συνοδεύεται από προσεκτική ανάλυση των δομικών και 
κοινωνικοοικονομικών διαφορών που συνεχίζουν να χαρα­
κτηρίζουν τις εθνικές αγορές. 
Αριθ. C 60/22 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 8. 3. 91 
Πρέπει λοιπόν να συνεχισθεί το έργο της εναρμόνισης και 
προσέγγισης ώστε να επιτευχθεί σημαντικότερη ομοιομορ­
φία, που αποτελεί την ελάχιστη προϋπόθεση για την πραγμα­
τοποίηση σωστών συγκρίσεων και την εξαγωγή ορθών συ­
μπερασμάτων. 
2.5.2. Γενικά, οι τιμές πρέπει να είναι προϊόν της «αγοράς», 
δηλαδή της ελεύθερης δράσης των οικονομικών δυνάμεων, 
και η πολιτική ανταγωνισμού πρέπει να εγγυάται ότι το 
αποτέλεσμα αυτό επιτυγχάνεται με τον σεβασμό των ρόλων 
όλων των οικονομικών και κοινωνικών εταίρων, προς το 
συμφέρον του καταναλωτή, όπως επίσης και των περιορισμών 
του νόμου για το περιβάλλον και το έδαφος (υπενθυμίζονται 
μόνο τα πλέον επίκαιρα και σημαντικά). 
Για το λόγο αυτό, δεν πρέπει να επεμβαίνουν καταχρηστικώς 
στη διαμόρφωση και στο επίπεδο των τιμών ούτε οι επιχειρή­
σεις ούτε οι εθνικές αρχές, οι οποίες έχουν να διαχειριστούν 
λίγες εναπομένουσες εξαιρέσεις που άλλωστε υπεισέρχονται 
στο πλαίσιο των εθνικών συστημάτων ελέγχου και εποπτείας. 
Επειδή ακριβώς η πλήρης ολοκλήρωση των αγορών δεν 
αποτελεί ακόμη πραγματικότητα, οι εθνικές νομοθεσίες έχουν 
ακόμη να διαδραματίσουν ένα ρόλο ελέγχου για την αποφυγή 
καταχρήσεων, που έχει επίσης ως στόχο την εγγύηση, στο 
βαθμό του δυνατού και σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, 
ορισμένης σταθερότητας τιμών. 
Οι ελιγμοί της οικονομικής συγκυρίας πραγματοποιούνται 
ακόμη κατά μεγάλο μέρος σε εθνικό επίπεδο, παρά το γεγονός 
ότι ενισχύεται η βούληση για συνεργασία και συντονισμό σε 
επίπεδο τραπεζικού συστήματος και ειδικότερα κεντρικών 
τραπεζών. 
Η Επιτροπή διαθέτει για το θέμα αυτό άμεσα όργανα καθοδή­
γησης, αλλά δεν έχει εξουσία παρέμβασης στα πλαίσια της 
εφαρμογής των κανόνων ανταγωνισμού όπου αντικείμενα 
εφαρμογής των άρθρων 85 και 86 είναι οι επιχειρήσεις και 
όχι τα κράτη μέλη. Υπάρχουν εντούτοις και τα άρθρα 3 στ) 
και 5, εδάφιο 2 της συνθήκης(!). Εξάλλου, μια γενικότερη 
αλλά όχι λιγότερο σαφή και συγκεκριμένη νομιμοποίηση 
μπορεί να βρεί η Επιτροπή στο άρθρο 155, πρώτη περίπτωση, 
όπου αναφέρεται ότι αυτή «μεριμνά για την εφαρμογή της 
παρούσας συνθήκης, καθώς και των διατάξεων που θεσπί­
ζονται δυνάμει αυτής από τα όργανα». 
Ωστόσο, για μια αποτελεσματική δράση εποπτείας, θα 
μπορούσε να εκπονηθεί ως πρώτο θέμα ένας κατάλογος των 
υπαρχουσών νομοθεσιών και ρυθμίσεων σε κάθε κράτος 
μέλος, που μπορούν να έχουν επιπτώσεις στον ανταγωνισμό. 
(') «Η δράση της Κοινότητας περιλαμβάνει (άρθρο 3 στ) την εγκα­
θίδρυση καθεστώτος που να εξασφαλίζει ανόθευτο ανταγωνισμό 
εντός της κοινής αγοράς» — (άρθρο 5, εδάφιο 2) τα κράτη μέλη 
«απέχουν από κάθε μέτρο που δύναται να θέσει σε κίνδυνο την 
πραγματοποίηση των σκοπών της παρούσας συνθήκης» 2.6. Το «ντάμπινγκ» 
Η ΟΚΕ θεωρεί σκόπιμο να επιστήσει την προσοχή στο φαινό­
μενο dumping, στο πλαίσιο μιας υπεύθυνης και προσεκτικής 
εμπορικής πολιτικής και πολιτικής ανταγωνισμού. 
Η Επιτροπή διαθέτει ήδη σημαντική εμπειρία, κυρίως σχε­
τικά με τους τομείς στους οποίους επανειλημμένα καταγρά­
φονται αθέμιτες πρωτοβουλίες για τις τιμές εισαγωγής. 
Τα εμπόδια των ανταλλαγών καταργούνται σχεδόν παντού. 
Με διαφορετικό ρυθμό μειώνονται τόσο οι δασμοί όσο και 
οι ποσοστώσεις: η προστασία συνίσταται του λοιπού μόνο 
στη διενέργεια ελέγχου για «ντάμπινγκ» και στις σχετικές 
διαδικασίες άμυνας. 
Η Επιτροπή απέδειξε ότι χαρακτηρίζεται τόσο από ετοιμό­
τητα παρέμβασης όσο και από αντικειμενικότητα στο 
κλείσιμο των διαδικασιών. 
Η Επιτροπή με τη στάση επαγρύπνησης που τηρεί ερμηνεύει 
σωστά μια πολιτική ανταγωνισμού που αποβλέπει στην 
ανάπτυξη και την άμυνα της εσωτερικής αγοράς, στα πλαίσια 
των κανόνων της Γενικής Συμφωνίας Δασμών και Εμπορίου 
(ΓΣΔΕ). Η εσωτερική αγορά όμως παραμένει ατελής στο 
βαθμό που δεν συνοδεύεται από τη γνωστή πλέον «κοινωνική 
ρήτρα», η συμπερίληψη της οποίας υποστηρίζεται από πολ­
λούς. 
2.7. Διαδικασία 
Ο κανονισμός ελέγχου των συγκεντρώσεων περιλαμβάνει 
ορισμένα σημαντικά νέα στοιχεία σε ό,τι αφορά τις προ­
θεσμίες, τους τρόπους συμμετοχής των ενδιαφερόμενων 
μερών και τη συνεργασία των διοικήσεων των κρατών μελών. 
2.7.1. Προβλέπονται μικρές προθεσμίες κυρίως σε σύ­
γκριση με εκείνες που ορίζονται για να λάβει απόφαση η 
Επιτροπή. 
Με πολύ ρεαλιστικό τρόπο ο κανονισμός αναγνωρίζει ότι 
η προηγούμενη κοινοποίηση πρέπει να γίνεται με ταχεία 
διαδικασία. Η ΟΚΕ εύχεται να βρεί ανταπόκριση αυτή η 
ευγενής πρόθεση και να μην χρησιμοποιείται το τέχνασμα 
της «ατελούς» πληροφόρησης για την αναστολή των προ­
θεσμιών. 
2.7.2. Σημαντική καινοτομία αποτελούν οι άτυπες προ­
καταρκτικές συναντήσεις, τις οποίες σχεδόν συνιστά ο κανο­
νισμός, με στόχο να διευκολύνει την Επιτροπή στην τήρηση 
της προθεσμίας ενός μηνός και να επιταχύνει το μέγιστο 
δυνατό τη διαδικασία. 
Η προσέγγιση αυτή πρέπει οπωσδήποτε να υποστηριχθεί 
γιατί αντισταθμίζει, επιπλέον, τον πολύπλοκο χαρακτήρα του 
έντυπου CO, η συμπλήρωση του οποίου θα απλοποιηθεί στην 
8. 3. 91 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 60/23 
πράξη τόσο από την εμπειρία όσο και από την καλή θέληση 
όλων. 
2.7.3. Μια άλλη σημαντική πτυχή είναι ο ενισχυμένος 
ρόλος των εθνικών διοικήσεων και η ανάγκη για συνεργασία 
και αποτελεσματικό συντονισμό με την Επιτροπή. 
Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο επιβεβαίωσε ήδη πολλές φορές 
τις εξουσίες της Επιτροπής στην άσκηση των καθηκόντων 
της και στο εσωτερικό των κρατών μελών, με τη συνεργασία 
των οποίων, ακόμη και σε περιπτώσεις που είναι δεδομένη 
μόνο η εθνική αρμοδιότητα, μπορεί να υπάρξει κάποια 
επίδραση στις ενδοκοινοτικές συναλλαγές. 
Η υπεροχή του κοινοτικού δικαίου έναντι των εθνικών ρυθ­
μίσεων δεν συζητείται πλέον, είναι όμως σκόπιμο να υπογραμ­
μισθεί ότι αυτό αφορά και τις σχέσεις των εθνικών διοική­
σεων με την Επιτροπή. 
2.7.4. Όσον αφορά την εφαρμογή των άρθρων 85 και 86 
της συνθήκης, η Επιτροπή διαθέτει, σύμφωνα με τον κανονι­
σμό αριθ. 17 (πρώτος κανονισμός εφαρμογής των άρθρων 85 
και 86 της συνθήκης, ΕΕ αριθ. 13 της 21. 2. 1962), σχεδόν 
δικαστικές αρμοδιότητες. Σε τέτοιο βαθμό μάλιστα που το 
άρθρο 19 του κανονισμού αριθ. 17 προβλέπει τη δυνατότητα 
των μερών να γνωστοποιούν τις απόψεις τους για τις αιτιάσεις 
εις βάρος τους καθώς και τη δυνατότητα να εξετάζονται υπό 
συνθήκες που διασφαλίζουν το δικαίωμα υπεράσπισης και 
απολήγουν στη λήψη αποφάσεων της Επιτροπής με τρόπο 
ανεξάρτητο και αμερόληπτο. 
Διαπιστώνεται, εξάλλου, ότι με τις ανακοινώσεις τύπου, η 
Επιτροπή γνωστοποίησε σε ορισμένες περιπτώσεις, πριν 
λάβει οποιαδήποτε απόφαση, τις αιτιάσεις που έλαβε υπόψη 
εναντίον ορισμένων επιχειρήσεων. 
Η ΟΚΕ θα ήθελε να καλέσει την Επιτροπή να εξετάσει 
κατά πόσο μια τέτοια πρακτική είναι σωστή. Θα μπορούσε 
πράγματι να σκεφθεί κανείς ότι μια τέτοια κοινοποίηση μπο­
ρεί να προδικάζει την τελική απόφαση της Επιτροπής. 
Επιπλέον, κινδυνεύει να βρεθεί σε δύσκολη θέση αν η τελική 
απόφαση απορρίπτει τις προβαλλόμενες αιτιάσεις, οι οποίες 
προηγουμένως είχαν ανακοινωθεί στον τύπο. 
2.8. Κοινοτική νομοθεσία και εθνικές νομοθεσίες 
Ο πρόσφατος κανονισμός για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων 
αποτελεί, ή μάλλον θα αποτελέσει σημαντική δοκιμασία για 
την εκτίμηση της σύνδεσης μεταξύ κοινοτικής νομοθεσίας 
και εθνικών νομοθεσιών. 
Η ύπαρξη ενός ειδικού κανονισμού για τον έλεγχο των συ­
γκεντρώσεων δεν πρέπει να περιορίσει την προσοχή της 
Επιτροπής μόνο στις σημερινές ή μελλοντικές πράξεις των 
συγκεντρώσεων κοινοτικής διάστασης. Υπάρχουν π.χ. σε πολλούς τομείς ειδικές καταστάσεις που 
εμφανίζουν υψηλό βαθμό συγκέντρωσης στις περιπτώσεις 
αυτές ο έλεγχος — πέραν του κανονισμού 4064 — δεν πραγμα­
τοποιείται μόνο με την καταστολή ενδεχομένων «κατα­
χρηστικών» δεσποζουσών θέσεων (άρθρο 86). 
Πρόκειται ωστόσο, για την επαλήθευση και τον έλεγχο των 
πραγματικών συνθηκών ανταγωνισμού, στον ένα ή τον άλλο 
τομέα, που είναι ενδεχομένως αποτέλεσμα πράξεων συ­
γκέντρωσης, οι διαστάσεις της οποίας λόγω της διάρθρωσης 
του ίδιου του τομέα, δεν μπορούν να είναι «κοινοτικές» (σύμ­
φωνα με το άρθρο 1 του κανονισμού ΕΟΚ αριθ. 4064). 
Εξάλλου, όλες οι πράξεις συγκέντρωσης, που δεν έχουν κοι­
νοτική διάσταση, θα πρέπει να εντάσσονται (πράγμα που δεν 
συμβαίνει σε όλες τις περιπτώσεις) στο πεδίο εφαρμογής του 
εθνικού νόμου. Σε ορισμένες περιπτώσεις μάλιστα θα πρέπει 
να εμπίπτουν ταυτόχρονα στο πεδίο εφαρμογής περισσοτέρων 
του ενός εθνικών νόμων διαφόρων κρατών μελών. 
Δεν πρέπει να αποκλείονται σε αυτές τις περιπτώσεις διαφο­
ρές και διαμάχες, και συνεπώς προβλήματα. Η δε Επιτροπή 
δεν θα μπορούσε να αναλάβει διαιτητικές πρωτοβουλίες super 
partes. Ο κανονισμός ΕΟΚ αριθ. 4064 προβλέπει πράγματι 
πολύ περιορισμένες και υπό όρους εξουσίες και μέσα. 
Οι εξουσίες όμως και τα μέσα — η ΟΚΕ θα ήθελε να το 
επαναλάβει (βλ. σημείο 2.5) — αναφέρονται σε άλλα άρθρα 
της συνθήκης (άρθρο 3 στ, άρθρο 155) που μπορούν να νομι­
μοποιήσουν μια δυναμικότερη και αποτελεσματικότερη πα­
ρέμβαση της Επιτροπής, όπου και όταν χρειάζεται. 
Από τα παραπάνω προκύπτει σαφώς, κυρίως, η ανάγκη για 
ειλικρινή συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών και, παράλ­
ληλα, για μεγαλύτερη και καλύτερη συνεργασία της Επιτρο­
πής με τις εθνικές κυβερνήσεις. 
2.9. Μελέτες και έρευνες 
Σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις, η ΟΚΕ αναφέρεται στις 
έρευνες και τις «μελέτες» που ανέθετε η Επιτροπή σε τρίτους, 
τα αποτελέσματα των οποίων συνοψίζονται στο τελευταίο 
μέρος της ετήσιας έκθεσης. 
Εκτιμώντας ότι κάθε φορά η Επιτροπή διευκρινίζει ότι «την 
ευθύνη των στοιχείων και των κρίσεων» φέρουν τα πανεπιστή­
μια και οι ανεξάρτητοι εμπειρογνώμονες που πραγματοποίη­
σαν τη μελέτη, είναι σκοπιμότερο να αναγράφονται στην 
ετήσια έκθεση οι σκέψεις και τα ενδεχόμενα συμπεράσματα 
της ίδιας της Επιτροπής, με τον ίδιο βαθμό ευθύνης που 
αρμόζει στην ετήσια έκθεση. 
Εξάλλου, πρέπει να ενταθεί ο ρυθμός της διάδοσης των δημο­
σιεύσεων — με θέμα τους κανόνες ανταγωνισμού — σε όλα 
τα επίπεδα, και ιδιαίτερα στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις των 
κρατών μελών που εισήλθαν εδώ και λίγα χρόνια στην Κοινό­
τητα. Εκτός από ό,τι έχει ήδη γίνει, ή γίνεται, θα ήταν ιδιαί-
Αριθ. C 60/24 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 8.3.91 
τερα χρήσιμη μια μελέτη/οδηγός για τις συμβάσεις μεταφο­
ράς τεχνολογίας που θα προσφέρει σημαντική βοήθεια όχι 
μόνο στις κοινοτικές χώρες πρόσφατης ένταξης αλλά και 
στις επιχειρήσεις των αναπτυσσόμενων χωρών. 
2.10. Οι πόροι της ΓΔ IV 
Ένας κανονισμός ad hoc, όπως εκείνος για τον έλεγχο των 
συγκεντρώσεων, οδήγησε την Επιτροπή στη δημιουργία μιας 
task force συγκεντρώσεων, η οποία περιλαμβάνει ήδη υπάρ­
χοντες και νέους πόρους που προέρχονται από κράτη μέλη 
με ειδική εμπειρία. 
Είναι δύσκολο να διατυπωθεί μια εκτίμηση για την πρόβλεψη 
του όγκου εργασίας που θα έχει η task force που συγκρο­
τήθηκε ad hoc με την εφαρμογή του νέου κανονισμού. Ο 
αριθμός των 50 κοινοποιήσεων ενδέχεται να είναι μικρός ή 
υπερβολικά μεγάλος. Η ενίσχυση των Διευθύνσεων Β, Γ και Δ 
ίσως οδηγούσε σε πολύ μεγαλύτερη εσωτερική ελαστικότητα 
και, κυρίως, στη χρησιμοποίηση της τομεακής εμπειρίας που 
αποκτήθηκε από τις υπηρεσίες. 
Κανένας δισταγμός ωστόσο, δεν υπάρχει για την ανάγκη 
εμπλουτισμού των συνολικών πόρων της ΓΔ IV. Η ΟΚΕ 
επέμενε πάντα σχετικά με το σημείο αυτό, εν πλήρει γνώσει 
του φόρτου εργασίας και των ευθυνών αυτής της Γενικής 
Διεύθυνσης. 
3. Οι διεθνείς «χέσεις 
3.1. Διεθνείς δραστηριότητες της Επιτροπής 
Η συνεργασία με τον ΟΗΕ και τον Οργανισμό Οικονομικής 
Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) πρέπει να ενισχυθεί 
υπό την ώθηση της όλο και μεγαλύτερης αλληλεγγύης του 
κοινοτικού χώρου. 
Στα πλαίσια της ΓΣΔΕ, όπως τόνισε πολλές φορές η ΟΚΕ 
στις «γνωμοδοτήσεις» της για τα συζητούμενα προβλήματα, 
η Επιτροπή πρέπει να αναπτύξει έντονη δραστηριότητα για 
την επικράτηση ενός δίκαιου ανταγωνισμού μεταξύ των δια­
φόρων οικονομικών περιοχών του κόσμου. 
Βρυξέλλες, 19 Δεκεμβρίου 1990. 3.2. ΕΟΚ-Ευρωπαϊκή Ζώνη Ε^θερων Συναλλαγών (ΕΖΕΣ) 
Η ΟΚΕ διετύπωσε ήδη ευρέως τις απόψεις της για τις σχέσεις 
ΕΟΚ - ΕΖΕΣ και τις επιθυμητές προοπτικές ί1). Υπάρχουν 
δυσκολίες και από τη διαφορετική θεσμική διάρθρωση των 
δύο οργανισμών και συνεπώς είναι τουλάχιστον προς το 
παρόν, μάταιη η επιδίωξη ενοποιητικών διαδικασιών. 
Στον τομέα όμως του ανταγωνισμού θα πρέπει να γίνει εξαί­
ρεση, δεδομένου ότι η πραγματικότητα των εμπορικών συναλ­
λαγών επιβάλλει την τήρηση κοινών κανόνων και ορισμένων 
ελάχιστων εγγυήσεων δικαιοσύνης. 
3.3. Συνεργασία ΕΟΚ-ΗΠΛ και ΕΟΚ-Ιαπωνίας 
Η ΟΚΕ πιστεύει ότι οι επαφές με τις αντιμονοπωλιακές αρχές 
τρίτων χωρών είναι χρήσιμες και αναγκαίες. Ειδικότερα, στις 
σχέσεις με τις δύο μεγάλες εξωκοινοτικές δυνάμεις ΗΠΑ και 
Ιαπωνία η εφαρμογή του πρόσφατου κανονισμού για τον 
έλεγχο των συγκεντρώσεων δεν θα πρέπει να αλλάξει τα 
πράγματα. 
Η ανταλλαγή πληροφοριών και οι άτυπες διμερείς επαφές 
αποτελούν τις καταλληλότερες ενέργειες, όχι όμως και η 
επίτευξη επίσημων «συμφωνιών», για τις οποίες είναι απίθανο 
να βρεθεί η κατάλληλη μορφή. 
Πράγματι, είναι πολλές και σύνθετες οι επιπτώσεις που θα 
μπορούσαν να δημιουργήσουν οι επίσημες δεσμεύσεις (όπως 
συμβαίνει με την ετεροδικία, την αρχή της αμοιβαιότητας, 
της οποίας γίνεται συχνά επίκληση για να χρησιμοποιηθεί 
καταχρηστικά ή αποκλειστικά ως μέσο διαπραγματευτικής 
πίεσης). 
Παρά το γεγονός ότι ο στόχος φαίνεται μακρινός, πρέπει να 
συνεχισθεί το έργο για τη διεθνοποίηση των αντιμονοπωλια­
κών κανόνων, ή για την (έστω μερική ή βαθμιαία) εναρμόνιση 
των κανόνων που διέπουν τις διεθνείς συναλλαγές. 
(') ΕΕ αριθ. C 182 της 23. 7. 1990, σ. 33. 
Ο Πρόεδρος της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Francois STAEDELIN