Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την εξασφάλιση των δικαιωμάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης των μισθωτών και των μη μισθωτών που μετακινούνται εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης (98/C 5/04) (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) COM(97) 486 τελικό - 97/0265(CNS)

(Υποβλήθηκε από την Επιτροπή στις 19 Νοεμβρίου 1997)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως τα άρθρα 51 και 235,

την πρόταση της Επιτροπής,

τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής,

Εκτιμώντας:

ότι μια από τις θεμελιώδεις ελευθερίες της Κοινότητας είναι η ελεύθερη κυκλοφορία των ατόμων 7 ότι η συνθήκη προβλέπει ότι το Συμβούλιο λαμβάνει ομοφώνως, στον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης, τα αναγκαία μέτρα για την εγκαθίδρυση της ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων 7

ότι η κοινωνική ασφάλιση των εργαζομένων εξασφαλίζεται από νόμιμα συστήματα κοινωνικής ασφάλισης καθώς και συστήματα συμπληρωματικής κοινωνικής ασφάλισης 7

ότι η νομοθεσία που έχει ήδη θεσπιστεί από το Συμβούλιο με σκοπό την προστασία των δικαιωμάτων κοινωνικής ασφάλισης των εργαζομένων στην Κοινότητα καθώς και των μελών των οικογενειών τους, και ιδιαίτερα οι κανονισμοί (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71 (1) και (ΕΟΚ) αριθ. 574/72 (2), αφορούν μόνο τα κατά νόμον συστήματα συνταξιοδότησης 7

ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο που συνήλθε στις 16 και 17 Ιουνίου 1997 στο Άμστερνταμ υπογράμμισε και πάλι τη σημασία που αποδίδει στην εύρυθμη λειτουργία της ενιαίας αγοράς, ως βασικό στοιχείο της συνολικής στρατηγικής για την προώθηση της ανταγωνιστικότητας, της οικονομικής ανάπτυξης και της απασχόλησης σε όλη την Ένωση 7

ότι, για το λόγο αυτό, το προαναφερθέν Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στο ψήφισμά του για την ανάπτυξη και την απασχόληση (3), συμφώνησε για την ανάληψη συγκεκριμένης δράσης προκειμένου να επιτευχθεί η μεγαλύτερη δυνατή πρόοδος στην οριστική ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς: να καταστούν αποτελεσματικότεροι οι κανόνες, να αντιμετωπισθούν οι κυριότερες εναπομείνασες στρεβλώσεις της αγοράς, να αποφευχθεί ο επιζήμιος φορολογικός ανταγωνισμός, να αρθούν τα τομεακά εμπόδια στην ολοκλήρωση της αγοράς και να παραδοθεί εσωτερική αγορά προς όφελος όλων των πολιτών 7

ότι το Συμβούλιο, στη σύστασή του της 27ης Ιουλίου 1992 (92/442/ΕΟΚ), για τη σύγκλιση των στόχων και των πολιτικών κοινωνικής προστασίας (4), συνιστά στο σημείο I.5 στοιχείο η) «να ευνοηθεί, εφόσον είναι αναγκαίο, η διαμόρφωση των προϋποθέσεων απόκτησης συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων, ιδίως όσον αφορά τις συμπληρωματικές συντάξεις, προκειμένου να εξαλειφθούν τα εμπόδια για την κινητικότητα των εργαζομένων» 7

ότι ο στόχος αυτός μπορεί να επιτευχθεί μόνο με την κατάλληλη προστασία των δικαιωμάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης, στην περίπτωση που ο εργαζόμενος διακινείται από ένα κράτος μέλος σε άλλο 7

ότι η ελεύθερη κυκλοφορία των ατόμων, που αποτελεί έναν από τους ακρογωνιαίους λίθους της Κοινότητας, δεν περιορίζεται στους μισθωτούς αλλά επεκτείνεται και στους μη μισθωτούς, στα πλαίσια της ελεύθερης εγκατάστασης και της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών 7

ότι, προκειμένου να εξασφαλιστεί η αποτελεσματική άσκηση του δικαιώματος της ελεύθερης κυκλοφορίας, οι εργαζόμενοι θα πρέπει να διαθέτουν συγκεκριμένες εγγυήσεις όσον αφορά τη διατήρηση των θεμελιωμένων δικαιωμάτων τους που απορρέουν από τα συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης 7

ότι τα κράτη μέλη πρέπει να λάβουν τα αναγκαία μέτρα για την εξασφάλιση της καταβολής των παροχών που δικαιούνται τα μέλη και τα πρώην μέλη συστημάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης, όπως επίσης και τα μέλη των οικογενειών τους ή οι επιζώντες αυτών σε όλα τα κράτη μέλη, δεδομένου ότι πλέον, βάσει του άρθρου 73 Β της συνθήκης απαγορεύεται κάθε περιορισμός της ελεύθερης κίνησης κεφαλαίων και των πληρωμών 7

ότι, προκειμένου να διευκολυνθεί η άσκηση του δικαιώματος της ελεύθερης κυκλοφορίας, οι εθνικές ρυθμίσεις πρέπει να προσαρμοστούν προκειμένου να υπάρχει η δυνατότητα συνέχισης της καταβολής εισφορών σε ένα εγκεκριμένο σύστημα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης ενός κράτους μέλους, από τον ίδιο τον εργαζόμενο ή για λογαριασμό του, όταν αυτός αποσπάται για σύντομο χρονικό διάστημα σε άλλο κράτος μέλος.

ότι, για το λόγο αυτό, η συνθήκη απαιτεί όχι μόνο την εξάλειψη κάθε είδους διάκρισης λόγω εθνικότητας αλλά και την άρση κάθε εθνικού μέτρου που ενδεχομένως περιορίζει ή εμποδίζει την άσκηση εκ μέρους των εργαζομένων των βασικών δικαιωμάτων που εγγυάται η συνθήκη, όπως έχουν ερμηνευτεί από το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων σε αλλεπάλληλες αποφάσεις 7

ότι, αν και η παρούσα οδηγία ισχύει για τον περιορισμένο τομέα εφαρμογής των αποσπασμένων εργαζόμενων, εξακολουθεί να υφίσταται η ανάγκη εξεύρεσης μιας κατάλληλης λύσης στο ευρύτερο πρόβλημα της φορολογίας των συμπληρωματικών συντάξεων εντός της Κοινότητας 7

ότι οι εργαζόμενοι που ασκούν το δικαίωμά τους της ελεύθερης κυκλοφορίας πρέπει να ενημερώνονται ανάλογα από τους αρμόδιους για τη διαχείριση των συστημάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης, ειδικά όσον αφορά τις επιλογές και τις εναλλακτικές λύσεις που τους προσφέρονται 7

ότι η παρούσα οδηγία δεν επηρεάζει την εφαρμογή των κανόνων της ενιαίας αγοράς και των κανόνων περί ανταγωνισμού της συνθήκης στα συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης 7

ότι, για λόγους ποικιλομορφίας όσον αφορά τα συστήματα συμπληρωματικής κοινωνικής ασφάλισης, η Κοινότητα πρέπει να θεσπίσει μόνον ένα γενικό πλαίσιο στόχων, αφήνοντας τα κράτη μέλη να επιλέξουν ελεύθερα τα μέτρα για την επίτευξη των στόχων αυτών 7

ότι τα κράτη μέλη, προκειμένου να επιτύχουν τους στόχους αυτούς, πρέπει να προσαρμόσουν τις εθνικές τους νομοθεσίες και ότι, στην περίπτωση αυτή, το κατάλληλο νομοθετικό μέσον είναι η έκδοση μιας οδηγίας 7

ότι, σύμφωνα με τις αρχές της επικουρικότητας και της αναλογικότητας, όπως ορίζονται στο άρθρο 3 Β της συνθήκης, οι στόχοι της παρούσας οδηγίας δεν μπορούν να επιτευχθούν ικανοποιητικά σε επίπεδο κρατών μελών και συνεπώς θα είναι καλύτερη η επιδίωξή τους σε κοινοτικό επίπεδο 7 ότι η παρούσα οδηγία περιορίζεται στις ελάχιστες απαιτήσεις για την επίτευξη των στόχων αυτών και δεν υπερβαίνει τα αναγκαία όρια για την επίτευξη αυτών των στόχων,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ:

ΚΕΦΑΛΑΙΟ I Στόχος και πεδίο εφαρμογής

Άρθρο 1

Στόχος της οδηγίας είναι η εξασφάλιση της κατάλληλης προστασίας των δικαιωμάτων που έχουν θεμελιώσει ή πρόκειται να θεμελιώσουν οι ασφαλισμένοι σε συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης, οι οποίοι διακινούνται από ένα κράτος μέλος σε άλλο. Η προστασία αυτή αφορά κυρίως τη διατήρηση των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων στο πλαίσιο συστημάτων τόσο προαιρετικής όσο και υποχρεωτικής συμπληρωματικής συνταξιοδότησης, με εξαίρεση τα συστήματα που καλύπτονται ήδη από τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71.

Άρθρο 2

Η οδηγία ισχύει για ασφαλισμένους σε συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης, οι οποίοι έχουν θεμελιώσει ή πρόκειται να θεμελιώσουν σχετικά δικαιώματα σε ένα ή περισσότερα κράτη μέλη, καθώς επίσης και για τα μέλη των οικογενειών και τους επιζώντες αυτών.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ II Ορισμοί

Άρθρο 3

Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας ορίζονται:

α) ως «συμπληρωματική σύνταξη», οι παροχές αναπηρίας, αποχώρησης και επιζώντων που συμπληρώνουν ή αντικαθιστούν τις παροχές που προβλέπονται για τις ίδιες περιπτώσεις στα πλαίσια των κατά νόμον συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης 7

β) ως «σύστημα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης», κάθε επαγγελματικό σύστημα συνταξιοδότησης και συλλογική συμφωνία που εξυπηρετεί τον ίδιο σκοπό, όπως: ομαδική σύμβαση ασφάλισης, κλαδικό ή τομεακό στατικά διανεμητικό σύστημα, κεφαλαιοποιητικό σύστημα, ή υπόσχεση συνταξιοδότησης που υποστηρίζεται από λογιστικά αποθέματα, που προορίζονται για τη χορήγηση συμπληρωματικής σύνταξης σε μισθωτούς και μη μισθωτούς 7

γ) ως «εγκεκριμένο σύστημα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης», ένα σύστημα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης το οποίο, στο κράτος μέλος που ισχύει, πληροί τους όρους που απαιτούνται από το εν λόγω κράτος μέλος για τη χορήγηση ειδικών φορολογικών απαλλαγών που προβλέπονται σε σχέση με τη χορήγηση συμπληρωματικής συνταξιοδότησης 7

δ) ως «συνταξιοδοτικά δικαιώματα», κάθε παροχή που δικαιούται ο ασφαλισμένος στο πλαίσιο ενός συστήματος συμπληρωματικής συνταξιοδότησης 7

ε) ως «θεμελιωμένα συνταξιοδοτικά δικαιώματα», όλα τα δικαιώματα σε παροχές που έχουν αποκτηθεί με την κάλυψη των ελάχιστων προϋποθέσεων, ειδικά όσον αφορά τις περιόδους θεμελίωσης που απαιτούνται από τους κανόνες που διέπουν ένα σύστημα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης 7 ως «περίοδος θεμελίωσης», κάθε περίοδος που συνυπολογίζεται για την υπαγωγή σε ένα σύστημα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης και την απόκτηση των δικαιωμάτων που απορρέουν από αυτό 7

στ) ως «εργαζόμενος», κάθε μισθωτός ή μη μισθωτός 7

ζ) ως «αποσπασμένος εργαζόμενος», το άτομα που έχει αποσπαστεί για εργασία σε άλλο κράτος μέλος και το οποίο, βάσει των διατάξεων του τίτλου II του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71, συνεχίζει να υπάγεται στη νομοθεσία του κράτους μέλους καταγωγής, η δε «απόσπαση» ερμηνεύεται σύμφωνα με τον εν λόγω κανονισμό 7

η) ως «κράτος μέλος καταγωγής», το κράτος μέλος στο οποίο ο εργαζόμενος εργαζόταν αμέσως πριν από την απόσπασή του και στο οποίο ισχύει το σύστημα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης στο οποίο είναι ασφαλισμένος 7

θ) ως «κράτος μέλος υποδοχής», το κράτος μέλος στο οποίο αποσπάται ο εργαζόμενος.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙΙ Μέτρα για την προστασία των δικαιωμάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης των εργαζομένων που διακινούνται εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Άρθρο 4

Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για την εξασφάλιση της διατήρησης των θεμελιωμένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων των ασφαλισμένων σε συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης, όταν αυτοί μετακινούνται από ένα κράτος μέλος σε άλλο. Για το σκοπό αυτό, τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν την πλήρη διατήρηση των θεμελιωμένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων των ασφαλισμένων που δεν καταβάλλουν πλέον εισφορές σε ένα σύστημα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης, ως απόρροια της διακίνησής τους από ένα κράτος μέλος σε άλλο, τουλάχιστον στον ίδιο βαθμό στον οποίο τα δικαιώματα αυτά εξασφαλίζονται στην περίπτωση ασφαλισμένων που δεν καταβάλλουν πλέον εισφορές σε ένα σύστημα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης αλλά συνεχίζουν να παραμένουν στο εν λόγω κράτος μέλος. Η παρούσα διάταξη εφαρμόζεται και στα μέλη των οικογενειών και τους επιζώντες των ασφαλισμένων.

Άρθρο 5

Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν, όσον αφορά τους ασφαλισμένους σε συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης, καθώς και τα μέλη των οικογενειών τους και τους επιζώντες αυτών, ότι τα συστήματα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης καταβάλλουν πλήρως, σε άλλο κράτος μέλος, όλες τις παροχές που προβλέπονται στο πλαίσιο αυτών των συστημάτων.

Άρθρο 6

1. Τα κράτη μέλη θεσπίζουν τα αναγκαία μέτρα για την παροχή της δυνατότητας συνέχισης της καταβολής των εισφορών από τον ίδιο τον ασφαλισμένο εργαζόμενο ή για λογαριασμό του σε ένα σύστημα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης του κράτους μέλους καταγωγής, κατά τη διάρκεια της απόσπασής του στο κράτος μέλος υποδοχής.

2. Σε περίπτωση που, δυνάμει της παραγράφου 1, συνεχίζεται η καταβολή των εισφορών σε ένα σύστημα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης στο κράτος μέλος καταγωγής, το κράτος μέλος υποδοχής αναγνωρίζει τις εισφορές αυτές ως ισοδύναμες των εισφορών που καταβάλλονται σε σύστημα του κράτους μέλους υποδοχής.

Άρθρο 7

Σε περίπτωση που συνεχίζεται η καταβολή εισφορών σύμφωνα με το άρθρο 6 παράγραφος 1 σε ένα εγκεκριμένο σύστημα συμπληρωματικής συνταξιοδότησης, το κράτος μέλος υποδοχής, στο βαθμό που διαθέτει φορολογικά δικαιώματα, αντιμετωπίζει τις εισφορές αυτές κατά τον ίδιο τρόπο που αντιμετωπίζει τις εισφορές που καταβάλλονται σε ένα ανάλογο εγκεκριμένο σύστημα συνταξιοδότησης στο κράτος μέλος υποδοχής.

Άρθρο 8

Τα κράτη μέλη λαμβάνουν μέτρα ώστε οι αρμόδιοι για τη διαχείριση των συστημάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης να παρέχουν κατάλληλη ενημέρωση στα μέλη του συστήματος σχετικά με τις συντάξεις τους και τις επιλογές που έχουν στη διάθεσή τους, στα πλαίσια του εν λόγω συστήματος, όταν μετακινούνται προς άλλο κράτος μέλος.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙV Τελικές διατάξεις

Άρθρο 9

Τα κράτη μέλη είναι ελεύθερα να εφαρμόσουν τις διατάξεις του άρθρου 6 μόνο για αποσπάσεις που αρχίζουν την ημερομηνία κατά την οποία τίθεται σε ισχύ η παρούσα οδηγία ή μετά από αυτήν.

Άρθρο 10

Τα κράτη μέλη ενσωματώνουν στι εθνικές τους νομοθεσίες τα μέτρα που απαιτούνται για την παροχή της δυνατότητας σε άτομα που θεωρούν ότι αδικούνται από τη μη εφαρμογή των διατάξεων της παρούσας οδηγίας να διεκδικήσουν τις απαιτήσεις τους δικαστικώς, αφού πρώτα έχουν προσφύγει ενδεχομένως σε άλλες αρμόδιες αρχές.

Άρθρο 11

Τα κράτη μέλη καθορίζουν το σύστημα των κυρώσεων που επιβάλλονται στις παραβιάσεις των εθνικών διατάξεων που έχουν θεσπιστεί σε εκτέλεση της παρούσας οδηγίας και λαμβάνουν κάθε αναγκαίο μέτρο για να εξασφαλιστεί η θέση τους σε εφαρμογή. Οι εν λόγω κυρώσεις πρέπει να είναι αποτελεσματικές, ανάλογες και αποτρεπτικές. Τα κράτη μέλη γνωστοποιούν αυτές τις διατάξεις στην Επιτροπή το αργότερο 18 μήνες μετά την έναρξη ισχύος της παρούσας οδηγίας και κάθε μεταγενέστερη τροποποίησή τους το συντομότερο δυνατόν.

Άρθρο 12

1. Τα κράτη μέλη θέτουν σε ισχύ τις αναγκαίες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις για να συμμορφωθούν προς την παρούσα οδηγία το αργότερο εντός 18 μηνών από την ημερομηνία κατά την οποία αυτή τίθεται σε ισχύ ή εξασφαλίζουν, το αργότερο έως την ημερομηνία αυτή, ότι οι εργοδότες και οι εργαζόμενοι έχουν συνάψει συμφωνίες που περιέχουν τις απαιτούμενες διατάξεις. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν όλα τα αναγκαία μέτρα που εγγυώνται τη διηνεκή αποτελεσματικότητα της παρούσας οδηγίας. Τα κράτη μέλη πληροφορούν αμέσως την Επιτροπή σχετικά.

Όταν τα κράτη μέλη θεσπίζουν τις εν λόγω διατάξεις, οι τελευταίες αυτές περιέχουν παραπομπή στην παρούσα οδηγία ή συνοδεύονται από τέτοια παραπομπή κατά την επίσημη δημοσίευσή τους. Ο τρόπος της παραπομπής καθορίζεται από τα κράτη μέλη.

Ενημερώνουν την Επιτροπή σχετικά με τις αρμόδιες για την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας εθνικές αρχές.

2. Το αργότερο δύο έτη μετά την έναρξη ισχύος της παρούσας οδηγίας, τα κράτη μέλη κοινοποιούν στην Επιτροπή το κείμενο των διατάξεων της εθνικής νομοθεσίας που θεσπίζουν στον τομέα που καλύπτει η παρούσα οδηγία.

Μέχρι την ίδια ημερομηνία, τα κράτη μέλη υποβάλλουν πίνακα των εθνικών διατάξεων που υφίσταντο ήδη ή που εισήχθησαν για τη συμμόρφωση προς κάθε διάταξη της παρούσας οδηγίας.

3. Βάσει των πληροφοριών που θα θέσουν στη διάθεσή της τα κράτη μέλη, η Επιτροπή συντάσσει έκθεση προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, έξη έτη μετά την έναρξη ισχύος της παρούσας οδηγίας.

Η έκθεση θα αναφέρεται στην εφαρμογή της παρούσας οδηγίας και, όπου χρειάζεται, θα προτείνει ενδεχομένως αναγκαίες τροποποιήσεις.

Άρθρο 13

Η παρούσα οδηγία αρχίζει να ισχύει την 20ή ημέρα από τη δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

Άρθρο 14

Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη.

(1) ΕΕ L 149 της 5. 7. 1971, σ. 2 7 κανονισμός, όπως ενημερώθηκε τελευταία από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 118/97 (ΕΕ L 28 της 30. 1. 1997, σ. 1), όπως τροποποιήθηκε τελευταία από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1290/97 (ΕΕ L 176 της 4. 7. 1997, σ. 1).

(2) ΕΕ L 74 της 27. 3. 1972, σ. 1 7 κανονισμός όπως ενημερώθηκε τελευταία από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 118/97 (βλέπε υποσημείωση 1).

(3) ΕΕ C 236 της 2. 8. 1997, σ. 3.

(4) ΕΕ L 245 της 26. 8. 1992, σ. 49.