[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 4.5.2005

COM(2005) 189 τελικό

1992/0449 (COD)

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σύμφωνα με το άρθρο 251, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο της συνθήκης EK σχετικά με την

Κοινή θέση που καθόρισε το Συμβούλιο σχετικά με την έκδοση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί των ελάχιστων προδιαγραφών υγείας και ασφάλειας όσον αφορά την έκθεση των εργαζομένων σε κινδύνους προερχόμενους από φυσικούς παράγοντες (οπτική ακτινοβολία) (19η ειδική οδηγία κατά την έννοια του άρθρου 16 παράγραφος 1 της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ)

1992/0449 (COD)

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σύμφωνα με το άρθρο 251, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο της συνθήκης EK σχετικά με την

Κοινή θέση που καθόρισε το Συμβούλιο σχετικά με την έκδοση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί των ελάχιστων προδιαγραφών υγείας και ασφάλειας όσον αφορά την έκθεση των εργαζομένων σε κινδύνους προερχόμενους από φυσικούς παράγοντες (οπτική ακτινοβολία) (19 η ειδική οδηγία κατά την έννοια του άρθρου 16 παράγραφος 1 της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ)

1. ΙΣΤΟΡΙΚΟ

Πρόταση (έγγραφο COM(1992) 560 τελικό – 1992/0449 (COD)) που διαβιβάστηκε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο* και στο Συμβούλιο στις:

8.2.1993 (EE C 77 της 18.3.1993)* δεν υπαγόταν στη διαδικασία συναπόφασης κατά τη στιγμή της πρότασης.

Γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής στις:

30.6.1993 (EE C 249 της 13.9.1993).

Γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών στις*:

* δήλωσε με επιστολή της, της 13ης Ιανουαρίου 2000, ότι δεν επρόκειτο να εκδώσει γνώμη.

Γνώμη του Κοινοβουλίου (σε πρώτη ανάγνωση) που εκδόθηκε στις:

20.4.1994 (EE C 128 της 9.5.1994), που επιβεβαιώθηκε στις 16.9.1999 (EE C 54 της 25.2.2000).

Τροποποιημένη πρόταση που διαβιβάστηκε στο Συμβούλιο στις:

8.7.1994 (EE C 230 της 19.8.1994).

Ημερομηνία ομόφωνης επίσημης υιοθέτησης της κοινής θέσης από το Συμβούλιο:

18.4.2005

2. ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Η αρχική πρόταση εδράζεται στο άρθρο 118α της Συνθήκης (νυν άρθρο 137) και λαμβάνει τη μορφή ειδικής οδηγίας κατά την έννοια του άρθρου 16 παράγραφος 1 της οδηγίας-πλαίσιο 89/391/ΕΟΚ.

Σκοπός της είναι η προστασία των εργαζομένων από κινδύνους από την έκθεση σε φυσικούς παράγοντες κατά της υγείας και της ασφάλειάς τους. Η πρόταση καλύπτει τέσσερις φυσικούς παράγοντες: το θόρυβο (κίνδυνοι για την ακοή), τους κραδασμούς (κίνδυνοι για το χέρι, το βραχίονα και ολόκληρο το σώμα), τα ηλεκτρομαγνητικά πεδία και την οπτική ακτινοβολία (κίνδυνοι για την υγεία που οφείλονται στην εισαγωγή ρευμάτων στο σώμα, στην ηλεκτροπληξία, στα εγκαύματα καθώς και στην απορρόφηση θερμικής ενέργειας).

Οι διατάξεις σχετικά με τους κραδασμούς, τα ηλεκτρομαγνητικά πεδία και την οπτική ακτινοβολία ήταν καινούριες, ενώ οι διατάξεις σχετικά με το θόρυβο προϋπήρχαν στην οδηγία 86/188/ΕΟΚ του Συμβουλίου.

Το Συμβούλιο προτίμησε να εξετάσει τον κάθε φυσικό παράγοντα ξεχωριστά, ξεκινώντας από τους κραδασμούς.

Όλες οι αντιπροσωπείες και η Επιτροπή έκαναν δεκτή την προσέγγιση αυτή, να εξεταστεί δηλαδή χωριστά καθεμία από τις πτυχές της πρότασης της Επιτροπής αλλά και να μην εγκαταλειφθούν οι άλλες, που διατηρήθηκαν στην ημερήσια διάταξη του Συμβουλίου για να συζητηθούν σε μεταγενέστερο στάδιο.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο εξέδωσαν τρεις οδηγίες για τους τρεις πρώτους φυσικούς παράγοντες, δηλαδή τους κραδασμούς (οδηγία 2002/44/ΕΚ), το θόρυβο (οδηγία 2003/10/ΕΚ) και τα ηλεκτρομαγνητικά πεδία (οδηγία 2004/40/ΕΚ). Η παρούσα πρόταση αποτελεί το τέταρτο και τελευταίο στάδιο της γενικής προσέγγισης που αποφάσισε να εφαρμόσει το Συμβούλιο, δηλαδή να υποβληθεί ξεχωριστή ειδική οδηγία για κάθε φυσικό παράγοντα[1].

3. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΘΕΣΗΣ

3.1. Γενικά

Καθώς η πρόταση χωρίστηκε σε επιμέρους τμήματα, η κοινή θέση ασχολείται με τις συγκεκριμένες ελάχιστες απαιτήσεις για την προστασία των εργαζομένων από κινδύνους για την υγεία και την ασφάλειά τους που προέρχονται ή που είναι πιθανόν να προέλθουν από την έκθεση στην οπτική ακτινοβολία.

Η κοινή θέση εφαρμόζει διαφορετική προσέγγιση μεταξύ της έκθεσης σε τεχνητές πηγές και της έκθεσης σε φυσικές πηγές. Στην πρώτη περίπτωση, η κοινή θέση καθορίζει οριακές τιμές έκθεσης (ΟΤΕ) με βάση τις επιπτώσεις για την υγεία και με βάση βιολογικές μελέτες. Η συμμόρφωση με τις τιμές αυτές θα εξασφαλίσει την προστασία των εργαζομένων που εκτίθενται σε οπτική ακτινοβολία από όλες τις γνωστές δυσμενείς επιπτώσεις για την υγεία τους. Οι τιμές αυτές είναι ιδιαίτερα συντηρητικές και βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στις κατευθυντήριες γραμμές και τις συστάσεις της ICNIRP[2] για τον περιορισμό της έκθεσης στις μη ιοντίζουσες ακτινοβολίες. Αυτές οι επιστημονικά τεκμηριωμένες κατευθυντήριες γραμμές καταρτίστηκαν για να προλαμβάνονται οι οξείες και μακροπρόθεσμες επιπτώσεις που μπορεί να προκαλέσει στους οφθαλμούς και το δέρμα η έκθεση σε υψηλά επίπεδα. Οι ΟΤΕ που περιέχονται στις κατευθυντήριες γραμμές της ICNIRP είναι αντίστοιχες με τις οριακές τιμές άλλων ανεξάρτητων επιστημονικών και συμβουλευτικών οργάνων. Λόγω του συντηρητικού χαρακτήρα των συνιστώμενων ΟΤΕ για την έκθεση σε οπτική ακτινοβολία, η κοινή θέση δεν εισάγει χαμηλότερες τιμές για την ανάληψη δράσης, όπως στην περίπτωση της έκθεσης στα ηλεκτρομαγνητικά πεδία (οδηγία 2004/40/ΕΚ).

Καθώς δεν κρίνεται κατάλληλο να εφαρμόζονται οι ΟΤΕ για την έκθεση σε φυσικές πηγές οπτικής ακτινοβολίας, όπως για παράδειγμα στην ηλιακή ακτινοβολία ή στις φωτιές στο περιβάλλον, η κοινή έκθεση τονίζει τη σημασία που έχει να ενημερώνονται και να καταρτίζονται οι εργαζόμενοι, να αξιολογούνται εκ των προτέρων οι κίνδυνοι και να λαμβάνονται επακόλουθα προληπτικά μέτρα, έτσι ώστε να εξαλειφθούν ή να μειωθούν οι επιπτώσεις από την έκθεση στις φυσικές πηγές.

Η κοινή θέση περιγράφει τα προληπτικά μέτρα που απαιτούνται για τη μείωση των κινδύνων στους οποίους εκτίθενται οι εργαζόμενοι. Τα μέτρα αυτά βασίζονται πρωταρχικά στην υποχρέωση του εργοδότη να ταυτοποιεί και να αξιολογεί τους διάφορους κινδύνους που προέρχονται από την έκθεση των εργαζομένων στην οπτική ακτινοβολία κατά την εργασία τους. Συνεπώς, ένα από τα κύρια στοιχεία της κοινής θέσης είναι η αξιολόγηση των επιπέδων έκθεσης των εργαζομένων σε οπτική ακτινοβολία, για την οποία μπορεί να χρειαστεί η πραγματοποίηση μετρήσεων ή/και υπολογισμών. Αναφορικά με το θέμα αυτό, η κοινή θέση περιλαμβάνει οδηγίες σχετικά με τη μεθοδολογία που πρέπει να εφαρμόζεται για την αξιολόγηση των επιπέδων έκθεσης: πρέπει να χρησιμοποιούνται τα πρότυπα και οι συστάσεις της ΔΗΕ της ΔΕΦ ή της CEN[3] και, εάν αυτά δεν είναι διαθέσιμα, να ακολουθούνται εθνικές ή διεθνείς επιστημονικά τεκμηριωμένες κατευθυντήριες γραμμές. Επιπλέον, για να μην επιβαρύνονται άσκοπα οι επιχειρήσεις, η αξιολόγηση μπορεί να λαμβάνει υπόψη της τα στοιχεία των κατασκευαστών εξοπλισμού για την παραγωγή οπτικής ακτινοβολίας, όταν αυτός διέπεται από σχετικές κοινοτικές οδηγίες.

Με γνώμονα την αξιολόγηση κινδύνου και εκτός εάν, βάσει αξιολόγησης που διενεργήθηκε, αποδεικνύεται ότι δεν υπάρχει υπέρβαση των οριακών τιμών έκθεσης και ότι οι κίνδυνοι ασφαλείας είναι αμελητέοι, ο εργοδότης απαιτείται να καταρτίζει και να εφαρμόζει σχέδιο δράσης που να περιλαμβάνει τεχνικά και/ή οργανωτικά μέτρα με σκοπό την πρόληψη της έκθεσης που υπερβαίνει τις οριακές τιμές.

Η κοινή θέση περιλαμβάνει λεπτομερείς διατάξεις σχετικά με την ενημέρωση και την κατάρτιση των εργαζομένων που εκτίθενται σε κινδύνους από την οπτική ακτινοβολία. Επίσης, επιβάλλει την «κατάλληλη εποπτεία της υγείας» των εργαζομένων που μπορεί να υποστούν επιπτώσεις ως προς την υγεία ή την ασφάλειά τους.

Σε γενικές γραμμές, η κοινή θέση του Συμβουλίου συνάδει με την πρόταση της Επιτροπής, παρά τη διαφορετική δομή της ύστερα από το χωρισμό της πρότασης σε τμήματα και παρά τις διάφορες αλλαγές που επιτελέστηκαν λόγω της προόδου της τεχνολογίας και των επιστημονικών γνώσεων στο σχετικό τομέα από την έγκριση της πρότασης της Επιτροπής το 1994.

3.2. Τροπολογίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σε πρώτη ανάγνωση

Οι τροπολογίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που εγκρίθηκαν σε πρώτη ανάγνωση σχετικά με την οπτική ακτινοβολία είναι οι τροπολογίες 1, 4-21, 25, 27 και 34-36.

Οι τροπολογίες 1, 5, 9, 14 και 16 έγιναν δεκτές ως έχουν τόσο στο άρθρο 5 της κοινής θέσης όσο και στην τροποποιημένη πρόταση.

Η τροπολογία 13 έγινε δεκτή ως έχει στην κοινή θέση αλλά με διαφορετική διατύπωση στο άρθρο 5.

Η τροπολογία 4 έγινε δεκτή εν μέρει στην κοινή θέση, στο άρθρο 2 στοιχείο ε), αλλά στην τροποποιημένη πρόταση έγινε δεκτή ως έχει. Η Επιτροπή έκανε δεκτή την τροπολογία αυτή γιατί κρίνει ότι ανταποκρίνεται καλύτερα στη νέα δομή του εγγράφου καθώς και στη νέα προληπτική προσέγγιση που επιβάλλουν οι τεχνολογικές εξελίξεις από το 1994.

Οι τροπολογίες 10 και 17 έγιναν δεκτές ως προς το πνεύμα τους στο άρθρο 4 παράγραφος 4 της κοινής θέσης.

Η τροπολογία 12 συμπεριλήφθηκε ως προς το πνεύμα της στο άρθρο 5 παράγραφος 1 της κοινής θέσης και ως έχει στην τροποποιημένη πρόταση. Η κοινή θέση αναφέρεται με την παρούσα διατύπωσή της στην εξάλειψη του κινδύνου ή στη μείωσή του στο ελάχιστο. Η Επιτροπή μπορεί να κάνει αποδεκτή τη διατύπωση αυτή, καθώς με τον τρόπο αυτό εξασφαλίζεται υψηλότερο επίπεδο προστασίας σύμφωνα με την οδηγία 89/391/ΕΟΚ.

Η τροπολογία 15 σχετικά με την εποπτεία της υγείας που ενσωματώθηκε στην τροποποιημένη πρόταση δεν έχει συμπεριληφθεί στην κοινή θέση, αντίθετα με την αρχική επιθυμία της Επιτροπής. Η Επιτροπή, παρότι θα προτιμούσε η τροπολογία αυτή να συμπεριληφθεί ως έχει στην κοινή θέση, έκανε δεκτή την απάλειψή της για να διευκολύνει έτσι έναν γενικότερο συμβιβασμό.

Η τροπολογία 25, η οποία δεν συμπεριλήφθηκε στην τροποποιημένη πρόταση, ενσωματώθηκε ως έχει στην κοινή θέση στο άρθρο 12.

Οι τροπολογίες 6, 7, 8, 11, 18, 19, 20, 21, 27 και 34 - 36 δεν συμπεριλήφθηκαν στην κοινή θέση παρότι έχουν ενσωματωθεί στην τροποποιημένη πρόταση. Η Επιτροπή κάνει δεκτή τη μη συμπερίληψη των τροπολογιών αυτών, που δεν έχουν ιδιαίτερη σημασία λόγω της νέας δομής του κειμένου και της νέας πολιτικής προσέγγισης που επιβάλλουν οι τεχνολογικές εξελίξεις από το 1994. Επιπλέον:

- οι τροπολογίες 18, 19 και 20 εκπίπτουν, καθώς η κοινή θέση δεν συμπεριλαμβάνει καμία ειδική διάταξη για παρεκκλίσεις ή εξαιρέσεις·

- όσον αφορά την τροπολογία 21, η Επιτροπή έκανε δεκτή την άποψη του Συμβουλίου ότι για την επιτροπή που θα επικουρεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή επαρκεί η τυποποιημένη διάταξη του άρθρου 11.

Οι κυριότερες διαφορές μεταξύ της κοινής θέσης και της τροποποιημένης πρότασης της Επιτροπής αφορούν:

- τη νέα διάρθρωση, η οποία οφείλεται στο ότι η οπτική ακτινοβολία αποτελεί αντικείμενο ειδικής οδηγίας·

- την αναδιάρθρωση και το νέο ορισμό των οριακών τιμών έκθεσης και των τιμών για την ανάληψη δράσης, συμπεριλαμβανομένης της απαλοιφής της τιμής κατωφλίου. Η αναδιάρθρωση και ο επανακαθορισμός έγιναν για να ευθυγραμμιστούν οι διατάξεις της οδηγίας με τις τελευταίες τεχνολογικές και επιστημονικές εξελίξεις σχετικά με το θέμα αυτό·

- τους πίνακες και τις διατάξεις των παραρτημάτων που ακολουθούν στενά τις συστάσεις της ICNIRP. Στις πολύ περιορισμένες περιπτώσεις κατά τις οποίες η ICNIRP δεν έχει προβεί σε ποσοτική σύσταση, δηλαδή για ειδικές καταστάσεις με σύμφωνη οπτική ακτινοβολία (lasers), εισήχθησαν τα πρότυπα της Διεθνούς Ηλεκτροτεχνικής Επιτροπής. Πρέπει να σημειωθεί ότι σε πολύ λίγους τομείς της επαγγελματικής υγείας και ασφάλειας υπάρχει τόσο ευρεία συμφωνία μεταξύ εθνικών και διεθνών συμβουλευτικών αρχών για την υγεία σχετικά με τα ασφαλή επίπεδα έκθεσης·

- την αναφορά σε πρότυπα, συστάσεις και επιστημονικά τεκμηριωμένες κατευθυντήριες γραμμές για την αξιολόγηση, μέτρηση και υπολογισμό των επιπέδων έκθεσης σε τεχνητές πηγές οπτικής ακτινοβολίας που πρέπει να πραγματοποιούνται στο πλαίσιο της αξιολόγησης κινδύνου·

- την απαλοιφή της υποχρέωσης δήλωσης ορισμένων δραστηριοτήτων που παρουσιάζουν αυξημένους κινδύνους προς την αρμόδια αρχή·

Όσον αφορά την εποπτεία της υγείας, η Επιτροπή έκανε δεκτό συμβιβαστικά το άρθρο 8 της κοινής θέσης παρά το ότι δεν καθίσταται σαφής η προληπτική πτυχή της εποπτείας της υγείας και οι εργαζόμενοι δεν έχουν δικαίωμα ειδικής ιατρικής εξέτασης σε περίπτωση υπερβολικής έκθεσης.

4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ/ΓΕΝΙΚΑ ΣΧΟΛΙΑ

Η Επιτροπή θεωρεί ότι η κοινή θέση ευθυγραμμίζεται με τους θεμελιώδεις στόχους της αρχικής τροποποιημένης πρότασης. Επίσης, κρίνει ότι η κοινή θέση έλαβε υπόψη της τις τελευταίες τεχνολογικές και επιστημονικές εξελίξεις στον τομέα των κινδύνων από την έκθεση σε οπτική ακτινοβολία και τις περισσότερες αλλαγές που έκανε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με τις προτεινόμενες τροπολογίες του.

Η Επιτροπή στηρίζει την κοινή θέση στο σύνολό της.

5. ΔΗΛΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Κατά τις τελικές συζητήσεις πριν από την υιοθέτησή της, το Συμβούλιο έκανε την ακόλουθη δήλωση σχετικά με την κατάρτιση πρακτικών κατευθυντήριων γραμμών:

« Tο Συμβούλιο καλεί την Επιτροπή να καταρτίσει, σε διαβούλευση με τη συμβουλευτική επιτροπή για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία, πρακτικές κατευθυντήριες γραμμές για να διευκολυνθεί η εφαρμογή των διατάξεων της παρούσας οδηγίας, ιδίως όσον αφορά τα άρθρα 4 και 5 και τα παραρτήματα».

Απάντηση της Επιτροπής στη δήλωση του Συμβουλίου στα πρακτικά της:

« Η Επιτροπή σημειώνει το αίτημα του Συμβουλίου και θα το λάβει δεόντως υπόψη της. Η Επιτροπή επιφυλάσσεται ωστόσο ως προς το δικαίωμά της να απαντήσει σύμφωνα με τους κανόνες της Συνθήκης, λαμβάνοντας ιδίως δεόντως υπόψη το δικαίωμα ανάληψης πρωτοβουλίας και με κριτήριο τους δημοσιονομικούς και ανθρώπινους πόρους που έχει στη διάθεσή της».

[1] Βλέπε δήλωση στα πρακτικά του Συμβουλίου της 25ης Ιουνίου 2001

[2] Διεθνής επιτροπή για την προστασία από τις μη ιοντίζουσες ακτινοβολίες.

[3] ΔΗΕ: Διεθνής Ηλεκτροτεχνική ΕπιτροπήΔΕΦ: Διεθνής Επιτροπή ΦωτισμούCEN: Ευρωπαϊκή Επιτροπή Τυποποίησης.