Ψήφισμα της Συμβουλευτικής Επιτροπής της ΕΚΑΧ

σχετικά με την απόφαση του Προέδρου των ΗΠΑ για τη λήψη μέτρων προστασίας της χαλυβουργίας των ΗΠΑ

(Εγκρίθηκε ομόφωνα κατά την 360ή συνεδρίαση της 10ης Απριλίου 2002)

(2002/C 128/02)

Η Συμβουλευτική Επιτροπή συζήτησε και αξιολόγησε την απόφαση του Προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής να επιβάλει τελωνειακούς δασμούς μέχρι 30 % για να προστατεύσει την εγχώρια χαλυβουργία.

Η Συμβουλευτική Επιτροπή δεν αμφισβητεί το δικαίωμα οποιασδήποτε χώρας στο πλαίσιο της συμφωνίας του ΠΟΕ να εγκρίνει μέτρα προστασίας των εγχώριων βιομηχανιών, εφόσον τηρούνται τα κριτήρια που καθορίζονται στον ΠΟΕ.

Η Συμβουλευτική Επιτροπή συμμερίζεται την άποψη του Προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής ότι:

- η αμερικανική χαλυβουργία πρέπει επειγόντως να αναδιοργανωθεί για να γίνει βιώσιμη και διεθνώς ανταγωνιστική,

- κατ' εξαίρεση, τα εν λόγω μέτρα αναδιοργάνωσης πρέπει να συνοδεύονται από προγράμματα περιφερειακής και κοινωνικής ενίσχυσης,

- η πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα σε παγκόσμιο επίπεδο των εργοστασίων παραγωγής σιδήρου και χάλυβα πρέπει, βάσει κοινών κανόνων, επειγόντως να μειωθεί σε μόνιμη βάση προκειμένου να αποτραπεί η διαρκής διαταραχή των διεθνών αγορών.

Καταρχήν, δεν πρέπει να υπάρξει καμία άμεση ή έμμεση εθνική ενίσχυση προς τις επιχειρήσεις παραγωγής σιδήρου και χάλυβα, καθόσον τα μέτρα αυτά είναι αντίθετα προς την αρχή του θεμιτού ανταγωνισμού, τον ακρογωνιαίο λίθο του ελεύθερου παγκόσμιου εμπορίου. Τέτοια εθνικά μέτρα το μόνο που κάνουν είναι να διατηρούν την ασύμφορη, αναποτελεσματική και αντίθετη προς τις αρχές του ανταγωνισμού διαχείριση των παραγωγικών δυνατοτήτων.

Η Συμβουλευτική Επιτροπή είναι πεπεισμένη ότι τα μέτρα που εγκρίθηκαν από τον Πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής είναι ακατάλληλα για την επίτευξη αυτών των στόχων και φοβάται ότι τέτοια μονομερή μέτρα διαρκώς θα αναστατώνουν και θα εμποδίζουν την πολιτική των πολυμερών και αξιόπιστων συμφωνιών στο πλαίσιο του ΟΟΣΑ και του ΠΟΕ.

Η Συμβουλευτική Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η αμερικανική χαλυβουργία αντιμετωπίζει οικονομικά, κοινωνικά και περιφερειακά προβλήματα, αλλά αμφισβητεί έντονα τον ισχυρισμό ότι τα προβλήματα αυτά προκαλούνται από τις εισαγωγές των προϊόντων χάλυβα από τρίτες χώρες. Μόνο τον περασμένο χρόνο, ο όγκος των εισαγωγών στις Ηνωμένες Πολιτείες μειώθηκε πάνω από 23 %. Από την άποψη αυτή, αμφισβητείται κατά πόσο συντρέχουν επαρκείς λόγοι για τη λήψη των μέτρων σύμφωνα με το άρθρο 201 του "νόμου περί εμπορίου" των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής. Η Συμβουλευτική Επιτροπή θεωρεί ότι τα σημερινά προβλήματα της αμερικανικής χαλυβουργίας οφείλονται κυρίως στο γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια οι διαδικασίες προσαρμογής των παραγωγικών ικανοτήτων και των τεχνολογιών δεν ολοκληρώθηκαν, όπως συνέβη π.χ. στην Κοινότητα. Τα προβλήματα οφείλονται επίσης στην επιβάρυνση των επιχειρήσεων από τις δαπάνες για το κλείσιμο επιχειρήσεων και για την εξασφάλιση των συνταξιοδοτικών και ασφαλιστικών παροχών προς τους εν ενεργεία και τους πρώην εργαζομένους. Η Συμβουλευτική Επιτροπή δεν θεωρεί ότι τα μέτρα που μόλις εγκρίθηκαν είναι κατάλληλα ώστε να εξαλείψουν πραγματικά τις αιτίες των προβλημάτων.

Η Συμβουλευτική Επιτροπή διαβλέπει τον κίνδυνο ότι, ως αποτέλεσμα των μέτρων που αναγγέλθηκαν από τον Πρόεδρο, ο χάλυβας που δεν θα μπορεί πλέον να πωλείται στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής θα πλημμυρίσει τις υπόλοιπες αγορές και θα προκαλέσει μόνιμη διαταραχή των διεθνών εμπορικών σχέσεων. Κατά συνέπεια, η συμπεριφορά των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής σημαίνει ότι η διεθνής κοινότητα θα επωμιστεί τις συνέπειες της αποτυχίας των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής να αναδιοργανώσουν τη χαλυβουργία τους.

Η Συμβουλευτική Επιτροπή επισημαίνει την εμπειρία βιομηχανικής αναδιάρθρωσης της Κοινότητας, που περιλάμβανε μείωση των παραγωγικών ικανοτήτων, εκσυγχρονισμό της τεχνολογίας και αλλαγές στη διάρθρωση των επιχειρήσεων. Κατά τη διαδικασία αυτή ελήφθησαν ιδιαιτέρως υπόψη τα συμφέροντα των εργαζομένων και των περιοχών που επηρεάζονταν από άποψη προοπτικών κοινωνικής ασφάλισης και ανάπτυξης. Όποτε απαιτήθηκαν κρατικές ενισχύσεις, οι ενισχύσεις χορηγήθηκαν στο πλαίσιο μιας ανοικτής, διαφανούς διαδικασίας που συμφωνήθηκε μεταξύ των κρατών μελών της Κοινότητας, των επιχειρήσεων, των αντιπροσώπων των εργαζομένων, των εμπόρων και των καταναλωτών. Επιπλέον, κατά τη διάρκεια της περιόδου αναδιάρθρωσης, οι άλλοι προμηθευτές εξακολούθησαν να έχουν πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά σιδήρου και χάλυβα, στο πλαίσιο πολυμερών συμφωνιών.

Η Συμβουλευτική Επιτροπή κρίνει ότι δεν συντρέχει ανάγκη να προστατευθεί η αμερικανική βιομηχανία με την επιβολή δασμών κατά τη διάρκεια αυτής της διαδικασίας. Αυτά τα προστατευτικά μέτρα το πιθανότερο είναι ότι θα επιβραδύνουν ή ενδεχομένως θα αποτρέψουν τις απαραίτητες διαδικασίες προσαρμογής.

Η Συμβουλευτική Επιτροπή θεωρεί ότι τέτοια μονομερή προστατευτικά μέτρα όπως αυτά που ανήγγειλε ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής συνιστούν εμπόδιο στις πολυμερείς συμφωνίες για τη μείωση της πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας σε παγκόσμιο επίπεδο. Στο πλαίσιο αυτό, η Συμβουλευτική Επιτροπή εκφράζει το φόβο ότι οι χώρες που χρησιμοποιούν τις κρατικές ενισχύσεις για να διατηρήσουν τις μη ανταγωνιστικές και ασύμφορες παραγωγικές ικανότητες θα συνεχίσουν να το πράττουν ακολουθώντας το παράδειγμα των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής. Η συμπεριφορά των Ηνωμένων Πολιτειών είναι ιδιαίτερα επιβλαβής για τις υποψήφιες προς ένταξη χώρες.

Η Συμβουλευτική Επιτροπή ανησυχεί ιδιαιτέρως για το γεγονός ότι η απόφαση του Προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής αγνοεί παντελώς τις προσφορές που υποβάλλονται τόσο στο πλαίσιο του ΟΟΣΑ όσο και από την Κοινότητα για μείωση των παραγωγικών ικανοτήτων, παρά το γεγονός ότι η δεσμευτική, επαληθεύσιμη και μόνιμη παγκόσμια μείωση των ικανοτήτων παραγωγής χάλυβα αποτελεί ακριβώς το δεδηλωμένο πολιτικό στόχο του Προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής. Το ίδιο ισχύει επίσης για την πρόταση του κ. Lamy, μέλους της Επιτροπής, σχετικά με την ίδρυση ενός ταμείου που θα αναλάβει το κόστος της περάτωσης της λειτουργίας επιχειρήσεων και τις δαπάνες για τις συντάξεις και την υγειονομική περίθαλψη των εργαζομένων. Η Συμβουλευτική Επιτροπή θεωρεί ότι η πρόταση αυτή, σε συνδυασμό με την προαναφερθείσα διεθνώς συμφωνηθείσα μείωση των ικανοτήτων παραγωγής, αποτελεί το πλέον ενδεδειγμένο εργαλείο αντιμετώπισης της κρίσεως, καθόσον καταπολεμά τις πραγματικές αιτίες της κρίσης στο πλαίσιο πολυμερών συμφωνιών, λαμβάνει υπόψη τα κοινωνικά συμφέροντα των εργαζομένων και ανοίγει δυνατότητες τοπικής ανάπτυξης χωρίς να προκαλεί διεθνείς εμπορικές συγκρούσεις.

Συμπεράσματα

1. Η Συμβουλευτική Επιτροπή υποστηρίζει την πολιτική της Επιτροπής να εξακριβώσει κατά πόσο τα μέτρα που εγκρίθηκαν από τον Πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής είναι σύμφωνα με τους κανόνες του ΠΟΕ.

2. Η Συμβουλευτική Επιτροπή υποστηρίζει τα προσωρινά προστατευτικά μέτρα της Επιτροπής, συμπεριλαμβανομένων των μέτρων περιορισμού των εισαγωγών, τα οποία έχουν ως στόχο να προστατεύσουν την ευρωπαϊκή αγορά από τις συνέπειες της απόφασης του Προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, χωρίς η Επιτροπή να καταφύγει από την πλευρά της σε προστατευτικά μέτρα, χωρίς να επιβαρυνθούν οι διεθνείς εμπορικές σχέσεις, και χωρίς να απειληθούν η ασφάλεια του ανεφοδιασμού και οι παραδοσιακές ροές του εμπορίου στην ευρωπαϊκή εσωτερική αγορά.

3. Η Συμβουλευτική Επιτροπή υποστηρίζει τις προσπάθειες της Επιτροπής να επιτύχει, μέσω πολυμερών διαπραγματεύσεων στον ΠΟΕ και στον ΟΟΣΑ, έγκαιρη συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες η οποία θα εξαλείψει τους λόγους που οδήγησαν στην απόφαση αυτή και θα αποτρέψει την τωρινή σοβαρή εμπορική σύγκρουση.

4. Η Συμβουλευτική Επιτροπή καλεί την Επιτροπή να ελέγξει την εξέλιξη των εισαγωγών στα κράτη μέλη τόσο από άποψη όγκου όσο και τιμής, να μελετήσει τον αντίκτυπο για τους παραγωγούς στην Κοινότητα και την εξέλιξη της απασχόλησης και να υποβάλει σχετική έκθεση στη Συμβουλευτική Επιτροπή.

5. Η Συμβουλευτική Επιτροπή επαναλαμβάνει τις προσδοκίες της για ανάληψη δράσης εκ μέρους της Επιτροπής, τις οποίες είχε διατυπώσει κατά την 342η ολομέλειά της, στις 23 Οκτωβρίου 1998, και θεωρεί ότι η δράση αυτή καθίσταται ακόμα περισσότερο αναγκαία λόγω της τωρινής απόφασης του Προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής.

6. Η Συμβουλευτική Επιτροπή ζητά να συνεχιστούν και να επιταχυνθούν οι διεθνείς διαπραγματεύσεις που διεξάγονται στον ΠΟΕ και στον ΟΟΣΑ για την επίτευξη διαρκούς και επαληθεύσιμης μείωσης της πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας σε παγκόσμια κλίμακα. Η δηλωμένη προθυμία των χωρών μελών του ΟΟΣΑ να μειώσουν την παραγωγική τους ικανότητα κατά περίπου 117 εκατομμύρια τόνους για την περίοδο 1998-2005 και της Κοινότητας να μειώσει την παραγωγική της ικανότητα κατά περίπου 6-8 εκατομμύρια τόνους για τα τελικά προϊόντα χάλυβα την περίοδο 2003-2005, αποτελεί μια υγιή βάση για την υλοποίηση του στόχου αυτού. Λαμβάνοντας υπόψη τις εμπειρίες της από την αναδιάρθρωση και τον εκσυγχρονισμό της ευρωπαϊκής χαλυβουργίας, η Συμβουλευτική Επιτροπή θεωρεί ότι οι δύο εταίροι του κλάδου πρέπει να συμμετάσχουν σε αυτές τις διαπραγματεύσεις. Η διαδικασία προσαρμογής πρέπει να υλοποιηθεί σύμφωνα με την αρχή ότι το κόστος που αναπόφευκτα θα προκύψει πρέπει να επιμεριστεί δίκαια μεταξύ των κρατών, των επιχειρήσεων και των εργαζομένων. Η εν λόγω παγκόσμια διαδικασία προσαρμογής στο πλαίσιο του ΟΟΣΑ πρέπει να συνοδευτεί από μια θεσμοθετημένη διαδικασία πληροφόρησης και διαβουλεύσεων. Πρέπει να δοθεί προτεραιότητα σε μέσα όπως εκείνα που έχουν αναπτυχθεί και εφαρμόζονται επιτυχώς στο πλαίσιο της συνθήκης ΕΚΑΧ και να συναφθούν συμφωνίες στο πλαίσιο διεθνών συμβάσεων προκειμένου να καθιερωθεί ένα περιβάλλον θεμιτού διεθνούς ανταγωνισμού στη χαλυβουργία. Η έγκριση δεσμευτικών περιβαλλοντικών και κοινωνικών προτύπων αποτελεί σημαντικό βήμα σε αυτή την κατεύθυνση.