Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την "Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 97/24/ΕΚ σχετικά με ορισμένα στοιχεία και χαρακτηριστικά των δίκυκλων ή τρίκυκλων οχημάτων με κινητήρα"

(2001/C 123/03)

Στις 20 Ιουλίου 2000, και σύμφωνα με το άρθρο 95 της Συνθήκης ΕΚ, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα Ενιαίας Αγοράς, Παραγωγής και Κατανάλωσης, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 8 Δεκεμβρίου 2000, με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Paulo Barros Vale.

Κατά την 378η Σύνοδο Ολομέλειας της 24ης και 25ης Ιανουαρίου 2001 (συνεδρίαση της 25ης Ιανουαρίου), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε, με 48 ψήφους υπέρ, 15 κατά και 4 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η παρούσα γνωμοδότηση της ΟΚΕ αφορά πρόταση για την τροποποίηση της Οδηγίας σχετικά με ορισμένα στοιχεία και χαρακτηριστικά των δίκυκλων ή τρίκυκλων μηχανοκίνητων οχημάτων.

1.2. Η πρόταση της Επιτροπής υποβάλλεται βάσει του άρθρου 5 της Οδηγίας 97/24/ΕΚ, όπου ορίζεται ότι η Επιτροπή υποχρεούται να υποβάλει προτάσεις για τον καθορισμό νέων ορίων εκπομπών για δίκυκλα ή τρίκυκλα οχήματα, εντός δύο ετών από την υιοθέτηση της εν λόγω Οδηγίας. Για το σκοπό αυτό, πρέπει να έχουν εκπονηθεί μελέτες για τις τεχνολογικές δυνατότητες περιορισμού των εκπομπών και για την αξιολόγηση του κόστους και της ωφέλειας που θα προκύψει από την εφαρμογή αυστηρότερων οριακών τιμών.

1.3. Η Επιτροπή, με την υπό εξέταση πρόταση, επιχειρεί, κατά βάθος, να προάγει τη βελτίωση της ποιότητας του αέρα, καθορίζοντας πρότυπα για τα ανώτατα όρια εκπομπών αερίων για τα οχήματα του είδους αυτού.

1.4. Ο επιδιωκόμενος στόχος μπορεί να επιτευχθεί μέσω της ενσωμάτωσης τεχνολογιών όπως ο οξειδωτικός καταλυτικός μετατροπέας (με ή χωρίς δευτερεύουσα έγχυση αέρα), ο τριοδικός καταλυτικός μετατροπέας κλειστού κύκλου και συστήματα άμεσης έγχυσης βενζίνης.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η ηλεκτρονική έγχυση καυσίμου και τα συστήματα χειρισμού κινητήρα μόλις έχουν αρχίσει να καθιερώνονται στην αγορά, και συμπληρώνει ότι οι τεχνολογίες αυτές είναι ήδη εφικτές για τους τετράχρονους κινητήρες, ενώ επισημαίνει ότι η κατάσταση διαφέρει για τους δίχρονους κινητήρες: διάφοροι κατασκευαστές δίχρονων κινητήρων αναπτύσσουν επί του παρόντος αυτήν την τεχνολογία ή διαθέτουν ήδη πρότυπα στην αγορά. Η ΟΚΕ κατανοεί ότι υπάρχει μια κατάσταση όπου η υποχρέωση εισαγωγής νέων τεχνολογιών, φιλικών προς το περιβάλλον, εξαρτάται κατ' ανάγκην από την πραγματική διάθεση στην αγορά των τεχνολογιών αυτών και από τη γενικευμένη πρόσβαση των κατασκευαστών σε αυτές. Η ΟΚΕ ελπίζει ότι η πρόσβαση αυτή θα υλοποιηθεί όσο το δυνατόν συντομότερα.

2.2. Όσον αφορά το κόστος, επειδή ο περιορισμένος όγκος και οι τιμές των σειρών των δίκυκλων ή τρίκυκλων οχημάτων προκαλούν μεγάλες διαφορές στις δυνατότητες απόσβεσης των επενδύσεων για έρευνα και ανάπτυξη, το κόστος είναι μεγαλύτερο όταν οι τροποποιήσεις πρέπει να εισαχθούν εντός μικρού χρονικού διαστήματος λόγω της έναρξης ισχύος ενός συγκεκριμένου νομοθετικού μέτρου, απ' ό,τι στην περίπτωση τροποποιήσεων που μπορούν να ενταχθούν σε ήδη προγραμματισμένη αλλαγή μοντέλου.

2.3. Αναφερόμενη στις λύσεις που είναι τεχνικά δυνατόν να εφαρμοστούν και στα αποτελέσματά τους επί των αντίστοιχων εκπομπών για τους τετράχρονους και τους δίχρονους κινητήρες, η Επιτροπή συμπεραίνει ότι οι προτεινόμενες τεχνικές λύσεις για το πρώτο στάδιο προσφέρουν την δυνατότητα να θεσπισθεί σύνολο οριακών τιμών που θα εφαρμόζονται για όλα τα είδη μοτοσικλετών, ανεξαρτήτως του τύπου κινητήρα.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1. Λαμβάνοντας υπόψη τις διαφορές μεταξύ των γνωστών τεχνολογιών (κατάσταση τεχνικής) και τις δυνατότητες της βιομηχανίας και της διάδοσης των αναφερθεισών τεχνικών λύσεων που αφορούν τους τετράχρονους και τους δίχρονους κινητήρες, θα ήταν εύλογο να διατηρούνται επιφυλάξεις όσον αφορά τις ημερομηνίες κατά τις οποίες οι προβλεπόμενες τιμές εκπομπών πρέπει να καταστούν υποχρεωτικές, ιδιαίτερα όσον αφορά τις εφαρμογές των τεχνικών λύσεων για τις οποίες δεν υπάρχουν ακόμη εκδοχές που να έχουν αναγνωρισθεί ως βιώσιμες βιομηχανικά.

3.2. Ο προβληματισμός αυτός προκύπτει, ειδικότερα, από το γεγονός ότι, κατά τα προηγούμενα έτη, ορισμένες προσπάθειες εφαρμογής, για παράδειγμα της άμεσης έγχυσης, σε κινητήρες μικρού κυβισμού και υψηλών στροφών, δεν κατέληξαν σε προϊόντα που να διατεθούν στην αντίστοιχη αγορά εξαρτημάτων βιομηχανικής παραγωγής, είτε λόγω τεχνικών δυσχερειών, είτε επειδή η παραγωγή αυτή δεν παρουσιάζει αριθμητικό ενδιαφέρον για τους εν λόγω κατασκευαστές, λόγω του κόστους της ανάπτυξης σε συνάρτηση με την αναμενόμενη έκταση της αγοράς.

3.3. Η διαφορά της επίδρασης επί του τελικού κόστους, για τις κατηγορίες οχημάτων με δίχρονους και τετράχρονους κινητήρες, πρέπει να ληφθεί υπόψη, δεδομένου ότι θα έχει συνέπειες για τον ανταγωνισμό των τιμών στην αγορά.

3.4. Φαίνεται ότι καθίσταται πλέον απαραίτητο να εισαχθούν μηχανισμοί που θα επιτρέπουν, σε περιπτώσεις όπου δεν διαπιστώνεται η δυνατότητα εξεύρεσης βιομηχανικά βιώσιμων εκδοχών, να διορθώνεται ή να τροποποιείται ο προτεινόμενος στόχος, είτε ως προς τις τιμές των ρύπων, είτε ως προς τις ημερομηνίες.

3.5. Το ενδεχόμενο εισαγωγής φορολογικών κινήτρων πρέπει επίσης να διασαφηνιστεί, προκειμένου να διασφαλιστούν οι αρχές του ανταγωνισμού, είτε μεταξύ κρατών, είτε μεταξύ των διαφόρων τύπων οχημάτων και επιχειρήσεων του τομέα. Η ΟΚΕ επισημαίνει ειδικότερα ότι οι προαιρετικές οριακές αξίες που προβλέπονται από το άρθρο 3.1.β δεν φαίνεται να μπορεί να επιτευχθούν από τους μικρούς και μεσαίους κατασκευαστές, που δεν διαθέτουν ενδεδειγμένα μέσα για την έρευνα και την ανάπτυξη. Οι κατασκευαστές αυτοί μπορεί ακόμη να αντιμετωπίσουν αυξημένες δυσχέρειες στην αγορά, λόγω φορολογικών κινήτρων στα οποία δεν θα μπορούν να έχουν πρόσβαση, σε αντίθεση με τους ανταγωνιστές τους που είναι μεγαλύτεροι και με τεχνικές και/ή οικονομικές δυνατότητες.

4. Τελικές παρατηρήσεις

4.1. Αν και επικροτείται η αρχή του περιβαλλοντικού προβληματισμού, στην οποία στηρίζεται η υπό εξέταση πρόταση, πρέπει να ληφθούν υπόψη οι προβλεπόμενες τεχνικές και βιομηχανικές δυσχέρειες, ώστε η Οδηγία να μην καταστεί ανεφάρμοστη για ορισμένα είδη οχημάτων, ή ακόμη και να αποκλεισθούν εξ αρχής από την αγορά ορισμένα τμήματά της που διαθέτουν μακρά παράδοση στην τυπολογία αυτή των οχημάτων (ειδικότερα, εκείνα που χρησιμοποιούν την τεχνολογία των δίχρονων κινητήρων μικρού κυβισμού).

4.2. Στην πρόταση πρέπει να προβάλλονται τα εξής:

4.2.1. Οι βιομηχανικά εφικτές τεχνολογίες που είναι ήδη διαθέσιμες στην αγορά εξαρτημάτων και στις οποίες έχουν πρόσβαση όλοι οι κατασκευαστές κινητήρων και οχημάτων, τόσο για τους δίχρονους ή τετράχρονους κινητήρες με οξειδωτικούς καταλυτικούς μετατροπείς (CdO) ή/και με τριοδικούς καταλυτικούς μετατροπείς κλειστού κυκλώματος (CTV), όσο και για τους τετράχρονους κινητήρες με δευτερεύουσα έγχυση αέρα (IAS), παρέχουν τη δυνατότητα υποχρεωτικής επιβολής των ανώτατων ορίων εκπομπών και των προθεσμιών που αναγγέλλονται στην οδηγία.

4.2.2. Για τα όρια των εκπομπών και για τις προθεσμίες που εξαρτώνται από τεχνολογίες οι οποίες βρίσκονται ακόμη στο στάδιο της έρευνας και της ανάπτυξης, καθώς και για τις αποφάσεις που εξαρτώνται από δοκιμές, η τυποποίηση και η αξιοπιστία των οποίων δεν είναι ακόμη διαθέσιμες, πρέπει να προβλεφθεί ενδιάμεση προθεσμία για την εξακρίβωση της βιωσιμότητάς τους και, μετά από το 2003, να ρυθμιστούν σύμφωνα με την εξέλιξη της τεχνολογίας κατά τη στιγμή εκείνη.

4.2.3. Σχετικά με το θέμα αυτό, η ΟΚΕ εφιστά την προσοχή της Επιτροπής στις τρέχουσες εργασίες της GRPE (Ομάδας Εισηγητών για την Ρύπανση και την Ενέργεια) στην Γενεύη, με στόχο τον ορισμό ενός νέου κύκλου ειδικών τεστ για μοτοσικλέτες, και για τον λόγο αυτόν δεν φαίνεται λογικό να ορισθούν από τώρα οι προαιρετικές οριακές αξίες που θα ισχύουν προκειμένου να θεσπισθούν οιαδήποτε φορολογικά κίνητρα.

4.2.4. Η ΟΚΕ φρονεί ότι η προθεσμία που αναφέρεται στο άρθρο 2.3 της πρότασης οδηγίας, όσον αφορά την εγκυρότητα των πιστοποιητικών συμβατότητας που συνοδεύουν τα νέα οχήματα δυνάμει της οδηγίας 92/61/ΕΟΚ, πρέπει να μεταφερθεί την 1η Ιανουαρίου 2005.

4.2.5. Σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας αυτής στις μοτοσικλέτες τύπου trial, είναι ανάγκη να θεσπισθεί επίσης καθεστώς εξαίρεσης ενός έτους από την πρόταση της Επιτροπής, κατά τρόπον ώστε οι παραγωγοί να μπορούν να μελετήσουν τις λύσεις για αυτόν τον τύπο ειδικών οχημάτων και να προσαρμοσθούν κατάλληλα στις νέες απαιτήσεις.

Βρυξέλλες, 25 Ιανουαρίου 2001.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Göke Frerichs