Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών σχετικά με τη «Διαπολιτισμική εκπαίδευση»

(97/C 215/04)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την απόφασή της της 15ης Νοεμβρίου 1995, σύμφωνα με το άρθρο 198 Γ, παράγραφος 4 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, σχετικά με την κατάρτιση γνωμοδότησης για την «Διαπολιτισμική εκπαίδευση» και την ανάθεση στην επιτροπή 6 «Εκπαίδευση και Κατάρτιση» της προτετοιμασίας των σχετικών εργασιών 7

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης (CdR 194/96 rev. 2) που υιοθέτησε η επιτροπή 6 στις 7 Φεβρουαρίου 1997 (Εισηγητής: ο κ. Ευσταθιάδης, συνεισηγητής: ο κ. Evans) 7

εκτιμώντας ότι το Συμβούλιο, στις 23 Οκτωβρίου 1995, υιοθέτησε ψήφισμα σχετικά με την ικανότητα των εκπαιδευτικών συστημάτων να συμβάλουν στην επίλυση των προβλημάτων που έχουν σχέση με το ρατσισμό και την ξενοφοβία, στο οποίο τονίζεται ο καθοριστικός ρόλος που μπορεί να διαδραματίσει η εκπαίδευση στον τομέα της πρόληψης και της εξάλειψης των προκαταλήψεων, του ρατσισμού και της ξενοφοβίας, και καλεί την Επιτροπή, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, να προβεί στην ανταλλαγή εμπειριών, μέσω της διάδοσης πληροφοριών για την συμβολή των ευρωπαϊκών εκπαιδευτικών συστημάτων στην καταπολέμηση του ρατσισμού και της ξενοφοβίας, καθώς και στην ενσωμάτωση ατόμων με διαφορετικό εθνικό, πολιτισμικό και θρησκευτικό υπόβαθρο 7

εκτιμώντας ότι το Συμβούλιο κάλεσε με το προαναφερθέν ψήφισμα την Επιτροπή να αξιοποιήσει, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, κατά κύριο λόγο τα μέρη εκείνα του προγράμματος Socrates που αφορούν τα εξεταζόμενα προβλήματα, ιδιαίτερα ως προς τη σύναψη εταιρικών σχέσεων μεταξύ σχολείων και την ανταλλαγή εμπειριών σχετικά με το ζήτημα της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης και της κατάρτισης του διδακτικού προσωπικού 7

εκτιμώντας ότι η ΕΤΠ, στη γνωμοδότησή της για την πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για την ανακήρυξη του 1997 ως Ευρωπαϊκού Έτους κατά του ρατσισμού (), υπογράμμισε τον πρωταρχικό ρόλο που διαδραματίζει η εκπαίδευση στον τομέα της πρόληψης φαινομένων ρατσισμού, αντισημιτισμού και ξενοφοβίας 7

υιοθέτησε ομόφωνα, κατά την 17η σύνοδο ολομέλειάς της, που πραγματοποιήθηκε στις 12 και 13 Μαρτίου 1997 (συνεδρίαση της 12ης Μαρτίου), την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η ΕΤΠ τονίζει ότι ο το νοηματικό περιεχόμενο του όρου «πολυπολιτισμικός» αντιστοιχεί σε μια περιγραφική αντίληψη της πραγματικότητας και αναφέρεται στην απλή διαπίστωση της συνύπαρξης πολλών πολιτισμικών αναφορών στον ίδιο χώρο, ενώ η έννοια του «διαπολιτισμικού» προϋποθέτει τη δυναμική αλληλεπίδραση μεταξύ των πολιτισμών, λόγω των μεταναστευτικών ρευμάτων, πρόσφατων ή παλαιών. Για το λόγο αυτό, η ΕΤΠ αποφάσισε να επικεντρώσει τις παρατηρήσεις της στη διαπολιτισμική διάσταση της εκπαίδευσης.

1.2. Η ΕΤΠ υπογραμμίζει ότι η ανάπτυξη της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης αφορά άμεσα τις τοπικές και περιφερειακές αρχές, δεδομένου ότι σε πολλά κράτη μέλη έχουν ανατεθεί σε αυτές σημαντικές αρμοδιότητες στον τομέα της εκπαίδευσης, της κατάρτισης, της νεολαίας και της προώθησης της διαπολιτισμικής πολιτικής. Τονίζει τον καθοριστικό ρόλο που διαδραματίζουν οι τοπικές και περιφερειακές αρχές ως προς την επέκταση της εφαρμογής της βέλτιστης πρακτικής και της ανταλλαγής εμπειριών στο εν λόγω πεδίο, ιδιαίτερα μέσω του συντονισμού πολυδιάστατων τοπικών και περιφερειακών δικτύων, στα οποία συμμετέχουν οικονομικοί και κοινωνικοί παράγοντες από όλους τους ενδιαφερόμενους τομείς (κοινωνικές υπηρεσίες, υπηρεσίες στέγασης, κ.λπ.), καθώς και εκπαιδευτικά ιδρύματα και ιδρύματα κατάρτισης.

1.3. Η ΕΤΠ τονίζει ότι, ως προς το ζήτημα αυτό, οι τοπικές και περιφερειακές αρχές, λόγω της στρατηγικής σημασίας θέσης που κατέχουν, καθώς βρίσκονται κοντά στον πολίτη, έχουν τη δυνατότητα να ανταποκριθούν στις ειδικές ανάγκες και απαιτήσεις των διαφόρων πολιτισμικών ομάδων της ΕΕ και να κινητοποιήσουν αποτελεσματικά τις τοπικές και περιφερειακές κοινότητες για την προώθηση του σεβασμού της πολιτισμικής πολυμορφίας μέσω της εκπαίδευσης και της κατάρτισης.

1.4. Η ΕΤΠ επισημαίνει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση αποκτά ολοένα και περισσότερο πολυπολιτισμικό και πλουραλιστικό χαρακτήρα, από τον πλούτο και την πολυμορφία του οποίου πρέπει να επωφελούνται όλοι και ο οποίος θα πρέπει να γίνει σεβαστός και να υποστηριχθεί. Η πολιτιστική και γλωσσική πολυμορφία των 15-18 εκατομ. μετακινούμενων εργαζομένων και μεταναστών πρέπει να βρει έκφραση μέσα από μία πολυπολιτισμική εκπαίδευση εάν θέλουμε να οδεύσουμε προς μία ενιαία Ευρώπη και ακόμη εάν θέλουμε να αμβλυθούν τα φαινόμενα βίας, ρατσισμού και ξενοφοβίας που ολοένα και περισσότερο εμφανίζονται στις κοινωνίες μας.

1.5. Η ΕΤΠ υπενθυμίζει τη γνωμοδότησή της σχετικά με το πρόγραμμα Kaleidoscope () στην οποία υπογραμμιζόταν το γεγονός ότι η πολιτισμική πολυμορφία δεν αφορά μόνον την πολιτισμική πολυμορφία των εθνών και των εθνοτήτων, αλλά επίσης και τις κοινωνικές αντιλήψεις κάθε πολιτισμικής ομάδας, και τονιζόταν ότι η πολιτισμική ταυτότητα των μεταναστών αποτελεί και αυτή μέρος της ευρωπαϊκής πολιτισμικής ταυτότητας.

1.6. Επισημαίνει ότι τα εκπαιδευτικά συστήματα της ΕΕ προσλαμβάνουν ολοένα και περισσότερο πολυπολιτισμικό χαρακτήρα, πέρα από τον συνολικό αριθμό των σχολείων για αλλοδαπούς που λειτουργούν στα κράτη μέλη (τα οποία υπολογίζεται ότι αντιπροσωπεύουν το 7-9 %). Ο αριθμός των παιδιών που βρίσκονται σε καθημερινή επαφή, τόσο στο σχολείο όσο και έξω από αυτό, με άτομα που ομιλούν γλώσσες διαφορετικές από τη μητρική τους, υπολογίζεται ότι ανέρχεται περίπου στο 50 % των παιδιών σχολικής ηλικίας επί του συνόλου των κρατών μελών (Έκθεση της Επιτροπής σχετικά με την εκπαίδευση των παιδιών των μεταναστών). Η πολιτισμική και γλωσσική πολυμορφία στα σχολεία καθίσταται πλέον ο κανόνας, ιδιαίτερα όσον αφορά ορισμένες περιοχές μεγάλων αστικών κέντρων, στις οποίες τα σχολεία που υπάγονται στην κατηγορία αυτή αντιπροσωπεύουν το 50-70 % του συνόλου των σχολείων και σε ορισμένες περιπτώσεις το 100 %.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η ΕΤΠ τονίζει ότι η διαπολιτισμική εκπαίδευση ξεκινά από την αναγνώριση της πολυπολιτισμικότητας των κοινωνιών και της ιδιαίτερης αξίας όλων των πολιτισμών και συνιστά μια αρχή και μια προσέγγιση για την αντιμετώπιση των προβλημάτων και των συγκρούσεων που απορρέουν από αυτή τη γλωσσική και πολιτισμική ετερότητα. Μια προσέγγιση που είναι αντίθετη προς κάθε διαχωριστική και αφομοιωτική αντίληψη και πρακτική. Αποσκοπεί στο άνοιγμα του σχολείου στον κοινωνικό περίγυρο, όπως αυτός παρουσιάζεται με τις αντιθέσεις και τις συγκρούσεις του.

2.2. Η ΕΤΠ επισημαίνει ότι η αναγνώριση της γλωσσικής και πολιτισμικής ετερότητας από την πλευρά του σχολείου σημαίνει απαλλαγή από τη λανθασμένη αντίληψη ότι η κυρίαρχη γλωσσική και πολιτισμική εκδοχή που μεταδίδει στους μαθητές είναι και η μόνη και νόμιμη μορφή επικοινωνίας. Όλοι οι μαθητές θα πρέπει να κατανοήσουν ότι σε μια πολυπολιτισμική κοινωνία υπάρχει μια ποικιλία γλωσσών και διαλέκτων που ισχύουν και λειτουργούν σε διάφορα κοινωνικά και πολιτισμικά πλαίσια και ότι θα πρέπει να επωφεληθούν από αυτό.

2.3. Η ΕΤΠ επισημαίνει ότι η διαπολιτισμική εκπαίδευση δεν θα πρέπει να περιορισθεί στις αίθουσες διδασκαλίας και υπογραμμίζει το γεγονός ότι ο σεβασμός των πολιτισμικών ιδιαιτεροτήτων θα πρέπει να αποτελεί τη θεμελιώδη αρχή στην οποία θα πρέπει να βασίζεται οποιαδήποτε δραστηριότητα αναλαμβάνεται στον τομέα της διά βίου εκπαίδευσης, από την προσχολική ηλικία μέχρι την εκπαίδευση των ενηλίκων.

2.4. Η ΕΤΠ επισημαίνει ότι το κοινό στοιχείο που συνδέει τα προγράμματα της Κοινότητας, όπως τα προγράμματα Socrates, Leonardo, Νεολαία για την Ευρώπη, INFO 2000, Kaleidoscope, Ariane και το πολυετές πρόγραμμα για την προώθηση της γλωσσικής πολυμορφίας της Κοινότητας στην κοινωνία των πληροφοριών, είναι η προώθηση της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, μέσω των δραστηριοτήτων της ΕΕ, και καλεί την Επιτροπή να προβεί στη λήψη κάθε απαιτούμενου μέτρου προκειμένου να διασφαλισθεί η συμπληρωματικότητα και η συνεκτικότητα της εφαρμογής τους, ιδιαίτερα όσον αφορά την υποστήριξη της προσέγγισης για τη διά βίου εκπαίδευση.

2.5. Η ΕΤΠ τονίζει ότι είναι επίσης σημαντική η ένταξη της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης στα προγράμματα Phare και Tacis, προκειμένου να ενισχυθεί η διαδικασία εκδημοκρατισμού και κοινωνικής συνοχής στις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Επιπλέον, υποστηρίζει το πρόγραμμα του Συμβουλίου της Ευρώπης σχετικά με την αποστολή πρεσβειών Τοπικής Δημοκρατίας στην πρώην Γιουγκοσλαβία με σκοπό να ενισχυθεί η διαδικασία εκδημοκρατισμού και να προωθηθεί η διαπολιτισμική εκπαίδευση, ιδιαίτερα μέσω του Σχεδίου Σχολείων για την Κοινωνία των Πολιτών που περιλαμβάνεται στο πρόγραμμα.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1. Η καταπολέμηση του ρατσισμού και της ξενοφοβίας μέσω της εκπαίδευσης και της κατάρτισης

3.1.1. Η ΕΤΠ επισημαίνει την ιδιαίτερη προσοχή που πρέπει να δοθεί στην πολιτιστική ανάπτυξη και διαπαιδαγώγηση των νέων γενιών για να γνωρίσουν τις ιδιαιτερότητες των λαών μας στον πολιτισμό, την καθημερινή ζωή και πράξη, την θρησκεία, την ιστορία, κ.α., ώστε να αποφευχθούν οι κίνδυνοι τόσο της πολιτιστικής αδιαφορίας και ισοπέδωσης όσο και της ανάπτυξης φαινομένων ρατσισμού που καλλιεργούν το φανατισμό και στρέφουν σε εξτρεμιστικές ενέργειες.

3.1.2. Η ΕΤΠ τονίζει ότι η ανάληψη οιασδήποτε πρωτοβουλίας εκ μέρους της ΕΕ προκειμένου να αυξηθεί ο βαθμός συνειδητοποίησης του προβλήματος εκ μέρους των πολιτών και να καταπολεμηθεί ο ρατσισμός, η ξενοφοβία και η παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, θα πρέπει να έχει ως αφετηρία την προσχολική ηλικία και να συνεχισθεί καθ'όλη τη διάρκεια της εκπαίδευσης, ώστε να αποκτήσουν οι νεότερες γενεές επίγνωση των κοινών στοιχείων που ενώνουν όλους τους ανθρώπους ανεξάρτητα από τις πολιτισμικές διαφορές τους και τις διαφορετικές συνήθειες και τρόπους ζωής. Επισημαίνει ότι ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων θα πρέπει να αποτελέσει πρωταρχικό στοιχείο της εκπαίδευσης τόσο των παιδιών όσο και των ενηλίκων προκειμένου να καταστούν μελλοντικοί ευρωπαίοι πολίτες, διότι είναι πολύ σημαντικό να διαμορφώνονται οι αντιλήψεις των ανθρώπων σε μικρή ηλικία. Εντούτοις, η ΕΤΠ ζητεί να αναληφθούν δραστηριότητες στον τομέα της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης των ενηλίκων, οι οποίοι διαδραματίζουν επίσης σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση των αντιλήψεων των παιδιών.

3.1.3. Η ΕΤΠ υποστηρίζει τη Δράση ΙΙ που περιλαμβάνεται στο κεφάλαιο Comenius του προγράμματος Socrates, και έχει ως στόχο την προώθηση της διαπολιτισμικής πτυχής κατά τη διδασκαλία στα σχολεία, θεωρώντας ότι θα συμβάλει στην καταπολέμηση του ρατσισμού και της ξενοφοβίας. Εντούτοις, ζητεί να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στην καταπολέμηση του ρατσισμού και της ξενοφοβίας σε όλα τα επίπεδα εκπαίδευσης και κατάρτισης και να προωθηθεί η ανταλλαγή πληροφοριών και εμπειριών σχετικά με τα ζητήματα αυτά, τόσο σε τοπικό όσο και σε περιφερειακό επίπεδο.

3.1.4. Η ΕΤΠ τονίζει ότι η διαπολιτισμική διάσταση στην εκπαίδευση σημαίνει την εναντίωση, μέσα από την καθημερινή παιδαγωγική πρακτική, σε κάθε είδους διάκριση (κοινωνική, πολιτισμική, φύλου, γλωσσική, θρησκευτική), σε κάθε είδους στερεοτυπική ιεράρχηση του διαφορετικού.

3.1.5. Κατά συνέπεια, η ΕΤΠ θεωρεί ότι είναι σημαντικό να αποφευχθεί η εθνοκεντρική προσέγγιση της διδασκαλίας και η στερεότυπη παρουσίαση των άλλων πολιτισμών. Η ΕΤΠ τονίζει ότι η γλωσσική και πολιτισμική πολυμορφία αποτελεί πηγή πλούτου και για το λόγο αυτό θα πρέπει να ενθαρρύνονται τα παιδιά ώστε να θεωρούν την προαναφερθείσα πολυμορφία όχι ως πηγή προβλημάτων αλλά ως θετικό στοιχείο της καθημερινής τους ζωής και να επωφελούνται από αυτό. Θα πρέπει να ενθαρρύνονται τα παιδιά να συνειδητοποιούν την ύπαρξη άλλων πολιτισμών και να κατανοούν τις ιδιαιτερότητές τους, χωρίς όμως να θεωρούν τους πολιτισμούς τους κατώτερους ή ανώτερους από εκείνον της χώρας υποδοχής.

3.1.6. Το Συμβούλιο, στο ψήφισμά του για την ικανότητα των εκπαιδευτικών συστημάτων να συμβάλουν στην επίλυση των προβλημάτων του ρατσισμού και της ξενοφοβίας (Οκτώβριος 1995), κάλεσε τα κράτη μέλη να προβούν στην προώθηση καινοτομιών στον τομέα της εκπαίδευσης και των προγραμμάτων σπουδών, με σκοπό την ανάπτυξη των εννοιών της ειρήνης, της δημοκρατίας, του αλληλοσεβασμού και της ισοτιμίας των πολιτισμών, της ανεκτικότητας και της συνεργασίας και να ενθαρρύνουν την προετοιμασία εκπαιδευτικού υλικού που θα βοηθήσει στην προώθηση της αλληλοκατανόησης και της ανεκτικότητας. Η ΕΤΠ, ενώ υποστηρίζει πλήρως την προσπάθεια αυτή, υπογραμμίζει την αξία που έχει η ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τη βέλτιστη πρακτική, μέσω τοπικών και περιφερειακών δικτύων, και η ενσωμάτωση της διαπολιτισμικής πτυχής στα προγράμματα σπουδών και στο σχετικό εκπαιδευτικό υλικό, ιδιαίτερα όσον αφορά την ιστορία, τη γεωγραφία και τη λογοτεχνία, στο πλαίσιο του Comenius.

3.1.7. Η ΕΤΠ καλεί την Επιτροπή να υποστηρίξει την προετοιμασία και την παραγωγή εκπαιδευτικού υλικού που να χρησιμοποιηθεί στα σχολεία της Ένωσης, με σκοπό την επισήμανση του πολιτισμικού και γλωσσικού πλούτου της Ευρώπης και τη σαφή ένταξή του σε ένα καθορισμένο πλαίσιο κοινής ευρωπαϊκής κληρονομιάς. Υποστηρίζει ιδιαίτερα την πρόθεση που εξεδήλωσε πρόσφατα η Επιτροπή σχετικά με την συμπερίληψη της διαπολιτισμικής πτυχής κατά την ανάπτυξη εκπαιδευτικού υλικού για πολυμέσα (Ανακοίνωση για τον ρατσισμό και την ξενοφοβία). Η ΕΤΠ τονίζει ότι τα εκπαιδευτικά προγράμματα θα πρέπει να δώσουν, επίσης, προτεραιότητα στην εκπαίδευση των παιδιών και στην κατάρτιση των γονέων.

3.1.8. Η ΕΤΠ τονίζει τη σημασία των μέτρων που λαμβάνονται από το Comenius για τη βασική κατάρτιση, στο πλαίσιο της υπηρεσίας τους, των διδασκάλων και άλλων εκπαιδευτικών που εργάζονται σε πολυπολιτισμικό περιβάλλον. Επίσης, επικροτεί την πρόθεση που εξεδήλωσε πρόσφατα η Επιτροπή σχετικά με την επιδίωξη της βελτίωσης των γνώσεων και της εμπειρίας των διδασκάλων στον τομέα της καταπολέμησης του ρατσισμού και των διακρίσεων, και τη δέσμευσή της να προωθήσει την εφαρμογή πολιτικών για να διευκολύνει την πρόσβαση νέων ατόμων από οικογένειες μεταναστών ή εθνικών μειονοτήτων στο επάγγελμα του εκπαιδευτικού (Ανακοίνωση για τον ρατσισμό και την ξενοφοβία). Επισημαίνει ότι θα πρέπει να δοκιμαστούν ενεργά μέτρα πρόσληψης. Επιπλέον, σημειώνει ότι σε ορισμένα κράτη μέλη το σύστημα ποσοστώσεων θεωρείται κατάλληλος τρόπος για την αντιμετώπιση του θέματος της ισότητας, υπογραμμίζοντας ότι, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, η απόφαση για το ζήτημα αυτό πρέπει να αφεθεί στη διακρατική ευχέρεια των κρατών μελών και όχι να επιβληθεί σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης.

3.1.9. Επίσης, επιδοκιμάζει τις δράσεις της Επιτροπής για την υποστήριξη της διαπολιτισμικής επικοινωνίας μέσω του προγράμματος «Νεολαία για την Ευρώπη ΙΙΙ» (που περιλαμβάνει την ενδοκοινοτική ανταλλαγή νέων, την ανταλλαγή νέων από τρίτες χώρες και περιόδους εθελοντικής θητείας) και το Σχέδιο Δράσης για την Ενημέρωση της Νεολαίας.

3.1.10. Η ΕΤΠ υποστηρίζει πλήρως την πρόσκληση που απηύθυνε το Συμβούλιο προς την Κοινότητα και τα κράτη μέλη με στόχο τη διασφάλιση της κατάλληλης συνεργασίας της Κοινότητας με τους διεθνείς οργανισμούς, και ιδιαίτερα με το Συμβούλιο της Ευρώπης, στον τομέα της εκπαίδευσης, για την καταπολέμηση του ρατσισμού και της ξενοφοβίας.

3.2. Προώθηση της ενσωμάτωσης και της κοινωνικής συνοχής μέσω της εκπαίδευσης και της κατάρτισης

3.2.1. Η ΕΤΠ διαπιστώνει ότι σε ορισμένα κράτη μέλη υπάρχει μία τάση χαμηλής απόδοσης και αποκλεισμού από το εκπαιδευτικό σύστημα των μαθητών που ανήκουν σε εθνικές μειονότητες. Τονίζει ότι η χαμηλή απόδοση σημειώνεται στις περιπτώσεις στις οποίες δεν παρέχονται οι απαραίτητες εκπαιδευτικές υπηρεσίες και ότι κατ' ουδένα τρόπο δεν αντανακλά έλλειψη ικανοτήτων των συγκεκριμένων ομάδων. Η ΕΤΠ φρονεί ότι, για το λόγο αυτό, οι προσπάθειες πρέπει να επικεντρωθούν περισσότερο στην αντιμετώπιση του φαινομένου αποτυχίας στο σχολείο με την ανάληψη προληπτικής δράσης π.χ. για παιδιά και νέους που ανήκουν σε εθνικές μειονότητες και θα μπορούσαν ενδεχομένως να αποκλεισθούν από το εκπαιδευτικό σύστημα. Η ΕΤΠ τονίζει ότι το ζήτημα αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, δεδομένου ότι ένα μεγάλο τμήμα του παιδικού πληθυσμού ιδιαίτερα μεταναστών και εθνικών μειονοτήτων εγκαταλείπει πολύ σύντομα τα θρανία χωρίς να πάρει τη στοιχειώδη εκπαίδευση ή με πολύ χαμηλούς βαθμούς. Υπογραμμίζει επίσης ότι ο αποκλεισμός από το εκπαιδευτικό σύστημα συνιστά το πρώτο στάδιο στη διαδικασία περιθωριοποίησης των αλλοδαπών παιδιών, που συμπληρώνεται με τον αποκλεισμό τους από το σύστημα απασχόλησης και κατ'επέκταση από την ίδια την κοινωνία. Υποστηρίζει πλήρως την παροχή διαπολιτισμικής εκπαίδευσης σε όσο το δυνατόν μικρότερη ηλικία, δηλ. από την προσχολική ηλικία και καθ'όλη τη διάρκεια του βίου των ατόμων, σύμφωνα με την προσέγγιση της δια βίου εκπαίδευσης.

3.2.2. Η ΕΤΠ τονίζει τη σημασία που έχει η κατάρτιση εκπροσώπων τόσο των μεταναστών και των εθνικών μειονοτήτων, όσο και των δημοσίων υπαλλήλων που ασχολούνται με θέματα που αφορούν τις εν λόγω κοινότητες, προκειμένου να διαδραματίσουν το ρόλο διαμεσολαβητή. Θετικό παράδειγμα στον εν λόγω τομέα αποτελεί η εκπόνηση σχεδίων για την υποστήριξη της κατάρτισης τσιγγάνων διαμεσολαβητών, μέσω του προγράμματος Socrates. Οι διαμεσολαβητές μπορούν να συμβάλουν στη δημιουργία διαύλων επικοινωνίας μεταξύ του σχολείου και της κοινότητας και να αυξήσουν τις επαφές και τη συνεργασία με τις οικογένειες των μεταναστών, ζητήματα τα οποία θεωρούνται σημαντικής προτεραιότητας, σύμφωνα με τις συστάσεις που διατυπώνονται στην έκθεση για την Ανάπτυξη της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης μέσω της συνεργασίας μεταξύ των ευρωπαϊκών πόλεων (DIECEC).

3.2.3. Η ΕΤΠ υπογραμμίζει την ανάγκη κατάρτισης των εκπαιδευτικών για την κάλυψη των αναγκών των παιδιών μεταναστών ή παιδιών που ανήκουν σε εθνικές μειονότητες. Η ΕΤΠ επιδοκιμάζει την πρόθεση της Επιτροπής να υποστηρίξει τη συμπερίληψη σε όλα τα βασικά προγράμματα κατάρτισης μαθημάτων για την ευαισθητοποίηση των διδασκάλων ως προς τις ειδικές στρατηγικές που απαιτούνται για την επιτυχή επιτέλεση του εκπαιδευτικού έργου σε πολυπολιτισμικά και πολυγλωσσικά περιβάλλοντα, και ιδιαίτερα μέσω των Δράσεων 2 και 3 του κεφαλαίου Comenius για την βασική κατάρτιση και την κατάρτιση στο πλαίσιο της υπηρεσίας (Έκθεση για την εκπαίδευση των παιδιών των μεταναστών στην Ευρωπαϊκή Ένωση).

3.2.4. Η ΕΤΠ επισημαίνει ότι η συνεργασία των διδασκάλων τόσο με τους γονείς όσο και με τους διαμεσολαβητές θα μπορούσε να συμβάλει σημαντικά στην προσαρμογή των παιδιών στο σχολικό περιβάλλον με τον παράλληλο σεβασμό των ειδικών αναγκών των εθνικών μειονοτήτων. Τονίζει ότι η εν λόγω συνεργασία θα ενθαρρύνει τις εθνικές μειονότητες να ασχοληθούν περισσότερο με την εκπαίδευσή τους. Ζητεί κατά συνέπεια να υποστηριχθούν οι ενώσεις διδασκάλων/γονέων με στόχο την προώθηση του διαλόγου και καλεί την ΕΕ να υποστηρίξει τη διάδοση της ορθής πρακτικής σχετικά με τη συμμετοχή των γονέων στην εκπαίδευση και κατάρτιση.

3.2.5. Το κεφάλαιο Comenius υποστηρίζει την ένσωμάτωση των παιδιών στα εκπαιδευτικά συστήματα. Τα σχετικά προγράμματα έχουν ως στόχο την αύξηση του ποσοστού των παιδιών που παρακολουθούν τα σχολικά μαθήματα και την ποιοτική βελτίωση της παρεχόμενης εκπαίδευσης καθώς και την ικανοποίηση των ειδικών εκπαιδευτικών αναγκών των παιδιών και την ανάπτυξη των ικανοτήτων τους. Τα προγράμματα αυτά αφορούν:

i) την εκπαίδευση παιδιών διακινούμενων εργαζομένων (συμπεριλαμβανομένων των παιδιών υπηκόων τρίτων χωρών, τα οποία αντιπροσωπεύουν το 7-9 % των μαθητών): περιλαμβάνονται δράσεις για την εκμάθηση της γλώσσας της χώρας υποδοχής καθώς και της γλώσσας και του πολιτισμού της χώρας καταγωγής. Λόγω της αυξανόμενης κινητικότητας των υπηκόων των κρατών μελών, η ΕΤΠ ζητεί να δοθεί μεγαλύτερη υποστήριξη στο εν λόγω μέτρο 7

ii) την εκπαίδευση των παιδιών των διακινούμενων και των τσιγγάνων (2 εκατομμύρια τσιγγάνοι ζουν σήμερα στην ΕΕ, εκ των οποίων περισσότεροι από το 50 % υπολογίζεται ότι βρίσκονται στη σχολική ηλικία, αλλά μόνον το 30-40 % από αυτούς παρακολουθούν κανονικά τα σχολικά μαθήματα): οι δράσεις επικεντρώνονται στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση, στην κατάρτιση τσιγγάνων διαμεσολαβητών και, μεταξύ άλλων, στην ανοικτή εκπαίδευση και στην εκπαίδευση εξ αποστάσεως 7

iii) την εκπαίδευση των παιδιών διακινούμενων επαγγελματιών (αφορά τα παιδιά 600 000 πολιτών της ΕΕ): τα προγράμματα επικεντρώνονται, μεταξύ άλλων, στη χρήση της ανοικτής εκπαίδευσης και στην εκπαίδευση εξ αποστάσεως, στη δημιουργία σχολικών δικτύων, στην ενημέρωση και καθοδήγηση των γονέων και στη διασυνοριακή περιφερειακή συνεργασία.

3.2.6. Η προβλεπόμενη, στο κεφάλαιο Comenius, Δράση 2 υποστηρίζει επίσης την εφαρμογή προγραμμάτων για την προώθηση της διαπολιτισμικής διάστασης της διδασκαλίας στα σχολεία (όπως αναφέρεται στο σημείο 3.1.3) και την εισαγωγή καινοτόμων παιδαγωγικών πρακτικών, μέσω της ανάληψης δραστηριοτήτων που περιλαμβάνουν τη συγκριτική μελέτη των πολιτισμών, την διευκόλυνση της ανάπτυξης διαπολιτισμικού διαλόγου και την κατανόηση των πολιτισμικών διαφορών. Η ΕΤΠ επισημαίνει ότι, παρά το γεγονός ότι οι γλωσσικές γνώσεις των ατόμων είναι ζωτικής σημασίας για την αύξηση της κινητικότητας και, συνακόλουθα, των ευκαιριών εξεύρεσης εργασίας, η γνώση και ο σεβασμός του πολιτισμού της χώρας υποδοχής αποτελούν στοιχεία καθοριστικής σημασίας για την αύξηση της κινητικότητας των πολιτών της ΕΕ και, επομένως, η ανάληψη δράσεων στους εν λόγω τομείς θα συμβάλει στην επίτευξη του στόχου αυτού.

3.2.7. Κατά συνέπεια, η ΕΤΠ επιδοκιμάζει την ανάληψη δράσεων στους εν λόγω τομείς που αφορούν τη σχολική εκπαίδευση στο πλαίσιο του προγράμματος Socrates, καθώς και τη λήψη μέτρων για την κατάρτιση ατόμων που ανήκουν σε εθνικές μειονότητες στο πλαίσιο του προγράμματος Leonardo. Ακόμη, η ΕΤΠ επικροτεί την ένταξη της πτυχής της απασχόλησης στις πρωτοβουλίες που αναλαμβάνονται στο πλαίσιο του Κοινωνικού Ταμείου της Κοινότητας και αφορούν την βελτίωση της δυνατότητας πρόσβασης στην αγορά εργασίας και εξεύρεσης εργασίας των μεταναστών, των προσφύγων, και των ατόμων που ανήκουν σε εθνικές μειονότητες. Επικροτεί ιδιαίτερα τη συμπερίληψη στο πεδίο εφαρμογής του των μετακινούμενων κοινωνικών ομάδων και των ομάδων «Roma». Επιπλέον, η ΕΤΠ υποστηρίζει ιδιαίτερα την προσέγγιση από τη βάση προς την κορυφή.

3.2.8. Εντούτοις, υποστηρίζει την ανάγκη μεγαλύτερης συμπληρωματικότητας μεταξύ των εν λόγω προγραμμάτων και τονίζει ότι το στοιχείο της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης θα πρέπει να περιληφθεί σε όλα τα εκπαιδευτικά επίπεδα, συμπεριλαμβανομένης της προσχολικής περιόδου, των εξωσχολικών δραστηριοτήτων και της εκπαίδευσης των ενηλίκων, σύμφωνα με την προσέγγιση της διά βίου εκπαίδευσης. Θεωρεί ότι, κατά τον τρόπο αυτό, θα προωθηθεί η ένταξη και η κοινωνική συνοχή και καλεί την ΕΕ να υποστηρίξει τις δράσεις που αναλαμβάνονται στους εν λόγω τομείς. Επιπλέον, η ΕΤΠ τονίζει τη σημασία που έχει η υποστήριξη και η ανταλλαγή πληροφοριών σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο κατά την υλοποίηση των εν λόγω δράσεων.

3.2.9. Η ΕΤΠ υπογραμμίζει την σημασία των εξωσχολικών δραστηριοτήτων (καλλιτεχνικές και αθλητικές δραστηριότητες και δημιουργία συλλόγων νέων) και της εναλλακτικής εκπαίδευσης των ενηλίκων για την διευκόλυνση της κοινωνικής ένταξης και της καταπολέμησης του κοινωνικού αποκλεισμού. Επισημαίνει την ανάγκη προώθησης της συμμετοχής των ενήλικων μεταναστών, ιδιαίτερα των νέων και των γυναικών, στις δραστηριότητες εκπαίδευσης και κατάρτισης, καθώς και τη σημασία της εναλλακτικής εκπαίδευσης των ενηλίκων όχι μόνο για την απόκτηση δεξιοτήτων, αλλά και για την ανάπτυξη της προσωπικότητας και τη συμμετοχή στην κοινωνική ζωή και τη βίωση της ιδιότητας του πολίτη.

3.2.10. Η ΕΤΠ τονίζει ότι, κατά την εξέταση του προβλήματος της αποτυχίας στο σχολείο των προαναφερθέντων μαθητών, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη και το ζήτημα της ύπαρξης γλωσσικών προβλημάτων. Η ταχύτατη ανάπτυξη της μετανάστευσης έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση του αριθμού των μαθητών των οποίων η μητρική γλώσσα είναι άλλη από αυτή του κράτους υποδοχής. Η ΕΤΠ υποστηρίζει τις συστάσεις που διατυπώνονται στην έκθεση για την Ανάπτυξη της Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης μέσω της συνεργασίας μεταξύ των ευρωπαϊκών πόλεων, για την υποστήριξη της διοργάνωσης μαθημάτων εκμάθησης ξένων γλωσσών και το διαρκή έλεγχο των γνώσεων, προκειμένου να μειωθούν στο ελάχιστο οι περιπτώσεις μη κατανόησης των μαθημάτων στα κανονικά σχολεία.

3.2.11. Η ΕΤΠ επισημαίνει ότι η οδηγία του Συμβουλίου του 1977 σχετικά με την εκπαίδευση των παιδιών των διακινούμενων εργαζομένων, επιβάλλει στα κράτη μέλη να εξασφαλίσουν τη δωρεάν εκπαίδευση των παιδιών των διακινούμενων εργαζομένων της ΕΕ, προκειμένου να διευκολυνθεί η κάλυψη των γλωσσικών αναγκών τους σε σχέση με τη γλώσσα του κράτους υποδοχής. Ζητεί επίσης να προβούν τα κράτη μέλη στη λήψη κάθε απαιτούμενου μέτρου, με την υποστήριξη του κράτους καταγωγής των παιδιών, προκειμένου να προωθηθεί η διδασκαλία της μητρική τους γλώσσα. Τα κράτη μέλη ανέλαβαν τη δέσμευση να επεκτείνουν το πεδίο εφαρμογής των εν λόγω διατάξεων, στις περιπτώσεις που αυτό είναι δυνατό, προκειμένου να συμπεριληφθούν και τα παιδιά διακινούμενων εργαζομένων που δεν είναι υπήκοοι των κρατών μελών της ΕΕ.

3.2.12. Όσον αφορά την εκπαίδευση παιδιών που προέρχονται από τρίτες χώρες, η ΕΤΠ επισημαίνει ότι είναι αναγκαία η κατανόηση της γλώσσας, του πολιτισμού και της πολιτιστικής κληρονομιάς όχι μόνον της χώρας υποδοχής αλλά και της χώρας καταγωγής ή προέλευσής τους. Τονίζει ότι αυτό ισχύει κυρίως για τα άτομα της δεύτερης και τρίτης γενεάς που επιθυμούν να επιστρέψουν στη χώρα καταγωγής τους. Πάντως, η προστασία και η διαφύλαξη της πολιτιστικής παράδοσης και κληρονομιάς αποτελούν σταθεροποιητικούς παράγοντες που έχουν σημασία από ψυχολογική άποψη, και συμβάλλουν στον περαιτέρω εμπλουτισμό της πολιτιστικής ποικιλομορφίας της ΕΕ.

3.2.13. Η ΕΤΠ τονίζει τη σημασία της εκμάθησης ξένων γλωσσών, η οποία καθιστά δυνατό το διάλογο μεταξύ ατόμων διαφορετικών πολιτισμικών πλαισίων και κατά συνέπεια την εξάλειψη των προκαταλήψεων. Η ΕΤΠ υπογραμμίζει ότι η πολυγλωσσία αποτελεί σημαντικό στοιχείο της πολυπολιτισμικής κοινωνίας.

3.2.14. Υπογραμμίζει τον σημαντικό ρόλο των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων όσον αφορά την παροχή της κατάλληλης κατάρτισης και την ισότιμη μεταχείριση των μητρικών γλωσσών όλων των πολιτών της ΕΕ, κατά την ανάπτυξη της παγκόσμιας κοινωνίας των πληροφοριών, και επισημαίνει την ανάγκη να διασφαλισθεί η γλωσσική πολυμορφία της κοινωνίας των πληροφοριών, προκειμένου να διαφυλαχθεί η γλωσσική ποικιλομορφία, όπως τονίσθηκε στη γνωμοδότηση της ΕΤΠ για το πρόγραμμα σχετικά με τη γλωσσική πολυμορφία της κοινωνίας των πληροφοριών ().

3.2.15. Η ΕΤΠ υποστηρίζει το περιλαμβανόμενο στο πρόγραμμα Socrates πρόγραμμα Lingua, που έχει ως στόχο την προώθηση της διαπολιτισμικής διάστασης της εκπαίδευσης, μέσω της υποστήριξης της εκμάθησης των γλωσσών της ΕΕ, ιδιαίτερα των λιγότερο χρησιμοποιούμενων και διδασκόμενων (πολλές δράσεις του προγράμματος αυτού σχετίζονται άμεσα με ανάλογες δράσεις του προγράμματος Leonardo).

3.2.16. Η ΕΤΠ, ωστόσο, ζητεί να υποστηριχθεί επίσης και η διδασκαλία λιγότερο χρησιμοποιούμενων γλωσσών που ομιλούνται από ορισμένες μειονότητες ή σε ορισμένες περιφέρειες, οι οποίες παρά το γεγονός ότι εντάσσονται στο πλαίσιο της διαπολιτισμικής προσέγγισης, αποτελούν ζητήματα που θα πρέπει να εξετασθούν ξεχωριστά και με ιδιαίτερη προσοχή. Υπενθυμίζει σχετικά τη γνωμοδότησή της για τη γλωσσική ποικιλομορφία της κοινωνίας των πληροφοριών, στην οποία ζητεί την εφαρμογή των διατάξεων του Ευρωπαϊκού Χάρτη για τις γλώσσες των περιφερειών και των μειονοτήτων, προκειμένου να διασφαλισθούν τα δικαιώματα των πολιτών που ομιλούν άλλες γλώσσες. Επαναλαμβάνει, στο πλαίσιο αυτό, ότι η πρόταση της Επιτροπής σχετικά με την εκμάθηση τριών γλωσσών της Κοινότητας, όπως διατυπώνεται στο Λευκό Βιβλίο για την εκπαίδευση και την κατάρτιση, είναι περιοριστική.

3.3. Οι τοπικές και περιφερειακές εμπειρίες σχετικά με την υποστήριξη της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης και την προσαρμογή των εκπαιδευτικών συστημάτων

3.3.1. Η ΕΤΠ υποστηρίζει πλήρως την έκκληση που απηύθυνε το Συμβούλιο προς τα κράτη μέλη για την ενθάρρυνση της ανάληψης πρωτοβουλιών για την καταπολέμηση του ρατσισμού και της ξενοφοβίας και την προώθηση της συνεργασίας μεταξύ σχολείων και τοπικών κοινοτήτων (συνεδρίαση του Συμβουλίου της 23ης Οκτωβρίου 1995), αλλά επισημαίνει τον καθοριστικό ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν οι τοπικές και περιφερειακές αρχές και την αντίστοιχη ευθύνη τους, όσον αφορά την υποστήριξη και τον συντονισμό της συνεργασίας και των συναπτόμενων εταιρικών σχέσεων σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο.

3.3.2. Η ΕΤΠ ζητεί μεγαλύτερη υποστήριξη των διακρατικών δικτύων και των σχεδίων συνεργασίας, ιδιαίτερα σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, όπως:

α) τα σχέδια για την καταπολέμηση του ρατσισμού στις πόλεις, που θα έχουν ως στόχο την υποστήριξη της σύναψης τοπικών εταιρικών σχέσεων για την προώθηση της τοπικής δημοκρατίας και την ανάπτυξη αισθήματος ευθύνης των πολιτών, στο πλαίσιο αστικού περιβάλλοντος πολυπολιτισμικού χαρακτήρα 7

β) το Δίκτυο των Πόλεων για τη Διαπολιτισμική Εκπαίδευση, που ασχολείται με την αντιμετώπιση των εκπαιδευτικών προκλήσεων που τίθενται σε «προβληματικές συνοικίες» πόλεων με πολυπολιτισμικό χαρακτήρα, και έχει ως στόχο την επίλυση μίας σειράς προβλημάτων που αφορούν τη βελτίωση της ποιότητας τόσο των εγκαταστάσεων όσο και της παρεχόμενης εκπαίδευσης στα σχολεία των εν λόγω συνοικιών. Θα πρέπει να γίνει ειδική αναφορά στο πρόγραμμα για την Ανάπτυξη της Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης μέσω της συνεργασίας μεταξύ των ευρωπαϊκών πόλεων, που αποσκοπεί στην προώθηση της συνεργασίας των πόλεων για την ανάπτυξη μίας κοινής βάσης εμπειριών σχετικά με τον τρόπο επίλυσης των προβλημάτων που προκύπτουν από το γεγονός ότι η μητρική γλώσσα σημαντικών τμημάτων του πληθυσμού που ανήκουν σε μειονότητες είναι διαφορετική από την εθνική γλώσσα της χώρας υποδοχής 7

γ) το Ευρωπαϊκό δίκτυο διασύνδεσης των τοπικών αρχών για τις πολιτικές που αφορούν τις εθνικές μειονότητες (ELAINE), σκοπός του οποίου είναι η ανταλλαγή εμπειριών και πληροφοριών σχετικά με την αποτελεσματική προσέγγιση ζητημάτων που αφορούν την ενσωμάτωση των μεταναστών και των εθνικών μειονοτήτων 7

δ) σχέδια αδελφοποίησης πόλεων, τα οποία μπορούν να διαδραματίσουν θεμελιώδη ρόλο για την προώθηση της κατανόησης των πολιτισμικών ιδιαιτεροτήτων και την ενίσχυση της διαπολιτισμικής συνεργασίας.

3.3.3. Η ΕΤΠ επισημαίνει ότι, επί του παρόντος, η παρεχόμενη διαπολιτισμική εκπαίδευση στα σχολεία, κολλέγια και πανεπιστήμια της ΕΕ, είναι τόσο ποιοτικά όσο και ποσοτικά περιορισμένη. Είναι απόλυτα αναγκαίο να αναληφθούν δράσεις και να καταρτισθούν προγράμματα με στόχο την προώθηση και την ενθάρρυνση δραστηριοτήτων στον εν λόγω τομέα, στις περιπτώσεις που αυτό δεν έχει ήδη συμβεί. Η ΕΤΠ υπογραμμίζει ιδιαίτερα την ανάγκη στοχοθετημένης χρηματοδότησης για την υποστήριξη καινοτόμων προτύπων σχεδίων στον εν λόγω τομέα, και ιδιαίτερα σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, τα οποία θα μπορούσαν ενδεχομένως να ενταχθούν στον κύριο κορμό της εκπαίδευσης και των προγραμμάτων κατάρτισης.

3.3.4. Επισημαίνει ότι η ήδη υφιστάμενη ουσιαστική εμπειρία στον τομέα της αντιμετώπισης των προβλημάτων παιδιών που προέρχονται από τρίτες χώρες, την οποία έχουν αποκτήσει ορισμένα κράτη μέλη που έχουν μακρά παράδοση όσον αφορά τα προβλήματα πολιτών που προέρχονται από τρίτες χώρες, μπορεί να αξιοποιηθεί προς όφελος άλλων χωρών της ΕΕ.

3.3.5. Επισημαίνει ότι τα εκπαιδευτικά ιδρύματα των τοπικών και περιφερειακών αρχών παρέχουν σημαντικές δυνατότητες προώθησης της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης, ιδιαίτερα μέσω της διοργάνωσης εκθέσεων, αθλητικών εκδηλώσεων, καλλιτεχνικών εκδηλώσεων όπως συναυλιών, χορευτικών εκδηλώσεων, κλπ. Προσθέτει ότι αξιοσημείωτο ρόλο στον εν λόγω τομέα μπορεί να διαδραματίσει και η διοργάνωση σχετικών εκδηλώσεων σε δημόσια κτίρια ή εγκαταστάσεις. Πρόκειται μεταξύ άλλων για τα κοινοταρχεία και τα δημαρχεία, τις βιβλιοθήκες και τα κοινοτικά κέντρα, τις εγκαταστάσεις τις οποίες διαχειρίζονται επαγγελματίες και εθελοντές σε γειτονιές, καθώς και για μια ολόκληρη σειρά εκπαιδευτικών ιδρυμάτων για ενηλίκους. Όλες οι εν λόγω εγκαταστάσεις θα μπορούσαν να κινητοποιηθούν προς το σκοπό αυτό.

4. Συμπεράσματα

4.1. Η ΕΤΠ τονίζει τον καθοριστικό ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει η διαπολιτισμική εκπαίδευση στον τομέα της εξάλειψης των ρατσιστικών αντιλήψεων και της ξενοφοβίας και κατά συνέπεια στην εκτόνωση των κοινωνικών εντάσεων και στην εξάλειψη της αντικοινωνικής συμπεριφοράς και της βίας. Επίσης επισημαίνει ότι η διαπολιτισμική εκπαίδευση διαδραματίζει ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο διότι προωθεί την ενσωμάτωση στην κοινωνία όλων των πολιτών, ανεξάρτητα από το πολιτισμικό τους υπόβαθρο, κυρίως μέσω της υποστήριξης της συμμετοχής τους τόσο στα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης και στην αγορά εργασίας, όσο και στην κοινωνική και δημόσια ζωή. Η ΕΤΠ υπογραμμίζει ότι η διαπολιτισμική προσέγγιση είναι ζωτικής σημασίας όχι μόνον για της προώθηση της κοινωνικής συνοχής στο εσωτερικό της ΕΕ, αλλά και για την υποστήριξη της διαδικασίας εκδημοκρατισμού των Χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.

4.2. Η ΕΤΠ υπογραμμίζει ότι οι συστάσεις που διατυπώνει σχετικά με τη διαπολιτισμική εκπαίδευση, έχουν ως στόχο να τονίσουν την ανάγκη ουσιαστικής κινητοποίησης και συνεργασίας των κρατών μελών, τόσο σε εθνικό όσο και σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, με τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων, των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, των ιδρυμάτων κατάρτισης, των ΜΚΟ, των αθλητικών και πολιτιστικών οργανώσεων των νέων, καθώς και των τοπικών και περιφερειακών αρχών, προκειμένου να προωθηθεί η ανάπτυξη της ποιοτικής διαπολιτισμικής εκπαίδευσης και να ενθαρρυνθεί και να υποστηριχθεί η δημιουργία των κατάλληλων συνθηκών και μέσων για την ευρύτερη και ουσιαστικότερη συνειδητοποίηση των πολιτισμικών ιδιαιτεροτήτων και τη μεγαλύτερη αλληλοκατανόηση μεταξύ των πολιτών.

4.3. Προς το σκοπό αυτό, ζητεί να υπάρξει μεγαλύτερη συμπληρωματικότητα μεταξύ των προγραμμάτων της ΕΕ και των μέσων που αποσκοπούν στην υποστήριξη της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης, ιδιαίτερα των προγραμμάτων Socrates και Leonardo. Καλεί επίσης την ΕΕ να υποστηρίξει περισσότερο τις προσχολικές και εξωσχολικές δραστηριότητες που αναλαμβάνονται στον εν λόγω τομέα, καθώς και τις δραστηριότητες που αφορούν την εκπαίδευση των ενηλίκων, σύμφωνα με την προσέγγιση της διά βίου εκπαίδευσης. Η ΕΤΠ ζητεί επίσης την ενίσχυση, στα προγράμματα της ΕΕ, των δυνατοτήτων αρχικής ή στο πλαίσιο της υπηρεσίας τους κατάρτισης των διδασκάλων/εκπαιδευτικών στον τομέα της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης. Επιπλέον, τονίζει την ανάγκη υποστήριξης της συνεργασίας μεταξύ διδασκάλων και γονέων που είτε είναι μετανάστες είτε ανήκουν σε εθνικές μειονότητες, με στόχο τη διευκόλυνση της προσαρμογής των παιδιών τους στο σχολικό περιβάλλον.

4.4. Η ΕΤΠ συνιστά την διάδοση της βέλτιστης πρακτικής και την ανταλλαγή εμπειριών στον τομέα της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ, ιδιαίτερα σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο. Επίσης, τονίζει ότι είναι ιδιαίτερα σημαντικό να επεκταθούν τα δίκτυα συνεργασίας, ώστε να συμπεριληφθούν σε αυτά και οι Χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.

4.5. Τέλος, η ΕΤΠ θεωρεί ότι πραγματική κοινωνική συνοχή είναι δυνατόν να υπάρξει μόνο εφόσον όλοι οι πολίτες διαπνέονται από το ιδανικό του αυθεντικού αμοιβαίου σεβασμού και της ειρηνικής συνύπαρξης, στο πλαίσιο μίας πολυπολιτισμικής συμμετοχικής δημοκρατικής κοινωνίας και υπογραμμίζει τον καθοριστικό ρόλο που διαδραματίζει η διαπολιτισμική εκπαίδευση στην προσπάθεια επίτευξης του εν λόγω στόχου.

Βρυξέλλες, 12 Μαρτίου 1997.

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής των Περιφερειών

Pasqual MARAGALL i MIRA

() ΕΕ αριθ. C 337 της 11. 11. 1996, σ. 63.

() ΕΕ αριθ. C 100 της 2. 4. 1996, σ. 30.

() ΕΕ αριθ. C 337 της 11. 11. 1996, σ. 45.