P6_TA(2006)0494

Στρατηγική της Βαλτικής Θάλασσας για τη Βόρεια Διάσταση

Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με τη στρατηγική της περιοχής της Βαλτικής Θάλασσας για τη Βόρεια Διάσταση (2006/2171(INI))

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

- έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 16ης Νοεμβρίου 2005 σχετικά με τη Βόρεια Διάσταση [1],

- έχοντας υπόψη τις κατευθυντήριες γραμμές για την εκπόνηση πολιτικής δήλωσης και εγγράφου πλαισίου πολιτικής για τη Βόρεια Διάσταση από το 2007, όπως εγκρίθηκε από τη συνάντηση υπουργών των κρατών της Βόρειας Διάστασης που διεξήχθη στις Βρυξέλλες στις 21 Νοεμβρίου 2005,

- έχοντας υπόψη την ετήσια έκθεση προόδου της Επιτροπής για το 2005, της 2ας Ιουνίου 2006, σχετικά με την εφαρμογή του σχεδίου δράσης για τη Βόρεια Διάσταση (SEC(2006)0729),

- έχοντας υπόψη το δεύτερο σχέδιο δράσης για τη Βόρεια Διάσταση 2004-2006 το οποίο υιοθετήθηκε από το Ευρωπαïκό Συμβούλιο που διεξήχθη στις Βρυξέλλες στις 16 και 17 Οκτωβρίου 2003,

- έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα της προεδρίας της 6ης διάσκεψης κορυφής των κρατών της Βαλτικής Θάλασσας, που διεξήχθη στο Ρέικιαβικ στις 8 Ιουνίου 2006,

- έχοντας υπόψη το ψήφισμα και την έκθεση της συμβουλευτικής επιτροπής του ΕΟΧ, της 25ης Ιουνίου 2006, σχετικά με το μέλλον της πολιτικής για τη Βόρεια Διάσταση,

- έχοντας υπόψη τις εργασίες της διακομματικής ομάδας για τη Βαλτική στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

- έχοντας υπόψη τη στρατηγική της Ευρώπης για την περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας που εγκρίθηκε από τη διακομματική ομάδα για τη Βαλτική στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

- έχοντας υπόψη τις εργασίες του Συμβουλίου των κρατών της Βαλτικής Θάλασσας και της Κοινοβουλευτικής Διάσκεψης της Βαλτικής Θάλασσας,

- έχοντας υπόψη το άρθρο 45 του Κανονισμού του,

- έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων και τη γνωμοδότηση της Επιτροπής Βιομηχανίας, Έρευνας και Ενέργειας (A6-0367/2006),

A. λαμβάνοντας υπόψη ότι η Βόρεια Διάσταση αποτελεί ευρύ πλαίσιο το οποίο καλύπτει όλες τις βόρειες περιοχές — την περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας και της Θάλασσας του Μπάρεντς, καθώς και την Αρκτική — και όλους τους τομείς πολιτικής, τόσο της εξωτερικής όσο και της εσωτερικής,

B. λαμβάνοντας υπόψη ότι η πολιτική για τη Βόρεια Διάσταση έχει τη δυνατότητα να συντελέσει στην προώθηση της περιφερειακής και διασυνοριακής συνεργασίας για περαιτέρω οικονομική ανάπτυξη και να προσδιορίσει κοινές απαντήσεις σε κοινές προκλήσεις, αλλά έως σήμερα δεν έχει μπορέσει να αξιοποιήσει πλήρως τις δυνατότητές της για την αντιμετώπιση των ποικίλων ζητημάτων που απασχολούν την περιοχή,

Γ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας αποτελεί μια ιστορικά σημαντική πύλη που ενώνει τη Δύση και την Ανατολή και, ως τέτοια, πρέπει να ευρίσκεται στον πυρήνα της νέας πολιτικής για τη Βόρεια Διάσταση,

Δ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, μετά τη διεύρυνση του 2004, η Βαλτική Θάλασσα έχει καταστεί σχεδόν μια εσωτερική θάλασσα, mare nostrum, της Ευρωπαϊκής Ένωσης· λαμβάνοντας επίσης υπόψη ότι η στρατηγική της Βαλτικής Θάλασσας μπορεί να συμβάλει σημαντικά στην επανεκτίμηση του πεδίου εφαρμογής και των δραστηριοτήτων της Βόρειας Διάστασης, προκειμένου να ληφθούν υπόψη οι αλλαγές μετά τη διεύρυνση,

E. εκτιμώντας ότι η στρατηγική της Βαλτικής Θάλασσας θα μπορούσε να συμβάλει σημαντικά στην επίτευξη καλύτερου συντονισμού μεταξύ των περιφερειακών οργάνων που λειτουργούν στην περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας·

Στόχος του παρόντος ψηφίσματος

1. αποσκοπεί, μέσω του παρόντος ψηφίσματος:

α) να στηρίξει την πολιτική για τη Βόρεια Διάσταση χαρακτηρίζοντας την περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας ως μια από τις κύριες περιοχές προτεραιότητάς της, προωθώντας με τον τρόπο αυτό, της ουσιαστικότερη περιφερειακή ολοκλήρωση στην περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας που αποτελεί βιώσιμο και δυναμικό μέρος ενός ευρύτερου ευρωπαϊκού οικονομικού και πολιτικού χώρου· υπογραμμίζει τη συνεχιζόμενη στήριξή του στις εργασίες για άλλες περιοχές, ιδίως στις περιοχές της Θάλασσας του Μπάρεντς και της Αρκτικής, σε συνεργασία με τις χώρες-εταίρους Νορβηγία, Ισλανδία και Ρωσική Ομοσπονδία·

β) να αξιοποιήσει τα μέγιστα τις ευκαιρίες που παρέχονται από τις δυναμικές οικονομίες της περιοχής της Βαλτικής Θάλασσας και να αναδείξει συστηματικά την περιοχή ως μια από τις πλέον ελκυστικές και ανταγωνιστικές περιοχές του κόσμου·

γ) να βοηθήσει στη βελτίωση της οικολογικής κατάστασης της Βαλτικής Θάλασσας η οποία αποτελεί σήμερα μία από τις πιο μολυσμένες θαλάσσιες περιοχές στον κόσμο· να μειώσει τη ρύπανση και τον ευτροφισμό των υδάτων και να αποτρέψει περαιτέρω διαρροές πετρελαίου και άλλων τοξικών και επιβλαβών ουσιών·

Σε αυτό το πλαίσιο, υποβάλλει τις ακόλουθες προτάσεις:

2. ζητεί από την Επιτροπή να υποβάλει πρόταση για κοινοτική στρατηγική της Βαλτικής Θάλασσας, προκειμένου να ενισχύσει τον εσωτερικό πυλώνα της Βόρειας Διάστασης, να καλύψει οριζόντια διαφορετικές πτυχές της περιφερειακής συνεργασίας, να προωθήσει συνέργιες και να αποφύγει αλληλεπικάλυψη μεταξύ διαφόρων περιφερειακών οργάνων και οργανισμών· ζητεί από την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να προσαρμόσουν τις αρμοδιότητες των διοικήσεών τους κατά τρόπον ώστε να μπορούν να εφαρμόζουν οριζόντια προσέγγιση κατά τη χάραξη και εφαρμογή της πολιτικής για τη Βόρεια Διάσταση·

3. στηρίζει το έργο του Συμβουλίου των κρατών της Βαλτικής Θάλασσας· προτείνει τη διεξαγωγή ετήσιας διάσκεψης της Βαλτικής Θάλασσας πριν από το θερινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο· στηρίζει το έργο της Κοινοβουλευτικής Διάσκεψης της Βαλτικής Θάλασσας, της ετήσιας διάσκεψης των προέδρων των εθνικών κοινοβουλίων της περιοχής και του επικείμενου κοινοβουλευτικού φόρουμ της Βόρειας Διάστασης·

4. υπογραμμίζει ότι η στρατηγική της Βαλτικής Θάλασσας περιλαμβάνει τόσο μέτρα που πρέπει να εφαρμοστούν από την Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη της μονομερώς όσο και μέτρα που πρέπει να εφαρμοστούν σε συνεργασία με τη Ρωσία·

5. υπενθυμίζει την ανάγκη να ιδρυθεί περιφερειακό γραφείο της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων με πλήρεις αρμοδιότητες στην περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας·

6. ζητεί, προς διασφάλιση της διαφάνειας και της συνοχής, να δημιουργηθεί χωριστή θέση του κοινοτικού προϋπολογισμού για τη στρατηγική της Βαλτικής Θάλασσας, ενδεχομένως στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Μέσου Γειτονίας και εταιρικής σχέσης, που θα συμπληρώνει την τρέχουσα χρηματοδότηση της Βόρειας Διάστασης από την Ευρωπαϊκή Ένωση, τα κράτη μέλη, τρίτες χώρες, την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης, την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, τη Σκανδιναβική Τράπεζα Επενδύσεων και άλλους φορείς· τονίζει ότι η στρατηγική πρέπει να λάβει επαρκή χρηματοδότηση από όλες τις σχετικές θέσεις του προϋπολογισμού, για να μπορέσει να επιτύχει τους στόχους της·

7. επισημαίνει ότι την ευθύνη για τη ρύπανση της Βαλτικής Θάλασσας φέρουν τόσο η Ρωσία όσο και τα κράτη μέλη· τονίζει ότι η προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος, ιδίως όσον αφορά τη μείωση του ευτροφισμού των υδάτων, αποτελεί μια από τις πιο σημαντικές πτυχές που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά την εφαρμογή των γεωργικών και διαρθρωτικών προγραμμάτων της Ένωσης στην περιοχή· επισημαίνει με ικανοποίηση ότι το μεγαλύτερο μέρος της περιοχής της Βαλτικής Θάλασσας έχει χαρακτηρισθεί ως ιδιαίτερα ευαίσθητη θαλάσσια περιοχή από τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό· προτείνει την ίδρυση δικτύου οικολογικά αντιπροσωπευτικών και πολύτιμων θαλάσσιων και παράκτιων προστατευόμενων περιοχών·

8. επισημαίνει ότι μια πετρελαϊκή καταστροφή μεγάλης κλίμακας που προκαλείται είτε από τις μεταφορές είτε από την έρευνα και την εκμετάλλευση θα μπορούσε να σκοτώσει ουσιαστικά το μεγαλύτερο μέρος της θαλάσσιας ζωής στη Βαλτική Θάλασσα· ζητεί μεγαλύτερο συντονισμό για την πρόληψη τέτοιων ατυχημάτων και, σε περίπτωση που συμβεί τέτοιο ατύχημα, την επίτευξη συμφωνίας για κοινό μηχανισμό καταπολέμησης των επιπτώσεών του· είναι της γνώμης ότι οι κανόνες ταξινόμησης των πετρελαιοφόρων πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις συνθήκες στην περιοχή, επί παραδείγματι την πυκνότητα του πάγου κατά τη διάρκεια του χειμώνα·

9. υπογραμμίζει την ανάγκη προστασίας και ενίσχυσης των αλιευτικών αποθεμάτων στην περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας· ζητεί από την Επιτροπή να εκπονήσει ολοκληρωμένο σχέδιο για τη διατήρηση και την αποκατάσταση των φυσικών αποθεμάτων σολομού στο σύστημα υδάτινων πόρων της Βαλτικής Θάλασσας αξιοποιώντας όλους τους ποταμούς ωοτοκίας·

10. τονίζει την ανάγκη μείωσης της ενεργειακής εξάρτησης της περιοχής από τη Ρωσία και ενθαρρύνει τα κράτη μέλη της περιοχής να εξετάσουν το ενδεχόμενο δημιουργίας κοινής αγοράς ενέργειας· καλεί την Επιτροπή, τα κράτη μέλη και τους εταίρους να προωθήσουν κοινά σχέδια όσον αφορά την ενεργειακή απόδοση και ανανεώσιμους ενεργειακούς πόρους, υπό το πρίσμα των δυνατοτήτων της περιοχής ως πηγής βιοενέργειας, και να ενθαρρύνουν τη χρήση βιομάζας, ηλιακής, αιολικής και υδροηλεκτρικής ενέργειας· στηρίζει το έργο που επιτελείται στο πλαίσιο της Συνεργασίας για την ενέργεια στην περιοχή της Βαλτικής (Basrec)·

11. απευθύνει έκκληση για προσέγγιση η οποία θα βασίζεται στη δικαιοσύνη και στην κοινή ευθύνη κατά την εφαρμογή της ενεργειακής πολιτικής σε εθνικό επίπεδο, ούτως ώστε οι στρατηγικές αποφάσεις όπως η κατασκευή νέων ενεργειακών δικτύων να λαμβάνονται κατόπιν διαβουλεύσεων με εκείνους τους εταίρους μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ που ενδέχεται να επηρεαστούν από τις εν λόγω αποφάσεις·

12. υπογραμμίζει ότι οι κατάλληλες αξιολογήσεις περιβαλλοντικών επιπτώσεων πρέπει να αποτελούν προϋπόθεση για όλα τα σχέδια υποδομής που συνδέονται με την ενέργεια, προκειμένου να διασφαλισθεί η τήρηση των διεθνών προτύπων περιβαλλοντικής προστασίας· καλεί εν προκειμένω τη Ρωσική Ομοσπονδία να επικυρώσει τη Σύμβαση Espoo για την αξιολόγηση επιπτώσεων επί του διασυνοριακού περιβάλλοντος·

13. τονίζει τη σημασία της τήρησης των διεθνώς αναγνωρισμένων αρχών της βιώσιμης ανάπτυξης, της χρηστής διακυβέρνησης, της διαφάνειας και της συμμετοχής, της ισότητας των φύλων, των δικαιωμάτων των μειονοτήτων, και της προστασίας των αυτοχθόνων πληθυσμών, καθώς και της θέσπισης αμοιβαία ενισχυόμενων οικονομικών και κοινωνικών πολιτικών και πολιτικών απασχόλησης από όλους τους συμμετέχοντες εταίρους, σύμφωνα με την στρατηγική της Λισαβόνας·

14. υπενθυμίζει τον ρόλο της Βαλτικής Θάλασσας ως ενωτικού παράγοντα στην περιοχή· προτείνει νέο πρόγραμμα, με τίτλο "Βαλτική Θάλασσα χωρίς σύνορα", για τη διευκόλυνση της ομαλής διέλευσης των συνόρων στην περιοχή, καθώς και μεταξύ των κρατών μελών και της Ρωσίας· στηρίζει την κατασκευή "θαλάσσιου αυτοκινητόδρομου της Βαλτικής" που θα συνδέει την περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας με τα κράτη μέλη της Κεντρικής και Δυτικής Ευρώπης έως το 2010·

15. είναι της γνώμης ότι, προκειμένου να τηρήσουν τη δέσμευσή τους για μείωση της ρύπανσης της Βαλτικής Θάλασσας, τα κράτη μέλη πρέπει να διαθέτουν το δικαίωμα διατήρησης ή εισαγωγής αυστηρότερων προστατευτικών μέτρων από εκείνα που προτείνει η ΕΕ·

16. αναγνωρίζει την αύξηση της θαλάσσιας κυκλοφορίας, οφειλόμενης κυρίως στην ισχυρή οικονομική ανάπτυξη της Ρωσίας· θεωρεί τη θαλάσσια ασφάλεια ως ένα από τα επείγοντα προβλήματα της περιοχής· προτείνει τη σταδιακή επέκταση των κοινών συστημάτων διαχείρισης της κυκλοφορίας των σκαφών και σχετικής πληροφόρησης (VTMIS) για την κάλυψη του συνόλου της Βαλτικής Θάλασσας αντί απλώς του Κόλπου της Φινλανδίας· υπογραμμίζει την ανάγκη ανάληψης κοινής δέσμευσης για την ταχεία εφαρμογή του χαρακτηρισμού της Βαλτικής Θάλασσας από τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό ως ιδιαίτερα ευαίσθητης θαλάσσιας περιοχής (PSSA), συμπεριλαμβανομένης της απαγόρευσης μεταφοράς πετρελαίου με δεξαμενόπλοια μονού κύτους·

17. προτείνει να διευρυνθεί το διευρωπαϊκό δίκτυο του σκανδιναβικού τριγώνου, ώστε να καλύψει ολόκληρη την περιοχή, καθώς και να περιληφθούν οι οδικοί και σιδηροδρομικοί άξονες του Διαδρόμου του Μπάρεντς και του Διαδρόμου του Βοθνιακού κόλπου στο σύστημα των ΔΕΔ· ζητεί την υλοποίηση του σχεδίου Rail Baltica· οραματίζεται σιδηροδρομική σύνδεση υψηλής ταχύτητας που θα συνδέει ολόκληρη την περιοχή·

18. ζητεί την κατασκευή του αυτοκινητοδρόμου Via Baltica έως το 2013 ως έργο προτεραιότητας που θα συνδέει την περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας με τα κράτη μέλη της Κεντρικής και Δυτικής Ευρώπης· τονίζει τη σπουδαιότητα της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης για την υλοποίηση του έργου·

19. αναγνωρίζει ότι οι περισσότερες εθνικές αγορές στην περιοχή είναι σχετικά μικρές, γεγονός το οποίο σε πολλές περιπτώσεις έχει ως αποτέλεσμα χαμηλό επίπεδο ανταγωνισμού· επισημαίνει την εξαιρετική οικονομική αλληλεξάρτηση των κρατών μελών στην περιοχή· ζητεί την πλήρη εφαρμογή των τεσσάρων βασικών ελευθεριών (ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων, ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων, ελευθερία εγκατάστασης και ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων) όπως και μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ που ευρίσκονται στην περιοχή·

20. επισημαίνει ότι το καθεστώς της περιφέρειας (Oblast) του Καλίνινγκραντ που περιβάλλεται από την Ευρωπαϊκή Ένωση απαιτεί πραγματική συνεργασία μεταξύ των περιφερειακών αρχών, της Ρωσικής Ομοσπονδίας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης· συνιστά στη Ρωσική Ομοσπονδία και την Ευρωπαϊκή Ένωση να εξετάσουν το ενδεχόμενο ανάπτυξης της περιφέρειας του Καλίνινγκραντ σε περισσότερο ανοικτή και λιγότερο στρατιωτικοποιημένη πιλοτική περιοχή με βελτιωμένη πρόσβαση στην εσωτερική αγορά· τονίζει την ανάγκη πλήρους εφαρμογής της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στη Βαλτική Θάλασσα, συμπεριλαμβανομένης της λίμνης Βιστούλα και του Kaliningradzkij Zaliv, καθώς και της ελεύθερης διέλευσης του πορθμού Pilava/Baltijskij Proliv·

21. επισημαίνει ότι η εταιρική σχέση της Βόρειας Διάστασης για τη δημόσια υγεία και την κοινωνική ευημερία (NDPHS) πρέπει να καταστεί περισσότερο έμπρακτη όσον αφορά την καταπολέμηση σοβαρών ασθενειών, καθώς και στην ενίσχυση και προαγωγή της υγείας και των κοινωνικά καταξιωμένων τρόπων ζωής· καλεί τη Ρωσική Ομοσπονδία και την ΕΕ να εξετάσουν τις δυνατότητες έμπρακτης συμμετοχής της περιφέρειας του Καλίνινγκραντ σε δραστηριότητες της NDPHS·

22. τονίζει ότι η περιφέρεια του Καλίνινγκραντ εξακολουθεί να αποτελεί θύλακα που μαστίζεται από πολλά κοινωνικά, οικονομικά και οικολογικά προβλήματα, όπως ο σημαντικός οικολογικός κίνδυνος που ελλοχεύει από την παρουσία των στρατιωτικών βάσεων και όπλων στην περιοχή, ο ουσιαστικός κίνδυνος για την υγεία και τα υψηλά επίπεδα οργανωμένου εγκλήματος και εξάρτησης από τα ναρκωτικά·

23. καλεί την περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας να στηρίξει ενεργά προγράμματα που αποσκοπούν στη δημιουργία νέων μορφών τέχνης και επικοινωνίας και στην ενίσχυση προγραμμάτων πολυεθνικής κινητικότητας και πολιτιστικών ανταλλαγών·

24. στηρίζει τις ανταλλαγές φοιτητών εντός της περιοχής· συνιστά στα πανεπιστήμια της περιοχής να σχηματίσουν δίκτυα και συμφωνεί στον καταμερισμό εργασίας, προκειμένου να ενισχυθούν κέντρα αριστείας ικανά να ανταγωνιστούν σε διεθνές επίπεδο·

25. εκφράζει την ανησυχία του για το γεγονός ότι τα ανατολικά σύνορα της περιοχής χρησιμεύουν ως σημεία διέλευσης οργανωμένου εγκλήματος μεγάλης κλίμακας, όπου η εμπορία ανθρώπων και τα ναρκωτικά προκαλούν ιδιαίτερη ανησυχία· απευθύνει έκκληση για εντονότερη δέσμευση της Europol και ενισχυμένη συνεργασία επί αυτών των θεμάτων τόσο σε επίπεδο ΕΕ όσο και σε διακυβερνητικό επίπεδο·

26. τονίζει την ανάγκη αύξησης των προσπαθειών για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των συνοριακών ελέγχων στα ανατολικά σύνορα, ιδίως όσον αφορά την αναβάθμιση της υφιστάμενης υποδομής και την προώθηση της νόμιμης διέλευσης των συνόρων, και ζητεί τη δέσμευση επαρκών πόρων από το Ευρωπαϊκό Ταμείο για τα Εξωτερικά Σύνορα·

*

* *

27. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο, στην Επιτροπή, στην κυβέρνηση της Ρωσικής Ομοσπονδίας και στην προεδρία του Συμβουλίου των κρατών της Βαλτικής Θάλασσας.

[1] Κείμενα που εγκρίθηκαν, P6_TA(2005)0430.

--------------------------------------------------