C 449/6

P8_TA(2019)0076

Εφαρμογή των διατάξεων της Συνθήκης που αφορούν την ιθαγένεια της ΕΕ

Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 12ης Φεβρουαρίου 2019 σχετικά με την εφαρμογή των διατάξεων της Συνθήκης που αφορούν την ιθαγένεια της ΕΕ (2018/2111(INI))

(2020/C 449/02)

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

— έχοντας υπόψη τα άρθρα 2, 3, 6, 9, 10, 11, 12, 21, 23 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ) και τα άρθρα 8, 9, 10, 15, 18, 20, 21, 22, 23, 24, 26, 45, 46, 47, 48, 153, 165 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ),

— έχοντας υπόψη τα άρθρα 10 και 11 ΣΕΕ, και τη δήλωση στο άρθρο 10 παράγραφος 3 ότι «κάθε πολίτης έχει το δικαίωμα να συμμετέχει στον δημοκρατικό βίο της Ένωσης»,

— έχοντας υπόψη το άρθρο 3 παράγραφος 2 ΣΕΕ, το οποίο κατοχυρώνει το δικαίωμα στην ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων,

— έχοντας υπόψη τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

— έχοντας υπόψη το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο 2020-2027,

— έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1049/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Μαΐου 2001, για την πρόσβαση του κοινού στα έγγραφα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής (1),

— έχοντας υπόψη την οδηγία 2004/38/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2004, σχετικά με το δικαίωμα των πολιτών της Ένωσης και των μελών των οικογενειών τους να κυκλοφορούν και να διαμένουν ελεύθερα στην επικράτεια των κρατών μελών για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1612/68 και την κατάργηση των οδηγιών 64/221/ΕΟΚ, 68/360/ΕΟΚ, 72/194/ΕΟΚ, 73/148/ΕΟΚ, 75/34/ΕΟΚ, 75/35/ΕΟΚ, 90/364/ΕΟΚ, 90/365/ΕΟΚ και 93/96/ΕΟΚ (2),

— έχοντας υπόψη τον κανονισμό (EE) αριθ. 390/2014 του Συμβουλίου, της 14ης Απριλίου 2014, για τη θέσπιση του προγράμματος «Ευρώπη για τους πολίτες» (3) για την περίοδο 2014-2020,

— έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 492/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 5ης Απριλίου 2011, που αφορά την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων στο εσωτερικό της Ένωσης (4),

— έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) 2016/589 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Απριλίου 2016, για το ευρωπαϊκό δίκτυο υπηρεσιών απασχόλησης (EURES), την πρόσβαση των εργαζομένων σε υπηρεσίες κινητικότητας και την περαιτέρω ενοποίηση των αγορών εργασίας και για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΕ) αριθ. 492/2011 και (ΕΕ) αριθ. 1296/2013 (5)·

— έχοντας υπόψη την οδηγία 2005/36/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 7ης Σεπτεμβρίου 2005, σχετικά με την αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων (6),

— έχοντας υπόψη την οδηγία 2013/55/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Νοεμβρίου 2013, για την τροποποίηση της οδηγίας 2005/36/ΕΚ σχετικά με την αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων και του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1024/2012 σχετικά με τη διοικητική συνεργασία μέσω του συστήματος πληροφόρησης της εσωτερικής αγοράς (7),

— έχοντας υπόψη την πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για τη θέσπιση προσωρινού ταξιδιωτικού εγγράφου της ΕΕ και για την κατάργηση της απόφασης 96/409/ΚΕΠΠΑ (COM(2018)0358),

— έχοντας υπόψη την οδηγία (ΕΕ) 2015/637 του Συμβουλίου, της 20ής Απριλίου 2015, περί των μέτρων συντονισμού και συνεργασίας προς διευκόλυνση της προξενικής προστασίας για μη αντιπροσωπευόμενους πολίτες της Ένωσης σε τρίτες χώρες και την κατάργηση της απόφασης 95/553/ΕΚ (8),

— έχοντας υπόψη την πρόταση της Επιτροπής για κανονισμό του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση του προγράμματος «Δικαιώματα και αξίες» (COM(2018)0383),

— έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής, της 2ας Ιουλίου 2009, σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές για την καλύτερη ενσωμάτωση και εφαρμογή της οδηγίας 2004/38/ΕΚ σχετικά με το δικαίωμα των πολιτών της Ένωσης και των μελών των οικογενειών τους να κυκλοφορούν και να διαμένουν ελεύθερα στην επικράτεια των κρατών μελών (COM(2009)0313),

— έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής, της 24ης Ιανουαρίου 2017, με τίτλο «Ενίσχυση των δικαιωμάτων των πολιτών σε μια Ένωση δημοκρατικής αλλαγής — Έκθεση 2017 για την ιθαγένεια της ΕΕ» (COM(2017)0030),

— έχοντας υπόψη τη σύσταση της Επιτροπής, της 12ης Σεπτεμβρίου 2018, σχετικά με τα εκλογικά δίκτυα συνεργασίας, τη διαδικτυακή διαφάνεια, την προστασία από περιστατικά κυβερνοασφάλειας και την καταπολέμηση των εκστρατειών παραπληροφόρησης στο πλαίσιο των εκλογών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (C(2018)5949),

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 16ης Φεβρουαρίου 2017, σχετικά με τη βελτίωση της λειτουργίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης με βάση τις δυνατότητες της Συνθήκης της Λισαβόνας (9),

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 28ης Οκτωβρίου 2015, σχετικά με την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών (10) και την πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών (COM(2017)0482),

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 16ης Ιανουαρίου 2014, σχετικά με την προσφερόμενη προς πώληση ιθαγένεια της ΕΕ (11),

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 12ης Απριλίου 2016, σχετικά με την εκμάθηση για την ΕΕ στο σχολείο (12),

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 2ας Μαρτίου 2017, σχετικά με την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 390/2014 του Συμβουλίου, της 14ης Απριλίου 2014, για την θέσπιση του προγράμματος «Ευρώπη για τους πολίτες» για την περίοδο 2014-2020 (13),

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 15ης Μαρτίου 2017, σχετικά με τα εμπόδια στην ελευθερία των πολιτών της ΕΕ να μετακινούνται και να εργάζονται εντός της εσωτερικής αγοράς (14),

— έχοντας υπόψη τη γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών, της 31ης Ιανουαρίου 2013, με τίτλο «Ενίσχυση της ιθαγένειας της ΕΕ προώθηση των εκλογικών δικαιωμάτων των πολιτών της Ένωσης»,

— έχοντας υπόψη τη μελέτη που δημοσιεύτηκε το 2016 από το Τμήμα Πολιτικής Γ του Κοινοβουλίου με τίτλο «Εμπόδια στην ελεύθερη μετακίνηση και διαμονή για τους πολίτες της ΕΕ και τις οικογένειές τους»,

— έχοντας υπόψη την έκθεση του 2018 από τον Οργανισμό Θεμελιωδών Δικαιωμάτων με τίτλο «Making EU citizens’ rights a reality: national courts enforcing freedom of movement and related rights» (Πραγμάτωση των δικαιωμάτων των πολιτών της ΕΕ: επιβολή της ελευθερίας κυκλοφορίας και των συναφών δικαιωμάτων από τα εθνικά δικαστήρια),

— έχοντας υπόψη τα αποτελέσματα του Ευρωβαρόμετρου 89/2018,

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 7ης Φεβρουαρίου 2018, σχετικά με τη σύνθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (15),

— έχοντας υπόψη τη θέση του, της 4ης Ιουλίου 2018, σχετικά με το σχέδιο απόφασης του Συμβουλίου για την τροποποίηση της πράξης περί εκλογής των μελών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου με άμεση και καθολική ψηφοφορία, που προσαρτάται στην απόφαση 76/787/ΕΚΑΧ, ΕΟΚ, Ευρατόμ του Συμβουλίου της 20ής Σεπτεμβρίου 1976 («εκλογική πράξη») (16),

— έχοντας υπόψη την απόφασή του, της 7ης Φεβρουαρίου 2018, σχετικά με την αναθεώρηση της συμφωνίας πλαισίου για τις σχέσεις μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (17),

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 30ής Μαΐου 2018, σχετικά με το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο 2021-2027 και τους ίδιους πόρους (18),

— έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 14ης Νοεμβρίου 2018, σχετικά με το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο για την περίοδο 2021-2027 — Η θέση του Κοινοβουλίου ενόψει συμφωνίας (19),

— έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής, της 12ης Σεπτεμβρίου 2018, προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών με τίτλο «Οικοδόμηση μιας ευρωπαϊκής οικονομίας δεδομένων» (COM(2018)0637),

— έχοντας υπόψη το άρθρο 52 του Κανονισμού του, καθώς και το άρθρο 1 παράγραφος 1 στοιχείο ε) και το παράρτημα 3 της απόφασης της Διάσκεψης των Προέδρων, της 12ης Δεκεμβρίου 2002, σχετικά με τη διαδικασία εξουσιοδότησης για την εκπόνηση εκθέσεων πρωτοβουλίας,

— έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Συνταγματικών Υποθέσεων και τις γνωμοδοτήσεις της Επιτροπής Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων και της Επιτροπής Αναφορών (A8-0041/2019),

A. λαμβάνοντας υπόψη ότι η ιθαγένεια της ΕΕ και τα συναφή δικαιώματα θεσπίστηκαν αρχικά το 1992 με τη Συνθήκη του Μάαστριχτ και ενισχύθηκαν περαιτέρω με τη Συνθήκη της Λισαβόνας, που τέθηκε σε ισχύ τον Δεκέμβριο του 2009, αλλά έχουν εφαρμοστεί μόνο εν μέρει·

B. λαμβάνοντας υπόψη ότι τα δικαιώματα, οι αξίες και οι αρχές στα οποία βασίζεται η Ένωση, τα οποία επισημαίνονται στα άρθρα 2 και 6 ΣΕΕ, θέτουν τον πολίτη στο επίκεντρο του ευρωπαϊκού σχεδίου· λαμβάνοντας υπόψη ότι η συζήτηση για το μέλλον της Ευρώπης περιλαμβάνει και σκέψη για τη δύναμη της κοινής μας ταυτότητας

Γ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι αρχές της διαφάνειας, της ακεραιότητας και της λογοδοσίας των θεσμικών οργάνων της ΕΕ και των διαδικασιών λήψης αποφάσεων, όπως προκύπτουν από τα άρθρα 10 και 11 ΣΕΕ και 41 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, είναι ουσιώδη στοιχεία της έννοιας της ιθαγένειας και είναι απαραίτητες για την οικοδόμηση και την ενίσχυση της αξιοπιστίας και της εμπιστοσύνης στην Ένωση ως σύνολο· λαμβάνοντας υπόψη ότι η χρήση ad hoc και διακυβερνητικών ρυθμίσεων και μέσων σε διάφορους τομείς πολιτικής της ΕΕ, καθώς και ανεπίσημων φορέων λήψης αποφάσεων, που παρακάμπτουν και καταργούν τον θεσμικό χαρακτήρα της συνήθους νομοθετικής διαδικασίας της ΕΕ, ενέχει τον κίνδυνο να υπονομεύσει σοβαρά αυτές τις αρχές·

Δ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η ΕΕ έχει αντιμετωπίσει δυσκολίες ενώπιον πολυάριθμων κρίσεων με σημαντικές κοινωνικοοικονομικές συνέπειες, οι οποίες έχουν οδηγήσει στην ανάδυση του λαϊκισμού και των εθνικιστικών ιδεολογιών που βασίζονται σε αποκλειστικές ταυτότητες και σε ρατσιστικά κριτήρια που αντίκεινται στις ευρωπαϊκές αξίες·

E. λαμβάνοντας υπόψη ότι η πλημμελής διαχείριση των διαφόρων κρίσεων έχει αυξήσει την απογοήτευση των πολιτών σε ορισμένα από τα αποτελέσματα του σχεδίου ολοκλήρωσης της ΕΕ· λαμβάνοντας υπόψη ότι είναι ζωτικής σημασίας να διασφαλιστεί ότι η ιθαγένεια της ΕΕ θα θεωρείται από τους πολίτες πολύτιμο προνόμιο, μεταξύ άλλων μέσω της αποκατάστασης της εμπιστοσύνης στο έργο δημιουργίας της ΕΕ, της προτεραιότητας στην προώθηση όλων των δικαιωμάτων των πολιτών, συμπεριλαμβανομένων, μεταξύ άλλων, των πολιτικών και κοινωνικών δικαιωμάτων καθώς και των δικαιωμάτων του πολίτη, της βελτίωσης της ποιότητας της δημοκρατίας εντός της Ένωσης, της ουσιαστικής άσκησης των θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών και της εξασφάλισης σε κάθε πολίτη της δυνατότητας να συμμετέχει στη δημοκρατική ζωή της Ένωσης, ενώ θα διασφαλίζεται παράλληλα μεγαλύτερη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων και εφαρμογής·

ΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η τρέχουσα αναθεώρηση της ΕΠΠ αποσκοπεί στη βελτίωση της αποτελεσματικότητάς της και στην ενίσχυση της συμμετοχικής δημοκρατίας και της ενεργού συμμετοχής των πολιτών στα κοινά·

Ζ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η πρόσβαση στην ιθαγένεια της Ένωσης αποκτάται με την απόκτηση της ιθαγένειας ενός κράτους μέλους, πράγμα που ρυθμίζεται από την εθνική νομοθεσία· λαμβάνοντας υπόψη, παράλληλα, ότι τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις που απορρέουν από την ιθαγένεια της ΕΕ καθορίζονται από το δίκαιο της ΕΕ και δεν εξαρτώνται από τα κράτη μέλη, και ως εκ τούτου δεν είναι δυνατόν να περιορίζονται αδικαιολόγητα από αυτά·

H. λαμβάνοντας υπόψη ότι, στο πλαίσιο της πρόσβασης στην εθνική ιθαγένεια, τα κράτη μέλη θα πρέπει να διέπονται από τις αρχές του δικαίου της ΕΕ, όπως είναι οι αρχές της αναλογικότητας, του κράτους δικαίου και της μη εισαγωγής διακρίσεων, οι οποίες έχουν αναπτυχθεί επαρκώς στη νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης·

Θ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η προοπτική του Brexit έχει υπογραμμίσει τη σημασία των δικαιωμάτων που απορρέουν από την ιθαγένεια της ΕΕ, ειδικά στους νέους Ευρωπαίους, και τον ρόλο τους στη ζωή εκατομμυρίων πολιτών της ΕΕ, και έχει επίσης αυξήσει την ευαισθητοποίηση στην ΕΕ όσον αφορά την πιθανή απώλεια αυτών των δικαιωμάτων και από τις δύο πλευρές·

Ι. λαμβάνοντας υπόψη ότι το μέσο ποσοστό συμμετοχής στις εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το 2014 ήταν 42,6 %· λαμβάνοντας υπόψη ότι σύμφωνα με την πιο πρόσφατη έρευνα του Ευρωβαρομέτρου, μόνο το 19 % των Ευρωπαίων που ερωτήθηκαν γνώριζαν την ημερομηνία των επόμενων ευρωπαϊκών εκλογών·

ΙΑ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι πολίτες της ΕΕ αγνοούν σχεδόν πλήρως τα γραφεία Europe Direct, παρά το γεγονός ότι ο κύριος ρόλος τους είναι η παροχή πληροφοριών·

ΙΒ. λαμβάνοντας υπόψη ότι υπάρχουν περισσότερα από 400 κέντρα πληροφόρησης Europe Direct σε ολόκληρη την ΕΕ, τα οποία συμβάλλουν στην προσπάθεια της Επιτροπής να προβάλλει τις πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης που ενδιαφέρουν άμεσα τους πολίτες, ώστε να υπάρχει επικοινωνία με τους πολίτες σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο·

ΙΓ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η έννοια της ιθαγένειας ορίζει τη σχέση των πολιτών με μια πολιτική κοινότητα, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων, των καθηκόντων και των ευθυνών τους· λαμβάνοντας υπόψη ότι το άρθρο 20 ΣΛΕΕ δίνει στους πολίτες της ΕΕ το δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι στις εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου καθώς και στις δημοτικές εκλογές στο κράτος μέλος κατοικίας τους, υπό τους ίδιους όρους με τους υπηκόους του εν λόγω κράτους·

ΙΔ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι ευρωπαίοι πολίτες εκπροσωπούνται άμεσα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και ότι όλοι οι πολίτες πρέπει να τυγχάνουν ίσης προσοχής από τα θεσμικά όργανα της ΕΕ· λαμβάνοντας υπόψη ότι το άρθρο 8 ΣΛΕΕ κατοχυρώνει την αρχή της ενσωμάτωσης της διάστασης του φύλου, ορίζοντας ότι «Σε όλες τις δράσεις της, η Ένωση επιδιώκει να εξαλειφθούν οι ανισότητες και να προαχθεί η ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών»·

ΙΕ. λαμβάνοντας υπόψη ότι το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ) έχει αποφανθεί σε αρκετές υποθέσεις ότι τα δικαιώματα που απορρέουν από την ιθαγένεια της ΕΕ μπορούν να τα επικαλεστούν και υπήκοοι ενός κράτους μέλους έναντι του εν λόγω κράτους (20)·

ΙΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι κάποια κράτη μέλη προσφέρουν τα λεγόμενα «προγράμματα χρυσής βίζας» και επενδυτικά προγράμματα ως μέσα απόκτησης της ιθαγένειάς τους·

ΙΖ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η ελεύθερη κυκλοφορία παρέχει στους πολίτες της ΕΕ ευκαιρίες να ταξιδέψουν, να σπουδάσουν, να εργαστούν και να ζήσουν σε άλλες χώρες της ΕΕ· λαμβάνοντας υπόψη ότι πάνω από 16 εκατομμύρια Ευρωπαίοι απολαμβάνουν το δικαίωμά τους να διαμένουν σε άλλη χώρα της ΕΕ·

ΙΗ. λαμβάνοντας υπόψη ότι το δικαίωμα ελεύθερης κυκλοφορίας αποτελεί κεντρικό στοιχείο της ιθαγένειας της ΕΕ και συμπληρώνει τις υπόλοιπες ελευθερίες της εσωτερικής αγοράς της ΕΕ· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι νέοι Ευρωπαίοι είναι ιδιαίτερα συνδεδεμένοι με την ελεύθερη κυκλοφορία, η οποία θεωρείται το πιο θετικό επίτευγμα της ΕΕ μετά τη διασφάλιση της ειρήνης στην Ευρώπη·

ΙΘ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η εφαρμογή της οδηγίας 2004/38/ΕΚ αντιμετωπίζει πρακτικές δυσχέρειες και ότι ενδεχομένως οι Ευρωπαίοι ακόμη δυσκολεύονται να μετοικήσουν ή να ζήσουν σε κάποιο άλλο κράτος μέλος λόγω των διακρίσεων που προκύπτουν από τις απαιτήσεις ιθαγένειας, εισόδου και διαμονής· λαμβάνοντας υπόψη ότι υπάρχει σημαντική νομολογία του Δικαστηρίου για την αποσαφήνιση βασικών εννοιών που αφορούν τους μετακινούμενους πολίτες της ΕΕ·

Κ. λαμβάνοντας υπόψη ότι το δικαίωμα προξενικής προστασίας διασφαλίζεται βάσει των άρθρων 20 και 23 ΣΛΕΕ, οπότε οι πολίτες της ΕΕ δικαιούνται, στο έδαφος τρίτης χώρας στην οποία δεν εκπροσωπείται το κράτος μέλος ιθαγένειάς τους, προστασία από οποιοδήποτε άλλο κράτος μέλος υπό τους ίδιους όρους με τους υπηκόους του εν λόγω κράτους· λαμβάνοντας υπόψη ότι καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, φυσικές καταστροφές ή γεγονότα όπως τρομοκρατικές επιθέσεις μπορεί να επηρεάσουν τους ευρωπαίους πολίτες που προέρχονται από κράτος μέλος χωρίς εκπροσώπηση στη συγκεκριμένη τρίτη χώρα·

ΚΑ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η Επιτροπή έχει επιδείξει, στην έκθεση του 2017 για την ιθαγένεια της ΕΕ, τη δέσμευσή της να οργανώσει εκστρατεία πληροφόρησης και ευαισθητοποίησης σε ενωσιακό επίπεδο σχετικά με την ιθαγένεια της ΕΕ, προκειμένου να βοηθήσει τους πολίτες να κατανοήσουν καλύτερα τα δικαιώματά τους· λαμβάνοντας υπόψη ότι αυτή την ευθύνη για καλύτερη ενημέρωση των πολιτών της ΕΕ όσον αφορά τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους πρέπει να την επωμίζονται από κοινού τα κράτη μέλη και η κοινωνία των πολιτών·

ΚΒ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με την έκθεση της Επιτροπής του 2017 για την ιθαγένεια της ΕΕ, ολοένα και περισσότερα άτομα από το 2012 και έπειτα έχουν καταγγείλει ότι αντιμετωπίζουν κάποια μορφή διακρίσεων·

ΚΓ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η δημιουργία του χώρου Σένγκεν και η ενσωμάτωση του κεκτημένου Σένγκεν στο πλαίσιο της ΕΕ έχουν ενισχύσει σε μεγάλο βαθμό την ελεύθερη κυκλοφορία στην ΕΕ και αποτελούν ένα από τα μεγαλύτερα επιτεύγματα της διαδικασίας της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης·

ΚΔ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η καθιέρωση της ευρωπαϊκής ιθαγένειας αποτελεί ένα επίτευγμα του ευρωπαϊκού εγχειρήματος, το οποίο δεν έχει ακόμη αναπτύξει το πλήρες δυναμικό του· υπογραμμίζοντας ότι πρόκειται για ένα μοναδικό θεσμό, που δεν απαντά πουθενά αλλού στον κόσμο·

1. θεωρεί ότι δεν έχουν εφαρμοστεί πλήρως όλες οι διατάξεις που αφορούν την ιθαγένεια της ΕΕ, παρόλο που αυτό θα επέτρεπε την εδραίωση μιας ευρωπαϊκής ταυτότητας· επισημαίνει ότι η δημιουργία της ιθαγένειας της Ένωσης απέδειξε ότι μπορεί να υπάρχει ιθαγένεια που δεν καθορίζεται από την εθνικότητα και ότι αποτελεί το θεμέλιο ενός πολιτικού τομέα από τον οποίο απορρέουν δικαιώματα και υποχρεώσεις που καθορίζονται από το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και όχι από το κράτος· καλεί τα θεσμικά όργανα της Ένωσης να λάβουν τα αναγκαία μέτρα για να βελτιωθεί η εφαρμογή, το πεδίο εφαρμογής και η αποτελεσματικότητα των διατάξεων της Συνθήκης που αφορούν την ιθαγένεια καθώς και των αντίστοιχων διατάξεων που περιλαμβάνονται στον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης· επισημαίνει ότι οι ευρωπαίοι πολίτες δεν έχουν πλήρη επίγνωση των δικαιωμάτων τους που απορρέουν από την ιθαγένεια της Ένωσης·

2. υπενθυμίζει ότι η ιθαγένεια της ΕΕ προστίθεται στην ιθαγένεια ενός κράτους μέλους· υπογραμμίζει ότι η ιθαγένεια της ΕΕ επιτρέπει τη συμπληρωματικότητα των πολλαπλών ταυτοτήτων του πολίτη, και ότι ο αποκλειστικός εθνικισμός και οι λαϊκιστικές ιδεολογίες υπονομεύουν αυτή την ικανότητα· είναι της άποψης ότι η ενεργός συμμετοχή των πολιτών στα κοινά και η ενθάρρυνση της συμμετοχής των πολιτών είναι καίριας σημασίας για την ενίσχυση του αισθήματος του ανήκειν σε ένα πολιτικό σχέδιο για την προώθηση της ανάπτυξης μιας κοινής αντίληψης της ευρωπαϊκής ταυτότητας, της αμοιβαίας κατανόησης, του διαπολιτισμικού διαλόγου και της διακρατικής συνεργασίας, καθώς και για την οικοδόμηση ανοικτών, χωρίς αποκλεισμούς, συνεκτικών και ανθεκτικών κοινωνιών·

3. θεωρεί ότι η πλήρης εφαρμογή, από τα θεσμικά και λοιπά όργανα και τους οργανισμούς της ΕΕ, του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ, και η ενεργός προώθηση των δικαιωμάτων και των αρχών που κατοχυρώνονται σε αυτόν αποτελούν έναν απαραίτητο μοχλό για τη διασφάλιση της ουσιαστικής συμμετοχής των πολιτών στη δημοκρατική διαδικασία της ΕΕ και για την πρακτική εφαρμογή των διατάξεων που εμπεριέχει το άρθρο 20 ΣΛΕΕ·

4. τονίζει ότι το σύνολο των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων που απορρέουν από την ιθαγένεια της Ένωσης δεν μπορεί να περιορίζεται με αδικαιολόγητο τρόπο· στο πλαίσιο αυτό, παροτρύνει τα κράτη μέλη να κάνουν χρήση του προνομίου τους να χορηγούν την ιθαγένεια σε πνεύμα δίκαιης συνεργασίας, μεταξύ άλλων και σε περιπτώσεις που αφορούν παιδιά πολιτών της ΕΕ που αντιμετωπίζουν δυσκολίες όσον αφορά την πλήρωση των κριτηρίων για την ιδιότητα του πολίτη σύμφωνα με τους εθνικούς κανόνες· υπογραμμίζει ότι η επιτυχής άσκηση των δικαιωμάτων του πολίτη προϋποθέτει ότι όλα τα δικαιώματα και οι ελευθερίες που κατοχυρώνονται στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων προστατεύονται και προωθούνται, συμπεριλαμβανομένων των ατόμων με αναπηρία, τα οποία θα πρέπει να είναι σε θέση να ασκούν τα θεμελιώδη δικαιώματά τους με τον ίδιο τρόπο όπως και κάθε άλλος πολίτης, και ότι η ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου εφαρμόζεται προκειμένου να διασφαλιστεί για τις γυναίκες η πλήρης άσκηση των δικαιωμάτων που συνδέονται με την ιθαγένεια της ΕΕ·

5. υπενθυμίζει ότι η ιθαγένεια της Ένωσης έχει επίσης εκτεταμένες επιπτώσεις και παρέχει δικαιώματα στον τομέα της δημοκρατικής συμμετοχής όπως απορρέει από τα άρθρα 10 και 11 ΣΕΕ· τονίζει ότι, για την άσκηση του δικαιώματος συμμετοχής στον δημοκρατικό βίο της Ένωσης, οι αποφάσεις θα πρέπει να λαμβάνονται όσο το δυνατόν πιο ανοιχτά και κοντά στον πολίτη και συνεπώς ότι είναι βασικό να εξασφαλίζονται σχετικές εγγυήσεις όσον αφορά τη διαφάνεια στη λήψη αποφάσεων και την καταπολέμηση της διαφθοράς·

6. εκφράζει τη λύπη του για την επιλογή ορισμένων κρατών μελών να εξαιρεθούν από τμήματα των Συνθηκών, γεγονός το οποίο υπονομεύει τα δικαιώματα των πολιτών και δημιουργεί εκ των πραγμάτων διαφορές, παρά το γεγονός ότι οι πολίτες πρέπει να είναι ίσοι βάσει των Συνθηκών·

7. επισημαίνει ότι το πρόγραμμα Erasmus+, το πρόγραμμα «Δικαιώματα, Ισότητα και Ιθαγένεια» και το πρόγραμμα «Ευρώπη για τους πολίτες» φέρνουν, για τους πολίτες της ΕΕ και ιδίως τους νέους, μεγάλα οφέλη, αυξάνοντας την επίγνωσή τους όσον αφορά την ιδιότητά τους ως πολιτών της ΕΕ και ενισχύοντας τη γνώση των δικαιωμάτων τους που απορρέουν από αυτή την ιδιότητα και τις υποκείμενες αξίες της· είναι της άποψης ότι τα ευρωπαϊκά εθελοντικά προγράμματα, όπως η Ευρωπαϊκή Εθελοντική Υπηρεσία και το Ευρωπαϊκό Σώμα Αλληλεγγύης, διαδραματίζουν επίσης καίριο ρόλο στην ανάπτυξη της ευρωπαϊκής ιθαγένειας· υπογραμμίζει την ύψιστη σημασία αυτών των προγραμμάτων, ειδικά για τους νέους, και ζητεί να ενισχυθούν οικονομικά·

Πολιτικά δικαιώματα

8. εκφράζει ανησυχία για την πτωτική τάση της συμμετοχής των ψηφοφόρων τόσο στις εθνικές εκλογές όσο και στις εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ειδικά στους νέους· είναι πεπεισμένο ότι η ενίσχυση της δημόσιας σφαίρας της ΕΕ και η πλήρης εφαρμογή της ευρωπαϊκής ιθαγένειας έχουν τη δυνατότητα να συμβάλουν στην αναστροφή αυτής της τάσης αυξάνοντας το αίσθημα των πολιτών ότι ανήκουν σε μια ευρωπαϊκή κοινότητα και ενισχύοντας την αντιπροσωπευτική δημοκρατία·

9. αναγνωρίζει τις προσπάθειες της Επιτροπής για την προώθηση προγραμμάτων που αποσκοπούν στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής ιθαγένειας και στην ενημέρωση των πολιτών για τα πολιτικά τους δικαιώματα· παρατηρεί, ωστόσο, την ελάχιστη πρόοδο που έχει σημειωθεί στην εφαρμογή του άρθρου 165 ΣΛΕΕ ως νομικής βάσης για την προώθηση της ευρωπαϊκής διάστασης στην εκπαίδευση των πολιτών· κρίνει αναγκαίο να προωθηθεί η συμμετοχή των πολιτών στον δημοκρατικό βίο της ΕΕ και πιστεύει ότι η ανάπτυξη προγραμμάτων σπουδών της ΕΕ στα εκπαιδευτικά συστήματα θα πρέπει να αποτελεί προτεραιότητα να πρόκειται να συνεχιστεί η αξιοποίηση των δυνατοτήτων της ιθαγένειας της ΕΕ·

10. εκφράζει και πάλι τη λύπη του για το γεγονός ότι ορισμένοι πολίτες της ΕΕ στερούνται τα πολιτικά τους δικαιώματα στο κράτος μέλος ιθαγένειάς τους και δεν μπορούν να συμμετέχουν στις εθνικές κοινοβουλευτικές εκλογές στο κράτος μέλος διαμονής τους· υπογραμμίζει ότι η απώλεια των εκλογικών δικαιωμάτων λόγω της διαμονής σε άλλο κράτος μέλος μπορεί να αποθαρρύνει τους πολίτες να μετοικήσουν σε άλλο κράτος μέλος και συνεπώς μπορεί να αποτελεί πιθανή παραβίαση του άρθρου 18 ΣΛΕΕ·

11. θεωρεί ότι, σε ένα σύστημα αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας, είναι απαραίτητο να διασφαλίζεται η ορθή λειτουργία των θεσμικών οργάνων της ΕΕ, ώστε να προστατεύονται όλα τα πολιτικά δικαιώματα των πολιτών της ΕΕ· τονίζει τη σημασία της προσβασιμότητας των πληροφοριών σχετικά με την ιθαγένεια της ΕΕ και τα δικαιώματα που απορρέουν από την κατοχή της σε όλες τις επίσημες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ώστε να ενισχυθεί η ιδέα της ιθαγένειας της ΕΕ· εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι, μετά την έναρξη ισχύος της Συνθήκης της Λισαβόνας, το άρθρο 15 παράγραφος 3 ΣΛΕΕ, που έγινε η νομική βάση για την πρόσβαση του κοινού στα έγγραφα και επεκτείνει τις διατάξεις περί προσβάσεως σε όλα τα θεσμικά και λοιπά όργανα και οργανισμούς της Ένωσης, δεν έχει ακόμα εφαρμοστεί πλήρως· θεωρεί ότι η πρόοδος στη θέσπιση του νέου κανονισμού παρεμποδίζεται συνεχώς από τα κράτη μέλη·

Ελεύθερη κυκλοφορία

12. χαιρετίζει τα οφέλη που φέρνει η ελεύθερη κυκλοφορία στους πολίτες της ΕΕ και στις οικονομίες των κρατών μελών· επισημαίνει ότι τα δικαιώματα που απορρέουν από την οδηγία 2004/38/ΕΚ σχετικά με το δικαίωμα των πολιτών της Ένωσης και των οικογενειών τους να κυκλοφορούν και να διαμένουν ελεύθερα στην επικράτεια των κρατών μελών δεν είναι πάντοτε γνωστά και σεβαστά, γεγονός που επιφέρει εμπόδια στην ελεύθερη κυκλοφορία και τη διαμονή των πολιτών της ΕΕ και των οικογενειών τους, καθώς επίσης και διακρίσεις εις βάρος τους· υπενθυμίζει την υποχρέωση των κρατών μελών να προασπίζονται τα δικαιώματα ελεύθερης κυκλοφορίας, συμπεριλαμβανομένης της οικογενειακής επανένωσης, για τα ομόφυλα ζευγάρια·

13. εκφράζει ανησυχία για το γεγονός ότι η ερμηνεία ορισμένων διατάξεων και όρων της οδηγίας 2004/38/ΕΚ από τα εθνικά δικαστήρια διαφέρει όχι μόνο μεταξύ των κρατών μελών, αλλά μερικές φορές και εντός της ίδιας δικαιοδοσίας· επισημαίνει με ανησυχία ότι οι εθνικές αρχές δεν έχουν πάντοτε πλήρη γνώση των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων που προβλέπει η οδηγία 2004/38/ΕΚ·

14. υπογραμμίζει το πρόβλημα της έλλειψης πληροφόρησης ή της παροχής εσφαλμένης ή συγκεχυμένης πληροφόρησης σχετικά με τις απαιτήσεις για τη χορήγηση θεώρησης στα μέλη οικογένειας ή σχετικά με τα δικαιώματα διαμονής· επιμένει ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να μεριμνήσουν για την κατάργηση των περιττών φραγμών στο δικαίωμα εισόδου/διαμονής, ιδίως για τους υπηκόους τρίτων χωρών που είναι μέλη της οικογένειας πολιτών της ΕΕ·

15. εκφράζει την ανησυχία του για τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι πολίτες στην αναγνώριση των επαγγελματικών τους προσόντων στην Ευρώπη· πιστεύει ότι η οδηγία για τα επαγγελματικά προσόντα και το ευρωπαϊκό πλαίσιο επαγγελματικών προσόντων έχουν βοηθήσει στη διευκόλυνση της αναγνώρισης μεταξύ των κρατών μελών· πιστεύει επίσης ότι η επαγγελματική αναγνώριση είναι καίριας σημασίας για τη διασφάλιση ενός υψηλότερου βαθμού κινητικότητας τόσο για τους σπουδαστές όσο και για τους επαγγελματίες· καλεί την Επιτροπή να συνεχίσει την τάση διευκόλυνσης της επαγγελματικής αναγνώρισης όσο το δυνατόν περισσότερο·

16. εκφράζει την έντονη ανησυχία του για τα πορίσματα της έρευνας που διεξήχθη από τον Οργανισμό Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο οποίος διαπίστωσε διακρίσεις στην εξεύρεση εργασίας, στην πρόσβαση σε διάφορες υπηρεσίες, όπως η ενοικίαση αυτοκινήτου ή διαμερίσματος, ή ορισμένες τραπεζικές υπηρεσίες, και στους τομείς της εκπαίδευσης και της φορολόγησης· τονίζει ότι οι διακρίσεις λόγω ιθαγένειας μπορεί να δημιουργούν φραγμούς στην ελεύθερη κυκλοφορία των πολιτών της Ένωσης· καλεί την ΕΕ και τα κράτη μέλη να δώσουν ιδιαίτερη προσοχή στην παρακολούθηση αυτών των περιπτώσεων διακρίσεων και να λάβουν αποφασιστικά μέτρα για την πρόληψή τους·

17. υπογραμμίζει τον ρόλο της κινητικότητας στην προσωπική ανάπτυξη των νέων, με την ενίσχυση της μάθησης και των πολιτισμικών ανταλλαγών και με τη βελτιωμένη κατανόηση της ιδιότητας του ενεργού πολίτη και της άσκησής της στην πράξη· ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να στηρίξουν τα ενωσιακά προγράμματα που προωθούν την κινητικότητα·

18. εκφράζει ικανοποίηση για τη σημασία που αποδίδεται στον πολιτισμό, την τέχνη και την επιστήμη ως αναπόσπαστες πτυχές της ενεργού συμμετοχής του πολίτη της ΕΕ· τονίζει τον ρόλο τους στην ενίσχυση του κοινού αισθήματος των πολιτών ότι ανήκουν στην Ένωση, στην τόνωση της αμοιβαίας κατανόησης και την ενθάρρυνση του διαπολιτισμικού διαλόγου·

Προξενική προστασία

19. διαπιστώνει ότι σήμερα σχεδόν επτά εκατομμύρια πολίτες της Ένωσης ζουν σε χώρες εκτός της ΕΕ και ότι ο αριθμός αυτός αναμένεται να αυξηθεί έως το 2020 σε τουλάχιστον 10 εκατομμύρια·

20. θεωρεί ότι το δικαίωμα σε προξενική προστασία ωφελεί όλους τους πολίτες της ΕΕ, και υπενθυμίζει ότι η οδηγία (ΕΕ) 2015/637 του Συμβουλίου ερμηνεύει την προξενική προστασία κατά την ευρύτερη δυνατή έννοια, δηλαδή ως οποιοδήποτε είδος προξενικής συνδρομής· τονίζει ότι η γνώση αυτών των δικαιωμάτων παραμένει περιορισμένη·

21. καλεί την Επιτροπή να δημοσιεύσει εκτίμηση της εφαρμογής της οδηγίας (ΕΕ) 2015/637 και να κινήσει διαδικασίες επί παραβάσει όπου είναι σκόπιμο· καλεί τα κράτη μέλη να αναπτύξουν πρωτόκολλα έκτακτης ανάγκης, λαμβάνοντας υπόψη τους μη εκπροσωπούμενους πολίτες, προκειμένου να βελτιώσουν την επικοινωνία σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, σε συντονισμό με τις αντιπροσωπείες των άλλων κρατών μελών και τις αντιπροσωπείες της ΕΕ· υπενθυμίζει το μακροχρόνιο αίτημά του για ενίσχυση του ρόλου των αντιπροσωπειών της ΕΕ στις τρίτες χώρες και τονίζει την προστιθέμενη αξία που παρέχει το επιτόπου διπλωματικό δίκτυο της ΕΕ·

Αναφορά στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και καταγγελία στον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή

22. τονίζει τη σημασία του δικαιώματος αναφοράς, όπως ορίζεται στα άρθρα 227 ΣΛΕΕ και 44 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, αντιστοίχως, καθώς και του δικαιώματος προσφυγής στον Διαμεσολαβητή, που κατοχυρώνεται στα άρθρα 228 ΣΛΕΕ και 43 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων· εξαίρει το έργο του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή για την καταπολέμηση της κακοδιοίκησης στα θεσμικά και λοιπά όργανα και τους οργανισμούς της Ένωσης, και ιδίως στον τομέα της διαφάνειας· τονίζει τη σημασία της διαφάνειας για τη δέουσα δημοκρατική λειτουργία και συμμετοχή εντός της Ένωσης, που δημιουργεί εμπιστοσύνη στους πολίτες της· επικροτεί, εν προκειμένω, τις συστάσεις της Διαμεσολαβήτριας στην πρόσφατη ειδική έκθεσή της σχετικά με τη διαφάνεια της νομοθετικής διαδικασίας του Συμβουλίου·

Συστάσεις

23. συνιστά να ασκήσει η Επιτροπή τα προνόμιά της βάσει του άρθρου 258 ΣΛΕΕ και να ζητήσει από το ΔΕΕ να αποφανθεί εάν η στέρηση πολιτικών δικαιωμάτων λόγω διαμονής σε άλλο κράτος μέλος της ΕΕ θα πρέπει να θεωρηθεί παραβίαση της ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής· καλεί εκ νέου τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν τον κώδικα καλής πρακτικής σε εκλογικά ζητήματα, της Επιτροπής της Βενετίας, συμπεριλαμβανομένης της κατάργησης της στέρησης των δικαιωμάτων ψήφου των εκπατρισμένων στις εθνικές κοινοβουλευτικές εκλογές·

24. συνιστά να επεκτείνει η Επιτροπή, μέσω της διαδικασίας που καθορίζεται στο άρθρο 25 ΣΛΕΕ, τα δικαιώματα που παρατίθενται στο άρθρο 20 παράγραφος 2 ΣΛΕΕ ώστε να επιτραπεί στους πολίτες της ΕΕ να επιλέγουν εάν θα ψηφίζουν στο κράτος μέλος ιθαγένειάς τους ή διαμονής τους, και αυτό να επεκταθεί σε όλες τις εκλογές, σύμφωνα με τις συνταγματικές δυνατότητες κάθε κράτους μέλους·

25. καλεί τα κράτη μέλη να εισαγάγουν εργαλεία ηλεκτρονικής δημοκρατίας, σε τοπικό και εθνικό επίπεδο, και να τα ενσωματώσουν κατάλληλα στην πολιτική διαδικασία, διευκολύνοντας τη δημοκρατική συμμετοχή των πολιτών και των κατοίκων·

26. θεωρεί ότι η αναθεώρηση του νομικού πλαισίου που διέπει την Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Πολιτών (ΕΠΠ) αποτελεί ευκαιρία ενίσχυσης της συμμετοχής των πολιτών στη χάραξη της πολιτικής της ΕΕ, προκειμένου το μέσο αυτό να καταστεί λιγότερο γραφειοκρατικό και πιο προσιτό·

27. καλεί την Επιτροπή να αναπτύξει ισχυρότερες πρακτικές όσον αφορά την πολιτική και νομική συνέχεια που θα δίδεται στις επιτυχημένες ΕΠΠ·

28. επιμένει στην ανάγκη να επενδύονται περισσότεροι πόροι στη δημιουργία προγραμμάτων και πρωτοβουλιών που θα αποσκοπούν στην προώθηση ενός ευρωπαϊκού δημόσιου χώρου όπου η άσκηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών, η κοινωνική πρόνοια και ο σεβασμός των ευρωπαϊκών αξιών θα αποτελούν το πρότυπο ταυτότητας του πολίτη· χαιρετίζει το πρόγραμμα «Δικαιώματα και Αξίες» ως πολύτιμο παράδειγμα της ενεργού στήριξης της Ένωσης προς τις αξίες και τα δικαιώματά της που απορρέουν από την ιθαγένεια της ΕΕ και κατοχυρώνονται στις Συνθήκες, μεταξύ άλλων με την υποστήριξη των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών που προάγουν και προασπίζουν αυτά τα δικαιώματα και τις αξίες· τονίζει τη σημασία που έχει η διατήρηση του τρέχοντος προϋπολογισμού για το πρόγραμμα «Δικαιώματα και Αξίες»· αντιτίθεται σθεναρά στη μείωσή του στο νέο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο 2021-2027, όπως προτείνεται από την Επιτροπή·

29. ενθαρρύνει ένθερμα τα ευρωπαϊκά πολιτικά κόμματα και τα μέλη τους να εξασφαλίσουν την ισόρροπη εκπροσώπηση ανδρών και γυναικών μεταξύ των υποψηφίων μέσω συστημάτων εναλλαγής ανδρών/γυναικών στα ψηφοδέλτια ή άλλων ισοδύναμων μεθόδων·

30. προτείνει να αυξηθεί σημαντικά η προβολή των γραφείων της Europe Direct· υπογραμμίζει ότι αυτά τα γραφεία θα πρέπει να λειτουργούν ως διαμεσολαβητές που συνεργάζονται με τις δημόσιες διοικήσεις στα κράτη μέλη και την κοινωνία των πολιτών (συμπεριλαμβανομένων συνδικαλιστικών οργανώσεων, επιχειρηματικών ενώσεων και δημοσίων και ιδιωτικών φορέων), προκειμένου να ενημερώνουν ενεργά τους ευρωπαίους πολίτες για τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους και να προωθούν τη συμμετοχή των πολιτών σε τοπικό επίπεδο στον δημοκρατικό βίο της Ευρωπαϊκής Ένωσης· ενθαρρύνει τα κράτη μέλη και τις οντότητες σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο να συνεργάζονται ενεργά με αυτά τα γραφεία· υπογραμμίζει ότι αυτά τα γραφεία θα πρέπει να λειτουργούν σε συνέργεια με προγράμματα όπως το «Ευρώπη για τους πολίτες»· ζητεί από την Επιτροπή να εξασφαλίσει ότι αυτά τα γραφεία συγκεντρώνουν τις σχετικές πληροφορίες που επιτρέπουν στους πολίτες της ΕΕ να ασκούν τα δικαιώματά τους και να διευκολύνει την άσκηση των δικαιωμάτων του πολίτη της ΕΕ· πιστεύει ότι η υπηρεσία SOLVIT θα πρέπει να εξορθολογιστεί περαιτέρω, ώστε να ενεργεί πιο αποτελεσματικά για την προστασία των δικαιωμάτων των πολιτών της ΕΕ, προτού να ασκήσουν οι πολίτες οποιαδήποτε δικαστική ή διοικητική προσφυγή·

31. σε αυτό το πλαίσιο, καλεί την Επιτροπή να υποβάλει πρόταση για την ενίσχυση τόσο του ρόλου των γραφείων Europe Direct όσο και της άσκησης της ιθαγένειας της ΕΕ με βάση τα δικαιώματα που παρέχονται στους εργαζομένους κατά την εφαρμογή της οδηγίας 2014/54/ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των πολιτών της ΕΕ να προστατεύονται από τις διακρίσεις, της άσκησης των δικαιωμάτων ψήφου τους βάσει του άρθρου 22 ΣΛΕΕ και των δικαιωμάτων τους για ελεύθερη κυκλοφορία σύμφωνα με το άρθρο 21 ΣΛΕΕ και την οδηγία 2004/38/ΕΚ, καθώς και του δικαιώματός τους στην ελεύθερη κυκλοφορία των μελών των οικογενειών τους·

32. καλεί την Επιτροπή να αντιμετωπίσει συστηματικά τις παραβιάσεις της οδηγίας 2004/38/ΕΚ από τα κράτη μέλη και ζητεί ανανεωμένη καθοδήγηση της ΕΕ για την εφαρμογή και την ερμηνεία της νομοθεσίας που επηρεάζει τους πολίτες της ΕΕ ώστε να συμπεριληφθούν οι πρόσφατες εξελίξεις από το ΔΕΕ, εξασφαλίζοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο πλήρη αποτελεσματικότητα του ενωσιακού δικαίου·

33. ζητεί τη συνεπή εφαρμογή της ενσωμάτωσης της διάστασης του φύλου σε όλες τις δραστηριότητες της ΕΕ, ιδίως κατά την έγκριση νομοθεσίας ή την εφαρμογή πολιτικών που συνδέονται με την ιθαγένεια της ΕΕ·

34. υπενθυμίζει ότι το Κοινοβούλιο, από το 2014 και σε διάφορες περιστάσεις, έχει εκφράσει την ανησυχία του ότι οποιοδήποτε εθνικό πρόγραμμα περιλαμβάνει άμεση ή έμμεση πώληση της ιθαγένειας της ΕΕ υπονομεύει την ίδια την έννοια της ευρωπαϊκής ιθαγένειας· ζητεί από την Επιτροπή να παρακολουθήσει αυτά τα προγράμματα και να εκπονήσει έκθεση για τα εθνικά προγράμματα που χορηγούν την ιθαγένεια της ΕΕ σε επενδυτές, όπως προβλέπεται στην έκθεση του 2017 για την ιθαγένεια·

35. τονίζει ότι η έκθεση 2017 της Επιτροπής για την ιθαγένεια της Ένωσης δεν κάνει καμία αναφορά στον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στο δικαίωμα υποβολής αναφοράς, στο δικαίωμα προσφυγής στον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή ή στο δικαίωμα πρόσβασης σε έγγραφα, ούτε στο δικαίωμα υποστήριξης μιας ΕΠΠ· καλεί την Επιτροπή να δώσει ιδιαίτερη προσοχή στις διατάξεις του Χάρτη και να αντιμετωπίσει τις ελλείψεις αυτές κατά την επόμενη αξιολόγηση·

36. υπογραμμίζει ότι αυξάνεται συνεχώς ο αριθμός των ευρωπαίων πολιτών που έχουν υποστεί τρομοκρατικές επιθέσεις σε χώρα άλλη από τη δική τους και, ως εκ τούτου, ζητεί επειγόντως τη θέσπιση πρωτοκόλλων στα κράτη μέλη με σκοπό να παρέχεται βοήθεια σε αλλοδαπούς Ευρωπαίους σε περίπτωση τρομοκρατικής επίθεσης, σύμφωνα με την οδηγία (ΕΕ) 2017/541 για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας·

37. προτείνει στα κράτη μέλη να θεσπίσουν ευρωπαϊκή αργία την 9η Μαΐου, προκειμένου να ενισχυθεί το ευρωπαϊκό αίσθημα του ανήκειν και να δημιουργηθεί χώρος για κινήσεις και δραστηριότητες των πολιτών·

38. επαναλαμβάνει την έκκλησή του προς την Επιτροπή να παρουσιάσει πρόταση για την εφαρμογή των συστάσεων του Κοινοβουλίου σχετικά με έναν μηχανισμό της ΕΕ για τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου και τα θεμελιώδη δικαιώματα·

39. πιστεύει ακράδαντα ότι η αρχή της απαγόρευσης των διακρίσεων αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο της ευρωπαϊκής ιθαγένειας και γενική αρχή και θεμελιώδη αξία του δικαίου της ΕΕ σύμφωνα με το άρθρο 2 ΣΕΕ· καλεί μετ’ επιτάσεως το Συμβούλιο να ολοκληρώσει την έγκριση της οριζόντιας οδηγίας της ΕΕ κατά των διακρίσεων, προκειμένου να διασφαλιστούν περαιτέρω θεμελιώδη δικαιώματα με απτό τρόπο εντός της Ένωσης με την έγκριση συγκεκριμένης ενωσιακής νομοθεσίας η οποία θα εφαρμόζει πλήρως τα άρθρα 18 και 19 ΣΛΕΕ με οριζόντια προσέγγιση· εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι η οδηγία κατά των διακρίσεων εξακολουθεί να μπλοκάρεται από το Συμβούλιο, μία δεκαετία μετά τη δημοσίευση της πρότασης της Επιτροπής·

40. υπενθυμίζει την προβλεπόμενη στις Συνθήκες υποχρέωση προσχώρησης στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών (ΕΣΔΑ)· καλεί την Επιτροπή να λάβει τα απαραίτητα μέτρα για την ολοκλήρωση της προσχώρησης της Ένωσης στην ΕΣΑΔ και για την προσχώρηση στον Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Χάρτη·

41. τονίζει ότι η ποιοτική αγωγή του πολίτη για όλες τις ηλικίες (τυπική και άτυπη) είναι καίριας σημασίας για την αυτοπεποίθηση των πολιτών στην άσκηση των δημοκρατικών δικαιωμάτων τους και για τη δέουσα λειτουργία μιας δημοκρατικής κοινωνίας· σημειώνει ότι μόνο η συνεχής εκπαιδευτική προσπάθεια μπορεί να διασφαλίσει την αυξημένη συμμετοχή σε εκλογές σε ευρωπαϊκό επίπεδο και την ενίσχυση της διαπολιτισμικής κατανόησης και αλληλεγγύης στην Ευρώπη, καθώς και στην αντιμετώπιση των διακρίσεων, των προκαταλήψεων και της ανισότητας των φύλων· συνιστά τη χρήση των άρθρων 165, 166 και 167 ΣΛΕΕ ως νομικής βάσης για τη διερεύνηση των δυνατοτήτων της εκπαίδευσης, της επαγγελματικής κατάρτισης και των πολιτικών για τη νεολαία·

42. υπενθυμίζει τη συμβολή των πολιτικών κομμάτων σε ευρωπαϊκό επίπεδο στη «διαμόρφωση της ευρωπαϊκής πολιτικής συνείδησης και στην έκφραση της βούλησης των πολιτών της Ένωσης» (άρθρο 10 παράγραφος 4 ΣΕΕ)· ζητεί, ως εκ τούτου, να δοθεί σε καθέναν από τους πολίτες της ΕΕ η δυνατότητα να υποβάλλει απευθείας αίτηση προσχώρησης σε πολιτικά κόμματα σε ευρωπαϊκό επίπεδο·

43. υπενθυμίζει την ανάγκη να προαχθεί η ευρωπαϊκή διάσταση των ευρωπαϊκών βουλευτικών εκλογών, με σκοπό να διευκολυνθεί το μελλοντικό έργο του Κοινοβουλίου κατά την άσκηση του δικαιώματος νομοθετικής πρωτοβουλίας του σύμφωνα με το άρθρο 225 ΣΛΕΕ· καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να εντείνουν την προσπάθειά τους για την προώθηση των δικαιωμάτων των πολιτών μεταξύ των ευρωπαίων πολιτών, συμπεριλαμβανομένων όσων σχετίζονται με τα δικαιώματα ψήφου· υπογραμμίζει ότι η συμμετοχή στις ευρωπαϊκές εκλογές θα αυξηθεί μέσα από μια καλύτερη και πιο στοχοθετημένη ενημέρωση για τις ευρωπαϊκές πολιτικές και για τον αντίκτυπο της νομοθεσίας της ΕΕ στην καθημερινή ζωή των πολιτών· υπενθυμίζει την ανάγκη να προαχθεί η συμμετοχή στις ευρωπαϊκές εκλογές με την αύξηση της προβολής των ευρωπαϊκών πολιτικών κομμάτων· επαναλαμβάνει ότι η προώθηση της συμμετοχής στις ευρωπαϊκές εκλογές αποτελεί κοινή ευθύνη των πολιτών, των κρατών μελών και της ΕΕ· τονίζει την ανάγκη να ενημερωθούν οι πολίτες για την πρόσφατη μεταρρύθμιση της εκλογικής νομοθεσίας, συμπεριλαμβανομένης της διαδικασίας Spitzenkandidat· υπογραμμίζει την πολιτική σημασία και τον συμβολισμό αυτού του προσώπου όσον αφορά την ενίσχυση της ιθαγένειας της ΕΕ·

44. υπενθυμίζει ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είναι το κοινοβούλιο ολόκληρης της Ένωσης και ότι παίζει ουσιαστικό ρόλο στη διασφάλιση της νομιμότητας των πολιτικών θεσμικών οργάνων της ΕΕ υποβάλλοντάς τα σε λογοδοσία μέσω της εξασφάλισης κατάλληλου κοινοβουλευτικού ελέγχου· επιμένει, συνεπώς, ότι οι νομοθετικές εξουσίες και τα ελεγκτικά δικαιώματα του Κοινοβουλίου πρέπει να εξασφαλιστούν, να εδραιωθούν και να ενισχυθούν·

45. υπενθυμίζει τις κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή του δικαίου της Ένωσης για την προστασία των δεδομένων στο πλαίσιο των εκλογών και την ανακοίνωσή της, της 12ης Σεπτεμβρίου 2018, για τη διασφάλιση ελεύθερων και δίκαιων ευρωπαϊκών εκλογών (COM(2018)0637)· ζητεί να καταβληθεί κάθε δυνατή προσπάθεια για να εξασφαλιστούν εκλογές απαλλαγμένες από οποιαδήποτε καταχρηστική εξωτερική παρεμβολή· υπογραμμίζει την ανάγκη μιας καθορισμένης πολιτικής της ΕΕ για την αντιμετώπιση της αντιευρωπαϊκής προπαγάνδας και της στοχευμένης παραπληροφόρησης·

46. ενθαρρύνει την Επιτροπή να εντείνει την προώθηση της δημοκρατικής συμμετοχής μέσω της εντατικοποίησης του διαλόγου με τους πολίτες, της εκλαΐκευσης του ρόλου των ενωσιακών νόμων στην καθημερινή ζωή των πολιτών και της προβολής του δικαιώματός τους στο εκλέγειν και εκλέγεσθαι στις τοπικές, εθνικές και ευρωπαϊκές εκλογές·

47. καλεί την Επιτροπή να αξιοποιήσει, σε αυτό το πλαίσιο, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και τα ψηφιακά εργαλεία, με ειδική έμφαση στην αύξηση της συμμετοχής των νέων και των ατόμων με αναπηρία· ζητεί την ανάπτυξη και εφαρμογή εργαλείων ηλεκτρονικής δημοκρατίας, όπως διαδικτυακών πλατφορμών, για να επιτευχθεί μία αμεσότερη συμμετοχή των πολιτών στον δημοκρατικό βίο της ΕΕ και να προαχθεί έτσι η συνειδητή τους δέσμευση σε αυτόν·

48. στηρίζει την παραγωγή και διάδοση υλικού που προέρχεται από τον Τύπο και τα πολυμέσα σε όλες τις επίσημες γλώσσες της ΕΕ, με εστίαση στην ενίσχυση της επίγνωσης των πολιτών της ΕΕ όσον αφορά τα δικαιώματά τους και της ικανότητάς τους να ασκούν ουσιαστικά αυτά τα δικαιώματα σε κάθε κράτος μέλος·

49. θεωρεί ότι, δεδομένου του ολοένα μεγαλύτερου αντίκτυπου των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στη ζωή των πολιτών, τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα θα πρέπει να συνεχίσουν να αναπτύσσουν νέους μηχανισμούς και δημόσιες πολιτικές με σκοπό την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων των ατόμων στο ψηφιακό περιβάλλον· τονίζει την ανάγκη ασφαλούς, δίκαιης και διαφανούς ανταλλαγής των δεδομένων των πολιτών· τονίζει ότι τα δωρεάν μέσα επικοινωνίας και η πρόσβαση σε μια πολυφωνία απόψεων αποτελούν αναπόσπαστο μέρος μιας υγιούς δημοκρατίας και ότι ο γραμματισμός όσον αφορά τα μέσα επικοινωνίας είναι καίριας σημασίας και θα πρέπει να αναπτύσσεται σε μικρή ηλικία·

50. ενθαρρύνει τη χρήση του άρθρου 25 ΣΛΕΕ ώστε να ληφθούν μέτρα που μπορούν να διευκολύνουν την άσκηση της ευρωπαϊκής ιθαγένειας σε καθημερινή βάση·

51. ζητεί από την Επιτροπή, σύμφωνα με το άρθρο 25 ΣΛΕΕ, να λάβει υπόψη την εξέλιξη των δικαιωμάτων της ιθαγένειας της ΕΕ στο παράγωγο δίκαιο και στη νομολογία στην επόμενη έκθεση για την ιθαγένεια και να προτείνει έναν χάρτη πορείας για τη ενοποίηση όλων αυτών των εξελίξεων, ώστε να ληφθεί υπόψη η εξέλιξη της Ένωσης στον εν λόγω τομέα·

52. υπογραμμίζει ότι ο τελικός στόχος αυτής της διαδικασίας, σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρο 25 ΣΛΕΕ, είναι να αναληφθούν συγκεκριμένες πρωτοβουλίες για την ενοποίηση των δικαιωμάτων και των ελευθεριών που αφορούν τα δικαιώματα του πολίτη στο πλαίσιο ενός καταστατικού της ΕΕ για την ιθαγένεια, παρόμοιου με τον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων των θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών που κατοχυρώνονται στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, σε συνδυασμό με τα κοινωνικά δικαιώματα που ορίζονται στον ευρωπαϊκό πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων και τις αξίες που ορίζονται στο άρθρο 2 ΣΕΕ ως καθοριστικές συνιστώσες του ευρωπαϊκού «δημόσιου χώρου», συμπεριλαμβανομένων μεταξύ άλλων του μοντέλου διακυβέρνησης που σχετίζεται με τον εν λόγω δημόσιο χώρο, της αξιοπρέπειας, της ελευθερίας, του κράτους δικαίου, της δημοκρατίας, της πολυφωνίας, της ανοχής, της δικαιοσύνης και της αλληλεγγύης, της ισότητας και της απαγόρευσης των διακρίσεων, που θα ληφθούν υπόψη σε μελλοντική ή ενδεχόμενη μεταρρύθμιση των Συνθηκών·

o

o o

53. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο, στην Επιτροπή και στα κράτη μέλη.

(1) ΕΕ L 145 της 31.5.2001, σ. 43.

(2) ΕΕ L 158 της 30.4.2004, σ. 77.

(3) ΕΕ L 115 της 17.4.2014, σ. 3.

(4) ΕΕ L 141 της 27.5.2011, σ. 1.

(5) ΕΕ L 107 της 22.4.2016, σ. 1.

(6) ΕΕ L 255 της 30.9.2005, σ. 22.

(7) ΕΕ L 354 της 28.12.2013, σ. 132.

(8) ΕΕ L 106 της 24.4.2015, σ. 1.

(9) ΕΕ C 252 της 18.7.2018, σ. 215.

(10) ΕΕ C 355 της 20.10.2017, σ. 17.

(11) ΕΕ C 482 της 23.12.2016, σ. 117.

(12) ΕΕ C 58 της 15.2.2018, σ. 57.

(13) ΕΕ C 263 της 25.7.2018, σ. 28.

(14) ΕΕ C 263 της 25.7.2018, σ. 98.

(15) ΕΕ C 463 της 21.12.2018, σ. 83.

(16) Κείμενα που εγκρίθηκαν, P8_TA(2018)0282.

(17) ΕΕ C 463 της 21.12.2018, σ. 89.

(18) Κείμενα που εγκρίθηκαν, P8_TA(2018)0226.

(19) Κείμενα που εγκρίθηκαν, P8_TA(2018)0449.

(20) Για παράδειγμα, η απόφαση του Δικαστηρίου, της 8ης Μαρτίου 2011, Gerardo Ruiz Zambrano κατά Office national de l’emploi (ONEM), C-34/09, ECLI:EU:C:2011:124, η απόφαση του Δικαστηρίου, της 2ας Μαρτίου 2010, Janko Rottman κατά Freistaat Bayern, C-135/08, ECLI:EU:C:2010:104, η απόφαση του Δικαστηρίου, της 5ης Μαΐου 2011, Shirley McCarthy κατά Secretary of State for the Home Department, C-434/09, ECLI:EU:C:2011:277 και η απόφαση του Δικαστηρίου, της 15ης Νοεμβρίου 2011, Murat Dereci και λοιποί κατά Bundesministerium für Inneres, C-256/11, ECLI:EU:C:2011:734.