ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Κ0Μ(94) 360 τελικό 
Βρυξέλλες, 27.07.1994 
Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κο,ινοβούλιο 
Εξέλιξη και μέλλον της κοινοτικής πολιτικής 
στον τομέα των οπωροκηπευτικών 
0. Σύνοψη και βασικά συμπεράσματα 
Ο κύριος στόχος της μεταρρύθμισης πρέπει να είναι, κατά την άποψη της 
Επιτροπής, να βοηθηθούν και να ενθαρρυνθούν οι παραγωγοί της Ευρωπαϊκής Ενωσης, 
προκειμένου να αντιμετωπίσουν με επιτυχία τις προκλήσεις των επομένων ετών, να 
αναπτύξουν και να ενισχύσουν τα πλεονεκτήματα τα οποία διαθέτουν : 
την ποιότητα των προϊόντων τους, που προορίζονται ουσιαστικά για την αγορά 
νωπών προϊόντων και τα οποία έχουν συχνά πολύ φθαρτό χαρακτήρα, 
τον δυναμισμό και την ικανότητα προσαρμογής σε μία αγορά που βρίσκεται σε 
πλήρη εξέλιξη, 
τις υπηρεσίες που μπορούν και ξέρουν να παρέχουν σε σχέση με την παραγωγή 
τους. Η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και η προσφορά στον καταναλωτή 
μίας σειράς διαφοροποιημένων και υγιών προϊόντων πρέπει να αποτελέσει 
αναπόσπαστο μέρος των υπηρεσκΰν αυτών. 
Συνολικά και παρά το γεγονός ότι υπήρξαν ορισμένες αναμφισβήτητες διαρθρωτικές 
ελλείψεις ισορροπίας, η ισχύουσα κοινή οργάνωση αγοράς αποτελεί ένα πλαίσιο 
λειτουργίας που ανταποκρίνεται στον στόχο και που έχει ήδη δοκιμαστεί. Το 
σύνολο των θετικών της στοιχείων - προσανατολισμός προς την αγορά, αποκέντρωση 
της διαχείρισης και συγκέντρωση της συχνά "εξατομικευμένης" προσφοράς - αξίζουν 
να ενισχυθούν, Η Επιτροπή προσανατολίζεται κατά συνέπεια προς τις προτάσεις 
μεταρρύθμισης που θα παγιώσουν το θετικό κεκτημένο της παρούσας Κ.Ο.Α., 
απλουστεύοντας την και συγχρόνως εξαλείφοντας τις παρεκτροπές και τις αδυναμίες 
που έχουν παρατηρηθεί. 
Ο στόχος που επιδιώκεται από την Επιτροπή είναι ο αναπροσανατολισμός των 
δαπανών του προϋπολογισμού, ευνοώντας τα θετικά μέτρα που συμβάλλουν στην 
οικοδόμηση του μέλλοντος και που μεριμνούν για το περιβάλλον. 
Υπό αυτή την έννοια, προτείνει να συνδυαστούν διάφοροι τύποι μέτρων : 
καλύτερη συγκέντρωση της προσφοράς έναντι μιας ολοένα και πιο 
συγκεντρωμένης διανομής, 
ένας νέος τρόπος διαχείρισης των συγκυριακών πλεονασμάτων και η προοδευτική 
κατάργηση των διαρθρωτικών πλεονασμάτων, 
μία πιο ισόρροπη σχέση μεταξύ των νωπών και μεταποιημένων προϊόντων, 
ο εκ νέου ορισμός της τυποποίησης, 
μία ειδική προσέγγιση για την επίλυση των ειδικών προβλημάτων που αφορούν 
ορσιμένα "μικρά" προϊόντα σε κοινοτική κλίμακα, αλλά σημαντικά προϊόντα σε 
περιφερειακή ή τοπική κλίμακα, και 
η ενίσχυση των ελέγχων. 
Η επιτυχής θέση σε εφαρμογή των συμπερασμάτων του Γύρου της Ουρουγουάης 
αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της νέας πολιτικής για τον τομέα των 
οπωροκηπευτικών. Η Επιτροπή θα μεριμνήσει ώστε η εφαρμογή των συμπερασμάτων 
του Γύρου της Ουρουγουάης να εξασφαλίσει την κοινοτική προτίμηση η οποία 
εντάσσεται στα συμπεράσματα αυτά. 
Ι. Ανάλυση της παρούσας κατάστασης και της προβλεπόμενης εξέλιξης της 
Στο πλαίσιο των δεσμεύσεων που ανέλαβε έναντι του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και 
του Συμβουλίου, κυρίως κατά τη λήψη των γεωργικών αποφάσεων για την περίοδο 
εμπορίας 1993/94, η Επιτροπή προέβη σε μία εμπεριστατωμένη ανάλυση της παρούσας 
κατάστασης και της προβλεπόμενης εξέλιξης του τομέα των οπωροκηπευτικών στην 
Κοινότητα και της κοινής οργάνωσης της αγοράς. Η ανάλυση αυτή κατέστησε δυνατό 
τον καθορισμό ορισμένων κατευθυντηρίων γραμμών για το μέλλον. 
Στον προβληματισμό της σχετικά με τις μελλοντικές κατευθυντήριες γραμμές, η 
Επιτροπή έλαβε υπόψη την κοινή δήλωση που πραγματοποιήθηκε στο Συμβούλιο τον 
Σεπτέμβριο του 1993, βάσει της οποίας η Επιτροπή και το Συμβούλιο "αναλαμβάνουν 
τη δέσμευση για τους τομείς, των οποίων οι κοινές οργανώσεις αγοράς δεν έχουν 
τροποποιηθεί να θεσπίσουν τις αναγκαίες διατάξεις προκειμένου να 
εξασφαλιστούν τα γεωργικά εισοδήματα και η κοινοτική προτίμηση, θα ληφθούν 
υπόψη στους τομείς αυτούς οι γεωργικές και χρηματοδοτικές συνθήκες και αρχές 
που έχουν εφαρμοστεί για το σύνολο του γεωργικού τομέα, θα ληφθεί επίσης υπόψη 
ο Γύρος της Ουρουγουάης." Με την ευκαιρία αυτή, η Επιτροπή υπενθύμισε την 
ανάγκη τήρησης, για το σύνολο της κοινής γεωργικής πολιτικής, του 
χρηματοδοτικού πλαισίου που έχει καθοριστεί για τα επόμενα χρόνια. 
Οι εν λόγω δεσμεύσεις και δηλώσεις θα μπορούν να εκφραστούν με συγκεκριμένα 
μέτρα μόνο σε στενή σχέση με τα ειδικά χαρακτηριστικά του τομέα και τις 
οικονομικές προκλήσεις, με τις οποίες βρίσκεται αντιμέτωπος. 
Ο τομέας των οπωροκηπευτικών διακρίνεται από τους άλλους μεγάλους τομείς που 
έχουν κοινή οργάνωση αγοράς τόσο από την ποικιλία και την πληθώρα των προϊόντων 
που καλύπτε ι, αϊτό τον φθαρτό χαρακτήρα του μεγαλύτερου μέρους των προϊόντων 
αυτών (ανάγκη ταχείας διάθεσης στην αγορά, περιορισμένες δυνατότητες 
αποθεματοποίησης), από .έναν πιο έντονο προσανατολισμό προς την αγορά (πιο 
περιορισμένος ρόλος της παρέμβασης) και από μία αρκετά έντονη αποκέντρωση της 
ρύθμισης της αγοράς η οποία, κατά ένα μεγάλο μέρος, ανατίθεται στις οργανώσεις 
παραγωγών. 
Συνολικά, και τζαρύ. το γεγονός ότι αναμφισβήτητα υπήρξαν ορισμένα προβλήματα 
διαρθρωτικών πλεονασμάτων, η εν λόγω μορφή οργάνωσης έχει δοκιμαστεί και το 
σύνολο των θετικών στοιχείων της που ανταποκρίνονται καλά στην ιδιαιτερότητα 
του τομέα - προσανατολισμός προς την αγορά, αποκέντρωση, συγκέντρωση μιας πολύ 
εξατομικευμένης προσφοράς - αξίζει να διατηρηθεί και μάλιστα να ενισχυθεί. 
Το γενικό αυτό συμπέρασμα θα πρέπει να τονισθεί τη στιγμή που οι κίνδυνοι 
αυξανομένων εντάσεων διαφαίνονται μεσοπρόθεσμα για τα περισσότερα 
οπωροκηπευτικά, τόσο σε παγκόσμια όσο KCSI σε κοινοτική κλίμακα και τη στιγμή 
που η ζήτηση διανύει μία φάση συγκέντρωσης σε μεγάλη κλίμακα. 
Η Επιτροπή είναι πεπεισμένη ότι ο τομέας των οπωροκηπευτικών της Ευρωπαϊκής 
Ενωσης διαθέτει πολΜ: πλεονεκτήματα για να αντ ιμετωπ ίσε ι τις νέες αυτές 
προκλήσεις. Το πλαίσιο λειτουργίας που αποτελεί η κοινή οργάνωση αγοράς μπορεί 
και πρέπει να προσαρμοστεί, προκειμένου να βοηθηθούν και να ωθηθούν οι 
παραγωγοί να αξιοποιήσουν στο μέγιστο ία πλεονεκτήματα αυτά. 
Παγκόσμια κατάταξη 
Σε παγκόσμια κλίμακα, παρατηρούμε αυξητική τάση της παραγωγής· η κατανάλωση 
αυξάνεται επίσης αλλά με μικρότερο ρυθμό. Οπωσδήποτε, φαίνονται ότι υπάρχουν 
ακόμη σημαντικές δυνατότητες σε πολλές αναπτυσσόμενες χώρες, όσον αφορά την 
κατανάλωση, αλλά οι χώρες αυτές συχνά δεν διαθέτουν συνάλλαγμα ή προτιμούν να 
αναπτύξουν την ενδογενή παραγωγή τους. Υφίστανται λοιπόν κίνδυνοι αυξανομένων 
πλεονασμάτων σε παγκόσμια κλίμακα, περισσότερο ακόμη για τα φρούτα απ'ό,τι για 
τα λαχανικά. Ενόψη μιας τέτοιας κατάστασης ορισμένες μεγάλες φερέγγυες αγορές 
θα αποτελέσουν αντικείμενο επισταμένης προσοχής εκ μέρους όλων των χωρών 
εξαγωγής. 
Αυτό θα συμβεί κυρίως με την ευρωπαϊκή αγορά, για τους εξής λόγους : 
αποτελεί σημαντική αγοραστική δύναμη, 
- οι τιμές είναι σχετικά ελκυστικές, 
- οι εισαγωγές οπωροκηπευτικών παρουσιάζουν αύξηση. 
Η Ευρωπαϊκή Ένωση διαδραματίζει σημαντικότατο ρόλο στην παγκόσμια αγορά. Είναι 
ήδη ο μεγαλύτερος εισαγωγέας οπωροκηπευτικών στον κόσμο, με εισαγωγές που 
ανέρχονται περίπου στα 1.950 εκατ. ECU. Με εμπορικό έλλειμμα περίπου 1.280 
εκατ. ECU στα οπωροκηπευτικά η ΕΕ είναι επίσης ο μεγαλύτερος "καθαρός 
εισαγωγέας", ο βαθμός αυτοεφοδιασμού της σε νωπά προϊόντα είναι κάτω του 40% 
(μέσος όρος 1990-92), παρά το γεγονός ότι η κοινοτική παραγωγή προορίζεται 
κυρίως για την αγορά νωπών προϊόντων. 
Τροποποιήσεις μετά το Γύρο τ ης Ουρουγ ουάης 
Προς το παρόν, κατά την εισαγωγή, τα προϊόντα υπόκεινται σε δασμούς "ad 
valorem" και συνδέονται, για ένα περιορισμένο αριθμό προϊόντων, με ένα σύστημα 
τιμών αναφοράς. Οι τιμές αναφοράς στοχεύουν στο να αποφευχθεί η πώληση στην 
κοινοτική αφορά των εισαγομένων προϊόντων σε τιμές κατώτερες από ένα 
συγκεκριμένο όριο. Οι τιμές αναφοράς καθορίζονται για κάθε περίοδο εμπορίας από 
την Επιτροπή και δεν μπορούν ποτέ να μειωθούν σε γεωργικά ECU. Στην πράξη, από 
το 1986 υπήρξε σχεδόν πλήρης σταθερότητα. Ο μηχανισμός αυτός συνίσταται στην 
παρακολούθηση των τιμών αγοράς των κυριοτέρων εισαγόμενων προϊόντων, ανάλογα με 
την προέλευση τους. 
Το νέο σύστημα που συνήφθη στο πλαίσιο της GATT προβλέπει την καθιέρωση τιμών 
εισόδου οι οποίες εφαρμόζονται σε όλα τα προϊόντα που υπόκειναι σήμερα σε τιμές 
αναφοράς εκτός από τα κεφαλωτά μαρούλια, τα πλατύφυλλα αντίδια και τις 
μελιτζάνες. Το ύψος των τιμών εισόδου υπολογίσθηκε με βάση, τις τιμές αναφοράς, 
χωρίς να μεταβληθεί το ύ-ψος της συνολικής προστασίας. 
Η Επιτροπή θα συντάξει προσεχώς ανακοίνωση σχετικά με τη θέση σε εφαρμογή των 
συμφωνιών GATT για το σύνολο καν γεωργικών τομέων, και επομένως και για τον 
τομέα των οπωροκηπευτικών. Το κυριότερο πρόβλημα που προκύπτει από τη συμφωνία 
της GATT, στην περίπτωση αυτή, είναι ο έλεγχος της τήρησης των τιμών εισόδου. Η 
Κοινότητα θα πρέπει να αποκτήσει τους κατάλληλους μηχανισμούς για την 
εξασφάλιση της σωστής λειτουργίας του καθεστώτος των τιμών εισόδου, θα πρέπει 
να συμφωνούν με τους κανόνες της GATT και να επιτρέπουν στην Κοινότητα να 
επιβάλλει την τήρηση των στοιχείων της προσφοράς της. 
Μετά τη συμφωνία της GATT, ο ανταγών ισξχ ς θα είναι πιο έντονος, τόσο την 
κοινοτική αγορά όσο και στις νέες αγορές που θα καθιερωθούν. Οι κοινοτικοί 
παραγωγοί διαθέτουν αναμφισβήτητα πλεονεκτήματα στην κατάσταση αυτή. Η ποιότητα 
των προϊόντων τους, ο δυναμισμός τους σε μία αγορά σε πλήρη εξέλιξη, οι 
υπηρεσίες που ενσωματώνονται στο προϊόν που μπορούν να προσφέρουν, είναι τα 
βασικά στοιχεία που πρέπει να αξιοποιηθούν. Σε ένα κόσμο ολοένα και πιο 
ανοικτό, η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της κοινοτικής παραγωγής είναι μία 
από τις πιο σημαντικές προκλήσεις για το μέλλον. Η Επιτροπή επιθυμεί, με τις 
κατευθυντήριες γραμμές προσαρμογής της Κ.ο.Α, τις οποίες υποβάλει στο παρόν 
έγγραφο προβληματισμού, να βοηθήσει και να ενθαρρύνει τους παραγωγούς της 
Κοινότητας να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις αυτές. 
Κατάσταση στην Κοινότητα 
Σε κοινοτική κλίμακα, η παραγωγή των περισσοτέρων οπωροκηπευτικών, που 
προορίζονται ουσιαστικά για την αγορά νωπών προϊόντων, παρουσιάζει έντονη 
αυξητική τάση. Κ αύξηση της παραγωγής οφείλεται μάλλον σε αύξηση των αποδόσεων 
παρά στην επέκταση των καλλιεργούμενων εκτάσεων. Η κατανάλωση-^αυξάνε ι, και 
αυτή, αλλά η εν λόγω αύξηση είναι ευνοϊκότερη για ορισμένα μεταποιημένα 
προϊόντα (βαθύψυκτα λαχανικά, χυμοί φρούτων), καθώς και για ορισμένες πιο 
εξωτικές "σπεσιαλιτέ" (κυρίως στην περίπτωση των φρούτων). Αντίθετα, για πολλά 
παραδοσιακά οπωροκηπευτικά (και πρόσφατα για τα ακτινίδια) ο ρυθμός αύξησης της 
κατανάλωσης είναι βραδύς, και μάλιστα συχνά στάσιμος μέχρι σημείου ελαφράς 
μείωσης (όπως συμβαίνει με τα αχλάδια), και υφίστανται αυξανόμενοι κίνδυνοι 
κορεσμού. Για ορισμένα προϊόντα, εμφανίζονται ήδη διαρθρωτικά πλεονάσματα. 
Η μεγαλύτερη εξάρτηση των παραγο>γοη> οπωροκηπευτικών έναντι της αγοράς θα 
επηρεάσει επίσης τις μελλοντικές εξελίξεις όπως επηρέασε ήδη τις παρελθούσες : 
αν η αγορά καταστεί πλεονασματική, θα γίνει αισθητή μία πίεση στις τιμές και 
προοδευτικά θα οδηγήσει στις απαραίτητες προσαρμογές. Υπό τις συνθήκες αυτές 
δεν αρκεί να εμμείνουν απλώς οι τάσεις, προκειμένου να καταστεί δυνατή μία 
πρόβλεψη για το μέλλον. Αντίθετα, η ανάλυση των τάσεων μπορεί να συμβάλει στο 
σχηματισμό μίας εικόνας σχετικά με το πού και πότε ενδέχεται να προκύψουν 
προβλήματα προσαρμογής. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής προέβησαν σε μία τέτοια 
ανάλυση. Τα κυριότερα αποτελέσματα της περιλαμβάνονται στο παράρτημα 1. 
Οδηγούν στο συμπέρασμα ότι πρέπει πράγματι να αναμένουμε αυξημένες εντάσεις στα 
επόμενα χρόνια. θα έχει ακόμη μεγαλύτερη σημασία αν οι μηχανισμοί της Κ.Ο.Α 
μπορέσουν να προωθήσουν μια ταχεία και αποτελεσματική προσαρμογή του τομέα στις 
νέες συνθήκες που επικρατούν. 
Η κατάσταση του τομέα στην Ευρωπαϊκή Ενωση 
Τα οπωροκηπευτικά καταλαμβάνουν, κατά μέσο όρο 1990-92, 4,3% της 
χρησιμοποιούμενης γεωργικής έκτασης (ΧΓΕ) της Κοινότητας και αντιπροσωπεύουν 
όμως 16% της συνολικής τελικής παραγωγής του κοινοτικού γεωργικού τομέα (ΤΓΠ : 
τελική γεωργική παραγωγή). Η σχετική σημασία του τομέα για την γεωργική 
οικονομία αυξήθηκε μάλλον κατά τη διάρκεια των δέκα τελευταίων ετών. Είναι 
ιδιαίτερα σημαντικός για την Ισπανία (27% της εθνικής ΤΓΠ), την Ιταλία (27%), 
την Ελλάδα (23%), την Πορτογαλία (18%) και το Βέλγιο (17%), αλλά επίσης και για 
τις Κάτω Χώρες (13%), την Γαλλία (12%) και το Ηνωμένο Βασίλειο (11%). 
Ενα άλλο ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του τομέα των οπωροκηπευτικών σε σχέση με τις 
άλλες αρόσιμες καλλιέργειες είναι η μεγάλη ανάγκη εργατικού δυναμικού που 
παρουσιάζει (μεγάλο ποσοστό απασχόλησης) και ο ρόλος που κατά συνέπεια 
διαδραματίζει για την αγροτική απασχόληση σε ορισμένες περιοχές. 1,8 εκατ. 
εκμεταλλεύσεις μεσαίου μεγέθους 1,3 εκταρίων παράγουν νωπά οπωροκηπευτικά. Οι 
"επαγγελματικές" εκμεταλλεύσεις που ειδικεύονται στην παραγωγή λαχανικών 
ανέρχονται σε 100 000 περίπου με μέση καλλιεργούμενη έκταση 4,2 -εκταρίων, ενώ 
οι αντίστοιχοι αριθμοί για τα φρούτα είναι 350 000 εκμεταλλεύσεις και 7,9 
εκτάρια. 
Κατά γενικό κανόνα, το εισόδημα των εκμεταλλεύσεων που ειδικεύονται στην 
καλλιέργεια λαχανικών είναι σαφώς ανώτερο από το μέσο εισόδημα και από αυτό 
των εκμεταλλεύσεων που ειδικεύονται στην οπωροκαλλιέργεια. Για τις τελευταίες, 
η κατάσταση παρουσιάζει ποικίλες πλευρές. Οι εκμεταλλεύσεις αυτές διατηρούν 
ένα εισόδημα ανώτερο από αυτό των εκμεταλλεύσεων μεσαίου μεγέθους στον Βορρά 
της Ενωσης, ενώ το αντίθετο παρατηρείται στο Νότο, και κυρίως στην Ισπανία, 
Ελλάδα και Πορτογαλία. Η σημασία του Νότου στην παραγωγή φρούτων οδηγεί στο 
γεγονός ότι η μη ευνοϊκή αυτή κατάσταση συναντάται επίσης στο επίπεδο του μέσου 
όρου για το σύνολο της Ενωσης. 
Τόσο τα φρούτα όσο και τα λαχανικά παρέχουν μία σημαντική προστιθέμενη αξία ανά 
εκτάριο, και μάλιστα κατά πολύ ανώτερη από αυτή των εκμεταλλεύσεων μεσαίου 
μεγέθους. Η έκταση τους είναι εξάλλου, κατά μέσο όρο, σαφώς μικρότερη και οι 
ανάγκες τους σε εργατικό δυναμικό σαφώς μεγαλύτερες. Τα δύο αυτά 
χαρακτηριστικά εξηγούν κατά ένα μεγάλο μέρος γιατί οι εκμεταλλεύσεις αυτές, 
μειονεκτούν όσον αφορά το εισόδημα τους ανά μονάδα εργασίας. Παρόλ'αυτά 
διαπιστώνεται ένα σαφές πλεονέκτημα για τους καλλιεργητές κηπευτικών, ενώ η 
κατάσταση των οπωροκαλλιεργητών παρουσιάζεται, και πάλι, ως λιγότερο ευνοϊκή. 
Οι πιο σημαντικές περιοχές για τον τομέα, δηλαδή αυτές των οποίων η αξία της 
παραγωγής οπωροκηπευτικών αντιπροσωπεύει ποσοστό μεγαλύτερο του 2,5% του 
κοινοτικού συνόλου και μεγαλύτερο του 25% της αξίας της συνολικής γεωργικής 
παραγωγής της περιφέρειας είναι οι εξής : Κεντρική Ελλάς (2,6% και 29%), 
Comunidad Valenciana (4,6% και 67%), Ανδαλουσία (4,6% και 30,2%), Murcia (2,5% 
και 64%), Provence-Alpes-Côte d'Azur (2,9% και 46%), Emilia-Romana (4,3% και 
27%), Lazio (2,5% και 37%), Καμπανία (3,9% και 43%), Puglia (4,3% και 42%) και 
Σικελία (5,9% και 54%). 
Η Ενωση είναι σαφώς σε παγκόσμια κλίμακα ο πρώτος κατά σειρά εισαγωγέας. Ο 
βαθμός αυτοεφοδιασμού της είναι μικρότερος του 40%. Η Ενωση εισάγει κυρίως 
φρούτα, νωπά και ιδίως μεταποιημένα (χυμούς εσπεριδοειδών και, σε μικρότερο 
βαθμό, χυμούς μήλων). Το κύριο νωπό λαχανικό είναι η τομάτα. Το άλλο 
σημαντικό χαρακτηριστικό του εμπορίου είναι το μέγεθος του ενδοκοινοτικού 
εμπορίου, που υπερβαίνει το 70% του όγκου των φρέσκων προϊόντων που κυκλοφορεί 
μεταξύ των κρατών μελών. Οι κύριοι εξαγωγείς είναι η Ισπανία και η Ιταλία, ενώ 
η Γερμανία είναι ο κατ'εξοχήν εισαγωγέας. 
Η "μετατόπιση" της παραγωγής 
Σε μία κατάσταση, όπου οι κίνδυνοι πλεονασμάτων εμφανίζονται λίγο ως πολύ 
παντού, ορισμένες επαγγελματικές οργανώσεις παραπονούνται σχετικά με την 
"μετατόπιση" της παραγωγής, την οποία, κατά τη γνώμη τους, θα πρέπει να 
αντιμετωπίσει ο τομέας των οπωροκηπευτικών κυρίως στη συνέχεια της 
μεταρρύθμισης της Κ.Γ.Π. Ωστόσο, όσον αφορά ειδικότερα τη μεταρρύθμιση του 
1992, η θέση σε εφαρμογή της μόλις άρχισε. Πλην ορισμένων περιπτώσεων οι 
οποίες, στο παρόν στάδιο παραμένουν αναγκαστικά σποραδικές, είναι πολύ νωρίς 
για τη συναγωγή επιτόπου συμπερασμάτων. Ωστόσο, είναι δυνατόν να 
πραγματοποιηθεί κάποιος προβληματισμός, αλλά παραμένει θεωρητικός και 
τοποθετείται σε ορισμένες περιπτώσεις στα όρια της κερδοσκοπίας. 
Αν και υπάρχουν ορισμένες μεγάλες περιοχές συγκέντρωσης της παραγωγής, κυρίως 
για τα φρούτα, που καθιερώθηκαν κατά τη διάρκεια των ετών, η γεωγραφική 
κατανομή της παραγωγής οπωροκηπευτικών δεν υπήρξε ποτέ αυστηρά οριοθετημένη. Η 
ανάπτυξη της υποδομής των μεταφορών, οι τεχνικές πρόοδοι σε επίπεδο παραγωγής, 
συσκευασίας, αποθεματοποίησης και μεταφοράς ευνόησαν την εμφάνιση "νέων" 
παραγωγών και "νέων" περιοχών παραγωγής, συχνά πολύ πιο ανταγωνιστικών σε σχέση 
με τις παλαιότερες. Οι "μετατοπίσεις" που ενδέχεται να προκύψουν είναι απλώς 
μία έκφραση του δυναμισμού του τομέα, και οι "παραδοσιακοί" παραγωγοί του 
σήμερα είναι συχνά οι "λάθρα" εισχωρήσαντες του χθες. 
Η σχετική αποδοτικότητα μιας συγκεκριμένης παραγωγής σε έναν καθορισμένο τόπο 
εξαρτάται από πολυάριθμους παράγοντες και είναι συχνά δύσκολο, και μάλιστα 
αδύνατο, να απομονώσουμε την επίπτωση καθενός από αυτούς. Ούτως εχόντων των 
πραγμάτων, οι τιμές που μπορούμε να λάβουμε για εναλλακτικές παραγωγές, το 
επίπεδο και η ασφάλεια τους, είναι αναμφίβολα ένας από τους παράγοντες αυτούς. 
Κατ'αυτόν τον τρόπο, παρατηρούμε στους παραγωγούς σιτηρών, από το δεύτερο ήμισυ 
της δεκαετίας του '80 και ενόψη μιας συνεχιζόμενης μείωσης των τιμών των 
σιτηρών, ένα αυξανόμενο ενδιαφέρον για διαφοροποίηση των γεωργικών τους 
δραστηριοτήτων. 
Συνολικά, η καλλιεργούμενη με σιτηρά έκταση μειώθηκε κατά τη διάρκεια της 
τελευταίας δεκαετίας (αρχή της δεκαετίας του '80 - αρχή της δεκαετίας του '90) 
κατά 2,5 εκατ. εκτάρια περίπου, η μείωση όμως αυτή φαίνεται ότι έχει σχεδόν 
πλήρως απορροφηθεί από μία αύξηση των εκτάσειον που καλλιεργούνται με ελαιουχα 
προϊόντα, καθώς και από την παύση της καλλιέργειας (εθελουσία) των γαιών από 
το 1989. Συνολικά, η έκταοη που χρησιμοποιείται για μεγάλες καλλιέργειες (και 
για την εθελουσία παύση) αυξήθηκε κατά τη διάρκεια της περιόδου. Αντίθετα, η 
έκταση που χρησιμοποιείται για την καλλιέργεια οπωροκηπευτικών μειώθηκε μάλλον. 
Σύμφωνα με τις τελευταίες διαθέσιμες πληροφορίες, η μείωση αυτή υπήρξε 
ιδιαίτερα έντονη κατά τη διάρκεια της γεοήογικής περιόδου 1993/94, ενώ οι 
εκτάσεις που καλλιεργήθηκαν με σιτηρά, συμπεριλαμβανομένης της απόσυρσης των 
γαιών, παρουσιάζουν μάλλον αύξηση κατά την πρώ'.η αυτή περίοδο εφαρμογής της 
μεταρρύθμισης του 1992. 
Δεν είναι κατά συνέπεια δυνατή η διαπίστωση, στο γενικό αυτό επίπεδο, 
σημαντικών κινήσεων μεταξύ των μεγάλων καλλιεργειών και των οπωροκηπευτικών. 
Ωστόσο, το γεγονός αυτό δεν αποκλείει ότι ορισμένοι παραγωγοί σιτηρών 
προσανατολίστηκαν όντως προς την καλλιέργεια οπωροκηπευτικών. Ορισμένες 
μελέτες επιβεβαιώνουν την εξέλιξη αυτή, η οποία παραμένει όμως οριακή και δεν 
είναι πάντα βέβαιο ότι η μείωση της πραγματικής τιμής των σιτηρών υπήρξε ο 
καθοριστικός παράγων της κίνησης. Επιπλέον, υπάρχουν επίσης πολυάριθμα 
παραδείγματα κινήσεων προς την αντίθετη κατεύθυνση δηλαδή από τα οπωροκηπευτικά 
προς τις μεγάλες καλλιέργειες. 
Εν κατακλείδι, συνολικά δεν υπάρχει κανένα σαφές φαινόμενο μετατόπισης, το 
οποίο θα μπορούσε εμφανώς να καταλογιστεί στην μεταρρύθμιση της Κ.Γ.Π, πράγμα 
που δεν αποκλείει ότι ενδέχεται να εμφανιστούν κίνδυνοι στο μέλλον και 
συνηγορεί επομένως υπέρ της στενής και προσεκτικής παρακολούθησης της εξέλιξης. 
II. Οι προκλήσεις και οι αδυναμίες της Κ.Ο.Α 
Η εις βάθος ανάλυση των μηχανισμών της Κ.Ο.Α επιτρέπει τη διαπίστωση αριθμού 
αδυναμιών, οι οποίες εκφράζονται μέσω : 
της πάντα μη ικανοποιητικής λειτουργίας ορισμένων οργανώσεων παραγωγών, 
της σημασίας που έχουν οι επιδοτούμενες αποσύρσεις, σε διαρθρωτικό επίπεδο, 
για ορισμένους κλάδους παραγωγής και σε ορισμένες περιφέρειες της Ενωσης, 
των επικρίσεων τις οποίες συχνά αντιμετωπίζει η τυποποίηση σε κοινοτική 
κλίμακα, 
των σημαντικών κενών από άποψη στατιστικής. 
Οι οργανώσεις παραγωγών 
Οι οργανώσεις παραγωγών αποτελούν ένα από τα κύρια στοιχεία τ,ης Κ.Ο.Α και 
εξασφαλίζουν την αποκεντρωμένη λειτουργία των μηχανισμών της. Εκτός 
περιπτώσεων "σοβαρής κρίσης", οι οποίες ήταν μέχρι σήμερα σχετικά 
περιορισμένες, οι επιδοτούμενες αποσύρσεις προορίζονται για τις οργανώσεις 
παραγωγών, οι οποίες προβαίνουν στις αποσύρσεις αυτές σύμφωνα με κοιντοικούς 
κανόνες. Επιπλέον, ορισμένες οργανώσεις αποσύρουν συχνά με αυτόνομο τρόπο 
προϊόντα που δεν τυγχάνουν κοινοτικής στήριξης. 
Ως εκ τούτου, ο ρόλος των παραγωγών πρέπει να ξεπερνά τα όρια της 
αποκεντρωμένης διαχείρισης της απόσυρσης. Ενόψη μιας ολοένα και πιο 
συγκεντρωμένης ζήτησης (κέντρα αγοράς και ευρείας διανομής), η συγκέντρωση της 
προσφοράς μέσω των οργανώσεων παραγωγών αποτελεί μία οικονομική ανάγκη 
προκειμένου να ενισχυθεί η θέση των παραγωγών στην αγορά. 
Γι'αυτούς τους λόγους η ισχύουσα Κ.Ο.Α περιλαμβάνει από την έναρξη της ισχύος 
της μέτρα που αποσκοπούν στην προώθηση των οργανώσεων παραγωγών. Ο απολογισμός 
της πολιτικής αυτής είναι αντικρουόμενος. Αφενός, υφίστανται σήμερα σε 
πολυάριθμες περιοχές αυθεντικές οργανώσεις παραγωγών που εξασφαλίζουν 
αποτελεσματικά την εμπορία της παραγωγής των μελών τους και οι οποίες 
κατόρθωσαν να παγιώσουν τη θέση τους στην αγορά. 
Αφετέρου, παρατηρούνται πάντα : 
οργανώσεις παραγωγών είτε χωρίς μεγάλες εμπορικές επιδιώξεις που 
δικαιολογούν την ύπαρξη τους μόνο μέσω της απόσυρσης, την οποία 
διαχειρίζονται ή των διαρθρωτικών επιδοτήσεων που εισπράττουν, είτε με 
αντικειμενικά προβλήματα όσον αφορά τη διεκπεραίωση του εμπορικού τους 
ρόλου και 
περιοχές όπου οι οργανώσεις παραγωγών αποτελούν μειοψηφία και όπου 
συναντώνται άλλοι εμπορικοί φορείς, οι οποίοι φαίνεται ότι διαδραματίζουν 
το ρόλο τους κατά τρόπο μάλλον ικανοποιητικό σύμφωνα με τη γνώμη μεγάλου 
αριθμού τοπικών παραγωγών. 
Σύμφωνα με τη γνώμη της Επιτροπής, η συγκέντρωση της προσφοράς, η οποία 
διαφορετικά θα παραμείνει εξατομικευμένη, θα συνεχίσει να είναι αναγκαία στο 
μέλλον. Η συγκέντρωση αυτή πρέπει να πραγματοποιηθεί επί εθελουσίας βάσεως, 
χάρη στις ειδικές υπηρεσίες αποτελεσματικής εμπορίας τις οποίες οι οργανώσεις 
παραγωγών θα κατορθώσουν να προσφέρουν στα μέλη τους, όχι μόνο βασιζόμενες στο 
γεγονός ότι έχουν το μονοπώλιο της απόσυρσης. 
Επιδοτούμενες αποσύρσεις 
Το σύστημα των επιδοτουμένων αποσύρσεων επινοήθηκε προκειμένου να 
αντιμετωπιστούν τα συγκυριακά πλεονάσματα των νωπών και φθαρτών προϊόντων, τα 
οποία πλεονάσματα εξαρτώνται από εξαιρετικές κλιματικές συνθήκες. 
Για τα 5 τελευταία έτη (1989 έως 1993), οι δαπάνες του προϋπολογισμού για τις 
αποσύρσεις ήταν, κατά μέσο όρο, της τάξης των 310 εκατ. ECU κατ'έτος. Σε 
περισσότερο από 90% ανήλθαν οι δαπάνες για τα οπωροκηπευτικά και αυτό, 
αποκλειστικά σχεδόν για τα ροδάκινα, τα νέκταρ ίνια, τα μήλα και τα 
εσπεριδοειδή. Στην περίπτωση των λαχανικών, τό σύστημα εφαρμόστηκε πρακτικά 
μόνο για τις θερινές τομάτες και για τα κουνουπίδια, και για ορισμένες μικρές 
ποσότητες μελιτζάνας. 
Οσον αφορά την εξέλιξη των αποσύρσεων, η τάση είναι μάλλον αυξητική και θα 
πρέπει να αναμένεται συνέχιση της αύξησης των αποσύρσεων, τόσο κατ'όγκο όσο και 
σε δαπάνες, παρά το γεγονός ότι υφίσταται ένα καθεστώς ορίων παρέμβασης 
(σταθεροποιητές). Σε περίπτωση υπέρβασης των εν λόγω ορίων,ν προβλέπονται 
μειώσεις των θεσμικών τιμών που εφαρμόζονται το επόμενο έτος. Η υπέρβαση 
πρέπει συχνά να έχει διαπιστωθεί κατά γεωργική περίοδο (περίπτωση των 
λαχανικών, ροδάκινων και εσπεριδοειδών) ή κατά μέσο όρο περισσοτέρων περιόδων 
(περίπτωση των μήλων). Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, η μείωση δεν μπορεί να 
υπερβεί το 20%. Το ανώτατο αυτό όριο έχει επιτευχθεί στην πράξη για ορισμένα 
προϊόντα. Ετσι, για παράδειγμα, η κύρωση που υπολογίστηκε χωρίς όριο το 
1992/93 (και που εφαρμόστηκε το 1993/94) θα έπρεπε να ήταν 25% για τα ροδάκινα 
και 95% για τα νέκταρίνια. 
Σε ορισμένες περιπτώσεις, όπου το κόστος παραγωγής είναι χαμηλό, η απόσυρση 
φαίνεται ότι προοδευτικά έχει αποβεί σε δυνατότητα διάθεσης. Συχνά, έχουμε την 
εντύπωση ότι οι παραγωγοί έχουν εμπλακεί σε έναν φαύλο κύκλο : παράγουμε για 
την απόσυρση, κατά συνέπεια προσπαθούμε να ελαχιστοποιήσουμε το κόστος 
συντήρησης και να θέσουμε το βάρος στην ποσότητα και όχι στην ποιότητα· 
κατ'αυτό τον τρόπο απομακρύναμεθα ολοένα και περισσότερο από τις απαιτήσεις της 
αγοράς και τελικά καταλήγουμε σε μία παραγωγή που αναπόφευκτα οδηγείται στην 
απόσυρση. Στην περίπτωση των εσπεριδοειδών και ειδικότερα των πορτοκαλιών, ο 
ρόλος της απόσυρσης αντικαταστάθηκε εν μέρει με την μεταποίηση. Πρόκειται όμως 
στην περίπτωση αυτή για μία σε μεγάλο βαθμό επιδοτούμενη δυνατότητα διάθεσης, η 
οποία χρησιμοποιείται συστηματικά για μία παραγωγή, η οποία αρχικά προοριζόταν 
για την αγορά νωπών προϊόντων και η οποία όμως προοδευτικά απομακρύνθηκε από 
την αγορά. 
Τέτοιου είδους φαύλοι κύκλοι πρέπει να διακοπούν προς το συμφέρον του τομέα. 
Φαίνεται ότι είναι σημαντικό να αναθεωρηθεί το καθεστώς της απόσυρσης, και σε 
ορισμένες περιπτώσεις το καθεστώς ενισχύσεων στη μεταποίηση, κατά τρόπο ώστε να 
εκλείψουν οι τάσεις δημιουργίας μιας συστηματικής και επιδοτούμενης δυνατότητας 
διάθεσης και κατά τρόπον ώστε να δοθούν περισσότερες ευθύνες και κίνητρα στους 
παραγωγούς, προκειμένου να προσανατολιστούν προς την αγορά. 
Οι αποσύρσεις γίνονται δύσκολα κατανοητές από την κοινή γνώμη. Πρέπει να 
προσδιοριστούν δραστικά μόνο στα συγκυριακά πλεονάσματα και να χρησιμοποιηθούν, 
στο μέτρο του δυνατού, για ανθρωπιστικούς σκοπούς. Ποσότητες οπωροκηπευτικών 
μπορούν ήδη να διατεθούν για τέτοιου είδους σκοπούς, παραδείγματος χάριν, στο 
πλαίσιο της δωρεάν διανομής γεωργικών προϊόντων στους πλέον άπορους. 
Εξάλλου, δεν μπορεί να αποκλεισθεί το ενδεχόμενο να συνδέεται η συστηματική 
χρησιμοποίηση των αποσύρσεων ως επιδοτούμενη δυνατότητα διάθεσης με περιπτώσεις 
απάτης. Καταρχάς απάτες όσον αφορά την ποιότητα η οποία, σύμφωνα με ορισμένες 
μαρτυρίες, δεν ανταποκρίνεται μερικές φορές στους κανόνες ποιότητας καθώς και 
απάτες όσον αφορά την ποσότητα: δήλωση περισσότερων ποσοτήτων στην απόσυρση από 
αυτές που πράγματι αποσύρονται. 
Κανόνες ποιότητας 
Οι κανόνες ποιότητας αποτελούν ένα σύστημα κατάταξης που συμβάλει στη διαφάνεια 
της αγοράς επιτρέποντας να καταστούν γνωστά ορισμένα χαρακτηριστικά ενός 
προϊόντος που τίθεται σε εμπορία. Οι κανόνες αυτοί μειώνουν το κόστος της 
συναλλαγής των προϊόντων και επιτρέπουν την ανάπτυξη ενός εμπορίου χωρίς την 
φυσική παρουσία του προϊόντος. 
Το ερώτημα που τίθεται είναι τί θα συνέβαινε αν καταργείτο ο δεσμευτικός 
χαρακτήρας των κανόνων ποιότητος. Φαίνεται ότι, σε μία πρώτη φάση, θα 
επέρχονταν λίγες μεταβολές. Οι μεγάλοι εμπορικοί φορείς θα συνέχιζαν ούτως ή 
άλλως να αναφέρονται στους κανόνες, δεδομένου ότι τους είναι απολύτως 
απαραίτητοι για τις συναλλαγές τους, αλλά θα παρατηρείτο προοδευτική εξάλειψη 
στις τοπικές και περιφερειακές αγορές, πράγμα που θα μείωνε τη διαφάνεια της 
αγοράς. 
Επιπλέον, η τυποποίηση έχει επίσης χρησιμοποιηθεί ως όργανο διαχείρισης της 
αγοράς. Ενδεικτικά, είχε σαν αποτέλεσμα δύο μέτρα που αποτέλεσαν αντικείμενο 
μιας κάποιας πολεμικής : 
την απαγόρευση της αρχής της εμπορίας στην αγορά διάθεσης νωπών προϊόντων 
των προϊόντων της κατηγορίας III και 
τον καθορισμό του ελάχιστου μεγέθους των κοινοτικών μήλων των μεγαλόκαρπων 
ποικιλιών κατά το 1990 σε 65 mm αντί των αρχικά προβλεπομένων 60 mm (που 
προβλέπονται εξάλλου στις ισχύουσες διεθνείς προδιαγραφές). Η ενέργεια 
αυτή υπαγορευόταν κυρίως από τη θέληση περιορισμού της προσφοράς στην 
αγορά, παραμερίζοντας τα μήλα μικρού μεγέθους. 
To COPA-COGECA, αφού διέγνωσε την ύπαρξη σοβαρής κρίσης στην ευρωπαϊκή αγορά 
ακτινιδίων, ζητά τώρα να αυξηθεί το ελάχιστο μέγεθος της προδιαγραφής ΕΟΚ από 
65 σε 70 γρμ/τεμάχιο. 
Η εν λόγω χρησιμοποίηση των προδιαγραφών για τη διαχείριση της αγοράς 
παρουσιάζει ορισμένα πλεονεκτήματα : 
δεδομένου ότι εφαρμόζεται τόσο στα προϊόντα που διατίθενται στο εμπόριο όσο 
και στα προϊόντα που αποσύρονται από την αγορά, περιορίζει τους διαθέσιμους 
όγκους στην αγορά, χωρίς να υπάρχει επιδοτούμενη απόσυρση, πράγμα που σε 
περίπτωση πλεονασματικής κατάστασης, όπως συμβαίνει για πολυάριθμα 
προϊόντα, συμβάλει στην εξισορρόπηση της αγοράς, μειώνει τις δαπάνες του 
προϋπολογισμού και βελτιώνει τις τιμές που εισπράττονται από τους 
παραγωγούς, 
σε ορισμένες περιπτώσεις (π.χ. για τα ακτινίδια) είναι το μόνο μέσο που 
υφίσταται προς το παρόν για τη διαχείριση της αγοράς. 
Τα πλεονεκτήματα αυτά γίνονται ωστόσο σε ορισμένες περιπτώσεις κακώς αντιληπτά 
από τους καταναλωτές, που δεν διαθέτουν ένα εμπόρευμα κατάλληλο για κατανάλωση, 
και το οποίο συχνά καταναλίσκεται κατά παράδοση στις περιοχές τους. 
10 
Σοβαρά στατιστικά κενά 
Η Επιτροπή, κατά τις εργασίες της που αφορούσαν την ανάλυση των στοιχείων, 
διαπίστωσε σημαντικά κενά όσον αφορά τα διαθέσιμα στατιστικά στοιχεία. Αξίζει 
να σημειωθούν τα ακόλουθα στοιχεία: 
η διάρθρωση των οπορώνων καθορίζεται κάθε πέντε χρόνια μέσω βασικών 
ερευνών: τα αποτελέσματα όμως δεν γίνονται γνωστά παρά με μερικά χρόνια 
καθυστέρηση. Εξάλλου, οι εκτιμήσεις για τις εκτάσεις οι οποίες γίνονται 
βάσει των ενδιάμεσων ερευνών (που αφορούν τις μεταβολές των οπορώνων) δεν 
είναι πάντα συνεπείς με τα αποτελέσματα των βασικών ερευνών που ακολουθούν· 
στις ετήσιες στατιστικές για την έκταση και την παραγωγή δεν υπάρχει 
ομοιογένεια μεταξύ των κρατών μελών όσον αφορά το αν λαμβάνονται υπόψη τα 
περιβόλια και οι δεντροστοιχίες· 
για τις ίδιες στατιστικές μεταβλητές (εκτάσεις, παραγωγή, αποδόσεις), οι 
διαθέσιμες επίσημες πηγές δίνουν σε ορισμένες περιπτώσεις αισθητά 
διαφορετικά αποτελέσματα· 
δεν διαθέτουμε, στον τομέα αυτό, αξιόπιστα στοιχεία όσον αφορά την 
κατανάλωση. Αφενός, οι προβλέψεις εφοδιασμού δεν καταρτίζονται για όλα τα 
κράτη μέλη και η αξιοπιστία ορισμένων θέσεων είναι αρκετά αμφίβολη. 
Αφετέρου, οι εκτιμήσεις που απορρέουν από τις έρευνες στους καταναλωτές δεν 
τίθενται συστηματικά στη διάθεση της Επιτροπής και, σε κάθε περίπτωση, δεν 
καθιστούν δυνατή την εξασφάλιση ικανοποιητικής παρακολούθησης της εξέλιξης 
της κατανάλωσης στον εν λόγω τομέα· 
- ορισμένα από τα προβλήματα που αναφέρονται παραπάνω οφείλονται στην απουσία 
νομικής υποχρέωσης για τα κράτη μέλη να παρέχουν στην Επιτροπή στοιχεία 
σχετικά με τις ετήσιες στατιστικές έκτασης και παραγωγής και σχετικά με τις 
προβλέψεις εφοδιασμού· 
- οι διαφορές στην εκτίμηση του ενδοκοινοτικού εμπορίου με βάση τις αφενός 
μεν τις αποστολές αφετέρου δε τις παραλαβές είναι μερικές φορές πάρα πολύ 
σημαντικές· στο παρελθόν, έφτασαν, σε ορισμένες περιπτώσεις, το 50%· 
σε πολλές περιπτώσεις, και ιδίως στην περίπτωση ορισμένων μεταποιημένων 
προϊόντων, τα μόνα διαθέσιμα στοιχεία είναι εκείνα που προέρχονται από την 
βιομηχανία. 
11 
Ill. Ποιες είναι οι γενικές κατευθύνσεις για το μέλλον ; 
Ο στόχος της παρούσας ανακοίνωσης δεν είναι να υποβάλει λεπτομερείς προτάσεις 
μεταρρύθμισης. 'Οπως και το 1991 για την αναμόρφωση της ΚΓΠ^1) και το 1993 
για την αμπελοοινική πολιτική(2), σε αυτή τη φάση, η Επιτροπή ενδιαφέρεται 
κυρίως να δώσει το έναυσμα για την ανάπτυξη του προβληματισμού σχετικά με 
ορισμένες από τις κατευθύνσεις αυτές. 
Όσον αφορά αυτό το θέμα η παρούσα ανακοίνωση ευθυγραμμίζεται με τα 
συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Εδιμβούργου, τον Δεκέμβριο του 1992, 
για τη διαφάνεια των κοινοτικών αποφάσεων και συνεπάγεται κυρίως τον ευρύτερο 
δυνατό διάλογο. 
Ο βασικός στόχος της μεταρρύθμισης πρέπει να είναι, σύμφωνα με την άποψη της 
Επιτροπής, να ενισχύσει και να ενθαρρύνει τους παραγωγούς της Ένωσης ώστε να 
αντιμετωπίσουν επιτυχώς τις προκλήσεις των επομένων ετών, να αναπτύξουν και να 
ενισχύσουν τα πλεονεκτήματα που διαθέτουν : 
την ποιότητα των προϊόντων τους, τα οποία προορίζονται κυρίως για την αγορά 
νωπών προϊόντων τα οποία πολλές φορές είναι εξαιρετικά ευαίσθητα· 
το δυναμισμό και τη δυνατότητα προσαρμογής τους σε μία αγορά η οποία 
βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη· 
τις υπηρεσίες που μπορούν και ξέρουν να παρέχουν σε σχέση με την παραγωγή 
τους. Η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και η προσφορά στον καταναλωτή 
ενός ευρέος φάσματος διαφοροποιημένων και υγιών προϊόντων πρέπει να 
αποτελέσει αναπόσπαστο τμήμα των υπηρεσιών αυτών. 
Γενικά, και παρόλο που υπάρχουν ορισμένα προβλήματα επιμέρους έλλειψης 
ισορροπίας, τα οποία όμως είναι σημαντικού μεγέθους, η κοινή οργάνωση αγοράς η 
οποία υπάρχει σήμερα αποτελεί πλαίσιο λειτουργίας που ανταποκρίνεται στο στόχο 
του και είναι δοκιμασμένο. Το σύνολο των θετικών στοιχείων της -
προσανατολισμός προς την αγορά, αποκέντρωση της διαχείρισης και συγκέντρωση 
πολλές φορές "εξατομικευμένης" προσφοράς - αξίζουν να ενισχυθούν. Η Επιτροπή 
προσανατολίζεται λοιπόν προς προτάσεις αναμόρφωσης που θα δώσουν μία πάγια 
μορφή στα θετικά κεκτημένα της σημερινής ΚΟΑ απλοποιώντας την και 
αντιμετωπίζοντας με επιτυχία τις παρεκτροπές και τις αδυναμίες που 
παρατηρή θ ηκαν. 
Αντίθετα, η θέσπιση ποσοστώσεων παραγωγής και η εφαρμογή μιας πολιτικής 
"δικαιωμάτων για παραγωγή" που υποστηρίζεται από ορισμένους, θα κινδύνευε να 
λειτουργήσει ως τροχοπέδη στην δυναμική που είναι απαραίτητη για παρακολούθηση 
της αγοράς, κυρίως σε μία στιγμή που ενδυναμώνεται ο εξωτερικός ανταγωνισμός. 
Μία τέτοια προσέγγιση θα χρειαζόταν εξάλλου τη θέσπιση ενός συστήματος 
στατιστικών δεδομένων και συνεχούς επιτήρησης το οποίο δεν υπάρχει. 
Το ίδιο πρόβλημα θα μπορούσε επίσης να τεθεί και στην περίπτωση γενικευμένης 
θεσμοθέτησης των ενισχύσεων ανά εκτάριο. Δεν υπάρχει μητρώο, ούτε κτηματολόγιο 
ούτε ιστορικά στοιχεία τα οποία να είναι αρκετά αξιόπιστα για να τεθεί σε 
εφαρμογή ένα τέτοιο σύστημα και οι πρώτες εμπειρίες με τα πρότυπα πειραματικά 
προγράμματα για τη δημιουργία μητρώου για τα εσπεριδοειδή απλώς επιβεβαίωσαν τα 
προβλήματα αυτά. θα χρειάζονταν πολλά χρόνια εργασίας και σημαντικές δαπάνες 
για να έχουμε στη διάθεση μας ένα αποτελεσματικό εργαλείο για τη διαχείριση. Η 
εμπειρία του αμπελουργικού μητρώου επιβεβαιώνει επίσης την ανάλυση αυτή. Αυτός 
είναι ένας επιπλέον λόγος για τον οποίο η Επιτροπή δεν συνιστά τη λύση αυτή και 
προτείνει έναν προσανατολισμό μάλλον προς την προσαρμογή του υφιστάμενου 
πλαισίου. 
(1) C0M(91) 100 της 1.02.1991 
(2) COM(93) 380 της 22.07.1993 
12 
Ο στόχος που επιδιώκεται από την Επιτροπή είναι ο αναπροσανατολισμός των 
δαπανών του προϋπολογισμού ευνοώντας τα θετικά μέτρα που συμβάλλουν στην 
οικοδόμηση του μέλλοντος και που μεριμνούν για το περιβάλλον. 
Με αυτή την έννοια, προτείνει το συνδυασμό διαφόρων ειδών μέτρων : 
καλύτερη συγκέντρωση της προσφοράς έναντι μιας όλο και πιο συμπυκνωμένης 
διανομής· 
- νέο τρόπο διαχείρισης των συγκυριακών πλεονασμάτων και προοδευτικής 
εξάλειψης των διαρθρωτικών πλεονασμάτων· 
πιο ισορροπημένη σχέση μεταξύ νωπών και μεταποιημένων προϊόντων· 
επαναπροσδιορισμό της τυποποίησης· 
συγκεκριμένη προσέγγιση για να επιλυθούν τα ειδικά προβλήματα που τίθενται 
από ορισμένα "μικρά" σε κοινοτική κλίμακα προϊόντα τα οποία όμως είναι 
σημαντικά σε περιφερειακή ή τοπική κλίμακα και 
ενίσχυση των ελέγχων. 
Η επιτυχής εφαρμογή των συμπερασμάτων του γύρου της Ουρουγουάης αποτελεί 
αναπόσπαστο μέρος της νέας πολιτικής για τον τομέα των οπωροκηπευτικών. Η 
Επιτροπή θα μεριμνήσει ώστε η εφαρμογή των συμπερασμάτων του Γύρου της 
Ουρουγουάης να εξασφαλίσει την κοινοτική προτίμηση η οποία επιτρέπεται από τα 
εν λόγω συμπεράσματα. Οι εργασίες ως προς αυτό το θέμα συνεχίζονται και η 
Επιτροπή θα υποβάλλει στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρόταση 
πλαίσιο και θα λάβει αποφάσεις στο μέλλον για συγκεκριμένα μέτρα που πρέπει να 
ληφθούν. 
Για να πλαισιωθεί η εφαρμογή της πολιτικής αυτής και γενικότερα, για να 
εφασφαλιστεί η ομαλή λειτουργία της αγοράς, η Επιτροπή προτείνει να προβεί σε 
διαβουλεύσεις με τους κυριότερους εταίρους ώστε να αποφευχθούν σοβαρές 
διαταραχές της αγοράς που θα μπορούσαν να προκαλέσουν ζημία στο σύνολο των 
προμηθευτών, είτε αυτοί είναι χώρες της Κοινότητας είτε είναι τρίτες χώρες. 
'Οσον αφορά το άνοιγμα νέων αγορών, η Επιτροπή θα ελέγξει αυστηρά την πλήρη 
Εφαρμογή των συμπερασμάτων του γύρου της Ουρουγουάης από τους εταίρους της 
Ένωσης στην GATT (ΓΔΣΕ), ιδίως όσον αφορά την πρόσβαση στις αγορές τους, θα 
ενθαρρύνει, στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης, τους παραγωγούς να ενδιαφερθούν για 
τις νέες αγορές και θα τους βοηθήσει να καταστήσουν γνωστά τα κοινοτικά 
προϊόντα στους νέους ενδεχόμενους καταναλωτές. 
13 
1. Καλύτερη οργάνωση της κοινοτικής προσφοράς 
Η οργάνωση της προσφοράς είναι βασικό στοιχείο της ανταγωνιστικότητας των 
κοινοτικών παραγωγών και αυτό για τους εξής λόγους : 
Ο ρόλος που διαδραματίζει η μεγάλη διανομή, η οποία σε ορισμένα κράτη μέλη 
υπερβαίνει το 60% των πωλήσεων οπωροκηπευτικών στα νοικοκυριά γίνεται όλο 
και πιο σημαντικός. Γενικώς, οι κεντρικές αγορές : 
διαθέτουν μεγάλη δυνατότητα διαπραγμάτευσης των τιμών προς τα κάτω· 
προσπαθούν να πετύχουν μεγάλες ποσότητες, ενιαία ποιότητα, 
τυποποιημένη και σύμφωνη με προδιαγραφές· 
λειτουργούν με σύστημα που μειώνει στο μέγιστο τα αποθέματα ("flux 
tendus"), μεταφέροντας έτσι ένα μεγάλο τμήμα της διαχείρισης των 
αποθεμάτων στις ομάδες παραγωγών ή στους τοπικούς χονδρεμπόρους. 
η συνεχής εξέλιξη της ζήτησης. Οι παραγωγοί πρέπει να παρακολουθούν πολύ 
στενά τις απαιτήσεις των καταναλωτών και να μπορούν έτσι να προσαρμόζονται 
στις απαιτήσεις της αγοράς. 
η αυξανόμενη σημασία της εσωτερικής ποιότητας των προϊόντων στα μάτια των 
καταναλωτών, της ανάπτυξης της προστασίας του περιβάλλοντος και της τήρησης 
της κανονιστικής ρύθμισης η οποία βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη για τα 
κατάλοιπα και κυρίως για τα παρασιτοκτόνα και τα νιτρικά άλατα, απαιτεί 
από την παραγωγή σοβαρές οργανωτικές προσπάθειες. 
η ενσωμάτωση σε κοινοτικό επίπεδο της μέριμνας για το περιβάλλον στις 
γεωργικές πρακτικές και η ανάγκη ανάπτυξης ιδίως μεθόδων ολοκληρωμένου 
περιβαλλοντικού ελέγχου. 
η μείωση του κόστους παραγωγής, οι συναλλαγές και η εμπορία απαιτούν επίσης 
κάποιες προσπάθειες και οικονομίες κλίμακας. 
Οι οργανώσεις παραγωγών ήδη αποτελούν έναν από τους στυλοβάτες της σημερινής 
ΚΟΑ. Η Επιτροπή εκτιμάει ότι πρέπει να ενισχυθεί και άλλο ο ενεργός ρόλος τους 
ως εμπορικών φορέων, εφόσον οι ΟΠ μπορούν να παίξουν αυτό το ρόλο με 
αξιοπιστία. Πρόκειται, για παράδειγμα : 
για μεγαλύτερη αυστηρότητα όσον αφορά τα κοινοτικά κριτήρια για την 
αναγνώριση από τα κράτη μέλη των οργανώσεων παραγωγών, θα αναγνωρίζονται 
ως οργανώσεις παραγωγών οι ομάδες που έχουν ένα ορισμένο ελάχιστο κύκλο 
εργασιών από την εμπορία οπωροκηπευτικών και θέτουν πράγματι σε εμπορία 
στην αγορά ένα υψηλό (80%) ποσοστό της εμπορεύσιμης παραγωγής των μελών 
τους. Πρέπει να διαθέτουν μία ελάχιστη οικονομική επιφάνεια που να τους 
επιτρέπει να δικαιολογούν την ύπαρξη εμπορικού τμήματος. 
θέσπιση συστήματος δημόσιας συγχρηματοδότησης για τη σύσταση κεφαλαίων 
κινήσεως υπέρ των οργανώσεων παραγωγών που έχουν αναγνωριστεί από τα κράτη 
μέλη βάσει των νέων κριτηρίων υπό τον όρο ότι : 
τέτοια κεφάλαια συνιστώνται με βάση πραγματικές συνδρομές των μελών 
και βασίζονται στις ποσότητες εκείνες που πράγματι διατέθηκαν στην 
αγορά· 
δεσμεύονται να προωθήσουν μεταξύ των μελών τους τη χρησιμοποίηση 
τεχνικών ολοκληρωμένου περιβαλλοντικού ελέγχου ή άλλων τεχνικών 
φιλικών προς το περιβάλλον· 
εξασφαλίζουν την τήρηση των ποιοτικών προδιαγραφών και των 
φυτοϋγειονομικών διατάξεων για τα μέλη τους και 
υπόκεινται σε εθνικούς και κοινοτικούς ελέγχους όσον αφορά την ορθή 
διαχείριση των δημοσίων κεφαλαίων. 
14 
Η συμβολή του δημοσίου στα εν λόγω κεφάλαια κινήσεως θα γίνεται από κοινού, από 
τον κοινοτικό και τους εθνικούς και/ή περιφερειακούς προϋπολογισμούς, με 
μεγαλύτερη συμμετοχή της Κοινότητας στις περιφέρειες του στόχου 1, με τέτοιο 
τρόπο ώστε, όσον αφορά την ορθή χρήση τους, να καθίσταται υπεύθυνο το σύνολο 
των δημοσίων διοικήσεων, θα ακολουθήσει το κριτήριο του "ένα ECU του δημοσίου 
για κάθε ECU των ιδιωτών". Η κοινοτική συμμετοχή θα αυξηθεί εάν η οργάνωση 
παραγωγών συνεργάζεται με άλλες οργανώσεις παραγωγών άλλων κρατών μελών 
προκειμένου κυρίως να ολοκληρώσει το φάσμα των προϊόντων και/ή να παρατείνει 
τ ις περιόδους παραδόσεων. 
Λόγω των ειδικών προβλημάτων σε ορισμένες περιοχές δεν υπάρχουν καθόλου ή 
υπάρχουν λίγες οργανώσεις παραγωγών, θα προβλεφθούν για μια ορισμένη περίοδο 
ειδικές διατάξεις για την εφαρμογή του εν λόγω κριτηρίου "ένα ECU του δημοσίου 
για κάθε ECU των ιδιωτών". 
Τα κεφάλαια κινήσεως θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν μεταξύ άλλων στην: 
βελτίωση της ποιότητας των προϊόντων· 
προώθηση και παροχή κινήτρων για τη χρησιμοποίηση από τους παραγωγούς των 
τεχνικών ολοκληρωμένου περιβαλλοντικού ελέγχου ή άλλων τεχνικών φιλικών 
προς το περιβάλλον συμπεριλαμβανομένης και της ανακύκλωσης των 
χρησιμοποιούμενων πλαστικών και συσκευασιών· τα κράτη μέλη θα θεσπίσουν το 
απαραίτητο κανονιστικό πλαίσιο για την κατάρτιση προδιαγραφών για τις 
τεχνικές αυτές· 
- τη βελτίωση της εμπορικής αξιοποίησης των προϊόντων, και κυρίως, τη 
δημιουργία ή την ανάπτυξη του εμπορικού τμήματος· 
- προώθηση των προϊόντων στις διάφορες αγορές. 
Η συμμετοχή του δημοσίου στα κεφάλαια κινήσεως θα υπολογίζεται ανάλογα με τις 
πραγματικές πωλήσεις της οργάνωσης παραγωγών στις αγορές των οπωροκηπευτικών, 
αλλά προοδευτικά μειούμενης ανάλογα με το μέγεθος της. Η βάση του υπολογισμού 
δεν περιορίζεται επομένως μόνο στα υφιστάμενα προϊόντα για τα οποία 
προβλέπονται επιδοτούμενες αποσύρσεις αλλά καλύπτει την κοινοτική παραγωγή με 
όλη την ποικιλία και την πολυμορφία που την χαρακτηρίζει. 
Ένα τμήμα των κεφαλαίων αυτών θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ενδεχομένως για 
την: 
- προσαύξηση ενός περιορισμένου ποσοστού των αποζημιώσεων για τις κοινοτικές 
αποσύρσεις που προβλέπονται για τα προϊόντα εκείνα για τα οποία υπάρχει 
σήμερα τιμή απόσυρσης (βλέπε παραπάνω σημείο 2)· 
- πληρωμή αποζημίωσης στους παραγωγούς μέλη για τα προϊόντα που αποσύρονται 
από την αγορά και δεν υπάγονται σήμερα σε καθεστώς τιμής απόσυρσης· 
προσαύξηση, ενός περιορισμένου ποσοστού, για τους παραγωγούς μέλη, των 
τιμών που λαμβάνονται για τα προϊόντα που πωλούνται στη μεταποίηση. 
θα ληφθούν κατάλληλα μέτρα ώστε οι διατάξεις αυτές να μην προκαλέσουν μαζικές 
αποσύρσεις ορισμένων προϊόντων. Επιπλέον, η δυνατότητα αυτή υπόκειται στην 
προϋπόθεση της χρησιμοποίησης τεχνικών φιλικών προς το περιβάλλον. 
15 
Όπως και στην περίπτωση της αμπελοοινικής μεταρρύθμισης(3), η Επιτροπή 
εκτιμάει, στο πνεύμα της ανακοίνωσης το 1990 σχετικά με τις διεπαγγελματικές 
οργανώσεις^), ότι πρέπει να παρασχεθεί στα κράτη μέλη που το επιθυμούν 
ελαστικό κοινοτικό πλαίσιο για τις διεπαγγελματικές οργανώσεις στον τομέα των 
οπωροκηπευτικών. 
2. Νέος τρόπος διαχείρισης των συγκυριακών πλεονασμάτων 
Η μεταρρύθμιση αποσκοπεί όχι μόνο στο να καταστήσει ακόμη πιο υπεύθυνους τους 
παραγωγούς όσον αφορά τη διαχείριση της αγοράς αλλά και να μειώσει επίσης την 
ελκυστικότητα των αποσύρσεων και των οργανώσεων των παραγωγών οι οποίες έχουν 
δημιουργηθεί κυρίως για την απόσυρση. 
Η εμφάνιση συγκυριακών πλεονασμάτων είναι συμφυής με την παραγωγή των 
οπωροκηπευτικών. Οι οργανώσεις παραγωγών θα είναι ελεύθερες να αποσύρουν κατά 
τη στιγμή που θεωρούν κατάλληλη τα προϊόντα και τις ποσότητες εκείνες που 
θεωρούν κατάλληλες. Για τα προϊόντα για τα οποία προβλέπεται σήμερα κοινοτική 
στήριξη για την απόσυρση (τιμή απόσυρσης), ο παραγωγός θα λαμβάνει αποζημίωση 
κοινοτικής απόσυρσης, η οποία ορίζεται σε ύψος το οποίο σαφώς δεν είναι 
συμφέρον, δηλαδή, στις περισσότερες περιπτώσεις είναι αισθητά χαμηλότερο των 
σημερινών τιμών απόσυρσης. Τα καθεστώτα για τα μεταποιημένα οπωροκηπευτικά 
προσαρμόζονται αναλόγως. 
Οι οργανώσεις παραγωγών θα μπορούσαν να αναπροσαρμόσουν την αποζημίωση 
απόσυρσης που λαμβάνουν τα μέλη τους. θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για αυτό 
το λόγο ένα περιορισμένο και συνεχώς μειούμενο τμήμα των κεφαλαίων κινήσεως 
(που αναφέρονται στο παραπάνω σημείο 1). Επίσης, θα μπορούσαν να χρησιμοποιούν 
το τμήμα αυτό των κεφαλαίων κινήσεως για να καταβάλλουν στους παραγωγούς μέλη 
την αποζημίωση απόσυρσης για τα προϊόντα που αποσύρονται και για τα οποία δεν 
προβλέπεται σήμερα τιμή απόσυρσης. 
Τόσο η κοινοτική αποζημίωση απόσυρσης όσο και οι δυνατότητες προσαύξησης ή 
αντιστάθμισης με βάση τα κεφάλαια κινήσεως θα υπόκεινται, στον εκ των προτέρων 
καθορισμό και στην προϋπόθεση της χρησιμοποίησης τεχνικών φιλικών προς το 
περιβάλλον. 
Αυτή η μεγαλύτερη αυστηρότητα στα θέματα της απόσυρσης θα καταστήσει δυνατή την 
κατάργηση του καθεστώτος των κατωφλίων παρέμβασης για τα νωπά προϊόντα, στο 
τέλος της μεταβατικής περιόδου. 
Οι παραγωγοί που δεν είναι μέλη της ένωσης θα μπορούσαν επίσης να αποσύρουν τα 
προϊόντα για τα οποία προβλέπεται η κοινοτική αποζημίωση μέσω των οργανώσεων 
παραγωγών, θα λαμβάνουν την εν λόγω αποζημίωση μειωμένη κατά ένα κατ'αποκοπή 
ποσό ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι διαχειριστικές δαπάνες στις οποίες προβαίνει 
η οργάνωση παραγωγών. 
3. Ισορροπία στη σχέση νωπών και μεταποιημένων προϊόντων 
Η ετερογένεια δεν αποτελεί μόνο χαρακτηριστικό των νωπών προϊόντων, 
αντικατοπτρίζεται επίσης στον εξαιρετικά πολύπλοκο και πολύμορφο χαρακτήρα των 
σχέσεων μεταξύ των προϊόντων που καταναλώνονται νωπά και εκείνων που 
καταναλώνονται κατόπιν μεταποιήσεως. Για ορισμένα από τα προϊόντα αυτά, οι 
γενικές κατευθύνσεις που προτείνονται στην παρούσα ανακοίνωση για τα νωπά 
προϊόντα θα έχουν έτσι συνέπειες για τα μεταποιημένα προϊόντα. Σε ορισμένες 
περιπτώσεις, οι νέες γενικές κατευθύνσεις για τα νωπά προϊόντα δεν' θα έχουν 
καμία επίπτωση στα μεταποιημένα. 
(3) COM(93) 380 της 22.07.1993 
(4) SEC(90) 562 της 26.10.1990 
16 
Ενδεικτικά μπορούμε να διακρίνουμε πέντε περιπτώσεις : 
1. Τα προϊόντα για τα οποία δεν προβλέπεται μόνο απόσυρση αλλά και ενίσχυση 
κατά τη μεταποίηση. Πρόκειται για τα κουνουπίδια και τα μήλα, τα οποία 
υπόκεινται σε σύστημα κατωφλίων παρέμβασης. 
2. Τα προϊόντα για τα οποία προβλέπονται αποσύρσεις αλλά όχι ενισχύσεις στη 
μεταποίηση ούτε κατώφλια. Πρόκειται για τα βερύκοκα και τα επιτραπέζια 
σταφύλια. 
Ο καθορισμός των αποζημιώσεων απόσυρσης σε ασύμφορα επίπεδα (χαμηλότερα από 
ό,τι είναι σήμερα) και η δυνατότητα συμπλήρωσης των τιμών που λαμβάνονται για 
τα προϊόντα που πωλούνται στη βιομηχανία, διευκολύνουν την επίτευξη πιο 
σταθερής και ομαλής ροής μεταξύ παραγωγής και μεταποίησης. 
3. Τα εσπεριδοειδή, για τα οποία το καθεστώς ενίσχυσης κατά τη μεταποίηση 
συμπεριλαμβάνεται στην ΚΟΑ των νωπών προϊόντων. Το κατώφλι καλύπτει το 
σύνολο της επιδοτούμενης διάθεσης, ανεξάρτητα από την μορφή -που λαμβάνει, 
δηλαδή ανεξάρτητα από το εάν πρόκειται για απόσυρση ή για μεταποίηση με 
εν ίσχυση. 
4. Τα προϊόντα τα οποία προορίζονται ταυτοχρόνως για να καταναλωθούν νωπά ή 
για να μεταποιηθούν αλλά για τα οποία οι δύο αγορές είναι συνήθως 
διακεκριμένες. Προβλέπεται ταυτόχρονα και απόσυρση και ενισχύσεις για τη 
μεταποίηση, αλλά περιλαμβάνονται στην ΚΟΑ των μεταποιημένων προϊόντων : 
υπάρχουν επομένως δύο διαφορετικοί σταθεροποιητικοί μηχανισμοί, ένας για τα 
νωπά και ένας για τα μεταποιημένα. Στη περίπτωση της ντομάτας ο 
σταθεροποιητικός μηχανισμός για τη μεταποιημένη ντομάτα λαμβάνει τη μορφή 
ποσόστωσης ανά βιομηχανία· στην περίπτωση των ροδακίνων και των αχλαδιών 
πρόκειται για κατώφλια παρέμβασης. 
Στην περίπτωση των δύο αυτών ομάδων ο καθορισμός των αποζημιώσεων απόσυρσης σε 
επίπεδα χαμηλότερα θα οδηγήσει επίσης σε μείωση των ελαχίστων τιμών και των 
ενισχύσεων για τη μεταποίηση. Τα ποσά που θα απελευθερωθούν κατ'αυτό τον τρόπο 
θα είναι διαθέσιμα για τα κεφάλαια κινήσεως των οργανώσεων παραγωγών. Όπως 
αναφέρεται στο σημείο III.1, τα κεφάλαια κινήσεως θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν 
εν μέρει για να προσαυξηθούν οι τιμές που λαμβάνονται για τις πωλήσεις στη 
μεταποίηση. Με αυτή την έννοια, ένα μέρος της δημόσιας στήριξης που παρέχεται 
σήμερα στις μεταποιητικές βιομηχανίες (με έμμεσο κέρδος για τους παραγωγούς) θα 
μετατραπεί σε άμεση στήριξη προς τους παραγωγούς. 
5. Τα προϊόντα για τα οποία δεν προβλέπεται παρά μόνο η ενίσχυση κατά τη 
μεταποίηση στο πλαίσιο της ΚΟΑ των μεταποιημένων προϊόντων, η οποία, 
μεταποίηση, υπόκειται και σε κατώφλι εγγύησης. Πρόκειται, για παράδειγμα, 
για τα αποξηραμένα δαμάσκηνα, τα σύκα και τη σταφίδα (στην τελευταία αυτή 
περίπτωση μέχρι το τέλος της παρούσας περιόδου εμπορίας 1993/94. Το 
σύστημα θα αντικατασταθεί εξολοκλήρου από το σύστημα της μέγιστης 
εγγυημένης έκτασης). 
Τα προϊόντα αυτά δεν επηρεάζονται άμεσα από τη μεταρρύθμιση της ΚΟΑ των νωπών 
προϊόντων. 
Βάσει των παραπάνω η Επιτροπή θα εξετάσει τα διάφορα προϊόντα και θα προτείνει, 
ενδεχομένως, τις αναγκαίες εκείνες ρυθμίσεις που θα εξασφαλίσουν την καλή 
λειτουργία του συνόλου του τομέα των οπωροκηπευτικών μετά τη μεταρρύθμιση, θα 
κινηθεί στο πλαίσιο των εξής αρχών : 
η πολιτική που θα ακολουθηθεί στην περίπτωση των μεταποιημένων 
οπωροκηπευτικών πρέπει να είναι συνεπής με την πολιτική που ακολουθείται 
για τα νωπά προϊόντα. Η αναζήτηση της ανταγωνιστικότητας και των 
πραγματικών αγορών θα πρέπει να είναι ένας από τους επιδιωκόμενους στόχους· 
17 
το κοινοτικό πλαίσιο για την αγορά των μεταποιημένων οπωροκηπευτικών πρέπει 
να αφήνει αρκετό περιθώριο στις ενδιαφερόμενες βιομηχανίες και παραγωγούς 
για να προσαρμοστούν στις ανάγκες της αγοράς, για να βρουν νέες αξιόλογες 
αγορές και να αφήσουν τη σχετική ανταγωνιστικότητα τους να διαδραματίσει το 
ρόλο της. Κάθε ανελαστικό, αυστηρό σύστημα^ όπως είναι για παράδειγμα οι 
ποσοστώσεις παραγωγής ή μεταποίησης, θα ενείχε τον κίνδυνο της δημιουργίας 
εμποδίων στις αναγκαίες προσαρμογές και της δημιουργίας, μεσοπρόθεσμα, ενός 
όλο και σοβαρότερου μειονεκτήματος για τις μεταποιητικές βιομηχανίες έναντι 
μίας αγοράς η οποία βρίσκεται σε συνεχή εξέλιξη. 
το μέλλον της κοινοτικής μεταποιητικής βιομηχανίας δεν μπορεί να θεωρηθεί 
ως ο διαχειριστής των πλεονασμάτων της αγοράς των νωπών προϊόντων. Όπου 
είναι δυνατόν, πρέπει να γίνει μία διαφοροποίηση μεταξύ προϊόντων που 
προορίζονται για την αγορά των νωπών προϊόντων και των βιομηχανιών 
μεταποίησης. Οι πολυετείς συμβάσεις μεταξύ βιομηχανίας και παραγωγών 
αξίζει να εξεταστούν εις βάθος μέσα σε αυτό το πλαίσιο. 
4. Ο εκ νέου προσδιορισμός του ρόλου της τυποποίησης 
Η τυποποίηση διαδραματίζει σημαντικό ρόλο ως σύστημα ταξινόμησης που συμβάλλει 
στη διαφάνεια της αγοράς. Ο ρόλος αυτός, σε κοινοτική και παγκόσμια κλίμακα, 
δεν τίθεται εξάλλου υπό αμφισβήτηση από κανένα. Η έλλειψη κοινοτικού πλαισίου 
θα μπορούσε έτσι να οδηγήσει τις περιφέρειες ή τα κράτη μέλη να δημιουργήσουν 
το δικό τους πλαίσιο πράγμα που θα μπορούσε να οδηγήσει σε σημαντικές 
στρεβλώσεις. 
Για τους λόγους αυτούς, η διατήρηση και ο εκσυγχρονισμός της τυποποίησης ως 
κοινοτικού πλαισίου αναφοράς του οποίου η τήρηση θα είναι υποχρεωτική, 
φαίνονται θετικά στοιχεία και αποτελούν πράγματι επιθυμία της μεγάλης 
πλειοψηφίας των παραγόντων προκειμένου να εξασφαλιστεί η ελάχιστη εμπορική 
διαφάνεια. Αυτό δεν αποκλείει καθόλου οι εμπορευόμενοι να συμπληρώνουν το 
πλαίσιο αυτό με επιπλέον εξειδικεύσεις των προδιαγραφών τους. 
Στην προοπτική αυτή, το σύνολο των ισχυόντων κανόνων θα πρέπει να αναθεωρηθεί, 
να απλουστευθεί, να εκσυγχρονιστεί και να αναπτυχθεί και αυτό σε στενή σχέση με 
τις εργασίες τυποποίησης των μεγάλων διεθνών οργανώσεων και των οργανώσεων 
εκείνων στις οποίες συμμετέχει η Ένωση. 
Βάσει των παραπάνω, η τυποποίηση αποτέλεσε πολλές φορές το αντικείμενο κριτικής 
λόγω του πολύπλοκου χαρακτήρα της και τέθηκε υπό αμφισβήτηση ο ρόλος που 
διαδραματίζει ή Ένωση στην κατάρτιση των εμπορικών κανόνων. Στο όνομα της 
αρχής της επικουρικότητας, η Επιτροπή εμφανίζεται πολλές φορές ως ένα όργανο 
απομακρυσμένο από την πραγματικότητα το οποίο επιθυμεί να επιβάλλει 
λεπτομερέστατες υπερβολικές και άχρηστες ρυθμίσεις. Οι κριτικές αντιβαίνουν 
στα αιτήματα που επίσης υποβάλλονται στην Επιτροπή για εκσυγχρονισμό και 
ανάπτυξη του έργου της σε θέματα τυποποίησης. Η Επιτροπή προτείνει επομένως 
την έναρξη διαλόγου για τα θέματα αυτά. 
Αντίθετα δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι η Επιτροπή πρέπει να φροντίζει για την 
υγεία των καταναλωτών στο πλαίσιο της Ενιαίας Αγοράς. Όσον αφορά την 
υγειονομική ποιότητα, έχουν θεσπιστεί μέγιστα όρια καταλοίπων για τα 
παρασιτοκτόνα και τα φυτοϋγειονομικά προϊόντα, οριζόντιου χαρακτήρα, για όλα τα 
οπωροκηπευτικά, με την οδηγία 90/642. Όσον αφορά τα όρια περιεκτικότητας σε 
νιτρικά άλατα (σημαντικό στην περίπτωση των λαχανικών) και σε αφαλατοξύνες (για 
τα λαχανικά και τους καρπούς με κέλυφος), θα διαβιβαστούν σύντομα στο Συμβούλιο 
προτάσεις οδηγιών. Επιπλέον, καταρτίζεται αυτή τη στιγμή πρόταση οδηγίας για 
την εναρμόνιση, επίσης οριζόντιου χαρακτήρα, των θεμάτων που αφορούν την 
υγειονομική ποιότητα των φυτικών προϊόντων. 
Όσον αφορά τέλος την οργανοληπτική ποιότητα των προϊόντων, την οποία τόσο πολύ 
επιθυμεί ο καταναλωτής, φαίνεται επίσης σήμερα δύσκολο να καθοριστούν 
αντικειμενικά και δυνάμενα να μετρηθούν κριτήρια. 
18 
5. Ειδική προσέγγιση για τα ειδικού χαρακτήρα προβλήματα 
Η Επιτροπή θεωρεί επίσης αναγκαίο τον προβληματισμό για το μέλλον ορισμένων 
προϊόντων όπως είναι τα σκόρδα, τα σπαράγγια, τα μανιτάρια, οι σαρκώδεις καρποί 
(κόκκινα φρούτα) και άλλα προϊόντα των οποίων τα προβλήματα εξακολουθούν να μην 
μπορούν να λυθούν μόνο με τους γενικούς μηχανισμούς της ΚΟΑ. Δεν έχουν 
αποφασιστική οικονομική σημασία σε κοινοτική ή και εθνική κλίμακα αλλά, πολλές 
φορές δεν ισχύει το ίδιο σε περιφερειακή ή τοπική κλίμακα. Λόγω του ισχυρού 
διεθνούς ανταγωνισμού, η οικονομική επιβίωση των προϊόντων αυτών μπορεί να 
αμφισβητηθεί σοβαρά, με όλες τις κοινωνικές επιπτώσεις που μπορεί να έχει αυτό. 
Η σύσταση των κεφαλαίων κινήσεως, που προτείνεται στην παρούσα ανακοίνωση, θα 
αποτελέσει σημαντικό βήμα ώστε οι ενδιαφερόμενες οργανώσεις παραγωγών να έχουν 
στη διάθεση τους τα μέσα εκείνα που θα τους δώσουν τη δυνατότητα να 
αντιμετωπίσουν τα προβλήματα αυτά. Μπορεί, όμως, να κριθεί αναγκαία η λήψη και 
άλλων μέτρων. Εάν υπάρχει ανάγκη, η Επιτροπή προτείνει να μελετήσει σε στενή 
συνεργασία με τις περιφέρειες, τα κράτη μέλη και τους ενδιαφερόμενους 
οικονομικούς παράγοντες, την ειδική κατάσταση κάθε ενός από τους εν λόγω τομείς 
προκειμένου να προετοιμάσει, ενδεχομένως, τα μέτρα εκείνα που επιβάλλονται, αν 
και εξυπακούεται ότι τα μέτρα αυτά θα πρέπει σε κάθε περίπτωση να μην 
αντιβαίνουν στις δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί στο πλαίσιο του γύρου της 
Ουρουγουάης και τις γενικότερες διεθνείς δεσμεύσεις της Ένωσης. Αυτό άλλωστε 
ισχύει και για προϊόντα όπως είναι οι καρποί με κέλυφος ή η σταφίδα. 
6. Ενίσχυση των ελέγχων 
Η ενίσχυση των ελέγχων είναι μία ανάγκη που έχει επαναληφθεί πάρα πολλές φορές 
από όλα τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα, είτε αυτά είναι το Κοινοβούλιο, είτε το 
Συμβούλιο είτε το Ελεγκτικό Συνέδριο, είτε η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή 
ή η Επιτροπή. Η αποτελεσματική εφαρμογή των συμφωνιών της GATT και των γενικών 
κατευθύνσεων που προτείνονται δεν είναι δυνατή παρά μόνο εάν υπάρχουν οι 
ενδεδειγμένοι μηχανισμοί ελέγχου τόσο σε εθνικό επίπεδο όσο και στο επίπεδο της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης. 
Γενικότερα, οι προτεινόμενες γενικές κατευθύνσεις είναι στο πνεύμα της 
απλούστευσης της κοινοτικής κανονιστικής ρύθμισης και της αύξησης της ευθύνης 
των παραγωγών και των οργανώσεων τους. Η εφαρμογή τους θα χρειαστεί επομένως, 
από πλευράς των διαφόρων διοικήσεων, την καταβολή σημαντικής προσπάθειας 
ελέγχου πολύ μεγαλύτερης από αυτή που καταβάλλεται σήμερα. 
Η ενίσχυση αυτή των ελέγχων θα επιδράσει ιδιαίτερα στην ορθή διαχείριση των 
κεφαλαίων κινήσεως από τις οργανώσεις παραγωγών, στην τήρηση των εμπορικών και 
υγειονομικών ποιοτικών προδιαγραφών και στην ορθή λειτουργία του καθεστώτος 
τιμών εισόδου. Η ύπαρξη ενός πυρήνα, μικρού άλλα λειτουργικού, κοινοτικών 
επιθεωρητών, θα συμβάλει στην παροχή εγγυήσεων στους κοινοτικούς παραγωγούς και 
στους παραγωγούς τρίτων χωρών, στους καταναλωτές και στους επιχειρηματίες του 
συγκεκριμένου τομέα όσον αφορά την ενιαία και χωρίς διακρίσεις εφαρμογή των 
ελέγχων. Η ενίσχυση των επαφών μεταξύ των εθνικών ελεγκτών και των κοινοτικών 
επιθεωρητών και η υλοποίηση κοινών δραστηριοτήτων κατάρτισης και ενημέρωσης σε 
κοινοτική κλίμακα θα συμβάλλουν επίσης στην επίτευξη του εν λόγω στόχου. Ο 
πολλαπλασιασμός του αριθμού των αρμοδίων για τα διάφορα θέματα που αφορούν τους 
ελέγχους, η ανάγκη να καταστούν υπεύθυνοι οι διάφοροι παράγοντες για την ορθή 
διαχείριση του τομέα και η σημασία των διεθνών δεσμεύσεων της Ένωσης καθιστούν 
απολύτως απαραίτητη αυτή την εργασία η οποία αφορά τον συντονισμό και τη 
συνοχή. 
19 
7. Αναγκαία μετάβαση 
Μόλις καθοριστούν οι στόχοι που πρέπει να επιδιώκονται και τα μέσα που θα 
χρησιμοποιηθούν, η Επιτροπή έχει συνείδηση του γεγονότος ότι θα χρειαστεί μία 
μεταβατική περίοδος καθώς επίσης και συνοδευτικά μέτρα. 
Η πτώση των τιμών απόσυρσης σε επίπεδα ασύμφορα για τους παραγωγούς θα γίνει 
επομένως σταδιακά, σε διάστημα 4 ετών. 
Η πρακτική εφαρμογή των γενικών κατευθύνσεων που προτείνονται από την Επιτροπή 
θα θέσει ορισμένα προβλήματα μετάβασης σε μερικές από τις περιφέρειες της 
Κοινότητος, για ορισμένους παραγωγούς και παραγωγές. Πρόκειται κυρίως : 
για την αδυναμία, βλέπε ανυπαρξία, των οργανώσεων παραγωγών σε ορισμένες 
περιφέρειες της Κοινότητας· 
για το σημαντικό ρόλο που θα πρέπει να προσδώσει η μεταρρύθμιση στις 
οργανώσεις παραγωγών που συμβάλλουν αποτελεσματικά στη συγκέντρωση της 
κοινοτικής προσφοράς και την ανάγκη ενίσχυσης των κριτηρίων για την 
αναγνώριση τέτοιων οργανώσεων. 
Αυτή η μεγάλη αυστηρότητα, όσο απαραίτητη και αν είναι, θα χρειαστεί να 
παράσχει κάποια λύση στο πρόβλημα ενός μεγάλου αριθμού οργανώσεων που δεν 
πληρούν (ή δεν πληρούν ακόμη) τα νέα κριτήρια και οι οποίες, επομένως, δεν 
θα μπορέσουν να τύχουν της κοινοτικής συνδρομής στο κεφάλαιο κινήσεως. 
Μπορεί να πρόκειται, για παράδειγμα, για εξαιρετικά περιορισμένη οικονομική 
διάσταση ή για ανεπαρκές ποσοστό της παραγωγής των μελών της το οποίο 
πράγματι τίθεται σε εμπορία. 
για τον καθορισμό των αποζημιώσεων απόσυρσης σε ασύμφορα επίπεδα, που εκ 
φύσεως θέτει προβλήματα σε ορισμένες περιφέρειες και ομάδες όπου οι 
αποσύρσεις έχουν αποκτήσει υπερβολική σημασία. 
Για να αντιμετωπιστεί αυτό το είδος προβλήματος, η Επιτροπή προτείνει την 
κατάρτιση τετραετών προγραμμάτων προσαρμογής, με κοινοτική χρηματοδότηση, για: 
- να ενισχυθούν οι οργανώσεις παραγωγών ώστε να αυξήσουν το εμπορικό τους 
μέγεθος, συγκεντρωνόμενες για παράδειγμα σε μεγαλύτερες ομάδες ή 
ενσωματώνοντας νέα μέλη· να διευκολυνθεί η δημιουργία τους όπου δεν 
υπάρχουν. 
να διευκολυνθεί η επαφή με την αγορά των παραγωγών εκείνων που στηρίζονται 
κατά παράδοση στις αποσύρσεις· 
να εκριζωθούν ή/και να μετατραπούν φυτείες, μετά από ενδεχόμενο αναδασμό, 
με ποικιλίες περισσότερο προσαρμοσμένες στην αγορά ή να διατεθούν για άλλες 
•χρήσεις όπως είναι ή δάσωση και η χωροταξική ρύθμιση που θα βελτιώσει την 
προστασία του περιβάλλοντος. 
Εάν η εκρίζωση δεν εντάσσεται σε ορισμένα όρια στα προγράμματα προσαρμογής από 
τα οποία εξαρτάται το ίδιο το μέλλον της οργάνωσης παραγωγών, οι εγγυήσεις 
επιτυχίας της είναι ακόμα περισσότερες. Αντίθετα, η Επιτροπή δεν έχει πεισθεί 
ότι η επιδοτούμενη εκρίζωση σε μεγάλη κλίμακα μπορεί, από μόνη της, να επιλύσει 
τα προβλήματα των διαρθρωτικών πλεονασμάτων. Σε κάθε περίπτωση, ένα τέτοιο 
μέτρο για να είναι αποτελεσματικό θα πρέπει να συνοδεύεται από καθεστώς 
δικαιώματος για φύτευση, και με τα ενδεδειγμένα μέτρα ελέγχου. Όμως, δεν 
πρέπει να υποτιμάμε τις δυσκολίες εκείνες που συνδέονται με την έλλειψη 
πραγματικού κτηματολογίου και με τις στατιστικές παρερμηνείες που έχουν 
επισημανθεί προηγουμένως στο συγκεκριμένο τομέα. 
20 
Στο τέλος της μεταβατικής περιόδου, η Επιτροπή βα καταρτίσει έκθεση αξιολόγησης 
της υλοποίησης των προγραμμάτων προσαρμογής. 
IV. Συμπεράσματα 
λυτός είναι ο προβληματισμός της Επιτροπής κατά την ανάλυση της κοινοτικής 
πολιτικής στον τομέα των οπωροκηπευτικών. Η μεταρρύθμιση των υφιστάμενων 
μηχανισμών είναι αναγκαία για να ενισχυθούν και να ενθαρρυνθούν οι κοινοτικοί 
παραγωγοί στην εκμετάλλευση όλων των πλεονεκτημάτων που έχουν στη διάθεση τους 
και στην κινητοποίηση, κατ'αυτόν τον τρόπο, του μέγιστου δυναμικού του 
συγκεκριμένου τομέα, λυτός είναι ο καλύτερος τρόπος για να υπάρξει μία 
πραγματική προοπτική για το μέλλον του τομέα, και κυρίως για τους νέους 
γεωργούς. 
Ο στόχος που επιδιώκεται από την Επιτροπή είναι ο αναπροσανατολισμός των 
δαπανών του προϋπολογισμού ευνοώντας τα θετικά μέτρα που συμβάλλουν στην 
οικοδόμηση του μέλλοντος και που μεριμνούν για το περιβάλλον. 
Με αυτή την έννοια, προτείνει το συνδυασμό διαφόρων ειδών μέτρων: 
καλύτερη συγκέντρωση της προσφοράς έναντι μιας όλο και πιο συμπυκνωμένης 
διανομής· 
- νέο τρόπο διαχείρισης των συγκυριακών πλεονασμάτων και προοδευτικής 
εξάλειψης των διαρθρωτικών πλεονασμάτων· 
πιο ισορροπημένη σχέση μεταξύ νωπών και μεταποιημένων προϊόντων· 
επαναπροσδιορισμό της τυποποίησης· 
συγκεκριμένη προσέγγιση για να επιλυθεί, τα ειδικά προβλήματα που τίθενται 
από ορισμένα "μικρά·· σε κοινοτική κλίμακα προϊόντα τα οποία όμως είναι 
σημαντικά σε περιφερειακή ή τοπική κλίμακα και 
ενίσχυση των ελέγχων. 
Η επιτυχής εφαρμογή των συμπερασμάτων του Γύρου της Ουρουγουάης αποτελεί 
αναπόσπαστο μέρος της νέας πολιτικής για τον τομέα των οπωροκηπευτικών. Η 
Επιτροπή θα μεριμνήσει ώστε η εφαρμογή των συμπερασμάτων του Γύρου τους 
Ουρουγουάης να εξασφαλίσει την κοινοτική προτίμηση η οποία επιτρέπεται από τα 
εν λόγω συμπεράσματα. 
Η Επιτροπή επιθυμεί να γίνει ευρεία συζήτηση στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής 
Ένωσης για τις προοπτικές που δίνει το παρόν κείμενο. Η Επιτροπή, όταν έρθει 
η κατάλληλη στιγμή, θα υποβάλει τις λεπτομερείς προτάσεις που επιβάλλονται για 
την περίπτωση, θα χρησιμοποιήσει την ευκαιρία αυτή για να αναθεωρήσει το 
σύνολο των κανονιστικών ρυθμίσεων προκειμένου να συμβαδίζουν με τις εν λόγω 
εξελίξεις. 
21 
Πίνακας : Εκταση και παραγωγή οπωροκηπευτικών στην Ενωση 
μέσος όρος 1990-92 (000 τ. και %) 
Εκτάσεις Φρούτα 
Λαχανικά 
Σύνολο Εκατ. ha % ΧΓΕ 
3.64 
1.91 
5.55 4.3 
ΦΡΟΥΤΑ 
Επιτραπέζια μήλα 
Επιτραπέζια αχλάδια 
Ροδάκινα 
Βερίκοκα 
Κεράσια 
Δαμάσκηνα 
Νέκταρ ίνια+Μηλοροδάκινα 
Καρποί με κέλυφος 
Φράουλες 
Ακτινίδια 
Σαρκ. καρποί εκτός ακτιν, 
Πορτοκάλια 
Μανταρίνια 
Satsumas 
Κλημεντίνες 
Λεμόνια 
Επιτραπέζια σταφύλια 
Αοιπά 
ΣΥΝΟΛΟ 000 τ 
8143 
2474 
3089 
569 
513 
889 
863 
772 
648 
444 
522 
5550 
340 
427 
1277 
1491 
2221 
1151 
31383 % 
25,9 
7,9 
9,8 
1,8 
1,6 
2,8 
2,7 
2,5 
2,1 
1,4 
1,7 
17,7 
1,1 
1,4 
4,1 
4,8 
7,1 
3,7 ΛΑΧΑΝΙΚΑ 
Κουνουπίδια 
Λάχανα ανοικτόχρωμα 
Λοιπά λάχανα 
Σέλινο 
Πράσο 
Μαρούλι 
Αντίδια και σκαρόλες 
Σπανάκι 
Σπαράγγια 
Ραδίκια 
Αγκινάρες 
Ντομάτες 
Αγγούρια 
Μελιτζάνες 
Κολοκυθάκια και κολοκύθες 
Πιπεριές 
Καρότα 
Σκόρδα 
Κρεμμύδια 
Αρακάς 
Φασολάκια πράσινα 
Μανιτάρια 
Λοιπά 
ΣΥΝΟΛΟ 000 τ 
2197 
1912 
1517 
534 
731 
2432 
599 
423 
232 
667 
1002 
13140 
1348 
561 
842 
1473 
3030 
339 
3070 
723 
1003 
739 
8194 
46708 % 
4,7 
4,1 
3,2 
1,1 
1,6 
5,2 
1,3 
0,9 
0,5 
1,4 
2,1 
28,1 
2,9 
1,2 
1,8 
3,2 
6,5 
0,7 
6,6 
1,5 
2,1 
1,6 
17,5 
100,0 
ΒΕΛΓΙΟ 
ΔΑΝΙΑ 
ΓΕΡΜΑΝΙΑ (*) 
ΕΛΛΑΔΑ 
ΙΣΠΑΝΙΑ 
ΓΑΛΛΙΑ 
ΙΡΛΑΝΔΙΑ 
ΙΤΑΛΙΑ 
ΛΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟ 
ΚΑΤΩ ΧΩΡΕΣ 
ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ 
ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ 
EUR-12 ΦΡΟΥΤΑ 
000 τ 
412 
72 
3017 
3454 
8540 
3405 
17 
10567 
8 
539 
859 
494 
31383 % EUR-12 
1,3 
0,2 
9,6 
11,0 
27,2 
10,8 
0,1 
33,7 
0,03 
1,7 
2,7 
1,6 
100,0 ΛΑΧΑΝΙΚΑ 
000 τ 
1253 
261 
2147 
4000 
11048 
5655 
233 
12610 
2 
3657 
2048 
3793 
46708 % EUR-12 
2,7 
0,6 
4,6 
8,6 
23,7 
12,1 
0,5 
27,0 
0,00 
7,8 
4,4 
8,1 
100,0 ΣΥΝΟΛΟ 
000 τ 
1665 
333 
5164 
7454 
19588 
9060 
250 
23177 
10025 
4196 
2907 
4287 
78091 % EUR-12 
2,1 
0,4 
6,6 
9,5 
25,1 
11,6 
0,3 
29,7 
0,01 
5,4 
3,7 
5,5 
100,0 
(*\ D5 eFaιοούνται τα φρούτα, περιλαμβάνονται τα λαχανικά. XI 
Εξέλιξη των συνολικών δαπανών του ΕΓΤΠΕ-Εγγυήσεις (εκατ. ECU) 
1988 
1989 
1990 
1991 
1992 
1993 Νωπά 
Ο/Κ 
283 
497 
670 
489 
608 
1,076 Μεταποιημ 
Ο/Κ 
427 
522 
583 
618 
654 
596 Σύνολο 
Ο/Κ 
710 
1,019 
1,253 
1,107 
1,262 
1,672 ΕΓΤΠΕ 
Εγγυήσεις 
27,687 
25,875 
26,475 
31,865 
32,114 
35,590 % 
2,6 
3,9 
4,7 
3,5 
3,9 
4,7 
Κυριότερα μέτρα για τα νωπά προϊόντα (Εκατ. ECU) 
Επιστρ. 
Αποσ. 
Μεταπ. 
εσπεριδ. 
Καρποί με 
κέ λυφος 
Λοιπά 
Σύνολο 1988 
49 
169 
54 
11 
283 1989 
63 
284 
128 
22 
497 1990 
67 
304 
230 
34 
35 
670 1991 
77 
187 
129 
35 
61 
489 1992 
92 
188 
229 
46 
53 
608 1993 
156 
597 
179 
81 
63 
1076 
ΙΑ 
EVOLUTION DU COMMERCE EXTRA DE FRUITS ET LEGUMES 
FRAIS ET TRANSFORMES EN VOLUME Miot 
12 
10 IMPORTATIONS! 
TOTALES 
j IMPORTATIONS 
isf prod, tropicaux! 
jEXPOnYATlÔNSJ 
1984 
W01 1985 1986 
Source : EUROSTAT 1987 1988 1989 1990 1991 1992 
h 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I 
Παραγωγή και κατανάλωση - ένας πρώτος υπολογισμός 
Προς μεγαλύτερες εντάσεις 
Εκτός από μερικές εξαιρέσεις η αύξηση της παραγωγής δεν οδήγησε, μέχρι σήμερα, 
σε διαρθρωτικά πλεονάσματα. Καταρχήν, στις περισσότερες περιπτώσεις, η αύξηση 
της παραγωγής συνοδεύεται από αύξηση της ζήτησης πράγμα που έχει αμβλύνει (και 
μερικές φορές εξουδετερώσει) αυτού του είδους τις επιπτώσεις στην ισορροπία των 
αγορών. Έπειτα, πολλά οπωροκηπευτικά δεν υπάγονται σε καθεστώς ειδικής 
εσωτερικής στήριξης μέσω της παρέμβασης (απόσυρση) ή ενισχύσεων για τη 
μεταποίηση. Στις περιπτώσεις αυτές, η παραγωγή τείνει να προσαρμόζεται 
συστηματικά στη ζήτηση. Πράγματι, ακόμη περισσότερο από ό,τι σε άλλους 
γεωργικούς τομείς η παραγωγή των οπωροκηπευτικών καθοδηγείται από την εξέλιξη 
της αγοράς. Έτσι, για τα περισσότερα προϊόντα παρουσιάζονται πλεονάσματα 
παραγωγής πολύ λιγότερο ανησυχητικά από ό,τι σε άλλους τομείς. 
Οι εξαιρέσεις από το γενικό αυτό κανόνα είναι εντούτοις αρκετά σημαντικές, 
κυρίως όταν λαμβάνεται υπόψη το γεγονός ότι το μεγαλύτερο μέρος της κοινοτικής 
παραγωγής προορίζεται για την αγορά νωπών προϊόντων. Έτσι, οι αποσύρσεις 
είναι αρκετά σημαντικές και γίνονται συστηματικές για ορισμένες ποικιλίες μήλων 
και ροδακίνων. 'Οσον αφορά τα εσπεριδοειδή οι αποσύρσεις είναι ακόμα σε αρκετά 
χαμηλά επίπεδα αλλά αυξάνονται και ένα μεγάλο τμήμα των φρούτων που δεν μπορούν 
να πωληθούν στην αγορά νωπών προϊόντων κατευθύνονται, χάρη στις ενισχύσεις, 
προς τη μεταποίηση. Η μεταποίηση αποτελεί επίσης επιδοτούμενη διέξοδο για ένα 
τμήμα των ροδακίνων. 
Η επιδοτούμενη απόσυρση και μεταποίηση είναι σαφώς λιγότερο σημαντικές για τα 
λαχανικά, με εξαίρεση τα κουνουπίδια και σε μικρότερο βαθμό, τη ντομάτα. Όσον 
αφορά τη ντομάτα, η μεταποίηση σημείωσε τέτοια επιτυχία ώστε το σύστημα των 
ενισχύσεων χρειάστηκε να τεθεί υπό διαφόρους περιορισμούς μέσω των ποσοστώσεων 
για τη μεταποίηση. Αντίθετα, η απόσυρση δεν διαδραματίζει παρά ένα πολύ 
περιορισμένο ρόλο για τις καλοκαιρινές ντομάτες. 
Η μεγαλύτερη εξάρτηση των παραγωγών οπωροκηπευτικών από την αγορά θα επηρεάσει 
επίσης τις μελλοντικές εξελίξεις : εάν η εσωτερική αγορά καταστεί 
πλεονασματική, θα σημειωθεί πίεση επί των τιμών και θα οδηγήσει προοδευτικά 
στις αναγκαίες προσαρμογές. Δεν αρκεί λοιπόν απλά και μόνο να προβληθούν οι 
τάσεις ώστε να φτάσουμε σε κάποια πρόβλεψη. Αντίθετα, η ανάλυση των τάσεων 
μπορεί να μας δώσει μία ιδέα για το πού και πότε υπάρχει κίνδυνος να 
παρουσιαστούν προβλήματα προσαρμογής. Μία τέτοια ανάλυση επιχειρήθηκε παρακάτω 
στον πίνακα 1 για τα φρούτα και στον πίνακα 2 για τα λαχανικά. 
2Γ 
Για την ερμηνεία του πίνακα 1, πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι οι χρήσεις 
περιλαμβάνουν επίσης και τους χυμούς φρούτων (εκφραζόμενους σε ισοδύναμο νωπών 
φρούτων) που παράγονται κατά μεγάλο μέρος από εισαγόμενους συμπυκνωμένους 
χυμούς επειδή η κοινοτική παραγωγή δεν είναι ανταγωνιστική χωρίς μεγάλη 
ενίσχυση. Η κατανάλωση χυμών είναι ιδιαίτερα σημαντική στην περίπτωση των 
εσπεριδοειδών που εκτιμάται ότι ανέρχεται στο 50% την περίοδο 1990/92 και 
περίπου στο 55% για το 2000. Χωρίς αυτήν η κατανάλωση εσπεριδοειδών θα ήταν 
8,8 εκατ. τόνοι το 2000 αντί για 19,7 εκατ. τόνοι. 'Οσον αφορά τα επιτραπέζια 
σταφύλια, ο πίνακας 1 δεν λαμβάνει υπόψη τις συνέπειες της προτεινόμενης 
μεταρρύθμισης της πολιτικής στον αμπελοοινικό τομέα. Η απαγόρευση της 
οινοποίησης των επιτραπέζιων σταφυλιών θα οδηγούσε, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις 
μας, σε μικρό πλεόνασμα της παραγωγής, το οποίο θα είναι της τάξεως των 200.000 
τόνων. 
Τελικά από τους πίνακες Ι και II καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι η κατάσταση της 
αγοράς υπάρχει κίνδυνος να είναι τεταμένη για όλα σχεδόν τα βασικά 
οπωροκηπευτικά που παράγονται στην Κοινότητα. 
2* 
1. ΠΡΟΒΛΕΠΟΜΕΝΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ 
ΝΩΠΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑΠΟΙΗΜΕΝΩΝ ΦΡΟΥΤΩΝ (000 τ) (*) 
ΜΗΛΑ 
ΑΧΛΑΔΙΑ 
ΡΟΔΑΚΙΝΑ (1) 
ΣΤΑΦΥΛΙΑ 
ΕΣΠΕΡΙΔΟΕΙΔΗ 
ΠΟΡΤΟΚΑΛΙΑ 
ΛΕΜΟΝΙΑ 
ΛΟΙΠΑ ΕΣΠΕΡΙΔΟΕΙΔΗ 
ΥΠΟΣΥΝΟΛΟ 
ΚΑΤΑ ΚΕΦΑΛΗ 
ΛΟΙΠΑ ΦΡΟΥΤΑ (2) 
ΤΡΟΠΙΚΑ ΦΡΟΥΤΑ (3) 
ΣΥΝΟΛΟ 
ΚΑΤΑ ΚΕΦΑΛΗ 
ΣΥΝΟΛΟ εκτός χυμών και 
τροπικών φρούτων (4) 
ΚΑΤΑ ΚΕΦΑΛΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ 
1990-92 
8143 
2474 
3951 
2221 
9177 
5550 
1490 
2137 
25966 
6279 
32245 2000 
10000 
2450 
4555 
2430 
10700 
6219 
1670 
2811 
30135 
7530 
37665 ΔΙΑΦ. % 
22,8 
-1,0 
15,3 
9,4 
16,6 
12,1 
12,1 
31,5 
16,1 
19,9 
16,8 ΧΡΗΣΗ 
1990-92 
8540 
2751 
3155 
2305 
16920 
12845 
1445 
2630 
33671 
97,5 
6303 
4037 
44011 
127,5 
29274 
84,8 2000 
8820 
2356 
3600 
2700 
19685 
15060 
1630 
2995 
37161 
104,1 
6815 
5360 
49336 
138,2 
30386 
85,1 ΔΙΑΦ. % 
3,3 
-14,4 
14,1 
17,1 
16,3 
17,2 
12,8 
13,9 
10,4 
6,7 
8,1 
32,8 
12,1 
8,4 
3,8 
0,4 %/έτος 
1,10 
0,73 
3,20 
1,20 
0,90 
0,42 
0,04 
ΠΡΟΣΟΧΗ : Οι αριθμοί που αναφέρονται στις χρήσεις περιλαμβάνουν επίσης την κατανάλωση 
χυμών προϊόντων με βάση τους εισαγόμενους συμπυκνωμένους χυμούς και εκφράζονται σε 
ισοδύναμο νωπών προϊόντων. 
(*) Για τις καθαρές εισαγωγές χυμών μήλου (53 000 τ), μεταποιημένων αχλαδιών (40 000 τ), 
χυμών πορτοκαλιού (550 000 τ) οι συντελεστές μετατροπής που χρησιμοποιούνται για τη 
μεταποίηση σε ισοδύναμο νωπού προϊόντος είναι 8, 8,5 και 12,5 αντίστοιχα ενώ για το 
EUROSTAT ο συντελεστής αυτός είναι 1,6. 
(1) Περιλαμβάνονται και τα νέκταρίνια. 
(2) Εκτιμώμενη παραγωγή με βάση την εξέλιξη του υποσυνόλου για τα φρούτα· ο ίδιος 
υπολογισμός γείνεται και την κατανάλωση αλλά δεν περιλαμβάνονται οι χυμοί. 
(3) Με βάση τις εισαγωγές της Ε.Ε. 
(4) 1990-1992 = σύνολο - 2 120 (μήλα) - 8 580 (εσπεριδοειδή) - τροπικά 
2000 = idem αλλά + 27% για τους χυμούς. 
ΠΡΟΒΛΕΠΟΜΕΝΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ 
ΝΩΠΩΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑΠΟΙΗΜΕΝΩΝ ΛΑΧΑΝΙΚΩΝ 
ΝΤΟΜΆΤΕΣ 
ΚΟΥΝΟΥΠΙΔΙΑ 
ΜΑΡΟΥΛΙΑ 
ΚΑΡΟΤΑ 
ΚΡΕΜΜΥΔΙΑ 
ΥΠΟΣΥΝΟΛΟ 
ΚΑΤΑ ΚΕΦΑΛΗ 
ΛΟΙΠΑ ΛΑΧΑΝΙΚΑ 
ΣΥΝΟΛΟ 
ΚΑΤΑ ΚΕΦΑΛΗ 
εκ των οποίων νωπά 
ΚΑΤΑ ΚΕΦΑΛΗ 
εκ των οποίων μεταπ 
ΚΑΤΑ ΚΕΦΑΛΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ (000 τ) 
1990-92 
13222 
2197 
2432 
3030 
3070 
23951 
22757 
46708 2000 
14050 
2500 
2742 
3630 
3440 
26362 
25138 
51500 ΔΙΑΦ. % 
6,3 
13,8 
12,7 
19,8 
12,1 
10,1 
10,5 
10,3 ΧΡΗΣΗ (000 τ και χλγ/κεφαλή) 
1990-92 
13465 
2045 
ND 
ND 
ND 
45880 
132,9 
33880 
98,1 
12000 
34,8 2000 
13925 
2285 
ND 
ND 
ND 
50300 
140,9 
36100 
101,1 
14200 
39,8 ΔΙΑΦ. % 
3,4 
11,7 
9,6 
6,0 
3,0 
14,4 %/έτος 
0,37 
1,24 
1,03 
0,65 
0,33 
1,51 
ND Δεν υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία. If 
ISSN 0254-1483 
COM(94)360 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 03 
Apifl. καταλόγου : CB-GO-94-377-GR-C 
ISBN 92-77-72239-8 
Υπηρεσία Επίσημων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L·2985 Luxembourg 
ΧΚ