Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για:

- την "Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την διοικητική συνεργασία στον τομέα του φόρου της προστιθέμενης αξίας", και

- την "Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 77/799/ΕΟΚ του Συμβουλίου, σχετικά με την αμοιβαία συνδρομή των αρμοδίων αρχών των κρατών μελών στον τομέα της άμεσης και έμμεσης φορολογίας"

(2002/C 80/16)

Στις 9 Ιουλίου 2001, και σύμφωνα με το άρθρο 95 της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για τις ανωτέρω προτάσεις.

Το τμήμα "Οικονομική και Νομισματική Ένωση, Οικονομική και Κοινωνική Συνοχή", στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 10 Ιανουαρίου 2002 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Walker.

Κατά τη 387η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 16ης Ιανουαρίου 2002), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 89 ψήφους υπέρ, μία κατά και 5 αποχές.

1. Εισαγωγή

1.1. Όσον αφορά το φόρο προστιθέμενης αξίας, υπάρχουν δύο διαφορετικές νομοθετικές βάσεις που επιτρέπουν τη διοικητική συνεργασία μεταξύ κρατών μελών: η Οδηγία 77/799/ΕΟΚ περί της αμοιβαίας συνδρομής των αρμοδίων αρχών των κρατών μελών στον τομέα των άμεσων και έμμεσων φόρων(1) και ο Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 218/92 περί της διοικητικής συνεργασίας στον τομέα της έμμεσης φορολογίας (ΦΠΑ)(2). Όταν θεσπίστηκε η Οδηγία 77/779/ΕΟΚ, το πεδίο εφαρμογής της δεν κάλυπτε το φόρο προστιθέμενης αξίας και περιοριζόταν στους φόρους εισοδήματος και περιουσίας. Η επέκταση στο ΦΠΑ πραγματοποιήθηκε με την οδηγία 79/1070/ΕΟΚ(3). Η Οδηγία δημιουργεί νομική βάση για την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ κρατών μελών. Η ανταλλαγή αυτή πρέπει, ωστόσο, να διεκπεραιώνεται μέσω των "αρμοδίων αρχών". Η ανταλλαγή πληροφοριών δεν μπορεί συνεπώς να πραγματοποιείται απευθείας μεταξύ δύο υπηρεσιών που υπάγονται σε διαφορετικά κράτη μέλη.

1.1.1. Προβλέπονται τρεις κατηγορίες ανταλλαγής πληροφοριών: ανταλλαγή κατόπιν αιτήσεως σχετικά με συγκεκριμένη περίπτωση, αυτόματη ανταλλαγή και αυθόρμητη ανταλλαγή. Η οδηγία δεν προβλέπει τίποτα το συγκεκριμένο για το ΦΠΑ, όσον αφορά τις δύο τελευταίες κατηγορίες ανταλλαγής πληροφοριών. Παραπέμπει απλώς στη δυνατότητα σύναψης διμερών συμφωνιών μεταξύ κρατών μελών· πολύ λίγες διμερείς συμφωνίες έχουν, ωστόσο, υπογραφεί μέχρι σήμερα για να διευθετήσουν αυτού του είδους τις ανταλλαγές στον τομέα του ΦΠΑ. Η Οδηγία προβλέπει, εξάλλου, τη δυνατότητα να αποδέχονται τα κράτη μέλη την παρουσία υπαλλήλων του κράτους μέλους που ζητεί να συμμετάσχει σε ορισμένους ελέγχους. Ωστόσο, λίγα κράτη μέλη έκαναν μέχρι σήμερα χρήση της δυνατότητας αυτής.

1.1.1.1. Η κατάργηση, από την 1η Ιανουαρίου 1993, των φορολογικών συνόρων μεταξύ των κρατών μελών, κατέστησε αναγκαία την ενίσχυση της διοικητικής συνεργασίας. Για το λόγο αυτό, θεσπίστηκε ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 218/92 για να συμπληρώσει τις διατάξεις της Οδηγίας του 1977 και να καθιερώσει ένα εντατικό σύστημα ανταλλαγής πληροφοριών για την παράδοση και την απόκτηση αγαθών σε ενδοκοινοτικό επίπεδο. Η ουσιαστική καινοτομία του κανονισμού του 1992 είναι η δημιουργία ηλεκτρονικής βάσης δεδομένων "Σύστημα Ανταλλαγής Πληροφοριών ΦΠΑ" (VIES) και η αυτόματη κοινοποίηση σε όλα τα λοιπά κράτη μέλη του συνολικού ποσού των ενδοκοινοτικών παραδόσεων που πραγματοποιήθηκαν στους φορολογούμενους των εν λόγω κρατών μελών, καθώς και των αντίστοιχων αριθμών του φορολογικού μητρώου ΦΠΑ. Σε περίπτωση που οι πληροφορίες οι οποίες περιέχονται στην εν λόγω βάση δεδομένων αποδειχθούν ανεπαρκείς, είναι δυνατόν να ζητηθούν συμπληρωματικές πληροφορίες βάσει του άρθρου 5 του κανονισμού. Η αρχή στην οποία υποβάλλεται η αίτηση διαθέτει τρίμηνη προθεσμία για να απαντήσει.

1.2. Αν και το σύστημα VIES και η ενισχυμένη διοικητική συνεργασία που καθιέρωσε ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 218/92 θεωρούνται από τους αρμόδιους υπαλλήλους ως χρήσιμα εργαλεία ελέγχου, παρουσιάζουν τις ακόλουθες αδυναμίες:

- τα στοιχεία που ανταλλάσσονται αυτόματα ή κατόπιν αιτήσεως και προέρχονται από ανακεφαλαιωτικές φορολογικές δηλώσεις δεν παρέχονται έγκαιρα και δεν είναι δυνατόν να ανταλλάσσονται με την ενδεικνυόμενη ταχύτητα, για την αποτελεσματική καταπολέμηση της απάτης·

- δεδομένου ότι οι πληροφορίες που ανταλλάσσονται στα πλαίσια του VIES είναι διαθέσιμες μόνο μετά από ένα εξάμηνο, μπορούν μόνο να χρησιμοποιούνται για εκ των υστέρων ελέγχους, οι οποίοι πραγματοποιούνται συχνά πολύ αργά, ενώ οι διατάξεις του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 218/92 δεν αποσκοπούσαν ποτέ στην αντιμετώπιση μεμονωμένων υποθέσεων απάτης, οι οποίες έχουν, εκ φύσεως, άμεσο χαρακτήρα·

- ο Κανονισμός δεν αφορά όλες τις ενδοκοινοτικές συναλλαγές που θα μπορούσαν να προκαλέσουν απάτη, περιοριζόμενος στις ενδοκοινοτικές παραδόσεις και αποκτήσεις αγαθών, ενώ οι περισσότεροι μηχανισμοί που αφορούν απάτες σε σχέση με το ΦΠΑ αφορούν τόσο τις ενδοκοινοτικές όσο και τις εγχώριες συναλλαγές, αναγκάζοντας τις φορολογικές υπηρεσίες να προσφεύγουν σε άλλα νομικά μέσα.

1.3. Για τους λόγους αυτούς, τα κράτη μέλη εφαρμόζουν κυρίως την οδηγία 77/779/ΕΟΚ ως νομική βάση της συνεργασίας τους στον τομέα της απάτης. Ωστόσο, επειδή η οδηγία αυτή προοριζόταν αρχικά για την ανταλλαγή πληροφοριών όσον αφορά την άμεση φορολογία και αναπροσαρμόστηκε ώστε να ανταποκρίνεται περισσότερο στις ειδικές ανάγκες ενισχυμένης συνεργασίας μετά την καθιέρωση του ισχύοντος μεταβατικού συστήματος την 1η Ιανουαρίου 1993, παρατηρούνται οι εξής ανεπάρκειες:

- η υπάρχουσα συνεργασία είναι υπερβολικά συγκεντρωτική, όχι ιδιαίτερα εντατική και ορίζεται ανεπαρκώς·

- υπάρχει ανεπαρκής επικοινωνία μεταξύ των τοπικών και των εθνικών υπηρεσιών καταπολέμησης της απάτης·

- ο κανόνας σύμφωνα με τον οποίο πρέπει να υπάρχει επικοινωνία μεταξύ των κεντρικών υπηρεσιών συνδέσμου, οδηγεί σε αναποτελεσματικότητα, ανεπαρκή χρησιμοποίηση από τους φορείς και καθυστερήσεις·

- εκτός από το σύστημα VIES, δεν πραγματοποιούνται επαρκείς αυτόματες ή αυθόρμητες ανταλλαγές πληροφοριών που θα μπορούσαν να συμβάλουν στην ανίχνευση και την πρόληψη της απάτης στις ενδοκοινοτικές συναλλαγές·

- δεν υπάρχουν σαφείς κανόνες σε πολλούς τομείς (ιδίως όσον αφορά την παρουσία αλλοδαπών υπαλλήλων κατά τη διενέργεια των ελέγχων, τη δυνατότητα διοργάνωσης πολυήμερων ελέγχων ή τη χρησιμοποίηση πληροφοριών που ανακοινώνονται από άλλο κράτος μέλος).

1.4. Εκτός από τις προαναφερόμενες ανεπάρκειες και τα κενά, η ύπαρξη δύο διαφορετικών νομικών βάσεων για τη διοικητική συνεργασία στον τομέα του ΦΠΑ αποδείχθηκε ότι αποτελεί την αιτία επιπλοκών που εμποδίζουν την ομαλή λειτουργία του συστήματος. Ο κανονισμός εφαρμόζεται μόνο στην ενδοκοινοτική παράδοση και απόκτηση αγαθών. Επιβάλλεται η εφαρμογή των διατάξεων της οδηγίας όσον αφορά τις ενδοκοινοτικές παροχές υπηρεσιών και τις λοιπές πράξεις ΦΠΑ. Ωστόσο, τα δύο αυτά μέσα έχουν διαφορετικούς κανόνες λειτουργίας. Οι προθεσμίες που πρέπει να τηρούνται για τις αιτήσεις παροχής υπηρεσιών κατόπιν αιτήσεως είναι διαφορετικές, ενώ η χρήση των λαμβανόμενων πληροφοριών δεν είναι η ίδια. Σύμφωνα με τις διατάξεις του Κανονισμού, τα κράτη μέλη έχουν δημιουργήσει κεντρικές υπηρεσίες συνδέσμου με κύρια αρμοδιότητα την ανταλλαγή πληροφοριών κατ' εφαρμογή του κανονισμού. Ωστόσο, ορισμένα κράτη μέλη έχουν αναθέσει σε διαφορετικές υπηρεσίες την ευθύνη για την ανταλλαγή πληροφοριών κατ' εφαρμογή της οδηγίας. Αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχει συνέργια μεταξύ του κανονισμού και της οδηγίας για τον έλεγχο του ΦΠΑ. Η κατάσταση αυτή επιδεινώνεται από το γεγονός ότι ορισμένες συναλλαγές θεωρούνται ως υπηρεσίες σε ορισμένα κράτη μέλη και ως αγαθά σε άλλα.

1.5. Η έκθεση(4) που υποβλήθηκε στις 28 Ιανουαρίου 2001 από την Επιτροπή βάσει του άρθρου 14 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 218/92 και του άρθρου 12 του Κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1553/89, καθώς και οι συζητήσεις της ειδικής ομάδας του Συμβουλίου για τη φοροδιαφυγή, ορίζουν σαφώς ότι η διατήρηση του ισχύοντος καθεστώτος πρέπει να συνοδεύεται από την ανάληψη δέσμευσης για την ενίσχυση του ελέγχου και της διοικητικής συνεργασίας. Στις 5 Ιουνίου 2000, το Συμβούλιο κάλεσε την Επιτροπή να υποβάλει προτάσεις το συντομότερο δυνατό για όλες τις συστάσεις που υιοθετήθηκαν ομόφωνα από την ειδική ομάδα.

1.6. Ένα γεγονός που δείχνει την έκταση και τη σοβαρότητα του προβλήματος είναι ότι, σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής(5), τα κράτη μέλη πρέπει να ελέγχουν ενδοκοινοτικές συναλλαγές που απαλλάσσονται από το ΦΠΑ αξίας 930000000000 περίπου EUR ετησίως - μια κατηγορία συναλλαγών που υπόκειντο σε συνοριακούς ελέγχους πριν από την 1η Ιανουαρίου 1993, αλλά η οποία πρέπει τώρα να ελέγχεται από τις φορολογικές αρχές. Τα κράτη μέλη πρέπει να ελέγχουν το ΦΠΑ για 24 περίπου εκατομμύρια συναλλασσόμενους, που υποβάλλουν ετησίως 100 εκατομμύρια φορολογικές δηλώσεις.

2. Οι προτάσεις της Επιτροπής

2.1. Για την ενίσχυση της διοικητικής συνεργασίας στον τομέα του ΦΠΑ, η Επιτροπή προτείνει να ενισχυθούν οι νομικές διατάξεις του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 218/92 και να ενσωματωθούν οι διατάξεις της οδηγίας 77/779/ΕΟΚ, ώστε να δημιουργηθεί ένα ενιαίο νομικό πλαίσιο με σαφείς και υποχρεωτικούς κανόνες όσον αφορά τη συνεργασία μεταξύ κρατών μελών. Το πλαίσιο αυτό προβλέπει αμεσότερες επαφές μεταξύ υπηρεσιών ώστε να καταστεί η συνεργασία αποτελεσματικότερη και ταχύτερη. Θα επιτρέψει επίσης την εντατικοποίηση και την επιτάχυνση της ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ διοικήσεων, καθώς και μεταξύ αυτών και της Επιτροπής, ώστε να αντιμετωπισθεί αποτελεσματικότερα η απάτη.

2.2. Η παρούσα πρόταση αποσκοπεί στην εγκαθίδρυση αποτελεσματικού συστήματος αμοιβαίας συνδρομής και ανταλλαγής πληροφοριών, ώστε να διασφαλιστεί η σωστή λειτουργία του συστήματος ΦΠΑ. Αναθέτει στην Επιτροπή ρόλο θεματοφύλακα της καλής λειτουργίας της διοικητικής συνεργασίας, αλλά δεν της αναθέτει επιχειρησιακές αποστολές όσον αφορά την έρευνα ή την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής.

2.2.1. Ωστόσο, η Επιτροπή κρίνει ότι η απάτη όσον αφορά το ΦΠΑ εντός της Κοινότητας πρέπει να αντιμετωπιστεί σε κοινοτικό επίπεδο και να καταπολεμηθεί με κοινή δράση των κρατών μελών και της Επιτροπής. Αν και την κύρια ευθύνη για την κατάλληλη λειτουργία του κοινού συστήματος ΦΠΑ φέρουν τα κράτη μέλη, η Επιτροπή κρίνει ότι ο ρόλος της στον τομέα αυτό πρέπει να είναι συντονιστικός και παρακινητικός.

2.2.2. Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή θα υποβάλει, βάσει του άρθρου 280 της Συνθήκης ΕΚ, χωριστή πρόταση που θα προβλέπει ειδικές διατάξεις για την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής οι οποίες θα αναθέτουν στην Επιτροπή συντονιστικό ρόλο σε κοινοτικό επίπεδο κατά την ανταλλαγή πληροφοριών.

2.3. Δεδομένου ότι είναι αναγκαίο να αντικατασταθεί εξ ολοκλήρου ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 218/92 καθώς και η οδηγία 77/779/EΟΚ όσον αφορά το ΦΠΑ, ο τελευταίος εξαιρείται πλέον από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας. Αντίθετα, το πεδίο εφαρμογής επεκτείνεται σε ορισμένους φόρους στα ασφάλιστρα ώστε να ληφθούν υπόψη οι ανάγκες που εξέφρασαν τα κράτη μέλη κατά τις διαπραγματεύσεις στο πλαίσιο του Συμβουλίου σχετικά με την πρόταση για τροποποίηση της οδηγίας 76/308/EΟΚ(6).

2.4. Στόχος της παρούσας οδηγίας είναι να ενισχυθεί η συνεργασία μεταξύ των φορολογικών διοικήσεων, παρέχοντάς τους έναν απλό και αποτελεσματικό νομικό πλαίσιο για την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής επί ίσοις όροις. Η πρόταση δεν φιλοδοξεί να τροποποιήσει τις υποχρεώσεις των φορολογούμενων ή τους κανόνες σχετικά με την εφαρμογή της νομοθεσίας για το ΦΠΑ. Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή την υποβάλλει βάσει του άρθρου 95 της Συνθήκης. Επιλέγοντας το άρθρο 95 της Συνθήκης ως νομική βάση, η Επιτροπή είναι συνεπής με την πρόταση κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 218/92 της 19ης Ιουνίου 1990(7), με την οποία πρότεινε ήδη το άρθρο 100α της Συνθήκης ΕΚ (τώρα άρθρο 95) ως κατάλληλη νομική βάση.

3. Γενικές παρατηρήσεις

3.1. Η ΟΚΕ έχει επανειλημμένα(8), επισημάνει την ανάγκη στενότερης συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών στον τομέα του ΦΠΑ και σε άλλους τομείς για την εφαρμογή των σχετικών νόμων. Έχει επαναλάβει σε πολλές περιπτώσεις ότι η αδυναμία των κρατών μελών να εφαρμόσουν τους μηχανισμούς συνεργασίας που υπάρχουν σήμερα, επιδεινώνει τις αδυναμίες του μεταβατικού συστήματος ΦΠΑ και συντελεί στην εξάπλωση συστηματικών απατών όσον αφορά το ΦΠΑ.

3.2. Η έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου του 1998(9) επεσήμαινε ότι η καταπολέμηση της απάτης χαρακτηρίζεται από την ανυπαρξία μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής. Τόνιζε ότι, για τις ενδοκοινοτικές συναλλαγές, παρατηρείται μια αντίφαση που συνίσταται στο ότι υπάρχει μια Ενιαία Αγορά όσον αφορά την απάτη αλλά όχι για την εφαρμογή του νόμου. Το Ελεγκτικό Συνέδριο έκρινε ότι η διαφορά μεταξύ των πραγματικών συνολικών ετήσιων εσόδων από το ΦΠΑ και του θεωρητικού ποσού υπολογιζόμενου βάσει μακροοικονομικών στοιχείων ανέρχεται σε 70000000000 EUR και αντιστοιχεί στο 21 % του συνόλου των εσόδων όλων των κρατών μελών. Η ακρίβεια του ποσού αυτού έχει αμφισβητηθεί αλλά, έστω και εάν το πραγματικό ποσό αντιστοιχεί στο ήμισυ μόνο του αποδιδόμενου ποσού, αντιπροσωπεύει κολοσσιαία απώλεια εσόδων για τα κράτη μέλη και παρέχει μια τρομακτική εικόνα του τρόπου με τον οποίο οι διοικήσεις των κρατών μελών διαχειρίζονται ή, μάλλον, αδυνατούν να διαχειριστούν τους ελέγχους στο ΦΠΑ.

3.3. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι οι παρούσες προτάσεις αποτελούν ικανοποιητική βελτίωση της υφιστάμενης κατάστασης και, εάν εφαρμοστούν αποτελεσματικά, θα θέσουν τις αρχές των κρατών μελών που είναι αρμόδιες για το ΦΠΑ σε μια πιο ισότιμη βάση με τα κακοποιά στοιχεία που εκμεταλλεύονται τα κενά του ισχύοντος συστήματος. Ωστόσο, κρίνοντας από τη μέχρι τώρα κτηθείσα εμπειρία, η ΟΚΕ αμφιβάλλει πάρα πολύ για το κατά πόσο τα κράτη μέλη, εάν εναποτεθεί σε αυτά τα ίδια, θα κάνουν μεγαλύτερη χρήση των εξουσιών τους από ό,τι μέχρι σήμερα. Θα ήθελε να επισημάνει ότι οι προτάσεις αποτελούν κυρίως μια νομοθεσία που παρέχει δυνατότητες· οι απαιτήσεις να αξιοποιήσουν τα κράτη μέλη τις ευκαιρίες που αυτή τους προσφέρει είναι ελάχιστες ή ανύπαρκτες.

3.3.1. Είναι γενικά αποδεκτό ότι τα υφιστάμενα μέσα συνεργασίας έχουν χρησιμοποιηθεί σε ανεπαρκέστατο βαθμό και, σε ορισμένες περιπτώσεις, έχουν αγνοηθεί σε μεγάλο βαθμό. Η ανεπαρκής αυτή χρησιμοποίηση αποδόθηκε, μεταξύ άλλων, στις βραδείες διαδικασίες και, μάλιστα, σε μια άγνοια της ύπαρξης των μέσων αυτών, ιδίως εκ μέρους των τοπικών αρχών. Μολονότι τα περισσότερα κράτη μέλη υποστηρίζουν την ιδέα μιας εντατικοποιημένης ανταλλαγής πληροφοριών, στην ουσία σπάνια ανταλλάσσονται παρόμοιες πληροφορίες. Η κατάσταση αυτή δεν θα μεταβληθεί μόνο με τη θέσπιση νέων νομοθετικών μέσων· απαιτεί μια ριζική αλλαγή των τρόπων σκέψης και των προτεραιοτήτων των διοικήσεων των κρατών μελών.

3.3.2. Η Επιτροπή έχει τονίσει(10) ότι υπάρχει ένα μόνιμο και όλο και μεγαλύτερο πρόβλημα με τον αριθμό των αιτήσεων ενίσχυσης στις οποίες δεν δόθηκαν απαντήσεις εντός της τρίμηνης προθεσμίας που προβλέπει ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 218/92. Επίσης, τα κράτη μέλη έδειξαν γενικά απροθυμία, με ορισμένες εξαιρέσεις, να αξιοποιήσουν τις δυνατότητες που προσφέρει το άρθρο 12 του Κανονισμού περί ανάθεσης αρμοδιοτήτων σε λειτουργικό επίπεδο. Ενώ είναι σαφές ότι πρέπει να επιτευχθεί ισορροπία μεταξύ των αναγκών των τοπικών γραφείων και των κεντρικών διοικήσεων, οι κεντρικές υπηρεσίες συνδέσμου (ΚΥΣ) πρέπει να χρησιμεύουν στην προώθηση παρά στην εμπλοκή των δράσεων. Οι ΚΥΣ έχουν επίσης σημαντικότερο ρόλο να διαδραματίσουν στον τομέα της ενημέρωσης του εποπτικού προσωπικού όσον αφορά τις δυνατότητες ανταλλαγής πληροφοριών, ιδίως σε σχέση με τον έλεγχο ειδικών συστημάτων, τις επιστροφές βάσει της διαδικασίας της 8ης οδηγίας και τις υπηρεσίες που παρέχονται σύμφωνα με το άρθρο 9(2) (ε) της 6ης οδηγίας. Ωστόσο, ορισμένες ΚΥΣ έχουν αναφέρει ότι δεν διαθέτουν ούτε αρμοδιότητες, ούτε πόρους για την εκπλήρωση του ρόλου αυτού.

3.3.3. Για το λόγο αυτό, η ΟΚΕ επικροτεί την πρόταση της Επιτροπής σύμφωνα με την οποία θα πρέπει να υπάρχει μια διαδικασία συντονισμού και ενθάρρυνσης, επιδοκιμάζει δε την πρόθεσή της να υποβάλει, βάσει του άρθρου 280, πρόταση κανονισμού για τη θέσπιση ειδικών διατάξεων καταπολέμησης της απάτης, η οποία να αναθέτει στην Επιτροπή το ρόλο του συντονισμού της ανταλλαγής πληροφοριών σε κοινοτικό επίπεδο.

4. Ειδικές παρατηρήσεις

4.1. Η ΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι, στο μέλλον, τα κράτη μέλη θα είναι υποχρεωμένα να ορίζουν μια κεντρική υπηρεσία συνδέσμου που θα είναι αρμόδια για τη συνεργασία, αλλά εκφράζει το φόβο μήπως αυτό εξακολουθήσει να αποτελεί εμπόδιο στην επικοινωνία, σε περίπτωση που οι υπηρεσίες αυτές λειτουργήσουν με τον ίδιο τρόπο όπως στο παρελθόν. Σημειώνει ότι το άρθρο 3 (4) αναφέρει ότι "Οι διατάξεις του παρόντος κανονισμού δεν εμποδίζουν τους υπαλλήλους των διαφόρων κρατών μελών που είναι επιφορτισμένοι με την εφαρμογή της νομοθεσίας για το ΦΠΑ, εκτός από αυτούς που καθορίζονται στην παράγραφο 3 (υπαλλήλους της ΚΥΣ), να έχουν απευθείας επαφές, να ανταλλάσσουν πληροφορίες και να συνεργάζονται ...", αλλά θα προτιμούσε μια πιο θετική προσέγγιση που να απαιτεί τις επαφές αυτές αντί απλώς να μην τις αποκλείει.

4.2. Η ΟΚΕ κρίνει ότι το άρθρο 36 παρέχει στα κράτη μέλη πάρα πολλά προσχήματα για να αρνούνται τη διαβίβαση των πληροφοριών που απαιτούνται και, ως εκ τούτου, περιορίζει τις επιδράσεις του άρθρου 5 (3), που ορίζει ότι για τη λήψη των ζητούμενων πληροφοριών, η αρχή στην οποία υποβάλλεται η αίτηση ενεργεί όπως θα ενεργούσε και για ίδιο λογαριασμό ή μετά από αίτηση άλλης αρχής της χώρας της.

4.3. Η ΟΚΕ σημειώνει ότι, σύμφωνα με το άρθρο 10, η προθεσμία για την παροχή των απαιτούμενων πληροφοριών παραμένει στους τρεις μήνες ή στον ένα μήνα όταν οι πληροφορίες βρίσκονται ήδη στη διάθεση της αιτούσας αρχής. Έχοντας υπόψη την ανάγκη ανάληψης ταχέων δράσεων με στόχο τη διενέργεια ερευνών σε περίπτωση που έχουν προκύψει υποψίες απάτης, η ΟΚΕ κρίνει ότι οι προθεσμίες αυτές πιθανόν να είναι υπερβολικά μεγάλες για την ανάληψη αποτελεσματικών δράσεων σε πολλές περιπτώσεις, και πιστεύει ότι θα πρέπει να εξεταστεί το ενδεχόμενο μείωσής τους.

4.4. Η ΟΚΕ σημειώνει με ικανοποίηση το γεγονός ότι δεν θα απαιτείται πλέον η άδεια του φορολογούμενου για την παρουσία αλλοδαπών υπαλλήλων κατά τη διάρκεια των ελέγχων, αλλά αδυνατεί να αντιληφθεί για ποιο λόγο το άρθρο 14 δεν επιτρέπει τη συμμετοχή τους σε κατ' οίκον έρευνες ή στις επίσημες ανακρίσεις προσώπων βάσει του ποινικού δικαίου. Κρίνει ότι πρόκειται για περιττούς περιορισμούς, που μπορούν μόνο να έχουν ως αποτέλεσμα την παρακώλυση των ερευνών σε περίπτωση διασυνοριακής απάτης όσον αφορά το ΦΠΑ.

4.5. Το άρθρο 15 ορίζει ότι τα κράτη μέλη δύνανται να πραγματοποιούν στα επιμέρους εδάφη τους και κατά τρόπο ανεξάρτητο, ταυτόχρονους ελέγχους της κατάστασης ενός ή περισσότερων φορολογούμενων "που παρουσιάζουν κοινό ή συμπληρωματικό ενδιαφέρον". Η ΟΚΕ κρίνει ότι η διατύπωση αυτή είναι υπερβολικά ασαφής και ότι απαιτείται ένας πιο σαφής ορισμός των διατάξεων αυτών.

4.6. Το άρθρο 22 ορίζει ότι, "Οι αρμόδιες αρχές των κρατών μελών δύνανται, σε κάθε περίπτωση, να κοινοποιούν, χωρίς προηγούμενη αίτηση και αυθόρμητα, τις πληροφορίες οι οποίες αναφέρονται στο άρθρο 1 και τις οποίες γνωρίζουν". Η ΟΚΕ θα προτιμούσε να αναφέρει το άρθρο αυτό ότι: "Οι αρμόδιες αρχές των κρατών μελών κοινοποιούν, σε κάθε περίπτωση, χωρίς ...".

4.7. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει το γεγονός ότι το άρθρο 37 ορίζει ότι οι παρεχόμενες πληροφορίες επιτρέπεται να χρησιμοποιούνται επ' ευκαιρία δικαστικών ή διοικητικών διαδικασιών που ενδέχεται να καταλήξουν στην επιλογή κυρώσεων και οι οποίες κινούνται μετά από παραβάσεις της φορολογικής νομοθεσίας, αν και οι πληροφορίες αυτές πιθανόν να έχουν εμπιστευτικό χαρακτήρα.

4.7.1. Η ΟΚΕ επικροτεί επίσης το γεγονός ότι το άρθρο 37 (3) δεν απαιτεί πλέον να έχει το κράτος μέλος που λαμβάνει τις πληροφορίες την έγκριση του κράτους μέλους που παρέχει τις πληροφορίες πριν να τις μεταβιβάσει σε άλλα κράτη μέλη.

4.7.2. Η ΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι δεν απαιτείται πλέον η κοινοποίηση της ανταλλαγής πληροφοριών σε ένα φορολογούμενο που ενέχεται σε μια έρευνα.

4.8. Η ΟΚΕ παρατηρεί ότι, σύμφωνα με το άρθρο 42, η συχνότητα υποβολής έκθεσης από την Επιτροπή στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο μειώνεται από 2 σε 3 χρόνια. Η ΟΚΕ κρίνει ότι θα ήταν προτιμότερο να διατηρηθεί η διάταξη περί υποβολής εκθέσεων ανά διετία.

4.9. Η ΟΚΕ συμφωνεί με τη χρησιμοποίηση του άρθρου 95 της Συνθήκης από την Επιτροπή ως νομικής βάσης της παρούσας πρότασης.

4.10. Η ΟΚΕ σημειώνει ότι η Επιτροπή δεν έχει προβεί σε αξιολόγηση των επιπτώσεων της πρότασης αυτής. Ενώ θα επιθυμούσε να πραγματοποιούνται αξιολογήσεις των επιδράσεων και να δημοσιεύονται σε τακτική βάση, παραδέχεται ότι, στην περίπτωση αυτή, ο βαθμός αβεβαιότητας όσον αφορά την έκταση στην οποία τα κράτη μέλη θα κάνουν χρήση των νέων αυτών μέσων καθιστά δύσκολη την αξιολόγηση των επιπτώσεών τους.

5. Συμπεράσματα

5.1. Η ΟΚΕ επαναλαμβάνει την ανησυχία που είχε εκφράσει παλαιότερα για το τρομακτικό επίπεδο απωλειών εσόδων που προκύπτουν από την απάτη όσον αφορά το ΦΠΑ και την έλλειψη συνεργασίας μεταξύ των διοικήσεων των κρατών μελών, πράγμα που διευκολύνει και, μάλιστα, ενθαρρύνει την εγκληματική αυτή δραστηριότητα. Η κατάργηση των ελέγχων στα σύνορα, που αποτελεί απαραίτητη παράμετρο της ενιαίας αγοράς, επιβάλλει την ύπαρξη ουσιαστικών διαδικασιών ελέγχου και αποτελεσματικής εφαρμογής τους από τις φορολογικές αρχές των κρατών μελών, άσχετα από το ισχύον φορολογικό σύστημα. Η κατάσταση αυτή δεν παρατηρείται σήμερα και είναι δύσκολο να μην καταλήξει κανείς στο συμπέρασμα ότι το ισχύον σύστημα διοικητικής συνεργασίας δεν αποτελεί επαρκές υποκατάστατο των φυσικών ελέγχων τους οποίους αντικατέστησε.

5.2. Η ΟΚΕ κρίνει ότι οι προτάσεις της Επιτροπής αποτελούν ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση, αλλά θεωρεί ότι δεν επαρκούν για να διορθωθούν οι εμφανείς αδυναμίες και κενά της τρέχουσας κατάστασης· ωστόσο, αναγνωρίζει ότι κατά πάσα πιθανότητα βρίσκονται στα όρια του πολιτικά εφικτού. Συνεπώς, επικροτεί τις προτάσεις, αλλά έχει σοβαρές επιφυλάξεις για το κατά πόσο μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την καταπολέμηση της απάτης χωρίς μια ριζική αλλαγή της στάσης των εθνικών διοικήσεων και των εθνικών φορολογικών αρχών. Καλεί τα κράτη μέλη να αποτρέψουν την απώλεια εσόδων αποδεχόμενα τις προτάσεις αυτές και λαμβάνοντας τα απαραίτητα μέτρα για τη διασφάλιση της αποτελεσματικής εφαρμογής τους.

Βρυξέλλες, 16 Ιανουαρίου 2002.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Göke Frerichs

(1) ΕΕ L 336 της 27.12.1977, σ. 15.

(2) ΕΕ L 24 της 1.2.1992, σ. 1.

(3) ΕΕ L 331 της 27.12.1979, σ. 8.

(4) COM(2000) 28 τελικό.

(5) Σημείο 5.5 του ιδίου εγγράφου.

(6) COM(98) 364 τελικό, COM(1999) 183 τελικό.

(7) COM(90) 183.

(8) Βλ. π.χ. ΕΕ C 116 της 20.4.2001.

(9) ΕΕ C 349 της 17.11.1998, σ. 15, 16, 17.

(10) ΕΕ C 349 της 17.11.1998.