Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την "Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για ενέργειες ενημέρωσης και προώθησης των γεωργικών προϊόντων στην εσωτερική αγορά"

(2001/C 116/11)

Στις 26 Σεπτεμβρίου 2000, και σύμφωνα με το άρθρο 162 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Tο τμήμα "Γεωργία, ανάπτυξη της υπαίθρου και περιβάλλον", στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 15 Νοεμβρίου 2000 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Espuny Moyano.

Κατά την 377η σύνοδο ολομέλειας της 29ης και 30ής Νοεμβρίου 2000 (συνεδρίαση της 29ης Νοεμβρίου), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 110 ψήφους υπέρ και 2 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Με την υπό εξέταση πρόταση της Επιτροπής επιδιώκεται η εναρμόνιση και απλούστευση, μέσω ενός ενιαίου μέσου οριζόντιου χαρακτήρα, της ρύθμισης των διαφορετικών κοινοτικών καθεστώτων προώθησης στην εσωτερική αγορά που υφίστανται αυτή τη στιγμή.

1.2. Η Επιτροπή, με βάση το πρότυπο που εφαρμόζεται για την προώθηση των γεωργικών προϊόντων στις τρίτες χώρες, φρονεί ότι το μέσο αυτό θα πρέπει να προορίζεται για τη γενική και συλλογική ενημέρωση και προώθηση, με επίκεντρο τα εγγενή χαρακτηριστικά των ευρωπαϊκών προϊόντων και με στόχο την αναβάθμιση της εικόνας τους προς τους καταναλωτές.

1.3. Υπό την έννοια αυτή, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα κοινοτικά μέτρα προώθησης πρέπει να είναι συμπληρωματικά ως προς τα μέτρα που λαμβάνονται στα κράτη μέλη από τις επιχειρήσεις ή τις εθνικές ή περιφερειακές αρχές και να προσδίδουν προστιθέμενη αξία στις κλασσικές δραστηριότητες προώθησης στην αγορά (marketing) και διαφήμισης των εμπορικών σημάτων.

1.4. Η Επιτροπή προτείνει να επιλέγονται κατά τακτά διαστήματα με τη διαδικασία της Επιτροπής Διαχείρισης τα θέματα και οι τομείς στους οποίους μπορούν να ληφθούν μέτρα ενημέρωσης και προώθησης.

1.4.1. Επίσης, η Επιτροπή Διαχείρισης, θα καθορίσει τις κατά τομείς κατευθυντήριες γραμμές και τα εφαρμόσιμα κριτήρια επιλογής.

1.5. Με βάση προσκλήσεις των κρατών μελών για την υποβολή προτάσεων, οι επαγγελματικές και διεπαγγελματικές οργανώσεις θα προβάλουν τα προγράμματά τους τα οποία τα κράτη μέλη θα διαβιβάσουν στην Επιτροπή για τον έλεγχο της συμμόρφωσής τους προς τις κοινοτικές ρυθμίσεις και τη συγγραφή υποχρεώσεων. Την τελική επιλογή θα κάνουν τα κράτη μέλη.

1.6. Η Επιτροπή προτείνει ένα σύστημα έμμεσης διαχείρισης στα πλαίσια του οποίου τα κράτη μέλη θα έχουν την ευθύνη του ελέγχου και της πληρωμής των επιλεγμένων μέτρων.

1.7. Για να αναλάβουν τις ευθύνες τους οι διάφοροι ενδιαφερόμενοι παράγοντες, η προτεινόμενη χρηματοδότηση θα κατανεμηθεί μεταξύ της Κοινότητας, των κρατών μελών και των επαγγελματικών ή διεπαγγελματικών οργανώσεων.

1.7.1. Προτείνεται η συμμετοχή της Κοινότητας να μην υπερβαίνει το 50 % του πραγματικού κόστους των δράσεων, με εξαίρεση την περίπτωση των μελετών αξιολόγησης των αποτελεσμάτων των δράσεων ενημέρωσης και προώθησης, που χρηματοδοτούνται στο ακέραιο από την Κοινότητα.

1.7.2. Η συμμετοχή των κρατών μελών θα είναι γενικά περίπου το 20 % του πραγματικού κόστους των εν λόγω δράσεων. Το υπόλοιπο θα χρηματοδοτηθεί από τις επαγγελματικές ή διεπαγγελματικές οργανώσεις.

1.7.3. Ωστόσο, αν πρόκειται για μέτρα ενημερωτικού χαρακτήρα για τα κοινοτικά καθεστώτα Προστατευόμενων Ονομασιών Προέλευσης (ΠΟΠ), Προστατευόμενων Γεωγραφικών Ενδείξεων (ΠΓΕ), Εγγυημένων Παραδοσιακών Προϊόντων (ΕΠΠ), καθώς και την οικολογική παραγωγή και την επισήμανση, η Επιτροπή κρίνει σκόπιμο να περιοριστεί η χρηματοδοτική συμβολή στα κράτη μέλη και την Κοινότητα.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η ΟΚΕ τάσσεται γενικά υπέρ της παρούσας πρωτοβουλίας για την προώθηση, η οποία συμπληρώνει το μέσο προώθησης που υιοθετήθηκε το 1999 για τις τρίτες χώρες(1) και αντιπροσωπεύει συμβολή στο στόχο της προώθησης, τόσο στην Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και στον υπόλοιπο κόσμο, ενός ευρωπαϊκού προτύπου γεωργίας και διατροφής βασισμένου στην ποικιλότητα, την ποιότητα και την ασφάλεια. Ωστόσο, εκφράζει επιφύλαξη σε ό,τι αφορά τις διαδικασίες που προτείνει η Επιτροπή.

2.1.1. Η ΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι ο στόχος αυτός δεν διατυπώνεται με επαρκή σαφήνεια στην πρόταση: η διάδοση του ευρωπαϊκού γεωργικού και διατροφικού προτύπου που βασίζεται στην πολυλειτουργικότητα και στις έννοιες που έχουν ήδη διατυπωθεί, καθώς και η ενίσχυση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών στα γεωργικά προϊόντα και τα προϊόντα διατροφής θα πρέπει να αποτελέσουν τους πρωταρχικούς σκοπούς της προώθησης στην εσωτερική αγορά.

2.1.2. Υπό την έννοια αυτή, επιβάλλεται να αναβαθμιστεί η εικόνα που έχουν οι καταναλωτές της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα ευρωπαϊκά προϊόντα και να τους γνωστοποιηθούν οι προσπάθειες που καταβάλλονται για να τους διασφαλιστεί ποικίλη ή/και παραδοσιακή προσφορά καθώς και υψηλό επίπεδο σε ό,τι αφορά την ποιότητα, την ασφάλεια των τροφίμων και την τήρηση των κανόνων καλής διαβίωσης των ζώων.

2.1.3. Για τους λόγους αυτούς, η ΟΚΕ συμφωνεί ως προς το στόχο της ενίσχυσης σε κοινοτικό επίπεδο της πληροφόρησης σχετικά με τα εγγενή χαρακτηριστικά των γεωργικών προϊόντων και των προϊόντων διατροφής, όπως είναι η ποιότητα, η υγιεινή, η θρεπτική αξία, η ασφάλεια, η επισήμανση, η ανιχνευσιμότητα, ο τρόπος οικολογικής ή ολοκληρωμένης παραγωγής, τα κοινοτικά συστήματα ΠΟΠ/ΠΓΕ/ΕΠΠ, οι οίνοι ποιότητας που παράγονται σε καθορισμένες περιοχές VCPRQ, οι επιτραπέζιοι οίνοι και τα οινοπνευματώδη ποτά με γεωγραφική ένδειξη.

2.1.4. Επίσης, η ΟΚΕ υποστηρίζει την επέκταση του ενδεχόμενου οφέλους από την κοινοτική προώθηση στην εσωτερική αγορά και σε άλλα γεωργικά προϊόντα και προϊόντα διατροφής.

2.2. Εάν η Ευρωπαϊκή Ένωση επιθυμεί να προκύψει προστιθέμενη αξία από την κοινοτική προώθηση των ευρωπαϊκών προϊόντων στην εσωτερική της αγορά, έχει βασική σημασία το πεδίο δράσης της να είναι συμπληρωματικό και συντονισμένο με τις πρωτοβουλίες που αναλαμβάνουν οι επιχειρήσεις, οι οργανώσεις και οι εθνικές αρχές στα αντίστοιχα κράτη μέλη τους.

2.2.1. Όπως συμβαίνει και στην περίπτωση της προώθησης στις τρίτες χώρες, η επικουρικότητα και η συμπληρωματικότητα θα πρέπει να είναι οι αρχές στις οποίες βασίζεται η ευρωπαϊκή δράση προώθησης των γεωργικών προϊόντων και προϊόντων διατροφής στην εσωτερική αγορά.

2.2.2. Υπό την έννοια αυτή, η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τη σφαιρική και συνεκτική προσέγγιση που ακολουθεί η Επιτροπή προκειμένου να εναρμονίσει τα πολλαπλά κοινοτικά καθεστώτα προώθησης στην εσωτερική αγορά, αντικαθιστώντάς τα με ένα ενιαίο πλαίσιο μέτρων, χρηματοδότησης και διαχείρισης των δράσεων προώθησης.

2.3. Η ΟΚΕ συμφωνεί ως προς τη σκοπιμότητα της συγχρηματοδότησης των μέτρων προώθησης, η οποία όχι μόνο καθιστά δυνατή τη συγκέντρωση πόρων, αλλά και συμβάλλει στο να συμμετάσχουν και να αναλάβουν τις ευθύνες τους όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, με σκοπό τη βελτιστοποίηση της αποτελεσματικότητας των δράσεων προώθησης και της χρήσης των χρηματοδοτικών πόρων. Ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις η χρηματοδότηση πρέπει να εφαρμόζεται με ελαστικό τρόπο από τα ενδιαφερόμενα μέρη.

2.4. Από την τριπολική οπτική της επικουρικότητας, της συμπληρωματικότητας και της συγχρηματοδότησης, είναι απαραίτητο, τόσο οι επαγγελματικές οργανώσεις όσο και οι εθνικές αρχές να καταβάλουν δραστήριες και συντονισμένες προσπάθειες από κοινού με την Επιτροπή για το σχεδιασμό, την επιλογή, τη διαχείριση και την αξιολόγηση των κοινοτικών δράσεων προώθησης στην εσωτερική αγορά.

2.4.1. Η ΟΚΕ, όπως και στην περίπτωση της προώθησης στις τρίτες χώρες, εκφράζει τη δυσαρέσκειά της για το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν έχει εκτιμήσει επαρκώς τις επιπτώσεις και τα οφέλη που προκύπτουν από την εφαρμογή των αρχών της επικουρικότητας, της συμπληρωματικότητας και της συγχρηματοδότησης στη διαχείριση της προώθησης.

2.4.2. Εκφράζει ιδιαίτερα τη δυσαρέσκειά της για την υπερβολική πολυπλοκότητα της προτεινόμενης διαδικασίας και την ανεπαρκή συμμετοχή των οικονομικών παραγόντων.

2.5. Τέλος, η ΟΚΕ φρονεί ότι, προκειμένου το κοινοτικό μέσο προώθησης στην εσωτερική αγορά να εκπληρώσει το φιλόδοξο στόχο της περαιτέρω αναβάθμισης της εικόνας που έχουν οι καταναλωτές για τα ευρωπαϊκά προϊόντα από την οπτική γωνία της προάσπισης, στην Ευρωπαϊκή Ένωση, του ευρωπαϊκού γεωργικού και διατροφικού προτύπου, είναι απαραίτητο να διατεθούν επαρκείς πόροι.

2.5.1. Το πρόβλημα της επάρκειας των χρηματοδοτικών πόρων καθίσταται ακόμη πιο εμφανές στα πλαίσια μιας πολιτικής με την οποία επιδιώκεται ταυτόχρονα η ενίσχυση της προώθησης τόσο στην εσωτερική όσο και στην εξωτερική πτυχή της και η διεύρυνση του πεδίου των προϊόντων που επωφελούνται από αυτή.

2.5.2. Η ΟΚΕ:

- διαπιστώνει με απογοήτευση ότι ο προϋπολογισμός που προτείνει η Επιτροπή είναι, ωστόσο, σαφώς ανεπαρκής·

- εκφράζει ανησυχία μήπως η προβλεπόμενη αύξηση του προϋπολογισμού για την προώθηση σε τρίτες χώρες πραγματοποιηθεί εις βάρος των πόρων που προορίζονται για την προώθηση στην Κοινότητα·

- φοβάται, τέλος, μήπως η ανεπάρκεια του προϋπολογισμού προκαλέσει σημαντικές εντάσεις μεταξύ τομέων και προϊόντων.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1. Οι ενέργειες ενημέρωσης και προώθησης δεν πρέπει να προσανατολίζονται συναρτήσει των εμπορικών ονομασιών (άρθρο 1, παρ. 2)· ωστόσο, τούτο δεν πρέπει να οδηγήσει αυτοδικαίως σε αποκλεισμό από το όφελος της κοινοτικής προώθησης ενεργειών γενικού χαρακτήρα που εντάσσονται στα πλαίσια ευρύτερων πρωτοβουλιών προώθησης σε εθνικό ή ιδιωτικό επίπεδο που έχουν συνιστώσες εμπορικών σημάτων. Τούτο αποτελεί προϋπόθεση της αποτελεσματικότητας και συμπληρωματικότητας της κοινοτικής ενέργειας ως προς τις εθνικές και ιδιωτικές πρωτοβουλίες.

3.2. Μεταξύ των ενεργειών στις οποίες αναφέρεται το άρθρο 2, παρ. α) και οι οποίες μπορούν να επωφελούνται από την κοινοτική προώθηση, περιλαμβάνονται ενέργειες δημόσιων σχέσεων, προώθησης και διαφήμισης που έχουν ως στόχο να υπογραμμίσουν τα πλεονεκτήματα των κοινοτικών προϊόντων σε σχέση με την καλή διαβίωση των ζώων. Για το λόγο αυτό, η αξιολόγηση του σεβασμού της καλής διαβίωσης των ζώων πρέπει να περιλαμβάνεται ρητώς στο κριτήριο επιλογής των τομέων ή προϊόντων που παρατίθενται στο άρθρο 3, παρ. α).

3.3. Αν ληφθεί υπόψη το σύστημα συγχρηματοδότησης που προτείνει η Επιτροπή, είναι απαραίτητο να συμβάλουν οι ιδιωτικές οργανώσεις, με την πείρα και την ενεργό συμμετοχή τους, στη λήψη των αποφάσεων σχετικά με τον κατάλογο των θεμάτων και των επιλέξιμων προϊόντων (άρθρο 4) και στον καθορισμό των κατευθυντήριων γραμμών των προγραμμάτων προώθησης και ενημέρωσης (άρθρο 5). Προς την κατεύθυνση αυτή, η ΟΚΕ προτείνει:

3.3.1. Την υποχρεωτική και όχι προαιρετική διαβούλευση με τη Μόνιμη Ομάδα "Προώθηση των γεωργικών προϊόντων" της Συμβουλευτικής Επιτροπής "Ποιότητα και υγιεινή της γεωργικής παραγωγής" για τον καθορισμό, ανά τριετία, του καταλόγου των θεμάτων και επιλέξιμων προϊόντων (άρθρο 4, παρ. 2).

3.3.2. Την υποχρεωτική διαβούλευση με την εν λόγω Μόνιμη Ομάδα πριν από τον καθορισμό των κατευθυντήριων γραμμών των προγραμμάτων προώθησης και ενημέρωσης (άρθρο 5, παρ. 1).

3.4. Επίσης, η ΟΚΕ φρονεί ότι ο υποχρεωτικός χαρακτήρας της συνεργασίας με τις επαγγελματικές οργανώσεις και τους εκτελεστικούς οργανισμούς, που προβλέπεται στο άρθρο 6, παρ. 2, αποτελεί μη απαραίτητη προϋπόθεση που περιπλέκει μια ήδη αρκετά πολύπλοκη διαδικασία επιλογής. Δεν θα πρέπει να αποκλείεται η εκτέλεση των προγραμμάτων από τις οργανώσεις στις περιπτώσεις που αυτές αποδεικνύουν ότι έχουν απαιτούμενη πείρα και εγγυώνται, με τα κατάλληλα μέσα, την ορθή εκτέλεσή τους.

3.5. Τέλος, η ΟΚΕ διαπιστώνει ότι ο προϋπολογισμός που προβλέπεται να επιβαρύνει την Κοινότητα είναι πολύ χαμηλότερος από τον παρόντα προϋπολογισμό. Εκτιμά ότι ο εν λόγω προϋπολογισμός είναι πολύ ανεπαρκής για την εκπλήρωση των τελικών στόχων της προώθησης στην εσωτερική αγορά, πολύ περισσότερο όταν τείνει να επεκταθεί σε όλα τα προϊόντα. Η ανεπάρκεια του προϋπολογισμού εξηγεί ενδεχομένως την αοριστία της αιτιολογικής έκθεσης σε ό,τι αφορά τους πραγματικούς στόχους αυτής της κοινοτικής δράσης.

3.5.1. Για να αποφευχθούν πιθανές συγκρούσεις με τις ενέργειες προώθησης στο εξωτερικό καθώς και μεταξύ τομέων και προϊόντων, η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο να καταβάλουν τις απαραίτητες προσπάθειες ώστε να διατεθούν για το υπό εξέταση μέσον οι κατάλληλοι πόροι.

4. Τελικές συστάσεις

4.1. Η προάσπιση του ευρωπαϊκού γεωργικού προτύπου και η ενίσχυση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών στα κοινοτικά γεωργικά προϊόντα και προϊόντα διατροφής είναι ορισμένες από τις προτεραιότητες που καθιέρωσε η μεταρρύθμιση της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής στα πλαίσια του Προγράμματος Δράσης 2000. Υπό την έννοια αυτή, η αναβάθμιση της εικόνας που έχουν οι καταναλωτές για τα ευρωπαϊκά προϊόντα μέσω κοινοτικών δράσεων ενημέρωσης και προώθησης στην εσωτερική αγορά, πρέπει να αποτελέσει τον σαφώς προσδιορισμένο στόχο αυτής της πρωτοβουλίας.

4.2. Για τη βελτιστοποίηση του οφέλους από την προώθηση σε κοινοτικό επίπεδο, επιβάλλεται όλοι οι παράγοντες - επαγγελματικές και διεπαγγελματικές οργανώσεις - να δραστηριοποιηθούν κατά τρόπο συμπληρωματικό και συντονισμένο. Στα πλαίσια αυτά, βασική σημασία έχει η συμμετοχή και η πείρα του ιδιωτικού τομέα. Τούτο πρέπει να αντικατοπτρίζεται στην κατάρτιση, το σχεδιασμό και την εκτέλεση των προγραμμάτων, ιδιαίτερα προκειμένου να αποφευχθούν οι γραφειοκρατικές περιπλοκές.

4.3. Ο προϋπολογισμός για την προώθηση στην εσωτερική αγορά πρέπει να είναι στο ύψος των φιλοδοξιών του εγχειρήματος. Η ανεπάρκεια των πόρων όχι μόνο θα περιορίσει την αποτελεσματικότητα του συγκεκριμένου μέσου, αλλά και θα προκαλέσει περιττές εντάσεις μεταξύ τομέων και επιλέξιμων προϊόντων.

Βρυξέλλες, 29 Νοεμβρίου 2000.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Göke Frerichs

(1) EE C 169 της 16.6.1999.