Βρυξέλλες, 12.01.2005

COM(2004) 836 τελικό

.

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

προς την αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή σχετικά με τις εγγυήσεις που καλύπτονται από τον γενικό προϋπολογισμό(κατάσταση στις 30 Ιουνίου 2004)SEC(2004) 1629

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

Μέρος Πρώτο: Γεγονότα που συνέβησαν μετά την υποβολή της έκθεσης στις 31 Δεκεμβρίου 2003, κατάσταση των κινδύνων και ενεργοποίηση των εγγυήσεων του προϋπολογισμού 3

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ: ΕΙΔΗ ΠΡΑΞΕΩΝ 3

2. ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΠΟΥ ΣΥΝΕΒΗΣΑΝ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΥΠΟΒΟΛΗ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2003 3

3. Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ 3

3.1. Τρέχον υπόλοιπο σε κεφάλαιο στις 30 Ιουνίου 2004 3

3.2 Μέγιστος ετήσιος κίνδυνος που αναλαμβάνεται από τον κοινοτικό προϋπολογισμό : Πράξεις εκταμιευθείσες μέχρι τις 30 Ιουνίου 2004 (βλέπε πίνακα Α2 του παραρτήματος) 3

3.3 Μέγιστος θεωρητικός ετήσιος κίνδυνος που αναλαμβάνεται από τον κοινοτικό προϋπολογισμό : Πράξεις αποφασισθείσες και εκταμιευθείσες μέχρι τις 30 Ιουνίου 2004 (βλέπε πίνακα Α3 του παραρτήματος) 3

4. ΕΝΕΡΓΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΕΓΓΥΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ 3

4.1. Πληρωμές από τα ταμειακά διαθέσιμα 3

4.2. Ενεργοποίηση του Ταμείου Εγγύησης 3

5. ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΔΑΝΕΙΟΔΟΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΓΓΥΗΣΕΙΣ ΥΠΕΡ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ 3

6. Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΤΑΜΕΙΟΥ ΕΓΓΥΗΣΗΣ ΣΤΙΣ 30 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004 3

7. ΣΧΕΤΙΚΗ ΣΤΑΘΕΡΟΤΗΤΑ 3

Μέρος Δεύτερο: Εκτίμηση των δυνητικών κινδύνων: Οικονομική και χρηματοπιστωτική συγκυρία στις τρίτες χώρες με τις οποίες έχουν συναφθεί οι πλέον σημαντικές δανειοδοτικές πράξεις 3

1. Εισαγωγη 3

2. Υποψηφιες χωρες 3

3. Δυτικα βαλκανια 3

4. Νεα ανεξαρτητα κρατη 3

5. Αλλες τριτες χωρες 3

Μέρος Πρώτο: Γεγονότα που συνέβησαν μετά την υποβολή της έκθεσης στις 31 Δεκεμβρίου 2003, κατάσταση των κινδύνων και ενεργοποίηση των εγγυήσεων του προϋπολογισμού [1]

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ: ΕΙΔΗ ΠΡΑΞΕΩΝ

Οι κίνδυνοι που καλύπτονται από τον κοινοτικό προϋπολογισμό απορρέουν από διάφορες πράξεις δανειοδότησης και εγγύησης, οι οποίες μπορούν να υποδιαιρεθούν σε δύο κατηγορίες: δάνεια χορηγούμενα από την Κοινότητα με μακροοικονομικούς στόχους (δάνεια ισοζυγίου πληρωμών προς τα κράτη μέλη και μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή προς τρίτες χώρες) και δάνεια με μικροοικονομικούς στόχους (δάνεια Ευρατόμ και ΕΚ-ΝΚΜ[2] προς τα κράτη μέλη, και δάνεια Ευρατόμ και ΕΤΕ προς τρίτες χώρες[3]).

2. ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΠΟΥ ΣΥΝΕΒΗΣΑΝ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΥΠΟΒΟΛΗ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ ΣΤΙΣ 31 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2003

Όσον αφορά τη μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή προς τρίτες χώρες, η απόφαση (2004/580/EΚ) του Συμβουλίου της 29ης Απριλίου 2004 προβλέπει έκτακτη μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή προς την Αλβανία συνολικού ύψους 25 εκατ. ευρώ, από τα οποία τα 9 εκατ. ευρώ ως δάνεια. Βάσει της ισχύουσας απόφασης για τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη πραγματοποιήθηκε εκταμίευση δανείου ύψους 10 εκατ. ευρώ.

Όσον αφορά την Ευρατόμ, στις 30 Μαρτίου 2004 εξεδόθη μια νέα απόφαση (C(2004)891/2) της Επιτροπής για το εργοστάσιο Cernavodă στη Ρουμανία. Βάσει της ισχύουσας απόφασης για τη Βουλγαρία πραγματοποιήθηκε εκταμίευση δανείου ύψους 35 εκατ. ευρώ (Kozloduy).

Κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2004 επρόκειτο να εκδοθεί μια νέα απόφαση της Επιτροπής[4], για την τροποποίηση της απόφασης (C(2000)3812) της 13ης Δεκεμβρίου 2000, με σκοπό τη μείωση του ύψους του δανείου υπέρ της Ουκρανίας για το εργοστάσιο K2R4.

Εν όψει της ένταξης των δέκα νέων κρατών μελών την 1η Μαΐου 2004, η Επιτροπή πρότεινε την τροποποίηση του κανονισμού 2728/94 του Συμβουλίου, ο οποίας ιδρύει το Ταμείο Εγγύησης για τις εξωτερικές ενέργειες, στην τροποποιημένη μορφή του. Η νέα τροποποίηση θα αποσύρει τα δάνεια προς τα νέα κράτη μέλη από το Ταμείο Εγγύησης (διατηρώντας ωστόσο την κοινοτική εγγυητική κάλυψη των δανείων αυτών), καθώς οι χώρες αυτές δεν είναι πλέον «τρίτες». Η εν λόγω τροποποίηση δεν έχει ακόμη εγκριθεί από το Συμβούλιο. Ως εκ τούτου, στο υπόλοιπο της παρούσας έκθεσης, και εφόσον δεν προβλέπεται διαφορετικά, όλα τα αριθμητικά στοιχεία υπολογίζονται και για τα νέα κράτη μέλη, τα οποία προσχώρησαν την 1η Μαΐου 2004. Όπου προβλέπεται διαφορετικά, τα βασικά αριθμητικά στοιχεία δεν συμπεριλαμβάνουν τα νέα κράτη μέλη, καθώς αναμένεται ότι η τροποποίηση θα εγκριθεί από το Συμβούλιο κατά τα τέλη του 2004 ή στις αρχές του 2005. Εάν εγκριθεί η τροποποίηση, το ποσό που θα αποδεσμευθεί και θα επιστραφεί στον κοινοτικό προϋπολογισμό ανέρχεται σε 338.831.402 ευρώ.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τις Δημοσιονομικές Προοπτικές 2007-2013[5], το ύψος του αποθεματικού θεωρητικά δεν θα περιορίζεται στο μέλλον, διότι η χρηματοδότηση του Ταμείου Εγγύησης θα πραγματοποιείται μέσω γραμμής του προϋπολογισμού στον τομέα 4 (Εξωτερικές σχέσεις), και όχι, όπως σήμερα, μέσω συγκεκριμένου αποθεματικού.

3. Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ

Η ανάλυση των κινδύνων ακολουθεί την καθιερωμένη μέτρηση του τρέχοντος υπολοίπου σε κεφάλαιο, του μέγιστου ετήσιου κινδύνου και του μέγιστου θεωρητικού ετήσιου κινδύνου που αναλαμβάνει ο κοινοτικός προϋπολογισμός (μεθοδολογία η οποία επεξηγείται στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής). Λεπτομερή αριθμητικά στοιχεία περιλαμβάνονται, αντίστοιχα, στους πίνακες Α1, Α2 και Α3 του παραρτήματος.

3.1 Τρέχον υπόλοιπο σε κεφάλαιο στις 30 Ιουνίου 2004

Ο συνολικός κίνδυνος στις 30 Ιουνίου 2004 ανήλθε σε 15.519 εκατ. ευρώ, έναντι 15.062 εκατ. ευρώ στις 31 Δεκεμβρίου 2003.

Ο ακόλουθος πίνακας παρουσιάζει τις πράξεις που επηρέασαν την εξέλιξη του τρέχοντος υπολοίπου σε κεφάλαιο μετά την ημερομηνία της προηγούμενης έκθεσης.

Πίνακας 1: Τρέχον υπόλοιπο σε κεφάλαιο στις 30 Ιουνίου 2004* | σε εκατ. ευρώ (με στρογγύλευση) |

Τρέχον υπόλοιπο στις 31 Δεκεμβρίου 2003 | 15 062 |

Αποπληρωμή δανείων |

Ευρατόμ |

ΝΚΜ |

Μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή | -7 |

ΕΤΕ | -661 |

Εκταμίευση δανείων |

Ευρατόμ | 35 |

ΝΚΜ |

Μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή | 10 |

ΕΤΕ | 1 217 |

Συναλλαγματικές διαφορές μεταξύ ευρώ και λοιπών νομισμάτων | - 138 |

Τρέχον υπόλοιπο στις 30 Ιουνίου 2004 | 15 519 |

* Για όλα τα υπό εγγύηση δάνεια (προς κράτη μέλη και τρίτες χώρες), χωρίς τους μη καταβληθέντες τόκους και τις ληξιπρόθεσμες οφειλές.

Το τρέχον υπόλοιπο σε κεφάλαιο των πράξεων υπέρ των κρατών μελών ανερχόταν σε 5.431 εκατ. ευρώ στις 30 Ιουνίου 2004, έναντι 24 εκατ. ευρώ στις 31 Δεκεμβρίου 2003.

Το τρέχον υπόλοιπο σε κεφάλαιο των πράξεων υπέρ τρίτων χωρών στις 30 Ιουνίου 2004 ανερχόταν σε 10.088 εκατ. ευρώ, έναντι 15.037 εκατ. ευρώ στις 31 Δεκεμβρίου 2003.

Οι μείζονες αλλαγές στα στοιχεία αυτά οφείλονται στη μεταπήδηση των νέων κρατών μελών από το τμήμα «Τρίτες χώρες» στο τμήμα «Κράτη μέλη» από την 1η Μαΐου 2004 (βλέπε σημείο 2. Γεγονότα που συνέβησαν μετά την υποβολή της έκθεσης στις 31 Δεκεμβρίου 2003).

3.2 Μέγιστος ετήσιος κίνδυνος που αναλαμβάνεται από τον κοινοτικό προϋπολογισμό : Πράξεις εκταμιευθείσες μέχρι τις 30 Ιουνίου 2004 (βλέπε πίνακα Α2 του παραρτήματος)

- Για το 2004, ο συνολικός κίνδυνος ανέρχεται σε 1.088 εκατ. ευρώ.

- Ο κίνδυνος που αντιστοιχεί στα κράτη μέλη ανέρχεται σε 325 εκατ. ευρώ.

- Ο κίνδυνος για τις τρίτες χώρες ανέρχεται σε 763 εκατ. ευρώ.

3.3 Μέγιστος θεωρητικός ετήσιος κίνδυνος που αναλαμβάνεται από τον κοινοτικό προϋπολογισμό : Πράξεις αποφασισθείσες και εκταμιευθείσες μέχρι τις 30 Ιουνίου 2004 (βλέπε πίνακα Α3 του παραρτήματος)

- Για το 2004, ο μέγιστος θεωρητικός κίνδυνος ανέρχεται σε 1.194 εκατ. ευρώ, εκτιμάται δε ότι το 2012 θα φθάσει στα 3.667 εκατ. ευρώ.

- Ο μέγιστος θεωρητικός κίνδυνος σε σχέση με τα κράτη μέλη είναι ο ίδιος με τον αναφερόμενο στο σημείο 3.2 μέγιστο ετήσιο κίνδυνο.

- Ο κίνδυνος για τις τρίτες χώρες ανέρχεται σε 869 εκατ. ευρώ για το 2002, εκτιμάται δε ότι το 2012 θα φθάσει στα 3.404 εκατ. ευρώ.

4. ΕΝΕΡΓΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΕΓΓΥΗΣΕΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ

4.1 Πληρωμές από τα ταμειακά διαθέσιμα

Η Επιτροπή αντλεί από τα ταμειακά διαθέσιμά της[6] για να αποφεύγει τις καθυστερήσεις και τα συναφή έξοδα κατά την εξυπηρέτηση των δανειοληπτικών της πράξεων οσάκις ο οφειλέτης καθυστερεί να καταβάλει τα προβλεπόμενα ποσά στην Επιτροπή.

4.2 Ενεργοποίηση του Ταμείου Εγγύησης

Ο κανονισμός (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 2728/94 του Συμβουλίου, της 31ης Οκτωβρίου 1994, όπως έχει τροποποιηθεί, συνέστησε το Ταμείο Εγγύησης για τις εξωτερικές ενέργειες. Σε περίπτωση καθυστέρησης πληρωμής οφειλών εκ μέρους δικαιούχου δανείου που χορηγήθηκε από την Κοινότητα, το Ταμείο Εγγύησης παρεμβαίνει εντός τριών μηνών από την ημερομηνία λήξης της προθεσμίας πληρωμής, για να αντιμετωπίσει την καθυστέρηση αυτή.

Εάν δανειζόμενος αθετεί υποχρεώσεις του για δάνειο της ΕΤΕ που καλύπτεται με εγγύηση του κοινοτικού προϋπολογισμού, η κοινοτική εγγύηση ενεργοποιείται το ενωρίτερο εντός τριών μηνών από την ημερομηνία λήξης της προθεσμίας πληρωμής. Η Κοινότητα ενεργεί εντός τριών μηνών από τη λήψη επιστολής από την ΕΤΕ με την οποία ζητείται η ενεργοποίηση της εγγύησης, εξουσιοδοτεί δε την ΕΤΕ να λάβει τα αντίστοιχα ποσά από το Ταμείο Εγγύησης.

Οι τόκοι υπερημερίας που οφείλονται από δανειολήπτες για το χρονικό διάστημα μεταξύ της ημερομηνίας κατά την οποία καθίστανται διαθέσιμοι οι πόροι από τον κοινοτικό προϋπολογισμό και της ημερομηνίας ενεργοποίησης του Ταμείου Εγγύησης, αφαιρούνται από το ταμείο αυτό και επιστρέφονται στον κοινοτικό προϋπολογισμό. Για τα δάνεια ΕΤΕ, οι τόκοι υπερημερίας υπολογίζονται για την περίοδο μεταξύ της ημερομηνίας κατά την οποία καθίσταται ληξιπρόθεσμη μια δόση δανείου και της ημερομηνίας είσπραξης των χρημάτων που καταβάλλονται από την Επιτροπή στην ΕΤΕ.

5. ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΓΙΑ ΔΑΝΕΙΟΔΟΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΓΓΥΗΣΕΙΣ ΥΠΕΡ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ

Στην πράξη, ο μηχανισμός του Ταμείου Εγγύησης περιορίζει την ικανότητα δανειοδοτήσεων και εγγυήσεων προς τρίτες χώρες, δεδομένου ότι οι πιστώσεις που διατίθενται για την τροφοδότηση του ταμείου αυτού περιορίζονται από το ποσό που εγγράφεται για το αποθεματικό εγγυήσεων στις Δημοσιονομικές Προοπτικές[7].

Ο πίνακας Α4 παρουσιάζει μια εκτίμηση της ικανότητας δανειοδότησης της Κοινότητας προς τρίτες χώρες για την περίοδο 2004-2006, η οποία είναι συμβατή με τον μηχανισμό του Ταμείου Εγγύησης. Ο τρόπος υπολογισμού και οι παραπομπές σε νομικά κείμενα περιγράφονται λεπτομερέστερα στο παράρτημα της παρούσας έκθεσης.

Βάσει των αποφάσεων που έχουν εκδοθεί από το Συμβούλιο ή την Επιτροπή, καθώς και των αποφάσεων που προτείνονται ή προβλέπονται (βλέπε πίνακα 4 στο παράρτημα), αναμένεται να χρησιμοποιηθεί από το Ταμείο Εγγύησης κατά το 2004[8] ποσό ύψους 208,07 εκατ. ευρώ, οπότε θα απομείνουν 12,93 εκατ. ευρώ διαθέσιμα για περαιτέρω εγγυήσεις δανείων.

Λαμβανομένης υπόψη της επίπτωσης στο αποθεματικό εγγυήσεων της τροφοδότησης του Ταμείου Εγγύησης σχετικά με τα δάνεια που έχουν ήδη αποφασισθεί και τα δάνεια που έχουν προταθεί ή προβλέπονται για το 2004, η ετήσια ικανότητα που παραμένει διαθέσιμη για δάνεια είναι η ακόλουθη:

- 143,71 εκατ. ευρώ για δάνεια με εγγύηση 100% υπό τον κοινοτικό προϋπολογισμό, ή

- 221,09 εκατ. ευρώ για δάνεια με εγγύηση 65% (σύμφωνα με την απόφαση 2000/24/ΕΚ του Συμβουλίου, της 22ας Δεκεμβρίου 1999).

Στον πίνακα 2 εμφαίνονται οι εκκρεμείς πράξεις δανειοδότησης και εγγύησης για τρίτες χώρες, συνολικού ύψους 15.658 εκατ. ευρώ (ποσό που συμπεριλαμβάνει και τα 10 νέα κράτη μέλη), στις 30 Ιουνίου 2004.

Πίνακας 2: Εκκρεμείς δανειοδοτικές και εγγυητικές πράξεις προς τρίτες χώρες, σε εκατ. ευρώ (με στρογγύλευση) |

1. Τρέχον υπόλοιπο ΕΚ (ΜΧΣ), Ευρατόμ | 1 499 |

2. Τρέχον υπόλοιπο ΕΤΕ1 | 14 003 |

3. Ληξιπρόθεσμες οφειλές | 2 |

4. Τόκοι υπερημερίας | 1 |

5. Μη καταβληθέντες ληξιπρόθεσμοι τόκοι2 | 153 |

Τρέχον υπόλοιπο στις 30 Ιουνίου 2004 | 15 658 |

1 συμπεριλαμβανόμενων των δέκα νέων κρατών μελών

2 μη καταβληθέντες ληξιπρόθεσμοι τόκοι κατά την έννοια του κανονισμού για την ίδρυση του Ταμείου Εγγύησης

Ο αριθμητικός λόγος μεταξύ των πόρων του Ταμείου Εγγύησης και του τρέχοντος υπολοίπου σε κεφάλαιο, κατά τον ορισμό που δίδεται στον κανονισμό για την ίδρυση του ταμείου αυτού, ήταν 10,34%, ποσό που υπερβαίνει το 9% που ορίζεται για το ποσοστό-στόχο στον κανονισμό αριθ. 1149/1999, ο οποίος τροποποιεί τον κανονισμό αριθ. 2728/94 σχετικά με την ίδρυση Ταμείου Εγγύησης. Σύμφωνα με τις ισχύουσες κανονιστικές διατάξεις, το υπερβάλλον ποσό στο τέλος του έτους εγγράφεται σε ειδική γραμμή της κατάστασης εσόδων του γενικού προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

6. Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΤΑΜΕΙΟΥ ΕΓΓΥΗΣΗΣ ΣΤΙΣ 30 ΙΟΥΝΙΟΥ 2004

Στις 30 Ιουνίου 2004, το Ταμείο Εγγύησης διέθετε 1.619,15 εκατ. ευρώ. Κατά το πρώτο εξάμηνο του 2004 καταγράφηκαν οι ακόλουθες κινήσεις:

- Η δεύτερη μεταφορά πιστώσεων του 2003 αποτέλεσε το αντικείμενο πληρωμής 2,25 εκατ. ευρώ, με ημερομηνία 2 Ιανουαρίου 2004.

- Στις 24 Φεβρουαρίου 2004, ζητήθηκε η παρέμβαση του Ταμείου λόγω καθυστέρησης πληρωμής 2.689.781,25 USD (ήτοι 2.140.523,04 ευρώ) ενός δανείου προς την Αργεντινή.

- Στις 30 Ιουνίου 2004, οι συνολικές ληξιπρόθεσμες οφειλές (χωρίς τους τόκους υπερημερίας) της Αργεντινής ανέρχονταν σε 7.907.132,83 USD (ήτοι 6.968.656,91 ευρώ).

- Η ΕΤΕ γνωστοποίησε στην Επιτροπή την καθυστέρηση οφειλών ύψους 2.687.444,26 USD ενός δανείου προς την Αργεντινή, για τις οποίες θα χρειασθεί η παρέμβαση του Ταμείου κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2004.

- Καθαρά έσοδα 29,2 εκατ. ευρώ από επενδύσεις περιουσιακών στοιχείων του Ταμείου μέχρι τις 30 Ιουνίου 2004.

- Η πρώτη ετήσια μεταφορά πιστώσεων από το αποθεματικό εγγυήσεων στο Ταμείο Εγγύησης θα ανέλθει σε 161,76 εκατ. ευρώ. Μια δεύτερη μεταφορά, ύψους 20,115 εκατ. ευρώ θα πραγματοποιηθεί ταυτόχρονα με την έγκριση βάσει της απόφασης C(2004)891/2 της Επιτροπής για ένα νέο δάνειο προς τη Ρουμανία. Το πλεόνασμα του εν λόγω ταμείου κατά το 2003 ανήλθε σε 223,16 εκατ. ευρώ. Τα ως άνω ποσά θα εκκαθαρισθούν με τον μηχανισμό συμψηφισμού, οπότε θα προκύψει καταβολή μετρητών 41,285 εκατ. ευρώ κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2004 από το Ταμείο Εγγύησης στον προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

7. ΣΧΕΤΙΚΗ ΣΤΑΘΕΡΟΤΗΤΑ

Ο αριθμητικός λόγος μεταξύ των ποσών που διέθετε το Ταμείο στις 30 Ιουνίου 2004 (1.619,15 εκατ. ευρώ) και του μέγιστου θεωρητικού ετήσιου κινδύνου για δάνεια προς τρίτες χώρες κατά το 2004 (869 εκατ. ευρώ) εκτιμάται σε 93% (βλέπε πίνακα Α3 στο παράρτημα)[9]. Η αύξηση του λόγου αυτού στο 93%, έναντι 78% στις 31 Δεκεμβρίου 2003, οφείλεται κυρίως στη μεταβολή του καθεστώτος των προς ένταξη χωρών από την 1η Μαΐου 2004. Με την παραδοχή ότι θα εγκριθεί η πρόταση της Επιτροπής για απόσυρση των δέκα νέων κρατών μελών από το Ταμείο Εγγύησης, το ταμείο αυτό θα διαθέτει περίπου 1.280 εκατ. ευρώ, ο δε ως άνω αριθμητικός λόγος θα διαμορφωθεί σε 74%.

Μέρος Δεύτερο:Εκτίμηση των δυνητικών κινδύνων: Οικονομική και χρηματοπιστωτική συγκυρία στις τρίτες χώρες με τις οποίες έχουν συναφθεί οι πλέον σημαντικές δανειοδοτικές πράξεις

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Τα στοιχεία που δίνονται στο πρώτο μέρος παρέχουν πληροφορίες για τις ποσοτικές πτυχές των κινδύνων που βαρύνουν τον γενικό προϋπολογισμό. Ωστόσο, τα στοιχεία αυτά πρέπει να σταθμίζονται βάσει των ποιοτικών πτυχών του εκάστοτε κινδύνου, που εξαρτώνται από το είδος της πράξης και την ποιότητα του δανειζομένου. Σε αντιδιαστολή με τις προηγούμενες εκθέσεις, η αξιολόγηση του κινδύνου για κάθε χώρα αυτή τη φορά παρουσιάζεται χωριστά, στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής SEC(2004)1629. Σύντομη περίληψη της ανάλυσης αυτής εκτίθεται στη συνέχεια.

2. ΥΠΟΨΗΦΙΕΣ ΧΩΡΕΣ

Το χρέος της γενικής κυβέρνησης και το συνολικό εξωτερικό χρέος της Βουλγαρίας συνέχισαν να μειώνονται, σχεδόν στο 40% και στο 55% του ΑΕΠ, αντίστοιχα, μετά την εξαγορά ορισμένων ομολόγων, η οποία μείωσε τα αντίστοιχα ποσοστά επί του ΑΕΠ κατά 3 εκατοστιαίες μονάδες.

Οι προοπτικές της οικονομίας της Ρουμανίας φανερώνουν διατηρήσιμη οικονομική ανάπτυξη, περαιτέρω μείωση του πληθωρισμού και σημαντικό, αλλά σταθερό, έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών μεγαλύτερο του 5,5% του ΑΕΠ. Το συνολικό εξωτερικό χρέος παραμένει χαμηλό, περίπου στο 34% του ΑΕΠ.

Η Τουρκία παραμένει ευάλωτη στα εξωτερικά πλήγματα και στις διαθέσεις των χρηματαγορών, ιδίως λόγω του μεγάλου μεγέθους των αυξανόμενων αναγκών δανεισμού του δημόσιου τομέα, του δημόσιου χρέους και του ακαθάριστου εξωτερικού χρέους (εκτιμώμενα, αντίστοιχα, σε 20%, 80% και 53% του ΑΕΠ για το 2004). Ο αριθμητικός λόγος της εξυπηρέτησης του χρέους προς τις εξαγωγές προβλέπεται ότι το 2004 θα ανέλθει σε 40%.

3. ΔΥΤΙΚΑ ΒΑΛΚΑΝΙΑ

Το εξωτερικό χρέος της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης σημείωσε πτώση, αυτή δε τη στιγμή ανέρχεται στο 34% του ΑΕΠ. Ο δείκτης της εξυπηρέτησης του χρέους σημείωσε επίσης πτωτική τάση κατά τα δύο τελευταία έτη, αναμένεται δε ότι το 2004 θα ανέλθει στο 7% του ΑΕΠ, ενώ τα συναλλαγματικά αποθέματα καλύπτουν άνετα 4,5 μήνες εισαγωγών. Ωστόσο, ένας διακανονισμός παλαιών απαιτήσεων έναντι του Δημοσίου κατά το προσεχές μέλλον αναμένεται να αυξήσει το δημόσιο χρέος κατά τουλάχιστον 10% του ΑΕΠ.

Το 2003, το εξωτερικό χρέος της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας μειώθηκε κατά 3 εκατοστιαίες μονάδες, στο 38% του ΑΕΠ, αναμένεται δε ότι θα παραμείνει στο επίπεδο αυτό και κατά το 2004. Η εξυπηρέτηση του χρέους μειώθηκε στο 14% των εξαγωγών αγαθών και υπηρεσιών κατά το 2003, για δε το 2004 προβλέπεται στο ίδιο επίπεδο.

Ο εξωτερικός τομέας της Σερβίας-Μαυροβουνίου παραμένει ευάλωτος, λόγω των χαμηλών εξαγωγών και της αβέβαιης βραχυπρόθεσμης εξέλιξης των εισροών ιδιωτικών κεφαλαίων. Για το 2004, το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών αναμένεται να ανέλθει στο 11% του ΑΕΠ, ο δε δείκτης του εξωτερικού χρέους στο 54% του ΑΕΠ. Οι ανάγκες χρηματοδότησης διατηρούνται σε υψηλά επίπεδα, λόγω των αυξανόμενων αναγκών εξυπηρέτησης του χρέους μετά την εκπνοή των περιόδων χάριτος.

4. ΝΕΑ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ ΚΡΑΤΗ

Τα ακαθάριστα συναλλαγματικά αποθέματα της κεντρικής τράπεζας της Αρμενίας είναι αρκετά υψηλά και καλύπτουν άνετα τέσσερις μήνες εισαγωγών. Σε ονομαστικές τιμές, το εξωτερικό χρέος ανέρχεται σε 1,1 δισ. δολάρια ΗΠΑ, ενώ ως ποσοστό του ΑΕΠ αναμένεται ότι θα μειωθεί περαιτέρω μετά το 39% που σημειώθηκε το 2003.

Κατά το πρώτο εξάμηνο του 2004, η αύξηση του ΑΕΠ της Λευκορωσίας σημείωσε ετήσιο ρυθμό 10,3%. Παρά τη βελτίωση αυτή, η οικονομία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει δυσκολίες σε αρκετούς λογαριασμούς. Πιο συγκεκριμένα, τα συναλλαγματικά αποθέματα είναι ιδιαίτερα χαμηλά, καλύπτοντας λιγότερο από ένα μήνα εισαγωγών, ενώ η χώρα αντιμετωπίζει πλέον υψηλότερες τιμές για τις προμήθειες φυσικού αερίου από τη Ρωσία.

Τα ακαθάριστα συναλλαγματικά αποθέματα της κεντρικής τράπεζας της Γεωργίας εξακολουθούν να καλύπτουν μόλις 1,5 μήνες εισαγωγών. Το εξωτερικό δημόσιο χρέος της χώρας αυξήθηκε κατά το 2003 περίπου στα 1,8 δισ. δολάρια ΗΠΑ (περίπου 49,5% του ΑΕΠ). Τον Ιούλιο του 2004, οι πιστωτές της Παρισινής Λέσχης συμφώνησαν να επαναδιαπραγματευθούν το εξωτερικό χρέος της Γεωργίας, με στόχο τη μείωση της εξυπηρέτησης του χρέους προς τους πιστωτές αυτούς από τα 169,2 εκατ. στα 46,4 εκατ. δολάρια ΗΠΑ.

Η οικονομία της Μολδαβίας δεν σημείωσε σαφή πρόοδο στην αντιμετώπιση των μακροχρόνιων διαρθρωτικών προβλημάτων, όπως του μη ικανοποιητικού επιχειρηματικού κλίματος και της παραγωγής μόνο ενός περιορισμένου φάσματος παραδοσιακών προϊόντων. Η μακροοικονομική σταθερότητα παραμένει επισφαλής, λόγω της συνεχιζόμενης αδυναμίας του δημόσιου τομέα να εξυπηρετεί πλήρως το εξωτερικό χρέος, του υψηλού πληθωρισμού και της δυσχερούς κατάστασης του ισοζυγίου πληρωμών.

Το περασμένο Ιούνιο συνήφθη μεταξύ Τατζικιστάν και Ρωσίας συμφωνία η οποία αναμένεται να επιτρέψει τη μείωση του εξωτερικού χρέους της χώρας στα 700 εκατ. δολάρια ΗΠΑ, ή στο 50% του ΑΕΠ. Πάντως, και μετά τη σημαντική βελτίωση του 2003, το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών διευρύνεται και πάλι κατά το 2004, λόγω της συνεχιζόμενης αύξησης των εισαγωγών, ενώ τα ακαθάριστα συναλλαγματικά αποθέματα της χώρας προβλέπεται ότι στο τέλος του 2004 θα καλύπτουν 1,9 μήνες εισαγωγών, όπως και κατά το 2003.

Το ισοζύγιο πληρωμών της Ουκρανίας δεν αντιμετωπίζει προβλήματα, καθώς οι τρέχουσες συναλλαγές σημειώνουν μεγάλο πλεόνασμα, το οποίο προβλέπεται ότι κατά το 2004 θα σημειώσει ρεκόρ, φθάνοντας στο 10% του ΑΕΠ (έναντι 5,8% κατά το 2003). Τούτο οδήγησε σε ταχεία συσσώρευση συναλλάγματος στην κεντρική τράπεζα της χώρας, τα δε σχετικά αποθέματα καλύπτουν τέσσερις μήνες εισαγωγών. Το εξωτερικό χρέος αναμένεται να μειωθεί, από το 22,5% του ΑΕΠ κατά το 2003 στο 19% περίπου κατά το 2004.

5. ΑΛΛΕΣ ΤΡΙΤΕΣ ΧΩΡΕΣ

Παρά τη βελτίωση της μακροοικονομικής κατάστασης, ο κίνδυνος που συνοδεύει τα δάνεια και τις επενδύσεις στην Αργεντινή παραμένει υψηλός. Η έλλειψη προόδου σε ορισμένες βασικές διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και οι καθυστερήσεις στην επίτευξη συμφωνίας επαναδιαπραγμάτευσης του χρέους με ιδιώτες πιστωτές οδήγησαν σε αναβολή της τρίτης αναθεώρησης SBA με το ΔΝΤ, ενώ η χώρα εξακολουθεί να έχει ληξιπρόθεσμες οφειλές προς την ΕΤΕ (βλέπε τμήμα 6 του πρώτου μέρους).

Παρά το ότι η αύξηση των συναλλαγματικών αποθεμάτων, η άνετη κατάσταση των τρεχουσών συναλλαγών και το πρόσφατα μέτρα που έλαβαν οι αρχές της χώρας για τη βελτίωση της σύνθεσης του δημόσιου χρέους αύξησαν τα περιθώρια αντοχής της Βραζιλίας , η χώρα παραμένει ευάλωτη σε τυχόν αλλαγή των διαθέσεων των επενδυτών έναντι των αναδυόμενων αγορών.

Παρά τη σε μεγάλο βαθμό διατήρηση του ύψους του εξωτερικού χρέους (σε δολάρια ΗΠΑ), ο δείκτης του χρέους της Αλγερίας αναμένεται κατά το 2004 να μειωθεί κατά 5 εκατοστιαίες μονάδες, στο 30,6% του ΑΕΠ, ο δε δείκτης της εξυπηρέτησης του χρέους αυτού από το 79,5% κατά το 2003 στο 62,2% κατά το 2004. Το εξωτερικό χρέος είναι σχεδόν αποκλειστικά δημόσιο μεσο-μακροπρόθεσμο χρέος, ενώ κατά τα τελευταία έτη δεν έχουν σημειωθεί ληξιπρόθεσμες οφειλές.

Αν και απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες δημοσιονομικής εξυγίανσης, προς το παρόν δεν υπάρχουν ανησυχίες για τη διατηρησιμότητα της οικονομίας της Ιορδανίας , λόγω των πρόσφατων εντυπωσιακών επιδόσεων της χώρας στους εξωτερικούς λογαριασμούς (ιδίως με μεγάλο πλεόνασμα στις τρέχουσες συναλλαγές και συσσώρευση συναλλάγματος), και τούτο αναμένεται να συνεχισθεί κατά το εγγύς μέλλον.

[1] Παρακαλούμε να σημειωθεί ότι το παράρτημα περιέχει ένα έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής με αναλυτικούς πίνακες και επεξηγηματικές σημειώσεις για την παρούσα έκθεση.

[2] Νέο Κοινοτικό Μέσο, μη ενεργό από το 1995. Το τελευταίο δάνειο θα έχει πλήρως αποπληρωθεί μέχρι τις 17.12.2004.

[3] Οι λεπτομέρειες των εντολών της ΕΤΕ εμφαίνονται στον πίνακα Α1 του παραρτήματος.

[4] C(2004)2817/3 της 20.7.2004 (ισόποσο USD 83.000.000 σε ευρώ).

[5] COM(2004) 487.

[6] Άρθρο 12 του κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1150/2000 του Συμβουλίου, της 22ας Μαΐου 2000, για την εφαρμογή της απόφασης 94/728/ΕΚ, Ευρατόμ, σχετικά με το σύστημα των ιδίων πόρων των Κοινοτήτων.

[7] Το ετήσιο μέγεθος που έχει εγγραφεί στις Δημοσιονομικές Προοπτικές 2000-2006 είναι 200 εκατ. ευρώ σε τιμές 1999. Το 2003, το ποσό ανήλθε σε 217 εκατ. ευρώ, για δε το 2004 ανέρχεται σε 221 εκατ. ευρώ.

[8] Κατά την οριστική διατύπωση της παρούσας έκθεσης (Νοέμβριος 2004), δεν είχαν ληφθεί ούτε δρομολογηθεί νέες αποφάσεις για μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή. Ως εκ τούτου, από το εν λόγω αποθεματικό αναμένεται ότι θα χρησιμοποιηθούν 17 εκατ. ευρώ λιγότερα από την πρόβλεψη του Ιουνίου 2004.

[9] Να σημειωθεί ότι η εκτίμηση για τον μέγιστο θεωρητικό ετήσιο κίνδυνο για το 2004 που εμφαίνεται στον πίνακα Α3 αναφέρεται στο δεύτερο εξάμηνο του 2004 μόνο. Για λόγους συγκρισιμότητας, το ποσό αυτό υπέστη αναγωγή σε περίοδο 12 μηνών.