Αριθ.C40/104 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτων 17.2.92
Γνωμοδότησηγιατημεταναστευτική πολιτική
(92/040/25)
Στις31Ιανουαρίου1991,καισύμφωναμετοάρθρο20,παράγραφος4,τουΕσωτερικούΚανονισμού,η
ΟικονομικήκαιΚοινωνικήΕπιτροπήαποφάσισεναεκδώσειγνωμοδότησηπρωτοβουλίαςμεθέματη
μεταναστευτική πολιτική.
Τοτμήμαεξωτερικώνσχέσεων,εμπορικήςκαιαναπτυξιακήςπολιτικής,στοοποίοανατέθηκεη
προετοιμασίατωνσχετικώνεργασιώνυιοθέτησετηγνωμοδότησήτουτην15ηΝοεμβρίου1991.
Εισηγητήςορίσθηκεoκ.Roseingraveκαιoκ.Mourguesσυνεισηγητής .
Κατάτη291ησύνοδοολομέλειας(συνεδρίασητης28ηςΝοεμβρίου1991),ηΟικονομικήκαιΚοινωνική
Επιτροπήυιοθέτησεκατάπλειοψηφίακαιεπτάαποχέςτηνακόλουθηγνωμοδότηση .
χυπρόθεσμωνπολιτικώνεπειδήοιάμεσεςκαιέντονεςπιέ­
σειςαναμένεταινααυξηθούν
ε)ησημερινήκαικυρίως,ηενδεχόμενηοικονομικήκαι
κοινωνικήικανότητατηςΚοινότηταςνααπορροφήσειτα
μεταναστευτικά κύματααπότρίτεςχώρες,ενώθαδιατη­
ρείταιαμείωτοςoρυθμόςτηςοικονομικήςπροόδουστην
Κοινότητα .
1.3.Hμεταναστευτική πολιτικήτηςΚοινοτηταςείναιανά­
γκηναανταποκριθείστοδυσχερέςέργοτηςεξεύρεσηςισορ­
ροπιώνμεταξύανταγωνιστικών στόχωνκαισυνεπώςναείναι
ευέλικτηκαιπροσαρμοστική αναλόγωςτωνπεριστάσεων ,
τόσοεντόςόσοκαιεκτόςτηςΚοινότητας .1.Προκαταρκτικές παρατηρήσεις
1.1.ΣτόχοςτηςγνωμοδότησηςπρωτοβουλίαςτηςΟΚΕ
είναιναπροταθούνπολιτικέςοιοποίεςθααφορούντημετα­
νάστευσηπροςτηνΕυρωπαϊκήΚοινότητακαιδιάτωνοποίων
θαεπιχειρείταιαφενόςηαντιμετώπισητωναιτιώντηςυπέρ­
μετρηςμετανάστευσηςκαιαφετέρουηαξιοποίησητωνμετα­
ναστευτικώνκυμάτωνπροςόφελοςτόσοτηςχώραςπροελεύ­
σεωςόσοκαιτηςχώραςυποδοχής.Κατάτοσχεδιασμότων
πολιτικώναυτών,χρειάζεταιναλαμβάνονταιυπόψηοιεξωτε­
ρικέςσχέσειςτηςΚοινότηταςκαιναεπιδεικνύεταιoοφειλό­
μενοςσεβασμόςπροςτηνπαγκόσμιακαιαδιαίρετηφύσητων
ανθρώπινωνδικαιωμάτωνκαιτωνθεμελιωδώνελευθεριών .
Ταμέτρααυτάπρέπειρητώςναεξετασθούνσεσυνάρτησημε
τιςαντιλήψειςγιατηνομικήθέσητωνμεταναστώναπότρίτες
χώρεςπουεργάζονταιστηνΕΚ,τιςοποίεςηΟΚΕεξέθεσε
ενωρίτερακατάτοτρέχονέτοςστιςομώνυμεςγνωμοδοτήσεις
ΟΚΕ560/91καιΟΚΕ1122/910.
1.2.Βάσηγιατηνεφαρμογήτωνενλόγωπολιτικώνπρέπει
ναείναι:
α)ηκατάργησητωνεσωτερικώνσυνόρωντηςΚοινότητας
καιηδημιουργίατουΕυρωπαϊκούΟικονομικούΧώρου
(ΕΟΧ)την1ηΙανουαρίου1993καιηεκτίμησητωνσυνε­
πειώντηςνέαςαυτήςκατάστασηςγιατηχάραξηκαι
εφαρμογήμιαςκοινήςμεταναστευτικής πολιτικής
β)οιυφιστάμενεςδιεθνείςσυμβάσεις,πρωτόκολλακαιδια­
κυβερνητικέςπρωτοβουλίεςγιατημετανάστευσηκαιτην
ασφάλειαόπωςγιαπαράδειγμαTrevi,Schengenκαιη
ομάδαadhocγιατημετανάστευση
γ)ηανάγκηγιαδιάκρισημεταξύτηςμετανάστευσης ,αίτια
τηςοποίαςείναιοιδυσμενείςοικονομικέςκαικοινωνικές
συνθήκεςστιςχώρεςπροελεύσεωςκαιεκείνηςπουείναι
αποτέλεσμαπολιτικώνήάλλωναιτιών,οπότεοιμετανά­
στεςθααναγνωρίζονται ωςπρόσφυγεςκαιαπολαύουντου
δικαιώματοςτουασύλουστιςχώρεςυποδοχής
δ)ηανάγκηγιαδιάκρισημεταξύμακροπρόθεσμων καιβρα­1.4.Hύπαρξηκοινώνκριτηρίωνεισόδουσεολόκληρη
τηνΚοινότητααποτελείθεμελιώδεςστοιχείοτηςπολιτικής
πουδιέπειτηνπαροχήστουςνομίμωςεισερχόμενους μετανά­
στεςδικαιωμάτωνανάλογωνμεεκείνατωνπολιτώντηςΚοι­
νότητας.
1.5.Οιπολιτικέςσχετικάμετηνείσοδοσταεθνικάεδάφη
είναιανάγκηνααποτρέψουντοενδεχόμενονατεθείσεκίν­
δυνοoστόχοςτηςελεύθερηςκυκλοφορίαςτωνατόμωνεντός
τηςΚοινότηταςκαιηκατάργησητωνμεθοριακώνελέγχων
πουπροβλέπεταιναπραγματοποιηθεί το1993.Παράτιςεπι­
φυλάξειςτωνκρατώνμελώνλόγωτηςκατάστασηςπουεπι­
κρατείτατελευταίαχρόνια,ηΟΚΕφρονείότιηΚοινότητα
οφείλειναθεσπίσειμιαμεταναστευτική πολιτικήπουνα
προβλέπειεπέκτασητωναρμοδιοτήτωντηςΕΚστονενλόγω
τομέα.Αυτάαναλύονταιστακεφάλαια5και6.HΟΚΕκρίνει
ότιοιεκπρόσωποιτωναρχηγώνκρατώνκαικυβερνήσεων
τωνκρατώνμελώνοφείλουνναεργασθούνπροςτοσκοπό
αυτό,στοπλαίσιοτηςΔιακυβερνητικής Διάσκεψηςγιατην
ΠολιτικήΈνωση.
2.Ιστορικόπλαίσιοκαιπροοπτικές
2.1.Τοφαινόμενοτηςμετανάστευσης δενείναικαινούργιο
γιατηνΕυρώπη,ηοποίαήτανπάντασταυροδρόμιμετανα (1)ΕΕαριθ.C159της17.6.1991,σ.12,καιέγγρ.ΟΚΕ1122/91.

17.2.92 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτων Αριθ.C40/105
γεςήτανσχετικώςευάριθμοι,απορροφήθηκαν χωρίςιδιαίτε­
ρεςδυσκολίες.στευτικώνρευμάτων.Αυτό,όμως,τοοποίοδιαφοροποιείτη
σημερινήκατάστασηείναιδύονέοιβασικοίπαράγοντες .O
πρώτοςείναιηεξέλιξητηςΕυρωπαϊκήςΚοινότηταςσεμια
ενιαίααγοράμέχριτην1ηΙανουαρίουτου1993καιηολοένα
καιμεγαλύτερηέλξηπουθαασκείσυνεπώςστοοικονομικό
επίπεδογιαμετανάστεςπροερχόμενους απότρίτεςχώρες.2.4.1.1.ΜετατοΔεύτεροΠαγκοσμιοΠόλεμο,καικατά
τηνπερίοδο1945-48,οπότεεγκαθιδρύθηκαν κομμουνιστικά
καθεστώταστηνΚεντρικήΕυρώπη,πρόσφυγεςκατόρθωσαν
ναμεταβούνστηΔύση:το1956απότηνΟυγγαρία,το1968
απότηνΤσεχοσλοβακία ,το1981απότηνΠολωνία.Hέλλει­
ψηεργατικούδυναμικούσεορισμένεςχώρες(στηΓερμανία
κυρίως)οδήγησεσεμιατεράστιαεισροήΓιουγκοσλάβων
μεταναστών ,πολλοίαπότουςοποίουςεγκαταστάθηκαν μονί­
μωςστιςχώρεςυποδοχής.2.2.Oπαράγονταςαυτόςπεριπλέκεταιπεραιτέρωκαιενι­
σχύεταιαπότοδεύτερο,πουείναιοιπολιτικέςμεταβολές,η
κατάρρευσητωνδιευθυνομένωνοικονομιώντωνχωρώντης
ΑνατολικήςΕυρώπηςκαιημετατροπήτουςσεοικονομίες
αγοράς,πράγμαπουθαοδηγήσει,ενδεχομένως ,σεμεγαλύ­
τεραμεταναστευτικά ρεύματααπότιςενλόγωχώρεςπρος
τηνΕυρωπαϊκήΚοινότητα .
2.4.1.2.Τέλος,μέσασταδύοτελευταίαχρονιά,μιαιστο­
ρικήκαμπήπυροδότησεμιανέαφάσημετανάστευσης εργα­
τώναπότιςπρώηνκομμουνιστικές χώρεςπροςτιςπλέον
βιομηχανικέςχώρεςτηςΔυτικήςΕυρώπης.Oαριθμόςτων
εργατώναυτώνμπορείνααυξηθείαισθητάκατάταπροσεχή
έτη,αλλάδενυπάρχουνακόμηενδείξειςότιθασυμβείτούτο.
Ορισμένοιαπότουςμετανάστεςθεωρούντηνπαραμονήτους
προσωρινή,καιελπίζουνναεγκατασταθούν στιςΗνωμένες
Πολιτείες,τονΚαναδάήτηνΑυστραλία .Πολλοίάλλοισκο­
πεύουνναεγκατασταθούν καιναεργασθούνστιςχώρεςτης
ΕυρωπαϊκήςΚοινότητας .2.3.Ποικιλοτηταεμπειριώνκαιπαραδόσεων
2.3.1.ΌλεςσχεδόνοιχώρεςτηςΚοινότηταςέχουν
εμπειρία—ανόχιπαράδοση—στοφαινόμενοτηςμετανάστευ­
σης,είτεωςχώρεςαποδημίας,είτεωςχώρεςμετανάστευσης ,
είτεωςχώρεςαποδημίαςκαιμετανάστευσης ταυτόχρονα .Στις
πιοπολλέςπεριπτώσεις ,τούτοδενσυνέβαινεαποκλειστικώς
μετιςχώρεςτηςΚοινότηταςαλλάκαιτρίτεςχώρεςαποδημία
προςτοΝέοΚόσμο(ΒόρειοςκαιΝότιοςΑμερική,Αυστρα­
λία)καιτηΝότιοΑφρικήκαι,πιοπρόσφατα,είσοδοςμετανα­
στώναπόπρώηναποικίεςχωρώντηςΚοινότηταςκαι/ήχώρες
πουγειτονεύουνγεωγραφικώςμεαυτές.2.4.2.Hμετάβασηαποτοπαλαιόπροςτονέοκαθεστώς
απόμιαπρογραμματισμένη οικονομίαστηνελεύθερηαγορά,
καιαπόέναμονολιθικόσύστημαστηδημοκρατία,δενθα
είναιεύκοληκαιηέκβασήτηςθαείναιίσωςαβέβαιη.Το
βιοτικόεπίπεδοσεορισμένεςχώρεςτηςΑνατολικήςΕυρώ­
πηςέχειήδηυποβαθμισθείκαιηανεργίαπαρουσιάζειαυξητι­
κέςτάσεις.2.3.2.ΙστορικώςηεμπειρίατηςΕυρώπηςμετημετανά­
στευση—τόσοηαποδημίαόσοκαιημετανάστευση—συνδεό­
τανμετηναναζήτησηασφαλούςκαταφυγίουγιαπρόσφυγες,
λόγωτηςέλλειψηςανεκτικότητας ,διακρίσεωνκαιδιώξεων
τωνμειονοτήτων (εξαιτίαςτηςθρησκείας,τηςεθνικότητας,
τηςφυλετικήςπροέλευσηςκαιτηςγλώσσας),μεπολέμους,
δημογραφικάπροβλήματακαιλόγωτηςοικονομικήςανάπτυ­
ξης,βιομηχανικήςκυρίως,γιατηνοποίαυπήρχαναυξημένες
ανάγκεςεργατικούδυναμικού.2.4.2.1.ΟινέεςκυβερνήσειςστιςχώρεςτηςΑνατολικής
Ευρώπηςδενδιαθέτουνεπαρκείςπόρουςκαιειδικέςγνώσεις,
πράγμαπουπεριορίζειτηνικανότητάτουςναυιοθετήσουν
μέτραγιατηναρωγήτωνανέργων,γιατηνεπανεκπαίδευσή
τουςήμέτρακοινωνικήςπρόνοιας.Αυτόγίνεταιακόμησοβα­
ρότεροανληφθείυπόψητοδυσβάστακτοχρέοςτωνχωρών
αυτώντοοποίοδενδιευκολύνειτιςπολιτικέςκοινωνικής
πρόνοιας.Οικυβερνήσειςαυτέςδενείναιπροετοιμασμένες να
αντιμετωπίσουν τοπρόβληματηςμακροπρόθεσμης ανεργίας
πουπροκαλείταιαπότηνιδιωτικοποίηση .Oρυθμόςμετάβα­
σηςαπότοπαλαιόαποτυχημένοσύστημαπροςένακαινούρ­
γιοπρέπειναλάβειυπόψητονπαράγοντααυτό,ιδίωςσεό,τι
αφοράτηναπασχόλησηκαιτηναπορρόφησητωννέωνστην
αγοράεργασίας.Τοχαρακτηριστικό αυτόστοιχείοτηςμετα­
βάσεωςσεμιαοικονομίατηςαγοράςέχειάμεσησχέσημε
τιςμεταναστευτικές πολιτικέςτωνχωρώντηςΟμάδαςτων
24.Επομένως,ηενλόγωΟμάδαοφείλεινασυνδράμειστη
διαμόρφωσηκαιτημεθόδευσητηςβιομηχανικήςαναδιάρ­
θρωσηςώστεναπεριορισθούνστοελάχιστοοιμεταναστευτι­
κέςπιέσεις.2.3.3.ΟιεμπειρίεςκαιπαραδόσειςτωνχωρώντηςΕυρώ­
πηςπαρουσιάζουνποικιλίασεσχέσημεανάλογεςεμπειρίες
χωρώντουΟργανισμούΟικονομικήςΣυνεργασίαςκαιΑνά­
πτυξης(ΟΟΣΑ),όπωςγιαπαράδειγματωνΗΠΑ,Καναδά,
Αυστραλίας,ΝέαςΖηλανδίας,τηςΙαπωνίαςήακόμηκαιτων
χωρώντουΠερσικούΚόλπου.Μιατέτοιαπλούσιαποικιλία
πρέπει,οπωσδήποτε,ναεπηρεάσειτηχάραξητηςεξωτερικής
πολιτικήςτηςΚοινότηταςγιατημετανάστευση .
2.4.HμετανάστευσηαπότηνΑνατολικήπροςτηΔυτική
Ευρώπη
2.4.1.HείσοδοςμεταναστώναπότηνΑνατολικήπροςτη
ΔυτικήΕυρώπηέγινεσετρειςφάσεις.Αμέσωςμετάτον
ΠρώτοΠαγκόσμιοΠόλεμοκαιτηΡωσικήΕπανάστασητου
1917,μετακινήθηκεέναπρώτοκύμαπροσφύγωνπουεγκατέ­
λειψετηΡωσίαγιαπολιτικούςλόγουςήεπειδήεφοβείτοότι
δενθαπροσαρμόζονταν στηνέακοινωνίαπουδιαμορφωνό­
ταν.Επειδήστηνπερίπτωσηαυτήοιμετακινηθέντες πρόσφυ­2.4.2.2.Παράλληλαπροςτηλήψημέτρωνκοινωνικήςπρό­
νοιας(ταοποίαεξακολουθούνναείναιανεπαρκήλόγωελλεί­
ψεωςπόρων),πρωταρχικόκαθήκοντωνενλόγωχωρώνπρέ­
πειναείναιηεκπαίδευσητωνεργαζομένωνκαιτουδιευθυντι­
κούπροσωπικούώστεναείναισεθέσηναανταποκριθείστις
ανάγκεςτηςοικονομικήςτουςανάπτυξης .

Αριθ.C40/106 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτων 17.2.92
2.4.2.3.Σταπλαίσιατηςεκπαίδευσηςστιςενλόγωχώρες,
απαιτείταιναδοθείιδιαίτερηπροσοχήκαιυποστήριξηπρος
όσουςενδιαφέρονταιναπροωθήσουνήνααναπτύξουνμικρές
επιχειρήσειςκαισυνεταιρισμούς .ΔυτικήΕυρώπηπροερχότανείτεαπομηευρωπαϊκέςχώρες
(Μαγκρέμπ,ΒρετανικήΚοινοπολιτεία )είτεαπότηνΤουρκία
καιόχιαπότιςχώρεςπουαπετέλεσανστησυνέχειατοσυνα­
σπισμότηςΑνατολικήςΕυρώπης.Οιμετανάστεςαυτοί,προ­
ερχόμενοικατάτομεγαλύτερομέροςαπόχώρεςπουμόλις
είχαναποκτήσειτηνανεξαρτησίατους,αναζητούσεεργασία
στηνπρώηνμητροπολιτική χώρα.Hσχέσηλοιπόνπουσυνέ­
δεετηχώραεκπατρισμούμετηχώρααποδημίαςοφείλετο
κυρίωςσεαποικιακούςδεσμούςπαράσεγεωγραφικήγειτονί­
αση.2.4.2.4.Hθεμελιώδηςέννοιατηςβοήθειαςκαισυνεργα­
σίαςπροϋποθέτεισυνοδευτικέςπολιτικέςώστεναδιατηρηθεί
ηοικονομικήκαικοινωνικήισορροπίατωνενλόγωχωρών
πουδιανύουνμεταβατικήπερίοδο.
2.4.3.Ωστόσο,παράτηλήψηαυτώνκαιάλλωνίσως
μέτρων,είναισαφέςότι,απότηστιγμήπουθαδοθείστους
εργαζομένουςτοδικαίωματηςεξόδουαπότηχώρατους,η
αποδημίααυτήθασυμβάλεισεάμβλυνσητωνπιέσεωνπου
προκαλούνταιαπότουψηλόοικονομικόκαικοινωνικό
κόστοςτωναλλαγών.2.5.2.Οιπαράγοντεςοιοποίοιαπετέλεσανπόλουςέλξης
γιατημετανάστευσηστιςδεκαετίεςτου1950καιτου1960
ήσανισχυροί.HΔυτικήΕυρώπηπαρουσίαζεαδιάπτωτους
ρυθμούςοικονομικήςανάπτυξηςκαιοιεπεκτεινόμενες αγο­
ρέςεργασίαςχαρακτηρίζονταν απόπλήρηαπασχόληση .Ορι­
σμένοιείδαντημετανάστευσηωςέναμέσογιανααυξηθεί
σχετικάγρήγοραoεφοδιασμόςτηςαγοράςεργασίας,κυρίως
σεθέσειςανειδίκευτηςεργασίαςπουαμείβονταιχαμηλάκαι
δενχαίρουνκοινωνικήςεκτίμησης.
2.4.3.1.Ακριβείςπροβλέψειςαναφορικάμετημετανά­
στευσηπροςτιςβιομηχανικέςχώρεςδενμπορούνναγίνουν
αφούαυτήθαεξαρτηθείαπόαριθμόαστάθμητωνπαραγόντων
όπωςηοικονομικήεπιδείνωση,οιπολιτικέςεντάσεις,το
ύψοςτηςανεργίας,οιεθνικιστικέςσυγκρούσειςκαιοιαπελά­
σεις.2.5.3.Περιταμέσατηςδεκαετίαςτου1970,ηοικονομική
ανάπτυξηεπιβραδύνθηκε λόγωπληθωριστικών πιέσεωνπου
προήλθαναπότονπόλεμοτουΒιετνάμκαικυρίωςλόγωτης
αύξησηςτηςτιμήςτουπετρελαίουεκμέρουςτωνχωρών
τουΟργανισμούΠετρελαιοπαραγωγών Κρατών(ΟΠΕΚ),με
αποτέλεσμανααρχίσεινααυξάνεταιηανεργίαστηνΕυρω­
παϊκήΚοινότητακαθώςκαιηδιάρκειάτης.Γιαπερισσότερα
απόδέκαέτη,τούψοςτηςανεργίαςστηνΚοινότηταυπερβαί­
νειτο8%παράτηνανάκαμψητηςοικονομίαςτατελευταία
χρόνια.Οιπαράγοντεςπουαποτέλεσανπόλουςέλξηςγιατη
μετανάστευσηεξασθένησαναπότομαεντάθηκαν,ωστόσο,οι
παράγοντεςπουωθούνπροςτηναποδημία,λόγωκυρίωςτης
αλληλεπίδρασης οικονομικώνπροβλημάτωνκαιδημογραφι­
κώνπιέσεωνστιςαναπτυσσόμενες χώρες.2.4.3.2.ΣτηδιάσκεψηπουοργανώθηκεαπότοΣυμβουλιο
τηςΕυρώπης,στηΒιέννη,τονΙανουάριοτου1991,επισημάν­
θηκαντρίαείδημετανάστευσης :
α)μετανάστευσηδιασκορπισμένων εθνικώνμειονοτήτων—
φαινόμενοτοοποίοέχειπαρουσιασθείκαιστοπαρελθόν
(π.χ.ΓερμανοίτηςΠολωνίαςκαιτηςΡουμανίας,Ισραηλί­
τεςκαιΑρμένιοιάλλωνχωρώντηςΑνατολικήςΕυρώπης)
β)έξοδοςδιωκομένωναντιφρονούντων λόγωγενοκτονίας
μειονοτήτων
γ)οικονομικήαποδημίαγιαλόγουςεπιβίωσης.Σεαυτήθα
μπορούσεναπροστεθείoστόχοςτηςβελτίωσηςτωνσυν­
θηκώνδιαβίωσηςπουέχειορισμένακοινάσημείαμετις
μετακινήσειςπληθυσμώναπότοΝότοπροςτοΒορρά.2.5.4.ΟιπερισσότερεςαπότιςχώρεςτηςΚοινότηταςπε­
ριόρισαννομοθετικώςτηνπεραιτέρωείσοδομεταναστών,με
εξαίρεσημέληοικογενειώνήδηεγκατεστημένων μετανα­
στών.Oσκοπόςαυτόςείναικατανοητόςαπότηνάποψητης
ευτυχούςδιαβίωσηςμιαςοικογένειαςκαιγιαναμπορούνοι
γονείςναανταποκριθούνπραγματικάστιςευθύνεςτους.Αλλά
καιταμέλητωνοικογενειώνυπόκειντοσεδιοικητικούςελέγ­
χους.Μολονότιοιαυστηρότεροιέλεγχοιείχανανασχετικό
αποτέλεσμαγιαμερικούς,μετέτρεψανάλλουςσεπαράνομους
μετανάστεςκαιεπιδείνωσανμετοντρόποαυτότοπρόβλημα
τηςένταξήςτουςστηνκοινωνία.2.4.4.Oτελευταίοςαυτόςτύποςμετανάστευσηςδημιουργεί
σοβαράπροβλήματαστηδιεθνήσυνεργασία.Προςτοκοινό
συμφέρον,υπάρχειανάγκη(α)ξένηςβοήθειαςπουθασυμβά­
λειστηδιευκόλυνσητηςαναδιάρθρωσηςκαιανάπτυξηςτων
χωρώντηςΚεντρικήςκαιΑνατολικήςΕυρώπης,ώστενα
ανακοπούνοιαποδημητικέςτάσειςκαι(β)μιαςσυντονισμέ­
νηςμεταναστευτικής πολιτικήςμεταξύτηςΕυρωπαϊκήςΚοι­
νότηταςκαιτωνχωρώνπροέλευσηςώστεναπροστατευθούν
τασυμφέροντατωνενδιαφερόμενων χωρών.Hενλόγωσυντο­
νισμένηπολιτικήοφείλειναπεριλαμβάνει ,επίσης,τηδυνα­
τότητατηςμελλοντικήςπαλινόστησης .2.5.5.Μολονότιοινόμοιπουδιέπουντημετανάστευση
είναιαυστηρότεροι ,ηεπανένωσητηςοικογένειαςεξακολου­
θείνααποτελείπηγήσυνεχούςνόμιμηςμετανάστευσης επι­
πλέοντουάγνωστουαριθμούπαρανόμωνμεταναστών .
Πάντως,οιμεταναστευτικές τάσεις,τόσοαπότιςκατάπαρά­
δοσηχώρεςεκπατρισμού ,όσοκαιαπόάλλεςπουγειτνιάζουν
γεωγραφικά,θαενταθούνεξαιτίαςοικονομικώνκαιδημογρα­
φικώνλόγων.Απότηνάλληπλευρά,οιανάγκεςσεεργατικό
δυναμικόθαπεριορισθούνκατάπάσαπιθανότηταείτεσε
συγκεκριμέναπροσόνταείτεσεθέσειςαπασχόλησηςμεγνω­
στάχαρακτηριστικά όπως,π.χ.,χαμηλήαμοιβή,πουείναι
«ευέλικτες»καιδενχαίρουνκοινωνικήςεκτίμησης(εποχια­2.5.Hμετανάστευσηαπόαναπτυσσόμενες προςτιςχώρες
τηςΔυτικήςΕυρώπης
2.5.1.ΑπότηνεποχήτουΔευτέρουΠαγκοσμίουΠολέμου,
τοσυντριπτικάμεγαλύτεροποσοστόμεταναστώνπροςτη

17.2.92 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτων Αριθ.C40/107
κοίεργάτες,οικιακοίβοηθοί,προσωρινήεργασία,εργασία
μεμειωμένοωράριο,εργασίαμεμεταβλητόωράριο).ε)Οιέλεγχοικαιμόνοστασύνοραδεναρκούνγιατην
προστασίατωναγορώνεργασίας.Γιατολόγοαυτόπρέπει
ναεπιβάλλονταικυρώσειςπουθαέχουνθεσπισθείαπότην
ΕυρωπαϊκήΚοινότητα,στουςεργοδότεςπουαπασχολούν
εργαζόμενουςχωρίςάδειαεργασίας.2.5.6.Γιανααμβλυνθούνοιμεταναστευτικές πιέσειςπου
ασκούνταιλόγωτωντεράστιωνδιαφορώνμεταξύτωνβιοτι­
κώνεπιπέδωντωναναπτυσσόμενων χωρώνκαιεκείνωντης
ΕυρωπαϊκήςΚοινότητας,δεναρκείμόνονααυξηθείσημα­
ντικάηαναπτυξιακήβοήθεια,αλλάχρειάζεται,νααυξηθεί
ηβοήθειααυτήιδίωςστιςχώρεςκαιτιςπεριφέρειεςόπου
υπάρχουνπερισσότεροιενδεχόμενοιμετανάστες .3.2.Παράγοντεςπουέλκουνκαιαπωθούντημετανάστευση
στηνΚοινότητα
α)Hκαθ'υπέρβασηζήτησηγιαεργαζομένουςστοεσωτε­
ρικότηςΚοινότηταςπρέπειναπροβλεφθείόσοτοδυνατό
πληρέστεραγιαναεπιτραπείμίαεκτίμησητωνενδεδειγμένων
αναγκώνσεεργαζομένουςόσοναφοράτησυγκεκριμένη
ζήτησηπουθααντιμετωπισθεί μεεργαζόμενουςαπότρίτες
χώρες.3.Τακυριότεραπροβλήματαπουπρέπεινααντιμετωπίσειη
μεταναστευτική πολιτική
3.1.Επιπτώσειςαπότηvαρχήτηςελεύθερηςδιακίνησης
3.1.1.Hαρχήτηςελεύθερηςκυκλοφορίας (δηλαδήτο
δικαίωμαδιαμονήςσεοποιοδήποτεκράτοςμέλοςκαιόχι
μόνοηελευθερίαταξιδιού)δημιουργείπροβλήματαεισόδου
στηζώνηελεύθερηςκυκλοφορίαςτηςΚοινότηταςκαιελέγ­
χουτηςπαράνομηςμετανάστευσης εντόςαυτής.Τούτοαπαι­
τείμίακοινήπολιτικήαπόόλατακράτημέλη.β)Οιπαράνομοιμετανάστες(πολλοίαποτουςοποίους
προορίζονταιγιατηνπαράνομηαγοράεργασίας)αποτελούν
παράγοντααστάθειαςπουδυσχεραίνεικαικαθιστάεπισφαλή
τηθέσητωννομίμωνμεταναστών .Τούτοεπιδεινώνεταιαπό
τοαξιοκατάκριτοπαράνομο«εμπόριο»μεταναστώνπουδιε­
ξάγεταιαπότοοργανωμένοέγκληματοοποίοεκμεταλλεύεται
καικαταχράταιτηςδυσχερούςθέσεωςτωνμεταναστώναυτών.
Απαιτείταιναληφθούνόλαταμέτραώστεναεντοπισθούν
καιεξαλειφθούναυτέςοιπεριπτώσειςμετηβοήθεια,αν
είναιδυνατό,τωναρχώντωνχωρώνπροέλευσης .Hζήτηση
εργασίαςείναιίσωςησπουδαιότερημεμονωμένηαιτίααπο­
δημίας,μολονότιυπάρχουνκαιάλλοιλόγοι,όπωςπολιτικοί
καιπολιτιστικοί .α)Hιδιαίτερηκατάστασηκαιταδιάφοραπροβλήματακαθε
χώραςσχετικάμετημετανάστευσηέχουνεπιπτώσειςστη
βασικήκοινοτικήαρχήτηςοικονομικήςκαικοινωνικής
συνοχής.Απαιτείταιισορροπίαμεταξύτωνδικαιωμάτωντων
πολιτώντηςΚοινότηταςκαιεκείνωναπότρίτεςχώρες(!).
β)Οιεθνικέςπολιτικέςτωνκρατώνμελώνείναισκόπιμο
ναεναρμονισθούν ώστεναμηναποτελούνφραγμούςστις
διαδικασίεςσυνεργασίαςκαιστακοινάκοινοτικάσυστήματα
πουδιέπουντηνείσοδοκαικυκλοφορίαυπηκόωναπότρίτες
χώρεςοιοποίοιεπιθυμούνναμεταναστεύσουν στηνΚοινό­
τητα.γ)Ταμέσαμαζικήςενημέρωσης ,καιμάλισταητηλεόραση,
μπορείναδίνουνμίαπαραπλανητική και«ειδυλλιακή»
εικόνατωνβιοτικώνσυνθηκώνστηνΕΚ.Τούτοαποτελεί
ισχυρόπόλοέλξεωςγιατουςμετανάστεςόσοδενδιασαφηνί­
ζεταιηκατάστασημετηνπαροχήκατανοητώνπληροφοριών
στουςεπίδοξουςμετανάστες,όσοναφοράτηνπραγματικό­
τητατωναντίξοωνσυνθηκώνπουαντιμετωπίζουν οιμετανά­
στες,τιςδυσκολίεςγιατηνεξεύρεσηεργασίαςκαιτηνκοινω­
νικήένταξηστιςχώρεςυποδοχής.
δ)Οιδημογραφικέςπιέσειςστιςφτωχέςχώρεςαποτελούν
σημαντικόπαράγονταμετανάστευσης καιπιθανόνναεπιτα­
θούναισθητάκατάτιςπροσεχείςδεκαετίες.γ)ΟινομικέςαρμοδιότητεςτηςΚοινοτηταςείναιανάγκη
ναεπεκταθούνπέραναπόμιααπλήπαροχήεγγυήσεωνγια
συνεργασίαμεταξύτωνκρατώνμελώνσχετικάμετηνενί­
σχυσητηςελεύθερηςκυκλοφορίαςατόμων,σχετικάμετην
είσοδο,κυκλοφορίακαιδιαμονήυπηκόωναπότρίτεςχώρες.
Στακοινοτικάόργαναθαπρέπειναδοθούνευρείεςαρμοδιό­
τητεςεπίμεταναστευτικών θεμάτωνγιατηθέσπιση,τουλάχι­
στον,κοινοτικώνκριτηρίων,πουθατηρούνταιαπότακράτη
μέλη.ε)Νέακαισυγκεκριμέναπρότυπαμετανάστευσης εμφανίζο­
νταιστιςχώρεςτηςΚεντρικήςκαιΑνατολικήςΕυρώπης,
περιλαμβανομένων χωρώνόπουηαποδημίααπαγορευόταν
διάβίας,όπωςηΑλβανία.
δ)Χωρίςκοινήπολιτική,τακριτήριαεισόδουτωνμετανα­
στώνθαδιαφέρουναπότοένακράτοςμέλοςστοάλλοαυτόθα
μπορούσεναπροκαλέσειτηναπροθυμίαορισμένωνκρατών
μελώννακαταργήσουντουςελέγχουςσταεσωτερικάσύνορα.4.Περιορισμόςτωνλόγωνπουωθούνστημετανάστευση
4.1.Πολλέςχώρεςεκπατρισμούθεωρούντηναποδημία
ωςβραχυπρόθεσμη λύσηενόςμακροχρόνιουπροβλήματος :
αμβλύνειτιςπληθυσμιακέςπιέσειςσεανεπαρκείςπόρουςκαι
αποφέρειξένοσυνάλλαγμαδιαμέσουτωνεμβασμάτωντων
αποδήμων.Κακώςυποτιμώνταιπολλέςφορέςοιαρνητικές (')ΕΕαριθ.C159της17.6.1991,σ.12,καιέγγρ.ΟΚΕ1122/91.

Αριθ.C40/108 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτων 17.2.92
επιπτώσεις,όπωςηαποδημίαεπιστημόνωνκαιηαπώλεια
νεαρών,φιλόδοξωνκαιεπιχειρηματικά δραστήριωνατόμων.
Ατομικοίλόγοιγιαεκπατρισμόείναιησυνειδητοποίηση του
γεγονότοςότιδενυπάρχειπλέονκαμίαελπίδαοικονομικού
οφέλουςμετηνπαραμονήενόςατόμουστηχώρατου.Συνεπώς
τομηχείρονβέλτιστον:ηαποδημία.τωνστρατιωτικώνδαπανώνπροςτοΑκαθάριστοΕγχώριο
Προϊόν(ΑΕΠ)τηςπαραλήπτριαςχώραςυπερβαίνειτοναντί­
στοιχομέσοόροτηςΚοινότητας,θαπρέπειναδιερευνώνται
οισχετικέςαιτίεςπρινληφθείαπόφασηγιατούψοςτης
ενίσχυσηςπουχορηγείται .Επίσης,οιδωρήτριεςκυβερνή­
σειςοφείλουννααποφεύγουντηχορήγησηενισχύσεωνπου
έχουνωςσυνέπειανααποδεσμεύονται απλώςκεφάλαιαγια
υπερβολικέςαγορέςστρατιωτικούεξοπλισμού .Ταμέτρααυτά
θαμπορούσαννααποτελέσουναντικείμενοτωναποφάσεων
τηςΔιακυβερνητικής Διάσκεψηςγιατηνκοινήπολιτική
ασφάλειας,άμυναςκαισυνεργασίας .
4.2.Βάσειτηςαρχήςτηςεθνικήςαυτοδιαθέσεως ,ημετα­
βολήτωνδημογραφικώντάσεωνκαιηβελτίωσητωνοικονο­
μικώνεπιδόσεωναποτελούνκατάκύριολόγοευθύνητων
χωρώνεκπατρισμούτωναποδήμων.Αποτελέσματαδενανα­
μένεταιναυπάρξουνπαράμόνομεσοπρόθεσμα ήμακροπρό­
θεσμα. 4.5.Δεύτερον,οικοινωνικέςυποδομέςπουέχουντρεις
πτυχές:
α)τηνανάγκησυνειδητοποίησης τηςσημασίαςτουθέματος
τηςδημογραφικήςεξέλιξηςαπαιτείιδιαίτερατησυμμε­
τοχήτωνκυβερνήσεων ,τωνεκπαιδευτικώναρχώνκαιτων
παραγόντωνδιαμόρφωσηςτηςκοινήςγνώμης
β)τηνικανοποίησηβασικών,κοινωνικώναναγκών—κοινω­
νικήςασφάλισης,υγείας,στέγασηςκαιεκπαίδευσης
γ)τηδημιουργίαελπιδοφόρουκλίματοςκαιπνευματικού
κλίματοςδιαμέσουμιαςτολμηρήςπρωτοβουλίαςόπως
π.χ.τοσχέδιοΜάρσαλ,τοοποίοήτανσημαντικότόσο
γιατηνψυχολογικήτουεπίδρασηόσοκαιγιατηνάμεση
οικονομικήανάπτυξηπουπροκάλεσε .4.3.HΚοινότηταμπορείνασυμβάλειστονκαθορισμοτων
προϋποθέσεωνγιατημείωσητηςεντάσεωςτουμεταναστευτι­
κούρεύματος.Τούτοδενείναιμόνοθέμασημαντικοτέρων
χρηματοοικονομικών πόρων,δανείων,πιστώσεωνκαιενισχύ­
σεωνγιαεξισορροπημένες επενδύσεις,χωρίςτιςοποίεςθα
είναιδύσκολοναυπάρξειαξιόλογηβελτίωση.Είναι,επίσης
θέμασυνοχήςτωνπροσεγγίσεωνστουςδιάφορουςτομείς
πολιτικήςκαιτεχνικήςενίσχυσης.HΚοινότηταχρειάζεται
νααρχίσειένανεποικοδομητικό διάλογομετιςχώρεςεκπα­
τρισμούγιαναεντοπισθούνοιβασικοίτομείςκαιταμέσα,
καιναχαραχθείέναπλαίσιογιαμιαπολιτικήσυνεργασία
πουναβασίζεταισεσυγκεκριμένους οικονομικούςκαικοινω­
νικούςστόχους.
4.6.1.Τρίτον,οιοικονομικέςυποδομές :ηπροτεραιότητα
σταμέτραδημιουργίαςθέσεωναπασχόλησηςτώρακαιστο
μέλλον,οδηγείσεισορροπημένηοικονομικήανάπτυξητης
χώραςεκπατρισμού .Ταπρογράμματαοικονομικήςσταθερο­
ποίησηςπουδημιουργούνμαζικήανεργίακαιμειώνουντην
παραγωγή,δενσυνδράμουνστηνπαραμονήτωνεπίδοξων
μεταναστώνστιςχώρεςτους,ούτετουςδίνουνκαμίαελπίδα
γιασυμβολήστηνοικονομικήπρόοδο,παράμόνοτουςκατα­
δικάζουνστηνέσχατηπροσωπικήθυσίατηςανεργίας.Πρέπει
νακαλλιεργηθείένακλίμαοικονομικήςανάπτυξηςκαιδη­
μιουργίαςσταθερούςαπασχολήσεως .Γιατολόγοαυτό,η
μετάβασητωνχωρώντηςΚεντρικήςκαιΑνατολικήςΕυρώ­
πηςσεμιαοικονομίατηςαγοράςχρειάζεταιναγίνειπροσε­
κτικά.4.4.Πρώτον,οιπολιτικέςυποδομές:οικυβερνήσειςτων
χωρώνεκπατρισμούοφείλουνναανταποκριθούνστιςεκδη­
λώσειςτωνπολιτώντουςμεμορφέςδημοκρατικήςευθύνης
καικοινωνικώνθεσμών.Hπολυμερήςδημοκρατία,εντόςτης
οποίαςοικοινωνικοεπαγγελματικές οργανώσειςμπορούννα
επιτελέσουντορόλοτους,δεναποτελείεγγύησηοικονομικής
αναπτύξεωςκαιδιακοπήςτηςαποδημίαςμολονότι(απόδειξη
ηΑνατολικήΕυρώπησήμερα)είναιαπαραίτητηπροϋπόθεση .
HΚοινότητακαιτακράτημέληοφείλουνναεφαρμόσουν
«συνθήκεςελευθερίας»στιςεξωτερικέςτουςσχέσειςμετις
χώρεςπροέλευσης .HΚοινότηταμπορείναεκφράσειτις
ανησυχίεςαυτέςμεαποτελεσματικότερο τρόποσεοργανι­
σμούςόπωςτοΔιεθνέςΝομισματικόΤαμείο(ΔΝΤ),ηΔιεθνής
Τράπεζα,ηΔιεθνήςΟργάνωσηΕργασίας(ΔΟΕ),τοΣυμβού­
λιοτηςΕυρώπηςκαιταΗνωμέναΈθνη(ΗΕ)ήαπευθείας
στοδιμερέςπρόγραμμαενισχύσεωντηςΚοινότηταςκαιστο
ΓενικευμένοΣύστημαΔασμολογικών Προτιμήσεων .Στην
περίπτωσητηςΑνατολικήςΕυρώπης,θασυμμετάσχουνπρο­
φανώςηΟμάδατων24καιηΕυρωπαϊκήΤράπεζαγιατην
Ανασυγκρότηση καιτηνΑνάπτυξη .Αντίθετα,ότανμίαχώρα
εκπατρισμούδενπληροίτουςόρουςαυτούς,πρέπεινακατα­
βληθείκάθεδυνατήπροσπάθειαδιαμέσουενισχύσεωνκαι
προτάσεων,ώστεναέχεικίνητρονατοπράξει.Ανηαναλογία4.6.2.Πρέπειναεξευρεθείεναλλακτικήλύσησεαυτήτη
«σύντομηκαιοδυνηρήθεραπείαμεβίαιοτρόπο»καιαπαιτού­
νταιπερισσότεροιπόροιγιατηστήριξητωνδιαρθρωτικών
μεταβολώνκαιτηςμεταβατικήςδιαδικασίαςπροςμίαβιώ­
σιμηοικονομικήανάπτυξη.Θαπρέπει,επίσης,ναενθαρρυν­
θούνοιμορφέςτριμερώνσυλλογικώνδιαπραγματεύσεων και
συμμετοχήςτωνεργαζομένων—έναλειτουργικόσύστημα
εργασιακώνσχέσεων—ωςμέτροζωτικήςσημασίαςγιατη

17.2.92 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτων Αριθ.C40/109
συμμετοχήτωνανθρώπωνστοοικονομικότουςπεπρωμένο
καιστηδιευθέτησητωνκαθημερινώνπροβλημάτωνκαι
συγκρούσεων .Τούτοαπαιτείεκπαιδευμέναάτομαπουδιαθέ­
τουνταπροσόνταγιατηθέσησελειτουργίατωνθεσμών
παρόμοιουσυστήματος .4.9.1.Ορισμενεςπρωτοβουλίεςοδήγησανστηνκατάρτιση
μικροπρογραμμάτων μεαντίστοιχητεχνικήυποστήριξη .
Ιδιαίτερηπροσοχήεπιδείχθηκεστηνπροώθησηπρογραμμά­
τωνανώτερηςκατάρτισης,τηνανάπτυξημικρώνβιομηχανι­
κώνεπιχειρήσεων ,τιςανταλλαγέςνέωνκαιτηνυποστήριξη
τωναποδήμωνπουεπιθυμούνναεπιστρέψουνστηνπατρίδα
τους.
4.10.Τοδικαίωμαασύλουγιατουςπολιτικούςπρόσφυγες
πουυφίστανταιυλικέςκαιηθικέςδιακρίσειςείναιέναιδιαί­
τερασημαντικόδημοκρατικόδικαίωμαπουσχετίζεταιμετην
προστασίατηςελευθερίας.Οιδιεθνείςκαιεθνικέςνομοθεσίες
καισυμβάσειςπουκατοχυρώνουντοδικαίωμαασύλουαποτε­
λούντηβάσητηςπροστασίαςτωνπολιτικώνπροσφύγων,
τωνοποίωντοκαθεστώςπρέπειναπροορίζεταιαυστηρώς
σταάτομααυτάκαιναμηνεπεκτείνεταισεεκείνουςτων
οποίωντομοναδικόκίνητρομετανάστευσης είναιοικονο­
μικό.4.6.3.Περαιτερω,οιχώρεςεκπατρισμούπρέπειναενθαρ­
ρυνθούνγιανααναπτύξουνισχυρότερουςοικονομικούς
δεσμούςκαισυνεργασίαμεταξύτους,ώστεναεπαναπροσανα­
τολισθούνκαιναδιαφοροποιηθούν οιοικονομίεςτους,απα­
γκιστρούμενες απότηναποκλειστικήεξάρτησηαπότην
ευρωπαϊκήοικονομία(αυτόσυμβαίνεισήμεραμετηΒόρειο
ΑφρικήενώτοίδιογίνεταιταχέωςμετηνΑνατολική
Ευρώπη).HΚοινότηταέχειπλούσιαεμπειρίασεόλους
αυτούςτουςτομείςκαιμπορείναπράξειπολλάκαιμόνη
της,αλλάκαιμευποστήριξητηςΔΟΕγιαναεφαρμόσει
προγράμματααπασχόλησηςπουαποτελούνμίααξιόλογη
εναλλακτικήλύσηστηναποδημία.Ταυτόχρονα,ηΚοινότητα
θαμπορούσεναδιαπραγματευθεί τημεγαλύτερηπρόσβαση
στηναγοράτωνπροϊόντωνπουπαρουσιάζουνιδιαίτεροεν­
διαφέρονγιατιςχώρεςπροέλευσης,υπότονόροότιημεγαλύ­
τερηπρόσβασηστιςαγορέςθασυμβαδίζειμεεναλλακτικές
ευκαιρίεςαπασχόλησης τωνδιακινούμενων εργαζόμενων
στηνΚοινότητα .4.10.1.Αποδιοικητικήςαπόψεωςχρειάζεταιναγίνει
σαφήςδιάκρισημεταξύτωνπολιτικώνπροσφύγωνκαιτων
μεταναστώνγιαοικονομικούςλόγους.Hαποδημίαγιαοικο­
νομικούςλόγουςοφείλειναυπόκειταισεπροσεκτικήρύθμιση
επειδήτοέργοτουεντοπισμούτωνκινήτρωνδενείναιεύκολο
γιατιςαρμόδιεςαρχές.Οιυπήκοοιτρίτωνχωρώνπρέπει
ναέχουντηδυνατότηταναπροσβάλουνκατάδιοικητικών
αποφάσεων .
4.11.Ταεμβάσματατωνμεταναστώνπουεργάζονταισε
χώρεςμεισχυρόνόμισμαμπορούννααποτελέσουνσημα­
ντικήπηγήενίσχυσηςτωνοικονομιώντωνχωρώνπροέλευ­
σης,ιδίωςταεμβάσματατωνπροσωρινώνμεταναστών .4.7.OγενικόςστόχοςτηςΚοινότηταςδέονναείναινα
συνδράμειτιςχώρεςπροέλευσηςώστεναενσωματωθείμε
επιτυχίαολόκληροτοεργατικότουςδυναμικό—μεταπροσή­
κονταδικαιώματα,προσβάσεις,ελπίδες,εκπαίδευσηκαι
κατάρτισηκλπ.—στιςίδιεςαυτέςχώρες,αντίναπεριθωριο­
ποιηθείείτεστοεσωτερικότωνενλόγωχωρώνείτεστο
εξωτερικό.Στοβαθμόπουαυτόχρειάζεταικεφάλαια,τατε­
λευταίαπρέπειναδαπανώνταιορθά,ώστενασυμβάλουνστη
μείωσητηςμετανάστευσης καιτηςανεργίαςκαινααποδώ­
σουνοφέλημετηνοικονομικήανάπτυξητωνχωρώναυτών
διαμέσουαυξημένωνεξαγωγών.HΚοινότηταπιθανόννα
μπορέσειναχαλυβδώσειτηνπολιτικήβούλησητωνκρατών
μελώντηςγιατοκαθήκοναυτόπερισσότεροαπόόσοοποιο­
δήποτεμεμονωμένοκράτοςμέλοςθαμπορέσειναπράξει.4.12.Ότανεπιστρέψουνστηνπατρίδατους,οιπροσωρινοί
μετανάστεςμπορούνεπίσηςναμεταδώσουντιςειδικέςτεχνι­
κέςγνώσειςτους,ναπροσφέρουννέεςειδικεύσειςκαιμπο­
ρούννασυμβάλουνστηνεξάπλωσητουεπιχειρηματικού
πνεύματος.
4.13.Συνολικά,ταδιάφορααυτάείδηενισχύσεωνθαπρέ­
πειναμειώσουνβαθμηδόντοναριθμότωνεπίδοξωνμετανα­
στών.Αλλάγιαναείναιόσοτοδυνατόναποτελεσματικότερη
ηενίσχυσηαυτήείναισκόπιμονααυξηθείσταδιακάκαινα
κατευθυνθείπροςομάδεςκαιτομείςτουπληθυσμούόπου
φαίνεταιναείναιμεγαλύτερεςοιπιέσειςγιααποδημία.4.8.Εντωμεταξύ,καιέωςότουυιοθετηθείμιασυνεκτική
στρατηγικήσυνεργασίας,ηαποτροπήτηςπαράνομηςμετανά­
στευσηςκαιoκαθορισμόςτωνποσοστώσεωνγιατονέλεγχο
καιτοχειρισμότηςνόμιμηςμετανάστευσης ,πιθανότατανα
αποτελέσειδύσκολοκαιάχαροκαθήκοντηςεξωτερικήςπολι­
τικήςτηςΚοινότητας .Κατάσυνέπεια,είναισημαντικόηΕΚ
νααναπτύξειγιατομεσολαβούνδιάστημααρχέςήκατευθυ­
ντήριεςγραμμέςώστενασυνδράμειστηνυιοθέτησημιας
συνεκτικήςκαισυνεπούςπροσέγγισηςαπότακράτημέλη.4.14.Ενπάσηπεριπτώσει,θαχρειασθείνασυντονισθούν
οιπολυάριθμεςδιμερείςκαιπολυμερείςπρωτοβουλίες .
4.15.Επίσης,οιεκπρόσωποιόλωντωνενδιαφερόμενων
κυβερνήσεωνσυμφωνούνότιείναιαναγκαίοναεκπονηθούν
ενημερωτικέςμελέτεςγιατηναποδημία,τόσογιαναπαρα­
σχεθούνπληροφορίεςστιςαρχέςόσοκαιγιαναεντοπισθούν
τρόποιδιάδοσηςπληροφοριώνσταενδιαφερόμεναάτομα.Οι
μελέτεςπρέπει,επίσης,ναεντοπίζουντακυριότεραπροβλή­
ματακαιναπροτείνουνκατάλληλαμέτρα.HΟΚΕεπικροτεί
τηνπροσέγγισηαυτή.4.9.Οιβιομηχανικέςχώρεςκαιοιδιεθνείςοργανισμοί
παρέχουνήδηενίσχυσηστηνΑνατολικήΕυρώπημετη
μορφήεπενδύσεων,ανοίγματοςεσωτερικώναγορών,κοινών
τολμηματικώνεπιχειρήσεων ,προσφοράςτεχνογνωσίας ,χρη­
ματοδοτικώνπόρωνκαιενίσχυσηςγιαεκπαιδευτικούς σκο­
πούς.

Αριθ.C40/110 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκωνΚοινοτήτων 17.2.92
5.Επιχειρήματαυπέρτωνκοινοτικώναρμοδιοτήτων στον
τομέατηςμεταναστευτικής πολιτικήςθεσπίσειμιαπολιτικήστενήςσυνεργασίαςμετηνΚεντρική
καιΑνατολικήΕυρώπηκαιτηΒόρειοΑφρική,λόγωτης
γεωγραφικήςεγγύτητάςτους,καθώςκαιμεάλλεςχώρεςαπο­
δημίας,λόγωτωνιστορικώνδεσμώνμεαυτές.Μιασοβαρή
δέσμευσηεκμέρουςτηςΕΚγιατηνυλοποίησητωνστόχων
οικονομικήςανάπτυξηςτωνχωρώνεκπατρισμούσυνεπάγε­
ται,αντίστροφα,μιακατ'ανάγκηενισχυμένηυποχρέωσητων
χωρώναποδημίαςγιαπλουραλιστική δημοκρατία,ώστεη
στενότερησυνεργασίανασυμβάλειστηβελτίωσητουβιοτι­
κούεπιπέδουόλωντωνλαών.5.1.Hμεταναστευτική πολιτικήσυνδέεταιάρρηκταμετις
κοινοτικέςπολιτικές,ιδιαίτερατηνπερίεγκαθίδρυσηςτης
ενιαίαςαγοράς,ηοποίαοφείλεινατηρείτιςβασικέςαρχές
τηςοικονομικήςκαικοινωνικήςσυνοχής.Ανημεταναστευ­
τικήπολιτικήπαραμείνειτοαποκλειστικόήβασικόπρονό­
μιοτωνκρατώνμελών,ενδέχεταινααποτελέσειεμπόδιοή
ναδημιουργήσειαντιφάσειςστιςκοινοτικέςπολιτικέςπου
έχουνήδηθεσπισθεί.Περαιτέρω,αντιβαίνειστηναρχήτης
επικουρικότητας .Λόγωόμωςτηςδιαφοράςτωνευρωπαϊκών
εμπειριών,πνευματικώνπολιτισμών,καιπαραδόσεων ,οποια­
δήποτεαπαίτησηπερίυπαγωγήςτηςμεταναστευτικής πολιτι­
κήςστησφαίρααρμοδιοτήτωντηςΚοινότηταςστοντομέα
τωνεξωτερικώνσχέσεωνπρέπειναείναικαλάαιτιολογη­
μένη.Ορισμένααπότασχετικάεπιχειρήματαείναιταεξής.5.5.Είναιπαραδεκτόότιγεωγραφικήγειτνίασηκαιιστορι­
κοί(πρώηναποικιακοί)δεσμοίσυνδέουντηνΚοινότητακαι
ταδώδεκακράτημέλημετρίτεςχώρες,δεσμοίπουαποτελούν
μια«ειδικήσχέση»προσδοκιών ,άσχετααπότιςεπίσημες
κυβερνητικέςσυμφωνίεςμεταξύτωνχωρώνπροέλευσηςκαι
υποδοχής.
5.6.Είναιαποδεκτόοτισεορισμένεςπεριπτώσειςορι­
σμένακράτημέληυφίστανταισήμεραπιέσειςαπόσυγκεκρι­
μένεςομάδεςσυμφερόντωνναελευθερώσουντιςμεταναστευ­
τικέςτουςπολιτικές.Ανοιπιέσειςαυτέςγενικευθούνπιθανόν
ναπροκύψουνμεταναστευτικά ρεύματαπροςτηνΚοινότητα
πράγμαπουθαείναιασυμβίβαστομετιςυπάρχουσεςοικονο­
μικέςκαικοινωνικέςδυνατότητες .5.2.Είναιπαραδεκτόότιημεταναστευτική πολιτικήαπο­
τελείπρωταρχικόθέματόσοστιςχώρεςυποδοχήςόσοκαι
αποδημίας .ΤοκύροςτηςΚοινότηταςστονκόσμο(όπωςκαι
τοκύροςτωνδώδεκακρατώνμελών)εξαρτάταιαπότοντρόπο
χειρισμούτουλεπτούθέματοςτηςμετανάστευσης απότρίτες
χώρες.ΕφόσονηΚοινότηταεπιθυμείναέχειοικονομικέςκαι
διπλωματικέςσχέσειςμετιςχώρεςεκπατρισμούσεάλλους
τομείς,ημεταναστευτική πολιτικήδενμπορείούτενααπο­
φευχθεί,ούτεναυποστείιδιαίτερημεταχείρισηαπλώςκαι
μόνοωςένα«τεχνικό»θέμα,π.χ.ελέγχουτωνμεταναστευτι­
κώνρευμάτων .5.7.Είναιαποδεκτόοτιοιδιεθνείςοργανισμοίοπουανή­
κουνηΚοινότητακαι/ήτακράτημέληκαιέναντιτωνοποίων
έχουναναλάβειυποχρεώσεις ,έχουνήδηαναπτύξειαπόψεις
γιαταμεταναστευτικά θέματα,οιοποίεςχρειάζεταιναπροω­
θηθούνπεραιτέρωαπότηνΚοινότητα .
5.8.Είναιαποδεκτόότισεορισμένεςπεριπτώσειςηάποψη
τηςΚοινότηταςμπορείναείναιπιοσεβαστήαπότοσύνολο
τωνεπιμέρουςαπόψεωντωνκρατώνμελώνκαιότιηΚοινό­
τηταοφείλειναπροωθήσειέναδιάλογομετιςχώρεςεκπατρι­
σμού,ώστεναυιοθετηθείέναπλαίσιοστόχων,δικαιωμάτων ,
ευθυνώνκαιδράσεωνστοντομέατηςμετανάστευσης (μεταξύ
άλλωνθαπροβλεφθούντρόποιγιατημείωσητωνμεταναστευ­
τικώνπιέσεων),μεβάσητοοποίοταμεμονωμένακράτημέλη
θαμπορούνναεφαρμόζουντηδικήτουςμεταναστευτική
πολιτική.5.3.Είναιπαραδεκτόότιημετανάστευσηδημιουργείστην
Κοινότητασοβαράεσωτερικάπροβλήματαμεδιεθνείςπροε­
κτάσειςγιαπαράδειγμα,τογεγονόςότιοιχώρεςεκπατρι­
σμούαντιλαμβάνονται ότιηΚοινότηταπροωθείενεργάένα
πολύμορφοπνευματικόπολιτισμό,τημηεισαγωγήδιακρί­
σεωςκαιτηνελευθερίαδιακίνησηςτωνμεταναστώναπό
τρίτεςχώρεςσεισότιμηβάσημετουςυπηκόουςτης.
5.9.Είναιαποδεκτόοτιοικοινέςπολιτικές,στιςοποίες
συμπεριλαμβάνεται καιηεσωτερικήαγορά,συνεπάγονταιτη
συμμετοχήκάθεκράτουςμέλουςστιςαποφάσειςτωνάλλων,
ώστεναπιέζονταιοιΔώδεκαέωςενόςορισμένουσημείουνα
αντιμετωπίσουν τημετανάστευσηαπότρίτεςχώρεςμετρόπο
συλλογικό,εναρμονισμένο καισυγκλίνοντα .5.4.ΕίναιπαραδεκτόότιηΚοινότηταέχειμεάλλεςχώρες
τουΟΟΣΑκοινόηθικόκαθήκονκαιίδιοοικονομικόσυμφέ­
ρονναπροωθήσειτηνισορροπημένηανάπτυξητωνοικονο­
μιώντωνχωρώνεκπατρισμού ,επειδήημετανάστευσηγια
οικονομικούςλόγουςαποτελείσύμπτωμασχετικήςυπανάπτυ­
ξηςκαιχαμηλώνκατάκεφαλήνβιοτικώνεπιπέδων.Hεξέ­
τασητωναιτιώντηςμετανάστευσηςαπαιτείσύντονεςπρο­
σπάθειεςαπόόλεςτιςχώρεςτουΟΟΣΑηδεΕΚοφείλει
ναεπωφεληθείτηςθέσεώςτηςγιαναπροωθήσεισχετικές
διαβουλεύσειςσεεπίπεδοΟΟΣΑ.Ενώπρέπεινααποφευχθεί
μιαdefactoδιαίρεσητουκόσμουσεζώνεςευθύνηςκαι
επιρροήςαναγνωρίζεταιότιηΕΚέχειιδιαίτεροκαθήκοννα5.10.Είναιαποδεκτόοτιείναιχρήσιμηηαπλότητα,η
συνοχήκαιλογικήακολουθία,καιότι,όπουείναιδυνατό,
θαπρέπειναεφαρμόζονταικανόνεςγιατουςυποψήφιους
μετανάστεςαπόόλεςτιςτρίτεςχώρες.
5.11.ΕίναιαποδεκτόοτιηΚοινοτηταθαμπορούσενα
έχειάμεσηεπίδρασηστημετανάστευσηαπότρίτεςχώρες

17.2.92 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτων Αριθ.C40/111
διάμεσουεμπορικώνσυναλλαγώντης(καθώςκαιτηςπαροχής
υπηρεσιών)καιότιοιπολιτικέςτωνκρατώνμελών(π.χ.
οικονομικέςκαιαπασχόλησης )θαμπορούσαννατηνεπηρεά­
σουνέμμεσα.υποστηρίξειηΟΚΕσεδύογνωμοδοτήσειςτηςσχετικάμετο
καθεστώςτωνεργαζομένωνπουέχουνμεταναστεύσειστις
οποίεςπαραπέμπειγιαόλεςτιςπτυχέςπουαφορούνταδικαιώ­
ματακαθώςτονεθελούσιοεπαναπατρισμό τωνμετανα­
στών(').
5.12.ΕίναιαποδεκτόοτιηΚοινοτηταοφείλειναενδιαφερ­
θείγιατηνπροώθησημιαςπλουραλιστικής δημοκρατίας ,την
εφαρμογήτουκράτουςδικαίου,τηνανεξιθρησκεία καιτη
θρησκευτικήσυμφιλίωση ,τουςπολιτικούςθεσμούς,τα
ανθρώπιναδικαιώματακαιταδικαιώματατωνσυνδικαλιστι­
κώνσωματείωνκλπ.στιςεξωτερικέςτηςσχέσεις(όπωςανα­
μένομεεντόςτηςΚοινότητας),συμβάλλοντας μετοντρόπο
αυτόστηνπαγκόσμιαειρήνηκαιευημερίακαθώςκαιειδικό­
τεραστημείωσητωνμεταναστευτικών πιέσεων.6.4.Οιπερισσότεροιάνθρωποιδενμεταναστεύουνεπειδή
«αναζητούντονπαράδεισο»θαπροτιμούσανναμείνουνστη
χώρατους.Αλλάανοιάνθρωποιζουνστο«κατώφλιτης
φτώχειας»,τότεείναιπιθανόναπροκύψεισημαντικόρεύμα
μετανάστευσης .Στιςπεριπτώσειςπουεμφανίζονταιπαρόμοια
ρεύματα,ηχώρααποδημίαςοφείλεινακαταβάλεικάθε
δυνατήπροσπάθεια,σεβόμενηταανθρώπιναδικαιώματακαι
τιςβασικέςελευθερίες,ώστε,σταπλαίσιαμιαςπολιτικής
υπέρτηςπαλινοστήσεως ,οιαπόδημοιναμπορούνναεπιστρέ­
ψουνστιςχώρεςτους,αντοεπιθυμούν.
6.5.Συμφωνάμετοπολυμερέςπλαίσιοκαιτιςδιαπραγμα­
τεύσειςμετηΓενικήΣυμφωνίαΔασμώνκαιΕμπορίου(ΓΣΔΕ)
καθώςκαιβάσειδιμερώνσυμφωνιών,ηΕΚοφείλειναεπανε­
ξετάσειεπισταμένωςτιςπολιτικέςτηςπουενδέχεταιναδη­
μιουργούνεμπόδιαστιςσυναλλαγές,ταοποίαοδηγούνστη
μετανάστευση ,επειδήοιαπόδημοιδενμπορούνναεξασφαλί­
σουνταπροςτοζεινστιςχώρεςτους.
6.6.HΕΚοφείλειαμέσωςναπαράσχεικατάρτισηκαι
επενδυτικάπρογράμματαστουςμετανάστεςμεστόχονατους
παράσχειτηδυνατότηταναεπιστρέψουνστιςπατρίδεςτους
εφοδιασμένοιμεβασικάπροσόντακαιειδικέςγνώσεις.6.Κατευθυντήριες γραμμέςγιατιςμεταναστευτικές πολιτικές
6.1.Hμεταναστευτική πολιτικήκάθεκράτουςμέλουςθα
έχειεπιδράσειςστιςσχετικέςπολιτικέςτωνάλλωνκρατών
μελώντηςΕΚκαιστημεταναστευτική πολιτικήτηςΚοινότη­
ταςγενικότερα .Ανδενείναιεπιθυμητόναπροκύψουνμείζονα
προβλήματαγιατηνΚοινότητα—απότοαναπόφευκτοκαι
αυξανόμενορεύμαμεταναστών—στοντομέατηςανεργίας,
τωνσυνθηκώνυγιεινήςκαιασφάλειαςκαιτωνμέτρωνκοινω­
νικήςασφάλειας,τηςστεγάσεως,τωνδυνατοτήτωνεκπαίδευ­
σηςκλπ.τότεπρέπειναληφθούνμέτρασεκοινοτικόεπίπεδο,
ώστεναυπάρξειαποτελεσματική συνεργασίαμεστόχοτην
εναρμόνισητωνπροσεγγίσεων τωνδιαφόρωνμεταναστευτι­
κώνπολιτικώντωνκρατώνμελών.Επιβάλλεταιναευρεθεί
τρόποςώστεναθεσπισθείηνομικήαρμοδιότητατηςΕΚεπί
τηςσυνεργασίαςαυτήςκατάτηναναθεώρησητηςΣυνθήκης
πουθααπορρεύσειαπότηΔιακυβερνητική Διάσκεψη.Οι
αρμοδιότητεςτωνδιακυβερνητικών οργανισμών(η«adhoc
ομάδαμετανάστευσης »,«Schengen»,«Trevi»)πρέπεινααπο­
τελέσουνμέροςτωνκοινοτικώναρμοδιοτήτων ,μετησυνερ­
γασίαόλωντωνθεσμικώντηςοργάνων,επειδήχρειάζεται
συντονισμός ,συνοχήκαιεναρμόνιση ,ιδίωςσεό,τιαφορά
τιςεξωτερικέςσχέσεις.ΕντωμεταξύηΕπιτροπήθαήθελε
όπωςoέλεγχοςτηςμετανάστευσης σταεξωτερικάσύνορα
τηςΚοινότηταςείναιαποτελεσματικά καιαποδοτικά.6.7.HΕΚοφείλεινασυμβάλειουσιαστικάστηναποτροπή
τηςαποδημίαςεπιστημόνωναπότιςχώρεςτηςΚεντρικής
καιΑνατολικήςΕυρώπηςδιαμέσουεπενδύσεωνοικονομικής
αναπτύξεωςκαιτηςοργανώσεωςμαθημάτωνκατάρτισης .H
αποδημίαεπιστημόνωνεπηρεάζειδυσμενώςτιςπιθανότητες
τωνχωρώναυτώνναανακάμψουνοικονομικάκατάταστάδια
μετάβασηςαπόκατευθυνόμεναοικονομικάσυστήματασε
οικονομίεςτηςαγοράς(ανκαιόχικατ'ανάγκηστοπρότυπο
τουAdamSmith).Παρόμοιααποτυχίαθαμπορούσεναοδηγή­
σεισεαυξημένηανεργία,πράγμαπουμετησειράτουθα
καθιστούσετουςανέργουςαπλώςυποψήφιουςαποδήμους .
ΣτόχοςτηςπολιτικήςτηςΕΚεπιβάλλεταιναείναιγενικότερα
νασυμβάλειστηδημιουργίασταθερώνπολιτικώνκαικοινω­
νικοοικονομικών συνθηκώνστιςχώρεςπιθανήςαποδημίας .6.2.Oγενικόςστόχοςτηςκοινοτικήςμεταναστευτικής
πολιτικήςείναιηαποτροπή,oέλεγχοςκαιηεξάλειψητης
μετανάστευσης μετηνπαροχήυποστήριξηςπροςτιςχώρες
εκπατρισμούγιαναεπιτύχουνοικονομικήανάπτυξηκαι
καλύτερηποιότηταζωήςστοεσωτερικότους.6.8.HΟΚΕτονίζειτογεγονόςότιημετανάστευσηδεν
αποτελείγιατηχώραφιλοξενίαςαπλώςπρόβλημαενόςμονα­
χικούατόμου—είναιεπίσηςκαιοικογενειακόπρόβλημα,επε­
ιδήηενλόγωχώραπρέπειναλάβειμέριμναόχιμόνογια
τονίδιοτομετανάστη,αλλάκαιγιατη/τoσύζυγοκαιτα
παιδιάτης/του.Hευρύτερηαυτήδιάστασητουπροβλήματος
σημαίνειότιχρειάζεταιναληφθείιδιαιτέρωςκατάλληλη
μέριμναγιατηνεκπαίδευση,τηστέγαση,τηνυγείακαιτην
κοινωνικήασφάλειατωνμεταναστώνπράγμαπουαποτελεί
μεγάληεπιβάρυνσητουπροϋπολογισμού ,τηςφιλοξενούσας
χώρας.6.3.Ταάτομαπουέχουνμεταναστεύσεινόμιμαήταοποία
διαμένουννόμιμαστηνΚοινότηταεπίμεγάλοχρονικόδιά­
στημαθαήτανορθό,ναμπορούννααποκτήσουνόλατα
θεμελιώδηδικαιώματατωνπολιτώντηςΕΚεξαιρουμένων
ορισμένωνπολιτικώνδικαιωμάτων .Ταελάχιστακοινωνικά
πρότυπαστηνΚοινότηταοφείλουνναισχύουνγιατουςνόμι­
μουςμετανάστεςαπότρίτεςχώρες,σύμφωναμετιςσυμβάσεις
τηςΔΟΕκαιτουΟΗΕHΚοινότηταπρέπειναεγγυηθείτην
αρχήτηςισότηταςδικαιωμάτωνκαιευκαιριώνανάμεσαστους
κοινοτικούςκαιεξωκοινοτικούς εργαζομένους ,όπωςέχειήδη(')ΕΕαριθ.C159της17.6.1991,σ.12,καιέγγρ.ΟΚΕ1122/91.

Αριθ.C40/112 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτων 17.2.92
υπερβαίνειτιςυπάρχουσεςκενέςθέσεις.HΟΚΕτονίζειότι
συνεπώςχρειάζονταιδιαπραγματεύσεις καισυμφωνίες.Προς
τοπαρόνοιτελευταίεςθαμπορούσανναείναιακόμηκαι
διμερείςέωςότουηΕΚήάλλοιυπερεθνικοίοργανισμοί
αποκτήσουναρμοδιότητεςεπίθεμάτωνμετανάστευσης .6.9.Θαήτανδυνατόναθεσπισθούνορισμένεςχρήσιμες
αρχέςπουθαδιέπουνμίακοινήμεταναστευτική πολιτική,
ιδίωςσεσχέσημετηνπροσωρινήμετανάστευση ,σύμφωνα
μετιςσυζητήσειςπουπραγματοποιήθηκαν στησυνεδρίαση
τωνΕυρωπαίωνυπουργώνεργασίαςτονΑπρίλιοτου1991.
6.9.1.ΟύτεηΚεντρικήκαιΑνατολικήΕυρώπηούτεοι
χώρεςτηςΜεσογείουδενεπιθυμούνναγίνουνχώροςμίσθω­
σηςεργατικούδυναμικούγιαπαράνομεςοικονομικέςδραστη­
ριοτήτεςκαιηΔυτικήΕυρώπηδενεπιθυμείναπροσελκύσει
άτομαπουαναζητούνεργασία,καιτωνοποίωνoαριθμός6.10.Στόχοςτωνκοινοτικώνπολιτικώνπρέπειναείναινα
υποστηρίξουντιςχώρεςεκπατρισμούώστεναμπορέσουνστο
μέλλοννααναπτύξουντουςίδιουςπόρουςμεστόχοτην
οικονομικήκαικοινωνικήτουςπρόοδο.
Βρυξέλλες,28Νοέμβριου1991.
OΠροεδροςτης
ΟικονομικήςκαιΚοινωνικήςΕπιτροπής
FrançoisSTAEDELIN
ΓνωμοδότησηγιατηνπρότασηαπόφασηςτουΣυμβουλίουσχετικάμετηδιάθεσητωναποβλήτων(')
(92/C40/26)
Στις5Ιουνίου1991,καισύμφωναμετιςδιατάξειςτουάρθρου100AτηςΣυνθήκηςπερίιδρύσεωςτης
ΕυρωπαϊκήςΟικονομικήςΚοινότητας,τοΣυμβούλιοαποφάσισεναζητήσειτηγνωμοδότησητης
ΟικονομικήςκαιΚοινωνικήςΕπιτροπήςγιατηνπαραπάνωπρόταση.
Τοτμήμαπεριβάλλοντος ,δημόσιαςυγείαςκαικατανάλωσηςστοοποίοανατέθηκεηπροετοιμασίατων
σχετικώνεργασιών,διατύπωσετηγνωμοδότησητουβάσειτηςεισαγωγικήςέκθεσηςτουεισηγητή
κ.Colomboστις5Νοεμβρίου1991.
HΟικονομικήκαιΚοινωνικήΕπιτροπήκατάτηδιάρκειατης291ηςσυνόδουολομέλειάςτης(συνε­
δρίασητης27ηςΝοεμβρίου1991),υιοθέτησετηνακόλουθηγνωμοδότηση .
HΟΚΕμετηνεπιφύλαξητωνπαρατηρήσεων πουαναφέρο­
νταιστησυνέχεια,εγκρίνειτηνπρότασηοδηγίαςπουφαίνε­
ταισύμφωνημετααποτελέσματατωνκαλύτερωνδιεθνών
εμπειριώνσεθέματασχεδιασμού,υλοποίησηςκαιδιαχείρι­
σηςσυμβατώνπροςτοπεριβάλλονδιαθέσεωναποβλήτων .
1.Πρόλογος
1.1.Hυπόεξέτασηπρότασηπροέρχεταιαπότοψήφισμα
τουΣυμβουλίουτης7ηςΜαΐου1990(2)πουχαράζειτους
προσανατολισμούς μιαςσυνολικήςκοινοτικήςστρατηγικής
σταθέματατηςδιαχείρισηςτωναποβλήτων .HΟΚΕείχε
πάντοτεεπιμείνειστιςγνωμοδοτήσεις τηςότιήταναναγκαίο
καιεπείγονναυιοθετηθείμιατέτοιασυνολικήπροσέγγιση
καιγιατολόγοαυτόδενμπορείπαράναεκφράσειτην
ικανοποίησήτηςπουεπιδιώκεταιηπραγματοποίηση ενόςπεραιτέρωβήματοςπροςτηνκατεύθυνσητηςεναρμόνισης
τωνκανονιστικώνδιατάξεων,πουθαεξασφαλίσειυψηλό
επίπεδοπροστασίαςτουπεριβάλλοντοςβάσειτουεδαφίου3
τουάρθρου100A.
1.2.Σχετικάπαραπέμπουμεστιςγνωμοδοτήσεις γιατις
τροποποιήσεις τηςοδηγίας«απόβλητα»,γιατην«αποτέ­
φρωσητωναστικώναποβλήτων»,όπωςεπίσηςγιατην
«αστικήευθύνηγιατιςζημίεςπουπροκαλούνταιαπότα
απόβλητα»(3),στιςοποίεςδίνεταιέμφασηστηνπρόληψη
στηνπηγήπροκειμένουναμειωθείηποσότητατωνπρος
εξάλειψηαποβλήτων .
1.3.Αυτήηπροληπτικήπροσέγγισησυνεπάγεταιπαρέμ­
βασησεολόκληροτοφάσματηςδιαδικασίαςπαραγωγής,
διανομήςκαικατανάλωσηςτουπροϊόντος«απότηνκούνια
ώςτοντάφο»μετηνπαροχήκινήτρων,ακόμηκαιμέσω
ΟΕΕαριθ.C190της22.7.1991,σ.1.
(2)ΕΕαριθ.C122της18.5.1990,σ.2.(3)ΣχετικάμεΕΕαριθ.C56της6.3.1989,ΕΕαριθ.C318της12.
12.1988καιΕΕαριθ.C112της7.5.1990.