C 175/26 EL ΕπίσημηΕφημερίδατηςΕυρωπαϊκήςΈνωσης 1.7.2010
Γνωμοδότηση της Επιτροπής  των Περιφερειώ ν με θέμα « Καταπολέμηση του λειτουργικού αναλφαβητισμού».  
Σχεδιασμός 
μιας 
φιλόδοξης  
ευρωπαϊκής 
στρατηγικής  
για την πρόληψ η 
του αποκλεισμού και την προαγω γή 
της 
προσωπικής 
ανέλιξης
(2010/C 175/07)
Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ
—Η ΕΤΠ  υπ ενθυμίζει ότι ο «λειτουργικός αναλφαβητ ισμός “ και ο” οργανικός αναλφαβητ ισμός » απαντώνται σε 
όλες 
τις 
χώρες 
του 
κόσμου και  
αποτελούν 
μάστιγα 
που 
πλήττει 
960 εκατομμύρι
α άτομα. 
Σύμφωνα με  
τον 
ορισμό 
που 
δόθηκε 
από 
την 
UNESCO 
το 
1958, οργανι κά 
αναλφάβητ ος 
είναι 
κάποι
ος που 
δεν 
έμαθε 
ποτέ 
γραφή 
και 
ανάγνωση. Δι ακρίνεται 
ωστόσο 
μια 
ιδιαίτερη 
μορφή «λειτουργικο
ύ αναλφαβητ ισμού
»: ο αναλφα­
βητισμός
 που
 χαρακτηρίζει
 ένα
 άτομο
 το οπο
ίο δεν
 απέκτησε
 ποτέ
 ένα
 ικανοπο
ιητικό
 επίπεδο
 ανάγνωσης, 
γραφής και  
αριθμητικής 
το 
οποίο 
να του 
επιτρέπει 
να ανταποκρίνεται 
στις 
ανάγκες 
της 
καθημερινής 
του 
ζωής 
υπό 
ισότιμες 
συνθήκες.
—Η 
ΕΤΠ 
επισημαίνει 
ότι 
οι 
στόχοι 
του 
Σχεδίου «
Εκπαίδευση 
και 
Κατάρτιση 
2010» το 
οποίο 
προβλέπει 
τη 
μείωση 
κατά 
20 % του 
ποσοστού 
μαθητών 
που 
αντιμετωπίζουν 
δυσκολίες 
γραφής και  
ανάγνωσης, απ έχουν 
πολύ 
από 
την
 υλοποίησή
 τους
 και πως
 αντίστοιχο
 ευρωπαϊκό
 επίπεδο
 αναφοράς θε σπίσθ
ηκε κατά
 το
 νέο
 στρατηγικό
 
πλαίσιο
 για
 την
 ευρωπαϊκή
 συνεργασία
 στον
 τομέα
 της
 εκπαίδευσης
 και της
 κατάρτισης
 («ΕΚ 2020»): το 
ποσοστό 
των 
15χρονων π ου 
υστερούν 
στην 
ανάγνωση, τ α 
μαθηματικά 
και 
τις 
επι
στήμες 
να υποχωρήσει 
κάτω 
από 
το 
15 % έως 
το 
2020. Η 
ΕΤΠ 
εισηγείται 
επίσης 
να δοθεί 
ο ευρωπαϊκός 
ορισμός 
του 
αναλφαβητ ισμού.
—Η 
ΕΤΠ 
συνιστά
—να
 προαχθεί
 η ανταλλαγή
 ορθών πρακτικών
 σε ευρωπαϊκό
 επίπεδο
 και ιδιαίτερα
 μεταξύ
 των
 τοπικών
 
αρχών που 
έχουν 
το 
προβάδισμα 
στην 
ανάπτυξη 
στρατηγικών 
για 
την 
καταπολέμ
ηση του 
λειτουργικού 
αναλφαβητ ισμού∙-
 να δημιουργηθεί
 μόνιμο
 φόρουμ ορθών π ρακτικών
 για
 την
 κατάρτιση
 καταλόγο
υ 
ορθών πρακτικών
—να 
προστεθεί 
η καταπολέμηση 
του 
λειτουργικού 
αναλφαβητ ισμού 
στους 
οριζ
όντιους 
στόχους 
της 
αναθεωρημένης 
στρατηγικής 
της 
Λισσαβώνας 
μετά 
το 
2010∙
—να αποτελέσει 
η καταπολέμηση 
του 
λειτουργικού 
αναλφαβητ ισμού 
μέρος 
των 
ευρωπαϊκών 
στρατηγικών 
κατευθυντήριων 
γραμμών γι α 
το 
Ευρωπαϊκό 
Κοινωνικό 
Ταμείο.
1.7.2010 EL ΕπίσημηΕφημερίδατηςΕυρωπαϊκήςΈνωσης C 175/27
Εισηγήτρια: η κ. Mireille Lacomb e (FR/PES), Μέλος του Νομαρχιακού Συμβουλίου του Puy de Dôme
I. ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ  ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ
Η 
ΕΠΙΤΡΟΠΗ 
ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,
Α. Βασικές αρχές και γενικές παρατηρήσεις
Να
 εξαλειφθεί η σύγχυση σχετικά με τον ορισμό του 
λειτουργικού αναλφαβητισμού
1.   υπενθυμίζει
 ότι
 το
 φαινόμενο
 «λειτουργικός
 αναλφαβητ ισμός
» 
και «οργανικός
 αναλφαβητ ισμός
» απαντάται
 σε όλες
 τις
 χώρες
 του
 
κόσμου και  
αποτελεί 
μάστιγα 
που 
πλήττει 
960 εκατομμύρια 
άτομα. 
Σύμφωνα
 με τον
 ορισμό
 που
 δόθηκε απ ό
 την
 UNESCO
 το
 1958, 
οργανικά 
αναλφάβητ ος 
είναι 
κάποιος 
που 
δεν 
έμαθε 
ποτέ 
γραφή και  
ανάγνωση.
 Ο όρος «λειτουργικός αναλφαβητισμός », ωστόσο,
 
αναφέρεται 
στην 
κατάσταση 
των 
ατόμων 
τα 
οποία, 
παρά 
τη 
φοίτησή 
τους 
σε 
σχολείο 
για 
κάποιο 
χρονικό 
διάστημα, 
δεν 
κατέκτησαν, 
κατά 
το 
διάστημα 
αυτό, 
τις 
ικανότητες 
γραφής, ανάγνωσης και  
αριθμητικής 
που 
το 
αντίστοιχο 
εκπαιδευτικό 
σύστημα 
θεωρεί 
ως βασικές 
και, 
ως 
εκ
 τούτου,
 δεν
 διαθέτουν
 επαρκείς
 γνώσεις
 ανάγνωσης και γραφής, 
δηλαδή δε ν 
απέκτησαν 
ποτέ 
το 
αναγκαίο 
επίπεδο 
ανάγνωσης, γραφής 
και αριθμητικής
 ώστε
 να μπορούν
 να ανταποκρίνονται
 στις
 ανάγκες
 
της 
καθημερινής 
τους 
ζωής υπό 
συνθήκες 
ίσων 
ευκαιριών∙
2.
   αναφέρει
 ότι
 σύμφωνα με τ α
 αποτελέσματα
 των
 ερευνών
 που
 
διενεργήθηκαν
 υπό
 την
 αιγίδα
 του
 ΟΟΣΑ στ ο
 πλαίσιο
 του
 
προγράμματος 
PISA, 
αυξάνονται 
τα 
ποσοστά 
των 
νέων 
με 
χαμηλές 
επιδόσεις
 στην
 ανάγνωση στ ην
 Ευρωπαϊκή
 Ένωση: από 21,3 % τ ο
 
2000 σε 
24,1 % το 
2006. Η 
ανησυχητική 
αυτή 
διαπίστωση 
απαιτεί 
μεγαλύτερη 
κινητοποίηση 
εκ 
μέρους 
των 
ευρωπαϊκών 
οργάνων∙ 
3.   επισημαίνει 
ότι 
οι 
στόχοι 
του 
Σχεδίου «
Εκπαίδευση 
και 
Κατάρτιση 
2010
» το 
οποίο 
προβλέπει 
τη 
μείωση 
κατά 
20 % του 
ποσοστού 
μαθητών
 που
 αντιμετωπίζουν
 δυσκολίες
 γραφής και ανάγνωσης, 
απέχουν 
πολύ 
από 
την 
υλοποίησή 
τους 
και 
πως 
αντίστοιχο 
ευρωπαϊκό 
επίπεδο 
αναφοράς θε σπίσθηκε 
κατά 
το 
νέο 
στρ
ατηγικ
ό πλαίσιο 
για 
την 
ευρωπαϊκή
 συνεργασία
 στον
 τομέα
 της
 εκπαίδευσης
 και της
 
κατάρτισης
 («ΕΚ 2020»): τ ο
 ποσοστό
 των
 15χρονων π ου
 υστερούν
 
στην 
ανάγνωση, τ α 
μαθηματικά 
και 
τις 
επιστή
μες
 να υποχωρήσει 
κάτω 
από
 το
 15 % έως
 το
 2020. Η ΕΤΠ ε ισηγείται
 επίσης
 να δοθεί
 σε 
ευρωπαϊκός 
ορισμός 
του 
αναλφαβητ ισμού∙
4.
   υπενθυμίζει
 ότι
 το
 τοπικό
 επίπεδο
 διακυβέρνησης
 είνα
ι το
 πιο
 
κατάλληλο 
για 
να σταθμίζει 
την 
έκταση 
του 
προβλήματος 
του 
λει­
τουργικού 
αναλφαβητ ισμού 
και 
να παρεμβαίνει 
για 
τη 
λύση του, 
διότι 
αποτελεί
 συχνά τ ο
 πρώτο
 σημείο
 επαφής
 των
 λειτουργικά
 
αναλφάβητ ών∙ 
5.
   επισημαίνει
 ότι
 το
 Ευρωπαϊκό
 Κοινωνικό
 Ταμείο
 το
 οποίο
 
υποστηρίζει 
στα 
περισσότερα 
κράτη 
μέλη 
της 
Ένωσης προγράμματα 
για 
την 
καταπολέμηση 
του 
λειτουργικού 
αναλφαβητ ισμού, 
αποτελεί 
κατάλληλο 
μέσο 
χρηματοδότησης 
αλλά δεν 
χρησιμοποιείται 
σωστά 
ή 
χρησιμοποιείται
 ελάχιστα,
 επειδή
 δεν
 υπάρχει
 πλαίσ
ιο
 στρατηγι
κού 
προσανατολισμού 
στον 
τομέα 
αυτό∙ 6.
   υπογραμμίζει
 ότι,
 λόγω της
 κρίσης
 στον
 τομέα
 της
 οικονομίας
 
και της
 απασχόλησης,
 η απόκτηση
 καίριων
 δεξιοτήτων
 είναι
 
περισσότερο
 από
 ποτέ
 αναγκαία
 για
 την
 πρόσβαση
 στην
 αγορά 
εργασίας. 
Οι 
ικανότητες 
γραφής και  
ανάγνωσης συνι στούν 
πλέον 
τα 
βασικά
 προσόντα
 για
 το
 μέλλον,
 όπως
 αποδεικνύεται
 και από
 
μελέτη 
που 
εκπόνησε 
το 
CEDEFOP 
το 
2008, όπου 
προβλέπεται 
ότι, 
μέχρι το 2015, το 75 % των θέσεων εργασίας θα είναι θέσεις υψηλής 
ή μέσης 
ειδίκευσης∙ 
7.  παρατηρεί 
ότι 
η στρατηγική 
της 
Λισσαβώνας, 
με 
την 
οποία 
η 
Ευρωπαϊκή 
Ένωση επρόκειτο 
να γίνει 
η πιο 
προηγμένη 
οικονομία 
της 
γνώσης 
ανά την 
υφήλιο, 
είχε 
μέχρι 
στιγμής 
την 
τάση 
να εστιάζεται 
στα 
πιο 
ειδικευμένα 
άτομα. 
Όμως, μια 
οικονομία 
της 
γνώσης και  
της 
καινοτομίας, 
δεν 
μπορεί 
να στηρίζεται 
αποκλειστικά 
στην 
πρωτοπορί
α 
των
 υπερειδικευμένων
 επαγγελματιών.
 Πρέπει
 όλο το
 δυναμικό
 της
 
αγοράς εργασίας 
να διαθέτει 
τις 
βασικές 
ικανότητες 
που 
μπορούν 
να 
του 
εξασφαλίσουν 
την 
δια 
βίου 
μάθηση και  
κατάρτιση. 
Επιπλέον, 
οι 
οικονομικοί
 στόχοι
 αυτής
 της
 στρατηγικής
 είναι
 αδύνατο
 να 
επιτευχθούν 
όσο εξακολουθούν 
να υφίστανται 
στην 
Ευρώπη 
θύλακες 
σχετικής
 υπανάπτυξης.
 Η καταπολέμηση
 του
 λειτουργικού
 αναλφα­
βητισμού
 συνιστά,
 επομένως,
 και οικονομική
 επιταγή
 για
 την
 
Ευρωπαϊκή 
Ένωση. 
Να 
εξαλειφθούν τα στερεότυπα
8.   Η Επιτροπή
 των
 Περιφερειών
 και οι τ οπικοί
 παράγοντες,
 
λαμβάνοντ ας 
υπόψη 
ότι 
είναι 
χρήσιμο 
να διευκρινιστούν 
τα 
χαρακτη­
ριστικά 
εκείνων 
που 
πιθανόν 
πλήττονται 
από 
λειτουργικό 
αναλφαβη­
τισμό,
 καθώς ε πίσης
 και ότι
 πρέπει
 να αποφεύγονται
 πιθανά
 
στερεότυπα
 σχετικά
 με την
 κατάσταση
 αυτή,
 διατυπώνουν
 τις
 
ακόλουθες 
παρατηρήσεις: 
—Ο 
λειτουργικός 
αναλφαβητ ισμός 
δεν 
αφορά αποκλειστικά 
τους 
νέους 
διότι 
πλήττει 
όλες 
τις 
ηλικίες 
και 
κυρίως 
τα 
άτομα 
άνω 
των 
45 ετών.
 
—Η κατανομή
 του
 λειτουργικού
 αναλφαβητ ισμού
 στους
 
διάφορους 
τόπους 
είναι 
σύνθετη 
και 
δεν 
είναι 
εύκολο 
να γίνουν 
γενικεύσεις.
 Ωστόσο,
 οι στατιστικές
 δείχνουν
 σημαντική
 
παρουσία
 σε αστικές
 ζώνες
 με φαινόμενα
 αποκλεισμού
 και σε 
αγροτικές 
ζώνες 
χωρίς 
μεγάλη 
πρόσβαση 
σε 
υπηρεσίες.
 
—Ο λειτουργικός
 αναλφαβητ ισμός
 δεν
 αφορά μόνο όσους 
αποκλείονται 
από 
την 
αγορά εργασίας, 
εφόσον 
έχει 
αποδειχθεί 
ότι
 το
 ήμισυ
 των
 λειτουργικά
 αναλφάβητ ων
 ατόμων
 έχ
ουν 
εργασία. 
Επίσης:
 
—Ο λειτουργικός 
αναλφαβητ ισμός 
δεν 
μπορεί 
να ταυτισθεί 
με 
τη 
μετανάστευση,
 διότι
 τα
 3/4 των
 λειτουργικά
 αναλφάβητ ων
 
μεταναστών 
μιλούν 
μόνο τη 
γλώσσα της 
χώρας υποδοχής 
μετά 
την 
παρέλευση 
πέντε 
ετών 
από 
την 
άφιξή 
τους. 
Η 
καταπολέμηση 
του
 λειτουργικού
 αναλφαβητ ισμού
 δεν
 πρέπει
 συνεπώς
 να 
συγχέεται 
με 
τη 
γλωσσική 
πολιτική 
για 
τους 
μετανάστες. 
Η 
καταπολέμηση
 του
 λειτουργικού
 αναλφαβητ ισμού
 αποτελεί
 
ουσιαστική 
συνιστώσα 
της 
δια 
βίου 
μάθησης. 
—Ο λειτουργικός 
αναλφαβητ ισμός 
παρουσιάζει 
άνιση 
κατανομή 
μεταξύ
 ανδρών και γυναι κών
 στις
 διάφορες
 ηλικιακές
 ομάδες.
 
Σε ορισμένες
 περιπτώσεις,
 πρέπει
 να συνυπ ολογίζεται
 η 
συνιστώσα
 του
 φύλου, προκειμένου
 να δοθεί
 αποτελεσματική
 
λύση στο 
πρόβλημα 
αυτό.
C 175/28 EL ΕπίσημηΕφημερίδατηςΕυρωπαϊκήςΈνωσης 1.7.2010
9.   υπενθυμίζει  ότι  ο Χάρτης  Θεμελιωδών  Δικαιωμάτων,  ο οποίος  
απέκτησε
 δεσμευτική
 νομική
 ισχύ
 από
 την
 έναρξη
 ισχύος
 της
 
Συνθήκης τ ης
 Λισσαβώνας,
 διασφαλίζει
 στο
 άρθρο 14 τ ο
 δικαίωμα
 
της 
εκπαίδευσης 
και 
της 
πρόσβασης 
στην 
επαγγελματική 
και 
συνεχή 
κατάρτιση. 
Με 
δεδομένο 
ότι 
η ικανότητα 
ανάγνωσης και  
γραφής είναι 
θεμελιώδης
 συνισταμένη
 κάθε ε κπαιδευτικής
 διαδικασίας,
 η 
Ευρωπαϊκή 
Ένωση πρέπει 
να συμπληρώσει 
και 
να συντονίσει 
τη 
δράση 
των
 κρατών
 μελών
 προκειμένου
 να εντατικοποιήσει
 τις
 προσπάθειές
 
της 
για 
καταπολέμηση 
του 
αναλφαβητ ισμού 
με στόχο το σε βασμό 
του 
δικαιώματος 
της 
εκπαίδευσης∙ 
10.  υπενθυμίζει 
ότι 
τα 
προγράμματα 
δια 
βίου 
εκπαίδευσης 
πρέπει 
να 
αποδίδουν 
προτεραιότητα 
στην 
εκτίμηση 
των 
αναγκών κατάρτ ι
σης, 
κυρίως
 στη
 δημόσια
 διοίκηση
 και στις
 επιχειρήσεις,
 ώστε
 να 
εντοπίζονται 
τα 
λειτουργικά 
αναλφάβητ α 
άτομα 
και 
να τους 
δίδεται 
η 
δυνατότητα 
να αποκτήσουν 
καίριες 
δεξιότητες. 
Πράγματι 
πολλά 
λει­
τουργικώς 
αναλφάβητ α 
άτομα 
που 
έχουν 
απασχόληση, 
αναπτύσσουν 
στρατηγικές
 ώστε
 να αποφύγουν
 την
 αποκάλυψη
 του
 προβλήματος
 
αυτού∙ 
11.
   ο λειτουργικός
 αναλφαβητ ισμός
 είναι
 αιτία
 αποκλεισμού
 και 
φτώχειας,
 δυσχεραίνει
 τη
 συμμετοχή
 των
 πολιτών
 στην
 εργασιακή
 
δραστηριότητα, 
περιορίζει 
τη 
συμμετοχή 
τους 
στις 
δημοκρατικές 
και 
κοινωνικές 
διαδικασίες, 
βλάπτει 
δε 
σοβαρά την 
προσωπική 
ανέλιξη 
και 
την 
προάσπιση 
των 
δικαιωμάτων 
τους. 
Β. Προτεινόμενα μέτρα
Η 
πρόληψη, 
η ένταξη τω ν 
νέων 
και η επαγγελματική εξέλιξη
Η 
Επιτροπή 
των 
Περιφερειών 
συνιστά 
τα 
εξής:
12.
   να προαχθεί
 η ανταλλαγή
 ορθών π ρακτικών
 σε ευρωπαϊκό
 
επίπεδο
 και ιδιαίτερα
 μεταξύ
 των
 τοπικών
 αρχών π ου
 έχουν
 το
 
προβάδισμα 
στην 
ανάπτυξη 
στρατηγικών 
για 
την 
καταπολέμηση 
του 
λειτουργικού
 αναλφαβητ ισμού.
 Θα μπορούσε
 να δημι ουργηθεί
 
μόνιμο
 φόρουμ ορθών π ρακτικών
 για
 την
 κατάρτιση
 καταλόγου
 
ορθών πρακτικών.
 Στην
 περίπτωση
 στρατηγικών
 που
 πρέπει
 να 
αναπτυχθούν 
για 
τους 
νέους, 
θα πρέπει 
να λαμβάνε ται 
υπόψη 
η 
τυπολογία 
των 
δυσχερειών 
ανάγνωσης, ώστ ε 
να βρεθεί 
λύση που 
θα 
ανταποκρίνεται 
στις 
πραγματικές 
ανάγκες∙ 
13.
   να προστεθεί
 η καταπολέμηση
 του
 λειτουργικού
 αναλφαβητ ι
­
σμού στους
 οριζόντιους
 στόχους
 της
 αναθεωρημένης
 στρατηγικής
 
της 
Λισσαβώνας 
μετά 
το 
2010∙ 
14.  να 
υποστηριχθούν, 
μέσω 
του 
Ευρωπαϊκού 
Κοινωνικού 
Ταμείου, 
οι
 επιχειρήσεις
 και οι δημόσι ες
 διοικήσεις
 που
 καταρτίζουν
 
προγράμματα 
για 
την 
κατάρτιση 
των 
υπαλλήλων 
που 
πλήττονται 
από 
το
 φαινόμενο
 του
 λειτουργικού
 αναλφαβητ ισμού
 και να ενταχθούν
 
στα 
προγράμματα 
αυτά 
οι 
απαιτούμενες 
διαδικασίες 
διάγνωσης, 
με 
τις 
ύψιστες 
εγγυήσεις 
σεβασμού 
της 
προσωπικής 
ζωής του 
εργαζομένου 
και 
προστασίας 
της 
προσωπικότητάς 
του∙ 
15.  να 
υποστηριχθούν 
πρωτοβουλίες 
κατάρτισης 
ενηλίκων 
που 
θα 
καλύπτουν 
τις 
ανάγκες 
των 
πολιτών 
σε 
κατάσ
ταση 
λειτου
ργικ
ού αναλ­
φαβητισμού 
οι 
οποίοι 
δεν 
συμμετέχουν 
σε 
αμειβόμενη 
εργασιακή 
δραστηριότητα∙ 
16.  να 
αποτελέσει 
η καταπολέμηση 
του 
λειτουργικού 
αναλφαβητ ι­
σμού 
μέρος 
των 
ευρωπαϊκών 
στρατηγικών 
κατευθυντήριων 
γραμμών 
για 
το 
Ευρωπαϊκό 
Κοινωνικό 
Ταμείο∙ 17.  
να υιοθετηθεί 
ένας 
ευρωπαϊκός 
ορισμός 
για 
τον 
αναλφαβητ ισμό 
που 
να περικλείει 
και 
τον 
λειτουργικό 
αναλφαβητ ισμό∙ 
18.  να 
αναγνωρισθεί 
το 
περιφερειακό 
και 
το 
τοπικό 
επίπεδο 
ως τα 
επίπεδα 
που 
μπορούν 
να εξασφαλίσουν 
καλύτερα 
τη 
συνοχή των 
μέσων
 που
 διατίθενται
 για
 τους
 στρατηγικούς
 στόχους
 ή τα
 
προγράμματα 
δράσης και  
να θεσπιστούν 
διαπεριφερειακοί 
και 
υπερ-
περιφερειακοί
 μηχανισμοί
 συντονισμού,
 οι οποίοι
 θα εξασφαλίζουν
 
μια 
συγκλίνουσα 
προσέγγιση 
κατά 
την 
εφαρμογή 
των 
μέσων 
αυτών. 
Θα 
πρέπει 
δε 
να έχουν 
τα 
επίπεδα 
αυτά 
την 
υποστήριξη 
των 
εθνικών 
και 
ευρωπαϊκών 
αρχών όσον αφορά τ η 
χάραξη σχε δίων 
που 
παρέχουν 
σε
 όλους τη
 δυνατότητα
 να αποκτήσουν
 ικα
νότητ
ες ανάγνωσης και 
γραφής καθώς και βασι κές
 δεξιότητες.
 Πάνω
 απ’
 όλα πρέπει
 οι 
αρμόδιες 
εθνικές 
αρχές 
να φροντίσουν 
να συντονίσουν 
τους 
στρατη­
γικούς 
τους 
στόχους 
και 
τα 
προγράμματά 
τους. 
Πρέπει 
ουσιαστικά 
να 
καταστεί 
πιο 
ορατή 
η συμβολή τ ου 
κράτους, 
των 
περιφερειακών 
αρχών,
 των
 παραγόντων
 της
 οικονομίας
 και της
 κοινωνίας
 των
 
πολιτών∙ 
19.
   συνιστά
 να πρωτοστατήσουν
 οι περιφερειακές
 αρχές
 
καταρτίζοντας 
προγράμματα 
κατάρτισης 
για 
το 
προσωπικό 
τους 
που 
πλήττεται
 από
 λειτουργικό
 αναλφαβητ ισμό,
 εντάσσοντας
 στα
 
προγράμματα
 αυτά
 τις
 απαιτούμενες
 διαδικασίες
 διάγνωσης,
 καθώς 
και προγράμματα
 κατάρτισης
 για
 το
 προσωπικό
 που αντιμ
ετ
ωπίζει
 
δυσκολίες 
κατά 
την 
εκτέλεση 
των 
καθηκόντων 
του. 
Τα προγράμματα 
αυτά
 θα πρέπει
 να λαμβάνουν οι κονομική
 ενίσχυση
 από
 την
 
Ευρωπαϊκή Ένωση∙ 
20.  να 
αναπτυχθεί 
περαιτέρω 
η πρόληψη 
και 
η καταπολέμηση 
του 
λειτουργικού 
αναλφαβητ ισμού 
στην 
εργασία: 
—Σε 
επίπεδο 
επιχειρήσεων:
ευαισθητοποιώντας 
τους 
διευθυντές 
επιχειρήσεων 
ως προς 
την 
πολιτική 
σύναψης συμβάσε ων, 
τις 
κλαδικές 
και 
τις 
επαγγελμα­
τικές 
συμβάσεις 
εργασίας, 
με 
γνώμονα τ ην 
ισότητα, 
ώστε 
να 
καταστεί 
εφικτή 
η εφαρμογή 
προγραμμάτων 
κατάρτι
σης, να δια­
σφαλιστεί
 η επαγγελματική
 ανέλιξη
 και να αναγνωρι σ
τούν τα 
κεκτημένα 
επαγγελματικά 
δικαιώματα.
 
—Σε 
επίπεδο 
εργαζομένων:
ενημερώνοντας
 τους
 εργαζόμενους
 για
 τα
 ατομικά
 τους
 
δικαιώματα 
όσον αφορά τ ην 
κατάρτιση 
και 
παρέχοντάς 
τους 
τη 
δυνατότητα
 να απευθύνονται
 σε ειδικούς
 συμβούλους 
κατάρτισης 
που 
θα τους 
προσανατολίζουν 
ανάλογα.
21.   να προστεθεί
 στο
 πρόγραμμα
 του
 Ευρωπαϊκού
 Έτους
 για
 την
 
καταπολέμηση 
της 
Φτώχειας 
και 
η καταπολέμηση 
του 
λειτουργικού 
αναλφαβητ ισμού
 ως παράγοντα
 που
 επιδεινώνει
 τον
 κοινωνικό
 
αποκλεισμό∙ 
22.  να 
ενισχυθεί 
η πρόσβαση 
των 
νέων 
σε 
έντυπα 
και 
ηλεκτρονικά 
περιοδικά 
και 
εφημερίδες, 
αλλά και 
η εκπαίδευσή 
τους 
σχετικά 
με 
τα 
μέσα 
μαζικής 
ενημέρωσης, 
ώστε 
να αναπτύξουν 
κριτικό 
πνεύμα 
και 
να 
εξοικειωθούν 
με 
την 
καλλιέργεια 
του 
γραπτού 
λόγου για 
την 
καλύτερη 
προσαρμογή 
τους 
στον 
σύγχρονο κόσμο∙ 
23.  να 
διεξαχθεί 
εκστρατεία 
επικοινωνίας 
της 
Ευρωπαϊκής 
Ένωσης 
για 
τη 
μάστιγα 
αυτή. 
Μια 
τέτοια 
πρωτοβουλία 
θα μπορούσε 
να 
συμβάλει
 στην
 εξάλειψη
 του
 ταμπού
 του
 αναλφαβητ ισμού
 και να 
παρακινήσει 
τα 
ενδιαφερόμενα 
άτομα 
να ζητήσουν 
βοήθεια∙ 
(Πηγή στοιχείων: Ανακοίνωση της Επιτροπής, COM (2008) 865 τ ελικό)1.7.2010 EL ΕπίσημηΕφημερίδατηςΕυρωπαϊκήςΈνωσης C 175/29
24.  να βε λτιωθούν οι μηχανισμοί για την κατάρτιση των πολιτών 
που
 εμφανίζουν
 προβλήματα
 λειτουργικού
 αναλφαβητ ισμού
 και οι 
οποίοι,
 επειδή
 δεν
 ασκούν ε παγγελματική
 δραστηριότητα,
 δεν
 
διαγιγνώσκονται
 συνήθως ως λε ιτουργικώς
 αναλφάβητ οι
 και 
κινδυνεύουν
 να μην π εριληφθούν
 στα
 προγράμματα
 κατάρτισης.
 
Πρόκειται 
για 
ομάδες 
όπως 
οι 
μακρόχρονα άνε ργοι, 
όσοι 
ασχολούντ αι 
με 
οικιακές 
εργασίες 
κλπ.∙ 
25.
   να βελτιωθεί
 η παροχή
 διαρκούς
 κατάρτισης
 σε ομάδε ς
 
αυτοαπασχολούμενων, 
λ.χ. μικρογεωργών 
και 
μικροϊδιοκτητών, 
ώστε 
να 
βελτιωθούν 
οι 
βασικές 
τους 
ικανότητες 
και 
να εξαλειφθεί 
ο λει­
τουργικός 
αναλφαβητ ισμός, 
ο οποίος 
συνιστά 
τροχοπέδη 
για 
την 
οικονομική 
ανάπτυξη 
ορισμένων 
παραγωγικών 
κλάδων∙ 
26.   να δοθε ί
 ιδιαίτερη
 προσοχή
 στις
 γυναίκες,
 ιδίως
 στις
 
ηλικιωμένες
 εργαζόμενες,
 μια
 ομάδα π ου
 ενδέχεται
 να εμφανίζει
 
μεγαλύτερα
 ποσοστά
 λειτουργικού
 αναλφαβητ ισμού
 λόγω κάπ οιων
 
φαινομένων 
αποκλεισμού∙ 
27.  να 
προωθηθεί 
ένα 
ευρωπαϊκό 
σύστημα 
αξιολόγησης 
του 
αναλ­
φαβητισμού, 
το 
οποίο 
θα περιλαμβάνει 
κοινούς 
δείκτες 
και 
μεθόδους 
αξιολόγησης 
για 
τα 
κράτη 
μέλη 
της 
Ευρωπαϊκής 
Ένωσης∙ 
28.  να 
προωθηθεί 
η ενοποίηση 
και 
ο συντονισμός 
των 
προσπαθειών 
που
 καταβάλλονται
 στα
 πλαίσια
 της
 διαρκούς
 κατάρτισης,
 της
 
επίσημης 
κατάρτισης 
και 
της 
κατάρτισης 
ενηλίκων, 
ώστε 
να διαμορ­
φωθεί
 μια
 κοινή
 στρατηγική
 για
 τη
 μείωση
 του
 λειτουργικού
 
αναλφαβητ ισμού. 
Γ. Συμπεράσματα από την ανταλλαγή απόψεων με τους τοπικούς 
παράγοντες
29.   η καταπολέμηση
 του
 λειτουργικού
 αναλφαβητ ισμού
 αποτελεί
 
ουσιαστικό 
μέρος 
της 
πολιτικής 
για 
τη 
δια 
βίου 
μάθηση (βασι κή 
και συνεχής 
κατάρτιση). 
Δεν 
ταυτίζεται 
με 
τη 
γλωσσική 
πολιτική 
που 
εφαρμόζεται 
για 
τους 
μετανάστες. 
Ο στόχος 
είναι 
να προαχθεί 
η 
πρόσβαση
 όλων στ η
 γραφή, στ ην
 αριθμητική
 και στις
 βασικές
 
δεξιότητες∙ 
30.  με 
αυτόν 
τον 
τρόπο 
βελτιώνονται 
οι 
οικονομικές 
επιδόσεις 
των 
επιχειρήσεων
 και διευκολύνεται
 η επαγγελματική
 και προσωπική
 
ανέλιξη 
των 
εργαζομένων. 
Όσοι 
αισθάνονται 
άνετα 
στην 
εργασία 
θα 
αισθάνονται 
ακόμη πιο 
άνετα 
και 
στη 
ζωή∙ 
31.   με τη
 βασική
 κατάρτιση
 προβλέπονται
 οι αλλαγέ ς
 αλλά και 
προλαμβάνεται
 η διακοπή
 της
 επαγγελματικής
 δραστηριότητας.
 Η 
βασική 
κατάρτιση 
βοηθά τους 
πιο 
ευάλωτους 
και 
προλαμβάνει 
τους 
κινδύνους 
κοινωνικού 
αποκλεισμού∙ 
32.  η 
πολιτική 
πρόληψης 
και 
καταπολέμησης 
του 
λειτουργικού 
αναλφαβητ ισμού 
θα πρέπει 
να συμπεριλαμβάνεται 
σε 
μεγαλύτερο 
βαθμό 
στις 
πολιτικές 
κοινού 
δικαίου, 
ώστε 
κάθε 
πολιτική 
που 
αφορά 
τους 
πολίτες 
να συμβάλλε ι 
προς 
την 
κατεύθυνση 
αυτή 
άμεσα 
ή έμμεσα 
και 
με 
αδιάλειπτο 
τρόπο∙ 
33.
   σχεδόν
 δέκα
 χρόνια
 από
 την
 εγκαινίαση
 της
 στρατηγικής
 της
 
Λισσαβώνας 
οι 
τοπικές 
και 
περιφερειακές 
αρχές, διαδ
ραματίζουν ρόλο 
τόσο 
ως φορείς 
που 
παρέχουν 
τη 
δια 
βίου 
εκπαίδευση, 
όσο και 
ως 
παράγοντες 
της 
κοινωνικής 
και 
οικονομικής 
ζωής στα 
κράτη 
μέλη 
με 
την 
ιδιότητα 
του 
εργοδότη 
ή του 
παρόχου 
υπηρεσιών. 
Η 
μάστιγα 
του 
λειτουργικού 
αναλφαβητ ισμού 
πλήττει 
τις 
αρχές 
αυτές 
άμεσα 
ως 
παρόχους 
δημόσιων 
υπηρεσιών. 
Είναι 
απαραίτητο 
να ληφθούν υπ όψη 
τα παραδείγματα ορθών πρακτικών που παρατίθενται στο παράρτημα, 
να
 ενθαρρυνθεί
 η ανταλλαγή
 εμπειριών,
 να ξεκινήσει
 ο διάλογος
 με 
τους 
ενδιαφερόμενους 
παράγοντες, 
ώστε 
οι 
τοπικές 
και 
οι 
περιφε­
ρειακές
 αρχές
 να συμμε τέχουν
 στον
 σχεδιασ
μό και στην
 υλοποίηση
 
πρωτοβουλιών 
ευρωπαϊκού 
επιπέδου. 
II. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ
Γράφημα 2: Δεκαπεντάχρονοι με χαμηλές εκδόσεις στην ανάγνωση στην ΕΕ και σε ορισμένες τρίτες χώρες 
βάσει της κλίμακας PISA το 2000 και το 2006 (πηγή: ΟΟΣΑ)
 
C 175/30 EL ΕπίσημηΕφημερίδατηςΕυρωπαϊκήςΈνωσης 1.7.2010
Παραδείγματα ορθών πρακτικών:
—Τηλεφωνικές
 υπηρεσίες
 υποστήριξης
 για
 την
 παροχή
 
συμβουλών και τ ην
 υπόδειξη
 πρωτοβουλιών
 όσον αφορά τ ην
 
ανάγνωση και  
τη 
γραφή. 
—Εκπόνηση
 προγραμμάτων
 κατάρτισης
 για
 ενήλικες,
 ειδικά
 
προσαρμοσμένων 
σε 
ορισμένες 
κατηγορίες.
 
—Απονομή 
διπλωμάτων 
μετασχολικής 
φοίτησης 
σε 
συνεργασία 
με 
τα 
πανεπιστήμια.
 
—Ανάπτυξη 
εκπαιδευτικών, 
πολιτιστικών 
και 
κοινωνικών 
δράσεων 
για 
τις 
οικογένειες 
ώστε 
να διευκολυνθεί 
η υποστήριξη 
των 
παιδιών 
και 
να προληφθεί 
η πρόωρη 
εγκατάλειψη 
του 
σχολείου.
 
—Εφαρμογή π ολιτιστικών 
πρακτικών 
για 
τους 
πλανόβιους 
και 
τις 
οικογένειές 
τους 
στα 
πλαίσια 
προγραμμάτων 
για τι
ς οικογένει
ες. 
—Προαγωγή
 της
 ανάγνωσης ως μέ σο
 πρόληψης
 του λειτο
υργι­
κού αναλφαβητ ισμού 
στις 
αγροτικές 
περιοχές.
 
—Ανάπτυξη
 εκπαιδευτικών
 δραστηριοτήτων
 προληπτικού
 
χαρακτήρα 
για 
νήπια 
και 
παιδιά 
στις 
βιβλιοθήκες.
 
—Εκπαίδευση 
των 
γονέων 
για 
την 
παρακολούθηση 
της 
σχολικής 
φοίτησης 
των 
παιδιών 
τους.
 
—Πρόσβαση 
των 
κρατουμένων 
στην 
καλλιέργεια 
της 
γνώσης. 
—Υποστήριξη
 για
 την
 επαγγελματική
 ένταξη
 των
 νέων
 που
 
φοιτούν
 σε σχολείο,
 αλλά αντιμετωπίζουν
 σοβαρές
 δυσκολίες
 
όσον αφορά τ ις 
βασικές 
γνώσεις.
 
—Απόκτηση 
βασικών 
γνώσεων 
και 
ένταξη 
μέσω 
εργαστηρίων 
που 
χρησιμοποιούν 
ψηφιακά 
μέσα.
 
—Εκπόνηση 
εξατομικευμένων 
προγραμμάτων 
βασικής 
κατάρτισης 
για 
τους 
μισθωτούς.
 —Εφαρμογή π ρογραμμάτων  βασικής  κατάρτισης  για  τους  
υπαλλήλους 
των 
τοπικών 
αρχών. 
—Πρόσβαση
 των
 εργαζομένων
 στη
 γεωργία
 σε βασικές
 γνώσεις
 
του 
πρώτου 
επιπέδου 
ειδίκευσης.
 
—Προσδιορισμός
 των
 αναγκών τ ων
 εργαζομένων
 για
 βασική
 
κατάρτιση 
στη 
θέση 
εργασίας 
τους.
 
—Κατάρτιση 
σε 
τομείς 
βασικών 
γνώσεων 
εντός 
των 
επιχειρήσεων.
 
—Ευαισθητοποίηση 
των 
αρμόδιων 
φορέων 
λήψης αποφάσεων.
 
—Ανάπτυξη
 στρατηγικών
 και σχεδίων
 δράσης π εριφερειακού
 
επιπέδου 
σε 
συνεργασία 
με 
τοπικούς 
φορείς.
 
—Ενίσχυση
 του
 δικαιώματος
 στην
 κατάρτιση
 εντός
 των
 
επιχειρήσεων.
 
—Εδραίωση 
των 
βασικών 
δεξιοτήτων 
των 
μαθητευόμενων 
στα 
πλαίσια
 των
 προγραμμάτων
 επαγγελματικής
 εκπαίδευσης
 και 
αναγνώρισης 
της 
αποκτώμενης 
πείρας.
 
—Κατάρτιση 
για 
την 
απόκτηση 
βασικών 
γνώσεων 
στις 
επιχειρήσεις 
με
 στόχο
 τη
 διασφάλιση
 της
 ομαλής εξέλι
ξης τη
ς επαγγελμα
­
τικής 
εκπαίδευσης.
 
—Καθιέρωση
 συστημάτων
 εναλλασσόμενης
 κατάρτισης
 και 
εργασίας, 
ώστε 
να βελτιωθεί 
η μετάβαση 
από 
το 
σχολείο 
στην 
εργασία.
 
—Κατάρτιση
 για
 την
 απόκτηση
 γνώσεων
 σχετικά
 με τις
 νέες
 
τεχνολογίες
 πληροφόρησης
 και επικοινωνίας
 (ΤΠΕ)
 και το
 
Διαδίκτυο.
 
—Δημιουργία 
υπηρεσιών 
υποδοχής 
του 
κοινού 
για 
την 
καλύτερη 
κατανόηση 
της 
λειτουργίας 
των 
μέσων 
μαζικής 
μεταφοράς 
και 
—Προγράμματα
 διάγνωσης
 του
 λειτουργικού
 αναλφαβητ ισμού
 
στις 
τοπικές 
αρχές.
Βρυξέλλες, 10 
Φεβρουαρίου 
2010
Η Πρόεδρος 
της Επιτροπής των Περιφερειών
Mercedes BRE SSO