Γνωμοδότηση με θέμα «Ο ρόλος της Ένωσης στα θέματα του τουρισμού, Πράσινο Βιβλίο της Επιτροπής»

(95/C 301/15)

Στις 24 Απριλίου 1995, και σύμφωνα με το άρθρο 198 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, η Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για το «Ρόλο της Ένωσης στα θέματα του τουρισμού, Πράσινο Βιβλίο της Επιτροπής».

Το τμήμα περιφερειακής ανάπτυξης, χωροταξίας και πολεοδομίας στο οποίο ανατέθηκε η επεξεργασία των σχετικών εργασιών, επεξεργάστηκε τη γνωμοδότησή του στις 25 Ιουλίου 1995 με βάση την εισαγωγική έκθεση του εισηγητή κ. Regaldo και του συνεισηγητή κ. Lustenhouwer, στις 25 Ιουλίου 1995, με 33 ψήφους υπέρ, 8 ψήφους κατά και 4 αποχές.

Κατά την 328η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 14ης Σεπτεμβρίου 1995), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 80 ψήφους υπέρ, 34 κατά και 17 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Ιστορική υπενθύμιση της εξέλιξης της κοινοτικής πολιτικής υπέρ του τουρισμού

1.1. Οι πρώτες κοινοτικές δράσεις υπέρ του τουρισμού ανέρχονται στο 1982 με το υπόμνημα Κοντοτογιώρτη.

1.2. Στη συνέχεια η Επιτροπή διατύπωσε μια σειρά μέτρων στην ανακοίνωση προς το Συμβούλιο που αφορά την κοινοτική δράση στον τομέα του τουρισμού της 3ης Απριλίου 1986.

1.3. Σημείο καμπής αποτέλεσε το 1990 η απόφαση του Συμβουλίου να αναγορευθεί το 1990 σε «Ευρωπαϊκό έτος τουρισμού» το οποίο επέτρεψε στην πράξη να εξετασθεί από την Κοινότητα η οικονομική και κοινωνική διάσταση του τουριστικού τομέα.

1.4. Το 1992, προωθήθηκε το πρόγραμμα δράσεων υπέρ του τουρισμού σε τριετή βάση (1993-1995) το οποίο αντιπροσωπεύει μια πρώτη απάντηση, μερική και ανεπαρκή ίσως, στα προβλήματα που ο ευρωπαϊκός τουρισμός θα πρέπει να αντιμετωπίσει μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα.

1.5. Την ίδια περίοδο το ΕΚ και η ΟΚΕ παρενέβησαν σε τακτικά διαστήματα ως προς τις διάφορες προτάσεις μέσω μιας σειράς γνωμοδοτήσεων και υποδείξεων που όλες είχαν ως στόχο να καταστεί περισσότερο αισθητή στην Επιτροπή και στο Συμβούλιο η ανάγκη να αναληφθούν πιο αποφασιστικές δράσεις για να επιτευχθεί μια πραγματική ευρωπαϊκή πολιτική στον τομέα του τουρισμού ().

1.6. Ήδη κατά τη διάρκεια της Διακυβερνητικής Διάσκεψης που οδήγησε στη Συνθήκη του Μάαστριχτ το ΕΚ και η ΟΚΕ είχαν συνηγορήσει υπέρ της ενσωμάτωσης ειδικού τίτλου και νομικής βάσης στη Συνθήκη. Τα αποτελέσματα υπήρξαν κατώτερα από την προσδοκία : η Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση (άρθρο 3 τ) αναγνωρίζει για πρώτη φορά τη δυνατότητα μέτρων υπέρ του τουρισμού, αλλά παραπέμπει στην επόμενη Διακυβερνητική Διάσκεψη του 1996 για την αναθεώρηση της Συνθήκης την εξέταση των δυνατοτήτων ενσωμάτωσης στη Συνθήκη τίτλου που αφορά τον τουρισμό, καθώς και της σχετικής νομικής βάσης κατόπιν εκθέσεως που η Επιτροπή θα υποβάλει στο Συμβούλιο.

1.7. Η ανεπάρκεια της σημερινής Συνθήκης ως προς το θέμα αυτό καθορίζεται εκτός από την έλλειψη νομικής βάσης, και από το γεγονός ότι η Συνθήκη δεν διευκρινίζει ούτε τους ειδικούς στόχους ούτε τις διαδικασίες εφαρμογής των μέτρων στον τομέα του τουρισμού σε κοινοτικό επίπεδο, αντίθετα με ό,τι έγινε στη Συνθήκη με την ευκαιρία της αναθεώρησης για τον πολιτισμό (άρθρο 128) ή για την προστασία των καταναλωτών (άρθρο 129 Α) και για τη βιομηχανική πολιτική (άρθρο 130). Ακόμη μια φορά το ΕΚ με την έκθεση της 15ης Ιουλίου 1991 και η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή στην τελευταία γνωμοδότηση πρωτοβουλίας για τον τουρισμό στις 15 Σεπτεμβρίου 1994, κατήγγειλαν αυτό το γεγονός υπογραμμίζοντας την αναγκαιότητα να ενσωματωθεί πλήρως ο τουρισμός στις κοινοτικές πολιτικές με την ευκαιρία της προσεχούς Διακυβερνητικής Διάσκεψης, ζητώντας ταυτόχρονα να προβλέψει ρητά τη δυνατότητα αυτή το εξαγγελθέν Πράσινο Βιβλίο της Επιτροπής για το ρόλο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στα θέματα του τουρισμού.

1.8. Σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή μια κοινοτική πολιτική για τον τουρισμό θα συμβάλει στο να καταστεί πιο λειτουργική και ορατή η πραγματική συμπληρωματικότητα των μέσων που τίθενται στη διάθεση των τουριστών και των επιχειρήσεων σε διάφορα επίπεδα : κοινοτικό, εθνικό, περιφερειακό και τοπικό, διευκολύνοντας τη διάρθρωση των σχέσεων μεταξύ των διαφόρων τύπων οικονομικής υποστήριξης στον τομέα αυτό.

1.9. Στην οπτική αυτή το Πράσινο Βιβλίο της Επιτροπής, που καταρτίσθηκε ύστερα από τις εργασίες του Συμβουλίου Τουρισμού στις 15 Απριλίου 1994 στην Αθήνα, επιθυμεί να προωθήσει τη γενικότερη συζήτηση για το ρόλο της Ένωσης υπέρ του τουρισμού, μεταξύ των ενδιαφερόμενων φορέων, τόσο των ιδιωτικών όσο και των δημόσιων, που λειτουργούν σε όλα τα επίπεδα κοινοτικό, εθνικό ή περιφερειακό και στην προοπτική της Διάσκεψης του 1996.

2. Το Πράσινο Βιβλίο : Στόχοι

2.1. Το Πράσινο Βιβλίο επικεντρώνεται σε τρεις μεγάλους άξονες δράσης :

- περιγράφει τις δράσεις που προωθούνται από την Επιτροπή στα θέματα του τουρισμού καθώς και τα μέσα που βρίσκονται ήδη στη διάθεσή της 7

- εμβαθύνει την εξέταση της προστιθέμενης αξίας που προκύπτει από μια πολιτική η οποία εφαρμόζεται σε κοινοτικό επίπεδο επισημαίνοντας ιδιαίτερα τους λόγους που διέπουν και δικαιολογούν την κοινοτική δραστηριότητα υπέρ του τουρισμού καθώς και τους βαθύτερους στόχους στους οποίους μπορεί να απαντήσει μέσω της κοινοτικής δράσης στα ακόλουθα θέματα :

ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής σύγκλισης 7

σημαντική συμβολή για την επίτευξη της βιώσιμης ανάπτυξης 7

συμβολή στην προώθηση της ευρωπαϊκής ταυτότητας 7

συμβολή στη διαχείριση των διαρθρωτικών αλλά και τεχνολογικών μεταβολών καθώς και στην ανάπτυξη των ΜΜΕ του τουρισμού 7

δημιουργία πρόσθετης αξίας μέσω συνεκτικής προσέγγισης των πολιτικών και των μέσων 7

Τουρισμός και σεβασμός της αρχής της επικουρικότητας 7

- παρουσιάζει τις προοπτικές εξέλιξης για να προσδιοριθεί ο μελλοντικός ρόλος της Ένωσης σύμφωνα με τις 4 ενδεχόμενες επιλογές :

α) Ο τουρισμός μπορεί να συνεχίσει να επωφελείται από τα μέτρα που προωθούνται στα πλαίσια των διαφόρων κοινοτικών δράσεων χωρίς την κατάρτιση ειδικού προγράμματος δράσης.

β) Διατήρηση του πλαισίου και του σημερινού επιπέδου παρέμβασης.

γ) Ενίσχυση της κοινοτική δράσης βάσει της σημερινής Συνθήκης.

δ) Προς μια κοινοτική πολιτική για τον τουρισμό.

3. Γενικές παρατηρήσεις

3.1. Το Πράσινο Βιβλίο της Επιτροπής αντιπροσωπεύει ταυτόχρονα την κατάληξη και την αφετηρία μιας ευρωπαϊκής πολιτικής υπέρ του τουρισμού. Κατάληξη γιατί αντιπροσωπεύει με σαφή τρόπο τη σημερινή κοινοτική κατάσταση όπως ωρίμασε μέσω των διαφόρων ενεργειών που έχουν αναληφθεί ως τώρα για την προώθηση του τομέα 7 αφετηρία γιατί βάσει των επιλογών θέτει το ζήτημα της αναγκαιότητας να καταβληθεί περαιτέρω προσπάθεια για την επίτευξη ευρωπαϊκής πολιτικής για τον τουρισμό, που θα βασίζεται προφανώς στην επικουρικότητα και την αναγνώριση ότι η πρωταρχική δράση στον τομέα εναπόκειται κατά πρώτο λόγο στα κράτη και στις περιφέρειες.

3.2. Ορισμένα βασικά στοιχεία σκιαγραφούνται στην παρουσίαση του Πράσινου Βιβλίου : η θέληση να προκληθεί η ευρύτερη δυνατή συζήτηση για ένα τομέα, ο οποίος, όπως θα δούμε στη συνέχεια, διαδραματίζει θεμελιώδη ρόλο για την κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη της Ένωσης 7 η διερεύνηση για την προώθηση της εταιρικής σχέσης σε όλα τα επίπεδα τόσο της οριζόντιας όσο και της κάθετης και υπερεθνικής και αυτό μεταξύ των δημόσιων αρχών και του κόσμου των επιχειρήσεων, η φιλοδοξία να αποδειχθεί ότι η οικονομική ανάπτυξη που επιτυγχάνεται χάρις στον τουρισμό όχι μόνο συμβιβάζεται, αλλά μπορεί να συμβάλει στην προστασία του περιβάλλοντος, στην προστασία της πολιτιστικής και καλιτεχνικής κληρονομιάς και στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής ταυτότητας με σεβασμό των επιμέρους πολιτισμών και των επιμέρους παραδόσεων 7 να συνδυάσει την πολυμορφία με την επιδίωξη ανταγωνιστικότητας που μπορεί να επιτευχθεί καλύτερα στο επίπεδο του ευρωπαϊκού τουριστικού συστήματος.

3.3. Αυτή η αποδεκτή προσέγγιση θα είναι επωφελής συνολικά σε όλη την Ένωση τόσο σε κοινωνικοοικονομικό επίπεδο όσο και στο επίπεδο απεικόνισης της ταυτότητας.

3.4. Η δράση θα πρέπει ωστόσο να επιτευχθεί μέσω της ολοκλήρωσης της δραστηριότητας της Ένωσης που θα είναι συμπληρωματική στις παρεμβάσεις που προωθούνται σε εθνικό επίπεδο, βάσει της αρχής της επικουρικότητας.

3.5. Το πρόβλημα που τίθεται και για την επίλυση του οποίου η ΟΚΕ και το ΕΚ επιμένουν από καιρό τώρα, αφορά τη νομιμότητα της Επιτροπής να λειτουργήσει αποτελεσματικά στα τουριστικά θέματα.

3.6. Θα πρέπει να δοθεί στον τουρισμό η ίδια ορατότητα με αυτή που προβλέπεται για τις άλλες πολιτικές, προκειμένου να επιτευχθεί μια πραγματική ισορροπία μεταξύ των πολιτικών αυτών που καθίσταται αναγκαία ενόψει της αναμενόμενης αναθεώρησης της Συνθήκης.

3.7. Το γεγονός ότι ο τουρισμός θα ενσωματωθεί σε άλλα προγράμματα και κοινοτικές πολιτικές αποτελεί αναγκαία, αλλά όχι ικανή συνθήκη, και δεν ανταποκρίνεται αναγκαστικά στη λογική της συνολικής ανάπτυξης του τουρισμού για να γίνει η δέουσα εκμετάλλευση όλων των δυνατοτήτων του, όπως υπογραμμίσθηκε επανειλημμένα από την ΟΚΕ και το ΕΚ.

3.8. Το Πράσινο Βιβλίο επισημαίνει στη συνέχεια τα πλεονεκτήματα που θα προκύψουν από μια συνεκτική προσέγγιση των πολιτικών και των εργαλείων διαμέσου της επιβεβαίωσης της ισορροπίας μεταξύ τριών πρωταρχικών πόλων : επιχειρηματική δραστηριότητα, προστασία του τουρίστα-καταναλωτή και της φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς. Αυτή η προσέγγιση είναι αποδεκτή γιατί αποτελεί μία από τις βασικές συνθήκες για να ενεργοποιηθούν αποτελεσματικά όλες οι δυνατότητες του τομέα.

3.9. Στο θέμα της προστιθέμενης αξίας, εκτός από όσα θα επισημανθούν στις ειδικές παρατηρήσεις, η προσέγγιση του Πράσινου Βιβλίου, έστω και με επιφύλαξη, προσπαθεί να επισημάνει τα στοιχεία που μπορούν να δικαιολογήσουν τη δράση που θα προωθηθεί σε κοινοτικό επίπεδο ειδικότερα την προώθηση του συντονισμού, που έχει άλλωστε αρχίσει με το τριετές πρόγραμμα δράσης, το οποίο, θεωρούμε, ότι θα πρέπει να παγιωθεί και να νομιμοποιηθεί, προκειμένου να υπάρξει συντονισμένη και αποδεκτή προσέγγιση των μεγάλων στόχων από την Ένωση, τα κράτη μέλη και τις περιφέρειες, για την ανταλλαγή των εμπειριών, και για την προώθηση των ειδικών δράσεων. Ο τουρισμός, τέλος, θα πρέπει να θεωρηθεί ως σύστημα - δεδομένου ότι δεν επαρκεί από μόνη της η τομεακή προσέγγιση - που λειτουργεί εάν συνολικά όλα τα συστατικά του στοιχεία που αλληλεπιδρούν στο σύστημα συντονίζονται. Επιπλέον η συνεργασία μεταξύ του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα καθώς και η συνεργασία μεταξύ ομάδων δραστηριότητας μπορεί να αναπτυχθεί καλύτερα εάν οι διάφοροι φορείς μπορούν να αλληλοεπιδρούν σε κοινοτικό επίπεδο.

3.10. Ως προς το θέμα των επιλογών, φαίνεται από τώρα αναγκαίο να τονισθούν όσα εκφράσθηκαν από την ΟΚΕ στην έκθεσή της για τον τουρισμό, δηλαδή ότι μόνο μια κατάλληλη νομική βάση στην επόμενη Συνθήκη μπορεί να επιτρέψει την αποτελεσματική ανάδειξη του τουριστικού τομέα σε κοινοτική βάση, στοιχείο το οποίο είναι απαραίτητο για την ανάκαμψη της κοινωνικοοικονομικής ανάπτυξης της Ένωσης.

4. Ο τουρισμός και η σημασία του

4.1. Το πόσο είναι αναγκαίο να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή και να υπάρξει κοινοτική δράση για τον τουρισμό γίνεται φανερό κατά κύριο λόγο με την ανάλυση της κοινωνικοοικονομικής ανάπτυξης και των κυριότερων χαρακτηριστικών του τομέα αυτού. Ο τουρισμός συμβάλλει στην παραγωγή κοινοτικού πλούτου με ποσοστό 5.5 % του ΑΕΠ, και με ποσοστό που ξεπερνά το διπλάσιο σε χώρες όπως είναι η Ελλάδα, η Ιρλανδία, η Πορτογαλία και η Γαλλία 7 απασχολεί άμεσα 9 εκατομμύρια άτομα που ισοδυναμούν με το 6 % της συνολικής κοινοτικής απασχόλησης και το ποσοστό αυτό αυξάνεται αισθητά εάν εξεταστεί η συμπληρωματική απασχόληση.

Ο τουρισμός επιβεβαιώνεται, σε προοπτική, τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο, ως ένας από τους κυριότερους τομείς απασχόλησης με δυνατότητα αισθητής επίδρασης στη μείωση της ανεργίας και στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, κυρίως στον πιο ευαίσθητο κομμάτι της αγοράς εργασίας (νέοι και γυναίκες).

Θεμελιώδες χαρακτηριστικό του τομέα είναι η ισχυρή παρουσία ΜΜΕ, κυρίως μικρών επιχειρήσεων (0-9 άτομα) και υψηλό περιεχόμενο εργατικού δυναμικού.

4.2. Η τάση ετήσιας ανόδου που προβλέπεται στην Ένωση από τώρα έως το 2000 είναι 3,7 % και αυτό αναφέρεται κυρίως στην ανάπτυξη της εσωτερικής και διακοινοτικής ζήτησης. Σε παγκόσμιο επίπεδο, σύμφωνα με υπολογισμούς του ΔΟΕ, η διάσταση της τουριστικής αγοράς θα διπλασιασθεί σε λιγότερο από είκοσι χρόνια.

4.3. Η θετική τάση στο κοινοτικό επίπεδο δεν θα πρέπει ωστόσο να μας οδηγήσει στο να παραγνωρίσουμε τα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο τομέας. Καταρχήν τον ισχυρό ανταγωνισμό σε διεθνή κλίμακα, ειδικότερα εκ μέρους των χωρών της Ανατολικής Ασίας και του Ειρηνικού, καθώς και των εξωκοινοτικών χωρών της Μεσογείου, πράγμα που οδήγησε τα τελευταία 20 χρόνια σε μείωση του ποσοστού του κοινοτικού τουρισμού στην παγκόσμια αγορά πάνω από το 10 %. Η Ευρώπη το 1994, με το 60 % του συνόλου των διεθνών αφίξεων και το 50 % των συναλλαγματικών εισροών παραμένει ωστόσο η κυριότερη τουριστική περιφέρεια του κόσμου, αλλά μέχρι το 2000 προβλέπεται περαιτέρω μείωση κατά 10 %. Αυτό θα πρέπει να οδηγήσει τις κοινοτικές και εθνικές αρχές να εξετάσουν με προσοχή στην αναγκαιότητα προώθησης μιας πραγματικής κοινοτικής πολιτικής για τον τουρισμό προκειμένου να προωθηθεί από τη σκοπιά της ποιότητας και της οικονομικής αποτελεσματικότητας, η εσωτερική ανάπτυξή του, συνθήκη που είναι απαραίτητη για την αναγκαία δράση προκειμένου να καταστεί η Ευρώπη πιο ανταγωνιστική σε σχέση με άλλες περιοχές του κόσμου.

4.4. Πρόκληση για τον τομέα αποτελούν επίσης στο εσωτερικό επίπεδο οι αναγκαίες διαρθρωτικές προσαρμογές που θα πρέπει να πραγματοποιήσουν οι επιχειρήσεις για να μπορέσουν να ανταποκριθούν στη νέα πραγματικότητα της ευρωπαϊκής αγοράς, στην πολυπλοκότητα των κανονισμών, στην πρόκληση των κοινωνιών της πληροφόρησης, στην εξέλιξη της ζήτησης ολοένα πιο προωθημένων και διαφοροποιημένων τουριστικών υπηρεσιών καθώς και στις απαιτήσεις που επιβάλλονται από την άποψη των ποιοτικών προδιαγραφών, για το σεβασμό του περιβάλλοντος και για μια πιο αποτελεσματική πολιτική προστασίας και ικανοποίησης του τουρίστα-καταναλωτή. Η μεγάλη ενοποιημένη αγορά μετασχηματίζει τη λογική της οικονομικής δραστηριότητας και συνεπώς της τουριστικής προσφοράς και ζήτησης. Η Κοινότητα μπορεί να παρέχει θεμελιώδη συμβολή, ως ενοποιημένος χώρος, στην επίλυση των προβλημάτων αυτών.

4.5. Οι απαντήσεις που παρέχονται από την Κοινότητα θα πρέπει καταρχήν να υλοποιηθούν πραγματικά στην ενιαία αγορά και στην Οικονομική και Νομισματική Ένωση. Ειδικότερα, θα πρέπει να τονισθεί η αναγκαιότητα ενσωμάτωσης της τουριστικής διάστασης στις άλλες κοινοτικές πολιτικές που έχουν επιπτώσεις στον τουρισμό (π.χ. η πολιτική μεταφορών, η φορολογική, περιβαλλοντική, κοινωνική πολιτική καθώς και η πολιτική για την προστασία του καταναλωτή κ.λπ.) καθώς και στα κοινοτικά μέσα χρηματοδοτήσεων και δανειοδότησης (ΕΤΕ/ΕΤΑ) όπως και στα Διαρθρωτικά Ταμεία. Παραδείγματος χάρη, σε ό,τι αφορά το ΦΠΑ θα μπορούσαν να αναφερθούν τα προβλήματα φορολόγησης των τομέων που υπάγονται στη Διεθνή Ένωση Εθνικών Οργανώσεων Ξενοδόχων και Εστιατόρων (HORECA) και οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι τουριστικοί πράκτορες και τα πρακτορεία ταξιδίων στην εφαρμογή της 6ης οδηγίας για τις μεταφορές (). Ο συντονισμός όλων των κοινοτικών παρεμβάσεων του τομέα μπορεί και πρέπει να πραγματοποιείται από τη ΓΔ XXIII της Επιτροπής μέσω της ενίσχυσης της οριζόντιας δράσης της. Επιπλέον, χρειάζεται να επιτραπεί στην Επιτροπή να προωθήσει συνθήκες-πλαίσιο και ειδικές ενέργειες που θα αποβλέπουν στο να δοθεί πραγματική ώθηση στην κοινοτική πολιτική υπέρ του τουρισμού, με σεβασμό της αρχής της επικουρικότητας. Η ενίσχυση του προσωπικού και των χρηματοδοτικών πόρων της ΓΔ ΧΧΙΙΙ αποτελεί βασική προϋπόθεση για την επιτυχία της πολιτικής αυτής.

5. Η κοινοτική προστιθέμενη αξία

5.1. Το Πράσινο Βιβλίο τονίζει την αναγκαιότητα συνοχής των κοινοτικών προσπαθειών με τις αντίστοιχες εθνικές ενέργειες.

5.2. Το πρώτο πρόγραμμα κοινοτικών δράσεων υπέρ του τουρισμού για το οποίο επιβεβαιώνεται η εγκυρότητα των παρατηρήσεων που έγιναν από την ΟΚΕ στη γνωμοδότηση στις 14/15 Σεπτεμβρίου 1994 και το οποίο θα αποτελέσει προσεχώς αντικείμενο οριστικής έκθεσης της Επιτροπής, αντιπροσωπεύει μια πρώτη προφανή συμβολή της προστιθέμενης αξίας που η Επιτροπή μπορεί να δώσει στην πολιτική για τον τουρισμό και στην οποία προστίθενται οι έμμεσες ενέργειες που αναφέρθηκαν προηγούμενα (εσωτερική αγορά, περιβαλλοντική πολιτική κ.λπ.).

5.3. Ως προς το θέμα της οικονομικής και κοινωνικής σύγκλισης ο τουρισμός συμβάλλει στο στόχο της κοινωνικοοικονομικής εξισορρόπησης μεταξύ των διαφόρων κοινοτικών περιφερειών και της μεταστροφής των περιοχών βιομηχανικής φθοράς και των γεωργικών περιοχών μέσω της κατανομής των δραστηριοτήτων και των θέσεων εργασίας στο χώρο και επιπλέον χαρακτηρίζεται από συμπληρωματικές πολλαπλασιαστικές επιδράσεις στη δραστηριότητα του πρωτογενούς και του δευτερογενούς τομέα, του εμπορίου και της βιοτεχνίας.

5.4. Η Κοινότητα μέσω των Διαρθρωτικών Ταμείων (ΕΤΠΑ - ΕΚΤ - ΕΓΤΠΕ), η ΕΤΕ και τα άλλα δημοσιονομικά μέσα που διαθέτει αναγνώρισε τη συμβολή που μπορεί να αντιπροσωπεύσει ο τουρισμός για την επίτευξη των στόχων αυτών μέσω της κοινής χρηματοδότησης των κοινοτικών πλαισίων στήριξης που είναι ειδικά για τον τουρισμό και τα οποία προσδιορίστηκαν από κοινού με τις εθνικές και περιφερειακές αρχές. Οι πόροι που τίθενται στη διάθεση του τουρισμού πρέπει να είναι επαρκείς ως προς τους στόχους που θα πρέπει να επιτευχθούν και θα πρέπει συνεπώς να αυξηθούν αναλογικά.

5.5. Χρειάζεται να ενσωματωθεί καλύτερα ο τομέας του τουρισμού στη λογική της περιφερειακής ανάπτυξης διαμέσου ενός προγραμματισμού σε όλα τα επίπεδα που θα συντονίζονται από την Επιτροπή με στόχο να προσδιορισθούν οι πρωταρχικοί στόχοι ανάπτυξης των δραστηριοτήτων στο χώρο, να βελτιωθεί η ποιότητα και η ποικιλία του τουριστικού προϊόντος, να υπάρξει σεβασμός στο περιβάλλον, να επιτευχθεί ο εποχιακός και γεωγραφικός καταμερισμός του τουρισμού μέσω της προώθησης μιας πιο ισόρροπης κατανομής των σχολικών διακοπών και των αργιών, και για να αναπτυχθούν συγκεκριμένα εναλλακτικές και συμπληρωματικές μορφές και ειδικότερα : ο πολιτιστικός, αγροτικός, ιαματικός, συνεδριακός τουρισμός, ο τουρισμός του Σαββατοκύριακου ή αυτός που απευθύνεται σε ειδικές κατηγορίες πληθυσμού (ηλικιωμένοι, νέοι κ.λπ.).

Αυτή η προσέγγιση προγραμματισμού, ανταλλαγής εμπειριών, παρακολούθησης, και ορισμού των συνθηκών-πλαίσιο σε κοινοτικό επίπεδο επιτρέπει τον καλύτερο συντονισμό και τη συμβατότητα των τριών απαιτήσεων που προβλέπονται από το Πράσινο Βιβλίο (τουριστική οικονομική δραστηριότητα, προστασία του καταναλωτή, σεβασμός της φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς) ενώ συμβάλλει, επίσης, στο να αποφευχθούν περαιτέρω διακρίσεις εις βάρος καθορισμένων περιοχών με φυσική τουριστική κλίση.

5.6. Όσον αφορά το θέμα της βιώσιμης ανάπτυξης, που αποβλέπει στο να καταστήσει συμβατά τα συμφέροντα των οικονομικών δραστηριοτήτων με τα αντίστοιχα του χώρου/περιβάλλοντος η ΟΚΕ αναγνώρισε ήδη αυτή την αναγκαιότητα ειδικότερα με τη γνωμοδότηση Ευρώπη 2000+, στο σημείο που κρίνει ότι η οικονομική δραστηριότητα θα πρέπει να συσχετισθεί με την ποιότητα του περιβάλλοντος από την οποία εξαρτάται η επιτυχία της.

5.7. Στην προοπτική αυτή ο τουρισμός, με την εγκάρσια φύση του, προσφέρεται στο να συμβάλει στην επιδίωξη διαρκούς ισορροπίας μεταξύ περιβάλλοντος, ακόμη και του αστικού, και οικονομικής δραστηριότητας. Η ποιοτική βελτίωση του τουριστικού προϊόντος θα πρέπει να συνοδευθεί από μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση του τουρίστα στα περιβαλλοντικά θέματα. Ο συνυπολογισμός της περιβαλλοντικής διάστασης και ο σεβασμός των σχετικών προδιαγραφών, όπως αναφέρονται στο 5ο πρόγραμμα κοινοτικών δράσεων στα θέματα περιβάλλοντος, θα πρέπει να είναι συμβατά με τις απαιτήσεις των τουριστικών επιχειρήσεων για να αποφευχθεί η εμφάνιση καταστάσεων που θα είναι δυσμενείς γι`αυτές.

5.8. Η Κοινότητα θα πρέπει να απαιτήσει το σεβασμό των προδιαγραφών που ορίζονται στα θέματα του περιβάλλοντος και της προστασίας του τουρίστα με τα οποία θα πρέπει να συμμορφωθούν οι κοινοτικές αλλά και οι εξοκοινοτικές επιχειρήσεις, των χωρών τουριστικής κλίσης και αυτό μπορεί να πραγματοποιηθεί στα πλαίσια των διαπραγματεύσεων οικονομικής συνεργασίας που η Ευρωπαϊκή Ένωση εγκαθιδρύει με τις χώρες αυτές προκειμένου να αποφευχθούν νοθεύσεις στον ανταγωνισμό εις βάρος των ευρωπαϊκών τουριστικών επιχειρήσεων. Γενικότερα, κρίνεται αποδεκτή η θέση σύμφωνα με την οποία η πολιτική για τον τουρισμό θα πρέπει να ενσωματωθεί σε όλες τις συμφωνίες συνεργασίας που συνάπτονται με τρίτες χώρες.

5.9. Η δράση συντονισμού και προώθησης εκ μέρους της Επιτροπής, διαμέσου επίσης ειδικών πρωτοβουλιών της, μπορεί σίγουρα να προσφέρει προστιθέμενη αξία στις πολιτικές που εφαρμόζονται από τα κράτη μέλη, καθώς και στη δημιουργία υποδομών κοινοτικού ενδιαφέροντος, στην επαγγελματική κατάρτιση, στον πειραματισμό και τη διάδοση νέων τουριστικών προϊόντων και στην αξιοποίηση του δυναμικού απασχόλησης που προσφέρουν οι τουριστικές δραστηριότητες.

5.10. Η πιο εμπεριστατωμένη ποιοτική εξέταση του τομέα σε στατιστικό επίπεδο, που άρχισε με το διετές πρόγραμμα 1991-1992 θα πρέπει να συνεχισθεί και να ενισχυθεί μέσω συμφωνίας της Κοινότητας, με τα κράτη μέλη, τον ΟΟΣΑ και τον ΠΟΤ, δεδομένου ότι μόνο όταν οι δημόσιες αρχές και οι ιδιωτικοί φορείς γνωρίζουν ικανοποιητικά τον τομέα σε όλες τις διαρθρωτικές του πτυχές, μπορούν να λειτουργήσουν κατάλληλα για την ανάπτυξη του τομέα τόσο σε κοινοτικό πλαίσιο όσο και στις τρίτες αγορές.

5.11. Η Κοινότητα και τα κράτη μέλη θα πρέπει επίσης να δεσμευθούν στο ό,τι θα προσφέρουν μια έγκυρη και εξαντλητική βάση διαφοροποιημένων μελετών για τους τομείς δραστηριότητας τόσο στον τομέα της ζήτησης όσο και της προσφοράς που θα λαμβάνουν υπόψη επίσης τις απαιτήσεις κατανάλωσης των τουριστικών προϊόντων σε κοινοτική και διεθνή κλίμακα. Για το λόγο αυτό είναι ουσιαστική η ενίσχυση της χρηματοδοτικής δυνατότητας της ΓΔ ΧΧΙΙΙ και του Eurostat.

5.12. Σχετικά με την προώθηση της ευρωπαϊκής ταυτότητας η θέση που υποστηρίζεται από την Επιτροπή σύμφωνα με την οποία ο τουρισμός συμβάλλει στη διάδοση της έννοιας της ευρωπαϊκής ιθαγένειας, γίνεται αποδεκτός από την ΟΚΕ, μολονότι χρειάζεται να ενταθεί η δράση προκειμένου να καταστήσει η ΕΕ συγκεκριμένη την άσκηση αυτής της ιθαγένειας όπως προβλέπεται στο άρθρο 5 της Συνθήκης.

5.13. Η ισχυρή παρουσία μικροεπιχειρήσεων στα πλαίσια της τουριστικής δραστηριότητας και οι προκλήσεις τις οποίες αντιμετωπίζουν : βελτίωση της ποιότητας της υπηρεσίας, διεθνής ανταγωνιστικότητα, προσαρμογή στη νέα νομοθεσία που επιβάλλεται από την εσωτερική αγορά, σεβασμός της περιβαλλοντικής πολιτικής και επίτευξη της κοινωνίας της πληροφορίας απαιτεί εκ μέρους της Επιτροπής μια σειρά ενεργειών για να βελτιωθεί και απλοποιηθεί το νομοθετικό και διοικητικό περιβάλλον, να ενισχυθεί η πληροφόρηση, να ενθαρρυνθεί η συνεργασία και η σύνδεση μεταξύ των επιχειρήσεων και να διευκολυνθεί η εισαγωγή νέων τεχνολογιών και νέων μεθόδων διαχείρισης, να εξασφαλισθεί η τήρηση των κανόνων ανταγωνισμού για την προστασία των ΜΜΕ και του καταναλωτή έναντι των συγκεντρώσεων επιχειρήσεων και κατά την πρόσβαση και χρήση των ευρωπαϊκών δικτύων τηλεματικής και τέλος να υποστηριχθούν οι διαδικασίες αναδιάρθρωσης, που είναι αναγκαίες στις ΜΜΕ για να προσαρμοσθούν σε μια ζήτηση που βρίσκεται σε συνεχή εξέλιξη. Οι διαδικασίες αναδιάρθρωσης μπορούν να διευκολυνθούν μέσω της παρέμβασης των Διαρθρωτικών Ταμείων, της ΕΤΕ και των άλλων κοινοτικών δημοσιονομικών μέσων σε ένα συνεκτικό πλαίσιο δράσεων.

5.14. Σημείο καμπής για την ανάκαμψη του τομέα, παραμένει η επαγγελματική κατάρτιση που θα πρέπει να επεκταθεί σε όλα τα επίπεδα τόσο των μισθωτών εργαζομένων όσο και των διευθυντικών στελεχών και των εργοδοτών. Αυτό ισχύει ειδικότερα σε σχέση με την καθιέρωση νέων τεχνολογιών και νέων μεθόδων διαχείρισης που απαιτούν ειδική και συνεχή επιμόρφωση. Η ανάπτυξη των γλωσσικών γνώσεων και της συνεχούς επιμόρφωσης αποτελούν κεντρικά στοιχεία για τη βελτίωση της ποιότητας της τουριστικής υπηρεσίας. Τονίζεται η αναγκαιότητα εξεύρεσης νέων πρωτότυπων λύσεων επιμόρφωσης και, διαμέσου της συσσώρευσης της προσφοράς και ζήτησης, υπηρεσιών κατάρτισης για να ληφθούν υπόψη οι ειδικές απαιτήσεις του τομέα σε όλες τις πτυχές τους και στις διάφορες τυπολογίες εργασίας όπως για παράδειγμα : εργασία αορίστου χρόνου, εργασία μερικής απασχόλησης, ορισμένου χρόνου και εποχιακή με στόχο να συνταιριασθεί η προσφορά τουριστικής κατάρτισης προς τις ανάγκες της επιχείρησης, να ευνοηθεί η εξίσωση προσφοράς και ζήτησης θέσεων εργασίας, να βελτιωθεί η κατάσταση της απασχόλησης και η ελκτική δύναμη του τομέως. Η εξεύρεση λύσεων θα διευκολυνθεί από μια πιο στενή συνεργασία μεταξύ των κοινωνικών εταίρων.

5.15. Η Επιτροπή πρέπει να συνεχίσει τις ειδικές πειραματικές δράσεις επιμόρφωσης στον τομέα και να προωθήσει συγκεκριμένα την ενσωμάτωση του τουρισμού στα πλαίσια των προγραμμάτων επιμόρφωσης Leonardo και Socrates και του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου και να αναπτύξει την ανταλλαγή των καλύτερων πρακτικών επιμόρφωσης μεταξύ των αρχών, των ιδρυμάτων επιμόρφωσης και των οικονομικών φορέων.

5.16. Μια περαιτέρω δράση θα πρέπει να είναι η δραστηριοποίηση για να καταστούν πραγματοποιήσιμες οι αναγνωρίσεις προσόντων των τουριστικών επαγγελμάτων στο εσωτερικό της Ένωσης, προκειμένου να καταστεί πραγματική σε κοινοτική κλίμακα η κινητικότητα του προσωπικού που απασχολείται στον τομέα αυτό.

5.17. Η οριζόντια προσέγγιση που ακολουθείται έως τώρα από την Επιτροπή για την ενσωμάτωση της διάστασης του τουρισμού στο εσωτερικό των άλλων κοινοτικών πολιτικών που έχουν επιπτώσεις στην ανάπτυξή του από κοινού με τις ειδικές ενέργειες της Επιτροπής που προβλέπονται στο πρόγραμμα δράσης για τον τουρισμό, απαιτεί ωστόσο ένα πιο υψηλό επίπεδο δράσεων για να επιτευχθούν και καταστούν συμβατά μεταξύ των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης τα τρία πρωταρχικά στοιχεία μιας ευρωπαϊκής πολιτικής για τον τουρισμό : βελτίωση της ποιότητας των τουριστικών υπηρεσιών 7 διαφοροποίηση των δραστηριοτήτων και των τουριστικών προϊόντων 7 ενσωμάτωση της έννοιας της βιώσιμης και ισορροπημένης ανάπτυξης στον τουρισμό.

5.18. Για να συνδυασθούν αυτά τα τρία πρωταρχικά στοιχεία με τους τρεις πόλους ενδιαφέροντος του τουρισμού : ανάπτυξη των επιχειρήσεων, προστασία και ικανοποίηση του τουρίστα-καταναλωτή, προστασία της φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς χρειάζονται να προσδιορισθούν οι συνθήκες-πλαίσιο σε κοινοτικό επίπεδο για να καταρτισθούν προσανατολισμοί που θα ξεπερνούν τη βραχυπρόθεσμη οικονομιστική λογική και αυτό το καθήκον θα πρέπει να αναληφθεί από την Επιτροπή σε συννενόηση με τα κράτη μέλη και με τους επαγγελματίες που εκπροσωπούν τον τουρισμό.

5.19. Στην προοπτική αυτή χρειάζεται να ενισχυθεί η διασύνδεση μεταξύ των διαφόρων επαγγελματιών που εκπροσωπούν τον ευρωπαϊκό τουρισμό στο πλαίσιο μιας οριζόντιας αντιπροσωπευτικής διάρθρωσης. Η Επιτροπή μπορεί να ενθαρρύνει αυτή την αναγκαία διασύνδεση προκειμένου να διαθέτει έναν ενεργό και δραστήριο συνομιλητή με σκοπό την ενεργοποίηση μιας αποτελεσματικής κοινοτικής πολιτικής υπέρ του τουρισμού. Όπως επίσης είναι αναγκαίο να καταστεί πιο αποφασιστικός, κυρίως σε σχέση με το κοινωνικό πρωτόκολλο της Συνθήκης της Ένωσης, ο διάλογος μεταξύ των κοινωνικών εταίρων του τουρισμού.

6. Οι επιλογές όσον αφορά το ρόλο της Ένωσης στα θέματα του τουρισμού

Το Πράσινο Βιβλίο παρουσιάζει 4 επιλογές σχετικά με το μελλοντικό ρόλο της ΕΕ στα θέματα του τουρισμού :

6.1. Η πρώτη επιλογή επιφέρει στην πράξη μείωση ή εξάλειψη των ειδικών κοινωνικών δράσεων. Η ικανοποίηση του τουρίστα εξασφαλίζεται μέσω μέτρων που καταρτίζονται στα πλαίσια άλλων πολιτικών.

Αυτή η επιλογή αποκλείει οποιαδήποτε μορφή συντονισμού δεδομένου ότι δεν θα υπάρχει κοινοτικό πλαίσιο αναφοράς, ειδικό για τον τουρισμό.

6.2. Η δεύτερη επιλογή προβλέπει τη διατήρηση του πλαισίου και του σημερινού επιπέδου παρέμβασης. Προς το παρόν, η Κοινότητα δεν διαθέτει ειδική νομική βάση, για το λόγο αυτό μπορεί να βασίσει τη δράση της αποκλειστικά στο άρθρο 235, όπως και στην περίπτωση του προγράμματος δράσης του Ιουλίου 1992, που έχει ωστόσο περιορισμένη διάρκεια και εμβέλεια. Με την επιλογή αυτή παραμένει ανοικτή η έλλειψη πολιτικής νομιμότητας της Επιτροπής, επιβεβαιώνεται η υπάρχουσα κατάσταση και περιορίζεται η δράση συνεννόησης τόσο όσο προς τους στόχους όσο και ως προς την εμβέλειά της. Αναγνωρίζεται ο πειραματικός χαρακτήρας του κοινοτικού προγράμματος δράσης.

6.3. Η τρίτη επιλογή προωθεί μια ενίσχυση της κοινοτικής δράσης βάσει της υφιστάμενης Συνθήκης. Το πρόγραμμα δράσης δεν κατάφερε να κινητοποιήσει όλες τις δυνατότητες του τουρισμού, για το λόγο αυτό η Κοινότητα θα πρέπει να ενθαρρύνει την τουριστική δραστηριότητα μόνο με την ενίσχυση των μέτρων που υφίστανται σε τομείς που μπορούν να έχουν επίπτωση στον τουρισμό (περιφερειακή ανάπτυξη, κατανωλωτές, επιχειρήσεις, περιβάλλον και πολιτισμός). Συνεχίζεται η αδυναμία πολιτικής νομιμότητας, ενισχύονται τα σημερινά επιχειρησιακά μέσα στους πόρους, αλλά όχι στους στόχους τους. Δεν υπάρχει η δυνατότητα διασύνδεσης μεταξύ των παρεμβάσεων, που μόνο μια πολιτική νομιμότητα μπορεί να επιτρέψει, για να προσφέρει μεγαλύτερη ορατότητα στην κοινοτική δράση και να διευκολύνει το πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα της προστιθέμενης αξίας που δημιουργείται στο εσωτερικό των επιμέρους πολιτικών.

6.4. Τέλος, η τέταρτη επιλογή θέτει τις βάσεις για μια κοινοτική πολιτική του τουρισμού που δεν υπερσκελίζει τις εθνικές ή περιφερειακές πολιτικές, αλλά επιτρέπει να προσδιορισθούν σε κοινοτικό επίπεδο οι κοινοί προσανατολισμοί που θα πρέπει να οδηγήσουν σε σύγκλιση των προθέσεων και των δράσεων. Αυτό θα δώσει μεγαλύτερα περιθώρια και πολιτική νομιμότητα στην Επιτροπή να παρεμβαίνει πιο αποφασιστικά στις αποφάσεις που υιοθετούνται στα πλαίσια άλλων πολιτικών που έχουν επιπτώσεις στον τουρισμό και να αναλαμβάνει δράσεις πρωτοβουλίας σε κοινοτικό επίπεδο τόσο για να ενθαρρύνει το συντονισμό όσο και για να ανταποκριθεί σε ειδικές ανάγκες του τουρισμού. Η πολιτική νομιμότητα απορρέει από τον ορισμό στα πλαίσια της Συνθήκης ενός ειδικού τίτλου με κατάλληλη νομική βάση που θα καθορίζει τη φύση και την εμβέλεια μιας κοινοτικής πολιτικής του τουρισμού, έχοντας προσδιορίσει τους στόχους της.

7. Συμπεράσματα

7.1. Ο Τουρισμός διαδραματίζει στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, θεμελιώδη ρόλο όχι μόνο σε κοινωνικοοικονομικό επίπεδο, αλλά και σε πολιτικό και πολιτιστικό, ως παράγων συνένωσης των πληθυσμών και των διαφορετικών κοινοτικών γεωγραφικών πραγματοτήτων. Αποτελεί τον κατ` εξοχήν φορέα ενδυνάμωσης της ευρωπαϊκής ταυτότητας και συμβάλλει στην υπεράσπιση και προαγωγή των ευρωπαϊκών αξιών σε διεθνές επίπεδο.

7.2. Ο Τουρισμός εδραιώνεται ως ένας από τους κύριους παραγωγούς θέσεων εργασίας, και αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την αποκατάσταση της κοινωνικοοικονομικής ισορροπίας μεταξύ των κοινοτικών περιφερειών. Λόγω της τομεακής αλληλεξάρτησης, η ανάπτυξη του Τουρισμού οδηγεί σε πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα στους άλλους οικονομικούς τομείς που συνδέονται μαζί του : γεωργία, βιομηχανία, βιοτεχνία, εμπόριο, μεταφορές κ.λπ.

7.3. Η Ευρώπη παραμένει ακόμη η πρώτη τουριστική αγορά του κόσμου αλλά η θέση της απειλείται ισχυρά από το διεθνή ανταγωνισμό, που γίνεται ολοένα και πιο έντονος εκ μέρους των νέων αναδυόμενων περιοχών του παγκόσμιου Τουρισμού, όπου σημειώνονται αναπτυξιακοί ρυθμοί σαφώς ανώτεροι των κοινοτικών.

7.4. Ο ευρωπαϊκός και διεθνής Τουρισμός προσφέρουν οπωσδήποτε σημαντικές ευκαιρίες μεγέθυνσης. Η εκμετάλλευση των δυνατοτήτων μεγέθυνσης θα καταστεί πραγματικότητα σε κοινοτική κλίμακα υπό την προϋπόθεση ότι το ευρωπαϊκό τουριστικό σύστημα, στο σύνολό του, θα βελτιώσει την ανταγωνιστικότητά του σε ποιοτικά πρότυπα, δομές υποδοχής και σε ό,τι αφορά τη διαφοροποίηση της προσφοράς για να αντιμετωπίσει την εξέλιξη των αναγκών και αιτίων της τουριστικής ζήτησης η οποία γίνεται όλο και περισσότερο επιτηδευμένη και όλο και λιγότερο στερεότυπη.

7.5. Το Πράσινο Βιβλίο θέτει με επαρκή σαφήνεια τους όρους «του παιχνιδιού» σε κοινοτικό επίπεδο σε όλες τις επιπτώσεις του και ζητεί σαφείς απαντήσεις για τον καθορισμό μιας ευρωπαϊκής πολιτικής τουρισμού, η οποία να είναι στο ύψος της υφιστάμενης προκλήσεως.

7.6. Οι ενέργειες που αναλήφθηκαν ως τώρα σε ευρωπαϊκά πλαίσια παρείχαν ανεπαρκείς απαντήσεις στις ανάγκες του τομέα, διότι μερικές είναι περιορισμένης διάρκειας, στερούναι μεσοπρόθεσμης και μακροπρόθεσμης αναπτυξιακής προοπτικής και δεν εντάσσονται πλήρως στην νέα κοινοτική πραγματικότητα.

7.7. Η έλλειψη ειδικής νομικής βάσης στη Συνθήκη της Ρώμης ενήργησε μέχρι τώρα ως τροχοπέδη στις κοινοτικές πρωτοβουλίες σε θέματα τουρισμού.

7.8. Οι παρατηρήσεις που εκτέθηκαν προηγουμένως για την προστιθέμενη αξία που η Κοινότητα μπορεί να προσδώσει στη ανάπτυξη του τουρισμού φαίνεται ότι δεν αφήνουν καμία αμφιβολία για την αναγκαιότητα της πρόβλεψης μιας πραγματικής και αποτελεσματικής κοινοτικής πολιτικής του τουρισμού όπως διαγράφεται στην επιλογή αριθ. 4 του Πράσινου Βιβλίου. Η ΟΚΕ, σύμφωνα με όσα υπέδειξε στο παρελθόν, καθώς και πιο πρόσφατα στη γνωμοδότηση για τον Τουρισμό της 15ης Σεπτεμβρίου 1994, επαναλαμβάνει ότι είναι αναγκαίο να αναφερθεί ρητά μια τουριστική πολιτική με ειδικό τίτλο και κατάλληλη νομική βάση στα πλαίσια της Συνθήκης και τούτο πρέπει να γίνει χωρίς άλλη καθυστέρηση, με την ευκαιρία της προσεχούς Διακυβερνητικής Διάσκεψης του 1996.

7.9. Βάσει της επιλογής αριθ. 4, η Επιτροπή από κοινού με τα κράτη μέλη και τη συνεργασία των αντιπροσωπευτικών οργανώσεων των επιχειρήσεων, των συνδικάτων και των καταναλωτών θα πρέπει να προσδιορίσουν τις συνθήκες-πλαίσιο, τους προσανατολισμούς και τον αναγκαίο συντονισμό για να καταστούν αποτελεσματικές, ακόμα και με αυτόνομες πρωτοβουλίες και σεβασμό της αρχής της επικουρικότητας, οι κυριότερες δράσεις μιας λειτουργικής ευρωπαϊκής πολιτικής για τον τουρισμό για την επίτευξη των στόχων της Ένωσης.

7.10. Για να υπάρξει συγκεκριμένη συμβολή στη Διακυβερνητική Διάσκεψη του 1996 η ΟΚΕ προτείνει να προστεθεί ως νέος τίτλος στη Συνθήκη το ακόλουθο νέο κείμενο :

ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ

1. Η Κοινότητα και τα κράτη μέλη μεριμνούν για τη δημιουργία των αναγκαίων σχετικών προϋποθέσεων για τη διατήρηση και βελτίωση των δυνατοτήτων ανταγωνισμού του τουριστικού τομέα στην Κοινότητα. Σχετικά η δράση τους πρέπει να έχει ως στόχο :

- την επίτευξη ενός συμπαγούς συντονισμού μεταξύ της κοινοτικής πολιτικής και εκείνης των κρατών μελών όσο αφορά τον τουριστικό τομέα 7

- την ανάληψη κοινών δράσεων από την Κοινότητα και τα κράτη μέλη ώστε έτσι να διασφαλισθεί ότι ο τουριστικός τομέας στην Κοινότητα θα είναι σε θέση να ανταποκριθεί στον ανταγωνισμό σε παγκόσμια κλίμακα 7

- το συνδυασμό με ισοζυγισμένο τρόπο των συμφερόντων των ενδιαφερομένων επιχειρήσεων με εκείνα του καταναλωτή, με βάση την αρχή μιας διαρκούς ανάπτυξης που θα επιτευχθεί μέσω της μέριμνας για την πολιτιστική και φυσική κληρονομιά.

2. Για την υλοποίηση των στόχων του προηγούμενου σημείου η Επιτροπή μεριμνά για την ολοκλήρωση και το συντονισμό της πολιτικής που αφορά τον τουριστικό τομέα σε όλες τις πτυχές της κοινοτικής πολιτικής.

Βρυξέλλες, 13 Σεπτεμβρίου 1995.

Ο Πρόεδρος της

Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Carlos FERRER

() Γνωμοδότηση της ΟΚΕ στης ΕΕ αριθ. C 332 της 31. 12. 1990 (εισηγητής : ο κ. Βασίλαρας) 7 γνωμοδότηση της ΟΚΕ στην ΕΕ αριθ. C 49 της 24. 2. 1992 (εισηγητής : ο κ. Cunha) 7 γνωμοδότηση της ΟΚΕ στην ΕΕ αριθ. C 52 της 19. 2. 1994 (εισηγητής : ο κ. Cunha) 7 γνωμοδότηση της ΟΚΕ στην ΕΕ αριθ. C 393 της 24. 12. 1994 (εισηγητής : ο κ. Lustenhouwer).

() Γνωμοδότηση της ΟΚΕ στην ΕΕ αριθ. C 332 της 31. 12. 1990 (εισηγητής : ο κ. Βασίλαρας), σ. 160, παρ. 4.3 και 4.4).

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ στη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Απορριφθείσες τροπολογίες

Οι ακόλουθες τροπολογίες που κατατέθηκαν σύμφωνα με τον ΕΚ απορρίφθηκαν κατά τη διάρκεια των συζητήσεων :

Τροπολογία του κ. Giesecke

Σελίδα 1

Να παραμείνει αναλλοίωτο το κείμενο έως και το σημείο 1.2.

Σημείο 1.3

Να διαγραφεί το σημείο 1.3 και να αντικατασταθεί από το ακόλουθο κείμενο :

«1.3. Το Συμβούλιο αποφάσισε να αναγορευθεί το 1990 σε «Ευρωπαϊκό έτος τουρισμού». Κατ`αυτόν τον τρόπο τονίσθηκε η σημασία της οικονομικής και κοινωνικής διάστασης αυτού του ιδιαίτερα σημαντικού τομέα στην Ευρώπη.»

Σημείο 1.4

Να διαγραφεί η φράση «και ανεπαρκή».

Σημείο 1.5

Παραμένει αναλλοίωτο.

Σημείο 1.6

Να τροποποιηθεί ως εξής :

«1.6. Συζητήσεις που διεξήχθησαν με τις διοικητικές αρχές των κρατών μελών καθώς και με ενώσεις και οργανισμούς του κλάδου, είχαν ως αποτέλεσμα ότι στη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση (άρθρο 3 Σ) αναγνωρίζεται για πρώτη φορά η δυνατότητα λήψης μέτρων υπέρ του τουρισμού, αλλά παραπέμπεται στην επόμενη Διακυβερνητική Διάσκεψη του 1996 για την αναθεώρηση της Συνθήκης το θέμα της εξέτασης των δυνατοτήτων ένταξης στη Συνθήκη τίτλου που αφορά τον τουρισμό, καθώς και της σχετικής νομικής βάσης κατόπιν εκθέσεως που η Επιτροπή θα υποβάλει στο Συμβούλιο.»

Σημεία 1.7 έως 2.1

Παραμένουν αναλλοίωτα.

Σημείο 3.1

Να τροποποιηθεί ως εξής :

«3.1. Κατά την εξέταση των τεσσάρων διαφορετικών επιλογών που αναφέρονται στο Πράσινο Βιβλίο και σε συνδυασμό με την προετοιμασία της Διακυβερνητικής Διάσκεψης του 1996, η θέση της ΟΚΕ είναι ότι, επιθυμίες για την παραχώρηση νέων αρμοδιοτήτων στην ΕΕ μπορούν να τύχουν υποστήριξης μόνο με βάση ορισμένα αυστηρά κριτήρια. Διάφορες ομάδες του πληθυσμού των χωρών μας αντιδρούν ολοένα και περισσότερο κατά της αυξανόμενης συγκέντρωσης εξουσιών στις Βρυξέλλες. Στην ΕΕ θα πρέπει να περιέρχονται νέες αρμοδιότητες μόνο στην περίπτωση που είναι αναμφισβήτητο ότι μπορούν να ασκηθούν κατά καλύτερο τρόπο σε επίπεδο Κοινότητας.»

Νέο σημείο 3.2

«3.2. Στο Πράσινο Βιβλίο, η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι τα κράτη μέλη και οι περιφέρειες είναι κατά κύριο λόγο οι αρμόδιοι για την πολιτική για τον τουρισμό. Κατά συνέπεια, παραπέμπει σε πολλά και διάφορα σημεία στην αρχή της επικουρικότητας, την οποία οφείλει να λαμβάνει υπόψη.»

Το παλαιό σημείο 3.2 αλλάζει σε 3.4 και στο τέλος του κειμένου προστίθεται το παλαιό σημείο 3.3.

Νέο σημείο 3.4

Έτσι το νέο σημείο 3.4 έχει την ακόλουθη μορφή :

«3.4. Ορισμένα βασικά στοιχεία σκιαγραφούνται στην παρουσίαση του Πράσινου Βιβλίου : οι προσπάθειες για την προώθηση της εταιρικής σχέσης μεταξύ του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα σε όλα τα επίπεδα ( οριζόντιο, κάθετο και υπερεθνικό), η φιλοδοξία να αποδειχθεί ότι η οικονομική ανάπτυξη που επιτυγχάνεται χάρις στον τουρισμό όχι μόνο συμβιβάζεται, αλλά μπορεί και να συμβάλει στην προστασία του περιβάλλοντος, της πολιτιστικής και καλιτεχνικής κληρονομιάς και στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής ταυτότητας με σεβασμό των επιμέρους πολιτισμών και παραδόσεων και η επιθυμία του συνδυασμού της πολυμορφίας με το στόχο της ανταγωνιστικότητας, η οποία μπορεί να προαχθεί καλύτερα μέσω μιας ευρωπαϊκής ρύθμισης του τουριστικού τομέα. Αυτή η εύλογη προσέγγιση θα είναι επωφελής για όλη την Ένωση τόσο από κοινωνικοοικονομική άποψη, όσο και από την άποψη της προβολής της ταυτότητάς της.»

Σημεία 3.4 έως 3.8

Να τροποποιηθεί αναλόγως η αρίθμηση των παλαιών σημείων 3.4 έως και 3.8 (3.4 γίνεται 3.5 κ.ο.κ.).

Το παλαιό σημείο 3.9 γίνεται 3.10

Στη δε πέμπτη γραμμή του κειμένου προστίθεται μετά τη φράση «πρόγραμμα δράσης» η πρόταση «που θα υποβληθεί σε αξιολόγηση».

Διαγράφεται το παλαιό σημείο 3.10

Το σημείο 4.5. γίνεται σημείο 3.11

Στη δε παρένθεση προστίθενται οι λέξεις «μικρομεσαίες επιχειρήσεις, περιφερειακή και εκπαιδευτική πολιτική...».

Το σημείο 4

(4.1-4.4) παραμένει αναλλοίωτο.

Σημεία 5.1 και 5.2

Παραμένουν αναλλοίωτα.

Σημείο 5.3, δεύτερη γραμμή

Να αντικατασταθεί η φράση «των διαφόρων» από τη λέξη «ορισμένων».

Σημεία 5.4 έως 5.19

Παραμένουν αναλλοίωτα.

Να διαγραφεί το σημείο 6 (6.1 έως και 6.4)

Σημείο 7

Το σημείο 7 (συμπεράσματα) γίνεται σημείο 6 και η αρίθμηση των σημείων 7.1 έως 7.5 τροποποιείται κατ`ανάλογο τρόπο.

Νέο σημείο 6.6

«6.6. Η ΟΚΕ κρίνει ότι οι παρατηρήσεις της Επιτροπής δεν οδηγούν στο συμπέρασμα ότι η αναγωγή της πολιτικής για τον τουρισμό στο επίπεδο μιας ολοκληρωμένης κοινοτικής πολιτικής (επιλογή 4) είναι οπωσδήποτε απαραίτητη προκειμένου να τεθούν υπό αποτελεσματικό έλεγχο οι κοινοτικές δαπάνες στον τομέα αυτό.

Αντ` αυτού και όπως προκύπτει σαφώς από τις σχετικές παραγράφους στο Πράσινο Βιβλίο, θα ήταν προτιμότερο να χρησιμοποιηθεί η ισχύουσα Συνθήκη για την υλοποίηση των δράσεων που προβλέπονται σε κοινοτικό επίπεδο.»

Νέο σημείο 6.7

«6.7. Η ΟΚΕ πιστεύει εδώ και αρκετό διάστημα ότι είναι απαραίτητο να ενισχυθούν οι δραστηριότητες της Επιτροπής στους τομείς του συντονισμού και της ολοκλήρωσης. Η ιδιαίτερη σημασία που έχει ο κλάδος τόσο για τα περισσότερα κράτη μέλη, όσο και για μεμονωμένες, οικονομικά καθυστερημένες, περιφέρειες επιβάλλουν τη συνεκτίμηση των δυνατοτήτων που προσφέρει από την άποψη της ανάπτυξης και της απασχόλησης σε όλες τις κοινοτικές πολιτικές και πρωτοβουλίες.»

Νέο σημείο 6.8

«6.8. Ανεξάρτητα από τις γενικές συντονιστικές αρμοδιότητες που διαθέτει χωρίς άλλο η ΕΕ, θα μπορούσε να ανατεθεί στο Συμβούλιο η ειδική αποστολή να μεριμνήσει για το συντονισμό των πολιτικών υποδομών που ασκούνται από τα κράτη μέλη στον τομέα αυτό.»

Νέο σημείο 6.9

«6.9. Στην ΕΕ πρέπει, επίσης, να παραχωρηθούν νομοθετικές αρμοδιότητες για το τμήμα του αστικού δικαίου που αφορά αυτόν τον τομέα (ευθύνη των πρακτορείων ταξιδίων, προστασία των καταναλωτών κ.λπ.).»

Νέο σημείο 6.10

«6.10. Διάφορες οργανωτικές βελτιώσεις θα πρέπει να επιτρέψουν στις αρμόδιες για τον τουρισμό υπηρεσίες της Επιτροπής να εκπληρώσουν με καλύτερο τρόπο την αποστολή τους σύμφωνα με την ισχύουσα Συνθήκη.»

Νέο σημείο 6.11

«6.11. Η αναγωγή της τουριστικής πολιτικής στο επίπεδο μιας ολοκληρωμένης κοινοτικής πολιτικής (επιλογή 4) απορρίπτεται, επίσης, επειδή δεν είναι βέβαιο ότι τα πλεονεκτήματα που προσφέρει θα είναι περισσότερα από τα μειονεκτήματα που θα προκύψουν από ενδεχόμενες διαμάχες ως προς το θέμα της αρμοδιότητας. Λόγω του πολυκλαδικού χαρακτήρα του, ο τουρισμός εξαρτάται κατά ιδιαίτερο τρόπο από την πολιτική που ασκείται και σε άλλους τομείς.»

Διαγράφονται όλα τα σημεία μετά το σημείο 7.6

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ : 37, ψήφοι κατά : 80, αποχές : 9.