Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα "Απόφαση του Συμβουλίου περί του Ευρωπαϊκού Έτους των ατόμων με Ειδικές Ανάγκες 2003"

(2002/C 107/31)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την Πρόταση για απόφαση του Συμβουλίου με θέμα "Περί του Ευρωπαϊκού έτους των Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες 2003" COM(2001) 271 τελικό· - 2001/0116 COD·

έχοντας υπόψη την απόφαση του Συμβουλίου της 2ας Ιουλίου 2001 να ζητήσει τη γνωμοδότηση της ΕΤΠ επί του θέματος σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 265, εδάφιο πρώτο, της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας·

έχοντας υπόψη την απόφαση του Προεδρείου της, της 12ης Ιουνίου 2001, να αναθέσει την κατάρτιση της γνωμοδότησης στην επιτροπή 5 "Κοινωνική πολιτική, δημόσια υγεία, προστασία των καταναλωτών, έρευνα και τουρισμός"·

έχοντας υπόψη τη διακήρυξη σχετικά με τα άτομα για ειδικές ανάγκες και τους πρότυπους κανόνες για την ισότητα των ευκαιριών για τα άτομα με ειδικές ανάγκες που υιοθετήθηκαν από την 48η Γενική Συνέλευση των ΗΕ, (ψήφισμα 48/96 και παράρτημα, στις 20 Δεκεμβρίου 1993 - http:www.Unorg/esa/socdev/enable/dissre00.htm)·

έχοντας υπόψη το ψήφισμα του Συμβουλίου της 20ής Δεκεμβρίου 1996 για την ισότητα των ευκαιριών για τα άτομα με ειδικές ανάγκες(1)·

έχοντας υπόψη το ψήφισμα του Συμβουλίου της 17ης Ιουνίου 1999 για τις ίσες ευκαιρίες απασχόλησης για τα άτομα με ειδικές ανάγκες(2)·

έχοντας υπόψη την οδηγία του Συμβουλίου της 27ης Νοεμβρίου 2000, περί διαμόρφωσης γενικού πλαισίου για την ίση μεταχείριση στην απασχόληση και την εργασία, και περί της θέσπισης κοινοτικού προγράμματος δράσης για την καταπολέμηση των διακρίσεων(3)·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της του Απριλίου 2000 για την καταπολέμηση των διακρίσεων (CdR 513/1999 τελικό)(4)·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της του Δεκεμβρίου 2000 με θέμα "Για μια Ευρώπη χωρίς φραγμούς για τα άτομα με ειδικές ανάγκες" (CdR 301/2000)(5)·

έχοντας υπόψη το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου "Για μια Ευρώπη χωρίς φραγμούς για τα άτομα με ειδικές ανάγκες" (Α5-0084/2001)·

έχοντας υπόψη τη συνεδρίαση του Προεδρείου της ΕΤΠ, της 3ης Απριλίου 2001, κατά την οποία αποφασίστηκε να επεκταθεί το σχέδιο δράσης της ΕΤΠ για την ισότητα των ευκαιριών ώστε να καλύπτει όλες τις ελλιπώς εκπροσωπούμενες ομάδες που αναφέρονται στο άρθρο 13 προκειμένου η σύνθεση της Γραμματείας να αντικατοπτρίζει καλύτερα την πολυμορφία της Ευρωπαϊκής Κοινωνίας που επιθυμεί να εκπροσωπεί η ΕΤΠ·

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης (CdR 282/2001 rev.) που υιοθετήθηκε από την Επιτροπή 5 στις 10 Σεπτεμβρίου 2001 (εισηγητής: ο κ. Keith Brown (UK, EA),·πρόεδρος του συμβουλίου του Clackmannanshire·

Εκτιμώντας

- ότι ισότητα των ευκαιριών αποτελεί πολιτική προτεραιότητα για την Επιτροπή των Περιφερειών·

- ότι το προτεινόμενο Ευρωπαϊκό έτος 2003 θα σηματοδοτήσει την 10η επέτειο της διακήρυξης του ΟΗΕ για τα άτομα με ειδικές ανάγκες·

- ότι η έλλειψη ευαισθητοποίησης και κατανόησης, από το ευρύ κοινό, για τα άτομα με ειδικές ανάγκες αποτελεί το βασικό εμπόδιο για την πλήρη και ισότιμη ένταξή τους στην κοινωνία·

- ότι η έρευνα του Ευρωβαρομέτρου, τον Απρίλιο 2001, δείχνει ότι η πλειοψηφία των πολιτών της ΕΕ επιθυμεί τη λήψη περισσότερων μέτρων για να διασφαλιστεί η καλύτερη ένταξη των ατόμων με ειδικές ανάγκες στην κοινωνία και ότι το 66% των ερωτηθέντων που συμμετείχαν στην έρευνα, στα 15 κράτη μέλη της ΕΕ, θεωρεί ότι οι τοπικές αρχές είναι οι πραγματικά αρμόδιες για τη βελτίωση της πρόσβασης των ατόμων με ειδικές ανάγκες στους δημόσιους χώρους·

- ότι οι τοπικές και περιφερειακές αρχές οφείλουν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο ως φορείς εκπαίδευσης, εργοδοσίας, παροχής υπηρεσιών, αγοράς αγαθών και υπηρεσιών, διαμόρφωσης της κοινής γνώμης, ως καταλύτες καινοτομιών και ως πρότυπα ορθών πρακτικών·

- ότι η διαχείριση του Ευρωπαϊκού έτους και η επιλογή των προγραμμάτων για χρηματοδοτική βοήθεια θα επιβλεφθούν από εθνικές μονάδες συντονισμού. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει ότι στις μονάδες αυτές συμπεριλαμβάνονται "εκπρόσωποι από τα αρμόδια υπουργεία, τις οργανώσεις των ατόμων με ειδικές ανάγκες και από σημαντικές κατηγορίες της κοινωνίας", αλλά όχι απαραίτητα από εκπροσώπους της τοπικής και περιφερειακής αυτοδιοίκησης·

- ότι στην έκθεση αξιολόγησης του Ευρωπαϊκού Έτους κατά του Ρατσισμού τονιζόταν ότι ως πρώτο βήμα πρέπει να αποτελέσει ένα επιτυχές Ευρωπαϊκό Έτος ώστε κάθε μελλοντική μακροπρόθεσμη δράση να μπορεί να βασιστεί σ' αυτό. Βασική προϋπόθεση για μια παρόμοια επιτυχία συνίσταται στη συμπλήρωση του ευρωπαϊκού επιπέδου δυναμικής με αντίστοιχα μέτρα από τα κράτη μέλη. Έτσι, η επιτυχία του Ευρωπαϊκού Έτους θα εξαρτάται πρώτα απ' όλα από την επιθυμία και την ικανότητα των εταίρων σε ευρωπαϊκό, εθνικό, αλλά και σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο να συμβάλουν ενεργώς στο εν λόγω Έτος. Επιπλέον, χάρη στην εμπειρία που έχει αποκτηθεί από τα Διεθνή Έτη είναι σαφές ότι η συμμετοχή όλων των ενδιαφερομένων μερών στην προετοιμασία και την καθιέρωση του έτους έχει αποφασιστική σημασία. Γι' αυτό, η πλήρης και ενεργός συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών και των αντιπροσωπευτικών φορέων των ατόμων με ειδικές ανάγκες είναι ουσιαστικής σημασίας·

- ότι τα άτομα με ειδικές ανάγκες, υποεκπροσωπούνται σε επίπεδο μελών, πολιτικών γραφείων και γραμματείας της ΕΤΠ·

κατά την 41η σύνοδο ολομέλειας της 14ης και 15ης Νοεμβρίου 2001 (συνεδρίαση της 15ης Νοεμβρίου) υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση.

Η Επιτροπή των Περιφερειών

1. επαναλαμβάνει τη δέσμευση της όσον αφορά την ισότητα, και ειδικότερα στην περίπτωση αυτή έναντι των ατόμων με ειδικές ανάγκες, διότι θεωρεί ότι αποτελεί θέμα ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

2. εκφράζει την ικανοποίησή της για την ανακήρυξη του 2003 ως Ευρωπαϊκού Έτους για τα Άτομα με Ειδικές Ανάγκες και επαναλαμβάνει τις απόψεις της που εκτίθενται στην γνωμοδότησή της(6) στην οποία τονίζεται ο βασικός και ενεργός ρόλος που μπορούν να διαδραματίσουν τα άτομα με ειδικές ανάγκες στην Ευρωπαϊκή Ένωση, και επισημαίνει τα προβλήματα που μπορεί να αντιμετωπίζουν. Το Ευρωπαϊκό Έτος πρέπει να ενταχθεί σε μια λεπτομερή στρατηγική που θα αυξήσει την ευαισθητοποίηση του κοινού σχετικά με τις ανάγκες που αντιμετωπίζουν τα άτομα με ειδικές ανάγκες και θα συμβάλει στην ένταξή τους στην οικονομική και κοινωνική ζωή.

3. φρονεί ότι 12 εκατομμύρια ευρώ διεσπαρμένα σε δραστηριότητες στα 15 κράτη μέλη είναι ανεπαρκή, ειδικότερα όταν η συμμετοχή των ατόμων με ειδικές ανάγκες σε μια δραστηριότητα έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία σημαντικών πρόσθετων εξόδων για να διασφαλιστεί η ισότιμη πρόσβαση τους (βοηθητικό προσωπικό, διερμηνεία στη γλώσσα των κωφαλάλων, εύκολα αναγνώσιμες πληροφορίες, αίθουσες συνεδριάσεων και δωμάτια ξενοδοχείων φιλικά προς τα άτομα με ειδικές ανάγκες είναι συνήθως πολύ ακριβότερα, κ.λπ.).

4. ζητεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να υποβάλει, ως μέρος του Ευρωπαϊκού Έτους, πρόταση οδηγίας για τις ειδικές ανάγκες, η οποία θα αποτελεί λογική συνέχεια της πρόσφατης οδηγίας για το φύλο και την εθνική προέλευση.

5. υποστηρίζει το αίτημα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την κατάστρωση ενός ειδικού προγράμματος δράσης με θέμα τις ειδικές ανάγκες για το 2004, το οποίο θα συνεχίσει το έργο του Ευρωπαϊκού Έτους.

6. θεωρεί ότι το Ευρωπαϊκό Έτος θα αποτελέσει εξαιρετική ευκαιρία για να ευαισθητοποιηθεί και να κατανοήσει ο κόσμος τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα άτομα με ειδικές ανάγκες και θα συμβάλει στη βελτίωση των σχέσεων των ενδιαφερομένων μερών σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο.

7. φρονεί ότι όλα τα σημαντικά ενδιαφερόμενα μέρη - συμπεριλαμβανομένων των τοπικών και περιφερειακών αρχών - πρέπει να συμμετέχουν στους εθνικούς συντονιστικούς φορείς.

8. τάσσεται υπέρ της δημιουργίας περιφερειακών μονάδων συντονισμού ως μέσου ανάπτυξης τοπικών και περιφερειακών συμπράξεων.

9. ενθαρρύνει τις τοπικές και περιφερειακές αρχές να επιδείξουν τη δέσμευση τους προς το Ευρωπαϊκό Έτος, διαθέτοντας πόρους σε τοπικά σχέδια υπέρ των ατόμων με ειδικές που εκτελούνται στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων του Ευρωπαϊκού Έτους. Πρέπει να καταβληθούν ιδιαίτερες προσπάθειες για τη συμμετοχή ατόμων με σοβαρές και πολλαπλές ειδικές ανάγκες.

10. αναλαμβάνει να εξετάσει τον τρόπο με τον οποίο οι τοπικές και περιφερειακές αρχές μπορούν να συνεργαστούν άμεσα με τοπικούς οργανισμούς που ασχολούνται με τα άτομα με ειδικές ανάγκες ώστε να αξιοποιηθούν οι ευκαιρίες που παρέχονται από το Ευρωπαϊκό Έτος προκειμένου να αναπτυχθούν δραστηριότητες για την προώθηση των πρότυπων κανόνων των ΗΕ σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο.

11. φρονεί ότι το Ευρωπαϊκό Έτος παρέχει μια εξαιρετική ευκαιρία για την εκπόνηση μελέτης των καλύτερων πρακτικών των τοπικών και περιφερειακών αρχών όσον αφορά τις ειδικές ανάγκες, ως εργοδότριες (π.χ., ορθή πρακτική ίσων ευκαιριών), ως πάροχοι υπηρεσιών (π.χ., εκπαίδευση), ως αντιπροσωπευτικών φορέων (π.χ., προώθηση της συμμετοχής ατόμων με ειδικές ανάγκες στον πολιτικό βίο)· ζητεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναλάβει ή να αναθέσει τη διενέργεια παρόμοιας μελέτης.

12. αναλαμβάνει να διοργανώσει δημόσια ακρόαση ή διάσκεψη για την πολιτική έναντι των ατόμων με ειδικές ανάγκες κατά τη διάρκεια του 2003 με τη συμμετοχή του Ευρωπαϊκού Φόρουμ για τις ειδικές ανάγκες προκειμένου να δημιουργηθεί μια στενότερη σχέση μεταξύ του ευρωπαϊκού κινήματος για τις ειδικές ανάγκες και των τοπικών και περιφερειακών αρχών στην Ευρώπη.

13. εξαιτίας του σημαντικού ρόλου της τοπικής και περιφερειακής αυτοδιοίκησης, προτείνει τη συμμετοχή ομιλητών και εκπροσώπων της ΕΤΠ στις δραστηριότητες που θα έχουν ευρύ κοινοτικό χαρακτήρα κατά τη διάρκεια του Ευρωπαϊκού Έτους·

14. ζητεί τόσο από το Συμβούλιο (ως αρμόδιας αρχής) όσο και από τα κράτη μέλη και από τους άλλους φορείς που συμμετέχουν στη διαδικασία ανακήρυξης να συμβάλουν στη βελτίωση της αντιπροσωπευτικότητας των μελών της ΕΤΠ για την επόμενη θητεία, κατά τη διάρκεια της οποίας θα διεξαχθεί και το Ευρωπαϊκό Έτος των Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες.

15. καλεί όλα τα θεσμικά όργανα να καταρτίσουν σχέδια δράσης υπέρ των ατόμων με ειδικές ανάγκες στους τομείς της πολιτικής προσωπικού, τις πολιτικές υποδομών και κτηρίων, καθώς και αγοράς εργασίας, της εκπαίδευσης και των μορφών συνεργασίας (προβλήματα προσπελασιμότητας) και προτείνει να υποβάλλουν τα όργανα ετησίως συλλογικές εκθέσεις, στις οποίες θα εξετάζεται η πρόοδος που σημείωσαν τα όργανα στον εν λόγω τομέα· ζητεί από το Γενικό Γραμματέα της να επικοινωνήσει με τα άλλα όργανα για την καθιέρωση της εν λόγω διαδικασίας και να ενσωματώσει την πολιτική για τα άτομα με ειδικές ανάγκες στο πρόγραμμα δράσης ίσων ευκαιριών της ΕΤΠ, όπως ζητήθηκε από το Προεδρείο της στις 3 Απριλίου 2001.

16. επαναλαμβάνει την έκκληση της(7) προς το Προεδρείο της να συγκροτήσει με μέλη από όλες τις επιτροπές ομάδα εργασίας για την ισότητα των ευκαιριών που θα καλύπτει το πεδίο εφαρμογής του άρθρου 13 της συνθήκης, ή να δημιουργήσει κάποιο μηχανισμό που θα εκτελεί ανάλογη λειτουργία.

Βρυξέλλες, 15 Νοεμβρίου 2001.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Jos Chabert

(1) ΕΕ C 12 της 13.1.1997

(2) ΕΕ C 186 της 2.7.1999, σ. 3.

(3) Οδηγία 2000/78/ΕΚ του Συμβουλίου και απόφαση 2000/750/ΕΚ σχετικά με τη θέσπιση κοινοτικού προγράμματος δράσης για την καταπολέμηση των διακρίσεων (2001-2006)

ΕΕ L 303 της 2.12.2000, σ. 16 & σ. 23.

(4) ΕΕ C 226, της 8.8.2000, σ. 1.

(5) ΕΕ C 144 της 16.5.2000, σ. 67.

(6) CdR 301/2000 fin.

(7) CdR 301/2000 fin.