Πρόταση ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για την τροποποίηση της οδηγίας 93/7/ΕΟΚ του Συμβουλίου σχετικά με την επιστροφή πολιτιστικών αγαθών που έχουν παράνομα απομακρυνθεί από το έδαφος κράτους μέλους

(υποβληθείσα από την Επιτροπή)

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

1. Πλαισιο

Ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 3911/92 του Συμβουλίου, σχετικά με την εξαγωγή πολιτιστικών αγαθών, και η οδηγία 93/7/ΕΟΚ του Συμβουλίου, σχετικά με την επιστροφή πολιτιστικών αγαθών που έχουν απομακρυνθεί παράνομα από το έδαφος κράτους μέλους, αποτελούν συνοδευτικά μέτρα της δημιουργίας της εσωτερικής αγοράς, τα οποία αποσκοπούν στο συνδυασμό της θεμελιώδους αρχής της ελεύθερης κυκλοφορίας των πολιτιστικών αγαθών με την αρχή της προστασίας των εθνικών θησαυρών. Ο κανονισμός θεσπίζει έναν ενιαίο προληπτικό έλεγχο των εξαγωγών πολιτιστικών αγαθών στα εξωτερικά σύνορα της Κοινότητας, έλεγχο ο οποίος επιτρέπει στις αρμόδιες αρχές (υπηρεσίες του υπουργείου πολιτισμού και τελωνεία) των κρατών μελών από τα οποία πρόκειται να εξαχθούν τα πολιτιστικά αγαθά προς τρίτη χώρα να λαμβάνουν υπόψη τους τα συμφέροντα των άλλων κρατών μελών. Η οδηγία συμπληρώνει αυτό το προληπτικό νομοθετικό μέσο προβλέποντας ορισμένους μηχανισμούς και μια διαδικασία επιστροφής των εθνικών θησαυρών, στην περίπτωση κατά την οποία αυτοί απομακρύνθηκαν παράνομα από το έδαφος κράτους μέλους.

Για να οριοθετήσουν το πεδίο εφαρμογής τους, ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 3911/92 και η οδηγία 93/7/ΕΟΚ απαριθμούν, σε παραρτήματα ταυτόσημου περιεχομένου, διάφορες κατηγορίες πολιτιστικών αγαθών. Πρόκειται για κατηγορίες που καθορίζονται με βάση κριτήρια σχετικά με την ίδια τη φύση των σχετικών αγαθών και την ηλικία τους, στα οποία προστέθηκε μια οικονομική αξία, εκφρασμένη σε Εcu. Στα εν λόγω παραρτήματα ορίζεται ότι η ημερομηνία μετατροπής αυτών των εκφρασμένων σε Εcu αξιών στα εθνικά νομίσματα είναι η 1η Ιανουαρίου 1993.

2. Οι συνεπειεσ τησ μεταβασησ στο ευρω για το κοινοτικο δικαιο

Βάσει του κανονισμού (EK) αριθ. 1103/97, κάθε αναφορά στο Ecu στις νομοθετικές πράξεις καθίσταται, από την 1η Ιανουαρίου 1999, αναφορά στο ευρώ, κατόπιν μετατροπής με συντελεστή 1 προς 1.

Στην ανακοίνωσή της «Επιπτώσεις της μετάβασης στο ευρώ για τις πολιτικές, τα θεσμικά όργανα και τη νομοθεσία της Κοινότητας» της 5ης Νοεμβρίου 1997 [COM(97) 560 τελικό], η Επιτροπή επισήμανε ότι αυτή η σχετικά απλή προσαρμογή γίνεται πολυπλοκότερη όταν ο αριθμός που εκφράζεται σε Ecu και περιλαμβάνεται σε νομοθετική πράξη της Κοινότητας συνοδεύεται από ρήτρα σχετικά με τη μετατροπή του στα αντίστοιχα εθνικά νομίσματα. Πράγματι, στην περίπτωση των κρατών μελών τα οποία συμμετέχουν στην Οικονομική και Νομισματική Ένωση (ΟΝΕ), θα φαινόταν λογικό να ληφθεί μέριμνα ώστε όλες οι αποκλίσεις μεταξύ των νομισματικών αναφορών στο κοινοτικό δίκαιο και των αναφορών στο εθνικό δίκαιο, που προκύπτουν αποκλειστικά και μόνο από προγενέστερες διακυμάνσεις των συναλλαγματικών ισοτιμιών ή από πράξεις στρογγυλοποίησης, να εξαλειφθούν σε λογική προθεσμία και, εν πάση περιπτώσει, πριν από τη λήξη της μεταβατικής περιόδου (1η Ιανουαρίου 2002) μέσω προσαρμογής των σχετικών ποσών.

3. Η προταση οδηγιασ για την τροποποιηση του παραρτηματοσ τησ οδηγιασ 93/7/ΕΟΚ

Στο παράρτημα 8 της ανακοίνωσης «Επιπτώσεις της μετάβασης στο ευρώ για τις πολιτικές, τα θεσμικά όργανα και τη νομοθεσία της Κοινότητας» της 5ης Νοεμβρίου 1997, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι, εφόσον δεν τροποποιηθεί το παράρτημα της οδηγίας 93/7/ΕΟΚ (και, κατά συνέπεια, η σταθερή συναλλαγματική ισοτιμία που αντιστοιχεί στην ισοτιμία που ίσχυε την 1η Ιανουαρίου 1993), τα κράτη μέλη που συμμετέχουν στην ΟΝΕ θα εξακολουθήσουν να εφαρμόζουν διαφορετικά ποσά (που θα έχουν μετατραπεί με βάση τις συναλλαγματικές ισοτιμίες του 1993 και όχι με βάση τις ισοτιμίες μετατροπής που καθορίστηκαν αμετάκλητα την 1η Ιανουαρίου 1999) και ότι η κατάσταση αυτή θα συνεχιστεί για όσο διάστημα ο κανόνας περί μετατροπής αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της οδηγίας. Στην συνέχεια, ανέφερε ότι η Επιτροπή θα μπορούσε να προτείνει την τροποποίηση της οδηγίας κατά τρόπον ώστε, από την 1η Ιανουαρίου 2002, τα κράτη μέλη που συμμετέχουν στην ΟΝΕ να εφαρμόζουν απευθείας τα εκφρασμένα σε ευρώ κατώτατα όρια που προβλέπονται στην κοινοτική νομοθεσία. Τα υπόλοιπα κράτη μέλη θα εξακολουθήσουν να μετατρέπουν αυτά τα κατώτατα όρια στο εθνικό τους νόμισμα βάσει συναλλαγματικής ισοτιμίας που θα καθοριστεί σε εύθετο χρόνο (θα καθοριστεί), πριν τεθούν σε ισχύ τα νέα κατώτατα όρια, δηλαδή πριν από την 1η Ιανουαρίου 2002 (η ημερομηνία αυτή θα αντικαταστήσει την 1η Ιανουαρίου 1993, η οποία χρησιμεύει σήμερα ως αναφορά για τη μετατροπή σε Ecu).

Αναφερόμενες στην ανακοίνωση αυτή, οι υπηρεσίες της Επιτροπής ανέπτυξαν τις κατευθυντήριες γραμμές που πρέπει να ακολουθηθούν για την προσαρμογή του παραρτήματος της οδηγίας 93/7/ΕΟΚ κατά την όγδοη συνεδρίαση της Συμβουλευτικής Επιτροπής Πολιτιστικών Αγαθών (άρθρο 8 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 3911/92 και άρθρο 17 της οδηγίας 93/7/ΕΟΚ), η οποία πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες στις 30 Νοεμβρίου 1999. Βάσει των προσανατολισμών αυτών, από την 1η Ιανουαρίου 2002, τα κράτη μέλη που συμμετέχουν στην ΟΝΕ θα εφαρμόζουν άμεσα τα εκφρασμένα σε ευρώ κατώτατα όρια που προβλέπονται στην κοινοτική νομοθεσία, ενώ τα υπόλοιπα κράτη μέλη θα εξακολουθήσουν να μετατρέπουν αυτά τα κατώτατα όρια στο εθνικό τους νόμισμα βάσει συναλλαγματικής ισοτιμίας που θα καθοριστεί σε εύθετο χρόνο πριν από την 1η Ιανουαρίου 2002, ισοτιμίας η οποία θα προσαρμόζεται περιοδικά προκειμένου να αντισταθμίζονται οι διακυμάνσεις συναλλαγματικών ισοτιμιών που θα διαπιστώνονται μεταξύ των εν λόγω εθνικών νομισμάτων και του ευρώ. Πέραν ορισμένων επιφυλάξεων για την περαιτέρω εξέτασή τους, οι εν λόγω προσανατολισμοί δεν προκάλεσαν αντιρρήσεις εκ μέρους των κρατών μελών. Η Επιτροπή υπενθύμισε τους προσανατολισμούς αυτούς στην έκθεση που υπέβαλε, στις 25 Μαΐου 2000, στο Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή σχετικά με την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 3911/92 και της οδηγίας 93/7/ΕΟΚ [COM(2000) 325 τελικό].

Κατά την εν λόγω όγδοη συνεδρίαση της Συμβουλευτικής Επιτροπής Πολιτιστικών Αγαθών προέκυψε επίσης η ανάγκη να αντικατασταθεί ο αριθμός 0 που εφαρμόζεται σε ορισμένες κατηγορίες του παραρτήματος, προκειμένου να αποφευχθούν πιθανές διαφορές ερμηνείας. Η Επιτροπή ανακοίνωσε με την ευκαιρία αυτή - και υπενθύμισε με την έκθεση που υπέβαλε στις 25 Μαΐου 2000 - την πρόθεσή της να προτείνει τροποποίηση του παραρτήματος, προκειμένου να αντικατασταθεί ο εν λόγω αριθμός 0 από τη φράση «ανεξαρτήτως αξίας».

Κατά συνέπεια, σκοπός της πρότασης της Επιτροπής είναι να γίνουν στο παράρτημα της οδηγίας 93/7/ΕΟΚ οι δύο τεχνικές τροποποιήσεις που είχαν εξαγγελθεί στην έκθεση σχετικά με την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 3911/92 και της οδηγίας 93/7/ΕΟΚ:

- αφενός, να αντικατασταθεί ο αριθμός 0, που είναι μία από τις αξίες που περιλαμβάνονται στο τμήμα Β, από τη φράση «ανεξαρτήτως αξίας»,

- αφετέρου, να τροποποιηθεί η υποσημείωση που περιλαμβάνεται στο τμήμα B, καθορίζοντας, για τα κράτη που δεν συμμετέχουν στην ΟΝΕ, μια ημερομηνία μετατροπής, στο εθνικό τους νόμισμα, των αξιών που εκφράζονται σε ευρώ και προβλέποντας την περιοδική αναπροσαρμογή των εκφρασμένων σε εθνικά νομίσματα ποσών κάθε δύο έτη. Η επιλεγείσα ημερομηνία αναφοράς είναι η 31η Δεκεμβρίου 2001, τελευταία ημέρα της περιόδου μετάβασης στο ευρώ. Για την περιοδική ανά διετία αναπροσαρμογή, το σύστημα που επελέγη ακολουθεί το υπόδειγμα των περιοδικών αναπροσαρμογών που προβλέπουν οι οδηγίες περί δημοσίων συμβάσεων.

2000/0332 (COD)

Πρόταση ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για την τροποποίηση της οδηγίας 93/7/ΕΟΚ του Συμβουλίου σχετικά με την επιστροφή πολιτιστικών αγαθών που έχουν παράνομα απομακρυνθεί από το έδαφος κράτους μέλους

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 95,

την πρόταση της Επιτροπής [1],

[1] ΕΕ C

τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής [2],

[2] ΕΕ C

τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών [3],

[3] ΕΕ C

Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 251 της συνθήκης [4],

[4] ΕΕ C

Εκτιμώντας τα εξής:

(1) Η δημιουργία της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης και η μετάβαση στο ευρώ επηρεάζουν την διάταξη του τελευταίου εδαφίου που περιλαμβάνεται στο τμήμα Β του παραρτήματος της οδηγίας 93/7/ΕΟΚ του Συμβουλίου [5], όπου καθορίζονται οι αξίες, εκφρασμένες σε Ecu, των πολιτιστικών αγαθών που υπάγονται στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας. Η εν λόγω διάταξη ορίζει ότι η ημερομηνία μετατροπής των εν λόγω αξιών στα εθνικά νομίσματα είναι η 1η Ιανουαρίου 1993.

[5] ΕΕ L 74, 27.3.1993, σ. 74, οδηγία όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 96/100/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (ΕΕ L 60, 1.3.1997, σ. 59).

(2) Βάσει του κανονισμού (EK) αριθ. 1103/97 του Συμβουλίου της 17ης Ιουνίου 1997, σχετικά με ορισμένες διατάξεις που αφορούν την εισαγωγή του ευρώ [6], κάθε αναφορά στο Ecu στις νομοθετικές πράξεις καθίσταται, από την 1η Ιανουαρίου 1999, αναφορά στο ευρώ, κατόπιν μετατροπής με συντελεστή 1 προς 1. Όμως, εφόσον δεν τροποποιηθεί η οδηγία 93/7/EOK και, κατά συνέπεια, η σταθερή συναλλαγματική ισοτιμία που αντιστοιχεί στην ισοτιμία η οποία ίσχυε την 1η Ιανουαρίου 1993, τα κράτη μέλη των οποίων το νόμισμα είναι το ευρώ, θα εξακολουθήσουν να εφαρμόζουν διαφορετικά ποσά, τα οποία θα έχουν μετατραπεί με βάση τις συναλλαγματικές ισοτιμίες του 1993 και όχι τις ισοτιμίες μετατροπής που καθορίστηκαν αμετάκλητα την 1η Ιανουαρίου 1999. Η κατάσταση αυτή θα διατηρείται για όσο διάστημα ο κανόνας περί μετατροπής αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της οδηγίας.

[6] ΕΕ L 162, 19.6.1997, σ. 1.

(3) Κατά συνέπεια, πρέπει να τροποποιηθεί η διάταξη του τελευταίου εδαφίου που περιλαμβάνεται στο τμήμα Β του παραρτήματος της οδηγίας 93/7/ΕΟΚ, κατά τρόπον ώστε, από την 1η Ιανουαρίου 2002, τα κράτη μέλη των οποίων το νόμισμα είναι το ευρώ, να εφαρμόζουν απευθείας τις εκφρασμένες σε ευρώ αξίες που προβλέπονται στην κοινοτική νομοθεσία. Για τα άλλα κράτη μέλη, τα οποία θα εξακολουθήσουν να μετατρέπουν αυτά τα κατώτατα όρια στο εθνικό τους νόμισμα, πρέπει να καθοριστεί μια συναλλαγματική ισοτιμία σε εύθετο χρόνο πριν από την 1η Ιανουαρίου 2002 και να προβλεφθεί διάταξη σύμφωνα με την οποία αυτά τα κράτη μέλη θα προβαίνουν σε αυτόματη και περιοδική αναπροσαρμογή της εν λόγω ισοτιμίας, ώστε να αντισταθμίζονται οι διακυμάνσεις συναλλαγματικών ισοτιμιών που θα διαπιστώνονται μεταξύ του εθνικού νομίσματος και του ευρώ.

(4) Διαπιστώθηκε ότι η αξία 0 (μηδέν), που περιλαμβάνεται στο τμήμα Β του παραρτήματος της οδηγίας 93/7/EOK, και η οποία ισχύει ως οικονομικό κατώτατο όριο για ορισμένες κατηγορίες πολιτιστικών αγαθών, θα μπορούσε να αποτελέσει αντικείμενο ερμηνείας που θα έβλαπτε την αποτελεσματική εφαρμογή της οδηγίας. Ενώ η εν λόγω αξία 0 (μηδέν) σημαίνει ότι τα αγαθά που ανήκουν στις σχετικές κατηγορίες, ανεξαρτήτως της αξίας τους, ακόμη και αν αυτή είναι αμελητέα ή μηδαμινή, πρέπει να θεωρούνται ως πολιτιστικά αγαθά κατά την έννοια της οδηγίας, ωστόσο, ορισμένες αρχές την ερμήνευσαν με την έννοια ότι το εν λόγω πολιτιστικό αγαθό δεν έχει καμία αξία, με αποτέλεσμα να αρνούνται στις εν λόγω κατηγορίες αγαθών την προστασία που προβλέπει η οδηγία.

(5) Κατά συνέπεια, προκειμένου να αποφευχθεί κάθε σχετική σύγχυση, θα πρέπει να αντικατασταθεί ο αριθμός 0 με μια σαφέστερη διατύπωση, που να μην αφήνει αμφιβολίες ως προς την ανάγκη προστασίας των εν λόγω αγαθών,

ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ:

Άρθρο 1

Στο παράρτημα της οδηγίας 93/7/ΕΟΚ, το τμήμα Β τροποποιείται ως εξής:

1) Ο τίτλος "ΑΞΙΕΣ: Ο" αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:

"ΑΞΙΕΣ:

ανεξαρτήτως αξίας"

2) Το τελευταίο εδάφιο, σχετικά με τη μετατροπή των εκφρασμένων σε Ecu αξιών στα εθνικά νομίσματα, αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:

"Για τα κράτη μέλη των οποίων το νόμισμα δεν είναι το ευρώ, οι αξίες που εκφράζονται σε ευρώ στο παράρτημα μετατρέπονται και εκφράζονται στα εθνικά νομίσματα με βάση τη συναλλαγματική ισοτιμία της 31 Δεκεμβρίου 2001 που δημοσιεύεται στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Η ισοτιμία στα εθνικά νομίσματα αναθεωρείται ανά διετία, με ισχύ από την 31η Δεκεμβρίου 2001. Ο υπολογισμός της εν λόγω ισοτιμίας βασίζεται στο μέσο όρο της καθημερινής αξίας αυτών των νομισμάτων, εκφρασμένων σε ευρώ, κατά το εικοσιτετράμηνο που λήγει την τελευταία ημέρα του μήνα Αυγούστου ο οποίος προηγείται της αναθεώρησης η οποία αρχίζει να ισχύει την 31η Δεκεμβρίου. Η εν λόγω μέθοδος υπολογισμού επανεξετάζεται, κατόπιν προτάσεως της Επιτροπής, από τη Συμβουλευτική Επιτροπή Πολιτιστικών Αγαθών, κατ' αρχήν δύο έτη μετά την πρώτη εφαρμογή της. Για κάθε αναθεώρηση, οι αξίες που εκφράζονται σε ευρώ και οι ισοτιμίες στα εθνικά νομίσματα δημοσιεύονται περιοδικά στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ήδη από τις πρώτες ημέρες του Νοεμβρίου ο οποίος προηγείται της ημερομηνίας από την οποία οι αναθεωρημένες τιμές τίθενται σε ισχύ."

Άρθρο 2

Τα κράτη μέλη θέτουν σε ισχύ τις αναγκαίες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις για να συμμορφωθούν με την παρούσα οδηγία το αργότερο έως την 31η Δεκεμβρίου 2001. Πληροφορούν αμέσως την Επιτροπή σχετικά.

Όταν τα κράτη μέλη θεσπίζουν τις εν λόγω διατάξεις, οι τελευταίες αυτές περιέχουν παραπομπή στην παρούσα οδηγία ή συνοδεύονται από παρόμοια παραπομπή κατά την επίσημη δημοσίευσή τους. Ο τρόπος της παραπομπής καθορίζεται από τα κράτη μέλη.

Άρθρο 3

Η παρούσα οδηγία αρχίζει να ισχύει την εικοστή ημέρα από τη δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

Άρθρο 4

Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη.

Βρυξέλλες,

Για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Για το Συμβούλιο

Η Πρόεδρος Ο Πρόεδρος