ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρυξέλλες, 28.11.1997 
COM(97) 630 τελικό 
ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ 
ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 
σχετικά με 
τον απολογισμό της εφαρμογής του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2080/92 για τη 
θέσπιση κοινοτικού καθεστώτος ενισχύσεων, των μέτρων για τα δάση στον 
τομέα της γεωργίας 

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ TO TYMROVATO 
ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 
σχετικά με 
τον απολογισμό της εφαρμογής του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2080/92 για τη 
θέσπιση κοινοτικού καθεστώτος ενισχύσεων, των μέτρων για τα δάση στον 
τομέα της γεωργίας 
Ι. ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ 
Τα συνοόευτικά μέτρα για τη μεταρρύθμιση της ΚΓΠ υιοθετήθηκαν το 1992 και 
παρέχουν τη δυνατότητα παρεμβάσεων υπέρ της προστασίας του περιβάλλοντος, της 
πρόωρης συνταξιοδότησης και της δασοκομίας. Ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 2080/92 του 
Συμβουλίου της 30ής Ιουνίου 19921 που αφορά μία από τις βασικές επιλογές της 
μεταρρύθμισης, δηλαδή την προσωρινή παύση καλλιέργειας ή τη χρήση γαιών για 
αναδάσωση ή για παραγωγή άλλων προϊόντων εκτός των προϊόντων διατροφής 
θέσπισε κοινοτικό καθεστώς ενισχύσεων των δασικών μέτρων στον τομέα της γεωργίας. 
Ο κανονισμός αυτός προβλέπει τη χορήγηση ενισχύσεων συγχρηματοδοτούμενων από 
το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Προσανατολισμού και Εγγυήσεων (ΕΓΤΠΕ), τμήμα 
εγγυήσεων, και αποσκοπεί στην προώθηση εναλλακτικών μορφών χρήσεων των 
γεωργικών εκτάσεων για δημιουργία δασών και ανάπτυξη δασοκομικών 
δραστηριοτήτων στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις, ούτως ώστε: 
- να συνοδεύσει τις αλλαγές που προβλέπονται στα πλαίσια των κοινών οργανώσεων 
της αγοράς, 
- να συμβάλει στη βελτίωση των δασοκομικών πόρων, 
- να συμβάλει σε μία χωροταξική οργάνωση του φυσικού χώρου που θα είναι 
περισσότερο συμβατή με την περιβαλλοντική ισορροπία 
- να συμβάλει στην καταπολέμηση του φαινομένου του θερμοκηπίου και στην 
απορρόφηση του διοξειδίου του άνθρακα. 
Τις ενισχύσεις συγχρηματοδοτεί το ΕΓΤΠΕ, τμήμα εγγυήσεων σε ποσοστό 75% στις 
περιφέρειες του στόχου 1 και σε ποσοστό 50% στις λοιπές περιφέρειες. Το καθεστώς 
των ενισχύσεων περιλαμβάνει ενισχύσεις για δημιουργία δασών, πριμοδότηση για τη 
συντήρηση των δασωμένων εκτάσεων, καθώς και ενισχύσεις για επενδύσεις με σκοπό τη 
βελτίωση των δασωμένων εκτάσεων που ανήκουν σε γεωργικές εκμεταλλεύσεις. Τα 
διάφορα χαρακτηριστικά του καθεστώτος ενισχύσεων συνοψίζονται στον πίνακα 1 της 
επόμενης σελίδας. 
II. ΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ 
Ο κανονισμός αριθ. 1054/94 της Επιτροπής2 σχετικά με τις λεπτομέρειες εφαρμογής της 
οικονομικής παρακολούθησης των προγραμμάτων που εγκρίνονται βάσει του 
κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2080/92 του Συμβουλίου, εξεδόθη την 5η Μαΐου 1994. Στόχος 
του είναι ο καθορισμός ενός αξιόπιστου συστήματος για τη χρηματοοικονομική 
παρακολούθηση της εφαρμογής του κανονισμού 2080/92 που θα επιτρέπει την 
αντίδραση στα πλαίσια του συστήματος συναγερμού της δημοσιονομικής πειθαρχίας. 
Στόχος επίσης του κανονισμού είναι και ο υπολογισμός της εξέλιξης των δαπανών που 
θα επιβαρύνουν τους μελλοντικούς προϋπολογισμούς δεδομένου του πολυετούς 
χαρακτήρα ορισμένων υποχρεώσεων που ανελήφθησαν στα πλαίσια των 
προγραμμάτων που έχουν εγκριθεί δημιουργώντας έτσι δαπάνες που θα πρέπει να 
καλυφθούν από τον κοινοτικό προϋπολογισμό για πολλά έτη. Στο πλαίσιο του 
κανονισμού αυτού, τα κράτη μέλη κοινοποιούν στην Επιτροπή ανά εξάμηνο τις 
πληροφορίες που διαθέτουν σχετικά με την εφαρμογή του καθεστώτος και, ανά τρίμηνο, 
τις προβλέψεις τους για τις μελλοντικές δαπάνες. 
1 ΕΕ αριθ. L 215 της 30.7.1992, ο. 96 
2 ΕΕ αριθ. L 115 της 6.5.1994, σ. 6 
Πίνακας 1. Καθεστώς ενισχύσεων (σύνοψη) 
Ύψος ενισχύσεων 
(εντός παρενθέσεων τα ποσά του αρχικού κανονισμού) Αποδέκτες ανά χρησιμοποιούμενο είδος δένδρου 
Χρίστου-
έλατα Είδη ταχείας ανάπτυξης Αλλα είδη 
Ενισχύσεις προς κάλυψη των δαπανών των 
δενδοοφντενσεων ευκάλυπτος : 2 415,0 ECU/εκτάριο (2 000)| 
ρητινοφόρα : 3 623,0 ECU / εκτάριο (3 000) Αρμόδιες δημόσιες αρχές των κρατών μελών 
πλατύφυλλα και μικτές 
δενδροφυτεύσεις 4 830,0 ECU / εκτάριο (4 000) ιδιοκτήτες κατά βάση 
αγροτ. εκμεταλλεύσεων 
(δηλ. εκμ. των οποίων 
τα εισοδήματα προέρχ. 
κατά τουλάχιστον 25% 
από τη γεωργία) 
Ετήσια πριμοδότηση ανά 
δενδροφυτευόμενο εκτ. προς κάλυψη 
κόστους για τη φροντίδα των εκτάσεων 
οι οποίες μετατράπ. σε δασικές 
κατά την πρώτη πενταετία ρητινοφόρα 
πλατύφυλλα/μικτές 
δενδροφυτ. έτη 1-2 : 301,9 ECU / εκτ./έτος (250) 
έτη 3-5 : 181,1 ECU/εκτ./έτος (150) 
έτη 1-2 : 603,8 ECU / εκτ./έτος (500) 
έτη 3-5 : 362,3 ECU / εκτ./έτος (300) 
Ετήσια πριμοδότηση ανά εκτάριο 
προς αντιστάθμιση της απώλειας 
εισοδήματος που απορρέει από τη 
δημιουργία δασών σε γεωργικές 
εκτάσεις δενδροφύτευση που 
πραγματοποιήθηκε από: 
ιδιοκτήτη γεωργ. εκμετάλλευσης 
άλλο δικαιούχο 724,5 ECU / εκτ./έτος (600) 
181,1 ECU / εκτ./έτος (150) 
Ενισχύσεις για επενδύσεις με στόχο 
τη βελτίωση των εκτάσεων που 
μετατράπηκαν σε δασικές ανεμοφράκτες 
ζώνες αντιπυρικής προστασίας 
σημεία ύδρευσης 
δρόμοι δασικών εκμεταλλεύσεων 
βελτίωση εδαφών δασώδεις 
εκτάσεις με φελλοφόρες δρύες 
λοιπές 845,3 ECU / εκτάριο (700) 
181,1 ECU/εκτάριο (150) 
181,1 ECU/εκτάριο (150) 
21735,0 ECU/χλμ. (18 000) 
1 691,0 ECU /εκτάριο (1 400) 
845,3 ECU / εκτάριο (700) φυσικά και νομικά πρόσωπα 
που πραγματοποιούν τις δενδρο-
φυτεύσεις στις αγροτικές εκτάσεις 
φυσικά και νομικά πρόσωπα ιδιωτικού 
δικαίου, εκτός από ιδιωκτήτες γεωργικών 
εκμεταλλεύσ. που τυγχάνουν του καθεστώτος 
πρόωρης συνταξιοδότησης σύμφωνα 
με τον 2079/92 
ιδιοκτήτες γεωργικών εκμεταλλεύσεων 
ή οι ενώσεις τους 
Πέρα από τις κοινοποιούμενες πληροφορίες που ορίζει ο κανονισμός 1054/94, τα κράτη 
μέλη κοινοποιούν ετησίως προς την Επιτροπή συμπληρωματικές πληροφορίες τεχνικής 
φύσης βάσει ερωτηματολογίου. 
III. ΤΑ ΕΓΚΡΙΘΕΝΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ 
1. Αποφάσεις και ύψος ενισχύσεων 
Ο πίνακας 2 στην επόμενη σελίδα παρουσιάζει τα 43 προγράμματα που έχουν εγκρίνει 
μέχρι σήμερα τα κράτη μέλη. Η αναφερόμενη συμμετοχή του ΕΓΤΠΕ διακρίνει το ποσό 
που προέβλεψε αρχικά το κράτος μέλος και αυτό που εγκρίθηκε τελικά στην απόφαση 
(για τα προγράμματα που εγκρίθηκαν στις αρχές του 1994, ορισμένα κράτη μέλη είχαν 
όντως προβλέψει αρχικά συμμετοχή του ΕΓΤΠΕ που ξεπερνούσε τα δημοσιονομικά 
διαθέσιμα). Παράλληλα, στις προβλέψεις για τη δάσωση γίνεται διάκριση μεταξύ ενός 
αρχικού ποσού το οποίο αντιστοιχεί στη συμμετοχή του ΕΓΤΠΕ που ζήτησε στην αρχή 
το κράτος μέλος αφενός, και αφετέρου του τροποποιημένου ποσού που εγκρίθηκε 
τελικά. 
2. Ύψος των ενισχύσεων και λεπτομέρειες εφαρμογής 
Υπάρχουν σημαντικές διαφορές ως προς το ύψος των ποσών των ενισχύσεων μεταξύ 
των διαφόρων προγραμμάτων, διαφορές που παρατηρούνται ακόμα και μέσα σε ένα 
και το αυτό κράτος μέλος, ανάλογα με την περιφέρεια. Οι λόγοι γι'αυτές τις διαφορές 
είναι πολλοί και διάφοροι και δεν εξαρτώνται αποκλειστικά από την πολιτική βούληση 
των κρατών μελών για να προωθήσουν ή αντίθετα να αποθαρρύνουν τη δάσωση στις 
γεωργικές εκτάσεις. Οι ενισχύσεις στις εργασίες δάσωσης και φροντίδας των νέων 
εκτάσεων στις οποίες έχουν δημιουργηθεί δάση βασίζονται στις πραγματικές δαπάνες 
οι οποίες, μεταξύ άλλων, εξαρτώνται από: 
- την ποικιλία των γεωγραφικών, τοπογραφικών, φυσικών και κλιματικών 
παραγόντων (δάση σε βουνά ή πεδιάδα, διαφορές στο φυσικό περιβάλλον, σύσταση 
εδάφους ...)· 
- την ποικιλία των οικονομικών και κοινωνικών συνθηκών (εργατικό δυναμικό, 
επενδύσεις στη δασοκομία, πολλαπλή δραστηριότητα εργαζομένων ...)· 
- τον τρόπο υπολογισμού των διαφόρων ενισχύσεων (συνυπολογισμός ή όχι 
συγκεκριμένων παραμέτρων, όπως της ανανέωσης των δασών, ποσοστά 
θνησιμότητας...). 
Η ετήσια πριμοδότηση προς αντιστάθμιση των απωλειών εισοδήματος των αγροτών ή 
κτηματιών καλύπτει συνήθως τις οικονομικές ζημίες που υπέστησαν εξαιτίας της 
δάσωσης στις εκτάσεις τους και συνεπώς την απώλεια των ετησίων εισοδημάτων που 
θα εισέπρατταν από τη γεωργική παραγωγή. Ο βαθμός στον οποίο καθίσταται 
ενδκκρέρουσα η εν λόγω πριμοδότηση δύναται να είναι συνάρτηση του ύψους της 
πριμοδότησης σε σύγκριση με το ύψος: 
- των πραγματικών εισοδημάτων που αποφέρει η γεωργική παραγωγή· 
- άλλων ενισχύσεων όπως αυτές που παρέχονται για την παύση της καλλιέργειας 
αρόσιμων εδαφών. 
Ο τρόπος εφαρμογής του κανονισμού για τη δάσωση καθορίζεται στα προγράμματα 
των κρατών μελών. Οι αιτήσεις δάσωσης εξετάζονται ατομικά σε τοπικό ή 
περιφερειακό επίπεδο, λαμβανομένων υπόψη των τεχνικών πτυχών που άπτονται της 
συγκεκριμένης δάσωσης καθώς και, κατ'αρχήν, των όρων χορήγησης των ενισχύσεων σε 
σχέση με την εφαρμοζόμενη χωροταξική πολιτική ή των ισχυουσών διατάξεων που 
αφορούν την προστασία του περιβάλλοντος. Σε ορισμένα προγράμματα 
περιλαμβάνονται πίνακες ζωνών όπου καθορίζονται οι ακριβείς εκτάσεις εντός των 
οποίων η δάσωση επιτρέπεται, απαγορεύεται ή υπόκειται σε συγκεκριμένες ρυθμίσεις. 
Πίνακας 2. Αποφάσεις και mjfoç των ενισχύσεων 
ΚΡΑΤΟΣ ΜΕΛΟΣ 
Μεριφερεια 
Β 
DK 
D 
EL 
Ε 
F 
IRL 
Ι 
L 
NL 
Α 
Ρ 
FIN 
S 
UK Βέλγιο 
Φλάνδρα 
Ηαλλονία 
Δανία 
Γερμανία 
Ελλάδα 
Ισπανία 
Ναβάρρα 
Χ(όρα των Hutnuov 
Γαλλία 
I lc-ilc- France 
Midi-Pyrenees 
Pays de la Loire 
Ιρλανδία 
Ιταλία 
Abruzzo 
Basilicala 
Bolzano 
Calabria 
Campania 
Emilia Romagna 
Friuli V. Giulia 
Lazio 
Liguria 
Lombardia 
Marche 
Mouse 
Picmontc 
Puglia 
Sardcgna 
S ici lia 
Toscana 
Umbria 
Valle d'Aosta 
Vcnclo 
Λουξεμβούργο 
Κάτω Χώρες 
Αυστρία 
Πορτογαλία 
Αζόρες 
Μαδέρα 
Φινλανδία 
Σουηδία 
Ηνωμένο Βασίλειο Απόφαση 
Ημερομηνία 
27.04.1994 
27.04.1994 
26.04.1994 
27.04.1994 
27.04.1994 
27.04.1994 
27.04.1994 
27.04.1994 
27.04.1994 
27.02.1996 
27.02.1996 
27.02.1996 
27.04.1994 
27.04.1994 
20.05.1994 
28.12.1994 
20.05.1994 
20.05.1994 
20.05.1994 
20.05.1994 
20.05.1994 
20.05.1994 
20.05.1994 
20.05.1994 
20.05.1994 
20.05.1994 
20.05.1994 
20.05.1994 
20.05.1994 
20.05.1994 
20.05.1994 
20.05.1994 
20.05.1994 
20.05.1994 
27.04.1994 
27.04.1994 
20.07.1995 
27.04.1994 
27.04.1994 
27.04.1994 
20.07.1995 
21.01.1997 
15.06.1994 Αριθμός 
C(94)953/l 
C(94)953/2 
C(94)972 
C(94)953/3 
C(94)953/5 
C(94)953/l 1 
C(94)953/12 
C(94)953/13 
C(94)953/4 
C(94)448 
C(94)448 
C(94)448 
C(94)953/8 
C(94)953/l() 
C(94) 1315/1 
C(94)395() 
C(94)1315/2 
C(94)1315/3 
C(94)1315/4 
C(94)1315/5 
C(94)l 315/6 
C(94)1315/7 
C(94)1315/8 
C(94)1315/9 
C(94)1315/l() 
C(94) 1315/11 
C(94)1315/12 
C(94)1315/13 
C(94)1315/14 
C(94)1315/15 
C(94)l 315/16 
C(94)1315/17 
C(94)I3I5/I8 
C(94)I3I5/19 
C(94)953/6 
C(94)953/7 
C(95)1860 
C(94)953/9 
C(94)953/I5 
C(94)953/I4 
C(95)1859 
C(97)100 
C(94)1533 
ΣΥΝΟΛΟ ΕΚ Κοινοτική 
συμμετοχή 93-97 
(αε εκατ. ECU) 
ΙΙροβλεψη 
14.0 
16.9 
222.0 
48,0 
580,0 
32.0 
161,0 
400,0 
0.3 
15,5 
23,2 
120,7 
33.0 
61.6 
1 728.2 
J Τελικό 
8,65 
6,5 
2,15 
10,3 (*) 
91,7 (*) 
43,5 
430,0 
27,4 
145,0 (*) 
300,0 
13.65 
15,13 
7,533 
19,33 
17,1 
8.625 
8,93 
3,689 
6,89 
15,275 
9,015 
5,135 
18,41 
21.05 
38,34 
29,73 
27,848 
12,9 
0.77 
20,65 
0,3 
10,2 (*) 
23,2 
96,0 
18,76 
0,6 
61,6 
1 267,21 Εκτέλεση 
93-96 
(σε εκατ. 
ECU) 
-
6,5 
53.5 
25,7 
164.4 
4.1 
94.2 
35.7 
0,0 
5,9 
5,8 
40,5 
5,4 
39,2 
480,9 Προβλεπόμενη επιφάνεια 
προς οενοροφήτεικπ) 
(σε εκτάρια) 
Αρχική 
12 5(H) 
9 500 
72 000 
15 000 
550 (XX) 
95 360 
120 000 
170 (XX) 
500 
9 200 
4 6(H) 
128 (XX) 
38 500 
1(H) (XX) 
1 325 160 Τελική 
6 3(H) 
7 4(H) 
57 750 
15 000 
305 750 
48 (ΗΗ) 
105 (ΗΗ) 
80 (ΗΧ) 
400 
9 2(Χ) 
4 6(Χ) 
94 000 
38 500 
1(H) (XX) 
871900 
(*) Τι) αναφερόμενο ποσό είναι αυτό που αντιστοιχεί στην τελευταία τροποποίηση του προγράμματος 
IV. ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 1993 ΜΕΧΡΙ ΤΟ 1996 
Τα ακόλουθα στοιχεία βασίζονται στις πιο πρόσφατες πληροφορίες που κοινοποίησαν 
τα κράτη μέλη στην Επιτροπή και αναφέρονται στην υλοποίηση προγραμμάτων μέχρι 
την 30ή Απριλίου 1996. Τρία κράτη δεν καλύπτονται από τα στοιχεία αυτά: 
- το Βέλγιο και το Λουξεμβούργο, λόγω της σχετικά μικρής σημασίας των μέτρων που 
ελήφθησαν μέχρι σήμερα· 
- η Σουηδία, της οποίας το πρόγραμμα εγκρίθηκε μόλις το 1996. 
Δάσωση 
Το διάγραμμα 1 που ακολουθεί παρουσιάζει τις εκτάσεις των γεωργικών γαιών που 
διασώθηκαν στο πλαίσιο του κανονισμού σε κάθε ένα από τα κράτη μέλη, καθώς και τη 
συνολική τους κατανομή σε δημόσιες και ιδιωτικές. Οι γεωργικές αυτές γαίες θα 
συγκριθούν στη συνέχεια με τις χρησιμοποιούμενες γεωργικές εκτάσεις (διάγραμμα 3) 
και με τη συνολική δασική έκταση των κρατών μελών (διάγραμμα 4). 
250 000 | 238112 
200 000 
150 000 
100 000 
50 000 Ιδιωτική 
δενδροφιπ. 
επιφάνεια 
9 128εκτ. 
(2%) Θ 
61597 60 477 
Η50 035 
Η 323<" 28 900 
111 18611 Λη|ΐόοια 
δενοροψυτ. 
επιφάνεια 
497 850 εκτ. 
(98%) 
6 499 6 234 3 703 
331 177 
Ε UK IRL Ρ Ι F D NL EL DK A FIN 
Σύνολο UE: 5(XS 978 εκτ. 
Διάγραμμα L Έκταση mrv γεωργικών γαιών που διασύβηκαν στο πλαίσιο τον κανονισμού2080/92. 
Διαπιστίόνουμε ότι: 
- η συνολική έκταση που διασώθηκε στο πλαίσιο του κανονισμού 2080/92 υπερβαίνει 
ελ«(|>ρώς τα 500.000 εκτ.· 
- η Ισπανία, με περισσότερα από 200.000 εκτάρια., είναι η χώρα με τις μεγαλύτερες 
αγροτικές εκτάσεις στις οποίες έχουν δημιουργηθεί δάση· 
- εκτός από την Ισπανία, τρεις άλλες χώρες (το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ιρλανδία και η 
Πορτογαλία) έχουν μετατρέψει σε δασικές εκτάσεις τουλάχιστον 50.000 εκτάρια, 
έκαστη· 
- η δάσωση αφορά στη συντριπτική της πλειοψηφία (98%) ιδιώτες δικαιούχους. 
Η δεσπόζουσα θέση της Ισπανίας, του 
Ηνωμένου Βασιλείου, της Ιρλανδίας 
και της Πορτογαλίας εμφανίζεται ξανά 
στο διάγραμμα 2 που ακολουθεί, όπου 
το σύνολο των εκτάσεων που 
δασώθηκαν κατανέμεται ανά κράτος 
μέλος. Οι χώρες αυτές 
αντιπροσωπεύουν το 80% της έκτασης 
γεωργικών γαιών που δασώθηκαν στο 
πλαίσιο του κανονισμού. 
Διάγραμμα 2. Κατανομή ανά κράτος μέλος τον 
συνόλου της έκτασης των γειοργικάιν 
γαιών που δασίοθηκαν σι'ιμφωνα με 
τον κανονισμό 2080/92 
Τα παρακάτω διαγράμματα 3 και 4 συγκρίνουν τις εκτάσεις τις οποίες αφορά η δάσωση 
σε ένα κράτος μέλος με τη χρησιμοποιούμενη γεωργική επιφάνεια του και με τις 
εκτάσεις του που έχουν ήδη δασωθεί. 
* j 1.0% * ι 
% S °'β% ! Ι 
5 " ο,β% Π 
J Χ °·4% 
ώ 
0,2% 
0.0% -H»j-eL4JL+-H-tuH_4JL+JB. |Β|«|»|Ι«Ι-
α. ω * =d Q U. < Ζ 
Διάγραμμα 3. Αναλογία γ&οργικιόνεκτάσεων 
που όασ(ί)θηκαν σίιμηχονα 
με τον κανονισμό 2080/92 και 
χρησιμοποιούμεηον αγροτικών εκτάσεων Η 
Ϊ ί *% 
δ S 
Η ... 
Ι 2% 
t_B_4-H-f..H-4--H-f-JB-4~V< ΙΜΙΜΙ™Ι^Ι^|Μ|^Ι — Ι™1 (-
É ^ J 111 D. u. Q rA < Ζ 
Διάγραμμα 4. Αναλογία επιφάνειας γεα>ργικα)ν 
εκτάσεων που δασώθηκαν σύμψαχνα 
/.ιε τον κανονισμό 2080/92 και 
συνόλου δασικών εκτάσεων 
Διαπιστώνεται ότι: 
- εκτός της Ιρλανδίας, της Πορτογαλίας και της Ισπανίας, όπου η μείωση της 
χρησιμοποιούμενης γεωργικής έκτασης (ΧΓΕ) λόγω της εφαρμογής του εν λόγω 
κανονισμού, ανέρχεται σε ποσοστό 1,35%, 1,25% και 0,95 αντιστοίχως, η μείωση της 
ΧΓΕ στα λοιπά κράτη μέλη είναι περιθωριακή· 
- η Ιρλανδία είναι η χώρα στην οποία η δάσωση συνέβαλε περισσότερο στην αύξηση 
των δασικών εκτάσεων. Η αύξηση αυτή μάλιστα αγγίζει τα όρια του 12%, ενώ στο 
Ηνωμένο Βασίλειο μόλις ξεπερνά το 2%, στις δε υπόλοιπες χώρες είναι κατώτερη 
ακόμα και του 2%. 
Το διάγραμμα 5 παρουσιάζει τον αριθμό δικαιούχων των εν λόγω μέτρων σε κάθε 
κράτος μέλος. Το διάγραμμα 6 συγκρίνει τις μέσες επιφάνειες στις οποίες έχουν 
δημιουργηθεί δάση ανά δικαιούχο κάνοντας διάκριση σε ιδιωτική και δημόσια δάσωση. 
30 000 
25 000 
20 000 
2 
3 
J 15 000 
<£• 
10 000 
5 000 
Σύνολο UE: 79 140 
Διάγραμμα 5. Δάσακτη- αριθμός δικαιούχων 
35 
30 
Ι | 25 
# .3 5 ° S 8 £. 20 
i! 
I 1 Ι * 
ε g-
s » 10 30,7 
III!.. 250 
200 
150 
100 
50 
1.2 
α έ ω â S g " Q < 233 
140 
60 
I32 
1 • 
Ο. — LU 
Λημ<una δενδριψυτ. επιηχίνεια Ιόκοτική devtiooqnrt. emqxiveia 
Σιινολικός μ&ιος όρος ΗΚ: 6,4 FXT. 
Διάγραμμα 6. Emquveia γεωργικών εκτάσεων που δασά)θηκαν - μέσος όρος ανά δικαιούχο (ι> 
0) Η οημόσια οάοίοση στη Δανία όεν τυγχάνει τ«ον ευεργετημάτων του κανονισμού 2080/92. Τα στοιχεία 
του διαγράμματος έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα.. 
Διαπιστώνεται ότι: 
- ο υψηλότερος αριθμός δικαιούχων σημειώνεται στη χώρα με τα υψηλότερα επίπεδα 
δάσωσης, δηλαδή την Ισπανία· 
- η μέση επιφάνεια ανά δικαιούχο είναι περίπου 6 εκτάρια για την ιδιωτική δάσωση. 
Οι χώρες που απομακρύνονται περισσότερο από αυτόν το μέσο όρο είναι, στο ένα 
άκρο της κλίμακας, η Πορτογαλία (30 εκτάρια.) και, στο άλλο άκρο, η Ελλάδα, η 
Γερμανία και η Αυστρία (περίπου 1 εκτ.)· 
- εκεί όπου το δημόσιο προβαίνει σε δασώσεις, η μέση επιφάνεια στην οποία έχει 
δημιουργηθεί δάσος ανά δικαιούχο υπερβαίνει κατά πολύ αυτή της δάσωσης από 
ιδιώτες. Ξεπερνά μάλιστα τα 230 εκτ. στις Κάτω Χώρες. 
Το διάγραμμα 7 που ακολουθεί κατανέμει τις επιφάνειες των γεωργικών εκτάσεων στις 
οποίες έχουν δημιουργηθεί δάση ανά κράτος μέλος, σε επιφάνειες φυτευόμενες με 
κωνοφόρα και επιφάνειες με πλατύφυλλα, καθώς και μικτές δενδροφυτεύσεις (με 
περισσότερο από 75% πλατύφυλλων). Το διάγραμμα 8 παρουσιάζει το ποσοστό αυτών 
των ειδών στις δενδροφυτεύσεις κάθε κράτους μέλους. 
Διαπιστώνεται ότι σε επίπεδο Ένωσης, η αναλογία είναι 40% για κωνοφόρα και 60% 
για πλατύφυλλα και μικτές δενδροφυτεύσεις. Η κατανομή αυτή ποικίλλει, ωστόσο, σε 
μεγάλο βαθμό από τη μία χώρα της Ένωσης στην άλλη. Ενώ η αναλογία κωνοφόρων 
είναι κάτω του 10% στις Κάτω Χώρες, την Ελλάδα και τη Γερμανία, υπερβαίνει το 80% 
στην Ιρλανδία. 
250 000 
200 000 
g 150 000 
s 
2 
ri. 100 000 
50 000 40% 
60% 
Σύνολο UE 
• Κωνοφόρα 
• ΙΙλατύψνλλα και μικτίς οκνοροψυτί'ύοιας 
Β,Π,π ι ι—ι ι ι—' ι -ι—' ι '—· ι «—» ι ·—ι ι -J—J ι t^ | CÏ3 | ^^_ \ 
Ε1 UK IRL Ρ F Ι D NL EL DK A FIN 
Διάγραμμα 7. Αναλι)γία KuwoqxSoiov και πλατύφυλλων στην επιηύνεια γεωργικών 
πον δασύκΊηκαν σίιμψονα με τον κανονισμό 2080/92. 
2 MU ha 
(73%) 
ISIOOh» 
(SI*) 
293 h» 
(KW) Θ1018 h* 16 975bi [ ,^^Λ 
(27·*) (91%) l ^^B 
l)K 
313 800 Ua I2(»5lw f ^^^^B 
<4K%) (20%) \^^^M 
mi. 
V ^^ 01») (7TO.) Ι ^β 1636 kl 5 «55 ha 
(9*) (94*) 
48 3K2I» 24 766 b· 
(HO») (94*) 
KlbMhu 12(1 li» 
(21») (<>»%) 379 a* 133 99111M 
(6*) (56%) 
1 545 b» 6 153 b. 
(6%) (95%) 
57 ha 41465 II» 
(32%) (67'») 
FIN 
Πλατύφυλλα και μίΜτίς δκνδροφυιεύοας 
Διάγραμμα 8. Ποσοστά κωνοφόρων και πλατύφυλλων που χρησιμοποιήθηκαν ιπις 
δενδροφυτεύσεις γε(οργικών εκτάσεων που πραγματοποίησαν τα κράτη μέλη 
σύμφαινα με τον κανονισμό 2080/92 
Η κατανομή των εκτάσεων που δασώθηκαν σε σχέση με τη φύση του εδάφους τους 
παρουσιάζεται στα διαγράμματα 9 και 10 που ακολουθούν. Στο σύνολο της Ένωσης η 
κατανομή έχει ως εξής: 61% για τα μόνιμα λιβάδια και τους βοσκότοπους, 36% για τις 
αροτραίες καλλιέργειες και 3% για τις μόνιμες καλλιέργειες (αμπέλια, οπωρώνες). Η 
κατανομή αυτή ποικίλλει σημαντικά από κράτος σε κράτος της Ένωσης. Σε χώρες όπως 
η Δανία ή οι Κάτω Χώρες υπερτερούν τα αρόσιμα εδάφη. Αντιθέτως, η δάσωση στην 
Αυστρία και Ιρλανδία πραγματοποιήθηκε σχεδόν αποκλειστικά σε μόνιμα λιβάδια και 
βοσκότοπους. 
250 οοο 
200 οοο 
150 000 
100 000 
50 000 3% 
II" U., Β,Π 36% 
61% 
Σύνολο UE 
ΐΜύνιμί'ς καλλιέργιικ; 
Ι Μόνιμα λφάΛια και |τΌακότυποι 
Ι ΟΑροτραΙα εδάφη 
UK IRL CZI ι Ο ι era 
NL EL DK 
Διάγραμμα 9. Κατανί >μή της επιφάνειας των γεα>ργικιί)ν εκτάσεων <ττις οποίες έχουν δημιουργηθεί 
δάση ανά τύπο εδάφοικ; 
3 660 hi / \ 43 hi 
(9·)%,) Ι ""Π (1%) 
23 120hii 3 0241m 36 781 ha 5 233 hi / _^^B 
(36%) (84%) I ^^B 
D EL 
(82%) I ^^H 749 ha 76 768 ha 
(12%) (32%) 
(4%) 
(17%) 
IH1, 
331 ha 38 117 ha <>7*> 71 h. / ^A 
A(xrt(xilu ιΛύψη FIN 
M(Wi|ui λψύήκι 
Μόνιμκς χ(Λλι\>γκΐϊς 
Διάγραμμα 10. Ποσοστά επιφανειών κάθε τύπου εδάφους στη δάσαχτη σε 
γεωργικές εκτάσεις ανά κράτος μέλος σύμφωνα με τον κανονισμό 2080/92 
Αντισταθμιστική πριμοδότηση για την απώλεια εισοδήματος 
Στα διαγράμματα 11 και 12 που ακολουθούν παρεμβάλλονται ο αριθμός και ο τύπος 
δραστηριότητας των δικαιούχων αντισταθμιστικής πριμοδότησης για την απώλεια 
εισοδήματος στα διάφορα κράτη μέλη. 
'Ri- υκ , 
NL FIN DK ΣΥΝΟΛΟ 
ιοιοκτήττς γιιιΐονικιίιν nqiFtuXXntoruiv 
λοιποί δικαιούχοι 
Διάγραμμα 11. Αριθμός δικαιούχων αντισταθμιστικής πριμοδότησης για απώλεια 
εισοδήματος ανά κράτος και τύπο δραιπηριότητας 
10 
Διάγραμμα 12. Ποσοστό ιδιοκτητών γεωργικών εκμεταλλεύσείσν ιπο σύνολο των 
δικαιούχων πριμοδότησης για απώλεια εισοδήματος 
Διαπιστώνεται ότι: 
- Δεν υπάρχουν δικαιούχοι πριμοδοτήσεων στην Αυστρία και τη Δανία. Η 
πριμοδότηση αυτή δεν προβλέπεται στο αυστριακό πρόγραμμα, ενώ περιελήφθη στο 
δανικό πρόγραμμα επ'ευκαιρία της τροποποίησης του μόλις το 1997· 
- ο υψηλότερος αριθμός δικαιούχων παρατηρείται στη Γερμανία όπου ξεπερνά το 90% 
του συνόλου των δικαιούχων πριμοδότησης για δάσωση-
- στο Ηνωμένο Βασίλειο η πριμοδότηση παρέχεται μόνο στους γεωργούς, ενώ τα άλλα 
κράτη μέλη την χορηγούν τόσο στους γεωργούς όσο και στους μη γεωργούς. Η 
διάκριση μεταξύ γεωργών και μη γεωργών πραγματοποιείται βάσει του ορισμού του 
ιδιοκτήτη γεωργικής εκμετάλλευσης κατά κύρια απασχόληση, που περιέχει ο 
κανονισμός. Σύμφωνα με τον ορισμό αυτό, ο ιδιοκτήτης γεωργικής εκμετάλλευσης 
κατά κύρια απασχόληση κερδίζει τουλάχιστον το 25% του συνολικού του 
εισοδήματος από τις γεωργικές δραστηριότητες στην εκμετάλλευση του. Αυτός είναι 
ο λόγος για τον οποίο στη Φινλανδία και Ελλάδα, χώρες με υψηλό ποσοστό 
γεωργών "μερικής απασχόλησης", το ποσοστό δικαιούχων γεωργών είναι κατώτερο 
αυτού των μη γεωργών. 
Βελτιώσεις 
Τα-διαγράμματα 13, 14 και 15 που ακολουθούν παρουσιάζουν τα αποτελέσματα που 
σημείωσαν τα κράτη μέλη όσον αφορά τη βελτίωση των δασών στις αγροτικές εκτάσεις. 
Διαπιστώνουμε ότι: 
- αριθμός δικαιούχων (διάγραμμα 13): τρεις χώρες (Γερμανία, Δανία, Φινλανδία) 
αντιστοιχούν συνολικά στο 80% των δικαιούχων. Ορισμένα κράτη μέλη, όπως, λ.χ., 
η Γαλλία και η Ιρλανδία, στην ουσία δεν έχουν χορηγήσει ενισχύσεις για επενδύσεις 
προς βελτίωση των δασωμένων εκτάσεων που ανήκουν σε γεωργούς· 
- έκταση (διάγραμμα 14): 85% της έκτασης που καλύπτει το μέτρο βρίσκεται σε τρεις 
χώρες (Γερμανία, Ισπανία και Φινλανδία)· 
- δασικές οδοί (διάγραμμα 15): το συνολικό μήκος του δασικού οδικού δικτύου 
αυξήθηκε κυρίως στις χώρες του Νότου. 
Π 
9 000 
8 000 
7 000 
I 6 000 
i 5 000 
% 4 000 
•ο 
% 3 000 
2 000 
1000 8 385 A UK EL 
I 3% 1% 1% 
5% 
Διάγραμμα 13. Βελτίωση δασών σε γεωργικές εκτάσεις - Αριθμός δικαιούχοι 
80 000 
71331 
Ε FIN D I EL UK Ρ DK A F IRL NL 
ΣίΛ/ολοϋΕ: 184 433 εκτ. 
Διάγραμμα 14. Βελτίωση δασών σε γειοργικές εκτάσεις - Εκτάσεις που έτυχανβελτιιοσειον 
3 000 
2 580 
36% 
20% 
241 138 
EL FIN A D DK UK F IRL NL 
Σύνολο UE: 7 312 Χμ. 
Διάγραμμα 15. Βελτίιοση δασών σε γεωργικές εκτάσεις - Δασικές οδοί 
12 
V. ΣΥΖΗΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 
Η ανάλυση που ακολουθεί βασίζεται στα αποτελέσματα της εφαρμογής του κανονισμού 
από το 1993 μέχρι το 1996. Δεδομένου του ότι η περίοδος αυτή είναι σύντομη, η 
αντιπροσωπευτικότητα αυτών των αποτελεσμάτων είναι περιορισμένη και δεν μας 
επιτρέπει να εξαγάγουμε οριστικά συμπεράσματα για την εφαρμογή του κανονισμού ή 
να προβούμε σε οριστικές κρίσεις επ'αυτής. 
1. δάσωση 
Συίήτηση των αποτελεσμάτων 
1. Ως αρχή, η δάσωση γεωργικών γαιών στις αγροτικές εκτάσεις δεν αποτελεί νέο 
φαινόμενο. Ενισχύσεις για δάσωση χορηγούνται εδώ και πολλά χρόνια, τόσο σε 
επίπεδο κοινοτικό, όσο και σε επίπεδο κρατών μελών. Στις δεκαετίες του '80 και '90 
η Κοινότητα είχε έτσι ξεκινήσει δράσεις υπέρ της δάσωσης σε γεωργικές εκτάσεις, 
όπως, π.χ. τα Μεσογειακά Ολοκληρωμένα Προγράμματα ή τα μέτρα που αφορούσαν 
τις γεωργικές διαρθρώσεις. Η εφαρμογή του κανονισμού 2080/92 έδωσε ωστόσο μία 
νέα ώθηση σε αυτή τη μορφή δάσωσης, κυρίως εξαιτίας της θέσπισης 
αντισταθμιστικής πριμοδότησης για την απώλεια εισοδήματος η οποία εγγυάται 
στους καλλιεργητές μία ετήσια πηγή εισοδημάτων για περίοδο που μπορεί να 
διαρκέσει ως και είκοσι χρόνια. 
2. Η δάσωση γεωργικών γαιών σύμφωνα με τον κανονισμό συγκεντρώνεται κυρίως σε 
τέσσερις χώρες: την Ισπανία, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ιρλανδία και την 
Πορτογαλία (κι αυτό παρά τη μακρά περίοδο ξηρασίας του 1994-1995 που 
επιβράδυνε σημαντικά το ρυθμό αναδασώσεων στην Ιβηρική Χερσόνησο). Οι 
επιφάνειες στις οποίες έχουν δημιουργηθεί δάση σε αυτά τα κράτη μέλη 
αντιπροσωπεύουν πραγματικά το 81% του συνόλου των επιφανειών στις οποίες 
έχουν δημιουργηθεί δάση στην Ένωση και το 56% του συνολικού αριθμού 
δικαιούχων (πρβλ διάγραμμα 2). 
Διαπιστώνουμε λοιπόν ότι το μέτρο εφαρμόσθηκε κυρίως σε εκείνα τα κράτη μέλη ή 
τις περιφέρειες όπου υπάρχει έντονη πολιτική βούληση για επέκταση των δασικών 
εκτάσεων. Η συγκέντρωση της γεωργικής παραγωγής στις πλέον παραγωγικές 
καλλιεργούμενες εκτάσεις και ο δευτερεύων ρόλος εκείνων των εκτάσεων που 
παρουσιάζουν χαμηλή παραγωγικότητα αποτέλεσαν τον αποφασιστικό παράγοντα 
για τη μετατροπή των γεωργικών εκτάσεων σε δασικές στις περιοχές αυτές, οι οποίες 
συχνά χαρακτηρίζονται από: 
- χαμηλό ποσοστό εκτάσεων στις οποίες έχουν δημιουργηθεί δάση, που 
συνοδεύεται από την πολιτική βούληση αύξησης τους για να ενισχυθεί ο τομέας 
της ξυλείας, 
- την αναγνώριση της ανάγκης να σταματήσει η υποβάθμιση της υπαίθρου μέσω της 
δάσωσης σε γεωργικές εκτάσεις που ήταν καταδικασμένες στην εγκατάλειψη, 
συμβάλλοντας έτσι, μέσω της ενεργητικής συμμετοχής των γεωργών και άλλων 
ιδιοκτητών στην αξιοποίηση αυτών των εδαφών, σε μία πολυδιάστατη διαχείριση 
του αγροτικού χώρου σε αυτές τις μειονεκτούσες ή παρακμάζουσες περιοχές. 
3. Ως προς την επ^>άνεια, περισσότερο από το 65% της δάσωσης πραγματοποιήθηκε σε 
περιοχές που έχουν χαρακτηρισθεί ως διατρέχουσες κίνδυνο πυρκαγιών στο πλαίσιο 
του κανονισμού 2158/92 σχετικά με την προστασία των δασών από τις πυρκαγιές. Η 
δάσωση αποτελεί στις ζώνες αυτές ένα αποτελεσματικό μέτρο για την καταπολέμηση 
της υποβάθμισης του εδάφους και της αλλαγής του κλίματος (σημειώνουμε ότι το 
παράρτημα IV της Σύμβασης για την καταπολέμηση της απερήμωσης συνιστά τη 
δάσωση ως μέσο μείωσης των επιπτώσεων της απερήμωσης). Οι αποφάσεις σχετικά 
με την έγκριση των προγραμμάτων του κανονισμού 2080/92 καλούν τα κράτη μέλη 
να παράσχουν εγγυήσεις ότι τα μέτρα πρόληψης των πυρκαγιών θα συνδυασθούν με 
.τη δάσωση στις ζώνες που διατρέχουν κίνδυνο πυρκαγιών, ιδιαίτερα μέσω της 
13 
εφαρμογής των σχεδίων δασοπροστασίας κατά των πυρκαγιών, τα οποία ενέκρινε η 
Επιτροπή σύμφωνα με τον κανονισμό 2158/92. 
Αναλύοντας το λόγο του αριθμού δικαιούχων προς τον αριθμό εκταρίων (πρβλ. 
διάγραμμα 6), διαπιστώνουμε ότι στα άλλα κράτη μέλη η μέση δασωμένη έκταση ανά 
δικαιούχο είναι γενικά χαμηλή. Ο κατακερματισμός των γεωργικών εκμεταλλεύσεων 
σε μικρά αγροτεμάχια στις περιοχές αυτές οδήγησε στις λεγόμενες ϋδασώσεις-
γραμματόσημαϋ, και κατά συνέπεια στην κατάτμηση των ακόμα καλλιεργούμενων 
εκτάσεων και του δασικού πληθυσμού οι οποίες, εξαιτίας αυτής ακριβώς της 
κατάτμησης, δεν υπόκεινται σε αποδοτική δασοκομική διαχείριση, παρόλο που είναι 
ωφέλιμη για το τοπίο. Εξάλλου, η αντισταθμιστική πριμοδότηση για την απώλεια 
εισοδήματος που χορηγείται σε τέτοιες "μικροδασώσεις" δεν αποτελεί σημαντική 
αντιστάθμιση για τους γεωργούς. Πολλοί λόγοι συντείνουν σ'αυτή την κατάσταση: 
- η τάση πολλών γεωργών να αφιερώνουν μικρό τμήμα μόνο των εδαφών τους στη 
δασοκομία αντί να αλλάζουν το σύνολο των δραστηριοτήτων τους· 
- κακής ποιότητας έρευνα της αξιοποίησης των γεωργικών εκτάσεων (χαμηλής 
παραγωγικότητας, ή εκτάσεις στις οποίες είναι δύσκολη η χρήση μηχανών), σε 
συνδυασμό με την επέκταση των υφιστάμενων δασώσεων (ενίσχυση υφισταμένου 
δασικού πυρήνα)· 
- ο παράγων χρόνος που επιτρέπει την πραγματοποίηση της δάσωσης κλιμακωτά, 
κατά πολυετή στάδια, καθιστώντας έτσι δυνατή μία καλύτερη αντιστοιχία μεταξύ 
του χρόνου που χρειάζεται για την πραγματοποίηση της δάσωσης και των 
περιορισμένων δυνατοτήτων που απομένουν από τις δραστηριότητες της 
γεωργικής παραγωγής. 
Καθώς η εγκατάλειψη της υπαίθρου συχνά ολοκληρώνεται σταδιακά, οι εκτάσεις 
που καθίστανται διαθέσιμες για δάσωση σε πολλές περιπτώσεις είναι διεσπαρμένες, 
κατατμημένες και αλληλοκαλυπτόμενες με τις εκτάσεις όπου συνεχίζονται οι 
γεωργικές δραστηριότητες. Η δημιουργία ενός δάσους σωστά εφοδιασμένου (κυρίως 
όταν πρόκειται για απερημωμένη έκταση) και με μέγεθος αρκετό, ούτως ώστε η 
φροντίδα και εκμετάλλευση του να καθίσταται εύκολη, και επομένως να είναι 
δυνατή, όσο το δυνατό συχνότερα, η αυτοχρηματοδότηση των άλλων λειτουργιών 
προστασίας και υποδοχής επισκεπτών, προϋποθέτει^σχεδιασμό της δάσωσης στην 
ύπαιθρο καθώς και μία ουσιαστική επιτήρηση. Η ύπαρξη ισορροπίας μεταξύ των 
γεωργικών και των δασικών εκτάσεων θέτει το ζήτημα της σκοπιμότητας 
καθορισμού, ως απαιτούμενο όρο, ελαχίστων εκτάσεων για τη δάσωση ή της 
απαίτησης για ανασύνταξη των μονάδων διαχείρισης (όπως προβλέπει για 
παράδειγμα το ολλανδικό πρόγραμμα). Ωστόσο, λόγω του χαμηλού μέσου όρου της 
έκτασης των γεωργικών εκμεταλλεύσεων της Ένωσης, υπάρχει η τάση εφαρμογής 
του καθεστώτος σε μικρές σχετικά εκτάσεις. Ο κανονισμός καλεί εξάλλου τα κράτη 
μέλη να δημιουργήσουν ένα όργανο σχεδιασμού χωρίζοντας σε ζώνες τις προς 
δενδρυφύτευση εκτάσεις. 
Είναι επομένως αποφασιστικής σημασίας να υλοποιείται η δάσωση στα πλαίσια των 
γενικών χωροταξικών σχεδίων που υπάρχουν για την ύπαιθρο. Οι "μικροδασώσεις" 
μπορούν να θεωρηθούν χρήσιμες στο πλαίσιο του περιβάλλοντος και του 
παραδοσιακού αγροτικού τοπίου, παρόλο που σε ορισμένες περιπτώσεις δεν μπορεί 
να εκτιμηθεί ότι ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις των δασικών πολιτικών των 
κρατών μελών ή στους στόχους που έχουν καθοριστεί από την ΚΓΠ στο πλαίσιο της 
δασοκομίας. Υπερισχύουν οι θεωρήσεις εκείνες που αποσκοπούν στη δημιουργία 
ενδιαιτημάτων με μεγαλύτερη βιοποικιλία, στην προώθηση των δραστηριοτήτων 
αναψυχής και στην ανάπτυξη του τουρισμού. 
Τέλος, τα στατιστικά στοιχεία θα πρέπει να ερμηνεύονται με προσοχή. Για 
παράδειγμα, ενδεχόμενες προσπάθειες που κατεβλήθησαν με στόχο τη συνένωση των 
μικρών εκμεταλλεύσεων ώστε να δημιουργηθούν σημαντικότερες, ενιαίες δασικές 
εκτάσεις δεν περιλαμβάνονται στο μέσο όρο δενδροφυτευμένης επιφάνειας ανά 
δικαιούχο. 
14 
5. Δύσκολα θα μπορούσαμε να καθορίσουμε ορισμένους γενικούς κανόνες σχετικά με 
τη φύση των εδαφών που χρησιμοποιούνται για δάσωση (Αρόσιμα εδάφη, λιβάδια ή 
μόνιμες καλλιέργειες). Παρ'όλα αυτά, μπορούμε να αποδεχτούμε ότι τα ενδεχόμενα 
οφέλη για το περιβάλλον αμβλύνθηκαν από την οικονομική πραγματικότητα της 
κατάστασης και ότι: 
- στις ζώνες μεγάλων καλλιεργειών, όπου παρατηρείται υψηλή προστιθέμενη αξία 
ανά εκτάριο, τα ποσοστά δάσωσης είναι χαμηλά. Οι δασικές εκτάσεις που 
ανήκουν σε γεωργούς δεν είναι ιδιαίτερα σημαντικές. Οι δυνατότητες 
αποδέσμευσης γεωργικών εκτάσεων είναι πολύ περιορισμένες, ενώ οι λίγες 
δενδροφυτεύσεις που πραγματοποιήθηκαν αποσκοπούσαν στην αντιμετώπιση του 
ανέμου ή της διάβρωσης ή στη δημιουργία χώρων κυνηγιού. 
- στις ζώνες εντατικής κτηνοτροφίας, όπου η προστιθέμενη αξία και η μίσθωση 
αγροτικών ακινήτων είναι σχετικά υψηλές, διατηρούνται οι γεωργικές 
δραστηριότητες και η δάσωση δεν είναι ιδιαίτερα σημαντική. 
- 7/ δάσωση γίνεται κατά προτίμηση σε μόνιμα λιβάδια σε περιοχές όπου οι 
κτηνοτροφικές δραστηριότητες είναι λιγότερο αποδοτικές, καθώς και σε αριΉτιμες 
εκτάσεις χαμηλής παραγωγικότητας, δηλαδή εκεί όπου η προστιθέμενη γεωργική 
αξία ανά εκτάριο, η εμπορική αξία και τα ενοίκια των ακινήτων βρίσκονται σε 
χαμηλά επίπεδα. Οι γενικές συνθήκες φαίνονται επομένως μάλλον ευνοϊκές για 
τη δάσωση. 
Στις περιοχές αυτές τα αγροτεμάχια είναι συχνά κατακερματισμένα, εξαιτίας του 
ότι δεν γίνονται αναδασμοί, γεγονός που δυσχεραίνει, τόσο την εκτατική γεωργία, 
όσο και τη δάσωση. 
6. Αναμφισβήτητα δεν είναι ασήμαντα τα αποτελέσματα των αποφάσεων που έλαβαν 
τα κράτη μέλη για τον καθορισμό του ύψους των ενισχύσεων που χορηγούν, αφενός 
για να αντισταθμίσουν τις απώλειες εισοδήματος εντός της ψαλίδας που καθορίζει ο 
κανονισμός 2080/92, αφετέρου δε στα πλαίσια άλλων μέτρων για τη γεωργία, για 
παράδειγμα της αγρανάπαυσης και του κανονισμού 2078/92. Είναι πιθανόν, λ.χ., η 
Γερμανία, όπου οι πριμοδοτήσεις για την αγρανάπαυση είναι σε πολλές περιπτώσεις 
υψηλότερες από αυτές που παρέχονται για δάσωση, να έχει αποθαρρύνει τους 
γεωργούς εκείνους που πιθανώς να ήθελαν να ασχοληθούν με τη δάσωση· στην 
Εξτρεμαδούρα (Ισπανία), το καθεστώς της δάσωσης φαίνεται, αντιθέτως, ότι για 
τους γεωργούς είναι πιο ελκυστικό από τα γεωργοπεριβαλλοντικά μέτρα. Και άλλοι 
παράγοντες συμβάλλουν ωστόσο στη διαμόρφωση των αποφάσεων που λαμβάνουν 
οι γεωργοί (για παράδειγμα η πτώση της αξίας της γης ή η δυσκολία μετατροπής σε 
αρόσιμη μιας έκτασης εφόσον αυτή δασώθηκε), και μία απλή σύγκριση του ύψους 
των ενισχύσεων δεν αρκεί για να αποσαφηνίσει τα προβλήματα αυτά. Θα πρέπει να 
εκπονηθούν περαιτέρω μελέτες ώστε να καταγραφούν όλοι αυτοί οι παράγοντες και 
να αξιολογηθεί ο ρόλος που διαδραματίζουν κατά τις επιλογές που κάνουν οι 
γεωργοί. 
Ένα άλλο ζήτημα προς συζήτηση σε σχέση με την αντισταθμιστική πριμοδότηση για 
απώλεια εισοδήματος είναι η διαφοροποίηση των ενισχύσεων ανάλογα με το εάν ο 
δικαιούχος είναι "γεωργός κατά κύρια απασχόληση", εάν δηλαδή κερδίζει 
περισσότερο από το 25% των εισοδημάτων του από τη γεωργία ή όχι. Η διάκριση 
αυτή υπακούει στη λογική που χαρακτηρίζει τους προσανατολισμούς του ΕΓΤΠΕ-
τμήμα εγγυήσεων, αλλά συνεπάγεται δυσκολίες διαχείρισης και ελέγχου εκ μέρους 
των αρμοδίων αρχών των κρατών μελών και αποτελεί τροχοπέδη για τη δάσωση σε 
εκείνες τις περιφέρειες όπου μεγάλο τμήμα των κατοίκων της υπαίθρου δεν είναι σε 
θέση να κερδίζει περισσότερο από το 25% των εισοδημάτων του από τις γεωργικές 
εκμεταλλεύσεις (κάτι που συμβαίνει τόσο στο Βορρά της Ένωσης, όπου 
συναντώνται συχνά μικρές γεωργικές εκμεταλλεύσεις σε συνδυασμό με μεγάλες 
δασικές ιδιοκτησίες, όσο και στο Νότο, όπου οι γεωργοί αναγκάζονται να ασκούν 
άλλες δραστηριότητες εκτός των καθεαυτών γεωργικών εκμεταλλεύσεων. 
15 
7. Ο ρόλος που μπορεί να διαδραματίσει η δάσωση στο πλαίσιο της αναθεώρησης της 
ΚΓΠ είχε υπερτιμηθεί σημαντικά κατά τη δεκαετία του 1980. Εκείνη την εποχή 
υπολογίζονταν μόνο οι υποθετικές επιφάνειες (15 με 20 εκατομμύρια εκτάρια) των 
γεωργικών εκτάσεων που θα μπορούσαν να διατεθούν προς δάσωση, ενώ δεν 
λαμβάνονταν υπόψη οι ποικίλοι οικολογικοί, οικονομικοί, κοινωνικοί και νομικοί 
περιορισμοί οι οποίοι συνοδεύουν και καθορίζουν κάθε επιλογή για τη χρήση των 
αποδεσμευόμενων γεωργικών εκτάσεων. 
8. Μετά από τρία μόλις χρόνια εφαρμογής του κανονισμού, η αξιολόγηση των 
αποτελεσμάτων του σε σχέση με τους στόχους που περιλαμβάνει είναι ακόμη 
πρόωρη. Θα μπορούσαν ωστόσο τη στιγμή αυτή να γίνουν οι εξής παρατηρήσεις, 
πάντοτε διακρίνοντας τις τρεις πολιτικές με τις οποίες συνδέονται οι στόχοι αυτοί: 
- στόχοι σε σχέση με την ΚΓΠ: 
Παρ'ύλο που η δάσωση στις γεωργικές εκτάσεις προφανώς είχε πολύ λίγες 
συνέπειες στη μείωση του πλεονάσματος της γεωργικής παραγωγής, η συμβολή 
της στην ανάπτυξη της υπαίθρου· δεν ήταν αμελητέα: ενισχύοντας τη 
διαφοροποίηση των γεωργικών δραστηριοτήτων και αντισταθμίζοντας την 
απώλεια εισοδήματος με πριμοδότηση που προβλέπεται για το σκοπό αυτό, 
συμβάλλει, εάν εφαρμοσθεί κατάλληλα σε μία δυναμική προσέγγιση στη χρήση του 
εδάφους και στη σωστή φροντίδα και διατήρηση του περιβάλλοντος της 
υπαίθρου. 
- στόχοι σε σχέση με την περιβαλλοντική πολιτική: 
Προκειμένου η δάσωση να έχει θετικές συνέπειες όσον αφορά τη συμβατότητα της 
διαχείρισης του φυσικού χώρου με την περιβαλλοντική ισορροπία, θα πρέπει να 
γίνουν σεβαστοί πολλοί κανόνες, ιδιαίτερα αυτοί που άπτονται του γενικού 
πλαισίου και των συνθηκών υλοποίησης των προγραμμάτων δάσωσης, καθώς και 
οι σχετικοί με την επιλογή δάσωσης (επιλογή περιοχών για δάσωση, την επιλογή 
ειδών δένδρων, και τον τρόπο δάσωσης). Σίγουρα υπάρχουν περιπτώσεις όπου η 
μη τήρηση ή η ανεύθυνη ερμηνεία των περιβαλλοντικών όρων που 
περιλαμβάνονται στα προγράμματα είχαν αρνητικές επιπτώσεις στο περιβάλλον 
(επί παραδείγματι, ο μη σεβασμός των όρων που έχουν επιβληθεί σχετικά με τη 
διατήρηση και η^ροντίδα των σπανίων βιοτόπων). Σε τέτοιες περιπτώσεις θα 
πρέπει να γίνουν οι αναγκαίες τροποποιήσεις στα προγράμματα, ούτως ώστε οι 
ανωμαλίες αυτές να μην επαναληφθούν στο μέλλον. Χάρη στη σωστή και 
προσεκτική επιλογή των ειδών δένδρων, των τόπων και των τρόπων διαχείρισης 
τους τους, η δάσωση διαδραματίζει γενικά σημαντικό ρόλο στην προστασία του 
περιβάλλοντος και μπορεί να έχει πολλές θετικές συνέπειες περαιτέρω 
(περιορισμός της διάβρωσης του εδάφους, πρόληψη της απερήμωσης, 
βιοποικιλότητα, εξασφάλιση της ομαλής λειτουργίας του συστήματος υδατίνων 
αποθεμάτων κλπ.). Η μη τήρηση των παραμέτρων αυτών μπορεί ωστόσο να έχει 
αρνητική επίπτωση στο περιβάλλον. 
Καθώς επίσης αυξάνουν τα ποσοστά δέσμευσης του διοξειδίου του άνθρακα, η 
δάσωση στις γεωργικές εκτάσεις συμβάλλει εξάλλου στην καταπολέμηση του 
ΐ|>αινομένου του θερμοκηπίου. Η συμβολή της αυτή είναι βέβαια πολύ 
περιορισμένη μέσα στο ευρύτερο πλαίσιο της παγκόσμιας αλλαγής του κλίματος. 
Παρ'όλα αυτά η πολιτική δάσωσης στις γεωργικές εκτάσεις αποτελεί μία 
σημαντική συνιστώσα της συνολικής περιβαλλοντικής πολιτικής, την οποία 
ακολουθεί η Ένωση από τη Διάσκεψη του Ρίο (CNUED, 1992) και μετά. 
- στόχοι σε σχέση με τις δασικές πολιτικές: 
Τα κράτη μέλη, τα οποία ακολουθούν μία δασική πολιτική η οποία εμπίπτει στην 
αποκλειστική τους αρμοδιότητα, αξιοποίησαν (υπό τον όρο ότι τήρησαν, στο 
πλαίσιο του κανονισμού 2080/92, τους στόχους που ορίζει το άρθρο 1 του εάν 
λόγω κανονισμού) τη σχετική ελαστικότητα του κοινοτικού πλαισίου που 
καθόρισε ο εν λόγω κανονισμός για να κάνουν τις επιλογές τους σύμφωνα με 
αυτή την πολιτική και να δώσουν έμφαση είτε στην ανάπτυξη των ήδη 
16 
υφισταμένων δασικών εκτάσεων που διαθέτουν, είτε στις περιβαλλοντικές και 
κοινωνικές λειτουργίες των νέων δασικών εκτάσεων που δημιουργήθηκαν. Στην 
Ιρλανδία, για παράδειγμα, όπου ακολουθείται μία πολιτική με στόχο το 
διπλασιασμό της συνολικής δασικής έκτασης κατά τα επόμενα τριάντα χρόνια, 
ούτως ώστε να δημιουργηθεί ένα οικονομικώς βιώσιμο σύνολο δασικών 
εκτάσεων, το πρόγραμμα δίνει έμφαση κυρίως στη δάσωση με είδη δένδρων 
υψηλής απόδοσης (ερυθρελάτης του Sitka, πεύκο κλπ.). Αντιθέτως, το πρόγραμμα 
που ακολουθεί το Ηνωμένο Βασίλειο αποσκοπεί στην εφαρμογή του κανονισμού 
στο πλαίσιο μιας συνολικής χωροταξικής πολιτικής που δίνει έμφαση στη 
δημιουργία φυσικών τοπίων και στις οικολογικές συνέπειες της δάσωσης. 
Στο στάδιο της εκκίνησης, ορισμένα κράτη μέλη αντιμετώπισαν δυσκολίες στην 
προσαρμογή των διοικητικών τους διατάξεων λόγω καινούργιου χαρακτήρα του 
κανονισμού. Η κτηθείσα πείρα στα εν λόγω κράτη μέλη, συνδυασμό με μία σχετική 
ελαστικότητα εκ μέρους της Επιτροπής, συνέβαλαν στη βελτίωση της κατάστασης. 
Συμπεράσματα 
Η εφαρμογή του κανονισμού 2080/92 είναι υποχρεωτική στις χώρες της Ένωσης, ενώ σε 
κάθε μία από αυτές μπορεί ελεύθερα να προβεί στις επιλογές που θεωρεί αναγκαίες 
βάσει του κανονισμού. Καθώς το κοινοτικό κείμενο είναι αρκετά γενικό, κάθε χώρα και 
περιφέρεια μπόρεσε να προσαρμόσει τον κανονισμό στις ιδιαίτερες της ανάγκες. 
Πολλές παράμετροι που αφορούν τα ιδιωτικά συμφέροντα, τις ακολουθούμενες 
πολιτικές και τις καλυπτόμενες ζώνες μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά ή θετικά τις 
επιλογές για δάσωση ή όχι σε μια αγροτική έκταση. Ορισμένες από τις παραμέτρους 
αυτές παρουσιάζονται στον ακόλουθο πίνακα: 
Πίνακας 3. Στοιχεία ενθάρρυνσης και αποθάρρυνσης του μέτρου χορήγησης 
ενίσχυσης για δάσωση 
Τομέας 
Τεα)ργία, 
ΚΓΠ 
Χωρχπαξία 
Απααχόληοη Στοιχεία ενθάρρυνσης 
χαμηλή απόδοση αγροτικών 
εκτάσεων 
αναζήτηση άλλων αγορών για 
διάθεση της παραγα)γής για 
απόκτηση συμπληρωματικών 
εισοδημάτων 
αξιοποίηση της δασικής 
κληρονομιάς 
ε\^αιρία απασχόλησης με τρόπο 
αποδοτικό του εργατικού 
δυναμικού το οποίο παραμένει 
άνεργο κατά τις νεκρές 
περιόδους των εργασιών της 
υπαίθρου 
Περιβάλλον 1 -βελτί(οση της οικολογικής και 
| χωροταξικής ποιότητας των 
| αγροτικών περιοχών 
! - αντιμετώπιση της διάβρ<όσης και 
s απερήμωσης _ _ Στοιχεία αποθάρρυνσης 
ανταγωνισμός με τις ενισχύσεις 
που χορηγούνται στα πλαίσια 
άλλων κανόνισμα™ (2078/92, 
προσωρινή παύση καλλιέργειας) 
ανησυχία ως προς τις 
κοινοτικές, εθνικές ή 
περιφερειακές εγγυήσεις για τη 
μακροπρόθεσμη ισχύ των 
πριμοδοτήσεων 
αμετάκλητος χαρακτήρας του 
μέτρου εκ νέου διάθεση της γης 
για γεωργική χρήση είναι 
αδύνατη. 
ενδεχόμενη μεύοση της αξίας του 
τοπίου λόγο) των επιλεχθέντων 
ειδών 
17 
Τομέας 
Κανονιστικός 
Κυινα)νικο-
υικονομικός 
και 
χρηματοοικο­
νομικός Στοιχεία ενθάρρυνσης 
εγκατάλειψη γεωργικής 
εκμετάλλευσης από τους 
απογόνους του ιδιοκτήτη της 
περισσότερες δυνατότητες για 
χρήση των εκτάσεων για κυνήγι 
αύξηση της αγοραστικής αξίας 
αχρησιμοποίητων εκτάσεων 
(λόγο) απόστασης, χαμηλών 
αποδόσεων, μικρής έκτασης σε 
παρυφές δάσους κοκ.) 
δημιουργία χώρου ξεκούρασης 
και αναψυχής 
διαφοροποίηση επενδύσεων 
αξιοποίηση περιουσίας για τους 
μεγάλους ιδιοκτήτες γης 
ορισμένων ^ριοχίόν Στοιχεία αποθάρρυνσης 
αναντιστοιχία με το καθεστώς 
μίσθωσης αγροτ ικών ακινήτων 
δυσμενής οικονομική συγκυρία 
για τον δασικό τομέα, 
μείωση οικονομικής αξίας 
γεωργικών εκτάσεων μετά από 
τη δάσωση. 
συνεπής επένδυση στην αρχή και 
μακροπρόθεσμη απόσβεση 
2. Ένα ιδιαίτερο στοιχείο: η φελλόδρυς 
Οι εκτάσεις που έχουν φυτευθεί με φελλόδρυες σε ορισμένες περιοχές της Ισπανίας 
(dehesas) και της Πορτογαλίας (montados) αποτελούν εντελώς ιδιαίτερους δασικούς 
σχηματισμούς, όπου συχνά συνδυάζεται η παραγωγή φελλού (που έχει χαρακτηρισθεί 
ως γεωργικό προϊόν, για το οποίο η ΕΕ είναι ο σημαντικότερος παραγωγός 
παγκοσμίως) και το γεωργοδασοποιμενικο στοιχείο. Οι σχηματισμοί αυτοί 
παρουσιάζουν ενδιαφέροντα οικονομικά (προϊόν υψηλής προστιθέμενης αξίας 
(πώματα), του οποίου η ζήτηση αυξάνει στις παγκόσμιες αγορές), κοινωνικά 
(απασχόληση) και οικολογικά (καταπολέμηση απερήμωσης, βιοποικιλότητα) στοιχεία. 
Βάσει της γνωμοδότησης της συμβουλευτικής επιτροπής για το φελλό, ο κανονισμός 
2080/92 ήταν γενικά θετικός για τον τομέα. Πραγματικά, στις εν λόγω ζώνες της 
Ισπανίας και κυρίως της Πορτογαλίας, οι ενισχύσεις (για δάσωση και βελτίωση των 
αγροτικών εκτάσεων) επικεντρώθηκαν σε αυτές κυρίως τους δασικούς σχηματισμούς. Η 
ίδια ωστόσο επιτροπή υπογράμμισε ότι η εφαρμογή των μέτρων βελτίωσης των 
αγροτικών εκτάσεων η οποία λαμβάνει υπόψη μόνο τους γεωργούς κατά κύρια 
απασχόληση δεν λαμβάνει υπόψη αυτόν τον τύπο παραγωγής, ιδιαίτερα δεδομένης της 
μεγάλης διάρκειας του κύκλου παραγωγής φελλού. 
3. Οι ενισχύσεις στις επενδύσεις για βελτίωση των δασωθεισών εκτάσεων 
Συίήττιστι των αποτελεσαάτων 
Μία λογική διαχείριση των δασών σε γεωργικές εκτάσεις αποτελεί σε πολλές περιοχές 
μία συνιστώσα των προσπαθειών ανάπτυξης τους και προστασίας της υπαίθρου. Τα 
δάση σε γεωργικές εκτάσεις μπορούν να διαδραματίσουν έναν αποφασιστικό ρόλο σε 
οικονομικό επίπεδο (παραγωγή ξυλείας, τουρισμός, κυνήγι) και αποτελούν ένα έγγειο 
απόθεμα για τις γεωργικές καλλιέργειες, που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την 
πραγματοποίηση σημαντικών επενδύσεων. 
Στο πλαίσιο του κανονισμού 2080/92 οι επενδύσεις που πραγματοποιούνται σε δασικές 
εκτάσεις γίνονται με βασικούς άξονες τις εξής παρεμβάσεις: 
- (ττη Νότια Ευρώπη (Ισπανία, Πορτογαλία, Ελλάδα): μέτρα αντιπυρικής προστασίας 
(δημιουργία αντιπυρικών ζωνών, σημείων ανεφοδιασμού με νερό) σύμφωνα με τις 
διατάζεις του κανονισμού 2158/92 σε σχέση με την πρόληψη πυρκαγιών, τη 
18 
δημιουργία δασικών οδών, την ανανέωση και βελτίωση των εκτάσεων που έχουν 
φυτευθεί με φελλόδρυες (κυρίως στην Πορτογαλία)· 
- στη Βόρεια Ευρώπη: τροποποίηση διαρρύθμισης ανεμοφρακτών στη Δανία, και 
ανασυγκρότηση του υφισταμένου συστήματος αποστράγγισης του εδάφους και 
ανάπλαση των δασικών εκτάσεων με χαμηλή παραγωγικότητα στη Φινλανδία· 
- στη Γερμανία και στο Ηνωμένο Βασίλειο: δασοκομικά μέτρα με στόχο την αύξηση 
της σταθερότητας και της οικολογικής αξίας των εκτάσεων στις οποίες έχουν 
δημιουργηθεί δάση· 
- η επέκταση του δασικού δικτύου πραγματοποιείται στα περισσότερα κράτη μέλη. 
Ορισμένες χώρες, όπως κυρίως η Γαλλία και η Ιρλανδία, δεν έχουν κάνει στην ουσία 
χρήση των μέτρων ενίσχυσης για τις επενδύσεις στα δάση σε γεωργικές εκτάσεις: 
- όσον αφορά την Ιρλανδία, το γεγονός αυτό σχετίζεται αναμφίβολα με το ότι οι 
προσπάθειες που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο του κανονισμού 2080/92 
επικεντρώνονται αποκλειστικά στη δάσωση, καθώς το λειτουργικό δασοκομικό 
πρόγραμμα που υιοθετήθηκε στα πλαίσια του ΕΓΤΠΕ-τμήμα προσανατολισμού για 
το στόχο 1 προσφέρει στη χώρα αυτή τη δυνατότητα συγχρηματοδότησης των μέτρων 
βελτίωσης όλων των υφισταμένων δασικών εκτάσεων και όχι μόνο αυτών που 
βρίσκονται σε αγροτικές περιοχές· 
- όσον αφορά τη Γαλλία, πιθανώς τα συστήματα εθνικών ενισχύσεων δεν επιτρέπουν 
τη διάκριση σε δάση που ανήκουν σε αγρότες και σε δάση που ανήκουν σε άλλους 
ιδιώτες. Είναι επομένως δύσκολη η συμμόρφωση του συστήματος αυτού με τα 
κριτήρια επιλεξιμότητας που ορίζει ο κανονισμός 2080/92. 
Συμπεοάσιχατα 
Η εςχχρμυγή των μέτρων ενίσχυσης για τη βελτίωση των δασικών εκτάσεων που 
βρίσκονται σε αγροτικές περιοχές θέτει ιδιαίτερα τα εξής ερωτήματα: 
- έχουν οι ακολουθούμενες μορφές επενδύσεων πραγματικές συνέπειες στην 
οικονομική βιωσιμότητα των δασικών εκτάσεων που βρίσκονται σε αγροτικές 
περιοχές, ή μήπως αντιστοιχούν μάλλον σε ενισχύσεις προς την υφιστάμενη 
δασοκομία, οι οποίες μεταφέρθηκαν ως έχουν στις δασικές εκτάσεις των αγροτικών 
περιοχών, και που στις περισσότερες περιπτώσεις ενισχύουν απλώς και μόνο τις 
υφιστάμενες εθνικές ενισχύσεις; 
- περιορίζοντας τις ενισχύσεις που προβλέπει στις δασικές εκτάσεις και ακόμη και 
εάν είναι βέβαιο ότι συμβάλλει στη βελτίωση του τοπίου και, σε πολλές περιπτώσεις, 
στη βιοποικιλότητα, οι οποίες συνδέονται με γεωργικές εκμεταλλεύσεις, μήπως ο 
κανονισμός επιτυγχάνει πολύ μερικώς τους στόχους του, δηλαδή τη συμβολή σε μία 
μακροπρόθεσμη βελτίωση των δασικών πόρων και μία φυσική χωροταξία που να 
(τέβεται περισσότερο την περιβαλλοντική ισορροπία; Πράγματι, παρ'όλο που από 
στατιστική άποψη, στο πλαίσιο τα)ν υφισταμένων δασικών εκτάσεων, τα δάση στις 
αγροτικές περιοχές διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο σε ορισμένες περιοχές της 
Ένα)σης, η περιπλοκότητα της έγγειας διάρθρωσης των δασών (κατατμημένα και 
διαιρεμένα για τις ιδιωτικές εκτάσεις μεταξύ των πολυάριθμων ιδιοκτητών οι οποίοι 
συχνά δεν είναι καν γεωργοί κατά κύρια απασχόληση) είναι τέτοια, ώστε οι 
περιορισμένες δράσεις που αναλαμβάνονται για τα δάση έχουν μόνο ευκαιριακές και 
περιορισμένες επιπτώσεις. 
Οι συνέπειες αυτών των μέτρων θα ήταν αναμφίβολα σημαντικότερες εάν για 
παράδειγμα οι γεωργοί είχαν τη δυνατότητα να συμμετάσχουν στη συντήρηση και 
q^ovuoa του δάσους, εάν ενθαρρύνονταν δηλαδή, στο πλαίσιο μιας συνεκτικής 
τοπικής δασικής πολιτικής, δραστηριότητες τις οποίες θα μπορούσαν να αναλάβουν 
οι ίδιοι οι γεωργοί εκτός των κυρίων δραστηριοτήτων τους στις γεωργικές τους 
εκμεταλλεύσεις, συνεργαζόμενοι για την παροχή αλληλοβοήθειας με στόχο τη 
ςιροντίδα του συνόλου των δασών και, όχι μόνο αυτών που τους ανήκουν. 
19 
* 
* * 
Θα πρέπει, τέλος, να υπογραμμίσουμε ξανά το γεγονός ότι το έγγραφο αυτό αποτελεί 
απλώς μία έκθεση δραστηριοτήτων. Δεν θα πρέπει να θεωρηθεί ως έγγραφο ανάλυσης ή 
αξιολόγησης, εργασίες οι οποίες δεν μπορούν να πραγματοποιηθούν υπό τις τωρινές 
συνθήκες, αλλά που αναμφίβολα θα παρουσιάσουν ενδιαφέρον σε ένα μεταγενέστερο 
στάδιο. 
20 

ISSN 0254-1483 
COM(97) 630 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 03 10 17 14 
Αριθ. καταλόγου : CB-CO-97-647-GR-C 
ISBN 92-78-28223-5 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Λουξεμβούργο 
ΖΑ