Γνωμοδότηση για την πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση προγράμματος κοινοτικών δράσεων για την προστασία των πολιτών ()

(95/C 301/02)

Στις 8 Ιουνίου 1995, και σύμφωνα με το άρθρο 198 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα περιβάλλοντος, δημόσιας υγείας και κατανάλωσης στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του βάσει της εισηγητικής έκθεσης του κ. Pellarini στις 11 Ιουλίου 1995.

Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε ομόφωνα, στις 13 Σεπτεμβρίου 1995, στη διάρκεια της 328ης συνόδου ολομέλειας, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η κοινοτική συνεργασία στον τομέα της προστασίας των πολιτών αποτελεί από καιρό τώρα πραγματικότητα, της οποίας οι προϋποθέσεις δημιουργήθηκαν από την πρώτη υπουργική συνάντηση το 1985 και παγιώθηκαν με μια σειρά ψηφισμάτων του Συμβουλίου στα οποία αναφέρεται η Επιτροπή στο κείμενο της πρότασης.

1.2. Η ΟΚΕ παρακολούθησε με ενδιαφέρον και ενθάρρυνε επανειλημμένα τις εξελίξεις, κάθε φορά που υποχρεώθηκε να αποφανθεί επί των ειδικών πτυχών που συνδέονται με την παρέμβαση στον τομέα της προστασίας των πολιτών, κυρίως όσον αφορά τις φυσικές καταστροφές, τους μεγάλους βιομηχανικούς κινδύνους, καθώς και άλλα σημαντικά ατυχήματα.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τον έγκαιρο και συγκεκριμένο χαρακτήρα της πρότασης απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με πρόγραμμα κοινοτικών δράσεων για την προστασία των πολιτών.

2.1.1. Ειδικότερα, η ΟΚΕ εκφράζει την ευχή να μην περιορισθεί το πρόγραμμα στην υποστήριξη, συμπλήρωση και ολοκλήρωση των εθνικών προσπαθειών, αλλά να επιδιώξει την ευρωπαϊκή πρόσθετη αξία σε ένα πεδίο που συνδέεται στενά με την ανάπτυξη της Ευρώπης των πολιτών.

2.2. Λαμβάνοντας υπόψη ότι το γενικό πλαίσιο εργασίας περιγράφεται τόσο στο ψήφισμα του Συμβουλίου της 31ης Οκτωβρίου 1994 όσο και στις εμπειρίες που έχουν ήδη προωθηθεί, η ΟΚΕ, μολονότι εγκρίνει πλήρως την υπό εξέταση πρόταση, κρίνει αναγκαίο να επισημάνει ορισμένες πτυχές οι οποίες κατά τη γνώμη της αποκτούν ιδιαίτερη σημασία όπως είναι:

- η νομική βάση,

- η πρόβλεψη,

- η ενημέρωση και η αυτοπροστασία,

- οι τεχνολογικές καταστροφές.

2.2.1.

Νομική βάση

2.2.1.1. Η Συνθήκη δεν προβλέπει σαφή δυνατότητα δράσης για τα ζητήματα της προστασίας των πολιτών και η απλή αναφορά που γίνεται στο άρθρο 3, στοιχείο τ), είναι ανεπαρκής στο φως των σημερινών ευαισθησιών της κοινής γνώμης καθώς και των πολιτικών προθέσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με την προβληματική αυτή.

2.2.1.2. Για τους λόγους αυτούς, η ΟΚΕ λαμβάνει γνώση του γεγονότος ότι η πρόταση απόφασης για το πρόγραμμα δράσης θεμελιώνεται στο άρθρο 235, ακριβώς γιατί λείπει μια ειδική νομική βάση. Αναφερόμενη στη δήλωση που επισυνάπτεται στην τελική πράξη της Συνθήκης του Μάαστριχτ, η οποία προβλέπει έκθεση της Επιτροπής και εν αναμονή της έκθεσης αυτής, η ΟΚΕ κρίνει ότι θα πρέπει να προβλεφθεί στην προσεχή αναθεώρηση της Συνθήκης η ενσωμάτωση τίτλου που θα αφορά την προστασία των πολιτών με τη μορφή ξεχωριστού κεφαλαίου ή έστω προσθήκης σε άλλα, που θα λαμβάνει υπόψη τη διάσταση της ευρωπαϊκής προστιθέμενης αξίας που θα πρέπει να επιδιωχθεί στο πεδίο αυτό. Η εισαγωγή ξεχωριστού κεφαλαίου δικαιολογείται από τον οριζόντιο χαρακτήρα της προβληματικής, σύμφωνα με το παράδειγμα όσων καθιερώθηκαν για τη δημόσια υγεία και την προστασία των καταναλωτών.

2.2.2.

Πρόληψη

2.2.2.1. Στις παρατηρήσεις της η ΟΚΕ υπογράμμισε πάντα τη σημασία που έχει η πτυχή της πρόληψης, και, συνεπώς, δεν μπορεί παρά να εκφράσει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η πτυχή αυτή τελικά επισημαίνεται στο πιο πρόσφατο ψήφισμα του Συμβουλίου Υπουργών (). Η ΟΚΕ είναι πράγματι πεπεισμένη ότι η διάσταση της πρόληψης μπορεί να προσφέρει τις καλύτερες δυνατότητες ενεργειών που μπορούν να δημιουργήσουν κοινοτική προστιθέμενη αξία, κυρίως όσον αφορά την ενημέρωση του κοινού, την επιμόρφωση και το συντονισμό των σχετικών ερευνών, όπως επίσης το συντονισμό της διαμεθοριακής συνεργασίας σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο.

2.2.2.2. Σχετικά με αυτό η ΟΚΕ κρίνει ότι θα πρέπει να επισημανθεί η αναγκαιότητα της ύπαρξης μηχανισμών ικανών να προβλέψουν, όσο γίνεται προκαταρκτικά, τις καταστροφές, χρησιμοποιώντας, ενισχύοντας και συντονίζοντας με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τα δίκτυα περιβαλλοντικής εποπτείας που υπάρχουν ή που βρίσκονται υπό συγκρότηση.

2.2.2.3. Η ΟΚΕ καλεί για το λόγο αυτό την Επιτροπή να εμβαθύνει την εξέταση αυτής της πτυχής του προβλήματος και να παρουσιάσει τις κατάλληλες προτάσεις για την εφαρμογή συντονισμένων ενεργειών σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

2.2.3.

Ενημέρωση και αυτοπροστασία

2.2.3.1. Ειδική σημασία δίνεται από την ΟΚΕ στην ενημέρωση της κοινής γνώμης γενικότερα, με σκοπό να επιτευχθούν συμπεριφορές που περιορίζουν τις ζημιές σε περίπτωση καταστροφής ή ατυχήματος (): η ΟΚΕ εκτιμά συνεπώς την πρόθεση της προώθησης ενεργειών ευαισθητοποίησης, επιμόρφωσης και ενημέρωσης που αποβλέπουν στην αύξηση του βαθμού αυτοπροστασίας των πολιτών.

2.2.3.2. Στα πλαίσια αυτά ειδικά σημαντικό ρόλο μπορούν να διαδραματίσουν οι μη κυβερνητικοί οργανισμοί, που είναι ήδη πολύ δραστήριοι σε ορισμένα κράτη μέλη στον τομέα της προστασίας των πολιτών. Η συμβολή των οργανισμών αυτών θα πρέπει να αξιοποιηθεί στα πλαίσια της συμβουλευτικής επιτροπής που προβλέπεται στο άρθρο 4, όπως επίσης στις ενέργειες επιμόρφωσης και ανταλλαγής των εμπειριών.

2.2.4.

Τεχνολογικές καταστροφές

2.2.4.1. Στις φυσικές καταστροφές, οι οποίες από μόνες του δύσκολα προβλέπονται, έναντι των οποίων όμως υπάρχει ήδη επαρκής εμπειρία και ικανότητες παρέμβασης (πλημμύρες, σεισμοί, εκρήξεις ηφαιστείων, κ.λπ.) προστίθενται όλο και περισσότερες καταστροφές που προκαλούνται από ανθρώπινα λάθη κατά τη χρήση των τεχνολογιών ή από απρόβλεπτες φθορές των τεχνολογιών αυτών, και τελικά της αθέμιτης χρήσης για εγκληματικούς λόγους (βλέπε τρομοκρατικές ενέργειες με χρήση τοξικών ουσιών).

2.2.4.2. Προς το σκοπό αυτό θα πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι το προσωπικό παροχής βοήθειας έχει πολλές φορές συναντήσει δυσκολίες τη στιγμή της πρώτης επέμβασης στο βαθμό που δεν ήταν επαρκώς ενημερωμένο για την ποιότητα των στοιχείων του κινδύνου που μπορεί να προκύψει.

2.2.4.3. Η ΟΚΕ έχει επίγνωση του γεγονότις ότι οι κίνδυνοι τεχνολογικών καταστροφών θα μειωθούν εάν εφαρμοσθούν οι κανόνες ασφάλειας 7 από την άλλη μεριά θεωρεί ότι θα πρέπει να ενισχυθούν οι μηχανισμοί προστασίας των πολιτών μέσω καλύτερης ενημέρωσης για τους ενδεχόμενους κινδύνους, ειδικής εκπαίδευσης για καθορισμένους τύπους κινδύνου, κατάρτισης προγραμμάτων εκπαίδευσης που θα επιτρέψουν την άμεση και αποτελεσματική διαχείριση αυτού του τύπου προβλημάτων.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1. Άρθρο 3.1

3.1.1. Στο φως όσων δηλώνονται στο σημείο 2.1.1, προτείνεται να συμπληρωθεί η πρώτη παράγραφος του άρθρου αυτού με την ακόλουθη πρόταση:

«όπως επίσης να ευνοήσει την ανταλλαγή απόψεων και πληροφοριών για τις διάφορες πρωτοβουλίες προστασίας των πολιτών στα κράτη μέλη, με σκοπό τη σύγκλιση των εθνικών πολιτικών προστασίας των πολιτών, σε συνεργασία με τις διάφορες οργανώσεις των κρατών μελών.»

3.2. Άρθρο 3.3

3.2.1. Για να αξιοποιηθεί η συμβολή των οργανώσεων και ενώσεων που δρουν ήδη θα πρέπει να συμπληρωθεί η παράγραφος με την ακόλουθη πρόταση:

«όπως επίσης με τις ενδιαφερόμενες οργανώσεις και ενώσεις.»

3.3. Άρθρο 4

3.3.1. Η ΟΚΕ εκφράζει την ευχή η συμβουλευτική επιτροπή που θα βοηθήσει την επιτροπή στη δράση της να δρα με τη μεγαλύτερη δυνατή διαφάνεια αξιοποιώντας τη συμβολή των μη κυβερνητικών οργανισμών και ενώσεων που δρουν στο πεδίο αυτό.

3.4. Τέλος η ΟΚΕ ζητεί να προωθηθεί ο προβληματισμός, στα πλαίσια του προγράμματος, προκειμένου να υπάρξει κατάληξη σε έναν συγκεκριμένο καθορισμό της έννοιας «καταστροφή».

4. Συμπεράσματα

4.1. Καταλήγοντας η ΟΚΕ ανανεώνει την υποστήριξή της στην παρούσα πρόταση δράσης της και ζητεί από την Επιτροπή να διατηρήσει σταθερή στην προσοχή της και να ενισχύσει στο μέγιστο δυνατό τη συνεργασία και το συντονισμό στο πεδίο της προστασίας των πολιτών.

Βρυξέλλες, 13 Σεπτεμβρίου 1995.

Ο Πρόεδρος της

Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Carlos FERRER

() ΕΕ αριθ. C 142 της 8. 6. 1995, σ. 19.

() ΕΕ αριθ. C 313 της 10. 11. 1994, σ. 1.

() Bλέπε σχετικό σημείο 3.10 της γνωμοδότησης CES, ΕΕ αριθ. C 295 της 22. 10. 1994, σ. 83 για την «Πρόταση οδηγίας για τον περιορισμό του κινδύνου μεγάλων ατυχημάτων».