Συνεχιζοντασ τη διευρυνση - Έγγραφο στρατηγικής και Έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την πρόοδο που σημειώθηκε στην πορεία προσχώρησης της Βουλγαρίας, της Ρουμανίας και της Τουρκίας {SEC(2003) 1210, 1211, 1212}

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

Προλογοσ

A. Η κατασταση τησ διαδικασιασ διευρυνσησ

B. Εντασσοντας τη Βουλγαρια και τη Ρουμανια στην Ενωση

1. Προοδοσ που σημειωθηκε απο τη Βουλγαρια οσον αφορα στην ικανοποιηση των κριτηριων προσχωρησης

2. Προοδοσ που σημειωθηκε απο τη Ρουμανια οσον αφορα στην ικανοποιηση των κριτηριων προσχωρησης

3. Προενταξιακη στρατηγικη για τη Βουλγαρια και τη Ρουμανια

4. Ενα πλαισιο για την οριστικοποιηση των διαπραγματευσεων

4.1 Προς ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων

4.2 Περίγραμμα χρηματοδοτικού πλαισίου

Γ. Η Τουρκια στη διαδικασια διευρυνσησ - προοδοσ και προκλησεισ

1. Προοδοσ που σημειωθηκε απο την Τουρκια οσον αφορα στην ικανοποιηση των κριτηριων προσχωρησησ

2. Προενταξιακη στρατηγικη για την Τουρκια

Δ. Συμπερασματα και Συστασεισ

Παραρτηματα

Παραρτημα 1: Δημοψηφισματα και επικυρωσεισ της Συνθηκης Προσχωρησης του 2003

Παραρτημα 2: Συμπερασματα των Τακτικων Εκθεσεων για τη Βουλγαρια,

τη Ρουμανια και την Τουρκια

Βουλγαρία

Ρουμανία

Τουρκία

Παραρτημα 3: Συμβασεισ για τα ανθρωπινα δικαιωματα που επικυρωθηκαν από τις υποψηφιες χωρες

Παραρτημα 4: Εργα αδελφοποιησησ και αξιολογησεισ απο ομολογουσ

Παραρτημα 5: Κατασταση των διαπραγματευσεων

Παραρτημα 6: Βασικοι στατιστικοι δεικτες (2002)

Προλογοσ

Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται στα πρόθυρα μιας από τις σημαντικότερες εξελίξεις στην ιστορία της. Σε έξι μήνες ο αριθμός των μελών της θα αυξηθεί από 15 σε 25 χώρες, με την προσχώρηση της Τσεχικής Δημοκρατίας, της Εσθονίας, της Κύπρου, της Λεττονίας, της Λιθουανίας, της Ουγγαρίας, της Μάλτας, της Πολωνίας, της Σλοβενίας και της Σλοβακίας, την 1η Μαΐου 2004. Επίσης συνεχίζονται οι διαπραγματεύσεις με τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία με στόχο την ένταξή τους το 2007 και ακολουθείται μια ενισχυμένη προενταξιακή στρατηγική για την Τουρκία.

Αυτή η διεύρυνση, η πέμπτη από την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας πριν από 50 χρόνια, αποδεικνύει για μία ακόμη φορά την ελκυστικότητα του ευρωπαϊκού μοντέλου για τις νεόκοπες δημοκρατίες.

Ωστόσο, η εν λόγω διεύρυνση δεν μοιάζει με τις προηγούμενες. Ποτέ στο παρελθόν δεν υπήρξε ταυτόχρονη ένταξη ενός τόσο μεγάλου αριθμού χωρών. Ποτέ δεν υπήρξε τόσο άρτια προπαρασκευή, με σαρωτικό μετασχηματισμό των οικονομικών και των κοινωνιών των υποψήφιων προς ένταξη χωρών. Σήμερα η Κεντρική και η Ανατολική Ευρώπη έχουν να επιδείξουν σταθερές δημοκρατίες και λειτουργικές οικονομίες της αγοράς, και για την επιτυχία αυτή τα εύσημα αποδίδονται κυρίως στις κυβερνήσεις και στους λαούς των χωρών αυτών, με τη βοήθεια και της προοπτικής ένταξής τους στην ΕΕ.

Από ιστορική άποψη, η επικείμενη διεύρυνση είναι κάτι περισσότερο από μια ακόμη επέκταση της ΕΕ: αποτελεί την εφαρμογή στο επίπεδο της ηπείρου ενός ευρωπαϊκού μοντέλου ειρηνικής και εκούσιας ενσωμάτωσης μεταξύ ελεύθερων λαών. Στην πραγματικότητα πρόκειται για την εκπλήρωση ενός ονείρου των ιδρυτών της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης: της επανένωσης της ευρωπαϊκής ηπείρου, που διαιρέθηκε ως συνέπεια του Β´ Παγκόσμιου Πολέμου.

Οι υπό ένταξη χώρες χρειάζεται επίσης να προσαρμοστούν στον μελλοντικό τους ρόλο ως μελών της ΕΕ, με πλήρη και ίσα δικαιώματα. Έως σήμερα, υποχρέωσή τους στο πλαίσιο της πορείας τους προς την Ευρώπη ήταν η προσαρμογή και υλοποίηση των κοινών πολιτικών: το νέο καθήκον τους στην Ευρώπη, μετά την προσχώρηση, θα είναι να εκφέρουν γνώμη στη διαμόρφωση των πολιτικών αυτών. Τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και τα κράτη μέλη, επίσης, πρέπει να προετοιμαστούν για τη διεύρυνση, οριστικοποιώντας τη Συνθήκη για το Σύνταγμα ώστε να θεσμοθετηθεί ένα ενδεδειγμένο πλαίσιο για τη λειτουργία της διευρυμένης Ένωσης.

Οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις με τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο και θα συνεχιστούν με βάση τις ίδιες εκείνες αρχές που κατεύθυναν τις διαπραγματεύσεις με τις δέκα υπό ένταξη χώρες, χωρίς να αμφισβητούνται τα αποτελέσματα που έχουν ήδη επιτευχθεί. Αυτό ορίζεται επίσης στη συνθήκη προσχώρησης.

Η Τουρκία σημειώνει σημαντική πρόοδο στην προετοιμασία της για την προσχώρηση και η πρόοδός της κρίνεται με βάση τα ίδια κριτήρια προσχώρησης που χρησιμοποιήθηκαν και για τις άλλες χώρες.

Η διαδικασία ένταξης, που λειτούργησε ήδη ως καταλύτης για αλλαγή στις υπό ένταξη χώρες, προσφέρει μεγάλα οφέλη σε επίπεδο σταθερότητας και ευημερίας. Οι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων απέκτησαν ευρωπαϊκή προοπτική. Από αυτές, η Κροατία υπέβαλε πρόσφατα αίτηση προσχώρησης.

Η διαδικασία διεύρυνσης είναι μια πρόκληση, στην οποία η ΕΕ ανταποκρίθηκε με προθυμία. Τα υφιστάμενα μέλη συναινούν να μοιραστούν με άλλους τα οφέλη που αποκόμισε η Δυτική Ευρώπη από τη δημιουργία ενός πολιτικού και οικονομικού χώρου, στο εσωτερικό του οποίου δεν υπάρχει περίπτωση πολέμου. Τα υποψήφια μέλη προσβλέπουν σε εμάς για εγγυήσεις σταθερότητας, ειρήνης και ευημερίας και για τη δυνατότητα να συμμετέχουν μαζί μας στην ενοποίηση της Ευρώπης. Για τις νεόκοπες δημοκρατίες της η Ευρώπη αποτελεί ένα ισχυρό σύμβολο, που σηματοδοτεί τις θεμελιώδεις αξίες και προσδοκίες τους.

A. Η κατασταση της διαδικασιασ διευρυνσησ

Στο έγγραφο στρατηγικής του προηγούμενου έτους με τίτλο «Για τη διευρυμένη Ένωση», η Επιτροπή διατύπωνε σύσταση για ολοκλήρωση των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Τσεχική Δημοκρατία, την Εσθονία, την Κύπρο, τη Λεττονία, τη Λιθουανία, την Ουγγαρία, τη Μάλτα, την Πολωνία, τη Σλοβενία και τη Σλοβακία. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο των Βρυξελλών που πραγματοποιήθηκε τον Οκτώβριο του 2002, εγκρίνοντας τα πορίσματα και τις συστάσεις της Επιτροπής, επαναβεβαίωσε την αποφασιστικότητά του για ολοκλήρωση των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με τις χώρες αυτές στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κοπεγχάγης τον Δεκέμβριο του 2002, θεωρώντας ότι οι χώρες αυτές θα είναι σε θέση να πληρούν τα κριτήρια προσχώρησης από τις αρχές του 2004. Το Συμβούλιο έλαβε επίσης υπόψη τη συνολική πρόοδο που σημειώθηκε στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις, καθώς και στη μεταφορά και εφαρμογή του κεκτημένου και των δεσμεύσεων που ανέλαβαν οι υποψήφιες χώρες στη διάρκεια των διαπραγματεύσεων.

Κατόπιν τούτου, οι διαπραγματεύσεις με τις δέκα αυτές χώρες εισήλθαν στην τελική φάση τους τούς μήνες που προηγήθηκαν του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Κοπεγχάγης τον Δεκέμβριο του 2002. Το τελικό πακέτο, δίκαιο και ισορροπημένο, συμφωνήθηκε στην Κοπεγχάγη, στην ίδια πόλη όπου είχαν οριστεί τα «κριτήρια της Κοπεγχάγης» για την προσχώρηση το 1993.

Η συνθήκη προσχώρησης υπογράφηκε σε τελετή που πραγματοποιήθηκε στη Στοά του Αττάλου, στην Αθήνα, στις 16 Απριλίου 2003. [1] Ακολούθως η Συνθήκη υποβλήθηκε προς επικύρωση στα υφιστάμενα κράτη μέλη και στα υπό ένταξη κράτη, σύμφωνα με τις εθνικές διαδικασίες επικύρωσης του κάθε κράτους. Η διαδικασία αυτή πρέπει να συνεχιστεί χωρίς καθυστέρηση στα υπόλοιπα κράτη ώστε να διασφαλιστεί η έναρξη ισχύος της συνθήκης έως την 1η Μαΐου 2004, που ορίστηκε ως η ημερομηνία προσχώρησης στην Ένωση. Η προπαρασκευαστική εργασία για την εφαρμογή της συνεχίζεται.

[1] Τα έγγραφα που σχετίζονται με τη Συνθήκη Προσχώρησης, συμπεριλαμβανομένης της ίδιας της Συνθήκης Προσχώρησης, δημοσιεύθηκαν στην Επίσημη Εφημερίδα (ΕΕ L 236, 23.9.2003, σ. 1), που διατίθεται στην ακόλουθη διαδικτυακή διεύθυνση:

Όσον αφορά στην Κύπρο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο έχει υπογραμμίσει επανειλημμένα ότι θα προτιμούσε σαφώς την ένταξη μιας ενωμένης Κύπρου. Δυστυχώς, οι προσπάθειες του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ για εξεύρεση λύσης στο κυπριακό πρόβλημα δεν έχουν έως σήμερα στεφθεί με επιτυχία. Στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Θεσσαλονίκης τον Ιούνιο του 2003, η Ένωση ζήτησε την άμεση επανέναρξη των ειρηνευτικών συνομιλιών με βάση τις προτάσεις του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ και χαιρέτισε την προθυμία της Επιτροπής να συμβάλει στην εξεύρεση ταχείας λύσης στο κυπριακό πρόβλημα. Ανταποκρινόμενη στην πρόσκληση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Κοπεγχάγης, η Επιτροπή ενέκρινε τον Ιούνιο του 2003 ανακοίνωση με στόχο την οικονομική ανάπτυξη του βόρειου τμήματος και την προσέγγισή του με την Ένωση. Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι συνθήκες ευνοούν την εξεύρεση συνολικής λύσης στο κυπριακό πρόβλημα από τις δύο κοινότητες πριν από την ένταξη της Κύπρου στην ΕΕ την 1η Μαΐου 2004. Η ένταξη μιας ενωμένης Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα ήταν επωφελής για όλους τους κύπριους υπηκόους και θα προήγε την ειρήνη και τη συμφιλίωση μεταξύ των πολιτών. Θα συμβάλει επίσης στη σταθερότητα της ευρύτερης περιοχής. Η ΕΕ προβλέπει επιπρόσθετα ένα ποσό ύψους 206 εκατομμυρίων ευρώ για το βόρειο τμήμα της νήσου σε περίπτωση εξεύρεσης λύσης.

Σε όλες τις υπό ένταξη χώρες, εκτός της Κύπρου, η προσχώρηση στην ΕΕ αποτέλεσε αντικείμενο δημοψηφίσματος. Τα δημοψηφίσματα κατέδειξαν το σαφές λαϊκό έρεισμα της προσχώρησης, βάζοντας τη σφραγίδα της λαϊκής στήριξης στα αποτελέσματα των διαπραγματεύσεων: η προσέλευση σε όλες τις χώρες ήταν αρκετή για την εξασφάλιση έγκυρων αποτελεσμάτων με πολύ πειστικές πλειοψηφίες. Επισκόπηση των δημοψηφισμάτων και των επικυρώσεων δίδεται στο Παράρτημα 1: Δημοψηφίσματα και επικυρώσεις της συνθήκης προσχώρησης του 2003.

Οι κυβερνήσεις των υφιστάμενων και των υπό ένταξη κρατών μελών πραγματοποίησαν εκτεταμένες ενημερωτικές εκστρατείες με στόχο να ενημερώσουν τους πολίτες τους σχετικά με τη διεύρυνση, ενώ οι περισσότερες υπό ένταξη χώρες είχαν επίσης διεξαγάγει αποκλειστικές, εντατικές εκστρατείες πριν από τη διενέργεια των δημοψηφισμάτων. Η Επιτροπή παρείχε για πολλά χρόνια πρακτική και οικονομική βοήθεια στο πλαίσιο της επικοινωνιακής της στρατηγικής για τη διεύρυνση. Έως και 30 εκατομμύρια ευρώ ετησίως δεσμεύθηκαν για την ενημέρωση του λαού, μέσω ειδικών κέντρων πληροφόρησης, εταιρικών σχέσεων, σεμιναρίων, φυλλαδίων, συνεργασίας με τα ΜΜΕ, ιστοθέσεων, σχετικά με τη διαδικασία και τις συνέπειες της διεύρυνσης. Η Επιτροπή θα συνεχίσει να υποστηρίζει τις προσπάθειες ενημέρωσης σε σχέση με τη διεύρυνση εν όψει της ολοκλήρωσης της διαδικασίας επικύρωσης.

Καθώς πλησιάζει η πολυαναμενόμενη ημερομηνία της ένταξης, οι δέκα υπό ένταξη χώρες πρέπει να προχωρήσουν στις τελικές προετοιμασίες τους ώστε να προσχωρήσουν στην ΕΕ υπό τις καλύτερες δυνατές συνθήκες. Προς τούτο, η Επιτροπή παρουσιάζει την αξιολόγησή της, ξεχωριστά από το παρόν έγγραφο, σε μια συνολική έκθεση παρακολούθησης.

Καθιερώθηκαν ειδικές διαδικασίες πληροφόρησης και διαβούλευσης προκειμένου να διασφαλιστεί η συμμετοχή των αντιπροσώπων των υπό ένταξη χωρών στην ανάπτυξη ενός νέου κεκτημένου μετά την ολοκλήρωση των ενταξιακών διαπραγματεύσεων. Μεταξύ άλλων, ήδη από την υπογραφή της συνθήκης προσχώρησης, οι υπό ένταξη χώρες συμμετέχουν ως «ενεργοί παρατηρητές» στα όργανα του Συμβουλίου, καθώς και στις επιτροπές υπό την προεδρία της Επιτροπής. Οι υπό ένταξη χώρες έχουν δικαίωμα να εκφράζουν τις απόψεις τους για τις υπό συζήτηση προτάσεις, αλλά όχι να ψηφίζουν. Επίσης, διορισμένοι βουλευτές από τα εθνικά κοινοβούλια των υπό ένταξη χωρών έχουν καθεστώς παρατηρητή στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Οι υπό ένταξη και οι υποψήφιες προς ένταξη χώρες συμμετείχαν στη συζήτηση με θέμα το μέλλον της Ευρώπης στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Συντακτικής Συνέλευσης, η οποία ολοκλήρωσε τις εργασίες της με μια πρόταση συνθήκης για τη θέσπιση ενός συντάγματος για την Ευρώπη η οποία υποβλήθηκε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εν όψει της διακυβερνητικής διάσκεψης για τη μελλοντική θεσμική αρχιτεκτονική της Ένωσης. Οι δέκα υπό ένταξη χώρες συμμετέχουν ως πλήρη μέλη στη διακυβερνητική διάσκεψη που άρχισε τις εργασίες της στις 4 Οκτωβρίου 2003 και η νέα συνθήκη αναμένεται να υπογραφεί μετά την προσχώρησή τους. Ως υποψήφιες χώρες η Βουλγαρία, η Ρουμανία και η Τουρκία συμμετέχουν στη διακυβερνητική διάσκεψη με το καθεστώς του παρατηρητή.

Όπως πολλές άλλες συμφωνίες που έχει συνάψει η Ένωση με άλλες χώρες, οι ευρωπαϊκές συμφωνίες με τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία και η συμφωνία σύνδεσης με την Τουρκία είναι ανάγκη να προσαρμοστούν ώστε να λαμβάνουν υπόψη τη διεύρυνση. Η Επιτροπή θα διαπραγματευτεί αυτές τις προσαρμογές με τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία και την Τουρκία στη βάση σχετικής εντολής από το Συμβούλιο. Τα πρωτόκολλα των συμφωνιών που θα αντικατοπτρίζουν τα αποτελέσματα των διαπραγματεύσεων αυτών πρέπει να συναφθούν το ταχύτερο δυνατό μετά την προσχώρηση, χρησιμοποιώντας μια απλοποιημένη διαδικασία που προβλέπεται στη συνθήκη προσχώρησης. Ένας από τους βασικούς τομείς που πρέπει να προσαρμοστεί στις συμφωνίες με τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία είναι οι εμπορικές παραχωρήσεις στον γεωργικό τομέα, τόσο για τα μεταποιημένα όσο και για τα πρωτογενή προϊόντα. Οι παραχωρήσεις έχουν βελτιωθεί δύο φορές τα τελευταία χρόνια ως αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων βάσει των «δύο μηδέν» και του «διπλού κέρδους». Για να συνεχιστεί αυτή η διαδικασία σταδιακής ολοκλήρωσης των αγορών στην προενταξιακή περίοδο, η Επιτροπή μελετά έναν πρόσθετο γύρο ελευθέρωσης του εμπορίου. Ένας άλλος τομέας που πρέπει να αναπτυχθεί προσεχώς είναι η αμοιβαία αναγνώριση της αξιολόγησης πιστότητας, μέσω πρωτοκόλλων για την ευρωπαϊκή αξιολόγηση πιστότητας.

Οι διοικητικές προετοιμασίες των θεσμικών οργάνων της ΕΕ για τη διεύρυνση συνεχίζονται, με στόχο να διασφαλιστεί η λήψη όλων των αναγκαίων μέτρων έως την ημερομηνία προσχώρησης. Σε αυτές περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων η εκτίμηση των αναγκών σε προσωπικό και οι προετοιμασίες της στελέχωσης, η παροχή μετάφρασης και διερμηνείας σε περισσότερες γλώσσες, η προετοιμασία κτιρίων και σχολείων. Η Επιτροπή προσδιόρισε ειδικότερα τις πρόσθετες ανάγκες της σε ανθρώπινο δυναμικό, που πρόκειται να αρχίσουν να καλύπτονται το 2004 έως και περίπου το 2008. [2] Η ευρωπαϊκή υπηρεσία επιλογής προσωπικού άρχισε να λειτουργεί τον Ιανουάριο του 2003 και οι πρώτοι διαγωνισμοί για υπαλλήλους από τις υπό ένταξη χώρες προκηρύχθηκαν το πρώτο μισό του 2003. Η Επιτροπή έθεσε ενδεικτικούς στόχους πρόσληψης για μια μεταβατική περίοδο επτά ετών. Επιπλέον, για να ικανοποιηθούν οι αυξημένες προενταξιακές ανάγκες σε ανθρώπινο δυναμικό σε ορισμένους τομείς πολιτικής όπως η γεωργία, οι διαρθρωτικές πολιτικές και οι γλωσσικές υπηρεσίες, δημιουργήθηκαν ήδη μέσα στο 2003 έως και 500 μη μόνιμες θέσεις. Αυτοί οι προσωρινοί υπάλληλοι, κατά κύριο λόγο υπήκοοι των υπό ένταξη χωρών, έχουν ήδη αρχίσει να καταλαμβάνουν τις θέσεις τους στις υπηρεσίες της Επιτροπής.

[2] Βλέπε την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τις δραστηριότητες της Επιτροπής και τους ανθρώπινους πόρους στη διευρυμένη Ευρωπαϊκή Ένωση, 5 Ιουνίου 2002 (COM(2002) 311 τελικό).

Οι αντιπροσωπείες της Επιτροπής στα νέα κράτη μέλη θα μετεξελιχθούν σε Γραφεία Τύπου και Εκπροσώπησης από την 1η Μαΐου 2004 και θα επικεντρωθούν στον νέο τους ρόλο της πληροφόρησης των πολιτών και των ΜΜΕ στο κράτος μέλος υποδοχής. Ωστόσο, ως συνοδευτικό μέτρο στη σταδιακή κατάργηση της προενταξιακής βοήθειας, ένας αριθμός εξειδικευμένων υπαλλήλων θα παραμείνει εφόσον χρειάζεται για μια περιορισμένη μεταβατική περίοδο.

Στις 20 Φεβρουαρίου 2003 η Κροατία υπέβαλε αίτηση προσχώρησης στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Σε συνεδρίασή του η οποία πραγματοποιήθηκε στις 14 Απριλίου 2003, το Συμβούλιο αποφάσισε να θέσει σε εφαρμογή τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 49 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση και ζήτησε από την Επιτροπή να γνωμοδοτήσει στο Συμβούλιο επί της αίτησης. Μια σειρά ερωτήσεων διαβιβάστηκε στις κροατικές αρχές τον Ιούλιο, με στόχο να σχηματιστεί μια ακριβής εικόνα της κατάστασης, στις οποίες οι κροατικές αρχές απάντησαν τον Οκτώβριο. Αυτή τη στιγμή συντάσσεται η γνωμοδότηση της Επιτροπής που αναμένεται να δημοσιοποιηθεί την άνοιξη του 2004.

Η Ένωση έχει τονίσει επανειλημμένα ότι δεν θα ήθελε να αποτελέσει η διεύρυνση αφορμή για νέες διαχωριστικές γραμμές στην Ευρώπη. Προς τούτο, η Επιτροπή ενέκρινε τον Μάρτιο του 2003 ανακοίνωση σχετικά με ένα νέο πλαίσιο σχέσεων με τους γείτονες στα ανατολικά και νότια σύνορά μας [3]. Η Επιτροπή πρόβαλε ένα νέο όραμα: τη δημιουργία ενός διευρυμένου χώρου ειρήνης, σταθερότητας και ευημερίας ο οποίος θα περιλαμβάνει τους προς Ανατολάς και προς Νότον γείτονες που προς το παρόν δεν έχουν προοπτική ένταξης στην ΕΕ, με βάση τις κοινές αξίες και την ολοκλήρωση σε βάθος. Ως αντάλλαγμα για την επίτευξη απτής προόδου στην υλοποίηση πολιτικών, οικονομικών και θεσμικών μεταρρυθμίσεων, οι όμορες χώρες της ΕΕ θα επωφελούνται από την προοπτική πιο στενών οικονομικών και πολιτικών δεσμών με την ΕΕ. Η Επιτροπή πρότεινε την υιοθέτηση μιας διαφοροποιημένης, προοδευτικής και συγκριτικής προσέγγισης στην εφαρμογή της πρωτοβουλίας και την ανάπτυξη ειδικών για κάθε χώρα σχεδίων δράσης. Η πρωτοβουλία είχε ευρύτατη αποδοχή τόσο από τα κράτη μέλη όσο και από τις όμορες χώρες.

[3] Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο - Ευρύτερη Ευρώπη - Γειτονικές σχέσεις: ένα νέο πλαίσιο σχέσεων με τους γείτονές μας στα ανατολικά και νότια σύνορά μας, 11 Μαρτίου 2003 (COM(2003) 104 τελικό). Το πλαίσιο αυτό ισχύει για τις εξής χώρες: Ρωσία, Ουκρανία, Μολδαβία, Λευκορωσία, Αλγερία, Αίγυπτος, Ισραήλ, Ιορδανία, Λίβανος, Μαρόκο, Παλαιστινιακή Αρχή, Συρία, Τυνησία.

Τον Ιούλιο η Επιτροπή ενέκρινε επίσης μια ανακοίνωση για ένα νέο μέσο γειτνίασης [4]. Η ανακοίνωση αυτή παραθέτει τις προσαρμογές της κοινοτικής βοήθειας στις συνοριακές περιοχές στο πλαίσιο της νέας πολιτικής γειτονίας, με βάση μια προσέγγιση δύο βαθμίδων: η αρχική φάση έως το 2006 πρέπει να αναζητήσει πρακτικές και δυναμικές λύσεις οι οποίες θα βελτίωναν την τρέχουσα συνεργασία μεταξύ των υφιστάμενων μέσων και την αύξηση της αποτελεσματικότητας και της προβολής της διασυνοριακής και περιφερειακής συνεργασίας στη βάση του υφιστάμενου νομοθετικού πλαισίου. Στη συνέχεια θα εξεταστεί μια πιο μακρόπνοη λύση σε μεταγενέστερο στάδιο για την περίοδο από το 2007 και μετά, ύστερα από αξιολόγηση των σχετικών νομοθετικών και δημοσιονομικών θεμάτων.

[4] Ανακοίνωση της Επιτροπής - Ανοίγοντας το δρόμο για ένα νέο μέσο γειτνίασης, 1 Ιουλίου 2003 (COM(2003) 393 τελικό).

Η Επιτροπή θα συνεχίσει να μελετά και να επεξεργάζεται μια συνολική μεθοδολογία για την πρακτική εφαρμογή της ιδέας «Ευρύτερη Ευρώπη - Γειτονικές σχέσεις». Σε αυτή περιλαμβάνεται μια πλήρης επισκόπηση των σημερινών σχέσεών μας με τις ενδιαφερόμενες χώρες και η εκπόνηση των πρώτων σχεδίων δράσης. Με βάση τα συμπεράσματα της Θεσσαλονίκης, το επόμενο έτος η Επιτροπή θα υποβάλει συνολική έκθεση στο Συμβούλιο η οποία θα περιλαμβάνει προτάσεις για συγκεκριμένες δράσεις.

Το υπόλοιπο της παρούσας έκθεσης αφορά τις τρεις υποψήφιες χώρες που δεν θα προσχωρήσουν την 1η Μαΐου 2004, δηλαδή στη Βουλγαρία, στη Ρουμανία και στην Τουρκία. Οι τακτικές εκθέσεις του 2003 για τις χώρες αυτές παρουσιάζουν μια λεπτομερή ανάλυση της προόδου τους προς την ένταξη τους τελευταίους 12 μήνες. Η πρόοδος αυτή αξιολογείται με βάση τα ίδια κριτήρια και την ίδια μεθοδολογία που έχει εφαρμοστεί με συνέπεια για όλες τις υποψήφιες χώρες. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα των Ευρωπαϊκών Συμβουλίων της Κοπεγχάγης (1993) και της Μαδρίτης (1995), η έκθεση αποδίδει ιδιαίτερη σημασία τόσο στις νομοθετικές αλλαγές όσο και στη διοικητική ικανότητά τους να επιβάλουν και να εφαρμόζουν το κεκτημένο. Από τις εκθέσεις προκύπτει ότι η Βουλγαρία, η Ρουμανία και η Τουρκία σημείωσαν πρόοδο στις τρεις ομάδες κριτηρίων - πολιτικά, οικονομικά και σχετικά με το κεκτημένο - που ορίστηκαν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κοπεγχάγης το 1993.

B. Εντασσοντας τη Βουλγαρια και τη Ρουμανια στην Ενωση

1. Πρόοδος που σημειώθηκε από τη Βουλγαρία όσον αφορά στην ικανοποίηση των κριτηρίων προσχώρησης

Η Βουλγαρία εξακολουθεί να πληροί τα πολιτικά κριτήρια της Κοπεγχάγης. Σημειώθηκε μεν πρόοδος στην έγκριση προγράμματος και σχεδίου δράσης για την υλοποίηση της στρατηγικής εκσυγχρονισμού της δημόσιας διοίκησης, αλλά θα χρειαστούν συνεχείς προσπάθειες για την επίτευξη του στόχου της Βουλγαρίας να αποκτήσει μια καταρτισμένη και αποτελεσματική δημόσια διοίκηση σε μεσοπρόθεσμο επίπεδο. Η γενική μεταρρυθμιστική προσπάθεια στον δικαστικό τομέα συνεχίστηκε. Ειδικότερα, οι συνταγματικές τροποποιήσεις σε σχέση με το καθεστώς των δικαστικών αποτελούν σημαντικό βήμα προόδου. Η διαφθορά συνεχίζει να αποτελεί πρόβλημα και η Βουλγαρία πρέπει να επιμείνει σε συνδυασμένες προσπάθειες για την εφαρμογή σχετικών μέτρων.

Η Βουλγαρία συνεχίζει να σέβεται τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις θεμελιώδεις ελευθερίες. Το νομοθετικό πλαίσιο για την πολιτική ασύλου, την προστασία του παιδιού, την ισότητα ευκαιριών και την κατάργηση των διακρίσεων βελτιώθηκε σημαντικά. Ωστόσο, οι συνθήκες διαβίωσης των παιδιών και των ατόμων με νοητική αναπηρία που ζουν σε ιδρύματα δεν έχει βελτιωθεί. Απαιτούνται επίσης περαιτέρω προσπάθειες για την καταπολέμηση της εξευτελιστικής συμπεριφοράς εκ μέρους της αστυνομίας και της εμπορίας ανθρώπων. Το νέο σχέδιο δράσης για την υλοποίηση του «προγράμματος-πλαισίου για την ένταξη των Ρομ στην κοινωνία» είναι ένα θετικό βήμα, αλλά απαιτούνται αποφασιστικές και διαρκείς προσπάθειες για την εξάλειψη των στάσεων και συμπεριφορών που συνιστούν διακριτική μεταχείριση. Επισκόπηση των συμβάσεων ανθρώπινων δικαιωμάτων που έχει επικυρώσει η Βουλγαρία παρατίθεται στο Παράρτημα 3: Συμβάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων που έχουν επικυρωθεί από τις υποψήφιες χώρες.

Όσον αφορά στα οικονομικά κριτήρια, η Βουλγαρία είναι μια λειτουργική οικονομία της αγοράς. Αναμένεται ότι θα είναι σε θέση να αντιμετωπίζει τις ανταγωνιστικές πιέσεις και τις δυνάμεις της αγοράς στο εσωτερικό της Ένωσης σε βραχυπρόθεσμο επίπεδο, υπό την προϋπόθεση ότι θα συνεχίσει να υλοποιεί το μεταρρυθμιστικό της πρόγραμμα για την εξάλειψη των δυσχερειών που απομένουν.

Η βουλγαρική οικονομία έχει επιτύχει υψηλό βαθμό σταθερότητας και έχει σημειώσει ικανοποιητική πρόοδο στον τομέα των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Αυτό εγγυάται λειτουργικούς μηχανισμούς αγοράς και μια όλο και πιο αποτελεσματική κατανομή των πόρων. Ωστόσο, η ευελιξία των αγορών προϊόντων και εργασίας πρέπει να βελτιωθεί ακόμη περισσότερο. Ειδικότερα, η αποτελεσματικότητα του διοικητικού και του δικαστικού συστήματος πρέπει να βελτιωθεί με στόχο την παροχή ενός πιο σταθερού και προβλέψιμου πλαισίου για τους οικονομικούς παράγοντες. Χρειάζεται να ολοκληρωθεί το πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων και να βελτιωθούν περαιτέρω οι κανονισμοί και οι διοικητικές διαδικασίες που άπτονται των επιχειρήσεων. Μια επιλογή στατιστικών δεικτών περιλαμβάνεται στο Παράρτημα 6: Βασικοί στατιστικοί δείκτες (2002).

Το τελευταίο έτος η Βουλγαρία συνέχισε, στους περισσότερους τομείς, να σημειώνει ικανοποιητική πρόοδο στην υιοθέτηση του κεκτημένου και αναμένεται να ολοκληρώσει την απαιτούμενη μεταφορά νομοθεσίας στο εθνικό δίκαιο πριν από την προγραμματισμένη ημερομηνία προσχώρησης εφόσον διατηρηθεί ο τρέχων ρυθμός προόδου. Λεπτομέρειες σχετικά με την πρόοδο στα διάφορα κεφάλαια του κεκτημένου περιλαμβάνονται στα συμπεράσματα της τακτικής έκθεσης για τη Βουλγαρία.

Η Βουλγαρία πρέπει να συνεχίσει να καταβάλει συνεχείς προσπάθειες για την ανάπτυξη επαρκούς διοικητικής και δικαστικής ικανότητας με στόχο την εφαρμογή και την επιβολή του κεκτημένου. Εκτός από τη συνέχιση της οριζόντιας μεταρρύθμισης της δημόσιας διοίκησης, πρέπει να εστιάσει πιο συγκεκριμένα στην ανάπτυξη της ικανότητας να αποτελεί μέρος της εσωτερικής αγοράς και να εφαρμόζει το κεκτημένο σε τομείς όπως η γεωργία, το περιβάλλον και η περιφερειακή πολιτική. Απαιτούνται συνεχείς προσπάθειες για την εδραίωση της απαιτούμενης διοικητικής ικανότητας ώστε να διασφαλίζεται η χρηστή και αποδοτική διαχείριση των κεφαλαίων της ΕΕ.

Τα πλήρη συμπεράσματα της τακτικής έκθεσης για τη Βουλγαρία περιλαμβάνονται στο Παράρτημα 2: Συμπεράσματα των τακτικών εκθέσεων για τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία και την Τουρκία.

2. Πρόοδος που σημειώθηκε από τη Ρουμανία όσον αφορά στην ικανοποίηση των κριτηρίων προσχώρησης

Η Ρουμανία εξακολουθεί να πληροί τα πολιτικά κριτήρια. Τον τελευταίο χρόνο αναλήφθηκαν μια σειρά θετικών πρωτοβουλιών για τη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης και του δικαστικού τομέα. Η Ρουμανία πρέπει να επικεντρώσει την προσοχή της στην αποτελεσματική εφαρμογή των μέτρων αυτών και να ενισχύσει περισσότερο αυτές τις προσπάθειες αντιμετώπισης των δυσκίνητων διοικητικών διαδικασιών, της έλλειψης διαφάνειας και την περιορισμένης ικανότητας εκτέλεσης πολιτικών. Χρειάζεται να αναπτύξει και να εφαρμόσει μια στρατηγική εν όψει της μεταρρύθμισης της πολιτικής και διοικητικής διαδικασίας. Η διαφθορά συνεχίζει να αποτελεί πολύ διαδεδομένο φαινόμενο στη Ρουμανία. Θεσπίστηκε μια σειρά προβεβλημένων μέτρων, αλλά χρειάζεται να καταβληθούν πολύ πιο εντατικές προσπάθειες.

Η Ρουμανία συνεχίζει να σέβεται τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις θεμελιώδεις ελευθερίες και έχει σημειώσει ικανοποιητική πρόοδο ιδιαίτερα όσον αφορά στην καταπολέμηση των διακρίσεων, την προστασία του παιδιού και τις εθνικές μειονότητες. Πρέπει να συνεχιστεί η εφαρμογή της στρατηγικής για τους Ρομ. Ετοιμάζονται μεταρρυθμίσεις σε μια σειρά άλλων τομέων, αλλά η πρόκληση για το μέλλον θα είναι η αποτελεσματική εφαρμογή αυτών των πρωτοβουλιών. Επισκόπηση των συμβάσεων ανθρώπινων δικαιωμάτων που έχει επικυρώσει η Ρουμανία παρατίθεται στο Παράρτημα 3: Συμβάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων που έχουν επικυρωθεί από τις υποψήφιες χώρες.

Όσον αφορά στα οικονομικά κριτήρια, η Ρουμανία μπορεί να θεωρηθεί ως μια λειτουργική οικονομία της αγοράς εφςσον η ικανοποιητική πρόοδος που είχε σημειωθεί συνεχιστεμ με αποφασιστικότητα. Επίσης, απαιτείται αυστηρή και συνεπής εφαρμογή του προγράμματος διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων προκειμένου να μπορέσει η Ρουμανία να αντιμετωπίσει τις ανταγωνιστικές πιέσεις και τις δυνάμεις της αγοράς στο εσωτερικό της Ένωσης σε βραχυπρόθεσμο επίπεδο.

Σημειώθηκε περαιτέρω πρόοδος προς τον στόχο της μακροοικονομικής σταθερότητας, επιταχύνθηκαν οι ιδιωτικοποιήσεις και η ανασυγκρότηση των δημόσιων επιχειρήσεων και βελτιώθηκαν οι μηχανισμοί εισόδου και εξόδου από την αγορά. Ωστόσο, η δημοσιονομική πολιτική και η πολιτική μισθών πρέπει να παραμείνουν συνετές, πρέπει να προχωρήσει η μεταρρύθμιση στον τομέα των δαπανών και να αυξηθεί η φορολογική συμμόρφωση. Πρέπει, κατά προτεραιότητα, να ενισχυθεί η δημοσιονομική πειθαρχία των επιχειρήσεων, ιδιαίτερα μέσω της αντιμετώπισης της συνεχιζόμενης συσσώρευσης καθυστερούμενων. Η ανασυγκρότηση και οι ιδιωτικοποιήσεις σε βασικούς τομείς όπως η ενέργεια, η εξόρυξη μεταλλευμάτων και οι μεταφορές, είναι ανάγκη να συνεχιστούν. Μια επιλογή στατιστικών δεικτών περιλαμβάνεται στο Παράρτημα 6: Βασικοί στατιστικοί δείκτες (2002).

Η Ρουμανία σημείωσε σταθερή πρόοδο όσον αφορά στην υιοθέτηση του κεκτημένου και αναμένεται να ολοκληρώσει την απαιτούμενη μεταφορά νομοθεσίας στο εθνικό δίκαιο πριν από την προγραμματισμένη ημερομηνία προσχώρησης εφόσον διατηρηθεί ο τρέχων ρυθμός προόδου. Οι αδυναμίες στη νομοθετική διαδικασία συνεπάγονται ότι η ποιότητα της μεταφερόμενης νομοθεσίας είναι ανομοιογενής και ότι σε ορισμένες περιπτώσεις θα χρειαστούν αναθεωρήσεις για να καταστεί δυνατή η εφαρμογή των νόμων. Λεπτομέρειες σχετικά με την πρόοδο στα διάφορα κεφάλαια του κεκτημένου περιλαμβάνονται στα συμπεράσματα της τακτικής έκθεσης για τη Ρουμανία.

Σε μια σειρά σημαντικών τομέων παρατηρείται ένα χάσμα που επιμένει ανάμεσα στην πρόοδο της μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο και στην περιορισμένη συνολική ικανότητα της δημόσιας διοίκησης να εφαρμόσει και να επιβάλει την προσφάτως υιοθετημένη νομοθεσία. Αυτό αποτελεί σημαντικότατο περιορισμό στις ενταξιακές προετοιμασίες της Ρουμανίας και η αντιμετώπιση του προβλήματος αυτού προϋποθέτει μια συνολική, διαρθρωτική μεταρρύθμιση τόσο της δημόσιας διοίκησης όσο και του δικαστικού συστήματος. Οι ανησυχίες αυτές υπερβαίνουν την υιοθέτηση του κεκτημένου και αφορούν επίσης τη διαχείριση της οικονομικής βοήθειας της ΕΕ. Η πρόοδος στην καθιέρωση των νέων θεσμικών δομών που απαιτούνται από το κεκτημένο συνεχίστηκε, αν και τα αποτελέσματα ήταν έως σήμερα ανομοιογενή.

Τα πλήρη συμπεράσματα της τακτικής έκθεσης για τη Ρουμανία περιλαμβάνονται στο Παράρτημα 2: Συμπεράσματα των τακτικών εκθέσεων για τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία και την Τουρκία.

3. Προενταξιακή στρατηγική για τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία

Όπως είχε συστήσει το έγγραφο στρατηγικής του περασμένου έτους, το Συμβούλιο επικύρωσε αναλυτικούς οδικούς χάρτες και ενέκρινε αναθεωρημένες εταιρικές σχέσεις για την προσχώρηση της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας. Αυτές οι εταιρικές σχέσεις για την προσχώρηση βασίζονται στα πορίσματα των τακτικών εκθέσεων του 2002 και παραθέτουν μια σειρά συγκεκριμένων δράσεων που πρέπει να υλοποιηθούν προκειμένου να συνεχιστούν και να ολοκληρωθούν οι προετοιμασίες για την ένταξη στην ΕΕ. Στόχος των εταιρικών σχέσεων για την προσχώρηση είναι να καθορίσουν σε ένα ενιαίο πλαίσιο τους τομείς προτεραιότητας για περαιτέρω δράση όπως ορίστηκαν στην τακτική έκθεση της Επιτροπής, τα διαθέσιμα χρηματοδοτικά μέσα που θα συνδράμουν τις υποψήφιες χώρες στην υλοποίηση αυτών των προτεραιοτήτων και τους όρους που θα ισχύσουν για τη βοήθεια αυτή.

Η θεσμική ανάπτυξη, σε συνδυασμό με επενδύσεις στην ανάπτυξη που σχετίζεται με το κεκτημένο, πρέπει να συνεχίσει να αποτελεί την κύρια εστίαση της κοινοτικής βοήθειας, ιδιαίτερα στο πλαίσιο του προγράμματος Phare. Στο πλαίσιο αυτό, η αξιολόγηση από ομολόγους και οι αδελφοποιήσεις είναι τα προτιμώμενα μέσα και χρησιμοποιούνται σε σημαντικό βαθμό (βλέπε τους πίνακες στο Παράρτημα 4: Έργα αδελφοποίησης και αξιολογήσεις από ομολόγους). Αυτό πρέπει να έχει περαιτέρω συνέχεια.

Δεύτερος μείζων στόχος της κοινοτικής βοήθειας παραμένει η προώθηση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής, με σαφή εστίαση στην προετοιμασία της βουλγαρικής και της ρουμανικής διοίκησης και των δικαιούχων για μελλοντικές δράσεις των διαρθρωτικών ταμείων και των ταμείων συνοχής.

Οι οδικοί χάρτες προσχώρησης για τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία, που προτάθηκαν από την Επιτροπή και επικυρώθηκαν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κοπεγχάγης, προβλέπουν σημαντική αύξηση της οικονομικής βοήθειας για την περίοδο 2004-2006 σε αμφότερες τις χώρες (1360 εκατομμύρια ευρώ το 2004, 1502 εκατομμύρια το 2005 και 1650 εκατομμύρια το 2006). Η αύξηση αυτή, που ακολούθως ενσωματώθηκε στην τροποποίηση της δημοσιονομικής προοπτικής 2000-2006, και που αποφασίστηκε από τις δημοσιονομικές αρχές, σκοπό έχει να στηρίξει τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία ώστε να προχωρήσουν στη λήψη των υπόλοιπων αναγκαίων μέτρων προκειμένου να ανταποκριθούν στα κριτήρια για την προσχώρηση και να συνεχίσουν να προετοιμάζονται για τη συμμετοχή στα διαρθρωτικά ταμεία.

Η αυξημένη βοήθεια θα εξαρτηθεί από την επίτευξη ικανοποιητικής προόδου στην εφαρμογή του οδικού χάρτη και των προτεραιοτήτων της εταιρικής σχέσης για την προσχώρηση και από το αν θα υπάρξει σημαντική βελτίωση στην ικανότητα των χωρών να διαχειρίζονται και να χρησιμοποιούν τα κεφάλαια. Πρέπει να συνεχιστούν οι προετοιμασίες για την υλοποίηση της διευρυμένης αποκέντρωσης (EDIS) για το PHARE και του προενταξιακού διαρθρωτικού μέσου (ISPA), έως το τέλος του 2004. Επιπλέον, η Βουλγαρία και η Ρουμανία πρέπει να διασφαλίσουν ότι υπάρχουν αποτελεσματικές δομές για την πρόληψη, τον εντοπισμό και την τιμωρία ενδεχόμενων κρουσμάτων απάτης και διαφθοράς.

4. Ένα πλαίσιο για την οριστικοποίηση των διαπραγματεύσεων

4.1 Προς την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων

Η Βουλγαρία και η Ρουμανία έχουν ορίσει το έτος 2007 ως ημερομηνία-στόχο για την προσχώρηση. Η ημερομηνία αυτή αποτελεί σήμερα κοινό στόχο της Ένωσης μετά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κοπεγχάγης τον Δεκέμβριο του 2002, ανάλογα με την περαιτέρω πρόοδο που θα σημειώσουν όσον αφορά στη συμμόρφωση με τα κριτήρια προσχώρησης. Ο δεδηλωμένος στόχος της Ένωσης για πλήρη ένταξη της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας το 2007 πρέπει να συνεχίσει να αποτελεί αμετακίνητη επιδίωξη της προετοιμασίας των δύο χωρών που θα έχουν τη στήριξη της Επιτροπής στην προσπάθειά τους αυτή.

Οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις σημείωσαν σταθερή πρόοδο έως σήμερα. Όλα τα κεφάλαια του κεκτημένου έχουν ανοίξει με τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία. Από τα 31 κεφάλαια της διαπραγμάτευσης έχουν κλείσει προσωρινά τα 26 με τη Βουλγαρία και τα 20 με τη Ρουμανία. Μια επισκόπηση της κατάστασης των διαπραγματεύσεων δίδεται στον πίνακα του Παραρτήματος 5: Κατάσταση των διαπραγματεύσεων.

Οι διαπραγματεύσεις πρέπει να προχωρήσουν στη συνολική ολοκλήρωσή τους με βάση τις υφιστάμενες αρχές που ορίστηκαν κατά την έναρξη των διαπραγματεύσεων. Όπως διακήρυξε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Θεσσαλονίκης οι διαπραγματεύσεις θα συνεχιστούν στην ίδια βάση και με τις ίδιες αρχές που ίσχυσαν για τις δέκα υπό ένταξη χώρες.

Η βασική αρχή των διαπραγματεύσεων είναι ότι κάθε χώρα προχωρά ανάλογα με τις επιδόσεις της. Σε αυτή τη βάση, οι διαπραγματεύσεις, όπως και στο παρελθόν, θα καθοριστούν κατά κύριο λόγο από την επιτόπια πρόοδο: την πρόοδο των χωρών που βρίσκονται στο στάδιο των διαπραγματεύσεων όσον αφορά στην ενσωμάτωση του κεκτημένου στη νομοθεσία τους και στην ανάπτυξη της ικανότητας για αποτελεσματική εφαρμογή και επιβολή του. Η μέτρηση της προόδου είναι ακριβώς ο στόχος των τακτικών εκθέσεων της Επιτροπής που λειτουργούν ως μια βάση για τον καθορισμό της διεξαγωγής των διαπραγματεύσεων. Η Επιτροπή θα συνεχίσει να παρακολουθεί την εκπλήρωση των δεσμεύσεων που έχουν αναλάβει οι χώρες που βρίσκονται στο στάδιο των διαπραγματεύσεων. Η πρόοδος στις διαπραγματεύσεις θα συνεχίσει να συμβαδίζει με την επιτόπια πρόοδο.

Επίσης, η πραγματική πρόοδος στις διαπραγματεύσεις και το προσωρινό κλείσιμο των κεφαλαίων της διαπραγμάτευσης εξαρτάται από το αν όλα τα μέρη θα συνεισφέρουν τα απαιτούμενα. Αυτό προϋποθέτει, για τις υποψήφιες χώρες, την υποβολή ουσιαστικών εγγράφων θέσης που να παρουσιάζουν την πρόοδο στην ικανότητα μεταφοράς και εφαρμογής στη διάρκεια της περιόδου μετά τον τελευταίο γύρο διαπραγματεύσεων σε κάθε κεφάλαιο, καθώς και αξιόπιστες δεσμεύσεις για όσα μένει να γίνουν. Από την πλευρά της, η Επιτροπή θα συνεχίσει να υποβάλει τις αναγκαίες προτάσεις για τα κεφάλαια που παραμένουν ανοιχτά ώστε να συνδράμει την Ένωση στη διαμόρφωση κοινών θέσεων προς γνωστοποίηση στους υποψήφιους.

Για να πραγματοποιηθεί η προσχώρηση το 2007, πρέπει να υπογραφεί το αργότερο στα τέλη του 2005 μια κοινή συνθήκη προσχώρησης για τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία, γεγονός που θα προϋπέθετε την οριστικοποίηση των διαπραγματεύσεων σε εύλογο διάστημα πριν από την ημερομηνία αυτή. Θα προηγηθεί η τελική σύσταση της Επιτροπής σχετικά με την ετοιμότητα της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας για την προσχώρηση. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Θεσσαλονίκης εξέφρασε τη στήριξή του στις προσπάθειες της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας να επιτύχουν τον στόχο της ολοκλήρωσης των διαπραγματεύσεων το 2004, καλώντας τες να επιταχύνουν τις επιτόπιες προετοιμασίες τους. Η επίτευξη αυτού του στόχου θα εξαρτηθεί από την πραγματική πρόοδο που θα έχει επιτελεστεί στο εσωτερικό της κάθε χώρας και στη διαπραγματευτική διαδικασία ανάλογα με τις επιδόσεις της κάθε χώρας.

4.2 Περίγραμμα χρηματοδοτικού πλαισίου

Όπως και στην περίπτωση των διαπραγματεύσεων με τις δέκα υπό ένταξη χώρες το 2002, ένα από τα πρώτα και βασικά καθήκοντα κατά την προετοιμασία για την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων είναι η καθιέρωση ενός συνεκτικού χρηματοδοτικού πλαισίου. Αυτό θα ανοίξει τον δρόμο για την οριστικοποίηση των διαπραγματεύσεων στα κεφάλαια της γεωργίας και της περιφερειακής πολιτικής που έχουν σημαντικές επιπτώσεις στον προϋπολογισμό και που σχετίζονται με το κεφάλαιο για τις χρηματοδοτικές και τις δημοσιονομικές διατάξεις.

Στην περίπτωση των υπό ένταξη χωρών, το χρηματοδοτικό πακέτο για την ένταξη καθορίστηκε σε μεγάλο βαθμό από το χρηματοδοτικό πλαίσιο για την περίοδο 2000-2006 που συμφωνήθηκε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Βερολίνου τον Μάρτιο του 1999. Στην περίπτωση της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας, δεν υπάρχει ακόμη συνολικό χρηματοδοτικό πλαίσιο στο οποίο να μπορούν να τοποθετηθούν οι δημοσιονομικές επιπτώσεις της ένταξής τους. Ωστόσο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο που συνήλθε στη Θεσσαλονίκη τον Ιούνιο διακήρυξε ότι οι συζητήσεις ή η συμφωνία σχετικά με τις μελλοντικές μεταρρυθμίσεις σε επίπεδο πολιτικής ή τη νέα δημοσιονομική προοπτική δεν θα εμποδίσουν τη συνέχιση και την ολοκλήρωση των ενταξιακών διαπραγματεύσεων ούτε θα προδικαστούν από την έκβαση των διαπραγματεύσεων αυτών.

Οι προτάσεις της Επιτροπής θα βασίζονται, συνεπώς, στο υπάρχον κεκτημένο καθώς και στις αρχές και στη μεθοδολογία στις οποίες βασίζεται το χρηματοδοτικό πλαίσιο που αναπτύχθηκε για τις διαπραγματεύσεις με τις δέκα υπό ένταξη χώρες. Ειδικότερα:

- στον τομέα της γεωργίας πρέπει να διατηρηθεί ο στόχος της σταδιακής εισαγωγής άμεσων πληρωμών για τους αγρότες στα νέα κράτη μέλη σε ένα διάστημα 10 ετών με σημείο εκκίνησης το 25% του επιπέδου που ίσχυε τότε για την Ένωση των 15. Η διαπραγματευτική θέση της ΕΕ πρέπει να αντικατοπτρίζει τη μεταρρύθμιση της κοινής γεωργικής πολιτικής που έχει μεσολαβήσει. Το ύψος της πίστωσης για την ανάπτυξη της υπαίθρου στη Βουλγαρία και τη Ρουμανία θα υπολογιστεί με βάση τα ίδια κριτήρια που χρησιμοποιήθηκαν για την κατανομή της πίστωσης για την ανάπτυξη της υπαίθρου στις δέκα υπό ένταξη χώρες. Οι πρόσθετες σχετικές με την αγορά δαπάνες που απορρέουν από την προσχώρηση της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας θα πρέπει να προστεθούν στο συνολικό ανώτατο όριο της ΕΕ των 25 για το κονδύλιο 1.Α. [5]

[5] Όπως ορίζεται στην απόφαση των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών, που συναντήθηκαν στο πλαίσιο του Συμβουλίου, στις 18 Νοεμβρίου 2002.

- Οι διαρθρωτικές δράσεις πρέπει να βασίζονται στο 1/3 των κεφαλαίων για το ταμείο συνοχής και σε μια γενική πίστωση που θα καθοριστεί με βάση μια προσέγγιση ανάλογη με εκείνη που ακολουθήθηκε για τις δέκα υπό ένταξη χώρες, μεταξύ άλλων λαμβάνοντας υπόψη την προοδευτική εισαγωγή των διαρθρωτικών κεφαλαίων, ώστε να αντικατοπτρίζεται η θετική εξέλιξη της ικανότητας απορρόφησης των χωρών αυτών. Εδώ περιλαμβάνεται η προσαρμογή των μεταφορών στο 4% του προσδοκώμενου ακαθάριστου εθνικού προϊόντος για κάθε έτος. Εφόσον συμφωνηθεί αυτή η γενική πίστωση, θα καθοριστούν τα μεμονωμένα ποσά ανά χώρα και ανά πολιτική, εν πολλοίς με βάση τη μεθοδολογία που εφαρμόστηκε για τα υφιστάμενα κράτη μέλη για την περίοδο 2000-2006. Θα πρόκειται για ενδεικτικές πιστώσεις, υποκείμενες σε τροποποιήσεις ανάλογα με το αποτέλεσμα των μεταρρυθμίσεων σε επίπεδο πολιτικών, χωρίς αλλαγή της δεσμευμένης συνολικής χρηματοδοτικής πίστωσης.

- Εκτός από την παροχή δικαιώματος πλήρους συμμετοχής στη Βουλγαρία και τη Ρουμανία στις εσωτερικές πολιτικές της Κοινότητας, πρέπει να διατεθούν πρόσθετα κεφάλαια για τη θεσμική ανάπτυξη ανάλογα με εκείνα που συμφωνήθηκαν για τις υπό ένταξη χώρες (ιδιαίτερα το «μέσο μετάβασης»).

- Η καθαρή δημοσιονομική θέση της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας ως δικαιούχων προενταξιακών κεφαλαίων δεν πρέπει κατά την ημερομηνία της προσχώρησης να υπολείπεται σε σύγκριση με την κατάστασή τους το έτος που προηγείται της προσχώρησης.

- Πρέπει να διατεθούν κεφάλαια για την αντιμετώπιση συγκεκριμένων προβλημάτων, ιδίως για την οριστική παύση λειτουργίας στον πυρηνικό σταθμό του Κοζλοντούι.

Η συνέχεια που συνεπάγεται η προσέγγιση αυτή είναι δίκαιη τόσο για τις σημερινές όσο και για τις μελλοντικές υπό ένταξη χώρες και είναι δικαιολογημένο το να λαμβάνεται υπόψη η ανάγκη να αποφευχθεί η πρόκριση των μελλοντικών πολιτικών μεταρρυθμίσεων και της μελλοντικής γενικής δημοσιονομικής προοπτικής. Με δεδομένο ότι η πρόταση αυτή θα βασίζεται στις ίδιες αρχές και μεθοδολογία που ίσχυσε για τις διαπραγματεύσεις με τις δέκα υπό ένταξη χώρες, οι διαπραγματεύσεις θα μπορούσαν να απλοποιηθούν σημαντικά.

Αν και από την άποψη της διεύρυνσης θα ήταν επιθυμητό η νέα γενική δημοσιονομική προοπτική για την Ένωση, που έχει ως αφετηρία το έτος 2007, να διατηρήσει αυτή τη συνέχεια, τουλάχιστον ως σημείο εκκίνησης, δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο να προκύψει ανάγκη προσαρμογής του χρηματοδοτικού πλαισίου για τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία σε σημαντικές πτυχές του, ώστε να αντανακλά μελλοντικές μεταρρυθμίσεις σε επίπεδο πολιτικών ή θεμελιώδεις αλλαγές στη γενική δημοσιονομική προοπτική σε σύγκριση με την τρέχουσα προοπτική. Κρίνεται, συνεπώς, συνετό και ενδεδειγμένο να περιοριστεί χρονικά το χρηματοδοτικό πλαίσιο για τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία σε μια περίοδο τριών ετών από την ένταξή τους. Πρόκειται ουσιαστικά για το ίδιο διάστημα που κάλυπταν και οι διαπραγματεύσεις με τις δέκα υπό ένταξη χώρες, το οποίο περιοριζόταν στην τρέχουσα δημοσιονομική προοπτική που λήγει το 2006.

Αν το χρηματοδοτικό πλαίσιο για την ένταξη της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας έπρεπε να προσαρμοστεί μετά την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων, θα χρειαζόταν να προβλεφθεί μια διαδικασία για τη συμμετοχή των χωρών αυτών, όπως είναι ενδεδειγμένο, στη συγκεκριμένη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Αν χρειάζεται, η διαδικασία αυτή μπορεί να συμπεριληφθεί στη συνθήκη προσχώρησης.

Η Επιτροπή θα διασφαλίσει ότι το Συμβούλιο θα μπορέσει να συζητήσει τα θέματα αυτά στις αρχές του 2004, σε ένα κοινό χρηματοδοτικό πλαίσιο για την ένταξη της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας. Σε αυτή τη βάση, η Επιτροπή θα προτείνει ακολούθως στο Συμβούλιο κοινές διαπραγματευτικές θέσεις στους τομείς της γεωργίας, της περιφερειακής πολιτικής και των δημοσιονομικών θεμάτων σύμφωνα με την προσέγγιση που περιγράφηκε ανωτέρω.

Γ. Η Τουρκια στη διαδικασια διευρυνσης - προοδος και προκλησεισ

1. Πρόοδος που σημειώθηκε από την Τουρκία όσον αφορά στην ικανοποίηση των κριτηρίων προσχώρησης

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κοπεγχάγης τον Δεκέμβριο του 2002 υπενθύμισε την απόφαση που εξέδωσε στο Ελσίνκι το 1999, σύμφωνα με την οποία η Τουρκία ήταν ένα υποψήφιο κράτος που επρόκειτο να ενταχθεί στην Ένωση με βάση τα ίδια κριτήρια που ισχύουν και για τα άλλα υποψήφια κράτη. Χαιρέτιζε θερμά τα σημαντικά βήματα που είχε διανύσει η Τουρκία για την εκπλήρωση των κριτηρίων της Κοπεγχάγης και την ενθάρρυνε να συνεχίσει δυναμικά τη μεταρρυθμιστική διαδικασία. Κατέληγε ότι αν το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο που πρόκειται να πραγματοποιηθεί τον Δεκέμβριο του 2004, βασιζόμενο σε έκθεση και σύσταση της Επιτροπής, αποφασίσει ότι η Τουρκία πληροί τα πολιτικά κριτήρια της Κοπεγχάγης, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα αρχίσει άμεσα ενταξιακές διαπραγματεύσεις με την Τουρκία.

Στη σύνοδο που πραγματοποιήθηκε στη Θεσσαλονίκη τον Ιούνιο του 2003, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο χαιρέτισε τη δέσμευση της τουρκικής κυβέρνησης να προχωρήσει η μεταρρυθμιστική διαδικασία, και ιδιαίτερα το εναπομένον νομοθετικό έργο έως το τέλος του 2003, και εξέφρασε τη στήριξή της στις διαρκείς προσπάθειες που καταβάλλονται με στόχο την εκπλήρωση των πολιτικών κριτηρίων της Κοπεγχάγης για την έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Ένωση.

Τον τελευταίο χρόνο η τουρκική κυβέρνηση επέδειξε μεγάλη αποφασιστικότητα όσον αφορά στην επιτάχυνση του ρυθμού των νομοθετικών μεταρρυθμίσεων στους τομείς που καλύπτονται από τα πολιτικά κριτήρια. Έλαβε επίσης σημαντικά μέτρα με στόχο να διασφαλίσει την αποτελεσματική εφαρμογή τους, ώστε οι τούρκοι πολίτες να μπορούν να απολαμβάνουν τις θεμελιώδεις ελευθερίες και τα ανθρώπινα δικαιώματα σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα. Οι προσπάθειες αυτές συνιστούν σημαντική πρόοδο προς τη συμμόρφωση με τα πολιτικά κριτήρια της Κοπεγχάγης.

Ορισμένες από τις μεταρρυθμίσεις συνδέονται με ευαίσθητα θέματα, όπως η ελευθερία έκφρασης, η ελευθερία του συνέρχεσθαι ειρηνικά, τα πολιτιστικά δικαιώματα και ο έλεγχος της στρατιωτικής από την πολιτική εξουσία, και καταδεικνύουν τη βούληση της τουρκικής κυβέρνησης να προχωρήσει μπροστά. Η Τουρκία έχει επικυρώσει δύο μείζονα σύμφωνα του ΟΗΕ για τα ατομικά και πολιτικά δικαιώματα καθώς και για τα κοινωνικά και οικονομικά δικαιώματα. Κρατούμενοι που εξέτιαν ποινές για μη βίαιη έκφραση της γνώμης τους απελευθερώθηκαν. Η νομοθεσία για την καταπολέμηση των βασανιστηρίων βελτιώθηκε σημαντικά ενώ καταργήθηκε η μυστική κράτηση. Πολλές προτεραιότητες στο πλαίσιο των πολιτικών κριτηρίων στην αναθεωρημένη εταιρική σχέση για την προσχώρηση έχουν αντιμετωπιστεί.

Ωστόσο, παρά την αποφασιστικότητα της κυβέρνησης, η Επιτροπή θεωρεί ότι η Τουρκία δεν πληροί ακόμη πλήρως τα πολιτικά κριτήρια της Κοπεγχάγης. Δεν έχει καθιερωθεί ένα πλήρες σαφές πλαίσιο για τη διασφάλιση των πολιτικών, ατομικών, κοινωνικών και πολιτιστικών δικαιωμάτων και χρειάζονται περαιτέρω προσπάθειες για τη βελτίωση της συνεκτικότητας των νομικών διατάξεων και της πρακτικής.

Όσον αφορά στο νομοθετικό και κανονιστικό πλαίσιο, πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην ενίσχυση της ανεξαρτησίας και της λειτουργίας του δικαστικού κλάδου, στο γενικό πλαίσιο για την άσκηση των θεμελιωδών ελευθεριών (συνεταιρίζεσθαι, έκφρασης και θρησκευτική), στην περαιτέρω ευθυγράμμιση των σχέσεων πολιτικής και στρατιωτικής εξουσίας με την ευρωπαϊκή πρακτική, στην κατάσταση στο νοτιοανατολικό τμήμα της χώρας. Όλοι οι τούρκοι υπήκοοι ανεξαρτήτως καταγωγής πρέπει να απολαμβάνουν τα πολιτιστικά δικαιώματα.

Η εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων πρέπει να ενισχυθεί, πράγμα που προϋποθέτει ότι όλοι οι ενεχόμενοι θεσμικοί φορείς και πρόσωπα αποδέχονται το πνεύμα των μεταρρυθμίσεων. Η ευθύνη για την επιβολή της αναθεωρημένης νομοθεσίας σε σχέση με τις θεμελιώδεις ελευθερίες, των διατάξεων περί επανάληψης δίκης, της εφαρμογής των αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου και των μέτρων για την εξάλειψη των βασανιστηρίων, επαφίεται σε μεγάλο βαθμό στους δικαστές και τους εισαγγελείς. Από την άλλη, οι εκτελεστικοί φορείς σε όλα τα επίπεδα είναι επίσης υπεύθυνοι για την υλοποίηση των πολιτικών μεταρρυθμίσεων. Σε μια σειρά υποθέσεων που αφορούσαν, π.χ. τα πολιτιστικά δικαιώματα και την ανεξιθρησκία, οι φορείς αυτοί συρρίκνωσαν το πεδίο των μεταρρυθμίσεων επιβάλλοντας περιοριστικούς όρους, που δημιουργούν προσκόμματα στους αρχικά επιδιωκόμενους στόχους. Η σύσταση από την κυβέρνηση μιας ομάδας παρακολούθησης μεταρρυθμίσεων με στόχο τη διασφάλιση της αποτελεσματικής υλοποίησης των μεταρρυθμίσεων και την υπέρβαση της γραφειοκρατικής αντίστασης είναι από την άποψη αυτή ενθαρρυντική.

Οι ευρύτατες αλλαγές του τουρκικού πολιτικού και νομοθετικού συστήματος το περασμένο έτος αποτελούν μέρος μιας πιο μακροπρόθεσμης ιστορικής διαδικασίας και τα πλήρη οφέλη από τις μεταρρυθμίσεις αυτές θα γίνουν εμφανή για τον τουρκικό λαό μέσα στα επόμενα χρόνια. Χρειάζεται χρόνος για να εκφραστεί πλήρως το πνεύμα των μεταρρυθμίσεων στις συμπεριφορές των εκτελεστικών και των δικαστικών φορέων, σε όλα τα επίπεδα και σε ολόκληρη τη χώρα, δημιουργώντας ένα ιστορικό αποτελεσματικής εφαρμογής. Πάντως, υπάρχουν ήδη σαφή δείγματα βελτίωσης όσον αφορά στον σεβασμό των ανθρώπινων δικαιωμάτων και των βασικών ελευθεριών. Ωστόσο, είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό το γεγονός ότι η Τουρκία δεν έχει εκτελέσει πολλές αποφάσεις του ΕΔΑΔ, αποδίδοντας δίκαιες αποζημιώσεις ή αναιρώντας αποφάσεις που έχουν ληφθεί κατά παράβαση της ΕΣΔΑ.

Η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι οι προσπάθειες επίλυσης του κυπριακού προβλήματος αποτελούν μέρος του ενισχυμένου πολιτικού διαλόγου μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Τουρκίας. Όπως έχει επανειλημμένα τονίσει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, η Τουρκία, μαζί με όλες τις εμπλεκόμενες πλευρές, έχει ζωτικό συμφέρον να στηρίξει με αποφασιστικό τρόπο τις προσπάθειες για μια συνολική λύση του κυπριακού προβλήματος. Η Επιτροπή πιστεύει ότι οι συνθήκες είναι ευνοϊκές για την επίτευξη μιας συνολικής λύσης του κυπριακού προβλήματος πριν από την προσχώρηση της Κύπρου στην ΕΕ την 1η Μαΐου 2004. Η απουσία λύσης θα μπορούσε να αποτελέσει σημαντικό εμπόδιο στην ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας.

Η Επιτροπή υπενθυμίζει επίσης τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Ελσίνκι που καλούν τις υποψήφιες χώρες να καταβάλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για την επίλυση της οποίας εκκρεμούσας συνοριακής διαμάχης και άλλων συναφών θεμάτων με βάση την αρχή της ειρηνικής επίλυσης διαφορών σύμφωνα με τον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.

Όσον αφορά στα οικονομικά κριτήρια, η Τουρκία βελτίωσε σημαντικά τη λειτουργία της εγχώριας οικονομίας της αγοράς, αν και εξακολουθούν να υφίστανται μακροοικονομικές ανισορροπίες. Η λήψη περαιτέρω αποφασιστικών μέτρων με στόχο τη μακροοικονομική σταθερότητα και τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις θα βελτιώσουν επίσης την ικανότητα της Τουρκίας να αντιμετωπίσει τις ανταγωνιστικές πιέσεις και τις δυνάμεις της αγοράς στο εσωτερικό της Ένωσης.

Η οικονομική σταθερότητα βελτιώθηκε με τη συνέχιση της διαδικασίας κάμψης του πληθωρισμού ενώ προχώρησαν επίσης οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και ο εκσυγχρονισμός των κανονισμών και θεσμών της αγοράς της Τουρκίας. Οι διαδικασίες κάμψης του πληθωρισμού και μεταρρύθμισης πρέπει να συνεχιστούν, ιδιαίτερα με τη διατήρηση της δημοσιονομικής πειθαρχίας, την αναδιάρθρωση και την περαιτέρω ιδιωτικοποίηση του τραπεζικού τομέα και την απορρύθμιση των αγορών. Για να ενισχυθούν οι δυνατότητες ανάπτυξης της οικονομίας, πρέπει να ενθαρρυνθεί η εισροή εξωτερικών άμεσων επενδύσεων με την κατάργηση των περιορισμών που απομένουν. Μια επιλογή στατιστικών δεικτών περιλαμβάνεται στο Παράρτημα 6: Βασικοί στατιστικοί δείκτες (2002).

Η ευθυγράμμιση της Τουρκίας με το κεκτημένο έχει προχωρήσει στους περισσότερους τομείς αλλά εξακολουθεί να βρίσκεται σε πρώιμο στάδιο ως προς πολλά κεφάλαια. Έχει προχωρήσει περισσότερο στα κεφάλαια που σχετίζονται με τη τελωνειακή σύνδεση ΕΕ-Τουρκίας αλλά πρέπει εδώ να σημειωθεί ότι η Τουρκία δεν συμμορφώνεται πλήρως με τις υποχρεώσεις της. Η ευθυγράμμιση έχει προχωρήσει επίσης περισσότερο στους τομείς στους οποίους υπάρχουν άλλες διεθνείς υποχρεώσεις ανάλογες του κεκτημένου. Απαιτείται περαιτέρω νομοθετικό έργο σε όλους τους τομείς και η Τουρκία πρέπει να επικεντρωθεί στην υλοποίηση του εθνικού προγράμματος για την υιοθέτηση του κεκτημένου, σύμφωνα με τις προτεραιότητες της εταιρικής σχέσης για την προσχώρηση, με μεγαλύτερη συνέπεια για όλα τα κεφάλαια. Επίσης, η νέα νομοθεσία πρέπει να λαμβάνει υπόψη το κεκτημένο. Λεπτομέρειες σχετικά με την πρόοδο στα διάφορα κεφάλαια του κεκτημένου περιλαμβάνονται στα συμπεράσματα της τακτικής έκθεσης για την Τουρκία.

Σε πολλά πεδία η υλοποίηση είναι ελλιπής. Χρειάζεται να ενισχυθεί η διοικητική ικανότητα σε διάφορους τομείς προκειμένου να διασφαλιστεί η αποτελεσματική εφαρμογή και επιβολή του κεκτημένου. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η διοικητική μεταρρύθμιση πρέπει να συνοδεύεται από την καθιέρωση νέων δομών, π.χ. στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων και της περιφερειακής ανάπτυξης. Στις περιπτώσεις ίδρυσης νέων κανονιστικών φορέων, πρέπει να διασφαλίζεται η ανεξαρτησία τους και να τους παρέχεται επαρκές προσωπικό και οικονομικοί πόροι.

Τα πλήρη συμπεράσματα της τακτικής έκθεσης για την Τουρκία περιλαμβάνονται στο Παράρτημα 2: Συμπεράσματα των τακτικών εκθέσεων για τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία και την Τουρκία.

2. Προενταξιακή στρατηγική για την Τουρκία

Στη διάρκεια των τελευταίων 12 μηνών η Ευρωπαϊκή Ένωση ενίσχυσε σημαντικά την προενταξιακή στρατηγική για την Τουρκία. Η Επιτροπή θα συνεχίσει να ακολουθεί την ίδια στρατηγική στους διάφορους τομείς της, ιδιαίτερα εν όψει της έκθεσης και της σύστασης που πρόκειται να υποβάλει το επόμενο έτος σχετικά με την Τουρκία.

Στις 19 Μαΐου 2003 υιοθετήθηκε από το Συμβούλιο μια αναθεωρημένη εταιρική σχέση για την προσχώρηση. Σκοπός της είναι να συνδράμει τις τουρκικές αρχές στις προσπάθειές τους να ικανοποιήσουν τα κριτήρια προσχώρησης, με ιδιαίτερη έμφαση στα πολιτικά κριτήρια. Αποτελεί επίσης τη βάση για τον προγραμματισμό της προενταξιακής βοήθειας από τα κοινοτικά κεφάλαια.

Ο ενισχυμένος πολιτικός διάλογος συνεχίστηκε εντατικά στη διάρκεια της δανικής, της ελληνικής και της ιταλικής προεδρίας. Μεταξύ των θεμάτων που συζητήθηκαν είναι οι πολιτικές μεταρρυθμίσεις στην Τουρκία, τα ανθρώπινα δικαιώματα, η Κύπρος και η ειρηνική επίλυση των διαφορών, καθώς και ευρύτερα διεθνή θέματα. Από το 2003 η Επιτροπή προσθέτει στον ενισχυμένο πολιτικό διάλογο τακτικές λεπτομερείς διαβουλεύσεις με τις τουρκικές αρχές σχετικά με την πρόοδο της Τουρκίας όσον αφορά στη συμμόρφωση με τα πολιτικά κριτήρια. Η προσέγγιση αυτή θα αναπτυχθεί περισσότερο προκειμένου να διασφαλιστεί η καλύτερη αμοιβαία κατανόηση των σχετικών θεμάτων. Ο ενισχυμένος οικονομικός διάλογος μεταξύ της ΕΕ και της Τουρκίας για θέματα μακροοικονομικής απόδοσης και σταθερότητας και οικονομικών μεταρρυθμίσεων συνεχίζεται εντατικά.

Η διαδικασία νομοθετικού ελέγχου, που διενεργείται από τις υποεπιτροπές της συμφωνίας σύνδεσης, συμπληρώνεται από σεμινάρια ανταλλαγής πληροφοριών τεχνικής βοήθειας (TAIEX)και τεχνικές συσκέψεις ή εργαστήρια για ειδικά θέματα.

Οι διαπραγματεύσεις για την επέκταση της τελωνειακής ένωσης ΕΚ-Τουρκίας στις υπηρεσίες και το αμοιβαίο άνοιγμα των αγορών δημόσιων συμβάσεων, συνεχίζονται με στόχο την οριστικοποίησή τους το 2004.

Το 2003 η Τουρκία άρχισε να συμμετέχει στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος και στα εξής κοινοτικά προγράμματα: επιχειρήσεις και επιχειρηματικότητα, ισότητα των φύλων, καταπολέμηση των διακρίσεων, καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού, κίνητρα στον τομέα της απασχόλησης και στο 6ο πρόγραμμα-πλαίσιο για την έρευνα. Συνεχίζονται επίσης οι προετοιμασίες για τη συμμετοχή σε μια σειρά άλλων προγραμμάτων, συμπεριλαμβανομένης της πλήρους συμμετοχής στα εκπαιδευτικά προγράμματα το 2004.

Τον Απρίλιο του 2003 συνάφθηκε συμφωνία ανάμεσα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή προκειμένου να συμπεριληφθεί η Τουρκία στο προενταξιακό κονδύλιο των δημοσιονομικών προοπτικών και να της χορηγηθεί σημαντικά αυξημένη οικονομική βοήθεια για την περίοδο 2004-2006, ύψους 1050 εκατομμυρίων ευρώ. Θα δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην παροχή βοήθειας σε κυβερνητικούς και μη κυβερνητικούς φορείς στους τομείς που σχετίζονται με τα πολιτικά κριτήρια.

Συνολικά, ο απολογισμός της κοινοτικής βοήθειας προς την Τουρκία γίνεται όλο και θετικότερος. Από τον Οκτώβριο του 2003 η υλοποίηση των προγραμμάτων προενταξιακής χρηματοδοτικής βοήθειας μεταβιβάστηκε στις τουρκικές αρχές στο πλαίσιο του «αποκεντρωμένου συστήματος υλοποίησης» (DIS). Στο μεταξύ η Επιτροπή συνεχίζει να φέρει την ευθύνη για ένα μεγάλο αριθμό υπό εξέλιξη έργων. Οι ανεκτέλεστες αναλήψεις υποχρεώσεων από τις χρηματοδοτήσεις της ΕΕ για την Τουρκία μειώθηκαν περισσότερο το 2003. Η Επιτροπή θα ελέγξει αν η Τουρκία ανταποκρίνεται στις υποχρεώσεις της στο πλαίσιο του DIS και θα συνεχίσει να ενισχύει την εκπροσώπησή της στην Τουρκία με στόχο να διασφαλίσει τη διαρκή επιτυχία των προγραμμάτων οικονομικής συνεργασίας της.

Δ. Συμπερασματα και Συστασεισ

Με βάση τα ανωτέρω, τα συμπεράσματα και οι συστάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι οι εξής:

(1) Οι τακτικές εκθέσεις του παρόντος έτους δείχνουν ότι η Βουλγαρία και η Ρουμανία συνέχισαν να σημειώνουν σημαντική πρόοδο στην εφαρμογή των κριτηρίων προσχώρησης στη διάρκεια του προηγούμενου έτους. Συνεχίζουν να πληρούν τα πολιτικά κριτήρια και βρίσκονται πιο κοντά στην εκπλήρωση των οικονομικών κριτηρίων και των κριτηρίων που σχετίζονται με το κεκτημένο.

(2) Οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις με τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία θα συνεχιστούν στην ίδια βάση και με τις ίδιες αρχές που ίσχυσαν για τις δέκα υπό ένταξη χώρες, ειδικότερα την αρχή των επιδόσεων. Όπως και στο παρελθόν, ο ρυθμός των διαπραγματεύσεων θα καθοριστεί κατά κύριο λόγο από την πρόοδο που σημειώνουν οι χώρες που βρίσκονται στο στάδιο των διαπραγματεύσεων στην ενσωμάτωση του κεκτημένου στη νομοθεσία τους και στη δημιουργία της ικανότητας για αποτελεσματική υλοποίηση και επιβολή της. Η Επιτροπή θα συνεχίσει να παρακολουθεί την υλοποίηση των υποχρεώσεων που αναλαμβάνουν οι χώρες που βρίσκονται στο στάδιο των διαπραγματεύσεων.

(3) Δεδηλωμένος στόχος της Ένωσης είναι η ένταξη της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας το 2007, με βάση την περαιτέρω πρόοδο στη συμμόρφωση με τα κριτήρια προσχώρησης. Ο στόχος αυτός πρέπει να συνεχίσει να αποτελεί αμετακίνητη επιδίωξη της προετοιμασίας των δύο χωρών που θα έχουν τη στήριξη της Επιτροπής στην προσπάθειά τους αυτή. Για να πραγματοποιηθεί η ένταξη το 2007, πρέπει να υπογραφεί το αργότερο στα τέλη του 2005 μια κοινή συνθήκη προσχώρησης για τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία, γεγονός που θα προϋπέθετε την οριστικοποίηση των διαπραγματεύσεων σε εύλογο διάστημα πριν από την ημερομηνία αυτή. Θα προηγηθεί η τελική σύσταση της Επιτροπής σχετικά με την ετοιμότητα της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας για την προσχώρηση. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Θεσσαλονίκης εξέφρασε τη στήριξή του στις προσπάθειες της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας να επιτύχουν τον στόχο της ολοκλήρωσης των διαπραγματεύσεων το 2004, καλώντας τες να επιταχύνουν τις επιτόπιες προετοιμασίες τους. Η επίτευξη αυτού του στόχου θα εξαρτηθεί από την πραγματική πρόοδο που θα έχει σημειωθεί στο εσωτερικό της κάθε χώρας και στη διαπραγματευτική διαδικασία ανάλογα με τις επιδόσεις της κάθε χώρας.

(4) Στις αρχές του 2004, η Επιτροπή θα υποβάλει στο Συμβούλιο τριετές κοινό χρηματοδοτικό πλαίσιο για την ένταξη της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας ώστε να προετοιμαστεί το έδαφος για την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων. Σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Θεσσαλονίκης, οι συζητήσεις ή η συμφωνία σχετικά με τις μελλοντικές μεταρρυθμίσεις σε επίπεδο πολιτικών ή τη νέα δημοσιονομική προοπτική δεν θα εμποδίσουν τη συνέχιση και ολοκλήρωση των ενταξιακών διαπραγματεύσεων ούτε θα προδικαστούν από την έκβαση των διαπραγματεύσεων αυτών. Η Επιτροπή θεωρεί ότι για να διασφαλίσει την ισότιμη μεταχείριση των σημερινών και των μελλοντικών υπό ένταξη χωρών και για να απλοποιηθούν οι διαπραγματεύσεις, το χρηματοδοτικό αυτό πλαίσιο πρέπει να βασίζεται στις αρχές και στη μεθοδολογία που αναπτύχθηκαν για τις διαπραγματεύσεις με τις δέκα υπό ένταξη χώρες. Σε αυτή τη βάση, η Επιτροπή θα προτείνει τότε στο Συμβούλιο κοινές θέσεις διαπραγμάτευσης σε σχέση με τις δημοσιονομικές επιπτώσεις στους τομείς της γεωργίας, της περιφερειακής πολιτικής και των δημοσιονομικών θεμάτων.

(5) Στη διάρκεια του περασμένου έτους, επιταχύνοντας τον ρυθμό των μεταρρυθμίσεων, η Τουρκία κατέβαλε αποφασιστικές προσπάθειες και σημείωσε σημαντική πρόοδο στην πορεία προς τη συμμόρφωση με τα πολιτικά κριτήρια της Κοπεγχάγης ενώ κατέγραψε αξιόλογη πρόοδο και όσον αφορά στη συμμόρφωση με τα οικονομικά κριτήρια. Συνεχίζεται επίσης η πρόοδός της προς την ικανοποίηση των κριτηρίων που συνδέονται με το κεκτημένο, αν και στον τομέα αυτό μένουν ακόμη πολλά να γίνουν. Στην αναθεωρημένη εταιρική σχέση για την προσχώρηση έχουν αντιμετωπιστεί πολλές προτεραιότητες στο πλαίσιο των πολιτικών κριτηρίων. Ωστόσο, χρειάζονται περαιτέρω προσπάθειες. Αυτό αφορά ιδιαίτερα την ενίσχυση της ανεξαρτησίας και της λειτουργίας του δικαστικού κλάδου, το γενικό πλαίσιο για την άσκηση των θεμελιωδών ελευθεριών (συνεταιρίζεσθαι, έκφρασης και θρησκευτική), την περαιτέρω ευθυγράμμιση των σχέσεων πολιτικής και στρατιωτικής εξουσίας με την ευρωπαϊκή πρακτική, την κατάσταση στο νοτιοανατολικό τμήμα της χώρας και τα πολιτιστικά δικαιώματα. Η Τουρκία οφείλει να διασφαλίσει την πλήρη και αποτελεσματική εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων ώστε να μπορεί να εγγυηθεί ότι οι τούρκοι πολίτες απολαμβάνουν τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις θεμελιώδεις ελευθερίες στο ίδιο επίπεδο με την Ευρώπη.

(6) Το προσεχές έτος η Επιτροπή θα αξιολογήσει την πρόοδο της Τουρκίας όσον αφορά στην εκπλήρωση των κριτηρίων προσχώρησης όπως προβλέπονται από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κοπεγχάγης. Η Επιτροπή θα δημοσιεύσει σχετική έκθεση και σύσταση πριν από το τέλος Οκτωβρίου 2004 με θέμα το αν η Τουρκία πληροί τα πολιτικά κριτήρια της Κοπεγχάγης. Αυτό θα δώσει στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τη δυνατότητα να λάβει απόφαση, στη σύνοδο που θα πραγματοποιηθεί τον Δεκέμβριο του 2004, σχετικά με το ενδεχόμενο έναρξης ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Τουρκία.

(7) Όσον αφορά στην Κύπρο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο έχει υπογραμμίσει επανειλημμένα ότι θα προτιμούσε σαφώς την ένταξη μιας ενωμένης Κύπρου. Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι συνθήκες ευνοούν την εξεύρεση συνολικής λύσης του κυπριακού προβλήματος από τις δύο κοινότητες πριν από την ένταξη της Κύπρου στην ΕΕ την 1η Μαΐου 2004. Προς τούτο, η Ένωση πρέπει να επαναλάβει την έκκλησή της προς όλα τα εμπλεκόμενα μέρη, και ιδιαίτερα προς την Τουρκία και την ηγεσία των Τουρκοκυπρίων, για επανέναρξη των ειρηνευτικών συνομιλιών με βάση τις προτάσεις του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ. Η απουσία λύσης θα μπορούσε να αποτελέσει σοβαρό εμπόδιο στην ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Θεσσαλονίκης διακήρυξε τη βούληση της Επιτροπής να προσαρμόσει τους όρους μιας ενδεχόμενης λύσης στις αρχές στις οποίες θεμελιώνεται η ΕΕ. Η Επιτροπή είναι πρόθυμη να συνδράμει στην εξεύρεση ταχείας λύσης.

Παραρτηματα

Παραρτημα 1: Δημοψηφισματα και επικυρωσεισ της Συνθηκης Προσχωρησησ του 2003

(τέλη Οκτωβρίου 2003)

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Παραρτημα 2: Συμπερασματα των Τακτικων Εκθεσεων για τη Βουλγαρια, τη Ρουμανια και την Τουρκια

Βουλγαρία

Η Βουλγαρία εξακολουθεί να πληροί τα πολιτικά κριτήρια της Κοπεγχάγης.

Σημειώθηκε πρόοδος στην έγκριση προγράμματος και σχεδίου δράσης για την υλοποίηση της στρατηγικής εκσυγχρονισμού της δημόσιας διοίκησης, τα οποία στοχεύουν στην εδραίωση του νομοθετικού πλαισίου στον τομέα αυτό. Θα χρειαστούν συνεχείς προσπάθειες για την επίτευξη του στόχου της Βουλγαρίας να αποκτήσει μια καταρτισμένη και αποτελεσματική δημόσια διοίκηση σε μεσοπρόθεσμο επίπεδο, ώστε να διασφαλιστεί η αποτελεσματική εφαρμογή και επιβολή του κεκτημένου όταν η Βουλγαρία γίνει μέλος της Ένωσης.

Η γενική μεταρρυθμιστική προσπάθεια στον δικαστικό τομέα συνεχίστηκε σύμφωνα με το σχέδιο δράσης του 2002. Ειδικότερα, οι συνταγματικές τροποποιήσεις σχετικά με το καθεστώς των δικαστικών αποτελούν σημαντικό βήμα προόδου. Άλλα νομοθετικά μέτρα αποβλέπουν στη μείωση της διάρκειας των δικών και στην ενίσχυση του δικαστικού ελέγχου επί των αποφάσεων της εκτελεστικής εξουσίας. Ωστόσο, χρειάζονται περαιτέρω προσπάθειες για την αναδιοργάνωση της υπηρεσίας ερευνών ως τμήμα της εκτελεστικής εξουσίας σύμφωνα με τη βέλτιστη πρακτική στα κράτη μέλη. Η Βουλγαρία πρέπει επίσης να εξασφαλίσει ότι ο δικαστικός προϋπολογισμός είναι επαρκής για την ομαλή λειτουργία του δικαστικού συστήματος.

Η διαφθορά συνεχίζει να αποτελεί πρόβλημα και η Βουλγαρία πρέπει να επιμείνει σε συνδυασμένες προσπάθειες για την εφαρμογή σχετικών μέτρων. Ο αγώνας κατά της διαφθοράς παρέμεινε στις προτεραιότητες του πολιτικού προγράμματος και στο πλαίσιο αυτό υιοθετήθηκαν περαιτέρω μέτρα.

Η Βουλγαρία συνεχίζει να σέβεται τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις θεμελιώδεις ελευθερίες.

Το νομοθετικό πλαίσιο για την πολιτική ασύλου και προστασίας του παιδιού βελτιώθηκε σημαντικά. Ωστόσο, οι συνθήκες διαβίωσης των παιδιών που ζουν σε ιδρύματα δεν άλλαξε παρά ελάχιστα στη διάρκεια του περασμένου έτους. Όσον αφορά στα άτομα με νοητική αναπηρία, απουσιάζει ακόμη το απαιτούμενο νομοθετικό πλαίσιο, ιδιαίτερα για την απαγόρευση του αυθαίρετου εγκλεισμού. Παρά τις κάποιες προσπάθειες για την αντιμετώπιση της κατάστασης, οι συνθήκες διαβίωσης στα ιδρύματα για άτομα με νοητική αναπηρία είναι δύσκολες ενώ είναι πρακτικά ανύπαρκτες οι ευκαιρίες αποκατάστασης και θεραπείας. Περαιτέρω προσπάθειες απαιτούνται για αντιμετώπιση της κατάστασης στους τομείς της εξευτελιστικής συμπεριφοράς εκ μέρους της αστυνομίας και του εμπορίου ανθρώπων. Στον τομέα των κοινωνικών και οικονομικών δικαιωμάτων, καταγράφεται πρόοδος, ιδιαίτερα όσον αφορά στην ισότητα ευκαιριών και στην αποφυγή των διακρίσεων.

Το νέο σχέδιο δράσης για την υλοποίηση του «προγράμματος-πλαισίου για την ένταξη των Ρομ στην κοινωνία» είναι ένα θετικό βήμα, καθώς παρέχεται ειδική δημοσιονομική στήριξη για μέτρα στους τομείς της καταπολέμησης των διακρίσεων, της εκπαίδευσης, του πολιτισμού, της στέγασης, της απασχόλησης και της κοινωνικής προστασίας. Απαιτούνται αποφασιστικές και διαρκείς προσπάθειες για την εξάλειψη των στάσεων και συμπεριφορών που συνιστούν διακριτική μεταχείριση και για την αντιμετώπιση της εκτεταμένης κοινωνικής αδικίας που υφίσταται η κοινότητα των Ρομ.

Η Βουλγαρία είναι μια λειτουργική οικονομία της αγοράς. Αναμένεται ότι θα είναι σε θέση να αντιμετωπίζει τις ανταγωνιστικές πιέσεις και τις δυνάμεις της αγοράς στο εσωτερικό της Ένωσης σε βραχυπρόθεσμο επίπεδο, υπό την προϋπόθεση ότι θα συνεχίσει να υλοποιεί το μεταρρυθμιστικό της πρόγραμμα για την εξάλειψη των δυσχερειών που απομένουν.

Η βουλγαρική οικονομία έχει επιτύχει υψηλό βαθμό μακροοικονομικής σταθερότητας χάρη σε έναν επιτυχή συνδυασμό πολιτικών τον οποίο συνθέτουν το καθεστώς του νομισματικού συμβουλίου, η σφιχτή δημοσιονομική πολιτική και η περιοριστική μισθολογική πολιτική. Η οικονομική σταθερότητα και η ικανοποιητική πρόοδος των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων παρέχει στους μηχανισμούς της αγοράς τη δυνατότητα να επιτύχουν μια πιο αποτελεσματική κατανομή των πόρων που, ελλείψει της ονομαστικής συναλλαγματικής ισοτιμίας ως μέσου αναπροσαρμογής, θέτει τις βάσεις για μια πορεία διαρκούς ανάπτυξης. Αυτό ισχύει ιδιαιτέρως για τον αυξανόμενο ρόλο του ιδιωτικού τομέα χάρη στις ιδιωτικοποιήσεις και τη μείωση των κρατικών ενισχύσεων, τη θετική ανάπτυξη του τραπεζικού τομέα και ορισμένες βελτιώσεις στο κανονιστικό περιβάλλον.

Ωστόσο, η ευελιξία των αγορών προϊόντων και εργασίας πρέπει να ενισχυθεί ακόμη περισσότερο. Ειδικότερα, η αποτελεσματικότητα του διοικητικού και του δικαστικού συστήματος πρέπει να βελτιωθούν με στόχο την παροχή ενός πιο σταθερού και προβλέψιμου πλαισίου για τους οικονομικούς παράγοντες και την καλύτερη επιβολή των δικαιωμάτων ιδιοκτησίας τους. Είναι ανάγκη να ολοκληρωθεί το πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων. Οι κανονισμοί και οι διοικητικές διαδικασίες που αφορούν τις επιχειρήσεις χρειάζονται περαιτέρω βελτίωση, μεταξύ άλλων με στόχο τη διαμόρφωση πιο βιώσιμων συνθηκών για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Η αναδιάρθρωση και ελευθέρωση των βιομηχανιών δικτύου πρέπει να προχωρήσει περισσότερο προκειμένου να μειωθούν οι επιδοτήσεις, να ενισχυθεί η ισότητα και να καταστεί δυνατή η μείωση των τιμών των υπηρεσιών τους. Η συνεχιζόμενη μείωση της ανεργίας πρέπει να υποστηριχθεί με την εξάλειψη των ακαμψιών στην αγορά εργασίας και τη βελτίωση του εκπαιδευτικού συστήματος. Η εφαρμογή αυτών των μεταρρυθμιστικών μέτρων αναμένεται ότι θα έχει ως αποτέλεσμα υψηλότερα ποσοστά ιδιωτικών και δημόσιων επενδύσεων, συμβάλλοντας έτσι στη σταθερή ανάπτυξη και ανταγωνιστικότητα στο εσωτερικό της Ένωσης.

Τον τελευταίο χρόνο η Βουλγαρία συνέχισε να σημειώνει ικανοποιητική πρόοδο στους περισσότερους τομείς του κεκτημένου και αναμένεται να ολοκληρώσει την απαιτούμενη μεταφορά νομοθεσίας στο εθνικό δίκαιο πριν από την προγραμματισμένη ημερομηνία προσχώρησης εφόσον διατηρηθεί ο τρέχων ρυθμός προόδου.

Στον τομέα της εσωτερικής αγοράς, η Βουλγαρία κατέγραψε σημαντική πρόοδο στους περισσότερους τομείς. Όσον αφορά στην ελεύθερη κυκλοφορία εμπορευμάτων, η πρόοδος συνεχίστηκε με την ψήφιση ειδικής νομοθεσίας για επιμέρους κλάδους στους τομείς που καλύπτονται από τις οδηγίες της νέας προσέγγισης. Στους κλάδους που καλύπτονται από τις οδηγίες της παλαιάς προσέγγισης, καταγράφηκε πρόοδος ιδιαίτερα στην προστασία των δεδομένων για τα φαρμακευτικά προϊόντα. Αν και καταγράφεται πρόοδος σε σχέση με την ασφάλεια των τροφίμων, χρειάζονται περαιτέρω προσπάθειες στους τομείς της μεταφοράς νομοθεσίας και της διοικητικής ικανότητας. Στον μη εναρμονισμένο τομέα, η Βουλγαρία πρέπει να συνεχίσει να εντοπίζει μέτρα που ενδέχεται να αντίκεινται στην αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας εμπορευμάτων. Όσον αφορά στις δημόσιες προμήθειες, χρειάζονται περαιτέρω προσπάθειες για την ευθυγράμμιση με το κεκτημένο και την εδραίωση της αναγκαίας διοικητικής ικανότητας.

Όσον αφορά στην ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων, σημειώθηκε περιορισμένη πρόοδος και χρειάζεται να ενταθούν σημαντικά οι προσπάθειες σε σχέση με την αμοιβαία αναγνώριση τίτλων (ιδιαίτερα όσον αφορά στα προγράμματα σπουδών και τις απαιτήσεις κατάρτισης) και τη σύσταση των απαραίτητων διοικητικών φορέων για τον μελλοντικό συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης. Σχετικά με το δικαίωμα εγκατάστασης και την ελευθερία παροχής υπηρεσιών, η Βουλγαρία σημείωσε περαιτέρω πρόοδο όσον αφορά στο εσωτερικό καθεστώς μη διακριτικής μεταχείρισης των αλλοδαπών που πραγματοποιούν οικονομικές δραστηριότητες στη Βουλγαρία. Η ίδρυση της επιτροπής οικονομικής εποπτείας αποτελεί σημαντικό βήμα ενίσχυσης της εποπτείας. Απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες στους τομείς της προστασίας των δεδομένων και των υπηρεσιών της κοινωνίας των πληροφοριών. Στον τομέα της ελεύθερης κυκλοφορίας κεφαλαίων, η Βουλγαρία σημείωσε ικανοποιητική πρόοδο στην υιοθέτηση νέας νομοθεσίας σχετικά με τις κινήσεις και τις πληρωμές κεφαλαίων και κατά της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες.

Η ευθυγράμμιση του εταιρικού δικαίου με το κεκτημένο προχώρησε. Πρέπει πλέον να δοθεί έμφαση στην επιβολή της νομοθεσίας που αφορά τα δικαιώματα πνευματικής και βιομηχανικής ιδιοκτησίας μέσω του καλύτερου συντονισμού μεταξύ των αρμόδιων αρχών. Περαιτέρω πρόοδος καταγράφηκε στον τομέα της πολιτικής ανταγωνισμού, όπου εδραιώθηκε το νομοθετικό πλαίσιο για το αντιμονοπωλιακό καθεστώς και για τις κρατικές ενισχύσεις. Απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες για τη βελτίωση του επιπέδου εφαρμογής των κρατικών ενισχύσεων. Η Βουλγαρία πρέπει επίσης να ανασυγκροτήσει τη χαλυβουργία της σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις της Ευρωπαϊκής Συμφωνίας.

Αναφορικά με τη γεωργία, η Βουλγαρία σημείωσε σημαντική πρόοδο στη θέσπιση νομοθεσίας ιδιαίτερα στον κτηνιατρικό και τον φυτοϋγειονομικό τομέα. Οι διοικητικές δομές εδραιώθηκαν και ενισχύθηκαν ακόμη περισσότερο παρόλο που χρειάζονται περαιτέρω βελτιώσεις. Θα χρειαστεί σημαντικό περαιτέρω έργο για να φτάσει η Βουλγαρία στα πρότυπα κτηνιατρικού και φυτοϋγειονομικού ελέγχου και υγιεινής της ΕΕ. Η Βουλγαρία έχει πετύχει ικανοποιητικό βαθμό νομοθετικής ευθυγράμμισης στον τομέα της αλιείας. Ωστόσο, είναι αναγκαίο να επιτευχθεί περαιτέρω πρόοδος όσον αφορά στην τεχνική ικανότητα των συστημάτων επιθεώρησης και ελέγχου καθώς και σε σχέση με τη συμμόρφωση με τις προδιαγραφές υγιεινής και υγείας της ΕΕ.

Η Βουλγαρία συνέχισε να σημειώνει πρόοδο στην ευθυγράμμιση της νομοθεσίας των μεταφορών με το κεκτημένο και προσπάθησε να βελτιώσει τις επιδόσεις της στον τομέα της θαλάσσιας ασφάλειας. Πρέπει να δοθεί έμφαση στην εξασφάλιση χρηματοδότησης για τις σημαντικές επενδύσεις που χρειάζεται να γίνουν στον τομέα αυτό, ιδιαίτερα για την αναβάθμιση του οδικού δικτύου.

Όσον αφορά στη φορολογία, σημειώθηκαν θετικές εξελίξεις στους τομείς του ΦΠΑ και των ειδικών φόρων κατανάλωσης, για τους οποίους ψηφίστηκε νέα νομοθεσία. Ωστόσο, πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή προκειμένου να βελτιωθεί η είσπραξη των φόρων, να ενισχυθεί ο εσωτερικός έλεγχος, να διασφαλιστεί ότι το μηχανοργανωμένο σύστημα φορολογικών πληροφοριών είναι απολύτως λειτουργικό και ότι γίνονται προετοιμασίες για τη διασύνδεση με τα συστήματα πληροφορικής της ΕΕ.

Αναφορικά με την κοινωνική πολιτική και την απασχόληση, σημειώθηκε κάποια πρόοδος, ιδιαίτερα στον τομέα της εξάλειψης των διακρίσεων. Ωστόσο, απομένει ακόμη να γίνει έργο στους τομείς της μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο, ιδιαίτερα στους τομείς του εργατικού δικαίου, της υγείας και ασφάλειας στον χώρο εργασίας και της δημόσιας υγείας. Πρέπει να ενισχυθεί η διοικητική ικανότητα.

Προχώρησαν οι μεταρρυθμίσεις στον τομέα της ενέργειας, παρόλο που δεν έχει ακόμη ψηφιστεί σημαντική νομοθεσία για την προετοιμασία της εσωτερικής αγοράς και της δημιουργίας ενός πλαισίου για την ενεργειακή απόδοση. Η προετοιμασία για την ιδιωτικοποίηση των εταιρειών διανομής προχώρησε. Η Βουλγαρία πρέπει να συνεχίσει να συμμορφώνεται με τις δεσμεύσεις της σε σχέση με την πυρηνική ενέργεια, ιδιαίτερα όσον αφορά στη δέσμευσή της για παύση λειτουργίας του πυρηνικού σταθμού του Κοζλοντούι, και να εγγυάται ένα υψηλό επίπεδο πυρηνικής ασφάλειας στις εγκαταστάσεις της.

Η Βουλγαρία προχώρησε σημαντικά στην ευθυγράμμιση με το κεκτημένο στο τομέα των τηλεπικοινωνιών με την ψήφιση ενός νέου τηλεπικοινωνιακού νόμου. Οι προσπάθειες πρέπει πλέον να εστιάσουν στην εφαρμογή και στην περαιτέρω βελτίωση της ικανότητας του κανονιστικού φορέα.

Όσον αφορά στην περιφερειακή πολιτική και τον συντονισμό των διαρθρωτικών μέσων, η Βουλγαρία σημείωσε κάποια πρόοδο στις προετοιμασίες για την υλοποίηση του διαρθρωτικών ταμείων και του ταμείου συνοχής, ιδιαίτερα σε σχέση με τις θεσμικές δομές και στον προγραμματισμό. Απαιτούνται ακόμη σημαντικές προσπάθειες για την ανάπτυξη, εδραίωση ή ολοκλήρωση των θεσμικών δομών και της βελτίωσης της διοικητικής ικανότητας (συμπεριλαμβανομένου του προσωπικού και της εκπαίδευσης) και των διαδικασιών στον βαθμό που απαιτείται. Πρέπει επίσης να δοθεί προτεραιότητα στην εισαγωγή αποτελεσματικών και απολύτως διαφανών συστημάτων σύναψης συμβάσεων και οικονομικής διαχείρισης και ελέγχου καθώς και στο σύστημα παρακολούθησης και αξιολόγησης και στην ενίσχυση του συντονισμού μεταξύ των υπουργείων.

Η Βουλγαρία έχει επιτύχει ένα ικανοποιητικό επίπεδο ευθυγράμμισης του περιβαλλοντικού κεκτημένου και ανέπτυξε ειδικά σχέδια εφαρμογής και χρηματοδοτικές στρατηγικές για επιμέρους οδηγίες. Οι διαρκείς προσπάθειες για την ανάπτυξη διοικητικών ικανοτήτων, ιδιαίτερα σε τοπικό επίπεδο, και η περαιτέρω ανάπτυξη μηχανισμών για την παρακολούθηση της αποτελεσματικής εφαρμογής πρέπει να συνεχιστούν. Η εφαρμογή εξακολουθεί να αποτελεί μείζονα πρόκληση, όπως και η ανάγκη για αυξημένη διοικητική ικανότητα και το κόστος της ευθυγράμμισης.

Σημειώθηκε κάποια περαιτέρω πρόοδος στην ευθυγράμμιση της νομοθεσίας της Βουλγαρίας με το κεκτημένο στον τομέα της προστασίας του καταναλωτή και της υγείας. Η Βουλγαρία πρέπει να οριστικοποιήσει το νομοθετικό της πλαίσιο, ιδιαίτερα στον τομέα των μέτρων που δεν σχετίζονται με την ασφάλεια. Απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες για την καθιέρωση ενός αποτελεσματικού μηχανισμού εποπτείας της αγοράς.

Περαιτέρω πρόοδος σημειώθηκε στον τομέα της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων. Η νέα νομοθεσία που θεσπίστηκε στους τομείς της προστασίας των δεδομένων, των θεωρήσεων, της μετανάστευσης, του ασύλου και της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες σχεδόν ολοκλήρωσε την ευθυγράμμιση με το κεκτημένο. Απαιτούνται ακόμη σημαντικές για την περαιτέρω ενίσχυση του δικαστικού συστήματος, με τη συνέχιση των μεταρρυθμίσεων. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στην καταπολέμηση των ναρκωτικών και της λαθρομετανάστευσης.

Στον τελωνειακό τομέα έχει επιτευχθεί ικανοποιητικός βαθμός ευθυγράμμισης και σημειώθηκε πρόοδος στη διοικητική και λειτουργική ικανότητα και σε σχέση με τη μηχανοργάνωση. Οι προσπάθειες αυτές πρέπει να συνεχιστούν. Ελήφθησαν επίσης μέτρα στο πλαίσιο της στρατηγικής κατά της διαφθοράς.

Σημαντική περαιτέρω πρόοδος σημειώθηκε στην ενίσχυση του δημοσιονομικού ελέγχου στη Βουλγαρία, γεγονός που έχει ως αποτέλεσμα την περαιτέρω ανάπτυξη ολόκληρης της νομοθετικής βάσης και της απαιτούμενης διοικητικής ικανότητας. Πρέπει τώρα να δοθεί έμφαση στην εφαρμογή της νομοθεσίας και στην περαιτέρω ενίσχυση των απαιτούμενων θεσμικών δομών, συμπεριλαμβανομένης της προστασίας των οικονομικών συμφερόντων της ΕΕ.

Σταθερή πρόοδος σημειώνεται στα υπόλοιπα κεφάλαια του κεκτημένου.

Η Βουλγαρία πρέπει να συνεχίσει να καταβάλει συνεχείς προσπάθειες για την ανάπτυξη επαρκούς διοικητικής και δικαστικής ικανότητας με στόχο την εφαρμογή και την επιβολή του κεκτημένου. Εκτός από τη συνέχιση της οριζόντιας μεταρρύθμισης της δημόσιας διοίκησης, πρέπει να εστιάσει πιο συγκεκριμένα στην ανάπτυξη της ικανότητας να αποτελεί μέρος της εσωτερικής αγοράς και να εφαρμόζει το κεκτημένο σε τομείς όπως η γεωργία, το περιβάλλον και η περιφερειακή πολιτική. Απαιτούνται συνεχείς προσπάθειες για την εδραίωση της απαιτούμενης διοικητικής ικανότητας ώστε να διασφαλίζεται η χρηστή και αποδοτική διαχείριση των κεφαλαίων της ΕΕ.

Στο πλαίσιο των ενταξιακών διαπραγματεύσεων, 26 κεφάλαια έχουν κλείσει προσωρινά. Οι δεσμεύσεις που αναλήφθηκαν κατά τις διαπραγματεύσεις θέτουν ως ορίζοντα για την προσχώρηση το έτος 2007. Σε γενικές γραμμές εκπληρώνονται, παρά τις καθυστερήσεις που έχουν παρατηρηθεί σε ορισμένους ειδικούς τομείς.

Ρουμανία

Η Ρουμανία εξακολουθεί να πληροί τα πολιτικά κριτήρια.

Υπάρχει πολιτική βούληση για την υλοποίηση της διοικητικής και δικαστικής μεταρρύθμισης και τον τελευταίο χρόνο αναλήφθηκε μια σειρά θετικών πρωτοβουλιών για τη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης και του δικαστικού τομέα. Μεταξύ άλλων αναθεωρήθηκε ο κανονισμός υπηρεσιακής κατάστασης των δημόσιων υπαλλήλων και ξεκίνησε μια ευρύτατη αναδιοργάνωση του δικαστικού συστήματος. Ωστόσο, η μεταρρυθμιστική διαδικασία βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο. Η λειτουργία της ρουμανικής δημόσιας διοίκησης χαρακτηρίζεται ακόμη από δυσκινησία, περιορισμένη διαφάνεια και περιορισμένη ικανότητα εκτέλεσης πολιτικών. Το δικαστικό σύστημα πρέπει να βελτιώσει τη διαχείριση των υποθέσεων και τη συνέπεια των αποφάσεων καθώς και να ενισχύσει την ανεξαρτησία της δικαστικής εξουσίας. Τα κεντρικά αυτά ζητήματα χρήζουν άμεσης αντιμετώπισης.

Η Ρουμανία χρειάζεται ακόμη να αναπτύξει μια στρατηγική εν όψει της μεταρρύθμισης της πολιτικής και διοικητικής διαδικασίας. Σημειώθηκε πρόοδος στον περιορισμό της χρήσης των διαταγμάτων επείγοντος χαρακτήρα. Οι νόμοι για την ελευθερία της πληροφόρησης και τη διαφάνεια στις διοικητικές διαδικασίες αποτελούν επίσης θετικές εξελίξεις αλλά δεν έχουν ακόμη εφαρμοστεί πλήρως. Η συνταγματική μεταρρύθμιση του κοινοβουλευτικού συστήματος πρέπει να συνοδεύεται από μέτρα αύξησης της κοινοβουλευτικής ικανότητας για αποτελεσματική διερεύνηση των σχεδίων νόμου.

Η διαφθορά συνεχίζει να αποτελεί πολύ διαδεδομένο φαινόμενο στη Ρουμανία και επηρεάζει όλες τις εκφάνσεις της κοινωνίας. Στη διάρκεια της εξεταζόμενης περιόδου θεσπίστηκε μια σειρά προβεβλημένων μέτρων, αλλά η εφαρμογή μιας συνολικής πολιτικής κατά της διαφθοράς ήταν περιορισμένη. Τα ληφθέντα μέτρα δεν έχουν ακόμη αποδώσει καρπούς και χρειάζεται να καταβληθούν πολύ πιο εντατικές προσπάθειες.

Η Ρουμανία συνεχίζει να σέβεται τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις θεμελιώδεις ελευθερίες και έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο σε μια σειρά σημαντικών τομέων.

Δημιουργήθηκαν δομές για την εφαρμογή νομοθεσίας κατά των διακρίσεων και επιβλήθηκαν ποινές σε διάφορες υποθέσεις διακριτικής μεταχείρισης. Ενισχύθηκε η ικανότητα της υπηρεσίας του Διαμεσολαβητή. Η μεταρρύθμιση του συστήματος προστασίας του παιδιού που σημειώθηκε στην έκθεση του προηγούμενου έτους συνεχίστηκε και αναλήφθηκαν περαιτέρω πρωτοβουλίες για την ενίσχυση των δικαιωμάτων των εθνικών μειονοτήτων. Η εφαρμογή της στρατηγικής για τους Ρομ συνεχίστηκε αν και η έλλειψη πόρων συνεπαγόταν και κάπως περιορισμένα αποτελέσματα. Ομοίως, συνεχίστηκε η διαδικασία επιστροφής περιουσιών, που όμως απέχει ακόμη πολύ από την ολοκλήρωσή της.

Εγκαινιάστηκαν μεταρρυθμίσεις σε μια σειρά άλλων τομέων όπως: εκσυγχρονισμός της αστυνομίας, βελτίωση της μέριμνας για τα άτομα με ειδικές ανάγκες, μείωση του κοινωνικού αποκλεισμού, βελτίωση του κοινωνικού διαλόγου. Έως σήμερα, το έργο που έχει επιτελεστεί σε αυτούς τους τομείς συνίστατο σε αναπτυξιακές στρατηγικές και στην προπαρασκευή της νομοθεσίας-πλαισίου. Η πρόκληση για το μέλλον θα είναι η αποτελεσματική εφαρμογή των πρωτοβουλιών αυτών. Παρόλο που οι προτάσεις για τη μεταρρύθμιση του ποινικού κώδικα αποτελούν θετικές εξελίξεις, χρειάζονται περαιτέρω προσπάθειες για την ενίσχυση της ελευθερίας έκφρασης. Χρειάζονται επίσης πρόσθετα μέτρα για την περαιτέρω μείωση του κορεσμού των σωφρονιστικών καταστημάτων.

Η Ρουμανία μπορεί να θεωρηθεί ως μια λειτουργική οικονομία της αγοράς εφςσον η ικανοποιητική πρόοδος που είχε σημειωθεί θα συνεχισθεί με αποφασιστικότητα. Επίσης, απαιτείται αυστηρή και συνεπής εφαρμογή του προγράμματος διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων ώστε να είναι σε θέση η Ρουμανία να αντιμετωπίζει τις ανταγωνιστικές πιέσεις και τις δυνάμεις της αγοράς στο εσωτερικό της Ένωσης σε βραχυπρόθεσμο επίπεδο.

Σημειώθηκε περαιτέρω πρόοδος προς τον στόχο της μακροοικονομικής σταθερότητας καθώς συνεχίστηκε η κάμψη του πληθωρισμού από ένα σχετικά υψηλό επίπεδο παρά τις περαιτέρω προσαρμογές των ελεγχόμενων τιμών. Η εξωτερική θέση παρέμεινε βιώσιμη και η δημοσιονομική πολιτική συνετή. Μέτρα για τη βελτίωση της φορολογικής διοίκησης τίθενται σταδιακά σε ισχύ. Οι δεσμεύσεις για έλεγχο του μισθολογικού κόστους στον δημόσιο τομέα τηρήθηκαν σε γενικές γραμμές, ενώ υλοποιήθηκαν κάποιες δράσεις για την εφαρμογή της δημοσιονομικής πειθαρχίας στις επιχειρήσεις, κυρίως μια μεγαλύτερη διάθεση αποσύνδεσης των χρηστών ενέργειας με συσσωρευμένα καθυστερούμενα. Παρατηρήθηκε επιτάχυνση στην ιδιωτικοποίηση και ανασυγκρότηση των δημόσιων επιχειρήσεων. Περιορίστηκε επίσης η ιδιοκτησία του κράτους στον τραπεζικό τομέα που συνέχισε να επιτελεί το διαμεσολαβητικό του έργο. Επιχειρήθηκαν διοικητικές βελτιώσεις των μηχανισμών εισόδου και εξόδου από την αγορά σε συνδυασμό με διάφορες πρωτοβουλίες για τη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος.

Οι αρχές πρέπει τώρα να εδραιώσουν την πρόοδο που έχει επιτευχθεί σε αυτούς τους τομείς αντιμετωπίζοντας με μεγαλύτερη αποφασιστικότητα τα θέματα στα οποία η πρόοδος κρίνεται ανεπαρκής. Για να διατηρηθεί η υπάρχουσα ώθηση προς την επίτευξη της μακροοικονομικής σταθερότητας, η πιο σφιχτή νομισματική πολιτική που ακολουθείται τον τελευταίο καιρό πρέπει να συνοδεύεται από συνετή δημοσιονομική πολιτική και πολιτική μισθών καθώς και από διαρκή μείωση του οιονεί δημοσιονομικού ελλείμματος. Πρέπει επίσης να ενισχυθούν οι μεσοπρόθεσμες δημοσιονομικές προοπτικές μέσα από την προώθηση της μεταρρύθμισης στον τομέα των δαπανών και τη βελτίωση της φορολογικής συμμόρφωσης. Αυτό θα συμβάλει στην ενίσχυση της δημοσιονομικής πειθαρχίας των επιχειρήσεων που συνεχίζει να αποτελεί ένα κεντρικό θέμα που δεν έχει βρει ακόμη τη λύση του. Τα μέτρα πρέπει να εστιάσουν στις θεμελιώδεις αιτίες της συνεχιζόμενης συσσώρευσης καθυστερούμενων στον προϋπολογισμό και στον ενεργειακό τομέα. Οι προσπάθειες για τη βελτίωση του τρόπου λειτουργίας του μηχανισμού της αγοράς πρέπει να ολοκληρωθούν μέσα από την επίδειξη μεγαλύτερης βούλησης για εκκαθάριση των ζημιογόνων επιχειρήσεων και για εισαγωγή τιμών φυσικού αερίου που να αντανακλούν με ενδεδειγμένο τρόπο το βραχυπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο κόστος. Μετά την ολοκλήρωση των αρχικών φάσεων, η ανασυγκρότηση και οι ιδιωτικοποιήσεις σε βασικούς τομείς, όπως η ενέργεια, η εξόρυξη μεταλλευμάτων και οι μεταφορές, πρέπει να επισπευσθούν. Κάτι τέτοιο θα συμβάλει σημαντικά στη δημιουργία μιας λειτουργικής οικονομίας της αγοράς και στην ανάπτυξη της ικανότητας της Ρουμανίας να αντιμετωπίσει τις ανταγωνιστικές πιέσεις και τις δυνάμεις της αγοράς στο εσωτερικό της Ένωσης.

Η Ρουμανία έχει σημειώσει σταθερή πρόοδο όσον αφορά στην υιοθέτηση του κεκτημένου και αναμένεται να ολοκληρώσει την απαιτούμενη μεταφορά νομοθεσίας στο εθνικό δίκαιο πριν από την προγραμματισμένη ημερομηνία προσχώρησης εφόσον διατηρηθεί ο τρέχων ρυθμός προόδου. Οι αδυναμίες στη νομοθετική διαδικασία σημαίνουν ότι η ποιότητα της μεταφερόμενης νομοθεσίας είναι ανομοιογενής και ότι σε ορισμένες περιπτώσεις θα χρειαστούν αναθεωρήσεις για να καταστεί δυνατή η εφαρμογή των νόμων.

Στο τομέα της εσωτερικής αγοράς, η Ρουμανία συνέχισε να σημειώνει πρόοδο στη μεταφορά στο εσωτερικό δίκαιο της νομοθεσίας που άπτεται του τομέα της ελεύθερης κυκλοφορίας εμπορευμάτων και των δημόσιων συμβάσεων. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στην ανάπτυξη της ικανότητας διαχείρισης του κεκτημένου στους τομείς των δημόσιων συμβάσεων, των τροφίμων και της ασφάλειας των τροφίμων. Η Ρουμανία πρέπει επίσης να συνεχίσει τον έλεγχο για τον εντοπισμό μέτρων που ενδέχεται να αντίκεινται στην αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας των αγαθών. Η πρόοδος στον τομέα της ελεύθερης κυκλοφορίας προσώπων υπήρξε περιορισμένη και οι περαιτέρω προσπάθειες πρέπει τώρα να εστιαστούν στις προετοιμασίες για την εφαρμογή του κεκτημένου στην αμοιβαία αναγνώριση των επαγγελματικών τίτλων. Συνεχίστηκε ο εντοπισμός των εμποδίων στην ελεύθερη παροχή υπηρεσιών - παρόλο που λίγοι από αυτούς καταργήθηκαν. Παρά τη σταθερή βελτίωση που καταγράφεται στην ευθυγράμμιση με το κεκτημένο στον τομέα της ελεύθερης κυκλοφορίας κεφαλαίων απαιτούνται μεγαλύτερες προσπάθειες για τη βελτίωση των συστημάτων πληρωμών και την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες.

Η Ρουμανία σημείωσε πρόοδο στον τομέα του καθαυτό εταιρικού δικαίου. Πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην εφαρμογή νέων κανόνων λογιστικής και ελέγχου. Απαιτούνται επίσης μεγαλύτερες προσπάθειες για την προστασία των δικαιωμάτων πνευματικής και βιομηχανικής ιδιοκτησίας. Αν και η ρουμανική νομοθεσία περί ανταγωνισμού είναι σε γενικές γραμμές σύμφωνη με τους αντιμονοπωλιακούς κανόνες της ΕΚ, στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων δεν υπάρχει ακόμη επαρκής έλεγχος. Στον χαλυβουργικό τομέα, η Ρουμανία πρέπει να συνεχίσει να τηρεί τις υποχρεώσεις της για διαφάνεια όσον αφορά στις άμεσες και έμμεσες κρατικές ενισχύσεις.

Καταγράφηκε περαιτέρω πρόοδος στη μεταφορά του γεωργικού κεκτημένου και στην ανασυγκρότηση του γεωργικού τομέα. Την επιβολή της νομοθεσίας εμποδίζουν η περιορισμένη διαχειριστική και διοικητική ικανότητα. Πρέπει συνεπώς να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην ενίσχυση της διοικητικής ικανότητας για την εφαρμογή και επιβολή του κεκτημένου, ιδιαίτερα στον κτηνιατρικό και στον φυτοϋγειονομικό τομέα. Περιορισμένη μόνο πρόοδος σημειώθηκε στον τομέα της αλιείας ενώ σημειώθηκαν καθυστερήσεις όσον αφορά στη μεταφορά του κεκτημένου, ιδιαίτερα στο μητρώο αλιευτικών σκαφών. Η διοικητική ικανότητα πρέπει να ενισχυθεί σημαντικά.

Η Ρουμανία συνέχισε να σημειώνει ικανοποιητική πρόοδο στη μεταφορά του κεκτημένου στον τομέα των μεταφορών με τη δημιουργία των απαιτούμενων διοικητικών δομών, αλλά η θαλάσσια ασφάλεια συνεχίζει να αποτελεί πρόβλημα. Πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην ανάπτυξη θεσμών για την επιβολή της νέας νομοθεσίας και στην εξασφάλιση της χρηματοδότησης που χρειάζεται για τη μεγάλη επένδυση που απαιτείται.

Η Ρουμανία σημείωσε κάποια πρόοδο στην ευθυγράμμιση με το κεκτημένο στον τομέα της φορολογίας και πρέπει τώρα να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στον εκσυγχρονισμό της φορολογικής διοίκησης και στη βελτίωση των συστημάτων πληροφορικής. Η ψήφιση του εργατικού κώδικα υπήρξε ένα τεράστιο βήμα προόδου στη μεταφορά του κεκτημένου στον τομέα της κοινωνικής πολιτικής και απασχόλησης. Κύριος στόχος των μελλοντικών προσπαθειών πρέπει να είναι η διασφάλιση της υλοποίησης των διαφόρων πρωτοβουλιών που αναλήφθηκαν και η ενίσχυση της διοικητικής ικανότητας. Η νομοθετική πρόοδος στον τομέα της ενέργειας πρέπει να συνδυάζεται με την καθιέρωση αποτελεσματικών δομών υλοποίησης, την ολοκλήρωση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων και τη βελτίωση της λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς ενέργειας.

Τα συστατικά στοιχεία που είναι απαραίτητα για μια σύγχρονη βιομηχανική πολιτική υφίστανται πλέον, αλλά η μεγάλη πρόκληση είναι η υλοποίησή της καθώς οι διαρθρωτικές αδυναμίες περιορίζουν την ικανότητα επιβολής. Έχουν καταβληθεί σημαντικές προσπάθειες για τη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος παρόλο που η κατάσταση που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, παραμένει δυσχερής. Η Ρουμανία σημείωσε σημαντική πρόοδο στον τομέα των τηλεπικοινωνιών με την σύσταση ενός κανονιστικού φορέα, την ελευθέρωση της αγοράς των τηλεπικοινωνιών και τη μεταφορά του νέου τηλεπικοινωνιακού κεκτημένου στο εθνικό δίκαιο.

Το θεσμικό πλαίσιο για την περιφερειακή πολιτική και τον συντονισμό των διαρθρωτικών μέσων δεν έχει ακόμη καθοριστεί με σαφήνεια και πρέπει ακόμη να γίνουν ειδικές ρυθμίσεις για τη δημοσιονομική διαχείριση και τον έλεγχο. Απαιτούνται σημαντικές περαιτέρω προσπάθειες για να φτάσει η διοικητική ικανότητα στο επίπεδο που πρέπει. Στον τομέα του περιβάλλοντος, παρόλο που η Ρουμανία έχει μεταφέρει στο εθνικό της δίκαιο μεγάλο μέρος της νομοθεσίας, η διοικητική ικανότητα και οι χρηματοδοτικοί πόροι που διατίθενται στον τομέα αυτό παραμένουν ανεπαρκείς.

Συνεχίστηκε η νομοθετική ευθυγράμμιση στον τομέα της προστασίας του καταναλωτή και της υγείας και η Ρουμανία σημείωσε σημαντική πρόοδο όσον αφορά στις δραστηριότητες εποπτείας της αγοράς και στον συντονισμό των δραστηριοτήτων ελέγχου μεταξύ των αρμόδιων υπουργείων και αρχών.

Σημειώθηκε νομοθετική πρόοδος στους περισσότερους τομείς της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων, και ιδιαίτερα όσον αφορά στη μετανάστευση, στο οργανωμένο έγκλημα, στη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και στη δικαστική συνδρομή σε πολιτικά ζητήματα. Ωστόσο, η ικανότητα υλοποίησης παραμένει περιορισμένη σε όλους σχεδόν τους τομείς και η Ρουμανία πρέπει να εντείνει τις προσπάθειές της για ανάπτυξη της διοικητικής ικανότητας και της συνεργασίας μεταξύ των οργανισμών.

Πρόοδος σημειώθηκε επίσης στον τελωνειακό τομέα, αν και απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες για την καταπολέμηση της διαφθοράς στους κόλπους της τελωνειακής διοίκησης και την εκ των προτέρων προετοιμασία για την εφαρμογή των μέτρων που θα εισαχθούν κατά την ένταξη. Σημαντική περαιτέρω πρόοδος σημειώθηκε στον τομέα του δημοσιονομικού ελέγχου. Οι περαιτέρω προσπάθειες πρέπει να επικεντρωθούν στην εγκατάσταση συστημάτων χρηστού δημοσιονομικού ελέγχου, στην ολοκλήρωση της νομοθετικής ευθυγράμμισης και στην ενίσχυση των διοικητικών ικανοτήτων.

Σταθερή πρόοδος σημειώνεται και στα υπόλοιπα κεφάλαια του κεκτημένου.

Σε μια σειρά σημαντικών τομέων παρατηρείται ένα χάσμα που επιμένει ανάμεσα στην πρόοδο της μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο και στην περιορισμένη συνολική ικανότητα της δημόσιας διοίκησης να εφαρμόσει και να επιβάλει την προσφάτως υιοθετημένη νομοθεσία. Αυτό αποτελεί σημαντικότατο περιορισμό στις ενταξιακές προετοιμασίες της Ρουμανίας και η αντιμετώπιση του προβλήματος αυτού προϋποθέτει μια συνολική, διαρθρωτική μεταρρύθμιση τόσο της δημόσιας διοίκησης όσο και του δικαστικού συστήματος. Οι ανησυχίες αυτές υπερβαίνουν την υιοθέτηση του κεκτημένου και αφορούν επίσης τη διαχείριση της οικονομικής βοήθειας της ΕΕ. Η πρόοδος στην καθιέρωση των νέων θεσμικών δομών που απαιτούνται από το κεκτημένο συνεχίστηκε, αν και τα αποτελέσματα ήταν έως σήμερα ανομοιογενή.

Στο πλαίσιο των ενταξιακών διαπραγματεύσεων, 20 κεφάλαια έχουν κλείσει προσωρινά. Οι δεσμεύσεις που αναλήφθηκαν κατά τις διαπραγματεύσεις θέτουν ως ορίζοντα για την προσχώρηση το έτος 2007. Σε γενικές γραμμές εκπληρώνονται, παρά τις καθυστερήσεις που έχουν παρατηρηθεί σε ορισμένους ειδικούς τομείς.

Τουρκία

Τον τελευταίο χρόνο η τουρκική κυβέρνηση επέδειξε μεγάλη αποφασιστικότητα όσον αφορά στην επιτάχυνση του ρυθμού των μεταρρυθμίσεων, που επέφεραν ευρύτατες αλλαγές στο πολιτικό και νομοθετικό σύστημα. Έλαβε επίσης σημαντικά μέτρα με στόχο να διασφαλίσει την αποτελεσματική εφαρμογή τους, ώστε οι τούρκοι πολίτες να μπορούν να απολαμβάνουν τις θεμελιώδεις ελευθερίες και τα ανθρώπινα δικαιώματα σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα. Εγκρίθηκαν τέσσερα μεγάλα πακέτα πολιτικών μεταρρυθμίσεων, τα οποία επιφέρουν αλλαγές σε διάφορους τομείς της νομοθεσίας. Ορισμένες από τις μεταρρυθμίσεις έχουν μεγάλη πολιτική σημασία καθώς συνδέονται με ευαίσθητα θέματα, όπως η ελευθερία έκφρασης, η ελευθερία διαδήλωσης, τα πολιτιστικά δικαιώματα και ο έλεγχος της στρατιωτικής από την πολιτική εξουσία. Έχουν αντιμετωπιστεί πολλές προτεραιότητες στο πλαίσιο των πολιτικών κριτηρίων στην αναθεωρημένη εταιρική σχέση για την προσχώρηση.

Σημειώνεται πρόοδος στη διαδικασία απλοποίησης της λειτουργίας της δημόσιας διοίκησης και της κυβέρνησης. Η κυβέρνηση, συγκεκριμένα, ξεκίνησε μεταρρυθμίσεις με στόχο την προώθηση μιας πιο διαφανούς διαχείρισης του ανθρώπινου δυναμικού στη δημόσια διοίκηση. Αυτό συμβάλλει επίσης στην ενίσχυση του αγώνα κατά της διαφθοράς.

Τα καθήκοντα, οι εξουσίες και η λειτουργία του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας (NSC) τροποποιήθηκαν σημαντικά, φέρνοντας το πλαίσιο των σχέσεων πολιτικής εξουσίας-στρατού πιο κοντά στην πρακτική που επικρατεί στα κράτη μέλη της ΕΕ. Ο ρόλος του Γενικού Γραμματέα του NSC επαναπροσδιορίστηκε και οι εκτελεστικές εξουσίες του καταργήθηκαν. Υπάρχουν ακόμη αντιπρόσωποι του NSC στα πολιτικά συμβούλια όπως το Ανώτατο Ραδιοτηλεοπτικό Συμβούλιο (RTάK) και το Ανώτατο Εκπαιδευτικό Συμβούλιο (YΦK). Πρέπει να διασφαλιστεί πλήρης κοινοβουλευτικός έλεγχος των στρατιωτικών δαπανών τόσο στην έγκριση του προϋπολογισμού όσο και στον οικονομικό έλεγχο.

Χρειάζεται να καταβληθούν ακόμη μεγαλύτερες προσπάθειες για την ενίσχυση της ανεξαρτησίας και της λειτουργίας του δικαστικού κλάδου. Ήδη, το δικαστικό σύστημα ενισχύθηκε με την ίδρυση ενός νέου συστήματος οικογενειακών δικαστηρίων. Η αρμοδιότητα των στρατιωτικών δικαστηρίων στην εκδίκαση πολιτικών υποθέσεων καταργήθηκε. Επήλθαν θετικές αλλαγές στο σύστημα των δικαστηρίων κρατικής ασφάλειας, ιδιαίτερα όσον αφορά στην κατάργηση της μυστικής κράτησης. Ωστόσο, η λειτουργία των δικαστηρίων αυτών χρειάζεται ακόμη να ευθυγραμμιστεί με τα ευρωπαϊκά πρότυπα, ιδιαίτερα όσον αφορά στα δικαιώματα υπεράσπισης και στην αρχή της δίκαιης δίκης.

Επιτοπίως, η υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων εμφανίζεται ανομοιογενής. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι εκτελεστικοί και δικαστικοί φορείς στους οποίους έχει ανατεθεί η υλοποίηση των πολιτικών μεταρρυθμίσεων σε σχέση με τις θεμελιώδεις ελευθερίες που εγκρίθηκαν από το Κοινοβούλιο συρρίκνωσαν το πεδίο των μεταρρυθμίσεων επιβάλλοντας περιοριστικούς όρους, που δημιουργούν προσκόμματα στους αρχικά επιδιωκόμενους στόχους. Η κυβέρνηση αναγνώρισε ότι οι μεταρρυθμίσεις δεν υλοποιούνται με συστηματικό τρόπο και σύστησε μια ομάδα παρακολούθησης μεταρρυθμίσεων με στόχο τη διασφάλιση της αποτελεσματικής υλοποίησής τους.

Η Τουρκία επικύρωσε τη σύμβαση αστικού δικαίου για τη διαφθορά, ώστε από την 1η Ιανουαρίου 2004 να συμμετέχει στην ομάδα κρατών κατά της διαφθοράς του Συμβουλίου της Ευρώπης (GRECO). Ωστόσο, παρά τις πρωτοβουλίες που έχουν αναληφθεί, η διαφθορά εξακολουθεί να αποτελεί ιδιαίτερα εξαπλωμένο φαινόμενο και επηρεάζει πολλούς τομείς του δημόσιου βίου.

Η Τουρκία έχει επικυρώσει μείζονες διεθνείς καθώς και ευρωπαϊκές συμβάσεις όπως το Διεθνές σύμφωνο για τα ατομικά και πολιτικά δικαιώματα, το Διεθνές σύμφωνο περί των οικονομικών, κοινωνικών και πολιτιστικών δικαιωμάτων καθώς και το πρωτόκολλο 6 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα.

Ωστόσο, είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό το γεγονός ότι δεν έχει εκτελέσει πολλές αποφάσεις του ΕΔΑΔ, αποδίδοντας δίκαιες αποζημιώσεις ή αναιρώντας αποφάσεις που έχουν ληφθεί κατά παράβαση της ΕΣΔΑ. Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι η υπόθεση Λοϊζίδου, καθώς έχουν ήδη περάσει 5 χρόνια από την απόφαση του ΕΔΑΔ επί της συγκεκριμένης υπόθεσης.

Ο αγώνας για την κατάργηση των βασανιστηρίων και της κακής μεταχείρισης έχει ενταθεί και το τουρκικό νομοθετικό σύστημα βρίσκεται πλέον πιο κοντά στα ευρωπαϊκά πρότυπα στον τομέα αυτό. Η έκταση των βασανισμών έχει μειωθεί, ωστόσο υπάρχουν ακόμη καταγγελίες για επιμέρους περιπτώσεις, γεγονός που συνεχίζει να προκαλεί ανησυχία.

Η μεταρρύθμιση του σωφρονιστικού συστήματος συνεχίστηκε και τα δικαιώματα των κρατούμενων αναβαθμίστηκαν. Το δικαίωμα πρόσβασης σε δικηγόρο δεν διασφαλίζεται πάντοτε στην πράξη.

Θεσμοθετήθηκε η δυνατότητα επανάληψης μιας δίκης αλλά στην πράξη μικρός αριθμός υποθέσεων έχουν επωφεληθεί αυτού του δικαιώματος. Στην περίπτωση Zana και άλλων, η επανάληψη της δίκης είχε μέχρι σήμερα ως αποτέλεσμα μια επανάληψη εν πολλοίς της πρώτης δίκης, με αποτέλεσμα να παραμένουν οι ανησυχίες σχετικά με τον σεβασμό των δικαιωμάτων υπεράσπισης.

Η έγκριση των μεταρρυθμιστικών πακέτων είχε ως αποτέλεσμα την άρση αρκετών νομοθετικών περιορισμών στην άσκηση της ελευθερίας της έκφρασης. Η εφαρμογή των αναθεωρημένων διατάξεων του ποινικού κώδικα είχε ως αποτέλεσμα πολλές αθωωτικές αποφάσεις παρόλο που συνεχίζουν να υπάρχουν υποθέσεις στις οποίες κατηγορούνται άτομα που εξέφρασαν γνώμη με μη βίαιο τρόπο. Απελευθερώθηκαν κρατούμενοι που εξέτιαν ποινές για μη βίαιη έκφραση της γνώμης τους δυνάμει των διατάξεων που καταργήθηκαν.

Επιτεύχθηκε αξιοσημείωτη πρόοδος στον τομέα της ελευθερίας διαδήλωσης και του συνέρχεσθαι ειρηνικά με την άρση αρκετών περιορισμών. Ωστόσο, σε αρκετές περιπτώσεις ειρηνικής διαδήλωσης, οι αρχές προχώρησαν σε δυσανάλογη χρήση βίας.

Όσον αφορά στην ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι, σταδιακά χαλάρωσαν κάποιοι περιορισμοί, αλλά οι διάφοροι συλλογικοί φορείς εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν δυσκίνητες διαδικασίες. Συνεχίζουν να υφίστανται υποθέσεις δίωξης ενώσεων, αφορούν δε κυρίως υπερασπιστές των ανθρώπινων δικαιωμάτων.

Ο νόμος για τα πολιτικά κόμματα τροποποιήθηκε καθιστώντας πιο δυσχερή την απαγόρευση ενός κόμματος. Ωστόσο, το κόμμα HADEP τέθηκε εκτός νόμου από το συνταγματικό δικαστήριο και το DEHAP αντιμετωπίζει μια δίκη που ενδέχεται να οδηγήσει σε απαγόρευσή του.

Όσον αφορά στη θρησκευτική ελευθερία, οι αλλαγές που επέφεραν τα πακέτα μεταρρυθμίσεων δεν έχουν δώσει ακόμη τα επιθυμητά αποτελέσματα. Οι εκτελεστικοί φορείς συνεχίζουν να υιοθετούν μια πολύ περιοριστική ερμηνεία των σχετικών διατάξεων, με αποτέλεσμα η θρησκευτική ελευθερία να υπόκειται σε σοβαρούς περιορισμούς σε σύγκριση με τα ευρωπαϊκά πρότυπα. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα σε σχέση με την απουσία νομικής προσωπικότητας, εκπαίδευσης και κατάρτισης του εκκλησιαστικού προσωπικού, καθώς και με την μη πλήρη χορήγηση δικαιωμάτων ιδιοκτησίας στις θρησκευτικές κοινότητες.

Έχουν ληφθεί μέτρα για την άρση της απαγόρευσης της ραδιοτηλεοπτικής μετάδοσης και της εκπαίδευσης σε γλώσσες εκτός της τουρκικής. Έως σήμερα, οι μεταρρυθμίσεις που εγκρίθηκαν στους τομείς αυτούς έχουν δώσει ελάχιστα αποτελέσματα στην πράξη.

Η άρση της κατάστασης έκτακτης ανάγκης στο νοτιοανατολικό τμήμα της χώρας άμβλυνε σε γενικές γραμμές τις εντάσεις στους κόλπους του πληθυσμού. Έχει επικρατήσει μεγαλύτερη ανεκτικότητα έναντι των πολιτιστικών εκδηλώσεων. Το πρόγραμμα για την επιστροφή στα χωριά προχωρά με πολύ αργούς ρυθμούς. Χρειάζεται να καταβληθούν σοβαρές προσπάθειες για την αντιμετώπιση των προβλημάτων των εσωτερικά εκτοπισμένων ατόμων και της κοινωνικοοικονομικής ανάπτυξης της περιφέρειας με συνολικό τρόπο, αλλά και των πολιτιστικών δικαιωμάτων εν γένει.

Στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Θεσσαλονίκης και στην εταιρική σχέση για την προσχώρηση, η Τουρκία ενθαρρύνεται να υποστηρίξει θερμά τις προσπάθειες του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ για επίλυση του κυπριακού προβλήματος. Η Τουρκία έχει εκφράσει επανειλημμένα τη στήριξή της στις προσπάθειες εξεύρεσης λύσης στο κυπριακό πρόβλημα. Έχει δε δηλώσει ότι μια συμφωνία για τη δημιουργία τελωνειακής ένωσης με το βόρειο τμήμα της Κύπρου δεν θα τεθεί σε ισχύ.

Οι ελληνοτουρκικές σχέσεις συνέχισαν να βελτιώνονται. Εξακολουθούν να τίθενται σε ισχύ νέα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης. Συνεχίστηκαν επίσης οι διερευνητικές επαφές για τα θέματα του Αιγαίου μεταξύ των δύο υπουργείων εξωτερικών.

Η Τουρκία αποφάσισε να συναινέσει ως μέλος του ΝΑΤΟ στις διατάξεις συμμετοχής ευρωπαίων συμμάχων εκτός της ΕΕ στις επιχειρήσεις υπό την ηγεσία της ΕΕ που κάνουν χρήση μέσων του ΝΑΤΟ. Αυτό έλυσε ένα πρόβλημα που εμπόδιζε έως τώρα την αποτελεσματική υιοθέτηση της ευρωπαϊκής πολιτικής ασφάλειας και άμυνας.

Συνολικά, στη διάρκεια του τελευταίου 12μηνου, η Τουρκία κατέβαλε περαιτέρω εντυπωσιακές νομοθετικές προσπάθειες οι οποίες συνιστούν σημαντική πρόοδο για την επίτευξη συμμόρφωσης με τα πολιτικά κριτήρια της Κοπεγχάγης. Η Τουρκία καλείται να αντιμετωπίσει τα εκκρεμή ζητήματα που υπογραμμίζει η παρούσα έκθεση, με ιδιαίτερη έμφαση στην ενίσχυση της ανεξαρτησίας και της λειτουργίας του δικαστικού κλάδου, στο γενικό πλαίσιο για την άσκηση των θεμελιωδών ελευθεριών (συνεταιρίζεσθαι, έκφρασης και θρησκευτική), στην περαιτέρω ευθυγράμμιση των σχέσεων πολιτικής και στρατιωτικής εξουσίας με την ευρωπαϊκή πρακτική, στην κατάσταση στο νοτιοανατολικό τμήμα της χώρας και στα πολιτιστικά δικαιώματα. Η Τουρκία οφείλει να διασφαλίσει την πλήρη και αποτελεσματική εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων ώστε να μπορεί να εγγυηθεί ότι οι τούρκοι πολίτες απολαμβάνουν τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις θεμελιώδεις ελευθερίες σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα.

Επίσης, η Τουρκία οφείλει να στηρίξει με αποφασιστικότητα τις προσπάθειες επίτευξης μιας συνολικής λύσης του κυπριακού προβλήματος.

Η Τουρκία βελτίωσε σημαντικά τη λειτουργία της εγχώριας οικονομίας της αγοράς, αν και εξακολουθούν να υφίστανται μακροοικονομικές ανισορροπίες. Η λήψη περαιτέρω αποφασιστικών μέτρων με στόχο τη μακροοικονομική σταθερότητα και τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις θα βελτιώσουν επίσης την ικανότητα της Τουρκίας να αντιμετωπίσει τις ανταγωνιστικές πιέσεις και τις δυνάμεις της αγοράς στο εσωτερικό της Ένωσης.

Η οικονομική σταθερότητα και δυνατότητα πρόβλεψης βελτιώθηκαν με τη συνεχιζόμενη κάμψη των πληθωριστικών πιέσεων, που παρά ταύτα παραμένουν ισχυρές, και τον εκσυγχρονισμό των κανονισμών και θεσμών της αγοράς της Τουρκίας. Τα θετικά αποτελέσματα των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων που εγκρίθηκαν και σταδιακά υλοποιούνται συνέβαλαν στο να αντεπεξέλθει η χώρα στον αντίκτυπο της κρίσης του Ιράκ χωρίς μεγάλες οικονομικές απώλειες. Οι ανεξάρτητοι κανονιστικοί και ρυθμιστικοί φορείς διαδραμάτισαν αποφασιστικό ρόλο ως προς αυτό. Η εποπτεία του δημοσιονομικού ελέγχου ενισχύθηκε και τέθηκαν οι βάσεις για μια σύγχρονη νομοθεσία σχ