EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 140/22

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών — Πράσινο Σχέδιο Δράσης για τις ΜΜΕ και Πρωτοβουλία για την πράσινη απασχόληση

(2015/C 140/05)

Εισηγήτρια : Η κ. Satu Tietari (FI/ALDE), μέλος του δημοτικού συμβουλίου της Säkylä Έγγραφα αναφοράς : Ανακοίνωση με θέμα «Πράσινο Σχέδιο Δράσης για τις ΜΜΕ», COM (2014) 440 final και Ανακοίνωση με θέμα «Πρωτοβουλία για την πράσινη απασχόληση», COM (2014) 446 final

I. ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ

Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

1. Τα τελευταία χρόνια, η έννοια «πράσινος» έχει καταλάβει μια ολοένα και σημαντικότερη θέση στην πολιτική διαδικασία λήψης αποφάσεων, ενώ οι περιβαλλοντικές ανησυχίες έχουν αποκτήσει μεγάλο εύρος και περιεχόμενο. Στη στρατηγική Ευρώπη 2020 επιβεβαιώνεται η σημασία του οικονομικού μοντέλου μετάβασης προς μια πράσινη οικονομία χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και αποδοτικής ως προς τη χρήση των πόρων για την επίτευξη έξυπνης, βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης.

2. Ένα από τα κύρια θέματα αυτών των δύο ανακοινώσεων είναι η έννοια της «πράσινης οικονομίας», η οποία καθορίζεται από ένα μοντέλο το οποίο «θα διασφαλίζει την οικονομική μεγέθυνση και την ανάπτυξη, θα προστατεύει την υγεία και την ευημερία του ανθρώπου, θα προσφέρει αξιοπρεπή απασχόληση, θα μειώνει τις ανισότητες, θα επενδύει και θα διατηρεί τη βιοποικιλότητα, συμπεριλαμβανομένων των υπηρεσιών οικοσυστήματος που αυτή παρέχει, για την εγγενή της αξία και τη σημαντική συμβολή της στην ευημερία των ανθρώπων και στην οικονομική ευμάρεια» (1).

3. Η μετάβαση στην πράσινη οικονομία έχει άμεσο αντίκτυπο στην ανταγωνιστικότητα τόσο των ιδιωτικών επιχειρήσεων όσο και του συνόλου της ευρωπαϊκής οικονομίας. Σε ολοένα περισσότερους τομείς αυξάνεται η κατανάλωση, με αποτέλεσμα να προσεγγίζονται τα όρια της φέρουσας ικανότητας του περιβάλλοντος. Η έγκαιρη μετάβαση σε μια πράσινη οικονομία στην ΕΕ δεν είναι μόνο επιθυμητή, αλλά και απαραίτητη για τη διατήρηση και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της ευημερίας το ταχύτερο δυνατό.

4. εκφράζει την υποστήριξή της στις ανακοινώσεις της Επιτροπής για το πράσινο σχέδιο δράσης για τις ΜΜΕ και την πρωτοβουλία για την πράσινη απασχόληση·

5. συμμερίζεται τις απόψεις που εκφράζονται στις δύο ανακοινώσεις της Επιτροπής ότι η επιτυχής μετάβαση σε μια πράσινη οικονομία είναι ζωτικής σημασίας για την τρέχουσα και τη μελλοντική ανταγωνιστικότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης·

6. τονίζει τη σημασία του δημόσιου τομέα, καθώς και των τοπικών και περιφερειακών αρχών όσον αφορά τη διευκόλυνση της μετάβασης προς μια πράσινη οικονομία· η δημόσια διοίκηση οφείλει όχι μόνο να προωθεί τη μετάβαση προς μια πράσινη οικονομία, αλλά και να αποτελεί παράδειγμα προς μίμηση και σημείο αναφοράς κατά την εφαρμογή των έργων, των προγραμμάτων, της νομοθεσίας, καθώς και κατά τη σύναψη συμβάσεων και τη δημιουργία απασχόλησης, ως νέο υπόδειγμα πράσινης οικονομίας·

7. θεωρεί ότι είναι απαραίτητο να συνεχιστεί η προώθηση της πράσινης ανταγωνιστικότητας των ΜΜΕ με τη βελτίωση της πρόσβασης σε χρηματοδότηση, τη διάδοση πληροφοριών, την απλούστευση της νομοθεσίας, τη μείωση του διοικητικού φόρτου και την ενίσχυση της πράσινης επιχειρηματικότητας·

8. υποστηρίζει τον στόχο της πρωτοβουλίας για την πράσινη απασχόληση που έγκειται στη συνέργια πολιτικής για την απασχόληση και περιβαλλοντικής πολιτικής για τη μετάβαση σε μια οικονομία ανταγωνιστική, πράσινη και αποδοτική ως προς την χρήση των πόρων·

9. επισημαίνει ότι το ζήτημα των δεξιοτήτων είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τους νέους, οι οποίοι πλήττονται από υψηλό ποσοστό ανεργίας, άνω του 22 %, και οι οποίοι θα πρέπει να είναι καλύτερα προετοιμασμένοι γενικά για μελλοντικές θέσεις εργασίας και ειδικότερα για πράσινες θέσεις εργασίας·

10. συμμερίζεται την άποψη της Επιτροπής ότι πρέπει να επανεξεταστούν και να επικαιροποιηθούν τα προγράμματα επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης, καθώς και οι απαιτούμενες επαγγελματικές δεξιότητες προκειμένου να διευκολυνθεί η μετάβαση σε μια πράσινη οικονομία·

11. υπενθυμίζει ότι οι επιχειρήσεις διαφέρουν σημαντικά μεταξύ τους: ορισμένες προσφέρουν ήδη πράσινα προϊόντα και υπηρεσίες, αλλά και εκείνες που προσφέρουν πιο παραδοσιακές υπηρεσίες και προϊόντα μπορούν επίσης να αξιοποιήσουν τη χρήση, για παράδειγμα, πιο φιλικών προς το περιβάλλον μορφών ενέργειας και πρώτων υλών.

Βασικοί ορισμοί

12. θεωρεί εξάλλου ότι οι περιβαλλοντικές προκλήσεις πρέπει να θεωρηθούν τόσο ως δυνατότητα όσο και ως απειλή για τις επιμέρους επιχειρήσεις, τους εργαζόμενους που απασχολούνται σε αυτές, την αγορά εργασίας και την ΕΕ·

13. θεωρεί ότι οι έννοιες αναφοράς, τα στοιχεία και η αρχική κατάσταση της πράσινης οικονομίας θα πρέπει να αποσαφηνιστούν και να καθοριστούν με τρόπο ώστε οι έννοιες και τα στοιχεία να συμφωνούν μεταξύ τους, να είναι συνεπή και αδιαμφισβήτητα·

14. πιστεύει ότι η επιτυχία της μετάβασης σε μια πράσινη οικονομία είναι ζωτικής σημασίας για την τρέχουσα και τη μελλοντική ανταγωνιστικότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και, συνεπώς, έχει καθοριστική σημασία να διασφαλιστεί η συνοχή στη χρήση των όρων·

15. τονίζει την περιφερειακή διάσταση της μετάβασης στην πράσινη οικονομία καθώς και τη κεντρική θέση των τοπικών και περιφερειακών όσον αφορά την εκπαίδευση, τις υποδομές, την υποστήριξη των τοπικών επιχειρήσεων και τη δημιουργία υπηρεσιών ευρέσεως εργασίας. Εφιστά επίσης την προσοχή στις υφιστάμενες πράσινες πρωτοβουλίες τοπικού επιπέδου οι οποίες μπορούν να χρησιμεύσουν ως παράδειγμα για άλλες περιοχές της ΕΕ.

16. επισημαίνει επίσης την ποικιλομορφία των συνθηκών και των προκλήσεων σε τοπικό επίπεδο, και ζητεί να ληφθούν υπόψη οι πολύ διαφορετικές συνθήκες των περιφερειών όσον αφορά τον οικολογικό προσανατολισμό της οικονομίας·

17. τονίζει ότι πέντε είναι τα σημαντικά στοιχεία μιας επιτυχούς πράσινης οικονομίας: 1) η μείωση, δηλαδή η χρήση ενέργειας πρέπει να μειωθεί συνολικά, 2) η χρήση καθαρών πηγών ενέργειας, ώστε να αποτρέπεται η εξάρτηση από το εξωτερικό, να μειωθούν οι εκπομπές και να δημιουργηθεί απασχόληση· 3) η αποτελεσματικότητα, δηλαδή οι πρώτες ύλες και η ενέργεια πρέπει να χρησιμοποιούνται αποτελεσματικότερα σε ολόκληρη την αλυσίδα αξίας του προϊόντος ή της υπηρεσίας, 4) η δικτύωση και ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών· η ανταλλαγή εμπειριών μεταξύ των κρατών μελών και των κλάδων δραστηριοτήτων παρέχει τη δυνατότητα αύξησης της προσφοράς πράσινων προϊόντων και υπηρεσιών και σε αγορές εκτός της ΕΕ, και 5) η πρόσβαση σε χρηματοδότηση, δηλαδή είναι σημαντικό να εξασφαλιστεί η πρόσβαση σε χρηματοδότηση και η μείωση της γραφειοκρατίας· οι αιτήσεις χρηματοδότησης πρέπει να είναι απλές, κατανοητές και χρήσιμες και σε άλλους επιχειρηματικούς τομείς·

Αποστολή

18. τονίζει ότι στην υφιστάμενη εσωτερική αγορά της ΕΕ υπάρχουν σημαντικές διαφορές αποδοτικότητας των πόρων μεταξύ των διαφόρων τομέων και των κρατών μελών, και επικροτεί τις προσπάθειες αύξησης της αποδοτικότητας των πόρων με την ανταλλαγή των βέλτιστων αλλά και ανεπιτυχών εμπειριών·

19. τονίζει τη σημασία των τοπικών και περιφερειακών αρχών, ειδικότερα των δήμων, στην εφαρμογή των μέτρων που αναφέρονται στο προηγούμενο σημείο, λαμβανομένης υπόψη της δυνατότητας χρηματοδότησής τους από το σημερινό πλαίσιο της ΕΕ·

20. εκτιμά ότι η βελτίωση της αποδοτικότητας των πόρων πρέπει να λαμβάνεται υπόψη σε όλα τα στάδια της αλυσίδας αξίας και, ως εκ τούτου, μπορεί να μειώσει σημαντικά την ανάγκη για πρώτες ύλες· στη δε προσέγγιση της αλυσίδας αξίας πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι δραστηριότητες τόσο του ιδιωτικού όσο και του δημόσιου τομέα·

21. θεωρεί ότι το πράσινο σχέδιο δράσης πρέπει να επικεντρωθεί σε δραστηριότητες σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με σκοπό τον συντονισμό και την ενίσχυση των υφιστάμενων «πράσινων» πρωτοβουλιών για την υποστήριξη των ΜΜΕ σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο·

22. εφιστά την προσοχή στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και στα βιοκαύσιμα τονίζοντας ότι η ΕΕ διαθέτει επαρκείς γνώσεις, δεξιότητες και τεχνολογία και απαιτεί την άρση των εμποδίων για την ανάπτυξη, προκειμένου να δημιουργηθούν πολλές υψηλής ποιότητας πράσινες θέσεις εργασίας και να τονωθεί η έρευνα, η ανάπτυξη και η καινοτομία στον εν λόγω τομέα·

23. υπογραμμίζει τη σημασία του περιβαλλοντικού προτύπου και την αυξανόμενη επικράτηση της σήμανσης προέλευσης της ΕΕ στα κράτη μέλη·

24. επικροτεί τον στόχο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να συσταθεί το 2015 ένα ευρωπαϊκό κέντρο αριστείας για την αποτελεσματική χρήση των πόρων που να συνδεθεί με δίκτυο συνεργατών σε όλες τις ευρωπαϊκές περιφέρειες, αλλά ζητεί από την Επιτροπή να αποσαφηνίσει, σε σχέση με το κέντρο αυτό, ποιοι θα είναι οι εταίροι και πως θα επιλεγούν·

25. τονίζει, επίσης, ότι οι τοπικές και περιφερειακές αρχές πρέπει να συμμετέχουν σε αυτή τη διαδικασία, δεδομένου ότι είναι σε καλύτερη θέση να κατανοήσουν τις τοπικές και περιφερειακές ειδικές συνθήκες και προκλήσεις, και να αξιολογήσουν ποιοι είναι οι σημαντικότεροι τοπικοί φορείς. Στο πλαίσιο αυτό, ενδείκνυται η ανάληψη χαρτογράφησης που να καθορίζει το συγκεκριμένο δυναμικό κάθε περιοχής για ενίσχυση των τοπικών φορέων στον εντοπισμό συνεργατικών σχηματισμών επενδύσεων, στα μέτρα για την αυτοαπασχόληση και στην καθιέρωση μαθημάτων κατάρτισης και εξειδίκευσης με άξονα τις διάφορες πτυχές της πράσινης οικονομίας·

26. κρίνει ότι είναι απαραίτητο να καθοριστούν στόχοι για έναν περιβαλλοντικά υπεύθυνο σχεδιασμό προϊόντων, ζητά δε από τους οικονομικούς φορείς να επιδείξουν μεγαλύτερη υπευθυνότητα όσον αφορά τον αρτιότερο σχεδιασμό προϊόντων·

Όραμα

27. επισημαίνει ότι οι απαραίτητες ειδικές γνώσεις και δεξιότητες για τον οικολογικό προσανατολισμό της οικονομίας θα πρέπει να είναι προσιτές σε όλους στα διάφορα κράτη μέλη ως προς τα βασικά τους θέματα, καθώς και ότι πρέπει να ληφθεί μέριμνα ώστε το επίπεδο εμπειρογνωμοσύνης είναι επαρκές και σε τοπικό επίπεδο·

28. ενθαρρύνει τις επενδύσεις για την περαιτέρω προώθηση και διάδοση της αρχής της δια βίου μάθησης· βασικός παράγοντας είναι η διαχείριση των νέων πληροφοριών, διότι η πράσινη οικονομία θα απαιτήσει αλλαγές και διαφανή λειτουργία όλων των τμημάτων της διαδικασίας της αλυσίδας αξίας·

29. τονίζει ότι, αυτή τη στιγμή, η εργασία και οι δεξιότητες παρουσιάζουν αναντιστοιχία και η αλλαγή του συστήματος είναι αργή· για παράδειγμα, το σχέδιο ESCO (ευρωπαϊκό σύστημα ταξινόμησης για τις δεξιότητες/ικανότητες, τα προσόντα και τα επαγγέλματα) της Επιτροπής αποτελεί μια καλή προσπάθεια διάθεσης στον εργοδότη κατάλληλου ειδικευμένου εργατικού δυναμικού· για περαιτέρω προτάσεις σχετικά με τον συνδυασμό εργασίας και δεξιοτήτων, η ΕτΠ παραπέμπει στη γνωμοδότησή της με θέμα «Πλαίσιο ποιότητας της ΕΕ για την πρόβλεψη της αλλαγής και την αναδιάρθρωση» (2)·

30. επισημαίνει ότι η πράσινη οικονομία συνεπάγεται τη μετάβαση προς μια κυκλική οικονομία με χαμηλές ανθρακούχες εκπομπές, η οποία παράγει νέες και καινοτόμες θέσεις εργασίας. Τούτο σημαίνει ότι οι παλιές θέσεις εργασίας θα αντικατασταθούν από νέες και οι περιγραφές καθηκόντων θα επαναπροσδιοριστούν·

31. ζητεί να διευκολυνθεί η ευρύτερη συνεργασία μεταξύ των δημόσιων αρχών, των ΜΜΕ, των ενώσεων και των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, καθώς η απόκτηση νέων γνώσεων απαιτεί καλύτερη στόχευση και συντονισμό των μέτρων και των χρηματοδοτικών μέσων·

32. τονίζει τη σημασία της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης (ΕΤΑ), ως μέσο ώθησης της εφαρμογής της πράσινης οικονομίας, με την προώθηση μέσω των υφιστάμενων ευρωπαϊκών κονδυλίων της συνεργασίας μεταξύ πανεπιστημίων, ΜΜΕ και άλλων τοπικών και περιφερειακών οντοτήτων, που συντονίζονται ως βασικά στοιχεία της γνώσης (εκπαίδευση, έρευνα και καινοτομία), σε μορφές όπως οι συνεργατικοί σχηματισμοί ή οι πλατφόρμες Ανοικτής Καινοτομίας για την ανταλλαγή και τη διασταύρωση των γνώσεων·

33. ζητεί οι τοπικές και περιφερειακές αρχές, που έχουν σημαντική εμπειρία και αρμοδιότητες στον τομέα, να συμμετέχουν πλήρως στα μέτρα συντονισμού. Υπάρχουν ήδη καλά παραδείγματα του τρόπου με τον οποίο οι περιφερειακές αρχές μέσω σχεδίων συνεργασίας παρέχουν συμβουλές για θέματα ενέργειας σε επιχειρήσεις και ενώσεις, π.χ. διευκρινίσεις για τις ενισχύσεις και τις δυνατότητες χρηματοδότησης, διατυπώνουν συγκεκριμένες συστάσεις για δράση, προβαίνουν σε χαρτογράφηση των φορέων παροχής εξοπλισμού και υπηρεσιών και παρέχουν βοήθεια για την κατάρτιση της υποβολής προσφορών.

Στρατηγική

34. συμμερίζεται την άποψη της Επιτροπής ότι τα προγράμματα εκπαίδευσης και κατάρτισης καθώς και οι απαιτούμενες επαγγελματικές ικανότητες πρέπει να εξεταστούν και να αναθεωρηθούν σε στενή συνεργασία με κράτη μέλη καθώς και με τις τοπικές και περιφερειακές αρχές, προκειμένου να ληφθεί υπόψη και να διευκολυνθεί η μετάβαση στην πράσινη οικονομία και προτείνει όλα τα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης να περιλαμβάνουν τουλάχιστον μια ενότητα για το θέμα αυτό. Πέραν τούτου, πρέπει να εξεταστεί ο τρόπος παρακολούθησης του αντίκτυπου της εκπαίδευσης, εφόσον απαιτείται μακροχρόνια παρακολούθηση τόσο στο υψηλότερο όσο και στο χαμηλότερο επίπεδο·

35. εκφράζει την ανησυχία της σχετικά με την επάρκεια, την προβλεψιμότητα και το επίπεδο της εκπαίδευσης που αφορά την πράσινη οικονομία και τις πράσινες δεξιότητες στα διάφορα κράτη μέλη. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να προβλέπεται στα κράτη μέλη η θέσπιση μαθημάτων εκπαίδευσης τα οποία να καλύπτουν τόσο την περιβαλλοντική και νομική τεχνογνωσία όσο και την επιχειρηματική. Θα πρέπει επίσης να υπάρξει μέριμνα ώστε οι δεξιότητες και οι γνώσεις των υπαλλήλων να μην παρουσιάζουν ελλείψεις·

36. τονίζει ότι οι νέες δεξιότητες είναι ιδιαίτερα σημαντικές για τους νέους, οι οποίοι θα πρέπει να είναι καλύτερα προετοιμασμένοι για τις θέσεις εργασίας του αύριο, ειδικότερα δε για τις πράσινες θέσεις εργασίας·

37. τονίζει ότι απαιτείται ευρύτερη προοπτική και συνεκτίμηση των μακροπρόθεσμων επιπτώσεων, προκειμένου η περιβαλλοντική τεχνογνωσία να μπορεί να συνδυαστεί με σταθερή επιχειρηματική τεχνογνωσία. Ένας φιλικός προς το περιβάλλον και την επιχειρηματικότητα τρόπος σκέψης θα πρέπει να ξεκινά από τα χαμηλότερα επίπεδα εκπαίδευσης, καθώς τα νέα επαγγέλματα απαιτούν φυσικές επιστήμες, αλλά και τεχνικές και μαθηματικές δεξιότητες. Η ευαισθητοποίηση αυτή θα πρέπει να κατέχει εξέχουσα θέση στα εκπαιδευτικά προγράμματα για ενήλικες·

38. εκφράζει την ανησυχία της για το γεγονός ότι λίγες ευρωπαϊκές ΜΜΕ γνωρίζουν ότι υπάρχει πιθανότητα πιο αποδοτικής χρήσης των πόρων ή τα συγκεκριμένα οικονομικά πλεονεκτήματα που μπορεί να προσφέρει η αξιοποίηση της γνώσης αυτής·

39. προτείνει οι εθνικές και οι τοπικές και περιφερειακές αρχές, οι οποίες έχουν φορολογικές αρμοδιότητες, να θεσπίσουν μηχανισμούς θετικής διάκρισης υπέρ των επιχειρήσεων που εφαρμόζουν τις αρχές της εταιρικής ευθύνης και τις έννοιες της πράσινης οικονομίας οι οποίοι να προβλέπουν, μεταξύ άλλων, τη μείωση των φόρων και δασμών με τη χρήση των δημόσιων συμβάσεων και τη χορήγηση φορολογικών ελαφρύνσεων·

40. ζητεί πληροφορίες σχετικά με τις ευκαιρίες κατάρτισης και χρηματοδότησης που θα προβλεφθούν για μικρομεσαίες επιχειρήσεις σε διάφορους τομείς, δεδομένου ότι ενδέχεται να μην γνωρίζουν αναγκαστικά τις απαιτήσεις εκπαίδευσης της πράσινης οικονομίας·

41. ζητεί να δοθούν κίνητρα για να τεθεί σε εφαρμογή η ολοκλήρωση των δεξιοτήτων, δεδομένου ότι είναι απαραίτητες για την απόκτηση νέων πληροφοριών και τεχνογνωσίας. Πρέπει να γίνει κατανοητό πώς μπορούν να χρησιμοποιηθούν περαιτέρω όλα τα ανακυκλώσιμα υλικά και να μετατραπούν σε νέα και καινοτόμα υλικά, καθώς και ποιοι είναι οι κανόνες και οι απαιτήσεις διαχείρισής τους·

42. σημειώνει ότι σε περίοδο πέντε ετών το κόστος των πρώτων υλών έχει αυξηθεί κατά 75 % στις ΜΜΕ της ΕΕ, και ότι απαιτούνται άμεσα μέτρα δοκιμής νέων μεθόδων και συστηματικής διάδοσής τους προκειμένου να διατηρηθεί η ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων·

43. προτείνει οι διάφοροι τομείς να μελετήσουν περαιτέρω τις δυνατότητες βελτίωσης της συνεργασίας μεταξύ τους, καθώς και τις ευκαιρίες αξιοποίησης της εμπειρογνωμοσύνης, των προϊόντων ή των συστατικών τους. Αυτό θα παρέχει επιχειρηματικές ευκαιρίες κυρίως στις μικρές επιχειρήσεις, οι οποίες θα μπορούσαν μέσω της δικτύωσης να σχηματίσουν μεγαλύτερες συμπράξεις. Θα πρέπει να συγκεντρωθούν παραδείγματα και οι βέλτιστες πρακτικές να διαδίδονται ευρέως στα κράτη μέλη·

44. συνιστά να εξεταστούν όλες οι δυνατότητες που θα βοηθήσουν τις ΜΜΕ να επαναφέρουν τις χρησιμοποιημένες και πλεονάζουσες πρώτες ύλες στις δικές τους αλυσίδες παραγωγής και αξίας, ή ακόμη να τις διοχετεύσουν στην παραγωγή άλλης επιχείρησης. Παράδειγμα αποτελεί η λύση της ενέργειας κλειστής κυκλοφορίας προσαρμοσμένης στις τοπικές συνθήκες, όπου τα απόβλητα, η ενέργεια από απόβλητα, η θερμότητα, τα θρεπτικά συστατικά και το CO2 αξιοποιούνται και ανακυκλώνονται για την παραγωγή ενέργειας και τροφίμων·

45. επισημαίνει την ανάγκη ενθάρρυνσης της συνεργασίας μεταξύ επιχειρήσεων του κλάδου των βιολογικών τροφίμων και άλλων εν δυνάμει συνδεόμενων κλάδων: γαστρονομία, εστίαση, αγροτουρισμός, φυσιολατρικός τουρισμός, κατασκευή βιώσιμων και/ή βιοτεχνικών ειδών συσκευασίας, βιώσιμες κατασκευές, βιοτεχνία τροφίμων κ.λπ.·

46. συνιστά να πραγματοποιηθούν εκστρατείες ευαισθητοποίησης για την αειφόρο ανάπτυξη που να απευθύνονται στους πολίτες της ΕΕ και στις οποίες να επισημαίνονται οι δυνατότητες του καθενός να επηρεάσει προσωπικά την ποσότητα των αποβλήτων και την επεξεργασία τους·

47. υπενθυμίζει ότι οι δήμοι διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην επίτευξη των στόχων μείωσης των εκπομπών της ΕΕ. Ένα καλό παράδειγμα είναι το σχέδιο «Προς ένα ουδέτερο ισοζύγιο άνθρακα στην πόλη», στόχος του οποίου είναι να δεσμευτούν οι τοπικοί φορείς —ο δήμος, οι κάτοικοι και οι επιχειρήσεις— για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Στο σχέδιο αναζητούνται νέες και καινοτόμες προσεγγίσεις που να στηρίζουν την απασχόληση στην περιοχή με βάση τη βιώσιμη χρήση των τοπικών φυσικών πόρων και την αύξηση της ενεργειακής απόδοσης·

48. υποστηρίζει την ανάπτυξη προσεγγίσεων της οικονομίας κοινών χρήσεων και της οικονομίας των υπηρεσιών, όπου οι καταναλωτές, αντί της παραδοσιακής ιδιοκτησίας, να έχουν δυνατότητα αγοράς των προϊόντων ως υπηρεσία και να τα επιστρέφουν στο τέλος της ζωής τους στον παραγωγό για επαναχρησιμοποίηση·

49. προτείνει να αναπτυχθούν καλύτερες μέθοδοι υπολογισμού που να παρέχουν περισσότερο αξιόπιστα στοιχεία όσον αφορά την κατανάλωση ενέργειας·

50. κατανοεί ότι η δημιουργία φιλικών προς το περιβάλλον και εμπορικά επιτυχημένων προϊόντων θα απαιτήσει σημαντικές οικονομικές επενδύσεις τόσο στην ανάπτυξη προϊόντων και τη διάθεση στην αγορά όσο και στην καταγραφή προϊόντων και υπηρεσιών που παράγονται από την ανάπτυξη του προϊόντος. Η νομοθεσία θα πρέπει στο μέλλον να παρέχει ευκαιρίες ταχείας ανάπτυξης νέων καινοτομιών και όχι να αποτελεί εμπόδιο σε αυτές ή να τις περιορίζει·

51. προτείνει να προωθηθεί η χρήση συστημάτων περιβαλλοντικής διαχείρισης, ειδικότερα δε του ευρωπαϊκού συστήματος οικολογικής διαχείρισης και οικολογικού ελέγχου (EMAS), με στόχο να ενσωματωθεί το πνεύμα της οικολογίας στη λήψη αποφάσεων των επιχειρήσεων, γεγονός που θα βελτιώσει την αποδοτικότητα της λειτουργίας τους και την ενημέρωση του κοινού σχετικά με την περιβαλλοντική συμπεριφορά·

Συνέπειες

52. συμμερίζεται την άποψη της Επιτροπής ότι τα κράτη μέλη θα μπορούσαν επίσης να μειώσουν το κόστος εργασίας με τη χρήση εσόδων από δημοπρασίες στο πλαίσιο του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών της ΕΕ, τονίζει όμως ότι το σύστημα αυτό, με τη σημερινή του μορφή, δεν είναι πλήρως αποτελεσματικό·

53. εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η πρωτοβουλία επικεντρώνεται στην προώθηση της επιχειρηματικότητας και επαναλαμβάνει την άποψή της ότι η Ευρώπη θα πρέπει να παρουσιάσει στους νέους την επιχειρηματικότητα ως μια πιθανή και πολλά υποσχόμενη μελλοντική επαγγελματική εξέλιξη·

54. θεωρεί ότι, παράλληλα με την πράσινη οικονομία, η κοινωνική επιχειρηματικότητα μπορεί να θεωρηθεί ως μια πολύτιμη εναλλακτική λύση των παραδοσιακών επιχειρηματικών δραστηριοτήτων τόσο κερδοσκοπικού όσο και μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα· χαιρετίζει επίσης, στο πλαίσιο αυτό, τη βούληση της Επιτροπής να διευκολυνθεί η πρόσβαση των κοινωνικών επιχειρήσεων σε χρηματοδότηση·

55. θεωρεί ότι, με την καινοτομία και τον επανασχεδιασμό των προϊόντων τους, της παραγωγής και των επιχειρηματικών τους μοντέλων, οι επιχειρήσεις μπορούν να μειώσουν τη χρήση ακριβών πρώτων υλών και συνεπώς την ποσότητα αποβλήτων·

56. πιστεύει ότι η εισαγωγή ενός ενιαίου ευρωπαϊκού συστήματος πιστοποίησης πράσινης οικονομίας θα είναι ιδιαίτερα θετική για τις επιχειρήσεις και μακροπρόθεσμα θα εξασφαλίζει τη δυνατότητα πρόβλεψης και την ασφάλεια δικαίου, εφόσον θα διευθετούνται εκ των προτέρων οι διαφορές που θα προκύπτουν από διαφορετικές νομικές ερμηνείες·

57. επισημαίνει ότι οι πρώτες ύλες, το νερό και η ενέργεια αντιπροσωπεύουν το 50 % του συνολικού κόστους παραγωγής των επιχειρήσεων (3). Η μείωση του υπερβολικού αντίκτυπου στο κόστος των επιχειρήσεων, μέσω της αναθεώρησης του συστήματος παραγωγής, μεταφοράς και διανομής της ίδιας της ενέργειας, καθώς και η αποδοτική χρήση των πόρων και της ενέργειας μπορεί να αποφέρουν πολύ σημαντικές οικονομίες. Τούτο είναι ακόμη πιο σημαντικό λόγω της αύξησης του κόστους της ενέργειας και πολλών πρώτων υλών κατά τα τελευταία χρόνια·

58. συνιστά οι τοπικοί και περιφερειακοί φορείς να αξιοποιούν το δυναμικό και τις ευκαιρίες που παρέχουν οι ευρωπαϊκές πηγές χρηματοδότησης, κατά την περίοδο προγραμματισμού 2014-2020 προκειμένου να στηρίξουν τον οικολογικό προσανατολισμό των ΜΜΕ, όπως για παράδειγμα το ΕΤΠΑ, το ΕΚΤ, το ΕΓΤΑΑ, το πρόγραμμα Life, ο μηχανισμός χρηματοδότησης φυσικού κεφαλαίου, το μέσο ιδιωτικής χρηματοδότησης για την ενεργειακή απόδοση, τα προγράμματα COSME και Ορίζοντας 2020·

59. προτείνει την επιβολή περιβαλλοντικών τελών και φόρων, ως μέσων για την προώθηση της περιβαλλοντικής συνυπευθυνότητας, καθώς, σύμφωνα με την Επιτροπή, η περιβαλλοντική φορολογία είναι λιγότερο επιζήμια για την ανάπτυξη και θα έχει ως αποτέλεσμα τόσο τη βελτίωση της περιβαλλοντικής απόδοσης όσο και την αύξηση της απασχόλησης. Τα κράτη μέλη που έχουν δοκιμάσει την περιβαλλοντική φορολογία θα μπορούσαν να διαδώσουν ευρύτερα τις εμπειρίες τους, και άλλα κράτη μέλη να τα ακολουθήσουν·

60. υπενθυμίζει ότι η Επιτροπή και τα κράτη μέλη έχουν αναπτύξει σχετικούς δείκτες και εργαλεία προκειμένου να υπάρχει πλήρης ενημέρωση της ΕΕ, των εθνικών και περιφερειακών αγορών εργασίας. Για την επίτευξη του στόχου αυτού, τα κράτη μέλη θα πρέπει να κάνουν χρήση των εναρμονισμένων στοιχείων της ΕΕ κατά την εφαρμογή και τη μεταφορά δεδομένων·

61. επαναλαμβάνει την παρατήρησή της ότι ένα φιλικό προς τις επιχειρήσεις περιβάλλον απαιτεί από τις δημόσιες αρχές να επενδύσουν σε υποδομές υψηλής ποιότητας στους τομείς των μεταφορών και της ψηφιακής τεχνολογίας, μεταξύ άλλων, και ότι για την επίτευξη τούτου θα χρειαστεί η υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης·

62. κατανοεί ότι, επειδή οι ΜΜΕ δεν έχουν τη γνώση, τα δίκτυα και τις δεξιότητες πληροφορικής, είναι δύσκολο να αξιοποιήσουν τις ευκαιρίες που παρέχονται για την πρόληψη της δημιουργίας αποβλήτων και την επαναχρησιμοποίηση προϊόντων, πρώτων υλών και αποβλήτων στα πλαίσια των διαφόρων αλυσίδων αξίας·

63. υπογραμμίζει ότι το υψηλό αρχικό κόστος της επένδυσης μπορεί να μειώσει περαιτέρω το ενδιαφέρον για την υλοποίηση επιχειρηματικών δραστηριοτήτων που αφορούν την επαναχρησιμοποίηση και την ανακύκλωση των πόρων, δεδομένου ότι οι ΜΜΕ πρέπει να κρίνουν αν οι δραστηριότητες αυτές είναι εμπορικά βιώσιμες. Κατά συνέπεια, θα πρέπει να ληφθούν φορολογικά και νομοθετικά μέτρα για τη μείωση των επιπτώσεών τους καθώς και άλλου είδους ενισχύσεις·

64. θεωρεί ότι πρέπει να καθιερωθούν ευρέως και να διαδοθούν στα κράτη μέλη πράσινα πρότυπα που να σέβονται τη βιοποικιλότητα και να προωθούν τις πολιτικές προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή και μετριασμού της, και ότι εν προκειμένω χρειάζεται η τακτική ενημέρωση των καταναλωτών·

65. αναγνωρίζει ότι οι αρχές που περιλαμβάνουν τα πρότυπα της πράσινης οικονομίας σε επίπεδο ΕΕ θα πρέπει να ενσωματωθούν σε όλες τις δραστηριότητες των ΜΜΕ, αλλά είναι επίσης εξαιρετικά σημαντικό οι τελικοί χρήστες των προϊόντων, δηλαδή οι καταναλωτές, να αγοράζουν προϊόντα που έχουν πιστοποιηθεί ως περιβαλλοντικά υπεύθυνα·

66. σημειώνει ότι η ανακατασκευή, η επισκευή, η συντήρηση, η ανακύκλωση και ο οικολογικός σχεδιασμός που περιλαμβάνονται σε μια πιο πράσινη αλυσίδα αξίας θα μπορούσαν να προσφέρουν σημαντικές επιχειρηματικές ευκαιρίες σε πολλές ΜΜΕ, αλλά νομοθετικοί, θεσμικοί, τεχνικοί και πολιτιστικοί φραγμοί εμποδίζουν τις ΜΜΕ να τις αξιοποιήσουν. Πρέπει, συνεπώς, να εξαλειφθούν οι φραγμοί αυτοί ή, στην περίπτωση που αυτό δεν είναι δυνατό, να αναζητηθούν τρόποι υπέρβασής τους.

Βρυξέλλες, 12 Φεβρουαρίου 2015 Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών Markku MARKKULA

(1) Ο ορισμός υπάρχει στην απόφαση αριθ. 1386/2013/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 20ής Νοεμβρίου 2013 σχετικά με ένα γενικό ενωσιακό πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον έως το 2020 «Ευημερία εντός των ορίων του πλανήτη μας»ΕΕ L 354, 28.12.2013,σ. 171–200.

(2) (CDR 1319/2014).

(3) Europe INNOVA (2012) Guide to resource efficiency in manufacturing: Experiences from improving resource efficiency in manufacturing companies, (Οδηγός για την αποδοτική χρήση των πόρων στον τομέα της μεταποίησης: Εμπειρίες από τη βελτίωση της αποδοτικότητας των πόρων σε επιχειρήσεις μεταποίησης) σ. 6. Διατίθεται εδώ.