Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τα επιτόκια που πρέπει να εφαρμόζονται κατά την ανάκτηση ενισχύσεων που έχουν χορηγηθεί παρανόμως

(2003/C 110/08)

Το άρθρο 14 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου, της 22ας Μαρτίου 1999, για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του άρθρου 93 της συνθήκης ΕΚ(1) ορίζει ότι, σε περίπτωση αρνητικής απόφασης για υπόθεση παράνομων ενισχύσεων, η Επιτροπή αποφασίζει την εκ μέρους του οικείου κράτους μέλους λήψη όλων των αναγκαίων μέτρων για την ανάκτηση της ενίσχυσης από τον δικαιούχο. Το ποσό που πρέπει να ανακτηθεί περιλαμβάνει και τους σχετικούς τόκους, υπολογιζόμενους με το δέον επιτόκιο που ορίζει η Επιτροπή. Οι τόκοι πρέπει να καταβληθούν από την ημερομηνία κατά την οποία η παράνομη ενίσχυση ετέθη στη διάθεση του δικαιούχου μέχρι την ημερομηνία της ανάκτησής της.

Σε επιστολή της 22ας Φεβρουαρίου 1995 προς τα κράτη μέλη, η Επιτροπή υποστήριζε ότι, όταν επιδιώκεται η επαναφορά στην προτεραία κατάσταση, τα εμπορικά επιτόκια επιτρέπουν τον ακριβέστερο υπολογισμό του αθέμιτου οφέλους που έχει αποκομίσει ο αποδέκτης μιας παράνομης ενίσχυσης. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή ενημέρωνε τα κράτη μέλη ότι στις αποφάσεις που ενδεχομένως θα εξέδιδε διατάσσοντας την ανάκτηση ενισχύσεων που έχουν χορηγηθεί παρανόμως θα εφάρμοζε ως βάση για το εμπορικό επιτόκιο το επιτόκιο αναφοράς το οποίο χρησιμοποιείται για τον υπολογισμό του καθαρού ισοδύναμου επιχορήγησης των ενισχύσεων περιφερειακού χαρακτήρα. Έτσι, για αρκετά χρόνια πάγια πρακτική της Επιτροπής ήταν να περιλαμβάνει στις αποφάσεις της περί ανάκτησης διάταξη με την οποία αξίωνε τον υπολογισμό των τόκων με βάση το επιτόκιο αναφοράς το οποίο χρησιμοποιείται για τον υπολογισμό του καθαρού ισοδύναμου επιχορήγησης των ενισχύσεων περιφερειακού χαρακτήρα.

Στο πλαίσιο της χρηστής συνεργασίας μεταξύ της Επιτροπής και των κρατών μελών για την εκτέλεση ορισμένων αποφάσεων περί ανάκτησης, έχει ανακύψει το ερώτημα κατά πόσον το επιτόκιο αυτό πρέπει να εφαρμόζεται με τη μέθοδο του απλού τοκισμού ή με τη μέθοδο του ανατοκισμού(2). Για τον λόγο αυτό, η Επιτροπή θεωρεί ότι είναι αναγκαίο να αποσαφηνίσει επειγόντως τη θέση της επί του συγκεκριμένου ζητήματος, λαμβάνοντας υπόψη τους στόχους της ανάκτησης παράνομων ενισχύσεων και της θέσης που το μέτρο αυτό κατέχει στο πλαίσιο του προβλεπόμενου από τη συνθήκη συστήματος ελέγχου των κρατικών ενισχύσεων.

Σύμφωνα με μεγάλο πλήθος αποφάσεων των κοινοτικών δικαστηρίων(3), η ανάκτηση αποτελεί λογικό επακόλουθο του παράνομου χαρακτήρα της ενίσχυσης. Σκοπός της ανάκτησης είναι η επαναφορά στην κατάσταση που ίσχυε προηγουμένως. Με την επιστροφή της ενίσχυσης, ο αποδέκτης αποστερείται το αθέμιτο πλεονέκτημα που απήλαυσε έναντι των ανταγωνιστών του στην αγορά και αποκαθιστούνται οι συνθήκες ανταγωνισμού οι οποίες ίσχυαν πριν από την καταβολή της ενίσχυσης.

Βάσει της συναλλακτικής πρακτικής, οι τόκοι υπολογίζονται κατά κανόνα με τη μέθοδο του απλού τοκισμού όταν ο αποδέκτης των χρημάτων δεν μπορεί να κάνει χρήση του ποσού των τόκων πριν από τη λήξη της κρίσιμης χρονικής περιόδου, παραδείγματος χάρη όταν οι τόκοι καταβάλλονται μόλις κατά τη λήξη της κρίσιμης χρονικής περιόδου. Οι τόκοι υπολογίζονται κατά κανόνα με τη μέθοδο του ανατοκισμού σε περίπτωση που μπορεί να θεωρηθεί ότι το ποσό των τόκων καταβάλλεται στον δικαιούχο κάθε χρόνο (ή κάθε κρίσιμη χρονική περίοδο), με αποτέλεσμα να προσαυξάνεται αντιστοίχως το ποσό του αρχικού κεφαλαίου. Στην περίπτωση αυτή, ο δικαιούχος αποκομίζει τόκο από τον τόκο που καταβάλλεται για κάθε περίοδο.

Στην πράξη, το είδος της ενίσχυσης που έχει χορηγηθεί και η κατάσταση του συγκεκριμένου δικαιούχου μπορεί να διαφέρουν. Εάν η ενίσχυση συνίσταται στην καταβολή υπερβολικά μεγάλης αποζημίωσης, το όφελος που η αποδέκτρια επιχείρηση έχει αποκομίσει από αυτήν μπορεί να εξομοιωθεί με κατάθεση, η οποία υπό κανονικές συνθήκες προσπορίζει τόκους από ανατοκισμό. Εάν η ενίσχυση ήταν επενδυτική ενίσχυση για συγκεκριμένη επιλέξιμη δαπάνη, τότε είναι πιθανό να έχει υποκαταστήσει μια εναλλακτική πηγή χρηματοδότησης, που υπό κανονικές συνθήκες θα προσπόριζε ομοίως τόκους από ανατοκισμό με βάση τα εμπορικά επιτόκια. Εάν η ενίσχυση ήταν ενίσχυση λειτουργίας, θα είχε άμεσες συνέπειες για τους λογαριασμούς κερδών και ζημιών και, κατ' επέκταση, για τον ισολογισμό, με αποτέλεσμα να είναι διαθέσιμα κεφάλαια για κατάθεση. Επομένως, ανεξάρτητα από τις ανομοιότητες των διαφόρων περιπτώσεων, προκύπτει ότι μία παράνομη ενίσχυση έχει ως αποτέλεσμα την παροχή χρηματοδότησης στον αποδέκτη υπό όρους παρόμοιους με εκείνους ενός μεσοπρόθεσμου άτοκου δανείου. Κατά συνέπεια, κρίνεται σκόπιμο να λαμβάνονται υπόψη οι τόκοι από ανατοκισμό, έτσι ώστε να διασφαλίζεται ότι εξουδετερώνονται πλήρως τα οικονομικά οφέλη που προκύπτουν από την κατάσταση αυτή.

Με βάση τα προεκτεθέντα, η Επιτροπή επιθυμεί να ενημερώσει τα κράτη μέλη και τους ενδιαφερόμενους ότι στις αποφάσεις που ενδεχομένως θα εκδίδει μελλοντικώς διατάσσοντας την ανάκτηση ενισχύσεων που έχουν χορηγηθεί παρανόμως θα εφαρμόζει μεν το επιτόκιο αναφοράς το οποίο χρησιμοποιείται για τον υπολογισμό του καθαρού ισοδύναμου επιχορήγησης των ενισχύσεων περιφερειακού χαρακτήρα, αλλά με βάση τη μέθοδο του ανατοκισμού. Σύμφωνα με τη συνήθη συναλλακτική πρακτική, ο ανατοκισμός είναι ετήσιος. Αντιστοίχως, η Επιτροπή αναμένει από τα κράτη μέλη να εφαρμόζουν τη μέθοδο του ανατοκισμού για την εκτέλεση εκκρεμουσών αποφάσεων ανάκτησης, εκτός αν αυτό αντιβαίνει σε μια από τις γενικές αρχές του κοινοτικού δικαίου.

(1) ΕΕ L 83 της 27.3.1999, σ. 1.

(2) Για τον υπολογισμό του απλού τόκου χρησιμοποιείται ο εξής τύπος: Τόκος = (Κεφάλαιο × επιτόκιο × αριθμός ετών). Για τον υπολογισμό του τόκου βάσει ετήσιου ανατοκισμού χρησιμοποιείται ο εξής τύπος: Τόκος = [Κεφάλαιο (1 + επιτόκιο) αριθμός ετών] - Κεφάλαιο.

(3) Βλέπε ιδίως την υπόθεση C-24/95, Land Rheinland-Pfalz κατά Alcan (Συλλογή, 1997, σ. I-1591) και την υπόθεση T-459/93, Siemens κατά Επιτροπής (Συλλογή 1995, σ. II-1675).