Η παρούσα πρωτοβουλία έχει ως στόχο να επιτρέψει στα κράτη μέλη να απαλλάσσουν προσωρινά την προμήθεια εμβολίων και in vitro διαγνωστικών ιατροτεχνολογικών προϊόντων (κιτ εξέτασης) για τη νόσο COVID-19, καθώς και υπηρεσιών που συνδέονται στενά με τέτοια εμβόλια και προϊόντα, από τον φόρο προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ). Επιτρέπει επίσης στα κράτη μέλη να εφαρμόζουν μειωμένο συντελεστή ΦΠΑ στα in vitro διαγνωστικά ιατροτεχνολογικά προϊόντα για τη νόσο COVID-19, καθώς και στις στενά συνδεδεμένες υπηρεσίες, όπως συμβαίνει ήδη με τα εμβόλια.

Συνοψίζοντας, μολονότι οι ισχύοντες κανόνες για τον ΦΠΑ επιτρέπουν την ελάφρυνση ενός μέρος του κόστους του εμβολιασμού και των εξετάσεων για την COVID-19, δεν επιτρέπουν την εφαρμογή μηδενικού συντελεστή στα εν λόγω εμβόλια και στις υπηρεσίες που συνδέονται στενά με αυτά. Δεν επιτρέπουν ούτε την εφαρμογή μειωμένου ή μηδενικού συντελεστή στα in vitro διαγνωστικά ιατροτεχνολογικά προϊόντα, συμπεριλαμβανομένων των υπηρεσιών που συνδέονται στενά με αυτά. Η πρόταση της Επιτροπής από το 2018 για την τροποποίηση της οδηγίας για τον ΦΠΑ όσον αφορά τους συντελεστές ΦΠΑ, η οποία εκκρεμεί ενώπιον του Συμβουλίου, θα μπορούσε να προσφέρει ικανοποιητική λύση για την άρση του ΦΠΑ από το σύνολο της προμήθειας εμβολιασμών και εξετάσεων για την COVID‑19. Εάν εγκριθεί ομόφωνα από το Συμβούλιο, θα επιτρέψει στα κράτη μέλη να εφαρμόζουν μειωμένο ή και μηδενικό συντελεστή στις προμήθειες εμβολίων και in vitro διαγνωστικών ιατροτεχνολογικών προϊόντων για την COVID-19, συμπεριλαμβανομένων των υπηρεσιών που συνδέονται στενά με αυτά, εφόσον οι προμήθειες αυτές ωφελούν μόνο τον τελικό καταναλωτή και επιδιώκουν στόχο γενικού συμφέροντος.

Σε αντίθεση με τα εμβόλια, οι γενικοί κανόνες της οδηγίας για τον ΦΠΑ δεν επιτρέπουν την εφαρμογή μειωμένων συντελεστών στα in vitro διαγνωστικά ιατροτεχνολογικά προϊόντα για την COVID-19. Επιπλέον, ενώ η απόφαση (ΕΕ) 2020/491 επέτρεψε στα κράτη μέλη να απαλλάσσουν προσωρινά από τον ΦΠΑ την εισαγωγή in vitro διαγνωστικών ιατροτεχνολογικών προϊόντων, μεταξύ άλλων, δεν υπάρχει ρητή διάταξη στους κανόνες της ΕΕ για τον ΦΠΑ που να επιτρέπει την απαλλαγή των ενδοκοινοτικών ή των εγχώριων προμηθειών τέτοιων προϊόντων από τον ΦΠΑ.

Πρώτον, η οδηγία 2006/112/ΕΚ του Συμβουλίου (οδηγία για τον ΦΠΑ) προβλέπει απαλλαγές χωρίς δικαίωμα έκπτωσης για τη νοσοκομειακή και ιατρική περίθαλψη. Σκοπός των απαλλαγών αυτών είναι να μειωθεί το κόστος της ιατρικής περίθαλψης και να καταστεί η περίθαλψη πιο προσιτή σε ιδιώτες. Στην απαλλαγή μπορεί να εμπίπτει και η προληπτική ιατρική περίθαλψη, π.χ. όταν ο ενδιαφερόμενος δεν πάσχει από νόσο ή διαταραχή της υγείας. Εδώ περιλαμβάνεται και ο εμβολιασμός και οι εξετάσεις για την COVID-19 που παρέχονται μέσω νοσοκομειακής και ιατρικής περίθαλψης. Ωστόσο, η υφιστάμενη απαλλαγή δεν θα ισχύει για την προμήθεια εμβολίων και in vitro διαγνωστικών ιατροτεχνολογικών προϊόντων για την COVID-19 —συμπεριλαμβανομένων των στενά συνδεδεμένων υπηρεσιών— σε νοσοκομεία, ιατρούς, κέντρα ιατρικής περίθαλψης ή διάγνωσης και άλλα δεόντως αναγνωρισμένα ιδρύματα παρόμοιας φύσης. Αυτό σημαίνει ότι οι φορείς αυτοί θα επιβαρύνονταν με το κόστος του ΦΠΑ κατά την αγορά τέτοιων εμβολίων και in vitro διαγνωστικών ιατροτεχνολογικών προϊόντων.

Η πρόταση έχει περιορισμένο πεδίο εφαρμογής και προσωρινό χαρακτήρα. Συνάδει με την αρχή της αναλογικότητας διότι δεν υπερβαίνει το αναγκαίο και αναλογικό μέτρο για την επίτευξη του επιδιωκόμενου στόχου. Δίνει απλώς και μόνο στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να εφαρμόζουν μειωμένο συντελεστή ΦΠΑ στην προμήθεια in vitro διαγνωστικών ιατροτεχνολογικών προϊόντων για την COVID-19 και μηδενικό συντελεστή στην προμήθεια εμβολίων και in vitro διαγνωστικών ιατροτεχνολογικών προϊόντων για την COVID-19. Η απόφαση για την εφαρμογή αυτών των συντελεστών παραμένει στη διακριτική ευχέρεια και την ευθύνη των κρατών μελών. Η πρωτοβουλία θα απέτρεπε την παραβίαση της οδηγίας για τον ΦΠΑ από τα κράτη μέλη σε περίπτωση που οι συγκεκριμένες προμήθειες χορηγούνταν με μειωμένο ή μηδενικό συντελεστή, όπως σχεδιάζουν να κάνουν πολλά κράτη μέλη.

Σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, όπως ορίζεται στο άρθρο 5 παράγραφος 3 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η ανάληψη δράσης σε επίπεδο Ένωσης επιτρέπεται μόνον εφόσον οι επιδιωκόμενοι στόχοι δεν μπορούν να επιτευχθούν επαρκώς από τα κράτη μέλη ξεχωριστά και συνεπώς, λόγω της κλίμακας ή των αποτελεσμάτων της προτεινόμενης δράσης, μπορούν να επιτευχθούν καλύτερα από την ΕΕ. Η ισχύουσα οδηγία ΦΠΑ δεν επιτρέπει στα κράτη μέλη να εφαρμόζουν μειωμένο συντελεστή ΦΠΑ στην προμήθεια in vitro διαγνωστικών ιατροτεχνολογικών προϊόντων για την COVID-19 ή μηδενικό συντελεστή ΦΠΑ στην προμήθεια εμβολίων και in vitro διαγνωστικών ιατροτεχνολογικών προϊόντων για την COVID-19. Μια νομοθετική πρωτοβουλία σε επίπεδο ΕΕ για την τροποποίηση της οδηγίας είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος να εξασφαλιστεί ισότιμη και οικονομικώς προσιτή πρόσβαση όλων των πολιτών της ΕΕ στις προμήθειες αυτών των εμβολίων και in vitro διαγνωστικών ιατροτεχνολογικών προϊόντων, όσο το δυνατόν συντομότερα.

Η πρόταση αποσκοπεί στην τροποποίηση της οδηγίας για τον ΦΠΑ, με την προσθήκη ενός άρθρου 129α στο τέλος του κεφαλαίου 5 «Προσωρινές διατάξεις» του τίτλου VIII: Συντελεστές.

Το άρθρο 129α θα επιτρέπει στα κράτη μέλη να χορηγούν απαλλαγή με δικαίωμα έκπτωσης του ΦΠΑ που καταβλήθηκε στο προηγούμενο στάδιο (μηδενικός συντελεστής) για την προμήθεια εμβολίων και in vitro διαγνωστικών ιατροτεχνολογικών προϊόντων για την COVID-19, συμπεριλαμβανομένων των υπηρεσιών που συνδέονται στενά με τέτοια εμβόλια και προϊόντα. Θα επιτρέπει επίσης στα κράτη μέλη να εφαρμόζουν μειωμένο συντελεστή ΦΠΑ για τα in vitro διαγνωστικά ιατροτεχνολογικά προϊόντα για την COVID-19 και τις στενά συνδεδεμένες υπηρεσίες, όπως συμβαίνει ήδη με τα εμβόλια. Μόνο τα in vitro διαγνωστικά ιατροτεχνολογικά προϊόντα για την COVID-19 στα οποία μπορεί να τοποθετηθεί η σήμανση CE και τα εμβόλια κατά της νόσου COVID-19 που έχουν εγκριθεί από την Επιτροπή ή τα κράτη μέλη θα είναι επιλέξιμα για την εφαρμογή μηδενικού συντελεστή (και μειωμένου συντελεστή όσον αφορά τα in vitro διαγνωστικά ιατροτεχνολογικά προϊόντα). Η «σήμανση CE» είναι σήμανση με την οποία ο κατασκευαστής δηλώνει ότι το προϊόν συμμορφώνεται προς τις εφαρμοστέες απαιτήσεις της ενωσιακής νομοθεσίας εναρμόνισης που προβλέπει την επίθεση της σήμανσης.

Η δυνατότητα μείωσης ή άρσης του ΦΠΑ από την προμήθεια των παραπάνω υπηρεσιών θα πρέπει να περιορίζεται χρονικά ώστε να καλύπτει μόνο την περίοδο των εξαιρετικών περιστάσεων που προκλήθηκαν από την πανδημία COVID-19. Συγκεκριμένα, δεν θα πρέπει να συνεχιστεί μετά την 31η Δεκεμβρίου 2022. Πριν από το τέλος αυτής της περιόδου η κατάσταση θα επανεξεταστεί και, εφόσον απαιτείται, η περίοδος ισχύος του μέτρου ενδέχεται να παραταθεί. Ωστόσο, εάν εγκριθεί η πρόταση της Επιτροπής από το 2018 σχετικά με τη μεταρρύθμιση του συστήματος συντελεστών ΦΠΑ, θα δοθεί στα κράτη μέλη η δυνατότητα να εφαρμόζουν μηδενικό συντελεστή για την προμήθεια εμβολίων και in vitro διαγνωστικών ιατροτεχνολογικών προϊόντων για την COVID-19, συμπεριλαμβανομένων των υπηρεσιών που συνδέονται στενά με αυτά. Ως εκ τούτου, εάν εγκριθεί η πρόταση του 2018 και η ημερομηνία από την οποία πρέπει να αρχίσουν να ισχύουν οι εθνικές διατάξεις που είναι αναγκαίες για τη συμμόρφωση με την τροποποιημένη οδηγία για τον ΦΠΑ προηγείται του τέλους της πανδημίας COVID-19, το σκεπτικό του άρθρου 129α θα εκλείψει όταν τεθούν σε εφαρμογή οι εν λόγω εθνικές διατάξεις.

2020/0311 (CNS)

Πρόταση

ΟΔΗΓΙΑ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

για την τροποποίηση της οδηγίας 2006/112/ΕΚ του Συμβουλίου σχετικά με προσωρινά μέτρα ως προς τον φόρο προστιθέμενης αξίας για εμβόλια και in vitro διαγνωστικά ιατροτεχνολογικά προϊόντα για τη νόσο COVID-19 στο πλαίσιο της αντιμετώπισης της πανδημίας COVID-19

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 113,

Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

Κατόπιν διαβίβασης του σχεδίου νομοθετικής πράξης στα εθνικά κοινοβούλια,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής,

Αποφασίζοντας σύμφωνα με ειδική νομοθετική διαδικασία,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

(1)Στις 30 Ιανουαρίου 2020 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) χαρακτήρισε την έξαρση της νόσου COVID-19 κατάσταση έκτακτης ανάγκης για τη δημόσια υγεία σε διεθνές επίπεδο. Στις 11 Μαρτίου 2020 ο ΠΟΥ χαρακτήρισε την έξαρση της νόσου COVID-19 πανδημία.

(2)Η Ένωση έχει ενώσει τις δυνάμεις της με τον ΠΟΥ και μια ομάδα φορέων παγκόσμιου επιπέδου σε μια άνευ προηγουμένου προσπάθεια παγκόσμιας αλληλεγγύης για την καταπολέμηση της πανδημίας. Η προσπάθεια αυτή αποσκοπεί στη στήριξη της ανάπτυξης και της δίκαιης διανομής in vitro διαγνωστικών ιατροτεχνολογικών προϊόντων (κιτ εξέτασης), θεραπευτικών μέσων και εμβολίων απαραίτητων για τον έλεγχο και την καταπολέμηση της νόσου COVID-19.

(3)Λόγω της ανησυχητικής αύξησης του αριθμού των κρουσμάτων COVID-19 στα κράτη μέλη, η Επιτροπή κατήρτισε μια ενωσιακή στρατηγική για τα εμβόλια κατά της νόσου COVID-19. Στόχος της στρατηγικής αυτής είναι να επιταχύνει την ανάπτυξη, την παραγωγή και την έναρξη χρήσης εμβολίων κατά του ιού, με στόχο την προστασία των κατοίκων της Ένωσης. Αν και το πιθανότερο είναι πως η οριστική λύση για την πανδημία θα έλθει με ένα αποτελεσματικό και ασφαλές εμβόλιο κατά της νόσου COVID-19, οι εξετάσεις είναι απαραίτητες για την ανάσχεση της πανδημίας.

(4)Στον τομέα του φόρου προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ), η Επιτροπή έχει λάβει έκτακτα μέτρα για να βοηθήσει τα θύματα της πανδημίας. Στις 3 Απριλίου 2020 η Επιτροπή εξέδωσε την απόφαση (ΕΕ) 2020/491, η οποία επιτρέπει στα κράτη μέλη να απαλλάσσουν προσωρινά από τον ΦΠΑ και τους τελωνειακούς δασμούς εμπορεύματα ζωτικής σημασίας, αναγκαία για την καταπολέμηση των επιπτώσεων της έξαρσης της νόσου COVID-19, συμπεριλαμβανομένων των in vitro διαγνωστικών ιατροτεχνολογικών προϊόντων για τη νόσο COVID-19. Ωστόσο, η απόφαση (ΕΕ) 2020/491 καλύπτει μόνο τις εισαγωγές και όχι τις ενδοκοινοτικές ή τις εγχώριες προμήθειες.

(5)Η οδηγία 2006/112/ΕΚ του Συμβουλίου περιλαμβάνει εργαλεία που επιτρέπουν στα κράτη μέλη να μετριάσουν εν μέρει το κόστος του εμβολιασμού και των εξετάσεων για τη νόσο COVID-19, ιδίως μέσω της απαλλαγής από τον ΦΠΑ χωρίς δικαίωμα έκπτωσης για τη νοσοκομειακή και ιατρική περίθαλψη σύμφωνα με το άρθρο 132 παράγραφος 1 στοιχεία β) και γ) της εν λόγω οδηγίας, και του μειωμένου συντελεστή ΦΠΑ που επιτρέπεται για τα εμβόλια σύμφωνα με το άρθρο 98 της εν λόγω οδηγίας. Ωστόσο, η οδηγία 2006/112/ΕΚ δεν επιτρέπει στα κράτη μέλη να εφαρμόζουν μειωμένο συντελεστή ΦΠΑ στην προμήθεια in vitro διαγνωστικών ιατροτεχνολογικών προϊόντων για τη νόσο COVID-19, ή στις υπηρεσίες που συνδέονται στενά με τέτοια προϊόντα. Δεν επιτρέπει στα κράτη μέλη ούτε να χορηγούν απαλλαγή με δικαίωμα έκπτωσης του ΦΠΑ που καταβλήθηκε στο προηγούμενο στάδιο (μηδενικός συντελεστής) όσον αφορά την προμήθεια εμβολίων και in vitro διαγνωστικών ιατροτεχνολογικών προϊόντων για τη νόσο COVID-19, ή υπηρεσιών που συνδέονται στενά με τέτοια εμβόλια και προϊόντα.