ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Κ0Μ(93) 204 τελικό 
Βρυξέλλες, 12 Μαίου 1993 
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ TQ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 
ΕΙΔΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΗ ΣΤΗΡΙΞΗ ΤΗΣ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ 
ΣΤΙΣ ΑΝΑΠΤΥΣΣΟΜΕΝΕΣ ΧΩΡΕΣ 
(πρωτοβουλία της Κοινότητας και των κρατών μελών της) 
- 1 -
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
Ο σκοπός της παρούσας ανακοίνωσης είναι να προωθηθεί ειδική πρωτοβουλία για 
τη στήριξη της αποκατάστασης στις αναπτυσσόμενες χώρες. Πρόκειται για ε ιδικό 
πρόγραμμα το οποίο θα αποτελεί σύνδεσμο μεταξύ της ανθρωπιστικής βοήθειας και 
της ανάληψης των προγραμμάτων για τη στήριξη της μακροπρόθεσμης ανάπτυξης, όσον 
αφορά τις αναπτυσσόμενες χώρες που εξέρχονται από κρίση ή εμπόλεμη κατάσταση ή 
των οποίων η οικονομία έχει θιγεί σοβαρά από διάφορους άλλους παράγοντες. 
Πράγματι, πολλές αναπτυσσόμενες χώρες βρίσκονται σήμερα σε κρίσιμη 
οικονομική και κοινωνική κατάσταση λόγω πολέμου ή σοβαρών εσωτερικών ταραχών 
που έχουν υποσκάψει το παραγωγικό σύστημα, έχουν καταστρέψει μεγάλο μέρος των 
βασικών υποδομών και έχουν διαλύσει τον κοινωνικό ιστό. Διάφορες άλλες χώρες 
βρίσκονται ενδεχομένως σε παρόμοιες καταστάσεις μετά από φυσικές καταστροφές. 
Οι εύθραυστες αυτές οικονομίες και ο προσωρινός χαρακτήρας των θεσμών τους 
δυσχεραίνουν την ταχεία εφαρμογή των συμβατικών μακροπρόθεσμων αναπτυξιακών 
προγραμμάτων, λόγω ελλείψεως αναπτυξιακών στρατηγικών. Συγχρόνως, η 
ανθρωπιστική βοήθεια που επέτρεψε να περιοριστούν τα δεινοπαθήματα των 
πληθυσμών και η οποία εξακολουθεί να τους παρέχει την απαραίτητη συνδρομή, 
προσεγγίζει τα όρια της, επειδή οι πόροι και τα μέσα που διαθέτει δεν μπορούν 
να ανταποκριθούν στις ανάγκες οικονομικής ανασυγκρότησης και κοινωνικής 
αποκατάστασης. 
Είναι απαραίτητη μια ενδιάμεση φάση αποκατάστασης, που θα επιτρέψει να 
αντικατασταθεί σταδιακά η ανθρωπιστική βοήθεια και να μειωθεί η ανάγκη της 
βοήθειας αυτής, ενώ συγχρόνως θα προετοιμάσει τις προϋποθέσεις της οικονομικής 
ανάκαμψης και της πολιτικής και κοινωνικής μεταρρύθμισης. Κατά τη φάση αυτή, η 
έμφαση πρέπει να συγκεντρωθεί κατά προτεραιότητα στην αποκατάσταση των βασικών 
υπηρεσιών - χωρίς καμία νέα επένδυση - στην επανέναρξη του παραγωγικού 
συστήματος και στην κοινώνική επανένταξη των πληθυσμών που ήταν θύματα της 
καταστροφής. 
Μπροστά σε τέτοιες καταστάσεις, οι οποίες παρατηρούνται κυρίως στο Κέρας 
της Αφρικής και στη Νότια Αφρική, η Επιτροπή έχει ήδη αναλάβει σημαντικές 
πρωτοβουλίες σε συντονισμό με τα κράτη μέλη και διάφορους άλλους χρηματοδότες 
(για παράδειγμα στην Αιθιοπία και στη Μοζαμβίκη). Η Κοινότητα και τα κράτη μέλη 
διαθέτουν πράγματι διάφορα μέσα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη στήριξη 
της αποκατάστασης. Ωστόσο, πρέπει να αναγνωρισθεί ότι τα υπάρχοντα μέσα δεν 
είναι πάντα κατάλληλα - είτε λόγω των προβλεπόμενων διαδικασιών, είτε λόγω της 
διασποράς τους - ώστε να ανταποκριθούν κατά τρόπο σφαιρικό και συνεκτικό στην 
κλίμακα των αναγκών που διαπιστώνονται. 
Η κοινή γνώμη, ωστόσο, έχει ευαισθητοποιηθεί όσον αφορά την τύχη των εν 
λόγω πληθυσμών που έχουν πληγεί από τις συρράξεις ή τις καταστροφές, έχει 
συνειδητοποιήσει την κλίμακα των αναγκών αποκατάστασης και έχει αντιληφθεί τις 
ελλείψεις της παραδοσιακής βοήθειας για την αντιμετώπιση τέτοιων αναγκών. Η 
συνειδητοποίηση αυτή, καθώς και η απαίτηση ανάληψης ειδικής δράσης, έχουν 
εκφραστεί ιδίως μέσω των ευρωπαϊκών ΜΚΟ, που ζήτησαν να αναληφθεί ειδικό 
πρόγραμμα. Η προεδρία, από την πλευρά της, έχει δείξει ευαισθησία ως προς το 
θέμα αυτό, και σε διάφορα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου έχουν επίσης 
εκφραστεί οι ανησυχίες αυτές. 
- 2 -
Λαμβανομένης υπόψη της κλίμακας των αναγκών και της σχετικής συχνότητας 
εμφάνισης τέτοιων καταστάσεων, είναι απαραίτητο να εξεταστεί αν μια "ειδική 
πρωτοβουλία" που θα συνδυάζει το σύνολο των διαθέσιμων μέσων και θα κινητοποιεί 
πρόσθετους πόρους, μπορεί να βελτιώσει τις αντιδράσεις της Κοινότητας στις 
ανάγκες των χωρών αυτών και να διευκολύνει τη μετάβαση τους προς μια "οικονομία 
ειρήνης" ή την επάνοδο της ομαλότητας μετά από φυσική καταστροφή. 
Ο σκοπός του παρόντος εγγράφου είναι να καθοριστούν τα πλαίσια ενός ειδικού 
προγράμματος για τη στήριξη της αποκατάστασης και, ειδικότερα, να 
διευκρινιστούν οι επιδιωκόμενοι στόχοι, οι πόροι που θα μπορούσαν να 
χρησιμοποιηθούν, τα κριτήρια επιλεξιμότητας και οι διαδικασίες που θα μπορούσαν 
να υιοθετηθούν. Περιλαμβάνει επίσης ένα παράρτημα με το χρονοδιάγραμμα των 
συνόδων του Συμβουλίου για θέματα ανάπτυξης που θα πραγματοποιηθούν το Μάιο και 
το Νοέμβριο 1993. 
ΧΡΟΝΟΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 
Προτείνεται στο Συμβούλιο για θέματα ανάπτυξης που θα πραγματοποιηθεί το 
Μάιο 1993 να αποφανθεί ως προς την αρχή ειδικής πρωτοβουλίας και να καθορίσει 
τις γενικές γραμμές της. Στη συνέχεια, εναπόκειται στην Επιτροπή να προβεί από 
τον Ιούνιο και μετά στη λεπτομερή αξιολόγηση των αναγκών και στην κατάρτιση των 
πρώτων προγραμμάτων για τη στήριξη της αποκατάστασης, και, το Νοέμβριο 1993, να 
αναφέρει στη σύνοδο του Συμβουλίου για θέματα ανάπτυξης την πρόοδο που 
σημειώθηκε, οπότε, το Συμβούλιο θα μπορέσει να προβεί στον απολογισμό της 
προετοιμασίας ή της εφαρμογής των προγραμμάτων αποκατάστασης ανά χώρα και να 
θεσπίσει τις συστάσεις ή τα συμπληρωματικά μέτρα που θεωρούνται σκόπιμα. 
_ 3 -
1. ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ 
1.1. Γενικός στόχος 
Ο σφαιρικός στόχος που επιδιώκεται με την κοινοτική πρωτοβουλία είναι να 
παρασχεθεί ταχεία και αποφασιστική στήριξη της αποκατάστασης σε ορισμένες 
αναπτυσσόμενες χώρες που βρίσκονται σε δύσκολο μεταβατικό στάδιο και 
αντιμετωπίζουν κρίσιμη οικονομική κατάσταση μετά από πόλεμο, εσωτερικές ταραχές 
ή φυσικές καταστροφές. Οι εύθραυστες αυτές οικονομίες και ο πρόσκαιρος 
χαρακτήρας των θεσμών τους δυσχεραίνουν την απορρόφηση των συμβατικών 
μακροπρόθεσμων αναπτυξιακών προγραμμάτων, δεδομένου ότι οι ανάγκες' τους 
υπερβαίνουν το παραδοσιακό πλαίσιο της ανθρωπιστικής βοήθειας. Η στήριξη της 
αποκατάστασης θα αντικαταστήσει σταδιακά την ανθρωπιστική δράση και θα 
απόβλεπε ι επομένως τόσο στο να σταθεροποιήσει τις εν λόγω κοινωνίες και τις 
ο ικονομ ί ε ς τους όσο και στο να διευκολύνει τη μετάβαση τους προς μια στρατηγική 
μεταρρυθμίσεων και ανάπτυξης μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα. 
1.2. Ειδικοί στόχοι 
Ειδικότερα, τα προγράμματα για τη στήριξη της αποκατάστασης (ΠΣΑ), τα οποία θα 
σχεδιασθούν με ευελιξία για την αντιμετώπιση κάθε ιδιαίτερης κατάστασης, θα 
πρέπει να ανταποκρίνονται στους ακόλουθους ειδικούς στόχους: 
α) - να διευκολύνουν την επανέναρξη του υφιστάμενου παραγωγικού συστήματος με 
την ταχεία παροχή συντελεστών παραγωγής, εργαλείων και εξαρτημάτων για 
περιορισμένο χρονικό διάστημα· 
β) - να επιτρέψουν την ταχεία αποκατάσταση ορισμένων βασικών υποδομών - χωρίς 
καμία νέα επένδυση - ιδίως των υποδομών που είναι απαραίτητες για την 
ικανοποίηση των βασικών αναγκών (αγροτικά υγειονομικά δίκτυα, σύστημα 
στοιχειώδους εκπαίδευσης, υδραυλικό σύστημα και σύστημα αποχέτευσης)· 
γ) - να συμβάλουν στη βελτίωση της κοινωνικής και πολιτικής σταθερότητας των 
ενδιαφερομένων χωρών με την εφαρμογή δραστηριοτήτων που διευκολύνουν τον 
επαναπροσανατολισμό και την επανένταξη των πληθυσμών που έχουν 
μετακινηθεί χωρίς τη θέληση τους ή που έχουν επαναπατριστεί και των πρώην 
στρατιωτών, τη δημιουργία μη ειδικευμένων θέσεων απασχόλησης ή θέσεων 
απασχόλησης που απαιτούν μικρή ειδίκευση, και τη διάθεση εισοδημάτων προς 
τα ενδεέστερα στρώματα που έχουν πληγεί περισσότερο από τις ταραχές που 
αντιμετώπισε η χώρα· 
δ) - να διευκολύνουν την αποκατάσταση των τοπικών θεσμικών δυνατοτήτων και της 
διοικητικής οργάνωσης που απαιτούνται για τη διαχείριση της φάσης 
αποκατάστασης, και να προετοιμάσουν τις μεταρρυθμίσεις. 
1.3. Γενικά χαρακτηριστικά των προβλεπόμενων δραστηριοτήτων 
Τα ΠΣΑ και οι δραστηριότητες που εντάσσονται στο πλαίσιο των προγραμμάτων αυτών 
πρέπει να ανταποκρίνονται στα ακόλουθα γενικά χαρακτηριστικά: 
α) να μπορούν να πραγματοποιηθούν γρήγορα και να έχουν μέγιστη διάρκεια ενός 
έτους για τις εισαγωγές και δύο ετών για τις εργασίες ανασυγκρότησης και 
τις δραστηριότητες κοινωνικού χαρακτήρα· 
- 4 -
β) να χρηματοδοτούνται ταυτόχρονα από κοινοτικούς πόρους και ειδικές 
συνεισφορές των κρατών μελών, σύμφωνα με το μηχανισμό που περιγράφεται στο 
ακόλουθο τμήμα 2.2· 
γ) να συνδυάζουν κατά τρόπο συνεκτικό και σύμφωνα με τις κατάλληλες 
διαδικασίες, για κάθε δικαιούχο χώρα, τα διάφορα μέσα που είναι διαθέσιμα 
δυνάμει της κοινοτικής βοήθειας (πόροι του ΕΤΑ και, ενδεχομένως, 
δημοσιονομικοί πόροι) και τις παρεμβάσεις που χρηματοδοτούνται από τις 
συνεισφορές των κρατών μελών· 
δ) να ενέχουν μεταφορές πρόσθετων πόρων προς τις δικαιούχους χώρες, είτε σε 
σχέση με την κανονική εφαρμογή της προγραμματιζόμενης βοήθειας που 
προβλέπεται δυνάμει των συμβάσεων Λομέ ή των δημοσιονομικών πόρων, είτε σε 
σχέση με τα υφιστάμενα προγράμματα των κρατών μελών· 
ε) να ανταποκρίνονται, σε κάθε χώρα, σε συγκεκριμένους στόχους της στήριξης 
που παρέχεται με την πρωτοβουλία, ώστε να μεγιστοποιηθεί ο αντίκτυπος που 
θα επιτευχθεί και να διευκολυνθούν η παρακολούθηση και η αξιολόγηση των 
δραστηριοτήτων· 
ε) να συντονίζονται με τις παρεμβάσεις των λοιπών διμερών ή πολυμερών 
χρηματοδοτών στις ίδιες χώρες· 
στ) να διευκολύνουν τη χάραξη μακροπρόθεσμων στρατηγικών ανάπτυξης και 
μεταρρυθμίσεων, που να επιτρέπουν. να πραγματοποιηθεί η μετάβαση από την 
ανθρωπιστική βοήθεια και, στη συνέχεια, από τη φάση αποκατάστασης. 
2. ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΜΕΣΑ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΜΑ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΘΟΥΝ 
2.1. Περίοδος που καλύπτεται από την πρωτοβουλία 
Η προβλεπόμενη πρωτοβουλία θα τεθεί σε εφαρμογή κατά τα μέσα του 1993 και θα 
συνεχισθεί έως το τέλος του 1994 όσον αφορά τις αποφάσεις χρηματοδότησης. Τα 
ΠΣΑ που θα εκπονηθούν και θα αποφασιστούν κατά την περίοδο αυτή θα εκτελεστούν 
σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα τους, αλλά δεν θα πρέπει να συνεχισθούν μετά το 
1996. 
2.2. Χρηματοδοτικοί πόροι 
2.2.1. Προκειμένου να έχει σημαντικό αντίκτυπο η εν λόγω πρωτοβουλία στις 
ενδιαφερόμενες χώρες, το συνολικό κονδύλιό της θα πρέπει να είναι ύψους 
περίπου 1000 εκατ. ECU, που θα χρηματοδοτηθούν κατά 60% από τους 
υπάρχοντες ή προβλεπόμενους κοινοτικούς πόρους (κυρίως από το ΕΤΑ) και 
κατά 40% από συνεισφορές των κρατών μελών. 
2.2.2. Οι χώρες ΑΚΕ που επωφελούνται του ειδικού προγράμματος θα πρέπει να 
αφιερώσουν σημαντικό μέρος του εθνικού ενδεικτικού προγράμματος τους 
(ΕΕΠ) για τη χρηματοδότηση των δικών τους ΠΣΑ. 
- 5 -
2.2.3. Οι συνεισφορές των κρατών μελών θα καθοριστούν και θα κληθούν σύμφωνα 
με κλίμακα κατανομής που θα αποφασισθεί (βλέπε παράρτημα 1). Οι 
λεπτομέρειες για τη λήψη και διαχείριση των συνεισφορών αυτών θα 
καθοριστούν σε μεταγενέστερο διάστημα. 
2.3. Ανθρώπινοι πόροι και οργάνωση 
2.3.1. Στο κεντρικό επίπεδο, η Επιτροπή θα λάβει τα μέτρα εσωτερικής οργάνωσης 
που είναι απαραίτητα για να εξασφαλισθεί η διαχείριση των 
δραστηριοτήτων και θα προτείνει στα κράτη μέλη ad hoc μηχανισμούς για 
την εξωτερική λήψη αποφάσεων και τον εξωτερικό συντονισμό. 
2.3.2. Σε κάθε δικαιούχο χώρα, ο αρμόδιος προϊστάμενος της αντιπροσωπίας θα 
είναι επικεφαλής της τεχνικής βοήθειας για την προετοιμασία, την 
εκτέλεση, την παρακολούθηση και το συντονισμό του ΠΣΑ. 
2.4. Διαδικασίες για την εφαρμογή των δραστηριοτήτων του προγράμματος 
Προκειμένου να ληφθεί υπόψη ο επείγων χαρακτήρας των αναγκών και να 
εξασφαλισθεί η ταχεία εκτέλεση των δραστηριοτήτων, προτείνεται να 
χρησιμοποιηθούν απλουστευμένες διαδικασίες λήψεως αποφάσεων και εκτέλεσης. 
- 6 -
2.4.1. Η έγκριση κάθε ΠΣΑ θα πραγματοποιηθεί μία μόνο φορά, μετά από 
γνωμοδότηση της αρμόδιας επιτροπής για κάθε γεωγραφική περιοχή (ΕΤΑ, 
ΑΛΑ, MED), προς την οποία θα υποβληθεί το θέμα με επείγουσα διαδικασία. 
Στο πλαίσιο του συνολικού κονδυλίου που θα αποφασισθεί για κάθε ΠΣΑ, η 
Επιτροπή θα διαθέτει εξουσίες για τη λήψη αποφάσεων και τη διενέργεια 
προσαρμογών ανάλογα με την εξέλιξη των συνθηκών και των αναγκών. 
Οι διαδικασίες για τη λήψη αποφάσεων και τη διαχείριση που εφαρμόζονται 
στην κοινοτική συνεισφορά, θα εφαρμόζονται κατ'επέκταση και στη 
συνεισφορά των κρατών μελών. 
2.4.2. Οπως έγινε με το "Πρόγραμμα αποκατάστασης και ανάκαμψης" του 1985-86, 
θα εφαρμοστούν επίσης απλουστευμένες διαδικασίες για την εκτέλεση των 
ΠΣΑ. 
α) Προκειμένου να εξασφαλιστεί η γρήγορη εφαρμογή των ΠΣΑ, σε συμφωνία 
με το δικαιούχο κράτος, οι διαδικασίες για την εκτέλεση των συμβάσεων 
θα είναι οι ίδιες με εκείνες που εφαρμόζει η Επιτροπή για τη βοήθεια 
έκτακτης ανάγκης. 
β) Για την εφαρμογή των δραστηριοτήτων αποκατάστασης στη δικαιούχο 
χώρα, θα ληφθεί μέριμνα για μια πραγματική αποκέντρωση των καθηκόντων 
και των εκτελεστικών ευθυνών. Στις χώρες ΑΚΕ, σύμφωνα με μια 
σύμβαση-πλαίσιο που συνήφθη με τον εθνικό διατάκτη για τη χρηματοδότηση 
προέλευσης ΕΤΑ, θα συναφθούν συμβάσεις διαχείρισης απευθείας με τις 
ΜΚΟ, την τοπική αυτοδιοίκηση και διάφορους αποκεντρωμένους φορείς στους 
οποίους θα μπορέσει να μεταβιβαστεί η εκτέλεση των επιτόπιων 
δραστηριοτήτων. 
2.4.3. Κατ'αναλογία προς την ισχύουσα πρακτική για τα έργα που 
χρηματοδοτούνται από τους δημοσιονομικούς πόρους, στις αποφάσεις 
χρηματοδότησης θα καθορίζεται προθεσμία, σύμφωνα με τις διατάξεις του 
δημοσιονομικού κανονισμού. Μετά την προθεσμία αυτή, τα μη αναληφθέντα 
ποσά μπορούν να χορηγηθούν σε άλλες δραστηριότητες που έχουν 
προτεραιότητα. 
3. ΕΠΙΑΕΞΙΜΟΤΗΤΑ 
3.1. Γεωγραφικό πεδίο 
Οι πλέον προφανείς και επιτακτικές ανάγκες αποκατάστασης εντοπίζονται στην 
Αφρική νοτίως της Σαχάρας - αν και όχι αποκλειστικά - στο Κέρας της Αφρικής και 
στη Νότια Αφρική. 
Παρόμοιες καταστάσεις που απαιτούν τον ίδιο τύπο στήριξης υπάρχουν επίσης σε 
πολλές χώρες της Λατινικής Αμερικής, της Ασίας και της Μέσης Ανατολής. 
- 7 -
3.2. Στοιχεία του πρέπει να ληφθούν υπόψη για τον προσδιορισμό της 
ετιλεξιμότητας 
3.2.1. Η Επιτροπή θα εξετάσει την επιλεξιμότητα των διαφόρων χωρών στο πλαίσιο 
της πρωτοβουλίας αυτής με βάση τα ακόλουθα στοιχεία: 
α) την αίτηση που θα διατυπωθεί ή το πρόγραμμα που θα υποβληθεί από 
τις αρχές της ενδιαφερόμενης χώρας· 
β) την οικονομική κρίση ή τη σοβαρή επιδείνωση της βασικής υποδομής 
που εμποδίζει την κάλυψη των στοιχειωδών αναγκών των πληθυσμών 
γ) την παύση των εχθροπραξιών ή των ταραχών, αν αυτές αποτελούν την 
αιτία της κρίσης ή της καταστροφής, και την επίτευξη συμφωνίας για 
το σκοπό αυτό μεταξύ των κυριότερων ενδιαφερομένων μερών 
δ) τη βούληση των αρχών να αναλάβουν οικονομική και κοινωνική 
μεταβατική διαδικασία που να σέβεται τις δημοκρατικές αξίες, τις 
θεμελιώδεις ελευθερίες και τα δικαιώματα του ανθρώπου, και να 
λάβουν μέτρα για την εφαρμογή προγράμματος διαρθρωτικών 
μεταρρυθμίσεων 
ε) τη δομή και τον όγκο των χρηματοδοτήσεων και των ενισχύσεων που 
λαμβάνει η ενδιαφερόμενη χώρα από οποιαδήποτε πηγή, με ιδιαίτερη 
προσοχή στην ικανότητα απορρόφησης των πρόσθετων πόρων και στη 
δυνατότητα δημιουργίας διαρκών αποτελεσμάτων διάχυσης μέσω της 
αποκατάστασης. 
3.2.2. Οι χώρες που δικαιούνται στήριξης κατά τη 6ιαρθρωτική προσαρμογή δεν 
μπορούν να είναι κατ'αρχήν επιλέξιμες από την πρωτοβουλία, επειδή η 
ύπαρξη μεσοπρόθεσμου προγράμματος μεταρρυθμίσεων και η χρηματοδοτική 
στήριξη από μέρους της διεθνούς κοινότητας φανερώνουν ότι έχουν ήδη 
ολοκληρώσει τη φάση αποκατάστασης και ότι το σύνολο των χρηματοδοτικών 
και δημοσιονομικών προοπτικών έχουν ήδη ληφθεί υπόψη για τον 
προσδιορισμό της εξωτερικής χρηματοδότησης. 
3.2.3. Σε ορισμένες περιπτώσεις, είναι δυνατό η κρίση που περιγράφεται στο 
σημείο 3.2.1.β) να υφίσταται χωρίς να έχουν εκπληρωθεί όλα τα 
προαναφερόμενα κριτήρια επιλεξιμότητας. 
Σε τέτοιες περιπτώσεις, η Επιτροπή μπορεί να προτείνει στα κράτη μέλη 
να εξετάσουν κατά πόσον είναι σκόπιμο να γίνει παρέμβαση στο πλαίσιο 
της πρωτοβουλίας, σε συνάρτηση με την ιδιαίτερη κατάσταστη των 
ενδιαφερομένων πληθυσμών ή περιοχών. Στη συνέχεια, η Κοινότητα θα 
προσπαθήσει να εξεύρει τρόπους λήψεως αποφάσεων και εκτέλεσης που να 
επιτρέπουν να εφαρμοστεί η στήριξη κατά τρόπο γρήγορο και δίκαιο. 
- 8 -
3.3. Χώρες του ενδέχεται να επιλεγούν 
Ο κατάλογος των αναπτυσσομένων χωρών που ενδέχεται να επιλεγούν από την 
πρωτοβουλία δεν μπορεί να καταρτιστεί χωρίς να αξιολογηθούν διεξοδικά οι 
αντίστοιχες συνθήκες και ανάγκες, πράγμα που μπορεί να επιτευχθεί μόνο 
σταδιακά. Εξάλλου, ορισμένες χώρες που δεν πληρούν τις προϋποθέσεις για να 
επωφεληθούν της στήριξης τη στιγμή αυτή, θα μπορούσαν να σημειώσουν θετικές 
εξελίξεις, ενώ ορισμένες καταστάσεις που απαιτούν ενισχύσεις αποκατάστασης θα 
μπορούσαν να ανακύψουν ξαφνικά κατά την περίοδο που καλύπτεται από την 
πρωτοβουλία, για παράδειγμα λόγω φυσικών καταστροφών. 
Στο παράρτημα 2 παρέχονται ορισμένα προκαταρκτικά στοιχεία, για ενδεικτικούς 
μόνο σκοπούς, για ορισμένες χώρες οι οποίες θα μπορούσαν να συμμετάσχουν στην 
παρούσα πρωτοβουλία. Η πρωτοβουλία αυτή δεν προδικάζει, προφανώς, σε καμία 
περίπτωση τις προτάσεις που θα υποβληθούν από την Επιτροπή, αλλά αποβλέπει 
κυρ ίως στο να υπογραμμ ίσε ι την πολυμορφ ία των προβλημάτων που θα πρέπει να 
αντιμετωπιστούν στο πλαίσιο των ΠΣΑ. 
4. ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ 
4.1. Οι κυριότερες προϋπόθεσε ις στις οποίες βασίζεται η έναρξη και η επιτυχία 
της προτεινόμενης πρωτοβουλίας είναι οι ακόλουθες: 
α) η σαφής πολιτική δέσμευση της Κοινότητας και των κρατών μελών της να 
υποστηρίξουν την οικονομική μετάβαση ή αποκατάσταση στις δικαιούχους 
χώρες, να συντονίσουν τις παρεμβάσεις τους και να υποστηρίξουν τα ΠΣΑ 
με τις απαιτούμενες ενέργειες στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής πολιτικής 
συνεργασίας· 
β) η διαθεσιμότητα επαρκών πόρων από την πλευρά της Κοινότητας και των 
κρατών μελών για να εξασφαλιστεί η ισόρροπη χρηματοδότηση των 
προγραμμάτων· 
γ) η συγκέντρωση της πρωτοβουλίας σε περιορισμένο αριθμό χωρών, κατά 
τρόπο ώστε να επιτευχθεί ο μεγαλύτερος δυνατός αντίκτυπος και να 
διευκολυνθεί η διαχείριση του προγράμματος* 
δ) το ελάχιστο απαιτούμενο επίπεδο ασφάλειας και πολιτικής και 
κοινωνικής σταθερότητας στις δικαιούχους χώρες ή ζώνες, που να 
επιτρέπει να ολοκληρωθούν οι δραστηριότητες αποκατάστασης και να 
αρχίσει η μετάβαση προς τις μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες 
στρατηγικές· 
ε) τη βούληση του συνόλου των ενδιαφερομένων μερών να δώσουν στην 
Επιτροπή ευρεία αυτονομία διαχείρισης και εκτελεστικές εξουσίες όσον 
αφορά τους στόχους των ΠΣΑ· με τη σειρά της, η Επιτροπή θα αναλάβει 
να παράσχει λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με την εφαρμογή των ΠΣΑ 
και να προωθήσει τη διαφάνεια των δραστηριοτήτων που θα αναλάβει με 
το συντονισμό στην έδρα της και επιτόπου· 
ζ) την ικανότητα των χρηματοδοτών και/ή των ενδιαφερομένων κυβερνήσεων 
να εξασφαλίσουν την πραγματική συμμετοχή των πληθυσμών στις 
δραστηριότητες αποκατάστασης, πράγμα που αποτελεί απαραίτητη 
προϋπόθεση για τη βιωσιμότητα τους μακροπρόθεσμα. 
- 9 -
4.2. Λαμβανομένης υπόψη της κρίσιμης κατάστασης που επικρατεί σε πολλές 
αναπτυσσόμενες χώρες, και ιδίως στην Αφρική νοτίως της Σαχάρας, υπάρχουν 
πραγματικοί κίνδυνοι που πρέπει να αντιμετωπιστούν κατά την εφαρμογή της 
προτεινόμενης πρωτοβουλίας, μεταξύ των οποίων συμπεριλαμβάνονται: 
α) η επιδείνωση της ασφάλειας στις δικαιούχους χώρες, ή εμφάνιση νέων 
συρράξεων που θα μπορούσαν να εξουδετερώσουν τα πλεονεκτήματα που 
αναμένονται από την πρωτοβουλία· 
β) η υπερχρηματοδότηση ορισμένων οικονομιών των οποίων η ικανότητα 
απορρόφησης είναι περιορισμένη, ή η έλλειψη συνοχής μεταξύ των 
διαφόρων τύπων χρηματοδότησης στην ίδια χώρα· 
γ) η εξασφάλιση πρόσκαιρης βελτίωσης της θέσης των δικαιούχων πληθυσμών, 
αν μετά από τα προγράμματα αποκατάστασης δεν εφαρμοστούν γρήγορα 
πραγματικά προγράμματα οικονομικής μεταρρύθμισης· 
δ) η διασπορά των πόρων μεταξύ υπερβολικού αριθμού χωρών ή 
δραστηριοτήτων στο πλαίσιο της ίδιας χώρας, έτσι ώστε να μειωθεί ο 
αντ ίκτυπός τους· 
ε) οι κίνδυνοι που συνδέονται με την ίδια την ταχύτητα του προγράμματος 
και με την εφαρμογή του, ιδίως ο κίνδυνος να μην "αφομοιωθούν" από 
τις κυβερνήσεις και/ή τους ενδιαφερόμενους πληθυσμούς οι 
δραστηριότητες που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο της βοήθειας. 
Συμπέρασμα 
Προτείνεται στο Συμβούλιο να εγκρίνει την παρούσα ανακοίνωση και να 
εξουσιοδοτήσει την Επιτροπή να λάβει τα απαραίτητα μέτρα, ιδίως τις 
διαβουλεύσεις, στο πλαίσιο των σχετικών συναντήσεων, όλων των ενδιαφερομένων 
κρατών ΑΚΕ και των μεσογειακών κρατών, ώστε να εξασφαλιστεί η εκτέλεση του 
ειδικού προγράμματος για τη στήριξη της αποκατάστασης στις αναπτυσσόμενες 
χώρες. 
Annexe 1 
Programme spécial d'appui à la Réhabilitation 
dans les pays en développement 
Proposition de répartition de la contribution des Etats membres 
(en MECU) 
Etats membres 
Be I g i que 
Danemark 
A11emagne 
Grèce 
France 
1r1ande 
Italie 
Luxembourg 
Pays-Bas 
Royaume-Un i 
Espagne 
Portugal 
TOTAL Selon clé 
Budget 
(1) 
15,18 
6,86 
117,10 
4,98 
69,76 
3,14 
54,36 
0,83 
24,09 
66,15 
32,00 
5,57 
400,00 Selon clé 
FED 
(2) 
15,84 
8,30 
103,86 
4,90 
97,47 
2,20 
51,84 
0,76 
22,27 
65,47 
23,58 
3,52 
400,00 Moyenne 
(3) 
15,51 
7,58 
110,48 
4,94 
83,61 
2,67 
53,10 
0,79 
23,18 
65,81 
27,79 
4,54 
400,00 
Notes: 
(1) Montants définis sur base de la clé de répartition budgétaire 1992 
(2) Montants définis sur base de la clé de répartition du 7ème FED 
(3) Montants définis sur base de la moyenne des deux clés précédentes 
/ou 
Παράρτημα 2 
ΣΥΝΟΠΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΟΡΙΣΜΕΝΕΣ ΧΩΡΕΣ 
ΠΟΥ ΕΝΔΕΧΕΤΑΙ ΝΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΑΠΟ 
ΤΗΝ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ 
ΣΟΜΑΛΙΑ 
Πληθυσμός: 7,8 εκατ., ΑΕΠ/κεφ. 160 δολάρια ΗΠΑ, ΕΕΠ Λομέ IV: δεν έχει 
κοινοποιηθεί, ενδεχ. 111 εκατ. ECU + 14 εκατ. ECU επιχειρηματικών 
κεφαλαίων, εκ του οποίου ανελήφθη 0%. 
Μετά από περισσότερα από δύο χρόνια εμφυλίου πολέμου και συγκρούσεων μεταξύ 
των φατριών, που έπληξαν όλες τις περιοχές της χώρας, η έναρξη της δράσης 
"Restore Hope" το Δεκέμβριο 1992 επέτρεψε να βελτιωθεί αισθητά η διανομή 
της επισιτιστικής βοήθειας. Η συμφωνία που επετεύχθη στην Αντίς Αμπέμπα 
στις 15 Μαρτίου 1993 μεταξύ των κυριοτέρων φατριών προετοίμασε το έδαφος 
για πολιτική διευθέτηση. 
Με την επιφύλαξη ότι ο πολιτικός συμβιβασμός θα εκφραστεί με διαρκή 
βελτίωση της ασφάλειας, θα μπορούσε επομένως να προβλεφθεί γρήγορα ένα 
πρόγραμμα ανασυγκρότησης. Το Δεκέμβριο 1992, η Επιτροπή δημιούργησε μια 
εκτελεστική μονάδα για τη Σομαλία [με έδρα το Ναϊρόμπι]. 
Οι κυριότερες ανάγκες που πρέπει να αντιμετωπιστούν συνίστανται στην 
επανέναρξη της αγροτικής παραγωγής (σπόροι, εργαλεία, συντελεστές 
παραγωγής, ζωικό κεφάλαιο), στην αποκατάσταση των βασικών κοινωνικών 
υποδομών και στην επανεγκατάσταση των ατόμων που μετακινήθηκαν χωρίς τη 
θέληση τους, τα οποία εκτιμώνται σε ένα εκατομμύριο. 
Δεδομένου ότι δεν επικύρωσε την 4η σύμβαση Λομέ, η Σομαλία δεν είναι σε 
θέση να επωφεληθεί από τις πιστώσεις του 7ου ΕΤΑ. Με ειδική απόφαση του 
Συμβουλίου ΑΚΕ-ΕΟΚ, ο κύριος διατάκτης ασκεί από το Σεπτέμβριο 1992 χρέη 
εθνικού διατάκτη για τη διαχείριση των διαθέσιμων κεφαλαίων δυνάμει των ΕΕΠ 
των συμβάσεων Λομέ II και III· έτσι, έχουν αναληφθεί 40 εκατ. ECU για τη 
χρηματοδότηση της έκτακτης βοήθειας και 1,8 εκατ. ECU για τις αρχικές 
δραστηριότητες αποκατάστασης. Πολλές ΜΚΟ που βρίσκονται στη Σομαλία έχουν, 
επίσης, αναλάβει επιλεκτικές δραστηριότητες αποκατάστασης, εκ των οποίων 
ορισμένες συγχρηματοδοτούνται από τον κοινοτικό προϋπολογισμό. 
Μ 
_ 2 -
ΣΟΥΔΑΝ 
Πληθυσμός: [25] εκατ., ΑΕΠ/κεφ. 330 δολάρια ΗΠΑ, ΕΕΠ Λομέ IV: 142 εκατ. ECU 
+ 23 εκατ. ECU επιχειρηματικών κεφαλαίων, εκ του οποίου ανελήφθη 0%. Το ΕΕΠ 
δεν έχει υπογραφεί. 
Η συνέχιση των μαχών που αντιπαραθέτουν εδώ και περισσότερα από 10 χρόνια 
τις κυβερνητικές δυνάμεις και τους αντάρτες του Λαϊκού Στρατού 
Απελευθέρωσης (APLS), και οι συγκρούσεις που άρχισαν πριν από μερικούς 
μήνες μεταξύ των διαφόρων φατριών του APLS, προκάλεσαν μαζικές καταστροφές 
και τη μετακίνηση πολυάριθμων πληθυσμών που τώρα εξαρτώνται πλήρως από τη 
διεθνή ανθρωπιστική βοήθεια. Παρά τις πολυάριθμες δυσχέρειες και τα 
εμπόδια, τόσο από απόψεως υλικοτεχνικής όσο και πολιτικής, η ανθρωπιστική 
βοήθεια, στην οποία η Κοινότητα και τα κράτη μέλη συμβάλλουν σημαντικά, 
εξακολουθεί να διεκπεραιώνεται μέσω διαφόρων δικτύων, χάρη κυρίως στις 
προσπάθειες των ΜΚΟ και των οργανώσεων των Ηνωμένων Εθνών. 
Λαμβανομένου υπόψη του μεγέθους της χώρας και της διάρκειας της σύγκρουσης, 
οι ανάγκες αποκατάστασης είναι τεράστιες, τόσο στις νότιες επαρχίες (4 έως 
5 εκατ. κάτοικοι) όσο και στις δυτικές επαρχίες και γύρω από τις κυριότερες 
πόλεις στις οποίες έχουν συγκεντρωθεί πάνω από δύο εκατομμύρια άτομα που 
έχουν μετακινηθεί χωρίς τη θέληση τους. 
Από το 1990, ο πολιτικός διάλογος μεταξύ της Κοινότητας και των αρχών του 
Σουδάν διακόπηκε, και οι εργασίες για την προγραμματιζόμενη βοήθεια στο 
πλαίσιο της Λομέ IV δεν άρχισαν. Ωστόσο, η αναστολή των δραστηριοτήτων 
ανάπτυξης επηρεάζει μόνο τις νέες αποφάσεις χρηματοδότησης, έτσι ώστε πολλά 
έργα που άρχισαν στο πλαίσιο των συμβάσεων Λομέ II και III εξακολουθούν να 
εκτελούνται. 
Οι σημερινές πολιτικές συνθήκες και συνθήκες ασφάλειας δεν επιτρέπουν να 
εξεταστεί το ενδεχόμενο κατάρτισης συνεκτικού προγράμματος αποκατάστασης σε 
εθνικό επίπεδο· ωστόσο θα μπορούσαν να προσδιοριστούν και να εφαρμοστούν 
κατά αποκεντρωμένο τρόπο ειδικές και εντοπισμένες δραστηριότητες, υπό την 
προϋπόθεση ότι οι αρχές θα δεχθούν μια τέτοια προσέγγιση και θα αναλάβουν 
να σταθεροποιήσουν την κατάσταση. 
*ι 
- 3 -
ΑΙΘΙΟΠΙΑ 
Πληθυσμός: περίπου 50 εκατ., ΑΕΠ/κεφ. 120 δολάρια ΗΠΑ, ΕΕΠ Λομέ IV, 225 
εκατ. ECU + 40 εκατ. ECU επιχειρηματικών κεφαλαίων, εκ του οποίου ανελήφθη 
το 21%. 
Η ανατροπή του καθεστώτος από τις δυνάμεις του FDRPE το Μάιο 1991 έθεσε 
τέλος σε έναν εμφύλιο πόλεμο 30 ετών που, ξεκινώντας από την Ερυθραία, 
επεκτάθηκε σταδιακά στις περισσότερες βόρειες και κεντροβόρειες περιοχές 
της χώρας. 
Οι νέες αρχές της Αιθιοπίας άρχισαν ήδη από τον Ιούλιο 1991 φάση πολιτικής, 
οικονομικής και κοινωνικής μεταρρύθμισης που πρέπει να καταλήξει στη 
θέσπιση νέου συντάγματος και στην εγκαθίδρυση δημοκρατικά εκλεγμένης 
κυβέρνησης. Η διεθνής κοινότητα υποστήριξε μαζικά τη μεταβατική αυτή φάση. 
Ηδη από τον Ιούλιο 1991, η Διεθνής Επιτροπή του Ερυθρού Σταυρού (CICR) 
άρχισε να συντονίζει τις προσπάθειες των χρηματοδοτών για την αποστράτευση 
των 400 000 πρώην στρατιωτών και την αποκατάσταση των τραυματισθέντων και 
των αναπήρων πολέμου. Ηδη το 1991 καταρτίστηκε πρόγραμμα έκτακτης ανάγκης 
για την ανασυγκρότηση και ανάκαμψη (ERRP) με κεφάλαια πάνω από 600 εκατ. 
δολάρια ΗΠΑ, στο οποίο συμμετέχουν η Επιτροπή (97 εκατ. ECU) και πολλά 
κράτη μέλη, από κοινού με τη Διεθνή Τράπεζα, την Αφρικανική Τράπεζα 
Ανάπτυξης (BAD), την ETE και άλλους διμερείς χορηγούς βοήθειας. Το 
πρόγραμμα αυτό είναι υπό εκτέλεση. 
Από τον Οκτώβριο 1992, η Αιθιοπία ολοκλήρωσε τις διαπραγματεύσεις της με 
τους διεθνείς χρηματοδοτικούς οργανισμούς και κατέστη επιλέξιμη για την 
πιστωτική διευκόλυνση διαβρωτικής προσαρμογής (FAS) του ΔΝΤ, τη 
δανειοδότηση διαρθρωτικής προσαρμογής (PAS) της Διεθνούς Τράπεζας και τους 
πόρους προσαρμογής που προβλέπονται από τη σύμβαση Λομέ IV (75 εκατ. ECU 
που κοινοποιήθηκαν για το 1993 και 1994). 
Οι σημαντικές ανάγκες αποκατάστασης και ανασυγκρότησης της Αιθιοπίας 
μπορούν επομένως να θεωρηθούν ότι καλύπτονται από τη χρηματοδότηση που έχει 
ήδη χορηγηθεί. 
Φ> 
- 4 
ΕΡΥΘΡΑΙΑ 
Πληθυσμός: περίπου 3 εκατ.· ΑΕΠ/κεφ. μ.δ. (Αιθιοπία 120 δολάρια ΗΠΑ), ΕΕΠ 
Λομέ IV: 20 εκατ. ECU από το ΕΕΠ της Αιθιοπίας, που ανελήφθησαν εξ 
ολοκλήρου. 
Κατά το τέλος Απριλίου 1993, θα γίνει δημοψήφισμα για την αυτοδιάθεση της 
Ερυθραίας, το οποίο θα κρίνει το μελλοντικό καθεστώς της. Η προσωρινή 
κυβέρνηση που συστήθηκε από την FPLE στην Ασμάρα μετά τη στρατιωτική νίκη 
το Μάιο 1991 μπόρεσε να αποκαταστήσει την ασφάλεια σε όλη την περιοχή και 
ανέλαβε αμέσως το έργο ανασυγκρότησης και αποκατάσταης. Πέρα από την 
επισιτιστική και ανθρωπιστική βοήθεια, που φθάνει χωρίς δυσκολία στις 
ομάδες στις οποίες προορίζεται, η Ερυθραία έχει λάβει ενισχύσεις 
ανασυγκρότησης από διάφορες πηγές. Τον Οκτώβριο 1992, άρχισε ένα πρόγραμμα 
20 εκατ. ECU που χρηματοδοτείται από το 7ο ΕΤΑ (ΕΕΠ Αιθιοπίας). Ενα 
παρόμοιο πρόγραμμα, 20 εκατ. ECU, μόλις καταρτίστηκε από τη Διεθνή Τράπεζα. 
Εχουν χορηγηθεί διάφορες άλλες διμερείς ενισχύσεις, ιδίως από ορισμένα 
κράτη μέλη. Ολες αυτές οι ενισχύσεις θα πρέπει να καλύψουν τις πλέον 
επιτακτικές ανάγκες έως το 1994. 
Ωστόσο, η κλίμακα της καταστροφής που σημειώθηκε μεταξύ του 1980 και του 
Μαίου 1991, η απηρχαιωμένη υποδομή και ο παλαιωμένος παραγωγικός 
εξοπλισμός, δεδομένου ότι ήταν αδύνατο να γίνουν επενδύσεις κατά τη 
διάρκεια του πολέμου, θα απαιτήσουν σημαντικούς πόρους πέρα από τα αρχικά 
προγράμματα έκτακτης ανάγκης για την αποκατάσταση που έχουν ήδη εφαρμοστεί. 
Εξάλλου, αν το δημοψήφισμα του Απριλίου καταλήξει σε διακήρυξη 
ανεξαρτησίας, το νέο διεθνές καθεστώς της Ερυθραίας θα μπορούσε να 
δημιουργήσει ορισμένα νομικά προβλήματα που ενδέχεται να περιπλέξουν τις 
διαδικασίες λήψεως αποφάσεων για ορισμένους χρηματοδότες. 
/W 
- 5 -
ΜΟΖΑΜΒΙΚΗ 
Πληθυσμός: 15 εκατ. εκ των οποίων τα 2 εκατ. είναι πρόσφυγες στο εξωτερικό· 
ΑΕΠ/κεφ. 80 δολάρια ΗΠΑ, ΕΕΠ Λομέ IV: 154 εκατ. ECU + 22 εκατ. ECU 
επιχειρηματικών κεφαλαίων, εκ του οποίου έχουν αναληφθεί 66 εκατ. ECU 
(43%). 
Μετά από 15 χρόνια εμφυλίου πολέμου, το σύνολο της κοινωνικοοικονομικής 
υποδομής στη Μοζαμβίκη καταστράφηκε εν μέρει ή πλήρως (εκτός από ορισμένες 
πόλεις). Σε ορισμένες αγροτικές περιοχές, μόνο οι ανθρωπιστικές 
δραστηριότητες επέτρεψαν να διατηρηθεί η ελάχιστη αναγκαία υγειονομική 
υπηρεσία. Πέρα από τα 2 εκατ. προσφύγων, περίπου 4 εκατομμύρια άτομα έχουν 
μετακινηθεί χωρίς τη θέληση τους στο εσωτερικό της χώρας. 
Μια εύθραυστη εκεχειρία πραγματοποιήθηκε στις 15 Οκτωβρίου 1992 μετά την 
υπογραφή της γενικής συμφωνίας ειρήνης στη Ρώμη. Παρά τις σημαντικές 
καθυστερήσεις, θα πρέπει να πραγματοποιηθούν σταδιακά κατά τους προσεχείς 
μήνες η αποστράτευση όλων των ενόπλων δυνάμεων, η δημιουργία νέου 
ενοποιημένου στρατού καθώς και η διενέργεια κοινοβουλευτικών και προεδρικών 
εκλογών. 
Το Δεκέμβριο 1992, υποβλήθηκε στους χρηματοδότες ένα πρόγραμμα αρχικής 
ανασυγκρότησης, με σκοπό να δημιουργηθούν οι βάσεις για την 
κοινωνικοοικονομική ανάκαμψη της χώρας. Μέχρι στιγμής, έχει καλυφθεί μέρος 
μόνο του προγράμματος και οι πληθυσμοί χρειάζονται τρόφιμα, υγειονομική 
περίθαλψη και εκπαίδευση για να μπορέσουν να επανεγκατασταθούν στον τόπο 
καταγωγής τους. 
Για να διασφαλιστεί η επάνοδος της ειρήνης, θα μπορούσε να προβλεφθεί 
γρήγορα ένα νέο πρόγραμμα ανασυγκρότησης. Πολυάριθμοι επιτόπιοι οργανισμοί 
είναι σε θέση να εξασφαλίσουν την εκτέλεση του. Προβλέπεται να δημιουργηθεί 
ειδική μονάδα για να επιτραπεί στην Επιτροπή να συντονίσει το σύνολο των 
δραστηριοτήτων αποκατάστασης που χρηματοδοτεί ήδη ή που αναμένεται να 
χρηματοδότησε ι. 
Οι κυριότερες ανάγκες που θα ληφθούν υπόψη συνίστανται στην αποκατάσταση 
των βασικών κοινωνικών υποδομών, στην επανεγκατάσταση των ατόμων που 
μετακινήθηκαν χωρίς τη θέληση τους και των προσφύγων (που εκτιμώνται σε 7 
εκατομμύρια), στην επισκευή των βασικών συγκοινωνιακών οδών 
(συμπεριλαμβανομένου του καθαρισμού των ναρκοπεδίων) και στη βοήθεια για 
την επανέναρξη της αγροτικής παραγωγής. 
Το Δεκέμβριο, η Επιτροπή ανακοίνωσε στη Ρώμη σύνολο αναλήψεων υποχρεώσεων 
ύψους 77 εκατ. ECU (για το σύνολο των μέσων), εκ των οποίων πάνω από το 50% 
διατίθενται για προγράμματα του τύπου αυτού. Οι ανάγκες που πρέπει να 
καλυφθούν εξακολουθούν, ωστόσο, να είναι τεράστιες, ιδίως στον τομέα των 
υποδομών: υγεία, ύδρευση, στοιχειώδης εκπαίδευσης και οδικό δίκτυο. 
Πρέπει να σημειωθεί επίσης ότι η Μοζαμβίκη επωφελείται των πόρων 
διαρθρωτικής προσαρμογής που προβλέπονται από τη σύμβαση Λομέ IV. Το 1990 
χορηγήθηκαν 30 εκατ. ECU και τον Οκτώβριο 1992 η επιτροπή του ΕΤΑ ενέκρινε 
ένα πρόγραμμα, το οποίο συνδυάζει αυτά τα 30 εκατ. ECU με τα 15 εκατ. ECU 
του ΕΕΠ, που προβλέπεται να εκταμιευθούν το 1993. 
Ας 
6 -
ΑΝΓΚΟΛΑ 
Πληθυσμός: 10 εκατ.· ΑΕΠ/κεφ. ± 750 δολάρια ΗΠΑ, ΕΕΠ Λομέ IV: 115 εκατ. 
ECU, εκ των οποίων έχει αναληφθεί 9%. 
Ο απολογισμός των δεκαέξι χρόνων εμφυλίου πολέμου (1975-1991) είχαν βαρύ 
απολογισμό: 500 000 θύματα, 1,5 εκατομμύρια πρόσφυγες και άτομα που 
μετακινήθηκαν χωρίς τη θέληση τους, και τη μαζική καταστροφή της υποδομής. 
Συγχρόνως, το ακατάλληλο πολιτικό και κοινωνικό σύστημα συνέβαλε στην 
κατάρρευση των δραστηριοτήτων που δεν εθίγησαν άμεσα από τον πόλεμο. 
Μετά τη συμφωνία του Bicesse (Μάιος 1991), συμφωνήθηκε μια πρώτη εκεχειρία 
και ξεκίνησε διαδικασία για την εγκαθίδρυση της δημοκρατίας. Η Κοινότητα 
και τα κράτη μέλη της αντέδρασαν γρήγορα, δηλώνοντας την πρόθεση τους να 
συμβάλουν στην ανασυγκρότηση της Ανγκόλας και προβλέποντας, κατά τη σύνοδο 
του Συμβουλίου για θέματα ανάπτυξης που πραγματοποιήθηκε το Νοέμβριο 1991, 
ειδική και συντονισμένη προσπάθεια - στο πλαίσιο κοινοτικού προγράμματος 
δράσης - για την κοινωνική και οικονομική αποκατάσταση στην Ανγκόλα. 
Από το Μάιο 1991, η Επιτροπή έλαβε πρώτη σειρά αποφάσεων με σκοπό να 
υποστηρίξει τη μεταβατική διαδικασία μέσω των δημοσιονομικών πόρων. 
Αποφάσισε επίσης να επισπεύσει την κατάρτιση του Εθνικού Ενδεικτικού 
Προγράμματος της Λομέ IV, έτσι ώστε να μπορέσουν να χρησιμοποιηθούν τα 
κεφάλαια του 7ου ΕΤΑ. Το Φεβρουάριο 1992, η Επιτροπή ανακοίνωσε ένα 
πρόγραμμα για την υποστήριξη του εκδημοκρατισμού και ένα πρόγραμμα 
κοινωνικής σταθεροποίησης, που αποβλέπει κυρίως στην κοινωνικοοικονομική 
επανένταξη των ατόμων που μετακινήθηκαν χωρίς τη θέληση τους και των 
προσφύγων. 
Η κοινοτική συμμετοχή στο συνολικό προϋπολογισμό που εκτιμάται σε 200 εκατ. 
ECU για το πρόγραμμα δράσης (1991-1993) είχε καθοριστεί αρχικά σε 75 εκατ. 
ECU, αλλά ανήλθε σε 90 εκατ. ECU τον Οκτώβριο 1992, εκ των οποίων τα 42 
εκατ. ECU έχουν ήδη αναληφθεί. 
Η αμφισβήτηση των εκλογικών αποτελεσμάτων από την UNΙΤΑ το Σεπτέμβριο 1992 
και η επανέναρξη βίαιων μαχών στις περισσότερες περιοχές της χώρας 
προξένησαν επιπλέον καταστροφές και δεινοπαθήματα στον πληθυσμό, 
υποχρεώνοντας τους χορηγούς βοήθειας και τις ΜΚΟ να επιβραδύνουν ή να 
αναστείλουν πολλές από τις δραστηριότητες αποκατάστασης που διεξάγοντο, και 
να αναστείλουν την έναρξη της δεύτερης φάσης του προγράμματος δράσης. 
Η επανέναρξη του διαλόγου που προβλέπεται για τον Απρίλιο 1993 στο Abidjan 
διανοίγει την προοπτική νέας παύσης των εχθροπραξιών. Αν αυτή παγιωθεί με 
διαρκή εκεχειρία που θα επιτρέψει την εξεύρεση πολιτικής λύσης, η εφαρμογή 
του κοινοτικού προγράμματος θα αποτελέσει εκ νέου επείγον έργο που θα 
πρέπει να καλύψει και τις επιπλέον ζημίες που προκλήθηκαν από τις 
τελευταίες μάχες. Η προώθηση άλλων προγραμμάτων, όσον αφορά ιδίως την υλική 
ανασυγκρότηση της χώρας, προβλέπεται από το 1994 (3η φάση του προγράμματος 
δράσης). 
/\ί 
- 7 
ΖΑΪΡ 
Πληθυσμός: 41 εκατ.· ΑΕΠ/κεφ. ± 170 δολάρια ΗΠΑ, ΕΕΠ Λομέ IV: 170 εκατ. 
ECU, εκ του οποίου έχει αναληφθεί 0%. Το ΕΕΠ δεν έχει υπογραφεί. 
Η μεταβατική διαδικασία από το αυταρχικό καθεστώς του προέδρου Mobutu προς 
μια δημοκρατία κοινοβουλευτικού τύπου παρεμποδίζεται από τον ίδιο τον 
πρόεδρο που δεν δέχεται να περιοριστούν οι εξουσίες του και ο οποίος έχει 
διατηρήσει τον έλεγχο των βασικών μηχανισμών της χώρας (δυνάμεων ασφαλείας, 
επαρχιακών διοικητών, τράπεζας του Ζαΐρ). Το πολιτικό αυτό αδιέξοδο 
παρότρυνε εθνικές συγκρούσεις (SHABA) και προκάλεσε εξεγέρσεις και 
λεηλασίες από το στρατό σε πολλές πόλεις. 
Η μακροχρόνια πολιτική κρίση στο Ζαΐρ οδήγησε σε οικονομικό χάος και 
επέτεινε τα δεινοπαθήματα του πληθυσμού. Η διοίκηση έχει παραλύσει από το 
1990, η υποδομή έχει υποβαθμιστεί τελείως, ο νομισματικός τομέας έχει 
διαβρωθεί από τον υπερπληθωρισμό και ο μεταλλευτικός τομέας έχει 
καταστραφεί λόγω υπερεκμετάλλευσης, με καταστροφικές συνέπειες για τα έσοδα 
της κυβέρνησης και το ισοζύγιο πληρωμών. 
Μετά τις εξεγέρσεις του Σεπτεμβρίου 1991, τα προνόμια του εθνικού διατάκτη 
μεταβιβάστηκαν στον κύριο διατάκτη. Πέρα από τα κεφάλαια του ΕΕΠ της Λομέ 
IV, που έχουν παγώσει, υπάρχουν 95 εκατ. ECU που δεν έχουν αναληφθεί 
δυνάμει των προηγούμενων ΕΤΑ. Εχουν ληφθεί μέτρα για να διαφυλαχθούν οι 
εργασίες που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο των κοινοτικών προγραμμάτων των 
συμβάσεων Λομέ II και III, των οποίων η εκτέλεση έχει ανασταλεί. Από το 
1990 εξάλλου, ανελήφθησαν υποχρεώσεις για πάνω από 10 εκατ. ECU στο πλαίσιο 
της ανθρωπιστικής βοήθειας και των συγχρηματοδοτήσεων με τις ΜΚΟ. 
Οι κυριότερες ανάγκες αποκατάστασης συνίστανται στην επισκευή των βασικών 
υποδομών και στην επανεγκατάσταση των ατόμων που έχουν μετακινηθεί χωρίς τη 
θέληση τους λόγω της σύγκρουσης του SHABA (εκδίωξη των πληθυσμών καταγωγής 
Kasai). 
Ωστόσο, πριν αρχίσει μια δράση αποκατάστασης θα πρέπει να εκπληρωθούν 
ορισμένες προϋποθέσεις, και, ιδίως, πρέπει να υπάρξει πολιτικός συμβιβασμός 
μεταξύ του προέδρου και της αντιπολίτευσης, έτσι ώστε να μπορέσει να 
συνεχισθεί η διαδικασία για την καθιέρωση της δημοκρατίας και η έναρξη 
προγράμματος έκτακτης ανάγκης για την οικονομική ανάκαμψη. 
ιΎ 
- 8 -
ΡΟΥΑΝΤΑ 
Πληθυσμός: 7,7 εκατ.· ΑΕΠ/κεφ. ± 310 δολάρια ΗΠΑ, ΕΕΠ Λομέ IV: 118 εκατ. + 
14 εκατ. ECU επιχειρηματικών κεφαλαίων, εκ των οποίων έχει αναληφθεί 6%. 
Από τον Απρίλιο 1990, οι επανειλημμένες επιδρομές και επιθέσεις των 
δυνάμεων του πατριωτικού μετώπου (FPR) στο βόρειο μέρος της χώρας και οι 
προσπάθειες του κυβερνητικού στρατού να επανακτήσει τον έλεγχο της 
κατάστασης κατέληξαν σε πόλεμο. Η σύναψη μιας πρώτης συμφωνίας εκεχειρίας 
μεταξύ των αντιμαχομένων στο Νταρ ες Σαλάμ στις 7 Μαρτίου 1993 και η 
συνέχιση των συνομιλιών στην Αρούσα για την επίτευξη διαπραγματεύσιμης 
λύσης προσφέρουν ελπίδες ειρήνευσης, αλλά εξακολουθεί να υπάρχει ο κίνδυνος 
επανέναρξης των μαχών. 
Οι καταστροφές που προξενήθηκαν από τρία έτη πολέμου είναι ιδιαίτερα 
σοβαρές σε μια γεωργική χώρα με μεγάλη πυκνότητα πληθυσμού. Η οικονομία της 
Ρουάντα εθίγη σοβαρά από τη διένεξη και σημειώνει από το 1990 αρνητική 
ανάπτυξη. Πέρα από τα άμεσα θύματα των εχθροπραξιών, ένα εκατομμύριο άτομα 
μετακινήθηκαν χωρίς τη θέληση τους λόγω του πολέμου και 1,5 εκατομμύριο 
ε ίνα ι πρόσφυγες. 
Ενα πρόγραμμα αποκατάστασης θα πρέπει να συγκεντρωθεί κατά προτεραιότητα 
στην επανεγκατάσταση και στην οικονομική επανένταξη των πληθυσμών που 
μετακινήθηκαν χωρίς τη θέληση τους και, κατά δεύτερο λόγο, στην επισκευή 
του βασικού εξοπλισμού στις περιοχές στις οποίες διεξήχθησαν οι μάχες, θα 
πρέπει επίσης να ευνοήσει τον εκδημοκρατισμό των θεσμών, όπως υποστήριξαν 
όλα τα μέρη από τις αρχές των διαπραγματεύσεων στην Αρούσα τον Ιούλιο 1992. 
Λαμβανομένου υπόψη των περιορισμένου μεγέθους της χώρας και της έλλειψης 
καλλιεργήσιμης γης, η επίτευξη συμφωνίας διαρκούς ειρήνης μεταξύ των 
αντιμαχομένων μερών αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για ένα τέτοιο 
πρόγραμμα. 
Ή 
- 9 -
ΛΙΒΕΡΙΑ 
Πληθυσμός: 2,5 εκατ.· ΑΕΠ/κεφ. μ.δ. (470 δολάρια ΗΠΑ το 1989), ΕΕΠ Λομέ IV: 
50 εκατ. για μη επιστρεπτέες ενισχύσεις, εκ του οποίου έχει αναληφθεί 0%. 
Το ΕΕΠ δεν έχει υπογραφεί. 
Τα τρία έτη αιματηρού εμφυλίου πολέμου παρέλυσαν πλήρως την οικονομία, 
προξένησαν σοβαρές καταστροφές στην υποδομή και αποδιοργάνωσαν το κράτος σε 
ολόκληρη τη χώρα. Δεκάδες χιλιάδες Λιβεριανοί σκοτώθηκαν και μισό 
εκατομμύριο κατέφυγαν στις γειτονικές χώρες. Για την ανασυγκρότηση μιας 
χώρας που έχει υποστεί τόσες καταστροφές απαιτούνται σημαντικές και 
συντονισμένες παρεμβάσεις από τη διεθνή κοινότητα. 
Παρότι οι μάχες συνεχίζονται σε ορισμένες ζώνες της Λιβερίας, σε συνεχώς 
αυξανόμενο μέρος της χώρας μπορούν να αναληφθούν δραστηριότητες για την 
παροχή βοήθειας και την αποκατάσταση βραχυπρόθεσμα. Μια ελπίδα για διαρκή 
ειρήνη και σταθερότητα υπάρχει στη συμφωνία IV του Yamoussoukro που 
προβλέπει τον αφοπλισμό των αντιμαχομένων μερών. Η προθυμία όλων των μερών 
να συμβιβασθούν με τη συμφωνία δεν έχει ακόμη επιβεβαιωθεί. Εξαρτάται εν 
μέρει από τη διάρθρωση της ειρηνευτικής δύναμης (τη στιγμή αυτή ECOMOG). 
Η κοινοτική ανθρωπιστική βοήθεια για τα θύματα του πολέμου στη Λιβερία 
ανέρχεται σε 50 εκατ. ECU από το 1990, που χορηγήθηκαν σε μεγάλο μέρος 
δυνάμει των άρθρων 254 και 255 (ενισχύσεις έκτακτης ανάγκης υπέρ των 
προσφύγων και των ατόμων που έχουν μετακινηθεί χωρίς τη θέληση τους). Εχουν 
ήδη αποσταλεί σύντομες τεχνικές αποστολές στη Λιβερία για να εντοπίσουν τις 
πλέον επιτακτικές παρεμβάσεις αποκατάστασης. Οι κύριοι τομείς στους οποίους 
συγκεντρώνεται τη στιγμή αυτή η βοήθεια είναι ο υγειονομικός τομέας, η 
παροχή νερού και ηλεκτρισμού και οι λιμενικές εργασίες. Μεταξύ των λοιπών 
τομέων που εξετάζονται για την ανάληψη ενδεχόμενης άμεσης δράσης 
συμπεριλαμβάνονται ο επαναπατρισμός των προσφύγων, η επισκευή των 
εκπαιδευτικών εγκαταστάσεων και η επανεξέταση του τομέα παραγωγής ειδών 
διατροφής. Σε καθέναν από τους παραπάνω τομείς μπόρεσαν να προσδιοριστούν 
οι παρεμβάσεις αποκατάστασης που είχαν προτεραιότητα. 
Πρέπει να σημειωθεί ότι ούτε η Κοινότητα ούτε τα κράτη μέλη 
αντιπροσωπεύονται τη στιγμή αυτή στη Λιβερία. Οσον αφορά τη βοήθεια που 
παρέχεται στο πλαίσιο της σύμβασης Λομέ, ο εθνικός διατάκτης που διορίστηκε 
από την προσωρινή κυβέρνηση έχει ήδη μεταβιβάσει τις εξουσίες του στον 
κύριο διατάκτη του ΕΤΑ. 
Α^ 
- 10 
ΑΪΤΗ 
Πληθυσμός: 6,3 εκατ.· ΑΕΠ/κεφ. 300 δολάρια ΗΠΑ, ΕΕΠ Λομέ IV: 106 εκατ. + 14 
εκατ. ECU επιχειρηματικών κεφαλαίων. Το ΕΕΠ δεν έχει υπογραφεί. 
Μετά την πτώση του προέδρου Duvalier (1986), η χώρα πέρασε μεγάλη περίοδο 
πολιτικής αστάθειας. Οι ελεύθερες και δημοκρατικές εκλογές που 
διενεργήθηκαν στο τέλος του 1990 οδήγησαν στην εκλογή του πατέρα 
Jean-Bertrand Aristide ως προέδρου της Δημοκρατίας. Αλλά στις 30 
Σεπτεμβρίου 1991, ένα νέο αιματηρό πραξικόπημα ανέτρεψε τον εκλεγμένο 
πρόεδρο και κατέστειλε τις πολιτικές και αστικές ευθύνες. 
Το πραξικόπημα, που καταδικάστηκε από όλη τη διεθνή κοινότητα, είχε σοβαρές 
συνέπειες για τη χώρα: 2 500 θύματα, περίπου 40 000 διαφυγόντες δια 
θαλάσσης, πολλές δεκάδες χιλιάδες λαθραίων μεταναστατών· η αναστολή της 
διεθνούς οικονομικής και χρηματοδοτικής βοήθειας (συμπεριλαμβανομένης της 
αναστολής της εφαρμογής της σύμβασης Λομέ IV) και η επιβολή εμπορικού 
εμπάργκο απομόνωσαν την οικονομία της χώρας και επιδείνωσαν τη φτώχια των 
κατοίκων της. Η διάρκεια της κρίσης (20 μήνες) προκάλεσε πρωτοφανή 
επιδείνωση του οικονομικού και βιομηχανικού ιστού της χώρας. 
θα απαιτηθεί πρόγραμμα ανασυγκρότησης και παροχής βοήθειας για την 
αποκατάσταση της ελάχιστης απαιτούμενης οικονομικής βάσης για τη διασφάλιση 
των δικαιωμάτων του ανθρώπου, της δημοκρατίας και μιας οικονομίας ειρήνης. 
Οι ανάγκες που πρέπει να καλυφθούν συγκεντρώνονται στους περισσότερους 
τομείς: στο θεσμικό τομέα (δικαιοσύνη, αστυνομία), στα δημόσια οικονομικά, 
στον τομέα της γεωργίας και της αγροτικής ανάπτυξης, στη βασική υποδομή, 
στον τομέα των μεταφορών και της ενέργειας, κ.λπ. 
Μετά το πραξικόπημα, η Επιτροπή ανέλαβε υποχρεώσεις 11 εκατ. ECU στο 
πλαίσιο της ανθρωπιστικής βοήθειας έκτακτης ανάγκης σε συνεργασία με τις 
ΜΚΟ. Η ελπίδα για την εξεύρεση πολιτικής λύσης βραχυπρόθεσμα επιτρέπει να 
εξεταστεί το ενδεχόμενο μεγαλύτερης και πιο διαφοροποιημένης οικονομικής 
στήριξης που να μπορεί να ανταποκριθεί στις επιτακτικές ανάγκες οικονομικής 
ανάκαμψης και δημοκρατικής ανανέωσης στην Αϊτή. 
%> 
- 11 -
ΚΑΜΠΟΤΖΗ 
Πληθυσμός: 8,8 εκατομμύρια· ΑΕΠ/κεφαλή: 180 δολάρια ΗΠΑ - βοήθεια ΕΟΚ 91-93 
54 εκατ. ECU (ανθρωπιστική βοήθεια + αποκατάσταση), εκ της οποίας έχουν 
αναληφθεί πάνω από 80%. 
Το πρόσφατο παρελθόν της χώρας είναι αλληλένδετο με την πολιτική των 
μεγάλων δυνάμεων στην Ινδοκίνα και ειδικότερα με τη διαμάχη Κίνας-Βιετνάμ. 
Το τέλος του ψυχρού πολέμου ευνόησε την ειρηνευτική διαδικασία μεταξύ των 
τεσσάρων αντιμαχόμενων φατριών, που αντικατοπτρίζουν την πολύπλοκη πολιτική 
κατάσταση της περιοχής αυτής. 
Η διαδικασία εθνικής ειρήνευσης υλοποιήθηκε με την υπογραφή των συμφωνιών 
του Παρισιού στις 23 Οκτωβρίου 1991. 
Η προσωρινή αρχή του ΟΗΕ στην Καμπότζη (APRONUC), που προβλέφθηκε με τη 
συμφωνία των Παρισιού, δημιουργήθηκε στις 19 Φεβρουαρίου 1992. Η εκλογή 
συντακτικής συνέλευσης, που θα πραγματοποιηθεί στις 23-27 Μαΐου 1993, 
αποτελεί τον κεντρικό στόχο των συμφωνιών και της εντολής που ανατέθηκε 
στον ΟΗΕ για τη διατήρηση της ειρήνης. 
Οι συνεχώς αυξανόμενες δυσχέρειες που οφείλονται στη μερική εφαρμογή των 
συμφωνιών του Παρισιού παρεμπόδισαν τη διαδικασία για τον καθορισμό των 
ορίων, τον αφοπλισμό και την αποστράτευση που είναι απαραίτητη για να 
επιτευχθεί η πλήρης συμμετοχή στις εκλογές όλων των πολιτικών κομμάτων, 
συμπεριλαμβανομένων των Ερυθρών Χμερ οι οποίοι διάκεινται κατά της 
εξεύρευσης δημοκρατικής λύσης που βασίζεται στη θέληση όλου του λαού της 
Καμπότζης. 
Οι εκλογικές πρόβλεψε ις (η προεκλογική εκστρατεία άρχισε στις 7 Απριλίου 
1993) φαίνεται να ευνούν τη στιγμή αυτή το κόμμα του HUN SEN (σημερινού 
πρωθυπουργού) και το FUNCINPEC (βασιλικό κίνημα). 
Από το τέλος του 1991, η Κοινότητα ανέλαβε πολλές δραστηριότητες στον 
ανθρωπιστικό τομέα, υπέρ των προσφύγων και της αποκατάστασης των δύο 
επαρχιών της χώρας. Οι παρεμβάσεις του τύπου αυτού θα πρέπει να συνεχισθούν 
στο μέλλον για να αντιμετωπιστούν οι ανάγκες προτεραιότητας της Καμπότζης, 
που έζησε επί σειράς ετών σε οικονομία πολέμου. 
Βραχυπρόθεσμα, οι υπηρεσίες της Επιτροπής θα επιδιώξουν τους ακόλουθους 
στόχους: 
την προσεκτική παρακολούθηση της διεξαγωγής της προεκλογικής 
εκστρατείας σε στενή συνεννόηση με την αντιπροσωπία της Μπανγκόγκ 
την εφαρμογή της φάσης II του προγράμματος αποκατάστασης 
Πρόκειται για βραχυπρόθεσμες δραστηριότητες στους τομείς της 
αγροτικής υποδομής (άρδευσης, οδικού δικτύου, ύδρευσης), της 
γεωργικής παραγωγής, της εκπαίδευσης και της κατάρτισης, της υγείας, 
που έχουν εναποτεθεί στις επιτόπιες ευρωπαϊκές ΜΚΟ. 
τη χάραξη πιο μακροπρόθεσμης αναπτυξιακής στρατηγικής, αμέσως μόλις 
σχηματιστεί νέα κυβέρνηση. 
Οι δραστηριότητες αυτές θα λάβουν προφανώς υπόψη το επίπεδο της 
πολιτικής σταθερότητας που θα επιτύχει η Καμπότζη κατά το δεύτερο 
εξάμηνο του τρέχοντος έτους. Η εμβέλεια των κοινοτικών πρωτοβουλιών 
θα εξαρτηθεί από το βαθμό ασφάλειας επιτόπου και το διεθνή διάλογο 
που θα πραγματοποιηθεί για την ανασυγκρότηση της χώρας, στον οποίο η 
Κοινότητα θα συμμετάσχει ενεργά. 
%Λ 
- 12 
ΛΙΒΑΝΟΣ 
Πληθυσμός: 3,1 έως 3,4 εκατ. (εκτιμήσεις)· ΑΕΠ/κεφ.: 1990: 875 δολάρια ΗΠΑ. 
Μετά τη συμφωνία συνεργασίας του 1977, υπογράφηκαν τέσσερα πρωτόκολλα με το 
Λίβανο. Ωστόσο, λόγω του πολέμου και της παράλυσης της κυβέρνησης του 
Λιβάνου, το ενδεικτικό πρόγραμμα του τρίτου πρωτοκόλλου, που προβλεπόταν 
για το 1986, υπογράφηκε μόλις τον Οκτώβριο 1992, συγχρόνως με το τέταρτο 
πρωτόκολλο. 
ο Λίβανος έχει καταστραφεί μετά τα 15 χρόνια εμφύλιου πολέμου, την εισβολή 
του ισραηλινού στρατού το 1982 και την παρουσία των συριακών στρατευμάτων 
ήδη από το 1991. Ωστόσο, η συμφωνία της Τάιφ δημιούργησε τις βάσεις για τις 
βουλευτικές εκλογές, που οδήγησαν στο σχηματισμό νέας κυβέρνησης και τη 
σταδιακή επάνοδο σχετικής σταθερότητας, πράγμα που επέτρεψε την έναρξη 
προγράμματος ανασυγκρότησης. 
Οι δημοσιονομικοί πόροι που διέθεσε η Επιτροπή αντιπροσωπεύουν 19 εκατ. ECU 
για το 3ο πρωτόκολλο και 22 εκατ. ECU για το τέταρτο πρωτόκολλο. 
Μέχρι στιγμής, η Επιτροπή διέθεσε 9 εκατ. ECU για μελέτες αξιολόγησης των 
καταστροφών του πολέμου στους τομείς των τηλεπικοινωνιών, του ηλεκτρισμού, 
της αποχέτευσης, της εκπαίδευσης, της γεωργίας, της στέγασης, των δημόσιων 
έργων, κ.λπ. 
Η Επιτροπή ενέκρινε επίσης το Μάρτιο έργο τεχνικής βοήθειας για την 
κυβέρνηση του Λιβάνου, ύψους 30 εκατ. ECU, για τη δημιουργία μονάδων 
εμπειρογνωμόνων στους λιβανικούς οργανισμούς που συμμετέχουν στο πρόγραμμα 
ανασυγκρότησης. 
Οι κοινοτικές αυτές αναλήψεις υποχρεώσεων επέτρεψαν να δοθεί μια πρώτη 
ώθηση στη διαδικασία ανασυγκρότησης των φυσικών υποδομών και της διοίκησης. 
Ωστόσο, μετά την αρχική αυτή προσπάθεια, τα χρηματοδοτικά πρωτόκολλα έχουν 
σχεδόν εξαντληθεί. 
Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν τεράστια προβλήματα στο Λίβανο: 900 000 
άτομα, που είχαν μετακινηθεί στο εσωτερικό της χώρας, αρχίζουν να 
επιστρέφουν με βραδύτατο ρυθμό, δεδομένου ότι είναι αδύνατο να 
διασφαλιστούν οι ελάχιστες αναγκαίες προϋποθέσεις διαβίωσης. Οι τοπικές 
οργανώσεις, που είχαν συμβάλει ενεργά στη διαχείριση των ενισχύσεων 
έκτακτης ανάγκης κατά τη διάρκεια του πολέμου, δεν μπορούν πλέον να 
συμβάλουν πραγματικά στην ανασυγκρότηση του οικονομικού και κοινωνικού 
ιστού της χώρας. 
Στα προβλήματα των ατόμων που μετακινήθηκαν χωρίς τη θέληση τους 
προστίθενται διάφορα άλλα προβλήματα που είναι κοινά στις χώρες που 
εξέρχονται από τον πόλεμο, όπως η έλλειψη κοινωνικής σταθερότητας, η 
ανεργία των νέων που έχουν απολυθεί από το στρατό, η έλλειψη ιδρυμάτων 
κατάρτισης, ιδίως τεχνικής, η έλλειψη υγειονομικών υποδομών και συστημάτων 
κοινωνικής ασφάλισης, κ.λπ. 
ΠΛ 
- 13 -
ΝΙΚΑΡΑΓΟΥΑ 
Πληθυσμός: 4,0 εκατομμύρια· ΑΕΠ/κεφαλή: 460 δολάρια ΗΠΑ· 
Εξωτερικό χρέος: 12 εκατ. δολάρια ΗΠΑ· πληθυσμός που ζει υπό συνθήκες 
ένδειας: 75%· υπό συνθήκες εξαιρετικής ένδειας: 42%. 
Διμερής βοήθεια ΕΟΚ: δεκαετία '80: 186 εκατ. ECU· δεκαετία 90 (90, 91, 92): 
±100 εκατ. ECU. 
Το 1990, μετά την εκλογή της κας Violeta Chamorro στην προεδρία της χώρας 
και την υπογραφή των συμφωνιών ειρήνης με την αντίσταση, η Νικαράγουα 
ξεκίνησε μακροχρόνια και επίπονη διαδικασία ειρήνευσης και οικονομικής 
ανάκαμψης. 
Μετά από 12 χρόνια πολέμου (στην αρχή κατά του Σομόζα και στη συνέχεια κατά 
των κόντρας), η χώρα αντιμετώπισε το δύσκολο έργο της επανένταξης των πρώην 
αντιμαχομένων στην εθνική οικονομία (30 000 κόντρας και 70 000 σαντινίστας 
μετά τη μείωση του στρατού τους), στους οποίους προστέθηκαν εκατοντάδες 
χιλιάδες πρόσφυγες. 
Η οικονομία αποδιοργανώθηκε σοβαρά με μακροχρόνιες συγκρούσεις, το εμπάργκο 
που επέβαλαν οι ΗΠΑ, την απότομη μετάβαση σε μια ελεγχόμενη οικονομία και 
διάφορες φυσικές καταστροφές. Οι διάφοροι αυτοί παράγοντες είχαν 
καταστροφικές επιπτώσεις στα επίπεδα της παραγωγής στον γεωργικό τομέα 
(τόσο για τις εξαγωγές όσο και για την εσωτερική αγορά), και στο 
βιομηχανικό τομέα, που βρισκόταν σε εμβρυακό ακόμη στάδιο, αλλά είναι πλέον 
παλαιωμένος σε μεγάλο βαθμό. 
Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα ήταν ένας από τους πρώτους χορηγούς που κινητοποίησαν 
ενισχύσεις στη Νικαράγουα για να τη βοηθήσουν στη διαδικασία ανασυγκρότησης 
που ξεκίνησε. Το 1990, η βοήθεια ανήλθε σε περίπου 50 εκατομμύρια ECU 
(δηλαδή περίπου το 50% των διαθέσιμων μέσων για την Κεντρική Αμερική) και 
στη συνέχεια διατηρήθηκε ικανοποιητικό επίπεδο κατά το 1991 και 1992 
(περίπου 25 εκατ. ECU ετησίως). 
Σήμερα, τρία χρόνια μετά την υπογραφή των συμφωνιών ειρήνης, η χώρα 
διέρχεται σοβαρή πολιτική κρίση που ευνοεί την ανάπτυξη διαφόρων εντάσεων. 
Η κα Chamorro, που υφίσταται πιέσεις και από τα δύο μέρη, δεν μπόρεσε να 
διαπραγματευτεί μια λύση του πιεστικού προβλήματος της αγροτικής 
μεταρρύθμισης (η αγροτική μεταρρύθμιση που έγινε από την κυβέρνηση των 
σαντινίστας έχει τεθεί υπό αμφισβήτηση, αλλά συγχρόνως είναι δύσκολο να 
εκπληρωθούν οι υποσχέσεις διανομής γαιών στους πρώην μαχητές κόντρας), 
πράγμα που εξηγεί σε μεγάλο μέρος τη σταδιακή απομόνωση της στο πλαίσιο του 
UNO, του κόμματος που την έφερε στην εξουσία. Η κατάσταση αυτή τροφοδοτεί 
εντάσεις στις περιοχές όπου το θέμα της έγγειας ιδιοκτησίας αποτελεί καυτό 
ζήτημα. 
Στο πλαίσιο αυτό, οι δραστηριότητες της Κοινότητας θα εξακολουθήσουν να 
συγκεντρώνονται σε δύο κατευθύνσεις, από τις οποίες διέπετο η βοήθεια κατά 
τα τελευταία χρόνια: 
α) τον εθνικό συμβιβασμό: με ιδιαίτερη έμφαση στα γεωργικά προβλήματα 
(αναδασμό και διακανονισμό των απαιτήσεων κτηματικών περιουσιακών 
στοιχείων), στην επανένταξη των προσφύγων και των ατόμων που μετακινήθηκαν 
χωρίς τη θέληση τους, στην οικονομική αναζωογόνηση των περιοχών που έχουν 
θιγεί περισσότερο από τις συγκρούσεις, στην ενθάρρυνση των δημοκρατικών 
11 
- 14 -
διαδικασιών, στο σεβασμό των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των εθνικών 
με ιονοτήτων 
β) την οικονομική ανάκαμψη: την ανάκαμψη του γεωργικού και βιομηχανικού 
τομέα καθώς και των εξαγωγών από μια πιο διαρθρωτική άποψη, θα ήταν 
χρήσιμο να συνδυαστούν τα μέτρα που αποβλέπουν στην οικονομική 
επαναδραστηριοποίηση με μέτρα όπως η στήριξη των βασικών υποδομών 
(συγκοινωνίες, λιμενικές διευκολύνσεις, παραγωγή ενέργειας, κ.λπ.), η 
κατάρτιση του ανθρώπινου δυναμικού σε όλα τα επίπεδα, η προστασία των 
φυσικών πόρων και η αποκατάσταση του γεωργικού δυναμικού, η στοιχειώδης 
υγεία και υγιεινή. 
Προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι διάφορες αυτές ανάγκες, θα μπορούσε να 
προβλεφθεί προϋπολογισμός της τάξης των 50 εκατ. ECU. 
U 
ΕΛ ΣΑΛΒΑΔΟΡ 
Πληθυσμός: 5,25 εκατομμύρια· ΑΕΠ/κεφ.: 1,90 δολάρια ΗΠΑ/ετησίως· προσδοκία 
ζωής: 64 χρόνια. 
Διμερής βοήθεια ΕΟΚ: 127 εκατ. ECU από το 1976 εκ των οποίων 62 εκατ. ECU 
το 1992. 
Οι συμφωνίες του Chapultepec, που υπογράφηκαν τον Ιανουάριο, 1992 έδωσαν 
τέλος στα 12 χρόνια εμφυλίου πολέμου που είχε 75 000 θύματα. 
Οι συμφωνίες αυτές υπογράφηκαν μεταξύ των πρώην αντιμαχομένων μερών υπό την 
αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών, που έστειλαν ειρηνευτική δύναμη (ONUSAL) για τη 
διασφάλιση της εφαρμογής τους. 
Οι προβλεπόμενες διατάξεις έχουν εφαρμοστεί μέχρι στιγμής στο σύνολο τους 
σύμφωνα με το προβλεπόμενο χρονοδιάγραμμα, ιδίως όσον αφορά τον αφοπλισμό 
των ανταρτών (FMLN), τη μείωση κατά 50% του δυναμικού των ενόπλων δυνάμεων 
και την εφαρμογή προγράμματος για τον εκδημοκρατισμό του πολιτικού βίου. 
Δεδομένου ότι πρόκειται για τη μοναδική πρόσφατη περίπτωση όπου η παρέμβαση 
των Ηνωμένων Εθνών σε μια ειρηνευτική διαδικασία κατέληξε σε θετικά 
αποτελέσματα, είναι αναγκαίο να παρασχεθεί ουσιαστική πολιτική υποστήριξη 
από τη διεθνή κοινότητα. 
Ωστόσο, το Ελ Σαλβαδόρ ζήτησε σημαντική εξωτερική βοήθεια με σκοπό να 
στηριχθεί η ειρηνευτική διαδικασία που είναι ακόμη εύθραστη και να 
αποφευχθεί η εκμετάλλευση της παρατεινόμενης διάψευσης των προσδοκιών των 
ενδεέστερων στρωμάτων από τους πολιτικούς εξτρεμιστές. Η συνολική ανάγκη 
βοήθειας εκτιμήθηκε σε 1 500 εκατ. δολάρια ΗΠΑ. 
Για να αντιμετωπιστεί η ανάγκη αυτή και, λαμβανομένων υπόψη των 
ικανοποιητικών δυνατοτήτων απορρόφησης, η ΕΟΚ, από την πλευρά της, 
κινητοποίησε το 1992 σημαντικούς πόρους για τους τομείς που εξακολουθούν να 
αποτελούν εθνικές προτεραιότητες μεσοπρόθεσμα, που εκτίθενται στο εθνικό 
πρόγραμμα ανασυγκρότησης, ιδίως: 
α) Η διαδικασία συμφιλίωσης και ανασυγκρότησης: 
γρήγορη δημιουργία θέσεων απασχόλησης για τους πρώην μαχητές 
επισιτιστική βοήθεια για τους μαθητές στις πρώην περιοχές συγκρούσεων 
στήριξη της επανεγκατάστασης των προσφύγων και των ατόμων που 
μετακινήθηκαν χωρίς τη θέληση τους 
β) Εξάλειψη των αιτιών του πολέμου/περιορισμός των κοινωνικών ανισοτήτων 
πρόγραμμα διανομής γαιών (αγροτική μεταρρύθμιση) 
στοιχειώδης υγεία και υγιεινή· προστασία του περιβάλλοντος 
πρόγραμμα πιστώσεων/απασχόλησης/επαγγελματικής κατάρτισης στις 
αγροτικές περιοχές και στην περιφέρεια των πόλεων 
πρόγραμμα εκδημοκρατισμού και σεβασμού των δικαιωμάτων του ανθρώπου. 
if 
- 16 -
ΓΟΥΑΤΕΜΑΛΑ 
Πληθυσμός: 9,2 εκατομμύρια· ΑΕΠ/κεφ. : 910 δολάρια ΗΠΑ· προσδοκία ζωής: 63 
χρόνια. 
Διμερής βοήθεια ΕΟΚ: 95 εκατ. εκ των οποίων 18 εκατ. το 1992. 
Η Γουατεμάλα είναι η χώρα της Κεντρικής Αμερικής με το μεγαλύτερο ποσοστό 
ινδιάνων (60%). 
Η επάνοδος της δημοκρατίας το 1985 δεν έδωσε τέλος στις εσωτερικές 
συγκρούσεις που σπαράσσουν τη χώρα εδώ και πάνω από 30 χρόνια και που είχαν 
πάνω από 100 000 θύματα μέχρι σήμερα, πέρα από τις πράξεις βίας κάθε είδους 
που έχουν σημειωθεί. Εξάλλου, πάνω από 40 000 άτομα (200 000 σύμφωνα με 
άλλες πηγές) έχουν εγκαταλείψει τη χώρα για να γλυτώσουν από τη βία και 
έχουν εγκατασταθεί ως επί το πλείστον στο Μεξικό, σε στρατόπεδα προσφύγων. 
Σε γενικές γραμμές, η Γουατεμάλα έχει τεράστιες ελλείψεις στον τομέα των 
κοινωνικών υποδομών κάθε είδους (οδικό δίκτυο, πόσιμο νερό, υγεία, κ.λπ.) 
ιδίως στις περιοχές με μεγάλο πληθυσμό ινδιάνων, που, εξάλλου, είναι 
εκείνες που πλήττονται περισσότερο από την πολιτική βία. Ωστόσο, λόγω της 
σημερινής εμπόλεμης κατάστασης, δεν μπορεί να δοθεί η δέουσα προτεραιότητα 
στους τομείς αυτούς. 
Η θετική εξέλιξη των διαφόρων ειρηνευτικών διαδικασιών που διεξάγονται στην 
Κεντρική Αμερική είχε κάποιο αντίκτυπο στη Γουατεμάλα. Ετσι, η πρόσφατη 
επανέναρξη των ειρηνευτικών συνομιλιών αφήνει να διαφανεί η δυνατότητα 
εξεύρεσης διαπραγματεύσιμης λύσης για τη διαμάχη βραχυπρόθεσμα. 
Στο πλαίσιο αυτό, θα πρέπει να παρασχεθεί γρήγορα στήριξη σε ορισμένους 
τομείς με προτεραιότητα, όπως: 
τα προγράμματα έκτακτης ανάγκης για την επανεγκατάσταση των ατόμων 
που έχουν μετακινηθεί χωρίς τη θέληση τους/προσφύγων, 
τα προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης στις πρώην ζώνες σύγκρουσης, όπου 
κατοικούν κυρίως ιθαγενείς, 
τα πρόγραμμα υγείας, υγιεινής και προστασίας του περιβάλλοντος στις 
ίδιες περιοχές, 
την επισιτιστική βοήθεια, 
τη στήριξη των δημοκρατικών διαδικασιών/προγραμμάτων για τα 
δικαιώματα του ανθρώπου και τον εκδημοκρατισμό του πολιτικού βίου. 
U 
- 17 -
ΑΦΓΑΝΙΣΤΑΝ 
Πληθυσμός: 16 εκατ., ΑΕΠ/κεφ. 156 δολάρια ΗΠΑ. Χορηγήσεις ΕΟΚ 1992: 27,7 
εκατ. ECU για τον επαναπατρισμό και την ανασυγκρότηση (εκ των οποίων 4,8 
εκατ. για την επισιτιστική βοήθεια και 1,6 εκατ. ECU για τη βοήθεια 
έκτακτης ανάγκης), και 17,1 εκατ. για τους αφγανούς πρόσφυγες στο Πακιστάν. 
Μετά από εννέα χρόνια σοβιετικής κατοχής, μετά την οποία ακολούθησαν τρία 
χρόνια εμφυλίου πολέμου κατά της φιλοσοβιετικής κυβέρνησης που 
εξακολουθούσε να βρίσκεται στην εξουσία, τον Απρίλιο 1992, με την 
παραίτηση του προέδρου Najibullah, επετεύχθη συμφωνία ειρήνης. Εκτοτε, η 
νέα ισλαμική κυβέρνηση δεν μπόρεσε να σταθεροποιήσει το καθεστώς, λόγω των 
συγκρούσεων για την κατάληψη της εξουσίας μεταξύ των φατριών μουτζαχεντίν. 
Η ανασφάλεια επικρατεί κυρίως στην πρωτεύουσα Καμπούλ, που βομβαρδιζόταν 
ακατάπαυστα σχεδόν κατά το μεγαλύτερο μέρος του 1992. 
Κατά το τελευταίο έτος, η ελπίδα που δημιουργήθηκε με τη νίκη κατά των 
κομμουνιστών προκάλεσε την επιστροφή των αφγανών προσφύγων που είχαν 
εγκατασταθεί στο Πακιστάν, και σε μικρότερο βαθμό, στο Ιράν, σε πρωτοφανείς 
ίσως διαστάσεις στην ιστορία. Σύμφωνα με την Ανώτατη Επιτροπή του ΟΗΕ για 
τους πρόσφυγες (HCR), το ήμισυ των προσφύγων (συνολικά 3 εκατομμύρια) που 
είχαν καταφύγει στο Πακιστάν επέστρεψαν στο Αφγανιστάν, ενώ από τα 2 έως 3 
εκατομμύρια που είχαν καταφύγει στο Ιράν, επέστρεψαν μόνο 500 000. 
Η τάση αυτή θα μπορούσε να συνεχισθεί το 1993, ιδίως αν επιβεβαιωθεί η 
πρόοδος προς την πολιτική σταθερότητα, που επετεύχθη στις αρχές του έτους 
υπό την αιγίδα κυρίως του Πακιστάν, αλλά η οποία είναι δυστυχώς πολύ 
εύθραστη. 
Δεδομένου ότι οι μάχες συγκεντρώνονται στην Καμπούλ, ενώ στις περισσότερες 
επαρχίες επικρατεί σχετική ησυχία, ήδη από το 1992 μπόρεσαν να αρχίσουν 
δραστηριότητες ανασυγκρότησης και επανεγκατάστασης των προσφύγων σε αρκετά 
μεγάλη κλίμακα χάρη στη διεθνή και, κυρίως, κοινοτική βοήθεια. 
Οι δραστηριότητες αυτές συμπληρώνουν το μηχανισμό στήριξης της ΕΟΚ για τους 
εξόριστους αφγανούς που βρίσκονται σε στρατόπεδα προσφύγων, ο οποίος 
εξακολουθεί να λειτουργεί αν και σε φθίνοντα βαθμό. Πρόκειται για 
ολοκληρωμένες δραστηριότητες που συνδυάζουν τον καθαρισμό των ναρκοπεδίων, 
την ανασυγκρότηση οδικών τμημάτων και αρδευτικών καναλιών, σε συνεργασία με 
τον τοπικό πληθυσμό, με δραστηριότητες για την επανέναρξη και βελτίωση της 
αγροτικής παραγωγής. Οι δραστηριότητες αυτές αποβλέπουν στην εξεύρεση 
ισορροπίας μεταξύ των διαφόρων περιοχών, μερικές φορές συνδυάζονται για να 
καλυφθούν οι πολύ βραχυπρόθεσμες ανάγκες (επισιτιστική και ιατρική βοήθεια, 
σπόροι), και αναπτύσσονται μέσω διαφόρων οργανισμών (ONG, HCR, ΡΑΜ, FAO, 
κ.λπ.). 
Λαμβανομένων υπόψη των τεράστιων αναγκών της χώρας, είναι προφανές ότι οι 
δραστηριότητες αυτές θα επεκταθούν, ακόμη και αν δεν επιτευχθεί πλήρης 
πολιτική σταθερότητα στην Καμπούλ, αρκεί να εκπληρωθούν οι ελάχιστες 
απαιτούμενες προϋποθέσεις στον τομέα της ασφάλειας. 
27 
ISSN 0254-1483 
COM(93)204 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR u 
Αρι«. καταλόγου : CB-CO-93-253-GR-C 
ISBN 92-77-55925-X 
Υπηρεσία Εκισηωον Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L·29o5 Luxembourg