ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
K0MC94) 247 τελικό 
Βρυζέλλβς. 01.07.1ΘΘ4 
ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΟ 1993 
ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 
ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΑΝΘΡΑΚΑ ΚΑΙ ΧΑΑΥΒΑ 
ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΕΠΑΝΑΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗΣ 
ΣΤΟΥΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΥΣ 
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 
Ι. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
II. ΤΑ ΕΙΔΗ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΕΞΙΜΟΤΗΤΑΣ 
III. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΑΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ 
ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΕΠΑΝΑΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗΣ 
IV. ΒΟΗΘΕΙΑ ΠΟΥ ΧΟΡΗΓΗΘΗΚΕ ΤΟ 1993 ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ 
ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ 
IV. 1 Βιομηχανία χάλυβα 
IV.2 Βιομηχανία άνθρακα 
V. ΑΝΑΛΗΨΕΙΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΤΗΣ ΕΚΑΧ ΚΑΤΑ ΤΟ 
1993 
V.I. Συνολική παραδοσιακή ενίσχυση 
V.2 Παραδοσιακή ενίσχυση για τους εργαζομένους στον τομέα του χάλυβα 
V.2.1 Ειδικά κοινωνικά μέτρα υπέρ των εργαζομένων στη χαλυβουργία 
V.3. Συμπληρωματικά μέτρα για τη χαλυβουργία 
V.4 Παραδοσιακή ενίσχυση στους εργαζομένους στη βιομηχανία άνθρακα 
V.4.1 Ειδικά κοινωνικά μέτρα υπέρ των εργαζομένων στη βιομηχανία άνθρακα 
V.5 Συμπλήρωμα της ΕΚΑΧ στην κοινοτική πρωτοβουλία RECHAR 
V.6 Είδος παροχών στους εργαζομένους και συμβολή της ΕΚΑΧ στις δαπάνες 
VI. ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΑΝΑ ΚΡΑΤΟΣ ΜΕΛΟΣ ΤΩΝ ΜΕΤΡΩΝ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΟ 
ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΤΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ 
VII. ΠΛΗΡΩΜΕΣ ΚΑΙ ΑΚΥΡΩΣΕΙΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΚΑΤΑ ΤΟ 1993 
VIII. ΑΛΛΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 
VIII. 1 Επιτροπές 
VIII.2 Διασκέψεις 
VIII.3 Δημοσιεύσεις 
VIII.4 Μελέτες 
IX. ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΕΚΑΧ 
IX. 1 Οι δημοσιονομικοί περιορισμοί και το μέλλον 
ΙΧ.2 Σταδιακή ενσωμάτωση στο Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο 
ΙΧ.3 Διεύρυνση 
Χ. Συμπεράσματα 
Παραρτήματα 
Η έκθεση αυτή παρουσιάζει τις δραστηριότητες της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ανθρακα και 
Χάλυβα (ΕΚΑΧ) το 1993 όσον αφορά την ενίσχυση επαναπροσαρμογής. Ιΐρόκειται για 
τη δεύτερη πλήρη έκθεση από το 1988 που άρχισε η εφαρμογή ενός εναρμονισμένου 
συστήματος παρεμβάσεων και έχει ως στόχο να παρέχει ευρείες πληροφορίες σχετικά με 
τη φύση της ενίσχυσης, η οποία αντιπροσωπεύει την κύρια ευρωπαϊκή συμβολή στην 
κοινωνική πολιτική στον τομέα του άνθρακα και του χάλυβα. Επιπλέον, εκπληρώνει τη 
δέσμευση που έχει αναλάβει απέναντι στο Ελεγκτικό Συνέδριο όσον αφορά τη σύνταξη 
τακτικών εκθέσεων1. 
Η έκθεση έχει ως στόχο να παρουσιάσει την ενίσχυση που χορηγήθηκε το 1993, από 
ποσοτική και ποιοτική προοπτική, επικεντρωνόμενη τόσο στα επίπεδα της χρηματοδότησης 
που διατέθηκε όσο και στους τύπους των κοινωνικών μέτρων που εφαρμόστηκαν. Επίσης, 
παρέχει μία επισκόπηση των εξελίξεων που σημειώθηκαν στον τομέα αυτό, όπως η 
εισαγωγή νέων συμπληρωματικών κοινωνικών μέτρων για το χάλυβα, οι σημερινοί 
δημοσιονομικοί περιορισμοί στο πλαίσιο των οποίων χορηγείται η ενίσχυση αυτή και οι 
προσπάθειες ένταξης ορισμένων κοινωνικών μέτρων της ΕΚΑΧ στο Ευρωπαϊκό 
Κοινωνικό Ταμείο. Η έκθεση περιλαμβάνει μία αξιολόγηση του προγράμματος ενίσχυσης 
επαναπροσαρμογής και εξετάζει παράλληλα το φάσμα των άλλων δραστηριοτήτων που 
διεξάγονται στο πλαίσιο του προγράμματος, όπως η εκπόνηση μελετών και οι 
δραστηριότητες επιτροπών. Επιπλέον, παρέχει μία επισκόπηση των εθνικών πλαισίων της 
βιομηχανίας και της απασχόλησης, στα οποία λειτούργησε το πρόγραμμα ενίσχυσης 
επαναπροσαρμογής κατά το έτος αυτό. 
Η ενίσχυση επαναπροσαρμογής της ΕΚΑΧ χορηγείται υπέρ των εργαζομένων στη 
βιομηχανία άνθρακα και χάλυβα από το 1954. Ένας βασικός στόχος του προγράμματος 
είναι η εξασφάλιση ενός καλού επιπέδου κοινωνικής προστασίας για τους εργαζομένους 
που χάνουν τη θέση εργασίας τους εξαιτίας της βιομηχανικής αναδιάρθρωσης, ιδίως καθώς 
αποσύρονται από την αγορά εργασίας στην πρόωρη συνταξιοδότηση ή εξωθούνται στην 
ανεργία. Ένας άλλος σημαντικός στόχος είναι να παρασχεθεί βοήθεια στους εργαζομένους 
να βρουν νέα θέση εργασίας, μέσω ενεργειών κατάρτισης και επαναπρόσληψης. Επιπλέον, 
το πρόγραμμα ενίσχυσης επαναπροσαρμογής μπορεί να διαδραματίσει ρόλο στην αποδοχή 
της βιομηχανικής αναδιάρθρωσης από το θιγόμενο εργατικό δυναμικό και, κατά τον τρόπο 
αυτό, μπορεί να διαδραματίσει, και πράγματι διαδραματίζει, χρήσιμο ρόλο στην άμβλυνση 
των κοινωνικών διαφορών και στην επίτευξη συναίνεσης. 
Πρέπει να σημειωθεί ότι το πρόγραμμα ενίσχυσης για την επαναπροσαρμογή της ΕΚΑΧ 
είναι πολύ παλαιότερο απ'ό,τι άλλα κοινοτικά μέσα διαρθρωτικής παρέμβασης. Η κλαδική 
του προσέγγιση και οι δυνατότητες για μέτρα συγχρηματοδότησης, όπως η υποστήριξη του 
εισοδήματος εργαζομένων που εξωθήθηκαν στην ανεργία, είναι μοναδικές και βασίζονται 
σε ένα σύστημα συνεισφορών που θεσπίστηκε με τη Συνθήκη των Παρισίων. Με τη λήξη 
της συνθήκης το 2002, αυτά τα ειδικά χαρακτηριστικά καθίστανται απαρχαιωμένα σε σχέση 
με τις άλλες δραστηριότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. 
Η πρώτη έκθεση με τίτλο "Έκθεση για το 1990 σχετικά με τις δραστηριότητες 
της ενίσχυσης επαναπροσαρμογής της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ανθρακα και 
Χάλυβα" εγκρίθηκε στις 12 Δεκεμβρίου 1991, SEC(91)2394 τελικό. 
II. ΤΑ ΕΙΔΗ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΕΞΙΜΟΤΗΤΛΣ 
Η νομική βάση για τη χορήγηση αυτής της κοινωνικής ενίσχυσης είναι το άρθρο 56 της 
Συνθήκης ΕΚΑΧ. Το άρθρο αυτό θεσπίζει τις διατάξεις για μη επιστρεπτέα ενίσχυση 
για την καταβολή αποζημιώσεων που επιτρέπουν στους εργαζομένους να αναμένουν την 
επαναπρόσληψή τους, για την παροχή επιδομάτων για έξοδα επανεγκατάστασης και για 
τη χρηματοδότηση της επαγγελματικής κατάρτισης. Η ενίσχυση εξαρτάται από την 
καταβολή της ειδικής συνεισφοράς από το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος, η οποία 
επιτρέπει μια ευνοϊκότερη μεταχείριση από εκείνη που προβλέπεται δυνάμει του γενικού 
καθεστώτος κοινωνικής προστασίας. Με τη μορφή αυτή, η κοινοτική ενίσχυση δεν 
βελτιώνει μόνο τα επιδόματα και τα μέτρα που απευθύνονται στους ίδιους τους 
εργαζομένους, αλλά δημιουργεί και συμπληρωματική χρηματοδότηση σε εθνικό επίπεδο. 
Από το 1980, δυνάμει του άρθρου 56, η συνολική κοινοτική συνεισφορά που 
δεσμεύτηκε υπέρ 800.000 εργαζομένων περίπου ξεπερνά τα 3 δισ. ECU. 
Δυνάμει του άρθρου 56 παράγραφος 2 εδάφιο β, επιλέξιμοι είναι οι εργαζόμενοι που 
υποχρεώνονται "να παύσουν, να μειώσουν ή να αλλάξουν τη δραστηριότητα τους", 
όταν συμβαίνουν "ουσιώδεις μεταβολές στους όρους διάθεσης στις βιομηχανίες άνθρακα 
ή χάλυβα, που δεν συνδέονται άμεσα με τη δημιουργία της κοινής αγοράς". Δυνάμει 
του άρθρου 56 παράγραφος 1 εδάφιο γ, η ενίσχυση διατίθεται σε εργαζομένους που 
επηρεάζονται από την εισαγωγή "νέων τεχνικών μεθόδων ή νέου εξοπλισμού". Ωστόσο, 
αυτή η ενίσχυση άρχισε να διατίθεται μόλις το 1988 και μόνο στις βιομηχανίες άνθρακα, 
παρέμεινε δε ιδιαίτερα περιορισμένη. 
Από πρακτική άποψη, οι επιχειρήσεις του προγράμματος διέπονται από τις 
εναρμονισμένες διμερείς συμβάσεις, που υπογράφηκαν μεταξύ της Επιτροπής και των 
κρατών μελών. Οι συμβάσεις αυτές θεσπίζουν πέντε κοινωνικά μέτρα που μπορούν να 
συγχρηματοδοτούνται σε διαρκή βάση και αποτελούν το πρόγραμμα "παραδοσιακής 
ενίσχυσης". Τα μέτρα αυτά αφορούν την πρόωρη συνταξιοδότηση, την ανεργία, τις 
εσωτερικές μεταθέσεις, τις εξωτερικές ανακατατάξεις και την επαγγελματική κατάρτιση. 
Τα επίπεδα της ενίσχυσης είναι τα εξής: 
ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΜΕΓΙΣΤΗ ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΑ ΜΕΓΙΣΤΗ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΑΝΩΤΑΤΟ 
(% ΤΟΥ ΜΙΣΘΟΥ) (ΣΕ ΜΗΝΕΣ) ΠΟΣΟ 
(ECU)* 
Πρόωρη συνταξιοδότηση 12% (18%)** 18 4.000 
Ανεργία 12% (16%)** 15 3.000 
Εσωτερικές μεταθέσεις 5% 12 1.000 
Εξωτερικές ανακατατάξεις 10% 12 2.000 
Κατάρτιση 55% (65%)** 12 4.000 
* επιπλέον, τίθεται ένα μέσο συνολικό ανώτατο όριο 3.000 ECU ανά κλάδο και 
ανά κράτος μέλος 
** σε περιοχές όπου η οικονομική κατάσταση είναι δυσμενής, δηλαδή όπου το 
Ακαθάριστο Εγχώριο ΙΙροϊόν (ΑΕγχΙΙ) είναι κάτω από το 75% του μέσου όρου 
του ΑΕγχΠ της Ευρωπαϊκής Ένωσης. 
Εκτός από το πρόγραμμα παραδοσιακής ενίσχυσης, όταν η βιομηχανία άνθρακα και 
χάλυβα αντιμετωπίζει ιδιαίτερα προβλήματα, η Επιτροπή μπορεί να αποφασίζει την 
εφαρμογή συμπληρωματικών μέτρων. Τα μέτρα αυτά περιλαμβάνουν χωριστούς κανόνες 
παρέμβασης, που θεσπίζονται ειδικά για την επίτευξη ειδικών στόχων που βελτιώνουν 
το εφαρμοζόμενο πρόγραμμα. Το 1993 εφαρμόστηκαν δύο τέτοια προγράμματα, τα 
συμπληρωματικά μέτρα άνθρακα, γνωστά ως το συμπλήρωμα ΕΚΑΧ στην κοινοτική 
πρωτοβουλία RECHAR Ι, η οποία έληξε το έτος αυτό (αλλά θα συνεχιστεί το 1994 με 
παρόμοια μορφή) και τα συμπληρωματικά μέτρα χάλυβα που άρχισαν να εφαρμόζονται 
το 1993. Οι αιτήσεις υποβάλλονται από τις κυβερνήσεις των κρατών μελών και 
αξιολογούνται με στόχο τη λήψη αποφάσεων διετούς ισχύος για την ανάληψη του ποσού 
της ενίσχυσης. ΓΙροκαταβολές της ενίσχυσης καταβάλλονται μετά την προσκόμιση 
αποδείξεων για τις δαπάνες, ενώ η τελευταία δόση καταβάλλεται το αργότερο τέσσερα 
χρόνια μετά την ανάληψη της ενίσχυσης (πέντε έτη για τα συμπληρωματικά 
προγράμματα). Κατ'εξαίρεση, δυνάμει των συμπληρωματικών προγραμμάτων, είναι 
δυνατόν να καταβληθεί αμέσως το 50% της συνολικής ενίσχυσης που αναλαμβάνεται, 
αφού επιβεβαιωθεί ότι έχει αρχίσει η εφαρμογή των κοινωνικών μέτρων. 
Το 1993, έγιναν ορισμένες τροποποιήσεις έγιναν ορισμένες τροποποιήσεις στη διμερή 
σύμβαση με την Ισπανία, οι οποίες περιλαμβάνουν, πρώτον, τη μείωση του ορίου 
ηλικίας για πρόωρη συνταξιοδότηση από το 55ο στο 52ο έτος. Δεύτερον, προβλέφθηκε 
η συμπερίληψη ενίσχυσης στο εισόδημα κατά τη διάρκεια της κατάρτισης ως επιλέξιμο 
στοιχείο δαπανών, μία αλλαγή η οποία ευθυγραμμίζει την Ισπανία με τα άλλα κράτη 
μέλη. Και οι δύο τροποποιήσεις αντανακλούν τις αλλαγές που συνέβησαν πρόσφατα 
στην εθνική νομοθεσία της Ισπανίας. 
ΠΙ. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΑΞΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ 
ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΕΠΑΝΑΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗΣ 
Η ενίσχυση επαναπροσαρμογής, η οποία χορηγείται δυνάμει του άρθρου 56 της 
Συνθήκης, αποτελεί πρώτα απ'όλα κλαδικό μέσο που σχεδιάστηκε για να λειτουργεί 
παράλληλα με την κοινοτική βιομηχανική πολιτικής της ΕΚΑΧ. Σύμφωνα με τη 
φιλοσοφία στην ποία βασίζεται το άρθρο 56, η απαιτούμενη προσαρμογή στις 
διαρθρωτικές αλλαγές στις βιομηχανίες δεν πρέπει να πραγματοποιείται σε βάρος 
μεγάλου μέρους του εργατικού δυναμικού. Έτσι, η παρέμβαση δυνάμει του άρθρου 56 
αντιστοιχεί σε μία σαφή ευθύνη της Κοινότητας, η οποία αναλαμβάνει να αμβλύνει τον 
κοινωνικό αντίκτυπο της βιομηχανικής αναδιάρθρωσης που ενθαρρύνεται ή ακόμη και 
προκαλείται από τις πολιτικές της. Δεδομένου ότι η ενίσχυση αυτή αποτελεί ένα 
στοιχείο που χαρακτηρίζει τη συνοχή της γενικής πολιτικής της ΕΚΑΧ, τα κράτη μέλη 
αναμένουν δικαιολογημένα τη διάθεση της όταν επίκειται να συμφωνήσουν να 
συνεργαστούν με προτάσεις της Κοινότητας. 
Το άρθρο 56 προβλέπει ενέργειες στον κοινωνικό τομέα οι οποίες, κατά το σχεδιασμό 
τους, ήταν πιθανώς πιο προωθημένες απ'ό,τι οι κοινωνικές ρυθμίσεις που ίσχυαν στις 
περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες. Οι διατάξεις του ενθάρρυναν τις επιχειρήσεις και τις 
κυβερνήσεις να συνάψουν συμφωνίες σχετικά με κοινωνικά συνοδευτικά μέτρα, τα 
οποία προοδευτικά υποστηρίχθηκαν σε πολλές χώρες από ειδική νομοθεσία για τους 
τομείς της ΕΚΑΧ. Μία βασική προϋπόθεση που θέτει το άρθρο 56 είναι να παρέχει το 
κράτος μέλος "ειδική συνεισφορά" για το κόστος των κοινωνικών μέτρων, η οποία 
αντιστοιχεί τουλάχιστον στην ενίσχυση της ΕΚΑΧ. Αυτή η ειδική συνεισφορά πρέπει 
να προβλέπει ενισχυμένα μέτρα ή χρηματοδότηση, ειδικά για τους εργαζομένους στις 
βιομηχανίες άνθρακα και χάλυβα, τα οποία επιτρέπουν ευνοϊκότερη μεταχείριση 
απ'ό,τι το γενικό καθεστώς κοινωνικής προστασίας. Αυτά τα ειδικά συμπληρωματικά 
μέτρα, όπως σχεδιάστηκαν στα έξι πρώτα κράτη μέλη, θεσπίστηκαν και στις .... 
χώρες που προσχώρησαν αργότερα στην Κοινότητα. 
Αυτή η προτιμησιακή μεταχείριση των βιομηχανιών της ΕΚΑΧ αιτιολογείται αφενός 
από τις ιδιαίτερα μαζικές απολύσεις που έπληξαν επανειλημμένως τους τομείς αυτούς 
τις τελευταίες δεκαετίες. Όμως, το σημαντικότερο είναι ότι αιτιολογείται από τη 
συνεισφορά της ΕΚΑΧ, την οποία καταβάλλει η βιομηχανία και συγχρηματοδοτεί το 
κοινοτικό πρόγραμμα ενίσχυσης. Το 1993, η ενίσχυση αυτή έφθασε το 0,25% της αξίας 
της εμπορεύσιμης παραγωγής και παρείχε άμεσα το 21% περίπου των συνολικών πόρων 
του προϋπολογισμού της ΕΚΑΧ. Οι προσθετοί πόροι του προϋπολογισμού, ιδίως τα 
έσοδα από τις δανειοδοτικές και δανειοληπτικές πράξεις της Κοινότητας είναι επίσης 
το κληροδότημα των συνεισφορών που καταβλήθηκαν προηγούμενα έτη. Συνεπώς, η 
συνεισφορά αυτή, ένα μοναδικό χαρακτηριστικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης λειτουργεί 
συνεπώς ως ταμείο αλληλεγγύης. 
Το σύστημα ενίσχυσης επαναπροσαρμογής απευθύνεται στους εργαζομένους και τους 
εργοδότες του κλάδου. Ενώ κατά τη δεκαετία του 1990 τα συστήματα βελτιωμένης 
κοινωνικής προστασίας, τα οποία έχουν σήμερα εξελιχθεί ιδιαίτερα, μπορεί να 
επισκίασαν κατά κάποιον τρόπο επισκιάσουν τη συγχρηματοδότηση της ΕΚΑΧ, η 
παρέμβαση αυτή εξακολουθεί να είναι παρ'όλα αυτά σημαντικό στοιχείο. Είναι γενικά 
αποδεκτό ότι η ενίσχυση επαναπροσαρμογής, αφού συνέβαλε έμμεσα ή άμεσα στην 
επίτευξη υψηλών επιπέδων κοινωνικής προστασίας, μπορεί τώρα να λειτουργήσει ως 
εγγύηση της διατήρησης τους. Μία ανεξάρτηττι μελέτη αξιολόγησης σχετικά με τις 
ενισχύσεις αυτές που πραγματοποιήθηκε το 1988 καταλήγει στο συμπέρασμα ότι "κάθε 
μείωση των σημερινών επιπέδων θα ήταν ιδιαίτερα άσκοπη, καθώς τα κράτη μέλη είναι 
Οι κοινοτικές ενισχύσεις επαναπροσαρμογής στη βιομηχανία άνθρακα και 
χάλυβα, Durham University 1988 
μάλλον απίθανο να αναλάβουν τα ίδια τη χρηματοδότηση τους". Πράγματι, πρόσφατα, 
η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου κατήργησε το ειδικό καθεστώς για τους 
εργαζομένους στη χαλυβουργία, προβάλλοντας ως βασική αιτία για τη λήψη της 
απόφασης αυτής τη σταθερή μείωση του επιπέδου κοινοτικής χρηματοδότησης με την 
πάροδο των ετών. 
Επιπλέον, η ύπαρξη της ενίσχυσης επαναπροσαρμογής, χάρη στην αμβλυντική της δράση, 
μπορεί να προωθεί ευκολότερα την επίτευξη κοινωνικής συναίνεσης όταν απαιτείται η 
ανόρθωση των βιομηχανιών της ΕΚΑΧ. Η βελτιωμένη χρηματοδότηση του κοινωνικού 
κόστους της αναδιάρθρωσης μπορεί πρώτον να συμβάλλει στην αποδοχή της ανάγκης 
για μεγάλες περικοπές θέσεων εργασίας και δεύτερον να εξασφαλίσει ότι οι εργοδότες 
μπορούν να εξακολουθήσουν να καλύπτουν τον πλεονάζοντα αριθμό εργαζομένων σε 
αποδεκτό οικονομικό επίπεδο. Η αποφυγή της κοινωνικής διένεξης έχει σημασία για τον 
εργαζόμενο όπως και για τον εργοδότη. Πράγματι, το 1993, οι εργαζόμενοι στη 
χαλυβουργία αναγνωρίζοντας πλήρως το σημείο αυτό, επιδοκίμασαν το αυξημένο τμήμα 
του προϋπολογισμού που χορηγείται για την ενίσχυση επαναπροσαρμογής από τον 
προϋπολογισμό της ΕΚΑΧ, με τη μορφή συμπληρωματικών κοινωνικών μέτρων. Αυτή 
η αυξημένη ενίσχυση χορηγήθηκε με στόχο να κατανεμηθούν ομοιόμορφα οι δαπάνες 
που συνεπάγεται ένα νέο κύμα απαραίτητης μείωσης των θέσεων εργασίας λόγω των 
περικοπών της παραγωγικής δυναμικότητας. 
Το 1993, η Επιτροπή εκπόνησε μία μελέτη για την εκτίμηση του επιπέδου της 
παρέμβασης της δυνάμει του προγράμματος ενίσχυσης επαναπροσαρμογής3. Από τα 
αποτελέσματα της μελέτης αυτής είναι φανερό ότι η συνεισφορά της ΕΚΑΧ εξακολουθεί 
να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στο συνολικό κόστος των κοινωνικών μέτρων. Τα 
αποτελέσματα δείχνουν ότι το 1991 η μέση συμμετοχή της ΕΚΑΧ στο κόστος των 
μέτρων που συγχρηματοδοτεί κυμάνθηκε μεταξύ 8,5% για τα μέτρα πρόωρης 
συνταξιοδότησης και 35% για τις εσωτερικές μεταθέσεις. Ο παρακάτω πίνακας 
απεικονίζει την κατανομή αυτή και δείχνει ότι το 1991 η συνολική μέση ενίσχυση της 
ΕΚΑΧ στα κοινωνικά μϊτρα για την περίοδο παρέμβασης ανήλθε στο 13%. Το ποσοστό 
αυτό είναι ανάλογο με την παρέμβαση του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου, η συμβολή 
του οποίου σε δραστήρια μέτρα εκτιμάται επίσης στο 13%4. 
3 "Ενίσχυση επαναπροσαρμογής ΕΚΑΧ : Ακαθάριστες δαπάνες και 
προσθετικότητα", HIVA 1993 
4 βλ. έκθεση με τίτλο "Η απασχόληση στην Ευρώπη", Επιτροπή των 
Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, 1993. 
6 
Σχήμα 1: Το επίπεδο της συμβολής ΕΚΑΧ στο κόστος των κοινωνικών μέτρων 
κατά την περίοδο παρέμβασης (πρόγραμμα 1991) 
ΜΕΤΡΟ / ΤΟΜΕΑΣ ΜΕΣΗ ΣΥΜΒΟΛΗ ΕΚΑΧ ΩΣ 
ΠΟΣΟΣΤΟ ΤΟΥ ΚΟΣΤΟΥΣ 
Πρόωρη συνταξιοδότηση (βιομ. 8,51% 
άνθρακα) 15,71% 
Πρόωρη συνταξιοδότηση (βιομ. 10,44% 
χάλυβα) 11,40% 
Ανεργία 35,26% 
Εξωτερικές μεταθέσεις 19,41% 
Εσωτερικές μεταθέσεις 
Επαγγελματική κατάρτιση 
Συνολικά 13,00% 
Πλήρης πίνακας που παρουσιάζει αναλυτικά τα στοιχεία αυτά παρατίθεται στο τμήμα 
V.6, ενώ τα αποτελέσματα της μελέτης αυτής παρατίθενται στο τμήμα VIII. Εκτός από 
τον κλαδικό ρόλο και το άμεσο όφελος για τους παραγωγούς και τους εργαζομένους 
στις βιομηχανίες ΕΚΑΧ, η ενίσχυση επαναπροσαρμογής έχει επίσης αντίκτυπο σε 
περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, συμβάλλοντας έτσι στις προσπάθειες των κοινοτικών 
διαρθρωτικών ταμείων. Πολλές περιφέρειες της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξαρτώνται από 
μία μονοκλαδική οικονομική δομή, με βάση την παραγωγή άνθρακα και χάλυβα. 
Ειδικότερα, η ενίσχυση της ΕΚΑΧ προβλέπει την επαγγελματική επανακατάρτιση των 
εργαζομένων οι οποίοι, ενώ μπορεί να μην επανεντάσσονται αμέσως σε νέα 
απασχόληση, αποτελούν συχνά μία δεξαμενή χρήσιμων δεξιοτήτων που μπορεί να 
απορροφηθούν στο μέλλον, όταν τοπικοί εργοδότες διαπιστώσουν την έναρξη της 
ανάκαμψης, και μπορεί ακόμη να προσελκύσουν νέες επενδύσεις σε μία περιφέρεια. 
Επιπλέον, ένας εργαζόμενος μπορεί να ανακαταταχθεί άμεσα σε νέα θέση εργασίας, με 
το κίνητρο των επιδομάτων αντιστάθμισης για την απώλεια μισθού ή των επιδομάτων 
για έξοδα επανεγκατάστασης που παρέχονται δυνάμει της ΕΚΑΧ. 
Είναι φανερό ότι η ενίσχυση επαναπροσαρμογής έχει πλατύ θετικό αντίκτυπο. Ως 
πρόγραμμα που χρονολογείται από τα πρώτα βήματα της Κοινότητας, έχει 
συγκεντρώσει μεγάλη εμπειρία και σήμερα η προσέγγιση της ΕΚΑΧ εξακολουθεί να 
θεωρείται πολύτιμη. Η προτεραιότητα που δόθηκε πρόσφατα, με την έγκριση όλων των 
κοινοτικών οργάνων, στα συμπληρωματικά κοινωνικά μέτρα για τους εργαζομένους 
στον τομέα του άνθρακα και του χάλυβα, σε μία εποχή που τα δημοσιονομικά μέσα 
σπανίζουν, αντικατοπτρίζει την άποψη αυτή. Η Επιτροπή δηλώνει, στο έγγραφο 
εργασίας της με το οποίο ενημερώνει την ανακοίνωση στο Συμβούλιο περί του 
μέλλοντος των χρηματοδοτικών δραστηριοτήτων της ΕΚΑΧ (SEC (93) 1596), ότι 
αποφάσισε να "εστιάσει τους δημοσιονομικούς και χρηματοδοτικούς πόρους της ΕΚΑΧ 
σε μέτρα που θα συμβάλλουν καλύτερα στην υπερπήδηση των σοβαρών δυσκολιών που 
πλήττουν τους τομείς του άνθρακα και του χάλυβα .... μέτρα που μπορούν να 
επιταχύνουν τη διαδικασία της βιομηχανικής αναδιάρθρωσης και να ανακουφίσουν όσον 
αφορά την επιβάρυνση λόγω των κοινωνικών μέτρων που προκύπτουν". Σε επιβεβαίωση 
των παραπάνω, το 1994 το 70% περίπου των συνολικών πόρων του προϋπολογισμού 
θα διατεθεί για την ενίσχυση επαναπροσαρμογής, έναντι 50% και 60% τα τελευταία 
χρόνια (βλ. έκθεση του 1990 για περισσότερες λεπτομέρειες). 
Το πρόγραμμα ενίσχυσης της ΕΚΑΧ δέχθηκε ορισμένες επικρίσεις, οι οποίες 
αναφέρονταν στην ανάγκη να συνεκτιμηθούν εξίσου άλλοι τομείς που πλήττονται από 
μαζικές απολύσεις ή στα γενικά υψηλά επίπεδα κοινωνικής προστασίας που υπάρχουν 
σήμερα στην Ευρώπη. Ωστόσο, παράγοντες όπως η διατήρηση του συστήματος 
συνεισφοράς, ο εξαιρετικά υψηλός αριθμός συνεχιζόμενων απωλειών θέσεων εργασίας 
καθώς και η απόφαση να διατηρηθεί η συνθήκη ΕΚΑΧ για όλη την περίοδο που είχε 
αρχικά καθοριστεί έως το 2002 αποδεικνύουν τη συνεχή λειτουργία αυτού του 
βελτιωμένου συστήματος παρέμβασης. Η Επιτροπή εξετάζει επί του παρόντος τον 
καλύτερο τρόπο με τον οποίο μπορεί να μεταφερθεί η κοινωνικής ενίσχυση της ΕΚΑΧ 
στο Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο δυνάμει του καθεστώτος ΕΟΚ προτού λήξει η 
συνθήκη το 2002. Όσον αφορά το σημείο αυτό, στο μέλλον μπορεί να εξεταστούν τα 
ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της ενίσχυσης επαναπροσαρμογής με στόχο να εκτιμηθεί εάν 
κάποια στοιχεία μπορούν να βελτιώσουν τα σημερινά μέσα της ΕΟΚ. 
IV. ΒΟΗΘΕΙΑ ΠΟΥ ΧΟΡΗΓΗΘΗΚΕ ΤΟ 1993 ΣΤΟ ΠΑΑΙΣΙΟ ΤΗΣ 
ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ 
Το 1993 η χορήγηση ενίσχυσης επαναπροσαρμογής ΕΚΑΧ κάλυψε εργαζομένους, οι 
θέσεις εργασίας των οποίων επηρεάστηκαν το 1992 και 1993. Η ενίσχυση αυτή πρέπει 
να εξεταστεί με βάση τις εξαιρετικά μεγάλες απώλειες θέσεων εργασίας που 
σημειώθηκαν στον τομέα του άνθρακα και του χάλυβα κατά τη διετία αυτή. 
IV. 1 Βιομηχανία χάλυβα 
Στον τομέα του χάλυβα, το 1992, οι συνολικές καθαρές απώλειες θέσεων εργασίας 
ανήλθαν περίπου στις 32.000 - μείωση του συνολικού εργατικού δυναμικού της 
Κοινότητας κατά 8% - και ο αριθμός των εργαζομένων στη βιομηχανία έφθασε τους 
355.000. Το 1993, σύμφωνα με την τελευταία καταγραφή οι καθαρές απώλειες θέσεων 
εργασίας κυμαίνονται πιθανώς γύρω στις 35.000, πράγμα που αντιπροσωπεύει 
επιπλέον μείωση κατά 10% περίπου. Ενώ όλα τα κράτη μέλη, με εξαίρεση την Ιρλανδία, 
την Ελλάδα και τη Δανία επηρεάστηκαν σημαντικά, οι σημαντικότερες μειώσεις θέσεων 
εργασίας σημειώθηκαν ιδίως στη Γερμανία, την Ιταλία και την Ισπανία. 
Το 1992 αναγνωρίστηκε ότι στην κοινοτική αγορά χάλυβα επικρατούσαν δυσμενείς 
συνθήκες και ότι οι προοπτικές για ανάκαμψη της ζήτησης ήταν δυσοίωνες. Μία 
επισκόπηση της βιομηχανίας έδειξε ότι υπήρχε πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα 19 
εκατομ. έως 26 εκατομ. τόνοι (11% έως 15%) για τα προϊόντα θερμής έλασης και πάνω 
από 30 εκατομ. τόνοι (15%) για την παραγωγή ακατέργαστου χάλυβα. Η Επιτροπή 
τάχθηκε υπέρ της άποψης ότι χρειαζόταν επιπλέον αναδιάρθρωση και ενέκρινε ένα 
πρόγραμμα δράσης προκειμένου να συμβάλλει στη διόρθωση της κατάστασης. Στα 
διάφορα μέτρα που εγκρίθηκαν, το πρόγραμμα αυτό περιελάμβανε μία ομάδα 
ενισχυμένων κοινωνικών μέτρων για την αντιμετώπιση των σημαντικότερων συνεπειών 
της νέας αναδιάρθρωσης της απασχόλησης (βλ. τμήμα V.2). Κατά την περίοδο 1993-
1995 αναμένεται ότι 55.000-60.000 εργαζόμενοι θα χάσουν τη θέση εργασίας τους μόνο 
εξαιτίας των μειώσεων της παραγωγικής ικανότητας. Ο αριθμός αυτός θα διογκωθεί 
από τις απώλειες θέσεων εργασίας που οφείλονται σε άλλα μέτρα αναδιοργάνωσης. 
Σχήμα 2: Η μεταβολή του εργατικού δυναμικού της χαλυβουργίας στην Ευρωπαϊκή 
Ένωση από το 1991 : αριθμός εργαζομένων 
GR DK IRL 
EPYUUXÔ «ϊυν,ΗΗχύ οτ„ τέλη 09/93, • Απώλε^ "É(,tT ^""^ *• ^ τι· 1993 (lnv .-Xuii.) ΑπώλαίχΟΜίϊΐον qr/miiuç n> 1992, 
IV.2 Βιομηχανία άνθρακα 
Στη βιομηχανία άνθρακα, η κατάσταση της απασχόλησης παρουσιάζει επίσης σοβαρά 
προβλήματα. Το 1992 οι καθαρές απώλειες θέσεων εργασίας ανήλθαν στις 30.500, 
μειώνοντας το εργατικό δυναμικό κατά περισσότερο από 12% στους 218.000 μόνο 
εργαζομένους. Στα τέλη του 1993, εκτιμάται ότι σημειώθηκε επιπλέον δραστική μείωση 
κατά 15,6%, το δε συνολικό εργατικό δυναμικό έφθασε στους 184.000 εργαζομένους. 
Το 1993, μόνο πέντε κράτη μέλη παρήγαγαν ακόμη άνθρακα (και η Ιταλία, όπου όμως 
η παραγωγή είναι οριακή). Το τελευταίο ανθρακωρυχείο του Βελγίου έκλεισε το 1992. 
Στο ΗΒ, οι προσπάθειες ιδιωτικοποίησης οδήγησαν το 1992 και το 1993 σε ένα μεγάλο 
κύμα απολύσεων, αφήνοντας μόλις 24.000 εργαζομένους στη βιομηχανία άνθρακα στα 
τέλη του 1993. Στη Γαλλία, την Ισπανία και τη Γερμανία, οι συνεχείς σημαντικές 
απώλειες θέσεων εργασίας εξακολουθούν να αντανακλούν τις επιλογές της ενεργειακής 
πολιτικής και τη φθίνουσα σημασία του άνθρακα στις βιομηχανίες αυτές. Η 
Πορτογαλία, η οποία το 1994 πρόκειται να σταματήσει την παραγωγή άνθρακα υπέρ 
του φυσικού αερίου, δίνει την ευκαιρία σε ελάχιστους εργαζομένους να υπερβούν τη 
διετία αυτή, προγραμματίζοντας τον κύριο όγκο των απολύσεων για την οριστική 
διακοπή της λειτουργίας. 
Το 1993 αναγνωρίστηκε ότι τα συμπληρωματικά κοινωνικά μέτρα ήταν εξίσου 
απαραίτητα στον τομέα του άνθρακα, ώστε να συνεχιστεί η επιτυχία του 
συμπληρώματος της ΕΚΑΧ στο πρόγραμμα RECHAR, το οποίο έληξε το 1993. Συνεπώς, 
καταρτίστηκε ενδεικτικός τριετής προϋπολογισμός ενώ πρόσφατα εγκρίθηκαν τρεις 
διατάζεις για νέο συμπληρωματικό πρόγραμμα στον τομέα του άνθρακα . 
Σχήμα 3: Η μεταβολή του εργατικού δυναμικού της βιομηχανίας άνθρακα στην 
Ευρωπαϊκή Ένωση : αριθμός εργαζομένων 
140.000 
ΒΝΡ».**.*^ •S^fSrT*15 Απώλεικς Oùieuiv εργασίας το 1992. ι 
V. ΑΝΑΑΗΨΕΙΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΤΗΣ ΕΚΑΧ ΚΑΤΑ ΤΟ 
1993 
Το 1993, αναλήφθηκαν υποχρεώσεις δυνάμει των τριών προγραμμάτων ενίσχυσης 
αναπροσαρμογής της ΕΚΑΧ, και συγκεκριμένα η παραδοσιακή ενίσχυση, τα 
συμπληρωματικά μέτρα στον τομέα του χάλυβα και τα συμπληρωματικά μέτρα στον 
τομέα του άνθρακα δυνάμει της ΕΚΑΧ για τη συμπλήρωση της κοινοτικής 
πρωτοβουλίας RECHAR. 
V.I. Συνολική παραδοσιακή ενίσχυση 
Το 1993, αιτήσεις για ενίσχυση υπέβαλαν δέκα κράτη μέλη που παράγουν χάλυβα καθώς 
και τα πέντε κράτη μέλη που παράγουν άνθρακα συν το Βέλγιο. Το 1992 και το 1993, 
όλες οι αιτήσεις αφορούσαν μεμονωμένους εργαζομένους που έχασαν τη θέση εργασίας 
τους, ή υποχρεώθηκαν να προσαρμοστούν σε νέες διαδικασίες παραγωγής ή να 
μετατεθούν σε νέα απασχόληση στο πλαίσιο της επιχείρησης στην οποία εργάζονταν. 
Πληροφοριακό σημείωμα για τις διαδικασίες σχετικά με τα κοινωνικά μέτρα 
όσον αφορά την αναδιάρθρωση της ανθρακοβιομηχανίας (1994-97) ΕΕ C108/3 
της 16.4.94 
10 
Συνολικά, υποβλήθηκαν 148 αιτήσεις, οι οποίες αντιμετωπίστηκαν με δύο χωριστές 
αποφάσεις για χορήγηση ενίσχυσης που ελήφθησαν τον Ιούλιο (ΡΗ/3391/93) και το 
Δεκέμβριο (ΡΗ/7006/93) αντιστοίχως. Αυτός ο υψηλός αριθμός αιτήσεων για ενίσχυση 
είναι σημαντικά μεγαλύτερος από τον αριθμό που είχε υποβληθεί το 1990, το έτος 
σύνταξης της τελευταίας έκθεσης δραστηριοτήτων, κατά το οποίο υποβλήθηκαν 87 
αιτήσεις. Η αύξηση αυτή μπορεί να εξηγηθεί κατά πρώτο λόγο από το γεγονός ότι κατά 
το 1991 στο πλαίσιο του προγράμματος ενίσχυσης της ΕΚΑΧ συμπεριελήφθησαν οι 
επιχειρήσεις των νέων γερμανικών Lander και στη συνέχεια από τον υψηλότερο αριθμό 
μικρότερων παραγωγών οι οποίοι, παράλληλα με τους μεγαλύτερους ομολόγους τους, 
θίγονται σήμερα από τις δυσμενείς συνθήκες της αγοράς, ιδίως στον τομέα του χάλυβα 
της Ιταλίας και του ΗΒ και στον τομέα του άνθρακα της Ισπανίας. 
Μετά την εφαρμογή του άρθρου 56 και των όρων των εναρμονισμένων διμερών 
συμβάσεων, 75.531 εργαζόμενοι κρίθηκαν επιλέξιμοι δυνάμει του προγράμματος 
παραδοσιακής ενίσχυσης. Η συνολική χρηματοδότηση ανήλθε στα 182,3 εκατ. ECU 
έναντι προϋπολογισμού 185 εκατ. ECU. 
Τούτο αντιπροσωπεύει ένα μέσο ποσό ύψους 2.414 ECU ανά εργαζόμενο, το οποίο 
βέβαια είναι αρκετά χαμηλότερο από το βέλτιστο στόχο των 3.000 ECU, όπως ορίζουν 
οι συμβάσεις. Το χαμηλό επίπεδο ενίσχυσης, το οποίο κατέστη εμχρανές μετά τη θέση σε 
ισχύ των νέων συμβάσεων (βλ. έκθεση δραστηριοτήτων για το 1990) αποδίδεται ως επί 
το πλείστον στα αυστηρώς περιοριστικά κριτήρια επιλεξιμότητας. Για τον υπολογισμό 
της ενίσχυσης εφαρμόζονται διαδοχικά ανώτατα επίπεδα, τα οποία περιορίζουν το 
τελικό ποσό σε κάθε στάδιο. Επιπλέον, δεν υπάρχει δυνατότητα αντιστάθμισης μεταξύ 
των κρατών μελών που δεν επιτυγχάνουν την ανώτατη μέση ενίσχυση ανά εργαζόμενο 
και εκείνων που την ξεπερνούν (και η οποία συνεπώς περικόπτεται). Επιπλέον, 
ορισμένα κράτη μέλη υποβάλλουν για συγχρηματοδότηση αποκλειστικά μέτρα χαμηλού 
σχετικά κόστους και παραιτούνται κατά τον τρόπο αυτό από το μέγιστο δυνατό όφελος. 
Τα σχήματα 4 και 5 δείχνουν την κατανομή της ενίσχυσης και τον αριθμό των 
δικαιούχων ανά τομέα σε όλα τα κράτη μέλη που λαμβάνουν ενίσχυση. 
Σχήμα 4 Παραδοσιακή ενίσχυση επαναπροσαρμχ>γής το 1993 σε εκατ. ECU ανά 
κράτος μέλος 
11 
Σχήμα 5 Συνολική παραδοσιακή ενίσχυση το 1993 σε σχέση με τον αριθμό 
δικαιούχων ανά κράτος μέλος 
25.000 
20.000 
15.000-ft 
10.000 
5,000 
V.2 Παραδοσιακή ενίσχυση για τους εργαζομένους στον τομέα του χάλυβα 
Αιτήσεις για ενίσχυση της ΕΚΑΧ υπέβαλαν όλα τα κράτη που παράγουν χάλυβα, με 
εξαίρεση την Ιρλανδία και τη Δανία. Οι περισσότερες αιτήσεις που υποβλήθηκαν 
αφορούσαν άμεσα εργαζομένους μεμονωμένων επιχειρήσεων, ορισμένες όμως 
αφορούσαν ειδικές πληρωμές σε κεντρικό επίπεδο για εργαζομένους από πολλές 
επιχειρήσεις μαζί. Παρελήφθησαν 124 αιτήσεις, αριθμός που αντιστοιχεί στο 84% 
περίπου των συνολικών αιτήσεων που υποβλήθηκαν και για τους δυο τομείς. Υπάρχουν 
διάφοροι λόγοι που εξηγούν γιατί ο αριθμός των αιτήσεων για ενίσχυση είναι τόσο 
υψηλός. Ενώ αποτελεί πράγματι μία ένδειξη του εξαιρετικά υψηλού επιπέδου απωλειών 
θέσεων εργασίας στη χαλυβουργία κατά το 1992 και το 1993, αντανακλά επίσης τη δομή 
της κοινοτικής χαλυβουργίας που βασίζεται σε πολλές επιχειρήσεις σε αντίθεση με τον 
τομέα του άνθρακα που βασίζεται κυρίως σε μία επιχείρηση (με εξαίρεση τη Γερμανία 
και την Ισπανία). Η περαιτέρω εξέταση αποκαλύπτει ότι η κοινοτική χαλυβουργία 
χαρακτηρίζεται ολοένα και εντονότερα από την προσφυγή σε συμβάσεις υπεργολαβίας 
με μικρές επιχειρήσεις για την υλοποίηση συγκεκριμένων εργασιών πράγμα που 
προηγουμένως εξασφαλιζόταν από το ενδοεπιχειρησιακό προσωπικό. Ενώ η τάση αυτή 
είναι ακόμη οριακή, εκδηλώνεται συχνά, ιδίως για τη συντήρηση, τις μεταφορές και την 
απομάκρυνση της σκωρίας. Το 1992, οι αποφάσεις ΕΚΑΧ για τη χορήγηση ενίσχυσης 
αναγνώρισαν το φαινόμενο αυτό και θέσπισαν κατευθυντήριες γραμμές για την πιθανή 
συμπερίληψη των εργαζομένων που απασχολούνται στο πλαίσιο συμβάσεων 
υπεργολαβίας όταν η δραστηριότητα τους είναι απαραίτητη για τη διαδικασία 
παραγωγής της ΕΚΑΧ, εκτελείται στο εργοτάξιο σε μόνιμη βάση και όταν ο αριθμός 
τους είναι οριακός σε σχέση με το συνολικό αριθμό των απωλειών θέσεων εργασίας στην 
κύρια επιχείρηση. Το 1993, δυνάμει της ρύθμισης αυτής, από την ενίσχυση της ΕΚΑΧ 
επωφελήθηκαν 114 άτομα που απασχολούνταν με σύμβαση υπεργολαβίας από 15 
επιχειρήσεις. 
12 
Συνολικά, το 1993 κρίθηκαν επιλέξιμοι για ενίσχυση 43.449 εργαζόμενοι, οι θέσεις 
εργασίας των οποίων επηρεάστηκαν από αλλαγές, μειώσεις ή παύσεις της παραγωγικής 
ικανότητας χάλυβα, όπως ορίζει το άρθρο 56 και οι οποίοι ικανοποιούσαν τα ειδικά 
κριτήρια που θέτουν οι συμβάσεις. 
Το 1993 σε αυτούς τους εργαζομένους στη χαλυβουργία διατέθηκαν 112 εκατ. ECU 
δυνάμει του παραδοσιακού προγράμματος. Η κατανομή του ποσού αυτού ανά κράτος 
μέλος παρουσιάζεται στο σχήμα 5. Πρέπει να σημειωθεί ότι η Γερμανία έλαβε τη μερίδα 
του λέοντος, δηλαδή το 36% της συνολικής ενίσχυσης, και αμέσως μετά ακολουθεί η 
Ισπανία, η οποία έλαβε το 28% περίπου, και η Ιταλία, η οποία έλαβε το 15%. Μία 
λεπτομερέστερη ανάλυση της ενίσχυσης ανά κράτος μέλος με βάση το εθνικό πλαίσιο 
παρατίθεται στο τμήμα VI. 
Σχήμα 6 Η παραδοσιακή ενίσχυση επαναπροσαρμογής που χορηγήθηκε το 1993 
στον τομέα του χάλυβα σε εκατ. ECU 
Το 1994 στο πλαίσιο του προγράμματος του 1993 χορηγήθηκε συμπληρωματική ενίσχυση 
υπέρ εργαζομένων της ολλανδικής επιχείρησης χάλυβα Hoogovens. Η συμπληρωματική 
αυτή ενίσχυση αντιπροσωπεύει το ποσό των 5,6 εκατ. ECU και θα διατεθεί από τον 
προϋπολογισμό του 1994, το οποίο υπόκειται στην πιθανή εφαρμογή της ρήτρας περί 
αποθεματικού. 
V.2.1 Ειδικά κοινωνικά μέτρα υπέρ των εργαζομένων στη χαλυβουργία 
Όσον αφορά τα κοινωνικά μέτρα που θα συγχρηματοδοτηθούν από την ενίσχυση του 
1993, το σχήμα 6 δείχνει τον αριθμό των δικαιούχων ανά κράτος μέλος και τον τύπο 
της κατάστασης που αντιμετώπιζαν. Ιδιαίτερη σημασία έχει 
13 
το εξαιρετικά υψηλό επίπεδο πρόωρης συνταξιοδότησης, ιδίως στο Βέλγιο, την 
Ισπανία, τη Γερμανία και την Ιταλία. Η μεγάλη προσφυγή στην πρόωρη 
συνταξιοδότηση πρωτοεμφανίστηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1980 και σήμερα η 
δυνατότητα αυτή θεωρείται από τους κοινωνικούς εταίρους ότι αποτελεί τον καλύτερο 
τρόπο για τη μείωση του εργατικού δυναμικού με σχετικά αποδεκτό κοινωνικό κόστος. 
Επιπλέον, ευνοείται και από τα συνδικάτα, τα οποία εξακολουθούν να υποστηρίζουν 
τη συμπερίληψη της δυνατότητας αυτής στις συμφωνίες περί κοινωνικής προστασίας, 
κυρίως στην Ισπανία, τη Γερμανία και τη Γαλλία. 
Ωστόσο, ενώ αποτελεί πράγματι ένα σχετικά ήπιο μέσο για την επίτευξη της απόσυρσης 
από την αγορά εργασίας, το μέτρο αυτό αποδείχθηκε ότι είναι απαγορευτικά δαπανηρό. 
Αυτό το τόσο υψηλό κόστος μπορεί να αποτελέσει, και πράγματι αποτελεί, κίνητρο για 
τις κυβερνήσεις, οι οποίες αντιμετωπίζουν αυξανόμενους δημοσιονομικούς 
περιορισμούς να επανεξετάσουν τη συμμετοχή τους στο κόστος της πρόωρης 
συνταξιοδότησης. Επιπλέον, η πολυετής μαζική εφαρμογή των μέτρων πρόωρης 
συνταξιοδότησης οδήγησε σε μία ηλικιακή διάρθρωση στον τομέα της κοινοτικής 
χαλυβουργίας η οποία χαρακτηρίζεται από έντονες ανισορροπίες. Η συντριπτική 
πλειονότητα του εργατικού δυναμικού της Κοινότητας στον τομέα αυτό είναι ηλικίας 
μεταξύ 30 και 49 ετών. Με βάση το στοιχείο αυτό, η Επιτροπή ανέθεσε πρόσφατα την 
εκπόνηση μελέτης για την εξέταση του αντίκτυπου αυτών των δημογραφικών εξελίξεων6. 
Η μελέτη, η οποία καταλήγει στο συμπέρασμα ότι στους εργαζομένους μεγαλύτερης 
ηλικίας πρέπει να δίνεται περισσότερη σημασία απ'ό,τι σήμερα, εξετάζεται 
αναλυτικότερα στο τμήμα Vm. 
Σχήμα 7 Η παραδοσιακή ενίσχυση επαναπροσαρμογής το 1993 στον τομέα του 
χάλυβα ως προς τους δικαιούχους και τα μΐέτρα που ελήφθησαν 
"Ο κοινωνικοοικονομικός αντίκτυπος των εσωτερικών και εξωτερικών 
δημογραφικών εξελίξεων στις χαλυβουργίες·* CEDRES Παρίσι 1992 
14 
Μεγάλο ποσοστό εργαζομένων στη χαλυβουργία παρακολούθησε επαγγελματική 
κατάρτιση μετά την απόσυρση από τη βιομηχανία, η οποία θα τους παρέχει νέες 
δεξιότητες και προσόντα για το μέλλον, παρ'όλο που οι συνθήκες που επικρατούν 
σήμερα στην ευρωπαϊκή αγορά εργασίας είναι ακόμη δυσμενείς. Ο σημερινός 
εργαζόμενος στη χαλυβουργία είναι κατά κανόνα πολύ πιο εξειδικευμένος απ'ό,τι στο 
παρελθόν. Οι προσπάθειες για πολυεξειδίκευση των εργαζομένων είναι συχνές, 
προκειμένου να μπορούν αυτοί να αποκτήσουν πείρα τόσο στα μηχανολογικά όσο και 
στα ηλεκτρολογικά ζητήματα της παραγωγής χάλυβα σε αντίθεση με την επίτευξη σαφώς 
καθορισμένων δεξιοτήτων. Έτσι, σε πολλές περιπτώσεις ο υπεράριθμος εργαζόμενος 
μπορεί να διαθέτει καλές βάσεις για συμπληρωματική κατάρτιση ώστε να βελτιώσει τις 
πιθανότητες του για επαναπρόσληψη. Το ΗΒ, η Ιταλία και η Γαλλία εξασφαλίζουν 
ιδιαίτερα μεγάλες δυνατότητες επαναπρόσληψης. 
Επίσης, η επαγγελματική κατάρτιση παρέχεται σε ορισμένους εργαζομένους που 
παρέμειναν στην επιχείρηση χάλυβα που απασχολούνταν αλλά, ως συνέπεια της 
αναδιάρθρωσης, είτε μετατέθηκαν σε διαφορετική μονάδα είτε αντιμετώπισαν μία 
αλλαγή των καθημερινών καθηκόντων τους εξαιτίας της εισαγωγής νέας διαδικασίας 
παραγωγής. Η ανάγκη για αλλαγή και ανάπτυξη του φάσματος των προϊόντων, σε μία 
έντονα ανταγωνιστική αγορά που χαρακτηρίζεται από αυξανόμενες αξιώσεις όσον 
αφορά την ποιότητα και από άλλες ειδικές απαιτήσεις, επιβάλλει σημαντικές 
τεχνολογικές επαναστάσεις στη βιομηχανία. Κάτω από τις συνθήκες αυτές, ο 
εργαζόμενος μπορεί να εξασφαλίσει τη διατήρηση της θέσης εργασίας του μόνον όταν 
προετοιμάζεται για την αλλαγή. Αυτή η βαθιά αλλαγή απαιτεί μία περίοδο 
επανακατάρτισης και ίσως επανεγκατάσταση. Οι εργαζόμενοι αυτοί καλύπτονταν από 
την ΕΚΑΧ για το κόστος της κατάρτισης και, σε ορισμένες περιπτώσεις, για τα έξοδα 
επανεγκατάστασης. Τα περισσότερα από τα μέτρα αυτά εφαρμόστηκαν στην Ισπανία, την 
Ιταλία και τις Κάτω Χώρες. 
Επιπλέον, σχεδόν 2.000 δικαιούχοι, κυρίως στη Γαλλία και το ΗΒ, επανεντάχθηκαν 
άμεσα σε νέα απασχόληση ή δημιούργησαν δική τους επιχείρηση. Σε αυτούς τους 
συγκεκριμένους δικαιούχους χορηγήθηκαν επιδόματα αντιστάθμισης για την απώλεια 
του μισθού και/ή για τα έξοδα επανεγκατάστασης. Ενώ η κοινοτική χαλυβουργία δεν 
περιορίζεται γεωγραφικά όπως η βιομηχανία άνθρακα, πολλές περιφέρειες εξαρτώνται 
σε μεγάλο βαθμό από το χάλυβα. Συνεπώς, οι απολύσεις σε μία τέτοια περιοχή μπορεί 
να έχουν εξαιρετικά μεγάλο αντίκτυπο στην τοπική οικονομία, ιδίως όταν 
παρατηρούνται σημαντικές αλυσωτές απολύσεις σε σχετικές βιομηχανίες και υπηρεσίες. 
Οι δυνατότητες επαναπροσληψης στη γύρω περιοχή μπορεί να είναι ιδιαίτερα 
περιορισμένες, η δε ενίσχυση ΕΚΑΧ μπορεί επίσης να επικουρεί τα άτομα να 
μετακινούνται μακριά για την αναζήτηση απασχόλησης σε μία πιο ευημερούσα περιοχή. 
Στα μέτρα που υποστήριξε η ΕΚΑΧ το 1993 περιλαμβάνονται και οι αποζημιώσεις που 
επιτρέπουν στους εργαζομένους να αναμένουν την επαναπρόσληψη τους. Τα μέτρα αυτά, 
κυρίως στην Ισπανία, τα νέα γερμανικά Lander και την Ιταλία, εφαρμόζονται ως επί το 
πλείστον όταν οι απολύσεις είναι ιδιαίτερα απρόσμενες ή πολύ εκτεταμένες, ώστε να 
είναι δυνατόν να οργανωθεί αμέσως η παροχή πιο θετικών μέτρων. Η ΕΚΑΧ παρέχει 
κάποια υποστήριξη στο κανονικό επίπεδο παροχής ανεργίας για τους εργαζομένους στη 
χαλυβουργία, οι οποίοι το 1993 μόλις ξεπερνούσαν τους 4.000. 
Τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των εθνικών κοινωνικών προγραμμάτων που 
συγχρηματοδοτούνται από την παραδοσιακή ενίσχυση της ΕΚΑΧ του έτους αυτού, μαζί 
με μία εξέταση των συγκεκριμένων συστατικών στοιχείων κάθε τακτικού μέτρου ΕΚΑΧ 
αναλύονται στο τμήμα VI. 
15 
V.3. Συμπληρωματικά μέτρα για τη χαλυβουργία 
Το 1992, η Επιτροπή, αναγνωρίζοντας ότι η χαλυβουργία διέρχεται ιδιαίτερα δύσκολη 
περίοδο, η οποία χαρακτηριζόταν κυρίως από κατακόρυφη υποχώρηση των τιμών, 
ενέκρινε ένα σφαιρικό πρόγραμμα για τη συμβολή στην ενίσχυση της 
ανταγωνιστικότητας του τομέα. Αυτό το πρόγραμμα δράσης περιελάμβανε κοινωνικά 
μέτρα για την αποτελεσματικότερη άμβλυνση των συνεπειών στους εργαζομένους του 
απαραίτητου νέου κύματος αναδιάρθρωσης και για την ομοιόμορφη κατανομή του 
σχετικού κόστους, μειώνοντας ιδίως την οικονομική επιβάρυνση των επιχειρήσεων. 
Εκτιμάται ότι ως άμεσο αποτέλεσμα της αναδιάρθρωσης μπορεί να χαθούν έως 60.000 
θέσεις εργασίας και σχεδόν 70.000 εργαζόμενοι, οι οποίοι θα απολυθούν ή θα 
μετατεθούν, μπορεί να υποβάλλουν αίτηση προκειμένου να επωφεληθούν από την 
αύξηση της κοινοτικής ενίσχυσης. Τον Απρίλιο του 1993, η Επιτροπή ενέκρινε 
προτάσεις για την εφαρμογή των συμπληρωματικών μέτρων στον τομέα του χάλυβα για 
την τριετία 1993-1995, με ενδεικτικό προΰπ;ολογισμχ5 240 εκατ. ECU7. Το πρόγραμμα 
αυτό, το οποίο καταρτίστηκε ύστερα από διαβουλεύσεις με τα συνδικάτα και τους 
εργοδότες από τον κ. Flynn, τον Επίτροπο κοινωνικών υποθέσεων και απασχόλησης, 
προβλέπει αυξημένη ενίσχυση ΕΚΑΧ για την πρόωρη συνταξιοδότηση, τις 
ανακατατάξεις και την ανεργία, το μέσο επίπεδο της οποίας ανά εργαζόμενο ανέρχεται 
στα 5.000 ECU, 4.000 ECU και 2.000 ECU αντιστοίχως. Με βάση τους στόχους 
βιομηχανικής πολιτικής του προγράμματος, η επιλεξιμότητα περιορίζεται αυστηρά στους 
εργαζομένους που θίγονται από μειώσεις της παραγωγικής ικανότητας της χαλυβουργίας 
(προβλέπεται δηλαδή αυστηρότερος ορισμός απ'ό,τι για την παραδοσιακή ενίσχυση). Η 
Επιτροπή εξετάζει την πρόοδο αυτών των μειώσεων ικανότητας σε συνεχή βάση. 
Ήδη αυτό το πρώτο έτος της νέας αναδιάρθρωσης, σημειώθηκαν πολλές διακοπές 
λειτουργίας εργοστασίων και μηχανημάτων, με συνέπεια σημαντική μείωση της 
παραγωγικής ικανότητας από τη βιομηχανία και απώλεια πολλών χιλιάδων θέσεων 
εργασίας. Αιτήσεις για ενίσχυση παρελήφθησαν από εννέα κράτη μέλη. Η Ιρλανδία και 
η Δανία, όπου ο τομέας της χαλυβουργίας είναι ιδιαίτερα μικρός, δεν πραγματοποίησαν 
μειώσεις της παραγωγικής ικανότητας το 1993 ενώ η Ελλάδα απέσυρε τελικά την αίτηση 
που είχε υποβάλει. Οι αιτήσεις της Ιταλίας και του Λουξεμβούργου καθώς και ένα μέρος 
των αιτήσεων της Γερμανίας μεταφέρθηκαν στο 1994, καθώς απαιτούσαν πρόσθετες 
διευκρινίσεις και επιβεβαιώσεις. 
'Οσον αφορά τις υπόλοιπες επτά χώρες, συμπληρωματική ενίσχυση χορηγήθηκε σε 23.856 
εργαζομένους. Όλοι οι εργαζόμενοι αυτοί επηρεάστηκαν από μόνιμες μειώσεις της 
παραγωγικής ικανότητας που πραγματοποιούνταν σε 24 κοινοτικές χαλυβουργίες. 
Ορισμένοι εργαζόμενοι κρίθηκαν μη επιλέξιμοι, καθώς επηρεάστηκαν από μειώσεις μόνο 
στο ανθρώπινο δυναμικό (λατουργία με μειωμένες βάρδιες) ή από περικοπές στα 
χυτήρια, στην παραγωγή οπτάνθρακα ή στις τελικές κατεργασίες. Αλλοι κρίθηκαν μη 
επιλέξιμοι καθώς απασχολούνταν σε διοικητικές μονάδες που δεν υπάγονταν στις 
επιχειρήσεις. Από την απόφαση αυτή καλύφθηκαν μόνο τα άτομα που απασχολούνταν 
αυστηρά στην άμεση παραγωγή τελικών προϊόντων έλασης και/ή ακατέργαστου χάλυβα. 
Το 1993, ο προϋπολογισμός ανήλθε στα 60 εκατ. ECU για τα συμπληρωματικά μέτρα, 
ποσό το οποίο εξαντλήθηκε. Πράγματι, ακόμη και ύστερα από μία αυστηρή και 
διεξοδική εφαρμογή των όρων επιλεξιμότητας, το επιλέξιμο ποσό ενίσχυσης έφθασε τα 
80,8 εκατ. ECU περίπου. Συνεπώς, τα υπόλοιπα 20,8 εκατ. ECU έπρεπε να μεταφερθούν 
στον 
7 Πληροφοριακό σημείωμα σχετικά με τους όρους εφαρμογής των κοινωνικών 
μέτρων, τα οποία συνοδεύουν το πρόγραμμα αναδιαρθρώσεως στη 
χαλυβουργία, COM(93)178 της 28.4.93 
16 
προϋπολογισμό λειτουργίας του 1994 για να χορηγηθούν ως δεύτερη δόση. Η κατανομή 
του ποσού αυτού στα κράτη μέλη φαίνεται στο σχήμα 8. 
Σχήμα 8. Η συμπληρωματική ενίσχυση στη χαλυβουργία το 1993 σε εκατ. ECU 
Όσον αφορά τα κοινωνικά μέτρα που τέθηκαν σε εφαρμογή, δεδομένου ότι το 
πρόγραμμα συμπλήρωνα την παραδοσιακή ενίσχυση, η εικόνα είναι ως επί το πλείστον 
η ίδια και για τους δύο τομείς. Πάνω από το 50% των δικαιούχων επωφελήθηκαν από 
την αυξημένη χρηματοδότηση της πρόωρης συνταξιοδότησης και περίπου το 35% από 
τα μέτρα ανακατατάξεων, ενώ μικρός μόνο αριθμός έλαβε ενίσχυση ανεργίας. 
Για τη συμπλήρωση του παραδοσιακού προγράμματος σε αυτή την ενίσχυση στη 
χαλυβουργία εισήχθηκαν ελαφρές μόνο καινοτομίες. Έτσι, για παράδειγμα, το μέτρο 
ανακατάταξης περιλαμβάνει όλες τις δυνατότητες, συμπεριλαμβανομένων όλων των 
μορφών επαγγελματικής κατάρτισης, των επιδομάτων για την αντιστάθμιση της 
απώλειας του μισθού σε όσους μετατίθενται και της ατομικής παροχής συμβουλών για 
την αναζήτηση εργασίας. Επίσης, στο πλαίσιο του μέτρου ανακατάταξης, η Επιτροπή 
μπορεί να περιλάμβανα νέες μορφές καταμερισμού της εργασίας, συμπεριλαμβανομένης 
για παράδειγμα της μείωσης των ωρών εργασίας. Ενώ έχει αρχίσει η εξέταση, αν και 
βρίσκεται ακόμη σε εμβρυϊκό στάδιο, της αξίας που έχει ο καταμερισμός της εργασίας 
στη χαλυβουργία, το 1993 δεν εξετάστηκε η δυνατότητα συγχρηματοδότησης από την 
ΕΚΑΧ. Το σχήμα 9 απεικονίζει το φάσμα των μέτρων και τον αριθμό των δικαιούχων. 
Σχήμα 9 Η συμπληρωματική ενίσχυση που χορηγήθηκε το 1993 στη χαλυβουργία 
σύμφωνα με τον αριθμό των δικαιούχων και τα μέτρα που αναλήφθηκαν 
17 
V.4 Παραδοσιακή ενίσχυση στους εργαζομένους στη βιομηχανία άνθρακα 
Αιτήσεις για ενίσχυση υπέβαλαν έξι κράτη μέλη, συγκεκριμένα το Βέλγιο, η Ισπανία, 
η Γαλλία, η Γερμανία, η Πορτογαλία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Οι 24 αιτήσεις 
υποβλήθηκαν ως επί το πλείστον από κρατικοποιημένες επιχειρήσεις, με εξαίρεση την 
Ισπανία, όπου λειτουργούν πολλές μικρές επιχειρήσεις ποιραγωγής άνθρακα. 
Επιλέξιμοι κρίθηκαν και οι 32.082 εργαζόμενοι για τους οποίους υποβλήθηκαν οι 
αιτήσεις αυτές. Μόλις 125 από αυτούς υπάγονται ειδικά στο άρθρο 56 παράγραφος 1 
εδάφιο γ), ως αποτέλεσμα της εισαγωγής νέας τεχνικής διαδικασίας και εξοπλισμού στη 
βιομηχανία άνθρακα της Ισπανίας. Οι υπόλοιποι ήταν επιλέξιμοι δυνάμει του άρθρου 
56 παράγραφος 2 εδάφιο β). 
Το 66% των δικαιούχων ήταν εργαζόμενοι στη βιομηχανία άνθρακα του ΗΒ, όπου η 
μετάβαση σε εναλλακτικές πηγές ενέργειας και η στροφή προς την ιδιωτικοποίηση της 
βιομηχανίας βρίσκονται σε εξέλιξη. Επισημάνθηκε ότι ενώ η British Coal σταμάτησε 
την παραγωγή σε ορισμένα ορυχεία, κάποια ανθρακωρυχεία παραμένουν σε κατάσταση 
συντήρησης με στόχο την πιθανή πώληση τους. Συνεπώς, πρέπει να ληφθούν οι 
κατάλληλες διασφαλίσεις ώστε να αποφευχθεί κάθε μελλοντική διπλή χρηματοδότηση 
ΕΚΑΧ για τους εργαζομένους που θα επαναπροσληφθούν από αυτούς τους νέους 
ιδιοκτήτες. 
Το σχήμα 10 δείχνει τα ποσά της ενίσχυσης που χορηγήθηκαν σε κάθε κράτος μέλος. 
Ενώ το ΗΒ ήταν ο μεγαλύτερος δικαιούχος καθώς έλαβε το 60% της ενίσχυσης, 
σημαντική ενίσχυση χορηγήθηκε και στην Ισπανία, πράγμα που αντικατοπτρίζει τη 
μεγάλη αναδιάρθρωση που πραγματοποιείται σε αυτό το κράτος μέλος. Μία 
λεπτομερέστερη ανάλυση της ενίσχυσης ανά κράτος μέλος παρατίθεται στο τμήμα VI. 
Σχήμα 10: Η παραδοσιακή ενίσχυση επαναπροσαρμογής που χορηγήθηκε το 1993 
στον τομέα του άνθρακα το 1993 σε εκατ. ECU. 
m® lllrii 
18 
V.4.1 Ειδικά κοινωνικά μέτρα υπέρ των εργαζομένων στη βιομηχανία άνθρακα 
Το σχήμα 11 δείχνει τις διάφορες καταστάσεις που αντιμετώπισαν οι πρώην 
ανθρακωρύχοι που επωφελήθηκαν από την ενίσχυση του 1993. Είναι προφανές ότι η 
απορρόφηση της ενίσχυσης διαφέρει σημαντικά από εκείνη στον τομέα του χάλυβα. 
Πρώτον, ενώ το ένα τρίτο όλων των δικαιούχων αποσύρθηκε με μέτρα πρόωρης 
συνταξιοδότησης, το ποσοστό αυτό είναι παρ'όλα αυτά σημαντικά χαμηλότερο απ'ό,τι 
στη βιομηχανία χάλυβα. Ενώ, όπως έχει ήδη σημειωθεί, η ηλικιακή δομή στον τομέα 
του χάλυβα παρουσιάζει ένα εργατικό δυναμικό συγκεντρωμένο σε σχετικά μικρές 
ηλικιακές ομάδες, στη βιομηχανία άνθρακα το εργατικό δυναμικό είναι ακόμη 
μικρότερης ηλικίας. Στο ΗΒ, για παράδειγμα, η μέση ηλικία του άνεργου 
ανθρακωρύχου είναι τα 38 έτη. Δεδομένου ότι στα περισσότερα κράτη μέλη, η επιλέξιμη 
ηλικία για επίδομα πρόωρης συνταξιοδότησης είναι το 50ο ή το 55ο έτος, τα περιθώρια 
των εργαζομένων να λάβουν επίδομα πρόωρης συνταξιοδότησης είναι γενικά στενά (με 
αξιοσημείωτες εξαιρέσεις, π.χ. το Βέλγιο, όπου οι ανθρακωρύχοι μπορούν να 
συνταξιοδοτηθούν σε πολύ μικρότερη ηλικία εφόσον έχουν 20ετή προϋπηρεσία). 
Ούτε η επαγγελματική κατάρτιση κατέχει σημαντική θέση στα κοινωνικά μέτρα που 
υποστηρίζει η ενίσχυση της ΕΚΑΧ το 1993, όπου μόνο η Ισπανία και η Γαλλία 
άντλησαν πόρους για το σκοπό αυτό. Παρόμοια, οι ανακατατάξεις είτε στο πλαίσιο της 
ίδιας επιχείρησης είτε σε άλλη επιχείρηση είναι ιδιαίτερα περιορισμένες. 
Ιδιαίτερη σημασία έχει η μεγάλη προσφυγή στην ενίσχυση της ΕΚΑΧ για την ανεργία 
που σημειώθηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο. Στην περίπτωση αυτή, η συγχρηματοδότηση 
ΕΚΑΧ διατίθεται σε μεγάλες εφάπαξ παροχές ανεργίας που αποτελούν τον κανόνα για 
τους ανθρακωρύχους, τόσο σε ηλικία πρόωρης συνταξιοδότησης όσο και σε μικρότερη, 
οι οποίοι εγκαταλείπουν τον κλάδο. Αυτός καθαυτός ο τύπος της ενίσχυσης δεν μπορεί 
να θεωρηθεί καθαρά επίδομα ανεργίας αλλά εξετάζεται στον τίτλο αυτό για τους 
σκοπούς της χορήγησης της ενίσχυσης, καθώς το κατ'αποκοπή ποσό μπορεί να 
θεωρηθεί ότι αποτελεί προσαύξηση μελλοντικών δυνητικών επιδομάτων που τους 
επιτρέπουν να αναμένουν την επαναπρόσληψη τους. 
Σχήμα 11 Η παραδοσιακή ενίσχυση επαναπροσαρμογής που χορηγήθηκε το 1993 
στον τομέα του άνθρακα σύμφωνα με τον αριθμό των δικαιούχων και τα 
μέτρα που ελήφθησαν 
25.000 
20.000 
15.000 
10.000 
5.000 ac*^ 
ESP 
.Ανακατατάξω Μα**** • κατά^οη "^Χ* •,ΓντΤ^τη,η, 
19 
V.5 Συμπλήρωμα της ΕΚΑΧ στην κοινοτική πρωτοβουλία RECHAR 
Το 1993 ήταν το τελευταίο έτος εφαρμογής της κοινοτικής πρωτοβουλίας RECHAR. Η 
συμπληρωματική ενίσχυση επαναπροσαρμογής της ΕΚΑΧ στο πρόγραμμα RECHAR 
αντανακλά σε μεγάλο βαθμό τα συμπληρωματικά μέτρα για το χάλυβα. Περιλαμβάνει 
πρόσθετη χρηματοδότηση για πρόωρη συνταξιοδότηση, πρωτοβουλίες 
αυτοαπασχόλησης, επαγγελματική κατάρτιση και βασική "προκατάρτιση" για την 
επανένταξη των λιγότερο ειδικευμένων εργαζομένων. Το ανώτατο όριο που έχει 
καθοριστεί για την ενίσχυση είναι τα 4.000 ECU ανά δικαιούχο. 
Έξι κράτη μέλη υπέβαλαν αιτήσεις για ενίσχυση. Οι αιτήσεις αυτές αναλύθηκαν ανά 
περιοχή ανάλογα με τα επιχειρησιακά προγράμματα RECHAR. Επιλέξιμοι κρίθηκαν και 
οι 36.384 εργαζόμενοι για τους οποίους είχε υποβληθεί αίτηση. Ο προϋπολογισμός που 
διατέθηκε αυτό το τελευταίο έτος του RECHAR ανήλθε στα 50 εκατ. ECU, ο οποίος 
εξαντλήθηκε και τελικά η συνολική επιλέξιμη ενίσχυση ανήλθε στα 55 εκατ. ECU 
περίπου, πράγμα που είχε ως αποτέλεσμα να πραγματοποιηθεί μία γραμμική μείωση σε 
όλα τα κράτη μέλη. 
Χρησιμοποιήθηκαν και τα τέσσερα διαθέσιμα μέτρα. Μία πρόσθετη περίοδος πρόωρης 
συνταξιοδότησης συγχρηματοδοτήθηκε για λίγους περισσότερους από 10.000 πρώην 
ανθρακωρύχους. Περίπου 20.000 άτομα επωφελήθηκαν από αυτή την ενίσχυση που 
αποσκοπούσε σε κάποια μορφή επανακατάρτισης. Η Γερμανία και η Ισπανία ήταν οι 
μοναδικές χώρες που δεν ζήτησαν χρηματοδότηση για επανακατάρτιση. Σε άλλα κράτη 
μέλη, τα προγράμματα επανακατάρτισης περιελάμβαναν ενίσχυση για την αντιμετώπιση 
κοινωνικών και ψυχολογικών προβλημάτων, προσωπικό επαγγελματικό 
προσανατολισμό για την αναζήτηση εργασίας ακόμη και μαθήματα γλωσσών για 
μετανάστες εργαζομένους. Μόνο το Ηνωμ!ένο Βασίλειο ζήτησε ενίσχυση για άτομα που 
χρειάζονται υποστήριξη στις νέες επιχειρηματικές δραστηριότητες. Εδώ, περίπου 4.000 
πρώην ανθρακωρύχοι είχαν την ευκαιρία να χρησιμοποιήσουν διαμορφωμένους χώρους 
εργαστηρίων ή δωρεάν υπηρεσίες για τη σύσταση επιχειρήσεων. 
Κατά την τετραετία που κάλυψε το RECHAR, η συμπληρωματική ενίσχυση 
επαναπροσαρμογής της ΕΚΑΧ που παρέχεται για το πρόγραμμα αυτό συνέβαλε 
επιπλέον με 175 εκατ. ECU συνολικά για τη βελτιωμένη κοινωνική προστασία και την 
ανακατάταξη των πρώην ανθρακωρύχων. Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η παρακμάζουσα 
βιομηχανία άνθρακα σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση θα εξακολουθήσει να επηρεάζει τις 
θέσεις εργασίας και μάλιστα σε σημαντικό βαθμό στο άμεσο μέλλον. Συνεκτιμώντας το 
στοιχείο αυτό, αποφάσισε να συνεχίσει με ένα συμπληρωματικό πρόγραμμα άνθρακα, 
ευθυγραμμίζοντας τις διατάξεις προς το πρόγραμμα χάλυβα*. Το 1994 για το σκοπό 
αυτό προβλέφθηκε προϋπολογισμός ύψους 40 εκατ. ECU. Τα σχήματα 12 και 13 
δείχνουν την ενίσχυση που χορηγήθηκε το 1993 στο πλαίσιο αυτού του προγράμματος 
σύμχρωνα με τα ποσά και τον αριθμό των δικαιούχων. 
8 Πληροφοριακό σημείωμα σχετικό με τους όρους εφαρμογής των κοινωνικών 
μέτρων τα οποία συνοδεύουν το πρόγραμμα αναδιάρθρωσης της βιομηχανίας 
άνθρακα, ΕΕ C108 της 16.4.94 
20 
Σχήμα 12 Το συμπλήρωμα ΕΚΑΧ για το 1993 στο πρόγραμμα RECHAR σε εκατ. 
ECU. 
20.0 
18.0 
16.0 
14.0 
12.0 
(Ο 
§ 10.0 
s 
Σχήμα 13 Το συμπλήρωμα ΕΚΑΧ για το 1993 στο πρόγραμμα RECHAR συμχρωνα με 
τον αριθμό δικαιούχων και τα μέτρα που ελήφθησαν 
25.000 
20.000 
15.000 
10.000 Η 
5.000 
Ι πρόωρη, «κατάρτιση, 
συνταξιοδότηση. προκατάρτιση • Αο|Όμός... 
δικαιούχων >. 
21 
V.6 Είδος παροχών στους εργαζομένους και συμβολή της ΕΚΑΧ στις δαπάνες 
Το πρόγραμμα επαναπροσαρμογής εφαρμόζεται στα κράτη μέλη και στους διάφορους 
τομείς με παρόμοιο αλλά όχι ταυτόσημο τρόπο. Για παράδειγμα, σε ορισμένα κράτη 
μέλη, ένας εργαζόμενος που συνταξιοδοτείται πρόωρα θα λάβει αποζημίωση για την 
απόλυση από την επιχείρηση ενώ σε άλλα δεν ισχύει το ίδιο. Ορισμένες κυβερνήσεις 
εξασφαλίζουν τη συνέχιση της καταβολής των εισφορών κοινωνικής ασφάλισης του 
απολυόμενου εργαζομένου προκειμένου να του εξασφαλίσουν τα συνταξιοδοτικά του 
δικαιώματα. Επίσης, σε ορισμένες χώρες τα μέτρα επαγγελματικής κατάρτισης μπορεί 
επίσης να προβλέπουν καταβολή πριμ στον καταρτιζόμενο κατά την ολοκλήρωση του 
μαθήματος. Ο πίνακας 14 δείχνει τον τρόπο με τον οποίο τα πέντε μέτρα ΕΚΑΧ, εάν 
αναλυθούν, εφαρμόστηκαν το 1993 σε κάθε κράτος μέλος. 
22 
Σχήμα 14 Εφαρμογή των πέντε μέτρων ΕΚΑΧ στα κράτη μέλη 
BE 
DE 
EL 
ES 
FR 
IT 
LUX 
NL 
PO 
UK ΠΡΟΩΡΗ 
ΣΥΝΤΑΞΙΟΔΟ­
ΤΗΣΗ 
(ΑΝΘΡΑΚΑΣ) 
Α,Β,Γ 
Α,Β,Γ 
. 
Β,Δ,Ε 
Β,Γ,Δ,Ε 
Β,Δ 
. 
_ 
Α,Δ,Ε 
Α,Β,Γ ΠΡΟΩΡΗ 
ΣΥΝΤΑΞΙ­
ΟΔΟΤΗΣΗ 
(ΧΑΛΥΒΑΣ) 
Β,Ε 
Α,Ε 
. 
Β,Δ,Ε 
Β,Δ 
Β,Δ 
Β,Δ 
Δ,Ε 
Α,Δ,Ε 
Ε ΑΝΕΡ­
ΓΙΑ 
(Α+Χ) 
Α,Ε,Γ 
Γ,Ε 
Ε 
Α,Ε 
Α,Γ,Ε 
Γ,Ε 
Ε 
Δ,Ε 
Α,Ε 
Α,Γ,Ε ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ 
ΑΝΑΚΑΤΑ­
ΤΑΞΗ 
(Α+Χ) 
Α,Γ,ΣΤ,Η 
Γ,Η 
_ 
Α,ΣΤ,Η,Α 
Γ,ΣΤ,Ζ,Η 
Α,ΣΤ,Ζ,Η 
ΣΤ 
ΣΤ,Η 
Α,ΣΤ,Η,Λ 
Α,Γ,ΣΤ,Η ΕΣΩΤ. 
ΜΕΤΑΘΕ­
ΣΗ 
(Α+Χ) 
ΣΤ,Η 
ΣΤ,Η 
W 
ΣΤ,Η 
ΣΤ,Η 
ΣΤ,Η 
_ 
ΣΤ,Η 
Η,Ζ 
ΣΤ,Η ΕΠΑΓ. 
ΚΑΤΑΡ­
ΤΙΣΗ 
(Α+Χ) 
Θ,Ι,Κ 
Γ,Θ,Ι 
_ 
Θ 
Θ 
Δ,Θ,Ι,Κ 
Δ,Θ,Ι 
Θ,Ι 
Θ,Ι 
Θ,Ι 
Ε: 
ΣΤ: 
Ζ: 
Η: 
Θ: 
Ι: 
Κ: 
Λ: Αποζημίωση κατά την απόλυση 
Επίδομα συνταξιοδότησης 
Παροχή σε είδος (μόνο στον τομέα του άνθρακα) 
Καταβάλλονται οι εισφορές κοινωνικής ασφάλισης των εργαζομένων 
(προκειμένου να διατηρήσουν τα συνταξιοδοτικά τους δικαιώματα) 
Επίδομα που επιτρέπει την αναμονή επαναπρόσληψης 
Επίδομα που αντισταθμίζει την απώλεια του μισθού (για νέο χαμηλότερο μισθό) 
Κόστος αναζήτησης εργασίας 
Δαπάνες κινητικότητας / μετάθεσης 
Κόστος οργάνωσης κατάρτισης 
Υποστήριξη του εισοδήματος (κατά τη διάρκεια κατάρτισης) 
Πριμ κατά το τέλος της κατάρτισης που χορηγείται σε εργαζόμενο 
Επίδομα αυτοαπασχόλησης 
Επιπλέον, το κόστος των παραπάνω μέτρων κυμαίνεται σημαντικά μεταξύ των κρατών 
μελών, ενώ επισημάνθηκαν και σημαντικές διαφορές μεταξύ των δύο τομέων στο 
εσωτερικό ενός κράτους μέλους. Το σχήμα 15 έχει ληφθεί από τη μελέτη σχετικά με το 
μεικτό κόστος της ενίσχυσης επαναπροσαρμογής και την προσθετικότητα που 
αναφέρεται στο τμήμα III. Τα στοιχεία προέρχονται από το πρόγραμμα παραδοσιακής 
ενίσχυσης για το 1991. 
Ο πίνακας αυτός δείχνει τη μέση δαπάνη ανά εργαζόμενο των ειδικών στοιχείων ΕΚΑΧ 
για κάθε ένα από τα πέντε μέτρα που περιλαμβάνονται στις διμερείς συμβάσεις, για τη 
χρονική περίοδο που ορίζουν οι συμβάσεις. Παρέχει επίσης το ποσοστό της δαπάνης 
που καλύπτει την παραδοσιακή ενίσχυση επαναπροσαρμογής. Για παράδειγμα, η μέση 
δαπάνη ανά εργαζόμενο που συνταξιοδοτείται πρόωρα για μία περίοδο 18 μηνών στον 
τομέα του άνθρακα του Βελγίου ανέρχεται στα 22.613 ECU. Το 1991, η ΕΚΑΧ 
συνεισέφερε το 11,75% του συνολικού αυτού ποσού. Από τον πίνακα φαίνεται ότι η 
μέση συνεισφορά της ΕΚΑΧ σε όλα τα κράτη μέλη κυμαίνεται από 8,51% για τα μέτρα 
πρόωρης συνταξιοδότησης στον τομέα του άνθρακα έως 35,26% για τα μέτρα 
εσωτερικών μεταθέσεων. Επίσης, επισημαίνεται ότι συνεκτιμώντας όλα τα μέτρα και 
για τους δύο τομείς ανά κράτος μέλος, η ενίσχυση επαναπροσαρμογής αντιπροσωπεύει 
το μικρότερο ποσοστό στο Ηνωμένο Βασίλειο (10%) ενώ συμβάλλει με το 
σημαντικότερο τρόπο στις Κάτω Χώρες, όπου η χρηματοδοτική παρέμβαση καλύπτει 
23 
το 39,85% του συνολικού κόστους. Τέλος, η μέση ενίσχυση της ΕΚΑΧ όσον αφορά όλα 
τα μέτρα και όλα τα κράτη μέλη ανέρχεται στο 13%. 
Σχήμα 15 Μέση δαπάνη ανά εργαζόμενο και ενίσχυση της ΕΚΑΧ στα πέντε 
κοινωνικά μέτρα κατά την περίοδο παρέμβασης της ΕΚΑΧ - στοιχεία για 
το 1991 
Μκτρ 
0 
BE 
KS 
IK 
υι·: 
Ιΐ 
1.U 
NI. 
PO 
UK 
MO 
HI· I 
ECU 
22.613 
20.043 
20.193 
29 877 
0 
0 
0 
6.473 
24.109 
28.400 % 
11,75 
14,58 
15.00 
7,62 
0,00 
0,00 
0,00 
48,66 
12,77 
8,51 2 
ECU 
1 11.671 
15 740 
29.484 
14632 
22.173 
38064 
8.537 
11.525 
6.340 
18.236 ·/. 
25,70 
25.41 
11,57 
14,84 
17,65 
9,39 
0,00 
34,71 
50,00 
15,71 3 
ECU 
0 
26.513 
0 
2.000 
1.121 
0 
0 
5.021 
27.173 
13.147 % 
0,00 
11,02 
0.00 
40,45 
28,48 
0,00 
0,00 
50,00 
7,00 
10.44 4 
ECU 
6.137 
0 
I7 7<«) 
3800 
22308 
2947 
0 
7326 
6.426 
le+05 % 
21,64 
0.00 
5.51 
19,48 
8,77 
50,00 
0,00 
27,30 
31,12 
11,40 5 
ECU 
0 
0 
1.608 
0 
0 
0 
0 
0 
2.889 
9.085 % 
0,00 
0.00 
50;O0 
0,00 
0,00 
0,00 
0;00 
0,00 
34,61 
35,25 6 
ECU 
13 100 
II 713 
17 017 
11 196 
8 021 
1 2.15 
2 650 
0 
10959 % 
22,90 
31,18 
17,6 Γ 
10,56 
24,26 
25,18 
39,8-5 
0,00 
15,92 
19,41 7 
ECU 
15.411 
20.341 
19.984 
15.232 
14.830 
26.829 
2.650 
8.022 
21 532 
16.441 % 
17,76 
16,46 
14,55 
11,60 
18.86 
10,33 
39,85 
39,74 
10,00 
13,00 
Ι: ΠΡΟΩΡΗ ΣΥΝΤΑΞΙΟΔΟΤΗΣΗ: ΤΟΜΕΑΣ ΑΝΘΡΑΚΑ 
2 ΠΡΟΩΡΗ ΣΥΝΤΑΞΙΟΔΟΤΗΣΗ: ΤΟΜΕΑΣ ΧΑΑΥΒΑ 
3 ΑΝΕΡΓΙΑ 
4 ΕΞΩΤΕΡΙΚΕΣ ΑΝΑΚΑΤΑΤΑΞΕΙΣ 
5 ΕΣΩΤΕΡΙΚΕΣ ΜΕΤΑΘΕΣΕΙΣ 
6 ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ 
7 ΟΛΑ ΤΑ ΜΕΤΡΑ ΣΥΝΟΛΙΚΑ 
24 
VI. ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΑΝΑ ΚΡΑΤΟΣ ΜΕΛΟΣ ΤΩΝ ΜΕΤΡΩΝ ΣΑ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΟ 
ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΤΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ 
Το τμήμα αυτό παρέχει μία διεξοδικότερη ανάλυση της ενίσχυσης επαναπροσαρμογής 
της ΕΚΑΧ που χορηγήθηκε το 1993. Εξετάζει το βιομηχανικό πλαίσιο στο οποίο 
συμβαίνουν οι απώλειες θέσεων εργασίας και πραγματοποιείται η εσωτερική κατάρτιση 
και οι εσωτερικές μεταθέσεις καθώς και τη φύση των κοινωνικών προγραμμάτων που 
τίθενται σε εφαρμογή σε κάθε κράτος μέλος. 
Βέλγιο 
Στον τομέα του άνθρακα του Βελγίου, ενώ το τελευταίο ανθρακωρυχείο έκλεισε το 
1992, οι εργαζόμενοι θα εξακολουθήσουν να συμμετέχουν στις δραστηριότητες 
καθαίρεσης και αποκομιδής για ορισμένο χρονικό διάστημα. Το 1993 απολύθηκε μικρός 
αριθμός ατόμων, τα οποία απόλαυσαν μέτρα που κυμαίνονταν από την πρόωρη 
συνταξιοδότηση έως διάφορα μέτρα ανακατατάξεων, που εφαρμόζουν κυρίως οι 
εθνικές/περιφερειακές υπηρεσίες απασχόλησης καθώς και το Begleidingsdienst 
Limburgs Mijngebied (BLM) το οποίο συγκροτήθηκε ειδικά προκειμένου να συμβάλλει 
στην εφαρμογή των κοινωνικών μέτρων επαγγελματικού αναπροσανατολισμού στον 
τομέα του άνθρακα. 
Στον τομέα του χάλυβα, όπου οι επιχειρήσεις λειτουργούν ακόμη σε επίπεδα 
χαμηλότερα από την πλήρη παραγωγική ικανότητα, τα προγράμματα μείωσης της 
παραγωγικής ικανότητας άρχισαν να εφαρμόζονται από το 1993. Στο πλαίσιο αυτό, 
οι κυριότερες επιχειρήσεις αποφάσισαν την εφαρμογή σχεδίων αναδιάρθρωσης που 
περιλαμβάνουν τη διακοπή της λειτουργίας ορισμένων εγκαταστάσεων. Το 1993, οι 
εργαζόμενοι στο χάλυβα που έχασαν την απασχόληση τους καλύφθηκαν ως επί το 
πλείστον από δέσμες μέτρων για πρόωρη συνταξιοδότηση, που συγχρηματοδοτήθηκαν 
από την ΕΚΑΧ. Ωστόσο, ήταν δυνατόν να μεταφερθεί εσωτερικά μικρός αριθμός 
εργαζομένων και πολλοί από αυτούς, μαζί με άλλους που ήταν υπεράριθμοι, 
παρακολούθησαν κατάρτιση. Επίσης, το έτος αυτό έγινε σημειώθηκε προσφυγή στις 
εργασίες για μικρό χρονικό διάστημα, όπου η ΕΚΑΧ οεν συμμετείχε χρηματοδοτικά. 
Γερμανία 
Ως αποτέλεσμα των μελανών προβλέψεων για τον τομέα του άνθρακα, το 1991 κατέστη 
αναγκαία η αναθεώρηση του Kohlerunde του 1988. Η αναθεώρηση αυτή προκάλεσε 
περαιτέρω περικοπές στην παραγωγή άνθρακα, που είχε ως αποτέλεσμα μείωση της 
επιδοτούμενης παραγωγής στους 50 εκατ. τόνους ετησίως έως το 2005. Επιπλέον 
προσωπικό θα θιγόταν από εκείνο που καλύπτονταν από τον αρχικό Kohlerunde με 
ρυθμό που αναμενόταν να φθάσει τους 2.000 εργαζομένους ετησίως. Μεταξύ άλλων 
μέτρων, τούτο σημαίνει ότι έως τα μέσα της δεκαετίας του 1990 θα κλείσουν 5 από τα 
17 ανθρακωρυχεία Ruhrkohle AG και ότι έως το 1997 θα κλείσουν οριστικά τα 
εργοτάξια Sophia-Jakoba. Η ήδη προβληματική κατάσταση οξύνθηκε από την ύφεση 
που έπληξε τη γερμανική παραγωγή χάλυβα. Κατά την περίοδο 1992/93, σε 
προγράμματα πρόωρης συνταξιοδότησης συμμετείχαν σχεδόν 16.000 εργαζόμενοι. Στην 
ηλικία των 50 ετών, τα άτομα αυτά μπορεί να λάβουν επίδομα που θα τους επιτρέψει 
να αναμένουν την επαναπρόσληψη τους, ώστε να φθάσουν το 55ο έτος, δηλαδή την 
ηλικία που είναι επιλέξιμοι για το κανονικό καθεστώς σύνταξης των ανθρακωρύχων. 
Το 1993 ήταν ιδιαίτερα δύσκολη χρονιά και για τη γερμανική βιομηχανία χάλυβα, 
καθώς τα αρχικά Lander αντιμετώπιζαν τη μεγαλύτερη μείωση στην παραγωγή. 
Δραστικά μέτρα προσαρμογής τέθηκαν σε εφαρμογή, προκειμένου να αντιμετωπιστεί 
η έλλειψη ισορροπίας στην αγορά, ενώ θίγονταν όλες οι επιχειρήσεις. Η επιχείρηση 
Thyssen Stahl από μόνη της σχεδιάζει μειώσεις των θέσεων εργασίας κατά 20% του 
εργατικού δυναμικού της. Στα νέα Lander, όπου η παρακμή του τομέα αυτού ήταν πολύ 
μεγάλη, οι περικοπές θέσεων εργασίας επιβραδύνθηκαν σχετικά. Συνολικά, περίπου 
12.000 εργαζόμενοι έλαβαν επιδόματα της ΕΚΑΧ, κυρίως για μέτρα πρόωρης 
συνταξιοδότησης, ενώ περίπου 10.000 από αυτούς ήταν επιλέξιμοι δυνάμει του 
25 
συμπληρωματικού προγράμματος χάλυβα. Στη Γερμανία εφαρμόστηκε ιδιαίτερα η αρχή 
αντικαταστάτη εργαζομένου, σύμφωνα με την οποία ένας νεαρότερος εργαζόμενος 
μπορεί να αναλάβει τη θέση εργασίας ενός μη εργαζομένου ΕΚΑΧ, ο οποίος με τη σειρά 
του συνταξιοδοτείται πρόωρα. Οι πρόωρα συνταξιοδοτούμενοι παρέχεται εγγύηση ενός 
εισοδήματος που ανέρχεται στο 85%-95% του πρώην μισθού τους, με την καταβολή 
αποζημίωσης κατά την απόλυση και πρόσθετων παροχών κινητικότητας για τη 
συμπλήρωση της παροχής ανεργίας. Καθώς εκδηλώθηκε προτίμηση για την πρόωρη 
συνταξιοδότηση, μικρό μόνο ποσοστό κατάρτισης συγχρηματοδοτήθηκε από την ΕΚΑΧ. 
Ισπανία 
Στον τομέα του άνθρακα της Ισπανίας, το 1993 οι περισσότερες από τις επιχειρήσεις 
που ανήκουν ακόμη στον ιδιωτικό τομέα συνέχισαν την εφαρμογή του εθνικού σχεδίου 
αναδιοργάνωσης του 1990. Το σχέδιο αυτό προβλέπει, από τη μία πλευρά, εγγυημένο 
άνοιγμα της αγοράς με βάση μακροπρόθεσμες συμβάσεις που συνήφθησαν με τις 
επιχειρήσεις ηλεκτροδότησης και, από την άλλη πλευρά, μείωση της αναποδοτικής 
παραγωγής. Επίσης, μεγάλες απολύσεις ανακοινώθηκαν στα ορυχεία του δημόσιου 
τομέα. 
Τα γεγονότα στον τομέα του χάλυβα χαρακτηρίστηκαν κυρίως από μία νέα φάση 
αναδιάρθρωσης στο δημόσιο τομέα, τόσο σε περιοχές ολοκληρωμένης παραγωγής όσο 
και σε περιοχές παραγωγής ειδικών χαλύβων. Αυτά τα προγράμματα αναδιάρθρωσης 
περιελάμβαναν μειώσεις της παραγωγικής ικανότητας, σε δε ορισμένες περιπτώσεις 
συνοδεύτηκαν από συγχωνεύσεις επιχειρήσεων. Και στους δύο κλάδους, η συντριπτική 
πλειονότητα των εργαζομένων που εθίγη από την αναδιάρθρωση επωφελήθηκε από 
δέσμες μέτρων πρόωρης συνταξιοδότησης. Για παράδειγμα, ένας πρώην ανθρακωρύχος 
μπορεί να επωφεληθεί από επιδόματα που ανέρχονται στο 80% περίπου του πρώην 
μισθού του. Το 1993, η επιλέξιμη ηλικία για πρόωρη συνταξιοδότηση μειώθηκε από το 
55ο στο 52ο έτος, δίνοντας τη δυνατότητα σε περισσότερα άτομα να εκμεταλλευτούν 
το καθεστώς. Οι περισσότεροι από τους εργαζομένους που επρόκειτο να χάσουν τη θέση 
εργασίας τους βρέθηκαν άνεργοι και έλαβαν κατά την αποχώρηση αποζημίωση 
απόλυσης. Αυτές οι αποζημιώσεις απόλυσης καθορίστηκαν στα 30.000 ECU 
κατ'ανώτατο όριο στον τομέα του άνθρακα και μπορεί να φθάσουν έως και τα 50.000 
ECU στον τομέα του χάλυβα. Τα κοινωνικά σχέδια που καταρτίστηκαν προκειμένου να 
καθοριστεί η φύση και η χρηματοδότηση αυτών των μέτρων αποτελούν αντικείμενο 
συμφωνίας μεταξύ της κυβέρνησης και των κοινωνικών εταίρων. Όσον αφορά τον 
καταμερισμό του κόστους, στον τομέα του χάλυβα, η επιχείρηση ανέλαβε μεγαλύτερη 
ευθύνη καθώς τα ταμεία προώθησης της απασχόλησης (Fondos de Promoeion de 
Empleo) έπαυσαν τις δραστηριότητες τους. Στον τομέα του άνθρακα, η νομοθεσία για 
την αναδιάρθρωση της βιομηχανίας προέβλεπε έναν αντισταθμιστικό ρόλο για το OFICO, 
έναν ειδικό φορέα που ελαφρύνουν το κοινωνικό κόστος των διακοπών της 
λειτουργίας. 
Γαλλία 
Το 1993, η γαλλική κρατική επιχείρηση Charbonnages de France συνέχισε την εφαρμογή 
της μακροπρόθεσμης στρατηγικής προσαρμογής, στόχος της οποίας είναι το οριστικό 
κλείσιμο των ανθρακωρυχείων της Λορραίνης έως το 2005. Επιπλέον, το ίδιο έτος 
έκλεισε και το τελευταίο μεταλλείο σιδήρου. 
Σε μία αγορά φθίνουσας ζήτησης, ο γαλλικός τομέας χάλυβα υποχρεώθηκε να εστιάσει 
τη βιομηχανική στρατηγική του στη μείωση του κόστους, πράγμα που περιελάμβανε 
κυρίως επανεξέταση της παραγωγικής ικανότητας. Οι τομείς αυτοί που εθίγησαν 
ιδιαίτερα από τα μέτρα αυτά ήταν οι τομείς των επιμηκών προϊόντων και σε μικρότερο 
βαθμό των επίπεδων προϊόντων. Παρά την έντονη φύση της οικονομικής κρίσης, η 
προσφυγή στα μέτρα ανεργία ήταν χαμηλή, η κυριότερη επιχείρηση, η Usinor Sacilor, 
εφάρμοσε τη σύμβαση σχετικά με την απασχόληση όπως είχε ενσωματωθεί στο κοινωνικό 
σχέδιο του 1993. Δυνάμει της συμφωνίας αυτής, οι απολύσεις χωρίς καμία προσπάθεια 
πρόσληψης από σε άλλη επιχείρηση απαγορεύονται. Σε κάθε εργαζόμενο προτείνεται 
26 
μία λύση σύμφωνα με την κατάσταση του και, το 1993, πολλοί εργαζόμενοι 
μετατέθηκαν άμεσα σε νέα απασχόληση. 
Ελλάδα 
Στον ελληνικό τομέα χάλυβα υπάρχουν πέντε επιχειρήσεις, από τις οποίες, το 1993, 
μία, η Ελληνική Χαλυβουργία (Hellenic Steel), άρχισε την εφαρμογή ενός σχεδίου 
αναδιάρθρωσης. Το σχέδιο αυτό εστιαζόταν τόσο στην παραγωγή όσο και στη διοίκηση 
καθώς και σε μόνιμες περικοπές της παραγωγής. Η ΕΚΑΧ συνεισφέρει στην αύξηση 
των παροχών ανεργίας για τους πληττόμενους εργαζομένους, οι οποίες είναι σχετικά 
χαμηλές και καταβάλλονται για μικρό χρονικό διάστημα. Επί του παρόντος εκπονείται 
νέα νομοθεσία για τη θέσπιση πιο θετικών κοινωνικών μέτρων. 
Ιταλία 
Το 1993, ο ιταλικός τομέας χάλυβα προβληματίστηκε από το σχέδιο αναδιάρθρωσης 
που συνεπάγεται μειώσεις ικανότητας ύψους 2 εκατομ. τόνων και θα πλήξει 11.000 
περίπου εργαζομένους. Ο απώτατος στόχος του σχεδίου θα είναι η ιδιωτικοποίηση της 
κύριας επιχείρησης ILVA. Επιπλέον από τα σχέδια αυτά, το 1993 σημειώθηκε ένα 
συντονισμένο κύμα διακοπών λειτουργίας. Ωστόσο, ο αντίκτυπος των μέτρων αυτών 
στις θέσεις εργασίας θα γίνει αισθητός το 1994. 
Η ενίσχυση επαναπροσαρμογής της ΕΚΑΧ το 1993 χορηγήθηκε σε εργαζομένους που 
συνταξιοδοτήθηκαν πρόωρα, για την ανεργία και για τους εργαζομένους που υπάγονταν 
στο καθεστώς μερικής ανεργίας του Cassa Integrazione Guadagni Straordinaria 
(CIGS), ενός δημόσιου ταμείου που προβλέπει ειδική κοινωνική προστασία για τους 
εργαζομένους αυτούς, οι οποίοι διατηρούν ταυτόχρονα τη σύμβαση απασχόλησης. 
Επιπλέον, πολλά άτομα διατήρησαν τις θέσεις εργασίας τους και μετατέθηκαν 
εσωτερικά στο πλαίσιο των επιχειρήσεων που εργάζονταν. 
Το 1992, δυνάμει του νόμου οι ιταλοί παραγωγοί χάλυβα ήταν υποχρεωμένοι να 
συνεισφέρουν περισσότερο στο κόστος των μέτρων πρόωρης συνταξιοδότησης των 
εργαζομένων τους. Ενώ στο παρελθόν κατέβαλαν μόνο το 30% του συνολικού 
επιδόματος, τώρα η συμβολή θα πρέπει να είναι αντίστοιχη με εκείνη της εθνικής 
κυβέρνησης για τα μέτρα αυτά. Επίσης, οι εργοδότες πρέπει να συμβάλλουν κατά 
μεγαλύτερο ποσοστό στην παροχή ανεργίας, η οποία καταβάλλεται για 12 έως 48 μήνες 
(ή ακόμη για 60 μήνες στην περιφέρεια Mezzogiorno), ανάλογα με την ηλικία του 
απολυόμενου εργαζομένου. 
Λουξεμβούργο 
Ο τομέας χάλυβα του Λουξεμβούργου αντιμετώπισε σημαντικές αλλαγές στην παραγωγή 
κατά το 1993. Τη μεγαλύτερη σημασία είχε η στροφή της παραγωγής χάλυβα από την 
παραδοσιακή μέθοδο της υψικαμίνου στις μεθόδους ηλεκτρικής καμίνου. Περίπου 380 
εργαζόμενοι έλαβαν ενίσχυση της ΕΚΑΧ ως αποτέλεσμα των αλλαγών αυτών και όλοι 
επωφελούνται από μέτρα πρόωρης συνταξιοδότησης. 
Κάτω Χώρες 
Στον τομέα του χάλυβα στις Κάτω Χώρες επικρατεί μία κυρίως επιχείρηση. Η 
Hoogovens Groep BV, η οποία στα τέλη του 1992 απασχολούσε περίπου 15.000 άτομα. 
Το 1992/93, τα μέτρα αναδιάρθρωσης εστιάστηκαν στη στροφή προς τη βελτίωση της 
ποιότητας παραγωγής καθώς αυξάνονταν συνεχώς οι απαιτήσεις της αγοράς. Κατά τη 
διετία αυτή, χάθηκαν περίπου 3.400 θέσεις εργασίας, πολλές από τις οποίες ήταν 
αποτέλεσμα φυσικής φθοράς. Ωστόσο, η μεγάλη πλειονότητα των εργαζομένων που 
αποσύρθηκαν από τον κλάδο, κυρίως όσοι ήταν ηλικίας άνω των 55 ετών, 
27 
αποσύρθηκαν εθελοντικά στο πλαίσιο μέτρων πρόωρης συνταξιοδότησης. Ενώ η νόμιμη 
επιλέξιμη ηλικία για πρόωρη συνταξιοδότηση είναι το 57,5ο έτος, το όριο αυτό μειώθηκε για να 
εξασφαλίσει μία μείωση του εργατικού δυναμικού πιο αποδεκτή κοινωνικά. Τα μέτρα για τους 
ανέργους συγχρηματοδούνταν από τις εργοδοτικές και εργατικές εισφορές, χωρίς κρατική 
παρέμβαση. Επιπλέον, η επιχείρηση οργάνωσε ενδοεπιχειρησιακή κατάρτιση για τον 
επαγγελματικό αναπροσανατολισμό. Το μέτρο αυτό εφαρμόστηκε σε μεγάλη έκταση, δεδομένης 
της αυξημένης προσοχής στην ποιότητα και τα νέα προσόντα που απαιτούνταν από τους 
εργαζομένουςγια τη διαχείριση των νέων διαδικασιών παραγωγής. Με εξαίρεση τις προσπάθειες 
πρόσληψης από άλλες επιχειρήσεις, η ενίσχυση της ΕΚΑΧ συχρηματοδότησεόλα αυτά τα μέτρα. 
Πορτογαλία 
Στα πλαίσια της στροφής προς το φυσικό αέριο στην Πορτογαλία, και ειδικώτερα στο Κεντρικό 
Θερμοηλεκτρικό Εργοστάσιο Tapada do Outeiro, αποφασίστηκε να κλείσει το ανθρακωρυχείο, 
και επομένως η παραγωγή άνθρακα πρόκειται να σταματήσει τελείως στα τέλη του 1994. Για 
το σκοπό αυτό, εδώ και αρκετά χρόνια πραγματοποιείται σταδιακή μείωση ου εργατικού 
δυναμικού. Κατά την περίοδο 1992/93, απολύθηκαν 200 εργαζόμενοι περίπου, και ο αριθμός 
των εργαζομένων μειώθηκε στους 500. Ενώ στους εργαζομένους αυτούς που το επέτρεπε η 
ηλικία τους προσφέρθηκαν ορισμένα μέτρα πρόωρης συνταξιοδότησης, η πλειονότητα των 
πρώην ανθρακωρύχων έλαβε αποζημιώσεις απόλυσης και εξωθήθηκε στην ανεργία. 
Καταβάλλονται προσπάθειες προκειμένου ορισμένα άτομα να εγκαταστήσουν τη δική τους 
επιχείρηση όταν είναι δυνατό, με την ενίσχυση της ΕΚΑΧ. 
Το 1993, στον τομέα του χάλυβα, για την κυριότερη επιχείρηση χάλυβα της Πορτογαλίας, την 
Siderurgia Nacional καταρτίστηκε νέο τετραετές σχέδιο αναδιάρθρωσης. Το σχέδιο αυτό 
περιλαμβάνει τόσο μειώσεις της παραγωγικής ικανότητας όσο και αλλαγές στη διαδικασία 
παραγωγής. Το σημαντικότερο είναι ότι η παραγωγή πρόκεται να μεταφερθεί από την 
παραδοσιακή υψικάμινο στην κάμινο βολταϊκού τόξου. Σημαντικά κοινωνικά μέτρα πρόκειται 
να εφαρμοστούν για την άμβλυνση του αντίκτυπου της αναδιοργάνωσης αυτής, 
συμπεριλαμβανομένης της δυνατότητας χορήγησης άδειας στους εργαζομένους για την 
παρακολούθηση μαθημάτων επανακατάρτισης, προτού εγκαταλείψουν την απασχόληση τους 
στην επιχείρηση. 
Ηνωμένο Βασίλειο 
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η αγορά άνθρακα φθίνει σταθερά. Σύμφωνα με τις προβλέψεις, οι 
πωλήσεις στους σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, ο κυριότερος καταναλωτής 
άνθρακα, θα εξακολουθήσουν να μειώνονται. Το 1992, η κυριότερη επιχείρηση παραγωγής 
άνθρακα του Ηνωμένου Βασιλείου, η British Coal, αποφάσισε τη διακοπή της λειτουργίας 31 
από τα 50 ανθρακωρυχεία που απόμεναν, καθώς τα 10 σημείωναν ζημίες και τα 21 ήταν 
αδύνατο να εξασφαλίσουν αγορά για τον άνθρακα που παρήγαγαν. Ύστερα από μία 
κυβερνητική εξέταση των προοπτικών των ανθρακωρυχείων που θεωρήθηκαν ότι δεν έχουν 
αγορά, συνάχθηκε το συμπέρασμα ότι 12 από τα 21 έπρεπε παρ'όλα αυτά να πραγματοποιηθεί 
έλεγχος αγοράς προκειμένου να εκτιμηθεί κατά πόσον μπορούσε να βελτιστοποιηθεί η παραγωγή 
προϊόντων υψηλής ποιότητας με χαμηλό κόστος. 
Παρ'όλα αυτά, το 1992 και το 1993 σημειώθηκαν μεγάλες απώλειες θέσεων εργασίας στα 31 
ανθρακωρυχεία που αναφέρονται παραπάνω καθώς και σε άλλα, τα οποία εξακολούθησαν να 
αναζητούν την αποτελεσματικότητα σε μία εξαιρετικά περιορισμένη αγορά. Η πλειονότητα των 
εργαζομένων που εγκατέλειψαν τον κλάδο έλαβε αντιστάθμιση με τη μορφή σημαντικής 
κατ'αποκοπήν αποζημίωσης για την απόλυση, καθώς ελάχιστοι εργαζόμενοι μπορούσαν να 
απολαύσουν μέτρα πρόωρης συνταξιοδότησης. Ενώ παρέχεται κατάρτιση για τους εργαζομένους 
που εγκαταλείπουν τον κλάδο, η διάρκεια και συνεπώς το κόστος είναι αρκετά περιορισμένα. 
Έτσι, η συγχρηματοδότηση της ΕΚΑΧ εξασφαλίζεται μόνο δυνάμει του συμπληρωματικού 
προγράμματος για τον τομέα του άνθρακα. 
28 
Στο βρετανικό τομέα χάλυβα, κατά την περίοδο 1992/93 σημειώθηκαν διάφορες 
περικοπές της παραγωγικής ικανότητας, μεταξύ των οποίων οι σημαντικότερες 
αφορούσαν το εργοστάσιο British Stell Ravenscraig. Επίσης, πολλοί από τους 
μικρότερους ανεξάρτητους παραγωγούς υποχρεώθηκαν επίσης να μειώσουν τις θέσεις 
εργασίας, στο πλαίσιο διαρκών προσπαθειών για βελτίωση της αποδοτικότητας και 
αντιμετώπιση των αλλαγών στη ζήτηση προς την καλύτερη ποιότητα και διαφορετικές 
σειρές προϊόντων. Η μεγάλη πλειονότητα των εργαζομένων που απολαμβάνουν τη 
γενναιόδωρη δέσμη μέτρων κατάρτισης και ανακατάταξης που προσφέρονται δυνάμει 
του εθνικού καθεστώτος επαναπροσαρμογής των εργαζομένων στον τομέα του σιδήρου 
και του χάλυβα (ISERBS). Οι πρώην χαλυβουργοί δικαιούνται να παρακολουθούν 
κατάρτιση για περίοδο 52 εβδομάδων κατ'ανώτατο όριο και να λαμβάνουν 
αντιστάθμιση μισθού για περίοδο 26 εβδομάδων κατ'ανώτατο όριο, εάν η νέα 
απασχόληση τους αμείβεται λιγότερο απ'ό,τι η προηγούμενη. Δυστυχώς, το 1994 το 
πρόγραμμα ISERBS έληξε, και κύριος λόγος για την απόφαση αυτή προβλήθηκε η 
φθίνουσα συνεισφορά της ΕΚΑΧ στο συνολικό κόστος. 
VII. ΠΛΗΡΩΜΕΣ ΚΑΙ ΑΚΥΡΩΣΕΙΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΚΑΤΑ ΤΟ 1993 
VII. 1. Πληρωμές 
Το 1993, οι συνολικές πληρωμές ενίσχυσης, που πραγματοποιήθηκαν με βάση τις 
προηγούμενες αναλήψεις υποχρεώσεων, ανήλθαν σε 137,2 εκατ. ECU για το πρόγραμμα 
παραδοσιακής ενίσχυσης, σε 28,5 εκατ. ECU για το συμπληρωματικό πρόγραμμα 
χάλυβα και σε 35,4 εκατ. ECU για το συμπλήρωμα της ΕΚΑΧ στο RECHAR. Τα τελευταία 
χρόνια σημειώθηκε μία έντονη επιτάχυνση του ρυθμού πραγματοποίησης πληρωμών, 
η οποία αποτελεί ένα ιδιαίτερα θετικό γεγονός. Ενώ το 1989 από την παραδοσιακή 
ενίσχυση που είχε αναληφθεί, ενα έτος μετά είχε καταβληθεί μόνο το 11%, το ποσοστό 
αυτό αυξήθηκε στο 27% περίπου κατά το 1992 (βλ. σχήμα 16). 
Αυτή η θετική αλλαγή είναι αποτέλεσμα τόσο του βελτιωμένου διαλόγου μεταξύ της 
Επιτροπής και των εθνικών αρχών όσο και των άμεσων λύσεων που επιδιώκουν να 
ξεπεράσουν τα αρχικά προβλήματα που προκύπτουν από την εισαγωγή νέων διμερών 
συμβάσεων. Στο σημείο αυτό συνέβαλε η αυστηρή εφαρμογή της απαίτησης να 
υποβάλλεται η αίτηση για την τελική πληρωμή τέσσερα χρόνια μετά την ανάληψη 
υποχρέωσης της ενίσχυσης δυνάμει του άρθρου 13 των οιμερών συμβάσεων. 
Παράλληλα με τον επιταχυνόμενο ρυθμό των πληρωμών, παρατηρήθηκε και βελτίωση 
στην ποιότητα των πληροφοριών που παρέχονται μαζί με τις αιτήσεις. Ωστόσο, 
εξακολουθούν να υπάρχουν ορισμένα προβλήματα όσον αφορά την επεξεργασία αυτών 
των αιτήσεων. Κυρίως, παρατηρήθηκαν ορισμένες περιπτώσεις στις οποίες δικαιούχοι 
που κρίνονταν μη επιλέξιμοι δυνάμει της απόφασης για τη χορήγηση ενίσχυσης 
παρουσιάστηκαν, παρ'όλα αυτά, για λήψη την ενίσχυσης κατά το στάδιο πληρωμών. 
Επίσης, ορισμένες φορές παρατηρείται έλλειψη σαφούς σχέσης μεταξύ μίας αίτησης 
πληρωμής και της αρχικής απόφασης για την ανάληψη της ενίσχυσης. 
Επιπλέον, με τη συνεργασία άλλων υπηρεσιών της Επιτροπής, η ΓΔ V έλαβε μέτρα για 
την αποφυγή αδικαιολόγητων διοικητικών βαρών, όταν το πρόγραμμα των κοινωνικών 
μέτρων, όπως παρουσιάζεται κατά το στάδιο πληρωμών, οιαφέρει από τις αρχικές 
προβλέψεις. Επιπλέον, το 1992 τέθηκε σε εφαρμογή ένα βελτιωμένο σύστημα λογιστικής 
(το οποίο βελτίωσε εκείνο που είχε ήδη αναπτυχθεί, όπως αναφέρει η έκθεση 
δραστηριοτήτων για το 1990), που οδήγησε στην καλύτερη παρακολούθηση της 
αναληφθείσας ενίσχυσης. Πάνω απ'όλα, οι δεσμεύσεις συνδέονται σαφώς με ένα 
συγκεκριμένο ημερολογιακό έτος και δεν είναι δυνατή καμία μεταφορά μεταξύ των 
λογαριασμών των πιστώσεων αυτών. Ένας εσωτερικός έλεγχος της Επιτροπής που 
πραγματοποιήθηκε το 1993 θεώρησε ότι το σύστημα αυτό είναι κατάλληλο για τις 
ανάγκες της υπηρεσίες και περιλαμβάνει πολύ μικρό περιθώριο λάθους (σύμφωνα με 
τους κανόνες που έχει ορίσει ο Διεθνής Οργανισμός Προτύπων). Ο πίνακας που 
29 
ακολουθεί δείχνει την επιταχυνόμενη εξέλιξη όσον αφορά την ενίσχυση που αναλήφθηκε 
από το 1989 έως το 1992. 
Σχήμα 16 : Ρυθμός πληρωμών παραδοσιακής ενίσχυσης επαναπροσαρμογής κατά την 
περίοδο 1989-1992 
ΕΤΟΣ ΑΝΑΛΗΨΗΣ ΠΛΗΡΩΜΕΣ ΠΟΥ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΘΗΚΑΝ 
ΤΗΣ ΕΝΙΣΧΥΣΗΣ ΥΣΤΕΡΑ ΑΠΟ 
1 ΕΤΟΣ 2 ΕΤΗ 3 ΕΤΗ 4 ΕΤΗ + 
1989 10,9% 34,6% 63,2% 83,9% 
1990 10,4% 47,4% 69,7% 
1991 26,7% 32,6% 
1992 26,8% 
- : δεν εφαρμόζεται 
Μετά τη θέση σε ισχύ των νέων διμερών συμβάσεων το 1989, οι εκθέσεις σχετικά με την 
εφαρμογή παραλαμβάνονται με την αίτηση για τελική πληρωμή. Οι εκθέσεις αυτές 
αποτελούν σημαντική πηγή πληροφοριών για λόγους αξιολόγησης και δίνουν τη 
δυνατότητα στην Επιτροπή να διαπιστώνει ότι η ενίσχυση που εκταμιεύθηκε 
χρησιμοποιήθηκε για τα μέτρα για τα οποία προοριζόταν. Το περιεχόμενο και η μορφή 
των εκθέσεων αυτών παρουσιάζουν σημαντικές διακυμάνσεις και, συνεκτιμώντας το 
σημείο αυτό, η Επιτροπή άσκησε πίεση στα κράτη μέλη προκειμένου να καταρτιστεί ένα 
συγκεκριμένο κοινό πλαίσιο. Μία απλοποιημένη μορφή καταρτίστηκε μετά την ετήσια 
συνάντηση του 1993 με τις εθνικές αρχές. Στο μέλλον, η υποβολή της έκθεσης αυτής 
σχετικά με την εφαρμογή θα είναι υποχρεωτική. 
Η Επιτροπή πραγματοποιεί τακτικές ελεγκτικές αποστολές προκειμένου να διαπιστώνει 
ότι οι ενισχύσεις που καταβάλλονται χρησιμοποιούνται ορθά και ότι δεν υπάρχουν 
προβλήματα επιλεξιμότητας. Το 1993, 12 ελεγκτικές αποστολές πραγματοποιήθηκαν 
σε 7 κράτη μέλη, ορισμένες από τις οποίες ήταν κοινές αποστολές της Επιτροπής και 
του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Παρατυπίες διαπιστώθηκαν σε μία μόνο περίπτωση και η 
Επιτροπή υποχρεώθηκε να ακυρώσει την ενίσχυση που είχαν καταβληθεί. 
VII.2. Ακυρώσεις 
Ενώ σημειώθηκε πράγματι σημαντική βελτίωση στο ρυθμό πληρωμών, παρ'όλα αυτά 
το 1993 το επίπεδο των ακυρώσεων παρέμεινε υψηλό. Περίπου 51,2 εκατ. ECU 
ακυρώθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος παραδοσιακής ενίσχυσης και συνολικά 
14,7 εκατ. ECU για το συμπληρωματικό πρόγραμμα στον τομέα του χάλυβα. Το 1989, 
το πρώτο έτος εφαρμογής των νέων εναρμονισμένων συμβάσείον, πραγματοποιήθηκε 
μία συνολική εκτίμηση για τις ακυρώσεις αναληφθείσας ενίσχυσης. Τούτο <ρανερώνει 
ότι το επίπεδο αξιοποίησης των αναλήψεων υποχρεώσεων κυμαίνεται στο 90,7% για τον 
τομέα του άνθρακα και μόλις στο 76,4% για το χάλυβα. Ο παρακάτα) πίνακας 
παρουσιάζει την κατάσταση ανά κράτος μέλος. 
30 
Σχήμα 17: Το επίπεδο αξιοποίησης των αναλήψεων υποχρεώσεων στον τομέα του 
χάλυβα κατά το 1989 
100% 
80% + 
S 60% 
« 40% -
c 
20% + 
0% • 
ESP GR NL UK 
Communauté 
D Paiements (y inclus les transactions en cours) Β Annulations (y inclus les transactions en cours) 
Σχήμα 18: Το επίπεδο αξιοποίησης των αναλήψεων υποχρεώσεων στον τομέα του 
άνθρακα κατά το 1989 
100% -• 
90% --
80% -
70% --
60% --
50% -
40% -
30% -
20% -
10% -
0% --
ESP UK EUR 12 
D Paiements (y inclus les transactions en cours) Β Annulations (y inclus les transactions en cours) 
31 
Δεδομένου ότι ορισμένα κράτη μέλη μπορεί να επισημανθούν διότι κατέγραψαν 
σημαντικές και επανειλημμένες ακυρώσεις, η Επιτροπή αντιμετωπίζει το πρόβλημα αυτό 
με τους ενδιαφερομένους κυρίως σε διμερές επίπεδο. Ορισμένες εθνικές αρχές 
διαβεβαίωσαν ότι στο μέλλον θα δοθεί μεγαλύτερη προσοχή. Ωστόσο, πρέπει να 
αναφερθεί ότι σημαντικό μέρος του προβλήματος σχετίζεται με καθυστερήσεις στην 
εφαρμογή των προγραμμάτων για τα οποία, δυνάμει των αυστηρών όρων των διμερών 
συμβάσεων, η χορηγούμενη βοήθεια πρέπει να ακυρωθεί και να αναληφθεί εκ νέου. Στις 
περιπτώσεις αυτές, οι εθνικές αρχές δεν διαθέτουν ως επί το πλείστον κανένα μέσο για 
να αποφύγουν τις απαιτούμενες ακυρώσεις. Ένας ακόμη λόγος για τον οποίο 
πραγματοποιούνται ακυρώσεις συνίσταται στο ότι τα κράτη μέλη υποβάλλουν αιτήσεις 
με βάση τις προβλέψεις απωλειών θέσεων εργασίας, οι οποίες περιλαμβάνουν 
αναπόφευκτα ένα στοιχείο κινδύνου. Ωστόσο, παρατηρείται αυξανόμενη τάση για 
υποβολή αιτήσεων για προγράμματα του προηγούμενου έτους, η οποία θα αυξηθεί 
ακόμη περισσότερο υπό το φως της μικρότερης προθεσμίας για την υποβολή αιτήσεων 
που όρισε πρόσφατα η Επιτροπή. 
Επιπλέον, η Επιτροπή εφαρμόζει διεξοδικότερο έλεγχο, με τον οποίο οι προβλέψεις του 
αριθμού των δικαιούχων που υποβάλλονται δυνάμει μίας αίτησης για ενίσχυση 
ελέγχονται στενότερα πριν αναληφθεί πραγματικά οποιαδήποτε ενίσχυση. 
Συνεκτιμώντας το στοιχείο αυτό, προβλέπεται ότι στο άμεσο μέλλον μπορεί να 
σημειωθεί σημαντική βελτίωση στο επίπεδο των ακυρώσεων. 
VIII. ΑΛΛΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ 
Εκτός από την εφαρμογή του προγράμματος ενίσχυσης επαναπροσαρμογής, στο πλαίσιο 
του προγράμματος αυτού πραγματοποιούνται και άλλες δραστηριότητες που 
συμβάλλουν στη βελτίωση των επιλογών πολιτικής. Έτσι, κατά τη διάρκεια του 1993, 
η Επιτροπή διοργάνωσε διάφορες συναντήσεις, διασκέψεις και μελέτες και είχε τη 
δυνατότητα να δρέψει τους καρπούς των δραστηριοτήτων αυτών. Επίσης, 
εκμεταλλεύτηκε την ευκαιρία να πραγματοποιήσει μία δημοσίευση. 
VIII. 1 Επιτροπές 
VIII. 1.1 Μεικτή επιτροπή για την εναρμόνιση των συνθηκών εργασίας στη 
βιομηχανία χάλυβα 
Μία μεικτή επιτροπή συγκεντρώνει εργαζομένους και εργοδότες της χαλυβουργίας 
προκειμένου να εξετάζονται θέματα σχετικά με τις συνθήκες εργασίας. Η επιτροπή αυτή 
συντάσσει εκθέσεις σχετικά με τις κοινωνικοοικονομικές εξελίξεις του κλάδου, 
συμβάλλοντας έτσι σημαντικά στις εξαμηνιαίες εκτιμήσεις της απασχόλησης που 
πραγματοποιεί η ΓΔ V για το πρόγραμμα της Επιτροπής σχετικά με τη χαλυβουργία. Το 
1993, το έργο της επιτροπής αυτής, η οποία συνεδριάζει δύο φορές το χρόνο, 
εστιάστηκε ως επί το πλείστον στον αντίκτυπο στις θέσεις εργασίας που είχε το νέο 
κύμα απαραίτητης αναδιάρθρωσης του τομέα του χάλυβα. Αλλα θέματα που 
εξετάστηκαν περιελάμβαναν την επαγγελματική κατάρτιση στο πλαίσιο ης βιομηχανίας, 
μία συζήτηση που υποκινήθηκε από μία παρουσίαση που πραγματοποίησε η 
Sozialforschungsstelle Dortmund σχετικά με τη μελέτη που είχε ολοκληρώσει 
πρόσφατα με τίτλο "Προσόντα για την ποιότητα", η οποία εξετάζει την εξέλιξη των 
αναγκών κατάρτισης στη βιομηχανία χάλυβα. Επίσης, η μεικτή επιτροπή εξέτασε τα 
συμπεράσματα μίας μελέτης, την εκπόνηση της οποίας είχε αναθέσει το 1992, σχετικά 
με τις επιπτώσεις των δημογραφικών αλλαγών της βιομηχανίας στις ανάγκες κατάρτισης 
των εργαζομένων μεγαλύτερης ηλικίας. Για περισσότερα στοιχεία σχετικά με τη μελέτη 
αυτή, βλ. τμήμα VIII .4.1. 
Μετά την εξέταση της επαγγελματικής κατάρτισης και των δημογραφικών αλλαγών, η 
μεικτή επιτροπή ενέκρινε κοινή δήλωση, η οποία προτείνει την ανάληψη ενεργειών τόσο 
από τη βιομηχανία όσο και από την Επιτροπή, προκειμένου να αυξηθεί η 
32 
χρησιμοποίηση της εμπειρίας που αποκτήθηκε από τους εργαζομένους μεγαλύτερης 
ηλικίας, ώστε να αναπτυχθεί μία διαδικασία επαγγελματικής "εκπαίδευσης", και οχι 
απλώς κατάρτισης, και να προσδωθεί μεγαλύτερη ελαστικότητα στην εξέλιξη της 
σταδιοδρομίας. 
VIII. 1.2. Μεικτή επιτροπή για την εναρμόνιση των συνθηκών εργασίας στη 
βιομηχανία άνθρακα 
Μία κοινή επιτροπή συγκεντρώνει και πάλι εργαζομένους και εργοδότες της βιομηχανίας 
άνθρακα προκειμένου να εξετάζουν θέματα που αφορούν τον κλάδο. Το 1993, το έργο 
της επιτροπής αυτής, η οποία συνεδριάζει επίσης δύο φορές το χρόνο, επικεντρώθηκε 
στην κατάρτιση ενός ερωτηματολογίου για την πραγματοποίηση επισκόπησης σχετικά 
με τις γενικές συνθήκες εργασίας στη βιομηχανία εξόρυξης άνθρακα. 
Επιπλέον, ολοκληρώθηκε η σύνταξη μίας έκθεσης σχετικά με τα κοινωνικά συνοδευτικά 
μέτρα που ισχύουν στα κράτη μέλη όσον αφορά την πυριτίαση και την 
πνευμονοκονίωση. Επίσης, η επιτροπή εκπόνησε ένα συνοπτικό έγγραφο σχετικά με τα 
εισοδήματα των ανθρακωρύχων που συνταξιοδοτούνται πρόωρα. 
Και η επιτροπή αυτή αποτελεί σημαντική πηγή πληροφοριών για την Επιτροπή σχετικά 
με τις γενικές εξελίξεις της κοινωνικής κατάστασης στον κλάδο αυτό. 
VIII.1.3. Ετήσια συνεδρίαση των εθνικών αρχών 
Το Σεπτέμβριο του 1993, η Επιτροπή είχε συναντήσεις με τους εκπροσώπους των 
εθνικών αρχών προκειμένου να εξετάσουν θέματα που αφορούσαν την εφαρμογή του 
προγράμματος ενίσχυσης επαναπροσαρμογής. Στη συζήτηση αυτή περιελήφθη η 
αναδιάρθρωση της βιομηχανίας χάλυβα και η ένταξη των μέτρων της ΕΚΑΧ στο ΕΚΤ. 
Επίσης, οι εκπρόσωποι ενημερώθηκαν για τεχνικά ζητήματα που αφορούν τη χορήγηση 
της ενίσχυσης της ΕΚΑΧ, όπως η προθεσμία για την υποβολή των αιτήσεων και των 
εκθέσεων σχετικά με την εφαρμογή του προγράμματος. 
Αυτή η ετήσια συνεδρίαση των κρατών μελών και της Επιτροπής κατέληξε να λειτουργεί 
ως μεικτή επιτροπή για την ερμηνεία των διμερών συμβάσεων, όπως ορίζει το άρθρο 
15. 
VIII.2 Διασκέψεις 
VIII.2.1. Συμπόσιο σχετικά με τον κοινωνικό αντίκτυπο της αναδιάρθρωσης της 
ευρωπαϊκής βιομηχανίας άνθρακα 
Τον Ιούνιο του 1993 η Επιτροπή οργάνωσε μία ημερίδα μελέτης σχετικά με τις 
κοινωνικές συνέπειες της αναδιάρθρωσης της βιομηχανίας άνθρακα της Ευρωπαϊκής 
Ένωσης. Στο συμπόσιο αυτό συμμετείχαν εκπρόσωποι των εθνικών και των τοπικών 
αρχών, παραγωγοί άνθρακα, συνδικάτα και ομάδες συμφερόντων. Η συνεδρίαση 
υποκινήθηκε ως επί το πλείστον από μία μελέτη που είχε ολοκληρωθεί πρόσφατα 
σχετικά με τον κοινωνικό αντίκτυπο της αναδιάρθρωσης9. Διεξήχθη μία γενική συζήτηση, 
με κεντρικό θέμα τη σημερινή κοινωνική κατάσταση που επικρατεί σήμερα στις περιοχές 
με ανθρακωρυχεία. Τη συζήτηση αυτή ακολούθησαν δύο συζητήσεις στρογγυλού 
τραπεζιού, από τις οποίες η μία ασχολήθηκε με την αξία του ανθρώπινου δυναμικού και 
η άλλη επικεντρώθηκε στα διάφορα μέσα καταπολέμησης των προβλημάτων που 
προκύπτουν από την αναδιάρθρωση και τις συνακόλουθες απώλειες θέσεων εργασίας. 
Συμπερασματικά, πρώτον, όλοι οι συμμετέχοντες ζήτησαν συνεχή χρηματοδοτική 
συμμετοχή της Επιτροπής που να εστιάζεται κυρίως στις περιοχές με ορυχεία ώστε να 
"Οι κοινωνικές συνέπειες των αναδιαρθρώσεων των περιοχών με 
ανθρακωρυχεία στην Κοινότητα" Entreprise et Personnel, 1992. 
33 
αμβλυνθούν οι κοινωνικές συνέπειες στους ίδιους τους ανθρακωρύχους και τις 
κοινότητες τους. Μετά τη διάσκεψη αυτή, η Επιτροπή ενέκρινε τις προτάσεις για το 
RECHAR II και ένα συμπληρωματικό πρόγραμμα της ΕΚΑΧ για τον τομέα του άνθρακα 
ως συμπλήρωμα του RECHAR. 
Επιπλέον, κρίθηκε ότι είναι απαραίτητο να βελτιωθεί η συνεργασία μεταξύ των τοπικών, 
περιφερειακών, εθνικών και κοινοτικών αρχών ώστε να εξασφαλιστεί η πραγματοποίηση 
αποτελεσματικότερων συντονισμένων ενεργειών. Επίσης, υποβλήθηκε η πρόταση να 
συγκροτούνται τοπικές συμβουλευτικές επιτροπές με στόχο τη βέλτιστη ανταλλαγή 
πληροφοριών και την αποτελεσματικότερη διοχέτευση της κοινοτικής ενίσχυσης. Η 
πρόταση αυτή εγκρίθηκε από την Επιτροπή το 1994. 
VIII.3 Δημοσιεύσεις 
VIII.3.1. Εγχειρίδιο σχετικά με την κοινωνική διαχείριση της βιομηχανικής 
αναδιάρθρωσης στον τομέα άνθρακα και χάλυβα της Ευρώπης 
Το 1993, η Επιτροπή (ΓΔ V/A/4) εξέδωσε δημοσίευση η οποία τεκμηριώνει τη μεγάλη 
και πλούσια εμπειρία που συγκέντρωσε κατά τα 40 χρόνια βιομηχανικής αναδιάρθρωσης 
στον τομέα άνθρακα και χάλυβα της Ευρώπης. Η δημοσίευση πραγματοποιήθηκε 
προκειμένου να χρησιμεύσει ως εγχειρίδιο σε όσους εμπλέκονται στις κοινωνικές πτυχές 
της διαδικασίας βιομηχανικής αναδιάρθρωσης. 
Το κυρίως μέρος του εγχειριδίου αυτού επικεντρώνεται σε 20 περίπου μοντέλα που 
απεικονίζουν τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίστηκαν οι κοινωνικές συνέπειες της 
βιομηχανικής αναδιάρθρωσης σε οκτώ βασικά κράτη μέλη. Πριν από κάθε αναλυτική 
περιγραφή ενός συγκεκριμένου μοντέλου παρέχονται στοιχεία σχετικά με το ιστορικό 
του εθνικού βιομηχανικού και εργασιακού πλαισίου στο οποίο εφαρμόστηκαν τα 
προγράμματα. Επιπλέον, το εγχειρίδιο παρέχει πληροφορίες σχετικά με το σχεδιασμό 
των διαδικασιών που απαιτούνται για τη διαχείριση του κοινωνικού αντίκτυπου της 
βιομηχανικής αλλαγής μαζί με μία επισκόπηση των διαφόρων παικτών που εμπλέκονται 
στη διαχείριση του προσωπικού και την κατάρτιση κοινωνικών προγραμμάτων. 
Το εγχειρίδιο αυτό αναμένεται να φανεί χρήσιμο στους αρμοδίους για το ανθρώπινο 
δυναμικό, στα συνδικάτα, τις εθνικές και τοπικές αρχές, τα πρακτορεία επιχειρήσεων 
και άλλους οργανισμούς που είναι υπεύθυνοι για την ανάπτυξη μίας κοινωνικής 
συνιστώσας στα σχέδια βιομηχανικής αναδιάρθρωσης. Το εγχειρίδιο πρόκειται να 
διατεθεί σε άτομα και οργανώσεις στο επίπεδο της Ένωσης καθώς και στις χώρες της 
Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. 
VIII.4 Μελέτες 
VIII.4.1. Μελέτη σχετικά με τον κοινωνικό διάλογο ως συμβολή στην 
αναδιάρθρωση της βιομηχανίας χάλυβα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 
Το Μάιο του 1993, κατά την κατάρτιση ενός κοινοτικού προγράμματος δράσης για την 
ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της χαλυβουργίας, η τότε βελγική προεδρία του 
Συμβουλίου Υπουργών Βιομχανίας ζήτησε από την Επιτροπή να εξετάσει τον κοινωνικό 
διάλογο στον τομέα αυτό. Η προεδρία ανησυχούσε μήπως τα κοινωνικά μέτρα 
θεωρηθούν αποκλειστικά ποσοτικά ενώ αποτελούν βασικό στοιχείο του προγράμματος 
δοάσης της Επιτροπής. Επίσης, κρίθηκε απαραίτητο να γίνει μία ποιοτική εκτίμηση των 
μέτρων που εφαρμόζονταν στον κοινωνικό τομέα, προκειμένου να υποκινηθεί η 
καινοτομία στις κοινωνικές διαπραγματεύσεις και να καταστεί δυνατή η βέλτιστη 
ανταλλαγή απόψεων μεταξύ των κρατών μελών. 
Η Επιτροπή ήλθε σε επαφή με την ερευνητική μονάδα εργασιακών σχέσεων του 
Πανεπιστημίου του Warwick προκειμένου να διεξάγει ένα αρχικό σχέδιο έρευνας. Η 
μελέτη εστιάστηκε στις δομές του κοινωνικού διαλόγου, τις εξελίξεις και τις 
καινοτομίες κατά τα τελευταία χρόνια των διαφόρων εθνικών προσεγγίσεων στα 
34 
κοινωνικά προβλήματα που προκύπτουν από την αναδιάρθρωση της χαλυβουργίας. Η 
μελέτη που προέκυψε έχει μεγάλη αξία καθώς παρέχει μία διεξοδική και 
εμπεριστατωμένη έκθεση της κατάστασης σε κάθε κράτος μέλος. Επίσης, αποτελεί μία 
ενημερωμένη μελέτη που τονίζει τα κύρια σημεία των πρόσφατων εξελίξεων και 
καινοτομιών στον κλάδο αυτό. 
Όσον αφορά τις δομές για τη διεξαγωγή του κοινωνικού διαλόγου, η μελέτη θεωρεί ότι 
υπάρχουν μεγάλες διαφορές ενώ ταυτόχρονα εφαρμόζονται διάφορα συστήματα 
συλλογικών διαπραγματεύσεων, εκπροσώπησης των εργαζομένων και νομοθετικά 
πλαίσια. Διαπιστώνει ελάχιστες εξελίξεις στις διαρθρωτικές συμφωνίες για τον 
κοινωνικό διάλογο. Επιπλέον, επισημαίνει ορισμένες βελτιώσεις της ποιότητας καθώς 
και ότι σε ορισμένες χώρες φαίνεται ότι αναπτύσσεται περιφερειακή και τοπική 
διάσταση. 
Όσον αφορά τις εξελίξεις των αποτελεσμάτων του κοινωνικού διαλόγου και την 
εκτίμηση των διαφόρων εθνικών προσεγγίσεων, η μελέτη εξετάζει το ζήτημα ου 
σχεδιασμού του ανθρώπινου δυναμικού και των κοινωνικών συνοδευτικών μέτρων. Σε 
ορισμένα κράτη μέλη παρατηρείται μία τάση προς προσωπικό σχεδιασμό της 
σταδιοδρομίας που διευκόλυνε τις μεταφορές θέσεων εργασίας και τη μείωση της 
αβεβαιότητας. Όσον αφορά τα μέτρα για τη μείωση των θέσεων εργασίας, η πρόωρη 
συνταξιοδότηση φαίνεται ότι αποτελεί τη βασική επιλογή που ευνοούν εξίσου τα 
συνδικάτα και οι εργοδότες. Επίσης, όσον αφορά το χρόνο εργασίας έχουν σημειωθεί 
αλλαγές σε ορισμένο βαθμό, όμως με οριακές επιπτώσεις στον καταμερισμό της 
εργασίας. 
Τελικά, η μελέτη καταλήγει ότι η Κοινότητα θα διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στο 
συντονισμό των θετικών ανταποκρίσεων στην αναδιάρθρωση, ιδίως, για παράδειγμα, 
με την προώθηση των υποδομών και τη διαφοροποίηση της απασχόλησης σε τοπικό 
επίπεδο. Η Επιτροπή σκοπεύει να επανεξετάσει αυτό το ερευνητικό σχέδιο υπό το φως 
του πρόσφατου λευκού βιβλίου σχετικά με την ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα και 
την απασχόληση και τελικά να διανείμει ευρέως τα αποτελέσματα, προκειμένου να 
προωθήσει μία ικανοποιητική ανταλλαγή πληροφοριών. 
VIII.4.2 Μελέτη σχετικά με το κόστος της ενίσχυσης επαναπροσαρμογής και της 
συμμετοχής της ΕΚΑΧ στο κόστος αυτό 
Το 1992, η Επιτροπή σύναψε σύμβαση με το Belgian Hoger Instituut voor de Arbeid 
του Καθολικού Πανεπιστημίου της Λουβαίνης για την εκπόνηση μελέτης, η οποία θα 
είχε ως διττό στόχο τον υπολογισμό του μεικτού κόστους των μέτρου που 
συγχρηματοδοτούνται από το πρόγραμμα ενίσχυσης επαναπροσαρμογής της ΕΚΑΧ και 
την εκτίμηση του επιπέδου προσθετικότητας που δημιουργεί η συγχρηματοδότηση αυτή. 
Με αφετηρία τη σχετική εθνική κοινωνική νομοθεσία, στάθηκε δυνατό να μετρηθούν 
ποσοτικά ολα τα στοιχεία του κόστους για όλες τις κατηγορίες κοινωνικών μέτρων και 
τη διάρκεια εφαρμογής τους. Συγκρίνοντας το κόστος της κοινωνικής προστασίας των 
εργαζομένων της ΕΚΑΧ με το κόστος της γενικής κοινωνικής προστασίας (δηλαδή της 
προστασίας που παρέχεται σε όλους τους εργαζομένους) στάθηκε δυνατό να εκτιμηθεί 
ο παράγοντας της προσθετικότητας. Τα αποτελέσματα της μελέτης δείχνουν ότι οι 
κοινωνικές πτυχές της αναδιάρθρωσης έχουν σημαντικές χρηματοοικονομικές συνέπειες, 
οι οποίες παρουσιάζουν μεγάλες διακυμάνσεις ανάλογα με την κατηγορία των μέτρων 
που εφαρμόζονται. Ειδικότερα, το συνολικό κόστος της πρόωρης συνταξιοδότησης 
είναι πολύ υψηλό, με βάση τη μακρά διάρκεια εφαρμογής του μέτρου και τα στοιχεία 
κόστους που περιλαμβάνει. Γενικά, το συνολικό κόστος άλλων κατηγοριών μέτρων 
(κατάρτιση, ανακατάταξη, κλπ.) βρέθηκε ότι είναι πολύ χαμηλότερο. 
Η μελέτη εξετάζει ποσοτικά δύο διαφορετικές προσεγγίσεις στην προσθετικότητα. Στη 
πρώτη, η σύγκριση μεταξύ του κόστους της κλαδικής και γενικής προστασίας δείχνει 
ότι οι εργαζόμενοι της ΕΚΑΧ απολαμβάνουν υψηλότερα επίπεδα κοινωνικής 
προστασίας όταν θίγονται από γεγονότα στη βιομηχανία απ'ό,τι οι άλλοι εργαζόμενοι. 
35 
Η δεύτερη προσέγγιση στην προσθετικότητα υπολογίζει το κόστος μόνο των στοιχείων 
κοινωνικής προστασίας στα οποία συμβάλλει η ΕΚΑΧ, δηλαδή μόνο των στοιχείων που 
αναφέρονται στις διμερείς συμβάσεις. Από τα αποτελέσματα μπορεί να συναχθεί το 
συμπέρασμα ότι οι συμβολή της ΕΚΑΧ μπορεί να ανέρχεται κατά μέσο όρο στο 13% του 
κόστους των στοιχείων στα οποία συμβάλλει (βλ. πίνακα στο τμήμα V.6) 
VIII.4.3 Μελέτη σχετικά με τις δημογραφικές αλλαγές εντός και εκτός της 
χαλυβουργίας και τον αντίκτυπο τους στις ανάγκες των εργαζομένων 
μεγαλύτερης ηλικίας όσον αφορά την κατάρτιση και τη σταδιοδρομία 
Την εκπόνηση της μελέτης αυτής ζήτησε η μεικτή επιτροπή χάλυβα. Ενόψει της μαζικής 
προσφυγής στα προγράμματα πρόωρης συνταξιοδότησης που σημειώθηκε κατά τη 
δεκαετία του 1980 και τα παράλληλα χαμηλά επίπεδα προσλήψεων νεαρών 
εργαζομένων, η εσωτερική ηλικιακή διάρθρωση της βιομηχανίας αλλοιώθηκε δραματικά. 
Η μελέτη έχει ως στόχο την εξέταση των συνεπειών του φαινομένου στους εργαζομένους 
μεγαλύτερης ηλικίας, ιδίως στα άτομα ηλικίας άνω των 45 ετών. 
Η μελέτη επιβεβαιώνει ότι η πλειονότητα των εργαζομένων σήμερα εμπίπτει στην 
ηλικιακή ομάδα 30-45 ετών. Καθώς η πυραμίδα των ηλικιών προχωρεί με την πάροδο 
του χρόνου, οι εργαζόμενοι άνω των 45 ετών θα αποτελούν ολοένα και μεγαλύτερο 
ποσοστό του εργατικού δυναμικού. Το φαινόμενο αυτό πρέπει να εξεταστεί στο πλαίσιο 
της αναδιοργάνωσης που πραγματοποιήθηκε τα τελευταία χρόνια στη βιομηχανία, η 
οποία είχε συνέπειες σε όλα τα επίπεδα - στη δομή της ίδιας της επιχείρησης, στη δομή 
των μεθόδων εργασίας και στην κατάρτιση. Η μελέτη εξετάζει εάν υιοθετήθηκαν ειδικές 
προσεγγίσεις στην κατάρτιση και στην εξέλιξη της σταδιοδρομίας των μεγαλύτερων 
εργαζομένων, καταλήγοντας ότι δεν συνέβη κάτι τέτοιο και ότι αντίθετα παρατηρήθηκε 
μία τάση να θεωρούνται οι εργαζόμενοι αυτοί ως δυνητικό αποθεματικό για τη μείωση 
του εργατικού δυναμικού. 
Η μελέτη συνιστά ότι η χαλυβουργία πρέπει να επανεξετάσει τις στρατηγικές που 
ακολουθεί για το ανθρώπινο δυναμικό προκειμένου να επιδιώξει μία πιο ελαστική 
προσέγγιση που συνεκτιμά τόσο τις ανάγκες της επιχείρησης όσο και τα ατομικά 
χαρακτηριστικά των μεγαλύτερων εργαζομένων. Αυτή η συμβιβαστική προσέγγιση θα 
αντανακλά τις πρόσφατες δημογραφικές και οικονομικές εξελίξεις καθώς και την 
ανάγκη για υψηλά ειδικευμένο εργατικό δυναμικό που υποστηρίζεται από τεχνογνωσία 
και μεταφορά εμπειριών και πρέπει να λειτουργεί σε ένα ελαστικό εργασιακό 
περιβάλλον. 
VIII.4.4 Μελέτες σχετικά με την αναδιάρθρωση της βιομηχανίας άνθρακα και 
χάλυβα στα νέα γερμανικά Lander 
Το 1991, η Επιτροπή άρχισε μία σειρά επτά μελετών σχετικά με τη διαδικασία 
αναδιάρθρωσης του τομέα άνθρακα και χάλυβα στα νέα γερμανικά Lander. Τα 
αποτελέσματα της μελέτης αυτής υποβλήθηκαν τον Οκτώβριο του 1992 στο πλαίσιο μίας 
διάσκεψης γερμανών εκπροσώπων. Οι μελέτες μπορούν να συνοψιστούν ως εξής. 
Δύο μελέτες εστιάστηκαν στην ενίσχυση επαναπροσαρμογής της ΕΚΑΧ στον τομέα του 
άνθρακα και του χάλυβα αντιστοίχως. Οι μελέτες αυτές εξέτασαν τα αποτελέσματα της 
ενοποίησης της Γερμανίας σε κάθε τομέα και τα εθνικά μέτρα που εφαρμόστηκαν για την 
άμβλυνση του κοινωνικού αντίκτυπου της αναδιάρθρωσης καθώς χρηματοδοτούνταν 
από την ΕΚΑΧ. Πρότειναν μέσα για μία ολοκληρωμένη προσέγγιση προκειμένου να 
συμπτυχθούν οι εθνικές προσπάθειες και οι προσπάθειες της ΕΚΑΧ σε μία πιο 
συντονισμένη προσπάθεια. Δύο άλλες μελέτες εξέτασαν ειδικότερα τον τομέα του 
χάλυβα. Η πρώτη εξέτασε τις αλλαγές στη βιομηχανία και το συνακόλουθο αντίκτυπο 
στην απασχόληση και τις ανάγκες κατάρτισης. Η έκθεση αυτή παρείχε μία γενική 
επισκόπηση των σημερινών αναγκών όσον αφορά την οργάνωση του εργατικού 
36 
δυναμικού και το επίπεδο ειδίκευσης του. Στη συνέχεια αναλύει την προσέγγιση πον 
ακολουθείται για τη μείωση της απασχόλησης στον τομέα αυτό και πραγματοποιεί 
προτάσεις για τον καλύτερο τρόπο συνέχισης των μειώσεων συνεκτιμώντας τις 
κοινωνικές επιπτώσεις. Η δεύτερη μελέτη επικεντρώνεται σε μία συγκεκριμένη 
επιχείρηση χάλυβα, τη Grôditzer Stahlwerke στο κρατίδιο της Σαξονίας. Εξετάζει τα 
μέσα που εφαρμόζονται για τη μείωση του εργατικού δυναμικού της επιχείρησης 
παράλληλα με την ανάγκη επίτευξης βιωσιμότητας και συνεχίζει με την εξέταση της 
σκοπιμότητας της βελτίωσης των ρυθμίσεων αυτών σε συμφωνία με τους εκπροσώπους 
των εργαζομένων. 
Μία άλλη μελέτη εξετάζει την κατάσταση των γυναικών εργαζομένων στην επιχείρηση 
'Stahl und Walzwerk Brandenburg' (SWB). To 1993, το εργατικό δυναμικό μειώθηκε 
κατά 9.000 άτομα σε σχέση με τα επίπεδα του 1989 (από τα οποία τα 3.000 ήταν 
γυναίκες) στους 3.000 εργαζομένους, όπου το σημαντικότερο πλήγμα δέχθηκαν οι 
εργαζόμενες. Χρησιμοποιώντας ένα δείγμα 176 γυναικών πρώην εργαζομένων σε αυτή 
την επιχείρηση χάλυβα, η μελέτη καταλήγει ότι ενώ οι γυναίκες επλήγησαν περισσότερο 
απ'ό,τι οι άνδρες εργαζόμενοι, μπορούν επίσης να παρατηρηθούν μεγάλες διαφορές 
μεταξύ των ομάδων αυτών των γυναικών. Παρατηρείται μία πόλωση στις ευκαιρίες της 
αγοράς εργασίας μεταξύ, αφενός, των ιδιαίτερα ειδικευμένων γυναικών που μπορούν 
να κατέχουν σχετικά ασφαλείς θέσεις εργασίας και, αφετέρου, μίας μεγάλης ομάδας 
γυναικών με χαμηλό επίπεδο εκπαίδευσης, που μπορούν να κατέχουν μόνο 
παραδοσιακές και ιδιαίτερα χαμηλόμισθες θέσεις εργασίας. 
Όσον αφορά τις υπόλοιπες μελέτες, μία εστιάστηκε στη βιομηχανία λιγνίτη τόσο στα 
νέα όσο και στα πρώην Lander. Η έρευνα αυτή ανέλυσε τη μελλοντική εξέλιξη του 
κλάδου στη Γερμανία όσον αφορά κυρίως τις ανάγκες κατάρτισης στους τομείς της 
μεταποίησης, της συντήρησης, της έρευνας και της διαχείρισης. Η τελική μελέτη 
εξέτασε την πιθανότητα επέκτασης του επιτυχημένου προγράμματος κοινωνικών 
κατοικιών στα πέντε νέα Lander (βλ. έκθεση του 1993 σχετικά με τις δραστηριότητες 
κοινωνικής στέγασης της ΕΚΑΧ). 
Τα αποτελέσματα των μελετών αυτών υποβλήθηκαν σε μία διάσκεψη που 
πραγματοποιήθηκε το 1992 στις Βρυξέλλες. Στη διάσκεψη αυτή συμμετείχαν 
εκπρόσωποι των Υπουργείων, των επιχειρήσεων και των συνδικάτων των νέων 
γερμανικών Lander, οι οποίοι επιδοκίμασαν τις πολύτιμες πληροφορίες που 
περιελάμβανε η μελέτη αυτή. 
37 
IX. ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΕΚΑΧ 
IX. 1 Οι δημοσιονομικοί περιορισμοί και το μέλλον 
Το 1991, η Επιτροπή εξέτασε για πρώτη φορά το ζήτημα της λήξης της συνθήκης ΕΚΑΧ 
το 2002. Ενέκρινε μία απόφαση η οποία προβλέπει τη διατήρηση της συνθήκης έως το 
έτος αυτό, η οποία όμως ορίζει ότι ορισμένα χρηματοδοτικά μέσα και κοινωνικές 
διατάξεις πρέπει να μεταφερθούν στη συνθήκη ΕΟΚ. Το 1992, η Επιτροπή καθόρισε 
τις προτεραιότητες για τις μελλοντικές χρηματοδοτικές δραστηριότητες της ΕΚΑΧ, με 
ένα επεξηγηματικό σενάριο που περιελάμβανε τη δυνατότητα σταδιακής κατάργησης 
(phasing out) των δημοσιονομικών δαπανών έως το 200210. Με βάση αυτήν την 
ανακοίνωση της Επιτροπής, το Συμβούλιο εξέτασε την προσέγγιση που υιοθετεί στο 
μέλλον της ΕΚΑΧ. Κατά τη συνεδρίαση του Νοεμβρίου του 1992, το Συμβούλιο 
Υπουργών Βιομηχανίας, συνεκτιμώντας την οικονομική κατάσταση των δύο αυτών 
κλάδων της βιομηχανίας, τις χρηματοδοτικές απαιτήσεις και τις κοινωνικές ανάγκες, 
κάλεσε την Επιτροπή να λάβει διάφορα μέτρα, μεταξύ των οποίων να εξασφαλίσει τη 
συνεχή μείωση της συνεισφοράς. 
Στο πλαίσιο αυτό, το 1993 καταρτίστηκε ο προϋπολογισμός λειτουργίας της ΕΚΑΧ για 
το 1994. Επιπλέον, ενώ οι πόροι του προϋπολογισμού του 1993 έφθαναν τα 552 εκατ. 
ECU, οι προβλέψεις για το 1994 ήταν δυσοίωνες καθώς οι πόροι ανέρχονταν μόνο σε 
393 εκατ. ECU. Αυτή η δραστική μείωση αντανακλούσε εν μέρει τη σταδιακή υποχώρηση 
των εισόδων από τις συνεισφορές, που ανέρχονταν μόλις στο 0,23% της εμπορεύσιμης 
παραγωγής. 
Παρά τους μειωμένους πόρους, η Επιτροπή με την υποστήριξη του Ευρωπαϊκού 
Κοινοβουλίου11 και της συμβουλευτικής επιτροπής ΕΚΑΧ12 έδωσε προτεραιότητα στη 
χρηματοδότηση κοινωνικών μέτρων δυνάμει του άρθρου 56. Στα τρία προγράμματα 
ενίσχυσης επαναπροσαρμογής της ΕΚΑΧ διατέθηκαν συνολικά 283 εκατ. ECU, δηλαδή 
περίπου το 70% του συνολικού προϋπολογισμού. 
ΙΧ.2 Σταδιακή ενσωμάτωση στο Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (Phasing-in) 
Όπως συμβαίνει και με τα άλλα προγράμματα που χρηματοδοτεί ο προϋπολογισμός 
λειτουργίας της ΕΚΑΧ, αναζητούνται δυνατότητες μεταφοράς ορισμένων στοιχείων της 
ενίσχυσης επαναπροσαρμογής της ΕΚΑΧ στο καθεστώς ΕΟΚ. Είναι φανερό ότι το 
Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (ΕΚΤ) πρέπει να μπορεί να καλύψει, σε κάποιο βαθμό, 
ορισμένα μέτρα που σήμερα χρηματοδοτούνται από την ΕΚΑΧ. Οι δραστηριότητες που 
κρίνονται κατάλληλες για τη μεταφορά αυτή είναι η επαγγελματική κατάρτιση καθώς και 
η υποστήριξη της απασχόλησης, όπως τα κίνητρα για αυτοαπασχόληση, που σήμερα 
χρηματοδοτούνται από το μέτρο ανακατατάξεων της ΕΚΑΧ. Η Επιτροπή εξετάζει 
επομένως ποιες αλλαγές είναι αναγκαίες στις διμερείς συμβάσεις ώστε να καταργηθούν 
ορισμένα στοιχεία της ΕΚΑΧ. 
10 "Το μέλλον της συνθήκης ΕΚΑΧ - Χρηματοοικονομικές δραστηριότητες" 
SEC(92)1889 της 18.11.92, που ενημερώθηκε με το SEC (93) 1596 
1 ' Ψήφισμα του ΕΚ της 16.12.93 
12 Υπόμνημα σχετικά με το μέλλον της συνθήκης ΕΚΑΧ, της 20.11.92 
38 
IX.3 Διεύρυνση 
To 1995, προβλέπεται η προσχώρηση των τεσσάρων χωρών ΕΖΕΣ - Αυστρία, 
Νορβηγία, Σουηδία και Φινλανδία - στη συνθήκη ΕΚΑΧ. Ενώ οι χώρες αυτές δεν 
παράγουν σημαντικές ποσότητες άνθρακα, διαθέτουν ένα σημαντικό συνολικό επίπεδο 
παραγωγής χάλυβα που ανέρχεται γύρω στα 11 εκατ. τόνους. Όσον αφορά τα επίπεδα 
απασχόλησης, εκτιμάται ότι στον τομέα του χάλυβα εργάζονται πάνω από 40.000 
άτομα. 'Ετσι, κρίθηκε ότι μία αναδιάρθρωση παρόμοιας φύσης με αυτή που 
πραγματοποιείται σήμερα στην Ευρωπαϊκή 'Ενωση μπορεί κάλλιστα να είναι 
απαραίτητη για τις χώρες αυτές. 
Και οι τέσσερις χώρες υπέδειξαν ότι είναι πρόθυμες να καταβάλλουν τη συνεισφορά επί 
της παραγωγής που τροφοδοτεί τον προϋπολογισμό λειτουργίας της ΕΚΑΧ. Έτσι, οι 
εργαζόμενοι στις επιχειρήσεις χάλυβα που θα πληγούν από τη βιομηχανική 
αναδιάρθρωση μπορεί να είναι επιλέξιμοι για την ενίσχυση επαναπροσαρμογής της 
ΕΚΑΧ. Όσον αφορά το σημείο αυτό, θα πρέπει να αξιολογηθούν τα καθεστώτα 
κοινωνικής προστασίας που ισχύουν για τους εργαζομένους στη χαλυβουργία, 
προκειμένου να εκτιμηθεί η επιλεξιμότητά τους δυνάμει του άρθρου 52 παράγραφος 2 
εδάφιο β) της συνθήκης ΕΚΑΧ. 
Χ. Συμπεράσματα 
Το 1993, για άλλη μία φορά, η ενίσχυση επαναπροσαρμογής της ΕΚΑΧ διαδραμάτισε 
σημαντικό ρόλο στη διαδικασία κοινωνικής προσαρμογής στο πλαίσιο της βιομηχανικής 
αναδιάρθρωσης. Τόσο ο τομέας του άνθρακα όσο και εκείνος του χάλυβα διέρχονται 
μία περίοδο μεγάλων δυσχερειών, σημειώνοντας μεγάλες απώλειες θέσεων εργασίας. 
Το 1993, στον τομέα του άνθρακα της Ευρωπαϊκής Ένωσης το εργατικό δυναμικό 
μειώθηκε κατά περισσότερο απο 15%, στο δε τομέα του χάλυβα κατά 10% περίπου. Το 
1993, οι ενισχύσεις επαναπροσαρμογής, οι οποίες ανήλθαν συνολικά στα 292 εκατ. 
ECU, συνέβαλαν στην άμβλυνση του αντίκτυπου αυτών των απωλειών θέσεων εργασίας. 
Από αυτά τα μέτρα βελτιωμένης κοινωνικής προστασίας και θετικών πολιτικών για την 
αγορά εργασίας επωφελήθηκαν πάνω από 75.000 άτομα. 
Πράγματι, το 1993, το φάσμα και η ποικιλία του προγράμματος ενίσχυσης 
επαναπροσαρμογής εξακολούθησε να εξασφαλίζει ότι σχεδόν όλες οι καταστάσεις που 
μπορεί να αντιμετώπιζαν οι υπεράριθμοι εργαζόμενοι υποστηρίζονταν από τη 
συγχρηματοδότηση της ΕΚΑΧ. Ενώ η πλειονότητα των εργαζομένων λάμβανε 
υποστήριξη του εισοδήματος, με μέτρα πρόωρης συνταξιοδότησης και, σε μικρότερο 
βαθμό, ανεργίας, σε όλα τα κράτη μέλη εφαρμόστηκαν σημαντικά μέτρα κατάρτισης και 
ανακατατάξεων προκειμένου να βοηθήσουν τους εργαζομένους να επιστρέψουν σε νέα 
θέση εργασίας. Επιπλέον, σε ορισμένα κράτη μέλη εφαρμόστηκαν καινοτόμα μέτρα, 
όπως ο καταμερισμός της εργασίας και η διευθέτηση του χρόνου εργασίας. 
Η ΕΚΑΧ συμβάλλει σημαντικά σε όλα αυτά τα μέτρα, και η συμβολή αυτή, παρά τις 
σημερινές δημοσιονομικές δυσχέρειες της ΕΚΑΧ, πρέπει να εξακολουθήσει να γίνεται 
αισθητή, προκειμένου να συμβάλλει στην εξασφάλιση της διατήρησης αυτών των 
βελτιωμένων επιπέδων κοινωνικής προστασίας. Πράγματι, στο πλαίσιο των σημερινών 
στενών εθνικών δημοσιονομικών περιθωρίων, ορισμένα κράτη μέλη μείωσαν το 
χρηματοδοτικό βάρος των μέτρων αυτών στο δημόσιο ταμείο, με συνακόλουθη αύξηση 
του κόστους για τους παραγωγούς και, σε ορισμένες περιπτώσεις, για τους 
εργαζομένους. Ένα κράτος μέλος μάλιστα σταμάτησε την εφαρμογή του ειδικού 
καθεστώτος για τους εργαζομένους στη χαλυβουργία, προβάλλοντας ως δικαιολογία τη 
φθίνουσα συμβολή της ΕΚΑΧ στο συνολικό κόστος. 
Επίσης, το 1993 σηματοδοτήθηκε επίσης από μία αυξανόμενη τάση να εξετάζονται οι 
κατευθυντήριες γραμμές της βιομηχανικής πολιτικής με βάση τη συνθήκη ΕΚΑΧ. 
Ειδικότερα, η εφαρμογή των νέων συμπληρωματικών μέτρων για το χάλυβα 
προσανατολίστηκε αυστηρά στη μείωση του εργατικού δυναμικού ως αποτέλεσμα των 
39 
μειώσεων της παραγωγικής ικανότητας σε καλά καθορισμένες περιοχές παραγωγής, 
όπως ζήτησε η Επιτροπή. Επιπλέον, η Επιτροπή δήλωσε ρητά ότι τα μέτρα αυτά πρέπει 
να συμβάλλουν στην ανακούφιση του χρηματοδοτικού βάρους που φέρουν οι ίδιοι οι 
παραγωγοί χάλυβα, πράγμα που αποτελεί επιπλέον αναφορά στο στόχο αυτού του 
κοινωνικού προγράμματος όσον αφορά τη βιομηχανική πολιτική. 
Με την εκπνοή της συνθήκης ΕΚΑΧ το 2002, καταβάλλονται προσπάθειες, ήδη από το 
1993, για την εξασφάλιση της προοδευτικής μεταφοράς των μέτρων ενίσχυσης 
επαναπροσαρμογής της ΕΚΑΧ στα διαρθρωτικά ταμεία. Οι προσπάθειες αυτές είναι 
ιδιαίτερα ευπρόσδεκτες ήδη από το στάδιο αυτό, ενόψει των σημαντικών 
δημοσιονομικών περιορισμών που αντιμετωπίζει ο προϋπολογισμός λειτουργίας της 
ΕΚΑΧ. Πράγματι, οι δυσχέρειες αυτές, αποτέλεσμα τόσο της σταδιακής μείωσης της 
συνεισφοράς όσο και των μειούμενων εσόδων από τις δανειοδοτικές και δανειοληπτικές 
πράξεις απλά θα επιδεινωθούν τα προσεχή χρόνια. Για να ανακουφιστεί το 
δημοσιονομικό βάρος, η Επιτροπή διαβεβαίωσε ότι το 1995 θα είναι δυνατόν να 
μεταφερθούν όλες οι δραστηριότητες επαγγελματικής κατάρτισης και ορισμένα μέτρα 
εξωτερικών ανακατατάξεων από την ΕΚΑΧ στο ΕΚΤ. Η ενσωμάτωση αυτή θα 
πραγματοποιηθεί παράλληλα με μία στροφή των προτεραιοτήτων των δημοσιονομικών 
πόρων της ΕΚΑΧ προς το πρόγραμμα ενίσχυσης επαναπροσαρμογής, το οποίο θα 
εξακολουθήσει να συμπεριλαμβάνει τα άλλα μέτρα, όπως η πρόωρη συνταξιοδότηση και 
η υποστήριξη του εισοδήματος σε περίπτωση ανεργίας. 
Στο επίπεδο όλων των θεσμικών οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει επιτευχθεί 
ευρεία συναίνεση όσον αφορά την παραχώρηση προτεραιότητας στη χρηματοδότηση 
αυτής της κοινωνικής βοήθειας. Έτσι, περίπου το 70% όλων των πόρων του 1994 θα 
διατεθεί για την ενίσχυση επαναπροσαρμογής, έναντι 50% στο παρελθόν. 
Είναι σημαντικό η διαδικασία μεταφοράς (Phasing-in) να μην πραγματοποιηθεί μόνο 
υπό καθαρά δημοσιονομικό πρίσμα, αλλά να αξιολογηθούν και ποιοτικά στοιχεία. Ενώ 
τα σημερινά καθεστώτα στο πλαίσιο των οποίων θα πραγματοποιηθεί η μεταφορά της 
ενίσχυσης ΕΚΑΧ έχουν ως επί το πλείστον περιφερειακούς και οριζόντιους στόχους, 
μπορεί παρ'όλα αυτά να είναι σκόπιμο να εκτιμηθούν οι δυνατότητες διατήρησης κατά 
κάποιον τρόπο των ειδικών κλαδικών χαρακτηριστικών της ενίσχυσης 
επαναπροσαρμογής. Πράγματι, οι κοινοτικές πρωτοβουλίες διερευνούν την κατεύθυνση 
αυτή σε ορισμένο βαθμό. 
Πάνω απ'όλα, είναι σαφές ότι το πρόγραμμα ενίσχυσης επαναπροσαρμογής εξελίχθηκε 
κατά τα σαράντα χρόνια λειτουργίας του σε ένα αποτελεσματικό και πολύτιμο εργαλείο. 
Το 1993, ο αντίκτυπος του μπορεί να εξεταστεί και με βάση τους προβληματισμούς της 
Επιτροπής κατά τη διάρκεια αυτού του έτους σχετικά με την ανάπτυξη, την 
ανταγωνιστικότητα και την απασχόληση13. Το λευκό βιβλίο της Επιτροπής αναγνωρίζει 
πλήρως το ρόλο μέτρων όπως η δραστήρια επαναπασχόληση που προσανατολίζεται στη 
ζήτηση της αγοράς και η επαγγελματική κατάρτιση τόσο ως μέτρων δυναμικής πολιτικής 
για την αγορά εργασίας όσο και ως απαίτησης για την ικανοποίηση των απαιτήσεων των 
νέων τεχνολογιών. Επιπλέον, υποστηρίζει την έννοια της αλληλεγγύης στην 
αντιμετώπιση του βάρους του κοινωνικού κόστους, αλληλεγγύη η οποία αποτελεί 
αναπόσπαστο μέρος του συστήματος της ΕΚΑΧ μέσω της συνεισφοράς. 
Λευκό βιβλίο της Επιτροπής με τίτλο "Ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα, 
απασχόληση - Οι προκλήσεις και η αντιμετώπιση τους για τη μετάβαση στον 
21ο αιώνα", 1993 
40 
Ενώ, τα προσεχή έτη, η ενίσχυση επαναπροσαρμογής θα μειωθεί σταδιακά με τη 
μεταφορά ορισμένων δραστηριοτήτων στο καθεστώς ΕΟΚ, θα εξακολουθήσει να 
βελτιώνει την κοινωνική προστασία των νέων κυμάτων απολύσεων εργαζομένων στη 
βιομηχανία άνθρακα και χάλυβα έως τη λήξη της συνθήκης το 2002. 
41 
COAL 1980 
INDUSTRY 1981 
1982 
1983 
1984 
1985 
1986 
1987 
1988 
1989 
1990 
1991 
1992 
1993 
TOTAL 
IRON & 1980 
STEEL 1981 
INDUSTRIES 1982 
1983 
1984 
1985 
1986 
1987 
1988 
1989 
1990 
1991 
1992 
1993 
TOTAL 
TOTAL 1980 
ECSC 1981 
INDUSTRIES 1982 
1983 
1984 
1985 
1986 
1987 
1988 
1989 
1990 
1991 
1992 
1993 
TOTAL ECSC READAPTAI 
ίΛΜ&ο Amotœf 
inâde 
ïWûl&ïe 
2,859,500 
280,750 
9,055,500 
4,815,250 
3,326,000 
8,197,107 
3,486,000 
1,158,000 
33,178,107 
2,859,500 
280,750 
9,055,500 
4,815,250 
3,326,000 
8,197,107 
3,486,000 
1,158,000 
33,178,107 ma 
fttaoter 
or 
/workers 
450 
193 
6,087 
1,100 
3,217 
1,162 
386 
12,595 
450 
193 
6,087 
1.100 
3,217 
1.162 
386 
12,595 ΓΙΟΝ AID - TRADITIONAL AID COMMITTED AND NUMBER OF BENEFICIAIRES 
jVfflfttfflf 
2n&dte 
ayagAbte 
1,750,000 
2,156,250 
1,457,500 
1,132,500 
5,807,250 
1,453,171 
3,045,788 
897,690 
3,392,074 
21,092,223 
1,750,000 
2,156,250 
1.457,500 
1,132.500 
5.807,250 
1,453,171 
3,045,788 
897,690 
3,392,074 
21,092,223 mis 
: Nueafeer 
700 
1,084 
874 
936 
2,325 
521 
1,338 
933 
257 
2,062 
11,030 
700 
1,084 
874 
936 
2,325 
521 
1,338 
933 
257 
2,062 
11,030 3PÔ*TWÀ 
Attttttttti 
tt&ifc 
available , 
313,000 
137,400 
234,769 
210,000 
178,296 
250,052 
1,323,517 
2,223,750 
7,125,819 
3,791.636 
666.000 
1,137.274 
14,944,479 
2,536.750 
137,400 
7,360,588 
4,001,636 
844,296 
1.387.326 
16,267,996 Numi>er 
123 
84 
135 
70 
70 
100 
582 
849 
4,477 
3,092 
222 
413 
9,053 
972 
84 
4,612 
3,162 
292 
513 
9,635 $t*AW 
Amount 
BJAde 
:a?ai|sblç 
3,095.000 
3,458.180 
' 2,697.500 
3,357,000 
18,378.640 
8,452,802 
39,439,122 
68,571,000 
5,225,600 
4,369.277 
4,451,638 
2.103.000 
31.631.870 
116,352,385 
71,666,000 
8,683,780 
7,066,777 
7,808,638 
20,481,640 
40,084.672 
155,791,507 dumber 
of 
..fcofcfcfelS.. 
997 
1.203 
1.099 
1.119 
6,136 
4,518 
15,072 
22,825 
1,633 
1,662 
1.580 
701 
14,762 
43,163 
23.822 
2.836 
2,761 
2.699 
6,837 
19,280 
58,235 Amount dumber . 
made •- , of 
Jtt*i(eble tto*fc**$... 
8,039,250 
8,986,000 
34,328,500 
28,644,750 
52,998,500 
4,096,500 
80,907,000 
38,784,750 
52,380.500 
30,378,611 
45,891,537 
15,385.325 
23.307.816 
42.621,000 
466,750,039 
48,244,750 
88,199.750 
60,337.000 
62.354.500 
14.445,000 
19.226,500 
9.706.750 
8,492,000 
7,420,500 
2.783,857 
5.253.232 
4.641.596 
10.810,364 
4,776,000 
346,691,799 
56,284.000 
97.185.750 
94,665,500 
90,999,250 
67,443.500 
23,323.000 
90.613.750 
47,276.750 
59,801,000 
33,162.468 
51,144.769 
20,026,921 
34.118,180 
47.397,000 
813,441,838 2,346 
2,426 
6,880 
5.495 
12.673 
481 
34,371 
18,496 
17.317 
24.703 
7.548 
11,661 
21.002 
165,399 
20,102 
29,258 
12,102 
7,392 
1.770 
4.477 
2.891 
2.161 
1.123 
595 
1.606 
1.675 
3.606 
1.592 
90,350 
22.448 
31.684 
18,982 
12,887 
14,443 
4,958 
37,262 
2.161 
19,619 
17.912 
26.309 
9.223 
15,267 
22,594 
255,749 Amount 
8,138,500 
13,852.250 
41.077,000 
43,299,250 
95,036,750 
73,182,000 
112,012.250 
66,364,500 
148,413,500 
101,090,899 
85,618,514 
69,942.814 
80.672.107 
70,289,753 
1,008,990,087 
58,884,000 
110,134,500 
73.923,000 
81,700,750 
44,963,250 
141,818.000 
59,899,750 
16,027.250 
212,108,000 
91,965.143 
98,381.486 
96,136.135 
74,123,175 
112,091,464 
1,272,155,903 
67,022.500 
123,986,750 
115,000.000 
125.000.000 
140.000.000 
215,000.000 
171,912.000 
82.391.750 
360,521.500 
193.056.042 
184.000,000 
166.078,949 
154,795,282 
182,381,217 
2,281,145,990 Sfatttbetr 
o£ 
*oi$u& . 
8,198 
3,485 
11,524 
15,017 
24,329 
14,217 
43,553 
5.143 
45.400 
35,025 
37,351 
27.986 
32,042 
32.082 
335,352 
32,325 
44,275 
22,123 
21.917 
19,809 
52,736 
19.434 
6.459 
88.622 
22.219 
31.662 
43.574 
31,973 
43,449 
480,577 
40.523 
47,760 
33.647 
36,934 
44,138 
66,953 
62,987 
11,602 
134.022 
57,244 
69,013 
71,560 
64,015 
75,531 
815,929 
20/05/94 \STATDGV\ST AIDBS.XLS 
COAL 1980 
INDUSTRY 1981 
1982 
1983 
1984 
1985 
1986 
1987 
1988 
1989 
1990 
1991 
1992 
1993 
TOTAL 
IRON & 1980 
STEEL 1981 
INDUSTRIES 1982 
1983 
1984 
1985 
1986 
1987 
1988 
1989 
1990 
1991 
1992 
1993 
TOTAL 
TOTAL 1980 
ECSC 1981 
INDUSTRIES 1982 
1983 
1984 
1985 
1986 
1987 
1988 
1989 
1990 
1991 
1992 
1993 
TOTAL ECSC READAPTATION AID - TRADITIONAL AID COMMITTED AND NUMBER OF BENEFICIAIRES 
A&OWQjt 
tttfctte 
available . 
99,250 
4.278.250 
515.000 
34.223,000 
4,513.750 
9,242,322 
1.650,000 
2.382,000 
1.549,541 
58,453,113 
469.250 
2.444,250 
1,988.500 
3.218,000 
2,089,250 
9,283,000 
251,500 
2.882,750 
831,250 
255,677 
795.366 
1,080.000 
6,062.381 
31,651,174 
SGS.ffl) 
2.444.250 
1,988.500 
7,496,250 
2,604.250 
9,283.000 
251.500 
2,882,750 
35,054,250 
4,769,427 
10.037,688 
2,730,000 
2,382,000 
7.611,922 
90,104,287 Number 
at 
..ytotfrm... 
1,317 
10.470 
1.364 
3.125 
550 
794 
554 
18,174 
610 
2,354 
1,142 
1,756 
807 
4,285 
332 
1,716 
125 
141 
297 
360 
2,565 
16,490 
610 
2.354 
1,142 
3,073 
807 
4,285 
332 
1,716 
10,595 
1.505 
3,422 
910 
794 
3,119 
34,664 &&%CAK 
Amount 
1.857,500 
44,250 
1,901,750 
1,857,500 
44,250 
1,901,750 Κ 
: Number 
or 
709 
16 
725 
709 
16 
725 ΐΕΚΛΛνΕ 
Amount 
..rttfbble 
4,866.250 
436,500 
21,129.250 
25,830.500 
17,000,000 
10,118.750 
35.720.000 
18,617,256 
14,521,029 
22,609.061 
6.707.331 
4,162.358 
181,718,285 
4,490,250 
1,986,000 
46,202,750 
7,455,000 
29,316,750 
55,934.433 
32,014.715 
4,634,693 
6,165.000 
188,199,591 
4.490,250 
4,866,250 
1,986,000 
436,500 
21,129,250 
72,033,250 
24,455.000 
10.118.750 
65.036.750 
74.551.689 
46,535.744 
22.609.061 
11.342.024 
10.327,358 
369,917,876 lumber 
or 
. SrsriWfc.. 
1,059 
126 
4,510 
3,060 
5.403 
8,834 
4.195 
3.433 
3.506 
2,030 
1,490 
37,646 
7.278 
615 
17.062 
28,056 
10,336 
4.482 
1.359 
2,055 
71,243 
7,278 
1.059 
615 
126 
4.510 
20,122 
5,403 
36.890 
14,531 
7.915 
3,506 
3,389 
3,545 
108,889 Amount 
6,748,500 
9.939.750 
20,394,000 
43.255,000 
14.105,250 
17,461,000 
22.682,000 
43.985,702 
13.031,357 
26.731,428 
29.718,024 
13.254.000 
261,306,011 
2,481,250 
16.543,500 
9.611.500 
16,054,750 
15.290,250 
17,219,250 
26,152.000 
3,520.000 
43.231.000 
15.905.081 
14.583,524 
36,920,611 
32.850,540 
40.811,852 
291,175,108 
2.481,250 
16.543.500 
16,360,000 
25,994,500 
35.684.250 
60,474.250 
40.257.250 
20.981.000 
65,913.000 
59.890,783 
27.614,881 
63,652,039 
62,568,564 
54,065,852 
552,481,119 t 
•• dumber 
or 
L.MttKft*... 
5.852 
4,644 
8,079 
7.146 
10.676 
3.779 
5,143 
6,480 
10,862 
4.856 
15.193 
11,351 
4,418 
98,479 
3,656 
10,783 
8,264 
12,769 
9.332 
10,490 
9,133 
1,459 
13,162 
4,603 
5.411 
20.874 
18,085 
13.981 
142,002 
9,508 
10,783 
12.908 
20.848 
16.478 
21.166 
12.912 
6,602 
19,642 
15,465 
10,267 
36,067 
29,436 
18,399 
240,481 Amount 
.mute * 
. Hrôfabte . . 
460.000 
24,600 
86.000 
851,888 
134,000 
1,556,488 
460,000 
24,600 
86,000 
851,888 
134,000 
1,556,488 Nwaber 
of 
' .WOrfcers . 
357 
12 
43 
640 
67 
1,119 
357 
12 
43 
640 
67 
1,119 tfcï&AK» 
Amonnt- | Itomber 
ttthdfc of 
339.000 
73,500 
713,500 
1,126,000 
339,000 
73,500 
713.500 
1,126,000 229 
156 
385 
229 
156 
385 max 
AffiOUttfc 
tttMlfc 
rtaitebfc 
916,250 
69.500 
42,900,250 
16,334,500 
50.876.250 
10.382.724 
22.996,658 
41.678,654 
21.309,000 
16,823.013 
224,286,799 
916,250 
69,500 
42.900,250 
16,334,500 
50.876,250 
10.382.724 
22.996,658 
41,678,654 
21,309,000 
16,823.013 
224,286,799 dumber 
of 
..mam.. 
987 
20 
15,392 
7,078 
187 
18,684 
4,378 
9.172 
13.855 
7.103 
5,566 
82,422 
987 
20 
15.392 
7,078 
187 
18,684 
4,378 
9.172 
13.855 
7.103 
5.566 
82,422 
20/05/94 \STATDCfV\ST AIDBS.XLS 
ECSC READAPTATION AID - SUPPLEMENTARY STEEL MEASURES AND RECHAR - AID COMMITTED AND NUMBER OF BENEFICIAIRES 
SELÔtUM 
Amount 
made 
available DENMARK 
Amount 
made 
avsQabk Amount 
made 
available AsaOUut 
made Number 
of 
workers Number 
of 
workers Number 
of 
workers GERMANY 
Amount 
made 
jrtagable Number 
or 
workers. GREECE; 
Amount 
ittade 
aVagable Number 
or 
yOflcer>; IRELAND 
Amount 
made JKnmber 
atailabk \ wOrikera, Number 
of 
-workers 
Suppl. Steel I 
Suppl. Steel Π 
Suppl. Steel '87 
Suppl. Sted '88 
Suppl. Steel '89 
Suppl. Steel '90 
Suppl. Steel '91 (1ère tr.) 
Suppl. Sted '91 (2ème tr.) 
Suppl. Sted '93 (1ère tr.) 
Total sted industry 
Suppl. Coal '84 
Total Suppl. programmes 
tor both industries 22,786,000 
4,160,000 
1,280,250 
956,250 
44,445 
4,473,842 
33,700.787 
1.000,000 
34,700,787 
RECHAR '90 
RECHAR '91 
RECHAR 92 
RECHAR 93 
Total RECHAR 10,348.429 
3,162.330 
1,925,980 
1,732,227 
17,168,966 6,850 
1,192 
832 
340 
279 
1.460 
10,953 
515 
11,468 1,638,000 
280,000 
198,250 1,284 
709 
125 
2,116,250 
2,116,250 2,118 
2,118 68,517,000 
13.170,000 
10.304,250 
8.662,750 
5.525,490 
8.249,000 
2,361,000 
3,088.187 
119,877,677 
15,400,000 
135,277,677 
3.392 
1,440 
985 
479 
6,296 7.949.074 
9.071.385 
6,997,808 
6,602,477 
30,620,744 22,000 
4,648 
6,500 
3,826 
2.994 
2,891 
787 
1,134 
44,780 
4,480 
49,260 
2,306 
3,984 
3,900 
2,900 
13,090 29,997,000 
19,130.000 
10.653,000 
13.664.000 
5,398,625 
18,200,000 
12,760,478 
38,020.122 
31,994,304 
179,817,529 
20,500,000 
200,317,529 
15,344,874 
14,320,000 
16,591,498 
18,686,761 
64,943,133 20.400 
7,332 
8,400 
5.900 
4,460 
7,357 
13,576 
5,778 
9,670 
82,873 
9,750 
92,623 
4.667 
3.580 
5,200 
5,730 
19,177 29,920 
29,920 
29,920 16 
16 
16 17.916,000 
15,940,000 
2,943,750 
9.857.500 
7,085.625 
9.400.000 
5.507.173 
2,766,827 
71,416,875 
71,416,875 15,400 
5,950 
1,857 
3,405 
3.700 
3,500 
2,758 
36,570 
36,570 
20/05/94 \STAÏDSV\ST AIDES.XLS 
ECSC READAPTATION AID - SUPPLEMENTARY STEEL MEASURES AND RECHAR - AID COMMITTED AND NUMBER OF BENEFICIAIRES 
Suppl. Sted I 
Suppl. Sted Π 
Suppl. Sted '87 
Suppl. Sted '88 
Suppl. Sted '89 
Suppl. Sted '90 
Suppl. Sted '91 (1ère tr.) 
Suppl. Sted '91 (2eme tr.) 
Suppl. Sted '93 (1ère tr.) 
Total sted Industry 
Suppl. Coal '84 
Total Suppl. programmes 
for both industries 
RECHAR '90 
RECHAR '91 
RECHAR'92 
RECHAR'93 
Total RECHAR UUJd&ibouJte 
Amount 
made 
ayaftafrie I Number 
of 
{ workers 
1,358,000 
1.880,000 
987,750 
1,854,750 
1,050,890 
1,331,625 
584,704 
1.027,296 
10.075.015 
10,075,015 3.100 
3,000 
623 
652 
555 
513 
569 
9,012 
9,012 Amount 
made 
2,418,000 
580,000 
472,500 
625,250 
473,935 
756,000 
205,685 
5,531,370 
5,531,370 of 
******* 
4,500 
724 
298 
216 
234 
252 
80 
6.304 
6,304 Amount 
made 
a»gjlable 
232,000 
1,273.500 
1.392,340 
600,000 
210.015 
368,985 
664,453 
4,741,293 
4,741,293 
29,800 
100,310 
70.478 
118,667 
319,255 Number 
of 
.ft»*»*» 
171 
610 
756 
200 
193 
283 
2.213 
2,213 
15 
40 
30 
50 
135 wm1 
Amount 
made : dumber 
or 
6.426.750 
12,795,750 
3,282,450 
4,986,000 
391,737 
688,263 
18,001,559 
46,572,509 
46,572,509 
809,777 
1,544,000 
8,351,942 
6,841,481 
17,547,200 4,054 
4.440 
1,633 
1,662 
360 
10,712 
22,861 
22,861 
253 
369 
4,032 
4,167 
8,821 TPBOTS&SDW 
Amount 
made 
67,370,000 
7,360,000 
501,500 
310,250 
760,725 
1,649.000 
545.893 
959,107 
1,571,970 
81,028,445 
23,100,000 
104,128,445 
5,518,046 
7,495,233 
16,062,294 
16,018.387 
45,093,960 dumber 
of 
.Workers,., 
54.400 
4,603 
500 
160 
387 
614 
637 
517 
61,818 
12,347 
74,165 
9.634 
17,791 
23,810 
23.058 
74,293 *QTA3LEE£ 
Amount 
made 
212.000.000 
62.500,000 
34,000,000 
50,000,000 
25,000,000 
45.216.070 
20.000.000 
46.191.600 
60.000.000 
554.907.670 
60,000.000 
614,907,670 
40.000,000 
35,693,258 
50,000,000 
50.000,000 
175,693,258 dumber 
or 
127,934 
28,158 
23.360 
19,549 
14,735 
17,268 
18.093 
6,565 
23,856 
279,518 
27,092 
306,610 
20,267 
27,204 
37,957 
36,384 
121,812 
20/05/94 \STATDGV\ST_AIDES.XLS 
ISSN 0254-1483 
COM(94)247 τελικό 
GR 16 05 
Apifl. καταλόγου : CB-CO-94-261-GR-C 
ISBN 92-77-70206-0 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Luxembourg 
Η ζ