Προκειμένου να διασφαλιστεί η συμπληρωματικότητα, ο κανονισμός κάνει ειδική αναφορά σε άλλες σχετικές πράξεις ή πλαίσια της ΕΕ και αποκλείει ρητώς από το πεδίο εφαρμογής του τα αντικείμενα που καλύπτονται από τις εν λόγω πράξεις και πλαίσια. Ο κανονισμός καλύπτει υλικά που δεν περιλαμβάνονται σε καμία άλλη νομική πράξη και, από αυτήν την άποψη, είναι συμπληρωματικός προς άλλα ευρωπαϊκά κανονιστικά πλαίσια. Ο κανονισμός αποφεύγει τη στόχευση αντικειμένων που σχετίζονται με άλλους κανονισμούς και για τα οποία υπάρχει ήδη σύστημα χορήγησης άδειας, δηλαδή:

I.πυροβόλα όπλα που διέπονται από τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 258/2012·

II.είδη διπλής χρήσης που διέπονται από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 428/2009·

III.αντικείμενα που διέπονται από την κοινή θέση 2008/944/ΚΕΠΠΑ και τον οικείο κοινό στρατιωτικό κατάλογο.

Μολονότι αυτή η προσέγγιση για τη διασφάλιση συμπληρωματικότητας μεταξύ των μέσων ελέγχου των εξαγωγών έχει αποβεί σε μεγάλο βαθμό επιτυχής, έχουν προκύψει ορισμένες ανακολουθίες. Όπως επισημαίνεται ανωτέρω, αυτό ισχύει στην περίπτωση των παραγόντων ελέγχου ταραχών. Ορισμένοι από αυτούς, όπως το σπρέι πιπεριού και το βάλσαμο κοκκινοπίπερου (OC), έχουν περιληφθεί στον κανονισμό, ενώ δεν έχουν περιληφθεί άλλοι που απαριθμούνται στον κοινό στρατιωτικό κατάλογο, όπως τα δακρυγόνα αέρια (αέριο CS, αέριο CR και αέριο CN), μολονότι χρησιμοποιούνται συχνά για τη διευκόλυνση ή τη διάπραξη βασανιστηρίων και άλλων μορφών κακομεταχείρισης. Θα ήταν σκόπιμο να διερευνηθούν τρόποι με τους οποίους θα διασφαλιστεί καλύτερα η μεγαλύτερη συνοχή μεταξύ των δύο πράξεων, η ομοιογένεια των διαδικασιών έγκρισης των αδειών και η αποστολή κοινοποιήσεων των περιπτώσεων άρνησης χορήγησης αδειών στο πλαίσιο αμφότερων των συστημάτων ελέγχου.

Ομοίως, μολονότι η ΕΕ έχει επιβάλει εμπάργκο όπλων προκειμένου να ανταποκριθεί ρητώς σε περιπτώσεις «εσωτερικής καταστολής» και έχει, για τον σκοπό αυτό, καταρτίσει κατάλογο εξοπλισμού που χρησιμοποιείται για «εσωτερική καταστολή», ο κατάλογος αυτός δεν περιλαμβάνει αντικείμενα που καλύπτονται από τον κανονισμό. Θα μπορούσε να διερευνηθεί η πιθανότητα ρητής συμπερίληψης ορισμένων αντικειμένων του παραρτήματος III, τα οποία διέπονται από τον κανονισμό, στο πεδίο εφαρμογής των εμπάργκο με ειδική αναφορά σε ανησυχίες που σχετίζονται με «εσωτερική καταστολή».

Όσον αφορά τον ευρύτερο στόχο του που άπτεται των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην ΕΕ, ο κανονισμός είναι σε μεγάλο βαθμό συνεκτικός και συμπληρωματικός προς άλλες σχετικές πράξεις και πρωτοβουλίες της ΕΕ. Υπάρχει, ωστόσο, περιθώριο για μεγαλύτερες συνέργειες μεταξύ αφενός των εργασιών παρακολούθησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε τρίτες χώρες και αφετέρου των ελέγχων της τελικής χρήσης των αντικειμένων και των υπηρεσιών που εξάγονται στο πλαίσιο του κανονισμού.

Έχει επιτευχθεί υψηλός βαθμός συνοχής και συμπληρωματικότητας με πρωτοβουλίες που λαμβάνονται σε παγκόσμιο και περιφερειακό επίπεδο (Συμμαχία για την καταπολέμηση του εμπορίου ειδών που χρησιμοποιούνται για βασανιστήρια, Συμβούλιο της Ευρώπης). Τα τελευταία τρία έτη, η Ευρωπαϊκή Ένωση (τόσο σε τεχνικό όσο και σε διπλωματικό επίπεδο) πρωτοστατεί στις πρωτοβουλίες για την ευαισθητοποίηση των κυβερνήσεων σε διεθνές επίπεδο όσον αφορά το εμπόριο εξοπλισμού που χρησιμοποιείται για βασανιστήρια, κακομεταχείριση και επιβολή της θανατικής ποινής. Η ΕΕ έχει συμβάλει ενεργά στην ανάπτυξη διεθνών μέτρων για την καταπολέμηση του εμπορίου αυτού του είδους, ιδίως μέσω της παροχής στήριξης για τη σύσταση της Συμμαχίας για την καταπολέμηση του εμπορίου ειδών που χρησιμοποιούνται για βασανιστήρια. Οι εργασίες αυτές κορυφώθηκαν με την έγκριση του ψηφίσματος με τίτλο «Towards torture-free trade: examining the feasibility, scope and parameters for possible common international standards», από τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών στις 28 Ιουνίου 2019.

Σε περιφερειακό επίπεδο, ο κανονισμός έχει αποτελέσει πηγή έμπνευσης για την ανάπτυξη δυνητικών μέτρων ελέγχου του εμπορίου σε επίπεδο περιφέρειας του Συμβουλίου της Ευρώπης σε αυτόν τον τομέα.

4.6Ενωσιακή προστιθέμενη αξία

H ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία αφορά τις μεταβολές που αποδίδονται σε παρέμβαση της ΕΕ και είναι μεγαλύτερες από εκείνες που θα μπορούσαν ευλόγως να αναμένονται από τη δράση των κρατών μελών σε εθνικό επίπεδο.

Το εμπόριο εμπίπτει σε έναν τομέα που υπάγεται στην αποκλειστική αρμοδιότητα της ΕΕ δυνάμει του άρθρου 207 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ενωσιακή προστιθέμενη αξία του κανονισμού είναι προφανής, δεδομένου ότι ο κανονισμός εμπίπτει σε έναν τομέα στον οποίο η ΕΕ διαθέτει αποκλειστικές αρμοδιότητες και οι στόχοι του κανονισμού μπορούν, κατ’ επέκταση, να επιτευχθούν καλύτερα σε επίπεδο Ένωσης.

Μολονότι ο κανονισμός επιτρέπει στα κράτη μέλη να λαμβάνουν πρόσθετα μέτρα, τα μέτρα που προβλέπονται από τον κανονισμό μπορούν να θεωρηθούν εν γένει κατάλληλα. Πέντε κράτη μέλη έχουν θεσπίσει ή διατηρήσει πρόσθετα μέτρα σύμφωνα με τα άρθρα 10 και 14 του κανονισμού.

4.7Συντονιστική ομάδα κατά των βασανιστηρίων (ATCG)

Η νομική βάση της ATCG βρίσκεται στον ίδιο τον κανονισμό. Τελεί υπό την προεδρία της Επιτροπής και η σύνθεσή της περιορίζεται σε έναν μόνον εκπρόσωπο από κάθε κράτος μέλος. H ATCG καλύπτει ένα ειδικό, αλλά περιορισμένο, σύνολο καθηκόντων: Μπορεί να εξετάσει ζητήματα που αφορούν την εφαρμογή του κανονισμού, συμπεριλαμβανομένης της ανταλλαγής πληροφοριών σχετικά με διοικητικές πρακτικές. Η ACTG μπορεί να συμβουλεύεται, σε ad hoc βάση, εξαγωγείς, μεσίτες, παρόχους τεχνικής βοήθειας και άλλους σημαντικούς παράγοντες που αφορά ο κανονισμός. Σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 48 του κανονισμού, η ACTG έχει συγκεκριμένο ρόλο στην προετοιμασία κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων, καθώς ζητείται επισήμως η γνώμη των κρατών μελών μέσω της ATCG επί σχεδίων κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων που υποβάλλει η Επιτροπή σύμφωνα με τις αρχές που καθορίζονται στη διοργανική συμφωνία για τη βελτίωση του νομοθετικού έργου.

Βάσει των πορισμάτων της παρούσας έκθεσης και σύμφωνα με την εντολή της, η ATCG θα μπορούσε, για παράδειγμα, να συμμετέχει σε περισσότερες διεξοδικές συζητήσεις σε σχέση με ζητήματα όπως πιθανές παραβιάσεις του κανονισμού ή περιπτώσεις που θα μπορούσαν να προκαλέσουν ανησυχία. Η ανάλυση της εφαρμογής του άρθρου 23 από τα κράτη μέλη (κοινοποίηση αποφάσεων άρνησης χορήγησης αδειών, διαβούλευση με άλλα κράτη μέλη και μέτρα για την παροχή πληροφοριών) αποτελεί ένα εξίσου σημαντικό στοιχείο στο οποίο θα μπορούσαν να επικεντρώνονται τακτικά οι εργασίες της ATCG.

5.ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ