Βρυξέλλες, 26.10.2004

COM(2004)695 τελικό

.

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Τέταρτη έκθεση της Επιτροπής για την ιθαγένεια της Ένωσης (1 Μαΐου 2001 – 30 Απριλίου 2004) {SEC(2004)1280}

.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

1. εισαγωγη 4

2. ιθαγενεια της ενωσησ 4

3. δικαιωματα που παρεχονται στους πολιτεσ της ενωσησ δυναμει του δευτερου μερουσ της συνθηκησ εκ 6

3.1. Ελεύθερη κυκλοφορία και δικαίωμα διαμονής 6

3.2. Ίση μεταχείριση βάσει υπηκοότητας δυνάμει του άρθρου 12 8

3.3. Δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι 8

3.4. Το δικαίωμα σε διπλωματική και προξενική προστασία 10

3.5. Δικαιώματα σχετικά με μη δικαστικά μέσα προσφυγής και γλώσσα 10

4. Ενισχυση της ιθαγένειασ της Ενωσης με τον Χαρτη των Θεμελιωδων Δικαιωματων της Ευρωπαϊκησ Ενωσησ 10

5. Συμπερασματα 12

Παράρτημα: παραπομπές 14

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ (SEC(2004)1280)

(1) ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΕΣ ΕΚΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΘΑΓΕΝΕΙΑ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

(2) Η ΙΘΑΓΕΝΕΙΑ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΟΠΩΣ ΑΥΤΗ ΓΙΝΕΤΑΙ ΑΝΤΙΛΗΠΤΗ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΕΥΡΩΠΑΙΟΥΣ ΣΕ ΔΗΜΟΣΚΟΠΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΓΝΩΜΗΣ

(3) ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΗ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ

(4) ΠΑΡΑΓΩΓΟ ΔΙΚΑΙΟ ΠΟΥ ΕΧΕΙ ΘΕΣΠΙΣΘΕΙ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΠΟΥ ΠΡΟΒΛΕΠΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ ΤΗΣ ΣΥΝΘΗΚΗΣ ΕΚ

(5) ΠΟΛΙΤΕΣ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΑΣΚΗΣΕΙ ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΣ

(6) ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΧΑΡΤΗ ΘΕΜΕΛΙΩΔΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ

(7) ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΩΝ

1. εισαγωγη[1]

Το άρθρο 22 της συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας προβλέπει ότι η Επιτροπή υποβάλλει, κάθε τρία έτη, έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή σχετικά με την εφαρμογή των διατάξεων του δεύτερου μέρους της συνθήκης ΕΚ «Ιθαγένεια της Ένωσης». Κατά συνέπεια, οι εκθέσεις για την ιθαγένεια της Ένωσης επικεντρώνονται στα δικαιώματα που έχουν οι πολίτες της Ένωσης δυνάμει του δεύτερου μέρους της συνθήκης ΕΚ. Η Επιτροπή δημοσιεύει με το παρόν έγγραφο την τέταρτη έκθεση για την ιθαγένεια της Ένωσης, που καλύπτει την περίοδο από τον Μάιο 2001 έως το Απρίλιο 2004.

Σκοπός της παρούσας έκθεσης είναι να παρουσιάσει τις εξελίξεις σχετικά με την ιθαγένεια της Ένωσης και τα συναφή δικαιώματα, και να προβεί σε αξιολόγηση της ανάγκης άλλων διατάξεων προς ενίσχυση των δικαιωμάτων των πολιτών της Ένωσης. Με την παρούσα έκθεση η Επιτροπή εκπληρώνει την υποχρέωσή της σύμφωνα με το άρθρο 22 της συνθήκης ΕΚ.

2. ιθαγενεια της ενωσησ

Κάθε πρόσωπο που έχει την υπηκοότητα ενός κράτους μέλους είναι επίσης πολίτης της Ένωσης δυνάμει του άρθρου 17 της συνθήκης ΕΚ.

Η σημασία της ιθαγένειας της Ένωσης έγκειται στο γεγονός ότι οι πολίτες της Ένωσης έχουν γνήσια δικαιώματα δυνάμει της κοινοτικής νομοθεσίας. Τα δικαιώματα που παρέχονται στους πολίτες της Ένωσης στο πλαίσιo του δεύτερου μέρους της συνθήκης ΕΚ μπορούν να ομαδοποιηθούν στις ακόλουθες 4 κατηγορίες:

- προσωπικό δικαίωμα σε ελεύθερη κυκλοφορία και διαμονή υποκείμενο σε περιορισμούς και προϋποθέσεις που καθορίζονται στη συνθήκη και το παράγωγο δίκαιο (άρθρο 18),

- δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι για τους πολίτες της Ένωσης στις εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στις δημοτικές εκλογές στο κράτος μέλος διαμονής, ακόμα και αν αυτοί δεν είναι υπήκοοι του εν λόγω κράτους μέλους (άρθρο 19), ασκούμενο στο πλαίσιο της καθολικής ψηφοφορίας που εγγυάται το άρθρο 190,

- προστασία από τις διπλωματικές και προξενικές αρχές κάθε κράτους μέλους στο έδαφος τρίτων χωρών στις οποίες δεν αντιπροσωπεύεται το κράτος μέλος του οποίου ο ενδιαφερόμενος πολίτης είναι υπήκοος (άρθρο 20), και

- δικαίωμα σε μη δικαστικά μέσα προσφυγής, με δικαίωμα προσφυγής στο διαμεσολαβητή, και δικαίωμα αναφοράς προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (άρθρο 21).

Επί πλέον, το άρθρο 17 παρ. 2 της συνθήκης ΕΚ προβλέπει ότι οι πολίτες της Ένωσης απολαύουν των δικαιωμάτων και έχουν τις υποχρεώσεις που προβλέπονται από την εν λόγω συνθήκη. Το σημαντικότερο δικαίωμα εκτός δευτέρου μέρους είναι η προστασία από κάθε μορφή διάκρισης λόγω ιθαγένειας σύμφωνα με το άρθρο 12.

Η Επιτροπή τονίζει τη σημασία που έχει η πληροφόρηση και γνωστοποίηση ως προς τα δικαιώματα που παρέχονται με την ιθαγένεια της Ένωσης. Οι πολίτες έχουν δικαίωμα να γνωρίζουν τα εν λόγω δικαιώματα. Θα αισθανθούν ότι η ΕΕ είναι πολύ πιο κοντά τους αν γίνονται συνεχείς ενέργειες προς βελτίωση της γενικότερης συνειδητοποίησης των δικαιωμάτων τους, προς την παροχή εύκολης πρόσβασης σε αξιόπιστη ενημέρωση σχετικά με τα δικαιώματά τους και προς ανάδραση στις εμπειρίες τους.

Η ιθαγένεια της Ένωσης εξαρτάται από εθνικούς κανόνες όσον αφορά την απόκτηση και την απώλεια της ιθαγένειας. Η δήλωση αριθ. 2 για την ιθαγένεια κράτους μέλους, που έχει προσαρτηθεί ως παράρτημα στη συνθήκη του Μάαστριχτ, επιβεβαιώνει ότι το θέμα του εάν ένα άτομο έχει την ιθαγένεια κράτους μέλους ρυθμίζεται αποκλειστικά και μόνο από τη νομοθεσία του ενδιαφερόμενου κράτους μέλους. Έτσι η δυνατότητα πρόσβασης στην ιθαγένεια της Ένωσης ορίζεται από τις εθνικές νομοθεσίες περί ιθαγένειας, συμπεριλαμβανομένων και των όρων πολιτογράφησης.

Σεβόμενη πλήρως το γεγονός ότι τα κράτη μέλη, και μόνο αυτά, παραμένουν αρμόδια στον τομέα των νομοθεσιών περί ιθαγένειας, η Επιτροπή εξέθεσε τις απόψεις της για την πολιτογράφηση των νόμιμων μεταναστών στην ανακοίνωσή της για τη μετανάστευση, την απασχόληση και την ένταξη, το 2003. [1]. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Τάμπερε υποστήριξε, το 1999, ένα μακροπρόθεσμο στόχο, συγκεκριμένα ότι στους επί μακρόν διαμένοντες σε ένα κράτος μέλος θα πρέπει να δίνεται η ευκαιρία να αποκτούν την ιθαγένεια του εν λόγω κράτους. Αυτό θα σημαίνει ότι θα αποκτούν αυτόματα και την ιθαγένεια της Ένωσης. Η ανακοίνωση θεωρεί την απόκτηση της ιθαγένειας ως μέσο για τη διευκόλυνση της ένταξης των μεταναστών, και δίνει ορισμένες συστάσεις όσον αφορά την πολιτογράφηση.

Η κοινοτική δράση στους τομείς της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της νεότητας συμβάλει ώστε να εξασφαλίζει ότι οι πολίτες έχουν τη δυνατότητα να συμμετέχουν ενεργά στην ευρωπαϊκή δημοκρατική ζωή και κοινωνία. Ειδικότερα, ο στόχος αυτός επιδιώκεται με τη συνέχεια που δίνεται στην έκθεση για τους συγκεκριμένους μελλοντικούς στόχους των συστημάτων εκπαίδευσης [2] και το Λευκό Βιβλίο της Επιτροπής «Μια νέα πνοή για την ευρωπαϊκή νεολαία», που εγκρίθηκε τον Νοέμβριο 2001. [3] Κύριο μέλημα είναι να γίνει η ιθαγένεια πραγματικότητα, δίνοντας στους ευρωπαίους πολίτες, και ιδίως τους νέους, τα αναγκαία προσόντα και εμπλέκοντάς τους άμεσα στη διαδικασία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.

3. δικαιωματα που παρεχονται στους πολιτεσ της ενωσησ δυναμει του δευτερου μερουσ της συνθηκησ εκ

3.1. Ελεύθερη κυκλοφορία και δικαίωμα διαμονής

Η τρίτη έκθεση για την ιθαγένεια της Ένωσης αναφέρει ήδη ην ανάγκη κωδικοποίησης και παγίωσης της κοινοτικής νομοθεσίας για την ελεύθερη κυκλοφορία και διαμονή στο πλαίσιο της πρότασης οδηγίας της Επιτροπής [4] σχετικά με το δικαίωμα των πολιτών της Ένωσης και των μελών των οικογενειών τους να κυκλοφορούν και να διαμένουν ελεύθερα στην επικράτεια των κρατών μελών [5]. Η οδηγία 2004/38/ΕΚ [6] εκδόθηκε τελικά στις 29 Απριλίου 2004 και δημοσιεύθηκε στις 30 Απριλίου 2004. Τα κράτη μέλη διαθέτουν δύο έτη, έως τις 30 Απριλίου 2006, για να θέσουν σε ισχύ εθνικά μέσα αναγκαία για τη συμμόρφωση προς την εν λόγω οδηγία.

Με την οδηγία σημειώνεται ένα σημαντικό βήμα ως προς την ελεύθερη κυκλοφορία και διαμονή σε σχέση με την υφιστάμενη κατάσταση και σύμφωνα με τις προσδοκίες που έχουν εκφράσει οι πολίτες. Με αυτήν υπάρχει πλέον η δυνατότητα να σημειωθούν μεγάλες αλλαγές στη ζωή εκατομμυρίων πολιτών που διαμένουν σήμερα σε κράτος μέλος άλλο από εκείνο του οποίου φέρουν την υπηκοότητα καθώς και πολιτών που θέλουν το ίδιο για το μέλλον. Ενθαρρύνεται επίσης η κινητικότητα των πολιτών της Ένωσης σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, γεγονός που αντίστοιχα θα έχει θετικό αντίκτυπο στην ανταγωνιστικότητα και την ανάπτυξη των ευρωπαϊκών οικονομιών.

Πρώτα, η οδηγία κωδικοποιεί σε ένα μόνο μέσο τη σύνθετη νομοθεσία και την πλούσια νομολογία για την ελεύθερη κυκλοφορία και διαμονή, κάνοντας με τον τρόπο αυτό τα δικαιώματα σαφέστερα και πλέον διάφανα για τους πολίτες της Ένωσης και για τις εθνικές διοικήσεις. Με την οδηγία τροποποιείται ο κανονισμός (EΟΚ) αριθ. 1612/68 [7] περί της ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων και καταργούνται 9 οδηγίες [8]. Επίσης αντικαθίσταται ο κανονισμός (EΟΚ) αριθ. 1251/70 της Επιτροπής [9], τον οποίο θα πρέπει να καταργήσει η Επιτροπή .

Κατά δεύτερο λόγο, με την οδηγία δημιουργείται ένα ενιαίο νομικό καθεστώς για την ελεύθερη κυκλοφορία και διαμονή στο πλαίσιο της ιθαγένειας της Ένωσης ενώ παράλληλα διατηρούνται τα κεκτημένα δικαιώματα των εργαζομένων.

Τρίτον, διευκολύνεται η άσκηση του δικαιώματος διαμονής με απλούστευση των όρων και διατυπώσεων, χάρη στη δημιουργία μόνιμου δικαιώματος διαμονής και την ενίσχυση των δικαιωμάτων των μελών των οικογενειών.

Οι πολίτες της Ένωσης θα είναι σε θέση να διαμένουν σε ένα κράτος μέλος επί τρεις μήνες χωρίς άλλο όρο παρά μόνο την απαίτηση να έχουν στην κατοχή τους ισχύον δελτίο ταυτότητας ή διαβατήριο. Για περιόδους μακρότερες των τριών μηνών και έως 5 έτη, το δικαίωμα διαμονής εξακολουθεί να υπόκειται σε προϋποθέσεις: Οι πολίτες της Ένωσης πρέπει να είναι μισθωτοί ή μη μισθωτοί· ή άλλως, πρέπει να έχουν επαρκείς πόρους για τον εαυτό τους και τα μέλη των οικογενειών τους ώστε να μην επιβαρύνουν το σύστημα κοινωνικής πρόνοιας του κράτους μέλους υποδοχής, καθώς και πλήρη ασφαλιστική κάλυψη ασθενείας· αν είναι σπουδαστές, να είναι εγγεγραμμένοι σε εγκεκριμένο εκπαιδευτικό ίδρυμα, να έχουν πλήρη ασφαλιστική κάλυψη ασθενείας και να βεβαιώνουν την αρμόδια εθνική αρχή, με δήλωση ή με ισοδύναμο μέσο, ότι διαθέτουν επαρκείς πόρους ώστε να μην επιβαρύνουν το σύστημα κοινωνικής πρόνοιας του κράτους μέλους υποδοχής.

Εντούτοις, καταργείται η απαίτηση κάρτας διαμονής για τους πολίτες της Ένωσης και αντικαθίσταται από τη δυνατότητα για τα κράτη μέλη να απαιτούν από τους πολίτες της Ένωσης να εγγράφονται από τις αρμόδιες εθνικές αρχές οι οποίες εκδίδουν αμέσως βεβαίωση εγγραφής.

Άλλη σημαντική καινοτομία της οδηγίας είναι η δημιουργία δικαιώματος μόνιμης διαμονής που αποκτάται μετά από πενταετή συνεχή διαμονή στο κράτος μέλος υποδοχής. Δεν υπόκειται πλέον σε άλλες προϋποθέσεις. Αυτό θα διευκολύνει πολύ τη ζωή των πολιτών της Ένωσης που διαμένουν επί μακρόν σε κράτος μέλος. Εξάλλου, παρέχει τη δυνατότητα σε εκείνους που δεν είναι ενεργοί, όπως οι συνταξιούχοι, να απολαύουν ίσης μεταχείρισης με τους υπηκόους του οικείου κράτους μέλους.

Η οδηγία ορίζει σαφώς το δικαίωμα για τους πολίτες της Ένωσης και τα μέλη των οικογενειών τους σε ίση μεταχείριση στο κράτος μέλος υποδοχής και καθορίζει ρητά τις εξαιρέσεις από τον εν λόγω κανόνα. Συγκεκριμένα, τα κράτη μέλη δεν είναι υποχρεωμένα να χορηγούν σε άλλους, πλην μισθωτών, μη μισθωτών και των μελών των οικογενειών τους, κοινωνικές παροχές κατά τους πρώτους τρεις μήνες της διαμονής τους, ή σπουδαστικής βοήθειας πριν από την απόκτηση του δικαιώματος μόνιμης διαμονής. Η οδηγία προβλέπει επίσης ότι η προσφυγή στο σύστημα κοινωνικής πρόνοιας ενός κράτους μέλους δεν μπορεί να έχει ως αυτόματη συνέπεια την εφαρμογή μέτρων απέλασης.

Για πρώτη φορά στην οδηγία προβλέπεται ότι τα κράτη μέλη έχουν την υποχρέωση να δεχτούν ως μέλος της οικογένειας, τον/την σύντροφο ενός πολίτη της Ένωσης, με τον/την οποίο/α ο εν λόγω πολίτης έχει σχέση καταχωρημένης συμβίωσης, εφόσον το κράτος μέλος υποδοχής αναγνωρίζει τη σχέση καταχωρημένης συμβίωσης ως ισοδύναμη προς τον γάμο. Σε κάθε περίπτωση πάντως, όλα τα κράτη μέλη έχουν την υποχρέωση να διευκολύνουν την είσοδο και διαμονή του/της συντρόφου με τον/την οποίο/α ο πολίτης της Ένωσης έχει σταθερή σχέση. Η οδηγία ενισχύει τα δικαιώματα των μελών των οικογενειών χορηγώντας σε αυτά ανεξάρτητο δικαίωμα διαμονής σε περίπτωση θανάτου ή αναχώρησης του πολίτη της Ένωσης ή λύση του γάμου.

Στην οδηγία ορίζεται καλύτερα η δυνατότητα των κρατών μελών να περιορίζουν το δικαίωμα διαμονής των πολιτών της Ένωσης και των μελών των οικογενειών τους για λόγους δημόσιας τάξης, δημόσιας ασφάλειας ή δημόσιας υγείας. Καθορίζονται σειρά γενικών αρχών που καθιερώνει η νομολογία του Δικαστηρίου και τις οποίες πρέπει να τηρούν τα κράτη μέλη όταν επιβάλλουν τους εν λόγω περιορισμούς. Ειδικότερα, προβλέπει ότι μέτρα που λαμβάνονται για λόγους δημόσιας τάξης ή δημόσιας ασφάλειας πρέπει να συμβιβάζονται με την αρχή της αναλογικότητας και να θεμελιώνονται αποκλειστικά στην προσωπική συμπεριφορά του ενεχόμενου ατόμου. Εισάγει επίσης ενισχυμένη προστασία κατά της απέλασης στην περίπτωση μόνιμης διαμονής ή αν ο πολίτης της Ένωσης έχει διαμείνει στο κράτος μέλος υποδοχής κατά τα προηγούμενα δέκα έτη ή αν είναι ανήλικος.

Όσον αφορά την εφαρμογή της υφιστάμενης κοινοτικής νομοθεσίας για την ελεύθερη κυκλοφορία και διαμονή, η Επιτροπή εξέδωσε τον Δεκέμβριο 2002 ανακοίνωση με τίτλο «Ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων : πλήρης αξιοποίηση των πλεονεκτημάτων και των δυνατοτήτων».[10] Τον Μάρτιο 2003, η Επιτροπή δημοσίευσε τη δεύτερη έκθεση [11] για την εφαρμογή των τριών οδηγιών [12] για το δικαίωμα διαμονής των πολιτών της Ένωσης και των μελών των οικογενειών τους που δεν είναι οικονομικά ενεργοί στο κράτος μέλος υποδοχής. Η έκθεση καλύπτει την περίοδο 1999-2002.

Η συμφωνία [13] μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και των κρατών μελών της αφενός και της Ελβετικής Συνομοσπονδίας αφετέρου για την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων άρχισε να ισχύει την 1η Ιουνίου 2002. Η οδηγία αυτή εγγυάται την ελεύθερη κυκλοφορία των πολιτών της Ένωσης και των ελβετών υπηκόων με βάση τους κανόνες που ισχύον στην ΕΕ . Καθορίζει τις ίδιες προϋποθέσεις διαβίωσης, απασχόλησης και εργασίας με εκείνες που απολαύουν οι υπήκοοι και καλύπτει τα θεμελιώδη δικαιώματα εισόδου, διαμονής, απασχόλησης, σύστασης μη μισθωτής απασχόλησης, σπουδών και δικαιωμάτων κοινωνικής ασφάλισης, σύμφωνα με τις αρχές της μη διακριτικής μεταχείρισης λόγω εθνικότητας καθώς και τις αρχές της ίσης μεταχείρισης.

Η ευρύτερη ενδοκοινοτική κινητικότητα, συμπεριλαμβανόμενου του όλο και μεγαλύτερου αριθμού συνταξιούχων πολιτών της Ένωσης που διαμένουν εκτός χώρας τους, οδηγεί σε πολλές περιπτώσεις πολιτών της Ένωσης που αποθνήσκουν σε κράτος μέλος του οποίου δεν είναι υπήκοοι. Ως εκ τούτου, τίθεται θέμα επαναπατρισμού της σορού των αποβιωσάντων. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κάλεσε την Επιτροπή να μεριμνήσει ώστε να εναρμονιστούν σε ολόκληρη την ΕΕ οι διατυπώσεις και οι διαδικασίες που εφαρμόζονται στη διασυνοριακή μεταφορά της σορού αποβιωσάντων. [14] Το θέμα αυτό μπορεί να χαρακτηριστεί ως πιθανός νέος τομέας για την ενίσχυση του δικαιώματος της ελεύθερης κυκλοφορίας.

3.2. Ίση μεταχείριση βάσει υπηκοότητας δυνάμει του άρθρου 12

Το Δικαστήριο έχει εκδώσει σημαντικές αποφάσεις που ενισχύουν την προστασία των πολιτών της Ένωσης στο πλαίσιο των άρθρων 12, 17 και 18 κατά την περίοδο που καλύπτει η παρούσα έκθεση. [15]. Η αρχή της μη διακριτικής μεταχείρισης λόγω εθνικότητας αποκτά έτσι ιδιαίτερη διάσταση ως προς την ιθαγένεια της Ένωσης: το θεμελιώδες καθεστώς του πολίτη της Ένωσης επιτρέπει σε όσους ευρίσκονται στην ίδια κατάσταση να απολαύουν, εντός του πεδίου εφαρμογής της συνθήκης, την ίδια μεταχείριση ενώπιον του νόμου ανεξάρτητα από την εθνικότητά τους, με την επιφύλαξη εξαιρέσεων που προβλέπονται ρητά. Αντίθετα, δεν τυγχάνουν της ίδιας μεταχείρισης ανόμοιες περιπτώσεις. Οι καταστάσεις που συνεπάγονται την άσκηση των θεμελιωδών ελευθεριών που εγγυάται η συνθήκη, και ειδικότερα την ελεύθερη κυκλοφορία, αποτελούν μέρος των καταστάσεων που υπόκεινται στο κοινοτικό δίκαιο.

3.3. Δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι

Οι εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο διεξάγονται σύμφωνα με κοινούς κανόνες σε όλα τα κράτη μέλη. Οι κανόνες αυτοί ορίζονται με την απόφαση αριθ. 2002/772/EK [16] με την οποία τροποποιήθηκε η πράξη του 1976 [17] σχετικά με την εκλογή των μελών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, την οποία είχε εκδώσει το Συμβούλιο βάσει του άρθρου 190 παρ. 4 της συνθήκης ΕΚ. Η απόφαση τέθηκε σε ισχύ την 1η Απριλίου 2004.

Κατά την περίοδο που καλύπτει η έκθεση, το δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επεξετάθη στο Γιβραλτάρ, μετά την έκδοση από το Ηνωμένο Βασίλειο εθνικής νομοθεσίας, τον Μάιο 2003, με την οποία το εκλογικό σώμα του Γιβραλτάρ μπορεί να συμμετάσχει στις εν λόγω εκλογές μετά την απόφαση στην υπόθεση “ Matthews κατά του Ηνωμένου Βασιλείου ” [18]. Τον Ιούλιο 2003, η Ισπανία κατέθεσε ενώπιον της Επιτροπής καταγγελία εις βάρος του Ηνωμένου Βασιλείου δυνάμει του άρθρου 227 της συνθήκης ΕΚ. Σύμφωνα με την άποψη της Ισπανίας, η νέα νομοθεσία του ΗΒ παραβιάζει τα άρθρα 17, 19, 189 και 190 της συνθήκης ΕΚ καθώς και το παράρτημα ΙΙ της πράξης του 1976. Τον Οκτώβριο 2003, η Επιτροπή κάλεσε τα ενδιαφερόμενα μέρη σε φιλικό διακανονισμό.[19] Εντούτοις, η Ισπανία προσέφυγε ενώπιον του Δικαστηρίου κατά του Ηνωμένου Βασιλείου τον Μάρτιο 2004.[20]

Τα πολιτικά κόμματα σε ευρωπαϊκό επίπεδο συμβάλλουν στη δημιουργία ευρωπαϊκής συνείδησης και την έκφραση της πολιτικής βούλησης των πολιτών της Ένωσης (πρβλ. άρθρο 191 της συνθήκης ΕΚ). Ο κανονισμός αριθ. 2004/2003/ΕΚ [21] σχετικά με το καθεστώς και τη χρηματοδότηση των πολιτικών κομμάτων σε ευρωπαϊκό επίπεδο εκδόθηκε τον Νοέμβριο 2003 και καθιερώνει το πλαίσιο για την χρηματοδότηση των πολιτικών κομμάτων από τον κοινοτικό προϋπολογισμό.

Οι πολίτες της Ένωσης έχουν το δικαίωμα να συμμετέχουν στις εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο κράτος μέλος διαμονής τους. Η Επιτροπή έλαβε διάφορα μέτρα για την προετοιμασία των εκλογών του 2004 για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο πλαίσιο της οδηγίας αριθ. 93/109/EΚ, και μεταξύ άλλων και ανακοίνωση με σκοπό να εξασφαλιστεί ότι όλοι οι πολίτες της Ένωσης μπορούσαν να συμμετάσχουν στις εκλογές του Ιουνίου.[22]

Όσον αφορά το δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι των πολιτών της Ένωσης σε δημοτικές και κοινοτικές εκλογές, η Επιτροπή, κατ’εφαρμογή της οδηγίας αριθ. 94/80/EΚ [23], υπέβαλε έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο τον Μάιο 2002.[24] Η οδηγία εκδόθηκε με την πράξη προσχωρήσεως των 10 νέων κρατών μελών το 2003, προκειμένου να αποτελέσει αναφορά για την τοπική αυτοδιοίκηση των νέων κρατών μελών – βλ. παράρτημα της οδηγίας.[25]

Όπως αναφέρεται ανωτέρω, το δικαίωμα στην ελεύθερη κυκλοφορία επεκτάθη για να καλύψει και την Ελβετία. Η ελεύθερη κυκλοφορία είναι επίσης εγγυημένη για τους πολίτες της Ένωσης και τους υπηκόους της Νορβηγίας, της Ισλανδίας και του Λιχτενστάιν στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου. Επειδή το δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι των πολιτών της Ένωσης απορρέει από την άσκηση του δικαιώματος ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής, το επόμενο βήμα θα μπορούσε να είναι η θέσπιση του δικαιώματος εκλέγειν και εκλέγεσθαι σε τοπικές εκλογές, με συμφωνίες μεταξύ των κρατών μελών και των εμπλεκόμενων τρίτων χωρών. Μέχρι σήμερα, το δικαίωμα συμμετοχής σε τοπικές εκλογές υφίσταται μεταξύ ορισμένων κρατών μελών και των χωρών ΕΖΕΣ με βάση διμερείς συμφωνίες.

Επανειλημμένες αναφορές, κοινοβουλευτικές ερωτήσεις και επικοινωνία με δημόσια δίκτυα αποκαλύπτουν την ανησυχία πολλών πολιτών της Ένωσης σχετικά με το κενό ως προς τα εκλογικά δικαιώματα που υπάρχει στο σημερινό κοινοτικό δίκαιο: Οι πολίτες της Ένωσης μπορεί ακόμα να στερηθούν βασικά πολιτικά δικαιώματά τους ως αποτέλεσμα της άσκησης του δικαιώματος ελεύθερης κυκλοφορίας, και συγκεκριμένα το δικαίωμα να συμμετέχουν σε εθνικές ή περιφερειακές εκλογές. Τα κράτη μέλη δεν χορηγούν το εκλογικό δικαίωμα σε εθνικές ή περιφερειακές εκλογές σε υπηκόους άλλων κρατών μελών που διαμένουν στο έδαφός τους. [26] Πριν από τη διεύρυνση, η κατάσταση αυτή αφορούσε περίπου 5 εκατομ. πολιτών της Ένωσης σε ηλικία ψήφου που διέμεναν σε άλλο κράτος μέλος.

3.4. Το δικαίωμα σε διπλωματική και προξενική προστασία

Μετά από την ολοκλήρωση των απαιτούμενων νομοθετικών διαδικασιών από όλα τα κράτη μέλη, τέθηκε σε ισχύ η απόφαση αριθ. 95/553/EK [27], σχετικά με την προστασία των πολιτών της Ένωσης από τις διπλωματικές και προξενικές αντιπροσωπίες των κρατών μελών σε τρίτες χώρες. Η προστασία που προσφέρεται από τις πρεσβείες μπορεί να καλύπτει αρωγή σε περιπτώσεις θανάτου, σοβαρού ατυχήματος ή ασθένειας, σύλληψης ή κράτησης, εγκλημάτων βίας ή περίθαλψης και επαναπατρισμού πολιτών της Ένωσης που χρειάζονται βοήθεια.

3.5. Δικαιώματα σχετικά με μη δικαστικά μέσα προσφυγής και γλώσσα

Οι πολίτες της Ένωσης έχουν το δικαίωμα να καταθέτουν αναφορές ενώπιον του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για θέματα που τους αφορούν άμεσα και εμπίπτουν στον χώρο δραστηριοτήτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κατά την περίοδο 2001-2002 το Κοινοβούλιο έλαβε 1283 αναφορές, εκ των οποίων 744 ήσαν αποδεκτές, ενώ κατά το 2002-2003 έλαβε 1514 αναφορές, εκ των οποίων 642 ήσαν αποδεκτές.

Ο ευρωπαίος διαμεσολαβητής εξετάζει καταγγελίες κακής διαχείρισης των δραστηριοτήτων των κοινοτικών οργάνων και οργανισμών, με εξαίρεση του Δικαστηρίου και του Πρωτοδικείου κατά την άσκηση των δικαστικών καθηκόντων τους. Ο κ. Jacob Söderman ήταν ο πρώτος ευρωπαίος διαμεσολαβητής κατά την περίοδο που καλύπτει η έκθεση και η θητεία του έληξε στο τέλος Μαρτίου 2003. Με την απόφαση 2003/158 [28] το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο όρισε, τον Ιανουάριο 2003, τον κο Νικηφόρο Διαμαντούρο, ο οποίος ανέλαβε τα καθήκοντά του τον Απρίλιο 2003. Ο αριθμός των καταγγελιών που υποβάλλονται στον διαμεσολαβητή αυξήθηκε σταθερά κατά την περίοδο αναφοράς: 1874 καταγγελίες το 2001, 2211 το 2002 και 2436 το 2003 [29]. Οι περισσότερες καταγγελίες προέρχονται από ιδιώτες (για παράδειγμα, το 2002, 2041 καταγγελίες εστάλησαν απευθείας από μεμονωμένους πολίτες), αλλά είτε δεν αφορούσαν την εντολή του διαμεσολαβητή είτε δεν έγιναν αποδεκτές (π.χ. το 29% των καταγγελιών που εξετάστηκαν το 2001 φαίνεται ότι ενέπιπταν εντός της εντολής).

Το δικαίωμα του πολίτη να χρησιμοποιεί τη μητρική του γλώσσα αντικατοπτρίζει τη γενική αρχή της χρηστής διοίκησης. Η αλληλογραφία του κοινού με την Επιτροπή εξετάζεται σύμφωνα με τον κώδικα καλής διοικητικής συμπεριφοράς, που αναφέρεται στο άρθρο 21 της συνθήκης ΕΚ όσον αφορά την αλληλογραφία.[30]

4. Ενισχυση της ιθαγένειασ της Ενωσης με τον Χαρτη των Θεμελιωδων Δικαιωματων της Ευρωπαϊκησ Ενωσησ

Στενός είναι ο δεσμός μεταξύ της ιθαγένειας της Ένωσης και των θεμελιωδών δικαιωμάτων που περιλαμβάνονται στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης [31]. Με την καθιέρωση της ιθαγένειας της Ένωσης, η Ένωση τοποθέτησε τον μεμονωμένο πολίτη στο κέντρο των δραστηριοτήτων της. Ο Χάρτης εφαρμόζει την έννοια της ιθαγένειας της Ένωσης σε διάφορες διατάξεις [32], και περιλαμβάνει ειδικό κεφάλαιο (το κεφάλαιο V, Δικαιώματα των πολιτών) όπου περιλαμβάνονται τα δικαιώματα που αναφέρονται στο δεύτερο μέρος της συνθήκης ΕΚ.

Το 2001, η Επιτροπή αποφάσισε ότι κάθε πρόταση νομοθετικής πράξης ή όλοι οι κανόνες και κανονισμοί που εκδίδονται από αυτήν θα ελέγχονται κατά τη φάση της σύνταξής τους ώστε να είναι συμβατοί με τον Χάρτη. [33]

Τον Σεπτέμβριο 2002, συστήθηκε ένα δίκτυο εμπειρογνωμόνων θεμελιωδών δικαιωμάτων σε απόκριση αιτήματος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Στόχος του είναι να εξασφαλίσει υψηλό βαθμό εμπειρογνωμοσύνης σε σχέση με κάθε κράτος μέλος ξεχωριστά και την Ευρωπαϊκή Ένωση στο σύνολό της. Το Δίκτυο εκδίδει ετήσια έκθεση ως προς τον τρόπο που διασφαλίζονται στη πράξη τα θεμελιώδη δικαιώματα. Τον Μάρτιο 2003 υπέβαλε στην Επιτροπή την πρώτη του έκθεση, την ετήσια έκθεση για το 2002, ενώ τον Απρίλιο 2004 υπεβλήθη η ετήσια έκθεση για το 2003.

Για την προβολή ενεργειών ενημέρωσης σχετικά με τα θεμελιώδη δικαιώματα καθιερώθηκε στον προϋπολογισμό της Ένωσης για το 2002 κονδύλιο ύψους 1 εκατ. ευρώ. Μέρος του χρησιμοποιήθηκε για την σύμβαση σχετικά με το προαναφερόμενο Δίκτυο. Με το υπόλοιπο, η Επιτροπή χρηματοδότησε έργα για την προώθηση και προβολή των θεμελιωδών δικαιωμάτων στην Ιταλία, το Ηνωμένο Βασίλειο καθώς και τη Σουηδία, την Ελλάδα και την Πολωνία.

Το θέμα του νομικού καθεστώτος του Χάρτη, δηλαδή κατά πόσο πρέπει να γίνει νομικά δεσμευτικός, κατείχε δεσπόζουσα θέση στη συζήτηση της Συνέλευσης για το μέλλον της Ευρώπης και αποκορυφώθηκε με την ενσωμάτωση του Χάρτη ως Μέρος ΙΙ στη Συνταγματική Συνθήκη – γεγονός που θα τον κάνει νομικά δεσμευτικό.

Η συνθήκη της Νίκαιας βελτίωσε τη διαδικασία επισήμανσης του κινδύνου να διαπράξει κάποιο κράτος μέλος σοβαρή παράβαση των θεμελιωδών δικαιωμάτων δυνάμει του άρθρου 7 της συνθήκης ΕΕ. Στην ανακοίνωση του Οκτωβρίου 2003 [34] για «το άρθρο 7 της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση», η Επιτροπή υπογράμμισε την ανάγκη ενεργούς πολιτικής για τη διασφάλιση των κοινών αξιών, και εξέτασε το υλικό και τους τυπικούς όρους για την εφαρμογή του άρθρου 7 στην περίπτωση σοβαρής και διαρκούς παραβίασης ή σαφούς κινδύνου παραβίασης των κοινών αξιών. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο ψήφισμα του Απριλίου 2004 [35], υποστήριξε ένα διοργανικό διάλογο επί δέσμης κοινών κριτηρίων και αρχών που διέπουν την έναρξη της διαδικασίας του άρθρου 7.

Περαιτέρω ενίσχυση των θεμελιωδών δικαιωμάτων προβλέπεται με τη σύσταση ενός Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, ο οποίος θα αποτελέσει προέκταση του υφιστάμενου Ευρωπαϊκού Κέντρου Παρακολούθησης των φαινομένων ρατσισμού και ξενοφοβίας στη Βιέννη.[36] Διενέργεια δημόσιας διαβούλευσης για τον μελλοντικό ρόλο και το έργο του Οργανισμού.

5. Συμπερασματα

Η ιθαγένεια της Ένωσης έχει εξελιχθεί κατά τα δώδεκα έτη της ύπαρξής της σε πηγή πραγματικών και συγκεκριμένων δικαιωμάτων.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι διατάξεις του δεύτερου μέρους της συνθήκης ΕΚ σχετικά με τα δικαιώματα των πολιτών της Ένωσης εφαρμόζονται, σε γενικές γραμμές, ορθώς και χωρίς σοβαρά προβλήματα. Τα κράτη μέλη εφαρμόζουν το ισχύον παράγωγο δίκαιο σε όλους τους τομείς που καλύπτει το δεύτερο μέρος. Τα προβλήματα που έχουν επισημανθεί οφείλονται κυρίως σε κακή εφαρμογή και εσφαλμένες πρακτικές μάλλον παρά στη μη συμμόρφωση των εθνικών νομοθεσιών. Ως εκ τούτου είναι σημαντική η πληροφόρηση σχετικά με την ορθή ερμηνεία των κανόνων της Ένωσης και η ορθή εφαρμογή των δικαιωμάτων των πολιτών. Οι δραστηριότητες πληροφόρησης και επικοινωνίας πρέπει να στοχοθετηθούν προς τους πολίτες της Ένωσης αλλά και προς τις εθνικές υπηρεσίες που διαχειρίζονται τα θέματα που αφορούν τα εν λόγω δικαιώματα.

Η ανάγκη ενίσχυσης των δικαιωμάτων των πολιτών της Ένωσης πρέπει να αξιολογηθεί επίσης υπό το πρίσμα των αποτελεσμάτων της Διακυβερνητικής Διάσκεψης όπου συμφωνήθηκε η Συνταγματική Συνθήκη, λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι στη συνθήκη περιλαμβάνεται το άρθρο III-13 που αντιστοιχεί στο άρθρο 22 της συνθήκης ΕΚ. Οπωσδήποτε πάντως, τίθενται τα ακόλουθα θέματα ως δυνατότητες για την ενίσχυση των δικαιωμάτων των πολιτών της Ένωσης:

- Η Επιτροπή επισημαίνει καταγγελίες σχετικές με την ανυπαρξία του δικαιώματος αλλοδαπών πολιτών της Ένωσης να ψηφίζουν και να προτείνονται ως υποψήφιοι σε εθνικές ή περιφερειακές εκλογές στο κράτος μέλος διαμονής τους. Εντούτοις, οι αποφάσεις σχετικά με πιθανά μέτρα που θα πρέπει να ληφθούν δυνάμει του άρθρου 22 παρ. 2 της συνθήκης ΕΚ πρέπει να τύχουν προσεκτικής μελέτης.

- Η αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας των προσώπων επεκτάθηκε ώστε να καλύψει και την Ελβετία, και διασφαλίζεται στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου. Το επόμενο βήμα θα μπορούσε να είναι η θέσπιση του δικαιώματος των συμβαλλομένων μερών να εκλέγουν και να εκλέγονται σε τοπικές εκλογές στη χώρα διαμονής τους. Αυτό μπορεί να υλοποιηθεί με συμφωνία μεταξύ των κρατών μελών και των οικείων τρίτων χωρών.

- Δεν υπάρχει διάταξη σε επίπεδο ΕΕ που να διέπει κατά τρόπο ενιαίο τον επαναπατρισμό της σορού αποβιωσάντων από ένα κράτος μέλος σε άλλο. Οι αντίστοιχες προδιαγραφές και διαδικασίες θα μπορούσαν να εναρμονισθούν σε ολόκληρη την Ένωση. Η Επιτροπή θα εξετάσει τις ενδεχόμενα απαιτούμενες ενέργειες, οι οποίες μπορούν να βασιστούν στο άρθρο 18 της συνθήκης ΕΚ.

- Το άρθρο III-11 της Συνταγματικής Συνθήκης θα μεταφέρει στην Ένωση τις εξουσίες λήψης αποφάσεων για τα μέτρα που είναι αναγκαία για τη διευκόλυνση της παροχής διπλωματικής και προξενικής προστασίας των πολιτών της Ένωσης, και θα ενισχύσει έτσι τη θέση αυτών των δικαιωμάτων. Μέτρα δυνάμει αυτής της διάταξης θα αντικαταστήσουν όλα τα μέτρα δυνάμει του άρθρου 22 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ.

Τέλος, η Επιτροπή υπογραμμίζει την αξία της επιβεβαίωσης των δικαιωμάτων των πολιτών της Ένωσης στο πλαίσιο της Συνταγματικής Συνθήκης με την ενσωμάτωση του Χάρτη των θεμελιωδών δικαιωμάτων υπό νομικά δεσμευτικό καθεστώς.

Παράρτημα: παραπομπές

COM(2003)336.

COM(2001)59.

COM(2001)681.

COM(2001)275.

COM(2001)506, σ. 8-9.

Οδηγία αριθ. 2004/38/EΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με το δικαίωμα των πολιτών της Ένωσης και των μελών των οικογενειών τους να κυκλοφορούν και να διαμένουν ελεύθερα στην επικράτεια των κρατών μελών, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1612/68 και την κατάργηση των οδηγιών 64/221/ΕΟΚ, 68/360/ΕΟΚ, 72/194/ΕΟΚ, 73/148/ΕΟΚ, 75/34/ΕΟΚ, 75/35/ΕΟΚ, 90/364/ΕΟΚ, 90/365/ΕΟΚ και 93/96/ΕΟΚ, ΕΕ L 158, 30.4.2004. σ. 77.

ΕΕ L 257, 19.10.1968, σ. 2.

Οδηγίες 64/221/EEC, 68/360/EEC, 72/194/EEC, 73/148/EEC, 75/34/EEC, 75/35/EEC, 90/364/EEC, 90/365/EEC και 93/96/EEC.

ΕΕ. L 142, 30.6.1970, σ.24.

COM(2002)694.

COM(2003)101.

Οδηγίες 90/364/EEC, 90/365/EEC και 93/96/EEC.

ΕΕ L 114, 20.4.2002, σ. 6.

Ψήφισμα 2002/2032(INI), εγκρίθηκε στη σύνοδο ολομέλειας της 4.12.1003.

Βλ. μεταξύ άλλων Υπόθεση C-184/99 Grzelczyk [2001] ΝΟΜΟΛΟΓΊΑ ΔΕΚ I-6193, παράγραφος 31, υπόθεση C-224/98 D’Hoop [2002] Νομολογία ΔΕΚ I-6191, παράγραφος 28, και υπόθεση C-148/02 Garcia Avello [2003] Νομολογία ΔΕΚ I-0000, παράγραφοι 22 και 23.

ΕΕ L 283, 21.10.2002.

Η πράξη προσαρτάται στη απόφαση 76/787/EΚΑΧ, ΕΟΚ, Ευρατόμ της 20ής Σεπτεμβρίου 1976, ΕΕ L 278, 8.10.1976, σ. 5.

Απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων της 18ης Φεβρουαρίου 1999.

PV(2003)1632, βλ. Ανακοίνωση Τύπου της Επιτροπής IP/03/1479 της 29ης Οκτωβρίου 2003.

Υπόθεση C-145/04 Ισπανία κατά Ηνωμένου Βασιλείου, 18 Μαρτίου 2004 , ΕΕ C 106, 30.4.2004, σ. 43.

Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2004/2003 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 4ης Νοεμβρίου 2003 σχετικά με το καθεστώς και τη χρηματοδότηση των πολιτικών κομμάτων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ΕΕ L 297, 15.11.2003, σ. 1.

Οδηγία 93/109/EC για τις λεπτομέρειες άσκησης του δικαιώματος του εκλέγειν και του εκλέγεσθαι κατά τις εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου από τους πολίτες της Ένωσης που κατοικούν σε ένα κράτος μέλος του οποίου δεν είναι υπήκοοι, ΕΕ L 329, 30.12.1993, σ. 34. Οι ενέργειες της Επιτροπής περιελάμβαναν την έγκριση έκθεσης όσον αφορά τη χορήγηση παρέκκλισης σύμφωνα με το άρθρο 19 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ, τον Ιανουάριο 2003 (COM(2003)31), μέτρα για τη στήριξη της εφαρμογής του άρθρου 13 της οδηγίας για την ανταλλαγή πληροφοριών ώστε να αποφευχθεί η διπλή ψήφος και η προαναφερόμενη ανακοίνωση του Απριλίου 2003 (COM(2003)174) που συνιστά την άνευ καθυστερήσεων μεταφορά στη νομοθεσία των νέων κρατών μελών της οδηγίας και προτρέπει όλα τα κράτη μέλη να λάβουν τα αναγκαία μέτρα ώστε να εξασφαλιστεί η συμμετοχή όλων των πολιτών της Ένωσης και των υπηκόων των νέων κρατών μελών που διαμένουν στο έδαφός τους στις εκλογές του 2004, εγκαίρως και πολύ πριν την επίσημη ημερομηνία προσχώρησης, αν χρειαστεί.

Οδηγία 94/80/EC περί λεπτομερών κανόνων άσκησης του δικαιώματος του εκλέγειν και εκλέγεσθαι κατά τις δημοτικές και κοινοτικές εκλογές από τους πολίτες της Ένωσης που κατοικούν σε κράτος μέλος του οποίου δεν είναι υπήκοοι, ΕΕ L 368, 31.12.1994, σ. 38.

COM(2002)260.

Παράρτημα II.2.D στην Πράξη Προσχωρήσεως, ΕΕ L 236 της 23.9.2003, σ. 334.

Εξαιρουμένων των ΗΒ και Ιρλανδίας όσον αφορά Ιρλανδούς υπηκόους που διαμένουν στο ΗΒ και αντιστρόφως.

Απόφαση των Αντιπροσώπων των κρατών μελών σε σύσκεψη που έγινε στο Συμβούλιο στις 18 Δεκεμβρίου 1995 σχετικά με την προστασία των υπηκόων της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τις διπλωματικές και προξενικές αρχές - ΕΕ L 314, 28.12.1995, σ. 73.

ΕΕ L 65, 8.3.2003.

Βλ. Ετήσιες Εκθέσεις 2001, 2002 και 2003 του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή

Ο Κώδικας ορθής διοικητικής συμπεριφοράς για την Επιτροπή θεσπίστηκε με την απόφαση αριθ. 2000/633/ΕΚ, ΕΚΑΧ, Ευρατόμ της Επιτροπής, ΕΕ L 267, 20.10.2000, προσηρτημένη στον εσωτερικό κανονισμό.

ΕΕ C 364, 18.12.2000, σ 1.

Βλ. π.χ άρθρο 12(2), 15(2), 39(1), 40, 42, 43, 44, 45(1) και 46.

SEC(2001)380.

COM(2003)606.

Ψήφισμα εγκριθέν στις 20 Aπριλίου 2004 για την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με το άρθρο 7 της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, PE 335.128.

Συμπεράσματα των Αντιπροσώπων των κρατών μελών που συνήλθαν σε επίπεδο αρχηγών κρατών ή κυβερνήσεων στις Βρυξέλλες στις 13 Δεκεμβρίου 2003. Παράρτημα στα συμπεράσματα της προεδρίας του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις 12 και 13 Δεκεμβρίου 2003, στις Βρυξέλλες. 5381/04, σ. 27.

[1] Τα παραρτήματα βρίσκονται στο συνημμένο Εγγραφο Εργασίας SEC(2004)1280