Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για την "Πρόταση σύστασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί της κινητικότητας στην Κοινότητα των σπουδαστών, των επιμορφωνόμενων ατόμων, των νέων εθελοντών, των εκπαιδευτικών και των εκπαιδευτών"

(2000/C 317/17)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την πρόταση σύστασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί της κινητικότητας στην Κοινότητα των σπουδαστών, των επιμορφωνόμενων ατόμων, των νέων εθελοντών, των εκπαιδευτικών και των εκπαιδευτών - COM(1999) 708 τελικό - COD 2000/0021·

έχοντας υπόψη την απόφαση του Συμβουλίου της 29ης Φεβρουαρίου 2000 να της ζητήσει γνωμοδότηση για το θέμα, σύμφωνα με τα άρθρα 149 και 150 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας·

έχοντας υπόψη την απόφαση του Προεδρείου της, της 2ας Ιουνίου 1999, να αναθέσει την κατάρτιση της σχετικής γνωμοδότησης στην Επιτροπή 7 - Παιδεία, επαγγελματική εκπαίδευση, πολιτισμός, νεολαία, αθλητισμός, δικαιώματα του πολίτη·

έχοντας υπόψη το έγγραφο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής - Γενική Διεύθυνση Παιδείας και Πολιτισμού - του Νοεμβρίου του 1999 "Κοινοτικό δίκαιο εφαρμοστέο στον τομέα της κινητικότητας, εντός της Κοινότητας, των σπουδαστών, των επιμορφωνόμενων ατόμων, των νέων εθελοντών, των εκπαιδευτικών και των εκπαιδευτών"·

έχοντας υπόψη το Πράσινο Βιβλίο της Επιτροπής "Εκπαίδευση - Κατάρτιση - Έρευνα - Τα εμπόδια στη διακρατική κινητικότητα" (COM(96) 462 τελικό)·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της, της 12ης Μαρτίου 1997, για το Πράσινο Βιβλίο της Επιτροπής "Εκπαίδευση - Κατάρτιση - Έρευνα - Τα εμπόδια στη διακρατική κινητικότητα"(1)·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της, της 19ης Νοεμβρίου 1998, για την "Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση της δεύτερης φάσης του κοινοτικού προγράμματος δράσης για την εκπαίδευση - Σωκράτης, την πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για τη θέσπιση του δευτέρου σταδίου του προγράμματος δράσης της Κοινότητας στον τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης - Leonardo da Vinci και την πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση κοινοτικού προγράμματος δράσης για τη νεολαία - Youth"(2)·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της, της 12ης Ιουνίου 1997, για την Ανακοίνωση της Επιτροπής "Ευρωπαϊκή εθελοντική υπηρεσία για νέους - Πρόγραμμα δράσης"(3)·

έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής, της 18ης Ιανουαρίου 2000, "Έρευνα σχετικά με την κοινωνικο-οικονομική προέλευση των φοιτητών του προγράμματος Εrasmus" (COM(2000) 4 τελικό·

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης (CdR 20/2000 rev.2 COM-7/022) που υιοθέτησε η Επιτροπή 7 στις 5 Μαΐου 2000, με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Marc Bellet (F - ΕΣΚ)·

εκτιμώντας ότι η διακρατική κινητικότητα συνιστά καθοριστικό στοιχείο για μια Ευρώπη της απασχόλησης και των γνώσεων, μια Ευρώπη ανοιχτή στον κόσμο, μια Ευρώπη ειρήνης και προόδου. Η κινητικότητα μπορεί να συμβάλει στην ανάπτυξη της συνείδησης του ευρωπαίου πολίτη και στην ενοποίηση των λαών που απαρτίζουν την Ευρώπη.

εκτιμώντας ότι η διακρατική κινητικότητα αιτιολογεί την αναγκαιότητα ανάληψης κοινοτικής δράσης αλληλεγγύης, ενώ ταυτόχρονα απαιτεί την ουσιαστική συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών οργανισμών, όπου δοκιμάζεται και αναπτύσσεται η κοινωνική ενότητα και η συμμετοχή στη ζωή της πόλης·

υιοθέτησε, κατά την 34η σύνοδο ολομέλειας της 14ης και 15ης Ιουνίου 2000, την παρούσα γνωμοδότηση.

Η Επιτροπή των Περιφερειών

1. υποστηρίζει τη νέα δέσμευση που αναλαμβάνει η Επιτροπή να δραστηριοποιηθεί για την προώθηση της κινητικότητας, καταργώντας τα εμπόδια που εξακολουθούν να την παρακωλύουν και περιορίζοντας την επίδρασή τους. Η Επιτροπή των Περιφερειών έχει σκοπό να ανταποκριθεί στην πρόκληση αυτή.

2. εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι οι στόχοι του Πράσινου Βιβλίου του 1996, όπου εντοπίζονταν τα εμπόδια που πρέπει να αρθούν, δεν κατέστη δυνατό να επιτευχθούν, ενώ υπάρχουν πολλές φιλοδοξίες και σχέδια για μια Ευρώπη της απασχόλησης και των γνώσεων που αποτελούν αντικείμενο επιτακτικών δηλώσεων, που ανταποκρίνονται στις ανάγκες και τις προσδοκίες που εκφράζουν οι ενδιαφερόμενοι πληθυσμοί.

3. φρονεί ότι, στα πλαίσια της παρούσας κατάστασης, η ΕΤΠ οφείλει να αναλάβει το ρόλο κινητήριας δύναμης ώστε να αξιοποιήσει όλα εκείνα τα στοιχεία που απαρτίζουν τη δύναμη, τις αξίες και την πρωτοτυπία της διακρατικής κινητικότητας, αποτρέποντας την αλλοίωσή τους. Η Επιτροπή των Περιφερειών πιστεύει ότι η κινητικότητα συνιστά ένα πρόσθετο μέσον για την ικανότητα της Ευρώπης να καταπολεμήσει τη μάστιγα της ανεργίας, χωρίς να θίγονται τα κοινωνικά δικαιώματα.

4. εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η υπό εξέταση Σύσταση προτείνει να επιχειρηθεί η προσέγγιση των προτύπων· αποφεύγει, δηλαδή, να τα εγκλωβίσει σε ένα περιοριστικό πλαίσιο και καλεί το κάθε κράτος μέλος να ενεργήσει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο εντός των δικών του πλαισίων, υιοθετώντας μια διαδικασία όλο και πιο στενών συνεργασιών, καθώς και κοινών πολιτικών, προγραμμάτων και σχεδίων (τήρηση της αρχής της επικουρικότητας).

5. τονίζει τον καταλυτικό ρόλο που οφείλουν να αναλάβουν οι τοπικοί και περιφερειακοί οργανισμοί υπέρ της κινητικότητας, ενισχύοντας τις τοπικές και περιφερειακές δράσεις και πρωτοβουλίες, σύμφωνα με τις αρχές της εταιρικής σχέσης και της εγγύτητας, λαμβάνοντας υπόψη τις αποδεδειγμένες δυνατότητες των οργανισμών αυτών σε θέματα εκπαίδευσης και κατάρτισης, παρότι οι αρμοδιότητές τους διαφέρουν από το ένα κράτος στο άλλο στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

6. εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι προσφέρονται στους πολίτες τρίτων χωρών τα ίδια δικαιώματα με τους πολίτες των κρατών μελών της Ένωσης, όταν, στα πλαίσια κοινοτικού προγράμματος, πραγματοποιούν σπουδές, περίοδο κατάρτισης, δραστηριότητα εκπαιδευτικού ή εκπαιδευτή.

7. εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι δεν περιλαμβάνονται στο διατακτικό της Σύστασης οι ερευνητές, ενώ στην ανακοίνωση "Για έναν ευρωπαϊκό χώρο στον τομέα της έρευνας"(4) η κινητικότητα των ερευνητών παρουσιάζεται ως καθοριστικό μέσον για την πορεία προς μια Ευρώπη των γνώσεων και της επιστήμης.

8. υποστηρίζει την πρόταση να εξασφαλισθεί στους ανέργους που αρχίζουν κατάρτιση σε άλλο κράτος μέλος η διατήρηση του επιδόματος ανεργίας που δικαιούνταν στο κράτος απ' όπου προέρχονται και προτείνει να επεκταθεί σε όλα τα άτομα που αναζητούν εργασία η δυνατότητα να λαμβάνουν ενίσχυση για την κινητικότητα. Η επιδείνωση της κατάστασης της απασχόλησης ενισχύει την απαίτηση αυτή.

9. κρίνει απαραίτητο να ενισχυθεί η εγγύηση των δικαιωμάτων που συνδέονται με την κινητικότητα, με τη θέσπιση αυστηρού ρυθμιστικού πλαισίου που θα διέπει την απόσπαση των νέων εθελοντών σε άλλες χώρες της Κοινότητας από τη χώρα καταγωγής τους και θα τους προστατεύει κατά τις αποστολές γενικού συμφέροντος, ώστε να αποφεύγεται κάθε ενδεχόμενο πολιτικής διακρίσεων που θα μπορούσε να προκαλέσει φαινόμενα ξενοφοβίας και αναξιοπιστίας της Ευρώπης.

10. επιθυμεί να ενσωματωθούν στην κινητικότητα οι νέες απαιτήσεις της "επανάστασης της πληροφορικής", που δημιουργούν ριζικές αλλαγές στην κοινωνία. Η Επιτροπή των Περιφερειών προτείνει να προαχθεί η ανάπτυξη της αρχής της αλληλεπίδρασης μεταξύ των πολιτών, ώστε να καθοριστεί μια νέα μορφή κινητικότητας.

11. κρίνει απολύτως απαραίτητο να αξιολογηθεί η νέα αυτή μορφή κινητικότητας, μέσω της ίδρυσης ενός Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου της Κινητικότητας, το οποίο θα στηρίζεται στους ήδη υφιστάμενους θεσμούς, στο οποίο θα εκπροσωπούνται οι διάφορες ενδιαφερόμενες κατηγορίες και το οποίο:

- θα διασφαλίσει τη διαφάνεια και τη συγκρισιμότητα των δεδομένων που αφορούν την κινητικότητα, καθώς και την πρόσβαση σε αυτά·

- θα αναπτύξει ένα μηχανισμό μακροπρόθεσμης παρακολούθησης και ενημέρωσης της εν λόγω βάσης δεδομένων, διαφυλάττοντας παράλληλα την απαράβατη τήρηση των αρχών της ατομικής, κοινωνικής, πολιτισμικής και γλωσσικής ελευθερίας.

Λόγω της εμβέλειας των στόχων αυτών, το εν λόγω Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο Κινητικότητας θα μπορούσε να αναλάβει:

- τον ποσοτικό προσδιορισμό της γεωγραφικής κινητικότητας·

- τον εντοπισμό, την παρακολούθηση και την αξιολόγηση των γεωγραφικών, κοινωνικών και πολιτισμικών ανισοτήτων που παρατηρούνται στις ροές από το ένα κράτος στο άλλο ή από τη μια περιφέρεια στην άλλη·

- την καταβολή ειδικών προσπαθειών για την κινητικότητα των σπουδαστών που βρίσκονται σε μειονεκτική θέση από κοινωνική άποψη, με την εξασφάλιση επαρκών οικονομικών επιχορηγήσεων και κατάλληλου επιπέδου υποδομών·

- την κατάρτιση απολογισμού της προσφοράς και της ζήτησης·

- την αντιμετώπιση του θέματος της ενδεχόμενης άνισης πρόσβασης στην κινητικότητα (εκδημοκρατισμός, άνοιγμα προς τους ασταθέστερους πληθυσμούς, προς τα άτομα με ειδικές ανάγκες, ισότητα ανδρών-γυναικών)·

- τον αναπροσανατολισμό των πολιτικών, όπου κυριαρχούν οι αντιφάσεις της οικονομικής αποδοτικότητας.

12. σημειώνει ότι οι πολίτες είναι ακόμη ανεπαρκώς ενημερωμένοι για τις δυνατότητες που παρουσιάζει το κάθε κράτος μέλος, περιφέρεια και τοπική κοινότητα και κρίνει απαραίτητο να προβληθούν πιο ουσιαστικά οι ιδιαιτερότητες και τα πλεονεκτήματα των κρατών, των περιφερειών και των τοπικών κοινοτήτων που δεν προσελκύουν πολύ κόσμο λόγω της απομακρυσμένης γεωγραφικής τους θέσης.

13. κρίνει αναγκαίο να προωθηθεί ιδιαίτερα η κινητικότητα των ατόμων που προέρχονται από περιφερειακές και άκρως περιφερειακές ή/και αραιοκατοικημένες περιοχές (ή κατοικούν σε παρόμοιες περιοχές).

14. ελπίζει ότι οι εκστρατείες ενημέρωσης, που μέχρι στιγμής απευθύνονταν κυρίως στους φοιτητές, θα προσανατολισθούν και προς τις άλλες κατηγορίες και θα διεξάγονται κατά τρόπο διαφανή και ισορροπημένο και με μεγαλύτερη εγγύτητα προς τους πολίτες.

15. ενθαρρύνει την απλούστευση των διαδικασιών εφαρμογής των προγραμμάτων κινητικότητας, μέσω της πρόσληψης ειδικευμένου προσωπικού και της ύπαρξης κοινών συνομιλητών για όλες τις ενδιαφερόμενες κατηγορίες.

16. επισημαίνει την ανάγκη να δημιουργηθούν τοπικές και περιφερειακές δομές, κοντινές προς τους πολίτες, στην υπηρεσία των υποψηφίων για κινητικότητα ατόμων. Οι δομές αυτές, εκτός του ότι θα τους ενημερώνουν επακριβώς και θα τους καθησυχάζουν ως προς τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους, θα πρέπει να αποτελούν έναν χώρο ελεύθερης ανταλλαγής εμπειριών.

17. προτείνει να προωθηθεί η κινητικότητα για όλες τις ηλικίες και να αναπτυχθεί η συνοχή μεταξύ των διαφόρων κύκλων (οικογενειακού, σχολικού, επαγγελματικού, διοικητικού, πολιτισμικού και γλωσσικού), με τη δημιουργία διασυνδέσεων μεταξύ των προγραμμάτων που υπάρχουν για την κάθε κατηγορία.

Βρυξέλλες, 15 Ιουνίου 2000.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Jos Chabert

(1) EE C 215 της 16.7.1997, σ. 1.

(2) EE C 51 της 22.2.1999, σ. 77.

(3) EE C 244 της 11.8.1997, σ. 47.

(4) COM(2000) 6 τελικό.