ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρυξέλλες, 21.05.1997 
COM(97) 192 τελικό 
ANAKQINQEH THS ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 
ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΔΩΡΟΔΟΚΙΑΣ 

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 
Μέρος Ι: ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
1.1. ΑΝΑΓΚΗ ΔΥΝΑΜΙΚΟΤΕΡΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ 
ΕΝΩΣΗΣ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΔΩΡΟΔΟΚΙΑΣ 
1.2 ΟΙ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΔΩΡΟΔΟΚΙΑΣ 
Μέρος II: ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΔΩΡΟΔΟΚΙΑΣ ΣΕ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟΥΣ 
ΤΟΜΕΙΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ 
Π. 1 ΔΩΡΟΔΟΚΙΑ ΚΑΙ ΠΟΙΝΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ 
ΙΙ.2 ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΕΚΠΤΩΣΗΣ ΤΟΥ ΦΟΡΟΥ 
Π.3 Η ΕΝΙΑΙΑ ΑΓΟΡΑ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ 
Π.3.1 Οδηγίες για τις συμβάσεις κρατικών προμηθειών 
Π.3.2 Χρηματοοικονομικές συναλλαγές 
Π.3.2.α Λογαριασμός επιχειρήσεων 
Π.3.2.β Χρηματοπιστωτικά ιδρύματα 
Π.3.3 Αλλα μέτρα και πολιτικές 
Π.3.3.α "Μαυροπίνακες" 
Π.3.3.β Δεσμεύσεις κατά της δωροδοκίας 
Π.3.3.γ Αστικά ένδικα μέσα 
II.3.3.Ô. Πληροφοριοδότες 
Π.4 ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ 
Π.4.1. Πρόληψη της δωροδοκίας στις τρίτες χώρες που τυγχάνουν κοινοτικής 
βοήθειας 
Π.4.2. Προγράμματα καταπολέμησης της δωροδοκίας 
Η.4.3. "Χρηστή διαχείριση" και ρήτρες κατά της δωροδοκίας 
Π.5. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΕΣ ΣΤΟ ΔΙΕΘΝΗ ΧΩΡΟ 
α 
ΜΕΡΟΣ Ι: ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
1.1 ΑΝΑΓΚΗ ΛΥΝΑΜΙΚΟΤΕΡΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ 
ΕΝΩΣΗΣ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΔΩΡΟΔΟΚΙΑΣ 
1. Στόχος της παρούσας ανακοίνωσης είναι να χαραχθούν τα κύρια στοιχεία μιας 
ολοκληρωμένης πολιτικής της Ένωσης κατά της δωροδοκίας. Η ανάγκη να καταπολεμηθεί η 
δωροδοκία σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει ήδη διαπιστωθεί και πολλές είναι οι 
πρωτοβουλίες που έχουν ληφθεί σε σχέση με την επίλυση αυτού του προβλήματος. Όμως, 
αυτές δεν καλύπτουν όλες τις ανησυχίες και δεν αποτελούν μέρος ολοκληρωμένης 
προσέγγισης. Ορισμένες εξελίξεις καθιστούν σαφή την ανάγκη περαιτέρω και πιο 
συντονισμένης δράσης: 
• Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο ψήφισμα της 15ης Δεκεμβρίου 1995 σχετικά με τη 
δωροδοκία (εισηγήτρια κα. Salisch), καλεί την Επιτροπή, το Συμβούλιο και τα κράτη μέλη 
να αναλάβουν δράση σε ευρύ φάσμα τομέων. Στην έκθεση αυτή, η οποία δεν περιορίζεται 
μόνο στη δωροδοκία σχετικά με τα οικονομικά συμφέροντα της ΕΚ, τονίζεται η απειλή 
που προκύπτει από την δωροδοκία, οι σχέσεις της με το οργανωμένο έγκλημα και η 
ανάγκη πολιτικής της Ένωσης για την καταπολέμηση της δωροδοκίας. 
• Η έκθεση της ομάδας εργασίας κατά του οργανωμένου εγκλήματος απαρτιζόμενης από 
ανωτάτους υπαλλήλους, την οποία είχε ζητήσει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, τονίζει τη 
σημασία της έντασης της προσπάθειας για την καταπολέμηση του εγκλήματος. 
• Το πρόβλημα της δωροδοκίας ευρίσκεται επί του παρόντος στο επίκεντρο των συζητήσεων 
σε πολλούς διεθνείς οργανισμούς όπως η ομάδα των 7, ο ΟΟΣΑ, το Συμβούλιο της 
Ευρώπης, τα Ηνωμένα Έθνη και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου (βλ. παράρτημα 1). 
Τα αποτελέσματα αυτών των συζητήσεων θα έχουν επιπτώσεις στη Ένωση και με την 
πάροδο του χρόνου γίνεται σαφέστερο ότι η Ένωση είναι υποχρεωμένη να δράσει κατά 
τρόπο συντονισμένο αν επιθυμεί να διαφυλάξει αποτελεσματικά τα συμφέροντα της. 
2. Τα συμφέροντα της Ένωσης διακυβεύονται από τη δωροδοκία δεδομένου ότι αυτή: 
υποσκάπτει την υγιή διαδικασία λήψεως αποφάσεων, 
στρεβλώνει τον ανταγωνισμό και θέτει υπό αμφισβήτηση τις αρχές της ελεύθερης 
αγοράς, και ειδικότερα τη χρηστή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, 
προκαλεί ζημίες στα οικονομικά συμφέροντα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, 
επηρεάζει αρνητικά τις εξωτερικές πολιτικές σε πολλά κράτη που δέχονται βοήθεια, 
και 
αντίκειται προς τη διάφανη και ανοιχτή διεξαγωγή των διεθνών συναλλαγών. 
3. Η Ένωση έχει συμφέρον να χαράξει συνεπή στρατηγική κατά της δωροδοκίας τόσο εντός 
όσο και εκτός των συνόρων της, τηρώντας παράλληλα τους κανόνες διεθνούς δικαίου περί 
δικαιοδοσίας. Αυτή η στρατηγική θα πρέπει να συμπεριλάβει τις διεθνείς συναλλαγές και τον 
ανταγωνισμό, τις κοινοτικές δαπάνες στο εξωτερικό, τους ίδιους πόρους της Κοινότητας, τις 
πολιτικές στον τομέα της συνεργασίας για την ανάπτυξη και τη στρατηγική πριν από την 
προσχώρηση. 
1.2 ΟΙ ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΔΩΡΟΔΟΚΙΑΣ 
4. Η δωροδοκία σχετίζεται με κάθε κατάχρηση εξουσίας ή ανάρμοστη συμπεριφορά κατά τη 
διαδικασία λήψεως αποφάσεων που προκαλείται από μη οφειλόμενο δέλεαρ ή ωφέλημα. 
Αυτή η γενική έννοια της δωροδοκίας μπορεί να εξετασθεί υπό το πρίσμα διαφόρων 
παραμέτρων. 
• Διάφοροι τύποι καταχρηστικής συμπεριφοράς επηρεάζουν τη διαδικασία λήψεως 
αποφάσεων, και χαρακτηρίζονται καθένας με διαφορετικό νομικό όρο: κατάχρηση, απάτη, 
επηρεασμός, δωροδοκία, προμήθειες. Δεν συνιστούν όλες οι πρακτικές δωροδοκίας 
ποινικό αδίκημα σε όλα τα κράτη μέλη. Ούτε υπάρχει ένας ενιαίος ορισμός για τα 
στοιχεία που αποτελούν τη δωροδοκία. Υπάρχουν παραδείγματα πρακτικών που ενώ δεν 
συνιστούν ποινικό αδίκημα σε ένα κράτος μέλος, σε άλλα θεωρούνται δωροδοκία, όπως 
π.χ. η προσφορά δώρων με τη σιωπηρή προσδοκία ότι το άτομο που προσφέρει το δώρο 
θα τύχει ευνοϊκής μεταχείρισης. 
Όλες οι ενέργειες δωροδοκίας ενέχουν δύο τουλάχιστον μέρη: το μέρος που δωροδοκεί 
(αδίκημα ενεργητικής δωροδοκίας) και το μέρος που δωροδοκείται (αδίκημα παθητικής 
δωροδοκίας). Στην ενεργητική δωροδοκία μπορεί να ενέχεται άτομο ή νομική οντότητα 
(π.χ. επιχείρηση) που προβαίνει σε δωροδοκία. Η παθητική προϋποθέτει την αποδοχή 
δωροδοκίας εκ μέρους δημοσίων λειτουργών, πολιτικών, υπαλλήλων του ιδιωτικού τομέα 
κλπ. Μπορεί επίσης να περιλαμβάνει άτομα που δεν λαμβάνουν άμεσα αποφάσεις αλλά 
επηρεάζουν τους λαμβάνοντες τελική απόφαση. 
• Η δωροδοκία δεν περιορίζεται στον δημόσιο τομέα. Και στον ιδιωτικό τομέα η 
δωροδοκία μπορεί να παρασύρει κάποιον σε παράβαση συμβατικής, διοικητικής ή 
δεοντολογικής του υποχρέωσης. 
• Η δωροδοκία μπορεί να έχει διαστάσεις διεθνείς. Οι δωροδοκίες μπορεί να αφορούν 
καταβολή χρημάτων σε άλλα κράτη. Μπορεί να αφορά πληρωμές, στην του ίδιου του 
κράτους μέλους, ξένων δημοσίων υπαλλήλων, υπαλλήλων της ΕΚ ή διεθνών οργανισμών. 
• Ορισμένοι τομείς πολιτικής μπορούν να θεωρηθούν ως εξαιρετικά ευάλωτοι στη 
δωροδοκία. Ο νομοθέτης θα μπορούσε να επικεντρώσει σε αυτούς τους τομείς το 
ενδιαφέρον του δεδομένου ότι έχουν ορισμένα ειδικά χαρακτηριστικά. Ως παράδειγμα ας 
αναφερθεί το νομοθετικό μέσο της ΕΕ σχετικά αποκλειστικά με τη δωροδοκία σε βάρος 
των οικονομικών συμφερόντων της ΕΚ. Ήταν σαφές ότι απαιτείτο ειδική προσέγγιση σε 
επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι εργασίες του ΟΟΣΑ επικεντρώθηκαν στο θέμα της 
δωροδοκίας στις διεθνείς επιχειρηματικές συναλλαγές δεδομένου ότι αυτού του τύπου η 
δωροδοκία έχει ειδικότερες επιπτώσεις στις οικονομικές συναλλαγές μεταξύ μελών του 
ΟΟΣΑ. 
5. Σε όλα τα κράτη μέλη συντιστά ποινικό αδίκημα ο χρηματισμός δημοσίου λειτουργού της 
χώρας τους1 αλλά όχι κατά τον ίδιο τρόπο. 
ι Οι ακόλουθοι ορισμοί ενεργητικής και παθητικής δωροδοκίας δημοσίων λειτουργών έχουν 
χρησιμοποιηθεί στο κείμενο του σχεδίου σύμβασης περί καταπολεμήσεως της δωροδοκίας στην 
οποία ενέχονται υπάλληλοι των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ή των κρατών μελών της 
Ευρωπαϊκής Ένωσηςκοχ παρέχουν ένδειξη σχετικά με τα κοινά στα 15 κράτη μέλη στοιχεία: 
"Παθητική δωροδοκία στοιχειοθετείται όταν εκ προθέσεως ο υπάλληλος απαιτεί η λαμβάνει, 
άμεσα ή με τη μεσολάβηση τρίτου, προς ίδιον όφελος ή προς όφελος τρίτου, πλεονεκτήματα 
οιασδήποτε φύσεως ή δέχεται υπόσχεση τοιούτων, προκειμένου να τελέσει ή να παραλείψει, 
κατά τρόπο που αντίκειται στις επίσημες υποχρεώσεις του, πράξη εκ των καθηκόντων του ή 
κατά την άσκηση των καθηκόντων του. 
Ενεργητική δωροδοκία στοιχειοθετείται όταν οιοσδήποτε, εκ προθέσεως, υπόσχεται ή 
παραχωρεί σε υπάλληλο, απευθείας ή μέσω τρίτου, οιασδήποτε φύσεως πλεονέκτημα προς 
όφελος είτε του υπαλλήλου είτε τρίτου προσώπου, προκειμένου ο υπάλληλος να τελέσει ή να 
παραλείψει, κατά τρόπο που αντίκειται στις επίσημες υποχρεώσεις του, πράξη εκ των 
καθηκόντων του ή κατά την άσκηση των καθηκόντων του." 
• Σε μερικά κράτη μέλη, στην περίπτωση δωροδοκίας εκ μέρους επιχείρησης, η ίδια η 
επιχείρηση υπέχει την ποινική ευθύνη, ενώ σε άλλα κράτη η μεν επιχείρηση δεν υπέχει 
ποινική ευθύνη αλλά το αδίκημα διαπράττουν τα εμπλεκόμενα φυσικά πρόσωπα, έστω και 
αν το διαπράττουν για λογαριασμό της επιχείρησης τους. 
• Σε ορισμένα κράτη, εκλεγμένοι λειτουργοί, υπουργοί ή βουλτιαες ftrv Οκυρυύνται (»*ς 
δημόσιοι λειτουργοί και δεν υπόκεινται στους ίδιους νόμους όσον αφορά τη δωροδοκία. 
• Σε άλλα κράτη, η δωροδοκία ατόμου που μπορεί να επηρεάσει την απόφαση δημοσίου 
λειτουργού δεν συνιστά αναγκαστικά αδίκημα. Η σύσταση ποινικού αδικήματος 
προϋποθέτει μόνο τη δωροδοκώ του ίδιου του δημοσίου υπαλλήλου που λαμβάνει την 
απόφαση. 
• Αλλού πάλι, ο δημόσιος υπάλληλος πρέπει να παραβαίνει τις επίσημες υποχρεώσεις του. 
Συνεπώς, δεν διαπράττεται ποινικό αδίκημα αν ένας υπάλληλος δωροδοκείται 
προκειμένου να κατακυρώσει σύμβαση σε επιχείρηση που θα είχε ούτως ή άλλως επιλεγεί. 
6. Επί του παρόντος, στα περισσότερα κράτη μέλη η δωροδοκία ξένου δημόσιου 
λειτουργού ή υπαλλήλων διεθνών οργανισμών δεν συνιστά σε καμία περίπτωση αδίκημα. 
Εξάλλου και στα τέσσερα κράτη μέλη όπου διώκεται η δωροδοκία ξένων υπαλλήλων, οι 
προσεγγίσεις είναι διαφορετικές: 
• Μία προσέγγιση είναι η εφαρμογή της αρχής της εδαφικότητας. Αν η δωροδοκία ξένου 
δημοσίου λειτουργού συμβαίνει επί του εδάφους ενός από τα κράτη μέλη όπου 
εφαρμόζεται η εν λόγω αρχή, και το ενεργητικό και το παθητικό μέρος υπέχουν ευθύνη και 
διώκονται ποινικά, έστω και αν η δωροδοκία δεν συνιστά ποινικό αδίκημα σύμφωνα με τη 
νομοθεσία της χώρας του ξένου υπαλλήλου. Αντίθετα, αν το αδίκημα συμβαίνει έξω από 
το εν λόγω κράτος μέλος, δεν στοιχειοθετείται αδίκημα δωροδοκίας σε αυτό το κράτος 
μέλος. 
• Μερικές χώρες διατηρούν μια ευρεία προσέγγιση ως προς το θέμα της εδαφικότητας: 
αποκτούν δικαιοδοσία αν συμβεί επί του εδάφους τους οποιοδήποτε στοιχείο του 
αδικήματος. Άλλες χώρες έχουν αυστηρότερη προοπτική: αποκτούν δικαιοδοσία μόνο αν 
στο έδαφος τους λάβει χώρα ουσιαστικό μέρος του αδικήματος. 
• Αλλη προσέγγιση, που μπορεί να προστεθεί στην αρχή της εδαφικότητας, είναι αν η 
δικαιοδοσία βασίζεται στην ιθαγένεια. Συνιστά τότε αδίκημα για οποιοδήποτε υπήκοο 
ενός συγκεκριμένου κράτους μέλους η δωροδοκία ξένου δημόσιου λειτουργού, ακόμα και 
αν δεν έχει λάβει χώρα επί του εδάφους του κανένα στοιχείο του αδικήματος. Το αδίκημα 
μπορεί να περιοριστεί στον υπήκοο του κράτους μέλους που κατέβαλε τη δωροδοκία 
(μόνο ενεργητική δωροδοκία). Μπορεί να τίθεται εξάλλου η προϋπόθεση η πράξη να 
συνιστά ποινικό αδίκημα βάσει της νομοθεσίας του κράτους καταγωγής του ξένου 
δημοσίου υπαλλήλου που δωροδοκείται (διπλός ποινικός χαρακτηρισμός). 
7. Σημαντικός είναι ο αριθμός των κρατών μελών όπου η δωροδοκία στον ιδιωτικό τομέα 
συνιστά ποινικό αδίκημα, αλλά οι διαφορές προσέγγισης των κρατών μελών είναι ακόμα 
μεγαλύτερες στον τομέα αυτό απ' ότι προκειμένου για τη δωροδοκία δημοσίων λειτουργών. 
8. Η παρούσα ανακοίνωση δεν υποστηρίζει ότι πρέπει να υπάρξει απόλυτη εναρμόνιση των 
νομοθεσιών και της πολιτικής στα κράτη μέλη σε ό,τι αφορά την καταπολέμηση της 
δωροδοκίας. Υπάρχουν εντούτοις ορισμένα βασικά θέματα, όπου θα ήταν επιθυμητή μια 
κοινή προσέγγιση σε επίπεδο Ένωσης. 
ΜΕΡΟΣ Ils ΚΑΤΑΠΟΛΕΜΗΣΗ ΤΗΣ ΔΩΡΟΔΟΚΙΑΣ ΣΕ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟΥΣ 
ΤΟΜΕΙΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ 
II. 1 ΔΩΡΟΔΟΚΙΑ ΚΑΙ ΠΟΙΝΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ 
9. Ένα από τα βασικά στοιχεία της καταπολέμησης της δωροδοκίας είναι να 
εξασφαλιστεί ότι αυτή ποινικοποιείται. Εκτός από το αποτρεπτικό και κατασταλτικό 
αποτέλεσμα της, με την ποινικοποίηση της δωροδοκίας δηλώνεται ρητά και κατηγορηματικά 
ότι ορισμένες πρακτικές δεν μπορεί να γίνουν αποδεκτές και ότι στρέφονται κατά του 
δημοσίου συμφέροντος. Ιδανικό θα ήταν αν το ποινικό δίκαιο στο εσωτερικό της Ένωσης 
μπορούσε να καλύψει τη δωροδοκία υπαλλήλων της ΕΚ, τη δωροδοκία δημοσίων υπαλλήλων 
άλλων κρατών μελών, τη δωροδοκία δημοσίων υπαλλήλων χωρών εκτός Ένωσης καθώς και 
τη δωροδοκία στον ιδιωτικό τομέα. 
10. Στα περισσότερα κράτη μέλη, η δωροδοκία υπαλλήλων της ΕΚ ή δημοσίων 
λειτουργών άλλων κρατών μελών δεν συνιστά αδίκημα. Κάτι τέτοιο δημιουργεί ιδιαίτερα 
προβλήματα όταν θίγεται ο προϋπολογισμός της ΕΚ. Το 1995, η Ισπανία πρότεινε το Πρώτο 
Πρωτόκολλο της σύμβασης σχετικά με την προστασία των οικονομικών συμφερόντων των 
Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων2 το οποίο εγκρίθηκε στη συνέχεια. Στο Πρωτόκολλο αυτό τόσο η 
ενεργητική όσο και η παθητική δωροδοκία στην οποία ενέχεται υπάλληλος της Κοινότητας ή 
δημόσιος λειτουργός κράτους μέλους της συνιστά ποινικό αδίκημα σε όλα τα κράτη μέλη, 
εφόσον αυτή ζημιώνει τα οικονομικά συμφέροντα των ΕΚ. Το πρωτόκολλο δεν έχει ακόμα 
τεθεί σε ισχύ και δεν έχει οριστεί τελική ημερομηνία για την εφαρμογή του. Η κύρωση του 
συνδέεται με την κύρωση της σύμβασης για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων 
της Ένωσης. 
11. Τα κράτη μέλη πρέπει να αναλάβουν δέσμευση ως προς την κύρωση και την 
εφαρμογή του Πρώτου Πρωτοκόλλου πριν από τα μέσα του 1998. 
12. Το Πρώτο Πρωτόκολλο περιορίζεται στη δωροδοκία που πλήττει τα οικονομικά 
συμφέροντα των ΕΚ. Για τον λόγο αυτό, η Ιταλία πρότεινε το 1996 σχέδιο σύμβασης με την 
οποία εξασφαλίζεται ότι κάθε μορφή ενεργητικής ή παθητικής δωροδοκίας στην οποία 
ενέχονται υπάλληλοι των οργάνων της ΕΕ ή δημόσιοι λειτουργοί κράτους μέλους της ΕΕ 
ποινικοποιείται, έστω και αν δεν θίγονται οικονομικά συμφέροντα της ΕΕ. Υπήρξε ταχύτατη 
συμφωνία επί της ουσίας του σχεδίου σύμβασης, αλλά η έγκριση του σημειώνει κάποιες 
καθυστερήσεις. 
13. Τα κράτη μέλη πρέπει να αναλάβουν δέσμευση ως προς την έγκριση του σχεδίου 
σύμβασης για την καταπολέμηση της δωροδοκίας όπου ενέχονται υπάλληλοι των ΕΚ ή 
δημόσιοι λειτουργοί των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης το ταχύτερο δυνατό, με 
στόχο την κύρωση της πριν από το τέλος του 1998. 
14. Οι πρωτοβουλίες που έχουν αναληφθεί μέχρι στιγμής δεν αφορούν τη δωροδοκία 
δημοσίων λειτουργών από τρίτες χώρες, ακόμα και εκεί που διακυβεύονται κονδύλια της 
Κοινότητας. Όσον αφορά τη δωροδοκία εκτός του χώρου της Ένωσης, ένα ακόμα βήμα θα 
αποτελούσε η ποινικοποίηση της ενεργητικής δωροδοκίας ξένου υπαλλήλου. Αυτή θα 
αντιμετώπιζε τις περιπτώσεις κατά τις οποίες άτομα από τον χώρο εντός της Ένωσης 
δωροδοκούν δημόσιους λειτουργούς τρίτων χωρών. Οι προτάσεις θα πρέπει να λαμβάνουν 
υπόψη τους την τήρηση των διεθνών κανόνων περί δικαιοδοσίας. Για το λόγο αυτό, θα 
πρέπει να αφορά αδικήματα που διαπράττονται εν μέρει ή στο σύνολο τους στο έδαφος 
κράτους μέλους και ενδεχομένως και αδικήματα που διαπράττονται στο εξωτερικό από 
υπήκοο του εν λόγω κράτους μέλους. Το θέμα του διπλού ποινικού χαρακτηρισμού και του 
ορισμού που θα χρειαστεί αποτελεί το αντικείμενο περαιτέρω εξέτασης. 
2 Υπεγράφη στις 27.9.96 
15. Έχει ιδιαίτερη σημασία, κάθε συμφωνία για την ποινικοποίηση της δωροδοκίας 
ξένων δημοσίων λειτουργών να περιλαμβάνει όσο γίνεται περισσότερες χώρες. Λ\πό θα 
εξασφαλίζει ότι οι επιχειρήσεις της Ένωσης που υπόκεινται σε νομοθεσία η οποία 
καταπολεμά τη δωροδοκία ξένων υπαλλήλων δεν θα ευρίσκονται σε μειονεκτική θέση σε 
σχέση με ανταγωνιστές τους άλλ(ον χο)ρών. Κατά το διάστημα 1978/1979 έγιναν ορισμένες 
απόπειρες να καταρτιστεί σύμβαση σε επίπεδο Ηνωμένων 1'θνών. Το Συμβούλιο της Ευρώπης 
εκπονεί αυτόν τον καιρό μια ολοκληρωμ^νιι σύμβαοη iVnon Ou t^t-ttlgtttu tt» Ofym. ο ΟΟΧΛ 
επίσης εξετάζει το ίδιο θέμα, και σχέδιο σύμβασης πρόκειται να συζητηθεί στην υπουργική 
διάσκεψη του ΟΟΣΑ. Το θέμα περιορίζεται στη δωροδοκία που αποβαίνει σε βάρος διεθνών 
εμπορικών συναλλαγών. Πρόκειται για ένα εξαιρετικά χρήσιμο βήμα προς τα εμπρός το 
οποίο όμως δεν θίγει όλες τις μορφές δωροδοκίας και ιδίως εκείνες που αφορούν την 
εξωτερική οικονομική και τεχνική βοήθεια της ΕΕ. 
16. Η Επιτροπή υποστηρίζει την έκδοση κοινής θέσεως στο πλαίσιο του τίτλου VI της 
συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση όπου θα ενθαρρύνεται η ποινικοποίηση της δωροδοκίας 
δημοσίων λειτουργών, με στόχο η θέση αυτή να διαβιβαστεί για τα περαιτέρω στο 
Συμβούλιο της Ευρώπης / ΟΟΣΑ. 
17. Η δωροδοκία στον ιδιωτικό τομέα δεν έχει ακόμα απασχολήσει την ΕΕ. Πρόκειται, 
για παράδειγμα, για την περίπτωση που άτομο ιδιωτικής οικονομικής μονάδας δωροδοκείται 
προκειμένου να ενεργήσει κατά παράβαση των υποχρεώσεων του. Σε μερικά κράτη μέλη η 
δωροδοκία στον ιδιωτικό τομέα έχει ήδη ποινικοποιηθεί μέχρι κάποιου σημείου3. Σε άλλα 
κράτη μέλη οι μόνες επιπτώσεις είναι αστικά ή διοικητικά μέτρα. Η δωροδοκία στον ιδιωτικό 
τομέα συζητάται στο πλαίσιο του Συμβουλίου της Ευρώπης. Λόγω των επιπτώσεων της, 
κυρίως στον ανταγωνισμό, η Ένωση ενδιαφέρεται να καταπολεμηθεί και αυτή η μορφή 
δωροδοκίας. 
18. Η Επιτροπή διάκειται ευνοϊκά ως προς την ποινικοποίηση της δωροδοκίας στον 
ιδιωτικό τομέα στο πλαίσιο του τίτλου VI της συνθήκης για την Ευρωπαϊκής Ένωση και ως 
σημείο εκκίνησης υποστηρίζει τη θέσπιση κοινής θέσης για τις ανάγκες των 
διαπραγματεύσεων που διεξάγονται ήδη στο Συμβούλιο της Ευρώπης. 
19. Οι ποινικές κυρώσεις μόνες τους δεν αποτελούν επαρκή μέθοδο για την 
καταπολέμηση της δωροδοκίας. Μόνο μικρό ποσοστό υποθέσεων δωροδοκίας διώκονται 
επιτυχώς. Απαιτείται παράλληλα ένα ευρύ φάσμα μέτρων, όπως λόγου χάρη μεγαλύτερη 
διαφάνεια και καλύτερες κοινωνικοοικονομικές προϋποθέσεις. Οι ακόλουθες 
παράγραφοι αναφέρονται σε μερικά από τα πλέον συναφή μη ποινικά μέτρα για την 
αντιμετώπιση της δωροδοκίας. 
ΙΙ.2 ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΕΚΠΤΩΣΗΣ ΤΟΥ ΦΟΡΟΥ 
20. Κατά τον υπολογισμό των φορολογίσιμων κερδών μιας επιχείρησης, συνήθως 
επιτρέπεται η έκπτωση των δαπανών που συνδέονται με την απόκτηση αυτών των 
προσόδων. Πρόκειται για μια ευρέως αποδεκτή αρχή φορολόγησης. Βέβαια, δεν 
εκπίπτονται όλες οι τρέχουσες δαπάνες σε όλο τον κόσμο. Για παράδειγμα, μερικές 
χώρες απαγορεύουν ρητά τη δυνατότητα έκπτωσης του φόρου για ορισμένες κατηγορίες 
Σε επτά κράτη μέλη υφίστανται διατάξεις με τις οποίες ποινικοποιείται η δωροδοκία 
υπαλλήλων, μόνιμων ή μη, επιχειρήσεων του ιδιωτικού τομέα. Σε μερικά, αν και αυτή 
συνιστά ποινικό αδίκημα, εντούτοις υπάγεται στην εργατική νομοθεσία ή στη νομοθεσία περί 
αθέμιτου ανταγωνισμού ή αθέμιτων επιχειρησιακών πρακτικών. Παράδειγμα αποτελεί ο 
γαλλικός κώδικας εργασίας, Code du travail français, άρθρο L-152-6, όπου συνιστά ποινικό 
αδίκημα για τον διευθυντή ή τους υπαλλήλους να ζητήσουν ή να κάνουν δεκτές, άμεσα ή 
έμμεσα, χωρίς την προηγούμενη ενημέροκτη και άδεια του εργοδότη τους, προσφορές ή 
υποσχέσεις δώρων, εκπτώσεων ή προμηθείας, προκειμένου να ενεργήσουν θετικά ή αρνητικά 
σε υποθέσεις που έχουν σχέση με τη θέση τους ή διευκολύνονται από τη θέση τους. Σε άλλα 
κράτη μέλη, η γενική ποινική νομοθεσία εφαρμόζεται στη δωροδοκία και στο δημόσιο και τον 
ιδιωτικό τομέα. Για παράδειγμα, το τμήμα 1 παρ. 1 του νόμου του Ηνωμένου Βασιλείου 
Prevention of Corruption Act 1906 αναφέρεται σε όλους τους "agents" (κάθε τύπο υπαλληλικής 
σχέσης) είτε πρόκειται για ιδιωτικό είτε για δημόσιο τομέα. 
δαπανών, όπως πληρωμές που είναι παράνομες σύμφοχνα με τη νομοθεσία της χώρας ή 
έξοδα παραστάσεως. 
21. Μόνο μερικών κρατών μελών ο φορολογικός κώδικας προβλέπει ρητά την 
απαγόρευση σε σχέση με τον χρηματισμό ξένων δημοσίων λειτουργών. Εκτός από αυτές 
τις περιπτώσεις καθολικής απαγόρευσης, μεταξύ των κυριοτέρων λόγων βάσει των 
οποίων αποκλείεται η δυνατότητα έκπτωσης του φόρου σε ορισμένες χώρες 
περιλαμβάνονται η φύση των ιδίων των πληρωμών (δώρα και έξοδα παραστάσεως κ.α. 
μπορεί να μην είναι δυνατόν να τύχουν έκπτωσης, ανεξάρτητα από τα αν η αποδοχή 
τους συνιστά δωροδοκία ή όχι), οι δυσκολίες ως προς την αιτιολόγηση αυτών των 
πληρωμών, ή ο παράνομος χαρακτήρας τους (στη χώρα του καταβάλλοντος ή στη χώρα 
του αποδέκτη). 
22. Σε ορισμένα κράτη μέλη επιτρέπεται ρητά η δυνατότητα έκπτωσης του φόρου για 
τη δωροδοκία ξένων δημοσίων λειτουργών αν η δωροδοκία αναγνωρίζεται ως τρέχουσα 
επιχειρησιακή συμπεριφορά στο έδαφος του εν λόγω κράτους. Στις περιπτώσεις αυτές, η 
φοροαπαλλαγή μπορεί να υπόκειται στην αποκάλυψη στις φορολογικές αρχές της 
ταυτότητας του αποδέκτη. 
23. Οι δύο μεγάλοι εμπορικοί εταίροι της Ένωσης έχουν διαφορετικούς λόγους για 
τους οποίους δεν επιτρέπουν τις φορολογικές εκπτώσεις προκειμένου για δωροδοκία 
ξένων δημοσίων λειτουργών. Οι ΗΠΑ δεν επιτρέπουν εκπτώσεις για δωροδοκία ξένων 
υπαλλήλων αν οι καταβολές συνιστούν ποινικό αδίκημα στο πλαίσιο του νόμου Foreign 
Corrupt Practices Act του 1977. Στην Ιαπωνία όμως η δωροδοκία για άλλους λόγους δεν 
επιτρέπεται. 
24. Η φορολογική πολιτική θεωρείται συνήθως ηθικά ουδέτερη. Αυτή η στάση δεν 
αιτιολογείται όταν οι απαλλαγές χορηγούνται για πράξεις που συνιστούν ποινικό 
αδίκημα στη χώρα όπου η δωροδοκία είναι αποδεκτή. Μια τέτοια πρακτική μπορεί να 
δίνει την εικόνα της επιδοκιμασίας μια εγκληματικής ενέργειας που γίνεται σε άλλο 
χώρο δικαιοδοσίας. Εξάλλου, φοροαπαλλαγές στις οποίες μπορεί να περιλαμβάνεται 
και η δωροδοκία έχουν επιπτώσεις στον ανταγωνισμό, και μπορεί να προκαλέσουν 
στρεβλώσεις στην ενιαία αγορά και τις διεθνείς συναλλαγές. Επιπλέον, επηρεάζουν την 
οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη τρίτων χωρών. Η πρακτική αυτή μπορεί επίσης να 
δημιουργήσει σχετικό σκεπτικισμό σε υποψήφιες προς ένταξη χώρες ή σε τρίτες χώρες 
ως προς τους πραγματικούς στόχους της Ένωσης, εφόσον επιχειρήσεις της ΕΕ 
εμφανίζονται να απολαύουν φοροαπαλλαγών για τη δωροδοκία υπαλλήλων σε αυτές τις 
χώρες κατά τη διεξαγωγή των επιχειρηματικών τους δραστηριοτήτων. 
25. Η ποινικοποίηση της δωροδοκίας ξένων δημοσίων λειτουργών θα έχει κάποια 
θετικά αποτελέσματα. Σε χώρες όπου οι πληρωμές μπορούν να θεωρηθούν ως 
εκπτώσιμες με την προϋπόθεση ότι δεν είναι παράνομες, η ποινικοποίηση θα θέσει 
αυτόματα τέρμα στη δυνατότητα έκπτωσης του φόρου. Θα περάσει όμως κάποιο χρονικό 
διάστημα πριν η εν λόγα) ποινικοποίηση γίνει πραγματικότητα. Ακόμα και όταν γίνει, 
δεν αναμένεται ότι θα επιλύσει όλα τα προβλήματα. 
• Κάποιο κράτος μπορεί να επιτρέπει τη δυνατότητα έκπτωσης του φόρου, εκτός από 
τις περιπτώσεις όπου είναι αποδεδειγμένο το ποινικό ααδίκημα. Στην πράξη, η 
απαίτηση προσκόμισης αποδεικτικών στοιχείων μικρή μόνο βελτίωση μπορεί να 
επιφέρει στην υφιστάμενη κατάσταση. 
• Θα υπάρξουν περιπτώσεις όπου ο χρηματισμός δημοσίου λειτουργού τρίτης χώρας 
συνιστά μεν ποινικό αδίκημα στην εν λόγω τρίτη χώρα αλλά όχι και στο κράτος μέλος 
της Ένωσης. Πρόκειται για τις περιπτώσεις όπου σημαντικό τμήμα του αδικήματος 
λαμβάνει χώρα στο εξωτερικό, ή εκεί όπου δεν συντρέχει λόγος διπλού ποινικού 
χαρακτηρισμού. 
• Υπάρχουν πρακτικές ύποπτες οι οποίες, για διάφορους λόγους, δεν συνιστούν 
ποινικό αδίκημα. Το γεγονός ότι αυτές δεν ποινικοποιούνται, δεν τις απαλλάσσει από 
την ηθική διάσταση που υφίσταται στη δυνατότητα έκπτωσης του φόρου για τα 
καταβληθέντα ποσά της δωροδοκίας. Οι πρακτικές δυσκολίες δεν πρέπει με κανένα 
τρόπο να υποτιμηθούν. 
26. Πολλοί είναι οι φορείς που ζητούν να καταργηθεί τέτοια δυνατότητα φορολογικών 
εκπτώσεων που μπορεί να δημιουργήσει ευνοϊκό περιβάλλον για τη δωροδοκία (ΟΗΕ, 
Συμβούλιο της Ευρώπης, ΟΟΣΑ και Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο). Και τα 15 κράτη μέλη έχουν 
εγκρίνει τη σύσταση του ΟΟΣΑ, σύμφωνα με την οποία κράτη που δεν απαγορεύουν τις 
φορολογικές εκπτώσεις σχετικά με τη δωροδοκία ξένων δημοσίων λειτουργών οφείλουν να 
επανεξετάσουν τη θέση αυτή, με σκοπό την απαγόρευση της εν λόγω έκπτωσης. Θα φαινόταν 
συνεπώς ότι όλα τα κράτη μέλη διάκεινται καταρχήν ευνοϊκά ως προς την απαγόρευση της 
συγκεκριμένης φορολογικής έκπτωσης. Ομως, μερικά κράτη μέλη ανησυχούν ότι θα ευρεθούν 
σε μειονεκτική από άποψη ανταγωνισμού θέση αν άλλα μεγάλα εμπορικά κράτη συνεχίσουν 
να επιτρέπουν αντίστοιχες φορολογικές εκπτώσεις. Επιπλέον, ίσως να είναι ευκολότερο για 
τα θιγόμενα κράτη μέλη να εισάγουν μεταρρυθμίσεις μετά από αίτημα προερχόμενο από 
διάταξη της ΕΕ αντί να προβούν σε μεταρρυθμίσεις με δική τους πρωτοβουλία και σε εθνικό 
επίπεδο. 
27. Η Ένωση έχει κάθε συμφέρον να χαραχθεί κοινή προσέγγιση ως προς την κατάργηση 
των φορολογικών εκπτώσεων που μπορεί να ενθαρρύνουν τη δωροδοκία. 
• Το γεγονός ότι η δωροδοκία μπορεί να στρεβλώσει τον ανταγωνισμό αναγνωρίζεται όλο 
και περισσότερο από διεθνείς οργανισμούς όπως ο ΟΟΣΑ και το Συμβούλιο της 
Ευρώπης, ενώ αντικατοπτρίζεται ήδη, μέχρι ορισμένου σημείου, στη νομοθεσία μερικών 
κρατών μελών (π.χ. στη γερμανική και την αυστριακή νομοθεσία περί αθέμιτου 
ανταγωνισμού). Σκοπός της δωροδοκίας στο πλαίσιο των επιχειρησιακών πρακτικών 
είναι να αποκτηθούν αθέμιτα πλεονεκτήματα που στρεβλώνουν τον ανταγωνισμό. 
• Κρατικά μέτρα που ενθαρρύνουν αποτελεσματικά τη χρήση της δωροδοκίας επιτρέποντας 
τη δυνατότητα έκπτωσης του φόρου για δωροδοκία ξένων δημοσίων λειτουργών, 
προσφέρουν στις εξαγωγικές επιχειρήσεις αυτών των κρατών μελών αθέμιτο πλεονέκτημα 
τόσο έναντι των ανταγωνιστών τους στην εσωτερική αγορά όσο και έναντι επιχειρήσεων 
σε κράτη μέλη όπου δεν υφίσταται τέτοια δυνατότητα απαλλαγής. Πρέπει συνεπώς να 
ληφθεί υπόψη η εξωτερική διάσταση μιας τέτοιας ενέργειας κατά της δωροδοκίας. 
• Το θέμα της φορολογικής έκπτωσης για δωροδοκία ξένων δημοσίων λειτουργών δεν 
συνδέεται μόνο με τον ανταγωνισμό και το εμπόριο. Είναι σαφές ότι κάθε μέτρο που έχει 
σχέση με τη δωροδοκία ξένων υπαλλήλων μπορεί να έχει επιπτώσεις στη συνεργασία στον 
τομέα της ανάπτυξης και ενδέχεται να επηρεάσει τις αναπτυσσόμενες χώρες. 
28. Η Ένωση θα πρέπει επίσης να εκμεταλλευθεί στο έπακρο τα υφιστάμενα δίκτυα 
ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των φορολογικών υπηρεσιών σε ό,τι αφορά τον 
χρηματισμό. Σε ό,τι μπορεί να επηρεάσει τη φορολογική ευθύνη του αποδέκτη, η οδηγία περί 
αμοιβαίας βοήθειας4 παρέχει το πλαίσιο για την διαβίβαση πληροφοριών στις φορολογικές 
υπηρεσίες των κρατών μελών όπου διαμένει ο αποδέκτης δωροδοκίας. Αν εξασφαλιστεί ότι ο 
αποδέκτης τουλάχιστον φορολογείται για τα ποσά που εισπράττει, μπορεί κάτι τέτοιο να 
λειτουργήσει ως αποτρεπτικό δωροδοκίας, έστω και αν οι φορολογικές αρχές δεν 
διαβιβάζουν αυτή την πληροφορία στις δικαστικές αρχές της ενεχόμενης χώρας. 
29. Ως αρχική προσέγγιση, η Επιτροπή θα θέσει το πρόβλημα της δυνατότητας έκπτωσης τον 
φόρου για δωροδοκίες στα κράτη μέλη, ενώπιον των αρμοδίων οργάνων με στόχο την 
επίτευξη συμφωνίας ως προς την εξάλειψη τέτοιων διατάξεων στο πλαίσιο μιας 
συντονισμένης ενέργειας. 
4 Οδηγία αριθ. 77/99/ΕΚ 
II.3 Η ΕΝΙΑΙΑ ΑΓΟΡΑ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ 
30. Η ελεύθερη κυκλοφορία αγαθών και υπηρεσιών στηρίζεται στις αρχές της μη 
διακριτικής μεταχείρισης και του ελεύθερου ανταγωνισμού. Η δωροδοκία αντιβαίνει προς 
αυτές τις αρχές. Έχει νόημα λοιπόν Va εξεταστούν οι κανόνες που προστατεύουν την 
ελεύθερη κυκλοφορία σε διάφορους τομείς, για να διαπιστωθεί κατά πόσο μπορούν να 
προταθούν συγκεκριμένα μέτρα με στόχο την καταπολέμηση της δωροδοκίας. 
ΙΙ.3.1 Οδπνίες για τις συμβάσεις κρατικών προμηθειών 
31. Οι οδηγίες αυτές έχουν στόχο την εξασφάλιση της διαφάνειας και την ίση πρόσβαση 
στις κρατικές προμήθειες. 
Οι υφιστάμενες οδηγίες5 για τις συμβάσεις, υπό τον τίτλο "Κριτήρια ποιοτικής επιλογής" 
καθορίζουν ότι κάθε επιχείρηση/προμηθευτής μπορεί να αποκλειστεί από τη συμμετοχή σε 
διαδικασία ανάθεσης συμβάσεων εφόσον: 
έχει καταδικαστεί για αδίκημα σχετικό με την επαγγελματική του διαγωγή βάσει 
αποφάσεως η οποία έχει ισχύ δεδικασμένου, 
έχει διαπράξει σοβαρό επαγγελματικό παράπτωμα, το οποίο μπορεί να 
διαπιστώσουν με οποιοδήποτε μέσο οι αναθέτουσες αρχές. 
Οι διατάξεις αυτές καλύπτουν τη δωροδοκία. 
33. Το Πράσινο Βιβλίο της Επιτροπής με τίτλο "Οι δημόσιες συμβάσεις στην Ευρωπαϊκή 
Ένωση: κατευθύνσεις και προβληματισμοί για το μέλλον", (Νοέμβριος 1996), αναγνωρίζει ότι 
οι κίνδυνοι απάτης και δωροδοκίας περιορίζονται από νόμιμες, διαφανείς και μη εισάγουσες 
διακρίσεις διαδικασίες κατακύρωσης των συμβάσεων, καθώς και από τη δυνατότητα των 
προμηθευτών να προσφεύγουν στα εθνικά δικαστήρια για να διεκδικήσουν τα δικαιώματα 
τους. Αν και βασικός στόχος δεν είναι η καταπολέμηση της δωροδοκίας, κάθε βελτίωση των 
κανόνων που διέπουν τις δημόσιες συμβάσεις μπορεί να θεωρηθεί ότι υποβοηθεί σημαντικά 
την καταπολέμηση. Μια πολύ σχετική ιδέα που προτάθηκε στο Πράσινο Βιβλίο ήταν η 
υποβολή προσωπικής δήλωσης εκ μέρους του αρμοδίου δημοσίου λειτουργού ότι έχουν 
τηρηθεί οι κανόνες της Ένωσης περί δημοσίων συμβάσεων. 
34. Άλλοι τομείς που θα μπορούσαν να εξεταστούν περαιτέρω στο πλαίσιο της 
καταπολέμησης της δωροδοκίας είναι η εισαγωγή του θεσμού των "μαυροπινάκων", των 
δεσμεύσεων κατά της δωροδοκίας καθώς και τα αστικά ένδικα μέσα. Υπάρχουν διατάξεις 
στις οδηγίες περί συμβάσεων δημοσίων προμηθειών6 σχετικά με το σύστημα πιστοποίησης 
και τα αστικά ένδικα μέσα, αλλά αυτές αφορούν μόνο την αναθέτουσα αρχή. Σε διεθνές 
πλαίσιο, η Ένωση έχει κάθε συμφέρον να επιτύχει μεγαλύτερη διαφάνεια στον τομέα των 
δημοσίων συμβάσεων. Ο στόχος αυτός μπορεί να επιδιωχθεί στο πλαίσιο του ΟΟΣΑ και του 
ΠΟΕ, όπου επί του παρόντος διεξάγονται οι σχετικές εργασίες. 
34. Μετά από τις διαβουλεύσεις που εγκαινιάστηκαν από το Πράσινο Βιβλίο, η Επιτροπή 
θα εξετάσει με ποιο τρόπο θα μπορούσε να βελτιωθεί η εφαρμογή διατάξεων στον τομέα των 
δημοσίων συμβάσεων ώστε να καταπολεμηθεί η δωροδοκία. 
5 93/36/ΕΟΚ, 93/37/ΕΟΚ και 92/50/ΕΟΚ 
6 Οδηγία 92/13/ΕΟΚ 
8 
35. Συχνά, η δωροδοκία συνεπάγεται κάποια συναλλαγή σε χρήμα ή σε είδος. Οι 
συναλλαγές σε μετρητά, ιδίως όταν πρόκειται για μεγάλα ποσά, μπορεί να αφήσουν ίχνη 
καθώς τα χρήματα μεταφέρονται από τον φορέα που καταβάλλει τη δωροδοκία στον 
αποδέκτη. Το ποσό της δωροδοκίας αντλείται αναγκαστικά από κάπου και τελικά ο 
αποδέκτης πρέπει επίσης να το καταθέσει κάπου (π.χ. σε τραπεζικό λογαριασμό) ή να το 
μετατρέψει σε αγαθά, υπηρεσίες ή ακίνητη περιουσία. Δεδομένου ότι οι δωροδοκίες είναι, 
κατά γενικό κανόνα, παράνομες, κάθε μέτρο που στοχεύει στη γνωστοποίηση της καταβολής 
ενός τέτοιου ποσού μπορεί να δράσει ως προληπτικό μέτρο, αποθαρρύνοντας τη δωροδοκία 
και διευκολύνοντας τη δήμευση των χρημάτων που καταβάλλονται παράνομα σε δημόσιους 
λειτουργούς. 
Η.3.2α) Λογαριασμοί επιχειρήσεων 
36. Αν κάποια επιχείρηση χρησιμοποιεί τα περιουσιακά της στοιχεία για να καταβάλλει 
ποσά σε δωροδοκίες, τα ποσά αυτά πρέπει να καταλογίζονται κάπου. Η ύπαρξη "μυστικών 
κονδυλίων" στις επιχειρήσεις αποτελεί καθοριστικό παράγοντα στις διαδικασίες δωροδοκίας. 
Αυτό μπορεί να αντιμετωπιστεί με κανόνες για τη διαφάνεια των λογαριασμών των 
επιχειρήσεων. Οι εργασίες του Συμβουλίου της Ευρώπης επισήμαναν τη σημασία των 
ορκωτών ελεγκτών και των λογαριασμών επιχειρήσεων στην καταπολέμηση της δωροδοκίας. 
Ο ΟΟΣΑ έχει συστήσει να προβλέπεται στις λογιστικές διαδικασίες επαρκής καταγραφή των 
σχετικών πληρωμών. Τον Ιούλιο 1996, η Επιτροπή υπέβαλε το Πράσινο Βιβλίο για τον 
"ρόλο, τη θέση και την ευθύνη του ορκωτού ελεγκτή στην Ευρωπαϊκή Ένωση". Στο Βιβλίο 
αυτό εκτίθεται μεταξύ άλλων και ο ρόλος του ελεγκτή στην ανίχνευση περιπτώσεων 
δωροδοκίας σε λογαριασμούς επιχειρήσεων. Υπό την αιγίδα της επιτροπής επαφών σχετικά 
με τις λογιστικές οδηγίες θα αναληφθεί σειρά ενεργειών, στηριζόμενων στη συνεργασία 
αντιπροσωπευτικών φορέων του λογιστικού κλάδου. 
37. Μετά τη λήξη της φάσης διαβουλεύσεων που προβλέπεται στο Πράσινο Βιβλίο, η 
Επιτροπή θα υποβάλει ανακοίνωση με συγκεκριμένες προτάσεις σχετικά με το πως θα γίνουν 
αποτελεσματικότερες οι οδηγίες περί λογιστικής και ελέγχου στην καταπολέμηση της 
δωροδοκίας. 
ΙΙ.3.2β) Χρηματοπιστωτικά ιδρύματα 
38. Συνήθως, κατά την πορεία του, το ποσό δωροδοκίας περνά μέσα από κάποιο 
χρηματοπιστωτικό ίδρυμα. Ο ΟΟΣΑ πρότεινε να απαιτείται από τα τραπεζικά και 
χρηματοπιστωτικά ιδρύματα να τηρούν επαρκή στοιχεία προκειμένου να είναι δυνατός ο 
κατάλληλος έλεγχος και η ανίχνευση περιπτώσεων δωροδοκίας. Η δεύτερη τραπεζική οδηγία 
απαιτεί ήδη από όλα τα πιστωτικά ιδρύματα να τηρούν χρηστές διοικητικές και λογιστικές 
διαδικασίες και να διαθέτουν επαρκείς μηχανισμούς εσωτερικού ελέγχου. Το θέμα της 
πρόσβασης των αστυνομικών ή των ανακριτικών αρχών στα στοιχεία αυτά ρυθμίζεται 
συνήθως από την εθνική νομοθεσία. 
39. Η οδηγία περί νομιμοποιήσεως προσόδων από παράνομες ενέργειες εφαρμόζεται στις 
προσόδους από αδικήματα σχετιζόμενα με τη διακίνηση ναρκωτικών καθώς και προσόδους 
από άλλα αδικήματα, όπως ορίζεται από τα κράτη μέλη. Οι τράπεζες και τα άλλα 
χρηματοπιστωτικά ιδρύματα θα υποχρεούνται να τηρούν και να διαθέτουν στοιχεία σχετικά 
με την ταυτότητα και τις συναλλαγές των πελατών τους, τα οποία μπορούν να 
χρησιμοποιηθούν ως αποδεικτικά στοιχεία σε ανακρίσεις περί νομιμοποιήσεων προσόδων 
από παράνομες ενέργειες, ενώ θα υποχρεούνται επίσης να αναφέρουν κάθε ύποπτη 
συναλλαγή. Η Επιτροπή έχει ήδη υποβάλει πρόταση για "δεύτερο πρωτόκολλο" στη σύμβαση 
για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Κοινότητας, όπου θεωρείται αδίκημα 
η νομιμοποίηση προϊόντων δωροδοκίας που συνδέεται με τον προϋπολογισμό των ΕΚ. 
40. Τα κράτη μέλη πρέπει να ποινικοποιήσουν τη νομιμοποίηση προσόδων από 
παράνομες ενέργειες δωροδοκίας. Η Επιτροπή, στο σχέδιο του "Δεύτερου Πρωτοκόλλου", 
έχει ήδη υποβάλει τυπική πρόταση σχετικά με τη δωροδοκία που έχει επιπτώσεις στα 
οικονομικά συμφέροντα των Κοινοτήτων. 
Π.3.3 Αλλα μέτρα και πολιτικές 
41. Σε κάθε ειδικό τομέα, όπως η γεωργία, τα διαρθρωτικά ταμεία, το καθεστώς 
διαμετακόμισης, η λήψη των ενδεδειγμένων μέτρων μπορεί να συμβάλει στην καταπολέμηση 
της δωροδοκίας. Στο τμήμα αυτό εξετάζεται η εφαρμογή ορισμένων τέτοιων μέτρων που 
μπορεί να φανούν χρήσιμα σε διάφορους τομείς όπου οι κοινοτικές πολιτικές προβλέπουν 
μεγάλης κλίμακας δαπάνες και υπάρχει δυνατότητα δωροδοκίας ή καταχρήσεων. 
Π.3.3α) "Μαυροπίνακες" 
42. Ο θεσμός του μαυροπίνακα αποτελεί μηχανισμό αναγνώρισης μιας επιχείρησης που έχει 
εντοπισθεί ως διαπράξασα στο παρελθόν παραβάσεις. Ο θεσμός αυτός μπορεί να χρησιμεύσει 
επίσης στον εντοπισμό επιχειρήσεων που μπορούν να θεωρηθούν εξαιρετικά ύποπτες για 
δωροδοκία. Οι μαυροπίνακες μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να εμποδίσουν τέτοιες 
επιχειρήσεις να συμμετάσχουν ή να επιτύχουν την κατακύρωση και άλλων συμβάσεων ή τη 
χορήγηση και άλλων επιδοτήσεων. Ακόμη μπορεί να χρησιμοποιηθούν απλώς για να 
προειδοποιήσουν ενδιαφερόμενους σχετικά με τους κινδύνους που διατρέχουν κατά τη 
συνεργασία τους με τέτοιες επιχειρήσεις. 
43. Ένας κανονισμός του Συμβουλίου7 προβλέπει μέτρα κατά επιχειρήσεων που έχουν 
καταγραφεί σε μαυροπίνακα, όπως τον αποκλεισμό τους από συναλλαγές βάσει του ΕΓΤΠΕ 
τμήμα εγγυήσεων. Ο κανονισμός αυτός αφορά παρατυπίες σε βάρος κοινοτικών διατάξεων, 
αλλά δεν καλύπτει κάθε μορφή δωροδοκίας σε σχέση με κονδύλια του ΕΓΤΠΕ. Τίποτα δεν 
εμποδίζει όμως μία επιχείρηση που έχει αποκλειστεί στο παρελθόν δυνάμει του κανονισμού 
αυτού λόγω παράνομων πρακτικών δωροδοκίας, από την υποβολή αίτησης συμμετοχής της σε 
συμβάσεις ή σε επιχορηγήσεις βάσει άλλου κονδυλίου του κοινοτικού προϋπολογισμού. 
44. Οι διατάξεις των οδηγιών για τις δημόσιες συμβάσεις, υπό τον τίτλο "Κριτήρια 
ποιοτικής επιλογής", καθορίζουν ότι σε περίπτωση ορισμένων παραβάσεων μια επιχείρηση 
μπορεί να αποκλειστεί από τη συμμετοχή της σε σύμβαση.8 Οι διατάξεις αυτές καλύπτουν τη 
δωροδοκία και ισχύουν επίσης για συμβάσεις προμηθειών της Επιτροπής ή των υπηρεσιών 
της. 
45. Θα μπορούσε συνεπώς να εξεταστεί η θέσπιση ενός γενικευμένου συστήματος 
καταγραφής σε μαυροπίνακα το οποίο θα ισχύει σε όλους τους τομείς όπου διακυβεύονται 
κοινοτικά κονδύλια. Εκεί θα μπορούσε να συμπεριληφθεί και ο τομέας της εξωτερικής 
βοήθειας. Η χρήση ενός τέτοιου κατάλογου θα μπορούσε να είναι διαφορετική για κάθε 
τομέα. Σε μερικές περιπτώσεις μπορεί να ενδείκνυται ο αυτόματος αποκλεισμός μιας 
επιχείρησης καταγεγραμμένης στον μαυροπίνακα από ορισμένα πλεονεκτήματα για ένα 
σιτγκεκριμενο χρονικό διάστημα. Σε άλλες, όπως οι δημόσιες προμήθειες, η πληροφορία 
μπορεί να έχει ενημερωτικό χαρακτήρα. Η αρμόδια υπηρεσία, αφού λάβει γνώση της 
συμπεριφοράς της επιχείρησης κατά το παρελθόν, διατηρεί το δικαίωμα να επιλέξει τις 
περαιτέρω ενέργειες της. Εναλλακτικά, θα μπορούσε να καταρτιστεί μητρώο νομικών και 
φυσικών προσώπων καταγεγγραμμένων στο μαυροπίνακα, έτσι ώστε εθνικές και κοινοτικές 
7 Κανονισμός Συμβουλίου 1469/95, κανονισμός Επιτροπής 745/96 
8 Στα κριτήρια ποιοτικής επιλογής καθορίζεται ότι κάθε επιχείρηση μπορεί να αποκλειστεί από τη 
συμμετοχή σε διαδικασία ανάθεσης συμβάσεων εφόσον: 
έχει καταδικαστεί για αδίκημα σχετικό με την επαγγελματική του διαγωγή βάσει αποφάσεως 
που έχει ισχύ δεδικασμένου, 
έχει διαπράξει σοβαρό επαγγελματικό παράπτωμα το οποίο μπορούν να διαπιστώσουν με 
οποιοδήποτε μέσο οι αναθέτουσες αρχές. (βλ. επίσης τμήμα Π.3.1. ανωτέρω). 
10 
συνεργασία ιυυς μt UIHU. rxMJtiA, ο&υν»μ^νν^ν v/u. punAy^uwu.* »u uruinu^wi/» ^«^5 
ευρίσκεται πίσω από επιχειρήσεις και οι πρόσβαση στις εν λόγω βάσεις θα πρέπει να είναι 
εύκολα δυνατή. 
46. Μια σημαντική διάσταση, που πρέπει να ληφθεί υπόψη κατά την εξέταση της 
δυνατότητας να καταρτιστεί ένα σύστημα μαυροπίνακα, είναι η τήρηση των αρχών της 
προστασίας των δεδομένων9 καθώς και των αρχών της αναλογικότητας, της επικουρικότητας 
και των δικαιωμάτων του ατόμου. 
Π.3.3β) Δεσμεύσεις κατά της δωροδοκίας 
47. Από όλους τους υποψηφίους για την ανάθεση συγκεκριμένου έργου μπορεί να 
ζητηθεί να αναλαμβάνουν γραπτώς τη δέσμευση ότι δεν θα καταφύγουν σε δωροδοκία 
προκειμένου να επιτύχουν την κατακύρωση μιας σύμβασης. Η δέσμευση αυτή αποθαρρύνει τη 
δωροδοκία και καθιστά την επιχείρηση ευπρόσβλητη σε αστικές ευθύνες για ζημίες ή 
συμβατική αθέτηση. Αλλη μέθοδος είναι να έχουν πρόσβαση σε προκηρύξεις διαγωνισμών 
μόνο επιχειρήσεις που έχουν αποδεχτεί ειδικό κώδικα δεοντολογίας ή πρακτικών όπου 
αποκλείεται η δωροδοκία ως μέσο με το οποίο επιτυγχάνεται η κατακύρωση προς όφελος 
τους. Πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή σε αυτή την τελευταία μέθοδο ώστε να εξασφαλιστεί 
ότι δεν διαταράσσεται ο αθέμιτος ανταγωνισμός στις δημοπρασίες. 
48. Η Επιτροπή θα ασχοληθεί με την εισαγωγή ενός συστήματος καταγραφής σε 
μαυροπίνακα και δεσμεύσεων κατά της δωροδοκίας που θα εφαρμόζεται σε όλους τους 
τομείς όπου διακυβεύονται τα δημόσια οικονομικά της Κοινότητας. Το σύστημα αυτό θα 
επιτρέπει την ανταλλαγή στοιχείων σε όλους τους τομείς περί προσώπων και επιχειρήσεων 
που ενέχονται σε υποθέσεις δωροδοκίας, τηρώντας παράλληλα τις απαιτήσεις προστασίας 
των δεδομένων. 
II.3.3.ε) Αστικά ένδικα μέσα 
49. Ποινικές ή διοικητικές κυρώσεις δεν αντισταθμίζουν τις ζημίες μιας επιχείρησης που 
δεν προτιμήθηκε στην κατακύρωση σύμβασης λόγω πρακτικών δωροδοκίας που άσκησε 
ανταγωνιστής της. Η αστική αγωγή θα πρέπει να προβλέπει κάποια επανόρθωση αυτών των 
απωλειών. Θα πρέπει επίσης να μπορεί να επιτρέπει στον θιγέντα ανταγωνιστή να στρέφεται 
κατά του αθέμιτου ανταγωνιστή του με δική του πρωτοβουλία και με τον τρόπο αυτό να 
περιορίζεται η ανάγκη διοικητικών κυρώσεων, θα επρόκειτο έτσι για μια μορφή 
αυτοπροστασίας. 
50. Αν και δεν στρέφεται συγκεκριμένα κατά της δωροδοκίας, η δυνατότητα άσκησης 
αστικών ένδικων μέσων υπάρχει ήδη στο πλαίσιο των οδηγιών περί δημοσίων συμβάσεων για 
κάποια επιχείρηση που δεν ελήφθη υπόψη στην κατακύρωση σύμβασης λόγω παρατυπιών 
κατά τις διαδικασίες κατακύρωσης. Εντούτοις, αυτή η ενέργεια περιορίζεται μόνο στο χώρο 
των δημοσίων συμβάσεων και στρέφεται κατά του φορέα που κατακυρώνει τη σύμβαση και 
όχι κατά του ανταγωνιστή που προέβη στη δωροδοκία. Το Συμβούλιο της Ευρώπης εξετάζει 
μια γενικότερη προσέγγιση για αστική αγωγή εκ μέρους επιχειρήσεων κατά ανταγωνιστών 
τους που προβαίνουν σε δωροδοκίες. 
9 Οδηγία 95/46/ΕΚ 
11 
51. Στην κατάλληλη φάση η Επιτροπή θα προτείνει την έκδοση κοινής θέσης σχετικά με 
το θέμα των αστικών ένδικων μέσων κατά της δωροδοκίας, στο πλαίσιο των συζητήσεων που 
διεξάγονται στο Συμβούλιο της Ευρώπης. 
Π.3.3.δ) Πληροφοριοδότες 
52. Πρόκειται για εργαζόμενους σε επιχειρήσεις που ασκούν πρακτικές δωροδοκίας, οι 
οποίοι προειδοποιούν τις αρχές σχετικά με την τακτική των επιχειρήσεων τους. Αυτοί οι 
πληροφοριοδότες μένουν συνήθως χωρίς την κατάλληλη νομική προστασία και συχνά 
υφίστανται αντίποινα λόγω των ενεργειών τους. Η έκθεση που εκδόθηκε τον Φεβρουάριο 
1996 από το Public Concern at Work (Λονδίνο), με τίτλο "Whistleblowing, fraud and the 
European ΙΜοη",την οποία είχε ζητήσει το Κοινοβούλιο και χρηματοδότησε η Επιτροπή, 
εξετάζει πολλφ από τα σχετικά θέματα. Από την Επιτροπή διεξάγεται μελέτη σχετικά με τις 
εθνικές νομοθεσίες και τις πρακτικές όσον αφορά τα ατομικά δικαιώματα των εργαζομένων 
να ζητάται η γνώμη τους επί εσωτερικών θεμάτων της επιχείρησης,καθώς και το δικαίωμα 
των εργαζομένων να προστατεύονται από κάθε ζημία που προκύπτει από το νόμιμο δικαίωμα 
τους να υποβάλλουν καταγγελίες σε δημόσια αρχή. 
53. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να αναθεωρήσουν, και όπου χρειάζεται να τροποποιήσουν 
την υφιστάμενη νομοθεσία για να διασφαλίσουν από διώξεις τα άτομα που καταγγέλλουν 
περιπτώσεις δωροδοκίας. 
ΙΙ.4 ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ 
Π.4.1. ΠοόλττΦη της δωροδοκίας στις τρίτες γώοες που τυγχάνουν κοινοτικής βοήθειας 
54. Η Επιτροπή έχει συμπεριλάβει την καταπολέμηση της δωροδοκίας στις πολιτικές της 
για τη συνεργασία με τρίτες χώρες και τη χορήγηση βοήθειας. Παρέχεται χρηματοδότηση σε 
σειρά σχεδίων που συνδέονται με την καταπολέμηση της δωροδοκίας άμεσα (περιφερειακά 
σεμινάρια) ή έμμεσα (βελτίωση της δικαστικής δομής και της διοικητικής διαφάνειας). 
Λαμβάνονται επίσης πρωτοβουλίες για την καταπολέμηση της δωροδοκίας, όπως π.χ. η 
διοργάνωση σεμιναρίων για τους κανόνες καταγωγής καθώς και εργαστηρίων με στόχο τη 
βελτίωση της δημοσιονομικής διαχείρισης και την καταπολέμηση της απάτης. 
55. Η καταπολέμηση της δωροδοκίας απαιτεί ισόρροπη προσέγγιση. Οι προϋποθέσεις 
που συνδέονται με την καταπολέμηση της απάτης και της δωροδοκίας πρέπει να αποτελέσουν 
τμήμα μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής για την ανάπτυξη. Υπάρχει ανάγκη μεγαλύτερης 
συνοχής μεταξύ των πολιτικών της Ένωσης που αποβλέπουν στην καταπολέμηση της 
δωροδοκίας, λαμβάνοντας υπόψη και τον περιφερειακό χαρακτήρα της Ένωσης. 
56. 'Οποια στρατηγική και αν ακολουθηθεί, αυτή θα πρέπει: 
να στηρίζει την ανάπτυξη κατάλληλης νομοθεσίας και τη δημιουργία μηχανισμών 
ελέγχου και φορέων με την παροχή της αναγκαίας τεχνικής βοήθειας, 
12 
να βελτιώσει τη λειτουργία τοι* θεσμοί'1 πυν δημοσύον συμβάσεο>ν, 
να αναλάβει δράση ως προς τη διαχείριση των δημόσιων πόρων που λαμβάνονται 
υπόψη κατά τη διαδικασία λήψεως αποβάσεων όσον αφορά πρωτοβουλίες 
βασιζόμενες σε χρηματοδότηση από κοινοτικά κονδύλια. 
να στηρίξει τη βελτίωση του κοινωνικο-οικονομικού περιβάλλοντος. 
57. Η Επιτροπή θα καταρτίσει μια συνεπή στρατηγική για την καταπολέμηση της 
δωροδοκίας στον τομέα της συνεργασίας της με τρίτες χώρες που τυγχάνουν κοινοτικής 
βοήθειας ή έχουν προβεί στην υπογραφή συμφωνιο>ν συνεργασίας ή βοήθειας με την ΕΚ. 
Η Επιτροπή θα εντατικοποιήσει περισσότερο την υποστήριξη της στην καταπολέμηση της 
δωροδοκίας, και μάλιστα με την προαγωγή προϋποθέσεων που ευνοούν τη διαφάνεια, τη 
χρηστή διαχείριση και την αμεροληψία, καθώς και με την παροχή τεχνικής βοήθειας για τη 
θέσπιση της κατάλληλης νομοθεσίας και αποτελεσματικοί μηχανισμών ελέγχου. 
Η Επιτροπή θα αναθεωρήσει τους κανόνες της περί δημοσίων προμηθειών και συμβάσεων 
στον τομέα της εξωτερικής βοήθειας με στόχο την εισαγωγή αποτελεσματικότερων μέτρων 
κατά της δωροδοκίας. Επίσης θα επιδιώξει την εναρμόνιση των κανόνων που εφαρμόζονται 
σε διάφορες ομάδες χωρών. Η αναθεώρηση αυτή θα περιλαμβάνει και το θέμα των κυρώσεων 
κατά επιχειρήσεων που ασκούν πρακτικές δωροδοκίας. 
II.4.2 Προγράμματα καταπολέμησης της δωροδοκίας 
58. Ορισμένες από τις υποψήφιες για προσχο')ρηση στην ΕΕ χώρες της Κεντρικής και 
Ανατολικής Ευρώπης αντιμετωπίζουν πρόβλημα με τη δωροδοκία κατά τη μετάβαση τους σε 
πλήρεις συνθήκες οικονομίας της αγοράς. Είναι σημαντικό να βοηθήσει η Ένωση αυτές τις 
χώρες να ξεπεράσουν τα προβλήματα τους, τα οποία επηρεάζουν τα μεταρρυθμιστικά 
προγράμματα τους ενώ παράλληλα οι πρακτικές δωροδοκίας κινδυνεύουν να διεισδύσουν 
στις γειτονικές χώρες στο πλαίσιο της διευρυμένης Ένωσης. 
59. Εκτός από τις ανησυχίες για τις επιπτώσεις που έχει η δωροδοκία στις ίδιες τις τρίτες 
χώρες, η Ένωση, ως σημαντικός φορέας ενίσχυσης, πρέπει να μεριμνήσει ώστε η 
χρηματοοικονομική ενίσχυση της ËE να μην παρεκκλίνει του αρχικού σκοπού της λόγω 
δωροδοκίας. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ελεγκτικό Συνέδριο και τα κράτη μέλη 
επιθυμούν σφόδρα να επιτείΓ/θεί καλύτερος έλεγχος διαχείρισης και κόστους-αποτελέσματος. 
ΑΠΌ το θέμα συζητάται επί του παρόντος στο πλαίσιο της Ομάδας των προσωπικών 
αντιπροσώπων για το SEM 2000. II πρόσφατη αναπροσαρμογή του προγράμματος-PHARE 
δίνει ιδιαίτερο βάρος στην καταπολέμηση των παρατυπιών και της απάτης. 
60. Η τεχνική βοήθεια για τον περιορισμό της δωροδοκίας στον δημόσιο τομέα στην 
Ανατολική Ευρώπη έχει ήδη παρασχεθεί μέχρι ενός σημείου στο πλαίσιο του προγράμματος 
PHARE (π.χ. το κοινό πρόγραμμα Συμβουλίου της ΕυροΈιης/ΕΕ με την ονομασία OCTOPUS 
για την δωροδοκία και το οργανωμένο έγκλημα στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη). 
Σχετικό είναι και το κοινό με τον ΟΟΣΑ έργο SIGMA που αφορά το πρόβλημα των δημοσίων 
συμβάσεων. Τα Νέα Ανεξάρτητα Κράτη αντιμετωπίζουν τα δικά τους προβλήματα σχετικά με 
τη δωροδοκία που επηρεάζει τη διαδικασία της οικονομικής και δημοκρατικής τους 
μετάβασης. Θα μπορούσε να φανεί χρήσιμη κάποια ειδική πρωτοβουλία στο πλαίσιο του 
προγράμματος TACIS. 
13 
61. Στην περίπτωση των τρίτων χωρών της Μεσογείου, γίνεται κάποια κίνηση προς 
ελεύθερες συναλλαγές και στενούς δεσμούς με την ενιαία αγορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι 
27 εταίροι της Ευρωμεσογειακής συνεργασίας δεσμεύτηκαν με τη δήλωση της Βαρκελόνης, 
στις 28 Νοεμβρίου 1995, να καταπολεμήσουν από κοινού τη δωροδοκία. Επιπλέον, ο 
κανονισμός του Συμβουλίου MEDA10, με τον οποίο καθορίζονται οι διαδικασίες 
συνεργασίας, ορίζει αυστηρές και ακριβείς προδιαγραφές για τη διάφανη διαχείριση της 
οικονομικής και τεχνικής βοήθειας προς τις τρίτες χώρες της Μεσογείου. 
62. Πρέπει να καταρτιστούν ειδικά προγράμματα καταπολέμησης της δωροδοκίας, 
ειδικότερα στις χώρες της Κεντρικής και Λνατολικής Ευρώπης που έχουν κάνει αίτηση 
προσχώρησης στην ΕΕ, σύμφωνα με τα πρωτόκολλα των ευρωπαϊκών συμφωνιών για την 
έναρξη προγραμμάτων και σε συνδυασμό με την προβλεπόμενη συνεργασία για την 
προσχώρηση που καθορίζεται βάσει εθνικού προγράμματος για την εφαρμογή του 
κεκτημένου. 
Π.4.3 "Χρηστή διανείριση" και ρήτρες κατά της δωροδοκίας 
63. Η Σύμβαση της Λομέ IV, όπως αναθεωρήθηκε από τη συμφωνία που υπεγράφη στη 
νήσο Μαυρίκιο στις 4 Νοεμβρίου 1995, περιλαμβάνει πλέον τη ρήτρα της "χρηστής 
διαχείρισης" ως μία από τις βασικές της αρχές. Αν η Ένωση επιθυμεί να ακολουθήσει μια 
ολοκληρωμένη στρατηγική, απαιτείται ευρύτερη εφαρμογή αυτής της αρχής. 
64. Πρέπει να εξεταστεί η εισαγωγή της αρχής της "χρηστής διαχείρισης" σε όλες τις 
διεθνείς συμφωνίες βοήθειας, συνεργασίας και ανάπτυξης. 
65. Θα μπορούσε να εξεταστεί η εισαγωγή ρητρών κατά της δωροδοκίας σε όλες τις 
ειδικές συμβάσεις με τις οποίες χρηματοδοτείται βοήθεια. Για παράδειγμα, τον Μάρτιο 1990 
συμφωνήθηκε να συμπεριλάβουν όλες οι χώρες ΑΚΕ ειδικές ρήτρες με στόχο την 
καταπολέμηση της δωροδοκίας στους γενικούς όρους όλων των συμβάσεων που 
χρηματοδοτούνται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάπτυξης. Η Επιτροπή επανεξετάζει τώρα τις 
ρήτρες αυτές για να διαπιστώσει κατά πόσο μπορεί να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα τους. 
Αυτή η συγκεκριμένη πτυχή του θέματος τυγχάνει ενδιαφέροντος σε διεθνές επίπεδο. Η 
Παγκόσμια Τράπεζα έχει εντείνει τη στάση της στον τομέα αυτό, ενώ η επιτροπή 
αναπτυξιακής βοήθειας του ΟΟΣΑ προέβη το 1996 σε συστάσεις σχετικά με την εισαγωγή 
ρητρών κατά της δωροδοκίας στις συμβάσεις οικονομικής βοήθειας. 
66. Η Επιτροπή, σε συνεργασία με τον ΟΟΣΑ, την Παγκόσμια Τράπεζα και τους 
υπόλοιπους πολυμερείς φορείς ενίσχυσης, θα εξασφαλίσει την εισαγωγή ρητρών κατά της 
δωροδοκίας στις συμβάσεις Οικονομικής βοήθειας. 
10 αριθ. 1488/96 
14 
67. Αν η ΕΕ πρόκειται να θεσπίσει μέτρα κατά της δωροδοκίας που μπορεί να έχουν 
επιπτώσεις στις συναλλαγές, είναι προς το συμφέρον της να συμφωνηθεί κάποια δράση στο 
ευρύτερο δυνατό επίπεδο έτσι ώστε να επιτευχθούν τα οφέλη που προσφέρει η συνεργασία 
και να αποφευχθούν τα ανταγωνιστικά μειονεκτήματα. 
Η ΕΕ πρέπει επίσης να επιδιώξει με σθένος την συμβατότητα μεταξύ των εσωτερικών 
κανόνων που έχουν στόχο κυρίως την ενιαία αγορά αφενός, και των εξωτερικών πολιτικών 
που αποσκοπούν κατά κύριο λόγο στην τόνωση του ελεύθερου πολυμερούς εμπορικού 
συστήματος αφετέρου. Αν δεν επιτευχθεί συμβατότητα σε αυτό το σημείο οι επιπτώσεις θα 
στοιχίσουν ακριβά στις συναλλαγές και τη βιομηχανία. 
68. Το θέμα της δωροδοκίας και της διαφάνειας τίθεται συστηματικά σε διεθνείς 
οργανισμούς, όπως η ομάδα G7, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου (ΠΟΕ), τα Ηνο^μένα 
Έθνη, ο ΟΟΣΑ και το Συμβούλιο της Ευρώπης. Επιπλέον, η δωροδοκία ευρίσκεται μεταξύ 
των θεμάτων που απασχολούν σοβαρά τους μεγαλύτερους εμπορικούς εταίρους της ΕΕ, και 
ειδικότερα τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η δήλωση των Ηνωμένων Εθνών με θέμα "Δωροδοκία 
και δωροδοκία στις διεθνικές εμπορικές δραστηριότητες" εγκρίθηκε τον Δεκέμβριο 1996 και 
καλεί τα κράτη μέλη να ποινικοποιήσουν τη δωροδοκία (εντός της δικαιοδοσίας τους ή σε 
διεθνές επίπεδο) και να απαγορεύσουν τις φορολογικές εκπτώσεις για δωροδοκίες. Η δήλωση 
υποστήριξε την ανάπτυξη ενός προτύπου, του λεγόμενου Model Procurement Law, της 
επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για το δίκαιο των διεθνών συναλλαγών (UNICITRAL). 
69. Η νέα συμφωνία του ΠΟΕ περί κρατικών συμβάσεων άρχισε να ισχύει την 1η 
Ιανουαρίου 1996. Δεδομένου ότι η συμφωνία αυτή είναι "πολυμερής", δεν έχει υπογραφεί από 
όλα τα μέλη του ΠΟΕ και επί του παρόντος δεν περιλαμβάνονται μεταξύ αυτών καθοριστικές 
αγορές στην Ασία, τη Βόρειο και Νότιο Αμερική, την Ανατολική και Κεντρική Ευρώπη και 
την Αφρική. 
Στη διάσκεψη της Σιγκαπούρης (Δεκέμβριος 1996) οι υπουργοί του ΠΟΕ συμφώνησαν να 
συσταθεί ομάδα εργασίας με θέμα τη διαφάνεια κατά τις διαδικασίας κρατικών προμηθειών 
με σκοπό να προκύψουν στοιχεία που θα περιληφθούν στην ενδεδειγμένη συμφωνία. 
70. Προκειμένου να χαραχθεί μια φιλόδοξη και συντονισμένη πολιτική για την 
καταπολέμηση της δωροδοκίας, η Επιτροπή θα ασκήσει πίεση στους ενδεδειγμένους διεθνείς 
οργανισμούς, μεταξύ άλλων και κατά τη διάσκεψη της ομάδας G7 στο Ντένβερ, τον Ιούλιο 
1997. 
************ 
15 
HATAT UlMA 1 
ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΕΣ ΣΕ ΔΙΕΘΝΕΣ ΕΠΙΠΕΔΟ 
Οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων των χωρών που αποτελούν την ομάδα G7 
δήλωσαν στη Λυόν στις 28 Ιουνίου 1996: 
".... είμαστε αποφασισμένοι να καταπολεμήσουμε τη δωροδοκία στις διεθνείς εμπορικές 
συναλλαγές, που προσβάλλει τη διαφάνεια και την εντιμότητα και συνεπάγεται τεράστιο 
οικονομικό και πολιτικό κόστος. Συμφωνούμε με τη δέσμευση που ανέλαβαν οι υπουργοί του 
ΟΟΣΑ να ποινικοποιήσουν κάθε δωροδοκία κατά τρόπο αποτελεσματικό και συντονισμένο, 
και ζητούμε από τον ΟΟΣΑ να εξετάσει περαιτέρω τους τρόπους και τα κατάλληλα διεθνή 
μέσα προκειμένου να διευκολυνθεί η ποινικοποίηση και να εξεταστούν προτάσεις δράσεως 
μέσα στο 1997." 
Οι υπουργοί οικονομικών της ομάδας G7 αναφέρθηκαν, στις 27 Απριλίου 1997, στο θέμα της 
δωροδοκίας, και το θέμα θα συζητηθεί εκ νέου, κατά πάσα πιθανότητα, κατά τη σύνοδο 
κορυφής της ομάδας G7/P8 στο Ντένβερ, τον Ιούνιο 1997. 
Το υπουργικό συμβούλιο του ΟΟΣΑ ενέκρινε στις 11 Απριλίου 1996 σύσταση κατά 
της δυνατότητας έκπτωσης του φόρου για δωροδοκίες που γίνονται σε λειτουργούς ξένων 
κυβερνήσεων. Η σύσταση αυτή έγινε επί πλέον προηγούμενων συστάσεων σχετικά με τη 
δωροδοκία που είχαν εγκριθεί τον Μάιο 1994, και ζητούσε επίσης να υποβληθούν σε αυτό, 
κατά το 1997, έκθεση και προτάσεις σχετικά με την ποινικοποίηση της δωροδοκίας ξένων 
δημοσίων λειτουργών, σύμφ(ονα με τη δήλωση της συνόδου κορυφής G7/P8 στη Αυόν. Το 
θέμα αυτό ευρίσκεται στην ημερήσια διάταξη του Συμβουλίου Υπουργών του Μαΐου 1977. 
Μία συμφωνία του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου σχετικά με τις κρατικές 
προμήθειες, που άρχισε να ισχύει την 1η Ιανουαρίου 1996, καθορίζει ορισμένες διατάξεις 
περί διαφάνειας και δυνατότητας προσφυγής που θα συμβάλουν στην άμβλυνση του 
προβλήματος της δωροδοκίας στον τομέα των δημοσίων συμβάσεων. Η συμφωνία αυτή, παρά 
το γεγονός ότι αποτελεί καθοριστικό παράγοντα στις σχέσεις των βασικών εμπορικών 
εταίρων της Κοινότητας, δεν ισχύει σε όλες τις τις χώρες του ΠΟΕ. Για τον λόγο αυτό, οι 
χώρες QUAD επιδιώκουν να τονώσοτ>ν τη συμμόρφωση σε επίπεδο ΠΟΕ. Στην υπουργική 
συνδιάσκεψη της Σιγκαπούρης, το Δεκέμβριο 1996, άρχισαν διαπραγματεύσεις για νέα 
ενδιάμεση συμφωνία περί διαφάνειας και νομικών διαδικασιών (δυνατότητα προσφυγής). 
Εκτός από τις προσπάθειες αυτές, θα αναληφθούν και άλλες ενέργειες εκ μέρους του ΠΟΕ 
για την εκπόνηση συμφωνίας σχετικά με τη διαφάνεια. 
Στο Συμβούλιο της Ευρώπης έχει συσταθεί μια ειδική πολυμερής ομάδα για την 
καταπολέμηση της δωροδοκίας, η ομάδα GMC. Έχει ήδη εγκριθεί ένα λεπτομερές πρόγραμμα 
δράσης και η ομάδα εξετάζει επί του παρόντος τα σχέδια μέτρων στον αστικό, ποινικό και 
διοικητικό τομέα. Θέμα της επόμενης διάσκεψης των υπουργών δικαιοσύνης, που θα γίνει τον 
Ιούνιο 1997 στην Πράγα, είναι η Δωροδοκία και το Οργανωμένο Έγκλημα. 
Τα Ηνωμένα Έθνη έχουν επανειλημμένα ασχοληθεί με το πρόβλημα της δωροδοκίας. 
Πρόσφατα, τον Δεκέμβριο 1996, ως τμήμα ψηφίσματος με θέμα τη δράση κατά της 
δωροδοκίας, η Γενική Συνέλευση ενέκρινε τον Διεθνή Κώδικα Δεοντολογίας για τους 
Δημόσιους Λειτουργούς. Έχει επίσης εγκριθεί δήλωση κατά της δωροδοκίας και της 
δωροδοκίας στις διεθνείς εμπορικές συναλλαγές, όπου μεταξύ άλλων θίγεται και το θέμα της 
δωροδοκίας ξένων δημοσίων λειτουργών, της δυνατότητας έκπτωσης του φόρου για 
δωροδοκίες, της ετεροδικίας και του τραπεζικού απορρήτου. 
Η Παγκόσμια Τράπεζα εισήγαγε τον Αύγουστο 1996 συγκεκριμένες διατάξεις για την 
καταπολέμηση της δωροδοκίας στις οδηγίες της περί συμβάσεων προμήθειας, αγορών και 
υπηρεσιών που χρηματοδοτούνται από κονδύλια της Τράπεζας. Αργότερα, μέσα στο 1996, 
ελήφθη απόφαση η Τράπεζα να αντιμετωπίζει κάθε πρόβλημα δωροδοκίας ως αναπτυξιακό 
16 
διάφορα πρίσματα. 
Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο υπογράμμισε πρόσφατα τη σημασία της 
καταπολέμησης της δωροδοκίας και επικέντρωσε την προσοχή του στην προαγωγή της 
χρηστής διαχείρισης. 
Το Μάρτιο 1996, ο Οργανισμός Αμερικανικών Κρατών (OAK) ενέκρινε σύμβαση 
κατά της δωροδοκίας. 
Στο πλαίσιο του διατλαντικού διαλόγου και του Κοινού Προγράμματος Δράσης ΕΕ-
ΗΠΑ περιλαμβάνεται συγκεκριμένη δέσμευση για την καταπολέμηση της δωροδοκίας. Οι 
επιχειρηματικοί κύκλοι Ηνωμένων Πολιτειών και Ευρώπης, σε σύσκεψη που έγινε στο 
Σικάγο στις 8 και 9 Νοεμβρίου 1996 με θέμα τον Διατλαντικό Διάλογο, περιέλαβαν αναφορά 
στη δήλωση τους με την οποία καταδικάζεται η δα>ροδοκία και όπου αναφέρεται ότι το θέμα 
θα παραμείνει στην ημερήσια διάταξη το*ν εργασιών τους για το 1997. 
Το Μάιο 1996, το Διεθνές Εμπορικό Επιμελητήριο έκανε αυστηρότερους τους 
κανόνες δεοντολογίας προκειμένου για τη δωροδοκία κατά τις διεθνείς συναλλαγές και 
συνέστησε μεγαλύτερη δράση σε εθνικό και διεθνές επίπεδο για να καταπολεμηθεί η 
δωροδοκία. 
Η Διεθνής Διαφάνεια, ένας μη κυβερνητικός οργανισμός που έχει στόχο την 
καταπολέμηση της δωροδοκίας στις διεθνείς εμπορικές συναλλαγές, έχει εκπονήσει έγγραφο 
σχετικά με τη δράση που πρέπει να αναληφθεί στο εσωτερικό της ΕΕ για την καταπολέμηση 
της δωροδοκίας. 
17 

ISSN 0254-1483 
COM(97) 192 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 09 
Αριθ. καταλόγου : CB-CO-97-244-GR-C 
ISBN 92-78-20207-Χ 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Λουξεμβούργο 
ι?