Αριθ. C 188/6 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 29. 7. 85 
Γνωμοδότηση γιο τις κατευθύνσεις για μια κοινοτική πολιτική των μεταναστεύσεων 
(85/C 188/03) 
Στις 18 Μαρτίου 1985 το Συμβούλιο αποφάσισε σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 198 
της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας να ζητήσει τη γνω­
μοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για τις: «Κατευθύνσεις για μια κοι­
νοτική πολιτική των μεταναστεύσεων». 
Το τμήμα κοινωνικών υποθέσεων, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών 
εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότηση του στις 23 Μαΐου 1985, με βάση την εισηγητική 
έκθεση του κ. Νταση. 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΟΚΕ) κατά τη διάρκεια της 227ης συνόδου ολο­
μέλειας της (συνεδρίαση της 29ης Μαΐου 1985) υιοθέτησε, με 65 ψήφους υπέρ, 10 κατά και 
29 αποχές (ονομαστική ψηφοφορία), την ακόλουθη γνωμοδότηση: 
1. Γενικές παρατηρήσεις 
1.1. Η ΟΚΕ συμφωνεί με τους στόχους που εξαγγέλ­
λονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής και δέχεται 
ευνοϊκά τις ιδέες που παρουσιάζονται στο πρώτο επε­
ξηγηματικό τμήμα του κειμένου και αποσκοπούν στη 
χάραξη μιας κοινοτικής πολιτικής. 
Ωστόσο, η ΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός 
ότι οι προτάσεις που περιλαμβάνονται στο προσχέδιο 
ψηφίσματος θίγουν μερικά, με υπερβολική ασάφεια, ή 
δεν θίγουν καθόλου, τα μέτρα που κρίνονται ανα­
γκαία στην έκθεση. 
Η ΟΚΕ λυπάται επειδή στην ανακοίνωση της Επι-' 
τροπής δεν προτείνονται μέτρα να αναληφθεί δράση 
κατά της ξενοφοβίας, του ρατσισμού και των διακρί­
σεων σε βάρος των ξένων εργαζομένων. 
Κρίνει εξάλλου ότι, κάτω από τις σημερινές συνθήκες 
δεν επαρκεί ένα ψήφισμα και ότι απαιτείται επομένως 
η θέσπιση κειμένων που έχουν περισσότερο υποχρεω­
τικό χαρακτήρα. 
1.2. Η ΟΚΕ υπενθυμίζει τη γνωμοδότηση πρωτοβου­
λίας της που υιοθέτησε πρόσφατα (ι) και που παραμέ­
νει απόλυτα επίκαιρη και αποτελεί, τόσο στις γενικές 
της τοποθετήσεις όσο και στις ειδικές της παρατηρή­
σεις, τη βάση της παρούσας γνωμοδότησης. 
1.3. Η σημασία που έχει η μετανάστευση στις διάφο­
ρες χώρες της Κοινότητας (είτε προέρχεται από χώρες 
μέλη είτε από τρίτες χώρες) και το γενικό πλαίσιο της 
κρίσης και της μαζικής ανεργίας που σηματοδοτεί την 
οικονομική κατάσταση, ευνοούν τις κινήσεις που α­
ποσκοπούν στο να καταστούν οι μετανάστες εργαζό­
μενοι υπεύθυνοι για τα προβλήματα που προκύπτουν 
από τις οικονομικές και κοινωνικές δυσχέρειες και 
δημιουργούν τις προϋποθέσεις για να εμφανιστούν εκ­
δηλώσεις ξενοφοβίας και ρατσισμού στα διάφορα 
κράτη μέλη. 
Στην πραγματικότητα, ωστόσο, η μετανάστευση απο­
τελεί πλέον ένα εσωτερικό γεγονός για τη χώρα υπο­
δοχής, και ένα συστατικό στοιχείο των τοπικών κοι­
νωνιών. Τα προβλήματα των παιδιών των μεταναστών 
(δεύτερη γενιά) αποτελούν απ' αυτή τη σκοπιά ταυτό­
χρονα συγκεκριμένο παράδειγμα αυτού του φαινομέ­
νου και το δείκτη των προσπαθειών που χρειάζεται να 
(') Γνωμοδότηση για τους μετανάστες εργαζομένους της 
25ης Οκτωβρίου 1984 (ΕΕ αριθ. C 343 της 24ης Δεκεμ­
βρίου 1984). αναληφθούν άμεσα για την κοινωνικοεπαγγελματική 
ένταξη τους. 
Συχνά, οι συνθήκες ζωής, εκπαίδευσης και εργασίας 
των μεταναστών, είτε πρόκειται για πολίτες χωρών 
μελών είτε τρίτων χωρών, δεν ευνοούν καθόλου την 
τάση σταθεροποίησης της μετανάστευσης στις χώρες 
διαμονής και δεν είναι σύμφωνες με τις αρχές που διέ­
πουν τις συνθήκες για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής 
Κοινότητας. Συνεπώς, επιβάλλεται να επεξεργαστούν 
επειγόντως το Συμβούλιο και η Επιτροπή ένα σχέδιο 
δράσης που θα πρέπει να είναι προσαρμοσμένο στις α­
νάγκες της σημερινής κατάστασης και στο ρόλο της 
μετανάστευσης στις χώρες υποδοχής. Όσον αφορά τις 
τρίτες χώρες, πηγή έμπνευσης θα μπορούσε να αποτε­
λέσει το παράρτημα IX της Σύμβασης του Λομέ III, 
«Κοινή δήλωση αναφορικά με τους εργαζόμενους με­
τανάστες και τους σπουδαστές ΑΚΕ στην Κοινότητα» 
και το παράρτημα Χ «Κοινή δήλωση αναφορικά με 
τους εργαζόμενους που προέρχονται από ένα από τα 
συμβαλλόμενα μέρη και διαμένουν νόμιμα στην επι­
κράτεια ενός κράτους μέλους ή ενός κράτους ΑΚΕ». 
2. Ειδικές παρατηρήσεις 
2.1. Μεταναστευτικές ποδικές 
Θα πρέπει να οργανωθούν ταχύτατα διαβουλεύσεις 
για τις μεταναστευτικές πολιτικές κυρίως όσον αφορά 
τις τρίτες χώρες. Οι διαβουλεύσεις αυτές, στις οποίες 
θα πρέπει να συμμετέχουν οι κοινωνικοί εταίροι, 
προβλέπονται από το πρόγραμμα δράσης της ΕΟΚ του 
1974 και αναφέρονται και στο ψήφισμα του Συμβου­
λίου της 9ης Φεβρουαρίου 1976, στο οποίο δεν δόθηκε 
καμία συνέχεια μέχρι σήμερα. 
Απαιτείται αποτελεσματική συνεργασία και διαβού­
λευση μεταξύ των κρατών μελών και της Επιτροπής 
όσον αφορά τα εθνικά νομοθετικά μέτρα σχετικά με 
το καθεστώς και την κατάσταση των μεταναστών. 
Πρέπει αυτό το πλαίσιο διαβουλεύσεων να μπορέσει 
τουλάχιστον να αποτρέψει τα κράτη μέλη από το να 
υιοθετήσουν διατάξεις για τη μετανάστευση που να 
αντιτίθενται, ενδεχομένως, στη Συνθήκη της Ρώμης, 
και κυρίως στις αρχές της ελεύθερης διακίνησης και 
της ελευθερίας εγκατάστασης. 
2.2. Πολιτικά δικαιώματα 
Ιδιαίτερη προτεραιότητα θα πρέπει να δοθεί στα πολι­
τικά και αστικά δικαιώματα των μεταναστών. 
. 29. 7. 85 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 188/7 
Η ΟΚΕ επαναλαμβάνει τη θέση που έλαβε στη γνωμο­
δότηση πρωτοβουλίας και εκφράζει τη λύπη της που 
το θέμα αυτό δεν θίγεται αρκετά στο σχέδιο ψηφί­
σματος του Συμβουλίου. 
Ιδιαίτερα: 
- οι διαδικασίες πολιτογράφησης θα πρέπει να α­
πλοποιηθούν και να προσαρμοστούν ώστε να πα­
ρέχεται, σε καθορισμένες συνθήκες, στους μετανά­
στες η δυνατότητα πολιτογράφησης. Συγκεκριμέ­
να, η πολιτογράφηση χωρίς να είναι υποχρεωτική, 
θα πρέπει να διευκολυνθεί για τους νέους της λεγό­
μενης «δεύτερης γενιάς»· 
- θα πρέπει να εξασφαλισθεί το δικαίωμα παραμο­
νής στους μετανάστες που έχουν εγκατασταθεί κα­
νονικά μετά από ορισμένη περίοδο· 
- θα πρέπει να τεθεί το θέμα του δικαιώματος του 
εκλέγειν και εκλέγεσθαι. Ένα πρώτο βήμα προς 
αυτή την κατεύθυνση θα μπορούσε να είναι η 
εξασφάλιση προς τους υπηκόους των χωρών της 
ΕΚ μιας κατάλληλης συμμετοχής στην πολιτική, 
στο επίπεδο των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκη­
σης. Όσον αφορά ειδικότερα τις ευρωπαϊκές εκλο­
γές, όλοι οι κοινοτικοί μετανάστες θα πρέπει να 
έχουν τη δυνατότητα να ψηφίζουν σ' αυτές τις 
εκλογές στις χώρες διαμονής τους. 
2.3. Απαοχόληοη και επαγγελματική κατάρτιση 
Θα πρέπει να ληφθούν δρακόντεια μέτρα σε κοινοτικό 
επίπεδο για την καταπολέμηση της παράνομης απα­
σχόλησης και της αθέμιτης κυκλοφορίας εργατικού 
δυναμικού, και συγκεκριμένα με την απεμπλοκή στο 
επίπεδο του Συμβουλίου των υπουργών της πρότασης 
οδηγίας του 1976 σχετικά μ' αυτό το θέμα. Θα πρέπει 
να προβλεφθούν αυστηρές κυρώσεις κατά των εμπό­
ρων και των εργοδοτών που χρησιμοποιούν αυτό το 
είδος εργατικού δυναμικού. 
Είναι αναγκαίο να επιταχυνθούν οι εθνικές διαδικα­
σίες αναγνώρισης του καθεστώτος του πολιτικού 
πρόσφυγα, με τρόπο ώστε να διευκολυνθούν οι πρό­
σφυγες να έχουν πρόσβαση στην αγορά εργασίας. 
Η εκτέλεση κατάλληλων προγραμμάτων επαγγελματι­
κής κατάρτισης και ανακύκλησης καθώς και η ανα­
γνώριση σ' ολόκληρη την Κοινότητα των τίτλων 
σπουδών και των πτυχίων που απονέμονται στα κρά­
τη μέλη θα πρέπει να γίνει πραγματικότητα. 
Όπως έχει ήδη υπογραμμίσει η ΟΚΕ, η πολιτική της 
Κοινότητας στα θέματα της ελεύθερης διακίνησης δεν 
μπορεί να υλοποιηθεί, αν δεν συνοδεύεται από μια 
ενεργό πολιτική για την απασχόληση, από την υπο­
στήριξη του Κοινωνικού Ταμείου και από μια πολιτι­
κή για την επαγγελματική κατάρτιση και ένταξη των 
εργαζομένων. 
Βρυξέλλες, 29 Μαΐου 1985. 2.4. Κοινοτική αοφάίλιοη 
Η ΟΚΕ υπογραμμίζει ότι θα πρέπει: 
- να ληφθούν, σε κοινοτικό επίπεδο, όλες οι ανα­
γκαίες πρωτοβουλίες για να εξασφαλιστεί η προ­
σέγγιση των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης· 
- να υπάρξει, στο επίπεδο των διμερών συμβάσεων 
με τις τρίτες χώρες, ένας προσανατολισμός προς το 
ευρωπαϊκό πρότυπο διμερούς σύμβασης στον το­
μέα της κοινωνικής ασφάλισης· 
- να εξασφαλισθεί στους μετανάστες το δικαίωμα 
να έχουν την ίδια κάλυψη με αυτή που έχουν οι 
εργάτες της χώρας, όσον αφορά την κοινωνική α­
σφάλιση. 
2.5. Εκπαίδεναη 
Προέχει να ληφθούν τα ακόλουθα μέτρα: 
- να εφαρμοστεί από τα κράτη μέλη η κοινοτική 
οδηγία για την ένταξη της διδασκαλίας της γλώσ­
σας και του πολιτισμού της χώρας καταγωγής στα 
κανονικά σχολικά προγράμματα και να επεκταθεί 
αυτή η οδηγία και στα παιδιά των εργαζομένων 
που προέρχονται από τρίτες χώρες· 
- να καθιερωθούν δύο συστήματα διδασκαλίας της 
μητρικής γλώσσας για τα παιδιά της δεύτερης γε­
νιάς· 
1) ένταξη της διδασκαλίας της μητρικής γλώσσας 
στα κανονικά σχολικά προγράμματα, 
2) οργάνωση, για όσους το επιθυμούν, ειδικών 
μαθημάτων της μητρικής γλώσσας των μετανα­
στών έξω από τα πλαίσια των κανονικών σχο­
λικών προγραμμάτων 
- να εξασφαλιστεί για όλους τους νέους το δικαίωμα 
στην εκπαίδευση χωρίς καμιά διάκριση. 
2.6. Ποιότητα της κατοίκίας 
Θα πρέπει να δημιουργηθεί ένα Ευρωπαϊκό Ταμείο 
Κατοικίας στο οποίο θα μετέχουν και εργαζόμενοι 
μετανάστες για να οργανωθούν καλύτερα οι εργασίες 
που προτείνονται για την πολεοδομική ανανέωση. 
Σχετικά μ' αυτό το θέμα η ΟΚΕ έχει εκφραστεί στη 
γνωμοδότηση πρωτοβουλίας της Ο2). 
2.7. Δυνατότητες επανένταξης 
Κάθε πολιτική που αποσκοπεί στην επιστροφή και 
στην επανένταξη των εργαζομένων θα πρέπει να βασί­
ζεται στην αρχή της ελευθερίας επιλογής των μετα­
ναστών. Συνεπώς, κάθε μορφή πίεσης που θα μπορού­
σε να ασκηθεί στους μετανάστες είναι απαράδεκτη. 
Επιπλέον, μια τέτοια πολιτική δεν μπορεί να επιτύχει 
χωρίς να λάβει υπόψη τα ειδικά μέτρα, που παρουσι­
άζονται αναλυτικά στη γνωμοδότηση πρωτοβουλίας. 
0 Πρόεδρος 
της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Gerd MUHR 
(2) ΕΕ αρι9. C 343, σημείο 3.2.3. 
ApiS. C 188/8 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 29. 7. 85 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 
στη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι 
Ψηφοφορία 
Το σύνολο της γνωμοδότησης αποτέλεσε αντικείμενο ονομαστικής ψηφοφορίας κατά τη διάρκεια της 
οποίας οι ακόλουθοι σύμβουλοι, παρόντες ή αντιπροσωπευόμενοι, ψήφισαν υπέρ της γνωμοδότη­
σης: 
οι κκ. Amato, Arena, Bagliano, Μπαζιάνας, Beretta, Bleser, Boddy, Briganti, Burnel, Carroll, Ca-
vazzuti, Χαλιόρης, Creroer, Curlis, Ντάσης, De Grave, d'Elia, Delia Croce, Delourme, Drilleaud, 
Dunet, Eelsen, Emo Capodilista, η κα Engelen-Kefer, οι κκ. Etty, Hum, Glesener, van Greunsven, 
Hammond, Χατζηβασιλείου, Houthuys, Jarvis, Jaschik, Jenkins, Καμιζόλας, Kirschen, Κίτσιος, η δίδα 
Maddocks, οι κκ. Masucci, Meraviglia, Milne, Mols Sorensen, Morselli, Mourgues, η κα Nielsen Μ., οι 
κκ. Nielsen P., Nierhaus, Ognibene, Pronk, Querleux, Ραυτόπουλος, Rainero, η κα Rangoni-Machia-
velli, οι κκ. van Rens, Roseingrave, Saiu, Schoepges, Soulat, Spijkers, η κα Strobel, οι κκ. Tixier, Βασι-
λάρας, Vercellino, η κα Weber, ο κ. Zoli. 
Οι εξής σύμβουλοι, παρόντες ή αντιπροσωπευόμενοι, ψήφισαν κατά της γνωμοδότησης: 
η κα Μπρεδήμα, οι κκ. De Bievre, Δράκος, Fortuyn, Fuller, Noordwal, Pearson, Pelletier, Wagner, 
de Wit. 
Οι εξής σύμβουλοι, παρόντες ή αντιπροσωπευόμενοι, δήλωσαν αποχή: 
οι κκ. Antonsen, Binnenbruck, Bos, Breitenstein, Broicher, Camman, Campbell, Ceyrac, Hannon, 
Hemmer, Kubler, Law, Low, Margot, Marvier, Masprone, de Normann, Paggi, Plank, Regaldo, Romo-
li, Schnieders, Stahlmann, Stratzke, Storie-Pugh, Swift, Tamlin, Wick, Zinkins. 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II 
Τροποποιήσεις που έγιναν μετά την αποδοχή των τροπολογιών 
Τα παρακάτω αποσπάσματα της γνωμοδότησης του τμήματος τροποποιήθηκαν μετά την αποδοχή 
των τροπολογιών που υποβλήθηκαν στη σύνοδο ολομέλειας. 
Σημείο 2.2, δεύτερη περίπτωση: 
«- Θα πρέπει να εξασφαλισθεί το δικαίωμα παραμονής στους μετανάστες που έχουν εγκατασταθεί 
κανονικά». 
Αποτέλεσμα ψηφοφορίας 
Ψήφοι υπέρ: πλειοψηφία, ψήφοι κατά: 6, αποχές: 2. 
Σημείο 2.2, τρίτη περίπτωση, δεύτερη φράση: 
«- Ένα πρώτο βήμα προς αυτήν την κατεύθυνση θα μπορούσε να είναι η παραχώρηση αυτού του 
δικαιώματος στους υπηκόους της ΕΟΚ στο επίπεδο των δημοτικών εκλογών». 
Αποτέ&σμ<χ της ψηφοφορίας 
Ψήφοι υπέρ: 44, ψήφοι κατά: 36, αποχές: 14. 
Σημείο 2.6, πρώτη φράση: 
«- Θα πρέπει να δημιουργηθεί ένα Ευρωπαϊκό Ταμείο Κατοικίας για να οργανωθούν καλύτερα οι 
εργασίες που προτείνονται για την πολεοδομική ανανέωση». 
Η τροπολογία αυτή έγινε δεκτή από τον εισηγητή.