Γνωμοδότηση σχετικά με την πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις απαιτήσεις για την ενεργειακή απόδοση των οικιακών ηλεκτρικών ψυγείων, καταψυκτών και συνδυασμών τους ()

(95/C 155/07)

Στις 8 Φεβρουαρίου 1995, και σύμφωνα με το άρθρο 100 Α της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα ενέργειας, πυρηνικών θεμάτων και έρευνας, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 11 Απριλίου 1995 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Kielman.

Κατά την 325η σύνοδο ολομέλειάς της 27ης Απριλίου 1995, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η πρόταση της Επιτροπής αφορά μια οδηγία περί εφαρμογής του γενικού προγράμματος SAVE ().

1.2. Το πρόγραμμα SAVE αποτελεί συνέχεια του κοινοτικού προγράμματος δράσης για την αποτελεσματικότερη χρήση ηλεκτρικής ενέργειας (PACE) ().

1.3. Το πρόγραμμα SAVE έχει αναπτυχθεί με βάση συγκεκριμένα μέτρα που αφορούν διάφορους τομείς όπως :

- την ενεργειακή πιστοποίηση κτιρίων, την τιμολόγηση της πραγματικής κατανάλωσης ενέργειας σε κτίρια με περισσότερους ιδιοκτήτες/ενοικιαστές, τον τακτικό έλεγχο λεβητών κεντρικής θέρμανσης και την ενίσχυση των ενεργειακών ελέγχων σε επιχειρήσεις 7

- τις απαιτήσεις σχετικά με την απόδοση των οικιακών λεβήτων κεντρικής θέρμανσης () 7

- την γενική οδηγία σχετικά με την ένδειξη της καταναλισκόμενης εγέργειας στην επισήμανση καθώς και στις τυποποιημένες πληροφορίες που συνοδεύουν τις οικιακές συσκευές () 7

- την οδηγία σχετικά με την επισήμανση των οικιακών ψυκτικών συσκευών ().

1.4. Στο παρελθόν η ΟΚΕ έχει γνωμοδοτήσει σχετικά με το πρόγραμμα SAVE και τις οδηγίες περί εφαρμογής του. Στη γνωμοδότηση η ΟΚΕ :

- επικροτούσε τη λήψη των εν λόγω μέτρων για τη βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας στο πλαίσιο του προγράμματος SAVE 7

- υποστήριζε ότι επιβάλλεται να ληφθεί πλήρως υπόψη η αρχή της επικουρικότητας 7

- παρότρυνε την Επιτροπή να λάβει μέτρα όταν τα κράτη μέλη δεν τηρούν τις οδηγίες κατα τον δέοντα τρόπο και να λάβει ως σημείο εκκίνησης την περισσότερο προηγμένη τεχνολογία.

2. Περίληψη του κειμένου της Επιτροπής

2.1. Στόχος της πρότασης της Επιτροπής είναι η καθιέρωση ορισμένων κατωτέρων ορίων « προδιαγραφών » σχετικά με την ενεργειακή απόδοση των οικιακών ψυκτικών συσκευών για τη διατήρηση τροφίμων.

2.1.1. Η πρόταση οδηγίας αφορά τα περισσότερα ψυκτικά μηχανήματα που διατίθενται στην αγορά και αποσκοπεί, επίσης, να συμβάλει στην απρόσκοπτη υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς. Για το σκοπό αυτό η πρόταση βασίζεται στο άρθρο 100 της Συνθήκης, σύμφωνα με το οποίο επιβάλλεται η εναρμόνιση της νομοθεσίας με στόχο την υλοποίηση της κοινής αγοράς. Εξάλλου, το άρθρο 100 Α ορίζει ότι προτάσεις που αφορούν την προστασία του περιβάλλοντος πρέπει να λαμβάνουν ως βάση ένα υψηλό επίπεδο προστασίας.

2.1.2. Παράλληλα, η πρόταση αποβλέπει στη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας και των εκπομπών CO2, ενώ λαμβάνεται παράλληλα υπόψη η αρχή της επικουρικότητας (άρθρο 130 Π της Συνθήκης).

2.2. Η πρόταση αναφέρεται σε ηλεκτρικές συσκευές νέας κατασκευής που είναι συνδεδεμένες με το δίκτυο, με εξαίρεση συσκευές που ψύχονται δι` απορρόφησης.

2.3. Στις αιτιολογικές σκέψεις γίνεται παραπομπή :

- στο Ψήφισμα του Συμβουλίου της 15ης Ιανουαρίου 1985 () 7

- στο Ψήφισμα του Συμβουλίου της 16ης Σεπτεμβρίου 1986 () 7

- στο γεγονός ότι ορισμένα κράτη μέλη είναι έτοιμα να λάβουν τα ίδια μέτρα στον τομέα αυτό 7

- στο γεγονός ότι η πρόταση συμφωνεί με τις διατάξεις του άρθρου 3 Β της Συνθήκης 7

- στην Απόφαση του Συμβουλίου της 5ης Ιουνίου 1989 () 7

- στα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 29ης Οκτωβρίου 1990 7

- στην Απόφαση του Συμβουλίου της 29ης Οκτωβρίου 1991 () (πρόγραμμα SAVE « Ειδικές δράσεις για υψηλή ενεργειακή απόδοση ») 7

- στο Ψήφισμα του Συμβουλίου της 7ης Μαΐου 1985 () 7

- στην Απόφαση του Συμβουλίου της 22ας Ιουλίου 1993 ().

2.4. Κίνητρο για την υποβολή της πρότασης είναι το γεγονός ότι οι υφιστάμενες οδηγίες για την παροχή πληροφοριών σχετικά με τις οικιακές ψυκτικές συσκευές και την επισήμανση της κατανάλωσης ενέργειας δεν προκαλούν μείωση της ενέργειας που καταναλώνεται από ψυκτικά μηχανήματα. Για το λόγο αυτό προτείνεται να ληφθούν δύο συμπληρωματικά μέτρα που αφορούν τον καθορισμό κατωτέρων ορίων προδιαγραφών για την ενεργειακή απόδοση και που συμβιβάζονται με τις οδηγίες αυτές. Η παρούσα πρόταση περιλαμβάνει ένα πρώτο μέτρο, το οποίο θα εφαρμοσθεί εντός τριών ετών με βάση μία « στατιστική μέθοδο ». Μετά την πάροδο τεσσάρων ετών και εφόσον είναι αναγκαίο θα εκπονηθεί νέα πρόταση με βάση τα αποτελέσματα του μέτρου αυτού σύμφωνα με μία τεχνική/οικονομική προσέγγιση (άρθρο 8 της πρότασης).

2.5. Οι προτεινόμενες προδιαγραφές καθορίστηκαν κατόπιν σύγκρισης συσκευών με παρόμοια απόδοση. Κατ`αυτόν τον τρόπο ορίσθηκαν κατηγορίες για τις οποίες ισχύουν ειδικές προδιαγραφές με βάση τον προσαρμοσμένο όγκο, που εξαρτάται από τον όγκο και την απόδοση της κάθε συσκευής.

2.6. Για την αξιολόγηση της συμμόρφωσης των ψυκτικών συσκευών με τα ισχύοντα πρότυπα προτείνεται μία μέθοδος ατομικής αξιολόγησης βάσει της οποίας μπορεί να γίνει χρήση αυτοτελών ενοτήτων (παράρτημα ΙΙ της πρότασης). Παράλληλα, τα κράτη μέλη αναλαμβάνουν ελεγκτικές αρμοδιότητες.

2.7. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής αναφέρουν ότι η πρόταση οδηγίας εκπονήθηκε κατόπιν της αποτυχίας των προσπαθειών για την επίτευξη συμφωνίας με τους κατασκευαστές του τομέα. Αναγνωρίζεται ότι η επίτευξη μιας παρόμοιας συμφωνίας εξακολουθεί να έχει την προτίμηση της Επιτροπής. Η ιδανική περίπτωση αποτελείται από ένα συνδυασμό ενημέρωσης των καταναλωτών, καθορισμού προτύπων για τα προϊόντα και παροχής οικονομικών κινήτρων τόσο για τους καταναλωτές όσο και για τους κατασκευαστές. Στην αιτιολογική έκθεση που συνοδεύει την πρόταση αναφέρεται η λήψη μέτρων στον τομέα της παροχής οικονομικών κινήτρων.

2.8. Σύμφωνα με τις υπηρεσίες της Επιτροπής, εάν υποτεθεί ότι οι ετήσιες πωλήσεις θα ανέρχονται σε 14 εκατ. ψυκτικών συσκευών, αναμένεται ότι η θέση σε ισχύ της πρώτης σειράς ελάχιστων προδιαγραφών θα έχει τις ακόλουθες κατά προσέγγιση επιπτώσεις :

- μείωση της ενέργειας που καταναλώνεται ετησίως από ψυκτικές συσκευές κατά 13 % το 2002 7

- μείωση των εκπομπών CO2 κατά 10% το ίδιο έτος 7

- αύξηση της μέσης τιμής πώλησης των συσκευών αυτών κατά 1% περίπου 7 μείωση κατά 10% των δαπανών κατανάλωσης ηλεκτρισμού για όλη τη διάρκεια ζωής μίας συσκευής 7

- αύξηση των συνολικών δαπανών αγοράς κατά 140 εκατ. Ecu ετησίως 7 η εξοικονόμηση ενέργειας εκτιμάται σε 1,4 δισ. Ecu ετησίως.

2.9. Σύμφωνα με τις διατάξεις εφαρμογής που περιλαμβάνονται στην προτεινόμενη οδηγία, τα κράτη μέλη οφείλουν, πρίν από την 1η Ιανουαρίου 1996, να θεσπίσουν και να γνωστοποιήσουν στην Επιτροπή τις απαραίτητες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις. Παράλληλα, τα κράτη μέλη οφείλουν να θέσουν σε εφαρμογή τις διατάξεις αυτές από την 1η Ιανουαρίου 2000 (άρθρο 9 της πρότασης).

3. Γενικές παρατηρήσεις

3.1. Τα πρότυπα που χρησιμοποιούνται στην πρόταση (CEN EN 153, του Μαΐου 1990) προσαρμόζονται από την ΕΕ, ώστε να ανταποκρίνονται περισσότερο στην πραγματική χρήση ψυκτικών συσκευών και καταψυκτών κατακόρυφου τύπου εκ μέρους των καταναλωτών.

3.1.1. Η πρόταση σχετικά με τη θέσπιση κανόνων για την ενεργειακή κατανάλωση των οικιακών ψυκτικών συσκευών και καταψυκτών κατακόρυφου τύπου υποβλήθηκε επειδή η βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των συσκευών αυτών οδηγεί, συγκριτικά, σε σημαντικό περιορισμό των δαπανών, ακ και η κατάσταση διαφέρει από χώρα σε χώρα.

3.1.2. Η ΟΚΕ πιστεύει ότι ο καλύτερος τρόπος για να επιτευχθούν ικανοποιητικά αποτελέσματα είναι η πλήρης συνεργασία κατασκευαστών και καταναλωτών.

3.1.3. Η πολιτική της Επιτροπής θα πρέπει κατ`αρχάς να αποσκοπεί στον έλεγχο της σήμανσης CE.

3.1.4. Επιπλέον, θα μπορούσε να μελετηθεί η επέκταση του πεδίου εφαρμογής του άρθρου 6 ώστε οι πληροφορίες σχετικά με τη μή συμμόρφωση προϊόντων που διατίθενται στην αγορά στη σήμανση CE θα μπορούσαν να παράσχονται όχι μόνο από τα κράτη μέλη αλλά και από τους κατασκευαστές του κλάδου.

3.2. Παράλληλα με την καθιέρωση ελάχιστων προδιαγραφών, πρέπει να προαχθεί η ευαισθητοποίηση των καταναλωτών με στόχο την αγορά ορισμένων ενεργειακά αποδοτικών συσκευών.

3.3. Κατώτερα όρια προδιαγραφών εφαρμόζονται ήδη στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, στην Αυστραλία και στην Ελβετία, ενώ την ίδια πρόθεση έχουν η Ιαπωνία, η Αυστρία και ο Καναδάς. Διατάξεις σχετικά με την επισήμανση ισχύουν ήδη στις Ηνωμένες Πολιτείες, στον Καναδά, στην Αυστραλία και τη Σκανδιναβία.

3.4. Η θέσπιση αυστηρότερων κανόνων θα μπορούσε να επιφέρει ζημιές, ιδιαίτερα στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, σε βάρος κυρίως της απασχόλησης. Η μείωση της περιόδου προσαρμογής δεν έχει αρνητικές επιπτώσεις για τον κλάδο και θα μπορούσε να εξετασθεί κατόπιν διενέργειας διαβουλεύσεων.

3.5. Θα ήταν σκοπιμο να ληφθούν μέτρα και για άλλες οικιακές συσκευές. Σχετικά με την επισήμανση ηλεκτρικών πλυντηρίων και ψυγείων έχει ήδη εγκριθεί οδηγία εφαρμογής. Η Επιτροπή μελετά τις δυνατότητες που υπάρχουν σχετικά με άλλες συσκευές όπως είναι οι κινητές συσκευές κλιματισμού και πλυντήρια πιάτων. Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να τονιστεί ότι οι κατασκευαστές διαδραματίζουν ενεργό ρόλο στη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας από τις οικιακές συσκευές και ιδιαιτέρως, από τα ψυγεία και τους καταψύκτες. Επιπλέον, με την άσκηση μιας συγκεκριμένης πολιτικής τιμών εκ μέρους του κλάδου, μπορούν να αντισταθμισθούν οι αρνητικές επιπτώσεις για τους καταναλωτές που οφείλονται π.χ. στην προσωρινή εξαφάνιση των « φθηνών συσκευών » σε ορισμένες κατηγορίες προϊόντων. Παρεπιπτόντως, οι περισσότερες υπηρεσίες της Επιτροπής προτιμούν τη σύναψη εκούσιας συμφωνίας με όλους τους ενδιαφερόμενους σχετικά με τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν.

3.6. Η πρόταση δεν θα έχει αρνητικές επιπτώσεις για την ανταγωνιστική θέση των ευρωπαίων κατασκευαστών. Οι εξαγωγές σε περιοχές εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπου παρατηρείται αύξηση της ζήτησης σε ενεργειακώς αποδοτικές συσκευές, πρόκειται να αυξηθούν. Παράλληλα, η προσωρινή εξαφάνιση των « φθηνών συσκευών » θα οδηγήσει στην κατασκευή νέων που θα έχουν τις ίδιες ιδιότητες.

3.7. Στην πρόταση λαμβάνονται πλήρως υπόψη οι αρχές της επικουρικότητας και της διαφάνειας. Η χάραξη κοινοτικής πολιτικής επιβάλλεται για την εναρμόνιση των τεχνικών προτύπων στην εσωτερική αγορά καθώς και για τη δραστική μείωση των εκπομπών CO2.

3.8. Η ΟΚΕ επισημαίνει ότι οι συνέπειες της αύξησης των τιμών των ψυγείων και των καταψυκτών κατακόρυφου τύπου καθώς και η μείωση των δαπανών για κατανάλωση ηλεκτρικού ρεύματος ενδέχεται να έχουν άνισες οικονομικές επιπτώσεις για διάφορες ομάδες καταναλωτών σε ορισμένα κράτη μέλη.

4. Συμπεράσματα

4.1. Η εφαρμογή της πρώτης στάθμης των προδιαγραφών απόδοσης, όπως περιγράφονται στην πρόταση, όσον αφορά την ενεργειακή απόδοση των οικιακών ηλεκτρικών ψυγείων, καταψυκτών και συνδυασμών τους πρέπει να πραγματοποιηθεί κατόπιν διαλόγου με τις επιχειρήσεις του κλάδου και τους καταναλωτές. Ο κλάδος θα μπορούσε να συμμετάσχει ενεργώς εκτελώντας μετρήσεις σχετικά με την αποδοτικότητα κατά την περίοδο μεταξύ της έγκρισης πρότασης και της πρώτης επίσημης μέτρησης. Η ΟΚΕ σημειώνει την προθυμία των επιχειρήσεων των κλάδων να χορηγήσουν πρόσβαση στην τράπεζα δεδομένων που διαθέτουν εφόσον αυτό είναι αναγκαίο.

4.2. Η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να μεριμνήσει για την ενεργό συμμετοχή του κλάδου και των καταναλωτών στη διαδικασία αξιολόγησης των αποτελεσμάτων και, εφόσον είναι απαραίτητο, την υιοθέτηση της δεύτερης στάθμης των προτύπων απόδοσης στο πλαίσιο του άρθρου 8 της πρότασης.

4.3. Στα παραρτήματα αναφέρεται πότε και κατά ποιό τρόπο τα ψυγεία μπορούν να φέρουν σήμανση CE. Είναι σημαντικό να καταστεί σαφής στους καταναλωτές η σημασία της σήμανσης CE. Το ρόλο αυτό θα μπορούσαν να αναλάβουν οι επιχειρήσεις του κλάδου και οι οργανώσεις των καταναλωτών.

4.4. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την πρόταση, με την επιφύλαξη των ανωτέρω πραρατηρήσεων.

Βρυξέλλες, 27 Απριλίου 1995.

Ο Πρόεδρος της

Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Carlos FERRER

() EE αριθ. C 390 της 31. 12. 1994, σ. 30.

() EE αριθ. L 307 της 8. 11. 1991, σ. 34.

() EE αριθ. L 157 της 9. 6. 1989, σ. 32.

() EE αριθ. L 167 της 22. 6. 1992, σ. 17.

() EE αριθ. L 297 της 13. 10. 1992, σ. 16.

() EE αριθ. L 45 της 17. 2. 1994, σ. 16.

() EE αριθ. C 20 της 22. 1. 1985, σ. 1.

() EE αριθ. C 241 της 25. 9. 1986, σ. 1.

() EE αριθ. L 157 της 9. 6. 1989, σ. 32.

() EE αριθ. L 307 της 8. 11. 1991, σ. 34.

() EE αριθ. C 136 της 4. 6. 1985, σ. 1.

() EE αριθ. L 220 της 30. 8. 1993, σ. 23.