ΚΟΙΝΗ ΘΕΣΗ (EK) αριθ. 20/95 η οποία καθορίστηκε από το Συμβούλιο στις 10 Ιουλίου 1995 για τη θέσπιση της οδηγίας 95/. . ./EK του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της . . . σχετικά με τη νομική προστασία των βάσεων δεδομένων (95/C 288/02)

ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 57 παράγραφος 2 και τα άρθρα 66 και 100 A,

την πρόταση της Επιτροπής (1),

τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (2),

Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη διαδικασία που αναφέρεται στο άρθρο 189 B της συνθήκης (3),

Εκτιμώντας:

1. ότι επί του παρόντος δεν παρέχεται σε όλα τα κράτη μέλη επαρκής προστασία στις βάσεις δεδομένων από την ισχύουσα νομοθεσία 7 ότι αυτή η προστασία, όπου υπάρχει, έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά 7

2. ότι οι εν λόγω διαφορές στη νομική προστασία που παρέχουν οι νομοθεσίες των κρατών μελών έχουν άμεσες και αρνητικές συνέπειες στη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς όσον αφορά τις βάσεις δεδομένων στην ελευθερία των φυσικών και νομικών προσώπων ως προς διάθεση προϊόντων και την παροχή υπηρεσιών σχετικά με βάσεις δεδομένων άμεσης επικοινωνίας υπό ένα εναρμονισμένο νομικό καθεστώς σε όλη την Κοινότητα 7 ότι οι διαφορές αυτές θα μπορούσαν να καταστούν εντονότερες με τη θέσπιση νέων νομοθετικών διατάξεων από τα κράτη μέλη στον τομέα αυτό, ο οποίος αποκτά όλο και περισσότερο διεθνείς διαστάσεις 7

3. ότι οι υφιστάμενες διαφορές οι οποίες συνεπάγονται δυσχέρειες στη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς θα πρέπει να καταργηθούν και να αποτραπεί η δημιουργία νέων, ενώ δεν θα πρέπει να εξαλειφθούν οι διαφορές οι οποίες δεν επηρεάζουν σήμερα δυσμενώς τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς ή την ανάπτυξη μιας αγοράς πληροφοριών εντός της Κοινότητας 7 4. ότι η προστασία των βάσεων δεδομένων βάσει του δικαιώματος του δημιουργού υπάρχει με ποικίλες μορφές στα κράτη μέλη είτε βάσει της νομοθεσίας είτε βάσει της νομολογίας και ότι τα εν λόγω μη εναρμονισμένα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας μπορεί να έχουν ως συνέπεια την παρακώλυση της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων ή των υπηρεσιών εντός της Κοινότητας, εάν παραμείνουν διαφορές όσον αφορά το πεδίο και τους όρους της προστασίας μεταξύ των νομοθεσιών των κρατών μελών 7

5. ότι το δικαίωμα του δημιουργού συνιστά κατάλληλη μορφή αποκλειστικού δικαιώματος των δημιουργών βάσεων δεδομένων 7

6. ότι, ωστόσο, εφόσον δεν υπάρχει ακόμη εναρμονισμένη νομοθεσία ή νομολογία για τον αθέμιτο ανταγωνισμό στα κράτη μέλη, απαιτείται η λήψη και άλλων μέτρων για να αποτραπεί η εξαγωγή ή/και επαναχρησιμοποίηση του περιεχομένου μιας βάσης δεδομένων χωρίς άδεια 7

7. ότι για την κατασκευή μιας βάσης δεδομένων απαιτείται η επένδυση σημαντικών ανθρώπινων, τεχνικών και οικονομικών πόρων, ενώ η αντιγραφή των εν λόγω βάσεων δεδομένων ή η πρόσβαση σε αυτές είναι δυνατή με κόστος πολύ μικρότερο από εκείνο που απαιτείται για την ανεξάρτητη δημιουργία τους 7

8. ότι η εξαγωγή ή/και επαναχρησιμοποίηση του περιεχομένου μιας βάσης δεδομένων χωρίς άδεια αποτελούν πράξεις οι οποίες μπορούν να έχουν σοβαρές οικονομικές και τεχνικές συνέπειες 7

9. ότι οι βάσεις δεδομένων αποτελούν πολύτιμο μέσο για την ανάπτυξη μιας αγοράς πληροφοριών εντός της Κοινότητας 7 ότι το μέσο αυτό θα χρησιμοποιείται και σε ευρύ φάσμα άλλων δραστηριοτήτων 7

10. ότι η ταχύρρυθμη αύξηση, στην Κοινότητα και ανά τον κόσμο, της ποσότητας των πληροφοριών που παράγονται και υφίστανται επεξεργασία κάθε χρόνο σε όλους τους τομείς του εμπορίου και της βιομηχανίας απαιτεί σε όλα τα κράτη μέλη επενδύσεις σε προηγμένα συστήματα διαχείρισης πληροφοριών 7

11. ότι σήμερα υπάρχει μια μεγάλη ανισορροπία στο επίπεδο των επενδύσεων για τη δημιουργία βάσεων δεδομένων τόσο μεταξύ των κρατών μελών όσο και μεταξύ της Κοινότητας και των χωρών με τη μεγαλύτερη παραγωγή βάσεων δεδομένων 7

12. ότι η εν λόγω επένδυση σε σύγχρονα συστήματα αποθήκευσης και ανάκτησης πληροφοριών δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί στην Κοινότητα χωρίς τη δημιουργία ενός σταθερού και ομοιόμορφου καθεστώτος για τη νομική προστασία των δικαιωμάτων των κατασκευαστών βάσεων δεδομένων 7

13. ότι η παρούσα οδηγία προστατεύει τις συλλογές, ενίοτε αποκαλούμενες «συμπιλήσεις» έργων, δεδομένων ή άλλου υλικού των οποίων η διευθέτηση, αποθήκευση και ανάκτηση επιτυγχάνονται με μέσα στα οποία περιλαμβάνονται οι ηλεκτρονικές, οι ηλεκτρομαγνητικές, ηλεκτροοπτικές ή άλλες ανάλογες μέθοδοι 7

14. ότι η προστασία που παρέχει η παρούσα οδηγία θα πρέπει να επεκταθεί στις μη ηλεκτρονικές βάσεις δεδομένων 7

15. ότι τα κριτήρια σύμφωνα με τα οποία παρέχεται προστασία σε μια βάση δεδομένων βάσει του δικαιώματος του δημιουργού αφορούν αποκλειστικά την πνευματική εργασία στην οποία προέβη ο δημιουργός της κατά την επιλογή ή τη διευθέτηση του περιεχομένου της βάσεως δεδομένων 7 ότι η εν λόγω προστασία αφορά τη διάρθρωση της βάσης 7

16. ότι για την προστασία των βάσεων δεδομένων συμφωνα με την πνευματική ιδιοκτησία δεν θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη άλλα κριτήρια, εκτός από την πρωτοτυπία με την έννοια της πνευματικής δημιουργίας, και ότι ειδικώτερα, δεν θα πρέπει να γίνεται καμία αξιολόγηση της ποιότητας ή της αισθητικής αξίας της βάσεως δεδομένων 7

17. ότι ο όρος «βάση δεδομένων» πρέπει να θεωρείται ότι περιλαμβάνει συλλογές έργων, λογοτεχνικών, καλλιτεχνικών, μουσικών ή άλλων, ή άλλο υλικό όπως κείμενα, ήχους, εικόνες, αριθμούς, πραγματικά στοιχεία και δεδομένα 7 ότι πρέπει να πρόκειται για συλλογές έργων, δεδομένων ή άλλων ανεξάρτητων στοιχείων, διευθετημένων κατά συστηματικό ή μεθοδικό τρόπο και προσιτών ατομικώς 7 ότι αυτό συνεπάγεται ότι τα οπτικοακουστικά, κινηματογραφικά, λογοτεχνικά ή μουσικά έργα καθευατά δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της παρούσας οδηγίας 7

18. ότι η παρούσα οδηγία δεν θίγει την ελευθερία των δημιουργών να αποφασίζουν κατά πόσον ή κατά ποιόν τρόπο επιτρέπουν να περιληφθούν τα έργα τους σε βάση δεδομένων, ιδίως δε κατά πόσον η παρεχόμενη άδεια έχει αποκλειστικό ή μη χαρακτήρα 7 ότι η προστασία των βάσεων δεδομένων από το δικαίωμα ειδικής φύσεως δεν θίγει τα υφιστάμενα δικαιώματα ως προς το περιεχόμενό τους και ότι όταν δημιουργός ή κάτοχος συγγενούς δικαιώματος επιτρέπει να περιληφθούν έργα ή ερμηνείες και εκτελέσεις του σε βάση δεδομένων κατ' εφαρμογήν σύμβασης μη αποκλειστικής άδειας, τρίτος μπορεί να προβεί στην εκμετάλλευση των έργων αυτών ή των ερμηνειών και εκτελέσεων αυτών αφού λάβει την απαιτούμενη έγκριση του δημιουργού ή του κατόχου, συγγενούς δικαιώματος χωρίς να μπορεί να αντιταχθεί το δικαίωμα ειδικής φύσεως του κατασκευαστή της βάσης δεδομένων, με την προϋπόθεση ότι τα έργα ή οι εκτελέσεις δεν έχουν εξαχθεί από τη βάση δεδομένων ούτε επαναχρησιμοποιηθεί από αυτήν 7

19. ότι κανονικά η συμπίληση διαφόρων μουσικών εκτελέσεων σε CD δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της παρούσας οδηγίας, αφενός διότι, ως συμπίληση, δεν πληροί τις προϋποθέσεις προστασίας βάσει του δικαιώματος του δημιουργού και αφετέρου διότι δεν αποτελεί επαρκώς ουσιώδη επένδυση ώστε να προστατεύεται βάσει του δικαιώματος ειδικής φύσεως 7

20. ότι η προστασία που προβλέπεται από την παρούσα οδηγία μπορεί να ισχύει επίσης για τα στοιχεία τα οποία είναι απαραίτητα για τη λειτουργία ορισμένων βάσεων δεδομένων ή τις αναζητήσεις σε αυτές, όπως, λ.χ., το λεξικό και τα ευρετήρια 7

21. ότι η προστασία που προβλέπεται στην παρούσα οδηγία αφορά τις βάσεις δεδομένων στις οποίες τα έργα, δεδομένα ή άλλα στοιχεία έχουν διευθετηθεί κατά συστηματικό ή μεθοδικό τρόπο 7 ότι δεν είναι απαραίτητο το υλικό αυτό να έχει αποθηκευθεί υλικώς κατά οργανωμένο τρόπο 7

22. ότι, κατά την έννοια της παρούσας οδηγίας, οι ηλεκτρονικές βάσεις δεδομένων περιλαμβάνουν επίσης τους CD-ROM και τους CD-I 7

23. ότι ο όρος «βάση δεδομένων» δεν θεωρείται ότι εκτείνεται στα προγράμματα ηλεκτρονικού υπολογιστή που χρησιμοποιούνται για την κατασκευή και λειτουργία μιας βάσης δεδομένων, τα οποία εξακολουθούν να προστατεύονται από την οδηγία 91/250/EOK του Συμβουλίου της 14ης Μαΐου 1991 για τη νομική προστασία των προγραμμάτων ηλεκτρονικών υπολογιστών (4) 7

24. ότι η εκμίσθωση και ο δανεισμός βάσεων δεδομένων στον τομέα του δικαιώματος του δημιουργού και των συγγενικών δικαιωμάτων διέπονται αποκλειστικά από την οδηγία 92/100/EOK του Συμβουλίου της 19ης Νοεμβρίου 1992 σχετικά με το δικαίωμα εκμίσθωσης, το δικαίωμα δανεισμού και ορισμένα δικαιώματα συγγενικά προς την πνευματική ιδιοκτησία στον τομέα των προϊόντων της διανοίας (5) 7

25. ότι η διάρκεια ισχύος του δικαιώματος του δημιουργού ρυθμίζεται ήδη στην οδηγία 93/98/EOK του Συμβουλίου της 29ης Οκτωβρίου 1993 περί εναρμονίσεως της διάρκειας προστασίας του δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας και ορισμένων συγγενών δικαιωμάτων (6) 7

26. ότι τα έργα που προστατεύονται βάσει του δικαιώματος του δημιουργού και οι ερμηνείες ή εκτελέσεις που προστατεύονται βάσει συγγενικών δικαιωμάτων και έχουν ενσωματωθεί σε βάση δεδομένων εξακολουθούν να αποτελούν αντικείμενο των αντίστοιχων αποκλειστικών δικαιωμάτων και κατά συνέπεια δεν μπορούν να ενσωματωθούν σε βάση δεδομένων ή να εξαχθούν από τη βάση αυτή χωρίς την άδεια του δικαιούχου ή του διαδόχου του 7

27. ότι τα δικαιώματα του δημιουργού επί την έργων και τα συγγενικά δικαιώματα επί των ερμηνειών ή εκτελέσεων που έχουν ενσωματωθεί στη βάση δεδομένων δεν επηρεάζονται κατά κανένα τρόπο από την ύπαρξη χωριστού δικαιώματος για την επιλογή ή διευθέτηση αυτών των έργων και εκτελέσεων ή ερμηνειών στη βάση δεδομένων 7

28. ότι η κτήση και άσκηση των ηθικών δικαιωμάτων φυσικού προσώπου που δημιούργησε τη βάση δεδομένων θα πρέπει να γίνεται σύμφωνα με τις διατάξεις της νομοθεσίας των κρατών μελών σε συνδυασμό με τις διατάξεις της σύμβασης της Βέρνης για την προστασία των λογοτεχνικών και καλλιτεχνικών έργων και παραμένουν συνεπώς εκτός του πεδίου εφαρμογής της παρούσας οδηγίας 7

29. ότι το καθεστώς που θα διέπει τη δημιουργία από μισθωτούς αφήνεται στην ευχέρεια των κρατών μελών 7 ότι, ως εκ τούτου, η παρούσα οδηγία δεν εμποδίζει κατά κανένα τρόπο τα κράτη μέλη να ορίζουν στη νομοθεσία τους ότι, στην περίπτωση που μια βάση δεδομένων δημιουργείται από μισθωτό κατά την εκτέλεση των καθηκόντων του ή σύμφωνα με τις οδηγίες που του έχει δώσει ο εργοδότης του, ο εργοδότης δικαιούται να ασκεί αποκλειστικά όλα τα περιουσιακά δικαιώματα επί της κατ' αυτόν τον τρόπο δημιουργηθείσης βάσης δεδομένων, εκτός εάν συμβατικώς ορίζεται διαφορετικά 7

30. ότι στα αποκλειστικά δικαιώματα του δημιουργού περιλαμβάνεται το δικαίωμα να καθορίζει τον τρόπο με τον οποίο γίνεται η εκμετάλλευση του έργου του και από ποιόν, και ιδιαίτερα να ελέγχει τη διάθεση του έργου του σε πρόσωπα που δεν έχουν σχετική άδεια 7

31. ότι η προστασία των βάσεων δεδομένων βάσει του δικαιώματος του δημιουργού περιλαμβάνει επίσης τη διάθεση βάσεων δεδομένων υπό άλλη μορφή εκτός της διανομής αντιγράφων 7

32. ότι τα κράτη μέλη οφείλουν να εξασφαλίζουν τουλάχιστον την ουσιαστική ισοδυναμία των εσωτερικών τους διατάξεων όσον αφορά τις πράξεις που υπόκεινται σε περιορισμούς σύμφωνα με την παρούσα οδηγία 7

33. ότι, στην περίπτωση βάσεων δεδομένων άμεσης επικοινωνίας που υπάγονται στον τομέα της παροχής υπηρεσιών, δεν τίθεται θέμα ανάλωσης του δικαιώματος διανομής 7 ότι αυτό ισχύει επίσης στην περίπτωση υλικού αντιγράφου μιας τέτοιας βάσης το οποίο εξάγει ο χρήστης της υπηρεσίας με τη συγκατάθεση του δικαιούχου 7 ότι, εν αντιθέσει προς τους CD-ROM ή τους CD-I, στην περίπτωση των οποίων η πνευματική ιδιοκτησία ενσωματώνεται σε υλικό απόθεμα, δηλ. σε εμπόρευμα, κάθε παροχή με άμεση επικοινωνία αποτελεί πράξη που θα πρέπει να υπόκειται σε άδεια εφόσον αυτό προβλέπεται στα πλαίσια του δικαιώματος του δημιουργού 7

34. ότι, εντούτοις, εφόσον ο δικαιούχος έχει επιλέξει να διαθέσει αντίγραφο της βάσης δεδομένων σε ένα χρήστη, είτε με άμεση επικοινωνία είτε με άλλα μέσα διανομής, αυτός ο νόμιμος χρήστης πρέπει να έχει τη δυνατότητα πρόσβασης στη βάση δεδομένων και να την χρησιμοποιεί για τους σκοπούς και με τον τρόπο που προβλέπει η συμφωνία με το δικαιούχο, ακόμη και αν η εν λόγω πρόσβαση και χρήση απαιτούν τη διενέργεια πράξεων οι οποίες, κατ' αρχήν, υπόκεινται σε περιορισμούς 7

35. ότι θα πρέπει να προβλεφθεί κατάλογος εξαιρέσεων από τις πράξεις που υπόκεινται σε περιορισμούς, δεδομένου ότι το δικαίωμα του δημιουργού κατά την παρούσα οδηγία αφορά μόνον την επιλογή ή τη διευθέτηση του περιεχομένου μιας βάσης δεδομένων 7 ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να έχουν την ευχέρεια να προβλέπουν τις εξαιρέσεις αυτές σε ορισμένες περιπτώσεις 7 ότι, ωστόσο, η ευχέρεια αυτή πρέπει να χρησιμοποιείται σύμφωνα με τη σύμβαση της Βέρνης και στο βαθμό που οι εξαιρέσεις αφορούν τη διάρθρωση της βάσης δεδομένων 7 ότι είναι σκόπιμο να γίνει διάκριση μεταξύ των εξαιρέσεων λόγω ιδιωτικής χρήσεως της αναπαραγωγής για ιδιωτικούς σκοπούς η οποία εμπίπτει στις διατάξεις εσωτερικού δικαίου που εφαρμόζουν ορισμένα κράτη μέλη όσον αφορά τη φορολογία των παρθένων υποθεμάτων ή των συσκευών εγγραφής 7

36. ότι, κατά την έννοια της παρούσας οδηγίας, ο όρος «επιστημονική έρευνα» καλύπτει τόσο τις φυσικές επιστήμες όσο και της επιστήμες που ασχολούνται με τον άνθρωπο 7

37. ότι το άρθρο 10 παράγραφος 1 της σύμβασης της Βέρνης δεν θίγεται από την παρούσα οδηγία 7

38. ότι η αυξανόμενη χρήση της τεχνολογίας ψηφιακής εγγραφής εκθέτει τον κατασκευαστή της βάσης δεδομένων στον κίνδυνο να μεταφερθεί το περιεχόμενο της βάσης του από κεντρικό σημείο και να διευθετηθεί εκ νέου με ηλεκτρονικά μέσα χωρίς την άδειά του για παραγωγή μιας βάσης δεδομένων με το ίδιο περιεχόμενο αλλά χωρίς να προσβάλλεται κανένα δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας όσον αφορά τη διευθέτηση της βάσης του 7

39. ότι, εκτός από την προστασία βάσει του δικαιώματος του δημιουργού λόγω της πρωτότυπης επιλογής ή διευθέτησης του περιεχομένου μιας βάσης δεδομένων, η παρούσα οδηγία επιδιώκει την προστασία των κατασκευαστών βάσεων δεδομένων έναντι της ιδιοποίησης των αποτελεσμάτων που προέκυψαν από οικονομικές και επαγγελματικές επενδύσεις στην αναζήτηση και συγκέντρωση του περιεχομένου, προστατεύοντας το σύνολο ή ουσιώδη μέρη της βάσης δεδομένων έναντι ορισμένων πράξεων στις οποίες προβαίνει ο χρήστης ή ανταγωνιστής 7

40. ότι με το εν λόγω δικαίωμα ειδικής φύσεως επιδιώκεται η προστασία των επενδύσεων στην απόκτηση, επαλήθευση ή παρουσίαση του περιεχομένου μιας βάσης δεδομένων για την περιορισμένη διάρκεια ισχύος του δικαιώματος 7 ότι οι επενδύσεις αυτές είναι δυνατόν να συνίστανται σε διάθεση χρηματοδοτικών μέσων ή/και δαπάνη χρόνου, προσπαθειών και ενέργειας 7

41. ότι με το δικαίωμα ειδικής φύσεως επιδιώκεται να παρασχεθεί στον κατασκευαστή μιας βάσης δεδομένων η δυνατότητα να εμποδίζει τη χωρίς άδεια εξαγωγή ή/και επαναχρησιμοποίηση του συνόλου ή ουσιώδους μέρους του περιεχομένου της βάσης δεδομένων 7 ότι ο κατασκευαστής μιας βάσης δεδομένων είναι το πρόσωπο που λαμβάνει την πρωτοβουλία να επωμίζεται τον κίνδυνο των επενδύσεων 7 ότι για το λόγο αυτό ο ορισμός του κατασκευαστή δεν καλύπτει, ιδίως, τους υπεργολάβους 7

42. ότι το ειδικό δικαίωμα παρεμπόδισης της χωρίς άδεια εξαγωγής ή/και επαναχρησιμοποίησης αφορά τις πράξεις του χρήστη που υπερβαίνουν τα νόμιμα δικαιώματά του και συνεπώς θίγουν την επένδυση 7 ότι το δικαίωμα απαγόρευσης της εξαγωγής ή/και επαναχρησιμοποίησης του συνόλου ή ουσιώδους μέρους του περιεχομένου δεν αφορά μόνον την κατασκευή παρασιτικού ανταγωνιστικού προϊόντος αλλά κα το χρήστη ο οποίος, με τις πράξεις του, θίγει σημαντικά την επένδυση, κατά ποσοστική ή ποιοτική αξιολόγηση 7

43. ότι, σε περίπτωση μετάδοσης με άμεση επικοινωνία, το δικαίωμα απαγόρευσης της επαναχρησιμοποίησης δεν αναλίσκεται, ούτε όσον αφορά τη βάση δεδομένων ούτε ως προς τα υλικά αντίγραφα της βάσης ή μέρους της τα οποία εξάγει ο παραλήπτης της μετάδοσης με τη συγκατάθεση του δικαιούχου 7

44. ότι, όταν η απεικόνιση του περιεχομένου μιας βάσης δεδομένων σε οθόνη απαιτεί τη μόνιμη ή προσωρινή μεταφορά του συνόλου ή ουσιώδους μέρους του περιεχομένου αυτού σε άλλο υπόθεμα, η εν λόγω πράξη υπόκειται στην άδεια του δικαιούχου 7

45. ότι το δικαίωμα παρεμπόδισης της εξαγωγής ή/και επαναχρησιμοποίησης χωρίς άδεια δεν αποτελεί σε καμία περίπτωση επέκταση της προστασίας βάσει του δικαιώματος του δημιουργού σε απλά πραγματικά στοιχεία ή δεδομένα 7

46. ότι η ύπαρξη δικαιώματος παρεμπόδισης της εξαγωγής και/ή επαναχρησιμοποίησης του συνόλου ή ουσιώδους μέρους έργων χωρίς άδεια, δεδομένων ή άλλου υλικού μιας βάσης δεδομένων δεν συνεπάγεται τη γέννηση νέου δικαιώματος επί των ιδίων των έργων, δεδομένων ή άλλου υλικού 7

47. ότι, προκειμένου να ευνοηθεί ο ανταγωνισμός μεταξύ προμηθευτών προϊόντων και υπηρεσιών στην αγορά των πληροφοριών, η προστασία με το δικαίωμα ειδικής φύσεως δεν πρέπει να ασκείται εις τρόπον ώστε να διευκολύνει τις καταχρήσεις δεσπόζουσας θέσης, ιδίως όσον αφορά τη δημιουργία και κυκλοφορία νέων προϊόντων και υπηρεσιών που παρουσιάζουν νέα προστιθέμενη αξία, πνευματικού, τεκμηριωτικού, τεχνικού, οικονομικού ή εμπορικού χαρακτήρα 7 ότι, κατά συνέπεια, οι διατάξεις της παρούσας οδηγίας δεν θίγουν την εφαρμογή των εθνικών ή κοινοτικών κανόνων ανταγωνισμού 7

48. ότι ο στόχος των διατάξεων της παρούσας οδηγίας, ο οποίος είναι η παροχή πρόσφορου και ομοιόμορφου επιπέδου προστασίας των βάσεων δεδομένων ως μέσου για την εξασφάλιση αμοιβής του κατασκευαστή της βάσης δεδομένων, είναι διαφορετικός από το στόχο της οδηγίας 95/. . ./EK του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της . . . για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών (7), ο οποίος είναι η κατοχύρωση της ελεύθερης κυκλοφορίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα βάσει των εναρμονισμένων κανόνων που αποσκοπούν στην προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων, και ιδίως του δικαιώματος σεβασμού της ιδιωτικής ζωής που αναγνωρίζεται στο άρθρο 8 της ευρωπαϊκής σύμβασης για τη διαφύλαξη των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και θεμελιωδών ελευθεριών 7 ότι οι διατάξεις της παρούσας οδηγίας δεν θίγουν τη νομοθεσία περί προστασίας των δεδομένων 7

49. ότι παρά το δικαίωμα παρεμπόδισης της εξαγωγής ή/και επαναχρησιμοποίησης του συνόλου ή ουσιώδους μέρους βάσης δεδομένων, θα πρέπει να προβλεφθεί ότι ο κατασκευαστής μιας βάσης δεδομένων ή ο διάδοχός του δεν μπορούν να εμποδίσουν το νόμιμο χρήστη της βάσης να εξάγει και να επαναχρησιμοποιεί επουσιώδη μέρη της 7 ότι, ωστόσο, ο χρήστης αυτός δεν πρέπει να θίγει αδικαιολόγητα τα νόμιμα συμφέροντα των προσώπων που διαθέτουν δικαίωμα ειδικής φύσεως ή δικαίωμα του δημιουργού ή συγγενικό δικαίωμα επί των έργων ή ερμηνειών ή εκτελέσεων που περιέχονται στην εν λόγω βάση 7

50. ότι είναι σκόπιμο να αφαιθεί στα κράτη μέλη η ευχέρεια να προβλέπουν εξαιρέσεις από το δικαίωμα απαγόρευσης της εξαγωγής ή/και επαναχρησιμοποίησης σημαντικού τμήματος του περιεχομένου βάσης δεδομένων χωρίς άδεια όταν πρόκειται για εξαγωγή για ιδιωτικούς, εκπαιδευτικούς ή ερευνητικούς σκοπούς και όταν πρόκειται για εξαγωγή ή/και επαναχρησιμοποίηση για λόγους δημόσιας ασφάλειας ή ομαλής διεξαγωγής διοικητικής διαδικασίας ή διαδικασίας ενώπιον δικαστηρίου 7 ότι οι πράξεις αυτές θα πρέπει να στερούνται σκοπού και να μην θίγουν τα αποκλειστικά δικαιώματα του κατασκευαστή όσον αφορά την εκμετάλλευση της βάσης δεδομένων και να μην έχουν σκοπό εμπορικού χαρακτήρα 7

51. ότι τα κράτη μέλη όταν κάνουν χρήση της ευχέρειας να επιτρέπουν στον νόμιμο χρήστη μιας βάσης δεδομένων να εξάγει σημαντικό τμήμα του περιεχομένου για εκπαιδευτικούς ή ερευνητικούς σκοπούς, μπορούν να περιορίζουν την έγκριση αυτή σε ορισμένες κατηγορίες εκπαιδευτικών ιδρυμάτων ή ιδρυμάτων επιστημονικής έρευνας 7

52. ότι τα κράτη μέλη τα οποία διαθέτουν ήδη ειδική εθνική νομοθεσία προβλέπουσα δικαίωμα παρεμφερές με το δικαίωμα ειδικής φύσεως της παρούσας οδηγίας, μπορούν να διατηρήσουν τις εξαιρέσεις από το δικαίωμα αυτό τις οποίες δέχεται συνήθως η νομοθεσία αυτή 7

53. ότι ο κατασκευαστής της βάσης υποχρεούται να αποδείξει την ημερομηνία κατά την οποία περατώθηκε η κατασκευή της 7

54. ότι ο κατασκευαστής της βάσης υποχρεούται να αποδείξει ότι πληρούνται τα κριτήρια από τα οποία συνάγεται ότι μια ουσιώδης τροποποίηση του περιεχομένου βάσης δεδομένων πρέπει να θεωρηθεί ως νέα ουσιώδης επένδυση 7

55. ότι η νέα ουσιώδης επένδυση που συνεπάγεται νέα διάρκεια προστασίας μπορεί να αφορά ουσιώδη έλεγχο της βάσης δεδομένων 7

56. ότι το δικαίωμα παρεμπόδισης της εξαγωγής ή/και επαναχρησιμοποίησης του περιεχομένου βάσης δεδομένων χωρίς άδεια μπορεί να επεκταθεί μόνο σε βάσεις δεδομένων των οποίων οι κατασκευαστές είναι υπήκοοι ή μόνιμοι κάτοικοι τρίτων χωρών και σε βάσεις δεδομένων που έχουν δημιουργηθεί από νομικό πρόσωπο που δεν είναι εγκατεστημένο σε κράτος μέλος, κατά την έννοια της συνθήκης, εάν οι εν λόγω τρίτες χώρες προσφέρουν αντίστοιχη προστασία στις βάσεις δεδομένων των οποίων οι κατασκευαστές είναι υπήκοοι του κράτους μέλους ή έχουν τη συνήθη διαμονή τους στο έδαφος της Κοινότητας 7

57. ότι, εκτός από τις κυρώσεις που προβλέπει η νομοθεσία των κρατών μελών για τις παραβιάσεις του δικαιώματος του δημιουργού ή άλλων δικαιωμάτων, τα κράτη μέλη πρέπει να προβλέψουν τις κατάλληλες κυρώσεις σε περίπτωση εξαγωγής ή/και επαναχρησιμοποίησης χωρίς άδεια του περιεχομένου βάσης δεδομένων 7

58. ότι, εκτός από την προστασία που παρέχει η παρούσα οδηγία στη διάρθρωση της βάσης δεδομένων βάσει του δικαιώματος του δημιουργού και στο περιεχόμενό της βάσει του δικαιώματος ειδικής φύσεως με το οποίο μπορεί να εμποδισθεί η εξαγωγή ή/και επαναχρησιμοποίηση του εν λόγω περιεχομένου χωρίς άδεια, εξακολουθούν να ισχύουν οι άλλες νομοθετικές διατάξεις των κρατών μελών όσον αφορά τη διάθεση προϊόντων και την παροχή υπηρεσιών σχετικών με τις βάσεις δεδομένων 7

59. ότι η παρούσα οδηγία δεν θίγει την εφαρμογή, στις βάσεις δεδομένων που αποτελούνται από οπτικοακουστικά έργα, των κανόνων που αναγνωρίζει ενδεχομένως η νομοθεσία κράτους μέλους όσον αφορά την τηλεμετάδοση οπτικοακουστικών προγραμμάτων 7

60. ότι ορισμένα κράτη μέλη προστατεύουν προς το παρόν, στα πλαίσια καθεστώτος του δικαιώματος του δημιουργού, βάσεις δεδομένων που δεν πληρούν τα κριτήρια επιλεξιμότητας για την προστασία βάσει του δικαιώματος του δημιουργού που προβλέπονται στην παρούσα οδηγία 7 ότι, ακόμη και στην περίπτωση που οι εν λόγω βάσεις δεδομένων είναι επιλέξιμες για την προστασία βάσει του δικαιώματος που προβλέπεται στην παρούσα οδηγία όσον αφορά την απαγόρευση της εξαγωγής ή/και επαναχρησιμοποίησης του περιεχομένου τους χωρίς άδεια, η διάρκεια της τελευταίας αυτής προστασίας είναι σαφώς μικρότερη από εκείνη την οποία παρέχουν στις βάσεις τα ισχύοντα εθνικά καθεστώτα 7 ότι η εναρμόνιση των κριτηρίων σύμφωνα με τα οποία καθορίζεται εάν μια βάση δεδομένων θα προστατεύεται βάσει του δικαιώματος του δημιουργού δεν μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση της διάρκειας προστασίας της οποίας χαίρουν προς το παρόν οι κάτοχοι των δικαιωμάτων αυτών 7 ότι είναι σκόπιμο να προβλεφθεί σχετική παρέκκλιση 7 ότι η παρέκκλιση πρέπει να αφορά μόνον το έδαφος των ενδιαφερομένων κρατών μελών,

ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ:

ΚΕΦΑΛΑΙΟ I ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Άρθρο 1

Πεδίο εφαρμογής

1. Η παρούσα οδηγία αφορά τη νομική προστασία των πάσης μορφής βάσεων δεδομένων.

2. Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, ως «βάση δεδομένων» νοείται η συλλογή έργων, δεδομένων ή άλλων ανεξάρτητων στοιχείων, διευθετημένων κατά συστηματικό ή μεθοδικό τρόπο και προσιτών ατομικώς με ηλεκτρονικά μέσα ή καθ' άλλον τρόπο.

3. Η προστασία που προβλέπεται από την παρούσα οδηγία δεν αφορά τα προγράμματα ηλεκτρονικού υπολογιστή που χρησιμοποιούνται για την κατασκευή ή τη λειτουργία βάσεων δεδομένων προσιτών με ηλεκτρονικά μέσα.

Άρθρο 2

Περιορισμοί του πεδίου εφαρμογής

Η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται με την επιφύλαξη των κοινοτικών διατάξεων που διέπουν:

α) τη νομική προστασία των προγραμμάτων ηλεκτρονικού υπολογιστή 7

β) το δικαίωμα εκμίσθωσης και δανεισμού και ορισμένα δικαιώματα του τομέα της πνευματικής ιδιοκτησίας συγγενικά με το δικαίωμα του δημιουργού 7

γ) τη διάρκεια της προστασίας του δικαιώματος του δημιουργού και ορισμένων συγγενικών δικαιωμάτων.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ II ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΤΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥ

Άρθρο 3

Αντικείμενο της προστασίας

1. Σύμφωνα με την παρούσα οδηγία, οι βάσεις δεδομένων οι οποίες λόγω της επιλογής ή της διευθέτησης του περιεχομένου τους αποτελούν πνευματικά δημιουργήματα προστατεύονται ως τοιαύτα βάσει του δικαιώματος του δημιουργού. Δεν εφαρμόζονται άλλα κριτήρια προκειμένου να προσδιορισθεί αν επιδέχονται προστασία.

2. Η προστασία βάσει του δικαιώματος του δημιουργού που παρέχεται στις βάσεις δεδομένων σύμφωνα με την παρούσα οδηγία δεν εκτείνεται στο περιεχόμενό τους και δεν θίγει κανένα από τα δικαιώματα που υφίστανται για το εν λόγω περιεχόμενο.

Άρθρο 4

Δημιουργός της βάσης δεδομένων

1. Δημιουργός μιας βάσης δεδομένων είναι το φυσικό πρόσωπο ή η ομάδα φυσικών προσώπων που έχει δημιουργήσει τη βάση δεδομένων ή, εφόσον επιτρέπεται από τη νομοθεσία του κράτους μέλους, το νομικό πρόσωπο που ορίζεται ως δικαιούχος από τη νομοθεσία αυτή.

2. Σε περίπτωση που η νομοθεσία του κράτους μέλους αναγνωρίζει συλλογικά έργα, τα περιουσιακά δικαιώματα ανήκουν στο πρόσωπο που έχει το δικαίωμα δημιουργού.

3. Όταν μια βάση δεδομένων έχει δημιουργηθεί από κοινού από ομάδα φυσικών προσώπων, τα αποκλειστικά δικαιώματα ανήκουν από κοινού στα πρόσωπα αυτά.

Άρθρο 5

Πράξεις που υπόκεινται σε περιορισμούς

Ο δημιουργός βάσης δεδομένων έχει το αποκλειστικό δικαίωμα, όσον αφορά την έκφραση της βάσης αυτής που επιδέχεται προστασία βάσει του δικαιώματος του δημιουργού, να εκτελεί ή να επιτρέπει τις ακόλουθες πράξεις:

α) προσωρινή ή διαρκή αναπαραγωγή της βάσης δεδομένων με κάθε μέσο και μορφή, εν όλω ή εν μέρει 7

β) μετάφραση, προσαρμογή, διευθέτηση και οποιαδήποτε άλλη μετατροπή της βάσης δεδομένων 7

γ) οποιαδήποτε μορφή διανομής της βάσης δεδομένων ή αντιγράφων της στο κοινό. Η πρώτη πώληση αντιγράφου της βάσης δεδομένων στην Κοινότητα από το δικαιούχο ή με τη συγκατάθεσή του συνεπάγεται ανάλωση του δικαιώματος μεταπώλησης του εν λόγω αντιγράφου στην Κοινότητα 7

δ) οποιαδήποτε ανακοίνωση, επίδειξη ή παρουσίαση της βάσης δεδομένων στο κοινό 7

ε) οποιαδήποτε αναπαραγωγή, διανομή, ανακοίνωση, επίδειξη ή παρουσίαση στο κοινό των αποτελεσμάτων των πράξεων που αναφέρονται στο στοιχείο β).

Άρθρο 6

Εξαιρέσεις από τις πράξεις που υπόκεινται σε περιορισμούς

1. Ο νόμιμος χρήστης μιας βάσης δεδομένων ή αντιγράφων της μπορεί να εκτελέσει οποιαδήποτε από τις απαριθμούμενες στο άρθρο 5 πράξεις οι οποίες είναι αναγκαίες για την πρόσβαση στο περιεχόμενο της βάσης δεδομένων και την κανονική χρησιμοποίησή της χωρίς άδεια του δημιουργού της βάσης. Στο μέτρο που ο νόμιμος χρήστης δικαιούται να χρησιμοποιεί τμήμα μόνο της βάσης δεδομένων, η παρούσα παράγραφος εφαρμόζεται μόνο για το τμήμα αυτό.

2. Τα κράτη μέλη δύνανται να προβλέπουν τους περιορισμούς στα δικαιώματα που αναφέρονται στο άρθρο 5 στις εξής περιπτώσεις:

α) όταν πρόκειται για αναπαραγωγή για ιδιωτικούς σκοπούς μη ηλεκτρονικής βάσης δεδομένων 7

β) όταν πρόκειται για χρήση αποκλειστικά για εκπαιδευτικούς ή ερευνητικούς σκοπούς και στο βαθμό που η χρήση αυτή δικαιολογείται από το μη εμπορικό στόχο 7

γ) όταν πρόκειται για χρήση για σκοπούς δημόσιας ασφάλειας ή για τους σκοπούς της ομαλής διεξαγωγής διοικητικής ή δικαστικής διαδικασίας 7

δ) όταν πρόκειται για άλλες εξαιρέσεις από το δικαίωμα του δημιουργού τις οποίες δέχεται κατά παράδοση το συγκεκριμένο κράτος μέλος, με την επιφύλαξη των στοιχείων α), β) και γ).

3. Σύμφωνα με τη σύμβαση της Βέρνης για την προστασία των λογοτεχνικών και καλλιτεχνικών έργων, το παρόν άρθρο δεν μπορεί να ερμηνευθεί έτσι ώστε να επιτρέπεται η εφαρμογή του κατά τρόπο που προσβάλλει αδικαιολόγητα τα νόμιμα συμφέροντα του δικαιούχου ή έρχεται σε σύγκρουση με τη συνήθη εκμετάλλευση της βάσης δεδομένων.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ III ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΕΙΔΙΚΗΣ ΦΥΣΕΩΣ

Άρθρο 7

Αντικείμενο της προστασίας

1. Τα κράτη μέλη παρέχουν στον κατασκευαστή μιας βάσης δεδομένων το δικαίωμα να απαγορεύει την εξαγωγή ή/και επαναχρησιμοποίηση του συνόλου ή ουσιώδους μέρους του περιεχομένου της βάσης δεδομένων, αξιολογούμενου ποιοτικά ή/και ποσοτικά, εφόσον η απόκτηση, ο έλεγχος ή η παρουσίαση του περιεχομένου της βάσης καταδεικνύουν μια ουσιώδη ποσοτική ή/και ποιοτική επένδυση.

2. Για τους σκοπούς του παρόντος κεφαλαίου:

α) ως «εξαγωγή» νοείται η μόνιμη ή προσωρινή μεταφορά του συνόλου ή ουσιώδους μέρους του περιεχομένου βάσης δεδομένων σε άλλο υπόθεμα, με οποιοδήποτε μέσο ή υπό οποιαδήποτε μορφή 7

β) ως «επαναχρησιμοποίηση» νοείται η πάσης μορφής διάθεση στο κοινό του συνόλου ή ουσιώδους μέρους του περιεχομένου της βάσης με διανομή αντιγράφων, εκμίσθωση ή μετάδοση με άμεση επικοινωνία. Η πρώτη πώληση αντιγράφου μιας βάσης δεδομένων στην Κοινότητα από το δικαιούχο ή με τη συγκατάθεσή του συνιστά ανάλωση του δικαιώματος ελέγχου της μεταπώλησης του εν λόγω αντιγράφου στην Κοινότητα.

Ο δανεισμός στο κοινό δεν συνιστά πράξη εξαγωγής ή επαναχρησιμοποίησης.

3. Το δικαίωμα που αναφέρεται στην παράγραφο 1 μπορεί να μεταβιβασθεί, να εκχωρηθεί ή να παραχωρηθεί δωρεάν με συμβατική άδεια.

4. Το δικαίωμα που αναφέρεται στην παράγραφο 1 ισχύει ανεξάρτητα από το εάν η εν λόγω βάση δεδομένων επιδέχεται προστασία βάσει του δικαιώματος του δημιουργού ή άλλων δικαιωμάτων. Επιπλέον, ισχύει ανεξάρτητα από το εάν το περιεχόμενο της εν λόγω βάσης δεδομένων επιδέχεται προστασία βάσει του δικαιώματος του δημιουργού ή άλλων δικαιωμάτων. Η προστασία των βάσεων δεδομένων βάσει του δικαιώματος που αναφέρεται στην παράγραφο 1 δεν θίγει ενδεχόμενα δικαιώματα επί του περιεχομένου τους.

5. Δεν επιτρέπεται η επανειλημμένη και συστηματική εξαγωγή ή/και επαναχρησιμοποίηση επουσιωδών μερών του περιεχομένου της βάσης δεδομένων εφόσον συνεπάγεται πράξεις που έρχονται σε σύγκρουση με την κανονική εκμετάλλευση της βάσης δεδομένων ή θίγουν αδικαιολόγητα τα νόμιμα συμφέροντα του κατασκευαστή της βάσης.

Άρθρο 8

Δικαιώματα και υποχρεώσεις του νόμιμου χρήστη

1. Ο κατασκευαστής βάσης δεδομένων που έχει τεθεί στη διάθεση του κοινού καθ' οιονδήποτε τρόπο δεν μπορεί να εμποδίσει το νόμιμο χρήστη της βάσης να εξάγει ή/και να επαναχρησιμοποιεί επουσιώδη μέρη του περιεχομένου της, αξιολογούμενα ποσοτικώς ή ποιοτικώς, για οποιοδήποτε σκοπό. Εάν ο νόμιμος χρήστης δικαιούται να εξάγει ή/και να επαναχρησιμοποιεί τμήμα μόνον της βάσης δεδομένων, η παρούσα παράγραφος εφαρμόζεται μόνον για το τμήμα αυτό.

2. Ο νόμιμος χρήσης βάσης δεδομένων που έχει τεθεί στη διάθεση του κοινού καθ' οιονδήποτε τρόπο δεν μπορεί να εκτελεί πράξεις που έρχονται σε σύγκρουση με την κανονική εκμετάλλευση της βάσης αυτής ή θίγουν αδικαιολογήτως τα νόμιμα συμφέροντα του κατασκευαστή της.

3. Ο νόμιμος χρήστης βάσης δεδομένων που έχει τεθεί στη διάθεση του κοινού καθ' οιονδήποτε τρόπο δεν μπορεί να προξενεί ζημία στα πρόσωπα που διαθέτουν δικαίωμα του δημιουργού ή συγγενικά δικαιώματα επί των έργων ή ερμηνειών ή εκτελέσεων που περιέχονται στην εν λόγω βάση.

Άρθρο 9

Εξαιρέσεις από το δικαίωμα ειδικής φύσεως

Τα κράτη μέλη έχουν την ευχέρεια να προβλέπουν ότι ο νόμιμος χρήστης βάσης δεδομένων που έχει τεθεί στη διάθεση του κοινού καθ' οιονδήποτε τρόπο μπορεί, χωρίς την άδεια του κατασκευαστή της βάσης, να εξάγει ή/και να επαναχρησιμοποιεί ουσιώδες μέρος του περιεχομένου της:

α) όταν πρόκειται για εξαγωγή, για ιδιωτικούς σκοπούς, του περιεχομένου μη ηλεκτρονικής βάσης δεδομένων 7

β) όταν πρόκειται για εξαγωγή, για εκπαιδευτικούς ή ερευνητικούς σκοπούς, εφόσον αναφέρεται η πηγή και στο βαθμό που αυτό δικαιολογείται από τον επιδιωκόμενο μη εμπορικό στόχο 7

γ) όταν πρόκειται για εξαγωγή ή/και επαναχρησιμοποίηση για λόγους δημοσίας ασφαλείας ή ομαλής διεξαγωγής διοικητικής διαδικασίας ή διαδικασίας ενώπιον δικαστηρίου.

Άρθρο 10

Διάρκεια της προστασίας

1. Το δικαίωμα που προβλέπεται στο άρθρο 7 ισχύει από την περάτωση της κατασκευής της βάσης δεδομένων και λήγει δεκαπέντε έτη μετά την 1η Ιανουαρίου του έτους που έπεται της ημερομηνίας περάτωσης.

2. Στην περίπτωση βάσης δεδομένων που έχει τεθεί στη διάθεση του κοινού, καθ' οιονδήποτε τρόπο, πριν από τη λήξη της περιόδου που προβλέπεται στην παράγραφο 1, η διάρκεια της προστασίας βάσει αυτού του δικαιώματος λήγει δεκαπέντε έτη μετά την 1η Ιανουαρίου του έτους που έπεται της ημερομηνίας κατά την οποία η βάση τέθηκε για πρώτη φορά στη διάθεση του κοινού.

3. Οποιαδήποτε ουσιώδης τροποποίηση, αξιολογούμενη ποσοτικώς ή ποιοτικώς, του περιεχομένου μιας βάσης δεδομένων, συμπεριλαμβανομένης οποιασδήποτε ουσιώδους τροποποίησης εξαιτίας της διαδοχικής σώρευσης προσθηκών, διαγραφών ή μετατροπών που έχουν ως αποτέλεσμα να θεωρείται ότι πρόκειται για νέα ουσιώδη επένδυση, αξιολογούμενη ποιοτικώς ή ποσοτικώς, δίνει στη βάση που απορρέει από την επένδυση αυτή δικαίωμα ιδίας διάρκειας προστασίας.

Άρθρο 11

Δικαιούχοι της προστασίας βάσει του δικαιώματος ειδικής φύσεως

1. Το δικαίωμα που προβλέπεται στο άρθρο 7 ισχύει για τις βάσεις δεδομένων των οποίων οι κατασκευαστές είναι υπήκοοι κράτους μέλους ή έχουν τη συνήθη διαμονή τους στο έδαφος της Κοινότητας.

2. Η παράγραφος 1 εφαρμόζεται επίσης στις εταιρείες και τις επιχειρήσεις που έχουν συσταθεί σύμφωνα με τη νομοθεσία κράτους μέλους και οι οποίες έχουν την καταστατική τους έδρα, την κεντρική τους διοίκηση ή την κύρια εγκατάστασή τους εντός της Κοινότητας 7 ωστόσο, όταν ή συγκεκριμένη εταιρία ή επιχείρηση έχει μόνον την καταστατική της έδρα στο έδαφος της Κοινότητας, οι δραστηριότητές της πρέπει να συνδέονται πραγματικά και αδιάλειπτα με την οικονομία ενός από τα κράτη μέλη.

3. Το Συμβούλιο, κατόπιν προτάσεως της Επιτροπής, συνάπτει τις συμφωνίες με τις οποίες το δικαίωμα του άρθρου 7 επεκτείνεται στις βάσεις δεδομένων που κατασκευάζονται σε τρίτες χώρες και δεν εμπίπτουν στις παραγράφους 1 και 2. Η διάρκεια της προστασίας που παρέχεται σε βάσεις δεδομένων με τη διαδικασία αυτή δεν υπερβαίνει την προβλεπόμενη από το άρθρο 10 διάρκεια.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV ΚΟΙΝΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ

Άρθρο 12

Κυρώσεις

Τα κράτη μέλη προβλέπουν τις κατάλληλες κυρώσεις κατά των παραβάσεων των δικαιωμάτων που προβλέπονται στην παρούσα οδηγία.

Άρθρο 13

Διατήρηση άλλων διατάξεων

Η παρούσα οδηγία δεν θίγει τις διατάξεις που διέπουν ιδίως το δικαίωμα του δημιουργού, τα συγγενικά δικαιώματα ή άλλα δικαιώματα ή υποχρεώσεις που υφίστανται επί των δεδομένων, των έργων ή άλλων στοιχείων ενσωματωμένων με βάση δεδομένων, τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας, τα σήματα, τα σχέδια και υποδείγματα, την προστασία των εθνικών θησαυρών, το δίκαιο των συμπράξεων και του αθέμιτου ανταγωνισμού, το εμπορικό απόρρητο, την ασφάλεια, την εμπιστευτικότητα, την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και το σεβασμό της ιδιωτικής ζωής, καθώς και την πρόσβαση σε δημόσια έγγραφα ή το ενοχικό δίκαιο.

Άρθρο 14

Χρόνος εφαρμογής

1. Η προστασία που προβλέπεται από την παρούσα οδηγία όσον αφορά το δικαίωμα του δημιουργού παρέχεται επίσης στις βάσεις δεδομένων που δημιουργήθηκαν πριν από την ημερομηνία που αναφέρεται στο άρθρο 16 παράγραφος 1, εφόσον κατά την ημερομηνία αυτή πληρούν τις προβλεπόμενες από την παρούσα οδηγία προϋποθέσεις για την προστασία των βάσεων δεδομένων βάσει του δικαιώματος του δημιουργού.

2. Κατά παρέκκλιση από την παράγραφο 1, όταν μια βάση δεδομένων η οποία, κατά την ημερομηνία δημοσίευσης της παρούσας οδηγίας, προστατεύεται σε κράτος μέλος στα πλαίσια καθεστώτος του δικαιώματος του δημιουργού δεν πληροί τα κριτήρια επιλεξιμότητας για την προστασία βάσει του δικαιώματος του δημιουργού που προβλέπονται στο άρθρο 3 παράγραφος 1, η παρούσα οδηγία δεν έχει ως αποτέλεσμα να συμπτυχθεί στο εν λόγω κράτος μέλος η τρέχουσα διάρκεια προστασίας που έχει χορηγηθεί στα πλαίσια του προαναφερόμενου καθεστώτος.

3. Η προστασία που προβλέπεται από την παρούσα οδηγία όσον αφορά το δικαίωμα που προβλέπεται στο άρθρο 7 παρέχεται επίσης στις βάσεις δεδομένων, η κατασκευή των οποίων περατώθηκε κατά τα δεκαπέντε έτη πριν από την ημερομηνία που αναφέρεται στο άρθρο 16 παράγραφος 1, εφόσον κατά την ημερομηνία αυτή πληρούν τις προϋποθέσεις που καθορίζονται στο άρθρο 7.

4. Η προστασία που προβλέπεται στις παραγράφους 1 και 3 δεν θίγει τις συμβάσεις που έχουν συναφθεί και τα δικαιώματα που έχουν αποκτηθεί πριν από την ημερομηνία που προβλέπεται στις εν λόγω παραγράφους.

5. Στην περίπτωση βάσης δεδομένων η κατασκευή της οποίας περατώθηκε κατά τα δεκαπέντε έτη πριν από την ημερομηνία που αναφέρεται στο άρθρο 16 παράγραφος 1, η προστασία βάσει του δικαιώματος που προβλέπεται στο άρθρο 7 λήγει δεκαπέντε έτη μετά την 1η Ιανουαρίου που ακολουθεί την ημερομηνία αυτή.

Άρθρο 15

Αναγκαστικός χαρακτήρας ορισμένων διατάξεων

Οποιαδήποτε συμβατική ρύθμιση αντίθετη προς το άρθρο 6 παράγραφος 1 και το άρθρο 8 θεωρείται άκυρη.

Άρθρο 16

Τελικές διατάξεις

1. Τα κράτη μέλη θέτουν σε ισχύ τις αναγκαίες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις για να συμμορφωθούν με την παρούσα οδηγία πριν από την 1η Ιανουαρίου 1998.

Οι διατάξεις αυτές, όταν θεσπίζονται από τα κράτη μέλη, αναφέρονται στην παρούσα οδηγία ή συνοδεύονται από την αναφορά αυτή κατά την επίσημη δημοσίευσή τους. Οι λεπτομέρειες της αναφοράς αυτής καθορίζονται από τα κράτη μέλη.

2. Τα κράτη μέλη ανακοινώνουν στην Επιτροπή το κείμενο των διατάξεων εσωτερικού δικαίου τις οποίες θεσπίζουν στον τομέα που διέπεται από την παρούσα οδηγία.

3. Το αργότερο έως το τέλος του τρίτου έτους από την ημερομηνία που αναφέρεται στην παράγραφο 1 και εν συνεχεία ανά τριετία, η Επιτροπή διαβιβάζει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας στην οποία, ιδίως βάσει συγκεκριμένων πληροφοριών που παρέχουν τα κράτη μέλη, εξετάζεται ιδίως η εφαρμογή του δικαιώματος ειδικής φύσεως, συμπεριλαμβανομένων των άρθρων 8 και 9 και, ιδίως, εάν η εφαρμογή αυτού του δικαιώματος επέφερε καταχρήσεις δεσπόζουσας θέσης ή άλλες προσβολές του ελεύθερου ανταγωνισμού που δικαιολογούν τη λήψη των κατάλληλων μέτρων, και ιδίως τη θέσπιση καθεστώτος υποχρεωτικών αδειών. Εφόσον είναι ανάγκη, υποβάλλει προτάσεις για την προσαρμογή της παρούσας οδηγίας σύμφωνα με τις εξελίξεις στον τομέα των βάσεων δεδομένων.

Άρθρο 17

Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη.

. . .

Για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

Ο Πρόεδρος

Για το Συμβούλιο

Ο Πρόεδρος

(1) EE αριθ. C 156 της 23. 6. 1992, σ. 4 και EE αριθ. C 308 της 15. 11. 1993, σ. 1.

(2) EE αριθ. C 19 της 25. 1. 1993, σ. 3.

(3) Γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 23ης Ιουνίου 1993 (EE αριθ. C 194 της 19. 7. 1993, σ. 144), κοινή θέση του Συμβουλίου της . . . (δεν δημοσιεύθηκε ακόμα στην Επίσημη Εφημερίδα) και απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της . . . (δεν δημοσιεύθηκε ακόμα στην Επίσημη Εφημερίδα).

(4) EE αριθ. L 122 της 17. 5. 1991, σ. 42. Οδηγία όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την οδηγία 93/98/EOK (EE αριθ. L 290 της 24. 11. 1993, σ. 9).

(5) EE αριθ. L 346 της 27. 11. 1992, σ. 61.

(6) EE αριθ. L 290 της 24. 11. 1993, σ. 9.

(7) ΕΕ αριθ. L . . .

ΣΚΕΠΤΙΚΟ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

1. Στις 15 Απριλίου 1992, η Επιτροπή υπέβαλε πρόταση, βασιζόμενη στο άρθρο 57 παράγραφος 2 και στα άρθρα 66 και 100 A της συνθήκης, σχετικά με τη νομική προστασία των βάσεων δεδομένων (1).

2. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έδωσε τη γνώμη του σε πρώτη ανάγνωση στις 23 Ιουνίου 1993 (2). Ύστερα από τη γνώμη αυτή, η Επιτροπή υπέβαλε, στις 4 Οκτωβρίου 1993, τροποποιημένη πρόταση οδηγίας (3).

Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή έδωσε τη γνώμη της στις 24 Νοεμβρίου 1992 (4).

3. Το Συμβούλιο καθόρισε την κοινή του θέση, σύμφωνα με το άρθρο 189 B της συνθήκης, στις 10 Ιουλίου 1995.

II. ΣΤΟΧΟΣ

4. Η πρόταση της Επιτροπής αποσκοπεί στη θέσπιση εναρμονισμένων διατάξεων σχετικά με τη νομική προστασία των βάσεων δεδομένων. Αποτελεί συνέχεια της Πράσινης Βίβλου για το δικαίωμα του δημιουργού και την τεχνολογική πρόκληση (5), στο κεφάλαιο 6 της οποίας προτείνονται μέτρα εναρμόνισης στον τομέα της νομικής προστασίας των βάσεων δεδομένων. Η πρόταση λαμβάνει ως πλαίσιο ενερμόνισης τις διατάξεις των κρατών μελών στον τομέα του δικαιώματος του δημιουργού, όπως εφαρμόζονται στις βάσεις δεδομένων και σύμφωνα με τη σύμβαση της Βέρνης για την προστασία των λογοτεχνικών και καλλιτεχνικών έργων, της οποίας όλα τα κράτη μέλη είναι συμβαλλόμενα μέρη. Εκτός από την προστασία βάσει του δικαιώματος του δημιουργού, η πρόταση προβλέπει την προστασία των βάσεων δεδομένων βάσει δικαιώματος ειδικής φύσεως.

III. ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΘΕΣΗΣ

Γενικές παρατηρήσεις

5. Όσον αφορά τη δομή της οδηγίας, το Συμβούλιο δέχθηκε, όπως πρότεινε η Επιτροπή στην τροποποιημένη της πρόταση, τη συγκέντρωση, στο κεφάλαιο II, όλων των άρθρων που αφορούν την προστασία βάσει του δικαιώματος του δημιουργού, και, στο κεφάλαιο III, των άρθρων που αφορούν το δικαίωμα ειδικής φύσεως. Το Συμβούλιο κρίνει ότι, με το διαχωρισμό αυτόν, το κείμενο γίνεται πιο κατανοητό.

6. Το Συμβούλιο διέγραψε τέσσερα άρθρα της τροποποιημένης πρότασης της Επιτροπής τα οποία θεωρεί περιττά. Τα άρθρα αυτά είνα τα εξής:

α) το άρθρο 4 της τροποποιημένης πρότασης: το άρθρο αυτό, το οποίο είχε προστεθεί ύστερα από σχετική πρόταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (τροπολογία αριθ. 12), ήταν απλώς ερευνητικό και δεν έπρεπε, κατά την Επιτροπή, να θεωρείται «ότι συνεπάγεται νέες υποχρεώσεις των κρατών μελών ή ότι επιβάλλει τη λήψη των μέτρων για τη συμμόρφωση προς τις διεθνείς συμφωνίες σε θέματα δικαιώματος του δημιουργού» 7

β) το άρθρο 5 της τροποποιημένης πρότασης (άρθρο 4 της αρχικής πρότασης): το Συμβούλιο έκρινε ότι ήταν άσκοπο και περιττό να περιληφθεί το άρθρο αυτό στην οδηγία, δεδομένου ότι δεν αφορά τη νομική προστασία των βάσεων δεδομένων 7γ) το άρθρο 8 της τροποποιημένης πρότασης (άρθρο 7 της αρχικής πρότασης): το Συμβούλιο προτίμησε να διαγράψει το άρθρο αυτό το οποίο έκρινε περιττό, αφού δεν αποσκοπεί στην εναρμόνιση των νομοθεσιών των κρατών μελών 7

δ) το άρθρο 9 της τροποποιημένης πρότασης: ύστερα από την έκδοση της οδηγίας 93/98/EOK της 29ης Οκτωβρίου 1993 περί εναρμονίσεως της διάρκειας προστασίας του δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας και ορισμένων συγγενών δικαιωμάτων (6), η παράγραφος 1 κατέστη απλώς ερμηνευτική και το Συμβούλιο τη διέγραψε ως περιττή. Δεδομένου ότι οι λοιπές παράγραφοι του άρθρου αυτού ήταν στενά συνδεδεμένες με την παράγραφο 1, διαγράφηκαν και αυτές.

Το αιτιολογικό

7. Το Συμβούλιο προσέθεσε, διέγραψε ή τροποποίησε πολλές αιτιολογικές παραγράφους, ιδίως για να λάβει υπόψη τις τροποποιήσεις ορισμένων άρθρων του διατακτικού.

Άρθρα της πρότασης

8. Άρθρο 1

Η αρχική, όπως άλλωστε και η τροποποιημένη πρόταση της Επιτροπής, αφορούσε μόνον της ηλεκτρονικές βάσεις δεδομένων. Στην κοινή του θέση, το Συμβούλιο επεκτείνει το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας ώστε να καλύπτει όλες τις βάσεις δεδομένων, ανεξαρτήτως μορφής (παράγραφος 1), για τους εξής λόγους:

α) η λύση αυτή είναι απλούστερη, διότι δεν επιβάλλει τη σαφή διάκριση μεταξύ ηλεκτρονικών και μη ηλεκτρονικών βάσεων δεδομένων 7

β) δεν είναι επιθυμητό να παρέχεται διαφορετική προστασία σε μια βάση δεδομένων, αναλόγως με το εάν μεταδίδεται με μη ηλεκτρονικό ή με ηλεκτρονικό τρόπο 7

γ) δεν γίνεται διάκριση μεταξύ ηλεκτρονικών και μη ηλεκτρονικών βάσεων δεδομένων ούτε στις αντίστοιχες διατάξεις της συμφωνίας της GATT για τις εμπορικές πτυχές των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας (συμφωνία TRIPs), ούτε στις εργασίες που διεξάγονται στο πλαίσιο της Παγκόσμιας Οργάνωσης Πνευματικής Ιδιοκτησίας (ΠΟΠΙ) για πρωτόκολλο σχετικό με τη σύμβαση της Βέρνης για την προστασία των λογοτεχνικών και καλλιτεχνικών έργων.

Το Συμβούλιο προσάρμοσε τον ορισμό της «βάσης δεδομένων» (παράγραφος 2) για να λάβει υπόψη την επέκταση αυτή του πεδίου εφαρμογής. Το Συμβούλιο δέχθηκε την τροπολογία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την προσθήκη της λέξης «δεδομένων» δίπλα στις λέξεις «έργων» και «άλλων στοιχείων». Αντίθετα, το Συμβούλιο δεν δέχθηκε, για τους ίδιους λόγους όπως και η Επιτροπή, την τροπολογία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου η οποία συνίσταται στην προσθήκη, στον ορισμό της βάσης δεδομένων, της έκφρασης «σημαντικού αριθμού» έργων, δεδομένων ή άλλων στοιχείων: η τροπολογία αυτή θα δημιουργούσε προβλήματα ερμηνείας και θα αντέβαινε προς τον ορισμό της συμφωνίας TRIPs και προς τις διεξαγόμενες συζητήσεις της ΠΟΠΙ για πρωτόκολλο της σύμβασης της Βέρνης.

Το Συμβούλιο έκρινε σκόπιμο να περιλάβει σε χωριστή παράγραφο (παράγραφος 3) τη διευκρίνιση ότι η προστασία που παρέχεται από την οδηγία αυτή δεν αφορά τα προγράμματα ηλεκτρονικού υπολογιστή που χρησιμοποιούνται για την κατασκευή ή τη λειτουργία βάσεων δεδομένων.

Το Συμβούλιο, όπως και η Επιτροπή, δεν δέχθηκε τον ορισμό του «δημιουργού βάσης δεδομένων» που πρότεινε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (τροπολογία αριθ. 4), διότι κρίνει ότι είναι προτιμότερο να μην εισαχθεί ο ορισμός αυτός για τις βάσεις δεδομένων, αφού δεν υπάρχει διεθνής ορισμός του «δημιουργού» άλλων λογοτεχνικών ή καλλιτεχνικών έργων.

Το Συμβούλιο δεν δέχθηκε τον ορισμό του «κατόχου των δικαιωμάτων μιας βάσης δεδομένων» τον οποίο πρότεινε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (τροπολογία αριθ. 5) και τον οποίο είχε περιλάβει η Επιτροπή, με ορισμένες προσαρμογές, στην τροποποιημένη της πρόταση. Το Συμβούλιο προτίμησε να περιοριστεί στις έννοιες του «δημιουργού βάσης δεδομένων» για την προστασία βάσει του δικαιώματος του δημιουργού και του «κατασκευαστή βάσης δεδομένων» για την προστασία βάσει του δικαιώματος ειδικής φύσεως.

9. Άρθρο 2

Για να αποφευχθεί οποιαδήποτε ασάφεια, το Συμβούλιο έκρινε σκόπιμο να προσθέσει ένα νέο άρθρο στο οποίο διευκρινίζεται ότι η οδηγία εφαρμόζεται με την επιφύλαξη των οδηγιών 91/250/EOK, 92/100/EOK και 93/98/EOK.

10. Άρθρο 3 (άρθρο 2 της τροποποιημένης πρότασης)

Το Συμβούλιο συγκέντρωσε σε μια παράγραφο (παράγραφος 1) το περιεχόμενο των παραγράφων 1 και 3 της πρότασης της Επιτροπής.

Η παράγραφος 2 της πρότασης της Επιτροπής κατέστη άνευ αντικειμένου, λαμβανομένης υπόψη της υπαγωγής των μη ηλεκτρονικών βάσεων δεδομένων στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας.

Το Συμβούλιο απλούστευσε τη διατύπωση της παραγράφου 2 (παράγραφος 4 της πρότασης της Επιτροπής).

11. Άρθρο 4 (άρθρο 3 της τροποποιημένης πρότασης)

Το Συμβούλιο έκρινε σκόπιμο να αφήσει στα κράτη μέλη την αρμοδιότητα να ορίζουν το πρόσωπο που ασκεί τα περιουσιακά δικαιώματα όταν μια βάση δεδομένων δημιουργείται από μισθωτό κατά την άσκηση των καθηκόντων του. Κατά συνέπεια, το Συμβούλιο διέγραψε την παράγραφο 4 και προσέθεσε την αιτιολογική παράγραφο 29.

12. Άρθρο 5 (άρθρο 6 της τροποποιημένης πρότασης)

Το Συμβούλιο τροποποίησε τη διατύπωση του άρθρου αυτού, ιδίως για να λάβει υπόψη τις τροποποιήσεις του άρθρου 1, και διέγραψε όλες τις αναφορές στη μίσθωση, λαμβανομένου υπόψη του στοιχείου β) του άρθρου 2.

13. Άρθρο 6 (άρθρο 7 της τροποποιημένης πρότασης)

Το Συμβούλιο συνένωσε σε μια παράγραφο (παράγραφος 1) το περιεχόμενο των παραγράφων 1 και 2 της πρότασης της Επιτροπής, κρίνοντας ότι η διάταξη αυτή περιλαμβάνει ένα στοιχειώδες δικαίωμα του νόμιμου χρήστη μιας βάσης δεδομένων από το οποίο δεν πρέπει να επιτρέπονται παρεκκλίσεις διά της συμβατικής οδού (βλ. άρθρο 15).

Το Συμβούλιο διέγραψε την παράγραφο 3 της πρότασης της Επιτροπής την οποία έκρινε περιττή, ιδίως λόγω του άρθρου 3 παράγραφος 2.

Το Συμβούλιο προσέθεσε μια νέα παράγραφο 2 η οποία παρέχει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να προβλέπουν ορισμένες εξαιρέσεις από τις πράξεις που υπόκεινται σε περιορισμούς σύμφωνα με το άρθρο 5. Όσον αφορά την αναπαραγωγή για ιδιωτικούς σκοπούς, το Συμβούλιο έκρινε ότι δεν πρέπει να επιτρέπεται καμιά εξαίρεση όσον αφορά τις ηλεκτρονικές βάσεις δεδομένων, λόγω ιδίως της ευκολίας αναπαραγωγής των βάσεων αυτών, δεχόμενο ωστόσο τη δυνατότητα παρόμοιων εξαιρέσεων για τις μη ηλεκτρονικές βάσεις.

Για να αποφευχθεί η αδικαιολόγητη ανατροπή της ισορροπίας μεταξύ των δικαιωμάτων του δημιουργού και του νόμιμου χρήστη της βάσης δεδομένων, λόγω των εξαιρέσεων των παραγράφων 1 και 2 του άρθρου αυτού, το Συμβούλιο προσέθεσε μια παράγραφο 3 η οποία εμπνέεται από το άρθρο 6 παράγραφος 3 της οδηγίας 91/250/EOK.

14. Άρθρο 7 (άρθρο 10 της τροποποιημένης πρότασης)

Το Συμβούλιο έκρινε σκόπιμο να διευκρινίσει λεπτομερέστερα το δικαίωμα ειδικής φύσεως και το αντικείμενο της προστασίας που παρέχεται βάσει αυτού.

Το Συμβούλιο έκρινε ότι η παράγραφος 1 και η πρώτη φράση της παραγράφου 2 του άρθρου 10 της τροποποιημένης πρότασης κάλυπταν το ίδιο θέμα. Η παράγραφος 1 του άρθρου 7 της κοινής θέσης περιέχει δύο σημαντικές τροποποιήσεις σε σχέση με τις διατάξεις αυτές:

α) Το Συμβούλιο έκρινε ότι ο στόχος του δικαιώματος ειδικής φύσεως πρέπει να είναι η προστασία των κατασκευαστών βάσεων δεδομένων από την ιδοποίηση των αποτελεσμάτων των επενδύσεων που πραγματοποιούν για την αναζήτηση και τη συγκέντρωση του περιεχομένου της βάσης 7 κατά συνέπεια, το Συμβούλιο περιόρισε το ευεργέτημα του δικαιώματος αυτού στις περιπτώσεις κατά τις οποίες η λήψη, ο έλεγχος ή η παρουσίαση του περιεχομένου αυτού αποδεικνύουν ουσιαστική ποιοτική ή ποσοτική επένδυση.

β) Σύμφωνα με την τροποποιημένη πρόταση της Επιτροπής, το δικαίωμα ειδικής φύσεως αφορούσε ολόκληρο το περιεχόμενο της βάσης δεδομένων ή τα ουσιώδη ή επουσιώδη μέρη του, οι δε εξαιρέσεις για τα επουσιώδη μέρη προβλέπονταν στις παραγράφους 5, 6 και 8 του άρθρου 11. Στην κοινή του θέση, το Συμβούλιο προτίμησε να περιορίσει την προστασία του δικαιώματος ειδικής φύσεως στο σύνολο ή σε ουσιώδες μέρος του περιεχομένου της βάσης, αξιολογούμενου ποιοτικά ή ποσοτικά, κρίνοντας ότι η εξαγωγή ή/και η επαναχρησιμοποίηση επουσιωδών μερών του περιεχομένου αυτού δεν θίγει την επένδυση του κατασκευαστή 7 κατά συνέπεια, το Συμβούλιο διέγραψε τις εξαιρέσεις για τα επουσιώδη μέρη. Ωστόσο, στην παράγραφο 5 του άρθρου αυτού της κοινής θέσης, προστέθηκε ρήτρα διασφάλισης ώστε η έλλειψη αυτή προστασίας των επουσιωδών μερών να μην προκαλέσει καταχρηστικές επανειλημμένες και συστηματικές εξαγωγές ή/και επαναχρησιμοποιήσεις των μερών αυτών.

Για λόγους σαφήνειας, το Συμβούλιο όρισε τις έννοιες «εξαγωγή» και «επαναχρησιμοποίηση» στην παράγραφο 2.

Δεδομένου ότι το δικαίωμα ειδικής φύσεως είναι νέο δικαίωμα, το Συμβούλιο έκρινε σκόπιμο να διευκρινίσει ότι μπορεί να μεταβιβάζεται, να εκχωρείται ή να παραχωρείται δωρεάν με συμβατική άδεια (παράγραφος 3).

Η πρώτη φράση της παραγράφου 4 της κοινής θέσης αντιστοιχεί στη δεύτερη φράση της παραγράφου 2 του άρθρου 10 της τροποποιημένης πρότασης. Αντίθετα, το Συμβούλιο δεν δέχθηκε την προσέγγιση της τρίτης φράσης της ίδιας παραγράφου της τροποποιημένης πρότασης, κρίνοντας ότι δεν υπάρχει βάσιμος λόγος να εξαιρεθεί από την εφαρμογή του δικαιώματος ειδικής φύσεως το περιεχόμενο μιας βάσης δεδομένων που απαρτίζεται από έργα προστατευόμενα από δικαιώματα δημιουργού ή από αντικείμενα από άλλα δικαιώματα, δεδομένου ότι μια τέτοια εξαίρεση ενδέχεται να δημιουργήσει ανωμαλίες όταν το περιεχόμενο μιας βάσης δεδομένων απαρτίζεται π.χ. εν μέρει από έργα προστατευόμενα από δικαίωμα δημιουργού και εν μέρει από άλλα στοιχεία που δεν προστατεύονται από κανένα δικαίωμα. Κατά συνέπεια, το Συμβούλιο προέβλεψε ότι το δικαίωμα ειδικής φύσεως εφαρμόζεται ανεξάρτητα από τη δυνατότητα προστασίας του περιεχομένου της βάσης από δικαιώματα δημιουργού ή από άλλα δικαιώματα, διευκρινίζοντας ταυτόχρονα ότι η προστασία βάσει του δικαιώματος ειδικής φύσεως είναι ανεξάρτητη από τα δικαιώματα δημιουργού ή άλλα δικαιώματα που υπάρχουν για τα έργα ή τα άλλα στοιχεία που αποτελούν μέρος του περιεχομένου της βάσης (δεύτερη και τρίτη φράση της παραγράφου 4).

15. Μη εθελούσιες άδειες

Η πρόταση της Επιτροπής προέβλεπε τη δυνατότητα χορήγησης μη εθελούσιων αδειών σε ορισμένες περιπτώσεις κατά παρέκκλιση από το δικαίωμα ειδικής φύσεως. Η δυνατότητα αυτή δικαιολογείτο ως αντίβαρο ενός ισχυρού δικαιώματος ειδικής φύσεως, το οποίο εφαρμόζεται όχι μόνον στο σύνολο και σε ουσιώδες μέρος του περιεχομένου της βάσης δεδομένων, αλλά και σε επουσιώδη μέρη του. Λόγω του περιορισμού της έκτασης του δικαιώματος αυτού στο σύνολο ή στο ουσιώδες μέρος του περιεχομένου της βάσης, καθώς και λόγω των εξαιρέσεων από το δικαίωμα αυτό οι οποίες προβλέπονται στο άρθρο 9 της κοινής θέσης, το Συμβούλιο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η δυνατότητα χορήγησης των αδειών αυτών δεν έχει πλέον ουσιαστική σημασία για την εξασφάλιση της ορθής ισορροπίας μεταξύ των δικαιωμάτων του κατασκευαστή και των δικαιωμάτων των χρηστών μιας βάσης δεδομένων, και διέγραψε τις διατάξεις που προέβλεπαν τη δυνατότητα αυτή. Ωστόσο, το Συμβούλιο έκρινε σκόπιμο να υπενθυμίσει ότι το δικαίωμα ειδικής φύσεως δεν πρέπει να ασκείται κατά τρόπο που να διευκολύνει τις καταχρήσεις της δεσπόζουσας θέσης και ότι εξακολουθούν να εφαρμόζονται οι κανόνες ανταγωνισμού (αιτιολογική παράγραφος 47). Εξάλλου, το Συμβούλιο προσέθεσε, στη ρήτρα αναθεώρησης της οδηγίας (άρθρο 16 παράγραφος 3), μια ειδική μνεία του προβλήματος αυτού.

16. Άρθρο 8

Επειδή το δικαίωμα ειδικής φύσεως είναι νέο δικαίωμα, το Συμβούλιο έκρινε σκόπιμο να προσθέσει στην κοινή του θέση ένα άρθρο για τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις του νόμιμου χρήστη μιας βάσης δεδομένων στο πλαίσιο του δικαιώματος αυτού (άρθρο 8). Για το λόγο αυτόν, το Συμβούλιο διευκρίνισε στην παράγραφο 1 ότι το δικαίωμα αυτό δεν επιτρέπει στον κάτοχό του να εμποδίζει το νόμιμο χρήστη της βάσης δεδομένων να εξάγει ή/και να επαναχρησιμοποιεί επουσιώδη μέρη της. Όσον αφορά τις υποχρεώσεις του νόμιμου χρήστη, το άρθρο αυτό ορίζει ότι ο χρήστης αυτός δεν μπορεί να θίγει αδικαιολόγητα ούτε τα νόμιμα συμφέροντα του κατόχου του δικαιώματος ειδικής φύσεως (παράγραφος 2), ούτε τον κάτοχο δικαιωμάτων δημιουργού ή συγγενικών δικαιωμάτων επί των έργων ή ερμηνειών ή εκτελέσεων που περιέχονται στη βάση (παράγραφος 3). Εξάλλου, το Συμβούλιο κρίνει ότι δεν πρέπει να είναι δυνατή η παρέκκλιση, διά της συμβατικής οδού, από τις διατάξεις του άρθρου αυτού (βλ. άρθρο 15).

17. Άρθρο 9

Λόγω της τροποποίησης της έκτασης του δικαιώματος ειδικής φύσεως εκ μέρους του Συμβουλίου και της διαγραφής των διατάξεων περί μη εθελούσιων αδειών, οι εξαιρέσεις από το δικαίωμα ειδικής φύσεως που προβλέπονται στο άρθρο 11 της τροποποιημένης πρότασης είναι πλέον περιττές.

Το Συμβούλιο προέβλεψε νέες εξαιρέσεις (άρθρο 9 της κοινής θέσης) οι οποίες είναι παρόμοιες με τις εξαιρέσεις από το δικαίωμα του δημιουργού που προβλέπονται στο άρθρο 6 παράγραφος 2, διότι αποδίδει μεγάλη σημασία στον παραλληλισμό, στο μέτρο του δυνατού, μεταξύ των εξαιρέσεων από τα δύο αυτά δικαιώματα. Το άρθρο 9 δεν περιέχει εξαίρεση παράλληλη προς την προβλεπόμενη στο στοιχείο δ) του άρθρου 6 παράγραφος 2 διότι το εθνικό δίκαιο κανενός κράτους μέλους δεν περιλαμβάνει όλα τα χαρακτηριστικά του δικαιώματος ειδικής φύσεως που προβλέπει η παρούσα πρόταση οδηγίας. Ωστόσο, επειδή η νομοθεσία μερικών κρατών μελών προβλέπει ήδη ένα δικαίωμα παρεμφερές προς το δικαίωμα ειδικής φύσεως, έγινε δεκτό ότι αυτά τα κράτη μέλη μπορούν να διατηρήσουν τις εξαιρέσεις από το δικαίωμα αυτό τις οποίες δέχεται συνήθως η σχετική νομοθεσία (αιτιολογική παράγραφος 52).

18. Άρθρο 10 (άρθρο 12 της τροποποιημένης πρότασης)

Το Συμβούλιο δέχθηκε την πρόταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (τροπολογία αριθ. 24), την οποία η Επιτροπή είχε περιλάβει στην τροποποιημένη της πρόταση, να προβλεφθεί δεκαπενταετής προστασία βάσει του δικαιώματος ειδικής φύσεως (παράγραφος 1).

Για λόγους σαφήνειας, το Συμβούλιο προτίμησε να χωρίσει σε δύο διαφορετικές παραγράφους την αναφορά ότι η προστασία βάσει του δικαιώματος αυτού αρχίζει ήδη από την περάτωση της κατασκευής της βάσης (παράγραφος 1), και τη διευκρίνηση ότι, όταν η βάση δεδομένων έχει τεθεί στη διάθεση του κοινού, η λήξη της περιόδου προστασίας υπολογίζεται σε σχέση με την πράξη αυτή (παράγραφος 2).

Το Συμβούλιο δέχθηκε κατ' ουσίαν την τροποποίηση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σύμφωνα με την οποία οποιαδήποτε ουσιώδης αλλαγή του περιεχομένου μιας βάσης δεδομένων συνεπάγεται νέα περίοδο προστασίας βάσει του δικαιώματος ειδικής φύσεως [τροπολογία αριθ. 24 στοιχείο β) και τροπολογία αριθ. 26]. Λόγω του συσχετισμού, στο άρθρο 7, μεταξύ του δικαιώματος ειδικής φύσεως και της ουσιώδους επένδυσης του κατασκευαστή της βάσης, το Συμβούλιο διευκρίνισε ότι και η νέα αυτή περίοδος πρέπει να προκύπτει από νέα ουσιώδη επένδυση (παράγραφος 3).

Υπό το φως της παραγράφου 3 της κοινής του θέσης, το Συμβούλιο έκρινε ότι η παράγραφος 3 του άρθρου 12 της τροποποιημένης πρότασης περίττευε και τη διέγραψε.

19. Άρθρο 11 (άρθρο 13 της τροποποιημένης πρότασης)

Το άρθρο 11 της κοινής θέσης αντιστοιχεί στο άρθρο 13 της τροποποιημένης πρότασης, με ορισμένες τροποποιήσεις της διατύπωσης.

Αντίθετα, το Συμβούλιο δεν δέχθηκε τη νέα παράγραφο που πρότεινε το Ευρωπαϊκό Κονοβούλιο [τροπολογία αριθ. 28, παράγραφος 2α (νέα)] η οποία παραπέμπει στις διατάξεις των διεθνών συμφωνιών. Το Συμβούλιο, όπως και η Επιτροπή, κρίνει ότι η διάταξη αυτή θα οδηγούσε σε σύγχυση, αφού το δικαίωμα ειδικής φύσεως που δημιουργείται από αυτή την πρόταση οδηγίας δεν συνδέεται με καμιά υπάρχουσα διεθνή σύμβαση.

20. Άρθρο 12 (άρθρο 14 της τροποποιημένης πρότασης)

Το άρθρο 12 της κοινής θέσης αντιστοιχεί στο άρθρο 14 της τροποποιημένης πρότασης.

21. Άρθρο 13 (άρθρο 15 παράγραφος 1 της τροποποιημένης πρότασης)

Το άρθρο 13 της κοινής θέσης αντιστοιχεί στο άρθρο 15 παράγραφος 1 της τροποποιημένης πρότασης. Εκτός από ορισμένες τροποποιήσεις της διατύπωσης, το Συμβούλιο συμπλήρωσε τη μη εξαντλητική απαρίθμηση του άρθρου αυτού με την προσθήκη των εθνικών θησαυρών, του δικαίου των συμπράξεων, της ασφάλειας και της πρόσβασης στα δημόσια έγγραφα.

22. Άρθρο 14 (άρθρο 15 παράγραφος 2 της τροποποιημένης πρότασης)

Η Επιτροπή είχε δεχθεί, κατ' ουσίαν, τις τροπολογίες αριθ. 29 και 30 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου με τις οποίες η προστασία καλύπτει όλες τις βάσεις δεδομένων, είτε υπάρχουν ήδη κατά την ημερομηνία έναρξης ισχύος της οδηγίας είτε κατασκευάζονται μεταγενέστερα (άρθρο 15 παράγραφος 2 της τροποποιημένης της πρότασης) 7 το Συμβούλιο δέχθηκε επίσης τις τροπολογίες αυτές και τις περιέλαβε στα άρθρα 14 της κοινής του θέσης.

Για λόγους σαφήνειας του άρθρου αυτού, το Συμβούλιο διαχώρισε το δικαίωμα του δημιουργού (παράγραφος 1) από το δικαίωμα ειδικής φύσεως (παράγραφος 3). Σε καθεμία από τις παραγράφους αυτές, το Συμβούλιο όρισε ως ημερομηνία αναφοράς την ημερομηνία μεταγραφής και όχι την ημερομηνία έκδοσης της οδηγίας, ώστε τα μέτρα μεταγραφής να μην απαιτείται να έχουν αναδρομική ισχύ.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είχε προτείνει να διευκρινιστεί ότι η προστασία, βάσει της οδηγίας, των βάσεων δεδομένων που υπάρχουν κατά την ημερομηνία έναρξης ισχύος της δεν μπορεί να θίγει τις πράξεις που έχουν συναφθεί ούτε τα δικαιώματα που έχουν αποκτηθεί πριν από την ημερομηνία αυτή (τροπολογία αριθ. 30). Το Συμβούλιο διευκρίνισε ότι αυτό ισχύει τόσο για την προστασία βάσει του δικαιώματος του δημιουργού όσο και για την προστασία βάσει του δικαιώματος ειδικής φύσεως (παράγραφος 4 της κοινής θέσης).

Το Συμβούλιο πρόσθεσε την παράγραφο 2 του άρθρου αυτού για να δοθεί λύση στο ζήτημα των βάσεων δεδομένων οι οποίες, προς το παρόν, προστατεύονται από το εθνικό καθεστώς δικαιωμάτων του δημιουργού αλλά οι οποίες ενδέχεται να μην προστατεύονται πλέον από ένα καθεστώς δικαιωμάτων του δημιουργού, όταν θα αρχίσει να ισχύει η οδηγία, λόγω του ότι τα κριτήρια επιλεξιμότητας για την προστασία από τα εθνικά αυτά καθεστώτα είναι λιγότερο αυστηρά από τα κριτήρια της οδηγίας για την προστασία βάσει του δικαιώματος του δημιουργού. Οι καταστάσεις αυτές ενδέχεται να ανακύψουν δυνάμει των εθνικών καθεστώτων που ισχύουν σήμερα σε τρία κράτη μέλη, στα οποία η διάρκεια προστασίας βάσει του δικαιώματος του δημιουργού είναι, σήμερα, 50 έτη post mortem auctoris και θα αυξηθεί σε 70 έτη post mortem auctoris μετά τη μεταγραφή της οδηγίας 93/98/EOK. Είναι πιθανόν ότι οι περισσότερες από τις συγκεκριμένες βάσεις δεδομένων θα είναι επιλέξιμες για προστασία βάσει του δικαιώματος ειδικής φύσεως 7 ωστόσο, η διάρκεια προστασίας βάσει του δικαιώματος αυτού είναι μόνον 15 έτη. Για να επιλύσει το πρόβλημα αυτό, το Συμβούλιο προέβλεψε παρέκκλιση η οποία επιτρέπει στα συγκεκριμένα κράτη μέλη να διατηρήσουν την προστασία αυτών των βάσεων δεδομένων βάσει του σήμερα ισχύοντος καθεστώτος μέχρις ότου λήξει η προθεσμία που τρέχει κατά την ημερομηνία δημοσίευσης της οδηγίας.

Επειδή η διάρκεια της προστασίας βάσει του δικαιώματος ειδικής φύσεως είναι δεκαπενταετής, το Συμβούλιο έκρινε χρήσιμο να διευκρινίσει ότι η προστασία των υφιστάμενων βάσεων δεδομένων βάσει του δικαιώματος αυτού ισχύει μόνον εάν η κατασκευή τους έχει περατωθεί εντός της δεκαπενταετίας που προηγείται της μεταγραφής της οδηγίας (παράγραφος 3 της κοινής θέσης).

Για να αποφευχθεί οποιαδήποτε αβεβαιότητα ως προς το εάν η δεκαπενταετία προστασίας, βάσει του δικαιώματος ειδικής φύσεως, των βάσεων δεδομένων οι οποίες υπάρχουν κατά την ημερομηνία μεταγραφής της οδηγίας πρέπει να υπολογίζεται από την ημερομηνία αυτή ή από την ημερομηνία περάτωσης της κατασκευής τους, το Συμβούλιο διευκρίνισε ότι πρέπει να εφαρμόζεται η πρώτη εναλλακτική λύση (παράγραφος 5 της κοινής θέσης). Η επιλογή αυτή αιτιολογείται από το γεγονός ότι το δικαίωμα ειδικής φύσεως είναι ένα νέο δικαίωμα και, κατά συνέπεια, σε καμιά βάση δεδομένων δεν έχει παρασχεθεί η προστασία βάσει ταυτόσημου δικαιώματος πριν τη μεταγραφή της οδηγίας.

23. Άρθρο 15

Όπως προαναφέρθηκε (σημεία 13 και 16 παραπάνω), το Συμβούλιο θεωρεί ότι οι διατάξεις του άρθρου 6 παράγραφος 1 και του άρθρου 8 είναι τόσο βασικές ώστε να μην πρέπει να επιτρέπονται παρεκκλίσεις από αυτές διά της συμβατικής οδού.

24. Άρθρο 16

Στην τροποποιημένη της πρόταση, η Επιτροπή είχε δεχθεί την πρόταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (τροπολογία αριθ. 31) για μετάθεση της προθεσμίας μεταγραφής της οδηγίας στην 1η Ιανουαρίου 1995 (παράγραφος 1 πρώτο εδάφιο). Επειδή η ημερομηνία αυτή έχει περάσει, το Συμβούλιο την αντικατέστησε από την 1η Ιανουαρίου 1998, ώστε να παρασχεθεί στα κράτη μέλη διετής σχεδόν διορία μεταγραφής η οποία αρχίζει από την ημερομηνία οριστικής έκδοσης της οδηγίας.

Το Συμβούλιο δέχθηκε την πρόταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (τροπολογία αριθ. 32), την οποία η Επιτροπή είχε περιλάβει στην τροποποιημένη της πρόταση (άρθρο 16 παράγραφος 3), να προβλεφθεί ρήτρα αναθεώρησης της οδηγίας. Λόγω της ταχείας εξέλιξης του τομέα αυτού, το Συμβούλιο επέσπευσε την ημερομηνία της πρώτης έκθεσης της Επιτροπής τρία έτη από την ημερομηνία μεταγραφής της οδηγίας. Εξάλλου, λόγω του καινοτόμου χαρακτήρα του δικαιώματος ειδικής φύσεως, το Συμβούλιο διευκρίνισε ότι η Επιτροπή θα εξετάσει ιδίως την εφαρμογή του, και ότι η εξέταση αυτή θα πραγματοποιηθεί ιδίως βάσει συγκεκριμένων πληροφοριών που παρέχουν τα κράτη μέλη.

(1) EE αριθ. C 156 της 23. 6. 1992, σ. 4.

(2) EE αριθ. C 194 της 19. 7. 1993, σ. 144.

(3) EE αριθ. C 308 της 15. 11. 1993, σ. 1.

(4) EE αριθ. C 19 της 25. 1. 1993, σ. 3.

(5) COM(88) 172 τελικό.

(6) EE αριθ. L 290 της 24. 11. 1993, σ. 9.