ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Κ0Μ(93) 645 τελικό 
Βρυξέλλες, 14.02.1994 
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ. ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 
ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ 
ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΚΑΙ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ 
ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΣΥΝΟΧΗ 
EJHAKAE. P^BlEJSMEjiSN 
ΣΥΝΟΨΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 1 b 
Αναγκαιότητα ενσωμάτωσης του στόχου για οικονομική και 
κοινωνική συνοχή στην ενεργειακή πολιτική 
Αναγκαιότητα συνοδευτικών δράσεων 
Στρατηγική και άξονες ανάπτυξης των συνοδευτικών δράσεων 
Συμπεράσματα 
ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΟΥ ΡΟΛΟΥ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ 
ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΣΥΝΟΧΗΣ 
1. Σχέσεις μεταξύ ενέργειας, οικονομίας και οικονομικής 6 
και κοινωνικής συνοχής 
2. Επιπτώσεις της κοινοτικής ενεργειακής πολιτικής στην 7 
οικονομική και κοινωνική συνοχή και αναγκαιότητα 
συνοδευτικών δράσεων 
2.1 Στόχοι ασφάλειας και συνοχή 
2.2 Προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και της 
ενεργειακής απόδοσης και συνοχή 
2.3 Στόχοι όσον αφορά το περιβάλλον και συνοχή 
2.4 Εσωτερική αγορά ενέργειας και συνοχή 
2.5 Αναγκαιότητα συνοδευτικών δράσεων 
3. Συνυπολογισμός της ενέργειας σε λοιπές κοινοτικές 15 
πολιτικές 
3.1 Ενσωμάτωση στην περιβαλλοντική πολιτική 
3.2 Ενσωμάτωση στην κοινή γεωργική πολιτική 
3.3 Ενσωμάτωση στην πολιτική μεταφορών 
3.4 Ενσωμάτωση στην πολιτική έρευνας 
3.5 Ενσωμάτωση στις πολιτικές περιφερειακής ανάπτυξης 
και χωροταξίας 
3.6 Ενσωμάτωση στις πολιτικές απασχόλησης και βιομηχανικής 
μεταβολής 
3.7 Συμπεράσματα 
— Λ<χ 
d_IfîliJ^NiïALYj:JKÛli_ÙEAÎJJ2fcl 20 
Οι δύο άξονες ανάπτυξης των δράσεων 20 
1. άξονας "Ενεργειακή Πολιτική/Συνοχή" 
2. άξονας "Λοιπές Πολιτικές/Ενέργεια/Συνοχή" 
Παραρτήματα 
1. Πίνακες "Δείκτες Ενέργειας/Συνοχής" 
2. Ενημερωτικά δελτία τ»ν προγραμμάτων: THERMIE, SAVE, ALTENER, JOULE, 
VALOREN, POSE IMA, REGEN, ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ. 
Κείμενα αναφοράς των υπηρεσιών της Επιτροπής 
Α. Ενέργεια - Παραμεθόριες περιοχές - ΓΔ XVII/TF.2 της 
Β. Ενέργεια - Αγροτικές περιοχές, νήσοι και ακριτικές περιοχές - ΓΔ 
XVII/TF.2, της 29.4.93 
Γ. Ενέργεια και Αστικός Χώρος - ΓΔ XVII/TF-2, της 30/9/1993 
- 1k-
ΣΥΝΟΦΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 
Αναγκαιότητα ενσωυάτωαηΓ του οτόγου νια οικονουική και κοινωνική συνοχή στην 
ενεργειακή πολιτική 
1. Η Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία ακολουθεί στον τομέα αυτό τους 
στόχους που περιέχει η Ενιαία Πράξη, έθεσε ως μία από τις προτεραιότητες 
της την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής, με σκοπό να 
μειωθούν οι διαφορές στην ανάπτυξη των διαφόρων χωρών και περιφερειών της 
Κοινότητας- σε γενικό αναπτυξιακό πλαίσιο, η ανάπτυξη των λιγότερο 
ανεπτυγμένων χωρών και περιφερειών πρέπει να υποστηριχθεί περισσότερο. 
Αυτός ο στόχος για συνοχή πρέπει να ενσωματωθεί στο σύνολο των κοινοτικών 
πολιτικών και πιο συγκεκριμένα σε εκείνες κάθετου χαρακτήρα με την έννοια 
ότι αφορούν όλους τους οικονομικούς τομείς και τα βιοτικά επίπεδα των 
πληθυσμών1. 
2. Οι ενεργειακές πολιτικές έχουν αναμφισβήτητα αυτόν τον κάθετο χαρακτήρα και 
οι εφαρμογές τους επηρεάζουν αποφασιστικά τις θεμελιώδεις παραμέτρους της 
οικονομικής και κοινωνικής συνοχής, οι οποίες είναι η οικονομική 
δραστηριότητα, το περιβάλλον και τα βιοτικά επίπεδα. Σήμερα που η ανεργία 
εξακολουθεί να πλήττει όλη την Κοινότητα, είναι εξαιρετικά σημαντικό σε μία 
ενεργειακή πολιτική να λαμβάνονται πλήρως υπόψη τα άμεσα και έμμεσα 
αποτελέσματα των επιλογών και των ενεργειακών έργων στην απασχόληση, τόσο 
από άποψη ποσοτική όσο και ποιοτική. 
2α Πράγματι το πέμπτο κοινοτικό πρόγραμμα πολιτικής και δράσεως για το 
περιβάλλον «Προς μια σταθερή ανάπτυξη» κάνει ειδικές αναφορές στη οημαοία 
του ενεργειακού τομέα στη σταθερή ανάπτυξη και την περιβαλλοντική 
προστασία. Το πρόγραμμα αναγνωρίζει επίσης τις ειδικές ανάγκες των 
Περιφερειών Συνοχής όσον αφορά τη σταθερή ανάπτυξη στην οποία η ενέργεια 
παίζει σημαντικό ρόλο. 0 αποφασιστικός ρόλος των μέτρων στον ενεργειακό 
τομέα υπογραμμίζεται επίσης και στην στρατηγική της Επιτροπής για μείωση 
των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα καθώς και στις δεσμεύσεις της 
Κοινότητας και των κρατών μελών στα πλαίσια της Συνθήκης-Πλαίσιο σχετικά με 
τη μεταβολή του κλίματος1*. 
3. Κύριοι στόχοι της κοινοτικής ενεργειακής πολιτικής είναι να εξασφαλισθεί 
ασφάλεια εφοδιασμού, να προωθηθεί η ενεργειακή απόδοση και η χρήση των 
ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, να ελαττωθούν οι επιπτώσεις στο περιβάλλον, να 
εφαρμοσθεί η εσωτερική αγορά ενέργειας, με ταυτόχρονη ανάπτυξη των 
περιφερειών και συνεργασία με τρίτες χώρες. Είναι επομένως αναγκαίο να 
γίνει ανάλυση της συσχέτησης μεταξύ των στόχων ενίσχυσης της συνοχής και 
των στόχων της κοινοτικής ενεργειακής πολιτικής και να αναζητηθούν πιθανές 
οδοί προς την εξασφάλιση της συνοχής. 
4. Αυτή η ενεργειακή πολιτική αναπτύσσεται μέσα σε ένα πλαίσιο πολύ 
διαφορετικών εθνικών, περιφερειακών και τοπικών καταστάσεων. Επιπλέον, οι 
λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες και περιφέρειες βρίσκονται σε μειονεκτική θέση 
απέναντι στις ικανότητες που διαθέτουν για την πρόσβαση στην ενέργεια, 
παρουσιάζουν δε τους πλέον δυσμενείς δείκτες όσον αφορά την απόδοση στη 
χρήση της ενέργειας. Για να μπορέσει η περαιτέρω ολοκλήρωση των ενεργειακών 
συστημάτων μέσα στον ευρωπαϊκό χώρο να συμβάλει στην μείωση των διαφορών 
αυτών, η ενεργειακή πολιτική πρέπει να ενσωματώνει τον στόχο για συνοχή και 
να αποβεί έτσι σημαντικός συντελεστής για την επίτευξη του στόχου αυτού. 
1 Αρθρα 130Α και 130Β της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Έυωοη. 
1· COM(92)23 τελικό. 27.3.1992. τόμος II. 
- 2 -
Αναγκαιότητα των συνοδευτικών δοάπεων 
5. Μέχρι σήμερα, η Κοινότητα έχει λάβει ορισμένες ειδικές πρωτοβουλίες στον 
τομέα της ενέργειας στο πλαίσιο των διαβρωτικών πολιτικών και έδωσε έναν 
πρώτο προσανατολισμό όσον αφορά τη συνοχή σε ορισμένα μέτρα που έχουν 
ληφθεί στο πλαίσιο της ενεργειακής πολιτικής, συμπεριλαμβανομένων των 
πτυχών έρευνας και ανάπτυξης· πρόκειται κυρίως για: 
την ενίσχυση των ενεργειακών υποδομών στις πλέον μειονεκτούσες 
περιφέρειες (πρόγραμμα REGEN) στο πλαίσιο των Διαρθρωτικών Ταμείων· 
τη βελτίωση της ορθολογικής διαχείρισης της ενέργειας, την αξιοποίηση 
των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και την προώθηση των νέων ενεργειακών 
τεχνολογιών (προγράμματα THERMIE, SAVE και ALTENER στο πλαίσιο της 
ενεργειακής πολιτικής, JOULE στο πλαίσιο των προγραμμάτων Ε&Α και 
VALOREN στο πλαίσιο των Διαρθρωτικών Ταμείων) και 
την προώθηση του ενεργειακού προγραμματισμού σε περιφερειακή και αστική 
κλίμακα στο πλαίσιο της ενεργειακής πολιτικής. 
Επιπλέον, μέσω των Κοινοτικών Πλαισίων Στήριξης (ΚΠΣ) των περιφερειών των 
οποίων η ανάπτυξη υστερεί (Στόχος 1) και από την άποψη της βελτίωσης της 
βασικής οικονομικής υποδομής τους η Κοινότητα διέθεσε για την ενέργεια 
1.712 εκατ. Ecu για την περίοδο 1989-1993(1α). 
6. Η επίσπευση της διαδικασίας ολοκλήρωσης και η διατήρηση των μεγάλων 
διαφορών, παρά τις μέχρι τώρα προσπάθειες, οδηγούν στο συμπέρασμα ότι 
χρειάζεται εμπέδωση και διεύρυνση αυτών των μέτρων και πρωτοβουλιών 
ενεργειακού χαρακτήρα που μπορούν να συμβάλουν ατην ενίσχυση της συνοχής, 
με την επιδίωξη ταυτόχρονα να ληφθούν κατάλληλα υπόψη οι ιδιαιτερότητες των 
λιγότερο ανεπτυγμένων περιφερειών. Για το σκοπό αυτό θα μπορούν να 
ανευρεθούν μέσα σε κοινοτική κλίμακα, πρέπει όμως να γίνει κατανοητό στα 
κράτη μέλη και στις περιφέρειες ότι τα μέτρα αυτά έχουν πρωτεύουσα σημασία. 
7. Εν προκειμένω, πρόκειται για την εφαρμογή της αρχής της επικουρικότητας: 
τα κοάτη υέλη και οι περιφέρειες 
μεριμνώντας να ληφθεί υπόψη η συνιστώσα "ενέργεια" στα περιφερειακά 
αναπτυξιακά προγράμματα τους· 
προβλέποντας μέτρα θεσμικού και κανονιστικού χαρακτήρα, και 
αποδεσμεύοντας τα χρηματοδοτικά μέσα που είναι αναγκαία για την 
εκτέλεση των δράσεων που αποσκοπούν στην μείωση των ανισοτήτων στην 
πρόσβαση στην ενέργεια, στηριζόμενα παράλληλα, ενδεχομένως, στους 
κοινοτικούς πόρους, όχι μόνον όσον αφορά τα οικονομικά θέματα αλλά 
επίσης και την τεχνογνωσία, τις τεχνολογίες και την ικανότητα οργάνωσης 
της συνεργασίας μεταξύ των λιγότερο ανεπτυγμένων περιφερειών, αφενός, 
και, αφετέρου, μεταξύ αυτών και των πλέον ευνοημένων. 
n Κοινότητα, από πλευράς της, πρέπει να καταστρώσει στρατηγική καί να 
αναπτύξει τις συνοδευτικές δράσεις που απαιτούνται, έτσι ώστε η ενέργεια να 
συμβάλει στην ενίσχυση της συνοχής. Όντως: 
η αναγκαιότητα δράσης σε κοινοτική κλίμακα (άρθρο 3β δεύτερο εδάφιο της 
Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση) απορρέει από έναν από τους 
πρωτεύοντες στόχους που έχει θέσει η εν λόγω Συνθήκη, δηλαδή την 
οικονομική και κοινωνική συνοχή· 
(Ια) Βλ. SEC (92) 1327 της 1.7.1992). 
- 3 -
η φύση (ο τύπος) και η ένταση των δράσεων που προτείνονται σε κοινοτική 
κλίμακα συμβαδίζουν με το κριτήριο της αναλογικότητας, το οποίο είναι 
άρρηκτα συνδεδεμένο με την αρχή της επικουρικότητας (βλέπε άρθρο 3β, 
τρίτο εδάφιο της Συνθήκης). Συγκεκριμένα, πρόκειται για: 
* συστάσεις προς τα κράτη μέλη και τις περιφέρειες, 
* ενθάρρυνση της διασυνοριακής και διαπεριφερειακής συνεργασίας, 
* δράσεις οικονομικής στήριξης, τόσο στο πλαίσιο των προγραμμάτων της 
κοινοτικής ενεργειακής πολιτικής, όσο και για δράσεις των 
Διαρθρωτικών Ταμείων. 
Στοατηνική και ά?ονε€ ανάπτυΕηο των συνοδευτικών ôoA^eav 
8. Στην παρούσα ανακοίνωση προτείνεται μία στρατηγική, με την οποία 
ενσωματώνεται ο στόχος της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής στην 
ενεργειακή πολιτική και ταυτόχρονα η ενέργεια χρησιμοποιείται ως φορέας 
ενίσχυσης της συνοχής αυτής. Η εν λόγω στρατηγική συνίσταται: 
(i) στην ανάπτυξη μιας σφαιοικήο προσέγγισης με σκοπό να εξετασθούν οι 
σχέσεις μεταξύ ενέργειας και συνοχής, τονίζοντας το ρόλο που μπορεί 
να διαδραματίσει η ενέργεια στην ενίσχυση της συνοχής τόσο σε 
επίπεδο ενεργειακής πολιτικής όσο και σε επίπεδο άλλων πολιτικών 
(περιφερειακή ανάπτυξη, κοινή γεωργική πολιτική, περιβάλλον, 
μεταφορές, έρευνα, κοινωνική πολιτική)· 
(Μ) στην ανάπτυξη ορισμένων συνοδευτικών δράσεων που θα αφορούν TIC 
ενεργείQKéc υποδουέ<:. την ενεργειακή απόδοοη και την αγιοποίηση του 
εv6oγεvoύc δυνσιηκού των περιωερειών. 
9. Η στρατηγική αυτή θα εφαρμοσθεί με βάση δύο άΣονεο: 
* τον άξονα "Ενεργειακή Πολιτική/Συνοχή", όπου θα λαμβάνεται υπόψη η 
διάσταση της συνοχής στην ενεργειακή πολιτική διαμέσου: 
των καταρτισθέντων ή εκπονούμενων προγραμμάτων στο πλαίσιο της 
πολιτικής αυτής, δηλαδή τα προγράμματα για τον διαγνωστικό έλεγχο 
της ενέργειας και την ανάπτυξη της ενεργειακής τεχνολογίας 
(THERMIE, SAVE, ALTENER, JOULE, ενεργειακός προγραμματισμός σε 
περιφερειακό και αστικό επίπεδο) και, 
της ολοκλήρωσης της εσωτερικής αγοράς ενέργειας και της ανάπτυξης 
των διευρωπαϊκών δικτύων ενέργειας (βλ. τίτλο XII της Συνθήκης για 
την Ευρωπαϊκή Ένωση). 
* τον άξονα "Λοιπές Πολιτικές/Ενέργεια/Συνοχή", όπου θα λαμβάνονται υπόψη 
οι δυνατότητες της ενέργειας ως φορέα της συνοχής στις λοιπές 
πολιτικές διαμέσου: 
αφενός, της αρμονικής εφαρμογής των συνοδευτικών δράσεων που 
συνδέονται με την ενέργεια, και, 
αφετέρου, του συστηματικού συνυπολογισμού των ενεργειακών έργων στα 
αναπτυξιακά προγράμματα των περιφερειών που αποτελούν το 
- 4 -
αντικείμενο παρεμβάσεων με βάση τις διαρθρωτικές πολιτικές της 
Κοινότητας και της ενσωμάτωσης, ενδεχομένως, των συνιστωσών 
ενεργειακού χαρακτήρα στο πλαίσιο των νέων κοινοτικών 
πρωτοβουλιών. Οι συνιστώσες αυτές αφορούν ιδίως: 
"την ενέργεια-παραμεθόριες περιοχές", διότι κρίνεται αναγκαίο 
να συντονισθούν οι δράσεις μεταξύ των παραμεθόριων περιφερειών 
έτσι ώστε να τους επιτραπεί να οργανώσουν με ορθολογικό τρόπο 
τη διαχείριση των δικτύων μεταφοράς και διανομής της ενέργειας 
και να αξιοποιήσουν καλύτερα το ενδογενές δυναμικό τους· 
"την ενέργεια και τις αγροτικές περιοχές, τις νήσους και τις 
ακριτικές περιοχές", όπου η βελτίωση της πρόσβασης στην 
ενέργεια και η αξιοποίηση του ενδογενούς δυναμικού τους 
αποτελούν σημαντικούς συντελεστές διαφοροποίησης των 
οικονομικών δραστηριοτήτων και 
"την ενέργεια και τον αστικό χώρο", λόγω των αλληλεπιδράσεων 
μεταξύ ενέργειας, περιβάλλοντος και οικονομίας και των 
επιπτώσεων τους στις συνθήκες διαβίωσης. Οι πόλεις, κυρίως των 
λιγότερο ανεπτυγμένων περιοχών, αντιμετωπίζουν συχνά δυσχέρειες 
στη βελτίωση και διαφοροποίηση του εφοδιασμού τους σε ενέργεια 
και δεν είναι πάντοτε σε θέση να δώσουν τη δέουσα προσοχή στη 
διαχείριση της ενέργειας. Εν προκειμένω, πρέπει να 
υπενθυμιστεί πόσο σημαντικός είναι ο σχεδιασμός, η κατασκευή 
και η συντήρηση των υποδομών διανομής της ενέργειας (φυσικό 
αέριο, ηλεκτρισμός, δίκτυα θέρμανσης, κατά περίπτωση), η 
ορθολογική διαχείριση της ενέργειας και η εκμετάλλευση των 
τοπικών ενεργειακών πηγών και πιο συγκεκριμένα των ανανεώσιμων 
πηγών και της ενέργειας που μπορεί να παραχθεί από τα απόβλητα. 
Γυυπεοάσιιατα 
10. Η παρούσα ανακοίνωση προτείνει μία σφαιρική προσέγγιση του προβληματισμού 
ενέργεια/κοινωνική συνοχή. Εκπονήθηκε από την Επιτροπή με βάση μελέτες, 
σκέψεις που δημιουργήθηκαν από επαφές με τους ενδιαφερόμενους κύκλους, την 
πείρα και την αξιολόγηση κοινοτικών προγραμμάτων, καθώς και με βάση τις 
συζητήσεις που ακολούθησαν μετά τις διασκέψεις που διοργανώθηκαν στη 
Λισαβώνα τον Ιούνιο του 1992 με θέμα "την ενέργεια και την οικονομική και 
κοινωνική συνοχή στην Κοινότητα" και στο Μιλάνο, τον Ιούλιο του 1993 με 
θέμα "Περιφέρειες και Ενέργεια". 
Πρόκειται κυρίως για ένα έγγραφο προβληματισμού και ενημέρωσης με σκοπό να 
διευκολυνθεί ο διάλογος ενόψει των μελλοντικών αποφάσεων που θα λάβουν η 
Κοινότητα και τα κράτη μέλη, όσον αφορά την ενεργειακή πολιτική και 
προγράμματα περιφερειακής ανάπτυξης, ή ακόμη τη χρήση των διαρθρωτικών 
ταμείων. 
- 5 
Η Επιτροπή διαβιβάζει το παρόν έγγραφο στο Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό 
Κοινοβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των 
Περιφερειών και καλεί το Συμβούλιο: 
α) να λάβει γνώση της ανάλυσης της Επιτροπής, καθώς και της πρόθεσης της: 
* να εξασφαλίσει ότι θα συνυπολογισθεί ο στόχος να ενισχυθεί η 
κοινωνική και οικονομική συνοχή στις δράσεις που αναπτύσσονται στο 
πλαίσιο της κοινοτικής ενεργειακής πολιτικής· 
* να μεριμνήσει ώστε να ενσωματωθούν οι δυνατότητες της ενέργειας ως 
φορέας της συνοχής στις λοιπές κοινοτικές πολιτικές· 
* να ενσωματωθούν, ενδεχομένως, οι συνιστώσες ενεργειακού χαρακτήρα, 
όπως αυτές αναφέρονται στο σημείο 9 ανωτέρω, στο πλαίσιο των νέων 
κοινοτικών πρωτοβουλιών που κάνουν χρήση των διορθωτικών ταμείων. 
β) να συστήσει στα κράτη μέλη να ενσωματώσουν την συνιστώσα "ενέργεια" 
στα περιφερειακά αναπτυξιακά σχέδια και προγράμματα. 
* * * 
-δ­
ι ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΟΥ ΡΟΛΟΥ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ 
ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΣΥΝΟΧΗΣ 
1· Σγέοειο υεταΕύ ενέονειαΓ. oiKOVouiac και otKovouiknr *mκη|νωνι_κΛΓgtuinvrSr 
Η οικονομική ανάπτυξη και η κοινωνική πρόοδος συνδέονται άρρηκτα με την 
ύπαρξη ενεργειακών πόρων, οι οποίοι επιτρέπουν στον άνθρωπο να λειτουργήσει 
τις παραγωγικές μονάδες, να εξασφαλίσει τις συναλλαγές και να ικανοποιήσει 
όλες τις ανάγκες που απορρέουν από τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης του. 
Η ενέργεια και η ανάπτυξη είναι αδιαχώριστες, οι σχέσεις τους όμως 
εξελίσσονται συν τω χρόνω συναρτήσει των μεταβολών στις οικονομικές και 
κοινωνικές δομές, οι οποίες με τη σειρά τους εξαρτώνται από επίσης 
πολυποίκιλους παράγοντες όπως η τεχνική πρόοδος, οι διεθνείς σχέσεις, τα 
πολιτικά και θεσμικά πλαίσια και οι σχέσεις του ανθρώπου με το περιβάλλον. 
Η ενέργεια μπορεί να εξετασθεί από διάφορες οπτικές γωνίες όσον αφορά την 
εξέλιξη της οικονομικής ανάπτυξης: 
αποτελεί συντελεστή της παραγωγής και, με την ιδιότητα αυτή, είναι μία 
από τις δικλείδες της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων· 
είναι το αντικείμενο της δραστηριότητας μιας ολόκληρης σειράς τομέων, 
των οποίων η βαρύτητα στις εθνικές οικονομίες και τις διεθνείς 
συναλλαγές είναι σημαντική και, υπό την έννοια αυτή, έχει αξιοσημείωτες 
επιπτώσεις στην απασχόληση·2 
αποτελεί τον φορέα ικανοποίησης ορισμένων από τις ουσιαστικές ανάγκες 
του πληθυσμού και η ύπαρξη της καθορίζει τα πρότυπα διαβίωσης· 
είναι αιτία πολυάριθμων προβλημάτων περιβάλλοντος και μερικές φορές 
υγείας. 
Επομένως, ανεξάρτητα από τη άποψη από την οποία εξετάζεται το θέμα της 
ενέργειας, διαπιστώνεται ότι η ενέργεια έχει βαθείς δεσμούς με τις διάφορες 
παραμέτρους που μετρούν στην οικονομική και κοινωνική συνοχή: την 
οικονομική δραστηριότητα, την ποιότητα του περιβάλλοντος και τα βιοτικά 
επίπεδα. 
Πρέπει να σημειωθεί ότι οι λιγότερο ευνοημένες περιφέρειες της Κοινότητας 
εμφανίζουν τους πλέον δυσμενείς ενεργειακούς δείκτες, δηλαδή οι περιφέρειες 
«..ΤΑ/·. αυτές 
βρίσκονται στις χώρες που παρουσιάζουν τα υψηλότερα ποσοστά ενεργειακής 
εξάρτησης2. Έτσι, η Πορτογαλία, η Ελλάδα, η Ιρλανδία, η Ισπανία και 
η Ιταλία έχουν ποσοστά περιλαμβανόμενα μεταξύ 85% και 65%, ποσοστά κατά 
πολύ ανώτερα του μέσου κοινοτικού όρου (50%), αυτή δε η εξάρτηση 
επικεντρώνεται στην Ελλάδα, την Πορτογαλία και την Ιταλία στο πετρέλαιο 
(άνω του 60% του εφοδιασμού έναντι 36% για το σύνολο της Κοινότητας)3· 
έχουν τα χαμηλότερα επίπεδα κατανάλωσης ενέργειας κατά κεφαλή (μεταξύ 1 
και 2,5 τιπ/έτος/κάτοικο έναντι 3,4 τιπ για όλη την Κοινότητα) λόγω της 
πολύ χαμηλότερης παραγωγής εμπορευμάτων και υπηρεσιών, των συχνά 
2 Βλ. παράρτημα 1, πίνακα 1 (δείκτες ενεργέιας-συνοχής) και Ια (απασχόληση στον τομέα ενέργειας). 
3 Η Ελλάδα, η Πορτογαλία, η Ιταλία, η Ιρλανδία και η Ισπανία εισάγουν σχεδόν όλο το πετρέλαιο που καταναλώνουν. 
7 -
ευνοϊκών κλιματικών συνθηκών και της περιορισμένης αγοραστικής δύναμης 
των κατοίκων τους, των οποίαν το ποσοστό εξοπλισμού τους (οικιακές 
συσκευές, αυτοκίνητα, συστήματα θέρμανσης ή κλιματισμού, κλπ.) είναι 
χαμηλότερο του μέσου κοινοτικού όρου-
χρησιμοποιούν με λιγότερο αποτελεσματικό τρόπο4 την ενέργεια λόγω 
κυρίως της τεχνολογικής τους καθυστέρησης και της μικρότερης 
διαφοροποίησης τους στον ενεργειακό εφοδιασμό5. Αυτή η χαμηλή 
αποτελεσματικότητα εξηγεί κατά κύριο λόγο τις ισχυρές ενεργειακές τους 
εντάσεις (τ ι π/μονάδα ΑΕΠ), ονώτερες εν γένει εκείνων των περισσότερο 
ανεπτυγμένων χωρών της Κοινότητας· 
έχουν περιορισμένη ή ανύπαρκτη δυνατότητα πρόσβασης στα μεγάλα δίκτυα 
διασύνδεσης (ηλεκτρικής ενέργειας και κυρίως φυσικού αερίου), η οποία 
αποτελεί τροχοπέδη στη διαφοροποίηση του εφοδιασμού τους σε ενέργεια 
και δεν επιτρέπει στους καταναλωτές να απολαύσουν μία ενέργεια 
ποιότητας. 
Αυτή η δυσμενής κατάσταση των λιγότερο ανεπτυγμένων περιφερειών της 
Κοινότητας όοον αφορά την ενέργεια είναι ταυτόχρονα μία από τις αιτίες αλλά 
και από τις συνέπειες της αν«ΐϊίίυξιακής τους καθυστέρησης. Μία ενεργειακή 
πολιτική, η οποία 9α λαμβάνει υπόψη την ενίσχυση της οικονομικής και 
κοινωνικής συνοχής, δηλαδή που θα έχει ως επιδίωξη να επιτευχθεί 
ικανοποιητικό επίπεδο ανάπτυξης σε όλες τις χώρες και περιφέρειες της 
Κοινότητας, πρέπει να εξασφαλίσει σε όλους ασφάλεια εφοδιασμού και πρόσβαση 
σε μία διαφοροποιημένη ενεργεί ο ποιότητας σε λογικές τιμές. Μία πολιτική 
του είδους αυτού πρέπει να διαχειρίζεται με συνεπή τρόπο, σε μακροπρόθεσμες 
προοπτικές, τη σύνθετη δέσμη δράσεων και αλληλεπιδράσεων μεταξύ ενέργειας 
και οικονομίας, ενέργειας και περιβάλλοντος, ενέργειας και χωροθέτησης των 
δραστηριοτήτων και των πληθυσμών. 
2. Επιπτώσεις ττκ κοινοτικής ενεονειακήο πολ ι τ ι Knc στην οι κονου ιKJ _&OJ 
κοινωνική συνογή και αναγκαιότητα των συνοδευτικών δοάοεων 
Κύριοι στόχοι της κοινοτικής ενεργειακής πολιτικής είναι η ασφάλεια 
εφοδιασμού σε όλη την Κοινότητα με λογικό κόστος, η ελαχιστοποίηση των 
επιπτώσεων των ενεργειακών συστημάτων στο περιβάλλον, η ολοκλήρωση της 
εσωτερικής αγοράς svépy&iaç, η προώθηση της ενεργειακής απόδοσης και της 
αξιοποίησης τ^ν avoweesιμαν κηγών ενέργειας, συντελώντας ταυτόχρονα στην 
ανάπτυξη των περιφερειών και στη συνεργασία με τις τρίτες χώρες. 
Οι επιπτώσεις στην οικονομική και κοινωνική συνοχή από την επίτευξη καθενός 
από τους παρακάνω στόχους συχνά είναι μεταξύ τους αλληλοσυγκρουόμενες. 
Έτσι : 
2.1. Η mamàkEi® ^©οδιασυού εξαρτάται καταρχήν από την καλύτερη 
αξιοποίηση των ενεργειακών πόρων της Κοινότητας και από την 
περαιτέρω διαφοροποίηση των χρησιμοποιούμενων μορφών ενέργειας και 
Επαληθεύεται ανά τομέα ότι (βλ. σύγκριση των βάσεων δεδομένων ανά χώρα μοντέλων ΜΕΟΕΕ και MURE που έχουν αναπτυχθεί στο 
πλαίσιο των προγραμμάτων που διεξάγει η ΓΔ XII), για να παρασχεθεί η ίδια υπηρεσία, (μεταφορά εμπορευμάτων), να παραχθεί το 
ίδιο αγαθό (π.χ. χάλυβας, αλουμίνιο) ή για να ικανοποιηθεί η ίδια ανάγκη (θέρμανση), η αντίστοιχη κατανάλωση ενέργειας είναι 
συχνά ανώτερη στις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες της Κοινότητας. 
Έτσι, οι καταναλωτές «ou δεν έχουν πρόσβαση σε ορισμένες μορφές ενέργειας (π.χ. φυσικό αέριο στην Πορτογαλία) είναι 
υποχρεωμένοι να προβούν σε λιγότερο αποδοτικές επιλογές (ηλεκτρική ενέργεια για τη θέρμανση). 
- 8 -
της προέλευσης τους, κυρίως σε ό,τι αφορά το φυσικό αέριο και το πετρέλαιο που 
εισάγει κατά κύριο λόγο η Κοινότητα. Η ασφάλεια αυτή εξαρτάται επίσης από τη 
σύσταση στρατηγικών αποθεμάτων (κυρίως πετρελαίου) λόγω των λανθανόντων 
κινδύνων δημιουργίας κρίσης στον εφοδιασμό. Τέλος, εξαρτάται από την ενίσχυση 
και την επέκταση των δικτύων και των διασυνδέσεων (κυρίως των δικτύων φυσικού 
αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας), τα οποία επιτρέπουν καλύτερη πρόσβαση στις 
διαθέσιμες πηγές ενέργειας και δυνατότητες, και από μέτρα που οδηγούν σε 
μεγαλύτερη ελαστικότητα από άποψη ζήτησης. 
Οι ποικίλες λοιπόν συνιστώσες μιας πολιτικής ασφάλειας του εφοδιασμού έχουν 
διάφορες επιπτώσεις στην ενίσχυση της συνοχής: 
η καλύτερη αξιοποίηση των ενδογενών ενεργειακών πόρων θα αποβεί οπωσδήποτε 
εν γένει θετική για τις μειονεκτούσες περιφέρειες, εφόσον μεθερμηνευθεί στη 
δημιουργία πλουτοπαραγωγικών πηγών και απασχόλησης με τη προστασία 
ταυτόχρονα του περιβάλλοντος· 
η σύσταση στρατηγικών αποθεμάτων συνεπάγεται σημαντικές επενδύσεις και 
οικονομικό κόστος που, κατ' αναλογία, βαρύνουν περισσότερο τις λιγότερο 
ανεπτυγμένες χώρες για τους λόγους που ήδη αναφέρθηκαν (μεγαλύτερη βαρύτητα 
των υδρογονανθράκων, ισχυρότερη ενεργειακή εξάρτηση και υψηλότερη 
ενεργειακή ένταση του ΑΕΠ)· 
οι επεκτάσεις και ενισχύσεις των δικτύων και των διασυνδέσεων, όταν 
καλύπτουν τις λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες, αποτελούν εν γένει 
παράγοντα βελτίωσης των βιοτικών επιπέδων και αύξησης της οικονομικής 
δραστηριότητας. Η πρόσβαση σε ηλεκτρική ενέργεια ποιότητας ή στο φυσικό 
αέριο επιτρέπει στους καταναλωτές του τομέα στέγασης και του τριτογενούς 
τομέα να χρησιμοποιούν πιο ενδεδειγμένους εξοπλισμούς όσον αφορά την 
απόδοση, την τιμή και την άνεση και ενισχύει τις δυνατότητες όσον αφορά το 
λόγο ποιότητας/τιμής, ταυτόχρονα δε επιτρέπει τη βελτίωση της οικονομικής 
τους ανταγωνιστικότητας. 
Αυτές οι επεκτάσεις και ενισχύσεις των δικτύων και των διασυνδέσεων 
απαιτούν μεγάλες επενδύσεις και, λόγω του αρχικού χαμηλού επιπέδου 
κατανάλωσης των μειονεκτουσών περιφερειών, η οικονομική τους βιωσιμότητα 
είναι ευνοϊκή εν γένει μόνο μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα. Έτσι, οι 
επενδύσεις αυτές δεν είναι πολύ ελκυστικές για τις ιδιωτικές επιχειρήσεις. 
Αφετέρου, τα λιγότερο ανεπτυγμένα κράτη μέλη και περιφέρειες δεν διαθέτουν 
επαρκείς πόρους για να αναλάβουν πάντοτε όλο το κόστος. Για το λόγο αυτό, 
όταν οι επενδύσεις αυτές έχουν τη δυνατότητα οικονομικής βιωσιμότητας, η 
Κοινότητα μπορεί να συμμετάσχει στη χρηματοδότηση τους (π.χ. πρόγραμμα 
REGEN). 
Η Κοινότητα έχει πάντως επίγνωση του γεγονότος ότι οι πολύ μεγάλες 
επιδοτήσεις των δικτύων μπορούν να θέσουν σε κίνδυνο την αξιοποίηση των 
περιφερειακών ή τοπικών ενεργειακών πόρων (οπότε, μία μεγάλη επιδότηση ενός 
δικτύου αερίου σε αγροτική περιοχή μπορεί να επιτρέψει στο διανομέα 
- 9 
να πωλεί το αέριο σε ανταγωνιστική τιμή ως προς την τιμή του ξύλου 
και να θέσει τέρμα π.χ. στην εκμετάλλευση του κλάδου 
ξυλείας/ενέργειας). 
Εξάλλου επέκταση των ενεργειακών δικτύων θα πρέπει να λαμβάνει 
υπόψη τις δυνατές συνεργίες με τα λοιπά δίκτυα, κυρίως μεταφορών 
και τηλεπικοινωνιών προς μείωση του κόστους υποδομής, περιορίζοντας 
κατ'αυτόν τον τρόπο τις επιπτώσεις στο περιβάλλον. 
2.2. Η ποοώθηση Tnc sveovsiaKAc απόδοσηο και Tnc ανάπτυΕηΓ ανανεώοιυων 
πηνών ενέονεκκ: συμβάλλουν στην ενίσχυση της οικονομικής και 
κοινωνικής συνοχής. Πράγματι: 
αποτελούν παράγοντες δημιουργίας οικονομικής δραστηριότητας και 
επομένως προστιθέμενης αξίας και απασχόλησης. Σε πολλές 
περιπτώσεις αποδεικνύεται ότι η αξιοποίηση των ανανεώσιμων 
πηγών ενέργειας και οι επενύύσεις στην ενεργειακή απόδοση 
επιτρέπουν να αντικατασταθούν οι λειτουργικές δαπάνες (αγορά 
ενέργειας) με επενδύσεις στις περιφέρειες και με κόστος 
συντήρησης (κυρίως τοπική απασχόληση). Εξάλλου, μειώνοντας την 
ενεργειακή ένταση της οικονομικής δραστηριότητας αυξάνεται η 
ανταγωνιστικότητα των τοπικών επιχειρήσεων· 
βελτιώνουν την ποιότητα του περιβάλλοντος και τα βιοτικά 
επίπεδα. 0 εξοικονομούμενος τόνος ισοδυνάμου πετρελαίου (τιπ) 
συνεισφέρει στον περιορισμό της αύξησης της ρύπανσης και για 
κάθε παραγόμενο τιπ οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας εμφανίζουν 
τους πλέον χαμηλούς δείκτες επιπτώσεων στο περιβάλλον, παρά το 
γεγονός ότι οι επιπτώσεις αυτές δεν πρέπει να θεωρούνται 
αμελητέες. Ορισμένες από τις ενέργειες αυτές επιτρέπουν επίσης 
την παραγωγή ενέργειας ποιότητας σε περιοχές όπου δεν μπορούν 
να φθάσουν τα δίκτυα (φωτοβολταϊκή ηλιακή ενέργεια π.χ.) και η 
ορθολογική χρήση της ενέργειας συμβάλλει συχνά στη βελτίωση του 
τρόπου διαβίωσης των κατοίκων (π.χ. η θερμική άνεση στην 
κατοικία με καλή μόνωση των κτιρίων)· 
μέγα μέρος των λιγότερο ανεπτυγμένων περιοχών της Κοινότητας 
έχουν σημαντικό δυναμικό σε ενεργειακούς πόρους, οι 
περισσότεροι από τους οποίους είναι ανανεώσιμοι, και γνωρίζουμε 
ότι παρόλο που σήμερα η συμβολή τους στην ικανοποίηση των 
αναγκών δεν είναι αμελητέα (ακόμα και εάν οι στατιστικές την 
αγνοούν), το δυναμικό που παραμένει εκμεταλλεύσιμο είναι 
σημαντικό. 
Η ενεργειακή απόδοση και η ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας 
συνεπάγονται σημαντικές επενδύσεις και ανθρώπινους πόρους 
(κατάλληλη κατάρτιση όσον αφορά την ενέργεια) και ένα επιπλέον 
εμπόδιο στις λιγότερο ανεπτυγμένες περιοχές: την απόκτηση 
τεχνολογίας και τεχνογνωσίας, στις οποίες η πρόσβαση δεν είναι 
- 10 -
πάντοτε εύκολη. Έτσι, προγράμματα όπως το THERMIE ή τα προηγούμενα 
προγράμματα επίδειξης καταρτίστηκαν για να υπερβληθούν τα 
προβλήματα αυτά σε όλη την Κοινότητα, πρέπει όμως να διαπιστωθεί 
ότι, μολονότι οι επιπτώσεις τους είναι εν γένει θετικές, η απόδοση 
τους υπήρξε μικρότερη στις λιγότερο ανεπτυγμένες περιοχές. Το 
μεγαλύτερο μέρος των χρηματοδοτικών ενισχύσεων για έργα 
υποστηριζόμενα από τα προγράμματα επίδειξης ή σήμερα στο πλαίσιο 
του THERMIE, χωροθετούνται6 στις ανεπτυγμένες περιφέρειες και, 
όσον αφορά τα εγκριθέντα έργα, το ποσοστό εγκατάλειψης τους είναι 
υψηλότερο στις λιγότερο ανεπτυγμένες περιοχές. Πρέπει επίσης να 
σημειωθεί ότι τα έργα που εκτελέσθηκαν στις περιοχές αυτές 
εμπεριέχουν σε μεγάλο βαθμό καινοτομίες, εισαγόμενες από πιο 
ανεπτυγμένες περιοχές, όχι πάντοτε τόσο προσαρμοσμένες στις τοπικές 
συνθήκες ή δεν είναι εκείνες που προσφέρουν τις καλύτερες 
δυνατότητες διάδοσης τους. 
Τα εμπόδια στην εφαρμογή τέτοιων προγραμμάτων στις λιγότερο 
ανεπτυγμένες περιφέρειες παρουσιάζονται κυρίως όσον αφορά : 
τη χαμηλότερη ανταγωνιστικότητα7 των τοπικών πόρων ως προς τις 
"κεντροποιημένες" ενέργειες (φυσικό αέριο, δίκτυα ηλεκτρικής 
ενέργειας, προϊόντα πετρελαίου, άνθρακας) που συνδέεται συχνά 
με θέματα τιμών7* αλλά επίσης και με την ανεπαρκή τεχνογνωσία 
των περιφερειακών και τοπικών επιχειρήσεων, η οποία 
μεταφράζεται σε αυξημένο επενδυτικό κόστος, προβλήματα 
αξιοπιστίας των εγκαταστάσεων και αυξημένες δυσχέρειες στην 
οικονομική διάρθρωση8 των έργων ενεργειακής απόδοσης ή της 
αξιοποίησης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας· 
τη διάδοση των τεχνολογιών, η οποία είναι πιο δύσκολο να 
επιτευχθεί σε αυτές τις περιοχές λόγω της ανεπαρκούς γνώσης των 
δυνητικών αγορών, της ανεπαρκούς πληροφόρησης των χρηστών, της 
μικρότερης περιφερειακής και τοπικής ικανότητας απορρόφησης των 
τεχνολογιών λόγω του μειωμένου αριθμού οικονομικών παραγόντων 
με τεχνικές ικανότητες στην πληροφόρηση, προβολή και υλοποίηση· 
τη μη προσαρμογή των θεσμικών και νομικών πλαισίων, τα οποία 
δεν επιτρέπουν πάντοτε την αξιοποίηση του δυναμικού των 
περιοχών αυτών. Έτσι, σπανίως υφίστανται δομές (τύπου 
περιφερειακή υπηρεσία ενέργειας) για να οργανώνεται αυτή η 
6 Άνω των 2/3 των χρηματοδοτικών ενισχύσεων χρησιμοποιήθηκαν στις περιφέρειες εκτός στόχου 1, 2 και 5β (βλ. "Το Thermie και η 
οικονομική και κοινωνική συνοχή", EVE/A0EME, έγγραφο εκπονηθέν για λογαριασμό της ΕΕΚ—ΓΔ XVII, Σεπτέμβριος 1992). 
7 Μετρούμενη με βάση τη σύγκριση μεταξύ του κόστους διάθεσης στον καταναλωτή της παραγόμενης ενεργειακής μονάδας από τοπικούς 
πόρους (π.χ. ηλιοθερμική, φωτοβολταϊκή ηλεκτρική ενέργεια) και εκείνης που παράγεται από "κλασικές" ενέργειες (π.χ. αέριο, 
ηλεκτρισμός, προϊόντα πετρελαίου). Υπενθυμίζεται ότι ο καταναλωτής δεν επιλέγει μόνον με άξονα τη σύγκριση αυτού του κόστους 
αλλά και τη σύγκριση της ποιότητας της παρεχόμενης υπηρεσίας (π.χ. αξιοπιστία εξοπλισμών) ή ακόμη των επιδοτήσεων (βλ. 2.1), 
που μπορούν να μεταβάλουν τους όρους της οικονομικής σύγκρισης. 
7* Οι τιμές για τον καταναλωτή δεν αντανακλούν συχνά το περιβαλλοντικό κόστος της ενέργειας. 
8 Έτσι, τα έργα εγκαταστάσεων θέρμανσης σε δημόσια κτίρια (νοσοκομεία, σχολεία κλπ.) που θεωρητικά είναι εξαιρετικά αποδοτικά 
(με χρόνο επιστροφής κατώτερο του έτους πολλές φορές) προσκρούουν στις ακαμψίες που παρουσιάζουν οι προϋπολογισμοί και στην 
ανυπαρξία επιχειρήσεων που θα εξασφαλίσουν τη χρηματοδότηση από τρίτους. 
- 11 -
αξιοποίηση και ορισμένες μονοπωλιακές καταστάσεις καθιστούν 
απαγορευτική ή περιορισμένη την εκμετάλλευση ορισμένων πόρων ή 
δυναμικών9 (υδροηλεκτρική ενέργεια, αιολική ενέργεια ή 
συμπαραγωγή). 
2.3. Οι ουθυίσεΐ€ 6cre>v «tooA ΤΟ EEPIBAÂAQMκαι τα πΡΟΥΡάυυατα έρευνας. 
επίδειΕηΓ και avaffToEnc. που αποσκοπούν στην ελάττωση των οχλήσεων 
που προκαλούνται από τα ενεργειακά συστήματα, συμβάλλουν στη 
βελτίωση της ποιότητας του περιβάλλοντος και ως εκ τούτου της 
υγείας του ανθρώπου σε όλες τις περιφέρειες της Κοινότητας και 
επομένως συντελούν στη συνοχή. 
Η προτεινόμενη από την Επιτροπή στρατηγική10 που αποσκοπεί στη 
μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα (CO2) προβλέπει την 
επιβολή ενός φόρου άνθρακα/ενέργειας. 0 φόρος αυτός θεωρείται σαν 
ένα από τα μέτρα που απαιτούνται για την αύξηση της ενεργειακής 
απόδοσης και της χρήσης καθαρών και ανανεώσιμων μορφών ενέργειας, 
παράλληλα με τα προγράμματα SAVE και ALTENER, αυξάνοντας, κατ'αυτόν 
τον τρόπο, την οικονομική δραστηριότητα, την απασχόληση και την 
ενεργειακή ασφάλεια, επιφέροντας συγχρόνως και περιβαλλοντικά 
οφέλη10α. Για να εξασφαλισθεί ότι τα μέτρα που αφορούν το 
περιβάλλον στον ενεργειακό τομέα είναι σύμφωνα με τους στόχους της 
συνοχής θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση, στις μειονεκτούσες 
περιφέρειες, στις υπόλοιπες συνιστώσες της προτεινόμενης 
στρατηγικής με σκοπό να μειωθούν οι εκπομπές του C02» δηλαδή η 
προώθηση της ενεργειακής απόδοσης, η ανάπτυξη των ανανεώσιμων 
πηγών ενέργειας και οι αποδοτικές χρήσεις του φυσικού αερίου. 
2.4. Η ολοκλήρωση Tnc sowi^oiKnc avoûac Evéûveiac θα επιτρέψει την 
καλύτερη εκμετάλλευση της αλληλοσυμπλήρωσης των ενεργειακών 
συστημάτων που ακόμη παρουσιάζουν πολλά στεγανά, να βελτιωθεί η 
διάρθρωση του κόστους και η ορθολογική οργάνωση των δραστηριοτήτων 
παραγωγής, μεταφοράς και διανομής της ενέργειας. Μακροπρόθεσμα το 
κόστος πρόσβασης στην ενέργεια θα μειωθεί11 για τις περισσότερες 
βιομηχανίες και τους υπόλοιπους κοινοτικούς καταναλωτές. Ωστόσο, 
αυτές οι πτώσεις τιμών δεν θα κατανεμηθούν ομοιόμορφα σε όλες τις 
χώρες και περιφέρειες της Κοινότητας. Έτσι: 
ορισμένες λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες και ζώνες (κυρίως 
μέρος των αγροτικών περιοχών και οι νησιωτικές και ακριτικές 
περιφέρειες) δεν εξυπηρετούνται και δεν θα εξυπηρετηθούν από 
τα δίκτυα φυσικού αερίου, δεδομένου ότι η χαμηλή πυκνότητα 
κατανάλωσης σε συνδυασμό με την απόσταση δεν επιτρέπουν να 
δικαιολογηθούν, ακόμη και με επιδότηση, οι επενδύσεις που 
απαιτούνται για την επέκταση των υποδομών· 
9 Έκθεση της Επιτροπής στο Συμβούλιο για την ανάπτυξη της συνεργασίας μεταξύ των επιχειρήσεων κοινής ωφέλειας και των 
αυτοπαραγωγών επιχειρήσεων ηλεκτρικής ενέργειας (SEC(92)1411, 27 Ιουλίου 1992), στην οποία φαίνεται ότι οι όροι που θέτουν 
ορισμένες χώρες στους ανεξάρτητους ή αυτόνομους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας δεν επιτρέπουν την οικονομική αξιοποίηση αυτών 
των υπαρχόντων ή δυνητικών πόρων. 
10 Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την καθιέρωση φόρου στις εκπομπές του διοξειδίου του άνθρακα και στην ενέργεια (COM(92)226 
τελικό της 27.5.1992). 
10α Βλέπε επίσης το Λευκό Βιβλίο της Επιτροπής για ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα και απασχόληση (COM(93)700 τελικό της 5.12.1993). 
11 Υπό την έννοια ότι, σε δεδομένο επίπεδο τιμών των πρώτων ενεργειακών υλών (και με ομοιογενή φορολόγηση των ενεργειακών 
προϊόντων εντός της Κοινότητας), το κόστος διάθεσης στους καταναλωτές της ενέργειας θα είναι χαμηλότερο από εκείνο που θα 
ίσχυε εάν δεν υπήρχε εσωτερική αγορά. 
- 12 -
οι συστηματικοί καταναλωτές των λιγότερο αναπτυγμένων περιφερειών, 
λόγω της απομακρυσμένης γεωγραφικής θέσης τους, θα επωφεληθούν σε 
πολύ μικρότερο βαθμό από τις σχετικές πτώσεις των τιμών του φυσικού 
αερίου και της ηλεκτρικής ενέργειας. Έτσι, οι βιομηχανίες της 
Ιρλανδίας, της Πορτογαλίας, της Ελλάδας και της νότιας Ισπανίας και 
Ιταλίας θα συναντήσουν περισσότερες δυσχέρειες12 από εκείνες των 
υπολοίπων περιφερειών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας στη διαφοροποίηση 
των πηγών ανεφοδιασμού τους σε φυσικό αέριο ή ηλεκτρική ενέργεια· 
η απελευθέρωση της αγοράς πετρελαϊκών προϊόντων (κύρια κατανάλωση 
των μειονεκτουσών περιφερειών) θα εντατικοποιήσει τον ανταγωνισμό 
και θα ωθήσει τους διανομείς σε μεγαλύτερη πάντοτε ορθολογική 
οργάνωση, η οποία θα οδηγήσει σε μείωση, όπως ήδη παρατηρήθηκε, των 
σημείων πώλησης στις ζώνες με χαμηλή πυκνότητα πληθυσμού που είναι 
αποκακρυσμένες από τους μεγάλους οδικούς άξονες. Στην περίπτωση 
αυτή οι καταναλωτές θα πρέπει να αναλάβουν το επιπλέον κόστος 
(χρόνος μεταφοράς, καύσιμα) για τον εφοδιασμό τους, κόστος στο 
οποίο θα προστεθεί υψηλότερη τιμή πώλησης από εκείνη στις 
πυκνοκατοικημένες ζώνες. 
Φαίνεται λοιπόν ότι, στις λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες της 
Κοινότητας και πιο συγκεκριμένα σε ορισμένες αγροτικές περιοχές και 
τις νησιωτικές και ακριτικές περιφέρειες, η εσωτερική αγορά 
ενέργειας δεν θα οδηγήσει κατ'ανάγκη, σε ένα πρώτο χρονικό 
διάστημα, στη μείωση των διαφορών στις συνθήκες πρόσβασης στην 
ενέργεια. 
2.5. Η αναγκαιότητα συνοδευτικών δοάσεων: όπως προκύπτει από την παρούσα 
ανάλυση, οι συνέπειες της υλοποίησης της κοινοτικής ενεργειακής 
πολιτικής για την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής 
μπορούν να αποβούν εν γένει θετικές εφόσον υποστηριχθούν, στις 
λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες, δράσεις που θα ενισχύουν αυτή τη 
συνοχή. Οι εν λόγω συνοδευτικές δράσεις έχουν ουσιαστικά τρεις 
κυρίως κατευθύνσεις: (βλ. πλαίσια 
αριθ. 1: συνέπειες των στόχων της ενεργειακής πολιτικής στη συνοχή 
και προτεινόμενες συνοδευτικές δράσεις· 
αριθ. 2: προσδιορισμός των προτεινόμενων συνοδευτικών δράσεων). 
την επέκταση και βελτίωση των δικτύων μεταφοράς και διανομής 
φυσικού αερίου και ηλεκτρισμού, ατα οποία περιλαμβάνονται οι 
διασυνδέσεις μεταξύ των κρατών μελών και τρίτων χωρών^12α)· 
την προώθηση της ενεργειακής απόδοσης· 
την αξιοποίηση του ενδογενούς ενεργειακού δυναμικού, κυρίως των 
ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. 
12 Λόγω της απόστασης από τις μεγάλες μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας ή από τα σημεία εισαγωγής ή αποθήκευσης φυσικού 
αερίου, θα έχουν περισσότερες δυσχέρειες στον εφοδιασμό τους από προμηθευτές εκτός της επικράτειας τους. 
(12α) Βλ. «Υποδομές Μεταφοράς Ηλεκτρισμού και Φυσικού Αερίου στην Κοινότητα» Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο SEC (92) 553 της 
27.3.1992). 
- 13 -
ΠΛΑΙΣΙΟ Aoifl. 1 
Επιπτώσεις TMV στόχων της βν«ργ«ιακής πολιτικής και προτεινόμενες συνοδευτικές βράσεις 
Επιπτώσεις στη 
συνοχή και τις 
Στόχοι προτείναμε— 
της νες δράσεις 
ενεργειακής 
πολιτικής 
Ασφάλεια 
εφοδιασμού 
Προώθηση της ενεργειακής 
απόδοσης και των ενδο­
γενών (κυρίως ανανεώ­
σιμων) ενεργειών, για 
ενίσχυση της σταθερής 
ανάπτυξης. 
Ελάττωση των ζημιών 
που προκαλούνται από τα 
ενεργειακά συστήματα 
Ολοκλήρωση της 
εσωτερικής αγοράς 
ενέργειας Ευνοϊκές συνέπειες 
για τις λιγότερο 
ανεπτυγμένες περιφέ­
ρειες και ζώνες 
- Ασφάλεια στον 
οικονομικό τομέα 
και διαφοροποίηση 
- Δημιουργία θέσεων 
απασχόλησης 
(π.χ. κατασκευα­
στικό στάδιο και 
συντήρηση δικτύων) 
— Γενεσιουργός παρά­
γων οικονομικής 
δραστηριότητας 
και ως εκ τούτου 
απασχόλησης. 
- Βελτίωση του περι­
βάλλοντος και των 
βιοτικών επιπέδων. 
- Βελτίωση του περι­
βάλλοντος και των 
βιοτικών επιπέδων 
- Καλλίτερη αλληλο­
συμπλήρωση των εν­
εργειακών συστημά­
των, βελτίωση της 
διάρθρωσης του κό­
στους· ορθολογική 
οργάνωση των ενερ­
γειακών συστημάτων, 
διαφάνεια τιμών Δυσμενείς συνέπειες 
για τις λιγότερο 
ανεπτυγμένες περι­
φέρειες και ζώνες 
- Υφηλές ανάγκες 
χρηματοδότησης 
των δικτύων 
- Οικονομικό κόστος 
των αποθεμάτων 
ασφαλείας 
- Σημαντικές 
επενδυτικές 
ανάγκες 
- Αργότερη και 
δαπανηρότερη 
διείσδυση 
- Υφηλότερο κόστος 
των μέτρων για 
τις περιφέρειες 
αυτές 
- Ανισότητες στην 
πρόσβαση στα 
δίκτυα 
— Κίνδυνος, ενίοτε, 
σχετικής αύξησης 
των τιμών 
ενέργειας Συνοδευτικές δράσεις 
προτεινόμενες για την 
ενίσχυση της συνοχής 
- Αύξηση ενεργειακής 
απόδοσης 
- Ανάπτυξη ενδογενούς 
δυναμικού 
- Ενίσχυση για την 
επέκταση των δικτύων 
- Ενίσχυση για την 
ανεύρεση του δυναμι­
κού, τη διάδοση των 
τεχνολογιών, τη χρη­
ματοδότηση των έργων: 
διαφοροποιημένη εφαρ­
μογή των προγραμμάτων 
όπως : THERMIE, SAVE 
ALTENER. JOULE, κ.λπ. 
- Ανάπτυξη του ενδογε­
νούς δυναμικού, ιδίως 
των ανανεώσιμων ενερ­
γειών, και της αποτε­
λεσματικότερης χρήσης 
του φυσικού αερίου 
- Ενισχύσεις για την 
ανάπτυξη του ενδογε­
νούς δυναμικού 
- Επέκταση και βελτίωση 
των δικτύων 
Συνοδευτικές 
βράσε ι ς 
ΔΙΚΤΥΑ 
ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ 
ΑΠΟΔΟΣΗ - 14 -
ΠΛΑ1ΓΙ0 αριθ. ? 
Προσδιορισμός των προτεινόμενων συνοδευτικών βράσεων 
Προσδιορισμός των βράσεων 
(ενίσχυση επενδυτικού, τεχνικού χαρακτήρα, ρυθμιστικά μέτρα, 
νομοθετικό υπόβαθρο κλπ.) 
- Κατασκευή ή ενίσχυση των διασυνδέσεων (αερίου και ηλεκτρισμού) 
μεταξύ των περιφερειακών και των άλλων περιοχών λαμβάνοντας 
υπόφη τις δυνατές συνεργίες με τα δίκτυα μεταφορών και τηλεπι­
κοινωνιών. 
- Περάτωση της ηλεκτροδότησης στην ύπαιθρο με την επέκταση των 
δικτύων (εφόσον αυτή η λύση είναι πιο οικονομική από τις 
λύσεις αποκέντρωσης) 
- Βελτίωση των ηλεκτρικών δικτύων για την εξασφάλιση ηλεκτρισμού 
καλλίτερης ποιότητας 
- Κατασκευή δικτύων διανομής αερίου, κυρίως στις αστικές ζώνες 
- Ενισχύσεις προς τις περιφερειακές και τοπικές αρχές για τη 
διαχείριση των δικτύων 
ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ 
ΤΟΥ 
ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ 
ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΩΝ ΠΗΓΩΝ 
ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ 
(ΚΥΡΙΩΣ ΤΩΝ ΕΝΔΟΓΕΝΩΝ) - Ενεργειακοί έλεγχοι, πέραν της απλής διάγνωσης, για την 
ανεύρεση δυνατοτήτων εξοικονόμησης ενέργειας και την 
πρόταση εναλλακτικών λύσεων και την εφαρμογή τους (σε όλους 
τους τομείς: μεταφορές, βιομηχανία, στεγαστικό και τριτογενή 
τομέα) 
- Αποτελεσματική διαχείριση της ενέργειας στις πόλεις (συστήματα 
μεταφοράς, διανομής ενέργειας, κλπ) με τη σύσταση περιφερειακών 
και τοπικών ομάδων 
- Ειδικές δράσεις προώθησης των κοινοτικών προγραμμάτων 
(THERMIE, SAVE, JOULE, κλπ ...) 
- Εγκαταστάσεις θέρμανσης στις υποβαθμισμένες αστικές ζώνες 
- Ενισχύσεις για την απόκτηση αποδοτικού εξοπλισμού (π.χ. αέριο) 
στις MME και τα νοικοκυριά 
- Παροχή βοήθειας στην ενημέρωση και την κατάρτιση στις λιγότερο 
ευνοημένες ζώνες (THERMIE. SAVE, JOULE, κλπ.) 
- Ενίσχυση του επενδυτικού έργου για την παραγωγή ηλεκτρισμού από 
ανανεώσιμες ενέργειες (μικροϋδραυλική και αιολική ενέργεια 
για την παροχή του δικτύου· μικροϋδραυλική, αιολική, φωτο-
βολταϊκή για αποκεντρωμένες χρήσεις) 
- Παραγωγή ηλεκτρισμού και θερμότητας από απόβλητα (κυρίως αστικά) 
- Ενεργειακή αξιοποίηση των δασών και παραγωγή βιοκαυαίμων 
- Δομή στήριξης (δημιουργία και ενίσχυση) για τον προσδιορισμό 
και την ενίσχυση εφαρμογής των έργων (π.χ. μέσω των 
δραστηριοτήτων των ΟΠΕΤ - Οργανισμοί Προώθησης των Ενεργειακών 
Τεχνολογιών 
- Προώθηση της θέρμανσης και του κλιματισμού των κτιρίων με ηλιακή 
ενέργεια 
ΣΗΜ.: Μη διεξοδικός κατάλογος ειδικών βράσεων. Οι βράσεις αυτές μπορούν να βιεξαχθούν σε διάφορες 
κλίμακες: κοινοτική, εθνική, περιφερειακή. 
ΥΣ : Το σύστημα πληροφόρησης CORDIS, το οποίο λειτουργεί στο Λουξεμβούργο, περιέχει περιγραφή των 
μέτρων αυτών. 
Ί5 -
ΣυνυπολονιουόΓ Tnc ενέονειαΕ ova Γ Xaiwée KOινοτ » Kéc πολι τ ιKéc 
Οι προτεινόμενες συνοδευτικές δράσεις δεν συμβάλλουν μόνο στην ενίσχυση της 
συνοχής μέσω της ενεργειακής πολιτικής, αλλά επίσης και μέσω των επιπτώσεων 
τους σε άλλες πολιτικές της Κοινότητας. Έτσι: 
3.1. Όπως υπογραμμίσθηκε, η προώθηση της ενεργειακής απόδοσης και του 
ενδογενούς δυναμικού και η αύξηση της βαρύτητας του φυσικού αερίου 
αποτελούν τμήμα των πρωτευουσών στρατηγικών για τη μείωση των 
επιπτώσεων των ενεργειακών συστημάτων στο πεοιΒάλλον12*. Τα 
θετικά τους αποτελέσματα υπερβαίνουν ωστόσο κατά πολύ την απλή 
υποκατάσταση του άνθρακα ή του πετρελαίου, δεδομένου ότι επιτρέπουν 
να ελαχιστοποιηθούν άλλα περιβαλλοντικά προβλήματα λαμβάνοντας 
συγχρόνως υπόψη τις επιπτώσεις των λαμβανομένων μέτρων στην υγεία 
των πληθυσμών. Σαν παραδείγματα μπορούν να αναφερθούν : η εξάλειψη 
των οικιακών αποβλήτων με την ενεργειακή αξιοποίηση τους, η 
συντήρηση των δασών (κυρίως η προστασία τους από τη φωτιά) με καλή 
οργάνωση του κλάδου της ξυλείας, του οποίου μία από τις διεξόδους 
είναι η παραγωγή ενέργειας ή η ενεργειακή αξιοποίηση των ρυπογόνων 
προϊόντων ορισμένων δραστηριοτήτων. 
3.2. Οι πρόσφατες αποφάσεις για τη ugn^ajaMuiOft Tnc Koivnc veiaoviKnc 
πολιτικΛΓ (ΚΓΠ)13 αποσκοπούν στη μείωση των πλεονασμάτων παραγωγής 
διατηρώντας πάντοτε επαρκή αριθμό αγροτών μέσω της μετατροπής των 
τρόπων γεωργικής παραγωγής και της διαφοροποίησης των 
δραστηριοτήτων που είναι συμβατές με το περιβάλλον. Σε αυτή τη 
διττή προοπτική, η ενεργειακή απόδοση και οι ανανεώσιμες πηγές 
ενέργειας μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο: 
στη μείωση του κόστους παραγωγής : το θέμα αυτό είχε λίγο 
αγνοηθεί στο παρελθόν λόγω του σχετικού υψηλού επιπέδου τιμών 
εγγύησης. Είναι αναγκαίο να ανακαινισθούν οι εγκαταστάσεις με 
στόχο την ορθολογική κατανάλωση ενέργειας (π.χ. ηλιακή ενέργεια 
στα θερμοκήπια, φωτοβολταϊκές αντλίες νερού) και να προωθηθεί η 
συνδυασμένη χρήση ανανεώσιμων (αιολικής, ηλιακής) και μη 
ανανεώσιμων μορφών ενέργειας* 
στη διαφοροποίηση των οικονομικών δραστηριοτήτων, με την 
αξιοποίηση του ενδογενούς ενεργειακού δυναμικού από τις νέες 
χρήσεις που θα δοθούν στη γεωργική γη μέσω της δασικής 
πολιτικής η οποία περικλείει την ανάπτυξη του κλάδου ξυλείας-
ενέργειας και των ενεργειακών καλλιεργειών. Οι τελευταίες 
αφορούν κυρίως τα βιοκαύσιμα, των οποίων η ανάπτυξη θα μπορούσε 
να έχει σημαντικό αντίκτυπο στο μέλλον της γεωργίας και στη 
διατήρηση της γεωργικής απασχόλησης. Μία πρόταση οδηγίας,13* 
που αφορά την απαλλαγή από φόρο τουλάχιστον κατά 90% των εν 
λόγω καυσίμων, είναι υπό συζήτηση. 
0 ρόλος αυτός της ενεργειακής απόδοσης και των ανανεώσιμων πηγών 
ενέργειας (συμπεριλαμβανομένων των βιοκαυσίμων) εντάσσεται στην 
προοπτική της ανάπτυξης αγροτικών περιοχών, όπου η γεωργική 
δραστηριότητα καλείται να μην είναι πλέον δεσπόζουσα όπως κατά το 
παρελθόν. Οι αγροτικές περιοχές της Κοινότητας είναι ένα σύνολο 
12* Βλ. 5* κοινοτικό πρόγραμμα δράσης "προς μία αειφόρο ανάπτυξη, συμβατή με το περιβάλλον". 
13 Βλ. την ανάλυση που αναπτύσσεται στο έγγραφο στήριξης "Ενέργεια, Αγροτικές περιοχές, Νήσοι και Ακριτικές Περιφέρειες". 
13* COM (92) 36 τελικό της 5.3.1992. 
- 16 
εξαιρετικά ετερόκλητο, όπου τα προβλήματα συνοχής αφορούν κυρίως 
τις ζώνες, όπου οι πρωτογενείς δραστηριότητες (γεωργία, δασοκομία), 
είναι δεσπόζουσες αλλά πολύ λίγο διαφοροποιημένες, με χαμηλές 
παραγωγικότητες και οι οποίες ασκούνται από γηράσκοντα πληθυσμό. 
Αυτές οι παρακμάζουσες αγροτικές περιοχές είναι ακριβώς πλούσιες 
οε ανανεώσιμους ενεργειακούς πόρους, των οποίων η αξιοποίηση θα 
αποτελέσει συνιστώσα της οικονομικής ανάκαμψης αυτών των 
περιφερειών. 
3.3. Οι λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες έχουν ένα τομέα υεταωοοών. 
χαρακτηριζόμενο από μία υπεροχή των οδικών μεταφορών κατά πολύ 
ανώτερη του μέσου κοινοτικού όρου, είτε πρόκειται για 
εμπορευματικές μεταφορές είτε για αστικές και υπεραστικές μεταφορές 
προσώπων14. Παρά τις συνεχείς προσπάθειες (βελτίωση των μαζικών 
μέσων μεταφοράς, κατασκευή σιδηροδρομικών ή εσωτερικών πλωτών 
υποδομών, κ.λπ.), η κατάσταση δεν εξελίχθηκε σημαντικά. Η 
μελλοντική Κοινή Πολιτική Μεταφορών (ΚΠΜ), που αναπτύσσεται στο 
Λευκό Βιβλίο14* δίδει ιδιαίτερη σημασία στην προστασία και 
συντήρηση του περιβάλλοντος. Δεδομένου ότι τα περιβαλλοντικά 
προβλήματα οφείλονται συχνά στη χρήση ενέργειας, η λήψη αυτής υπόψη 
στην ΚΠΜ είναι αναγκαία. Η ΚΠΜ πρέπει κατά κύριο λόγο να ασχοληθεί 
με την ελάττωση των αρνητικών επιπτώσεων αυτής της υπεροχής των 
οδικών μεταφορών, οι οποίες είναι κυρίως: το συντριπτικό μερίδιο 
των καυσίμων πετρελαίου στην κατανάλωση ενέργειας, η κυκλοφοριακή 
συμφόρηση στις πόλεις, η ρύπανση ιδιαίτερα στις αστικές ζώνες, τα 
ατυχήματα και ο φρικτός απολογισμός όσον αφορά τη θνησιμότητα και 
τις σοβαρές αναπηρίες. Οι προτεινόμενες συνοδευτικές δράσεις 
μπορούν να συμβάλουν στη μείωση των επιπτώσεων αυτών ενισχύοντας τη 
συνοχή. Έτσι : 
οι επεκτάσεις και διασυνδέσεις των δικτύων επιτρέπουν να 
μειωθούν οι ανάγκες μεταφορών των ενεργειακών προϊόντων (συχνά 
πολύ επικίνδυνων) έχοντας ως επακόλουθο μείωση των δαπανών 
εφοδιασμού των μειονεκτουσών περιφερειών* 
ενεργειακή απόδοση στις μεταφορές σημαίνει κατά πρώτο λόγο 
μείωση των ειδικών καταναλώσεων των οχημάτων, αλλά επίσης και 
βελτίωση των συστημάτων (π.χ. ρύθμιση της κυκλοφορίας σε αστική 
ζώνη, συντήρηση, αλλαγή της συμπεριφοράς των χρηστών άναντι των 
μαζικών μέσων μεταφοράς, χρησιμοποίηση καυσίμων και οχημάτων 
που σέβονται περισσότερο το περιβάλλον, όπως τα ηλεκτρικά 
οχήματα, τα υποδήλατα κ.λπ.). Εκτός από τις ενεργειακές 
επιπτώσεις (μείωση της κατανάλωσης), τα ωφέλη για το περιβάλλον 
και για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής μπορούν να αποβούν 
σημαντικά. 
3.4. Αρκετές δραστηριότητες έοευναο της Κοινότητας14**, ιδίως στον 
τομέα της ενέργειας, συγκεντρώνεται ακόμη και σήμερα στις πλέον 
ανεπτυγμένες χώρες και περιφέρειες. Τα κύρια προγράμματα έρευνας 
14 Όπως αποδεικνύουν τα δεδομένα που παρέχει το μοντέλο MURE, το οποίο αναπτύχθηκε στο πλαίσιο του προγράμματος JOULE (βλ. 
σημείωση 4). 
14* Βλ. επίσης COM(92) 494 τελικό της 2.12.1992 "Μελλοντική ανάπτυξη της κοινής πολιτικής μεταφορών". 
14** Βλ. επίσης C0M(93) 203 "Συνέργια μεταξύ της πολιτικής ΕΛΑ και της πολιτικής οικονομικής και κοινωνικής συνοχής. 
που αφορούν την ενέργεια είναι σε τομείς (ενέργεια από την πυρηνική 
σχάση και σύντηξη) κοινοτικού ενδιαφέροντος, μακριά από τις 
ικανότητες των μειονεκτούσαν περιφερειών, και τα περισσότερα 
προγράμματα που αφορούν τις μη πυρηνικές ενέργειες, όπως το JOULE, 
ακόμη και εάν περιέχουν μεγάλο αριθμό τεχνολογιών με προφανές 
ενδιαφέρον για τις ολιγότερο ευνοημένες περιφέρειες (ενεργειακή 
αποτελεσματικότητα και ανανεώσιμες ενέργειες) δεν αξιοποιούνται 
επαρκώς στις ζώνες αυτές. Οι προτεινόμενες συνοδευτικές δράσεις 
στην παρούσα ανακοίν&ση συνεπάγονται μία δραστηριότητα προώθησης 
της τεχνολογικής ανάκτυξης, της καινοτομίας και της διάδοσης των 
τεχνολογιών, προϋαρμοομένον στις μειονεκτούσες περιφέρειες, οι 
οποίες θα αναπτυχθούν κατά κύριο λόγο από τις ερευνητικές ομάδες 
των ενδιαφερομένων χωρών και περιφερειών, ευνοώντας τις 
διαπεριφερειακές και δίεβνείς συνεργασίες. Τα αποτελέσματα της 
έρευνας αυτής πρέπει να εφαρμοσθούν πειραματικά στους τόπους 
πραγματικής χρήσης. Οι εν λόγω δράσεις θα μπορέσουν επομένως να 
ενεργοποιήσουν ερευνητικές δραστηριότητες και δομές, πράγμα που 
αποτελεί στοιχείο αποφασιστικής σημασίας για την ενίσχυση της 
συνοχής. 
3.5. Η βελτίωση της ενεργειακής υποδομής και η προώθηση της ενεργειακής 
αποτελεσματικότητας ήσαν κύρια θέματα σε αρκετά Λειτουργικά 
Προγράμματα στα πλαίσια των Διορθωτικών Ταμείων. Η ενίσχυση που 
χορηγήθηκε μεταξύ 1989 και 1993 στα πλαίσια των Περιφερειακών 
Κοινοτικών Προγραμμάτων Στήριξης ανήλθε σε 1,7 δισ. Ecu. Επιπλέον 
προγράμματα όπως το VALOREM και το REGEN έχουν προταθεί, εγκριθεί 
και εφαρμοσθεί με βάση την ανάλυση, η οποία δείχνει ότι η ενίσχυση 
των ενεργειακών υποδομών και η αξιοποίηση του ενδογενούς δυναμικού 
στις λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες έχουν σημαντική επίδραση στη 
γωοοτα^ική πολιτικΛ και την EoljjrjjyL-HiaLm^^ 
Όντως, όπως ήδη υπογραμμίσθηκε (βλ. σημείο 5, σελ. 2), η ενίσχυση ή 
η επέκταση των υποδομών, όπως και η ανάπτυξη της ενεργειακής 
απόδοσης και των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, επιτρέπουν επανόρθωση 
των περιφερειακών ασυμμετρίων διότι προσφέρουν στους οικονομικούς 
παράγοντες ευνοϊκούς όρους για τη δημιουργία νέων οικονομικών 
δραστηριοτήτων. Υπενθυμίζεται επίσης ότι η καλύτερη πρόσβαση σε μία 
ενέργεια ποιότητας μπορεί να συμβάλει στη μόνιμη εγκατάσταση 
κατοίκων στις περιφέρειες με χαμηλή πυκνότητα πληθυσμού. 
Εξάλλου, όπως τονίσθηκε σε πολλές μελέτες ενεργειακού 
προγραμματισμού σε περιφερειακή και αστική κλίμακα, έργα και άλλες 
ενεργειακές παρεμβάσεις μπορούν να συμβάλουν με αξιοσημείωτο τρόπο 
στη δημιουργία θέσεων εργασίας (π.χ. κατασκευή, λειτουργία, 
συντήρηση). 
Είναι ακόμα πολύ νωρίς για να εκπονηθεί ο οριστικός απολογισμός των 
προγραμμάτων VALOREM και REGEN και για να γίνει η παρουσίαση 
ολοκληρωμένης ανάλυσης των επιπτώσεων τους στην ανάπτυξη των 
επωφελούμενων περιφερειών και στην ενίσχυση της οικονομικής και 
κοινωνικής συνοχής. 
Πράγματι, το πρόγραμμα VALOREN μόλις περατώθηκε και τη στιγμή αυτή 
πραγματοποιείται αξιολόγηση του. Το πρόγραμμα REGEN αφορά 
επενδύσεις εκτεινόμενες στην περίοδο 1990-93, οι οποίες δεν έχουν 
ακόμη περατωθεί και, για ορισμένα έργα, πρέπει να συνεχισθούν πέραν 
της περιόδου αυτής. Ωστόσο, οι μέχρι τώρα επιτυχίες και 
- 18 -
οι δυσκολίες που αντιμετωπίσθηκαν στην εκτέλεση των προγραμμάτων 
αυτών αναδεικνύουν ταυτόχρονα τις δυνατότητες, όσον αφορά την 
ενίσχυση της συνοχής και τα πραγματικά εμπόδια που πρέπει να 
υπερβληθούν. 
Εκτός από αυτά τα καθαρά ενεργειακού χαρακτήρα προγράμματα που 
βαίνουν προς την κατεύθυνση των προτεινόμενων συνοδευτικών δράσεων 
στην παρούσα ανακοίνωση (βλ. 2.5), και άλλα προγράμματα15 που 
αναπτύσσονται στο πλαίσιο των περιφερειακών πολιτικών θα μπορούσαν 
να στηρίξουν τα ενεργειακά έργα, το μερίδιο της ενέργειας όμως στο 
σύνολο των αναπτυσσόμενων έργων παραμένει εν γένει πολύ χαμηλό. 
3.6. Ενοωυάτωοη OTIC πολιτικές απασχόλησηc και Βιουηγανικήο υεταΒολήο 
Η εφαρμογή τεχνολογιών και συστημάτων παραγωγής και οργάνωσης 
εργασίας, που αποσκοπούν στην αύξηση του επιπέδου ενεργειακής 
αποτελεσματικότητας, δημιουργούν νέες ανάγκες όσον αφορά την 
ανάπτυξη των ανθρωπίνων πόρων, την κατάρτιση και την 
επαγγελματική εξειδίκευση. Από την αντιμετώπιση των αναγκών 
αυτών θα εξαρτηθεί η δυνατότητα των επιχειρήσεων να 
προσαρμοσθούν επιτυχώς στις βιομηχανικές μεταβολές και επομένως 
η άνοδος του επιπέδου ανταγωνιστικότητας τους και η μελλοντική 
εξέλιξη της απασχόλησης. 
Οι παρεμβάσεις του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου (ΕΚΤ) και 
ειδικότερα του νέου στόχου 4 και της υπό προετοιμασία κοινοτικής 
πρωτοβουλίας "βιομηχανικές μεταβολές" αντιμετωπίζουν την πρόκληση 
αυτή. Η εν λόγω πρωτοβουλία έχει σκοπό την διευκόλυνση της 
προσαρμογής των εργαζομένων στις βιομηχανικές μεταβολές και στις 
εξελίξεις των συστημάτων παραγωγής, κυρίως μέσω της επαγγελματικής 
κατάρτισης και εξειδίκευσης. Απευθύνεται στους εργαζόμενους που 
βρίσκονται σε απασχόληση και κυρίως σε αυτούς που απειλούνται από 
την ανεργία, στο σύνολο της βιομηχανίας και των υπηρεσιών. 
Οι δραστηριότητες που εντάσσονται στα πλαίσια του στόχου αυτού 
καλύπτουν : 
την επαγγελματική επιμόρφωση και επανεξειδίκευση· 
τον προσανατολισμό και παροχή συμβουλών· 
την πρόβλεψη των τάσεων της αγοράς εργασίας και των αναγκών 
επαγγελματικής εξειδίκευσης· 
τη βοήθεια για βελτίωση και ανάπτυξη επαρκών συστημάτων 
επιμόρφωσης. 
Στα πλαίσια αυτά οι ενισχύσεις του ΕΚΠ συνεισφέρουν στην 
εξάλειψη των εμποδίων που σχετίζονται με το ανεπαρκές επίπεδο 
εξειδίκευσης και που τείνουν να παρεμποδίζουν την ανάπτυξη της 
κοινοτικής ενεργειακής πολιτικής. Η επιμόρφωση των μισθωτών 
των επιχειρήσεων (τόσο των μηχανικών και των στελεχών όσο και 
του εκτελεστικού προσωπικού) στην εφαρμογή ενεργειακών 
τεχνολογιών που σκοπεύουν να εξασφαλίσουν μεγαλύτερη ενεργειακή 
αποτελεσματικότητα καθώς και στην εκπόνηση προτύπων 
15 Τα έργα που συμβαδίζουν με τις συνοδευτικές δράσεις που προτείνονται στο σημείο 2.5, δίχως να είναι διεξοδικά, 
χρηματοδοτήθηκαν στο πλαίσιο των ακόλουθων προγραμμάτων Λειτουργικά Προγράμματα στα πλαίσια των Κοινοτικών Πλαισίων 
Στήριξης· Ολοκληρωμένα Μεσογειακά Προγράμματα (ΜΟΠ)· Αναπτυξιακά Σχέδια των Αγροτικών Ζωνών (PDZR)· LEADER (που καλύπτει τις 
αγροτικές περιοχές)· RECIS (για τις ακριτικές περιφέρειες)· ENVIREG (περιβάλλον)· STRIDE (έρευνα)· PRISMA (παροχή υπηρεσιών 
στις επιχειρήσεις)· EUROFORM (κατάρτιση και εξειδίκευση) κ.λπ.... Άλλωστε, ο FEOGA χρηματοδότησε πολυάριθμα προγράμματα 
ηλεκτροδότησης της υπαίθρου. 
- 19 -
ενεργειακής κατανάλωσης στη βιομηχανία που να σέβεται 
περισσότερο το περιβάλλον (ανάπτυξη οικολογικών βιομηχανιών και 
καθαρών τεχνολογιών), παρουσιάζουν μια σημαντική πρόκληση. 
Όμως η επιμόρφωση δεν περιορίζεται στα αυστηρά τεχνολογικά 
ζητήματα· έχει επίσης σκοπό να συνοδεύσει την εφαρμογή μεθόδων 
οργάνωσης και ευέλικτων συστημάτων παραγωγής στην απουσία των 
οποίων διακινδυνεύει η (δια τεχνολογική επιτυχία. 
3.7. Γυυπεοάουατα - 0 συνυπολογισμός των δυνατοτήτων της ενέργειας ως 
συντελεστή της συνοχής στις λοιπές κοινοτικές πολιτικές δεν υπήρξε 
επομένως μέχρι σήμερα προτεραιότητα, ακόμη και εάν ορισμένες 
πρωτοβουλίες επέτρεψαν να βελτιωθεί η ενεργειακή κατάσταση 
ορισμένων περιφερειών και να βοηθηθεί η ανάπτυξη τους με ενεργειακά 
έργα. Κρίνεται ότι μία ορθή εφαρμογή των δράσεων που συνδέονται με 
την ενέργεια θα συμβάλει σημαντικά στην επιτυχία των λοιπών αυτών 
πολιτικών και διαμέσου αυτών θα ενισχυθεί η οικονομική και 
κοινωνική συνοχή. Γι' αυτό, πρέπει να υπερβληθουν ορισμένα εμπόδια 
(βλ. 2.2). Πρέπει επίσης η εφαρμογή τους να πραγματοποιηθεί με μία 
σφαιρική και πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση. 
- 20 -
II ΕΦΑΡΜΟΓΗ TON ΣΥΝΟΔΕΥΤΙΚΩΝ ΑΡΑΣΕΟΝ 
Qi δύο αναπτυξιακοί aEovsc Twy δράσεων 
Οι συνοδευτικές δράσεις που θεωρούνται πρωτεύουσες για την καλύτερη ενσωμάτωση 
της ενίσχυσης της συνοχής, απευθείας διαμέσου της ενεργειακής πολιτικής ή 
εμμέσεως διαμέσου των επιπτώσεων τους σε άλλες κοινοτικές πολιτικές, 
απευθύνονται φυσικά στις διάφορες περιφέρειες, οι οποίες με τη μία ή την άλλη 
ιδιότητα, αποτελούν το αντικείμενο των πολιτικών ενισχύσεων (ζώνες στόχου 1, 2 
και 5β). Όπως υπογραμμίσθηκε, οι δράσεις αυτές δεν είναι δυνατόν να εκτελεσθούν 
μόνο με τους οικονομικούς πόρους των κρατών μελών και των ενδιαφερομένων 
περιφερειών, και με τις θετικές επιπτώσεις τους στην ενίσχυση της συνοχής, θα 
έχουν οπωσδήποτε τη θέση τους στις κοινοτικές πολιτικές ενισχύσεων. 
Οι συνδυασμένες προσπάθειες σε κοινοτική κλίμακα των κρατών μελών και των 
περιφερειών εντάσσονται βεβαίως στην αρχή της επικουρικότητας. Πράγματι: 
οι κοινοτικές παρεμβάσεις διενεργούνται με ποικίλους τρόπους, όπως 
χρηματοδοτικές ενισχύσεις αλλά επίσης καθορισμός του περιεχομένου των 
προτεινόμενων δράσεων και των τρόπων ανάπτυξης τους, στήριξη στη διάδοση 
των τεχνολογιών και οργάνωση της συνεργασίας μεταξύ των περιφερειών, 
ανάπτυξη δικτύων, διάθεση της αποκτηθείσας εμπειρίας στον ενεργειακό 
προγραμματισμό σε περιφερειακή και τοπική κλίμακα, προτάσεις στις οποίες 
λαμβάνεται υπόψη η διάσταση της συνοχής στις ενεργειακές πολιτικές· 
τα κράτη μέλη και οι περιφέρειες πρέπει να εγγράψουν τη συνιστώσα 
"ενέργεια" στα περιφερειακά αναπτυξιακά τους προγράμματα ενσωματώνοντας τις 
προτεινόμενες συνοδευτικές δράσεις και λαμβάνοντας τα αναγκαία μέτρα 
εφαρμογής τους: ενισχυμένη υποστήριξη των περιφερειακών και τοπικών 
οργανώσεων (ή σύσταση τους, εφόσον δεν υπάρχουν) που είναι επιφορτισμένες 
με την προετοιμασία και την εκτέλεση των δράσεων, εκπόνηση προγραμμάτων 
κατάρτισης, έκδοση νομοθετικών ρυθμίσεων για την εξάλειψη των εμποδίων στην 
αξιοποίηση των πόρων, στήριξη στη διάδοση των κοινοτικών προγραμμάτων (π.χ. 
THERMIE), ενεργοποίηση των χρηματοδοτικών μέσων για την συμπλήρωση των 
κοινοτικών ενισχύσεων. 
Επομένως, θα πρέπει να προσδιορισθούν και να προταθούν οι τρόποι ανάπτυξης και 
εφαρμογής των προτεινομένων δράσεων από τη σκοπιά της εκάστοτε πλευράς και του 
καταλλήλου επιπέδου (Κοινότητα, κράτη μέλη, περιφέρειες), για την επίλυση των 
προαναφερθέντων προβλημάτων. Οι προτεινόμενες δράσεις, όπως προκύπτει από την 
παρούσα έκθεση, αναπτύσσονται βασικά επάνω σε δύο άξονες : 
τον άξονα "Ενεργειακή Πολιτική/Συνοχή" 
τον άξονα "Λοιπές Πολιτικές/Ενέργεια/Συνοχή" 
21 -
Ο άξονας "Ενεργειακή Πολιτική/Συνοχή" (συμπεριλαμβανομένων των πτυχών Ε & Α 
ενέργειας) είναι εκείνος στον οποίο λαμβάνεται υπόψη η διάσταση της συνοχής 
στην ενεργειακή πολιτική. 
0 άξονας αυτός, στην ανάπτυξη των προτεινόμενων συνοδευτικών δράσεων θα 
μπορούσε να περιλαμβάνει τις ακόλουθες συνιστώσες: 
Όπως προβλέπεται ρητά στον κανονισμό κατάρτισης του noovoauuaToc 
THERMIE16, είναι ευκταίο να διαφοροποιηθούν οι τρόποι εκτέλεσης του 
στις λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες. Πρέπει να γίνει μία εργασία σε 
βάθος για να προσδιορισθούν οι καινοτόμοι τεχνολογίες που είναι οι 
πλέον κατάλληλες για τις ενεργειακές τους ανάγκες και ταυτόχρονα για να 
ανευρεθούν και να υποστηριχθούν οι ενδιαφερόμενοι οικονομικοί 
παράγοντες που θα είναι οι δέκτες των τεχνολογιών αυτών, καθώς και 
εκείνοι που θα είναι ικανοί (έστω και μετά από εκπαίδευση τους) να τις 
χρησιμοποιήσουν. Μία από τις δυνατότητες είναι να ανατεθεί το καθήκον 
αυτό στους ΟΡΕΤ17 που βρίσκονται κοντά ή είναι εγκατεστημένοι στις 
περιφέρειες αυτές. Οι περιφερειακές αρχές θα μπορούσαν να βοηθήσουν 
τους ενδεχόμενους υποψηφίους και ιδιαίτερα τις ΜΜΕ/ΜΜΒ, στην 
προετοιμασία των προτάσεων τους, στην τεχνική σύνθεση (ανεύρεση 
εταίρων), στην οικονομική οργάνωση, στην εκτέλεση των προτάσεων. 
Παράλληλα με τα κριτήρια εκτίμησης των υποβαλλόμενων έργων, πρέπει να 
ληφθεί καλύτερα υπόψη η ιδιαιτερότητα των περιφερειών αυτών δεδομένου 
ότι η καινοτομία δεν βαίνει κατ'ανάγκην προς την ίδια κατεύθυνση όταν 
τα επίπεδα ανάπτυξης διαφέρουν πολύ. θα ήταν σκόπιμο επίσης να 
απλουστευθούν οι διαδικασίες υποβολής υποψηφιότητας και να μειωθούν οι 
προθεσμίες πληρωμής των αποδιδόμενων επιδοτήσεων, διότι οι χρονικοί 
και οικονομικοί περιορισμοί βαρύνουν πολύ περισσότερο τις μειονεκτούσες 
περιοχές. 
Το Ποόνοαυυα JOULE 16 υποστηρίζει ένα σημαντικό αριθμό έργων που 
αφορούν τις λιγότερο ανεπτυγμένες περιοχές, κυρίως στον τομέα των 
ανανεώσιμων μορφών ενέργειας. Ερευνητικοί οργανισμοί των περιοχών 
αυτών συμμετέχουν στα περισσότερα έργα, σε συνεργασία με άλλους 
οργανισμούς εκτός των περιοχών αυτών. Είναι σκόπιμο πάντως να 
προωθηθεί αυτή η πρακτική με αφ'ενός την επέκταση των έργων και σε 
άλλους τομείς κυρίως της ενεργειακής αποτελεσματικότητας και αφ'ετέρου 
με πρωτοβουλίες που αφορούν ολοκληρωμένες εφαρμογές που γίνονται 
απ'ευθείας σε μεγάλη κλίμακα στις εν λόγω περιοχές και στις οποίες 
συμμετέχουν μεγαλύτερος αριθμός οικονομικών τομέων και παραγόντων. 
Το ποόνοαυυα SAVE 16 πρέπει να προσεγγίσει με διαφορετικό τρόπο το 
θέμα των λιγότερο ανεπτυγμένων περιφερειών, πράγμα που προβλέπεται σε 
επίπεδο κανονισμού. Αν και είναι ακόμη πολύ νωρίς για να γίνει ένας 
πρώτος απολογισμός της εφαρμογής του, δεν είναι υπερβολικό να 
συνιστάται ιδιαίτερη προσέγγιση διότι υπενθυμίζεται ότι οι περιοχές 
αυτές πολύ συχνά έχουν ενεργειακές εντάσεις ανώτερες του μέσου 
κοινοτικού όρου. 
Έτσι, στο πλαίσιο του προγράμματος αυτού, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη η 
μικρή ικανότητα των μειονεκτουσών περιφερειών να εφαρμόσουν ορισμένα 
προτεινόμενα μέτρα, όπως εκείνα που αφορούν: 
16 Βλ. παράρτημα των δελτίων παρουσίασης των διαφόρων αυτών προγραμμάτων. 
17 ΟΡΕΤ - Οργανισμός Προώθησης Ενεργειακών Τεχνολογιών. 
- 22 -
την ενεργειακή πιστοποίηση κτιρίων, η οποία δεν είναι πάντοτε 
δυνατή όταν οι οργανισμοί που είναι επιφορτισμένοι με την εκτέλεση 
δεν έχουν τους ειδικευμένους τεχνικούς, εφόσον πολλές οικοδομικές 
άδειες χορηγούνται εκ των υστέρων και όταν οι αρχιτέκτονες δεν 
είναι ειδικά προετοιμασμένοι· 
την ανάπτυξη οργανισμών που θα εφαρμόζουν τη χρηματοδότηση από 
τρίτους προϋποθέτει τεχνικές και χρηματοοικονομικές ικανότητες που 
είναι δύσκολο να ανευρεθούν και θα πρέπει επομένως να υποστηριχθούν 
περισσότερο από εκείνους που βρίσκονται στις ανεπτυγμένες 
περιφέρειες· 
τη διενέργεια ενεργειακών διαγνωστικών ελέγχων, που η προώθηση τους 
είναι επιτακτική αλλά ταυτόχρονα και δύσκολη πολύ συχνά στις 
μειονεκτούσες περιφέρειες, όχι μόνον εξαιτίας του περιορισμένου 
αριθμού ειδικευμένων επιχειρήσεων αλλά επίσης και της μικρής 
ευαισθητοποίησης των βιομηχανιών που επομένως πρέπει να ενημερωθούν 
και να πεισθούν. Αυτοί οι έλεγχοι πρέπει επίσης να προχωρήσουν 
πέραν της απλής διάγνωσης για να φθάσουν μέχρι την πρόταση 
εναλλακτικής τεχνικής και την ενίσχυση της οικονομικής οργάνωσης. 
Κατ'ανάλογο τρόπο, όσον αφορά το Ποόνοαυυα ALTENER 16, πρέπει να 
τονισθούν οι θεσμικές και οικονομικές πτυχές στις μειονεκτούσες 
περιφέρειες. Οπως υπογραμμίσθηκε ήδη, είναι σημαντικό να αρθούν τα 
νομικά εμπόδια (π.χ. με την εξασφάλιση ορθής εφαρμογής της σύστασης του 
Συμβουλίου για τους αυτοπαραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας18), να 
προσφερθούν στους επενδυτές στον τομέα των ανανεώσιμων ενεργειών όροι 
χρηματοδότησης τουλάχιστον (σοι με εκείνους των μεγάλων ενεργειακών 
επιχειρήσεων (σήμερα ένας μικρός παραγωγός ηλεκτρισμού από αιολική 
ενέργεια επιβαρύνεται με πολύ μεγαλύτερα επιτόκια από μία μεγάλη 
εταιρεία ηλεκτρισμού), να συνυπολογισθούν συγκεκριμένα οι εξωτερικές 
επιπτώσεις των ανανεώσιμων ενεργειών (ιδίως στο περιβάλλον). 
0 καλύτερος συνυπολογισμός των ιδιαιτεροτήτων των λιγότερο ανεπτυγμένων 
περιφερειών θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί καταρχήν με την ενίσχυση και 
την αξιοποίηση των αποτελεσμάτων των δράσεων του Πεοιωεοειακού και 
Αοτικού Ενεονειακού Ποονοαυυατιουοό19. Η ενίσχυση αυτή θα πρέπει να 
κατευθύνεται περισσότερο προς τον προσδιορισμό των έργων που μπορούν να 
εκτελεσθούν στο πλαίσιο των προαναφερθέντων προγραμμάτων, στον καλύτερο 
συντονισμό των δράσεων με τις περιφερειακές και εθνικές αρχές και στην 
παροχή βοήθειας για τη δημιουργία καλύτερων προϋποθέσεων επιτόπου 
εφαρμογής των προγραμμάτων, θα πρέπει επίσης να επιτρέψει την εμβάθυνση 
του θέματος των επιπτώσεων της ενιαίας αγοράς στη συνοχή στις λιγότερο 
ανεπτυγμένες περιοχές, να σταθμιστεί το βάρος που πρέπει να δοθεί στις 
συνοδευτικές δράσεις και στον προσδιορισμό των πρωτευουσών ζωνών 
παρέμβασης. 
ΕΕ - 7.12.1988 - L 335-29. 
COM(91) 53 τελικό της 8.5.1991 για τον Ενεργειακό Προγραμματισμό στην Κοινότητα" και τα συμπεράσματα του Συμβουλίου υπουργών 
Ενέργειας της 21.5.1992. 
23 
Η κοινοτική αυτή δράση πρέπει να συνοδευτεί από μεγάλη συμμετοχή των 
κρατών μελών και των περιφερειών, οι οποίες πρέπει να λάβουν μέρος 
περισσότερο από ό,τι κατά το παρελθόν στην εκτέλεση των δράσεων 
προγραμματισμού και να χρησιμοποιήσουν περισσότερο τα αποτελέσματα τους 
για την εκπόνηση των περιφερειακών αναπτυξιακών τους προγραμμάτων. 
Πρέπει επίσης να βοηθήσουν, όποτε αυτό είναι αναγκαίο, στην ενίσχυση ή 
τη δημιουργία περιφερειακών και τοπικών δομών, επιφορτισμένων με αυτές 
τις δράσεις προγραμματισμού. 
Η επέκταση και η ενίσχυση των δικτύων αποτελεί επίσης στόχο της 
κοινοτικής ενεργειακής πολιτικής· τα δίκτυα συμβάλλουν στην ασφάλεια 
και την αξιοπιστία εφοδιασμού. Όσον αφορά τα μεγάλα δίκτυα μεταφοράς 
ενέργειας (φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας), τα οποία 
περικλείονται στο σχεδιασμό των διευρωπαϊκών δικτύων, η προτεραιότητα 
"συνοχή" έχει ρητά αναγνωρισθεί. Πράγματι, "η δράση της Κοινότητας 
αποσκοπεί στην προώθηση της διασύνδεσης και της διαλειτουργικότητας των 
εθνικών δικτύων καθώς και της πρόσβασης στα δίκτυα αυτά, και λαμβάνει, 
ειδικότερα, υπόψη την ανάγκη να συνδεθούν οι νησιωτικές, οι μεσόγειες 
και οι περιφερειακές περιοχές με τις κεντρικές περιοχές της Κοινότητας" 
(βλ. τίτλο XII, Άρθρο 129 Β της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση). Αυτή 
η πρότερα ιτότητα "συνοχή" πρέπει επίσης να είναι έκδηλη στην εφαρμογή 
των δράσεων που προβλέπονται για τα διευρωπαϊκά δίκτυα 
(προσανατολισμοί, χρηματοδοτήσεις, κλπ.). 
Υπενθυμίζεται ότι η ανάπτυξη των τοπικών δικτύων διανομής ενέργειας θα 
μπορούσε να στηριχθεί, ενδεχομένως, σε δράσεις των Διαρθρωτικών Ταμείων 
ή των υπαρχόντων δανειοδοτικών οργανισμών της Κοινότητας (ETE). 
0 άξονας "Λοιπές Πολιτικές/Ενέργεια/Συνοχή" είναι εκείνος που ενσωματώνει 
τις συνοδευτικές δράσεις σε άλλες κοινοτικές πολιτικές λόγω των επιπτώσεων 
τους, όχι μόνο στην ενεργειακή κατάσταση των μειονεκτουσών περιοχών αλλά 
επίσης και στις διάφορες παραμέτρους με τις οποίες μετρείται η ενίσχυση της 
συνοχής. 
Η ενσωμάτωση αυτή, όπως υπογραμμίσθηκε (βλ. συμπέρασμα του σημείου 3) έχει 
συχνά σκιαγραφηθεί και ορισμένες φορές υλοποιηθεί κατά το παρελθόν, όχι 
όμως με ολοκληρωμένο τρόπο, όπως μπορεί εύκολα να διαπιστωθεί από τις 
μεγάλες ανισότητες που υπάρχουν στην πρόσβαση της ενέργειας μεταξύ 
ανεπτυγμένων και λιγότερο ανεπτυγμένων περιφερειών. Από την ανάλυση 
προκύπτει όντως ότι χρειάζεται μεγαλύτερη συνάφεια για να είναι δυνατόν να 
αναπτυχθούν οι συνοδευτικές δράσεις διαμέσου διαφόρων κοινοτικών πολιτικών. 
Όσον αφορά συγκεκριμένα τις πολιτικές ενισχύσεων, κράτη μέλη πρέπει να 
ενσωματώσουν σε μεγάλο βαθμό στα περιφερειακά αναπτυξιακά τους προγράμματα 
τη διάσταση της ενέργειας. 
24 -
Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στα ακόλουθα σημεία : 
"την Ενέργεια και τις Αγροτικές περιοχές, τις Νήσους και Ακριτικές 
περιοχές", όπου η προτεραιότητα θα δοθεί στις δράσεις ορθολογικής 
διαχείρισης της ενέργειας αφήνοντας περιθώρια, όποτε αυτό έχει κάποια 
έννοια, για επεκτάσεις των δικτύων. 
Από άποψη ενεργειακής κατάστασης, οι περιφέρειες αυτές χαρακτηρίζονται 
από μεγάλο διασκορπισμό των αναγκών (εξαιρέσει ορισμένων νήσων με 
μεγάλο πληθυσμό όπως η Μαδέρα), μικρό αριθμό εναλλακτικών λύσεων και 
σημαντικούς τοπικούς πόρους κυρίως σε ανανεώσιμες ενέργειες. Το κόστος 
διάθεσης της ενέργειας στις περιφέρειες αυτές είναι υψηλότερο από 
εκείνο στις υπόλοιπες περιφέρειες, η ποιότητα είναι χαμηλότερη και οι 
δυνατότητες επιλογής λιγότερες. Σε αυτές τις περιφέρειες και ζώνες, η 
προώθηση κυρίως των ανανεώσιμων ενεργειών, καθώς επίσης και η προώθηση 
της ενεργειακής απόδοσης, είναι ιδιαίτερα ελκυστικές, όπως αποδείχθηκε 
σε ορισμένες χώρες κατά την εκτέλεση του προγράμματος VALOREN. 
Στις περιοχές αυτές οι δραστηριότητες που αφορούν την ενέργεια θα 
πρέπει να αφήσουν μεγάλα περιθώρια ανάπτυξης του ενδογενούς δυναμικού, 
κυρίως των ανανεώσιμων ενεργειών. Με βάση την εμπειρία του VALOREN και 
λαμβανομένων υπόψη των νέων κατευθύνσεων της ΚΓΠ, θα μπορούσε να δοθεί 
προτεραιότητα: στις χρήσεις της βιομάζας, τους μικρούς υδροηλεκτρικούς 
σταθμούς, την ηλιακή ενέργεια (θερμική και φωτοβολταϊκή), την αιολική 
ενέργεια. Η ενεργειακή απόδοση (στην αγροτική κατοικία αλλά και στη 
γεωργική παραγωγή) θα αποκτήσει επίσης τη θέση της καθώς και οι 
ενισχύσεις των ηλεκτρικών δικτύων και ορισμένων επεκτάσεων. Εφόσον 
πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στις ενισχύσεις των επενδύσεων, θα είναι 
δυνατόν να υποστηριχθούν και άλλες συμπληρωματικές δράσεις (κατάρτιση, 
οργάνωση, ενίσχυση της απόκτησης αποδοτικών εξοπλισμών που λειτουργούν 
με φυσικό αέριο). 
"Ενέργεια και Αστικό Περιβάλλον", όπου η έμφαση θα πρέπει να δοθεί : 
στη διαχείριση των δικτύων αερίου, ηλεκτρισμού και θερμότητας: οι 
δήμοι και κοινότητες μπορούν να αναλάβουν το ρόλο του διανομέα και 
ορισμένες φορές ακόμη και του παραγωγού με την αξιοποίηση, π.χ., 
των αποβλήτων· 
στην ενεργειακή διαχείριση της αστικής κληρονομιάς, όπου το θέμα 
για την τοπική αυτοδιοίκηση είναι να οργανωθεί ορθολογικά η 
κατανάλωση ενέργειας στην κατοικία (ο δήμος διαχειρίζεται 
πολυάριθμα κτίρια, εκδίδει οικοδομικές άδειες και μπορεί να ελέγξει 
την τήρηση των θερμικών προτύπων, κ.λπ.)· 
- 25 -
στις διεργασίες βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης στις αστικές 
ζώνες ιδίως τις υποβαθμισμένες, με τρόπο επί παραδείγματι που θα 
εγγυάται ένα ελάχιστο βιοτικό επίπεδο στα πλέον μειονεκτούντα 
κοινωνικά στρώματα· 
στην οργάνωση των μεταφορών, η οποία θα υποστηρίζει τη δημιουργία 
εναλλακτικών λύσεων στα ατομικά μέσα μεταφοράς, βελτίωση της 
διαχείρισης της κυκλοφορίας, έκδοση ρυθμίσεων για τις κατειλημμένες 
επιφάνειες (με σκοπό να μειωθεί ο χρόνος μετάβασης από τον τόπο 
κατοικίας στον τόπο εργασίας). 
Στις πόλεις και περιφέρειες των στόχων 1 και 2 οι δραστηριτότηες που 
αφορούν την ενέργεια θα πρέπει να αφορούν πρώτα από όλα την ενεργειακή 
απόδοση και τα δίκτυα χωρίς να αποκλείει ωστόσο το σημαντικό ενδογενές 
δυναμικό που αποτελούν τα απόβλητα. Η στήριξη των διαφόρων δράσεων θα 
μπορούσε να κυμαίνεται από την ενίσχυση των επενδύσεων έως την ενίσχυση των 
συμπληρωματικών δράσεων. 
Εξάλλου στα πλαίσια των κοινοτικών πρωτοβουλιών προβλέπονται δραστηριότητες που 
αφορούν την ενθάρρυνση της ορθολογικής χρήσης ενέργειας στη βιομηχανία, τα 
διασυνοριακά δίκτυα και τη συνεργασία, για τη διευκόλυνση της ανταλλαγής 
τεχνογνωσίας. Έτσι, π. χ. στα πλαίσια του INTERREG, θα μπορούσαν να 
αναπτυχθούν δραστηριότητες που να στοχεύουν : 
η "Ενέργεια/Παραμεθόριες περιοχές", θα αφορά ιδίως 
τη δημιουργία διασυνδέσεων για το φυσικό αέριο ή την ηλεκτρική 
ενέργεια, στο πλαίσιο του προγράμματος REGEN· 
τη δημιουργία δικτύων oiavounc (φυσικό αέριο, ηλεκτρισμός, 
θερμότητα), κοινών σε παραμεθόριες περιφέρειες ή πόλεις, οπότε κατά 
τον τρόπο αυτό θα επιτραπεί να δημιουργηθούν αγορές με επαρκή 
κρίσιμη μάζα που θα δικαιολογεί οικονομικά την ανάπτυξη των δικτύων 
αυτών· 
δράσεις από κοινού αξιοποίησης των ενδογενών δυναμικών 
(υδροηλεκτρικοί σταθμοί στους διασχίζοντες σύνορα ποταμούς, 
ενεργειακές καλλιέργειες, δημιουργία αγοράς για την ξυλεία 
θέρμανσης)· 
την υποστήριξη oooTaonc οονανιουών που προορισμός τους θα είναι η 
οργάνωση και η εφαρμογή των διαφόρων αυτών δράσεων. 
Η Επιτροπή θα αποφανθεί επί του περιεχομένου των κοινοτικών πρωτοβουλιών 
προσεχώς εφόσον περατωθούν οι συζητήσεις επάνω στο Πράσινο Βιβλίο(20) και 
εξάγει τα συμπεράσματα της. Η εμπειρία του παρελθόντος, μαζί με τις επιτυχίες 
και τις συναντηθείσες δυσχέρειες προγραμμάτων όπως το INTERREG, δείχνει την 
ιδιομορφία των δράσεων σε παραμεθόριες περιφέρειες, όπου το θέμα τίθεται στη 
συνεργασία ετερογενών θεσμικών οργάνων, την εναρμόνιση ρυθμίσεων, την 
συνεργασία ανθρώπων με διαφορετικές εμπειρίες και τεχνογνωσία. 
(20) Πράσινο Βιβλίο επάνω στις κοινοτικές πρωτοβουλίες [COM(93)282], 
26 -
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 
ΠΙΝΑΚΕΣ 
ΔΕΙΚΤΩΝ "ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ-ΣΥΝΟΧΗΣ" 
Πίνακας 1 : Καταναλώσεις ανά κάτοικο, ποσοστό ενεργειακής εξάρτησης, 
ενεργειακές εντάσεις. 
Πίνακας 1α: Απασχόληση στις ενεργειακές βιομηχανίες 
Πίνακας 2 : Μέρος πετρελαίου, άνθρακα και φυσικού αερίου στην κατανάλωση 
πρωτογενούς ενέργειας. Εκτίμηση του μέρους των ανανεώσιμων 
ενεργειών. 
Πίνακας 3 : Εκπομπές C02 ανά κάτοικο και εκπομπές C02 αναγόμενες στο 
ΑΕΠ. 
Πίνακας 4 : Υφιστάμενες ενεργειακές υποδομές. 
- 27 -
ΠΙΜΑΤΑΓ ι 
Καταναλώσεις ανά κάτοικο: Ενεργειακές εντάσεις* Ποσοστό εξάρτησης (Κοινοτικοί μέσοι όροι* τιμές για την 
Ισπανία, Ελλάδα, Ιρλανδία, Ιταλία και Πορτογαλία). 
ΔΕΙΚΤΕΣ(3) 
ΧΩΡΑ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΑΝΑ 
ΚΑΤΟΙΚΟ (1) 
τ ιw/κατ. ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ 
ΕΝΤΑΣΗ 
τιπ/1000$ Α.Ε.Π. 
(90) ΠΟΣΟΣΤΟ 
ΕΞΆΡΤΗΣΗΣ (Χ) 
(2) 
ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ 
ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ 
ΙΣΠΑΝΙΑ 
ΕΛΑΑΑΑ 
ΙΡΛΑΝΔΙΑ 
ΙΤΑΛΙΑ 
ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ 3.6 
2,1 
2,3 
2,7 
2.2 
1.5 0,219 
0.239 
0.390 
0.306 
0.177 
0,349 59 
67.6 
76.2 
77.7 
86.9 
96.7 
(1) Σημειώνεται ότι στην Ιταλία και την 'Ισπανία οι τιμές αυτές δεν επιτρέπουν βιαφοροποιηση της 
κατάστασης στις ανεπτυγμένες περιφέρειες και στις περιφέρειες με αναπτυξιακή καθυστέρηση. Για τις 
τελευταίες, οι βιαθέαιμες πληροφορίες βείχνουν ότι οι τιμές προσεγγίζουν εκείνες της Ελλάβας και 
της Πορτογαλίας. 
(2) Λόγος της διαφοράς μεταξύ των εισαγωγών και εξαγωγών ενεργειακών προϊόντων (συμπεριλαμβανομένου και 
του ηλεκτρισμού) προς την κατανάλωση πρωτογενούς ενέργειας. 
(3) Μελέτη υπό εκπόνηση για τον προσδιορισμό δεικτών σχέσεως ενέργειας προς την κοινωνική και 
οικονομική κατάσταση στα κράτη μέλη και στις περιφέρειες. 
(Πηγές: Euroetot. Δ0Ε/00ΣΑ. ENERDATA. ΔΙΕΘΝΗΣ ΤΡΑΠΕΖΑ). 
- 28 -
ΠΙΝΑΚΑΣ 1Q 
Απασγόληοη OTIC ενεονειακέΓ BiounYavUc 
NACE 11, 12, 13, 14, 15, 16 
ΕΤΟΣ ΑΠΑΣΧΟΛΟΥΜΕΝΟΙ 
(χιλιάδες) 
1980 2017 
1981 2055 
1982 2026 
1983 2015 
1984 1967 
1985 1915 
1986 1870 
1987 1797 
1988 1756 
1989 1725 
1990 Μ/Δ 
1991 Μ/Δ 
(Πηγή : Panorama de l'Industrie Communautaire) 
- 2» -
ΠΙΜΑΚΑΓ 9 
Μέρος πετρελαίου, άνθρακα, φυσικού αερίου στην κατανάλωση πρωτογενούς ενέργειας (μέσος όρος ΕΟΚ, Ισπανία, 
Ελλάδα, Ιρλανδία, Ιταλία και Πορτογαλία). 
ΔΕΙΚΤΕΣ 
ΧΩΡΑ ΣΥΝΟΛΙΚΗ (1) 
ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ 
ΠΡΩΤΟΓΕΝΟΥΣ 
ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ 
(εκατ. τιπ) ΜΕΡΟΣ 
ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ 
<*) ΜΕΡΟΣ 
ΑΝΘΡΑΚΑ 
<*) ΜΕΡΟΣ 
ΦΥΣΙΚΟΥ 
ΑΕΡΙΟΥ 
<*) 
ΕΥΡΩΠΑ Ι'ΚΗ 
ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ 
ΙΣΠΑΝΙΑ 
ΕΛΛΑΔΑ 
ΙΡΛΑΝΔΙΑ 
ΙΤΑΛΙΑ 
ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ 1212 
88 
21.4 
1S3 
IS.9 42,9 
93.4 
60.7 
99.9 
60.1 
77,4 24.3 
22.7 
37.3 
22.2 
9.1 
17.4 17.7 
9.7 
0.4 
21.1 
29.9 
(1) Οι ισοδυναμίες που χρησιμοποιεί η Euroetot ελαχιστοποιούν το ρόλο των ανανεώσιμων ενεργειών, διότι 
η βιομάζα δεν συνυπολογίζεται και η υδροηλεκτρική ενέργεια αξιολογείται με βάση τα 86 Tin/Gwh. 
Έτσι, σε μια χώρα όπως η Πορτογαλία, εάν συμπεριληφθεί η βιομάζα (περίπου 1,1 εκατ. τ ιπ/έτος) και 
με βάση την υδροηλεκτρική ενέργεια που υπολογίζεται σε 230 τιπ/Gwh.. η κατανάλωση πρωτογενούς 
ενέργειας φθάνει τα 17,9 εκατ. τιπ. 
(Πηγές: En«rdato· Euroetot) 
- 30 -
ΠΙΝΑΚΑΣ 3 
ΕΚΠΟΜΠΕΣ COj/KATOIKO ΚΑΙ ΑΝΑΓΩΓΗ ΤΟΥΣ ΣΤΟ ΑΕΠ 
ΔΕΙΚΤΕΣ 
ΧΩΡΑ 
ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ 
ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ 
ΙΣΠΑΝΙΑ 
ΕΛΛΑΔΑ 
ΙΡΛΑΝΔΙΑ 
ΙΤΑΛΙΑ 
ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ COj/KATOIKO 
8,86 
9.41 
7.34 
8.73 
6.98 
4.07 ΤΟΝΟΙ COg/ 
1000 ECU ΑΕΠ 
0.63 
0.94 
1.42 
0.92 
0.47 
0.89 
(Πηγή: "Energy in Europe" Oecember 1992, σ. 9) 
- 31 -
ΠΙΜΑΚΑΓ A 
ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΕΣ ΥΠΟΔΟΜΕΣ 
ΕΚ7 
ΙΡΛ 
ΕΛ 
ΙΣ 
ΠΟΡ ΜΕΤΑΦΟΡΑ 
100.0 
97.7 
32.0 
96.8 
41.7 ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ 
100.0 
90.9 
79.6 
96.7 
27.8 ΕΝΕΡΓΕΙΑ 
100.0 
46.9 
22.1 
37.1 
39.9 ΣΥΝΟΛΟ, ΠΕΡΙΛ. 
ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ 
100.00 
66.9 
43.4 
60.9 
39.3 
ΕΚ7 : D, F, Β, NL, L. UK et OK 
(τα 7 πιο ανεπτυγμένα κράτη μέλη)). 
Πηγή : 1989 - info de BIEHL * COLLABORATORS. "Study on Infrestructurai 
Endowments, Infrastructure! Financing and the Regional Development, 1986. 
COM (92) 84 - 18.3.1992 Διαρθρωτικές πολιτικές της Κοινότητας - Απολογισμός και προοπτικές 
-^~ 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 
ΔΕΛΤΙΟ Π Ρ Ο ΓΡ ΑΜ0ΑΤΟΤ : Τ Η Ε R Μ Ι Ε 
(Ευρωπαϊκές Τεχνολογίες Ορθολογικής Διαχείρισης της Ενέργειας) 
M'iugfeM : 
Προαγωγή ενεργειακών έργων καινοτόμου τεχνολογικού χαρακτήρα, ριψοκίνδυνων 
από οικονομική άποψη. 
Διάδοση αποδοτικών ενεργειακών τεχνολογιών. 
Προϋπολογισμός 700 εκατ. ECU ΣΗΜ.: Το πρόγραμμα αυτό αποτελεί συνέχεια 
των ενεργειακών προγραμμάτων επίδειξης 
που, μέχρι το 1991, απορρόφησαν μαζί με το 
Thermie συνολική κοινοτική ενίσχυση ύψους 
1400 εκατ. ECU περίπου. 
CTECTSUCT : 1990 - 1994 
rmmSEM 
Εξοικονόμηση ενέργειας (κτίρια, βιομηχανία, μεταφορές). 
Αποκεντροποιημένη παραγωγή ενέργειας (θερμότητα, ηλεκτρισμός). 
Ανανεώσιμες ενέργειες (ηλιακή, βιομάζα, αιολική, υδραυλική, γεωθερμική). 
Ενεργειακή αξιοποίηση αποβλήτων. 
Αποδοτικές και καθαρές τεχνικές μετατροπής του άνθρακα και άλλων στερεών 
καυσίμων. 
Έρευνα, εκμετάλλευση, μεταφορά και αποθήκευση πετρελαίου και αερίου. 
Το πρόγραμμα αυτό αποτελεί το αντικείμενο ετήσιας πρόσκλησης υποβολής 
προσφορών, οπότε απορροφάται το 85% του προϋπολογισμού. Το υπόλοιπο (15%) 
απορροφάται από τις δράσεις του δικτύου Οργανισμών Προαγωγής των 
Ενεργειακών Τεχνολογιών (ΟΡΕΤ) και από ορισμένες "στοχοθετημένες δράσεις" 
που έχουν αποφασισθεί από την Επιτροπή. 
Ζώνε ς -α πο δ ε κ τ ες: Όλη η Κοινότητα 
Κατάσταση προόδου 
Μέχρι σήμερα 2900 επιλεγέντα 
προγράμματα επίδειξης + THERMIE). έργα, 2000 εκτελεσθέντα έργα (Για τα 
Ιυσχετιομος με τους στόχους ο ικονομικης κάΊ ;κοινωνΐκης συνοχή! 
Κατά την επιλογή, η Επιτροπή λαμβάνει επικουρικά υπόψη (εκτός των άλλων 
κριτηρίων) ... έργα διάδοσης, των οποίων η εκτέλεση προβλέπεται στις 
περιφέρειες με αναπτυξιακή καθυστέρηση. 
Η Επιτροπή δίνει προτεραιότητα ... (ιδίως) σε έργα με σημαντική 
επίδραση ... στη βελτίωση της προσφοράς ενέργειας στις μειονεκτούσες 
περιφέρειες. 
Η δράση συμβάλλει στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των ΜΜΕ/ΜΜΒ, 
ιδιαίτερα με τη μεταφορά γνώσεων και τεχνολογιών. 
Προαγωγή της πληροφόρησης και της κατάρτισης στις μειονεκτούσες 
περιοχές (π.χ. με μικτές τοπικές εταιρείες, με συνεργασία εταιρειών από 
τις μειονεκτούσες περιοχές). 
Ωστόσο, οι περιφέρειες στόχου 1, 2 και 5Β που αντιπροσωπεύουν ποσοστό 
πληθυσμού άνω του 40% λαμβάνουν πολύ μικρότερο μερίδιο από τις 
χρηματοδοτήσεις THERMIE. Οι τρόποι με τους οποίους θα ληφθούν καλλίτερα 
υπόψη οι προτεραιότητες αυτές είναι υπό μελέτη. 
^>-~ 
ΔΕΛΤΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ : S.A.V.E 
(Ειδικό Πρόγραμμα δράσης για μεγαλύτερη ενεργειακή αποτελεσματικότητα) 
Παροχή συνδρομής στα κράτη μέλη για την επίτευξη ενεργειακής 
αποτελεσματικότητας και περιβαλλοντικών στόχων μέσω της ενίσχυσης των 
ενεργειακών υποδομών. 
Υποστήριξη της ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των κρατών μελών σχετικά με 
την ενεργειακή αποτελεσματικότητα σε όλα τα επίπεδα. 
Δημιουργία θετικού κλίματος για επενδύσεις στον τομέα της ενεργειακής 
αποτελεσματικότητας. 
Παροχή συνδρομής στη μεταβολή της συμπεριφοράς των καταναλωτών ενέργειας 
προκειμένου να βελτιωθεί η ενεργειακή απόδοση. 
MleMMJIel : δετής, 1991 -1995. Συνολικός προϋπολογισμός 35 εκατ. ECU. 
θέσπιση νομοθεσίας για την ενεργειακή αποτελεσματικότητα, εφόσον 
χρειάζεται, σε κοινοτική κλίμακα. 
Ενίσχυση των ενεργειακών υποδομών με μερική χρηματοδότηση πρότυπων έργων 
κατά τομείς. 
Σύσταση ή παροχή συνδρομής στη σύσταση δικτύων ενεργειακής 
αποτελεσματικότητας. 
Περαιτέρω βελτίωση της απόδοσης κατά την τελική χρήση της ηλεκτρικής 
ενέργειας. 
Ζωνες-αποδεκτες : ΕΚ και τρίτες χώρες 
Κατάσταση προόδου 
Το πρόγραμμα άρχισε να λειτουργεί από το 1991. Έχουν εκδοθεί τρεις οδηγίες 
(ενεργειακή απόδοση λεβήτων, ενεργειακή επισήμανση οικιακών συσκευών, οδηγία -
πλαίσιο. Συνολικά 141 πρότυπα τομεακά έργα έχουν τύχει ενίσχυσης και 
συγχρηματοδοτήθηκαν ορισμένες διασκέψεις και σεμινάρια. 
To SAVE και η οικονομική και 'κοτνωνΤκη σϋνοχη 
Εφόσον κυριαρχικός στόχος του SAVE είναι να μειωθεί η κατανάλωση ενέργειας και 
άρα να αυξηθεί το διαθέσιμο εισόδημα των καταναλωτών, μπορεί να υποστηριχθεί 
ότι το πρόγραμμα αυτό συμβάλλει σημαντικά στην οικονομική και κοινωνική συνοχή. 
Αυτό θα ισχύσει ίσως περισσότερο στις λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες όπου 
πληθυσμοί με χαμηλότερα εισοδήματα δαπανούν δυσανάλογα ποσά στην ενέργεια. 
-•^4--
ΔΕΛΤΊϋΤΓΤΡΌΓΡΑΜΚ \ma 
(Εναλλακτική Ενέργεια) 
asEss 
Σταθεροποίηση των εκπομπών C02 το έτος 2000 στα επίπεδα του 1990 για να 
καταπολεμηθεί το φαινόμενο του θερμοκηπίου· 
Προαγωγή των ανανεώσιμων και λιγότερο ρυπογόνων ενεργειών: μείωση του 002 
κατά 180 εκατ. τόνους και διπλασιασμός του μέρους των ανανεώσιμων πηγών 
ενέργειας στην κάλυψη της συνολικής ζήτησης ενέργειας (4 έως 8%) το 2005. 
Π ρ'ου.πο λ ο ν ι ο μ ο ς. 40 εκατ. ECU. 
HESSE: 
gHD3HSa δετής (1993 - 1997) 
Υδροηλεκτρική ενέργεια: τριπλασιασμός της παραγωγής των μικρών σταθμών από 
8 GW και 25 TWh το 1991 σε 27 GW και 80 TWh το 2005)· 
Βιοκαύσιμα: παραγωγή 11 εκατ. ΤΙΠ το 2005, ήτοι 5% της συνολικής 
κατανάλωσης των οχημάτων με κινητήρα· 
Λοιπές εναλλακτικές μορφές ενέργειας: π.χ. ηλεκτροπαραγωγή από τη βιομάζα. 
Mfoasraaa 
και αξιολογήσεων για τον Χρηματοδότηση (έως 100%) τεχνικών μελετών 
καθορισμό τεχνικών προτύπων ή προδιαγραφών· 
Υποστήριξη της ενίσχυσης ή της δημιουργίας υποδομών για ανανεώσιμες μορφές 
ενέργειας (κάλυψη 30 έως δ0% του κόστους)· 
Ενθάρρυνση της δημιουργίας ενός ευρωπαϊκού και 
πληροφόρησης και συντονισμού για τις ανανεώσιμες μορφές 
30 έως δ0% του κόστους)· 
Παροχή συνδρομής στις τεχνικο-οικονομικές μελέτες, 
εκτιμηθούν οι δυνατότητες βιομηχανικής εκμετάλλευσης 
ενέργειας. διεθνούς 
ενέργειας δικτύου 
(κάλυψη 
προκειμένου 
της βιομάζας να 
ως 
Η Επιτροπή θα επικουρεί τα ι στην εκτέλεση του προγράμματος αυτού από επιτροπή 
απαρτιζόμενη από αντιπροσώπους των κρατών μελών. 
Κατάσταση προόδου 
Το πρόγραμμα εγκρίθηκε πρόσφατα από το Συμβούλιο (13 Σεπτεμβρίου 1993) 
UJjjOXgj· t σμος με χους άστοχους ο ικονομ ι κής και κοΎνων ι κ* 
Η εκμετάλλευση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας μπορεί σχεδόν αποκλειστικά να 
πραγματοποιηθεί στις αγροτικές και νησιωτικές περιοχές οι οποίες, επειδή πολλές 
από αυτές βρίσκονται σε μειονεκτούσες περιφέρειες, μπορούν να επιλεγούν από τα 
διαρθρωτικά ταμεία (Στόχοι 1 και δβ). 
Στις ζώνες αυτές, η αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας επιτρέπει τη 
δημιουργία μέγιστης προστιθέμενης αξίας για την ενέργεια και τοπικών θέσεων 
εργασίας. 
• -ViT-
ΔΕΛΤΙΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ : JOULE Ι και 
(Κοινές ευκαιρίες για μη συμβατική ή μακροχρόνια προσφορά ενέργειας) 
Ανάπτυξη Ε&Α στον τομέα των ενεργειακών τεχνολογιών για τη βελτίωση της 
προστασίας του περιβάλλοντος (καταπολέμηση του φαινομένου του θερμοκηπίου) 
και της γενικής ενεργειακής κατάστασης στην Ευρώπη (ασφάλεια εφοδιασμού, 
εισαγωγές, κόστος μετατροπής). 
Βελτίωση της προσφοράς τεχνολογίας με την ενίσχυση και τη διάδοση 
ευρωπαϊκής τεχνογνωσίας στον τομέα της ενέργειας. 
Διατήρηση και ανάπτυξη των υφιστάμενων ενδογενών πόρων (ορθολογική χρήση 
ενέργειας, στερεά καύσιμα) ή δυνητικών (ανανεώσιμες ενέργειες). 
ΠρουπολοΥιομος 144 εκατ. ECU για το Joule Ι· 155 + 104 
για το Joule 11. 959 εκατ. ECU 
1989 - 1992: Joule Ι· 1991 - 1994 
Joule II. 1o και 2o τμήμα του 
Μη πυρηνικές πηγές ενέργειας και ορθολογική χρησιμοποίηση 
της ενέργειας. 
Ανάπτυξη τεχνικών, διεργασιών και προϊόντων που θα επιτρέψουν ευρύτερη 
χρήση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. 
Το αυτό για την εξοικονόμηση σε όλους τους τομείς όπου γίνεται χρήση 
ενέργειας. 
Βελτίωση των τεχνικών μετατροπής των ορυκτών καυσίμων για μεγαλύτερη 
προστασία του περιβάλλοντος. 
Αξιολόγηση των στρατηγικών Ε&Α στον τομέα Ενέργειας και εκπόνηση ποσοτικών 
υποδειγμάτων Ενέργεια - Περιβάλλον - Οικονομία. 
Ζωνες-αποδεκτες : όλη η Κοινότητα. 
Συσχετισμός με τους στόχους οτκςτνσμικης και κοι νω,νικρς συνο; 
Παραδείγματα: 
Η αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας μπορεί να αποβεί πλεονέκτημα 
για ορισμένες περιοχές με αναπτυξιακή καθυστέρηση. 
Δράσεις σχετικά με την ενεργειακή αποτελεσματικότητα, κυρίως στις 
μεταφορές, στη συνδυασμένη παραγωγή και στην ηλεκτρική κατανάλωση, μπορούν 
να μειώσουν την ενεργειακή αξάρτηση των περιφερειών. 
Η ενίσχυση της τελειοποίησης αποδοτικών και καθαρών τεχνολογιών για τη 
χρήση των ενδογενών στερεών καυσίμων μπορεί να συντελέσει στο μετριασμό της 
ύφεσης που παρατηρείται στις ανθρακοφόρους λεκάνες στην Ευρώπη. 
Κατάσταση προόδου 
To Joule Ι (240 συμβάσεις) βρίσκεται στη φάση περάτωσης του. Με αυτό 
προσδιορίστηκαν οι πιο ελπιδοφόρες τεχνολογίες που θα μελετηθούν σε βάθος με το 
Joule Μ (220 συμβάσεις στο πρώτο τμήμα). Προβλέπεται επίσης 2ο τμήμα 
(Προσκλήσεις υποβολής προσφορών με περιορισμένη και με δημόσια διαδικασία το 
Μάϊο και τον Ιούνιο του 1993 για συμβάσεις μέσης διάρκειας 3 ετών). 
-~^£_ 
ΔΕΛΤΙΟ: ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ : VALOREN 
(Αξιοποίηση του ενδογενούς ενεργειακού δυναμικού) 
Αξιοποίηση των τοπικών ενεργειακών πόρων 
Βελτίωση της διάρθρωσης του εφοδιασμού (υποκατάσταση πετρελαίου) 
Διάδοση αποδοτικών ενεργειακών τεχνολογιών. 
Περιφερειακή ανάπτυξη με τη δημιουργία θέσεων εργασίας. 
Βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης. 
ΠροϋπολοΥισμος 
WteWUJlel : 392 εκατ. ECU 
από το 1987 έως το 1991 
Το Va Ι oren είναι ένα πρόγραμμα που αποφασίσθηκε στο πλαίσιο των Διαρθρωτικών 
Ταμείων, στο οποίο προβλέπεται η εφαρμογή πολυετών δράσεων με σκοπό την 
ορθολογική χρήση της ενέργειας και την αξιοποίηση των τοπικών πηγών ενέργειας, 
αφενός, και, αφετέρου, την προαγωγή των ενεργειακών τεχνολογιών στις 
αντίστοιχες περιοχές. 
Κατάσταση προόδου 
Πρόγραμμα που ολοκληρώθηκε και σημείωσε αρκετή επιτυχία. Προς το παρόν 
πραγματοποιείται αξιολόγηση του ενεργειακού, οικονομικού και κοινωνικού 
αντίκτυπου του προγράμματος. Ορισμένες περιφέρειες-αποδέκτες έχουν ήδη εκφράσει 
την επιθυμία τους για ένα πρόγραμμα Valoren II. 
Συσχετισμός με τους ο τ ο y ου ς ο t κ ο ν ο μ ι κ η ς και κ οι ν ω_ν_.ι κ ης συ vox ή ς 
Το πρόγραμμα απευθύνεται αποκλειστικά σε περιφέρειες με αναπτυξιακή καθυστέρηση 
(Στόχος 1). 
-ν-
ΔΕΛΤΊΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ : POSE Ι ΜΑ 
(Πρόγραμμα ειδικών μέτρων λόγω του απομακρυσμένου και 
νησιωτικού χαρακτήρα της Μαδέρας και των Αζορών) 
Καλλίτερη κοινοτική ολοκλήρωση (με τον καθορισμό κατάλληλου πλαισίου 
εφαρμογής των κοινών πολιτικών) 
Διαμόρφωση ευνοϊκότερων συνθηκών για τη συμμετοχή των πορτογαλικών νήσων 
στη δυναμική της εσωτερικής αγοράς με βέλτιστη χρήση των υφιστάμενων 
ρυθμίσεων και μέσων στην Κοινότητα. 
Συμβολή στην οικονομική και κοινωνική αναβάθμιση των δύο αρχιπελαγών. 
ΠρουπολοΥισμος 
MHMSHM της τάξεως των 72 εκατ. ECU (από τα οποία ± 25 εκατ. ECU 
για την ενέργεια). 
1991 - 1993 
Σειρά ειδικών μέτρων που θα συμβάλουν σε μεγαλύτερη ενδογενή ανάπτυξη. Μεταξύ 
αυτών προβλέπεται κοινοτική ενίσχυση για την αντιστάθμιση του υπερβολικού 
κόστους του εφοδιασμού σε πετρέλαιο (έτος αναφοράς: 1989) στις Αζόρες και τη 
Μαδέρα για μία 3ετία (μεταφορά μόνο μέσω θαλάσσης). 
EHjEEEa : 
Η ενίσχυση εξαρτάται από την υλοποίηση επενδυτικών προγραμμάτων για την 
ορθολογική διαχείριση της ενέργειας (εξοικονόμηση και ανάπτυξη των τοπικών και 
ανανεώσιμων πηγών ενέργειας), των οποίων το ύψος φθάνει τουλάχιστον το δ0% της 
κοινοτικής συμμετοχής στο επί πλέον κόστος της μεταφοράς πετρελαίου. 
Κατάσταση προόδου 
Οι προϋπολογισμοί που θα διατίθενται για την ενέργεια είναι δ εκατ. ECU για το 
'92 (καταβληθέντα) και 8 εκατ. ECU (προβλεφθέντα) για το '93. Η πρώτη έκθεση 
των περιφερειακών αρχών για τις επενδύσεις από πλευράς τους για ορθολογική 
διαχείριση ενέργειας προβλέπεται να παραδοθεί στην Επιτροπή εντός του '93. 
Συμβολή στην οικονομική και κοινωνικη συνοχή 
Πρωταρχικό σημείο των επιδιωκόμενων στόχων - η Μαδέρα και οι Αζόρες είναι 
ακριτικές νήσοι (ζώνη στόχου 1), όπου οι κοινοτικές ενισχύσεις θα συντελέσουν 
οπωσδήποτε στην κοινωνική συνοχή. 
"Se? 
M^ghiiii^iaawi^iro 
Υποδομές Μεταφοράς Ενέργειας 
στη ρήξη της ενεργειακής απομόνωσης και στην ανάπτυξη των περιφερειακών 
περιοχών· 
στην κοινοτική ενσωμάτωση και στην ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς ενέργειας· 
στη διαφοροποίηση και στην ενίσχυση της ασφάλειας εφοδιασμού σε ενέργεια 
των λιγότερο ανεπτυγμένων περιφερειών. 
ΠροϋπολοΥισμσς 300 εκατ. ECU 
1990 - 1993 
Το πρόγραμμα αφορά: 
Τη μεταφορά φυσικού αερίου στις περιοχές που δεν διαθέτουν δίκτυα· 
Τις κύριες διασυνδέσεις φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας που είναι 
αναγκαίες για τη σύνδεση μεμονωμένων δικτύων περιοχών της περιφέρειας με τα 
μεγάλα διευρωπαϊκά δίκτυα. 
»feY»f,YJ : 
To REGEN είναι πρόγραμμα κοινοτικής πρωτοβουλίας, το οποίο αποφάσισε η Επιτροπή 
στο πλαίσιο των Διαρθρωτικών Ταμείων. Με βάση τις προτάσεις έργων των κρατών 
μελών, η Επιτροπή χορηγεί ενίσχυση για τη χρηματοδότηση επενδύσεων στις 
υποδομές. 
Κατάσταση προόδου 
Η Επιτροπή ενέκρινε ενισχύσεις: 
87 εκατ. ECU για την εισαγωγή του φυσικού αερίου στην Ελλάδα 
105 εκατ. ECU για την εισαγωγή του φυσικού αερίου στην Πορτογαλία 
108,δ εκατ. ECU για τη διασύνδεση φυσικού αερίου στην Ιρλανδία και το 
Ηνωμένο Βασίλειο 
3δ εκατ. ECU για το πρώτο μέρος του έργου διασύνδεσης των δικτύων 
ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ Ιταλίας και Ελλάδας. 
Οι ανωτέρω ενισχύσεις καλύπτουν το 3δ% περίπου των προβλεπόμενων επενδύσεων που 
έχουν επιλεγεί για το 1993. 
Τα τέσσερα έργα είναι υπό εκτέλεση. 
ΣΗΜ.: Μέρος των έργων αφορά την περίοδο μετά το 1993. 
Ιυσχετ ι σμος υετ τΌυς:στηγους τίηςιτηΓονομΐ κης και κοινωνικής συνοχής 
Το πρόγραμμα απευθύνονται στις περιοχές με αναπτυξιακή καθυστέρηση (στόχος 1). 
=kC i -
ΠΕΡ Ι ΦΕΡΕΙ ΑΚΟΣ KAl· ΑΣ,ΤΙΚΟΣ-ΕΝΕΡΓΕ Ι ΑΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ 
HM'MJ : 
Παροχή συνδρομής στην υλοποίηση των μεγάλων κοινοτικών στόχων (εσωτερική αγορά, 
οικονομική και κοινωνική συνοχή, βελτίωση του περιβάλλοντος και της ποιότητας 
ζωής) με προώθηση της ορθολογικής διαχείρισης της ενέργειας, της ενεργειακής 
αποτελεσματικότητας, των τοπικών και ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και την 
επιδίωξη των βέλτιστων συνθηκών εφοδιασμού σε ενέργεια σε περιφερειακή και 
αστική κλίμακα. 
ΜΜΜΙΉΜ 
Προϋπολογισμός: 
ΙΙΑΜΜΗΙΑΚΜ Ετήσιο πρόγραμμα που άρχισε για πρώτη φορά το 1982 
3 έως 4 εκατ. ECU ανά έτος. 
Το πρόγραμμα χρηματοδοτεί 3 τύπους δράσεων: 
τις μελέτες ενεργειακού προγραμματισμού σε περιφερειακή ή αστική κλίμακα 
(κατάλογοι, αναλύσεις ή απολογισμοί, μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες 
προβλέψεις, επιλογή στρατηγικών και κατάρτιση πολυετούς προγράμματος 
δράσεων στον τομέα της ενέργειας). 
τις μελέτες σκοπιμότητας, σε συμπλήρωση των προηγούμενων, για διάφορα 
ενεργειακά έργα ή σύνολα έργων. 
την υποστήριξη της σύστασης τοπικών ή περιφερειακών ομάδων δραστηριοποίησης 
και παροχής συμβουλών στην ορθολογική διαχείριση της ενέργειας. 
Η ανωτέρω δράση αποτελεί το αντικείμενο πρόσκλησης υποβολής προσφορών κάθε 
χρόνο από το 1989. 
Ζώνες? αποδέκτες : Όλες οι περιφέρειες και πόλεις της ΕΚ. 
Κατάσταση προόδου"; : Μέχρι τώρα επωφελήθηκαν της δράσης περί τις 
200 περιφέρειες ή πόλεις της Κοινότητας. 
Συσχετ ι σμος .με τη ν: :ο t κονομτκη; κα ι mo ι νωντ κ η συνοχή5 
Η ετήσια πρόσκληση υποβολής προσφορών αναφέρει προτεραιότητες "που αφορούν: τις 
περιφερειακές ή νησιωτικές περιοχές, καθώς και τις πόλεις τους ... , τις 
βιομηχανικά παρηκμασμένες περιοχές και πόλεις, τις αγροτικές ή ορεινές ζώνες 
II 
Ως εκ τούτου, και είδε ι παραδείγματος, έχει ήδη επωφεληθεί του προγράμματος το 
ήμισυ των νησιωτικών περιοχών. 
tf<3 
ISSN 0254-1483 
COM(93) 645 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 10 05 12 
Apt«. καταλόγου : CB-CG-93-693-GR-C 
ISBN 92-77-62598-8 
ϊπηρεσία Επισήιιων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L~2985 Luxembourg