ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΣΤΑΔΙΟ ΕΠΙΣΚΕΨΕΩΝ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΔΥΝΑΜΕΙ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 5 ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ 93/99/ΕΟΚ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΝΟΨΕΙ ΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΕΘΝΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΕΠΙΣΗΜΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ.

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. εισαγωγη

2. ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΕΠΙΣΗΜΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΥΣΤΕΡΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΑΡΧΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ

2.1 ΔΟΜΕΣ ΕΛΕΓΧΟΥ

2.2 ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ HACCP (Hazard Analysis Critical Control Points - Ανάλυση κινδύνου στα κρίσιμα σημεία ελέγχου) ΣΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ, ΟΔΗΓΟΣ ΟΡΘΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΤΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ: ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΚΑΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΑΡΧΩΝ ΕΛΕΓΧΟΥ

2.3 ΔΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗ ΤΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗΣ

2.4 ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΕΓΚΡΙΣΗ ΤΩΝ ΙΔΡΥΜΑΤΩΝ

2.5 ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ

3. ΕΛΕΓΧΟΙ ΤΩΝ ΕΙΣΑΓΟΜΕΝΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΜΗ ΖΩΊΚΗΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ

3.1 ΕΛΕΓΧΟΙ ΣΤΑ ΣΗΜΕΙΑ ΕΙΣΟΔΟΥ

3.2 ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΑΦΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΗΣΟΥΝ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ

3.3 ΑΥΤΟΕΛΕΓΧΟΙ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΕΙΣΑΓΩΓΕΙΣ ΚΑΙ ΕΠΑΛΗΘΕΥΣΗ ΑΠΟ ΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΕΛΕΓΧΟΥ

4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

4.1 ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΕΠΙΣΗΜΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ

4.2 ΕΛΕΓΧΟΙ ΤΩΝ ΕΙΣΑΓΟΜΕΝΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΜΗ ΖΩΙΚΗΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ

εκθεση ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ για το δευτερο σταδιο επισκεψεων των υπηρεσιων τησ επιτροπησ στα κρατη μελη δυναμει του αρθρου 5 τησ οδηγιασ 93/99/εοκ του συμβουλιου ενοψει τησ αξιολογησησ των εθνικων συστηματων επισημου ελεγχου των τροφιμων.

1. εισαγωγη

Το άρθρο 5 της οδηγίας 93/99/ΕΟΚ του Συμβουλίου σχετικά με τα πρόσθετα μέτρα που αφορούν τον επίσημο έλεγχο των τροφίμων προβλέπει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ελέγχει και αξιολογεί την ισοδυναμία και την αποτελεσματικότητα των συστημάτων επίσημου ελέγχου των τροφίμων που εφαρμόζονται από τις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών.

Ύστερα από τις αρχικές επισκέψεις με στόχο την κατάρτιση έκθεσης του 1997, αποφασίστηκε ότι το δεύτερο στάδιο θα επικεντρωνόταν σε ενημέρωση των πληροφοριών που συγκεντρώθηκαν στο πλαίσιο των αρχικών επισκέψεων, καθώς και στη μελέτη του συγκεκριμένου θέματος των ελέγχων των εισαγόμενων τροφίμων μη ζωικής προέλευσης.

Οι οδηγίες που αφορούν τον επίσημο έλεγχο των τροφίμων (89/397/ΕΟΚ και 93/99/ΕΟΚ) αποτέλεσαν την κύρια βάση για την αναζήτηση των πληροφοριών.

Οι υπηρεσίες ελέγχου των τροφίμων παρείχαν ακριβείς πληροφορίες σε ό,τι αφορά τα παρακάτω θέματα:

I. Εξελίξεις στον τομέα του επίσημου ελέγχου των τροφίμων ύστερα από την αρχική επίσκεψη·

II. Έλεγχος των εισαγόμενων τροφίμων μη ζωικής προέλευσης.

Οι επισκέψεις πραγματοποιήθηκαν από το Φεβρουάριο του 1998 έως το Μάρτιο του 1999 με συνήθη διάρκεια μίας εβδομάδας. Πραγματοποιήθηκαν από δύο υπαλλήλους της Επιτροπής (Γενική Διεύθυνση XXIV-Πολιτική για τους καταναλωτές και προστασία της υγείας τους) που συνοδεύονταν στις περισσότερες περιπτώσεις από εθνικό εμπειρογνώμονα προερχόμενο από κράτος μέλος διαφορετικό απ' αυτό στο οποίο πραγματοποιείτο η επίσκεψη, ο οποίος είχε επιλεγεί από τους καταλόγους που είχαν διαβιβάσει τα κράτη μέλη.

Προηγουμένως είχαν συλλεγεί πληροφορίες από τα κράτη μέλη για τους προαναφερθέντες τομείς μέσω ενός ερωτηματολογίου που είχε αποσταλεί στις μόνιμες αντιπροσωπίες.

Οι επισκέψεις έγιναν παντού με τον ίδιο τρόπο, δηλαδή ως εξής:

I. Αρχική σύσκεψη με τις αρμόδιες κεντρικές αρχές· επίσκεψη στα κεντρικά εργαστήρια·

II. Σύσκεψη με τις περιφερειακές και τοπικές αρχές ελέγχου (ανάλογα με τη διοικητική δομή της χώρας)· επισκέψεις σε λιμάνια, αεροδρόμια, σημεία του οδικού δικτύου και εργαστήρια, επισκέψεις σε εγκαταστάσεις εισαγωγέων·

III. Τελική σύσκεψη αξιολόγησης με τις αρμόδιες αρχές·

IV. Κατάρτιση σχεδίου έκθεσης που υποβάλλεται στις αρμόδιες αρχές του ενδιαφερόμενου κράτους μέλους·

V. φόρτωση της έκθεσης στον ιστοχώρο της ΓΔ XXIV στο Internet. Τα συμπεράσματα των εκθέσεων που καταρτίστηκαν για κάθε κράτος επισυνάπτονται στην παρούσα έκθεση.

Οι πληροφορίες συγκεντρώθηκαν κατά τη διάρκεια των συσκέψεων και επισκέψεων σύμφωνα με ερωτηματολόγιο που χρησιμοποιούσαν οι υπάλληλοι της Επιτροπής.

Οι επισκέψεις διευκολύνθηκαν από την πλήρη συνεργασία όλων των αρχών με τις οποίες πραγματοποιήθηκε συνάντηση.

2. ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΕΠΙΣΗΜΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΥΣΤΕΡΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΑΡΧΙΚΕΣ ΕΠΙΣΚΕΨΕΙΣ

Οι παρατηρήσεις αφορούν διάφορες πτυχές του επίσημου ελέγχου που αναλύονται στην έκθεση για τις αρχικές επισκέψεις.

2.1 ΔΟΜΕΣ ΕΛΕΓΧΟΥ

Ενώ στα μισά κράτη μέλη δεν υπήρξαν ουσιαστικές τροποποιήσεις σε ότι αφορά τις δομές, στα υπόλοιπα κράτη μέλη παρατηρούνται οι εξής σημαντικές μεταβολές, που στοχεύουν ιδίως στην ομαδοποίηση, στο συντονισμό, στη συνέργια και στη βελτίωση των επιδόσεων των υπαρχουσών δομών:

I. Ομαδοποίηση των δραστηριοτήτων ελέγχου των διαφόρων τομέων τροφίμων στο πλαίσιο ενός υπουργείου·

II. Ενίσχυση της συνεργασίας των υπουργείων σε κεντρικό και περιφερειακό επίπεδο, καθώς και με τις τοπικές αρχές·

III. σύσταση ενός νέου ενιαίου οργανισμού ελέγχου των τροφίμων που συγκεντρώνει τις υπάρχουσες υπηρεσίες·

IV. σύσταση φορέα για την υγειονομική ασφάλεια των τροφίμων που θα επικεντρώνεται ιδίως στην αξιολόγηση των οργανισμών ελέγχου και στην αξιολόγηση των κινδύνων·

V. μεταβίβαση αρμοδιοτήτων ελέγχου των τροφίμων από τις τοπικές αρχές στις κεντρικές αρχές.

2.2 ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ HACCP (Hazard Analysis Critical Control Points - Ανάλυση κινδύνου στα κρίσιμα σημεία ελέγχου) ΣΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ, ΟΔΗΓΟΣ ΟΡΘΗΣ ΠΡΑΚΤΙΚΗΣ ΤΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ: ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΚΑΙ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΤΩΝ ΑΡΧΩΝ ΕΛΕΓΧΟΥ

Η έκθεση όσον αφορά τις αρχικές επισκέψεις ανέφερε καθυστέρηση κατά την εφαρμογή του συστήματος HACCP για την ασφάλεια των τροφίμων από τις επιχειρήσεις.

Το δεύτερο στάδιο επισκέψεων έδειξε ότι έχει σημειωθεί κάποια πρόοδος στον εν λόγω τομέα, που είναι ωστόσο περιορισμένη.

Η κατάρτιση των ελεγκτών για το σύστημα HACCP παραμένει θέμα προτεραιότητας στα κράτη μέλη με την οργάνωση κύκλων μαθημάτων που σε ορισμένα κράτη μέλη είναι ωστόσο περιορισμένα στις βασικές αρχές, ενώ σε άλλα κράτη μέλη επεκτείνονται και λαμβάνουν τη μορφή διεπιστημονικής ειδικής κατάρτισης για διάφορους κλάδους του τομέα των τροφίμων.

Η καθυστερημένη μεταφορά της οδηγίας 93/43/ΕΟΚ για την υγιεινή των τροφίμων σε πολλά κράτη μέλη και στην προκειμένη περίπτωση των διατάξεών της που αφορούν το HACCP αιτιολογεί κατά κάποιον τρόπο την καθυστέρηση στην εφαρμογή του συστήματος από τις επιχειρήσεις.

Οι πληροφορίες που συγκεντρώθηκαν αναφέρουν ως επί το πλείστον μια πιο προηγμένη εφαρμογή στον τομέα των μεγάλων επιχειρήσεων, ενώ το ίδιο παρατηρείται συχνά στους τομείς της ομαδικής εστίασης και της διανομής μεγάλης κλίμακας. Αντιθέτως αναγνωρίζεται ότι οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις και ιδίως ο τομέας του λιανικού εμπορίου σημειώνουν μεγαλύτερη καθυστέρηση.

Η επεξεργασία οδηγών ορθής πρακτικής της υγιεινής, που θεωρούνται χρήσιμο εργαλείο για την εφαρμογή του συστήματος HACCP, προοδεύει με διαφορετικούς ρυθμούς στα κράτη μέλη.

Οι ενέργειες των αρχών ελέγχου δεν φαίνεται σε γενικές γραμμές να περιλαμβάνουν μέχρι στιγμής κατασταλτικά μέτρα σε περίπτωση που οι επιχειρήσεις δεν εφαρμόζουν το σύστημα HACCP.

2.3 ΔΙΑΠΙΣΤΕΥΣΗ ΤΩΝ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗΣ

Η πρόοδος της διαδικασίας διαπίστευσης ήταν άνιση στα κράτη μέλη. Η προθεσμία της 1ης Νοεμβρίου 1998 που προβλέπεται από την οδηγία 93/99/ΕΟΚ για τη διαπίστευση όλων των εργαστηρίων που είναι αρμόδια για τον επίσημο έλεγχο, τηρήθηκε σε πολλά κράτη μέλη σε αντίθεση με άλλα όπου μόνον ορισμένα εργαστήρια ήταν διαπιστευμένα και άλλα βρίσκονταν σε στάδιο διαπίστευσης.

2.4 ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΕΓΚΡΙΣΗ ΤΩΝ ΙΔΡΥΜΑΤΩΝ

Επισημάνθηκαν μέτρα βελτίωσης στον εν λόγω τομέα, συγκεκριμένα σε κράτος μέλος όπου πλέον απαιτείται έγκριση για κάθε ίδρυμα του τομέα των τροφίμων, καθώς και σε άλλα κράτη μέλη όπου οι κατάλογοι ιδρυμάτων καταχωρούνται σταδιακά σε συστήματα πληροφορικής.

2.5 ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ

Σε τουλάχιστον ένα κράτος μέλος πραγματοποιήθηκαν προσλήψεις επιπρόσθετου ελεγκτικού προσωπικού, ενώ σε άλλο κράτος μέλος η συγχώνευση υπηρεσιών είχε ως αποτέλεσμα περισσότερους ελεγκτές.

Αντίθετα σε ορισμένα κράτη οι δημοσιονομικοί περιορισμοί δεν επέτρεψαν την αύξηση του εργατικού δυναμικού παρά το γεγονός ότι ο αριθμός του είναι περιορισμένος.

3. ΕΛΕΓΧΟΙ ΤΩΝ ΕΙΣΑΓΟΜΕΝΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΜΗ ΖΩΊΚΗΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ

Οι αρχικές επισκέψεις οδήγησαν στην διαπίστωση ότι τα κράτη μέλη ακολουθούσαν τους εξής τρεις διαφορετικούς τρόπους για την πραγματοποίηση των εν λόγω ελέγχων:

I. έλεγχοι στα σημεία εισόδου στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα·

II. έλεγχοι των εν λόγω τροφίμων όταν κυκλοφορούν στην αγορά·

III. εφαρμογή της αρχής της κατ' αρχήν ευθύνης του εισαγωγέα με επαλήθευση των αυτοελέγχων που πραγματοποιούν οι εισαγωγείς.

3.1 ΕΛΕΓΧΟΙ ΣΤΑ ΣΗΜΕΙΑ ΕΙΣΟΔΟΥ

Ο εν λόγω τρόπος επελέγη βασικά από πέντε κράτη μέλη ( και εν μέρει από ένα έκτο). Δεν αποκλείει την πραγματοποίηση ελέγχων των εισαγόμενων τροφίμων επίσης όταν κυκλοφορούν στην αγορά, ούτε τους ελέγχους στις εγκαταστάσεις των εισαγωγέων.

Ο εν λόγω τρόπος συνεπάγεται στενή συνεργασία των υπηρεσιών ελέγχου των τροφίμων και των τελωνιακών υπηρεσιών, οι οποίες είναι οι ίδιες αρμόδιες για τους ελέγχους σε ένα κράτος μέλος.

Σε δύο κράτη μέλη όπου οι δομές βρίσκονται στην περιφέρεια, οι αρμοδιότητες για τους ελέγχους στα σύνορα εξακολουθούν να βρίσκονται στα χέρια του υπουργείου Υγείας που διαθέτει περιφερειακά σημεία υγειονομικού ελέγχου (που περιλαμβάνουν σε ένα κράτος μέλος τα παραμεθόρια σημεία κτηνιατρικού ελέγχου). Στα άλλα δύο κράτη μέλη, τους ελέγχους πραγματοποιούν οι αποκεντρωμένες υπηρεσίες ενός υπουργείου (Γεωργία) ή δύο υπουργείων (Γεωργίας και Οικονομικών, ανάλογα με το είδος των τροφίμων).

Η διεξαγωγή των ελέγχων απορρέει στα πέντε κράτη μέλη από τη δέσμευση εκ μέρους του εισαγωγέα (ή του αντιπροσώπου του) για δήλωση της εισαγωγής των τροφίμων προς υποβολή στις αρχές ελέγχου (με εξαίρεση το κράτος όπου τα τελωνεία είναι αρμόδια για τον έλεγχο) με στόχο να δοθεί έγκριση (ή να γίνει απόρριψη) μετά από τον έλεγχο. Στη συνέχεια οι τελωνειακές υπηρεσίες ζητούν την εν λόγω έγκριση για να τεθούν τα τρόφιμα σε ελεύθερη κυκλοφορία.

Ενώ σε τρία κράτη απαιτείται δήλωση για όλα τα τρόφιμα, δεν φαίνεται να ισχύει το ίδιο για τα δημητριακά και τα αλκοολούχα ποτά στο τέταρτο κράτος, καθώς και για τα υλικά που έρχονται σε επαφή με τα τρόφιμα στο πέμπτο.

Η ανάγκη της δήλωσης έχει ως αποτέλεσμα συστηματικό έλεγχο της τεκμηρίωσης και σε ορισμένο βαθμό οπτικούς φυσικούς ελέγχους που συνοδεύονται, εάν συντρέχει περίπτωση από δειγματοληψίες και αναλύσεις εργαστηρίου. Οι αποφάσεις όσον αφορά την επιθεώρηση, τη δειγματοληψία, τις αναλύσεις βασίζονται σε ανάλυση κινδύνου που λαμβάνει υπόψη τις στατιστικές της επιθεώρησης (σχετικά με το προϊόν, τον παραγωγό, τη χώρα προέλευσης, τον εισαγωγέα), που προέρχονται από τις εθνικές υπηρεσίες και από το κοινοτικό σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης.

Ανάλογα με τις χώρες και ανάλογα με τα σημεία επιθεώρησης, τα ποσοστά επιθεώρησης (οπτικοί έλεγχοι) κυμαίνονται μεταξύ 100% και 35% και τα ποσοστά απλής δειγματοληψίας/δειγματοληψίας για ανάλυση (ή απλή εξέταση) κυμαίνονται μεταξύ 25% και 4%. Τα ποσοστά των τροφίμων που κρίθηκαν απορριπτέα κυμαίνονται μεταξύ 0,5% και 1% -ανεξάρτητα από κατηγορία δηλωμένων τροφίμων- στις διάφορες χώρες. Οι διαφορές που εντοπίζονται μπορούν να συσχετιστούν σε ορισμένο βαθμό με τον αριθμό των εργαζομένων στα σημεία ελέγχου που σε ορισμένες περιπτώσεις θεωρείται ανεπαρκής. Εξάλλου το κόστος των επιθεωρήσεων και των αναλύσεων γενικότερα βαρύνει τις επίσημες αρχές (χαμηλή πάγια εισφορά που όμως εισπράττεται σε ένα κράτος μέλος).

Η προαναφερθείσα ανάλυση κινδύνου στο πλαίσιο των ελέγχων συντέλεσε -σε όλες αυτές τις χώρες- στον καθορισμό των προτεραιοτήτων επιθεώρησης που συνδέονται με ορισμένα συναφή κριτήρια στα διάφορα κράτη μέλη. Πέρα από τις υποχρεώσεις που απορρέουν από την κοινοτική νομοθεσία (συγκεκριμένα τρόφιμα όπως τα φιστίκια προέλευσης Ιράν), οι χώρες γενικότερα επέλεξαν τους καρπούς με κέλυφος για την ανίχνευση αφλατοξινών ως κύρια προτεραιότητα (τα επίπεδα της δειγματοληψίας είναι ωστόσο κυμαινόμενα ανάλογα με το είδος του καρπού - π.χ. η αραχίδα είναι ο μεγαλύτερος στόχος -μεταξύ των κρατών μελών ή ανάλογα με τα σημεία ελέγχου) και σε μικρότερο βαθμό επικεντρώθηκαν στην ανίχνευση μυκοτοξινών στον καφέ και τον χυμό μήλου, καθώς και στην ανίχνευση καταλοίπων εντομοκτόνων στα οπωροκηπευτικά (έλεγχος που δεν συνεπάγεται με την πρώτη ευκαιρία τη δέσμευση του προϊόντος μέχρι να ληφθούν τα αποτελέσματα του εργαστηριακού ελέγχου, σε αντίθεση με τους υπόλοιπους ελέγχους).

Οι επισκέψεις απέδειξαν ότι σε τρία κράτη οι επιθεωρήσεις και οι δειγματοληψίες δεν πραγματοποιούνται στην πλειονότητα των περιπτώσεων υπό κατάλληλες συνθήκες οι οποίες να προσφέρουν ικανοποιητική εικόνα, προστασία από την κακοκαιρία και αντιπροσωπευτική δειγματοληψία. Στην πράξη, οι έλεγχοι γίνονται γενικά στις αποβάθρες (χώροι αποθήκευσης εμπορευματοκιβωτίων) και αφορούν τα τρόφιμα στα οποία η πρόσβαση είναι άμεση με το άνοιγμα του εμπορευματοκιβωτίου. Ακόμα και στη χώρα όπου το προσωπικό είναι επίσης αρμόδιο για τα μεθοριακά σημεία κτηνιατρικού ελέγχου, οι έλεγχοι πραγματοποιούνται επίσης στις αποβάθρες· σε άλλο κράτος μέλος, χρησιμοποιούνται οι εγκαταστάσεις των εν λόγω σημείων ελέγχου (όπου δημιουργήθηκαν ξεχωριστές διευκολύνσεις), αλλά η πλήρης εκφόρτωση των εμπορευματοκιβωτίων είναι μόνον η έσχατη λύση. Αντίθετα σε δύο κράτη οι έλεγχοι διεξάγονται, σε συμφωνία με τις τελωνειακές υπηρεσίες, στις εγκαταστάσεις των εισαγωγέων κάτω από καλύτερες συνθήκες ύστερα από εκφόρτωση των εμπορευματοκιβωτίων. Ωστόσο η εν λόγω δυνατότητα προσφέρεται υπό ορισμένες συνθήκες σε ένα από τα δύο κράτη και δεν είναι συστηματική.

Οι έλεγχοι στα σημεία εισόδου δεν εξαιρούν τη δυνατότητα, μετά από έλεγχο της τεκμηρίωσης ή φυσικό έλεγχο, να γίνεται επιθεώρηση ή έλεγχος συμμόρφωσης (σε περιπτώσεις επισήμανσης) στο μέρος του τελικού προορισμού από την επιτόπου αρμόδια αρχή ελέγχου, σύμφωνα με το σύστημα άδειας διέλευσης. Η εμπειρογνωμοσύνη της αρμόδιας αρχής στο μέρος προορισμού και οι πληροφορίες που έχει στην κατοχή της μπορούν ωστόσο να μην είναι του ιδίου επιπέδου με αυτές που διαθέτουν οι αρχές στα σημεία εισόδου.

Η επικοινωνία μεταξύ των διάφορων μεθοριακών σημείων ελέγχου βρίσκεται σε περισσότερο ή λιγότερο προηγμένο στάδιο ανάλογα με το κράτος. Οι καλύτερες πληροφορίες σε ένα συγκεκριμένο κράτος απορρέουν από τη λειτουργία αυτοματοποιημένου συστήματος που συνδέει την κεντρική υπηρεσία με όλα τα σημεία ελέγχου, στο οποίο εισάγονται ιδίως όλα τα μηνύματα συναγερμικής ειδοποίησης για τα προϊόντα και τα χαρακτηριστικά των προϊόντων που κρίθηκαν απορριπτέα και ως εκ τούτου ελέγχεται κάθε αίτηση για εισαγωγή προϊόντων.

Οι τελωνειακές υπηρεσίες συνεργάζονται με τις αρχές ελέγχου των τροφίμων στο μέτρο που οι υπηρεσίες αυτές χρειάζονται έγκριση που προέρχεται από τις εν λόγω αρχές για την ελεύθερη κυκλοφορία των προϊόντων. Ωστόσο δεν φαίνεται να παρεμβαίνουν με δική τους πρωτοβουλία για τη δέσμευση ενός προϊόντος, σύμφωνα με το άρθρο 2 του κανονισμού (ΕΟΚ) 339/93 του Συμβουλίου σχετικά με τους ελέγχους συμμόρφωσης των προϊόντων που εισάγονται από τρίτες χώρες με τους κανόνες για την ασφάλεια των προϊόντων, εκτός από τη χώρα όπου οι εν λόγω υπηρεσίες ευθύνονται οι ίδιες για τους ελέγχους. Οι τελωνειακές υπηρεσίες αιτιολογούν την εν λόγω κατάσταση ιδίως λόγω έλλειψης εκτεταμένων γνώσεων και εξειδικευμένων πληροφοριών σε ό,τι αφορά την υγειονομική ασφάλεια των τροφίμων που λαμβάνονται από τις αρχές ελέγχου. Οι αρχές ελέγχου δεν έχουν πρόσβαση στα αυτοματοποιημένα συστήματα δήλωσης τροφίμων στο τελωνείο, καθώς και στα αυτοματοποιημένα συστήματα δήλωσης φορτίου των πλοίων (ή των αεροπλάνων), όταν πρόκειται για τρόφιμα. Σε ένα κράτος έχουν αναληφθεί πρωτοβουλίες για να επιτραπεί η εν λόγω πρόσβαση.

Τα τρόφιμα που υπάγονται στο τελωνειακό καθεστώς εξωτερικής διαμετακόμισης και προορίζονται για κράτος μέλος άλλο από αυτό του σημείου εισόδου δεν υποβάλλονται κατ' αρχήν σε έλεγχο από τις αρχές του σημείου εισόδου.

3.2 ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΑΦΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΗΣΟΥΝ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ

Οι επισκέψεις έδειξαν ότι από τα επτά κράτη μέλη (και από το όγδοο που αναφέρεται ήδη εν μέρει στην παράγραφο 3.1) που έθεσαν τους εν λόγω ελέγχους ως προτεραιότητα, τέσσερα κράτη προβαίνουν επίσης -αλλά σε μικρότερο βαθμό- σε ελέγχους στα σημεία εισόδου για ορισμένα εισαγόμενα τρόφιμα.

Πολλά κράτη μέλη επικεντρώνουν τους εν λόγω ελέγχους στην αγορά στις εγκαταστάσεις των εισαγωγέων και στις αγορές χονδρικής πώλησης.

Οι έλεγχοι που διεξάγονται στα σημεία εισόδου συνεπάγονται κυρίως συμφωνία μεταξύ των αρχών ελέγχου και των τελωνειακών υπηρεσιών για τα συγκεκριμένα τρόφιμα (επιπλέον συνάπτονται συμφωνίες για τους ελέγχους που κρίνονται υποχρεωτικοί από τις σχετικές κοινοτικές αποφάσεις)· τέτοιου είδους συμφωνία συνήφθη σε τρία κράτη, ενώ στο τέταρτο η συμφωνία συνήφθη μεταξύ των εισαγωγέων και των αρχών ελέγχου. Τα συγκεκριμένα τρόφιμα αντιστοιχούν γενικά στις προτεραιότητες που αναφέρονται στην παράγραφο 3.1, δηλαδή πρόκειται κυρίως για καρπούς με κέλυφος (βασικά αραχίδες, αλλά με μικρότερη συχνότητα δειγματοληψίας απ' ότι στις χώρες που διεξάγουν ελέγχους κατά προτεραιότητα στα σημεία εισόδου), αλλά επίσης και αποξηραμένα σύκα για την ανίχνευση αφλατοξινών και, σε ένα κράτος, πιπεριά συγκεκριμένης προέλευσης για αφλατοξίνες και άγρια μανιτάρια Ανατολικής Ευρώπης για ραδιενέργεια. Επίσης διεξάγονται έλεγχοι στα οπωροκηπευτικά για την ανίχνευση εντομοκτόνων. Σε ένα από τα τέσσερα κράτη η εισαγωγή των τροφίμων που θεωρούνται επικίνδυνα (καρποί με κέλυφος, αποξηραμένα σύκα, αλλά ιδίως ινδική καρύδα σε σκόνη και κακάο σε σκόνη για τον εντοπισμό σαλμονέλας) εξαρτάται από τη χορήγηση άδειας από τις αρχές ελέγχου στον εισαγωγέα κατόπιν, μεταξύ άλλων, της υποβολής πιστοποιητικών αναλύσεων για αφλατοξίνες που πραγματοποιήθηκαν στο κράτος-εξαγωγέα, ή βακτηριολογικών αναλύσεων (σαλμονέλα) που έγιναν κατά την εισαγωγή.

Πέρα από τη συνεργασία που προαναφέρθηκε, οι τελωνειακές υπηρεσίες των κρατών μελών που προτιμούν να διεξάγουν ελέγχους στα τρόφιμα αφού αυτά κυκλοφορήσουν στην αγορά, δεν φαίνεται να παρεμβαίνουν με δική τους πρωτοβουλία στο πλαίσιο του κανονισμού (ΕΟΚ) 339/93, σε ό,τι αφορά τα εισαγόμενα τρόφιμα μη ζωικής προέλευσης για τους ίδιους λόγους που προαναφέρονται. Οι αρχές ελέγχου των τροφίμων δεν έχουν πρόσβαση στα αυτοματοποιημένα συστήματα δήλωσης τροφίμων στο τελωνείο και δήλωσης φορτίου, όταν πρόκειται για τρόφιμα. Ωστόσο στο κράτος που αναφέρεται εν μέρει στην παράγραφο 3.1, το υπουργείο Εμπορίου και Βιομηχανίας ανέλαβε πρωτοβουλία που περιορίζεται ωστόσο στα λιμάνια και επιτρέπει πρόσβαση σε πληροφορίες αυτού του είδους με στόχο τη διευκόλυνση της ροής των εμπορευμάτων και της λήψης αποφάσεων υγειονομικού ελέγχου.

3.3 ΑΥΤΟΕΛΕΓΧΟΙ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΕΙΣΑΓΩΓΕΙΣ ΚΑΙ ΕΠΑΛΗΘΕΥΣΗ ΑΠΟ ΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΕΛΕΓΧΟΥ

Η αρχή της καταρχήν ευθύνης του εισαγωγέα παρέμεινε ο κύριος άξονας των ελέγχων κυρίως σε δύο κράτη μέλη.

Η εν λόγω αρχή δεν αποκλείει ωστόσο τους επίσημους ελέγχους που διεξάγονται στα εισαγόμενα προϊόντα (σε ένα κράτος οι έλεγχοι πραγματοποιήθηκαν στην αγορά με διαβίβαση των πληροφοριών στις αρμόδιες αρχές ελέγχου της τοποθεσίας του εισαγωγέα και στο άλλο κράτος διεξήχθησαν στις ίδιες τις αποθήκες των εισαγωγέων). Επίσης είναι δυνατή η διοργάνωση ειδικών εκστρατειών ελέγχου των προϊόντων.

Ωστόσο τα δύο κράτη μέλη αναγνωρίζουν το γεγονός ότι οι αυτοέλεγχοι καθιερώνονται σταδιακά από τους εισαγωγείς με άνισο ρυθμό που εξαρτάται ιδίως από τις απαιτήσεις των αγοραστών, καθώς και των επαγγελματικών ομοσπονδιών. Οι τοπικές αρχές ελέγχου του ενός από τα δύο κράτη εξέφρασαν την επιθυμία τους να λάβουν μεγαλύτερη βοήθεια από την κεντρική αρχή για την αξιολόγηση των αυτοελέγχων των εισαγωγέων.

Οι τελωνειακές υπηρεσίες των δύο ενδιαφερόμενων κρατών δεν φαίνεται επίσης να παρεμβαίνουν με δική τους πρωτοβουλία, για τους ίδιους λόγους που παρατίθενται στην παράγραφο 3.1, στο πλαίσιο του κανονισμού (ΕΟΚ) 339/93, σε ότι αφορά τα εισαγόμενα τρόφιμα μη ζωικής προέλευσης. Οι υπηρεσίες ελέγχου δεν έχουν πρόσβαση στα αυτοματοποιημένα συστήματα δήλωσης στο τελωνείο, ούτε στα αυτοματοποιημένα συστήματα δήλωσης φορτίου, όταν πρόκειται για τρόφιμα. Ωστόσο σε ένα από τα δύο κράτη οι τελωνειακές υπηρεσίες διαβιβάζουν τις στατιστικές για τις εισαγωγές στις κεντρικές αρχές ελέγχου ανά τρίμηνο.

Επίσης οι επισκέψεις κατέστησαν δυνατή τη συγκέντρωση πληροφοριών για τους αυτοελέγχους που διεξάγουν οι εισαγωγείς στα υπόλοιπα κράτη μέλη. Διαπιστώνεται ότι οι έλεγχοι αυτού του είδους αποτελούν ήδη μέρος των εμπορικών συναλλαγών σε πολλά κράτη μέλη και αφορούν τις μεγάλες επιχειρήσεις. Ωστόσο οι τρόποι και η συχνότητα των αναλύσεων ποικίλλουν από τη μία επιχείρηση στην άλλη· αρκετά συχνά περιορίζονται σε αποστολές από την αρχή της εποχής συγκομιδής και από νέους εξαγωγείς και τρίτες χώρες. Τίθεται συχνά θέμα εμπιστοσύνης. Η εφαρμογή του συστήματος HACCP είναι αποσπασματική, καθώς η κλίμακα των κινδύνων καλύπτεται σε γενικές γραμμές μόνο εν μέρει λόγω της έλλειψης πλήρους ανάλυσης κινδύνων. Η πρωτοβουλία που ανέλαβε ένωση εισαγωγέων/διανομέων οπωροκηπευτικών σε ένα κράτος μέλος για τη διοργάνωση και εποπτεία των αυτοελέγχων που απαιτούνται για τα μέλη της κρίθηκε ως θετικό βήμα. Αντίθετα φαίνεται ότι οι αυτοέλεγχοι που διεξάγουν οι εισαγωγικές επιχειρήσεις μικρότερου μεγέθους είναι γενικά περιορισμένοι. Στην προκειμένη περίπτωση είναι λυπηρό το γεγονός ότι υπάρχει καθυστέρηση στην επεξεργασία των οδηγών ορθής πρακτικής της υγιεινής όσον αφορά τα εισαγόμενα τρόφιμα, οι οποίοι θα αποτελούσαν σημαντικό εργαλείο εργασίας για τους αυτοελέγχους στον εν λόγω τομέα.

_________________________

Ο ακόλουθος πίνακας περιλαμβάνει τις μεθόδους κάθε κράτους μέλους για τους ελέγχους των εισαγόμενων τροφίμων μη ζωικής προέλευσης.

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

XX= Μέθοδος προτεραιότητας.

X = Δευτερεύουσα μέθοδος.

- = Μη εφαρμοζόμενη μέθοδος.

Ο πίνακας δεν λαμβάνει υπόψη τους υποχρεωτικούς ελέγχους στα σημεία εισόδου που απορρέουν από ειδικές αποφάσεις της Επιτροπής (π.χ. φυστίκια Ιράν).

4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Τα συμπεράσματα αφορούν τις δύο πτυχές στις οποίες επικεντρώθηκαν οι επισκέψεις στα κράτη μέλη.

4.1 ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΕΠΙΣΗΜΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ

Οι επισκέψεις έδειξαν ότι η εφαρμογή του συστήματος HACCP από τις επιχειρήσεις στον τομέα των τροφίμων (και ιδίως τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις) σημειώνει ακόμη καθυστέρηση και ότι πρόκειται για θέμα προτεραιότητας προς επίλυση στα κράτη μέλη.

Η διαπίστευση των επισήμων εργαστηρίων ελέγχου δεν έχει καλυφθεί μέχρι στιγμής στον ίδιο βαθμό σε όλα τα κράτη μέλη.

Οι επισκέψεις αξιολόγησης σύμφωνα με το άρθρο 5 της οδηγίας 93/99/ΕΟΚ θα πρέπει να συνεχιστούν σύμφωνα με τις γραμμές που παρατίθενται στην έκθεση του 1997 για τις αρχικές επισκέψεις.

4.2 ΕΛΕΓΧΟΙ ΤΩΝ ΕΙΣΑΓΟΜΕΝΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΜΗ ΖΩΙΚΗΣ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ

Βασικά υιοθετήθηκαν τρεις προσεγγίσεις ανάλογα με τα κράτη μέλη: επίσημοι έλεγχοι στα σημεία εισόδου, επίσημοι έλεγχοι όταν τα τρόφιμα κυκλοφορούν στην αγορά, επίσημες επαληθεύσεις των αυτοελέγχων που εκτελούν οι εισαγωγείς· καμία από τις εν λόγω προσεγγίσεις δεν απέκλεισε εξ ολοκλήρου τις υπόλοιπες.

Η επιλογή των ελέγχων στα σημεία εισόδου προσφέρει αναμφισβήτητα τη μεγαλύτερη ασφάλεια από υγειονομική άποψη, καθώς τα τρόφιμα που δεν συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις - εάν προκύψει τέτοια περίπτωση- δεν τίθενται σε ελεύθερη κυκλοφορία στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Ωστόσο διάφορες πτυχές που επισημάνθηκαν στα κράτη μέλη οδηγούν στη διατύπωση των ακόλουθων προτάσεων σχετικά με τη διεξαγωγή ελέγχων αυτού του είδους:

- Δεδομένων των κινδύνων που παρουσιάζουν τόσο τα προϊόντα μη ζωικής προέλευσης όσο και τα προϊόντα ζωικής προέλευσης, θα έπρεπε να υπάρξει προσέγγιση των προδιαγραφών για τους ελέγχους κατά την εισαγωγή των εν λόγω δύο ειδών προϊόντων σε ένα γενικότερο πλαίσιο ελέγχου των τροφίμων που περιλαμβάνει ιδίως τους ακόλουθους τρόπους:

- Απαραίτητη συνεργασία με τις τελωνειακές υπηρεσίες -καθώς οι εν λόγω υπηρεσίες αποτελούν την αρμόδια αρχή για τη θέση σε ελεύθερη κυκλοφορία των προϊόντων- ύστερα από τις δηλώσεις που τους υποβάλλονται, ιδίως στο πλαίσιο της εφαρμογής του κανονισμού (ΕΟΚ) 339/93 του Συμβουλίου. Ενδεχόμενη πρόσβαση των αρχών ελέγχου στα αυτοματοποιημένα συστήματα δήλωσης στο τελωνείο και δήλωσης φορτίου των πλοίων, όταν πρόκειται για τρόφιμα.

- Διεξαγωγή φυσικών και εργαστηριακών ελέγχων με βάση κατάλογο τροφίμων προτεραιότητας που καταρτίζεται συναρτήσει ανάλυσης κινδύνων (υπάρχει ήδη σε πολυάριθμα κράτη μέλη ), χωρίς ωστόσο να εξαιρούνται άλλα τρόφιμα. Το περιεχόμενο ενός τέτοιου καταλόγου διαμορφώνεται ιδίως συναρτήσει των κοινοποιήσεων που διαβιβάζονται από το σύστημα συναγερμικής προειδοποίησης για τα τρόφιμα και προέρχονται από τους εν λόγω ελέγχους, καθώς και από τα αποτελέσματα των εθνικών και κοινοτικών προγραμμάτων ελέγχου. Ηλεκτρονική διαβίβαση κοινοποιήσεων σε όλες τις αρχές ελέγχου στα σημεία εισόδου. Η διεξαγωγή ελέγχων συμμόρφωσης των τυποποιημένων προϊόντων που πραγματοποιείται ήδη στα σημεία εισόδου κατ' εφαρμογή του κανονισμού (ΕΟΚ) 2251/92 της Επιτροπής σχετικά με τους ελέγχους της ποιότητας των φρέσκων οπωροκηπευτικών, θα μπορούσε -εάν συντρέχει περίπτωση- να χρησιμεύσει για τη λήψη δειγμάτων.

- Διεξαγωγή φυσικών ελέγχων και δειγματοληψίας υπό κατάλληλες συνθήκες που επιτρέπουν τη σωστή εξέταση και την αντιπροσωπευτική δειγματοληψία. Οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης των εισαγωγέων φαίνεται να προσφέρουν τις καλύτερες συνθήκες στην προκειμένη περίπτωση. Ωστόσο οι τελωνειακές υπηρεσίες πρέπει να δώσουν τη συγκατάθεσή τους ώστε να καταστεί δυνατή η μεταφορά των τροφίμων υπό καθεστώς τελωνειακού ελέγχου στις εν λόγω εγκαταστάσεις στο πλαίσιο των διαδικασιών που εφαρμόζονται στην εισαγωγή στο τελωνειακό έδαφος. Η μεταφορά των τροφίμων μετά τη δειγματοληψία έως τον τελικό προορισμό με παρέμβαση των αρμόδιων αρχών ελέγχου στον τόπο προορισμού δεν αποκλείεται κατά την αναμονή των αποτελεσμάτων.

- Οι εγγυήσεις για τη συμμόρφωση των τροφίμων με τα κοινοτικά πρότυπα διαβιβάζονται υποχρεωτικά από τις αρχές επίσημου ελέγχου των τρίτων χωρών εξαγωγέων. Πρέπει να πραγματοποιούνται επίσημες επαφές για το εν λόγω θέμα που αποσκοπούν κυρίως, εάν συντρέχει λόγος, στην πιστοποίηση ορισμένων τροφίμων. Επιπλέον πρέπει οι υπηρεσίες της Επιτροπής να μπορούν να πραγματοποιούν αποστολές αξιολόγησης των συστημάτων επισήμου ελέγχου στις τρίτες χώρες.

Όμως οι εν λόγω συστάσεις συνεπάγονται ενίσχυση της ισχύουσας κοινοτικής νομοθεσίας στο πλαίσιο της διαδικασίας απλοποίησης που πραγματοποιείται για τους κανόνες υγιεινής και ελέγχου των τροφίμων .

Ωστόσο η εποπτεία από τις αρχές ελέγχου των διαδικασιών ελέγχου που εφαρμόζουν οι εισαγωγείς παραμένει σημαντικό στοιχείο του ελέγχου. Οι επισκέψεις επισήμαναν τις προσπάθειες που απομένουν να καταβληθούν σε πολλές περιπτώσεις σε ότι αφορά το εν λόγω θέμα. Η εγγραφή των εισαγωγέων σε μητρώο θα έπρεπε να είναι απαραίτητη προϋπόθεση για το σύνολο της κοινότητας.

___________________________

ΕΚΘΕΣΗ

αποτελεσματα της δευτερησ επισκεψησ για την αξιολογηση του επισημου συστηματος ελεγχου των τροφιμων στο ηνωμενο βασιλειο απο την ομαδα αξιολογησης τροφιμων της eypωπaοkhσ επιτροπησ 02 - 06 φεβρουαριου 1998

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

1. Νέες εξελίξεις όσον αφορά τη νομοθεσία και την πολιτική για τον έλεγχο των τροφίμων από την πρώτη επίσκεψη αξιολόγησης της Επιτροπής.

Αρκετές αλλαγές έχουν σημειωθεί, πολλές από τις οποίες ύστερα από την έκθεση Pennington. Η προστασία των καταναλωτών είναι εφεξής ο κύριος στόχος της κυβέρνησης. Έχει συγκροτηθεί κοινή ομάδα η οποία συνδέει τις υπηρεσίες τροφίμων τόσο των υπουργείων Γεωργίας, Αλιείας και Τροφίμων όσο και του υπουργείου Υγείας (JFSSG) ως ένα πρώτο βήμα προς τη δημιουργία του Γραφείου Ποιότητας των Τροφίμων που έχει προβλεφθεί για το τέλος του 1999. Αυτός ο οργανισμός θα είναι ένας ανεξάρτητος φορέας ο οποίος θα υπάγεται στο υπουργείο Υγείας και θα είναι υπεύθυνος για τον έλεγχο της εφαρμογής των διατάξεων στον τομέα της ασφάλειας των τροφίμων στις τοπικές αρχές.

Αρκετοί κώδικες πρακτικής έχουν τροποποιηθεί ή εκδοθεί προκειμένου να ενισχυθούν οι έλεγχοι και η ασφάλεια των τροφίμων και να βελτιωθεί η ενημέρωση (ιδίως του καταναλωτή). Έχουν αναθεωρηθεί οι κανονισμοί εισαγόμενων τροφίμων.

2. Έλεγχος των εισαγόμενων τροφίμων

Οι κανονισμοί των εισαγόμενων τροφίμων αποτελούν τη βασική νομοθεσία. Έχουν θεσπιστεί ειδικοί κανονισμοί για τον έλεγχο της αφλατοξίνης σε ορισμένα προϊόντα. Οι άλλοι κανονισμοί για τον έλεγχο των εισαγωγών αφορούν τα πρόσθετα τροφίμων, τα χρώματα και τις ετικέτες στα τρόφιμα.

Οι μη συστηματικοί έλεγχοι πρέπει να βασίζονται στην ανάλυση των κινδύνων, κυρίως κατά την κρίση κάθε αρχής ελέγχου που χρησιμοποιεί την δική της εμπειρία και τις πληροφορίες που διαδίδονται.

Αν και έχει θεσπιστεί εδώ και πολύ καιρό ένα σύστημα για τον έλεγχο εισαγωγής τροφίμων, οι έλεγχοι ενδέχεται να μην ασκούνται όμοια σε όλη την επικράτεια· ενδέχεται να διαφέρουν ανάλογα με την υπεύθυνη αρχή και μερικούς άλλους παράγοντες:

- Οι έλεγχοι υπό την αρμοδιότητα των Υγειονομικών Λιμενικών Αρχών (θαλάσσιοι λιμένες) φαίνεται ότι παρέχουν ικανοποιητικές εγγυήσεις. Το προσωπικό είναι καλά καταρτισμένο και ενημερωμένο. Το σύστημα συλλογής πληροφοριών για εισαγόμενα προϊόντα φαίνεται ικανοποιητικό, διευκολύνεται και ενισχύεται από τη χρήση ενός ηλεκτρονικού συστήματος που έχει δημιουργήσει το εμπόριο και χρησιμοποιείται επίσης από το τελωνείο. Οι εγκαταστάσεις που χρησιμοποιούνται για τον έλεγχο ανήκουν στους συνοριακούς κτηνιατρικούς σταθμούς ελέγχου. Η Ένωση Λιμενικών Υγειονομικών Αρχών ( Association of Port health Authorities - APHA) διαδραματίζει έναν σημαντικό ρόλο μέσω της διάδοσης χρήσιμων πληροφοριών για τους ελέγχους.

- Οι έλεγχοι υπό την ευθύνη των Υγειονομικών Αρχών του Αεροδρομίου (Airport Health Authorities), οι οποίες έχουν προσωπικό το οποίο έχει τα ίδια προσόντα με τις Λιμενικές Υγειονομικές Αρχές και είναι μέλη της APHA, δυστυχώς παρεμποδίζονται από μερικούς παράγοντες που συνδέονται με το εμπόριο και τη μεταφορά δεδομένων. Επειδή αφενός οι υγειονομικές αρχές δεν διαθέτουν σύστημα μηχανογράφησης (το οποίο υπάρχει μόνο για το τελωνείο) για τη συλλογή πληροφοριών πριν από την άφιξη των προϊόντων και αφετέρου δεν υπάρχει η υποχρέωση ειδοποίησης δεν γνωρίζουν την άφιξη πολλών προϊόντων τα οποία συνεπώς δεν ελέγχουν. Πολλά από αυτά τα προϊόντα καταλήγουν σε απομακρυσμένες αποθήκες εκτός αεροδρομίου και πιθανώς εκτός της περιοχής ευθύνης των Λιμενικών Υγειονομικών Αρχών.

- Τα προϊόντα που δεν ελέγχονται στα λιμάνια ή τα αεροδρόμια εισόδου ενδέχεται να ελεγχθούν στο εσωτερικό, στον τόπο προορισμού σύμφωνα με το ετεροχρονισμένο καθεστώς εξέτασης. Αυτό το σύστημα είναι πιο εύκολο να ελεγχθεί στην περίπτωση των Λιμενικών Υγειονομικών Αρχών παρά στην περίπτωση των Υγειονομικών Αρχών του Αεροδρομίου, διότι όπως αναφέρθηκε προηγουμένως πολλά προϊόντα δεν αναφέρονται στις Υγειονομικές Αρχές του Αεροδρομίου. Η ομάδα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δεν κατάφερε να αξιολογήσει τους ελέγχους εισαγωγής (συμπεριλαμβανομένης της χρηματοδότησής τους) που άσκησε στο εσωτερικό η τοπική αρχή.

- Οι δαπάνες για τις χημικές αναλύσεις (τις οποίες χρεώνουν τα αναλυτικά εργαστήρια, Public Analysts) ενδέχεται να είναι αποφασιστικός παράγοντας για τους ελέγχους. Στο μεταξύ, οι βακτηριολογικές εξετάσεις είναι δωρεάν έως έναν συγκεκριμένο αριθμό δειγμάτων. Ο προϋπολογισμός ελέγχου για κάθε αρχή ελέγχου χρηματοδοτείται ξεχωριστά από την κεντρική κυβέρνηση και το υπόλοιπο από τοπικούς φόρους, ενώ κάθε τοπική αρχή είναι ελεύθερη να αποφασίσει που θα διατεθούν τα χρήματα.

Οι επίσημοι έλεγχοι των εισαγόμενων αγαθών είναι δωρεάν για τους εισαγωγείς.

______________________

ΕΚΘΕΣΗ

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΕΠΙΣΚΕΨΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΕΠΙΣΗΜΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΤΗΝ ΙΣΠΑΝΙΑ

ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΜΑΔΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

23 - 27 Φεβρουαρίου 1998

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Το βασιλικό διάταγμα 1418/1986, που ορίζει τα καθήκοντα του Υπουργείου Υγιεινής και Κατανάλωσης σε θέματα εξωτερικής υγιεινής, και το διάταγμα του Υπουργείου Υγιεινής και Κατανάλωσης της 20ής Ιανουαρίου 1994, αποτελούν τη βασική νομοθεσία για τον υγειονομικό έλεγχο των εισαγόμενων τροφίμων. Εφαρμόζεται επίσης η κοινοτική νομοθεσία (οριζόντια και κάθετη) και οι εθνικοί τεχνικοί και υγειονομικοί κανόνες, σχετικά με προϊόντα για τα οποία δεν υπάρχει εναρμονισμένη νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ο έλεγχος δεν καλύπτει τα υλικά που έρχονται σε επαφή με τα τρόφιμα. Στην προσεχή τροποποίηση του διατάγματος της 20ής Ιανουαρίου 1994 αναμένεται να συμπεριληφθούν τα υλικά αυτά καθώς και τα χύδην προϊόντα.

Το σύστημα ελέγχου των εισαγωγών ισχύει για όλες τις κατηγορίες τροφίμων, είτε είναι ζωικής προέλευσης είτε όχι. Ο έλεγχος πραγματοποιείται από το ίδιο προσωπικό και με τα ίδια μέσα που χρησιμοποιούνται στις υπηρεσίες εξωτερικής υγιεινής. Οι εγκαταστάσεις επιθεώρησης που λειτουργούν στα συνοριακά σημεία επιθεώρησης δεν χρησιμοποιούνται για την επιθεώρηση των προϊόντων μη ζωικής προέλευσης. Οι επιθεωρήσεις πραγματοποιούνται δίπλα στο εμπορευματοκιβώτιο, σε εξωτερικό χώρο, γεγονός που δημιουργεί προβλήματα πρόσβασης στο σύνολο του περιεχομένου και προβλήματα υγιεινής των προϊόντων. Οι υπηρεσίες ελέγχου διαθέτουν ευελιξία για τον καθορισμό προτεραιοτήτων, μολονότι επικεντρώνονται κυρίως στις περιπτώσεις συναγερμού και προηγούμενων απορρίψεων.

Το προσωπικό που διεξάγει τον έλεγχο είναι καλά καταρτισμένο και ενημερώνεται συστηματικά με κάθε νέα πληροφορία (εγκύκλιοι, οδηγίες, κ.λπ.) και νομοθεσία (εθνική και κοινοτική). Το σύστημα πληροφορικής SISAEX είναι ένα ιδιαίτερα χρήσιμο εργαλείο για τη μόνιμη επαφή μεταξύ διαφορετικών μονάδων ελέγχου και των κεντρικών υπηρεσιών. Μέσω του SISAEX καθορίζεται μια σειρά προτεραιοτήτων (συναγερμοί) και φίλτρων (απορρίψεις) που επιτρέπουν τον ενιαίο χαρακτήρα των ελέγχων. Το πρόγραμμα αυτό, που λειτουργεί εδώ και τέσσερα χρόνια, βρίσκεται σε φάση προσαρμογής και ανανέωσης (ορισμός επιπέδων δειγματισμού).

Λόγω του μεγάλου όγκου των προϊόντων που πρέπει να ελεγχθούν, το προσωπικό ενδέχεται να μην επαρκεί (ήδη πραγματοποιείται διαδικασία επιλογής για 15 επιθεωρητές).

Η πιστοποίηση των εργαστηρίων εξωτερικής υγιεινής βρίσκεται σε εξέλιξη, παρόλο που υπάρχουν ενδείξεις ότι σε μερικές περιπτώσεις η προθεσμία δεν θα μπορέσει να τηρηθεί.

Ο έλεγχος των εισαγωγών, στις εγκαταστάσεις που επισκεφθήκαμε, πραγματοποιείται με ενιαίο τρόπο σε όλα τα σημεία συνοριακού ελέγχου, θεωρείται δε σκόπιμη η πραγματοποίησή του κατά την εισαγωγή στη χώρα. Οι σχέσεις με τις υπηρεσίες τελωνειακού ελέγχου διευκολύνουν την ορθή διεξαγωγή των ελέγχων, καθώς για τον εκτελωνισμό του προϊόντος απαιτείται θεώρηση της υπηρεσίας εξωτερικής υγιεινής. Η έκθεση των τελωνειακών υπηρεσιών εξαρτάται από την υγειονομική έκθεση.

Οι ισπανικές αρχές δήλωσαν ότι, επειδή δεν υπάρχει εναρμόνιση μεταξύ των συστημάτων ελέγχου της δημόσιας υγείας και της προστασίας των καταναλωτών κατά την εισαγωγή τροφίμων μη ζωικής προέλευσης σε όλα τα κράτη μέλη, η πραγματοποίηση των ελέγχων κατά συστηματικό τρόπο από την Ισπανία θα είχε ως συνέπεια την παράκαμψη του εμπορίου προς τις χώρες στις οποίες δεν προβλέπονται συνοριακοί έλεγχοι.

__________________________

εκθεση αποτελεσματα τησ δευτερησ επισκεψησ αξιολογησησ του επισημου συστηματοσ ελεγχου των τροφιμων στο βελγιο

απο την ομαδα αξιολογησησ των τροφιμων τησ Ευρωπαϊκησ Επιτροπησ

23 - 27 Μαρτιου 1998

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

1. Ενημέρωση από το 1996 και εξής (νομοθεσία, πολιτική, δραστηριότητες της Γενικής Επιθεώρησης Τροφίμων (Inspection Gιnιrale des Denrιes Alimentaires - IGDA) )

Στο Βέλγιο έχουν επέλθει διάφορες αλλαγές όσον αφορά τη νομοθεσία και την πολιτική ελέγχου των τροφίμων (μη κτηνοτροφικά προϊόντα) ύστερα από την πρώτη επίσκεψη της Επιτροπής το 1996.

Η μεταφορά της οδηγίας 93/43/ΕΟΚ κατέστησε το σύστημα HACCP (Ανάλυση κινδύνου στα κρίσιμα σημεία ελέγχου) υποχρεωτικό στις εγκαταστάσεις διακίνησης και επεξεργασίας τροφίμων. Στάλθηκαν στην IGDA οδηγοί ορθής υγιεινής πρακτικής από διάφορες επαγγελματικές οργανώσεις για αξιολόγηση.

Η απαίτηση να εγκρίνονται όλες οι επιχειρήσεις του κλάδου των τροφίμων θεωρείται θετικό στοιχείο, εφόσον αυξάνεται ο βαθμός ελέγχου των σχετικών εγκαταστάσεων και τηρούνται καλύτερα οι κανόνες υγιεινής. Ωστόσο πολλές επιχειρήσεις δεν τήρησαν την χρονική προθεσμία για υποβολή αίτησης για έγκριση. Χρειάστηκε να πραγματοποιηθεί ιεράρχηση των επισκέψεων στις επιχειρήσεις προς έγκριση κατά προτεραιότητα, σύμφωνα με τον κίνδυνο που ενέχουν καθώς και των τακτικών επισκέψεων.

Η πρόσληψη 40 νέων ελεγκτών, με επίπεδο σπουδών "BAC+3" (αντίστοιχο του αγγλικού Masters), αντιπροσωπεύει σημαντικό στοιχείο για τον έλεγχο των τροφίμων δεδομένου ότι επιτρέπει να τριπλασιαστεί ο αριθμός ελέγχων στις επιχειρήσεις. Οι εν λόγω ελεγκτές παρακολούθησαν εσωτερικό πρόγραμμα κατάρτισης. Ωστόσο παρά την αύξηση του προσωπικού, θα χρειαστούν δύο χρόνια για τη διεξαγωγή επιθεωρήσεων ώστε να καλυφθούν οι αιτήσεις για έγκριση των επιχειρήσεων τροφίμων.

Ακολουθείται συνεχές επαγγελματικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα σε συνεργασία με άλλες υπηρεσίες υπουργείων και βελτιώνεται συνεχώς το εγχειρίδιο ποιότητας της IGDA το οποίο είναι διαθέσιμο σε όλα τα μέλη του προσωπικού.

Η διαπίστευση των εργαστηρίων ελέγχου σημειώνει πρόοδο, επί του παρόντος 20 εργαστήρια βρίσκονται στη διαδικασία διαπίστευσης (συμπεριλαμβανομένου του Επιστημονικού Ινστιτούτου Δημόσιας Υγείας - Louis Pasteur).

2. Ο ρόλος των άλλων υπηρεσιών ελέγχου

- Δήμοι

Πέντε μεγάλες πόλεις (όπως αναφέρθηκε το 1996) καθώς και είκοσι μικρότερες πραγματοποιούν υγειονομικούς ελέγχους σε εγκαταστάσεις λιανικής πώλησης τροφίμων και τροφοδοσίας. Οι ελεγκτές τους (εκτός από την περίπτωση του Διαδημοτικού Εργαστηρίου των Βρυξελλών) δεν έχουν δικαιοδοσία για τη διεξαγωγή δειγματοληψίας αλλά αυτό είναι απαραίτητα μπορεί να ζητηθεί η βοήθεια και η εμπειρογνωμοσύνη της IGDA (ή του IEV).

Οι σχέσεις της IGDA και των δήμων έχουν συσφιχθεί έτσι ώστε οι δημοτικοί ελεγκτές προσκαλούνται στα σεμινάρια κατάρτισης που οργανώνει η IGDA και ζητείται η συνεργασία των δήμων σε δηλώσεις και έρευνες τροφικής δηλητηρίασης και στην πληροφόρηση για το σύστημα γρήγορου συναγερμού για τα τρόφιμα. Ωστόσο το επίπεδο προσλήψεων δεν συμβαδίζει με εκείνο που καθόρισε η IGDA και το εγχειρίδιο ποιότητας της IGDA δεν εφαρμόζεται στους δήμους, οι οποίοι διατηρούν ένα βαθμό αυτονομίας.

- Υπουργείο Γεωργίας

Διευθύνει πρόγραμμα ελέγχου για κατάλοιπα νιτρικών αλάτων και εντομοκτόνων στα οπωροκηπευτικά (περισσότερο σε επίπεδο παραγωγής) και θα ξεκινήσει πρόγραμμα εισαγωγών το 1998, ενώ η IGDA διευθύνει πρόγραμμα για τα κατάλοιπα νιτρικών αλάτων και εντομοκτόνων στα τρόφιμα της αγοράς (δημοπρασίες, χονδρεμπόρους, εισαγωγείς, επιχειρήσεις επεξεργασίας και εμπόρους λιανικής). Συνάφθηκε συμφωνία μεταξύ του υπουργείου Γεωργίας και της IGDA σχετικά με την επιθεώρηση στους τομείς των γαλακτοκομικών και των αυγών.

- Υπουργείο Οικονομικών

Οι υπάλληλοί του διεξάγουν ελέγχους σχετικά με τη σήμανση των τροφίμων σε συνεργασία με τους υπαλλήλους του IGDA.

- Ινστιτούτο κτηνοτροφικής εμπειρογνωμοσύνης (IEV)

Σε συνεργασία με το IGDA, οι ελεγκτές του διεξάγουν επιθεωρήσεις σε κρεοπωλεία.

Συνάφθηκε συμφωνία μεταξύ του IEV και της IGDA σχετικά με τις επιθεωρήσεις των επιχειρήσεων του κλάδου των προϊόντων κρέατος.

Η απαίτηση για πρόσληψη με επίπεδο σπουδών "BAC+3" δεν ισχύει ακόμα για τους ελεγκτές του IEV αλλά προβλέπεται να ισχύσει στο μέλλον.

3. Έλεγχος εισαγωγών τροφίμων

3. α). Δραστηριότητες του IGDA

Η IGDA δεν δίνει ιδιαίτερη έμφαση στον έλεγχο των εισαγόμενων τροφίμων στο σημείο εισόδου τους· ο γενικός έλεγχος των τροφίμων στην αγορά είναι πιο αξιόπιστος.

Οι έλεγχοι κατά την εισαγωγή περιορίζονται σε εκείνους που επιβάλλονται από ειδικές κοινοτικές αποφάσεις (φιστίκια τύπου Αιγίνης από το Ιράν, οπωροκηπευτικά από την Ανατολική Αφρική) και σε ορισμένα ειδικά προϊόντα (φιστίκια και αραχίδες, βότανα και μπαχαρικά, ξηρά σύκα) ως αποτέλεσμα του προγράμματος ελέγχου των εισαγωγών του οργάνου FLEP (Food Law Inforcement Practitioners - Υπεύθυνοι εφαρμογής της νομοθεσίας περί τροφίμων) που ξεκίνησε το 1995, για το οποίο οι εισαγωγείς στο λιμάνι της Αμβέρσας πρέπει να υποβάλλουν εκ των προτέρων δήλωση στο IGDA. Ωστόσο ο αριθμός των δειγμάτων αυτών των ειδικών προϊόντων που λαμβάνονται για ανάλυση (αφλατοξίνες, σαλμονέλα) είναι περιορισμένος (συνολικά 5 μέσα στο 1997 και 5 μεταξύ 71 αποστελλόμενων εμπορευμάτων από 192 εμπορευματοκιβώτια για τις πρώτες δέκα εβδομάδες του 1998). Το προσωπικό που χρησιμοποιείται για αυτούς τους ελέγχους των εισαγωγών είναι επιφορτισμένο με πολλές άλλες αιτήσεις για ελέγχους τροφίμων στις περιφέρειες της αρμοδιότητάς του, πράγμα το οποίο μπορεί να αιτιολογεί τον περιορισμένο αριθμό ελέγχου των εισαγωγών.

3. β). Ο ρόλος των τελωνειακών υπηρεσιών

Ο ρόλος της υπηρεσίας των τελωνείων για τον έλεγχο των εισαγωγών είναι πολύ σημαντικός. Ύστερα από το βασιλικό διάταγμα της 9 Φεβρουαρίου 1981 σχετικά με την επόπτευση κατά την εισαγωγή τροφίμων και τον κανονισμό ΕΟΚ 339/93, οι τελωνειακές υπηρεσίες μπορούν να ενημερώσουν την IGDA για τυχόν ύποπτα τρόφιμα. Ωστόσο πολύ λίγες περιπτώσεις αναφέρονται από τα τελωνεία στην IGDA (περισσότερες περιπτώσεις μπορεί να προκαλέσουν ανακοινώσεις, για καλλυντικά).

Η εφαρμογή κοινοτικών αποφάσεων σε συγκεκριμένους ελέγχους εισαγόμενων τροφίμων έχει ως αποτέλεσμα την αποστολή οδηγιών από την κεντρική τελωνειακή υπηρεσία στα συνοριακά τελωνεία με κάποια καθυστέρηση στην περίπτωση της τελευταίας κοινοτικής απόφασης σχετικά με τα οπωροκηπευτικά προέλευσης Ανατολικής Αφρικής.

Η αποτελεσματικότητα της συνεργασίας των τελωνείων και της IGDA θα ήταν μεγαλύτερη εάν η IGDA είχε πρόσβαση στο μηχανογραφημένο σύστημα SATBEL για πιο διεξοδική γνώση των εισαγόμενων τροφίμων και περισσότερες ευκαιρίες για τη διεξαγωγή ελέγχων. Αντίστροφα η πρόσβαση των τελωνειακών υπηρεσιών στα συστήματα Videotex και Infana της IGDA θα ενίσχυε την επικοινωνία. Η διαβίβαση των κοινοποιήσεων του συστήματος γρήγορου συναγερμού σχετικά με εισαγόμενα τρόφιμα θα επέτρεπε αυστηρότερους ελέγχους των εισαγωγών στο σημείο εισόδου στη χώρα.

_______________________

ΕΚΘΕΣΗ

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΕΠΙΣΚΕΨΗΣ

ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΣΗΜΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ

ΣΤΙΣ ΚΑΤΩ ΧΩΡΕΣ

ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΜΑΔΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ

20 - 24 Απριλίου 1998

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

1. Ενημέρωση από το 1995 και μετά:

Μια σημαντική αναδιάρθρωση των υπηρεσιών επιθεώρησης βρίσκεται σε εξέλιξη και αναμένεται να τεθεί σε ισχύ από την 1η Σεπτεμβρίου 1998 όταν το υπουργείο Υγείας, η επιθεώρηση για την προστασία της υγείας (IGB) και η κτηνιατρική επιθεώρηση (VI), συγχωνευθούν για να σχηματίσουν την επιθεώρηση IW&V που θα καλύπτει όλη τη διατροφική αλυσίδα. Ο αριθμός των περιφερειακών γραφείων (συμπεριλαμβανομένης της επιθεώρησης και των εργαστηρίων) θα μειωθεί και θα μείνουν πέντε (δύο από αυτά πρέπει να συσταθούν). Το κάθε ένα θα έχει την ειδίκευσή του. Το όφελος αυτής της συγχώνευσης αναμένεται να είναι μια συνέργια ανάμεσα στα υπάρχοντα υπουργεία και τη διάθεση ενός μεγαλύτερου αριθμού ελεγκτών για τις επιθεωρήσεις καθώς και τη δημιουργία ειδικών διεπιστημονικών ομάδων επιθεώρησης για μεγάλες, πιο πολύπλοκες επιχειρήσεις τροφίμων. Σε κάθε γραφείο θα δημιουργηθούν ομάδες υπεύθυνες για τη διατήρηση των επιστημονικών επαφών με τα πανεπιστήμια, για την σύνταξη εκθέσεων για τα προγράμματα και την ανάπτυξη μεθόδων ανάλυσης για τα πέντε εργαστήρια.

Το Φεβρουάριο του 1998 η διαπίστευση για το σύνολο του δικτύου των εργαστηρίων ανάλυσης των τροφίμων (13 σημεία) της IGB από τον ολλανδικό φορέα διαπίστευσης STERLAB, σε συνεργασία με το τμήμα Εξασφάλισης Ποιότητας της IGB το οποίο ασκεί έναν δεύτερο έλεγχο, πρέπει να θεωρείται ως ιδιαιτερότητα του ολλανδικού συστήματος το οποίο σε κάθε περίπτωση έχει τηρήσει την προθεσμία που έχει επιβάλει η οδηγία 93/99/ΕΟΚ.

Η IGB παρακολουθεί στενά την πρόοδο όσον αφορά την εφαρμογή του συστήματος HACCP στις επιχειρήσεις τροφίμων (με εξαίρεση τις μικρότερες επιχειρήσεις που πωλούν απ'ευθείας στον καταναλωτή, συμπεριλαμβανομένου του τομέα HORECA και που πρέπει να ακολουθούν ειδικούς κώδικες ορθής πρακτικής όσον αφορά την υγιεινή την οποία έχει ήδη εγκρίνει το υπουργείο Υγείας) . Η πρόοδος είναι μάλλον αργή, το 23% των εταιριών που έχουν δεχτεί επίσκεψη δεν έχουν αρχίσει την ανάπτυξη ενός σχεδίου ασφάλειας των τροφίμων· Επιπλέον τα πιστοποιητικά HACCP που χορηγούνται από τα όργανα πιστοποίησης δεν έχουν κριθεί ικανοποιητικά από τη IGB. Η IGB αποστέλλει επίσημες προειδοποιήσεις σε εταιρίες που δεν έχουν θέσει σε λειτουργία το σχέδιο ασφάλειας των τροφίμων.

2. Έλεγχος των εισαγόμενων τροφίμων

Η IGB δεν δίνει ειδική έμφαση στον έλεγχο των εισαγόμενων τροφίμων στο σημείο εισόδου τους προτιμώντας τη διεξαγωγή γενικού ελέγχου στην αγορά. Τα δύο κύρια σημεία εισόδου στις Κάτω Χώρες των τροφίμων από τρίτες χώρες δηλαδή το λιμάνι του Rotterdam και το αεροδρόμιο του Άμστερνταμ επισκέφτηκε η ομάδα αξιολόγησης της Ευρωπαϊκής Επιτροπή η οποία προχώρησε σε μια ικανοποιητική γενική εποπτεία των διαδικασιών που ισχύουν.

Οι έλεγχοι της IGB στα σημεία εισόδου περιορίζονται σε μερικά προφίλ επιλογής, με βάση μια ανάλυση κινδύνου, συμπεριλαμβάνοντας τις υποχρεώσεις που απορρέουν από κοινοτικές αποφάσεις (φιστίκια από το Ιράν, φρούτα και λαχανικά από την ανατολική Αφρική). Στο Ρότερνταμ τα προφίλ που προέρχονται από ένα πρόγραμμα ελέγχου των εισαγωγών FLEP το οποίο τέθηκε σε ισχύ το 1995 αφορούν κυρίως ξηρούς καρπούς από μερικές ειδικές χώρες. Στο αεροδρόμιο του Άμστερνταμ εκτός από τους ελέγχους για το δονάκιο της χολέρας (Vibrio cholerae), δείγματα οπωροκηπευτικών λαμβάνονται δύο φορές το μήνα για να εξεταστεί η παρουσία κατάλοιπων φυτοφαρμάκων (10% των αποτελεσμάτων μέχρι σήμερα ξεπερνούν το ανώτατο όριο). Με εξαίρεση τα φιστίκια, τα προϊόντα από τα οποία έχουν ληφθεί δείγματα συνήθως δεν δεσμεύονται.

Η συνεργασία με το τελωνείο είναι υποχρεωτική για την εκτέλεση αυτών των ελέγχων καθώς δεν απαιτείται δήλωση από τους εισαγωγείς στη IGB. Έχουν συναφθεί συμφωνίες ανάμεσα στο τελωνείο στα σημεία εισόδου και τη IGB, οι οποίες προβλέπουν ότι τη IGB του Rotterdam πρέπει να ενημερώνεται για όλες τις δηλώσεις για προϊόντα επιλεγμένου προφίλ και ότι η απόφαση διεξαγωγής ελέγχου ή όχι για αυτά τα προϊόντα πρέπει να ληφθεί ενός τριών ωρών. Στο αεροδρόμιο του Άμστερνταμ, τη IGB ενημερώνεται από το τελωνείο κατόπιν αιτήσεως, για την άφιξη των οπωροκηπευτικών από το τελωνείο. Τα προϊόντα που εισάγονται υπό καθεστώς T1 δεν ελέγχονται.

Φαίνεται ότι το τελωνείο ποτέ δεν έχει αναφέρει καμία υποψία στη IGB όσον αφορά τις αποστολές τροφίμων. Το τελωνείο ενημέρωσε την ομάδα αξιολόγησης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για μερικές δυσκολίες που συνδέονται με τους κωδικούς ΣΟ των εισαγόμενων τροφίμων και τις δυνατότητες αλλαγής του προορισμού ενός προϊόντος (από ζωοτροφές έως τρόφιμα). Η ομάδα αξιολόγησης θεωρεί ότι η πρόσβαση της IGB στο σύστημα μηχανογράφησης των τελωνιακών υπηρεσιών για δηλώσεις αναμένεται να οδηγήσει σε βελτίωση του ελέγχου των εισαγωγών.

Οι επισκέψεις αποκάλυψαν κάποια έλλειψη στο προσωπικό που διατίθεται για τον έλεγχο των εισαγόμενων τροφίμων (λαμβάνοντας υπόψη ιδιαίτερα το γεγονός ότι η δειγματοληψία των καρπών με κέλυφος στο Rotterdam ήδη γίνεται σύμφωνα με τις διατάξεις της προς έγκριση οδηγίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής). Αναφέρθηκε ότι οι έλεγχοι πάντα εκτελούνται μυστικά στις αποθήκες.

Η επίσκεψη σε εισαγωγέα οπωροκηπευτικών έδειξε ότι δεν υπήρχε σχέδιο HACCP το οποίο να περιλαμβάνει εγγυήσεις για τα εισαγόμενα προϊόντα.

______________________

ΕΚΘΕΣΗ

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΕΠΙΣΚΕΨΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΕΠΙΣΗΜΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΤΗ ΔΑΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΜΑΔΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

27 - 30 Aπριλίου 1998

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Η ομάδα αξιολόγησης της Επιτροπής εκτίμησε ιδιαίτερα το πνεύμα συνεργασίας της δανικής κυβέρνησης και των κεντρικών αλλά και τοπικών της στελεχών, που κατέστησε δυνατή την επιτυχή διεξαγωγή της αποστολής στη Δανία. Η οργάνωση της επίσκεψης ήταν καλή και οι πληροφορίες που είχαν ζητηθεί παρασχέθηκαν ανεπιφύλακτα.

Ιδιαίτερα εκτιμήθηκε το γεγονός ότι, παρά τα εμπόδια στις δημόσιες συγκοινωνίες και σε πολλές υπηρεσίες λόγω μιας γενικής απεργίας, όλες οι επισκέψεις πραγματοποιήθηκαν κανονικά και δεν υπήρξαν καθυστερήσεις.

1. ΔΟΜΗ

Μετά την τελευταία αποστολή αξιολόγησης το Μάιο του 1996 σημειώθηκε μια θεμελιώδης τροποποίηση. Ο έλεγχος των τροφίμων, που υπαγόταν στο Υπουργείο Υγείας, αποτελεί πλέον αρμοδιότητα του νέου Υπουργείου Τροφίμων, Γεωργίας και Αλιείας. Ενημερωθήκαμε για την ίδρυση νέας διοικητικής υπηρεσίας, το 1997, με την ονομασία Διοίκηση Κτηνιατρικών Θεμάτων και Τροφίμων (ΔΚΘΤ).

Προβλέπονται, όμως, περαιτέρω διαρθρωτικές αλλαγές. Η σχετική πρόταση, που έχει υποβληθεί στη βουλή, προβλέπει την ενίσχυση των κεντρικών υπηρεσιών και αναμένεται να επιφέρει μια καλύτερα εναρμονισμένη προσέγγιση στο θέμα του ελέγχου των τροφίμων.

Ορισμένες φορές, η ροή των πληροφοριών και των οδηγιών μεταξύ κεντρικών και τοπικών αρχών παρουσιάζει καθυστέρηση. Η απόφαση της Επιτροπής 98/116/EΟΚ της 4ης Φεβρουαρίου 1998 (χολέρα: δειγματοληψία των εισαγόμενων και μεταφερόμενων αεροπορικώς οπωροκηπευτικών καταγωγής ή προέλευσης Ουγκάντας, Κένυας, Τανζανίας και Μοζαμβίκης) άργησε να φθάσει στις τοπικές αρχές. Η απόφαση αυτή απεστάλη από τις κεντρικές υπηρεσίες στις 8 Απριλίου 1998, μετά τη μεταφορά της στη δανική νομοθεσία. Η ημερομηνία έναρξης ισχύος της απόφασης ήταν η 21η Απριλίου 1998. Κατά τη μεταφορά στη δανική νομοθεσία δεν είχε συμπεριληφθεί το προοίμιο της απόφασης 98/116/EΟΚ της Επιτροπής με συνέπεια να έχει καταργηθεί η αναφορά στα αεροπορικώς μεταφερόμενα τρόφιμα (ρήτρα των 10 ημερών). Θα ήταν σκόπιμο να υπήρχε καλύτερη καθοδήγηση από τις κεντρικές προς τις τοπικές αρχές.

2. AΦΛΑΤΟΞΙΝΕΣ - ΦΥΣΤΙΚΙΑ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗΣ Η ΑΠΟΣΤΟΛΗΣ ΙΡΑΝ

Στις 8 Σεπτεμβρίου 1997, η απόφαση 97/613/EΚ της Επιτροπής ανέστειλε προσωρινά την εισαγωγή φυστικιών και ορισμένων άλλων παράγωγων προϊόντων φυστικιού από το Ιράν. Στις 11 Δεκεμβρίου 1997 η αναστολή αυτή τροποποιήθηκε με την απόφαση 97/830/EΚ της Επιτροπής, που προβλέπει την πιστοποίηση από τις ιρανικές αρχές. Η εφαρμογή της προσωρινής αναστολής πραγματοποιήθηκε σε κεντρικό επίπεδο. Η εφαρμογή της προσωρινής αναστολής σε εθνικό επίπεδο στη Δανία πραγματοποιήθηκε από τη ΔΚΤΘ σε κεντρικό επίπεδο.

Η εφαρμογή της δεύτερης απόφασης (97/830/EΟΚ) πραγματοποιήθηκε μετά 5 εβδομάδες (στις 13 Ιανουαρίου 1998). Στη διάρκεια της επίσκεψης, η τοπική μονάδα ελέγχου του περιβάλλοντος και των τροφίμων (LMK) του Εrhus δήλωσε ότι δεν είχε ενημερωθεί σχετικά με την πιστοποίηση από τις ιρανικές αρχές η οποία είχε ανακοινωθεί με την επιστολή της 13ης Ιανουαρίου 1998. Η έναρξη της ισχύος της απόφασης σε εθνικό επίπεδο στη Δανία επισημάνθηκε, για πρώτη φορά, την 1η Φεβρουαρίου 1998. Θεωρούμε, πάντως, θετική τη μεταγενέστερη ανακοίνωση, η οποία περιείχε ένα συμπληρωματικό καθοδηγητικό σημείωμα από 7 Απριλίου 1998 με περισσότερες πληροφορίες για τα εμπλεκόμενα μέρη.

Κατά την επίσκεψη του επιθεωρητή του Glostrup σε μια τοπική εταιρία αποθήκευσης, βρέθηκαν αποθηκευμένες σε επικίνδυνες συνθήκες συντήρησης τέσσερις παλέτες των 1000 κιλών φυστικιών από το Ιράν, και πάνω από 1000 κιλά φυστικιών χωρίς ετικέτα, άγνωστης προέλευσης. Τα φυστίκια είχαν παραμείνει στις αποθήκες τους τελευταίους 6 μήνες, δηλ. μετά την έναρξη της αναστολής στα φυστίκια από το Ιράν. Έκτοτε δεν είχε πραγματοποιηθεί καμία δειγματοληψία, παρά το γεγονός ότι η μονάδα του Glostrup είχε επικοινωνήσει με γνωστούς εισαγωγείς του συγκεκριμένου προϊόντος. Η μεικτή ευθύνη διαφορετικών τοπικών μονάδων ελέγχου περιέπλεκε ακόμη περισσότερο την κατάσταση.

Από την επίσκεψη σε ένα μεγάλο χονδρέμπορο δεν κατέστη σαφές εάν κατά τη μεταφορά των φυστικιών από τις Κάτω Χώρες στη Δανία ο έμπορος λιανικής πώλησης ήταν υποχρεωμένος να ενημερώσει σχετικά τις αρχές ελέγχου των τροφίμων. ´Οπως είναι φυσικό, τα αγαθά που εισάγονται στην ΕΕ από ένα άλλο κράτος μέλος και κυκλοφορούν ελεύθερα θεωρούνται ως τρόφιμα προερχόμενα από ένα άλλο κράτος μέλος σύμφωνα με τις αρχές της εσωτερικής αγοράς.

3. AΥΤΟ-ΕΛΕΓΧΟΣ / ΣΥΣΤΗΜΑ HACCP / ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΩΝ

Κατά την πρώτη αξιολόγηση το Μάιο του 1996 κρίθηκε απαραίτητη η περαιτέρω κατάρτιση για την εφαρμογή των αρχών του αυτο-ελέγχου στο πεδίο και στα είδη των εγκαταστάσεων που καλύπτονται από την οδηγία για την υγιεινή των τροφίμων (93/43/EΟΚ).

Συγκεκριμένα, κρίθηκε απαραίτητος ο ρόλος των επιθεωρητών στην αξιολόγηση των αυτο-ελέγχων στις εγκαταστάσεις τροφοδοσίας και λιανικής πώλησης, μολονότι η ομάδα αξιολόγησης εκτιμά ότι θα προβλεφθεί η παροχή λεπτομερών πληροφοριών για τις εγκαταστάσεις αυτού του είδους.

Έκτοτε, ο κλάδος έχει αναπτύξει μια σειρά κωδίκων αυτο-ελέγχου. Η ΔΚΤΘ πρόκειται σύντομα να εγκρίνει κώδικες για τα σουπερμάρκετ και τα ιχθυοπωλεία λιανικής πώλησης, ενώ αναπτύσσονται και άλλοι τομείς όπως η μεταφορά των τροφίμων, η αρτοποιία, τα εστιατόρια και η τροφοδοσία στο δημόσιο τομέα (νοσοκομεία, σχολεία κ.ά.).

Κατά την περίοδο 1996-1997 οργανώθηκαν ορισμένα μαθήματα κατάρτισης για το σύστημα HACCP. Το 1998 πραγματοποιήθηκαν ή αναμένεται να πραγματοποιηθούν άλλα 7 διήμερα μαθημάτων.

Από ένα σύνολο 700 δυνητικών ασκουμένων, οι 350 έχουν ήδη παρακολουθήσει κατάρτιση σχετικά με το σύστημα HACCP.

Η κατάρτιση του προσωπικού με διήμερα μαθήματα σχετικά με το HACCP δεν είναι σε θέση από μόνη της να καλύψει το περίπλοκο αυτό ζήτημα. Πρέπει να αφιερωθεί περισσότερος χρόνος σε πρακτική εξάσκηση και στη μελέτη περιπτώσεων. Όταν το προσωπικό των μονάδων τοπικού ελέγχου θα κληθεί να εργασθεί με το σύστημα αυτο-ελέγχου των μεγάλων επιχειρήσεων, θα απαιτηθεί εξειδικευμένη κατάρτιση, για την οποία θα χρειασθεί σημαντική επένδυση σε χρόνο και χρήμα.

Η οδηγία 93/43/EΟΚ για την υγιεινή των τροφίμων εφαρμόστηκε σε εθνικό επίπεδο στη Δανία το 1995. Μια κοινή παγιωμένη δέσμη κανονισμών, που περιλαμβάνει πέντε οδηγίες για την υγιεινή των τροφίμων, αναμένεται να εκδοθεί από την ΔΚΤΘ μέσα στο 1998. Η τοπική μονάδα ελέγχου του Εrhus μας εξήγησε ότι, για πολλά χρόνια, συνήθιζε να καταρτίζει προϋπολογισμό για την εφαρμογή του συστήματος HACCP. Παρόλο που είχαν υποβληθεί αρκετά αιτήματα σε κεντρικό επίπεδο, οι τοπικές μονάδες ελέγχου και οι εμπορικές εταιρίες εξακολουθούν να αναμένουν κατάλληλη καθοδήγηση για το θέμα αυτό από τις κεντρικές αρχές.

Η φιλοσοφία των δανικών υπηρεσιών ελέγχου των τροφίμων βασίζεται περισσότερο στον αυτο-έλεγχο παρά στο συνοριακό έλεγχο των εισαγόμενων προϊόντων. Βασίζεται, δηλαδή, στην ευθύνη του εισαγωγέα, ο οποίος πρέπει να καθιερώσει δικό του σύστημα αυτο-ελέγχου.

Στη διάρκεια των διαφόρων επισκέψεων, πάντως, έγινε σαφές ότι μόνο μια ελάχιστη μειοψηφία έχει ήδη θεσπίσει ένα εγκεκριμένο σύστημα αυτο-ελέγχου. Προκειμένου το δανικό σύστημα ελέγχου των εισαγωγών μέσω του αυτο-ελέγχου να καταστεί πλήρως αποτελεσματικό, η κεντρική υπηρεσία ελέγχου των τροφίμων πρέπει να μεριμνήσει για την καθοδήγηση.

Η δανική τελωνειακή υπηρεσία απ' ό,τι φαίνεται δεν συμμετέχει στην καθημερινή εργασία επίσημου ελέγχου των εισαγόμενων τροφίμων μη ζωικής προέλευσης. Ο κανονισμός (ΕΟΚ) 339/93 της 8ης Φεβρουαρίου 1993 σχετικά με τους ελέγχους της πιστότητας των προϊόντων που εισάγονται από τρίτες χώρες προς τους κανόνες που ισχύουν για την ασφάλεια των προϊόντων, στο άρθρο 2 ορίζει τα εξής: "Εφόσον, στα πλαίσια των ελέγχων που πραγματοποιούν επί των εμπορευμάτων που έχουν δηλωθεί για να τεθούν σε ελεύθερη κυκλοφορία, οι τελωνειακές αρχές διαπιστώνουν την παρουσία προϊόντος - ή παρτίδας προϊόντων - που παρουσιάζει χαρακτηριστικά τα οποία μπορούν να δημιουργήσουν σοβαρές υπόνοιες ως προς την ύπαρξη σοβαρού και άμεσου κινδύνου για την υγεία ή την ασφάλεια, εφόσον το προϊόν χρησιμοποιηθεί υπό κανονικές και προβλεπτές συνθήκες (...), αναστέλλουν την παράδοση του εν λόγω προϊόντος - ή παρτίδας προϊόντων - και ενημερώνουν αμελλητί τις αρμόδιες για την επιτήρηση της αγοράς εθνικές αρχές". Οι διατάξεις αυτές εφαρμόστηκαν στη δανική νομοθεσία με την εγκύκλιο αριθ. 144 της 14ης Σεπτεμβρίου 1995.

Το κεντρικό επίπεδο ενημερώνεται με στοιχεία για τις εισαγωγές κάθε τρίμηνο. Οι τοπικές μονάδες ενημερώνονται μόνο μια φορά το χρόνο. Κατά συνέπεια, οι αριθμοί αυτοί δίνουν πληροφορίες μόνο για γεγονότα που συνέβησαν στο παρελθόν και όχι για εκείνα που συμβαίνουν επί του παρόντος. Υπάρχει, πάντως, η δυνατότητα να ζητηθεί από τις τελωνειακές αρχές να ενημερώσουν τις αρχές ελέγχου των τροφίμων πριν από τον εκτελωνισμό και τη διάθεση στο εμπόριο, ή στην περίπτωση εισαγωγής ορισμένων προϊόντων (που προσδιορίζονται από τους κώδικες ΣΟ). Μια σύνδεση άμεσης επικοινωνίας μεταξύ των τελωνειακών αρχών και των αρχών ελέγχου, ενδεχομένως μόνο για συγκεκριμένα προϊόντα ή κατηγορίες προϊόντων με βάση τους κώδικες ΣΟ, θα βελτίωνε ιδιαίτερα την παρούσα κατάσταση. Σε περιπτώσεις όπως η χολέρα στην Ανατολική Αφρική απαιτείται στενή και ευέλικτη συνεργασία μεταξύ τελωνείων και ελέγχου των τροφίμων προκειμένου η αντιμετώπιση να είναι πλήρως αποτελεσματική.

4. ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ - ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗ

Tα εργαστήρια που επισκεφθήκαμε στο Glostrup και στο Εrhus διέθεταν καλό εξοπλισμό. Υπάρχουν πολλές κατηγορίες προσωπικού με επαρκή κατάρτιση και ειδικές γνώσεις για τη διεξαγωγή των αναλύσεων στα τρόφιμα (για χημικό και μικροβιολογικό έλεγχο).

Από τα 32 επίσημα εργαστήρια, τα 30 ήδη διαθέτουν την πιστοποίηση EN 45001. Tα άλλα περιμένουν τη χορήγηση πιστοποίησης στο εγγύς μέλλον. Η κατάσταση αυτή κρίνεται ιδιαίτερα θετική.

Το χημικό εργαστήριο του Glostrup, όμως, επί του παρόντος διαθέτει πιστοποίηση μόνο για περιβαλλοντικές αναλύσεις και όχι για αναλύσεις ελέγχου των τροφίμων. Το Glostrup περιμένει την εφαρμογή της εξαγγελθείσας αναδιάρθρωσης των υπηρεσιών ελέγχου των τροφίμων σε κεντρικό και τοπικό επίπεδο για να ξεκινήσει η επένδυση των τοπικών αρχών. Όσον αφορά τις αναλύσεις ελέγχου των τροφίμων, πραγματοποιούνται μόνο 100 περίπου αναλύσεις το χρόνο.

________________________

ΕΚΘΕΣΗ

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΕΠΙΣΚΕΨΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΣΗΜΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΤΗΝ ΙΤΑΛΙΑ

ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΜΑΔΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

11-15 ΜΑΪΟΥ 1998

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

1. Ενημέρωση από το 1995 (νομοθεσία, πολιτική)

Στο διάστημα που μεσολάβησε από την πρώτη επίσκεψη εγκρίθηκε σειρά νόμων σχετικά με τον έλεγχο των τροφίμων (περιλαμβανομένης της υγιεινής), κυρίως για τη μεταφορά κοινοτικών οδηγιών.

- Στόχος του προεδρικού διατάγματος της 14ης Ιουλίου 1995 είναι η καθοδήγηση των περιοχών για το σχεδιασμό ετήσιων προγραμμάτων ελέγχου τροφίμων συνιστώντας μια ελάχιστη συχνότητα επιθεωρήσεων σε διάφορες εγκαταστάσεις τροφίμων, έναν ελάχιστο αριθμό δειγμάτων από όλες τις εγκαταστάσεις και στο πλαίσιο των ελέγχων κατά την εισαγωγή (5%, εκτός από περιπτώσεις για τις οποίες υπάρχουν υπόνοιες) και τις προτεραιότητες για την ανάλυση διαφόρων τροφίμων. Τα κριτήρια έχει προγραμματιστεί να αναθεωρούνται ανά τριετία.

- Με το νομοθετικό διάταγμα 156 της 26ης Μαΐου 1997 μεταφέρεται η οδηγία 93/99/ΕΟΚ περιλαμβανομένης της υποχρέωσης για τη διαπίστευση των εργαστηρίων δοκιμής τροφίμων. Φαίνεται πως η διαδικασία διαπίστευσης καθυστερεί στην πλειονότητα των εργαστηρίων και ότι υπάρχει ασυμφωνία σχετικά με το διορισμό επίσημων φορέων διαπίστευσης (ο SINAL είναι σήμερα ο μόνος). (Ενημέρωση: στις 12 Μαΐου 1999, το Istituto Superiore di Sanitΰ είναι ο επίσημος φορέας διαπίστευσης· ωστόσο προηγούμενες διαπιστεύσεις παραμένουν σε ισχύ).

- Με το νομοθετικό διάταγμα 155 της 26ης Μαΐου 1997 μεταφέρεται η οδηγία 93/43/ΕΟΚ και είναι υποχρεωτικό με βάση το διάταγμα της 26ης Μαΐου 1998 για όλες τις εγκαταστάσεις τροφίμων (εκτός από τις αγορές για τις οποίες η ημερομηνία εφαρμογής ήταν ο Δεκέμβριος του 1998). Η καθυστέρηση αυτή στην εφαρμογή εξηγεί την αργή πρόοδο στην εισαγωγή του συστήματος HACCP (αναλύσεις κινδύνων και κρίσιμα σημεία ελέγχου) στις εγκαταστάσεις τροφίμων (εξαιρούνται οι μεγάλες επιχειρήσεις που πρέπει σήμερα να έχουν σημειώσει πρόοδο). Μια περιοχή δημοσίευσε έναν οδηγό του συστήματος HACCP για τις εγκαταστάσεις τροφίμων. Μια σειρά οδηγών καλής υγιεινής πρακτικής έχει προετοιμαστεί από επαγγελματικές ενώσεις του τομέα των τροφίμων, μερικές από τις οποίες εξετάζει ακόμη το υπουργείο Υγείας.

2. Έλεγχοι κατά την εισαγωγή

Οι έλεγχοι στα εισαγόμενα τρόφιμα πραγματοποιούνται κυρίως στα σημεία εισόδου στην Ιταλία και πραγματοποιούνται από ένα δίκτυο 33 περιφερειακών υπηρεσιών (USMA) που υπάγονται στην αρμοδιότητα του υπουργείου Υγείας. Εκπονείται μελέτη για το συντονισμό των υπηρεσιών αυτών με τους κτηνιατρικούς σταθμούς ελέγχου. Υπάρχει επίσης η πιθανότητα μεταφοράς εισαγόμενων προϊόντων στον τελικό χώρο προορισμού με υγειονομική σφραγίδα, όπου ελέγχονται από την αρμόδια τοπική αρχή (ASL).

Οι έλεγχοι αποτελούν επίσης μέρος των γενικών ελέγχων στα τρόφιμα που διακινούνται στην αγορά.

Η διαδικασία εκτελωνισμού των εισαγόμενων τροφίμων βασίζεται στην υποβολή στις τελωνειακές αρχές ενός εγγράφου («Nulla Osta Sanitario») που εκδίδεται από τις περιφερειακές υπηρεσίες του υπουργείου Υγείας. Σε πολλές περιοχές οι δηλώσεις που γίνονται στο τελωνείο πραγματοποιούνται ακόμη σε έντυπη μορφή αλλά σύντομα θα καθιερωθεί πλήρως και η υποβολή τους σε ηλεκτρονική μορφή.

Εκτός από τους υποχρεωτικούς ελέγχους που προβλέπονται από τις κοινοτικές αποφάσεις, ορισμένες προτεραιότητες για την ανάλυση τροφίμων καθορίστηκαν κεντρικά με βάση την προηγούμενη εμπειρία και πληροφορίες που προσέφερε το σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης της ΕΕ: αυτές αποτελούν κυρίως αναλύσεις για αφλατοξίνες σε καρύδια (σε ξηρούς μη αποφλοιωμένους καρπούς)· σε ορισμένες περιπτώσεις γίνεται δειγματοληψία και ανάλυση στο 100% των φιστικιών και των φιστικιών τύπου Αιγίνης ανεξαρτήτως προελεύσεως. Ο εντοπισμός φυτοφαρμάκων σε φρούτα και λαχανικά καθώς και οι μικροβιολογικές αναλύσεις καλύπτονται επίσης σε μικρότερη κλίμακα καθώς έλεγχοι πραγματοποιούνται και στην αγορά.

Η επικοινωνία μεταξύ της υπηρεσίας V του υπουργείου Υγείας σε κεντρικό επίπεδο και των περιφερειακών υπηρεσιών περιλαμβάνει τη διαβίβαση της κοινοτικής νομοθεσίας, συγκεκριμένων αποφάσεων σχετικά με εισαγωγές, κοινοποιήσεις από το σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης της ΕΕ και ενημέρωση σχετικά με εμπορεύματα που έχουν κριθεί ακατάλληλα και έχουν καταστραφεί από τις υπηρεσίες, η οποία αναδιανέμεται στις υπόλοιπες περιφερειακές υπηρεσίες του υπουργείου Υγείας. Σημειώθηκε ότι οι αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την εισαγωγή φιστικιών τύπου Αιγίνης από το Ιράν διαβιβάστηκαν ταχύτατα στις υπηρεσίες ενώ η απόφαση 98/116/ΕΚ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με ελέγχους για το δονάκιο της χολέρας (Vibrio cholerae) σε φρούτα και λαχανικά από χώρες της ανατολικής Αφρικής παρουσίασε καθυστερήσεις.

Οι επιτόπου επισκέψεις επέτρεψαν την παρατήρηση της εφαρμογής των διαδικασιών που καθορίζονται σε κεντρικό επίπεδο με ορισμένες διαφοροποιήσεις όσον αφορά το ποσοστό της οπτικής εξέτασης των τροφίμων, το ποσοστό δειγματοληψίας καρυδιών για ανάλυση για αφλατοξίνες, τον αριθμό δειγμάτων ανά αποστολή εμπορεύματος και τις σχέσεις με τις τελωνειακές αρχές, στο βαθμό που η συνεργασία μεταξύ των τελωνειακών αρχών και των αρμόδιων για τους ελέγχους αρχών φαίνεται πως δεν ήταν του ίδιου επιπέδου σε όλους τους χώρους όπου πραγματοποιήθηκαν επισκέψεις. Οι διαφορές που παρατηρήθηκαν μπορεί να οδηγήσουν σε μια ανισορροπία στην άσκηση πίεσης από τους επίσημους ελέγχους που τονίστηκε από οικονομικούς φορείς. Επιπλέον, ο αριθμός του προσωπικού κρίθηκε ανεπαρκής, ιδιαίτερα στη Βενετία, σε σχέση με τον αριθμό των καθηκόντων και του γεωγραφικού χώρου που πρέπει να καλυφθεί.

Οι διαδικασίες για υγειονομικούς ελέγχους σε εμπορευματοκιβώτια (ανοίγοντάς τα και κάνοντας «επιφανειακή επιθεώρηση») δεν προσφέρουν εύκολη πρόσβαση σε όλο το περιεχόμενο του εμπορεύματος ούτε εξασφαλίζουν επαρκές επίπεδο υγιεινής εφόσον το περιεχόμενο μπορεί να αλλοιωθεί λόγω καιρικών συνθηκών. Σημειώθηκε ότι η δειγματοληψία θα μπορούσε σε ορισμένες περιπτώσεις να πραγματοποιηθεί σε τελωνειακές αποθήκες, επιτρέποντας έτσι τον πιο αποτελεσματικό έλεγχο αλλά ότι συνήθως δεν υπήρχε πρόβλεψη που να επιτρέπει την πραγματοποίηση επίσημων ελέγχων στις αποθήκες του εισαγωγέα όπου οι συνθήκες επιθεώρησης και δειγματοληψίας θα ήταν καλύτερες. Οι επίσημες αναλύσεις πρέπει να γίνονται σε επίσημα εργαστήρια ειδικά αποσπασμένα στην USMA, πράγμα το οποίο μπορεί να οδηγήσει σε καθυστερήσεις όσον αφορά τα αναλυτικά αποτελέσματα.

Στοιχεία που συγκεντρώθηκαν κατά τη διάρκεια της επίσκεψης έδειξαν ότι η χρήση συστημάτων HACCP από εισαγωγείς, ιδιαίτερα από τους πιο μικρούς, παρουσιάζει μεγάλα περιθώρια για βελτίωση.

______________________

ΕΚΘΕΣΗ

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΕΠΙΣΚΕΨΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΕΠΙΣΗΜΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΤΗΝ ΓΑΛΛΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΜΑΔΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

2-5 ΙΟΥΝΙΟΥ 1998

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

1.ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ ΤΟΥ 1996

1.1 Σχέδιο για τη δημιουργία οργανισμού υγειονομικής ασφάλειας των τροφίμων

Σημειώθηκε πρόοδος σε ό,τι αφορά το σχέδιο νόμου για την υγειονομική ασφάλεια . Θα δημιουργηθούν τέσσερις δημόσιοι οργανισμοί, συμπεριλαμβανομένου του οργανισμού για την υγειονομική ασφάλεια των τροφίμων (Agence de sιcuritι sanitaire des aliments), που θα υπάγεται στα Υπουργεία Γεωργίας, Οικονομίας και Υγείας, με καθήκοντα την αξιολόγηση των υπηρεσιών ελέγχου των εν λόγω τριών υπουργείων και την αξιολόγηση των κινδύνων, χωρίς να έχει ωστόσο άμεση αρμόδιότητα για τον έλεγχο των τροφίμων.

1.2 Ρόλος του Υπουργείου Υγείας στον έλεγχο των τροφίμων

Εκτός του καθήκοντος αξιολόγησης των κινδύνων για την υγεία, της υγειονομικής παρακολούθησης και της οργάνωσης τακτικών προγραμμάτων παρακολούθησης, οι δραστηριότητες ελέγχου αφορούν κυρίως τα εμφιαλωμένα νερά (αποκλειστική ευθύνη) και σε μικρότερο βαθμό την υγιεινή των χώρων στα εστιατόρια και στα αρτοποιία-ζαχαροπλαστεία.

1.3 Πρόοδος σε ό,τι αφορά την καθιέρωση του συστήματος HACCP (ανάλυση κινδύνων και κρίσιμων σημείων για τον έλεγχσ τους) στις επιχειρήσεις, και οδηγοί ορθών πρακτικών υγιεινής

Δεν υπάρχουν ακόμη διαθέσιμες στατιστικές σχετικά με την καθιέρωση της μεθόδου HACCP από τις επιχειρήσεις. Έχει εξασφαλιστεί η κατάρτιση των υπαλλήλων των υπηρεσιών ελέγχου (DGCCRF - Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού, Κατανάλωσης και Καταπολέμησης της Απάτης και DGAL - Γενική Διεύθυνση Τροφίμων) στη μέθοδο HACCP.

Τα διατάγματα σχετικά με τη μεταφορά της οδηγίας 93/43/ΕΟΚ για την υγιεινή των τροφίμων, που εκδόθηκαν για κάθε κλάδο του τομέα των τροφίμων και επιβάλλοντας την εφαρμογή των αρχών της μεθόδου HACCP, επιτρέπουν είτε την τήρηση οδηγιών ορθών πρακτικών υγιεινής, είτε την εφαρμογή διαδικασιών ασφάλειας που ισχύουν στη συγκεκριμένη επιχείρηση. Η απουσία HACCP δεν οδηγεί προς το παρόν σε απόφαση επιβολής ποινής, εκτός από την περίπτωση παράβασης των κανόνων υγιεινής.

Η επεξεργασία οδηγιών ορθών πρακτικών υγιεινής από τους διάφορους επαγγελματικούς κύκλους στον τομέα των τροφίμων προχωρεί προς τη σωστή κατεύθυνση. Έντεκα από αυτές έχουν ήδη επικυρωθεί από τις δημόσιες αρχές, οι οποίες προωθούν την εφαρμογή τους.

1.4 Πρόοδος σε ό,τι αφορά τη διαπίστευση των εργαστηρίων

Οι πληροφορίες της Γενικής Διεύθυνσης Ανταγωνισμού, Κατανάλωσης και Καταπολέμησης της Απάτης σχετικά με τα εργαστήρια αναφέρουν τη διαπίστευση πολλών εργαστηρίων έως σήμερα από τον οργανισμό COFRAC για ουσιαστικές εξετάσεις. Ο αριθμός των εργαστηρίων που λειτουργούν θα μειωθεί, με αποτέλεσμα να συγκεντρωθούν οι αναλύσεις σε ορισμένα από αυτά και να συντομευθούν οι προθεσμίες για την πραγματοποίηση των αναλύσεων, οι οποίες είναι μερικές φορές μεγάλες.

2. ΕΛΕΓΧΟΙ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ

2.1 Δραστηριότητες της Γενικής Διεύθυνσης Ανταγωνισμού, Κατανάλωσης και Καταπολέμησης της Απάτης

Οι υπηρεσίες της Γενικής Διεύθυνσης Ανταγωνισμού, Κατανάλωσης και Καταπολέμησης της Απάτης είναι οι αρμόδιες υπηρεσίες για τους ελέγχους κατά την εισαγωγή που προβλέπονται στην Οδηγία 89/397/ΕΟΚ του Συμβουλίου.

Η Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού, Κατανάλωσης και Καταπολέμησης της Απάτης δεν θεωρεί το σημείο εισαγωγής ως τον τόπο που προσφέρεται για την πραγματοποίηση αυτών των ελέγχων, αλλά ορίζει δύο άξονες στους οποίους βασίζονται αυτοί οι έλεγχοι:

- Έλεγχοι στο γενικό πλαίσιο του ελέγχου των προϊόντων στην αγορά και κατά τη διανομή, και παροχή πληροφοριών, εφόσον είναι αναγκαίο, από προώθηση πληροφοριών της αρμόδιας περιφερειακής υπηρεσίας της Γενικής Διεύθυνσης Ανταγωνισμού, Κατανάλωσης και Καταπολέμησης της Απάτης για τον τόπο εγκατάστασης του εισαγωγέα·

- Έλεγχοι των εισαγωγικών επιχειρήσεων σχετικά με την ικανότητά τους να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ποιότητας και ασφάλειας (αυτοέλεγχοι). Η αξιολόγηση της προόδου σε ό,τι αφορά την καθιέρωση αυτών των αυτοελέγχων αποτελεί κυρίως μέρος του ετήσιου προγράμματος για τις δραστηριότητες των υπηρεσιών της Γενικής Διεύθυνσης Ανταγωνισμού, Κατανάλωσης και Καταπολέμησης της Απάτης για το 1998.

Η Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού, Κατανάλωσης και Καταπολέμησης της Απάτης μπορεί επίσης να αποφασίσει τη διεξαγωγή ερευνών σχετικά με τα εισαγόμενα τρόφιμα, στο πλαίσιο των προγραμματισμένων τριμηνιαίων ερευνών. Η διασυνοριακή συνεργασία μεταξύ των αρχών ελέγχου διαδραματίζει επίσης σημαντικό ρόλο στον έλεγχο των εισαγόμενων τροφίμων.

Επισημαίνεται εξάλλου ότι η Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού, Κατανάλωσης και Καταπολέμησης της Απάτης είναι αρμόδια για τους ελέγχους συμμόρφωσης των τυποποιημένων νωπών οπωροκηπευτικών προϊόντων σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 2251/92 που αφορά την ποιότητα αυτών των προϊόντων. Οι εν λόγω έλεγχοι πραγματοποιούνται συστηματικά κατά την εισαγωγή. Η πραγματοποίηση αυτών των ελέγχων επιτρέπει τη δειγματοληψία με σκοπό την έρευνα καταλοίπων φυτοφαρμάκων που προβλέπεται από την ευρωπαϊκή νομοθεσία βάσει καθορισμένου προγράμματος. Οι προθεσμίες για την απόκτηση των αποτελεσμάτων των αναλύσεων θεωρήθηκαν ωστόσο μεγάλες. Με την ευκαιρία αυτή πραγματοποιούνται επίσης ορισμένοι έλεγχοι επισήμανσης και ραδιενέργειας οι οποίοι όμως δεν αφορούν άλλου είδους μολύνσεις (βακτηριακές, χημικές).

Την ημέρα της κοινοτικής επίσκεψης ίσχυε ακόμη η απαγόρευση εισαγωγής φιστικιού από το Ιράν στη Γαλλία. Οι έλεγχοι κατά την εισαγωγή για το δονάκιο της χολέρας (Vibrio cholerae) στα φρούτα και στα λαχανικά από την ανατολική Αφρική επισημοποιήθηκαν με διοικητική οδηγία που εκδόθηκε πάνω από δύο μήνες μετά την έκδοση της απόφασης 98/116/ΕΟΚ.

2.2 Ρόλος των τελωνειακών υπηρεσιών

Οι τελωνειακές υπηρεσίες δεν φαίνεται να διαδραματίζουν κανένα ρόλο στην ανίχνευση τροφίμων που μπορεί να παρουσιάσουν σοβαρό κίνδυνο για την υγεία (σύμφωνα με τις διατάξεις του κανονισμού 339/93 του Συμβουλίου), επειδή η παρέμβασή τους περιορίζεται στις περιπτώσεις που απαιτείται ειδική πιστοποίηση, κυρίως κτηνιατρική, φυτοϋγειονομική, ποιότητας).

Η πρόσβαση των υπηρεσιών της Γενικής Διεύθυνσης Ανταγωνισμού, Κατανάλωσης και Καταπολέμησης της Απάτης στο σύστημα SOFI των τελωνείων, που συγκεντρώνουν όλες τις εισαγωγές, μπορεί να αποδειχθεί χρήσιμη για τη Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού, Κατανάλωσης και Καταπολέμησης της Απάτης κατά τους ελέγχους της στα εισαγόμενα τρόφιμα.

2.3 Αυτοέλεγχοι από τους εισαγωγείς

Η επιχείρηση εισαγωγής νωπών οπωροκηπευτικών που επιλέχθηκε για την επίσκεψη είχε ήδη καταρτίσει πρόγραμμα αυτοελέγχων το οποίο, λόγω της πίεσης των αγοραστών, ήταν διεξοδικότεροι για την αγορά ενός από τα κράτη μέλη και αφορούσε κυρίως τις συνθήκες παραγωγής εισαγόμενων τροφίμων και περιελάμβαναν αναλύσεις για κατάλοιπα φυτοφαρμάκων. Η ομοσπονδία εισαγωγέων νωπών οπωροκηπευτικών παροτρύνει από την πλευρά της τα μέλη της να καθιερώσουν τέτοιου είδους αυτοελέγχους.

Αυτή η έννοια είναι ωστόσο σχετικά νέα για τον επαγγελματικό κλάδο των εισαγωγέων και οι υπηρεσίες της Γενικής Διεύθυνσης Ανταγωνισμού, Κατανάλωσης και Καταπολέμησης της Απάτης φροντίζει για τη σταδιακή καθιέρωση των αυτοελέγχων, ενώ οι απαιτήσεις των αγοραστών διαδραματίζουν επίσης σημαντικό ρόλο.

Έχει συναφθεί ήδη σύμβαση σχετικά με τους αυτοελέγχους μεταξύ της ομοσπονδίας εισαγωγέων τροφίμων και της Γενικής Διεύθυνσης Ανταγωνισμού, Κατανάλωσης και Καταπολέμησης της Απάτης, κυρίως για τις κονσέρβες φρούτων και λαχανικών· η εφαρμογή αυτών των αυτοελέγχων δεν φαίνεται ωστόσο να επεκτείνεται σε όλους τους σοβαρούς υγειονομικούς κινδύνους.

______________________

ΕΚΘΕΣΗ

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΕΠΙΣΚΕΨΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ EΠIΣHMOY ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣTO ΛOYΞEMBOYPΓO ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΜΑΔΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑϊκησ επιτροπησ

29 Ιουνίου - 2 Ιουλίου 1998

συμπερασματα

Ο αριθμός των προσώπων που συμμετέχουν στους ελέγχους δεν επαρκεί για να καλύψει το σύνολο των καθηκόντων που τους ανατίθενται από τη νομοθεσία. Ο πιθανός αριθμός των 3500 επιχειρήσεων και η ανάγκη εισαγωγής του συστήματος ανάλυσης των κινδύνων και ελέγχου των κρίσιμων σημείων (HACCP) επιβεβαιώνουν αυτήν την έλλειψη προσωπικού. Η ένταξη των μηχανοκίνητων μονάδων της Υπηρεσίας Τελωνείων και Ειδικών Φόρων Κατανάλωσης (Service des Douanes et Accises) στον έλεγχο των τροφίμων φαίνεται πολύ θετική· ωστόσο προκειμένου να είναι αποτελεσματική η συμμετοχή αυτή στον έλεγχο, πρέπει να διατηρηθεί κάποια ειδική κατάρτιση και να επαυξηθεί.

Δεν έχει πραγματοποιηθεί ακόμη η κατάρτιση των επιθεωρητών ιδίως στον τομέα του συστήματος ανάλυσης των κινδύνων και ελέγχου των κρίσιμων σημείων (HACCP). Οι ελλείψεις προσωπικού εμποδίζουν την παρατεταμένη απουσία των επιθεωρητών για παρακολούθηση επιμορφωτικών μαθημάτων. Οι μεγάλης διάρκειας περίοδοι κατάρτισης που περιλαμβάνει το πρόγραμμα Karolus εμποδίζουν επίσης τη συμμετοχή των λουξεμβουργιανών ελεγκτών σε αυτό το πρόγραμμα.

Η εφαρμογή του συστήματος HACCP στις επιχειρήσεις είναι αρκετά περιορισμένη· το σύστημα εφαρμόζεται μόνον σε μερικές μεγάλες επιχειρήσεις. Στη συγκεκριμένη περίπτωση της επιχείρησης που επιθεωρήθηκε, πρέπει να επέλθουν βελτιώσεις στην οργάνωση και στην υγιεινή πριν αντιμετωπισθεί το ενδεχόμενο ενός συστήματος αυτοελέγχου.

Λόγω της συμμετοχής διάφορων υπηρεσιών στο δημόσιο έλεγχο των τροφίμων (DIS, LNS, μηχανοκίνητες μονάδες, δημόσια ταμεία), φαίνεται αναγκαίο να βελτιωθεί ο συντονισμός μεταξύ των ενλόγω υπηρεσιών, ώστε να αποφεύγονται επικαλύψεις ή κενά κατά τον έλεγχο. Εξάλλου ο συντονισμός αυτός θα επέτρεπε να ορισθούν προτεραιότητες (κατάταξη των επιχειρήσεων σε κατάλογο ανάλογα με το βαθμό υγιειονομικού κινδύνου, έλεγχος ή άδεια σε επιχειρήσεις πριν από την έναρξη λειτουργίας τους).

Διαπιστώθηκε βελτίωση στη συνεργασία μεταξύ των υπηρεσιών των Τελωνείων και των ελεγκτικών υπηρεσιών σε σχέση με την επιθεώρηση του 1996.

Για το LNS, παραμένει το πρόβλημα της έλλειψης προσωπικού σε σχέση με τις προβλεπόμενες αρμοδιότητες. Ως προς τη διαδικασία διαπίστευσης δεν είναι δυνατόν να τηρηθεί το προβλεπόμενο χρονικό όριο του Νοεμβρίου του 1998. Εξαιτίας της όλο και μεγαλύτερης πολυπλοκότητας των αναλύσεων, ο προϋπολογισμός φαίνεται να μην επαρκεί για να καλύψει ολόκληρη την κλίμακα των απαιτούμενων αναλύσεων. Ως αποτέλεσμα της έλλειψης προσωπικού, είναι ανεπαρκείς η κατάρτιση και ο αναπροσανατολισμός.

Ο έλεγχος κατά την εισαγωγή στο εμπορευματικό κέντρο (Cargocenter) βασίζεται στην ποιότητα και την αυτοψία των καταλοίπων. Θα πρέπει να εξετασθεί η υποστήριξη του ελέγχου με αναλύσεις.

Κρίθηκε πολύ θετικό το ενδιαφέρον που επέδειξε το προσωπικό του τελωνειακού σταθμού της Croix de Gasperich. Θα πρέπει να εξετασθεί η δυνατότητα κάποιας ειδικής κατάρτισης στον τομέα των τροφίμων, καθώς και της υποστήριξης με αναλύσεις.

______________________

ΕΚΘΕΣΗ

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΕΠΙΣΚΕΨΗΣ

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ ΕΠΙΣΗΜΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΤΗ ΣΟΥΗΔΙΑ

ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΜΑΔΑ AΞIOΛOΓHΣΗΣ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

21 - 25 Σεπτεμβρίου 1998

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

1. Ενημέρωση από το 1996

Δεν έλαβαν χώρα σημαντικές αλλαγές στο σουηδικό σύστημα ελέγχου τροφίμων από την αρχική επίσκεψη της Επιτροπής το 1996, ενώ οι αρμοδιότητες κατανέμονται μεταξύ του Εθνικού Οργανισμού Τροφίμων (NFA) και των 288 δήμων.

Παρ' όλ' αυτά προβλέπονται αλλαγές οι οποίες θα πρέπει να τεθούν σε εφαρμογή με κυβερνητικό διάταγμα που υπεβλήθη στο σουηδικό κοινοβούλιο το 1999 και που θα πρέπει να καταλήξει στη δυνατότητα συνεργασίας μεταξύ των δήμων στον έλεγχο των τροφίμων, πράγμα το οποίο θα μεταβιβάσει την αρμοδιότητα για τον έλεγχο των τροφίμων κατά την εισαγωγή από τους δήμους στο κράτος, το οποίο θα επεκτείνει τα τέλη ελέγχου τροφίμων (τέλη επαναληπτικής δειγματοληψίας) και θα απαλλάξει τα εσωτερικά συστήματα ελέγχου των εγκαταστάσεων παραγωγής και διάθεσης τροφίμων από την έγκριση εκ μέρους των αρχών ελέγχου τροφίμων.

Ο NFA προοδεύει στο πρόγραμμά του ελέγχου των δημοτικών αρχών σε τριετή κλίμακα και ταυτόχρονα σε μια σειρά κατάρτισης αυτών των αρχών επίσης όσον αφορά την έννοια του συστήματος HACCP.

Η πρόοδος στην εφαρμογή του συστήματος HACCP στις επιχειρήσεις είναι καταφανώς πολύ μεγαλύτερη στις μεγάλες βιομηχανικές εγκαταστάσεις από ό,τι στον τομέα των εστιατορίων/λιανικού εμπορίου.

Οι οδηγοί καλής πρακτικής υγιεινής, που χρησιμοποιούνται στη Σουηδία, έχουν εκδοθεί είτε από τον NFA (6 από αυτούς σχετικά κυρίως με τον τομέα του λιανικού εμπορίου και τα προϊόντα ζωικής προέλευσης) είτε από ευρωπαϊκές επαγγελματικές οργανώσεις (στους βιομηχανικούς τομείς).

Όλα τα επίσημα εργαστήρια ελέγχου τροφίμων, τα οποία είναι ιδιωτικά, έχουν λάβει την έγκριση EN 45001.

2. Έλεγχος τροφίμων κατά την εισαγωγή

Ο έλεγχος των εισαγόμενων τροφίμων μη ζωικής προέλευσης συνδυάζει διάφορα μέσα:

· Εμπίπτει κυρίως στο γενικό επίσημο έλεγχο τροφίμων στην αγορά, που διεξάγεται από τις τοπικές αρχές.

· Συνεπάγεται επιλογή ορισμένων προφίλ που βασίζονται στην ανάλυση του κινδύνου και καταλήγουν στην απαίτηση εκ μέρους του NFA άδειας εισαγωγής.

· Συμπεριλαμβάνει ειδικούς επίσημους ελέγχους που απαιτούνται σύμφωνα με αποφάσεις της Επιτροπής (φιστίκια από το Ιράν· φρούτα και λαχανικά από την ανατολική Αφρική).

· Προβλέπει επίσημο πρόγραμμα δειγματοληψίας για κατάλοιπα φυτοφαρμάκων σε εισαγόμενα φρούτα και λαχανικά, δημητριακά, προϊόντα δημητριακών και ελαιούχους σπόρους, με δείγματα που λαμβάνονται από τις εγκαταστάσεις των εισαγωγέων.

· Χρησιμοποιεί το μητρώο εισαγωγέων του NFA.

· Συμπεριλαμβάνει εσωτερικούς ελέγχους, βασιζόμενους στο HACCP, που διεξάγονται από τους εισαγωγείς και εποπτεύονται από τον NFA ή τις τοπικές αρχές.

Επί τόπου επισκέψεις επέτρεψαν στην ομάδα εκτίμησης της Επιτροπής να έχει ακριβέστερη άποψη αυτών των διαφόρων μέσων ελέγχου:

· Οι αποφάσεις της Επιτροπής που απαιτούν ειδικούς ελέγχους στον τόπο της εισαγωγής ανακοινώνονται από τον NFA στα τελωνεία, τα οποία πρέπει να πληροφορούν την αρμόδια τοπική αρχή ελέγχου τροφίμων για την άφιξη των συγκεκριμένων τροφίμων. Ανταλλαγή πληροφοριών αυτού του είδους παρατηρήθηκε στο αεροδρόμιο της Arlanda (Στοκχόλμη).

· Η απαίτηση αδειών εισαγωγής αφορά τα φιστίκια (και το βούτυρο από φιστίκι), τα καρύδια Βραζιλίας, τα ξερά σύκα, τις νιφάδες ινδικής καρύδας, το κακάο σε σκόνη, τα προϊόντα που περιέχουν πρωτεΐνες σόγιας και το εμφιαλωμένο νερό. Οι άδειες έχουν σχέση με την παρουσίαση ικανοποιητικών πιστοποιητικών αναλύσεων για αφλατοξίνες σε ορισμένα προϊόντα ή την ανάγκη ανάλυσης (σαλμονέλες, αφλατοξίνες) από την τοπική αρχή ελέγχου τροφίμων στο σημείο όπου δηλώνεται το προϊόν στα τελωνεία. Οι τελωνειακές αρχές έχουν επίγνωση αυτών των απαιτήσεων και ενεργούν ανάλογα ελέγχοντας τις άδειες εισαγωγής και πληροφορώντας την αρμόδια αρχή ελέγχου τροφίμων.

· Το πρόγραμμα ελέγχου καταλοίπων φυτοφαρμάκων, όσον αφορά τα εισαγόμενα τρόφιμα, είναι ένα ισορροπημένο πρόγραμμα που βασίζεται σε κριτήρια σχετικά με την κατανάλωση, την προέλευση και την προηγούμενη εμπειρία από αυτά τα προϊόντα. Η κατάρτιση μαυροπίνακα εξαγωγέων αποτελεί αποτελεσματικό προληπτικό μέτρο.

· Η ανάγκη καταχώρησης των εισαγωγέων στον NFA είναι θετικός παράγοντας που επιτρέπει τη μετάδοση πληροφοριών και την εποπτεία εκ μέρους του NFA ή των τοπικών αρχών.

· Η συνεργασία μεταξύ των τελωνείων και των αρχών ελέγχου τροφίμων είναι αποτελεσματική για τις ειδικές περιπτώσεις που αναφέρονται παραπάνω. Το μητρώο εισαγωγέων (15θήμερη ενημέρωση) ανακοινώνεται στα τελωνεία. Φαίνεται εντούτοις ότι εκτός του πεδίου συνεργασίας, δεν αναφέρονται περιπτώσεις υποψίας σχετικά με εισαγόμενα τρόφιμα εκ μέρους των τελωνείων στις αρχές ελέγχου τροφίμων. Η διαβίβαση στα τελωνεία του μαυροπίνακα εξαγωγέων που έχουν εμπλεχθεί σε παραβάσεις των κανονισμών για τα κατάλοιπα φυτοφαρμάκων μπορεί να καταστήσει τους ελέγχους κατά την εισαγωγή αυστηρότερους καθώς και να διευκολύνει την πρόσβαση των αρχών ελέγχου τροφίμων στο σύστημα πληροφορικής των τελωνείων για τα εισαγόμενα αγαθά.

· Οι εσωτερικοί έλεγχοι των 2 εισαγωγέων που επιλέχθηκαν για επίσκεψη ήσαν πολύ ανεπτυγμένοι αλλά φαίνεται ότι δεν καλύπτονται όλες οι πτυχές της υγείας (κίνδυνοι) στο σύστημα HACCP, σε σχέση με τις αναλύσεις που διενεργούνται. Φαίνεται εν τούτοις ότι τέτοιοι έλεγχοι είναι πολύ λιγότερο εκτεταμένοι για τους μικρούς εισαγωγείς (ιδιαίτερα είδη διατροφής συγκεκριμένης εθνικότητας), καθόσον η εφαρμογή των αρχών HACCP είναι προβληματική.

______________________

ΕΚΘΕΣΗ

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΕΠΙΣΚΕΨΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΟΥ EΠΙΣHMΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΤΗΝ ΦΙΛANΔIA ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΜΑΔΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

28 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ - 2 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1998

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

1. ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ 1996

· Η ομάδα αξιολόγησης πληροφορείται ότι είναι πιθανόν να συγχωνευθεί ο Εθνικός Οργανισμός Τροφίμων (NFA) με το Εθνικό Ερευνητικό Ινστιτούτο Κτηνιατρικής.

· Η ομάδα αξιολόγησης πληροφορήθηκε σχετικά με τη δημιουργία μιας κοινής ομάδας που ιδρύθηκε το 1997 και αποτελείται από μέλη του NFA και των επαρχιακών και δημοτικών αρχών με στόχο τη βελτίωση της ροής της τεκμηρίωσης και πληροφόρησης. Η ομάδα αξιολόγησης παρατήρησε ότι ενδεχομένως η ροή των πληροφοριών παρακάμπτει τις αρχές σε επαρχιακό επίπεδο. Αυτή η έλλειψη πληροφοριών και προσανατολισμού (π.χ. στην ανάλυση κινδύνου κρίσιμου σημείου ελέγχου - HACCP) ενδέχεται να έχει ως συνέπεια μια ετερογενή εφαρμογή του ελέγχου των τροφίμων σε δημοτικό επίπεδο (βλέπε Έκθεση ΕΕ 1996 σελίδα 21, παράγραφος 6).

· Πρόκειται για το δεύτερο ήδη έτος εφαρμογής μιας συμφωνίας σχετικά με τις δοκιμές και τη συνεργασία μεταξύ του NFA και της τελωνειακής διοίκησης. Αλλά εξακολουθεί να υπάρχει πιθανός κίνδυνος επικαλύψεων αφενός της δειγματοληψίας των τελωνειακών εργαστηρίων και αφετέρου της δειγματοληψίας ελέγχου των τροφίμων που διακινούνται στην αγορά σε δημοτικό επίπεδο.

· Η διαβίβαση μηνυμάτων στο πλαίσιο του συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης σε όλη τη Φιλανδία παρατηρήθηκε με ενδιαφέρον. Αντιθέτως η ανάδραση και οι πληροφορίες από την πλευρά της Φιλανδίας θα μπορούσαν να βελτιωθούν. Για παράδειγμα, τα υπερβολικά υψηλά επίπεδα ωχροτοξίνης σε σπέρματα καφέ που ανακαλύφθηκαν από το τελωνειακό εργαστήριο δεν κοινοποιήθηκαν στις υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

1.1 Πρόοδος στην εισαγωγή της (HACCP - Hazard Analysis - Critical Control Points) ανάλυσης κινδύνου - κρίσιμου σημείου ελέγχου σε εγκαταστάσεις και οδηγούς ορθής υγιεινής πρακτικής

· Ο ομάδα αξιολόγησης επιδοκιμάζει την κατάρτιση που διοργανώθηκε και συντονίστηκε από τον NFA όσον αφορά την HACCP. Ωστόσο δεν έχει αποδειχθεί ότι το αρμόδιο προσωπικό συνολικά έχει λάβει σωστή καθοδήγηση όσον αφορά την HACCP: "δεν αναφέρεται ο συνολικός αριθμός των ελεγκτών τροφίμων".

· Η πείρα που αποκτήθηκε από ορισμένες δημοτικές υπηρεσίες υγιεινής του περιβάλλοντος (Ελσίνκι) μπορεί να είναι χρήσιμη σε άλλες δημοτικές αρχές με την προϋπόθεση ότι θα συντονίζονται σε κεντρικό επίπεδο (NFA).

· Στο άρθρο 5 της οδηγίας για την υγιεινή των τροφίμων 93/43/EΟΚ αναφέρεται ότι τα κράτη μέλη πρέπει να ενθαρρύνουν την εκπόνηση οδηγών ορθής υγιεινής πρακτικής. Από την τελευταία επίσκεψη αξιολόγησης το Σεπτέμβριο του 1996 μέχρι σήμερα δεν πραγματοποιήθηκε καμία εξέλιξη στον τομέα αυτό.

1.2 Πρόοδος στην διαπίστευση εργαστηρίων

· Τα δημοτικά εργαστήρια υγιεινής περιβάλλοντος επιτρέπεται να πραγματοποιούν εργαστηριακές αναλύσεις τόσο σε επίσημο όσο και σε ιδιωτικό επίπεδο. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε μια κατάσταση όπου το ίδιο το εργαστήριο λειτουργεί τόσο ως επίσημο ελεγκτικό εργαστήριο όσο και ως συμβουλευτικό όργανο προς την ίδια επιχείρηση τροφίμων την οποία ελέγχει. Συνεπώς διακυβεύεται η ανεξαρτησία της δημοτικής υπηρεσίας υγιεινής περιβάλλοντος.

· Η ίδια παρατήρηση ισχύει για το τελωνειακό εργαστήριο το οποίο παρέχει συμβουλές σε ιδιωτικούς πελάτες (εισαγωγείς) σχετικά με τον αυτοέλεγχο και πραγματοποιεί προσωρινές αξιολογήσεις νέων προϊόντων που εισάγονται στη φιλανδική αγορά (προς όφελος αυτού του εισαγωγέα). Αυτό επίσης μπορεί να οδηγήσει σε σύγκρουση συμφερόντων.

· Σημειώθηκε σημαντική πρόοδος στη διαπίστευση αναγνωρισμένων εργαστηρίων για τον έλεγχο των τροφίμων, έτσι ώστε η Φινλανδία μπορεί να τηρήσει την προθεσμία της 1ης Νοεμβρίου 1998 όπως καθορίζεται στο άρθρο 3 και άρθρο 9 της οδηγίας του Συμβουλίου 93/99/EΟΚ σχετικά με τα πρόσθετα μέτρα που αφορούν τον επίσημο έλεγχο των τροφίμων.

2. ελεγχος εισαγωγων

2.1 Ο ρόλος των τελωνειακών αρχών

· Η διαδικασία που εφαρμόζεται από τις τελωνειακές αρχές κατά την άφιξη τροφίμων μη ζωικής προέλευσης στη Φινλανδία είναι καλά οργανωμένη. Το σχέδιο εγχειριδίου δειγματοληψίας που χρησιμοποιείται ήδη στο λιμένα Sompasaari θα χρειαστεί περαιτέρω επεξεργασία, έτσι ώστε να προσαρμοστούν αντίστοιχα οι ελεγκτικές διαδικασίες. Το εγχειρίδιο αυτό πρέπει να διανεμηθεί σε όλα τα σημεία εισόδου στη χώρα.

· Οι διαδικασίες δειγματοληψίας που εφαρμόζονται προς το παρόν από το τελωνειακό εργαστήριο προβλέπουν μόνον ένα κλειστό (και ασφράγιστο) δείγμα προς αντιπαραβολή. Δεν προβλέπονται μέτρα ασφαλείας για τη διατήρηση της ακεραιότητας του δείγματος.

2.2 Αυτοέλεγχος των εισαγωγέων

· Οι πληροφορίες που έδωσε η υπηρεσία υγιεινής περιβάλλοντος της πόλης του Ελσίνκι σχετικά με την εφαρμογή των σχεδίων αυτοελέγχου δείχνουν ότι άνω του ήμισυ των επιχειρήσεων τροφίμων έχουν υποβάλλει ένα τέτοιο σχέδιο. Ωστόσο, η ποιότητα αυτών των σχεδίων δεν έχει αξιολογηθεί ακόμη. Η πόλη του Ελσίνκι σκοπεύει να πραγματοποιήσει μια τέτοια αξιολόγηση που πρόκειται να περατωθεί έως τα μέσα του 1999. Η υπηρεσία υγιεινής περιβάλλοντος της πόλης του Ελσίνκι φαίνεται να γνωρίζει τον αριθμό των επιχειρήσεων τροφίμων, τηρεί αρχεία σχετικά με τους ελέγχους σε ηλεκτρονικό υπολογιστή και ενημερώνεται συνεχώς σχετικά με την εφαρμογή της νομοθεσίας για τα τρόφιμα.

· Η ομάδα αξιολόγησης παρατήρησε ότι μετά από την αξιολόγηση ερωτηματολογίου που απεστάλη από τον NFA μέσω των επαρχιακών αρχών σε δημοτικό επίπεδο, σημειώθηκε ένα ποσοστό επιτυχίας 64% ως εθνικός μέσος όρος κατά την εφαρμογή των σχεδίων αυτοελέγχου. Ωστόσο, το 1999, στη φάση 2 της έρευνας πρέπει να καθοριστεί η ποιότητα των σχεδίων αυτοελέγχου που υποβάλλονται σε δημοτικό επίπεδο.

· Οι πρωτοβουλίες που ανέλαβαν ορισμένες μεγάλες επιχειρήσεις τροφίμων στη Φιλανδία όσον αφορά τις διατάξεις του άρθρου 3 της οδηγίας 93/43/EΟΚ του Συμβουλίου αποτελούν ένδειξη της προθυμίας των μεγαλύτερων επιχειρήσεων τροφίμων να υλοποιήσουν την φιλανδική ιδέα των σχεδίων αυτοελέγχου.

· Σπάνια λαμβάνονται επίσημα μέτρα για την αναγκαστική εκτέλεση· ο τρόπος που προτιμάται για τον χειρισμό των παραβάσεων είναι η μέθοδος της διαπαιδαγώγησης (παρόμοια πορίσματα προέκυψαν κατά την επίσκεψη το 1996 στις δημοτικές υπηρεσίες του Hδmeenlinna και Ilomantsi).

______________________

ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΕΠΙΣΚΕΨΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΣΗΜΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΤΗΝ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΜΑΔΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ 19 - 23 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1999

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

1. Ενημέρωση από το 1995:

Τόσο η οδηγία 93/99/ΕΟΚ σχετικά με τα πρόσθετα μέτρα για τον επίσημο έλεγχο των τροφίμων όσο και η οδηγία 93/43/ΕΟΚ για την υγιεινή των τροφίμων έχουν μεταφερθεί στο γερμανικό δίκαιο. Η μεταφορά της οδηγίας 93/43/ΕΟΚ είχε ως αποτέλεσμα την αντικατάσταση 16 διαφορετικών νόμων σε επίπεδο ομόσπονδων κρατών από έναν ενιαίο κανονισμό για την υγιεινή των τροφίμων. Ωστόσο το άρθρο 3 όσον αφορά το σύστημα HACCP (Hazard Analysis Critical Control Points - Ανάλυση κινδύνου στα κρίσιμα σημεία ελέγχου) της οδηγίας 93/43/ΕΟΚ τέθηκε σε ισχύ στη Γερμανία μόλις τον Αύγουστο του 1998, πράγμα που αιτιολογεί εν μέρει την έλλειψη ευαισθητοποίησης και την καθυστέρηση της εφαρμογής του συστήματος HACCP σε ορισμένους κλάδους του τομέα των τροφίμων.

Αναφέρθηκε ότι οι μεγάλες βιομηχανίες και τα σούπερ μάρκετ έχουν προχωρήσει στην εφαρμογή των συστημάτων διαχείρισης της ποιότητας, συμπεριλαμβανομένων των αρχών HACCP, καθώς διαδραματίζουν ρόλο τόσο οι απαιτήσεις των πελατών όσο και η αγορά. Ωστόσο αναγνωρίζεται ότι η πρόοδος κατά την εφαρμογή του HACCP είναι πολύ πιο αργή στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (π.χ. τομέας λιανικής πώλησης).

Η βοήθεια που προσφέρεται για την εφαρμογή του HACCP με οδηγούς για την ορθή υγειονομική πρακτική, που περιλαμβάνουν τις αρχές HACCP, είναι προς το παρόν περιορισμένη, καθώς έχουν καταρτιστεί μόνο δύο οδηγοί. Ωστόσο, οι αρχές για τον έλεγχο των τροφίμων (σε επίπεδο ομοσπονδιακών κρατιδίων) αξιολογούν αυτήν τη στιγμή αρκετούς οδηγούς για διάφορους τομείς, οι οποίοι θα αποδειχθούν αργότερα πολύτιμα εργαλεία.

Οι γερμανικές αρχές θεωρούν ότι η μακροχρόνια απαίτηση του γερμανικού δικαίου για την υποχρέωση φροντίδας εκ μέρους των φορέων παραγωγής και εμπορίας τροφίμων καλύπτει ήδη κατά κάποιο τρόπο την απαίτηση για το HACCP.

Από την πλευρά τους οι αρχές ελέγχου των τροφίμων στα ομόσπονδα κράτη έχουν θέσει ως προτεραιότητα τα προγράμματα συνεχούς κατάρτισης των υπαλλήλων τους όσον αφορά το σύστημα HACCP και την αξιολόγησή του από τους υπαλλήλους, μέσω της εφαρμογής δοκιμαστικών σχεδίων (για συγκεκριμένους τομείς τροφίμων) στο πλαίσιο κύκλων μαθημάτων ολοκληρωμένης κατάρτισης (ομαδική εργασία).

Η ομάδα αξιολόγησης της Επιτροπής ενημερώθηκε για την αυξανόμενη χρήση της ανάλυσης κινδύνου από τις επίσημες αρχές ελέγχου των τροφίμων κατά τον καθορισμό των προτεραιοτήτων των ελέγχων τους με στόχο την αποτελεσματικότερη χρήση του ανθρώπινου δυναμικού εντός των ορίων των δημοσιονομικών πόρων.

Η μεταφορά της οδηγίας 93/99/ΕΟΚ είχε ως αποτέλεσμα να σημειωθεί ταχύτατη πρόοδος για τη διαπίστευση επισήμων εργαστηρίων δοκιμών. Δημιουργήθηκαν 2 επίσημοι φορείς διαπίστευσης, ο κάθε ένας από τους οποίους είναι αρμόδιος για 8 ομόσπονδα κρατίδια και παρέχει διαπίστευση σε ομάδες δοκιμών. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που παρασχέθηκαν, όλα τα επίσημα εργαστήρια στη Γερμανία θα πρέπει να έχουν λάβει διαπίστευση έως την 1.11.1998, προθεσμία που προβλέπει η οδηγία 93/99/ΕΟΚ. Ένα διάταγμα που αφορά την διαπίστευση των ιδιωτικών εργαστηρίων που χρησιμοποιούνται για επίσημη αντιπαραβολή αναλύσεων δειγμάτων έχει υποβληθεί για έγκριση στη Bundesrat.

2. Έλεγχος στις εισαγωγές τροφίμων:

Οι έλεγχοι ανήκουν στην αρμοδιότητα κάθε ομόσπονδου κρατιδίου. Ο έλεγχος στις εισαγωγές τροφίμων δεν διεξάγεται τόσο στα σημεία εισόδου, αλλά μάλλον αποτελεί μέρος του γενικού ελέγχου της αγοράς και οι ιδίως αγορές χονδρικής πώλησης αποτελούν έναν από τους κύριους στόχους.

Ωστόσο, ορισμένα συγκεκριμένα τρόφιμα ελέγχονται υποχρεωτικά στα σημεία εισόδου, σύμφωνα με αποφάσεις της Επιτροπής (φιστίκια από το Ιράν, οπωροκηπευτικά από την Ανατ. Αφρική) ή σύμφωνα με τον κανονισμό του Ομοσπονδιακού Υπουργείου Υγείας, βάσει ανάλυσης κινδύνου, που εγκρίθηκε στο πλαίσιο του άρθρου 48 του Νόμου για τα τρόφιμα και τα εμπορεύματα και απευθύνεται στις τελωνειακές αρχές (ανίχνευση ραδιενέργειας σε μανιτάρια προερχόμενα από την Ανατ. Ευρώπη -που ελέγχονται συστηματικά από τις 23 Ιουλίου 1998- και περιεκτικότητα σε αφλατοξίνες σε πιπεριές από την Τουρκία -που ελέγχονται υποχρεωτικά από το 1994).

Πέρα από τους επίσημους ελέγχους, οι γερμανικές αρχές τονίζουν το σημαντικό ρόλο που διαδραματίζουν οι εισαγωγείς μέσω των δικών τους ελέγχων, στο πλαίσιο της απαίτησης για την υποχρέωση φροντίδας.

Επιτόπιες επισκέψεις στη Frankfurt am Main (αεροδρόμιο), στο Αμβούργο (λιμάνι) και στη Frankfurt an der Oder (συνοριακό φυλάκιο, οδικές μεταφορές) επέτρεψαν στην ομάδα αξιολόγησης της Επιτροπής να αποκομίσει λεπτομερείς πληροφορίες για τους διάφορους ελέγχους, συμπεριλαμβανομένης της συμμετοχής των τελωνειακών υπηρεσιών.

Κατά την επίσκεψη στο λιμάνι του Αμβούργου διαπιστώθηκε ο πρωταρχικός του ρόλος σε ευρωπαϊκό επίπεδο για την εισαγωγή φιστικιών από το Ιράν. Το Ινστιτούτο Υγιεινής είναι η επίσημη αρχή ελέγχου των τροφίμων που ευθύνεται για την αποδέσμευση των εν λόγω φιστικιών, αφού οι δοκιμές εργαστηρίου δώσουν ικανοποιητικά αποτελέσματα. Λόγω του υπερβολικού φόρτου εργασίας, οι εν λόγω αναλύσεις μπορούν να εκτελεστούν από ιδιωτικά εργαστήρια αντί του Ινστιτούτου Υγιεινής. Η ομάδα αξιολόγησης της Επιτροπής εκφράζει ανησυχίες για το γεγονός ότι η ακρίβεια των αποτελεσμάτων των αναλύσεων τίθεται σε αμφισβήτηση από το Ινστιτούτο Υγιεινής, λόγω των σημαντικά χαμηλότερων επιπέδων αφλατοξινών που εντοπίστηκαν από ορισμένα ιδιωτικά εργαστήρια, γεγονός το οποίο αποτέλεσε τη βάση για έρευνα με στόχο την αφαίρεση της άδειας ενός από τα ιδιωτικά εργαστήρια.

Κατά την επίσκεψη στο συνοριακό φυλάκιο της Frankfurt an der Oder διαπιστώθηκαν οι ουσιαστικές προσπάθειες των τοπικών αρχών ελέγχου όσον αφορά τους ελέγχους μανιταριών από την Ανατ. Ευρώπη για την ανίχνευση ραδιενέργειας πριν την εισαγωγή, που είχαν ως αποτέλεσμα σημαντική μείωση των απορριπτόμενων φορτίων.

Η επίσκεψη στο αεροδρόμιο της Frankfurt am Main έδειξε ότι εκτελούνται μόνον οι υποχρεωτικοί έλεγχοι για τα οπωροκηπευτικά που προέρχονται από την Ανατ. Αφρική· η επίσημη δειγματοληψία για κατάλοιπα εντομοκτόνων στα εισαγόμενα οπωροκηπευτικά πραγματοποιείται στην κεντρική αγορά και όχι στο σημείο εισόδου. Η εν λόγω επίσκεψη έδωσε τη δυνατότητα για ενημέρωση σε ό,τι αφορά τις δραστηριότητες μιας από τις δύο ενώσεις Γερμανών χονδρεμπόρων/εισαγωγέων οπωροκηπευτικών -η οποία θεωρείται θετική- σε σχέση με την ευθύνη των εισαγωγέων να εκτελούν οι ίδιοι ελέγχους. Η εν λόγω ένωση εκτελεί πρόγραμμα δειγματοληψίας και ανάλυσης καταλοίπων και διατηρεί στενές επαφές με το Ομοσπονδιακό Υπουργείο Υγείας.

Οι εισαγωγείς και οι εταιρείες χονδρικής πώλησης, όπως και άλλοι φορείς παραγωγής και εμπορίας τροφίμων, θα πρέπει να εφαρμόσουν σύστημα HACCP και είναι καθήκον των αρχών ελέγχου τροφίμων να επιθεωρούν και να αξιολογούν τα αποτελέσματα των συστημάτων καθήκοντος φροντίδας και HACCP. Η απαίτηση να εφαρμόζουν οι εισαγωγείς τροφίμων γενικότερα, ως φορείς εμπορίας τροφίμων, το HACCP στο πλαίσιο του καθήκοντος φροντίδας φαίνεται να έχει σημειώσει μέχρι στιγμής μικρή πρόοδο. Επισημάνθηκε ότι λαμβάνονται ωστόσο δείγματα από εισαγωγείς, ιδίως στην περίπτωση νέων προμηθευτών και νέων τρίτων χωρών.

Η συνεργασία των τελωνειακών υπηρεσιών και των αρχών ελέγχου των τροφίμων φαίνεται να περιορίζεται στους προαναφερθέντες υποχρεωτικούς ελέγχους στα σημεία εισόδου. Η ομάδα αξιολόγησης της Επιτροπής δεν έλαβε καμία πληροφορία σχετικά με ύποπτες παρτίδες τροφίμων από τις τελωνειακές υπηρεσίες προς τις αρχές ποιοτικού ελέγχου, όπως προβλέπει ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 339/93 όσον αφορά τους ελέγχους της πιστότητας των εισαγόμενων προϊόντων. Η ομάδα αξιολόγησης της Επιτροπής θεωρεί ότι η πρόσβαση των αρμόδιων αρχών για τον έλεγχο των τροφίμων στο αυτοματοποιημένο σύστημα των τελωνειακών αρχών για τη διαβίβαση των δηλώσεων θα καθιστούσε αποτελεσματικότερο τον έλεγχο των εισαγωγών.

______________________

ΕΚΘΕΣΗ

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΔΕΥΤΕΡΗΣ ΕΠΙΣΚΕΨΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΣΗΜΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΣΤΗΝ ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΟΜΑΔΑ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΩΝ ΤΡΟΦΙΜΩΝ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

16 - 20 Νοεμβρίου 1998

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

1. Ενημέρωση από το 1997

1.1 Αρμόδιες αρχές

Η αρμοδιότητα για τον έλεγχο των τροφίμων, με ανακατανομή των τομέων, εξακολουθεί να ανήκει στα ίδια τρία υπουργεία Γεωργίας, Οικονομίας και Υγείας και στις αντίστοιχες περιφερειακές διοικητικές μονάδες τους, καθώς και στις δημοτικές αρχές.

Οι οργανικοί νόμοι που διέπουν το υπουργείο Γεωργίας και τις περιφερειακές διευθύνσεις του έχουν εγκριθεί ώστε να καθοριστούν οι αρμοδιότητες των διαφόρων τμημάτων, δεν υπάρχει όμως ακόμη κατάλογος των επίσημων θέσεων μέσα στο υπουργείο και η στελέχωση εξακολουθεί να παρεμποδίζεται, με συνέπεια την έλλειψη προσωπικού (ιδιαίτερα εμφανής στο Πόρτο), η οποία αντισταθμίζεται έως ένα βαθμό από τη μετακίνηση προσωπικού από τα κεντρικά γραφεία σε εκστρατείες προς τις περιφέρειες.

Ιδιαίτερη έμφαση έχει δοθεί στο συντονισμό μεταξύ των υπουργείων (καθώς και των τελωνειακών υπηρεσιών του υπουργείου Οικονομικών), μέσω τακτικών συναντήσεων που προωθούνται σε κεντρικό επίπεδο από την DGFCQA (Γενική διεύθυνση οικονομικών και ελέγχου της ποιότητας των τροφίμων) του υπουργείου Γεωργίας και τη μετάδοση των ανακοινώσεων του συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης της ΕΕ. Το ίδιο ισχύει και για το συντονισμό μεταξύ της DGFCQA και των περιφερειακών διευθύνσεων του υπουργείου Γεωργίας.

Σύμφωνα με το ψήφισμα 104/98, θα δημιουργηθεί σύντομα μία ομάδα εργασίας μέσα στο πλαίσιο των ενδιαφερόμενων υπουργείων, με στόχο την εξέταση σε διάστημα έξι μηνών της πιθανότητας ανακατανομής των αρμοδιοτήτων όσον αφορά τον έλεγχο των τροφίμων και τη δημιουργία ενός οργανισμού.

1.2 Πρόοδος των συστημάτων ανάλυσης κινδύνου και κρίσιμων στοιχείων ελέγχου (HACCP) στις εγκαταστάσεις τροφίμων και στους οδηγούς ορθής πρακτικής για την υγιεινή· κατάλογος εγκαταστάσεων

Η οδηγία 93/43/ΕΟΚ για την υγιεινή των τροφίμων μεταφέρθηκε μόλις το 1998 στην Πορτογαλία με χορήγηση μεταβατικής περιόδου ενός έτους (λήξη Μάρτιος 1999) για την έναρξη ισχύος της απαίτησης για εφαρμογή των HACCP. Κατά συνέπεια, η εφαρμογή είναι ακόμη στοιχειώδης στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ενώ στον τομέα των μεγάλων επιχειρήσεων έχει σημειωθεί μεγαλύτερη πρόοδος. Ο αριθμός των κλάδων για τους οποίους έχουν ετοιμαστεί οδηγοί ορθής πρακτικής για την υγιεινή περιορίζεται έως τώρα στους 5.

Οι ελεγκτές τροφίμων έχουν ήδη παρακολουθήσει βασική εκπαίδευση στα HACCP, ωστόσο απαιτείται εξειδικευμένη προπαρασκευή (ανάλογα με τον κάθε κλάδο).

Η αρμοδιότητα του αντίστοιχου τμήματος μέσα στη DGFCQA και στις περιφερειακές διευθύνσεις για την εφαρμογή των HACCP στις εγκαταστάσεις τροφίμων δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί.

Ο κατάλογος των εγκαταστάσεων τροφίμων δεν είναι ακόμη πλήρης. Με σκοπό τη βελτίωση της κατάστασης αυτής, η νομοθεσία που αφορά τη χορήγηση αδειών για εγκαταστάσεις στην Πορτογαλία βρίσκεται στο στάδιο της αναθεώρησης ώστε να απλοποιηθούν και να εναρμονιστούν οι διαδικασίες σε κεντρικό και περιφερειακό επίπεδο. Οι διατάξεις που αφορούν την καταχώριση των εγκαταστάσεων που πωλούν απευθείας σε καταναλωτές θα δημοσιευτούν σύντομα.

1.3 Πρόοδος στη διαπίστευση των επίσημων εργαστηρίων

Έως τώρα έχει γίνει η διαπίστευση του κεντρικού εργαστηρίου της DGFCQA και του εργαστηρίου του Ινστιτούτου Κρασιού Πορτό. Στην Πορτογαλία εφαρμόζεται η διαπίστευση μεμονωμένων ελέγχων. Έχουν ξεκινήσει προπαρασκευαστικές εργασίες στα περιφερειακά εργαστήρια του υπουργείου Γεωργίας. Η διαπίστευση των εργαστηρίων των άλλων υπουργείων δεν έχει γίνει ακόμη.

2. Έλεγχοι εισαγωγών

2.1 Ο ρόλος των επίσημων αρχών

Οι έλεγχοι στα εισαγόμενα τρόφιμα μη ζωικής προέλευσης στην Πορτογαλία συνδυάζουν ελέγχους κατά την εισαγωγή (που πραγματοποιεί το υπουργείο Γεωργίας, με τη συνεργασία των τελωνειακών υπηρεσιών) και ελέγχους αγοράς (που πραγματοποιούν τα υπουργεία Οικονομίας - IGAE - και Γεωργίας).

Οι έλεγχοι στα σημεία εισόδου διέπονται από μια διάταξη για έναν εξαντλητικό επίσημο κατάλογο προϊόντων (στον οποίο δεν περιλαμβάνονται ωστόσο τα δημητριακά και τα αλκοολούχα ποτά) ο οποίος ετοιμάζεται από το υπουργείο Γεωργίας - DGFCQA - και ανακοινώνεται στις τελωνειακές υπηρεσίες. Ο κατάλογος αυτός ενημερώνεται και περιλαμβάνει τις κοινοτικές αποφάσεις σχετικά με τους υποχρεωτικούς ελέγχους (φιστίκια τύπου Αιγίνης από το Ιράν, παραλείποντας ωστόσο την απόφαση που αφορά τις αναλύσεις για το δονάκιο της χολέρας (Vibrio cholerae) σε φρούτα και λαχανικά από χώρες της ανατολικής Αφρικής, προϊόντα για τα οποία δεν είχαν γίνει όμως εισαγωγές κατά την περίοδο ισχύος της απόφασης). Ανακοινώσεις μέσω του συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης της ΕΕ για τα τρόφιμα μεταδίδονται από την DGFCQA στις τελωνειακές υπηρεσίες. Οι επιτόπιες επισκέψεις έδειξαν ότι υπάρχει ικανοποιητικός βαθμός συνεργασίας μεταξύ των υπηρεσιών ελέγχου των τροφίμων και των τελωνειακών υπηρεσιών. Θα μπορούσε να θεωρηθεί όμως ότι οι τελωνειακές υπηρεσίες δεν διαδραματίζουν κανένα ρόλο στην ανίχνευση των προϊόντων τα οποία παρουσιάζουν ίσως σοβαρό κίνδυνο για την υγεία (σύμφωνα με τον κανονισμό του Συμβουλίου (ΕΟΚ) 339/93). Η DGFCQA δεν έχει πρόσβαση στο μηχανογραφημένο σύστημα των τελωνειακών υπηρεσιών για τις εισαγωγές.

Οι έλεγχοι κατά την εισαγωγή βασίζονται σε μία ανάλυση κινδύνου και μπορεί να περιορίζονται σε ελέγχους των παραστατικών (οι οποίοι είναι συστηματικοί) ή να περιλαμβάνουν φυσικούς ελέγχους (με πιθανή δειγματοληψία για αναλύσεις) για συγκεκριμένα προϊόντα όπως οι ξηροί καρποί (για αφλατοξίνες), η τριμμένη καρύδα (για σαλμονέλα), τα κονσερβο