Γνωμοδότηση με θέμα το « Νομοθετικό πρόγραμμα της Επιτροπής για τις μεταφορές/Κοινή πολιτική μεταφορών : Πρόγραμμα δράσης 1995-2000 »

(96/C 39/09)

Στις 30 Μαρτίου 1995 και στις 6 Ιουλίου 1995, και σύμφωνα με το άρθρο 23, παράγραφος 3, του Εσωτερικού της Κανονισμού, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση πρωτοβουλίας για το « Νομοθετικό πρόγραμμα της Επιτροπής για τις μεταφορές/Κοινή πολιτική μεταφορών : Πρόγραμμα δράσης 1995-2000 ».

Το τμήμα μεταφορών και επικοινωνιών, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 8 Νοεμβρίου 1995 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Wright.

Κατά την 330ή σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 22ας Νοεμβρίου 1995), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή : στόχοι και πεδίο κάλυψης της γνωμοδότησης

1.1. Το ετήσιο νομοθετικό πρόγραμμα και πρόγραμμα εργασίας της Επιτροπής καθορίζει προσανατολισμούς για τους τομείς στους οποίους πρόκειται να επικεντρωθούν οι πολιτικές κατά το επόμενο έτος. Παρέχει την ευκαιρία να εξετασθεί κατά πόσο εφαρμόσθηκαν ορθά οι στρατηγικές και τα σχέδια και αν πρέπει να αναπτυχθούν νέες ιδέες ή στόχοι.

1.2. Σκοπός της παρούσας γνωμοδότησης πρωτοβουλίας είναι να αξιολογήσει το πρόγραμμα πολιτικής μεταφορών από την άποψη της ΟΚΕ, κυρίως βάσει των θέσεων που έχουν ήδη υιοθετηθεί επί του θέματος σε παλαιότερες γνωμοδοτήσεις.

1.3. Η ΟΚΕ υποστηρίζει το αίτημα που διατυπώνει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο ψήφισμά του της 15ης Μαρτίου 1995 (), ότι η Επιτροπή πρέπει να παρακινεί μία έγκαιρη και ανοιχτή συζήτηση για το ετήσιο πρόγραμμα εργασίας της, υιοθετώντας το το αργότερο έως τον Οκτώβριο του προηγούμενου έτους και δημοσιεύοντάς το με τέτοιον τρόπο, ώστε να παρέχεται μεγαλύτερη δυνατότητα για τις σκέψεις και τα σχόλια των άλλων οργάνων. Η ΟΚΕ έχει αναγνωρίσει τον ιδιαίτερο ρόλο που διαδραματίζει σχετικά το ΕΚ.

1.4. Στην αξιολόγηση του προγράμματος της πολιτικής μεταφορών για το 1995 θα διατυπωθούν προτάσεις για μελλοντικές πρωτοβουλίες στον τομέα των μεταφορών. Με τον τρόπο αυτό, θα εκτεθούν τα κυριότερα αιτήματα της ΟΚΕ και τα άλυτα ακόμη θέματα που έχει επισημάνει σε παλαιότερες εκθέσεις της. Θα διασαφηνιστούν, επίσης, στα άλλα όργανα οι κυριότερες απόψεις της ΟΚΕ για τον τομέα των μεταφορών, άσχετα (ανεξάρτητα) από γνωμοδοτήσεις που είναι αφιερωμένες σε ειδικότερα θέματα.

1.5. Η γνωμοδότηση θα αναφερθεί, επίσης, στα θέματα που επισημαίνονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή με τίτλο « Πρόγραμμα δράσης στον τομέα της κοινής πολιτικής μεταφορών για την περίοδο 1995-2000 ».

1.6. Το « Πρόγραμμα δράσης στον τομέα της κοινής πολιτικής μεταφορών για την περίοδο 1995-2000 », δημοσιεύθηκε από την Επιτροπή στις 12 Ιουλίου 1995, κατόπιν σχετικής εκκλήσεως του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής.

2. Άλυτα θέματα που έχουν επισημανθεί σε παλαιότερες γνωμοδοτήσεις

2.1. Σκοπός της παρούσας γνωμοδότησης πρωτοβουλίας είναι η αξιολόγηση της πολιτικής μεταφορών της Επιτροπής με βάση τις θέσεις στις οποίες έχει καταλήξει η ΟΚΕ στο παρελθόν. Είναι σημαντικό, συνεπώς, να επισημανθούν τα κυριότερα ερωτήματα που έχουν τεθεί μέχρι στιγμής, ώστε να εξακριβωθεί αν λαμβάνονται ή όχι υπόψη στο νομοθετικό πρόγραμμα της Επιτροπής ή στο « Σχέδιο ανακοίνωσης για το πρόγραμμα δράσης στον τομέα της κοινής πολιτικής μεταφορών για την περίοδο 1995-2000 ». Αν και η ΟΚΕ επικροτεί θερμά τη σημασία, την οποία αποδίδει όλο και περισσότερο η Επιτροπή στην ανάγκη για μια κοινή πολιτική μεταφορών, όπως αυτή περιγράφεται στο Λευκό Βιβλίο, και η οποία ενθαρρύνεται από τις περαιτέρω σχετικές εξελίξεις, που αναλύονται λεπτομερώς στο πρόγραμμα δράσης ΚΠΜ 1995-2000, εξακολουθούν, εντούτοις, να παραμένουν άλυτα αρκετά και μακροχρόνια προβλήματα.

2.2. Η ΟΚΕ έχει επιστήσει ιδιαίτερα την προσοχή στα εξής :

- στην ανεπαρκή, όπως φαίνεται, προσοχή που έχει δώσει μέχρι στιγμής η Επιτροπή στις διαρθρωτικές μεταβολές που είναι εμφανείς στις οικονομίες όλων των κρατών μελών και στις επιπτώσεις τους στη χρήση των μεταφορών και την ανάπτυξη των διάφορων μεταφορικών μέσων (έγγρ. CES 1006/93, σημείο 1.1.4),

- στη δυσκολία που αντιμετωπίζουν τα περισσότερα κράτη μέλη να συμβιβάσουν την προάσπιση φιλελεύθερων οικονομικών πολιτικών, με έμφαση στην ελευθερία επιλογής και τον ανταγωνισμό, και την προάσπιση της χορήγησης επιδοτήσεων, για την προώθηση της επεξεργασίας και της χρήσης συγκεκριμένων συστημάτων μεταφορών (έγγρ. CES 1006/93, σημεία 1.3.1 και 1.3.2),

- στην παράλειψη της Επιτροπής, κατά τα τελευταία χρόνια, να δημοσιεύσει δεδομένα σχετικά με την κατανάλωση και τις επιπτώσεις των διάφορων μεταφορικών μέσων ανά την Κοινότητα και την ανυπαρξία προβολικών εκτιμήσεων της προσφοράς και της ζήτησης μεταφορών εντός και εκτός της ΕΕ, οι οποίες θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν ως προσανατολισμοί για τη χάραξη μιας κοινής πολιτικής μεταφορών (έγγρ. CES 1006/93, σημείο 3.2.1),

- στην ανάγκη να παράσχει η Επιτροπή αναλυτικούς προσανατολισμούς σχετικά με τα προβλήματα του εξωτερικού κόστους, των οικολογικών φόρων που προξενούνται, π.χ., από τη μόλυνση και την κυκλοφοριακή συμφόρηση, και με το πώς θα μπορούσε το κόστος αυτό να καταλογισθεί στους φορείς εκμετάλλευσης των διάφορων μεταφορικών μέσων και των συνδυασμών τους (έγγρ. CES 1006/93, σημεία 5.2.1.1 έως και 5.2.1.4). Η ΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η Επιτροπή μπορεί να συνάντησε δυσχέρειες στο έργο της λόγω της απροθυμίας ορισμένων κρατών μελών να παράσχουν πληροφορίες. Για το λόγο αυτό, η ΟΚΕ ζητεί να δημοσιευθεί το ταχύτερο δυνατόν το σχετικό Πράσινο Βιβλίο που έχει υποσχεθεί ο Επίτροπος. Προκειμένου να διεξαχθεί εμπεριστατωμένη συζήτηση για το ζωτικό αυτό θέμα, θα βοηθούσε, επίσης, αν μπορούσε η Επιτροπή να παράσχει ενδείξεις σχετικά με τις συνέπειες της εφαρμογής αυτών των προσανατολισμών στις συγκεκριμένες πολιτικές που προτείνονται στο Πράσινο Βιβλίο. Εν τω μεταξύ, η ΟΚΕ εφιστά την προσοχή στη γνωμοδότηση πρωτοβουλίας της για το κόστος υποδομής στον τομέα των οδικών εμπορευματικών μεταφορών ως βάση σύγκρισης με τους άλλους τρόπους μεταφοράς (έγγρ. CES 643/95),

- την ανάγκη να καταρτίσει η Επιτροπή ένα τελικό « σχέδιο σύλληψης » ως προσανατολισμό για την ανάπτυξη των διευρωπαϊκών δικτύων (ΔΔ), λαμβάνοντας υπόψη τις επιπτώσεις τους στο σύνολο της οικονομίας, στην πολιτική των μεταφορών και στους στόχους της κοινωνικής πολιτικής (έγγρ. CES 1305/94, σημεία 1.2 και 8.4).

3. Το πρόγραμμα εργασίας της Επιτροπής για το 1995

Γενικές παρατηρήσεις

3.1. Η ΟΚΕ επικροτεί το γενικό στόχο της Επιτροπής όπως ορίζεται στην παράγραφο 1.15 του προγράμματος εργασίας, δηλαδή την επίτευξη ενός ολοκληρωμένου, ασφαλούς, αποτελεσματικού, ανταγωνιστικού και φιλικού προς το περιβάλλον συστήματος μεταφορών, στο οποίο θα λαμβάνονται υπόψη οι ανάγκες των χρηστών και των εργαζομένων του τομέα.

3.2. Η ΟΚΕ υποστηρίζει τις κυριότερες νέες νομοθετικές προτάσεις, ορισμένες από τις οποίες έχουν αποτελέσει ή αποτελούν αυτόν τον καιρό αντικείμενο ιδιαίτερων γνωμοδοτήσεών της, και προσδοκά να λάβει αναλυτική γνώση των προτάσεων αυτών κατά τη διάρκεια και μετά το πέρας της επεξεργασίας τους.

3.3. Η ΟΚΕ προσδοκά να λάβει το αναλυτικό περιεχόμενο και τα χρονοδιαγράμματα που αφορούν τις προτάσεις άμεσης εφαρμογής, οι οποίες απαριθμούνται στο πρόγραμμα δράσης.

3.4. Η ΟΚΕ επικροτεί τις δύο ανακοινώσεις που αναφέρονται στο πρόγραμμα εργασίας και, ιδιαίτερα, αυτήν που αφορά τη μεσοπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη ανάπτυξη του προγράμματος δράσης της Κοινής Πολιτικής μεταφορών. Η ΟΚΕ χαίρεται για τη δημοσίευση της ανακοίνωσης για τις θαλάσσιες μεταφορές σε μικρές αποστάσεις, ανυπομονεί να δημοσιευθεί το Λευκό Βιβλίο για το σύστημα ελέγχου της εναέριας κυκλοφορίας και υποδέχεται με ιδιαίτερη χαρά το Πράσινο Βιβλίο για τις επιβατικές μεταφορές πολλαπλών μέσων (το λεγόμενο « Δίκτυο των Πολιτών »). Για το δεύτερο, πιστεύει δε ότι θα διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην οικοδόμηση ενός αποτελεσματικού και συμπληρωματικού υποσυστήματος συνδυασμένων μεταφορών, η ανάπτυξη του οποίου θα πρέπει να εξετασθεί ως δυνατότητα, εκ παραλλήλου με το Διευρωπαϊκό Δίκτυο. Η ΟΚΕ προσδοκά, επίσης, το από καιρού αναμενόμενο έγγραφο της Επιτροπής για τις θαλάσσιες μεταφορές.

3.5. Η ΟΚΕ αποδίδει μεγάλη προτεραιότητα στην εξεύρεση κατάλληλων μεθόδων για τον υπολογισμό και τον καταμερισμό του κόστους των περιβαλλοντικών επιπτώσεων της βιομηχανίας των μεταφορών. Αναμένει με χαρά, επομένως, τη μελέτη που προτείνει η Επιτροπή για τη βελτίωση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων και τον καταλογισμό του περιβαλλοντικού κόστους στους υπευθύνους. Η ΟΚΕ υποστηρίζει την ιδέα μιας ευρείας δημόσιας συζήτησης επ`αυτού του θέματος και παροτρύνει την Επιτροπή να δημοσιοποιήσει το συντομότερο δυνατό τις μελέτες των εμπειρογνωμόνων και τις μαρτυρίες στις οποίες στηρίχθηκε για να ολοκληρώσει τη μελέτη της.

3.6. Ομοίως, η ΟΚΕ έχει τονίσει επανειλημμένα τη σημασία και την ανάγκη να βελτιωθούν οι συνθήκες εργασίας στον κλάδο των μεταφορών, ιδίως στις καταστάσεις εκείνες όπου οι υπερβολικές ώρες εργασίας ενδέχεται να βλάψουν, την υγεία και την ασφάλεια. Προς τούτο, παρόλο που συμφωνεί με τη συνέχιση του κοινωνικού διαλόγου επί του θέματος, και παρότι έχει υπόψη την από μακρού καθιερωμένη πολιτική της Επιτροπής για την ασφάλεια, η ΟΚΕ αισθάνεται εντούτοις απογοήτευση που το πρόγραμμα εργασίας δεν περιέχει πιο πρωτότυπες και σφαιρικές προτάσεις για τη στοχοθέτηση συγκεκριμένων βελτιώσεων στον προκείμενο τομέα. Το πρόγραμμα εργασίας μοιάζει να αγνοεί την έκκληση του Λευκού Βιβλίου για την κοινωνική πολιτική (έγγρ. COM(94) 333) να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στην προώθηση της « κοινωνικής παραγωγικότητας ». Με τον όρο « κοινωνική παραγωγικότητα » εννοούμε την πρόσθετη αύξηση της παραγωγικότητας, η οποία προέρχεται άμεσα από βελτιώσεις σε όλες τις πτυχές των συνθηκών εργασίας και της οργανώσης εργασίας προκειμένου να προωθηθεί μια αποτελεσματικότερη χρήση των πνευματικών και των φυσικών προσόντων του εργατικού δυναμικού. Οι νέες πρωτοβουλίες και νομοθετικές προτάσεις, οι προτάσεις που εκκρεμούν και οι συζητήσεις που αναφέρονται στην παράγραφο 3.1 του Προγράμματος Εργασίας, μολονότι ευπρόσδεκτες, δεν συμφωνούν με τη σαφή και κατηγορηματική υποστήριξη του Λευκού Βιβλίου για την κοινωνική πολιτική στην ανάγκη βελτίωσης των συνθηκών εργασίας ως απαραίτητης προϋπόθεσης για την επίτευξη υψηλότερου επιπέδου κοινωνικής παραγωγικότητας, συνοχής και ανταγωνιστικότητας.

3.7. Η ΟΚΕ δεν αμφιβάλλει ουδόλως για τη σημασία της έρευνας και της ανάπτυξης στη βιομηχανία των μεταφορών. Τούτο είναι εμφανές στη γνωμοδότηση της ΟΚΕ σχετικά με την απόφαση του Συμβουλίου για την εφαρμογή του τέταρτου κοινοτικού προγράμματος-πλαίσιο για την έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη (έγγρ. COM(94) 68 και έγγρ. COM(94) 70). Υποστηρίζει, συνεπώς, το στόχο της Επιτροπής να προαχθεί η χρησιμοποίηση των αποτελεσμάτων παλαιότερων μελετών (παράγραφος 1.15, σημείο δ), αν και λυπάται που στο Πρόγραμμα Δράσης δεν διευκρινίζεται ποια ακριβώς είναι αυτά τα αποτελέσματα και οι παλαιότερες μελέτες, ούτε υπάρχει καμία ένδειξη του τρόπου με τον οποίο σκοπεύει η Επιτροπή να εξασφαλίσει τη μεγαλύτερη χρησιμοποίησή τους. Η εξαγγελία πρωτοβουλιών για κοινά βιομηχανικά σχέδια όσον αφορά το αυτοκίνητο, το τραίνο και το αεροπλάνο του μέλλοντος (παράγραφος 1.8, σημείο γ) είναι μεν αξιέπαινη, αλλά έρχεται δυστυχώς πολύ αργά. Στην περίπτωση του αυτοκινήτου, για παράδειγμα, η κοινοτική πρωτοβουλία θα έχει κατά πάσα πιθανότητα τουλάχιστον τρία χρόνια καθυστέρηση σε σχέση με μια παρόμοια πρωτοβουλία, που εξήγγειλε στις ΗΠΑ ο Πρόεδρος Clinton το 1993.

3.8. Η γενική εντύπωση της ΟΚΕ για την αντιμετώπιση του θέματος των μεταφορών στο Πρόγραμμα Εργασίας είναι ότι στηρίζεται σταθερά στο Λευκό Βιβλίο για τη μελλοντική ανάπτυξη της Κοινής Πολιτικής Μεταφορών. Το πρόγραμμα εργασίας εξακολουθεί, ωστόσο, να αγνοεί ως επί το πλείστον τις επικρίσεις που έχει εκφράσει από καιρό η ΟΚΕ σχετικά με τις παραλείψεις και τις εννοιολογικές του αντιφάσεις, οι οποίες και συνοψίζονται στο σημείο 2.2 της παρούσας γνωμοδότησης. Εξαιρέσεις φαίνεται πως σχετίζονται με το θέμα του περιβαλλοντικού κόστους και την ανάγκη να παρασχεθούν κατευθυντήριες γραμμές για τον συνυπολογισμό αυτού του κόστους στους αντίστοιχους τομείς. Η Επιτροπή υπόσχεται να αναλάβει ιδιαίτερη μελέτη επ`αυτού του θέματος. Επίσης, υπέβαλε εφέτος στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο υπάρχουσες προτάσεις της για την ανάπτυξη του Διευρωπαϊκού Δικτύου (ΔΔ) Μεταφορών μεταξύ των οποίων και προτάσεις για τη χρηματοδότηση αυτού του δικτύου (παράγραφος 1.7, σημ. β). Μολονότι πρέπει να αναγνωρισθεί ότι οι κατευθυντήριες γραμμές επ`αυτών των θεμάτων είναι πολύ ευπρόσδεκτες, η ΟΚΕ αισθάνεται υποχρεωμένη να τονίσει, ωστόσο, ότι αυτή η ενέργεια υπολείπεται κατά τι της έκκλησης που είχε διατυπώσει στη γνωμοδότησή της (), CES 1305/94, να καταρτισθεί « οριστικό σχέδιο σύλληψης » για το ΔΔ Μεταφορών. Εκφράζει, επίσης, έντονη αντίθεση προς τους γενικούς προσανατολισμούς και τον ορισμό του « γενικού σχεδίου » για τα διευρωπαϊκά δίκτυα τηλεπικοινωνιών, το οποίο εξαγγέλλεται στην παράγραφο 1.7, σημείο α) του Προγράμματος Εργασίας. Αποφασιστικής σημασίας για την ανάπτυξη ΔΔ Μεταφορών είναι το ζήτημα των συνδυασμένων μεταφορών και της διαλειτουργικότητας. Το Πρόγραμμα Εργασίας παραγνωρίζει επίσης την ανάγκη εξέτασης των ισχυρών και των αδύνατων σημείων των διαφόρων συστημάτων στην Κοινότητα όσον αφορά τα κρίσιμα αυτά σημεία.

4. Το πρόγραμμα δράσης της κοινής πολιτικής μεταφορών για την περίοδο 1995-2000

Γενικές παρατηρήσεις

4.1. Η ΟΚΕ επικροτεί σε γενικές γραμμές τον κύριο στόχο του προγράμματος δράσης για την Κοινή Πολιτική Μεταφορών (ΚΠΜ), (όπως αυτός παρουσιάζεται στην ανακοίνωση) : δηλαδή να δοθούν σε όλα τα όργανα της ΕΕ, καθώς και στα ενδιαφερόμενα μέρη, « σαφείς διευκρινίσεις των προθέσεων της Επιτροπής όσον αφορά την πολιτική των μεταφορών ... και των επιπτώσεων που θα έχουν οι διατάξεις της νέας Συνθήκης σε θέματα μεταφορών ». Η ΟΚΕ επικροτεί, επίσης, την πρόθεση της Επιτροπής να συμβάλει με αυτόν τον τρόπο « στη βελτίωση της διαφάνειας όσον αφορά την υπό επεξεργασία πολιτική ». Η ΟΚΕ επικροτεί τη σαφήνεια του τρόπου παρουσίασης του Προγράμματος δράσης και εκτιμά ιδιαίτερα τη λεπτομερή περιγραφή των προβλεπόμενων ενεργειών και των χρονοδιαγραμμάτων. Η ΟΚΕ αναγνωρίζει ότι πρόκειται για μια σημαντική εξέλιξη όσον αφορά τη διαφάνεια και την υποχρέωση λογοδοσίας. Από αυτήν την άποψη, η πρωτοβουλία της Επιτροπής είναι αξιέπαινη.

4.2. Η ΟΚΕ χαίρεται ιδιαίτερα για την ευκαιρία που της δίδεται να σχολιάσει το Πρόγραμμα Δράσης ΚΠΜ σ`αυτό το πρώιμο στάδιο της κατάρτισής του και υποστηρίζει σθεναρά μια διευθέτηση που θα επέτρεπε να αναπτυχθεί ένας εποικοδομητικός διάλογος μεταξύ της ΟΚΕ και της Επιτροπής στο προβλέψιμο μέλλον.

4.3. Η ΟΚΕ λυπάται, ωστόσο, που για μία ακόμη φορά η Επιτροπή δημοσιεύει μια ανακοίνωση, η οποία στερείται κάθε στατιστικής υποστήριξης. Θα μπορούσε κάποιος να ισχυρισθεί ότι μια ανακοίνωση που αποσκοπεί στην κατάρτιση του χρονοδιαγράμματος της ΚΠΜ για την περίοδο 1995-2000 δεν χρειάζεται να στηριχθεί σε ένα στατιστικώς επαληθευμένο, ποσοτικό υπόβαθρο. Το επιχείρημα αυτό δεν πείθει ουδόλως την ΟΚΕ, καταρρίπτεται δε από την πρακτική άλλων υπηρεσιών της Επιτροπής, οι οποίες δημοσιεύουν τακτικά ανακοινώσεις που υποστηρίζονται από εκτενή στατιστική ανάλυση. Ελπίζεται ότι η ΓΔ VII θα εισακούσει την έκκληση που της απευθύνει από καιρό η ΟΚΕ, να προβεί σε μία ενημερωμένη στατιστική ανάλυση της βιομηχανίας μεταφορών της ΕΕ και να παρουσιάσει ένα τέτοιο έγγραφο για να πλαισιώσει τη συζήτηση, την οποία σαφώς αποσκοπεί να προωθήσει η ανακοίνωση για το χρονοδιάγραμμα της ΚΠΜ. Με τη σημερινή του μορφή το έγγραφο χρειάζεται περαιτέρω ανάλυση. Με εξαίρεση το παλαιότερο Λευκό Βιβλίο για τη μελλοντική ανάπτυξη της Κοινής Πολιτικής Μεταφορών, το Πρόγραμμα Δράσης δεν πραγματοποιεί αναφορές σε προηγούμενες προτάσεις και έγγραφα σχετικά με την ανάπτυξη του τομέα μεταφορών στην ΕΕ. Δεν γίνεται καμία σύνδεση για παράδειγμα, με πρωτοβουλίες που αναπτύσσονται από άλλες υπηρεσίες της Επιτροπής όπως οι επιπτώσεις της τηλεματικής στη βιομηχανία των μεταφορών, η ανάπτυξη τεχνολογίας « μαύρου κουτιού) για την οδική ασφάλεια των βαρέων οχημάτων μεταφοράς αγαθών ή η ανάπτυξη του Φόρουμ Αυτοκινητιστικής Βιομηχανίας. Είναι επομένως δύσκολο να διαπιστωθεί ποια είναι τα πραγματικά νέα και πρωτότυπα στοιχεία της δράσης και ποια στοιχεία αποτελούν απλή επανάληψη προηγούμενων προτάσεων.

4.4. Η ΟΚΕ συμμερίζεται την άποψη που διατυπώνεται στο Πρόγραμμα Δράσης της ΚΠΜ ότι η πρόοδος της πολιτικής των μεταφορών υπήρξε « πολύ βραδεία κατά την πρώτη εικοσιπενταετία της εφαρμογής της Συνθήκης της Ρώμης ». Σύμφωνα, επίσης, ότι το Λευκό Βιβλίο για την ΚΠΜ έδωσε ταχύτερο ρυθμό στη χάραξη και την εφαρμογή αυτής της πολιτικής. Η Συνθήκη του Μάαστριχτ, που ακολούθησε, εγκαινίασε μία νέα φάση αυτής της διεργασίας, ιδίως με τη δέσμευση να αναπτυχθεί μία πολιτική μεταφορών κοινοτικής κλίμακας για την προώθηση της ολοκλήρωσης και της ανταγωνιστικότητας της ενιαίας αγοράς, αναγνωρίζοντας ταυτόχρονα τη σημασία της ασφάλειας και της προστασίας του περιβάλλοντος. Η Συνθήκη του Μάαστριχτ περιείχε, επίσης, ρητή υποστήριξη στα Διευρωπαϊκά Δίκτυα. Βάσει αυτού του ιστορικού, η ανακοίνωση ορθώς παρατηρεί ότι η κατάρτιση του χρονοδιαγράμματος της ΚΠΜ « απαιτεί βαθιά οικονομική και πολιτική ανάλυση, καθώς και προσεκτική επιλογή των θεμάτων που θα πρέπει να αντιμετωπισθούν σε κοινοτικό επίπεδο ». Μολονότι συμφωνεί με αυτήν την άποψη, η ΟΚΕ έχει εντούτοις αμφιβολίες αν με τη Συνθήκη του Μάαστριχτ θα υπερνικηθούν οι περιορισμοί που επιβάλλονται από τις αποκλίνουσες εθνικές απόψεις και πρακτικές, οι οποίες επιβράδυναν μέχρι σήμερα το ρυθμό της χάραξης πολιτικών για τις μεταφορές. Γι`αυτό, η ιδέα της ανάπτυξης μιας Ένωσης Μεταφορών προβάλλει ως έκφραση μιας ριζοσπαστικής και αποφασιστικής προσέγγισης, που επιζητά να φέρει την πολιτική των μεταφορών στην πρώτη γραμμή της χάραξης των ευρωπαϊκών πολιτικών.

4.5. Δεν ενδείκνυται να αναλυθεί η έννοια της Ένωσης Μεταφορών στην παρούσα γνωμοδότηση. Αρκεί να πούμε ότι η ΟΚΕ υποστηρίζει γενικά την προώθηση αυτής της ιδέας και ότι θα την συνιστούσε έντονα στην Επιτροπή ως άξια περαιτέρω μελέτης και συζήτησης.

4.6. Το Πρόγραμμα Δράσης αναγνωρίζει τη σημασία ενός αποτελεσματικού, προσιτού και ανταγωνιστικού δικτύου μεταφορών για την επίτευξη οικονομικής ευμάρειας και κοινωνικής συνοχής στην Ευρώπη. Το δίκτυο θα πρέπει να ανταποκρίνεται στις ανάγκες των χρηστών και στις επιταγές ενός υψηλού επιπέδου ασφάλειας και της προστασίας του περιβάλλοντος. Η ΟΚΕ δεν έχει καμία αντίρρηση να υποστηρίξει τους ευρείς αυτούς στόχους. Θα ήθελε, ωστόσο, να συγχαρεί το Πρόγραμμα Δράσης για την ανύψωση της ασφάλειας των συστημάτων και της προστασίας του περιβάλλοντος σε « επιταγές ».

4.7. Η ΟΚΕ πιστεύει ότι το γενικότερο θέμα του χρόνου εργασίας έχει παραμεληθεί σοβαρά στο Πρόγραμμα Δράσης. Οι ενέργειες που έχουν προγραμματισθεί για αυτό το θέμα κατά το 1995 και 1996 συνίστανται απλώς και μόνο στη συνέχιση του διαλόγου με τους κοινωνικούς εταίρους σχετικά με ορισμένες πτυχές του χρόνου εργασίας στις οδικές μεταφορές, την εσωτερική ναυσιπλοΐα, τις εναέριες μεταφορές και τους σιδηροδρόμους. Όσον αφορά τις πιο μακροπρόθεσμες προοπτικές (1997-2000), το Πρόγραμμα Δράσης αναφέρει μόνο τη συνέχιση των συζητήσεων ΔΟΕ/ΔΝΟ σχετικά με το χρόνο εργασίας στις θαλάσσιες μεταφορές. Οι επιπτώσεις των υπερβολικών ωρών εργασίας στην κόπωση και, επομένως, στην ασφάλεια πρέπει να μελετηθούν αναλυτικά και να παρουσιασθούν οι κατάλληλες προτάσεις, όπου αυτό επιβάλλεται από τα πορίσματα των μελετών.

4.8. Το κυλιόμενο πρόγραμμα για την περίοδο 1995-2000 καθορίζει πολιτικές και δράσεις σε τρεις θεμελιώδεις τομείς :

i)

βελτίωσης της ποιότητας, με την ανάπτυξη ολοκληρωμένων και ανταγωνιστικών συστημάτων μεταφορών, βασισμένων σε προηγμένες τεχνολογίες, τα οποία θα συμβάλλουν, επίσης, στους στόχους της προστασίας του περιβάλλοντος και της ασφάλειας 7

ii)

βελτίωση της λειτουργίας της ενιαίας αγοράς, προκειμένου να προαχθεί η αποτελεσματικότητα, η επιλογή και εύχρηστη παροχή μεταφορικών υπηρεσιών και, παράλληλα, να διασφαλίζονται τα κοινωνικά πρότυπα 7

iii)

διεύρυνση της εξωτερικής διάστασης, με τη βελτίωση των μεταφορικών συνδέσεων με τρίτες χώρες και την προώθηση της πρόσβασης των μεταφορέων της ΕΕ σε άλλες αγορές μεταφορών.

Μολονότι η ΟΚΕ υποστηρίζει τις δράσεις και τις πολιτικές στους ανωτέρω τομείς, εντούτοις λυπάται βαθιά για την παράλειψη του Προγράμματος Δράσης να υπογραμμίσει τη θεμελιώδη πτυχή της δημιουργίας θέσεων εργασίας. Η ΟΚΕ λυπάται, ιδιαίτερα, για τις απώλειες θέσεων που σημειώθηκαν εξαιτίας των μεταβαλλόμενων απαιτήσεων και πρακτικών λειτουργίας σε ορισμένες μεταφορικές εργασίες, από την άλλη πλευρά όμως ενθαρρύνεται από την προοπτική πραγματικής και δυνητικής δημιουργίας νέων θέσεων χάρη στις νέες τεχνολογίες και στη διεύρυνση των υπηρεσιών λόγω των διαρκώς αυξανόμενων απαιτήσεων για διακίνηση αγαθών και της αύξησης των επιβατικών υπηρεσιών. Σύγχρονα παραδείγματα μπορεί κανείς να δει στην κατασκευή της Σήραγγας της Μάγχης και τις συναφείς της εργασίες και στη διεύρυνση των περιφερειακών αεροδρομίων και των αεροπορικών υπηρεσιών. Όπως συμβαίνει και σε άλλους τομείς, οι αλλαγές στις μορφές εργασίας των ατόμων ενδέχεται επίσης να συμβάλουν στη δημιουργία θέσεων απασχόλησης, ενώ η ιδιαίτερη σημασία του χρόνου εργασίας στις βιομηχανίες των μεταφορών (η οποία τονίσθηκε στο σημείο 3.7 ανωτέρω) ενδέχεται να είναι άλλος ένας σημαντικός παράγοντας. Είναι σαφές ότι δεν υπάρχει απλή σύνδεση μεταξύ της μείωσης του χρόνου εργασίας και της δημιουργίας νέων δυνατοτήτων απασχόλησης. Παρόλα αυτά, αξίζει να υπενθυμιστεί ότι η γνωμοδότηση πρωτοβουλίας της ΟΚΕ για τον « χρόνο εργασίας » (Συνεισηγητές : η κ. van den Burg και ο κ. Whitworth) καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η γενική κατάσταση της απασχόλησης θα μπορούσε να βελτιωθεί σημαντικά με την αναδιοργάνωση και τη μείωση του χρόνου εργασίας, με απώτερο στόχο την εξισορρόπηση της παραγωγικότητας και της ευελιξίας των ωρών εργασίας και λειτουργίας με τις ανάγκες της παραγωγής και τη ζήτηση των καταναλωτών. Οι πρόσφατες αλλαγές στη βιομηχανία αυτοκινήτων δείχνουν ότι οι μειώσεις του χρόνου εργασίας είναι δυνατόν να συντελέσουν στην αύξηση της ευελιξίας και τη βελτίωση της παραγωγικότητας. Κατά την άποψη της ΟΚΕ, το πρόγραμμα δράσης θα ενισχυόταν αν διέκρινε και έδινε έμφαση στις δυνατότητες δημιουργίας θέσεων απασχόλησης που απορρέουν από τις αλλαγές στον χρόνο εργασίας, καθώς και στη δημιουργία απασχόλησης λόγω της ανάπτυξης του τομέα, η οποία κατά πάσα πιθανότητα θα προαχθεί με την ολοκλήρωση της Ενιαίας Αγοράς.

4.9. Η ΟΚΕ δέχεται αναντίρρητα ότι το πρόγραμμα δράσης αποτελεί χρήσιμη συνέχεια του Λευκού Βιβλίου για την ΚΠΜ. Είναι αξιέπαινη η αναμφίβολη έμφαση που δίδει η Επιτροπή στη βελτίωση της ποιότητας, στην ανάγκη για ολοκλήρωση της Ενιαίας Αγοράς και στη σημασία της εξωτερικής διάστασης. Ως έχει, ωστόσο, το πρόγραμμα δράσης παρουσιάζει ορισμένες ατέλειες, οι οποίες θα πρέπει να διευθετηθούν. Μεταξύ άλλων, θα πρέπει :

i)

να διασαφηνισθούν τα κριτήρια που θα χρησιμοποιηθούν κατά την « προσεκτική επιλογή θεμάτων προς εξέταση σε κοινοτικό επίπεδο » (σ. 1, παρ. 3) 7

ii)

να παρασχεθούν περισσότερες λεπτομέρειες όσον αφορά τον τρόπο σύνδεσης των διαφόρων προτάσεων για τα ΔΔ με το πρόγραμμα δράσης στον τομέα της Κοινής Πολιτικής Μεταφορών 7

iii)

να ορισθεί χρονοδιάγραμμα σχεδιασμού για την ανάπτυξη και εφαρμογή του σχεδίου του « Δικτύου των Πολιτικών » και να παρασχεθεί σαφής καθοδήγηση όσον αφορά την προτεραιότητα που θα δοθεί στο εν λόγω σχέδιο σε σχέση π.χ. με την πρόταση για το ΔΔ Μεταφορών 7

iv)

να ενισχυθούν ουσιαστικά οι διάφορες πτυχές της « κοινωνικής διάστασης », ιδιαίτερα με τον καθορισμό σαφών στόχων όσον αφορά τη βελτίωση της ποιότητας διαβίωσης στον τομέα των μεταφορών, και να εξευρεθούν τρόποι και μέσα αύξησης της κοινωνικής παραγωγικότητας στον τομέα. Τέλος, ουσιαστική σημασία κατέχει το ζήτημα του χρόνου εργασίας για το οποίο απαιτείται αναλυτικότερη εξέταση από τη μοναδική αναφορά του προγράμματος δράσης.

Βρυξέλλες, 22 Νοεμβρίου 1995.

Ο Πρόεδρος της

Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Carlos FERRER

() ΕΕ αριθ. C 225 της 30. 8. 1995, σ. 50.

() ΕΕ αριθ. C 397 της 31. 12. 1994, σ. 23.