[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 28.2.2007

COM(2007) 72 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

Κώδικας δεοντολογίας της ΕΕ για τον καταμερισμό της εργασίας στην αναπτυξιακή πολιτική

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

Κώδικας δεοντολογίας της ΕΕ για τον καταμερισμό της εργασίας στην αναπτυξιακή πολιτική

ΕΙΣΑΓΩΓΗ 3

1. ΜΙΑ ΠΡΩΤΟΦΑΝΗΣ ΕΥΚΑΙΡΙΑ 4

1.1. Οι προκλήσεις 4

1.2. Οι ευκαιρίες 5

2. ΕΝΑ ΠΟΛΥΠΛΟΚΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΥΝΥΦΑΣΜΕΝΩΝ ΕΝΝΟΙΩΝ 6

2.1. Οι διάφορες διαστάσεις της συμπληρωματικότητας 6

2.2. Αρχές που διέπουν την υλοποίηση 7

3. Η ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ: ΕΝΑΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΕΡΟΣ ΚΑΤΑΜΕΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 9

3.1. Η προσέγγιση: ρεαλιστική και σαφής 9

3.2. Η μέθοδος: ο κώδικας δεοντολογίας 10

3.2.1. Χαρακτήρας 10

3.2.2. Πεδίο εφαρμογής 11

3.2.3. Αρχές 11

3.2.4. Παρακολούθηση 14

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ 14

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Οι Ευρωπαίοι πολίτες επιθυμούν μια ισχυρότερη Ευρώπη, ικανή να βελτιώσει το βιοτικό επίπεδο των φτωχότερων πληθυσμών. Μια Ευρώπη με περισσότερα, καλύτερα και ταχύτερα αποτελέσματα για την καταπολέμηση της φτώχειας στον πλανήτη. Μια Ευρώπη με πιο δυνατή φωνή και με πολιτική βαρύτητα αντίστοιχη με την οικονομική της γενναιοδωρία.

Αλλά οι Ευρωπαίοι πολίτες επιθυμούν και μια αποτελεσματικότερη και αποδοτικότερη Ευρώπη. Την τελευταία δεκαετία, η αύξηση των δραστηριοτήτων και των μηχανισμών αναπτυξιακής βοήθειας οδήγησε σε μια πολύπλοκη και δαπανηρή βιομηχανία ενισχύσεων. Σε κάθε αναπτυσσόμενη χώρα υπάρχουν, κατά μέσο όρο ετησίως, 350 αποστολές παροχής βοήθειας. Πολλοί χορηγοί βοήθειας επικεντρώνουν τις προσπάθειές τους στις ίδιες χώρες και στους ίδιους τομείς. Παραδείγματος χάρη, στη Μοζαμβίκη υπάρχουν 27 χορηγοί βοήθειας για την καταπολέμηση του HIV. Κατά συνέπεια, οι αναπτυσσόμενες χώρες δεν μπορούν πάντα να αντιμετωπίζουν τις πολυάριθμες αποστολές, τις άσκοπες διοικητικές δαπάνες, τις αλληλεπικαλύψεις και τις διαφορές όσον αφορά τις απαιτήσεις, τους κανόνες και τους όρους των χορηγών βοήθειας. Η κατάσταση αυτή μειώνει τη διαφάνεια και αυξάνει το ενδεχόμενο διαφθοράς. Αντιθέτως, άλλες χώρες, όπως η Κεντροαφρικανική Δημοκρατία ή η Σομαλία, πλήττονται από την καλούμενη κόπωση των χορηγών βοήθειας και έχουν αφεθεί σχεδόν ολοκληρωτικά στη μοίρα τους.

Διαφαίνεται μια κοινή αντίληψη ότι αυτή η αδιαφανής και πολύπλοκη κατάσταση δεν είναι βιώσιμη και ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) πρέπει να αναλάβει την πρωτοβουλία επίλυσης του προβλήματος. Με την εμφάνιση νέων χορηγών βοήθειας της ΕΕ καθώς και με την υπόσχεση ότι θα διπλασιαστεί η βοήθεια της ΕΕ συνειδητοποιείται όλο και περισσότερο ότι χρειάζονται ριζικές βελτιώσεις. Με την έγκριση της Ευρωπαϊκής Κοινής Αντίληψης για την Ανάπτυξη το 2005[1], η ΕΕ έδωσε νέα ώθηση. Για πρώτη φορά στην ιστορία, το Συμβούλιο, το Κοινοβούλιο και η Επιτροπή συμφώνησαν για ένα σύνολο κοινών αξιών, αρχών και στόχων για την αναπτυξιακή πολιτική της ΕΕ, τοποθετώντας την στην πρώτη θέση παγκοσμίως σε θέματα ανάπτυξης. Λίγους μήνες αργότερα, τον Απρίλιο του 2006, η ΕΕ αποφάσισε να λάβει μέτρα για την παροχή περισσότερης, καλύτερης και ταχύτερης βοήθειας.

Έφθασε η ώρα που θα υλοποιηθούν αυτές οι υποσχέσεις. Το ερώτημα του ποιος κάνει τι είναι σημαντικό για την ΕΕ εάν θέλει να προχωρήσει στην υλοποίηση της νέας αναπτυξιακής πολιτικής της. Στόχος της παρούσας ανακοίνωσης είναι επομένως η παρουσίαση συγκεκριμένων μέτρων που θα ενισχύσουν τη συμπληρωματικότητα και τον καταμερισμό της εργασίας μεταξύ των χορηγών βοήθειας της ΕΕ . Για την επίτευξη αυτού του στόχου, η ΕΕ οφείλει να εκτιμήσει τις κυριότερες μελλοντικές προκλήσεις και τις ευκαιρίες (μέρος 1) και να καθορίσει εκ νέου τις έννοιες και τις αρχές της κοινοτικής δράσης (μέρος 2). Σ' αυτή τη βάση, η ΕΕ θα πρέπει να χαράξει μια μελλοντική πορεία (μέρος 3).

1. ΜΙΑ ΠΡΩΤΟΦΑΝΗΣ ΕΥΚΑΙΡΙΑ

Η συμπληρωματικότητα δεν αποτελεί νέο πολιτικό ζήτημα. Διεθνείς χορηγοί βοήθειας και οργανισμοί όπως ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης, τα Ηνωμένα Έθνη και η Παγκόσμια Τράπεζα έχουν μακρά πείρα στο θέμα βελτίωσης της συμπληρωματικότητας. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οι ανακοινώσεις και τα ψηφίσματα του Συμβουλίου του 1995[2] και του 1999[3], πολλές εκθέσεις, καθώς και διάφορες πειραματικές πρωτοβουλίες καταδεικνύουν τη δέσμευση της ΕΕ να προωθήσει τον καταμερισμό της εργασίας. Η κοινή δήλωση στρατηγικής του Νοεμβρίου 2000[4] για την αναπτυξιακή πολιτική ήταν η πρώτη απόπειρα για την επίτευξη επιχειρησιακής συμπληρωματικότητας μεταξύ της Επιτροπής και των κρατών μελών με τον προσδιορισμό τομέων με βάση την αναγνωρισμένη προστιθέμενη αξία της κοινοτικής δράσης. Εντούτοις, πολλές από αυτές τις στρατηγικές πρωτοβουλίες δεν κατέστη δυνατό να υλοποιηθούν επιτόπου εξαιτίας των πολιτικών και επιχειρησιακών δυσχερειών που συνεπάγεται μια τέτοια προσέγγιση.

1.1. Οι προκλήσεις

Πολιτική και προβολή. Η συνεργασία για την ανάπτυξη αποτελεί μέρος της εξωτερικής πολιτικής των δωρητριών χωρών. Οι δωρήτριες χώρες μπορεί να μη θέλουν να εγκαταλείψουν τη συνεργασία σε έναν συγκεκριμένο τομέα ή χώρα, δεδομένου ότι αυτό θα συνεπάγεται μείωση της προβολής της δράσης τους. Η προβολή λαμβάνει επίσης εσωτερική διάσταση. Τα εθνικά κοινοβούλια και το ευρύ κοινό μπορεί να διστάζουν να υποστηρίξουν μέτρα ανάκλησης της βοήθειας από τομείς που συνδέονται άμεσα με τη μείωση της φτώχειας ( π.χ. εκπαίδευση, η υγεία των παιδιών).

Επιχειρησιακές προκλήσεις. Ακόμη και ο βέλτιστος καταμερισμός της εργασίας, όσο και να ανταποκρίνεται στις πολιτικές επιθυμίες των χορηγών βοήθειας, εξακολουθεί να ενέχει επιχειρησιακές προκλήσεις. Υπάρχουν παραδείγματα περιπτώσεων όπου ανελήφθησαν δεσμεύσεις σε χώρες εταίρους και οι κυβερνήσεις προώθησαν διαδικασίες εναρμόνισης και καταμερισμού της εργασίας μεταξύ των χορηγών βοήθειας. Στις αρχές του 2006, αναπτύχθηκαν σε περίπου 15 χώρες τοπικές διαδικασίες μεταξύ των οποίων ορισμένες αναφέρονται ως κοινές στρατηγικές βοήθειας. Εντούτοις, οι αξιέπαινες αυτές πρωτοβουλίες δεν οδήγησαν κατ'ανάγκη στην επίτευξη σημαντικής προόδου εξαιτίας επιχειρησιακών δυσχερειών .

Χρήση της υφιστάμενης εμπειρογνωμοσύνης. Όλες οι στρατηγικές καταμερισμού της εργασίας πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις σημαντικές διαφορές μεταξύ των χορηγών της ΕΕ. Ορισμένες χώρες έχουν χορηγήσει για μεγάλα χρονικά διαστήματα σημαντική επίσημη αναπτυξιακή βοήθεια (ΕΑΒ). Άλλες, έχουν διατηρήσει ισχυρούς πολιτιστικούς και πολιτικούς δεσμούς από την εποχή των αποικιών. Άλλες χώρες έχουν μόλις προσφάτως εγκαινιάσει τη συνεργασία για την ανάπτυξη. Κάθε χορηγός βοήθειας της ΕΕ διαθέτει ειδική πείρα και μπορεί να αναλάβει ενεργό δράση στον καταμερισμό της εργασίας, η οποία δεν πρέπει να απολεσθεί αλλά, αντιθέτως, να αξιοποιηθεί πλήρως. Ο καταμερισμός της εργασίας δεν θα πρέπει να οδηγήσει σε μια αυστηρά γραφειοκρατική προσέγγιση αλλά να δημιουργήσει δυνατότητες ευελιξίας.

1.2. Οι ευκαιρίες

Ανάπτυξη μιας νέας σφαιρικής και ευρωπαϊκής κοινής αντίληψης. Το 2005, όλοι οι χορηγοί βοήθειας υπέγραψαν τη Διακήρυξη του Παρισιού με την οποία υπογραμμίζεται η σημασία της συμπληρωματικότητας και η ανάγκη πλήρους χρησιμοποίησης των συγκριτικών πλεονεκτημάτων όλων των μερών, με ταυτόχρονο σεβασμό της αυτοδιάθεσης των χωρών εταίρων. Η ΕΕ έκανε ένα ακόμα βήμα. Στο πλαίσιο της συμβολής της στη Διακήρυξη του Παρισιού, η οποία βασίζεται στην έκθεση της ειδικής ομάδας εργασίας για την εναρμόνιση[5], η ΕΕ συμφώνησε να αναπτύξει επιχειρησιακή στρατηγική με στόχο τη συμπληρωματικότητα. Η δέσμευση αυτή αποτέλεσε στη συνέχεια αναπόσπαστο μέρος της Ευρωπαϊκής Κοινής Αντίληψης για την Ανάπτυξη, του 2005, και είναι βασικό στοιχείο του σχεδίου δράσης της ΕΕ για την αποτελεσματικότητα της βοήθειας, το οποίο υποβλήθηκε το 2006. Σε συνέχεια αυτής της πρότασης, οι υπουργοί της ΕΕ συμφώνησαν να αναπτύξουν επιχειρησιακές αρχές σχετικά με τον τρόπο οργάνωσης του καταμερισμού της εργασίας σε μια χώρα εταίρο ή μεταξύ χωρών. Σ' αυτό το πλαίσιο πρέπει να εξεταστεί η παρούσα ανακοίνωση, η οποία εκπονήθηκε σταδιακά από το 2004 κατά τη διάρκεια επτά Προεδριών του Συμβουλίου με τη συμμετοχή εμπειρογνωμόνων των κρατών μελών.

Πιθανός ηγετικός ρόλος και απαραίτητη ευθύνη της ΕΕ. Αυτή η αυξημένη ευρωπαϊκή συνείδηση είναι συνδεδεμένη με την ειδική ευθύνη της ΕΕ, που αντιστοιχεί στο 52% της παγκόσμιας ΕΑΒ και στο 80% της προβλεπόμενης αύξησης της βοήθειας. Όλοι οι κοινοτικοί χορηγοί βοήθειας έχουν κοινούς αναπτυξιακούς στόχους, κοινό όραμα, κοινές αξίες και αρχές. Το όραμα αυτό, όπως διατυπώνεται στην Ευρωπαϊκή Κοινή Αντίληψη για την Ανάπτυξη, αποτελεί τη βάση για την ανάπτυξη κοινών ευθυνών. Επιπλέον, η Επιτροπή και τα κράτη μέλη έχουν ήδη αναπτύξει στην πράξη το συντονισμό και το διαρκή διάλογο με τις τρίτες χώρες. Σε κοινοτικό επίπεδο, αρχίζει να εμφανίζεται ο κοινός προγραμματισμός. Η Ευρωπαϊκή Κοινή Αντίληψη, αναγνωρίζοντας ότι η δημοσιονομική και η τομεακή στήριξη αποτελούν προτιμησιακά μέσα παροχής βοήθειας, παρέχει νέες ευκαιρίες προώθησης του συντονισμού, της εναρμόνισης και του καταμερισμού της εργασίας.

Βελτίωση της αποδοτικότητας. Ο Άτλας χορηγών βοήθειας της ΕΕ έχει προσδιορίσει τα κενά, τις αλληλεπικαλύψεις και το ανώφελο διοικητικό κόστος που περιορίζουν τον αντίκτυπο της βοήθειας και επιβαρύνουν τις χώρες εταίρους. Η ενίσχυση της συμπληρωματικότητας των δραστηριοτήτων των χορηγών βοήθειας της ΕΕ είναι ζωτικής σημασίας για την αύξηση της αποδοτικότητας της Ευρώπης ως σημείου αναφοράς μεταξύ των χορηγών βοήθειας.

2. ΕΝΑ ΠΟΛΥΠΛΟΚΟ ΣΥΝΟΛΟ ΣΥΝΥΦΑΣΜΕΝΩΝ ΕΝΝΟΙΩΝ

Η συμπληρωματικότητα καλύπτει ένα ευρύ φάσμα αρχών και εννοιών. Η ΕΕ πρέπει να εκτιμήσει και να διευκρινίσει προσεκτικά κάθε διάσταση. Πράγματι, η ύπαρξη συμφωνίας σχετικά με το εννοιολογικό πλαίσιο αποτελεί προϋπόθεση για κοινή δράση. Στο πλαίσιο αυτό, δεν υπάρχουν σαφείς διεθνώς συμφωνηθέντες ορισμοί της συμπληρωματικότητας παρά μόνο σύντομες αναφορές της στη Διακήρυξη του Παρισιού. Επομένως, είναι σημαντικό να θέσει η ΕΕ στη διάθεση της διεθνούς κοινότητας τον ορισμό των βασικών εννοιών και αρχών.

2.1. Οι διάφορες διαστάσεις της συμπληρωματικότητας

Η συμπληρωματικότητα, έννοια οργανωτικού χαρακτήρα και όχι απλώς ένας επιπλέον προγραμματισμός, πρέπει να αντιμετωπίζεται ως πλήρης και ισορροπημένη προσέγγιση των χορηγών βοήθειας οι οποίοι ενεργούν με απόλυτη ομοφωνία. Η συμπληρωματικότητα ξεκινάει με το συντονισμό, αλλά δεν περιορίζεται σ' αυτόν: σημαίνει ότι κάθε φορέας εστιάζει τη βοήθειά του σε τομείς όπου μπορεί να επιτύχει μεγαλύτερη προστιθέμενη αξία, αναλόγως της συμβολής άλλων φορέων. Επομένως, η συμπληρωματικότητα είναι ο βέλτιστος καταμερισμός της εργασίας μεταξύ διαφόρων φορέων για την επίτευξη της βέλτιστης χρησιμοποίησης των ανθρώπινων και των οικονομικών πόρων . Συμπληρωματικότητα μπορεί να υπάρξει στις πέντε ακόλουθες διαστάσεις, οι οποίες αλληλεπιδρούν μεταξύ τους και πρέπει να εξετάζονται ως σύνολο.

Συμπληρωματικότητα στο εσωτερικό της χώρας: όπως αναφέρθηκε παραπάνω, ο κατακερματισμός της βοήθειας έχει ως συνέπεια την αύξηση του διοικητικού φόρτου και του κόστους συναλλαγών στις χώρες εταίρους, διαχέει τον πολιτικό διάλογο και μπορεί να οδηγήσει σε λανθασμένη κατανομή των πόρων. Ορισμένοι ελκυστικοί από πολιτική άποψη τομείς είναι δυνατόν να λαμβάνουν υπερβολικά υψηλή χρηματοδότηση ενώ άλλοι τομείς, εξίσου σημαντικοί, να έχουν ελλιπή χρηματοδότηση. Η περίπτωση της Κένυας, όπου στην αγορά φαρμακευτικών προϊόντων εμπλέκονται 20 χορηγοί βοήθειας και 13 φορείς προμηθειών, απεικονίζει άριστα τον παραλογισμό του συστήματος (βλ. παράρτημα 7).

Διακρατική συμπληρωματικότητα: πολλοί χορηγοί βοήθειας επικεντρώνονται συχνά σε ορισμένες χώρες στις οποίες η επιτυχία είναι εξασφαλισμένη ενώ παραμερίζουν άλλες συχνά ευάλωτες χώρες. Η τάση αυτή αυξάνει όλο και περισσότερο το χάσμα μεταξύ των "χαϊδεμένων" και των "περιθωριακών" της βοήθειας. Αναπτύσσονται ενδιαφέροντα πειράματα έτσι ώστε να εξασφαλιστεί ένα κατώτατο όριο διεθνούς βοήθειας προς όφελος χωρών που χαρακτηρίζονται από δύσκολες εταιρικές σχέσεις και περιορισμένες τοπικές δυνατότητες. Στο πλαίσιο αυτό, ο ρόλος της ΕΕ είναι σημαντικός, δεδομένου ότι η Ευρωπαϊκή Κοινότητα είναι παγκόσμιος πρωταγωνιστής με διεθνή παρουσία, τα κράτη μέλη έχουν στενούς δεσμούς με όλες τις αναπτυσσόμενες χώρες και η ΕΕ έχει συνάψει επίσημες συμφωνίες με σχεδόν όλες αυτές τις χώρες.

Διατομεακή συμπληρωματικότητα: δεν επιθυμούν όλοι οι χορηγοί βοήθειας να αναπτύξουν ικανότητα σε όλους τους τομείς. Ορισμένοι χορηγοί έχουν αναπτύξει ειδική τεχνογνωσία που θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί πλήρως. Π.χ., στην Ευρωπαϊκή Κοινή Αντίληψη για την Ανάπτυξη, αναφέρονται οι τομείς και τα θέματα στα οποία η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να εστιάσει τη δράση της. Άλλοι χορηγοί βοήθειας έχουν εκμεταλλευθεί πλήρως το συγκριτικό πλεονέκτημα που έχουν σε επίπεδο διοικητικών φορέων στα κράτη μέλη και καθόρισαν τομείς προτεραιότητας. Η ΕΕ στο σύνολό της θα μπορέσει να παράσχει ένα πλήρες φάσμα θεματικών και τομεακών δράσεων, με βάση τη συγκεκριμένη πείρα των επιμέρους χορηγών βοήθειας.

Κάθετη συμπληρωματικότητα: η εμφάνιση παγκόσμιων πρωτοβουλιών παροχής βοήθειας καθώς και η εμφάνιση σημαντικών φορέων υπό μορφήν περιφερειακών οργανώσεων, συνέβαλε στη δημιουργία μιας πολύπλοκης διαστρωμάτωσης της αναπτυξιακής βοήθειας. Σε ορισμένους τομείς αναλαμβάνονται ταυτοχρόνως παρεμφερείς δραστηριότητες σε εθνικό, περιφερειακό ή διεθνές επίπεδο (και σε επίπεδο κατώτερο του εθνικού). Πρέπει να εξεταστούν νέες μορφές συνεργιών. Για παράδειγμα, ο σχεδιασμός των διασυνοριακών δραστηριοτήτων, των έργων μεγάλης κλίμακας ή των προγραμμάτων για την ανάπτυξη ικανότητας πραγματοποιείται συχνά τόσο σε εθνικό όσο και σε περιφερειακό επίπεδο.

Συμπληρωματικότητα όσον αφορά τρόπους και μέσα: ορισμένες πρωτοβουλίες συνεπάγονται το συνδυασμό διαφόρων μεθόδων ή μέσων, η συνεργία των οποίων πρέπει να ενισχυθεί. Για παράδειγμα, ενίοτε πρέπει να επιλεγούν τρόποι για τη συμπλήρωση των επιδοτήσεων με δάνεια ή ροές ιδιωτικών κεφαλαίων. Επίσης, ορισμένοι χορηγοί βοήθειας εξειδικεύονται ή προτιμούν κάποιους τρόπους ή μέσα εφαρμογής (δημοσιονομική στήριξη, έργα, τεχνική βοήθεια ή στήριξη των ΜΚΟ).

2.2. Αρχές που διέπουν την υλοποίηση

Αρχή της ιδίας ευθύνης: όσον αφορά τον καταμερισμό της εργασίας σε επίπεδο χωρών, ο βασικός ρόλος σε θέματα ηγεσίας και ιδίας ευθύνης πρέπει να αναλαμβάνεται από την κυβέρνηση της χώρας εταίρου. Ελλείψει αυτού του ρόλου, η ΕΕ αναλαμβάνει να υποκινήσει αυτή τη διαδικασία. Και στις δύο περιπτώσεις, η ΕΕ πρέπει να διαδραματίσει ενεργό ρόλο για την προώθηση της συμπληρωματικότητας και του καταμερισμού της εργασίας. Όλες οι πρωτοβουλίες πρέπει, κατά το δυνατό, να βασίζονται σε υπάρχουσες διαδικασίες και να διαβιβάζονται αμέσως στην εθνική κυβέρνηση όταν απαιτείται. Η ΕΕ πρέπει να στηρίξει τη δημιουργία ικανότητας στις χώρες εταίρους για να μπορέσουν να αναλάβουν την ευθύνη[6].

Αντίκτυπος στη ροή της βοήθειας: είναι σημαντικό ο καταμερισμός της εργασίας να μην εφαρμόζεται εις βάρος του συνολικού όγκου της ενίσχυσης ή της προβλεψιμότητας της ενίσχυσης. Η αυξημένη αστάθεια μπορεί να θέσει μεγάλα προβλήματα για την οικονομία της δικαιούχου χώρας. Η προγραμματισμένη κλιμάκωση της ενίσχυσης παρέχει δυνατότητες στο πλαίσιο αυτό αλλά οι χορηγοί βοήθειας της ΕΕ πρέπει να αποφεύγουν αιφνίδιες διακοπές της βοήθειας. Οι αλλαγές στην πολιτική θα πρέπει να αποφασίζονται σε συνεργασία με τις χώρες εταίρους.

Η διάσταση της ΕΕ ως παγκόσμιου χορηγού βοήθειας: όπως προαναφέρθηκε, η ΕΕ φέρει ειδική ευθύνη δεδομένου ότι παρέχει πάνω από το 50% της παγκόσμιας ΕΑΒ. Επιπλέον , το κοινό όραμα και οι αναπτυξιακοί στόχοι της ΕΕ καθώς και οι κοινοί πολιτικοί στόχοι της παρέχουν ιδανική βάση για ενισχυμένο καταμερισμό της εργασίας. Επομένως, η ΕΕ πρέπει εν πρώτοις να οργανώσει το δικό της καταμερισμό της εργασίας. Αυτός ο ενισχυμένος ηγετικός ρόλος και η συμπληρωματικότητα της ΕΕ θα αποτελέσουν επίσης τη βάση για καλύτερο καταμερισμό της εργασίας σε διεθνές επίπεδο. Η Ευρωπαϊκή Κοινή Αντίληψη για την Ανάπτυξη καθόρισε τις αρχές της βέλτιστης συνεργασίας στο πλαίσιο των δύο αυτών διαστάσεων που ενισχύονται αμοιβαία.

Συγκριτικό πλεονέκτημα και προστιθέμενη αξία: η συμπληρωματικότητα πρέπει να βασίζεται στο συγκριτικό πλεονέκτημα των χορηγών βοήθειας για τη στήριξη των κυβερνήσεων στις χώρες εταίρους (βλ. ορισμό στο παράρτημα 2). Οι χορηγοί βοήθειας της ΕΕ πρέπει να χρησιμοποιούν πλήρως τα αντίστοιχα συγκριτικά πλεονεκτήματα που έχουν i) για την ενίσχυση του καταμερισμού της εργασίας, ii) για μεγαλύτερη συγκέντρωση των δραστηριοτήτων και iii) για την ανάπτυξη της κατ' εξουσιοδότηση συνεργασίας. Συγκριτικά πλεονεκτήματα υπάρχουν επίσης σε υπο-τομείς ή σε επιμέρους θέματα στο πλαίσιο τομέων. Αναφέρονται ενδεικτικά η εκπαίδευση, στο πλαίσιο του εκπαιδευτικού τομέα, η αλιεία, στο πλαίσιο της διαχείρισης των φυσικών πόρων, η τοπική διοίκηση στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης του δημόσιου τομέα, κ.λπ.. Η Ευρωπαϊκή Κοινή Αντίληψη έχει καθορίσει τους ρόλους μέσω των οποίων η Επιτροπή θα επιδιώξει να παράσχει προστιθέμενη αξία (παράγραφοι 46 έως 55). Η Επιτροπή, πέραν του ρόλου της ως χορηγού βοήθειας, έχει αναγνωρισμένη προστιθέμενη αξία, όσον αφορά την ανάπτυξη στρατηγικών πολιτικών, την προώθηση της ανάπτυξης βέλτιστων πρακτικών και τη διευκόλυνση του συντονισμού και της εναρμόνισης (παράγραφοι 50 και 51), καθώς και την εξωτερική διάσταση εσωτερικών κοινοτικών πολιτικών.

Κύριοι χορηγοί και κατ' εξουσιοδότηση συνεργασία: η κατ' εξουσιοδότηση συνεργασία αποτελεί μια πρακτική ρύθμιση κατά την οποία ένας χορηγός βοήθειας (ο "κύριος" χορηγός) ενεργεί εξ ονόματος ενός ή περισσοτέρων άλλων χορηγών (οι "εξουσιοδοτούντες" χορηγοί ή "αφανείς εταίροι"). Οι πρακτικές λεπτομέρειες εφαρμογής, συμπεριλαμβανομένων όσων συνδέονται με την προβολή, πρέπει να καθορίζονται μεταξύ των ιθυνόντων και των εξουσιοδοτούντων. Το επίπεδο και η μορφή της εξουσιοδότησης ποικίλλουν και κυμαίνονται από την ανάληψη ευθύνης για ένα στοιχείο του κύκλου του έργου (π.χ. μια συγκεκριμένη επανεξέταση) μέχρι το σύνολο του τομεακού προγράμματος ή ακόμη και του εθνικού προγράμματος[7].

Ευρωπαϊκή πολιτική γειτονίας και εταιρικής σχέσης (ΕΠΓ): Η ΕΠΓ επιδιώκει την ανάπτυξη προνομιακών εταιρικών σχέσεων με τις γειτονικές χώρες, χρησιμοποιώντας τα κατάλληλα – και αναπτυξιακά – μέσα για την προώθηση της αποτελεσματικής διαχείρισης και εφαρμογής. Επομένως, η ΕΠΓ και τα αντίστοιχα μέσα χρηματοδότησης περιέχουν ειδικές διατάξεις για τον προγραμματισμό της βοήθειας της ΕΕ σε γενικό, εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, για τον πολιτικό και τομεακό διάλογο, τη συγκέντρωση ειδικών πόρων από τα κράτη μέλη (π.χ. μέσω προγραμμάτων αδελφοποίησης) και για το συντονισμό εκ μέρους της Επιτροπής. Κατά την εφαρμογή του κώδικα σε αυτές τις διατάξεις, και σύμφωνα με την παράγραφο 62 της Ευρωπαϊκής Κοινής Αντίληψης, θα ληφθεί δεόντως υπόψη το ευρύτερο πολιτικό πλαίσιο και ο τεχνικός χαρακτήρας (προσέγγιση στο κοινοτικό "κεκτημένο") της ΕΠΓ.

3. Η ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗ ΠΟΡΕΙΑ: ΕΝΑΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΕΡΟΣ ΚΑΤΑΜΕΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Για τη βελτίωση της συμπληρωματικότητας, απαιτούνται αλλαγές στη στάση πολλών χορηγών βοήθειας και δικαιούχων χωρών. Οι συνέπειες είναι σοβαρές στις διαδικασίες προγραμματισμού και στις μακροχρόνιες εταιρικές σχέσεις τόσο στις χώρες όσο και στους τομείς. Δεν είναι κάτι που μπορεί να πραγματοποιηθεί εν μία νυκτί. Απαιτείται μακροπρόθεσμη προοπτική και προσέγγιση σε περισσότερα στάδια.

3.1. Η προσέγγιση: ρεαλιστική και σαφής

Ανάλυση και στήριξη στην κτηθείσα πείρα. Η βελτίωση της συμπληρωματικότητας και του καταμερισμού της εργασίας υπήρξε το αντικείμενο πολλών εθνικών αναπτυξιακών πολιτικών και έχει ήδη ξεκινήσει. Διδάγματα μπορούν να αντληθούν από βέλτιστες πρακτικές αλλά και από άλλες πρωτοβουλίες μολονότι δεν είχαν τα αναμενόμενα αποτελέσματα (βλ. παράρτημα 3).

Καθορισμός πολιτικής εντολής . Η αναπτυξιακή συνεργασία βασίζεται σε πολιτικές αποφάσεις και τα κονδύλια των ενισχύσεων υπόκεινται σε εξονυχιστικό έλεγχο από τα κοινοβούλια. Οι αλλαγές αποτελούν εξόχως πολιτικές αποφάσεις και θα πρέπει να κατευθύνονται από σαφή πολιτική εντολή εκ των άνω.

Καθορισμός κατάλληλων επιχειρησιακών λεπτομερειών . Η συμπληρωματικότητα είναι άμεσα συνδεδεμένη με την οργάνωση των χορηγών βοήθειας σε θέματα πολιτικού σχεδιασμού, προγραμματισμού και υλοποίησης της αναπτυξιακής συνεργασίας. Μεταξύ των θεμάτων που εξετάζονται στις τρέχουσες εργασίες όσον αφορά τις μεθόδους παράδοσης της βοήθειας, συγκαταλέγεται ο ρόλος των κυριότερων και ενεργών χορηγών, των εξουσιοδοτούντων εταίρων, καθώς και ο κοινός προγραμματισμός και οι κοινές χρηματοδοτικές ρυθμίσεις.

Ρεαλιστική προσέγγιση της εφαρμογής . Η προώθηση της συμπληρωματικότητας πρέπει να βασίζεται στη ρεαλιστική προσέγγιση για την επίτευξη συγκεκριμένων στόχων και αποτελεσμάτων. Προσφάτως, οι εκτεταμένες συνομιλίες σχετικά με τη συμπληρωματικότητα σε εθνικό επίπεδο αναμένεται ότι θα συμβάλουν στην έγκαιρη εφαρμογή. Όσον αφορά τη διακρατική και τη διατομεακή συμπληρωματικότητα, χρειάζονται περαιτέρω πολιτικές συνομιλίες που να κατευθύνουν την εφαρμογή. Σε όλα τα στάδια, οι μέθοδοι εργασίας πρέπει να παραμείνουν ορθολογικές, διαφανείς και ισορροπημένες.

Ανάπτυξη αποτελεσματικών συστημάτων παρακολούθησης . Για τα υπογράφοντα μέλη της Διακήρυξης του Παρισιού, τα συστήματα παρακολούθησης του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης/Επιτροπής Αναπτυξιακής Βοήθειας (ΕΑΒ), αποτελούν μια καλή βάση για μόνιμη παρακολούθηση της προόδου. Σε άλλες χώρες, τα υφιστάμενα εθνικά συστήματα πρέπει να χρησιμοποιούνται με τη μικρότερη δυνατή εισαγωγή νέων συστημάτων. Ο Άτλας των χορηγών βοήθειας της ΕΕ και οι ετήσιες εκθέσεις εφαρμογής παρέχουν επισκόπηση σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

3.2. Η μέθοδος: ο κώδικας δεοντολογίας

Προτείνεται η έγκριση κώδικα δεοντολογίας ο οποίος θα καθορίζει τις επιχειρησιακές αρχές με στόχο τον καλύτερο καταμερισμό της εργασίας μεταξύ των χορηγών βοήθειας της ΕΕ. Με βάση τις ορθές επιτόπιες πρακτικές, ο εν λόγω κώδικας εκπονήθηκε σε στενή συνεργασία με τους εμπειρογνώμονες των κρατών μελών. Ο κώδικας είναι εμποτισμένος με τις αρχές της ιδίας ευθύνης, της ευθυγράμμισης, της εναρμόνισης και της διαχείρισης βάσει αποτελεσμάτων , που αναφέρονται στη Διακήρυξη του Παρισιού, καθώς και τους στόχους και τις αξίες που τονίζονται στην Ευρωπαϊκή Κοινή Αντίληψη.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα εφαρμόσει τον εν λόγω κώδικα με βάση τους στόχους και τις αρχές που καθορίζονται στο νομικό πλαίσιο που εφαρμόζεται στην αναπτυξιακή πολιτική της και στην πολιτική εξωτερικής βοήθειας, συγκεκριμένα, το μηχανισμό χρηματοδότησης της αναπτυξιακής συνεργασίας και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάπτυξης.

3.2.1. Χαρακτήρας

Προαιρετικός χαρακτήρας, ευελιξία και αυτοαστυνόμευση. Ο κώδικας είναι ένα σύνολο μη υποχρεωτικών κανόνων οι οποίοι προορίζονται να κατευθύνουν την πολιτική και τις δράσεις και να ενθαρρύνουν τη συνέπεια με τις αναληφθείσες δεσμεύσεις. Περιλαμβάνει αρχές και πρότυπα που εφαρμόζονται στην αναπτυξιακή βοήθεια της ΕΕ αλλά τα οποία μπορούν να ενσωματωθούν και να ενταχθούν σε οποιονδήποτε παρεμφερή συμφωνηθέντα κώδικα δεοντολογίας σε τοπικό ή διεθνές επίπεδο.

Ένα δυναμικό μέσο . Καθορίζει στόχους, τη σταδιακή επίτευξη των οποίων θα επιδιώξουν οι χορηγοί βοήθειας της ΕΕ. Θα υπόκειται σε περιοδική αξιολόγηση και αναθεώρηση καθόσον θα αυξάνεται η ανατροφοδότηση από την εφαρμογή του και την παρακολούθηση της προόδου του.

Κοινός χαρακτήρας και εστίαση σε γενικές κατευθυντήριες γραμμές. Σχεδιάζεται με βάση τα επιθυμητά αποτελέσματα και όχι τις διαδικασίες για την επίτευξη αυτών των αποτελεσμάτων. Χάρη στη προσέγγιση αυτή, η ανάγκη για ύπαρξη γρήγορων αποτελεσμάτων εξισορροπείται με τους περιορισμούς που θα αντιμετωπίσουν ορισμένοι χορηγοί βοήθειας κατά την εφαρμογή αυτών των αρχών.

Απευθύνεται σε όλους τους υπεύθυνους λήψης αποφάσεων στην ΕΕ οι οποίοι πιθανόν να εμπλέκονται σε οποιαδήποτε μορφή προγραμματισμού και εφαρμογής της αναπτυξιακής βοήθειας. Ενθαρρύνεται η συμβατότητά τους με τον κώδικα.

Ο κώδικας αποτελεί συμβολή στις διεθνείς δεσμεύσεις. Εκφράζεται η ελπίδα ότι οι χορηγοί βοήθειας ανά τον κόσμο θα τον θεωρήσουν χρήσιμο και θα θελήσουν να εκφράσουν δημοσίως τη δέσμευσή τους να τον τηρούν. Οι κυβερνήσεις και άλλοι χορηγοί ίσως θελήσουν να τον χρησιμοποιήσουν ως μέτρο σύγκρισης για να κρίνουν τη συμπεριφορά των οργανισμών με τους οποίους συνεργάζονται. Αφετέρου, οι χώρες εταίροι έχουν το δικαίωμα να απαιτούν από εκείνους που θέλουν να τους βοηθήσουν να ανταποκρίνονται στα πρότυπα αυτά.

3.2.2. Πεδίο εφαρμογής

Οι δραστηριότητες της κοινωνίας των πολιτών και η συνεργασία με ιδιωτικά ιδρύματα αντιπροσωπεύουν σημαντικό μέρος της βοήθειας που παρέχεται σε μια χώρα, αλλά η ενισχυμένη συμπληρωματικότητα μεταξύ της δημόσιας και της ιδιωτικής σφαίρας είναι άλλο θέμα. Επομένως, αν και αναγνωρίζει πλήρως τη σημασία αυτής της διάστασης, ο κώδικας εστιάζεται μόνο στη συμπληρωματικότητα μεταξύ των δημοσίων αρχών.

Στο στάδιο αυτό, αν και αναφέρεται στα πέντε επιμέρους στοιχεία που τονίστηκαν παραπάνω, ο προτεινόμενος κώδικας θα επικεντρωθεί κυρίως στις πρώτες τρεις διαστάσεις της συμπληρωματικότητας, δηλαδή στον καταμερισμό της εργασίας μεταξύ των χορηγών βοήθειας της ΕΕ και στον τρόπο με τον οποίο μπορούν αυτοί να αλληλοσυμπληρωθούν (συμπληρωματικότητα στο εσωτερικό της χώρας, διακρατική και διατομεακή συμπληρωματικότητα). Θα επαναβεβαιωθεί ωστόσο η ανάγκη να εξεταστούν οι άλλες διαστάσεις εντός διαφορετικών πλαισίων.

Τέλος, ο παρών κώδικας αφορά την επιχειρησιακή συμπληρωματικότητα χωρίς να αποσκοπεί στην αμφισβήτηση των θεσμικών πλαισίων. Εντούτοις, η περαιτέρω πρόοδος στον καταμερισμό της εργασίας συνεπάγεται τη μεταβολή και την επανεξέταση των δραστηριοτήτων και των μεθόδων εργασίας, έως και ενδεχόμενες διαρθρωτικές προσαρμογές που θα πρέπει να ευνοηθούν και να υποστηριχθούν με συγκεκριμένα μέτρα.

3.2.3. Αρχές

Προτείνεται οι χορηγοί βοήθειας της ΕΕ να ασπαστούν τις ακόλουθες αρχές (περισσότερες λεπτομέρειες στο παράρτημα 1):

- Κατευθυντήρια αρχή 1 – Επικέντρωση των δραστηριοτήτων στο εσωτερικό της χώρας σε τομείς εστίασης

Οι χορηγοί της ΕΕ θα εστιάσουν τις δραστηριότητές τους σε δύο τομείς με βάση τα αντίστοιχα συγκριτικά πλεονεκτήματά τους. Οι χώρες εταίροι θα ενθαρρυνθούν να διαδραματίσουν ενεργό ρόλο στον καθορισμό των τομέων εστίασης. Η Ευρωπαϊκή Κοινή Αντίληψη καθόρισε τους ρόλους με τους οποίους η Επιτροπή θα επιδιώξει την παροχή προστιθέμενης αξίας (παράγραφοι 46 έως 55). Η Συνθήκη αναγνωρίζει την προστιθέμενη αξία της εξωτερικής διάστασης των εσωτερικών πολιτικών της Κοινότητας. Επιπλέον, εκτός από τους δύο τομείς εστίασης, οι οποίοι μπορούν να απορροφήσουν τον κύριο όγκο της διαθέσιμης χρηματοδότησης, οι χορηγοί βοήθειας μπορούν να παρέχουν γενική δημοσιονομική στήριξη, όπου το επιτρέπουν οι συνθήκες, και να χρηματοδοτούν δραστηριότητες σε άλλους τομείς όπως στη στήριξη της κοινωνίας των πολιτών, στην έρευνα, στη συνεργασία πανεπιστημίων/σχολείων.

Πλαίσιο 1: Τα έγγραφα στρατηγικής χώρας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, τα οποία εγκαινιάστηκαν το 2001 και αναθεωρήθηκαν το 2005, καθορίζουν το στρατηγικό προγραμματισμό της βοήθειας που χορηγεί η Επιτροπή σε όλες τις αναπτυσσόμενες χώρες. Η συγκέντρωση των δραστηριοτήτων και η χρηματοδοτική στήριξη σε δύο τομείς είναι βασική αρχή αυτών των εγγράφων και αύξησε σημαντικά την επικέντρωση και την αποτελεσμαστικότητα της συνεργασίας της Επιτροπής.

- Κατευθυντήρια αρχή 2 – Αναπροσανατολισμός των άλλων δραστηριοτήτων στο εσωτερικό της χώρας

Οι χορηγοί βοήθειας της ΕΕ μπορούν να προβούν σε αναπροσανατολισμό των δραστηριοτήτων που δεν περιλαμβάνονται στους δικούς τους τομείς εστίασης με δύο τρόπους: είτε διατηρώντας τις δεσμεύσεις τους μέσω συμφωνιών κύριου χορηγού και κατ’εξουσιοδότηση συνεργασίας/εταιρικών σχέσεων, με αναπροσανατολισμό της βοήθειας στη γενική δημοσιονομική στήριξη, είτε να αποδεσμευτούν με υπεύθυνο τρόπο.

α) Επιμέρους αρχή 2α – συμφωνία κύριου χορηγού βοήθειας

Οι χορηγοί βοήθειας της ΕΕ θα επιδιώξουν να καθιερώσουν συμφωνία κύριου χορηγού βοήθειας με βάση ουσιαστική εντολή.

β) Επιμέρους αρχή 2β – Κατ’εξουσιοδότηση συνεργασία/εταιρική σχέση

Σε περίπτωση που ένας τομέας θεωρείται στρατηγικής σημασίας για τη χώρα εταίρο ή το χορηγό βοήθειας και υπάρχει κενό χρηματοδότησης, οι χορηγοί βοήθειας της ΕΕ έχουν τη δυνατότητα να προβούν σε συμφωνία κατ’εξουσιοδότηση συνεργασίας/εταιρικής σχέσης με άλλο χορηγό βοήθειας.

Πλαίσιο 2: Στη Νότιο Αφρική, η Βρετανική Διεύθυνση Διεθνούς Ανάπτυξης (DFID) ανέθεσε την εφαρμογή της στήριξης της αγροτικής μεταρρύθμισης στο Βέλγιο. Στη Ρουάντα, η Σουηδία ανέθεσε την παρακολούθηση και τον έλεγχο των κονδυλίων για τη στήριξη του εκπαιδευτικού τομέα στη DFID η οποία παρέχει τη γενική δημοσιονομική υποστήριξη.

- Κατευθυντήρια αρχή 3 – Εξασφάλιση της κατάλληλης παρουσίας της ΕΕ σε στρατηγικούς τομείς

Οι χορηγοί βοήθειας της ΕΕ πρέπει να διασφαλίζουν ότι τουλάχιστον ένας χορηγός της ΕΕ συμμετέχει ενεργά σε κάθε στρατηγικό τομέα που θεωρείται σημαντικός για τη μείωση της φτώχειας. Επιπροσθέτως, οι χορηγοί βοήθειας της ΕΕ θα επιδιώξουν να περιορίσουν τον αριθμό των ενεργών χορηγών σε 3 ανά χώρα κατ’ανώτατο όριο μέχρι το 2010.

- Κατευθυντήρια αρχή 4 – Εφαρμογή των πρακτικών στο πλαίσιο της συνεργασίας με τους περιφερειακούς οργανισμούς εταίρους

Λαμβανομένου υπόψη του αυξανόμενου/κλιμακούμενου όγκου της βοήθειας και των δραστηριοτήτων σε περιφερειακό επίπεδο, οι χορηγοί βοήθειας της ΕΕ θα εφαρμόσουν τις παραπάνω αρχές του καταμερισμού της εργασίας στο εσωτερικό της χώρας και στη δράση τους με περιφερειακούς οργανισμούς εταίρους.

- Κατευθυντήρια αρχή 5 – Καθορισμός χωρών προτεραιότητας

Οι χορηγοί της ΕΕ θα ενισχύσουν τη γεωγραφική τους επικέντρωση, μέσω του διαλόγου με την ΕΕ, λαμβάνοντας υπόψη την ευρύτερη δέσμευση των χορηγών. Όπως αναφέρθηκε στην Ευρωπαϊκή Κοινή Αντίληψη, η κοινοτική βοήθεια θα διατηρήσει τον καθολικό χαρακτήρα της.

Πλαίσιο 3: Παραδειγματικά, οι Κάτω Χώρες έχουν προβεί σε δραστική μείωση του αριθμού των χωρών προτεραιότητας (από 70 σε περίπου 20), χρησιμοποιώντας σε γενικές γραμμές τρία κριτήρια επιλογής: i) το επίπεδο φτώχειας, ii) τις μακροοικονομικές επιδόσεις και iii) τις επιδόσεις της χρηστής διακυβέρνησης.

- Κατευθυντήρια αρχή 6 – Χορηγήσεις στους "περιθωριακούς" της βοήθειας

Οι χορηγοί της ΕΕ θα επιδιώξουν να χορηγήσουν ένα μέρος της δημοσιονομικής ενίσχυσης στις υποχρηματοδοτούμενες χώρες. Οι χώρες αυτές είναι συχνά ευάλωτες και η σταθεροποίησή τους έχει γενικότερα θετικό αντίκτυπο στην ευρύτερη περιοχή.

Πλαίσιο 4: Η στρατηγική παροχής ενίσχυσης της Γενικής Διεύθυνσης Ανθρωπιστικής Βοήθειας (ECHO) επικεντρώνεται έντονα στις ξεχασμένες κρίσεις. Το 2002, η ECHO έθεσε στόχο να διοχετεύσει το 10% των κονδυλίων για τη διευθέτηση ξεχασμένων κρίσεων. Σήμερα, ο στόχος αυτός έχει γενικά επιτευχθεί. Ήδη στη διάρκεια του 2004, χορηγήθηκε ενίσχυση ύψους 239 εκατ. ευρώ για την αντιμετώπιση ξεχασμένων κρίσεων (δηλ. το 42% των συνολικών κονδυλίων).

- Κατευθυντήρια αρχή 7 – Ανάλυση και επέκταση των παγκοσμίως ισχυρών τομέων

Οι χογηγοί βοήθειας της ΕΕ θα εμβαθύνουν στην αυτοαξιολόγηση των συγκριτικών πλεονεκτημάτων τους. Πρέπει να εξακολουθούν να εξειδικεύονται διατηρώντας παράλληλα την πολύμορφη πείρα που διαθέτουν γενικά για την ΕΕ.

Η Επιτροπή θα αναπτύξει περισσότερο την εμπειρογνωμοσύνη της και τις ικανότητές της σε τομείς όπου διαθέτει συγκριτικό πλεονέκτημα, επιδιώκοντας ιδιαιτέρως την ανάπτυξη της απαιτούμενης ικανότητας και εμπειρογνωμοσύνης σε επίπεδο χώρας.

- Κατευθυντήρια αρχή 8 – Επίτευξη προόδου στην κάθετη συμπληρωματικότητα και στη συμπληρωματικότητα όσον αφορά τους τρόπους και τα μέσα

Οι χορηγοί βοήθειας της ΕΕ δεσμεύονται να προωθήσουν τις άλλες διαστάσεις της συμπληρωματικότητας κυρίως στο πλαίσιο σχετικών ενημερωτικών φόρουμ και εταιρικών σχέσεων.

- Κατευθυντήρια αρχή 9 – Κοινή προώθηση του καταμερισμού της εργασίας

Οι χορηγοί βοήθειας της ΕΕ θα καταφεύγουν όλο και περισσότερο σε κοινές δηλώσεις για να αποσαφηνίζουν τους στόχους, τις λεπτομέρειες και τα αποτελέσματα του καταμερισμού της εργασίας και να εξασφαλίζουν μεγαλύτερο αντίκτυπο της συνολικής συνεισφοράς της ΕΕ.

- Κατευθυντήρια αρχή 10 – Εμβάθυνση της μεταρρύθμισης των συστημάτων ενίσχυσης

Οι χορηγοί βοήθειας της ΕΕ αναγνωρίζουν ότι ο καταμερισμός της εργασίας συνεπάγεται πραγματικές διαρθρωτικές αλλαγές, μεταρρυθμίσεις και επιπτώσεις σε επίπεδο προσωπικού.

3.2.4. Παρακολούθηση

Για τους λόγους που προαναφέρθηκαν, προτείνεται ο παρών κώδικας να εγκριθεί πρώτα από την ΕΕ και σε δεύτερο στάδιο να ανοίξει για όλους τους χορηγούς βοήθειας που επιθυμούν να ασπασθούν την ορθή πρακτική. Η επιτυχής εφαρμογή του κώδικα θα είναι αποτέλεσμα συλλογικής προσπάθειας των κρατών μελών και της Επιτροπής και απαιτεί σαφείς οδηγίες. Ο ρόλος των Αντιπροσωπειών της Επιτροπής στα κράτη μέλη και σε τρίτες χώρες θα είναι καθοριστικός για την εφαρμογή του.

Η εφαρμογή του κώδικα πρέπει να προωθηθεί δυναμικά και να παρακολουθείται στενά. Θα πρέπει να εντάσσεται στην ετήσια συζήτηση για τις κατευθύνσεις της αναπτυξιακής πολιτικής της ΕΕ και να βασίζεται σε τρία στοιχεία: την ετήσια δειγματοληπτική εξέταση περιπτώσεων ανά χώρα, τον Άτλαντα των χορηγών βοήθειας της ΕΕ, προσαρμοσμένο σε μια περισσότερο πολιτική χρήση, και την έκθεση για την αναπυξιακή δράση της ΕΕ η οποία βρίσκεται στο στάδιο της εκπόνησης. Ο κώδικας πρέπει να επανεξεταστεί το 2010.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Η έλλειψη αποτελεσματικότητας των γενικών δράσεων των χορηγών βοήθειας είναι πλέον απαράδεκτη. Είναι καθήκον της ΕΕ να γίνει προορατική και να αντιμετωπίσει αυτή την πρόκληση. Σήμερα δίδεται μια μοναδική ευκαιρία για δράση προς μια μακρόχρονη δέσμευση για την ενίσχυση της συμπληρωματικότητας και για την οργάνωση ενός πραγματικού καταμερισμού της εργασίας μεταξύ των χορηγών βοήθειας. Οι χορηγοί βοήθειας της ΕΕ καλούνται να εγκρίνουν τον προτεινόμενο κώδικα δεοντολογίας και να αρχίσουν αμέσως να εφαρμόζουν τις αρχές του, τόσο για τις τρέχουσες όσο και για τις μελλοντικές δραστηριότητες σε μεγαλύτερη κλίμακα. Η Επιτροπή θα παρακολουθεί και θα αξιολογεί την κατάσταση της εφαρμογής μέσω ετήσιων εκθέσεων και τακτικής δειγματοληπτικής εξέτασης ανά χώρα.

Η ΕΕ πρέπει σήμερα να προχωρήσει πέρα από τις πολιτικές δηλώσεις και να κάνει τα λόγια έργα. Η σύναψη συμφωνιών για τον καταμερισμό της εργασίας αναμένεται να αυξήσει την αποτελεσματικότητα της βοήθειας, να ενισχύσει το ρόλο της αναπτυξιακής συνεργασίας στις εξωτερικές σχέσεις της ΕΕ και να συμβάλει στη δημιουργία ευρωπαϊκής ταυτότητας με βάση τις αξίες που περιλαμβάνονται στην Ευρωπαϊκή Κοινή Αντίληψη για την Ανάπτυξη. Η ΕΕ έχει τόσο τις δυνατότητες όσο και την ευθύνη για να δράσει ως κινητήρια δύναμη για τον καταμερισμό της εργασίας στο σύνολο των χορηγών βοήθειας.

[1] ΕΕ C 46 της 24.2.2006.

[2] Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για τη συμπληρωματικότητα των πολιτικών της Κοινότητας και των κρατών μελών στον τομέα της συνεργασίας για την ανάπτυξη, Βρυξέλλες, Μάιος 1995. Ψήφισμα του Συμβουλίου για τη συμπληρωματικότητα των πολιτικών και των δράσεων της Κοινότητας και των κρατών μελών στον τομέα της συνεργασίας για την ανάπτυξη, Βρυξέλλες, Ιούνιος 1995.

[3] Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για τη συμπληρωματικότητα των πολιτικών της Κοινότητας και των κρατών μελών στον τομέα της συνεργασίας για την ανάπτυξη - COM(1999) 218 της 6.5.1999. Ψήφισμα του Συμβουλίου για τη συμπληρωματικότητα των αναπτυξιακών πολιτικών της Κοινότητας και των κρατών μελών, Βρυξέλλες, Μάιος 1999.

[4] Κοινή δήλωση του Συμβουλίου και της Επιτροπής για την αναπτυξιακή πολιτική της ΕΚ – Νοέμβριος 2000.

[5] Που εγκρίθηκε από το Συμβούλιο το Νοέμβριο του 2004.

[6] Συμπεράσματα του Συμβουλίου και των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών στο πλαίσιο του Συμβουλίου σχετικά με τις κατευθυντήριες αρχές της ΕΕ για τη συμπληρωματικότητα και τον καταμερισμό της εργασίας (17/10/2006) – Γενικές αρχές.

[7] Ορισμός των κατευθυντήριων γραμμών της ΕΑΒ: DAC Guidelines and Reference Series: Harmonising Donor Practices for Effective Aid Delivery, Good Practice Papers.