Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα "Γενικοί προσανατολισμοί της οικονομικής πολιτικής του 2003"

(2003/C 133/14)

Στις 10 Δεκεμβρίου 2002, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε, σύμφωνα με το άρθρο 29, παράγραφος 2, του Εσωτερικού της Κανονισμού, να καταρτίσει γνωμοδότηση σχετικά με το ανωτέρω θέμα.

Το ειδικευμένο τμήμα "Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή", στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΕΟΚΕ, επεξεργάστηκε τη γνωμοδότησή του στις 6 Μαρτίου 2003 μετά από εισήγηση του κ. Vever.

Κατά την 398η σύνοδο ολομέλειάς της, της 26ης και 27ης Μαρτίου 2003 (συνεδρίαση της 26ης Μαρτίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 96 ψήφους υπέρ και 8 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Σύνοψη

1.1. Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή επικροτεί τη συμπερίληψη, από το 2003 και μετά, των γενικών προσανατολισμών οικονομικής πολιτικής (έκθεση για την εφαρμογή των γενικών προσανατολισμών οικονομικής πολιτικής) σε μια νέα "δέσμη εφαρμογής", που παρουσίασε η Επιτροπή τον Ιανουάριο και η οποία αναφέρεται και σε άλλες συναφείς πολιτικές της Ένωσης (απασχόληση, ενιαία αγορά, μεταρρυθμίσεις της Λισαβόνας), και της "δέσμης προσανατολισμών" στο πλαίσιο μιας τριετούς προοπτικής. Με τον τρόπο αυτό, η ΕΟΚΕ τονίζει ότι δεν πρέπει ούτε να επαυξάνονται ούτε να αμβλύνονται οι εν λόγω προτεραιότητες αλλά, αντιθέτως, να καθορίζονται με μεγαλύτερη ακρίβεια.

1.2. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι κατά τα τρία προσεχή χρόνια θα παρουσιασθούν σοβαρές δυσχέρειες οι οποίες θα πρέπει να αντιμετωπιστούν με οικονομική πολιτική περισσότερο ολοκληρωμένη ως προς το ευρώ, με αποτελεσματική στήριξη της προσχώρησης των νέων κρατών μελών και με πιο αποτελεσματική εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων που αποφασίστηκαν στη Λισαβόνα.

1.3. Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι η επίτευξη των στόχων αυτών δυσχεραίνεται από την πολύ ανησυχητική επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης τα δύο τελευταία χρόνια, παρά τις προόδους που συντελέστηκαν ως προς την ενιαία αγορά, το ευρώ, και τις πολιτικές διαδικασίες για την οικονομική σύγκλιση των κρατών μελών.

1.4. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι προτεραιότητα πρέπει να είναι η προώθηση μιας νέας ευρωπαϊκής δυναμικής οικονομικής ανάπτυξης, από την οποία εξαρτάται η ανάκαμψη της απασχόλησης, με βάση την ακριβέστερη στοχοθέτηση, την αποτελεσματικότερη εφαρμογή και τη συνεκτικότερη πλαισίωση των γενικών προσανατολισμών οικονομικής πολιτικής.

1.5. Η ακριβέστερη στοχοθέτηση των γενικών προσανατολισμών οικονομικής πολιτικής θα πρέπει, χωρίς να προκαλείται ρήξη με τους προσανατολισμούς του 2002, να έχει τα εξής αποτελέσματα: να τονιστεί περισσότερο η διάσταση της οικονομικής ανάπτυξης του συμφώνου σταθερότητας, να εγκαινιαστεί μια καλύτερα συντονισμένη ως προς το ευρώ οικονομική διακυβέρνηση και να υποστηριχθεί καλύτερα η ανταγωνιστικότητα και η τεχνολογική προσαρμογή της Ευρώπης ως χώρου εγκατάστασης επιχειρήσεων.

1.6. Απαιτείται αποτελεσματικότερη εφαρμογή των γενικών προσανατολισμών οικονομικής πολιτικής μέσω της επιβεβαίωσης της ευρωομάδας και αποτελεσματικού διαλόγου με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, της στενότερης διασύνδεσης των κοινωνικοεπαγγελματικών εκπροσώπων και των κοινωνικών εταίρων, της ανάπτυξης δεικτών ως προς την εφαρμογή των οικονομικών προσανατολισμών και των μεταρρυθμίσεων, ειδικότερα όσον αφορά την πρόοδο της οικονομίας της γνώσης.

1.7. Η καλύτερη πλαισίωση των γενικών προσανατολισμών οικονομικής πολιτικής πρέπει να οδηγήσει σε επιτάχυνση της υλοποίησης της ενιαίας αγοράς σε τομείς προτεραιότητας, προκειμένου να διασφαλιστεί αύξηση της εμπιστοσύνης και της οικονομικής μεγέθυνσης και εκ νέου ενεργοποίηση των μεταρρυθμίσεων της Λισαβόνας, στις οποίες συμπεριλαμβάνεται η απλούστευση των κανονιστικών διατάξεων και η ενίσχυση των διατάξεων για την κοινή οικονομική διακυβέρνηση στην μελλοντική συνθήκη που καταρτίζει η Συνέλευση.

2. Οι προτάσεις της Επιτροπής

2.1. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε το Σεπτέμβριο 2002(1) να εγκαινιαστεί ήδη από το 2003 ένας νέος ολοκληρωμένος ετήσιος κύκλος παρουσίασης και εφαρμογής των γενικών προσανατολισμών οικονομικής πολιτικής, των κατευθυντήριων γραμμών και των συστάσεων για την απασχόληση και των στρατηγικών προσανατολισμών για την ενιαία αγορά. Στόχος είναι η καλύτερη συναρμογή και ο καλύτερος συντονισμός των εν λόγω πολιτικών.

2.2. Η εαρινή ευρωπαϊκή Διάσκεψη Κορυφής του Μαρτίου διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στα πλαίσια του νέου αυτού κύκλου:

2.2.1. Προηγήθηκαν εκθέσεις της Επιτροπής, από τα μέσα Ιανουαρίου, σχετικά με την πρόοδο της εφαρμογής των γενικών προσανατολισμών οικονομικής πολιτικής, της στρατηγικής για την απασχόληση, της στρατηγικής για την ενιαία αγορά και των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων που συμφωνήθηκαν στη Λισαβόνα. Οι εκθέσεις της Επιτροπής που προορίζονται για την εαρινή Διάσκεψη Κορυφής συμπεριλαμβάνουν, επίσης, αξιολογήσεις για τη διαδικασία του Κάρντιφ, την κατάσταση των κρατικών ενισχύσεων, την ανακαίνιση και την πολιτική των επιχειρήσεων.

2.2.2. Τα συμπεράσματα της εαρινής Ευρωπαϊκής Διάσκεψης Κορυφής που θα συντάξει η προεδρία θα αποτελέσουν στη συνεχεία τη βάση, από τον Απρίλιο ήδη, για νέες προτάσεις της Επιτροπής όσον αφορά τους γενικούς προσανατολισμούς οικονομικής πολιτικής (τόσο για το σύνολο της ΕΕ όσο και ανά χώρα), τις γενικές κατευθύνσεις και τις συστάσεις για την απασχόληση και τη στρατηγική για την ενιαία αγορά. Ήδη από το 2003, οι εν λόγω προτάσεις υποβάλλονται σε μεσοπρόθεσμη προοπτική που θα αναθεωρείται ανά τριετία (2003-2006). Στο μεσοδιάστημα (και συγκεκριμένα το 2004 και έπειτα το 2005), θα γίνονται μόνο περιορισμένες προσαρμογές σε συνάρτηση με τις εξελίξεις οι οποίες και θα τις δικαιολογούν.

2.3. Η ευρωπαϊκή Διάσκεψη Κορυφής του Ιουνίου θα αναλάβει να επικυρώσει τους προσανατολισμούς με βάση τις προτάσεις της Επιτροπής, μετά από εξέταση σε πρώτη ανάγνωση από τις ειδικευμένες συνθέσεις του Συμβουλίου (και συγκεκριμένα των οικονομικών - δημόσιων οικονομικών, απασχόλησης - κοινωνικών υποθέσεων, ανταγωνιστικότητας). Στη συνεχεία, οι εν λόγω προσανατολισμοί θα υιοθετηθούν επισήμως από τις ίδιες αυτές ειδικευμένες συνθέσεις του Συμβουλίου.

2.4. Κατά τους τελευταίους μήνες του έτους, η Επιτροπή θα συγκεντρώσει τις εκθέσεις των κρατών μελών για την κατάσταση της εφαρμογής και για τις προβλεπόμενες δράσεις και θα τις εξετάσει με στόχο την εκ νέου ενεργοποίηση του κύκλου κατά τον Ιανουάριο.

2.5. Η Επιτροπή προτείνει, επίσης, να συμπεριληφθεί στον εν λόγω κύκλο η ανοικτή μέθοδος συντονισμού σχετικά με τα θέματα συντονισμού της κοινωνικής προστασίας.

2.6. Επί των βάσεων αυτών, η Επιτροπή υπέβαλε στις 14 Ιανουαρίου 2003 την πρώτη της "δέσμη εφαρμογής" η οποία συμπεριλαμβάνει:

2.6.1. μία έκθεση αξιολόγησης όσον αφορά την εφαρμογή των γενικών προσανατολισμών οικονομικής πολιτικής για το 2002(2): πέραν της ποικιλομορφίας των εθνικών καταστάσεων, ο συνολικός απολογισμός ήταν μάλλον απογοητευτικός, λόγω της χαμηλής οικονομική ανάπτυξης, της επιδείνωσης της δημοσιονομικής κατάστασης πολλών κρατών μελών ενώ, ταυτόχρονα, διαπιστώνεται εξακολούθηση των καθυστερήσεων όσον αφορά το άνοιγμα των αγορών (υποδομές, ενέργεια) στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις της λειτουργίας των αγορών εργασίας και στις μεταρρυθμίσεις που αποβλέπουν στην αποκατάσταση της δημοσιονομικής ισορροπίας των διαφόρων καθεστώτων κοινωνικής ασφάλισης,

2.6.2. μία έκθεση ενόψει μιας νέας στρατηγικής για την απασχόληση(3): ο στόχος της πλήρους απασχόλησης καθίσταται πολύπλοκος λόγω της δημογραφικής γήρανσης, ενώ η ποιότητα και η παραγωγικότητα της εργασίας πρέπει να ενισχυθούν, και ταυτοχρόνως να αρθούν οι ανισότητες που υφίστανται όσον αφορά την πρόσβαση στην αγορά εργασίας,

2.6.3. μία έκθεση για την πρόοδο της ευρωπαϊκής εσωτερικής αγοράς(4): η αξιολόγηση είναι επιφυλακτική δεδομένου ότι οι πρόοδοι που υλοποιήθηκαν, και οι οποίες άλλωστε είναι μερικές (χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, άνοιγμα των αγορών της ενέργειας, διαδικασίες υποβολής προσφορών για δημόσιες συμβάσεις), συμπίπτουν με επίμονες καθυστερήσεις (συνταξιοδοτικά ταμεία, φορολογική εναρμόνιση, κοινοτικό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας),

2.6.4. μία έκθεση για την κατάσταση των μεταρρυθμίσεων της στρατηγικής της Λισαβόνας(5) (εαρινή έκθεση) επιβεβαιώνει τον απολογισμό που έρχεται σε αντίθεση με τις άλλες εκθέσεις που προαναφέρθηκαν και τονίζει ότι πρέπει να εντατικοποιηθούν οι προσπάθειες για οικονομική και κοινωνική μεταρρύθμιση για την επίτευξη των στόχων ανταγωνιστικότητας που έχουν συμφωνηθεί από τους 15.

3. Παρατηρήσεις της ΕΟΚΕ

3.1. Σε ό,τι αφορά την αναθεώρηση της διαδικασίας, η ΕΟΚΕ εγκρίνει:

3.1.1. την καλύτερη συνοχή των γενικών προσανατολισμών οικονομικής πολιτικής, των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση, των μέτρων για την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς και των μεταρρυθμίσεων της στρατηγικής της Λισαβόνας που θα πρέπει να αποτελέσουν πραγματική πρόοδο λόγω της στενής διασύνδεσης μεταξύ αυτών των διαφόρων επιδιωκόμενων στόχων,

3.1.2. συγκεκριμένα, τη διασύνδεση που γίνεται μεταξύ των ποικίλων "διεργασιών" του Λουξεμβούργου, του Κάρντιφ και της Κολωνίας με τη στρατηγική της Λισαβόνας, η οποία ενεργοποιήθηκε στο Γκέτεμποργκ και κατόπιν στη Βαρκελώνη,

3.1.3. τη μέριμνα για την καλύτερη ευστάθεια των πολιτικών προσανατολισμών με βάση μία πιο εμπεριστατωμένη προοπτική και χρονικό ορίζοντα τριετούς διάρκειας,

3.1.4. την απλοποίηση του κύκλου με μια προσπάθεια σύνθεσης εκθέσεων, προσανατολισμών και διεργασιών: πράγματι ο πολλαπλασιασμός τους άρχισε να προκαλεί τα τελευταία χρόνια δυσκίνητες, παράλληλες και μερικές φορές αντιφατικές διαδικασίες που διακρίνονται από έλλειψη συνολικής θεώρησης.

3.2. Η ΕΟΚΕ τονίζει όμως:

3.2.1. ότι είναι ανάγκη να μην επιβαρυνθούν υπερβολικά οι συνθετικές εκθέσεις της Επιτροπής και ο ετήσιος κύκλος των οικονομικών προσανατολισμών και των προσανατολισμών για την απασχόληση με την πρόσθεση αναλύσεων και επιταγών αντί της συνθέσεώς τους,

3.2.2. ειδικότερα, ότι είναι απαραίτητο να ορισθούν οι πραγματικές προτεραιότητες της οικονομικής διακυβέρνησης σε ευρωπαϊκή κλίμακα, που να αποτελούν αντικείμενο εμπεριστατωμένης οικονομικής ανάλυσης, ώθησης, και πολιτικής παρακολούθησης, και όχι μόνο τεχνικής, οι οποίες θα δεσμεύουν τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και τα κράτη μέλη με βάση προσανατολισμούς οι οποίοι είναι επαρκώς συγκλίνοντες και σταθεροί έστω και εάν χρειάζεται να συνεκτιμηθεί, επίσης, η ποικιλομορφία των εθνικών και περιφερειακών καταστάσεων,

3.3. σε ό,τι αφορά το περιεχόμενο της έκθεσης σύνθεσης, και συγκεκριμένα την αξιολόγηση της εφαρμογής των γενικών προσανατολισμών οικονομικής πολιτικής, η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η ανάλυση της Επιτροπής και οι συνοδευτικές προτάσεις υποβάλλονται σε μια χρονική στιγμή όπου η οικονομική και κοινωνική κατάσταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης προκαλεί δικαιολογημένα ιδιαίτερα έντονες ανησυχίες.

3.3.1. Η εμπιστοσύνη των διαφόρων οικονομικών φορέων (επενδυτών, επιχειρηματιών, καταναλωτών, αποταμιευτών και μισθωτών) έχει περιοριστεί σε μεγάλο βαθμό μετά την 11η Σεπτεμβρίου 2001, κυρίως λόγω της αναζωπύρωσης των απειλών για πολεμικές συρράξεις στη Μέση Ανατολή και των διεθνών εντάσεων στο πολιτικό, οικονομικό, και χρηματοπιστωτικό επίπεδο και στις αγορές πετρελαίου, με ισχυρή πτώση κατά το 2001 και στη συνεχεία το 2002 των χρηματοπιστωτικών και χρηματιστηριακών αγορών που συντηρούν ένα κλίμα οικονομικής ύφεσης.

3.3.2. Η οικονομική αύξηση είναι χαμηλή με ποσοστό που κατά μέσον όρο δεν υπερέβη το 1 % το 2001 και 2002 στην ΕΕ και το οποίο θα παραμείνει κάτω του 2 % το 2003, λόγω συγκυριακών φαινομένων όπως η αδύναμη εσωτερική ζήτηση και οι δυσχέρειες που συναντώνται κατά τις εξαγωγές με την αύξηση της τιμής του ευρώ. Τα αποτελέσματα αυτά είναι σαφώς χαμηλότερα από το στόχο της ετήσιας οικονομικής ανάπτυξης του 3 % που ορίστηκε στη στρατηγική της Λισαβόνας. Αντίθετα απ' ό,τι συμβαίνει σε άλλες περιοχές του κόσμου, η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν διαθέτει μια σαφώς δεδηλωμένη μακροοικονομική πολιτική η οποία να τονώνει το δυναμικό οικονομικής μεγέθυνσής της, πράγμα που θα την βοηθούσε να αντιμετωπίσει δυναμικά τη συγκυριακή οικονομική επιβράδυνση και θα ενίσχυε την εμπιστοσύνη και την εσωτερική ζήτηση.

3.3.3. Μετά από μια περίοδο το 2002 κατά την οποία η απασχόληση φαινομενικά αντιστάθηκε στην οικονομική επιβράδυνση, επιδεινώθηκε εκ νέου έντονα και μάλιστα απότομα επηρεάζοντας την κατάσταση στην αγορά εργασίας τόσο των νέων όσο και των λιγότερο νέων.

3.3.4. Τα δημόσια ελλείμματα είναι ιδιαιτέρως υψηλά για τέσσερα κράτη μέλη της ζώνης ευρώ (Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία και Πορτογαλία), έτσι ώστε να προκαλούν προειδοποιήσεις όσον αφορά το όριο του 3 % που έχει οριστεί από το σύμφωνο σταθερότητας και ανάπτυξης και η τάση αυτή για την παρουσίαση ελλειμμάτων επηρεάζει προς το παρόν και άλλα κράτη.

3.3.5. Ο πληθωρισμός παραμένει συνολικά σε μέτρια επίπεδα - ορισμένοι παρατηρητές πιστεύουν ότι είναι πιθανότερο να εκδηλωθούν αντιπληθωριστικές πιέσεις παρά πληθωρισμός - μολονότι η μετάβαση στα χαρτονομίσματα και τα κέρματα του ευρώ που πραγματοποιήθηκε στις αρχές του 2002 έγινε αισθητή από ορισμένους καταναλωτές ως παράγοντας αύξησης των τιμών ορισμένων προϊόντων του καθημερινού βίου σε αντίθεση με τις γενικώς διαφορετικές διαπιστώσεις των οικονομικών ιδρυμάτων και τους στατιστικούς δείκτες.

3.3.6. Εκτός από τα σφαιρικά αυτά δεδομένα, και ελλείψει πιο συντονισμένης και ολοκληρωμένης οικονομικής διακυβέρνησης από ό,τι επιτρέπουν σήμερα οι γενικοί προσανατολισμοί οικονομικής πολιτικής, παραμένουν έντονες οι διαφορές μεταξύ των εθνικών οικονομιών, τόσο στο εσωτερικό της ΕΕ όσο και στη ζώνη ευρώ, γεγονός που μπορεί να φανεί ακόμη πιο παράδοξο.

3.3.7. Οι εν λόγω διαφορές θα αυξηθούν ακόμη περισσότερο με τη διεύρυνση από 15 σε 25 κράτη μέλη που έχει επισήμως προγραμματιστεί για το Μάιο 2004: τα νέα κράτη μέλη σημειώνουν ρυθμούς ανάπτυξης που συχνά είναι διπλάσιοι των αντίστοιχων ρυθμών των 15 κρατών μελών, αλλά το επίπεδο ανάπτυξής τους παραμένει κατώτερο κατά 50 % περίπου και η προσαρμογή τους στην οικονομία της αγοράς και στο κοινοτικό κεκτημένο πρέπει ακόμη να επιτευχθεί και να εδραιωθεί.

3.3.8. Ας σημειωθεί επίσης ότι πέραν των πιο ορατών συγκυριακών αρνητικών επιδόσεων, οι αρνητικοί δείκτες όσον αφορά τα ουσιαστικά διαρθρωτικά δεδομένα, όπως οι πολύ δυσμενείς δημογραφικές προοπτικές, ο κατακερματισμός των φορολογικών συστημάτων στην ενιαία αγορά, το υπερβολικό βάρος της φορολογίας και των υποχρεωτικών εισφορών επί της εργασίας στην Ευρώπη σε σχέση με τους κύριους ανταγωνιστές της, που οφείλεται ειδικότερα στην επιδείνωση της διάρθρωσης της ευρωπαϊκής φορολογίας (βλέπε έκθεση Monti), οι προσπάθειες που πρέπει να καταβληθούν όσον αφορά τις αγορές εργασίας και η ανάγκη μιας ευρωπαϊκής οικονομίας που να δημιουργεί - προκειμένου να δημιουργηθεί απασχόληση - πολύ μεγαλύτερη οικονομική ανάπτυξη απ' ό,τι, π.χ., η αμερικανική οικονομία. Γενικά, η ανεπάρκεια της αυτόνομης ικανότητας ανάπτυξης της Ευρώπης ως χώρου εγκατάστασης επιχειρήσεων καθώς και η μειωμένη ελκυστικότητα και η ανταγωνιστικότητά της είναι που θέτουν ερωτήματα και ενδέχεται να θέσουν σε αμφισβήτηση ακόμα και τη δυνατότητα υλοποίησης του φιλόδοξου στόχου 2010 που τέθηκε το 2000 στη Λισαβόνα, τότε που το οικονομικό κλίμα ήταν βέβαια πολύ πιο θετικό.

3.4. Η μέτρια οικονομική και κοινωνική κατάσταση και ο κίνδυνος μη υλοποίησης της στρατηγικής της Λισαβόνας καθίστανται πιο ανησυχητικές ακόμη μετά τις πραγματικές προόδους που συντελέστηκαν όσον αφορά τη νομοθετική εναρμόνιση, τη νομισματική ενοποίηση καθώς και την εφαρμογή πολυάριθμων συνοδευτικών πολιτικών.

3.4.1. Έτσι, η πρόοδος στον τομέα της νομοθετικής εναρμόνισης συνεχίστηκε με την υλοποίηση της ενιαίας αγοράς (κατάργηση των ελέγχων μεταξύ κρατών μελών, πολυάριθμες νέες οδηγίες, τυποποίηση) έστω και εάν υφίστανται ακόμη καθυστερήσεις δέκα χρόνια μετά την προθεσμία του 1992.

3.4.2. Η νομισματική ένωση έχει πλέον καταστεί πραγματικότητα εδώ και τέσσερα χρόνια για δώδεκα κράτη μέλη με την κυκλοφορία των χαρτονομισμάτων και νομισμάτων του ευρώ από τον Ιανουάριο 2002.

3.4.3. Μετά τους γενικούς προσανατολισμούς οικονομικής πολιτικής εφαρμόστηκαν πολλά μέσα κοινών προσανατολισμών. Μάλιστα, αντικείμενο της "δέσμης εφαρμογής" που υπέβαλε η Επιτροπή τον Ιανουάριο ήταν να εξετάσει τις αλληλεπιδράσεις αυτών των διαφόρων διεργασιών. Έτσι, η Συνθήκη του Άμστερνταμ του Ιουνίου 1997 προβλέπει ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο θα προβαίνει σε ετήσια κατάρτιση γενικών κατευθύνσεων τις οποίες τα κράτη μέλη θα λαμβάνουν υπόψη στα πλαίσια των πολιτικών απασχόλησης που εφαρμόζουν. Έπειτα, η διαδικασία του Λουξεμβούργου, που τέθηκε σε εφαρμογή το Νοέμβριο 1997, διευκρινίζει το περιεχόμενο των εν λόγω κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση. Τον Ιούνιο 1998, συμφωνήθηκε μία άλλη διαδικασία στο Κάρντιφ που προβλέπει ετήσια επισκόπηση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων στις αγορές αγαθών, υπηρεσιών και κεφαλαίων για την καλύτερη λειτουργία της ενιαίας αγοράς. Τον Ιούνιο 1999, αποφασίστηκε μια νέα διαδικασία στην Κολωνία, η οποία προβλέπει συστάσεις ενόψει ενός ευρωπαϊκού συμφώνου για την απασχόληση. Τέλος, κατά την ευρωπαϊκή Διάσκεψη Κορυφής της Λισαβόνας το Μάρτιο 2000, οι 15 συμφώνησαν να θέσουν σε εφαρμογή μια πολυετή φιλόδοξη στρατηγική για την επανεργοποίηση της ευρωπαϊκής ενιαίας αγοράς και την υλοποίηση οικονομικών, κοινωνικών και διοικητικών μεταρρυθμίσεων, τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και εθνικό επίπεδο, με στόχο να καταστεί η Ευρώπη έως το 2010 "η πιο ανταγωνιστική και πιο δυναμική οικονομία της γνώσης σε παγκόσμια κλίμακα".

3.5. Τίθεται, συνεπώς, το ερώτημα: για πιο λόγο οι πρόοδοι της ενιαίας αγοράς, της θέσης σε κυκλοφορία του ευρώ, της εφαρμογής των γενικών προσανατολισμών οικονομικής πολιτικής και πολυάριθμων διαδικασιών σύγκλισης και μεταρρυθμίσεων που τη συνοδεύουν δεν κατόρθωσαν έως σήμερα να αποκαταστήσουν την οικονομική ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα και την απασχόληση στην Ευρώπη; Τρία είδη απαντήσεων θα μπορούσαν να δοθούν εδώ:

3.5.1. Αφενός, μπορεί να θεωρηθεί ότι οι γενικοί οικονομικοί προσανατολισμοί, παρά την αξία τους, εμφανίζουν ακόμη υπολογισμούς κατά προσέγγιση και ελλείψεις ως προς τη στοχοθέτηση. Διαπιστώνεται συγκεκριμένα ότι οι χώρες της ζώνης ευρώ έλαβαν συνολικώς μέτρια βαθμολογία από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή (δημόσια οικονομικά, αγορά εργασίας, αγορές προϊόντων) σε σύγκριση με τις άλλες τρεις χώρες της Ένωσης που έως σήμερα έχουν μείνει εκτός ευρώ. Ασφαλώς, δεν διαμφισβητούνται εδώ τα πλεονεκτήματα που διανοίγονται με το ευρώ και τα οποία η ΕΟΚΕ ανέκαθεν υπογράμμιζε. Διαπιστώνεται τουναντίον ότι το ευρώ δεν έχει ακόμη συνοδευτεί από μια οικονομική πολιτική που να είναι επαρκώς συνεκτική, συντονισμένη και προσαρμοσμένη προς το ενιαίο νόμισμα. Υπό τις συνθήκες αυτές, η εφαρμογή μιας νομισματικής πολιτικής και ενιαίων επιτοκίων σε οικονομίες και πολιτικές που δεν είναι ενιαίες δημιουργεί δυσχέρειες. Τέσσερα χρόνια μετά την εισαγωγή του ενιαίου νομίσματος δεν έχει ακόμη εξευρεθεί το ορθό "μίγμα πολιτικών" το οποίο θα πρέπει να συνοδεύει το ευρώ. Σήμερα, πολλοί συνηγορούν υπέρ μιας ορισμένες χαλάρωσης του συμφώνου σταθερότητας, τονίζοντας συγκεκριμένα ότι οι χώρες που αντιμετωπίζουν προβλήματα ευθυγράμμισης προς το σύμφωνο, πρώτες μεταξύ των οποίων είναι η Γερμανία και η Γαλλία, παράγουν το μεγάλο μέρος του ευρωπαϊκού ΑΕγχΠ και θεωρούν ότι οι περιορισμοί του εν λόγω συμφώνου εμποδίζουν τις δυνατότητες οικονομικής ανάπτυξής τους. Πρέπει να υπογραμμιστεί ότι τα κράτη που αντιμετωπίζουν αυτή την κατάσταση δεν προσπάθησαν ουδόλως να την προλάβουν κατά τα χρόνια που σημείωναν υψηλότερη ανάπτυξη.

3.5.2. Αφετέρου, μπορεί να θεωρηθεί ότι οι γενικοί οικονομικοί προσανατολισμοί εφαρμόζονται κακώς από τα κράτη μέλη. Τονίζεται εδώ ότι έχουν συσσωρευτεί καθυστερήσεις και ταυτόχρονα σημειωθεί πρόοδοι τόσο στην ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς όσο και στις εθνικές μεταρρυθμίσεις. Σε ό,τι αφορά την ενιαία αγορά, διαπιστώνεται έτσι ότι 10 χρόνια μετά την προθεσμία του 1992, δεν έχουν καταργηθεί όλες οι διπλές διακοινοτικές φορολογήσεις, δεν έχει εφαρμοστεί ένα οριστικό και απλό καθεστώς για το ΦΠΑ, δεν έχει επιτευχθεί το ελεύθερο άνοιγμα και η διασύνδεση των δικτύων ενέργειας, ούτε έχουν σημειωθεί πραγματικά αποφασιστικές πρόοδοι όσον αφορά το άνοιγμα των υπηρεσιών. Παρόμοια, υφίστανται πάρα πολλές καθυστερήσεις όσον αφορά την υιοθέτηση των οδηγιών από τα κράτη μέλη. Επιπλέον, οι ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις που προγραμματίστηκαν στη Λισαβόνα όσον αφορά την ενίσχυση της έρευνας και της κατάρτισης, τον εκσυγχρονισμό της αγοράς εργασίας βάσει διαπραγματεύσεων, την ισορροπία και βιωσιμότητα των καθεστώτων κοινωνικής προστασίας έχουν καθυστερήσει σε πολλές χώρες. Οι εν λόγω ελλείψεις στην εφαρμογή εξηγούν κατά μεγάλο μέρος τις αρνητικές επιδόσεις της ευρωπαϊκής οικονομίας.

3.5.3. Τέλος, μπορεί επίσης να θεωρηθεί ότι οι γενικοί προσανατολισμοί πολιτικής οικονομίας παραμένουν ανεπαρκείς αυτοί καθ' εαυτοί. Βέβαια, ένα πρώτο αντίδοτο δόθηκε ήδη από το 2003 με τη μεταρρύθμιση βάσει της οποίας παρουσιάζονται σε μια και μόνο δέσμη οι εκθέσεις και, στη συνέχεια, οι προσανατολισμοί για τους γενικούς προσανατολισμούς οικονομικής πολιτικής, οι κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση, τα μέτρα για την ενιαία αγορά και την προώθηση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων της Λισαβόνας. Παρά ταύτα, η συγκέντρωση αυτή θα είναι οπωσδήποτε ανεπαρκής εάν δεν συνοδεύεται από καλύτερα εδραιωμένες εναλλακτικές λύσεις προτεραιότητας. Έτσι, πολύ σπάνια λαμβάνονται δραστικά μέτρα για τη μείωση του κατακερματισμού των φορολογικών συστημάτων και τη βελτιστοποίηση της ευρωπαϊκής φορολογίας. Το θέμα της ελκυστικότητας της Ευρώπης όσον αφορά τις διεθνείς άμεσες επενδύσεις στα πλαίσια της οικονομικής παγκοσμιοποίησης δεν έχει πραγματικά τεθεί παρ' όλον ότι συνδέεται άμεσα με την έλλειψη δυναμισμού που χαρακτηρίζει την ευρωπαϊκή οικονομία.

4. Οι προτεραιότητες της ΕΟΚΕ

4.1. Η Επιτροπή αναγγέλλει ότι θα παρουσιάσει στις αρχές Απριλίου 2003 μια δέσμη προσανατολισμών για τους γενικούς προσανατολισμούς οικονομικής πολιτικής, εκτός των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση.

4.1.1. Στην προοπτική αυτή, η ΕΟΚΕ τονίζει με έμφαση μιαν απαίτηση για το 2003: να διασφαλιστούν οι συνθήκες για την εξαπόλυση μιας σημαντικής και βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης, από την οποία εξαρτώνται οι άλλες προτεραιότητες, συμπεριλαμβανομένων του κοινωνικού τομέα και του περιβάλλοντος.

4.1.2. Η απαίτηση αυτή, λαμβανομένης υπόψη της τριετούς προοπτικής στην οποία εντάσσονται οι γενικοί προσανατολισμοί οικονομικής πολιτικής, θα πρέπει να συμπεριλαμβάνει την επιβεβαίωση μιας κοινής οικονομικής πολιτικής που να συνδέεται με το ευρώ καθώς και τις νέες ανάγκες υποστήριξης και συνοχής που θα απορρέουν από την προσχώρηση το 2004 των 10 νέων κρατών μελών. Αυτό συνεπάγεται μια μακροοικονομική η οποία στηρίζεται στις αλληλεξαρτήσεις των οικονομικών κυκλωμάτων, μια θεληματική και ενεργό πολιτική η οποία είναι σε θέση να ενισχύσει την εμπιστοσύνη των επενδυτών και των διαφόρων φορέων της οικονομίας και, κατά συνέπεια, να τονώσει την οικονομική αύξηση.

4.1.3. Προς τούτο, η ΕΟΚΕ υποβάλλει τρεις προτάσεις: καλύτερη στοχοθέτηση των γενικών οικονομικών προσανατολισμών, καλύτερη εφαρμογή και καλύτερη πλαισίωση αυτών.

4.2. Καλύτερη στοχοθέτηση των γενικών προσανατολισμών οικονομικής πολιτικής

4.2.1. Οι προτεραιότητες των γενικών προσανατολισμών οικονομικής πολιτικής για το 2002 ήταν οι εξής:

- εφαρμογή μακροοικονομικών πολιτικών προσανατολισμένων στην οικονομική ανάπτυξη και τη σταθερότητα,

- βελτίωση της ποιότητας και της βιωσιμότητας των δημοσίων οικονομικών,

- ενίσχυση του δυναμισμού των αγορών εργασίας,

- νέα ώθηση στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις στις αγορές προϊόντων,

- προώθηση της αποτελεσματικότητας και της ενοποίησης των αγορών χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών της ΕΕ,

- ενθάρρυνση της επιχειρηματικότητας,

- προώθηση μιας οικονομίας που βασίζεται στη γνώση,

- ενίσχυση της περιβαλλοντικής βιωσιμότητας.

4.2.2. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι οι διάφοροι αυτοί στόχοι του 2002 όχι μόνον παραμένουν έγκυροι για την περίοδο του 2003 αλλά και για την τριετή προοπτική 2003-2006. Αντιθέτως, η ΕΟΚΕ τονίζει ότι θα πρέπει να υπογραμμιστούν σήμερα πιο άμεσα ορισμένες απαιτήσεις που επηρεάζουν κατά τρόπο άμεσο την οικονομική ανάκαμψη, και οι οποίες αφορούν την εφαρμογή του Συμφώνου Σταθερότητας, τη φορολογική εναρμόνιση και την προαγωγή της καινοτομίας.

4.2.3. Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι οι λεπτομέρειες εφαρμογής του Συμφώνου Σταθερότητας ήταν κατά τους τελευταίους μήνες το επίκεντρο των οικονομικών συζητήσεων της ΕΕ, και συγκεκριμένα διότι στη Διάσκεψη Κορυφής της Βαρκελώνης το Μάρτιο 2002 ορίσθηκε το 2004 ως τελική προθεσμία για την επανεξισορρόπηση των δημοσίων οικονομικών. Η προθεσμία αυτή παρατάθηκε εν συνεχεία έως το 2006 κατόπιν σχετικής πρωτοβουλίας της Επιτροπής λόγω της οικονομικής επιδείνωσης που προκάλεσε αύξηση των ελλειμμάτων. Υπό τις σημερινές συνθήκες, η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη ρεαλιστική ανάγνωση του Συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης, η οποία χωρίς να μεταβάλει το πνεύμα του - η ανάγκη για μείωση των ελλειμμάτων αποτελεί το κεντρικό σημείο της βιώσιμης ανάπτυξης - θα μειώσει τον κίνδυνο να υπάρξει αρνητικός οικονομικός αντίκτυπος βραχυπρόθεσμα. Η ΕΟΚΕ προβαίνει στις εξής συστάσεις:

4.2.3.1. να υποβάλλει η Επιτροπή τακτικές εκθέσεις για την εξέλιξη των δημόσιων οικονομικών σε κάθε κράτος μέλος και να δημοσιεύει άνευ καθυστερήσεων κάθε σύσταση της Επιτροπής ή του Συμβουλίου έναντι οιασδήποτε σημαντικής απόκλισης των δημοσίων οικονομικών ενός κράτους,

4.2.3.2. να λαμβάνεται καλύτερα υπόψη η διάσταση "οικονομική ανάπτυξη" του Συμφώνου Σταθερότητας, και συγκεκριμένα με την ενσωμάτωση των κριτηρίων που συμπληρώνουν τα κριτήρια του δημόσιου ελλείμματος και του δημόσιου χρέους, που επιδρούν στον πληθωρισμό, την απασχόληση, τη βιώσιμη ανάπτυξη (συντάξεις, υγεία, επενδύσεις), τη φορολογία και τις υποχρεωτικές εισφορές,

4.2.3.3. τέλος, εάν επιδεινωθούν οι διεθνείς συνθήκες μετά τη στρατιωτική σύρραξη στη Μέση Ανατολή, τότε θα πρέπει να χορηγηθούν κατ' εξαίρεση και προσωρινά παρεκκλίσεις στην αυστηρή εφαρμογή του Συμφώνου για να αποτραπεί η ακόμα μεγαλύτερη επιδείνωση των οικονομικών προβλημάτων βραχυπρόθεσμα.

4.2.4. Η ΕΟΚΕ τονίζει, επίσης, ότι είναι απαραίτητο να τεθεί σε εφαρμογή μια καλύτερα συντονισμένη οικονομική διακυβέρνηση, που θα συμβαδίζει με το ευρώ. Επειδή το οικονομικό βάρος των χωρών της ζώνης του ευρώ υπερισχύει στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, γεγονός που θα παραμείνει αμετάβλητο και μετά τη διεύρυνση, η εφαρμογή μιας πραγματικά συντονισμένης οικονομικής πολιτικής μεταξύ των κρατών αυτών θα έχει ευμενή αποτελέσματα για το σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μεταξύ των πρωταρχικών στόχων θα πρέπει να προβλέπει την καλύτερη φορολογική εναρμόνιση. Η εν λόγω εναρμόνιση θα μπορούσε να επικεντρωθεί στην προσαρμογή των φορολογικών βάσεων και τη διαφύλαξη των ελευθεριών όσον αφορά τον καθορισμό των επιτοκίων και ταυτόχρονα να μετριάσει έναν υπερβολικό ανταγωνισμό διαμέσου ελάχιστων διατάξεων, λαμβανομένης υπόψη της ανάγκης να διασφαλιστεί μια φορολογική ισορροπία στην Ευρωπαϊκή Ένωση και της ανάγκης για μετριασμό της φορολογικής επιβάρυνσης της απασχόλησης η οποία σήμερα είναι υπερβολικά μεγάλη.

4.2.5. Η ΕΟΚΕ τονίζει, επίσης, ότι είναι απαραίτητο να ενθαρρυνθεί με πιο αποτελεσματικό τρόπο ο βιομηχανικός και τεχνολογικός ιστός των επιχειρήσεων στην Ευρώπη - που δεν μπορεί να αποσυνδεθεί αυθαίρετα από την εξίσου αναγκαία και παράλληλη ανάπτυξη των υπηρεσιών - και να υποστηριχθεί, στο πλαίσιο αυτό, η διαδικασία καινοτομίας. Όπως είχε τονιστεί στα πλαίσια της Διάσκεψης Κορυφής της Λισαβόνας το Μάρτιο 2002, πρόκειται για ουσιαστική κινητήρια δύναμη της ευρωπαϊκής οικονομικής ανάπτυξης. Χρειάζεται βεβαίως να δημιουργηθεί καλύτερη συνέργια του ευρωπαϊκού προγράμματος πλαίσιο για την έρευνα και των εθνικών προγραμμάτων. Θα πρέπει επίσης να ενθαρρυνθεί η κατάρτιση, η έρευνα και η καινοτομία μέσα στις επιχειρήσεις, με τη λήψη εκτός των άλλων πιο ελκυστικών φορολογικών μέτρων. Μία από τις προτεραιότητες για την ευρωπαϊκή οικονομική ανάπτυξη είναι να εμποδιστεί η μόνιμη διαρροή των καλώς καταρτισμένων νέων από την Ευρώπη προς άλλους ορίζοντες.

4.3. Καλύτερη εφαρμογή των γενικών προσανατολισμών της οικονομικής πολιτικής

4.3.1. Δεν αρκεί απλώς και μόνο η υιοθέτηση καλώς στοχοθετημένων οικονομικών προσανατολισμών, αλλά χρειάζεται επίσης και κυρίως η καλή εφαρμογή τους: αυτό προϋποθέτει συγκεκριμένα την καλύτερη διάρθρωση της ευρωομάδας και του συμβουλίου οικονομικών και δημοσίων οικονομικών, η στενότερη διασύνδεση των οικονομικών εκπροσώπων με τους κοινωνικούς εταίρους και η συμπλήρωση των δεικτών που επιτρέπουν την αξιολόγηση της εφαρμογής.

4.3.2. Για την καλύτερη εφαρμογή των γενικών προσανατολισμών της οικονομικής πολιτικής χρειάζεται κατά κύριο λόγο η καλύτερη διάρθρωση της ευρωομάδας και της οικονομικής συνοχής στους κόλπους της ζώνης του ευρώ, που αφορά 12 από τα 15 κράτη μέλη. Η ευρωομάδα πρέπει να καταστεί μια πραγματική οικονομική κυβέρνηση της ζώνης του ευρώ, που θα στηρίζεται από την Επιτροπή και θα είναι ικανή να αναπτύσσει μόνιμο και αποτελεσματικό διάλογο με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα όπως συμβαίνει στις ΗΠΑ μεταξύ της κυβέρνησης και της Κεντρικής Τράπεζας των ΗΠΑ. Οι προσαρμογές των επιτοκίων το συντομότερο δυνατόν θα συμβάλουν, επίσης, στην ανάκαμψη της οικονομικής δραστηριότητας. Το 2003 ενδείκνυται για την εδραίωση της ευρωομάδας: η ένταξη των 10 νέων κρατών μελών στην ΕΕ κατά το 2004 δεν θα μεταβάλει διόλου το οικονομικό βάρος της ζώνης του ευρώ στη διευρυμένη Ευρώπη δεδομένου ότι το ΑΕγχΠ τους δεν φθάνει το 10 % του ΑΕγχΠ της ΕΕ. Ωστόσο, θα ανατρέψει τη σημερινή υπερισχύουσα αριθμητική σχέση των μελών της ζώνης του ευρώ, δεδομένου ότι η αναλογία 12 προς 15 θα μετατραπεί σε 12 προς 25.

4.3.3. Χρειάζεται επίσης μεγαλύτερη συμμετοχή των οικονομικών εκπροσώπων και των κοινωνικών εταίρων για την εφαρμογή του νέου ετήσιου κύκλου οικονομικών και κοινωνικών προσανατολισμών της ΕΕ. Σημαντικό βήμα εδώ αποτελεί η οργάνωση που εγκαινιάσθηκε από τη Διάσκεψη Κορυφής της Βαρκελώνης το Μάρτιο 2002 τριμερών Διασκέψεων Κορυφής των κοινωνικών εταίρων με τους Προέδρους του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και της Επιτροπής κατά την παραμονή της εαρινής Διάσκεψης Κορυφής. Η συνάντηση αυτή πρέπει να αποτελέσει σημαντική στιγμή μιας μονιμότερης διαβούλευσης των εταίρων του οικονομικού και κοινωνικού βίου με την Επιτροπή, το Συμβούλιο Οικονομικών και Δημόσιων Οικονομικών και της ευρωομάδας καθώς και του Συμβουλίου Κοινωνικών Υποθέσεων. Και θα πρέπει μάλιστα να αναπτυχθεί επίσης στο εθνικό επίπεδο ενόψει της εαρινής Διάσκεψης Κορυφής. Ειδικότερα, οι οργανώσεις εργοδοτών και εργαζομένων θα πρέπει να υποβάλλουν κάθε χρόνο στις δημόσιες αρχές τους τις παρατηρήσεις τους σχετικά με την πρόοδο των οικονομικών και κοινωνικών μεταρρυθμίσεων, με έμφαση στις πρωτοβουλίες τους, στις διαπραγματεύσεις τους και στη σύναψη συμβατικών συμφωνιών.

4.3.4. Οι εν λόγω εθνικές εκθέσεις των κοινωνικοεπαγγελματικών ενώσεων θα πρέπει να συμβάλουν στην ανάπτυξη καλύτερων δεικτών για την πορεία της εφαρμογής των οικονομικών προσανατολισμών και των μεταρρυθμίσεων. Η συγκριτική αξιολόγηση (benchmarking) θα πρέπει να συστηματοποιηθεί και να συμπεριλαμβάνει δείκτες που θα επιτρέπουν την καλύτερη μέτρηση της διάδοσης της οικονομίας της γνώσης και της συμβολής της στην ανάκαμψη. Τέλος, πρέπει να συζητούνται τόσο οι ορθές πρακτικές όσο και οι λιγότερο ορθές ή αρνητικές: η ειλικρινής αξιολόγηση των πρωτοβουλιών και των αποτελεσμάτων τους είναι απαραίτητη για την πρόοδο της εφαρμογής μιας καλύτερης οικονομικής διακυβέρνησης.

4.4. Η καλύτερη πλαισίωση των γενικών προσανατολισμών της οικονομικής πολιτικής

4.4.1. Η παρουσίαση μιας συνθετικής έκθεσης στην οποία ανατοποθετούνται με μεγαλύτερη σαφήνεια οι οικονομικοί και κοινωνικοί προσανατολισμοί μεταξύ των άλλων κοινοτικών πολιτικών πρέπει να αποτελεί ευκαιρία για την αποτελεσματικότερη συμβολή των διαφόρων κοινοτικών πολιτικών στην ανάκαμψη. Για την καλύτερη πλαισίωση των γενικών προσανατολισμών της οικονομικής πολιτικής τρία είναι τα θέματα που φαίνεται να έχουν προτεραιότητα: η ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς, η αποτελεσματικότερη εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων της Λισαβόνας και μια επιτυχημένη μεταρρύθμιση των διαδικασιών οικονομικής διακυβέρνησης που θα έπεται της Συνέλευσης.

4.4.2. Ως προς την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι πέραν της συνεχούς της συντήρησης και της τελικής της τελειοποίησης, η λήψη πέντε ή έξι βασικών μέτρων, που όχι μόνο ελλείπουν σήμερα αλλά συχνά εμποδίζονται, θα επέτρεπε να γίνει ήδη βραχυπρόθεσμα, εάν όντως υπάρξει πολιτική βούληση, ένα βήμα προς τα εμπρός με ό,τι αυτό συνεπάγεται για επιπλέον αύξηση της ανάπτυξης και της απασχόλησης: μολονότι εκφράζει την ικανοποίησή της για τον πρόσφατο συμβιβασμό που επιτεύχθηκε στο Συμβούλιο, χάρη στον οποίο κατέστη δυνατόν, επιτέλους, να προχωρήσει το θέμα του κοινοτικού διπλώματος ευρεσιτεχνίας, ωστόσο υπενθυμίζει την ανάγκη να αντιμετωπιστούν άλλα προβλήματα όπως, π.χ., η κατάργηση μέσω κοινοτικού κανονισμού όλων των διπλών διακρατικών φορολογήσεων - πράγμα που θα έθετε τέλος στο δυσεπίλυτο πρόβλημα των σποραδικών διμερών συμβάσεων -, η υιοθέτηση ενός οριστικού καθεστώτος ΦΠΑ και απλού σε ευρωπαϊκή κλίμακα για όλους τους χρήστες, η θέσπιση ευρωπαϊκού καταστατικού για παντός είδους επιχειρήσεις.

4.4.3. Αναφορικά με τις καθυστερήσεις των μεταρρυθμίσεων που συμφωνήθηκαν στη Λισαβόνα, η ΕΟΚΕ συμμερίζεται τις ανησυχίες της Επιτροπής. Είναι γνωστές ποιες μεταρρυθμίσεις πρέπει να γίνουν και ποιες πρέπει να προωθηθούν, η εφαρμογή τους όμως δεν ακολουθεί το ρυθμό που απαιτείται για να επιτευχθούν οι στόχοι ανταγωνιστικότητας που ορίστηκαν στη Λισαβόνα. Η ΕΟΚΕ τονίζει συνεπώς ότι είναι απαραίτητο να επιταχυνθεί ο ρυθμός των μεταρρυθμίσεων πράγμα το οποίο είναι αδύνατο χωρίς τη στενή συμμετοχή των κοινωνικοεπαγγελματικών κύκλων και των κοινωνικών εταίρων όπως υπογραμμίζεται από την ΕΟΚΕ στην παρούσα έκθεση.

4.4.4. Στο πλαίσιο αυτών των μεταρρυθμίσεων, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει όλως ιδιαιτέρως την ανάγκη για απλούστευση και καλύτερη ποιότητα των νομοθετικών ρυθμίσεων, τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο, όπως δεν έπαυσε τα τελευταία έτη να υπογραμμίζει ότι απαιτείται, με συγκεκριμένες υποστηρικτικές προτάσεις. Ελευθερώνοντας την ενέργεια και το επιχειρηματικό πνεύμα, η απλούστευση των ρυθμίσεων θα επέτρεπε να αυξηθεί αισθητά το δυναμικό ανάπτυξης της ευρωπαϊκής οικονομίας και συγκεκριμένα θα ενθάρρυνε την ανάκαμψη των επιχειρήσεων όλων των μεγεθών. Η ΕΟΚΕ θα συνεχίσει να τονίζει σταθερά την απαίτηση αυτή, μέσω των διαφόρων γνωμοδοτήσεων που επεξεργάζεται και σα να έχει αναλάβει η ίδια δέσμευση να υιοθετήσει κώδικα συμπεριφοράς για την απλούστευση.

4.4.5. Τέλος, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι απαιτείται καλύτερη διάρθρωση της οικονομικής διακυβέρνησης της Ενώσεως με την ενίσχυση των διαδικασιών της Συνθήκης, μετά τις εργασίες της Συνέλευσης. Ειδικότερα, θα ήταν σκόπιμο να συμπεριληφθούν στη νέα Συνθήκη οι ακόλουθες διατάξεις:

4.4.5.1. ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στους γενικούς προσανατολισμούς της οικονομικής πολιτικής πρέπει να ενισχυθεί, για θέματα που αφορούν μάλλον την κοινοτική αρμοδιότητα παρά την ανοικτή μέθοδο συντονισμού, μέσω προτάσεων και όχι συστάσεων, που να απαιτούν ομοφωνία του Συμβουλίου για την τροποποίησή τους,

4.4.5.2. το ίδιο θα έπρεπε να ισχύει και όσον αφορά την παρέμβαση της Επιτροπής στο Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης: οι συστάσεις της Επιτροπής, περιλαμβανομένων των κυρώσεων θα έπρεπε να είναι προτάσεις που να απαιτούν ομοφωνία του Συμβουλίου για την εφαρμογή τους,

4.4.5.3. οι αποφάσεις που αφορούν στην οικονομική πολιτική στη ζώνη του ευρώ και στα προβλήματα που συνδέονται με το ευρώ θα έπρεπε να λαμβάνονται από τους υπουργούς Οικονομικών της ζώνης του ευρώ, οι οποίοι θα συνεδριάζουν στο Συμβούλιο οικονομικών - δημοσίων οικονομικών, παρά την ενίσχυση του εσωτερικού οικονομικού διαλόγου τους και με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα στα πλαίσια της ευρωομάδας,

4.4.5.4. η εξωτερική εικόνα του ευρώ θα έπρεπε να ενοποιηθεί, κυρίως μέσω της Επιτροπής,

4.4.5.5. η ανάληψη φορολογικής εναρμόνισης θα πρέπει να καταστεί δυνατή μέσω της μη υποχρεωτικής ομοφωνίας του Συμβουλίου για τις αποφάσεις που αφορούν φορολογικά θέματα και συνδέονται άμεσα με τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, ενώ τα κράτη θα πρέπει να είναι ελεύθερα να καθορίζουν τα επίπεδα φορολόγησης.

Βρυξέλλες, 26 Μαρτίου 2003.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Roger Briesch

(1) COM(2002) 487 τελικό.

(2) COM(2003) 4 τελικό.

(3) COM(2003) 6 τελικό.

(4) SEC(2003) 43 τελικό.

(5) COM(2003) 5 τελικό.