[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες,

COM(2008)

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

Σχετικά με την έναρξη διαβουλεύσεων με τη Μαυριτανία κατ’ εφαρμογή του άρθρου 96 της συμφωνίας Κοτονού

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

Σχετικά με την έναρξη διαβουλεύσεων με τη Μαυριτανία κατ’ εφαρμογή του άρθρου 96 της συμφωνίας Κοτονού

1. Ιστορικό

Από τη δεκαετία του '80, η ιστορία της Μαυριτανίας[1], χαρακτηρίζεται από πολλές απόπειρες πραξικοπήματος. Με αυτόν τον τρόπο, το 1984, ο συνταγματάρχης Ould Taya κατέλαβε την εξουσία διαδεχόμενος τον Πρόεδρο Ould Haidallahi. Ο Πρόεδρος Taya έμεινε στην εξουσία περίπου μια εικοσαετία. Το καθεστώς Taya χαρακτηρίστηκε από σειρά αμφισβητούμενων εκλογών και κυρίως από κάθαρση στη διοίκηση βάσει εθνοτικών κριτηρίων (κατά το τέλος της δεκαετίας του '80 και τις αρχές της δεκαετίας του '90), καθώς και άλλες εθνοτικές ενέργειες που προκάλεσαν τη διαρροή χιλιάδων Μαυριτανών πολιτών προς τη Σενεγάλη και το Μάλι.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο σημειώθηκε το αναίμακτο πραξικόπημα της 3ης Αυγούστου 2005 από στρατιωτικούς εγγύς ευρισκόμενους στον πρώην Πρόεδρο Taya, οι οποίοι συγκρότησαν στρατιωτικό συμβούλιο υπό την προεδρία του συνταγματάρχη Ely Ould Mohamed Vall. Το ενδιάμεσο αυτό καθεστώς έφερε σε αίσιο πέρας μια υποδειγματική μετάβαση στη Δημοκρατία με τη στήριξη της διεθνούς κοινότητας και ειδικότερα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μια σειρά δημοκρατικών εκλογών συνταγματικού, βουλευτικού και προεδρικού χαρακτήρα οδήγησαν στην ενθρόνιση, τον Μάρτιο 2007, του πρώτου εκλεγμένου με δημοκρατικές διαδικασίες προέδρου στην ιστορία της Μαυριτανίας.

Στις 6 Αυγούστου 2008, οι στρατηγοί του μαυριτανικού στρατού, παλαιά μέλη του στρατιωτικού συμβουλίου που είχε υλοποιήσει μεταξύ 2005 και 2007 τη μετάβαση της Μαυριτανίας στη Δημοκρατία, πραγματοποίησαν νέο αναίμακτο πραξικόπημα. Συνέλαβαν τον εκλεγμένο πρόεδρο Sidi Ould Cheikh Abdallahi και τον Πρωθυπουργό Yahya Ould Ahmed Waghf (ο οποίος αφέθη ελεύθερος μερικές μέρες αργότερα). Την ίδια ημέρα, η προεδρία της Ευρωπαϊκής Ένωσης καταδίκασε το πραξικόπημα και έκανε έκκληση για τον σεβασμό της δημοκρατίας και του νομικού θεσμικού πλαισίου που είχε τεθεί σε ισχύ από το 2007, ζητώντας παράλληλα την ελευθέρωση του Προέδρου και του Πρωθυπουργού και την επιστροφή στα καθήκοντά τους. Ένας από τους πραξικοπηματίες στρατηγούς, ο Mohamed Ould Abdel Aziz, αυτοανακηρύχτηκε στη συνέχεια επικεφαλής του « Ανώτατου Συμβουλίου των στρατιωτικών δυνάμεων και ασφαλείας» (χούντα), που απαρτίζεται από 11 στρατιωτικούς, οι οποίοι, κατ’αυτόν « θα λάβουν τα επιβαλλόμενα μέτρα για την εγγύηση της συνέχειας του Κράτους και την εποπτεία, σε συντονισμό με τα θεσμικά όργανα, τις πολιτικές δυνάμεις και την κοινωνία των πολιτών, της διεξαγωγής προεδρικών εκλογών». Το πραξικόπημα καταδικάστηκε ευρέως από τη διεθνή κοινότητα, μεταξύ άλλων και από τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής και την Αφρικανική Ένωση, η οποία, όπως και η Ένωση του Αραβικού Μαγκρέμπ, έστειλαν απεσταλμένο, τον επίτροπο για την ειρήνη και την ασφάλεια Πρέσβη κ. Ramtane Lamamra, για να παρακολουθήσει την εξέλιξη της κατάστασης και να συμβάλει στη ειρηνική διευθέτηση της κρίσης.

Τα επεισόδια αυτά αποτελούν τον επίλογο μιας πολιτικής κρίσης διάρκειας τριών μηνών, η οποία όμως, μέχρι τη στιγμή του πραξικοπήματος, είχε σεβαστεί το συνταγματικό πλαίσιο. Την Τρίτη 6 Μαΐου 2008, ο Μαυριτανός Πρόεδρος είχε αντικαταστήσει τον Πρωθυπουργό Zein Ould Zeidane, που κατείχε το αξίωμα από τη μετάβαση και μετά, με τον Yahya Ahmed el Waghf, άτομο ευρισκόμενο εγγύτερα στον Πρόεδρο και αρχηγό του κυβερνώντος κόμματος. Η κυβέρνησή του επικρίθηκε πολύ σύντομα, κυρίως επειδή ενσωμάτωσε στοιχεία που ανήκαν στην παλαιότερη δικτατορία του Taya καθώς και "μετριοπαθείς ισλαμιστές". Υπό την απειλή πρότασης μομφής που υπέβαλαν αντιφρονούντες βουλευτές του προεδρικού κόμματος, του Εθνικού Συμφώνου για τη δημοκρατία και την ανάπτυξη (PNDD), ο Πρωθυπουργός υπέβαλε στη συνέχεια την παραίτηση της κυβέρνησής του στις 3 Ιουλίου 2008, έξι εβδομάδες μετά τον διορισμό του. Με νέα εντολή του Προέδρου ο Πρωθυπουργός σχημάτισε, στις 15 Ιουλίου 2008, νέα κυβέρνηση από την οποία αποκλείστηκαν οι ισλαμιστές. Η νέα κυβέρνηση όμως δεν ικανοποίησε την κοινοβουλευτική πλειοψηφία και τους στρατιωτικούς, οι οποίοι είναι πάντοτε ύποπτοι για την υποδαύλιση ταραχών στο Κοινοβούλιο.

Λίγες ημέρες πριν το πραξικόπημα, 25 βουλευτές και 23 γερουσιαστές ανακοίνωσαν την παραίτησή τους από το προεδρικό κόμμα, το Εθνικό Σύμφωνο για τη δημοκρατία και την ανάπτυξη (PNDD). Επισήμως οι παραιτούμενοι κατήγγελλαν τη φημολογούμενη αυταρχική εκτροπή του αρχηγού του κράτους, τον χρηματισμό του και την άρνησή του να αφιερώσει ειδική κοινοβουλευτική σύνοδο στην εξέταση φημολογούμενων ατασθαλιών. Το πρωί του πραξικοπήματος ο Μαυριτανός Πρόεδρος υπέγραψε διάταγμα απόλυσης των αρχηγών του στρατού, της χωροφυλακής και της προεδρικής φρουράς. Ο αρχηγός της προεδρικής φρουράς, ο στρατηγός Mohamed Ould Abdel Aziz, ανέλαβε την αρχηγία του πραξικοπήματος και προέβη στη σύσταση Ανώτατου Συμβουλίου Επικρατείας με πρόεδρο τον ίδιο.

Την επομένη του πραξικοπήματος, ο στρατηγός Mohamed Ould Abdel Aziz σε ομιλία του διακήρυξε την ενότητα της χώρας και επιβεβαίωσε τη δέσμευσή του να " επιλύσει όλα τα προβλήματα της χώρας και να εξασφαλίσει τη δικαιοσύνη και την ισότητα ". Πλαισιωμένος από τα μέλη του Ανώτατου Συμβουλίου Επικρατείας, ο στρατηγός Mohamed Ould Abdel Aziz διακήρυξε στη συνέχεια ότι « οι ένοπλες δυνάμεις θα παραμείνουν στο πλευρό του λαού για να εξασφαλίσουν το δημοκρατικό πολίτευμα, αυτές έφεραν τη δημοκρατία και αυτές αναλαμβάνουν την προστασία της. Θα ασχοληθούμε με τη χρηστή διαχείριση των κρατικών υποθέσεων, θα αναδιοργανώσουμε τη διοίκηση, θα ενισχύσουμε τους διάφορους πυλώνες του κράτους, θα προστατεύσουμε το κράτος δικαίου», και εξήγγειλε ταυτόχρονα την ταχεία διεξαγωγή προεδρικών εκλογών. Οι στρατιωτικοί και οι αρχές που τους υποστηρίζουν δικαιολόγησαν το πραξικόπημα και ισχυρίστηκαν ότι ήταν η μόνη δυνατή λύση μετά από τις θεσμικές εμπλοκές των τελευταίων μηνών και την προϊούσα επιδείνωση της κατάστασης της χώρας.

2. Πρόταση της Επιτροπής

Η Επιτροπή θεωρεί εντελώς απαράδεκτη κάθε λύση που βρίσκεται εκτός του ισχύοντος στη χώρα συνταγματικού πλαισίου. Πιστεύει ότι θα ήταν δυνατή κάποια λύση, έστω και δύσκολη, που θα σεβόταν το συνταγματικό αυτό πλαίσιο, και θα ήταν μάλιστα πολύ θετικότερη από τη βίαιη κατάλυση μιας δημοκρατικής διαδικασίας που είχε δρομολογηθεί με τη σημαντική πολιτική και οικονομική δέσμευση της διεθνούς κοινότητας και ειδικότερα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το άρθρο 9 παράγραφος 2 της συμφωνίας εταιρικής σχέσεως ΑΚΕ-ΕΚ που υπεγράφη στο Κοτονού στις 23 Ιουνίου 2000 και αναθεωρήθηκε στο Λουξεμβούργο στις 25 Ιουνίου 2005 καθορίζει τα βασικά στοιχεία στα οποία βασίζεται η εταιρική σχέση. Ο σεβασμός των δημοκρατικών αρχών και του κράτους δικαίου κατευθύνουν τις εσωτερικές και διεθνείς πολιτικές των μερών και αποτελούν τα θεμελιώδη στοιχεία της συμφωνίας. Όσον αφορά αυτό το άρθρο και τις συνθήκες υπό τις οποίες κατελήφθη η εξουσία στη Μαυριτανία, η Επιτροπή διαπιστώνει ιδιαίτερα σοβαρή και κατάφωρη παραβίαση των στοιχείων αυτών και θεωρεί την κατάσταση ως άκρως επείγουσα σύμφωνα με το άρθρο 96 παράγραφος 2 σημείο β) της ιδίας συμφωνίας. Θεωρεί συνεπώς αναγκαία την έναρξη διαπραγματεύσεων με τις αρχές που κατέχουν την εξουσία στη Μαυριτανία, προκειμένου να εξεταστούν οι δυνατότητες επίλυσης αυτής της κρίσης για την αποκατάσταση της συνταγματικής τάξης. Οι διαβουλεύσεις αυτές θα διεξαχθούν σύμφωνα με το άρθρο 96 της αναθεωρημένης Συμφωνίας του Κοτονού, και θα λάβουν υπόψη, μεταξύ άλλων, τα αποτελέσματα της μεσολάβησης και των διαβουλεύσεων που διεξήχθησαν από την Ευρωπαϊκή Ένωση και άλλα διεθνή όργανα, μεταξύ των οποίων και η Αφρικανική Ένωση.

Ένας τέτοιος διάλογος θα δώσει τη δυνατότητα αφενός στη στρατιωτική χούντα της Μαυριτανίας να προσδιορίσει επακριβώς τις προθέσεις της και τις προτάσεις επίλυσης της κρίσεως και αφετέρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση να εκτιμήσει μέχρι ποίου βαθμού θα μπορούσε, βάσει του διαλόγου αυτού, να στηρίξει πρωτοβουλίες που θα έχουν στόχο το σεβασμό των αρχών του άρθρου 92 παράγραφος 2 της αναθεωρημένης Συμφωνίας του Κοτονού.

Για τους λόγους αυτούς, η Επιτροπή προτείνει στο Συμβούλιο να καλέσει την Ισλαμική Δημοκρατία της Μαυριτανίας σε διαβουλεύσεις κατ’ εφαρμογή του άρθρου 96 της αναθεωρημένης Συμφωνίας του Κοτονού, σύμφωνα με τη συνημμένη επιστολή.

Η Επιτροπή προτείνει κατά την περίοδο των διαβουλεύσεων να περιοριστούν οι δραστηριότητες συνεργασίας στις δράσεις ανθρωπιστικού χαρακτήρα ή σε εκείνες που παρέχουν άμεσα οφέλη στον πληθυσμό (συμπεριλαμβανομένης και της στήριξης που προβλέπεται δυνάμει του συνολικού κονδυλίου Β του 9ου ΕΤΑ για να αντιμετωπιστούν οι συνέπειες των πλημμυρών) και στην εφαρμογή και τις πληρωμές που αφορούν συμβάσεις που ήδη εκτελούνται (συμπεριλαμβανομένων οδικών έργων και έργων υποδομής) υπό την προϋπόθεση ότι τηρούνται οι ειδικές προϋποθέσεις των χρηματοδοτικών συμβάσεων. Οι δράσεις ανθρωπιστικού χαρακτήρα θα μπορούσαν επίσης να συμπεριλαμβάνουν ενδεχόμενη αρωγή στα θύματα εμπορίας ανθρώπων, στους αιτούντες άσυλο, στους πρόσφυγες και τους μετανάστες των οποίων απειλείται η ζωή ή η υγεία. Εφόσον η προετοιμασία των νέων προγραμμάτων του 10ου ΕΤΑ που υπεγράφη πρόσφατα περιλαμβάνει συνεχείς επαφές με τις εθνικές αρχές, θα περιοριστούν οι προπαρασκευαστικές ενέργειες για τα έργα, εκτός εάν πρόκειται για ενδεχόμενες δράσεις ανθρωπιστικού χαρακτήρα ή δράσεις που παρέχουν άμεσα οφέλη στον πληθυσμό. ΄Οσον αφορά ενέργειες που βασίζονται στα κοινοτικά μέσα για την εξωτερική βοήθεια, η Επιτροπή προτείνει χειρισμό παρόμοιο προς εκείνο που αφορά τις ενέργειες που στηρίζονται στη συμφωνία του Κοτονού, με παράλληλη τήρηση των διατάξεων των κανονισμών που διέπουν αυτά τα μέσα καθώς και του δημοσιονομικού κανονισμού.

Εξάλλου, η Επιτροπή επαληθεύει τώρα ότι συντρέχουν πάντα οι προϋποθέσεις εφαρμογής της συμφωνίας αλιευτικής σύμπραξης και του προσφάτως αναθεωρημένου πρωτοκόλλου της, και επιφυλάσσεται, μετά από την επαλήθευση αυτή, να αναλάβει ενδεχομένως τη δράση που επιβάλλεται για την τήρηση των διατάξεων της συμφωνίας αλιευτικής σύμπραξης με την Μαυριτανία.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Βρυξέλλες,

Προσωρινό Πρωθυπουργό της Ισλαμικής Δημοκρατίαςτης ΜαυριτανίαςNouakchottΜαυριτανία

ΣΧΕΔΙΟ

Κύριε Πρωθυπουργέ,

Στη δήλωσή της με ημερομηνία 6 Αυγούστου 2008 σχετικά με το πραξικόπημα που διεπράχθη στη Μαυριτανία, η Προεδρία της Ευρωπαϊκής Ένωσης καταδίκασε απερίφραστα το πραξικόπημα και, υπενθυμίζοντας ότι οι πολιτικές εντάσεις πρέπει να διευθετούνται εντός του θεσμικού πλαισίου που απορρέει από τη μετάβαση στη Δημοκρατία, ζήτησε την αποκατάσταση της συνταγματικής τάξης το ταχύτερο δυνατόν.

Την ίδια ημέρα, με δήλωσή της η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καταδίκασε το πραξικόπημα και έκανε έκκληση για σεβασμό προς τη δημοκρατία και το νομικό συνταγματικό πλαίσιο που έχει τεθεί σε ισχύ από το 2007 στη Μαυριτανία, υπενθυμίζοντας τους κινδύνους που ελλοχεύουν ως προς την εφαρμογή της κοινοτικής συνεργασίας. Στη δήλωση αναφερόταν επίσης ότι, εν ευθέτω χρόνω, η κατάσταση θα εκτιμηθεί στο πλαίσιο των διατάξεων της Συμφωνίας του Κοτονού την οποία έχει συνυπογράψει η Μαυριτανία.

Κατ’ εφαρμογή του άρθρου 96 παράγραφος 2 σημείο β) της Συμφωνίας του Κοτονού, και δεδομένου ότι πρόκειται για σοβαρή και κατάφωρη παραβίαση των βασικών στοιχείων που προβλέπονται στο άρθρο 9 της ιδίας Συμφωνίας, έχουμε την τιμή, εξ ονόματος της Κοινότητας και των κρατών μελών της ΕΕ, να καλέσουμε τη χώρα σας σε διαβουλεύσεις με σκοπό, όπως προβλέπεται από τη Συμφωνία, την εις βάθος εξέταση της κατάστασης και, ενδεχομένως, την εξεύρεση λύσεων.

Προτείνουμε να διεξαχθούν οι εν λόγω διαπραγματεύσεις σε ημερομηνία που θα συμφωνηθεί από κοινού, στο κτίριο του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις Βρυξέλλες.

Παρακαλώ, δεχθείτε, κύριε Πρωθυπουργέ, τη διαβεβαίωση της βαθύτατης εκτίμησής μας.

Για το Συμβούλιο Για την Επιτροπή

Αντίγρ. Προεδρία του Συμβουλίου Υπουργών ΑΚΕ-ΕΕ Προεδρία της Επιτροπής Πρέσβεων ΑΚΕ Γενική Γραμματεία της Ομάδας κρατών ΑΚΕ

[1] Η Μαυριτανία δεν είναι μέλος ούτε της CEDEAO (από την οποία απεχώρησε το 2000) ούτε της UEMOA, αλλά είναι μέλος του Αραβικού Συνδέσμου και της Ένωσης του Αραβικού Μαγκρέμπ (UMA). Η χώρα συμμετέχει στην ευρωμεσογειακή διαδικασία της Βαρκελώνης ως πλήρες μέλος από τον Νοέμβριο 2007, καθώς και στην Ένωση για τη Μεσόγειο.