2009
Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΔΑΠΑΝΩΝ 
ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΕΞΕΡΓ ΑΣΙΑ ΛΥΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 
ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΩΝ ΜΕΤΡΩΝ ΚΑΤΑ ΤΙΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ 19941999 ΚΑΙ 20002006ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ 
ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙO
Ειδική έκθεση  αριθ.  3ΤΑ ΛΥΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΙΛΥΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΛΥΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΑΣΤΙΚΩΝ 
ΟΙΚΙΣΜΩΝ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΕΠΗΡΕΑΣΟΥΝ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΥΔΑΤΩΝ ΤΩΝ ΛΙΜΝΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΟΤΑΜΩΝ, ΤΩΝ ΠΑΡΑΚΤΙΩΝ ΚΑΙ ΥΠΟΓΕΙΩΝ ΥΔΑΤΩΝ ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΕΔΑΦΟΥΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ. ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΑΥΤΟΥ , Η ΕΕ ΕΧΕΙ ΕΚΔΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΕΙΡΑ ΟΔΗΓΙΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΗΣ ΕΧΕΙ ΣΥΓΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΕΙ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΣΤΑΘΜΩΝ ΕΠΕΞΕΡΓ ΑΣΙΑΣ ΑΣΤΙΚΩΝ ΛΥΜΑΤΩΝ. ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΑΥΤΗ ΤΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΑΝΑΛΥΕΙ ΚΑΤΑ ΠΟΣΟ, ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓ ΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΛΥΜΑΤΩΝ, ΤΟ ΕΠΙΠΕΔΟ 
ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΤΩΝ ΣΥΓΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΘΕΝΤΩΝ ΣΤΑΘΜΩΝ ΕΠΕΞΕΡΓ ΑΣΙΑΣ 
ΕΙΝΑΙ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑ ΠΟΣΟ Η ΠΑΡΑΓΟΜΕΝΗ 
ΙΛΥΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙΤΑΙ ΜΕ ΤΟΝ ΕΝΔΕΔΕΙΓΜΕΝΟ ΤΡΟΠΟ. ΕΠΙΣΗΣ, 
ΕΞΕΤΑΖΕΤΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΧΕΤΙΚΑ.
ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙO
ISSN 18310826
EL
QJ-AB-09-003-EL-C
ISBN 978-92-9207-249-0
ld904920_EL_coverBT.indd   1 20/05/09   8:18:13
Πώς να προμηθευτείτε τις εκδόσεις της ΕΕ
Eκδόσεις που πωλούνται:
• από το EU Bookshop (βιβλιοπωλείο της ΕΕ) (http://bookshop.europa.eu),•  από το βιβλιοπώλη σας με αναφορά του τίτλου, του εκδότη ή/και του 
αριθμού ISBN,
•  απευθυνόμενοι σε έναν από τους πράκτορες πώλησής μας. Για τα στοιχεία 
επικοινωνίας τους μπορείτε να ανατρέξετε στη διαδικτυακή διεύθυνση http://bookshop.europa.eu ή να στείλετε φαξ στον αριθμό +352 2929-42758.
Εκδόσεις που διατίθενται δωρεάν:• από το EU Bookshop (βιβλιοπωλείο της ΕΕ) (http://bookshop.europa.eu),•  από τα γραφεία εκπροσώπησης ή τις αντιπροσωπείες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Για τα στοιχεία επικοινωνίας τους μπορείτε να ανατρέξετε στη διαδικτυακή διεύθυνση http://ec.europa.eu ή να στείλετε φαξ στον αριθμό +352 2929-42758.
ld904920_EL_coverBT.indd   2 20/05/09   8:18:14
Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ 
ΔΑΠΑΝΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΛΥΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΩΝ ΜΕΤΡΩΝ ΚΑΤΑ ΤΙΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ 19941999 ΚΑΙ 20002006Ειδική έκθεση αριθ.  3   2009
ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙO  (υποβαλλόμενη δυνάμει του άρθρου 248, παράγραφος 4, δεύτερο εδάφιο, ΕΚ)
ld904920_EL_insideBT.indd   1 20/05/09   8:26:23
Ειδική έκθεση αριθ. 3/2009 — Η αποτελεσματικότητα των δαπανών για την επεξεργασία λυμάτων 
στο πλαίσιο διαρθρωτικών μέτρων κατά τις περιόδους προγραμματισμού 1994-1999 και 2000-20062
EYPΩΠAÏKO EΛEΓKTIKO ΣYNEΔPIO
12, rue Alcide De Gasperi
1615 Luxembourg
LUXEMBOURG
Τηλ. +352 4398-45410
Φαξ +352 4398-46430
E-mail: euraud@eca.europa.eu
Internet:  http://www.eca.europa.eu
Ειδική έκθεση αριθ. 3   2009
Περισσότερες πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Ένωση παρέχονται από το Διαδίκτυο 
μέσω του εξυπηρετητή Europa (http://europa.eu).
Βιβλιογραφικό δελτίο υπάρχει στο τέλος του τεύχους.
Λουξεμβούργο: Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, 2009
ISBN 978-92-9207-249-0
© Ευρωπαϊκές Κοινότητες, 2009
Επιτρέπεται η αναπαραγωγή με αναφορά της πηγής.
Printed in Belgium
ld904920_EL_insideBT.indd   2 20/05/09   8:26:24
Ειδική έκθεση αριθ. 3/2009 — Η αποτελεσματικότητα των δαπανών για την επεξεργασία λυμάτων 
στο πλαίσιο διαρθρωτικών μέτρων κατά τις περιόδους προγραμματισμού 1994-1999 και 2000-20063
ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ
Σημείο
 ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ
IX  ΣΥΝΟΨΗ
114   ΕΙΣΑΓΩΓΗ
14   ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ
513   ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ
14  ΠΟΣΟΣΤΟ ΚΑΛΥΨΗΣ ΤΩΝ ΟΙΚΙΣΜΩΝ ΑΠΟ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΛΥΜΑΤΩΝ
1519   ΕΜΒΕΛΕΙΑ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ
2056   ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ
2028   ΕΙΝΑΙ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΤΙΚΗ Η ΑΠΟΔΟΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΣ ΣΥΓΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΟΥΜΕΝΩΝ 
ΣΤΑΘΜΩΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΛΥΜΑΤΩΝ;
2021  ΠΛΑΙΣΙΟ22  ΟΙ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥΣΑΝ ΜΕ ΤΗΝ ΕΝΔΕΔΕΙΓΜΕΝΗ ΔΥΝΑΜΙΚΟΤΗΤΑ…23  … ΟΡΙΣΜΕΝΟΙ ΩΣΤΟΣΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥΣΑΝ ΠΟΛΥ ΧΑΜΗΛΟΤΕΡΑ ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥΣ…24  … ΕΝΩ ΕΝΑΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΕΙΧΕ ΑΝΕΠΑΡΚΗ ΔΥΝΑΜΙΚΟΤΗΤΑ
2526  Η ΜΕΓΑΛΗ ΠΛΕΙΟΝΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΣΤΑΘΜΩΝ ΠΑΡΗΓΑΝ ΕΚΡΟΗ Η ΟΠΟΙΑ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΝΟΤΑΝ ΣΤΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΕ
2728  ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΕΚΡΟΗΣ: ΓΕΝΙΚΩΣ ΑΠΟΔΕΚΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ 
ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΣΗ ΜΕ ΟΡΙΣΜΕΝΕΣ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ
2938   ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙΤΑΙ ΚΑΤΑΛΛΗΛΩΣ Η ΙΛΥΣ ΠΟΥ ΠΑΡΑΓΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΣΤΑΘΜΟΥΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ;
2930  ΠΛΑΙΣΙΟ3133  ΤΑ ΔΥΟ ΤΡΙΤΑ ΤΩΝ ΣΤΑΘΜΩΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΟΙ ΟΠΟΙΟΙ ΥΠΟΒΛΗΘΗΚΑΝ ΣΕ ΕΛΕΓΧΟ ΔΙΕΘΕΤΑΝ 
ΤΗΝ ΙΛΥ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΙΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΟΥ ΣΥΝΙΣΤΑ Η ΕΕ
34  ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΤΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΛΥ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΛΥΜΑΤΩΝ
3536  ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΝΑΘΕΩΡΗΘΕΙ Η ΟΔΗΓΙΑ;
3738  ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΘΕΣΗΣ ΤΗΣ ΙΛΥΟΣ: ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΟΡΙΣΜΕΝΕΣ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ 
ΤΟΣΟ ΕΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΣΤΑΘΜΩΝ ΟΣΟ ΚΑΙ ΦΟΡΕΩΝ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ
3956   ΕΚΠΛΗΡΩΝΕΙ Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΗΝ ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΤΗΣ;
3940  ΠΛΑΙΣΙΟ
4145  ΥΠΑΡΧΕΙ ΑΝΑΓΚΗ ΣΥΝΕΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΞΕΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ4648  ΥΠΑΡΧΕΙ ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ4956  ΑΠΑΙΤΕΙΤΑΙ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΙΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΕ
5766   ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ
5860   ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΛΥΜΑΤΩΝ
6163   ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΘΕΣΗ ΤΗΣ ΙΛΥΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΛΥΜΑΤΩΝ
6466   ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΡΟΛΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
  ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ  ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΣΤΙΚΩΝ ΛΥΜΑΤΩΝ
  ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
ld904920_EL_insideBT.indd   3 20/05/09   8:26:24
Ειδική έκθεση αριθ. 3/2009 — Η αποτελεσματικότητα των δαπανών για την επεξεργασία λυμάτων 
στο πλαίσιο διαρθρωτικών μέτρων κατά τις περιόδους προγραμματισμού 1994-1999 και 2000-2006
ld904920_EL_insideBT.indd   4 20/05/09   8:26:24
Ειδική έκθεση αριθ. 3/2009 — Η αποτελεσματικότητα των δαπανών για την επεξεργασία λυμάτων 
στο πλαίσιο διαρθρωτικών μέτρων κατά τις περιόδους προγραμματισμού 1994-1999 και 2000-20065
Γ ΛΩΣΣΑΡΙΟ
Ανεξάρτητοι έλεγχοι:  Έλεγχοι που διενεργούνται από ανεξάρτητες αρχές (σε εθνικό ή περι-
φερειακό επίπεδο ή σε επίπεδο λεκάνης απορροής ποταμού) με σκοπό την παρακολούθηση, 
αφενός, της ποιότητας των απορριπτόμενων υδάτων και, αφετέρου, του περιεχομένου της ιλύος και των εδαφών όπου αυτή αποτίθεται.
Αποτελεσματικότητα:  Μέτρο της σχέσης μεταξύ των επιτευχθέντων αποτελεσμάτων και 
των καθορισθέντων στόχων.
Αρχή της προφύλαξης:  Η αρχή της προφύλαξης αναφέρει ότι εάν ενέργεια ή πολιτική ενδέ-
χεται να προκαλέσει σοβαρή ή μη αναστρέψιμη βλάβη στο κοινό ή στο περιβάλλον, ελλείψει επιστημονικής συναίνεσης ότι δεν θα προκληθεί βλάβη, το βάρος της απόδειξης βαρύνει εκείνους που υποστηρίζουν την ανάληψη της ενέργειας. Σε ορισμένα νομικά συστήματα, όπως το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η αρχή της προφύλαξης συνιστά επίσης γενική και αναγκαστική αρχή του δικαίου.
Αυτοέλεγχοι:  Έλεγχοι που διενεργούνται τακτικά από τον φορέα εκμετάλλευσης στο πλαί-
σιο της καθημερινής λειτουργίας ενός σταθμού επεξεργασίας αστικών λυμάτων, με σκοπό την παρακολούθηση της ποιότητας των απορριπτόμενων υδάτων και του περιεχομένου της ιλύος.
Δευτεροβάθμια επεξεργασία:  Βιολογικό στάδιο κατά το οποίο τα λύματα υποβάλλονται σε 
επεξεργασία με σκοπό την απομάκρυνση των βιοαποδομήσιμων οργανικών ρύπων.
Διαρθρωτικά μέτρα:  Στην παρούσα έκθεση, παρεμβάσεις του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περι-
φερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ) και του Ταμείου Συνοχής.
Εκροή ή απορριπτόμενα ύδατα:  Επεξεργασμένα λύματα τα οποία απορρίπτονται στα ύδατα 
υποδοχής της λεκάνης απορροής ποταμού.
Επιχειρησιακό πρόγραμμα:  Έγγραφο εγκρινόμενο από την Επιτροπή το οποίο λαμβάνει 
τη μορφή συνεκτικού συνόλου προτεραιοτήτων που περιλαμβάνουν πολυετή μέσα. Οι προ-τεραιότητες μπορούν να υλοποιούνται με τη βοήθεια ενός ή περισσοτέρων διαρθρωτικών ταμείων ή, εναλλακτικά, με τη βοήθεια άλλων χρηματοδοτικών μέσων καθώς και της Ευρω-παϊκής Τράπεζας Επενδύσεων.
Ευαίσθητη περιοχή:  Υδατικό σύστημα ή τμήμα υδατικού συστήματος το οποίο απειλείται με 
ευτροφισμό. Ο ορθός προσδιορισμός των ευαίσθητων περιοχών είναι ιδιαίτερα σημαντικός, καθώς υπαγορεύει το είδος της επεξεργασίας λυμάτων η οποία πρέπει να εφαρμοστεί για τη μείωση των παραγόντων που προκαλούν τον ευτροφισμό. Στις ευαίσθητες περιοχές το άζωτο ή/και ο φώσφορος πρέπει να αφαιρούνται.
ld904920_EL_insideBT.indd   5 20/05/09   8:26:25
Ειδική έκθεση αριθ. 3/2009 — Η αποτελεσματικότητα των δαπανών για την επεξεργασία λυμάτων 
στο πλαίσιο διαρθρωτικών μέτρων κατά τις περιόδους προγραμματισμού 1994-1999 και 2000-20066
Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ):  Χρηματοδοτικό μέσο το οποίο προ-
ορίζεται για την προώθηση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής μεταξύ των περιφερειών της ΕΕ. Οι παρεμβάσεις του ΕΤΠΑ υλοποιούνται κυρίως μέσω επιχειρησιακών προγραμμάτων 
τα οποία περιλαμβάνουν μεγάλο αριθμό έργων.
Ευτροφισμός:  Ο εμπλουτισμός των υδάτων με θρεπτικές ουσίες, ιδίως με ενώσεις του αζώτου 
και του φωσφόρου, που προκαλεί την ταχύτερη ανάπτυξη φυκών, με επακόλουθο τη μείωση των επιπέδων του οξυγόνου στα ύδατα και εξαφάνιση των ιθαγενών υδρόβιων φυτών, ψαριών και άλλων υδρόβιων ζωικών ειδών.
Ισοδύναμος πληθυσμός (ι.π.):  Ποσοτική έκφραση του φορτίου ρύπανσης των λυμάτων ως 
ο «ισοδύναμος» αριθμός ανθρώπων, οι οποίοι θα μπορούσαν να δημιουργήσουν ρύπανση του αυτού μεγέθους. Μία μονάδα ι.π. αντιστοιχεί στο φορτίο ρύπανσης λυμάτων που προ-έρχεται από έναν κάτοικο.
Λεκάνη απορροής ποταμού:  Εδαφική έκταση από την οποία συγκεντρώνεται το σύνολο 
της επιφανειακής απορροής μέσω διαδοχικών ρευμάτων, ποταμών και πιθανώς λιμνών και παροχετεύεται στη θάλασσα με ενιαίο στόμιο ποταμού, εκβολές ή δέλτα.
Οδηγία για την επεξεργασία των αστικών λυμάτων:  Οδηγία 91/271/ΕΟΚ του Συμβου-
λίου της 21ης Μαΐου 1991 σχετικά με την επεξεργασία των αστικών λυμάτων (ΕΕ L 135 της 30.5.1991, σ. 40).
Οδηγία για την ιλύ καθαρισμού λυμάτων:  Οδηγία 86/278/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 12ης 
Ιουνίου 1986 σχετικά με την προστασία του περιβάλλοντος και ιδίως του εδάφους κατά τη 
χρησιμοποίηση της ιλύος καθαρισμού λυμάτων στη γεωργία (ΕΕ L 181 της 4.7.1986, σ. 6).
Οδηγία-πλαίσιο για τα ύδατα:  Οδηγία 2000/60/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του 
Συμβουλίου της 23ης Οκτωβρίου 2000 για τη θέσπιση πλαισίου κοινοτικής δράσης στον τομέα της πολιτικής των υδάτων (ΕΕ L 327 της 22.12.2000, σ. 1).
Οικισμός:  Περιοχή στην οποία ο πληθυσμός ή/και οι οικονομικές δραστηριότητες είναι 
επαρκώς συγκεντρωμένοι ώστε τα αστικά λύματα να μπορούν να συλλέγονται και να διοχε-τεύονται σε σταθμό επεξεργασίας αστικών λυμάτων ή σε τελικό σημείο απόρριψης.
Περίοδος προγραμματισμού:  Το πολυετές πλαίσιο εντός του οποίου σχεδιάζονται και εκτε-
λούνται οι δαπάνες των διαρθρωτικών ταμείων και του Ταμείου Συνοχής.
Πρωτοβάθμια επεξεργασία:  Μηχανικό στάδιο κατά το οποίο πραγματοποιείται ο αρχικός 
διαχωρισμός των μεγάλων σωματιδίων από τα λύματα.
ld904920_EL_insideBT.indd   6 20/05/09   8:26:25
Ειδική έκθεση αριθ. 3/2009 — Η αποτελεσματικότητα των δαπανών για την επεξεργασία λυμάτων 
στο πλαίσιο διαρθρωτικών μέτρων κατά τις περιόδους προγραμματισμού 1994-1999 και 2000-20067
Σταθμός επεξεργασίας αστικών λυμάτων:  Υποδομή η οποία παρέχει μια σειρά διεργασιών 
επεξεργασίας με σκοπό τη μείωση σε αποδεκτό επίπεδο του επιπέδου ρύπανσης των αστικών λυμάτων πριν από την απόρριψή τους στα ύδατα υποδοχής.
Ταμείο Συνοχής:  Χρηματοδοτικό μέσο το οποίο προορίζεται για την ενίσχυση της οικονομι-
κής και κοινωνικής συνοχής μέσω της χρηματοδότησης έργων στους τομείς του περιβάλλο-ντος και των μεταφορών σε κράτη μέλη με κατά κεφαλήν ΑΕγχΠ χαμηλότερο του 90 % του κοινοτικού μέσου όρου. Το Ταμείο Συνοχής εφαρμόστηκε αρχικά στην Ισπανία, στην Ελλάδα, στην Ιρλανδία και στην Πορτογαλία. Από την 1η Ιανουαρίου 2004 η Ιρλανδία έπαυσε να είναι επιλέξιμη για το Ταμείο.
Τριτοβάθμια επεξεργασία:  Βιολογικό/χημικό στάδιο το οποίο εφαρμόζεται, εφόσον καθί-
σταται αναγκαίο, για τη μείωση των επιπέδων συγκέντρωσης των θρεπτικών ουσιών που περιέχονται στα επεξεργασμένα λύματα, πριν από την απόρριψή τους σε ύδατα υποδοχής που απειλούνται με ευτροφισμό.
Φυσιολογική περιοχή:  Υδατικό σύστημα ή τμήμα υδατικού συστήματος το οποίο δεν απει-
λείται με ευτροφισμό.
ld904920_EL_insideBT.indd   7 20/05/09   8:26:25
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 
ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
Ειδική έκθεση αριθ. 3/2009 — Η αποτελεσματικότητα των δαπανών για την επεξεργασία λυμάτων 
στο πλαίσιο διαρθρωτικών μέτρων κατά τις περιόδους προγραμματισμού 1994-1999 και 2000-20068
ΣΥΝΟΨΗ
I.
Τα λύματα και η ιλύς καθαρισμού λυμάτων  
των αστικών οικισμών μπορούν να επηρεά-σουν την ποιότητα των υδάτων των λιμνών και των ποταμών, των παράκτιων και υπό-
γειων υδάτων καθώς και την ποιότητα του  εδάφους της Ευρώπης. Συνεπεία αυτού, η  
ΕΕ έχει εκδώσει μια σειρά οδηγιών και επί-σης έχει συγχρηματοδοτήσει την κατασκευή σταθμών επεξεργασίας αστικών λυμάτων  
μέσω του Ταμείου Συνοχής και του ΕΤΠΑ.  
Αυτό έχει βελτιώσει σημαντικά το ποσοστό κάλυψης του αστικού πληθυσμού που εξυπη-ρετείται από επεξεργασία λυμάτων.
II.
Ο έλεγχος του Συνεδρίου επικεντρώθηκε  
στους σταθμούς που χρηματοδοτήθηκαν  
από το Ταμείο Συνοχής και το ΕΤΠΑ κατά τις περιόδους προγραμματισμού 1994-1999 και 
2000-2006, στην Ισπανία, στην Πορτογαλία, 
στην Ελλάδα και στην Ιρλανδία, οι οποίοι  αντιπροσώπευαν το μεγαλύτερο μέρος των 
δαπανών στον τομέα αυτό. Τα ελεγκτικά  συμπεράσματα που παρουσιάζονται στην  
παρούσα έκθεση βασίζονται σε εξέταση  των συστημάτων διαχείρισης και ελέγχου  της Επιτροπής και σε αξιολόγηση της από-
δοσης 73 σταθμών επεξεργασίας λυμάτων.  
Επιπλέον, αναλύθηκαν η διάθεση της ιλύος η οποία παράγεται ως υποπροϊόν της επε-ξεργασίας των λυμάτων καθώς και ο ρόλος 
της Επιτροπής στον τομέα της επεξεργασίας των λυμάτων.
III.
Το Συνέδριο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, γενικά, τα διαρθρωτικά μέτρα έχουν συμ-
βάλει στη βελτίωση της επεξεργασίας των  
λυμάτων στα τέσσερα κράτη μέλη στα οποία πραγματοποιήθηκε έλεγχος.
IV.
Συνολικά, η απόδοση των σταθμών επεξερ-γασίας που είχαν συγχρηματοδοτηθεί από  διαρθρωτικά μέτρα ήταν ικανοποιητική.  
Ωστόσο, διαπιστώθηκε ότι ορισμένοι λει-
τουργούσαν χαμηλότερα της δυναμικότητάς τους και σε λίγες περιπτώσεις οι απαιτήσεις 
της ΕΕ όσον αφορά την ποιότητα της εκροής δεν ικανοποιούνταν.
ld904920_EL_insideBT.indd   8 20/05/09   8:26:25
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 
ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
Ειδική έκθεση αριθ. 3/2009 — Η αποτελεσματικότητα των δαπανών για την επεξεργασία λυμάτων 
στο πλαίσιο διαρθρωτικών μέτρων κατά τις περιόδους προγραμματισμού 1994-1999 και 2000-20069
V.
Το Συνέδριο διαπίστωσε ότι χρειάζεται  
περισσότερη προσοχή ώστε εξασφαλίζεται  ότι οι σταθμοί επεξεργασίας συνδέονται  καταλλήλως με το αποχετευτικό δίκτυο και 
ότι τα βιομηχανικά λύματα που φθάνουν  σε αυτούς έχουν υποστεί την απαιτούμενη  
προεπεξεργασία.
VI.
Ως προς την ιλύ καθαρισμού λυμάτων, το  
Συνέδριο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η  πλειονότητα των συγχρηματοδοτηθέντων  σταθμών επεξεργασίας στα τέσσερα κράτη  
μέλη στα οποία διενήργησε έλεγχο διέθεταν 
την ιλύ σύμφωνα με τις μεθόδους επαναχρη-
σιμοποίησης που συνιστά η ΕΕ, μολονότι  
ένας μικρός αριθμός είχε επιλέξει λιγότερο 
βιώσιμες μεθόδους μη επαναχρησιμοποίη-σης. Επιπλέον, το Συνέδριο εντόπισε ορι-
σμένες πτυχές της παρακολούθησης της  
διάθεσης της ιλύος οι οποίες θα μπορούσαν να βελτιωθούν.
VII.
Η ισχύουσα οδηγία για την ιλύ καθαρισμού λυμάτων χρονολογείται από το 1986 και, ως 
εκ τούτου, δεν περιλαμβάνει τις εξελίξεις  που συντελέστηκαν στον τομέα αυτό από  τότε. Τυχόν αναθεώρησή της θα πρέπει να  λάβει υπόψη κάθε είδος κόστους και όλα  
τα οφέλη των προτεινόμενων νέων μέτρων καθώς και τον πιθανό αντίκτυπο σε άλλες  
πολιτικές της ΕΕ.
VIII.
Όσον αφορά το ρόλο της Επιτροπής, το Συνέ-δριο φρονεί ότι θα μπορούσε να επιδείξει  
μεγαλύτερη συνέπεια στην εξέταση των αιτή-
σεων για επιχορήγηση και αυτό θα μπορούσε να διευκολυνθεί με την ανάπτυξη εσωτερι-
κών κατευθυντήριων γραμμών και ερωτημα-
τολογίων ελέγχου που θα χρησιμοποιούνταν 
κατά τη διαδικασία αξιολόγησης.ΣΥΝΟΨΗ
IX.
Επίσης, το Συνέδριο επεσήμανε ότι υπάρ-χει ανάγκη για καλύτερη παρακολούθηση  των αποτελεσμάτων εκ μέρους της Επιτρο-πής, όταν αυτή εξετάζει τις τελικές εκθέσεις 
πριν από την καταβολή του υπολοίπου της χρηματοδότησης. Κατάλληλη συνέχεια θα  
πρέπει να επιφυλάσσεται στις περιπτώσεις  μη παροχής των απαιτούμενων πληροφο-
ριών ή μη επίτευξης των προβλεπόμενων  αποτελεσμάτων.
X.
Τέλος, το Συνέδριο εκτιμά ότι η διατήρηση 
της καλής οικολογικής κατάστασης των υδα-
τικών συστημάτων απαιτεί να δοθεί μεγα-λύτερη έμφαση στις περιβαλλοντικές αρχές της ΕΕ σύμφωνα με τις οποίες «ο ρυπαίνων πληρώνει» και η ρύπανση μειώνεται στην  πηγή.
ld904920_EL_insideBT.indd   9 20/05/09   8:26:25
Ειδική έκθεση αριθ. 3/2009 — Η αποτελεσματικότητα των δαπανών για την επεξεργασία λυμάτων 
στο πλαίσιο διαρθρωτικών μέτρων κατά τις περιόδους προγραμματισμού 1994-1999 και 2000-200610
1 Άρθρο 174 της ενοποιημένης 
απόδοσης της Συνθήκης για την 
ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας 
(ΕΕ C 325 της 24.12.2002, σ. 1). 
2 Οδηγία 91/271/ΕΟΚ του 
Συμβουλίου. 
3 Άρθρο 14 
της οδηγίας 91/271/ΕΟΚ. 
4 Οδηγία 86/278/ΕΟΚ του 
Συμβουλίου. 
5 Οδηγία 2000/60/ΕΚ του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του 
Συμβουλίου. ΕΙΣΑΓΩΓΗ
ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ
 1.  Σύμφωνα με τη Συνθήκη, η Κοινότητα συμβάλλει στη διατήρηση, προστασία 
και βελτίωση της ποιότητας του περιβάλλοντος βάσει των αρχών της προ-
φύλαξης και της προληπτικής δράσης, της επανόρθωσης των καταστρο-
φών στην πηγή, καθώς και βάσει της αρχής «ο ρυπαίνων πληρώνει»1.
 2.  Τα λύματα των αστικών περιοχών καθώς και η ιλύς καθαρισμού λυμάτων 
μπορούν να επηρεάσουν την ποιότητα των υδάτων των λιμνών και των ποταμών, των παράκτιων και υπόγειων υδάτων καθώς και την ποιότητα του εδάφους της Ευρώπης. Τα σημαντικότερα κοινοτικά νομοθετικά 
μέσα στον τομέα αυτό είναι:
α) η οδηγία για την επεξεργασία των αστικών λυμάτων2, η οποία  
επιβάλλει στα κράτη μέλη να μεριμνήσουν ώστε, έως τις 31 Δεκεμ-
βρίου 2000 ή τις 31 Δεκεμβρίου 2005, ανάλογα με το μέγεθος  του οικισμού, όλοι οι οικισμοί να διαθέτουν δίκτυα αποχέτευσης 
αστικών λυμάτων, τα οποία θα υποβάλλονται τουλάχιστον σε δευ-
τεροβάθμια επεξεργασία και σε τριτοβάθμια στην περίπτωση ευαί-σθητων περιοχών. Η κατάλληλη επεξεργασία των αστικών λυμάτων 
σκοπό έχει την παρακολούθηση και τη μείωση σε αποδεκτά επί-πεδα των οργανικών και ανόργανων ρύπων, συμπεριλαμβανομένων 
αυτών που θα μπορούσαν να προκαλέσουν τον ευτροφισμό παρα-κείμενου υδατικού συστήματος ή που εγκυμονούν κινδύνους για την υγεία των λουομένων σε αυτά τα ύδατα. Η οδηγία προβλέπει 
επίσης την επαναχρησιμοποίηση της ιλύος που παράγεται κατά  
την επεξεργασία των λυμάτων
3·
β) η οδηγία για την ιλύ καθαρισμού λυμάτων4, η οποία θεσπίζει κανό-
νες για τη δειγματοληψία και την ανάλυση της ιλύος και του εδά-φους και καθορίζει οριακές τιμές για τις συγκεντρώσεις και τις  μέγιστες ετήσιες ποσότητες βαρέων μετάλλων που μπορούν να  εισάγονται στο έδαφος. Σκοπός της είναι να ρυθμίσει και να ενθαρ-
ρύνει τη χρησιμοποίηση ιλύος καθαρισμού λυμάτων στη γεωργία 
κατά τρόπο ώστε να αποφεύγονται οι επιβλαβείς επιπτώσεις στη βλάστηση, στα ζώα ή στον άνθρωπο·
γ) η οδηγία-πλαίσιο για τα ύδατα
5, η οποία αφορά τη διαφύλαξη  
και την παρακολούθηση της ποιότητας των υδάτων των λεκανών 
απορροής ποταμού και των οικοσυστημάτων τους. Η εν λόγω οδη-
γία απαιτούσε την καθιέρωση συστημάτων ταξινόμησης και ενός 
δικτύου παρακολούθησης έως το 2006, τη δημοσίευση σχεδίων  
διαχείρισης λεκανών απορροής ποταμού το 2009 και, κατά κανόνα, την επίτευξη των περιβαλλοντικών στόχων μέχρι το 2015.
 3.  Σύντομη επισκόπηση της διαδικασίας επεξεργασίας λυμάτων και διάθεσης 
ιλύος παρέχεται στο διάγραμμα του παραρτήματος  με τίτλο «Περιβάλλον 
επεξεργασίας αστικών λυμάτων», το οποίο συνοδεύεται από επεξηγήσεις.
ld904920_EL_insideBT.indd   10 20/05/09   8:26:25
Ειδική έκθεση αριθ. 3/2009 — Η αποτελεσματικότητα των δαπανών για την επεξεργασία λυμάτων 
στο πλαίσιο διαρθρωτικών μέτρων κατά τις περιόδους προγραμματισμού 1994-1999 και 2000-200611
6 Απόφαση αριθ. 1600/2002/ΕΚ 
του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και 
του Συμβουλίου της 22ας Ιουλίου 
2002 για τη θέσπιση του έκτου κοινοτικού προγράμματος δράσης 
για το περιβάλλον 
(ΕΕ L 242 της 10.9.2002, σ. 1). 
7 Το άρθρο 5 της ενοποιημένης 
απόδοσης της Συνθήκης για 
την ίδρυση της Ευρωπαϊκής 
Κοινότητας αναφέρει: «μόνον 
εάν και στο βαθμό που οι στόχοι 
της προβλεπόμενης δράσης 
είναι αδύνατον να επιτευχθούν 
επαρκώς από τα κράτη μέλη και δύνανται συνεπώς, λόγω των 
διαστάσεων των αποτελεσμάτων 
της προβλεπόμενης δράσης, 
να επιτευχθούν καλύτερα σε 
κοινοτικό επίπεδο».  4.  Σύμφωνα με το «έκτο κοινοτικό πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον»6, 
η διαχείρηση των λυμάτων αποτελεί προτεραιότητα της ΕΕ για την  
περίοδο 2002-2012.
ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ
 5.  Η προστασία του περιβάλλοντος αποτελεί τομέα κοινής αρμοδιότητας 
των κρατών μελών και της Κοινότητας και, ως εκ τούτου, κάθε σχετική 
κοινοτική δράση πρέπει να αναλαμβάνεται σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας
7.
 6.  Οι οδηγίες σχετικά με το περιβάλλον εφαρμόζονται σε όλη την Ένωση. 
Η συμμόρφωση με τις διατάξεις τους μπορεί να απαιτεί επενδυτικά 
έργα τα οποία ποικίλλουν ανάλογα με το είδος της επεξεργασίας  λυμάτων που υπαγορεύει η περιβαλλοντική κατάσταση των υδατικών 
συστημάτων στα οποία απορρίπτονται τα εξερχόμενα επεξεργασμένα 
λύματα, καθώς και με τον τύπο του αναγκαίου εξοπλισμού (αντλιο-στάσια, ξηραντήρια ιλύος κ.λπ.). Μπορεί να κυμαίνονται από ποσά  
χαμηλότερα των 10 εκατομμυρίων ευρώ για έναν μικρό οικισμό έως άνω των 200 εκατομμυρίων ευρώ για ένα σημαντικό αστικό κέντρο, 
με το κατά κεφαλήν κόστος να μειώνεται ανάλογα με το μέγεθος του σταθμού λόγω οικονομιών κλίμακας (βλέπε πλαίσιο 1 ).
ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΣΥΓΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΘΕΝΤΩΝ ΕΡΓΩΝ 
ΣΤΑ ΟΠΟΙΑ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΣΕ ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΤΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ
Στην Ισπανία, ένα έργο συγχρηματοδοτήθηκε από το Ταμείο Συνοχής για να εξυπηρετήσει τέσσερα χωριά με πλη-
θυσμό 10 000 κατοίκους. Περιελάμβανε έναν σταθμό επεξεργασίας αστικών λυμάτων που παρείχε δευτεροβάθμια 
και τριτοβάθμια επεξεργασία, αγωγούς 18 χιλιομέτρων και έξι αντλιοστάσια. Η δαπάνη του έργου ανερχόταν σε 
5,5 εκατομμύρια ευρώ και το ύψος της κοινοτικής επιχορήγησης ήταν 4,3 εκατομμύρια ευρώ.
Στην Πορτογαλία, το κόστος ενός νέου σταθμού επεξεργασίας που συγχρηματοδοτήθηκε από το Ταμείο Συνοχής 
ανήλθε σε 22,8 εκατομμύρια ευρώ. Ο εν λόγω σταθμός, σχεδιασμένος για να εξυπηρετεί πληθυσμό 250 000 κατοί-
κων, με δευτεροβάθμια επεξεργασία και απολύμανση των υδάτων, επιδοτήθηκε από την ΕΕ με ποσό ύψους 19,4 εκατομμυρίων ευρώ.
Στην Ελλάδα, το Ταμείο Συνοχής συγχρηματοδότησε τον εις βάθος εκσυγχρονισμό ενός σταθμού επεξεργασίας 
που εξυπηρετεί μια πόλη 3,7 εκατομμυρίων κατοίκων, μετατρέποντάς τον από έναν απλό σταθμό πρωτοβάθμιας 
επεξεργασίας σε σταθμό που παρείχε δευτεροβάθμια και τριτοβάθμια επεξεργασία. Η δαπάνη του έργου ανήλθε 
σε 202,2 εκατομμύρια ευρώ και η κοινοτική επιχορήγηση σε 135,0 εκατομμύρια ευρώ.ΠΛΑΙΣΙΟ 1
ld904920_EL_insideBT.indd   11 20/05/09   8:26:25
Ειδική έκθεση αριθ. 3/2009 — Η αποτελεσματικότητα των δαπανών για την επεξεργασία λυμάτων 
στο πλαίσιο διαρθρωτικών μέτρων κατά τις περιόδους προγραμματισμού 1994-1999 και 2000-200612
 7.  Τα έξοδα κατασκευής σταθμών επεξεργασίας είναι επιλέξιμα για χρη-
ματοδότηση στο πλαίσιο των διαρθρωτικών δράσεων. Στις περιοχές 
του στόχου 18 το ποσοστό της επιχορήγησης μπορεί να ανέρχεται  
στο 85 %. Για την περίοδο προγραμματισμού 2000-20069 η κοινοτική 
χρηματοδοτική υποστήριξη ανήλθε συνολικά σε 10,6 δισεκατομμύ-
ρια ευρώ, με τέσσερα κράτη μέλη (Ισπανία, Πορτογαλία, Ελλάδα και 
Ιρλανδία) να έχουν λάβει άνω του 50 % των δαπανών. Για την περίοδο προγραμματισμού 2007-2013 έχουν διατεθεί συνολικά 13,9 δισεκα-τομμύρια ευρώ, από τα οποία 9,1 δισεκατομμύρια προορίζονται για τα 12 νέα κράτη μέλη της ΕΕ.
 8.  Δύο γενικές διευθύνσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής έχουν αναλάβει 
σημαντικό ρόλο όσον αφορά την έγκριση και την παρακολούθηση  
των έργων επεξεργασίας λυμάτων και ιλύος καθαρισμού λυμάτων: η Γενική Διεύθυνση Περιβάλλοντος (ΓΔ ENV) και η Γενική Διεύθυνση  Περιφερειακής Πολιτικής (ΓΔ REGIO).
 9.  Η ΓΔ ENV είναι αρμόδια για την περιβαλλοντική πολιτική στον τομέα της 
επεξεργασίας των λυμάτων. Καθήκον της είναι, αφενός, η παρακολού-θηση της απόδοσης των σταθμών επεξεργασίας από την άποψη της ποιότητας των απορριπτόμενων υδάτων και της διάθεσης της ιλύος 
και, αφετέρου, η κίνηση των διαδικασιών για παράβαση όποτε αυτό 
απαιτείται.
 10.  Η ΓΔ REGIO είναι αρμόδια για τον κοινοτικό προϋπολογισμό στον τομέα 
της περιφερειακής πολιτικής μέσω της επιμερισμένης διαχείρισης με τα κράτη μέλη. Στο πλαίσιο αυτής της πολιτικής, οι σταθμοί επεξεργα-σίας συγχρηματοδοτούνται από δύο χρηματοδοτικά μέσα: το Ταμείο 
Συνοχής και το ΕΤΠΑ
10.
 11.  Η Επιτροπή εξετάζει όλες τις αιτήσεις που υποβάλλουν τα κράτη μέλη για 
έργα στο πλαίσιο του Ταμείου Συνοχής και για μεγάλα έργα στο πλαί-σιο του ΕΤΠΑ
11, προκειμένου να εξακριβώνει ότι αυτές έχουν συμπλη-
ρωθεί σωστά και ότι συμμορφώνονται με τις κοινοτικές οδηγίες. Η  
Επιτροπή, προκειμένου να βοηθήσει τα κράτη μέλη με την υποβολή 
των αιτήσεών τους για ενίσχυση, τους παρέχει καθοδήγηση με το  
έγγραφο «Οδηγός Ταμείου Συνοχής 2000-2006». Ρόλος της ΓΔ REGIO 
είναι να εξετάζει την ποιότητα των επιμέρους προς χρηματοδότηση έργων, ενδεχομένως σε συνεννόηση με άλλες γενικές διευθύνσεις  (ιδίως τη ΓΔ ENV).8 Ο στόχος 1 προάγει την ανάπτυξη και 
τη διαρθρωτική προσαρμογή περιοχών 
που παρουσίαζαν καθυστέρηση στην 
ανάπτυξη σε σύγκριση με το μέσο όρο (κατά κεφαλήν ΑΕγχΠ χαμηλότερο 
του 75 % του κοινοτικού μέσου όρου). 
Τα δύο τρίτα των παρεμβάσεων των 
διαρθρωτικών ταμείων σχετίζονταν 
με το στόχο 1, ο οποίος αφορούσε σχεδόν το 20 % του συνολικού 
πληθυσμού της Ένωσης. Για την περίοδο 
προγραμματισμού 2000-2006, το 
ανώτατο ποσοστό ενίσχυσης σε αυτές 
τις περιοχές είναι το 75 % για έργα του 
ΕΤΠΑ και το 85 % για έργα του Ταμείου 
Συνοχής. 
9 Για την περίοδο προγραμματισμού 
1994-1999 δεν διατίθενται 
πληροφοριακά στοιχεία σε επίπεδο 
Επιτροπής, δεδομένου ότι, για την 
περίοδο αυτή, στοιχεία σχετικά με το 
ΕΤΠΑ ήταν διαθέσιμα μόνο σε επίπεδο κρατών μελών. 
10 Η συγχρηματοδότηση των σταθμών 
επεξεργασίας εγκρίθηκε επίσης για 
τις υποψήφιες χώρες στο πλαίσιο του 
προενταξιακού διαρθρωτικού μέσου 
(ISPA). Κατά την ένταξη, τα έργα αυτά 
μετατράπηκαν σε έργα του Ταμείου 
Συνοχής. 
11 Για την περίοδο προγραμματισμού 
1994-1999, «μεγάλα έργα» ήταν εκείνα «των οποίων το συνολικό 
κόστος που λαμβάνεται υπόψη για τον 
καθορισμό του ύψους της κοινοτικής 
συνδρομής υπερβαίνει, κατά κανόνα, 
τα 25 εκατομμύρια Ecu για τις επενδύσεις σε έργα υποδομής και τα 
15 εκατομμύρια Ecu για τις παραγωγικές 
επενδύσεις». Για την περίοδο 
προγραμματισμού 2000-2006, ο ορισμός 
των «μεγάλων έργων» κάλυπτε έργα 
«των οποίων το συνολικό κόστος που 
λαμβάνεται υπόψη για τον καθορισμό 
του ύψους της συμμετοχής των Ταμείων, 
υπερβαίνει τα 50 εκατομμύρια ευρώ». 
Για την περίοδο προγραμματισμού 
2007-2013, το κατώτατο όριο για τα 
έργα στον τομέα του περιβάλλοντος 
είναι 25 εκατομμύρια ευρώ. 
ld904920_EL_insideBT.indd   12 20/05/09   8:26:26
Ειδική έκθεση αριθ. 3/2009 — Η αποτελεσματικότητα των δαπανών για την επεξεργασία λυμάτων 
στο πλαίσιο διαρθρωτικών μέτρων κατά τις περιόδους προγραμματισμού 1994-1999 και 2000-200613
 12.  Η απόφαση συγχρηματοδότησης ενός έργου καθορίζει το χορηγούμενο 
ποσό καθώς και τις προϋποθέσεις που πρέπει να πληρούνται. Μετά την 
ολοκλήρωση των έργων του Ταμείου Συνοχής, ο δικαιούχος, προκει-μένου να λάβει το υπόλοιπο της επιχορήγησης, οφείλει να υποβάλει 
τελική έκθεση, η οποία να περιγράφει τις εκτελεσθείσες εργασίες και 
να προβαίνει σε μια πρώτη αξιολόγηση του κατά πόσον έχουν επιτευ-
χθεί τα προβλεπόμενα αποτελέσματα
12. Για τα μεγάλα έργα του ΕΤΠΑ 
ο κανονισμός δεν απαιτεί ειδικές τελικές εκθέσεις, αλλά οι εκθέσεις σχετικά με τα επιχειρησιακά προγράμματα στα οποία περιλαμβάνονται 
τα μεγάλα έργα πρέπει να περιέχουν κεφάλαιο με πληροφορίες ειδικά για αυτά.
 13.  Ως προς τα άλλα έργα του ΕΤΠΑ, ο ρόλος της Επιτροπής περιορίζεται 
στην αξιολόγηση και στην έγκριση περισσότερο των επιχειρησιακών προγραμμάτων και λιγότερο των επιμέρους έργων.
ΠΟΣΟΣΤΟ ΚΑΛΥΨΗΣ ΤΩΝ ΟΙΚΙΣΜΩΝ ΑΠΟ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ 
ΤΩΝ ΛΥΜΑΤΩΝ
 14.  Ως αποτέλεσμα εν μέρει της έναρξης ισχύος της οδηγίας για την επεξερ-
γασία των αστικών λυμάτων και της σημαντικής οικονομικής υποστή-ριξης εκ μέρους της ΕΕ
13, σημειώθηκε μεγάλη αύξηση του ποσοστού 
κάλυψης του αστικού πληθυσμού που εξυπηρετείται από συστήματα δευτεροβάθμιας και τριτοβάθμιας επεξεργασίας (βλέπε ορισμό στο 
παράρτημα ). Αυτό είναι ιδιαίτερα αισθητό στα τέσσερα κράτη μέλη 
που έλαβαν άνω του 50 % των κοινοτικών δαπανών για την υλοποίηση 
έργων επεξεργασίας αστικών λυμάτων κατά την περίοδο προγραμμα-τισμού 2000-2006 ( πίνακες 1  και 2).12 Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1164/94 
του Συμβουλίου της 16ης Μαΐου 
1994 για την ίδρυση του Ταμείου 
Συνοχής (ΕΕ L 130 της 25.5.1994, σ. 1), όπως τροποποιήθηκε από τον 
κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1265/1999 
(ΕΕ L 161 της 26.6.1999, σ. 62). 
13 Στα τέσσερα κράτη μέλη 
στα οποία πραγματοποιήθηκε 
επίσκεψη, άνω του 50 % των 
χρηματοδοτικών πόρων που 
ήταν αναγκαίοι για την εφαρμογή 
επεξεργασίας αστικών λυμάτων 
είχαν χορηγηθεί από την ΕΕ. 
ld904920_EL_insideBT.indd   13 20/05/09   8:26:26
Ειδική έκθεση αριθ. 3/2009 — Η αποτελεσματικότητα των δαπανών για την επεξεργασία λυμάτων 
στο πλαίσιο διαρθρωτικών μέτρων κατά τις περιόδους προγραμματισμού 1994-1999 και 2000-200614
ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΟΣΟΣΤΟΥ ΤΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΤΩΝ ΑΣΤΙΚΩΝ ΟΙΚΙΣΜΩΝ 
ΠΟΥ ΕΞΥΠΗΡΕΤΟΥΝΤΑΙ ΑΠΟ ΣΤΑΘΜΟΥΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΛΥΜΑΤΩΝ ΟΙ ΟΠΟΙΟΙ ΠΑΡΕΧΟΥΝ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ
Κράτος μέλοςΈναρξη της περιόδου 
προγραμματισμού 1994-1999Τέλος της περιόδου 
προγραμματισμού 2000-2006
Ιρλανδία120 % (1994) 87 % (2006)
Ισπανία241 % (1995) 77 % (2005)
Πορτογαλία332 % (1994) 80 % (2006)
Ελλάδα4< 20 % (1994) 85 % (2005)
1 Environmental Protection Agency (EPA) — Office of Environmental Enforcement, Urban 
Waste Water Discharges in Ireland — Εκθέσεις για έτη 2002-2003 και 2004-2005. Τα αριθμητικά στοιχεία για το 2006 παρασχέθηκαν από το Department of Environment, Heritage and Local Government.
2 Όσον αφορά τα στοιχεία για το 1995, πρόκειται για έκθεση που καταρτίστηκε σύμφωνα 
με το άρθρο 16 της οδηγίας για την επεξεργασία των αστικών λυμάτων και διαβιβάστηκε στην Επιτροπή από την Ισπανία (Οκτώβριος 2004) ως προς αυτά του 2005, πρόκειται για εκτίμηση που κοινοποίησε το Υπουργείο Περιβάλλοντος.
3 Στρατηγικό σχέδιο για τα ύδατα και την επεξεργασία λυμάτων (2007-2013).
4 Υπουργείο Περιβάλλοντος — Εκτίμηση της Κεντρικής Υπηρεσίας Υδάτων.ΠΙΝΑΚΑΣ 1
ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΟΣΟΣΤΟΥ ΤΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ ΤΩΝ ΑΣΤΙΚΩΝ ΟΙΚΙΣΜΩΝ ΠΟΥ ΒΡΙΣΚΟΝΤΑΙ 
ΣΕ ΕΥΑΙΣΘΗΤΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΚΑΙ ΕΞΥΠΗΡΕΤΟΥΝΤΑΙ ΑΠΟ ΣΤΑΘΜΟΥΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΛΥΜΑΤΩΝ ΟΙ ΟΠΟΙΟΙ ΠΑΡΕΧΟΥΝ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑ ΚΑΙ ΤΡΙΤΟΒΑΘΜΙΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ
Κράτος μέλοςΈναρξη της περιόδου 
προγραμματισμού 1994-1999
(1995)1Τέλος της περιόδου 
προγραμματισμού 2000-2006
Ιρλανδία 2 % 8 % (2006)2
Ισπανία 3 % 84 % (2005)3
Πορτογαλία 0 % 63 % (2005)4
Ελλάδα 6 % 55 % (2006)5
1 Στοιχεία για το περιβάλλον του ΟΟΣΑ (Compendium 2006).
2 Για το 2006 Environmental Protection Agency (EPA), ενώ για το 2009 το Department of 
Environment (Υπουργείο Περιβάλλοντος) εκτιμά ότι το ποσοστό θα αυξηθεί στο 80 %.
3 Υπουργείο Περιβάλλοντος.
4 Το Ιnstituto da Água I. P. (INAG I. P.) εκτιμά ότι το ποσοστό θα αυξηθεί στο 78 % το 2008.
5 Υπουργείο Περιβάλλοντος — Κεντρική Υπηρεσία Υδάτων. Το 2007 το ποσοστό είχε 
αυξηθεί στο 97 %.ΠΙΝΑΚΑΣ 2
ld904920_EL_insideBT.indd   14 20/05/09   8:26:26
Ειδική έκθεση αριθ. 3/2009 — Η αποτελεσματικότητα των δαπανών για την επεξεργασία λυμάτων 
στο πλαίσιο διαρθρωτικών μέτρων κατά τις περιόδους προγραμματισμού 1994-1999 και 2000-200615
ΕΜΒΕΛΕΙΑ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΣ 
ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ
 15.  Κύριος στόχος του ελέγχου ήταν η αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας 
των δαπανών για την επεξεργασία λυμάτων στο πλαίσιο διαρθρω-
τικών μέτρων κατά τις περιόδους προγραμματισμού 1994-1999 και  2000-2006.
 16.  Το Συνέδριο επιδίωξε να δώσει απαντήσεις στα ακόλουθα ερωτήματα:
α) Είναι ικανοποιητική η απόδοση των κοινοτικώς συγχρηματοδοτού-
μενων σταθμών επεξεργασίας όσον αφορά την επεξεργασία των 
λυμάτων;
β) Χρησιμοποιείται καταλλήλως η ιλύς που παράγεται από τους σταθ-
μούς επεξεργασίας;
γ) Εκπληρώνει η Επιτροπή την αποστολή της όσον αφορά την επιλογή 
των έργων, την παρακολούθηση των αποτελεσμάτων μέσω ανάλυ-σης των τελικών εκθέσεων και την προώθηση των περιβαλλοντικών αρχών;
 17.  Ο έλεγχος διενεργήθηκε στην Επιτροπή και σε τέσσερα κράτη μέλη, ήτοι 
στην Ισπανία, στην Πορτογαλία, στην Ελλάδα και στην Ιρλανδία. Το σύνολο των κοινοτικών δαπανών για έργα επεξεργασίας λυμάτων σε αυτά τα κράτη μέλη ανήλθε σε 5,2 δισεκατομμύρια ευρώ για την περί-
οδο προγραμματισμού 1994-1999 και σε 5,9 δισεκατομμύρια ευρώ  για την περίοδο 2000-2006. Ο έλεγχος διενεργήθηκε από το Μάιο του 
2007 έως το Μάρτιο του 2008.
 18.  Βάση του ελέγχου ήταν η αξιολόγηση της απόδοσης δείγματος 73 εν 
λειτουργία σταθμών επεξεργασίας οι οποίοι συγχρηματοδοτήθηκαν κατά τις αντίστοιχες περιόδους προγραμματισμού.
 19.  Εξετάστηκαν οι διαδικασίες που εφαρμόζει η Επιτροπή για την έγκριση, 
τον έλεγχο και την παρακολούθηση των έργων. Στα κράτη μέλη, το 
Συνέδριο συζήτησε με εκπροσώπους των διαφόρων τοπικών, περι-
φερειακών και εθνικών αρχών που είναι αρμόδιες για το σχεδιασμό, την επιλογή, τη λειτουργία και την παρακολούθηση των σταθμών. Το Συνέδριο πραγματοποίησε επίσκεψη σε 26 έργα ( πίνακας 3 ), συνο-
δευόμενο από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες ειδικούς σε θέματα  λειτουργίας, συντήρησης και ελέγχου σταθμών επεξεργασίας λυμάτων. 47 ακόμη σταθμοί υποβλήθηκαν σε ελέγχους βάσει εγγράφων. Για τον καθορισμό και τη σύγκριση των στοιχείων αναφοράς και των βέλτι-στων πρακτικών στον τομέα αυτό, εξετάστηκαν τα πρότυπα ορισμένων τρίτων χωρών (ΗΠΑ, Ελβετίας, Καναδά, Αυστραλίας και Ιαπωνίας).
ld904920_EL_insideBT.indd   15 20/05/09   8:26:26
Ειδική έκθεση αριθ. 3/2009 — Η αποτελεσματικότητα των δαπανών για την επεξεργασία λυμάτων 
στο πλαίσιο διαρθρωτικών μέτρων κατά τις περιόδους προγραμματισμού 1994-1999 και 2000-200616
ΣΤΑΘΜΟΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΛΥΜΑΤΩΝ ΠΟΥ ΕΠΙΣΚΕΦΘΗΚΕ ΤΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ 
ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΟΥ ΚΑΤΑ ΧΩΡΑ ΚΑΙ ΠΗΓΗ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ
Ταμείο Συνοχής ΕΤΠΑ Σύνολο
Ισπανία 516
Πορτογαλία 516
Ελλάδα 606
Ιρλανδία 628
Σύνολο 22 4 26ΠΙΝΑΚΑΣ 3
ld904920_EL_insideBT.indd   16 20/05/09   8:26:26
Ειδική έκθεση αριθ. 3/2009 — Η αποτελεσματικότητα των δαπανών για την επεξεργασία λυμάτων 
στο πλαίσιο διαρθρωτικών μέτρων κατά τις περιόδους προγραμματισμού 1994-1999 και 2000-200617
ΕΙΝΑΙ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΤΙΚΗ Η ΑΠΟΔΟΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΣ 
ΣΥΓΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΟΥΜΕΝΩΝ ΣΤΑΘΜΩΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΛΥΜΑΤΩΝ;
ΠΛΑΙΣΙΟ
 20.  Σκοπός της επεξεργασίας των οικιακών λυμάτων και των προεπεξεργασμέ-
νων βιομηχανικών αποβλήτων είναι η μείωση των ρύπων σε αποδεκτό 
επίπεδο, ώστε αυτά να μπορούν να απορροφώνται με ασφάλεια από 
τα υδατικά συστήματα υποδοχής. Η ποιότητα της εκροής παρακολου-θείται με δειγματοληψία.
 21.  Το Συνέδριο εξέτασε κατά πόσο:
α) οι σταθμοί λειτουργούσαν με την ενδεδειγμένη δυναμικότητα
β) η ποιότητα της παραγόμενης εκροής ήταν αποδεκτή
γ) η παρακολούθηση της απόδοσης των σταθμών ήταν η  
κατάλληλη.
ΟΙ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥΣΑΝ 
ΜΕ ΤΗΝ ΕΝΔΕΔΕΙΓΜΕΝΗ ΔΥΝΑΜΙΚΟΤΗΤΑ…
 22.  Από τους 26 σταθμούς στους οποίους πραγματοποιήθηκε επίσκεψη οι 18 
κρίθηκε ότι λειτουργούσαν ικανοποιητικά από άποψη δυναμικότητας, με ποσοστό χρησιμοποίησης άνω του 50 %. Σε αυτές τις περιπτώσεις, υπήρχε κατάλληλη σύνδεση των νοικοκυριών και των βιομηχανικών χρηστών με το σταθμό.
… ΟΡΙΣΜΕΝΟΙ ΩΣΤΟΣΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥΣΑΝ ΠΟΛΥ ΧΑΜΗΛΟΤΕΡΑ 
ΤΗΣ ΔΥΝΑΜΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥΣ…
 23.  Οι σταθμοί που λειτουργούν κάτω του 50 % της δυναμικότητάς τους 
μπορούν να θεωρηθούν ότι υποχρησιμοποιούνται. Στο δείγμα του  Συνεδρίου, επτά σταθμοί λειτουργούσαν κατ’ αυτό τον τρόπο και η 
υπολειτουργία τους μπορεί να αιτιολογηθεί ως εξής
14:ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ
14 Δύο σταθμοί λειτουργούσαν με 
δυναμικότητα 35 %, τέσσερις με 
περίπου 40 % και ένας με 45 %. 
ld904920_EL_insideBT.indd   17 20/05/09   8:26:26
Ειδική έκθεση αριθ. 3/2009 — Η αποτελεσματικότητα των δαπανών για την επεξεργασία λυμάτων 
στο πλαίσιο διαρθρωτικών μέτρων κατά τις περιόδους προγραμματισμού 1994-1999 και 2000-200618
α) έξι από τις επτά περιπτώσεις υποχρησιμοποίησης οφείλονταν σε 
προβλήματα στην αποπεράτωση του δικτύου, καθώς πολλά νοικο-κυριά και βιομηχανικοί χρήστες δεν είχαν ακόμη συνδεθεί με τους σταθμούς παρά το γεγονός ότι αυτοί λειτουργούσαν ήδη προ πεντα-
ετίας ή και περισσότερο. Συνεπεία αυτού, τα λύματα που παράγο-νταν στην περιοχή δεν υποβάλλονταν όλα σε επεξεργασία
β) ο έβδομος σταθμός λειτουργούσε με δυναμικότητα χαμηλότερη 
της αρχικά προβλεπόμενης λόγω απώλειας τοπικών βιομηχανιών, γεγονός που είχε ως συνέπεια τη δραστική μείωση της ποσότητας των υδάτων που εισέρχονταν για επεξεργασία.
… ΕΝΩ ΕΝΑΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΕΙΧΕ ΑΝΕΠΑΡΚΗ ΔΥΝΑΜΙΚΟΤΗΤΑ
 24.  Ένας σταθμός λειτουργούσε με πλήρη δυναμικότητα λόγω της απροσ-
δόκητα ταχείας οικονομικής ανάπτυξης της σχετικής περιοχής. Συνε-πεία αυτού, κατά το χρόνο της επίσκεψης του Συνεδρίου, ο σταθμός δεν διέθετε επαρκή δυναμικότητα για να διαχειριστεί το φορτίο των 
λυμάτων που έφθανε σε αυτόν. Καθώς οι εργασίες επέκτασής του  προβλέπονται για το 2009-2010, επί του παρόντος αυτός δεν είναι σε 
θέση να επεξεργαστεί καταλλήλως όλα τα λύματα που δέχεται.
Η ΜΕΓΑΛΗ ΠΛΕΙΟΝΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΣΤΑΘΜΩΝ ΠΑΡΗΓΑΝ ΕΚΡΟΗ 
Η ΟΠΟΙΑ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΝΟΤΑΝ ΣΤΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΕ
 25.  Το Συνέδριο αξιολόγησε την ποιότητα των υδάτων τα οποία απορρίπτο-
νται από τους 73 επιλεγέντες σταθμούς σε σχέση με τις απαιτήσεις  
της οδηγίας για την επεξεργασία των αστικών λυμάτων15. Στη συνέχεια 
έγινε σύγκριση της οδηγίας με τους κανονισμούς που ισχύουν σε τρίτες χώρες με παρόμοιο επίπεδο οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης. Σε 64 περιπτώσεις η ποιότητα των απορριπτόμενων υδάτων ανταποκρι-νόταν στις απαιτήσεις της ΕΕ. Τα σχετικά αποτελέσματα συνοψίζονται 
στον πίνακα 4 .15 Στους πίνακες 1 και 2 του 
παραρτήματος Ι της οδηγίας 
91/271/ΕΟΚ του Συμβουλίου, ορίζονται απαιτήσεις για τις 
απορρίψεις που αφορούν τις 
βιοχημικές ανάγκες σε οξυγόνο 
(BOD5), τις χημικές ανάγκες 
σε οξυγόνο (COD), τα ολικά 
αιωρούμενα στερεά (TSS) 
για φυσιολογικές περιοχές και επιπλέον, για ευαίσθητες 
περιοχές, τον ολικό φώσφορο 
(TP) ή/και το ολικό άζωτο (TN) 
(βλέπε παράρτημα ). 
ld904920_EL_insideBT.indd   18 20/05/09   8:26:27
Ειδική έκθεση αριθ. 3/2009 — Η αποτελεσματικότητα των δαπανών για την επεξεργασία λυμάτων 
στο πλαίσιο διαρθρωτικών μέτρων κατά τις περιόδους προγραμματισμού 1994-1999 και 2000-200619
ΑΠΟΔΟΣΗ ΤΩΝ ΣΤΑΘΜΩΝ ΤΟΥ ΔΕΙΓΜΑΤΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ 
ΤΙΣ ΚΟΙΝΟΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΚΡΟΗΣ
Ελεγχθέντες 
σταθμοίΣαφώς τηρούμενες 
κοινοτικές απαιτήσειςΟριακά τηρούμενες 
κοινοτικές απαιτήσειςΜη τηρούμενες 
κοινοτικές απαιτήσεις
Ισπανία 1 9 973
Ιρλανδία 18 12 5 1
Πορτογαλία 1 8 864
Ελλάδα 18 12 5 1
Σύνολο 73 41 23 9
% 100 % 56,2 % 31,5 % 12,3 %ΠΙΝΑΚΑΣ 4
ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΣΤΑΘΜΩΝ ΠΟΥ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΝΟΝΤΑΙ ΣΤΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΕΦΩΤ. 14
Φωτ. 1: Σταθμός Ψυτάλλειας — Ελλάδα Φωτ. 2: Σταθμός Freixo — Πορτογαλία
Φωτ. 3: Σταθμός León — Ισπανία Φωτ. 4: Σταθμός Drogheda — Ιρλανδία
ld904920_EL_insideBT.indd   19 20/05/09   8:26:27
Ειδική έκθεση αριθ. 3/2009 — Η αποτελεσματικότητα των δαπανών για την επεξεργασία λυμάτων 
στο πλαίσιο διαρθρωτικών μέτρων κατά τις περιόδους προγραμματισμού 1994-1999 και 2000-200620
 26.  Όπως φαίνεται στον πίνακα 4 , σε εννέα περιπτώσεις η ποιότητα των 
απορριπτόμενων υδάτων δεν ανταποκρινόταν στις απαιτήσεις της ΕΕ. Παρατηρήθηκαν τα ακόλουθα προβλήματα:
α) τα βιομηχανικά λύματα, πριν απορριφθούν στα δημοτικά αποχε-
τευτικά δίκτυα, πρέπει να υποβάλλονται κανονικά σε προεπεξεργα-
σία, προκειμένου να αποφεύγονται προβλήματα στην απόδοση του 
σταθμού επεξεργασίας των λυμάτων. Σε τέσσερις σταθμούς που δεν ανταποκρίνονταν στις απαιτήσεις της ΕΕ, τα σοβαρότερα προβλήματα οφείλονταν στο γεγονός ότι στους σταθμούς αυτούς εισέρχονταν λύματα από βιομηχανικές πηγές, τα οποία δεν είχαν υποβληθεί πλή-ρως σε προεπεξεργασία, και, σε ορισμένες περιπτώσεις, οι φορείς εκμετάλλευσης δεν είχαν ενημέρωση σχετικά με τη σύνθεση των εισερχόμενων βιομηχανικών λυμάτων (βλέπε πλαίσιο 2 )
β) ορισμένοι σταθμοί λειτουργούσαν υπ’ ευθύνη των τοπικών αρχών 
οι οποίες δεν διέθεταν τους απαραίτητους πόρους και εμπειρο-γνωσία, ούτε κανέναν μηχανισμό για να ενημερώνονται για τις  βέλτιστες πρακτικές
γ) σε άλλες περιπτώσεις, η χαμηλή απόδοση οφειλόταν σε αδυναμία 
πλήρους απομάκρυνσης των θρεπτικών ουσιών που προκαλούν ευτροφισμό, λόγω έλλειψης του σχετικού κατάλληλου εξοπλισμού.
ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΗΣ ΕΚΡΟΗΣ: ΓΕΝΙΚΩΣ 
ΑΠΟΔΕΚΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΣΗ ΜΕ ΟΡΙΣΜΕΝΕΣ 
ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ
 27.  Γενικά, όσον αφορά τους 26 σταθμούς στους οποίους πραγματοποιήθηκε 
επίσκεψη, οι αυτοέλεγχοι που διενεργήθηκαν από τους φορείς εκμε-
τάλλευσης ήταν σύμφωνοι με τα πρότυπα που καθορίζει η οδηγία για την επεξεργασία των αστικών λυμάτων όσον αφορά τη συχνότητά τους και τις χρησιμοποιούμενες μεθόδους δειγματοληψίας. Ωστόσο, εντο-
πίστηκαν ορισμένες αδυναμίες, ιδιαίτερα σε μικρότερους σταθμούς:
ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΑΚΑΤΑΛΛΗΛΗΣ ΠΡΟΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΛΥΜΑΤΩΝ
Στην Ισπανία, οι φορείς εκμετάλλευσης δύο από τους τρεις σταθμούς που δεν συμμορφώνονταν με τα πρότυπα επισήμαιναν στις «μηνιαίες εκθέσεις λειτουργίας» τους ότι οι βιομηχανίες διοχέτευαν μη επεξεργασμένα λύματα στις εγκαταστάσεις τους, γεγονός το οποίο είχε αρνητικό αντίκτυπο στην απόδοσή τους. Για έναν από τους δύο αυτούς σταθμούς, οι 74 από τους 93 αυτοελέγχους που διενεργήθηκαν το 2006 παρεξέκλιναν άνω του 100 % από 
τις οριακές τιμές που θέτει η οδηγία για την επεξεργασία των αστικών λυμάτων.
Στην Πορτογαλία, σε δύο από τους τέσσερις σταθμούς που δεν ανταποκρίνονταν στις κοινοτικές απαιτήσεις, οι βιομη-
χανίες απέρριπταν τα λύματα απευθείας στο δημοτικό αποχετευτικό δίκτυο, χωρίς να τα υποβάλλουν στην κατάλληλη 
προεπεξεργασία. Η κατάσταση αυτή ήταν γνωστή στους φορείς εκμετάλλευσης και, επιπλέον, είχε επισημανθεί στις 
εκθέσεις του ανεξάρτητου φορέα ο οποίος είχε αναλάβει την παρακολούθηση της απόδοσης του σταθμού.ΠΛΑΙΣΙΟ 2
ld904920_EL_insideBT.indd   20 20/05/09   8:26:29
Ειδική έκθεση αριθ. 3/2009 — Η αποτελεσματικότητα των δαπανών για την επεξεργασία λυμάτων 
στο πλαίσιο διαρθρωτικών μέτρων κατά τις περιόδους προγραμματισμού 1994-1999 και 2000-200621
16 Παράρτημα Ι.Δ της οδηγίας 
91/271/ΕΟΚ. 
17 Οδηγία 86/278/ΕΟΚ και οδηγία 
91/271/ΕΟΚ. α) σε μία περίπτωση, η συχνότητα των αυτοελέγχων ήταν ανεπαρκής 
(το 2006 διενεργήθηκαν πέντε αυτοέλεγχοι αντί για τους απαιτού-μενους 12)
β) σε τρεις περιπτώσεις, η χρησιμοποιούμενη μέθοδος δειγματολη-
ψίας δεν ήταν σύμφωνη με την οδηγία (χρησιμοποιήθηκε στιγμιαία 
δειγματοληψία, ενώ η οδηγία ορίζει 24ωρη σύνθετη ή ανάλογη  
προς τη ροή δειγματοληψία).
 28.  Κατά τον έλεγχο παρατηρήθηκαν ορισμένες ορθές πρακτικές οι οποίες 
έρχονταν να προστεθούν στις απαιτήσεις της οδηγίας:
α) ορισμένοι φορείς εκμετάλλευσης σταθμών με δυναμικότητα άνω 
των 50 000 ι.π. διενεργούσαν περισσότερους αυτοελέγχους από 
τους 24 που απαιτούσε η οδηγία16. Σε 14 τέτοιους σταθμούς όπου 
πραγματοποιήθηκε επίσκεψη, ο αριθμός των δειγμάτων που λαμ-βάνονταν ετησίως κυμαινόταν από 38 έως 365
β) τρία από τα τέσσερα κράτη μέλη στα οποία πραγματοποιήθηκε  
επίσκεψη εφαρμόζουν σύστημα αδειών απόρριψης, το οποίο καθο-ρίζει τις απαιτήσεις σχετικά με τα απορριπτόμενα λύματα για κάθε σταθμό επεξεργασίας (μολονότι ορισμένοι σταθμοί που υποβλή-
θηκαν σε έλεγχο σε αυτά τα κράτη μέλη λειτουργούσαν είτε χωρίς 
άδειες είτε με άδειες που είχαν λήξει). Το τέταρτο κράτος μέλος 
έθεσε σε εφαρμογή σύστημα αδειών το 2008.
ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙΤΑΙ ΚΑΤΑΛΛΗΛΩΣ Η ΙΛΥΣ ΠΟΥ 
ΠΑΡΑΓΕΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΣΤΑΘΜΟΥΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ;
ΠΛΑΙΣΙΟ
 29.  Η επεξεργασία λυμάτων έχει ως αποτέλεσμα την απόρριψη των επεξεργα-
σμένων λυμάτων και την παραγωγή ιλύος. Η ΕΕ ενθαρρύνει τη χρησι-μοποίησή της ως λιπάσματος
17, δεδομένου ότι η επεξεργασμένη ιλύς 
καθαρισμού λυμάτων αποτελεί καλή πηγή φωσφόρου, αζώτου και  καλίου. Αυτή η χρήση της ιλύος παρουσιάζει οικονομικό ενδιαφέρον για το γεωργό, καθώς συνιστά αποτελεσματική χρήση των διαθέσιμων 
πόρων, ενώ συγχρόνως είναι ευεργετική για το έδαφος. Ωστόσο, η  
ιλύς ενδέχεται να περιέχει επίσης βλαβερούς επιμολυντές οι οποίοι πρέπει να διατηρούνται σε αποδεκτό επίπεδο, προκειμένου η ιλύς να μπορεί να χρησιμοποιείται ή να απορρίπτεται με ασφάλεια.
ld904920_EL_insideBT.indd   21 20/05/09   8:26:29
Ειδική έκθεση αριθ. 3/2009 — Η αποτελεσματικότητα των δαπανών για την επεξεργασία λυμάτων 
στο πλαίσιο διαρθρωτικών μέτρων κατά τις περιόδους προγραμματισμού 1994-1999 και 2000-200622
18 Οδηγία 75/442/ΕΟΚ του 
Συμβουλίου της 15ης Ιουλίου 1975 
περί στερεών αποβλήτων (EE L 194 της 25.7.1975, σ. 39). 
ΔΙΑΘΕΣΗ ΤΗΣ ΙΛΥΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΛΥΜΑΤΩΝ Η ΟΠΟΙΑ ΠΑΡΑΓΕΤΑΙ 
ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΣΤΑΘΜΟΥΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΟ ΔΕΙΓΜΑ ΕΛΕΓΧΟΥ
Μέθοδοι επαναχρησιμο-
ποίησης που συνιστά η ΕΕΜέθοδοι χωρίς επαναχρησιμοποίηση
Σύνολο
Εφαρμογή 
στο έδαφοςΚαύσηΔημοτικοί 
χώροι υγειονο-
μικής ταφήςΑποθήκευση επί 
τόπου στους σταθ-
μούς επεξεργασίαςΛοιπές
Ισπανία 16 0 2 0 1 19
Ιρλανδία 17 0 1 0 0 18
Πορτογαλία 14 0 1 3 0 18
Ελλάδα 0 1 14 2 1 18
Σύνολο 47 1 18 5 2 73ΠΙΝΑΚΑΣ 5 30.  Το Συνέδριο εξέτασε κατά πόσο:
α) η ιλύς διατίθεται με ασφάλεια, καθώς η ΕΕ ενθαρρύνει18 την ασφαλή 
επαναχρησιμοποίησή της στη γεωργία και στην παραγωγή ενέρ-
γειας μέσω καύσης, ενώ η διάθεσή της σε δημοτικούς χώρους  
υγειονομικής ταφής αποβλήτων είναι μεν αποδεκτή, θεωρείται  ωστόσο ως η λιγότερο βιώσιμη μέθοδος
β) όταν η ιλύς χρησιμοποιείται στη γεωργία, η ιλύς και το έδαφος  
περιείχαν σε ασφαλή επίπεδα ορισμένες ουσίες που θεωρούνται επικίνδυνες
γ) η παρακολούθηση που πραγματοποιείται σε επίπεδο εν λειτουργία 
σταθμών και κρατών μελών παρείχε επαρκή βεβαιότητα ότι η ιλύς διετίθετο με ασφάλεια.
ΤΑ ΔΥΟ ΤΡΙΤΑ ΤΩΝ ΣΤΑΘΜΩΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΟΙ ΟΠΟΙΟΙ 
ΥΠΟΒΛΗΘΗΚΑΝ ΣΕ ΕΛΕΓΧΟ ΔΙΕΘΕΤΑΝ ΤΗΝ ΙΛΥ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΙΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΟΥ ΣΥΝΙΣΤΑ Η ΕΕ
 31.  Μεταξύ των 73 σταθμών επεξεργασίας που περιλάμβανε το δείγμα, από 
αυτούς που ακολουθούσαν τις μεθόδους επαναχρησιμοποίησης που 
συνιστούσε η ΕΕ, οι 47 είχαν επιλέξει τη γεωργία και ένας την παρα-
γωγή ενέργειας με καύση (βλέπε πίνακα 5 ).
ld904920_EL_insideBT.indd   22 20/05/09   8:26:29
Ειδική έκθεση αριθ. 3/2009 — Η αποτελεσματικότητα των δαπανών για την επεξεργασία λυμάτων 
στο πλαίσιο διαρθρωτικών μέτρων κατά τις περιόδους προγραμματισμού 1994-1999 και 2000-200623
ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΔΙΑΘΕΣΗΣ ΤΗΣ ΙΛΥΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΛΥΜΑΤΩΝΦΩΤ. 56
Φωτ. 5: Η συνιστώμενη από την ΕΕ πρακτική της 
επαναχρησιμοποίησης στη γεωργίαΦωτ. 6: Μη ορθή πρακτική: αποθήκευση επί τόπου 
στο σταθμό επεξεργασίας στον οποίο 
πραγματοποιήθηκε επίσκεψη 32.  Στους υπόλοιπους 25 σταθμούς, εφαρμόζονταν μέθοδοι που δεν περι-
λάμβαναν την επαναχρησιμοποίηση για διάφορους λόγους:
α) μολονότι επί του παρόντος η Ελλάδα αναπτύσσει εθνικό σχέδιο  
για την επίλυση του ζητήματος της διάθεσης της ιλύος, κατά το 
χρόνο του ελέγχου δεν υπήρχαν ούτε εθνικά ούτε περιφερειακά 
σχέδια και 14 από τους 18 σταθμούς επεξεργασίας της Ελλάδας, 
οι οποίοι υποβλήθηκαν σε έλεγχο, διέθεταν την παραγόμενη ιλύ 
τους σε δημοτικούς χώρους υγειονομικής ταφής
β) στην Ελλάδα και στην Πορτογαλία, ορισμένοι σταθμοί δεν έχουν 
βιώσιμη στρατηγική για τη διάθεση της ιλύος, ιδίως αυτοί των  οποίων η λειτουργία υπάγεται στην αρμοδιότητα των δήμων. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την αποθήκευσή της επί τόπου και, σε μία  περίπτωση, την απόρριψή της σε εγκαταλελειμμένο ορυχείο. Ένας 
μεγάλος σταθμός επεξεργασίας στην Ελλάδα δεν είχε έγκυρη σύμ-
βαση για τη διάθεση της ιλύος με αποτέλεσμα 13 450 τόνοι ιλύος 
ετησίως να αποθηκεύονται επί τόπου ( φωτογραφία 6 ).
ld904920_EL_insideBT.indd   23 20/05/09   8:26:29
Ειδική έκθεση αριθ. 3/2009 — Η αποτελεσματικότητα των δαπανών για την επεξεργασία λυμάτων 
στο πλαίσιο διαρθρωτικών μέτρων κατά τις περιόδους προγραμματισμού 1994-1999 και 2000-200624
ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΠΟΣΟΣΤΟΥ ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΙΛΥΟΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ 
ΛΥΜΑΤΩΝ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΙΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΠΟΥ ΣΥΝΙΣΤΑ Η ΕΕ1
Κράτος μέλοςΈναρξη της περιόδου 
προγραμματισμού 
1994-1999Τέλος της περιόδου 
προγραμματισμού 
2000-2006Μέθοδος 
επαναχρησιμοποίησης
Ιρλανδία 12 % / 15 % (1994) 76 % / 83 % (2005) Γεωργία/σε όλες τις εκτάσεις
Ισπανία 46 % (1997) 66 % (2003) Γεωργία
Πορτογαλία 30 % (1995) 42 % (2005) Γεωργία
Ελλάδα 0 % (1997)0 %(2005) /
50 % (μέσα 2007)2 Ενέργεια (καύση)
1 Εκθέσεις σχετικά με την ιλύ καθαρισμού λυμάτων τις οποίες καταρτίζουν τα κράτη μέλη σύμφωνα με το άρθρο 17 
της οδηγίας για την ιλύ καθαρισμού λυμάτων.
2 Εκτίμηση. Υπουργείο Περιβάλλοντος.ΠΙΝΑΚΑΣ 6 33.  Για τα κράτη μέλη στα οποία πραγματοποιήθηκε επίσκεψη, από τον έλεγχο 
που πραγματοποίησε το Συνέδριο επί των στοιχείων που αφορού-σαν τη διάθεση της ιλύος καθαρισμού λυμάτων διαπιστώθηκε ότι  είχε αυξηθεί σημαντικά η επαναχρησιμοποίησή της σύμφωνα με τις 
συστάσεις της ΕΕ ( πίνακας 6  και πλαίσιο 3 ).
ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΟΥ ΤΡΟΠΟΥ ΜΕ ΤΟΝ ΟΠΟΙΟ ΕΝΑ ΚΡΑΤΟΣ ΜΕΛΟΣ ΕΝΘΑΡΡΥΝΕ 
ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΠΟΥ ΣΥΝΙΣΤΑ Η ΕΕ
Οι επιδόσεις της Ιρλανδίας αποδίδονται εν μέρει στην εφαρμογή της οδηγίας σχετικά με την ιλύ καθαρισμού 
λυμάτων μέσω της ανάπτυξης και της εφαρμογής κατευθυντήριων γραμμών οι οποίες υποδεικνύουν τις βέλτιστες πρακτικές για την επεξεργασία και τη διάθεση της ιλύος. Μία τέτοια κατευθυντήρια γραμμή εστίαζε στην προε-τοιμασία αποτελεσματικών σχεδίων διαχείρισης της ιλύος για τις τοπικές αρχές, ενώ δύο άλλες αφορούσαν την 
ασφαλή διάθεσή της σε γεωργικές εκτάσεις, συμπεριλαμβανομένης απαίτησης για κάθε γεωργό να χρησιμοποιεί 
«σχέδιο διαχείρισης των θρεπτικών ουσιών» («Nutrient Management Plan»).ΠΛΑΙΣΙΟ 3
ld904920_EL_insideBT.indd   24 20/05/09   8:26:30
Ειδική έκθεση αριθ. 3/2009 — Η αποτελεσματικότητα των δαπανών για την επεξεργασία λυμάτων 
στο πλαίσιο διαρθρωτικών μέτρων κατά τις περιόδους προγραμματισμού 1994-1999 και 2000-200625
ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΕΛΕΓΧΩΝ ΣΧΕΤΙΚΩΝ ΜΕ ΑΛΛΕΣ ΕΝΩΣΕΙΣ ΣΤΗΝ ΙΛΥ 
ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΛΥΜΑΤΩΝ
Στην Ιρλανδία, τρεις από τους οκτώ σταθμούς επεξεργασίας στους οποίους πραγματοποιήθηκε επίσκεψη πραγ-
ματοποιούσαν περιοδικές αναλύσεις για φθοριούχες ενώσεις, αρσενικό, σελήνιο και μαγνήσιο. Σε ορισμένους σταθμούς πραγματοποιούνταν επίσης αναλύσεις για πολυκυκλικούς αρωματικούς υδρογονάνθρακες (PAH) και πολυχλωροδιφαινύλια (PCB).
Στην Πορτογαλία, από το 2006, η ιλύς η οποία παράγεται από σταθμούς επεξεργασίας οι οποίοι δέχονται βιομη-
χανικά λύματα πρέπει να ελέγχεται για οργανικές ενώσεις και διοξίνες. Αυτοί οι έλεγχοι πραγματοποιούνται σε 
τέσσερις από τους έξι σταθμούς στους οποίους πραγματοποιήθηκε επίσκεψη.ΠΛΑΙΣΙΟ 4ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΤΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ 
ΤΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΛΥ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΛΥΜΑΤΩΝ
 34.  Ως προς τους σταθμούς επεξεργασίας οι οποίοι υποβλήθηκαν σε έλεγχο 
στα τρία κράτη μέλη που εφαρμόζουν ιλύ στο έδαφος, εργαστηριακές 
αναλύσεις με αντικείμενο τις συγκεντρώσεις βαρέων μετάλλων στην 
ιλύ και στο έδαφος, πριν από την εφαρμογή ιλύος, έδωσαν αποτελέ-
σματα που συμμορφώνονταν με τις ανώτατες τιμές που ορίζει η οδη-
γία για την ιλύ καθαρισμού λυμάτων. Έλεγχοι διενεργήθηκαν και για άλλες ενώσεις, όπως τα πολυχλωροδιφαινύλια (PCB), μολονότι αυτό δεν απαιτείται από την οδηγία (βλέπε πλαίσιο 4 ).
ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΝΑΘΕΩΡΗΘΕΙ Η ΟΔΗΓΙΑ;
 35.  Μολονότι το Συνέδριο διαπίστωσε ότι οι απαιτήσεις της οδηγίας για την 
ιλύ καθαρισμού λυμάτων τηρούνταν ικανοποιητικά, δεδομένου ότι η ισχύουσα οδηγία εκδόθηκε το 1986, δεν λαμβάνει υπόψη μεταγενέστε-
ρες εξελίξεις στις τεχνικές και μεθόδους επεξεργασίας και διάθεσης ιλύος. Για παράδειγμα, η οδηγία δεν απαιτεί ελέγχους για οργανι-κούς επιμολυντές, όπως τα PCB, ή για παθογόνα, όπως το E. coli , ενώ 
ορισμένα κράτη μέλη θέτουν στην εθνική νομοθεσία τους ανώτατα  
όρια συγκέντρωσης για τους οργανικούς επιμολυντές και ορισμένες τρίτες χώρες έχουν θεσπίσει κανόνες για τη μείωση των επιβλαβών συνεπειών των παθογόνων που εμπεριέχονται στην ιλύ. Επιπλέον, η οδηγία δεν αναφέρει άλλες τρέχουσες εφαρμογές στο έδαφος, όπως 
στη δασοπονία.
ld904920_EL_insideBT.indd   25 20/05/09   8:26:30
Ειδική έκθεση αριθ. 3/2009 — Η αποτελεσματικότητα των δαπανών για την επεξεργασία λυμάτων 
στο πλαίσιο διαρθρωτικών μέτρων κατά τις περιόδους προγραμματισμού 1994-1999 και 2000-200626
 36.  Εάν η αναθεώρηση κριθεί αναγκαία, είναι πιθανόν τα νέα όρια για τις διάφο-
ρες ουσίες να είναι αυστηρότερα από αυτά που ορίζει η ισχύουσα οδηγία. Ωστόσο, σε άλλες περιπτώσεις, ενδέχεται να υπάρξει ευκαιρία, υπό το φως των ερευνών που έχουν πραγματοποιηθεί από την έκδοση της οδηγίας το 
1986 και εξής, να μειωθούν ορισμένα άλλα τα οποία εθεωρούντο ορθά στο παρελθόν. Ενδέχεται επίσης να υπάρξει ανάγκη να καθιερωθούν έλεγχοι 
για επιμολυντές που δεν αναφέρονται στην ισχύουσα οδηγία.
ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΘΕΣΗΣ ΤΗΣ ΙΛΥΟΣ: ΥΠΑΡΧΟΥΝ 
ΟΡΙΣΜΕΝΕΣ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΕΣ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΤΟΣΟ ΕΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΣΤΑΘΜΩΝ ΟΣΟ ΚΑΙ ΦΟΡΕΩΝ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΣ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ
 37.  Όσον αφορά τους εν λειτουργία σταθμούς του δείγματος, από την εξέ-
ταση εκ μέρους του Συνεδρίου των ελέγχων και της καταγραφής της ποιότητας της ιλύος διαπιστώθηκε ότι η συχνότητα της δειγματολη-ψίας και η επιλογή της σχετικής μεθόδου για τους ελέγχους της ιλύος συμφωνούσαν γενικά με την οδηγία για την ιλύ καθαρισμού λυμάτων, 
παρά το γεγονός ότι εντοπίστηκαν ορισμένες αδυναμίες όσον αφορά 
τον αριθμό των διενεργούμενων ελέγχων.
 38.  Στα κράτη μέλη το Συνέδριο διαπίστωσε ότι:
α) στα διάφορα επίπεδα, η αρχή που ήταν αρμόδια για την παρακολού-
θηση της ιλύος συχνά δεν ήταν σε θέση να δηλώσει την ποσότητα της παραγόμενης ιλύος, το περιεχόμενό της ή τον τρόπο διάθεσής της
β) δεδομένου ότι μερικές φορές οι μονάδες που ήταν υπεύθυνες για 
την παρακολούθηση της γεωργικής και της μη γεωργικής διάθεσης της ιλύος ήταν διαφορετικές και λειτουργούσαν μεμονωμένα, δεν 
υπήρχε συνολική επισκόπηση της κατάστασης σε κάθε σταθμό  επεξεργασίας ως σύνολο.
ΕΚΠΛΗΡΩΝΕΙ Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΗΝ ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΤΗΣ;
ΠΛΑΙΣΙΟ
 39.  Η έγκριση και η παρακολούθηση των έργων επεξεργασίας λυμάτων που 
συγχρηματοδοτούνται από την ΕΕ εμπίπτει στην αρμοδιότητα δύο  γενικών διευθύνσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, της ΓΔ REGIO και  
της ΓΔ ENV. Για τα μεγάλα έργα του Ταμείου Συνοχής και του ΕΤΠΑ, η παρέμβαση της Επιτροπής στην αξιολόγηση των αιτήσεων επιχορήγη-σης και η διαδικασία λήψης απόφασης αφορά κάθε έργο χωριστά, ενώ 
για τα μικρότερα έργα του ΕΤΠΑ η παρέμβασή της γίνεται σε επίπεδο 
επιχειρησιακού προγράμματος (σημεία 8 έως 13).
ld904920_EL_insideBT.indd   26 20/05/09   8:26:30
Ειδική έκθεση αριθ. 3/2009 — Η αποτελεσματικότητα των δαπανών για την επεξεργασία λυμάτων 
στο πλαίσιο διαρθρωτικών μέτρων κατά τις περιόδους προγραμματισμού 1994-1999 και 2000-200627
 40.  Για τα μεγάλα έργα του Ταμείου Συνοχής και του ΕΤΠΑ, το Συνέδριο εξέ-
τασε κατά πόσο η Επιτροπή:
α) προέβαινε σε συνεπή έλεγχο των περιβαλλοντικών πληροφοριών 
που περιέχονταν στις αιτήσεις επιχορήγησης
β) εξέταζε τα αποτελέσματα που επέφεραν τα εγκριθέντα έργα πριν 
να πληρώσει το υπόλοιπο της επιχορήγησης
γ) εξακρίβωνε ότι τα κράτη μέλη εφάρμοζαν τις κοινοτικές περι-
βαλλοντικές αρχές σύμφωνα με τις οποίες η ρύπανση πρέπει να μειώνεται στην πηγή και ο ρυπαίνων πρέπει να πληρώνει.
ΥΠΑΡΧΕΙ ΑΝΑΓΚΗ ΣΥΝΕΠΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΞΕΤΑΣΗ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ
 41.  Προκειμένου η Επιτροπή να διασφαλίσει ότι όλοι οι αιτούντες επιχορήγηση τυγ-
χάνουν ίσης μεταχείρισης και ότι καλύπτονται όλες οι πτυχές των αιτήσεων, είναι σημαντικό να υπάρχει κατάλληλο και συστηματικά εφαρμοζόμενο πλαίσιο, το οποίο να περιλαμβάνει εσωτερικές κατευθυντήριες γραμμές και 
ερωτηματολόγια ελέγχου. Κατά τον έλεγχό του, το Συνέδριο παρατήρησε 
απουσία τέτοιων κατευθυντήριων γραμμών και ερωτηματολογίων.
 42.  Ο Οδηγός της Επιτροπής για το Ταμείο Συνοχής 2000-2006 όριζε ορισμένα 
βασικά έγγραφα και πληροφοριακά στοιχεία τα οποία έπρεπε να περιέχο-νται στις αιτήσεις επιχορήγησης. Τα στοιχεία αυτά δεν περιλαμβάνονταν 
πάντοτε στις αιτήσεις που εξέτασε το Συνέδριο, κατάσταση η οποία θα 
μπορούσε να είχε αποφευχθεί με τη χρήση ερωτηματολογίων ελέγχου.
 43.  Κατά τον έλεγχο των 22 σταθμών επεξεργασίας στους οποίους πραγματο-
ποιήθηκε επίσκεψη και οι οποίοι συγχρηματοδοτούνται από το Ταμείο 
Συνοχής, το Συνέδριο παρατήρησε:
α) οι αιτήσεις και οι αποφάσεις της Επιτροπής, ενώ όλες σχεδόν περι-
λαμβάνουν στόχους για την ποιότητα των απορριπτόμενων υδάτων και τον όγκο των προς επεξεργασία λυμάτων, περιέχουν ελάχιστες πληροφορίες σχετικά με τη φύση της διάθεσης της ιλύος (αναφε-
ρόταν μόνο σε οκτώ αιτήσεις για χορήγηση ενίσχυσης και σε έξι 
αποφάσεις επιχορήγησης) ή σχετικά με την ποιότητα της ιλύος  (αναφερόταν μόνο σε δύο αιτήσεις για χορήγηση ενίσχυσης και σε μία απόφαση επιχορήγησης)
β) απουσία ποσοτικοποιημένων δεικτών απόδοσης για την ποιότητα 
των υδάτων υποδοχής σε σχεδόν όλες τις αιτήσεις για παροχή  
ενίσχυσης και στις αντίστοιχες αποφάσεις της Επιτροπής (και αυτό επιβεβαιώθηκε από τις διαπιστώσεις εκ των υστέρων αξιολόγησης που πραγματοποίησε η Επιτροπή).
ld904920_EL_insideBT.indd   27 20/05/09   8:26:31
Ειδική έκθεση αριθ. 3/2009 — Η αποτελεσματικότητα των δαπανών για την επεξεργασία λυμάτων 
στο πλαίσιο διαρθρωτικών μέτρων κατά τις περιόδους προγραμματισμού 1994-1999 και 2000-200628
19 Τα πλέον πρόσφατα 
παραδείγματα επισημάνθηκαν 
από το Συνέδριο στην ειδική 
έκθεσή του αριθ. 1/2008 σχετικά 
με τις διαδικασίες εξέτασης 
και αξιολόγησης των μεγάλων 
επενδυτικών σχεδίων για τις 
περιόδους προγραμματισμού 
1994-1999 και 2000-2006 
(ΕΕ C 81 της 1.4.2008, σ. 1).  44.  Πράγματι, το Συνέδριο διαπίστωσε ότι η αξιολόγηση του κατά πόσον τα 
έργα έχουν επιτύχει τους στόχους τους μπορεί να επηρεασθεί από  
ελλείψεις στις αιτήσεις για ενίσχυση, ιδίως όσον αφορά τα αναμενό-μενα αποτελέσματα και τους δείκτες
19.
 45.  Μια αυστηρότερη εξέταση των έργων στο στάδιο της αίτησης θα συνέ-
βαλλε στον εντοπισμό και στην επίλυση ορισμένων προβλημάτων που 
διαπιστώθηκαν κατά τον έλεγχο:
α) ανεπαρκής ποιότητα ορισμένων σταθμών επεξεργασίας σε ευαί-
σθητες περιοχές, λόγω έλλειψης του κατάλληλου εξοπλισμού για 
την απομάκρυνση των θρεπτικών ουσιών (σημείο 26)
β) ανεπαρκής διάθεση της ιλύος, καθώς ορισμένοι μεγάλοι σταθ-
μοί επεξεργασίας συσσωρεύουν την παραγόμενη ιλύ επί τόπου  (σημείο 32).
ΥΠΑΡΧΕΙ ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ 
ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ
 46.  Πριν από την καταβολή του υπολοίπου της επιχορήγησης για τα έργα του 
Ταμείου Συνοχής, πρέπει να υποβληθεί στην Επιτροπή τελική έκθεση η οποία να περιέχει ιδίως αξιολόγηση του κατά πόσον έχουν επιτευχθεί τα προβλεπόμενα αποτελέσματα. Εάν η τελική έκθεση δεν διαβιβα-στεί στην Επιτροπή εντός 18 μηνών από την τελική ημερομηνία που 
αναφέρεται στην απόφαση επιχορήγησης, το απομένον υπόλοιπο της 
πληρωμής πρέπει, σύμφωνα με τη σχετική κοινοτική νομοθεσία, να 
ακυρωθεί.
 47.  Από τον έλεγχο των τελικών εκθέσεων 22 σταθμών επεξεργασίας οι οποίοι 
συγχρηματοδοτήθηκαν από το Ταμείο Συνοχής και υποβλήθηκαν σε 
έλεγχο από το Συνέδριο, διαπιστώθηκε ότι μόνο έξι τελικές εκθέσεις 
περιείχαν στοιχεία σχετικά με την ποιότητα των απορριπτόμενων υδά-
των, μόνο μία παρουσίαζε στοιχεία σχετικά με τη μετρηθείσα βελτί-
ωση της ποιότητας των υδάτων και μόνο τρεις ανέφεραν τη μέθοδο 
διάθεσης της ιλύος.
 48.  Το Συνέδριο καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η Επιτροπή δεν είναι σε θέση 
να αξιολογήσει σωστά τις τελικές εκθέσεις χωρίς να έχει στη διάθεσή 
της θεμελιώδη και βασικά στοιχεία, όπως αυτά που αναφέρονται στο 
σημείο 47. Δεδομένης αυτής της έλλειψης πληροφοριών, η αναστολή 
ή η ακύρωση του υπολοίπου μιας πληρωμής θα επέλθει μόνο από τη 
μη υποβολή έκθεσης, και όχι μετά από αξιολόγηση του κατά πόσον 
επιτεύχθηκαν πράγματι τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα.
ld904920_EL_insideBT.indd   28 20/05/09   8:26:31
Ειδική έκθεση αριθ. 3/2009 — Η αποτελεσματικότητα των δαπανών για την επεξεργασία λυμάτων 
στο πλαίσιο διαρθρωτικών μέτρων κατά τις περιόδους προγραμματισμού 1994-1999 και 2000-200629
20 Η καλή οικολογική κατάσταση 
καθορίζεται στην οδηγία-
πλαίσιο για τα ύδατα βάσει τριών 
ομάδων στοιχείων: στοιχείων 
βιολογικής ποιότητας, στοιχείων 
υδρομορφολογικής ποιότητας και στοιχείων φυσικοχημικής 
ποιότητας (άρθρο 2 και 
παράρτημα V). 
21 Έκθεση της Επιτροπής στο 
Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό 
Κοινοβούλιο για τη χρήση 
φωσφορικών αλάτων δυνάμει του 
άρθρου 16 του κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 648/2004 του Ευρωπαϊκού 
Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου 
της 31ης Μαρτίου 2004 σχετικά με τα απορρυπαντικά / COM(2007) 
234 τελικό — Βρυξέλλες, 4 
Μαΐου 2007. 
22 Γενική Διεύθυνση 
Περιβάλλοντος — Final Report 
on Phosphates and Alternative 
Detergent Builders / WRc Ref: 
UC 4011 / Ιούνιος 2002, σ. 120, 
121 και 125, έκθεση UNDP/
GEF για το Δούναβη και σχέδιο 
MARE/HELCOM στην περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας.
23 Η Βουλγαρία και η Ρουμανία 
δεν ελήφθησαν υπόψη σε αυτή 
τη μελέτη. 
24 Η Επιτροπή ανέφερε ότι δύο 
από τις χώρες που είχαν λάβει 
μεγάλα ποσά κοινοτικής βοήθειας 
προς υποστήριξη επενδύσεων 
στον τομέα της επεξεργασίας 
των λυμάτων και στις οποίες πραγματοποιήθηκε επίσκεψη στο 
πλαίσιο του παρόντος ελέγχου 
παρουσίαζαν κατανάλωση 
απορρυπαντικών πλυντηρίου χωρίς 
φωσφορικά άλατα μικρότερη του 50 %. ΑΠΑΙΤΕΙΤΑΙ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΠΡΟΣΟΧΗ 
ΣΤΙΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΕΕ
 49.  Η διατήρηση της καλής οικολογικής κατάστασης των υδατικών συστημά-
των20 απαιτεί όχι μόνο την ικανοποιητική επεξεργασία των λυμάτων σε 
επίπεδο επιμέρους σταθμών επεξεργασίας, αλλά επίσης την εφαρμογή 
των περιβαλλοντικών αρχών της ΕΕ, σύμφωνα με τις οποίες η ρύπανση 
πρέπει να μειώνεται στην πηγή και ο ρυπαίνων πρέπει να πληρώνει.
 50.  Σύμφωνα με έκθεση της Επιτροπής21, δύο από τις κύριες αιτίες του ευτρο-
φισμού των γλυκών υδάτων από τους αστικούς οικισμούς είναι τα  οικιακά απορρυπαντικά πλυντηρίου που περιέχουν φωσφορικά άλατα 
και οι απεκκρίσεις του ανθρώπινου μεταβολισμού. Οι ανησυχίες σχε-τικά με τη συμβολή των απορρυπαντικών πλυντηρίου που περιέχουν 
φωσφορικά άλατα οδήγησαν τα περισσότερα κράτη μέλη να κινηθούν 
προς την κατεύθυνση απορρυπαντικών χωρίς φωσφορικά άλατα.
 51.  Άλλες εκθέσεις22 καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι η τριτοβάθμια επεξερ-
γασία από μόνη της ενδέχεται να μην είναι αρκετή για την αποτροπή 
του ευτροφισμού, εάν δεν εγκαταλειφθούν τα απορρυπαντικά που  
περιέχουν φωσφορικά άλατα.
 52.  Η Επιτροπή μελέτησε τα πιθανά περιβαλλοντικά οφέλη που θα απέφερε 
στα κράτη μέλη αυτή η εγκατάλειψη των απορρυπαντικών που περι-
έχουν φωσφορικά άλατα και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι 24 από  
τα 2523 που αποτέλεσαν αντικείμενο της μελέτης θα επωφελούνταν σε 
διαφορετικούς βαθμούς24. Οι παράγοντες που ελήφθησαν υπόψη για 
κάθε κράτος μέλος ήταν η ετήσια κατανάλωση φωσφορικών αλάτων που 
περιέχονται στα απορρυπαντικά, η ύπαρξη τριτοβάθμιας επεξεργασίας 
των λυμάτων και το μέγεθος της ανησυχίας για τον ευτροφισμό.
 53.  Η Επιτροπή έχει αναγνωρίσει την ανάγκη λήψης των κατάλληλων μέτρων 
και, στην έκθεση που αναφέρεται στο σημείο 50, ανέφερε ότι απόφαση να επιβληθούν περιορισμοί στην περιεκτικότητα των απορρυπαντικών σε φωσφορικά άλατα θα ληφθεί εφόσον αυτό είναι αιτιολογημένο και ότι, εάν κριθεί σκόπιμο, θα ακολουθήσει εκτίμηση του αντικτύπου και 
ενδεχομένως υποβολή νομοθετικής πρότασης.
 54.  Σχετικά με την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει», η οδηγία-πλαίσιο για τα ύδατα 
απαιτεί μέχρι το 2010 την έγκριση πολιτικών τιμολόγησης του ύδατος οι οποίες να παρέχουν κατάλληλα κίνητρα για την αποτελεσματική χρήση 
των υδάτινων πόρων καθώς και την ανάκτηση των σχετικών εξόδων.
ld904920_EL_insideBT.indd   29 20/05/09   8:26:31
Ειδική έκθεση αριθ. 3/2009 — Η αποτελεσματικότητα των δαπανών για την επεξεργασία λυμάτων 
στο πλαίσιο διαρθρωτικών μέτρων κατά τις περιόδους προγραμματισμού 1994-1999 και 2000-200630
 55.  Κατά την αξιολόγηση μιας αίτησης για επιχορήγηση, η Επιτροπή υποχρε-
ούται να επαληθεύει τη συμμόρφωση με την αρχή «ο ρυπαίνων πλη-
ρώνει» και αυτό μπορεί να επηρεάσει το ύψος της ενίσχυσης που θα χορηγηθεί
25. Ωστόσο, δεν καθορίζονται στοιχεία αναφοράς βάσει των 
οποίων να μπορεί να γίνει η αξιολόγηση των τιμών που προτείνονται στην αίτηση. Το Συνέδριο διαπίστωσε ότι οι τιμές δεν περιλαμβάνο-νταν ποτέ στην απόφαση χορήγησης της ενίσχυσης και συχνά ούτε  
στις τελικές εκθέσεις, γεγονός που δυσχεραίνει την αξιολόγηση της 
οικονομικής βιωσιμότητας.
 56.  Το Συνέδριο εξέτασε τις τιμές που εφαρμόζουν οι σταθμοί επεξεργασίας 
στους οποίους πραγματοποίησε επίσκεψη και διαπίστωσε ότι συνή-θως αυτές είναι υπερβολικά χαμηλές για να καλύψουν τα λειτουργικά 
έξοδα (βλέπε πλαίσιο 5 ).25 ΓΔ REGIO «Εγχειρίδιο διαδικασιών 
του Ταμείο Συνοχής 2000-2006» 
(έκδοση 2006-2009) — σ. 21.
ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΤΙΜΩΝ ΠΟΥ ΕΦΑΡΜΟΖΟΥΝ ΟΙ ΣΤΑΘΜΟΙ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ 
ΣΤΟΥΣ ΟΠΟΙΟΥΣ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΘΗΚΕ ΕΠΙΣΚΕΨΗ
Οι τιμές που εφαρμόζουν οι σταθμοί επεξεργασίας στους οποίους πραγματοποιήθηκε επίσκεψη στην Ισπανία, 
στην Πορτογαλία και στην Ελλάδα διέφεραν σημαντικά μεταξύ τους (π.χ. για ποσότητα νερού άνω των 20 m3 
κυμαίνονταν από 0,079 ευρώ/m3 έως 1,17 ευρώ/m3).
Η Ιρλανδία δεν χρεώνει άμεσα τους οικιακούς χρήστες για τη χρήση νερού και υπηρεσιών που αφορούν τα 
λύματα, ενώ χρεώνει τους εμπορικούς και βιομηχανικούς χρήστες για το νερό και τις υπηρεσίες που αφορούν τα λύματα.ΠΛΑΙΣΙΟ 5
ld904920_EL_insideBT.indd   30 20/05/09   8:26:31
Ειδική έκθεση αριθ. 3/2009 — Η αποτελεσματικότητα των δαπανών για την επεξεργασία λυμάτων 
στο πλαίσιο διαρθρωτικών μέτρων κατά τις περιόδους προγραμματισμού 1994-1999 και 2000-200631
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 
ΚΑΙ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ
 57.  Το γενικό συμπέρασμα του Συνεδρίου είναι ότι τα διαρθρωτικά μέτρα 
έχουν συμβάλει στη βελτίωση της επεξεργασίας των λυμάτων στα  
τέσσερα κράτη μέλη στα οποία πραγματοποιήθηκε επίσκεψη.
ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΛΥΜΑΤΩΝ
 58.  Όσον αφορά την απόδοση των σταθμών επεξεργασίας λυμάτων, το Συνέ-
δριο διαπίστωσε ότι, γενικά, οι σταθμοί που συγχρηματοδοτήθηκαν 
από διαρθρωτικά μέτρα λειτουργούν επαρκώς (σημεία 22 και 25).
 59.  Ωστόσο:
α) επτά από τους 26 σταθμούς διαπιστώθηκε ότι λειτουργούσαν κάτω 
της δυναμικότητάς τους λόγω μη σύνδεσης όλων των πιθανών  
οικιακών και βιομηχανικών χρηστών με τους σταθμούς στις έξι  
περιπτώσεις και σε μία περίπτωση λόγω της απώλειας τοπικών  
βιομηχανιών (σημεία 23 έως 24)
β) η ποιότητα της εκροής δεν ανταποκρινόταν στις απαιτήσεις της 
ΕΕ σε εννέα από τις 73 περιπτώσεις εξαιτίας της μη επαρκούς  προεπεξεργασίας των βιομηχανικών λυμάτων που απορρίπτονταν στο αποχετευτικό δίκτυο, της έλλειψης εμπειρογνωσίας εκ μέρους ορισμένων τοπικών αρχών καθώς και της έλλειψης κατάλληλου  
εξοπλισμού ή τεχνολογίας σε περιοχές που ορίζονται ως ευαίσθη-τες (σημείο 26).
60. ΩΣ ΕΚ ΤΟΥΤΟΥ ΤΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΥΝΙΣΤΑ ΤΑ ΕΞΗΣ:
α) τα κράτη μέλη πρέπει να διασφαλίζουν ότι λαμβάνεται επαρκής  
μέριμνα για τη σύνδεση των νεοκατασκευαζόμενων σταθμών επε-
ξεργασίας λυμάτων με το αποχετευτικό δίκτυο
β) για τη βελτίωση της ποιότητας των απορριπτόμενων υδάτων, τα  
κράτη μέλη πρέπει να δίδουν μεγαλύτερη προσοχή στην κατάλ-ληλη προεπεξεργασία των βιομηχανικών λυμάτων και στην ενθάρ-ρυνση της ανταλλαγής βέλτιστων πρακτικών μεταξύ των φορέων  
εκμετάλλευσης.
ld904920_EL_insideBT.indd   31 20/05/09   8:26:31
Ειδική έκθεση αριθ. 3/2009 — Η αποτελεσματικότητα των δαπανών για την επεξεργασία λυμάτων 
στο πλαίσιο διαρθρωτικών μέτρων κατά τις περιόδους προγραμματισμού 1994-1999 και 2000-200632
ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΘΕΣΗ ΤΗΣ ΙΛΥΟΣ 
ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΛΥΜΑΤΩΝ
 61.  Όσον αφορά την επεξεργασία και διάθεση της ιλύος από τους σταθμούς 
επεξεργασίας, το Συνέδριο διαπίστωσε ότι τα δύο τρίτα των σταθμών επεξεργασίας που συγχρηματοδοτήθηκαν από διαρθρωτικά μέτρα  επαναχρησιμοποιούν την ιλύ που προκύπτει από την επεξεργασία των λυμάτων σύμφωνα με τις μεθόδους τις οποίες συνιστούν οι κοινοτικές οδηγίες και ότι σχεδόν όλοι τους προτιμούν την επαναχρησιμοποίησή της στη γεωργία (σημείο 31).
 62.  Ωστόσο:
α) σε 25 από τους 73 σταθμούς διαπιστώθηκαν μη βιώσιμες μέθο-
δοι μη επαναχρησιμοποίησης, όπως η αποθήκευση επί τόπου  
(σημείο 32)
β) σε τρία από τα τέσσερα κράτη μέλη και για ορισμένους σταθμούς, 
οι αρμόδιες αρχές δεν ήταν σε θέση να δηλώσουν την ποσότητα της παραγόμενης ιλύος, το περιεχόμενό της ή τον τρόπο διάθεσής 
της (σημείο 38)
γ) μολονότι το Συνέδριο διαπίστωσε ότι τηρούνται οι απαιτήσεις της 
οδηγίας για την ιλύ καθαρισμού λυμάτων, η κοινοτική νομοθεσία δεν λαμβάνει υπόψη εξελίξεις στην επεξεργασία και διάθεση της 
ιλύος που επήλθαν μετά το 1986, αν και ορισμένα κράτη μέλη  
εφαρμόζουν αυστηρότερα πρότυπα (σημεία 35 και 36).
63. ΩΣ ΕΚ ΤΟΥΤΟΥ ΤΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΣΥΝΙΣΤΑ ΤΑ ΕΞΗΣ:
α) τα κράτη μέλη οφείλουν, πριν από την υποβολή ενός έργου για  
συγχρηματοδότηση, να εξασφαλίζουν ότι οι σταθμοί επεξεργασίας 
αστικών λυμάτων διαθέτουν στρατηγική για τη διάθεση της ιλύος
β) τα κράτη μέλη οφείλουν να εξασφαλίζουν ότι οι βάσεις δεδομένων 
τους για την ιλύ περιέχουν, για κάθε σταθμό, στοιχεία σχετικά με την ποσότητα της παραγόμενης ιλύος, το περιεχόμενό της και την μέθοδο διάθεσής της
γ) η Επιτροπή πρέπει να εξετάσει κατά πόσο είναι τώρα η κατάλληλη 
στιγμή για την αναθεώρηση της οδηγίας για την ιλύ καθαρισμού  
λυμάτων. Τυχόν αναθεώρηση πρέπει να λάβει υπόψη το κόστος και 
τα οφέλη που συνεπάγεται η πρόταση νέων μέτρων, καθώς και την ανάγκη διατήρησης της ισορροπίας με άλλες πολιτικές της ΕΕ.
ld904920_EL_insideBT.indd   32 20/05/09   8:26:31
Ειδική έκθεση αριθ. 3/2009 — Η αποτελεσματικότητα των δαπανών για την επεξεργασία λυμάτων 
στο πλαίσιο διαρθρωτικών μέτρων κατά τις περιόδους προγραμματισμού 1994-1999 και 2000-200633
ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΡΟΛΟΥ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
 64.  Όσον αφορά το ρόλο της Επιτροπής σε σχέση με την έγκριση και την 
παρακολούθηση των έργων του Ταμείου Συνοχής και των μεγάλων  έργων του ΕΤΠΑ, το Συνέδριο διαπίστωσε τις ακόλουθες σημαντικές αδυναμίες:
α) η Επιτροπή ενέκρινε έργα, ενώ στην αίτηση για χορήγηση ενίσχυ-
σης δεν περιέχονταν σημαντικές πληροφορίες, όπως απαιτεί ο  Οδηγός για το Ταμείο Συνοχής (π.χ. στόχους απόδοσης αναφορικά 
με τη διάθεση της ιλύος και την ποιότητα των υδάτων υποδοχής). 
Τέτοιου είδους πληροφορίες διευκολύνουν την αξιολόγηση των  επιτυγχανόμενων αποτελεσμάτων η οποία πρέπει να περιλαμβά-νεται στην τελική έκθεση του έργου (σημεία 41 έως 45)
β) οι τελικές εκθέσεις των επιμέρους έργων του Ταμείου Συνοχής  
συχνά δεν περιέχουν αποτελέσματα σχετικά με την ποιότητα των 
απορριπτόμενων υδάτων και των υδάτων υποδοχής, ούτε σχετικά 
με την ποιότητα και το είδος της διάθεσης της ιλύος. Χωρίς αυτές 
τις πληροφορίες η Επιτροπή δεν είναι σε θέση να προβαίνει στην 
αναγκαία αξιολόγηση των τελικών εκθέσεων πριν από την πληρωμή 
του τελικού υπολοίπου (σημεία 46 έως 48).
 65.  Όσον αφορά την προσοχή που δίδει η Επιτροπή στις περιβαλλοντικές 
αρχές της ΕΕ, το Συνέδριο παρατήρησε τα ακόλουθα:
α) αρκετές μελέτες υποδεικνύουν πιθανά οφέλη για το περιβάλλον 
από τη στροφή προς απορρυπαντικά πλυντηρίου χωρίς φωσφορικά 
άλατα. Η αξιολόγηση αυτού του ζητήματος πρέπει να εξακολουθή-
σει να είναι ισόρροπη και να περιλαμβάνει την κατάλληλη ανάλυση 
της σχέσης κόστους/οφέλους (σημεία 50 έως 53)
β) η Επιτροπή δεν έλαβε πάντοτε επαρκώς υπόψη την αρχή «ο ρυπαί-
νων πληρώνει», δεδομένου ότι από τον έλεγχο του Συνεδρίου δια-πιστώθηκε ότι οι τιμές που εφαρμόζονταν ήταν γενικά υπερβολικά χαμηλές για να καλύψουν τα λειτουργικά έξοδα. Επιπλέον, οι τιμές 
συχνά δεν περιλαμβάνονταν στις τελικές εκθέσεις δυσχεραίνοντας 
κατ’ αυτό τον τρόπο οποιαδήποτε αξιολόγηση της οικονομικής  βιωσιμότητας (σημεία 54 έως 56).
ld904920_EL_insideBT.indd   33 20/05/09   8:26:32
Ειδική έκθεση αριθ. 3/2009 — Η αποτελεσματικότητα των δαπανών για την επεξεργασία λυμάτων 
στο πλαίσιο διαρθρωτικών μέτρων κατά τις περιόδους προγραμματισμού 1994-1999 και 2000-200634
66. ΩΣ ΕΚ ΤΟΥΤΟΥ ΤΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ  
ΣΥΝΙΣΤΑ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ:
α) να απαιτεί στις αιτήσεις για επιχορήγηση να περιλαμβάνονται συστη-
ματικά και να εξετάζονται ως μέρος της διαδικασίας αξιολόγησης 
του έργου πληροφορίες οι οποίες να καθιστούν δυνατό τον καθο-
ρισμό στόχων απόδοσης σε τόσο σημαντικούς τομείς όπως είναι η 
ποιότητα των απορριπτόμενων υδάτων, η ποιότητα των υδατικών συστημάτων υποδοχής, ο όγκος των προς επεξεργασία λυμάτων  και η προτεινόμενη μέθοδος διάθεσης της ιλύος. Το έργο αυτό θα μπορούσε να διευκολυνθεί από την κατάρτιση των κατάλληλων εσω-
τερικών κατευθυντήριων γραμμών και ερωτηματολογίων ελέγχων 
προς χρήση από τους υπευθύνους
β) να ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να αξιολογούν την επίτευξη των προ-
βλεπόμενων αποτελεσμάτων σε επίπεδο έργων, όπως αυτά καθορί-ζονται στην αίτηση για χορήγηση ενίσχυσης, επισημαίνοντας ότι για την περίοδο 2007-2013 δεν απαιτείται η υποβολή στην Επιτροπή  
τελικών εκθέσεων σχετικά με τα έργα του Ταμείου Συνοχής και τα 
μεγάλα έργα του ΕΤΠΑ
γ) να προβεί σε αξιολόγηση του κατά πόσο μια περαιτέρω απομά-
κρυνση από τα απορρυπαντικά πλυντηρίου που περιέχουν φωσφο-
ρικά άλατα είναι δικαιολογημένη με βάση το σχετικό κόστος και  
όφελος για τον πολίτη της ΕΕ
δ) να εξασφαλίζει ότι η οικονομική βιωσιμότητα των έργων κατασκευής 
σταθμών επεξεργασίας λυμάτων λαμβάνεται υπόψη κατά το στάδιο 
της έγκρισης της αίτησης και ότι τα σχετικά στοιχεία, όπως οι προ-τεινόμενες τιμές, συνυπολογίζονται δεόντως.
  Η παρούσα έκθεση εγκρίθηκε από το Ελεγκτικό Συνέδριο στο Λουξεμ-
βούργο κατά τη συνεδρίασή του της 18ης και 19ης Μαρτίου 2009.
  Για το Ελεγκτικό Συνέδριο
Vítor Manuel da Silva Caldeira
Πρόεδρος
ld904920_EL_insideBT.indd   34 20/05/09   8:26:32
/g505/g534/g550/g534/g553/g546/g3/g547/g652/g553/g3/g539/g302/g306/g302/g305/g539/g304/g547/g530
/g520/g306/g302/g537/g541/g553/g546/g3/g304/g652/g304/g543/g304/g545/g534/g302/g305/g531/g302/g546/g3/g302/g305/g306/g538/g539/g555/g542/g3/g540/g547/g541/g528/g306/g550/g542/g20/g17/g3
/g518/g545/g544/g304/g652/g304/g543/g304/g545/g534/g302/g305/g531/g302
/g11/g541/g536/g548/g302/g542/g538/g539/g530/g12/g21/g17/g3/g518/g545/g550/g306/g544/g533/g528/g537/g541/g538/g302/g3
/g304/g652/g304/g543/g304/g545/g534/g302/g305/g531/g302
/g11/g541/g536/g548/g302/g542/g538/g539/g530/g12/g22/g17/g3/g521/g545/g538/g306/g544/g533/g528/g537/g541/g538/g302/g3/g304/g652/g304/g543/g304/g545/g534/g302/g305/g531/g302/g3/g11/g533/g538/g544/g540/g544/g534/g538/g539/g530/g12/g514/g536/g18/g514/g304/g545/g538/g539/g555/g546/g3
/g304/g652/g304/g543/g304/g545/g534/g302/g305/g541/g529/g542/g302/g3
/g540/g554/g541/g302/g306/g302/g3/g652/g544/g547/g3
/g304/g538/g305/g529/g545/g548/g544/g542/g306/g302/g538/g3/g305/g306/g544/g3
/g305/g306/g302/g537/g541/g553/g3
/g304/g652/g304/g543/g304/g545/g534/g302/g305/g531/g302/g546
/g518/g517/g521/g505/g514/g517/g520/g508/g652/g304/g543/g304/g545/g534/g302/g305/g541/g529/g542/g302/g3
/g540/g554/g541/g302/g306/g302
/g508/g652/g304/g543/g304/g545/g534/g302/g305/g531/g302/g3/g306/g536/g546/g3/g538/g540/g554/g544/g546/g3/g11/g302/g307/g547/g303/g528/g306/g550/g305/g536/g12/g3/g652/g545/g538/g542/g3/g302/g652/g553/g3/g306/g536/g3/g303/g538/g528/g537/g304/g305/g530/g3/g306/g536/g546
/g23/g17/g3/g521/g545/g538/g306/g544/g533/g528/g537/g541/g538/g302/g3/g11/g533/g538/g544/g540/g544/g534/g538/g539/g530/g18
/g548/g536/g541/g538/g539/g530/g12/g539/g302/g538/g3/g306/g304/g306/g302/g545/g306/g544/g533/g528/g537/g541/g538/g302/g3/g11/g56/g57/g12
/g304/g652/g304/g543/g304/g545/g534/g302/g305/g531/g302
/g514/g536/g3/g304/g652/g304/g543/g304/g545/g534/g302/g305/g541/g529/g542/g302/g3/g540/g554/g541/g302/g306/g302
/g518/g304/g545/g531/g305/g305/g304/g538/g302/g3/g538/g540/g554/g546/g514/g304/g306/g302/g307/g544/g545/g528/g3/g538/g540/g554/g544/g546
/g505/g652/g544/g541/g528/g539/g545/g547/g542
/g16/g305/g536/g3
/g537/g545/g304/g652/g306/g538/g539/g555/g542/g3
/g544/g547/g305/g538/g555/g542
/g508/g652/g304/g543/g304/g545/g534/g302/g16
/g305/g531/g302/g3/g541/g304/g3/g56/g57
/g302/g539/g306/g538/g542/g544/g533/g544/g540/g531/g302
/g508/g305/g548/g528/g545/g550/g305/g536
/g508/g543/g528/g541/g541/g550/g305/g536/g3
/g539/g302/g538/g3
/g302/g307/g302/g531/g545/g304/g305/g536/g3
/g540/g538/g652/g555/g542/g53/g44/g57/g40/g53
 /g508/g652/g302/g542/g302/g548/g545/g536/g305/g538/g541/g544/g652/g544/g531/g536/g305/g536/g3
/g11/g539/g302/g554/g305/g536/g12
/g507/g538/g528/g537/g304/g305/g536/g3/g305/g304/g3/g523/g522/g521/g505/g508/g652/g302/g542/g302/g548/g545/g536/g305/g538/g541/g544/g652/g544/g531/g536/g305/g536/g3/g305/g306/g536/g3/g534/g304/g550/g545/g534/g531/g302/g3
/g305/g306/g536/g542/g3/g554/g652/g302/g538/g537/g545/g544/g505/g652/g544/g545/g545/g544/g529/g546/g3/g305/g306/g544/g542/g3/g652/g544/g306/g302/g541/g553/g3
/g302/g539/g302/g306/g528/g540/g540/g536/g540/g302/g3
/g548/g545/g536/g305/g538/g541/g544/g652/g544/g538/g544/g554/g541/g304/g542/g550/g542/g3
/g540/g538/g652/g302/g305/g541/g528/g306/g550/g542
/g507/g544/g539/g538/g541/g302/g305/g306/g17/g3/g529/g540/g304/g534/g548/g544/g538/g3/g304/g540/g529/g534/g548/g550/g542/g3/g652/g544/g538/g553/g306/g536/g306/g302/g546/g517/g538/g539/g538/g305/g541/g553/g546/g3/g541/g536/g3/g305/g547/g542/g303/g304/g303/g304/g541/g529/g542/g544/g546/g3/g305/g306/g544/g3
/g302/g652/g544/g548/g304/g306/g304/g547/g306/g538/g539/g553/g3/g303/g531/g539/g306/g547/g544/g17/g3/g521/g302/g3/g540/g554/g541/g302/g306/g302/g3
/g302/g652/g544/g545/g545/g531/g652/g306/g544/g542/g306/g302/g538/g3/g539/g302/g306/g304/g547/g537/g304/g531/g302/g542/g3/g305/g306/g544/g542/g3
/g652/g544/g306/g302/g541/g553/g517/g538/g539/g538/g305/g541/g553/g546/g3/g305/g547/g542/g303/g304/g303/g304/g541/g529/g542/g544/g546/g3/g305/g306/g544/g3
/g302/g652/g544/g548/g304/g306/g304/g547/g306/g538/g539/g553/g3/g303/g531/g539/g306/g547/g544
/g505/g652/g553/g545/g545/g538/g549/g536/g3/g540/g547/g541/g528/g306/g550/g542/g3/g305/g306/g544/g3/g303/g536/g541/g544/g306/g538/g539/g553/g3
/g302/g652/g544/g548/g304/g306/g304/g547/g306/g538/g539/g553/g3/g303/g531/g539/g306/g547/g544/g3/g11/g541/g304/g306/g528/g3/g302/g652/g553/g3
/g539/g302/g306/g528/g540/g540/g536/g540/g536/g3/g652/g545/g544/g304/g652/g304/g543/g304/g545/g534/g302/g305/g531/g302/g12/g509/g550/g538/g539/g553/g3/g539/g304/g307/g528/g540/g302/g538/g544
Ειδική έκθεση αριθ. 3/2009 — Η αποτελεσματικότητα των δαπανών για την επεξεργασία λυμάτων 
στο πλαίσιο διαρθρωτικών μέτρων κατά τις περιόδους προγραμματισμού 1994-1999 και 2000-200635
ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΑΣΤΙΚΩΝ ΛΥΜΑΤΩΝΠΑΡΑΡΤΗΜΑ
ld904920_EL_insideBT.indd   35 20/05/09   8:26:32
Ειδική έκθεση αριθ. 3/2009 — Η αποτελεσματικότητα των δαπανών για την επεξεργασία λυμάτων 
στο πλαίσιο διαρθρωτικών μέτρων κατά τις περιόδους προγραμματισμού 1994-1999 και 2000-200636
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ
ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ 
ΜΕ ΤΟ ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ
ΔΙΑΦΟΡΑ ΣΤΑΔΙΑ ΤΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΛΥΜΑΤΩΝ 
ΚΑΙ ΤΗΣ ΙΛΥΟΣ
Τα λύματα συλλέγονται μέσω του αστικού αποχετευτικού δικτύου και διοχετεύονται με αντλίες στο σταθμό επεξεργασίας αστικών  
λυμάτων, από όπου, αφού διέλθουν από διάφορα στάδια επεξεργα-
σίας, απορρίπτονται στα υδατορεύματα της λεκάνης απορροής.
Προεπεξεργασία λυμάτων
Αυτό το μηχανικό στάδιο περιλαμβάνει την απομάκρυνση των μεγαλύ-
τερων σε μέγεθος αποβλήτων μέσω εσχάρωσης (π.χ. χαρτί, πλαστικό κ.λπ.) καθώς και της άμμου και των λιπών με άλλες διαδικασίες.
Πρωτοβάθμια επεξεργασία λυμάτων
Αυτό το μηχανικό στάδιο περιλαμβάνει τον αρχικό διαχωρισμό από τα λύματα των μεγαλύτερων σωματιδίων, τα οποία καθιζάνουν στον 
πυθμένα της δεξαμενής. Στη συνέχεια τα σωματίδια αυτά παρασύρο-νται με ξέστρο και διοχετεύονται ως ιλύς για περαιτέρω επεξεργασία και επαναχρησιμοποίηση.
Δευτεροβάθμια επεξεργασία λυμάτων
Αυτό το βιολογικό στάδιο περιλαμβάνει την επεξεργασία των λυμά-
των με σκοπό την απομάκρυνση των βιοαποδομήσιμων οργανικών ρύπων, οι οποίοι μετρώνται από τα επίπεδα των συγκεντρώσεων BOD5, COD και TSS (βλέπε παραμέτρους ποιότητας).
Το συνηθέστερο είδος δευτεροβάθμιας επεξεργασίας περιλαμβάνει τη 
χρήση μικροοργανισμών καθαρισμού λυμάτων οι οποίοι αποδομούν 
και καταναλώνουν το βιοαποδομήσιμο περιεχόμενο των λυμάτων. 
Αυτό με τη σειρά του οδηγεί στο διαχωρισμό και στη συλλογή ιλύος 
κατά τρόπο παρόμοιο με αυτόν που περιγράφεται στο στάδιο της 
πρωτοβάθμιας επεξεργασίας.
Τριτοβάθμια επεξεργασία λυμάτων
Αυτό το βιολογικό/χημικό στάδιο εφαρμόζεται αναλόγως των περι-
στάσεων για τη μείωση των επιπέδων συγκέντρωσης θρεπτικών ουσιών 
στα επεξεργασμένα λύματα, πριν από την απόρριψή τους στα υδατο-
ρεύματα της λεκάνης απορροής που απειλούνται με ευτροφισμό.
ld904920_EL_insideBT.indd   36 20/05/09   8:26:35
Ειδική έκθεση αριθ. 3/2009 — Η αποτελεσματικότητα των δαπανών για την επεξεργασία λυμάτων 
στο πλαίσιο διαρθρωτικών μέτρων κατά τις περιόδους προγραμματισμού 1994-1999 και 2000-200637
Ο ευτροφισμός οφείλεται στην εκρηκτική ανάπτυξη φυκών η οποία 
προκαλείται από τα θρεπτικά συστατικά, γεγονός το οποίο επιφέρει τη μείωση των επιπέδων του οξυγόνου στο νερό και έχει ως συνέ-πεια την εξαφάνιση των ιθαγενών θαλάσσιων φυτών, των ψαριών 
και άλλων υδρόβιων ζωικών ειδών.
Τα δύο κυριότερα θρεπτικά στοιχεία που προκαλούν ευτροφισμό 
είναι ο φώσφορος (για τα γλυκά ύδατα) και το άζωτο (για τα αλμυρά ύδατα).
Τεταρτοβάθμια επεξεργασία λυμάτων
Αυτό το στάδιο ακτινοβολίας εφαρμόζεται, εφόσον είναι αναγκαίο, προκειμένου να απομακρυνθούν βακτήρια ( Ε. coli ) τα οποία είναι 
βλαβερά για τους ανθρώπους που χρησιμοποιούν παρακείμενα ύδατα, συνήθως λουόμενους. Αυτή η επεξεργασία περιλαμβάνει συνήθως την απολύμανση των επεξεργασμένων λυμάτων με υπεριώδες φως.
Επεξεργασία της ιλύος καθαρισμού λυμάτων
Η ιλύς καθαρισμού λυμάτων συνήθως αφυδατώνεται μέχρι να κατα-στεί λάσπη με περιεκτικότητα σε νερό 20 %. Υπό τη μορφή αυτή 
ονομάζεται «βιολογική ιλύς». Πριν από τη μεταφορά της προς διά-
θεση μπορεί να αφυδατωθεί περαιτέρω και να πάρει τη μορφή ξηρών κόκκων περιεκτικότητας 1 % σε νερό. Στην κατάσταση αυτή είναι γνωστή ως «βιολίπασμα».
Η βιολογική ιλύς και το βιολίπασμα μπορούν να επαναχρησιμοποι-
ηθούν σε εφαρμογές στο έδαφος, υπό τον όρο να μην υπάρχει υπέρ-
βαση των ορίων των επιμολυντών. Επιπλέον, το βιολίπασμα μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την παραγωγή ενέργειας μέσω καύσης.
Η οδηγία για την ιλύ καθαρισμού λυμάτων απαιτεί επίσης την υπο-
βολή των γεωργικών εδαφών σε περιοδικούς ελέγχους, προκειμένου να διαπιστώνεται κατά πόσο οι συγκεντρώσεις βαρέων μετάλλων βρί-
σκονται σε αποδεκτά επίπεδα πριν από την εφαρμογή της ιλύος.
ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ ΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ 
ΠΟΥ ΕΠΙΒΑΛΛΟΥΝ ΟΙ ΚΟΙΝΟΤΙΚΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ
Επεξεργασμένα λύματα (οδηγία για την επεξεργασία 
των αστικών λυμάτων)
Οι ακόλουθες παράμετροι ελέγχονται στα επεξεργασμένα λύματα, πριν να εξέλθουν από το σταθμό επεξεργασίας για απόρριψη στα 
ύδατα υποδοχής της λεκάνης απορροής ποταμού:
ld904920_EL_insideBT.indd   37 20/05/09   8:26:35
Ειδική έκθεση αριθ. 3/2009 — Η αποτελεσματικότητα των δαπανών για την επεξεργασία λυμάτων 
στο πλαίσιο διαρθρωτικών μέτρων κατά τις περιόδους προγραμματισμού 1994-1999 και 2000-200638
Βιοχημικές ανάγκες σε οξυγόνο (BOD)
Πρόκειται για την ποσότητα οξυγόνου που καταναλώνουν οι μικρο-
οργανισμοί για να απομακρύνουν τις βιοαποδομήσιμες οργανικές και ανόργανες ουσίες που περιέχονται στο νερό. Η BOD5 χρησιμο-ποιείται συνήθως για τη μέτρηση της κατανάλωσης οξυγόνου σε mg O
2/l μετά από 5 ημέρες. Όσο υψηλότερη είναι η τιμή της BOD5, τόσο 
μεγαλύτερη είναι η κατανάλωση οξυγόνου και τόσο σημαντικότερη 
η ρύπανση από τους μικροοργανισμούς.
Χημικές ανάγκες σε οξυγόνο (COD)
Πρόκειται για την ποσότητα οξυγόνου που καταναλώνεται για την 
οξείδωση, με χημικά μέσα, των οργανικών και ανόργανων ουσιών που βρίσκονται στο νερό. Ως εκ τούτου, η COD περιλαμβάνει τόσο 
τις βιοαποδομήσιμες ουσίες που χαρακτηρίζονται από τη BOD5 όσο και τη μη βιοαποδομήσιμη οξειδωτική ουσία. Και αυτή η παράμετρος εκφράζεται σε mg O
2/l.
Ολικά αιωρούμενα στερεά (TSS)
Ποσότητα ανόργανων και οργανικών σωματιδίων τα οποία αιωρού-
νται στο νερό και μπορούν να συγκρατηθούν από πορώδες φίλτρο. 
Και αυτή η παράμετρος εκφράζεται σε mg/l.
Ολικό άζωτο (TN) και ολικός φώσφορος (TP)
Πρόκειται για την ποσότητα των θρεπτικών συστατικών που περιέ-χονται στο νερό και προκαλούν ευτροφισμό. Και αυτή η παράμετρος εκφράζεται σε mg/l.
Επεξεργασμένη ιλύς (οδηγία για την ιλύ καθαρισμού λυμάτων)
Τα ακόλουθα βαρέα μέταλλα υποβάλλονται σε ανάλυση προκειμένου 
να διαπιστώνονται τα αντίστοιχα επίπεδα συγκέντρωσης εκφραζό-μενα σε mg/kg ξηράς ουσίας στην ιλύ πριν από την εφαρμογή της σε γεωργικά εδάφη:
κάδμιο, χαλκός, νικέλιο, μόλυβδος, ψευδάργυρος, υδράργυρος και χρώμιο
Ποιότητα των υδάτων της λεκάνης απορροής ποταμού 
(οδηγία-πλαίσιο για τα ύδατα)
Η ΕΕ έχει αναπτύξει ένα πολυσύνθετο σύστημα ελέγχου, κατάταξης και παρακολούθησης, το οποίο παρέχει τη δυνατότητα ταξινόμησης 
των κρατών μελών σε πέντε βαθμίδες οικολογικής κατάστασης, εκ 
των οποίων οι δύο, η καλή και η άριστη, θεωρούνται ότι πληρούν τις προϋποθέσεις που χρειάζονται για την επίτευξη των στόχων της κοινοτικής πολιτικής για καθαρά ύδατα.
ld904920_EL_insideBT.indd   38 20/05/09   8:26:35
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 
ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
Ειδική έκθεση αριθ. 3/2009 — Η αποτελεσματικότητα των δαπανών για την επεξεργασία λυμάτων 
στο πλαίσιο διαρθρωτικών μέτρων κατά τις περιόδους προγραμματισμού 1994-1999 και 2000-200639
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 
ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ
III.
Η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι η επεξεργα-
σία λυμάτων αποτέλεσε βασική επενδυτική 
προτεραιότητα του Ταμείου Συνοχής και του 
ΕΤΠΑ στα τέσσερα κράτη μέλη στα οποία  πραγματοποιήθηκε επίσκεψη.
IV.
Η υποχρησιμοποίηση ορισμένων σταθμών  επεξεργασίας λυμάτων οφείλεται μερικές  
φορές σε καθυστερήσεις κατά την κατασκευή 
συστημάτων διαχείρισης λυμάτων, καθώς  και σε σημαντικές αλλαγές της οικονομικής δραστηριότητας που είναι αδύνατο να προ-
βλεφθούν. Επίσης, ορισμένα έργα μπορούν 
να συμπεριλάβουν την επεξεργασία λυμάτων από πηγές που ξεπερνούν τις απαιτήσεις της οδηγίας για την επεξεργασία των αστικών  λυμάτων. Στις περιπτώσεις αυτές, ο σχεδια-
σμός των σταθμών επεξεργασίας με γνώμονα το μέλλον μπορεί να είναι οικονομικά απο-
δοτικός, αλλά ενδέχεται να μειώσει προσω-ρινά το δυναμικό λειτουργίας των σταθμών αυτών.
V.
Η Επιτροπή συμφωνεί ότι οι επενδύσεις  στον τομέα αυτό πρέπει να στηρίζονται σε  μακροπρόθεσμο προγραμματισμό σε τοπικό ή περιφερειακό επίπεδο, και ότι οι χρημα-τοδοτικοί πόροι που προέρχονται από την  πολιτική συνοχής πρέπει να συμπληρώνονται από άλλες πηγές.
VI.
Σε πολλές περιπτώσεις, η επαναχρησιμο-
ποίηση της ιλύος καθαρισμού λυμάτων  περιορίζεται από την ποιότητα της ιλύος,  τις γεωγραφικές συνθήκες ή οικονομικούς  
λόγους.
VII.
Η Επιτροπή προετοιμάζει αναθεώρηση της  
οδηγίας για την ιλύ καθαρισμού λυμάτων,  
με βάση τη συνολική εκτίμηση του αντι-
κτύπου των εναλλακτικών επιλογών καθώς  
και των δαπανών και των οφελών που  συνεπάγονται.
ld904920_EL_insideBT.indd   39 20/05/09   8:26:36
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 
ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
Ειδική έκθεση αριθ. 3/2009 — Η αποτελεσματικότητα των δαπανών για την επεξεργασία λυμάτων 
στο πλαίσιο διαρθρωτικών μέτρων κατά τις περιόδους προγραμματισμού 1994-1999 και 2000-200640
VIII.
Η πρωταρχική ευθύνη για την επιλογή, την 
εφαρμογή και την παρακολούθηση των  συγχρηματοδοτημένων έργων εμπίπτει στα κράτη μέλη.
Για την περίοδο 2007-2013, η Επιτροπή συνέ-
ταξε κατάλογο ελέγχου εσωτερικής χρήσης για την αξιολόγηση μεγάλων έργων σχετικά με τα ύδατα και τα λύματα και τη συνεκτικό-τητά τους με το «κεκτημένο» και την πολι-τική στον τομέα του περιβάλλοντος. Ωστόσο, μόνο τα μεγάλα έργα αποτελούν πλέον αντι-κείμενο απόφασης της Επιτροπής (έργα αξίας άνω των 25 εκατομμυρίων ευρώ).
IX.
Πριν από την πληρωμή του υπολοίπου σε  οποιοδήποτε έργο του Ταμείου Συνοχής ή σε μεγάλο έργο, η Επιτροπή προσπαθεί να ελέγ-
ξει ότι πληρούνται οι όροι χρηματοδότησης 
και, εάν χρειαστεί, ζητεί διευκρινήσεις από τον δικαιούχο. Η Επιτροπή θα εξετάσει τον 
καλύτερο τρόπο εφαρμογής των συστάσεων 
που διατύπωσε το Ελεγκτικό Συνέδριο.
Όσον αφορά τα έργα που εγκρίθηκαν κατά 
την περίοδο 2007-2013, στον τομέα επε-ξεργασίας λυμάτων, οι αποφάσεις συγχρη-
ματοδότησης της Επιτροπής περιλαμβάνουν ορισμένους δείκτες αποτελεσμάτων (όπως το 
επίπεδο επεξεργασίας και τη δυναμικότητα του σταθμού).
X.
Κατά την περίοδο 2000-2006, η Επιτροπή  προσπάθησε να προωθήσει την αρχή «ο  ρυπαίνων πληρώνει» εκδίδοντας ενδεικτικό έγγραφο σχετικά με την εφαρμογή αυτής της 
αρχής στο πλαίσιο της πολιτικής συνοχής.  
Αφού υπογράμμισε τη σημασία αυτού του  στοιχείου, ζήτησε από τα κράτη μέλη να  
δεσμευθούν να ενισχύσουν την εφαρμογή  
αυτής της αρχής. Από το 2010, η αρχή «ο  ρυπαίνων πληρώνει» θα καταστεί λειτουρ-γική σύμφωνα με τις διατάξεις της οδηγίας-
πλαισίου για τα ύδατα.ΕΙΣΑΓΩΓΗ
2.
γ)Πρέπει να σημειωθεί ότι οι διατάξεις της  οδηγίας-πλαισίου για τα ύδατα δεν εφαρ-
μόστηκαν για τα έργα που αποτέλεσαν αντι-κείμενο ελέγχου και για την περίοδο ελέγχου 
(1994-2006).
Οι διατάξεις αυτές θα εφαρμοστούν για τα  
έργα που εκπονήθηκαν μετά το 2009.
8.
Η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι η πρωταρχική  
ευθύνη για την επιλογή, την εφαρμογή και  την παρακολούθηση των έργων εμπίπτει στα 
κράτη μέλη.
9.
Η Επιτροπή ελέγχει τακτικά την τήρηση της 
οδηγίας για την επεξεργασία των αστικών  λυμάτων. Οι τέσσερεις εκθέσεις εκτέλεσης  
που δημοσίευσε η Επιτροπή στο τέλος του  
2007 απαριθμούν τις οριζόντιες διαδικασίες 
επί παραβάσει που ασκήθηκαν κατά κρατών 
μελών, και κυρίως κατά των κρατών μελών 
στα οποία πραγματοποιήθηκε επίσκεψη,  καθώς και τις αποφάσεις του Δικαστηρίου.
11-12.
Για την περίοδο 2007-2013, οι κανονιστικές 
ρυθμίσεις δίνουν τη δυνατότητα στην Επι-
τροπή να αξιολογήσει και να εγκρίνει μόνο μεγάλα έργα (αξίας άνω των 25 εκατομμυ-ρίων ευρώ στον τομέα του περιβάλλοντος), 
συγχρηματοδοτούμενα από το Ταμείο Συνο-
χής ή από το ΕΤΠΑ. Όσον αφορά τα έργα  αυτά, καμία τελική έκθεση δεν θα χρειαστεί να εγκριθεί από την Επιτροπή.
Για την περίοδο ελέγχου, η Επιτροπή εξέτασε 
την ποιότητα των ατομικών έργων που υπέ-
βαλαν τα κράτη μέλη αποκλειστικά και μόνο 
εφόσον επρόκειτο για έργα τα οποία υπάγο-
νται στο Ταμείο Συνοχής και για μεγάλα έργα που υπάγονται στο ΕΤΠΑ.
Και για τις δύο περιόδους, η εξέταση των  
έργων από την Επιτροπή βασίζεται σε κοι-
νωνικούς και οικονομικούς παράγοντες, στη 
συνοχή του έργου, στον βαθμό ωριμότητας 
και εφικτότητας, με την προσφυγή σε τεχνι-
κές όπως η ανάλυση της σχέσης κόστους/
ld904920_EL_insideBT.indd   40 20/05/09   8:26:36
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 
ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
Ειδική έκθεση αριθ. 3/2009 — Η αποτελεσματικότητα των δαπανών για την επεξεργασία λυμάτων 
στο πλαίσιο διαρθρωτικών μέτρων κατά τις περιόδους προγραμματισμού 1994-1999 και 2000-200641
οφέλους και ο εσωτερικός συντελεστής από-
δοσης. Κριτήριο της Επιτροπής για την τελική αξιολόγηση είναι εάν το έργο είναι λειτουρ-γικό και σύμφωνο με την αρχική απόφαση. 
Η ορθή μετέπειτα λειτουργία του συγχρη-ματοδοτούμενου σταθμού δεν εμπίπτει στο 
πεδίο αξιολόγησης της πολιτικής συνοχής,  
αλλά στη γενική κοινοτική νομοθεσία.
ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ
23.
Η υποχρησιμοποίηση ορισμένων σταθμών  επεξεργασίας οφείλεται μερικές φορές σε  
καθυστερήσεις κατά την κατασκευή των  συστημάτων διαχείρισης λυμάτων καθώς  και σε σημαντικές αλλαγές της οικονομικής 
δραστηριότητας που δεν είναι δυνατόν να  προβλεφθούν. Επίσης, ορισμένα έργα περι-
λαμβάνουν, ενδεχομένως, την επεξεργασία 
λυμάτων από πηγές που ξεπερνούν τις απαι-
τήσεις της οδηγίας. Στις περιπτώσεις αυτές, ο σχεδιασμός των σταθμών επεξεργασίας με 
γνώμονα το μέλλον μπορεί να είναι οικονο-
μικά αποδοτικός, αλλά ενδέχεται να μειώ-
σει προσωρινά το δυναμικό λειτουργίας των σταθμών αυτών.
Η Επιτροπή συμφωνεί ότι οι επενδύσεις  
στον τομέα αυτό πρέπει να στηρίζονται σε  μακροπρόθεσμο προγραμματισμό σε τοπικό ή περιφερειακό επίπεδο και ότι οι χρημα-
τοδοτικοί πόροι που προέρχονται από την  
πολιτική συνοχής πρέπει να συμπληρώνονται από άλλες πηγές.
24.
Η απροσδόκητη ανάπτυξη ή οι κοινωνικές  και οικονομικές αλλαγές που σημειώθηκαν  στην εν λόγω περιφέρεια αποτελούν μέρος των κινδύνων που επηρεάζουν την ανάπτυξη 
των έργων.
25.
Γενικά, οι συγχρηματοδοτούμενοι σταθμοί  επεξεργασίας λυμάτων, έδωσαν τη δυνατό-τητα να βελτιωθεί η διαχείριση των λυμάτων στις συγκεκριμένες περιοχές και να μειωθεί 
ο αντίκτυπός τους στο περιβάλλον.26.
Η Επιτροπή λαμβάνει υπό σημείωση τα στοι-χεία αυτά και θα διενεργήσει συμπληρωμα-
τικές έρευνες. Ωστόσο, υπογραμμίζει ότι τα 
κράτη μέλη είναι υπεύθυνα για τη λειτουργία 
των σταθμών και για τη συμμόρφωσή τους  
με την κοινοτική νομοθεσία.
α)
Η προεπεξεργασία των βιομηχανικών λυμά-των πρέπει να γίνεται ήδη πριν από την  
έναρξη λειτουργίας του σταθμού επεξεργα-
σίας αστικών λυμάτων. Έτσι, όταν η Επιτροπή 
εξετάζει το έργο στο επίπεδο της αίτησης,  
ο δικαιούχος πρέπει να μπορεί να αποδεί-ξει ότι τα βιομηχανικά λύματα υφίστανται  
κατάλληλη προεπεξεργασία ή αποτελούν  
αντικείμενο σχεδίου δράσης για την επίλυση του προβλήματος.
Τα βιομηχανικά λύματα πρέπει επίσης να  
υπόκεινται σε διαδικασία παροχής ειδικής  
άδειας, όπως προβλέπεται στην οδηγία  
για την επεξεργασία των αστικών λυμάτων  
(άρθρο 11).
β)
Στα έργα μπορεί να προβλέπεται τεχνική  συνδρομή για τη βελτίωση των δυνατοτήτων των δικαιούχων.
γ)
Η Επιτροπή προώθησε την εφαρμογή της  
απαίτησης για την απομάκρυνση των θρε-πτικών ουσιών, τόσο με την ενημέρωση των 
κρατών μελών (επιστολή της 03/07/2003)  
όσο και με την κίνηση των νόμιμων διαδι-
κασιών επί παραβάσει (για μη ικανοποιητική ποιότητα εκροής από τους σταθμούς ή/και  
για ακατάλληλο προσδιορισμό των ευαίσθη-
των περιοχών), πράγμα το οποίο κατέληξε  σε αποφάσεις του Δικαστηρίου (βλ. έκθεση 
εκτέλεσης 2007).
27.
α)
Η Επιτροπή ζήτησε τα δεδομένα που αφο-ρούν την παρακολούθηση και την απόδοση 
των σταθμών για τη σύνταξη της προσεχούς 
5ης έκθεσης εφαρμογής της οδηγίας για την 
επεξεργασία των αστικών λυμάτων.
ld904920_EL_insideBT.indd   41 20/05/09   8:26:36
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 
ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
Ειδική έκθεση αριθ. 3/2009 — Η αποτελεσματικότητα των δαπανών για την επεξεργασία λυμάτων 
στο πλαίσιο διαρθρωτικών μέτρων κατά τις περιόδους προγραμματισμού 1994-1999 και 2000-200642
32.
Σε πολλές περιπτώσεις, η επαναχρησιμο-ποίηση της ιλύος καθαρισμού λυμάτων  περιορίζεται από την ποιότητα της ιλύος,  
τις γεωγραφικές συνθήκες ή οικονομικούς  λόγους.
α)
Η Επιτροπή εξηγεί ότι η διάθεση της ιλύος σε δημοτικούς χώρους υγειονομικής ταφής τη στιγμή του ελέγχου οφείλεται στην έλλειψη 
ενδιαφέροντος που έχουν οι βιομηχανίες να ξαναχρησιμοποιήσουν την ιλύ, σε συνδυα-σμό με τις αντιδράσεις του κοινού.
β)
Όσον αφορά τον μεγάλο σταθμό επεξερ-γασίας λυμάτων στην Ελλάδα, η Επιτροπή  συγχρηματοδοτεί ένα έργο με στόχο την  
επέκταση και την ολοκλήρωσή του. Το έργο 
αυτό περιλαμβάνει την κατασκευή μονά-δας ξήρανσης της ιλύος και αποσκοπεί στη 
μεταγενέστερη χρησιμοποίηση αποξηραμέ-
νης ιλύος. Το έργο εγκρίθηκε το 2006 και θα 
ολοκληρωθεί στο τέλος του 2009.
34.
Όσον αφορά τους ελέγχους ποιότητας της  
ιλύος βάσει της οδηγίας για την ιλύ καθαρι-σμού λυμάτων, ορισμένα κράτη μέλη όρισαν χαμηλότερα ανώτατα όρια από εκείνα της  οδηγίας. Μπορεί να χρειαστεί να ελεγχθούν κι άλλες παράμετροι, ανάλογα με το είδος  των λυμάτων που απορρίπτονται στο αποχε-τευτικό δίκτυο (π.χ. βιομηχανικά λύματα).
35.
Η Επιτροπή προετοιμάζει την αναθεώρηση  της οδηγίας του 1986 για την ιλύ καθαρισμού λυμάτων, με βάση τη συνολική εκτίμηση  
του αντικτύπου των εναλλακτικών επιλογών 
καθώς και των δαπανών και των οφελών που 
συνεπάγονται.
Το ενδεικτικό χρονοδιάγραμμα έχει ως εξής: 
προετοιμασία εκτίμησης του αντικτύπου για 
ενδεχομένη υποβολή νομοθετικής πρότασης το 2009, έγκριση ενδεχομένης νομοθετικής 
πρότασης το 2010.36.
Η εκτίμηση του αντικτύπου της αναθεώρησης 
της οδηγίας για την ιλύ καθαρισμού λυμάτων 
πρέπει να εξετάσει τους περιβαλλοντικούς, 
οικονομικούς και κοινωνικούς κινδύνους  
που συνδέονται με τη διασπορά ιλύος στο  έδαφος. Μεταξύ των βασικών εναλλακτικών επιλογών που πρέπει να εξεταστούν είναι η 
επιβολή πιο περιοριστικών οριακών τιμών  
από τις ισχύουσες για τα βαρέα μέταλλα και η θέσπιση κι άλλων οριακών τιμών για τους οργανικούς και ανόργανους επιμολυντές.
39.
Η Επιτροπή παραπέμπει στις απαντήσεις που έδωσε στα σημεία 8, 9 και 12.
41.
Για την περίοδο 2007-2013, η Επιτροπή συνέ-ταξε κατάλογο ελέγχου εσωτερικής χρήσης 
που πρέπει να χρησιμοποιείται κατά την αξι-
ολόγηση μεγάλων έργων για τα ύδατα και  
τα λύματα με σκοπό την εκτίμηση της συνε-
κτικότητάς τους με το «κεκτημένο» και την 
πολιτική στον τομέα του περιβάλλοντος.
42.
Ο οδηγός καθώς και ο κατάλογος ελέγχου  για τα μεγάλα έργα έχουν μόνο ενδεικτικό  και όχι δεσμευτικό χαρακτήρα για τα κράτη μέλη.
Για την περίοδο 2007-2013, η Επιτροπή  
οργανώνει σε τακτά χρονικά διαστήματα  
σεμινάρια εσωτερικής κατάρτισης για την  
αξιολόγηση έργων για τα ύδατα και τα  λύματα.
43.
α)Για την περίοδο 2007-2013, οι δικαιούχοι  των έργων πρέπει, στην αίτησή τους, να  
αναφέρουν τον τελικό προορισμό της ιλύος. 
Αυτό συνεπάγεται προκαταρκτική εκτίμηση της ποιότητας και της ποσότητας της ιλύος. 
Ωστόσο, όταν πρόκειται για επενδύσεις  
σε «αναξιοποίητες ζώνες», η ποιότητα της  ιλύος μπορεί να μην είναι γνωστή με κάθε  λεπτομέρεια.
ld904920_EL_insideBT.indd   42 20/05/09   8:26:36
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 
ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
Ειδική έκθεση αριθ. 3/2009 — Η αποτελεσματικότητα των δαπανών για την επεξεργασία λυμάτων 
στο πλαίσιο διαρθρωτικών μέτρων κατά τις περιόδους προγραμματισμού 1994-1999 και 2000-200643
β)
Κατά την περίοδο ελέγχου (1994-2006), δεί-κτες απόδοσης για την ποιότητα των υδάτων στο επίπεδο της ΕΕ υπήρχαν μόνο για ορι-
σμένα ύδατα (π.χ. άντληση πόσιμου ύδατος, ύδατα κολύμβησης). Έτσι, οι δείκτες που  
περιλαμβάνονται στον οδηγό του Ταμείου  
Συνοχής 2000-2006 δεν μπορούσαν να εφαρ-μοστούν για το σύνολο των έργων. Συνολικοί δείκτες απόδοσης θεσπίστηκαν μόνο μέσω  της οδηγίας-πλαισίου για τα ύδατα, δεδομέ-νου ότι οι στόχοι πρέπει να προσδιοριστούν μέχρι τον Δεκέμβριο του 2009 και να επι-τευχθούν, κατά κανόνα, μέχρι τον Δεκέμβριο 
του 2015.
45.
Η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι δεν έχει ούτε τη νομική βάση ούτε τους απαιτούμενους  πόρους για να αξιολογήσει με περισσότερες 
λεπτομέρειες τις προτάσεις των έργων που υποβάλλονται.
α)
Η Επιτροπή, σε πολλές περιπτώσεις, έχει  
παραπέμψει κράτη μέλη στο Δικαστήριο, και 
κυρίως τα τέσσερα κράτη μέλη στα οποία  
πραγματοποιήθηκε επίσκεψη, για μη ικανο-
ποιητική ποιότητα εκροής από τους σταθ-μούς επεξεργασίας ή/και για ακατάλληλο  προσδιορισμό των ευαίσθητων περιοχών.  
Θα συνεχίσει δε να πράττει έτσι.
β)
Όσον αφορά τον ακατάλληλο τρόπο διάθε-σης της ιλύος σε μεγάλο σταθμό επεξεργα-
σίας λυμάτων στην Ελλάδα, η Επιτροπή έχει 
επίγνωση του προβλήματος και ζήτησε από το εν λόγω κράτος μέλος να βρει λύση, η  οποία τέθηκε σε εφαρμογή με τη στήριξη της 
Επιτροπής [βλ. σημείο 32 στοιχείο β)].
47.
Κριτήριο της Επιτροπής για την τελική αξιολό-γηση είναι εάν το έργο είναι λειτουργικό και σύμφωνο με την αρχική απόφαση. Η μετέπειτα 
ορθή λειτουργία του συγχρηματοδοτούμενου σταθμού δεν εμπίπτει στο πεδίο της αξιολό-
γησης της πολιτικής συνοχής. Επιπλέον, δεν 
υπάρχει νομική απαίτηση σύμφωνα με την  
οποία τα κράτη μέλη πρέπει να υποβάλλουν 
συστηματικά πληροφορίες σχετικά με την  
ποιότητα των απορριπτόμενων υδάτων, των 
υδάτων υποδοχής καθώς και την ποιότητα και 
τον τρόπο διάθεσης της ιλύος.48.
Το εργαλείο πληροφορικής που θεσπίστηκε 
πρόσφατα πρέπει να καταστήσει τη μελλο-
ντική διαδικασία παύσης λειτουργίας ευκο-
λότερη και πιο διαφανή. Διενεργείται έλεγχος 
για κάθε περίπτωση ξεχωριστά, ιδιαίτερα  
όταν ένα έργο αντιμετωπίζει προβλήματα.  
Η αναστολή ή η ακύρωση της πληρωμής του υπολοίπου μπορεί να γίνει επίσης μετά την παραλαβή και την εξέταση της τελικής έκθε-
σης από την Επιτροπή.
49.
Η Επιτροπή παραπέμπει στις παρατηρή-
σεις του σημείου 43 στοιχείο β) και του  σημείου 55.
53.
Η Επιτροπή εκτιμά επί του παρόντος την  
ανάγκη αναθεώρησης της νομοθεσίας για  
τα απορρυπαντικά, με βάση τη συνολική  εκτίμηση του αντικτύπου των εναλλακτικών 
επιλογών καθώς και των δαπανών και των  οφελών που συνεπάγονται.
55.
Κατά την περίοδο 2000-2006, η Επιτροπή  προσπάθησε νε προωθήσει την αρχή «ο  ρυπαίνων πληρώνει», εκδίδοντας ενδει-
κτικό έγγραφο για την εφαρμογή της αρχής αυτής και οδηγό για την εξέταση της σχέσης κόστους/οφέλους (2002). Στα έγγραφα αυτά 
ζητείται από τα κράτη μέλη να δεσμευθούν όσον αφορά την αποτελεσματικότερη εφαρ-μογή της αρχής «ο ρυπαίνων πληρώνει» και 
της αρχής ανάκτησης του κόστους. Από το  
2010, οι αρχές αυτές θα τεθούν σε εφαρμογή 
βάσει των διατάξεων της οδηγίας-πλαισίου για τα ύδατα.
ld904920_EL_insideBT.indd   43 20/05/09   8:26:36
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 
ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
Ειδική έκθεση αριθ. 3/2009 — Η αποτελεσματικότητα των δαπανών για την επεξεργασία λυμάτων 
στο πλαίσιο διαρθρωτικών μέτρων κατά τις περιόδους προγραμματισμού 1994-1999 και 2000-200644
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 
ΚΑΙ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ
59.
α)
Η υποχρησιμοποίηση ορισμένων σταθμών  
επεξεργασίας λυμάτων οφείλεται μερικές  φορές σε καθυστερήσεις κατά την κατα-σκευή των συστημάτων διαχείρισης λυμάτων, 
καθώς και σε σημαντικές αλλαγές της οικο-νομικής δραστηριότητας που είναι αδύνατο να προβλεφθούν. Επίσης, ορισμένα έργα  περιλαμβάνουν, ενδεχομένως, την επεξερ-
γασία λυμάτων από πηγές που ξεπερνούν  τις απαιτήσεις της οδηγίας. Στις περιπτώσεις αυτές, ο σχεδιασμός των σταθμών επεξεργα-σίας με γνώμονα το μέλλον μπορεί να είναι οικονομικά αποδοτικός, αλλά ενδέχεται να  μειώσει προσωρινά το δυναμικό λειτουργίας 
των σταθμών αυτών.
β)
Η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι τα κράτη μέλη είναι υπεύθυνα για τη λειτουργία των σταθ-
μών και για τη συμμόρφωσή τους με την  
κοινοτική νομοθεσία. Η Επιτροπή, σε πολ-λές περιπτώσεις, έχει παραπέμψει κράτη  μέλη στο Δικαστήριο, και κυρίως τα τέσσερα κράτη μέλη στα οποία πραγματοποιήθηκε  
επίσκεψη, για μη ικανοποιητική ποιότητα  
εκροής από τους σταθμούς επεξεργασίας  
ή/και για ακατάλληλο προσδιορισμό των  ευαίσθητων περιοχών. Θα συνεχίσει δε να  πράττει έτσι.
60.
α)Η Επιτροπή συμφωνεί ότι οι επενδύσεις  στον τομέα αυτό πρέπει να στηρίζονται σε  
μακροπρόθεσμο προγραμματισμό σε τοπικό 
ή περιφερειακό επίπεδο, και ότι οι χρημα-τοδοτικοί πόροι που προέρχονται από την  πολιτική συνοχής πρέπει να συμπληρώνονται 
από άλλες πηγές.
β)
Η οδηγία για την επεξεργασία των αστικών λυμάτων (άρθρο 11) προβλέπει μέσα για τη 
ρύθμιση της απόρριψης των βιομηχανικών  
λυμάτων, τα οποία πρέπει να εφαρμόζονται 
από τα κράτη μέλη.62.
α)Σε πολλές περιπτώσεις, η επαναχρησιμο-
ποίηση της ιλύος καθαρισμού λυμάτων  
περιορίζεται από την ποιότητα της ιλύος,  τις γεωγραφικές συνθήκες ή οικονομικούς  λόγους.
63.
α)Η Επιτροπή συμφωνεί ότι τα έργα στον τομέα αυτό πρέπει να προσδιορίζουν τη στρατη-
γική διαχείρισης της ιλύος καθαρισμού λυμά-
των. Για τα νέα έργα, που υποβλήθηκαν κατά την περίοδο 2007-2013, το στοιχείο αυτό  ελέγχεται.
β)
Το 2007, ζητήθηκε από τα κράτη μέλη να  υποβάλουν δεδομένα σχετικά με την παρα-
γωγή ιλύος καθαρισμού λυμάτων, ενόψει  της προετοιμασίας της 5ης έκθεσης για την 
εφαρμογή της οδηγίας για την επεξεργασία 
των αστικών λυμάτων. Η απαίτηση υποβολής 
εκθέσεων ενθάρρυνε τα κράτη μέλη να δημι-
ουργήσουν εθνικές βάσεις δεδομένων.
γ)
Η Επιτροπή προετοιμάζει αναθεώρηση της  οδηγίας για την ιλύ καθαρισμού λυμάτων,  
με βάση τη συνολική εκτίμηση του αντι-κτύπου των εναλλακτικών επιλογών καθώς  και των δαπανών και των οφελών που  συνεπάγονται.
64.
Η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι η πρωταρχική  
ευθύνη για την επιλογή, την εφαρμογή και  την παρακολούθηση των έργων εμπίπτει στα 
κράτη μέλη.
α)
Η Επιτροπή δεν έχει ούτε τη νομική βάση  
ούτε τους απαιτούμενους πόρους για να  
προβεί σε λεπτομερή αξιολόγηση. Ωστόσο, για την περίοδο 2007-2013, η αξιολόγηση  των μεγάλων έργων απλουστεύθηκε και τα  
έργα δεν μπορούν να συγχρηματοδοτηθούν 
εάν δεν πληρούνται οι ελάχιστες απαιτήσεις, (π.χ. υποβολή πληροφοριών για τη στρα-
τηγική διαχείρισης της ιλύος καθαρισμού  λυμάτων). Για το σκοπό αυτό προβλέπεται  η χρησιμοποίηση καταλόγων ελέγχου και  ειδική κατάρτιση.
ld904920_EL_insideBT.indd   44 20/05/09   8:26:37
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 
ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
Ειδική έκθεση αριθ. 3/2009 — Η αποτελεσματικότητα των δαπανών για την επεξεργασία λυμάτων 
στο πλαίσιο διαρθρωτικών μέτρων κατά τις περιόδους προγραμματισμού 1994-1999 και 2000-200645
β)
Όσον αφορά την περίοδο 2007-2013, τόσο  στο πλαίσιο του Ταμείου Συνοχής όσο και  του ΕΤΠΑ, μόνο τα μεγάλα έργα επεξεργασίας 
αστικών λυμάτων θα αποτελέσουν αντικεί-μενο επιμέρους αποφάσεων της Επιτροπής. 
Γενικά, η Επιτροπή δεν θα εμβαθύνει όπως 
στο παρελθόν στην εξέταση της υλοποίησης και της ολοκλήρωσης μεγάλων έργων.
65.
β)Κατά την περίοδο 2000-2006, η Επιτροπή  
προσπάθησε να προωθήσει την αρχή «ο  
ρυπαίνων πληρώνει» εκδίδοντας ενδεικτικό έγγραφο για την εφαρμογή αυτής της αρχής και υπογραμμίζοντας τη σημασία της στον  οδηγό για το Ταμείο Συνοχής. Ο οδηγός  για την εξέταση της σχέσης κόστους/οφέ-λους (2002) έδωσε επίσης στα κράτη μέλη  
την απαιτούμενη καθοδήγηση για να δρα-στηριοποιηθούν στον τομέα της ανάκτησης 
δαπανών. Ωστόσο, δεδομένου ότι αυτές οι  
κατευθυντήριες γραμμές δεν ήταν νομικά  
δεσμευτικές, το μόνο πράγμα που μπόρεσε 
να κάνει η Επιτροπή ήταν να ζητήσει από τα 
κράτη μέλη να δεσμευθούν για την ενίσχυση 
της εφαρμογής αυτής της αρχής.
66.
α)
Για την περίοδο 2007-2013, η Επιτροπή συνέ-
ταξε κατάλογο ελέγχου εσωτερικής χρήσης για την αξιολόγηση των μεγάλων έργων  για τα ύδατα και τα λύματα, με σκοπό την  
εκτίμηση της συνεκτικότητάς τους με το  
«κεκτημένο» και την πολιτική στον τομέα του περιβάλλοντος, καθώς και την ποιότητα των απορριπτόμενων υδάτων και τη διαχείριση 
της ιλύος. Επίσης, ορισμένοι δείκτες απο-
τελεσμάτων (για το επίπεδο επεξεργασίας  και τη δυναμικότητα του σταθμού) περι-
λαμβάνονται στις επιμέρους αποφάσεις της 
Επιτροπής.γ)
Επί του παρόντος, η Επιτροπή εκτιμά την  ανάγκη αναθεώρησης της νομοθεσίας στον τομέα των απορρυπαντικών, με βάση τη  
συνολική εκτίμηση του αντικτύπου των εναλ-λακτικών επιλογών καθώς και των δαπανών 
και των οφελών που συνεπάγονται.
δ)
Ο νέος οδηγός εξέτασης της σχέσης κόστους/οφέλους για τα επενδυτικά σχέδια (Ιούνιος 2008) υπογραμμίζει τον κεντρικό ρόλο που διαδραματίζει η αρχή «ο ρυπαίνων πληρώ-
νει», καθώς και η αρχή της συνολικής ανάκτη-
σης των δαπανών για τα έργα επεξεργασίας λυμάτων. Η εφαρμογή αυτών των αρχών υπο-στηρίζεται τώρα από τις νομικές απαιτήσεις της οδηγίας-πλαισίου για τα ύδατα και, χάρη στην ανάκτηση δαπανών, θα οδηγήσει στη  μείωση της τιμής του νερού μέχρι το 2010.
ld904920_EL_insideBT.indd   45 20/05/09   8:26:37
ld904920_EL_insideBT.indd   46 20/05/09   8:26:37
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ 
ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
Ειδική έκθεση αριθ. 3/2009 — Η αποτελεσματικότητα των δαπανών για την επεξεργασία λυμάτων 
στο πλαίσιο διαρθρωτικών μέτρων κατά τις περιόδους προγραμματισμού 1994-1999 και 2000-200647
Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριo  
Ειδική έκθεση αριθ. 3/2009
Η αποτελεσματικότητα των δαπανών για την επεξεργασία λυμάτων στο πλαίσιο 
διαρθρωτικών μέτρων κατά τις περιόδους προγραμματισμού 1994-1999 και 2000-2006
Λουξεμβούργο: Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων2009 — 45 σ. — 21 x 29,7 cm
ISBN 978-92-9207-249-0
ld904920_EL_insideBT.indd   47 20/05/09   8:26:37
ld904920_EL_insideBT.indd   48 20/05/09   8:26:37
Πώς να προμηθευτείτε τις εκδόσεις της ΕΕ
Eκδόσεις που πωλούνται:
• από το EU Bookshop (βιβλιοπωλείο της ΕΕ) (http://bookshop.europa.eu),•  από το βιβλιοπώλη σας με αναφορά του τίτλου, του εκδότη ή/και του 
αριθμού ISBN,
•  απευθυνόμενοι σε έναν από τους πράκτορες πώλησής μας. Για τα στοιχεία 
επικοινωνίας τους μπορείτε να ανατρέξετε στη διαδικτυακή διεύθυνση http://bookshop.europa.eu ή να στείλετε φαξ στον αριθμό +352 2929-42758.
Εκδόσεις που διατίθενται δωρεάν:• από το EU Bookshop (βιβλιοπωλείο της ΕΕ) (http://bookshop.europa.eu),•  από τα γραφεία εκπροσώπησης ή τις αντιπροσωπείες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Για τα στοιχεία επικοινωνίας τους μπορείτε να ανατρέξετε στη διαδικτυακή διεύθυνση http://ec.europa.eu ή να στείλετε φαξ στον αριθμό +352 2929-42758.
ld904920_EL_coverBT.indd   2 20/05/09   8:18:14
2009
Η ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΔΑΠΑΝΩΝ 
ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΕΞΕΡΓ ΑΣΙΑ ΛΥΜΑΤΩΝ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 
ΔΙΑΡΘΡΩΤΙΚΩΝ ΜΕΤΡΩΝ ΚΑΤΑ ΤΙΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ 19941999 ΚΑΙ 20002006ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ 
ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙO
Ειδική έκθεση  αριθ.  3ΤΑ ΛΥΜΑΤΑ ΚΑΙ Η ΙΛΥΣ ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΥ ΛΥΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΑΣΤΙΚΩΝ 
ΟΙΚΙΣΜΩΝ ΜΠΟΡΟΥΝ ΝΑ ΕΠΗΡΕΑΣΟΥΝ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΥΔΑΤΩΝ ΤΩΝ ΛΙΜΝΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΟΤΑΜΩΝ, ΤΩΝ ΠΑΡΑΚΤΙΩΝ ΚΑΙ ΥΠΟΓΕΙΩΝ ΥΔΑΤΩΝ ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΕΔΑΦΟΥΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ. ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΑΥΤΟΥ , Η ΕΕ ΕΧΕΙ ΕΚΔΩΣΕΙ ΜΙΑ ΣΕΙΡΑ ΟΔΗΓΙΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΣΗΣ ΕΧΕΙ ΣΥΓΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΕΙ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΣΤΑΘΜΩΝ ΕΠΕΞΕΡΓ ΑΣΙΑΣ ΑΣΤΙΚΩΝ ΛΥΜΑΤΩΝ. ΣΤΗΝ ΕΚΘΕΣΗ ΑΥΤΗ ΤΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΑΝΑΛΥΕΙ ΚΑΤΑ ΠΟΣΟ, ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΠΕΞΕΡΓ ΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΛΥΜΑΤΩΝ, ΤΟ ΕΠΙΠΕΔΟ 
ΑΠΟΔΟΣΗΣ ΤΩΝ ΣΥΓΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΘΕΝΤΩΝ ΣΤΑΘΜΩΝ ΕΠΕΞΕΡΓ ΑΣΙΑΣ 
ΕΙΝΑΙ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑ ΠΟΣΟ Η ΠΑΡΑΓΟΜΕΝΗ 
ΙΛΥΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙΤΑΙ ΜΕ ΤΟΝ ΕΝΔΕΔΕΙΓΜΕΝΟ ΤΡΟΠΟ. ΕΠΙΣΗΣ, 
ΕΞΕΤΑΖΕΤΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΧΕΤΙΚΑ.
ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙO
ISSN 18310826
EL
QJ-AB-09-003-EL-C
ISBN 978-92-9207-249-0
ld904920_EL_coverBT.indd   1 20/05/09   8:18:13