Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών σχετικά με:

- την "Πράσινη Βίβλο για την εμπορία εκπομπών αερίων φαινομένου του θερμοκηπίου εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης" και

- την "Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με πολιτικές και μέτρα της ΕΕ για τη μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου: Προς ένα ευρωπαϊκό πρόγραμμα για την αλλαγή του κλίματος (ECCP-ΕΠΑΚ)"

(2001/C 22/09)

H ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την "Πράσινη Βίβλο για την εμπορία εκπομπών αερίων φαινομένου θερμοκηπίου εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης" και την "Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με πολιτικές και μέτρα της ΕΕ για τη μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου: Προς ένα ευρωπαϊκό πρόγραμμα για την αλλαγή του κλίματος (ΕΠΑΚ)" (COM(2000) 87 τελικό και COM(2000) 88 τελικό)·

έχοντας υπόψη την απόφαση του Προεδρείου της στις 12 Απριλίου 2000 να αναθέσει την επεξεργασία της σχετικής γνωμοδότησης στην επιτροπή 4 "Χωροταξία, αστικά θέματα, ενέργεια, περιβάλλον"·

έχοντας υποψη την παλαιότερη γνωμοδότησή της με θέμα "Κλιματικές μεταβολές και ενέργεια" (CDR 104/97 τελικό, 18 Σεπτεμβρίου 1997)(1)·

έχοντας υπόψη το πρωτόκολλο του Κυότο σχετικά με τη μείωση των εκπομπών αερίων του φαινομένου του θερμοκηπίου που εγκρίθηκε το Δεκέμβριο του 1997 από την τρίτη συνδιάσκεψη των συμβαλλομένων μερών της συμβάσεως-πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για την αλλαγή του κλίματος·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της με θέμα "Ενέργεια για το μέλλον: ανανεώσιμες πηγές ενέργειας - Λευκή Βίβλος για κοινοτική στρατηγική και σχέδιο δράσης" (CΟΜ(97) 599 τελικό, CDR 57/98 τελικό, 16 Ιουλίου 1998)(2)·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της με θέμα "Οι μεταφορές και οι εκπομπές CO2 - Διαμόρφωση κοινοτικής προσέγγισης" (CDR 230/98 τελικό, 11 Μαρτίου 1999)(3)·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της με θέμα "Η προπαρασκευή της εφαρμογής του πρωτοκόλλου του Κυότο" (CDR 295/99 τελικό, 18 Νοεμβρίου 1999)(4)·

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης CDR 189/2000 rev. 1 που υιοθέτησε η επιτροπή 4 στις 7 Ιουλίου 2000 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Penttilä (FIN, PES)·

υιοθέτησε κατά την 35η σύνοδο ολομέλειάς της της 20ής και 21ης Σεπτεμβρίου 2000 (συνεδρίαση της 21ης Σεπτεμβρίου) την ακόλουθη γνωμοδότηση.

Απόψεις και συστάσεις της Επιτροπής των Περιφερειών

1. Ανακοίνωση: Προς ένα ευρωπαϊκό πρόγραμμα για την αλλαγή του κλίματος

1.1. Ο σχεδιασμός και η εφαρμογή των προγραμμάτων και των στρατηγικών για το περιβάλλον απαιτεί τη συμμετοχή και τη διαβούλευση όλων των φορέων.

1.2. Οι περιφέρειες και οι δήμοι πρέπει να συμμετέχουν στο νέο ευρωπαϊκό πρόγραμμα για το περιβάλλον, ιδιαίτερα δε όσον αφορά τα θέματα ενέργειας και μεταφορών, ως ξεχωριστή ομάδα εργασίας.

1.3. H Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να αρχίσει διάλογο με τις περιφέρειες και τους δήμους όσον αφορά τις εκπομπές αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου και να τους υποστηρίξει στις προσπάθειές τους για την προστασία του κλίματος. Με βάση τα όργανα δράσης που προτείνει η Επιτροπή, η ΕΤΠ συνιστά:

- να συνεργασθεί στενά η διευθύνουσα επιτροπή, κατά την προετοιμασία του προγράμματος για την αλλαγή του κλίματος, με την Επιτροπή των Περιφερειών,

- να υπάρχει επίσης εκπροσώπηση των τοπικών και περιφερειακών αρχών στις ομάδες εργασίας 2 και 3, που είναι αρμόδιες για θέματα ενέργειας, καθώς και στην ομάδα 4, που είναι αρμόδια για τις μεταφορές, και

- να προστεθεί μια ομάδα των τοπικών και των περιφερειακών αρχών στην ομάδα συντονισμού, που θα συσταθεί αργότερα.

1.4. Τα κράτη μέλη της Κοινότητας πρέπει να συμφωνήσουν γρήγορα για τη μείωση της φορολογίας της ενέργειας. Τούτο είναι καθοριστικής σημασίας για την υλοποίηση των εθνικών στρατηγικών που αφορούν το κλίμα.

1.5. Η ΕΕ και τα κράτη μέλη της πρέπει να επικυρώσουν το πρωτόκολλο του Κυότο μετά τη διάσκεψη κορυφής της Χάγης και να μεριμνήσουν για την κύρωση αυτού του πρωτοκόλλου από επαρκή αριθμό συμβαλλόμενων χωρών, τόσο σε απόλυτους αριθμητικούς όρους όσο και από την άποψη του όγκου των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου.

1.6. Η αύξηση της αναλογίας των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στα καύσιμα των μηχανοκίνητων οχημάτων και στην παραγωγή ενέργειας, καθώς και η προώθηση της συνδυασμένης παραγωγής θερμότητας και ηλεκτρισμού, είναι άκρως απαραίτητα μέτρα. Ενισχύουν την αυτάρκεια σε ενεργειακούς πόρους της Κοινότητας και διάφορων πολιτικών της (όπως η γεωργική, η πολιτική απασχόλησης και η διαρθρωτική πολιτική).

1.7. Η εξοικονόμηση ενέργειας και η βελτίωση της αποδοτικότητας της ενέργειας είναι συνήθως πολυδάπανοι τρόποι για τη μείωση των εκπομπών. Στη δράση αυτή είναι σημαντικός ο ρόλος των τοπικών και των περιφερειακών αρχών που είναι υπεύθυνες για το σχεδιασμό των δομών και των υποδομών μέσω της παροχής σχετικών αδειών και της ανάθεσης δημοσίων έργων. Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές είναι επίσης υπεύθυνες για τις δημόσιες μεταφορές, για τον καθαρισμό των υδάτων αποχέτευσης και για την διαχείριση των αποβλήτων.

1.8. Η ΕΕ και τα κράτη μέλη της πρέπει να υποστηρίζουν αποφασιστικά τις πρωτοβουλίες τοπικού και περιφερειακού επιπέδου και να παρέχουν πληροφορίες για τις δράσεις που αφορούν τη μείωση των εκπομπών. Τέτοιες δράσεις είναι κυρίως οι ενημερωτικές εκστρατείες για την προστασία του κλίματος και οι μελέτες για την ενέργεια, οι οποίες έχουν καθοριστική σημασία για την επίτευξη των στόχων μείωσης των εκπομπών.

2. Πράσινη Βίβλος για την εμπορία εκπομπών αερίων φαινομένου του θερμοκηπίου εντός της ΕΕ

2.1. Η εμπορία αδειών εκπομπών ή τα κοινά σχέδια των βιομηχανικών και αναπτυσσόμενων χωρών μπορούν να συμπληρώσουν ουσιαστικά τα εθνικά μέτρα των βιομηχανικών χωρών και να στηρίξουν την επίτευξη των εθνικών στόχων προστασίας του κλίματος· ωστόσο, δεν πρέπει να υποκαταστήσουν τις εθνικές προσπάθειες. Οι προσπάθειες κάθε χώρας πρέπει να αποτελέσουν το αποφασιστικό μέσο για την εφαρμογή των υποχρεώσεων μείωσης των ρύπων από τις βιομηχανικές χώρες. Είναι δικαιολογημένη η πρόταση της Επιτροπής να εφαρμοστεί πειραματικά στο εσωτερικό της Κοινότητας η εμπορία εκπομπών πριν από τη θέση σε εφαρμογή του πρωτοκόλλου του Κυότο το 2008. Αυτός ο τρόπος προσέγγισης είναι χρήσιμος, εφόσον δεν υπάρχουν ακόμη κανόνες για την εμπορία των εκπομπών ούτε εμπειρίες εμπορίας εκπομπών σε διεθνές επίπεδο.

2.2. Το δικαίωμα συμμετοχής στην εμπορία των εκπομπών δεν θα περιορίζεται μόνο σε συγκεκριμένους τομείς ή στην εμπορία αερίων. Σημαντική προϋπόθεση για την επίτευξη των στόχων της εμπορίας των εκπομπών είναι η αξιόπιστη ενημέρωση των φορέων για τις εκπομπές αερίων φαινομένου του θερμοκηπίου, καθώς και η ανάπτυξη αυτών των φορέων. Για το λόγο αυτό πρέπει να θεσπισθούν κριτήρια, τα οποία να διασφαλίζουν την συγκρισιμότητα και την προσβασιμότητα των απολογισμών εκπομπών.

2.3. Κατά την πειραματική φάση της εμπορίας των εκπομπών θα πρέπει να διασφαλισθεί η πρόσβαση στην αγορά επαρκών ποσοστώσεων εκπομπών για αγορά και πώληση.

2.4. Θα μπορούσε να εξετασθεί η δυνατότητα να συμπεριληφθεί στην εμπορία εκπομπών η καύση των οικιακών απορριμμάτων από τους δήμους.

2.5. Η αποτελεσματική χρήση της ενέργειας από τους δήμους, ιδιαίτερα δε για τη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα από τις μεταφορές, θα πρέπει επίσης να συμπεριληφθεί στους στόχους της εμπορίας.

2.6. Η εμπορία αδειών εκπομπών μπορεί να λειτουργήσει μόνο όταν η μη τήρηση των διατάξεων τιμωρείται με αυστηρές κυρώσεις.

2.7. Η εμπορία αδειών εκπομπών πρέπει να αναπτυχθεί περαιτέρω με τέτοιο τρόπο ώστε να βελτιωθεί η συνειδητοποίηση της προστασίας του κλίματος από τον πληθυσμό και τις επιχειρήσεις και να αποτελέσει πρόκληση για καινοτόμες στρατηγικές που θα επιδιώκουν αποδοτικές από άποψη κόστους λύσεις.

Βρυξέλλες, 21 Σεπτεμβρίου 2000.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Jos Chabert

(1) ΕΕ C 379 της 15.12.1997, σ. 11.

(2) ΕΕ C 315 της 13.10.1998, σ. 5.

(3) ΕΕ C 198 της 14.7.1999, σ. 3.

(4) ΕΕ C 57 της 29.2.2000, σ. 81.