[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 11.5.2009

COM(2009) 219 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

σχετικά με την έναρξη διαπραγματεύσεων με τη Μαδαγασκάρη κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 96 της συμφωνίας του Κοτονού

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

σχετικά με την έναρξη διαπραγματεύσεων με τη Μαδαγασκάρη κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 96 της συμφωνίας του Κοτονού

1. Ιστορική ανασκόπηση

Μετά από δύο δεκαετίες σοσιαλιστικού μονοκοματικού καθεστώτος, από το 1991-1992, επικρατούσε στη Μαδαγασκάρη ένα δημοκρατικό κλίμα που χαρακτηριζόταν από πολιτικό πλουραλισμό και διάκριση των εξουσιών. Το 1992, είχε εκδοθεί ένα νέο σύνταγμα με το οποίο εγκαθιδρύθηκε η τρίτη δημοκρατία της Μαδαγασκάρης. Η πολιτική μετάβαση εκφράστηκε από τότε με πρόοδο προς τη δημοκρατία σε ορισμένους τομείς, αλλά και με σημαντική οπισθοδρόμηση κατά την προεδρία του Didier Ratsiraka (1996-2001). Οι προεδρικές εκλογές της 11ης Δεκεμβρίου 2001 προκάλεσαν σοβαρή πολιτική κρίση. Στις 29 Απριλίου 2002, το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο (HCC) κήρυξε την εκλογή του Marc Ravalomanana, ο οποίος ανέλαβε καθήκοντα τον Μάιο και αναγνωρίστηκε από τη διεθνή κοινότητα τον Ιούλιο.

Μετά την κρίση του 2002, η Μαδαγασκάρη διήλθε μία περίοδο κάποιας σταθερότητας. Το 2006 χαρακτηρίστηκε από τις προεδρικές εκλογές, με παρατηρητές από την διεθνή κοινότητα -και την ΕΕ στην πρώτη γραμμή- που διεξήχθησαν υπό ειρηνικές συνθήκες. Στις 23 Δεκεμβρίου 2006, ο απελθών πρόεδρος Marc Ravalomanana κέρδισε κατά τον πρώτο γύρο, με 55 % των ψήφων.

Το 2008 χαρακτηρίστηκε από την ολοκλήρωση μιας μακράς εκλογικής περιόδου που έληξε με την επίτευξη από μέρους του TIM, του κόμματος που κατείχε την προεδρία., μεγάλης πλειοψηφίας στο κοινοβούλιο (εθνοσυνέλευση και γερουσία), καθώς και στο επίπεδο των τοπικών συλλογικών οργάνων (κοινοτήτων και περιφερειών). Το πολιτικό κλίμα στο Antananarivo ήταν ιδιαίτερα τεταμένο κατά τα τέλη του 2008, λόγω της αναγκαστικής παύσης λειτουργίας του τηλεοπτικού καναλιού VIVA, του οποίου ιδιοκτήτης ήταν ο Andry Rajoelina, ανεξάρτητος δήμαρχος της πρωτεύουσας. Οι σχέσεις του με τον πρόεδρο Marc Ravalomanana κατέληξαν σε ανοιχτή αντιπαράθεση. Ήδη πριν από τα Χριστούγεννα ο δήμαρχος είχε θέσει δημόσια στο καθεστώς την προθεσμία της 13ης Ιανουαρίου 2009 για να επιτρέψει την επαναλειτουργία του καναλιού του, VIVA, και τη γενική ελευθέρωση των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Μόλις έληξε το «τελεσίγραφο», ο δήμαρχος άρχισε να καλεί τους κατοίκους της Tana σε περιοδικές δημόσιες συγκεντρώσεις και, στις 24 Ιανουαρίου, σε «γενική απεργία». Η συγκέντρωση δεκάδων χιλιάδων διαδηλωτών στις 26 Ιανουαρίου εκφυλίστηκε γρήγορα. Οι διαδηλωτές πυρπόλησαν τον κρατικό ραδιοτηλεοπτικό σταθμό και διάφορα εμπορικά καταστήματα και λεηλάτησαν ιδίως την αλυσίδα καταστημάτων Tiko που ανήκει στην οικογένεια του προέδρου. Οι ταραχές που συνεχίστηκαν στις 27 και 28 Ιανουαρίου είχαν ως απολογισμό 70 -100 νεκρούς. Η αντιπαράθεση δυνάμεων μεταξύ του προέδρου και του δημάρχου συνεχίστηκε, ο δήμαρχος αυτοανακηρύχθηκε πρόεδρος της Ανώτατης Μεταβατικής Αρχής, ο δε πρόεδρος τον ανακάλεσε από τα καθήκοντα του δημάρχου και τον αντικατέστησε με έναν προσωρινό διοικητή. Μετά από μια νέα συγκέντρωση, στις 7 Φεβρουαρίου, ιδιαίτερα σοβαρές ταραχές κατέληξαν σε ανταλλαγή πυρών με περίπου 40 νεκρούς και 250 τραυματίες, ενώ το πλήθος προσπάθησε να καταλάβει το προεδρικό μέγαρο.

Στο πλαίσιο αυτό, παρά τις προσπάθειες διαμεσολάβησης του Οικουμενικού Συμβουλίου Χριστιανικών Εκκλησιών (FFKM), που υποστηρίζονταν από ειδικό απεσταλμένο των Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ) και άλλων διεθνών και περιφερειακών οργανισμών, όπως η Αφρικάνική ΄Ενωση (AU/UA) ή η Επιτροπή Ινδικού Ωκεανού (IOC/COI), η πολιτική κατάσταση αποσταθεροποιήθηκε πλήρως μετά από τελεσίγραφο 72 ωρών από μέρους του Γενικού Επιτελείου για την προώθηση του διαλόγου και την εξεύρεση πολιτικής λύσης. Στις 17 Μαρτίου, ο πρόεδρος αποφάσισε να διαλύσει την κυβέρνηση και να χορηγήσει πλήρεις εξουσίες σε στρατιωτικό διευθυντήριο. Το εν λόγω στρατιωτικό διευθυντήριο με τη σειρά του μεταβίβασε τις πλήρεις εξουσίες στον Andry Rajoelina. Αυτή η διπλή μεταβίβαση εξουσιών επικυρώθηκε πάραυτα από το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο που δήλωσε ότι ο Andry Rajoelina διαθέτει τις εξουσίες προέδρου της Δημοκρατίας.

Ολόκληρη η διεθνής κοινότητα καταδίκασε τη διπλή αυτή μεταβίβαση εξουσιών στην οποία δεν έχουν τηρηθεί οι συνταγματικοί κανόνες.

2. Πρόταση της Επιτροπής

Η Επιτροπή θεωρεί πλήρως απαράδεκτη κάθε λύση που δεν εντάσσεται στο ισχύον συνταγματικό πλαίσιο. Συμπαρατάσσεται πλήρως με τη δήλωση της Προεδρίας εξ ονόματος της ΕΕ, που δημοσιεύθηκε στις 20 Μαρτίου, στην οποία χαρακτηρίζονται αυτές οι μεταβιβάσεις εξουσίας ως βίαιη ανάκληση από τα καθήκοντα του δημοκρατικά εκλεγέντος προέδρου και καλούνται τα κόμματα της Μαδαγασκάρης να σεβαστούν πλήρως τις συνταγματικές διατάξεις περί κενού προεδρικής εξουσίας.

Το άρθρο 9(2) της συμφωνίας εταιρικής ΑΚΕ-ΕΚ που υπογράφτηκε στο Κοτονού στις 23 Ιουνίου 2000 και αναθεωρήθηκε στο Λουξεμβούργο στις 25 Ιουνίου 2005 ορίζει τα ουσιαστικά στοιχεία στα οποία βασίζεται η εταιρική σχέση. Ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, των δημοκρατικών αρχών και του κράτους δικαίου αποτελούν τα θεμέλια της εσωτερικής και διεθνούς πολιτικής των κομμάτων και συνιστούν ουσιαστικά στοιχεία της συμφωνίας. Βάσει του εν λόγω άρθρου και των συνθηκών υπό τις οποίες ο Andry Rajoelina κατέλαβε την εξουσία στη Μαδαγασκάρη, η Επιτροπή διαπιστώνει ιδιαίτερα σοβαρή και προφανή παραβίαση των ουσιαστικών αυτών στοιχείων και θεωρεί την επικρατούσα κατάσταση ως κατάσταση έκτακτης ανάγκης, σύμφωνα με την παράγραφο 2, στοιχείο β) του άρθρου 96 της συμφωνίας αυτής. Κρίνει ως εκ τούτου αναγκαία την έναρξη διαπραγματεύσεων με τις αρχές. που κατέχουν την εξουσία στη Μαδαγασκάρη με σκοπό την εξέταση των ενδεχόμενων λύσεων προς αντιμετώπιση αυτής της κρίσης και την αποκατάσταση της συνταγματικής τάξης. Οι σχετικές διαβουλεύσεις θα διεξαχθούν σύμφωνα με το άρθρο 96 της αναθεωρημένης συμφωνίας του Κοτονού.

Ο διάλογος αυτός θα πρέπει να παράσχει στις αρχές που κατέχουν την εξουσία στη Μαδαγασκάρη τη δυνατότητα να προσδιορίσουν τις προθέσεις τους και τους τρόπους λύσης για την αντιμετώπιση της κρίσης, στη δε Ευρωπαϊκή Ένωση να κρίνει σε ποιο βαθμό θα μπορούσε, βάσει του διαλόγου αυτού, να στηρίξει πρωτοβουλίες με σκοπό την τήρηση των αρχών του άρθρου 9(2) της αναθεωρημένης συμφωνίας του Κοτονού

Γι’ αυτούς τους λόγους η Επιτροπή προτείνει στο Συμβούλιο να καλέσει σε διαβουλεύσεις τις αρχές που κατέχουν την εξουσία στη Μαδαγασκάρη, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 96 της αναθεωρημένης συμφωνίας του Κοτονού, σύμφωνα με το συνημμένο σχέδιο επιστολής.

Η Επιτροπή προτείνει να συνεχιστούν κατά την περίοδο των διαπραγματεύσεων οι υπό εκτέλεση δραστηριότητες συνεργασίας, με εξαίρεση κάθε στήριξη από τον προϋπολογισμό, η οποία θα ανασταλεί, και των προβλέψεων προγραμμάτων, καθώς και κάθε άλλης πληρωμής υπέρ της κυβέρνησης και των οργανισμών της που θα εξετάζεται κατά περίπτωση. Οι επαφές με τις εθνικές αρχές σχετικά με τις δραστηριότητες προπαρασκευής νέων σχεδίων θα περιοριστούν σε ενδεχόμενες δράσεις ανθρωπιστικής φύσης ή σε δράσεις προς άμεσο όφελος του πληθυσμού της χώρας, που θα αποφασίζονται κατά περίπτωση. Για τις δραστηριότητες που βασίζονται στα κοινοτικά μέσα εξωτερικής βοήθειας, η Επιτροπή προτείνει ανάλογη αντιμετώπιση με εκείνες που βασίζονται στη συμφωνία του Κοτονού, με τήρηση των διατάξεων .των μέσων αυτών, καθώς και εκείνων του δημοσιονομικού κανονισμού.

Εκτός από το πλαίσιο που έχει αυστηρά σχέση με την αναπτυξιακή συνεργασία, ιδίως εκείνο της συμφωνίας εταιρικής σχέσης για την αλιεία και του πρωτοκόλλου της για το περιφερειακό σχέδιο εποπτείας του νοτιοδυτικού Ινδικού Ωκεανού, η Επιτροπή ελέγχει επί του παρόντος αν εξακολουθούν να πληρούνται οι όροι για την εφαρμογή του πρωτοκόλλου. Με την επιφύλαξη συμπληρωματικών ελέγχων σχετικά με την ορθή εφαρμογή της συμφωνίας αλιείας και του περιφερειακού σχεδίου, η Επιτροπή μπορεί στο πλαίσιο αυτό να λάβει κάθε σχετικό μέτρο που θεωρεί αναγκαίο.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Βρυξέλλες,

Προς τον Πρόεδρο της Ανώτατης Μεταβατικής Αρχής

της Δημοκρατίας της Μαδαγασκάρης,Antananarivo,Μαδαγασκάρη.

ΣΧΕΔΙΟ

Κύριε Πρόεδρε,

Στη δήλωσή της της 20ης Μαρτίου 2009 σχετικά με τα πρόσφατα γεγονότα στη Μαδαγασκάρη, η προεδρία της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξέφρασε της ιδιαίτερη ανησυχία της σχετικά με τα γεγονότα που οδήγησαν στη βίαιη ανάκληση του δημοκρατικά εκλεγέντος προέδρου κου Marc Ravalomanana από τα καθήκοντά του και κάλεσε τα κόμματα της Μαδαγασκάρης να τηρήσουν πλήρως τις συνταγματικές διατάξεις περί κενού προεδρικής εξουσίας.

Κατ’ εφαρμογή του άρθρου 96, παράγραφος 2, στοιχείο β) της συμφωνίας του Κοτονού και θεωρώντας ότι πρόκειται για σοβαρή και προφανή παραβίαση των ουσιαστικών στοιχείων που προβλέπονται στο άρθρο 9 παράγραφος 2 της συμφωνίας αυτής, έχουμε την τιμή να καλέσουμε τη χώρα σας σε διαβουλεύσεις με στόχο, όπως προβλέπει η συμφωνία, τη διεξοδική εξέταση της κατάστασης και την ενδεχόμενη εξεύρεση λύσης.

Προτείνουμε οι διαβουλεύσεις αυτές να διεξαχθούν σε ημερομηνία που θα οριστεί κατόπιν κοινής συμφωνίας, το αργότερο 30 ημέρες μετά την ημερομηνία της παρούσας πρόσκλησης, στο κτήριο του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στις Βρυξέλλες.

Μετά τιμής,.

Για το Συμβούλιο, Για την Επιτροπή,

Κοιν.: Προεδρία του Συμβουλίου των Υπουργών ΑΚΕ- Προεδρία της Επιτροπής Πρέσβεων ΑΚΕ Γενική Γραμματεία της Ομάδας των κρατών ΑΚΕ