ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ - Έκθεση για την εφαρμογή των κοινοτικών προγραμμάτων Καλειδοσκόπιο, Ariane και Raphael

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η παρούσα έκθεση ανταποκρίνεται στην υποχρέωση που έχει αναλάβει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μέσω του άρθρου 10 της απόφασης 2228/97/ΕΚ [1] (εφεξής «απόφαση Raphael») να υποβάλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο και την Επιτροπή των Περιφερειών μία ποιοτική και ποσοτική έκθεση για την εφαρμογή και την υλοποίηση του προγράμματος Raphael. Για τους σκοπούς της συνοχής και της διαφάνειας, και για να διαθέτει μια επιπλέον πηγή πληροφόρησης κατά την προετοιμασία ενός νέου πολιτιστικού προγράμματος για την περίοδο μετά το 2006, η Επιτροπή έκρινε σκόπιμο να συμπεριλάβει σε αυτήν την διαδικασία την αξιολόγηση των προγραμμάτων Καλειδοσκόπιο [2] και Ariane [3], που ανήκουν στην ίδια γενιά με το πρόγραμμα Raphael και για τα οποία δεν έχει προβλεφθεί καμία εκ των υστέρων αξιολόγηση.

[1] Απόφαση αριθ. 2228/97/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 13ης Οκτωβρίου 1997 για τη θέσπιση κοινοτικού προγράμματος δράσης στον τομέα της πολιτιστικής κληρονομιάς - πρόγραμμα Raphael. ΕΕ L 305 της 8.11.1997, σ. 31).

[2] Απόφαση αριθ. 719/96/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 29 Μαρτίου 1996 για τη θέσπιση προγράμματος στήριξης των καλλιτεχνικών και πολιτιστικών δραστηριοτήτων με ευρωπαϊκή διάσταση (Καλειδοσκόπιο) (εφεξής, « απόφαση Καλειδοσκόπιο»). ΕΕ L 99 της 20.4.1996, σ. 20.

[3] Απόφαση αριθ. 2085/97/CE του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 6 Οκτωβρίου 1996 για τη θέσπιση προγράμματος υποστήριξης, περιλαμβανομένης και της μετάφρασης, στον τομέα των βιβλίων και της ανάγνωσης (Ariane) (εφεξής, « απόφαση Ariane »). ΕΕ L 291 της 24.10.1997, σ. 26.

Η παρούσα έκθεση βασίζεται στα αποτελέσματα της εκ των υστέρων των προγραμμάτων Καλειδοσκόπιο, Ariane και Raphael (εφεξής, «τα παλιά προγράμματα») που υλοποίησε η εταιρεία GMV Conseil το 2003.

2. ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

2.1. Παρουσίαση των παλιών προγραμμάτων

Το 1993, η έναρξη ισχύος της συνθήκης του Μάαστριχτ σηματοδοτεί την επιθυμία των κρατών μελών να αρχίσει μια νέα εποχή για τη διαδικασία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Η επιθυμία αυτή εκφράζεται ιδιαίτερα μέσω του θεσμού της ευρωπαϊκής ιθαγένειας και την προσθήκη νέων τομέων στο πεδίο των κοινοτικών αρμοδιοτήτων, ανάμεσα στους οποίους και ο πολιτισμός.

Το νέο άρθρο 128 της Συνθήκης (που έγινε το άρθρο 151 μετά την έγκριση της συνθήκης του Άμστερνταμ) προσφέρει στον πολιτιστικό τομέα την θέση που του ανήκει. Απ' αυτήν την ημερομηνία η πολιτιστική συνεργασία γίνεται ένας επίσημα αναγνωρισμένος στόχος της κοινοτικής δράσης.

Το εν λόγω άρθρο καθορίζει τους κύριους στόχους τους οποίους πρέπει να επιδιώκει μια κοινοτική δράση στον τομέα του πολιτισμού:

- να συμβάλλει στην ανάπτυξη των πολιτισμών των κρατών μελών με σεβασμό προς την εθνική και περιφερειακή ποικιλομορφία τους, προβάλλοντας την κοινή κληρονομιά.

- να ενθαρρύνει τη γνώση και τη διάδοση των πολιτισμών και της ιστορίας των ευρωπαϊκών λαών, τη διατήρηση της ευρωπαϊκής κληρονομιάς και τη σύγχρονη δημιουργία, περιλαμβάνοντας τον οπτικοακουστικό τομέα.

- να ευνοήσει τη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών, καθώς και με τις τρίτες χώρες και τις διεθνείς οργανώσεις.

Για να συμβάλει στην υλοποίηση της νέας εντολής που έχει αναλάβει η Ευρωπαϊκή Κοινότητα στον πολιτιστικό τομέα (άρθρο 151 της Συνθήκης, πρώην άρθρο 128), το Συμβούλιο με τη διαδικασία της συναπόφασης με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και ύστερα από διαβούλευση με την Επιτροπή των Περιφερειών, ενέκρινε ένα σύνολο ενεργειών ενίσχυσης. Αυτές οι νέες αρμοδιότητες μεταφράστηκαν με την εφαρμογή τριών πολιτιστικών προγραμμάτων από το 1996 έως το 1999: Καλειδοσκόπιο (1996-1999), που αποσκοπούσε στο να ενθαρρύνει τις δραστηριότητες δημιουργίας και καλλιτεχνικής και πολιτιστικής συνεργασίας ευρωπαϊκής διάστασης. Ariane (1997-1999), για την υποστήριξη στον τομέα του βιβλίου και της ανάγνωσης των βιβλίων, και μέσω της μετάφρασης και Raphael (1997-2000 [4]), που είχε στόχο να συμπληρώσει τις πολιτικές των κρατών μελών στον τομέα της πολιτιστικής κληρονομιάς ευρωπαϊκής εμβέλειας.

[4] Το 2000, το πρόγραμμα αντικαταστάθηκε από το πρόγραμμα Πολιτισμός 2000.

Η παρούσα ανακοίνωση αφορά αυτά τα τρία παλιά προγράμματα, αποκαλούμενα «προγράμματα πρώτης γενιάς», τα οποία διαδέχτηκε το πρόγραμμα Πολιτισμός 2000 [5], από την 1η Ιανουαρίου 2000.

[5] Απόφαση αριθ. 508/2000/CE του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 14 Φεβρουαρίου 2000 για τη θέσπιση του προγράμματος Πολιτισμός 2000 (ΕΕ L 63 της 10.3.200, σ. 1).

2.1.1. Το πρόγραμμα Καλειδοσκόπιο

Το πρόγραμμα Καλειδοσκόπιο εγκρίθηκε το 1996 από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο για μια περίοδο 3 ετών και παρατάθηκε το 1999.

Η χρηματοδοτική κάλυψή του ήταν 26,5 εκατομμύρια ECU για την περίοδο των 3 χρόνων. Αυξήθηκε σε 36,7 εκατομμύρια κατά την παράτασή του. Χρηματοδοτήθηκαν 518 σχέδια τα τέσσερα αυτά χρόνια.

Επρόκειτο για το πρώτο κοινοτικό πρόγραμμα στον πολιτιστικό τομέα που παρέπεμπε στο άρθρο 151 της συνθήκης για την ίδρυση των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (πρώην άρθρο 128).

Το πρόγραμμα είχε στόχο να ενθαρρύνει την καλλιτεχνική και πολιτιστική δημιουργία στην Ευρώπη μέσω της συνεργασίας και να προωθήσει τη διάδοση του πολιτισμού. Αποσκοπούσε με τον τρόπο αυτό να υποστηρίξει τα σχέδια ευρωπαϊκής διάστασης, δηλαδή που υλοποιούνται σε συνεργασία με οργανισμούς τουλάχιστον τριών διαφορετικών χωρών που συμμετείχαν στο πρόγραμμα.

Επεδίωκε τέσσερις ειδικούς στόχους :

- να ενθαρρύνει τις δραστηριότητες πολιτιστικής δημιουργίας μέσω της σύμπραξης,

- να υποστηρίξει τα καινοτομικά ευρωπαϊκά σχέδια,

- να συμβάλλει στην τελειοποίηση των καλλιτεχνών και άλλων πολιτιστικών φορέων,

- να συμβάλλει στην αμοιβαία γνώση των ευρωπαϊκών πολιτισμών.

Αφορούσε τα πολιτιστικά δίκτυα ή τις συμπράξεις μεταξύ πολιτιστικών φορέων ή καλλιτεχνών από τουλάχιστον τρία κράτη μέλη για τους τομείς της τέχνης του θεάματος, των πλαστικών τεχνών ή των εφαρμοσμένων τεχνών.

Το πρόγραμμα στρεφόταν γύρω από 5 ενέργειες:

- υποστήριξη σε εκδηλώσεις και πολιτιστικά σχέδια που πραγματοποιούνταν με σύμπραξη ή με τη μορφή δικτύων,

- ενέργειες ευρωπαϊκής συνεργασίας μεγάλης εμβέλειας,

- συμμετοχή των τρίτων χωρών,

- Ευρωπαϊκή πολιτιστική πόλη και ευρωπαϊκός πολιτιστικός μήνας,

- Ειδικά μέτρα (συνοδευτικές μελέτες και διαφήμιση του προγράμματος).

2.1.2. Το πρόγραμμα Ariane

Το πρόγραμμα Ariane εγκρίθηκε το 1997 από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο για μια 2ετή περίοδο, ύστερα από μια δοκιμαστική περίοδο το 1996.

Η χρηματοδοτική κάλυψη που προβλεπόταν ήταν 11,3 εκατομμύρια ECU. Χρηματοδοτήθηκαν 767 σχέδια στη διάρκεια των 2 αυτών ετών (880 συνολικά με τη δοκιμαστική περίοδο).

Το πρόγραμμα είχε στόχο να ενθαρρύνει τη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών στον τομέα του βιβλίου και της ανάγνωσης και να αυξήσει τη γνώση και τη διάδοση της λογοτεχνικής δημιουργίας και της ιστορίας των ευρωπαϊκών λαών.

Επεδίωκε τέσσερις ειδικούς στόχους :

- να ενθαρρύνει τη διάδοση των λογοτεχνικών ή δραματουργικών έργων και των έργων αναφοράς,

- να ενθαρρύνει τις ανταλλαγές εμπειριών και τις πρωτοβουλίες σύμπραξης,

- να ενθαρρύνει την ποιότητα των μεταφράσεων,

- να υποστηρίξει την έρευνα και την καινοτομία σε αυτούς τους τομείς.

Το πρόγραμμα στρεφόταν γύρω από έξι ενέργειες :

- ενίσχυση της μετάφρασης (έως 100% την αμοιβή του μεταφραστή),

- υποστήριξη σχεδίων συνεργασίας που υλοποιούνται με σύμπραξη με σκοπό την προώθηση του βιβλίου και την πρόσβαση του πολίτη στο βιβλίο και στην ανάγνωση,

- τελειοποίηση των επαγγελματιών που εργάζονται για την αμοιβαία γνώση και τη διάδοση της ευρωπαϊκής λογοτεχνίας,

- συνοδευτικά μέτρα (συνοδευτικές μελέτες και διαφήμιση του προγράμματος),

- Βραβείο Αριστείον, (ευρωπαϊκό λογοτεχνικό βραβείο και ευρωπαϊκό βραβείο της μετάφρασης),

- συμμετοχή των τρίτων χωρών.

2.1.3. To πρόγραμμα Raphael

Το πρόγραμμα Raphael εγκρίθηκε το 1997 από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο για μια περίοδο 4 ετών (1997 - 2000). Το 2000 το πρόγραμμα αντικαταστάθηκε από το πρόγραμμα Πολιτισμός 2000.

Ο συνολικός προϋπολογισμός που προβλεπόταν ήταν 30 εκατομμύρια ECU. Χρηματοδοτήθηκαν 222 [6] σχέδια από το 1997 έως το 1999 καθώς και 18 « ευρωπαϊκά εργαστήρια κληρονομιάς» που θεωρούνται υποδειγματικά.

[6] Επιλέγησαν 224 σχέδια αλλά δύο από αυτά εγκαταλείφθηκαν από τους διοργανωτές.

Τα «ευρωπαϊκά εργαστήρια κληρονομιάς» αφορούσαν τεχνικά περίπλοκες παρεμβάσεις σε εξαιρετικού ενδιαφέροντος μνημεία ή τοποθεσίες.

Το πρόγραμμα είχε στόχο να ενθαρρύνει τη συνεργασία για την προστασία, τη διατήρηση και την αξιοποίηση της ευρωπαϊκής πολιτιστικής κληρονομιάς καθώς και την ευαισθητοποίηση των πολιτών για την πολιτιστική κληρονομιά και για τη δυνατότητα μεγαλύτερης πρόσβασης σε αυτήν την κληρονομιά.

Επεδίωκε έξι ειδικούς στόχους :

- να ενθαρρύνει τη διατήρηση και την αποκατάσταση της ευρωπαϊκής κληρονομιάς,

- να ενθαρρύνει τις ανταλλαγές εμπειριών και τεχνογνωσίας όσον αφορά τη διατήρηση της κληρονομιάς,

- να βελτιώσει την πρόσβαση του κοινού σε αυτήν την κληρονομιά, και να το ευαισθητοποιήσει για τη διατήρησή τους

- να ενθαρρύνει την τεχνική συνεργασία των επαγγελμάτων που συνδέονται με την κληρονομιά,

- να συμπεριλάβει τις ανησυχίες που αφορούν την κληρονομιά σε όλα τα κοινοτικά προγράμματα,

- να ενθαρρύνει τη συνεργασία με τις τρίτες χώρες και τους διεθνείς οργανισμούς.

Το πρόγραμμα στρεφόταν γύρω από τέσσερις ενέργειες :

- διατήρηση, διαφύλαξη και προβολή της ευρωπαϊκής πολιτιστικής κληρονομιάς μέσω της ευρωπαϊκής συνεργασίας,

- συνεργασία για την ανταλλαγή εμπειριών και την ανάπτυξη εφαρμοσμένων τεχνικών στην κληρονομιά (καινοτομία και νέες τεχνολογίες, κινητικότητα και τελειοποίηση των επαγγελματιών, ανταλλαγή εμπειριών και πληροφοριών),

- πρόσβαση, συμμετοχή και ευαισθητοποίηση του κοινού στην πολιτιστική κληρονομιά,

- συνεργασία με τις τρίτες χώρες και τους διεθνείς οργανισμούς.

2.2. Οι διαδικασίες

2.2.1. Η διαδικασία ενημέρωσης

Οι αποφάσεις (συμπεριλαμβανομένου του παραρτήματός τους) και οι προσκλήσεις υποβολής προτάσεων δημοσιεύθηκαν στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Η ενημέρωση για τα προγράμματα αποτέλεσε αντικείμενο ανακοινώσεων τύπου.

Όλοι οι πολιτιστικοί φορείς που εκδήλωσαν το ενδιαφέρον τους για να ζητήσουν πληροφορίες έλαβαν ατομικά γραπτή ειδοποίηση για τη δημοσίευση των προσκλήσεων υποβολής προτάσεων. Οι πολιτιστικές υπηρεσίες των κρατών μελών είχαν επίσης την ευκαιρία να διαδώσουν τις πληροφορίες.

2.2.2. Η διαδικασία επιλογής

Η διαδικασία επιλογής κάθε προγράμματος ήταν η ίδια.

Τα σχέδια που υποβλήθηκαν ύστερα από την πρόσκληση υποβολής προτάσεων προεπιλέγησαν αρχικά με βάση τα έγγραφα από τους διαχειριστές των προγραμμάτων οι οποίοι επαλήθευσαν ότι τα υποβληθέντα σχέδια ήταν σύμφωνα με τις ειδικές συνθήκες που προβλέπονται στο παράρτημα της απόφασης, όπως αναφέρονται στις εν λόγω προσκλήσεις.

Η τελική επιλογή έγινε στη συνέχεια από τα προεπιλεγμένα σχέδια, με βάση τη γνώμη μιας ομάδας εμπειρογνωμόνων που είχαν υποδείξει τα κράτη μέλη και είχε συγκαλέσει η Επιτροπή. Τα ονόματα των εμπειρογνωμόνων δεν ανακοινώθηκαν στους υποψηφίους (προβλεπόταν να μην αποκαλυφθούν πριν από την επιλογή).

Τα σχέδια που επιλέγησαν προτάθηκαν στη συνέχεια στην επιτροπή διαχείρισης των προγραμμάτων. Αφού τα ενέκρινε, ο κατάλογος με τα επιλεγμένα σχέδια για το τρέχον έτος δημοσιεύθηκε με τη μορφή ανακοίνωσης τύπου.

Μόνο σε σπάνιες περιπτώσεις ο φορέας εγκατέλειψε το σχέδιο που είχε επιλεγεί.

2.2.3. Η διαδικασία παρακολούθησης

Η συνηθισμένη διαδικασία παρακολούθησης των ευρωπαϊκών προγραμμάτων εφαρμόστηκε από τους διαχειριστές. Οι έλεγχοι ήταν συστηματικοί με βάση τα έγγραφα, και κατ' εξαίρεση διενεργήθηκαν ορισμένοι έλεγχοι από εγκεκριμένους φορείς ύστερα από αίτημα των υπηρεσιών της Επιτροπής. Οι έλεγχοι που χρησιμοποιήθηκαν για τις ανάγκες της εν λόγω αξιολόγησης ανέφεραν μόνον ορισμένες περιπτώσεις κατά τις οποίες ξεπεράστηκαν οι προθεσμίες επιλεξιμότητας των δαπανών.

2.2.4. Η διαδικασία διάδοσης

Δεν υπήρξε διαδικασία διάδοσης των αποτελεσμάτων των σχεδίων ως έχει, διότι δεν προβλεπόταν στον προϋπολογισμό των προγραμμάτων. Αντίθετα υπήρχε η υποχρέωση οι δικαιούχοι να αναφέρουν την υποστήριξη που έλαβαν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

3. ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ

3.1. Η συγγραφή υποχρεώσεων της αξιολόγησης

Η Γενική Διεύθυνση Εκπαίδευσης και Πολιτισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προχώρησε σε πρόσκληση υποβολής προτάσεων για την εκ των υστέρων αξιολόγηση των παλιών προγραμμάτων (ΓΔ EAC/59/01). Η γαλλική εταιρεία GMV Conseil ήταν ο συμβαλλόμενος που επιλέγει στο πλαίσιο αυτής της πρόσκλησης υποβολής προσφορών. Η αξιολόγηση διενεργήθηκε το 2003. Η τελική έκθεση εγκρίθηκε τον Οκτωβρίου του 2003.

Σύμφωνα με τη συγγραφή υποχρεώσεων η αξιολόγηση αποσκοπούσε στο να παρέχει την περιγραφή, τις αναλύσεις, τα συμπεράσματα και τις συστάσεις που αφορούσαν τα τρία προγράμματα της πρώτης γενιάς, Καλειδοσκόπιο, Ariane και Raphael, ώστε να καθοριστεί η αποτελεσματικότητά τους και να επαληθευτεί σε ποιο βαθμό οι ενέργειες ενίσχυσης συνέβαλαν σημαντικά στους στόχους που είχαν καθοριστεί στα σχετικά κείμενα και να αντλήσουν τα διδάγματα για το ενιαίο πρόγραμμα «Πολιτισμός 2000» τόσο για την τρέχουσα διαχείρισή του όσο και για το σχεδιασμό της πολιτιστικής δράσης μετά το τέλος αυτού του προγράμματος.

3.2. Η μεθοδολογία που χρησιμοποιήθηκε

Η αξιολόγηση βασίζεται σε:

- μια ανάλυση των εγγράφων (έγγραφα σε χαρτί και ηλεκτρονικά αρχεία),

- μια ανάλυση των απαντήσεων ενός ορισμένου αριθμού διοργανωτών και συνδιοργανωτών των επιχορηγούμενων σχεδίων και εμπειρογνωμόνων ή πολιτιστικών υπευθύνων (από υπηρεσίες υπουργείων των κρατών μελών, διοικήσεις,....) καθώς και των διαχειριστών προγραμμάτων στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατά τη διάρκεια συνεντεύξεων (de visu ή τηλεφωνικώς) (ποιοτικό στάδιο),

- μια ανάλυση των συνεισφορών των πολιτιστικών φορέων (υποψήφιοι που έχουν επιλεγεί ή απορριφθεί ή μη υποψήφιοι) μέσω ενός συμπληρωμένου ερωτηματολογίου με ηλεκτρονικό ταχυδρομείο (ποιοτικό στάδιο).

Το πλεονέκτημα αυτής της μεθόδου ανάλυσης είναι ότι δίνει το λόγο στους υπεύθυνους του πολιτισμού καθώς και στους πολιτιστικούς φορείς είτε αυτοί ήταν υποψήφιοι στα προγράμματα είτε όχι. Ο αξιολογητής αναγκάστηκε συνεπώς να καταγράψει την άποψη των πολιτιστικών φορέων οι οποίοι δεν έλαβαν επιχορήγηση ή δεν έθεσαν υποψηφιότητα.

Ωστόσο, στην πράξη γρήγορα αποδείχθηκε αδύνατον ο αξιολογητής να συγκεντρώσει το σύνολο των φορέων, τα σχέδια των οποίων έλαβαν επιδότηση και με αυτή τη βάση να δημιουργήσει μια αδιαμφισβήτητη βάση για την εξαγωγή απαντήσεων από το δείγμα, δεδομένης της χρονικής περιόδου που είχε περάσει από την υλοποίηση ορισμένων από αυτά τα σχέδια. Εξάλλου οι φορείς που ερωτήθηκαν δεν είχαν συγκρατήσει στη μνήμη τους όλες τις πτυχές των εν λόγω σχεδίων. Δεν αποκλείεται μάλιστα, όπως αναγνωρίζει ο αξιολογητής, παρά τις προφυλάξεις που ελήφθησαν, να υπάρχει σύγχυση σε ορισμένους φορείς σχεδίων όσον αφορά τα παλιά προγράμματα και τα προγράμματα του Πολιτισμού 2000.

Αυτές οι δυσκολίες εξηγούν το γεγονός ότι, σε ορισμένα σημεία, η ανάλυση παραμένει περιορισμένη ιδίως όσον αφορά την εφαρμογή των σχεδίων, την αποτελεσματικότητα και την αποδοτικότητά τους.

Σε αυτό το πλαίσιο και λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι ο αξιολογητής έχει μεγαλύτερη πείρα στην αξιολόγηση παρά στον πολιτιστικό τομέα, τα συμπεράσματα και οι συστάσεις αυτής της αξιολόγησης αναλύθηκαν με προσοχή και εμπεριστατωμένα από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

3.3. Τα αποτελέσματα της εξωτερικής αξιολόγησης

3.3.1. Η σκοπιμότητα των παλιών προγραμμάτων

Η ανάλυση αφορούσε τη σκοπιμότητα των προγραμμάτων σε σχέση με τους γενικούς στόχους της Επιτροπής και σε σχέση με τις ανάγκες και τις προσδοκίες των πολιτιστικών φορέων.

Όσον αφορά τους γενικούς στόχους της Επιτροπής (πολιτιστική ποιότητα και την οικονομική καταλληλότητα), ο αξιολογητής συμπεραίνει ότι τα παλιά προγράμματα ήταν απόλυτα κατάλληλα.

Δεν ισχύει ακριβώς το ίδιο για την καταλληλότητα αυτών των προγραμμάτων όσον αφορά τις ανάγκες και προσδοκίες των ευρωπαίων πολιτιστικών φορέων. Αν και οι φορείς που έλαβαν επιδότηση θεώρησαν ότι τα προγράμματα ανταποκρίθηκαν κατάλληλα στις ανάγκες τους (υποστήριξη των δικτύων και των εταιρικών σχέσεων), δεν είναι δυνατόν να γενικεύσουμε αυτή τη δήλωση για το σύνολο των ευρωπαϊκών πολιτιστικών φορέων εφόσον δεν υπήρξε, πριν από την εκπόνηση των προγραμμάτων, συστηματική έρευνα στο κοινό στόχος για τις ανάγκες και τις προσδοκίες του. Εξάλλου, ακόμα και οι πολιτιστικοί φορείς που έλαβαν επιδότηση εκφράζουν τη λύπη τους επειδή τα παλιά προγράμματα δεν είχαν μια πραγματική φιλοδοξία σε ευρωπαϊκό επίπεδο στον τομέα του πολιτισμού.

3.3.2. Η συνοχή των παλιών προγραμμάτων

Σύμφωνα με τον αξιολογητή, είχε εξασφαλιστεί επαρκώς η συνοχή των διαφόρων κειμένων και εγγράφων. Διατηρήθηκαν οι διάφοροι στόχοι που ανέφεραν τα επίσημα κείμενα. Πρέπει μόνο να σημειωθεί ότι, για προφανείς πρακτικούς λόγους, δόθηκε προτεραιότητα στους στόχους που ήταν πιο εύκολο να επαληθευτούν (η παρουσία των εταίρων από τρεις χώρες). Η υποστήριξη των δικτύων και των συμπράξεων έγινε συνεπώς ένας βασικός στόχος για την εφαρμογή των προγραμμάτων.

Τα προγράμματα αποσκοπούσαν εξίσου στην πολιτιστική ποιότητα, τη δημιουργία και σε έναν συγκεκριμένο οικονομικό αντίκτυπο. Ο αξιολογητής διαπιστώνει ότι αυτοί οι στόχοι, αν φυσικά δεν ήταν αντικρουόμενοι, ίσως μερικές φορές ήταν δύσκολο να συνδυαστούν ικανοποιητικά.

3.3.3. Αποδοτικότητα και αποτελεσματικότητα των παλιών προγραμμάτων

Σχετικά με αυτά τα σημεία, ο αξιολογητής δεν διατύπωσε πολλές κριτικές, επειδή τα αποτελέσματα ήταν ανάλογα με τα μέσα που διατέθηκαν, δηλαδή ότι ήταν πραγματικά αλλά δεν ανταποκρίθηκαν επαρκώς στις πιο φιλόδοξες προσδοκίες που διατυπώθηκαν στις αποφάσεις με τις οποίες δημιουργήθηκαν τα προγράμματα.

Επειδή τα κράτη χρηματοδοτούσαν ιδίως τις εθνικές ή τις διμερείς δραστηριότητες, το πρόγραμμα πρόσφερε σαφώς μια ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία, εφόσον υποστήριζε τις πολυμερείς ευρωπαϊκές συμπράξεις (με τη συμμετοχή τουλάχιστον τριών χωρών)

Ορισμένες συμπράξεις, παρέμειναν αμιγώς τυπικές, εφόσον οι αποφάσεις λαμβάνονταν μόνον από τον επικεφαλής και τα υπόλοιπα μέλη του δικτύου ενημερώνονταν μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.

Ο αξιολογητής εκτιμά ότι η αποτελεσματικότητα των παλιών προγραμμάτων θα μπορούσε να ήταν καλύτερη αν τα διοικητικά ζητήματα δεν απαιτούσαν τόσο χρόνο και προσπάθειες και αν είχαν διατεθεί περισσότερα μέσα για να ενισχύσουν τη διάδοση των αποτελεσμάτων των σχεδίων.

3.3.4. Αποτελέσματα και αντίκτυπος

Οι απαντήσεις των διοργανωτών προβάλλουν τα δίκτυα, ο αντίκτυπος των οποίων είναι δύσκολο να υπολογιστεί. Αναφέρθηκαν επίσης πιο συγκεκριμένοι άλλοι αντίκτυποι και συνέπειες που (εκδηλώσεις, εκθέσεις, νέες τεχνικές, μεταφρασμένα βιβλία,...).

Τα προγράμματα δεν ήταν και εξακολουθούν να μην είναι (κατά μείζονα λόγο) ευρέως γνωστά, ούτε στους πολιτιστικούς φορείς, οι οποίοι είναι οι πιο άμεσα ενδιαφερόμενοι. Η μνήμα των αποτελεσμάτων των σχεδίων εξαφανίστηκε.

Όσον αφορά τα άμεσα αποτελέσματα των σχεδίων, δεν δημιούργησαν βιώσιμες θέσεις απασχόλησης. Ορισμένοι ωστόσο κατάφεραν να αξιοποιήσουν την εμπειρία και την τεχνογνωσία που απόκτησαν στο πλαίσιο ενός σχεδίου για να αποκτήσουν μια άλλη σταθερή θέση απασχόλησης.

Ο βασικός αντίκτυπος των προγραμμάτων, πέντε χρόνια μετά, είναι το γεγονός ότι επέτρεψαν τη δημιουργία ή την ενίσχυση των δικτύων και ότι η ίδια η έννοια του ευρωπαϊκού δικτύου ή της σύμπραξης απέκτησε θετική χροιά για τους πολιτιστικούς φορείς.

4. ΟΙ ΚΥΡΙΕΣ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ ΑΞΙΟΛΟΓΗΤΗ ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

4.1. Για την παρακολούθηση και την απλοποίηση της δράσης

Η δράση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα του πολιτισμού μέσω των προγραμμάτων υποστήριξης όπως τα Καλειδοσκόπιο, Ariane και Raphael είναι χρήσιμη και πρέπει να παραταθεί. Ζητά ακόμα να πάρει ακόμα μεγαλύτερες διαστάσεις. Με αυτήν την προοπτική, πρέπει να της διατεθούν μεγαλύτερα κονδύλια και να οργανωθεί μια καλύτερη προβολή του ή των προγραμμάτων και των αποτελεσμάτων τους.

Η Επιτροπή σημειώνει αυτή τη σύσταση και θα την λάβει υπόψη κατάλληλα στην πρόταση απόφασης για τη δημιουργία του πολιτιστικού προγράμματος το οποίο καλείται να αντικαταστήσει από την 1η Ιανουαρίου 2007 το πρόγραμμα πλαίσιο Πολιτισμός 2000, το οποίο διαδέχθηκε τα παλιά προγράμματα. Θα δώσει ιδιαίτερη προσοχή στην ανάγκη να βελτιωθεί η προβολή της παρέμβασής της, τόσο μέσω της επιλογής του είδους των ενεργειών που θα προτείνει να υποστηρίξει όσο και μέσω της αυξημένης σημασίας που θα δοθεί στην υποχρέωση να προβάλουν τα συγχρηματοδοτούμενα σχέδια την κοινοτική υποστήριξη.

4.2. Να γνωρίσουμε καλύτερα τους πολιτιστικούς φορείς

Σύμφωνα με τον αξιολογητή, για να εξασφαλιστεί μια μέγιστη σκοπιμότητα, πρέπει να γνωρίσουμε καλύτερα a priori τους ευρωπαίους πολιτιστικούς φορείς που στοχεύουν στο ή στα προγράμματα, για παράδειγμα, μέσω ενός όσο το δυνατόν πιο ενημερωμένου και εξαντλητικού δελτίου, διοργανώνοντας μια εκστρατεία ενημέρωσης για το ή τα προγράμματα και επιδιώκοντας την περιγραφή και τον προσδιορισμό του πληθυσμού στόχου.

Η Επιτροπή συμφωνεί ότι η θέσπιση στενού διαλόγου με τους πολιτιστικούς φορείς γενικά, και με τους δικαιούχους της κοινοτικής στήριξης ειδικότερα, έχει ουσιαστική σημασία για τη βελτίωση της παρέμβασής της. Για το λόγο αυτό το Νοέμβριο του 2001, πραγματοποιήθηκε το φόρουμ για την πολιτιστική συνεργασία στην Ευρώπη και μια ευρεία διαβούλευση, ιδίως στο διαδίκτυο, όλων των μερών που ενδιαφέρονται για την προετοιμασία ενός νέου προγράμματος πολιτιστικής συνεργασίας.

Η Επιτροπή υπογραμμίζει επίσης ότι διαθέτει σήμερα ένα ηλεκτρονικό αρχείο που περιλαμβάνει τα χαρακτηριστικά όλων των διοργανωτών των σχεδίων που συμμετείχαν στο πρόγραμμα Πολιτισμός 2000, το οποίο διαδέχθηκε τα παλιά προγράμματα. Εξάλλου, το πρόγραμμα πληροφορικής SYMMETRY, η λειτουργία του οποίου αναμενόταν να αρχίσει το 2004 [7], θα επιτρέψει όχι μόνο να βελτιωθεί η επικοινωνία μεταξύ της Επιτροπής και των φορέων αλλά και να προσδιοριστεί καλύτερα ο πληθυσμός στόχος.

[7] SYstem for the Management and Monitoring of Education, TRaining, Youth (σύστημα διαχείρισης και παρακολούθησης των προγραμμάτων εκπαίδευσης, κατάρτισης, νεότητας, πολιτισμού και άλλων προγραμμάτων της ΓΔ Εκπαίδευσης και Πολιτισμού). Το SYMMETRY είναι ένα ολοκληρωμένο σύστημα ενημέρωσης και διαχείρισης προγραμμάτων που προορίζεται, στο εγγύς μέλλον για τη ΓΔ Εκπαίδευσης και Πολιτισμού, τις εθνικές μονάδες συντονισμού, τα γραφεία τεχνικής βοήθειας καθώς και τον εκτελεστικό φορέα. Αυτό το σύστημα θα προσφέρει όλες τα αναγκαία στοιχεία στους φορείς που συμμετέχουν σε όλες τις πτυχές των δραστηριοτήτων διαχείρισης των προγραμμάτων και όχι μόνο στη διαχείριση των σχεδίων, και αυτό σημαίνει ότι θα επιτρέψει την προετοιμασία των προγραμμάτων εργασίας, τη διαχείριση των προϋπολογισμών και την εκπόνηση εκθέσεων σύμφωνα με τα διαφορετικά χαρακτηριστικά των χρηστών (ΓΔ Εκπαίδευσης και Πολιτισμού, εθνικές μονάδες συντονισμού, εκτελεστικός φορέας). Ιδίως το νέο σύστημα θα επιτρέψει την παρακολούθηση των προγραμμάτων σε κεντρικό επίπεδο και την υποβολή αιτήσεων σε απευθείας σύνδεση. θα μπορεί επίσης να αποτελέσει τη βάση επικοινωνίας μεταξύ των ευρωπαίων πολιτιστικών φορέων που έχουν κοινό συμφέρον για ενέργειες που προσφέρουν ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία.

4.3. Απλοποίηση των διαδικασιών

Είναι μια μόνιμη επιθυμία όλων των συμμετεχόντων σε ευρωπαϊκά προγράμματα. Ο αξιολογητής πιστεύει ωστόσο ότι είναι ιδιαίτερα σημαντικό στον τομέα του πολιτισμού, όπου οι φορείς είναι συχνά « αλλεργικοί στο χαρτοβασίλειο ».

Σύμφωνα με τον αξιολογητή, καλύτερη είναι η πρόβλεψη, στο πλαίσιο ενός σχεδίου που περιλαμβάνει τους μεσοπρόθεσμους προσανατολισμούς τους, ένα απλοποιημένο έντυπο για την προεπιλογή και μια επιλογή των σχεδίων τόσο με βάση το φάκελο όσο και με προφορική παρουσίαση. Τα ονόματα των εμπειρογνωμόνων, που διορίστηκαν intuitu personnae για την αναγνωρισμένες ικανότητές τους στον τομέα του πολιτισμού, πρέπει να είναι γνωστά. Αυτοί οι εμπειρογνώμονες πρέπει να αναλάβουν την ευθύνη τους και, αν κληθούν να υποστηρίξουν ενώπιον της επιτροπής ένας σχέδιο του οποίου γνωρίζουν τον υποστηρικτή, να μην συμμετέχουν στη ψηφοφορία. Αυτή η λύση έχει περισσότερες ελπίδες να ευνοήσει τη δημιουργία και παρέχει περισσότερα κίνητρα στους πολιτιστικούς φορείς.

Η Επιτροπή θέλει να υπογραμμίσει ότι οι εφαρμοζόμενες διαδικασίες για την επιλογή και την παρακολούθηση των σχεδίων έχουν στόχο να διατηρήσουν την ίση μεταχείριση των πολιτιστικών φορέων, να εξασφαλίσουν τη διαφάνεια των αποφάσεων που λαμβάνονται, ιδίως μέσω της ενημέρωσης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της επιτροπής διαχείρισης που είναι επιφορτισμένη να επικουρεί τον εκτελεστικό φορέα της Κοινότητας στην εφαρμογή του ή των προγραμμάτων, καθώς και να παρέχει εγγυήσεις για την αυστηρά ορθή διάθεση των δημόσιων κονδυλίων που είναι αναγκαία.

Σε αυτό το πλαίσιο, η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι υποχρεούται να τηρεί τον κανονισμό (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1605/2002 του Συμβουλίου της 25ης Ιουνίου 2002 για τη θέσπιση του δημοσιονομικού κανονισμού που εφαρμόζεται στο γενικό προϋπολογισμό των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων [8], καθώς και τον κανονισμό (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 2342/2002 της Επιτροπής της 23ης Δεκεμβρίου 2002 για τη θέσπιση των κανόνων εφαρμογής του κανονισμού (EK, Ευρατόμ) αριθ. 1605/2002 του Συμβουλίου, για τη θέσπιση του Δημοσιονομικού Κανονισμού που εφαρμόζεται στο γενικό προϋπολογισμό των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων [9].

[8] ΕΕ L 248 της 16.9.2002.

[9] ΕΕ L 357 της 31.12.2002.

4.4. Προώθηση του προγράμματος

Σύμφωνα με τον αξιολογητή, υπάρχει μεγάλη έλλειψη ενημέρωσης από την Επιτροπή προς τους πολιτιστικούς φορείς. Επιπλέον, αυτοί οι φορείς χρειάζονται να αναγνωριστεί η ποιότητα της εργασίας τους. Τέλος, ο αξιολογητής παρατηρεί ότι θα ήταν ευκταίο ένα πρόγραμμα υποστήριξης που χρηματοδοτείται από την Ένωση να βελτιώνει την εικόνα που έχει το κοινό για την Ευρώπη, και αυτό θα ήταν ένα μέσο για να ενισχυθεί η πρόσβαση του κοινού στον πολιτισμό.

Η Επιτροπή συμφωνεί ότι μια σφαιρική στρατηγική επικοινωνίας και διάδοσης των πληροφοριών είναι σημαντική να συμμετέχει ο μεγαλύτερος δυνατός αριθμός πολιτιστικών φορέων, για την αναγνώριση της ποιότητας της εργασίας τους και τέλος για την εικόνα που έχει το κοινό για την Ευρώπη.

Θεωρεί ωστόσο ότι έχει καλύψει σε μεγάλο βαθμό την έλλειψη ενημέρωσης που επισήμανε ο αξιολογητής κατά την εφαρμογή του προγράμματος Πολιτισμός 2000, το οποίο διαδέχθηκε τα παλιά προγράμματα. Πράγματι, οι πληροφορίες για το πρόγραμμα διατίθενται σε πολλές πηγές όπως στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, στον ιστοχώρο του προγράμματος «Πολιτισμός 2000» στο διαδίκτυο και στα σημεία επαφής Πολιτισμός. Οι υπάλληλοι της Επιτροπής είχαν πολλές ευκαιρίες να παρουσιάσουν το πρόγραμμα και το κοινό μπορεί να καλέσει έναν αριθμό χωρίς χρέωση της Επιτροπής για να λάβει απαντήσεις στις ερωτήσεις του.

Από το 2002, όσοι επιθυμούν μπορούν να λαμβάνουν δωρεάν μηνιαίως μια επιστολή ενημέρωσης για το πρόγραμμα.

Τέλος, δημιουργήθηκε το Μάρτιο του 2002 μια πολιτιστική πύλη στο διαδίκτυο για την παρουσίαση όλων των δραστηριοτήτων των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων που σχετίζονται με τον πολιτισμό.

Ο αξιολογητής προτείνει εξάλλου να διατεθεί ένας ειδικός προϋπολογισμός στο πολιτιστικό πρόγραμμα για τις ενέργειες προώθησης. Η Επιτροπή, χωρίς να απορρίπτει a priori μια τέτοια πρόταση, αμφιβάλει για τη σκοπιμότητά της, επειδή η διάθεση αυτών των πόρων θα μείωνε το ποσό που διαθέτει η κοινοτική δράση για τον πολιτισμό, το οποίο είναι ήδη περιορισμένο όπως αναφέρει ο αξιολογητής.

4.5. Εξασφάλιση μιας « πολιτιστικής » παρακολούθησης

Σύμφωνα με τον αξιολογητή, η δυσαρέσκεια που εξέφρασαν οι πολιτιστικοί φορείς μαρτυρά μια ανάγκη για έναν σε βάθος και τακτικό διάλογο με την Επιτροπή. Αυτό θα επέτρεπε την ενημέρωση και την υποβολή "κατάλληλων" υποψηφιοτήτων, να διαδοθεί το μήνυμα της Επιτροπής όσον αφορά τις προθέσεις της, να βοηθηθούν οι φορείς που υποβάλουν τα σχέδια να διατυπώσουν το μήνυμα σύμφωνα με την επιθυμία της, να υπερασπίζονται τα σχέδια, να τα παρακολουθούν και στη συνέχεια να κάνουν τον απολογισμό, αξιοποιώντας τέλος τα αποτελέσματα και τη συμβολή της Ευρώπης.

Επιπλέον, ο αξιολογητής πιστεύει ότι οι υπεύθυνοι της διαχείρισης του προγράμματος πρέπει να προχωρούν σε παρακολούθηση επιτόπου, να γνωρίζουν τους παράγοντες των σχεδίων και όχι μόνο τους φακέλους.

Όσον αφορά το πρώτο σημείο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τονίζει την ύπαρξη των σημείων επαφής Πολιτισμός σε όλες τις χώρες που συμμετέχουν στο πρόγραμμα Πολιτισμός 2000.

Τα σημεία επαφής Πολιτισμός έχουν επιφορτιστεί να:

- διασφαλίζουν την προώθηση του προγράμματος,

- να διευκολύνουν την πρόσβαση στο πρόγραμμα και να ενθαρρύνουν τη συμμετοχή στις ενέργειές τους όσο το δυνατόν μεγαλύτερου αριθμού επαγγελματικών και πολιτιστικών φορέων χάρη σε μια πραγματική διάδοση των πληροφοριών,

- να εξασφαλίσουν μια πραγματική σύνδεση με τα διάφορα όργανα που υποστηρίζουν τον πολιτιστικό τομέα στα κράτη μέλη, συμβάλλοντας με αυτόν τον τρόπο στη συμπληρωματικότητα μεταξύ των ενεργειών του προγράμματος «Πολιτισμός 2000» και των εθνικών μέτρων υποστήριξης,

- να εξασφαλίσει, στο κατάλληλο επίπεδο την ενημέρωση και την επαφή μεταξύ των φορέων που συμμετέχουν στο πρόγραμμα «Πολιτισμός 2000» καθώς και σε άλλα κοινοτικά προγράμματα στα οποία έχουν πρόσβαση οι πολιτιστικοί φορείς των σχεδίων.

Εξάλλου, όπως αναφέρθηκε στα σημεία 4.2 και 4.4, η Επιτροπή εμβάθυνε τη συζήτηση για την κοινοτική δράση με τη διοργάνωση το Νοέμβριο του 2001 ενός φόρουμ για την πολιτιστική συνεργασία στην Ευρώπη και με τη διεξαγωγή διαβούλευσης, κυρίως στο διαδίκτυο. Τέλος, η Επιτροπή βρίσκεται σε τακτική επαφή με τους πολιτιστικούς φορείς που συμμετέχουν στα προγράμματά της και παρουσιάζει την πολιτιστική δράση της σε πολλές ευκαιρίες.

Όσον αφορά το δεύτερο σημείο, η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι οι υπεύθυνοι της διαχείρισης του προγράμματος μεταβαίνουν επιτόπου για να εξασφαλίσουν την παρακολούθηση των σχεδίων για τα οποία έχουν την ευθύνη. Θέλει ωστόσο να σημειώσει ότι δεν διαθέτει επαρκείς ανθρώπινους πόρους για να επιτρέψει μια συστηματική επιτόπια παρακολούθηση, εφόσον κάθε διαχειριστής είναι υπεύθυνος για 40 έως 90 σχέδια.

4.6. Ένταξη σε ένα πρόγραμμα

Σύμφωνα με τον αξιολογητή, η συγκέντρωση των μέσων που είχε ως αποτέλεσμα την ένταξη των παλιών προγραμμάτων στο πρόγραμμα πλαίσιο Πολιτισμός 2000 επιτρέπει καλύτερη αποτελεσματικότητα και προβολή της κοινοτικής παρέμβασης.

Αυτό το όφελος, τόσο για τη φήμη όσο και για την εικόνα της δράσης της Ένωσης στον τομέα του πολιτισμού - είναι ευκολότερο, οικονομικότερο και αποτελεσματικότερο να γίνει μια « επικεντρωμένη » προσπάθεια ενημέρωσης -, σε συνδυασμό με την απλοποίηση της διαχείρισης συνηγορεί υπέρ της ένταξης.

Επιπλέον, ο αξιολογητής κρίνει θετικό το γεγονός ότι η ένταξη ανοίγει δυνατότητες υποστήριξης στα πολυπολιτισμικά σχέδια (οριζόντια προσέγγιση του Πολιτισμού 2000) εφόσον δεν σκιάζει τις πολύ ειδικές ενέργειες που θέλουν να διατηρήσουν οι πολιτιστικοί φορείς (κάθετη προσέγγιση).

5. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Ο αξιολογητής υπογραμμίζει ότι, τα παλιά προγράμματα στο σύνολό τους φαίνεται ότι έχουν λειτουργήσει καλά. Αναφέρει ότι ορισμένες αδυναμίες ή ελλείψεις που διαπιστώθηκαν (για παράδειγμα, η υπερβολικά στενή έννοια ορισμένων θεμάτων και η έλλειψη συνέχειας στα θέματα που επιλέγησαν) χρησίμευσαν, σύμφωνα με τους φορείς, ως δοκιμές για τα μεταγενέστερα προγράμματα (Πολιτισμός 2000). Τα παλιά προγράμματα ήταν συνεπώς ένα χρήσιμο στάδιο για μια παρέμβαση της Ένωσης στον τομέα του πολιτισμού. Η συγκέντρωσή τους στο πρόγραμμα πλαίσιο Πολιτισμός 2000 επέτρεψε εξάλλου την καλύτερη αποτελεσματικότητα και την καλύτερη προβολή της κοινοτικής παρέμβασης.

Η Επιτροπή συμμερίζεται την άποψη του αξιολογητή σύμφωνα με την οποία το πρόγραμμα συνέβαλε θετικά στην πολιτιστική συνεργασία στην Ευρώπη (ανάπτυξη εταιρικών σχέσεων, δημιουργία δικτύων, κ.τ.λ.). Συμπεραίνει συνεπώς ότι αυτά τα προγράμματα αποτέλεσαν ένα απαραίτητο στάδιο για την υλοποίηση των στόχων που ορίστηκαν στο άρθρο 151 της Συνθήκης. Εκτιμά επίσης ότι αυτή η συμβολή των παλιών προγραμμάτων ενισχύθηκε από το πρόγραμμα πλαίσιο Πολιτισμός 2000 [10]. Έχει επίσης τη γνώμη ότι είναι αναγκαίο να συνεχιστεί η κοινοτική στήριξη στις δραστηριότητες πολιτιστικής συνεργασίας στην Ευρώπη και ότι οι επαρκείς πόροι πρέπει να είναι διαθέσιμοι για αυτό το σκοπό.

[10] Πρβλ σχετικά την έκθεση της Επιτροπής για την εφαρμογή του προγράμματος Πολιτισμός 2000 για τα έτη 2000 και 2001.

Γενικότερα, η Επιτροπή θεωρεί αναγκαία την εκπόνηση σαφούς πολιτιστικής στρατηγικής στην οποία θα στηριχθεί η παρέμβασή της. Είναι απαραίτητο η ΕΕ να έχει ένα πολιτιστικό πρόγραμμα που να εγγράφεται σε ένα σαφώς καθορισμένο πολιτικό πλαίσιο. Ένα τέτοιο πολιτιστικό πρόγραμμα δράσης, το οποίο θα συμπλήρωνε τις πολιτικές και τις ενέργειες της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε άλλους τομείς, θα μπορούσε να αυξήσει τον αριθμό των πραγματικών εταιρικών σχέσεων, ενισχύοντας με αυτόν τον τρόπο τη διευρωπαϊκή πολιτιστική συνεργασία και θα εξασφάλιζε τη διαιώνιση της πολιτιστικής προστιθέμενης αξίας που δημιουργείται, είναι το καλύτερο επιχείρημα υπέρ της διάθεσης επαρκών πόρων και της δημιουργίας νέων υποδειγμάτων σύμπραξης.