Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την "Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για τον έλεγχο κλειστών πηγών υψηλής ραδιενέργειας"

(COM (2002) 130 τελικό)

(2002/C 241/08)

Στις 18 Μαρτίου 2002, η Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει με βάση το άρθρο 31 παράγραφος 2 της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για το ακόλουθο θέμα την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα "Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών" στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 19 Ιουνίου 2002 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Wolf.

Κατά την 392η σύνοδο ολομέλειας της 17ης και 18ης Ιουλίου 2002 (συνεδρίαση της 17ης Ιουλίου 2002), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 123 ψήφους υπέρ και 2 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Πηγές ραδιενέργειας χρησιμοποιούνται σε όλο τον κόσμο για διάφορους σκοπούς ιδίως στη βιομηχανία, την ιατρική και την έρευνα. Οι κίνδυνοι που ενέχουν αυτές τις πηγές ποικίλλουν, ανάλογα με τη δραστικότητα της ραδιενέργειας, τα περιεχόμενα ραδιονουκλεΐδια, καθώς και τον τρόπο εφαρμογής τους.

1.2. Επειδή ο άνθρωπος δεν διαθέτει αισθητήριο όργανο το οποίο να τον προειδοποιεί για την ύπαρξη επικίνδυνης για την υγεία του ακτινοβολία ή για την απορρόφηση ραδιενεργών στοιχείων, χρειάζεται να αναπτύξει ειδικά όργανα μέτρησης. Το γεγονός αυτό περικλείει αφενός τον κίνδυνο της ανεύθυνης χρήσης και της υποτίμησης των πιθανών κινδύνων, αφετέρου όμως και τον κίνδυνο να αποτελέσει πηγή αβάσιμων φόβων και της απόρριψης χρήσιμων εφαρμογών.

1.3. Οι δυνητικοί κίνδυνοι κατά την συνειδητή χρήση πηγών ακτινοβολίας είναι συνήθως επαρκώς γνωστοί και υπόκεινται ήδη σήμερα σε αυστηρές νομοθετικές διατάξεις για την προστασία από ακτινοβολίες. Ένα ιδιαίτερο πρόβλημα αποτελούν, ωστόσο, οι πηγές ακτινοβολίας, οι οποίες για διάφορους λόγους δεν βρίσκονται υπό έλεγχο ("έκθετες πηγές").

1.4. Στις κλειστές πηγές ραδιενέργειας το ραδιενεργό στοιχείο θα πρέπει να περικλείεται με απόλυτο και ασφαλή τρόπο σε ειδικό περίβλημα ώστε να αποκλείεται, υπό κανονικές συνθήκες χρήσης, κάθε διαρροή ραδιενεργών στοιχείων στο περιβάλλον.

1.5. Η πρόταση της Επιτροπής επικεντρώνεται στον έλεγχο των κλειστών πηγών υψηλής ραδιενέργειας. Η Επιτροπή, στηριζόμενη σε ατυχήματα που συνέβησαν κατά το παρελθόν και προκάλεσαν σοβαρές ζημιές στην ανθρώπινη υγεία, ορίζει στην πρότασή της ως πηγές υψηλής ραδιενέργειας τις πηγές οι οποίες σε απόσταση ενός μέτρου παρουσιάζουν ρυθμό δόσης μεγαλύτερου του 1mSv/h.

1.6. Η Επιτροπή θεώρησε απαραίτητη την έκδοση της πρότασής της λαμβάνοντας υπόψη τις συνέπειες που προκαλούν για τη δημόσια υγεία και την οικονομία τα ατυχήματα με πηγές ραδιενέργειας που δεν βρίσκονται υπό έλεγχο. Στόχος της προτεινόμενης οδηγίας είναι να συμπληρώσει την ισχύουσα οδηγία 96/29 Εuratom(1).

1.7. Στόχος της οδηγίας που προτείνει η Επιτροπή είναι συνεπώς η πρόληψη της έκθεσης σε ιοντίζουσες ακτινοβολίες που είναι αποτέλεσμα του ανεπαρκούς ελέγχου κλειστών πηγών υψηλής ραδιενέργειας. Στόχος είναι, επίσης, η εναρμόνιση των ελέγχων που ήδη εφαρμόζονται στα κράτη μέλη, μέσω του καθορισμού ειδικών ελάχιστων απαιτήσεων που να εξασφαλίζουν ότι οι πηγές ραδιενέργειας που ανταποκρίνονται στα σχετικά κριτήρια υπόκεινται σε αδιάλειπτο έλεγχο.

1.8. Με αυτή την έννοια η Επιτροπή επιθυμεί επίσης να ανταποκριθεί στην αρχή της επικουρικότητας και να λάβει μέριμνα για την εφαρμογή ελάχιστων προδιαγραφών ευρωπαϊκού επιπέδου στον τομέα αυτό.

2. Βασικά σημεία της οδηγίας της Επιτροπής

2.1. Τα κράτη μέλη οφείλουν να απαιτούν έκδοση άδειας πριν από κάθε δραστηριότητα κατά την οποία χρησιμοποιούνται κλειστές πηγές υψηλής ραδιενέργειας.

2.2. Τα κράτη μέλη καθιερώνουν σύστημα που διασφαλίζει τον κατάλληλο έλεγχο της μεταβίβασης κάθε κλειστής πηγής υψηλής ραδιενέργειας.

2.3. Τα κράτη μέλη απαιτούν από τις αρμόδιες αρχές να διατηρούν κατάλληλο αρχείο σχετικά με τους κατόχους της άδειας καθώς και σχετικά με τη μεταβίβαση και ανακύκλωση των πηγών αυτών μετά τη λήξη της ισχύος της άδειας.

2.4. Άλλα προτεινόμενα μέτρα αφορούν τα εξής:

- το χαρακτηρισμό και τη σήμανση

- την κατάρτιση και τις πληροφορίες

- τις έκθετες πηγές

- την εγγύηση, τις επιθεωρήσεις και την έκθεση σχετικά με την κτηθείσα πείρα.

3. Γενικές παρατηρήσεις

3.1. Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει κατ' αρχήν την πρόθεση της Επιτροπής και αναγνωρίζει σε πολλά σημεία της προτεινόμενης οδηγίας μία σαφή βελτίωση της κοινοτικής νομοθεσίας. Το γεγονός αυτό μπορεί να συμβάλει στην αύξηση της ασφάλειας κατά την χρησιμοποίηση ραδιενεργών πηγών. Σε ορισμένα σημεία, ωστόσο, η ΕΟΚΕ διαβλέπει ακόμα ορισμένες ασάφειες και θεωρεί απαραίτητο να γίνουν τροποποιήσεις.

3.2. Η ΕΟΚΕ όχι μόνο θεωρεί απαραίτητο να γίνουν περαιτέρω διευκρινήσεις αλλά προτείνει συγχρόνως, δεδομένου ότι σε ορισμένα κράτη μέλη ισχύουν σήμερα ήδη αυστηρότερες διατάξεις, να εξετάσει η Επιτροπή το ερώτημα αν το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας μπορεί να επεκταθεί και σε πηγές με μικρότερη ακτινοβολία. Σ' αυτή την περίπτωση θα πρέπει, ωστόσο, να περιορισθεί το πεδίο εφαρμογής που προτείνει η Επιτροπή όσον αφορά τις πηγές υψηλής ραδιενέργειας.

3.3. Στο περιγραφικό μέρος του εγγράφου η ΕΟΚΕ προτείνει να διευκρινιστεί με σαφέστερο τρόπο ποια στοιχεία της οδηγίας είναι νέα σε σχέση με τις ισχύουσες οδηγίες. Επίσης, η ΕΟΚΕ θεωρεί ευκταίο να συμπεριληφθεί στο διευκρινιστικό μέρος που συνοδεύει το έγγραφο μία σύγκριση των προτεινόμενων μέτρων της οδηγίας με τα μέτρα που ήδη εφαρμόζονται στα κράτη μέλη.

3.4. Η ΕΟΚΕ δεν εξέτασε αν τα προτεινόμενα μέτρα επαρκούν για την καταστολή κάθε εκ προθέσεως καταχρηστικής εφαρμογής παρόμοιων πηγών ραδιενέργειας και προτείνει να ληφθεί υπόψη και η περίπτωση αυτή.

4. Ειδικές παρατηρήσεις

4.1. Διαπιστώνεται μία ασάφεια όσον αφορά τον ορισμό που δίνει η οδηγία σχετικά με τον όρο "πηγές υψηλής ραδιενέργειας".

4.1.1. Ενώ στην αιτιολογική έκθεση της πρότασης της Επιτροπής, στο σημείο 6.2, αναφέρεται ότι η οδηγία ισχύει για "κλειστές πηγές υψηλής ραδιενέργειας με ρυθμό δόσης σε απόσταση ενός μέτρου μεγαλύτερο του 1 mSv/h", στο άρθρο 2 της πρότασης οδηγίας αναφέρεται ο εξής ορισμός: "κλειστή πηγή που περιέχει ένα ραδιονουκλεΐδιο η δραστικότητα του οποίου τη στιγμή της κατασκευής ή της πρώτης κυκλοφορίας στο εμπόριο είναι ίση ή υπερβαίνει το σχετικό επίπεδο δραστικότητας που προσδιορίζεται στο Παράρτημα 1"

4.1.2. Ωστόσο, στο Παράρτημα Ι περιλαμβάνεται πίνακας επιλεγμένων ραδιονουκλεΐδίων με προκαθορισμένη ραδιενέργεια καθώς και με την ακόλουθη συμπληρωματική παρατήρηση "για τα ραδιονουκλεΐδια που δεν απαριθμούνται στο πίνακα κατωτέρω, το σχετικό επίπεδο δραστικότητας είναι ένα εκατοστό από την αντίστοιχη τιμή Α1 που προβλέπεται στους κανονισμούς του ΔΟΑΕ για την ασφαλή μεταφορά ραδιενεργών υλικών. αρ.ΤS-R-1 (ST-1, αναθεωρημένο) - Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας, Βιέννη 2000)".

4.2. Ανεξάρτητα, όμως, από την ασάφεια αυτή, η ΕΟΚΕ προβαίνει στις παρατηρήσεις που ακολουθούν σχετικά με την πρόθεση της Επιτροπής, όπως διατυπώνεται στην πρόταση οδηγίας, να καταστήσει υποχρεωτική την έκδοση άδειας για δραστηριότητες κατά τις οποίες χρησιμοποιούνται κλειστές πηγές ραδιενέργειας, η ακτινοβολία των οποίων υπερβαίνει το 1/100 των τιμών Α1 που προβλέπει ο Κανονισμός TS-R-1 του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας.

4.2.1. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να επαναλάβει σε αυτό το σημείο την σύσταση που διατύπωσε στο σημείο 3.2, να μην καθιερωθούν τιμές που να υπερβαίνουν το όριο αυτό αλλά, αντιθέτως, να μελετηθεί μήπως θα ήταν σκόπιμο να καθιερωθούν χαμηλότερες οριακές τιμές, δηλαδή καθοριστεί τιμή εξαίρεσης. Το γεγονός αυτό οδηγεί την ΕΟΚΕ στα συμπεράσματα που διατυπώνει κατωτέρω στο σημείο 4.10.2.

4.2.2. Οι τιμές που προτείνει η Επιτροπή είναι όμως σαφώς κατώτερες των τιμών εξαίρεσης που καθορίζονται στην κοινοτική οδηγία 96/29 (π.χ. Co-60 κατά 40 μονάδες χαμηλότερη), τιμές που υιοθετήθηκαν, επίσης, από τη γερμανική νομοθεσία περί προστασίας από ακτινοβολίες, με στόχο τον έλεγχο κλειστών πηγών ραδιενέργειας.

4.2.3. Συνεπώς, η υποχρέωση για τη έκδοση άδειας αντιστοιχεί σε πολύ χαμηλότερο επίπεδο από αυτό που ισχύει σύμφωνα με την κοινοτική νομοθεσία ή π.χ. σύμφωνα με την γερμανική νομοθεσία. Η βασική οδηγία Εuratom RL 96/29 προβλέπει στο άρθρο 4.1 (ε) ρητά την υποχρεωτική έκδοση άδειας για όλες τις περιπτώσεις που υπερβαίνουν το κατώτατο όριο όλων των πηγών ακτινοβολίας που χρησιμοποιούνται για βιομηχανικές ακτινογραφίες, για την κατεργασία προϊόντων ή την έρευνα και την έκθεση ατόμων για ιατρική θεραπεία.

4.2.4. Συνεπώς, το αίτημα του άρθρο 3 της πρότασης οδηγίας μπορεί να προκαλέσει λανθασμένες συμπεριφορές, δεδομένου ότι δημιουργείται η (λανθασμένη) εντύπωση ότι η χρήση πηγών ραδιενέργειας κατώτερων του 1/100 Α1 δεν απαιτούν την έκδοση άδειας.

4.2.5. Χρειάζεται γι' αυτό να διευκρινιστεί σαφώς στην οδηγία ότι, σύμφωνα με την κοινοτική νομοθεσία και με βάσει το άρθρο 4 της βασικής οδηγίας 96/29, απαιτείται ειδική άδεια για βιομηχανικές ραδιογραφίες και άλλες ειδικές εφαρμογές ήδη από ένα επίπεδο υψηλότερο του κατώτερου ορίου και ότι σύμφωνα με το άρθρο 3 της βασικής οδηγίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης 96/29 επιβάλλεται η δήλωση όλων των υπόλοιπων πηγών ραδιενέργειας εφόσον δεν υπερβαίνονται τιμές εξαίρεσης.

4.3. Στο άρθρο 3 θεσπίζεται η σημαντική αρχή σύμφωνα με την οποία απαιτείται προηγούμενη άδεια για όλες τις εφαρμογές κατά τις οποίες χρησιμοποιούνται πηγές υψηλές ραδιενέργειας.

4.3.1. Στο σημείο 2(α) διευκρινίζονται και θεσπίζονται οι πρακτικές οι οποίες θα έπρεπε, ως "δοκιμασμένες πρακτικές" κανονικά να αποτελούν αυτονόητα πρότυπα προστασίας από την ακτινοβολία στα κράτη μέλη. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει το αίτημα που περιέχουν οι οδηγίες σύμφωνα με το οποίο τα μέτρα αυτά θα πρέπει να προγραμματίζονται και να καθορίζονται ήδη πριν από την διαδικασία έκδοσης άδειας.

4.3.2. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί επίσης με τις διατάξεις του άρθρου 3 σημείο 2 (β). Χρειάζεται όμως να διευκρινιστεί ο όρος "οικονομικά μέτρα".

4.3.2.1. Θα μπορούσε, ενδεχομένως, να προβλεφθεί η καταβολή επιστρεφόμενης εγγύησης ή ενέχυρου για τις επιχειρήσεις οι οποίες αγοράζουν ή ενοικιάζουν πηγές ραδιενέργειας για εφαρμογές.

4.3.2.2. Αντιθέτως, θα μπορούσε ενδεχομένως να προβλεφθεί ανάλογη οικονομική στήριξη της διάθεσης αποβλήτων προς επιχειρήσεις οι οποίες δραστηριοποιούνται στον τομέα της διαχείρισης ή διάθεσης χρησιμοποιημένων πηγών ραδιενέργειας.

4.3.3. Οι όροι που πρέπει να πληρούνται για την έκδοση άδειας συμπεριλαμβάνονται στο σημείο 3, (α) έως (στ) και αφορούν την ειδίκευση του προσωπικού, τον τεχνικό εξοπλισμό, τις διαδικασίες έκτακτης ανάγκης, τις διαδικασίες εργασίας και την συντήρηση του εξοπλισμού. Οι προϋποθέσεις αυτές αποτελούν διευκρίνιση των ισχυουσών κοινοτικών διατάξεων. Ένα νέο στοιχείο συμπεριλαμβάνει το σημείο 3 (ζ) και αφορά τη διαχείριση και την πιθανή μεταβίβαση των εκτός χρήσης πηγών, γεγονός το οποίο επιδοκιμάζεται από την ΕΟΚΕ. Αντιθέτως, το άρθρο 3 δεν περιλαμβάνει τις απαιτούμενες προϋποθέσεις για την προστασία από την κλοπή, προϋποθέσεις που περιλαμβάνονται όμως στο άρθρο 6, ή μέτρα για την οικονομική ασφάλεια τα οποία περιλαμβάνονται στο άρθρο 11. Η ΕΟΚΕ προτείνει, ωστόσο, να συμπεριληφθούν και απαιτήσεις σχετικά με την αξιοπιστία του ιδίου του κατόχου.

4.4. Οι διατάξεις του άρθρου 4 σύμφωνα με τις οποίες προτείνεται η δημιουργία συστήματος ελέγχου των μεταβιβάσεων κλειστών πηγών υψηλής ραδιενέργειας αποτελεί διευκρίνιση του αιτήματος που περιλαμβάνεται στην βασική οδηγία 96/29 άρθρο 5. Η ΕΟΚΕ προτείνει να συμπληρωθεί η διάταξη αυτή προσθέτοντας ότι ο ενδιαφερόμενος κάτοχος μιας πηγής ραδιενέργειας είναι υποχρεωμένος να βεβαιωθεί πριν από τη μεταβίβαση ότι ο παραλήπτης διαθέτει κατάλληλη άδεια.

4.5. Το σύστημα καταγραφής που προτείνεται στο άρθρο 5 υπερβαίνει τις καθιερωμένες διαδικασίες.

4.5.1. Σύμφωνα με τη πρακτική που ακολουθείται π.χ. στη Γερμανία, ο κάτοχος της πηγής ραδιενέργειας έχει το δικαίωμα να χρησιμοποιεί την πηγή ραδιενέργειας εντός των γεωγραφικών ορίων για τα οποία ισχύει η άδεια καθώς επίσης να αποθηκεύει και να διαχειρίζεται κανονικά τις πηγές αυτές. Η διαδικασία αυτή διευκολύνει τον προσδιορισμό της πηγής χωρίς πρόβλημα. Ωστόσο, θέτει υψηλές απαιτήσεις ως προς την ευθύνη του κατόχου.

4.5.2. Συνεπώς, η δημιουργία αρχείου όπως προτείνεται στο άρθρο 5 κρίνεται σκόπιμη, εφόσον μπορεί να συμβάλλει στην κάλυψη της περιορισμένης αξιοπιστίας του κατόχου. Η υποχρέωση του κατόχου να υποβάλλει ετησίως την καταγραφή των πηγών στην αρμόδια υπηρεσία με αποτέλεσμα να μην είναι πλέον δυνατόν να μείνει απαρατήρητη η απώλεια μιας πηγής για πολλά έτη. Συνεπώς και αυτή η διάταξη θεωρείται χρήσιμη.

4.6. Στο άρθρο 6 καθορίζονται οι απαιτήσεις για τους κατόχους πηγής.

4.6.1. Η ΕΟΚΕ παρατηρεί κατ' αρχάς ότι στο σημείο αυτό δεν περιλαμβάνονται ελάχιστες απαιτήσεις σχετικά με την αξιοπιστία του κατόχου και συνιστά να συμπεριληφθούν οι σχετικές απαιτήσεις στο άρθρο αυτό. (βλέπε επίσης 4.3.3).

4.6.2. Επιδοκιμάζονται, όμως, οι υπόλοιπες διατάξεις του άρθρου 6, όπως π.χ. οι τακτικές δοκιμές διαφυγής, ο έλεγχος της ακεραιότητας της πηγής, τα μέτρα αποτροπής της απώλειας, της κλοπής, της πυρκαγιάς καθώς και οι διατάξεις σχετικά με την άμεση ειδοποίηση της αρμόδιας αρχής σε περίπτωση απώλειας.

4.6.3. Η επιστροφή των πηγών ραδιενέργειας μετά τη λήξη της χρήσης τους στον προμηθευτή (έναντι επιστροφής της εγγύησης) αποτελεί ένα νέο στοιχείο το οποίο επιδοκιμάζεται ρητά.

4.7. Οι διατάξεις που θεσπίζονται στο άρθρο 7 σχετικά με τον χαρακτηρισμό και τη σήμανση των πηγών ανταποκρίνονται απόλυτα στο σημερινό επίπεδο της τεχνολογίας. Χρειάζεται όμως να διευκρινιστεί ο όρος "γραπτές πληροφορίες". Θα πρέπει, επίσης, να διευκρινιστεί, κατά τη γνώμη της ΟΚΕ, αν οι γραπτές αυτές πληροφορίες πρέπει να συνοδεύουν τις πηγές σε κάθε μεταφορά. Οπωσδήποτε, όμως, θα πρέπει να αναφέρεται στη συσκευασία η πληροφορία σχετικά με το είδος του ραδιονουκλεΐδίου καθώς και η έναρξη της δραστικότητάς του.

4.8. Το άρθρο 8 αναφέρεται στη κατάρτιση και την ενημέρωση. Η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητο να διατυπωθεί σαφέστερα το άρθρο αυτό.

4.8.1. Παρατηρείται για παράδειγμα ότι στο σημείο 1 το άρθρου αυτού δεν προσδιορίζεται σαφώς ο κύκλος των προσώπων στα οποία πρέπει να απευθύνεται η κατάρτιση και ενημέρωση. Το ενδιαφερόμενο προσωπικό θα πρέπει να είναι π.χ., σε περίπτωση πηγών που μεταφέρονται: ο υπεύθυνος της ομάδας εργασίας, το προσωπικό που χρησιμοποιεί και εφαρμόζει τις πηγές καθώς και οι υπεύθυνοι για τις μεταφορές. Τα άτομα αυτά θα πρέπει να είναι ενημερωμένα σχετικά με τον χειρισμό των πηγών, τα μέτρα που πρέπει να λάβουν σε περίπτωση απώλειας ή βλάβης καθώς και σχετικά με την υποχρέωσή τους να ενημερώνουν τις αρμόδιες αρχές.

4.8.2. Το θέμα της καλλιέργειας μιας συνειδητοποιημένης συμπεριφοράς σχετικά με την ασφάλεια κατά τον χειρισμό πηγών ραδιενέργειας θα πρέπει να συμπεριληφθεί στο προοίμιο και στη συνέχεια να συμπληρωθεί το άρθρο 8 με την περίληψη του κύκλου των ατόμων που πρέπει να καταρτίζονται και να ενημερώνονται. Τα άτομα αυτά θα πρέπει να είναι

- είτε άτομα τα οποία εργάζονται μόνιμα ή προσωρινά με πηγές ενέργειας ή χρησιμοποιούν την πηγή αυτή για την εργασία τους. Τα άτομα αυτά θα πρέπει να ενημερώνονται τόσο για τη φύση όσο και για τις φυσικές ιδιότητες της πηγής ραδιενέργειας καθώς και για τη δράση της ραδιενέργειας αλλά και σχετικά με τους ενδεχόμενους κινδύνους και τα μέτρα ασφαλείας που επιβάλλεται να εφαρμόζονται κατά τον χειρισμό πηγών ενέργειας.

- είτε άτομα τα οποία για διάφορους λόγους βρίσκονται πλησίον της πηγής ραδιενέργειας π.χ. για λόγους καθαρισμού, μεταφοράς κ.λ.π. Τα άτομα αυτά θα πρέπει να λαμβάνουν μία αρχική αλλά και επανειλημμένη ενημέρωση σχετικά με την απαραίτητη συμπεριφορά και τους κανόνες που πρέπει να τηρούνται και θα πρέπει να αποτελούνται από ιδιαίτερα έμπιστους συνεργάτες της ενδιαφερόμενης επιχείρησης.

4.8.3. Σχετικά με το χρονικό διάστημα της κατάρτισης η ΕΟΚΕ συνιστά:

- αφενός να εφαρμόζεται μία αρχική κατάρτιση η οποία να επαναλαμβάνεται σε τακτικά χρονικά διαστήματα και να εφαρμόζονται μέτρα κατάρτισης για το προσωπικό που χρησιμοποιεί τις πηγές ραδιενέργειας ή εργάζεται στο άμεσο περιβάλλον των πηγών αυτών.

- στη συνέχεια να επαναλαμβάνεται η κατάρτιση αυτή πριν από συγκεκριμένες ενέργειες και να τονίζεται συγχρόνως η ιδιαιτερότητα της αφορμής, π.χ. ειδική εφαρμογή, μεταφορά κ.λ.π.

4.9. Το άρθρο 9 εξετάζει την ανάκτηση πηγών που έχουν απολεσθεί: έκθετες πηγές ραδιενέργειας. Το μέτρο αυτό είναι απαραίτητο και εξαιρετικά σημαντικό.

4.9.1. Τα κράτη μέλη εφαρμόζουν και σήμερα ήδη ελέγχους που στοχεύουν στην ανίχνευση έκθετων πηγών υψηλής ραδιενέργειας, κυρίως σε χώρους συγκέντρωσης παλαιοσιδηρικών και σε εγκαταστάσεις ανακύκλωσης μετάλλων, ώστε να αποτραπεί η μόλυνση από ραδιενέργεια και η διάδοσή της. Η ΕΟΚΕ συνιστά, ωστόσο, πριν διατυπωθεί σαφώς το αίτημα της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς τα κράτη μέλη, να μελετηθεί το θέμα των δαπανών που θα μπορούσαν να προκύψουν από τα ενδεχόμενα μέτρα, ιδιαίτερα όσον αφορά τις ΜΜΕ, και να προσδιορισθεί η διαδικασία που πρέπει να υιοθετηθεί μετά από την εξέταση αυτή.

4.9.2. Η διαδικασία αυτή θα πρέπει να περιγράφει επακριβώς τη συχνότητα και την τεχνολογία παρόμοιου ελέγχου και συγχρόνως να προσδιορίζεται σαφώς η ανιχνευσιμότητα και η διαδικασία μέτρησης.

4.9.3. Δεν αποκλείεται όμως να είναι δύσκολη η ανίχνευση παρόμοιων έκθετων πηγών ραδιενέργειας όταν πρόκειται για πηγές που βρίσκονται σε πολύ καλό περίβλημα ή για πηγές που δεν εκπέμπουν ενεργό ακτινοβολία γάμα. Η απόλυτη εμπιστοσύνη στην αξιοπιστία των διαδικασιών ανίχνευσης θα μπορούσε να προκαλέσει ένα λανθασμένο αίσθημα ασφάλειας στους ενδιαφερόμενους.

4.9.4. Απ' αυτή την άποψη δεν είναι σαφές τι σημαίνει η φράση "διοργάνωση εκστρατειών ανάκτησης έκθετων πηγών υψηλής ραδιενέργειας".

4.10. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει τις παρατηρήσεις που διατύπωσε στο σημείο 4.1 και τονίζει ότι ο πίνακας του παραρτήματος 1 και το πεδίο εφαρμογής που προσδιορίζεται στον πίνακα αυτό είναι δυσνόητο και πρέπει επομένως να διευκρινιστεί.

4.10.1. Συνεπώς τα όρια της δραστικότητας αφορούν τις τιμές Α1 και όχι μόνο τις τιμές σχετικά με το ρυθμό δόσης. Ο ισχυρισμός ότι οι τιμές αυτές αντιστοιχούν σε ρυθμό δόσης σε απόσταση ενός μέτρου που να υπερβαίνει το 1mSv/h δεν ισχύει σε όλες τις περιπτώσεις. Άλλωστε, και ο κίνδυνος απορρόφησης επηρεάζει τις τιμές Α1.

4.10.2. Επιπλέον, θα πρέπει να διερωτηθούμε αν είναι σκόπιμο να περιοριστεί το πεδίο της εφαρμογής της οδηγίας μόνο στις πηγές ακτινοβολίας μεγαλύτερης του 1/100 Α1. Πολυάριθμες διατάξεις της οδηγίας, αν όχι οπωσδήποτε όλες, μπορούν, σύμφωνα με τη γνώμη της ΕΟΚΕ να εφαρμόζονται σε όλες τις ακτινοβολίες με δραστικότητα υψηλότερη του ανώτατου ορίου.

5. Συμπεράσματα

5.1. Η ΕΟΚΕ, επιδοκιμάζει γενικά τόσο την πρόθεση όσο και σε μεγάλο βαθμό το περιεχόμενο της προτεινόμενης οδηγίας και κρίνει ότι από πολλές απόψεις η προτεινόμενη οδηγία αποτελεί βελτίωση έναντι των ισχυουσών διατάξεων.

5.2. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητο να βελτιωθούν, να τροποποιηθούν και να διευκρινιστούν ορισμένα σημεία της πρότασης.

Βρυξέλλες, 17 Ιουλίου 2002.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Göke Frerichs

(1) Oδηγία του Συμβουλίου για τον καθορισμό των βασικών κανόνων ασφάλειας για την προστασία της υγείας των εργαζομένων και του πληθυσμού από τους κινδύνους που προκύπτουν από ιονίζουσες ακτινοβολίες (ΕΕ L 159 της 29.6.1996).