ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ  ΕΠΙΤΡΟΠΗ  
Βρυξέλλες , 9.11.2011 
SEC(2011) 1323 τελικό  
  
ΕΓΓΡΑΦΟ  ΕΡΓΑΣΙΑΣ  ΤΩΝ  ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ  ΤΗΣ  ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ  
Συνοπτική  παρουσίαση  της εκτίµησης  επιπτώσεων  
Συνοδευτικό  του εγγράφου  
«Υγεία  για την ανάπτυξη », πρόγρα µµα δράσης  της ΕΕ στον  τοµέα της υγείας  για την 
περίοδο  2014-2020 
 
{COM(2011) 709 τελικό } 
{SEC(2011) 1322 τελικό }  
 
 1 
ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ  ΕΠΙΤΡΟΠΗ  
 
 
Βρυξέλλες , XXX 
[…](2011) XXX σχέδιο  
 
    
ΕΓΓΡΑΦΟ  ΕΡΓΑΣΙΑΣ  ΤΩΝ  ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ  ΤΗΣ  ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ  
ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ
 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ  ΤΗΣ  ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ  ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ  
Συνοδευτικό  του εγγράφου   
 
 
«ΥΓΕΙΑ  ΓΙΑ ΤΗΝ  ΑΝΑΠΤΥΞΗ » 
ΤΡΙΤΟ  ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ  ΤΗΣ  ΕΕ ΣΤΟΝ  ΤΟΜΕΑ  ΤΗΣ  ΥΓΕΙΑΣ  (2014-2020) 
 
 
 
 2∆ήλωση  αποποίησης  ευθύνης  
Η παρούσα  έκθεση  εκτίµησης  επιπτώσεων  δεσµεύει µόνο τις υπηρεσίες  της Επιτροπής  που 
συµµετείχαν  στη σύνταξή  της και σκοπός  του εγγράφου  είναι  να αποτελέσει  τη βάση  για τη 
διατύπωση  παρατηρήσεων  και δεν προδικάζει  την τελική  µορφή  οποιασδήποτε  απόφασης  
που θα λάβει  η Επιτροπή . 
 
 31. ΟΡΙΣΜΟΣ  ΤΟΥ  ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ  
Το τρίτο  πρόγρα µµα της ΕΕ στον  τοµέα της υγείας , το πρόγρα µµα «Υγεία  για την ανάπτυξη » 
για την περίοδο  2014-2020 ( εφεξής  το «Πρόγρα µµα»), θα προσπαθήσει  να αξιοποιήσει  τα 
αποτελέσ µατα που έχουν  επιτύχει  τόσο  το πρώτο  πρόγρα µµα για τη δηµόσια υγεία  (Π∆Υ ) της 
περιόδου  2003-2007 όσο και το τρέχον  δεύτερο  πρόγρα µµα υγείας  (ΠΥ) για την περίοδο  
2008-2013. 
Εντούτοις , σύµφωνα  µε τους στόχους  της ανακοίνωσης  «Ευρώπη  2020: Μια ευρωπαϊκή  
στρατηγική  για έξυπνη , βιώσι µη και χωρίς  αποκλεισ µούς ανάπτυξη »1 και µε βάση  τα 
συµπεράσ µατα και τις συστάσεις  που διατυπώνονται  σε διάφορες  αξιολογήσεις  και εκθέσεις  
δηµοσιονο µικού ελέγχου  για τα προηγού µενα προγρά µµατα, το νέο Πρόγρα µµα θα θεσπίσει  
µια νέα προσέγγιση  για ορισµένα ζητήµατα. Θα είναι  ένα πρόγρα µµα µε µεγαλύτερη  
στόχευση  που θα επικεντρώνεται  σε µικρότερο  αριθµό άµεσων  προτεραιοτήτων  και 
δραστηριοτήτων , όπου  µπορεί  να δηµιουργηθεί  µια κρίσι µη µάζα, µεταξύ  άλλων  µε την 
παραγωγή  αποτελέσ µατος µόχλευσης , συµπληρώνοντας  τις πολιτικές  των κρατών  µελών  και 
ενθαρρύνοντας  τη συνεργασία  στον  τοµέα της υγείας , σύµφωνα  µε το άρθρο  168 της 
συνθήκης  για τη λειτουργία  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης . 
Τα διδάγ µατα από την εφαρ µογή των προηγού µενων  προγρα µµάτων  και των αξιολογήσεων  
τους είναι  αδιαµφισβήτητα : 
α) Το νέο Πρόγρα µµα πρέπει  να περιέχει  λιγότερους  και περισσότερο  εστιασ µένους  
στόχους  και να συγκεντρώνει  τη δηµοσιονο µική του στήριξη  σε µικρότερο  αριθµό 
δραστηριοτήτων  σε βασικούς  τοµείς προτεραιότητας , επιφέροντας  τη µεγαλύτερη  δυνατή  
προστιθέ µενη αξία της ΕΕ. Εκτιµάται ότι θα αυξήσει  την αποτελεσ µατικότητα  και θα 
µεγιστοποιήσει  την επίπτωση  του προγρά µµατος. 
β) Το Πρόγρα µµα πρέπει  εξασφαλίσει  τη µεγαλύτερη  συµµετοχή  όλων  των 
εµπλεκό µενων  χωρών , ιδίως  των κρατών  µελών  της ΕΕ µε σχετικά  µε χαµηλό ακαθάριστο  
εθνικό  εισόδη µα (ΑΕΕ ). Το κύριο  βάρος  πρέπει  να δοθεί  σε τοµείς στους  οποίους  τα κράτη  
µέλη δεν µπορούν  να δράσουν  µονοµερώς  µε οικονο µικά αποδοτικό  τρόπο , όπου  υπάρχουν  
σαφώς  διασυνοριακά  ζητήµατα ή ζητήµατα εσωτερικής  αγοράς  ή όπου  υπάρχουν  σηµαντικά  
πλεονεκτή µατα και οφέλη  αποτελεσ µατικότητας  από τη συνεργασία  σε επίπεδο  της ΕΕ. 
γ) Τα αποτελέσ µατα πρέπει  να εισάγονται  σε ένα σύστη µα τακτικής  υποβολής  
εκθέσεων  και να ανταλλάσσονται /διαδίδονται  µεταξύ  των υπηρεσιών  της Επιτροπής  και µε 
τους ενδιαφερό µενους  φορείς  και τους αρµόδιους  φορείς  χάραξης  των εθνικών  πολιτικών . 
Όπως  αναφέρεται  στην  ανακοίνωση  της Ευρωπαϊκής  Επιτροπής  της 29ης Ιουνίου  2011 
«Ένας  προϋπολογισ µός για την Ευρώπη  2020»,2 «η προώθηση  της καλής  υγείας  αποτελεί  
αναπόσπαστο  τµήµα των στόχων  της στρατηγικής  «Ευρώπη  2020» για µια έξυπνη  και χωρίς  
                                                 
1 Ανακοίνωση  της Επιτροπής : «Ευρώπη  2020 — Μια στρατηγική  για έξυπνη , βιώσι µη και χωρίς  αποκλεισ µούς 
ανάπτυξη », COM(2010) 2020 τελικό . 
2 «Προϋπολογισ µός για την Ευρώπη  2020» — Ανακοίνωση  της Επιτροπής  στο Ευρωπαϊκό  Κοινοβούλιο , το 
Συµβούλιο , την Ευρωπαϊκή  Οικονο µική και Κοινωνική  Επιτροπή  και την Επιτροπή  των Περιφερειών  — 
COM(2011) 500 τελικό . 
 
 
 4αποκλεισ µούς ανάπτυξη . Η διατήρηση  υγιών  και ενεργών  ανθρώπων  για µεγαλύτερο  χρονικό  
διάστη µα έχει θετικό  αντίκτυπο  στην  παραγωγικότητα  και την ανταγωνιστικότητα . Η 
καινοτο µία στην  υγειονο µική περίθαλψη  βοηθά  στην  αντιµετώπιση  της πρόκλησης  της 
βιωσι µότητας  του τοµέα στο πλαίσιο  των δηµογραφικών  αλλαγών » και η δράση  για τη 
µείωση  των ανισοτήτων  στον  τοµέα της υγείας  είναι  σηµαντική  για την επίτευξη  «χωρίς  
αποκλεισ µούς ανάπτυξης ». 
Ειδικότερα , στο σχετικό  δελτίο  πολιτικής  σχετικά  µε την υγεία  της ανακοίνωσης  για το 
πολυετές  δηµοσιονο µικό πλαίσιο  (Π∆Π ) αναφέρεται : 
«Το νέο πρόγρα µµα Υγεία  για την Ανάπτυξη  θα είναι  προσανατολισ µένο σε δράσεις  µε σαφή  
προστιθέ µενη αξία της ΕΕ, σύµφωνα  µε τους στόχους  της στρατηγικής  «Ευρώπη  2020» και τις 
νέες νοµικές υποχρεώσει s. Οι κυριότεροι  στόχοι  είναι :  
• Η συνεργασία  µε τα κράτη  µέλη για την προστασία  των πολιτών  από τις 
διασυνοριακές  απειλές  κατά  της υγείας , 
• η αύξηση  της βιωσι µότητας  των συστη µάτων  υγείας , 
• η βελτίωση  της υγείας  του πληθυσ µού µε την ενθάρρυνση  της καινοτο µίας στην  
υγεία . 
Ενδεικτικά  αναφέρεται  ότι το πρόγρα µµα θα στηρίζει  την πολιτική  υγείας  αναπτύσσοντας  
βέλτιστες  πρακτικές  και κατευθυντήριες  γραµµές για τη διάγνωση  και τη θεραπεία  σπάνιων  
ασθενειών , στηρίζοντας  τα ευρωπαϊκά  δίκτυα  αναφοράς  για τις ασθένειες , αναπτύσσοντας  
βέλτιστες  πρακτικές  και κατευθυντήριες  γραµµές για την έγκαιρη  ανίχνευση  ασθενειών  µε 
εξειδικευ µένες διαγνωστικές  µεθόδους  και αναπτύσσοντας  µια κοινή  προσέγγιση  της ΕΕ για 
εκτιµήσεις  της τεχνολογίας  της υγείας  και την ηλεκτρονική  υγεία . 
[Ταυτόχρονα ] οι δράσεις  έρευνας  και καινοτο µίας στον τοµέα της υγείας  θα στηρίζονται  από το 
κοινό  πλαίσιο  στρατηγικής  για την έρευνα  και την καινοτο µία». 
Στην  ανακοίνωση  αυτή  η Επιτροπή  πρότεινε  να διατεθεί  ποσό  396 εκατ. ευρώ  (σε τιµές 2011, 
ή 446 εκατ. ευρώ  σε τρέχουσες  τιµές) για την περίοδο  2014-2020 για ένα ειδικό  πρόγρα µµα 
δαπανών  στον  τοµέα της υγείας . Σε δηµοσιονο µικούς  όρους , πρόκειται  αναµφίβολα  για 
πρόγρα µµα µικρού  έως µεσαίου  µεγέθους , λαµβάνοντας  ιδίως  υπόψη  ότι οι δαπάνες  για την 
υγειονο µική περίθαλψη  αντιπροσωπεύουν  σχεδόν  το 10% του ακαθάριστου  εγχώριου  
προϊόντος  της ΕΕ και έναν από τους µεγαλύτερους  οικονο µικούς  τοµείς στην  ΕΕ.  
Η καλή  υγεία  δεν είναι  µόνο ένα πολύτι µο αγαθό  καθαυτή , αλλά  και ισχυρός  οικονο µικός 
παράγοντας  για την ανάπτυξη . Ο τοµέας της υγείας  απασχολεί  έναν στους  δέκα  εργαζό µενους  
µε τα περισσότερα  επαγγελ µατικά  προσόντα  στην  ΕΕ, διότι  έχει υψηλότερο  από το µέσο 
ποσοστό  εργαζο µένων  επιπέδου  τριτοβάθ µιας εκπαίδευσης . Το στοιχείο  αυτό  καθιστά  τον 
τοµέα της υγείας  σηµαντικό  παράγοντα  της οικονο µίας γενικά , µε συµβολή  στη στρατηγική  
«Ευρώπη  2020». Υπάρχουν  ισχυρά  στοιχεία  που αποδεικνύουν  τη σύνδεση  ανάµεσα στην  
υγεία  και τις οικονο µικές επιδόσεις : ένας πληθυσ µός µε καλή  υγεία  αποτελεί  απαραίτητη  
προϋπόθεση  για την επίτευξη  της έξυπνης , βιώσι µης και χωρίς  αποκλεισ µούς ανάπτυξης . 
Εκτός  από το ότι η καλή  υγεία  είναι  ένας από τους σηµαντικότερους  παράγοντες  για την 
αύξηση  της ατοµικής παραγωγικότητας  και την ενδυνά µωση των πολιτών , αλλά  και η 
αύξηση  του αριθµού των παραγωγικών  ετών  ως επακόλουθο  της καλής  υγείας  θα είχε άµεση 
θετική  επίπτωση  στη συλλογική  παραγωγικότητα  και ανταγωνιστικότητα . Επιπλέον , η υγεία  
αποτελεί  ισχυρό  µοχλό  οικονο µικής ανάπτυξης , τόσο  µέσω της στήριξης  της ζήτησης  των 
νοικοκυριών  και της αύξησης  των αποτα µιεύσεων  όσο και µέσω της δηµιουργίας  θέσεων  
απασχόλησης  υψηλής  ποιότητας , ενθαρρύνοντας  την καινοτο µία και θέτοντας  τις βάσεις  για 
έναν ισχυρό  ευρωπαϊκό  κλάδο .  
 
 5Τέλος , η επένδυση  στην  υγεία  µπορεί  επίσης  να συµβάλει  στην  αντιµετώπιση  των 
προκλήσεων  και στην  καλύτερη  αξιοποίηση  των ευκαιριών  που προσφέρει  µια γηράσκουσα  
κοινωνία  (κατά  τα επόµενα 20 έτη, εκτιµάται ότι ο αριθµός των ευρωπαίων  ηλικίας  άνω των 
65 ετών  θα αυξηθεί  κατά  45%, από 85 εκατο µµύρια το 2008 σε 123 εκατο µµύρια το 2030). 
Τα ζητήµατα που ανακύπτουν  σε αυτό  το πλαίσιο  συνδέονται  όχι µόνο µε την προστασία , την 
προάσπιση  και τη βελτίωση  της κατάστασης  της υγείας  των ηλικιω µένων , αλλά  και µε τη 
χρηµατοδότηση  των αυξανό µενων  δαπανών  υγειονο µικής περίθαλψης  και τη βελτίωση  των 
παρεχό µενων  υπηρεσιών  υγειονο µικής περίθαλψης , ως ανταπόκριση  στις αυξανό µενες και 
διαφορετικές  προσδοκίες , και τη διασφάλιση  της πρόσβασης  σε αυτές . 
Στον  τοµέα της υγείας , τα κράτη  µέλη δέχονται  πιέσεις  να επιτύχουν  τη σωστή  ισορροπία  
ανάµεσα στην  παροχή  καθολικής  πρόσβασης  σε υπηρεσίες  υγείας  υψηλής  ποιότητας  και την 
τήρηση  των δηµοσιονο µικών  περιορισ µών. Τα προβλή µατα αυτά  δεν είναι  κατ' ανάγκη  νέα, 
αλλά  η ανάγκη  να αντιµετωπιστούν  καθίσταται  ολοένα  και επιτακτικότερη , ιδίως  στην  
τρέχουσα  οικονο µική συγκυρία . Η χρηµατοπιστωτική  κρίση  έχει µεγεθύνει  την ανάγκη  για τη 
βελτίωση  της οικονο µικής αποδοτικότητας  των εθνικών  συστη µάτων  υγείας . Πρωτίστως , τα 
κράτη  µέλη οφείλουν  να αναλάβουν  αµέσως  δράση  στο επίπεδό  τους. Στόχος  της πολιτικής  
υγείας  της ΕΕ, όπως  αναφέρεται  στη Συνθήκη , είναι  να συµπληρώνει  και να στηρίζει  αυτές  
τις εθνικές  πολιτικές  και να ενθαρρύνει  τη συνεργασία  µεταξύ  των κρατών  µελών .  
Η πρόκληση  είναι  να καταρτιστεί  ένα πρόγρα µµα υγείας  της ΕΕ που να εξυπηρετεί  µε τον 
καλύτερο  τρόπο  τα συµφέροντα  των κρατών  µελών  και άλλων  ενδιαφερό µενων  φορέων  εντός  
των ορίων  ενός περιορισ µένου προϋπολογισ µού. Είναι , συνεπώς , απαραίτητο  να ιεραρχηθούν  
οι ανάγκες  κατά  τρόπο  που τα αποτελέσ µατα του προγρά µµατος θα χρησι µοποιούνται  και θα 
αποτελούν  µοχλό  για τη στήριξη  και ανάπτυξη  των πολιτικών  υγείας  σε ευρωπαϊκό , εθνικό  
και τοπικό  επίπεδο .  
Το Πρόγρα µµα θα πρέπει  να παρέχει  δυνατότητες  για τη δηµιουργία  και την ενίσχυση  
µηχανισ µών συνεργασίας  και διαδικασιών  συντονισ µού µεταξύ  των κρατών  µελών  για τον 
εντοπισ µό κοινών  εργαλείων  και βέλτιστων  πρακτικών  που θα δηµιουργούν  συνέργειες . 
Πρέπει  να παράγει  τη µέγιστη  δυνατή  προστιθέ µενη αξία της ΕΕ και να επιφέρει  οικονο µίες 
κλίµακας , στηρίζοντας  µεταρρυθ µίσεις  σε συνθήκες  προκλήσεων . Τα κράτη  µέλη και η ΕΕ 
συνολικά  αντιµετωπίζουν  ενόψει  του 2020 και µετέπειτα  διάφορες  προκλήσεις : 
A. Χρηµατοοικονο µική βιωσι µότητα  των συστη µάτων  υγείας  
 B. Ελλείψεις  εργατικού  δυνα µικού  στον  τοµέα της υγείας  
  Γ. Αναγκαίες  βελτιώσεις  για την ασφάλεια  των ασθενών  
  ∆. Έλλειψη  σταθερής  προόδου  όσον  αφορά  τον έλεγχο  και την πρόληψη  χρόνιων  
συνθηκών . 
  Ε. Απώλεια  των καλύτερων  παραγωγικών  ετών  για ένα µεγάλο  µέρος  του 
πληθυσ µού, εξαιτίας  του αργού  ρυθµού αύξησης  των ετών  υγιούς  ζωής · 
  ΣΤ. Αύξηση  των ανισοτήτων  σε θέµατα υγείας  σε όλη την Ευρώπη  και τις 
γειτονικές  περιοχές . 
 Ζ. Παγκόσ µιοι και διασυνοριακοί  κίνδυνοι  για την υγεία . 
Το Πρόγρα µµα µπορεί  να συµβάλει  στην  αντιµετώπιση  των ανωτέρω  προκλήσεων  µόνο 
εφόσον  θα προσφέρει  χρηµατοδοτικές  ευκαιρίες  για τη δηµιουργία  και την ενίσχυση  
µηχανισ µών συνεργασίας  και διαδικασιών  συντονισ µού µεταξύ  των κρατών  µελών , µε στόχο  
τον εντοπισ µό κοινών  εργαλείων  και βέλτιστων  πρακτικών  που θα µπορούσαν  να 
 
 6δηµιουργήσουν  συνέργειες , να προσδώσουν  προστιθέ µενη αξία στην  ΕΕ και να οδηγήσουν  
σε οικονο µίες κλίµακας , µε απόλυτη  τήρηση  της αρχής  της επικουρικότητας  και την 
αναγνώριση  της τελικής  ευθύνης  των κρατών  µελών  να λαµβάνουν  αποφάσεις  που είναι  
καλύτερα  προσαρ µοσµένες στις συγκεκρι µένες καταστάσεις  τους.  
Έτσι , το πρόγρα µµα θα συνεισφέρει  µόνο όταν  τα κράτη  µέλη δεν θα είναι  σε θέση  να 
ενεργούν  το καθένα  χωριστά  ή όταν ο συντονισ µός αποτελεί  σαφώς  τον καλύτερο  τρόπο  για 
να υπάρξει  πρόοδος . Σύµφωνα  µε τους στόχους  της στρατηγικής  «Ευρώπη  2020», η δράση  
που αναλα µβάνεται  στο πλαίσιο  του Προγρά µµατος πρέπει  να αποδεικνύει  ότι παράγει  
πραγ µατική  προστιθέ µενη αξία της ΕΕ µε µετρήσι µη επίπτωση .  
Επίσης  και άλλα  προγρά µµατα που χρηµατοδοτούνται  καλύτερα  από την ΕΕ θα συµβάλουν  
στη βελτίωση  της δηµόσιας  υγείας  στην  ΕΕ, και ιδίως  το σκέλος  του Προγρά µµατος Έρευνας  
που αφορά  τη δηµόσια υγεία  και τα ∆ιαρθρωτικά  Ταµεία. Εντούτοις , το πρόγρα µµα για την 
υγεία  είναι  το µόνο που στοχεύει  ειδικά  στην  αντιµετώπιση  των κινδύνων  και ανησυχιών  της 
πολιτικής  στον  τοµέα της υγείας , ενώ παρέχει  τη δυνατότητα  για µεγαλύτερη  επίτευξη  των 
στόχων  της υγείας  σε αυτό  τον τοµέα. Μπορεί  συνεπώς  να αντιµετωπίσει  ζητήµατα τα οποία  
εντάσσονται  στο πεδίο  άλλων  προγρα µµάτων  χρηµατοδότησης . Η επιτυχία  του θα µπορούσε , 
παρόλα  αυτά  να αυξηθεί  µε τη δηµιουργία  των απαραίτητων  δεσµών και συνεργειών  µε άλλα  
προγρά µµατα δαπανών . 
2. ΚΡΙΤΗΡΙΟ  ΤΗΣ  ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΤΗΤΑΣ  - ΤΟ ∆ΙΚΑΙΩΜΑ  ∆ΡΑΣΗΣ  ΤΗΣ  ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ  
ΈΝΩΣΗΣ  
Το άρθρο  168 της συνθήκης  για τη λειτουργία  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  (ΣΛΕΕ ) τονίζει  µε 
έµφαση  την αρχή  της επικουρικότητας  για τη δηµόσια  υγεία . Αναφέρει  ότι «Η δράση  της 
Ένωσης  ... συµπληρώνει  τις εθνικές  πολιτικές » και στη συνέχεια  ότι «Η δράση  της Ένωσης  
συµπληρώνει  τη δράση  των κρατών  µελών . Η Ένωση  µπορεί  επίσης  να «στηρίζει  τη δράση  
τους». 
Αναφέρονται  επίσης  και οι βασικοί  τοµείς στους  οποίους  πρέπει  να αναληφθεί  αυτή  η 
συµπληρω µατική  δράση : 
• βελτίωση  της δηµόσιας  υγείας · 
• πρόληψη  των σωµατικών  και ψυχικών  ασθενειών · 
• εξάλειψη  των πηγών  κινδύνου  για τη σωµατική  και ψυχική  υγεία · 
• καταπολέ µηση των µεγάλων  µαστίγων  στον  τοµέα της υγείας · 
• µείωση  της βλάβης  που προκαλούν  στην  υγεία  τα ναρκωτικά , συµπεριλα µβανο µένης της 
ενηµέρωσης  και της πρόληψης · και 
• βελτίωση  της συµπληρω µατικότητας  των υγειονο µικών  υπηρεσιών  των κρατών  µελών  
στις παρα µεθόριες  περιοχές . 
Το ίδιο άρθρο  αναφέρει  επίσης  τους τρόπους  συµβολής  στην  καταπολέ µηση των µεγάλων  
πληγών  για την υγεία : 
• προωθώντας  την έρευνα  σχετικά  µε τις αιτίες  τους, τη µετάδοση  και την πρόληψή  τους· 
• προωθώντας  την ενηµέρωση  και την εκπαίδευση  σε θέµατα υγείας · 
• µε την παρακολούθηση , την έγκαιρη  ειδοποίηση  και την καταπολέ µηση των σοβαρών  
διασυνοριακών  κινδύνων  για την υγεία · 
 
 7• ενθαρρύνοντας  τη συνεργασία  µεταξύ  των κρατών  µελών . Συγκεκρι µένα, το δεύτερο  
εδάφιο  της παραγράφου  2 του άρθρου  168 αναφέρει  ότι «Η Επιτροπή  µπορεί  να 
αναλα µβάνει , σε στενή  επαφή  µε τα κράτη  µέλη, κάθε  χρήσι µη πρωτοβουλία  για την 
προώθηση  του συντονισ µού αυτού , ιδίως  πρωτοβουλίες  για τον καθορισ µό 
κατευθυντήριων  γραµµών και δεικτών , την οργάνωση  της ανταλλαγής  βέλτιστων  
πρακτικών  και την προετοι µασία των στοιχείων  που είναι  αναγκαία  για την τακτική  
παρακολούθηση  και αξιολόγηση ». 
Η παράγραφος  3 του ίδιου  άρθρου  στη συνέχεια  αναφέρει  ότι «Η Ένωση  και τα κράτη  µέλη 
ευνοούν  τη συνεργασία  µε τις τρίτες  χώρες  και τους αρµόδιους  διεθνείς  οργανισ µούς σε 
θέµατα δηµόσιας  υγείας ». 
Με βάση  τα ανωτέρω , το άρθρο  168 παράγραφος  5 της ΣΛΕΕ  εξουσιοδοτεί  το Ευρωπαϊκό  
Κοινοβούλιο  και το Συµβούλιο  να θεσπίζουν  µέτρα ενθάρρυνσης  της προστασίας  και της 
βελτίωσης  της υγείας  του ανθρώπου . 
 
∆οκι µή αναγκαιότητας  
Ενώ τα κράτη  µέλη ως κυρίαρχες  οντότητες  οφείλουν  να αντιµετωπίζουν  τα προαναφερό µενα 
προβλή µατα και να αποφασίζουν  για τις εθνικές  πολιτικές  τους στον  τοµέα της υγείας , σε 
ορισµένες περιπτώσεις  µπορούν  να αναλα µβάνουν  δράση  µόνο µετά από συντονισ µό στο 
επίπεδο  της ΕΕ. Για πολλές  χώρες , η συνεργασία  των κρατών  µελών  είναι  πολύ  επωφελής  και 
συµβάλλει  στη µεγάλη  εξοικονό µηση κόστους . Υπάρχει  επίσης  πολύ  µεγαλύτερη  δυνατότητα  
επίλυσης  των παγκόσ µιων προβλη µάτων  και κοινών  ανησυχιών  µε τη συγκέντρωση  των 
προσπαθειών  στο επίπεδο  της ΕΕ και τον καθορισ µό κοινών  αξιών  και αρχών . 
Το Πρόγρα µµα, συνεπώς , θα χρηµατοδοτεί  πρωτίστως  δράσεις  που δεν µπορούν  να 
υλοποιηθούν  αποτελεσ µατικά  από τα κράτη  µέλη µεµονωµένα, αλλά  εξαρτώνται  σε µεγάλο  
βαθµό από τη συνεργασία  στο επίπεδο  της ΕΕ. 
3. ΠΡΟΣΤΙΘΕΜΕΝΗ  ΑΞΙΑ  ΤΗΣ  ΕΕ 
Η εµπειρία  από τα προηγού µενα προγρά µµατα έχει δώσει  ορισµένα παραδείγ µατα ότι η 
δράση  στο επίπεδο  της ΕΕ µπορεί  να επιφέρει  σαφώς  µεγαλύτερη  προστιθέ µενη αξία η οποία  
έχει αναγνωριστεί  από τα κράτη  µέλη (βλ. περιπτωσιολογικές  µελέτες  που προσαρτώνται  
στην  εκτίµηση επιπτώσεων ).  
Η αξία της επένδυσης  στην  ετοιµότητα , την πρόληψη  και τον συντονισ µό των µέτρων  για την 
αντιµετώπιση  των απειλών  κατά  της υγείας  και των µεταδοτικών  ασθενειών  στο επίπεδο  της 
ΕΕ αποδείχτηκε  καθαρά  πρόσφατα  µε την εκδήλωση  του Η1ΝΙ το 2009. Η ενίσχυση  της 
ικανότητας  διαχείρισης  σοβαρών  διασυνοριακών  απειλών  κατά  της υγείας , µαζί µε την κοινή  
προµήθεια  εµβολίων  κατά  των πανδη µιών, είναι  ένας άλλος  τοµέας στον  οποίο  η δράση  της 
ΕΕ µπορεί  να αποφέρει  σηµαντική  προστιθέ µενη αξία. Η συνεργασία  για την αντιµετώπιση  
διασυνοριακών  ασθενειών , όπως  η γρίπη  Η1Ν1, µπορεί  επίσης  να αναληφθεί  και από το κάθε  
κράτος  µέλος χωριστά , αλλά  εξαρτάται  από τις πρωτοβουλίες  και τη χρηµατοδότηση  σε 
επίπεδο  της ΕΕ. Όσον  αφορά  τους κινδύνους  που απειλούν  την υγεία , ο ρόλος  της ΕΕ, πέρα  
από τον συντονισ µό για την αντιµετώπιση  αυτών  των απειλών , είναι  και να αυξάνει  την 
ικανότητα  των κρατών  µελών  και των χωρών  εκτός  της ΕΕ να τους αντιµετωπίζουν . Η 
παροχή  µιας ταχείας  και συντονισ µένης απάντησης  στις παγκόσ µιες απειλές  κατά  της υγείας  
αποτελεί  επίσης  αποστολή  της ΕΕ. 
Η ΕΕ µπορεί  επίσης  να επιφέρει  σηµαντικές  ωφέλειες  σε θέµατα όπως  η διασυνοριακή  
υγειονο µική περίθαλψη  και οι ανισότητες  σε θέµατα υγείας  και µέσω της ανάπτυξης  
 
 8στρατηγικών  να αντιµετωπίσει  την αυξανό µενη µικροβιακή  αντοχή , παράλληλα  µε τις 
οικονο µικά αποδοτικές  τεχνολογίες  υγείας  και καινοτό µα υγειονο µική περίθαλψη  και την 
προώθηση  της υγιούς  γήρανσης  µε τη βοήθεια  µιας ευρωπαϊκής  εταιρικής  σχέσης  
καινοτο µίας. Η δράση  στο πλαίσιο  του προγρά µµατος για την υγεία  συµπληρώνει  και 
επιφέρει  προστιθέ µενη αξία στη δράση  των κρατών  µελών  για την προάσπιση  της υγείας  και 
την πρόληψη  ασθενειών  (που περιλα µβάνει  την προσπάθεια , παραδείγ µατος χάρη , σε θέµατα 
διατροφής  και καπνίσ µατος και για τη µείωση  των ανισοτήτων  στην  υγειονο µική περίθαλψη ), 
για την προστασία  των πολιτών  από τους κινδύνους  για την υγεία , και ιδίως  την ετοιµότητα  
σε πανδη µίες, την ασφάλεια  των φαρµάκων , του αίµατος, των ιστών , των κυττάρων  και 
οργάνων  και τη συνεργασία  µεταξύ  συστη µάτων  υγείας . Η κατανόηση  σπάνιων  ασθενειών  
και η ανάπτυξη  καινοτό µου θεραπείας  αυτών  των ασθενειών  απαιτεί  την καταγραφή  
πληθυσ µών ασθενών  σε ευρωπαϊκά  µητρώα  σε διάφορες  χώρες · πολλά  από τα µέτρα αυτά  
εξαρτώνται  σε κρίσι µο βαθµό από το πρόγρα µµα υγείας .  
Το πρόγρα µµα υγείας  έχει αναπτύξει  και ενισχύσει  δίκτυα  µεταξύ  των ευρωπαίων  ειδικών  σε 
θέµατα υγείας , εθνικών  και περιφερειακών  υγειονο µικών  υπηρεσιών  και άλλων  αρµόδιων  
φορέων  που συµβάλλουν  σε µεγάλο  βαθµό στην  ανταλλαγή  γνώσεων  και την οικοδό µηση 
ικανότητας  υγειονο µικής περίθαλψης  στην  ΕΕ. Έχει συµβάλει  στη δηµιουργία  κοινοπραξιών , 
εταιρικών  σχέσεων  και άλλων  τρόπων  ανταλλαγής  πληροφοριών  και πρακτικών  σε όλη την 
Ευρώπη , ενθαρρύνοντας  και επιταχύνοντας  τον ρυθµό της έρευνας . Το αποτέλεσ µα των 
χρηµατοδοτού µενων  από το πρόγρα µµα υγείας  έργων  και δράσεων  αποτελεί  τον 
αποτελεσ µατικότερο , αν όχι τον µοναδικό  τρόπο  δηµιουργίας  µιας βάσης  για τον καθορισ µό 
ευρύτερων  ρυθµιστικών  πολιτικών  (παραδείγ µατος χάρη  για τον καρκίνο , τη νόσο  του 
Αλτσχάι µερ, για σπάνιες  ασθένειες  και τις ανισότητες  στον  τοµέα της υγείας ). 
Στο πλαίσιο  της ενδιά µεσης  αξιολόγησης  του 2ου Προγρά µµατος Υγείας  και βάσει  της 
διεξοδικής  ανάλυσης  των περιπτωσιολογικών  µελετών , αναπτύχθηκαν  και δοκιµάστηκαν  
κριτήρια  για τη δηµιουργία  προστιθέ µενης αξίας  στην  ΕΕ αναφορικά  µε συγκεκρι µένες 
χρηµατοδοτού µενες δράσεις : 
• ενίσχυση  ανταλλαγής  βέλτιστων  πρακτικών  µεταξύ  κρατών  µελών , 
• στήριξη  δικτύων  ανταλλαγής  γνώσεων  ή αµοιβαίας  µάθησης , 
• αντιµετώπιση  των διασυνοριακών  απειλών  για τη µείωση  των κινδύνων  και τον 
µετριασ µό των συνεπειών  τους, 
• αντιµετώπιση  συγκεκρι µένων  ζητηµάτων  που συνδέονται  µε την εσωτερική  αγορά , 
όπου  η ΕΕ έχει ουσιαστική  νοµιµοποίηση  να διασφαλίσει  λύσεις  υψηλής  ποιότητας  σε 
όλα τα κράτη  µέλη, 
• αποδέσ µευση  του δυνα µικού  της καινοτο µίας στον  τοµέα της υγείας , 
• µέτρα που θα µπορούσαν  να οδηγήσουν  σε ένα σύστη µα συγκριτικής  αξιολόγησης  
για τη λήψη  αποφάσεων ,  
• βελτίωση  των οικονο µιών κλίµακας , οδεύοντας  τη σπατάλη  λόγω  των επικαλύψεων  
και βελτιστοποίηση  της χρήσης  των χρηµατοδοτικών  πόρων . 
4. ΣΤΟΧΟΙ  ΤΟΥ  ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ  
Λαµβάνοντας  υπόψη  τα προβλή µατα και το πλαίσιο  που περιγράφονται  ανωτέρω , καθώς  και 
τους περιορισ µένους  δηµοσιονο µικούς  πόρους  κατά  τα επόµενα έτη, οι γενικοί  στόχοι  του 
προγρά µµατος «Υγεία  για την ανάπτυξη » είναι  η συνεργασία  µε τα κράτη  µέλη µε την 
ενθάρρυνση  της καινοτο µίας στην  υγειονο µική περίθαλψη  και η αύξηση  της βιωσι µότητας  
 
 9των συστη µάτων  υγείας , η βελτίωση  της υγείας  των πολιτών  της ΕΕ και η προστασία  τους 
από τις διασυνοριακές  απειλές  κατά  της υγείας .   
 Όλοι  οι ειδικοί  στόχοι  που διέπουν  τη λογική  του Προγρά µµατος έχουν  ως γνώµονα την 
παραγωγή  αποτελεσ µάτων  και δίνουν  έµφαση  στα πρακτικά  αποτελέσ µ
ατα και στον  βαθµό 
εφαρ µογής τους από τα κράτη  µέλη στα εθνικά  προγρά µµατά τους και τις πολιτικές  υγείας , 
έτσι ώστε  να λειτουργήσουν  ως µοχλός  για δράση  στον  τοµέα της υγείας  και σε άλλες  
πολιτικές  και άλλα  προγρά µµατα χρηµατοδότησης  της ΕΕ:  
1. Ανάπτυξη  κοινών  εργαλείων  και µηχανισ µών στο επίπεδο  της ΕΕ για την αντιµετώπιση  
των ελλείψεων  πόρων , τόσο  ανθρώπινων  όσο και χρηµατοδοτικών , και για τη διευκόλυνση  
της εφαρ µογής  της καινοτο µίας στην  υγειονο µική περίθαλψη , µε στόχο  να υπάρξει  
συµβολή  σε καινοτό µα και βιώσι µα συστή µατα υγείας  
Στηρίζοντας  τις προσπάθειες  των κρατών  µελών  να βελτιώσουν  την επάρκεια  και 
χρηµατοοικονο µική βιωσι µότητα  της υγειονο µικής περίθαλψης , το πρόγρα µµα έχει στόχο  να 
ενθαρρύνει  την µετατόπιση  σηµαντικών  πόρων  στο πλαίσιο  αυτού  του τοµέα προς  τα πλέον  
καινοτό µα και πολύτι µα προϊόντα  και υπηρεσίες , τα οποία  ταυτόχρονα  προσφέρουν  το 
καλύτερο  δυνα µικό της αγοράς  και συµβάλλουν  µακροπρόθεσ µα στην  εξοικονό µηση 
δαπανών . Η µεταρρύθ µιση του συστή µατος υγείας  πρέπει  σαφώς  να συνίσταται  σε έναν 
συνδυασ µό άµεσων  ωφελειών  σε όρους  επάρκειας  µε µακροπρόθεσ µη στρατηγική  δράση  που 
να αντιµετωπίζει  τα βασικά  στοιχεία  του κόστους . Παραδείγ µατος χάριν , η ευρωπαϊκή  
συνεργασία  για αξιολογήσεις  της τεχνολογίας  της υγείας  δεν θα περιορίσει  µόνο τις 
επικαλύψεις  και θα συµβάλει  στη συγκέντρωση  πραγ µατογνω µοσύνης , αλλά  µπορεί  να 
αποδεσ µεύσει  το δυνα µικό για βιώσι µη καινοτο µία στα προϊόντα  και τις υπηρεσίες  υγείας .  
Είναι  απολύτως  αναγκαίο  να αναπτυχθούν  κοινά  εργαλεία  και µηχανισ µοί στο επίπεδο  της 
ΕΕ για να βοηθήσουν  τα εθνικά  συστή µατα υγείας  να παρέχουν  περισσότερη  φροντίδα  µε 
λιγότερους  πόρους . Πρέπει  να βρεθούν  καινοτό µες λύσεις  για την αντιµετώπιση  των 
ελλείψεων  σε εργατικό  δυνα µικό και για να µεγιστοποιηθεί  η επάρκεια  των συστη µάτων  
υγείας  µέσω της χρήσης  καινοτό µων προϊόντων , υπηρεσιών  και εργαλείων .  
Η στρατηγική  «Ευρώπη  2020» ορίζει  την καινοτο µία ως καθοριστικό  παράγοντα  για τη 
δηµιουργία  έξυπνης  ανάπτυξης . Υπάρχει  ένα τεράστιο  δυνα µικό «έξυπνης  ανάπτυξης » στην  
υγεία , το οποίο  µπορεί  να συµβάλει  στη βελτίωση  της αποτελεσ µατικότητας  και τη 
δηµιουργία  νέων  παρε µβάσεων  στον  τοµέα της υγείας  και προϊόντων  προσαρ µοσµένων  στην  
κοινωνία  µας. Η καινοτο µία ανταποκρίνεται  στην  πρόκληση  της βιωσι µότητας  που 
αντιµετωπίζουν  τα συστή µατα υγείας , τόσο  µέσω της ενίσχυσης  εξ ολοκλήρου  καινοτό µων 
λύσεων  για την ικανοποίηση  αναγκών  και την αποτελεσ µατικότερη  χρησι µοποίηση  των ήδη 
διαθέσι µων πόρων  όσο και για τη δηµιουργία  των σωστών  όρων  για µελλοντική  καινοτο µία. 
∆εν πρέπει  να θεωρείται  ότι η καινοτο µία βασίζεται  µόνο στην  τεχνολογία , αλλά  και ότι είναι  
ένας οργανωτικός  και κοινωνικός  παράγοντας  µε επίκεντρο  τον άνθρωπο , ώστε  να είναι  σε 
θέση  να επιφέρει  πραγ µατικά  οφέλη  µε οικονο µικά αποδοτικό  τρόπο . 
Η πρόσφατη  οικονο µική κρίση  κατέστησε  ακόµη πιεστικότερη  την ανάγκη  να βελτιωθεί  η 
οικονο µική αποδοτικότητα  των συστη µάτων  υγείας  και την έχει αναγάγει  σε ύψιστη  πολιτική  
προτεραιότητα  που είναι  πιθανό  να παρα µείνει στο επίκεντρο  του ενδιαφέροντος  για πολλά  
ακόµη χρόνια . Τα κράτη  µέλη θα πρέπει  να εξισορροπήσουν  την ανάγκη  να παρέχουν  
πρόσβαση  σε όλους , δεδοµένης της αυξη µένης ζήτησης  για ποιοτικές  υπηρεσίες  υγείας  σε µια 
περίοδο  περιορισ µένων  χρηµατοδοτικών  πόρων . 
Η οικονο µικά αποδοτική  χρήση  των ιατρικών  τεχνολογιών , συµπεριλα µβανο µένων  των νέων  
θεραπειών  που βασίζονται  στη γονιδιακή  επιστή µη, η επάρκεια  προσφοράς  επαγγελ µατιών  
του τοµέα της υγείας , η αναγκαία  πραγ µατογνω µοσύνη  για τη βελτίωση  της διαδικασίας  
 
 10λήψης  αποφάσεων  καθώς  και η στήριξη  της Ευρωπαϊκής  Εταιρικής  Σχέσης  Καινοτο µίας για 
την ενεργό  και υγιή γήρανση  αποτελούν  τους τοµείς στους  οποίους  το πρόγρα µµα θα 
µπορούσε  να διαδρα µατίσει  σηµαντικό  ρόλο  στο πλαίσιο  αυτού  του στόχου  πολιτικής , 
ακολουθώντας  µια πολύ  ρεαλιστική  προσέγγιση . 
2. Βελτίωση  της πρόσβασης  στην  ιατρική  πραγ µατογνω µοσύνη  και ενηµέρωση  για τους  
ειδικούς  όρους  και πέρα  από τα εθνικά  σύνορα  και ανάπτυξη  κοινών  λύσεων  και 
κατευθυντήριων  γραµµών για τη βελτίωση  της ποιότητας  της υγειονο µικής περίθαλψης  
και της ασφάλειας  των ασθενών , µε στόχο  τη µεγαλύτερη  πρόσβαση  σε καλύτερη  και 
ασφαλέστερη  υγειονο µική περίθαλψη  για τους πολίτες  της ΕΕ. 
Η βελτίωση  της πρόσβασης  όλων  των πολιτών  στην  υγειονο µική περίθαλψη , ανεξάρτητα  από 
το εισόδη µα, την κοινωνική  κατάσταση , τον τόπο  και την εθνικότητά  τους είναι  καθοριστική  
για την άρση  των υφιστα µένων  ουσιαστικών  ανισοτήτων  στην  υγεία . Όλοι  οι πολίτες  της ΕΕ 
πρέπει  να έχουν  πρόσβαση  σε ασφαλή  και υψηλής  ποιότητας  υγειονο µική περίθαλψη , 
ανεξάρτητα  από την κατάστασή  τους. Στην  πραγ µατικότητα , ωστόσο , εξακολουθούν  να 
υπάρχουν  σηµαντικές  διαφορές  όσον  αφορά  την πρόσβαση  στην  υγειονο µική περίθαλψη  
στην  ΕΕ. Αναγνωρίζεται  επίσης  ότι η υγεία  είναι  βασικός  παράγοντας  ανισοτήτων , διότι  η 
κακή  κατάσταση  της υγείας  συχνά  έχει σηµαντική  επίπτωση  στη δυνατότητα  πρόσβασης  σε 
αποτελεσ µατική  υγειονο µική φροντίδα  και στις δυνατότητες  του κάθε  πολίτη  να ενεργήσει  µε 
βάση  πληροφορίες  σε θέµατα υγείας  οι οποίες  διαδίδονται  σε εθνικό  και ευρωπαϊκό  επίπεδο . 
Η δράση  βάσει  όλων  των στόχων  του προγρά µµατος εκτιµάται ότι θα συµβάλει  στην  άρση  
αυτών  των ανισοτήτων  µέσω της αντιµετώπισης  των διαφόρων  παραγόντων  της υγείας  που 
δηµιουργούν  και αυξάνουν  τις ανισότητες , καθώς  και ως συµπληρω µατική  δράση  στο 
πλαίσιο  άλλων  προγρα µµάτων  που αφορούν  ειδικά  την αντιµετώπιση  κοινωνικών  και 
περιφερειακών  ανισοτήτων  στο εσωτερικό  της ΕΕ.  
Για να βελτιωθεί  η πρόσβαση  στην  υγειονο µική περίθαλψη , ιδίως  σε ειδικές  συνθήκες , όταν 
η ικανότητα  σε εθνικό  επίπεδο  είναι  ανεπαρκής , είναι  σαφώς  χρήσι µο να ενισχυθεί  η 
δικτύωση  µεταξύ  των ευρωπαϊκών  κέντρων  αναφοράς  στα οποία  πρέπει  να έχουν  πρόσβαση  
όλοι οι πολίτες  σε όλη την ΕΕ.  
Είναι  δυνατό  να υπάρξει  ανταλλαγή  σπάνιων  γνώσεων  και να συνδυαστούν  πόροι  µε τον 
αποτελεσ µατικότερο  δυνατό  τρόπο  σε όλη την ΕΕ, όπως  αποδεικνύει , παραδείγ µατος χάρη , η 
περίπτωση  των σπάνιων  ασθενειών3. Βάσει  του ειδικού  στόχου  2, αυτή  η κατανο µή πόρων  
πρέπει  να επεκταθεί  και σε άλλους  τοµείς υγείας  που απαιτούν  ειδική  συγκέντρωση  πόρων  ή 
πραγ µατογνω µοσύνης  για την αντιµετώπιση  διαφόρων  κλινικών  συνθηκών . Ο βασικός  
στόχος  στην  προκει µένη περίπτωση  είναι  η συγκέντρωση  ιατρικής  πραγ µατογνω µοσύνης  και 
γνώσης , µε στόχο  να βελτιωθεί  η πρόσβαση  στη διάγνωση  και η παροχή  υπηρεσιών  για όλους  
τους ασθενείς  που χρειάζονται  περίθαλψη  υψηλού  βαθµού ειδίκευσης  για µια συγκεκρι µένη 
ασθένεια  ή οµάδα ασθενειών . 
Τα δίκτυα  αυτά  µπορούν  να συνεισφέρουν  στην  ήδη σηµαντική  πραγ µατογνω µοσύνη  και 
ικανότητα  για συγκεκρι µένες σύνθετες /υψηλής  τεχνολογίας  διαγνωστικές  ή θεραπευτικές  
υπηρεσίες  των κέντρων  που συµµετέχουν , προσφέρουν  σηµαντική  προστιθέ µενη αξία µε τη 
µορφή  βελτιω µένης ποιότητας  και οικονο µικά αποδοτικής  διάδοσης  σε όλο το φάσµα των 
υπηρεσιών  υγείας . 
                                                 
3 Βλ. παράρτη µα 7 για περιπτωσιολογικές  µελέτες  σχετικά  µε τα ευρωπαϊκά  δίκτυα  αναφοράς  για σπάνιες  
ασθένειες  και το ORPHANET. 
 
 11Απώτατος  στόχος  είναι  η βελτίωση  της υγείας  των ασθενών  µέσω της αύξησης  των 
διασυνοριακών  δυνατοτήτων . Αυτό  θα βοηθήσει  επίσης  τα κράτη  µέλη να ενισχύσουν  τους 
ασθενείς  τους, αυξάνοντας  τις διαθέσι µες πληροφορίες  και τη διαφάνεια  για την παροχή  
υπηρεσιών  υγείας  τα οποία , µε τη σειρά  τους, θα συµβάλουν  στην  παραγωγή  καλύτερων  
αποτελεσ µάτων  της υγειονο µικής περίθαλψης . 
Ειδικές  δράσεις  στο πλαίσιο  αυτού  του στόχου  πολιτικής  πρέπει  να περιλα µβάνουν  τη 
δηµιουργία  ευρωπαϊκών  δικτύων  αναφοράς  για διαπίστευση  και στήριξη , την ενίσχυση  της 
συνεργασίας  για την ασφάλεια  των ασθενών  και την ποιότητα  της φροντίδας  και τη βελτίωση  
της συνετής  χρήσης  αντιµικροβιακών  ουσιών  από τον άνθρωπο . 
3. Εντοπισ µός, διάδοση  και προώθηση  της εφαρ µογής  επικυρω µένων  βέλτιστων  
πρακτικών  για οικονο µικά αποδοτικά  µέτρα  πρόληψης  µέσω της αντιµετώπισης  των 
βασικών  παραγόντων  κινδύνου , συγκεκρι µένα του καπνίσ µατος , της κατάχρησης  
οινοπνεύ µατος  και της παχυσαρκίας  καθώς  και του HIV/AIDS, µ ε ειδική  έµφαση  στη 
διασυνοριακή  διάσταση , µε στόχο  την πρόληψη  των ασθενειών  και την προάσπιση  της 
καλής  υγείας . 
Η πρόληψη  ασθενειών  και η προάσπιση  της υγείας  συµβάλλουν  στην  αύξηση  του αριθµού 
των «ετών  υγιούς  ζωής » ή ετών  διαβίωσης  µε καλή  υγεία . Πέρα  από το γεγονός  ότι η υγεία  
αποτελεί  από µόνη της το πολυτι µότερο  αγαθό  και αυτοσκοπό , οι υγιείς  πολίτες  συµβάλλουν  
στην  οικονο µική ευηµερία µέσω της µεγαλύτερης  συµµετοχής  στους  στην  αγορά  εργασίας  
και της παραγωγικότητάς  τους. Οι καλά  στοχευ µένες επενδύσεις  για την προάσπιση  της 
υγείας  και την πρόληψη  των ασθενειών  είναι  ένα από τα οικονο µικά αποδοτικότερα  µέσα για 
την αύξηση  του ακαθάριστου  εγχώριου  προϊόντος . Αυτό  αποκτά  εξαιρετικά  κρίσι µη σηµασία 
στο πλαίσιο  µιας γηράσκουσας  κοινωνίας  και παράτασης  του εργασιακά  ενεργού  βίου. 
Οι σωστές  επενδύσεις  δεν συµβάλλουν  µόνο στη βελτίωση  της υγείας , αλλά  και σε 
µακροβιότερη  και παραγωγικότερη  ζωή και στη µείωση  των ελλείψεων  εργατικού  δυνα µικού. 
Εάν οι ευρωπαίοι  έχουν  καλύτερη  υγεία  θα µπορούν  να συνεχίσουν  να συµβάλλουν  στην  
οικονο µία όσο µεγαλώνουν , ως εργαζό µενοι, εθελοντές  και καταναλωτές . Η εµπειρία  των 
ηλικιω µένων  θα είναι  ακόµη περισσότερο  απαραίτητη  σε έναν πληθυσ µό µε χαµηλά ποσοστά  
γεννήσεων  και έλλειψη  ειδικευ µένου εργατικού  δυνα µικού. 
Το Πρόγρα µµα προβλέπει  δράση  για τη στήριξη  των προσπαθειών  των κρατών  µελών  που 
αποσκοπούν  στην  παράταση  των ετών  υγιούς  και παραγωγικού  βίου στους  τοµείς των 
οικονο µικά αποδοτικών  µέτρων  προώθησης  και της πρόληψης  των παραγόντων  κινδύνου  και 
των υφιστα µένων  καθοριστικών  παραγόντων  της υγείας , των χρόνιων  ασθενειών  και του 
καρκίνου . 
4. Ανάπτυξη  κοινών  µεθόδων  και απόδειξη  της αξίας  τους για την καλύτερη  ετοιµότητα  
και τον συντονισ µό σε έκτακτες  καταστάσεις  υγείας , µε στόχο  την προστασία  των πολιτών  
από τις διασυνοριακές  απειλές  κατά  της υγείας . 
Πρόσφατα , η ΕΕ αντιµετώπισε  διάφορες  σηµαντικές  διασυνοριακές  απειλές  κατά  της υγείας , 
όπως  η πανδη µία γρίπης  ή του SARS. Η αρµοδιότητα  της ΕΕ σε θέµατα συντονισ µού της 
ετοιµότητας  και αντιµετώπισης  σοβαρών  διασυνοριακών  απειλών  κατά  της υγείας  ορίζεται  
στη συνθήκη  της Λισαβόνας . Από τη φύση  τους, αυτές  οι απειλές  δεν περιορίζονται  σε 
εθνικά  σύνορα  και δεν µπορούν  να αντιµετωπιστούν  αποτελεσ µατικά  από κανένα  κράτος  
µέλος µόνο του. Η ΕΕ πρέπει  να είναι  καλά  προετοι µασµένη απέναντι  σε αυτές  τις απειλές  οι 
οποίες  µπορούν  να έχουν  µεγάλη  επίπτωση  όχι µόνο στην  υγεία  και τη ζωή των πολιτών , 
αλλά  και στην  οικονο µία.  
Για να περιοριστούν  στο ελάχιστο  οι επιπτώσεις  στη δηµόσια υγεία  των διασυνοριακών  
απειλών  κατά  της υγείας , που θα µπορούσαν  να κυµαίνονται  από τη µαζική  µόλυνση  που 
 
 12προκαλείται  από χηµικά ατυχή µατα ή επιδη µίες ή πανδη µίες, όπως  αυτές  που εκδηλώθηκαν  
πρόσφατα  µε το E coli , τον H1N1 ή το SARS (σοβαρό  οξύ αναπνευστικό  σύνδρο µο), πρέπει  
να θεσπιστούν  ή να ενισχυθούν  ισχυροί  µηχανισ µοί ή εργαλεία  για την ανίχνευση , εκτίµηση 
και διαχείριση  σοβαρών  διασυνοριακών  απειλών  κατά  της υγείας . Λόγω  της φύσης  αυτών  
των κινδύνων , απαιτείται  συντονισ µένη λήψη  µέτρων  για τη δηµόσια υγεία  σε επίπεδο  ΕΕ για 
την αντιµετώπιση  των διαφόρων  προβλη µάτων , µε βάση  την ετοιµότητα  και σχέδιο  
αντιµετώπισης , ισχυρή  και αξιόπιστη  εκτίµηση κινδύνου  και ένα ισχυρό  πλαίσιο  διαχείρισης  
κινδύνου  και κρίσεων . 
Πρωταρχικός  στόχος  είναι  να ενισχυθούν  η παρακολούθηση , το σύστη µα έγκαιρης  
προειδοποίησης  και καταπολέ µησης  των σοβαρών  διασυνοριακών  απειλών  κατά  της υγείας , 
επίσης  µε βάση  την έννοια  «µία υγεία » και ενόψει  του συνολικού  πλαισίου  για την ασφάλεια  
σε θέµατα υγείας  που βρίσκεται  στο στάδιο  της επεξεργασίας . 
Σε αυτό  το πλαίσιο , το µελλοντικό  πρόγρα µµα «Υγεία  για την ανάπτυξη » θα στηρίξει  την 
εφαρ µογή της νοµοθεσίας  της ΕΕ όσον  αφορά  τους κινδύνους  για την υγεία  και τη δράση  της 
ΕΕ στον  τοµέα της διαχείρισης  κινδύνου  για τη δηµόσια υγεία . Θα εξεταστούν  όλα τα 
στοιχεία  της διαχείρισης  κινδύνων : ετοιµότητα  και σχεδιασ µός αντίδρασης , κοινοποίηση  
κινδύνου  και κρίσεων , δηµιουργία  ικανοτήτων  για την εκτίµηση του κινδύνου  και την 
κατάρτιση , ανταλλαγές  εµπειριών  και βέλτιστων  πρακτικών  για τον χειρισ µό έκτακτων  
καταστάσεων  υγείας . Η προβλεπό µενη δράση  κυµαίνεται  από τη στήριξη  της ανάπτυξης  της 
βασικής  ικανότητας  των κρατών  µελών  και των προτύπων  ετοιµότητας  για τον σχεδιασ µό 
αντίδρασης . 
Αυτή  η δηµιουργία  ικανοτήτων  καλύπτει  την επιτήρηση , την ανίχνευση  και εκτίµηση 
κινδύνου  για τις µεγάλες  απειλές  κατά  της υγείας , µε βάση  την επανεξέταση  και ανάπτυξη  
της νοµοθεσίας , σε συνδυασ µό µε διακρατικές , διατο µεακές  δραστηριότητες  κατάρτισης  και 
πρωτοβουλίες  για την πρόληψη  και τον έλεγχο  των µεταδοτικών  ασθενειών , της µικροβιακής  
αντοχής  και των ενδονοσοκο µειακών  λοιµώξεων , µέσω της βελτίωσης  των πολιτικών  και 
στρατηγικών  στον  τοµέα του εµβολιασ µού σε επίπεδο  ΕΕ. 
5. ΕΠΙΛΟΓΕΣ  ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ  
Η επιλογή  1 αντιστοιχεί  στις ελάχιστες  απόλυτα  αναγκαίες  δράσεις  βάσει  των νοµικών  
υποχρεώσεων  που επιβάλλουν  η συνθήκη  και το ισχύον  κεκτη µένο της ΕΕ στους  τοµείς των 
φαρµάκων , του ιατροτεχνολογικού  εξοπλισ µού, των ουσιών  ανθρώπινης  προέλευσης , των 
δικαιω µάτων  των ασθενών  για διασυνοριακή  υγειονο µική περίθαλψη , υγειονο µική ασφάλεια  
(διασυνοριακές  απειλές  κατά  της υγείας ) και του καπνίσ µατος. 
Η επιλογή  2 αντιστοιχεί  στο σενάριο  αναφοράς . Συνεπάγεται  τη συνέχιση  του προγρά µµατος 
µε την παρούσα  µορφή  του χωρίς  αλλαγές , µε βάση  τα συµπεράσ µατα των αξιολογήσεων , 
συµπληρω µατικά  προς  τις άµεσες νοµικές υποχρεώσεις . 
Η επιλογή  3, υποεπιλογή  A αντιστοιχεί  σε ένα καλά  δοµηµένο πρόγρα µµα µε 
συγκεκρι µένους , µετρήσι µους, εφικτούς , ρεαλιστικούς  και χρονικά  προσδιορισ µένους   
(SMART) στόχους , ιεραρχη µένες δράσεις  βάσει  προτεραιότητας , δηµιουργία  προστιθέ µενης 
αξίας  της ΕΕ και καλύτερη  παρακολούθηση  των αποτελεσ µάτων  και επιπτώσεων . Θα 
εστιάζεται :  
• στη στήριξη  δράσεων  που απαιτούνται  από την ισχύουσα  νοµοθεσία  της ΕΕ για την 
υγεία  και την εσωτερική  αγορά , 
 
 13• στη στήριξη  της υιοθέτησης  καινοτό µων λύσεων  για τη βελτίωση  των ειδικών  
στοιχείων  που αφορούν  την ποιότητα , αποτελεσ µατικότητα  και βιωσι µότητα  των 
συστη µάτων  υγείας , 
• στην  πρόληψη  ασθενειών  σε επίπεδο  ΕΕ, παρέχοντας  βοήθεια  και συµπληρώνοντας  
τις προσπάθειες  των κρατών  µελών  να αυξηθεί  ο αριθµός των ετών  υγιούς  ζωής  των 
πολιτών  (ΕΥΖ ), περιλα µβανο µένης της µείωσης  των ανισοτήτων  σε θέµατα υγείας , 
αλλά  κυρίως  µε άλλα  µέσα εκτός  από τους πόρους  του προγρά µµατος που 
περιορίζονται  στην  ανάπτυξη  των µεθόδων  εργασίας  και αξιολόγησης  της πολιτικής · 
• στη στήριξη  και συµπλήρωση  των προσπαθειών  των κρατών  µελών  να 
προστατεύσουν  τους πολίτες  από τις διασυνοριακές  απειλές  κατά  της υγείας . 
Η υποεπιλογή  3, υποεπιλογή  B αντιστοιχεί  σε ένα καλά  δοµηµένο πρόγρα µµα, αλλά  
ασχολείται  µόνο µε έναν από τους γενικούς  στόχους . Το πρόγρα µµα αυτό  θα εστιάζεται : 
• στη στήριξη  δράσεων  που απαιτεί  η ισχύουσα  νοµοθεσία  της ΕΕ για την υγεία  και 
την εσωτερική  αγορά , 
• στη στήριξη  του βαθµού εφαρ µογής των καινοτό µων λύσεων  για τη βελτίωση  των 
ειδικών  στοιχείων  που αφορούν  την ποιότητα , την αποτελεσ µατικότητα  και τη 
βιωσι µότητα  των συστη µάτων  υγείας ,  
• στη στήριξη  και συµπλήρωση  των προσπαθειών  των κρατών  µελών  να 
προστατεύσουν  τους πολίτες  από τις διασυνοριακές  απειλές  κατά  της υγείας . 
Η υποεπιλογή  3, υποεπιλογή  Γ αντιστοιχεί  σε ένα πρόγρα µµα που περιορίζεται  στη στήριξη  
δράσεων  οι οποίες  απαιτούνται  από την ισχύουσα  νοµοθεσία  της ΕΕ για τον τοµέα της υγείας  
και την εσωτερική  αγορά  και στη στήριξη  και συµπλήρωση  των προσπαθειών  των κρατών  
µελών  να προστατεύσουν  τους πολίτες  από τις διασυνοριακές  απειλές  κατά  της υγείας . 
Επιπλέον , θα υπάρξει  σχετική  διάδοση  των αποτελεσ µάτων  του τρέχοντος  προγρά µµατος για 
την υγεία , µε στόχο  να ληφθούν  υπόψη  τα συµπεράσ µατα των προηγού µενων  αξιολογήσεων .  
Η επιλογή  4 αντιστοιχεί  σε ένα καλά  δοµηµένο πρόγρα µµα που εστιάζεται  στα ίδια ζητήµατα 
µε αυτά  της επιλογής  3 α) αλλά  προσθέτει  έναν ειδικό  στόχο  για την αντιµετώπιση  ευρύτερων  
κοινωνικών  και οικονο µικών  αιτίων  των ανισοτήτων  της υγείας  µε τα κατάλληλα  
χρηµατοδοτικά  µέσα. Η επιλογή  αυτή  συνεπάγεται  σηµαντική  αύξηση  των πιστώσεων  που 
διατίθεται  για το πρόγρα µµα. 
6. ΣΥΓΚΡΙΣΗ  ΤΩΝ  ΕΠΙΛΟΓΩΝ  
Η επιλογή  που συνεπάγεται  τη µηδενική  διάθεση  πόρων  δεν εξετάστηκε . Χωρίς  πιστώσεις , 
η Επιτροπή  δεν θα ήταν  απλά  σε θέση  να εκπληρώσει  τις υποχρεώσεις  που απορρέουν  από 
την υφιστά µενη νοµοθεσία . 
Η επιλογή  1 θα προκαλούσε  µείωση  της στήριξης  της ΕΕ στην  πολιτική  για τη δηµόσια υγεία  
και θα ήταν  αντίθετη  µε τα συµπεράσ µατα της αξιολόγησης  του τρέχοντος  προγρά µµατος για 
την υγεία  και των αιτηµάτων  να συνεχιστεί  η εφαρ µογή του προγρά µµατος που διατύπωσαν  
οι Υπουργοί  Υγείας  της ΕΕ και άλλοι  ενδιαφερό µενοι φορείς . ∆εν θα εξασφάλιζε  την 
απαιτού µενη στήριξη  για τη µελλοντική  πολιτική  δηµόσιας  υγείας . 
Η επιλογή  2 θα επέτρεπε  να ληφθούν  υπόψη , σε σχετικό  βαθµό, οι ανησυχίες  των κρατών  
µελών  και των ενδιαφερό µενων  φορέων  και θα λειτουργούσε  ως µοχλός  για τις εθνικές  
πολιτικές  για την υγεία . Εντούτοις , λόγω  απουσίας  µιας λογικής  παρέ µβασης , έλλειψης  
συγκεκρι µένων , µετρήσι µων, εφικτών , ρεαλιστικών  και χρονικά  προσδιορισ µένων  στόχων  
 
 14και ιεράρχησης  προτεραιοτήτων  για ένα µεγάλο  αριθµό δράσεων  και χωρίς  συγκεκρι µένους  
δείκτες  για τη µέτρηση  των αποτελεσ µάτων , η οποιαδήποτε  επίπτωση  θα ήταν  καταρχάς  πολύ  
δύσκολο  να εκτιµηθεί, αλλά  θα ήταν  και πολύ  περιορισ µένη, διότι  δεν θα εντασσόταν  σε µία 
ευρύτερη  λογική . Αυτός  ο τύπος  προγρά µµατος δεν θα επέτρεπε  να επιτευχθούν  οι στόχοι  και 
δεν θα λάµβανε  υπόψη  τις συστάσεις  από προηγού µενες αξιολογήσεις  και ελέγχους . 
Η επιλογή  3, υποεπιλογή  A επιτρέπει  την επίτευξη  ειδικών  στόχων  µέσω των δράσεων  που 
καθορίζονται  και ιεραρχούνται  στην  παρούσα  εκτίµηση επιπτώσεων . Θα ικανοποιούνταν  οι 
νοµικές υποχρεώσεις  της Επιτροπής . Το προτεινό µενο πρόγρα µµα θα αντιµετώπιζε  τις 
βασικές  επικρίσεις  που διατυπώνονται  από τους εξωτερικούς  αξιολογητές  και στην  έκθεση  
του Ελεγκτικού  Συνεδρίου . Θα είχε λογική  παρέ µβασης , σαφώς  καθορισ µένους  στόχους  
πολιτικής , µετρήσι µους, εφικτούς , ρεαλιστικούς  και χρονικά  προσδιορισ µένους  στόχους , µε 
γνώµονα την παραγωγή  αποτελεσ µάτων , και ειδικούς  στόχους . Οι δράσεις  για υλοποίηση  θα 
ήταν  ιεραρχη µένες, µε τη βοήθεια  ειδικών  κριτηρίων  παραγωγής  προστιθέ µενης αξίας  της ΕΕ 
και ένα σύνολο  δεικτών  που θα καθορίζονταν  για τη µέτρηση  των αποτελεσ µάτων  και τον 
βαθµό εφαρ µογής των αποτελεσ µάτων  του προγρά µµατος από τα κράτη  µέλη. Έτσι , θα ήταν  
δυνατό  να µετρηθούν  τα επιτεύγ µατα και να αναληφθεί  δράση  σε περίπτωση  που δεν θα είναι  
σύµφωνα  µε τα ορόση µα που έχουν  καθοριστεί  και, τέλος , να προσδιοριστεί  η επίπτωση  του 
προγρά µµατος. 
Η επιλογή  3, υποεπιλογή  B αντιστοιχεί  σε µικρότερο  προϋπολογισ µό από αυτόν  του 
τρέχοντος  προγρά µµατος και από τους πόρους  που προβλέπονται  στην  ανακοίνωση  για το 
Π∆Π . Η επιλογή  αυτή  δεν θα επέτρεπε  την ικανοποιητική  αντιµετώπιση  των προκλήσεων  
που αντιµετωπίζει  η δηµόσια υγεία , διότι  δεν θα υπήρχαν  συνέργειες  ανάµεσα στην  
προώθηση  της καλής  υγείας  και την αντιµετώπιση  χρόνιων  ασθενειών , ιδίως  όσον  αφορά  την 
έκθεση  των πολιτών  σε χρόνιες  ασθένειες . Το πρόγρα µµα δεν θα ανταποκρινόταν  στις 
προσδοκίες  των κρατών  µελών  και άλλων  ενδιαφερό µενων  φορέων . 
Η επιλογή  3, υποεπιλογή  Γ αντιστοιχεί  απλά  στην  επιλογή  1, αλλά  µε τον ειδικό  στόχο  όσον  
αφορά  τις απειλές  κατά  της υγείας . Ενώ θα ικανοποιούνταν  οι νοµικές υποχρεώσεις  της 
Επιτροπής  και θα εκτελούνταν  οι δράσεις  όσον  αφορά  τις απειλές  κατά  της υγείας , θα 
διακόπτονταν  η υλοποίηση  όλων  των άλλων  δράσεων  στο επίπεδο  της ΕΕ. Αυτό  θα 
προκαλούσε  µείωση  της χρηµατοδότησης  της ΕΕ στην  πολιτική  για τη δηµόσια υγεία  και θα 
ήταν  αντίθετη  µε τα συµπεράσ µατα της αξιολόγησης  του τρέχοντος  προγρά µµατος υγείας  και 
το αίτηµα που διατύπωσαν  οι ενδιαφερό µενοι φορείς  και τα κράτη  µέλη να συνεχιστεί  η 
εφαρ µογή του προγρά µµατος. ∆εν θα µπορούσε  να εγγυηθεί  επαρκή  χρηµατοδότηση  της υπό 
επεξεργασία  µελλοντικής  πολιτικής  για τη δηµόσια υγεία . 
Η επιλογή  4 συνεπάγεται  ουσιαστική  αύξηση  του προϋπολογισ µού για τη δηµόσια υγεία , η 
οποία  είναι  ανέφικτη . 
Το αποτέλεσ µα της σύγκρισης  της επιλογής  είναι  αδια µφισβήτητο : η επιλογή  3 Α είναι  
µακράν  η προτι µώµενη. 
7. ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ  ΚΑΙ  ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ  
Το Πρόγρα µµα θα παρακολουθείται  σε ετήσια  βάση  για να αξιολογείται  η πορεία  προς  την 
επίτευξη  των ειδικών  στόχων  του σε σχέση  µε τα αποτελέσ µατά του και τους δείκτες  
επιπτώσεων  και για να γίνονται  οι αναγκαίες  προσαρ µογές της πολιτικής  και των 
προτεραιοτήτων  χρηµατοδότησης . 
 
 15Με αίτηση  της Επιτροπής , και χωρίς  δυσανάλογη  αύξηση  της διοικητικής  επιβάρυνσης , τα 
κράτη  µέλη πρέπει  να υποβάλουν  όλες τις διαθέσι µες πληροφορίες  σχετικά  µε την εφαρ µογή 
και τον αντίκτυπο  του Προγρά µµατος. 
Η πρόταση  προβλέπει  τη θέσπιση  ενός ενδεικτικού  εσωτερικού  πολυετούς  προγρά µµατος 
εργασίας  που θα χρησι µεύει ως οδηγός  για τα ετήσια  προγρά µµατα εργασίας . 
Στο πλαίσιο  του Προγρά µµατος θα χρησι µοποιείται  ένα ευρύ  φάσµα µηχανισ µών 
χρηµατοδότησης : προσκλήσεις  υποβολής  προτάσεων , επιχορηγήσεις  για δράσεις  µε τα κράτη  
µέλη, επιχορηγήσεις  για διεθνείς  οργανισ µούς, λειτουργικές  ενισχύσεις  και δηµόσιες  
συµβάσεις  προµηθειών . Όπως  αναφέρουν  οι αξιολογήσεις , η πείρα  που αποκτήθηκε  από την 
εισαγωγή  τους στο τρέχον  πρόγρα µµα για την υγεία  ήταν  θετικές  και θεωρείται  ότι 
αποτελούν  βελτίωση  σε σχέση  µε το προηγού µενο πρόγρα µµα για τη δηµόσια υγεία . 
Το Πρόγρα µµα θα υπόκειται  σε ενδιά µεση και εκ των υστέρων  αξιολόγηση . Η ενδιά µεση 
αξιολόγηση  θα χρησι µεύει για την εκτίµηση επιπτώσεων  για την ενδεχό µενη συνέχιση  της 
εφαρ µογής του προγρά µµατος στον  τοµέα της υγείας  την περίοδο  µετά το 2020.