ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Κ0Μ(91) 388 τελικό 
Βρυξέλλες, 12 Νοεμβρίου 1991 
ΥΠΟΜΝΗΜΑ 
σχετικά με 
ΤΗ4 ΑΝΟΙΚΤΗ ΕΞ ΑΠΟΣΤΑΣΕΩΣ MÉfîHZH 
στην 
ΕΥΡΠΤΑΪΚΗ KDINOfTHTA 
(υποβληθέν από την Επιτροπή) 

τ 
•i 
Ιστορικό 
1. Η σημασία της ανοικτής εξ αποστάσεως μάθησης για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα 
αναγνωρίστηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με την έκδοση ψηφίσματος για τα ανοικτά 
πανεπιστήμια στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα στις 10 Ιουλίου 1987^. Με βάση ορισμένα 
αιτήματα τα οποία απηύθηνε το Κοινοβούλιο στην Επιτροπή στα πλαίσια του r.qpanovci) 
ψηφίσματος συντάχθηκε ένα προκαταρκτικό έγγραφο^, στο οποίο καθορίζονται οι τομείς 
προτεραιότητας για κοινοτική δράση σχετικά με την Ανοικτή εξ Αποστάσεως Μάθηση και 
στις 24 Μαΐου 1991 η Επιτροπή ενέκρινε έκθεση σχετικά με την Ανοικτή και εξ 
Αποστάσεως Τριτοβάθμια Εκπαίδευση (TE) στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα (ΕΚ)(3>. 
^. Με πρωτοβουλία της ιρλανδικής προεδρίας στις 30 Μαΐου 1990, το Συμβούλιο συζήτησε τις 
δυνατότητες για κοινοτική δράση στον τομέα της Ανοικτής εξ Αποστάσεως Μάθησης (ΑεΑΜ) 
και ζήτησε από την Επιτροπή να προετοιμάσει προτάσεις για παρόμοια δράση σε στενή 
συνεργασία με τα κράτη μέλη. 
3. Με τη συγκρότηση ομάδας εθνικών εμπειρογνωμόνων, τα μέλη της οποίας ορίστηκαν από τις 
κυβερνήσεις και εκπροσωπούσαν τους τομείς της εκπαίδευσης και της επαγγελματικής 
κατάρτισης στα κράτη μέλη, δόθηκε η δυνατότητα εξέτασης των εθνικών προτεραιοτήτων 
όσον αφορά την ΑεΑΜ, και εντοπισμού των τομέων στους οποίους πρέπει να εξασφαλιστεί 
κοινοτική δράση σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας. 
4. Στο παρόν υπόμνημα τονίζεται η σημασία της ΑεΑΠ σε ένα ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων 
εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης για τα κράτη μέλη και για την ΕΚ. 
Αναφέρονται δραστηριότητες που έχουν ήδη αναληφθεί σ' αυτόν τον τομέα και φαίνεται 
πώς τα κοινοτικά προγράμματα συμπληρώνουν και συμπληρώνονται από δραστηριότητες που 
αφορούν τον τομέα της ΑεΑΜ και λαμβάνονται στα πλαίσια των υπαρχόντων κοινοτικών 
προγραμμάτων. Υποδεικνύει την ανάγκη για εφαρμογή πολιτικών και δράσης σε επίπεδο 
ιδρυμάτων και κρατών μελών που θα έχει ως αποτέλεσμα την επέκταση του πεδίου, της 
εφαρμογής και του κύρους της ΑεΑΜ και αναφέρεται σε τομείς στους οποίους θα ήταν 
πολύτιμη η ανταλλαγή γνώσεων και εμπειριών και πιθανώς η ανάληψη κοινής δράσης σε 
ευρωπαϊκό επίπεδο στα πλαίσια της δημιουργίας πανευρωπαϊκών δικτύων υποδομής για την 
επαγγελματική κατάρτιση. 
Επενδύσει οτον τουέα Tnc εκπαίδευα™: και επαννελυατικΛο KcrraOTioric-Κοινοτική 
προτεραιότητα 
5. Κερδίζει συνεχώς έδαφος η πεποίθηση ότι η ΕΚ πρέπει να επενδύσει σε μεγάλο βαθμό στο 
ανθρώπινο κεφάλαιο της προκειμένου να είναι σε θέση να αντιμετωπίσει επιτυχώς τις 
προκλήσεις των ερχόμενων δεκαετιών. Η πεποίθηση αυτή δημιουργήθηκε λόγω της 
επικείμενης ολοκλήρωσης της Εσωτερικής Αγοράς, για την επιτυχία της οποίας 
απαιτείται πλήρες φάσμα νέων επαγγελματικών δεξιοτήτων στον τομέα της διοίκησης 
(management), της επικοινωνίας και της οργάνωσης. Τα μέτρα που έχουν ληφθεί από την 
Κοινότητα όσον αφορά την εκμάθηση γλωσσών και την προώθηση της κινητικότητας κατά τη 
διάρκεια επαγγελματικής κατάρτισης αποσκοπούν στην προώθηση αυτών ακριβώς των 
επαγγελματικών δεξιοτήτων. 
Π) Έγγραφο Α2 - Θ9/87. 
(2; Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση και Επαγγελματική Κατάρτιση. 
Έγγραφο Εργασίας του Προσωπικού της Επιτροπής. 
SEC (90)479, 7 Μαρτίου 1990. 
(3) Λνο'.κτή και εξ Αποστάσεως TE στην ΕΚ. 'Β<θΘση της Επιτροπής, SEC (91)897 τελικό, 24 
Μ3"ίου 1901. 
3 
6. Οι πρόοδοι της επιστήμης και της τεχνολογίας και οι εφαρμογές τους στις επιχειρήσεις, 
τη διοίκηση και την καθημερινή ζωή ενισχύουν αυτή την πεποίθηση. Οι πρόοδοι αυτές 
καθιστούν τις ικανότητες και τις γνώσεις του εργατικού δυναμικού παρωχημένες με 
συνεχώς αυξανόμενο ρυθμό, γεγονός ικ>υ οδηγεί στην ανάγκη για συχνή επανεκπαίδευση. 
'Εχουν επίσης ως αποτέλεσμα τη μετατόπιση του κέντρου βάρους στη γνώση, όσον αφορά την 
εργασία, καθώς όλο και περισσότερο η βιομηχανία στηρίζεται στη γνώση και έχει ως 
κινητήρια δύναμη τη γνώση. Συνέπεια αυτού είναι η αισθητή ανάγκη αναβάθμισης των 
επαγγελματικών προσόντων του εργατικού δυναμικού. Η εκπαίδευση και η επαγγελματική 
κατάρτιση θεωρούνται οι κύριες προϋποθέσεις για την οικονομική επιτυχία και 
εκφράζονται συχνά φόβοι ότι οι επενδύσεις στην έρευνα και την ανάπτυξη και στην 
τεχνολογική εξέλιξη μπορεί να μην έχουν τα αναμενόμενα αποτελέσματα χωρίς ταυτόχρονη 
προσπάθεια για ανάπτυξη των ανθρώπινων πόρων. ^ 
7. Η προσπάθεια αυτή είναι απαραίτητη προκειμένου να παραμείνει η Ευρώπη ανταγωνιστική 
στη διεθνή αγορά. Τα διαθέσιμα στοιχεία (ρανερώνουν ότι οι κύριοι ανταγωνιστές της 
Κοινότητας στον τομέα του εμπορίου στον ανεπτυγμένο κόσμο συγκεντρώνουν τις 
προσπάθειες τους κυρίως, και σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό απ'ό,τι στην Ευρώπη, στη 
βελτίωση των επαγγελματικών δεξιοτήτων και γνώσεων του υπάρχοντος και μελλοντικού 
εργατικού δυναμικού τους. 
8. Η δημογραφική κατάσταση στην ΕΚ, όπου ο αριθμός νέων που προβλέπεται να σκινεώσουν το 
εργατικό δυναμικό στις ερχόμενες δύο δεκαετίες μειώνεται, αποτελεί άλλον ένα λόγο 
ανησυχίας. Υπό αυτές τις συνθήκες η οικονομία δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο στο 
ενδεχόμενο των νέων προσλήψεων για την απαραίτητη εισροή νέων γνώσεων και νέων 
επαγγελματικών δεξιοτήτων και πρέπει να φροντίσει επίσης σε αυξημένο βαθμό να 
αναβαθμίσει τα επαγγελματικά προσόντα του ήδη υπάρχοντος εργατικού δυναμικού. 
9. Πρέπει επίσης να επιδιωχθεί η αύξηση του ποσοστού συμμετοχής στο ενεργό εργατικό 
δυναμικό ομάδων οι οποίες μέχρι τώρα υποεκπροοωπούνταν. Συγκεκριμένο παράδειγμα 
τέτοιας ομάδας θα μπορούσε να είναι οι γυναίκες που επιθυμούν να επανενταχθούν στο 
εργατικό δυναμικό μετά από περίοδο διακοπής των επαγγελματικών δραστηριοτήτων τους 
για οικογενειακούς λόγους, θα χρειαστεί να παρασχεθεί επαγγελματική κατάρτιση ώστε 
αυτές οι ομάδες να έχουν πρόσβαση σε επαγγελματικές δεξιότητες και γνώσεις οι οποίες 
θα έχουν ζήτηση στην αγορά εργασίας. 
10. Η τελευταία δεκαετία χαρακτηρίστηκε από σημαντικές ελλείψεις επαγγελματικών 
δεξιοτήτων στην Κοινότητα παρόλο που η ανεργία συνέχισε να αυξάνει. Αυτό το εκ 
πρώτης όψεως παράδοξο είναι αποτέλεσμα του γοργού ρυθμού κατάργησης/δημιουργίας 
θέσεων εργασίας σε μια οικονομία που υφίσταται αλλαγές και εκσυγχρονισμό με πολύ ταχύ 
ρυθμό. Εν μέσω αυτών των αλλαγών ήταν προφανές ότι τα άτομα με καλύτερη μόρφωση και 
εξειδίκευση, που θα μπορούσαν να προσαρμοστούν ευκολότερα στις μεταβαλλόμενες 
απαιτήσεις της απασχόλησης, είχαν και το πλεονέκτημα μεγαλύτερης σταθερότητας 
απασχόλησης και υψηλότερο βιοτικό επίπεδο. Έχοντας υπόψη ακριβώς αυτή την κατάσταση, 
η Κοινότητα προτείνει το δικαίωμα πρόσβασης σε συνεχή επαγγελματική κατάρτιση για 
τους εργαζομένους στις εταιρίες^5). 
(4) Ελλείψεις επαγγελματικών δεξιοτήτων στην Ευρώπη. Η γνώμη της IRDAC (Συμβουλευτική 
Επιτροπή της Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων για τη Βιομηχανική Έρευνα και 
Ανάπτυξη), Νοέμβριος 1990. 
(5) Κοινοτικός Χάρτης των θεμελιωδών Κοινωνικών Δικαιωμάτων των Εργαζομένων, άρθρο 15. 
M> 
11. To γεγονός ότι η επιτυχία των νέων επιχειρήσεων εξαρτάται από το ειδικευμένο και 
κατάλληλο εργατικό δυναμικό αποτελεί βασικό παράγοντα για τη χάραξη των διαρθρωτικών 
πολιτικών. ΓΓαυτό το λόγο τα διαρθρωτικά ταμεία έχουν υποστηρίξει έντονα τα μέτρα 
επαγγελματικής κατάρτισης και επανεκπαίδευσης στις περιφέρειες της Κοινότητας και σε 
κλάδους όπου οι παραδοσιακές βιομηχανίες υφίστανται ουσιαστική οικονομική 
αναδιάρθρωση. Είναι πιθανόν ότι αυτού του είδους οι δραστηριότητες θα αποκτήσουν 
πολύ μεγάλη σημασία στις αγροτικές περιοχές ως αποτέλεσμα της εξέλιξης των αγροτικών 
πολιτικών. 
12. Όλοι οι παραπάνω παράγοντες συνηγορούν επιτακτικά για: 
- την αύξηση του επιπέδου των επαγγελματικών προσόντων των νεοεισερχομένων στο 
εργατικό δυναμικό· 
- την ανανέωση και την αναβάθμιση των επαγγελματικών προσόντων του υπάρχοντος 
εργατικού δυναμικού μέσω της συνεχούς εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης· 
- παροχή επαγγελματικής κατάρτισης σε ειδικούς τομείς ώστε να αυξηθεί το ποσοστό 
συμμετοχής στο εργατικό δυναμικό ομάδων που μέχρι σήμερα υποεκπροοωπούνταν· 
την εξασφάλιση μεγαλύτερης συνεργίας μεταξύ εκπαίδευσης και επαγγελματικής 
κατάρτισης και οικονομικής ζωής έτσι ώστε να επιτευχθεί κατάλληλη και 
ισορροπημένη εφαρμογή των δεξιοτήτων και γνώσεων. 
13. Η επίτευξη των παραπάνω στόχων απαιτεί περισσότερο διαφοροποιημένες, ανοικτές και 
ευέλικτες δομές εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης. Οι δομές αυτές θα πρέπει 
να έχουν σχεδιαστεί σύμφωνα με τις ανάγκες των πελατών και να μπορούν να 
προσαρμόζονται στις εκάστοτε εργασιακές, κοινωνικές και εκπαιδευτικές συνθήκες. Η 
ΑεΑΜ θεωρείται αποφασιστικός παράγοντας για τη δημιουργία τέτοιων δομών. 
Οι Φνγατότητες τη<: Ανοικτής sS Ατκχπάρεως ΜΒΘΠΒΚ 
14. Με τον όρο "Ανοικτή Μάθηση" νοείται κάθε μορφή μάθησης που περιλαμβάνει στοιχεία 
ευελιξίας που καθιστούν ευχερέστερη την πρόσβαση σ'αυτήν απ'ό,τι η διδασκαλία που 
παρέχουν τα παραδοσιακά κέντρα εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης. Η ευελιξία 
αυτή προκύπτει από το περιεχόμενο της διδασκαλίας και τον τρόπο με τον οποίο είναι 
δομημένη, τον τόπο, τη μέθοδο, τα μέσα ή το χρονοδ ι άγραφα παράδοσης, το ρυθμό 
προόδου του σπουδαστή, τις ειδικές μορφές υποστήριξης που παρέχεται και τις 
δυνατότητες αξιολόγησης (περιλαμβάνεται και βαθμολόγηση για την εμπειρική μάθηση). 
Πολύ συχνά ο "ανοικτός" χαρακτήρας επιτυγχάνεται, τουλάχιστον εν μέρει, με τη χρήση 
νέων μέσων ενημέρωσης και επικοινωνίας. 
χ 
15. Ως "Εξ Αποστάσεως Μάθηση" ορίζεται κάθε μορφή μελέτης που δεν υπόκειται μεν σε διαρκή 
ή άμεση επίβλεψη των διδασκόντων, επωφελείται όμως από το σχεδιασμό, την καθοδήγηση 
και την παρακολούθηση ενός διδακτικού οργανισμού. Η εξ αποστάσεως μάθηση 
χαρακτηρίζεται σε μεγάλο βαθμό από ανεξάρτητη ή αυτόνομη μάθηση και επομένως 
εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το διδακτικό σχεδιασμό του υλικού, το οποίο θα πρέπει 
να υποκαταστήσει την αλληλεπίδραση μεταξύ διδάσκοντος και διδασκομένου στη 
συνηθισμένη διδασκαλία, όπου υπάρχει προσωπική επαφή μεταξύ των δύο αυτών παραγόντων. 
Το στοιχείο αυτό της αυτονομίας υποστηρίζεται από συστήματα παρακολούθησης και 
καθοδήγησης, τα οποία, σε ιδανικές περιπτώσεις, παρέχονται σε περιφερειακά/τοπικά 
κέντρα μελέτης και, σε συνεχώς αυξανόμενο βαθμό, με σύγχρονα μέσα επικοινωνίας. 
Επειδή η ΑεΑΜ προϋποθέτει τη δυνατότητα τροσαρμογής στο ρυθμό του σπουδαστή, το υλικό 
είναι γενικά διαρθρωμένο σε μονάδες που αποσκοπούν στην επίτευξη συγκεκριμένων 
εκπαιδευτικών αποτελεσμάτων. 
Η παρουσία του έντονου στοιχείου αυτονομίας στην ΑεΑΜ ανταποκρίνεται σε μεγάλο βαθμό 
στις τρέχουσες αντιλήψεις της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης όσον αφορά την προσπάθεια να 
καταστούν οι σπουδαστές περισσότερο υπεύθυνοι για την επίτευξη δικών τους 
εκπαιδευτικών στόχων. 
16. Τα επιτεύγματα στον τομέα της τεχνολογίας της πληροφορικής και της επικοινωνίας (ICT-
Information and ccnnunication technologies) συνέβαλαν στην ταχεία ανάπτυξη της ΑεΑΜ. 
Η εμφάνιση υπηρεσιών τηλεπικοινωνιών όπως τα δίκτυα δεδομένων και η πρόσβαση σε 
βάσεις δεδομένων άμεσης επικοινωνίας (on-1 ire), δημιούργησαν επανάσταση στον τρόπο 
αποθήκευσης και αναζήτησης των πληροφοριών. Σήμερα κάνουν την εμφάνιση τους πολλά 
προϊόντα και υπηρεσίες σε μία συνεχώς επεκτεινόμενη, παγκόσμια αγορά υπηρεσιών 
σχετικά με την ενημέρωση. 
Η ανάπτυξη υπηρεσιών τηλεοπτικογραφίας (videotext) σε όλη την Ευρώπη (Minitel στη 
Γαλλία, Preste Ι στο Ην. Βασίλειο, διάφορες υπηρεσίες στην Ισπανία, την Ιταλία και την 
Πορτογαλία κτλ.) έδωσε δυνατότητα στο ευρύ κοινό να έχει πρόσβαση στην ενημέρωση με 
μικρό κόστος ενώ, ταυτόχρονα, έχουν εμφανιστεί εντελώς νέες υπηρεσίες που βασίζονται 
αποκλειστικά στη νέα τεχνολογία της τηλεματικής. Επίσης, νέα προϊόντα που βασίζονται 
στην ICT προσφέρουν στο χρήστη πλήθος δυνατοτήτων, ιδίως όσον αφορά την επαγγελματική 
κατάρτιση. 
Οι διαλογικές μορφές τεχνολογίας πολλαπλών μέσων καθιστούν δυνατή την αλληλεπίδραση 
με τον εκπαιδευόμενο χωρίς να υπάρχει ανάγκη ανάγκη για άμεση και συνεχή παρέμβαση 
διδάσκοντος. 
fc 
17. Οι εξαιρετικές δυνατότητες της ΑεΑΜ οφείλονται στην ελευθερία που τη χαρακτηρίζει 
όσον αφορά τους περιορισμούς χρόνου, τόπου και ρυθμού. Αυτό της προσδίδει μεγά>η 
ευελιξία, γεγονός που σημαίνει ότι προσαρμόζεται πολύ εύκολα στις ανάγκες του 
καταναλωτή. Παρουσιάζει ιδιαίτερα πλεονεκτήματα για τους εργαζομένους γιατί !.*πορε( 
να οργανωθεί με τέτοιο τρόπο ώστε να αποβεί όσον το δυνατόν λιγότερο σε βάρος π,ς 
εργασίας τους. Η εκπαιδευτική άδεια μπορεί να δοθεί σε συνάρτηση με τις ανάγκες 
παραγωγής και η προσφυγή στην ΑεΑΜ επιτρέπει τη μεγαλύτερη δυνατή αξιοποίηση αυτών 
των αδειών. Η ΑεΑΜ μπορεί να λειτουργήσει αυτόνομα ή στα πλαίσια άλλων εκπαιδευτικών 
συστημάτων. Μπορούν να επωφεληθούν άτομα που εμφανίζουν μεγάλη διασπορά ή 
συγκεντρωμένες ομάδες. Έχει τη δυνατότητα να ξεπεράσει τα όρια περιφερειών, χωρών 
και ηπείρων. Παρουσιάζει εξαιρετικά ευρύ πεδίο εφαρμογής είτε ως ανεξάρτητη μέθοδος 
μάθησης ή σε συνάρτηση με παραδοσιακά συστήματα εκπαίδευσης και επαγγελματικής 
κατάρτισης·^ 
(6) Οι πλήρως διαλογικές μορφές τεχνολογίας πολλαπλών μέσων χρησιμοποιούν συνήθως έναν 
κατάλληλα διαμορφωμένο σταθμό εργασίας προσωπικού υπολογιστή, ο οποίος μπορεί να 
εξελιχθεί σε πλήρως διαλογική μηχανή πολλαπλών μέσων με την προσθήκη κάρτας 
επεξεργαστή ηχητικών σημάτων (audio processor card), διαλογικής οπτικο-ακουστικής 
επικοινωνίας (interactive video) και μηχανισμών χειρισμού εικόνων μέσω διασυνδέσεων 
χρήστη γραφικών. Η τεχνολογία οπτικού δίσκου (laservision και compact disc) προσφέρει 
δυνατότητα μαζικής αποθήκευσης δεδομένων με χαμηλό κόστος, ενώ ταυτόχρονα διαθέτει 
χαρακτηριστικά όπως ήχο και εικόνα υψηλής ποιότητας. Έτσι, οι εικονοδίσκοι 
(videodiscs) χρησιμοποιούνται σήμερα ευρέως σε πολλές εφαρμογές της διαλογικής 
επαγγελματικής κατάρτισης πολλαπλών μέσων σε όλη την Ευρώπη, ενώ ο CD-tiOM (Gonpact-
Disc Read-Only Memory) αποτελεί εξίσου ανταγωνιστική και οικονομικά συμφέρουσα 
εναλλακτική λύση. Η διαλογική επικοινωνία ψηφιακού βίντεο (DVI-Digital Video 
Interactive) χρειάζεται όταν ένας κοινός προσωπικός υπολογιστής κάποιας επιχείρησης 
πρόκειται να αποτελέσει τη βάση συστήματος επαγγελματικής κατάρτισης πολλαπλών μέσων. 
To CD-I (Conpact Disc-Inter active) είναι ένα μοναδικό νέο σύστημα, που σχεδιάστηκε 
για τον καταναλωτή και τις αγορές επαγγελματικής κατάρτισης της δεκαετίας του '90. Το 
CD-I, πέρα από τη δυνατότητα επεξεργασίας εικόνων, κειμένων, ήχων και γραφικών που 
διαθέτει, αποτελεί θαυμάσιο μέσον γλωσσικής επεξεργασίας, εφόσον έχει τη μοναδική 
δυνατότητα μετάδοσης ήχου μέαω 16 καναλιών. Η τηλεόραση δίσκου κόμπακτ (œw-Corpact 
Disc Television) είναι ένα άλλο σύστημα πολλαπλών μέσων, που προορίζεται γ»α 
stpcpfSD/éç xqjrjXau κόστους. Τέλος, εξίσου σημαντική είναι και η δορυφορική τηλεόραση, 
υ έχει τη δυνατότητα παροχής υλικού επαγγελματικής κατάρτισης τόσο γραφικής όσο 
il διαλογικής μορφής, το οποίο μπορεί να κωδικοποιηθεί και να εγγραφεί σε μέσα 
•/•»·*-rriKnc ^Vnçs οι στη συνέχεια να αποκωδικοποιηθεί και να χρησιμοποιηθεί άμεσα. 
'.-Ε., ε-.-' ... ν τονιοΥέί ότι η ανάπτυξη νέου λογισμικού αναμένεται να προωθήσει σε 
μ γάλο £α6μό τις δυνατότητες του υπάρχοντος και μελλοντικού υλικού (hardware) 
τϊολλαπλών μέσων. 
9 
18. Η ΑεΑΜ μπορεί να διαδραματίσει πάρα πολύ σημαντικό ρόλο στους παρακάτω τομείς 
εκπαίδευσης/επαγγελματικής κατάρτισης: 
- αύξηση των ευκαιριών πρόσβασης και συμμετοχής σε προγράμματα εκπαίδευσης και 
επαγγελματικής κατάρτισης όλων των βαθμίδων· 
ενίσχυση της υποδομής εκπαίδευσης/επαγγελματικής κατάρτισης λιγότερο ευνοημένων 
περιφερειών και απομακρυσμένων περιοχών με την επέκταση του πεδίου επαγγελματικής 
κατάρτισης που παρέχουν τα ιδρύματα καθώς και απευθείας σε άτομα και ομάδες· 
- δημιουργία πανευρωπαϊκών δικτύων επαγγελματικής κατάρτισης και ως εκ τούτου 
επίτευξη μεγαλύτερης συνοχής των ευρωπαϊκών συστημάτων εκπαίδευσης και 
επαγγελματικής κατάρτισης μέσω "κεντρικών μονάδων" και "μονάδων διανομής" για τις 
ανταλλαγές στον τομέα της ΑεΑΜ· 
εξασφάλιση συνεχούς εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης για το εργατικό 
δυναμικό· 
βελτίωση της ποιότητας των προγραμμάτων επαγγελματικής κατάρτισης με την 
ενσωμάτωση εξωτερικών στοιχείων υψηλής ποιότητας και τη χρησιμοποίηση πολλαπλών 
μέσων· 
- ενίσχυση της συνεργασίας στον τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης τόσο εντός και 
μεταξύ των κρατών μελών καθώς και μεταξύ ιδρυμάτων και βιομηχανίας· 
- υποστήριξη της αναδιάρθρωσης και εισαγωγής καινοτομιών στην εκπαίδευση και 
επαγγελματική κατάρτιση των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης· 
παροχή ανώτερης επαγγελματικής κατάρτισης και διάδοση των αποτελεσμάτων της 
έρευνας· 
- εξασφάλιση ευρωπαϊκής διάστασης στην εκπαίδευση/επαγγελματική κατάρτιση για 
εκείνους οι οποίοι δεν έχουν την ευκαιρία να πραγματοποιήσουν περίοδο σπουδών στο 
εξωτερικό και, ιδίως, εξασφάλιση τέτοιας διάστασης για τους διδάσκοντες κατά τη 
διάρκεια της υπηρεσίας τους· 
- διδασκαλία σχετικά με την ΕΚ, τη νομοθεσία της, τους θεσμούς και τις πολιτικές 
της σε παγκόσμια βάση· 
- παροχή πανευρωπαϊκών προγραμμάτων εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης σε 
ανταγωνιστική βάση. 
s 
H ανοικτή εξ οπροτάΡΐως μάθηση org Kgfrn μέλη 
19. Τις τελευταίες δύο δεκαετίες έχουν καταβληθεί σημαντικές προσπάθειες για την προώθηση 
της ΑεΑΜ ως μέσου εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης, ιδίως για τους ενικές. 
Αποτέλεσμα αυτών των προσπαθειών ήταν σε μερικές χώρες η δημιουργία φορέων ΑεΑΜ rou 
υπάγονται σε ιδρύματα πανεπιστημιακού επιπέδου. Σε άλλες χώρες, όπως η Ισπανία το 
Ην. Βασίλειο, η Γερμανία, οι Κάτω Χώρες και η Πορτογαλία, ιδρύθηκαν ξεχωριστά r::r 
ανεξάρτητα πανεπιστήμια Ανοικτής/εξ Αποστάσεως Διδασκαλίας. Τα συστήματα αυτά 
παρουσιάζουν μεγάλες διαφορές ως προς το μέγεθος και την εξέλιξη καθώς επίσης και το 
βαθμό ενσωμάτωσης τους στις θεσμικές εκπαιδευτικές δομές. Περιγράφονται λεπτομερώς 
στην πρόσφατη ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά μ'αυτό το θέμα. Οι εξελίξεις που έχουν 
σημειωθεί στον τομέα της δημόσιας ΑεΑΜ αφορούν κυρίως τη βαθμίδα της ανώτατης και 
ανώτερης εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης (ΑΕΚ), με την παροχή κυρίως 
σπουδών πανεπιστημιακού επιπέδου και σεμιναρίων μετεκπαίδευσης τεχνικής φύσεως σε 
μεταπτυχιακούς φοιτητές που ήδη εργάζονται σε επιχειρήσεις. 
20. Σε ορισμένα κράτη μέλη εξειδικευμένα ιδρύματα και εθνικές ενώσεις για την εφαρμογή 
της ΑεΑΜ στον τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο όσον 
αφορά την κάλυψη των αναγκών για ορισμένες ειδικότητες. 
Τέτοια παραδείγματα είναι η RJNDESCO στην Ισπανία, η RJM)ETEC στην Πορτογαλία και οι 
CNAM και CNED στη Γαλλία. Σημαντική εξέλιξη αποτελεί η συνεργασία στον τομέα της 
επαγγελματικής κατάρτισης μεταξύ επιχειρήσεων και ιδρυμάτων επαγγελματικής 
κατάρτισης, με τη χρησιμοποίηση μεθόδων ΑεΑΜ. Γενικά, πάντως, υπάρχουν πολύ λίγα 
παραδείγματα ουσιαστικής εξέλιξης όσον αφορά την εφαρμογή δημόσιας ΑεΑΜ στη βασική 
εκπαίδευση ή στις κατώτερες βαθμίδες της επαγγελματικής κατάρτισης^7). Οι ιδιωτικές 
επιχειρήσεις εκοηλώνουν μεγάλο ενδιαφέρον για την ανάπτυξη πακέτων πολλαπλών μέσων 
(nultimedia) στον τομέα της κατώτερης επαγγελματικής κατάρτισης και αυτά τα πακέτα 
μπορούν να χρησιμοποιηθούν στα πλαίσια της ΑεΑΜ. Κυρίως χρησιμοποιούνται στις 
μεγάλες επιχειρήσεις και στις επιχειρήσεις που καλύπτουν πολλούς κλάδους στον τομέα 
των υπηρεσιών. Φαίνεται από τις διαθέσιμες πληροφορίες ότι η συμμετοχή των 
μικρομεσαίων επιχειρήσεων (Μ€) όσον αφορά την ΑεΑΜ, καθώς επίσης και τη συνεχή 
εκπαίδευση, έχει ακόμη περιθώρια ανάπτυξης. 
kiz d-αίροοη την Πορτογαλία όπου η εθνική τηλεόραση παρέχει βασική εκπαίδευση για την 
6η και 6η βαβμίδα. 
9 
21. Την τελευταία δεκαετία ένας αριθμός οργανισμών με έδρα την Ευρώπη βρίσκονται στο 
επίκεντρο της εξέλιξης στον τομέα της ΑεΑΜ. Η Ευρωπαϊκή Ένωση Πανεπιστημίου για την 
εξ Αποστάσεως Εκπαίδευση (EADTU-European Association of Distance Teaching 
Universities) εκπροσωπεί αυτά τα ιδρύματα σε 12 ευρωπαϊκές χώρες. Η BMPAŒ είναι 
μια ομάδα εταιριών υψηλής τεχνολογίας και πανεπιστημίων που αναπτύσσουν συνεχή 
επαγγελματική κατάρτιση μέσω δορυφόρου. Η EUROSTEP είναι μια ένωση χρηστών δορυφόρων 
σε προγράμματα εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης. Το "Κανάλι Θ" είναι μια 
τηλεοπτική υπηρεσία, που εκπέμπει δορυφορικά προγράμματα κυρίως ενημερωτικού και 
εκπαιδευτικού χαρακτήρα, ενώ ταυτόχρονα διενεργεί έρευνες σχετικά με τεχνικές 
προδιαγραφές. Το πρόγραμμα SATURN φέρνει σε επαφή πανεπιστήμια ανοικτής και εξ 
αποστάσεως εκπαίδευσης με επιχειρήσεις, ιδίως ορισμένες WE. Υπάρχει επίσης μία 
ένωση ευρωπαϊκών σχολείων για σπουδές δι'αλληλογραφίας (AECS-Association of European 
Correspondence Schools) που εκπροσωπεί ιδίως τους ιδιωτικούς φορείς εξ αποστάσεως 
εκπαίδευσης. Η Επιτροπή παρέχει κίνητρα σ'αυτούς τους οργανισμούς στα πλαίσια των 
υφιστάμενων κοινοτικών προγραμμάτων που αποσκοπούν στην προώθηση μεγαλύτερης 
συνεργασίας στον τομέα της εκπαίδευσης και της επαγγελματικής κατάρτισης. Είναι 
πιθανόν ότι οι δραστηριότητες αυτών των οργανισμών θα ενισχύσουν την εντύπωση ότι 
πολλές εξελίξεις στον τομέα της ΑεΑΜ αφορούν την Τ.Ε. 
22. Υπάρχουν χαρακτηριστικά της ΑεΑΜ που διεισδύουν σε συνεχώς αυξανόμενο βαθμό στις 
δομές τις παραδοσιακής εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης. Ιδίως, η ανάπτυξη 
φθηνού υλικού (hardware) και ισχυρότερου λογισμικού είχαν ως αποτέλεσμα μέθοδοι που 
χρησιμοποιούν πολλαπλά μέσα και δίκτυα και χαρακτηρίζουν κατ'εξοχήν την ΑεΑΜ να 
υιοθετούνται σε όλο και μεγαλύτερο βαθμό σε πολλούς και διάφορους τύπους και βαθμίδες 
ιδρυμάτων εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης ή πρόκειται σύντομα να 
χρησιμοποιηθούν. Οι διδακτικές αρχές της ΑεΑΜ που είναι η προσεκτική διάρθρωση του 
περιεχομένου των μαθημάτων σε μονάδες ή ομάδες που αποσκοπούν σε συγκεκριμένα 
διδακτικά αποτελέσματα επισύρουν επίσης την προσοχή ιδίως των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας 
εκπαίδευσης, θεωρούν ότι αυτή η προσέγγιση καθιστά τους φοιτητές πιο υπεύθυνους για 
την εκπαίδευση τους, ότι έτσι δημιουργούνται διδακτικές δομές που θα μπορούσαν να 
καλύψουν τις ανάγκες της αυξανόμενης αλληλεπίδρασης, της διευκόλυνσης της 
κινητικότητας των σπουδαστών μεταξύ διδακτικών αντικειμένων, ιδρυμάτων και χωρών και 
της ικανοποίησης συνεχώς αυξανόμενου αριθμού φοιτητών που επιθυμούν να συνεχίσουν την 
εκπαίδευση τους. Υπάρχουν μερικά παραδείγματα εφαρμογής μεθόδων της εξ αποστάσεως 
παρεχόμενης διδασκαλίας για την ενσωμάτωση εξωτερικών στοιχείων υψηλής ποιότητας σε 
παραδοσιακά προγράμματα διδασκαλίας. Παρόλο που έχουν σημειωθεί αυτές οι εξελίξεις, 
ο βαθμός ολοκλήρωσης μεταξύ ΑεΑΜ και των παραδοσιακών εκπαιδευτικών δομών δεν είναι 
πολύ μεγάλος και δεν φαίνεται να έχει επιτευχθεί συνδυασμός των δύο απών 
διαφορετικών μεθόδων σε μια συνολική προσέγγιση για την κάλυψη των αναγκών για 
εκπαίδευση και επαγγελματική κατάρτιση. Παρ'όλα αυτά, n συνειδητοποίηση ότι υπάρχει 
κοινή βάση και κοινό συμφέρον μεταξύ τους, όπως ήδη φάνηκε από τα παραπάνω, θα 
μπορούσε να συμβάλει στην επίτευξη ικανοποιητικού βαθμού ολοκλήρωσης. 
Ίο 
23. Οι περιορισμοί όσον αφορά το επίπεδο και την εμβέλεια των ευκαιριών της ΑεΑΜ 
συνιστούν επίσης σοβαρό πρόβλημα. Είναι πολύ σημαντικό να επεκταθούν οπές οι 
ευκαιρίες ώστε να καλύψουν τις ανάγκες και τις προτεραιότητες των κρατών μελών, των 
επιχειρήσεων και των ατόμων. Λόγω της ετερογένειας των ανθρώπων των οπο^ν τις 
ανάγκες θα πρέπει να καλύψουν η εκπαίδευση και η επαγγελματική κατάρτιση και της 
ποικιλίας μεθόδων που θα χρειαστεί να εφαρμοστούν, φαίνεται ότι θα απαιτηθεί πιο 
εκτεταμένη φροντίδα στους τομείς των θετικών επιστημών, της τεχνολογίας, TW 
επιχειρησιακών σπουδών και των ξένων γλωσσών, θα πρέπει να ληφθεί μέριμνα και για 
τις κατώτερες βαθμίδες πέρα από την πανεπιστημιακή εκπαίδευση. Πρέπει να δοθεί 
ιδιαίτερη σημασία στον σημαντικό τομέα της τεχνικής εκπαίδευσης» που βρίσκεται στην 
πρώτη γραμμή της τεχνολογικής εξέλιξης σε λειτουργικό επίπεδο, τουλάχιστον στα 
τελευταία χρόνια της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και ιδίως στο πλαίσιο της συνεχούς 
εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης. Το ίδιο ισχύει και για τη βιοτεχνία, όπου 
η εξειδίκευση σε πολλούς τομείς έγινε η τυπική μέθοδος αντιμετώπισης των 
μεταβαλλόμενων απαιτήσεων της παραγωγής. Η επανεκπαίδευση και επαγγελματική 
κατάρτιση μέσης και κατώτερης βαθμίδας στα πλαίσια της ΑεΑΜ χρειάζεται να αναπτυχθεί 
περαιτέρω ώστε να καλύψουν τις ανάγκες των εργαζομένων που επιθυμούν να ενημερωθούν 
στον τομέα τους ή να αυξήσουν τα προσόντα τους παίρνοντας εκπαιδευτική άδεια. Η ΑεΑΕ 
μπορεί επίσης να προσφέρει λύσεις σε μερικά από τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα 
κράτη μέλη στην προσπάθεια τους να ενισχύσουν την παροχή βασικής εκπαίδευσης με την 
αύξηση του αριθμού μαθητών στα τελευταία έτη της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και με 
την επέκταση του πεδίου των σπουδών, ιδίως με την ενσωμάτωση στοιχείων επαγγελματικής 
κατάρτισης και τεχνολογικής εκπαίδευσης. 
24. Στον τομέα της ΑεΑΜ υπάρχει πολύ μεγάλη ποικιλία παραγόντων η οποία φαίνεται πολύ 
πιθανόν ότι θα αυξηθεί ακόμη περισσότερο στο μέλλον, θα υπεισέλθουν στοιχεία από 
διάφορες βαθμίδες και τύπους εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, από ιδρύματα επαγγελματικής 
κατάρτισης στα πλαίσια του τομέα της απασχόλησης, από εκδοτικούς οίκους, από τους 
κοινωνικούς εταίρους και από επιχειρήσεις που παράγουν, μεταβιβάζουν και καταναλώνουν 
προϊόντα της ΑεΑΜ. Για την αντιμετώπιση των διαφόρων αναγκών συντονισμού θα 
χρειαστεί να συσταθούν περισσότεροι του ενός φορείς, θα απαιτηθεί να καταβληθούν 
μεγάλες προσπάθειες συντονισμού ώστε να διαρθρωθεί σωστά η ΑεΑΜ και να αποκτήσει το 
απαραίτητο κύρος τόσο στις διάφορες περιφέρειες όσο και στα κράτη μέλη, να διατηρήσει 
υψηλό επίπεδο και ποιότητα και να εξασφαλίσει αλληλοσυμπλήρωση μεταξύ του ρόλου των 
δημόσιων και ιδιωτικών φορέων σ'αυτόν τον τομέα, θα χρειαστεί να αναληφθούν 
σημαντικές πρωτοβουλίες για την αξιολόγηση των αναγκών και απαιτήσεων της ΑεΑΜ, και 
την ανάπτυξη των απαραίτητων συστημάτων παράδοσης και της τεχνολογίας που τα 
συνοδεύει, για την παροχή καθοδήγησης, παρακολούθησης και αλληλεπίδρασης που είναι 
απαραίτητες για τους σπουδαστές και για την εξασφάλιση ενός επιπέδου αναγνώρισης όσον 
αφορά τη βαθμολόγηση και τη χορήγηση τίτλων, που θα πρέπει να είναι ισοδύναμοι με 
αυτούς που χορηγούνται με την ολοκλήρωση παραδοσιακών σπουδών και που θα πρέπει να 
λαμβάνουν υπόψη την εμπειρική μάθηση. Η δημιουργία δεσμών και η συνεργασία μεταξύ 
ιδρυμάτων και επιχειρήσεων, η σύσταση δικτύων στα οποία θα συμμετέχουν παραγωγοί και 
καταναλωτές, η συγκρότηση ομίλων (κονσόρτια) για την παροχή 
ιη 
πλήρων πακέτων εκπαιδευτικών προγραμμάτων, η σύσταση συμβουλευτικών οργάνων για τις 
MdE και τους διάφορους κλάδους, τα οποία θα έχουν επίσης αρμοδιότητες αξιολόγησης των 
αναγκών επαγγελματικής κατάρτισης και ανάθεσης διεξαγωγής των αναγκαίων κύκλων 
επαγγελματικής κατάρτισης, αποτελούν στρατηγικές που θα ενισχύσουν την αναβάθμιση της 
ΑεΑΜ με αποτελεσματικό και οικονομικό τρόπο. 
25. Πρέπει να γίνουν πολλά ακόμα σχετικά με το σαφή καθορισμό της πολιτικής των κρατών 
μελών όσον αφορά τη χρηματοδότηση της ΑεΑΜ. Πρέπει να λυθούν βασικά ζητήματα σχετικά 
με τη λογική και το επίπεδο κρατικής επιχορήγησης καθώς και σχετικά με την αναλογία 
που πρέπει να έχουν αυτές οι επιχορηγήσεις μεταξύ παραγωγών και καταναλωτών. Η 
ισότητα ευκαιριών θα πρέπει να σημαίνει ότι όσοι επιθυμούν να επωφεληθούν από τις 
ευκαιρίες της εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης μέσω της ΑεΑΜ δεν θα πρέπει 
να περιέλθουν σε μειονεκτική θέση λόγω της επιλογής τους. Ασφαλώς υπάρχουν κοινωνικά 
κριτήρια που καθορίζουν τους όρους με τους οποίους παρέχεται ΑεΑΜ σε ομάδες όπως οι 
άνεργοι, τα άτομα με ειδικές ανάγκες, οι κάτοικοι απομεμακρυσμένων περιοχών, ή οι 
εργαζόμενοι που κινδυνεύουν να χάσουν τους πόρους συντήρησης τους. Είναι όμως 
σημαντικό να ενταχθεί η ΑεΑΜ και στα εκπαιδευτικά προγράμματα επαγγελματικής 
κατάρτισης που αποσκοπούν στην υποστήριξη επιχειρήσεων που υφίστανται αναδιάρθρωση 
λόγω της νέας τεχνολογίας ή προκειμένου να βοηθηθούν περιοχές να αναπληρώσουν τα κενά 
τους όσον αφορά γνώσεις και επαγγελματικά προσόντα στα πλαίσια κάποιας αναπτυξιακής 
στρατηγικής. Η κατάσταση του εργατικού δυναμικού στις επόμενες δεκαετίες μπορεί να 
καθορίσει τη διαμόρφωση ενός τέτοιου περιβάλλοντος όπου ο συνδυασμός εργασίας και 
επαγγελματικής κατάρτισης, με στοιχεία της ΑεΑΜ, μπορεί να αποτελεί τον κανόνα για 
πολλούς νέους ανθρώπους. 
1Z 
To ενδιαφέρον Tnc Ευοωπαϊκήα Κοινότητας νια την Ανοικτή ε£ Αποστάσει*: Mran 
26. Το ενδιαφέρον της ΕΚ για την ΑεΑΜ πηγάζει από την αναγνώριση της συμβολή; της για την 
επίτευξη των στόχων των πολιτικών εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης στα κράτη 
μέλη και στην Κοινότητα ως σύνολο και από το βαθμό στον οποίο η συμβολή αυτή uropcf 
να αυξηθεί με τη συνεργασία. Η ΑεΑΜ χαρακτηρίζεται από ορισμένα στοιχεία που την 
καθιστούν ιδιαίτερα κατάλληλη για δραστηριότητες που προϋποθέτουν συνεργασία. Πρώτα 
απ'όλα παίζει ρόλο η διάρθρωση του κόστους όπου η ανάπτυξη και παραγωγή εκπαιδευτικού 
λογισμικού και ο καθορισμός συστημάτων διανομής και εγκαταστάσεων υποστήριξης των 
σπουδαστών απαιτούν σχετικά υψηλό αρχικό επενδυτικό κεφάλαιο. Ιδίως στις περιοχές 
της Κοινότητας με λιγότερο ανεπτυγμένη εκπαιδευτική υποδομή, απαιτούνται σημαντικές 
επενδύσεις γι'αυτό το σκοπό, όπως η ίδρυση κέντρων επίδειξης και υποστήριξης των 
σπουδαστών, και τηλεπικοινωνιακών δικτύων. Από τη στιγμή όμως που θα καλυφθούν οι 
πάγιες δαπάνες, το οριακό κόστος ανά σπουδαστή μειώνεται πολύ γρήγορα. Επομένως, οι 
οικονομίες κλίμακας αποτελούν βασικό παράγοντα για την ΑεΑΜ και όσο περισσότερο 
διαδεδομένη είναι η χρήση αυτού του εξοπλισμού τόσο πιο οικονομική καθίσταται η 
λειτουργία του. Το κόστος σχετίζεται επίσης με το ρυθμό παλαίωσης του υλικού γι 'αυτό 
και έχει σημασία να σχεδιάζεται το εκπαιδευτικό λογισμικό με τέτοιο τρόπο ώστε η 
ανανέωση του να γίνεται με τη μικρότερη δυνατή απόρριψη στοιχείων. 
27. Η ΑεΑΜ είναι από ορισμένες πλευρές ανεξάρτητη από εθνικά σύνορα, πράγμα που μπορεί να 
συμβάλει στη διεύρυνση της αγοράς που μπορεί πιθανόν να καλύψει, υποστηρίζοντας έτσι 
τις οικονομίες κλίμακας. Μπορεί επίσης να παίξει σημαντικό ρόλο όσον αφορά την 
ένταξη ευρωπαϊκής διάστασης στην παρεχόμενη εκπαίδευση και επαγγελματική κατάρτιση. 
Η ΑεΑΜ μπορεί να κερδίσει πολλά από πλευράς ποιότητας από τη συνεργασία μεταξύ 
ειδικών και από τη συγκέντρωση των μέσων ή την ελευθερία χρησιμοποίησης τους μεταξύ 
οργανισμών, επιχειρήσεων, δικτύων και κρατών μελών. Στη μεγάλη ευρωπαϊκή εσωτερική 
αγορά θα υπάρχει ανταγωνισμός μεταξύ των φορέων ΑεΑΜ και αυτό θα οδηγήσει, υπό 
ορισμένες συνθήκες, στη βελτίωση της ποιότητας του προϊόντος. 
28. Το ενδιαφέρον της Κοινότητας για την ΑεΑΜ εντείνεται με την ολοκλήρωση της εσωτερικής 
αγοράς όπου εξασφαλίζονται οι τέσσερις ελευθερίες κυκλοφορίας αγαθών, υπηρεσιών, 
προσώπων και κεφαλαίων σύμφωνα με τις διατάξεις της Συνθήκης. Η ελευθερία παροχής 
υπηρεσιών διαμέσου των συνόρων των κρατών μελών παίζει μεγάλο ρόλο στη διεθνοποίηση 
της ΑεΑΜ και της ανάπτυξης διακρατικής αγοράς όσον αφορά τα προϊόντα και τις 
υπηρεσίες της ΑεΑΜ. Τα μέτρα που ανακοινώθηκαν στην Πράσινη Βίβλο της Επιτροπής 
σχετικά με τις δορυφορικές επικοινωνίες^ θα μπορούσαν να έχουν ως αποτέλεσμα τη 
βελτίωση της πρόσβασης στα ευρωπαϊκά συστήματα τηλεπικοινωνιών για τους δημόσιους και 
ιδιωτικούς φορείς ΑεΑΜ καθώς και για τους καταναλωτές. 
'"'.*>; c^iHfpaiu K'Ji υπηρεσίες ευρ^πταϊκής κλίμακας. Πράσινη Βίβλος γιο κοινή 
τοοέ-'γιση ore*' τομέα των δορυφορικών £ΐΐικοι</ων>ών ornv ΕΚ ΟΟΜ(90) 490, 20 Νοεμβρίου 
η 
Η ενθάρρυνση της ανταλλαγής εμπειριών, η παροχή πληροφοριών σχετικά με τα προϊόντα 
και τις υπηρεσίες της ΑεΑΜ, η μετάφραση και προσαρμογή του υλικού, η προσπάθεια για 
τυποποίηση ή επίτευξη συμβατότητας των συστημάτων, η εναρμόνιση των δικαιωμάτων 
πνευματικής ιδιοκτησίας ή των δικαιωμάτων εκμετάλλευσης, η από κοινού δημιουργία 
προϊόντων -όλοι αυτοί οι παράγοντες θα μπορούσαν να υποστηρίζουν την ανάπτυξη 
πανευρωπαϊκής αγοράς στον τομέα της ΑεΑΜ. Έχει σημασία οι τοπικές δομές και οι 
ευκολίες που παρέχονται στους σπουδαστές να μην είναι συνδεδεμένες με τους τοπικούς ή 
εθνικούς παραγωγούς με τέτοιο τρόπο ώστε να παρεμποδίζουν τη λειτουργία μιας τέτοιας 
αγοράς. Ενώ η ελεύθερη αγορά θα μπορούσε να προωθήσει τον ανταγωνισμό μεταξύ των 
φορέων ΑεΑΜ στην Ευρώπη, εγείρει επίσης το ζήτημα της εξασφάλισης ποιότητας και της 
προστασίας των καταναλωτών ο'αυτόν τον τομέα, οι οποίοι αγοράζουν υπηρεσίες διαμέσου 
των συνόρων των κρατών μελών. 
29. Η αμοιβαία αναγνώριση τίτλων που αποκτώνται μέοω της ΑεΑΜ θα αποτελέσει επίσης 
σημαντικό θέμα προκειμένου να διευκολυνθεί η κινητικότητα για περαιτέρω σπουδές και 
απασχόληση και ιδίως λόγω του διεθνούς χαρακτήρα της αγοράς. Η γενική οδηγία για την 
αμοιβαία αναγνώριση τίτλων που δίνουν δικαίωμα για την άσκηση νομοθετικά 
κατοχυρωμένης επαγγελματικής δραστηριότηταςΟ) βασίζεται στην ολοκλήρωση 
προγράμματος σπουδών τριετούς τουλάχιστον διάρκειας. Εκ πρώτης όψεως, η 
χρησιμοποίηση της διάρκειας των σπουδών ως βασικού παράγοντα για την αμοιβαία 
αναγνώριση φαίνεται ότι αποτελεί πρόβλημα στην περίπτωση της ΑεΑΜ, όπου κριτήριο για 
την πιστοποίηση των σπουδών είναι η κάλυψη ενός συνόλου γνωστικών αντικειμένων και 
όπου η αναγνώριση της εμπειρικής μάθησης μπορεί να ληφθεί υπόψη στην αξιολόγηση. Στην 
πραγματικότητα, η γενική οδηγία συμβιβάζεται, χωρίς να χρειάζεται καμία τροποποίηση, 
με την ΑεΑΜ: πράγματι, ρυθμίζει τα ζητήματα αναγνώρισης μεταξύ κρατών μελών, όχι μόνο 
όσον αφορά την παραδοσιακή επαγγελματική κατάρτιση στο επίπεδο της TE και ελάχιστης 
διάρκειας τριών ετών, αλλά και όσον αφορά κάθε άλλης μορφής επαγγελματική κατάρτιση, 
εφόσον θεωρείται ισότιμη με την πρώτη από το κράτος καταγωγής και εφόσον παρέχει τα 
ίδια δικαιώματα άσκησης του νομοθετικά κατοχυρωμένου επαγγέλματος για το οποίο 
πρόκειται(1^) . 
30. Προκειμένου να προωθηθεί η ισόρροπη ανάπτυξη των συστημάτων εκπαίδευσης και 
επαγγελματικής κατάρτισης σε όλες τις περιοχές της Κοινότητας και εφεξής να 
επιτευχθεί μεγαλύτερη συνοχή των ευρωπαϊκών συστημάτων εκπαίδευσης και επαγγελματικής 
κατάρτισης, η Επιτροπή όρισε την ΑεΑΜ ως τομέα προτεραιότητας στο κοινοτικό 
πρόγρραμμα δράσης για τα διευρωπαϊκά δίκτυα.(11) 
(9) Οδηγία του Συμβουλίου 89/48 ECK της 21ης Δεκεμβρίου 1988 σχετικά με τη θέσπιση 
γενικού συστήματος αναγνώρισης διπλωμάτων TE που απονέμονται με την ολοκλήρωση 
κύκλων επαγγελματικής κατάρτισης και εκπαίδευσης τριετούς τουλάχιστον διάρκειας. 
ΕΕ αριθ. L 19/16 της 24.01.1989. 
(10) Πβ. άρθρο 1 στοιχείο α) τελευταίο εδάφιο της οδηγίας. 
(11) Προς τη δημιουργία διευρωπαϊκών δικτύων, για ένα πρόγραμμα κοινοτικής δράσης 
Ο0Μ(90) 585 τελικό, 10 Δεκεμβρίου 1988. 
1M 
ruunXnaauaTiKOTmra υεταΚ ΑεΑΜ και υ»ιοταυενων κοινοτικών iiDOvoauuaTMV 
31. Στα πλαίσια των προσπαθειών της να προωθήσει την αρχική και συνεχή εκπαίδευση η 
Επιτροπή αντιμετωπίζει την ΑεΑΜ ως δραστηριότητα που συμπληρώνει έναν αριθμό 
υφιστάμενων και ήδη εφαρμοζόμενων κοινοτικών προγραμμάτων. 
Η σχέση της με αυτά τα προγράμματα είναι η εξής: 
Πρόκειται για ένα πρόγραμμα διαπανεπιστημιακής συνεργασίας και κινητικότητας. 
Αρχικός στόχος του προγράμματος ήταν να δοθεί η δυνατότητα στο 10% του συνόλου των 
σπουδαστών να πραγματοποιήσουν περίοδο σπουδών στο εξωτερικό προκειμένου να 
περιληφθεί και η ευρωπαϊκή διάσταση στην εκπαίδευση τους. Η ΑεΑΜ αντιμετωπίζεται ως 
μέσο για να εξαφαλιστεί και για το υπόλοιπο 90% αυτή η ευρωπαϊκή διάσταση, ιδίως για 
τους διδάσκοντες στα πλαίσια της διαρκούς επιμόρφωσης. Μπορεί επίσης να αποβεί 
κατάλληλη και για τους ενήλικες ή για τους (Σπουδαστές μερικής απασχόλησης. Το 
δοκιμαστικό πρόγραμμα ECTS το οποίο υπάγεται στο πρόγραμμα ERASMUS ασχολείται επίσης 
με το θέμα της αμοιβαίας αναγνώρισης τίτλων και θα μπορούσε να αποδειχθεί πολύ 
χρήσιμο για την αντιμετώπιση των προβλημάτων αναγνώρισης και ισοτιμίας που προκύπτουν 
στον τομέα της ΑεΑΜ. 
33. LINQUACTC) 
Στόχος του προγράμματος αυτού είναι να υποστηριχθούν οι προσπάθειες των συστημάτων 
εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης των κρατών μελών για την προώθηση της 
κατάρτισης στις ξένες γλώσσες των νέων και των εργαζομένων σε όλη την Ευρώπη. Λόγω 
της εκτεταμένης χρήσης της ΑεΑΜ στο γλωσσικό τομέα, είναι σαφές ότι έχει τη 
δυνατότητα να συμβάλει σε μεγάλο βαθμό στους στόχους αυτού του προγράμματος, με την 
προϋπόθεση να διατηρηθεί το ποιοτικό επίπεδο. Συγκεκριμένες ενέργειες που θα 
μπορούσαν να γίνουν είναι να προετοιμάζονται οι σπουδαστές πριν από την περίοδο 
σπουδών στο εξωτερικό και να επεκταθεί η διδασκαλία και εκμάθηση των κοινοτικών 
γλωσσών που χρησιμοποιούνται και διδάσκονται σε μικρότερο βαθμό. 
34. ΟΜΕΤΤ(14) 
Η ανοικτή εξ αποστάσεως μάθηση έχει χρησιμοποιηθεί ως βασικό μέσο για την παροχή 
διαρκούς επιμόρφωσης στον τομέα της προηγμένης τεχνολογίας. Σαφής στρατηγική του 
^γράμματος είναι η ανάπτυξη προτύπων για εκπαιδευτικές συνεργασίες μεταξύ ανοικτών 
πανεπιστημίων και βιομηχανίας και υποστηρίζει παρόμοιες συνεργασίες σε δοκιμαστική 
βάση όσον αφορά την εξασφάλιση δομών διανομής σε πανευρωπαϊκή κλίμακα και την 
παραγωγή εκπαιδευτικού υλικού. 
ΕΕ αριθ. L 166 της 25.06.1987, σελ. 20. 
Ε£ αριθ. L 395 της 30.12.1990, σελ. 23. 
ΞΕ αριθ. L 239 της 16.8.1969, σελ. 24. 
£Ε αριθ. L 13 της 17.01.1989, σελ. 28. 
Λί 
35. TEMPUS^S) 
Στο πρόγραμμα TEMPUS για την ανάπτυξη της TE στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, τα 
ιδρύματα ΑεΑΜ δημιουργούν κοινοπραξίες, όπως είναι η ίδρυση κέντρων ευρωπαϊκών 
σπουδών στις μεγάλες πόλεις των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης*16^. 
36. afipJEOElC17) 
Το πρόγραμμα αυτό προβλέπει την ανάληψη δράσεων που αφορούν τις μεταβολές στις 
πολιτικές αρχικής και συνεχούς κατάρτισης που προκύπτουν από την επισήμανση αναγκών 
για νέες επαγγελματικές δεξιότητες και γνώσεις του εργατικού δυναμικού που 
δημιουργούνται από την τεχνολογική εξέλιξη. Οι μέθοδοι επαγγελματικής κατάρτισης που 
βασίζονται στην ΑεΑΜ θα έχουν σημαντική θέση σ'αυτό το πρόγραμμα. 
37. FTJRCE(18) 
Το πρόγραμμα αποσκοπεί στην υποστήριξη και στη συμπλήρωση των πολιτικών και των 
δραστηριοτήτων που αναπτύσσουν τα κράτη μέλη για την προώθηση της πρόσβασης και της 
συμμετοχής στη συνεχή επαγγελματική κατάρτιση, θα αφορά επίσης τη συμβολή της ΑεΑΜ 
στις νεωτεριστικές προσεγγίσεις της επαγγελματικής κατάρτισης των ενηλίκων στα 
πλαίσια των επιχειρήσεων. 
38. DELTACQ) 
Με το πρόγραμμα DELTA η Κοινότητα επιδιώκει την πραγματοποίηση έρευνας για τις 
δυνατότητες της τεχνολογικής ανάπτυξης για εκπαιδευτικούς σκοπούς. Η έρευνα αυτή 
αφορά ιδίως τη συνεργασία στην ανάπτυξη προηγμένων τεχνολογιών στον τομέα της 
μάθησης. Αφορά επίσης τη δοκιμή και την επιβεβαίωση των αποτελεσμάτων των 
τεχνολογιών αυτών με την εξασφάλιση υψηλότερων προτύπων, συμβατότητας και μείωσης 
κόστους που θα τις καταστήσουν προσιτές στην εκπαιδευτική αγορά σε λογικές τιμές. 
39. ΤΟ ΤΡΙΤΟ ΓΡΟΓΡΑΜ^Α-ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ^) 
Το πρόγραμμα αυτό προβλέπει έξι κύριες δραστηριότητες στις οποίες εντάσσονται 
ορισμένα ειδικά προγράμματα. Η συνεχιζόμενη δράση στο πεδίο της εξ αποστάσεως 
μάθησης θα υποστηριχθεί στα πλαίσια της δράσης με τίτλο "Συστήματα τηλεματικής σε 
τομείς γενικού ενδιαφέροντος:Ευέλικτη και εξ αποστάσεως μάθηση". 
Στόχος του προγράμματος είναι να προετοιμάσει το έδαφος για την εφαρμογή δικτύων 
τηλεματικής μέσω προανταγωνιστικής και προπαρασκευαστικής στον τομέα των προτύπων 
έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης. 
(15) ΕΕ αριθ. L 131 της 23.05.90, σελ. 21. 
(16) Το Πρόγραμμα της Βουδαπέστης που θεσπίστηκε πολύ πρόσφατα (Μάιος 1991) για τη 
συνεργασία μεταξύ Ανατολής-Δύσης στον τομέα της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης μπορεί 
να αυξήσει τις ευκαιρίες για συνεργασία σ'αυτόν τον τομέα. 
(17) ΕΕ αριθ. L 393 της 30.12.1989, σελ. 29. 
(18) ΕΕ αριθ. L 156 της 21.06.90, σελ. 1. 
(19) ΕΕ αριθ. L 206 της 30.07.1989, σελ. 20. 
(20) ΕΕ αριθ. L 117/28 της 08.05.90. 
4fc 
40. ΑΙΑΡΟΡΠΠΚΑ ΤΑΜΕΙΑ 
Στα πλαίσια των διαρθρωτικών ταμείων, η ΑεΑΜ θα συμβάλει ιδίως σε κοινοτικές 
πρωτοβουλίες όπως οι EUROFOHwK21), HORIZON^23) και NOW*22). 
41. ΑΝΟΙΚΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ 
Τα τελευταία χρόνια έχουν δει το φως διάφορες προτάσεις για την ίδρυση Ευρωπαϊκού 
Ανοικτού Πανεπιστημίου (ΕΑΠ). Αν ληφθούν υπόψη οι σημαντικές επενδύσεις που έχουν 
ήδη γίνει στα υπάρχοντα ιδρύματα Ανοικτής και εξ Αποστάσεως Διδασκαλίας (ΑεΑΔ) καθώς 
και η προθυμία που έχουν δείξει να συνεργαστούν μεταξύ τους, η Επιτροπή υποστηρίζει 
την άποψη ότι οι στόχοι ενός ΕΑΠ θα επιτευχθούν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο μέσω της 
δημιουργίας δικτύων μεταξύ των υφιστάμενων ιδρυμάτων παρά με την ίδρυση νέου 
πανεπιστημίου. Κατά συνέπεια, έχει υποστηρίξει τη διατήρηση τους ως επικέντρου της 
παροχής ΑεΑΔ, ιδίως, μέσω ενός προγράμματος από κοινού ανάπτυξης νέων προγραμμάτων 
μαθημάτων ευρωπαϊκού επιπέδου καθώς επίσης και μέσω συνεργασίας για τη μεταφορά 
μαθημάτων και ακαδημαϊκών μονάδων μεταξύ των παραπάνω ιδρυμάτων. 
Π.χ., με την υποστήριξη διαφόρων κοινοτικών προγραμμάτων, η Ευρωπαϊκή Ένωση 
Πανεπιστημίων που παρέχουν εξ αποστάσεως διδασκαλία (EADTU - European Association of 
Distance Teaching Universities) αναπτύσσει μονάδες ανοικτής μάθησης σχετικά με την 
ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, κατάλληλες να ενσωματωθούν στο ακαδημαϊκό πρόγραμμα διδασκαλίας 
τόσο των ιδρυμάτων ΑεΑΔ όσο και των παραδοσιακών ιδρυμάτων. 
Συνκεκριυένοι TOLEIC νια την αναληοη δοάοτκ: 
Λαμβάνοντας υπόψη το συγκεκριμένο ρόλο και τις αρμοδιότητες των κρατών μελών όσον 
αφορά την ΑεΑΕ και επαγγελματική κατάρτιση και το ενδιαφέρον της Κοινότητας για την 
προώθηση ισόρροπης ανάπτυξης σ'αυτόν τον τομέα σε όλες τις περιοχές της Ευρώπης, η 
Επιτροπή καθόρισε θετικές δραστηριότητες που θα πρέπει να ενθαρρυνθούν και να 
προωθηθούν. 
42. Ανάληψη δράσης εκ μέρους των κρατών μελών για την ενίσχυση της απαραίτητης υποδομής 
για την επαγγελματική κατάρτιση στις λιγότερο ευνοημένες, απομεμακρυσμένες και 
αγροτικές περιοχές της Κοινότητας. Η αυξημένη χρησιμοποίηση της ΑεΑΕ και 
επαγγελματικής κατάρτισης σ' αυτές τις κοινοτικές περιφέρειες θα μπορούσε να 
βελτιώσει σημαντικά την πρόσβαση στην εκπαίδευση και επαγγελματική κατάρτιση. 
Η δημιουργία τοπικών/πεοιωεοειακών κέντοων σπουδών αποδείχθηκε πολύ αποτελεσματικό 
μέσο για την: 
- σύνδεση των ιδρυμάτων εξ αποστάσεως διδασκαλίας με περιφερειακούς ομίλους 
επαγγελματικής κατάρτισης, ιδίως για την αντιμετώπιση των αναγκών επαγγελματικής 
κατάρτισης της τοπικής βιομηχανίας· 
εισαγωγή και επίδειξη υλικού και συστημάτων για την ΑεΑΜ προκειμένου να ενισχυθεί 
η συνειδητοποίηση των δυνατοτήτων της ΑεΑΕΜ στους τοπικούς επιχειρησιακούς 
κύκλους* 
(21) ΕΕ αριθ. C 327 της 29.12.90, σελ. 3. 
(23) ΕΕ αριθ. C 327 της 29.12.90, σελ. 9. 
(22) ΕΕ αριθ. C 327 της 29.12.90, σελ. 5. 
^ 
- παροχή υποστήριξης προς τους σπουδαστές (παρακολούθηση και καθοδήγηση) σε τοπικό 
επίπεδο, ιδίως για το προσωπικό επιχειρήσεων που δεν διαθέτει παρόμοιες δομές 
υποστήριξης στο εσωτερικό της επιχείρησης στην οποία εργάζεται· 
- παροχή και διανομή υλικού ανοικτής μάθησης (από εθνικούς και διεθνείς παραγωγούς) 
σε τοπικό επίπεδο. 
43. Ανάληψη δράσης σε κοινοτικό επίπεδο προκειμένου να προωθηθεί η ανάπτυξη της παροχής 
υλικού ανοικτής μάθησης για διανομή σε πανευρωπαϊκή κλίμακα, προσαρμοσμένου κυρίως 
στις ανάγκες επαγγελματικής κατάρτισης των Μ€ ιδίως σε ζωτικούς τομείς της 
βιομηχανίας. 
Με βάση τις γνώσεις και την πείρα που αποκτήθηκαν από το πρόγραμμα OCMETT και το 
πανευρωπαϊκό δίκτυο OCMETT UETP, αλλά και με την αξιοποίηση των επιτευγμάτων των 
κρατών μελών σ'αυτόν τον τομέα (όπως το πρόγραμμα του Ην. Βασιλείου "Open Tec"), η 
Κοινότητα θα πρέπει να ενθαρρύνει : 
δοκιμαστικά προγράμματα στον τομέα της ΑεΑΜ που θα ξεκινούν με πρωτοβουλία 
επαγγελματικών ή επιχειρησιακών ομάδων προς όφελος του προσωπικού των 
επιχειρήσεων· τα προγράμματα αυτά μπορούν να στηρίζονται είτε σε νέο υλικό και 
προγράμματα μαθημάτων επαγγελματικής κατάρτισης είτε στην αναπροσαρμογή 
δοκιμασμένου υλικού μαθημάτων για την αντιμετώπιση των αναγκών του νέου 
ακροατηρίου στο οποίο απευθύνονται· 
- τομεακές δράσεις επαγγελματικής κατάρτισης σε κλάδους στρατηγικής σημασίας για 
την κοινοτική οικονομία, ιδίως με τη μορφή διεθνών κοινοπραξιών μεταξύ ιδρυμάτων 
εξ αποστάσεως διδασκαλίας και των ενδιαφερόμενων επιχειρήσεων· 
- προγράμματα για την υποστήριξη και αξιολόγηση πρότυπης εξ απιοστάσεως 
επαγγελματικής κατάρτισης που θα αναπτύσσουν μεγάλες εταιρίες προς όφελος 
επιχειρήσεων που παρέχουν επαγγελματική κατάρτιση. 
44. Ανάληψη δράσης προκειμένου να ενθαρρυνθεί και να υποστηριχθεί η διακρατική συνεργασία 
μεταξύ των σημερινών και μελλοντικών φορέων ΑεΑΜ προκειμένου να προωθηθεί η ευρύτερη 
αξιοποίηση των προϊόντων επαγγελματικής κατάρτισης. 
Από αυτή την άποψη η Κοινότητα θα πρέπει να ενθαρρύνει : 
την ανοπτροσαρμογή παρόμοιων προϊόντων ώστε να αντιμετωπιστούν οι τοπικές ανάγκες, 
ιδίως γλωσσικής και πολιτιστικής φύσεως· 
δημιουργία διακρατικών δομών τηλεπικοινωνίας για την ανταλλαγή πληροφοριών και 
την παράδοση των μαθημάτων, με παράλληλη αξιοποίηση της σύγχρονης τεχνολογίας των 
τηλεπικοινωνιών και των πληροφοριών, όπως είναι οι δορυφορικές επικοινωνίες και 
τα δίκτυα τηλεματικής· 
εκπαιδευτικά μέτρα που απευθύνονται σε εκπαιδευτές προκειμένου να ανπτυχθεί και 
να βελτιωθεί η χρησιμοποίηση εκ μέρους τους μεθόδων της ανοικτής και εξ 
αποστάσεως επαγγελματικής κατάρτισης, έτσι ώστε να αναπτυχθεί ορθή πρακτική στον 
τομέα· 
η 
- δραστηριότητες συντονισμού για την ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τις 
δυνατότητες και τα προϊόντα της ΑεΑΔ και τη δημιουργία τραπεζών δεοομέ\>αν ο'χτόν 
τον τομέα, για την προώθηση της ποιότητας και προτύπων των προϊόντων 
επαγγελματικής κατάρτισης και των συστημάτων παράδοσης και για την cvcf/νώριοη των 
προγραμμάτων μαθημάτων ΑεΑΔ καθώς και την αξιολόγηση τους. 
45. Συγκεκριμένες δράσεις στα πλαίσια του τρογρομματος ERASMUS σχετικά με την προώθηση 
της εξ αποστάσεως διδασκαλίας στα προγράμματα διαπανεπιστημιακής συνεργασίας (ICPs-
inter-university cooperation programmes) του ERASMUS με στόχο ιδίως: 
τη δημιουργία περισσότερων ευκαιριών για τους σπουδαστές στην Ευρώπη να 
προσθέσουν ευρωπαϊκή διάσταση στο πρόγραμμα διδασκαλίας τους με την εξ αποστάσεως 
μελέτη μαθημάτων από το εξωτερικό· 
- την προώθηση συνεργασίας μεταξύ πανεπιστημίων εξ αποστάσεως διδασκαλίας και 
παραδοσιακών πανεπιστημίων στην Ευρώπη για την ανάπτυξη κοινών προγραμμάτων 
σπουδών· 
- παροχή ευκαιριών σε ενήλικες και/ή σπουδαστές μερικής απασχόλησης (που δεν έχουν 
τη δυνατότητα να σπουδάσουν στο εξωτερικό για μακρά χρονική περίοδο) να 
συμμετάσχουν στο πρόγραμμα ERASMUS· 
βελτίωση της ποιότητας της TE με την ενσωμάτωση στα προγράμματα διδασκαλίας 
υψηλού επιπέδου διδακτικής εμτιειρογνωμοσύνης από εξωτερικές πηγές και με την 
ανάπτυξη της χρησιμοποίησης πολλαπλών μέσων στα ιδρύματα TE. 
46. Η Επιτροπή θα μπορούσε επίσης να επωφεληθεί από την πρόσθετη εμπειρία που μπορεί να 
αποκτηθεί από τις παραπάνω κοινοτικές δράσεις προκειμένου να προβεί σε αξιολόγηση των 
κατάλληλων εφαρμογών της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης, συμπεριλαμβανομένων 
των πλέον πρόσφατων επιτευγμάτων στον τομέα της μάθησης με βάση την τεχνολογία, 
αξιοποιώντας πλήρως τις τεχνολογίες των πληροφοριών και των επικοινωνιών και 
επιτυγχάνοντας συνεργία με τα διάφορα κοινοτικά προγράμματα έρευνας και τεχνολογικής 
ανάπτυξης. Αυτή η διαδικασία ανταλλαγής εμπειρίας και αλληλεπίδρασης θα μπορούσε να 
επιτρέψει στην Κοινότητα και στα κράτη μέλη να βοηθήσουν τα ήδη υπάρχοντα κέντρα εξ 
αποστάσεως εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης στην Ευρώπη να επιτύχουν 
μεγαλύτερο βαθμό συνεργασίας μεταξύ τους προκειμένου να εκμεταλλευτούν στο έπακρο την 
πείρα τους. 
Η Επιτροπή θα μπορούσε επίσης να προωθήσει τη συνεργασία μεταξύ της επαγγελματικής 
κατάρτισης και των κοινοτικών προγραμμάτων έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης στον 
τομέα του κοβορισμού κοινών προτύπων, και επίτευξης διαλειτουργικότητας του 
λογισμικού και συμβατότητας μεταξύ των συστημάτων υλικού και των μεθόδων 
επαγγελματικής κατάρτισης. 
•Ί2> 
ΑΙ. Η προσφορά προγραμμάτων μαθημάτων για την ΑεΑΜ σε όλη την Ευρώπη σε μια ανοικτή αγορά 
καθιστά επείγουσα τη λήψη μέτρων σχετικά με την προώθηση της ποιότητας και την 
προστασία των καταναλωτών. 
48. Η ανοικτή αγορά απαιτεί επίσης τη λήψη κοινοτικών μέτρων για την εναρμόνιση των 
δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας και των συγγενικών δικαιωμάτων. Το δικαίωμα της 
πνευματικής ιδιοκτησίας αποτελεί τη βάση για την πνευματική δημιουργία. Με την 
προστασία τη πνευματικής ιδιοκτησίας εξασφαλίζεται η υποστήριξη και ανάπτυξη της 
δημιουργικότητας, η οποία αποβαίνει προς όφελος των δημιουργών, του πολιτιστικού 
τομέα, των καταναλωτών, του εκπαιδευτικού συστήματος και τελικά της κοινωνίας ως 
συνόλου. Τα συγγενικά δικαιώματα υποστηρίζουν αυτούς τους στόχους με διάφορους 
τρόπους, ιδίως εξασφαλίζοντας αξιόλογα κέρδη σε όσους επενδύουν στην παροχή των 
πολιτιστικών αυτών αγαθών και υπηρεσιών. 
Η ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς απαιτεί να βρίσκουν οι δημιουργοί και άλλοι 
δικαιούχοι το ίδιο επίπεδο προστασίας, αν θελήσουν να εκμεταλλευτούν τα δικαιώματα 
τους στα άλλα κράτη μέλη. Έτσι η αναγνώριση ενός δικαιώματος και η άσκηση του 
δικαιώματος αυτού στην πράξη συνδέονται όλο και πιο στενά μεταξύ τους. 
Οι αλλαγές που έχει επιφέρει η τεχνολογική πρόοδος καθιστούν επείγουσα την ανάγκη 
ενίσχυσης της προστασίας των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας και των συγγενικών 
δικαιωμάτων. 
Μια σειρά νομοθετικών πράξεων, μελετών και λοιπών πράξεων^) είναι υπό 
προετοιμασία. Οι κύριες αποφάσεις και οδηγίες θα πρέπει να έχουν εγκριθεί έως την 
31η Δεκεμβρίου 1992. 
Συμπέρασμα 
49. Κατά τη σύνταξη του παρόντος υπομνήματος, η Επιτροπή έλαβε υπόψη τις απόψεις των 
υπουργών Παιδείας όπως εκφράστηκαν στις συνεδριάσεις του Συμβουλίου στις 31 Μαΐου 
1990 στις Βρυξέλλες και στις 8 Νοεμβρίου 1990 στη Σιένα. Μελέτησε με ιδιαίτερη 
προσοχή την άποψη και τις συμβουλές της Ομάδας Εθνικών Εμπειρογνωμόνων για την ΑεΑΜ, 
η οποία συγκροτήθηκε με αίτημα του Συμβουλίου. Επωφελήθηκε επίσης από τις μελέτες 
που διεξήγαγαν εμπειρογνώμονες για λογαριασμό της Επιτροπής και από τ,ις μελέτες και 
εκθέσεις του Συμβουλίου της Ευρώπης και του ΟΟΣΑ. 
Η Επιτροπή είναι πεπεισμένη ότι η ΑεΑΜ θα μπορούσε να παίξει για όλους τους 
ευρωπαίους πολίτες ζωτικό ρόλο για τη βελτίωση της πρόσβασης στην εκπαίδευση και 
επαγγελματική κατάρτιση. Με βάση τις συζητήσεις, το Συμβούλιο και οι υπουργοί που 
είναι επιφορτισμένοι με τις πολιτικές εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης θα 
μπορούσαν να ζητήσουν από την Επιτροπή να αναλάβει συγκεκριμένες δράσεις και 
πολιτικές σ'αυτόν τον τομέα οε κοινοτικό επίπεδο. 
(24) Πράσινη Βίβλος για το δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας και την πρόκληση της 
τεχνολογίας (0CM(88) 172 ΤΕΛΙΚΟ Ιούνιος 1988) και η συνέχεια της Πράσινης Βίβλου: 
Πρόγραμμα εργασίας της Επιτροπής στον τομέα των δικαιωμάτων πνευματικής 
ιδοκτησίας και συγγενικών δικαιωμάτων (0CM(90) ΤΕΛΙΚΟ της 17.01.1991). 

2ο 
ISSN 0254-1483 
COM(91)388 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 16 
Αριύ. καταλόγου : CB-CO-91-435-GR-C 
ISBN 92-77-76265-9 
Υπηρεσία Επίσημων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L·2985 Luxembourg