EL    EL  ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ  ΕΠΙΤΡΟΠΗ  
Βρυξέλλες , 13.8.2012  
COM(2012) 454 final 
2012/0219 (NLE) 
  
Πρόταση  
ΑΠΟΦΑΣΗ  ΤΟΥ  ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ  
σχετικά  με τη σύναψη  συμφωνίας  πολιτικού  διαλόγου  και συνεργασίας  με τις 
Δημοκρατίες  της Κόστα  Ρίκα , του Ελ Σαλβαδόρ , της Γουατεμάλας , της Ονδούρας , της 
Νικαράγουας  και του Παναμά  
 
 
EL 2   EL ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ  ΕΚΘΕΣΗ  
Η συμφωνία  πολιτικού  διαλόγου  και συνεργασίας  μεταξύ  της ΕΕ και της Κεντρικής  
Αμερικής  υπεγράφη  στις 15 Δεκεμβρίου  2003 στη Ρώμη . Λόγω  του μεικτού  χαρακτήρα  της 
εν λόγω  συμφωνίας , τα κράτη  μέλη  έπρεπε  να την επικυρώσουν . Η φάση  αυτή  
ολοκληρώθηκε  τον Δεκέμβριο  του 2011 με την κατάθεση  των τελευταίων  δύο επικυρώσεων .  
Σύμφωνα  με τις διατάξεις  της, η συμφωνία  θα αρχίσει  να ισχύει  ένα μήνα  μετά  την κατάθεση  
της παρούσας  πράξης  έγκρισης . 
 
EL 3   EL 2012/0219 (NLE) 
Πρόταση  
ΑΠΟΦΑΣΗ  ΤΟΥ  ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ  
σχετικά  με τη σύναψη  συμφωνίας  πολιτικού  διαλόγου  και συνεργασίας  με τις 
Δημοκρατίες  της Κόστα  Ρίκα , του Ελ Σαλβαδόρ , της Γουατεμάλας , της Ονδούρας , της 
Νικαράγουας  και του Παναμά  
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ  ΤΗΣ  ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ  ΕΝΩΣΗΣ , 
Έχοντας  υπόψη  τη Συνθήκη  για τη λειτουργία  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης , και ιδίως  το άρθρο  
212 παράγραφος  3 σε συνδυασμό  με το άρθρο  218 παράγραφος  6 στοιχείο  α),  
Έχοντας  υπόψη  την πρόταση  της Ευρωπαϊκής  Επιτροπής , 
Έχοντας  υπόψη  την έγκριση  του Ευρωπαϊκού  Κοινοβουλίου , 
Εκτιμώντας  τα ακόλουθα : 
(1) Σύμφωνα  με την απόφαση  14855/03 του Συμβουλίου  της 8ης Δεκεμβρίου  20031, η 
συμφωνία  πολιτικού  διαλόγου  και συνεργασίας  με τις Δημοκρατίες  της Κόστα  Ρίκα , 
του Ελ Σαλβαδόρ , της Γουατεμάλας , της Ονδούρας , της Νικαράγουας  και του 
Παναμά  υπεγράφη  στις 15 Δεκεμβρίου  2003, με την επιφύλαξη  της σύναψής  της σε 
μεταγενέστερη  ημερομηνία . 
(2) Σύμφωνα  με το άρθρο  54 παράγραφος  1, η συμφωνία  πολιτικού  διαλόγου  και 
συνεργασίας  αρχίζει  να ισχύει  την πρώτη  ημέρα  του μήνα  που ακολουθεί  εκείνον  
κατά  τον οποίο  τα μέρη  κοινοποιούν  αμοιβαία  την ολοκλήρωση  των αναγκαίων  για 
τον σκοπό  αυτό  διαδικασιών . 
(3) Όλα τα άλλα  μέρη  της συμφωνίας , συμπεριλαμβανομένων  όλων  των κρατών  μελών  
της Ένωσης , έχουν  καταθέσει  πλέον  τις πράξεις  επικύρωσης . 
(4) Η συμφωνία  θα πρέπει  να εγκριθεί  εξ ονόματος  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης , 
ΕΞΕΔΩΣΕ  ΤΗΝ  ΠΑΡΟΥΣΑ  ΑΠΟΦΑΣΗ : 
Άρθρο  1 
Η συμφωνία  πολιτικού  διαλόγου  και συνεργασίας  με τις Δημοκρατίες  της Κόστα  Ρίκα , του 
Ελ Σαλβαδόρ , της Γουατεμάλας , της Ονδούρας , της Νικαράγουας  και του Παναμά  
εγκρίνεται  εξ ονόματος  της Ένωσης . 
                                                 
1 ΕΕ L , , σ. . 
 
EL 4   EL Το κείμενο  της συμφωνίας  επισυνάπτεται  στην  παρούσα  απόφαση . 
Άρθρο  2 
Ο Πρόεδρος  του Συμβουλίου  ορίζει  το πρόσωπο  που είναι  εξουσιοδοτημένο , εξ ονόματος  της 
Ευρωπαϊκής  Ένωσης , να προβεί  στην  κοινοποίηση  της συμφωνίας , ώστε  να εκφράσει  τη 
συναίνεση  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  να δεσμευτεί  από τη συμφωνία . 
Άρθρο  3 
Η παρούσα  απόφαση  αρχίζει  να ισχύει  την […] ημέρα  από τη δημοσίευσή  της στην  Επίσημη  
Εφημερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης . 
Βρυξέλλες , 
 Για το Συμβούλιο  
 Ο Πρόεδρος  
 
EL 5   EL ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ  
ΣΥΜΦΩΝΙΑ  ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ  ΔΙΑΛΟΓΟΥ  ΚΑΙ  ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ  
μεταξύ  της Ευρωπαϊκής  Κοινότητας  και των κρατών  μελών  της, αφενός , και των 
Δημοκρατιών  της Κόστα  Ρίκα , του Ελ Σαλβαδόρ , της Γουατεμάλας , της Ονδούρας , της 
Νικαράγουας  και του Παναμά , αφετέρου  
ΤΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ  ΤΟΥ  ΒΕΛΓΙΟΥ , 
ΤΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ  ΤΗΣ  ΔΑΝΙΑΣ , 
H ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΚΗ  ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ  ΤΗΣ  ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ , 
Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ  ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ , 
ΤΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ  ΤΗΣ  ΙΣΠΑΝΙΑΣ , 
Η ΓΑΛΛΙΚΗ  ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ , 
H ΙΡΛΑΝΔΙΑ , 
Η ΙΤΑΛΙΚΗ  ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ , 
ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ  ΔΟΥΚΑΤΟ  ΤΟΥ  ΛΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟΥ , 
ΤΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ  ΤΩΝ  ΚΑΤΩ  ΧΩΡΩΝ , 
Η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ  ΤΗΣ  ΑΥΣΤΡΙΑΣ , 
H ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΚΗ  ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ , 
Η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ  ΤΗΣ  ΦΙΝΛΑΝΔΙΑΣ , 
ΤO ΒΑΣΙΛΕΙΟ  ΤΗΣ  ΣΟΥΗΔΙΑΣ , 
ΤΟ ΗΝΩΜΕΝΟ  ΒΑΣΙΛΕΙΟ  ΤΗΣ  ΜΕΓΑΛΗΣ  ΒΡΕΤΑΝΙΑΣ  ΚΑΙ ΤΗΣ  ΒΟΡΕΙΑΣ  
ΙΡΛΑΝΔΙΑΣ , 
συμβαλλόμενα  μέρη  της Συνθήκης  για την ίδρυση  της Ευρωπαϊκής  Κοινότητας  και της 
Συνθήκης  για την Ευρωπαϊκή  Ένωση , εφεξής  «κράτη  μέλη », και 
Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ  ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ , εφεξής  «η Κοινότητα », 
αφενός , και 
Η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ  ΤΗΣ  ΚΟΣΤΑ  ΡΙΚΑ , 
Η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ  ΤΟΥ  ΕΛ ΣΑΛΒΑΔΟΡ , 
Η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ  ΤΗΣ  ΓΟΥΑΤΕΜΑΛΑΣ , 
Η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ  ΤΗΣ  ΟΝΔΟΥΡΑΣ , 
 
EL 6   EL Η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ  ΤΗΣ  ΝΙΚΑΡΑΓΟΥΑΣ , 
Η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ  ΤΟΥ  ΠΑΝΑΜΑ ,  
αφετέρου , 
ΕΚΤΙΜΩΝΤΑΣ  τους παραδοσιακούς  ιστορικούς  και πολιτιστικούς  θεσμούς  μεταξύ  των 
μερών  και την επιθυμία  να ενισχύσουν  τις σχέσεις  τους, με βάση  τους υπάρχοντες  
μηχανισμούς  που διέπουν  τις σχέσεις  μεταξύ  των μερών · 
ΕΚΤΙΜΩΝΤΑΣ  τη θετική  εξέλιξη  και στις δύο περιοχές  κατά  την τελευταία  δεκαετία , η 
οποία  συνέβαλε  στην  προώθηση  των κοινών  στόχων  και ενδιαφερόντων  για την έναρξη  νέας 
φάσης  σχέσεων , βαθύτερων , εκσυγχρονισμένων  και μόνιμων , ώστε  να μπορέσουν  να 
ανταποκριθούν  στις σημερινές  εσωτερικές  προκλήσεις  και στα διεθνή  γεγονότα ·  
ΕΠΙΒΕΒΑΙΩΝΟΝΤΑΣ  το σεβασμό  των δημοκρατικών  αρχών  και των θεμελιωδών  
ανθρωπίνων  δικαιωμάτων  όπως  ορίζονται  στην  Οικουμενική  Διακήρυξη  των Δικαιωμάτων  
του Ανθρώπου · 
ΥΠΕΝΘΥΜΙΖΟΝΤΑΣ  την προσήλωσή  τους στις αρχές  του κράτους  δικαίου  και της χρηστής  
διακυβέρνησης . 
ΜΕ ΒΑΣΗ  τις αρχές  της κατανομής  ευθυνών  και πεπεισμένα  για τη σημασία  της πρόληψης  
της χρησιμοποίησης  παράνομων  ναρκωτικών  και της μείωσης  των επιβλαβών  επιπτώσεων , 
καθώς  και της καταπολέμησης  της παράνομης  καλλιέργειας , παραγωγής , επεξεργασίας  και 
εμπορίας  ναρκωτικών  και των πρόδρομων  ουσιών  τους· 
ΤΟΝΙΖΟΝΤΑΣ  τη δέσμευσή  τους να συνεργαστούν  για την επίτευξη  των στόχων  της 
εξάλειψης  της φτώχειας , της δίκαιης  και βιώσιμης  ανάπτυξης , συμπεριλαμβανομένων  των 
πτυχών  της ευπάθειας  στις φυσικές  καταστροφές , της διατήρησης  και προστασίας  του 
περιβάλλοντος , της βιoποικιλότητας , και της προοδευτικής  ενσωμάτωσης  των χωρών  της 
Κεντρικής  Αμερικής  στην  παγκόσμια  οικονομία · 
ΤΟΝΙΖΟΝΤΑΣ  τη σημασία  που αποδίδουν  τα μέρη  στην  παγίωση  της διαδικασίας  πολιτικού  
διαλόγου  και οικονομικής  συνεργασίας  που δημιουργήθηκε  μεταξύ  των μερών  στο πλαίσιο  
του διαλόγου  του Σαν Χοσέ , o οποίος  άρχισε  το 1984 και ανανεώθηκε  στη Φλωρεντία  το 
1996 και στη Μαδρίτη  το 2002·  
ΤΟΝΙΖΟΝΤΑΣ  την ανάγκη  να ενισχυθεί  το πρόγραμμα  συνεργασίας  που διέπεται  από τη 
συμφωνία -πλαίσιο  για τη συνεργασία  μεταξύ  της Ευρωπαϊκής  Οικονομικής  Κοινότητας  και 
των Δημοκρατικών  της Κόστα  Ρίκα, του Ελ Σαλβαδόρ , της Γουατεμάλας , της Ονδούρας , της 
Νικαράγουας  και του Παναμά , που υπεγράφη  το 1993 (εφεξής  «συμφωνία -πλαίσιο  του 1993 
για τη συνεργασία »·  
ΑΝΑΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ  την πρόοδο  που σημείωσε  η διαδικασία  οικονομικής  ολοκλήρωσης  
της Κεντρικής  Αμερικής , όπως  για παράδειγμα  οι προσπάθειες  για την έγκαιρη  δημιουργία  
τελωνειακής  ένωσης  της Κεντρικής  Αμερικής , η έναρξη  ισχύος  του μηχανισμού  επίλυσης  
των εμπορικών  διαφορών , η υπογραφή  της συμφωνίας  της Κεντρικής  Αμερικής  σχετικά  με 
τις επενδύσεις  και το εμπόριο  στον  τομέα  των υπηρεσιών , καθώς  και την ανάγκη  εμβάθυνσης  
της διαδικασίας  περιφερειακής  ολοκλήρωσης , της ελευθέρωσης  του περιφερειακού  εμπορίου  
και της οικονομικής  μεταρρύθμισης  στην  περιοχή  της Κεντρικής  Αμερικής ·  
 
EL 7   EL ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ  την ανάγκη  προώθησης  της αειφόρου  ανάπτυξης  σε αμφότερες  τις περιοχές  
με την ανάπτυξη  εταιρικής  σχέσης  στην  οποία  θα συμμετέχουν  όλοι οι ενδιαφερόμενοι  
φορείς , συμπεριλαμβανομένων  της κοινωνίας  των πολιτών  και του ιδιωτικού  τομέα , 
σύμφωνα  με τις αρχές  που καθορίζονται  στη συναίνεση  του Μοντερέι  και τη διακήρυξη  του 
Γιοχάνεσμπουργκ  και το Πρόγραμμα  Εφαρμογής  της· 
ΑΝΑΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ  την ανάγκη  να θεσπιστεί  συνεργασία  για τα θέματα  μετανάστευσης ·  
ΑΝΑΓΝΩΡΙΖΟΝΤΑΣ  ότι καμία  διάταξη  της παρούσας  συμφωνίας  δεν αναφέρεται  στη θέση  
των μερών  στις τρέχουσες  ή μελλοντικές  διμερείς  ή πολυμερείς  εμπορικές  διαπραγματεύσεις , 
ούτε ερμηνεύεται  ότι καθορίζει  αυτή  τη θέση · 
ΤΟΝΙΖΟΝΤΑΣ  τη βούληση  να συνεργαστούν  σε διεθνή  φόρουμ  για θέματα  αμοιβαίων  
συμφερόντων ·  
ΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΣ  ΥΠΟΨΗ  τη στρατηγική  εταιρική  σχέση  που αναπτύχθηκε  μεταξύ  της 
Ευρωπαϊκής  Ένωσης  και της Λατινικής  Αμερικής  και της Καραϊβικής  στο πλαίσιο  της 
συνόδου  κορυφής  του Ρίο του 1999 και που επιβεβαιώθηκε  στη σύνοδο  κορυφής  της 
Μαδρίτης  του 2002· και 
ΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΣ  ΥΠΟΨΗ  τη δήλωση  της Μαδρίτης  του Μαΐου  2002· 
ΣΥΜΦΩΝΗΣΑΝ  ΤΗ ΣΥΝΑΨΗ  ΤΗΣ  ΑΚΟΛΟΥΘΗΣ  ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ : 
TΙΤΛΟΣ  I 
ΑΡΧΕΣ , ΣΤΟΧΟΙ  ΚΑΙ  ΠΕΔΙΟ  ΤΗΣ  ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ  
Άρθρο  1 
Αρχές  
1. Ο σεβασμός  των δημοκρατικών  αρχών  και των θεμελιωδών  δικαιωμάτων  του 
ανθρώπου , όπως  ορίζονται  στην  Οικουμενική  Διακήρυξη  των Δικαιωμάτων  του 
Ανθρώπου , καθώς  και της αρχής  του κράτους  δικαίου , αποτελεί  τη βάση  των 
εσωτερικών  και διεθνών  πολιτικών  των μερών  και συνιστά  ουσιώδες  στοιχείο  της 
παρούσας  συμφωνίας . 
2. Τα μέρη  επιβεβαιώνουν  τη δέσμευσή  τους για την προώθηση  της βιώσιμης  
ανάπτυξης  και τη συμβολή  τους στην  επίτευξη  των αναπτυξιακών  στόχων  της 
Χιλιετίας . 
3. Τα μέρη  επιβεβαιώνουν  την προσήλωσή  τους στις αρχές  της χρηστής  διακυβέρνησης  
και της καταπολέμησης  της διαφθοράς . 
Άρθρο  2 
Στόχοι  και πεδίο  εφαρμογής  
1. T α μέρη  επιβεβαιώνουν  τον κοινό  στόχο  τους να ενισχύσουν  τις σχέσεις  τους, 
αναπτύσσοντας  τον πολιτικό  διάλογο  και ενισχύοντας  τη συνεργασία  τους. 
2. T α μέρη  επιβεβαιώνουν  επίσης  την απόφασή  τους να ενισχύσουν  τη συνεργασία  
τους στους  τομείς  του εμπορίου , των επενδύσεων  και των οικονομικών  σχέσεων . 
 
EL 8   EL 3. T α μέρη  επιβεβαιώνουν  τον κοινό  στόχο  τους για τη δημιουργία  των συνθηκών  υπό 
τις οποίες , με βάση  τα αποτελέσματα  του προγράμματος  εργασίας  της Ντόχα , το 
οποίο  ανέλαβαν  τη δέσμευση  να ολοκληρώσουν  έως το τέλος  του 2004, θα 
μπορούσαν  να αρχίσουν  διαπραγματεύσεις  για μία εφικτή  και αμοιβαίως  επωφελή  
συμφωνία  σύνδεσης , συμπεριλαμβανομένης  μιας συμφωνίας  ελεύθερων  
συναλλαγών . 
4. Η εφαρμογή  της συμφωνίας  θα συμβάλει  στη δημιουργία  αυτών  των συνθηκών  με 
την αναζήτηση  της πολιτικής  και κοινωνικής  σταθερότητας , την εμβάθυνση  της 
διαδικασίας  περιφερειακής  ολοκλήρωσης  και τη μείωση  της φτώχειας  στο πλαίσιο  
της βιώσιμης  ανάπτυξης  της Κεντρικής  Αμερικής . 
5. Η παρούσα  συμφωνία  διέπει  τον πολιτικό  διάλογο  και τη συνεργασία  μεταξύ  των 
μερών  και περιέχει  τις απαραίτητες  θεσμικές  διατάξεις  για την εφαρμογή  της. Η 
συμφωνία  δεν περιέχει  διάταξη  για τον καθορισμό  της θέσης  των μερών  κατά  τις 
τρέχουσες  ή μελλοντικές  διμερείς  ή πολυμερείς  διαπραγματεύσεις  στον τομέα  του 
εμπορίου . 
6. Τα μέρη  αναλαμβάνουν  να αξιολογούν  περιοδικά  την πρόοδο , λαμβάνοντας  υπόψη  
την πρόοδο  που σημειώθηκε  πριν από την έναρξη  ισχύος  της συμφωνίας . 
TITΛΟΣ  II 
ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ  ΔΙΑΛΟΓΟΣ  
Άρθρο  3 
Στόχοι  
1. Τα μέρη  συμφωνούν  να ενισχύσουν  τον τακτικό  πολιτικό  διάλογό  τους, με βάση  τις 
αρχές  που καθορίζονται  στις κοινές  δηλώσεις  της διαδικασίας  του διαλόγου  του Σαν 
Χοσέ , και ιδίως  τις δηλώσεις  του Σαν Χοσέ  (28/29 Σεπτεμβρίου  1984), της 
Φλωρεντίας  (21 Mαρτίου  1996) και της Μαδρίτης  (18 Mαΐου 2002).   
2. T α μέρη  συμφωνούν  ότι ο πολιτικός  διάλογος  θα καλύπτει  όλες τις πτυχές  αμοιβαίου  
ενδιαφέροντος  και κάθε  άλλο  διεθνές  θέμα . Επίσης , ο διάλογος  αυτός  θα 
προετοιμάζει  το έδαφος  για νέες πρωτοβουλίες  για την επίτευξη  κοινών  στόχων  και 
για την καθιέρωση  κοινών  βάσεων  σε τομείς  όπως  η περιφερειακή  ολοκλήρωση , η 
μείωση  της φτώχειας  και η κοινωνική  συνοχή , η βιώσιμη  ανάπτυξη , η περιφερειακή  
ασφάλεια  και σταθερότητα , η πρόληψη  και διευθέτηση  των συγκρούσεων , τα 
ανθρώπινα  δικαιώματα , η δημοκρατία , η χρηστή  διακυβέρνηση , η μετανάστευση , η 
καταπολέμηση  της διαφθοράς , η καταπολέμηση  της τρομοκρατίας , τα ναρκωτικά , τα 
φορητά  όπλα  και ο ελαφρύς  οπλισμός . Επίσης  θα αποτελεί  τη βάση  για την ανάληψη  
πρωτοβουλιών  και για τη στήριξη  των προσπαθειών  για την ανάπτυξη  
πρωτοβουλιών , περιλαμβανομένης  και της συνεργασίας , και δράσεων  σε όλη την 
περιοχή  της Λατινικής  Αμερικής . 
3. Τα μέρη  συμφωνούν  ότι ο ενισχυμένος  πολιτικός  διάλογος  θα συμβάλει  στην  ευρεία  
ανταλλαγή  πληροφοριών  και θα αποτελέσει  φόρουμ  για κοινές  πρωτοβουλίες  σε 
διεθνές  επίπεδο . 
Άρθρο  4 
Mηχανισμοί  
 
EL 9   EL Tα μέρη  συμφωνούν  ότι ο πολιτικός  διάλογος  μεταξύ  τους πραγματοποιείται : 
α) όταν κρίνουν  σκόπιμο  και συμφωνήσουν  και τα δύο μέρη , σε επίπεδο  αρχηγών  
κρατών  και κυβερνήσεων · 
β) σε υπουργικό  επίπεδο , ιδίως  στο πλαίσιο  της υπουργικής  συνόδου  του διαλόγου  του 
Σαν Χοσέ · 
γ) σε επίπεδο  ανώτερων  υπαλλήλων · 
δ) σε επίπεδο  εργασίας . 
και χρησιμοποιούν  στον μεγαλύτερο  δυνατό  βαθμό  τη διπλωματική  οδό. 
Άρθρο  5 
Συνεργασία  στον  τομέα  της εξωτερικής  πολιτικής  και της πολιτικής  ασφαλείας  
Tα μέρη  συντονίζουν , στο μέτρο  του δυνατού  και σύμφωνα  με τα συμφέροντά  τους, τις θέσεις  
τους, αναλαμβάνουν  κοινές  πρωτοβουλίες  στα σχετικά  διεθνή  φόρουμ  και συνεργάζονται  στον 
τομέα  της εξωτερικής  πολιτικής  και πολιτικής  ασφάλειας . 
 
EL 10   EL TΙΤΛΟΣ  III 
ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ  
Άρθρο  6 
Στόχοι  
1. Τα μέρη  συμφωνούν  ότι η συνεργασία  που προβλέπεται  στη συμφωνία -πλαίσιο  του 
1993 για τη συνεργασία  ενισχύεται  και διευρύνεται  σε άλλους  τομείς . 
Επικεντρώνεται  δε στους  ακόλουθους  στόχους : 
α) την προώθηση  της πολιτικής  και κοινωνικής  σταθερότητας  χάρη  στη δημοκρατία , 
τον σεβασμό  των ανθρωπίνων  δικαιωμάτων  και τη χρηστή  διακυβέρνηση · 
β) την εμβάθυνση  της διαδικασίας  περιφερειακής  ολοκλήρωσης  μεταξύ  των χωρών  της 
Κεντρικής  Αμερικής , για να συμβάλουν  στη μεγαλύτερη  οικονομική  ανάπτυξη  και 
τη σταδιακή  βελτίωση  της ποιότητας  ζωής  των λαών  τους· 
γ) τη μείωση  της φτώχειας  και την προώθηση  πιο δίκαιης  πρόσβασης  στις κοινωνικές  
υπηρεσίες  και στα οφέλη  της οικονομικής  ανάπτυξης , ώστε  να διασφαλιστεί  η 
κατάλληλη  ισορροπία  μεταξύ  του οικονομικού , κοινωνικού  και περιβαλλοντικού  
στοιχείου  στο πλαίσιο  της βιώσιμης  ανάπτυξης . 
2. Τα μέρη  συμφωνούν  ότι η συνεργασία  λαμβάνει  υπόψη  οριζόντιες  πτυχές  σχετικές  
με την κοινωνικοοικονομική  ανάπτυξη , καθώς  και θέματα  όπως  η ισότητα  των 
φύλων , ο σεβασμός  των αυτόχθονων  πληθυσμών  και των άλλων  εθνοτικών  ομάδων  
της Κεντρικής  Αμερικής , η πρόληψη  και η αντιμετώπιση  των φυσικών  
καταστροφών , η διατήρηση  και η προστασία  του περιβάλλοντος , η βιοποικιλότητα , 
η πολιτιστική  πολυμορφία , η έρευνα  και η τεχνολογική  ανάπτυξη . Η περιφερειακή  
ολοκλήρωση  θεωρείται  επίσης  οριζόντιο  θέμα  και, επομένως , οι δράσεις  
συνεργασίας  σε εθνικό  επίπεδο  θα πρέπει  επίσης  να συμβιβάζονται  με τη διαδικασία  
περιφερειακής  ολοκλήρωσης .  
3. Τα μέρη  συμφωνούν  ότι πρέπει  να ενθαρρύνονται  τα μέτρα  που αποσκοπούν  στην  
περιφερειακή  ολοκλήρωση  της Κεντρικής  Αμερικής  και στην  ενίσχυση  των 
διαπεριφερειακών  σχέσεων  μεταξύ  των μερών . 
Άρθρο  7 
Mεθοδολογία  
Τα μέρη  συμφωνούν  ότι η συνεργασία  θα εφαρμοστεί  μέσω  τεχνικής  και δημοσιονομικής  
βοήθειας , μελετών , προγραμμάτων  κατάρτισης , ανταλλαγών  πληροφοριών  και 
εμπειρογνωσίας , συνεδριάσεων , σεμιναρίων , ερευνητικών  προγραμμάτων  ή κάθε  άλλου  
μέσου  που συμφωνείται  από τα μέρη  στο πλαίσιο  του τομέα  της συνεργασίας , των 
επιδιωκόμενων  στόχων  και των διαθέσιμων  μέσων , σύμφωνα  με τους κανόνες  και τους 
κανονισμούς  που ισχύουν  για τη συνεργασία  αυτή . Όλοι  οι φορείς  που συμμετέχουν  στη 
συνεργασία  υπόκεινται  σε χρηστή  και διαφανή  διαχείριση  των πόρων .  
Άρθρο  8 
Συνεργασία  στον  τομέα  των ανθρωπίνων  δικαιωμάτων , της δημοκρατίας  και της 
χρηστής  διακυβέρνησης  
 
EL 11   EL Τα μέρη  συμφωνούν  ότι η συνεργασία  στον  τομέα  αυτό  θα στηρίξει  ενεργά  τις κυβερνήσεις  
και τους αντιπροσώπους  της κοινωνίας  των πολιτών  με ενέργειες , κυρίως  στους  ακόλουθους  
τομείς : 
α) προώθηση  και προστασία  των ανθρωπίνων  δικαιωμάτων  και εδραίωση  της 
διαδικασίας  εκδημοκρατισμού , συμπεριλαμβανομένης  της διαχείρισης  των 
εκλογικών  διαδικασιών ·  
β) ενίσχυση  του κράτους  δικαίου  και της χρηστής  και διαφανούς  διαχείρισης  των 
δημόσιων  υποθέσεων , συμπεριλαμβανομένης  της καταπολέμησης  της διαφθοράς  σε 
τοπικό , περιφερειακό  και εθνικό  επίπεδο · και 
γ) ενίσχυση  της ανεξαρτησίας  και αποτελεσματικότητας  των δικαστικών  συστημάτων . 
Άρθρο  9 
Συνεργασία  στον  τομέα  της πρόληψης  των συγκρούσεων  
1. T α μέρη  συμφωνούν  ότι η συνεργασία  στον  τομέα  αυτό  θα προωθήσει  και θα 
στηρίξει  μία ευρεία  ειρηνευτική  πολιτική , η οποία  ενθαρρύνει  το διάλογο  μεταξύ  
των δημοκρατικών  εθνών  σχετικά  με τις σημερινές  προκλήσεις , όπως  η πρόληψη  και 
η διευθέτηση  των συγκρούσεων , η αποκατάσταση  της ειρήνης  και η δικαιοσύνη  στο 
πλαίσιο  των ανθρωπίνων  δικαιωμάτων . Η πολιτική  αυτή  θα βασίζεται  στην  αρχή  της 
οικειοποίησης  και επικεντρώνεται  κυρίως  στην  ανάπτυξη  των περιφερειακών , 
υποπεριφερειακών  και εθνικών  ικανοτήτων . Για να προλαμβάνει  τις συγκρούσεις , 
και σύμφωνα  με τις ανάγκες , θα διασφαλίζει  ίσες πολιτικές , οικονομικές , κοινωνικές  
και πολιτιστικές  ευκαιρίες  για όλα τα τμήματα  της κοινωνίας , ενισχύει  τη 
δημοκρατική  νομιμότητα , θα προωθήσει  την κοινωνική  συνοχή  και την 
αποτελεσματική  διαχείριση  των δημόσιων  υποθέσεων , θα καθιερώσει  
αποτελεσματικούς  μηχανισμούς  για τον ειρηνικό  συμβιβασμό  των συμφερόντων  των 
διαφόρων  ομάδων , και θα ενθαρρύνει  την ανάπτυξη  ενεργούς  και οργανωμένης  
κοινωνίας  των πολιτών , κυρίως  μέσω  των υφιστάμενων  περιφερειακών  οργανισμών .  
2. Οι δραστηριότητες  συνεργασίας  μπορούν  να περιλαμβάνουν  κατά  περίπτωση  και 
μεταξύ  άλλων  την υποστήριξη  των διαδικασιών  ειδικής  διαμεσολάβησης  ανά χώρα , 
διαπραγμάτευσης  και συμφιλίωσης , των προσπαθειών  για την παροχή  βοήθειας  στα 
παιδιά , τις γυναίκες  και τους ηλικιωμένους , καθώς  και την υποστήριξη  των δράσεων  
για την καταπολέμηση  των ναρκών  κατά  προσωπικού .  
3. Τα μέρη  θα συνεργαστούν  επίσης  στον  τομέα  της πρόληψης  και της καταπολέμησης  
του λαθρεμπορίου  φορητών  όπλων  και ελαφρού  οπλισμού , για την ανάπτυξη , 
μεταξύ  άλλων , του συντονισμού  των ενεργειών  για την ενίσχυση  της νομικής , 
θεσμικής  και αστυνομικής  συνεργασίας , καθώς  και για τη συγκέντρωση  και 
καταστροφή  των φορητών  όπλων  και του ελαφρού  οπλισμού  που ευρίσκονται  
παράνομα  στην  κατοχή  πολιτών . 
Άρθρο  10 
Συνεργασία  για να ενισχυθεί  ο εκσυγχρονισμός  του κράτους  και της δημόσιας  διοίκησης  
1. Τα μέρη  συμφωνούν  ότι ο στόχος  της συνεργασίας  στον  τομέα  αυτό  είναι  να 
ενισχυθούν  ο εκσυγχρονισμός  και ο επαγγελματισμός  της δημόσιας  διοίκησης  στις 
χώρες  της Κεντρικής  Αμερικής , καθώς  και η στήριξη  της διαδικασίας  αποκέντρωσης  
και των οργανωτικών  αλλαγών  που θα προκύψουν  από τη διαδικασία  ολοκλήρωσης  
 
EL 12   EL της Κεντρικής  Αμερικής . Γενικά , ο στόχος  θα είναι  να βελτιωθεί  η οργανωτική  
αποδοτικότητα , να διασφαλισθεί  η διαφανής  διαχείριση  των δημόσιων  πόρων  και η 
απόδοση  ευθυνών , καθώς  και η βελτίωση  του νομικού  και θεσμικού  πλαισίου , που 
θα βασίζεται , μεταξύ  άλλων , στις βέλτιστες  πρακτικές  των μερών  και θα αξιοποιεί  
την εμπειρία  που αποκτήθηκε  στην  Ευρωπαϊκή  Ένωση  με την εφαρμογή  των 
πολιτικών  και μέσων .  
2. Η εν λόγω  συνεργασία  μπορεί  να περιλαμβάνει , μεταξύ  άλλων , προγράμματα  με 
στόχο  τη δημιουργία  ικανοτήτων  για τη χάραξη  και την εφαρμογή  πολιτικών  σε 
όλους  τους τομείς  αμοιβαίου  ενδιαφέροντος , όπως  η παροχή  δημόσιων  υπηρεσιών , η 
κατάρτιση  και η εκτέλεση  του προϋπολογισμού , η πρόληψη  και η καταπολέμηση  της 
διαφθοράς  και η ενίσχυση  των δικαστικών  συστημάτων . 
 
EL 13   EL Άρθρο  11 
Συνεργασία  στον  τομέα  της περιφερειακής  ολοκλήρωσης  
1. Τα μέρη  συμφωνούν  ότι η συνεργασία  στον  τομέα  αυτό  θα ενισχύσει  τη διαδικασία  
της περιφερειακής  ολοκλήρωσης  στην  περιφέρεια  της Κεντρικής  Αμερικής , και 
ιδίως  την ανάπτυξη  και υλοποίηση  της κοινής  αγοράς  της. 
2. Η συνεργασία  θα στηρίξει  την ανάπτυξη  και την ενίσχυση  κοινών  θεσμών  στην  
περιφέρεια  της Κεντρικής  Αμερικής  και θα προωθήσει  τη στενότερη  συνεργασία  
μεταξύ  των σχετικών  θεσμών . 
3. Η συνεργασία  θα προωθήσει  επίσης  τη χάραξη  κοινών  πολιτικών  και την 
εναρμόνιση  του νομικού  πλαισίου , αποκλειστικά  και μόνον  εφόσον  τα θέματα  αυτά  
καλύπτονται  από τα μέσα  ολοκλήρωσης  της Κεντρικής  Αμερικής  και έχουν  
συμφωνηθεί  από τα μέρη , συμπεριλαμβανομένων , μεταξύ  άλλων , τομεακών  
πολιτικών  σε τομείς  όπως  το εμπόριο , τα τελωνεία , η ενέργεια , οι μεταφορές , οι 
επικοινωνίες , το περιβάλλον , καθώς  και ο συντονισμός  των μακροοικονομικών  
πολιτικών  σε τομείς  όπως  η νομισματική  πολιτική , η φορολογική  πολιτική  και τα 
δημόσια  οικονομικά . 
4. Ειδικότερα  και, μεταξύ  άλλων , στο πλαίσιο  της παροχής  τεχνικής  βοήθειας  
συναφούς  προς  το εμπόριο , η συνεργασία  αυτή  μπορεί  να συνίσταται : 
α) στην  παροχή  βοήθειας  για την ενίσχυση  της διαδικασίας  παγίωσης  και εφαρμογής  
μιας λειτουργούσας  τελωνειακής  ένωσης  της Κεντρικής  Αμερικής · 
β) στην  παροχή  βοήθειας  για τη μείωση  και την εξάλειψη  των εμποδίων  στην  ανάπτυξη  
του ενδοπεριφερειακού  εμπορίου · 
γ) στη συνεργασία  για την απλούστευση , τον εκσυγχρονισμό , την εναρμόνιση  και την 
ολοκλήρωση  των τελωνειακών  καθεστώτων  και των καθεστώτων  διαμετακόμισης , 
και στην  παροχή  στήριξης  για την εκπόνηση  νομοθεσίας  και προτύπων , και για την 
επαγγελματική  κατάρτιση · και 
δ) στην  παροχή  βοήθειας  για την εμβάθυνση  της διαδικασίας  με σκοπό  την παγίωση  
και τη λειτουργία  μιας ενδοπεριφερειακής  κοινής  αγοράς . 
Άρθρο  12 
Περιφερειακή  συνεργασία  
Tα μέρη  συμφωνούν  να χρησιμοποιήσουν  όλα τα υπάρχοντα  μέσα  συνεργασίας , ώστε  να 
προωθήσουν  τις δραστηριότητες  για την ανάπτυξη  ουσιαστικής  και αμοιβαίας  συνεργασίας  
μεταξύ  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  και της Κεντρικής  Αμερικής  και, χωρίς  να θίγεται  η 
συνεργασία  μεταξύ  των μερών , μεταξύ  της Κεντρικής  Αμερικής  και άλλων  χωρών /περιφερειών  
της Λατινικής  Αμερικής  και της Καραϊβικής , σε τομείς  όπως  η προώθηση  του εμπορίου  και των 
επενδύσεων , το περιβάλλον , η πρόληψη  και η διαχείριση  φυσικών  καταστροφών , η 
επιστημονική , τεχνική  και τεχνολογική  έρευνα , η ενέργεια , οι μεταφορές  και η υποδομή  
επικοινωνιών , ο πολιτιστικός  τομέας , η περιφερειακή  ανάπτυξη  και η χωροταξία . 
Άρθρο  13 
Εμπορική  συνεργασία  
 
EL 14   EL 1. Τα μέρη  συμφωνούν  ότι η εμπορική  συνεργασία  θα προωθήσει  την ενσωμάτωση  
των χωρών  της Κεντρικής  Αμερικής  στην  παγκόσμια  οικονομία . Στόχος  της επίσης  
είναι  να ενθαρρύνει , με την παροχή  τεχνικής  βοήθειας  συναφούς  με το εμπόριο , την 
ανάπτυξη  και διαφοροποίηση  του ενδοπεριφερειακού  εμπορίου , καθώς  και του 
εμπορίου  με την Ευρωπαϊκή  Ένωση  στον  μεγαλύτερο  δυνατό  βαθμό . 
2. T α μέρη  συμφωνούν  να εφαρμόσουν  ένα ολοκληρωμένο  πρόγραμμα  εμπορικής  
συνεργασίας , ώστε  οι ευκαιρίες  που παρέχει  το εμπόριο  να χρησιμοποιηθούν  όσο το 
δυνατόν  καλύτερα , διευρύνοντας  την παραγωγική  βάση  που θα ωφεληθεί  από τις 
εμπορικές  συναλλαγές , δημιουργώντας  μηχανισμούς  για την αντιμετώπιση  των 
προκλήσεων  μεγαλύτερου  ανταγωνισμού  στην  αγορά  και αναπτύσσοντας  τις 
απαραίτητες  ικανότητες , τα μέσα  και τις τεχνικές  που επιτρέπουν  την ταχεία  
πρόσβαση  στα οφέλη  του εμπορίου .  
3. Για να εφαρμοστεί  το πρόγραμμα  συνεργασίας  και να αυξηθούν  όσο το δυνατόν  
περισσότερο  οι ευκαιρίες  των διμερών , περιφερειακών  ή πολυμερών  εμπορικών  
διαπραγματεύσεων  και συμφωνιών , τα μέρη  συμφωνούν  να ενισχύσουν  τη 
δημιουργία  περιφερειακών  τεχνικών  ικανοτήτων .  
Άρθρο  14 
Συνεργασία  στον  τομέα  των υπηρεσιών  
1. Στον  τομέα  των υπηρεσιών , και σύμφωνα  με τους κανόνες  της γενικής  συμφωνίας  
για τις συναλλαγές  στον  τομέα  των υπηρεσιών  (GATS), τα μέρη  συμφωνούν  να 
ενισχύσουν  τη συνεργασία  τους, λόγω  της συνεχώς  αυξανόμενης  σημασίας  των 
υπηρεσιών  για την ανάπτυξη  και τη διαφοροποίηση  των οικονομιών  τους. Στόχος  
της μεγαλύτερης  αυτής  συνεργασίας  είναι  να βελτιωθεί  η ανταγωνιστικότητα  του 
τομέα  των υπηρεσιών  της Κεντρικής  Αμερικής  με βάση  τα κριτήρια  της βιώσιμης  
ανάπτυξης . 
2. Τα μέρη  θα προσδιορίσουν  τους τομείς  υπηρεσιών  στους  οποίους  θα επικεντρωθεί  η 
συνεργασία . Οι δραστηριότητες  συνδέονται , μεταξύ  άλλων , με το ρυθμιστικό  
περιβάλλον  και ιδιαίτερα  με την εγχώρια  νομοθεσία , καθώς  και με την πρόσβαση  
στις πηγές  χρηματοδότησης  και την τεχνολογία .  
Άρθρο  15 
Συνεργασία  στον  τομέα  της πνευματικής  ιδιοκτησίας  
Tα μέρη  συμφωνούν  ότι στόχος  της συνεργασίας  στον  τομέα  αυτό  θα είναι  να προωθηθούν  οι 
επενδύσεις , η μεταφορά  τεχνολογίας , η διάδοση  πληροφοριών , οι πολιτιστικές  και 
δημιουργικές  δραστηριότητες  και οι συναφείς  οικονομικές  δραστηριότητες , καθώς  και η 
πρόσβαση  και κατανομή  των οφελών  στους  τομείς  που καθορίζουν  τα μέρη . Στόχος  της 
συνεργασίας  θα είναι  να βελτιωθούν  οι νομοθεσίες , οι διατάξεις  και οι πολιτικές , με σκοπό  τη 
μεγαλύτερη  προστασία  και εφαρμογή  των δικαιωμάτων  πνευματικής  ιδιοκτησίας  σύμφωνα  
με τα αυστηρότερα  διεθνή  πρότυπα . 
Άρθρο  16 
Συνεργασία  στον  τομέα  των δημόσιων  συμβάσεων  
 
EL 15   EL Tα μέρη  συμφωνούν  ότι στόχος  της συνεργασίας  στον  τομέα  αυτό  θα είναι  να προωθηθούν  
αμοιβαίες , αμερόληπτες , διαφανείς  και, εφόσον  συμφωνήσουν  τα μέρη , ανοικτές2 διαδικασίες  
για τις αντίστοιχες  δημόσιες  συμβάσεις  και, κατά  περίπτωση , σε όλα τα επίπεδα . 
Άρθρο  17 
Συνεργασία  στον  τομέα  της πολιτικής  ανταγωνισμού  
Tα μέρη  συμφωνούν  ότι η συνεργασία  στον  τομέα  της πολιτικής  ανταγωνισμού  θα 
προωθήσει  την αποτελεσματική  θέσπιση  και εφαρμογή  των κανόνων  ανταγωνισμού , καθώς  
και τη διάδοση  πληροφοριών , ώστε  να ενισχυθεί  η διαφάνεια  και η ασφάλεια  του δικαίου  για 
τις επιχειρήσεις  που δραστηριοποιούνται  στις αγορές  της Κεντρικής  Αμερικής  και της 
Ευρωπαϊκής  Ένωσης . 
Άρθρο  18 
Τελωνειακή  συνεργασία  
1. T α μέρη  συμφωνούν  ότι στόχος  της συνεργασίας  στον  τομέα  αυτό  θα είναι  να 
θεσπιστούν  μέτρα  για τα τελωνεία  και να διευκολυνθεί  το εμπόριο , καθώς  και να 
προωθηθεί  η ανταλλαγή  πληροφοριών  σχετικά  με τα τελωνειακά  συστήματα  των 
μερών , ώστε  να διευκολύνεται  το εμπόριο  μεταξύ  τους. 
2. Όπως  συμφώνησαν  τα μέρη , η συνεργασία  μπορεί  να περιλαμβάνει , μεταξύ  άλλων : 
α) την απλούστευση  και εναρμόνιση  των εγγράφων  εισαγωγής  και εξαγωγής  βάσει  των 
διεθνών  προτύπων , καθώς  και τη χρήση  απλουστευμένων  διασαφήσεων · 
β) τη βελτίωση  των τελωνειακών  διαδικασιών , με μεθόδους  όπως  η αξιολόγηση  του 
κινδύνου , η απλούστευση  των διαδικασιών  εισόδου  και η θέση  των εμπορευμάτων  
σε ελεύθερη  κυκλοφορία , η χορήγηση  εγκεκριμένου  καθεστώτος  εμπόρου , η χρήση  
των ηλεκτρονικών  συστημάτων  ανταλλαγής  δεδομένων  (EDI) και των 
αυτοματοποιημένων  συστημάτων · 
γ) μέτρα  για τη βελτίωση  της διαφάνειας  και των διαδικασιών  προσφυγής  κατά  
τελωνειακών  και δικαστικών  αποφάσεων . 
δ) μηχανισμούς  για την προώθηση  τακτικών  διαβουλεύσεων  με τον εμπορικό  κλάδο  
σχετικά  με τις ρυθμίσεις  και τις διαδικασίες  που ισχύουν  για τις εισαγωγές  και 
εξαγωγές · 
3. Εντός  του θεσμικού  πλαισίου  που καθορίζεται  με την παρούσα  συμφωνία , μπορεί  να 
εξεταστεί  η σύναψη  πρωτοκόλλου  αμοιβαίας  συνδρομής  σε τελωνειακά  θέματα . 
Άρθρο  19 
Συνεργασία  στον  τομέα  των τεχνικών  ρυθμίσεων  και της διαπίστωσης  της 
συμμόρφωσης  
1. T α μέρη  συμφωνούν  ότι η συνεργασία  στον  τομέα  των προτύπων , των τεχνικών  
ρυθμίσεων  και της διαπίστωσης  της συμμόρφωσης  αποτελεί  βασικό  στόχο  για την 
ανάπτυξη  του εμπορίου , ειδικά  όσον  αφορά  το ενδοπεριφερειακό  εμπόριο .  
                                                 
2 Όπως  προβλέπεται  στο άρθρο  2 παράγραφος  5, ο όρος  «ανοικτές » δεν σημαίνει  «πρόσβαση ».  
 
EL 16   EL 2. Όπως  συμφώνησαν  τα μέρη , στόχος  της συνεργασίας  θα είναι  να καταβληθούν  
προσπάθειες  όσον  αφορά : 
α) την παροχή , στις χώρες  της Κεντρικής  Αμερικής , προγραμμάτων  τεχνικής  βοήθειας  
σε θέματα  τυποποίησης , διαπίστευσης , πιστοποίησης  και μετρολογίας , για την 
ανάπτυξη , στους  τομείς  αυτούς , συστημάτων  και δομών  που συμφωνούν :  
- με τα διεθνή  πρότυπα ·  
- με τις βασικές  απαιτήσεις  για την προστασία  της ασφάλειας  και της υγείας  των 
προσώπων , για τη διατήρηση  των φυτών  και των ζώων , την προστασία  των 
καταναλωτών , καθώς  και τη διατήρηση  του περιβάλλοντος .  
β) η συνεργασία  στο πλαίσιο  αυτό  θα έχει ως στόχο  να διευκολύνει  την πρόσβαση  στις 
αγορές . 
3. Στην  πράξη , η συνεργασία : 
α) παρέχει  οργανωτική  και τεχνική  υποστήριξη , για να προωθήσει  τη δημιουργία  
περιφερειακών  δικτύων  και οργανισμών , και ενισχύει  τον συντονισμό  των πολιτικών  
προώθησης  μιας κοινής  προσέγγισης  στην  εφαρμογή  των διεθνών  και 
περιφερειακών  προτύπων  όσον  αφορά  τους τεχνικούς  κανονισμούς  και τις 
διαδικασίες  διαπίστωσης  της συμμόρφωσης · 
β) ενθαρρύνει  κάθε  μέτρο  που αποσκοπεί  στη γεφύρωση  του χάσματος  μεταξύ  των 
μερών  στους  τομείς  της διαπίστωσης  της συμμόρφωσης  και της τυποποίησης · και 
γ) ενθαρρύνει  κάθε  μέτρο  για τη βελτίωση  της διαφάνειας , των ορθών  ρυθμιστικών  
πρακτικών  και της προώθησης  των ποιοτικών  προτύπων  για τα προϊόντα  και τις 
εμπορικές  πρακτικές . 
Άρθρο  20 
Βιομηχανική  συνεργασία  
1. Τα μέρη  συμφωνούν  ότι η βιομηχανική  συνεργασία  θα προωθήσει  τον 
εκσυγχρονισμό  και την αναδιάρθρωση  της βιομηχανίας  της Κεντρικής  Αμερικής  και 
των μεμονωμένων  τομέων , καθώς  και τη βιομηχανική  συνεργασία  μεταξύ  των 
οικονομικών  παραγόντων , με σκοπό  την ενίσχυση  του ιδιωτικού  τομέα  υπό 
συνθήκες  που διασφαλίζουν  την προστασία  του περιβάλλοντος .  
2. Οι πρωτοβουλίες  της βιομηχανικής  συνεργασίας  ανταποκρίνονται  στις 
προτεραιότητες  που καθορίζουν  τα μέρη . Θα λαμβάνουν  υπόψη  τις περιφερειακές  
πτυχές  της βιομηχανικής  ανάπτυξης , προωθώντας , όπου  είναι  δυνατό , διακρατικές  
εταιρικές  σχέσεις . Με τις πρωτοβουλίες  αυτές  θα επιδιωχθεί  ειδικότερα  η χάραξη  
κατάλληλου  πλαισίου  για τη βελτίωση  της τεχνογνωσίας  σε θέματα  διοίκησης  και 
την προώθηση  της διαφάνειας  όσον  αφορά  τις αγορές  και τις συνθήκες  υπό τις 
οποίες  αναπτύσσουν  οι επιχειρήσεις  τις δραστηριότητές  τους. 
Άρθρο  21 
Συνεργασία  στον  τομέα  της ανάπτυξης  των μικρών , μεσαίων  και πολύ  μικρών  
επιχειρήσεων  
 
EL 17   EL Tα μέρη  συμφωνούν  να προωθήσουν  ένα περιβάλλον  ευνοϊκό  για την ανάπτυξη  των μικρών , 
μεσαίων  και πολύ  μικρών  επιχειρήσεων , συμπεριλαμβανομένων  των επιχειρήσεων  των 
αγροτικών  περιοχών , κυρίως : 
α) προωθώντας  τις επαφές  μεταξύ  οικονομικών  παραγόντων , ενθαρρύνοντας  τις κοινές  
επενδύσεις , τις κοινές  επιχειρήσεις  και τα δίκτυα  πληροφοριών , μέσω  των 
υφιστάμενων  οριζόντιων  προγραμμάτων . 
β) διευκολύνοντας  την πρόσβαση  στις πηγές  χρηματοδότησης , παρέχοντας  
πληροφορίες  και στηρίζοντας  την καινοτομία . 
Άρθρο  22 
Συνεργασία  στους  τομείς  της γεωργίας , της αγροτικής  ανάπτυξης , της δασοκομίας  και 
των μέτρων  υγειονομικής  και φυτοϋγειονομικής  προστασίας  
1. Τα μέρη  συμφωνούν  να ενθαρρύνουν  την αμοιβαία  συνεργασία  στον  τομέα  της 
γεωργίας , ώστε  να προωθήσουν  τη βιώσιμη  γεωργία , τη γεωργική  και αγροτική  
ανάπτυξη , τη δασοκομία , τη βιώσιμη  κοινωνικοοικονομική  ανάπτυξη  και την 
επισιτιστική  ασφάλεια  στις χώρες  της Κεντρικής  Αμερικής . 
2. Η συνεργασία  θα εστιαστεί  στην  προώθηση  της δημιουργίας  ικανοτήτων , στις 
υποδομές  και στη μεταφορά  τεχνολογίας , όσον  αφορά  θέματα  όπως : 
α) υγειονομικά , φυτοϋγειονομικά  και περιβαλλοντικά  μέτρα , καθώς  και μέτρα  για την 
ποιότητα  των τροφίμων , λαμβανομένης  υπόψη  της ισχύουσας  νομοθεσίας  στις χώρες  
αμφοτέρων  των μερών , σύμφωνα  με τους κανόνες  του ΠΟΕ  και άλλων  αρμόδιων  
διεθνών  οργανισμών · 
β) η διαφοροποίηση  και αναδιάρθρωση  των γεωργικών  τομέων · 
γ) η αμοιβαία  ανταλλαγή  πληροφοριών , συμπεριλαμβανομένων  αυτών  που αφορούν  
την ανάπτυξη  των γεωργικών  πολιτικών  των μερών · 
δ) η τεχνική  βοήθεια  για τη βελτίωση  της παραγωγικότητας  και την ανταλλαγή  
τεχνολογιών  εναλλακτικών  καλλιεργειών · 
ε) επιστημονικά  και τεχνολογικά  πειράματα · 
στ) μέτρα  που αποσκοπούν  στη βελτίωση  της ποιότητας  των γεωργικών  προϊόντων , 
μέτρα  δημιουργίας  ικανοτήτων  για τις ενώσεις  παραγωγών  και στήριξη  
δραστηριοτήτων  προώθησης  των εμπορικών  συναλλαγών · 
ζ) η ενίσχυση  της ικανότητας  για την εφαρμογή  των υγειονομικών  και 
φυτοϋγειονομικών  μέτρων  που θα διευκολύνει  την πρόσβαση  στις αγορές , καθώς  και 
η διασφάλιση  ικανοποιητικού  επιπέδου  προστασίας  της υγείας , σύμφωνα  με τις 
διατάξεις  της συμφωνίας  του ΠΟΕ  για την εφαρμογή  μέτρων  υγειονομικής  και 
φυτοϋγειονομικής  προστασίας  (ΥΦΠ ). 
Άρθρο  23 
Συνεργασία  στον  τομέα  της αλιείας  και της υδατοκαλλιέργειας  
 
EL 18   EL Tα μέρη  συμφωνούν  να αναπτύξουν  οικονομική  και τεχνική  συνεργασία  στον  τομέα  της 
αλιείας  και της υδατοκαλλιέργειας , ειδικά  σε θέματα  όπως  η βιώσιμη  εκμετάλλευση , 
διαχείριση  και διατήρηση  των αλιευτικών  πόρων , συμπεριλαμβανομένης  της εκτίμησης  των 
περιβαλλοντικών  επιπτώσεων . Η συνεργασία  πρέπει  να αφορά  επίσης  τομείς  όπως  η 
μεταποιητική  βιομηχανία  και η διευκόλυνση  του εμπορίου . Η συνεργασία  στον  τομέα  της 
αλιείας  θα μπορούσε  να οδηγήσει  στη σύναψη  διμερών  αλιευτικών  συμφωνιών  μεταξύ  των 
μερών  ή μεταξύ  της Ευρωπαϊκής  Κοινότητας  και μιας ή περισσοτέρων  χωρών  της Κεντρικής  
Αμερικής  και/ή στη σύναψη  πολυμερών  συμφωνιών  στον  τομέα  της αλιείας  μεταξύ  των 
μερών .  
Άρθρο  24 
Συνεργασία  στον  εξορυκτικό  τομέα  
Tα μέρη  συμφωνούν  ότι η συνεργασία  στον  εξορυκτικό  τομέα , λαμβανομένων  υπόψη  των 
πτυχών  διατήρησης  του περιβάλλοντος , θα εστιαστεί  κυρίως  στα εξής: 
α) στην  προώθηση  της συμμετοχής  των επιχειρήσεων  των μερών  στην  αναζήτηση , την 
εκμετάλλευση  και τη βιώσιμη  χρήση  των ορυκτών , σύμφωνα  με τη νομοθεσία  τους· 
β) στην  προώθηση  των ανταλλαγών  πληροφοριών , εμπειρίας  και τεχνολογίας  σχετικά  
με την αναζήτηση  και την εκμετάλλευση  ορυκτών · 
γ) στην  προώθηση  των ανταλλαγών  εμπειρογνωμόνων  και στην  από κοινού  ανάληψη  
ερευνητικών  δραστηριοτήτων  με σκοπό  να αυξηθούν  οι δυνατότητες  τεχνολογικής  
ανάπτυξης · 
δ) στη θέσπιση  μέτρων  για την προώθηση  των επενδύσεων  στον  τομέα  αυτό , σύμφωνα  
με τη νομοθεσία  κάθε  χώρας  της Κεντρικής  Αμερικής , καθώς  και της Ευρωπαϊκής  
Ένωσης  και των κρατών  μελών  της· 
ε) στη θέσπιση  μέτρων  για να διασφαλιστεί  η περιβαλλοντική  ακεραιότητα  και η 
συλλογική  περιβαλλοντική  ευθύνη  στον  τομέα  αυτό . 
Άρθρο  25 
Συνεργασία  στον  τομέα  της ενέργειας  
1. T α μέρη  συμφωνούν  ότι κοινός  στόχος  τους θα είναι  να ενισχύσουν  τη συνεργασία  
στον  τομέα  της ενέργειας , σε βασικούς  κλάδους  όπως  η υδροηλεκτρική  ενέργεια , ο 
ηλεκτρισμός , το πετρέλαιο  και το φυσικό  αέριο , οι ανανεώσιμες  μορφές  ενέργειας , η 
τεχνολογία  εξοικονόμησης  ενέργειας , η ηλεκτροδότηση  των αγροτικών  περιοχών  
και η περιφερειακή  ολοκλήρωση  των ενεργειακών  αγορών , μεταξύ  άλλων , όπως  
καθορίστηκαν  από τα μέρη , και σύμφωνα  με την εθνική  νομοθεσία .  
2. Η συνεργασία  μπορεί  να καλύπτει , μεταξύ  άλλων , τα εξής: 
α) τη διαμόρφωση  και τον σχεδιασμό  της ενεργειακής  πολιτικής , περιλαμβανομένης  
της διασύνδεσης  των υποδομών  περιφερειακής  σημασίας , τη βελτίωση  και 
διαφοροποίηση  του ενεργειακού  εφοδιασμού  και τη βελτίωση  των αγορών  
ενέργειας , περιλαμβανομένης  της διευκόλυνσης  της διέλευσης , της μεταφοράς  και 
της διανομής  εντός  των χωρών  της Κεντρικής  Αμερικής · 
 
EL 19   EL β) τη διαχείριση  και την κατάρτιση  στον  τομέα  της ενέργειας , καθώς  και τη μεταφορά  
τεχνολογίας  και τεχνογνωσίας · 
γ) την προώθηση  της εξοικονόμησης  ενέργειας , της ενεργειακής  απόδοσης , των 
ανανεώσιμων  μορφών  ενέργειας  και της μελέτης  των περιβαλλοντικών  επιπτώσεων  
της παραγωγής  και κατανάλωσης  ενέργειας · 
δ) την προώθηση  της εφαρμογής  μηχανισμού  καθαρής  ανάπτυξης , ώστε  να στηριχθούν  
οι πρωτοβουλίες  για την αντιμετώπιση  της κλιματικής  αλλαγής  και της κλιματικής  
μεταβλητότητας · 
ε) το θέμα  της καθαρής  και ειρηνικής  χρήσης  της πυρηνικής  ενέργειας . 
Άρθρο  26 
Συνεργασία  στον  τομέα  των μεταφορών  
1. Τα μέρη  συμφωνούν  ότι η συνεργασία  στον  τομέα  αυτό  θα εστιαστεί  στην  
αναδιάρθρωση  και τον εκσυγχρονισμό  των συστημάτων  μεταφορών  και της 
σχετικής  υποδομής , στη βελτίωση  της κυκλοφορίας  προσώπων  και εμπορευμάτων  
και στην  καλύτερη  πρόσβαση  στις αγορές  αστικών , αεροπορικών , θαλάσσιων  και 
οδικών  μεταφορών , με τη βελτίωση  της διαχείρισης  των μεταφορών , όσον  αφορά  τη 
λειτουργία  και τη διοίκηση , και με την προώθηση  υψηλών  προτύπων  λειτουργίας . 
2. Η συνεργασία  μπορεί  να καλύπτει  τα εξής: 
α) την ανταλλαγή  πληροφοριών  σχετικά  με τις πολιτικές  των μερών , κυρίως  όσον  
αφορά  τις αστικές  μεταφορές  και τη διασύνδεση  και διαλειτουργικότητα  των 
δικτύων  πολλαπλών  μέσων  μεταφοράς  και άλλα  θέματα  κοινού  ενδιαφέροντος · 
β) τη διαχείριση  των σιδηροδρόμων , των λιμένων  και αερολιμένων , καθώς  και την 
κατάλληλη  συνεργασία  μεταξύ  των αρμόδιων  αρχών · 
γ) σχέδια  συνεργασίας  για τη μεταφορά  της ευρωπαϊκής  τεχνολογίας  στο παγκόσμιο  
σύστημα  δορυφορικής  πλοήγησης  και στα κέντρα  αστικών  δημόσιων  μεταφορών · 
δ) τη βελτίωση  των προδιαγραφών  ασφάλειας  και πρόληψης  της ρύπανσης , 
περιλαμβανομένης  της συνεργασίας  στα σχετικά  διεθνή  όργανα , ώστε  να 
διασφαλιστεί  καλύτερη  εφαρμογή  των διεθνών  προτύπων . 
Άρθρο  27 
Συνεργασία  στον  τομέα  της κοινωνίας  της πληροφορίας , των τεχνολογιών  των 
πληροφοριών  και των τηλεπικοινωνιών  
1. T α μέρη  συμφωνούν  ότι οι τεχνολογίες  των πληροφοριών  και οι επικοινωνίες  
αποτελούν  βασικούς  τομείς  σε μία σύγχρονη  κοινωνία  και είναι  ζωτικής  σημασίας  
για την κοινωνικοοικονομική  ανάπτυξη  και την ομαλή  μετάβαση  στην  κοινωνία  της 
πληροφορίας . Η συνεργασία  στον  τομέα  αυτό  συμβάλλει  στη μείωση  του «ψηφιακού  
χάσματος » και στην  ανάπτυξη  των ανθρώπινων  πόρων . 
2. Στόχος  της συνεργασίας  στον  τομέα  αυτό  είναι  να προωθήσει : 
α) τον διάλογο  σχετικά  με όλες τις πτυχές  της κοινωνίας  της πληροφορίας · 
 
EL 20   EL β) τον διάλογο  για τις ρυθμιστικές  και πολιτικές  πτυχές  των τεχνολογιών  των 
πληροφοριών  και των επικοινωνιών , περιλαμβανομένων  των προτύπων , σύμφωνα  με 
την εθνική  νομοθεσία  των μερών · 
γ) την ανταλλαγή  πληροφοριών  για τα πρότυπα  διαπίστωσης  της συμμόρφωσης  και 
έγκρισης  τύπου · 
δ) τη διάδοση  των νέων  τεχνολογιών  των πληροφοριών  και των επικοινωνιών · 
ε) κοινά  ερευνητικά  προγράμματα  σχετικά  με τις τεχνολογίες  των πληροφοριών  και τις 
επικοινωνίες , και πειραματικά  σχέδια  στους  τομείς  των εφαρμογών  της κοινωνίας  
των πληροφοριών · 
στ) τη διασύνδεση  και διαλειτουργικότητα  μεταξύ  δικτύων  και υπηρεσιών  τηλεματικής · 
ζ) τις ανταλλαγές  και την κατάρτιση  ειδικών · 
η) την ανάπτυξη  των εφαρμογών  της ηλεκτρονικής  διακυβέρνησης . 
Άρθρο  28 
Συνεργασία  στον  οπτικοακουστικό  τομέα  
Tα μέρη  συμφωνούν  να προωθήσουν  τη συνεργασία  στον  οπτικοακουστικό  τομέα  και στον  
τομέα  των μέσων  μαζικής  ενημέρωσης  γενικότερα , μέσω  κοινών  πρωτοβουλιών  στον  τομέα  
της κατάρτισης , καθώς  και ενεργειών  για την ανάπτυξη , την παραγωγή  και τη διανομή  
οπτικοακουστικών  μέσων , περιλαμβανομένου  του εκπαιδευτικού  και πολιτιστικού  τομέα . Η 
συνεργασία  θα βασίζεται  στις σχετικές  εθνικές  διατάξεις  περί δικαιωμάτων  πνευματικής  
ιδιοκτησίας  και στις ισχύουσες  διεθνείς  συμφωνίες . 
Άρθρο  29 
Συνεργασία  στον  τομέα  του τουρισμού  
Tα μέρη  συμφωνούν  ότι στόχος  της συνεργασίας  στον  τομέα  αυτό  είναι  να καθιερωθούν  οι 
βέλτιστες  πρακτικές , ώστε  να εξασφαλιστεί  ισορροπημένη  και βιώσιμη  ανάπτυξη  του 
τουρισμού  στην  περιοχή  της Κεντρικής  Αμερικής . Στόχος  της συνεργασίας  είναι  να 
χαραχθούν  στρατηγικές  για τη βελτίωση  της θέσης  και την προώθηση  της περιοχής  αυτής  
στην  Ευρώπη  ως ανταγωνιστικού  πολλαπλού  τουριστικού  προορισμού .  
Άρθρο  30 
Συνεργασία  μεταξύ  των χρηματοπιστωτικών  οργανισμών  
Tα μέρη  συμφωνούν  να προωθήσουν  τη συνεργασία  μεταξύ  των χρηματοδοτικών  
οργανισμών , σύμφωνα  με τις ανάγκες  τους και στο πλαίσιο  των αντίστοιχων  προγραμμάτων  
και νομοθεσιών  τους. 
Άρθρο  31 
Συνεργασία  στον  τομέα  της προώθησης  των επενδύσεων  
1. T α μέρη  συμφωνούν  να συμβάλουν , στο πλαίσιο  των αντίστοιχων  αρμοδιοτήτων  
τους, στη δημιουργία  σταθερού  κλίματος  που θα προσελκύει  τις αμοιβαίες  
επενδύσεις . 
 
EL 21   EL 2. Η συνεργασία  μπορεί  να περιλαμβάνει : 
α) την ενθάρρυνση  των μηχανισμών  ανταλλαγής  και διάδοσης  πληροφοριών  για τη 
νομοθεσία  περί επενδύσεων  και τις ευκαιρίες  πραγματοποίησης  επενδύσεων · 
β) την ανάπτυξη  νομικού  πλαισίου  ευνοϊκού  για τις επενδύσεις  αμφοτέρων  των μερών , 
με τη σύναψη , ενδεχομένως , μεταξύ  των κρατών  μελών  και των χωρών  της 
Κεντρικής  Αμερικής  διμερών  συμφωνιών  για την προώθηση  και την προστασία  των 
επενδύσεων ·  
γ) την προώθηση  απλουστευμένων  διοικητικών  διαδικασιών ·  
δ) την ανάπτυξη  μηχανισμών  κοινών  επιχειρήσεων . 
Άρθρο  32 
Mακροοικονομικός  διάλογος  
1. T α μέρη  συμφωνούν  ότι στόχος  της συνεργασίας  θα είναι  να προωθηθούν  η 
ανταλλαγή  πληροφοριών  για τις αντίστοιχες  μακροοικονομικές  τάσεις  και πολιτικές , 
καθώς  και η ανταλλαγή  εμπειριών  σχετικά  με το συντονισμό  των μακροοικονομικών  
πολιτικών  στο πλαίσιο  μιας κοινής  αγοράς . 
2. Τα μέρη  επιδιώκουν  επίσης  να εμβαθύνουν  το διάλογο  μεταξύ  των αρχών  τους για 
τα μακροοικονομικά  θέματα  τα οποία , βάσει  συμφωνίας  των μερών , μπορούν  να 
περιλάβουν  τομείς  όπως  η νομισματική  πολιτική , η φορολογική  πολιτική , τα 
δημόσια  οικονομικά , η μακροοικονομική  σταθεροποίηση  και το εξωτερικό  χρέος . 
Άρθρο  33 
Συνεργασία  στον  τομέα  των στατιστικών  
1. T α μέρη  συμφωνούν  ότι ο βασικός  στόχος  θα είναι  να αναπτυχθούν  καλύτερες  
στατιστικές  μέθοδοι  και προγράμματα , καθώς  και να συγκεντρωθούν  και να 
διαδοθούν  στατιστικά  στοιχεία , με σκοπό  τη δημιουργία  δεικτών  με ενισχυμένη  
συγκρισιμότητα  μεταξύ  των μερών , που θα διευκολύνουν  τα μέρη  να χρησιμοποιούν  
αμοιβαία  τα στατιστικά  στοιχεία  τους για τις συναλλαγές  στον  τομέα  των αγαθών  
και των υπηρεσιών  και, γενικότερα , σε κάθε  τομέα  που καλύπτει  η παρούσα  
συμφωνία , για τον οποίο  μπορούν  να καταρτισθούν  στατιστικά  στοιχεία .  
2. Η συνεργασία  αυτή  θα μπορούσε  να περιλάβει , μεταξύ  άλλων : τεχνικές  ανταλλαγές  
μεταξύ  στατιστικών  ιδρυμάτων  της Κεντρικής  Αμερικής  και των κρατών  μελών  της 
Ευρωπαϊκής  Ένωσης  και της Eurostat· την ανάπτυξη  βελτιωμένων , και 
ενδεχομένως , συνεκτικών  μεθόδων  συγκέντρωσης , ανάλυσης  και ερμηνείας  
δεδομένων · και τη διοργάνωση  σεμιναρίων , ομάδων  εργασίας  ή επιμορφωτικών  
προγραμμάτων  σε θέματα  στατιστικών . 
Άρθρο  34 
Συνεργασία  στον  τομέα  της προστασίας  του καταναλωτή  
1. T α μέρη  συμφωνούν  ότι η συνεργασία  στον  τομέα  αυτό  μπορεί  να περιλαμβάνει , 
μεταξύ  άλλων  και στο μέτρο  του δυνατού :  
 
EL 22   EL α) τη βελτίωση  της αμοιβαίας  κατανόησης  της νομοθεσίας  για τους καταναλωτές , ώστε  
να αποφεύγονται  οι φραγμοί  στο εμπόριο  και να διασφαλίζεται  υψηλός  βαθμός  
προστασίας  των καταναλωτών · 
β) την προώθηση  της ανταλλαγής  πληροφοριών  σχετικά  με τα συστήματα  προστασίας  
των καταναλωτών . 
Άρθρο  35 
Συνεργασία  στον  τομέα  της προστασίας  των δεδομένων  
1. T α μέρη  συμφωνούν  να συνεργαστούν  για την προστασία  της επεξεργασίας  
προσωπικών  και άλλων  δεδομένων , με σκοπό  την τήρηση  των αυστηρότερων  
διεθνών  προτύπων . 
2. T α μέρη  συμφωνούν  επίσης  να συνεργαστούν  για την προστασία  των δεδομένων  
προσωπικού  χαρακτήρα , ώστε  να βελτιώσουν  το επίπεδο  προστασίας , και να 
προωθήσουν  την ελεύθερη  κυκλοφορία  των δεδομένων  προσωπικού  χαρακτήρα  
μεταξύ  των μερών , λαμβάνοντας  δεόντως  υπόψη  την εγχώρια  νομοθεσία  των μερών . 
Άρθρο  36 
Επιστημονική  και τεχνολογική  συνεργασία  
1. T α μέρη  συμφωνούν  ότι η επιστημονική  και τεχνολογική  συνεργασία  θα βασίζεται  
στα αμοιβαία  συμφέροντά  τους, συμφωνεί  με τις πολιτικές  τους και αποσκοπεί :  
α) στις ανταλλαγές  επιστημονικών  και τεχνολογικών  πληροφοριών  και εμπειριών  σε 
περιφερειακό  επίπεδο , ειδικά  όσον  αφορά  την εφαρμογή  πολιτικών  και 
προγραμμάτων · 
β) στην  προώθηση  της ανάπτυξης  του ανθρώπινου  δυναμικού · 
γ) στην  προώθηση  των σχέσεων  μεταξύ  των επιστημονικών  κοινοτήτων  των μερών · 
δ) στην  ενθάρρυνση  της συμμετοχής  του επιχειρηματικού  τομέα  των μερών  στην  
επιστημονική  και τεχνολογική  συνεργασία , και ειδικά  στην  προώθηση  της 
καινοτομίας · 
ε) στην  προώθηση  της καινοτομίας  και της μεταφοράς  τεχνολογίας  μεταξύ  των μερών , 
περιλαμβανομένης  της ηλεκτρονικής  διακυβέρνησης  και των καθαρότερων  
τεχνολογιών . 
2. T α μέρη  συμφωνούν  να προωθήσουν  και να ενισχύσουν  την επιστημονική , 
ερευνητική  και τεχνολογική  ανάπτυξη  και την καινοτομία , με τη συμμετοχή  
ιδρυμάτων  τριτοβάθμιας  εκπαίδευσης , ερευνητικών  κέντρων  και παραγωγικών  
τομέων · ειδικά  η συμμετοχή  των μικρομεσαίων  επιχειρήσεων  θα ενθαρρυνθεί  και 
από τις δύο πλευρές . 
3. Είναι  σκόπιμο  να προωθηθούν  η επιστημονική  και τεχνολογική  συνεργασία  μεταξύ  
των πανεπιστημίων , των ερευνητικών  ιδρυμάτων  και των παραγωγικών  τομέων  των 
δύο περιοχών , καθώς  και οι υποτροφίες  και τα προγράμματα  ανταλλαγής  φοιτητών  
και ειδικών . 
 
EL 23   EL 4. T α μέρη  συμφωνούν  να ενισχύσουν  τους δεσμούς  συνεργασίας  μεταξύ  των 
επιστημονικών  και τεχνολογικών  φορέων  και των φορέων  καινοτομίας , για την 
προώθηση , τη διάδοση  και τη μεταφορά  τεχνολογίας .  
Άρθρο  37 
Συνεργασία  στον  τομέα  της εκπαίδευσης  και της κατάρτισης  
1. T α μέρη  συμφωνούν  ότι σκοπός  της συνεργασίας  στον  τομέα  αυτό  είναι  να 
εξευρεθούν  τρόποι  για τη βελτίωση  της εκπαίδευσης  και της επαγγελματικής  
κατάρτισης . Για τον σκοπό  αυτό , θα δοθεί  ιδιαίτερη  προσοχή  στην  πρόσβαση  των 
νέων , των γυναικών , των αυτοχθόνων  και των άλλων  εθνοτικών  ομάδων  της 
Κεντρικής  Αμερικής , καθώς  και των μεγαλύτερης  ηλικίας  πολιτών , στην  
εκπαίδευση , περιλαμβανομένων  των κύκλων  τεχνικών  μαθημάτων , της ανώτερης  
εκπαίδευσης  και της επαγγελματικής  κατάρτισης , καθώς  και στην  επίτευξη  των 
αναπτυξιακών  στόχων  της Χιλιετίας  στο ίδιο πλαίσιο . 
2. T α μέρη  συμφωνούν  να συνεργαστούν  στενότερα  στον  τομέα  της εκπαίδευσης  και 
της επαγγελματικής  κατάρτισης , και να προωθήσουν  τη συνεργασία  μεταξύ  
πανεπιστημίων  και μεταξύ  επιχειρήσεων , ώστε  να αναπτυχθεί  το επίπεδο  
εμπειρογνωσίας  του ανώτερου  προσωπικού . 
3. T α μέρη  συμφωνούν  επίσης  να δώσουν  ιδιαίτερη  προσοχή  στις αποκεντρωμένες  
ενέργειες  και προγράμματα  (ALFA, ALBAN, URB-AL, κλπ.), που δημιουργούν  
μόνιμους  δεσμούς  μεταξύ  των ειδικευμένων  φορέων  και των δύο μερών , γεγονός  
που θα ενθαρρύνει  την από κοινού  χρησιμοποίηση  και την ανταλλαγή  εμπειριών  και 
τεχνικών  πόρων . Στο πλαίσιο  αυτό , η συνεργασία  μπορεί  να στηρίξει  επίσης  
ενέργειες  και προγράμματα  εκπαίδευσης  και κατάρτισης , για να αντιμετωπιστούν  οι 
ειδικές  ανάγκες  των χωρών  της Κεντρικής  Αμερικής . 
4. T α μέρη  θα προωθήσουν  την εκπαίδευση  των αυτόχθονων  πληθυσμών  και στις δικές  
τους γλώσσες . 
Άρθρο  38 
Συνεργασία  στον  τομέα  του περιβάλλοντος  και της βιοποικιλότητας  
1. T α μέρη  συμφωνούν  ότι η συνεργασία  στον  τομέα  αυτό  θα προωθήσει  την 
προστασία  του περιβάλλοντος  στο πλαίσιο  της βιώσιμης  ανάπτυξης . Ως προς  αυτό , η 
σχέση  μεταξύ  της φτώχειας  και του περιβάλλοντος , καθώς  και οι περιβαλλοντικές  
επιπτώσεις  των οικονομικών  δραστηριοτήτων  θεωρούνται  σημαντικές . Η 
συνεργασία  θα πρέπει  να προωθήσει  επίσης  την ενεργό  συμμετοχή  σε διεθνείς  
περιβαλλοντικές  συμφωνίες  σε τομείς  όπως  η κλιματική  αλλαγή , η βιοποικιλότητα , η 
απερήμωση  και η διαχείριση  χημικών  ουσιών .  
2. Η συνεργασία  μπορεί  να επικεντρωθεί  μεταξύ  άλλων  στα εξής: 
α) στην  πρόληψη  της υποβάθμισης  του περιβάλλοντος · για τον σκοπό  αυτό , η 
συνεργασία  πρέπει  να προβλέπει  το θέμα  της μεταφοράς  περιβαλλοντικά  βιώσιμων  
και/ή καθαρών  τεχνολογιών · 
β) στην  προώθηση  της διατήρησης  και της βιώσιμης  διαχείρισης  των φυσικών  πόρων  
(περιλαμβανομένης  της βιοποικιλότητας  και των γενετικών  πόρων )· 
 
EL 24   EL γ) στην  ενθάρρυνση  της εθνικής  και περιφερειακής  παρακολούθησης  της 
βιοποικιλότητας · 
δ) στην  ανταλλαγή  πληροφοριών  και εμπειριών  για την περιβαλλοντική  νομοθεσία  και 
τα κοινά  περιβαλλοντικά  προβλήματα  που αντιμετωπίζουν  τα μέρη ·  
ε) στην  προώθηση  της εναρμόνισης  της περιβαλλοντικής  νομοθεσίας  στην  Κεντρική  
Αμερική · 
στ) στην  ενίσχυση  της περιβαλλοντικής  διαχείρισης  σε όλους  τους τομείς  και σε όλα τα 
επίπεδα  διακυβέρνησης · 
ζ) στην  προώθηση  της περιβαλλοντικής  ευαισθητοποίησης , στη δημιουργία  
ικανοτήτων  και στην  ενίσχυση  της συμμετοχής  των πολιτών ·  
η) στην  ενθάρρυνση  των κοινών  περιφερειακών  ερευνητικών  προγραμμάτων . 
Άρθρο  39 
Συνεργασία  στον  τομέα  των φυσικών  καταστροφών  
Tα μέρη  συμφωνούν  ότι σκοπός  της συνεργασίας  στον  τομέα  αυτό  θα είναι  να μειωθεί  η 
ευπάθεια  της περιοχής  της Κεντρικής  Αμερικής  στις φυσικές  καταστροφές , χάρη  στην  
ενίσχυση  της περιφερειακής  έρευνας , του προγραμματισμού , της παρακολούθησης  των 
ικανοτήτων  πρόληψης , αντιμετώπισης  και αποκατάστασης , της εναρμόνισης  του νομικού  
πλαισίου , καθώς  και της βελτίωσης  του θεσμικού  συντονισμού  και της κρατικής  στήριξης .  
Άρθρο  40 
Συνεργασία  στον  πολιτιστικό  τομέα  
1. T α μέρη  συμφωνούν  ότι η συνεργασία  στον  τομέα  αυτό , οι πολιτιστικοί  δεσμοί  και 
οι επαφές  μεταξύ  των πολιτιστικών  φορέων  των δύο περιοχών  θα αναπτυχθούν . 
2. Στόχος  είναι  να προωθηθεί  η συνεργασία  μεταξύ  των μερών  στον  πολιτιστικό  τομέα , 
αφού  ληφθούν  υπόψη  και ευνοηθούν  συνέργειες  με διμερή  σχέδια  των κρατών  
μελών  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης . 
3. Η συνεργασία  βασίζεται  στις εθνικές  διατάξεις  και στις διεθνείς  συμφωνίες  που 
εφαρμόζονται  στον  τομέα  των δικαιωμάτων  του δημιουργού . 
4. Η εν λόγω  συνεργασία  μπορεί  να καλύπτει  όλους  τους πολιτιστικούς  τομείς , μεταξύ  
άλλων  δε και τους ακόλουθους  τομείς : 
α) μετάφραση  λογοτεχνικών  έργων · 
β) συντήρηση , αποκατάσταση , ανάκτηση  και αναβίωση  της πολιτιστικής  κληρονομιάς · 
γ) πολιτιστικές  εκδηλώσεις  και σχετικές  δραστηριότητες , καθώς  και ανταλλαγές  
καλλιτεχνών  και επαγγελματιών  του πολιτιστικού  τομέα ·  
δ) προώθηση  της πολιτισμικής  πολυμορφίας , ιδιαίτερα  των αυτόχθονων  πληθυσμών  
και άλλων  εθνοτικών  ομάδων  της Κεντρικής  Αμερικής · 
ε) ανταλλαγές  νέων ·  
 
EL 25   EL στ) καταπολέμηση  και πρόληψη  της παράνομης  διακίνησης  έργων  πολιτιστικής  
κληρονομιάς · 
ζ) προώθηση  των κλάδων  της χειροτεχνίας  και των πολιτιστικών  δραστηριοτήτων .  
Άρθρο  41 
Συνεργασία  στον  τομέα  της υγείας  
1. T α μέρη  συμφωνούν  να συνεργαστούν  στον  τομέα  της υγείας  για να στηρίξουν  τις 
τομεακές  μεταρρυθμίσεις  που καθιστούν  την παροχή  υπηρεσιών  υγείας  
επωφελέστερη  και δικαιότερη  για τους φτωχούς , καθώς  και να προωθήσουν  δίκαιους  
χρηματοδοτικούς  μηχανισμούς  που βελτιώνουν  την πρόσβαση  των φτωχών  στην  
ιατροφαρμακευτική  περίθαλψη  και στην  επισιτιστική  ασφάλεια . 
2. T α μέρη  συμφωνούν  ότι η πρωτοβάθμια  πρόληψη  απαιτεί  επίσης  την εμπλοκή  και 
άλλων  τομέων , όπως  της εκπαίδευσης , της υδροδότησης  και της αποχέτευσης . Ως 
προς  αυτό , τα μέρη  σκοπεύουν  να ενισχύσουν  και να αναπτύξουν  τις εταιρικές  
σχέσεις  που εκτείνονται  πέραν  του τομέα  της υγείας , ώστε  να επιτύχουν  τους 
αναπτυξιακούς  στόχους  της Χιλιετίας , ιδιαίτερα  όσον  αφορά  την καταπολέμηση  του 
AIDS, της ελονοσίας , της φυματίωσης  και άλλων  επιδημιών . Οι εταιρικές  σχέσεις  με 
την κοινωνία  των πολιτών , τις ΜΚΟ  και τον ιδιωτικό  τομέα  είναι  επίσης  
απαραίτητες  για να αντιμετωπιστούν  τα προβλήματα  και τα δικαιώματα  σεξουαλικής  
και αναπαραγωγικής  υγείας , στο πλαίσιο  μιας προσέγγισης  ευαίσθητης  σε θέματα  
ισότητας  των φύλων , καθώς  και να ευαισθητοποιηθούν  οι νέοι, ώστε  να 
προλαμβάνονται  οι σεξουαλικά  μεταδιδόμενες  ασθένειες  και οι ανεπιθύμητες  
εγκυμοσύνες , υπό τον όρο ότι οι στόχοι  αυτοί  δεν παραβιάζουν  το νομικό  πλαίσιο  
και την πολιτιστική  ευαισθησία  των εν λόγω  χωρών .  
Άρθρο  42 
Συνεργασία  στον  κοινωνικό  τομέα  
1. T α μέρη  συμφωνούν  να συνεργαστούν  για να ενθαρρύνουν  τους κοινωνικούς  
εταίρους  να συμμετάσχουν  σε διάλογο  για τις συνθήκες  διαβίωσης  και εργασίας , την 
κοινωνική  προστασία  και την κοινωνική  ένταξη . Θα ληφθεί  ιδιαίτερα  υπόψη  η 
ανάγκη  να αποφευχθεί  η διακριτική  μεταχείριση  των υπηκόων  ενός από τα μέρη  που 
κατοικούν  νόμιμα  στο έδαφος  του άλλου  μέρους . 
2. T α μέρη  αναγνωρίζουν  τη σημασία  της κοινωνικής  ανάπτυξης , η οποία  πρέπει  να 
συμβαδίζει  με την οικονομική  ανάπτυξη , και συμφωνούν  να δώσουν  προτεραιότητα  
στην  απασχόληση , τη στέγαση  και τους οικισμούς , σύμφωνα  με τις αντίστοιχες  
πολιτικές  και τις συνταγματικές  διατάξεις  τους, καθώς  και στην  προώθηση  των 
θεμελιωδών  αρχών  και δικαιωμάτων  στον  τόπο  εργασίας , που καθορίστηκαν  με τις 
συμβάσεις  της Διεθνούς  Οργάνωσης  Εργασίας , και συγκεκριμένα  τα «θεμελιώδη  
εργασιακά  πρότυπα ».  
3. Τα μέρη  δύνανται  να συνεργάζονται  σε κάθε  θέμα  αμοιβαίου  ενδιαφέροντος  που 
εμπίπτει  στους  προαναφερθέντες  τομείς .  
4. Όπου  κρίνεται  σκόπιμο , και σύμφωνα  με τις αντίστοιχες  διαδικασίες  τους, τα μέρη  
δύνανται  να διεξάγουν  αυτό  το διάλογο  σε συντονισμό  με την Ευρωπαϊκή  
Οικονομική  και Κοινωνική  Επιτροπή  και τον ομόλογό  της στην  Κεντρική  Αμερική , 
αντίστοιχα . 
 
EL 26   EL Άρθρο  43 
Συμμετοχή  της κοινωνίας  των πολιτών  στη συνεργασία  
1. Τα μέρη  αναγνωρίζουν  το ρόλο  και την ενδεχόμενη  συνεισφορά  της κοινωνίας  των 
πολιτών  στη διαδικασία  συνεργασίας  και συμφωνούν  να προωθήσουν  ουσιαστικό  
διάλογο  με την κοινωνία  των πολιτών . 
2. Με την επιφύλαξη  των νομικών  και διοικητικών  διατάξεων  κάθε  μέρους , η κοινωνία  
των πολιτών  μπορεί : 
α) να διατυπώνει  γνώμη  κατά  τη διαδικασία  χάραξης  πολιτικής  σε επίπεδο  χώρας  
σύμφωνα  με τις δημοκρατικές  αρχές · 
β) να ενημερώνεται  και να συμμετέχει  σε διαβουλεύσεις  για τις στρατηγικές  ανάπτυξης  
και συνεργασίας  και τις τομεακές  πολιτικές , ιδιαίτερα  σε τομείς  που την αφορούν , 
καθώς  και σε όλα τα στάδια  της αναπτυξιακής  διαδικασίας ·  
γ) να τυγχάνει  χρηματοδότησης , στο μέτρο  που οι εσωτερικές  ρυθμίσεις  κάθε  μέρους  
το επιτρέπουν , και στήριξης  για τη δημιουργία  ικανοτήτων  σε κρίσιμους  τομείς · 
δ) να συμμετέχει  στην  εφαρμογή  προγραμμάτων  συνεργασίας  σε τομείς  που τα 
αφορούν . 
Άρθρο  44 
Συνεργασία  στον  τομέα  της ισότητας  των φύλων  
Tα μέρη  συμφωνούν  ότι η συνεργασία  στον  τομέα  αυτό  θα συμβάλει  στην  ενίσχυση  των 
πολιτικών , των προγραμμάτων  και των μηχανισμών  που έχουν  ως στόχο  να εξασφαλίσουν , 
να βελτιώσουν  και να επεκτείνουν  την ίση συμμετοχή  και ίσες ευκαιρίες  ανδρών  και 
γυναικών  σε όλους  τους τομείς  της πολιτικής , οικονομικής , κοινωνικής  και πολιτιστικής  
ζωής , με τη θέσπιση  θετικών  μέτρων  υπέρ  των γυναικών , όπου  είναι  απαραίτητο . Η εν λόγω  
συνεργασία  θα συμβάλει  επίσης  στη διευκόλυνση  της πρόσβασης  των γυναικών  σε όλους  
τους πόρους  που είναι  απαραίτητοι  για την πλήρη  άσκηση  των θεμελιωδών  δικαιωμάτων  
τους.  
Άρθρο  45 
Συνεργασία  όσον  αφορά  τους  αυτόχθονες  πληθυσμούς  και τις άλλες  εθνοτικές  ομάδες  
της Κεντρικής  Αμερικής  
1. T α μέρη  συμφωνούν  ότι η συνεργασία  στον  τομέα  αυτό  θα συμβάλει  στην  
προώθηση  της σύστασης  οργανώσεων  για τους αυτόχθονες  πληθυσμούς  και τις 
άλλες  εθνοτικές  ομάδες  της Κεντρικής  Αμερικής , καθώς  και στην  ενίσχυση  όσων  
οργανώσεων  υπάρχουν , στο πλαίσιο  της προώθησης  των στόχων  της εξάλειψης  της 
φτώχειας , της βιώσιμης  διαχείρισης  των φυσικών  πόρων , του σεβασμού  των 
ανθρωπίνων  δικαιωμάτων , της δημοκρατίας  και της πολιτισμικής  πολυμορφίας . 
2. Εκτός  του ότι λαμβάνουν  συστηματικά  υπόψη  την κατάσταση  των αυτόχθονων  
πληθυσμών  και των άλλων  εθνοτικών  ομάδων  της Κεντρικής  Αμερικής  σε όλα τα 
επίπεδα  της αναπτυξιακής  συνεργασίας , τα μέρη  λαμβάνουν  υπόψη , κατά  τη χάραξη  
των πολιτικών , την ιδιαίτερη  κατάστασή  τους και ενισχύουν  την ικανότητα  των 
οργανώσεών  τους, έτσι ώστε  η αναπτυξιακή  συνεργασία  να έχει θετικότερα  
 
EL 27   EL αποτελέσματα  για τις ομάδες  αυτές , σύμφωνα  με τις εθνικές  και διεθνείς  
υποχρεώσεις  των μερών . 
Άρθρο  46 
Συνεργασία  όσον  αφορά  τους  εκριζωθέντες  πληθυσμούς  και τους  απόστρατους  
1. T α μέρη  συμφωνούν  ότι η συνεργασία  για τη στήριξη  των εκριζωθέντων  πληθυσμών  
και των αποστράτων  θα συμβάλει  στην  κάλυψη  των βασικών  αναγκών  αυτών  των 
ομάδων , όταν  πάψει  η ανθρωπιστική  βοήθεια  και έως ότου  ληφθούν  περισσότερο  
μακροπρόθεσμα  μέτρα  για να επιλυθεί  το πρόβλημα  του καθεστώτος  τους.  
2. Η εν λόγω  συνεργασία  μπορεί  να προβλέπει , μεταξύ  άλλων , τις ακόλουθες  
ενέργειες : 
α) αυτάρκεια  των εκριζωθέντων  πληθυσμών  και των αποστράτων  και επανένταξή  τους 
στον  κοινωνικοοικονομικό  ιστό· 
β) βοήθεια  στις τοπικές  κοινωνίες  υποδοχής  και στις περιοχές  επανεγκατάστασης , ώστε  
να προωθηθεί  η αποδοχή  και η ένταξη  των εκριζωθέντων  πληθυσμών  και των 
αποστράτων · 
γ) βοήθεια  προς  τους πληθυσμούς  που επιστρέφουν  οικειοθελώς  και 
επανεγκαθίστανται  στη χώρα  καταγωγής  τους ή σε τρίτες  χώρες , εφόσον  το 
επιτρέπουν  οι συνθήκες · 
δ) ενέργειες  που θα βοηθήσουν  τους πληθυσμούς  να ανακτήσουν  τα υπάρχοντά  τους ή 
τα περιουσιακά  τους δικαιώματα , καθώς  και παροχή  βοήθειας  για το διακανονισμό  
των παραβιάσεων  των ανθρωπίνων  δικαιωμάτων  κατά  των εν λόγω  πληθυσμών · 
ε) ενίσχυση  της θεσμικής  ικανότητας  των χωρών  που αντιμετωπίζουν  τέτοια  
προβλήματα · 
στ) στήριξη  για την επανένταξη  στην  πολιτική , κοινωνική  και παραγωγική  ζωή, 
ενδεχομένως  στο πλαίσιο  διαδικασίας  συμφιλίωσης . 
Άρθρο  47 
Συνεργασία  για την καταπολέμηση  των παράνομων  ναρκωτικών  και τα συναφή  
εγκλήματα  
1. Με βάση  την αρχή  της συνυπευθυνότητας , τα μέρη  συμφωνούν  ότι στόχος  της 
συνεργασίας  στον  τομέα  αυτό  είναι  να συντονιστούν  και να αυξηθούν  οι κοινές  
προσπάθειες  για την πρόληψη  και τη μείωση  της παραγωγής , διακίνησης  και 
κατανάλωσης  παράνομων  ναρκωτικών . Τα μέρη  συμφωνούν  επίσης  να δεσμευθούν  
για την καταπολέμηση  του εγκλήματος  που συνδέεται  με τη διακίνηση  των 
ναρκωτικών  μέσω , μεταξύ  άλλων , της συνεργασίας  με διεθνείς  οργανισμούς  και 
οργανώσεις . Με την επιφύλαξη  των άλλων  μηχανισμών  συνεργασίας , τα μέρη  
συμφωνούν  επίσης  να χρησιμοποιήσουν  για τον σκοπό  αυτό  τον μηχανισμό  
συντονισμού  και συνεργασίας  στον  τομέα  των ναρκωτικών  μεταξύ  της Ευρωπαϊκής  
Ένωσης , της Λατινικής  Αμερικής  και των χωρών  της Καραϊβικής . 
2. T α μέρη  θα συνεργαστούν  στον  τομέα  αυτό  για την εφαρμογή  κυρίως :  
 
EL 28   EL α) προγραμμάτων  για την πρόληψη  της τοξικομανίας , ιδίως  στις ευπαθείς  ομάδες  και 
τις ομάδες  υψηλού  κινδύνου · 
β) σχεδίων  για την κατάρτιση , εκπαίδευση , θεραπεία  και αποκατάσταση  των 
τοξικομανών , καθώς  και την επανένταξή  τους στην  κοινωνία · 
γ) σχεδίων  που ευνοούν  την εναρμόνιση  των νομοθεσιών  και των δράσεων  στον  τομέα  
αυτό  στην  Κεντρική  Αμερική · 
δ) κοινών  ερευνητικών  προγραμμάτων · 
ε) μέτρων  και ενεργειών  συνεργασίας  που αποβλέπουν  στην  ενθάρρυνση  της 
εναλλακτικής  ανάπτυξης , ιδίως  της προώθησης  νόμιμων  καλλιεργειών  μικρών  
παραγωγών · 
στ) μέτρων  για τον έλεγχο  του εμπορίου  των προδρόμων  ουσιών  και των βασικών  
προϊόντων  που ισοδυναμούν  με αυτές  που ενέκριναν  η Ευρωπαϊκή  Κοινότητα  και τα 
αρμόδια  διεθνή  όργανα · 
ζ) μέτρων  για τη μείωση  της προμήθειας  παράνομων  ναρκωτικών , όπως  οι ενέργειες  
κατάρτισης  στον  τομέα  των συστημάτων  διοικητικού  ελέγχου  για την αποφυγή  της 
εκτροπής  των προδρόμων  χημικών  ουσιών , καθώς  και ο έλεγχος  των συναφών  
εγκλημάτων . 
Άρθρο  48 
Συνεργασία  για την καταπολέμηση  της νομιμοποίησης  εσόδων  από παράνομες  
δραστηριότητες  και των συναφών  εγκλημάτων  
1. T α μέρη  συμφωνούν  να συνεργαστούν  για να παρεμποδίσουν  τη χρησιμοποίηση  των 
χρηματοπιστωτικών  τους συστημάτων  για τη νομιμοποίηση  εσόδων  από παράνομες  
δραστηριότητες  εν γένει , και ειδικότερα  από τη διακίνηση  ναρκωτικών . 
2. Η εν λόγω  συνεργασία  θα περιλαμβάνει  διοικητική  και τεχνική  βοήθεια  για την 
εκπόνηση  και την εφαρμογή  των ρυθμίσεων  και την αποτελεσματική  λειτουργία  των 
κατάλληλων  προτύπων  και μηχανισμών . Συγκεκριμένα , η συνεργασία  θα επιτρέψει  
τις ανταλλαγές  σχετικών  πληροφοριών  και τη θέσπιση  κατάλληλων  προτύπων  για 
την καταπολέμηση  της νομιμοποίησης  εσόδων  από παράνομες  δραστηριότητες , 
συγκρίσιμων  με τα πρότυπα  που έχουν  θεσπίσει  η Ευρωπαϊκή  Κοινότητα  και οι 
διεθνείς  οργανισμοί  που δραστηριοποιούνται  στον  τομέα  αυτό , όπως  η ειδική  ομάδα  
χρηματοοικονομικής  δράσης  (FATF), και τα Ηνωμένα  Έθνη . Θα ενθαρρυνθεί  η 
συνεργασία  σε περιφερειακό  επίπεδο . 
Άρθρο  49 
Συνεργασία  στον  τομέα  της μετανάστευσης  
1. T α μέρη  επιβεβαιώνουν  τη σημασία  της κοινής  διαχείρισης  των μεταναστευτικών  
ρευμάτων  μεταξύ  των εδαφών  τους. Με σκοπό  την ενίσχυση  της συνεργασίας , τα 
μέρη  καθιερώνουν  εκτενή  διάλογο  για όλα τα θέματα  σχετικά  με τη μετανάστευση , 
συν τοις άλλοις  της παράνομης  μετανάστευσης , της εμπορίας  και παράνομης  
διακίνησης  ανθρώπων , και των προσφυγικών  ρευμάτων . Τα προβλήματα  της 
μετανάστευσης  θα πρέπει  να περιληφθούν  στις εθνικές  στρατηγικές  για την 
 
EL 29   EL κοινωνικοοικονομική  ανάπτυξη  των χωρών  καταγωγής , διέλευσης  και προορισμού  
των μεταναστών . 
2. Με τη συνεργασία  θα αναγνωριστεί  ότι η μετανάστευση  αποτελεί  φαινόμενο  που 
πρέπει  να αναλυθεί  και να συζητηθεί  από διαφορετικές  οπτικές  γωνίες , ώστε  να 
αντιμετωπιστεί  σύμφωνα  με τη σχετική  ισχύουσα  διεθνή , κοινοτική  και εθνική  
νομοθεσία . Η συνεργασία  έχει ειδικότερα  ως επίκεντρο : 
α) τα γενεσιουργά  αίτια  της μετανάστευσης · 
β) τη θέσπιση  και εφαρμογή  εθνικών  νόμων  και πρακτικών  όσον  αφορά  τη διεθνή  
προστασία , ούτως  ώστε  να τηρούνται  οι διατάξεις  της σύμβασης  της Γενεύης  του 
1951 σχετικά  με το καθεστώς  των προσφύγων  και του Πρωτοκόλλου  του 1967, 
καθώς  και άλλων  σχετικών  περιφερειακών  και διεθνών  μέσων , ώστε  να τηρείται  η 
αρχή  της «μη επαναπροώθησης »· 
γ) τους κανόνες  εισδοχής , καθώς  και τα δικαιώματα  και το καθεστώς  των προσώπων  
που γίνονται  δεκτά , τις πολιτικές  για τη δίκαιη  μεταχείριση  και την ένταξη  όλων  των 
μη υπηκόων  που διαμένουν  νόμιμα , την εκπαίδευση  και κατάρτιση , καθώς  και τα 
μέτρα  για την αντιμετώπιση  του ρατσισμού  και της ξενοφοβίας , και όλες τις 
ισχύουσες  διατάξεις  σχετικά  με τα ανθρώπινα  δικαιώματα  των μεταναστών · 
δ) τη θέσπιση  αποτελεσματικής  και προληπτικής  πολιτικής  κατά  της παράνομης  
μετανάστευσης . Επίσης , θα δοθεί  έμφαση  στη λαθραία  μεταφορά  μεταναστών  και 
στην  εμπορία  ανθρώπων , καθώς  και στο θέμα  του τρόπου  καταπολέμησης  των 
δικτύων  και των εγκληματικών  οργανώσεων  των λαθρομεταφορέων  και των 
εμπόρων  ανθρώπων , και του τρόπου  προστασίας  των θυμάτων  αυτής  της εμπορίας · 
ε) την επιστροφή , υπό ανθρώπινες  και αξιοπρεπείς  συνθήκες , των προσώπων  που 
διαμένουν  παράνομα  και στην  επανεισδοχή  τους, σύμφωνα  με την παράγραφο  3· 
στ) τον τομέα  των θεωρήσεων , σε θέματα  που χαρακτηρίζονται  ως αμοιβαίου  
ενδιαφέροντος · 
ζ) τον τομέα  των συνοριακών  ελέγχων , σε θέματα  σχετικά  με την οργάνωση , την 
κατάρτιση , τις βέλτιστες  πρακτικές  και άλλα  επιτόπια  επιχειρησιακά  μέτρα  και, 
ανάλογα  με την περίπτωση , τον εξοπλισμό , με επίγνωση  της πιθανής  διπλής  χρήσης  
αυτού  του εξοπλισμού . 
3. Στο πλαίσιο  της συνεργασίας  για την πρόληψη  και τον έλεγχο  της παράνομης  
μετανάστευσης , τα μέρη  συμφωνούν  επίσης  για την επανεισδοχή  των παράνομων  
μεταναστών  τους. Για τον σκοπό  αυτό : 
- κάθε  χώρα  της Κεντρικής  Αμερικής  δέχεται , κατόπιν  αιτήσεως  και χωρίς  
περαιτέρω  διατυπώσεις , την επανεισδοχή  των υπηκόων  της που ευρίσκονται  
παράνομα  στο έδαφος  κράτους  μέλους  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης , χορηγεί  
στους  υπηκόους  της τα ενδεδειγμένα  έγγραφα  ταυτότητας  και επεκτείνει  την 
παροχή  των απαιτούμενων  προς  τούτο  διοικητικών  ευκολιών  σ’ αυτούς · 
- κάθε  κράτος  μέλος  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  δέχεται , κατόπιν  αιτήσεως  και 
χωρίς  περαιτέρω  διατυπώσεις , την επανεισδοχή  των υπηκόων  του που 
ευρίσκονται  παράνομα  στο έδαφος  χώρας  της Κεντρικής  Αμερικής , χορηγεί  
 
EL 30   EL στους  υπηκόους  του τα ενδεδειγμένα  έγγραφα  ταυτότητας  και επεκτείνει  την 
παροχή  των απαιτούμενων  προς  τούτο  διοικητικών  ευκολιών  σ’ αυτούς .  
Tα μέρη  συμφωνούν  να συνάψουν , κατόπιν  αιτήσεως  και το συντομότερο  δυνατό , συμφωνία  
η οποία  θα ρυθμίζει  τις συγκεκριμένες  υποχρεώσεις  των κρατών  μελών  της Ευρωπαϊκής  
Ένωσης  και των χωρών  της Κεντρικής  Αμερικής  για την επανεισδοχή . Στην  εν λόγω  
συμφωνία  εμπίπτει  επίσης  το θέμα  της επανεισδοχής  των υπηκόων  άλλων  χωρών  και των 
ανιθαγενών . 
Προς  τον σκοπό  αυτό , ως «μέρη » νοούνται , αφενός , η Κοινότητα  και κάθε  κράτος  μέλος  της, 
και, αφετέρου , κάθε  χώρα  της Κεντρικής  Αμερικής .  
Άρθρο  50 
Συνεργασία  για την καταπολέμηση  της τρομοκρατίας  
1. T α μέρη  επιβεβαιώνουν  τη σημασία  της καταπολέμησης  της τρομοκρατίας  και, με 
βάση  τις διεθνείς  συμβάσεις , τα σχετικά  ψηφίσματα  των Ηνωμένων  Εθνών  και τις 
αντίστοιχες  νομοθεσίες  και ρυθμίσεις  τους, συμφωνούν  να συνεργαστούν  για την 
πρόληψη  και την καταστολή  των τρομοκρατικών  ενεργειών . Ειδικότερα , θα το 
πράξουν : 
α) στο πλαίσιο  της πλήρους  εφαρμογής  της απόφασης  1373 του Συμβουλίου  
Ασφαλείας  του ΟΗΕ  και άλλων  σχετικών  αποφάσεων  των Ηνωμένων  Εθνών , 
διεθνών  συμβάσεων  και πράξεων · 
β) με την ανταλλαγή  πληροφοριών  για τις τρομοκρατικές  ομάδες  και τα δίκτυα  
υποστήριξής  τους, σύμφωνα  με το διεθνές  και εθνικό  δίκαιο · και 
γ) με την ανταλλαγή  απόψεων  για τα μέσα  και τις μεθόδους  που χρησιμοποιούνται  για 
την καταπολέμηση  της τρομοκρατίας , συν τοις άλλοις  των τεχνικών  τομέων  και της 
εκπαίδευσης , και με την ανταλλαγή  εμπειριών  όσον  αφορά  την πρόληψη  της 
τρομοκρατίας . 
TΙΤΛΟΣ  IV 
ΓΕΝΙΚΕΣ  ΚΑΙ  ΤΕΛΙΚΕΣ  ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ  
Άρθρο  51 
Mέσα 
1. Για να διευκολυνθεί  η επίτευξη  των στόχων  της συνεργασίας  που καθορίζεται  με την 
παρούσα  συμφωνία , τα μέρη  αναλαμβάνουν  την υποχρέωση  να παράσχουν , εντός  
των ορίων  των δυνατοτήτων  τους και των μηχανισμών  τους, τους κατάλληλους  
πόρους , συμπεριλαμβανομένων  των χρηματοδοτικών  πόρων . Στο πλαίσιο  αυτό , τα 
μέρη  εγκρίνουν , στο μέτρο  του δυνατού , πολυετές  πρόγραμμα  και καθορίζουν  
προτεραιότητες , λαμβάνοντας  υπόψη  τις ανάγκες  και το επίπεδο  ανάπτυξης  των 
χωρών  της Κεντρικής  Αμερικής . 
2. T α μέρη  λαμβάνουν  όλα τα κατάλληλα  μέτρα  για την προώθηση  και τη διευκόλυνση  
των δραστηριοτήτων  της Ευρωπαϊκής  Τράπεζας  Επενδύσεων  στην  Κεντρική  
Αμερική , σύμφωνα  με τις διαδικασίες  και τα χρηματοδοτικά  κριτήριά  της, τη 
 
EL 31   EL νομοθεσία  και τις ρυθμίσεις  τους, και με την επιφύλαξη  των εξουσιών  των αρμόδιων  
αρχών  τους. 
3. Οι χώρες  της Κεντρικής  Αμερικής  παρέχουν  διευκολύνσεις  και εγγυήσεις  στους  
εμπειρογνώμονες  της Ευρωπαϊκής  Κοινότητας , καθώς  και ατέλεια  επί των 
εισαγωγών  που πραγματοποιούνται  στο πλαίσιο  δραστηριοτήτων  συνεργασίας , 
σύμφωνα  με τις συμβάσεις -πλαίσια  που υπεγράφησαν  μεταξύ  της Ευρωπαϊκής  
Κοινότητας  και κάθε  χώρας  της Κεντρικής  Αμερικής . 
 
EL 32   EL Άρθρο  52 
Θεσμικό  πλαίσιο  
1. T α μέρη  συμφωνούν  να διατηρήσουν  τη μεικτή  επιτροπή , που συνεστήθη  σύμφωνα  
με τη συμφωνία  συνεργασίας  του 1985 με την Κεντρική  Αμερική  και διατηρήθηκε  
με τη συμφωνία -πλαίσιο  συνεργασίας  του 1993.  
2. Η μεικτή  επιτροπή  είναι  αρμόδια  για τη γενική  εφαρμογή  της συμφωνίας . Εξετάζει  
επίσης  κάθε  θέμα  που επηρεάζει  τις οικονομικές  σχέσεις  μεταξύ  των μερών , καθώς  
και μεταξύ  μεμονωμένων  κρατών  μελών  της Κεντρικής  Αμερικής . 
3. Η ημερήσια  διάταξη  των συνεδριάσεων  της μεικτής  επιτροπής  καθορίζεται  με 
αμοιβαία  συμφωνία . Η επιτροπή  αυτή  θεσπίζει  η ίδια τις διατάξεις  σχετικά  με τη 
συχνότητα  και τον τόπο  των συνεδριάσεών  της, την άσκηση  της προεδρίας  και άλλα  
θέματα  που μπορεί  να προκύψουν  και, εφόσον  είναι  απαραίτητο , δημιουργεί  
υποεπιτροπές . 
4. Θα συσταθεί  μεικτή  συμβουλευτική  επιτροπή , αποτελούμενη  από αντιπροσώπους  
της συμβουλευτικής  επιτροπής  του συστήματος  ολοκλήρωσης  της Κεντρικής  
Αμερικής  (CC-SICA) και της Ευρωπαϊκής  Οικονομικής  και Κοινωνικής  Επιτροπής  
(EΟΚΕ ), η οποία  θα επικουρεί  τη μεικτή  επιτροπή  για την προώθηση  διαλόγου  με 
τις οικονομικές  και κοινωνικές  οργανώσεις  της κοινωνίας  των πολιτών .  
5. T α μέρη  ενθαρρύνουν  το Ευρωπαϊκό  Κοινοβούλιο  και το Κοινοβούλιο  Κεντρικής  
Αμερικής  (Parlacen) να συστήσουν  διακοινοβουλευτική  επιτροπή , στο πλαίσιο  της 
παρούσας  συμφωνίας , σύμφωνα  με τους συνταγματικούς  νόμους  τους. 
Άρθρο  53 
Ορισμός  των μερών  
Για την εφαρμογή  της παρούσας  συμφωνίας , ως «μέρη » νοούνται  η Κοινότητα  ή τα κράτη  μέλη  
της ή η Κοινότητα  και τα κράτη  μέλη  της, στο πλαίσιο  των αντίστοιχων  τομέων  αρμοδιοτήτων  
τους, όπως  προβλέπονται  στη Συνθήκη  για την ίδρυση  της Ευρωπαϊκής  Κοινότητας , αφενός , και 
οι Δημοκρατίες  της Κόστα  Ρίκα, του Ελ Σαλβαδόρ , της Γουατεμάλας , της Ονδούρας , της 
Νικαράγουας  και του Παναμά , αφετέρου , στο πλαίσιο  των αντίστοιχων  αρμοδιοτήτων  τους. Η 
συμφωνία  εφαρμόζεται  επίσης  στα μέτρα  που λαμβάνονται  από κρατικές  αρχές , περιφερειακές  ή 
τοπικές , εντός  του εδάφους  των μερών . 
Άρθρο  54 
Έναρξη  ισχύος  
1. Η παρούσα  συμφωνία  αρχίζει  να ισχύει  την πρώτη  ημέρα  του μήνα  που ακολουθεί  
εκείνον  κατά  τον οποίο  τα μέρη  γνωστοποιούν  αμοιβαία  την ολοκλήρωση  των 
απαραίτητων  προς  τον σκοπό  αυτό  διαδικασιών . 
2. Οι κοινοποιήσεις  αποστέλλονται  στη Γενική  Γραμματεία  του Συμβουλίου  της 
Ευρωπαϊκής  Ένωσης , που αποτελεί  τον θεματοφύλακα  της συμφωνίας . 
3. Από την ημερομηνία  έναρξης  ισχύος  της σύμφωνα  με την παράγραφο  1, η παρούσα  
συμφωνία  αντικαθιστά  τη συμφωνία -πλαίσιο  του 1993 για τη συνεργασία . 
 
EL 33   EL Άρθρο  55 
Διάρκεια  ισχύος  
1. Η παρούσα  συμφωνία  είναι  αορίστου  χρόνου . Στο πλαίσιο  αυτό , και όπως  ορίζεται  
στο άρθρο  2 παράγραφος  3 της παρούσας  συμφωνίας , τα μέρη  ανακαλούν  τη 
δήλωση  της Μαδρίτης  της 17ης Μαΐου  2002. 
2. Οποιοδήποτε  από τα μέρη  μπορεί  να προειδοποιεί  εγγράφως  το άλλο  συμβαλλόμενο  
μέρος  για την πρόθεσή  του να καταγγείλει  την παρούσα  συμφωνία . Η καταγγελία  
αρχίζει  να ισχύει  έξι μήνες  μετά  την κοινοποίησή  της στο άλλο  μέρος . 
Άρθρο  56 
Εκπλήρωση  των υποχρεώσεων  
1. T α μέρη  θεσπίζουν  κάθε  γενικό  ή ειδικό  μέτρο  που απαιτείται  για την εκπλήρωση  
των υποχρεώσεών  τους βάσει  της παρούσας  συμφωνίας  και φροντίζουν  για την 
επίτευξη  των στόχων  που καθορίζει  η παρούσα  συμφωνία . 
2. Αν ένα μέρος  θεωρεί  ότι το άλλο  μέρος  δεν έχει εκπληρώσει  τις υποχρεώσεις  που 
του επιβάλλει  η παρούσα  συμφωνία , μπορεί  να λάβει  τα κατάλληλα  μέτρα . Προτού  
λάβει  τα εν λόγω  μέτρα , παρέχει , εντός  30 ημερών  στη μεικτή  επιτροπή  όλες τις 
σχετικές  πληροφορίες  που είναι  απαραίτητες  για την εμπεριστατωμένη  εξέταση  της 
κατάστασης  και την εξεύρεση  λύσης  αποδεκτής  από τα μέρη . 
Κατά  την επιλογή  των μέτρων , πρέπει  να δοθεί  προτεραιότητα  σ’ εκείνα  που 
διαταράσσουν  λιγότερο  τη λειτουργία  της παρούσας  συμφωνίας . Τα εν λόγω  μέτρα  
κοινοποιούνται  αμέσως  στη μεικτή  επιτροπή  και υπόκεινται  σε διαβουλεύσεις  στο 
πλαίσιο  αυτής  κατόπιν  αιτήσεως  του άλλου  μέρους . 
3. Κατά  παρέκκλιση  από την παράγραφο  2, οποιοδήποτε  μέρος  μπορεί  να λάβει  αμέσως  
τα κατάλληλα  μέτρα , σύμφωνα  με το διεθνές  δίκαιο , στις ακόλουθες  περιπτώσεις : 
α) καταγγελία  της συμφωνίας  μη προβλεπόμενη  από τους γενικούς  κανόνες  του 
διεθνούς  δικαίου · 
β) παραβίαση  από το άλλο  μέρος  των ουσιωδών  στοιχείων  της συμφωνίας  που 
αναφέρονται  στο άρθρο  1 παράγραφος  1. 
Tο άλλο  μέρος  μπορεί  να ζητήσει  την επείγουσα  σύγκλιση  συνεδρίασης  των μερών  εντός  15 
ημερών , για τη διεξοδική  εξέταση  της κατάστασης  με σκοπό  την εξεύρεση  λύσης  αποδεκτής  
από τα μέρη . 
Άρθρο  57 
Μελλοντικές  εξελίξεις  
1. T α μέρη  δύνανται  να συμφωνήσουν  αμοιβαία  να επεκτείνουν  την παρούσα  
συμφωνία  με στόχο  τη διεύρυνση  και τη συμπλήρωση  του πεδίου  εφαρμογής  της, 
σύμφωνα  με την αντίστοιχη  νομοθεσία  τους, με τη σύναψη  συμφωνιών  επί ειδικών  
τομέων  ή δραστηριοτήτων  στο πλαίσιο  της εμπειρίας  που αποκτάται  κατά  την 
εφαρμογή  της. 
 
EL 34   EL 2. Καμία  ευκαιρία  για συνεργασία  δεν πρέπει  να αποκλεισθεί  εκ των προτέρων . Τα 
μέρη  μπορούν  να προσφύγουν  στη μεικτή  επιτροπή  για να διερευνήσουν  πρακτικές  
δυνατότητες  συνεργασίας  προς  το αμοιβαίο  συμφέρον  τους. 
3. Όσον  αφορά  την εφαρμογή  της παρούσας  συμφωνίας , κάθε  μέρος  δύναται  να 
υποβάλει  προτάσεις  για την επέκταση  της συνεργασίας  σε όλους  τους τομείς , με 
βάση  την εμπειρία  που συσσωρεύεται  κατά  την εφαρμογή  της.  
Άρθρο  58 
Προστασία  δεδομένων  
Για τους σκοπούς  της παρούσας  συμφωνίας , τα μέρη  συμφωνούν  να παράσχουν  υψηλό  
βαθμό  προστασίας  κατά  την επεξεργασία  των προσωπικών  και άλλων  δεδομένων , σύμφωνα  
με τα αυστηρότερα  διεθνή  πρότυπα . 
Άρθρο  59 
Εδαφική  εφαρμογή  
Η παρούσα  συμφωνία  εφαρμόζεται  αφενός  στα εδάφη  στα οποία  ισχύει  η Συνθήκη  για την 
ίδρυση  της Ευρωπαϊκής  Κοινότητας , και υπό τους όρους  που καθορίζονται  στην  εν λόγω  
Συνθήκη , και αφετέρου  στα εδάφη  των Δημοκρατιών  της Κόστα  Ρίκα, του Ελ Σαλβαδόρ , της 
Γουατεμάλας , της Ονδούρας , της Νικαράγουας  και του Παναμά . 
Άρθρο  60 
Aυθεντικά  κείμενα  
Η παρούσα  συμφωνία  συντάσσεται  σε δύο αντίτυπα  στην  αγγλική , γαλλική , γερμανική , 
δανική , ελληνική , ισπανική , ιταλική , ολλανδική , πορτογαλική , σουηδική  και φινλανδική  
γλώσσα , και όλα τα κείμενα  είναι  εξίσου  αυθεντικά .  
 
EL 35   EL ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ  
ΜΟΝΟΜΕΡΕΙΣ  ΔΗΛΩΣΕΙΣ  ΤΗΣ  ΕΕ 
========================= ==================== ===================== 
1. Δήλωση  της Επιτροπής  και του Συμβουλίου  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  για τη ρήτρα  
σχετικά  με την επιστροφή  και την επανεισδοχή  των λαθρομεταναστών  (άρθρο  49) 
Το άρθρο  49 δεν επηρεάζει  την εσωτερική  κατανομή  εξουσιών  μεταξύ  της Ευρωπαϊκής  
Κοινότητας  και των κρατών  μελών  της για τη σύναψη  συμφωνιών  επανεισδοχής . 
========================= ==================== ===================== 
2. Δήλωση  της Επιτροπής  και του Συμβουλίου  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  για τη ρήτρα  
σχετικά  με τον ορισμό  των μερών  (άρθρο  53) 
Οι διατάξεις  της παρούσας  συμφωνίας  που εμπίπτουν  στο πεδίο  του Μέρους  III, Tίτλος  IV 
της Συνθήκης  για την ίδρυση  της Ευρωπαϊκής  Κοινότητας  δεσμεύουν  το Ηνωμένο  Βασίλειο  
και την Ιρλανδία  ως ξεχωριστά  συμβαλλόμενα  μέρη , και όχι ως τμήμα  της Ευρωπαϊκής  
Κοινότητας , έως ότου  το Ηνωμένο  Βασίλειο  ή η Ιρλανδία  (ανάλογα  με την περίπτωση ) 
κοινοποιήσει  στην  ομάδα  της Κεντρικής  Αμερικής  ότι δεσμεύεται  εφεξής  ως τμήμα  της 
Ευρωπαϊκής  Κοινότητας  σύμφωνα  με το πρωτόκολλο  για τη θέση  του Ηνωμένου  Βασιλείου  
και της Ιρλανδίας , που είναι  προσαρτημένο  στη Συνθήκη  για την Ευρωπαϊκή  Ένωση  και τη 
Συνθήκη  για την ίδρυση  της Ευρωπαϊκής  Κοινότητας . Το ίδιο ισχύει  για τη Δανία , σύμφωνα  
με το πρωτόκολλο  σχετικά  με τη θέση  της Δανίας  που είναι  προσαρτημένο  στις εν λόγω  
Συνθήκες . 
========================= ==================== ======================