Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για την "Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την πρόσβαση στην περιβαλλοντική πληροφόρηση"

(2001/C 148/03)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την πρόσβαση στην περιβαλλοντική πληροφόρηση (COM(2000) 402 τελικό - 2000/0169 (COD))·

έχοντας υπόψη την απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, της 25ης Ιουλίου 2000, σύμφωνα με το άρθρο 175, παράγραφος 1, της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, να ζητήσει τη γνωμοδότησή της για το θέμα αυτό·

έχοντας υπόψη την απόφαση του Προεδρείου της στις 13 Ιουνίου, με την οποία ανατίθεται στην επιτροπή 4 - Χωροταξία, Αστικά Θέματα, Ενέργεια και Περιβάλλον, η κατάρτιση σχετικής γνωμοδότησης·

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης (CdR 273/2000 rev. 1) που υιοθέτησε η επιτροπή 4 στις 7 Δεκεμβρίου 2000, με βάση εισηγητική έκθεση της κ. Margaret Eaton (UK, EPP)·

υιοθέτησε κατά την 37η σύνοδο ολομελείας της της 14ης και 15ης Φεβρουαρίου 2001 (συνεδρίαση της 14ης Φεβρουαρίου) την ακόλουθη γνωμοδότηση.

Απόψεις και συστάσεις της Επιτροπής των Περιφερειών

Γενικές παρατηρήσεις σχετικά με το πεδίο αναφοράς της προτεινόμενης οδηγίας:

Η προτεινόμενη οδηγία αφορά τον τρόπο με τον οποίο οι πληροφορίες για το περιβάλλον παρέχονται στο κοινό από τις εθνικές, τις περιφερειακές και τις τοπικές αρχές. Ωστόσο, στο στάδιο αυτό της προετοιμασίας της γνωμοδότησης της Επιτροπής των Περιφερειών, πρέπει να διασαφηνιστούν δύο ερωτήματα:

- Ποιος είναι ο μηχανισμός για την υιοθέτηση της σύμβασης του Αarhus από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τα άλλα ευρωπαϊκά όργανα;

Το άρθρο 1 αναφέρει ότι "Στόχος της παρούσας οδηγίας είναι να διασφαλιστεί η συστηματική διάθεση και δημοσιοποίηση περιβαλλοντικών πληροφοριών στο κοινό ...". Ο ορισμός της έννοιας "αιτών" αφορά "οποιοδήποτε φυσικό ή νομικό πρόσωπο ζητεί περιβαλλοντικές πληροφορίες". Συνεπώς, ο όρος "αιτών" θεωρείται ότι αφορά επίσης τις ίδιες τις δημόσιες αρχές. Σημειωτέον, ότι λόγω του ηγετικού τους ρόλου, ορισμένες δημόσιες αρχές θα απαιτούν οι ίδιες περιβαλλοντικές πληροφορίες από άλλους οργανισμούς. Οι πληροφορίες αυτές θα χρησιμοποιούνται, φυσικά, στη συνέχεια για την ενημέρωση του κοινού. Για παράδειγμα, είναι σημαντικό να μπορούν οι τοπικές και περιφερειακές αρχές να συλλέγουν πληροφορίες από άλλες δημόσιες αρχές ώστε να υποβοηθείται η εθνική κυβέρνηση στην επίτευξη των στόχων που αφορούν την προστασία του κλίματος. (Αυτό αφορά τις απόψεις που διατυπώνονται όσον αφορά τον εμπιστευτικό χαρακτήρα των πληροφοριών εμπορικού χαρακτήρα για τον οποίο γίνεται λόγος στο σημείο 9). Συνεπώς, προτείνεται να επεκταθεί ο ορισμός με την προσθήκη των λέξεων "συμπεριλαμβανόμενων των ίδιων των δημόσιων αρχών".

1. Η πρόταση οδηγίας για τη δωρεάν πρόσβαση στην περιβαλλοντική πληροφόρηση

Η πρόταση συμβάλλει στο στόχο της βιώσιμης ανάπτυξης με τη βελτίωση των δικαιωμάτων πρόσβασης του κοινού στην περιβαλλοντική πληροφόρηση. Θα καταστήσει δυνατό στο κοινό τη βελτίωση των δυνατοτήτων συμμετοχής του στη διαδικασία λήψης αποφάσεων που έχουν σχέση με το περιβάλλον. Αυτό θα οδηγήσει σε καλύτερη ποιότητα της ζωής για την σημερινή και τις μελλοντικές γενεές. Οι αρχές αυτές επικροτούνται ένθερμα.

2. Όγδοη αιτιολογική σκέψη - Ποιος·έχει δικαίωμα πρόσβασης στις περιβαλλοντικές πληροφορίες;

Η ΕΤΠ προτρέπει την Επιτροπή να επεκτείνει το δικαίωμα πρόσβασης στις πληροφορίες για το περιβάλλον, ώστε να συμπεριληφθεί οποιοδήποτε φυσικό ή νομικό πρόσωπο, και να διαγραφεί έτσι η διευκρίνιση "στην Κοινότητα"

3. Άρθρο 2, παράγραφος 1, - Επέκταση του ορισμού "περιβαλλοντική πληροφορία"

Συνιστάται να διασαφηνιστεί στον ορισμό η έννοια του όρου "ακουστική" πληροφορία. Εάν ο όρος αυτός αφορά μόνον τις ηχογραφημένες πληροφορίες, τότε πρόκειται για πληροφορίες που είναι παρόμοιες με τις γραπτές ή τις ηλεκτρονικές. Ωστόσο, εάν αφορά και τις πληροφορίες "από στόμα σε στόμα", που είναι δύσκολο να εξακριβωθούν, θα μπορούσαν να προκύψουν παρερμηνείες. Η περίπτωση αυτή ενδέχεται να προκαλέσει δυσκολίες. Όσον αφορά τα υπόλοιπα είδη πληροφοριών, μολονότι αυτές καλύπτονται κατά πάσα πιθανότητα από την οδηγία του 1990, θα ήταν ευπρόσδεκτη η περαιτέρω διασαφήνισή τους.

4. Άρθρο 2, παράγραφος 2 - Ορισμός της έννοιας "δημόσια αρχή"

Ο προτεινόμενος ορισμός προχωρά πέραν εκείνων της οδηγίας του 1990 και της σύμβασης του Αarhus. Θα καλύπτει τους οργανισμούς εκείνους που δεν ανήκουν στο δημόσιο τομέα, αλλά παρέχουν υπηρεσίες όπως αέριο, ηλεκτρικό ρεύμα, νερό ή μεταφορές. Ο ορισμός αφορά, επίσης, τους οργανισμούς που ασκούν λειτουργίες, είτε άμεσα είτε έμμεσα, για λογαριασμό δημόσιας αρχής. Αφορά τους αναδόχους ή τους οργανισμούς που διαχειρίζονται τα αρχεία πληροφοριών ή τις βάσεις δεδομένων για λογαριασμό της δημόσιας αρχής. Οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις των δράσεων των εν λόγω οργανισμών είναι προφανώς σημαντικές. Συνεπώς, είναι ευπρόσδεκτη η επέκταση αυτή του ορισμού.

5. Άρθρο 3, παράγραφος 2, στοιχείο α) - Προθεσμίες απάντησης

Η μείωση της προθεσμίας από δύο μήνες σε ένα είναι ευπρόσδεκτη. Ωστόσο, η ΕΤΠ απευθύνει έκκληση για ταχύτερη εξυπηρέτηση των πολιτών. Επίσης, θα πρέπει να διευκρινισθεί ότι σε περίπτωση που η αίτηση δεν υποβληθεί αμέσως στην αρμόδια αρχή, η προθεσμία θα ισχύει από τη στιγμή που η αίτηση διαβιβαστεί στην αρμόδια αρχή. Η ΕΤΠ προτείνει, επίσης, όλες οι αιτήσεις να υποβάλλονται γραπτώς.

6. Άρθρο 3, παράγραφος 3, - Αιτήσεις για συγκεκριμένο λόγο

Η Επιτροπή των Περιφερειών επικροτεί τη διάταξη αυτή. Θεωρείται σκόπιμο να κοινοποιούνται στη δημόσια αρχή λεπτομέρειες σχετικά με οποιεσδήποτε διαδικασίες και προθεσμίες που είναι σημαντικές όσον αφορά τη χρήση που προορίζεται να γίνει στις περιβαλλοντικές πληροφορίες.

7. Άρθρο 3, παράγραφος 4 - Καταβολή εύλογων προσπαθειών για την παροχή πληροφοριών υπό συγκεκριμένη μορφή ή μορφότυπο

Δεν είναι σαφές ποιες θα είναι οι επιπτώσεις της προσθήκης της απαίτησης αυτής στην πρόταση· ωστόσο, η εξέταση της σκοπιμότητας θα πρέπει να διευκολύνει την κατάσταση.

8. Άρθρο 3, παράγραφος 5 - Πρακτικές λεπτομέρειες βάσει των οποίων διατίθενται αποτελεσματικά οι περιβαλλοντικές πληροφορίες

Η ΕΤΠ ζητεί να επιβληθεί στα κράτη μέλη η υποχρέωση δημιουργίας ενός συστήματος βάσει του οποίου οι δημόσιες αρχές θα δημοσιεύουν κατάλογο/πρωτόκολλο των περιβαλλοντικών πληροφοριών που διαθέτουν οι αρχές.

9. Άρθρο 4, παράγραφος 1 - Κριτήρια για τη διαβίβαση και την απόρριψη αιτήσεων

Εν προκειμένω αντιμετωπίζεται η αδυναμία της οδηγίας του 1990 για τις περιπτώσεις στις οποίες απορρίφθηκε η παροχή πληροφοριών επειδή οι αιτήσεις υποβλήθηκαν λόγω απροσεξίας σε αναρμόδια αρχή. Βάσει της πρότασης, οι δημόσιες αρχές είναι υποχρεωμένες να διαβιβάζουν την αίτηση σε μια άλλη αρμοδιότερη υπηρεσία ή αρχή σε περίπτωση που δεν κατέχουν οι ίδιες τις πληροφορίες. Ωστόσο, η Σύμβαση του Αarhus προτείνει μια δεύτερη εναλλακτική λύση που είναι η απάντηση στον αιτούντα και η ενημέρωσή του όσον αφορά την αρχή που πιστεύεται ότι διαθέτει τις πληροφορίες. Η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει ότι αξίζει να διατηρηθούν και οι δύο αυτές εναλλακτικές λύσεις. Η ΕΤΠ αντιτίθεται με τις διατάξεις του άρθρου 4, παράγραφος 1, στοιχείο β) που επιτρέπει στις δημόσιες αρχές να απορρίπτουν αιτήσεις οι οποίες διατυπώνονται με πολύ γενικό τρόπο. Τουναντίον οι δημόσιες αρχές πρέπει να υποχρεώνονται να συμβουλεύουν τον αιτούντα για το πώς πρέπει να διατυπώνεται η αίτηση για την απόκτηση των απαιτούμενων εγγράφων.

10. Άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο γ) - αίτηση για έγγραφα που δεν έχουν ακόμη ολοκληρωθεί οι εσωτερικές επικοινωνίες

Προτείνεται να διασαφηνιστεί περαιτέρω η έννοια του όρου "έγγραφα που δεν έχουν ακόμη ολοκληρωθεί". Εάν οι πληροφορίες που περιέχονται σε έγγραφα είναι σαφείς και δεν επιδέχονται παρερμηνείες, τότε θα πρέπει να παρέχονται κατόπιν αιτήσεως. Η τρέχουσα πρακτική είναι να μην υπάρχει πρόσβαση σε σχέδια εγγράφων εργασίας, όπως πρακτικά συνεδριάσεων, συνεντεύξεις κ.λπ. Ωστόσο, εάν τα έγγραφα εργασίας είναι αποθηκευμένα για μεγάλο χρονικό διάστημα, τότε μπορεί να είναι δυνατή η πρόσβαση σ' αυτά. Εάν τα εν λόγω δεδομένα χρησιμοποιούνται για την κατάρτιση ενός επίσημου εγγράφου (μετά την οποία ενδέχεται να εξαλειφθούν), τότε θα πρέπει να υπάρχει πρόσβαση στο επίσημο έγγραφο και όχι στα έγγραφα εργασίας.

11. Άρθρο 4, παράγραφος 2, στοιχείο δ) - Εκπομπές και εμπιστευτικός χαρακτήρας των πληροφοριών εμπορικού χαρακτήρα

Η Επιτροπή των Περιφερειών συνιστά να μην ισχύει ο εμπιστευτικός χαρακτήρας των πληροφοριών εμπορικού χαρακτήρα σε περιπτώσεις κατά τις οποίες οι πληροφορίες για τις εκπομπές, που έχουν σημασία για την προστασία του περιβάλλοντος θα πρέπει να αποκαλύπτονται.

12. Άρθρο 4, παράγραφος 2, στοιχείο στ) - Εξαίρεση από την παροχή προσωπικών δεδομένων

Η πρόταση αυτή επικροτείται. Γίνεται συσχετισμός μεταξύ της παροχής περιβαλλοντικών πληροφοριών και του καθεστώτος που αφορά την προστασία των προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών.

13. Άρθρο 5 - Τέλη

Όταν επιβάλλονται τέλη, η πρόταση θα πρέπει να προβλέπει ότι η παροχή πληροφοριών θα εξαρτάται από την πληρωμή. Είναι κοινή πρακτική να εξαρτάται η παροχή πληροφοριών από την πληρωμή, η δε σύμβαση το προβλέπει σαφώς. Υποτίθεται ότι η αρχή που εφαρμόζεται στην περίπτωση αυτή είναι να δίδεται απάντηση σε αιτήσεις το συντομότερο δυνατό, αλλά αυτό μπορεί να προκαλέσει προβλήματα για την ανάκτηση των οφειλόμενων ποσών. Εάν το κόστος για την κίνηση διαδικασίας ανάκτησης των οφειλόμενων ποσών είναι υπερβολικά υψηλό, υπάρχει το ενδεχόμενο να απολέσουν οι δημόσιες αρχές μια σημαντική πηγή εσόδων.

14. Άρθρο 5, παράγραφος 3 - Δωρεάν πρόσβαση σε δημόσια αρχεία ή καταλόγους

Η Επιτροπή των Περιφερειών επικροτεί το άρθρο αυτό.

15. Άρθρο 6 - Πρόσβαση στη δικαιοσύνη

Η ΕΤΠ τονίζει τη σημασία που έχει η αποτελεσματική πρόσβαση στη δικαιοσύνη (έγκαιρη, διαφανής, οικονομικά εφικτή και ευρεία) η οποία θα πρέπει, όσον αφορά τις πρακτικές ρυθμίσεις της, να βασίζεται στο εθνικό δίκαιο. Η διαδικασία δεν πρέπει να συνεπάγεται τόσο υψηλό κόστος που να μην είναι δυνατή η ουσιαστική χρήση του δικαιώματος έφεσης.

16. Άρθρο 7, παράγραφος 1 - Δημοσιοποίηση περιβαλλοντικών πληροφοριών

Η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει ότι η διατύπωση του άρθρου αυτού δεν είναι κατάλληλη και προτείνει να αποκλειστούν από την πρόταση τόσο οι πληροφορίες αρχείων όσο και τα δεδομένα από τον έλεγχο δραστηριοτήτων. Το κόστος διάθεσης πληροφοριών αρχείων ενδέχεται να υπερβαίνει τα οφέλη, ενώ τα δεδομένα ελέγχων που δεν έχουν ερμηνευθεί, ενδέχεται να παρανοηθούν ή να παρερμηνευθούν.

17. Άρθρο 7, παράγραφος 2 - Δημοσίευση εκθέσεων για την κατάσταση του περιβάλλοντος

Η περαιτέρω αυτή πίεση για την υποβολή εκθέσεων σχετικά με την κατάσταση του περιβάλλοντος επικροτείται. Ωστόσο, είναι σημαντικό να αναγνωρισθεί ότι οι εν λόγω εκθέσεις δεν πρέπει να αποτελούν "μεμονωμένα" έγγραφα. Όλα τα σχετικά περιβαλλοντικά δεδομένα μπορεί να δημοσιεύονται σε έκθεση η οποία αφορά τη βιώσιμη ανάπτυξη ή την ευημερία.

18. Άρθρο 7, παράγραφος 3 - Διάθεση πληροφοριών σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης

Η Επιτροπή των Περιφερειών αναγνωρίζει ότι με το εν λόγω άρθρο επισημοποιείται η τρέχουσα ορθή πρακτική και επικροτεί το μέτρο αυτό.

Βρυξέλλες, 14 Φεβρουαρίου 2001.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Jos Chabert