ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ - Ενδυνάμωση της τοπικής διάστασης της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για την Απασχόληση

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ

2 ΠΡΟΣ ΜΙΑ ΤΟΠΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ

2.1 Ρόλος του τοπικού και περιφερειακού επιπέδου στην ευρωπαϊκή στρατηγική για την απασχόληση

2.2 Τάσεις στα κράτη μέλη

2.3 Η διαβούλευση των τοπικών παραγόντων - "Τοπική δράση για την απασχόληση"

3 ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΠΙΚΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ

3.1 Ενδυνάμωση των δεσμών μεταξύ τοπικού, περιφερειακού, εθνικού και κοινοτικού επιπέδου

3.2 Οικοδόμηση στην εμπειρία και καλύτερη χρήση των υφισταμένων μέσων

3.3 Ισότητα των φύλων στις τοπικές στρατηγικές για την απασχόληση

4 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

***

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1: ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΙ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΟΠΙΚΕΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ

1 ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΠΙΚΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ

2 ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΠΙΚΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2: ΣΥΝΘΕΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΜΕ ΤΟΥΣ ΤΟΠΙΚΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ - Ενδυνάμωση της τοπικής διάστασης της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για την Απασχόληση

1 ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Τον Απρίλιο του 2000, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απευθύνθηκε στα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και σε όλους τους φορείς που ενδιαφέρονται για την τοπική ανάπτυξη, για να διατυπώσουν σκέψεις σχετικά με τα θέματα που έθεσε στην ανακοίνωσή της "τοπική δράση για την απασχόληση - η τοπική διάσταση της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση [1]".Προς το σκοπό αυτό η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστήριξε μια σειρά ευρωπαϊκών σεμιναρίων και άρχισε μια εξάμηνη διαβούλευση η οποία έληξε με τη διάσκεψη του Στρασβούργου υπό την αιγίδα της Γαλλικής Προεδρίας το Δεκέμβριο του 2000.

[1] "Τοπική δράση για την απασχόληση- Η τοπική διάσταση της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση", COM (2000) τελικό 196, 7 Απριλίου 20.

Η διαβούλευση έδειξε μια ευρεία πολιτική συναίνεση ως προς το επιθυμητό της ενδυνάμωσης της τοπικής διάστασης της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση (ΕΣΑ). Ενώ η τοπική ανάπτυξη της απασχόλησης εθεωρείτο κάποτε ως περιθωριακή σε σύγκριση με τις μακροοικονομικές και διαρθρωτικές στρατηγικές, σήμερα είναι παραδεκτό σε ευρεία κλίμακα ότι η κινητοποίηση των τοπικών παραγόντων μπορεί να συμβάλλει σημαντικά στην επιτυχία της πολιτικής για την απασχόληση.

Η αναγνώριση αυτή βασίζεται σε διαφόρους συλλογισμούς: η κάθε πολιτική για την απασχόληση στις περισσότερες περιπτώσεις σχεδιάζεται κεντρικά αλλά εφαρμόζεται τοπικά. οι τοπικοί παράγοντες, από τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις έως τις δημοτικές αρχές, μπορούν να συμβάλλουν σημαντικά στην περιφερειακή συνοχή, στην καινοτομία και την επιχειρηματικότητα και να εισάγουν νέες μορφές δημιουργίας απασχόλησης. η προαγωγή της κοινωνικής ένταξης, της ισότητας ευκαιριών και της ισότητας μεταξύ ανδρών και γυναικών απαιτεί κοινωνική υποστήριξη και δημοκρατική συμμετοχή σε τοπικό επίπεδο.

Μια σημαντική τοπική διάσταση υπεισέρχεται επίσης σε περιοχές με σοβαρά γεωγραφικά ή φυσικά μειονεκτήματα, π.χ. ορεινές περιοχές, περιφερειακές περιοχές και περιοχές με πολύ χαμηλή πυκνότητα πληθυσμού. Η Δεύτερη Έκθεση για την Οικονομική και την Κοινωνική Συνοχή προέβαλε τη σημασία αυτών των περιοχών, στις οποίες μια έντονη τοπική διάσταση με εστία την οικονομική ανάπτυξη και την προαγωγή της απασχόλησης πρέπει να αποτελεί χαρακτηριστικό της πολιτικής για τη συνοχή στο μέλλον.

Εντούτοις, η διαβούλευση επιβεβαίωσε επίσης, ότι ενώ υπάρχει γενική τάση για ευρύτερη αποδοχή της τοπικής διάστασης της απασχόλησης, πολλά κωλύματα που εντοπίστηκαν κατά το παρελθόν [2], καθώς και κατά τη διαβούλευση του περασμένου έτους, εξακολουθούν να υπάρχουν (βλ. παραρτήματα). Η ΕΣΑ και τα εθνικά σχέδια δράσης για την απασχόληση (ΕΣΔ) ιδιαίτερα μπορούν να παράσχουν χρήσιμο πλαίσιο για την υπέρβαση αυτών των κωλυμάτων. Οι περιφερειακοί και οι τοπικοί παράγοντες πρέπει να πληροφορούνται καλύτερα, να συμμετέχουν στην ΕΣΑ και να κάνουν καλύτερη χρήση των υφισταμένων πολιτικών και πράξεων σε κοινοτικό, εθνικό και τοπικό επίπεδο.

[2] Βλ. π.χ. Ανακοίνωση της Επιτροπής για τις τοπικές πρωτοβουλίες απασχόλησης - COM(95)273.

Προς το σκοπό αυτό, σύμφωνα με τις συστάσεις που διατύπωσε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο [3], τα κράτη μέλη και τα κοινοτικά θεσμικά όργανα πρέπει να διαδραματίζουν υποστηρικτικό ρόλο ιδίως ως εξής: με το να είναι πιο προσιτά στους τοπικούς παράγοντες. με την εξασφάλιση καλύτερης πληροφόρησης των τοπικών παραγόντων και πιο συνεπούς χρήσης της κάθε υφισταμένης πολιτικής και πράξης. με την προαγωγή της κεφαλαιοποίησης, την αξιολόγηση και την ανταλλαγή βέλτιστης πρακτικής και εμπειρίας.

[3] Ψήφισμα του ΕΚ σχετικά με την ανακοίνωση "Τοπική δράση" - C5-0597/2000

Η Λευκή Βίβλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Ευρωπαϊκή Διακυβέρνηση πρόσφατα τόνισε την ανάγκη για ισχυρότερη διάδραση μεταξύ των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων, των κυβερνήσεων των κρατών μελών, των περιφερειακών και τοπικών αρχών και της κοινωνίας των πολιτών, σύμφωνα με τις αρχές της διαφάνειας, της συμμετοχής, της λογοδότησης, της αποτελεσματικότητας και της συνοχής. Η κύρια αρμοδιότητα για την επίτευξη αυτού ανήκει στα κράτη μέλη. όμως, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρέπει να εξασφαλίσει ότι λαμβάνονται υπόψη οι περιφερειακές και τοπικές γνώσεις και συνθήκες κατά την ανάπτυξη προτάσεων πολιτικής, με παράλληλο πλήρη σεβασμό των εθνικών συνταγματικών και διοικητικών ρυθμίσεων [4].

[4] Λευκή Βίβλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Ευρωπαϊκή Διακυβέρνηση, COM (2001) 428, 27 Ιουλίου 2001.

Η παρούσα ανακοίνωση αντλεί από την εμπειρία του παρελθόντος [5], από τα διδάγματα υφισταμένων πολιτικών και πρωτοβουλιών συμπεριλαμβανομένης της Λευκής Βίβλου για την Ευρωπαϊκή Διακυβέρνηση και από τα αποτελέσματα της διαδικασίας διαβούλευσης στα πλαίσια της Τοπικής Δράσης. Η ανακοίνωση συνιστά τρόπους βοήθειας των τοπικών παραγόντων για να διαδραματίσουν πλήρως το ρόλο τους στην Ευρωπαϊκή Στρατηγική για την Απασχόληση σε συνεργασία με τις κρατικές αρχές και τα κοινοτικά όργανα, συγκεντρώνοντας τους πόρους τους και καθιερώνοντας τοπικές στρατηγικές απασχόλησης εφόσον είναι απαραίτητο, αυξάνοντας κατ' αυτό τον τρόπο ενδεχόμενα το ποσοστό απασχόλησης στην Ευρώπη και παρέχοντας σταθερές και υψηλής ποιότητας θέσεις εργασίας. Οι υποψήφιες χώρες πρέπει να λάβουν πλήρως μέρος σ' αυτή τη διαδικασία ενόψει της διεύρυνσης.

[5] Κεφάλαιο 2.3., παράρτημα 2 και, μεταξύ άλλων, έκθεση του 1998 για τις τοπικές πρωτοβουλίες ανάπτυξης (SEC 98-25).

2 ΠΡΟΣ ΜΙΑ ΤΟΠΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ

Τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα έλαβαν υπόψη το ενδεχόμενο της τοπικής ανάπτυξης στα πλαίσια της καταπολέμησης της ανεργίας ήδη από το 1984 [6]. Εντούτοις, η τοπική απασχόληση άρχισε να διαδραματίζει όλο και σπουδαιότερο ρόλο μόνον αφού η Λευκή Βίβλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Ανάπτυξη, την Ανταγωνιστικότητα και την Απασχόληση [7] επικυρώθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο το 1993 [8].

[6] Ψήφισμα του Συμβουλίου της 7ης Ιουνίου 1984 (84/C-161/01). Για έναν κατάλογο κοινοτικών πρωτοβουλιών μέχρι το 1994, βλ. έγγραφο εργασίας προσωπικού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής SEC(94) 2199.

[7] ΥΕΕΕΚ, Συμπλήρωμα 6/93.

[8] Για μια γενική επισκόπηση, βλ. έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις τοπικές πρωτοβουλίες ανάπτυξης, 1998 (SEC 98-25).

Αφότου άρχισε η διαδικασία του Λουξεμβούργου το 1997, η ανάπτυξη της τοπικής διάστασης της ΕΣΑ φάνηκε πολύπλοκη. Το κεφάλαιο αυτό αναλύει τις πρόσφατες τάσεις σε κοινοτικό, εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο.

2.1 Ρόλος του τοπικού και περιφερειακού επιπέδου στην ευρωπαϊκή στρατηγική για την απασχόληση

Ο τίτλος VIII της συνθήκης θεσπίζει τις αρχές και τις διαδικασίες μιας συντονισμένης ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση (ΕΣΑ). Το άρθρο 128 προβλέπει λεπτομερώς τις φάσεις που οδηγούν στη διαμόρφωση μιας τέτοιας στρατηγικής συμπεριλαμβανομένων σε ετήσια βάση: κατευθυντηρίων γραμμών για την απασχόληση και εθνικών εκθέσεων για την εφαρμογή τους. συστάσεων προς τα κράτη μέλη. και μιας κοινής έκθεσης για την απασχόληση από το Συμβούλιο και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή προς το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο [9].

[9] Για πληροφορίες και έγγραφα σχετικά με την πολιτική για την απασχόληση και την ΕΣΑ βλ. τον ακόλουθο ιστοχώρο: http://europa.eu.int/comm/employment_social/index_en.htm.

Ενώ η ΕΣΑ έχει μέχρι σήμερα βασιστεί κυρίως σε προσπάθειες σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο, αυξάνεται όλο και περισσότερο η επίγνωση ότι οι στόχοι τους οποίους έχει θέσει η Ευρωπαϊκή Ένωση για τη βελτίωση της απόδοσης στον τομέα της απασχόλησης δεν μπορούν να επιτευχθούν χωρίς τη σημαντικότερη συμμετοχή των παραγόντων του περιφερειακού και τοπικού επιπέδου.

Πράγματι, αφότου θεσπίστηκαν η διαδικασία του Λουξεμβούργου και οι κατευθυντήριες γραμμές απασχόλησης ιδιαίτερα ενσωμάτωσαν όλο και περισσότερο την τοπική διάσταση, καλώντας τα κράτη μέλη να προωθήσουν τη συμμετοχή των παραγόντων περιφερειακού και τοπικού επιπέδου. Αρχίζοντας με τη συγκέντρωση στη δημιουργία θέσεων απασχόλησης σε τοπικό επίπεδο, οι κατευθυντήριες γραμμές τόνισαν πρώτον "τον ειδικό ρόλο των τοπικών αρχών και των κοινωνικών εταίρων" (1999) και στη συνέχεια την ανάγκη να υποστηριχθεί "ο ειδικός ρόλος και η αρμοδιότητα των (...) άλλων εταίρων σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, καθώς και των κοινωνικών εταίρων" (2000).

Το Μάρτιο του 2000, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στη Λισσαβώνα θέσπισε στρατηγική τονίζοντας τη σημασίας μιας διάδρασης μεταξύ οικονομικής, απασχολησιακής και κοινωνικής πολιτικής και τη σημασία της κινητοποίησης όλων των παραγόντων και καθιέρωσε μια ενισχυμένη μέθοδο συντονισμού η οποία περιγράφεται ως "εντελώς αποκεντρωμένη προσέγγιση, που εφαρμόζεται σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας στην οποία θα συμμετέχουν δραστήρια η ευρωπαϊκή ένωση, τα κράτη μέλη και οι περιφερειακοί και τοπικοί παράγοντες, καθώς και οι κοινωνικοί εταίροι και η κοινωνία των πολιτών χρησιμοποιώντας μεταβλητές μορφές εταιρικών σχέσεων".

Τέλος, μια συνεπής και πλήρης προσέγγιση περιελήφθη στις κατευθυντήριες γραμμές για το 2001:

"Όλοι οι παράγοντες στο περιφερειακό και το τοπικό επίπεδο, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών εταίρων, πρέπει να κινητοποιηθούν για να εφαρμόσουν την Ευρωπαϊκή Στρατηγική για την Απασχόληση προσδιορίζοντας το δυναμικό δημιουργίας θέσεων απασχόλησης σε τοπικό επίπεδο και ενισχύοντας τις εταιρικές σχέσεις προς το σκοπό αυτό".

11.Τα κράτη μέλη θα (...) λαμβάνουν υπόψη, εφόσον είναι απαραίτητο, στην όλη πολιτική τους για την απασχόληση τη διάσταση της περιφερειακής ανάπτυξης (...) θα ενθαρρύνουν τις τοπικές και περιφερειακές αρχές να αναπτύσσουν στρατηγικές για την απασχόληση έτσι ώστε να εκμεταλλεύονται αυτές πλήρως τις δυνατότητες που προσφέρονται από τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης σε τοπικό επίπεδο και να προάγουν τις εταιρικές σχέσεις προς το σκοπό αυτό με όλους τους ενδιαφερομένους παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων των εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών(...) [10].

[10] Τα σχέδια εθνικής δράσης για το 2001, οι κατευθυντήριες γραμμές απασχόλησης για το 2002, οι συστάσεις προς τα επιμέρους κράτη μέλη και η κοινή έκθεση απασχόλησης για το 2001 διατίθενται στο διαδίκτυο αμέσως μετά την έγκρισή τους: http://europa.eu.int/comm/employment_social/empl&esf/ees_en.htm.

2.2 Τάσεις στα κράτη μέλη

Η εφαρμογή της ΕΣΑ σε εθνικό επίπεδο, κυρίως μέσω των εθνικών σχεδίων δράσης για την απασχόληση (ΕΣΔ) για το 2001, υπογραμμίζει μια ευρεία τάση στα κράτη μέλη προς αποκέντρωση, καθώς και μια αυξανόμενη υποστήριξη της κοινωνικής οικονομίας και της δημιουργίας εταιρικών σχέσεων.

Σημαντικότερος ρόλος των περιφερειακών και τοπικών παραγόντων

Οι εθνικές πολιτικές για την απασχόληση λαμβάνουν όλο και περισσότερο υπόψη το ρόλο τον οποίο οι περιφερειακοί και τοπικοί παράγοντες μπορούν να διαδραματίσουν στην ΕΣΑ και στα ΕΣΔ [11]. Η κοινή έκθεση απασχόλησης (ΚΕΑ) για το 2000 αναφέρει ότι "Τα κράτη μέλη εξακολουθούν να αναπτύσσουν την τοπική διάσταση στις πολιτικές τους για την απασχόληση" [12], παρ' όλο που τα ΕΣΔ σπανίως αναφέρονται σε ολοκληρωμένα σχέδια για την απασχόληση προωθούμενα από τοπικές κυβερνήσεις.

[11] Η τάση αυτή θα εξετασθεί σε βάθος με την αξιολόγηση αντίκτυπου της ΕΣΑ, έτσι ώστε να αξιοποιηθούν τα αποτελέσματά της: με σχέδια εθνικής αξιολόγησης θα καταβληθεί προσπάθεια να αναθεωρηθούν οι κύριες πρωτοβουλίες για τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης σε τοπικό επίπεδο, η ανάπτυξη και η εξέλιξη των τοπικών εταιρικών σχέσεων και ο αντίκτυπός τους στην απασχόληση.

[12] Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Πολιτικές για την απασχόληση στην ΕΕ και στα κράτη μέλη, Κοινή Έκθεση 2000, Λουξεμβούργο 2001.

Τα ΕΣΔ για το 2001 προβάλλουν ότι τα κράτη μέλη όλο και περισσότερο δέχονται ή προάγουν ενεργά τη στενότερη συνεργασία περιφερειακών και / ή τοπικών αρχών κατά την κατάρτιση και την εφαρμογή των σχεδίων τους. Πολλά κράτη μέλη έχουν επιτρέψει στους αντίστοιχους περιφερειακούς και τοπικούς παράγοντες να συμμετέχουν στη διαδικασία της ΕΣΑ και, σε ορισμένες περιπτώσεις, έχουν υποστηρίξει ενεργά αυτή την εξέλιξη. Παρ' όλο που η συμμετοχή των παραγόντων του περιφερειακού επιπέδου είναι υψηλότερη από ό,τι εκείνη του τοπικού επιπέδου, προγράμματα εθνικής κλίμακας τείνουν να καταρτίζονται με πιο εύκαμπτο τρόπο έτσι ώστε να λαμβάνεται υπόψη η εδαφική διάσταση. Η εφαρμογή του προγράμματος εφαρμόζεται στις διάφορες περιστάσεις και, όλο και περισσότερο συμπληρώνεται από ειδικά περιφερειακά ή τοπικά προγράμματα.

Οι μορφές συνεργασίας των περιφερειακών και τοπικών αρχών στην ανάπτυξη ΕΣΔ είναι πολύ διαφορετικές.και σε ορισμένες περιπτώσεις τείνουν να θεσμοποιούνται. Τα περιφερειακά σχέδια δράσης (ΠΣΔ) αρχίζουν να εμφανίζονται σε διάφορα κράτη μέλη (Φινλανδία, Πορτογαλία και ΗΒ). Η Ελλάδα, η Γαλλία, η Ιρλανδία και η Σουηδία έχουν αναπτύξει τοπικά σχέδια δράσης (ΤΣΔ).

Οι ίδιες οι περιφέρειες συχνά αναλαμβάνουν να προάγουν τη συμμετοχή παραγόντων του υποπεριφερειακού επιπέδου. Ορισμένες διαδικαστικές πτυχές της ανοικτής μεθόδου συντονισμού (καθορισμός στόχων, εφαρμογή, υποβολή εκθέσεων, εκτίμηση) λαμβάνονται επίσης υπόψη και χρησιμοποιούνται στη σχέση - σε ορισμένες περιπτώσεις συμβατική - μεταξύ κυβερνήσεων και τοπικών αρχών.

Υποστήριξη υπέρ της κοινωνικής οικονομίας και των εταιρικών σχέσεων

Τα κράτη μέλη όλο και περισσότερο θεωρούν την κοινωνική οικονομία σημαντικό συντελεστή για την τοπική ανάπτυξη μαζί με τις επιχειρήσεις και το κατάλληλο θεσμικό πλαίσιο. Εντούτοις, τα ΕΣΔ του 2001 δείχνουν ότι οι αντιλήψεις διαφέρουν σε ευρεία κλίμακα όσον αφορά το νόημα της κοινωνικής οικονομίας. Ενώ όλα τα κράτη μέλη εντάσσουν τις κύριες συνιστώσες της κοινωνικής οικονομίας (συνεταιρισμούς, ταμεία αλληλοβοήθειας, σωματεία, ιδρύματα, εθελοντικές και κοινοτικές οργανώσεις), η αρχή της αντιμετώπισης αυτών των στοιχείων ως συνεκτικής ομάδας δεν είναι κοινή σε όλα τα κράτη μέλη.

Η Ελλάδα υποστηρίζει την επιχειρηματικότητα στην κοινωνική οικονομία, ιδιαίτερα σε απομακρυσμένα νησιά και ορεινές περιοχές. Στη Γαλλία, η κοινωνική οικονομία αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της συμβατικής σχέσης με τις περιφέρειες και τις τοπικές αρχές. Η Σουηδία θα αφιερώσει οικονομική βοήθεια στα κέντρα τοπικής συνεταιριστικής ανάπτυξης του 2002, έτσι ώστε να γίνει περισσότερο γνωστή η έννοια του συνεταιρισμού. Η Αυστρία παρέχει οικονομική βοήθεια στην "Sozialφkonomische Betriebe" για ειδικές ομάδες στόχου που εργάζονται σε ειδικούς τομείς της αγοράς. Στο Βέλγιο, μια συμφωνία συνεταιρισμού υφίσταται μεταξύ της κυβέρνησης και των περιφερειών / γερμανικής κοινότητας για την οικονομική υποστήριξη της δημιουργίας θέσεων εργασίας στην κοινωνική οικονομία.

Η έννοια των εταιρικών σχέσεων στο τοπικό επίπεδο δεν είναι σαφώς καθορισμένη σε όλα τα κράτη μέλη ιδιαίτερα όσον αφορά το ρόλο των τοπικών υπεύθυνων για τη χάραξη πολιτικής και των τοπικών διοικήσεων στη δημιουργία και διαχείριση των εταιρικών σχέσεων. Εντούτοις, οι κοινωνικοί εταίροι και οι δημόσιες υπηρεσίες απασχόλησης (ΔΥΑ) συμμετέχουν όλο και περισσότερο στην ανάπτυξη και την εφαρμογή της τοπικής στρατηγικής. Έχουν αναλάβει ειδικό και σημαντικό ρόλο στις τοπικές και περιφερειακές αγορές εργασίας. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι ΔΥΑ διαδραματίζουν σήμερα ενεργό ρόλο στην εφαρμογή και στην ανάπτυξη περιφερειακών και τοπικών στρατηγικών και προγραμμάτων για την απασχόληση (π.χ. Γαλλία).

Αυτές οι εξελίξεις κατευθύνονται από τις πολιτικές προτεραιότητες της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση. Τα εδαφικά σύμφωνα για την απασχόληση, που προώθησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και υποστηρίζουν τα Διαρθρωτικά Ταμεία παρέχουν παραδείγματα του τρόπου με τον οποίο μπορούν να αναπτύσσονται και να εφαρμόζονται ολοκληρωμένες στρατηγικές βασισμένες στις εταιρικές σχέσεις (π.χ. στην Αυστρία, τη Γαλλία, την Ελλάδα, την Ιταλία και τις Κάτω Χώρες)

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρόσφατα υπογράμμισε το ρόλο που οι τοπικοί και περιφερειακοί παράγοντες μπορούν να διαδραματίσουν στην ανάπτυξη νέων μορφών διακυβέρνησης στην ΕΕ [Σημ.: πρόσθεσε αναφορά στην ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη Διακυβέρνηση].

Εντούτοις, το επίπεδο συμμετοχής των περιφερειακών και των τοπικών παραγόντων στην ΕΣΑ εξαρτάται από τις πολιτικές και συνταγματικές δομές κάθε κράτους μέλους και πρέπει να καθορίζεται σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας.

Ενθάρρυνση της επιχειρηματικότητας

Το τοπικό επίπεδο προσφέρεται ιδανικά για την ενθάρρυνση της επιχειρηματικότητας, ειδικά με τη σύσταση και την ανάπτυξη νέων, μικρών και καινοτόμων επιχειρήσεων, όπως υπογραμμίσθηκε στα Ευρωπαϊκά Συμβούλια της Λισσαβώνας και της Φέιρα. [13] Στους τομείς που προσδιορίσθηκαν ως χρήζοντες ουσιαστικής προόδου περιλαμβάνονται η χρηματοδότηση υπέρ των μικρών επιχειρήσεων, ένα κατάλληλο ρυθμιστικό και διοικητικό πλαίσιο και ένα κλίμα υποστήριξης της επιχειρηματικότητας και της καινοτομίας.

[13] Βλ. "Ευρωπαϊκός Χάρτης για Μικρές Επιχειρήσεις" που εγκρίθηκε από το Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων της 13ης Ιουνίου 2000 και επιδοκιμάσθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Φέιρα στις 19/20 Ιουνίου 2000.

2.3 Η διαβούλευση των τοπικών παραγόντων - "Τοπική δράση για την απασχόληση"

Για να τονίσει την περιφερειακή και τοπική διάσταση της ΕΣΑ και για να γνωρίσει τις απόψεις των τοπικών παραγόντων, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προώθησε τον Απρίλιο του 2000 μια εκστρατεία διαβούλευσης και αύξησης της επίγνωσης.

Επί πολλούς μήνες, οργανώθηκαν δραστηριότητες δύο ειδών: μια συζήτηση πολιτικής βασισμένη στην ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τίτλο "Τοπική δράση για την απασχόληση - μια τοπική διάσταση στην Ευρωπαϊκή Στρατηγική για την Απασχόληση" [14]. πειραματικές εκδηλώσεις στα πλαίσια των "προπαρασκευαστικών μέτρων για μια τοπική δέσμευση για την απασχόληση". [15]

[14] Βλ. αναφορά στην υποσημείωση 1.

[15] VP/2000/05, που ακολουθείται, για το 2001, από το VP/2001/15.

Με τη διαβούλευση επιβεβαιώθηκε ότι, κατά την άποψη των τοπικών παραγόντων και όπως υπογραμμίστηκε από το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με την ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής [16], η πληροφόρηση και η συμμετοχή των παραγόντων του τοπικού επιπέδου στη διαδικασία των ΕΣΔ και στην εφαρμογή του κανονισμού ΕΚΤ είναι σε μεγάλο βαθμό ανεπαρκής. Οι αντιδράσεις που συλλέχθηκαν στη διάρκεια της διαβούλευσης κατέδειξαν την ανάγκη για περαιτέρω δράση γύρω από δύο άξονες:

[16] Βλ. αναφορά στην υποσημείωση

* έναν οριζόντιο άξονα: ανάπτυξη τοπικών στρατηγικών για την απασχόληση.

* έναν κατακόρυφο άξονα: καλύτερη ένταξη των στρατηγικών και των δράσεων στο τοπικό, περιφερειακό, εθνικό και κοινοτικό επίπεδο.

Καθ' όλη τη διάρκεια της διαβούλευσης οι τοπικοί παράγοντες επέδειξαν σημαντική εμπειρία στην ανάπτυξη τοπικών πρωτοβουλιών για την απασχόληση και προθυμία να ενεργούν πιο στρατηγικά. Εντούτοις, η μεταβολή από τις επιμέρους τοπικές πρωτοβουλίες για την απασχόληση σε συνεκτικές και ολοκληρωμένες στρατηγικές αντιπροσωπεύει σημαντική πρόκληση για τους τοπικούς παράγοντες. απαιτεί δέσμευση και υποστήριξη σε περιφερειακό, εθνικό και κοινοτικό επίπεδο, στο πλαίσιο της όλης της κοινοτικής στρατηγικής για την απασχόληση.

Η παρούσα ανακοίνωση εμπνέεται από διαδικασία της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για την Απασχόληση και από τα αποτελέσματα της διαβούλευσης. Μια λεπτομερής έκθεση σχετικά με τη διαβούλευση διατίθεται στο διαδίκτυο στον ακόλουθο ιστοχώρο: http://europa.eu.int/comm/employment_social/.σύνοψη των αποτελεσμάτων παρέχεται στο παράρτημα 2.

3 ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΠΙΚΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κρίνει ότι η ανάπτυξη μιας τοπικής διάστασης στην ΕΣΑ μπορεί να συμβάλει σημαντικά στους ευρύτερους στόχους της Κοινότητας για πλήρη απασχόληση, βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη και κοινωνική συνοχή, ιδιαίτερα σε μια διευρυμένη Ένωση.

Αυτό ισχύει επίσης σε σχετικές διαδικασίες, όπως η καταπολέμηση της ένδειας και του κοινωνικού αποκλεισμού. Η πρώτη ανάλυση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με τα εθνικά σχέδια δράσης των κρατών μελών για την κοινωνική ένταξη (2001-2003) τονίζει ότι οι περιφερειακές και οι τοπικές αρχές μπορούν να συμβάλουν πολύ σημαντικά στην καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού στην ΕΕ και στους στόχους για πολιτικές στον τομέα αυτό επικυρωμένες από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στη Νίκαια.

Η καταπολέμηση της ένδειας και του κοινωνικού αποκλεισμού αποτελεί πολύπλοκο τομέα πολιτικής που δεν περιορίζεται στο θέμα της πρόσβασης στην αγορά εργασίας: αφορά την απασχόληση καθώς και τη στέγαση, την εκπαίδευση ή την υγεία και απαιτεί την κινητοποίηση ευρέος φάσματος πολιτικής και παραγόντων. Εντούτοις, ο κοινωνικός αποκλεισμός έχει καταστεί ουσιαστικό στοιχείο της διαδικασίας της Λισσαβώνας και της ένταξης της διάστασης της ισότητας των φύλων κατά την εφαρμογή του κανονισμού ΕΚΤ [17]: ειδική προσοχή θα δοθεί στη σχέση μεταξύ της στρατηγικής για την απασχόληση και της διαδικασίας κοινωνικής ένταξης από άποψη συμμετοχής στην αγορά εργασίας για τις πλέον τρωτές ομάδες πληθυσμού σε τοπικό επίπεδο.

[17] Βλ. κεφάλαιο 3.2.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιζητεί την αύξηση της συμβολής των τοπικών παραγόντων στην επιτυχία των τεσσάρων θεματικών στυλοβατών της ΕΣΑ: βελτίωση της απασχολησιμότητας, ανάπτυξη της επιχειρηματικότητας, ενθάρρυνση της προσαρμοστικότητας των επιχειρήσεων και των εργαζομένων και ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών.

Προς το σκοπό αυτό, σύμφωνα με την κατευθυντήρια γραμμή για την απασχόληση αριθ.11 και με τις πρόσφατες τάσεις στα κράτη μέλη που τονίζονται στο κεφάλαιο 2.2. παραπάνω, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενθαρρύνει αφενός τη διάδοση βέλτιστης πρακτικής και εμπειρίας στα κράτη μέλη. Αφετέρου, ενθαρρύνει την ανάπτυξη τοπικών στρατηγικών για την απασχόληση οπουδήποτε αυτό είναι δυνατό.

Οι στρατηγικές αυτές μπορούν να διαρθρώνονται και να τυποποιούνται, σε συμφωνία μεταξύ εθνικών και υποεθνικών παραγόντων, στα πλαίσια τοπικών σχεδίων δράσης (ΤΣΔ) εντός του πλαισίου των υφισταμένων εθνικών σχεδίων δράσης που έχουν καταρτισθεί από τα κράτη μέλη.

Αυτό μπορεί να επιτευχθεί στο πλαίσιο της υφιστάμενης διαδικασίας και των θεσμικών μηχανισμών των κρατών μελών, με πλήρη σεβασμό των αρχών της επικουρικότητας και της αναλογικότητας:

- με την ενδυνάμωση των δεσμών μεταξύ των διαφόρων εδαφικών επίπεδων λήψης αποφάσεων.

- με την αύξηση της αποτελεσματικότητας και του συντονισμού των υφισταμένων κοινοτικών πολιτικών και πράξεων.

- την αναγνώριση εξουσιών στους τοπικούς παράγοντες, ειδικά των γυναικείων οργανώσεων, αντλώντας από τις απόψεις τους και την εμπειρία τους και αναπτύσσοντας τους συντελεστές επιτυχίας μιας τοπικής στρατηγικής για την απασχόληση όπως περιγράφεται στην ανακοίνωση: "τοπική δράση".

Η τοπική ανάπτυξη αποτελεί εγκάρσιο τομέα πολιτικής. Καλύπτει όχι μόνο την απασχόληση αλλά επίσης και άλλους τομείς: ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών, κοινωνική ένταξη, οικονομική ανάπτυξη, καινοτομία, κοινωνία των πληροφοριών. Πράγματι ορισμένες πολιτικές και πρωτοβουλίες που αναλαμβάνονται σε κοινοτικό, εθνικό και υποεθνικό επίπεδο μπορεί να έχουν πιο σημαντικό αντίκτυπο στην τοπική απασχόληση από ό,τι εκείνες που απευθύνονται ειδικά στην τοπική ανάπτυξη. Κατά συνέπεια, η αξιολόγηση σ' αυτό τον τομέα έχει ουσιαστική σημασία για τη μελλοντική ανάπτυξη πολιτικής.

3.1 Ενδυνάμωση των δεσμών μεταξύ τοπικού, περιφερειακού, εθνικού και κοινοτικού επιπέδου

Οι θεσμικές και διοικητικές δομές των σημερινών και μελλοντικών κρατών μελών στην ΕΕ ποικίλλουν σημαντικά. Θα ήταν κατά συνέπεια άσκοπο - και πέραν της κοινωνικής αρμοδιότητας - να καθιερωθούν κοινοί περιγραφικοί κανόνες για τη διάρθρωση μεταξύ των διαφόρων εδαφικών επιπέδων.

Ανάλογα με το ιδιαίτερο νομικό και διοικητικό πλαίσιο των διαφόρων κρατών μελών, η αρμοδιότητα για τις διάφορες πτυχές της πολιτικής για την οικονομική ανάπτυξη και της κοινωνικής πολιτικής μπορεί να ανήκει στο εθνικό, το περιφερειακό ή το τοπικό επίπεδο. Είναι επομένως σημαντικό να διευκολυνθεί ο συντονισμός μεταξύ υπεύθυνων για τη χάραξη πολιτικής στα διάφορα επίπεδα, έτσι ώστε να εξασφαλισθεί ότι αυτές οι πολιτικές συμβάλλουν αποτελεσματικά στις τοπικές στρατηγικές για την απασχόληση.

Η ανάπτυξη τοπικής διάστασης της ΕΣΑ απαιτεί πολιτική βούληση σε κοινοτικό, εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, καθώς και αύξηση της ευαισθησίας, απόκτηση εμπειρίας και ανταλλαγή καλής πρακτικής. Οι τοπικές αρχές και οι τοπικοί παράγοντες συχνά περιορίζονται στην εφαρμογή μέτρων που αποφασίζονται σε εθνικό ή περιφερειακό επίπεδο. Η ΕΣΑ, τα εθνικά σχέδια δράσης και τα ΕΣΔ για την κοινωνική ένταξη, καθώς και τα προγράμματα των Διαρθρωτικών Ταμείων δεν είναι επαρκώς γνωστά σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. Επομένως, τα σχέδια που υποστηρίζονται στα πλαίσια των κοινοτικών πρωτοβουλιών και καινοτόμων δράσεωνσυχνά έχουν καλύτερη ορατότητα σε τοπικό επίπεδο και αυτό πρέπει να ληφθεί υπόψη στο μέλλον.

Οι τοπικοί παράγοντες πρέπει να είναι πλήρως ενημερωμένοι σχετικά με τις πολιτικές της ΕΕ και τις εθνικές πολιτικές και, λαμβάνοντας αυτές πλήρως υπόψη, να ενθαρρύνονται, όποτε είναι δυνατό, να σχεδιάζουν τοπικές στρατηγικές για την απασχόληση σε αντίθεση με τις μεμονωμένες πρωτοβουλίες και τα επιμέρους προγράμματα.

Μια τοπική στρατηγική για την απασχόληση πρέπει να αποσκοπεί στην ανάπτυξη της απασχόλησης σε μια δεδομένη εδαφική έκταση μέσω ενός ολοκληρωμένου συνόλου μέτρων και σχεδίων δράσης. Η στρατηγική πρέπει να συνίσταται στα εξής: στη στόχευση μιας περιοχής. στην καθιέρωση μιας τοπικής διάγνωσης πλεονεκτημάτων και μειονεκτημάτων. στον προσδιορισμό ενδεχομένων παραγόντων και στην ανάπτυξη μηχανισμών για το συντονισμό των εισροών τους. στην ανάλυση των ευκαιριών και απειλών για την απασχόληση στη συγκεκριμένη περιοχή. στη συμμετοχή περιφερειακών και εθνικών αρχών αντλώντας από το αντίστοιχο εθνικό σχέδιο δράσης για την απασχόληση.

Για να αυξηθεί το δυναμικό τους για βιώσιμο αντίκτυπο στην απασχόληση, οι τοπικές στρατηγικές πρέπει: να είναι συνεπείς με τους στόχους και τις προτεραιότητες των ΕΣΔ. να συμφωνούνται μεταξύ των διαφόρων επιπέδων αρμόδιων αρχών και τοπικών παραγόντων, βάσει από κοινού διάγνωσης των προβλημάτων και των πλεονεκτημάτων. να εκφράζονται σε ειδικό σχέδιο δράσης. Ενώ οι τοπικές αρχές και οι τοπικοί παράγοντες πρέπει να βασίζονται στις κατευθυντήριες γραμμές απασχόλησης και στα ΕΣΔ κατά την κατάρτιση της εκάστοτε στρατηγικής τους, η διαδικασία πρέπει να έχει δύο κατευθύνσεις: οι κοινοτικοί, εθνικοί και περιφερειακοί παράγοντες πρέπει τόσο να πληροφορούν όσο και να προωθούν σε συμμετοχή τους τοπικούς παράγοντες κατά τη διαδικασία των ΕΣΔ.

Ως προς αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό να προωθηθούν οι ανταλλαγές πληροφοριών μεταξύ όλων των δημόσιων και ιδιωτικών παραγόντων που συμμετέχουν στην ΕΣΑ (διοικητικών υπηρεσιών, κοινωνικών εταίρων, δημόσιων υπηρεσιών απασχόλησης, ΜΚΟ). Καλύτερη συνέπεια μπορεί επίσης να εξασφαλιστεί μέσω της άμεσης συμμετοχής σε τοπικές συμπράξεις των εκπροσώπων κεντρικών υπηρεσιών και οργανώσεων που λειτουργούν σε περιφερειακό και εθνικό επίπεδο.

Για να συμβάλει σ' αυτή τη διαδικασία λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη τις διαφορετικές νομικές και διοικητικές δομές των κρατών μελών, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα προτείνει να συμπεριλάβουν τα κράτη μέλη το θέμα της τοπικής απασχόλησης στις προτεραιότητες τους εθνικής πολιτικής πληροφόρησης, επίσης μέσω του προγράμματος εργασίας του ανεπίσημου δικτύου ανωτέρων υπαλλήλων της πληροφόρησης του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου.

Στις αρχές του 2003, ένα Φόρουμ Τοπικής Ανάπτυξης στο οποίο τα ενδιαφερόμενα μέρη - τοπικοί και περιφερειακοί παράγοντες, κράτη μέλη και υποψήφιες χώρες, ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα - θα μπορούσαν να συνέλθουν και να ανταλλάξουν εμπειρίες και πληροφορίες.

3.2 Οικοδόμηση στην εμπειρία και καλύτερη χρήση των υφισταμένων μέσων

Σε επίπεδα ΕΕ, ορισμένες πρωτοβουλίες προέβαλαν το δυναμικό του τοπικού επιπέδου στην προαγωγή της απασχόλησης. Ήδη από το 1993, με τη δημοσίευση της "Λευκής Βίβλου για την Ανάπτυξη, την Ανταγωνιστικότητα και την Απασχόληση", η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έδωσε έμφαση στη σημασία της δημιουργίας θέσεων απασχόλησης και νέων πηγών απασχόλησης, ιδιαίτερα στον τομέα των υπηρεσιών που παρέχονται σε τοπικό επίπεδο [18]. Τα 89 Εδαφικά Σύμφωνα Απασχόλησης (ΕΔΣ) που προωθήθηκαν ως δοκιμαστικά σχέδια το 1997 αντικατοπτρίζουν αυτό τον προσανατολισμό [19]. Ευρωπαϊκή Επιτροπή εγκαινίασε μια θεματική αξιολόγηση των Τοπικών Συμφώνων Απασχόλησης η οποία θα είναι διαθέσιμη στα μέσα του 2003. Η αξιολόγηση αυτή θα παράσχει πολύτιμες πληροφορίες σχετικά με την τοπική διάσταση στην προαγωγή της απασχόλησης η οποία μπορεί να αναπτυχθεί χάρη στην ενδυνάμωση αυτής της διάστασης της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για ΤΗΝ Απασχόληση. Η τοπική ανάπτυξη της απασχόλησης διερευνήθηκε περαιτέρω μέσω διαφόρων προγραμμάτων σε κοινοτικό επίπεδο [20] και σε επίπεδο κρατών μελών.

[18] Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με μια ευρωπαϊκή στρατηγική για την ενθάρρυνση της τοπικής ανάπτυξης και της πρωτοβουλίας για την απασχόληση, ΕΕ COM (95) 273, Βρυξέλλες, 13 Ιουνίου 1995.

[19] Όσον αφορά τα ΕΔΣ, βλ. έγγρ. των υπηρεσιών της Επιτροπής (Νοέμβριος 1999) στον ιστοχώρο: http://inforegio.cec.eu.int/pacts.

[20] Άρθρο 6 του ΕΚΤ (νέες πηγές απασχόλησης και τοπικό κοινωνικό κεφάλαιο) το πρόγραμμα παροχής κινήτρων σύμφωνα με το άρθρο 29 της συνθήκης, οι κοινοτικές πρωτοβουλίες ADAPT και EMPLOYMENT, τα δοκιμαστικά σχέδια για τους μακροχρονίως ανέργους (B5-502) και το δοκιμαστικό σχέδιο δράσης του τρίτου συστήματος για την απασχόληση.

Η υπηρεσία ΕΕ EURES, που έχει συσταθεί για να διευκολύνει την άσκηση του δικαιώματος των πολιτών της ΕΕ και του ΕΟΧ να εργάζονται σε άλλο κράτος μέλος παρέχει πληροφορίες, συμβουλές και βοήθεια για την τοποθέτηση σε θέση εργασίας που βασίζονται σε ένα δίκτυο εμπειρογνωμόνων, σε μεγάλο αριθμό υπηρεσιών επαφής σε οργανώσεις εταίρους και σε μια υπηρεσία δωρεάν πρόσβασης στο Διαδίκτυο. Η διαμεθοριακή EURES συμβάλλει ιδιαίτερα στην τοπική ανάπτυξη βάσει τοπικών συμπράξεων και στον κοινωνικό διάλογο σχετικά με την πολιτική για την απασχόληση σε μεθοριακές περιοχές [21].

[21] Βλ. ιστοχώρο Eures: http://europa.eu.int/comm/employment_social/elm/eures/en/index.htm

Σημαντικά διδάγματα μπορούν να εξαχθούν από διάφορα προγράμματα και πρωτοβουλίες της ΕΕ που διεξάγονται σε τομείς πολιτικής άλλους από την απασχόληση [22]. Το πρόγραμμα Leonardo da Vinci συνέβαλε στην τοπική ανάπτυξη της απασχόλησης, ιδιαίτερα διατηρώντας παραδοσιακές δεξιότητες και επαγγέλματα, καθώς και αναπτύσσοντας νέα. Προώθησε επίσης τον επαγγελματικό προσανατολισμό σε τοπικό επίπεδο.

[22] Π.χ. LEADER για την αγροτική ανάπτυξη, URBAN για την αστική ανάπτυξη, άρθρο 10 του ΕΤΠΑ σχετικά με τις νέες πηγές θέσεων εργασίας, την καινοτομία και την τεχνολογία της πληροφορίας και της επικοινωνίας, το τέταρτο πρόγραμμα επικεντρωμένης κοινωνικοοικονομικής έρευνας και τα σχέδια που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο των προπαρασκευαστικών δράσεων για την καταπολέμηση και την πρόληψη του κοινωνικού αποκλεισμού.

Στην περίπτωση της κοινοτικής πρωτοβουλίας Urban, μια εκ των υστέρων αξιολόγηση αυτής της ενέργειας θα εγκαινιασθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή το 2002. Το Urban εστιάζεται ρητώς σε τοπικούς τομείς αναγνωρίζοντας ότι οι εθνικές ή περιφερειακές λύσεις είναι μερικές φορές υπερβολικά γενικευμένες και δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν τις ιδιαίτερες ανάγκες ενός τόπου και ότι εκείνοι που ζουν και εργάζονται σ' αυτόν είναι συχνά καλύτερα τοποθετημένοι για να αναπτύξουν τα κατάλληλα μέτρα. Το Urban ακολούθησε αυτή την προσέγγιση τη βασισμένη στον τόπο, δίνοντας έμφαση στη δημιουργία ικανοτήτων, στη μεγαλύτερη τοπική αυτονομία και στην ακριβέστερη κατεύθυνση της δράσης, καθώς και στην καλύτερη ικανότητα συγκέντρωσης σε τομείς που έχουν ιδιαίτερες ανάγκες. Καλύπτει ευρύ φάσμα σχεδίων συνδυάζοντας ανανέωση των παρωχημένων υποδομών με μέτρα σχεδιασμένα για την ενθάρρυνση της οικονομίας και της απασχόλησης. Η εκ των υστέρων αξιολόγηση θα προσδιορίσει τα διδάγματα που εξάχθηκαν κατά την περίοδο 1994 έως 1999. Αυτά θα ληφθούν υπόψη κατά την εφαρμογή της πρωτοβουλίας κατά την περίοδο 2000 - 2006 και κατά τον προσδιορισμό της βέλτιστης πρακτικής όσον αφορά την τοπική ανάπτυξη της απασχόλησης.

Ρόλος της ένταξης της διάστασης της ισότητας των φύλων στα Διαρθρωτικά Ταμεία

Η έμφαση από τις μεμονωμένες τοπικές πρωτοβουλίες για την απασχόληση έως τις ολοκληρωμένες στρατηγικές αντικατοπτρίζεται ήδη στις κοινοτικές πολιτικές και τα προγράμματα για την ένταξη της διάστασης της ισότητας των φύλων.

Οι νέοι κανονισμοί που διέπουν τα Διαρθρωτικά Ταμεία για την περίοδο 2000-2006 προβλέπουν ότι αυτά πρέπει να διαδραματίζουν ιδιαίτερο ρόλο υπέρ της τοπικής οικονομικής ανάπτυξης, προωθώντας, μεταξύ άλλων, τα εδαφικά σύμφωνα απασχόλησης (που περιλαμβάνονται σήμερα στον κανονισμό του Περιφερειακού Ταμείου) και τις νέες πηγές απασχόλησης, με μέτρα για την ενθάρρυνση και την υποστήριξη πρωτοβουλιών τοπικής ανάπτυξης και απασχόλησης. [23].

[23] Καν. (EΚ) 1784/1999 της 12ης Ιουλίου 1999 σχετικά με το ΕΚΤ, ΕΕ. 13.8.1999, σ L213/6, άρθρο 2.2 (α).

Η δημιουργία μεγάλων συμπράξεων που να συμπεριλαμβάνουν ευρύτερο φάσμα θεσμικών, ιδιωτικών και συνεταιριστικών παραγόντων σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο αποτελεί κύριο χαρακτηριστικό του νέου γύρου προγραμμάτων των Διαρθρωτικών Ταμείων. Υπάρχει σαφής τάση στα κράτη μέλη για μεγαλύτερη συμμετοχή των περιφερειακών και τοπικών αρχών στον όλο κύκλο προγραμματισμού, πράγμα το οποίο θα έπρεπε να συμβάλει στην υποστήριξη της απόκτησης αρμοδιοτήτων εκ μέρους των περιφερειακών και τοπικών παραγόντων όσον αφορά τη βοήθεια που παρέχεται από τα Ταμεία. Δίνεται ιδιαίτερη έμφαση σ' αυτή την πτυχή στα προγράμματα των Διαρθρωτικών Ταμείων για την Ιταλία, την Ισπανία και τη Γαλλία, όπου η εμπειρία που αποκτήθηκε από τα Τοπικά Σύμφωνα για την Απασχόληση διαφαίνεται στις τοπικές προτεραιότητες για την ανάπτυξη κατά τα προγράμματα ένταξης της διάστασης της ισότητας για την περίοδο 2000 - 2006.

Στο πλαίσιο μιας αποκεντρωμένης άσκησης προγραμματισμού, οι τοπικές αρχές θα αυξήσουν τη συμμετοχή τους στην εφαρμογή ενεργειών που συγχρηματοδοτούνται από τα Διαρθρωτικά Ταμεία, ειδικά σε εκείνα τα κράτη μέλη όπου οι τοπικοί εταίροι διαδραματίζουν κύριο ρόλο στην κατάρτιση πολιτικής που επιλέγεται για υποστήριξη από τα Ταμεία. Επιπλέον, η συμμετοχή τους στη διατύπωση των κύριων προτεραιοτήτων πολιτικής προς ενίσχυση από τα Ταμεία βοήθησε ώστε να λαμβάνονται υπόψη ανάγκες προσαρμοσμένες τοπικά στις στρατηγικές και τις προτεραιότητες που καθορίζονται στα προγράμματα. Ο θεμελιώδης στόχος της μεγαλύτερης συμμετοχής των περιφερειακών και τοπικών αρχών στον κύκλο προγραμματισμού είναι η αυξημένη καταλληλότητα και επομένως η καλύτερη αποτελεσματικότητα και ο μεγαλύτερος αντίκτυπος των παρεμβάσεων που διεξάγονται με την υποστήριξη των Διαρθρωτικών Ταμείων.

Η τοπική ανάπτυξη επομένως θα υποστηριχθεί μέσω μιας διπλής προσέγγισης: ως εγκάρσιο θέμα προς εισαγωγή σε όλες τις σχεδιαζόμενες προτεραιότητες και ως ειδικό μέτρο για την παραγωγή των τοπικών πρωτοβουλιών απασχόλησης και της κοινωνικής οικονομίας.

Μια πρώτη ανάλυση του τρόπου με τον οποίο το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (ΕΚΤ) ιδιαίτερα θα υποστηρίξει την ΕΣΑ [24] κατά τη περίοδο προγραμματισμού 2000-2006 προβάλλει τις βελτιώσεις που πραγματοποιήθηκαν στην περιφερειακή και τοπική διάσταση της εφαρμογής του κανονισμού ΕΚΤ. Ο νέος κανονισμός ΕΚΤ περιέχει μια ειδική διάταξη που αποσκοπεί στη διευκόλυνση της συμμετοχής των τοπικών εταίρων και των ΜΚΟ στα προγράμματα που λαμβάνουν υποστήριξη από το ΕΚΤ υπό μορφή μικρών επιδοτήσεων [25]. Ο καθορισμός τοπικών οργανώσεων ως ενδιάμεσων φορέων αρμόδιων για τη χορήγηση μικρών επιδοτήσεων σε μικροσχέδια θα διευκολύνει τους τοπικούς παράγοντες να επωφεληθούν από τη συγχρηματοδότηση του ΕΚΤ για την εφαρμογή σχεδίων που απορρέουν από τη δική τους πρωτοβουλία.

[24] Ανακοίνωση σχετικά με την υποστήριξη του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου για την ΕΣΑ COM(2001) 16 τελικό/2, 23.01.2001.

[25] Το άρθρο 4.2. του κανονισμού (EΚ) 1784/1999 σχετικά με το ΕΚΤ προβλέπει ότι τα κράτη μέλη θα χορηγούν ένα εύλογο ποσό εκ των πιστώσεων των στόχων 1 και 3 που διατίθενται για γενικές επιδοτήσεις, το οποίο διαχειρίζονται ενδιάμεσοι φορείς οι οποίοι με τη σειρά τους προσφέρουν υποστήριξη υπο μορφή μικρών επιδοτήσεων σε ΜΚΟ και σε τοπικές συμπράξεις. Τα προγράμματα των περισσοτέρων κρατών μελών έχουν χορηγήσει 0,5% έως 1 % των πιστώσεων σ' αυτή τη μορφή υποστήριξης.

Στα πλαίσια του νέου γύρου προγραμμάτων των στόχων 1, 2 και 3, το ΕΚΤ υιοθετεί μια ολοκληρωμένη στρατηγική για την καταπολέμηση του αποκλεισμού στην αγοράς εργασίας. Η μείωση της ανεργίας συχνά δεν είναι εύκολη εάν δεν αντιμετωπίζονται επίσης και άλλες μορφές αποκλεισμού. Αυτή η λεπτομερής προσέγγιση της προαγωγής της κοινωνικής ένταξης στην αγορά εργασίας απαιτεί μεγαλύτερη συμμετοχή όλων των σχετικών παραγόντων, κυρίως εκείνων οι οποίοι θίγονται κατά κύριο λόγο από τα προβλήματα αποκλεισμού, στο σχεδιασμό, την εφαρμογή και την παρακολούθηση των κεφαλαίων του ΕΚΤ. Αποτελεί νέα πρόκληση για το ΕΚΤ η οικοδόμηση στις υφιστάμενες ικανότητες σε τοπικό επίπεδο, προωθώντας μια ευρύτερη πρόσβαση των τοπικών παραγόντων όπως οι κοινωνικοί εταίροι, οι ΜΚΟ και άλλες μικρές τοπικές οργανώσεις, ως πλήρους δικαιούχους του ΕΚΤ.

Κατά τα 7 επόμενα έτη το ΕΚΤ θα αφιερώσει περίπου 9 δισ. EUR για την προαγωγή εκδηλώσεων κοινωνικής ένταξης στα κράτη μέλη, μέσω μέτρων που αποκοπούν στη βελτίωση της απασχολησιμότητας και της εκπαίδευσης των νέων μειονεκτουσών ομάδων και μέτρων για την αντιμετώπιση των διακρίσεων και των ανισοτήτων κατά την πρόσβαση στην αγορά εργασίας.

Ρόλος του EQUAL

Το πρόγραμμα EQUAL προβλέπει 2,8 δισεκατομμύρια EUR για την περίοδο 2000-2006. Αντλώντας από τα διδάγματα των προηγούμενων κοινοτικών πρωτοβουλιών, ειδικά του EMPLOYMENT -, αποσκοπεί να δοκιμάσει νέες προσεγγίσεις για την αντιμετώπιση των αναγκών εκείνων οι οποίοι αποκλείονται ή υφίστανται διακρίσεις στην αγορά εργασίας. Έχει επομένως τις δυνατότητες να προβεί σε ουσιαστική συμβολή στην ανάπτυξη της τοπικής απασχόλησης. [26].

[26] Βλ. ιστοχώρο EQUAL: http://www.europa.eu.int/comm/employment_social/equal/equal.cfm

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτίθεται να χρησιμοποιήσει το EQUAL για την ανάπτυξη εταιρικών σχέσεων, κυρίως στο περιφερειακό και το τοπικό επίπεδο και να βασισθεί σε δύο κύριους παράγοντες επιτυχίας που προσδιορίζονται μέσω αξιολόγησης: στον υψηλό βαθμό τοπικής / περιφερειακής δικτύωσης και στη συνεργασία κατά τη διάδοση και τη μεταφορά των αποτελεσμάτων.

Ρόλος των καινοτόμων δράσεων κατά το άρθρο 6 του κανονισμού ΕΚΤ

Μεταξύ των διαφόρων κοινοτικών οικονομικών μέσων με τα οποία μπορεί να υποστηριχθεί η τοπική απασχόληση, οι καινοτόμοι δράσεις σύμφωνα με το άρθρο.6 του καν. ΕΚΤ [27] διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο κατά τη δοκιμή νέων προσεγγίσεων για τον προσδιορισμό καλών μεθόδων πρακτικής οι οποίες ενδέχεται μεταγενέστερα να βελτιώσουν την εφαρμογή και το αποτέλεσμα ενεργειών υποστηριζόμενων από τα Διαρθρωτικά Ταμεία.

[27] Κανονισμός 1262/1999 της 21.06.1999, ΕΕ 26.6.1999, L 161/48.

Κατά τη διάρκεια της περιόδου προγραμματισμού 1994-1999, υποστηρίχθηκε σύμφωνα με το άρθρο 6 του κανονισμού ΕΚΤ μια σειρά σχεδίων στον τομέα της δημιουργίας θέσεων απασχόλησης και της επαγγελματικής κατάρτισης, τα περισσότερα από τα οποία επικεντρώνονταν τοπικά. Στην ανακοίνωσή της του Ιανουαρίου 2001 σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 6, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τόνισε τη σημασία της στενής συνεργασίας μεταξύ των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων και εθνικών, περιφερειακών και τοπικών διοικήσεων, καθώς και των κοινωνικών εταίρων και οργανώσεων του τρίτου συστήματος. Η ανακοίνωση ανάφερε επίσης ότι κατά την περίοδο 2001-2002, καινοτόμα μέτρα θα συγκεντρωθούν σε έναν καθορισμένο αριθμό θεμάτων προτεραιότητας, μεταξύ των οποίων το θέμα "τοπικές στρατηγικές για την απασχόληση και καινοτομία".

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιθυμεί να εξασφαλίσει ότι η τοπική ανάπτυξη εξακολουθεί να αποτελεί προτεραιότητα έτσι ώστε το άρθρο 6 να εκπληρώνει το ρόλο του ως λίκνου των νέων ιδεών και διαδικασιών που μπορούν να επηρεάσουν την ένταξη του ΕΚΤ. Μεγαλύτερη προσοχή θα δοθεί στην συνεχή παρακολούθηση και αξιολόγηση σχεδίων και δικτύων μεταξύ των υπεύθυνων σχεδίων, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, των κρατών μελών και των εμπειρογνωμόνων.

Δοκιμαστική εφαρμογή της ΕΣΑ σε τοπικό επίπεδο

Για τα έτη 2000 και 2001, η αρχή του προϋπολογισμού διέθεσε κονδύλιο για την υποστήριξη προπαρασκευαστικών δράσεων για την τοπική συμμετοχή στην απασχόληση (γραμμή του προϋπολογισμού B5-503). Θεωρώντας ότι η ΕΣΑ προσφέρει το πλαίσιο εντός του οποίου πρέπει να αναπτυχθούν ολοκληρωμένες τοπικές πολιτικές για την απασχόληση, σκοπός αυτής της γραμμής του προϋπολογισμού είναι:

η δοκιμαστική εφαρμογή των ευρωπαϊκών κατευθυντηρίων γραμμών για την απασχόληση ως πλαίσιο για την ανάπτυξη των τοπικών στρατηγικών για την απασχόληση οι οποίες ενδέχεται να οδηγήσουν σε τοπικά σχέδια δράσης για την απασχόληση (ΤΣΔ).

η αύξηση της ευαισθησίας του δυναμικού της δράσης σε τοπικό επίπεδο για τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης, ανάπτυξη της διακρατικής συνεργασίας και προαγωγή του προσδιορισμού και των ανταλλαγών καλής πρακτικής.

Οι μελετώμενες δράσεις ενδέχεται, σε μεταγενέστερο στάδιο, να συμπληρωθούν με σχέδια σύμφωνα με το άρθρο 6 του καν. ΕΚΤ, έτσι ώστε να προαχθεί ο ρόλος του τρίτου συστήματος / της κοινωνικής οικονομίας στη δημιουργία τοπικής απασχόλησης και να αποκτηθεί εμπειρία από την εφαρμογή τοπικών στρατηγικών απασχόλησης.

Η αξιολόγηση των δοκιμαστικών σχεδίων του Τρίτου Συστήματος υπογραμμίζει ότι το Τρίτο Σύστημα έχει τη δυνατότητα να προβεί σε πολύτιμη συμβολή στη δημιουργία και τη διατήρηση της απασχόλησης στην Ευρώπη και παράλληλα να καλύψει τις αποτυχίες της αγοράς στην παροχή αγαθών και υπηρεσιών σε μια ευρεία ποικιλία κοινωνικών, περιβαλλοντικών και πολιτιστικών καταστάσεων.

Γενική αξιολόγηση της τοπικής ανάπτυξης

Οι αξιολογήσεις των παρεμβάσεων του ΕΚΤ στη διάρκεια της περιόδου 1994-1999 δεν έλαβαν υπόψη ειδικά την τοπική διάσταση ως θεματική προτεραιότητα, κυρίως επειδή αυτή δεν εθεωρείτο ως τέτοια στους σχετικούς κοινοτικούς κανονισμούς. Εντούτοις, ορισμένες συνεχιζόμενες ή σχεδιαζόμενες αξιολογήσεις παρουσιάζουν άμεσο ενδιαφέρον για την τοπική ανάπτυξη: η θεματική αξιολόγηση των Εδαφικών Συμφώνων Απασχόλησης, η εκ των υστέρων αξιολόγηση της πρωτοβουλίας Urban και μια αξιολόγηση των προπαρασκευαστικών μέτρων του έτους 2000 για μια τοπική δέσμευση για την απασχόληση. Στο πλαίσιο μιας πρόσφατης αξιολόγησης της ΕΣΑ, εθνικά σχέδια αξιολόγησης θα εξετάσουν τις εξελίξεις στον τομέα της τοπικής απασχόλησης. Τα αποτελέσματα θα είναι διαθέσιμα την άνοιξη του 2002.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτίθεται να οικοδομήσει στις εμπειρίες που αποκτήθηκαν από την τοπική δικτύωση. Πρόκειται να διεξαχθούν διάφορες αξιολογήσεις των παρεμβάσεων του ΕΚΤ των σχετικών με την τοπική ανάπτυξη, που θα καλύπτουν ένα σημαντικό δείγμα περιοχών.

Για να προκύψει περισσότερο όφελος από τις πολιτικές και τα μέσα που υπάρχουν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα θεωρήσει την τοπική ανάπτυξη ως προτεραιότητα στις δραστηριότητες της αξιολόγησης κατά την παρούσα περίοδο προγραμματισμού. Θα διεξάγει μια γενική αξιολόγηση της τοπικής ανάπτυξης. Μια τέτοια πλήρης αξιολόγηση και σύνθεση της ανάπτυξης της τοπικής απασχόλησης, θα παράσχει μια γενική επισκόπηση και ιδέες για το μέλλον σχετικά με τον αντίκτυπό της, και θα συμπεριλάβει προγράμματα όπως ο κοινωνικός αποκλεισμός ή η ισότητα ευκαιριών τα οποία περιέχουν σημαντικό τοπικό στοιχείο.

Μια τέτοια στρατηγική θεματική αξιολόγηση σχετικά με την τοπική ανάπτυξη θα σχεδιασθεί έτσι ώστε να συμπληρώνει και να βασίζεται στις αξιολογήσεις που σχεδιάζονται σήμερα ή που διεξάγονται ήδη. Θα συγκεντρώνεται στα Διαρθρωτικά Ταμεία αλλά επίσης θα επεκτείνεται και σε άλλους τομείς κοινωνικής πολιτικής δίνοντας έμφαση κυρίως στα ακόλουθα θέματα:

* Πώς έλαβαν υπόψη οι πολιτικές και τα προγράμματα της ΕΕ την τοπική ανάπτυξη και πώς συνέβαλαν σε ένα περιβάλλον υποστήριξης για την τοπική ανάπτυξη;

* Πώς οι δραστηριότητες και τα προγράμματα ΕΕ συντονίστηκαν σ' αυτό τον τομέα; Ποια μέσα αναπτύχθηκαν για να εξασφαλισθεί η συμμετοχή των τοπικών παραγόντων στη χάραξη πολιτικής ΕΕ; Ποιος είναι ο βαθμός της πληροφόρησης των τοπικών παραγόντων και η επίγνωση τους των προγραμμάτων και των πολιτικών ΕΕ; Πώς μπορεί να διευρυνθεί η συνεργασία μεταξύ των διαφόρων τοπικών και περιφερειακών συμπράξεων (απασχόληση, καινοτομία, κοινωνία της πληροφορίας);

* Πώς περιελήφθησαν τα αποτελέσματα και οι καινοτομίες των δραστηριοτήτων και προγραμμάτων ΕΕ σχετικά με την τοπική ανάπτυξη στη διαδικασία ένταξης της διάστασης του φύλου;

3.3 Ισότητα των φύλων στις τοπικές στρατηγικές για την απασχόληση

Η ΕΣΑ καθορίζει ότι τα κράτη μέλη πρέπει να υιοθετούν την προσέγγιση της ένταξης της διάστασης της ισότητας των φύλων στην εφαρμογή των κατευθυντηρίων γραμμών. Ορισμένα από τα υφιστάμενα σχέδια, που χρησιμεύουν ως παραδείγματα για τα εδαφικά σύμφωνα απασχόλησης, αποσκοπούν στην επίτευξη της ισότητας ευκαιριών. Εντούτοις, κατά την άποψη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής η ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών δεν έτυχε αρκετής προσοχής κατά το παρελθόν και τα μέτρα για την ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών μπορεί να είναι πιο αποτελεσματικά στο τοπικό επίπεδο.

Κατά την προηγούμενη περίοδο προγραμματισμού (1994-99), ορισμένα σχέδια που χρηματοδοτήθηκαν από το ΕΚΤ με σκοπό την ένταξη της διάστασης του φύλου και από κοινοτικές πρωτοβουλίες συνέβαλαν στην ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών στην τοπική απασχόληση, π.χ. υποστηρίζοντας την εκπαίδευση σε επαγγελματικούς τομείς προσανατολισμένους στο μέλλον ή την έναρξη επιχειρήσεων σε αγροτικές περιοχές. Για την περίοδο 2000-2006, σύμφωνα με τους κανονισμούς των Διαρθρωτικών Ταμείων η ένταξη της διάστασης της ισότητας των φύλων έγινε απαραίτητη προϋπόθεση για όλα τα προγράμματα και όλες τις δράσεις.

Ένα κύριο στοιχείο της ΕΣΑ, που βρίσκεται σήμερα στο επίκεντρο των δραστηριοτήτων του ΕΚΤ είναι η προαγωγή της ισότητας μεταξύ ανδρών και γυναικών. Λαμβάνοντας υπόψη την κατευθυντήρια γραμμή 11 για την απασχόληση, το ΕΚΤ και οι τοπικές στρατηγικές απασχόλησης κατά συνέπεια συμπεριλαμβάνουν σήμερα τη διάσταση της ισότητας των φύλων, καθώς και ειδικά μέτρα ισότητας [28].

[28] Παρ' όλο που είναι δύσκολο να προσδιοριστεί το ακριβές μέγεθος όσον αφορά τη γενική επένδυση, ειδικές δράσεις για την προαγωγή της ισότητας μεταξύ ανδρών και γυναικών που υποστηρίχθηκαν από το ΕΚΤ κατά την περίοδο 2000-2006 θα παράσχουν σχεδόν 4 δισ. EUR μεταξύ 2000-2006. Τα Ταμεία που υποστηρίζουν τις δράσεις για την ένταξη της διάστασης της ισότητας των φύλων θα αυξήσουν το ποσό αυτό σημαντικά.

Αφότου η τοπική απασχόληση αποτελεί επίσης οριζόντια προτεραιότητα στο νέο κανονισμό ΕΚΤ, τα μέτρα για την προαγωγή της πρόσβασης και της συμμετοχής των γυναικών στην αγορά εργασίας πρέπει επίσης να περιλαμβάνουν υποστήριξη για τις τοπικές πρωτοβουλίες.

Κατά την ανάπτυξη μιας τοπικής στρατηγικής για την απασχόληση [29], η διάσταση της ισότητας των φύλων πρέπει να εντάσσεται στη διάγνωση των συνθηκών της περιοχής. Κατά τον καθορισμό των στόχων μιας στρατηγικής, πρέπει να παρέχεται προσοχή στις νέες ευκαιρίες απασχόλησης για τις γυναίκες που πρόκειται να εισέλθουν ή να επανέλθουν στην αγορά εργασίας (κοινωνία της πληροφορίας, περιβάλλον, αναψυχή, τουρισμός, πολιτισμός, τοπικά προϊόντα, ευημερία και προσωπικές υπηρεσίες).

[29] Βλ. παράρτημα, κεφάλαιο 1.

Οι γυναίκες πρέπει να είναι τόσο παράγοντες όσο και ομάδες στόχου στις τοπικές στρατηγικές για την απασχόληση. Αυτό προϋποθέτει: τη συμμετοχή των φορέων ίσων ευκαιριών στις τοπικές αρχές. την ισορροπία μεταξύ των φύλων στις επιτροπές. την αυξημένη συμμετοχή των γυναικών στις τοπικές οργανώσεις των κοινωνικών εταίρων. τη χρήση των δεξιοτήτων και της εμπειρίας των γυναικών στην κοινωνική οικονομία και στον εθελοντικό τομέα, όπου οι γυναίκες διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο. και τη συμμετοχή των ΜΚΟ γυναικών σε τοπικές και περιφερειακές συμπράξεις και σε Εδαφικά Σύμφωνα Απασχόλησης.

Συμμετοχή των τοπικών παραγόντων στην προαγωγή της ισότητας των φύλων

Οι ίδιοι τοπικοί παράγοντες πρέπει να διαδραματίζουν τον πλέον σημαντικό ρόλο στην καθιέρωση τοπικών στρατηγικών για την απασχόληση με μια συνιστώσα ισότητας των φύλων. Ειδικότερα :

* Οι τοπικές αρχές ως κύριοι "πρότυποι" εργοδότες πρέπει να προάγουν την απασχόληση των γυναικών και την ποιότητα στη διοίκηση και τις δημόσιες υπηρεσίες, κυρίως με μέτρα για το συμβιβασμό επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής και για την προώθηση των γυναικών σε θέσεις διοίκησης. Πρέπει να υποστηρίζουν τις επιχειρηματικές δραστηριότητες των γυναικών και να βελτιώνουν τις υποδομές που είναι σημαντικές για τις γυναίκες σε αγροτικές περιοχές.

* Οι τοπικές επιχειρήσεις ως εργοδότες πρέπει να διευρύνουν τις προοπτικές της σταδιοδρομίας των γυναικών (π.χ. ενεργώντας ως σύμβουλοι για μικρότερες επιχειρήσεις που δημιουργούνται από γυναίκες).

* Οι οργανώσεις του τρίτου συστήματος / κοινωνικής οικονομίας πρέπει να βελτιώνουν την πρόσβαση των γυναικών στην αγορά εργασίας, προσφέροντας υπηρεσίες τις οποίες οι γυναίκες εκτελούν κατ' οίκον και θέσεις εργασίας για γυναίκες που επιστρέφουν στην αγορά εργασίας.

* Οι κοινωνικοί εταίροι μπορούν να προάγουν τις ευκαιρίες σταδιοδρομίας των γυναικών και το συμβιβασμό επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής, τόσο σε επίπεδο επιχείρησης (π.χ. εύκαμπτο ωράριο εργασίας) όσο και σε εδαφικό επίπεδο, π.χ. επιταχύνοντας την εφαρμογή των οδηγιών και των συμφωνιών των κοινωνικών εταίρων σ' αυτό τον τομέα.

* Οι τοπικές δημόσιες υπηρεσίες απασχόλησης μπορούν να ενεργούν ως πρότυποι εργοδότες, π.χ. εντάσσοντας τη διάσταση της ισότητας μεταξύ των φύλων και προτείνοντας κατάρτιση σχετικά με την ισότητα των φύλων στο προσωπικό τους.

* Οι φορείς εκπαίδευσης και κατάρτισης μπορούν να βοηθήσουν τις γυναίκες να βελτιώσουν τις προοπτικές τους σταδιοδρομίας και να παράσχουν κατάρτιση περί ισότητας των φύλων για τους τοπικούς παράγοντες.

4 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Η Ευρωπαϊκή Στρατηγική για την Απασχόληση έχει εισάγει μια νέα διάσταση στη δημιουργία περισσότερων και καλύτερων θέσεων εργασίας. Σε κοινοτικό επίπεδο, μέσων των κατευθυντηρίων γραμμών για την απασχόληση, μέσω της ετήσιας εξέτασης και της ανασκόπησης από εμπειρογνώμονες της απόδοσης των κρατών μελών, καθώς και μέσω των συστάσεων προς τις επιμέρους χώρες, η ΕΣΑ παρέχει ολοκληρωμένο πλαίσιο για την εκπλήρωση των στόχων της ΕΕ στον τομέα της απασχόλησης και της μεταρρύθμισης στην αγορά εργασίας. Σε επίπεδο κρατών μελών, μέσω ΕΣΔ και της κοινοτικής και εθνικής οικονομικής υποστήριξης, οι κατευθυντήριες γραμμές απασχόλησης μετατρέπονται σε συνεπή στρατηγική για την απασχόληση.

Σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, πρέπει να παρέχεται στους παράγοντες η ευκαιρία να συνεργάζονται όλο και περισσότερο, να επικοινωνούν με τους εθνικούς και ευρωπαϊκούς φορείς και πολιτικές και να αναπτύσσουν συμπράξεις για την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για την Απασχόληση. Οι τοπικοί παράγοντες επίσης πρόκειται να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην προαγωγή της ισότητας μεταξύ ανδρών και γυναικών και στην ανάπτυξη ολοκληρωμένων προσεγγίσεων της κοινωνικής ένταξης.

Σεβόμενοι την υπάρχουσα κατανομή αρμοδιοτήτων εντός της Κοινότητας και των κρατών μελών, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα προβεί στα εξής:

* Σύμφωνα με τις αρχές της Λευκής Βίβλου για την Ευρωπαϊκή Διακυβέρνηση θα προάγει την πληροφόρηση των τοπικών παραγόντων σχετικά με την ΕΣΑ και τα ΕΣΔ, καθώς και την ανταλλαγή βέλτιστων μεθόδων πρακτικής, τον καθορισμό σημείων αναφοράς και την ανασκόπηση από εμπειρογνώμονες της εφαρμογής των ΕΣΔ στον τομέα της τοπικής ανάπτυξης. Ιδιαίτερα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή:

- - θα δώσει προτεραιότητα στην τοπική απασχόληση κατά τις δικές της δραστηριότητες πληροφόρησης. θα διευκολύνει την πρόσβαση των τοπικών παραγόντων στα κοινοτικά προγράμματα και πρωτοβουλίες καθιερώνοντας έναν τοπικό ιστοχώρο ανάπτυξης και τη συνεργασία μεταξύ των διαφόρων υπεισερχόμενων υπηρεσιών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

- - θα προτείνει τη συμπερίληψη της τοπικής απασχόλησης μεταξύ των προτεραιοτήτων των πολιτικών πληροφόρησης των κρατών μελών, κυρίως μέσω των υφισταμένων θεσμικών οργάνων όπως η Επιτροπή Κοινωνικών Ταμείων, η Επιτροπή για την Απασχόληση και το Ανεπίσημο Δίκτυο Υπαλλήλων για την Πληροφόρηση σχετικά με το ΕΚΤ (ΑΔΥΠ).

* Θα παρακολουθεί και θα υποστηρίζει την ανάπτυξη τοπικών στρατηγικών για την απασχόληση, έτσι ώστε να προαχθεί και να ενταχθεί η προσέγγιση στην τοπική ανάπτυξη στα κράτη μέλη, κυρίως μέσω των ΕΣΔ και της Επιτροπής για την Απασχόληση (ΕΑΠ). μέσω των ΕΣΔ για την Κοινωνική Ένταξη. μέσω της εφαρμογής των διατάξεων του κανονισμού του ΕΚΤ που αποσκοπούν στη διευκόλυνση της συμμετοχής των τοπικών εταίρων και των ΜΚΟ στα προγράμματα τα υποστηριζόμενα από το ΕΚΤ.

* Θα εξασφαλίζει ότι οι εμπειρίες που αποκτώνται κατά την ανάπτυξη τοπικών στρατηγικών για την απασχόληση συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αφορούν την προαγωγή της ισότητας των φύλων, διαδίδονται εντός των κρατών μελών και των υποψηφίων χωρών και εντάσσονται στην ΕΣΑ. Προς το σκοπό αυτό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει να διεξαχθεί, στις αρχές του 2003, ένα τοπικό φόρουμ για την ανάπτυξη όπου τα ενδιαφερόμενα μέρη, τοπικοί και περιφερειακοί παράγοντες, κυβερνήσεις, Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Επιτροπή των Περιφερειών και Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, θα μπορούν να συνέρχονται, να ανταλλάσσουν εμπειρίες και πληροφορίες και να συμβάλλουν στην ανάπτυξη της ΕΣΑ. Οι υποψήφιες χώρες συμμετέχουν πλήρως στο φόρουμ.

* Θα επικουρεί τους τοπικούς παράγοντες οι οποίοι επιθυμούν να εφαρμόσουν μια πιο στρατηγική προσέγγιση στην τοπική ανάπτυξη, συμπεριλαμβανομένων τοπικών στρατηγικών για την απασχόληση και των τοπικών σχεδίων δράσης που καταρτίζονται στο θεσμικό πλαίσιο των ΕΣΔ των κρατών μελών. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα παράσχει υποστήριξη μέσω των διαθέσιμων οικονομικών μέσων και ιδιαίτερα του προγράμματος του άρθρου 6 του ΕΚΤ σχετικά με τις καινοτόμους δράσεις. Η οικονομική υποστήριξη που απαιτείται για την εφαρμογή τοπικών προγραμμάτων για την απασχόληση, την ανάπτυξη ανθρώπινων πόρων και την κοινωνική ένταξη θα πρέπει να συμπεριλαμβάνεται στα επιχειρησιακά προγράμματα ένταξης της διάστασης της ισότητας των φύλων όπως εκείνο του ΕΚΤ.

* Θα αναλάβει μια γενική στρατηγική αξιολόγηση των δράσεων για την τοπική ανάπτυξη που υποστηρίζονται στα πλαίσια των διαφόρων κοινοτικών πολιτικών και οικονομικών μέσων. Λαμβάνοντας υπόψη την προοπτική της διεύρυνσης της ΕΕ, τα αποτελέσματα της αξιολόγησης πρέπει να επιτρέπουν ιδιαίτερα: την εξασφάλιση ότι η εμπειρία που αποκτάται κατά τις τοπικές δράσεις για την απασχόληση είναι ωφέλιμη για την ανάπτυξη της τοπικής διάστασης άλλων διαδικασιών και προγραμμάτων, ιδιαίτερα των ΕΣΔ για την κοινωνική ένταξη και το EQUAL. βελτίωση του γενικού πλαισίου τοπικής δράσης για την απασχόληση με βάση την εμπειρία που αποκτάται από τις επιμέρους δράσεις και τα προγράμματα, συμπεριλαμβανομένων των Εδαφικών Συμφώνων Απασχόλησης.και του Urban.

* Θα εντατικοποιήσει τη συνεργασία με άλλες διεθνείς οργανώσεις που ασκούν δράση σ' αυτό τον τομέα, ιδιαίτερα τον ΟΟΣΑ και τον ΔΓΕ, έτσι ώστε να αντλήσει από την εμπειρία τους και να διευρύνει τη διάδοση των διδαγμάτων που προκύπτουν σε ευρωπαϊκό επίπεδο στις τρίτες χώρες και σε άλλες χώρες εκτός της ΕΕ.

***

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1: ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΙ ΓΙΑ ΤΙΣ ΤΟΠΙΚΕΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ

Το παράρτημα αυτό αναπτύσσει τα κριτήρια και τις απαιτήσεις για την επιτυχία των τοπικών στρατηγικών για την απασχόληση όπως περιγράφονται στην ανακοίνωση του Απριλίου 2000 σχετικά με την "Τοπική δράση για την απασχόληση" και προσπαθεί να προσδιορίσει τη δράση που θα μπορούσε να ασκηθεί σε τοπικό, περιφερειακό, εθνικό και κοινοτικό επίπεδο με σκοπό να διευκολυνθεί η προσέγγιση που περιγράφεται στην παρούσα ανακοίνωση.

Οι στρατηγικές για την απασχόληση που καταρτίζονται με πρωτοβουλία των τοπικών αρχών και παραγόντων μπορούν να μετατραπούν σε τοπικά σχέδια δράσης (ΤΣΔ), εφόσον αυτά εντάσσονται από τα κράτη μέλη στα Εθνικά Σχέδια Δράσης τους.

1 ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΟΠΙΚΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ

Σύμφωνα με την εμπειρία του παρελθόντος και τα αποτελέσματα της διαβούλευσης που περιγράφεται στο παράρτημα 2.2 της παρούσας ανακοίνωσης, 6 τομείς προτεραιότητας θα μπορούσαν να ληφθούν υπόψη έτσι ώστε να διευκολυνθεί η ανάπτυξη των τοπικών στρατηγικών για την απασχόληση: η δημιουργία ευνοϊκού περιβάλλοντος, ο πειραματισμός, η αξιολόγηση, η καθιέρωση σημείων αναφοράς, η κατάρτιση και η συνεργασία / ανταλλαγές.

1.1 Δημιουργία ευνοϊκού περιβάλλοντος

Το νομοθετικό, νομικό, θεσμικό, οικονομικό και διοικητικό πλαίσιο των κρατών μελών θα μπορούσε να γίνει πιο επαγωγικό όσον αφορά την τοπική ανάπτυξη της απασχόλησης. Ιδιαίτερα, υπάρχει ευρύ πεδίο εφαρμογής όσον αφορά τη διασαφήνιση της κατανομής αρμοδιοτήτων μεταξύ και εντός των επιπέδων. την απλούστευση των κανόνων και διαδικασιών και τον περιορισμό των διοικητικών απαιτήσεων. την παροχή πληροφορικής και μεθοδολογικής υποστήριξης στους τοπικούς παίκτες οι οποίοι υιοθετούν στρατηγική προσέγγιση.

Παραδείγματα από τη διαβούλευση σχετικά με την τοπική δράση για την απασχόληση

Ενώ μια κύρια πτυχή για την αποτελεσματικότητα των δημοσίων υπηρεσιών απασχόλησης είναι η κεντρική ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με ευκαιρίες απασχόλησης δια μέσου των περιφερειών, η αποκέντρωση της παροχής των υπηρεσιών αυτών μπορεί να επιτρέψει στα γραφεία δημοσίων υπηρεσιών απασχόλησης να καταστούν πραγματικοί εταίροι στις τοπικές στρατηγικές για την απασχόληση. Πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη αυτονομία στις αποκεντρωμένες μονάδες όσον αφορά τη διαχείριση κεφαλαίων και την προσαρμογή του μίγματος των εργαλείων πολιτικής για την απασχόληση στις τοπικές αγορές εργασίας.

Οι οργανώσεις του τρίτου συστήματος αντιλαμβάνονται ότι ορισμένες από τις οικονομικές δυσκολίες τους έγκεινται σε κανονιστικά θέματα: οι τραπεζικοί κανονισμοί εμποδίζουν την ανάπτυξη χρηματοδοτικών μέσων προσαρμοσμένων στις ανάγκες τους ενώ οι κανόνες του ανταγωνισμού εμποδίζουν τις τοπικές αρχές να προσθέτουν τις λεγόμενες κοινωνικές ρήτρες στη δημόσια χρηματοδότηση.

+ παραδείγματα για άλλες κατηγορίες -προς συμπλήρωση

Σχέδιο Euromιditerranιe στη Μασσαλία,στην περιφέρεια Προβηγκίας, Άλπεων, Κυανής Ακτής

Η ιδέα « Euromιditerranιe » γεννήθηκε το 1989, αλλά μόνον το 1995 συστάθηκε το Etablissement public d'amιnagement Euromιditerranιe (EPAEM) (Δημόσιο Ίδρυμα Ευρωμεσογεικής Χωροταξίας) στο οποίο αναγνωρίσθηκε καθεστώς ιδρύματος εθνικού συμφέροντος και επιχορηγήθηκε ποσό ύψους 1,7 εκατ.FF για την περίοδο 1995-2001, που αυξήθηκε σε 2,5 εκατ.FF το 1999. Το «Euromιditerranιe» κατευθύνεται από το κράτος σε σύμπραξη με τις τοπικές αρχές (δήμος Μασσαλίας, περιφέρεια Προβηγκίας, Άλπεων, Κυανής Ακτής, νομός Bouches-du-Rhτne, αστική κοινότητα Μασσαλίας, επαρχία Mιtropole). Αποστολή του ιδρύματος είναι να « εξασφαλίζει την οικονομική ανάπτυξη, την πολιτιστική ακμή, την αστική χωροταξία και τη δράση υπέρ των κατοίκων » σε μια έκταση 311 εκταρίων όπου κατοικούν 30.000 κάτοικοι. « Είμαστε αστικοί διαπραγματευτές », συνοψίζει ο Jean-Michel Guenod, γενικός διευθυντής.

Οι πέντε τοποθεσίες είναι: la Zac Joliette όπου έχουν ήδη ανοικοδομηθεί τα Docks (80.000 m κτίρια επιχειρήσεων). η οδός rue de la Rιpublique και οι 4.000 κατοικίες της προς ανακαίνιση. η συνοικία Saint-Charmes-Porte d'Aix με το σιδηροδρομικό σταθμό TGV. η τοποθεσία Belle de mai όπου έχουν ανοικοδομηθεί τα κτίρια των καπνοβιοτεχνιών (120.000 m³) ως πόλος δραστηριοτήτων πολιτισμού και επικοινωνίας, με εγκαταστάσεις οπτικοακουστικών μέσων. τέλος η Citι de la Mιditerranιe (110 εκτάρια), με 2,7 km παραλίας όπου προβλέπεται η ανοικοδόμηση των πρακτορείων πλοίων (espace croisiθre), ενός μουσείου κ.τ.λ..

Σ' αυτές τις τοποθεσίες δημιουργήθηκαν 1.500 επιχειρήσεις και 6.000 θέσεις εργασίας Οι δημόσιες επενδύσεις συμπεριλαμβανομένων των ευρωπαϊκών επιδοτήσεων εκτιμώνται σε 6 εκατ.FF, ενώ το σύνολο των επενδύσεων συμπεριλαμβανομένων των ιδιωτικών υπερβαίνει τα 20 εκατ.FF για την περίοδο 1996-2010.

Το σχέδιο αυτό έχει ήδη λάβει επιχορήγηση από τα Διαρθρωτικά Ταμεία σύμφωνα με το Ενιαίο Έγγραφο Προγραμματισμού 1997 -99 και θα λάβει στο πλαίσιο του ΕΕΠ 2000 - 06 βοήθεια από το ETΠΑ ύψους 22,9 εκατ. Ευρώ, δηλαδή 150 εκατ.FF.

Στη Σουηδία, οι συμφωνίες για την ανάπτυξη εισάχθηκαν σε επίπεδο κομητειών το 1998. Αποτελούνται από αναπτυξιακά προγράμματα τα οποία χρησιμοποιούν το δυναμικό ανάπτυξης στον τομέα των επιχειρήσεων το οποίο έχει προσδιοριστεί σε τοπική και περιφερειακή βάση. Το πρόγραμμα εφαρμόζεται από συμπράξεις. Στόχος είναι να ενθαρρυνθεί μια βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη και επομένως να αυξηθεί η απασχόληση τόσο για τις γυναίκες όσο και για τους άνδρες. Η πολιτική για την αγορά εργασίας έχει σημαντική οικολογική διάσταση. Η υποστήριξη προγραμμάτων τοπικής επένδυσης είναι ένας τρόπος για να συνδυαστούν μέτρα για το περιβάλλον και για την απασχόληση. Τα προγράμματα αποτελούν επίσης έναν τρόπο σύνδεσης της εθνικής με την τοπική πολιτική. Οι δήμοι μπορούν να υποβάλουν αίτηση για οικονομική υποστήριξη από τα προγράμματα τοπικών επενδύσεων τα οποία πληρούν τόσο τα κριτήρια περιβάλλοντος όσο και τις απαιτήσεις για τη δημιουργία απασχόλησης.

Σουηδικό ΕΣΔ 2001, σ. 4.

Στο πλαίσιο των "προπαρασκευαστικών ενεργειών υπέρ της δέσμευσης σε τοπικό επίπεδο για την απασχόληση" [30], μια πρόσκλησης υποβολής προσφορών εκδόθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή το 2001. Τα σχέδια τα οποία θα επιλεγούν προς υποστήριξη στα πλαίσια του μέτρου 1 (δημιουργία ικανοτήτων) θα διερευνήσουν τρόπους για τη δημιουργία ενός ενθαρρυντικού για την απόκτηση ικανοτήτων περιβάλλοντος.

[30] ΕΕ C 130 της 01.05.2001, σ. 10.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χρηματοδότησε επίσης προπαρασκευαστικά μέτρα προς υποστήριξη δράσεων για την καταπολέμηση και την πρόληψη του κοινωνικού αποκλεισμού. Ενώ αυτά σαφώς έχουν εστιαστεί σε στόχους σ' αυτή την ιδιαίτερη σφαίρα, μπορούν επίσης να παράσχουν διδάγματα όσον αφορά τις προσεγγίσεις για τις συμπράξεις σε τοπική βάση οι οποίες παρουσιάζουν ενδιαφέρον στη σφαίρα της απασχόλησης.

1.2 Πειραματισμός

Περαιτέρω πειραματισμός θα χρειαστεί για να προσδιορισθεί περισσότερο η πραγματική προσέγγιση της τοπικής ανάπτυξης της απασχόλησης και να καθιερωθεί ο τρόπος με τον οποίο οι διάφορες κατηγορίες των τοπικών παικτών μπορούν να ενεργούν τοπικά για την απασχόληση.

Οι πόλεις της Βαρκελώνης και της Χάγης πειραματίστηκαν τον τρόπο με τον οποίο οι τοπικές αρχές πρέπει να χρησιμοποιήσουν ICT για πολλαπλούς σκοπούς, έτσι ώστε να βελτιώσουν τις συνθήκες εργασίας του προσωπικού τους και την ποιότητα των υπηρεσιών που παρέχουν, να προωθήσουν τη δια βίου μάθηση και να βοηθήσουν τον τοπικό πληθυσμό να γεφυρώσει το ψηφιακό χάσμα.

Ορισμένα τοπικά οικονομικά μέτρα, τα οποία θα μπορούσαν να καλύψουν τις ανάγκες των οργανώσεων του τρίτου συστήματος, βρέθηκε ότι απαιτούν περαιτέρω δοκιμή: κεφάλαιο κοινωνικού κινδύνου ή κεφάλαιο διακινδύνευσης, κεφάλαια εγγυήσεων, χαμηλότοκα επιστρέψιμα δάνεια, μικροχρηματοδότηση, κίνητρα για εμπορικούς χρηματοδοτικούς οργανισμούς να επενδύουν σε οργανώσεις κοινωνικής οικονομίας, δημόσιες χρηματοδοτικές εγγυήσεις βασισμένες σε λογαριασμούς της οργάνωσης και χρηματοδοτήσεις συγκεκριμένων σχεδίων. Ο πειραματισμός θα μπορούσε επίσης να διεξαχθεί στο πλαίσιο του κοινωνικού λογιστικού ελέγχου και της κοινωνικής λογιστικής.

Τα 13 σχέδια που επιλέχθηκαν κατόπιν της πρόσκλησης υποβολής προτάσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που δημοσιεύθηκε το 2000 στο πλαίσιο των "προπαρασκευαστικών ενεργειών υπέρ της δέσμευσης σε τοπικό επίπεδο για την απασχόληση" πειραματίζονται την προετοιμασία των τοπικών σχεδίων δράσης σε 76 περιοχές το 2001. Τα συμπεράσματα αυτού του πειραματισμού θα είναι διαθέσιμα κατά τα μέσα του 2002.

Περαιτέρω πειραματισμός της όλης προσέγγισης της τοπικής στρατηγικής για την απασχόληση θα υποστηριχθεί σύμφωνα με το άρθρο 6 του κανονισμού ΕΚΤ [31]. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε πρόσκληση υποβολής προτάσεων το 2001 και θα επιλέξει σχέδια στις αρχές του 2002.

[31] Ανακοίνωση σχετικά με την εφαρμογή των καινοτόμων μέτρων σύμφωνα με το άρθρο 6 του κανονισμού του ΕΚΤ για την περίοδο προγραμματισμού 2000-2006, COM (2000) 894 τελικό, 12.01.2001.

Τα διδάγματα που θα εξαχθούν από αυτούς τους πειραματισμούς θα ληφθούν υπόψη πριν ενταχθεί στην προσέγγιση η διάσταση της ισότητας των φύλων, με την πιθανή υποστήριξη του ΕΚΤ, στη διάρκεια του δευτέρου μέρους της περιόδου προγραμματισμού 2000-2006.

1.3 Αξιολόγηση

Μετά την έναρξη εφαρμογής της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για την Απασχόληση το 1997 επιτεύχθηκε μεγάλη πρόοδος σε επίπεδο ΕΕ και κρατών μελών για την αξιολόγηση της απόδοσης στην απασχόληση. Αναπτύχθηκαν μέσα τα οποία συμπεριλαμβάνουν δείκτες για την απασχόληση, την ανεργία, την οικονομική κατάσταση και την εφαρμογή κατευθυντηρίων γραμμών για την απασχόληση. [32]. Περαιτέρω δείκτες καθορίζονται σε σχέση με την ποιότητα της εργασίας και της ζωής [33].

[32] ΕΕ L 22 της 24.1.2001, σ. 18.

[33] Ανακοίνωση σχετικά με την κοινωνική πολιτική και την πολιτική της αγοράς εργασίας - Επένδυση στην ποιότητα.

Αυτή η τεχνογνωσία πρέπει να διαδοθεί εντός των κρατών μελών στο τοπικό επίπεδο. Καθόσον οι τοπικές στρατηγικές για την ανάπτυξη βοηθούν στη βελτίωση της ποιότητας της κοινωνικής πολιτικής, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτίθεται να εντάξει τη διάσταση αυτή στις "επιθεωρήσεις ποιότητας" που προτείνονται σύμφωνα με την ανακοίνωση σχετικά με την "επένδυση στην ποιότητα" [34].

[34] Ανακοίνωση σχετικά με την κοινωνική πολιτική και την πολιτική της αγοράς εργασίας - Επένδυση στην ποιότητα.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα επανεξετάσει τον τρόπο με τον οποίο ο προγραμματισμός ΕΚΤ για την περίοδο 2000-2006 λαμβάνει υπόψη τις διατάξεις του κανονισμού για το ΕΚΤ σχετικά με τα τοπικά αναπτυξιακά μέτρα και το βαθμό συμμετοχής του τοπικού επιπέδου στην εφαρμογή της αρχής των εταιρικών σχέσεων κατά τη διαχείριση της βοήθειας ΕΚΤ.

Στο πλαίσιο των "προπαρασκευαστικών ενεργειών υπέρ της δέσμευσης σε τοπικό επίπεδο για την απασχόληση" [35], το μέτρο 2 για την πρόσκληση υποβολής προτάσεων που εκδόθηκε το 2001 εστιάζεται στην παρακολούθηση και στην αξιολόγηση.

[35] ΕΕ C 130 της 01.05.2001, σ.10.

Η εκ των υστέρων αξιολόγηση θα έχει ως αποστολή να μετρήσει τον μακροπρόθεσμο αντίκτυπο των τοπικών πρωτοβουλιών για την απασχόληση. Η πρώτη από αυτές τις αξιολογήσεις θα διεξαχθεί το 2003 και θα εξετάσει τις τοπικές συμπράξεις που συμμετείχαν στα προγράμματα ΕΕ κατά τα μέσα της δεκαετίας του 1990. Θα καταβληθεί προσπάθεια για τον προσδιορισμό των αποτελεσμάτων που έχουν προκύψει έκτοτε και των αλλαγών που αυτά υπέστησαν. Τα πορίσματα της εξωτερικής αξιολόγησης των Εδαφικών Συμφώνων Απασχόλησης που πρόκειται να δημοσιευθούν το 2002 θα τροφοδοτήσουν τα γενικά συμπεράσματα.

1.4 Καθορισμός σημείων αναφοράς

Από το 1997, ο καθορισμός σημείων αναφοράς είχε μεγάλη σπουδαιότητα για την ανάπτυξη της ΕΣΑ. Η μέθοδος συνίσταται στον προσδιορισμό των καλύτερων επιδόσεων αγοράς εργασίας στην ΕΕ και στην ανάδειξη της καλύτερης πρακτικής σε κάθε διάσταση της ΕΣΑ. Ο καθορισμός σημείων αναφοράς πρέπει να εφαρμόζεται στις επιμέρους τοπικές πρωτοβουλίες για την απασχόληση και στην ίδια τη διαδικασία της τοπικής στρατηγικής για την απασχόληση.

Η οργάνωση του καθορισμού σημείων αναφοράς σε επίπεδο ΕΕ θα εμπνέεται από το πρόγραμμα εμπειρογνωμοσύνης για την ανασκόπηση [36], που αποτελεί καινοτόμο διαδικασία η οποία άρχισε να εφαρμόζεται το 1999 μεταξύ των χωρών της ΕΕ ως μέσο υποστήριξης της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση. Σκοπός είναι να προσδιορισθεί, να αξιολογηθεί και να διαδοθεί η καλή πρακτική σε όλη την ΕΕ στον τομέα της πολιτικής για την απασχόληση και της πολιτικής της αγοράς εργασίας.

[36] http:// peerreview.almp.org/en/

Μια ανασκόπηση από εμπειρογνώμονες σχετικά με τη βέλτιστη πρακτική στην ανάπτυξη τοπικών στρατηγικών για την απασχόληση θα μπορούσε να οργανωθεί σε τριαδική βάση σε επίπεδο ΕΕ κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2003. Διεθνή σωματεία και δίκτυα σωματείων θα μπορούσαν επίσης να συμβάλουν πολύ ωφέλιμα σε μια τέτοια ενέργεια.

Ο καθορισμός σημείων αναφοράς θα διεξαχθεί επίσης σε περιφερειακό και εθνικό περιβάλλον έτσι ώστε να συγκριθεί σε ποια έκταση αυτά διευκολύνουν ή παρεμποδίζουν τη διαμόρφωση πρωτοβουλιών και σχεδίων στρατηγικής εκ των κάτω προς τα άνω.

Στο πλαίσιο των "προπαρασκευαστικών ενεργειών υπέρ της δέσμευσης σε τοπικό επίπεδο για την απασχόληση" [37], το μέτρο 2 για την πρόσκληση υποβολής προτάσεων που εκδόθηκε το 2001 εστιάζεται στον καθορισμό σημείων αναφοράς. Υποστήριξη θα λάβουν σχέδια τα οποία αναπτύσσουν εργαλεία για τον καθορισμό σημείων αναφοράς τοπικών στρατηγικών για την απασχόληση, πρωτοβουλιών και πλαισίων.

[37] ΕΕ C 130 της 01.05.2001, σ. 10.

1.5 Κατάρτιση

Για να δραστηριοποιηθεί περισσότερο το τοπικό επίπεδο υιοθετώντας πιο στρατηγική προσέγγιση στην προαγωγή της απασχόλησης, οι τοπικοί παράγοντες πρέπει να εφοδιαστούν με τις σχετικές ικανότητες τις απαραίτητες για την αποτελεσματική διεκπεραίωση αυτών των καθηκόντων. Στις ικανότητες περιλαμβάνονται τόσο τεχνικές (διαχείριση ανά στόχο, διαχείριση σχεδίων και οικονομική διαχείριση, νομικά πλαίσια, αξιολόγηση πολιτικής κλπ) όσο και κοινωνικές ή διαπροσωπικές ικανότητες.

Στόχος δεν πρέπει να είναι η κατάρτιση των εντοπίων να καταστούν εμπειρογνώμονες πλήρους χρόνου την τοπική ανάπτυξη, αλλά η αγωγή ατόμων τα οποία ασκούν δράση σε διαφορετικά επίπεδα δραστηριότητας και μπορούν να εντάξουν καθήκοντα τοπικής ανάπτυξης της απασχόλησης στα συνήθη καθήκοντά τους.

Δεδομένου του δυνητικού ρόλου τους στην αναγνώριση εξουσιών στους τοπικούς παράγοντες και στην καθιέρωση πολλών πτυχών του νομικού, διοικητικού και οικονομικού πλαισίου στα οποία λαμβάνει χώρα η τοπική δράση, οι οργανώσεις περιφερειακού και εθνικού επιπέδου πρέπει επίσης να διαθέτουν τις γνώσεις και την τεχνογνωσία για τη διευκόλυνση της εργασίας σε τοπικό επίπεδο και να τη μεταβιβάζουν σε άλλα επίπεδα λήψης αποφάσεων.

Οι αρχές και οι φορείς σε περιφερειακό, εθνικό και κοινοτικό επίπεδο θα πρέπει να επιζητούν να διδάσκονται από τις επιτυχείς τοπικές πρωτοβουλίες έτσι ώστε να τις σταθμίζουν και να τις προσαρμόζουν κατάλληλα. Το μεγαλύτερο μέρος της χρηματοδότησης για την κατάρτιση πρέπει να παρέχεται από το εθνικό και περιφερειακό επίπεδο και τα συστήματά τους εκπαίδευσης και κατάρτισης, κάνοντας τη βέλτιστη χρήση των μηχανισμών υποστήριξης από το ΕΚΤ.

Στο πλαίσιο των "προπαρασκευαστικών ενεργειών υπέρ της δέσμευσης σε τοπικό επίπεδο για την απασχόληση" [38], η ενέργεια 1 της πρόσκλησης υποβολής προτάσεων που εκδόθηκε το 2001 είναι αφιερωμένη στην ενίσχυση των ικανοτήτων. Υποστήριξη θα λάβουν σχέδια τα οποία επινοούν και καθοδηγούν προγράμματα ανάπτυξης ικανοτήτων με στόχο τη διεύρυνση της ικανότητας των τοπικών παραγόντων να προάγουν την απασχόληση και της ικανότητας των περιφερειακών και κρατικών παραγόντων να διευκολύνουν τέτοιες πρωτοβουλίες.

[38] ΕΕ C 130 της 01.05.2001, σ. 10.

1.6 Ανταλλαγές και συνεργασία

Για να ενισχυθεί η συνοχή, μπορούν να οργανωθούν ανταλλαγές καλών μεθόδων πρακτικής, και συνεργασίας και να αυξηθούν οι ροές πληροφοριών μεταξύ των κρατών μελών, με πλήρη χρήση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας (ΤΠΕ).

Συνεδριάσεις και ανταλλαγές μεταξύ ανωτέρων υπαλλήλων, τοπικών παραγόντων ανάπτυξης της απασχόλησης, τοπικών μεσαζόντων, προσώπων που ενεργούν ως σύνδεσμος μεταξύ τοπικών παραγόντων και ανώτερων επιπέδων λήψης αποφάσεων, διασκέψεις για τη διάδοση καλών μεθόδων πρακτικής, και συγκριτικές μελέτες ή μόνιμα φόρουμ συζήτησης με ηλεκτρονικά μέσα θα μπορούσαν να οργανωθούν σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο. Εναλλαγές τοποθέτησης προσωπικού θα μπορούσαν να οργανωθούν μεταξύ ιδιωτικού και δημόσιου τομέα, διαμέσου τομέων διαφόρων δραστηριοτήτων και μεταξύ τοπικών υποκαταστημάτων και κεντρικών γραφείων έδρας, κεντρικής διοίκησης ή μητρικών οργανώσεων. Στο τοπικό επίπεδο οι παράγοντες μπορούν να ενθαρρυνθούν να ιδρύσουν τράπεζες τοπικών σχεδίων για να προάγουν τις ανταλλαγές ιδεών και να συγκεντρώνουν δραστηριότητα και πόρους. Οι εκπρόσωποι δικτύων και φορέων καλούνται να μελετήσουν πώς θα μπορέσουν να διευκολύνουν τέτοιες ανταλλαγές.

Στο πλαίσιο των "προπαρασκευαστικών ενεργειών υπέρ της δέσμευσης σε τοπικό επίπεδο για την απασχόληση" [39], η ενέργεια 3 της πρόσκλησης υποβολής προτάσεων που εκδόθηκε το 2001 είναι αφιερωμένη στη διάδοση πληροφοριών σχετικά με ορθές πρακτικές όσον αφορά σχέδια, προγράμματα και ενέργειες σε διαφορετικά επίπεδα με στόχο την υποστήριξη της τοπικής δράσης για την απασχόληση και τη θέσπιση δομημένης και συνεχούς συνεργασίας μεταξύ περιφερειών.

[39] ΕΕ C 130 της 01.05.2001, σ. 10.

Οι υποψήφιες χώρες θα πρέπει να εισαχθούν σταδιακά σ' αυτούς τους μηχανισμούς. Καθώς ετοιμάζονται να εφαρμόσουν την ΕΣΑ, μπορούν να ενθαρρυνθούν να προάγουν τοπικές στρατηγικές για την απασχόληση με την ενδεχόμενη υποστήριξη του προγράμματος Phare.

Η διακρατική συνεργασία στον τομέα της κρατικής ανάπτυξης της απασχόλησης θα λάβει επίσης σημαντική ώθηση από την κοινοτική πρωτοβουλία EQUAL [40]. Γενικός στόχος της είναι η καταπολέμηση των διακρίσεων και ανισοτήτων πάσης φύσεως σε σχέση με την αγορά εργασίας [41].

[40] Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στα κράτη μέλη για τη θέσπιση των κατευθυντηρίων γραμμών για την κοινοτική πρωτοβουλία Equal όσον αφορά τη διακρατική συνεργασία και την προαγωγή νέων μεθόδων της καταπολέμησης των διακρίσεων και των ανισοτήτων πάσης φύσεως σε σχέση με την αγορά εργασίας. ΕΕ C 127 της 5.5.2000, σ. 2.

[41] Κανονισμός (EΚ) No 1784/1999 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 12.07.1999 σχετικά με το ΕΚΤ, ΕΕJ. L213 της 13.8.1999, σ. 7.

2 ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΠΙΚΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ

Η εφαρμογή μιας τοπικής στρατηγικής για την απασχόληση ή ενός Τοπικού Σχεδίου Δράσης (ΤΣΔ) εξαρτάται επάνω από όλα από τα ειδικά θεσμικά, διοικητικά και κοινωνικοοικονομικά χαρακτηριστικά τα οποία ποικίλλουν σημαντικά από το ένα κράτος μέλος στο άλλο. Αντλώντας από τα αποτελέσματα της διαβούλευσης "τοπική δράση", οι ενδεικτικοί προσανατολισμοί που περιγράφονται στο κεφάλαιο αυτό προορίζονται ως υποστήριξη πολιτικής που πρέπει να προσαρμοσθεί από τις τοπικές αρχές και τους τοπικούς παράγοντες επιτόπου.

2.1 Στόχευση μιας περιφέρειας και κατάρτιση διάγνωσης

Μια τοπική στρατηγική έχει εφαρμογή σε ένα συγκεκριμένο τόπο που καθορίζεται σύμφωνα με τις εθνικές περιστάσεις που επικρατούν σε κάθε κράτος μέλος και θεωρείται σχετική από κοινωνικοοικονομική άποψη για την προαγωγή της απασχόλησης. Εντούτοις, δύο ουσιώδη κριτήρια πρέπει να ληφθούν υπόψη για την εκτίμηση της καταλληλότητας: ο τόπος πρέπει να είναι αρκετά ευρύς ώστε να προσδίδει στα δράση για την απασχόληση επαρκή κριτική μάζα. πρέπει να είναι αρκετά μικρός έτσι ώστε να παρουσιάζει τα πλεονεκτήματα της εγγύτητας, και να είναι συνεκτικός και συμβατός με τις υφιστάμενες διοικητικές δομές.

Μια στρατηγική μπορεί επομένως να συμπέσει με ζώνες οικονομικής δραστηριότητας, με τομείς μετάβασης στην εργασία, με εδαφικές διαιρέσεις των οργανώσεων των κοινωνικών εταίρων, με τομείς οι οποίοι επιφυλάσσονται για την εφαρμογή των στόχων των Διαρθρωτικών Ταμείων ή άλλων ευρωπαϊκών ή εθνικών προγραμμάτων όπως τα Εδαφικά Σύμφωνα για την Απασχόληση.

Ένα σημαντικό βήμα για την ανάπτυξη μιας τοπικής στρατηγικής για την απασχόληση είναι η καθιέρωση μιας διάγνωσης πλεονεκτημάτων και μειονεκτημάτων, ευκαιριών και απειλών (ΠΜΕΑ) ενός τόπου σχετικά με την απασχόληση. Οι κατευθυντήριες γραμμές απασχόλησης της ΕΕ και οι αντίστοιχοι δείκτες [42] προσφέρουν χρήσιμη καθοδήγηση σχετικά με αυτό το είδος συλλεκτέων δεδομένων.

[42] Ευρωπαϊκή Επιτροπή, πολιτικές για την απασχόληση στην ΕΕ και στα κράτη μέλη, Κοινή Έκθεση 2000, Λουξεμβούργο 2001, σ. 77-87

Η ανάλυση πρέπει να κάνει τη βέλτιστη χρήση των υφισταμένων σχετικών πληροφοριών και μελετών. Ιδιαίτερα, υπάρχει ανάγκη εκμετάλλευσης των τοπικών στατιστικών εργαλείων όσο το δυνατό αποτελεσματικότερα. Η διάγνωση μπορεί να αντλεί από αναλύσεις για την υποστήριξη πολιτικής σε άλλους τομείς (κοινωνική προστασία, οικονομική ανάπτυξη, ανανέωση αστικών υποδομών, αγροτική ανάπτυξη, ισότητα των φύλων, μεταφορές και προστασία περιβάλλοντος κλπ.) και σε άλλα εδαφικά επίπεδα.

Βάσει της διάγνωσης, οι τοπικοί παράγοντες πρέπει να καθορίζουν μια τοπική στρατηγική για την απασχόληση η οποία να θέτει στόχους για μια καθορισμένη περίοδο, να υπαγορεύει τα μέτρα για την επίτευξη αυτών των στόχων, να χορηγεί ανθρώπινους και οικονομικούς πόρους για την εφαρμογή τους, να προσδιορίζει αρμοδιότητες και να προβλέπει για την παρακολούθηση της προόδου και την αξιολόγηση του αντίκτυπου. Οι κατευθυντήριες γραμμές απασχόλησης της ΕΕ μπορούν να αποτελέσουν πολύτιμο οδηγό για τους τοπικούς παράγοντες στον ορισμό του περιεχομένου μιας στρατηγικής.

Θέτοντας τους στόχους πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις νέες πηγές θέσεων εργασίας πράγμα το οποίο μπορεί να έχει θετικό αντίκτυπο στην ισότητα των φύλων καθιστώντας τα άτομα ικανά να συμβιβάζουν επαγγελματική και ιδιωτική ζωή καθ' όλη τη διάρκεια της ζωής τους: κοινωνία της πληροφορίας, περιβάλλον, αναψυχή, τουρισμός, ευημερία και προσωπικές υπηρεσίες. Η στρατηγική πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις πολιτικές που καθορίζονται στα κέντρα λήψης αποφάσεων εκτός του τοπικού επιπέδου και να εντάσσεται στο πλαισίου του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την Απασχόληση.

Πρέπει να παρέχεται προσοχή επίσης στο δυναμικό διάδοσης σε τοπικό επίπεδο με ενέργειες στα πλαίσια των ΕΣΔ για την κοινωνική ένταξη [43].

[43] Η μέχρι σήμερα εμπειρία στα πλαίσια των προπαρασκευαστικών ενεργειών των χρηματοδοτούμενων από την ΕΕ για την καταπολέμηση και την πρόληψη του κοινωνικού αποκλεισμού δείχνει ότι είναι πιθανό να υπάρξει σημαντική αλληλοκάλυψη μεταξύ των δύο τομέων πολιτικής τόσο από άποψη καθοριζόμενων ομάδων στόχου όσο και από άποψη παραγόντων που συμμετέχουν.

2.2 Ο ρόλος των τοπικών παραγόντων στην εφαρμογή

Η διαβούλευση για την τοπική δράση για την απασχόληση κατέληξε σε χρήσιμες ενδείξεις σχετικά με τον τρόπο τον οποίο μπορούν να συμβάλουν οι τοπικοί παράγοντες στις τοπικές στρατηγικές για την απασχόληση.

A) Τοπικές αρχές

Οι τοπικές αρχές μπορούν

* να ενεργούν ως υποδειγματικοί εργοδότες π.χ. προσφέροντας στο προσωπικό τους περαιτέρω κατάρτιση π.χ. στις ΤΠΕ και μέσω της οργάνωσης της εργασίας, έτσι ώστε να καθίσταται ευκολότερο για το προσωπικό να συμβιβάζει την επαγγελματική και την προσωπική ζωή του.

* να βοηθούν τους άλλους παράγοντες να συμβάλλουν θετικά στην απασχόληση π.χ. μέσω καθιέρωσης φιλικού περιβάλλοντος, για επιχειρηματικές δραστηριότητες σε τομείς στους οποίους μπορούν να δημιουργηθούν επιπλέον θέσεις εργασίας και μέσω της απλούστευσης των διαδικασιών.

* να προωθηθούν ολοκληρωμένες προσεγγίσεις για την ανάπτυξη της απασχόλησης με την ένταξη της διάστασης της απασχόλησης σε όλες τις πολιτικές τους, μέσω της έρευνας ή της διευκόλυνσης της σύστασης και της διαχείρισης συμπράξεων και μέσω της χρήσης των ΤΠΕ για την προαγωγή της διαβούλευσης και της ενεργού άσκησης της ιδιότητας του πολίτη.

* Να εξασφαλίσουν την υποστήριξη των τοπικών υπηρεσιών στην απασχόληση, π.χ. με την παροχή μεταφορικών μέσων προς τα νέα βιομηχανικά κέντρα, την παροχή μεταφορικών μέσων σε ώρες εύκαμπτου ωραρίου, τη φροντίδα παιδιών καθ' όλη τη διάρκεια της ημέρας κ.τ.λ.

Ο δήμος της Gijσn βρίσκεται στην περιφέρεια των Αστουριών στη Β. Ισπανία. Έχει πληθυσμό 271.320 κατοίκους. Αφού γνώρισε τη βιομηχανική παρακμή, επιζητεί σήμερα να εξελιχθεί σε πόλη πληροφορίας και γνώσης. Το 1999, ο δήμος συγκέντρωσε πολιτικά κόμματα, συνδικάτα και επιχειρηματίες και τους ζήτησε να εφαρμόσουν τις ευρωπαϊκές κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση σε τοπικό επίπεδο. Υπό την αιγίδα της τοπικής διοίκησης, διάφορες πολιτικές συνδυάστηκαν έτσι ώστε να εκσυγχρονιστούν παραδοσιακοί τομείς, να καταστεί ο δημόσιος τομέας πιο εύκαμπτος και δυναμικός, να βοηθηθούν οι άνεργοι να επιστρέψουν στην εργασία και να δοθεί οικονομική και λοιπή υποστήριξη στον ιδιωτικό τομέα, έτσι ώστε να προκύψει επένδυση ανάπτυξη και δημιουργία περισσότερης και καλύτερης απασχόλησης.

B) Επιχειρήσεις

* Με την ιδιότητα τους ως εργοδότες οι επιχειρήσεις μπορούν να συμβάλουν και στους τέσσερις στυλοβάτες της ΕΣΑ, δηλ. μπορούν να προσφέρουν στους ανέργους προσωρινή εργασία με κατάρτιση επάνω στη δουλειά και εργασιακή εμπειρία στα πλαίσια της απασχολησιμότητας, να υποστηρίξουν μικρότερες επιχειρήσεις στα πλαίσια της επιχειρηματικότητας, να οργανώσουν την εργασία έτσι να συνδυάζεται η ευκαμψία με την ασφάλεια στα πλαίσια της προσαρμοστικότητας και να διευρύνουν τις προοπτικές σταδιοδρομίας των γυναικών στα πλαίσια της ισότητας ευκαιριών.

* Με την ιδιότητα τους ως εταίρων, οι επιχειρήσεις μπορούν να βοηθήσουν τους άλλους παράγοντες να βελτιώσουν τη συμβολή τους στην ανάπτυξη της απασχόλησης π.χ. με την πληροφόρηση των οργανώσεων κατάρτισης ως προς τις δεξιότητες οι οποίες θα απαιτούνται στο μέλλον, θα τις βοηθήσουν να αναπτύξουν κατάλληλα προγράμματα κατάρτισης.

* Οι ικανότητές τους σχεδιασμού και διοίκησης μπορούν να αποτελέσουν πολύτιμη συμβολή στην ομαλή και αποτελεσματική διαχείριση των συμπράξεων.

Το Τοπικό Σύμφωνο Απασχόλησης Berlin-Neukφlln έχει οικοδομηθεί στη συνεργασία μεταξύ των τοπικών αρχών (δήμαρχος και διοικητικές υπηρεσίες), πολιτικών προσώπων σε επίπεδο περιοχής και κρατιδίου του Βερολίνου, μεγάλων επιχειρήσεων και ΜΜΕ, οργανώσεων λιανικής πώλησης, τοπικού γραφείου απασχόλησης, φορέων τρίτου τομέα, μιας μεγάλης κτηματομεσιτικής εταιρείας, φορέων κατάρτισης και μελετητών δημιουργίας θέσεων εργασίας. Στα πλαίσια του συμφώνου, μεγάλες εταιρίες παρέχουν αρχικές συμβουλές σε νέους ιδρυτές μικρών επιχειρήσεων, υποστηρίζουν οικονομικά νέες επιχειρήσεις και συνεισφέρουν σε κεφάλαια ανάπτυξης, υποστηρίζουν ειδικές εκδηλώσεις όπως το "βραβείο για την έναρξη της δική σου επιχείρησης" και οργανώνουν "ημερίδες εμπορικών εταιρειών και ΜΜΕ του Neukφlln" και βοηθούν το προσωπικό για τις δραστηριότητες του συμφώνου. Η δικτύωση των ΜΜΕ είναι μια επιπλέον μόνιμη δραστηριότητα του συμφώνου.

Γ) Τρίτο σύστημα / οργανώσεις κοινωνικής οικονομίας και ΜΚΟ

Οι ΜΚΟ μπορούν ενδεχομένως να διαδραματίσουν δύο διαφορετικούς ρόλους στις τοπικές στρατηγικές για την απασχόληση:

* Ως υπεύθυνοι δραστηριοτήτων του τρίτου συστήματος μπορούν να συμβάλουν και στους 4 στυλοβάτες της ΕΣΑ: π.χ. μπορούν να διευρύνουν την απασχολησιμότητα μεινεκτούντων ατόμων παρέχοντάς τους εργασιακή εμπειρία σε συνδυασμό με κατάρτιση, να παράσχουν νέα αγαθά και υπηρεσίες για την κάλυψη μη ικανοποιηθεισών αναγκών και να δημιουργήσουν θέσεις εργασίας ως αποτέλεσμα, τείνουν να ενθαρρύνουν τη συμμετοχή του προσωπικού τους στη διαχείριση και καθιστούν ευκολότερη για τις γυναίκες την πρόσβαση στην αγορά εργασίας προσφέροντας υπηρεσίες τις οποίες οι γυναίκες κατά το παρελθόν όφειλαν να παρέχουν στην οικογένειά τους.

* Ως εκπρόσωποι και ως οργανώσεις υπεράσπισης πολιτών και ομάδων, οι ΜΚΟ βοηθούν την σύμπραξη να συμμετέχει περισσότερο. Λόγω των πολλαπλών οικονομικών και κοινωνικών στόχων που επιδιώκουν, εκφράζουν τις ανησυχίες διαφόρων ομάδων πολιτών και συνήθως βοηθούν τις ομάδες προς τις οποίες απευθύνονται τα προγράμματα.

Στο σχέδιο τοπικού αιτήματος, η οργάνωση FMI στη Δανία οργάνωσε αθλητικές και ψυχαγωγικές δραστηριότητες για τους μειονεκτούντες και τους ηλικιωμένους σε 6 τοποθεσίες. Η ιδέα ήταν να χρησιμοποιηθούν αθλητικές εγκαταστάσεις οι οποίες δεν χρησιμοποιούνται από τον εργαζόμενο πληθυσμό στη διάρκεια της ημέρας. Αυτό οδήγησε στη δημιουργία θέσεων απασχόλησης και ενός νέου επαγγέλματος αθλητικών εμψυχωτών.

Σε μειονεκτούσες περιοχές 4 μεγάλων πόλεων, Βρυξελλών, Παρισιού, Λονδίνου και Ρότερνταμ, ένα σχέδιο που εκτελέστηκε από το ίδρυμα Marcel Hicter έδειξε πώς οι καλλιτέχνες οι οποίοι αρχίζουν να αξιοποιούν μια περιοχή, δημιουργούν τάσεις οι οποίες προσελκύουν βοηθητικά επαγγέλματα όπως οι τυπογράφοι, οι ξυλουργοί κλπ. οι οποίοι προσφέρουν τις υπηρεσίες τους στους καλλιτέχνες. Καφενεία, εστιατόρια, υπηρεσίες ιδιωτικού ταχυδρομείου, τράπεζες και τύπος ακολουθούν, οι δημόσιες μεταφορές αναδιοργανώνονται και όλα αυτά συμβάλλουν στην άμεση και έμμεση δημιουργία απασχόλησης και στην αναβίωση μιας πρώην μειονεκτούσας περιοχής. Πειραματική δράση "τρίτο σύστημα και απασχόληση" http://europa.eu.int/comm/employment_social/empl&esf/3syst/index_en.htm

Δ) Κοινωνικοί εταίροι

* σε επίπεδο επιχείρησης οι κοινωνικοί εταίροι μπορούν να συμβάλουν στους στυλοβάτες της προσαρμοστικότητας και της ισότητας ευκαιριών της ΕΣΑ: π.χ. μπορούν να προωθήσουν συμφωνίες για την επίτευξη της απαιτούμενη ισορροπίας μεταξύ ευκαμψίας και ασφάλειας και να βελτιώσουν την ποιότητα των θέσεων εργασίας.

* σε τοπικό επίπεδο μπορούν να συμβάλουν και στους 4 στυλοβάτες της ΕΣΑ: π.χ. μπορούν να επηρεάσουν τις υπηρεσίες που παρέχονται στους δημόσιους φορείς απασχόλησης και ενώσεις κατάρτισης, ιδιαίτερα εάν συμμετέχουν τη διαχείριση τους. Μπορούν να προσφέρουν οργανωτική υποστήριξη για τις μικρές επιχειρήσεις και πολύτιμη τοπική βοήθεια σε καταστάσεις κρίσης. Μπορούν να προάγουν τις ευκαιρίες σταδιοδρομίας των γυναικών και να διευκολύνουν το συμβιβασμό επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής, μπορούν να επιταχύνουν την εφαρμογή των διαφόρων οδηγιών και των συμφωνιών των κοινωνικών εταίρων σ' αυτό τον τομέα και να φροντίζουν ώστε να προσφέρονται υψηλής ποιότητας υπηρεσίες φροντίδας για παιδιά και άλλα εξαρτώμενα πρόσωπα.

E) Δημόσιο φορείς απασχόλησης (ΔΦΑ)

* Οι δημόσιοι φορείς απασχόλησης μπορούν να ενεργούν ως πρότυποι εργοδότες προσφέροντας κατάρτιση στο προσωπικό τους και προωθώντας την ισότητα ευκαιριών. Εκπληρώνοντας το καθήκον τους εξισορρόπησης της προσφοράς και ζήτησης της αγοράς εργασίας, μπορούν να προσδιορίζουν τις ευκαιρίες τοπικής απασχόλησης προληπτικά, να προσφέρουν προσαρμοσμένες και προσιτές υπηρεσίες στους χρήστες και χρησιμοποιούν τις ΤΠΕ για να βελτιώσουν την παροχή τους υπηρεσιών και να βοηθήσουν στη μείωση της έλλειψης ψηφιακών γνώσεων στην περιοχή.

* στη διαδικασία της τοπικής στρατηγικής για την απασχόληση πρέπει να διαδραματίζουν βασικό ρόλο παρέχοντας λεπτομερείς γνώσεις της τοπικής αγοράς εργασίας και των αναγκών των επιχειρήσεων. Πρέπει να πειραματιστούν νέες λύσεις και να προάγουν ολοκληρωμένες προσεγγίσεις συνδέοντας την ανεργία με τις ευρύτερες κοινοτικές ανάγκες όπως η στέγαση, η υγεία, ο πολιτισμός και η εκπαίδευση. Μπορούν να ενεργούν ως σύνδεσμος μεταξύ επιχειρήσεων και ιδρυμάτων κατάρτισης και να αναπτύσσουν δεσμούς με τα σχολεία, τα ιδρύματα κατάρτισης, τα πανεπιστήμια, τα ερευνητικά ιδρύματα και τα ιδιωτικά γραφεία απασχόλησης.

ΣΤ) Φορείς εκπαίδευσης και κατάρτισης

* συμβάλλουν αποφασιστικά και στους 4 στυλοβάτες της ΕΣΑ: βοηθούν τους ανέργους να βελτιώσουν τις ικανότητές τους και όλους τους πολίτες να παρακολουθούν δια βίου εκπαίδευση και κατάρτιση, διευρύνουν τις επιχειρηματικές ικανότητες εκείνων που επιδιώκουν να δημιουργήσουν μια επιχείρηση και παρέχουν σε όλους τους τοπικούς παράγοντες και στους πολίτες τις απαραίτητες δεξιότητες για να ενεργούν ως πολιτικοί λειτουργοί και ενεργοί πολίτες, βοηθούν τους εργαζομένους να αναβαθμίζουν τις δεξιότητες τους και τις γυναίκες να βελτιώνουν τις προοπτικές τους σταδιοδρομίας.

* διαδραματίζουν ζωτικό ρόλο στον εφοδιασμό όλων των παραγόντων με τις απαραίτητες ικανότητες για την προαγωγή της τοπικής απασχόλησης με στρατηγικό τρόπο.

* Το μνημόνιο σχετικά με τη δια βίου μάθηση, το οποίο έδωσε λαβή σε ευρεία συζήτηση σχετικά με την ανάπτυξη της εκπαίδευσης και της κατάρτισης στην Ευρώπη, περιείχε μεταξύ των έξι κύριων μηνυμάτων του εκείνο της «προσέγγισης της διδασκαλίας και των διδασκομένων» και αποσκοπούσε στη βελτίωση της παροχής διδασκαλίας σε τοπικό επίπεδο.

***

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2: ΣΥΝΘΕΣΗ ΤΗΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΜΕ ΤΟΥΣ ΤΟΠΙΚΟΥΣ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ

Στην ανακοίνωσή της του Απριλίου 2000 με τίτλο "Τοπική δράση για την απασχόληση - Η τοπική διάσταση της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση" [44], η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εισήγαγε μια διαβούλευση σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο τοπικοί παράγοντες μπορούν να συμβάλουν καλύτερα στη δημιουργία θέσεων εργασίας σε τοπικό επίπεδο και στον τρόπο με τον οποίο μπορεί να υποστηριχθεί αυτή η διαδικασία σε περιφερειακό, εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, ιδιαίτερα στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για την Απασχόληση.

[44] COM(2000) 196

Η ανακοίνωση απευθυνόταν στο Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την ΟΚΕ και την ΕΠ. Περαιτέρω, για να ενθαρρυνθούν οι σχετικοί παράγοντες να εκφράσουν τις απόψεις τους, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή οργάνωσε άμεσα ή υποστήριξε 6 θεματικά σεμινάρια σχετικά με τα διάφορα θέματα που έθεσε η ανακοίνωση, καθιστώντας κατ' αυτό τον τρόπο ικανό μεγάλο αριθμό παραγόντων να συμμετάσχουν στη συζήτηση.

Η διαβούλευση, η οποία ολοκληρώθηκε το Δεκέμβριο του 2000, ήταν μια ευρεία άσκηση αύξησης της επίγνωσης και πρόκλησης συλλογισμών σχετικά με τις δυνατότητες τοπικής δράσης για την απασχόληση και τα κωλύματα σ' αυτές. Το γεγονός ότι η συζήτηση διεξάχθηκε παράλληλα με την προγραμματική φάση της περιόδου προγραμματισμού 2000-2006 των Διαρθρωτικών Ταμείων υπήρξε ένα ακόμη στοιχείο το οποίο αναζωπύρωσε τη συζήτηση.

Επιπλέον, μέσω μιας ανοικτής γραπτής διαβούλευσης, μια ευρεία ποικιλία παραγόντων εξέθεσαν τις απόψεις τους: ενώσεις τοπικών αρχών, άτομα, περιφερειακές και τοπικές διοικήσεις, οργανώσεις και δίκτυα του τρίτου τομέα, κοινωνικοί εταίροι.

Οι περισσότεροι συμμετέχοντες θεώρησαν, αφενός, ότι η ανακοίνωση του Απριλίου του 2000 ήταν χρήσιμο πλαίσιο συζήτησης, το οποίο προσδιορίζει τους υπεισερχόμενους παράγοντες και τα σχετικά θέματα. Αφετέρου, θεώρησε ότι η ανακοίνωση ήταν εργαλείο υποστήριξης για τους τοπικούς παράγοντες και αναγνώριση του ρόλου που αυτοί διαδραματίζουν στην ανάπτυξη της απασχόλησης, ιδιαίτερα οι τοπικές αρχές.

Κύρια θέματα:

* Υπογραμμίστηκε η ανάγκη σεβασμού της αρχής της επικουρικότητας, ιδιαίτερα όσον αφορά την εισαγωγή των σχεδίων τοπικής δράσης για την απασχόληση και την εξασφάλιση του ότι η τοπική δράση είναι συμβατή και συνεπής με τις εθνικές κατευθυντήριες γραμμές και προτεραιότητες. Αναφέρθηκαν επίσης οι πιθανές συγκρούσεις μεταξύ τοπικής δράσης και εθνικών στόχων της πολιτικής της αγοράς εργασίας.

* Η διαδικασία διαβούλευσης και ο καθορισμός σημείων αναφοράς της διαδικασίας του Λουξεμβούργου θεωρήθηκε γενικά κατάλληλο εργαλείο, παρόλο που ορισμένοι παράγοντες θα προτιμούσαν μια ισχυρότερη αναφορά στην περιφερειακή διάσταση της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για την Απασχόληση (ΕΣΑ). Μια από τις υποθέσεις της ανακοίνωσης ήταν ότι η ΕΣΑ παρέχει κατάλληλο πλαίσιο πολιτικής για τους τοπικούς παράγοντες έτσι ώστε να εντάσσουν αυτοί τη διάσταση της απασχόλησης σε όλες τις δράσεις τους. Μια άλλη υπόθεση ήταν ότι οι κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση παρέχουν πλαίσιο το οποίο μπορεί να προσαρμοστεί σε τοπικό επίπεδο. Τα περισσότερα από τα σχόλια συμφωνούσαν με αυτή την άποψη όμως θεωρούσαν ότι η ειδική κατευθυντήρια γραμμή για την ανάπτυξη της τοπικής απασχόλησης δεν αποτελούσε ακόμη επαρκή βάση για τοπική δράση για την απασχόληση.

* Η Επιτροπή των Περιφερειών και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο [45], καθώς και πολλοί άλλοι παράγοντες, θεώρησαν ότι τα όργανα τόσο της τοπικής όσο και της περιφερειακής διοίκησης πρέπει να συμμετέχουν στην κατάρτιση και την εφαρμογή των ΕΣΔ. Όσον αφορά την προετοιμασία των ΕΣΔ, συνιστάται να οργανώνονται διαδικασίες επίσημης διαβούλευσης, συνεδριάσεις πληροφόρησης και σεμινάρια σχετικά με τις αλλαγές της πολιτικής έτσι ώστε να καθίσταται δυνατή η συμμετοχή του τοπικού επιπέδου και η ανάπτυξη τοπικών σχεδίων για την υποστήριξη των στόχων της ΕΣΑ. Ορισμένοι πιστεύουν ότι αυτή η συμμετοχή θα έπρεπε να επεκταθεί και στις οργανώσεις του τρίτου συστήματος.

[45] Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου A5-0341/2000 της 30.11.2000

* Το σχέδιο ψηφίσματος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τα ΕΣΔ με σκοπό το σαφή προσδιορισμό του βαθμού συμμετοχής των τοπικών και περιφερειακών αρχών, καθώς και η κατανομή αρμοδιοτήτων και ευθυνών μεταξύ των διαφόρων επιπέδων. Ορισμένοι ζήτησαν περαιτέρω σκέψη και περισσότερη σαφήνεια όσον αφορά τους αντίστοιχους ρόλους και αρμοδιότητες των διαφόρων επιπέδων. Πρέπει να αποφευχθούν οι κίνδυνοι κατακερματισμού των αγορών εργασίας.

* Οι περισσότεροι συμμετέχοντες στη διαβούλευση τόνισαν ότι οι τοπικοί παράγοντες πρέπει να παραμείνουν απλό επίπεδο μεταβίβασης. Κατά τη διάρκεια της διαβούλευσης, προέκυψε μεγάλος αριθμός εμπειριών στην ανάπτυξη τοπικών σχεδίων απασχόλησης δείχνοντας ότι υπάρχει αλλαγή από μια προσέγγιση βασισμένη σε σχέδια προς μια πιο στρατηγική άποψη. Το περιφερειακό επίπεδο μπορεί να συμβάλει στην οικοδόμηση της ικανότητας των τοπικών αρχών και άλλων τοπικών παραγόντων να αναπτύσσουν στρατηγικές προσαρμοσμένες στις ανάγκες των αρμοδιοτήτων τους. Καθ' όλη τη διάρκεια της διαβούλευσης, διατυπώθηκε γενική υποστήριξη από όλες τις πλευρές υπέρ της συνεργασίας μεταξύ όλων των επιπέδων λήψης αποφάσεων. Προτάθηκε επίσης περαιτέρω χρήση της "συμβασιοποίησης" σχέσεων μεταξύ των διαφόρων επιπέδων δράσης.

* Πολλές αντιδράσεις υπογράμμισαν ότι τα μέσα πολιτικής για την απασχόληση δεν πρέπει να λαμβάνονται υπόψη μεμονωμένα και ότι οι στρατηγικές απασχόλησης πρέπει να τοποθετούνται στα πλαίσια ευρύτερων στρατηγικών για βιώσιμη ανάπτυξη. Η διαβούλευση αναγνώρισε τη σημασία της υποστήριξης ευρωπαϊκού επιπέδου της εφαρμογής της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση στο τοπικό επίπεδο. Μια χρήσιμη συμβολή εκ μέρους της ΕΕ θα ήταν να παράσχει τα στοιχεία που καθιστούν δυνατό τον καθορισμό σημείων αναφοράς, δηλαδή τη σύγκριση της τοπικής δράσης για την απασχόληση με καλές μεθόδους πρακτικής. Τέλος, σύμφωνα με ορισμένους συμμετέχοντες, οι διοικητικές διαδικασίες των Διαρθρωτικών Ταμείων πρέπει να καταστούν πιο εύκαμπτες και φιλικές προς τις οργανώσεις του τρίτου συστήματος.

* Τα περισσότερα σχόλια έδωσαν έμφαση στην ανάγκη ολοκληρωμένων προσεγγίσεων και στην εργασία μέσω συμπράξεων. Έγινε αντιληπτό ότι υπάρχει ιδιαίτερη ανάγκη προσεγγίσεων πολλαπλών διαστάσεων για την αντιμετώπιση του κοινωνικού αποκλεισμού ο οποίος δεν προξενείται από οικονομικούς αλλά επίσης και από άλλους παράγοντες (π.χ. πολιτιστικούς, γενεαλογικούς, τεχνολογικούς κλπ.).

* Διάφοροι συμμετέχοντες διαπίστωσαν επίσης την απουσία της διάστασης της ισότητας των φύλων στην ανακοίνωση και συνέστησαν να ενταχθεί η διάσταση αυτή στις αναπτυξιακές πρωτοβουλίες.

* Στη διαβούλευση τονίστηκε ο ρόλος-κλειδί των τοπικών αρχών στον τομέα της απασχόλησης. Σε διάφορες απαντήσεις υπογραμμίστηκε ότι οι τοπικές αρχές μπορεί να αντιπροσωπεύουν μια πραγματική κινητήρια δύναμη στη διαμόρφωση τοπικών σχεδίων και η προσέγγιση της σύμπραξης αναφέρθηκε ιδιαίτερα ως το θεσμικό πλαίσιο για μια τέτοια δράση.

* Πολλές οργανώσεις του Τρίτου Συστήματος και ορισμένες τοπικές αρχές ανέφεραν τη δυνατότητα εισαγωγής κοινωνικών ρητρών στους δημόσιους διαγωνισμούς και στη σύναψη συμβάσεων υπηρεσιών, έτσι ώστε να προωθηθεί η απασχόληση, η κοινωνικά υπεύθυνη συμπεριφορά των επιχειρήσεων και η προαγωγή της παροχής υπηρεσιών των οργανώσεων του τρίτου συστήματος. Πολλά σχόλια αφορούσαν το θέμα των πόρων χρηματοδότησης των οργανώσεων του τρίτου συστήματος καθόσον η αστάθεια της χρηματοδότησης αποτελεί μείζον πρόβλημα για τον τρίτο τομέα. Ορισμένα σχόλια τόνισαν ότι ο τρίτος τομέας απαιτεί το ίδιο επίπεδο βοήθειας και υποστήριξης όπως και οι ΜΜΕ, συμπεριλαμβανομένου του σχεδιασμού επιχειρήσεων, της οικονομικής διαχείρισης, της ανάπτυξης των συστημάτων και της πρόσβασης στα παραδοσιακά χρηματοδοτικά μέσα.

* Όπως αναφέρθηκε από την Επιτροπή των Περιφερειών [46], κατάλληλες δεξιότητες και δομές αποτελούν προϋπόθεση για την ανάπτυξη της τοπικής απασχόλησης. Για να διαδραματίσουν στρατηγικό ρόλο οι τοπικές αρχές χρειάζονται πολιτιστική καθώς και διαχειριστική και οργανωτική αλλαγή, έτσι ώστε να υπερνικηθεί ο κατακερματισμός της πολιτικής, να βοηθηθεί ο συντονισμός μεταξύ διαφόρων τομέων αρμοδιότητας, να υπάρξει συνεργασία με άλλους παίκτες και να υιοθετηθούν προσεγγίσεις περισσότερο προσανατολισμένες στους δικαιούχους.

[46] Γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών της 21.01.2000, ΕΠ 187/2000 τελικό

* Διάφορα σχόλια συγκεντρώθηκαν στο ρόλο κλειδί που μπορούν να διαδραματίσουν οι τοπικές αρχές στην προαγωγή της χρήσης των ΤΠΕ και των νέων μεθόδων μάθησης στην ανάπτυξη στρατηγικών, στην παροχή σαφούς θεώρησης για τους τοπικούς παράγοντες ως καθοδηγητών της τοπικής οικονομικής ανάπτυξης και στην καθιέρωση προϋποθέσεων για νέες δραστηριότητες στις βιομηχανίες και υπηρεσίες υψηλής τεχνολογίας.

* Στο πλαίσιο της οικονομίας της βασισμένης στη γνώση, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή [47] συνέστησε ότι η ενθάρρυνση των "τοπικών πρωτοβουλιών και συμφωνιών κατάρτισης" πρέπει να αποσκοπεί στη διεύρυνση της πολιτιστικής επίγνωσης, στη διάδοση της τεχνογνωσίας, στην εισαγωγή των τεχνολογία της κοινωνίας της πληροφορίας, στην ενθάρρυνση της καινοτομίας, στη μεταποίηση και στις υπηρεσίες και στην προαγωγή του επαγγελματισμού και της απασχολησιμότητας.

[47] Γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, ΟΚΕ 1186/2000, Βρυξέλλες, 18/19.10.2000

* Υπάρχει ευρεία συναίνεση σχετικά με τη σημασία των ΜΜΕ για την ανάπτυξη της τοπικής απασχόλησης. Εντούτοις, ορισμένοι συμμετέχοντες παρατήρησαν ότι ο ρόλος των μεγάλων ή γενικών επιχειρήσεων δεν πρέπει να παραμελείται, καθόσον σε ευρεία κλίμακα αυτές διαρθρώνουν την τοπική απασχόληση μέσω της υπεργολαβίας και των διασυνδέσεων της αλυσίδας της προσφοράς.

* Σημειώθηκε ευρεία αναγνώριση ότι οι τοπικές στρατηγικές πρέπει να αρχίσουν να δημιουργούν κατάλληλο ρυθμιστικό και υποστηρικτικό πλαίσιο για τις επιχειρήσεις. Αναγνωρίστηκε επίσης ότι σημαντικοί ρυθμιστικοί τομείς, κατά κανόνα, δεν εμπίπτουν στην αρμοδιότητα των τοπικών ή περιφερειακών αρχών (π.χ. φορολογία και κοινωνική ασφάλιση, εργατικό δίκαιο, δίκαιο εταιρειών).

* Τα θέματα που έθεσε η ανακοίνωση σχετικά με το τρίτο σύστημα συζητήθηκαν εκτεταμένα. Με πολλές αντιδράσεις τονίσθηκε η ανάγκη κοινού ορισμού και αξιόπιστων στατιστικών.

* Γενικά τα σχόλια επιβεβαίωσαν ότι η κοινωνική οικονομία συμβάλλει σημαντικά στην κάλυψη μη ικανοποιηθεισών αναγκών σε τομείς όπως ο αθλητισμός, το περιβάλλον ή η βιολογική γεωργία. Εντούτοις, σημειώθηκε ότι οι οργανώσεις κοινωνικής οικονομίας συμμετέχουν και στους 4 στυλοβάτες της Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για την Απασχόληση και όχι μόνο στην ειδική κατευθυντήρια γραμμή για την ανάπτυξη της τοπικής απασχόλησης.

* Αναγνωρίστηκε ότι ο εθελοντικός τομέας μπορεί να διαδραματίσει ρόλο κλειδί στις συμπράξεις τοπικής απασχόλησης, εάν του αναγνωρισθεί ισότιμη θέση στη λήψη αποφάσεων, εάν η ανεξαρτησία του γίνεται σεβαστή, εάν ο ίδιος ο τομέας δέχεται την αρμοδιότητα του καθορισμού αμοιβαία συμφωνηθεισών προτεραιοτήτων πολιτικής.

* Η ανάγκη της συμμετοχής των κοινωνικών εταίρων στα διάφορα δίκτυα και όργανα στρατηγικού συντονισμού σε τοπικό επίπεδο αναγνωρίστηκε σε ευρεία κλίμακα. Ορισμένα σχόλια κατέδειξαν ότι οι διαρθρώσεις διαβούλευσης και διεπαγγελματικών διαπραγματεύσεων σε τοπικό επίπεδο είναι ασθενείς και ότι ο κοινωνικός διάλογος μπορούσε να είναι πιο ρεαλιστικός και πιο αποτελεσματικός στο περιφερειακό επίπεδο από ό,τι στο τοπικό. Αναφέρθηκαν επίσης οι δυσκολίες στο συντονισμό μεταξύ των διαφόρων επιπέδων (ευρωπαϊκό, εθνικό, περιφερειακό, τοπικό) που απαντούν οι κοινωνικοί εταίροι.

* Σε πολλά σχόλια τονίσθηκε ότι οι τοπικές δημόσιες υπηρεσίες απασχόλησης (ΔΥΑ) πρέπει να είναι πιο προνοητικές και να αξιοποιούν καλύτερα τις υπηρεσίες τους. Αφενός πρέπει να καθιστούν τις υπηρεσίες τους πιο προσιτές σε εκείνους που τις χρειάζονται, εντάσσοντας παράλληλα την αναζήτηση εργασίας στην αντιμετώπιση των ευρύτερων κοινωνικών αναγκών (στέγαση, υγεία πολιτισμός, εκπαίδευση). Αφετέρου, πρέπει να ανταποκρίνονται καλύτερα στις ανάγκες των επιχειρήσεων. Ο ρόλος τους ως μεσολαβητών στην αγορά εργασίας δεν πρέπει να περιορίζεται στην εξισορρόπηση της προσφοράς και της ζήτησης εργατικού δυναμικού: οι ΔΥΑ πρέπει επίσης να καταστούν μεσολαβητές μεταξύ επιχειρήσεων και κέντρων κατάρτισης, αναπτύσσοντας κατ' αυτό τον τρόπο περαιτέρω δεσμούς με τα σχολεία, τα ιδρύματα κατάρτισης, τα πανεπιστήμια, τα