Πρόταση ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για την προαγωγή της ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στην εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας

(υποβληθείσα από την Επιτροπή)

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

1. Εισαγωγη

Βασικός στόχος του ανά χείρας σχεδίου οδηγίας είναι η δημιουργία πλαισίου που θα διευκολύνει, σε μεσοπρόθεσμη βάση, τη σημαντική αύξηση της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ("ΗΕ-ΑΕΠ") στην ΕΕ. Πρόκειται για σημαντικό τμήμα των μέτρων που στοχεύουν στην εκπλήρωση της υποχρέωσης για μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου που ανέλαβε η ΕΕ στο Κυότο και πρέπει να εξετασθεί υπό το πρίσμα του ενδεικτικού στόχου του διπλασιασμού του μεριδίου της ανανεώσιμης ενέργειας, από το σημερινό 6%, σε 12% της μεικτής εσωτερικής ενεργειακής κατανάλωσης, όπως ορίζει η Λευκή Βίβλος για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και έχει εγκριθεί από το Συμβούλιο Ενέργεια τον Μάιο του 1998.

Προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος αυτός, η οδηγία προτείνει να απαιτείται από τα κράτη μέλη να λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα ώστε να εξασφαλίζεται ότι τα επίπεδα της ΗΕ-ΑΕΠ αναπτύσσονται σύμφωνα με τους ενεργειακούς και περιβαλλοντικούς στόχους σε εθνικό και κοινοτικό επίπεδο. Καλούνται επομένως τα κράτη μέλη να θεσπίσουν και να επιτύχουν εθνικούς στόχους για τη μελλοντική εσωτερική κατανάλωση ΗΕ-ΑΕΠ, συμβατούς με την Λευκή Βίβλο για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, καθώς και με τις εθνικές δεσμεύσεις για τη μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου υπό το πρίσμα των υποχρεώσεων που απορρέουν από το Κυότο. Οι εν λόγω στόχοι, καθώς και τα μέτρα για την επίτευξή τους, θα καθοριστούν σε ετήσια έκθεση που δημοσιοποιείται από όλα τα κράτη μέλη. Τότε η Επιτροπή θα προβεί σε εκτιμήσεις και θα δημοσιεύσει έκθεση για τις πολιτικές των κρατών μελών υπό το πρίσμα της Λευκής Βίβλου και των υποχρεώσεων του Κυότο.

Όσον αφορά τα συστήματα στήριξης της ΗΕ-ΑΕΠ, που εφαρμόζονται σήμερα στα περισσότερα κράτη μέλη, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι δεν υπάρχουν στην παρούσα φάση επαρκή στοιχεία για την θέσπιση εναρμονισμένου παγκοινοτικού συστήματος στήριξης που θα καθόριζε τις τιμές ΗΕ-ΑΕΠ μέσω κοινοτικού ανταγωνισμού μεταξύ παραγωγών ΗΕ- ΑΕΠ, ιδιαίτερα όσον αφορά την άμεση στήριξη των τιμών, που αποτελεί την σημαντικότερη μορφή στήριξης στην πράξη. Ωστόσο, η Επιτροπή πιστεύει ότι πρέπει να παραμείνει ο στόχος αυτός, δεδομένου ότι η επίτευξή του ενδέχεται, σε μεσοπρόθεσμη βάση, να μειώσει τις τιμές της ΗΕ-ΑΕΠ και να αυξήσει την διείσδυση της ΗΕ-ΑΕΠ στην εσωτερική αγορά. Επιπλέον, προκειμένου να δημιουργηθούν ισότιμοι όροι ανταγωνισμού στην εσωτερική αγορά ηλεκτρισμού, είναι αναγκαίο να αξιολογήσει, η Επιτροπή, συστήματα στήριξης σε όλες τις πηγές ηλεκτρικής ενέργειας. Ως εκ τούτου, η οδηγία επιβάλλει στην Επιτροπή να παρακολουθεί την εφαρμογή συστημάτων στήριξης των παραγωγών ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες, καθώς και από συμβατικές πηγές ενέργειας στα κράτη μέλη, και, εντός το πολύ πέντε ετών από την θέση της παρούσας οδηγίας σε ισχύ, να υποβάλει έκθεση για την εν προκειμένω κτηθείσα πείρα. Εάν προκύπτει από τα συμπεράσματα της εν λόγω έκθεσης, η Επιτροπή θα υποβάλει πρόταση για κοινοτικό πλαίσιο όσον αφορά τα συστήματα στήριξης της ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, βάσει των ήδη οριζόμενων στην παρούσα οδηγία αρχών.

Προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι το εμπόριο ΗΕ-ΑΕΠ είναι αξιόπιστο και πρακτικά εφικτό, το σχέδιο οδηγίας καλεί τα κράτη μέλη να θεσπίσουν σύστημα για την πιστοποίηση προέλευσης της ΗΕ-ΑΕΠ.

Τέλος, η οδηγία προβλέπει διάφορα συνοδευτικά μέτρα που αποσκοπούν στη δημιουργία ισότιμων όρων ανταγωνισμού και στη διευκόλυνση της διείσδυσης της ΗΕ-ΑΕΠ στην εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, κυρίως σε σχέση με τις διοικητικές διαδικασίες και τα σχετικά με το δίκτυο ζητήματα.

2. Αναλυση της πρότασης

2.1. Στόχοι για την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές (άρθρο 3)

Η προαγωγή των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας αποτελεί υψηλή κοινοτική προτεραιότητα, για λόγους ασφάλειας και διαποίκιλσης του ενεργειακού εφοδιασμού, περιβαλλοντικής προστασίας και κοινωνικής και οικονομικής συνοχής. Αυτό υπογραμμίστηκε ιδιαίτερα στην Λευκή Βίβλο της Επιτροπής για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, η οποία έτυχε της στηρίξεως του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου [1].

[1] Ανακοίνωση της Επιτροπής: Ενέργεια για το μέλλον: Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας - Λευκή Βίβλος για κοινοτική στρατηγική και σχέδιο δράσης (COM(97) 599 τελικό)· ψήφισμα του Συμβουλίου της 8ης Ιουνίου 1998 για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΕΕ C 198, 24.6.1998, σ. 1)· ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την ανωτέρω ανακοίνωση της Επιτροπής (Α4-0207/98).

Λόγω των σημαντικών δυνατοτήτων που έχουν οι ΑΕΠ για να συμβάλουν στην υλοποίηση των κοινοτικών δεσμεύσεων όσον αφορά τον περιορισμό των αερίων θερμοκηπίου, η επέκταση της χρήσης τους στην ΕΕ αποτελεί σημαντικό τμήμα της δέσμης μέτρων που απαιτείται για την ευθυγράμμιση με το Πρωτόκολλο του Κυότο, και, ενδεχομένως, της δέσμης μέτρων πολιτικής που χρειάζεται για την υλοποίηση των περαιτέρω δεσμεύσεων.

Οι ΑΕΠ διαδραματίζουν επίσης σημαντικό ρόλο στη διαδικασία της ενσωμάτωσης του περιβάλλοντος στην ενεργειακή πολιτική, που ζήτησε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Κάρντιφ το 1998, στο πλαίσιο της επίτευξης των στόχων της αειφόρου ανάπτυξης και της ενσωμάτωσης της περιβαλλοντικής πολιτικής στις άλλες κοινοτικές πολιτικές, στόχοι που επιβεβαιώθηκαν από τη Συνθήκη του Άμστερνταμ (άρθρο 6 της Συνθήκης ΕΚ).

Βάσει των δυνατοτήτων για περαιτέρω ανάπτυξη των ΑΕΠ στην Κοινότητα, η Λευκή Βίβλος προτείνει έναν ενδεικτικό στόχο της τάξεως του 12% για την μικτή εσωτερική ενεργειακή κατανάλωση για το σύνολο της Κοινότητας το έτος 2010. Δεν πρέπει να λησμονείται ότι στην Λευκή Βίβλο το ποσοστό αυτό του 12% του συνόλου των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στη μεικτή εσωτερική ενεργειακή κατανάλωση εκφράστηκε σε ειδικό μερίδιο 22,1% για την κατανάλωση ηλεκτρισμού που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Με άλλα λόγια, η Λευκή Βίβλος περιέχει προβολές για την ανάπτυξη ΗΕ-ΑΕΠ που απαιτείται για την επίτευξη της αναγκαίας συμμετοχής του τομέα του ηλεκτρισμού στον συνολικό στόχο του 12%. Η ανάπτυξη του εν λόγω μεριδίου του 22,1% απαιτεί ένταση των προσπαθειών τόσο σε επίπεδο Κοινότητας όσο και κρατών μελών.

Με τα ως άνω δεδομένα, στο έγγραφο εργασίας «Ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και η εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας», εξετάσθηκε η σκοπιμότητα του καθορισμού, σε όλα τα κράτη μέλη, σε κοινοτικό επίπεδο, δεσμευτικών στόχων κατανάλωσης ΗΕ-ΑΕΠ. Όπως αναφέρεται στο έγγραφο εργασίας, υπάρχουν σημαντικά επιχειρήματα υπέρ μιας τέτοιας προσέγγισης. Με έναν κατάλληλο καθορισμό τους, οι στόχοι αυτοί θα μπορούσαν να διευκολύνουν την επίτευξη του στόχου του 12% της Λευκής Βίβλου για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και θα εξασφάλιζαν ότι η ΗΕ-ΑΕΠ θα συμβάλει σημαντικά στην υλοποίηση των δεσμεύσεων της ΕΕ στο πλαίσιο του Πρωτοκόλλου του Κυότο.

Από την άλλη μεριά, σημαντικά είναι τα επιχειρήματα υπέρ της διατήρησης ενός μεγάλου βαθμού ευελιξίας των κρατών μελών, επιτρέποντάς τους, ανάλογα με τις εθνικές ιδιαιτερότητες, να καθορίζουν την εκάστοτε καταλληλότερη στρατηγική υλοποίησης των δεσμεύσεών τους όσον αφορά την αλλαγή του κλίματος και, εφόσον χρειάζεται, να προσαρμόζουν την στρατηγική ανάλογα με τις εξελίξεις.

Οπωσδήποτε πάντως, και παρά την ανάγκη για την ύπαρξη ορισμένης ευελιξίας, είναι σημαντικό να εξακολουθήσει να αυξάνεται σημαντικά ο ρόλος της ΗΕ-ΑΕΠ σε όλα τα κράτη μέλη και να συμμετέχουν ενεργώς τα τελευταία στην επίτευξη του εν λόγω στόχου. Μια κοινοτική οδηγία πρέπει να εξασφαλίζει το αναγκαίο πλαίσιο για μια τέτοια ανάπτυξη.

Κατά συνέπειαν, το σχέδιο οδηγίας προτείνει την εκ μέρους όλων των κρατών μελών λήψη των αναγκαίων μέτρων για να εξασφαλιστεί ότι η κατανάλωση ΗΕ-ΑΕΠ αναπτύσσεται ευθυγραμμιζόμενη με τους ανωτέρω ενεργειακούς και περιβαλλοντικούς στόχους. Ως εκ τούτου, τα κράτη μέλη θα κληθούν:

- να καθορίζουν και να επιτυγχάνουν ετήσιους εθνικούς στόχους για την μελλοντική εγχώρια κατανάλωση ΗΕ-ΑΕΠ σε καταναλισκόμενα kWh ή ως επί τοις εκατό ποσοστό της κατανάλωσης ηλεκτρικού ρεύματος για τα επόμενα δέκα έτη. οι στόχοι αυτοί πρέπει να είναι συμβατοί με τους στόχους που καθορίζονται στην Λευκή Βίβλο όσον αφορά τις ΑΕΠ, και ειδικότερα το κατά 22,1% ποσοστό συμμετοχής της ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στην συνολική κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ για το 2010, όπως αναφέρεται στο παράρτημα 1 της παρούσας οδηγίας. Επιπλέον, πρέπει να είναι συμβατοί και με τις δεσμεύσεις της Κοινότητας στο Κυότο όσον αφορά την αλλαγή του κλίματος·

- να δημοσιοποιούν, σε ετήσια βάση, τους εγχώριους στόχους και τα μέτρα που ελήφθησαν ή πρόκειται να ληφθούν σε εθνικό επίπεδο για την επίτευξή τους.

Αυτό σημαίνει ότι το επίπεδο των στόχων που καθορίζει κάθε κράτος μέλος, καθώς και ο συνδυασμός των πηγών ΗΕ-ΑΕΠ που συνιστούν τους στόχους, επαφίονται πλήρως στην επικουρικότητα, υπό τον όρο, ωστόσο, ότι οι εθνικοί στόχοι, μεμονωμένα και συλλογικά, είναι συμβατοί με τους στόχους που καθορίζονται στην Λευκή Βίβλο, καθώς και με τις δεσμεύσεις της ΕΕ από το Κυότο όσον αφορά την αλλαγή του κλίματος, όπως και με τυχόν σχετικές εθνικές δεσμεύσεις.

Σύμφωνα με το σχέδιο οδηγίας, η Επιτροπή θα υποχρεούται να εκτιμά, ανά τακτά χρονικά διαστήματα, κατά πόσον οι εθνικοί στόχοι πληρούν τα ως άνω κριτήρια, δηλαδή την συμμόρφωση με τους στόχους της Λευκής Βίβλου και με τις δεσμεύσεις του Κυότο και να δημοσιοποιεί, σε ετήσια έκθεση, τα συμπεράσματά της. Σε περίπτωση που η Επιτροπή συμπεραίνει ότι οι εθνικοί στόχοι είναι ασύμβατοι με τις ως άνω απαιτήσεις, θα υποβάλει προτάσεις στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο όσον αφορά τους μεμονωμένους και υποχρεωτικούς εθνικούς στόχους.

Προκειμένου να παράσχει στα κράτη μέλη ορισμένες ενδείξεις σχετικά με τους συμβατούς με τη Λευκή Βίβλο εθνικούς στόχους, η οδηγία, στο προοίμιο, αναφέρει ενδεικτικά το κατάλληλο επίπεδο εθνικών στόχων που είναι αναγκαίο για την επίτευξη του στόχου της Λευκής Βίβλου. Ο υπολογισμός ενδεικτικών στόχων ΗΕ-ΑΕΠ για τα κράτη μέλη στηρίζεται στην αρχή ότι οι στόχοι πρέπει να είναι, στο σύνολό τους, συμβατοί με τον στόχο της Λευκής Βίβλου και ότι αυτό πρέπει να επιτευχθεί με κοινή προσπάθεια βάσει του τεχνολογικού και οικονομικού δυναμικού των συστημάτων στήριξης των κρατών μελών (άρθρο 4) [2].

[2] Λεπτομερή στοιχεία για τα χρησιμοποιούμενα δεδομένα και την μεθοδολογία θα δημοσιευθούν από τις υπηρεσίες της Επιτροπής κατά την νομοθετική διαδικασία.

Τα κράτη μέλη χρησιμοποιούν διαφορετικούς μηχανισμούς στήριξης της ΗΕ-ΑΕΠ σε εθνικό επίπεδο, όπως η ενίσχυση των επενδύσεων, οι φοροαπαλλαγές ή η μείωση φόρων, η επιστροφή φόρων και η στήριξη της τιμής που καταβάλλεται στον παραγωγό (άμεση στήριξη των τιμών), πρακτική που στα περισσότερα κράτη μέλη συνιστά το βασικό μέσο προώθησης της ΗΕ-ΑΕΠ. Μολονότι το κόστος μειώνεται με γρήγορους ρυθμούς, λόγω της τεχνολογικής προόδου και των αυξανόμενων οικονομιών κλίμακας, η στήριξη αναμένεται να παραμείνει μεσοπρόθεσμα αναγκαία.

Σύμφωνα με τα συστήματα άμεσης στήριξης των τιμών, οι παραγωγοί ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, τυγχάνουν, βάσει κρατικών κανονισμών, άμεσης ή έμμεσης οικονομικής ενίσχυσης υπό μορφή επιχορηγήσεως ανά παρεχόμενη και πωλούμενη kWh. Σήμερα υπάρχουν δύο, ουσιαστικά, κατηγορίες συστημάτων άμεσης στήριξης των τιμών εντός της ΕΕ: (i) τα συστήματα ποσοστώσεων, και (ii) τα συστήματα σταθερών τιμών.

(i) Τα συστήματα ποσοστώσεων, που εφαρμόζονται ιδίως στο Ηνωμένο Βασίλειο, στην Ιρλανδία και στις Κάτω Χώρες και των οποίων προβλέπεται η εισαγωγή στη Δανία και στην Φλάνδρα, βασίζονται στον καθορισμό της τιμής μέσω του ανταγωνισμού μεταξύ των παραγωγών ΗΕ-ΑΕΠ για την διαθέσιμη στήριξη, μετά από απόφαση του περί ου ο λόγος κράτους μέλους για τα επιθυμητά επίπεδα ΗΕ-ΑΕΠ. Σήμερα λειτουργούν δύο διαφορετικοί μηχανισμοί: τα πράσινα πιστοποιητικά και τα συστήματα διαγωνισμών.

Στο πλαίσιο του συστήματος πράσινων πιστοποιητικών, η ΗΕ-ΑΕΠ πωλείται σε τιμές αγοράς. Προκειμένου να χρηματοδοτηθεί το επιπλέον κόστος παραγωγής ηλεκτρισμού από ΑΕΠ, και να εξασφαλιστεί η παραγωγή του επιθυμητού ηλεκτρισμού από ΑΕΠ, οι καταναλωτές, στο σύνολό τους, υποχρεούνται να αγοράζουν συγκεκριμένο αριθμό πράσινων πιστοποιητικών από τους παραγωγούς ΗΕ-ΑΕΠ, σύμφωνα με σταθερό ποσοστό, ή ποσόστωση, της συνολικής τους κατανάλωσης/παραγωγής ηλεκτρισμού. Δεδομένου ότι οι καταναλωτές επιθυμούν να αγοράσουν τα εν λόγω πιστοποιητικά όσο το δυνατόν φθηνότερα, μια δευτερεύουσα αγορά πιστοποιητικών αναπτύσσεται από τον ανταγωνισμό των παραγωγών ΑΕΠ για την πώληση των πράσινων πιστοποιητικών.

Σύμφωνα με μια διαδικασία διαγωνισμών, το κράτος προκηρύσσει σειρά διαγωνισμών για την προμήθεια ΗΕ-ΑΕΠ, η οποία στη συνέχεια διοχετεύεται στην τοπική κατανάλωση, βάσει συμβάσεων, στην τιμή που προέκυψε από τον διαγωνισμό. Το επιπλέον κόστος που δημιουργεί η αγορά ΗΕ-ΑΕΠ μετακυλίεται στον τελικό καταναλωτή της ηλεκτρικής ενέργειας, μέσω ειδικού τέλους.

(ii) Τα συστήματα σταθερών τιμών, που εφαρμόζονται σήμερα σε διάφορες χώρες της ΕΕ και ειδικότερα στην Γερμανία και στην Ισπανία, χαρακτηρίζονται από τον καθορισμό συγκεκριμένης τιμής για την ΗΕ-ΑΕΠ που πρέπει να καταβληθεί από τις επιχειρήσεις ηλεκτρικής ενέργειας, συνήθως διανομείς, στους εγχώριους παραγωγούς ΗΕ-ΑΕΠ. Σε τέτοια συστήματα, δεν υπάρχει, κατ' αρχήν, ποσόστωση ή μέγιστο όριο ΗΕ-ΑΕΠ, που καθορίζουν τα κράτη μέλη. Όμως, το εν λόγω όριο ή ποσόστωση καθορίζεται έμμεσα από το επίπεδο στο οποίο ορίζεται η τιμή της ΗΕ-ΑΕΠ. Μια παραλλαγή του συστήματος σταθερών τιμών είναι ο μηχανισμός σταθερής πριμοδότησης, σύμφωνα με τον οποίο η κυβέρνηση ορίζει ένα σταθερό πριμ ή ένα περιβαλλοντικό επίδομα, πέραν της κανονικής τιμής ή της τιμής σποτ, του ηλεκτρικού ρεύματος, στους παραγωγούς ΗΕ-ΑΕΠ. Στις περιπτώσεις όπου οι σταθερές τιμές συνδέονται με την τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας στην αγορά, στην πράξη υπάρχει μικρή διαφορά μεταξύ των συστημάτων σταθερών τιμών και σταθερής πριμοδότησης. Οι σταθερές τιμές ή η σταθερή πριμοδότηση μπορούν να αναπροσαρμοστούν από την κυβέρνηση ώστε να αντικατοπτρίζουν την μείωση του κόστους.

Τα προαναφερθέντα συστήματα, ειδικότερα δε τα συστήματα σταθερών τιμών, υπήρξαν, σε γενικές γραμμές, πολύ επιτυχή στην σημαντική αύξηση του μεριδίου της ΗΕ-ΑΕΠ στην ηλεκτροπαραγωγή της Κοινότητας. Είναι αναγκαίο να εξακολουθήσει η συνύπαρξη και να ενισχυθούν τα εν λόγω συστήματα, εντός των ορίων που καθορίζει η συνθήκη ΕΚ και, ειδικότερα, τα άρθρα 87 και 88, προκειμένου να επιτευχθούν οι εθνικοί στόχοι που τα κράτη μέλη θα κληθούν να θεσπίσουν δυνάμει της παρούσας οδηγίας και, ενόσω οι τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος θα εξακολουθούν να μην αντικατοπτρίζουν πλήρως το πλήρες κοινωνικό και περιβαλλοντικό κόστος και οφέλη των χρησιμοποιούμενων ενεργειακών πηγών. Ωστόσο, το ζήτημα είναι κατά πόσον τα εν λόγω συστήματα πρέπει να προσαρμοστούν στους νέους όρους πλαισίου της εσωτερικής αγοράς ηλεκτρισμού. Θα ήταν ευκταίο εάν τελικά η, με στηριζόμενες τιμές, αγορά ΕΗ-ΑΕΠ επωφελείτο από τα πλεονεκτήματα που παρέχει η αναπτυσσόμενη εσωτερική αγορά, πράγμα το οποίο θα σήμαινε, στην πράξη, προαγωγή του παγκοινοτικού εμπορίου και ανταγωνισμού μεταξύ ισοδύναμων προμηθευτών ΗΕ-ΑΕΠ. Είναι γεγονός ότι τόσο το εμπόριο όσο και ο ανταγωνισμός θα συνέβαλλαν στην αύξηση του μεριδίου της ΗΕ-ΑΕΠ στην ΕΚ, δεδομένου ότι θα μειωνόταν το κόστος και θα διευκολυνόταν η πλήρης εκμετάλλευση του δυναμικού για ανάπτυξη των ΑΕΠ στην ΕΚ, πράγμα που, συχνά, συναρτάται με τις γεωγραφικές συνθήκες.

Σήμερα ωστόσο, δεν προάγεται το παγκοινοτικό εμπόριο και ο ανταγωνισμός της, με στήριξη τιμών, ΗΕ-ΑΕΠ: στο πλαίσιο όλων των υφιστάμενων συστημάτων στήριξης τιμών, η στήριξη παρέχεται κατ' αποκλειστικότητα στις περιπτώσεις όπου οι παραγόμενες ποσότητες πωλούνται από εθνικούς παραγωγούς ΗΕ-ΑΕΠ στην εθνική αγορά.

Το εν λόγω χαρακτηριστικό των υφιστάμενων συστημάτων θα μπορούσε να μεταβληθεί με τη δημιουργία ενός πλαισίου σταδιακής μετάβασης από αμιγώς εθνικά συστήματα σε συστήματα που επιτρέπουν τη συμμετοχή όλων των παραγωγών στην ΕΚ. Αυτό θα οδηγούσε σταδιακά στην δημιουργία μιας παγκοινοτικής αγοράς ΗΕ-ΑΕΠ, εντός της εσωτερικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Κατ' αρχήν, δύο είναι οι τρόποι επίτευξης του εν λόγω στόχου:

Με βάση μια πρώτη προσέγγιση, τα κράτη μέλη θα εξακολουθήσουν να εφαρμόζουν τα οικεία εθνικά συστήματα στήριξης, υπό τον όρο ότι είναι συμβατά με τους περί ενισχύσεων κανόνες, αλλά θα τερματίσουν την πρακτική της με βάση την εθνικότητα επιλεκτικότητας και θα επιτρέψουν τη συμμετοχή ξένων παραγωγών καθώς και, τελικά, το εμπόριο και τον ανταγωνισμό στον τομέα των ΑΕΠ. Η προσέγγιση αυτή παρουσιάζει το πλεονέκτημα του να διατηρεί αλώβητη την αρχή των εθνικών συστημάτων, ευθυγραμμιζόμενη με την επικουρικότητα, πλην όμως θα «άνοιγε» τα συστήματα στους ξένους παραγωγούς. Ωστόσο, το μειονέκτημά της συνίσταται στο ότι η συνύπαρξη διαφορετικών συστημάτων, ακόμη και εάν είναι ανοικτά στους ξένους παραγωγούς, δύναται να οδηγήσει σε στρεβλώσεις της αγοράς, π.χ. όταν όλοι οι παραγωγοί ΑΕΠ θα προσπαθήσουν να επωφεληθούν από το εθνικό σύστημα που παρέχει τους καλύτερους όρους, λόγου χάριν σε πληρωνόμενες τιμές.

Μια άλλη δυνατότητα θα ήταν η υποκατάσταση των εθνικών συστημάτων από σύστημα προαγωγής λειτουργούν σε εναρμονισμένη, σε κοινοτικό επίπεδο, βάση, δηλαδή ένα και μοναδικό σύστημα εφαρμοστέο σε ολόκληρη την Κοινότητα. Κατ' αυτόν τον τρόπο θα αποφεύγονταν τα προαναφερθέντα μειονεκτήματα της συνύπαρξης εθνικών συστημάτων. Ωστόσο, λόγω της σχετικά περιορισμένης πείρας με τους διάφορους μηχανισμούς στήριξης τιμών σε εθνικό επίπεδο, ιδίως όσον αφορά το καινοτόμο σύστημα των «πράσινων πιστοποιητικών», θα ήταν δύσκολο να επιλεγεί ο κατάλληλος σχεδιασμός ενός τέτοιου μηχανισμού. Βάσει των υφιστάμενων ενδείξεων, δεν είναι επί του παρόντος σκόπιμο να συναχθεί το συμπέρασμα ότι ένα από τα υφιστάμενα συστήματα θα έπρεπε να αποτελέσει την αποκλειστική βάση μιας εσωτερικής αγοράς ΗΕ-ΑΕΠ.

Με βάση τα ανωτέρω και λαμβανομένων υπόψη των πολυάριθμων σχολίων που διατυπώθηκαν σχετικά, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα να μην περιλάβει, στην παρούσα φάση, κανόνες στην οδηγία για συστήματα στήριξης των τιμών. Η προσέγγιση αυτή παρουσιάζει το πλεονέκτημα της παροχής άνεσης χρόνου για την επεξεργασία ενός κοινοτικού πλαισίου βάσει της κτηθησόμενης, στο άμεσο μέλλον, πείρας σε εθνικό επίπεδο και κρίνεται κατάλληλη στον βαθμό που είναι σχετικά μικρό το τμήμα της ΗΕ-ΑΕΠ που επωφελείται από εθνικά συστήματα στήριξης τιμών στην Κοινότητα.

Ωστόσο, σε μεσοπρόθεσμη βάση, τα συστήματα άμεσης στήριξης των τιμών πρέπει να προσαρμοστούν στις αρχές της εσωτερικής αγοράς, κατ´αρχάς προκειμένου να διευκολυνθεί η περαιτέρω ανάπτυξη της ΗΕ-ΑΕΠ, μέσω της αύξησης των δυνατοτήτων εμπορίας και ανταγωνισμού, αλλά και προκειμένου να αποφευχθούν, με την αύξηση του μεριδίου της ΗΕ-ΑΕΠ, ενδεχόμενες συγκρούσεις με το δίκαιο ΕΚ. Για την εν λόγω προσαρμογή, όχι μόνο τα συστήματα άμεσης στήριξης τιμών πρέπει να ληφθούν υπόψη, αλλά όλες οι υφιστάμενες μορφές στήριξης, και αυτό για λόγους πληρότητας και εξασφάλισης της συνοχής μεταξύ των διαφόρων μορφών στήριξης. Επιπλέον, για λόγους εξασφάλισης ισότιμων όρων ανταγωνισμού στην εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, είναι επίσης αναγκαίο να αξιολογηθούν τα συστήματα στήριξης των συμβατικών πηγών ηλεκτρικής ενέργειας και να διερευνηθούν οι τρόποι επίδρασης των τελευταίων στην αγορά ΗΕ-ΑΕΠ. Ως εκ τούτου, η οδηγία θεσπίζει υποχρέωση της Επιτροπής για την παρακολούθηση της εφαρμογής των υφιστάμενων συστημάτων στήριξης στα κράτη μέλη και, το πολύ εντός πέντε ετών από της θέσεως σε ισχύ της παρούσας οδηγίας, για την υποβολή έκθεσης σχετικά με την κτηθείσα πείρα από την εφαρμογή των διαφορετικών εθνικών συστημάτων στήριξης στα κράτη μέλη. Εφόσον είναι αναγκαίο, και υπό το φως των συμπερασμάτων της εν λόγω έκθεσης, η Επιτροπή θα υποβάλει πρόταση για κοινοτικό πλαίσιο όσον αφορά τα συστήματα στήριξης για την ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές. Ωστόσο, προκειμένου να υπάρχει ήδη, στην παρούσα φάση, μια σχετική προοπτική, η οδηγία ορίζει τις αρχές επί τη βάσει των οποίων θα διαμορφωθεί μια μελλοντική πρόταση:

- συμβατότητα με τις αρχές της εσωτερικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας,

- συνεκτίμηση των χαρακτηριστικών των διαφόρων τεχνολογιών,

- αποτελεσματικότητα και απλότητα,

- συμπερίληψη επαρκών μεταβατικών καθεστώτων, ούτως ώστε να διατηρηθεί η εμπιστοσύνη των επενδυτών και να αποφευχθούν περιττά έξοδα.

Σημειωτέον ότι η εν λόγω προσέγγιση δεν σημαίνει την μη εφαρμογή κοινοτικών κανόνων στα συστήματα άμεσης στήριξης τιμών καθ' ον χρόνον δεν θα έχει ακόμη θεσπιστεί το μελλοντικό κοινοτικό πλαίσιο. Η Επιτροπή κρίνει τη συμβατότητά τους με τους περί κρατικών ενισχύσεων κανόνες βάσει των "κοινοτικών κατευθυντήριων τιμών για τις κρατικές ενισχύσεις που αποβλέπουν στην προστασία του περιβάλλοντος". Η Επιτροπή υπέβαλε προσφάτως σχέδιο αναθεωρημένων κατευθυντηρίων τιμών. Οι τελευταίες θα διευκολύνουν την εφαρμογή εθνικών συστημάτων στήριξης τιμών για την ΗΕ-ΑΕΠ, θεσπίζοντας σαφείς και ευνοϊκούς κανόνες, εξασφαλίζοντας δε ταυτοχρόνως την συμμόρφωση με τους περί κρατικών ενισχύσεων κανόνες της Συνθήκης.

Η Επιτροπή επιμένει ότι πρέπει να επιτευχθεί πρόοδος στην έγκριση της πρότασής της του 1997 για οδηγία του Συμβουλίου, που αναδιαρθρώνει το κοινοτικό πλαίσιο για την φορολόγηση των ενεργειακών προϊόντων (COM(97) 30 τελικό, της 12ης Μαρτίου 1997). Η πρόταση αυτή αποβλέπει στη θέσπιση νέου κοινοτικού πλαισίου που καθιστά δυνατή την αναδιάρθρωση των εθνικών φορολογικών συστημάτων και τη βελτίωση της επίτευξης των εθνικών στόχων όσον αφορά, μεταξύ άλλων, το περιβάλλον και την ενεργειακή πολιτική, μη θίγοντας ταυτοχρόνως, ένα καίριο κοινοτικό επίτευγμα, δηλαδή την ενιαία αγορά.

2.2 Εγγύηση προέλευσης

Χρειάζεται να υπάρχουν μηχανισμοί που επιτρέπουν τον προσδιορισμό της προέλευσης της ΗΕ-ΑΕΠ που διατίθεται στην εσωτερική αγορά. Η σε εθνικό επίπεδο κτηθείσα πείρα δείχνει ότι αυξάνεται συνεχώς το ενδιαφέρον των καταναλωτών για "καθαρό" ηλεκτρικό ρεύμα, και για το κατά πόσον αυτό είναι σήμερα ακριβότερο απ' ό,τι το "συμβατικό" ηλεκτρικό ρεύμα. Επίσης, η εφαρμογή, λόγου χάριν, οικολογικής έμπνευσης φορολογικών καθεστώτων στα κράτη μέλη ενδεχομένως θα απαιτήσει τον προσδιορισμό της προέλευσης του εισαγόμενου ηλεκτρικού ρεύματος όσον αφορά την χρησιμοποιούμενη πρωτογενή πηγή ενέργειας.

Τούτων δοθέντων και προκειμένου να καταστεί δυνατή η αποδοτική εμπορία ΗΕ-ΑΕΠ, είναι αναγκαία η ύπαρξη συστήματος εγγύησης της προέλευσης, το οποίο θα επιτρέψει στους αγοραστές να είναι σίγουροι για το ότι το αγοραζόμενο ηλεκτρικό ρεύμα έχει παραχθεί από ανανεώσιμες πηγές. Ελλείψει τέτοιου συστήματος, όχι μόνο θα είναι δύσκολο για τους δυνητικούς εισαγωγείς να προσδιορίζουν τους παραγωγούς ΗΕ-ΑΕΠ, αλλά και η "πολλαπλή πώληση" ηλεκτρικού ρεύματος από ΑΕΠ ενδέχεται να δημιουργεί προβλήματα. Για λόγους που περιγράφονται στο σημείο 2.5, συνιστάται να περιληφθεί στην πιστοποίηση η ηλεκτρική ενέργεια από μεγάλες υδροηλεκτρικές μονάδες άνω των 10 MW. Μολονότι ένα ενιαίο σύστημα πιστοποίησης ΕΕ και μηχανισμός ελέγχου και επαλήθευσης θα αποτελούσε, από πολλές πλευρές, την αποτελεσματικότερη προσέγγιση για την εγγύηση της προέλευσης από ΑΕΠ, προτείνεται, τουλάχιστον προς το παρόν, κάθε κράτος μέλος να είναι υπεύθυνο για την εγγύηση των παραγωγών ΑΕΠ στην επικράτειά του. Τα εγγυητικά πιστοποιητικά θα ορίζουν τις πηγές ενέργειας από τις οποίες έχει παραχθεί το ηλεκτρικό ρεύμα. Σύμφωνα με το σκεπτικό που αναπτύχθηκε στο σημείο 2.5, τα πιστοποιητικά που καλύπτουν τις υδροηλεκτρικές εγκαταστάσεις θα διευκρινίζουν το κατά πόσον η δυναμικότητα είναι μεγαλύτερη ή μικρότερη των 10 MW. Τα πιστοποιητικά θα αναγνωρίζονται αμοιβαία από τα κράτη μέλη. Μετά από διαβουλεύσεις με εθνικούς εμπειρογνώμονες, η Επιτροπή θα εξετάσει τον τύπο και τις ρυθμίσεις που τα κράτη μέλη θα καλούνται να υιοθετούν στις εγγυήσεις τους, στην έκθεση για την εφαρμογή της οδηγίας. Εάν κριθεί αναγκαίο, η Επιτροπή θα προτείνει τότε την λήψη περαιτέρω σχετικών μέτρων.

Πρέπει, ωστόσο, να αναγνωρισθεί ότι η απάτη συνιστά εν προκειμένω έναν πραγματικό κίνδυνο και πρέπει να προληφθεί εν τη γενέσει της. Οι εν προκειμένω εγγυήσεις θα έχουν μεγάλη αξία και, χωρίς κατάλληλες διαδικασίες ελέγχου, θα αποτελούν υποψήφιους απάτης. Προκειμένου να καταστεί δυνατή μια ουσιαστική αμοιβαία αναγνώριση, είναι σημαντική η ύπαρξη αμοιβαίας εμπιστοσύνης. Προς την κατεύθυνση αυτή, το σχέδιο οδηγίας προβλέπει ότι (i) τα κράτη μέλη οφείλουν να διαμορφώσουν κατάλληλους μηχανισμούς ώστε να εξασφαλίζεται ότι οι εγγυήσεις είναι ακριβείς και αξιόπιστες (ii) τα κράτη μέλη οφείλουν να υποβάλουν, σε ετήσια βάση, εκθέσεις για τα μέτρα εξασφάλισης κατά της απάτης, (iii) η Επιτροπή, βάσει των εθνικών εκθέσεων, θα συντάσσει τακτική συνολική έκθεση και (iv) η "ομάδα παρακολούθησης" από εθνικούς εμπειρογνώμονες, η οποία συνιστάται στο πλαίσιο της παρακολούθησης της εφαρμογής της περί ηλεκτρικής ενέργειας οδηγίας, θα εξετάζει, τουλάχιστον μια φορά κατ' έτος, την εν προκειμένω κτηθείσα πείρα, καθώς και τα τυχόν ενδεικνυόμενα μέτρα ή βελτιώσεις. Επιπλέον, η οδηγία ορίζει ότι η Επιτροπή θα επιλύει διενέξεις, π.χ. διένεξη μεταξύ κρατών μελών για την ισχύ τέτοιων εγγυήσεων.

2.3 Διοικητικές και σχεδιαστικές διαδικασίες (άρθρο 6)

Ένα σημαντικό εμπόδιο στην περαιτέρω ανάπτυξη της ΗΕ-ΑΕΠ στην ΕΕ είναι οι διοικητικές και σχεδιαστικές διαδικασίες που καλούνται να ακολουθήσουν οι δυνητικοί παραγωγοί. Το γεγονός αυτό υπογραμμίστηκε από σειρά φορέων εκπροσώπησης των παραγωγών αιολικής ενέργειας, καθώς και άλλων μορφών ενέργειας από ΑΕΠ.

Τα άρθρα 4-6 της οδηγίας για την ηλεκτρική ενέργεια καθορίζουν τους εν προκειμένω βασικούς κανόνες, και ορίζουν, ειδικότερα, ότι όταν ακολουθείται μια διαδικασία εγκρίσεως, οι κανόνες πρέπει να είναι αντικειμενικοί και αμερόληπτοι.

Σημειωτέον, ωστόσο, ότι οι εν λόγω κανόνες, οι οποίοι συχνά διαμορφώθηκαν τόσο για μεγάλα όσο και για μικρά έργα ηλεκτροπαραγωγής από ΑΕΠ, δημιουργούν σημαντική επιβάρυνση στους παραγωγούς ΑΕΠ, λόγω της μικρής κλίμακάς τους, τόσο σε συνολική βάση όσο και για την μέση μονάδα ηλεκτροπαραγωγής.

Υπό τις συνθήκες αυτές, και δεδομένης της ανάγκης ενθάρρυνσης των παραγωγών ΗΕ-ΑΕΠ σε ολόκληρη την ΕΕ, η εν προκειμένω εναρμόνιση αναμένεται να έχει σημαντικά οφέλη. Ωστόσο, η προσέγγιση αυτή θα παρουσίαζε και ορισμένα μειονεκτήματα. Οι διαδικασίες σχεδιασμού διαφέρουν σημαντικά από το ένα κράτος μέλος στο άλλο, και συνεκτιμούν τις πολύ διαφορετικές περιβαλλοντικές, δημογραφικές και ομοσπονδιακές δομές που συνυπάρχουν στην Κοινότητα.

Υπό τις συνθήκες αυτές, και λαμβανομένης υπόψη της αρχής της επικουρικότητας, προτείνεται να μην υιοθετηθεί εν προκειμένω ειδική εναρμόνιση.

Ωστόσο, είναι αναγκαίο να καταβληθούν προσπάθειες για να επιτευχθεί πρόοδος στον εν λόγω τομέα. Προτείνεται λοιπόν να κληθούν όλα τα κράτη μέλη:

(i) να επανεξετάσουν τα υφιστάμενα μέτρα, διοικητικά και σχεδιασμού, που οφείλουν να λαμβάνουν οι δυνητικοί παραγωγοί ΗΕ-ΑΕΠ, ώστε να καθοριστούν οι τυχόν δράσεις που μπορούν να αναληφθούν για να περιοριστούν τα κανονιστικά εμπόδια στην αύξηση της παραγωγής ΗΕ-ΑΕΠ, όπως (α) καθορισμός αποκλειστικών σημείων παραλαβής των αιτήσεων έγκρισης (β) εξασφάλιση του συντονισμού μεταξύ των εμπλεκόμενων διοικητικών φορέων και καθορισμός λογικών προθεσμιών (γ) θέσπιση μιας ταχείας διαδικασίας σχεδιασμού για τους παραγωγούς ΗΕ-ΑΕΠ, (δ) ενδεχόμενη δυνατότητα θέσπισης μηχανισμών βάσει των οποίων η απουσία απόφασης από τους αρμόδιους φορείς σχετικά με αίτηση για την χορήγηση άδειας, σε συγκεκριμένη χρονική περίοδο, οδηγεί αυτομάτως στην χορήγηση της περί ης ο λόγος άδειας, (ε) χάραξη ειδικών κατευθυντήριων γραμμών σχεδιασμού για τα έργα ΑΕΠ, (στ) καθορισμός, σε εθνικό, περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο, τόπων κατάλληλων για την εγκατάσταση νέων μονάδων ηλεκτροπαραγωγής - ΑΕΠ και (ζ) θέσπιση εκπαιδευτικών προγραμμάτων για το προσωπικό το υπεύθυνο για τις διαδικασίες χορήγησης αδειών, και

(ii) να δημοσιεύσουν σχετική έκθεση, όπου θα περιέχονται τα συμπεράσματα όσον αφορά την αναληπτέα δράση, το αργότερο εντός δύο ετών από της θέσεως της παρούσας οδηγίας σε ισχύ. Η Επιτροπή θα υποβάλει, βάσει των εκθέσεων των κρατών μελών, έκθεση για την κτηθησόμενη εκ μέρους των κρατών μελών πείρα, υποδεικνύοντας την βέλτιστη πρακτική.

2.4 Θέματα σύνδεσης και ενίσχυσης δικτύων (άρθρο 7)

Οι παραγωγοί ΗΕ-ΑΕΠ πρέπει να είναι σίγουροι ότι είναι σε θέση να τροφοδοτήσουν το δίκτυο μεταφοράς με ρεύμα. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, δεδομένου ότι, συχνά, η ΗΕ-ΑΕΠ προέρχεται από μικρής κλίμακας έργα τα οποία είναι οικονομικώς εκτεθειμένα σε διακοπές των παραγόμενων από αυτά ποσοτήτων ηλεκτρικής ενέργειας.

Ως εκ τούτου, το σχέδιο οδηγίας περιλαμβάνει διάταξη σύμφωνα με την οποία τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα μέτρα που είναι αναγκαία ώστε οι φορείς εκμετάλλευσης συστημάτων μεταφοράς να χορηγούν, στο έδαφός τους, προτεραιότητα μεταφοράς στην ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές.

Επιπλέον, οι παραγωγοί ΗΕ-ΑΕΠ που επιθυμούν να μεταφέρουν ηλεκτρικό ρεύμα στο δίκτυο πρέπει να είναι συνδεδεμένοι, γεγονός το οποίο ενδέχεται να συνεπάγεται την ύπαρξη ακριβών εγκαταστάσεων, ιδίως για την αιολική ενέργεια που συχνά παράγεται σε περιοχές απομεμακρυσμένες από το δίκτυο. Ως εκ τούτου, το κόστος σύνδεσης ενδέχεται να αυξάνει σημαντικά το επενδυτικό κόστος και να δρα απαγορευτικά στην δημιουργία εγκαταστάσεων. Αυτό αληθεύει ιδιαίτερα λόγω του μικρού μεγέθους πολλών μονάδων ηλεκτροπαραγωγής από ανανεώσιμες πηγές: το κόστος σύνδεσης αντιπροσωπεύει ένα σημαντικά μεγαλύτερο μερίδιο της συνολικής ανά μονάδα επένδυσης, στην περίπτωση εγκαταστάσεων ΗΕ-ΑΕΠ, απ' ό,τι για μια συμβατική μονάδα.

Εξάλλου, στον βαθμό που συνδέονται νέοι παραγωγοί ηλεκτρικού ρεύματος, η ενίσχυση του δικτύου, δηλαδή η εγκατάσταση νέων ή ενισχυμένων γραμμών, ενδέχεται να είναι απαραίτητη. Το ζήτημα του ποιός θα κληθεί να καταβάλει το τίμημα των εν λόγω επενδύσεων για την ενίσχυση του δικτύου δύναται να επηρεάσει τους ρυθμούς διείσδυσης της ΗΕ-ΑΕΠ.

Από την άλλη πλευρά, η σύνδεση ενός νέου παραγωγού μπορεί να έχει θετικά αποτελέσματα για το σύστημα δικτύου. Εάν συνδεθεί σε κατάλληλο τμήμα του συστήματος, ένας νέος παραγωγός μπορεί να ενισχύσει το σύστημα δικτύου απλώς και μόνο με την ύπαρξή του, εκτείνοντας ή υποβοηθώντας το. Κατά συνέπειαν, οι ενισχύσεις οι προβλεπόμενες από τον φορέα εκμετάλλευσης δικτύου καθίστανται μη αναγκαίες, ή μπορούν να αναβληθούν.

Για να λειτουργήσει ορθά, η εσωτερική αγορά στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας πρέπει να εξασφαλίζει ίσους όρους για όλους τους υφιστάμενους και δυνητικούς παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας. Για τον λόγο αυτόν οι επιβαρύνσεις που επωμίζονται οι παραγωγοί ΗΕ-ΑΕΠ σε σχέση με το σύστημα δικτύου, θα πρέπει να αντικατοπτρίζουν πιστά το οικονομικό κόστος και τα οφέλη που συνδέονται με τη σύνδεση, προκειμένου να αποφευχθεί το ενδεχόμενο του να καταστεί, άδικα, απαγορευτικό το κόστος της σύνδεσης και το κόστος του συστήματος δικτύου.

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η οδηγία για την ηλεκτρική ενέργεια, στην παράγραφο 2 του άρθρου 7, προβλέπει ότι τα κράτη μέλη πρέπει να μεριμνούν για την κατάρτιση και την δημοσιοποίηση τεχνικών κανόνων και λειτουργικών απαιτήσεων όσον αφορά τη σύνδεση των παραγωγών στο δίκτυο μεταφοράς με αντικειμενικό και αμερόληπτο τρόπο. Ωστόσο, δεν υπάρχει αντίστοιχη πρόβλεψη όσον αφορά το σύστημα διανομής.

Έχει προταθεί να βαρύνει, ως γενικός κανόνας, το κόστος σύνδεσης των παραγωγών ΗΕ-ΑΕΠ το φορέα εκμετάλλευσης του δικτύου, προκειμένου να διευκολυνθεί η ανάπτυξη εγκαταστάσεων ΗΕ-ΑΕΠ. Ωστόσο, είναι αμφίβολο κατά πόσον η προσέγγιση αυτή μπορεί να θεωρηθεί κατάλληλη. Στην πραγματικότητα, αυτό θα οδηγήσει σε μία κατάσταση όπου η απόσταση από το δίκτυο δεν θα ενδιαφέρει τους δυνητικούς επενδυτές. Κατά συνέπειαν, μία τέτοια προσέγγιση θα ενθαρρύνει την ανάπτυξη μη οικονομικών εγκαταστάσεων. Αντιθέτως, προκειμένου να εξασφαλιστεί η ορθολογική ανάπτυξη του τομέα ΑΠΕ στην ΕΕ, είναι σημαντικό να λαμβάνονται πλήρως υπόψη όλες οι σχετικές επενδύσεις, συμπεριλαμβανομένου του κόστους της σύνδεσης με το δίκτυο.

Δεν φαίνεται απαραίτητο να θεσπιστούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο υποχρεωτικοί κανόνες για τον επιμερισμό του κόστους της σύνδεσης και άλλων δαπανών σχετικά με το δίκτυο. Εντούτοις, θα πρέπει να εξασφαλισθεί ότι οι κανόνες που ισχύουν σε επίπεδο κρατών μελών ακολουθούν ορισμένες γενικές αρχές:

- το συνολικό κόστος και τα οφέλη που σχετίζονται με τη σύνδεση μίας νέας εγκατάστασης ΗΕ-ΑΕΠ θα πρέπει να είναι διαφανή,

- το μελλοντικό κόστος και τα μελλοντικά οφέλη για το σύστημα του δικτύου, όπως η αποφυγή ή η αναβολή της ενίσχυσής του, θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη,

- θα πρέπει να υπάρχουν κανόνες για αποζημιώσεις στις περιπτώσεις όπου οι καταναλωτές ηλεκτρικής ενέργειας που συνδέονται μετέπειτα με το δίκτυο ωφελούνται από ένα πλεονέκτημα του δικτύου (σύνδεση ή ενίσχυση) που επιβάρυνε τον πρώτο καταναλωτή που συνδέθηκε με το δίκτυο.

Όσον αφορά τα οφέλη τα οποία οι εγκαταστάσεις ΗΕ-ΑΕΠ μπορούν να προσφέρουν στο σύστημα του δικτύου από την άποψη της αποφυγής των απωλειών του συστήματος, θα πρέπει να ζητηθεί από τα κράτη μέλη να εξασφαλίσουν ότι τα οφέλη αυτά αντικατοπτρίζονται πλήρως στα αντίστοιχα συστήματα τιμολογίων.

Σύμφωνα με την παράγραφο 4 του άρθρου 8, τα κράτη μέλη, κατά την σύναξη της έκθεσης για τη μείωση των κανονιστικών εμποδίων (παράγραφος 2 του άρθρου 7), πρέπει να συνυπολογίζουν επίσης τα μέτρα που πρόκειται να ληφθούν για να διευκολυνθεί η πρόσβαση στο δίκτυο της ηλεκτρικής ενέργειας που προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές. Αυτά τα μέτρα θα περιλαμβάνουν την πιθανή θέσπιση της αμφίδρομης μέτρησης.

2.5 Οι ορισμοί που περιέχονται στην παρούσα πρόταση (άρθρο 2)

Ο βασικός ορισμός της ΗΕ-ΑΕΠ που υιοθετείται για τους σκοπούς του σχεδίου οδηγίας είναι: ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμα μη ορυκτά καύσιμα και ιδίως "αιολική, ηλιακή, γεωθερμική ενέργεια, ενέργεια κυμάτων, παλιρροϊκή ενέργεια, υδροηλεκτρικοί σταθμοί με ικανότητα κάτω των 10 ΜW και βιομάζα", όπου ως βιομάζα ορίζονται τα προϊόντα που προέρχονται από τη γεωργία και τη δασοκομία, τα φυτικά απόβλητα της γεωργίας, της δασοκομίας και της βιομηχανίας τροφίμων, τα ακατέργαστα απόβλητα ξυλείας και τα απόβλητα φελλού. Κατά συνέπειαν, τα κράτη μέλη οφείλουν να τηρούν τις υποχρεώσεις που περιλαμβάνει η οδηγία όσον αφορά τους εθνικούς στόχους για την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές (άρθρο 3), την έκδοση πιστοποιητικών προέλευσης της ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές (άρθρο 5), τις διοικητικές διαδικασίες (άρθρο 6) και τα ζητήματα δικτύου (άρθρο 7) για όλες τις παραπάνω πηγές ΗΕ-ΑΕΠ.

Αρχής γενομένης με την έκδοση της Λευκής Βίβλου για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, η Επιτροπή υποστήριξε συστηματικά την θέση σύμφωνα με την οποία οι μεγάλες υδροηλεκτρικές μονάδες αποτελούν, σαφώς, ανανεώσιμη πηγή ενέργειας. Επίσης, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι μεγάλες υδροηλεκτρικές μονάδες είναι, γενικά, ανταγωνιστικές και δεν χρειάζονται ιδιαίτερη στήριξη. Ωστόσο, υπάρχουν λόγοι που συνηγορούν για την εγγραφή των μεγάλων υδροηλεκτρικών μονάδων στο πλαίσιο των εθνικών στόχων (άρθρο 3) και στην εγγύηση προέλευσης (άρθρο 5).

Ο ενδεικτικός στόχος του 12%, της Λευκής Βίβλου, περιλαμβάνει την ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από μεγάλες υδροηλεκτρικές εγκαταστάσεις. Ως εκ τούτου, είναι συμβατός με την επιδίωξη της Λευκής Βίβλου περί του ότι οι στόχοι μελλοντικής κατανάλωσης ΗΕ-ΑΕΠ που καθορίζουν τα κράτη μέλη σε εθνικό επίπεδο θα περιλαμβάνουν την ηλεκτρική ενέργεια από μεγάλες υδροηλεκτρικές εγκαταστάσεις. Βεβαίως, θα ήταν δυνατόν να εξαιρεθούν, με μαθηματική ακρίβεια, οι μεγάλες υδροηλεκτρικές εγκαταστάσεις από τον στόχο της Λευκής Βίβλου και τους στόχους των κρατών μελών, πλην όμως κάτι τέτοιο θα είχε ως αποτέλεσμα έναν αντίστοιχο περιορισμό του γνωστού στόχου του 12% και των συναφών εθνικών στόχων, γεγονός που θα μπορούσε να οδηγήσει σε σύγχυση.

Επιπλέον, στον βαθμό που οι μεγάλες υδροηλεκτρικές εγκαταστάσεις αναγνωρίζονται ως ανανεώσιμη πηγή ενέργειας από την Επιτροπή, η πιστοποίησή τους αποφέρει προστιθέμενη αξία στον καταναλωτή, ο οποίος έχει έννομο συμφέρον να γνωρίζει το κατά πόσον η ηλεκτρική ενέργεια έχει παραχθεί από ανανεώσιμες πηγές, ιδίως στο πλαίσιο των συστημάτων εθελοντικής αγοράς.

Ωστόσο, δεδομένου ότι οι μεγάλες υδροηλεκτρικές εγκαταστάσεις είναι κατ' αρχήν ανταγωνιστικές, και ελλείψει αποδείξεως του εναντίου, δεν δικαιολογείται η στήριξη των εν λόγω εγκαταστάσεων από μελλοντικό εναρμονισμένο ευρωπαϊκό καθεστώς στήριξης, λόγου χάριν από ένα σύστημα πράσινων πιστοποιητικών. Έτσι, το άρθρο 5 ορίζει ότι, στην περίπτωση των υδροηλεκτρικών εγκαταστάσεων, τα πιστοποιητικά θα προσδιορίζουν το κατά πόσον η δυναμικότητα είναι μεγαλύτερη ή μικρότερη των 10 MW. Η διάταξη αυτή θα επιτρέπει την εξαίρεση των μεγάλων υδροηλεκτρικών εγκαταστάσεων από την πρόσβαση σε εναρμονισμένο σύστημα στήριξης.

2.6 Ανασκόπηση των διατάξεων της παρούσας οδηγίας (άρθρο 8)

Στόχος της παρούσας οδηγίας είναι η υποβοήθηση της σημαντικής αύξησης του μεριδίου της ΗΕ-ΑΕΠ σε ολόκληρη την Κοινότητα. Κατά συνέπειαν, η ανάπτυξη πρέπει να αποτελεί το αντικείμενο στενής παρακολούθησης και, σε περίπτωση που τα αποτελέσματα είναι ανεπαρκή, να ληφθούν τα κατάλληλα μέτρα. Προτείνεται λοιπόν να υποβάλλει η Επιτροπή λεπτομερείς εκθέσεις προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας, λαμβάνοντας υπόψη:

- την εκάστοτε επιτευχθείσα πρόοδο σύμφωνα με την οδηγία 96/92/ΕΚ για την ηλεκτρική ενέργεια,

- την εκάστοτε επιτευχθείσα πρόοδο για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων σχετικά με την αλλαγή του κλίματος,

- την επιτευχθείσα πρόοδο στον αντικατοπτρισμό του εξωτερικού κόστους της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από μη ανανεώσιμες πηγές,

- την επίδραση των συστημάτων στήριξης και των κρατικών ενισχύσεων όσον αφορά την ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται τόσο από ανανεώσιμες, όσο και από μη ανανεώσιμες πηγές ενέργειας,

- τις εθνικές εκθέσεις για τους εγχώριους στόχους της ΗΕ-ΑΕΠ και την επίτευξή τους, πρβλ την απαίτηση του άρθρου 3.

Εφόσον χρειαστεί, η έκθεση ενδέχεται να δημοσιοποιηθεί δυο έτη μετά την έναρξη ισχύος, αλλά σε κάθε περίπτωση θα έχει δημοσιοποιηθεί το αργότερο στις 31 Δεκεμβρίου 2004. Η Επιτροπή θα έχει υποβάλει τελική έκθεση το αργότερο έως την 1η Ιανουαρίου 2009.

Οι εκθέσεις θα περιλαμβάνουν, εάν αυτό κρίνεται σκόπιμο, συγκεκριμένες προτάσεις για περαιτέρω πρόοδο στον εν λόγω τομέα.

3 Ομάδα Εμπειρογνωμόνων

Σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, μεγάλο μέρος της λεπτομερούς εφαρμογής της παρούσας οδηγίας θα αναληφθεί σε εθνικό επίπεδο. Η πείρα των κρατών μελών, καθώς και η θέσπιση συγκριτικής αξιολόγησης επιδόσεων, θα είναι βασικής σημασίας στην ανάπτυξη συνεκτικών και αποτελεσματικών συστημάτων στήριξης και εμπορίας της ΑΕΠ σε επίπεδο ΕΕ. Η εμπειρία της εφαρμογής, της περί ηλεκτρικής ενέργειας, οδηγίας έχει ήδη καταδείξει τη σημασία μιας τέτοιας προσέγγισης. Προτείνεται επομένως να χρησιμοποιηθεί για τον σκοπό αυτόν η "ομάδα παρακολούθησης".

4 Ο αντίκτυπος στον κλάδο

Η θέσπιση υποχρέωσης των κρατών μελών να δραστηριοποιηθούν για τον καθορισμό στόχων εγχώριας κατανάλωσης ΗΕ-ΑΕΠ και τον προσδιορισμό μέτρων για την επίτευξη αυτών των στόχων, αναμένεται να δώσει σημαντική ώθηση στην ανάπτυξη του κλάδου ΑΕΠ. Σήμερα, οι επιχειρήσεις της ΕΕ βρίσκονται στην παγκόσμια πρωτοπορία αναφορικά με την ανάπτυξη νέων τεχνολογιών ΗΕ-ΑΕΠ, με την ώθηση δε αυτή για την αύξηση των επιπέδων της ΗΕ-ΑΕΠ, θα δοθεί η δυνατότητα στις εν λόγω επιχειρήσεις να διατηρήσουν ή και να βελτιώσουν την ανταγωνιστική τους θέση. Η πρωτοβουλία αυτή θα έχει σημαντικές συνέπειες για τις ΜΜΕ, αφού αυτές αποτελούν σημαντικό τμήμα του κλάδου.

Επιπλέον, η προοδευτική εφαρμογή μιας ενιαίας αγοράς για την ΗΕ-ΑΕΠ θα βελτιώσει την σχέση κόστος/αποδοτικότητα. Η δέσμευση των κρατών μελών να επανεξετάσουν το υπάρχον νομοθετικό και κανονιστικό τους πλαίσιο, προκειμένου να περιορίσουν τους κανονιστικούς φραγμούς, εναρμονίζοντας και απλουστεύοντας τις διοικητικές διαδικασίες που επιβαρύνουν την διαδικασία σχεδιασμού, θα οδηγήσει στη βελτίωση του επιχειρηματικού κλίματος. Πρόκειται για πολύ σημαντικό στοιχείο για τις ΜΜΕ, οι οποίες, συχνά, δεν διαθέτουν ανάλογη με τις μεγάλες επιχειρήσεις πείρα σε ό,τι αφορά τις επαφές τους με τις αρχές που είναι αρμόδιες για το σχεδιασμό.

5 Διαβουλεύσεις στο στάδιο προετοιμασίας της πρότασης

Η παρούσα πρόταση αποτελεί συνέχεια της Λευκής Βίβλου του 1997 για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, αλλά και της πρώτης έκθεσης για την εναρμόνιση, καθώς και του εγγράφου εργασίας "Ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές και εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας". Τα έγγραφα αυτά έχουν συζητηθεί ευρύτατα στις υπηρεσίες της Επιτροπής και των κρατών μελών, στη βιομηχανία, στις επαγγελματικές οργανώσεις και σε μη κυβερνητικές οργανώσεις. Η Επιτροπή συμμετείχε επίσης στις δημόσιες ακροάσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου με θέμα: "Οδηγία για την πρόσβαση στο δίκτυο του ηλεκτρισμού από ΑΕΠ - σύγκριση υπαρχόντων συστημάτων στην ΕΕ, λειτουργία στην πράξη, συμβατότητα και περαιτέρω πορεία". Επιπλέον, πραγματοποιήθηκαν διαβουλεύσεις με την Συμβουλευτική Επιτροπή Ενέργειας, στην οποία μετέχουν εκπρόσωποι των παραγωγών συμβατικής ηλεκτρικής ενέργειας και ενέργειας από ΑΕΠ, συνδικαλιστικές οργανώσεις, ενώσεις καταναλωτών και περιβαλλοντικές οργανώσεις, επί ορισμένων ζητημάτων που αφορούν την προτεινόμενη οδηγία. Ζητήθηκε επίσης από τα κράτη μέλη να παράσχουν πληροφορίες σχετικά με τα συστήματα στήριξης που εφαρμόζουν. Οι πληροφορίες αυτές δημοσιεύθηκαν στο έγγραφο εργασίας της Επιτροπής "Η στήριξη της ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας στα κράτη μέλη".

Επιπλέον, πραγματοποιήθηκαν διαβουλεύσεις με τα κράτη μέλη βάσει εγγράφου γενικών κατευθύνσεων που διανεμήθηκε στο Συμβούλιο Ενέργεια στις 2 Σεπτεμβρίου 1999, όπου επιχειρείται μια ανασκόπηση ζητημάτων ζωτικής σημασίας και επιλογών σε σχέση με κοινοτικό πλαίσιο για την ΗΕ-ΑΕΠ.

Πραγματοποιήθηκαν επίσης ειδικές διαβουλεύσεις με την βιομηχανία ηλεκτροπαραγωγής και με οργανώσεις που εκπροσωπούν τη βιομηχανία των ΑΕΠ, για θέματα διοικητικών διαδικασιών και ενίσχυσης του δικτύου.

6. Συμπεράσματα

Η έγκριση του παρόντος σχεδίου οδηγίας αποτελεί σημαντικό τμήμα της κοινοτικής στρατηγικής για την περαιτέρω αύξηση του μεριδίου της ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στην ΕΕ και, κατά συνέπειαν, σημαντικό βήμα προς την εκπλήρωση των δεσμεύσεων για την κλιματική αλλαγή, οι οποίες ορίστηκαν και έγιναν δεκτές από την ΕΕ στο Κυότο.

Η τωρινή θέση της οδηγίας σε ισχύ θα δημιουργήσει μία δυναμική αύξησης των επιπέδων της ΗΕ-ΑΕΠ στην ΕΕ. Αυτό δεν θα ωφελήσει μόνο τους πολίτες και την βιομηχανία της ΕΕ, αλλά θα παράσχει επίσης σημαντική ώθηση στην βιομηχανία της ΕΕ στον τομέα των εγκαταστάσεων και εξοπλισμού ΗΕ-ΑΕΠ, όπου η κοινοτική βιομηχανία βρίσκεται ήδη στην παγκόσμια πρωτοπορία στην ΕΕ και στις εξαγωγικές αγορές.

Μια τέτοια εξέλιξη θα ευνοούσε την απασχόληση και, ταυτόχρονα, θα ενίσχυε την τεχνολογική και βιομηχανική βάση της ΕΕ. Ο θετικός αντίκτυπος στην απασχόληση επιβεβαιώθηκε από μελέτη που εκπονήθηκε στο διάστημα 1998-1999, στην οποία αξιολογήθηκαν οι θετικές επιπτώσεις των ανανεώσιμων μορφών ενέργειας στην απασχόληση και στην οικονομία στην ΕΕ [3].

[3] Η μελέτη χρηματοδοτήθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο πλαίσιο του προγράμματος Altener: Οι επιπτώσεις των ανανεώσιμων μορφών ενέργειας στην απασχόληση και στην οικονομική ανάπτυξη (Αριθ. Σύμβασης 4.1030/Ε/97/009).

Η παρούσα πρόταση οδηγίας δεν θα επιβαρύνει περαιτέρω τον προϋπολογισμό της Κοινότητας. Οι δαπάνες οι σχετικές με την υλοποίηση και την εν συνεχεία παρακολούθηση εφαρμογής της παρούσας πρότασης οδηγίας θα καλυφθούν από το πολυετές πρόγραμμα προαγωγής των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην Κοινότητα (Altener), του οποίου η ισχύς διαρκεί μέχρι το 2002 [4].

[4] ΕΕ L 79, 30.3.2000, σ. 1.

Πρόταση ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για την προαγωγή της ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στην εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας

ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

την Συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 95,

την πρόταση της Επιτροπής [5],

[5] ΕΕ C

τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής [6],

[6] ΕΕ C

τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών [7],

[7] ΕΕ C

Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 251 της Συνθήκης,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

(1) Σήμερα οι δυνατότητες εκμετάλλευσης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας δεν αξιοποιούνται επαρκώς στην Κοινότητα και επομένως επιβάλλεται να ληφθούν μέτρα για να εξασφαλιστεί η ικανοποιητικότερη αξιοποίηση των δυνατοτήτων στο πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας.

(2) Η οδηγία 96/92/EK του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 19ης Δεκεμβρίου 1996 σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας [8] αποτελεί σημαντικό βήμα για την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας.

[8] ΕΕ L 27, 30.1.1997, σ. 20.

(3) Το άρθρο 6 της Συνθήκης ορίζει ότι οι απαιτήσεις της περιβαλλοντικής προστασίας πρέπει να ενταχθούν στην χάραξη και την εφαρμογή των κοινοτικών πολιτικών και δράσεων.

(4) Η προώθηση της ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές αποτελεί υψηλή προτεραιότητα για την Κοινότητα όπως αναφέρεται στην Λευκή Βίβλο για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, (εφεξής: Λευκή Βίβλος) [9], κι αυτό για λόγους ασφάλειας και διαφοροποίησης των πηγών εφοδιασμού, για λόγους προστασίας του περιβάλλοντος και για λόγους κοινωνικής και οικονομικής συνοχής. αυτός ο στόχος υποστηρίχθηκε από το Συμβούλιο με το ψήφισμά του της 8ης Ιουνίου 1998 για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας [10] και από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με το ψήφισμά του σχετικά με τη Λευκή Βίβλο [11].

[9] COM(97) 599 τελικό.

[10] ΕΕ C 198, 24.6.1998, σ. 1.

[11] Α4-0207/98

(5) Ειδικότερα το Συμβούλιο, στο ψήφισμά του της 8ης Ιουνίου 1998, υιοθέτησε τον στόχο του 12% της μεικτής εσωτερικής κατανάλωσης ηλεκτρισμού, συμπεριλαμβανομένης της ηλεκτρικής ενέργειας, της θερμότητας και των βιοκαυσίμων από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας για την Κοινότητα στο σύνολό της, ως το 2010, όπως υποδεικνύεται στην Λευκή Βίβλο και απηύθυνε έκκληση για την εντατικοποίηση των προσπαθειών σε επίπεδο τόσο της Κοινότητας όσο και των κρατών μελών, συνεκτιμώντας την ανάγκη προσαρμογής στις ιδιαίτερες εθνικές περιστάσεις.

(6) Στην Λευκή Βίβλο ο ενδεικτικός στόχος 12% εκφράστηκε σε ειδικό μερίδιο της κατανάλωσης ηλεκτρικού ρεύματος από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Με βάση ένα επικαιροποιημένο σενάριο ηλεκτρικής κατανάλωσης, ο ενδεικτικός αυτός στόχος του 12% εκφράζεται σε μερίδιο της ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, της τάξεως του 22,1%.

(7) Ένα εναρμονισμένο πλαίσιο για την ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές εντάσσεται στο σχέδιο δράσης το οποίο αναφέρεται στην Λευκή Βίβλο.

(8) Η ηυξημένη χρήση της ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές αποτελεί σημαντικό μέρος της δέσμης μέτρων που απαιτούνται για τη συμμόρφωση με το πρωτόκολλο του Κυότο, και τη δέσμη πολιτικών για την τήρηση των τυχόν περαιτέρω δεσμεύσεων. Κατά την εφαρμογή των διαφόρων μέτρων πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι «σαφείς» περιβαλλοντικές επιπτώσεις των διαφόρων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

(9) Η ηυξημένη χρήση ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές δεν είναι αναγκαία μόνο για τη μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου, αλλά και για τη μείωση άλλων επιβλαβών εκπομπών, όπως SO2 και NOx.

(10) Το Συμβούλιο στα συμπεράσματά του της 11ης Μαΐου 1999 [12] και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο ψήφισμά του της 26ης Μαΐου 1998, για την ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές [13], κάλεσαν την Επιτροπή να υποβάλει συγκεκριμένη πρόταση για ένα κοινοτικό πλαίσιο σχετικά με την πρόσβαση της ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στην εσωτερική αγορά. Εξάλλου, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο ψήφισμά του της 30ής Μαρτίου 2000, για την ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές και την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας [14], υπογράμμισε ότι η θέσπιση δεσμευτικών και φιλόδοξων στόχων για τις ανανεώσιμες μορφές ενέργειας σε εθνικό επίπεδο, είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την επίτευξη αποτελεσμάτων και των κοινοτικών στόχων.

[12] 8013/99

[13] A4-0199/98

[14] Α5-0078/2000

(11) Σύμφωνα με τις αρχές της επικουρικότητας και της αναλογικότητας, που παρατίθενται στο άρθρο 5 της Συνθήκης, πρέπει να θεσπιστούν γενικές αρχές για την σύσταση πλαισίου και στόχων σε κοινοτικό επίπεδο, αλλά οι λεπτομέρειες εφαρμογής του πρέπει να ανατεθούν στα κράτη μέλη, πράγμα που θα επιτρέψει σε κάθε κράτος μέλος να επιλέξει το καθεστώς που αντιστοιχεί καλύτερα στην ιδιαίτερη κατάστασή του. Η παρούσα οδηγία περιορίζεται στο ελάχιστο αναγκαίο για την επίτευξη αυτών των στόχων και δεν υπερβαίνει ότι είναι απαραίτητο για το σκοπό αυτό.

(12) Η ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από μεγάλους υδροηλεκτρικούς σταθμούς είναι, σε γενικές γραμμές, ανταγωνιστική, μολονότι αποτελεί σήμερα την σημαντικότερη μορφή ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, με την ηλεκτρική ενέργεια από συμβατικές πηγές και, ως εκ τούτου, αποκλείεται από το πεδίο εφαρμογής της παρούσας οδηγίας, με την εξαίρεση όσων αφορούν τις διατάξεις για τους εθνικούς στόχους και την πιστοποίηση προέλευσης.

(13) Για να εξασφαλίσουν την ηυξημένη διείσδυση της ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στην αγορά, σε μεσοπρόθεσμη βάση, είναι απαραίτητο να κληθούν όλα τα κράτη μέλη να θεσπίσουν εθνικούς στόχους για την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, καθώς και λεπτομερή προγράμματα για την επίτευξη αυτών των στόχων.

(14) Είναι απαραίτητο οι εν λόγω εθνικοί στόχοι διπλασιασμού της συμμετοχής των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην ακαθάριστη ενεργειακή κατανάλωση στην Κοινότητα, το 2010, μεμονωμένα και συλλογικά, να είναι σύμφωνοι με τους στόχους όπως ορίζονται στην Λευκή Βίβλο και με τις δεσμεύσεις στο θέμα της κλιματικής αλλαγής τις οποίες ανέλαβε η Κοινότητα στο Κυότο, καθώς και με όσες εθνικές δεσμεύσεις σχετικά με την κλιματική αλλαγή έχουν γίνει αποδεκτές σε αυτό το πλαίσιο. Πρέπει να θεσπιστεί ένα πλαίσιο βασισμένο σε εδραιωμένες και διαφανείς μεθοδολογίες διαμόρφωσης τέτοιων εθνικών στόχων.

(15) Η Επιτροπή πρέπει να αξιολογήσει τους εθνικούς στόχους και τις πολιτικές των κρατών μελών, ειδικότερα δε την συμμόρφωσή τους με την Λευκή Βίβλο και τις δεσμεύσεις που ανέλαβε η Κοινότητα στο Κυότο σχετικά με την αλλαγή του κλίματος και, εφόσον είναι αναγκαίο, θα υποβάλει προτάσεις προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο όσον αφορά τους μεμονωμένους και υποχρεωτικούς εθνικούς στόχους για την επίτευξη της εν λόγω συμμόρφωσης.

(16) Οι ηυξημένες δυνατότητες εμπορίας και ανταγωνισμού θα συμβάλουν στην αύξηση του μεριδίου της ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στην Κοινότητα, μειώνοντας το κόστος και διευκολύνοντας την πλήρη εκμετάλλευση του δυναμικού για ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην Κοινότητα, σε συνάρτηση, μεταξύ άλλων, και με τις γεωγραφικές συνθήκες.

(17) Προκειμένου να διευκολυνθεί το εμπόριο ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και να αυξηθεί η διαφάνεια κατά την επιλογή των καταναλωτών μεταξύ συμβατικά παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας και ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, είναι αναγκαία η πιστοποίηση της εγγύησης προέλευσης της εν λόγω ηλεκτρικής ενέργειας· είναι σημαντικό να καλύπτονται από την εγγύηση προέλευσης όλες οι μορφές ηλεκτρικής ενέργειας που παράγονται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Κατά συνέπεια, είναι σημαντικό να εφαρμόζονται, στις υδροηλεκτρικές εγκαταστάσεις, οι διατάξεις για την εγγύηση προέλευσης.

(18) Η υποστήριξη από τον δημόσιο τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στηρίζεται στην υπόθεση ότι, μακροπρόθεσμα, αυτή είναι σε θέση να ανταγωνιστεί την συμβατικά παραγόμενη ηλεκτρική ενέργεια. Προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι της Κοινότητας όσον αφορά την ανάπτυξη της εν λόγω ενέργειας, είναι αναγκαία μια τέτοια στήριξη, ιδίως ενόσω οι τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος στην εσωτερική αγορά δεν αντανακλούν το πλήρες κοινωνικό και περιβαλλοντικό κόστος και τα οφέλη των χρησιμοποιούμενων πηγών ενέργειας. Η ανάγκη της δημόσιας υποστήριξης, των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας αναγνωρίζεται στους κοινοτικούς κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις υπέρ της προστασίας του περιβάλλοντος [15]. Ωστόσο, οι διατάξεις της συνθήκης και ιδίως τα άρθρα 87 και 88, θα εξακολουθήσουν να εφαρμόζονται σ' αυτή τη στήριξη από τον δημόσιο τομέα.

[15] ΕΕ C 72, 10.3.1994, σ. 3.

(19) Τα κράτη μέλη υιοθετούν διάφορους μηχανισμούς υποστήριξης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας σε εθνικό επίπεδο, συμπεριλαμβανομένων των ενισχύσεων για επενδύσεις, των φορολογικών απαλλαγών ή μειώσεων, των επιστροφών φόρων και των συστημάτων άμεσης στήριξης των τιμών.

(20) Είναι πολύ νωρίς για να ληφθεί απόφαση για κοινοτικό πλαίσιο σχετικά με τα συστήματα στήριξης, λόγω της περιορισμένης πείρας με τα εθνικά συστήματα και του σχετικά μικρού σημερινού μεριδίου στην Κοινότητα ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές με στήριξη τιμών.

(21) Ωστόσο, είναι αναγκαίο να προσαρμοστούν, σε μεσοπρόθεσμη βάση, τα συστήματα στήριξης των τιμών στις αρχές της αναπτυσσόμενης εσωτερικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Ως εκ τούτου, είναι σκόπιμο η Επιτροπή να παρακολουθεί την κατάσταση και, να υποβάλει έκθεση για την κτηθείσα από την εφαρμογή των εθνικών συστημάτων πείρα. Εφόσον παρίσταται ανάγκη, η Επιτροπή, με βάση τα συμπεράσματα της εν λόγω έκθεσης, πρέπει να υποβάλει πρόταση για κοινοτικό πλαίσιο όσον αφορά τα συστήματα στήριξης για την ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές. Η πρόταση αυτή πρέπει να συμβιβάζεται με τις αρχές της εσωτερικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, να λαμβάνει υπόψη τα χαρακτηριστικά των διαφόρων τεχνολογιών, να είναι αποτελεσματική και απλή και να προβλέπει κατάλληλα μεταβατικά καθεστώτα για την διατήρηση της εμπιστοσύνης των επενδυτών και για την αποφυγή άσκοπων δαπανών.

(22) Στο πλαίσιο της ενθάρρυνσης της ανάπτυξης αγοράς για την ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές, είναι αναγκαίο να λαμβάνεται υπόψη ο θετικός αντίκτυπος στην απασχόληση και στην κοινωνική συνοχή.

(23) Η αυξανόμενη διείσδυση της ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στην αγορά θα επιτρέψει να επιτευχθούν οικονομίες κλίμακας, γεγονός που θα μειώσει το κόστος.

(24) Οι μικρού και μεσαίου μεγέθους επιχειρήσεις και οι ανεξάρτητοι παραγωγοί ενέργειας διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην παραγωγή ηλεκτρισμού από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, η δε πρόσβασή τους στην αγορά «ανανεώσιμης» ηλεκτρικής ενέργειας πρέπει να ενθαρρυνθεί μέσω της εφαρμογής της παρούσας οδηγίας, πράγμα που θα οδηγήσει στην αύξηση των ευκαιριών απασχόλησης στις επιχειρήσεις του κλάδου.

(25) Πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η ειδική δομή του κλάδου των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας που περιλαμβάνει πολλές μικρού και μεσαίου μεγέθους επιχειρήσεις, ιδίως κατά την επανεξέταση των διοικητικών διαδικασιών για την έκδοση αδειών εγκατάστασης σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές.

(26) Οι δαπάνες σύνδεσης νέων παραγωγών ηλεκτρισμού από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας πρέπει να υπολογίζονται με διαφανείς μεθόδους και χωρίς να δημιουργούνται διακρίσεις, λαμβανομένων υπόψη και των πλεονεκτημάτων που προσφέρουν στο δίκτυο οι συνδεδεμένοι παραγωγοί,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ:

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι

Πεδίο εφαρμογής και Ορισμοί

Άρθρο 1

Σκοπός της παρούσας οδηγίας είναι η δημιουργία κοινού πλαισίου για την προαγωγή της αύξησης της συμμετοχής των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας στην εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.

Άρθρο 2

Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, εφαρμόζονται οι ορισμοί της οδηγίας 96/92/ΕΟΚ.

Εφαρμόζονται επίσης οι ακόλουθοι ορισμοί:

(1) Ως "ανανεώσιμες πηγές ενέργειας" νοούνται οι ανανεώσιμες μη ορυκτές πηγές (αιολική, ηλιακή, γεωθερμική ενέργεια, ενέργεια κυμάτων, παλιρροϊκή ενέργεια, υδροηλεκτρικοί σταθμοί ικανότητας κάτω των 10 ΜW και βιομάζα, δηλαδή προϊόντα που προέρχονται από τη γεωργία και τη δασοκομία, φυτικά απόβλητα της γεωργίας, της δασοκομίας και της βιομηχανίας τροφίμων, ακατέργαστα απόβλητα ξυλείας και απόβλητα φελλού).

(2) Ως "ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας" νοείται η ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από εγκαταστάσεις που χρησιμοποιούν μόνο ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Το μέρος της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές σε υβριδικούς σταθμούς που χρησιμοποιούν συμβατικές πηγές ενέργειας, ειδικότερα ως εφεδρεία παραγωγής, μπορεί να περιληφθεί στον ως άνω ορισμό.

(3) Ως "σύστημα στήριξης" νοείται ένας μηχανισμός σύμφωνα με τον οποίο ένας παραγωγός ηλεκτρικής ενέργειας τυγχάνει, βάσει κρατικών κανονιστικών ρυθμίσεων, άμεσα ή έμμεσα, δημόσιας οικονομικής ενίσχυσης, συμπεριλαμβανομένης, ιδίως, άμεσης στήριξης των τιμών υπό μορφή επιχορηγήσεως ανά παραγόμενη και πωλούμενη kWh (π.χ. τα συστήματα ποσοστώσεων για τις προσκλήσεις υποβολής προσφορών ή τα πράσινα πιστοποιητικά, τα σταθερά τιμολόγια τροφοδότησης και τα συστήματα σταθερής πριμοδότησης), ενισχύσεων των επενδύσεων και φοροαπαλλαγών.

4. Ως "κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας" νοείται η εγχώρια παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας συν οι εισαγωγές μείον οι εξαγωγές (ακαθάριστη κατανάλωση).

ΚΕΦΑΛΑΙΟ II

Εθνικοί στόχοι για την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές

Άρθρο 3

1. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για να εξασφαλίσουν ότι η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές αναπτύσσεται σύμφωνα με τους καθορισθέντες στόχους, όπως αυτοί ορίζονται στην παράγραφο 2. Για την εφαρμογή του παρόντος άρθρου, οι υδροηλεκτρικές εγκαταστάσεις με δυναμικότητα άνω των 10 MW θεωρούνται ως ανανεώσιμη πηγή ενέργειας.

2. Το αργότερο εντός έτους από της θέσεως της παρούσας οδηγίας σε ισχύ και, στη συνέχεια, ανά πέντε έτη, τα κράτη μέλη εκδίδουν και δημοσιεύουν, σε ετήσια βάση, έκθεση που ορίζει τους εθνικούς στόχους για την μελλοντική κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Οι στόχοι αυτοί προσδιορίζουν τον εθνικό στόχο για τα μελλοντικά επίπεδα κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ως kWh που καταναλώνονται ή ως ποσοστό κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας, σε ετήσια βάση για τα επόμενα δέκα έτη. Οι στόχοι αυτοί συμβιβάζονται με τον στόχο του 12% της ακαθάριστης εγχώριας ενεργειακής κατανάλωσης μέχρι το 2010 που ορίζει η Λευκή Βίβλος για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, και ειδικότερα με το μερίδιο του 22,1% της ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στη συνολική κατανάλωση ηλεκτρικού ρεύματος της Κοινότητας το 2010, όπως αναφέρεται στο παράρτημα της παρούσας οδηγίας. Συμβιβάζονται επίσης και με τις τυχόν εθνικές δεσμεύσεις για την κλιματική αλλαγή που έχουν αναληφθεί στο πλαίσιο των δεσμεύσεων για την κλιματική αλλαγή που αποδέχθηκε η Κοινότητα στο Κυότο, καθώς και στη συνέχεια. Η έκθεση σκιαγραφεί τα μέτρα που ελήφθησαν ή πρέπει να ληφθούν σε εθνικό επίπεδο για την επίτευξη των εν λόγω στόχων.

Τα κράτη μέλη δημοσιεύουν ανά έτος έκθεση που περιλαμβάνει ανάλυση της επιτυχούς εκπλήρωσης των εθνικών στόχων του προηγούμενου έτους και αναφέρει τον βαθμό στον οποίο τα ληφθέντα μέτρα είναι σύμφωνα με τις εθνικές δεσμεύσεις για την κλιματική αλλαγή.

3. Η Επιτροπή, βάσει των εκθέσεων των κρατών μελών, που αναφέρονται στην παράγραφο 2, αξιολογεί σε ετήσια βάση τον βαθμό στον οποίο οι εθνικοί στόχοι, μεμονωμένα και συλλογικά, είναι σύμφωνοι με τους εδραιωμένους στόχους που αναφέρονται στην παράγραφο 2 και δημοσιεύει τα συμπεράσματά της σε μία έκθεση.

4. Σε περίπτωση που η έκθεση που αναφέρεται στην παράγραφο 3 συμπεραίνει ότι είναι αμφίβολο αν οι εθνικοί στόχοι συμβαδίζουν με τους εδραιωμένους στόχους που αναφέρονται στην παράγραφο 2, η Επιτροπή υποβάλλει πρόταση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο σχετικά με τους μεμονωμένους και υποχρεωτικούς εθνικούς στόχους.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΙΙ

Πρόσβαση της ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στην εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας

Άρθρο 4

Συστήματα στήριξης

Η εφαρμογή συστημάτων στήριξης θα γίνεται υπό την επιφύλαξη της συνθήκης ΕΚ και ειδικότερα των άρθρων 87 και 88. Η Επιτροπή παρακολουθεί την εφαρμογή των συστημάτων στήριξης στα κράτη μέλη και, το αργότερο εντός πέντε ετών από της ενάρξεως ισχύος της παρούσας οδηγίας, υποβάλλει έκθεση με βάση την πείρα που θα έχει αποκτηθεί από την εφαρμογή και την συνύπαρξη διαφορετικών εθνικών συστημάτων στήριξης στα κράτη μέλη. Υπό το φως των συμπερασμάτων της έκθεσης αυτής, η Επιτροπή υποβάλλει, εφόσον αυτό κριθεί αναγκαίο, πρόταση για κοινοτικό πλαίσιο όσον αφορά τα συστήματα στήριξης για την ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές. Η πρόταση αυτή:

(α) συμβιβάζεται με τις αρχές της εσωτερικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας,

(β) λαμβάνει υπόψη τα χαρακτηριστικά των διαφόρων τεχνολογιών ανανεώσιμης ενέργειας,

(γ) είναι αποτελεσματική και απλή,

(δ) περιλαμβάνει επαρκή μεταβατικά καθεστώτα ούτως ώστε να διατηρηθεί η εμπιστοσύνη των επενδυτών.

Οι διατάξεις της συνθήκης και ιδίως των άρθρων 87 και 88, εφαρμόζονται στα συστήματα στήριξης.

Άρθρο 5

Εγγύηση προέλευσης της ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές

1. Εντός δύο ετών από της ενάρξεως ισχύος της παρούσας οδηγίας, τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν ότι είναι εγγυημένη η καθαυτή προέλευση της ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές κατά την έννοια της παρούσας οδηγίας και με βάση αμερόληπτα κριτήρια που καθορίζονται από κάθε κράτος μέλος. Προς τον σκοπό αυτόν, τα κράτη μέλη εκδίδουν πιστοποιητικά. Για την εφαρμογή του παρόντος άρθρου, οι υδροηλεκτρικές εγκαταστάσεις δυναμικότητας άνω των 10 MW θεωρούνται ως ανανεώσιμη πηγή ενέργειας. Στα πιστοποιητικά αυτά προσδιορίζεται η πηγή ενέργειας από την οποία παράγεται η ηλεκτρική ενέργεια, και, στην περίπτωση των υδροηλεκτρικών εγκαταστάσεων, το κατά πόσον η δυναμικότητα υπερβαίνει τα 10 MW.

2. Η πιστοποίηση της εγγύησης χρησιμεύει στους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές για να αποδεικνύουν το γεγονός ότι η ηλεκτρική ενέργεια που διαθέτουν προς πώληση παράγεται σύμφωνα με τον ορισμό για την ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές κατά της έννοια της παρούσας οδηγίας. Για τον σκοπό αυτόν, τα πιστοποιητικά αναγνωρίζονται αμοιβαία από τα κράτη μέλη. Η τυχόν άρνηση αναγνώρισης πιστοποιητικού, ιδίως για λόγους πρόληψης της απάτης, πρέπει να αιτιολογείται με βάση αντικειμενικά, διαφανή και αμερόληπτα κριτήρια. Οι τυχόν διενέξεις επιλύονται από την Επιτροπή.

3. Τα κράτη μέλη ορίζουν, εντός ενός έτους από της ενάρξεως ισχύος της παρούσας οδηγίας, έναν αρμόδιο φορέα, μη έχοντα σχέση με την παραγωγή και διανομή ηλεκτρικής ενέργειας, για να εκδίδει τέτοια πιστοποιητικά εγγυημένης προέλευσης.

4. Τα κράτη μέλη εγκαθιδρύουν τους κατάλληλους μηχανισμούς για να εξασφαλίζεται ότι η πιστοποίηση πραγματοποιείται με τρόπο αποτελεσματικό και αξιόπιστο και περιγράφουν, στην έκθεση που αναφέρεται στο άρθρο 3, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο, τα μέτρα που έλαβαν για να εξασφαλιστεί η αξιοπιστία του συστήματος πιστοποίησης.

5. Κατόπιν διαβουλεύσεων με τους εθνικούς εμπειρογνώμονες η Επιτροπή, στην έκθεση που αναφέρεται στο άρθρο 8, εξετάζει το τυπικό και τις διατυπώσεις που κάθε κράτος μέλος ακολουθεί για την πιστοποίηση της ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Εάν παρίσταται ανάγκη, η Επιτροπή προτείνει στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο την θέσπιση κοινών κανόνων για τον σκοπό αυτόν.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV

Διοικητικές διαδικασίες

Άρθρο 6

1. Τα κράτη μέλη προβαίνουν σε ανασκόπηση του ισχύοντος νομοθετικού και κανονιστικού πλαισίου σε ό,τι αφορά τις διατυπώσεις έγκρισης που εφαρμόζονται στις εγκαταστάσεις παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές με σκοπό την εναρμόνιση και τη διεκπεραίωση των διαδικασιών στο ενδεδειγμένο διοικητικό επίπεδο και για να εξασφαλίζεται η αντικειμενικότητα, η διαφάνεια και η αμεροληψία των κανονισμών, καθώς και για να λαμβάνονται δεόντως υπόψη οι ιδιαιτερότητες των διαφόρων ανανεώσιμων τεχνολογιών.

2. Τα κράτη μέλη, εντός δύο ετών από της ενάρξεως ισχύος της παρούσας οδηγίας, δημοσιεύουν έκθεση αναφορικά με την ανασκόπηση, που αναφέρεται στην παράγραφο 1, στην οποία προσδιορίζουν την δράση η οποία πρέπει να αναληφθεί για τον περιορισμό των κανονιστικών και μη κανονιστικών φραγμών που ορθώνονται στην αύξηση της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Η έκθεση καλύπτει, ιδίως, τα ακόλουθα θέματα:

(α) τον συντονισμό μεταξύ των διαφόρων διοικητικών φορέων που συμμετέχουν στην διαδικασία έγκρισης λειτουργίας εγκαταστάσεων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές,

(β) τις εύλογες προθεσμίες για την εξέταση των αιτήσεων έγκρισης,

(γ) την εκπόνηση μιας ταχείας διαδικασίας σχεδιασμού για παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές,

(δ) στις περιπτώσεις όπου αυτό είναι εφαρμόσιμο, τη δυνατότητα καθιέρωσης μηχανισμών με τους οποίους η έλλειψη απάντησης των αρμόδιων οργάνων σε αίτημα έγκρισης, σε ορισμένο χρόνο, συνεπάγεται αυτόματα την έγκριση του αιτήματος,

(ε) τον καθορισμό ενός μόνου σημείου παραλαβής, στο ενδεδειγμένο διοικητικό επίπεδο, των αιτήσεων έγκρισης της εγκατάστασης σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές,

(στ) τον εντοπισμό σε εθνικό, περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο, κατάλληλων περιοχών για τη δημιουργία νέας δυναμικότητας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές,

(ζ) ειδικές κατευθυντήριες γραμμές για την κατάρτιση σχεδίων για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές,

(η) τον διορισμό μιας αρχής (δημόσιου ή ιδιωτικού φορέα) η οποία ενεργεί ως διαμεσολαβητής, σε περιπτώσεις διαφωνίας, μεταξύ των αρμόδιων για τη χορήγηση αδειών αρχών και των υποψηφίων που αιτούνται έγκριση λειτουργίας, και

(θ) τον σχεδιασμό διεξοδικών ενημερωτικών και επιμορφωτικών προγραμμάτων για τις τεχνολογίες χρησιμοποίησης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, που θα απευθύνονται στο αρμόδιο για τις διαδικασίες έγκρισης προσωπικό.

3. Η Επιτροπή, με βάση την έκθεση που αναφέρεται στο άρθρο 8 και τις εκθέσεις των κρατών μελών, που αναφέρονται στην παράγραφο 2 του παρόντος άρθρου αξιολογεί τις βέλτιστες πρακτικές αναφορικά με την άρση των κανονιστικών και μη κανονιστικών φραγμών, προκειμένου να αυξηθεί η διείσδυση της ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ V

Θέματα δικτύων

Άρθρο 7

1. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα μέτρα που είναι αναγκαία ώστε οι φορείς εκμετάλλευσης συστημάτων μεταφοράς και οι φορείς εκμετάλλευσης συστημάτων διανομής, στην επικράτειά τους, να εξασφαλίζουν πρόσβαση υψηλής προτεραιότητας στη μεταφορά και διανομή ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές.

2. Τα κράτη μέλη ζητούν από τους φορείς εκμετάλλευσης των συστημάτων μεταφοράς και διανομής να εκπονήσουν και να δημοσιεύσουν βασικούς κανόνες σχετικά με την ανάλυση του κόστους των τεχνικών προσαρμογών, όπως των συνδέσεων δικτύου και ενισχύσεων δικτύου που απαιτούνται για την ένταξη νέων παραγωγών ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στο διασυνδεδεμένο δίκτυο.

Οι κανόνες αυτοί βασίζονται σε αντικειμενικά, διαφανή και αμερόληπτα κριτήρια τα οποία λαμβάνουν ιδιαίτερα υπόψη όλο το μελλοντικό κόστος και τα μελλοντικά πλεονεκτήματα που προκύπτουν για το σύστημα από τις νέες εγκαταστάσεις ανανεώσιμης ενέργειας.

3. Οι φορείς εκμετάλλευσης των συστημάτων μεταφοράς και διανομής υποχρεούνται να παρέχουν στους νέους παραγωγούς που επιθυμούν να συνδεθούν με το σύστημα, τη συνολική και λεπτομερή πρόβλεψη των δαπανών που συνεπάγεται η εν λόγω σύνδεση.

4. Τα κράτη μέλη ζητούν από τους φορείς εκμετάλλευσης των συστημάτων μεταφοράς και διανομής να εκπονήσουν και δημοσιεύσουν βασικούς κανόνες σχετικά με τον επιμερισμό των δαπανών των εγκαταστάσεων, όπως συνδέσεις και ενισχύσεις δικτύου, ανάμεσα σε όλους τους παραγωγούς που αποκομίζουν οφέλη από αυτές.

Ο επιμερισμός των δαπανών επιβάλλεται με κάποιον κατάλληλο μηχανισμό αντιστάθμισης και βασίζεται σε αντικειμενικά, διαφανή και αμερόληπτα κριτήρια, λαμβανομένων υπόψη των πλεονεκτημάτων που αποκομίζουν από τις εν λόγω συνδέσεις οι αρχικά και μετέπειτα συνδεόμενοι παραγωγοί, καθώς επίσης και οι φορείς εκμετάλλευσης συστημάτων μεταφοράς και διανομής.

5. Στην έκθεση που αναφέρεται στο άρθρο 6, παράγραφος 2, τα κράτη μέλη εξετάζουν και τα μέτρα που ελήφθησαν για να διευκολύνουν την πρόσβαση στο δίκτυο της ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Ειδικότερα, η έκθεση αυτή εξετάζει την ανάγκη θέσπισης της αμφίδρομης μέτρησης.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ VI

Τελικές διατάξεις

Άρθρο 8

Εφόσον παρίσταται ανάγκη, η Επιτροπή εντός δύο ετών από της ενάρξεως ισχύος της παρούσας οδηγίας και εν πάση περιπτώσει έως τις 31 Δεκεμβρίου 2004 το αργότερο, αφού λάβει υπόψη, μεταξύ άλλων, την πρόοδο που έχει συντελεστεί στην Κοινότητα έως την 1η Ιανουαρίου 2004 στο πλαίσιο της οδηγίας 96/92/EK, καθώς και την επιτευχθείσα πρόοδο σε ό,τι αφορά την συμμόρφωση με τις δεσμεύσεις για την κλιματική αλλαγή και βάσει των εκθέσεων που υποβάλλουν τα κράτη μέλη δυνάμει του άρθρου 3, παράγραφος 2 και του άρθρου 6, παράγραφος 2, υποβάλλει ενδιάμεση έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο.

Η τελική έκθεση υποβάλλεται από την Επιτροπή το αργότερο την 1η Ιανουαρίου 2009.

Οι εκθέσεις αυτές εξετάζουν την πρόοδο στην αντανάκλαση του εξωτερικού κόστους της ηλεκτρικής ενέργειας που δεν παράγεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, καθώς και τον αντίκτυπο των κρατικών ενισχύσεων προς την ηλεκτρική ενέργεια που δεν παράγεται από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Ειδικότερα, η τελική έκθεση λαμβάνει υπόψη την δυνατότητα των κρατών μελών για την κάλυψη των στόχων που ορίζονται στο άρθρο 3 καθώς και την ύπαρξη διακρίσεων μεταξύ διαφορετικών πηγών ενέργειας.

Εάν κρίνεται σκόπιμο, η Επιτροπή συνοδεύει τις εκθέσεις με περαιτέρω προτάσεις προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο.

Άρθρο 9

Τα κράτη μέλη θέτουν σε ισχύ τις αναγκαίες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις για να συμμορφωθούν με την παρούσα οδηγία το αργότερο έως την 31η Μαΐου 2001. Ενημερώνουν αμέσως την Επιτροπή σχετικά.

Όταν τα κράτη μέλη θεσπίζουν τις εν λόγω διατάξεις, οι τελευταίες αυτές περιέχουν παραπομπή στην παρούσα οδηγία ή συνοδεύονται από παρόμοια παραπομπή κατά την επίσημη δημοσίευσή τους. Ο τρόπος της παραπομπής καθορίζεται από τα κράτη μέλη.

Άρθρο 10

Η παρούσα οδηγία αρχίζει να ισχύει την εικοστή ημέρα μετά τη δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

Άρθρο 11

Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη.

Βρυξέλλες,

Για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Για το Συμβούλιο

Η Πρόεδρος Ο Πρόεδρος

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Ενδεικτικές τιμές για τους στόχους των κρατών μελών

Το παρόν παράρτημα παραθέτει ενδεικτικούς εθνικούς στόχους για την ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές (ΗΕ-ΑΕΠ), όπως αναφέρεται στο άρθρο 3, παράγραφος 2.

1. Αναλυτική βάση

Τα στοιχεία που χρησιμοποιήθηκαν για την ανάλυση των υπολογισμών των αριθμητικών στοιχείων του πίνακα στο τμήμα 3 είναι τα ακόλουθα:

* Επικαιροποίηση του σεναρίου των βέλτιστων πρακτικών της μελέτης TERES II [16], λαμβάνοντας υπόψη τις πρόσφατες εξελίξεις όσον αφορά τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΕΠ).

[16] TERES II - Ευρωπαϊκή μελέτη για τις ανανεώσιμες ενεργειακές μορφές, Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 1997. Με την βοήθεια διαφόρων σεναρίων, η μελέτη TERES II αναλύει την έκταση και το βάθος της πολιτικής δράσης που είναι αναγκαία για την επίτευξη των κοινοτικών στόχων ανάπτυξης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Η μελέτη TERES II, η οποία εκπονήθηκε για λογαριασμό της Ευρωπαϊκής Κοινότητας στο πλαίσιο του προγράμματος ALTENER, αποτελεί την κυριότερη βάση ανάλυσης για την σύνταξη της Λευκής Βίβλου.

* Τα επίσημα δεδομένα της EUROSTAT για το 1997 όσον αφορά την κατανάλωση ΑΕΠ ανά κράτος μέλος.

* Η ακαθάριστη κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας ανά κράτος μέλος, με στοιχεία που έχουν αντληθεί από το βασικό σενάριο που προβλέπεται στο "Energy in Europe - European Union Energy Outlook to 2020", δημοσίευση του Νοεμβρίου του 1999 [17].

[17] Energy in Europe - European Union Energy Outlook to 2020, ειδικό τεύχος Νοεμβρίου 1999, Ευρωπαϊκή Επιτροπή - «the Shared Analysis Project» (σχέδιο από κοινού ανάλυσης).

* Σχέδια δράσης, στρατηγικές, Λευκές Βίβλοι, κ.λπ. που δημοσιεύθηκαν από τα κράτη μέλη, καθώς και διάφορες τομεακές μελέτες και πρόσφατες εκθέσεις όπου αναλύονται η δυναμικότητα και οι τάσεις των ανανεώσιμων μορφών ενέργειας που χρησιμοποιήθηκαν στην ανάλυση.

2. Μεθοδολογία

Ο καθορισμός ενδεικτικών εθνικών στόχων για την ΗΕ-ΑΕΠ ξεκινά από την αρχή της συμβατότητας του συνόλου των εν λόγω στόχων με τον στόχο της Λευκής Βίβλου, που συνίσταται στον διπλασιασμό της συμμετοχής των ΑΕΠ, ούτως ώστε αυτές να αντιστοιχούν στο 12% της ακαθάριστης εσωτερικής κατανάλωσης μέχρι το έτος 2010· το αποτέλεσμα αυτό πρέπει να επιτευχθεί με κοινές προσπάθειες στηριγμένες στο τεχνολογικό και οικονομικό δυναμικό κάθε κράτους μέλους.

Στη Λευκή Βίβλο, το εν λόγω μερίδιο του 12% των συνολικών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην ακαθάριστη εσωτερική ενεργειακή κατανάλωση, εκφράστηκε σε ειδικό μερίδιο για την κατανάλωση ηλεκτρισμού από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Με άλλα λόγια, η Λευκή Βίβλος περιέχει προβολές για την ανάπτυξη της ΗΕ-ΑΕΠ που είναι αναγκαία για την επίτευξη του συνολικού στόχου του 12%. Τα αποτελέσματα των προβολών αυτών απαιτούν τον διπλασιασμό της ΗΕ-ΑΕΠ, από 337 TWh (14.3%) το 1995, σε 675 TWh (23.5%) το 2010. Οι προβολές αυτές χρησιμοποιήθηκαν ως αφετηρία της ανάλυσης.

Από μια εξέταση των υφιστάμενων στόχων των κρατών μελών, προκύπτει ότι οι τελευταίοι δεν είναι αρκετά φιλόδοξοι ώστε να επιτευχθεί συλλογικά ο συνολικός στόχος του 12%, ή το ειδικό μερίδιο ΗΕ-ΑΕΠ που προβάλλεται στην Λευκή Βίβλο.

Για τον καθορισμό δέσμης ενδεικτικών στόχων των κρατών μελών, συμβατών με τον στόχο της Λευκής Βίβλου, χρησιμοποιήθηκε ως κυριότερη αναλυτική βάση μια επικαιροποιημένη εκδοχή του ενεργειακού μοντέλου που χρησιμοποιήθηκε για την κατάρτιση της Λευκής Βίβλου, λαμβανομένων υπόψη των πλέον πρόσφατων αριθμητικών στοιχείων (στη διαδικασία κατάρτισης μοντέλου χρησιμοποιήθηκαν στοιχεία της EUROSTAT του 1997, μαζί με αριθμητικά στοιχεία για την ακαθάριστη εσωτερική ηλεκτρική κατανάλωση από το βασικό σενάριο [18]· επιπλέον, συμπεριελήφθησαν στον υπολογισμό πρόσφατες τεχνολογικές εξελίξεις, όπως η πρόοδος στις τεχνολογίες της αιολικής ενέργειας, οι καμπύλες διείσδυσης στην αγορά κ.λπ.).

[18] Βλ. παραπομπή 14.

Το χρησιμοποιηθέν ενεργειακό μοντέλο είναι το SAFIRE (Strategic Assessment Framework for the Implementation of Rational Energy), που χρησιμοποιήθηκε ήδη στην μελέτη TERES II και αναπτύχθηκε αρχικά στο πλαίσιο του προγράμματος Joule II [19].

[19] SAFIRE, Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Γενική Διεύθυνση XII, Επιστήμη, Έρευνα και Ανάπτυξη, 1995.

Το SAFIRE αποτελεί μια εξαιρετικά εξελιγμένη βάση δεδομένων και μοντέλο πληροφορικής που περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, βάσεις δεδομένων ανά χώρα με πληροφορίες για την ενεργειακή ζήτηση ανά τομέα, για τις τιμές της ενέργειας, για το κόστος της τεχνολογίας και για τους διαθέσιμους ανανεώσιμους ενεργειακούς πόρους. Στην προκειμένη περίπτωση, το SAFIRE εφαρμόστηκε ξεχωριστά για κάθε μία από τις 15 χώρες της ΕΕ, βάσει του σεναρίου των βέλτιστων πρακτικών της μελέτης TERES II, που αποτελεί το σενάριο στο οποίο βασίζεται ο στόχος του 12% της Λευκής Βίβλου.

Οι πλέον πρόσφατοι στόχοι και πολιτικές των κρατών μελών χρησίμευσαν ως αναφορά για την επαλήθευση των αποτελεσμάτων των υπολογισμών για την επικαιροποίηση του TERES II, καθώς και για τον έλεγχο της ενδεχόμενης συμμόρφωσης μεταξύ των προβολών του μοντέλου και των τρεχόντων στόχων στα κράτη μέλη.

3. Ενδεικτικά αριθμητικά στοιχεία για τους στόχους των κρατών μελών

Τα επί τοις εκατό ποσοστά και οι ποσότητες σε TWh ανά κράτος μέλος που παρατίθενται στον παρακάτω πίνακα, είναι αποτέλεσμα της προαναφερθείσας ανάλυσης. Στο σύνολό τους, οι ενδεικτικοί στόχοι των κρατών μελών είναι συμβατοί με τον στόχο της Λευκής Βίβλου και οδηγούν, στην επικαιροποιημένη ανάλυση, σε ένα συνολικό μερίδιο 22% της ΗΕ-ΑΕΠ στο σύνολο της ηλεκτρικής κατανάλωσης στην ΕΕ, το έτος 2010 [20]. Οι ενδεικτικοί στόχοι ανά κράτος μέλος εκφράζονται ως επί τοις εκατό ποσοστό της ακαθάριστης κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας το έτος 2010 [21]. Τα αριθμητικά στοιχεία σε TWh αναφέρονται ενδεικτικά.

[20] Οι προβολές της Λευκής Βίβλου στηρίζονταν σε παλαιότερο σενάριο ηλεκτρικής κατανάλωσης. Για τους σκοπούς των εν προκειμένω υπολογισμών, χρησιμοποιήθηκε το νέο σενάριο κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας του 1999, μετατρέποντας το εκ 23,5% μερίδιο ΗΕ-ΑΕΠ ηλεκτρικής κατανάλωσης στη Λευκή Βίβλο, σε 22,1%. Ως εκ τούτου, μια κατανάλωση 675 TWh, όπως προβάλλεται στην Λευκή Βίβλο προκειμένου να συμβάλει στο στόχο του 12% για όλες τις μορφές ΑΕΠ, θα οδηγήσει σε μερίδιο 22,1% της ηλεκτρικής ενέργειας.

[21] Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, το άρθρο 2 όρισε την «κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας» ως την εγχώρια παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, συν τις εισαγωγές, πλην τις εξαγωγές (ακαθάριστη κατανάλωση).

Τα αριθμητικά στοιχεία που αφορούν την ακαθάριστη κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας κάθε χώρας έχουν ληφθεί από το βασικό σενάριο του "Energy in Europe". Το βασικό αυτό σενάριο προβλέπει μια κατά 1,2% αύξηση της τελικής ενεργειακής ζήτησης στο διάστημα 1995-2010. Σε περίπτωση που τα κράτη μέλη επιτύχουν μια χαμηλότερη ακαθάριστη κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας απ' ό,τι προβλέπει το βασικό σενάριο, ο ίδιος ποσοστιαίος στόχος θα οδηγούσε σε μικρότερη κατανάλωση ΗΕ-ΑΕΠ σε TWh.

Ενδεικτικά αριθμητικά στοιχεία για τους στόχους των κρατών μελών όσον αφορά τη συμμετοχή της ΗΕ-ΑΕΠ στην ακαθάριστη κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας το 2010

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

* Κατανάλωση ΗΕ-ΑΕΠ ως % της συνολικής ακαθάριστης κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας ύψους 3.058 TWh, όπως προβλέπεται στο βασικό σενάριο.

4. Επίσημα δεδομένα της EUROSTAT για την ΗΕ-ΑΕΠ στα κράτη μέλη το 1997 σε σχέση με τους ενδεικτικούς στόχους για το 2010

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Οι δυνατότητες προσφυγής σε μεγάλες υδροηλεκτρικές εγκαταστάσεις εξαρτώνται, σε μεγάλο βαθμό, από τις γεωγραφικές συνθήκες. Προκειμένου να ληφθεί το στοιχείο αυτό υπόψη, οι ανωτέρω συγκρίσεις παρουσιάζουν στοιχεία στα οποία περιλαμβάνονται και αποκλείονται, ταυτοχρόνως, οι μεγάλες υδροηλεκτρικές εγκαταστάσεις. Οι διαφορές στα στοιχεία των χωρών όσον αφορά την τρέχουσα διείσδυση της ΗΕ-ΑΕΠ - χωρίς τις μεγάλες υδροηλεκτρικές εγκαταστάσεις - υποδηλώνουν, σε κάποιο βαθμό, την επιτυχή υιοθέτηση πολιτικών όσον αφορά τις ΑΕΠ.

Σημειωτέον ότι οι μετά το 1997 εξελίξεις - διάστημα για το οποίο δεν υπάρχουν ακόμη επίσημα στοιχεία της EUROSTAT για την ΗΕ-ΑΕΠ - υποδηλώνουν την ύπαρξη θετικών τάσεων και ισχυρών πολιτικών προαγωγής σε πολλές χώρες.