Γνωμοδότηση για τις βιομηχανικές πτυχές του Λευκού Βιβλίου της Επιτροπής: Aνάπτυξη, ανταγωνιστικότητα, απασχόληση - οι προκλήσεις και η αντιμετώπισή τους για τη μετάβαση στον 21ο αιώνα (94/C 295/10)

Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε στις 20 Δεκεμβρίου 1993, σύμφωνα με το άρθρο 20, παράγραφος 4 του Εσωτερικού κανονισμού να καταρτίσει γνωμοδότηση για τις βιομηχανικές πτυχές του Λευκού Βιβλίου της Επιτροπής: Aνάπτυξη, ανταγωνιστικότητα, απασχόληση - Οι προκλήσεις και η αντιμετώπισή τους για τη μετάβαση στον 21ο αιώνα.

Το τμήμα βιομηχανίας, εμπορίου, βιοτεχνίας και υπηρεσιών, επιφορτισμένο με την προετοιμασία των εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 4 Mαΐου 1994 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Schmitz.

Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε κατά την 316η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 1ης Ιουνίου 1994) με πλειοψηφία και 5 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κατά τη σύνοδό του στις 21/22 Ιουνίου 1993 στην Κοπεγχάγη, ζήτησε από την Επιτροπή να εκπονήσει ένα Λευκό Βιβλίο σχετικά με την «Ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα και απασχόληση».

1.2. Σε μία γνωμοδότηση πρωτοβουλίας, της 20ής Οκτωβρίου 1993, η ΟΚΕ απηύθυνε στην Επιτροπή πλήθος συστάσεων σχετικά με το Λευκό Βιβλίο.

1.3. Η Επιτροπή στις 5 Δεκεμβρίου 1993 υπέβαλε το Λευκό Βιβλίο για την «Ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα και απασχόληση».

1.4. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 10 και 11 Δεκεμβρίου στις Βρυξέλλες απασχολήθηκε με το τμήμα Α του Λευκού Βιβλίου και αποφάσισε ένα σχέδιο δράσης. Το σχέδιο αυτό δράσης περιλαμβάνει (1):

- ένα γενικό πλαίσιο για την πολιτική απασχόλησης σε επίπεδο κρατών μελών,

- ειδικά συνοδευτικά μέτρα σε κοινοτικό επίπεδο (ιδίως διευρωπαϊκά δίκτυα),

- μία διαδικασία παρακολούθησης («follow-up»).

Στόχος είναι, με την εφαρμογή του προγράμματος δράσης, να σημειωθεί βραχυπρόθεσμα μία αλλαγή της υφιστάμενης τάσης, σε ό,τι αφορά την οικονομική ανάπτυξη και τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα, ώστε μέχρι τα τέλη του αιώνα να δημιουργηθούν 15 εκατομμύρια νέες θέσεις απασχόλησης. Σχετικά η ΟΚΕ επικροτεί την απόφαση του Συμβουλίου Υπουργών Ecofin να ζητάει από την οικονομική επιτροπή να το ενημερώνει, δύο φορές ετησίως, σχετικά με τη μεταφορά σε εθνικό και κοινοτικό επίπεδο, του Λευκού Βιβλίου καθώς και για τις εργασίες αμφοτέρων των ανωτέρου βαθμού ομάδων εργασίας για το πρόγραμμα δράσης.

1.5. Το Λευκό Βιβλίο αποτελεί, κυρίως λόγω της γενικής προσέγγισης που το χαρακτηρίζει, το σημαντικότερο έγγραφο οικονομικής πολιτικής για την Ανάπτυξη, την Ανταγωνιστικότητα και την Απασχόληση στην Ευρώπη.

2. Γενικές παρατηρήσεις στις βιομηχανικές πτυχές του Λευκού Βιβλίου

2.1. Οι βασικές δηλώσεις στρατηγικής σημασίας που διατυπώνονται στo Λευκό Βιβλίο τυγχάνουν επιδοκιμασίας.

2.1.1. Τα μέτρα που στο Λευκό Βιβλίο προτείνεται να ληφθούν σε κεντρικό επίπεδο, αφορούν το δίκαιο που διέπει τον τομέα της βιομηχανίας και των υπηρεσιών καθώς και το δημόσιο τομέα της Ένωσης. Η ΟΚΕ συμμερίζεται την εκτίμηση, ότι η ανταγωνιστικότητα του παραγωγικού τομέα, του εμπορίου, των Τραπεζών, των ασφαλιστικών εταιρειών και τη μεταφορά (2) έχει θεμελιώδη σημασία για τη διασφάλιση και την περαιτέρω ανάπτυξη του οικονομικού και κοινωνικού προτύπου.

2.1.1.1. Η ευρωπαϊκή βιομηχανία κινδυνεύει να χάσει τη θέση που κατέχει και πρέπει επομένως να ενισχυθεί, διαφορετικά θα πληγεί ολόκληρη η ευρωπαϊκή οικονομία και θα τεθούν σε κίνδυνο οι θέσεις απασχόλησης τόσο όσον αφορά τις συναφείς προς την παραγωγή όσο και τις σχετιζόμενες με τους ιδιώτες, υπηρεσίες της κοινωνικής πρόνοιας και στο δημόσιο τομέα, αλλά μακροπρόθεσμα θα τεθούν σε κίνδυνο ακόμη και τα συστήματα κοινωνικής ασφάλειας.

2.1.1.2. Η βιομηχανία είναι η απαραίτητη σπονδυλική στήλη κάθε σύγχρονης εθνικής οικονομίας που λειτουργεί απρόσκοπτα. Κάθε θέση απασχόλησης στη βιομηχανία δημιουργεί δύο έως τρεις θέσεις σε άλλους οικονομικούς τομείς. Η ύπαρξη ισχυρής βιομηχανίας στην Ευρώπη συντελεί στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας γενικά. Η ανάπτυξη «ευρωπαϊκών επιχειρήσεων» θα λειτουργήσει γι`αυτό ως καταλύτης.

2.1.2. Για τη μελλοντική διαμόρφωση της ευρωπαϊκής οικονομίας είναι σημαντικά τα ακόλουθα στοιχεία:

- `Εχει παρέλθει από πολλού ο χρόνος όπου η εξέλιξη του προϊόντος και η άνοδος της παραγωγής ήταν δυνατή, χάρη σε μια απλή μίμηση (π.χ. η διεργασία ανόρθωσης της Ιαπωνίας). Εν τω μεταξύ, οι αναπτυγμένες χώρες της τριάδας (ΕΕ, ΗΠΑ, Ιαπωνία) οδηγούνται σε ανταγωνισμό σε θέματα καινοτομίας. Εδώ ανατίθεται βασικός ρόλος στην ευρωπαϊκή βιομηχανία και στις επιχειρήσεις που δρούν με ευρωπαϊκές προοπτικές.

- Δεν πρόκειται πλέον για ανταγωνισμό με στόχο τον αποκλεισμό των αντιπάλων, αλλά πολύ περισσότερο για την ενίσχυση των δυνατοτήτων ανάπτυξης στις εκάστοτε περιφέρειες της παγκόσμιας αγοράς. Η πολιτική και οικονομική οργάνωση ενός ελεύθερου εμπορίου και η ανάπτυξη διαρθρώσεων συνεργασίας κατέστη περισσότερο επιτακτική.

- Ο συγκεντρωτικός σχεδιασμός σε επίπεδο κράτους και επιχειρήσεων αποδείχθηκε ως αναποτελεσματικός. Λόγω της πολυπλοκότητας της οικονομικής και τεχνικής διαδικασίας, χρειάζεται να ενισχυθεί η αποκέντρωση της λήψης αποφάσεων και ταυτόχρονα η ανάπτυξη ενός στρατηγικού τρόπου διοίκησης σε επίπεδο κράτους και επιχειρήσεων. Η οικονομική επιτυχία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη συμμετοχή, την ικανότητα και το ενδιαφέρον των ανθρώπων για την παραγωγική δραστηριότητα, συγχρόνως όμως και από την εξασφάλιση της κοινωνικής προστασίας τους. Ταυτόχρονα, αποδίδεται μεγάλη σημασία στην αποτελεσματικότητα και καλή λειτουργία του δημόσιου τομέα.

2.2. Η ΟΚΕ λυπάται επειδή το Λευκό Βιβλίο, σχετικά με τη μεταφορά της ιδέας στην πράξη, είναι γενικό και αόριστο. Σε πολλούς τομείς παραμένει ασαφές ποιος θα είναι υπεύθυνος για την πρακτική εφαρμογή των προτεινόμενων μέτρων. Αυτό δεν αφορά μόνο την Ευρωπαϊκή Κοινότητα και τις εθνικές κυβερνήσεις. Αλλά ισχύει και για το ρόλο των περιφερειακών οργάνων, των κοινωνικών εταίρων καθώς και άλλων οικονομικο-κοινωνικών δυνάμεων. Η ΟΚΕ καλεί το Συμβούλιο να λάβει, κατά τη συνάντηση κορυφής στην Κέρκυρα, αποφάσεις σχετικά με ένα λεπτομερές πρόγραμμα δράσης, με σαφές χρονοδιάγραμμα και να προσδιορίσει τις ενέργειες κρατικού επιπέδου. Αυτή η αναγκαία πολιτική πρωτοβουλία για τη δημιουργία νέων θέσεων απασχόλησης και την κατάργηση της ανεργίας μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην ενίσχυση της εμπιστοσύνης των πολιτών ως προς την ικανότητα χειρισμών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

3. Ειδικές παρατηρήσεις για τις βιομηχανικές πτυχές του Λευκού Βιβλίου

3.1. Παρατηρήσεις σχετικά με την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας

3.1.1. Η ΟΚΕ συμμερίζεται περαιτέρω την ανάλυση των αδύνατων σημείων που αναφέρονται στο Λευκό Βιβλίο (1):

- απώλεια μεριδίων στην αγορά προϊόντων εντατικής έρευνας και υψηλής τεχνολογίας,

- ανεπαρκής παρουσία σε αγορές με μελλοντικούς προσανατολισμούς,

- συνεχιζόμενη καθυστέρηση της παραγωγικότητας έναντι των μεγάλων ανταγωνιστών.

Σχετικά με το τελευταίο σημείο η ΟΚΕ εκφράζει, εντούτοις, αμφιβολία εάν αυτή η αισθητή καθυστέρηση στη βιομηχανική παραγωγικότητα, έναντι των ΗΠΑ, είναι εμπειρικά επαληθεύσιμη (2).

3.1.1.1. Η απώλεια της βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας οφείλεται σε πολλούς παράγοντες. Πρόκειται για παράγοντες όπως το υψηλό κόστος παραγωγής (μεταξύ των οποίων εργασιακό, κεφαλαιουχικό και ενεργειακό κόστος), το ανεπαρκές ύψος των κονδυλίων που διατίθενται για την έρευνα και την ανάπτυξη, τη χρονοβόρα εφαρμογή των αποτελεσμάτων της έρευνας σε ανταγωνιστικά προϊόντα, τις διαρθρωτικές ελλείψεις στον τομέα των υποδομών των δημοσίων υπηρεσιών αλλά και την επαγγελματική κατάρτιση που παρέχουν ο δημόσιος τομέας και οι επιχειρήσεις.

3.1.1.2. Η ΟΚΕ τονίζει, ότι το θέμα της βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας δεν είναι δυνατό να εξετασθεί ανεξάρτητα από το πρότυπο οικονομικής ανάπτυξης που θα επιδιωχθεί για το μέλλον. Η ΟΚΕ υποστηρίζει το στρατηγικό προσανατολισμό που χαρακτηρίζει το Λευκό Βιβλίο, σύμφωνα με τον οποίο η ανάπτυξη μιας βιομηχανίας με υψηλό επίπεδο τεχνολογίας και παραγωγικότητας πρέπει να αποτελεί τη σπονδυλική στήλη του ευρωπαϊκού πρότυπου οικονομικής ανάπτυξης. Δικαίως τονίζεται στο Λευκό Βιβλίο ότι, στο μέλλον «το σχετικό ύψος του άμεσου κόστους των διαφόρων παραγωγικών συντελεστών δεν θα συγκαταλέγεται πλέον στα καθοριστικά στοιχεία της ανταγωνιστικότητας» (3).

3.1.1.3. Πρόσφατες έρευνες και πρακτικές εμπειρίες κατέδειξαν ότι, τόσο όσον αφορά τους βασικούς οικονομικούς όρους (4), όσο και από πλευράς επιχειρήσεων (5), οι αποφασιστικοί παράγοντες του ανταγωνισμού βρίσκονται στην αύξηση της παραγωγικότητας και των δεικτών ανάπτυξής της αλλά πολύ περισσότερο σε ποιοτικά στοιχεία. Πρόκειται, ιδιαίτερα, για την ποιότητα της παιδείας και κατάρτισης, για την αποτελεσματικότητα της βιομηχανικής οργάνωσης, για την ικανότητα να βελτιώνεται διαρκώς η παραγωγική πορεία, για την εντατικοποίηση των προσπαθειών έρευνας και ανάπτυξης και τη βιομηχανική τους εκμετάλλευση, για την ύπαρξη ανταγωνιστικών υποδομών και υπηρεσιών, για την ποιότητα του προϊόντος και τη συνεκτίμηση των επακόλουθων των κοινωνικών αλλαγών στη στρατηγική των επιχειρήσεων όπως π.χ. συμβαίνει με την προστασία του περιβάλλοντος. Οι ικανότητες οργάνωσης της εργασίας και της παραγωγής συνιστούν έναν παράγοντα αποφασιστικής σημασίας για την ανταγωνιστική ισχύ των επιχειρήσεων.

3.1.1.4. Με αυτή την έννοια πρέπει να ερμηνευτεί και η δήλωση που περιλαμβάνει το Λευκό Βιβλίο, σύμφωνα με το οποίο «το 75 έως 95 % του κόστους εργασίας των επιχειρήσεων προέρχεται πλέον από θέσεις εργασίας που αφορούν περισσότερο την οργάνωση και λιγότερο την άμεση παραγωγή: πληροφορική, μηχανική, κατάρτιση, λογιστική, εμπορία, έρευνα (6)».

3.1.1.5. Ωστόσο, η ΟΚΕ αντιλαμβάνεται ότι παρόμοια προοπτική βιομηχανικής ανάπτυξης προσανατολισμένη προς την αύξηση της παραγωγικότητας και την καινοτομία οδηγεί, αφενός, σε διαρθρωτική ανεργία και, αφετέρου, στη μετατόπιση της βιομηχανικής δραστηριότητας προς τομείς χαμηλής παραγωγικότητας και βιομηχανικούς τομείς με εντατική χρήση του παράγοντα εργασία σε τρίτες χώρες, διότι σε αυτούς τους κλάδους δεν είναι δυνατό να διασφαλισθεί η ανταγωνιστικότητα έναντι των τόπων παραγωγής στις αναπτυσσόμενες χώρες ή στις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης. Το επίπεδο των εργατικών μισθών στις χώρες αυτές δεν μπορεί να εφαρμοστεί στην ΕΕ. Για λόγους πολιτικής της απασχόλησης επιβάλλεται, λοιπόν, να ληφθούν συμπληρωματικά μέτρα για την προώθηση της κινητικότητας στην αγορά εργασίας, της παροχής υπηρεσιών από ιδιώτες, καθώς και της ανακατανομής του χρόνου εργασίας (1).

3.1.2. Η Ένωση διαθέτει αξιοσημείωτα συγκριτικά πλεονεκτήματα: εδώ μπορούν να συγκαταλεγούν το εργατικό της δυναμικό και η κοινωνική βασική συναίνεση σαν βάση για την αξιοποίησή του, το επίπεδο των επιστημονικών και τεχνικών γνώσεων και ικανοτήτων, η διάταξη της αγοράς, η πυκνότητα και ποιότητα των υποδομών και η ποικιλία των πολιτισμών της και της διάρθρωσης του χώρου.

3.1.3. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση με βάση αυτά τα συγκριτικά της πλεονεκτήματα από πλευράς ανταγωνισμού κυρίως στην πορεία της ενίσχυσης των δυνατοτήτων παραγωγικότητας, μπορεί να διασφαλίσει και να ολοκληρώσει τη θέση της στο σημείο αυτό. Μαζί με την εξάλειψη των ως άνω αδύνατων σημείων τίθεται συνεπώς, δικαίως, στο επίκεντρο του Λευκού Βιβλίου η ενίσχυση των ιδιωτικών επενδύσεων. Για το σκοπό αυτό είναι αναγκαίο να δημιουργηθούν οι μακροοικονομικές βασικές προϋποθέσεις (δημοσιονομική πολιτική, νομισματική πολιτική, αποταμίευση, η γενική ζήτηση σε μακροοικονομικό επίπεδο) (2). Η ΟΚΕ έχει την άποψη ότι ακριβώς στη σημερινή κατάσταση της οικονομίας, αυτά τα μακροπρόθεσμα επενδυτικά διαρθρωτικά προγράμματα που χρηματοδοτούνται τόσο από τους ιδιώτες όσο και το κράτος, πρέπει να χρησιμοποιηθούν, προκειμένου να δοθούν επειγόντως τα απαραίτητα συγκυριακά εναύσματα τα οποία, ενεργώντας ως καταλύτες, θα δημιουργήσουν θετικά αποτελέσματα για την απασχόληση.

3.2. Η συνεργασία στα πλαίσια της γενικής ανταγωνιστικής ικανότητας

3.2.1. Η ενίσχυση της γενικής ανταγωνιστικής ικανότητας πρέπει να συνοδεύεται από μέτρα για τη συνεργασία με τρίτες χώρες. Τα εμπορικά προβλήματα που δημιουργούνται μεταξύ οικονομικών περιφερειακών συνασπισμών και κρατών, πρέπει να ρυθμίζονται σύμφωνα με αναγνωρισμένα κριτήρια, υπό την αιγίδα ενός διεθνώς αναγνωρισμένου θεσμού, όπως η Γενική Συμφωνία Δασμών και Εμπορίου (ΓΣΔΕ) και ο διάδοχος οργανισμός ΠΟΕ, ικανού να επιβάλει κυρώσεις (3).

3.2.2. Χρειάζεται να αναχαιτισθούν οι τάσεις για διμερείς συμφωνίες και κυρώσεις. Το παγκόσμιο εμπόριο πρέπει να συντονισθεί με βάση σαφή και αναγνωρισμένα κριτήρια (όπως οι ανταγωνιστικοί όροι και οι κοινωνικές και οικολογικές ρήτρες). Αναγνωρίζεται, ωστόσο, η ανάγκη διαφοροποίησης των κριτηρίων αυτών ανάλογα με το επίπεδο ανάπτυξης του ενδιαφερόμενου οικονομικού συνασπισμού. Αναλόγως, κρίνεται αναγκαίο να ρυθμιστούν οι συναλλαγές μεταξύ της τριάδας των αναπτυγμένων βιομηχανικών χωρών (ΕΕ, ΗΠΑ, Ιαπωνία) με κριτήριο την αμοιβαιότητα.

3.2.3. Για τη διεξαγωγή θεμιτού ανταγωνισμού από τις οικονομικά αδύναμες τρίτες χώρες εντός του γενικού πλαισίου του ελευθέριου εμπορίου που δημιουργείται από τη ΓΣΔΕ και του διαδόχου της ΠΟΕ είναι αναγκαίο να εφαρμοστούν αρχές συναλλαγών οι οποίες, αφενός, θα καθιστούν δυνατή τη συμμετοχή χωρών με λιγότερο ισχυρή οικονομία στο διεθνή καταμερισμό εργασίας και, αφετέρου, θα συμβάλλουν στην εσωτερική αυτόνομη ανάπτυξη των χωρών αυτών. Σε αυτή την περίπτωση δεν πρέπει να δοθεί πρωταρχική σημασία μόνο σε ένα θεωρητικό αίτημα για ελεύθερες συναλλαγές, αλλά στη συγκεκριμένη διαμόρφωση των δυνατοτήτων ανάπτυξης. Γι`αυτό, καταρχήν οι βιομηχανικές χώρες, και κατ`επέκταση η ΕΕ, έχουν υποχρέωση να διασφαλίσουν τους όρους που αποτελούν τη μοναδική δυνατότητα για μια οικονομικά αποδοτική συμμετοχή των αναπτυσσόμενων χωρών, αλλά και των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης στον διεθνή οικονομικό καταμερισμό εργασίας.

3.2.3.1. Επομένως, η αρχή της αμοιβαιότητας δεν μπορεί να εφαρμοστεί καθόλου σε αυτή την περίπτωση ή μπορεί να εφαρμοστεί μεμονωμένα. Αντιθέτως, πρέπει να εφαρμοστεί περισσότερο η αρχή των ασυμμετρικών συναλλαγών, δηλαδή, αφενός, χρειάζεται να αναγνωρισθεί η ανάγκη προστασίας των λιγότερο ισχυρών τρίτων χωρών, διότι μόνον έτσι μπορούν να αναπτυχθούν οι εγχώριες παραγωγικές ικανότητες των χωρών αυτών και, αφετέρου, χρειάζεται να ανοίξουν οι αναπτυγμένες βιομηχανικές χώρες τις αγορές τους για τα προϊόντα των χωρών αυτών.

3.2.3.2. Παρόμοια εμπορική πολιτική, όπως αυτή που έχει ήδη χαραχθεί στα πλαίσια των Ευρωπαϊκών συμφωνιών με τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, πρέπει όμως να συνοδεύεται από μία δυναμική οικονομική και κοινωνική αναπτυξιακή βοήθεια. Ορισμένη αύξηση των εισαγωγικών ποσοστώσεων της ΕΕ πρέπει να συνδέεται με την οικονομική και κοινωνική πρόοδο στις χώρες αυτές.

3.2.3.3. Συγχρόνως, γίνεται σαφές ότι, όπως και να διαμορφωθεί αυτό το άνοιγμα προς τον λεγόμενο Τρίτο Κόσμο και την Ανατολική Ευρώπη, η αναγκαιότητα για τη χάραξη μιας ενεργούς βιομηχανικής και περιφερειακής πολιτικής, τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο αυξάνεται.

3.3. Εξέλιξη των ενδογενών αναπτυξιακών δυνάμεων με την πλήρη αξιοποίηση της ευρωπαϊκής εσωτερικής αγοράς

3.3.1. Η εσωτερική αγορά ισχύει βέβαια επισήμως από την 1η Ιανουαρίου 1993. Παραμένουν εντούτοις ένα πλήθος εμπόδια για την ολοκλήρωσή της. Αυτά μπορούν εν μέρει να αποδοθούν στην ελλιπή εφαρμογή του προγράμματος για την εσωτερική αγορά. Εκτός αυτού, υπάρχει ένα πλήθος εμποδίων για την επίλυση των οποίων η Ένωση δεν είχε ακόμη την εξουσία. Αυτό αφορά κυρίως το φορολογικό και εταιρικό δίκαιο (Ευρωπαϊκή Ανώνυμη Εταιρεία), αλλά και την απουσία ολοκληρωμένου νομικού συστήματος και ευρωπαϊκών προτύπων για σημαντικές τεχνικές εγκαταστάσεις και τεχνικούς εξοπλισμούς. Επίσης, παρουσιάζονται ανεπάρκειες ως προς την ύπαρξη αποτελεσματικής πολιτικής ανταγωνισμού, ως προς την κινητικότητα στην αγορά (εξωτερική ελαστικότητα) (1) καθώς και ως προς τον τομέα της διασυνοριακής αγοράς δημόσιων προμηθειών. Επιπλέον, οι ασταθείς νομισματικές ισοτιμίες αποτελούν σοβαρό εμπόδιο.

3.3.2. Παρά τις απαιτήσεις για τον παραμερισμό των εμποδίων, υπάρχει και η αναγκαιότητα για τη λήψη μέτρων, προκειμένου να βελτιωθεί η ανάπτυξη του οικονομικού δυναμικού της Ευρωπαϊκής Αγοράς στον τομέα της ανάπτυξης και της απασχόλησης. Αν κατορθώσουμε να επιτύχουμε εδώ ουσιαστική πρόοδο, μπορούμε να υπολογίζουμε και σε μία αξιοσημείωτη αύξηση της ανάπτυξης και της απασχόλησης μέσω της αύξησης των εσωτερικών συναλλαγών. Επομένως, δεν μπορεί να γίνει λόγος για μια καλύτερη δυνατή κατανομή των πόρων στην εσωτερική αγορά. Σε πολλούς τομείς οι αγορές είναι κατακερματισμένες και στεγανοποιημένες. Ο κατακερματισμός της αγοράς στον τομέα της ζήτησης πρέπει να εξαλειφθεί μέσω της δημιουργίας όρων εμπιστοσύνης των καταναλωτών στην εσωτερική αγορά. Είναι απαραίτητες ιδιαίτερα:

- μία ενεργός ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική,

- μία κατάλληλη προώθηση των ΜΜΕ,

- ένα διευρωπαϊκό δίκτυο υποδομών,

- μία ευρωπαϊκή πολιτική για την έρευνα και την τεχνολογία,

- μία περαιτέρω ανάπτυξη της ευρωπαϊκής περιφερειακής πολιτικής.

3.3.3. Για μία δυναμική ευρωπαϊκή πολιτική στον τομέα της βιομηχανίας

3.3.3.1. Επειδή οι διαρθρωτικές προσαρμογές και η ανταγωνιστική ικανότητα συνδέονται στενά μεταξύ τους, μία δυναμική ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική πρέπει να προβλέπει σε μία αποτελεσματική και σταθερή πραγματοποίηση όλων των δραστηριοτήτων της που διευκολύνουν, διασφαλίζουν και επιταχύνουν τη διαρθρωτική πορεία προσαρμογής και λαμβάνουν συγχρόνως υπόψη τον στόχο της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής και της ουσιαστικής οικονομικής ανάπτυξης. Η ΟΚΕ διατύπωσε σχετικά με το θέμα αυτό ορισμένες προτάσεις στην γνωμοδότησή της για την Ανακοίνωση της Επιτροπής για την «Βιομηχανική πολιτική σε ανοικτό και ανταγωνιστικό περιβάλλον (2).

3.3.3.2. Δικαίως η Επιτροπή υποστηρίζει στο Λευκό Βιβλίο την ιδέα μιας διαφοροποιημένης βιομηχανικής πολιτικής που συνδέει τους ενδιαφερόμενους κοινωνικούς παρόγοντες και τείνει στη δημιουργία και ενίσχυση θέσεων απασχόλησης με μελλοντικό προσανατολισμό στη βιομηχανία και τις υπηρεσίες και δεν έχει ως αποστολή τη διατήρηση και μόνο υφιστάμενων κλάδων μέσω της παραδοσιακής πολιτικής των κρατικών επιδοτήσεων.

3.3.3.3. Ενόψει της διεθνοποίησης των αγορών και των παραγωγικών δραστηριοτήτων, χρειάζεται ο εκσυγχρονισμός και η ανάπτυξη των ευρωπαϊκών υποδομών και των ευρωπαϊκών δικτύων επικοινωνιών.

3.3.3.4. Λόγω του αυξημένου ρυθμού καινοτομιών σε όλες σχεδόν τις αγορές και την ταυτόχρονη αύξηση των δαπανών της καινοτομίας, η πολιτική του δημοσίου πρέπει να συγκεντρωθεί περισσότερο στην έρευνα και την ανάπτυξη χωρίς στρεβλώσεις του ανταγωνισμού.

3.3.3.5. Με την προϊούσα εγκατάλειψη δυσκίνητων διοικητικών και παραγωγικών διαρθρώσεων καθώς και παραδοσιακών μεθόδων οργάνωσης της παραγωγής που έχουν τεϋλοριστική έμπνευση, οι παράγοντες της ανταγωνιστικότητας όπως η οργάνωση της επιχείρησης και της εργασίας, ο αλληλοσυσχετισμός τμημάτων της παραγωγής που βασίζονται στην κατανομή της εργασίας και οι επενδύσεις σε ανθρώπινο κεφάλαιο απέκτησαν ακόμη μεγαλύτερη σημασία. Για τον σκοπό αυτό, χρειάζεται να αναζητηθούν, σε συνεργασία με τους εκπροσώπους των εργαζομένων στις επιχειρήσεις, αλλά και στα πλαίσια πρότυπων ευρωπαϊκών προγραμμάτων (π.χ. κοινοτικές πρωτοβουλίες σχετικά με το στόχο 4 του κοινοτικού ταμείου), μορφές συνεργίας για την οργάνωση της εργασίας.

3.3.3.6. Για να ικανοποιηθούν οι «νέες κοινωνικές ανάγκες» και οι απαιτήσεις μιας «βιώσιμης ανάπτυξης» (το Λευκό Βιβλίο αναφέρει τις επικοινωνίες, το περιβάλλον, την υγεία και την πολιτιστική ανάπτυξη), πρέπει να αναπτυχθούν νέες μορφές προσφοράς από πλευράς υπηρεσιών και παραγωγής. Η προώθηση παρόμοιων καινοτομιών στην παραγωγή, πρέπει να αποτελεί αναπόσπαστο μέρος μιας σύγχρονης ευρωπαϊκής βιομηχανικής πολιτικής. Για το σκοπό αυτό είναι επίσης αναγκαίο να καθοριστούν γενικώς αναγνωρισμένα «ποιοτικά πρότυπα» (προδιαγραφές, νομικές ρυθμίσεις) για προϊόντα και επιχειρήσεις. Χρειάζεται επιπλέον να θεσπισθούν κρατικά μέτρα με τα οποία θα διασφαλισθεί ότι τα νέα αυτά προϊόντα και υπηρεσίες θα διατίθενται με τρόπο ισόρροπο από κοινωνικής και περιφερειακής πλευράς.

3.3.3.7. Μια παρόμοια βιομηχανική πολιτική θα ενισχύσει και χρησιμοποιήσει έναν ειλικρινή διάλογο μεταξύ των κρατικών θεσμών και των κοινωνικοοικονομικών παραγόντων ενώ θα συμβάλει στη δημιουργία νέων πολιτικών, νομικών και οικονομικών μέσων με σκοπό την ενίσχυση της καινοτόμου ικανότητας της κοινωνίας μας. Μια νέα ώθηση θα προκληθεί και από τη συνεργασία μεταξύ των βιομηχανικών επιχειρήσεων, χωρίς να διακυβευτεί, βέβαια, ο ανταγωνισμός.

3.3.4. Για μια κατάλληλη προώθηση των ΜΜΕ

3.3.4.1. Αναπόσπαστο στοιχείο μιας αποτελεσματικής οικονομίας με μελλοντικό προσανατολισμό είναι η ύπαρξη ενός διαφοροποιημένου δικτύου επιχειρήσεων που διασυνδέονται μέσω της κατανομής εργασίας. Σε ένα σύστημα κάθετης και οριζόντιας διασύνδεσης των επιμέρους σταδίων της παραγωγής, οι ΜΜΕ μπορούν να διαδραματίζουν έναν εξαιρετικά σημαντικό ρόλο ενώ συγχρόνως έχουν ιδιαίτερη σημασία για την απασχόληση. Η ευρωπαϊκή οικονομία παρουσιάζει κενά στον τομέα αυτό. Η σημερινή κρίση αποκαλύπτει τις ειδικές αδυναμίες των ΜΜΕ, αδυναμίες που είναι ιδιαίτερα αισθητές στην παραγωγή υλικών για βιομηχανικά τελικά προϊόντα (π.χ. βιομηχανία αυτοκινήτων, ηλεκτρικών ειδών κτλ.).

3.3.4.2. Για να αντιμετωπισθούν αυτές οι αδυναμίες και ελλείψεις, είναι αναγκαίο να συγκεντρωθούν οι προσπάθειες στην εξάλειψη των υφιστάμενων περιορισμών της πρόσβασης στην ευρωπαϊκή εσωτερική αγορά και στη δημιουργία ευνοϊκών βασικών όρων, όπως π.χ.:

- η αμοιβαία αναγνώριση πιστοποιητικών τεχνικού ελέγχου,

- η βελτίωση των όρων χρηματοδότησης μέσω ενός τραπεζικού συστήματος ικανού και πρόθυμου να διευκολύνει την πρόσβαση σε τραπεζικά δάνεια και να διευκολύνει τη χρηματοδότηση τολμηματικών επενδύσεων με μελλοντικό προσανατολισμό. Αυτό έχει μεγάλη σημασία, ιδιαίτερα για μικρομεσαίες επιχειρήσεις που καινοτομούν,

- η ενίσχυση της ανάπτυξης επιχειρηματικών σχέσεων στις διεθνείς αγορές (ανάληψη εγγυήσεων για κινδύνους που συνδέονται με τις εξαγωγές),

- η καλύτερη οργάνωση της μεταφοράς των αποτελεσμάτων της έρευνας προς τις ΜΜΕ,

- η ενίσχυση της συνεργασίας και των συμπράξεων με ταυτόχρονη εξασφάλιση του ανταγωνισμού,

- η προσφορά δυνατοτήτων κατάρτισης και επιμόρφωσης για τα στελέχη και τους εργαζομένους των επιχειρήσεων,

- η ύπαρξη αποκεντρωμένων δημόσιων και κατάλληλων υπηρεσιών επικοινωνιών, προσαρμοσμένων στις ανάγκες των ΜΜΕ (δίκτυο πληροφορικής).

3.3.5. Για τα διευρωπαϊκά δίκτυα υποδομής

3.3.5.1. Η ΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι τα σχέδια πολιτικής επενδύσεων, προσανατολίζονται κατά προτεραιότητα προς τη δημιουργία και βελτίωση των γενικών όρων παραγωγής και ιδιαίτερα στον τομέα της τεχνολογίας, της πληροφορίας, στον τομέα της ενέργειας και των συγκοινωνιών. Οι προσπάθειες της Ευρωπαϊκής Ένωσης επικεντρώνονται κατά προτεραιότητα σε σχέδια «γενικού ενδιαφέροντος». Η ΟΚΕ υπογραμμίζει ότι ιδιαίτερα τα διευρωπαϊκά δίκτυα υποδομών αντιπροσωπεύουν μία οικονομική υπεραξία για την ευρωπαϊκή οικονομία. Η παραγωγικότητα αυξάνεται χάρη στη μείωση του κόστους μεταφοράς και διακίνησης. Η ΟΚΕ είναι της γνώμης ότι μία παρόμοια επιθετική πολιτική για τις επενδύσεις απαιτεί ένα ευφυές πολιτικό μείγμα δραστηριοτήτων από τον ιδιωτικό και δημόσιο τομέα. Με ανησυχία η ΟΚΕ προβαίνει στη διαπίστωση ότι τα τελευταία χρόνια, ιδιαίτερα, οι δημόσιες επενδύσεις έχασαν μέρος της σημασίας τους. Σε ορισμένα κράτη μέλη υποχώρησαν και κατήλθαν στο επίπεδο της δεκαετίας του 1970.

3.3.5.2. Η ΟΚΕ επισημαίνει επίσης ότι, τόσο η ύπαρξη διαφορετικών βασικών πολιτικών όρων, εθνικών διατάξεων και προτύπων, όσο και η ύπαρξη διαφορετικών συμφερόντων μεταξύ των επιχειρήσεων που διαχειρίζονται τις υποδομές (οργανισμοί σιδηροδρόμων, επιχειρήσεις εφοδιασμού σε ενέργεια και οργανισμοί τηλεπικοινωνιών καθώς και επιχειρήσεις υπεργολαβίας), δυσχεραίνουν την αναγκαία διασύνδεση των δικτύων. Η ΟΚΕ καλεί γι`αυτό την Επιτροπή, τα κράτη μέλη καθώς και τις επιχειρήσεις που διαχειρίζονται τις υποδομές:

- να λάβουν τα μέτρα που είναι απαραίτητα για τη χρηματοδότηση των σχεδίων στον τομέα των υποδομών (1), (μόνο ένα μικρό μέρος των σχεδίων αυτών μπορεί να χρηματοδοτηθεί με κοινοτικές επιδοτήσεις),

- να δημιουργήσουν το συντομότερο δυνατό τις νομικές και τεχνικές προϋποθέσεις για τη διαλειτουργικότητα των συστημάτων.

Στα πλαίσια μιας συντονισμένης δράσης, η Ευρωπαϊκή Ένωση Δημόσιων Επιχειρήσεων μπορεί να διαδραματίσει ενεργό ρόλο. Πρέπει να εφαρμοσθούν το συντομότερο δυνατό οι προτάσεις του Επιτρόπου Christophersen για τη σύσταση ομάδας εργασίας.

3.3.5.3. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει τις προτάσεις της Επιτροπής στο Λευκό Βιβλίο σχετικά με τις υποδομές στον τομέα των μεταφορών. Ένα μεγάλο μέρος των σημερινών υποδομών δεν ανταποκρίνεται πλέον στις απαιτήσεις μιας αποτελεσματικής εσωτερικής αγοράς.

3.3.5.3.1. Η ΟΚΕ θα εκδώσει ιδιαίτερες γνωμοδοτήσεις για τις προτάσεις της Επιτροπής στους ακόλουθους τομείς:

- διευρωπαϊκά δίκτυα συνδυασμένων μεταφορών,

- διευρωπαϊκά οδικά δίκτυα,

- διευρωπαϊκά δίκτυα εσωτερικών πλωτών μεταφορών,

- διευρωπαϊκό δίκτυο σιδηροδρόμων υψηλής ταχύτητας,

- διευρωπαϊκό συμβατικό σιδηροδρομικό δίκτυο, δίκτυο αεροδρομίων και λιμανιών.

3.3.5.3.2. Επειδή οι ανάγκες σε επενδύσεις στον τομέα των μεταφορών είναι τεράστιες, η ΟΚΕ τάσσεται υπέρ του καθορισμού αυστηρών προτεραιοτήτων. Βασικά κριτήρια για τις προτεραιότητες αυτές θα πρέπει να είναι η συμβολή στη δημιουργία διευρωπαϊκών δικτύων (ιδιαίτερα κάλυψη των κενών των δικτύων) στην εσωτερική αγορά, αλλά και σε σχέση με Τρίτες Χώρες, καθώς και η δυνατότητα ταχείας εφαρμογής των σχεδίων για έργα υποδομής.

3.3.5.3.3. Βασική προϋπόθεση για ένα αποδοτικό ευρωπαϊκό δίκτυο μεταφορών είναι η εναρμόνιση του χωροταξικού σχεδιασμού στην εσωτερική αγορά. Σε αυτό το πλαίσιο πρόκειται, αφενός, για τον προσδιορισμό των μεγάλων αρτηρίων και, αφετέρου, για τη σύνδεση της περιφέρειας με το κέντρο. Ιδιαίτερα, όσον αφορά τις κύριες αρτηρίες, πρέπει να ληφθεί μέριμνα ώστε η αποδοτικότητα να μην αποβαίνει σε βάρος του περιβάλλοντος. Θεωρείται γι`αυτό σκόπιμο να δοθεί προτεραιότητα στην ανάπτυξη του σιδηροδρομικού δικτύου, τόσο όσον αφορά τις μεταφορές προσώπων, όσο και τις μεταφορές αγαθών. Όσον αφορά τις μεταφορές αγαθών χύδην, θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην ανάπτυξη δικτύων εσωτερικών πλωτών μεταφορών και στην κατασκευή και βελτίωση των αναγκαίων εγκαταστάσεων στον τομέα των παράκτιων μεταφορών.

3.3.5.3.4. Η αποτελεσματικότητα των ευρωπαϊκών υποδομών θα εξαρτηθεί από την επιτυχία της τέλειας διασύνδεσης των διαφόρων μέσων μεταφοράς. Ιδιαίτερα στις μεταφορές αγαθών παρουσιάζονται σοβαρές ελλείψεις. Χρειάζεται να αναπτυχθούν μαζικά οι εγκαταστάσεις μεταφόρτωσης (κέντρα διανομής αγαθών) στο σιδηροδρομικό και οδικό δίκτυο, στο δίκτυο εσωτερικών πλωτών μεταφορών, στις θαλάσσιες και αεροπορικές μεταφορές. Επίσης χρειάζεται να προωθηθεί η διαχείριση των δικτύων και των μεταφορών από δημόσιους οργανισμούς.

3.3.5.3.5. Επειδή τα περιθώρια των δαπανών των δημόσιων προϋπολογισμών είναι περιορισμένα και οι ιδιωτικές επιχειρήσεις προσφέρουν εν μέρει καλύτερες τιμές, η ΟΚΕ προτείνει να αξιοποιηθούν καλύτερα οι δυνατότητες της ιδιωτικής χρηματοδότησης στον τομέα των υποδομών των μεταφορών. Συχνά, όμως, είναι αμφίβολο αν ιδιώτες επενδυτές είναι πρόθυμοι να αναλάβουν τον κίνδυνο που περιέχουν τα μεγάλα έργα υποδομών στις μεταφορές. Διότι, σε περίπτωση που, τελικά, πρέπει να αναλάβει το κράτος τους κινδύνους αυτούς, είναι αμφισβητήσιμο αν η ιδιωτική χρηματοδότηση συμφέρει πράγματι καλύτερα απ`ό,τι η κρατική χρηματοδότηση. Σε τελική ανάλυση, θα πρέπει να εξετασθεί με προσοχή σε ποιούς τομείς η ιδιωτική χρηματοδότηση έργων υποδομής αντιτίθεται στην επιδίωξη της προσφοράς υποδομών που να καλύπτουν μεγάλες εκτάσεις και να είναι οικονομικά ανεκτές, τόσο για τις μικρές επιχειρήσεις, όσο και για τους πολίτες.

3.3.5.4. Σοβαρή καθυστέρηση σημειώνεται επίσης και στη σύνδεση των δικτύων υποδομής στον ενεργειακό τομέα, τόσο όσον αφορά το δίκτυο ηλεκτρικού ρεύματος, όσο και το δίκτυο φυσικού αερίου. Αυτό οφείλεται στον κυρίως εθνικό χαρακτήρα των δικτύων.

3.3.5.4.1. Δικαίως η Επιτροπή επισημαίνει ότι τα προβλήματα που αντιμετωπίζονται κατά την ανάπτυξη των ενεργειακών δικτύων οφείλονται μάλλον στους διοικητικούς περιορισμούς που επιβάλλουν τα κράτη μέλη, παρά στη χρηματοδότηση. Πρόκειται για εμπόδια όπως τα αποκλειστικά δικαιώματα εισαγωγής και εξαγωγής, τα μονοπώλια μεταφοράς ή τις περιορισμένες δυνατότητες κατασκευής και εκμετάλλευσης αγωγών ηλεκτρικού ρεύματος και αερίου.

3.3.5.4.2. Τα θέματα αυτά εθίγησαν επανειλημμένα σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της ΟΚΕ, και τελευταία στη γνωμοδότηση της 27ης Ιανουαρίου 1993 για δύο προτάσεις οδηγιών σχετικά με τις κοινές διατάξεις για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου (1). Στη γνωμοδότηση αυτή η ΟΚΕ επιμένει στο ότι πρέπει να δημιουργηθεί μια θεσμοθετημένη αγορά των τομέων ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου σε κοινοτική κλίμακα με την κατασκευή και τη δικτύωση των ενεργειακών υποδομών καθώς και με ανάλογη εναρμόνιση των ενεργειακών πολιτικών των κρατών μελών καθώς και των περί δημοσιονομικών, φορολογικών και περιβαλλοντικών διατάξεων για τους δύο τομείς.

3.3.5.4.3. Η ΟΚΕ επεξεργάζεται σήμερα γνωμοδότηση πρωτοβουλίας στην οποία εξετάζεται μήπως πρέπει να προταθεί στα όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στα πλαίσια των προπαρασκευαστικών εργασιών της κυβερνητικής διάσκεψης για την αναθεώρηση της Συνθήκης, το 1996, να ενσωματωθεί στη Συνθήκη ξεχωριστό κεφάλαιο για την ενεργειακή πολιτική το οποίο δεν θα περιέχει μόνο τα στοιχεία μιας κοινής πολιτικής στο πεδίο αυτό αλλά και άλλες πτυχές της ενεργειακής πολιτικής των κρατών μελών. Η πολιτική αυτή πρέπει να κατευθύνεται, αφενός, στην εξασφάλιση της προμήθειας σε όλες τις περιφέρειες της Ένωσης και, αφετέρου, τη διασφάλιση λογικών ενεργειακών τιμών και για μικροκαταναλωτές (ΜΜΕ και ιδιωτικά νοικοκυριά) 7 επιπλέον, αυτή πρέπει να είναι περιβαλλοντικά ανεκτή και να υπερβαίνει το πλαίσιο εναρμόνισης των ενεργειακών τιμών των κρατών μελών της Ένωσης.

3.3.5.4.4. Χωρίς να θέλουμε να προδικάσουμε τα συμπεράσματα αυτών των συζητήσεων η ΟΚΕ φρονεί ότι ένας από τους κυριότερους στόχους στον τομέα αυτό είναι η δημιουργία των κατάλληλων βασικών προϋποθέσεων ώστε οι επιχειρήσεις παροχής ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου να μπορέσουν να αξιοποιήσουν τις απαραίτητες επενδύσεις για την ενίσχυση μιας υπερσυνοριακής δικτύωσης.

3.3.5.4.5. Είναι αναγκαίο να τεθούν από τώρα προτεραιότητες για επιμέρους σχέδια ώστε να επιτευχθεί, με την εξάλειψη συγκεκριμένων εμποδίων, η σταδιακή βελτίωση των ενεργειακών δικτύων. Κατά την υλοποίηση των διευρωπαϊκών ενεργειακών δικτύων θα ήταν δυνατό να προκύψουν κίνητρα που θα προκαλέσουν τη δημιουργία διεθνικών ευρωπαϊκών επιχειρήσεων στον ενεργειακό τομέα.

3.3.5.4.6. Η Επιτροπή υπέβαλε δύο προτάσεις απόφασης του Συμβουλίου που αφορούν, αφενός, τη χάραξη κατευθυντήριων γραμμών για τα διευρωπαϊκά δίκτυα στον τομέα της ενέργειας και, αφετέρου, την εφαρμογή μέτρων σχετικά με τη δημιουργία ευνοϊκών προϋποθέσεων για την ανάπτυξη διευρωπαϊκών δικτύων στον ενεργειακό τομέα. Σχετικά με αυτά η ΟΚΕ παραπέμπει στις παρατηρήσεις που διετύπωσε στη γνωμοδότησή της (27 Απριλίου 1994) για τις δύο προτάσεις της Επιτροπής.

3.3.5.5. Το Λευκό Βιβλίο ορίζει έναν άλλον άξονα επενδύσεων στη ραγδαία διαμόρφωση της δομής τηλεπικοινωνιών. Τα στρατηγικά σχέδια αφορούν τρεις αλληλοεξαρτώμενους τομείς των τηλεπικοινωνιακών δικτύων:

- τα δίκτυα διαβίβασης πληροφοριών,

- τις γενικές υπηρεσίες,

- τις εφαρμογές της τηλεματικής.

Στόχος είναι πώς θα οικοδομηθεί ένας «κοινός χώρος πληροφορίας». Για το σκοπό αυτό πρέπει τα ψηφιακά εθνικά δίκτυα να συνδεθούν κατά το παράδειγμα του τηλεφωνικού δικτύου και να υπάρξει μια συνοχή στις διαχείρισή τους. Μέλημα της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι πώς θα υπερπηδηθούν τα γενικά εμπόδια που υφίστανται σε προβλήματα προστασίας της εμπορικής και βιομηχανικής ιδιοκτησίας, της ασφάλειας, της κατάρτισης, της προστασίας της ιδιωτικής ζωής, κλπ. Πρέπει να υποστηριχθούν περαιτέρω σχέδια για την έρευνα και ανάπτυξη. Μελέτες εφαρμογών, εγγυήσεις δανείων και επιδότηση επιτοκίων πρέπει να διευκολύνουν τη χρηματοδότηση. Είναι αναγκαίο να προωθηθεί η φιλελευθεροποίηση των βασικών υποδομών του τομέα των τηλεπικοινωνιών με ταυτόχρονη τήρηση των βασικών πολιτικών όρων (προστασία δεδομένων, τέλεια γεωγραφική κάλυψη).

3.3.5.5.1. Η επικέντρωση του ενδιαφέροντος στις τεχνολογίες πληροφόρησης είναι, κατά την άποψη της ΟΚΕ, δικαιολο-γημένη, αφού στον τομέα αυτό ο συνεχής κατακερματισμός των αγορών, η ανεπαρκής πλοκή των εθνικών δικτύων και η ελλιπής διαλειτουργικότητα έχουν οδηγήσει στην αποφυγή οικονομιών κλίμακας: «economies of scale», ενώ παρεμποδίζουν τον εξοπλισμό της ευρωπαϊκής επικράτειας με πληροφορικές υποδομές. Με τη συνδρομή της τεχνολογίας της πληροφορίας:

- θα επιταχυνθούν οι διαρθρωτικές αλλαγές στον τομέα της βιομηχανίας και της παροχής υπηρεσιών 7 κυρίως είναι τυπική εδώ η χαλάρωση των στενών πρώτα σχέσεων μεταξύ τεχνικής και εργασίας, που σφραγίζονταν κατά το παρελθόν από την πατροπαράδοτη τεχνολογία. Με την εφαρμογή της τεχνολογίας της πληροφορίας οι όροι εργασίας, το περιεχόμενο εργασίας και οι απαιτήσεις για εξειδίκευση φέρουν σε μεγάλο βαθμό τη σφραγίδα του τρόπου οργάνωσης της εργασίας,

- θα υπάρξει μια νέα μικτή σχέση βιομηχανίας και παροχής υπηρεσιών (τόσο σχετικά με τις υπηρεσίες που αναφέρονται στην παραγωγή όσο και με υπηρεσίες που αναφέρονται στην κατανάλωση προϊόντων),

- θα αφυπνισθούν και θα δεχθούν επιρροές τα περιφερειακά κέντρα ανάπτυξης,

- θα υπάρξει η δυνατότητα, τουλάχιστον, για πρόσβαση στην παιδεία και στον πολιτισμό.

3.3.5.5.2. Σε κάθε περίπτωση, αυτή η πορεία πρέπει να λάβει συγκεκριμένη μορφή. Η έρευνα και κυρίως η ανάπτυξη πρέπει να προσανατολισθούν σε μία έγκαιρη ενσωμάτωση της τεχνολογίας πληροφόρησης στην πολιτική περιβάλλοντος, ενέργειας και συγκοινωνιών. Κατά τον τρόπο αυτό θα δημιουργηθούν πιο κατάλληλες από οικολογική άποψη διεργασίες.

Οι προβλέψιμες εργασιακές επιπτώσεις του σχεδίου για τη δημιουργία μιας πανευρωπαϊκής υποδομής πληροφορίας διχάζονται 7 ενώ σε επίπεδο κατασκευής εξοπλισμού στον τομέα της πληροφορικής αναμένεται μια μείωση της απασχόλησης, λόγω της επανάστασης που επέφερε στις παραγωγικές τεχνικές η γενικευμένη χρήση των ψηφιακών μηχανών, στον τομέα του λογισμικού και των υπηρεσιών αναμένεται αύξηση των απασχολούμενων. Πάντως πρέπει εδώ να υπάρξει μέριμνα προκειμένου όσοι ασχολούνται στον κλάδο αυτό - και στον τομέα της τηλε-εργασίας - να απασχολούνται σε θέσεις εργασίας με κάλυψη κοινωνικής ασφάλισης.

3.3.5.5.3. Τέλος, σχετικά με τις νέες τεχνολογίες πληροφοριών η προσοχή μας πρέπει να επικεντρωθεί στην αναγκαιότητα της εκτίμησης των επακόλουθων της τεχνολογίας και κυρίως στη διασφάλιση, στον τομέα της πληροφορίας, του δικαιώματος της αυτοδιάθεσης των ατόμων.

Λόγω της επείγουσας φύσεως των μέτρων στον τομέα της πληροφορικής υποδομής, επιδοκιμάζεται η συγκρότηση μίας ομάδας μελέτης. Η ΟΚΕ ελπίζει ότι θα εφαρμοσθούν σύντομα οι διατυπωθείσες εκεί προτάσεις.

3.3.5.6. Μια δυναμική βιομηχανική ανάπτυξη θα έχει προοπτικές μόνο αν συμφωνεί με το στρατηγικό σχέδιο μιας «συμπληρωματικής ανάπτυξης». Οι ιδιωτικές και δημόσιες επενδύσεις στον τομέα του περιβάλλοντος θα συμβάλλουν έτσι στη διασφάλιση της ανταγωνιστικότητας, στην ανάπτυξη και στη δημιουργία θέσεων απασχόλησης.

3.3.5.6.1. Για τα αναπτυξιακά σχέδια δέον να αναφερθούν οι εξής άξονες:

- η ουσιαστική μετατόπιση της βασικής έρευνας στον τομέα της σώφρονος χρήσης του περιβάλλοντος όπως: ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ανακύκλωση, νέες πρώτες ύλες και καλύτερη οργάνωση της μετάδοσης αποτελεσμάτων έρευνας στην ανάπτυξη προϊόντων,

- η προώθηση της ανάπτυξης νέων καθαρών τεχνολογιών οι οποίες πληρούν ιδίως τα εξής κριτήρια:

υψηλός βαθμός ενεργειακής χρήσης,

χαμηλή ένταση χρήσης πρώτων υλών,

μεγαλύτερη διάρκεια παραγωγικής χρήσης,

καλύτερες τεχνολογικές μέθοδοι,

- η πραγματοποίηση επενδυτικών σχεδίων με προτεραιότητα στον τομέα των μεταφορών, της ενέργειας και της διαχείρισης των αποβλήτων.

3.3.5.6.2. Οι περιβαλλοντικοί διαπραγματευτικοί στόχοι πρέπει να σχεδιασθούν ως αναπόσπαστο μέρος της προτεινόμενης στο Λευκό Βιβλίο διεύρυνσης των διευρωπαϊκών δικτύων. Ιδίως στον τομέα των μεταφορών γίνεται λόγος για τη θέσπιση νέων προτεραιοτήτων οι οποίες θα εξαρτούν τις αρχές της αποφυγής της μετατόπισης και βελτίωσης των μεταφορών από το ρόλο που θα διαδραματίζει μια απλή προσαρμογή των οδικών δικτύων στα αυξανόμενα μεταφορικά ρεύματα, χωρίς να θίγεται η αναγκαία ευελιξία.

3.3.5.6.3. Υπάρχουν ήδη αρκετά έτοιμα περιβαλλοντικά προγράμματα και σχέδια για έργα υποδομής. Η ΟΚΕ ζητεί υλοποίηση, βραχυπρόθεσμα, των εξής προτάσεων:

- ενίσχυση της αποδοτικότητας των δημοσίων συστημάτων μεταφοράς,

- ταχεία κατάργηση του επενδυτικού καθεστώτος για εγκαταστάσεις ανακύκλωσης, εσυγχρονισμό των συστημάτων υδροδότησης, δημοτικής επεξεργασίας λυμάτων, του καθαρισμού της Μεσογείου (και της Βαλτικής) θαλάσσης. Βασικά πρόκειται κατά μεγάλο μέρος και για εργασίες κατασκευής οι οποίες θα δημιουργήσουν γρήγορα και άμεσα θέσεις εργασίας,

- υλοποίηση ενεργειακών σχεδίων στον τομέα της κατοικίας και παραγωγής. Ιδίως μέσω της λήψης μέτρων μόνωσης και ανακαίνισης των κατοικιών (μέτρα μόνωσης) θα επιτευχθεί με γρήγορο ρυθμό. Εξοικονόμηση ενέργειας, ενώ τα μέτρα αυτά θα έχουν σημαντικές θετικές επιπτώσεις στον τομέα της απασχόλησης.

3.3.5.6.4. Για να εξαλειφθεί κάθε παρανόηση μεταξύ της στενότητας των φυσικών πόρων και της κατανάλωσής τους κρίνεται σκόπιμη η παροχή νέων κινήτρων και η εφαρμογή φορολογικών μηχανισμών. Κατ`αυτόν τον τρόπο πρέπει να επισημανθεί:

- ότι στις τιμές αγοράς αντικατοπτρίζεται το πραγματικό κόστος και η καταστροφή της φύσης (ανάγκη ενσωμάτωσης του εξωτερικού κόστους),

- ότι η κατανάλωση φυσικών πόρων επιβαρύνει ενώ η χρήση ανθρώπινου δυναμικού ελαφραίνει. Η ΟΚΕ παραπέμπει σχετικά στη γνωμοδότησή της για την επιβολή φόρου επί των εκπομπών CO2 (1),

- ότι οι προσπάθειες στον τομέα της τεχνολογίας για την υποκατάσταση της κατανάλωσης πηγών ενέργειας και την εξοικονόμησή του πρέπει να ενισχυθούν με την παροχή οικονομικών κινήτρων,

- ότι οι κατασκευαστές και προμηθευτές προϊόντων αποκομίζουν οικονομικό όφελος από την παραγωγή φιλικών προς το περιβάλλον προϊόντων και την ανάπτυξη προϊόντων. Τούτο πρέπει να υποστηριχθεί και με την έντονη σύνδεση της ανάθεσης δημοσίων έργων με οικολογικούς σκοπούς.

3.3.6. Για μια ευρωπαϊκή πολιτική έρευνας και τεχνολογίας

Ο στρατηγικός προσανατολισμός προς την κατεύθυνση της έρευνας και ανάπτυξης αποτελεί ένα ακόμα στήριγμά της σχετικά με τη βιομηχανική πολιτική πτυχή του Λευκού Βιβλίου. Η ΟΚΕ έχει τη γνώμη ότι ορθά τέθηκε εδώ ένας κύριος άξονας. Η Επιτροπή παραπέμπει σε παραδοσιακές αδυναμίες του τομέα αυτού και αναφέρει ιδιαιτέρως:

- την ελλιπή διάθεση πόρων, δηλαδή τα χρηματοδοτικά αδιέξοδα,

- τον ελλιπή συντονισμό των ερευνητικών και αναπτυξιακών προγραμμάτων σε επίπεδο κράτους, επιχειρήσεων και ειδικών επαγγελματικών κλάδων,

- την ελλιπή μεταφορά των αποτελεσμάτων έρευνας σε αποδοτικά για την αγορά σχέδια ανάπτυξης.

3.3.6.1. Η ΟΚΕ βλέπει ως θέματα που απαιτούν ιδιαίτερη προτεραιότητα:

- τη βελτίωση της μεταφοράς της έρευνας στις επιχειρήσεις και ιδιαίτερα στις ΜΜΕ,

- την στενότερη διασύνδεση μεταξύ έρευνας και ανάπτυξης και της παραγωγής εμπορικού χαρακτήρα (παραδοσιακές αδυναμίες συγκριτικά με τους συνανταγωνιστές της Ανατολικής Ασίας κυρίως),

- το συντονισμό των προγραμμάτων Έρευνας και Ανάπτυξης της Ένωσης και των κρατών μελών,

- την έγκαιρη συμμετοχή των χρηστών (πελατών), παραγωγών (εργοδοτών) στη γενικευμένη εφαρμογή των τεχνολογιών καθώς και την εκτίμηση των συνεπειών της τεχνολογίας για την έγκαιρη καταγραφή των κοινωνικών και οικολογικών επιπτώσεων.

3.3.6.2. Οι μεταβαλλόμενες γενικές συνθήκες σε επίπεδο παγκόσμιας πολιτικής και κοινωνίας καθώς και οι αυξανόμενοι οικολογικοί κίνδυνοι επικέντρωσαν το βλέμμα μας στην επείγουσα φύση νέων κοινωνικών αναγκών και στην ανάγκη συγκεκριμένων γεωγραφικών περιφερειών. Τέτοιες «νέες κοινωνικές ανάγκες» παρατηρούνται στο Λευκό Βιβλίο, ιδιαίτερα στα πεδία:

- του περιβάλλοντος,

- της υγείας,

- του πολιτισμού.

3.3.6.3. Η πρόκληση που τίθεται, για συγκεκριμένες περιοχές, προστίθεται στα προβλήματα του λεγόμενου Τρίτου Κόσμου και της Ανατολικής Ευρώπης. Σχετικά και με τις δύο αυτές όψεις τόσο η προβληματική της καινοτομίας, όσο και το θέμα της μεταφοράς τεχνολογίας πρέπει να διερευνηθούν και πάλι. Απαιτούνται, πλέον, επειγόντως, ιδέες και η ταχεία εφαρμογή τους.

3.3.6.4. H OKE επικροτεί την απόφαση της Επιτροπής της 16ης Απριλίου 1994 (2) για μια ευρωπαϊκή επιστημονική και τεχνολογική συνέλευση την οποία θα συνδράμει η Επιτροπή κατά την αξιολόγηση των επιπτώσεων της επιστημονικής και τεχνολογικής ανάπτυξης στην οικονομία και την κοινωνία και αναμένεται η εκπροσώπηση σ`αυτή των κοινωνικών εταίρων.

3.3.7. Για μία περαιτέρω ανάπτυξη της ευρωπαϊκής περιφερειακής πολιτικής

Η ΟΚΕ παραπέμπει στο γεγονός ότι μία πολιτική διαρθρωτικής προσαρμογής δεν έλαβε έως τώρα αρκούντως υπόψη την περιφερειακή και κοινωνική διάσταση της βιομηχανικής πολιτικής. Η ενδυνάμωση της ανταγωνιστικής ικανότητας των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων δεν επαρκεί μόνη της για την προώθηση της βιομηχανικής ανάπτυξης σε περιοχές με καθυστέρηση ή όπου δεν λαμβάνονται υπόψη οι κοινωνικές απαιτήσεις. Γι`αυτό η Επιτροπή πρέπει στον οραματισμό της για τη βιομηχανική πολιτική να εκθέσει σαφέστερα τα συμφέροντα των περιφερειών με αναπτυξιακή καθυστέρηση και να τα εντάξει πειστικότερα στις πολιτικές διεργασίες. Η γενική παραπομπή στα διαρθρωτικά ταμεία της Κοινότητας είναι βραχείας εμβέλειας.

3.3.7.1. Η ΟΚΕ προβάλλει τη γνώμη ότι μαζί με τα οριζόντια μέτρα για τη διευκόλυνση της διαρθρωτικής αλλαγής και την αύξηση της ικανότητας προσαρμογής των επιχειρήσεων, πρέπει να δοθεί περιθώριο για μέτρα βιομηχανικής πολιτικής, τα οποία θα προωθήσουν υποστηρίζοντας τις απαραίτητες προσαρμοστικές διεργασίες σε προβληματικούς τομείς (περιφερειών και κλάδων) και θα αποσοβήσουν κοινωνικές επιπτώσεις από διαρθρωτικές αλλαγές, με την εφαρμογή των κατάλληλων και ενδεικνυόμενων μεταβατικών μέτρων. Στοιχεία μιας παρόμοιας πολιτικής συνιστούν:

- η περιφερειακή πολιτική με προσανατολισμό την εξισορρόπηση, που ενισχύει το δυναμισμό και την αναπτυξιακή ικανότητα καθυστερημένων περιφερειών,

- η εξισορροποιητική περιφερειακή πολιτική για περιοχές με προβλήματα προσαρμογής στις οικονομικές δομές,

- οι διευκολύνσεις για την προσαρμογή με σκοπό την εξισορρόπηση των κοινωνικών πιέσεων σε περιόδους διαρθρωτικής κρίσης ή λήψη μέτρων ορθολογισμού.

Η ΟΚΕ συνιστά στο πλαίσιο αυτό την έναρξη «κοινοτικών πρωτοβουλιών» (3) στον τομέα της βιομηχανικής πολιτικής που θα χρηματοδοτούνται από το Διαρθρωτικό Ταμείο για να διευκολύνουν τη διαρθρωτική προσαρμογή. Σ`αυτές δέον να εμπίπτουν και ειδικές δράσεις για παραμεθόριες περιοχές με βιομηχανικά διαρθρωτικά προβλήματα.

3.4. Κοινωνικός διάλογος για μεταρρυθμίσεις, προκειμένου να επιτευχθεί η «ανάπτυξη, η ανταγωνιστική ικανότητα και η απασχόληση»

3.4.1. Λόγω των σημαντικών προκλήσεων θα ήταν μοιραία να γίνει η εκτίμηση, αν υποστηρίξει κάποιος, για τη δυνατότητα εφαρμογής, συνεκτιμώντας τις κοινωνικές συγκρούσεις. Μια μελλοντική βιομηχανική στρατηγική χρειάζεται την οργάνωση καινοτόμων διεργασιών σε όλα τα επίπεδα (επιχείρηση, περιφέρεια, κράτος, Ένωση) και συνεπώς το διάλογο στα επίπεδα αυτά. Μια τέτοια εκτίμηση γίνεται και στο Λευκό Βιβλίο. Ο κοινωνικός διάλογος και πιθανώς οι διαπραγματεύσεις απαιτούν όμως συμβιβαστικό πνεύμα από όλους τους συμμετέχοντες. Ο κοινωνικός διάλογος πρέπει να διεξαχθεί σε όλα τα επίπεδα. Το ευρωπαϊκό επίπεδο μπορεί να διαδραματίσει μόνο συμπληρωματικό ρόλο στα περιφερειακά και εθνικά επίπεδα. Πρέπει ακόμη να δημιουργηθούν, σχετικά, τα θεσμικά πλαίσια.

3.4.2. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει το γεγονός ότι στη νέα Συνθήκη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο «κοινωνικός διάλογος» βρήκε στο πρωτόκολλο κοινωνικής πολιτικής ένα νομικό έρεισμα. Έτσι, ιδιαίτερα στον τομέα της κοινωνικής πολιτικής, δημιουργήθηκε μία δυνατότητα για την ύπαρξη σχέσεων στον τομέα της βιομηχανίας μεταξύ των ευρωπαϊκών αντιπροσωπευτικών οργανώσεων των εργοδοτών και των συνδικαλιστικών οργανώσεων.

3.4.3. Αυτός ο «κοινωνικός διάλογος» θα μπορούσε να συμπληρωθεί με διάλογο σε επίπεδο των επιμέρους κλάδων που το επιθυμούν. Οι προκλήσεις που τίθενται σε επίπεδο βιομηχανικής πολιτικής δεν είναι δυνατόν να αντιμετωπιστούν χωρίς διαβουλεύσεις και διαπραγματεύσεις σε επίπεδο επιχειρήσεων και επιμέρους κλάδων. Ιδιαίτερα στους τομείς της βιομηχανίας, που παρουσιάζουν υψηλό βαθμό διακλάδωσης σε ευρωπαϊκό επίπεδο (ηλεκτροτεχνολογική βιομηχανία, χημική βιομηχανία, βιομηχανία αυτοκινήτων, ναυπηγική βιομηχανία), πρέπει να επιτευχθεί μία ανάπτυξη των σχέσεων σε επί μέρους κλάδους της βιομηχανίας. Ο διάλογος αυτός πρέπει να αφορά τη σημερινή κατανόηση για τις αναγκαίες καινοτόμες διεργασίες. Οι μεγάλες «ευρωπαϊκές επιχειρήσεις» διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο σχετικά.

3.4.4. Σε πολυάριθμα προβλήματα δεν επαρκεί ο «παραδοσιακός» ρόλος των κοινωνικών εταίρων. Ένα πλήθος και άλλων οικονομικών και κοινωνικών δυνάμεων έχουν αρμοδιότητα και είναι αντιπροσωπευτικοί και δύνανται, εφόσον ενδιαφέρονται να διαδραματίσουν έναν υπεύθυνο ρόλο σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Και εδώ μπορεί να σκεφθεί κανείς, ιδιαιτέρως, τους εκπροσώπους των ΜΜΕ, της γεωργίας, των καταναλωτών και των περιβαλλοντικών οργανώσεων.

4. Συμπεράσματα

4.1. Το ευρωπαϊκό οικονομικό και κοινωνικό πρότυπο σημαίνει σε σχέση με μια ευρωπαϊκή βιομηχανική στρατηγική

- η αύξηση της παραγωγικότητας κυρίως σε ό,τι αφορά την ενίσχυση της χρήσης εν δυνάμει καινοτομιών,

- προσανατολισμό της βιομηχανίας σε μια «συμπληρωματική ανάπτυξη» και

- ενίσχυση της συμμετοχικής οργάνωσης στη διαδικασία λήψης αποφάσεων.

4.2. Τα πολιτικά κόμματα και οι κοινωνικοί εταίροι οφείλουν να δώσουν ένα σαφές μήνυμα για ένα νέο «ξεκίνημα» ώστε η ευρωπαϊκή βιομηχανία, που αποτελεί τη σπονδυλική στήλη της ευρωπαϊκής οικονομίας, να μπορέσει να ανταπεξέλθει στις προκλήσεις του εντεινόμενου, σε παγκόσμια κλίμακα, ανταγωνισμού.

4.2.1. Το επίκεντρο πρέπει να αποτελέσει το πρόγραμμα εφαρμογής του αποφασισθέντος στη Σύνοδο Κορυφής των Βρυξελλών (10/11 Δεκεμβρίου 1993) προγράμματος δράσης για ιδιωτικές και δημόσιες επενδύσεις. Ο συντονισμός των δράσεων των κρατών μελών για την εφαρμογή διαρθρωτικών δράσεων, κυρίως, κοινοτικού ενδιαφέροντος, όπως αυτές περιλαμβάνονται στο Λευκό Βιβλίο, έχει κεντρική σημασία. Το Συμβούλιο με βάση τις προτάσεις της Επιτροπής πρέπει να αποφασίσει σχετικά με:

- τη δημιουργία προγραμμάτων έργων υποδομής τα οποία θα συμβάλουν ιδιαίτερα στην κάλυψη των ατελειών των δικτύων με βάση εθνικά τμηματικά προγράμματα,

- την ταχύτερη δυνατή διακρίβωση και υλοποίηση των νομικών και τεχνικών προϋποθέσεων για τη δημιουργία της διαλειτουργικότητας των συστημάτων,

- τη συγκέντρωση σ`εκείνα τα προγράμματα των οποίων η εφαρμογή είναι γρήγορη και τα οποία έχουν σημαντικές επιπτώσεις στην απασχόληση,

- την ανάπτυξη ενός σαφούς χρονοδιαγράμματος.

Με βάση τα ανωτέρω, τα κράτη μέλη, σε συνεργασία με τους ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις, που δραστηριοποιούνται ιδίως στον τομέα των έργων υποδομής (εταιρείες οδικών κατασκευών, τηλεπικοινωνιών, ενέργειας), οφείλουν να διασφαλίσουν τη χρηματοδότηση με ανάλογη παρέμβαση της Κοινότητας καθώς και όρους που ενθαρρύνουν με τρόπο ενεργό την συμμετοχή των ιδιωτών επενδυτών.

4.2.2. Για να αυξηθούν οι δυνατότητες καινοτομιών και η καλύτερη αξιοποίησή τους η κοινωνία έχει ανάγκη μιας μεγαλύτερης επιδεκτικότητας και κοινωνικής αποδοχής σε ό,τι αφορά τεχνολογικές καινοτομίες. Χρειάζεται επίσης να διεξαχθεί ένας ανοικτός και δημοκρατικός διάλογος ο οποίος θα πραγματοποιηθεί υπό την αιγίδα των κρατικών αρχών, της Επιτροπής των Κυβερνήσεων, των περιφερειακών αρχών στο εκάστοτε επίπεδο.

4.2.2.1. Η ΟΚΕ προτείνει τη δημιουργία ενός «Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Καινοτομιών» που θα αποτελείται από εξέχουσες προσωπικότητες του επιστημονικού, επιχειρηματικού και συνδικαλιστικού τομέα.

4.2.2.2. Αυτό το συμβούλιο εμπειρογνωμόνων θα εκδίδει γνωμοδοτήσεις για την ικανότητα καινοτομιών των βιομηχανικών κλάδων και των θέσεών τους στην αγορά ως προς την ένταση ερευνών στους τομείς τεχνολογίας και θα προβαίνει στην αξιολόγηση των επιπτώσεων των δράσεων στο πεδίο των καινοτομιών και της τεχνολογίας. Επιπλέον, το ανωτέρο συμβούλιο θα υποστηρίζει την ενεργοποίηση του δυναμικού για τις καινοτομίες στην έρευνα και την επιστήμη με στόχο την αντιμετώπιση οικονομικών, κοινωνικών και οικολογικών προκλήσεων.

4.2.3. Πολλοί ευρωπαίοι πολίτες δεν εμπιστεύονται πλέον τους χειρισμούς των πολιτικών κομμάτων σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η ΟΚΕ προσβλέπει στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κέρκυρας για τη λήψη των σχετικών αποφάσεων. Οι σχετικές με τις αρμοδιότητες διαφωνίες πρέπει να τεθούν στο περιθώριο. Αποφασιστικός παράγοντας θα είναι η αποτελεσματικότητα των μέτρων.

4.2.4. Η ικανότητα δράσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει να αποδειχθεί και σε διεθνές επίπεδο. Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να συμβάλει ουσιαστικά στην διαμόρφωση της πολιτικής για την απασχόληση κατά τη διεθνή συνάντηση κορυφής στη Νεάπολη, λαμβάνοντας υπόψη, τόσο τις συζητήσεις των υπουργών δημοσιονομικών, οικονομικών και εργασίας κατά τη συνάντησή τους στο Detroit, όσο και τις αποφάσεις της συνάντησης κορυφής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στην Κέρκυρα.

Βρυξέλλες, 1η Ιουνίου 1994.

Η Πρόεδρος της

Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Susanne TIEMANN

(1) ώελικά συμπεράσματα της Προεδρίας, Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, Βρυξέλλες, 10 και 11 Δεκεμβρίου 1993, (έγγρ. SN 373/93, σημείο Ι.Α).

(2) Υπό την έννοια βιομηχανία στην εν λόγω γνωμοδότηση νοούνται και οι παραγωγικοί κλάδοι της παροχής υπηρεσιών, όπως είναι οι τράπεζες, οι ασφαλιστικές εταιρείες, οι μεταφορές, οι τηλεπικοινωνίες και το εμπόριο.

(3) Λευκό Βιβλίο, σημείο 2.2.

(4) Για την ακριβέστερη εκτίμηση των συγκριτικών αυτών στοιχείων, η ΟΚΕ παραπέμπει στην έκθεση: «Manufacturing Productivity», Mckinsey Global Institute, Washington D.C., Οκτώβριος 1993.

(5) Λευκό Βιβλίο, σημείο 2.3 β).

(6) Βλ. Michael E. Portes, εθνικά πλεονεκτήματα ανταγωνισμού.

(7) Βλ. Μ.Ι.Τ - Έρευνα στον κλάδο της βιομηχανίας αυτοκινήτων.

(8) Λευκό Βιβλίο 2.3 β).

(9) Βλ. γνωμοδότηση του τμήματος κοινωνικών, οικογενειακών, εκπαιδευτικών και πολιτισμικών θεμάτων για τις κοινωνικές πτυχές του Λευκού Βιβλίου «Ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα και απασχόληση» (έγγρ. CES 752/94 - Εισηγητής: ο κ. Burnel).

(10) Βλ. γνωμοδότηση του τμήματος οικονομικών, δημοσιονομικών και νομισματικών υποθέσεων για τις οικονομικές και δημοσιονομικές πτυχές του Λευκού Βιβλίου «Ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα και απασχόληση» (έγγρ. CES 750/94 - Εισηγητής: ο κ. Romoli).

(11) Βλ. γνωμοδότηση ΟΚΕ, ΕΕ αριθ. C 332 της 31. 12. 1990, σ. 151.

(12) Βλ. γνωμοδότηση του τμήματος κοινωνικών, οικογενειακών, εκπαιδευτικών και πολιτισμικών θεμάτων για τις κοινωνικές πτυχές του Λευκού Βιβλίου «Ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα και απασχόληση» (έγγρ. CES 732/94 τελ.).

(13) Γνωμοδότηση της ΟΚΕ της 27ης Νοεμβρίου 1991, ΕΕ αριθ. C 40 της 17. 2. 1992, σ. 31.

(14) Βλ. γνωμοδότηση του τμήματος οικονομικών, δημοσιονομικών και νομισματικών υποθέσεων για τις οικονομικές και δημοσιονομικές πτυχές του Λευκού Βιβλίου «Ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα και απασχόληση» και τη γνωμοδότηση για «Πρόταση κανονισμού (ΕΟΚ) του Συμβουλίου σχετικά με τις κοινοτικές ενισχύσεις για τα διευρωπαϊκά δίκτυα».

(15) EE αριθ. C 73 της 15. 3. 1993, σ. 31.

(16) Βλ. γνωμοδότηση της ΟΚΕ της 24. 2. 1994 (ΕΕ. αριθ. C 108 της 19. 4. 1993, σ. 20).

(17) Βλ. ΕΕ αριθ. L 98 της 16. 4. 1994, σ. 34.

(18) Βλ. γνωμοδότηση του τμήματος περιφερειακής ανάπτυξης, χωροταξίας και πολεοδομίας για : «Το μέλλον των κοινοτικών πρωτοβουλιών στο πλαίσιο των Διαρθρωτικών Ταμείων», «Την κοινοτική πρωτοβουλία που αφορά τις αστικές περιοχές (Urban)», «Την κοινοτική πρωτοβουλία για τον εκσυγχρονισμό της υφαντουργίας και της βιομηχανίας ένδυσης στην Πορτογαλία» (έγγρ. CES 761/94 τελ.).