Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών σχετικά με τις «Συνέπειες της μεταρρύθμισης της ΚΓΠ για τις περιφέρειες»

(96/C 129/04)

Στις 27 Σεπτεμβρίου 1994 και σύμφωνα με το άρθρο 10, παράγραφος 1, του Εσωτερικού Κανονισμού, η Επιτροπή των Περιφερειών αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση πρωτοβουλίας σχετικά με το ανωτέρω θέμα.

Η επιτροπή 2 «Χωροταξία της Υπαίθρου, Γεωργία, Θήρα, Αλιεία, Θάλασσα και Ορεινές Περιοχές» στην οποία ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, επεξεργάστηκε τη γνωμοδότησή της στις 13 Δεκεμβρίου 1996 με βάση εισηγητική έκθεση των κ. Bocklet και Saraiva.

Κατά την 11η σύνοδο ολομέλειάς της, που πραγματοποιήθηκε στις 17 και 18 Ιανουαρίου (συνεδρίαση της 18ης Ιανουαρίου), η ΕΤΠ υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

Εκτιμώντας ότι οι κοινοτικές πολιτικές στον τομέα της γεωργίας (ΚΓΠ, διαρθρωτική πολιτική, πολιτική ποιότητας) έχουν, μεταξύ άλλων, ως στόχους:

- την αύξηση της ανταγωνιστικότητας στον τομέα της γεωργίας, ενθαρρύνοντας την τεχνική πρόοδο με την εξασφάλιση της ορθολογικής ανάπτυξης της γεωργικής παραγωγής καθώς και της άριστης χρησιμοποίησης των συντελεστών παραγωγής, και ιδίως του εργατικού δυναμικού 7

- την εξασφάλιση, κατ'αυτόν τον τρόπο, ενός δίκαιου βιοτικού επιπέδου στον γεωργικό πληθυσμό, ιδίως με την αύξηση του ατομικού εισοδήματος των εργαζομένων στη γεωργία 7

- τη συνεκτίμηση, κατά την εκπόνηση της κοινής γεωργικής πολιτικής και των ειδικών μεθόδων που συνεπάγεται η εφαρμογή της, του ιδιαίτερου χαρακτήρα της γεωργικής δραστηριότητας που απορρέει από την κοινωνική δομή της γεωργίας και τις διαρθρωτικές και φυσικές ανισότητες μεταξύ των διαφόρων γεωργικών περιοχών (άρθρο 39 της Συνθήκης για την ΕΕ) 7

εκτιμώντας ότι μετά από δύο σχεδόν χρόνια από την εφαρμογή της, η μεταρρύθμιση της ΚΓΠ έχει ήδη αποφέρει αποτελέσματα σε πολλές περιοχές της Κοινότητας, που πρέπει να αξιολογηθούν με βάση της εκτιμήσεις και τους στόχους που προαναφέρθηκαν 7

η ΕΤΠ θεωρεί ότι ενδείκνυεται η κατάρτιση γνωμοδότησης πρωτοβουλίας, σύμφωνα με το άρθρο 198γ της Συνθήκης ΕΚ, σχετικά με το θέμα «Οι επιπτώσεις της μεταρρύθμισης της ΚΓΠ για τις περιφέρειες» (απόφαση του Προεδρείου της 27ης Σεπτεμβρίου 1994 μετά από την πρόταση της επιτροπής 2).

2. Οι στόχοι της μεταρρύθμισης

Όταν η Επιτροπή δημοσίευσε, το 1991, τις προτάσεις της για τη μεταρρύθμιση, ανακοίνωσε ότι ο μόνος τρόπος για να επιβιώσει ο γεωργικός τομέας στην Κοινότητα του αναπόφευκτου πολέμου από πλευράς ανταγωνισμού στις εσωτερικές και στις εξωτερικές αγορές είναι μια πολιτική κατάλληλων τιμών.

Ταυτόχρονα πρέπει να μειωθεί η παραγωγή και να ληφθεί μέριμνα για την αντιμετώπιση των κοινωνικών συνεπειών της μείωσης των τιμών μέσω της διενέργειας άμεσων μεταβιβαστικών πληρωμών. Κατ'αυτό τον τρόπο θα μπορούσε να διακοπεί ο φαύλος κύκλος των υψηλών τιμών και της υπερπαραγωγής.

Το σχέδιο αυτό αποσκοπεί στην επίτευξη των κάτωθι στόχων:

- τη διατήρηση της αποδοτικότητας της Κοινότητας στις εξαγωγές γεωργικών προϊόντων,

- τον περιορισμό της παραγωγής προκειμένου να αποκατασταθεί η ισορροπία της αγοράς,

- την κατάλληλη παροχή ενισχύσεων για την αντιστάθμιση της μείωσης των τιμών,

- την αναγνώριση του γεγονότος ότι είναι ανάγκη να υπάρχουν δεσμοί ικανού αριθμού γεωργών με την ύπαιθρο και το πρότυπο των οικογενειακών και των, εν μέρει, συνεταιριστικών γεωργικών εκμεταλλεύσεων,

- την αναγνώριση του γεγονότος ότι η προστασία της υπαίθρου δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τη γεωργία αλλά και από άλλες δραστηριότητες, οι οποίες θα μπορούσαν να περιορίσουν την εγκατάλειψη της υπαίθρου και να ενισχύσουν την περιφερειακή οικονομία,

- την προαγωγή της εκτατικής καλλιέργειας, με στόχο τον περιορισμό των παραγωγικών πλεονασμάτων, στο πλαίσιο μιας πολιτικής για την προστασία του περιβάλλοντος.

Ταυτόχρονα διατηρούνται οι θεμελιώδεις αρχές της ΚΓΠ που είναι ο ενιαίος χαρακτήρας της αγοράς, η κοινοτική προτίμηση και η οικονομική αλληλεγγύη.

Οι δαπάνες οργάνωσης αγοράς, οι οποίες στο παρελθόν απέδιδαν διαρκώς λιγότερα αποτελέσματα όσον αφορά την επιδιωκόμενη στήριξη των τιμών, θα χρησιμοποιηθούν με τη μορφή άμεσων μεταβιβαστικών πληρωμών στους παραγωγούς με στόχο την ενίσχυση των εισοδημάτων τους. Αυτό καθίσταται ακόμη περισσότερο απαραίτητο αν ληφθεί υπόψη ότι την περασμένη δεκαετία οι κοινοτικές δαπάνες για την ενίσχυση της αγοράς διπλασιάστηκαν για να ανέλθουν το 1994, από 18 σε 33 δισ. Ecu.

Ωστόσο, η αύξηση των δαπανών δεν μπορεί προσωρινά να περιοριστεί απόλυτα, ούτε και με τη μεταρρύθμιση. Όμως, ο περιορισμός αυτός θα καταστεί δυνατός μετά τη μεταβατική φάση, κατά το τέλος του τρίτου σταδίου της μεταρρύθμισης, εφόσον αποδώσουν ικανοποιητικά τα μέτρα για τον περιορισμό της παραγωγής και με την μετατόπιση των προτιμήσεων στον τομέα της ζήτησης, που θα είναι αποτέλεσμα της μείωσης των τιμών.

Οι εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές, θα πρέπει να πλαισιώσουν τη μεταρρύθμιση που συντελείται σήμερα, η οποία θα έχει κατ'ανάγκη διαφορετικές επιπτώσεις για τις περιφέρειες της ΕΕ λόγω των σημαντικών διαφορών που παρουσιάζει το επίπεδο ανάπτυξης της γεωργίας σ'αυτές.

Την πρώτη διετία μετά τη μεταρρύθμιση κατέστη δυνατόν να βελτιωθεί σαφώς η κατάσταση στην αγορά των σιτηρών. Δεν έχει ακόμη επιτευχθεί ισορροπία στην αγορά του βοείου κρέατος. Η απόδοση των παραγωγών δεν έχει ακόμη αποκαταστήσει την καθυστέρηση σε σχέση με την εξέλιξη των μη γεωργικών τομέων. Σε ορισμένα κράτη μέλη μόλις διαπιστώνονται θετικές τάσεις, πράγμα που οφείλεται, τουλάχιστον εν μέρει, σε αυξήσεις των τιμών λόγω συναλλαγματικών διακυμάνσεων.

Εντούτοις, τίποτε δεν εξασφαλίζει τη διατήρηση της τάσης αυτής, κυρίως λόγω των περιορισμών που επέβαλαν οι συμφωνίες της ΓΣΔΕ.

3. Οι σημαντικότερες αποφάσεις και οι επιπτώσεις της μεταρρύθμισης

Τα μέτρα αφορούν κυρίως τον τομέα των σιτηρών καθώς και την παραγωγή ελαιούχων σπόρων, πρωτεϊνούχων προϊόντων, βοείου κρέατος και γάλακτος.

3.1. Η οργάνωση αγοράς για τα σιτηρά

3.1.1. Οι εισοδηματικές απώλειες των παραγωγών σιτηρών θα αντιμετωπισθούν με αντισταθμιστικές πληρωμές με τη μορφή άμεσων ενισχύσεων. Τα αντισταθμιστικά ποσά θα υπολογίζονται με βάση το μέσο όρο παραγωγής στην εκάστοτε περιοχή.

Το πρώτο αποτέλεσμα των μέτρων που ελήφθησαν ήταν η μείωση των τιμών των σιτηρών, η οποία επέτρεψε στους παραγωγούς της Κοινότητας να επανακτήσουν ένα μερίδιο της αγοράς στον τομέα των σιτηρών για ζωοτροφές που αντιστοιχεί σε 10 εκατ. τόννους. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, το 1993 χρησιμοποιήθηκαν για ζωοτροφές περισσότεροι από 6-7 εκατ. τόννοι σιτηρών αντί υποκαταστάτων. Η τάση που διαπιστώθηκε κατά το πρώτο έτος της μεταρρύθμισης διατηρήθηκε σταθερή. Η παραγωγή σιτηρών, η οποία, δεδομένης της μέχρι τώρα εξέλιξης, θα είχε υπερβεί χωρίς τη μεταρρύθμιση τους 180 εκατ. τόννους, μειώθηκε σε 162 εκατ. τόννους κατά το παρελθούν έτος. Η σταθεροποίηση της παραγωγής οφείλεται, σε μεγάλο βαθμό, στην απόσυρση εδαφών από την καλλιέργεια. Εάν συνυπολογισθεί η προηγούμενη κανονιστική ρύθμιση σχετικά με την απόσυρση καλλιεργησίμων εδαφών από την παραγωγή, που υιοθετήθηκε το 1988 ως αναπόσπαστο μέρος των μηχανισμών σταθεροποίησης για μια πενταετία, η συνολική επιφάνεια εδαφών που έπαυσαν να καλλιεργούνται ανέρχεται σε 7,2 εκατ. εκτάρια το 1994.

Σημειωτέον ακόμη ότι μέχρι το τέλος της τρέχουσας γεωργικής περιόδου, τα αποθέματα σε σιτηρά, που είναι λιγότερα από 9 εκατ. τόννοι, θα μειωθούν σε ποσότητα μικρότερη του ενός τρίτου των αποθεμάτων που κατεγράφησαν πριν τη μεταρρύθμιση. Σε αντίθεση με το παρελθόν, για την περίπτωση του σίτου ζωοτροφών δεν πραγματοποιήθηκαν πλέον παρεμβάσεις, ενώ τα σιτηρά υψηλής ποιότητας απορροφήθηκαν από την αγορά χωρίς δυσκολία. Το σκληρό σιτάριο ωστόσο ήταν ιδιαιτέρως ανεπαρκές. Σημειωτέον ότι σε ορισμένους τομείς της γεωργίας υφίσταται μια υψηλόβαθμη αλληλεξάρτηση. Π.χ. η μείωση των αποθεμάτων σιτηρών θα σήμαινε ότι υπάρχει λιγότερο άχυρο. Αυτό πάλι θα μπορούσε να έχει επιδράσεις στην βιομηχανία μανιταριών.

3.1.2. Η καθιέρωση της διενέργειας αντισταθμιστικών πληρωμών με βάση τη μέση παραγωγή ενδέχεται, επίσης, να έχει θετικές επιδράσεις για τη διατήρηση των γεωργικών εκμεταλλεύσεων, ακόμη και αν αυτές αποτελούν δευτερεύουσα δραστηριότητα, επειδή προσφέρει μια σταθερή ροή εισοδημάτων.

3.1.3. Ως θετική κρίνεται, επίσης, η δυνατότητα να χρησιμοποιούνται για την παραγωγή ανανεώσιμων πρώτων υλών εκτάσεις που έχουν αποσυρθεί από την καλλιέργεια για συγκυριακούς λόγους. Κατ'αυτόν τον τρόπο αξιοποιούνται με ωφέλιμο τρόπο οι εκτάσεις και προσφέρονται στους γεωργούς πρόσθετες δυνατότητες να αυξήσουν το εισόδημά τους.

Κατ'αυτόν τον τρόπο, η απόσυρση εδαφών από την καλλιέργεια μπορεί να αποβεί χρήσιμη για την τόνωση της παραγωγής πρώτων υλών για τη βιομηχανία, της παραγωγής ενέργειας ή άλλων στόχων και να συντελέσει έτσι στη μείωση της εξάρτησης από πρώτες ορυκτές ή φυσικές ύλες και της ανάκτησης φυσικών αερίων που χρησιμοποιούνται για θέρμανση.

3.1.4. Σημειώνεται πάντως ότι οι σιτηροπαραγωγικές περιοχές που στηρίζονται στη μονοκαλλιέργεια και στην εξειδίκευση στα διάφορα κράτη μέλη θα θιγούν σοβαρότατα από τη μεταρρύθμιση από οικονομικής απόψεως. Η μείωση των παρεμβατικών τιμών και η αντικατάστασή τους από εξισωτικές πληρωμές, προσανατολισμένες στο μέσο όρο των κερδών σοδειάς δεν συμφέρει τις εκμεταλεύσεις με μεγάλα κέρδη σοδειάς.

3.2. Οργάνωση αγοράς για ελαιούχους σπόρους και πρωτεϊνούχα προϊόντα

3.2.1. Ενόψει των αντισταθμιστικών ενισχύσεων που καταβάλλονται στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης της ΚΓΠ, τα πρωτεϊνούχα προϊόντα συμπεριλήφθηκαν στη ρύθμιση για τα σιτηρά. Έτσι, από το οικονομικό έτος 1993/94, καταργήθηκε το σύστημα των ενισχύσεων κατεργασίας και των κατωτέρων τιμών και αντικαταστάθηκε από ένα σύστημα ενισχύσεων ανά εκτάριο για την στήριξη των εισοδημάτων των παραγωγών. Για τα πρωτεϊνούχα προϊόντα ισχύει επίσης η υποχρέωση της απόσυρσης από την καλλιέργεια όπως στα υπόλοιπα φυτά μεγάλης καλλιέργειας. Για τον υπολογισμό της εξίσωσης των τιμών καθορίστηκε ανά εκτάριο ένα εξισωτικό ποσό 65 Ecu ανά τόννο, το οποίο πολλαπλασιάζεται με το δείκτη μέσης παραγωγής στην περιφέρεια.

3.2.2. Ωστόσο, η Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει καθαρός εισαγωγέας ελαιούχων σπόρων, φυτικών ελαίων και ελαιούχων πλακούντων. Οι ποσότητες που εισάγονται ετησίως εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις εκάστοτε τιμές των προϊόντων αυτών και των ζωοτροφών που τα ανταγωνίζονται καθώς και από τις δυνατότητες εξαγωγής ελαίου και ελαιούχων πλακούντων σε τρίτες χώρες.

Για την περίπτωση του κραμβέλαιου, το ποσοστό αυτάρκειας της ΕΕ ανέρχεται σε 139 %. Για όλα τα υπόλοιπα είδη ελαίων και πλακούντων σημειώνεται έλλειμμα.

Για την περίοδο 1989-1992, οι εισαγωγές σπέρματος σόγιας από τις ΗΠΑ, τη Βραζιλία και την Αργεντινή αυξήθηκαν κατά 50 % για να φθάσουν σε 13,6 εκατ. τόννους.

Η κοινοτική παραγωγή ελαιούχων σπόρων ανήλθε την περίοδο 1992/93 σε 11,5 εκατ. τόννους περίπου, έναντι 13 εκατ. τόννων την άνοιξη. Για το οικονομικό έτος 1994/95 αναμένεται ότι η παραγωγή θα ανέλθει σε 12,4 εκατ. τόννους.

3.3. Οργάνωση αγοράς του βοείου κρέατος

3.3.1. Στους παραγωγούς βοείου κρέατος καταβάλλονται επίσης αντισταθμιστικές ενισχύσεις, και αυτό επειδή οι τιμές παρέμβασης του βοείου κρέατος θα μειωθούν κατά 15 % έως το οικονομικό έτος 1995/96.

3.3.2. Αλλά και σ'αυτή την αγορά γίνονται ορατά τα αποτελέσματα της μεταρρύθμισης. Η παραγωγή το 1993 και 1994 μειώθηκε κατά 10 % διότι οι τιμές της αγοράς δεν ακολουθούσαν τη μείωση της τιμής παρέμβασης και έμειναν μέχρι τα μέσα του 1994 σταθερές. Επιπλέον προκλήθηκε μια σχεδόν ολοκληρωτική αποδόμιση των αποθεμάτων των αποθηκών. Αυτό κατέστη δυνατό επειδή οι αγορές παρέμβασης εφαρμόσθηκαν από το τέλος το 1992 σχεδόν πλήρως. Τα αποθέματα αυτή τη στιγμή ανέρχονται σε 15 000 τόννους.

Ωστόσο, στην αγορά του βοείου κρέατος εξακολουθούν να υφίστανται προβλήματα διάθεσης, επειδή σήμερα δεν είναι δυνατό να αυξηθεί η κατανάλωσή του. Αυτό οφείλεται στο ανταγωνισμό με άλλα, φθηνότερα είδη κρέατος, στις δυσχερείς οικονομικές συνθήκες, στις αλλαγές των καταναλωτικών προτιμήσεων και στις δυσμενείς επιδράσεις της συζήτησης σχετικά με τη σπογκώδη εγκεφαλοπάθεια των βοοειδών. Τα πρόσφατα ρήγματα που δημιουργήθηκαν στην αγορά επιδείνωσαν την κατάσταση αυτή και οδήγησαν από τα μέσα του έτους σε αρνητική εξέλιξη των τιμών.

Εκτός των σιτηροπαραγωγικών περιοχών, η μεταρρύθμιση επηρεάζει σοβαρά και τις περιοχές όπου κατά κανόνα εκτρέφονται βοοειδή.

3.4. Εκτροφή θηλάζουσων αγελάδων

3.4.1. Η πριμοδότηση για τις θηλάζουσες αγελάδες θα αυξηθεί σε τρία στάδια από 70 σε 120 Ecu. Τα κράτη μέλη μπορούν επιπλέον να χορηγούν μια ίδια πρόσθετη πριμοδότηση έως και 25 Ecu ανά αγελάδα.

Σε αντίθεση με τη ρύθμιση που αφορά την ειδική πριμοδότηση για τα αρσενικά βοοειδή, βάσει της οποίας η επιλογή του μεγέθους αναφοράς της επιχείρησης είναι προαιρετική, τα δικαιώματα πριμοδότησης για τις θηλάζουσες αγελάδες καθορίζονται ανά επιχείρηση. Έτος αναφοράς είναι το 1992.

Το δικαίωμα πριμοδότησης είναι μεταβιβάσιμο μαζί ή χωρίς την επιχείρηση.

3.5. Πρόβειο κρέας

3.5.1. Στον τομέα του πρόβειου κρέατος διατηρείται κατά βάση το καθεστώς που ίσχυε μέχρι σήμερα:

- Το πλαφόν που είχε καθοριστεί (1000/500 κεφάλαια) για την έγκριση του πριμ έπαψε να ισχύει από το 1995 και συμπεριλήφθηκε στα επί μέρους για κάθε εκμετάλλευση εγγυηθέντα ανώτατα όρια.

- Το δικαίωμα σε πριμοδότηση καθορίζεται ανά επιχείρηση. Ως έτος αναφοράς ισχύει το 1991.

- Το 1993, το κοινοτικό πριμ ανερχόταν σε 20,898 Ecu και το 1994 σε 17,78 Ecu ανά προβατίνα. Το πριμ που χορηγείτο σε μειονεκτικές περιοχές, με στόχο την ανάπτυξη της υπαίθρου, αυξήθηκε, λόγω της δυσμενούς κατάστασης της αγοράς, από 5,5 σε 7 Ecu ανά προβατίνα.

3.6. Οργάνωση αγοράς για το γάλα

3.6.1. Οι αποφάσεις για τη μεταρρύθμιση της γεωργικής πολιτικής της Κοινότητας δεν οδήγησαν σε ουσιαστικές τροποποιήσεις του συστήματος που ίσχυε στον τομέα του γάλακτος. Από 1ης Απριλίου 1993 καταργήθηκε η εισφορά συνυπευθυνότητας που ίσχυε από τη 16η Σεπτεμβρίου 1977.

Ένα από τα ουσιαστικότερα σημεία είναι η απόφαση της διατήρησης της ρύθμισης των ποσοστώσεων έως το 2000.

Η κατάργηση του όρου της εδαφικότητας του ποσοστού διευκολύνει τις απαραίτητες διαρθρωτικές μεταβολές στον τομέα του γάλακτος και συμβάλλει στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας των γαλακτοκομικών επιχειρήσεων.

3.6.2. Η συνολική παραγωγή γάλακτος μειώθηκε το 1992 κατά 1,75 εκατ. τόννους, πράγμα που οφείλεται στη μείωση των ποσοστώσεων κατά 1 % το έτος αυτό και στην αντίστοιχη μείωση των παραδόσεων γάλακτος (-1,6 εκατ. τόννοι). Το 1993 η παραγωγή και οι παραδόσεις παρέμειναν αναλλοίωτες σε σχέση με το προηγούμενο έτος.

Σε γενικές γραμμές, η Κοινότητα κατόρθωσε να διατηρήσει το μερίδιό της στην αγορά το 1992. Οι εξαγωγές ανήλθαν σε 13,9 εκατομμύρια τόννους ισοδύναμου γάλακτος. Κατ'αυτόν τον τρόπο, η Κοινότητα καταλαμβάνει παγκοσμίως την πρώτη θέση όσον αφορά τις εξαγωγές στον τομέα αυτό. Οι δαπάνες οργάνωσης της αγοράς για τα γαλακτοκομικά προϊόντα μειώθηκαν από 5,8 δισεκατομμύρια Ecu, το 1985, σε 4,2 εκατομμύρια Ecu, το 1994.

3.7. Συνοδευτικά μέτρα

3.7.1. Η σημασία των μέτρων αυτών, τα οποία αποσκοπούν στην προαγωγή φιλοπεριβαλλοντικών παραγωγικών διαδικασιών (μείωση του αριθμού των ζώων ανά εκτάριο, αποφυγή της χρησιμοποίησης ζιζανιοκτόνων) και στην προστασία της φύσης καθώς και στη χρηματοδότηση προγραμμάτων αναδάσωσης και προστασίας γεωργικών και δασικών εκτάσεων που έχουν αποσυρθεί από την καλλιέργεια, γίνεται αντιληπτή με το μεγάλο αριθμό των προγραμμάτων που έχουν κατατεθεί από τα κράτη μέλη και τις περιφέρειες με στόχο την υλοποίηση των εν λόγω μέτρων:

- 160 προγράμματα, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 2078/92, που αφορούν γεωργικές παραγωγικές διαδικασίες που ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις για την προστασία του περιβάλλοντος και των φυσικών βιοτόπων,

- 41 προγράμματα, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 2080/92, σχετικά με κοινοτικές ενισχύσεις για μέτρα αναδάσωσης στο γεωργικό τομέα,

- 10 προγράμματα, σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 2079/92, σχετικά με τις κοινοτικές ενισχύσεις για τις πρόωρες συνταξιοδοτήσεις στον γεωργικό τομέα.

Σχεδόν 90 % των συνολικά 238 προγραμμάτων που κατατέθηκαν καταρτίστηκε από τις περιφέρειες.

Επιπλέον, η Κοινότητα προωθεί την καθιέρωση ρυθμίσεων για την πρόωρη συνταξιοδότηση γεωργών, οι οποίοι έχουν ηλικία 55 τουλάχιστον ετών και εγκαταλείπουν τις επιχειρήσεις τους προς όφελος νεότερων σε ηλικία γεωργών.

3.7.2. Δεν πρέπει ωστόσο να παραβλεφθούν οι συνέπειες που ενδέχεται να έχουν τα μέτρα αυτά σε ορισμένες περιοχές.

Τα συνοδευτικά μέτρα (προγράμματα αναδάσωσης, προκαταβολικής μεταρρύθμισης και μεθόδων γεωργικής παραγωγής που δεν βλάπτουν το περιβάλλον) θα μπορούσαν να ευνοήσουν τη μείωση των γεωργικών δραστηριοτήτων, οι οποίες, αν ληφθούν υπόψη στην ευρύτερή τους έννοια, καλύπτουν τομείς που προηγούνται και έπονται των δραστηριοτήτων του εν λόγω τομέα. Σε περιοχές που έχουν υποβαθμισθεί και/ή με καθυστερημένη ανάπτυξη, όπου δεν είναι εύκολο να ανευρεθούν εναλλακτικές λύσεις που θα ενισχύουν μακροπρόθεσμα την ανάπτυξη, το γεγονός αυτό προκαλεί ορισμένα προβλήματα, τα οποία πρέπει να εξετασθούν επειγόντως. Πρόκειται κυρίως για τα ακόλουθα προβλήματα:

- μείωση των θέσεων απασχόλησης στη γεωργία, καθώς και στους παρεμφερείς τομείς δραστηριότητας η οποία δεν αντικαταστάθηκε με τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης σε άλλους τομείς οικονομικής δραστηριότητας (αύξηση της ανεργίας),

- απερήμωση των αγροτικών περιοχών και μετανάστευση προς το κέντρο ή προς πιο ανεπτυγμένες περιοχές,

- μεγαλύτερη εξάρτηση στον τομέα της διατροφής σε επίπεδο κρατών μελών.

Στα ανωτέρω πρέπει επίσης να προστεθεί το γεγονός, ότι τα συνοδευτικά μέτρα, σημαντικά από άποψη συμπλήρωσης του εισοδήματος των καλλιεργητών, δεν φαίνεται να αποτελούν εναλλακτική λύση στη συρρίκνωση της δραστηριότητας αυτής, κυρίως στα πλαίσια μιας υποβαθμισμένης περιφερειακής οικονομίας όπου η γεωργία εξακολουθεί να παραμένει μια οικονομική και κοινωνική δραστηριότητα καθοριστικής σημασίας. Για το σκοπό αυτό, στο σχεδιασμό των προγραμμάτων και των πρωτοβουλιών θα πρέπει να συμπεριληφθούν μέτρα για την άσκηση μιας δραστήριας πολιτικής εγκατάστασης νέων γεωργών στις περιφέρειες που αυτό είναι απαραίτητο.

Αντίθετα, σε μια σειρά περιφέρειες και ιδαιτέρως αυτές που περιλαμβάνουν οικολογικά ευπαθείς περιοχές, τα συνοδευτικά μέτρα αποδείχθηκαν πάρα πολύ ωφέλιμα για την διατήρηση των εκτατικών μορφών καλλιέργειας. Σε διαφορετική περίπτωση, αυτό το είδος καλλιεργειών θα είχε εγκαταλειφθεί με αποτέλεσμα την απώλεια των αντίστοιχων θέσεων απασχόλησης.

Η αναδάσωση στην Κοινότητα εξακολουθεί να είναι περιορισμένου βεληνεκούς. Οι σχέσεις μεταξύ γεωργίας και δασοπονίας περιορίζονται, όπως παλαιότερα, στην αναδάσωση γεωργικών εδαφών. Οι ακόλουθες πτυχές θα πρέπει να εξακολουθήσουν να αποτελούν αρμοδιότητα των κρατών μελών και των περιφερειών:

- το σχέδιο μακροπρόθεσμης χωροταξίας, απαραίτητη προϋπόθεση για κάθε πολιτική αναδάσωσης, με την αντίστοιχη μακροπρόθεση χρήση του χώρου,

- η οικονομική εκμετάλλευση των δασών ως εγγύηση διαρκούς χρήσης των δασικών οικοσυστημάτων, πράγμα που προϋποθέτει την ανάπτυξη των μεταποιητικών βιομηχανιών ξύλου και την τεχνική και εμπορική οργάνωση των παραγωγών, με στόχο τις αγορές για διάθεση προϊόντων,

- τα προγράμματα δενδροφύτευσης και αναδάσωσης μπορούν εκτός των άλλων να χρησιμοποιηθούν μέσω γρήγορα αναπτυσσόμενων κορμών σε βιομάζα προς παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και προϊόντων ξύλου. Και αυτός ακόμα είναι ένας τρόπος για την εξασφάλιξη δυναμικά απειλουμένων θέσεων εργασίας,

- η κατάρτιση των παραγωγών πρέπει να περιορισθεί σε πρότυπα προγράμματα, ένα πρώτο πρόγραμμα με χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΡΕΕ V), με τίτλο «Αναδάσωση των γεωργικών εδαφών: ποιά είναι τα μέτρα προτεραιότητας για επιλεξιμότητα και κατάρτιση;», θα πρέπει να επεκταθεί σε όλες τις περιοχές όπου γίνεται αναδάσωση.

3.8. Διαχείριση και έλεγχος

3.8.1. Με στόχο την υλοποίηση της μεταρρύθμισης της γεωργικής πολιτικής δημιουργήθηκε ένα νέο διοικητικό και ελεγκτικό σύστημα που περιλαμβάνει μέτρα στήριξης για διάφορους τομείς γεωργικών προϊόντων και εκτροφής ζώων, για την προαγωγή της φιλοπεριβαλλοντικής γεωργίας και ειδικά μέτρα υπέρ των ορεινών γεωργικών περιοχών.

Τα διοικητικά μέτρα στηρίζονται ουσιαστικά στα ακόλουθα στοιχεία:

- την κατάρτιση πλήρους ηλεκτρονικής τράπεζας δεδομένων, η οποία καθιστά δυνατή τη σύγκριση των ελέγχων,

- την καθιέρωση ενός ολοκληρωμένου διοικητικού και ελεγκτικού συστήματος, στο πλαίσιο του οποίου καταρτίζονται λεπτομερείς εκθέσεις και διεξάγονται άμεσοι επιτόπιοι έλεγχοι,

- τη δημιουργία ενός αριθμητικού συστήματος για την αναγνώριση των εκτάσεων και των ζώων,

- την ετήσια δήλωση των εκμεταλλευτών επιχειρήσεων, η οποία περιλαμβάνει όλα τα απαραίτητα στοιχεία,

- τη δυνατότητα να επιτραπούν πολλαπλές αιτήσεις.

Στη σημερινή του μορφή, το σύστημα περιλαμβάνει ιδιαίτερα εκτενείς και λεπτομερείς ρυθμίσεις, οι οποίες έχουν ως αποτέλεσμα μια περίπλοκη διοικητική διαδικασία, για την οποία θα απαιτηθεί αύξηση του ανθρώπινου δυναμικού και των τεχνικών των περιφερειών.

3.8.2. Η αποδοχή συστημάτων αναγνώρισης χαρακτηριστικών είναι ουσιαστικά απαραίτητη για την αντιμετώπιση της διοικητικής συμφόρησης που προκαλείται από προγράμματα παροχής άμεσων ενισχύσεων, όμως τα συστήματα αυτά πρέπει να δημιουργηθούν κατά τρόπο αποκεντρωτικό ώστε η εφαρμογή τους να υλοποιηθεί σε συμφωνία με το διοικητικό δίκαιο των κρατών μελών και των περιφερειών. Η αντικειμενικότητα και οι ίδιες προϋποθέσεις πρέπει να εγγυηθούν σε ολόκληρη την Κοινότητα. Μόνο κατ'αυτό τον τρόπο είναι δυνατή η ευέλικτη και αποδοτική αξιοποίηση της διαθέσιμης δυναμικότητας και των συστημάτων εφαρμογής της κοινοτικής νομοθεσίας.

Τα χαρακτηριστικά που πρέπει να περιληφθούν σε ένα παρόμοιο αποκεντρωμένο σύστημα δεν πρέπει μόνο να προσαρμόζονται στις νέες αποφάσεις ενισχύσεων στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης της γεωργικής πολιτικής αλλά και να αποτελούν τη βάση για όλα τα μέτρα. Μακροπρόθεσμα, ο φόρτος εργασίας για τη λήψη μέτρων εφαρμογής και ελεγκτικών και διοικητικών μέτρων μπορεί να αποφευχθεί μόνο μέσω μιας εξομοίωσης σε Ευρωπαϊκό επίπεδο. Η ύπαρξη μεγάλου αριθμού ασυντόνιστων μεμονωμένων προγραμμάτων όχι μόνο επιβαρύνει την εφαρμογή της πολιτικής πέραν του δέοντος αλλά και οδηγεί στη μείωση του βαθμού αποδοχής της γεωργικής πολιτικής εκ μέρους των ενδιαφερόμενων.

Η τεράστια ποσότητα των χαρακτηριστικών αναγνώρισης προσφέρει μια συνεχή, διαρκώς διαθέσιμη εικόνα των γεωργικών επιχειρήσεων που καλύπτει μέχρι και τα προσωπικά στοιχεία των ιδιοκτητών. Από την άποψη της προστασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, το γεγονός αυτό προξενεί ανησυχίες. Ακόμα και αν αναγνωρισθεί η αναγκαιότητα των αποτελεσματικών ελέγχων, φαίνεται αμφίβολο εάν η καθολική αναγνώριση συμβιβάζεται με την αρχή της αναλογικότητας και το δικαίωμα της προστασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα.

3.9. Εν κατακλείδι διαπιστώνεται ότι η μεταρρυθμιστική δέσμη, συγκρινόμενη με τη γεωργική πολιτική που εφαρμοζόταν μέχρι πρόσφατα, συνεπάγεται ελάχιστη αύξηση των δαπανών.

4. Συμφωνία GATT και επέκταση της ΕΕ με τις χώρες του ΜΟΕ

4.1. Η Συμφωνία GATT

Η Κοινότητα στις συνομιλίες της Ουρουγουάης ανέλαβε τις ακόλουθες υποχρεώσεις:

- Κατάργηση της εσωτερικής στήριξης κατά 20 %.

- Μετατροπή όλων των περιορισμών της αγωγής σε δασμούς και σταδιακή άρση τους κατά μέσο 36 % και για ευαίσθητα προϊόντα κατά 20 %. Εξαίρεση ισχύει για τα σημαντικά δημητριακά, το ρύζι καθώς και τα φρούτα και λαχανικά, στα οποία και στο μέλλον θα επιβάλλονται τέλη εισαγωγής.

- Βελτίωση των δυνατοτήτων πρόσβασης στην αγορά με παροχές διευκολύνσεων για ορισμένες ποσότητες εισαγωμένων προϊόντων οι οποίες ορίζονται δεσμευτικά από τους καταλόγους της GATT της ΕΕ (ελάχιστη πρόσβαση αγοράς).

- Μείωση των επιδοτούμενων εξαγωγών σύμφωνα με την ποσότητα κατά 21 % και σύμφωνα προς τον προϋπολογισμό κατά 36 %.

Η μείωση της εσωτερικής στήριξης επιτεύχθηκε ήδη με τη μείωση των τιμών που είναι συνυφασμένη με την αναμόρφωση της κοινής αγροτικής πολιτικής. Τα πριμ για τις εκτάσεις και τα ζώα της αγροτικής μεταρρύθμισης, δεν επηρρέασαν τον υπολογισμό της εσωτερικής στήριξης και ως εκ τούτου δεν επηρρεάζονται από την υποχρέωση μείωσης. Έτσι η αναμόρφωση της ΚΓΠ είναι στη GATT διεθνώς εξασφαλισμένη.

Μετά την τιμολόγιση και την μείωση των δασμών πρέπει οπωσδήποτε να διατηρηθεί ένας εξωτερικός προστατευτικός μηχανισμός. Σε ορισμένες περιπτώσεις η χρήση των ειδικών όρων προστασίας, επιτρέπει την επιβολή πρόσθετων δασμών εισαγωγής. Η πρόσβαση σε αγορές τρίτων χωρών βελτιώνεται με την παγκόσμια απελευθέρωση του εμπορίου, έτσι ώστε να αναδεικνύονται καινούργιες δυνατότητες πωλήσεων.

Η υποχρέωση για μείωση των επιδοτούμενων προϊόντων, μπορεί να οδηγήσει σε προβλήματα όταν στην ΕΕ δημιουργούνται, υπάρχουν ήδη, αποθέματα παραγωγής τα οποία παρακάμπτουν τις μελλοντικά περιορισμένες δυνατότητες - μέσω της συμφωνίας της GATT - για επιδοτούμενες εξαγωγές. Σε σημαντικά προϊόντα όπως το γάλα, το βοδινό κρέας αλλά και τα δημητριακά αναμένονται προβλήματα λόγω του ήδη υπάρχοντος όγκου παραγωγής και των αναμενομένων επιδράσεων της βιολογικοτεχνικής προόδου.

4.2. Επέκταση της ΕΕ

Παρόλο που τα αποτελέσματα της αναμόρφωσης της ΚΓΠ και των αποφάσεων της GATT δεν έχουν γίνει ακόμα αποτελεσματικά στην αγορά η ΕΕ πρέπει να ακολουθήσει μια στρατηγική για τη προσχώρηση των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.

Ο αγροτικός τομέας συμπεριλαμβανομένου και του τομέα της διατροφής παίζει στις σχέσεις μεταξύ της ΕΕ και των ως άνω χωρών ένα ρόλο κλειδί. Αυτό ισχύει για την ήδη διανυθείσα περίοδο προετοιμασίας στον ίδιο βαθμό όπως για μετέπειτα διαπραγματεύσεις προσχώρησης.

Κατά τις διαπραγματεύσεις για την μετατοποθέτηση της στρατηγικής που αποφασίσθηκε από το Συμβούλιο στο Έσσεν πρέπει από απόψεως αγροτικής και κοινοτικής πολιτικής να προσεχθούν τα ακόλουθα σημεία:

- Οι προϋποθέσεις πλαισίου για τη μέχρι τώρα θετική εξέλιξη του εμπορίου με αγροτικά προϊόντα με τις χώρες τις Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης δεν πρέπει να επιδεινωθούν μονομερώς εις βάρος των εξαγωγικών επαρχειών της ΕΕ.

- Οι προϋποθέσεις προτίμησης πρέπει να τηρούνται αυστηρά και από τις δύο πλευρές και για όλες τις κατηγορίες προϊόντων. Δεν πρέπει να υπάρξει διάβρωση στα περιθώρια προτίμησης. Οι παραδοσιακές εμπορικές δραστηριότητες δεν πρέπει να διακυβεύονται.

- Εν όψει της ειδικής ευαισθησίας της αγοράς και των αποθεμάτων σε μια σειρά από προϊόντα, χρειάζεται μια λύση η οποία να περιορίζει τις συνολικές εισαγωγές όπως στο παρελθόν σε ένα επίπεδο, το οποίο αφ'ενός να εμποδίζει τη δημιουργία προβλημάτων στην εσωτερική αγορά και συγχρόνως να λαμβάνει υπόψη τα συμφέροντα των συμβεβλημένων χωρών. Αυτό ισχύει κύρια για τον κλάδο παραγωγής βοείου κρέατος για φρούτα ρόγας καθώς και φρούτα και λαχανικά.

- Αφετέρου πρέπει να σιγουρευτεί ότι αυτές οι χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης (ΜΟΕ) δεν πρέπει να θεσπίσουν νέους δασμούς εισαγωγής ή κάτι παρόμοιο, ή να αυξήσουν τους ήδη υπάρχοντες.

- Η βελτίωση της θέσης των χωρών της ΜΟΕ στο εμπόριο αγροτικών προϊόντων πρέπει να γίνεται κυρίως με μια ενισχυμένη ρύθμιση των ποσοτήτων σε συνδυασμό με τη χρήση εντατικών οικολογικών μεθόδων παραγωγής συμπεριλαμβανομένης και της ανακατανομής των καλλιεργίσιμων επιφανειών για οικολογικούς σκοπούς. Η κοινή τάξη των κατεχόντων στο περιβαλλοντικό, φυτοπροστατευτηκό και κτηνιατρικό Δίκαιο, πρέπει να αναληφθεί από αυτές στο πλαίσιο της προσχώρησης.

- Πρέπει να γίνουν προσπάθειες ώστε να συναφθούν παραδοσιακές σχέσεις εμπορίου αγροτικών προϊόντων. Η ΕΕ σε καμμία περίπτωση δεν μπορεί να αποτελέσει μια επαρκή αγορά για το τεράστιο παραγωγικό δυναμικό αυτών των χωρών.

- Η βοήθεια για την αναδόμηση της γεωργίας πρέπει να αποσκοπεί στην προώθηση της εξέλιξης των αγροτικών οικονομικών παραμέτρων και των γεωργικών επιχειρηματικών δομών.

- Η μεταβατική φάση πρέπει να αποφύγει-αποτρέψει δομικές και αγορά-πολιτικές κατηγορίες και από τις δύο πλευρές.

- Οι όροι της αναμόρφωσης της αγροτικής πολιτικής και η δομή των μέτρων, πρέπει να διατηρηθούν κατά τη διάρκεια και μετά τη μεταβατική φάση. Για να διαφυλαχθεί η ικανότητα χρηματοδότησης του συστήματος στο μέλλον, πρέπει να εξετασθεί, το πώς τα κράτη μέλη και οι επαρχίες θα μπορέσουν να γίνουν σημαντικά ισχυρότερα συνδεδεμένες απ'ό,τι μέχρι σήμερα στην οικονομική και πολιτική ευθύνη για το συνολικό σχέδιο.

- Εκτός των άλλων είναι αναγκαίο να εξετασθούν οι δυνατότητες ορισμού των υποχρεώσεων στα κράτη μέλη και σύμφωνα με τους εκάστοτε νόμους προκειμένου να διατηρηθεί το σύστημα της αγροτικής πολιτικής και συγχρόνως να αποφευχθούν οι μη χρηματοδοτήσιμες οικονομικές απαιτήσεις.

- Η εξωτερική προστασία που εξασφαλίσθηκε στα πλαίσια της αναμόρφωσης της κοινής αγροτικής πολιτικής και της συμφωνίας GATT για τα προϊόντα της ΕΕ, πρέπει να διατηρηθεί και για τη προσχώρηση των χωρών της ΜΟΕ.

5. Βαθμός προόδου της μεταρρύθμισης και βιώσιμη αγροτική ανάπτυξη

5.1. Λόγω του μικρού διαστήματος που μεσολάβησε από τη θέση σε ισχύ της μεταρρύθμισης της ΚΓΠ, δεν είναι φυσικά δυνατόν να πραγματοποιηθεί συνολική ανάλυση των επιπτώσεών της.

Η μεταρρύθμιση της ΚΓΠ επιδιώκει κατά προτεραιότητα τον έλεγχο της παραγωγής και την αποκατάσταση της ισορροπίας στις αγορές καθώς και την εξασφάλιση του εισοδήματος των αγροτών. Η προτεραιότητα δεν δίνεται στους στόχους περιφερειακού ενδιαφέροντος. Ωστόσο, η γεωργική μεταρρύθμιση έχει προφανείς επιπτώσεις στις περιφέρειες.

Δεδομένου ότι η γεωργική μεταρρύθμιση επιδιώκει την ενίσχυση των κανόνων και του δυναμικού των αγορών σημαντικών τομέων της γεωργικής παραγωγής (το πρώτο μέρος περιλάμβανε τις καλλιέργειες, το βόειο κρέας και το γάλα, το δεύτερο μέρος, που δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί, αφορά τον οίνο, τα οπωροκηπευτικά), ενδέχεται να προκληθούν αλλαγές στη θέση ορισμένων περιφερειών σε συγκεκριμένες αγορές γεωργικών προϊόντων. Για παράδειγμα, μπορεί να επικεντρωθεί και να εντατικοποιηθεί η παραγωγή σε λιγότερες περιοχές. Η μεταρρύθμιση της οργάνωσης της αγοράς στον τομέα του οίνου και των οπωροκηπευτικών έχει ιδιαίτερες συνέπειες στις μεσογειακές χώρες.

Η κοινοτική γεωργική πολιτική, με τα μέσα που διαθέτει (μέσα στήριξης των αγορών, των τιμών και του αγροτικού εισοδήματος) δεν είχε χαραχθεί και για τούτο δεν επέτυχε την αντιστάθμιση μεταξύ περιφερειών με διαφορετικό οικονομικό δυναμικό και πλούτο και να αποκαταστήσει τις ανισότητες της οικονομικής ανάπτυξης αλλά να διατηρήσει τη γεωργική οικονομία. Θα ήταν λάθος να εξετασθεί η γεωργική πολιτική από την άποψη της ικανότητάς της να κατανείμει πιστώσεις μεταξύ των λιγότερο ανεπτυγμένων περιφερειών. Για το λόγο αυτό, η ενίσχυση των λιγότερο ανεπτυγμένων περιφερειών πρέπει να αποτελέσει την κύρια προτεραιότητα των διαφόρων διαρθρωτικών ταμείων χωρίς να αποδυναμώσει την άλλου είδους υποστήριξη που παρέχουν τα διαρθρωτικά ταμεία στις περιφέρειες. Τα διαρθρωτικά ταμεία δεν χρησιμοποιούνται ακόμη για την κάλυψη των ελλείψεων της ΚΓΠ. Εντούτοις, τα αποτελέσματα της ΚΓΠ θα πρέπει να εντάσσονται στο γενικό στόχο της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής.

5.2. Από τις προαναφερθείσες αντικειμενικές πτυχές, διαγράφονται ορισμένες ουσιαστικές εξελίξεις, οι οποίες, σε κάθε περιφέρεια, διαφέρουν ως προς την φύση και την πορεία τους. Έτσι, με τη βοήθεια των πληροφοριών που παρέχουν οι περιφέρειες, διαπιστώνεται ότι οι απόψεις που εκφράζει η Επιτροπή στο έγγραφο βάσης δεν συμφωνούν πάντοτε με τη μέχρι σήμερα διαμόρφωση των διαφόρων τομεακών πολιτικών με περιφερειακές επιπτώσεις.

Στη πράξη σε διάφορες αγροτικές περιοχές της Κοινότητας παρατηρείται μια ενδυνάμωση των αρνητικών οικονομικών, κοινωνικών, οικολογικών επιρροών, οι οποίες ενδεχομένως λόγω των διαφορετικών τοπικών ιδιαιτεροτήτων μπορούν να αποδοθούν στις ακόλουθες αιτίες:

5.2.1. στη συνεχιζόμενη παρακμή αρκετών αγροτικών περιοχών, η οποία διευρύνει το χάσμα μεταξύ των αγροτικών και αστικών περιοχών και μεταξύ των γεωργών που εργάζονται για ίδιο λογαριασμό και του υπόλοιπου ενεργού πληθυσμού,

5.2.2. στην έντονη αύξηση των μεγάλων βιομηχανικών επιχειρήσεων παραγωγής και διάθεσης του γεωργικού και κτηνοτροφικού τομέα, των οποίων η οικονομική φιλοσοφία και μέθοδοι οδηγούν σε αποκλεισμό και άλλα τμήματα της αγροτικής κοινωνίας καθώς και πολλές περιφέρειες,

5.2.3. στην εφαρμογή στρατηγικών, οι οποίες βλάπτουν τα συμφέροντα συγκεκριμένων περιφερειών, ιδιαίτερα στα μεσογειακά κράτη. Λόγω αυτού, το πρώτο μέρος της μεταρρύθμισης αφορά αποκλειστικά τις υπαίθριες καλλιέργειες τα σιτηρά της Βόρειας και Κεντρικής Ευρώπης και την παραγωγή βοείου και πρόβειου κρέατος. Με τη μεταρρύθμιση των ΚΟΓ στον τομέα του οίνου και οπωροκηπευτικών, που επί του παρόντος αποτελούν αντικείμενο διαβουλεύσεων, η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να συνεχίσει τη μεταρρύθμιση και να συμβάλλει διαρκώς στην ανάκτηση της αγοραστικής ισορροπίας των αγροτικών οικονομιών των περιφερειών της Νοτιας Ευρώπης και στην μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα των οργανώσεων αγοράς. Παράλληλα, η ΕΕ πρέπει να ενισχύσει τη μελισσοκομία,

5.2.4. το γεγονός ότι οι λόγοι που προβλήθηκαν για τη μεταρρύθμιση της ΚΓΠ - ισορροπία των αγορών, κατάργηση των πλεονασμάτων, προστασία του περιβάλλοντος και διαφύλαξη της φύσης - έχουν μικρότερη βαρύτητα για ορισμένες περιφέρειες, και ιδίως για εκείνες που παρουσιάζουν έλλειμμα στον αγροδιατροφικό τομέα και στις οποίες είναι βέβαιο ότι η σχέση τιμών και παραγωγής δεν αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για τη διατήρηση των πλεονασμάτων και όπου ορισμένη εντατικοποίηση της γεωργίας δεν αυξάνει τους κινδύνους για το περιβάλλον, δεδομένου ότι επικρατούν εκτατικές μέθοδοι εκμετάλλευσης,

5.2.5. στην αδυναμία διόρθωσης της κατανομής των οικονομικών πόρων μέχρι τώρα ευνοούσε τις πλουσιότερες χώρες και διατηρείται ακόμη μέσω του καθορισμού των ενισχύσεων σε συνάρτηση κυρίως με την παραγωγικότητα αυξάνοντας τις διαφορές μεταξύ μικρών και μεγάλων επιχειρήσεων και μεταξύ περιοχών με μικρότερη και μεγαλύτερη ανταγωνιστικότητα,

5.2.6. η αδυναμία άμβλυνσης των κοινωνικών διαφορών.

5.3. Όσον αφορά την αιτιολόγηση των μέτρων, ανάλογα με την εμβέλεια και την περιφερειακή σημασία του κάθε τομέα, έρχονται στο φως αντιφατικές καταστάσεις:

5.3.1. τομείς με ή χωρίς ενισχύσεις του εισοδήματος,

5.3.2. περιορισμός της παραγωγής σε ορισμένους τομείς λόγω των πλεονασμάτων και, παράλληλα, επιβολή περιορισμών σε άλλο τομέα (οπωροκηπευτικά), για τον οποίο η ΕΕ αποτελεί τον παγκοσμίως μεγαλύτερο εισαγωγέα.

5.4. Επιπλέον, παρά το γεγονός ότι προτάσσεται μονίμως το επιχείρημα της προστασίας του περιβάλλοντος, δεν λαμβάνεται συχνά επαρκώς υπόψη η περίπτωση ότι οι περιοριστικές πολιτικές αθέλητα μπορούν να αποτελέσουν κίνητρο για εντατικοποίηση και συγκέντρωση της παραγωγής στις ανταγωνιστικές περιφέρειες και, συνεπώς, να αυξήσουν το περιβαλλοντικό κόστος. Ταυτόχρονα, ευνοούνται οι αγροτικές δραστηριότητες σε άλλες περιφέρειες με λιγότερο εντατική οικονομία, γεγονός που ευνοεί τη βιομηχανική δασοκομία και, συνεπώς, την ταχεία ερήμωση και άλλων περιοχών.

Ωστόσο, είναι ικανοποιητική η καθιέρωση συνοδευτικών μέτρων για την προώθηση της εκτατικοποίησης της γεωργικής παραγωγής και των περιβαλλοντικών οικονομικών μεθόδων που συμπληρώνουν ουσιαστικά τη γεωργική μεταρρύθμιση. Τα εν λόγω μέτρα όχι μόνο συμβάλλουν στη βελτίωση του περιβάλλοντος αλλά και διασφαλίζουν τη διατήρηση του αγροτικού πολιτισμού και την αμοιβή των υπηρεσιών που προσφέρουν οι γεωργοί. Ακόμη, έχουν μεγάλη σημασία για τη διατήρηση του ιδιαίτερου αγροτικού χαρακτήρα των περιφερειών.

5.5. Τέλος, υπάρχει ο κίνδυνος να θυσιαστεί η κοινοτική προτίμηση, ένας από τους στυλοβάτες της ΚΓΠ, λόγω των διεθνών συμφερόντων της ελευθέρωσης του γεωργικού και διατροφικού τομέα. Οι εξελίξεις οδεύουν προς την ενσωμάτωση της κοινοτικής γεωργίας στη συνεχώς διευρυνόμενη παγκόσμια οικονομία, η οποία επηρεάζεται από τα συμφέροντα των μεγάλων οικονομικών δυνάμεων και καθορίζεται από αυτές.

5.6. Ωστόσο, είναι δυνατόν να συναχθούν ορισμένα τελικά συμπεράσματα, τα οποία ενδέχεται να συμβάλλουν στην πραγματοποίηση των απαραίτητων διορθώσεων κατά την περαιτέρω διαμόρφωση της μεταρρύθμισης της ΚΓΠ:

5.6.1. Η μεταρρύθμιση της ΚΓΠ δεν λαμβάνει υπόψη της σημαντικές διαφορές στο εσωτερικό της κοινοτικής γεωργίας. Χωρίς να σπάσει τα πλαίσια της κοινής αγοράς η μεταρρύθμιση μελλοντικά θα πρέπει να ασκείται με γνώμονα της ανάγκης και τις απαιτήσεις της επαρχίας. Η γεωργία θα μπορέσει έτσι να συμβάλλει στη βιωσιμότητα των αγροτικών περιοχών χάρη στην ποικιλία και την αλληλεπίδραση των λειτουργιών της.

5.6.2. Μια μεταρρύθμιση της ΚΓΠ, η οποία προσανατολίζεται κατά προτεραιότητα στη λογική της αγοράς και βασίζεται στην ανταγωνιστικότητα ως το πρωταρχικό κριτήριο ανάπτυξης, μπορεί να εμποδίσει την ανάπτυξη διαφόρων σημαντικών λειτουργιών της γεωργικής δραστηριότητας όπως είναι η συμβολή στη δημογραφική ισορροπία, η κοινωνική και κοινωνική λειτουργία, η συμβολή στην προστασία του περιβάλλοντος και στη διαφύλαξη της φύσης και η διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς. Όλα αυτά αποτελούν αναμφισβήτητες βάσεις για τη ζωτικότητα της υπαίθρου.

5.6.3. Στη μεταρρύθμιση της ΚΓΠ δεν φαίνεται να έχει ακόμη ληφθεί υπόψη ότι η γεωργική οικονομία παράλληλα με την παραγωγική λειτουργία της, μπορεί να συμβάλλει ενεργώς στη διασφάλιση ενός σταθερού μέλλοντος για όλες τις αγροτικές περιοχές της Κοινότητας.

5.6.4. Πρέπει να διαφοροποιηθούν οι παρεμβάσεις της ΚΓΠ υπέρ εκείνων των κατηγοριών καλλιεργητών που δρούν στις παραγωγικές ζώνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης που παρουσιάζουν τα μεγαλύτερα φυσικά μειονεκτήματα. Οι άμεσες ενισχύσεις, οι ποσοστώσεις παραγωγών και τα άλλα ενδεχόμενα μέσα πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο θετικών διακρίσεων υπέρ των γεωργιών αυτών.

5.6.5. Εφαρμόζοντας αποφασιστικά την αρχή της επικουρικότητας έως το επίπεδο των περιφερειών και των εθνικοτήτων, η Επιτροπή πρέπει να προχωρήσει στη διατύπωση πολύ γενικών ρυθμίσεων για τις ενισχύσεις που πρέπει να αναπτυχθούν από τις περιφέρειες, οι οποίες υλοποιούν τις δικές τους απόψεις γεωργικής πολιτικής.

6. Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών

Η Επιτροπή των Περιφερειών

6.1. υποστηρίζει τους στόχους και της αρχές της μεταρρύθμισης της γεωργικής πολιτικής που περιλαμβάνονται στη πρόταση που υπέβαλε το 1991 η Επιτροπή και αναγνωρίζει τις συνεπαγόμενες θετικές συνέπειες στις αγορές προϊόντων και στη γεωργία γενικά. Ωστόσο θεωρεί ότι για την αξιολόγηση της εν λόγω μεταρρύθμισης είναι απαραίτητη μια ευρεία εξέταση των διαφορετικών καταστάσεων που έχουν διαμορφωθεί στις διάφορες περιφέρειες της Κοινότητας (περιλαμβανομένων και των νέων κρατών μελών) 7

6.2. ζητεί με έμφαση όπως η περαιτέρω μεταρρύθμιση της ΚΓΠ λάβει συγκεκριμένο χαρακτήρα ως εξής:

6.2.1. συνεκτίμηση των διαφορετικών δεδομένων των γεωργικών και δασοκομικών οικονομιών στην ΕΕ και μια συνολική σύλληψη, η οποία θα καλύπτει το σύνολο της επικράτειας και θα προβλέπει την αρμονική χωροταξική διαμόρφωση μέσω μιας ολοκληρωμένης και βιώσιμης ανάπτυξης των αγροτικών περιοχών, καθώς και μια ανεπτυγμένη και ευημερούσα γεωργία η οποία να καλύπτει το γεωργικό χώρο 7

6.2.2. θέση του κέντρου βάρους όχι μόνο στην αγροτική παραγωγή η οποία παραμένει πρωταρχική συνιστώσα της ανάπτυξης του γεωργικού χώρου, αλλά και προς την αγροτική ανάπτυξη και την προστασία του περιβάλλοντος με βάση τις αρχές της επικουρικότητας, της συνεργασίας, της πρόληψης και της ενσωμάτωσης 7

6.2.3. αποδοχή της αρχής ότι μια γεωργική οικονομία που προσανατολίζεται ολοένα και περισσότερο στην αγορά δεν μπορεί να επιλύσει τα διαρθρωτικά προβλήματα της υπαίθρου αλλά ότι, αντίθετα, όλες οι προσπάθειες πρέπει να προσανατολίζονται στην ιδέα μιας ευρύτερης γεωργικής πολιτικής, η οποία να επιδιώκει, εκτός της παραγωγής τροφίμων, τη βιώσιμη ανάπτυξη των αγροτικών περιοχών και να βασίζεται στους ανθρώπους, δηλαδή τους αγρότες και ιδιαιτέρως στους νέους αγρότες 7

6.3. ζητεί από την Επιτροπή να λάβει όλα τα απαραίτητα μέτρα για την ανεύρεση νέων αγορών, κυρίως για την προαγωγή της κατανάλωσης προϊόντων που δεν προορίζονται για διατροφή 7

6.4. ζητεί από την Επιτροπή, εφόσον είναι αναγκαίο, να λάβει τα κατάλληλα μέτρα ρύθμισης της παραγωγής προκειμένου να εξασφαλισθεί για τη γεωργία μια θετική εξέλιξη των τιμών που να καλύπτει τις σχετικές δαπάνες, και οι κατάλληλες συνθήκες για τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητάς της 7

6.5. ζητεί όπως η Επιτροπή αναθεωρεί ετησίως το ποσοστό υποχρεωτικής παύσης καλλιεργειών με βάση την εξέλιξη της αγοράς και ανακοινώνει, έγκαιρα, τις μεταβολές του ποσοστού αυτού, δεδομένου ότι οι γεωργοί χρειάζεται να κάνουν πιο μακροπρόθεσμο προγραμματισμό καλλιεργειών 7

6.6. οι πριμοδοτήσεις που προβλέπονται από την ΕΕ για τη συγκυριακή απόσυρση εδαφών παραγωγής πρέπει να τίθενται στη διάθεση των περιφερειών, στις οποίες θα ανατίθεται η επιλογή μέτρων αποσυμφόρησης της αγοράς και η κατανομή των αντίστοιχων χρηματοοικονομικών πόρων 7

6.7. θεωρεί ότι τα κράτη μέλη και οι περιφέρειες θα πρέπει να συμμετέχουν περισσότερο από ό,τι μέχρι σήμερα στην περαιτέρω εξέλιξη της μεταρρύθμισης της γεωργικής πολιτικής 7

6.8. φρονεί ότι η πολιτική που υιοθέτησε η Επιτροπή για τη μεταρρύθμιση των διαρθρωτικών ταμείων (1988), που συνίσταται σε μια «προσέγγιση εκ των κάτω προς τα άνω» μέσω «single programming documents», καθιστά δυνατή τη μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα των μεταβιβάσεων στα πλαίσια της ΚΓΠ και το συνυπολογισμό των ιδιαιτεροτήτων των περιφερειών 7

6.9. προσέγγιση του είδους αυτού θα μπορούσε επίσης, και κυρίως, να δώσει αποφασιστική ώθηση στην τόνωση της παραγωγής και στην αύξηση των ανανεώσιμων πρώτων υλών ως ειδική συνεισφορά των περιφερειών για την εξασφάλιση του εισοδήματος των γεωργών καθώς και για την προστασία του περιβάλλοντος και του κλίματος, για τη διατήρηση των περιορισμένων πρώτων υλών και για τη μείωση των πλεονασμάτων της γεωργικής παραγωγής 7

6.10. ζητεί οι εξελισσόμενοι απλοί μηχανισμοί και μέτρα να αντισταθμίζουν την μείωση των τιμών που θα έπρεπε να εξεταστεί μια διαφοροποίηση για τα όρια παρέμβασης 7

6.11. ζητεί τα συνοδευτικά μέτρα, - τα οποία να δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στην προαγωγή περισσότερο φιλοπεριβαλλοντικών μεθόδων παραγωγής και προστασίας του περιβάλλοντος - να διατηρηθούν ως ανεξάρτητα, (όπως και μετά το 1997) να κατοχυρωθούν περισσότερο από νομική άποψη και να τύχουν ευρύτερης χρηματοδότησης 7

6.12. πιστεύει ότι οι δυνατότητες που δημιουργούνται με τον κανονισμό 2078/92 είναι κατάλληλες για την ανάπτυξη ενός συστήματος ανταμοιβής των υπηρεσιών που προσφέρει ο γεωργικός τομέας στην κοινωνία, οι οποίες δεν εντάσσονται στην παραγωγή και δεν διατίθενται άμεσα στην αγορά 7

6.13. επικρίνει έντονα τη διοικητική πολυπλοκότητα των μέτρων που έχουν ληφθεί καθώς και της υλοποίησής τους και καλεί, κατά συνέπεια, την Επιτροπή να αξιοποιήσει τις προτάσεις που έχουν υποβληθεί για την απλοποίηση της διαδικασίας εφαρμογής 7

6.14. αναγνωρίζει την ανάγκη να διασφαλισθεί στα κράτη μέλη η ορθή εφαρμογή και ο έλεγχος των συστημάτων αντισταθμιστικών και διαρθρωτικών ενισχύσεων που προβλέπονται στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής, ενώ οι διατάξεις κυρώσεων πρέπει να απλοποιηθούν 7

6.15. καλεί την Επιτροπή να αναπτύξει το σύστημα κατά τρόπο ο οποίος να ανταποκρίνεται περισσότερο στα τεχνικά οργανοδιοικητικά κριτήρια. Στο πλαίσιο αυτό, η Κοινότητα θα πρέπει να περιορισθεί στη θέσπιση ελάχιστων προδιαγραφών και κριτηρίων για την εφαρμογή και τον έλεγχο, και να αφήσει στα κράτη μέλη και στις περιφέρειες το ζήτημα της διαμόρφωσης των συστημάτων εφαρμογής στο πλαίσιο των εν λόγω προτύπων 7

6.16. θεωρεί ότι οι κίνδυνοι που αφορούν την εφαρμογή, και κατ'αυτό τον τρόπο και οι χρηματοδοτικές επιβαρύνσεις, μπορούν να ελαττωθούν μόνο μέσω μιας σκόπιμης απλοποίησης των συστημάτων παροχής ενισχύσεων, που πρέπει να συνοδεύεται από αντίστοιχη απλοποίηση των σχετικών διοικητικών διαδικασιών, εδώ θα πρέπει να εξεταστεί αν θα πρέπει να χορηγούνται αντί για πριμοδότηση των ζώων ανά επιφάνεια βοσκής και καλλιεργειών ζωοτροφών για βοοειδή και αιγοπρόβατα και να λαμβάνεται υπόψην για τα χρηματικά ποσά που θα καταβάλλονται σε κάθε επιχείρηση η μείωση του κόστους ανά τεμάχιο. Πρότυπο της διαρθρωτικής πολιτικής πρέπει να παραμένει η ανταγωνιστική γεωργία με πυρήνα την οικογενειακή εκμετάλλευση 7

6.17. ως βάση για τη λήψη περαιτέρω αποφάσεων, θεωρεί απαραίτητο να συνταχθεί από την Επιτροπή λεπτομερής έκθεση για τις επιπτώσεις της μεταρρύθμισης στις αγορές στους σχετικούς τομείς και την εξέλιξη των χρηματοδοτικών δαπανών καθώς και την κατανομή τους στις περιφέρειες 7

6.18. ζητεί από την Επιτροπή να διαβιβάσει στην Επιτροπή των Περιφερειών προς γνωμοδότηση τόσο την εν λόγω έκθεση όσο και τις ενδιάμεσες εκθέσεις που απευθύνονται στο Συμβούλιο και/ή το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 7

6.19. δηλώνει την πρόθεσή της να παρακολουθήσει στενά τις προσεχείς εξελίξεις της μεταρρύθμισης της ΚΓΠ και αναθέτει στην επιτροπή 2, λόγω των δεσμών των μελών της με τις περιφέρειες, να προωθήσει μια λεπτομερή έρευνα σχετικά με τις περιφερειακές επιπτώσεις από την εφαρμογή της μεταρρύθμισης της ΚΓΠ, να ερευνήσει τα προβλήματα στο αγρονομισματικό σύστημα καθώς και να μελετήσει την προβληματική του γεωργονομισματικού συστήματος επί του οποίου η ΕΤΠ ενδέχεται να αποφανθεί στο μέλλον 7

6.20. ζητά να ισοζυγισθούν με τρόπο δίκαιο οι αναμενόμενες επιπτώσεις από την προσχώρηση των μεσογειακών κρατών καθώς και εκείνων της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης στην Ευρωπαϊκή Ένωση και να αναζητηθούν λύσεις από πλευράς γεωργικής και εμπορικής πολιτικής που δεν θα παρεμποδίζουν την οικονομική και πολιτική ενσωμάτωση των υποψηφίων χωρών και θα διασφαλίζουν τα συμφέροντα και την ισορροπία των σημερινών γεωργικών περιφερειών της ΕΕ και θα λαμβάνουν ιδιαιτέρως υπόψη τις μεθοριακές περιφέρειες. Για το λόγο αυτό, η ΕΤΠ θα εξετάσει προσεκτικά το στρατηγικό σχέδιο της Επιτροπής για την περαιτέρω ανάπτυξη των σχέσεων της ΕΕ με τις συνδεδεμένες ΧΚΑΕ στον γεωργικό τομέα 7

6.21. ζητεί κατά την εφαρμογή της συμφωνίας της Ουρουγουάης να εξασφαλισθούν και να διαφυλαχθούν τα σημαντικά αγρο-πολιτικά και περιφερειακά συμφέροντα της Κοινότητας, ώστε να συμφωνηθούν οι διεθνείς υποχρεώσεις της Κοινότητας με την ΚΓΠ.

Τα αποτελέσματα της συμφωνίας της Ουρουγουάης στον αγροτικό τομέα, προπάντων δεν θα πρέπει να έχουν ως αποτέλεσμα, την άμεση ή έμμεση αμφισβήτηση της διάρκειας της κοινής αγροτικής πολιτικής και της τήρησης των γενικών της όρων και κυρίως την προτίμηση της Κοινότητας. Το αυτό ισχύει και για τις εξαγωγές της Κοινότητας και την εξασφάλιση της θέσης της στην παγκόσμια αγορά γεωργικών προϊόντων.

Βρυξέλλες, 18 Ιανουαρίου 1996.

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής των Περιφερειών

Jacques BLANC