ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Κ0Μ(91) 41 τελικό 
Βρυξέλλες, Μαρτίου 1991 
ΠΡΟΣ ΜΙΑ ΕΝΙΑΙΑ ΑΓΟΡΑ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΔΙΑΝΟΜΗΣ 
Το εσωτερικό εμπόριο στην Κοινότητα, ο εμπορικός τομέας, 
και η ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς 
(Ανακοίνωση της Επιτροπής) 

ΠΡΟΣ ΜΙΑ ΕΝΙΑΙΑ ΑΓΟΡΑ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΔΙΑΝΟΜΗΣ 
Το εσωτερικό εμπόριο στην Κοινότητα, ο εμπορικός τομέας και η ολοκλήρωση 
της εσωτερικής αγοράς. 
Πίνακας περιεχομένων 
Σύνοψη 
Εισαγωγή - Ο τομέας της διανομής στην Ευρώπη με την προοπτική της 
εσωτερικής αγοράς 
Ι Στόχος της ανακοίνωσης 
II 0 ρόλος του εμπορίου στις σύγχρονες οικονομίες και η ανάγκη ισόρροπης 
ανάπτυξης του εμπορίου και της βιομηχανίας 
III Η εμπορική επανάσταση στην Ευρώπη (1950-1990) 
IV Η καινοτομία στον τομέα του εμπορίου: κινητήριος δύναμη της 
ευρωπαϊκής αγοράς 
V Παράγοντες που εμποδίζουν τη διεθνοποίηση στον τομέα της διανομής 
VI 0 ρόλος της Κοινότητας 
Το πρόγραμμα εργασίας 
1. Μέθοδοι εργασίας - Διαβουλεύσεις και διάλογος 
1.1 Οι διαβουλεύσεις με τους επαγγελματικούς φορείς του εμπορικού 
τομέα 
1.2 Συνεργασία με τα κράτη μέλη 
1.3 Διάλογος μεταξύ κοινωνικών εταίρων 
2. Διαφάνεια και κατανόηση της λειτουργίας του εμπορίου 
2.1 Τα ποσοτικά δεδομένα που είναι αναγκαία για την κατανόηση της 
λειτουργίας της διανομής 
2.2 Η κατανόηση του νομοθετικού και του ρυθμιστικού πλαισίου 
2.3 Η κατανόηση των διαρθρωτικών εξελίξεων του τομέα της διανομής 
2.4 Οι ενέργειες για την ευαισθητοποίηση των εμπορικών επιχειρήσεων 
3. Το νομικό πλαίσιο στον τομέα της διανομής σε κοινοτικό επίπεδο 
3.1 Βελτίωση των όρων πρόσβασης στην ευρωπαϊκή αγορά 
3.2 Καθορισμός του ρυθμιστικού πλαισίου για τις νέες μορφές διανομής 
χωρίς την ύπαρξη συνόρων 
3.3 Αποσαφήνιση του νομικού πλαισίου για τη συνεργασία μεταξύ 
επιχει ρήσεων 
4. Εφαρμογή των κοινοτικών πολιτικών για την προώθηση της οικονομικής 
συνοχής και ανάπτυξης στον τομέα της διανομής 
4.1 Επαγγελματική κατάρτιση 
4.2 Τα διαρθρωτικά ταμεία 
4.3 Τεχνολογική καινοτομία στις εμπορικές επιχειρήσεις 
Συμπέρασμα 
Στατιστικό παράρτημα 
ΠΡΟΣ ΜΙΑ ΕΝΙΑΙΑ ΑΓΟΡΑ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΔΙΑΝΟΜΗΣ 
Εισαγωγή - Ο τομέας της διανομής στην Ευρώπη με την προοπτική της 
εσωτερικής αγοράς. 
Ι Η παρούσα ανακοίνωση προετοιμάστηκε με βάση το ψήφισμα του Συμβουλίου 
της 14ης Νοεμβρίου 1989. 
II Το εμπόριο είναι απαραίτητο για την αποτελεσματική λειτουργία της 
αγοράς. Για την επίτευξη σταθερής οικονομικής ευημερίας απαιτείται η 
ισόρροπη ανάπτυξη της παραγωγικής και της εμπορικής δραστηριότητας. 
III Τη στιγμή αυτή παρατηρούνται σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Κοινότητα 
σημαντικές αλλαγές στις μεθόδους και τις διαρθρώσεις του εμπορικού 
τομέα (ο οποίος συμμετέχει στην παραγωγή και την απασχόληση με 
ποσοστό 17% περίπου). Τα 40 τελευταία χρόνια έχουν κάνει την εμφάνιση 
τους πολύ μεγάλες κάθετα ολοκληρωμένες επιχειρήσεις λιανικού 
εμπορίου, ιδιαίτερα στη Βόρειο Ευρώπη και έχουν επέλθει βαθιές 
μεταβολές στη διάρθρωση και το ρόλο του χονδρεμπορίου. 0 ρυθμός των 
μεταβολών ήταν πολύ λιγότερο ταχύς στη Νότια Ευρώπη απ'ότι στη 
Βόρεια, ενώ παράλληλα παρατηρούνται σημαντικές διαφορές μεταξύ των 
εμπορικών διαρθρώσεων των διαφόρων χωρών. 
IV Οι σύγχρονες εμπορικές μέθοδοι οι οποίες αναπτύσσονται ταχύτατα 
ανταποκρινόμενες στις νέες τεχνολογίες, δίδουν την ίδια βαρύτητα, 
τόσο στη διαχείριση των πληροφοριών σε όλα τα στάδια της αλυσίδας της 
προσφοράς, όσο και στη διαχείριση των αγαθών. Η προσέγγιση της 
ενιαίας εσωτερικής αγοράς προκάλεσε την αύξηση των διασυνοριακών 
πρωτοβουλιών που αναλαμβάνουν οι σημαντικές επιχειρήσεις του τομέα 
της διανομής. 
V Ωστόσο, το ευρωπαϊκό εμπόριο εξακολουθεί να παρουσιάζει σημαντική 
κατάτμηση λόγω των εθνικών συνόρων και πολύ λίγες εμπορικές 
επιχειρήσεις κατέχουν σημαντικά μερίδια της αγοράς εκτός της χώρας 
καταγωγής τους, ενώ το ποσοστό αποτυχίας των πρωτοβουλιών που 
αναλαμβάνονται σε διεθνές επίπεδο είναι υψηλό. Η δημιουργία μιας 
ενιαίας αγοράς στον τομέα της διανομής, όπου οι έμποροι θα μάθουν να 
ασκούν τις δραστηριότητες τους διαμέσου των συνόρων με την ίδια 
προθυμία όπως τις ασκούν σήμερα στη χώρα καταγωγής τους, αποτελεί 
βασικό στοιχείο για την επιτυχία της ενιαίας αγοράς. Ιδιαίτερα οι 
μικρομεσαίες επιχειρήσεις δεν μπορούν να διεισδύσουν στις νέες 
αγορές, εάν δεν υπάρξει ένα πραγματικά διεθνές σύστημα διανομής. Ως 
ένα βαθμό τα εμπόδια που τίθενται στη διεθνοποίηση της διανομής 
αποτελούν φυσική συνέπεια του τοπικού χαρακτήρα που έχει η 
εξυπηρέτηση στο σημείο πώλησης. Υπάρχουν όμως και άλλα τεχνητά 
εμπόδια τα οποία δημιουργούνται από τις διαφορές που υπάρχουν όσον 
αφορά τους ισχύοντες κανονισμούς, τη διάρθρωση του εμπορίου και τις 
εμπορικές πρακτικές, και τα οποία θα πρέπει να προσδιοριστούν και να 
εξαλειφθούν. 
VI Το πρόγραμμα εργασίας που παρουσιάζεται στην παρούσα ανακοίνωση 
στοχεύει στη βελτίωση της κατανόησης και της επίγνωσης των εμποδίων 
αυτών και, στο μέτρο του δυνατού, στην εξάλειψη τους. 
ΣΥΝΟΨΗ 
ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 
1. Μέθοδοι εργασίας - Διαβουλεύσεις και διάλογος 
Η Επιτροπή Εμπορίου και Διανομής (Committee for Commerce and Distribution -
CCD), η οποία συστάθηκε από την Επιτροπή (προσωρινά το 1978, και οριστικά 
το 1981) αναγνωρίζεται όλο και περισσότερο ως πολύτιμη πηγή 
εμπειρογνωμοσύνης για τα τεχνικά προβλήματα που προκύπτουν κατά την 
προετοιμασία των προτάσεων για την έκδοση κοινοτικών νομοθετικών πράξεων σε 
ένα ευρύ φάσμα τομέων, όπως είναι το περιβάλλον, η προστασία των 
καταναλωτών, τα μέσα πληρωμών και το εξωτερικό εμπόριο. Με την ολοκλήρωση 
του προγράμματος του Λευκού Βιβλίου του 1985, η προσοχή της Κοινότητας 
επικεντρώνεται περισσότερο σε ευρύτερους κοινωνικούς, οικονομικούς και 
περιβαλλοντολογικούς στόχους, γεγονός το οποίο θα ενισχύσει το ρόλο της 
Επιτροπής Εμπορίου και Διανομής και των επαγγελματικών συνομοσπονδιών οι 
οποίες διεκπεραιώνουν ένα μεγάλο μέρος των προπαρασκευαστικών εργασιών στις 
οποίες στηρίζονται οι διαβουλεύσεις της. 
Λαμβανομένου υπόψη του κεντρικού ρόλου τον οποίο διαδραματίζουν οι εθνικές 
και περιφερειακές αρχές στον καθορισμό του επιχειρηματικού περιβάλλοντος 
των επιχειρήσεων διανομής, θα πρέπει να βελτιωθούν οι μηχανισμοί 
διαβουλεύσεων μεταξύ των κρατών μελών. 
Η Επιτροπή ενθαρρύνει τη δημιουργία μιας διαδικασίας κοινωνικού διαλόγου, 
μεταξύ αφενός των επαγγελματικών συνομοσπονδιών που αντιπροσωπεύουν τον 
τομέα του λιανικού και χονδρικού εμπορίου, και αφετέρου των συνδικαλιστικών 
οργανώσεων που αντιπροσωπεύουν τους εργαζόμενους στους τομείς αυτούς. Αυτός 
ο μηχανισμός διαβουλεύσεων αποτελεί πολύτιμο μέσο για την εξέταση της 
επίπτωσης των κοινωνικών πολιτικών της Κοινότητας στην απασχόληση, την 
κατάρτιση και τις άλλες πλευρές του τομέα της διανομής. 
2. Διαφάνεια και κατανόηση της λειτουργίας του εμπορίου 
Η Επιτροπή μελετά την εφαρμογή μιας σειράς μέτρων τα οποία θα έχουν ως 
στόχο να ευαισθητοποιήσουν, τόσο τους εμπορικούς και βιομηχανικούς κύκλους 
όσο και τις εθνικές αρχές στη σημασία που έχει η εμπορική δραστηριότητα για 
το σύνολο της οικονομίας. Οι συγκεκριμένες ενέργειες στον τομέα αυτό 
περιλαμβάνουν: 
ένα πρόγραμμα δράσης το οποίο θα αναληφθεί από τη στατιστική υπηρεσία 
των Ερυωπαϊκών Κοινοτήτων για τη δημιουργία, για πρώτη φορά, 
αξιόπιστων και συγκρίσιμων σειρών ποσοτικών στοιχείων για τον 
εμπορικό τομέα στην Κοινότητα· 
τη δημιουργία αξιόπιστων πηγών αναφοράς για τις εθνικές και 
κοινοτικές νομοθετικές διατάξεις και λοιπές ρυθμίσεις που διέπουν την 
εμπορική δραστηριότητα· 
τη βελτίωση του επιπέδου κατανόησης και διαλόγου για τα προβλήματα 
του τομέα της διανομής, τόσο στο πλαίσιο των εργασιών που 
πραγματοποιούν οι υπηρεσίες της Επιτροπής, όσο και στο πλαίσιο των 
πανεπιστημίων και των άλλων ερευνητικών κέντρων που ειδικεύονται σε 
εμπορικά θέματα· 
- τη βελτίωση της ποιότητας των πληροφοριών που παρέχονται στον 
επιχειρηματικό κόσμο, τόσο μέσω των ενημερωτικών δραστηριοτήτων της 
Επιτροπής, όσο και μέσω του ειδικευμένου τύπου, σχετικά με τις 
επιπτώσεις που έχουν οι πολιτικές της Κοινότητας στον τομέα του 
εμπορίου. 
ΣΥΝΟΨΗ 
3. Το νομικό πλαίσιο στον τομέα της διανομής σε κοινοτικό επίπεδο 
Οι διαφορές μεταξύ των εθνικών ρυθμίσεων που διέπουν το εμπόριο μπορούν να 
αποτελέσουν εμπόδιο για τη διεθνοποίηση του εμπορικού τομέα. Οι δυσκολίες 
αυτές ενδέχεται να αυξηθούν καθώς προχωρεί η διαδικασία ολοκλήρωσης. Για το 
λόγο αυτό, στόχος της Επιτροπής είναι η πρόληψη των προβλημάτων αυτών, πριν 
ακόμη εμφανιστούν και η ενθάρρυνση της αυτορρύθμισης. Η υποβολή επίσημων 
προτάσεων οδηγιών και κανονισμών για την εξάλειψη των δυσκολιών αυτών θα 
πραγματοποιείται μόνο σε περίπτωση απόλυτης ανάγκης. 
Η πρόσφατη ανάπτυξη μιας κοινοτική αγοράς για τις πωλήσεις δι'αλληλογραφίας 
και το τηλεμάρκετινγκ ενδέχεται να απαιτήσει ιδιαίτερη προσοχή. 
Όσον αφορά τη νομοθεσία σχετικά με τον ανταγωνισμό, και ιδιαίτερα τις 
συμφωνίες μεταξύ των επιχειρήσεων, ενδέχεται να προκύψουν σημαντικά 
προβλήματα, δεδομένου ότι η φύση των σχέσεων μεταξύ των επιχειρήσεων 
μεταβάλλεται από την επανάσταση στον τομέα των πληροφοριών και από την 
ανάπτυξη των υπηρεσιών προς τις επιχειρήσεις οι οποίες στηρίζονται σε 
ειδικευμένες γνώσεις. Η Επιτροπή αναγνωρίζει τη σημασία που έχει η θέσπιση 
σαφούς και κατανοητής κοινοτικής νομοθεσίας στον τομέα αυτό. 
4. Εφαρμογή στον τομέα της διανομής των κοινοτικών πολιτικών για την 
προώθηση της οικονομικής συνοχής και ανάπτυξης 
0 εμπορικός τομέας κάνει μεγάλη χρήση εργατικού δυναμικού, ένα μεγάλο μέρος 
του οποίου είναι ανειδίκευτο και/ή εργάζεται με μειωμένο ωράριο. Οι βαθειές 
μεταβολές που έχουν επέλθει, τόσο στον τομέα του εμπορίου, όσο και στη 
δημογραφική κατάσταση απαιτούν να καταβληθούν νέες προσπάθειες όσον αφορά 
την επαγγελματική κατάρτιση. Τα κοινοτικά προγράμματα προσφέρουν πολλές 
ευκαιρίες για τις εμπορικές επιχειρήσεις, αλλά από την άλλη πλευρά, κατά 
κανόνα, έχουν καταρτιστεί λαμβάνοντας κυρίως υπόψη τις ανάγκες του 
παραγωγικού τομέα, ενώ φαίνεται ότι οι επιχειρήσεις του τομέα της διανομής 
δεν έχουν πάντα πλήρη επίγνωση των δυνατοτήτων που τους προσφέρονται. Η 
Επιτροπή αποφάσισε να δώσει ιδιαίτερη προτεραιότητα στον τομέα του λιανικού 
εμπορίου στο πλαίσιο του νέου της προγράμματος για την ανάπτυξη της 
επαγγελματικής εκπαίδευσης εντός των επιχειρήσεων (πρόγραμμα FORCE), και οι 
σχετικές προπαρασκευαστικές εργασίες θα αποτελέσουν τη βάση για την 
ανάπτυξη της μελλοντικής κοινοτικής πολιτικής στον τομέα αυτό. 
Τα διαρθρωτικά ταμεία, τα οποία έχουν ως στόχο την προώθηση της οικονομικής 
και κοινωνικής συνοχής, διαδραματίζουν περιορισμένο ρόλο στην προώθηση της 
διαδικασίας εμπορικής ανάπτυξης, ιδιαίτερα στις περιοχές όπου η ανάπτυξη 
του παραγωγικού δυναμικού ενδέχεται να περιοριστεί από την ανεπάρκεια των 
υφιστάμενων δικτύων διανομής. 
Η τεχνολογία επιφέρει ριζικές μεταβολές στη φύση των σχέσεων μεταξύ των 
επιχειρήσεων. Είναι απαραίτητο να επεκταθεί η επανάσταση αυτή των εμπορικών 
μεθόδων το ταχύτερο δυνατό από τις μεγάλες επιχειρήσεις στο σύνολο του 
επιχειρηματικού κόσμου, και από τις ευημερούσες περιοχές της Βόρειας 
Ευρώπης στις χώρες της Νότιας Ευρώπης, στο ανατολικό τμήμα της Γερμανίας 
και στις αγροτικές περιοχές. Οι διαφορές στις εφαρμοζόμενες μεθόδους 
διαχείρισης και στα επίπεδα ανάπτυξης εντός της Ευρωπαϊκής Κοινότητας 
δημιουργούν ιδιαίτερες δυσκολίες στην ανάπτυξη των στενών δεσμών μεταξύ των 
επιχειρήσεων οι οποίοι χαρακτηρίζουν τις πιο προηγμένες εμπορικές μεθόδους. 
Η Επιτροπή πρόκειται να αναλάβει νέες εργασίες για τον εντοπισμό αυτών των 
δυσκολιών, δίδοντας ιδιαίτερη προσοχή στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και 
στους διάφορους τρόπους διασυνοριακής συνεργασίας μεταξύ των επιχειρήσεων. 
- 1 -
"ΠΡΟΣ ΜΙΑ ΕΝΙΑΙΑ ΑΓΟΡΑ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΔΙΑΝΟΜΗΣ" 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ - Ο ΤΟΜΕΑΣ ΤΗΣ ΔΙΑΝΟΜΗΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ ΤΗΣ 
ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗΣ ΤΗΣ ΕΝΙΑΙΑΣ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗΣ ΑΓΟΡΑΣ. 
Ι - Στόγοο Tnc ανακοίνωσα 
Η παρούσα ανακοίνωση ανταποκρίνεται σε ένα ψήφισμα του Συμβουλίου Υπουργών 
της 14ης Νοεμβρίου 1989. 
Έχοντας επίγνωση του σημαντικού ρόλου τον οποίο καλείται να διαδραματίσει ο 
τομέας της διανομής στην υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς, οι υπουργοί 
κάλεσαν την Επιτροπή να υποβάλει τις προτάσεις της, ώστε η προσέγγιση η 
οποία θα υιοθετηθεί σχετικά με τη διανομή να συμφωνεί με τις υπάρχουσες 
κοινοτικές πολιτικές και να μην απαιτήσει τη δημιουργία νέων θεσμικών 
διαρθρώσεων. 
Η ανακοίνωση διαρθρώνεται με βάση τις κατευθυντήριες γραμμές τις οποίες 
καθόρισε το Συμβούλιο. Η παρούσα εισαγωγή εξετάζει το ρόλο του τομέα της 
διανομής στο σύνολο της οικονομίας και ειδικότερα στο πλαίσιο της 
ολοκλήρωσης της εσωτερικής αγοράς. Η ανάλυση αυτή αποτελεί τη βάση ενός 
προγράμματος εργασίας, το οποίο θα εξασφαλίζει ότι ο τομέας της διανομής θα 
κατέχει την απαιτούμενη θέση μέσα στο σύνολο των κοινοτικών πολιτικών, είτε 
πρόκειται για την πληροφόρηση, την εκπαίδευση, την κατάρτιση, τον 
ανταγωνισμό, την καινοτομία, τα διαρθρωτικά ταμεία, είτε για την πολιτική 
των επιχειρήσεων. 
Ν - Ο οόλοο του ευποοίου στις σύγχοονε€ OIKOVOUUC και n ανάνκη ισόρροπα 
ανάπτυξης τον εμπορίου και τον βιομηχβνίος 
Το εμπόριο αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της οικονομικής δραστηριότητας. Όλα 
σχεδόν τα αγαθά, αλλά και πολλές υπηρεσίες περνούν από τον παραγωγό στον 
καταναλωτή μέσω κάποιας διαδικασίας που εντάσσεται στο πλαίσιο του εμπορίου 
και/ή της διανομής. Στην κοινοτική οικονομία το 17% περίπου της παραγωγής 
και της απασχόλησης δημιουργείται στον τομέα του εμπορίου και της διανομής 
(λιανική πώληση, χονδρική πώληση και διάφορες μορφές συνεταιριστικού 
εμπορίου), και οι εμπορικές αυτές δραστηριότητες αποτελούν το ήμισυ περίπου 
του τομέα των υπηρεσιών στην οικονομία (ένα μεγάλο μέρος του οποίου 
συνδέεται επίσης με την εμπορική δραστηριότητα). Μία σύντομη στατιστική 
ανάλυση του τομέα της διανομής παρουσιάζεται στο παράρτημα 1. 
- 2 -
Αλλά τα στατιστικά αυτά στοιχεία δεν λαμβάνουν υπόψη τις δραστηριότητες του 
παραγωγικού τομέα οι οποίες αφορούν τις πωλήσεις, το μάρκετινγκ και τη 
διανομή. Το εμπόριο θα πρέπει να εξεταστεί όχι μόνο ως τομέας, αλλά και ως 
διαδικασία, ή λειτουργία, μέσα στο σύνολο της οικονομίας. Ούτε η εμπορική 
αλλά ούτε και η παραγωγική δραστηριότητα δεν έχουν από μόνες τους κάποια 
οικονομική αξία. Μόνο μέσω της σύνδεσης της παραγωγής με το εμπόριο 
δημιουργείται κάποια αξία στο στάδιο του τελικού καταναλωτή από τη 
διαδικασία της προσφοράς. 
Η σταθερή οικονομική ανάπτυξη εξαρτάται από την ισόρροπη και ταυτόχρονη 
ανάπτυξη της παραγωγής και της διανομής. Η άνθηση της ευρωπαϊκής και της 
αμερικανικής οικονομίας τον 19ο αιώνα και, πιο πρόσφατα, η σχετική ευημερία 
των οικονομιών της Άπω Ανατολής δείχνουν τη σημασία της ισορροπίας αυτής. 
Αντίθετα, οι πρόσφατες μεταβολές που επήλθαν στην Ανατολική Ευρώπη δείχνουν 
σαφώς την αποτυχία οποιουδήποτε παραγωγικού συστήματος το οποίο είναι 
αποκομένο από τους κανόνες της αγοράς, οι οποίοι είναι οι μόνοι που είναι 
σε θέση να εξασφαλίσουν ότι ο παραγωγικός τομέας ανταποκρίνεται στις 
ανάγκες του καταναλωτή. 
Ο ρόλος τον οποίο θα πρέπει να διαδραματίσει ο τομέας της διανομής για την 
προώθηση αυτής της συνεργασίας μεταξύ προμηθευτών και εμπόρων έχει 
ιδιαίτερη σημασία για τη διαδικασία διεθνοποίησης της ευρωπαϊκής 
οικονομίας, η οποία αποτελεί απόρροια της ολοκλήρωσης της εσωτερικής 
αγοράς. Η παρούσα ανακοίωση τονίζει κυρίως τη σημασία της προώθησης της 
συνεργασίας τόσο μεταξύ των επιχειρήσεων στις ευημερούσες περιοχές και των 
επιχειρήσεων των λιγότερο ευνοημένων περιοχών, όσο και μεταξύ των μικρών 
και μεσαίων επιχειρήσεων καθώς επίσης και τη σημασία της διασυνοριακής 
συνεργασίας μεταξύ των επιχειρήσεων. 
Ill- Η ειιποοική επανάσταση στην Ευρώπη (1950-1990) 
Πριν από σαράντα χρόνια ο εμπορικός τομέας, όπως και μεγάλο μέρος της 
βιομηχανίας, παρουσίαζε μεγάλη κατάτμηση, και περιλάμβανε πολύ λίγες 
μεγάλες επιχειρήσεις. Υπήρχαν πολύ σαφή όρια μεταξύ του παραγωγικού τομέα 
και του τομέα της διανομής και μεταξύ του χονδρικού και του λιανικού 
εμπορίου. Υπό τις συνθήκες αυτές, το εμπόριο αντιμετωπιζόταν κατά κανόνα ως 
"παθητικό" στοιχείο της οικονομίας, το οποίο εξαρτώνταν από τις αποφάσεις 
που λάμβαναν οι προμηθευτές και δεν ασκούσε αποφασιστική επιρροή στον 
καθορισμό των προσανατολισμών της οικονομικής ανάπτυξης. 
Κατά τη διάρκεια των σαράντα τελευταίων ετών, η διάρθρωση του εμπορίου και 
των εμπορικών πρακτικών υπέστησαν βαθιές μεταβολές. Η διαδικασία αυτή, η 
οποία εμφανίστηκε παράλληλα με τις δραστηριότητες μαζικής παραγωγής τις 
οποίες και συμπλήρωνε, συνεχίζεται με επιταχυνόμενο ρυθμό ακόμη και σήμερα. 
Η πιο αποφασιστική εξέλιξη αυτού του φαινομένου ήταν η εμφάνιση αλυσίδων 
πολυκαταστημάτων γενικού εμπορίου, συνήθως μεγάλων (σουπερμάρκετ) και 
ορισμένες φορές πολύ μεγάλων (υπεραγορές). Αυτή η διαδικασία συγκέντρωσης 
συνδέεται συχνά με μια διαδικασία κάθετης ολοκλήρωσης του συστήματος 
- 3 -
παραγωγής, όπου είναι δυσκολότερο να γίνει διάκριση μεταξύ παραγωγών, 
χονδρεμπόρων και λιανοπωλητών. Πολλοί παραγωγοί ανέπτυξαν εκτεταμένα δίκτυα 
πωλήσεων και διανομής αντικαθιστώντας τους παραδοσιακούς χονδρεμπόρους, ενώ 
σε ορισμένες περιπτώσεις δημιούργησαν και δικό τους δίκτυο λιανικής 
πώλησης. Κατά τον ίδιο τρόπο, ορισμένοι λιανοπωλητές απέκτησαν ή 
δημιούργησαν δική τους παραγωγική ικανότητα· ωστόσο, οι περισσότεροι 
δημιούργησαν πολύ στενούς κάθετους δεσμούς με τους παραγωγούς, κυρίως με 
την εξασφάλιση στενής συνεργασίας μεταξύ προμηθευτών και διανομέων, αλλά 
χωρίς να φθάσουν στη δημιουργία ενός πλήρως καθετοποιημένου συστήματος, το 
οποίο θα προϋπέθετε την κοινή ιδιοκτησία ολόκληρης της αλυσίδας της 
προσφοράς. 
Ωστόσο, η διάρθρωση των εξελίξεων στον εμπορικό τομέα παρουσιάζει μεγάλες 
διαφορές τόσο μεταξύ των διαφόρων τομέων δραστηριότητος όσο και μεταξύ των 
διαφόρων χωρών της Κοινότητας. 
Όσον αφορά το λιανικό ευπόοιο. διακρίνονται τρεις τύποι διαρθρώσεων στις 
διάφορες περιοχές της Κοινότητας. 
Η συγκέντρωση στο λιανικό εμπόριο, και ιδίως στον τομέα των τροφίμων 
και των ειδών οικιακής χρήσεως είναι ιδιαίτερα αισθητή στην Γερμανία, 
τη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, όπου η διάρθρωση του λιανικού 
εμπορίου μοιάζει με τη διάρθρωση που υπάρχει στη Βόρειο Αμερική. 
Στη Δανία, στις Κάτω Χώρες και στις βιομηχανικές περιοχές της 
Ιταλίας, παρατηρούνται οι ίδιες γενικές τάσεις, αλλά η διαδικασία της 
συγκέντρωσης και οργάνωσης τείνει να πραγματοποιείται σε προγενέστερο 
στάδιο. Στις χώρες αυτές, η ανάπτυξη σουπερμάρκετ και υπεραγορών 
είναι σχετικά περιορισμένη, ιδιαίτερα στους άλλους τομείς εκτός του 
τομέα των τροφίμων, και το μερίδιο της αγοράς που κατέχουν οι μικρές 
εταιρείες είναι σχετικά υψηλό. 
Στην Ισπανία, την Πορτογαλία, την Ελλάδα, την Ιρλανδία και τις 
αγροτικές περιοχές της Ιταλίας, η εμπορική επανάσταση έφθασε 
αργότερα. Μόλις στα τέλη της δεκαετίας του '80 αναπτύχθηκε ταχύτατα 
σε ορισμένες περιοχές των χωρών αυτών η λιανική πώληση σε μεγάλη 
κλίμακα, ενώ εξακολουθεί να υπάρχει απροθυμία για την ανάπτυξη 
σουπερμάρκετ και υπεραγορών. Αν και το μερίδιο της αγοράς που 
κατέχουν οι μεγάλες και οι πολύ μεγάλες αλυσίδες καταστημάτων 
αναπτύσσεται σταθερά, ιδιαίτερα στην Ισπανία, ορισμένα στοιχεία των 
εξελίξεων του εμπορικού τομέα στις χώρες αυτές φανερώνουν ότι θα 
διαμορφωθεί μία κατάσταση η οποία θα πλησιάζει περισσότερο στην 
κατάσταση της Ολλανδίας και της Δανίας παρά στην αντίστοιχη κατάσταση 
της Βρετανίας ή της Γαλλίας· αυτό σημαίνει ότι το λιανικό εμπόριο 
αναμένεται ότι θα εξακολουθήσει να διενεργείται μέσω πολυάριθμων 
μικρών επιχειρήσεων και ότι η διαδικασία συγκέντρωσης και ορθολογικής 
οργάνωσης θα εξασφαλίζεται σε κάποιο προηγούμενο στάδιο της αλυσίδας 
της προσφοράς. 
- 4 -
Η εξέλιξη του γονδοευποοίου παρουσιάζει τις ίδιες ανισότητες. 
Πράγματι, η ειδίκευση και η διαφοροποίηση των διαρθρώσεων της 
διανομής στα στάδια που προηγούνται του λιανικού εμπορίου είναι τόσο 
περίπλοκη, ώστε καθίσταται όλο και δυσκολότερο να αντιμετωπιστεί το 
χονδρεμπόριο ως ενιαίος επιμέρους τομέας. Οι παραδοσιακές λειτουργίες 
της αποθήκευσης και της μεταφοράς μη συσκευασμένων προϊόντων έχουν 
ξεπεραστεί παντού από την εμπορική επανάσταση, και καθίσταται όλο και 
δυσκολότερο να γίνει διάκριση των δραστηριοτήτων χονδρικής πώλησης 
από τις άλλες συναφείς δραστηριότητες όπως είναι: 
οι παράλληλες μορφές λιανικού εμπορίου, όπως τα συστήματα παραγγελίας 
και αγοράς εμπορευμάτων ταχυδρομικώς, η χονδρική πώληση με άμεση 
πληρωμή και παραλαβή ("cash and carry") και τα καταστήματα πώλησης 
προϊόντων σε μειωμένη τιμή (discount stores)· 
οι αγορές και οι δραστηριότητες διοικητικής μέριμνας που 
πραγματοποιούνται σε κάποιο στάδιο που προηγείται της δραστηριότητας 
των μεγάλων αλυσίδων καταστημάτων λιανικής πώλησης· 
οι δραστηριότητες μάρκετινγκ, πωλήσεων και διανομής των μεταποιητικών 
επιχειρήσεων· 
η παροχή άλλων εμπορικών υπηρεσιών, όπως η δραστηριότητα διανομής 
αυτή καθαυτή, οι υπηρεσίες μάρκετινγκ, οι μεσίτες και οι εμπορικοί 
αντιπρόσωποι, οι οποίοι διευκολύνουν τις πωλήσεις ή διενεργούν 
πωλήσεις οι ίδιοι, χωρίς όμως να είναι κάτοχοι των προϊόντων που 
εμπορεύονται. 
Επίσης, ανάλογα με τη φύση των εμπορευμάτων, παρατηρούνται μεγάλες 
διαρθρωτικές διαφορές και μέσα στον ίδιο τον τομέα του χονδρεμπορίου: 
οι γεωγραφικές διαφορές στη διάρθρωση του γονδρειιποαίου τοοωίυων και 
Slftfry οικιακής χρήσεις συνδέονται προφανώς στενά με την εξέλιξη του 
λιανικού εμπορίου που περιγράφεται προηγουμένως. 0 παραδοσιακός ρόλος 
του χονδρεμπόρου ως ενδιάμεσου φορέα συρρικνώθηκε ιδιαίτερα στις 
περιπτώσεις όπου αποτελούν τον κανόνα οι δραστηριότητες λιανικής 
πώλησης σε μεγάλη κλίμακα. Στη θέση τους αναπτύχθηκαν νέες παράλληλες 
επιχειρήσεις χονδρικού εμπορίου, όπως είναι οι αγοραστικοί όμιλοι που 
ανήκουν σε ενώσεις μικρών επιχειρήσεων λιανικής πώλησης οι οποίες 
εξασφαλίζουν και τη λειτουργία τους, οι αλυσίδες αυτοτελών 
καταστημάτων λιανικής πώλησης οι οποίες ανήκουν σε χονδρεμπόρους, και 
άλλοι τύποι συλλογικών εμπορικών δραστηριοτήτων - όπου 
περιλαμβάνονται τα δίκτυα δικαιόχρησης (franchising) και 
αποκλειστικής διανομής και διάφορες μορφές εμπορικών αντιπροσωπειών. 
Αλλά και οι χονδρέμποροι πρώτων υλών σε γύδη υοαωή καθώο και άλλων 
αγαθών που διανέμονται ιιεταΕύ Βιομηχανιών αντιμετώπισαν παρόμοιες 
δυσκολίες, από τη στιγμή που ο εκσυγχρονισμός των μεταφορικών μέσων 
και των επικοινωνιών ενθάρρυνε τις επιχειρήσεις να συναλλάσσονται 
απευθείας μεταξύ τους και όχι προσφεύγοντας στις υπηρεσίες ενδιάμεσων 
φορέων. Σε πολλές περιπτώσεις οι εμπορικές πλευρές των πράξεων αυτών 
ρυθμίζονται μεταξύ των ίδιων των προμηθευτών και των αγοραστών, αλλά 
η καθαυτό διανομή εμπορευμάτων εξασφαλίζεται από άλλους φορείς. 
Επομένως, ο ρόλος των φορέων που εξασφαλίζουν την καθαυτό διανομή και 
οι οποίοι παρέχουν ειδικευμένες υπηρεσίες όσον αφορά την αποθήκευση, 
τη μεταφορά και τη διοικητική μέριμνα, αποκτά όλο και μεγαλύτερη 
σημασία. 
- 5 -
Υπάρχουν πολύ λίγες πληροφορίες σχετικά με τη διανουή υεταποιηυένων 
flïflfiiày υεταΕύ Βιουηγανιών. όπως είναι τα αγαθά εξοπλισμού. Οι 
περισσότεροι παραγωγοί των προϊόντων αυτών εξακολουθούν να 
στηρίζονται κυρίως στην απευθείας πώληση προς τους πελάτες, είτε 
χρησιμοποιώντας το δικό τους δίκτυο πωλήσεων, είτε αναθέτοντας την 
εργασία αυτή σε αποκλειστικούς διανομείς ή εμπορικούς αντιπροσώπους. 
Στη διανομή μεταποιημένων κεφαλαιουχικών αγαθών, και ιδιαίτερα αγαθών 
που περιλαμβάνουν προηγμένες τεχνολογίες ή απαιτούν περίπλοκη 
εξυπηρέτηση μετά την πώληση, φαίνεται ότι ο ρόλος των ανεξάρτητων 
εμπορικών επιχειρήσεων είναι πολύ μικρότερος στην Ευρώπη απ'ότι στη 
Βόρειο Αμερική ή την Ιαπωνία. 
Δεδομένου ότι το λιανικό εμπόριο μπορεί να καθοριστεί με σαφέστερο τρόπο 
και παρουσιάζει μεγαλύτερη ομοιογένεια απ'ότι οι άλλες δραστηριότητες 
διανομής οι οποίες πραγματοποιούνται σε προηγούμενα στάδια της αλυσίδας της 
προσφοράς, ο τρόπος λειτουργίας του είναι περισσότερο ορατός και 
κατανοητός. Αλλά οι δραστηριότητες οι οποίες σχετίζονται με την 
πραγματοποίηση διαβουλεύσεων, τις επικοινωνίες και την εκπόνηση μελετών, 
και οι οποίες περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα εργασίας που παρουσιάζεται 
κατωτέρω, αφορούν εξίσου, αφενός τις εξελίξεις κατά τα στάδια τα οποία 
προηγούνται του σημείου πώλησης των καταναλωτικών αγαθών και τη διανομή 
ενδιάμεσων αγαθών και αγαθών μεταξύ βιομηχανιών και αφετέρου το λιανικό 
εμπόριο. 
IV - Η καινοτομία στον τομέα του εμπορίου: κινητήριοο δύναμη Tnc ευοωπαϊκήο 
αγοράς 
Τα τελευταία χρόνια, το εμπόριο αρχίζει να χρησιμοποιεί την τεχνολογία για 
να εξασφαλίσει ότι σε κάθε στάδιο της αλυσίδας της προσφοράς, οι 
επιχειρήσεις συνεργάζονται αρμονικά και ότι η παραγωγική διαδικασία 
ανταποκρίνεται στις ανάγκες των καταναλωτών με ταχύτητα και ευελιξία. 
Ορισμένες σημαντικές επιχειρήσεις λιανικού εμπορίου έχουν σχεδόν επιτύχει 
την αυτόματη καταχώρηση των πωλήσεων σε ηλεκτρονικές λογιστικές μηχανές 
(EPOS), την ανάλυση και την αυτόματη διαβίβαση των στοιχείων που αφορούν 
τις πωλήσεις στις κεντρικές αποθήκες και στους παραγωγούς, και την αυτόματη 
σύσταση αναθεωρημένων προγραμμάτων παραγωγής και χρονοδιαγραμμάτων 
παράδοσης σε κάθε στάδιο της αλυσίδας της προσφοράς. 
Μία από τις συνέπειες της αυτοματοποίησης ενός μεγάλου μέρους των 
παραδοσιακών διαδικασιών που χαρακτηρίζουν τις συναλλαγές μεταξύ παραγωγών 
και διανομέων, είναι ότι τα διευθυντικά στελέχη των επιχειρήσεων 
συνειδητοποίησαν ότι η συνεργασία παραγωγών-διανομέων θα βελτιώσει τη ροή 
των πληροφοριών σχετικά με τις ανάγκες των καταναλωτών και με τα νέα 
προϊόντα που θα είναι σε θέση να ικανοποιήσουν τις ανάγκες αυτές. Η 
εμπορική δραστηριότητα ενδιαφέρεται όλο και περισσότερο για τη διαχείριση 
πληροφοριών μέσα στο πλαίσιο της αλυσίδας της προσφοράς, όπως και για τη 
διαχείριση των αγαθών. Η διαπίστωση αυτή ισχύει τόσο για το σχεδιασμό και 
την εμπορία των προϊόντων, όσο και για τις τεχνολογίες της πληροφόρησης. Η 
ταχεία ανάπτυξη δικτύων δικαιόχρησης, που αποτελούν ίσως την επιτυχέστερη 
μορφή διασυνοριακής μεταφοράς τεχνογνωσίας στον εμπορικό τομέα, αποδεικνύει 
την αυξανόμενη σημασία των επιχειρήσεων οι οποίες ειδικεύονται στο 
συντονισμό όλων των λειτουργιών οι οποίες είναι απαραίτητες για την 
εμπορική επιτυχία του διανομέα - σχεδιασμός, μάρκετινγκ, πώληση, καθαυτό 
διανομή, κατάριση, κ.λπ. - χωρίς να συμμετέχουν οι ίδιες στη διαδικασία της 
διανομής με την παραδοσιακή έννοια του όρου. 
- 6 -
Το περιβάλλον μέσα στο οποίο λειτουργούν οι επιχειρήσεις καθορίζεται όλο 
και περισσότερο από τους δεσμούς τους οποίους δημιουργούν οι επιχειρήσεις 
αυτές με τους προμηθευτές και τους πελάτες τους. Για την αποτελεσματική 
ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς θα πρέπει οι δεσμοί αυτοί να προσλάβουν 
διεθνή χαρακτήρα· πράγματι, η προοπτική του 1992 έχει δημιουργήσει 
αυξανόμενο ενδιαφέρον για τη διεθνοποίηση της διανομής. 
Σχετικά με το θέμα αυτό θα πρέπει να σημειωθούν τα ακόλουθα στοιχεία: 
ορισμένες αλυσίδες αυτοτελών καταστημάτων λιανικής πώλησης οι οποίες 
ανήκουν σε χονδρεμπόρους συγκαταλέγονται στις πιο σημαντικές 
επιχειρήσεις της Κοινότητας με διεθνή χαρακτήρα· 
πολλές μεγάλες επιχειρήσεις διανομής συμμετέχουν και ορισμένες φορές 
ελέγχουν επιχειρήσεις άλλων χωρών· 
ορισμένες μεγάλες επιχειρήσεις λιανικού εμπορίου έχουν συνάψει 
επίσημες ή ανεπίσημες συμφωνίες συνεργασίας με διανομείς άλλων χωρών 
προκειμένου να εκμεταλλευτούν από κοινού την εμπειρογνωμοσύνη τους 
στον τομέα του μάρκετινγκ και των αγορών· 
αν και η αγορά όσον αφορά τις πωλήσεις εξ αποστάσεως - πωλήσεις 
δι'αλληλογραφίας, πωλήσεις και μάρκετινγκ μέσω της τηλεοράσεως και 
του τηλεφώνου - είναι επί του παρόντος σχετικά περιορισμένη (περίπου 
2% του συνόλου των λιανικών πωλήσεων, και με σημαντικές διαφορές 
μεταξύ των χωρών), ωστόσο αποτελεί την πρώτη μέθοδο πωλήσεων η οποία 
έχει αποκτήσει πραγματικά διεθνή και διασυνοριακό χαρακτήρα και 
γίνεται γνωστή μέσω δημοσιεύσεων και εκπομπών σε πολλές γλώσσες καθώς 
και μέσω άλλων τεχνολογικών καινοτομιών. 
Οι διάφορες αυτές μορφές διεθνοποίησης της διανομής παρουσιάζουν το κοινό 
χαρακτηριστικό ότι κατά κανόνα, δεν είναι προσιτές στις μικρομεσαίες 
εμπορικές επιχειρήσεις, των οποίων η συμμετοχή στις διασυνοριακές 
δραστηριότητες μπορεί να επιτευχθεί μόνο στο πλαίσιο της ταχείας ανάπτυξης 
της δικαιόχρησης (franchising). Το μειονέκτημα αυτό αντισταθμίζεται μόνο εν 
μέρει από το γεγονός ότι η καθαυτό διανομή διαχωρίζεται όλο και περισσότερο 
από τη διαδικασία του εμπορίου και εξασφαλίζεται από ειδικευμένες 
επιχειρήσεις, οι οποίες δεν συμμετέχουν οι ίδιες στο εμπόριο. 
- 7 -
V - Παpάγovτεc που ευηοδί^ουν τη διεθνοποίηση στον τομέα Tnc διανομής 
Ωστόσο, οι εν λόγω διεθνείς πρωτοβουλίες στον τομέα της διανομής 
εξακολουθούν να αποτελούν απλώς και μόνο ένα πρώτο βήμα στην εμπορική 
καινοτομία και δεν είναι αντιπροσωπευτικές του τί συμβαίνει σε ολόκληρο τον 
κλάδο της διανομής στην Ευρώπη. Όχι μόνο υπάρχουν σημαντικές διαφορές όσον 
αφορά τη διάρθρωση των εμπορικών συναλλαγών μεταξύ των κρατών μελών, αλλά 
και οι κλάδοι της διανομής διαφέρουν πάρα πολύ από το ένα κράτος στο άλλο. 
Η επιτυχία στον εμπορικό τομέα εξαρτάται από την ικανότητα μίας εταιρείας 
να παρέχει αξιόπιστη και ευέλικτη εξυπηρέτηση στο σημείο πωλήσεων· για το 
λόγο αυτό δεν εκπλήσσει το γεγονός ότι πολύ συχνά οι εμπορικές επιχειρήσεις 
συναντούν μεγάλες δυσκολίες προκειμένου να επιτύχουν ένα σημαντικό κύκλο 
εργασιών, τόσο από την άποψη των αγορών όσο και από την άποψη των πωλήσεων, 
εκτός της χώρας τους. Σχεδόν όλες οι σημαντικές εμπορικές εταιρείες στην 
Ευρώπη ασκούν το μεγαλύτερο μέρος των δραστηριοτήτων τους σε ένα ή το πολύ 
σε δύο κράτη μέλη· καμία εμπορική επιχείρηση δεν έχει πετύχει σημαντικό 
μερίδιο στην αγορά σε ολόκληρη την Κοινότητα. Το ποσοστό αποτυχίας των 
διεθνών πρωτοβουλιών που αναλαμβάνουν οι εμπορικές εταιρείες είναι υψηλό. 
Υπάρχουν πολλά παραδείγματα εταιρειών λιανικής πώλησης που εισήλθαν σε μια 
ξένη αγορά αγοράζοντας, παραδείγματος χάρη, μια αλυσίδα καταστημάτων, αλλά 
οι οποίες ανακάλυψαν εκ των υστέρων ότι οι εμπορικές μέθοδοι και/ή η 
οργανωτική δομή τους δεν ήταν σε θέση να ευδοκιμήσουν σε ένα διαρθρωτικό, 
πολιτιστικό και νομικό περιβάλλον διαφορετικό από το αντίστοιχο της χώρας 
προέλευσης. Το επίπεδο κατανόησης της διαδικασίας ολοκλήρωσης της 
εσωτερικής αγοράς φαίνεται πως είναι χαμηλότερο στον εμπορικό τομέα απ'ότι 
στη βιομηχανία, ιδίως μεταξύ των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων. 
Η πρόκληση που έχουν να αντιμετωπίσουν οι έμποροι στην οικονομία της 
Ευρώπης το 1990 είναι η διατήρηση των τοπικών ριζών τους, αλλά ταυτόχρονα η 
ανάπτυξη νέων μεθόδων στον τομέα του μάρκετινγκ και της προμήθειας που θα 
τους επιτρέψουν να εκμεταλλευτούν τις ευκαιρίες που παρουσιάζονται χάρη στη 
διεύρυνση του φάσματος των εμπορευμάτων τα οποία θα καταστούν διαθέσιμα σε 
τιμές οι οποίες θα συγκλίνουν όλο και περισσότερο καθώς θα προχωρεί η 
ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς. 
Για το λόγο αυτό θα πρέπει κατ'αρχάς να εντοπιστούν οι παράγοντες οι οποίοι 
παρεμποδίζουν τη διεθνοποίηση στον τομέα της διανομής, προτού εξεταστεί 
ποιος είναι ο ρόλος ο οποίος ενδεχομένως θα κληθεί η Κοινότητα να 
διαδραματίσει για την εξάλειψη των παραγόντων αυτών. 
Ήδη εξαλείφονται πολλοί παράγοντες που εμποδίζουν την ελεύθερη 
κυκλοφορία αγαθών και υπηρεσιών και οι οποίοι οφείλονται στις 
$ \ WPQPÊÇ ïïfiV. υφίστανται OTIC εθνικές νομοθεσίες και TIC λοιπές 
ουθυίσεις στο πλαίσιο του προγράμματος της ολοκλήρωσης της εσωτερικής 
αγοράς. Στο πρόγραμμα εργασίας που παρουσιάζεται κατωτέρω, η Επιτροπή 
προτείνει ένα συγκεκριμένο τρόπο αντιμετώπισης παρόμοιων εμποδίων τα 
οποία ενδέχεται να εμμένουν στον τομέα της διανομής. 
- 8 -
Η ύπαρξη σημαντικών διαφορών μεταξύ των εμπορικών διαρθρώσεων στο 
εσωτερικό της Κοινότητας μπορεί επίσης να παρεμποδίσει τη 
διεθνοποίηση. Παραδείγματος χάρη, οι χώρες, στις οποίες η διάρθρωση 
του λιανικού εμπορίου παρουσιάζει μεγάλη κατάτμηση, ενδέχεται να 
είναι λιγότερο ανοικτές στη διείσδυση εμπορικών δομών και μεθόδων από 
άλλες χώρες από ότι τα κράτη στα οποία ο εν λόγω τομέας 
χαρακτηρίζεται από μεγαλύτερη ομοιογένεια. Τα διαρθρωτικά αυτά 
εμπόδια θα μειωθούν σταδιακά, στο βαθμό που η ολοκλήρωση της 
εσωτερικής αγοράς ευνοεί τη διαδικασία σύγκλησης. Αλλά εν τω μεταξύ, 
οι προμηθευτές και οι διανομείς μπορούν να ενθαρρυνθούν και να 
ξεπεράσουν τα εν λόγω εμπόδια χάρη στη βελτίωση της ενημέρωσης και 
της κατάρτισης όσον αφορά την πραγματικότητα που θα αντιμετωπίσουν 
κατά την ανάληψη δραστηριοτήτων στο πλαίσιο της μεγάλης ευρωπαϊκής 
αγοράς. 
Εξάλλου, εμπόδια για τη διεθνοποίηση μπορούν να δημιουργηθούν και 
εξαιτίας των διαφορών μεταξύ των εμπορικών υεθόδων που εφαρμόζουν οι 
εταιρίες σε διάφορες χώρες, διαφορές που αφορούν ιδίως την καθιέρωση 
νέων διασυνοριακών δικτύων, τα οποία πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τους 
ένα ευρύ φάσμα πολιτιστικών, εμπορικών και γλωσσικών παραδόσεων. 
Στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στην ταχεία μεταβολή 
των εμπορικών μεθόδων η οποία οφείλεται στην εφαρμογή νέων τεχνολογιών 
πληροφοριών και επικοινωνιών. Μακροπρόθεσμα, οι τεχνικές αυτές είναι σε 
θέση να μεταβάλουν τις σχέσεις μεταξύ προμηθευτών και διανομέων και κατά 
παρέκταση μεταξύ του τομέα παραγωγής και των καταναλωτών. Τα ηλεκτρονικά 
συστήματα τελευταίας γενεάς στα σημεία πωλήσεων (EPOS) επιτρέπουν την 
καταγραφή κάθε είδους και κάθε συναλλαγής ξεχωριστά και την κοινοποίηση των 
εν λόγω δεδομένων στους προμηθευτές, μεταφορείς και ενδιάμεσους διανομείς 
σε κάθε σημείο της αλυσίδας της προσφοράς. Έμπειρα συστήματα ερμηνεύουν τα 
δεδομένα και τα μετατρέπουν σε χρήσιμες πληροφορίες, οι οποίες αποτελούν τη 
βάση για τις αποφάσεις διαχείρισης. Οι παραγγελίες, τα τιμολόγια, τα δελτία 
παράδοσης και τα λοιπά εμπορικά έγγραφα μπορούν να εκδίδονται αυτόματα από 
τον υπολογιστή και να διαβιβάζονται μέσω του συστήματος ηλεκτρονικής 
μεταβίβασης δεδομένων (EDI). 
Ωστόσο, παρά το γεγονός ότι ο ρυθμός της αλλαγής είναι ταχύτερος στον τομέα 
του λιανικού εμπορίου στη Βόρεια Ευρώπη, υπάρχουν ενδείξεις ότι ο ρυθμός 
εξέλιξης στο χονδρικό εμπόριο, στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις και 
στον εμπορικό τομέα της Νοτίου Ευρώπης είναι σχετικά βραδύς. Από άλλες 
σημαντικές απόψεις, το λιανικό εμπόριο στην Ευρώπη είναι κατά πάσα 
πιθανότητα το πλέον προηγμένο και πρωτοποριακό στον κόσμο· συγκριτικά, ο 
τομέας του λιανικού εμπορίου στη Βόρεια Αμερική προσφέρει ένα μικρότερο 
φάσμα προϊόντων και λιγότερο ευέλικτα πρότυπα εξυπηρέτησης. Στην Ιαπωνία, 
το λιανικό εμπόριο εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από την κυρίαρχη παρουσία 
μικρών οικογενειακών καταστημάτων· πράγματι, οι ίδιες οι ιαπωνικές αρχές 
αναγνωρίζουν ότι η διάρθρωση και η συμπεριφορά των μεγάλων εμπορικών 
εταιρειών στην Ιαπωνία αποτελούν μόνιμη αιτία δυσχερειών για τις 
επιχειρήσεις που εξάγουν στην Ιαπωνία, γεγονός που έχει ως αποτέλεσμα να 
μην έχει ο Ιάπωνας καταναλωτής τις ίδιες ευρείες δυνατότητες επιλογής που 
παρέχονται στους καταναλωτές στις υπόλοιπες αναπτυσσόμενες χώρες. 
- 9 -
Εντούτοις, στον τομέα της τεχνικής καινοτομίας, υπάρχουν ενδείξεις ότι ο 
κλάδος της διανομής στην Ευρώπη δεν αναπτύσσεται με τον ίδιο ρυθμό όπως 
αλλού. Τόσο στις Ηνωμένες Πολιτείες όσο και στην Ιαπωνία, η διανομή μεταξύ 
των βιομηχανιών στρέφεται όλο και περισσότερο προς την αυτοματοποίηση της 
υλικοτεχνικής υποστήριξης, ο προγραμματισμός και η διαχείριση της οποίας 
διενεργείται σε κλίμακα ηπείρου. Οι κατασκευαστές και οι λιανοπωλητές στις 
ΗΠΑ προηγούνται των ευρωπαίων ανταγωνιστών τους όσον αφορά την ανάπτυξη 
συστημάτων "ταχείας αντίδρασης" τα οποία προσαρμόζουν τα προγράμματα 
παραγωγής σε συνάρτηση με τα δεδομένα που αφορούν τις πωλήσεις και τα οποία 
διαβιβάζονται σε πραγματικό χρόνο. Και παρά την αναχρονιστική διάρθρωση του 
λιανικού εμπορίου στην Ιαπωνία, οι λιανοπωλητές έχουν αρχίσει να 
επιτυγχάνουν, στα μικρά τοπικά καταστήματα, πρότυπα "έγκαιρης" (just in 
time) υλικοτεχνικής υποστήριξης συγκρίσιμα με εκείνα τα οποία στην Ευρώπη 
εφαρμόζουν αποκλειστικά οι μεγάλες επιχειρήσεις διανομής με κάθετη 
ολοκλήρωση. 
Συνεπώς, από την έστω περιορισμένη οπτική αυτή γωνία, η τεχνική μεταβολή 
ενισχύει τις εσωτερικές αγορές των κυριότερων βιομηχανικών ανταγωνιστών μας 
και αυτό σε βαθμό που οι προσπάθειες που αναλήφθηκαν στην Ευρώπη δεν 
μπόρεσαν μέχρι στιγμής να αντισταθμίσουν. Το πρόβλημα αυτό δεν φαίνεται να 
συνδέεται με τη διαθεσιμότητα συστημάτων ή λογισμικού ή με κάποια 
καθυστέρηση στη διαδικασία τεχνικής εναρμόνισης στο εσωτερικό της 
Κοινότητας. Αντίθετα, η Κοινότητα έχει ήδη διαδραματίσει κύριο ρόλο στην 
ανάπτυξη της εμπορικής τεχνολογίας διεθνώς, παραδείγματος χάρη 
εξασφαλίζοντας την αποδοχή του πρότυπου ΕΑΝ, παγκοσμίως, για την ανάγνωση 
ραβδοκωδικών από υπολογιστή. Το πρότυπο αυτό αποτελεί πλέον τη βάση για τη 
διεθνή ανάπτυξη της ηλεκτρονικής μεταβίβασης δεδομένων (EDI) στο πλαίσιο 
του προγράμματος TED ΙS που ενέκρινε το Συμβούλιο το 1987. Οι δυσκολίες 
χρησιμοποίησης των συστημάτων τα οποία είναι ήδη ευρέως διαθέσιμα φαίνεται 
πως οφείλονται στην ύπαρξη ειδικών ευρωπαϊκών προβλημάτων, τα οποία αφορούν 
τη φύση των σχέσεων μεταξύ των επιχειρήσεων. 
Κατά ένα παράδοξο τρόπο, η επανάσταση στον τομέα των πληροφοριών, 
αυτοματοποιώντας τις συνήθεις εμπορικές επικοινωνίες μεταξύ επιχειρήσεων, 
δημιούργησε μία κατάσταση κατά την οποία οι σχέσεις μεταξύ των επιχειρήσεων 
καθίστανται όλο και περισσότερο ευαίσθητες στις πολιτισμικές διαφορές και 
στις διαφορές στη διαχείριση. Απελευθερώνοντας τη διαχείριση από τη 
ρουτίνα, οι εν λόγω μέθοδοι παρέχουν ένα ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στις 
επιχειρήσεις που έχουν τη θέληση και την ικανότητα να αναπτύσσουν δεσμούς 
συνεργασίας με τους προμηθευτές τους και τους πελάτες τους. Το γεγονός ότι 
οι αμερικάνικες και οι ιαπωνικές επιχειρήσεις έχουν προχωρήσει από την 
άποψη αυτή περισσότερο απ'ότι οι ευρωπαίοι ανταγωνιστές τους μπορεί να 
ερμηνευτεί με βάση τις μεγάλες διαφορές μεταξύ των μορφών διαχείρισης που 
εφαρμόζουν οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και οι οποίες οφείλονται σε γλωσσικές 
και πολιτιστικές διαφορές καθώς και στις σημαντικές ανισότητες στο επίπεδο 
της οικονομικής ανάπτυξης μεταξύ των διαφόρων περιφερειών και χωρών της 
Κοινότητας. 
Ακόμη μια φορά, οι μικρές και οι μεσαίες επιχειρήσεις βρίσκονται σε 
λιγότερο ευνοϊκή θέση για την αντιμετώπιση των εν λόγω εμποδίων και θα ήταν 
ενδεχομένως σκόπιμο να ληφθούν μέτρα για τη διόρθωση της κατάστασης στο 
πλαίσιο των κοινοτικών προγραμμάτων καινοτομίας και κατάρτισης. 
- 10 -
ιν. ο ρόλος ττκ Κοινότητας 
Το πρόγραμμα εργασίας που περιγράφεται κατωτέρω έχει ως στόχο να συμβάλει 
στη βελτίωση της γνώσης και της κατανόησης του ρόλου της διανομής στην 
ευρωπαϊκή οικονομία και της διαδικασίας διεθνοποίησης που συνδέεται με την 
ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς· εξάλλου, αποσκοπεί στον εντοπισμό των 
παραγόντων που παρεμποδίζουν τη διαδικασία αυτή και, στο βαθμό που αυτό 
είναι δυνατό, στην υποβολή προτάσεων για την εξάλειψη τους. 
Τα εμπόδια που ενδέχεται να δημιουργηθούν λόγω των διαφορών που 
υφίστανται μεταξύ των ρυθμίσεων των κρατών μελών θα μελετηθούν σε 
συνεργασία με τους φορείς του διανεμητικού εμπορίου και τα κράτη μέλη 
με στόχο την εξεύρεση λύσεων για την αντιμετώπιση τους. 
Ένας ορισμένος βαθμός σύγκλησης των εμπορικών διαρθρώσεων είναι 
πιθανόν να επιτευχθεί ως φυσική συνέπεια της εξέλιξης της εσωτερικής 
αγοράς. Προκειμένου να ενισχύσει τη διεργασία αυτή, η Επιτροπή έχει 
αναλάβει μια σειρά μελετών και διάφορες δραστηριότητες ενημέρωσης με 
σκοπό τη βελτίωση της κατανόησης των εμπορικών διαρθρώσεων και των 
δυσχερειών που ενδέχεται να δημιουργηθούν εξαιτίας των μεταξύ τους 
δ ι αφορών. 
Όσον αφορά τις εμπορικές μεθόδους, οι πολιτικές και τα προγράμματα 
της Κοινότητας για την επαγγελματική κατάρτιση, τα διαρθρωτικά 
ταμεία, την πολιτική των επιχειρήσεων και την καινοτομία παρέχουν ήδη 
το πλαίσιο εντός του οποίου η Επιτροπή εξετάζει τους τρόπους με τους 
οποίους θα διασφαλίσει την κατάλληλη προετοιμασία του τομέα για την 
αντιμετώπιση της πρόκλησης της εσωτερικής αγοράς. 
0 ρόλος της Κοινότητας στην εξέλιξη του εμπορικού συστήματος περιορίζεται 
από την αρχή της επικουρικότητας της κοινοτικής δράσης. Η διαδικασία 
εμπορικής ανάπτυξης και διεθνοποίησης θα προωθηθεί σε σημαντικό βαθμό 
αυτόματα καθώς οι επιχειρήσεις θα ανταποκρίνονται στην ολοκλήρωση της 
εσωτερικής αγοράς. Ωστόσο, η Κοινότητα έχει πράγματι ένα ρόλο να 
διαδραματίσει μέσω της βελτίωσης της ποιότητας της ενημέρωσης που παρέχεται 
στις επιχειρήσεις σχετικά με τις διεθνείς πλευρές της διανομής, 
διασφαλίζοντας ότι το ρυθμιστικό πλαίσιο, τόσο στο επίπεδο της Κοινότητας 
όσο και στην κάθε χώρα ξεχωριστά - δεν παρεμποδίζει τη διαδικασία και 
ενθαρρύνοντας τη συμμετοχή των εμπορικών επιχειρήσεων σε πρωτοβουλίες που 
λαμβάνονται στο πλαίσιο των κοινοτικών πολιτικών για την κατάρτιση, την 
οικονομική συνοχή και την καινοτομία. 
- 11 -
ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 
1. ΜΕΘΟΔΟΙ ΕΡΓΑΣΙΑΣ - ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΕΙΣ ΚΑΙ ΔΙΑΛΟΓΟΣ 
Λόγω της στενής και πολυεπίπέδης συμμετοχής τους στο σύνολο των οικονομικών 
δραστηριοτήτων, τόσο μεταποιητικών όσον και καθαρά εμπορικών, το ενδιαφέρον 
των εμπορικών επιχειρήσεων επικεντρώνεται αναπόφευκτα σε ένα ευρύτατο φάσμα 
κοινοτικών πολιτικών, και όσι μόνο σε εκείνες που αφορούν τομείς με άμεσες 
επιπτώσεις στην ίδια τη λειτουργία του εμπορίου. Οι κοινοτικοί κανόνες 
στους τομείς του ανταγωνισμού, του περιβάλλοντος, της προστασίας των 
καταναλωτών, των μεταφορών, των χρηματοδοτικών οργανισμών και της 
φορολογίας αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα πολιτικών για τις οποίες 
οι εμπορικές επιχειρήσεις έχουν ήδη εκδηλώσει σημαντικό ενδιαφέρον. Όσον 
αφορά τις μελλοντικές προοπτικές, θέματα όπως η Οικονομική και Νομισματική 
Ένωση, το κοινοτικό τραπεζικό σύστημα, τα νέα μέσα πληρωμών και η ταχεία 
ανάπτυξη των τηλεπικοινωνιών θα έχουν ουσιαστικές συνέπειες για τον τομέα 
της διανομής. Η Κοινότητα πρέπει να εξασφαλίσει ότι οι ανάγκες του εμπορίου 
λαμβάνονται επαρκώς υπόψη σε όλους τους τομείς των δραστηριοτήτων της. 
1.1 Οι διαβρυλενοεκ με τονς επαγγελματικούς φορείς τον εμπορικον τομέα 
Η Επιτροπή Εμπορίου και Διανομής (Committee for Commerce and Distribution -
CCD), η οποία συστάθηκε από την Επιτροπή (προσωρινά το 1978, και οριστικά 
το 1981) έχει σαν σκοπό να εξασφαλίσει τις καλύτερες δυνατές διαδικασίες 
διαβουλεύσεων με τους διάφορους εκπροσώπους του πολύπλοκου πλέγματος 
συμφερόντων που διαμορφώνεται στον τομέα του εμπορίου. 
Η Επιτροπή Εμπορίου και Διανομής (ΕΕΔ) απαρτίζεται από εκπροσώπους των 
τομέων των ξενοδοχειακών υπηρεσιών, των υπηρεσιών εστιατορίου, της 
διαφήμισης και της χρηματοδοτικής μίσθωσης (leasing), καθώς και από 
εκπροσώπους δικαιοχρηστών (franchisers), επιχειρήσεων πώλησης 
δι'αλληλογραφίας, συνεργαζόμενων εμπόρων και εμπόρων χονδρικής και λιανικής 
πώλησης. Η ευκαμψία και η αποτελεσματικότητα των μεθόδων εργασίας της 
επιτροπής αυτής αυξήθηκαν πρόσφατα σε ιδιαίτερα σημαντικό βαθμό. Οι 
εργασίες της επιτροπής πραγματοποιούνται στο πλαίσιο εξειδικευμένων ομάδων: 
εξωτερικό εμπόριο, οικονομικές υποθέσεις, μέσα πληρωμών, καταναλωτές και 
περιβάλλον. Τα μέλη της ΕΕΔ και οι συνομοσπονδίες τους κατέχουν εκτενείς 
γνώσεις σχετικά με τα πολυάριθμα θέματα που αποτελούν το αντικείμενο των 
εργασιών τους. 
Σε ορισμένους τομείς, όπως η προστασία των καταναλωτών και το περιβάλλον, 
έχουν ήδη αναπτυχθεί, σύμφωνα με το ψήφισμα του Συμβουλίου της 14ης 
Νοεμβρίου 1989, στενές και εποικοδομητικές σχέσεις μεταξύ των 
εξειδικευμένων ομάδων της ΕΕΔ και των αρμόδιων υπηρεσιών της Επιτροπής, 
κατά τρόπο ώστε οι διαβουλεύσεις με τις εμπορικές επιχειρήσεις να 
πραγματοποιούνται ήδη κατά το στάδιο της κατάρτισης των κοινοτικών 
πολιτικών. Στο πλαίσιο αυτό, ορισμένα περιβαλλοντικά προβλήματα, όπως η 
διαχείριση των αποβλήτων και οι μέθοδοι συσκευασίας, αποτελούν ιδιαίτερα 
χαρακτηριστικά παραδείγματα αυτής της συνεργασίας. 
- 12 -
1.2 Συνεργασία υε τα κράτη υέλη 
Σημαντικοί τομείς της νομοθεσίας σχετικά με τον εμπορικό τομέα 
εξακολουθούν, εν όλω ή εν μέρει, να υπόκεινται στην αρμοδιότητα εθνικών ή 
περιφερειακών διοικήσεων. Αυτές οι αποκλίσεις μεταξύ τοπικών ή εθνικών 
πολιτικών ενδέχεται να γίνουν ακόμα πιο αισθητές καθώς αναπτύσσεται η 
διεθνοποίηση της κοινοτικής οικονομίας παράλληλα με τη διαδικασία 
ολοκλήρωσης της εσωτερικής αγοράς. Φαίνεται επομένως ότι είναι επιθυμητή η 
ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ κοινοτικών οργάνων και κρατών μελών, καθώς 
και μεταξύ των ίδιων των κρατών μελών, στο πλαίσιο της ομάδας των Γενικών 
Διευθυντών που είναι αρμόδιοι για το εσωτερικό εμπόριο, οι οποίοι θα πρέπει 
να εξετάζουν με τους άλλους γενικούς διευθυντές και τις υπηρεσίες της 
Επιτροπής τις δυσχέρειες που ανακύπτουν λόγω των αποκλίσεων των εθνικών 
νομοθεσιών και να εξασφαλίζουν έναν ορισμένο βαθμό συντονισμού. Το πλαίσιο 
αυτό θα χρησιμοποιηθεί επίσης για τη στήριξη του προγράμματος ποσοτικών και 
ποιοτικών μελετών που περιγράφεται κατωτέρω, συμπεριλαμβανομένης της 
ανταλλαγής μελετών που διενεργούνται σε εθνικό επίπεδο. 
1.3 A^ovoc υεταΣύ κοινωνικών εταίρων 
Στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων της Επιτροπής που αποσκοπούν στην ενθάρρυνση 
του διαλόγου μεταξύ των κοινωνικών εταίρων, η Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία 
Λιανικού Εμπορίου (Confédération Européenne du Commerce du Détail - CECD) 
και η Ευρωπαϊκή Περιφερειακή Οργάνωση της Διεθνούς Ομοσπονδίας Εμπορικών 
και Τεχνικών Υπαλλήλων (European regional Organisation of the Technical 
Employees - EUROFIET) εξέδωσαν το 1988 ένα υπόμνημα σχετικά με την 
επαγγελματική επιμόρφωση. 
Μετά την επίτευξη της συμφωνίας αυτής, και με βάση την επιθυμία που 
εξέφρασαν οι δύο αυτές οργανώσεις για τη συνέχιση του διαλόγου, η Επιτροπή 
διοργάνωσε το 1990 ένα Ευρωπαϊκό Συνέδριο για τις Κοινωνικές Πτυχές του 
Λιανικού Εμπορίου. Μεταξύ των συμπερασμάτων αυτού του συνεδρίου, πρέπει να 
αναφερθεί ιδίως η δημιουργία ενός πλαισίου διαλόγου που βασίζεται σε 
ορισμένες διαρθρώσεις του κοινωνικού διαλόγου που έχει ήδη καθιερωθεί στο 
βιομηχανικό τομέα. 
Στο πλαίσιο αυτό, οι συνεχιζόμενες εργασίες στον τομέα της επαγγελματικής 
επιμόρφωσης επεκτάθηκαν και στη γενικότερη ανάλυση των επιπτώσεων που έχουν 
οι δημογραφικές εξελίξεις και η απασχόληση για το λιανικό εμπόριο. 
Συγκροτήθηκε έτσι μια οργανωτική ομάδα η οποία θα αναλάβει ουσιαστικές 
συμβουλευτικές αρμοδιότητες όσον αφορά τις προτάσεις της Επιτροπής για την 
απασχόληση και τις συνθήκες εργασίας στον τομέα του λιανικού εμπορίου. 
Μια παρόμοια διαδικασία καθιερώθηκε και για τον τομέα του χονδρικού 
εμπορίου, στον οποίο οι κοινωνικοί εταίροι - η Ομοσπονδία Ενώσεων Χονδρικού 
και Εξωτερικού Εμπορίου (Federation of European Wholesale and International 
Trade Associations - FEWITA) και η Ευρωπαϊκή Περιφερειακή Οργάνωση της 
Διεθνούς Ομοσπονδίας Εμπορικών και Τεχνικών Υπαλλήλων (European Regional 
Organisation of the International Federation of Commercial, Clerical, 
Professional and Technical Employees - EUROFIET) - έχουν επίσης, στο αρχικό 
αυτό στάδιο, επικεντρώσει το ενδιαφέρον τους σε θέματα που σχετίζονται με 
την επαγγελματική επιμόρφωση. 
- 13 -
2. ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ ΚΑΙ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ ΤΗΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ ΤΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ 
2.1 Τα ποσοτικά δεδουένα που είναι <?ναγκα(α, y_Lg my. κατανόηση ΙΠ£ 
λειτουργά Tnc otavounc 
Η ακριβής κατανόηση του ρόλου της διανομής στην ευρωπαϊκή οικονομία 
προσκρούει στην ανεπαρκή ποιότητα των διεθνών στατιστικών στοιχείων σχετικά 
με τον τομέα της διανομής. Προς το παρόν, η κατάρτιση των οικονομικών 
στατιστικών πραγματοποιείται αποκλειστικά σε επίπεδο τομέων παραγωγής. Σε 
διεθνή κλίμακα όμως, δεν υπάρχουν στατιστικές βάσει στοιχείων που 
συγκεντρώνονται στο επίπεδο των διάφορων δικτύων διανομής των εμπορευμάτων. 
Επιπλέον, δεν υπάρχουν διεθνώς αποδεκτοί ορισμοί των ποικίλων μορφών 
σημείων πώλησης ("υπεραγορά", "σουπερμάρκετ", "αλυσίδα αυτοτελών 
καταστημάτων λιανικής πώλησης"). Μια νέα μορφή δεδομένων, τα οποία θα 
βασίζονται στους ορισμούς των δικτύων διανομής (για τα οποία δεν υπάρχει 
ακόμα καμία διεθνής ονοματολογία), είναι αναγκαία για να καταστεί δυνατή η 
πραγματοποίηση αξιόπιστων στατιστικών συγκρίσεων σχετικά με τους τομείς της 
διανομής στις διάφορες χώρες. 
Η Επιτροπή έχει ήδη εγκρίνει και υποβάλει στο Συμβούλιο ένα πρόγραμμα για 
την ανάπτυξη των στατιστικών σχετικά με τον τομέα των υπηρεσιών (COM(90) 
578, της 17ης Δεκεμβρίου 1990). Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή έχει ήδη 
αναλάβει την κατάρτιση ενός προγράμματος εργασίας για τις στατιστικές του 
εμπορίου, με σκοπό τη δημιουργία ενός ενιαίου συστήματος συγκέντρωσης, 
επεξεργασίας και διάδοσης στατιστικών στοιχείων το οποίο θα είναι 
παρεμφερές με τα κοινοτικά στατιστικά συστήματα που ήδη υπάρχουν σε άλλους 
τομείς. Η δημιουργία αυτού του συστήματος απαιτεί, αφενός, τη στενή 
συνεργασία μεταξύ της Στατιστικής Υπηρεσίας των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
(ΣΥΕΕ) και των εθνικών στατιστικών ινστιτούτων, και αφετέρου, ορισμένους 
διακανονισμούς που θα εξασφαλίζουν τη συμμετοχή των χρηστών στην ανάπτυξη 
του συστήματος. 
Η Επιτροπή προβλέπει ότι το σύστημα αυτό, όταν θα έχει ολοκληρωθεί μετά από 
μια πολυετή διαδικασία, θα παρέχει, σε ετήσια βάση, μια λεπτομερή εικόνα 
των διαρθρώσεων και των τάσεων του τομέα της διανομής η οποία θα 
συμπληρώνεται με ορισμένους κεντρικούς μηνιαίους ή τριμηνιαίους δείκτες 
συγκυρίας. Προβλέπεται επίσης ότι κατά τη συγκέντρωση των αναγκαίων 
δεδομένων θα λαμβάνονται υπόψη, μεταξύ άλλων, στοιχεία που προκύπτουν από 
την εφαρμογή δειγματοληπτικών μεθόδων και συγκεντρωτικά στοιχεία που 
παρέχονται από επίσημες πηγές. Οι επιδιωκόμενοι στόχοι είναι τόσο η 
βελτίωση των γνώσεων σχετικά με τις εμπορικές συμπεριφορές και στρατηγικές 
όσο και η μέτρηση θεμελιωδών οικονομικών μεγεθών. Μια πρόταση οδηγίας του 
Συμβουλίου που θα καθορίζει τη νομική βάση του πρώτου σταδίου του 
προγράμματος - τις ετήσιες σειρές δεδομένων - θα υποβληθεί κατά τη διάρκεια 
του 1991. Ενδεχόμενες νέες προτάσεις θα υποβληθούν σε συνάρτηση με την 
πρόοδο που θα σημειώσει η ανάπτυξη του συστήματος. 
- 14 -
2.2 Η βελτΙ«Οπ των πληροφοριών ονετικά υε το νομοθετικό και ρυθμιστικό 
πλαίσιο 
Στο ψήφισμα του της 14ης Νοεμβρίου 1989, το Συμβούλιο κάλεσε την Επιτροπή 
να προετοιμάσει και να αναπτύξει μια βάση δεδομένων που να καλύπτει το 
σημαντικό όγκο των εθνικών και κοινοτικών νομοθετικών διατάξεων και λοιπών 
ρυθμίσεων που διέπουν την εμπορική δραστηριότητα. Έχει ήδη συναφθεί μια 
σύμβαση με ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες για την εκτέλεση, σε συνεργασία με 
τις αρμόδιες εθνικές διοικήσεις των αρχικών εργασιών που προβλέπονται στο 
πλαίσιο αυτού του σχεδίου. Τα αποτελέσματα των εργασιών θα δημοσιευτούν στο 
πρώτο εξάμηνο του 1991 και, σύμφωνα με το αίτημα του Συμβουλίου, θα τεθούν 
στη διάθεση όλων των ενδιαφερόμενων χρηστών, και ιδίως των εθνικών 
διοικήσεων και των επιχειρήσεων· επίσης, τα αποτελέσματα αυτά θα 
αποτελέσουν τη βάση των συζητήσεων που θα πραγματοποιηθούν στον πλαίσιο της 
Ομάδας Γενικών Διευθυντών. Το επόμενο στάδιο θα αφορά κυρίως την εξέταση 
του βαθμού στον οποίο οι αποκλίσεις μεταξύ των εθνικών ρυθμίσεων μπορούν να 
οδηγήσουν σε καθυστερήσεις στη διαδικασία διεθνοποίησης του τομέα της 
διανομής. 
2.3 Η κατανόηση των διαρθρωτικών εΕελίΕεων του τομέα Tnc 6iavounc 
Η Επιτροπή έχει ήδη θέσει σε εφαρμογή ένα πρόγραμμα μελετών, το οποίο 
προορίζεται να βελτιώσει τις γνώσεις σχετικά με την εμπορική δραστηριότητα 
και τον τομέα του εμπορίου στην Ευρώπη. Το πρόγραμμα αυτό επικεντρώνεται 
ιδίως στα θέματα που αναπτύσσονται στην παρούσα ανακοίνωση. Οι τομείς 
μελετών στους οποίους δίδεται προτεραιότητα είναι οι ακόλουθοι: 
η εξέλιξη του ρόλου του χονδρικού εμπορίου, ιδίως όσον αφορά τη 
διανομή αγαθών μεταξύ βιομηχανιών· 
η επίπτωση των τεχνολογιών στις εμπορικές πρακτικές, στις μεθόδους 
διαχείρισης, στις σχέσεις μεταξύ διανομέων και παραγωγών, καθώς και 
στην ανάπτυξη της νέας διεθνούς αγοράς για τις πωλήσεις εξ 
αποστάσεως· 
ο ρόλος και η φύση των διαφόρων μορφών συνεταιριστικού εμπορίου 
(δικαιόχρηση (franchising), όμιλοι αγοράς, αλυσίδες αυτοτελών 
καταστημάτων) και άλλα θέματα που αφορούν τις μικρομεσαίες εμπορικές 
επιχειρήσεις· 
τον εντοπισμό, βάσει μιας μελέτης που έχει ήδη πραγματοποιηθεί 
σχετικά με το λιανικό εμπόριο στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, των 
μέτρων που μπορούν να ληφθούν στην πράξη για την ενθάρρυνση των 
προσπαθειών που καταβάλλουν οι εμπορικές επιχειρήσεις της Κοινότητας 
στους τομείς των επενδύσεων και της κατάρτισης και για την στήριξη 
των προσπαθειών των νέων επιχειρήσεων, καθώς και των δικτύων και 
ενώσεων επιχειρήσεων στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη. (Προβλέπεται 
ήδη η παροχή τεχνικής στήριξης στον τομέα της διανομής στην Πολωνία 
και την Ουγγαρία στο πλαίσιο του προγράμματος PHARE). 
- 15 -
Πρέπει να σημειωθεί με ιδιαίτερη ικανοποίηση ότι η αυξανόμενη σημασία της 
εμπορικής δραστηριότητας για το σύνολο της ευρωπαϊκής οικονομίας κατέστησε 
δυνατή τη δημιουργία "κέντρων εμπειρογνωμοσύνης" σε πανεπιστήμια, εμπορικές 
σχολές και ινστιτούτα ερευνών σε όλη την Κοινότητα, τα οποία έχουν 
ειδικευτεί στη μελέτη του τομέα της διανομής. Έχουν ήδη αναληφθεί 
πρωτοβουλίες για την ανάπτυξη σχέσεων μεταξύ αυτών των κέντρων. Η Επιτροπή 
προσπαθεί να καθιερώσει διαδικασίες επαφών με αυτά τα νέα δίκτυα και 
διερευνά τις δυνατότητες προώθησης τους στο πλαίσιο διάφορων προγραμμάτων 
(όπως, για παράδειγμα, το πρόγραμμα ERASMUS). Η Επιτροπή προτίθεται επίσης 
να αξιοποιήσει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τις επαφές αυτές κατά την 
κατάρτιση και την εφαρμογή του προγράμματος εργασίας. 
2.4 0\ ενέργειες Ytq την ευαισθητοποίηση των εμπορικών επιχειρήσεως 
0 επιδιωκόμενος στόχος είναι η ευαισθητοποίηση των εμπορικών επιχειρήσεων 
σχετικά με τις προκλήσεις που συνεπάγεται η ολοκλήρωση της εσωτερικής 
αγοράς και τη στενή αλληλεξάρτηση που υπάρχει μεταξύ των όλο και ταχύτερων 
μεταβολών των εμπορικών πρακτικών και της αυξανόμενης διεθνοποίησης των 
αγορών. 
Εκτός από τις αντιπροσωπείες και τα γραφεία της Επιτροπής στα κράτη μέλη, 
μέσω των οποίων παρέχονται, μεταξύ άλλων, γενικές πληροφορίες σχετικά με 
την Κοινότητα και τις πολιτικές της, η Επιτροπή έχει εγκαταστήσει ένα 
δίκτυο κέντρων πληροφοριών (Euro-Info-Centres) σε όλη την Κοινότητα 
προκειμένου να εξασφαλίσει ότι οι επιχειρήσεις, και ιδίως οι MME, διαθέτουν 
αξιόπιστες πηγές πληροφοριών σχετικά με την Κοινότητα και τις εθνικές 
αγορές, καθώς και σχετικά με τη διαδικασία ολοκλήρωσης της εσωτερικής 
αγοράς. Στο πρώτο στάδιο ανάπτυξης αυτής της υπηρεσίας δόθηκε ιδιαίτερη 
έμφαση στη στήριξη επιχειρήσεων του τομέα της μεταποίησης. Η πείρα 
κατέδειξε ότι τα θέματα που σχετίζονται με τη διανομή κατέχουν πρωταρχική 
θέση στο γενικότερο προβληματισμό των βιομηχανικών μικρομεσαίων 
επιχειρήσεων που απευθύνονται σ'αυτά τα κέντρα πληροφοριών. Η Επιτροπή 
προτίθεται να προωθήσει την περαιτέρω εξειδίκευση του προσωπικού των 
κέντρων αυτών σε βέματα που συνδέονται με τον τομέα της διανομής. 
Είναι επίσης αναγκαίο να καταβληθούν προσπάθειες, σε όλα τα επίπεδα του 
διανεμητικού εμπορίου, για τη συνειδητοποίηση της διεθνούς διάστασης του 
τομέα του εμπορίου. Η Επιτροπή κατάρτισε μια προπαρασκευαστική μελέτη 
σχετικά με τα μέσα που θα επιτρέψουν στην επίτευξη του στόχου αυτού και 
διερευνά αυτή τη στιγμή τη δυνατότητα απευθείας παροχής πληροφοριών στον 
εξειδικευμένο τύπο, έτσι ώστε να εξασφαλίσει την τακτική ενημέρωση μη 
ειδικευμένων αναγνωστών που ασκούν εμπορική δραστηριότητα σχετικά με τις 
εξελίξεις που σημειώνονται στον τομέα αυτό σε κοινοτικό επίπεδο. 
- 16 -
3 ΤΟ ΝΟΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΔΙΑΝΟΜΗΣ ΣΕ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ 
3.1 Βελτίωση των όρων πρόσβαση στην Ευρωπαϊκή ανοοά 
Το νομοθετικό πρόγραμμα που περιλαμβάνεται στο Λευκό Βιβλίο για την 
ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς αποσκοπεί ιδίως στη μείωση των αποκλίσεων 
μεταξύ των εθνικών νομοθετικών διατάξεων που δημιουργούν εμπόδια στις 
συναλλαγές. Παρά το γεγονός ότι οι περισσότερες από τις εν λόγω προτάσεις 
θα επηρεάσουν άμεσα την εμπορική δραστηριότητα, μόνον δύο προτάσεις (οι 
οποίες αφορούν τις κάρτες πληρωμών και την πρόσβαση στα ηλεκτρονικά δίκτυα) 
αφορούν άμεσα τα προβλήματα που συνδέονται με τη διανομή και καμία από τις 
δύο αυτές προτάσεις δεν διατηρήθηκε στην αρχική της μορφή. Οι τοπικές ή 
εθνικές ρυθμίσεις που επηρεάζουν την εμπορική δραστηριότητα είναι 
εκτεταμένες και αντικατοπτρίζουν τον κυρίαρχο εθνικό ή τοπικό χαρακτήρα 
του τομέα. 
Συνεπώς, δεν υπάρχει πεδίο για τις κοινοτικές ρυθμίσεις, εκτός από 
ορισμένες πολύ περιορισμένες περιπτώσεις κατά τις οποίες οι διαφορές μεταξύ 
των εθνικών ρυθμίσεων υπάρχει κίνδυνος να παρεμποδίσουν τη διεθνοποίηση του 
τομέα - και ιδίως όταν η μέθοδος εμπορίας έχει χαρακτήρα κατ'ουσία 
διεθνικό. 
Ακόμη και σ'αυτές τις περιπτώσεις, η Επιτροπή πιστεύει ότι οι ρυθμιστικές 
παρεμβάσεις στη διαδικασία του εμπορίου θα πρέπει να είναι όσο το δυνατόν 
πιο λίγες. Συνεπώς, η καλύτερη ενδεχομένως λύση θα έγκειτο στη 
χρησιμοποίηση των μηχανισμών διαβούλευσης για την εξεύρεση λύσεων οι οποίες 
θα βασίζονται στην αυτορρύθμιση. Η μέθοδος αυτή προσφέρεται ιδιαίτερα για 
την επίλυση των καινούργιων προβλημάτων τα οποία εμφανίζονται όταν οι 
ταχείες μεταβολές των εμπορικών μεθόδων και της τεχνολογίας καθιστούν 
απολύτως απαραίτητη τη ρυθμιστική παρέμβαση. 
Για να μπορέσει να επιτύχει ένα σύστημα αυτορρύθμισης το οποίο θα 
συμφωνηθεί σε κοινοτικό επίπεδο, θα πρέπει να αποδεχθούν όλοι οι φορείς ένα 
κώδικα συμπεριφοράς γενικά αποδεκτό και ένα αποτελεσματικό μηχανισμό 
εφαρμογής· το γεγονός αυτό με τη σειρά του απαιτεί την καθιέρωση και την 
αναγνώριση κατάλληλων αρχών λήψης αποφάσεων στο πλαίσιο των εθνικών και 
διεθνών ομοσπονδιών του τομέα και κατάλληλους μηχανισμούς προσφυγής· αυτό 
προϋποθέτει εξάλλου ότι τα εν λόγω συστήματα θα πρέπει να συμβιβάζονται με 
το κοινοτικό δίκαιο συμπεριλαμβανομένου του δίκαιου περί ανταγωνισμού. 
Ωστόσο, η αυτορρύθμιση αποτελεί μία λύση η οποία δεν αποκλείει την ανάληψη 
δράσης εκ μέρους των δημοσίων αρχών σε περιπτώσεις κατά τις οποίες είναι 
εμφανώς υπέρ του δημοσίου συμφέροντος η διασφάλιση των συμφωνηθέντων 
προτύπων συμπεριφοράς. Εξάλλου, ενδέχεται να είναι αναγκαία η ανάληψη 
δράσης σε περίπτωση που οι κώδικες που έχουν θεσπιστεί σε εθελοντική βάση 
δεν επαρκούν για την επίλυση των προβλημάτων. 
Το ψήφισμα του Συμβουλίου της 14ης Νοεμβρίου 1989 αναφέρεται ειδικά σε δύο 
τέτοιου είδους θέματα. Το πρόβλημα των προκαταρκτικών συμβάσεων για τη 
σύναψη συμφωνίας franchise αποτέλεσε το αντικείμενο ενός κώδικα 
συμπεριφοράς το οποίο εγκρίθηκε από την ευρωπαϊκή ένωση franchise το 
- 17 -
1990. Ένας παρόμοιος κώδικας βρίσκεται στο στάδιο της έγκρισης τη στιγμή 
αυτή και αφορά τις ηλεκτρονικές πληρωμές· οι εμπορικές ομοσπονδίες που 
εκπροσωπούν χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και λιανοπωλητές ασχολούνται με τους 
κώδικες δεοντολογίας που διέπουν τις σχέσεις μεταξύ των εκδοτών και των 
κατόχων διαφόρων καρτών βάσει των συστάσεων της Επιτροπής 87/598/ΕΟΚ και 
88/590/ΕΟΚ. 
3.2 KaPooiouoc του ρυθμιστικού πλαισίου νια TIC vέεc uoooéc 6iavounc 
γωοίς την ύπααΕη συνόρων 
Ένας τομέας με εμφανή δυνητική οημαοία είναι η μικρή αλλά αυξανόμενη 
διεθνής αγορά των πωλήσεων εξ αποστάσεως, η οποία βασίζεται στη 
χρησιμοποίηση νέων τεχνικών δημοσίευσης, διάδοσης και διαφήμισης. Στόχος 
της Επιτροπής στον τομέα αυτό είναι ο εντοπισμός των νέων δυνητικών 
εμποδίων στα πλαίσια της εσωτερικής αγοράς και η πρόληψη τους. Δεδομένου 
του διεθνούς χαρακτήρα της εν λόγω αγοράς, η αρχή της επικουρικότητας θα 
μπορούσε να οδηγήσει στο συμπέρασμα ότι εάν γενικά κριθεί αναγκαίο το 
ρυθμιστικό πλαίσιο, τότε θα πρέπει αυτό να θεσπιστεί εξ αρχής σε επίπεδο 
Κοινότητας. Το κατά πόσο είναι αναγκαίες αυτού του είδους οι ρυθμίσεις 
αποτελεί αντικείμενο συζήτησης. Η Επιτροπή έχει ήδη ανακοινώσει στο σχέδιο 
δράσης της για την πολιτική προστασίας των καταναλωτών (Μάιος 1990) ότι 
εξετάζει τη σκοπιμότητα επέκτασης των όρων της οδηγίας του Συμβουλίου 
85/577 όσον αφορά τις συμβάσεις που συνάπτονται εκτός εμπορικού 
καταστήματος - την αποκαλούμενη "πωλήσεις κατ'οίκον οδηγία" - στο 
telemarketing γενικότερα. Μακροπρόθεσμα, θα ήταν ενδεχομένως σκόπιμο να 
εξεταστούν οι διάφορες δυνατές προσεγγίσεις όσον αφορά τις άδειες 
εκμετάλλευσης και τον καθορισμό κανόνων δεοντολογίας για τις πωλήσεις μέσω 
τηλεφώνου και τηλεοράσεως. Παρόμοιοι κανόνες, οι οποίοι περιστρέφονται 
κυρίως γύρω από την προστασία της ιδιωτικής ζωής, εξετάζονται ήδη στα 
πλαίσια των εθελοντικών κωδίκων συμπεριφοράς που εφαρμόζονται σε ορισμένα 
κράτη μέλη. 
Κατά τον ίδιο τρόπο, οι διασυνοριακές πληρωμές εγείρουν ζητήματα σχετικά με 
τα οποία οποιαδήποτε απαιτούμενη ενέργεια θα πρέπει σαφώς να αναληφθεί σε 
κοινοτικό επίπεδο. Η Επιτροπή έχει ήδη εντοπίσει στο έγγραφο εργασίας "μέσα 
πληρωμών στην εσωτερική αγορά" ένα ορισμένο αριθμό προβλημάτων που αφορούν 
ιδίως τις πληρωμές των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων που 
πραγματοποιούνται σε μη τακτά διαστήματα και/ή αφορούν μικρά ποσά. Στις 
περιπτώσεις αυτές, το κόστος της πληρωμής και/ή της είσπραξης είναι συχνά 
τόσο υψηλό, ώστε περιορίζουν ή εξαλείφουν το περιθώριο κέρδους της 
συναλλαγής. Η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να λαμβάνει υπόψη της τα συμφέροντα 
του τομέα στο πλαίσιο των προσπαθειών της που αποσκοπούν στην ολοκλήρωση 
των ευρωπαϊκών συστημάτων πληρωμών. 
- 18 -
3.3 Aïïoqq<PnVIQTt του VQMIKOQ πλαΐοίον lia ID συνεργασία ιιεταΣύ 
επιχειρήσεως 
Η εμπορική δραστηριότητα αποτελεί τον κατ'εξοχήν μηχανισμό που διασφαλίζει 
την ταχεία και ευέλικτη αντίδραση των προμηθευτών στις εξελισσόμενες 
ανάγκες των καταναλωτών. Η ανταγωνιστικότητα σε όλα τα επίπεδα της αλυσίδας 
της προσφοράς εξαρτάται όλο και περισσότερο από τη φύση των δεσμών που 
υφίστανται μεταξύ των επιχειρήσεων. Εξάλλου, η καθιέρωση νέων τεχνολογιών 
είχε ως αποτέλεσμα να εξαρτώνται όλο και περισσότερο οι εν λόγω δεσμοί από 
την κοινή πρόσβαση στην εμπεριστατωμένη πληροφόρηση. Η μεταβολή αυτή των 
εμπορικών σχέσεων μπορεί να έχει επιπτώσεις όσον αφορά την εφαρμογή των 
κοινοτικών κανόνων ανταγωνισμού. 
Το άρθρο 85 της Συνθήκης ορίζει ότι απαγορεύονται όλες οι συμφωνίες μεταξύ 
επιχειρήσεων που έχουν ως αντικείμενο την παρεμπόδιση του ανταγωνισμού· 
ωστόσο πολλές συμφωνίες που δεν έχουν ως στόχο ή ως αποτέλεσμα τον 
περιορισμό του ανταγωνισμού δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 85 
παράγραφος 1· εξάλλου, είναι δυνατόν να επιτραπούν εξαιρέσεις στη γενική 
αρχή σε περίπτωση που μία συμφωνία "συμβάλει στη βελτίωση της παραγωγής ή 
της διανομής προϊόντων ή στην προώθηση της τεχνικής ή οικονομικής προόδου, 
εξασφαλίζοντας συγχρόνως στους καταναλωτές δίκαιο τμήμα από το όφελος που 
προκύπτει" και η οποία πληροί τους υπόλοιπους όρους του άρθρου 85 
παράγραφος 3. 
Καθώς προχωρεί η διαδικασία διεθνοποίησης στον τομέα της διανομής 
ανταποκρινόμενη στην ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς, όλο και περισσότερες 
επιχειρήσεις - ιδίως μικρές και μεσαίες, τόσο στον εμπορικό τομέα όσο και 
στον τομέα της παραγωγής, φαίνεται πως κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι μπορούν 
να προσαρμόσουν καλύτερα στην ευρεία αγορά τις στρατηγικές τους που 
εφαρμόζουν όσον αφορά την προμήθεια και την εμπορία των προϊόντων τους εάν 
συμμετέχουν σε μία κοινή κατά κάποιο τρόπο δραστηριότητα με άλλες 
επιχειρήσεις. Ορισμένες τέτοιου είδους κοινές δραστηριότητες 
παραδείγματος χάρη αποκλειστική διανομή (κανονισμός της Επιτροπής 1983/83) 
και franchising (κανονισμός 4087/88) - αποτελούν ήδη το αντικείμενο των 
κατά κατηγορίες απαλλαγών κατά την έννοια του άρθρου 85 παράγραφος 3· 
ορισμένες άλλες ωστόσο δεν καλύπτονται - παραδείγματος χάρη αγοραστικές 
ομάδες που λειτουργούν μέσω χονδρεμπόρων ή σε κοινοπρακτική βάση προς 
όφελος μικρών ανεξάρτητων λιανοπωλητών, που δρουν συνήθως σε τοπικό 
επίπεδο· οι δραστηριότητες αυτές παρομοιάζουν από πολλές απόψεις, και ιδίως 
λόγω της χρησιμοποίησης των ίδιων εμπορικών σημάτων κατά τη λιανική πώληση, 
με τις συμφωνίες franchise. 
Είναι ευνόητο ότι αυτού του είδους οι συμφωνίες επηρεάζουν τον ανταγωνισμό, 
ωστόσο μπορούν ταυτόχρονα να συνιστούν απαραίτητη προϋπόθεση για την 
ανάπτυξη νέων κυκλωμάτων διανομής τα οποία μπορούν να θεωρηθούν ως πηγή 
οικονομικής προόδου κατά την έννοια του προαναφερθέντος άρθρου 85, 
παράγραφος 3. Συγκεκριμένα, η περαιτέρω ανάπτυξη δυνατοτήτων διανομής πέρα 
των συνόρων είναι απολύτως αναγκαία για τη δημιουργία ενός ευνοϊκού 
οικονομικού περιβάλλοντος για τις MME. Μία επιχείρηση παραγωγής ενδέχεται 
να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι δεν είναι σε θέση να αναλάβει τον κίνδυνο 
να καθιερώσει ένα διεθνικό δίκτυο διανομής χωρίς την προστασία μιας 
αποκλειστικής συμφωνίας διανομής· 
- 19 -
ένας μικρός έμπορος δεν μπορεί να έχει πρόσβαση σε δυνητικές νέες πηγές 
προμήθειας εκτός της χώρας του, παρά μόνον εάν εκμεταλλευθεί τα μέσα 
διαχείρισης σε συνεργασία με άλλους εμπόρους που βρίσκονται στην ίδια 
κατάσταση· οι μικρές επιχειρήσεις ενδέχεται επίσης να μην είναι σε θέση να 
αναλάβουν δραστηριότητες διαφήμισης σε εθνική ή διεθνή κλίμακα παρά μόνο σε 
συνεργασία με άλλες επιχειρήσεις. 
Εξάλλου, και οι μεγάλες εμπορικές εταιρείες ενδέχεται να έχουν συμφέρον, 
ιδίως προκειμένου να διευρύνουν το φάσμα των εμπορευμάτων που παρέχουν στο 
πλαίσιο της ενιαίας αγοράς, να συγκεντρώσουν τις ειδικότητες τους στον 
τομέα των αγορών, του μάρκετιγκ, κ.λπ. Εξάλλου, έχουν ήδη παρουσιαστεί 
πρόσφατα πολλές μορφές διασυνοριακής συνεργασίας και ορισμένες "εθελοντικές 
αλυσίδες" που οργάνωσαν σημαντικοί χονδρέμποροι σημείωσαν εξαίρετα 
αποτελέσματα σε διεθνές επίπεδο. Παρά το γεγονός ότι αυτή η μορφή σύνδεσης 
μεταξύ των επιχειρήσεων ενδέχεται να έχει μεταξύ άλλων ως αποτέλεσμα τη 
δημιουργία νέων κυκλωμάτων διανομής, πρέπει ωστόσο να προσεχθεί ιδιαίτερα η 
εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού σε περιπτώσεις κατά τις οποίες οι 
σχετικές επιχειρήσεις έχουν σημαντική αγοραστική δύναμη. 
Προκειμένου να δοθεί η δυνατότητα στις επιχειρήσεις και ιδίως στις MME να 
επεξεργαστούν σταθερές στρατηγικές επέκτασης των δραστηριοτήτων τους στο 
πλαίσιο της ευρύτερης ευρωπαϊκής αγοράς, έχει μεγάλη σημασία να είναι σαφής 
και κατανοητή προς όλους η κοινοτική νομοθεσία καθώς και το να δρουν οι 
αρμόδιες εθνικές αρχές σύμφωνα με τις αρχές που καθορίστηκαν σε κοινοτικό 
επίπεδο. Το πρόβλημα αυτό έχει όλο και μεγαλύτερη σημασία. Για το λόγο αυτό 
η Επιτροπή εξετάζει τις δυνατότητες περαιτέρω αποσαφήνισης της θέσης της 
όσον αφορά το κατά πόσο συμβιβάζονται οι προαναφερθείσες διευθετήσεις με 
τους κανόνες ανταγωνισμού. 
4. ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ 
ΣΥΝΟΧΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΔΙΑΝΟΜΗΣ 
Η διανομή είναι ένας τομέας που αγγίζει όλες τις πλευρές της 
οικονομικής δραστηριότητας και αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο 
αντικείμενο των σχετικών πολιτικών θα πρέπει να είναι όχι μόνο η μεμονωμένη 
εξέταση της εμπορικής δραστηριότητας άλλα η διερεύνηση του τρόπου με τον 
οποίο η διανομή επηρεάζει το σύνολο της οικονομίας. Η Επιτροπή είναι της 
άποψης ότι θα πρέπει να αναγνωριστεί δεόντως η σημασία του τομέα της 
διανομής σε ολόκληρο το φάσμα των κοινοτικών πολιτικών που αποσκοπούν στην 
ενθάρρυνση της αρμονικής ανάπτυξης, της καινοτομίας, της οικονομικής ανόδου 
και στη μείωση των διαφορών μεταξύ των περιφερειών της Κοινότητας. 
4.1. Επαγγελματική κατάρτιση 
Η εμπορική επανάσταση είχε σημαντικές, και ορισμένες φορές αρνητικές, 
επιπτώσεις όσον αφορά τη διάρθρωση της απασχόλησης στον τομέα της διανομής. 
Από τη μια πλευρά, η διαδικασία αυτοματοποίησης των βασικών καθηκόντων 
λογιστικής και διαχείρισης των αποθεμάτων απαλλάσσει όλο και περισσότερο 
τους διευθύνοντες - και ιδίως των μεγάλων επιχειρήσεων - από την 
υποχρεωτική και 
- 20 -
αποκλειστική ενασχόλιση με τα βραχυπρόθεσμα προβλήματα, και βελτιώνει την 
αποδοτικότητα των καινοτόμων προσπαθειών στους τομείς της διαχείρισης, του 
μάρκετινγκ, της σύλΙηψης και τους στρατηγικού σχεδιασμού. 
Από την άλλη πλευρά, παρά το γεγονός ότι η διαδικασία αυτοματοποίησης 
προσέδωσε μία νέα διάσταση στις αρμοδιότητες οργάνωσης και διεύθυνσης στον 
τομέα της διανομής, είχε η ίδια η διαδικασία επίσης ως αποτέλεσμα να 
μειωθούν οι ειδικές γνώσεις που απαιτούνται για την πρόσβαση στον τομέα. Το 
αποτέλεσμα είναι πως η διανομή σε ευρεία κλίμακα κατέληξε να βασίζεται όλο 
και περισσότερο σε ένα εργατικό δυναμικό με σχετικά χαμηλή ειδίκευση, και 
στην πλειοψηφία του απασχολούμενο κατά μερική απασχόληση ή εποχιακά. Οι 
δημογραφικές εξελίξεις, και ιδίως στη Βόρεια Ευρώπη, δημιουργούν ήδη 
δυσκολίες όσον αφορά την πρόσληψη σε αυτό το επίπεδο. Εξάλλου, παράλληλα, 
αυξάνονται διαρκώς οι ανάγκες για ειδικευμένο προσωπικό για τις θέσεις 
ενδιάμεσης στελέχωσης. Οι μεγάλες επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν δυσκολίες για 
την εξεύρεση του κατάλληλου προσωπικού. 
Στο λιανικό εμπόριο, ένα μεγάλο ποσοστό του εργατικού δυναμικού (70-
80%) είναι γυναίκες, από τις οποίες όλο και περισσότερες περνούν από τις μη 
ειδικευμένες θέσεις στις θέσεις ενδιάμεσης στελέχωσης, ιδίως στις υπηρεσίες 
που αφορούν την πώληση, το μάρκετινγκ και το σχεδιασμό. Είναι ωστόσο 
απογοητευτικό, το γεγονός ότι οι γυναίκες δεν εκπροσωπούνται, κατά γενικό 
κανόνα, καλύτερα στο επίπεδο της ανώτατης διαχείρισης απ'ότι στους 
υπόλοιπους τομείς της οικονομίας. 
Τρείς ξεχωριστοί παράγοντες - η ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς, οι 
συνθήκες απασχόλησης στον τομέα της διανομής που περιγραφησαν ανωτέρω και ο 
ταχύς ρυθμός εξέλιξης των εμπορικών μεθόδων χάρις στην τεχνική πρόοδο -
οδηγούν από κοινού στο συμπέρασμα ότι ο τομέας της διανομής αντιπροσωπεύει 
ένα ιδιαίτερα σημαντικό πεδίο για την ανάπτυξη κοινοτικών πολιτικών όσον 
αφορά την επαγγελματική κατάρτιση. Η ταχεία ανάπτυξη των ειδικεύσεων, των 
γνώσεων και των τεχνικών διαχείρισης στον τομέα της διανομής αποτελεί 
απολύτως αναγκαία προϋπόθεση για την κατάλληλη αξιοποίηση των νέων 
ευκαιριών που παρέχει το πρόγραμμα 1992. 
Από το 1986, μετά την έγκριση εκ μέρους του Συμβουλίου του 
προγράμματος C0METT για την προώθηση της κατάρτισης για τις τεχνολογικές 
αλλαγές, έγιναν περισσότερο εντατικές οι προσπάθειες που καταβάλλει η 
Κοινότητα για την επιβολή της κατάρτισης ως ουσιαστικού στοιχείου των 
κοινοτικών πολιτικών οικονομικής ανάπτυξης, και ιδίως στον τομέα της 
τεχνολογίας (COMETT, EUROTECNET), των γλωσσών (LINGUA), της προώθησης των 
δεσμών και των ανταλλαγών μεταξύ πανεπιστημίων (ERASMUS), της αρχικής 
κατάρτισης και της διεθνούς εμπειρίας των νέων εργαζομένων (PETRA) καθώς 
επίσης της κατάρτισης για τις γυναίκες (IRIS). Το πρόγραμμα DELTA διερευνά 
την εφαρμογή των τεχνολογιών πληροφοριών και επικοινωνίας στον τομέα της 
μάθησης και διερευνά τις συνθήκες που είναι αναγκαίες για την ενθάρρυνση 
της επαγγελματικής ανακύκλησης και της ανάπτυξης των ειδικοτήτων 
διαχείρισης για τη στήριξη της τεχνολογικής καινοτομίας. Πιο πρόσφατα, το 
πρόγραμμα FORCE, που το Συμβούλιο ενέκρινε στις 29 Μαΐου 1990, άνοιξε το 
δρόμο για την ανάπτυξη μιας συστηματικής πολιτικής όσον αφορά τη συνεχή 
κατάρτιση και εκπαίδευση στα πλαίσια των επιχειρήσεων. 
Παρά το γεγονός ότι τα περισσότερα από τα εν λόγω προγράμματα έχουν 
συλληφθεί σε συναρτιση με τις ανάγκες του τομέα παραγωγής, εντούτοις όλα 
αυτά παρουσιάζουν σημαντικό δυνητικό ενδιαφέρον για τον τομέα της διανομής. 
Στην 
- 21 -
πράξη, ωστόσο, δεν προξένησαν ακόμη επαρκές ενδιαφέρον και συμμετοχή στον 
τελευταίο αυτό τομέα. Στο πλαίσιο αυτό είναι χαρακτηριστικό ότι το 
Σεπτέμβριο 1990 η CECD (Comité européen du commerce de detail) και η 
EUROFIET (Organisation régionale européenne de la fédération internationale 
des employés, des techniciens et des cadres) συμφώνησαν, υπό τις ευλογίες 
της Επιτροπής, να αναλάβουν ορισμένες δραστηριότητες που σχετίζονται με την 
κατάρτιση στον τομέα των λιανικών πωλήσεων. Κύρια προτεραιότητα των 
προτεινόμενων δραστηριοτήτων που συνίστανται στην παροχή συμβουλών και στην 
ενημέρωση πρέπει να είναι να συμβάλλουν στην καλύτερη συνειδητοποίηση της 
σημασίας των κοινοτικών προσπαθειών στον εν λόγω τομέα στα πλαίσια των 
επιχειρήσεων, των οργάνων κατάρτισης των ενώσεων τους και των δημοσίων 
αρχών (οι οποίες συμμετέχουν άμεσα στην εφαρμογή ορισμένων κοινοτικών και 
εθνικών προγραμμάτων κατάρτισης). Εξάλλου, ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να 
δοθεί στις ειδικές ανάγκες των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων, ζήτημα το 
οποίο εξετάστηκε στην ανακοίνωση της Επιτροπής του Ιανουαρίου 1990 
"προετοιμασία των MME για το 1992 - πειραματικά προγράμματα κατάρτισης". 
Η Επιτροπή αποφάσισε εν πάση περιπτώσει ότι το λιανικό εμπόριο θα 
είναι ο πρώτος τομέας ο οποίος θα εξεταστεί στο πλαίσιο του προγράμματος 
FORCE (Πρόγραμμα Δράσης για την Ανάπτυξη της Επαγγελματικής Κατάρτισης). Σε 
ένα πρώτο στάδιο του προγράμματος FORCE η Επιτροπή, σε συνεργασία με το 
CEDEF0P (Ευρωπαϊκό Κέντρο για την Ανάπτυξη της Επαγγελματικής Κατάρτισης) 
θα προβεί σε μία αναλυτική έρευνα για τον εντοπισμό των ειδικοτήτων, των 
αναγκών σε ειδικότητες και τα σχέδια συνεχούς κατάρτισης στο εσωτερικό των 
επιχειρήσεων σε όλα τα επίπεδα του λιανικού εμπορίου. Η έρευνα αυτή, η 
οποία θα ολοκληρωθεί κατά τη διάρκεια του 1991, θα παράσχει μία σταθερή 
βάση προκειμένου να διασφαλιστεί ότι θα λαμβάνεται δεόντως υπόψη, κατά τον 
καθορισμό των πολιτικών και των προγραμμάτων κατάρτισης, η κατάσταση που 
επικρατεί στον τομέα της διανομής. 
4.2. Τ<* ÇigpQpqTïKa ταμεία 
Αποστολή των κοινοτικών διαρθρωτικών ταμείων (το Ευρωπαϊκό Γεωργικό 
Ταμείο Προσανατολισμού και Εγγυήσεων, το Κοινωνικό Ταμείο και το Ταμείο 
Περιφερειακής Ανάπτυξης) είναι η προώθηση της οικονομικής και κοινωνικής 
συνοχής και ιδίως μέσω προγραμμάτων που καθορίζονται και εγκρίνονται από 
κοινού από τις αρχές των κρατών μελών και την Κοινότητα και τα οποία 
προορίζονται να βοηθήσουν τις μειονεκτικές περιφέρειες ή τομείς. 
Τα ταμεία μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στον εκσυγχρονισμό 
της διανομής, ιδίως σε περιφέρειες και τομείς όπου η παραγωγική βάση είναι 
περιορισμένη λόγω της ανεπάρκειας των δικτύων διανομής. Παραδείγματος χάρη 
τα ταμεία υποστηρίζουν ενέργειες οι οποίες αποσκοπούν : 
στο να διασφαλίσουν μία συνέχεια όσον αφορά τις βασικές υπηρεσίες 
στις απομακρυσμένες αγροτικές περιοχές· 
στο να συμβάλλουν στην καλύτερη ένταξη των MME στις ενισχυόμενες 
περιφέρειες στα δίκτυα διανομής και μάρκετινγκ, χρησιμοποιώντας 
παραδείγματος χάρη προηγμένες υπηρεσίες που συνδέονται με τις 
τηλεπικοινων ί ες· 
στο να προωθήσουν την επαγγελματική κατάρτιση. 
- 22 -
Μεταξύ των πλέον πρόσφατων κοινοτικών πρωτοβουλιών που 
παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον στο πλαίσιο αυτό 
περιλαμβάνονται η TELEMATIQUE, για προηγμένες υπηρεσίες που 
συνδέονται με τηλεπικοινωνίες, η LEADER για την αγροτική 
ανάπτυξη, η NOW για τις γυναίκες και η EUROFORM για τη διεθνική 
κατάρτιση. 
Το Δεκέμβριο 1990, η Επιτροπή ενέκρινε πρόταση της πορτογαλικής 
κυβέρνησης για τη χορήγηση πιστώσεων, στα πλαίσια του ΕΤΠΑ για τον 
εκσυγχρονισμό του διανεμητικού συστήματος στην Πορτογαλία, με ιδιαίτερη 
έμφαση στις επενδύσεις σε τεχνολογία και στην ανάπτυξη πλαισίων σύνδεσης 
μεταξύ των μικρών επιχειρήσεων. 
Το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο που διέπει τα διαρθρωτικά ταμεία λήγει 
στο τέλος του 1993 και η Επιτροπή προβαίνει στη στιγμή αυτή σε μία εκτίμηση 
της λειτουργίας τους. 
4.3. Τεχνολογική KqiVOTQMÏq ΟΤΙ ς εμπορικές επιχειρήσεις 
Οι νέες τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνιών επιφέρουν βαθειές 
αλλαγές όσον αφορά τις εμπορικές μεθόδους και προκειμένου το ευρωπαϊκό 
εμπορικό σύστημα να αναπτυχθεί κατά τρόπο ισόρροπο και αρμονικό είναι 
απολύτως αναγκαίο η διαδικασία αυτή της καινοτομίας να καταστεί προσιτή 
τόσο στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις όσο και στις μεγάλες εταιρείες 
και αυτό όχι μόνο στις ευημερούσες περιοχές της Κοινότητας αλλά και στις 
λιγότερο αναπτυγμένες. 
Τα προαναφερθέντα κοινοτικά προγράμματα για την επαγγελματική 
κατάρτιση καθώς επίσης τα προγράμματα για την προώθηση της έρευνας, της 
ανάπτυξης και της καινοτομίας περιλαμβάνουν σημαντικά στοιχεία που έχουν 
σχέση με τα θέματα αυτά. Σε κοινοτικό επίπεδο, ιδιαίτερο ενδιαφέρον 
παρουσιάζουν οι ακόλουθες πρωτοβουλίες : 
-To Strategic Programme for Innovation and Technology Transfer 
(SPRINT) (Σχέδιο για την Ανάπτυξη σε Διεθνικό Επίπεδο της Υποδομής 
για την Υποστήριξη της Καινοτομίας και της Μεταφοράς Τεχνολογίας) 
έχει ως κέντρο βάρους κυρίως την ανάγκη εμπορικής εκμετάλλευσης των 
ευκαιριών που παρέχει η τεχνική. Αποσκοπεί συγκεκριμένα στην προώθηση 
μιας προσέγγισης η οποία βασίζεται στις απαιτήσεις της αγοράς σχετικά 
με την ανάπτυξη νέων προϊόντων, διαδικασιών και υπηρεσιών και συνεπώς 
ασχολείται γενικότερα με τις σχέσεις μεταξύ επιχειρήσεων. To SPRINT 
χρηματοδοτεί τη στιγμή αυτή πολλά σχέδια που αφορούν τις σχέσεις 
μεταξύ προμηθευτών και χρηστών, την έγκαιρη υλικοτεχνική υποστήριξη 
και την προσαρμογή των μεθόδων διαχείρισης. Προς το παρόν 
πραγματοποιείται μία μελέτη σκοπιμότητας όσον αφορά την εφαρμογή, σε 
ευρεία κλίμακα, των νέων τεχνολογιών που αφορούν την ενθάρρυνση της 
"ταχείας αντίδρασης" στον τομέα της υπόδυσης. Παρόμοια προβλήματα 
εξετάζονται στον κλωστοϋφαντουργικό τομέα, στο πλαίσιο μιας μελέτης 
που ξεκίνησε κατόπιν πρωτοβουλίας της Γενικής Διεύθυνσης 
"Βιομηχανικές Υποθέσεις και Εσωτερική Αγορά" της Επιτροπής. 
-Στο πλαίσιο του προγράμματος IMPACT για την εμπορία των υπηρεσιών 
πληροφόρησης, εφαρμόζονται σχέδια σχετικά με την εφαρμογή προηγμένων 
τεχνολογιών για την υλικοτεχνική υποστήριξη των οδικών μεταφορών. 
- 23 -
-Στο πλαίσιο του προγράμματος TED ΙS το οποίο αποσκοπεί στην 
προώθηση της ηλεκτρονικής μεταβίβασης δεδομένων, μία επιτροπή 
νομικών συμβούλων εξετάζει κατά ποίο τρόπο θα πρέπει να 
τροποποιηθούν το εμπορικό δίκαιο κοι οι εμπορικές διαδικασίες 
εξαιτίας της μετάβασης από τα παραδοσιακά εμπορικά έγγραφα σε 
χαρτί στα ηλεκτρονικά συστήματα επικοινωνιών· τη στιγμή αυτή 
πραγματοποιούνται διάφορες μελέτες για την ανάπτυξη μιας 
"πρότυπης συμφωνίας EDI", μια μορφή σύμβασης η οποία θα μπορούσε 
να αποτελέσει τη νομική βάση για τις ηλεκτρονικές σχέσεις μεταξύ 
των επιχειρήσεων. Η επίπτωση του EDI επί των σχέσεων μεταξύ των 
επιχειρήσεων αποτελεί επίσης το αντικείμενο πειραματικών 
εργασιών. 
Με απόφαση του της 22ας Ιανουαρίου 1990, το Συμβούλιο έδωσε εντολή 
στην Επιτροπή να υποβάλει προτάσεις σχετικά με την ανάπτυξη 
διευρωπαϊκών δικτύων, συμπεριλαμβανομένων των τηλεπικοινωνιών και των 
δικτύων κατάρτισης, με ιδιαίτερη έμφαση στη διεπικοινωνία και τη 
διαλειτουργικότητα. Το Δεκέμβριο 1990, η Επιτροπή ενέκρινε ανακοίνωση 
προς το Συμβούλιο, στην οποία υπογραμμίζεται η θΓ\μαοία της εσωτερικής 
αγοράς για την ανάπτυξη πραγματικά διεθνικών δικτύων και ιδίως στους 
τομείς των μεταφορών, των τηλεπικοινωνιών, της ενέργειας και της 
επαγγελματικής κατάρτισης. 
Κατά τον καθορισμό της στάσης της όσον αφορά την καινοτομία στον 
εμπορικό τομέα, η Επιτροπή θα μπορούσε επίσης να εμπνευστεί από τα 
αποτελέσματα της εμπειρίας στον ιδιωτικό τομέα καθώς και σε εθνιό επίπεδο. 
Παραδείγματος χάρη : 
Στις εμπορικές επιχειρήσεις, η ανάπτυξη συστημάτων πληροφορικής στον 
τομέα της διαχείρισης θέτει συγκεκριμένα το πρόβλημα της επεξεργασίας 
και της ερμηνείας του επιβλητικού όγκου των δεδομένων που προκύπτουν 
από την εφαρμογή αυτοματοποιημένων συστημάτων στα σημεία πώλησης, 
κατά τρόπον ώστε οι λαμβανόμενες πληροφορίες να εξυπηρετούν τη λήψη 
αποφάσεων. Η διαδικασία αυτή της ερμηνείας των δεδομένων θα πρέπει 
από τη φύση της να περιλαμβάνει υποθέσεις υποκειμενικού χαρακτήρα· οι 
προμηθευτές και οι διανομείς έχουν την τάση, ο καθένας από την πλευρά 
του, να ερμηνεύουν τα δεδομένα από τη δική τους άποψη με αποτέλεσμα, 
οι προκύπτουσες διαφορές μεταξύ των μεθόδων διαχείρισης να 
κινδυνεύουν να προκαλέσουν ιδιαίτερες δυσχέρειες κατά τη διαχείριση, 
όταν οι προμηθευτές και οι διανομείς δρουν σε διαφορετικές χώρες και 
σε διαφορετικές γλώσσες. Ενδιαφέρον παράδειγμα αποτελεί η τεχνική η 
οποία είναι γνωστή ως "άμεση αποδοτικότητα προϊόντος" (DPP) - Direct 
Product Profitability", και η οποία συνίσταται στην ξεχωριστή 
ανάλυση, για κάθε προϊόν ξεχωριστά, του κύκλου εργασιών και του 
πραγματοποιούμενου κέρδους. Μια ορισμένη σύγκλιση των μεθόδων 
ανάλυσης είναι αναγκαία για τη δημιουργία ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος 
για την ανάπτυξη νέων εμπορικών σχέσεων, και ιδίως διεθνικών. Αυτός 
είναι ο λόγος για τον οποίο η ανάπτυξη κοινών προσεγγίσεων όσον αφορά 
αυτού του είδους τα προηγμένα συστήματα επεξεργασίας των δεδομένων 
αποτελεί θέμα κοινού και κοινοτικού συμφέροντος και δεν ενδιαφέρει 
αποκλειστικά και μόνο τον ιδιωτικό εμπορικό τομέα. 
Σε ορισμένες χώρες, οι εμπορικές συνομοσπονδίες και τα εμπορικά 
επιμελητήρια, ανέλαβαν, με την υποστήριξη του δημοσίου τομέα, 
ορισμένες πρωτοβουλίες για την ενίσχυση των μικρών εμπορικών 
επιχειρήσεων και των ενώσεων τους, προκειμένου αυτές να μπορέσουν να 
φθάσουν στο ίδιο επίπεδο τεχνολογικής και οργανωτικής προόδου με τις 
- 24 -
μεγάλες επιχειρήσεις. Ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον παράδειγμα αποτελεί 
το πρόγραμμα που ανέπτυξαν οι ιταλικές εμπορικές συνομοσπονδίες, 
Confcommerclo, και το οποίο συνίσταται σε πρακτικά προγράμματα 
τεχνικής ανάπτυξης και κατάρτισης σε δέματα διαχείρισης 
(συμπεριλαμβανομένης της κατάρτισης εξ αποστάσεως) και 
συμπεριλαμβάνει συμφωνίες τεχνικής και χρηματοδοτικής ενίσχυσης στις 
συμμετέχουσες επιχειρήσεις. 
Στο εξής καθίσταται επείγων ο συντονισμός όλων αυτών των προσεγγίσεων 
και η άμεση αντιμετώπιση του προβλήματος. Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή 
προτίθεται να εξετάσει τα προαναφερθέντα ζητήματα και τις σχετικές 
εξελίξεις βασιζόμενη στους μηχανισμούς διαβούλευσης που υπάρχουν στον τομέα 
του εμπορίου και που περί γράφηκαν προηγουμένως και στις επιτροπές 
διαχείρισης των κύριων σχετικών κοινοτικών προγραμμάτων (και ιδίως του 
SPRINT και του TED IS). Στόχος είναι ο εντοπισμός των προβλημάτων που 
υφίστανται για την ανάπτυξη της εμπορικής τεχνολογίας. Ιδιαίτερη προσοχή θα 
δοθεί στην εφαρμογή της τεχνολογίας από τις μικρές και μεσαίες εμπορικές 
επιχειρήσεις, στις σχέσεις μεταξύ των εμπορικών επιχειρήσεων και των μικρών 
μεταποιητικών επιχειρήσεων και στους εμπορικούς δεσμούς μεταξύ των 
επιχειρήσεων πέραν των συνόρων. Στόχος είναι η διατύπωση συγκεκριμένων 
προτάσεων δράσης οι οποίες αφορούν παραδείγματος χάρη : 
τις πρωτοβουλίες του δημοσίου τομέα για την ενθάρρυνση των επενδύσεων 
για την ανάπτυξη της διαχείρισης στις εμπορικές MME που θέλουν να 
υπερκεράσουν τα εμπόδια ψυχολογικού και άλλου χαρακτήρα στον τομέα 
της καινοτομίας· 
τη στήριξη που παρέχει ο δημόσιος τομέας για τις προσπαθείς στο 
εσωτερικό των επιχειρήσεων που έχουν ως στόχο να προωθήσουν την 
ομοιογένεια των εμπορικών διαδικασιών, συμπεριλαμβανομένων των 
τεχνικών προτύπων, σε διεθνές επίπεδο. 
Συμπέρασμα 
Η παρούσα ανακοίνωση παρέχει μία γενικότερη άποψη των θεμάτων που 
αφορούν τον τομέα της διανομής στο πλαίσιο της ολοκλήρωσης της εσωτερικής 
αγοράς και των τρεχουσών εξελίξεων όσον αφορά ένα ευρύ φάσμα των κοινοτικών 
πολιτικών, οι οποίες αποσκοπούν να προσδώσουν τη δυνατότητα στον τομέα της 
διανομής να αποκτήσει ένα όλο και περισσότερο διεθνικό χαρακτήρα κατά τη 
διάρκεια της δεκαετίας του 90. Σε εύθετο χρόνο, θα διατυπωθούν 
συμπληρωματικές προτάσεις, στο βαθμό που θα προχωρήσει η εφαρμογή του 
προγράμματος δράσης, και ιδίως στους τομείς που σχετίζονται με το νομικό 
πλαίσιο, την επαγγελματική κατάρτιση και την τεχνολογία. 
TOWARDS A SINGLE MARKET IN DISTRIBUTION" 
STATISTICAL ANNEXE 
The quality of statistical information on the Distributive Trades is not at present sufficient to 
provide more than a general overview of the situation of and trends in distribution. Statistical 
difficulties arise in particular because economic data is normally collected in accordance with 
product category definitions (NACE); reliable distribution statistics will require the collection of date 
according to supply channel definitions, for which no internationally recognised classifications exist. 
The picture is further complicated by the rapid changes in commercial structure and methods 
described in the Communication (Sections 1.2 and 1.3) which make it increasingly difficult to define 
clear frontiers (for example between wholesaling and retailing) within distribution, and between 
distribution and industry (for example between wholesaling and the commercial and distribution 
functions of manufacturing firms). 
The situation is still further confused by the existence of many small owner-managed firms, of 
self-employment, and of casual and seasonal employment. 
Table 1 provides an estimate of the importance of the distributive trades in the Economy as a 
whole. Tables 2 and 3 provides estimates of employment. Table 2 is limited to wage and salary 
earners only, and table 3, taken from a recent academic study, illustrates, for a few countries only, 
the relative importance of the self-employed, who are not included in table 2. 
Table 1 
Share of value-added for the distributive trade· (1) in total output/ 
Part de la valeur ajoutée du commerce dans la production totale 
(%) 
Belgique 
Oanmarke 
BR Deutschland 
Hellas 
Espana 
France 
Ireland 
Italia 
Luxembourg 
Nederland 
Portugal 
United 
Kingdom 
EC 
(1) At factor cost. Ε 
12) Including recovei 
Source : Eurostat. Wholesale and retail 
trade services (2)/ 
Commerce de gros et de détail 
1980 
15.02 
14.28 
12.18 
12.88 
14.72 
13.43 
10.87 
17.08 
15.51 
13.37 
18.00 
11.59 
13.54 
nsemble des facteur: 
y and repairs. Y cor 1986 
16.92 
15.31 
11.24 
13.73 
14.25 
13.34 
11.49 
17.19 
15.79. 
13.21 
16.82 
13.32 
13.59 
i 
npris la récupéri Lodging and 
catering services/ 
Cafés, hotels, restaurants 
1980 
3.03 
1.28 
1.52 
N/A 
4.15 
2.42 
2.33 
2.83 
2.55 
1.86 
3.16 
1.72 
2.59 
ition et la répara 1986 
3.28 
1.47 
1.63 
N/A 
6.68 
2.89 
2.32 
3.59 
1.99 
1.92 
3.61 
1.98 
2.57 
ton Total 
1980 
18.05 
15.56 
13.70 
15.47 
18.87 
15.85 
13.20 
19.91 
18.06 
15.23 
21.16 
13.31 
16.13 1986 
20.20 
16.78 
12.87 
16.30 
20.93 
16.23 
13.81 
20.78 
17.78 
15.13 
20.43 
15.30 
16.16 
25 
Table 2 
Number of wage and salary earners In the distributive trades, 1988 
Nombre de personnes occupées dans le commerce en 1988 
Wholesale/ 
Commerce 
de gros Scrap and 
waste 
materials/ 
Matériaux de 
récupération Agents/ 
Agents 
commerciaux Retail/ 
Commerce 
de détail Hotels and 
catering/ 
Cafés, hotels, 
restaurants Repairs/ 
Réparation Total 
distributive 
trade·/ 
Total distribution Total economy 
employment/ 
Total des 
emploi· dan· 
Γ économie Distribution 
as share of 
total/ 
Part de la 
distribution 
Belgique (1) 
Oanmarke (1) 
BR Oeutschland 
Hellas (1) 
Espana (1) 
France 
Ireland 
Italia (2) 
Luxembourg 
Portugal 
Nederland (1) 
United Kingdom (1) 
EC (12) 
Share of the Total 
Economy/Part dans 
toute l'économie 164 112 
152 675 
953 192 
89 362 
262 200 
837 000 
37 800 
673 412 
8600 
62 750 
276 700 
928 201 
4446 004 
3.96 4 045 
2004 
25 379 
1564 
5400 
18 700 
0 
N/A 
0200 
1000 
6500 
21 702 
100 494 
0.09 N/A 
(E) 3 123 
5 410 
188 508 
15 517 
141 600 
54 300 
0 700 
N/A 
0500 
1 000 
6500 
28 478 
485 636 
043 N/A 
(E) 164 992 
174 742 
1 757 340 
325 193 
527 400 
1 386 500 
67 100 
656 816 
14 200 
197 871 
361 100 
2 110 490 
7 743 744 
6.90 65 524 
52 587 
458 795 
160 143 
318 600 
460 700 
35 000 
N/A 
6400 
86 000 
85 200 
1036 982 
3 365 431 
3.00 (E) 35 000 
15 050 
310 200 
69 557 
128 100 
123 000 
6600 
N/A 
0500 
167 812 
54 600 
244 235 
336 624 
1.19 (E) 436 796 
402 468 
3 693 414 
661336 
1256 200 
2 881000 
147 200 
2292 400 
30 400 
516 433 
790 700 
4370 086 
17 478 433 
15.58 (E) 
(E) 3046 797 
2 412 200 
23 348 000 
3 587 662 
7896 699 
18 097 000 
823 600 
22 924 000 
154 100 
3 649 000 
4 631500 
21 574 926 
112 145 484 
100 14.34 
16.68 
1582 
18.43 
15.91 
1592 
17.87 
10.00 
19.73 
14.15 
17.07 
20.26 
15.58 
Sources : Eurostat except for ttaty/Eurostat à l'exception de l'Italie 
1) Data for 1987/Oonnées pour 1987 
2) Data prepared by Centra di Studi sul Commercio (CESCOM), Bocconl University, Italy 
E) Approximate estimate./Donnée approximative. 
Table 3 
Employees and self-employed in Distributive Trades/ 
Salariés et travailleurs Indépendants dans la distribution 
1987 
Retail/Commerce de détail Wholesale/Commerce de gros 
Self-employed/ 
Indépendants Employees/ 
Salariés Total Self-employed 
Indépendants Employee· 
Salarié· Total 
Belgique 
France 
Italia 
Nederiand 
UK(1) 93 935 
476 400 
1 614 714 
11 900 
2990 000 164 992 
1 149 900 
656 816 
381 402 
470 000 263 927 
1626 300 
2 271530 
493 302 
3460 000 28 807 
15 400 
478 958 
25 600 
N/A 164 112 
876 500 
673 412 
297 999 
N/A 192 819 
951 900 
1 152 370 
322 189 
N/A 
1) Figures for total of distributive trades oniy/Total distribution tous secteurs confondus. 
2) Source CESCOM (Milan, I), 1RS (Stirling, UK) and EIM (Zoetemeer, NL). 
The following tables illustrate some other important features of Distribution referred to in the Memorandum. 
Table 4 
RETAIL SALES VALUE AS A PERCENTAGE OF CONSUMER EXPENDITURE 
1982/1987 
% DES VENTES AU DETAIL DANS LA CONSOMMATION DES MENAGES 
1982 1987 
Hellas 
Portugal 
Italia 
Espana 
Belgique 
France 
BR Deutschland 
Nederiand 
UK 
Danmarke 62.0 
59.0 
58.5 
55.0 
44.8 
44.6 
41.9 
44.4 
41.4 
40.0 62.0 
55.5 
53.5 
52.0 
44.0 
43.0 
41.6 
40.7 
40.5 
38.0 
Source : Euromonitor. 
Table S 
NUMBER OF RETAIL OUTLETS AND SHOP DENSITY 1987/ 
NOMBRE DE POINTS DE VENTE ET DENSITE 
YEAR/ANNEE OUTLETS (000s)/ 
POINTS DE VENTE 
(eh milliers) DENSITY 
Espana 
Hellas 
Belgique 
Nederiand 
France 
Danmarke 
Italia 
Ireland 
Portugal 
UK 
BR Deutschland 1985 
1984 
1987 
1988 
1988 
1985 
1987 
1977 
1976 
1984 
1986 739.9 
185.0 
114.0 
158.0 
590.0 
48.7 
533.4 
31.3 
81.0 
343.2 
310.0 19.2 
18.7 
11.5 
10.8 
10.5 
9.5 
9.3 
9.2 
9.0 
6.1 
5.1 
Source : Euromonitor. 
Notes: Density: outlets per thousand head of population. 
Densité: nombre de magasins pour 1000 habitants 
27 
BgBgMEMBMBBSSBSBSSSSESBBBSSSSSSS^ 
Table 6 
FOOD RETAILING 1987/COMMERCE DE DETAIL ALIMENTAIRE 
Share of hypermarket· (%)/ Share of supermarkets (%)/ 
% des hypermarché· % des supermarchés 
Countries with high concentration 
in food retailing/ 
Pays i forte concentration dans le 
commerce de détail alimentaire 
France 39 41 
Belgique 18 58 
Nederiand·» 4 54 
UK 24 31 
BR Deutschland 18 35 
Countries with low concentration 
In food retailing/ 
Pays à faible concentration dans le 
commerce de détail alimentaire 
Espana 16 20 
Italia 2 23 
Danmarke 0 N/A 
Portugal 3 N/A 
Hellas 0 N/A 
Ireland 0 N/A 
Source : AC Nielsen Company. 
Table 7 
RETAIL TRADE BY ORGANIZATION (1)/FORMES DE COMMERCE DE DETAIL 
Belgique 
Danmarke 
Espana 
France 
Ireland 
Nederiand 
Portugal 
UK Year/Année 
1983 
1984 
1984 
1983 
1984 
1985 
1984 
1984 Cooperatives 
N/A 
16 
3 
3 
1 
N/A 
4 
5 Department 
and variety 
atores and 
mall order/ 
Grands 
magasins et 
magasin· 
populaire· et 
vente par 
correspondance 
7 
N/A 
5 
8 
8 
2 
40 
18 Multiples/ 
Commerces 
à 
succursale· 
multiples 
15 
28 
10 
25 
34 
27 
40 
47 Affiliations/ 
Commerce 
affiliés 
9 
56 
8 
16 
7 
34 
4 
5 Independents/ 
Indépendants 
69 
56 
74 
48 
50 " 
37 
52 
25 Total 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
100 
(1) Cooperatives · cooperative societies; multiples · including hypermarket chains; Affiliations · voluntary chains and buying group 
members; independents · non-affiliated retailers. 
Source: Euromonitor. 
Coopératives · succursates multiples y compris les hypermarchés; commerces affiliés · chaînes volontaires et groupements d'achats; 
indépendants · commerces non-affiliés. 
28 
Table 8 
MAIL ORDER MARKET SHARE OF TOTAL RETAIUNG 1982 · 1987/ 
PART DE LA VENTE PAR CORRESPONDANCE DANS LE TOTAL DU COMMERCE DE DETAIL 
% 1982 11987 
Belgique 1.3 1.4 
Danmarke 1.6 2.0 
France 2.4 2.7 
Italia 0.4 0.4 
Nederiand 1.3 1.7 
Espana N/A 02 
UK 3.5 34 
BR Deutschland 5.7 5.7 
' ———— ' ————^——— ' '•—-————l——· —.——————J 
Source : Euromonitor. 
Table 9 
MARKET SHARE OF BUYING GROUPS AND VOLUNTARY CHAINS/ 
% DES GROUPEMENTS D'ACHATS ET DES CHAÎNES VOLONTAIRES 
1982 1988 
Belgique N/A 11 
Danmarke 33 33 
Finland N/A 40 
Nederiand 33 32 
Norway 27 24 
Espana 2 4 
Sweden 35 36 
BR Deutschland 40 39 
Source: Euromonitor 
TABLE 10 \ 
BUSINESS FORMAT FRANCHISING/ 
FRANCHISE 
Belgique 
Danmarke 
France 
Italia 
Nederiand 
UK 
BR 
Deutschland Number of franchising/Nbre de 
franchiseurs 
1985 
72 
N/A 
456 
79 
216 
N/A 
N/A 1988 
77 
8 
675 
197 
248 
270 
180 Number of franchised 
outlets/Nbre de franchisé· 
1985 
3035 
N/A 
19 687 
8024 
6747 
N/A 
N/A 1988 
4045 
25 
29.698 
11.500 
8332 
20 000 
9000 Value of sales (Billion ECU)/ 
Valeur des ventes (en millions 
d'ECUs) 
1985 
2.48 
N/A 
12.17 
2.11 
4.3 
N/A 
N/A 1988 
2.85 
N/A 
13.15 
2.93 
5.4 
5.63 
4.8 
Source :.European Franchising Federations. 
29 
Table 11 
MAJOR RETAIL-BASED ORGANIZATIONS IN EUROPE/ 
CLASSEMENT DES PLUS GRANDES ENTREPRISES DU COMMERCE DE DETAIL EN EUROPE 
Company Turnover 1988/89 
(million ECU) Domestic base 
Metro 
Tengelmann 
Leclerc 
Intermarché 
Carrefour 
J. Sainsbury 
Albrecht 
Rewe-Leibbrand 
Marks & Spencer 
Vendex International 
Tesco 
Asko-Massa Group 
Karstadt 
Migras 
Gateway 
Promodès 
Ahold 
Otto Versand 
ICA 
Coop AG 
Au Printemps Groupe 
Schickedanz-Quelle 
Argyll 
Kesko 
KF Konsum 
Co-op Schweitz 
Auchan 
Casino 
Delhaize le Lion 
Euromarché Groupe 
Sears 
Boots 
ASDA 
Kingfisher 
Gus 
GIB 
C&A Brenninkmeyer 
FDB/Brugsen 
Co-op Italia 
Cora 
System U 17 108 
16 873 
10159 
9522 
8900 
8885 
8 584(1) 
7857 
7 714 
7 497 
7 105 
7039 
8895 
6 875 
6 807 
6563 
6544 
6411 
6 331 
6026 
5795 
5 708 
5566 
5467 
5090 
5 021 
4 899(2) 
4854 
4854 
4 410 
4 075 
4 072 
4066 
4066 
3955 
3 916 
3 836(2) 
3 748 (2) 
3 708 
3 553(1) 
3 521 \2) Germany 
Germany 
France 
France 
France 
UK 
Germany 
Germany 
UK 
Netherlands 
UK 
Germany 
Germany 
Switzerland 
UK 
France 
Netherlands 
Germany 
Sweden 
Germany 
France 
Germany 
UK 
Finland 
Sweden 
Switzerland 
France 
France 
Belgium 
France 
UK 
UK 
UK 
UK 
UK 
Belgium 
Germany 
Denmark 
Italy 
France 
France 
(1) Estimate/Donnée estimée. 
(2)1987 
Source : Institute for Retail Studies, Stirling University. 
30 
ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ 
1 ΣΧΕΤΙΖΑ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ 
Β 5-320 Προώθηση των επιχειρήσεων (MME) (παλαιό Β 7770) 
Β 5-322 Ενέργειες σχετικά με τη διανομή (παλαιό Β 7772) 
2. ΔΑΠΑΝΕΣ ΠΟΥ ΑΠΟΡΡΕΟΥΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ ΠΟΥ ΠΡΟΤΑΘΗΚΑΝ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ 
(ενδεικτικά ποσά που εξαρτώνται από τις διαθέσιμες πιστώσεις του 
προϋπολογισμού) 
1991 1992 1993 
1 450 000 1 250 000 1 250 000 
Τα ποσά αυτά καλύπτουν τον σύνολο των δραστηριοτήτων που αναφέρονται στα 
κεφάλαια 2 και 3 του προγράμματος εργασίας συμπεριλαμβανομένων και των ήδη 
πραγματοποιούμενων εργασιών σχετικά με τις στατιστικές, αλλά δεν 
περιλαμβάνουν τις συμπληρωματικές δαπάνες οι οποίες ενδέχεται να προκύψουν 
στο πλαίσιο της προσεχούς πρότασης οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με τις 
στατιστικές στον τομέα του εμπορίου (παράγραφος 2.1). Εξάλλου δεν 
καλύπτονται οι συμπληρωματικές ενέργειες οι οποίες ενδέχεται να απαιτηθούν 
λόγω της επέκτασης του προγράμματος εργασίας, και οι οποίες θα αποτελέσουν 
ενδεχομένως αντικείμενο ξεχωριστών προτάσων. 
3. ΑΛΛΕΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ 
Μέτρα για την ενθάρρυνση της επαγγελματικής κατάρτισης τα οποία έχουν ήδη 
εγκριθεί στο πλαίσιο των σχετικών κονδυλίων του προϋπολογισμού και 
ιδιαίτερα στο πλαίσιο του προγράμματος FORCE. Οποιαδήποτε πρόσθετη δαπάνη 
θα αποτελέσει αντικείμενο ξεχωριστών προτάσεων. Η αρχική φάση των εργασιών 
για την ενίσχυση της καινοτομίας και των τεχνολογικών μεταβολών (παράγραφος 
4.3) θα περιλαμβάνει τις αρχικές δαπάνες οι οποίες θα διατεθούν για 
μελέτες, το κόστος των οποίων δεν θα πρέπει να υπερβαίνει τα 500.000 ECU. 
Δεν έχουν ακόμη καθοριστεί τα μέσα της χρηματοδότησης αυτής της αρχικής 
φάσης, αλλά ενδέχεται να προέλθουν από τα αναφερόμενα στο σημείο 1 ανωτέρω 
κονδύλια του προϋπολογισμού, που είναι αφιερωμένα στην πολιτική για τις 
επιχειρήσεις. Οποιαδήποτε περαιτέρω δαπάνη η οποία θα κριθεί αναγκαία θα 
αποτελέσει αντικείμενο ξεχωριστών προτάσεων. 
ISSN 0254-1483 
COM(91)4l τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 02 
Αρι«. καταλόγου : CB-CO-9M10-GR-C 
ISBN 92-77-70376-8 
ΤΙΜΗ ΠΩΛΗΣΗΣ μέχρι 30σελίίες: 3.S0ECU γιβκάβϊ 10 επιπλέονο£λίβε<: 1,25ECU 
Υπηοεοίο Επισήμων Εκβάσεων ίων Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
Ι--2985 Luxembourg