ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ σχετικά με την εξέλιξη της κατάστασης της αγοράς στον τομέα των γαλακτοκομικών προϊόντων και την εφαρμογή των διατάξεων της «δέσμης μέτρων για τον τομέα του γάλακτος» /* COM/2014/0354 final - 2014/ () */





ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ σχετικά με την εξέλιξη της κατάστασης της αγοράς στον τομέα των γαλακτοκομικών προϊόντων και την εφαρμογή των διατάξεων της «δέσμης μέτρων για τον τομέα του γάλακτος» 1. Πεδίο εφαρμογής Το άρθρο 225 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1308/2013[1] προβλέπει ότι η Επιτροπή υποβάλλει έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο έως τις 30 Ιουνίου 2014 σχετικά με την εξέλιξη της κατάστασης της αγοράς στον τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων και ιδίως σχετικά με την εφαρμογή των διατάξεων των άρθρων 148 έως 151, του άρθρου 152 παράγραφος 3 και του άρθρου 157 παράγραφος 3, όπου θα αξιολογούνται ιδίως οι συνέπειες στους παραγωγούς γάλακτος και την παραγωγή γάλακτος σε μειονεκτικές περιοχές, σε συνάρτηση με τον γενικό στόχο της διατήρησης της παραγωγής στις περιοχές αυτές, και θα περιλαμβάνονται πιθανά κίνητρα για την ενθάρρυνση των γεωργών να συνάπτουν συμφωνίες από κοινού παραγωγής, ενδεχομένως μαζί με κατάλληλες προτάσεις. Στη διάσκεψη με τίτλο «Ο τομέας των γαλακτοκομικών προϊόντων στην ΕΕ: εξελίξεις μετά το 2015», που έλαβε χώρα στις Βρυξέλλες στις 24 Σεπτεμβρίου 2013, εξετάστηκαν οι νέες προκλήσεις που θα αντιμετωπίσει ο τομέας του γάλακτος και συζητήθηκε κατά πόσον είναι αναγκαία και εφικτή η θέσπιση πρόσθετων μέσων, λαμβανομένης υπόψη της λήξης του συστήματος ποσοστώσεων το 2015. Οι διαβουλεύσεις στα θεσμικά όργανα της ΕΕ σχετικά με τα αποτελέσματα της διάσκεψης συνεχίζονται. Η παρούσα έκθεση συνεισφέρει συμπληρωματικά στοιχεία προς συζήτηση και η Επιτροπή επιθυμεί να συνεχίσει τον διάλογο με το Κοινοβούλιο, τα κράτη μέλη και τους ενδιαφερόμενους φορείς σχετικά με τη βέλτιστη διαχείριση των αγορών μετά την εξάλειψη των ποσοστώσεων με στόχο την υποβολή περαιτέρω προτάσεων εάν αυτό κριθεί απαραίτητο. 2. Εξέλιξη της κατάστασης της αγοράς στον τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων Επί του παρόντος[2], η κατάσταση στην αγορά γάλακτος της ΕΕ είναι αρκετά ευνοϊκή. Η μέση τιμή του γάλακτος στην ΕΕ τον Ιανουάριο του 2014 ήταν 40,03 λεπτά/κιλό, ήτοι κατά 17% υψηλότερη από τον Ιανουάριο του 2013, και η υψηλότερη μέση τιμή γάλακτος που έχει καταγραφεί στην ιστορία για τον μήνα Ιανουάριο (στατιστικά στοιχεία από το 1977). Η ίδια ανοδική τάση έχει επίσης παρατηρηθεί στην τιμή των γαλακτοκομικών προϊόντων, παρότι οι τιμές του βουτύρου υφίστανται καθοδικές πιέσεις από τις αρχές του 2014. Μέχρι σήμερα, η σημαντική παγκόσμια ζήτηση έχει διατηρήσει σταθερά τις τιμές σε υψηλά επίπεδα. Εντούτοις, δεν πρέπει να αποκλειστεί το ενδεχόμενο διόρθωσης των τιμών, δεδομένης της αύξησης της παραγωγής γάλακτος που παρατηρείται στις σημαντικότερες εξαγωγικές χώρες. Οι μεσοπρόθεσμες προοπτικές για τον τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων είναι ευνοϊκές τόσο στην παγκόσμια αγορά όσο και στις εγχώριες αγορές. Η παγκόσμια ζήτηση παραμένει δυναμική, ιδίως στις αναδυόμενες οικονομίες. Παρά την επιβράδυνση της οικονομικής ανάπτυξης, τα γαλακτοκομικά προϊόντα καταλαμβάνουν μεγαλύτερο μερίδιο στη ανθρώπινη διατροφή λόγω της αύξησης του ποσοστού των νοικοκυριών που ανήκουν στη μεσαία τάξη. Αναμένεται να σημειωθούν αυξήσεις στην παραγωγή λόγω της κατάργησης των ποσοστώσεων, ιδίως στα κράτη μέλη όπου επί του παρόντος υφίστανται περιορισμοί λόγω των ποσοστώσεων, όπως η Ιρλανδία, η Γερμανία, οι Κάτω Χώρες, η Δανία, η Αυστρία και η Πολωνία, καθώς και η Γαλλία. Η παραγωγή θα εξαρτηθεί από τον ρυθμό αύξησης της κατανάλωσης τόσο στην ΕΕ όσο και ανά τον κόσμο, καθώς και από άλλους παράγοντες, όπως οι περιβαλλοντικοί περιορισμοί. Εκτενέστερες πληροφορίες σχετικά με την εξέλιξη της κατάστασης της αγοράς διατίθενται στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής που συνοδεύει την παρούσα έκθεση. 3. εφαρμογη των διατάξεων της «δέσμης μέτρων για τον τομέα του γαλακτοσ» Η επονομαζόμενη «δέσμη μέτρων για τον τομέα του γάλακτος»[3] δημοσιεύθηκε τον Μάρτιο του 2012, έχει τεθεί πλήρως σε εφαρμογή από τις 3 Οκτωβρίου 2012 και ισχύει μέχρι τις 30 Ιουνίου 2020. Δημοσιεύθηκαν επίσης ένας εκτελεστικός και ένας κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός[4] τον Ιούνιο και τον Σεπτέμβριο του 2012. Οι διατάξεις της δέσμης μέτρων για τον τομέα του γάλακτος (όπως ενσωματώθηκαν στον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 1308/2013) και η εφαρμογή τους περιγράφονται κατωτέρω. Η παρούσα έκθεση βασίζεται στις απαντήσεις των κρατών μελών σε ειδικό ερωτηματολόγιο[5], καθώς και στις κοινοποιήσεις που προβλέπονται στους εκτελεστικούς κανόνες. 3.1. υποχρεωτικεσ συμβασεισ (αρθρο 148) Μέσω των συμβάσεων προσδιορίζονται οι αρμοδιότητες των επιχειρήσεων της αλυσίδας γαλακτοκομικών προϊόντων, ενισχύεται η ενημέρωση σχετικά με τα μηνύματα της αγοράς, βελτιώνεται η μετάδοση των μεταβολών στις τιμές, προσαρμόζεται η προσφορά στη ζήτηση και αποφεύγονται ορισμένες αθέμιτες εμπορικές πρακτικές. Μετά την κατάργηση του συστήματος ποσοστώσεων γάλακτος, αποτελούν χρήσιμο εργαλείο για τους παραγωγούς και τους μεταποιητές, καθώς τους βοηθούν να προγραμματίσουν τις ποσότητες που παράγουν. Δυνάμει του άρθρου 148, τα κράτη μέλη έχουν τη δυνατότητα να καταστήσουν υποχρεωτική την υπογραφή γραπτών συμβάσεων μεταξύ των γεωργών και των μεταποιητών και να υποχρεώσουν τους αγοραστές γάλακτος να προσφέρουν στους γεωργούς συμβάσεις με καθορισμένη ελάχιστη διάρκεια. Οι εν λόγω συμβάσεις πρέπει να προηγούνται της παράδοσης και να περιλαμβάνουν συγκεκριμένα στοιχεία, όπως την τιμή, την ποσότητα, τη διάρκεια ισχύος, λεπτομέρειες σχετικά με την πληρωμή, ρυθμίσεις για τη συλλογή νωπού γάλακτος και κανόνες που εφαρμόζονται σε περίπτωση ανωτέρας βίας. Όλα τα ανωτέρω στοιχεία πρέπει να αποτελούν αντικείμενο ελεύθερης διαπραγμάτευσης μεταξύ των μερών και οι γεωργοί έχουν το δικαίωμα να αρνηθούν μια προσφορά σύμβασης ελάχιστης διάρκειας. Οι παραδόσεις που γίνονται από γεωργούς σε συνεταιρισμό του οποίου είναι μέλη απαλλάσσονται από την υποχρέωση υπογραφής σύμβασης εάν το καταστατικό ή οι κανόνες του εν λόγω συνεταιρισμού περιλαμβάνουν διατάξεις που παράγουν αποτελέσματα παρόμοια με την προβλεπόμενη σύμβαση. Μέχρι στιγμής, οι υποχρεωτικές συμβάσεις έχουν καθιερωθεί σε 12 κράτη μέλη, ενώ σε ορισμένα η υποχρέωση αυτή ίσχυε ήδη πριν από την έναρξη ισχύος της δέσμης μέτρων για τον τομέα του γάλακτος. Πίνακας 1 Υποχρεωτικές συμβάσεις Κράτος μέλος || Εθνική νομοθεσία || Ελάχιστη διάρκεια σύμβασης Λετονία || Σεπτέμβριος 2009 || - Γαλλία || Απρίλιος 2011 || 5 έτη Ιταλία || Μάρτιος 2012 || 6 μήνες Ισπανία || Οκτώβριος 2012 || 1 έτος Λιθουανία || Οκτώβριος 2012 || - Ουγγαρία || Δεκέμβριος 2012 || 6 μήνες Σλοβακία || Δεκέμβριος 2012 || - Κροατία || Ιούνιος 2013 || 6 μήνες Κύπρος || Ιούνιος 2013 || 6 μήνες Πορτογαλία || Ιούνιος 2013 || 6 μήνες Βουλγαρία || Νοέμβριος 2013 || 6 μήνες Ρουμανία || 1ο τρίμηνο του 2014 || 6 μήνες Σε 7 κράτη μέλη προβλέπεται ότι η σύμβαση που προτείνεται από τον αγοραστή στον γεωργό πρέπει να έχει ελάχιστη διάρκεια 6 μηνών, ενώ η Ισπανία έχει επιλέξει συμβάσεις διάρκειας 1 έτους και η Γαλλία 5 ετών. Στο Ηνωμένο Βασίλειο συμφωνήθηκε ένας εθελοντικός κώδικας πρακτικής μεταξύ των παραγωγών και των μεταποιητών –εμπνευσμένος από τις διατάξεις της δέσμης μέτρων για τον τομέα του γάλακτος– ο οποίος προβλέπει συμβάσεις με παρόμοιους όρους με αυτούς που καθορίζονται στη δέσμη μέτρων και καλύπτει περισσότερο από το 85% της παραγωγής νωπού γάλακτος. Επίσης, στο Βέλγιο υπογράφηκε ένας κώδικας ορθής πρακτικής από το 98% των μεταποιητών και από τις τρεις σημαντικότερες οργανώσεις γεωργών της χώρας. Συγκεκριμένα, ο κώδικας περιλαμβάνει συμφωνίες σχετικά με την ποιότητα, συμφωνίες για την προθεσμία καταγγελίας της σύμβασης από τους γεωργούς και από τους αγοραστές, συμφωνίες για τη βιωσιμότητα και ρυθμίσεις σχετικά με τον ρόλο των οργανώσεων παραγωγών. Στη Γερμανία, για τις παραδόσεις που συμφωνούνται επί τη βάσει διαπραγματεύσεων μέσω οργανώσεων παραγωγών χρησιμοποιούνται συνήθως πρότυπες συμβάσεις, οι οποίες, εκτός των παραμέτρων που αφορούν την ποιότητα, την τιμή και τη διάρκεια, στο μέλλον θα περιλαμβάνουν περισσότερα στοιχεία σχετικά με την ποσότητα του γάλακτος. Οι συμβάσεις έχουν καταστεί υποχρεωτικές ιδίως σε κράτη μέλη όπου η συνεταιριστική δομή των συμβατικών σχέσεων μεταξύ παραγωγών και μεταποιητών στον τομέα των γαλακτοκομικών προϊόντων ήταν λιγότερο ανεπτυγμένη. Στο γράφημα 1 παρουσιάζεται μια επισκόπηση του μεριδίου της παραγωγής αγελαδινού γάλακτος ανά τύπο συμβατικών ρυθμίσεων, στην οποία διακρίνονται οι παραδόσεις από γεωργούς σε συνεταιρισμούς μεταποίησης και συλλογής, οι παραδόσεις από γεωργούς σε ιδιώτες μεταποιητές και οι παραδόσεις στο πλαίσιο άλλων ρυθμίσεων. Η τελευταία κατηγορία αφορά κατά κύριο λόγο τις παραδόσεις σε ιδιώτες συλλέκτες ή σε εμπορικές εταιρείες. Περίπου το 64% του συνόλου των παραδόσεων αγελαδινού γάλακτος πραγματοποιούνται από γεωργούς στον συνεταιρισμό μεταποίησης ή συλλογής του οποίου είναι μέλη. Στη Γαλλία δεν ήταν δυνατή η διάκριση μεταξύ παραδόσεων σε συνεταιρισμούς μεταποίησης και σε συνεταιρισμούς συλλογής. Στη Γερμανία, οι παραδόσεις σε ιδιώτες μεταποιητές πραγματοποιούνται κυρίως μέσω οργανώσεων παραγωγών ή των ενώσεών τους. Εν γένει, τα καταγραφόμενα μερίδια των αντίστοιχων τύπων συμβατικών ρυθμίσεων έχουν παραμείνει σχετικά σταθερά τα τελευταία χρόνια. Εντούτοις, ορισμένα κράτη μέλη (EE, IT, LV, AT, SK) ανέφεραν αύξηση των παραδόσεων σε ιδιώτες συλλέκτες, παρότι το μερίδιό τους σε απόλυτους όρους είναι μάλλον περιορισμένο. Γράφημα 1 Συμβατικές σχέσεις 3.2. οργανωσεισ παραγωγων (αρθρο 152 παραγραφοσ 3) Τα κράτη μέλη υποχρεούνται να αναγνωρίζουν επισήμως τις οργανώσεις παραγωγών που έχουν συγκροτηθεί από παραγωγούς στον τομέα του γάλακτος, με πρωτοβουλία των παραγωγών και επιδιώκουν συγκεκριμένο σκοπό, ο οποίος μπορεί να περιλαμβάνει i) την εξασφάλιση του προγραμματισμού της παραγωγής και της προσαρμογής της στη ζήτηση, ιδίως από άποψη ποιότητας και ποσότητας· ii) τη συγκέντρωση της προσφοράς και τη διάθεση στην αγορά των προϊόντων που παράγονται από τα μέλη τους· iii) τη βελτιστοποίηση του κόστους παραγωγής και τη σταθεροποίηση των τιμών παραγωγού. Τα κράτη μέλη δύνανται να ορίζουν έναν ελάχιστο αριθμό μελών και/ή μια ελάχιστη ποσότητα εμπορεύσιμης παραγωγής που πρέπει να καλύπτουν οι οργανώσεις παραγωγών ως προϋπόθεση για την αναγνώρισή τους (βλέπε παράρτημα, πίνακας 3). Όλες οι αναγνωρισμένες οργανώσεις παραγωγών επικεντρώνονται στο αγελαδινό γάλα, εξαιρουμένης μίας οργάνωσης που επικεντρώνεται αποκλειστικά στο πρόβειο γάλα στην Ισπανία. Πολλές από τις συνολικά 228 οργανώσεις παραγωγών του γαλακτοκομικού τομέα της ΕΕ, ιδίως στη Γερμανία και στην Ιταλία, υπήρχαν ήδη πριν από την έναρξη ισχύος της δέσμης μέτρων για τον τομέα του γάλακτος. Εντούτοις, ο αριθμός των αναγνωρισμένων οργανώσεων αυξήθηκε το 2013 (BE +1, CZ + 8, DE + 18, ES + 3, FR + 27). Στην Γερμανία, το 2013 αναγνωρίστηκε μία ένωση οργανώσεων παραγωγών, με αποτέλεσμα να υπάρχουν συνολικά δύο τέτοιες ενώσεις. Σε αρκετά κράτη μέλη η εθνική νομοθεσία σχετικά με την αναγνώριση τέθηκε σε ισχύ μόλις πρόσφατα. Οι αρκετά μεγάλες διαφορές όσον αφορά τις ελάχιστες απαιτήσεις καταδεικνύουν ότι είναι δύσκολο να βρεθεί μια ισορροπία μεταξύ της επιδίωξης δημιουργίας μεγάλων οργανώσεων παραγωγών που έχουν τη δυνατότητα να ενισχύσουν τη διαπραγματευτική ισχύ των παραγωγών και της ενθάρρυνσης της δημιουργίας οργανώσεων παραγωγών μέσω της θέσπισης ρεαλιστικών ορίων. Εντούτοις, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ότι σε δεύτερη φάση περισσότερες από μία οργανώσεις παραγωγών μπορούν να προσχωρήσουν σε μια ένωση οργανώσεων παραγωγών που έχει τις ίδιες δυνατότητες συλλογικής διαπραγμάτευσης με μια οργάνωση παραγωγών, αλλά σε μεγαλύτερη κλίμακα. Έχει υποστηριχθεί ότι λόγω των σχετικά ευνοϊκών εξελίξεων της αγοράς τα τελευταία χρόνια (βλέπε σημείο 2), οι γεωργοί δεν είχαν σημαντικά κίνητρα να προσχωρήσουν σε οργανώσεις παραγωγών. Στην έκθεσή τους με τίτλο «Analysis on the future developments in the dairy sector» (Ανάλυση των μελλοντικών εξελίξεων στον τομέα των γαλακτοκομικών προϊόντων)[6], οι εμπειρογνώμονες υποστήριξαν, μεταξύ άλλων, ότι οι οργανώσεις παραγωγών θα πρέπει να αποκτήσουν ενισχυμένο ρόλο, ιδίως μέσω της εξασφάλισης ικανού μεγέθους που θα τους παρέχει επαρκή διαπραγματευτική ισχύ. Η δυνατότητα επέκτασης ορισμένων κανόνων των αναγνωρισμένων οργανώσεων παραγωγών και των ενώσεών τους (και διεπαγγελματικών οργανώσεων) και σε μη μέλη, καθώς και η επιβολή υποχρεωτικών εισφορών για μη μέλη στο πλαίσιο της μεταρρυθμισμένης ΚΓΠ[7] ισχύει πλέον και για τις οργανώσεις του γαλακτοκομικού τομέα και αναμένεται να αποτελέσει κίνητρο για τη δημιουργία οργανώσεων εκπροσώπησης. Περαιτέρω κίνητρα για τη συμμετοχή των γεωργών σε οργανώσεις παραγωγών εξετάζονται στο σημείο 3.8. 3.3. συλλογικεσ διαπραγματευσεισ (αρθρο 149) Προκειμένου να ενισχυθεί η διαπραγματευτική ισχύς των παραγωγών γάλακτος, οι γεωργοί μπορούν να ενώσουν τις δυνάμεις τους σε οργανώσεις παραγωγών που μπορούν να διαπραγματεύονται συλλογικά τους όρους των συμβάσεων, συμπεριλαμβανομένης της τιμής του νωπού γάλακτος. Η ποσότητα γάλακτος που μπορεί να διαπραγματευτεί μια οργάνωση παραγωγών δεσμεύεται από κάποια σαφώς καθορισμένα όρια (ήτοι 3,5% της παραγωγής της ΕΕ, 33% της εθνικής παραγωγής των κρατών μελών). Οι παραδόσεις από γεωργούς στους συνεταιρισμούς μεταποίησης των οποίων είναι μέλη δεν επιτρέπεται να αποτελούν αντικείμενο κοινών διαπραγματεύσεων στο πλαίσιο της δέσμης μέτρων για τον τομέα του γάλακτος, ενώ οι συνεταιρισμοί συλλογής έχουν τη δυνατότητα να δημιουργούν οργανώσεις παραγωγών που μπορούν να διαπραγματεύονται συλλογικά με τους μεταποιητές. Τέσσερα κράτη μέλη ανέφεραν παραδόσεις νωπού γάλακτος στο πλαίσιο συμβάσεων που αποτέλεσαν αντικείμενο συλλογικής διαπραγμάτευσης δυνάμει της εν λόγω διάταξης το 2013. Πίνακας 2. Πραγματικές παραδόσεις αγελαδινού γάλακτος το 2013 στο πλαίσιο συμβάσεων βάσει συλλογικής διαπραγμάτευσης Κράτος μέλος || Ποσότητα νωπού αγελαδινού γάλακτος x 1 000 τόνους || Ποσοστό παραδόσεων κατά προσέγγιση Τσεχική Δημοκρατία || 445 || 18% Γερμανία || 11 158 || 33% Ισπανία || 255 || 4% Γαλλία || 2 689 || 11% Στη Γερμανία, 2 ενώσεις οργανώσεων παραγωγών μαζί με τις 143 οργανώσεις παραγωγών καλύπτουν σχεδόν όλες τις παραδόσεις γάλακτος σε μεταποιητές που δεν είναι συνεταιρισμοί. Στη Γαλλία, σχεδόν το 90% της ετήσιας εμπορεύσιμης ποσότητας παραγωγής των αναγνωρισμένων οργανώσεων παραγωγών αποτέλεσε πράγματι αντικείμενο συλλογικής διαπραγμάτευσης, ενώ στην Ισπανία συλλογικές διαπραγματεύσεις διεξήχθησαν για ποσοστό περίπου 16% των εμπορεύσιμων ποσοτήτων αναγνωρισμένων οργανώσεων παραγωγών. Επιπλέον, η Ισπανία ανέφερε παραδόσεις 68 000 τόνων πρόβειου γάλακτος για το 2013, σε σύγκριση με παραγωγή 571 000 τόνων. Καθώς οι παραδόσεις από γεωργούς σε συνεταιρισμούς μεταποίησης των οποίων είναι μέλη δεν υπόκεινται σε διαπραγματεύσεις δυνάμει της δέσμης μέτρων για τον τομέα του γάλακτος, εξακολουθούν να υπάρχουν δυνατότητες συλλογικής διαπραγμάτευσης, εκτός από τη Γερμανία και τα κράτη μέλη που έχουν μεγάλο αριθμό συνεταιρισμών μεταποίησης. 3.4. Ρύθμιση της προσφοράς τυριού προστατευόμενης ονομασίας προέλευσης ή προστατευόμενης γεωγραφικής ένδειξης (αρθρο 150) Δεδομένης της σημασίας των τυριών προστατευόμενης ονομασίας προέλευσης (ΠΟΠ) ή προστατευόμενης γεωγραφικής ένδειξης (ΠΓΕ) κυρίως για τις ευάλωτες αγροτικές περιοχές και προκειμένου να εξασφαλισθεί η προστιθέμενη αξία και να διατηρηθεί η ποιότητά τους, τα κράτη μέλη έχουν το δικαίωμα να εφαρμόζουν κανόνες για τη ρύθμιση της προσφοράς τέτοιων τυριών κατόπιν αίτησης οργάνωσης παραγωγών, διεπαγγελματικής οργάνωσης ή ομάδας ΠΟΠ/ΠΓΕ. Μέχρι σήμερα, δύο κράτη μέλη έχουν θεσπίσει κανόνες για τη διαχείριση της προσφοράς τυριού. Η Γαλλία θέσπισε μέτρα για το «Comté», τα οποία εφαρμόζονται από την 1η Απριλίου 2012, και για το «Beaufort», από τις 27 Φεβρουαρίου 2014, και η Ιταλία θέσπισε κανόνες για το «Asiago», που εφαρμόζονται από τις 12 Φεβρουαρίου 2014. Και στα δύο εν λόγω κράτη μέλη υπάρχουν περαιτέρω αιτήσεις υπό εξέταση ή υπό κατάρτιση. 3.5. διεπαγγελματικεσ οργανωσεισ (αρθρο 157 παραγραφοσ 3) Οι ειδικοί κανόνες σχετικά με τις διεπαγγελματικές οργανώσεις στον τομέα του γάλακτος επιτρέπουν στις επιχειρήσεις της αλυσίδας εφοδιασμού γαλακτοκομικών προϊόντων να διεξάγουν διάλογο και να ασκούν ορισμένες δραστηριότητες οι οποίες, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, δύνανται να εξαιρεθούν εν μέρει από τους κανόνες ανταγωνισμού (άρθρο 210). Οι εν λόγω κοινές δραστηριότητες αφορούν, μεταξύ άλλων, τη βελτίωση των γνώσεων και της διαφάνειας όσον αφορά την παραγωγή και την αγορά, την προώθηση, την έρευνα, την καινοτομία και τη βελτίωση της ποιότητας. Οι διεπαγγελματικές οργανώσεις αποτελούνται από εκπροσώπους των παραγωγών νωπού γάλακτος και τουλάχιστον ενός από τα ακόλουθα στάδια της αλυσίδας εφοδιασμού: τη μεταποίηση ή το εμπόριο (συμπεριλαμβανομένης της διανομής). Διεπαγγελματικές οργανώσεις του τομέα των γαλακτοκομικών προϊόντων έχουν αναγνωριστεί στην Ισπανία (μία για αγελαδινό, μία για πρόβειο και μία για κατσικίσιο γάλα), στη Γαλλία (μία για αγελαδινό, μία για κατσικίσιο και δύο για πρόβειο γάλα), στην Ουγγαρία (για αγελαδινό γάλα) και στην Πορτογαλία. Κατά κανόνα, λειτουργούν σε εθνικό επίπεδο, με εξαίρεση τις δύο οργανώσεις για το πρόβειο γάλα στη Γαλλία, οι οποίες έχουν περιφερειακή εμβέλεια. Όλες οι οργανώσεις περιλαμβάνουν παραγωγή και μεταποίηση, ενώ ο τομέας της λιανικής πώλησης εκπροσωπείται μόνο στη διεπαγγελματική οργάνωση στην Ουγγαρία. Μία πρακτική γαλλικής διεπαγγελματικής οργάνωσης, η οποία αφορά ιδίως τη διάδοση ορισμένων πληροφοριών σχετικά με την αγορά και οικονομικών δεικτών, έχει αναγνωριστεί στο πλαίσιο του άρθρου 177α του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1234/2007[8]. 3.6. υποχρεωτικές δηλώσεις στον τομέα των παραδοσεων γάλακτος (αρθρο 151) Με στόχο την προσεκτική παρακολούθηση των εξελίξεων στην αγορά μετά τη λήξη του συστήματος ποσοστώσεων γάλακτος και με γνώμονα τη διαφάνεια, η παρούσα διάταξη προβλέπει την έγκαιρη παροχή πληροφοριών σχετικά με τις ποσότητες γάλακτος που παραδίδονται. Θα τεθεί σε εφαρμογή την 1η Απριλίου 2015. Η κατάρτιση εκτελεστικών κανόνων είναι σε εξέλιξη. 3.7. επιπτωσεισ της δέσμης μέτρων για τον τομέα του γάλακτος στους παραγωγούς και στην παραγωγή γάλακτος σε μειονεκτικές περιοχές Επειδή δεν υφίσταται ενιαίος ορισμός των «μειονεκτικών περιοχών» όσον αφορά την παραγωγή γάλακτος, τα κράτη μέλη ερωτήθηκαν ποια κριτήρια χρησιμοποίησαν εν προκειμένω. Τα κράτη μέλη αναφέρονται κυρίως σε ορεινές περιοχές, καθώς και σε μειονεκτικές περιοχές που επηρεάζονται από συγκεκριμένα μειονεκτήματα, περιοχές που διατρέχουν τον κίνδυνο εγκατάλειψης, μειονεκτούσες περιοχές γενικότερα και εξόχως απόκεντρες περιοχές (π.χ. Αζόρες). Ορισμένα κράτη μέλη εφαρμόζουν διαφορετικές διαβαθμίσεις των μειονεκτημάτων και/ή προσθέτουν συγκεκριμένα κριτήρια, π.χ. απομακρυσμένος ή νησιωτικός χαρακτήρας, κατακερματισμένη δομή, έδαφος, κλίμα, χαμηλές αποδόσεις γάλακτος, υψηλό κόστος παραγωγής κ.λπ., τα οποία παραπέμπουν συνήθως στα αντίστοιχα εθνικά προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης. Κάποια κράτη μέλη αναφέρουν ότι δεν διαθέτουν δεδομένα σχετικά με αυτό το ζήτημα (BG, LT, LU, HU, MT, SK). Βάσει αυτών των σχετικά ανομοιογενών ορισμών των «μειονεκτικών περιοχών», έχουν καταγραφεί τα εξής δεδομένα και εξελίξεις: Γράφημα 2 Παραγωγή γάλακτος σε μειονεκτικές περιοχές Η γενικότερη τάση μείωσης του αριθμού των παραγωγών γάλακτος σε όλα τα κράτη μέλη κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών παρατηρείται και στις εν λόγω μειονεκτικές περιοχές, αν και στην Πολωνία η μείωση που αναφέρθηκε είναι μεγαλύτερη σε σύγκριση με την αντίστοιχη μείωση σε μη μειονεκτικές περιοχές. Από την άλλη πλευρά, στη Γαλλία, την Αυστρία και τη Σλοβενία, η μείωση στις ορεινές περιοχές είναι λιγότερο έντονη από ό,τι σε άλλες, ενώ η Ισπανία αναφέρει ότι η μείωση του αριθμού των παραγωγών γάλακτος επιβραδύνθηκε από το 2006, όταν θεσπίστηκαν οι άμεσες ενισχύσεις στον τομέα του γάλακτος. Οι ποσότητες παραγωγής γάλακτος σε μειονεκτικές περιοχές σημειώνουν πτώση στην Εσθονία, την Ελλάδα και την Πολωνία, ενώ αυξάνονται στη Γερμανία, την Ιρλανδία, τη Λετονία και την Αυστρία. Σημαντική αύξηση της παραγωγής σημειώθηκε στην Ισπανία, ιδίως σε περιοχές με χαμηλό πληθυσμό (που αντιστοιχούν σχεδόν στο 40% των παραδόσεων σε εθνική κλίμακα). Οι συμβατικές ρυθμίσεις στις μειονεκτικές περιοχές, στον βαθμό που υπάρχουν διαθέσιμα σχετικά δεδομένα, είναι κατά βάση παρόμοιες με αυτές που αναφέρονται στο σημείο 3.1. Ωστόσο, παρατηρείται υψηλότερο ποσοστό παραδόσεων σε συνεταιρισμούς μεταποίησης στο Βέλγιο, στην Ιρλανδία, στην Ιταλία, στην Πολωνία, στη Σουηδία και στη Γαλλία. Τα στοιχεία που αφορούν τις δραστηριότητες των οργανώσεων παραγωγών σε μειονεκτικές περιοχές είναι ελάχιστα· μόνο η Γαλλία ανέφερε ότι οι 14 από τις 36 οργανώσεις παραγωγών δραστηριοποιούνται εν μέρει και σε τέτοιες περιοχές, παρότι δεν ελήφθησαν κοινοποιήσεις για συλλογικές διαπραγματεύσεις στο πλαίσιο του άρθρου 149 σε αυτές τις περιοχές. Τα κράτη μέλη δεν ανέφεραν σημαντικό αντίκτυπο της δέσμης μέτρων στον τομέα του γάλακτος σε μειονεκτικές περιοχές, κυρίως επειδή οι διατάξεις τέθηκαν μόλις πρόσφατα σε εφαρμογή και η περίοδος πραγματικής εφαρμογής ήταν υπερβολικά σύντομη. Επιπλέον, τα κράτη μέλη στην πλειονότητά τους δεν ήταν σε θέση να παράσχουν λεπτομερή δεδομένα σχετικά με αυτό το ζήτημα. Από τον απολογισμό προκύπτει ότι οι καταστάσεις και οι εξελίξεις στον τομέα του γάλακτος σε μειονεκτικές περιοχές εντός και μεταξύ των κρατών μελών είναι αρκετά ανομοιογενείς και συνεπώς απαιτούν την υιοθέτηση μιας στοχευμένης προσέγγισης. Στην ίδια κατεύθυνση κινούνται και οι δηλώσεις στο ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 11ης Δεκεμβρίου 2013 σχετικά με τη διατήρηση της παραγωγής γάλακτος στις ορεινές περιοχές, στις μειονεκτικές περιοχές και στις εξόχως απόκεντρες περιοχές μετά τη λήξη των ποσοστώσεων γάλακτος[9]. Τα υφιστάμενα και τα νέα μέτρα δυνάμει της μεταρρυθμισμένης ΚΓΠ καθιστούν δυνατή αυτή τη στόχευση. Στο πλαίσιο των προγραμμάτων αγροτικής ανάπτυξής τους[10], τα κράτη μέλη μπορούν να αντιμετωπίσουν τις ιδιαίτερες ανάγκες του τομέα των γαλακτοκομικών προϊόντων με μια στρατηγική προσέγγιση μέσω της κατάρτισης ειδικά προσαρμοσμένων θεματικών υποπρογραμμάτων που στοχεύουν π.χ. στην αναδιάρθρωση της παραγωγής γάλακτος, εάν αυτός ο τομέας έχει ιδιαίτερο αντίκτυπο στην ανάπτυξη της αγροτικής περιοχής ή των ορεινών περιοχών. Επιπλέον, η στήριξη των περιοχών που αντιμετωπίζουν φυσικά και άλλα ειδικά μειονεκτήματα περιλαμβάνει την καταβολή αποζημιώσεων για την απώλεια εισοδήματος και πρόσθετες δαπάνες στις περιοχές όπου η γεωργική παραγωγή επηρεάζεται από φυσικά μειονεκτήματα. Η εν λόγω στήριξη μπορεί φυσικά να αφορά και τους παραγωγούς γάλακτος εάν βρίσκονται σε περιοχές που αντιμετωπίζουν μειονεκτήματα. Οι εν λόγω ενισχύσεις είναι ιδιαίτερα σημαντικές για την αποτροπή της εγκατάλειψης των γεωργικών γαιών. Επιπλέον, ο νέος κανονισμός για την αγροτική ανάπτυξη προβλέπει αυξημένο ανώτατο όριο ενισχύσεων για περιοχές που αντιμετωπίζουν φυσικά ή άλλα ειδικά μειονεκτήματα – από 250 έως 450 ευρώ/εκτάριο στις ορεινές περιοχές και από 150 έως 250 ευρώ/εκτάριο σε άλλες περιοχές. Για παράδειγμα, στο πλαίσιο των άμεσων ενισχύσεων[11], τα κράτη μέλη δύνανται να αποφασίσουν την παροχή εθελοντικής συνδεδεμένης στήριξης για γεωργούς γαλακτοκομικών προϊόντων, μέχρι ενός ορίου της εθνικής τους χρηματοδότησης και στον βαθμό που είναι απαραίτητος για τη δημιουργία κινήτρων για τη διατήρηση των τρεχόντων επιπέδων παραγωγής. Η ενίσχυση αυτή θα απευθυνθεί σε τομείς ή περιοχές όπου συγκεκριμένοι τύποι γεωργίας ή συγκεκριμένοι γεωργικοί τομείς αντιμετωπίζουν ορισμένες δυσκολίες και είναι ιδιαίτερα σημαντικοί για οικονομικούς, κοινωνικούς και/ή περιβαλλοντικούς λόγους. Επιπλέον, τα κράτη μέλη δύνανται να αποφασίσουν τη χορήγηση ενισχύσεων για περιοχές με φυσικά μειονεκτήματα, η οποία μπορεί να ανέρχεται έως και σε 5% της εθνικής χρηματοδότησης. Επιπλέον, για τις εξόχως απόκεντρες περιοχές της ΕΕ, οι ρυθμίσεις POSEI[12] («Πρόγραμμα ειδικών μέτρων λόγω του απομακρυσμένου και νησιωτικού χαρακτήρα ορισμένων περιφερειών») είναι σχεδιασμένες ώστε να λαμβάνονται υπόψη τα γεωγραφικά και οικονομικά μειονεκτήματα αυτών των περιοχών, όπως ο απομακρυσμένος και νησιωτικός χαρακτήρας τους, η μικρή έκταση, η μη ομαλή μορφολογία του εδάφους τους, το αντίξοο κλίμα τους και η οικονομική εξάρτηση από μικρό αριθμό προϊόντων. Αξίζει να αναφερθεί ότι στο διάστημα μεταξύ του 2010 και του 2013, 14 κράτη μέλη έχουν εφαρμόσει ειδική στήριξη στον τομέα των γαλακτοκομικών προϊόντων δυνάμει του άρθρου 68 παράγραφος 1 στοιχείο β) του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 73/2009, με διάθεση συνολικού ποσού ύψους 1 δισεκατομμυρίου ευρώ περίπου. 3.8. δυνητικά κίνητρα για την ενθάρρυνση των γεωργών να συνάπτουν συμφωνίες κοινής παραγωγής Στις απαντήσεις τους στο ερωτηματολόγιο (βλέπε σημείο 3) ορισμένα κράτη μέλη προτείνουν την παροχή οικονομικής στήριξης, ιδίως για οργανώσεις παραγωγών (κάποια κράτη αναφέρθηκαν στον τομέα των οπωροκηπευτικών ως παράδειγμα) ως κατάλληλο κίνητρο για την ενθάρρυνση των γεωργών να συνάπτουν συμφωνίες κοινής παραγωγής. Άλλα κράτη προτείνουν την αύξηση της δυνατότητας των οργανώσεων παραγωγών να αναπτύσσουν άλλες λειτουργίες πέραν των συλλογικών διαπραγματεύσεων των παραδόσεων νωπού γάλακτος, π.χ. περισσότερη ενασχόληση με τη ρύθμιση της αγοράς, κοινές διαπραγματεύσεις με προμηθευτές ζωοτροφών ή με εκτροφείς μοσχαριών πάχυνσης. Προτάθηκε επίσης η διεξαγωγή ενημερωτικών εκστρατειών με αντικείμενο την ευαισθητοποίηση σχετικά με τα οφέλη της συμμετοχής σε οργανώσεις παραγωγών και την παρουσίαση επιτυχημένων παραδειγμάτων. Μια άλλη ομάδα κρατών μελών δεν θεωρεί ότι υπάρχει ανάγκη για τέτοιου είδους κίνητρα, καθώς η συνεταιριστική δομή του τομέα του γάλακτος στις χώρες τους είναι ήδη πολύ ανεπτυγμένη. Σε αυτό το πλαίσιο, η μεταρρυθμισμένη πολιτική αγροτικής ανάπτυξης παρέχει συγκεκριμένα τις εξής δυνατότητες: Η στήριξη για τη συγκρότηση ομάδων παραγωγών έχει επεκταθεί για να καλύψει τις οργανώσεις παραγωγών για την περίοδο 2014-2020. · Το νέο μέτρο σχετικά με τη συνεργασία (που απευθύνεται δυνητικά σε οργανώσεις παραγωγών, συνεταιρισμούς και διεπαγγελματικές οργανώσεις) προβλέπει δυνατότητες στήριξης π.χ. της ανάπτυξης νέων προϊόντων και πρακτικών, βραχειών αλυσίδων εφοδιασμού και τοπικών αγορών, καθώς και της συνεργασίας μεταξύ μικρών επιχειρήσεων για διοργάνωση κοινών μεθόδων εργασίας και κοινή χρήση εγκαταστάσεων. Σε συνδυασμό με τη στήριξη δυνάμει του επενδυτικού μέτρου, οι συλλογικές επενδύσεις μπορούν να επωφελούνται από υψηλότερα ποσοστά ενίσχυσης (δυνατότητα αύξησης κατά 20 ποσοστιαίες μονάδες). · Οι ομάδες γεωργών μπορούν επιπλέον να επωφεληθούν από μια σειρά μέτρων αγροτικής ανάπτυξης, όπως επενδυτική στήριξη, συμμετοχή σε συστήματα ποιότητας και δραστηριότητες ενημέρωσης/προώθησης, μέτρα για τη γεωργία, το περιβάλλον και το κλίμα κ.λπ. 4. Τελικές παρατηρήσεις Επί του παρόντος, η κατάσταση της αγοράς γάλακτος στην ΕΕ είναι ευνοϊκή και οι μεσοπρόθεσμες προοπτικές είναι θετικές, παρότι αναμένονται περισσότερες περιπτώσεις ακραίας αστάθειας των τιμών. Οι διατάξεις της δέσμης μέτρων για τον τομέα του γάλακτος έχουν μεταφερθεί στην εθνική νομοθεσία. 12 κράτη μέλη έχουν υιοθετήσει τις υποχρεωτικές συμβάσεις μεταξύ γεωργών και μεταποιητών. Σε δύο άλλα κράτη μέλη έχουν συμφωνηθεί μεταξύ των οργανώσεων γεωργών και μεταποιητών κώδικες ορθών πρακτικών εμπνευσμένοι από τη δέσμη μέτρων για τον τομέα του γάλακτος. Σχεδόν όλα τα κράτη μέλη έχουν θεσπίσει εθνικά κριτήρια για την αναγνώριση των οργανώσεων παραγωγών, παρότι σε ορισμένα κράτη αυτό έγινε μόλις πρόσφατα. Σε 6 κράτη μέλη είχαν αναγνωριστεί συνολικά 228 οργανώσεις παραγωγών μέχρι τα τέλη του 2013, εκ των οποίων ορισμένες προϋπήρχαν της εφαρμογής της δέσμης μέτρων για τον τομέα του γάλακτος. Η δημιουργία (νέων) οργανώσεων παραγωγών απαιτεί χρόνο και, φυσικά, ισχυρή δυναμική που πρέπει να αναπτυχθεί από τους ίδιους τους γεωργούς. Οι πρόσφατες ευνοϊκές εξελίξεις και προοπτικές της αγοράς ενδεχομένως δεν ενθάρρυναν τους γεωργούς να συμμετάσχουν σε οργανώσεις παραγωγών. Σε αυτό το πλαίσιο, στη μεταρρυθμισμένη πολιτική αγροτικής ανάπτυξης έχουν προβλεφθεί δυνητικά κίνητρα για την ενθάρρυνση των γεωργών να συνάπτουν συμφωνίες κοινής παραγωγής (στήριξη για τη δημιουργία οργανώσεων παραγωγών, νέα μέτρα σχετικά με τη συνεργασία και επιλεξιμότητα των ομάδων γεωργών για μια σειρά μέτρων αγροτικής ανάπτυξης). Επιπλέον, οι δυνατότητες επέκτασης ορισμένων κανόνων των οργανώσεων παραγωγών και οι υποχρεωτικές εισφορές για μη μέλη ενδέχεται να ενθαρρύνουν τη δημιουργία μεγάλων οργανώσεων παραγωγών. Σε τέσσερα κράτη μέλη έχουν διεξαχθεί συλλογικές διαπραγματεύσεις από αναγνωρισμένες οργανώσεις παραγωγών δυνάμει της δέσμης μέτρων για τον τομέα του γάλακτος. Οι εν λόγω διαπραγματεύσεις οδήγησαν σε πραγματικές παραδόσεις το 2013, οι οποίες κυμαίνονταν σε ποσοστό από 4 έως 33% των συνολικών παραδόσεων στα αντίστοιχα κράτη μέλη. Η προσφορά τυριού ΠΟΠ/ΠΓΕ έχει μέχρι στιγμής αποτελέσει αντικείμενο ρύθμισης σε 2 κράτη μέλη για 3 τυριά. Έχουν ακόμη ανακοινωθεί περαιτέρω πρωτοβουλίες. Οι δυνατότητες επέκτασης των κανόνων και των χρηματικών εισφορών που αναφέρονται ανωτέρω ισχύουν επίσης και για τις διεπαγγελματικές οργανώσεις και ενδέχεται να αποτελέσουν κίνητρο για τη δημιουργία τους. Μέχρι στιγμής, έχουν αναγνωριστεί διεπαγγελματικές οργανώσεις σε τέσσερα κράτη μέλη. Είναι υπερβολικά νωρίς για να διαπιστωθούν σημαντικές επιπτώσεις της δέσμης μέτρων στον τομέα του γάλακτος σε μειονεκτικές περιοχές. Στις περιπτώσεις που υπάρχουν διαθέσιμα δεδομένα και βάσει των ποικίλων κριτηρίων που χρησιμοποιήθηκαν από τα κράτη μέλη για τον προσδιορισμό των «μειονεκτικών περιοχών», οι τάσεις της παραγωγής γάλακτος σε αυτές τις περιοχές διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των κρατών μελών και μεταξύ περιοχών εντός του ίδιου κράτους μέλους. Εντούτοις, σε αρκετά κράτη μέλη το αναφερθέν μερίδιο των παραδόσεων σε συνεταιρισμούς μεταποιητών σε μειονεκτικές περιοχές ήταν υψηλότερο από ό,τι σε άλλες περιοχές. Δεν κατέστη δυνατή η λήψη συγκεκριμένων δεδομένων σχετικά με τις δραστηριότητες των οργανώσεων παραγωγών σε μειονεκτικές περιοχές. Στη διάσκεψη με τίτλο «Ο τομέας των γαλακτοκομικών προϊόντων στην ΕΕ: εξελίξεις μετά το 2015», που έλαβε χώρα στις Βρυξέλλες στις 24 Σεπτεμβρίου 2013, προτάθηκε η ιδέα ενός ευρωπαϊκού παρατηρητηρίου για την αγορά γάλακτος, που επί του παρόντος υλοποιείται από τις υπηρεσίες της Επιτροπής. Το παρατηρητήριο αποτελεί ένα εργαλείο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το οποίο θα είναι υπεύθυνο για τη διάδοση δεδομένων της αγοράς και για τη βραχυπρόθεσμη ανάλυση της αγοράς γαλακτοκομικών προϊόντων, με τη συμμετοχή παραγωγών, μεταποιητών, φορέων του χονδρικού και του λιανικού εμπορίου, καθώς και ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων, και επιδιώκει να αντιμετωπίσει την αυξανόμενη ανάγκη για διαφάνεια μέσω της παροχής αναλυτικότερης και πιο έγκαιρης πληροφόρησης. Οι ενδιαφερόμενοι συνεισφέρουν με την εμπειρογνωμοσύνη και τις γνώσεις της αγοράς που διαθέτουν, προσθέτοντας μια ποιοτική πτυχή στην ποσοτική προσέγγιση της συλλογής δεδομένων και της ανάλυσης της αγοράς. Απώτερος στόχος είναι η παροχή ποσοτικών και ποιοτικών εργαλείων που θα ενισχύσουν την ενημέρωση των οικονομικών φορέων σχετικά με την αγορά και θα τους βοηθήσουν στη λήψη των επιχειρηματικών τους αποφάσεων. Το Παρατηρητήριο θα έχει επίσης τη δυνατότητα να απευθύνει έγκαιρη προειδοποίηση στις υπηρεσίες της Επιτροπής όποτε το υπαγορεύει η κατάσταση της αγοράς. Στο πλαίσιο της νέας ΚΓΠ (2014-2020), ο τομέας των γαλακτοκομικών προϊόντων αποκτά ένα δίκτυ ασφαλείας (αγορά βουτύρου και αποκορυφωμένου γάλακτος σε σκόνη στο πλαίσιο δημόσιας παρέμβασης, ενίσχυση για την ιδιωτική αποθεματοποίηση βουτύρου, αποκορυφωμένου γάλακτος σε σκόνη και τυριών ΠΟΠ/ΠΓΕ), σε συνδυασμό με ένα κανονιστικό πλαίσιο που επιτρέπει στην Επιτροπή να ανταποκρίνεται σε εξαιρετικές περιπτώσεις (π.χ. επέκταση της περιόδου αγοράς στο πλαίσιο δημόσιας παρέμβασης, ενίσχυση για την ιδιωτική αποθεματοποίηση άλλων γαλακτοκομικών προϊόντων, επιστροφές κατά την εξαγωγή, έγκριση προσωρινής παρέκκλισης από τους κανόνες ανταγωνισμού όσον αφορά τις συμφωνίες και τις αποφάσεις αναγνωρισμένων οργανώσεων για τη λήψη συγκεκριμένων μέτρων, έκτακτες αντικυκλικές πληρωμές). Επιπλέον, οι παραγωγοί γάλακτος επωφελούνται από τις άμεσες ενισχύσεις και τα προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης, στο πλαίσιο των οποίων τα κράτη μέλη έχουν μεγάλη διακριτική ευχέρεια σε ό,τι αφορά τη θέσπιση μέτρων που στοχεύουν συγκεκριμένα στον τομέα του γάλακτος. Η τρέχουσα προοπτική για τις παγκόσμιες αγορές γαλακτοκομικών προϊόντων παραμένει σε μεγάλο βαθμό θετική. Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν αμφιβολίες σχετικά με τη δυνατότητα του κανονιστικού πλαισίου της ΕΕ να αντιμετωπίσει περιστάσεις ακραίας αστάθειας της αγοράς ή μια κατάσταση κρίσης μετά τη λήξη του καθεστώτος των ποσοστώσεων, ιδίως από την άποψη της διασφάλισης της ισόρροπης ανάπτυξης της παραγωγής γάλακτος σε όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της αποφυγής της υπερβολικής συγκέντρωσης στις περισσότερο παραγωγικές περιοχές. Η δημιουργία του παρατηρητηρίου για την αγορά γάλακτος θα παράσχει στην Επιτροπή τη δυνατότητα να παρακολουθεί τις εξελίξεις της αγοράς και να αναπτύσσει προληπτικά «διατάξεις ασφαλείας». Έχουν διατυπωθεί διάφορες προτάσεις για την περαιτέρω ανάπτυξη και ενίσχυση των διαθέσιμων μέσων. Ειδικότερα, έχουν διατυπωθεί ιδέες σχετικά με την υιοθέτηση μέσων που θα επιτρέψουν στην ΕΕ τη διατήρηση μιας βιώσιμης παραγωγής γαλακτοκομικών προϊόντων σε καταστάσεις κρίσης, την καλύτερη διαχείριση των επιβλαβών συνεπειών στην παραγωγή γάλακτος σε μειονεκτικές περιοχές και την παροχή εργαλείων για την αντιμετώπιση της ξαφνικής αύξησης της παραγωγής που θα μπορούσε να επηρεάσει σημαντικά τη μακροπρόθεσμη σταθερότητα της αγοράς. Τέθηκαν επίσης ζητήματα όσον αφορά τους τρόπους με τους οποίους μπορεί να θεσμοθετηθεί η ευθύνη των φορέων της αγοράς για τις αποφάσεις τους για την αξιοποίηση αναπτυξιακών ευκαιριών και τη συνεισφορά τους στην επίλυση των κρίσεων. Η Επιτροπή θα προωθήσει τον διάλογο για την αντιμετώπιση αυτών των προβληματισμών. Ειδικότερα, θα διερευνήσει την ανάγκη και το πεδίο εφαρμογής συμπληρωματικών εργαλείων για την καλύτερη πρόβλεψη και αντιμετώπιση των καταστάσεων κρίσης και της αστάθειας της αγοράς. Επιπλέον, απαιτείται περαιτέρω ανάλυση για να εξευρεθούν αποδοτικότεροι τρόποι στήριξης του τομέα του γάλακτος με στόχο να συνεισφέρει στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας και της βιωσιμότητας του εφοδιασμού γάλακτος στην ΕΕ μετά από τριάντα έτη ποσοστώσεων σε αυτόν τον τομέα. Ο διάλογος σχετικά με τα ήδη ισχύοντα μέσα και την ανάγκη θέσπισης πρόσθετων μέσων θα πραγματοποιηθεί άμεσα, πριν από τη δημοσίευση της επόμενης έκθεσης της Επιτροπής σχετικά με την εφαρμογή της δέσμης μέτρων για τον τομέα του γάλακτος και με τις εξελίξεις της αγοράς η οποία έχει προγραμματιστεί για το 2018. [1] ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) ΑΡΙΘ. 1308/2013 ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 17ης Δεκεμβρίου 2013 για τη θέσπιση κοινής οργάνωσης των αγορών γεωργικών προϊόντων και την κατάργηση των κανονισμών (ΕΟΚ) αριθ. 922/72, (ΕΟΚ) αριθ. 234/79, (ΕΚ) αριθ. 1037/2001 και (ΕΚ) αριθ. 1234/2007 του Συμβουλίου (ΕΕ L 347 της 20.12.2013, σ. 671). [2] Βάσει των διαθέσιμων δεδομένων μέχρι τα μέσα Μαρτίου 2014. [3] Κανονισμός (EΕ) αριθ. 261/2012, ΕΕ L 94 της 30.3.2012, σ. 38. [4] Εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 511/2012 της Επιτροπής, ΕΕ L 156 της 16.6.2012, σ. 39 και κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 880/2012 της Επιτροπής, ΕΕ L 263 της 28.9.2012, σ. 8. [5] http://ec.europa.eu/agriculture/milk/milk-package/questionnaire-implementation-2013_en.pdf.‑ [6] Εξωτερική μελέτη που καταρτίστηκε από την Ernst & Young για τη Γενική Διεύθυνση Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Βλέπε: http://ec.europa.eu/agriculture/events/dairy-conference-2013_en.htm. [7] Άρθρα 164 και 165 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1308/2013. [8] Νυν άρθρο 210 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1308/2013. [9] http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//TEXT+TA+P7-TA-2013-0577+0+DOC+XML+V0//EL [10] Κανονισμός (EΕ) αριθ. 1305/2013, ΕΕ L 347 της 20.12.2013, σ. 487. [11] Κανονισμός (EΕ) αριθ. 1307/2013, ΕΕ L 347 της 20.12.2013, σ. 608. [12] Κανονισμός (EΕ) αριθ. 228/2013, ΕΕ L 78 της 20.3.2013, σ. 23. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Οργανώσεις παραγωγών: Ελάχιστα κριτήρια που έχουν καθορίσει τα κράτη μέλη/αναγνωρίσεις Κράτος μέλος || Εθνική νομοθεσία || Ελάχιστος αριθμός γεωργών || Ελάχιστη εμπορεύσιμη παραγωγή x 1 000T * || Αριθμός αναγνωρισμένων οργανώσεων παραγωγών μέχρι το τέλος του 2013 Γαλλία || πριν από το 2012 || 200 || ή 60 || 36 Πορτογαλία || πριν από το 2012 || 12 || 20 || Ισπανία || Νοέμβριος 2011 || || 200 || 7 Φινλανδία || Μάιος 2012 || 15 || 3 || Κάτω Χώρες || Ιούνιος 2012 || 150 || 90 || Εσθονία || Σεπτέμβριος 2012 || || 5% || Αυστρία || Οκτώβριος 2012 || 20 || ή 3 || Τσεχική Δημοκρατία || Οκτώβριος 2012 || 10 || || 8 Λιθουανία || Οκτώβριος 2012 || 20 || 1 || Βέλγιο || Δεκέμβριος 2012/Αύγουστος 2013 || 40/20 || || 2 Ιταλία || Δεκέμβριος 2012 || 5 || 3 || 32 Σλοβακία || Δεκέμβριος 2012 || 5 || || Ουγγαρία || Δεκέμβριος 2012 || || 30 || Δανία || αρχές του 2013 || 5 || 3 || Λετονία || Ιανουάριος 2013 || 10 || 0,125 || Ηνωμένο Βασίλειο || Απρίλιος 2013 || 10 || 6 || Σουηδία || Μάιος 2013 || 10 || 6 || Κροατία || Ιούνιος 2013 || 5 || 3 || Κύπρος || Ιούνιος 2013 || 35 || 20 || Ελλάδα || Σεπτέμβριος 2013 || 5/20 || 0,5/5 || Γερμανία || Νοέμβριος 2013 || 5 || || 143 Πολωνία || Νοέμβριος 2013 || 20 || 2 || Ρουμανία || πρώτο τρίμηνο του 2014 || 5 || 0.035 || Σλοβενία || Μάρτιος 2014 || 20 || 2.000 || Λουξεμβούργο || Μάρτιος 2014 || 10 || || * Σωρευτικό της απαίτησης ως προς τον αριθμό των γεωργών, εκτός αν αναφέρεται Αρκετά κράτη μέλη έχουν διαφορετικές απαιτήσεις· για παράδειγμα, παραγωγοί βιολογικών προϊόντων, παραγωγοί πρόβειου ή κατσικίσιου γάλακτος και ΟΠ σε μια συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή.