P6_TA(2005)0139

Ξηρασία στην Πορτογαλία

Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με την ξηρασία στην Πορτογαλία

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

- έχοντας υπόψη το άρθρο 2 και το άρθρο 6 της Συνθήκης ΕΚ, σύμφωνα με τα οποία οι απαιτήσεις της περιβαλλοντικής προστασίας πρέπει να ενταχθούν στις κοινοτικές πολιτικές σε διάφορους τομείς προκειμένου να προωθηθεί η αειφόρος ανάπτυξη,

- έχοντας υπόψη το άρθρο 174 της Συνθήκης ΕΚ,

- έχοντας υπόψη το Πρωτόκολλο του Κιότο στη Σύμβαση Πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για την αλλαγή του κλίματος (UΝFCCC) του Δεκεμβρίου 1997 και την κύρωση του Πρωτοκόλλου του Κιότο από την ΕΚ στις 4 Μαρτίου 2002,

- έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής σχετικά με τις κλιματικές αλλαγές και την ευρωπαϊκή διάσταση των υδάτων,

- έχοντας υπόψη το άρθρο 103, παράγραφος 2, του Κανονισμού,

A. λαμβάνοντας υπόψη ότι η νότια Ευρώπη, ιδίως δε η Ιβηρική χερσόνησος, έχει πληγεί επανειλημμένως από σοβαρότατη ξηρασία τα τελευταία χρόνια,

Β. λαμβάνοντας υπόψη ότι η σπάνις βροχοπτώσεων που σημειώθηκε στην Πορτογαλία από την 1η Οκτωβρίου 2004 έως τα τέλη Μαρτίου 2005, με τιμές κατώτερες κατά 50 % του μέσου όρου μεταξύ 1961 και 1990, έχει ως αποτέλεσμα την πολύ χαμηλή περιεκτικότητα του εδάφους σε υγρασία, ενώ σε ορισμένες περιοχές στο νότο της χώρας το ποσοστό δεν ανέρχεται ούτε στο 20 %,

Γ. λαμβάνοντας υπόψη ότι στις 15 Μαρτίου 2005, το 88 % περίπου του εδάφους της ηπειρωτικής Πορτογαλίας πλήττεται από έντονη, ή μάλλον απόλυτη, ξηρασία και μετά παρέλευση ορισμένων ημερών με κάποιες βροχοπτώσεις η κατάσταση δεν βελτιώθηκε επαρκώς,

Δ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι επιπτώσεις της λειψυδρίας γίνονται αισθητές, με έντονο κοινωνικοοικονομικό αντίκτυπο, ιδίως στην γεωργία, στην κτηνοτροφία, στα δάση —όπου διαπιστώνεται ελάχιστη ή μηδενική ανάπτυξη των φυτών, ιδίως των δημητριακών, των χορτονομών και των φυσικών λειμώνων, με αποτέλεσμα να τίθεται σε κίνδυνο η συγκομιδή σανού και δημητριακών και να προξενείται τεράστια έλλειψη ζωοτροφών, τα αποθέματα των οποίων έχουν εξαντληθεί— καθώς επίσης στην ανθρώπινη κατανάλωση, στο περιβάλλον, στο σύστημα υγείας της χώρας και, κατά συνέπεια, και στην σημαντική τουριστική βιομηχανία της Πορτογαλίας,

Ε. λαμβάνοντας υπόψη ότι από το Μάιο έως τις αρχές του φθινοπώρου δεν θα σημειωθούν νέες βροχοπτώσεις, με αποτέλεσμα να πρέπει να συνεχισθεί η σίτιση των ζώων όχι μόνο κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, αλλά και τον επόμενο χειμώνα,

ΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι τα τμήματα του πληθυσμού που πλήττονται άμεσα είναι τα οικονομικώς ασθενέστερα και ότι στις άμεσες συνέπειες προστίθενται τόσο οι συνέπειες στις εαρινές καλλιέργειες, λόγω του χαμηλού επιπέδου αποθήκευσης ύδατος στα κύρια φράγματα, όσο και ο αυξημένος κίνδυνος πυρκαγιών κατά το θέρος που, ιδίως κατά το έτος 2003, προσέλαβαν καταστροφικές διαστάσεις,

Ζ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με μελέτες που πραγματοποιήθηκαν σχετικά με τις συνέπειες της ξηρασίας τους επόμενους 11 μήνες, εκτιμάται ότι θα υπάρξουν απώλειες στην καθαρή προστιθέμενη αξία της τάξης του 34 %, ενώ σε ορισμένες περιοχές του νότου όπου το πρόβλημα είναι οξύτερο, οι απώλειες ενδέχεται να ανέλθουν στο 40 %,

Η. λαμβάνοντας υπόψη ότι η συνεχιζόμενη ξηρασία στην Πορτογαλία αποτελεί ακόμη μια απόδειξη των αρνητικών αποτελεσμάτων που προκαλεί η αλλαγή του κλίματος και τονίζοντας ότι συνιστά ένα επιπλέον στοιχείο υπέρ της ανάγκης να αναληφθεί μεγαλόπνοη δράση σε παγκόσμιο επίπεδο για να σταματήσει η αλλαγή του κλίματος· εκτιμώντας ότι η ΕΕ πρέπει να συνεχίσει να διαδραματίζει ηγετικό ρόλο στη διαδικασία αυτή και να εντείνει τις προσπάθειές της στους ζωτικούς τομείς του περιβάλλοντος, της ενέργειας και των μεταφορών,

1. εκφράζει την αλληλεγγύη του στους πληθυσμούς και στους τομείς που πλήττονται από την κατάσταση αυτή και εκδηλώνει την ανησυχία του για την κατάσταση που αντιμετωπίζουν οι πορτογάλοι γεωργοκτηνοτρόφοι αλλά και οι περιφέρειες που πλήττονται ήδη από την λειψυδρία, ενώ η κατάσταση είναι ιδιαίτερα σοβαρή στο κεντρικό και το νότιο τμήμα της χώρας·

2. εκτιμά ότι είναι απαραίτητη η παρέμβαση σε κοινοτικό επίπεδο, όχι όμως μόνον ενισχύοντας τα θύματα, αλλά και προλαμβάνοντας την επιδείνωση των ζημιών, μεριμνώντας ώστε η επανάληψη ανάλογων καταστάσεων στο μέλλον να μην οδηγεί σε τόσο σοβαρές καταστροφές· σύμφωνα με αυτό προτείνει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, βάσει των ήδη παρασχεθεισών από τις πορτογαλικές αρχές πληροφοριών:

- να προκαταβάλει στους αγρότες το σύνολο των οφειλόμενων γεωργικών ενισχύσεων·

- να διευκολύνει, σύμφωνα με τις κοινοτικές ρυθμίσεις και κατ' αναλογία με όσα ίσχυσαν σε προηγούμενες παρόμοιες καταστάσεις, την αποδέσμευση σιτηρών από τα αποθέματα της κοινοτικής παρέμβασης που απορρέουν από τα πλεονάσματα που υπάρχουν σε ορισμένα κράτη μέλη·

- να στηρίξει ενεργά τις κτηνιατρικές δεσμεύσεις που προβλέπονται στο σχέδιο σύγκλισης για τον καταρροϊκό πυρετό ή "κυανή γλώσσα", που εκδηλώθηκε ταυτόχρονα με την περίοδο ξηρασίας και ο οποίος, λόγω της επιβολής περιορισμών στην κίνηση των ζώων, επιδείνωσε κατά πολύ την κατάσταση·

- να επιτρέψει διάφορες παρεκκλίσεις στην εφαρμογή ορισμένων κοινοτικών κανονισμών και συγκεκριμένα να επιτρέψει τη βοσκή σε περιοχές που έχουν αποσυρθεί από την καλλιέργεια ή σε περιοχές όπου καλλιεργούνται δημητριακά και δεν υπάρχει καμία δυνατότητα συγκομιδής λόγω της αλλαγής που σημειώθηκε στον παραγωγικό κύκλο·

- να επιτρέψει στις πορτογαλικές αρχές να χορηγήσουν τις κρατικές ενισχύσεις που θεωρούν ενδεδειγμένες, ιδίως στους μικροκαλλιεργητές, για να τους ενισχύσουν στην καταβολή του εκτάκτου κόστους που προκαλούν η σίτιση των ζώων και η μεταφορά ή η συλλογή ύδατος καθώς και για τις δραστηριότητες όπου παρουσιάζεται μεγαλύτερο πρόβλημα, όπως είναι ο τομέας της πατάτας και των εσπεριδοειδών·

- να υποβάλει στο Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρόταση για την αναθεώρηση των νομοθετικών κειμένων με σκοπό την προσαρμογή της νομοθετικής πραγματικότητας στην ανάγκη να αποσοβηθούν τόσο σοβαρές συνέπειες σε άλλες χρονιές με παρατεταμένη ξηρασία στη νότια Ευρώπη·

3. απευθύνει, εν προκειμένω, έκκληση προς την Επιτροπή και το Συμβούλιο να διαθέσουν αμέσως τα απαραίτητα κονδύλια και μέσα, ώστε να προληφθεί εγκαίρως η αύξηση του αριθμού των δασικών πυρκαγιών λόγω της ξηρασίας κατά το προσεχές θέρος·

4. εκφράζει την ικανοποίησή του για την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τη διαχείριση κινδύνων και κρίσεων στη γεωργία (CΟΜ(2005)0074 τελικό) και παροτρύνει την Επιτροπή, καθώς και το Συμβούλιο, να δώσουν επειγόντως συνέχεια έτσι ώστε να δημιουργηθεί το ταχύτερο δυνατό ένα αποτελεσματικό σύστημα προστασίας κοινοτικής εμβέλειας, προκειμένου να προστατεύονται οι ευρωπαίοι αγρότες από κινδύνους και κρίσεις όπως αυτοί που οφείλονται στη σημερινή κατάσταση ξηρασίας στην Πορτογαλία· θεωρεί αναγκαίο να προβεί στη θέσπιση κρατικής αγροτικής ασφάλειας, χρηματοδοτούμενης από κοινοτικά ταμεία, η οποία θα εγγυάται κάποιο ελάχιστο εισόδημα για τους γεωργούς σε περιπτώσεις καταστροφών όπως η ξηρασία και οι πυρκαγιές·

5. θεωρεί αναγκαίο να καθιερωθεί κονδύλιο οικονομικής στήριξης για να μειωθεί στο ελάχιστο η αύξηση των δαπανών και η μείωση της αγροτικής παραγωγής, καθώς και προσωρινή απαλλαγή από τη συνεισφορά για την κοινωνική ασφάλιση (χωρίς απώλεια δικαιωμάτων) για πλήρως απασχολούμενους αγρότες, με εισόδημα κατώτερο των 12 μονάδων ευρωπαϊκής διάστασης και να δοθεί παράταση επί δύο έτη και χωρίς τόκους της πίστωσης για την καλλιεργητική περίοδο·

6. ζητεί από το Συμβούλιο και την Επιτροπή να επανεξετάσουν τη δυνατότητα ανάληψης από το Ταμείο Αλληλεγγύης, ώστε να μπορεί αυτό να αντιμετωπίζει καταστάσεις τέτοιας φύσεως, όταν αυτές συμβαίνουν κατά κύριο λόγο στην Ευρώπη· επιμένει στην ανάγκη υποβολής συγκεκριμένων μέτρων για τη στήριξη, κυρίως από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Αλληλεγγύης, των δήμων και των αγροτών της Πορτογαλίας στις ζώνες που επλήγησαν περισσότερο από την ξηρασία·

7. καλεί την Επιτροπή να αναλάβει πρωτοβουλίες για να εξασφαλίσει την τήρηση των δεσμεύσεων που ανελήφθησαν στο Κιότο·

8. Καλεί την Επιτροπή να εξετάσει εις βάθος την εμφάνιση των φαινομένων αυτών ώστε να διαπιστωθεί εάν είναι περιοδικά ή έκτακτα, ή εάν αποτελούν δείκτη κλιματικών μεταβολών μεγάλης διάρκειας και να διερευνήσει λύσεις για ένα διακανονισμό για μετά το 2012 στο πλαίσιο της διαδικασίας του ΟΗΕ για τις κλιματικές αλλαγές, παράλληλα με την ανάπτυξη μακροπρόθεσμης στρατηγικής της ΕΕ, θεωρώντας τη μείωση των εκπομπών ρύπων έως το 2020 ως τη μόνη οδό για τις αναπτυγμένες χώρες· επιμένει ότι η ΕΕ πρέπει να διατηρήσει τον ηγετικό της ρόλο στις διεθνείς προσπάθειες για την αντιμετώπιση των κλιματικών αλλαγών και να υποβάλει συγκεκριμένες προτάσεις για στρατηγική δράση για μετά το 2012·

9. επισημαίνει με ενδιαφέρον την πρόσφατη έκθεση της Επιτροπής σχετικά με το παγκόσμιο φαινόμενο της κλιματικής αλλαγής και τις άμεσες συνέπειες του στον εφοδιασμό με νερό, στην ποιότητα του ύδατος και στα οικοσυστήματα· ιδιαίτερα καλωσορίζει την πρόταση να παρέχονται στους φορείς της Ε.Ε. που είναι αρμόδιοι για την πολιτική στον τομέα των υδάτων όλα τα αναγκαία στοιχεία σχετικά με τις συνέπειες που θα έχουν για τον τομέα αυτό τα διάφορα σενάρια κλιματικών αλλαγών (γεωργία, αστικά κέντρα, βιομηχανικός και ενεργειακός τομέας, πολιτική προστασία, χωροταξία)·

10. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο, στην Επιτροπή, στη Συνέλευση της Δημοκρατίας και στην κυβέρνηση της Πορτογαλίας, καθώς επίσης στις τοπικές αρχές των πληγεισών περιοχών.

--------------------------------------------------