1. Εισαγωγή

Κάθε πολίτης της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα πρέπει να έχει δικαίωμα πρόσβασης στις βασικές τραπεζικές υπηρεσίες σε ολόκληρη την ΕΕ, ανεξάρτητα από την εθνικότητα και/ή τον τόπο κατοικίας του, καθώς η πρόσβαση αποτελεί πλέον απαραίτητη προϋπόθεση για τη συμμετοχή στην οικονομική και κοινωνική ζωή. Ωστόσο, η πρόσβαση αυτή δεν είναι διαθέσιμη σε όλους. Η βελτίωση της πρόσβασης στις βασικές τραπεζικές υπηρεσίες αναμένεται ότι θα δώσει τη δυνατότητα σε όλους τους καταναλωτές να επωφεληθούν πλήρως από την εσωτερική αγορά, ενθαρρύνοντας, για παράδειγμα, την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων και διευκολύνοντας τις διασυνοριακές πωλήσεις αγαθών.

Επιπλέον, η ασαφής ενημέρωση για τα τραπεζικά τέλη δυσκολεύει τους καταναλωτές να προβαίνουν σε συνειδητές επιλογές σχετικά με το ποιος λογαριασμός θα τους αποφέρει το βέλτιστο όφελος. Καθώς η σύγκριση μεταξύ των προσφορών είναι δύσκολη, οι καταναλωτές της ΕΕ τείνουν να αποφεύγουν την αλλαγή του τραπεζικού τους λογαριασμού και την επιλογή ενός λογαριασμού ο οποίος ενδεχομένως ανταποκρίνεται καλύτερα στις ανάγκες τους. Τέλος, η παροχή διασυνοριακών τραπεζικών υπηρεσιών στους καταναλωτές της ΕΕ παρεμποδίζεται από τις απαιτήσεις ή τις πρακτικές των εγχώριων αγορών, οι οποίες θέτουν τους μη μόνιμους κατοίκους σε μειονεκτική θέση. Κατά συνέπεια, παρακωλύεται ο ανταγωνισμός στον τομέα των λιανικών τραπεζικών υπηρεσιών. Είναι επίσης σαφές ότι τα ζητήματα αυτά, καθώς και τα αποτελέσματά τους, είναι αλληλένδετα, τόσο για τους πολίτες όσο και για την ευρύτερη οικονομία. Στόχος της παρούσας ανάλυσης επιπτώσεων είναι η αντιμετώπιση των εν λόγω προβλημάτων, και ως εκ τούτου:

i. Η βελτίωση της εύρυθμης λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς και η αποφυγή της στρέβλωσης του ανταγωνισμού στον τομέα των λιανικών τραπεζικών υπηρεσιών. Οι άνισοι όροι ανταγωνισμού μεταξύ των φορέων της αγοράς συντελούν στη μείωση της ανταγωνιστικής αντιπαλότητας και την απώλεια ευκαιριών. Εάν δεν πραγματοποιηθεί καμία παρέμβαση, υπάρχει κίνδυνος περαιτέρω κατακερματισμού στην παροχή υπηρεσιών τραπεζικών λογαριασμών, με αποτέλεσμα να διακυβεύεται η μακροπρόθεσμη ολοκλήρωση της αγοράς.

ii. Η ενίσχυση της θέσης των καταναλωτών ώστε να έχουν τη δυνατότητα να προβαίνουν σε επιλογές κατόπιν ενημέρωσης. Σε μια ανταγωνιστική ενιαία αγορά, που λειτουργεί αποτελεσματικά, με υψηλό επίπεδο προστασίας των καταναλωτών, οι καταναλωτές θα έχουν στη διάθεσή τους όλα τα απαραίτητα εργαλεία και, συνεπώς, τη δυνατότητα να αναζητήσουν το καλύτερο προϊόν για την εξυπηρέτηση των αναγκών τους, είτε στη χώρα τους, είτε σε άλλο κράτος μέλος.

iii. Η παροχή της δυνατότητας σε όλους τους ευρωπαίους πολίτες να επωφεληθούν από την ενιαία αγορά, μέσω της προώθησης της οικονομικής και χρηματοοικονομικής ένταξης και μέσω της πανευρωπαϊκής πρόσβασης στις βασικές τραπεζικές υπηρεσίες. Η πρόσβαση στις βασικές υπηρεσίες λογαριασμών θα διευκολύνει τη χρηματοοικονομική ένταξη, δίνοντας σε όλους τους καταναλωτές τη δυνατότητα να συμμετάσχουν στην εσωτερική αγορά και να επωφεληθούν από αυτήν (συμπεριλαμβανομένου του ψηφιακού περιβάλλοντός της). Η βελτίωση της πρόσβασης στη βασική αυτή υπηρεσία περιλαμβάνεται στις δράσεις της ευρωπαϊκής πλατφόρμας για την καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού (εμβληματική πρωτοβουλία της στρατηγικής «Ευρώπη 2020»), η οποία έχει σχεδιαστεί για την καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού[1].

Η παρούσα εκτίμηση επιπτώσεων επικεντρώνεται στους λογαριασμούς πληρωμών των καταναλωτών. Οι λογαριασμοί τους οποίους διατηρούν οι επιχειρήσεις, συμπεριλαμβανομένων των μικρών ή των πολύ μικρών επιχειρήσεων, εκτός εάν διατηρούνται υπό προσωπική ιδιότητα, δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της παρούσας εκτίμησης επιπτώσεων. Η παρούσα εκτίμηση επιπτώσεων δεν καλύπτει ούτε τους λογαριασμούς ταμιευτηρίου, οι οποίοι ενδέχεται να έχουν πιο περιορισμένες λειτουργίες πληρωμών.

2. Πλαίσιο

Στο παρελθόν είχαν ήδη καταβληθεί προσπάθειες για την αντιμετώπιση αυτών των προβλημάτων. Το 2007, η Επιτροπή ζήτησε από την Επιτροπή Ευρωπαϊκού Τραπεζικού Κλάδου (EBIC) να καταστεί ευκολότερη για τους καταναλωτές η μετακίνηση των λογαριασμών τους μεταξύ των τραπεζών. Απαντώντας στο αίτημα αυτό, η EBIC κατάρτισε τις κοινές αρχές για την αλλαγή τραπεζικού λογαριασμού[2]. Η ολοκλήρωση της εφαρμογής τους από τις εθνικές ενώσεις τραπεζών προβλεπόταν για τα τέλη του 2009. Ωστόσο, από τις σχετικές έρευνες προκύπτει ότι η εφαρμογή είναι ανεπαρκής[3] και ότι οι κοινές αρχές δεν συμβάλλουν στην αντιμετώπιση όλων των εμποδίων στη διασυνοριακή κινητικότητα.

Τον Αύγουστο του 2010, η Επιτροπή ζήτησε από την EBIC να βελτιώσει τη σαφήνεια, τη συγκρισιμότητα και τη διαφάνεια των τραπεζικών τελών για τους λογαριασμούς και να διασφαλίσει την εύκολη πρόσβαση των καταναλωτών στις πληροφορίες σχετικά με τα τέλη. Παρά το γεγονός ότι, μέχρι τα τέλη του 2011, καταβλήθηκαν σημαντικές προσπάθειες για την έγκριση ενός κώδικα αυτορρύθμισης για τους παρόχους υπηρεσιών λογαριασμών πληρωμών, ο οποίος να βασίζεται σε αρχές, η πρωτοβουλία αυτή παρέμεινε ατελέσφορη.

Τον Ιούλιο του 2011, η Επιτροπή εξέδωσε σύσταση σχετικά με την πρόσβαση σε βασικό λογαριασμό πληρωμών[4], στην οποία καθορίστηκαν οι αρχές για τη διασφάλιση της πρόσβασης των καταναλωτών σε λογαριασμό σε ολόκληρη την ΕΕ. Παρόλο που ζητήθηκε από τα κράτη μέλη να συμμορφωθούν με τη σύσταση έως τον Ιανουάριο του 2012, μόνο τρία κράτη μέλη[5] διαθέτουν πλαίσιο το οποίο συνάδει με την εν λόγω σύσταση. Η πρόσβαση στις υπηρεσίες λογαριασμών είναι επίσης καθοριστικής σημασίας για την καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού[6].

Με βάση αυτό το πλαίσιο αυτορρυθμιστικών και ρυθμιστικών αδυναμιών, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επεσήμαναν τη σημασία να διασφαλιστεί η αποτελεσματική λειτουργία της ενιαίας αγοράς για όλους τους πολίτες. Ειδικότερα, στο ψήφισμά του σχετικά με μια ενιαία αγορά για τους Ευρωπαίους[7], το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κάλεσε την Επιτροπή να υποβάλει έως τον Ιούνιο του 2011 νομοθετική πρόταση για να εξασφαλιστεί η πρόσβαση σε ορισμένες βασικές τραπεζικές υπηρεσίες και να βελτιωθεί η διαφάνεια και η συγκρισιμότητα των τραπεζικών εξόδων έως τα τέλη του 2011. Τον Μάρτιο του 2012, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εξέφρασε την ικανοποίησή του για την πρόθεση της Επιτροπής να προτείνει νέα σειρά μέτρων σχετικά με τους λογαριασμούς πληρωμών, τα οποία έχουν σχεδιαστεί για να δημιουργήσουν νέους τομείς ανάπτυξης στην ενιαία αγορά. Ομοίως, μια πρόσφατη έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που περιέχει συστάσεις προς την Επιτροπή σχετικά με την πρόσβαση σε βασικές τραπεζικές υπηρεσίες[8] ζητεί από την Επιτροπή να υποβάλει σχετική νομοθετική πρόταση έως τον Ιανουάριο του 2013.

Επιπλέον, η Πράξη για την Ενιαία Αγορά ΙΙ (SMA), που εγκρίθηκε στις 3 Οκτωβρίου 2012, περιλαμβάνει μια νομοθετική πρωτοβουλία σχετικά με τους τραπεζικούς λογαριασμούς στην ΕΕ, η οποία χαρακτηρίζεται ως μία από τις 12 δράσεις προτεραιότητας, προκειμένου να επιτευχθούν πραγματικά αποτελέσματα και οι πολίτες και οι επιχειρήσεις να χρησιμοποιούν με εμπιστοσύνη την ενιαία αγορά προς όφελός τους[9]. Η δράση αυτή στοχεύει στην «παροχή πρόσβασης σε όλους τους πολίτες της ΕΕ σε βασικό λογαριασμό πληρωμών, εξασφάλιση διαφανών και συγκρίσιμων τραπεζικών προμηθειών και εξόδων και ευκολότερη αλλαγή τραπεζικών λογαριασμών»[10]. Επιπλέον, στο πλαίσιο του προγράμματος εργασίας της για το 2013, η Επιτροπή ανακοίνωσε προτάσεις στον τομέα της διαφάνειας και της συγκρισιμότητας των τραπεζικών τελών και της αλλαγής τραπεζικών λογαριασμών[11].

3. Ορισμός του προβλήματος 3.1. Πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες λογαριασμών

Από την έρευνα υπολογίζεται ότι ο αριθμός των πολιτών της ΕΕ που δεν διαθέτουν λογαριασμό πληρωμών κυμαίνεται από 30 έως 68 εκατομμύρια[12]. Πολλοί από εκείνους που δεν διαθέτουν λογαριασμό πληρωμών δεν τον χρειάζονται ή δεν επιθυμούν να τον αποκτήσουν[13], γεγονός που μπορεί να οφείλεται εν μέρει σε ψυχολογικούς παράγοντες, καθώς πολλοί καταναλωτές ενδέχεται να αποθαρρύνονται απλώς και μόνο λόγω του κόστους, των περίπλοκων γραφειοκρατικών διατυπώσεων, κ.λπ. Ωστόσο, υπολογίζεται ότι το ήμισυ των ατόμων που δεν διαθέτουν λογαριασμό επιθυμούν να αποκτήσουν[14]. Η δυσκολία πρόσβασης των καταναλωτών στις υπηρεσίες αυτές οφείλεται σε διάφορους λόγους.

Αναποτελεσματικό, ασυνεπές ή ανύπαρκτο ρυθμιστικό πλαίσιο

Παρά το γεγονός ότι τα κράτη μέλη κλήθηκαν να συμμορφωθούν με τη σύσταση σχετικά με την πρόσβαση σε βασικό λογαριασμό πληρωμών[15] έως τον Ιανουάριο του 2012 και ότι ανακοινώθηκε η διενέργεια επανεξέτασης από την Επιτροπή στα μέσα του 2012, όπως αναφέρεται στις εκθέσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου[16], οι αδυναμίες σε ρυθμιστικό επίπεδο συντέλεσαν σε υστέρηση της εφαρμογής της σύστασης και σε ανύπαρκτα αποτελέσματα στην αγορά.

Χαμηλή αποδοτικότητα για τις τράπεζες από ορισμένες ομάδες καταναλωτών

Η αναντιστοιχία των κινήτρων μεταξύ του παρόχου του λογαριασμού και του καταναλωτή οδηγεί σε απόρριψη της αίτησης του καταναλωτή για απόκτηση λογαριασμού πληρωμών. Το γεγονός αυτό ισχύει ιδιαίτερα τόσο για τους ευάλωτους καταναλωτές, οι οποίοι μπορεί να θεωρηθούν μη επικερδείς από τις τράπεζες, όσο και για πολλούς μετακινούμενους καταναλωτές, για τους οποίους ενδέχεται να μην υπάρχουν πολλά διαθέσιμα στοιχεία.

Περιορισμένη και πιο δαπανηρή πρόσβαση σε προϊόντα και υπηρεσίες

Ένας καταναλωτής χωρίς λογαριασμό ενδέχεται να αντιμετωπίσει μεγαλύτερη δυσκολία και να υποστεί μεγαλύτερο κόστος ως προς την απόκτηση οποιουδήποτε άλλου χρηματοπιστωτικού προϊόντος, καθώς συχνά οι λογαριασμοί πληρωμών λειτουργούν ως πύλη πρόσβασης σε άλλα χρηματοπιστωτικά προϊόντα και υπηρεσίες, όπως η ασφάλιση κατοικίας. Οι καταναλωτές αυτοί έχουν περιορισμένες ευκαιρίες να αξιοποιήσουν το ηλεκτρονικό εμπόριο, καθώς για τις περισσότερες συναλλαγές απαιτείται πιστωτική κάρτα ή τραπεζική εντολή. Συνήθως τα άλλα μέσα πληρωμής είναι ακριβότερα και πιο απρόσφορα[17]. Πράγματι, από μια μελέτη προκύπτει ότι το 22% των καταναλωτών που απέκτησαν για πρώτη φορά πρόσβαση στις εν λόγω τραπεζικές υπηρεσίες είχαν πραγματοποιήσει αγορές μέσω τηλεφώνου ή μέσω του διαδικτύου μετά το άνοιγμα του λογαριασμού τους[18].

Ανεπαρκής ενημέρωση για τη διαθεσιμότητα βασικών λογαριασμών πληρωμών

Στα κράτη μέλη όπου υπάρχουν βασικοί λογαριασμοί πληρωμών, συχνά οι λογαριασμοί αυτοί δεν προωθούνται ενεργά στην αγορά λόγω αναντιστοιχίας κινήτρων μεταξύ των παρόχων και των καταναλωτών.

Κανόνες σχετικά με την πρόσβαση σε λογαριασμούς πληρωμών, οι οποίοι εισάγουν διακρίσεις

Ο βασικός λόγος απόρριψης του ανοίγματος λογαριασμού σε καταναλωτή είναι η απουσία τακτικού εισοδήματος. Πράγματι, το 40% των απορρίψεων βασίζονται σε αυτήν την αιτιολογία. Το γεγονός ότι κάποιος δεν είναι μόνιμος κάτοικος μιας χώρας και η έλλειψη των απαραίτητων δικαιολογητικών αποτελούν επίσης συνήθεις λόγους απόρριψης.

Χαμηλή εμπιστοσύνη των καταναλωτών στο χρηματοπιστωτικό σύστημα

Ορισμένοι ευάλωτοι καταναλωτές ενδέχεται να αποφεύγουν το άνοιγμα λογαριασμού λόγω του κινδύνου δέσμευσης του θετικού υπολοίπου του λογαριασμού τους, εάν βρεθούν χρεωμένοι.

Περιορισμοί στη χρήση των βασικών υπηρεσιών πληρωμών

Τα διάφορα χαρακτηριστικά ενός βασικού λογαριασμού πληρωμών παρεμποδίζουν την λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, π.χ. ένας βασικός λογαριασμός πληρωμών μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο για «εγχώριες» μεταφορές ποσών ή σε «εγχώρια» μηχανήματα αυτόματης συναλλαγής (ΑΤΜ). Το γεγονός αυτό δημιουργεί σημαντικά προβλήματα για τους μετακινούμενους και τους ευάλωτους καταναλωτές που ζουν σε παραμεθόριες περιοχές ή εργάζονται και διαμένουν σε περισσότερα από ένα κράτη μέλη.

3.2. Παρουσίαση και εύκολη σύγκριση των τραπεζικών τελών

Τα χαρακτηριστικά των λογαριασμών πληρωμών και οι μηχανισμοί τιμολόγησής τους ενέχουν ένα εγγενές επίπεδο πολυπλοκότητας, το οποίο οδηγεί σε ασυμμετρίες πληροφόρησης και θέτει εμπόδια στην επιλογή των καταναλωτών και στον ανταγωνισμό μεταξύ των παρόχων.

Ευρύ φάσμα υπηρεσιών και τελών

Οι λογαριασμοί πληρωμών καλύπτουν ευρύ φάσμα υπηρεσιών και οι μηχανισμοί καθορισμού των εξόδων ενδέχεται να είναι ιδιαίτερα περίπλοκοι. Η πολυπλοκότητα των τελών επηρεάζει την ικανότητα του καταναλωτή να κατανοήσει τι ακριβώς αντιπροσωπεύουν. Ωστόσο, η κατανόηση των τελών αποτελεί προϋπόθεση για τη σύγκριση των διαφόρων προσφορών.

Μοντέλα τιμολόγησης

Ορισμένα μοντέλα τιμολόγησης φαίνονται απλούστερα ως προς το μηχανισμό των χρεώσεων (π.χ. με βάση το πακέτο, με βάση το έμμεσο εισόδημα) σε σχέση με άλλα (με βάση τις συναλλαγές ή τον λογαριασμό). Παρόλο που συχνά στις εθνικές αγορές επικρατεί ένα μοντέλο τιμολόγησης έναντι των άλλων, σε ορισμένα κράτη μέλη χρησιμοποιούνται περισσότερα από ένα μοντέλα. Αν και η διαφοροποίηση αυτή παρέχει ευρύτερες δυνατότητες επιλογής προϊόντων και δεν αποτελεί αρνητικό στοιχείο, καθιστά ακόμα πιο πολύπλοκη την επιλογή του κατάλληλου προϊόντος.

Απλότητα και διαφάνεια των τελών

Η χρήση διαφορετικής ορολογίας σχετικά με το ίδιο είδος υπηρεσιών ενδεχομένως δυσχεραίνει τη σύγκριση μεταξύ των προσφορών των τραπεζών. Από τη σχετική έρευνα[19] προκύπτει ότι, ενώ τα δύο τρίτα των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων παρέχουν πληροφορίες σχετικά με τις προμήθειες και τα έξοδα στους δικτυακούς τόπους τους, το 69% των τραπεζών δεν παρέχουν σαφή πληροφόρηση και απαιτείται περαιτέρω επικοινωνία για την παροχή διευκρινίσεων όσον αφορά τα τέλη, όπως κοινοποιούνται.

Αποκλίσεις τιμών στους λογαριασμούς πληρωμών στο εσωτερικό και μεταξύ των κρατών μελών

Επίσης, έχουν παρατηρηθεί μεγάλες διακυμάνσεις στις τιμές των λογαριασμών πληρωμών, πράγμα το οποίο θέτει υπό αμφισβήτηση το επίπεδο του ανταγωνισμού τιμών που επικρατεί στην αγορά. Οι διακυμάνσεις των τιμών ενισχύουν επίσης την αντίληψη ότι η τιμολόγηση των λογαριασμών πληρωμών δεν είναι δίκαιη, γεγονός που πλήττει την αξιοπιστία και την εμπιστοσύνη των καταναλωτών στον κλάδο.

Διακρίσεις των καταναλωτών ως προς τις τιμές

Παρατηρείται το φαινόμενο της διάκρισης των πελατών ως προς τις τιμές, με αποτέλεσμα τη διαφοροποίηση του κόστους ενός προϊόντος με συγκρίσιμα χαρακτηριστικά. Επιπλέον, οι εισαγωγικές προσφορές τιμών θέτουν πρόσθετα εμπόδια για τις σαφείς και τις συγκρίσιμες προσφορές των τραπεζών και δυσκολεύουν περισσότερο τον καταναλωτή να κατανοήσει τις πιο μακροπρόθεσμες δαπάνες που προκύπτουν από τη διατήρηση ενός λογαριασμού.

Αναποτελεσματικό, ασυνεπές ή ανύπαρκτο ρυθμιστικό πλαίσιο

Το ισχύον ρυθμιστικό πλαίσιο διαφέρει αρκετά μεταξύ των κρατών μελών όσον αφορά το πεδίο και τον βαθμό εφαρμογής του. Παρόλο που τα πιστωτικά ιδρύματα υποχρεούνται να ενημερώνουν τους καταναλωτές σχετικά με τους συμβατικούς όρους και τις προϋποθέσεις κατά το άνοιγμα του λογαριασμού, σε πολλά κράτη μέλη δεν υφίστανται συγκεκριμένες απαιτήσεις σχετικά με την παρουσίαση αυτών των στοιχείων. Σημαντικές διαφορές διαπιστώνονται και όσον αφορά την εκ των υστέρων πληροφόρηση. Οι μη συντονισμένες εθνικές δράσεις συνεπάγονται άνισους όρους ανταγωνισμού εντός της εσωτερικής αγοράς, το οποίο σημαίνει ότι οι πολίτες της ΕΕ δεν απολαύουν του ιδίου επιπέδου προστασίας των καταναλωτών.

3.3. Αλλαγή λογαριασμού πληρωμών

Η δυνητική και η πραγματική κινητικότητα των πελατών δημιουργεί ανταγωνισμό μεταξύ των παρόχων και τους παρακινεί να προσφέρουν καλύτερη ποιότητα και φθηνότερα προϊόντα. Ωστόσο, από τις έρευνες[20] φαίνεται ότι αυτό δεν ισχύει για τους λογαριασμούς πληρωμών. Οι παράγοντες που επί του παρόντος περιορίζουν την αλλαγή λογαριασμού είναι οι εξής:

Ανεπαρκής πληροφόρηση

Βάσει των κοινών αρχών[21] απαιτείται παροχή πληροφόρησης σχετικά με τη διαδικασία της αλλαγής, ωστόσο η απαίτηση αυτή δεν εφαρμόζεται. Από την έρευνα[22] διαπιστώθηκε ότι, ενώ στο 86% των περιπτώσεων οι πληροφορίες παρασχέθηκαν είτε σε ένα από τα υποκαταστήματα, είτε μέσω διαδικτύου, είτε μέσω τηλεφώνου, το επίπεδο της παρεχόμενης πληροφόρησης διέφερε σε μεγάλο βαθμό. Στο ένα τρίτο των ερευνών, καμία πληροφόρηση σχετικά με την αλλαγή λογαριασμού δεν ήταν διαθέσιμη στον δικτυακό τόπο της τράπεζας. Στο 45% των περιπτώσεων δεν παρασχέθηκαν λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με τη διαδικασία, ενώ στο 80% των περιπτώσεων δεν παρασχέθηκε επεξηγηματικό υλικό.

Πολυπλοκότητα της διαδικασίας αλλαγής

Η δυσκολία της μεταφοράς των πάγιων εντολών και των αυτόματων χρεώσεων λογαριασμών αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα εμπόδια στην κινητικότητα των λογαριασμών. Οι έρευνες[23] καταδεικνύουν ότι στα δύο τρίτα των περιπτώσεων ειπώθηκε στους καταναλωτές ότι η τράπεζα δεν ήταν σε θέση να τους βοηθήσει σχετικά με τη διαδικασία μεταφοράς των πάγιων εντολών. Η αλλαγή του τραπεζικού λογαριασμού απαιτεί χρόνο και κόπο από τους καταναλωτές. Το 2009, περίπου 21 εκατομμύρια καταναλωτές δεν προέβησαν στην αλλαγή του λογαριασμού τους, λόγω του υπερβολικά υψηλού κόστους και του μεγάλου κόπου που απαιτούνταν[24]. Συχνά δεν είναι σαφές πόσο θα διαρκέσει η διαδικασία και τι θα συμβεί με τις άμεσες χρεώσεις/πιστώσεις κατά τη διάρκεια της «μεταβατικής περιόδου». Επίσης, από τις έρευνες διαπιστώθηκε ότι δεν τηρούνται οι προθεσμίες που προβλέπονται στις κοινές αρχές[25].

Άμεσες οικονομικές επιβαρύνσεις

Οι καταναλωτές που προβαίνουν σε αλλαγή του τρέχοντος λογαριασμού τους υφίστανται άμεσες οικονομικές επιβαρύνσεις, όπως το κόστος διατήρησης δύο λογαριασμών κατά τη διάρκεια της διαδικασίας της αλλαγής. Άλλες άμεσες επιβαρύνσεις που ενδέχεται να προκύψουν είναι το τέλος μεταφοράς του διαθέσιμου υπολοίπου και τα έξοδα αλληλογραφίας.

Ψυχολογικοί παράγοντες

Οι αντιλήψεις των καταναλωτών μπορούν να τους αποτρέψουν από το να προχωρήσουν στην αλλαγή λογαριασμού. Στις Κάτω Χώρες, παρά το γεγονός της ύπαρξης ενός συστήματος επαναδιευθέτησης λογαριασμών από το 2004, οι περιπτώσεις αλλαγής λογαριασμού είναι περιορισμένες. Ένας λόγος είναι ότι εξακολουθεί να υφίσταται η αντίληψη ότι πρόκειται για δύσκολη διαδικασία, παρά το γεγονός ότι όσοι προχώρησαν σε αλλαγή λογαριασμού μέσω αυτής της υπηρεσίας θεώρησαν ότι ήταν εύκολη[26].

Περιορισμοί στις αλλαγές λογαριασμού σε διασυνοριακό επίπεδο

Οι κοινές αρχές αυτορρύθμισης δεν ισχύουν για τη διασυνοριακή μεταφορά λογαριασμού, η οποία εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από χωριστές διαδικασίες ανοίγματος και κλεισίματος λογαριασμών, των οποίων το κόστος επιβαρύνει τους πελάτες. Ωστόσο, μια διασυνοριακή υπηρεσία αλλαγής λογαριασμού θα είχε σημαντικά οφέλη. Περίπου 12,3 εκατομμύρια πολίτες της ΕΕ άνω των 15 ετών κατοικούν μόνιμα σε άλλο κράτος μέλος και, συνεπώς, η ύπαρξη μιας τέτοιας υπηρεσίας θα μπορούσε να διευκολύνει την κινητικότητά τους. Με αυτόν τον τρόπο, δεδομένης της μεγάλης απόκλισης των τιμών σχετικά με τους λογαριασμούς πληρωμών, όλοι οι καταναλωτές, μετακινούμενοι και μη, θα είχαν την ευκαιρία να κάνουν έρευνα αγοράς και να εξοικονομήσουν χρήματα, ανοίγοντας λογαριασμό πληρωμών σε άλλο κράτος μέλος.

4. Διασυνδέσεις

Η πρόσβαση σε λογαριασμό πληρωμών είναι καθοριστική στη σύγχρονη οικονομία. Σε μια εσωτερική αγορά που λειτουργεί στην πράξη θα πρέπει να είναι δυνατή η πρόσβαση πέρα από τα εθνικά σύνορα, οπουδήποτε στην ΕΕ. Εάν ένας Ευρωπαίος πολίτης από την Πολωνία μετακομίσει στο Ηνωμένο Βασίλειο, χωρίς να μπορεί να ανοίξει εκεί λογαριασμό, η διαφανής πληροφόρηση σχετικά με τα τέλη και η αποτελεσματική διαδικασία μεταφοράς δεν τον εξυπηρετεί σε τίποτα.

Η έρευνα της Επιτροπής για τον τομέα των λιανικών τραπεζικών υπηρεσιών[27] καταδεικνύει ότι τα χαμηλά επίπεδα κινητικότητας των πελατών σχετίζονται άμεσα με την υψηλότερη κερδοφορία των τραπεζών και ότι ο αντίκτυπος της κινητικότητας αυτής στην αγορά των λογαριασμών πληρωμών όσον αφορά την ισχύ στην αγορά (που υπολογίζεται σε όρους συνολικής κερδοφορίας των λιανικών τραπεζικών υπηρεσιών) έφτασε σε τέτοιο επίπεδο που η αύξηση της τάξης του 1% στην κίνηση της αγοράς (market churn)[28] επέφερε αντίστοιχη παρόμοια μείωση του ποσοστού κερδοφορίας προ φόρων των τραπεζών.

Οι αδιαφανείς μηχανισμοί τελών θέτουν εμπόδια στην ομαλή διεξαγωγή της αλλαγής, καθιστώντας δύσκολη ή ακόμα και αδύνατη, στην περίπτωση διασυνοριακών συγκρίσεων, την αναζήτηση καλύτερου προϊόντος. Η αλλαγή λογαριασμού μπορεί να πραγματοποιηθεί στην πράξη μόνο εφόσον ο καταναλωτής προβεί στην επιλογή του προϊόντος βασιζόμενος σε διαφανείς και εύληπτες πληροφορίες. Συνεπώς, τα εμπόδια στη διαδικασία της αλλαγής αποτελούν το αποκορύφωμα για πολλούς καταναλωτές στο τέλος μιας μακράς διαδικασίας. Με άλλα λόγια, η διαφάνεια των διασυνοριακών τελών και/ή οι μηχανισμοί αλλαγής λογαριασμού δεν μπορούν να αποδείξουν την αποτελεσματικότητά τους εάν δεν αρθούν τα εμπόδια για την πρόσβαση των καταναλωτών σε αγορές πέραν των συνόρων.

Ο συνδυασμός των προβλημάτων που εντοπίζονται στους τρεις αυτούς τομείς οδηγεί στον οικονομικό αποκλεισμό ορισμένων πελατών και παρακωλύει την κινητικότητα των πελατών, τον ανταγωνισμό και την αποτελεσματικότητα στις αγορές των λογαριασμών πληρωμών. Ωστόσο, δημιουργούνται και πρακτικά προβλήματα όσον αφορά τον χρόνο που αφιερώνουν, τις προσπάθειες που καταβάλλουν και το οικονομικό κόστος με το οποίο επιβαρύνονται τόσο οι καταναλωτές όσο και ο κλάδος επιδιώκοντας την κινητικότητά τους σε ολόκληρη την ΕΕ, προβλήματα τα οποία παρεμποδίζουν την ανάπτυξη και υπονομεύουν την ευελιξία της οικονομίας.

5. Στόχοι

Ο γενικότερος στόχος της πρωτοβουλίας αυτής είναι η δημιουργία αποτελεσματικής και ανταγωνιστικής ενιαίας αγοράς (άρθρο 114 παράγραφος 1 της Συνθήκης), με υψηλό επίπεδο προστασίας των καταναλωτών (άρθρο 114 παράγραφος 3 της Συνθήκης), η οποία προωθεί την ισορροπημένη οικονομική ανάπτυξη και ενισχύει την οικονομική ένταξη. Οι στόχοι της παρούσας εκτίμησης επιπτώσεων παρουσιάζονται στον παρακάτω πίνακα.

Γενικοί

· Ενίσχυση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών · Διεύρυνση των επιλογών του καταναλωτή όσον αφορά τόσο την ποιότητα των διαθέσιμων προϊόντων όσο και τη μείωση των τιμών · Διευκόλυνση της οικονομικής ένταξης και, ως εκ τούτου, της κινητικότητας των πελατών · Διευκόλυνση της διασυνοριακής δραστηριότητας των παρόχων υπηρεσιών λογαριασμών πληρωμών · Διασφάλιση ίσων όρων ανταγωνισμού μεταξύ των φορέων της αγοράς

Ειδικοί || Επιχειρησιακοί

Πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες λογαριασμών

Διευκόλυνση της πρόσβασης σε βασικές υπηρεσίες λογαριασμών (να μην υποχρεούνται όλοι να διαθέτουν λογαριασμό πληρωμών) || § Μείωση του αριθμού των Ευρωπαίων που δεν χρησιμοποιούν τραπεζικές υπηρεσίες κατά 6,4 εκατομμύρια έως το 2020[29] § Διασφάλιση της πρόσβασης σε όλους τους βασικούς τρόπους πληρωμής για όλους τους καταναλωτές με βασικούς λογαριασμούς πληρωμών § Διευκόλυνση της διασυνοριακής πρόσβασης στις βασικές τραπεζικές υπηρεσίες για 3,5 εκατομμύρια καταναλωτές έως το 2020[30] § Βελτίωση της ενημέρωσης των καταναλωτών σχετικά με τους βασικούς λογαριασμούς πληρωμών

Παρουσίαση και εύκολη σύγκριση των τραπεζικών τελών

Διασφάλιση ότι οι καταναλωτές της ΕΕ λαμβάνουν σαφείς, πλήρεις και συγκρίσιμες πληροφορίες σχετικά με τα τραπεζικά τέλη || § Οι καταναλωτές είναι σε θέση να κατανοήσουν τις προσφορές των τραπεζών και να αξιολογήσουν τη σχέση ποιότητας/τιμής § Οι προσφορές σχετικά με τους λογαριασμούς πληρωμής μπορούν να συγκριθούν εύκολα § Παροχή βοήθειας στους καταναλωτές, ώστε να επιλέξουν την προσφορά που ανταποκρίνεται καλύτερα στις ανάγκες τους § Απόκτηση καλύτερης επίγνωσης από τους καταναλωτές σχετικά με τα τέλη με τα οποία επιβαρύνονται στην πραγματικότητα § Μείωση της επιβάρυνσης του καταναλωτή για την αλλαγή λογαριασμού

Αλλαγή λογαριασμού πληρωμών

Διασφάλιση ότι οι καταναλωτές της ΕΕ μπορούν να αλλάξουν λογαριασμό πληρωμών εύκολα και έγκαιρα || § Η διαδικασία της αλλαγής πρέπει να διεξάγεται ομαλά και εύκολα § Παροχή κατάλληλης βοήθειας και πληροφόρησης στους καταναλωτές σχετικά με τη διαδικασία της αλλαγής § Μείωση του αριθμού εσφαλμένα ή μη διαβιβασμένων πληρωμών κατά τη διάρκεια της διαδικασίας αλλαγής σε κάτω του 5% των επαναλαμβανόμενων συναλλαγών § Μείωση των άμεσων οικονομικών επιβαρύνσεων για τον καταναλωτή που προκύπτουν από την αλλαγή § Η διαδικασία της αλλαγής δεν πρέπει να υπερβαίνει τις 14 ημέρες § Αύξηση της κινητικότητας των χρηστών λογαριασμών πληρωμών

6. Ανάγκη για ανάληψη δράσης σε επίπεδο ΕΕ

Εφόσον οι λογαριασμοί πληρωμών αποτελούν το προϊόν χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών που είναι πιθανότερο να αγοράσει κάποιος σε άλλη χώρα[31], η εξεύρεση κατάλληλων λύσεων για τα προαναφερθέντα προβλήματα είναι καθοριστικής σημασίας. Οι συνέπειες της αδράνειας είναι σοβαρές και περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, την αναστολή της ανάπτυξης μιας πλήρως λειτουργικής εσωτερικής αγοράς, με σημαντικές επιπτώσεις για τους καταναλωτές, τις επιχειρήσεις και την ευρύτερη οικονομία.

Οι πρωτοβουλίες ρύθμισης και αυτορρύθμισης που παρουσιάζονται στην ενότητα 2 ανωτέρω έχουν αποτύχει. Παρά τις δημόσιες ανακοινώσεις σύμφωνα με τις οποίες βρισκόταν σε εξέλιξη η επανεξέταση των αγορών των τραπεζικών λογαριασμών[32], δεν υπάρχει καμία, ή σχεδόν καμία πρωτοβουλία σε εθνικό επίπεδο για τη βελτίωση της κατάστασης. Η Επιτροπή έχει δεσμευθεί να αναλάβει δράση σε περίπτωση που αυτές οι πρωτοβουλίες αποτύχουν.

Σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, η ΕΕ δύναται να αναλάβει δράση μόνον εφόσον είναι αδύνατη η επίτευξη των επιδιωκόμενων στόχων μόνον από τα κράτη μέλη. Παρόλο που μια παρέμβαση της ΕΕ δεν μπορεί ενδεχομένως να αντιμετωπίσει εύκολα ορισμένα από τα πιο ακαθόριστα χαρακτηριστικά της διασυνοριακής χρήσης των τραπεζικών υπηρεσιών, όπως η γλώσσα ή η απόσταση, θεωρείται ωστόσο δικαιολογημένη για την επίτευξη των καθορισμένων στόχων για διάφορους λόγους:

Βελτίωση της εύρυθμης λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς και αποφυγή της στρέβλωσης του ανταγωνισμού στον τομέα των λιανικών τραπεζικών υπηρεσιών

Η πρωτοβουλία σε επίπεδο ΕΕ θα αντιμετωπίσει με βέλτιστο τρόπο τους παράγοντες που παρεμποδίζουν την άσκηση των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων ή αυξάνουν το κόστος των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων σε άλλο κράτος μέλος σε σχέση με εκείνο με το οποίο επιβαρύνονται οι εγχώριοι πάροχοι. Με τον τρόπο αυτόν, θα μεγιστοποιηθεί το κέρδος ως προς την αποδοτικότητα, θα αποτραπεί η δημιουργία νέων φραγμών και θα ενισχυθεί η χρηματοπιστωτική αγορά λιανικής. Οι άνισοι όροι ανταγωνισμού μεταξύ των φορέων της αγοράς, που ισχύουν επί του παρόντος, συντελούν στη μείωση της ανταγωνιστικής αντιπαλότητας και την απώλεια ευκαιριών. Το πρόβλημα αυτό επιδεινώνεται από την περιορισμένη κινητικότητα των πελατών και τους αναποτελεσματικούς μηχανισμούς αλλαγής λογαριασμού, που δυσχεραίνουν την εύρεση νέων πελατών από τους νεοεισερχόμενους στην αγορά. Η δράση ή η αδράνεια από την πλευρά των κρατών μελών σε μεμονωμένο επίπεδο μπορεί να καταλήξει στον καθορισμό διαφόρων σειρών κανόνων, συντελώντας στη δημιουργία μη ανταγωνιστικών αγορών και άνισων επιπέδων προστασίας των καταναλωτών στην ΕΕ. Τέλος, απαιτείται κοινή προσέγγιση, προκειμένου να προσδιοριστούν οι απαιτήσεις σχετικά με την παρουσίαση των τραπεζικών τελών κατά τρόπο ώστε να είναι δυνατή η μεταξύ τους σύγκριση, η οποία να καλύπτει τόσο τις εγχώριες όσο και τις διασυνοριακές αγορές, καθώς τα μεμονωμένα πρότυπα που εστιάζονται μόνον στη διασυνοριακή δραστηριότητα ενδέχεται να προκαλέσουν περαιτέρω κατακερματισμό των εγχώριων αγορών.

Ενίσχυση της θέσης των καταναλωτών, δίνοντάς τους τη δυνατότητα να προβαίνουν σε επιλογές κατόπιν ενημέρωσης και να επωφελούνται πλήρως από την ενιαία αγορά

Τα εντοπισθέντα προβλήματα λειτουργούν εις βάρος των καταναλωτών, καθώς μειώνουν την εμπιστοσύνη τους, αυξάνουν το κόστος και περιορίζουν την κινητικότητά τους, τόσο σε εγχώριο όσο και σε διασυνοριακό επίπεδο. Συνεπώς, ζημιώνουν το σύνολο της κοινωνίας. Σε μια ανταγωνιστική ενιαία αγορά, που λειτουργεί αποτελεσματικά, με υψηλό επίπεδο προστασίας των καταναλωτών, όλοι οι πολίτες της ΕΕ θα έχουν στη διάθεσή τους όλα τα αναγκαία εργαλεία για να αναζητούν το καλύτερο προϊόν για την εξυπηρέτηση των αναγκών τους, οπουδήποτε στην ΕΕ.

Παροχή πρόσβασης στις απαραίτητες υπηρεσίες σε όλους τους Ευρωπαίους πολίτες, καθώς και της δυνατότητας να επωφεληθούν από την ενιαία αγορά μέσω της προώθησης της οικονομικής και χρηματοοικονομικής ένταξης

Εάν δεν αναληφθεί δράση σε ενωσιακό επίπεδο, θα είναι δύσκολο να επωφεληθούν όλοι οι πολίτες της ΕΕ από τα πλεονεκτήματα της ενιαίας αγοράς. Οι ίσοι όροι ανταγωνισμού σε επίπεδο ΕΕ θα βοηθήσουν τους καταναλωτές να αποκομίσουν όλα τα οφέλη της ενοποίησης του ευρωπαϊκού χρηματοπιστωτικού τομέα, διευκολύνοντας την οικονομική ένταξη και δίνοντας σε όλους τους καταναλωτές τη δυνατότητα να επωφεληθούν πλήρως από την εσωτερική αγορά (π.χ. με τη συμμετοχή τους στο ηλεκτρονικό εμπόριο και, κατά συνέπεια, στην ψηφιακή αγορά και με τη θέση, μεταξύ άλλων, στη διάθεσή τους πιο ανταγωνιστικών διασυνοριακών προϊόντων και υπηρεσιών). Η πρόσβαση στις βασικές υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένων των βασικών υπηρεσιών λογαριασμών[33], συμβάλλει στις στρατηγικές ενεργού ένταξης, οι οποίες στοχεύουν στην επανένταξη των ατόμων που είναι πιο απομακρυσμένα από την αγορά εργασίας. Συνεπώς, εντάσσεται στο πλαίσιο της υλοποίησης των δράσεων της ευρωπαϊκής πλατφόρμας για την καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού, η οποία αποτελεί μια από τις εμβληματικές πρωτοβουλίες της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», που στοχεύει στην επίτευξη της ανάπτυξης στην ΕΕ χωρίς αποκλεισμούς.

Μια πρωτοβουλία βάσει του άρθρου 114 της ΣΛΕΕ αναμένεται να συμβάλει στην επίτευξη του στόχου της εδραίωσης και της ομαλής λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς, με υψηλό επίπεδο προστασίας των καταναλωτών, καθώς επίσης και στην αποφυγή της στρέβλωσης του ανταγωνισμού στον τομέα των λιανικών τραπεζικών υπηρεσιών. Η πρωτοβουλία αυτή συνάδει με τις αρχές τις επικουρικότητας και της αναλογικότητας, καθώς είναι σαφές ότι οι επιδιωκόμενοι στόχοι δεν μπορούν να επιτευχθούν μεμονωμένα από τα κράτη μέλη. Με βάση τα ανωτέρω, η παρέμβαση της ΕΕ στον τομέα των λογαριασμών πληρωμών θεωρείται δικαιολογημένη.

7. Επιλογές πολιτικής, ανάλυση των επιπτώσεων και σύγκριση

Στους κατωτέρω πίνακες παρουσιάζονται συνοπτικά οι επιλογές πολιτικής. Επισημαίνονται οι προτιμώμενες επιλογές.

7.1 Πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες λογαριασμών

Επιλογή || Σύνοψη

1 || Καμία ανάληψη δράσης σε επίπεδο ΕΕ

2 || Διασφάλιση της εφαρμογής των διατάξεων της σύστασης.

3 || Τροποποίηση των διατάξεων της σύστασης σε σχέση με τους δικαιούχους A: Καθιέρωση καθολικού δικαιώματος σε βασικό λογαριασμό πληρωμών B: Καθιέρωση δικαιώματος σε βασικό λογαριασμό πληρωμών για τους μόνιμους κατοίκους Γ: Καθιέρωση δικαιώματος σε βασικό λογαριασμό πληρωμών για τους μη μόνιμους κατοίκους που διαθέτουν δεσμούς με τη χώρα στην οποία επιθυμούν να ανοίξουν λογαριασμό

4 || Βελτίωση των χαρακτηριστικών του βασικού λογαριασμού πληρωμών A: Διεύρυνση του καταλόγου των βασικών υπηρεσιών, ώστε να περιλαμβάνονται οι διαδικτυακές τραπεζικές υπηρεσίες και οι αγορές μέσω του Διαδικτύου B: Διεύρυνση του καταλόγου των βασικών υπηρεσιών, ώστε να περιλαμβάνεται μια μικρή διευκόλυνση υπερανάληψης ή ταμειακή διευκόλυνση Γ: Καθορισμός ενός ελάχιστου υπολοίπου λογαριασμού που δεν μπορεί να δεσμευθεί Δ: Διασφάλιση ότι τα χαρακτηριστικά του λογαριασμού πληρωμών δεν εισάγουν διακρίσεις.

Είναι εξαιρετικά σημαντικό να εξασφαλιστεί η πρόσβαση σε βασικό λογαριασμό πληρωμών για όλους τους πολίτες, και κυρίως τους ιδιαίτερα ευάλωτους. Η εφαρμογή της επιλογής 2 θα είναι η πιο αποτελεσματική τόσο για τους μόνιμους όσο και τους μη μόνιμους κατοίκους. Υποτίθεται ότι οι επιλογές 4Α, Β και Γ θα προσελκύσουν ορισμένους πελάτες που δεν χρησιμοποιούν τραπεζικές υπηρεσίες και θα βελτιώσουν την πρόσβαση σε διαφορετικά μέσα πληρωμής, καθώς καθεμία από τις επιλογές αυτές προβλέπει ένα επιπλέον χαρακτηριστικό λογαριασμού. Η επιλογή 4Α έχει τις περισσότερες πιθανότητες να προσελκύσει επιπλέον πελάτες, ενώ η επιλογή 4Δ πρόκειται επίσης να προσελκύσει πολλούς πελάτες που δεν χρησιμοποιούν τραπεζικές υπηρεσίες, και ιδιαίτερα μετακινούμενους πελάτες, δεδομένου ότι παρέχει τη δυνατότητα χρήσης του λογαριασμού με τον ίδιο τρόπο σε όλη την ΕΕ. Ο συνδυασμός των επιλογών 2, 4Α και 4Δ είναι ο πλέον αποτελεσματικός για την αντιμετώπιση των προβλημάτων που παρατηρούνται στην αγορά και την επίτευξη των καθορισμένων στόχων. Οι επιλογές 4Α και 4Δ συνάδουν με τις συστάσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που έχουν ως εξής: «Η νομοθεσία πρέπει να επιτρέπει στους χρήστες βασικού λογαριασμού πληρωμών να πραγματοποιούν κάθε αναγκαία συναλλαγή πληρωμών, όπως είναι η λήψη εσόδων ή επιδομάτων, η πληρωμή λογαριασμών ή φόρων και η αγορά αγαθών και υπηρεσιών, τόσο άμεσα όσο και από απόσταση με τη χρήση των καθιερωμένων συστημάτων του κράτους μέλους.»[34].

7.2 Παρουσίαση και εύκολη σύγκριση των τραπεζικών τελών

Επιλογή || Σύνοψη

1 || Καμία ανάληψη δράσης σε επίπεδο ΕΕ

2 || Καθιέρωση καθορισμένου τιμοκαταλόγου στο πλαίσιο των διαδικασιών ανοίγματος λογαριασμού. Οι προμήθειες και τα έξοδα που είναι κοινά για όλα τα κράτη μέλη θα πρέπει να προσδιοριστούν σε επίπεδο ΕΕ και να συμπληρωθούν σε εθνικό επίπεδο, ώστε να καλύπτονται τα 20 πιο αντιπροσωπευτικά τέλη ή τουλάχιστον το 80% των βασικών επιβαρύνσεων.

3 || Καθιέρωση της απαίτησης να δημιουργηθούν γλωσσάρια ορολογίας σχετικά με τις τραπεζικές προμήθειες και έξοδα A: Μη εναρμονισμένη ορολογία B: Δεν βασίζεται σε πλήρως εναρμονισμένη ορολογία

4 || Καθιέρωση υποχρέωσης να δημιουργηθούν ανεξάρτητοι δικτυακοί τόποι για τη σύγκριση των τραπεζικών τελών σε επίπεδο κράτους μέλους A: ένας και μόνος επίσημος δικτυακός τόπος σε κάθε κράτος μέλος B: Δικτυακοί τόποι εγκεκριμένοι με βάση σύστημα διαπίστευσης

5 || Καθιέρωση υποχρέωσης να παρέχονται αντιπροσωπευτικά παραδείγματα σχετικά με το κόστος που προκύπτει από την τήρηση λογαριασμού πληρωμών A: Τα αντιπροσωπευτικά παραδείγματα παρέχονται από τις ίδιες τις τράπεζες B: Τα αντιπροσωπευτικά παραδείγματα καθορίζονται από τα κράτη μέλη

6 || Δημιουργία προφίλ χρήσης πελατών και παροχή προσομοίωσης κόστους στους μελλοντικούς κατόχους προσωπικού τρέχοντος λογαριασμού A: Τα προφίλ πελατών δημιουργούνται από τις ίδιες τις τράπεζες B: Τα προφίλ πελατών καθορίζονται από τα κράτη μέλη

7 || Καθιέρωση ενωσιακών τυποποιημένων εντύπων για την εκ των προτέρων πληροφόρηση σχετικά με τα τραπεζικά τέλη

8 || Καθιέρωση υποχρέωσης των τραπεζών να παρέχουν εκ των υστέρων πληροφόρηση για τα τέλη με τα οποία επιβαρύνονται οι πελάτες

9 || Καθιέρωση ενωσιακών τυποποιημένων εντύπων για την εκ των υστέρων πληροφόρηση σχετικά με τα τραπεζικά τέλη

Η επιλογή 2 καθιστά υποχρεωτική την παροχή καταλόγων σχετικά με τα τέλη τήρησης λογαριασμού. Οι κατάλογοι θα μπορούσαν να καταρτιστούν σε ενωσιακό επίπεδο και να συμπληρωθούν σε εθνικό επίπεδο, με χρήση τυποποιημένης ορολογίας. Με τον τρόπο αυτόν, θα διευκολυνθεί η σύγκριση των διαφόρων προσφορών και θα δοθεί στους καταναλωτές η δυνατότητα να ελέγχουν, να κατανοούν και να συγκρίνουν τα τραπεζικά τέλη. Η εφαρμογή της επιλογής αυτής θα συμβάλει στον ισότιμο ανταγωνισμό μεταξύ των διαφόρων παρόχων που δραστηριοποιούνται στην αγορά, καθώς όλοι οι πάροχοι της ΕΕ θα πρέπει να συμμορφωθούν με τις ίδιες απαιτήσεις. Η επιλογή 8 θεωρείται αποτελεσματική, ιδίως εάν συνδυαστεί με την επιλογή 2, εφόσον καθιστά υποχρεωτική την παροχή εκ των υστέρων πληροφόρησης για τα ίδια στοιχεία τραπεζικών τελών, γεγονός που θα δώσει στους καταναλωτές τη δυνατότητα να κατανοήσουν τα τραπεζικά τέλη που τους επιβάλλονται και να προβούν στις σωστές επιλογές. Χάρη στην πληροφόρηση που παρέχεται με τις επιλογές 2 και 8, η επιλογή 4Β (διαδικτυακό εργαλείο σύγκρισης) συντελεί στη μείωση του κόστους αναζήτησης και αλλαγής λογαριασμού για τον καταναλωτή και του επιτρέπει να συγκρίνει τις διάφορες προσφορές λογαριασμού. Η επιλογή 4Β θεωρείται πιο αποτελεσματική για τα κράτη μέλη απ’ ότι η 4Α, επειδή δεν υποχρεώνει τα κράτη μέλη να δημιουργήσουν νέο δικτυακό τόπο, αλλά ενισχύει τους υπάρχοντες δικτυακούς τόπους.

7.3 Αλλαγή λογαριασμού πληρωμών

Επιλογή || Σύνοψη

1 || Καμία ανάληψη δράσης σε επίπεδο ΕΕ

2 || Διασφάλιση της τήρησης των κοινών αρχών από τις υπηρεσίες αλλαγής λογαριασμού

3 || Βελτίωση της αποτελεσματικότητας των κοινών αρχών A: Βελτίωση των ισχυουσών κοινών αρχών σε εθνικό επίπεδο B: Διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής των βελτιωμένων κοινών αρχών, ώστε να περιλαμβάνεται η διασυνοριακή αλλαγή λογαριασμού σε ολόκληρη την ΕΕ

4 || Καθιέρωση αυτόματης υπηρεσίας επαναδιευθέτησης για όλες τις εισπράξεις και τις πληρωμές A: Σε εγχώριο επίπεδο B: Σε επίπεδο ΕΕ

5 || Καθιέρωση της δυνατότητας μεταφοράς του λογαριασμού πληρωμών A: Σε εγχώριο επίπεδο B: Σε επίπεδο ΕΕ

Ο συνδυασμός των επιλογών 3Β και 5Β θεωρείται ο πιο αποτελεσματικός σε μακροπρόθεσμο επίπεδο. Η εφαρμογή του συνδυασμού θα αποτελέσει ένα αποτελεσματικό βήμα προς την επίτευξη μιας πιο ολοκληρωμένης εσωτερικής αγοράς, που να λειτουργεί ομαλά. Ωστόσο, θα πρέπει να διερευνηθούν περαιτέρω οι τεχνικές δυνατότητες, αλλά και οι κίνδυνοι που σχετίζονται με την εφαρμογή της επιλογής 5Β. Για τον σκοπό αυτόν, θα πρέπει να δοθεί εντολή στην Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών να διενεργήσει περαιτέρω αναλύσεις προκειμένου να βρεθεί ένας τεχνικά εφικτός και αποτελεσματικός τρόπος εφαρμογής της εντός ορισμένου χρονικού διαστήματος. Επί του παρόντος, η προτιμώμενη επιλογή είναι η 3Β.

8. Η δέσμη επιλογών πολιτικής

Το σκεπτικό για την επιλογή μιας «δέσμης» επιλογών πολιτικής, οι οποία να καλύπτει τους τρεις τομείς που διερευνώνται στην παρούσα εκτίμηση επιπτώσεων, συνδέεται αποκλειστικά και κατά βάση με τους γενικούς στόχους. Μόνον μέσω ενός συνδυασμού δράσεων και τους τρεις τομείς θα καταστεί δυνατή η καθιέρωση του δικαιώματος των πολιτών της ΕΕ σε βασικό λογαριασμό πληρωμών, η καθιέρωση κοινών προτύπων για τη διασφάλιση της διαφάνειας και της συγκρισιμότητας των τελών των τραπεζικών λογαριασμών και η διευκόλυνση της (διασυνοριακής) μεταφοράς λογαριασμών. Στην εκτίμηση επιπτώσεων εξετάζονται τέσσερις δέσμες με ομαδοποίηση επιλογών πολιτικής που αντικατοπτρίζουν διαφορετικά επίπεδα ενωσιακής παρέμβασης. Η προκύπτουσα προτιμώμενη δέσμη περιλαμβάνει τις προτιμώμενες ομάδες επιλογών πολιτικής για καθέναν από τους τρεις τομείς που εξετάζονται ανωτέρω στην ενότητα 7. Πέρα από όλες τις αξιολογηθείσες επιλογές, θεωρείται ότι η συγκεκριμένη δέσμη επιλογών θα ενισχύσει με τον καλύτερο τρόπο τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, θα διασφαλίσει υψηλό επίπεδο ισοδύναμης προστασίας των καταναλωτών για όλους τους πολίτες της ΕΕ και θα προωθήσει την οικονομική ανάπτυξη, παράλληλα με τη μεγαλύτερη οικονομική ένταξη.

Μια δέσμη επιλογών που θα παρέλειπε έστω και ένα από αυτά τα στοιχεία θα ενείχε τον κίνδυνο να δημιουργηθεί μια ενιαία αγορά στην οποία δεν θα είχαν πρόσβαση όλοι οι πολίτες της ΕΕ, επιδεινώνοντας περαιτέρω τον κατακερματισμό της αγοράς, διακυβεύοντας τον ανταγωνισμό και περιορίζοντας την αύξηση της αποδοτικότητας.

9. Σωρευτικές επιπτώσεις

Στους τρεις κατωτέρω πίνακες παρουσιάζεται αναλυτική επισκόπηση του κόστους και των οφελών που προκύπτουν από τις προτιμώμενες επιλογές σε καθέναν από τους τρεις τομείς. Αναμένεται ότι διάφορα είδη επιβαρύνσεων που προκύπτουν από την προτιμώμενη ομάδα επιλογών για τα πιστωτικά ιδρύματα και τα κράτη μέλη θα έχουν σωρευτικό χαρακτήρα (π.χ. αναβάθμιση των πληροφοριακών συστημάτων και αθροιστικές τακτικές επιβαρύνσεις για το επιπρόσθετο προσωπικό που είναι αναγκαίο για τη συμμόρφωση). Η μεθοδολογία για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των επιλογών λαμβάνει υπόψη τις ποσοτικοποιημένες και μη επιβαρύνσεις και τα οφέλη για τους ενδιαφερομένους, όπως περιγράφεται στην παρούσα ενότητα.

Συνολικό κόστος για την ΕΕ (εκατ. ευρώ / έτος) || Επιλογή 2 || Επιλογή 4(Α) || Επιλογή 4(Δ)

Καταναλωτής: || 108-542 || 22-108 || 22-108

Εφάπαξ κόστος || 0 || 0 || 0

Τακτικές ετήσιες επιβαρύνσεις || 108-542 || 22-108 || 22-108

Πάροχος υπηρεσιών πληρωμών: || 71-356 || 15-74 || 19-94

Εφάπαξ κόστος || δεν υπάρχει || 0 || 0

Τακτικές ετήσιες επιβαρύνσεις || 71-356 || 15-74 || 19-94

Κράτος μέλος: || 3,02 || 0 || 0,38

Εφάπαξ κόστος || 1,13 || 0 || 0,14

Τακτικές ετήσιες επιβαρύνσεις || 1,89 || 0 || 0,24

Επιχείρηση: || 0 || 0 || 0

Πρόσβαση σε βασικό λογαριασμό πληρωμών

Συνολικά οφέλη για την ΕΕ (εκατ. ευρώ / έτος) || Επιλογή 2 || Επιλογή 4(Α) || Επιλογή 4(Δ)

Καταναλωτής: || 542-2711 || 236-1179 || 68-339

Εφάπαξ οφέλη || Μη ποσοτικοποιήσιμα

Τακτικά ετήσια οφέλη || 542-2711 || 236-1179 || 68-339

Πάροχος υπηρεσιών πληρωμών: || 18-89 || 2-11 || -1,8 έως -9

Τακτικά ετήσια οφέλη || 18-89 || 2-11 || -1,8 έως -9

Κράτος μέλος: || 18-89 || 2-11 || 2-11

Εφάπαξ οφέλη || Μη ποσοτικοποιήσιμα

Τακτικά ετήσια οφέλη || 18-89 || 2-11 || 2-11

Επιχειρήσεις || 32-160 || 16-80 || 4-20

Τακτικά ετήσια οφέλη || 32-160 || 16-80 || 4-20

Συνολικά οφέλη για την ΕΕ (σε εκατ. ευρώ για την περίοδο 2013-2022) || Επιλογή 3Β

Καταναλωτής: Αλλαγή συμπεριφοράς σχετικά με την αλλαγή λογαριασμού Μείωση άμεσου/έμμεσου κόστους Πιστωτικό ίδρυμα: Εξοικονόμηση κόστους σε διασυνοριακό επίπεδο Επιχειρηματικές ευκαιρίες || 3 655,4 Οριακή Μη ποσοτικοποιήσιμη

Συνολικό κόστος για την ΕΕ (σε εκατ. ευρώ) ||

Πιστωτικό ίδρυμα: εφάπαξ σε τακτική βάση Κράτος μέλος: εφάπαξ σε τακτική βάση || 67 – 129 2 041 – 2 649 3 19

Ευκολία σύγκρισης των τραπεζικών τελών και απαιτήσεις σχετικά με την παρουσίαση Αλλαγή λογαριασμού πληρωμών

Συνολικά οφέλη για την ΕΕ (σε εκατ. ευρώ για την περίοδο 2013-2022) || Επιλογή 2 || Επιλογή 4.Β || Επιλογή 8

Οφέλη για τους καταναλωτές: Αλλαγή συμπεριφοράς σχετικά με την αλλαγή λογαριασμού Καλύτερη διαχείριση λογαριασμού Πιστωτικό ίδρυμα: Εξοικονόμηση κόστους σε διασυνοριακό επίπεδο Επιχειρηματικές ευκαιρίες || 584,87 Μη ποσοτικοποιήσιμη || 731,08 Μη ποσοτικοποιήσιμη || 1 462,16 2 702,57 Μη ποσοτικοποιήσιμη

Συνολικό κόστος για την ΕΕ (σε εκατ. ευρώ για την περίοδο 2013-2022) || || ||

Πιστωτικό ίδρυμα: εφάπαξ σε τακτική βάση Κράτος μέλος: εφάπαξ σε τακτική βάση || 95,95-163,03 183,17-245,40 0,05-0,08 0,06-1,17 || 0,32-0,65 4,77-9,53 0,36-0,66 3,48-6,74 || 192,42-326,31 260,37-492,45 0,07-0,11 0,81-1,59

Από την αξιολόγηση του προτιμώμενου μέσου πολιτικής προέκυψε ότι θα ήταν καλύτερο να εφαρμοστεί ένα δεσμευτικό μέσο για όλους τους τομείς. Η εκτίμηση αυτή δεν μεταβάλλει τον τρόπο με τον οποίο ομαδοποιούνται οι προτιμώμενες επιλογές. Σε σωρευτική βάση, οι τρεις ομάδες των προτιμώμενων επιλογών είναι συμπληρωματικές μεταξύ τους και δεν οδηγούν σε διαφορετικές επιπτώσεις.

Η δέσμη των προτιμώμενων επιλογών θα αλλάξει ουσιαστικά την κατάσταση για τους καταναλωτές. Τα μέτρα σχετικά με την πρόσβαση θα μειώσουν τον αριθμό των πολιτών που δεν χρησιμοποιούν τραπεζικές υπηρεσίες, συντελώντας ταυτόχρονα στη δημιουργία μιας πλήρως λειτουργικής, αποδοτικής και ανταγωνιστικής εσωτερικής αγοράς στον τομέα των λογαριασμών πληρωμών. Οι καταναλωτές θα αποκομίσουν τα εξής οφέλη: βελτίωση της πρόσβασης στα χρηματικά ποσά τους, ανεξάρτητα από το πού βρίσκονται, αυξημένο επίπεδο ασφαλείας χάρη στη μείωση των συναλλαγών με μετρητά, περισσότερες επιλογές προϊόντων και υπηρεσιών για τα οποία απαιτείται ηλεκτρονική πληρωμή, ευκολότερη πρόσβαση στην απασχόληση και στις υπηρεσίες διαμονής και μείωση της αίσθησης χρηματοπιστωτικού, οικονομικού και κοινωνικού αποκλεισμού. Η ισχυρή θετική επίδραση στην εμπιστοσύνη των καταναλωτών θα ενισχύσει τη ζήτηση για τους λογαριασμούς πληρωμών και θα ενθαρρύνει την κινητικότητα των καταναλωτών τόσο σε εθνικό όσο και σε διασυνοριακό επίπεδο.

Στα αναμενόμενα αποτελέσματα του ανταγωνισμού περιλαμβάνεται η οικονομική αποδοτικότητα για τα πιστωτικά ιδρύματα (καθώς θα μπορούσαν να εφαρμόσουν τα ίδια συστήματα πληροφορικής, τις ίδιες διαδικασίες, τα ίδια προγράμματα κατάρτισης του προσωπικού, κ.λπ. σε όλα τα κράτη μέλη όπου δραστηριοποιούνται, με αποτέλεσμα οικονομίες κλίμακας), η διευκόλυνση της εισόδου στην αγορά για τους παρόχους του εξωτερικού και το μεγαλύτερο δυναμικό επέκτασης στην αγορά για τους ανταγωνιστικούς παρόχους. Στα μη ποσοτικοποιήσιμα οφέλη για τα πιστωτικά ιδρύματα περιλαμβάνονται τα εξής: ενίσχυση της βάσης των πελατών στους οποίους μπορούν να προωθήσουν και άλλα προϊόντα (π.χ. ασφάλιση κατοικίας), μείωση του κόστους και του κινδύνου που προκύπτει από τις πληρωμές σε μετρητά και τα οφέλη που προκύπτουν από τη συνεισφορά στο κεφάλαιο και τη χρηματοδότηση.

Παρά το γεγονός ότι οι προτιμώμενες επιλογές πολιτικής συνεπάγονται οικονομικές επιβαρύνσεις για τα πιστωτικά ιδρύματα, ο συνολικός αντίκτυπός τους κινείται σε λογικά επίπεδα. Σε βραχυπρόθεσμο επίπεδο, αναμένεται ότι το κόστος –ή τουλάχιστον το ποσοτικά προσδιορίσιμο κόστος– με το οποίο θα επιβαρυνθούν οι πάροχοι θα υπερβεί τα οφέλη. Το κόστος αυτό περιορίζεται από διάφορους παράγοντες. Πρώτον, ορισμένες επιλογές πολιτικής εφαρμόζονται ήδη σε αρκετά κράτη μέλη. Δεύτερον, αναμένεται ότι θα δημιουργηθούν σημαντικές συνέργειες μεταξύ των διαφόρων επιλογών πολιτικής (π.χ. προσαρμογή των πληροφοριακών συστημάτων, εσωτερική επικοινωνία και κατάρτιση του προσωπικού). Τρίτον, οι πάροχοι θα έχουν τη δυνατότητα να καλύψουν το κόστος αυτό, μέσω της προσαρμογής των τιμών που εφαρμόζουν στους λογαριασμούς πληρωμών. Τέταρτον, όσο περισσότεροι λογαριασμοί ανοίγονται με την πάροδο του χρόνου, τόσο θα μειώνεται το επιπρόσθετο κόστος της πρόσβασης, της αλλαγής λογαριασμού και της διαφάνειας.

Τα κράτη μέλη και η κοινωνία στο σύνολό της θα ωφεληθούν από τη μείωση των επιβαρύνσεων για την καταβολή εισφορών κοινωνικής ασφάλισης και την καταπολέμηση της απάτης σχετικά με τις παροχές και τη φορολογία. Γενικότερα, η προώθηση των ανταγωνιστικών τραπεζικών αγορών αναμένεται ότι θα βελτιώσει την αποδοτικότητα της ενιαίας αγοράς, η οποία είναι εξαιρετικά πολύτιμη σε καιρούς οικονομικής κρίσης. Τα οφέλη αυτά αλληλοενισχύονται, ενώ βελτιώνουν και ενισχύουν παράλληλα την εμπιστοσύνη των καταναλωτών, συντελώντας με αυτόν τον τρόπο στην τόνωση της ανάπτυξης.

Η παρούσα πρόταση δεν έχει επιπτώσεις στον προϋπολογισμό της ΕΕ, ούτε στον προϋπολογισμό των οργανισμών της ΕΕ. Η παρούσα δέσμη επιλογών θα επιφέρει σημαντικά οφέλη για τις επιχειρήσεις της ΕΕ. Υπάρχουν πολύ λίγες πιθανότητες να προκύψουν επιβαρύνσεις, ενώ οι επιχειρήσεις θα μπορούσαν να επωφεληθούν σε σημαντικό βαθμό από τη βελτίωση της πρόσβασης σε λογαριασμούς πληρωμών. Οι προτιμώμενες επιλογές θα δημιουργήσουν τις συνθήκες για τη διεύρυνση της αγοράς για τα προϊόντα και τις υπηρεσίες των επιχειρήσεων. Επιπλέον, οι μηχανισμοί που δεν εισάγουν διακρίσεις και τα διαδικτυακά μέσα σε σχέση με τις υπηρεσίες των λογαριασμών πληρωμών θα μπορούσαν, ενδεχομένως, να συντελέσουν σε αύξηση του διασυνοριακού εμπορίου.

Η κυριότερη διοικητική επιβάρυνση θα προκύψει από την προσαρμογή των εσωτερικών διαδικασιών των πιστωτικών ιδρυμάτων, προκειμένου να καλυφθούν οι απαιτήσεις τόσο για τους καταναλωτές όσο και για τις αρχές. Πρόκειται κυρίως για το κόστος της προσαρμογής των πληροφοριακών συστημάτων και του ενημερωτικού υλικού. Όσον αφορά τα κράτη μέλη, θα πρέπει να αναλάβουν το κόστος της διοργάνωσης και της πραγματοποίησης εκστρατειών ενημέρωσης του κοινού, με στόχο την ενημέρωση των καταναλωτών σχετικά με τα δικαιώματά τους. Όμως, αναμένεται μείωση του διοικητικού φόρτου που επιβαρύνει τους καταναλωτές, καθώς δεν θα απαιτείται πλέον η προσκόμιση τόσων δικαιολογητικών και στοιχείων για το άνοιγμα ενός λογαριασμού.

10. Συμπέρασμα

Η έγκριση μιας δέσμης νομοθετικών μέτρων για τους λογαριασμούς πληρωμών, η οποία λαμβάνει υπόψη τις εθνικές ιδιαιτερότητες, εξασφαλίζοντας παράλληλα την πρόσβαση στις βασικές υπηρεσίες πληρωμών, τη συγκρισιμότητα και τη διαφάνεια των τελών τήρησης λογαριασμού, και διευκολύνει την αλλαγή λογαριασμού πληρωμών, πρόκειται να επιτύχει την υλοποίηση των στόχων που καθορίζονται στην παρούσα εκτίμηση επιπτώσεων και να ανταποκριθεί στα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και στην έκκληση για ανάληψη δράσης, που διατυπώνεται στην Πράξη για την Ενιαία Αγορά IΙ. Η Επιτροπή θα πρέπει να επανεξετάσει την καταλληλότητα και την αποτελεσματικότητα της εν λόγω δέσμης μετά την εφαρμογή της. Η επανεξέταση αυτή θα μπορούσε να συμπεριλάβει δημόσια διαβούλευση, έρευνες εξυπηρέτησης πελατών από εικονικούς πελάτες (mystery shopping) και την ανάλυση των καταγγελιών των καταναλωτών. Θα μελετηθούν επίσης και οι δείκτες, όπως ο αριθμός των καταναλωτών που δεν χρησιμοποιούν τραπεζικές υπηρεσίες, η χρήση των ηλεκτρονικών μεθόδων πληρωμής και ο αριθμός των καταναλωτών που αλλάζουν λογαριασμό.

[1] Ευρωπαϊκή πλατφόρμα για την καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού: ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο για κοινωνική και εδαφική συνοχή [COM(2010) 758], και συνοδευτικό έγγραφο [SEC(2010)1654].

[2] The Common Principles for Bank Account Switching (Κοινές αρχές για την αλλαγή τραπεζικού λογαριασμού), http://www.eubic.org/Position%20papers/2008.12.01%20Common%20Principles.pdf.

[3] Consumer Market Study on the consumers’ experiences with bank account switching with reference to the Common Principles on Bank Account Switching (Μελέτη αγοράς για τους καταναλωτές αγαθών σχετικά με τις εμπειρίες των καταναλωτών ως προς την αλλαγή τραπεζικού λογαριασμού αναφορικά με τις κοινές αρχές αλλαγής λογαριασμού), GfK, Ιανουάριος 2012, Ευρωπαϊκό Γραφείο Ενώσεων Καταναλωτών (BEUC) και εθνικές μελέτες στο Ηνωμένο Βασίλειο, την Ιρλανδία και την Αυστρία.

[4] Σύσταση της Επιτροπής 2011/442/ΕΕ, της 18ης Ιουλίου 2011, 2011/442/ΕΕ, 18.7.2011.

[5] Βέλγιο, Γαλλία και Ιταλία.

[6] COM(2010) 758 και SEC(2010) 1654.

[7] Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου 2010/2278(INI).

[8] Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου 2012/2055(INI).

[9] http://ec.europa.eu/commission_2010-2014/barnier/headlines/news/2012/10/20121003_en.htm.

[10] «Ενιαία αγορά – Πράξη II: Μαζί για μια νέα ανάπτυξη», COM(2012) 573 της 3ης Οκτωβρίου 2012, σελίδα 16.

[11] «Πρόγραμμα εργασίας της Επιτροπής για το 2013», COM(2012) 629 της 23ης Οκτωβρίου 2012, παράρτημα I, σελίδα 5.

[12] Study on the costs and benefits of policy actions in the field of ensuring access to basic account – Final Report (Μελέτη για το κόστος και το όφελος των δράσεων πολιτικής στον τομέα της εξασφάλισης της πρόσβασης σε βασικό λογαριασμό – Τελική έκθεση (CSES, Ιούλιος 2010, σ. 14) και υπολογισμοί με βάση το Special Eurobarometer on Retail Financial Services (Ειδικό Ευρωβαρόμετρο για τις λιανικές χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες) (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Φεβρουάριος 2012).

[13] Ειδικό Ευρωβαρόμετρο για τις λιανικές χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Φεβρουάριος 2012, σ. 31.

[14] Υπολογισμοί των υπηρεσιών της Επιτροπής με βάση τη Eurostat (Measuring Financial Inclusion, The Global Findex Database), την Παγκόσμια Τράπεζα, Απρίλιος 2012, και το Ειδικό Ευρωβαρόμετρο για τις λιανικές χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Φεβρουάριος 2012.

[15] Σύσταση της Επιτροπής 2011/442/ΕΕ, 18.7.2011.

[16] Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου 2012/2055(INI).

[17] Banking services and poorer households (Τραπεζικές υπηρεσίες και φτωχότερα νοικοκυριά), Επιχειρησιακή ομάδα για τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, Δεκέμβριος 2010.

[18] Nothing is free: A survey of the social cost of the main payment instruments in Hungary (Τίποτα δεν είναι δωρεάν: έρευνα του κοινωνικού κόστους των κυριότερων μέσων πληρωμών στην Ουγγαρία), Εθνική Τράπεζα της Ουγγαρίας, σ. 27.

[19] Preparing the monitoring of the impact of the Single European Payments Area (SEPA) on consumers (Προετοιμάζοντας την παρακολούθηση του αντικτύπου του ενιαίου ευρωπαϊκού χώρου πληρωμών σε ευρώ (SEPA) στους καταναλωτές), Van Dijk Management Consultants, 2008.

[20] The Consumer Market Study on the consumers’ experiences with bank account switching with reference to the Common Principles on Bank Account Switching, GfK, Ιανουάριος 2012, και μελέτες του Ευρωπαϊκού Γραφείου Ενώσεων Καταναλωτών (BEUC) και εθνικές μελέτες (Ηνωμένο Βασίλειο, Ιρλανδία και Αυστρία).

[21] http://ec.europa.eu/internal_market/finservices-retail/docs/baeg/switching_principles_en.pdf.

[22] Consumer Market Study on the consumers’ experiences with bank account switching with reference to the Common Principles on Bank Account Switching, GfK, Ιανουάριος 2012.

[23] αυτόθι.

[24] Consumers' views on switching service providers (Απόψεις καταναλωτών για την αλλαγή παρόχων υπηρεσιών), Ευρωβαρόμετρο 243, Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σ. 18.

[25] Πρβλ. υποσημείωση 21. Tarifs et mobilité bancaires: le désolant palmarès des Banques, UFC Que Choisir, 2010· Kontowechsel: Wie funktioniert er?, VKI, Μάρτιος 2010.

[26] ICB Final report recommendations (Συστάσεις της τελικής έκθεσης της ICB – Ανεξάρτητη Επιτροπή για τον τραπεζικό τομέα), ICB, Σεπτέμβριος 2011, σ. 220.

[27] Report on the retail banking sector inquiry (Έκθεση σχετικά με την έρευνα για τον τομέα των λιανικών τραπεζικών υπηρεσιών), SEC(2007) 106, Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 31.1.2007· http://ec.europa.eu/competition/sectors/financial_services/inquiries/sec_2007_106.pdf.

[28] Ορίζεται ως το ποσοστό των πελατών που αλλάζουν πάροχο σε ένα δεδομένο έτος.

[29] Η στρατηγική «Ευρώπη 2020» στοχεύει στη μείωση του αριθμού των ατόμων που πλήττονται από τη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό κατά τουλάχιστον 20 εκατ. έως το 2020 μέσω, μεταξύ άλλων, της βελτίωσης της πρόσβασης σε απαραίτητες υπηρεσίες και της αντιμετώπισης του χρηματοπιστωτικού αποκλεισμού.

http://ec.europa.eu/social/main.jsp?catId=751&langId=el.

[30] αυτόθι.

[31] Πρβλ. υποσημείωση 9.

[32] Πρβλ. υποσημείωση 4.

[33] Μαζί με διάφορες υποστηρικτικές υπηρεσίες, όπως η υγειονομική περίθαλψη, η φύλαξη των παιδιών, η κοινωνική στέγαση ή η δια βίου μάθηση.

[34] Πρβλ. υποσημείωση 15.