5. 3. 88 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ApiS. C 62/7 
II 
(Προπαρασκευαστικές πράξεις) 
ΕΠΙΤΡΟΠΗ 
Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για την έγκριση ενός πρώτου πολυετούς προγράμματος 
(1988-1993) για αγροθιομηχανική έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη με βιοτεχνολογικές μεθόδους 
Eclair 
(European Collaborative Linkage of Agriculture and Industry through Research) 
COM(87) 667 τελικό 
(Υποβληθείσα από την Επητροπή στο Συμβούλιο στις 22 Δεκεμβρίου 1987) 
(88/C 62/08) 
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ, 
Έχοντας υπόψη: 
τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής 
Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 130 ίζ παράγραφος 2, 
σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 
τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, 
Εκτιμώντας: 
ότι το άρθρο 130 Κ της συνθήκης ορίζει ότι το πρόγραμμα 
πλαίσιο θα εφαρμοστεί μέσω ειδικών προγραμμάτων, τα 
οποία περιλαμβάνονται σε καθεμία από τις δράσεις του" 
ότι, με την απόφαση του της 28ης Σεπτεμβρίου 1987 το Συμ­
βούλιο ενέκρινε ένα πρόγραμμα-πλαίσιο κοινοτικής έρευνας 
και τεχνολογικής ανάπτυξης (1987-1991) ('), που προβλέπει 
δράσεις οι οποίες θα εξασφαλίσουν την αξιοποίηση και 
ορθολογική χρήση των βιολογικών πόρων 
ότι οι επιστημονικές δυνατότητες και προϋποθέσεις σχε­
τικά με την ανάπτυξη του αγροβιομηχανικού τομέα είναι 
πολυάριθμες* ότι οι περισσότερο ανταγωνιστικές, σε 
διεθνές επίπεδο, τεχνικές δυνατότητες της Ευρώπης υπάρ­
χουν σε διάφορα κράτη μέλη· ότι θα προκύψει αμοιβαίο 
όφελος από τη συνεργασία που θα αναπτυχθεί μέσω του 
κοινοτικού προγράμματος" 
ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην αξιολόγηση του για το 
υπάρχον δυναμικό της βιοτεχνολογίας στην ευρωπαϊκή βιο­
μηχανία γεωργικών προϊόντων (2), έδωσε έμφαση στο 
γεγονός ότι πρέπει να χρησιμοποιηθεί το δυναμικό αυτό για 
να προωθηθεί μια γεωργική πολιτική με ποιοτικούς στό­
χους, με υψηλή προστιθέμενη αξία, και ότι η Κοινότητα θα 
πρέπει να ενισχύσει τη βιοτεχνολογική έρευνα που απο­
σκοπεί στη βελτίωση εναλλακτικών μορφών παραγωγής 
και/ή στην εξεύρεση νέων 
(') ΕΕ αριθ. L 302 της 24. 10. 1987. 
Ο ΕΕ αριθ. C 76 της 23. 3. 1987, σ. 22. ότι τέτοιου είδους δράσεις αποτελούν ένα φυσικό συμπλή­
ρωμα των κοινοτικών ερευνητικών προγραμμάτων στους 
τομείς της βιοτεχνολογίας και της γεωργίας, που προωθούν 
την εφαρμογή των αποτελεσμάτων τους για την πραγμά­
τωση των κοινωνικών και οικονομικών στόχων της Κοινό­
τητας" 
ότι οι δράσεις για την ανάπτυξη του χώρου που ευρίσκεται 
μεταξύ της γεωργίας και της βιομηχανίας θα μπορούσαν να 
συμβάλουν στην επίλυση μερικών από τα προβλήματα τα 
οποία αντιμετωπίζει σήμερα η γεωργία στην Κοινότητα' 
ότι είναι απαραίτητο να εμπλακούν μικρές και μικρομεσαίες 
επιχειρήσεις όσο γίνεται περισσότερο στο αγροβιομηχα-
νικό τεχνολογικό πρόγραμμα ανάπτυξης με βιοτεχνολογικές 
μεθόδους· 
ότι η Επιστημονική και Τεχνική Επιτροπή Έρευνας 
(CREST) έχει διατυπώσει τη γνώμη της για την πρόταση της 
Επιτροπής, 
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ: 
Άρθρο 1 
Εγκρίνεται ένα πρόγραμμα έρευνας και ανάπτυξης της 
Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας στον τομέα της αγρο-
βιομηχανικής ανάπτυξης με βιοτεχνολογικές μεθόδους, με 
τη μορφή που εκτίθεται στο παράρτημα Ι, για μια περίοδο 
πέντε ετών, που αρχίζει την 1η Ιουλίου 1988. 
Το πρόγραμμα συνίσταται σε εργασίες που θα εκτελεστούν 
με βάση συμβάσεις έρευνας, με συντονισμένες δράσεις και 
με ενισχύσεις για επιμόρφωση και μετάθεση εμπειρογνω­
μόνων. Οι συμμετέχοντες θα είναι βιομηχανικές και αγρο­
τικές επιχειρήσεις, ινστιτούτα ερευνών, πανεπιστήμια, ή 
συνδυασμός αυτών, εγκατεστημένων στην Κοινότητα. 
Κανονικά, ινστιτούτα ερευνών και πανεπιστήμια θα πρέπει 
να συμμετέχουν σε ομάδα μαζί με μία ή περισσότερες βιο­
μηχανικές οργανώσεις. Ινστιτούτα ερευνών τα οποία χρημα-
τοδούνται κυρίως ή αποκλειστικά από βιομηχανικές οργα­
νώσεις θα πρέπει να θεωρούνται ως συμμετοχή της βιομηχα­
νίας. 
Αριθ. C 62/8 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 5. 3. 88 
Οι μελέτες θα εκτελεστούν από άτομα που προέρχονται 
από περισσότερα του ενός κράτη μέλη. 
Σε γενικές γραμμές, η συμμετοχή της Επιτροπής δεν θα 
υπερβεί το 50 ο/ο, το δε υπόλοιπο θα διατεθεί κατά το μεγα­
λύτερο μέρος από βιομηχανικές πηγές. 
Άρ&ρο 2 
Οι αναγκαίες πιστώσεις για την εκτέλεση του προγράμ­
ματος υπολογίζονται σε 80 εκατομμύρια ECU, στα οποία 
περιλαμβάνονται και οι δαπάνες προσωπικού δεκατριών 
ατόμων. 
Άρΰρο 3 
Κατά το τρίτο έτος της εφαρμογής, η Επιτροπή θα αναλάβει 
την ανασκόπηση του προγράμματος. Θα γίνει επίσης μια 
αξιολόγηση της κατάστασης πριν από τη λήξη του προγράμ­ματος, υπό το φως των αντικειμενικών στόχων που δίνονται 
στο παράρτημα II. 
Άρ$ρο 4 
Η Επιτροπή έχει την ευθύνη της εκτέλεσης του προγράμ­
ματος και θα επικουρείται, για την παρακολούθηση της 
εφαρμογής του, από μια Συμβουλευτική Επιτροπή Διαχεί-
ρησης και Συντονισμού (CGC), που έχει συσταθεί με βάση 
την απόφαση του Συμβουλίου αριθ. 84/338/Ευρατόμ, 
ΕΚΑΧ, ΕΟΚ, της 29ης Ιουνίου 1984 ('). 
Άρΰρο 5 
Η απόφαση αυτή ισχύει από 1ης Ιουλίου 1988 μέχρι 30 Ιου­
νίου 1993. 
(') ΕΕ αριθ. L 177 της 4. 7. 1984, σ. 25. 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ 
του πρώτου πολυετούς προγράμματος δράσης για την αγροβιομηχανική έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη με μεθό­
δους βιοτεχνολογικές (1988-1993) 
Σκοποί 
Ο αντικειμενικός στόχος του προγράμματος που προτείνεται εδώ, είναι να ενθαρρυνθεί στην Ευρώπη η πρακτική 
εφαρμογή πρόσφατων ανακαλύψεων στον τομέα των βιολογικών επιστημών και της βιοτεχνολογίας. Ο στόχος 
αυτός μπορεί να επιτευχθεί με ένα πρόγραμμα προ-ανταγωνιστικης έρευνας και τεχνικής ανάπτυξης προγραμ­
μάτων και συντονισμένων δράσεων, που βασίζονται στη στενή συνεργασία ανάμεσα στη γεωργία και τη βιομη­
χανία, και περιλαμβάνει ενισχύσεις για την επιμόρφωση και κινητικότητα των τεχνικών. Το πρόγραμμα θα συμ­
βάλει στην ενίσχυση (μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα), της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας σε οικονομικές 
δραστηριότητες οι οποίες βασίζονται σ' αυτές τις καινοτομίες. 
Η προστασία και η βελτίωση της φύσης και η προστασία του περιβάλλοντος αποτελούν θέματα που θα ληφθούν 
υπόψη κατά τρόπο συστηματικό κατά την εκτέλεση του προγράμματος. 
Περιεχόμενα 
Το πρόγραμμα αποτελείται από τους παρακάτω τομείς: 
1. ΔΟΚΙΜΑΣΙΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΙΔΩΝ Ή ΜΙΚΡΟΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ 
2. ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ 
3. ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ 
1. ΟΙ ΔΟΚΙΜΑΣΙΕΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΚΑΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΕΙΔΩΝ Ή ΟΡΓΑΝΙΣΜΩΝ ΣΥΝΙΣΤΑΝΤΑΙ ΣΕ: 
πειράματα ενδεδειγμένης κλίμακας υπό ποίκιλλες συνθήκες, στα οποία υποβάλλονται νέα ή τροποποιημένα 
είδη ή μικροοργανισμοί (φυτά, ζώα, άλλα) κατά τρόπο ώστε να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητα, η αντί­
σταση στις ασθένειες, οι απαιτήσεις σε εισερχόμενα (IMPUTS) και να εκτιμηθούν προβλήματα σχετικά με 
την καταλληλότητα αυτών των οργανισμών ως προς τις βιομηχανικές επεξεργασίες, ως προς τη χρησιμότητα 
τους ως ζωοτροφών και ως προς τη δεκτικότητα της αγοράς γι' αυτούς τους οργανισμούς, τα συστατικά τους 
και προϊόντα που προέρχονται από αυτούς, με ιδιαίτερη έμφαση στη χρήση νέων βιοτεχνολογικών μεθόδων 
για τον εντοπισμό, το χαρακτηρισμό, την επιλογή, την τροποποίηση, τη διάδοση, την καλλιέργεια ή και άλλα 
προβλήματα ανάπτυξης και αξιολόγησης των εξεταζόμενων οργανισμών. 
5. 3. 88 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 62/9 
2. ΤΑ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΚΑΙ ΟΙ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΘΑ ΣΥΝΙΣΤΑΝΤΑΙ ΣΕ: 
2.1 Τελειότερα και αποτελεσματικότερα εισερχόμενα προϊόντα της γεωργίας μ£ τη βοήθεια ερευνητικών 
εργασιών και ανάπτυξης, που βασίζονται στις βιολογικές επιστήμας και στη βιοτεχνολογία και έχουν σαν 
στόχο τη δημιουργία προϊόντων και υπηρεσιών προς όφελος της γεωργίας, προσφέροντας πλεονεκτήματα 
σε ό,τι αφορά την αρτιότητα του προϊόντος, το ευνοϊκό κόστος του, την ικανοποιητική απόδοση του 
φυτικού ή ζωικού οργανισμού, την καταλληλότητα του για παραπέρα επεξεργασία και/ή το μάρκετινγκ 
και την αποφυγή πιθανών ανεπιθύμητων δράσεων 
2.2. ακριβέστερες και αποτελεσματικότερες με&όόονς εξαγωγής, μεταποίησης και παραγωγής με τη βοήθεια 
ερευνητικών εργασιών ανάπτυξης, μεθόδων για την εντατικότερη χρήση και υψηλότερη αξία της γεωρ­
γικής παραγωγής, με μεθόδους εξαγωγής, μεταποίησης ή και άλλων, στη βιομηχανία ή σ' άλλους τομείς, 
και οι οποίες, με βιοτεχνολογικές ή άλλες διαδικασίας, αξιοποιούν καλύτερα τις εγγενείς ιδιότητες αυτών 
των υλικών. 
3. ΟΙ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΘΑ ΣΥΝΙΣΤΑΝΤΑΙ ΣΕ: 
3.1 συστήματα συνολικής συγκομιδής, διατήρησης και διαχωρισμού των προϊόντων με τη βοήθεια συστη­
μάτων δοκιμασίας για την ανάπτυξη μεθόδων συνολικής συγκομιδής και διαχωρισμού της εσοδείας στα 
συστατικά της στοιχεία, κατά τρόπο που να διευκολύνει την παραπέρα επεξεργασία' τέτοια συστήματα 
θα πρέπει να λειτουργούν στην ενδεδειγμένη κλίμακα που θα επιτρέψει την οικονομική τους αξιολόγηση, 
και με σημαντική συμμετοχή βιομηχανικών και γεωργικών συμφερόντων. Θα δοθεί προτεραιότητα σε 
προγράμματα που χρησιμοποιούν νέες τεχνολογίες που αποδίδουν ιδιαίτερη σημασία στην από κοινού 
αξιοποίηση των εξελίξεων στον τομέα της βιολογικής γνώσης και των τεχνικών, παράλληλα με την ανά­
πτυξη γεωργικών συστημάτων που βασίζονται σε νέες τεχνολογίες. 
Εφαρμογή 
Η εφαρμογή των προγραμμάτων θα γίνει μέσω συνδυασμένων ενεργειών έρευνας και ανάπτυξης και επιμερισμό 
των δαπανών. Θα δοθούν επίσης ενισχύσεις για επιμόρφωση και μετάθεση εμπειρογνωμόνων, για να διευκολυνθεί 
η συγκέντρωση των απαραίτητων τεχνικών δυνάμεων στους κατάλληλους χώρους εργασίας για την πραγματο­
ποίηση των προγραμμάτων και για να ενθαρρυνθεί η ουσιαστική διάδοση της γνώσης κατά τον τρόπο αυτό. Το 
πρόγραμμα θα περυλαμβάνει, επίσης, την οργάνωση συσκέψεων, διαβουλεύσεων εμπειρογνωμόνων και τη διάδοση 
της πληροφορίας σχετικά με την πρόοδο και τα αποτελέσματα των προγραμμάτων. 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II 
ΔΙΑΦΟΡΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ 
για το πρώτο πολυετές πρόγραμμα δράσης αγροβιομηχανικής έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης με μεθόδους βιο­
τεχνολογικές (1988-1993) 
Η ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο σχετικά με το κοινοτικό πρόγραμμα δράσης για την αξιολόγηση 
της κοινοτικής έρευνας και ανάπτυξης από το 1987 μέχρι το 1991 [COM(86) 660 τελικό], διαπιστώνει ότι οι αντικει­
μενικοί στόχοι και οι κατευθυντήριες γραμμές κάθε προγράμματος έρευνας πρέπει να δίδονται έτσι ώστε να μπο­
ρούν να ελεγχθούν. 
Οι στόχοι και η γραμμή του παραπάνω προγράμματος έχουν ως εξής· 
1. Ο μακροπρόθεσμος στόχος αυτού του προγράμματος είναι να συμβάλει στην ανταγωνιστικότητα της ευρω­
παϊκής γεωργίας και βιομηχανίας, βελτιώνοντας τους δεσμούς που συνδέουν αυτούς τους βασικούς τομείς της 
οικονομίας μας. Η Επιτροπή επιζητεί την πραγματοποίηση αυτών των σκοπών, παρουσιάζοντας αυτό το πρό­
γραμμα για την προ-ανταγωνιστική ανάπτυξη προϊόντων. Οι μελέτες του προγράμματος επιδιώκουν την προώ­
θηση μιας στενότερης συνεργασίας μεταξύ της γεωργίας και της βιομηχανίας, μέσω της συμμετοχής τους στην 
έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη, αξιοποιώντας τις τελευταίες εξελίξεις στον τομέα των βιολογικών επιστημών 
και της τεχνολογίας. 
2. Ο αρχικός, βραχυπρόθεσμα, στόχος του προγράμματος είναι να ανακινήσει την εκπόνηση προτάσεων, με αντί­
στοιχη δέσμευση της βιομηχανίας για συγχρηματοδότηση, για σχέδια ανάπτυξης, σε κλίμακα αντίστοιχη των 
δυνατοτήτων της Κοινότητας. Ο στόχος αυτός θα πρέπει να αρχίσει να πραγματοποιείται κατά το 1991/92. 
Τότε, το πρόγραμμα θα μπορεί να επιδείξει ότι αποτελεί ώθηση και ενθάρρυνση μιας διατομεακής συνεργασίας 
ανάμεσα στα κράτη μέλη. 
Αριθ. C 62/10 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 5. 3. 88 
3. Οι επιμέρους στόχοι, που θα πρέπει να πραγματοποιηθούν μέσα σε τρία χρόνια άπό την αρχή εφαρμογής 
προγράμματος, είναι οι εξής: 
3.1 να έχουν πραγματοποιηθεί δοκιμασίες νέων ή τροποποιημένων ειδών ή οργανισμών, και να έχει δημιουρ­
γηθεί η αισιοδοξία ότι αυτοί οι οργανισμοί, ή οι μέθοδοι που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή τους ή 
για την τροποποίηση τους, αντιπροσωπεύουν μια πραγματική εξέλιξη και ότι θα μπορούσε η εξέλιξη αυτή 
να βρει εφαρμογές' 
3.2 να έχουν πραγματοποιηθεί οι απαραίτητες δοκιμασίες νέων ή τροποποιημένων προϊόντων, τεχνικών ή υπη­
ρεσιών που μπορούν να χρησιμοποιηθούν στη γεωργία· ότι έχει επιτευχθεί πρόοδος σε ό,τι αφορά την 
αρτιότητα, αποτελεσματικότητα ή αποφυγή πιθανών ανεπιθύμητων δράσεων και ότι, συμπερασματικά, τα 
προϊόντα, οι τεχνικές ή οι υπηρεσίες αυτές θα έχουν πρακτικές εφαρμογές· 
3.3 να έχουν πραγματοποιηθεί δοκιμασίες για να αξιολογηθούν νέες, πληρέστερες και αποτελεσματικότερες 
μέθοδοι εξαγωγής, μετατροπής και παραγωγής, με την εφαρμογή βιοτεχνολογικών και/ή άλλων μεθόδων σε 
ό,τι αφορά ένα δεδομένο εξερχόμενο γεωργικό προϊόν και ότι, ως αποτέλεσμα των παραπάνω δοκιμασιών, 
οι νέες αυτές μέθοδοι είναι χρήσιμες· 
3.4 να δειχθεί ότι, με το πρόγραμμα αυτό, έχουν γίνει ορισμένες διευθετήσεις μεταξύ συμφερόντων που εκπρο­
σωπούν τη γεωργία και τη βιομηχανία- ότι λειτουργούν οι εγκαταστάσεις και ο απαραίτητος εξοπλισμός, 
τροποποιημένος ή νέος, για να δοκιμαστεί σε ένα ή περισσότερα καλλιεργητικά φυτά η τεχνική σκοπιμό­
τητα του συστήματος «συνολικής συγκομιδής». Ότι έχουν ληφθεί τα κατάλληλα μέτρα ώστε να τεθούν οι 
βάσεις για παραπέρα βελτίωση του συστήματος, και, παράλληλα, για τη λήψη αποφάσεων σχετικά με την 
ανάληψη και επανάληψη τέτοιου είδους μεγάλης κλίμακας δραστηριοτήτων 
3.5 να έχουν χρηματοδοτηθεί και περατωθεί οι μελέτες και να έχουν υποστηριχθεί τα προγράμματα ανάπτυξης, 
με τη χρησιμοποίηση νέων τεχνολογιών στη γεωργία (πχ. με περίπλοκες τεχνικές ανίχνευσης/ 
μέτρησης/καταγραφής, με επεξεργασία πληροφοριακών στοιχείων, με αυτοματισμό του εξοπλισμού και των 
εγκαταστάσεων), παράλληλα με την εφαρμογή της βιοτεχνολογίας- και ότι, ως αποτέλεσμα μελετών και 
προγραμμάτων αυτού του είδους, να έχουν εξευρεθεί νέες δυνατότητες εφαρμογών. 
4. Επιπλέον, το πρόγραμμα θα πρέπει να πληροί τα παρακάτω γενικά κριτήρια: 
4.1 η ενδεχόμενη αύξηση των δυνατοτήτων της αγοράς, μεσοπρόθεσμα ή βραχυπρόθεσμα, σαν αποτέλεσμα των 
βελτιώσεων ή των κερδών, να είναι τέτοιας σημασίας ώστε να δικαιολογεί τις χρηματοδοτήσεις της Κοινό­
τητας· 
4.2 λαμβάνοντας υπόψη την τελική έκθεση του προγράμματος δράσης για τη βιοτεχνολογία, το οποίο λήγει το 
Δεκέμβριο του 1989, και του προγράμματος για τη βιομοριακή τεχνολογία (1982-1986), και των εκθέσεων 
αξιολόγησης αυτών των προγραμμάτων, θα πρέπει να δίδεται ιδιαίτερη σημασία στο κατά πόσο αυτό το 
πρόγραμμα είναι πράγματι αποτελεσματικό ως προς την προώθηση της εφαρμογής των αποτελεσμάτων των 
προγενέστερων προγραμμάτων έρευνας για τη βιοτεχνολογία (ή βιομοριακή τεχνολογία)· 
4.3. οι μελέτες κατά την εκτέλεση του προγράμματος πρέπει να λαμβάνουν υπ'όψιν τους την προστασία και 
βελτίωση της φύσης, όπως και τα προβλήματα του περιβάλλοντος· 
4.4. δεδομένων των αποτελεσμάτων που υπάρχουν σε κοινοτικό, εθνικό ή ιδιωτικό επίπεδο των ερευνητικών 
δραστηριοτήτων στην τεχνολογία, η ομάδα αξιολόγησης θα εκτιμήσει κατά πόσο το πρόγραμμα ECLAIR 
έχει συμβάλει στην εφαρμογή των αποτελεσμάτων αυτών των ερευνητικών εργασιών σε άλλες περιοχές της 
Κοινότητας απ' αυτές στις οποίες πραγματοποιήθηκαν οι έρευνες, και κατά πόσο έχουν οδηγήσει σε επι­
πλέον προστιθέμενη αξία, που μπορεί να θεωρηθεί ότι προέρχεται από τον κοινοτικό χαρακτήρα του προ­
γράμματος (δηλαδή που δεν θα ήταν δυνατό να επιτύχει ένα κράτος μέλος από μόνο του).