C 79/8

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα «Οι προκλήσεις των μητροπολιτικών περιφερειών και η θέση τους στη μελλοντική πολιτική συνοχής μετά το 2020»

(2020/C 79/02)

Εισηγητής : ο κ. Juraj DROBA (SK/ECR), πρόεδρος της περιφέρειας της Μπρατισλάβας

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

Γενικές παρατηρήσεις

1. παρατηρεί ότι δύο τρίτα του πληθυσμού της ΕΕ κατοικούν σε μητροπολιτικές περιφέρειες, άρα είναι σημαντικό να εξεταστεί και αυτό το ζήτημα κατά την προετοιμασία της πολιτικής για τη συνοχή μετά το 2020·

2. επισημαίνει ότι η αυξανόμενη αστικοποίηση δεν αποτελεί απλώς ευρωπαϊκή, αλλά παγκόσμια τάση. Από τη μία, αυτό δημιουργεί ευκαιρίες, αλλά από την άλλη μας αναγκάζει να αντιμετωπίσουμε νέες προκλήσεις. Η συνεργασία μεταξύ των θεσμικών οργάνων και των παραγόντων στις μητροπολιτικές περιφέρειες είναι συνεπώς καθοριστικής σημασίας·

3. σημειώνει ότι επί του παρόντος δεν υφίσταται συναίνεση όσον αφορά τα κριτήρια που θα οριοθετούν τις μητροπολιτικές περιφέρειες και τα οποία θα αντικατοπτρίζουν την πολυμορφία και την πραγματική κατάσταση αυτών των περιφερειών σε όλα τα κράτη μέλη·

4. υπογραμμίζει ότι η Eurostat ορίζει τις μητροπολιτικές περιφέρειες ως περιφέρειες NUTS 3, όπου τουλάχιστον το ήμισυ του πληθυσμού ζει σε μια λειτουργική αστική περιοχή και με περισσότερους από 250 000 κατοίκους. Η εδαφική ταξινόμηση βασίζεται στην ταυτοποίηση των αστικών κέντρων με υψηλή πληθυσμιακή πυκνότητα και ελάχιστο πληθυσμό 50 000 κατοίκων. Τονίζει δε ότι, σύμφωνα με αυτή τη στατιστική ερμηνεία, 293,3 εκατομμύρια άτομα στην ΕΕ κατοικούσαν σε μητροπολιτικές περιφέρειες το 2016. επισημαίνει ότι, στο πλαίσιο αυτό, θα πρέπει επίσης να λαμβάνονται υπόψη οι περιοχές που συνδέονται λειτουργικά με εδάφη που βρίσκονται εκτός της ΕΕ. Ο ΟΟΣΑ ορίζει τις μητροπολιτικές περιφέρειες υπό το πρίσμα της λειτουργίας τους, όπου ένα αστικό κέντρο με υψηλή πληθυσμιακή πυκνότητα και ευκαιρίες απασχόλησης συνδέεται με την υπόλοιπη περιοχή με μαζική καθημερινή μετακίνηση προς αυτό·

5. επισημαίνει ότι οι μητροπολιτικές περιφέρειες περιέχουν διαφορετικά είδη περιοχών κυρίως αστικές λόγω πληθυσμού αλλά συχνά και αγροτικές στην εδαφική τους κάλυψη. Διατηρούν ισχυρούς δεσμούς με τις περιαστικές και τις αγροτικές περιοχές και συχνά βρίσκονται αντιμέτωπες με το φαινόμενο της ανάπτυξης των προαστίων· το ζήτημα της χρήσης της γης στις προαστιακές περιοχές είναι ζωτικής σημασίας για την ποιότητα της ζωής, την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και τον μετριασμό της. Θα πρέπει να εξεταστούν ειδικές πολιτικές μεταξύ των περιφερειών όσον αφορά τον περιορισμό της αστικής εξάπλωσης.

6. τονίζει την ανάγκη διάκρισης μεταξύ των υψηλού και των χαμηλού βαθμού αστικοποίησης μητροπολιτικών περιφερειών, οι οποίες χρειάζονται διαφορετικές πολιτικές προσεγγίσεις και μέτρα·

7. παρατηρεί ότι οι μητροπολιτικές περιοχές του Παρισιού και του Λονδίνου μπορούν να εξεταστούν ξεχωριστά, με πληθυσμό άνω των 12 εκατομμυρίων, ενώ οι περισσότερες μητροπολιτικές περιφέρειες της Ευρωπαϊκής Ένωσης διαφέρουν ανάλογα με το μέγεθος, τις λειτουργίες και την οικονομική ισχύ τους, καθώς και ανάλογα με τον βαθμό πολυκεντρικότητας. Υπάρχουν επίσης σημαντικές διαφορές στις προσεγγίσεις των μητροπολιτικών περιφερειών όσον αφορά τον συντονισμό των κοινών πολιτικών και δράσεών τους·

8. επισημαίνει ότι η μετανάστευση προς τις πόλεις αποτελεί μία από τις κύριες τρέχουσες δημογραφικές τάσεις, με τον πληθυσμό της ΕΕ να συγκεντρώνεται κυρίως στις μητροπολιτικές περιφέρειες των πρωτευουσών. Οι μητροπολιτικές περιφέρειες καλούνται να αντιμετωπίσουν την άναρχη αστική εξάπλωση, την αυξανόμενη πληθυσμιακή πυκνότητα των αστικών κέντρων και, αντιστρόφως, την απερήμωση των αγροτικών περιοχών. Αυτή η τάση δημιουργεί πιέσεις, όσον αφορά την παροχή δημόσιων υπηρεσιών, στον πληθυσμό και τις νέες υποδομές, π.χ. στον κοινωνικό τομέα και στους τομείς των μεταφορών, των σχολείων και της υγείας, καθώς και όσον αφορά την ψηφιοποίηση και την υλοποίηση της βιώσιμης ενεργειακής μετάβασης, ασκώντας έτσι τεράστιες πιέσεις στους προϋπολογισμούς των μητροπολιτικών περιφερειών· ακόμη, για τις μητροπολιτικές περιοχές των πρωτευουσών υπάρχουν πρόσθετες απαιτήσεις λόγω της ιδιότητάς τους ως πρωτευουσών των κρατών μελών, π.χ. όσον αφορά την ασφάλεια, τις υπηρεσίες κοινής ωφελείας, τις ψηφιακές υπηρεσίες και τις μεταφορές·

9. τονίζει ότι ο πραγματικός αριθμός των κατοίκων στις μητροπολιτικές περιφέρειες είναι, σε αρκετές περιπτώσεις, υψηλότερος από αυτόν των επίσημων στατιστικών. Αρκετοί από τους κατοίκους των μητροπολιτικών περιφερειών δεν έχουν εκεί τη δηλωμένη μόνιμη κατοικία τους. Επίσης, πολλοί μετακινούνται στις μητροπολιτικές περιφέρειες για να εργαστούν, αλλά χρησιμοποιούν επίσης τις κοινωνικές τους υποδομές και υπηρεσίες. Επιπλέον, οι μητροπολιτικές περιφέρειες έχουν συχνά ισχυρή διασυνοριακή διάσταση·

Το δυναμικό των μητροπολιτικών περιφερειών

10. σημειώνει ότι οι μητροπολιτικές περιοχές θεωρούνται κινητήρες των οικονομιών των κρατών μελών και κέντρα οικονομικής ανάπτυξης. Σύμφωνα με την Eurostat, το 72 % περίπου του ΑΕγχΠ των 28 κρατών μελών της ΕΕ παράγεται σε μητροπολιτικές περιφέρειες. Οι μητροπολιτικές περιφέρειες δεν αποτελούν απλώς κέντρα οικονομικής ανάπτυξης μιας χώρας, αλλά και κόμβους έρευνας, καινοτομίας και δημιουργικού δυναμικού, που προφανώς προσελκύουν κεφάλαια, επενδύσεις και ανθρώπους. Είναι πρωτοπόροι όσον αφορά έξυπνες λύσεις στην ενημέρωση και την παροχή υπηρεσιών, την κυκλική οικονομία, την περιβαλλοντική βιωσιμότητα, την ενεργειακή απόδοση και τη βιώσιμη κινητικότητα·

11. υπογραμμίζει τη σημασία που θα έχει για την αρμονική ανάπτυξη των περιφερειών η αναγνώριση, από την ΕΕ και τα κράτη μέλη, της προστιθέμενης αξίας της μητροπολιτικής συνεργασίας στην επίτευξη κοινών στόχων για τη μείωση των περιφερειακών διαφορών. Συγκεντρώνοντας πόρους και εμπειρογνωμοσύνη, οι μητροπολιτικές περιφέρειες μπορούν να ενισχύσουν την εσωτερική συνδεσιμότητα καθώς και να συμβάλουν στην κατανομή του πλούτου και των οφελών σε μια δεδομένη περιοχή, με την προώθηση της περιφερειακής συνεργασίας, της οικονομικής ανάπτυξης και με τη σφυρηλάτηση αποτελεσματικότερων δεσμών αστικών-αγροτικών περιοχών. Με την παροχή υπηρεσιών έξω από τα όρια της επικράτειάς τους, οι μητροπολιτικές περιφέρειες επιτελούν σημαντικό ρόλο στην εξάπλωση της ανάπτυξης στις γειτονικές -συχνά αγροτικές- περιοχές. Συμβάλλουν στη συνεργασία μεταξύ κοινοτήτων και ατόμων, καθώς οι ζωντανές, λειτουργικές σχέσεις οικοδομούν γέφυρες μεταξύ των αστικών περιοχών, των μικρότερων πόλεων και της υπαίθρου. Η αλληλεπίδραση μεταξύ των αγροτικών και των αστικών περιοχών αποτελεί σημαντικό κινητήρα αρμονικής εδαφικής ανάπτυξης·

12. ζητεί να δοθεί προσοχή στο γεγονός ότι στις εθνικές πολιτικές πρέπει να εξασφαλίζεται πραγματικά η χρήση των εδαφικών εργαλείων καθώς και η δίκαιη κατανομή των πόρων σε όλα τα εδάφη, είτε πρόκειται για μητροπολιτικές περιφέρειες, είτε αστικές ή αγροτικές περιοχές, καθώς και να διασφαλιστεί ότι τα κράτη μέλη θα διαβουλεύονται με τις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές σε πρώιμο στάδιο της λήψης αποφάσεων σχετικά με τον τόπο και τον τρόπο χρήσης των εδαφικών εργαλείων. Αυτό είναι απαραίτητο για μια εναρμονισμένη υποστήριξη σε όλα τα επίπεδα, εξασφαλίζοντας ισορροπημένη ανάπτυξη τόσο των αστικών όσο και των αγροτικών περιοχών, λαμβάνοντας υπόψη την αρχή της επικουρικότητας και την εδαφική συνοχή.

13. επισημαίνει ότι η τρέχουσα πρόταση για την πολιτική συνοχής προβλέπει τη χρήση της ευρωπαϊκής προστιθέμενης αξίας ως προϋπόθεσης για την εξασφάλιση χρηματοδότησης. Η υποστήριξη των μητροπολιτικών περιφερειών δεν έχει απλώς ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία, αλλά εξασφαλίζει την παγκόσμια ανταγωνιστικότητα της ΕΕ και, μέσω της δευτερογενών συνεπειών αυτής της στήριξης, συμβάλλει στην περαιτέρω ενίσχυση της περιφερειακής σύγκλισης των κρατών μελών·

14. τονίζει ότι πάνω από 70 % των μέτρων για τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής και σχεδόν 90 % των δράσεων προσαρμογής υλοποιούνται σε υποεθνικό επίπεδο, πράγμα που σημαίνει ότι οι μητροπολιτικές περιφέρειες αποτελούν βασικούς παράγοντες για την επίτευξη των δεσμεύσεων της COP21·

15. παρατηρεί ότι σημαντικό μέρος των πόρων για την πολιτική συνοχής μετά το 2020 θα διατεθούν για τη στήριξη της καινοτομίας και των έξυπνων λύσεων, που υλοποιούνται πρωτίστως στις μητροπολιτικές περιφέρειες·

Προκλήσεις

16. επισημαίνει ότι ορισμένες μητροπολιτικές περιφέρειες, συμπεριλαμβανομένων των στατιστικά πλουσιότερων, συνεχίζουν να πλήττονται από μεγάλο χρόνιο έλλειμμα υποδομών και θα πρέπει να συνεχίσουν να κατευθύνουν τις επενδύσεις τους σε βασικές υποδομές·

17. υπογραμμίζει ότι οι μητροπολιτικές περιφέρειες καλούνται να αντιμετωπίσουν οικονομικές, φορολογικές και εδαφικές προκλήσεις, ενώ ταυτόχρονα αντιμετωπίζουν την αυξανόμενη ζήτηση για ποιοτικές δημόσιες υπηρεσίες και τους περιορισμένους χρηματοοικονομικούς πόρους που διαθέτουν για να τις παρέχουν - πράγμα που έχει εμφανείς επιπτώσεις στη συνολική ποιότητα ζωής του πληθυσμού. Τα έσοδα του προϋπολογισμού ορισμένων μητροπολιτικών περιφερειών δεν αντικατοπτρίζουν παρά ελάχιστα την οικονομική επιτυχία και το ΑΕγχΠ τους. Σε ορισμένες περιφέρειες, ο προϋπολογισμός προέρχεται από μέρος του φόρου εισοδήματος των φυσικών προσώπων που είναι εγγεγραμμένα στη μητροπολιτική περιφέρεια, αλλά όχι από τα νομικά πρόσωπα που δημιουργούν το ΑΕγχΠ της. Για τον λόγο αυτό η παρουσία πολυεθνικών εταιρειών δεν αποφέρει κατ’ ανάγκη έσοδα στους δημόσιους προϋπολογισμούς·

18. σημειώνει ότι ένα χαρακτηριστικό των μητροπολιτικών περιφερειών είναι οι μαζικές καθημερινές μετακινήσεις των εργαζομένων στους αστικούς πυρήνες και μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις τους είναι οι προσβάσιμες και φιλικές προς το περιβάλλον δημόσιες συγκοινωνίες. Οι μητροπολιτικές περιφέρειες πρέπει να δρομολογήσουν ενεργές λύσεις μεταφορών και κινητικότητας στους δημόσιους χώρους, καθώς και να βελτιώσουν τη διασυνοριακή κινητικότητα. Καλούνται να αντιμετωπίσουν την κυκλοφοριακή συμφόρηση που επιδεινώνει την ποιότητα του αέρα και πλήττει την υγεία του πληθυσμού·

19. επισημαίνει ότι, μεταξύ άλλων λόγω της συγκέντρωσης της βιομηχανίας, οι μητροπολιτικές περιφέρειες αντιμετωπίζουν μεγαλύτερες προκλήσεις όσον αφορά την ποιότητα του περιβάλλοντος, την εισαγωγή βιώσιμων πηγών ενέργειας, την κυκλική οικονομία, την ατμοσφαιρική ρύπανση, την ποιότητα του υδροφόρου ορίζοντα, τη διαχείριση των αποβλήτων, τη μείωση της βιοποικιλότητας και την εξάλειψη των περιβαλλοντικών επιβαρύνσεων. Οι μητροπολιτικές περιφέρειες διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο όσον αφορά την προσαρμογή στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Απαιτείται μια ολιστική προσέγγιση για την αντιμετώπιση όλων αυτών των θεμάτων·

20. υπογραμμίζει ότι οι μητροπολιτικές περιφέρειες αντιμετωπίζουν υψηλό επίπεδο ανισοτήτων. Ορισμένες μητροπολιτικές περιφέρειες έχουν στην επικράτειά τους τις φτωχότερες περιοχές των κρατών μελών και καλούνται να αντιμετωπίσουν την αστική φτώχεια, την άρση των κοινωνικών αποκλεισμών, τον αυξανόμενο αριθμό των αστέγων, την παιδική φτώχεια, τις ευπαθείς ομάδες, την ανεργία των νέων, την έλλειψη ειδικευμένου εργατικού δυναμικού, την ένταξη των μεταναστών και των προσφύγων, την αυξημένη εγκληματικότητα, τη γήρανση του πληθυσμού και τη φτώχεια των εργαζομένων· Η ύπαρξη αυτών των περιοχών συχνά επισκιάζεται από το γεγονός ότι οι επίσημες στατιστικές είναι διαθέσιμες μόνο σε μεγαλύτερη κλίμακα, γεγονός που επηρεάζει την ανάπτυξη σχετικών πολιτικών και δράσεων·

21. τονίζει ότι η στεγαστική κρίση πλήττει τις μητροπολιτικές περιφέρειες κατά διακριτό τρόπο. Ορισμένες περιοχές εμφανίζουν απερήμωση ενώ σε άλλες υπάρχει τεράστια ζήτηση για στέγη. Σε πόλεις με υψηλή ζήτηση στέγης, οι τιμές αυξάνονται ταχύτερα από ό,τι τα εισοδήματα, οδηγώντας σε αυξημένο διαχωρισμό και κοινωνική ανισότητα. Επαναλαμβάνει σε αυτό το πλαίσιο την έκκλησή της για ένα Ευρωπαϊκό θεματολόγιο για τη στέγαση ( 1 )

22. καλεί την Eurostat να προβεί σε συλλογή και ανάλυση δεδομένων για την προσβασιμότητα και το κόστος της στέγης από τοπική και περιφερειακή σκοπιά· Θα πρέπει επίσης να αναλυθούν οι πρωτοβουλίες, μεταξύ άλλων και της κοινωνίας των πολιτών, για την οικοδόμηση οικονομικά προσιτής στέγης·

23. σημειώνει ότι πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις μητροπολιτικές περιφέρειες υπό οικονομική μετάβαση, οι οποίες αντιμετωπίζουν τις επιπτώσεις της παύσης λειτουργίας βιομηχανιών. Βιώνουν δε υψηλή -συχνά μακροχρόνια- ανεργία και ταυτόχρονα καλούνται να αντεπεξέλθουν στη μετατροπή των εγκαταλελειμμένων βιομηχανικών εγκαταστάσεων και την αναζωογόνηση των υποβαθμισμένων αστικών περιοχών και συνοικιών·

24. επισημαίνει ότι μία από τις κύριες προκλήσεις για τις μητροπολιτικές περιφέρειες είναι η υποστήριξη της επέκτασης των ψηφιακών υποδομών που θα επιτρέψουν την εύρεση εργασίας σε νέους κλάδους, καθώς και την εισαγωγή νέων εργασιακών ρυθμίσεων, όπως η τηλεργασία·

25. τονίζει ότι οι μητροπολιτικές περιφέρειες περιλαμβάνουν συχνά αγροτικές περιοχές και για τον λόγο αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό να ληφθεί μέριμνα για την ανάπτυξη λειτουργικών αστικών-αγροτικών συνδέσεων εντός των μητροπολιτικών περιφερειών και να αποφευχθεί η ασυντόνιστη χάραξη πολιτικής· υπογραμμίζει δε ότι οι μητροπολιτικές περιφέρειες αποτελούν σημείο αναφοράς όσον αφορά τους πόρους και την εμπειρογνωμοσύνη και μπορούν -με τις ικανότητες επαγγελματικού και στρατηγικού σχεδιασμού τους- να συνδράμουν την ευρύτερη περιοχή στην εξασφάλιση χρηματοδότησης από την πολιτική συνοχής. Οι μητροπολιτικές περιφέρειες ενδέχεται ως εκ τούτου να είναι το κατάλληλο επίπεδο για την υλοποίηση ολοκληρωμένων προσεγγίσεων βιώσιμης ανάπτυξης, με έμφαση στην τοπική και περιφερειακή αλληλεγγύη·

26. Είναι σημαντικό να διερευνηθεί η συνεργασία σε διατομεακά ζητήματα με τη βοήθεια αστικών και αγροτικών περιοχών που συμβάλλουν τόσο στην ανάπτυξη της υπαίθρου όσο και στην ανάπτυξη των μητροπολιτικών περιφερειών, όπως η υποστήριξη της δημιουργίας περιφερειακών και τοπικών αλυσίδων αξίας και η άμεση εμπορία γεωργικών προϊόντων σε μητροπολιτικές περιφέρειες για τη δημιουργία προστιθέμενης αξίας για τις γειτονικές αγροτικές περιοχές.

27. επισημαίνει την ανάγκη για καλύτερη κατανόηση των συνθηκών των μητροπολιτικών περιοχών σε νησιωτικά περιβάλλοντα και των αλληλεπιδράσεων μεταξύ των νησιωτικών περιοχών·

28. τονίζει την ανάγκη να επεκταθεί ο προβληματισμός και για τις μη ηπειρωτικές μητροπολιτικές περιοχές·

Καλύτερη συμμετοχή των μητροπολιτικών περιφερειών στη χάραξη και υλοποίηση της πολιτικής συνοχής

29. επισημαίνει ότι η τρέχουσα διαδικασία χάραξης της πολιτικής συνοχής μετά το 2020 αποτελεί μοναδική ευκαιρία συνυπολογισμού της ανάγκης ειδικής προσέγγισης για τις μητροπολιτικές περιφέρειες κατά τη διαμόρφωση μελλοντικών συμφωνιών εταιρικής σχέσης και, εν συνεχεία, των επιχειρησιακών προγραμμάτων για τα ταμεία της πολιτικής συνοχής·

30. υποστηρίζει ότι δεν πρέπει να υπάρχουν διοικητικά εμπόδια στη συνεργασία μεταξύ των περιφερειών NUTS II, οι οποίες συναποτελούν μητροπολιτική περιφέρεια πρωτεύουσας (δήμος πρωτεύουσας - περιφέρεια πρωτεύουσας) και επιθυμούν να συντονίσουν τις στρατηγικές και τις δραστηριότητές τους στο πλαίσιο των εκάστοτε επιχειρησιακών προγραμμάτων. Η ΕτΠ πιστεύει επίσης ότι θα πρέπει να υπάρχει επαρκής ευελιξία κατά την επιλογή μέτρων για την προώθηση της στενής συνεργασίας·

31. επισημαίνει τον ρόλο των μητροπολιτικών περιφερειών στην πολιτική συνοχής και συνιστά την επείγουσα εισαγωγή και ενίσχυση αυτής της διάστασης στην πολιτική συνοχής μετά το 2020, καθώς και σε άλλες σχετικές ευρωπαϊκές πολιτικές, συμπεριλαμβανομένης της νέας Εδαφικής Ατζέντας και των εγγράφων στρατηγικής, όπως ο νέος Χάρτης της Λειψίας και η νέα Ευρωπαϊκή αναπτυξιακή στρατηγική που θα αντικαταστήσει τη στρατηγική «Ευρώπη 2020»·

32. ζητεί την άμεση συμμετοχή των μητροπολιτικών περιφερειών στη διαμόρφωση της πολιτικής συνοχής και την υλοποίηση και αξιολόγηση των επιχειρησιακών προγραμμάτων και των ενωσιακών έργων, εφόσον συντάσσουν συμφωνίες εδαφικής συνεργασίας·

33. καλεί την Επιτροπή να λαμβάνει υπόψη, κατά την έγκριση των συμφωνιών εταιρικής σχέσης και εν συνεχεία των επιχειρησιακών προγραμμάτων, ποιος είναι αρμόδιος για την υλοποίηση των επιμέρους δράσεων, καθώς οι αρμοδιότητες των μητροπολιτικών περιφερειών και των τοπικών αρχών διαφέρουν από το ένα κράτος μέλος στο άλλο·

34. τονίζει ότι, λόγω του σχετικού τους πλούτου, οι μητροπολιτικές περιφέρειες έχουν περιορισμένη άντληση πόρων από την πολιτική συνοχής, και άρα η πίεση για την αποτελεσματική τους αξιοποίηση είναι αυξημένη. Το γεγονός ότι η μέθοδος κατανομής των πόρων της πολιτικής συνοχής στο πλαίσιο των αντίστοιχων εθνικών κατανομών βασίζεται κατά κύριο λόγο σε έναν μόνο δείκτη (κατά κεφαλήν ΑΕγχΠ/ισοτιμία αγοραστικής δύναμης), και δεν συνυπολογίζει παρά μόνο μερικώς τις κοινωνικές, δημογραφικές και περιβαλλοντικές πτυχές, δεν παρέχει πλήρη εικόνα του επιπέδου ανάπτυξής τους. Ως εκ τούτου, είναι σκόπιμο να αποζημιώνονται κατάλληλα οι περιφέρειες που μειονεκτούν λόγω της κατανομής των πιστώσεων με αμιγώς οικονομικά κριτήρια· Η προτεινόμενη δυνατότητα μεταφοράς πόρων ( 2 ) αποτελεί σημαντικό εργαλείο εν προκειμένω. Τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται να συζητήσουν τη μεταφορά πόρων με όλες τις ενδιαφερόμενες περιφέρειες, διασφαλίζοντας ότι κάθε απόφαση που λαμβάνεται είναι συναινετική και συμβατή με την πολυεπίπεδη διακυβέρνηση·

35. υποστηρίζει την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για αύξηση της δυνατότητας μεταφοράς πόρων μεταξύ κατηγοριών περιφερειών από το 3 % στο 15 % της συνολικής κατανομής του κράτους μέλους και καλεί τα κράτη μέλη να την αξιοποιήσουν· επισημαίνει, ωστόσο, ότι για να εφαρμοστεί η ευελιξία απαιτείται προσεκτική ανάλυση·

Συλλογή και ανάλυση δεδομένων σε περιφερειακό επίπεδο

36. καλεί την Επιτροπή, μέσω του Κοινού Κέντρου Ερευνών της ΕΕ, να εξετάσει τη δυνητική προστιθέμενη αξία της στήριξης των μητροπολιτικών περιφερειών όσον αφορά τον κύριο στόχο της πολιτικής συνοχής, ήτοι τη μείωση των περιφερειακών ανισοτήτων. Αυτή η έρευνα θα μπορούσε να εξετάζει, για παράδειγμα, τις δευτερογενείς συνέπειες της στήριξης στις μητροπολιτικές περιφέρειες και τη συμβολή τους στη συνοχή των χωρών και των περιφερειών ( 3 )

37. συνιστά τη χρήση της μεθοδολογίας του Δείκτη Κοινωνικής Προόδου (SPI) για τον εντοπισμό των πιο επειγουσών προκλήσεων στις μητροπολιτικές περιφέρειες, οι οποίες χρήζουν χρηματοδότησης από τους πόρους της πολιτικής συνοχής. Αυτό μπορεί να συνδράμει τους περιφερειακούς και τοπικούς ενδιαφερόμενους φορείς στην ορθή εκτίμηση και τον καθορισμό των επενδυτικών αναγκών στην περιοχή τους·

38. συνιστά, κατά την αξιολόγηση της οικονομικής ωριμότητας των περιφερειών, η Eurostat να παράγει περιφερειακές στατιστικές αντί να χρησιμοποιεί τους εθνικούς μέσους όρους ως βάση για τη μέτρηση του περιφερειακού κατά κεφαλήν ΑΕγχΠ σε ισοτιμία αγοραστικής δύναμης·

39. συνιστά την περαιτέρω ανάπτυξη της συλλογής στατιστικών δεδομένων σε περιφερειακό επίπεδο, και ειδικότερα δεδομένων για τις λειτουργικές σχέσεις εντός των μητροπολιτικών περιφερειών. Έτσι θα είναι δυνατή η πληρέστερη ενημέρωση για τον πληθυσμό και την κινητικότητά του εντός των μητροπολιτικών περιφερειών, ο σχεδιασμός πιο εξατομικευμένων μέτρων και η πιο στοχευμένη πραγματοποίηση επενδύσεων από την πολιτική συνοχής·

40. συνιστά, για τη μείωση της γραφειοκρατίας και του κόστους που σχετίζεται με τη συλλογή δεδομένων, να παρασχεθεί στήριξη σε καινοτόμες μεθόδους συλλογής δεδομένων, που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την παρακολούθηση των μοντέλων μετακίνησης εντός των μητροπολιτικών περιφερειών·

Πολιτική συνοχής που ανταποκρίνεται στις ανάγκες των μητροπολιτικών περιφερειών και των κατοίκων τους

41. συνιστά να υποστηριχθούν περισσότερο τα μέσα που συνδράμουν τη μητροπολιτική συνεργασία, όπως οι ΟΕΕ και η CLLD, οι διακριτοί άξονες προτεραιότητας για τις μητροπολιτικές περιφέρειες εντός των επιμέρους επιχειρησιακών προγραμμάτων, οι περιφερειακές ολοκληρωμένες εδαφικές στρατηγικές, οι στρατηγικές βιώσιμης αστικής κινητικότητας και τα σχέδια βιώσιμης αστικής κινητικότητας (ΣΒΑΚ) , τα οποία πρέπει να αναπτυχθούν περαιτέρω στο πλαίσιο της πολιτικής συνοχής μετά το 2020 και να χρησιμεύσουν ως τεκμηρίωση για την υποστήριξη των επενδύσεων·

42. διαπιστώνει με λύπη ότι για πρώτη φορά το σχέδιο προϋπολογισμού για την πολιτική συνοχής καταλαμβάνει λιγότερο από ένα τρίτο του προϋπολογισμού της ΕΕ. Μολαταύτα, η θεματική συγκέντρωση συνδέεται στενά με τους πρώτους δύο στόχους της νέας πολιτικής συνοχής - μια πιο έξυπνη και πιο οικολογική Ευρώπη. Αυτό το είδος μέτρων υλοποιείται πρωτίστως στις μητροπολιτικές περιφέρειες· για τον λόγο αυτό συνιστά τα κράτη μέλη να συνεργάζονται στενά με τις μητροπολιτικές περιφέρειες κατά την κατάρτιση συμφωνιών εταιρικής σχέσης για να καθορίσουν πώς θα υλοποιηθεί η θεματική συγκέντρωση.

43. καλεί την Επιτροπή να θέσει όρους και να θεσπίσει μηχανισμούς υποστήριξης για τη μεταφορά γνώσης, την ανταλλαγή εμπειριών και βέλτιστων πρακτικών σχετικά με βασικές προκλήσεις, λύσεις ή σχέδια που ανέπτυξαν οι μητροπολιτικές περιφέρειες, όπως η διακυβέρνηση μεταξύ των μητροπολιτικών περιφερειών, οι δείκτες παρακολούθησης της εφαρμογής στρατηγικών μητροπολιτικού σχεδιασμού ή η ανάπτυξη έξυπνων πολιτικών·

44. εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι οι μητροπολιτικές περιφέρειες χαρακτηρίζονται από κατακερματισμένες δομές διακυβέρνησης συγκροτούμενες από μεγάλο αριθμό περιφερειακών και τοπικών οντοτήτων, πράγμα που δυσχεραίνει την ικανότητά τους να αντιμετωπίζουν αποτελεσματικά τις οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές προκλήσεις. Για τον λόγο αυτό, ενθαρρύνει την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών μεταξύ των μητροπολιτικών περιφερειών για την ανάπτυξη μακροπρόθεσμων στρατηγικών και καινοτόμων λύσεων που θα τους επιτρέψουν να αντιμετωπίσουν αυτόν τον κατακερματισμό εξουσιών·

45. υποστηρίζει την ιδέα της δημιουργίας Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης για την υποστήριξη μιας βιώσιμης ενεργειακής μετάβασης και την αντιμετώπιση των σχετικών με την κινητικότητα των εργαζομένων κοινωνικών προκλήσεων και των μειζόνων δημογραφικών αλλαγών, που θα χρηματοδοτούνται από νέους πόρους πέραν των πόρων της πολιτικής συνοχής·

46. τονίζει ότι οι μητροπολιτικές περιφέρειες έχουν μεν τεράστιους πόρους ανθρωπίνου κεφαλαίου και ταλέντου, ωστόσο βιώνουν τεράστιο φάσμα προκλήσεων που εκτείνεται από τον κοινωνικό αποκλεισμό έως την προσαρμογή στις μελλοντικές δεξιότητες της αγοράς εργασίας. Το ΕΚΤ+ θα πρέπει να αξιοποιηθεί για την αντιμετώπιση των προκλήσεων αυτών στις μητροπολιτικές περιφέρειες, σε στενή συνεργασία και σύμφωνα με τα χρηματοδοτούμενα από το ΕΤΠΑ μέτρα για τις υποδομές·

47. ζητεί όλες οι εταιρικές σχέσεις στο πλαίσιο του νέου Αστικού Θεματολογίου της ΕΕ να αντιμετωπίζουν τη συνεχιζόμενη αστικοποίηση ή να σχεδιαστεί μια νέα εταιρική σχέση για τη μητροπολιτική διάσταση του Αστικού Θεματολογίου με οριζόντιο και στρατηγικό χαρακτήρα.

Βρυξέλλες, 4 Δεκεμβρίου 2019. Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών Karl-Heinz LAMBERTZ

(1) Σημείο 20 του ψηφίσματος της ΕτΠ με τίτλο: «Προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών για τη νέα νομοθετική περίοδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης», 27 Ιουνίου 2019 https://webapi2016.cor.europa.eu/v1/documents/cor-2019-02550-00-01-res-tra-en.docx/content

(2) COM(2018) 375, άρθρο 105.

(3) Βλέπε σχετικά έκθεση με θέμα «The Impacts of Metropolitan regions on their surrounding areas» (Οι επιπτώσεις των μητροπολιτικών περιφερειών στις γύρω περιοχές): https://cor.europa.eu/en/engage/studies/Documents/Metropolitan-regions.pdf