ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σύμφωνα με το άρθρο 251, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο της συνθήκης EK σχετικά με την Κοινή Θέση του Συμβουλίου για την έκδοση απόφασης του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και του Συμβουλίου, σχετικά με την θέσπιση κοινοτικού προγράμματος δράσης για την προαγωγή μη κυβερνητικών οργανώσεων που αναπτύσσουν πρωτίστως δραστηριότητες στον τομέα της προστασίας του περιβάλλοντος

2001/0139 (COD)

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σύμφωνα με το άρθρο 251, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο της συνθήκης EK σχετικά με την Κοινή Θέση του Συμβουλίου για την έκδοση απόφασης του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και του Συμβουλίου, σχετικά με την θέσπιση κοινοτικού προγράμματος δράσης για την προαγωγή μη κυβερνητικών οργανώσεων που αναπτύσσουν πρωτίστως δραστηριότητες στον τομέα της προστασίας του περιβάλλοντος

1. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ Η πρόταση COM(2001)337 τελικό του Ιουνίου του 2001 [1] διαβιβάστηκε στο Συμβούλιο στις 22 Ιουνίου 2001 σύμφωνα με την διαδικασία συναπόφασης δυνάμει του άρθρου 175 παράγραφος 1 της Συνθήκης ΕΚ Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή διατύπωσε τη γνώμη της στις 18 Οκτωβρίου 2001. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο διατύπωσε τη γνώμη του σε πρώτη ανάγνωση στη συνεδρίαση της 23ης Οκτωβρίου 2001. Έπειτα από την γνωμοδότηση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και δυνάμει του άρθρου 250 παράγραφος 2 της Συνθήκης ΕΚ, το Συμβούλιο κατέληξε, στις 29 Οκτωβρίου 2001, σε πολιτική συμφωνία σχετικά με την υιοθέτηση Κοινής Θέσεως. Το Συμβούλιο ενέκρινε επίσημα την Κοινή Θέση στις 6 Δεκεμβρίου 2001.

[1] ΕΕ C 270 E, 25.09.2001, σελ. 125.

2. ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ Γενικό στόχο του προτεινόμενου Προγράμματος αποτελεί η προαγωγή των μη κυβερνητικών οργανώσεων (ΜΚΟ) που αναπτύσσουν πρωτίστως δραστηριότητες στον τομέα της περιβαλλοντικής προστασίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οι οποίες συμβάλλουν - ή έχουν την ικανότητα να συμβάλουν - στην ανάπτυξη και υλοποίηση της κοινοτικής πολιτικής και νομοθεσίας σχετικά με το περιβάλλον, και οι οποίες έχουν ανεγνωρισμένη ή δυνητική ικανότητα προώθησης της συμμετοχής των πολιτών σε αυτή τη διαδικασία, ενισχύοντας κατ'αυτόν τον τρόπο την δημοκρατικότητα, την διαφάνεια και το αίσθημα της οικειοποίησης της κοινοτικής πολιτικής και νομοθεσίας σχετικά με το περιβάλλον.

Η προαγωγή των ευρωπαϊκών ΜΚΟ είναι σημαντική υπό το φως, τόσο της πρωτοβουλίας για την Ευρωπαϊκή Διακυβέρνηση, όπου η συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών αποτελεί άμεση προτεραιότητα, όσο και του Έκτου Περιβαλλοντικού Προγράμματος Δράσης [2] (6ΠΠΔ), όπου προβλέπεται ευρύς διάλογος με τους συντελεστές της διαμόρφωσης της περιβαλλοντικής πολιτικής.

[2] Κοινή Θέση που εγκρίθηκε στις 27 Σεπτεμβρίου 2001.

3. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

3.1. Γενικές παρατηρήσεις

Η Επιτροπή έκανε εν όλω, εν μέρει ή κατ'αρχήν δεκτές τις 15 από τις 24 τροπολογίες που προτάθηκαν από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σε πρώτη ανάγνωση. Και οι 15, συν 7 πρόσθετες τροπολογίες, έχουν ήδη ενσωματωθεί στην Κοινή Θέση, είτε αυτολεξεί, είτε ως προς το πνεύμα.

Η Επιτροπή έκανε δεκτές όλες τις τροπολογίες που ενίσχυαν την διαφάνεια και την ευθύνη της Επιτροπής και των δικαιούχων, εκτός από εκείνες που συνεπάγονταν αλληλεπικαλύψεις (τροπολογίες 11, 12, 17 και 21) και οι οποίες είχαν ήδη καλυφθεί, εν μέρει ή ως προς το πνεύμα, από άλλες τροπολογίες.

Κυρίως, δεν έκανε δεκτές τις τροπολογίες οι οποίες θέσπιζαν εκ νέου παροχές σε είδος, ως επιλέξιμες δαπάνες υπαγόμενες στο νέο Πρόγραμμα. Η Επιτροπή υπέβαλε σχέδιο χρηματοδότησης, το οποίο βασίζεται μεν αποκλειστικά στην καταβολή χρηματικών πόρων, πλην όμως προβλέπει υψηλότερο επίπεδο χρηματοδότησης για να αντισταθμιστούν οι απώλειες σε είδος των ΜΚΟ.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι η Κοινή Θέση που εγκρίθηκε στις .. Δεκεμβρίου δεν μεταβάλλει την προσέγγιση και τους στόχους της Πρότασης και είναι, επομένως, σε θέση να στηρίξει την Κοινή Θέση ως έχει.

3.2. Αναλυτικές παρατηρήσεις

3.2.1. Τροπολογίες του Κοινοβουλίου που έγιναν δεκτές από την Επιτροπή και ενσωματώθηκαν εν όλω ή εν μέρει στην Κοινή Θέση.

Η τροπολογία 1 κάνει αναφορά στην ετήσια διαδικασία του προϋπολογισμού. Ενσωματώθηκε.

Οι τροπολογίες 29 και 30 κατατάσσουν βάσει του νέου Προγράμματος στις επιλέξιμες οργανώσεις τις ΜΚΟ που αναπτύσσουν επίσης δραστηριότητες στον τομέα της προστασίας των ζώων, υπό την προϋπόθεση ότι οι δραστηριότητες αυτές χρησιμεύουν στην επίτευξη περιβαλλοντικών στόχων. Ενσωματώθηκε στην αιτιολογική σκέψη 4.

Το πρώτο μέρος της τροπολογίας 31, το οποίο εκθέτει τις επιλέξιμες δομές των ΜΚΟ, ενσωματώθηκε στο άρθρο 2β.

Η τροπολογία 7 υπαγορεύει τις συγχρηματοδοτήσεις από εξωτερικές πηγές. Έγινε δεκτή κατ'αρχήν (ήδη καλυπτόταν σιωπηρά από το άρθρο 6 παράγραφος 3) και ενσωματώθηκε στο μέρος 2 του Παραρτήματος.

Η τροπολογία 8 προσθέτει ένα νέο άρθρο, ούτως ώστε να εξασφαλιστεί ότι στα άρθρα ενσωματώνονται οι προτεραιότητες του Προγράμματος (από το Έκτο Περιβαλλοντικό Πρόγραμμα Δράσης, με την προσθήκη της «περιβαλλοντικής εκπαίδευσης»). Το κείμενο είχε αρχικά τοποθετηθεί στο πρώτο μέρος του Παραρτήματος. Ενσωματώθηκε στο άρθρο 5 παράγραφος 1.

Η τροπολογία 9 εκθέτει τις περαιτέρω πληροφορίες, τις οποίες η Επιτροπή οφείλει να παρέχει στις προσκλήσεις υποβολής προτάσεων. Ενσωματώθηκε στο άρθρο 4 παράγραφος 2. (Καλύπτει επίσης, εν μέρει, την τροπολογία 11.)

Η τροπολογία 13 καταργεί την απαίτηση του άρθρου 6 παράγραφος 1 ούτως ώστε να λαμβάνεται υπόψη το μέγεθος της υποψήφιας οργάνωσης και αναφέρεται στις αναθεωρημένες «αρχές» υπολογισμού της επιχορήγησης στο μέρος 3 του Παραρτήματος. Ενσωματώθηκε.

Η τροπολογία 14 αναφέρει ότι βάσει του Προγράμματος ο δικαιούχος δύναται να διαθέσει πόρους σε εταίρους ή οργανώσεις-μέλη. Ενσωματώθηκε.

Η τροπολογία 16 αναφέρει ότι η Επιτροπή οφείλει να παρέχει στις αποτυχούσες υποψήφιες οργανώσεις επαρκείς εξηγήσεις για τους λόγους της αποτυχίας τους. Ενσωματώθηκε.

Η τροπολογία 18 αλλάζει ελάχιστα την διατύπωση του άρθρου 8 παράγραφος 1 και υπογραμμίζει, στο άρθρο 8 παράγραφος 2, την ευθύνη των συνεργαζομένων οργανώσεων. Ενσωματώθηκε ως προς το πνεύμα της.

H τροπολογία 19 έγινε δεκτή κατ'αρχήν - θεωρήθηκε ότι το θέμα της διαφάνειας καλύπτεται επαρκώς από την τροπολογία 20, ενώ και η υποχρέωση να δίδονται στις αποτυχούσες υποψήφιες οργανώσεις εξηγήσεις για τους λόγους της αποτυχίας τους έχει ήδη καλυφθεί από την τροπολογία 16.

Η τροπολογία 20, για λόγους μεγαλύτερης διαφάνειας, υποχρεώνει την Επιτροπή να υποβάλλει ετήσια έκθεση και να συγκαλεί ετήσια συνεδρίαση με τη συμμετοχή των ενδιαφερομένων μερών, προκειμένου να συζητείται το αποτέλεσμα της επιλογής, καθώς και οι διαδικασίες χορήγησης των επιδοτήσεων. Eνσωματώθηκε ως προς το πνεύμα της στο άρθρο 11. (Η τροπολογία 20 καλύπτει επίσης - εν μέρει ή ως προς το πνεύμα - τις τροπολογίες 11,12, 17 και 21.)

Η τροπολογία 22 υπογραμμίζει την σημασία της αύξησης της δυναμικότητας και προαγωγής της αειφόρου ανάπτυξης, τόσο σε τοπικό, όσο και σε περιφερειακό επίπεδο. Ενσωματώθηκε στο άρθρο 1 παράγραφος 3.

Η τροπολογία 23 διευκρινίζει ότι η κατανομή των πόρων θα πραγματοποιείται κατά τρόπον ώστε οι δικαιούχοι με μικρότερο «όγκο σχετικών με το θέμα δραστηριοτήτων» να γίνονται αποδέκτες σχετικώς υψηλότερου ποσοστού υποστήριξης (κατανομή πόρων σε μη γραμμική βάση). Ενσωματώθηκε εν όλω.

3.2.2. Τροπολογίες του Κοινοβουλίου που απορρίφθηκαν από την Επιτροπή και το Συμβούλιο και δεν ενσωματώθηκαν στην Κοινή Θέση.

Οι τροπολογίες 15 και 24 χαρακτηρίζουν τις συμβολές σε είδος ως επιλέξιμες δαπάνες στο πλαίσιο του Προγράμματος. Αυτό δεν έγινε δεκτό. Βλ. παρατηρήσεις στην παράγραφο 3.1

3.2.3. Πρόσθετες αλλαγές του Συμβουλίου στην Πρόταση.

Αιτιολογικές σκέψεις

Οι αιτιολογικές σκέψεις 2 και 3 άλλαξαν σειρά στην Κοινή Θέση.

Στην αιτιολογική σκέψη 2, διεγράφη η φράση «Επομένως η απόφαση αυτή ακυρώνεται».

Η αιτιολογική σκέψη 3 επαναδιατυπώθηκε, με μικρές αλλαγές, ούτως ώστε να αντικατοπτρίζει καλύτερα την διατύπωση του Έκτου Περιβαλλοντικού Προγράμματος Δράσης.

Στην αιτιολογική σκέψη 4 προσετέθη η διατύπωση «αειφόρος ανάπτυξη», ούτως ώστε να απηχούνται τα άρθρα 1, 2 και 5.

Η αιτιολογική σκέψη 5 επαναδιατυπώθηκε, με μικρές αλλαγές, για να μην υποδηλώνει ότι οι ΜΚΟ εκπροσωπούν επισήμως τους λαούς της Ευρώπης, καθώς οι ΜΚΟ δεν είναι εκλεγμένες.

Η αιτιολογική σκέψη 7 αναθεωρήθηκε με την προσθήκη της έκφρασης «για την ανάληψη κατάλληλων δραστηριοτήτων» και «δίκτυα ΜΚΟ», και την διαγραφή της έκφρασης «Η δομή και οι δραστηριότητές τους θα πρέπει να καλύπτουν τουλάχιστον τρεις ευρωπαϊκές χώρες». Αυτό έγινε για να αντικατοπτρίζεται καλύτερα το περιεχόμενο των άρθρων.

H διατύπωση της αιτιολογικής σκέψης 8 συντομεύθηκε, για λόγους καλύτερης ευθυγράμμισης με τους στόχους του Προγράμματος (άρθρο 1).

Άρθρο 1

Ένας επιπρόσθετος στόχος εισήχθη στο νέο άρθρο 1, παράγραφος 3 - ενίσχυση των μικρών περιφερειακών ή τοπικών οργανώσεων που εργάζονται με στόχο την εφαρμογή του «κοινοτικού κεκτημένου» σχετικά με το περιβάλλον και την αειφόρο ανάπτυξη στην περιοχή τους. Ουσία της τροπολογίας 22.

Άρθρο 2

Οι κύριες αλλαγές συνίστανται σε δύο παρεκκλίσεις, οι οποίες προσετέθησαν στο άρθρο 2β και 2δ.

- Άρθρο 2β: Η απαίτηση «κάλυψης τριών ευρωπαϊκών χωρών» θα εξακολουθήσει να αποτελεί τον κανόνα, ωστόσο η κάλυψη δύο ευρωπαϊκών χωρών θα είναι αποδεκτή, «υπό την προϋπόθεση ότι πρωταρχικός στόχος των δραστηριοτήτων είναι η στήριξη της ανάπτυξης και της εφαρμογής της κοινοτικής περιβαλλοντικής πολιτικής, όπως περιγράφεται στο άρθρο 1 παράγραφοι 2 και 3».

- Το άρθρο 2δ απαιτεί για τις υποψήφιες οργανώσεις να έχουν νομίμως συσταθεί τουλάχιστον προ διετίας και να διαθέτουν για τα δύο προηγούμενα έτη τις ετήσιες καταστάσεις λογαριασμών πιστοποιημένες από αναγνωρισμένο ελεγκτή. Αυτό θα εξακολουθήσει να αποτελεί τον κανόνα, πλην όμως «σε εξαιρετικές περιπτώσεις, η Επιτροπή μπορεί να επιτρέπει παρέκκλιση από τις δύο αυτές απαιτήσεις, υπό την προϋπόθεση ότι αυτό δεν θίγει την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Κοινότητας».

Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι δύναται να υπάρχουν, τόσο έγκυρες πρωτοβουλίες που καλύπτουν δύο χώρες και οι οποίες υπηρετούν τον κύριο στόχο του Προγράμματος, όσο και υψηλών προδιαγραφών δίκτυα, τα οποία μετρούν χρόνο ύπαρξης λιγότερο των δύο ετών, και για τους λόγους αυτούς δέχεται τη δυνατότητα χορήγησης παρεκκλίσεων.

Άρθρο 4

Προσθήκες που ενισχύουν την διαφάνεια και αποσαφηνίζουν περαιτέρω τις προθέσεις της Επιτροπής:

- Άρθρο 4 παράγραφος 1: Εκτός από την δημοσίευση στην ΕΕ [3], η Επιτροπή θα πρέπει να χρησιμοποιεί και άλλα μέσα, όπως το Διαδίκτυο, ούτως ώστε το Πρόγραμμα να γίνεται γνωστό στους δυνητικούς δικαιούχους.

[3] Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων

- Άρθρο 4 παράγραφος 3: Το Συμβούλιο ενσωμάτωσε την τροπολογία 10, χρησιμοποιώντας όμως αντί του ενικού «πληρωμή», τον πληθυντικό «πληρωμές», ούτως ώστε να καταστήσει σαφές ότι η επιδότηση καταβάλλεται με σειρά δόσεων.

Άρθρο 5

(Με την ενσωμάτωση της τροπολογίας 8, το άρθρο 5 παράγραφος 1, ενσωματώνει τις προτεραιότητες του Προγράμματος, με την προσθήκη της «περιβαλλοντικής εκπαίδευσης»).

- Το νέο άρθρο 5 παράγραφος 2 αναφέρεται στο πρώτο μέρος του Παραρτήματος για τις πληροφορίες σχετικά με την διαδικασία επιλογής και επιχορήγησης, η οποία προηγουμένως επεξηγείτο στο άρθρο 5.

Άρθρο 9

- Η προσθήκη στο άρθρο 9 παράγραφος 1 της διατύπωσης «Η επανειλημμένη μη επίτευξη των αποτελεσμάτων επί δύο διαδοχικά έτη συνεπάγεται μη επιλεξιμότητα για τα υπόλοιπα έτη του προγράμματος» συμβάλλει στην περαιτέρω αποσαφήνιση.

- Η προσθήκη στο άρθρο 9 παράγραφος 3, «(και με δικαίωμα προσφυγής κατά της απόφασης)» παρέχει στους δικαιούχους πρόσθετη νομική ασφάλεια.

- Οι προσθήκες στο άρθρο 9, παράγραφος 3 «για τα υπόλοιπα έτη του προγράμματος», καθιστά σαφές ότι οι επιβαλλόμενες κυρώσεις διαρκούν μόνον για όσο διαρκεί το Πρόγραμμα.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

ΜΕΡΟΣ 1ο

Ως συνέπεια της τροπολογίας 8, το μέρος 1 του Παραρτήματος περιέχει τώρα τα «τέσσερα στάδια της διαδικασίας επιλογής και επιχορήγησης», όπου προσετέθη αναφορά στις προτεραιότητες του Προγράμματος, που ορίζονται στο άρθρο 5. Το πρώην μέρος 1 του Παραρτήματος, το οποίο περιλάμβανε τους τομείς προτεραιότητας που προσδιορίζονταν στο Έκτο Περιβαλλοντικό Πρόγραμμα Δράσης, αναφέρεται τώρα άρθρο 5 παράγραφος 1, με την προσθήκη της «περιβαλλοντικής εκπαίδευσης». Δεν υπήρξαν άλλες αλλαγές από το Συμβούλιο.

ΜΕΡΟΣ 2ο

Λίγες είναι οι αλλαγές που επέφερε το Συμβούλιο:

- Στον πρώτο υπότιτλο, η διατύπωση «πολιτική συνάφεια» αντικαταστάθηκε από την διατύπωση «συνάφεια ως προς την πολιτική».

- Στον πρώτο υπότιτλο προσετέθη ένα νέο σημείο (το τελευταίο), ούτως ώστε υιοθετηθεί η ουσία των τροπολογιών 5, 6 και 7.

- Στον δεύτερο υπότιτλο, σημείο 2, προσετέθη η ακόλουθη φράση: «συμπεριλαμβανομένων των ρυθμίσεων με σκοπό την εξασφάλιση της συμμετοχής των μελών στην ανάπτυξη πολιτικής και στις δηλώσεις περί του πρακτέου».

- Στον τρίτο υπότιτλο, δεύτερο σημείο, προσετέθη η ακόλουθη φράση: «και το ευρύ κοινό, κτλ.». Το τελευταίο σημείο της πρότασης διεγράφη.

ΜΕΡΟΣ 4ο

Το Συμβούλιο άλλαξε τον τίτλο από «Μη επιλέξιμες δαπάνες» σε «Επιλέξιμες δαπάνες», και προσέθεσε στην παράγραφο 1 του τέταρτου μέρους (νέο) ότι όλες οι δαπάνες του δικαιούχου θεωρούνται επιλέξιμες (εκτός αυτών που αναφέρονται στην παράγραφο 2 του ίδιου μέρους), παραθέτοντας από τις αιτιολογικές σκέψεις ορισμένα ενδεικτικά παραδείγματα τέτοιων δραστηριοτήτων.

Η παράγραφος 2 του τέταρτου μέρους εξακολουθεί να περιέχει την διατύπωση της Πρότασης «μη επιλέξιμες δαπάνες», με διαφορετική όμως σειρά. Η διατύπωση «Ιδιωτικό(-η) κόστος/χρήση» αντικαταστάθηκε από την διατύπωση «ιδιωτικές δαπάνες». Δεν υπήρξαν άλλες αλλαγές.

4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Οι αλλαγές που επέφερε το Συμβούλιο συμβάλλουν στην αποσαφήνιση των όρων της Πρότασης, καθώς και στην ενίσχυση της διαφάνειας και της ευθύνης. Για τον λόγο αυτό, η Επιτροπή στηρίζει την Κοινή Θέση που εγκρίθηκε στις 6 Δεκεμβρίου 2001.