Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για τη θέσπιση ειδικού προγράμματος έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης στον τομέα «Ποιότητα ζωής και διαχείριση των εμβίων πόρων» (1998-2002) (98/C 260/01) (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) COM(98) 305 τελικό - 98/0177(CNS)

(Υποβλήθηκε από την Επιτροπή στις 10 Ιουνίου 1998)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 130 Θ παράγραφος 4,

την πρόταση της Επιτροπής,

τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής,

Εκτιμώντας:

ότι, με την απόφαση αριθ. . . ./98/ΕΚ (1), το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ενέκριναν το πέμπτο πρόγραμμα-πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (καλούμενο στο εξής «πέμπτο πρόγραμμα-πλαίσιο») για τις δράσεις έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης (καλούμενες στο εξής «δράσεις ΕΤΑ») για την περίοδο 1998-2002, στο οποίο καθορίζονται, μεταξύ άλλων, οι δραστηριότητες που θα πρέπει να αναληφθούν στον τομέα της διατήρησης του οικοσυστήματος 7

ότι το άρθρο 130 Θ παράγραφος 3 της συνθήκης ορίζει ότι το πρόγραμμα, πλαίσιο τίθεται σε εφαρμογή μέσω ειδικών προγραμμάτων εκπονούμενων στο πλαίσιο κάθε δράσης, ότι σε κάθε ειδικό πρόγραμμα διευκρινίζονται οι λεπτομέρειες της υλοποίησής του, καθορίζεται η διάρκειά του και προβλέπονται τα μέσα που κρίνονται απαραίτητα 7

ότι, σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 2 της απόφασης αριθ. 1110/94/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Απριλίου 1994, σχετικά με το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο δράσεων της Ευρωπαϊκής Κοινότητας στον τομέα της έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης (1994-1998) (2) και σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 2 των αποφάσεων του Συμβουλίου σχετικά με τα ειδικά προγράμματα για την εφαρμογή του τετάρτου προγράμματος-πλαισίου, η Επιτροπή ανέθεσε εξωτερική αξιολόγηση, την οποία διαβίβασε με τα συμπεράσματα και τις παρατηρήσεις της στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών 7

ότι ζητήθηκε η γνώμη της επιτροπής επιστημονικής και τεχνικής έρευνας σχετικά με το τεχνολογικό και επιστημονικό περιεχόμενο των ειδικών προγραμμάτων, το οποίο περιγράφεται στο έγγραφο εργασίας που ενέκρινε η Επιτροπή στις 5 Νοεμβρίου 1997 (3) 7

ότι, σύμφωνα με το άρθρο 130 Ι της συνθήκης, η απόφαση 98/. . ./ΕΚ του Συμβουλίου, της . . ., σχετικά με τους κανόνες συμμετοχής των επιχειρήσεων, των κέντρων ερευνών και των πανεπιστημίων καθώς και τους κανόνες διάδοσης των αποτελεσμάτων της έρευνας (4) (καλούμενοι στο εξής «κανόνες συμμετοχής και διάδοσης») ισχύει για το παρόν πρόγραμμα-πλαίσιο και επιτρέπει τη συμμετοχή του Κοινού Κέντρου Ερευνών στις έμμεσες δράσεις που καλύπτονται από το παρόν πρόγραμμα 7

ότι, κατά την εφαρμογή του παρόντος προγράμματος, εκτός από τη συνεργασία που καλύπτει η συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Χώρο ή κάποια συμφωνία σύνδεσης, ενδέχεται να κριθεί σκόπιμη η ανάπτυξη δραστηριοτήτων διεθνούς συνεργασίας με τρίτες χώρες ή διεθνείς οργανισμούς βάσει του άρθρου 130 Μ της συνθήκης 7

ότι η εφαρμογή του παρόντος προγράμματος συνεπάγεται επίσης δραστηριότητες και μηχανισμούς με στόχο την τόνωση, τη διάδοση και την αξιοποίηση των αποτελεσμάτων της ΕΤΑ, ιδίως όσον αφορά τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, καθώς και δραστηριότητες τόνωσης της κινητικότητας και της κατάρτισης των ερευνητών 7

ότι, σύμφωνα με τους στόχους του πρώτου σχεδίου δράσης για την καινοτομία, οι ερευνητικές δραστηριότητες του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου πρέπει να είναι ακριβέστερα προσανατολισμένες στην καινοτομία 7

ότι κρίνεται σκόπιμο, αφενός, να εξετάζεται η πρόοδος της εκτέλεσης του παρόντος προγράμματος για την ενδεχόμενη προσαρμογή του στις επιστημονικές και τεχνολογικές εξελίξεις 7 ότι κρίνεται σκόπιμο, αφετέρου, να αξιολογηθούν σε εύθετο χρόνο από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες τα επιτεύγματα του προγράμματος,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 1 του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου, θεσπίζεται ειδικό πρόγραμμα στο θεματικό πεδίο «Ποιότητα ζωής και διαχείριση των εμβίων πόρων» (καλούμενο στο εξής «ειδικό πρόγραμμα») για την περίοδο από [ημερομηνία έγκρισης του παρόντος προγράμματος] έως 31 Δεκεμβρίου 2002.

Άρθρο 2

1. Σύμφωνα με το παράρτημα III του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου, το ποσό που κρίνεται απαραίτητο για την εκτέλεση του ειδικού προγράμματος (καλούμενο στο εξής «ποσό») ανέρχεται σε 2 635 εκατομμύρια Ecu, από τα οποία το 6,3 % κατ' ανώτατο όριο για τις διοικητικές δαπάνες της Επιτροπής.

2. Στο παράρτημα I παρατίθεται ενδεικτική κατανομή ως άνω ποσού.

3. Από το ποσό αυτό,

- 547 εκατομμύρια Ecu αφορούν την περίοδο 1998-1999,

- 2 088 εκατομμύρια Ecu αφορούν την περίοδο 2000-2002.

Εφόσον συντρέχουν λόγοι, το τελευταίο ανωτέρω ποσό αναπροσαρμόζεται με τις προϋποθέσεις που προβλέπονται στο άρθρο 3 παράγραφος 3 του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου.4. Η αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή καθορίζει, μεριμνώντας για την τήρηση των επιστημονικών και τεχνολογικών στόχων και των προτεραιοτήτων που καθορίζονται στην παρούσα απόφαση, τις πιστώσεις για κάθε οικονομικό έτος, λαμβάνοντας υπόψη τους διαθέσιμους πόρους που έχουν εγκριθεί στο πλαίσιο των πολυετών δημοσιονομικών προοπτικών.

Άρθρο 3

1. Οι κύριοι άξονες, οι επιστημονικοί και τεχνολογικοί στόχοι του ειδικού προγράμματος καθώς και οι αντίστοιχες προτεραιότητες παρατίθενται στο παράρτημα II. Καθορίζονται σύμφωνα με τις βασικές αρχές και τις τρεις κατηγορίες κριτηρίων επιλογής που αναφέρονται στο παράρτημα I του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου.

2. Σύμφωνα με τις ως άνω αρχές και τα ως άνω κριτήρια, στην επιλογή δράσεων ΕΤΑ που θα αναληφθούν έχουν εφαρμογή τα κριτήρια επιλογής που αναφέρονται στο άρθρο 10 των κανόνων συμμετοχής διάδοσης.

Εφαρμόζεται επίσης ένα ειδικό για το παρόν πρόγραμμα κριτήριο: η συμμετοχή των οντοτήτων βιομηχανικού χαρακτήρα στις δράσεις επιμερισμένης δαπάνης θα πρέπει να είναι η ενδεδειγμένη για το είδος της εκάστοτε δραστηριότητας.

Κατά την εφαρμογή του προγράμματος, καθώς και στο πρόγραμμα εργασίας που ορίζεται στο άρθρο 5 παράγραφος 1, τηρούνται όλα αυτά τα κριτήρια, μολονότι είναι δυνατόν να διαφέρει η στάθμισή τους.

3. Στο ειδικό πρόγραμμα έχουν εφαρμογή οι κανόνες συμμετοχής και διάδοσης.

4. Οι λεπτομέρειες της χρηματοδοτικής συμμετοχής της Κοινότητας στο ειδικό πρόγραμμα ορίζονται στο άρθρο 4 του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου.

5. Οι έμμεσες δράσεις ΕΤΑ του ειδικού προγράμματος ορίζονται στα παραρτήματα II και IV του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου.

Οι πρακτικές διαδικασίες εκτέλεσης για το παρόν ειδικό πρόγραμμα προσδιορίζονται στο παράρτημα III.

Άρθρο 4

Βάσει των κριτηρίων που καθορίζονται στο άρθρο 3, των επιστημονικών και τεχνολογικών στόχων καθώς και των προτεραιοτήτων που αναφέρονται στο παράρτημα II, η Επιτροπή:

α) εξετάζει την πρόοδο της εκτέλεσης του ειδικού προγράμματος και υποβάλλει, κατά περίπτωση, προτάσεις προσαρμογής, σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 1 του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου,

β) αναθέτει την εξωτερική αξιολόγηση που προβλέπεται στο άρθρο 5 παράγραφος 2 του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου, όσον αφορά στις δράσεις που υλοποιούνται τα πεδία που καλύπτει το ειδικό πρόγραμμα.

Άρθρο 5

1. Η Επιτροπή εκπονεί πρόγραμμα εργασίας προσδιορίζοντας:

α) το περιεχόμενο του παραρτήματος II 7

β) το ενδεικτικό χρονοδιάγραμμα εκτέλεσης του ειδικού προγράμματος 7

γ) τις διαδικασίες συντονισμού που υποδεικνύονται στο παράρτημα III 7

δ) και, εάν παραστεί ανάγκη, τα κριτήρια επιλογής καθώς και τον τρόπο εφαρμογής τους για κάθε έμμεση δράση ΕΤΑ.

Το πρόγραμμα εργασίας ενημερώνεται κατά περίπτωση.

2. Για την υλοποίηση των έμμεσων δράσεων ΕΤΑ, η Επιτροπή κινεί, βάσει του προγράμματος εργασίας, τις διαδικασίες που αναφέρονται στους κανόνες συμμετοχής και διάδοσης, πρωτίστως μέσω προσκλήσεων υποβολής προτάσεων.

Άρθρο 6

1. Η Επιτροπή επιφορτίζεται με την εκτέλεση του παρόντος ειδικού προγράμματος.

2. Η Επιτροπή επικουρείται από την επιτροπή του προγράμματος, την οποία αποτελούν αντιπρόσωποι των κρατών μελών και της οποίας προεδρεύει ο αντιπρόσωπος της Επιτροπής.

3. Ο αντιπρόσωπος της Επιτροπής υποβάλει στην επιτροπή του προγράμματος τα σχέδια μέτρων σχετικά με:

- την εκπόνηση και την ενημέρωση του προγράμματος εργασίας που αναφέρεται στο άρθρο 5 παράγραφος 1,

- την εντολή για την εξωτερική αξιολόγηση που προβλέπεται στο άρθρο 5 παράγραφος 2 του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου,

- οιαδήποτε αναπροσαρμογή της ενδεικτικής κατανομής του ποσού που παρατίθεται στο παράρτημα I.

Άρθρο 7

1. Η επιτροπή του προγράμματος διατυπώνει τη γνώμη της σχετικά με τα σχέδια μέτρων που αναφέρονται στο άρθρο 6 παράγραφος 3, εντός προθεσμίας που μπορεί να ορίσει ο πρόεδρος εφόσον το θέμα επείγει. Αποφασίζει με την πλειοψηφία που προβλέπεται στο άρθρο 148 παράγραφος 2 της συνθήκης για την έκδοση των αποφάσεων που καλείται να λάβει το Συμβούλιο βάσει πρότασης της Επιτροπής. Κατά την ψηφοφορία στην επιτροπή, οι ψήφοι των αντιπροσώπων των κρατών μελών σταθμίζονται σύμφωνα με το προαναφερόμενο άρθρο. Ο πρόεδρος δεν λαμβάνει μέρος στην ψηφοφορία.

Η Επιτροπή θεσπίζει τα σχεδιαζόμενα μέτρα εφόσον είναι σύμφωνα με τη γνώμη της επιτροπής.

Εάν τα σχεδιαζόμενα μέτρα δεν είναι σύμφωνα με τη γνώμη της επιτροπής ή ελλείψει γνώμης, η Επιτροπή υποβάλλει χωρίς καθυστέρηση στο Συμβούλιο πρόταση σχετικά με τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν. Το Συμβούλιο αποφασίζει με ειδική πλειοψηφία.

Εάν το Συμβούλιο δεν αποφασίσει εντός προθεσμίας έξι εβδομάδων από την ημερομηνία υποβολής της πρότασης τα προτεινόμενα μέτρα θεσπίζονται από την Επιτροπή.

2. Η Επιτροπή ενημερώνει τακτικά την επιτροπή του προγράμματος σχετικά με την πορεία εκτέλεσης του ειδικού προγράμματος, και ιδίως για τα αποτελέσματα της αξιολόγησης και της επιλογής των έμμεσων δράσεων ΕΤΑ.

Άρθρο 8

Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στα κράτη μέλη.

(1) Κοινή θέση αριθ. 31/98 που θεσπίστηκε από το Συμβούλιο στις 23 Μαρτίου 1998 (ΕΕ C 178 της 10.6.1998, σ. 49).

(2) ΕΕ L 126 της 18.5.1994, σ. 1 7 απόφαση όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την απόφαση αριθ. 2535/97/ΕΚ (ΕΕ L 347 της 18.12.1997, σ. 1).

(3) COM(97) 553 τελικό.

(4) COM(97) 587 τελικό (ΕΕ C 40 της 7.2.1998, σ. 14).

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΤΟΥ ΠΟΣΟΥ

>ΘΕΣΗ ΠΗΝΑΚΑ>

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΕΡΙΓΡΑΜΜΑ, ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΙ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η οικονομική και πολιτική εξέλιξη στην Ευρώπη οδήγησε σε περισσότερη εν γένει ευημερία, μεγαλύτερη διάρκεια ζωής και βελτίωση των όρων εργασίας. Η πρόοδος αυτή όμως συνοδεύτηκε από νέα προβλήματα, όπως η αύξηση του κόστους της υγειονομικής περίθαλψης, η γήρανση του πληθυσμού και η υποβάθμιση του περιβάλλοντος. Παρατηρείται όλο και πιο έκδηλο χάσμα μεταξύ των δραστηριοτήτων του ανθρώπου και των φυσικών πόρων, είτε αυτοί προέρχονται από τη γεωργία και την αλιεία, τον εξορυκτικό τομέα είτε από το περιβάλλον εν γένει. Κατά παράδοξο τρόπο, η εξέλιξη αυτή επέρχεται τη στιγμή που παρατηρείται πραγματική «έκρηξη» στις γνώσεις σε ό,τι αφορά τη δομή και τη λειτουργία κάθε έμβιου όντος, η οποία προμηνύει νέες προόδους στους αντίστοιχους τομείς, δηλαδή στην υγειονομική περίθαλψη, τα φαρμακευτικά προϊόντα, τη γεωργία, τη διατροφή, κ.λπ.

Η Ευρώπη διαθέτει μεγάλη πείρα και εξαίρετη φήμη στην έρευνα και τις εφαρμογές στον τομέα των βιοεπιστημών και της βιοτεχνολογίας. Αποτελεί άλλωστε τεράστια ενοποιημένη αγορά κατά παράδοση δεκτική στα βιοπροϊόντα. Διεθέτει λοιπόν τα αναγκαία πλεονεκτήματα για να αντιμετωπίσει τις μείζονος σημασίας προκλήσεις, όπως τον εφοδιασμό της με ασφαλή και διαφοροποιημένα είδη διατροφής, την παροχή υγειονομικής περίθαλψης σε προσιτές τιμές, καλύτερα φάρμακα, κ.λπ. Οι επιστημονικές αρχές στο όνομα των οποίων πραγματοποιήθηκε η εκμετάλλευση των έμβιων και φυσικών υλικών προς τους σκοπούς αυτούς έχουν τεθεί ριζικά υπό αμφισβήτηση, διότι αποκαλύφθηκαν οι απόκρυφοι μηχανισμοί των εμβίων όντων και οι αλληλεπιδράσεις τους. Χάρις στις επιστημονικές προόδους των τελευταίων δεκαετιών, ελπίζεται σήμερα ότι θα εμβαθυνθούν τα θέματα που περιβάλλουν την παραγωγή ειδών διατροφής, τη θεραπεία των ασθενειών και τη βιώσιμη διαχείριση και χρήση των βιολογικών πόρων. Αναμένεται επίσης ότι είναι δυνατόν να διαλευκανθούν οι δεσμοί τους με τη συμπεριφορά και τις ανάγκες του ανθρώπου, τις βιομηχανικές πρακτικές και τις προσδοκίες των καταναλωτών.

Στρατηγικός στόχος του προγράμματος είναι να συσχετισθεί η ικανότητα ανακαλύψεων με την ικανότητα παραγωγής για να ικανοποιηθούν οι ανάγκες της κοινωνίας και να εκπληρωθούν οι προσδοκίες των πολιτών, με προοπτική την ευημερία και τη δημιουργία θέσεων εργασίας. Η στρατηγική έρευνα του παρόντος προγράμματος συνίσταται στη συγκέντρωση των προσπαθειών σε ειδικούς τομείς, στους οποίους ο εμπλουτισμός των γνώσεων μπορεί να δώσει τεχνικές απαντήσεις σε ορισμένα πιεστικά ερωτήματα που θέτει ο πολίτης και που πρέπει να αντιμετωπιστούν σε ευρωπαϊκή κλίμακα.

Το νέο στοιχείο της προσέγγισης αυτής έγκειται στη βούληση να συνδυαστεί η δυναμική της μαζικής παραγωγής γνώσεων σε ένα μικρό αριθμό τομέων που να μπορούν να δώσουν τα αναμενόμενα αποτελέσματα, ενώ παράλληλα θα συνεχιστεί ο εκσυγχρονισμός των γνώσεων για να ενισχυθούν τα πλεονεκτήματα της Ευρώπης στους τομείς που προάγουν την ανάπτυξη και τη καλύτερη ποιότητα ζωής.

Οι επιστημονικές και τεχνικές λύσεις που προτείνονται πρέπει να θεωρηθούν στοιχεία μιας συστηματικής και ολοκληρωμένης προσέγγισης, στην οποία ο άνθρωπος βρίσκεται στην καρδιά της προβληματικής «ποιότητα ζωής» και «διαχείριση των εμβίων πόρων». Επελέγησαν πέντε κεντρικές δράσεις, με τις οποίες η ευρωπαϊκή έρευνα μπορεί να συμβάλει στην επίλυση των προβλημάτων με προϊόντα, διεργασίες ή καινοτόμους υπηρεσίες. Αυτές οι κεντρικές δράσεις στοχοθετήθηκαν ούτως ώστε να ικανοποιηθούν οι κοινωνικοοικονομικές ανάγκες και να εκπληρωθούν οι στόχοι των κοινοτικών πολιτικών, ιδίως στον τομέα της γεωργίας και της αλιείας, της βιομηχανίας και των καταναλωτών, και στους τομείς του περιβάλλοντος και της υγείας.

Οι δράσεις αυτές συμπληρώνονται από δραστηριότητες έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης πολλαπλών εφαρμογών, καθώς και από δραστηριότητες στήριξης των ερευνητικών υποδομών, οι οποίες σκοπό έχουν να συγκροτήσουν, πιο μακροπρόθεσμα, τη βάση των γνώσεων που χρειάζονται στους στρατηγικούς για το μέλλον τομείς.

Ικανοποίηση των κοινωνικο-οικονομικών αναγκών. Από πλευράς ζήτησης, η έρευνα χρειάζεται να αναπτυχθεί για να βελτιωθεί η υγεία, να συγκεραστεί η οικονομική πρόοδος με τις απαιτήσεις προστασίας του περιβάλλοντος, να ικανοποιηθούν καλύτερα οι ανάγκες των καταναλωτών. Από πλευράς προσφοράς, υφίσταται ουσιαστικό δυναμικό οικονομικής ανάπτυξης και δημιουργίας θέσεων εργασίας στον τομέα αυτό, τόσο στις παραδοσιακές βιομηχανίες, και ιδίως εκείνες που συνδέονται με την πρωτογενή παραγωγή, όσο και στις νέες βιομηχανίες υψηλής τεχνολογίας.

Αύξηση της ευρωπαϊκής προστιθέμενης αξίας. Τα μεγάλα διαμεθοριακά προβλήματα πρέπει να αντιμετωπιστούν επιλεκτικά, ιδίως τα υγειονομικά θέματα (επιδημιολογία, διατροφή, αβλαβή τρόφιμα, γήρανση, σπάνιες ασθένειες) ή η διαμεθοριακή μεταχείριση των πόρων (χερσαίοι ή υδάτινοι έμβιοι πόροι). Σε άλλους τομείς, όπως η τοξικομανία, η βιοασφάλεια ή η βιοδεοντολογία, η εμπέδωση των επιστημονικών γνώσεων μπορεί να στηρίξει τις κοινοτικές πολιτικές. Πολλές από τις δραστηριότητες που προβλέπονται στο παρόν πρόγραμμα (π.χ. έρευνα του γονιδιώματος, νευροεπιστήμες, αξιολόγηση των τεχνολογιών) λόγω της έκτασής τους και της συνθετότητάς τους, είναι δυνατόν να διεξαχθούν μόνο σε ευρωπαϊκή κλίμακα.

Στήριξη της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας. Το πρόγραμμα εμμένει σε ορισμένα σημαντικά επιστημονικά σημεία των νέων πεδίων και των παραγωγικών κλάδων που διαθέτουν μεγάλο δυναμικό ανάπτυξης, όπως η βιοτεχνολογία και οι βιομηχανίες ειδών διατροφής. Η βελτίωση της ποιότητας ζωής, η προώθηση των βιοεπιστημών και της βιοτεχνολογίας και η επιδίωξη οικονομικής ανάπτυξης που δεν θα βλάπτει το περιβάλλον, δραστηριότητες όλες στο επίκεντρο του προγράμματος, θα συμβάλουν βραχυπρόθεσμα και πιο μακροπρόθεσμα στην ανάπτυξη της ανταγωνιστικότητας και της απασχόλησης στην Ευρώπη. Η Ευρώπη οφείλει να ευνοήσει τη δημιουργία επιχειρήσεων ιδίως στους τομείς της βιοτεχνολογίας και της βιομηχανίας γεωργικών προϊόντων διατροφής όπου τελευταία παρουσιάζουν σταθερή ανάπτυξη.

Προώθηση της βιοασφάλειας. Η αξιολόγηση της συμπεριφοράς και του αντίκτυπου των ανασυνδυασμένων οργανισμών (π.χ. τα διαγονιδιακά φυτά, οι μικροοργανισμοί, τα εμβόλια, κ.λπ.), καθώς και της έκβασής τους στο περιβάλλον, αποτελεί αναπόσπαστο μέρος κάθε κεντρικής δράσης, όποτε αυτό κρίνεται σκόπιμο.

Σεβασμός ενός δεοντολογικού πλαισίου. Η μέγιστη τήρηση των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών δεοντολογικών αρχών εξασφαλίζεται σε όλες τις δραστηριότητες του ειδικού προγράμματος, σύμφωνα με το άρθρο 6 της απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για το πέμπτο πρόγραμμα-πλαίσιο.

ΔΕΣΜΟΙ ΚΑΙ ΑΛΛΗΛΟΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗ ΜΕ ΤΑ ΥΠΟΛΟΙΠΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ

Η διάρθρωση με τα υπόλοιπα προγράμματα έγκειται στην προώθηση των αλληλεπιδράσεων και των συμπληρωματικών δραστηριοτήτων χωρίς αλληλεπικαλύψεις:

- Ο συντονισμός με το ειδικό πρόγραμμα «Ανάπτυξη μιας εύχρηστης κοινωνίας των πληροφοριών» βασίζεται στην ακόλουθη αρχή: οι δραστηριότητες που σχετίζονται με τις τεχνολογίες της κοινωνίας των πληροφοριών αυτές καθαυτές (όπου συμπεριλαμβάνονται η ανάπτυξη, οι δράσεις επίδειξης και η απορρόφηση τεχνολογιών) θα συγκεντρωθούν στο πρόγραμμα «Εύχρηστη κοινωνία των πληροφοριών», ενώ οι δραστηριότητες που συνδέονται με την εξάπλωση, την ολοκλήρωση και την προσαρμογή των τεχνολογιών αυτών σε εφαρμογές που αφορούν την ποιότητα ζωής και τη διαχείριση των εμβίων πόρων θα διεξαχθούν στο πλαίσιο του δεύτερου προγράμματος.

- Ο συντονισμός με τα προγράμματα «Προώθηση της ανταγωνιστικής και αειφόρου ανάπτυξης» και «Διατήρηση του οικοσυστήματος» βασίζεται στη στενή αλληλεπίδραση μεταξύ της κεντρικής δράσης «Υγεία, διατροφή και περιβαλλοντικοί παράγοντες» του προγράμματος αυτού και της κεντρικής δράσης «Προϊόντα, διεργασίες και οργάνωση» του προγράμματος «Προώθηση της ανταγωνιστικής και αειφόρου ανάπτυξης» και τις αντίστοιχες πτυχές του προγράμματος «Διατήρηση του οικοσυστήματος». Παρεμφερείς αλληλεπιδράσεις θα δημιουργηθούν με τις κεντρικές δράσεις «Το εργοστάσιο κύτταρο» και «Αειφόρος διαχείριση της γεωργίας, της αλιείας και της ολοκληρωμένης ανάπτυξης της υπαίθρου» με τις σχετικές δράσεις των προγραμμάτων «Προώθηση της ανταγωνιστικής και αειφόρου ανάπτυξης» και «Διατήρηση του οικοσυστήματος».

- Θα αποκατασταθεί στενή συνεργασία με το πρόγραμμα «Επιβεβαίωση του διεθνούς ρόλου της κοινοτικής έρευνας», ιδιαίτερα όταν η συνεργασία με διεθνείς πρωτοβουλίες μπορεί να αποφέρει προστιθέμενη αξία στις ευρωπαϊκές προσπάθειες ΕΤΑ.

- Οι δυνατότητες που προσφέρουν το Cost και το Eureka θα χρησιμοποιηθούν πλήρως, όπως και η συνεργασία με διεθνείς οργανισμούς για να δημιουργηθεί συνέργεια μεταξύ των δράσεων και των έργων του προγράμματος αυτού και των δραστηριοτήτων έρευνας που χρηματοδοτούνται σε κρατικό επίπεδο. Σε περίπτωση συνεργασίας με το Eureka, θα είναι δυνατόν να πραγματοποιηθούν έργα που αντιστοιχούν σε πρωτεύοντα θέματα κοινού ενδιαφέροντος στο πλαίσιο των κεντρικών δράσεων.

- Για να διευκολυνθεί η συμμετοχή φορέων των τρίτων χωρών και να διατηρηθούν οι δεσμοί με τους ειδικούς των χωρών αυτών που έχουν σπουδάσει στην Ευρώπη θα διεξαχθούν ειδικές δραστηριότητες, οι οποίες θα προσδώσουν και διεθνή διάσταση στο πρόγραμμα.

- Σε ό,τι αφορά την καινοτομία και τη συμμετοχή των ΜΜΕ, επειδή οι νέες γνώσεις στις βιοεπιστήμες αποτελούν σταθερή πηγή καινοτομίας, οι κοινοπραξίες έρευνας πρέπει να είναι ευέλικτες και ολοκληρωμένες. Μία ανταγωνιστική κοινοπραξία απαιτεί υψηλό επίπεδο αλληλεπίδρασης μεταξύ βιολογίας, μηχανικής, διαχείρισης των πληροφοριών, τυποποίησης, επενδύσεων σε κεφάλαια, δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, κ.λπ., που θα εγγυάται την επιτυχία εφόσον οι λειτουργίες αυτές προβλέπονται στο πλαίσιο του ιδίου έργου. Είναι επιτακτικό τα μέτρα που αποσκοπούν στην τόνωση παραδείγματος χάρη των ΜΜΕ και των οικονομικών κοινοπραξιών να συνοδεύουν τη διαχείριση του προγράμματος σε κάθε δράση. Ένας πυρήνας καινοτομίας θα συγκεντρώσει τις δραστηριότητες προώθησης προκειμένου να αναπτυχθούν και να αξιοποιηθούν τα αποτελέσματα του προγράμματος αυτού 7 θα βοηθήσει επίσης να εξασφαλισθεί αλληλοσυμπλήρωση και διεπαφή με τις δραστηριότητες καινοτομίας που θα διεξαχθούν στο πλαίσιο του προγράμματος «Καινοτομία και συμμετοχή των ΜΜΕ».

- Για να ληφθεί υπόψη η ταχεία ανανέωση των γνώσεων σε πολυάριθμους παραδοσιακούς τομείς, προβλέπεται επιμόρφωση με σκοπό να διατεθεί εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό στον επιχειρησιακό κόσμο και στους εξειδικευμένους επαγγελματικούς κλάδους στο πλαίσιο του ίδιου προγράμματος, το οποίο προβλέπει επίσης κοινωνικοοικονομική αξιολόγηση των επιπτώσεων της τεχνολογίας.

α) ΚΕΝΤΡΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ

i) Υγεία, διατροφή και περιβαλλοντικοί παράγοντες

Στόχοι και προτεραιότητες ΕΤΑ

Γενικός στόχος της κεντρικής δράσης είναι να βελτιωθεί η υγεία των ευρωπαίων πολιτών με τη διάθεση ασφαλών, υγιών, ισορροπημένων και ποικίλων προϊόντων διατροφής και με τη μείωση των επιβλαβών συνεπειών των περιβαλλοντικών παραγόντων, όπως η ατμοσφαιρική ρύπανση, τα βαρέα μέταλλα, οι τοξικές ουσίες, η ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία και ο θόρυβος, όπως επίσης και τα αποτελέσματα της ρύπανσης στον εργασιακό χώρο. Με μία πολυεπιστημονική προσέγγιση που θα αφορά ολόκληρη την αλυσίδα διατροφής, από την προωτογενή παραγωγή έως το τελικό προϊόν, η συγκεκριμένη κεντρική δράση θα εξετάσει τα μεγάλα θέματα που συνδέονται με το αβλαβές των τροφίμων, τις προτυποποιητικές πτυχές, τις νέες ή βελτιωμένες πρώτες ύλες, την επεξεργασία των τροφίμων, καθώς και τη μεγαλύτερη κατανόηση των δεσμών που υπάρχουν μεταξύ διατροφής, ευεξίας και υγείας. Η συγκεκριμένη κεντρική δράση αποσκοπεί επίσης στη λεπτομερή μελέτη των αλληλεπιδράσεων μεταξύ περιβαλλοντικών παραγόντων και υγείας του ανθρώπου. Προς το σκοπό αυτό, θα επιδιωχθούν οι επιστημονικοί και τεχνολογικοί στόχοι που εκτίθενται στη συνέχεια.

- Τελειοποίηση νέων ή/και βελτιωμένων, ασφαλών και προσαρμόσιμων τεχνολογιών παρασκευής

Στόχος είναι να βελτιωθεί η ποιότητα των προϊόντων διατροφής και η δεκτικότητα από πλευράς καταναλωτή, οι οποίες ταυτόχρονα θα εξασφαλίζουν την ανιχνευσιμότητα των πρώτων υλών και των τελικών προϊόντων.

Προτεραιότητες ΕΤΑ: βελτίωση της χρήσης των πρώτων υλών και των συστημάτων παραγωγής και μεταποίησης 7 τελειοποίηση των εδώδιμων καλλιεργειών και των λειτουργικών τροφίμων 7 χρησιμοποίηση των αναξιοποίητων αλιευμάτων και των ειδών 7 ποιότητα και ανιχνευσιμότητα των πρώτων υλών και των ειδών διατροφής σε όλη την αλυσίδα διατροφής 7 ήπιες τεχνολογίες και έλεγχος των διεργασιών 7 τεχνολογίες τροφίμων και προηγμένα συστήματα συσκευασίας 7 έλεγχος και εγγύηση της ποιότητας, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης μεθόδων μέτρησης της ποιότητας.

- Τελειοποίηση των δοκιμών ανίχνευσης και των διεργασιών εξάλειψης των λοιμωδών και τοξικών παραγόντων

Οι έρευνες θα επικεντρωθούν στους κινδύνους που συνδέονται με τις μολύνσεις, την ακριβή προέλευση των μολύνσεων αυτών και τις στρατηγικές που επιτρέπουν να βελτιωθεί το αβλαβές των τροφών.

Προτεραιότητες ΕΤΑ: καλύτερη κατανόηση και έλεγχος των συνθηκών μόλυνσης 7 δοκιμές που επιτρέπουν ταχεία ανίχνευση των παθογόνων παραγόντων, των ξενοβιοτικών ουσιών και των ορμονών 7 νέες και ασφαλέστερες μέθοδοι παραγωγής τροφίμων 7 νέες μέθοδοι αξιολόγησης των μικροβιακών και χημικών κινδύνων, καθώς και των κινδύνων εκδήλωσης αλλεργιών.

- Μελέτη του ρόλου της διατροφής στην προαγωγή και την προστασία της υγείας, από την άποψη της διατροφής και της θρεπτικής αξίας, της τοξικολογίας, της επιδημιολογίας, της αλληλεπίδρασης με το περιβάλλον, της επιλογής των καταναλωτών και της δημόσιας υγείας

Στόχος είναι να μειωθούν οι παράγοντες κινδύνου που συνδέονται με τη διατροφή, οι οποίοι συμβάλλουν στην ανάπτυξη χρόνιων ασθενειών, όπως επίσης στόχος είναι να αναπτυχθούν νέοι τρόποι που θα επιτρέπουν να διατίθεται πλουσιότερη και πιο ισορροπημένη διατροφή.

Προτεραιότητες ΕΤΑ: ρόλος και επίδραση της διατροφής στις σωματικές λειτουργίες και τις σωματικές και διανοητικές επιδόσεις 7 ιδιαίτερες ανάγκες σε θρεπτικές ουσίες ορισμένων συγκεκριμένων κατηγοριών του πληθυσμού 7 σχέσεις μεταξύ διατροφής και ασθενειών ή χρόνιων διαταραχών, συμπεριλαμβανομένων των σχετικών γενετικών παραγόντων 7 προστασία, στάση και αντίδραση των καταναλωτών σε ό,τι αφορά τα προϊόντα διατροφής, τις διεργασίες επεξεργασίας και την επισήμανση.

- Μελέτη των ασθενειών αλλεργιών που συνδέονται με το περιβάλλον ή επηρεάζονται από αυτό, και έρευνα στη θεραπεία και την πρόληψή τους

Οι έρευνες θα επικεντρωθούν στα προβλήματα υγείας που συνδέονται άμεσα με το περιβάλλον και με τις μεθόδους θεραπείας και πρόληψης, με βάση αξιόπιστα επιδημιολογικά δεδομένα και την κατανόηση των μηχανισμών παθογένεσης.

Προτεραιότητες ΕΤΑ: ανάλυση και ποσοτική έκφραση της παρεμβολής των περιβαλλοντικών παραγόντων στην υγεία του ανθρώπου 7 αξιολόγηση της σημασίας που έχουν οι παράγοντες που επηρεάζουν την υγεία και αξιολόγηση των αλληλεπιδράσεών τους 7 καλύτερη κατανόηση της αλληλεξάρτησης των περιβαλλοντικών δεικτών και των δεικτών δημόσιας υγείας με στόχο την αποτελεσματικότερη θεραπεία και πρόληψη 7 ανάπτυξη ολοκληρωμένης προσέγγισης στην αξιολόγηση των κινδύνων λαμβανομένων υπόψη των περιβαλλοντικών πτυχών και της δημόσιας υγείας.

- Ανάπτυξη νέων διαγνωστικών μεθόδων, νέων μεθόδων αξιολόγησης των κινδύνων και διεργασιών με σκοπό να μετριασθούν οι αιτίες και οι επιβλαβείς συνέπειες του περιβάλλοντος στην υγεία

Στόχος είναι να χρησιμοποιηθεί μια πολυεπιστημονική προσέγγιση για να επιτευχθεί καλύτερη κατανόηση των αλληλεπιδράσεων μεταξύ κοινωνικού και φυσικού περιβάλλοντος και υγείας 7 να βελτιωθεί επίσης ο εντοπισμός των ευάλωτων ομάδων στις περιβαλλοντικές εκθέσεις και να προσδιορισθούν τα προληπτικά μέτρα για να μειωθούν οι αιτίες και οι επικίνδυνοι για την υγεία περιβαλλοντικοί παράγοντες.

Προτεραιότητες ΕΤΑ: βιολογικοί δείκτες και έμβιοι δείκτες της έκθεσης σε περιβαλλοντικούς παράγοντες, των συνεπειών τους ή/και της ευαισθησίας των παραγόντων αυτών, ιδίως μετά από μεικτές εκθέσεις και στην περίπτωση σωρευτικών αποτελεσμάτων 7 βελτίωση των δοκιμών πρόβλεψης της τοξικότητας και της αξιολόγησης των κινδύνων με βάση τη μελέτη των μηχανισμών προκειμένου να μειωθεί, να τελειοποιηθεί και να αντικατασταθεί πιο μακροπρόθεσμα ο πειραματισμός σε ζώα 7 βελτιωμένες μέθοδοι και τεχνικές για την αξιολόγηση των εκθέσεων και των συνεπειών τους βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα 7 επιδημιολογικές και βιοϊατρικές μελέτες των προβλημάτων που συνδέονται ενδεχομένως με τις μη ιοντίζουσες ακτινοβολίες, και ιδίως με την κινητή τηλεφωνία.

ii) Έλεγχος των λοιμωδών νόσων

Στόχοι και προτεραιότητες ΕΤΑ

Γενικός στόχος αυτής της κεντρικής δράσης είναι να τεθούν υπό έλεγχο οι υπάρχουσες, νεοεμφανιζόμενες ή επανεμφανιζόμενες λοιμώδεις νόσοι, οι οποίες οφείλονται σε παλαιούς, νέους ή μεταλλαγμένους παράγοντες στον άνθρωπο ή τα ζώα. Προνομιακή αντιμετώπιση είναι εκείνη που συνδυάζει τις αλληλοσυμπληρούμενες ικανότητες στο πλαίσιο διεπιστημονικών έργων, οι δραστηριότητες των οποίων θα συνδυασθούν με εκείνες των κρατικών ή διεθνών οργανισμών, και θα ευνοηθεί η διεπαφή μεταξύ έρευνας ακαδημαϊκών, πολιτικών παραγόντων, φορέων παροχής υγειονομικής περίθαλψης και κλάδου υγείας του ανθρώπου και των ζώων, για να επιτευχθούν οι κάτωθι επιστημονικοί και τεχνολογικοί στόχοι:

- Τελειοποίηση βελτιωμένων ή νέων, μονοδύναμων, πολυδύναμων και μεικτών εμβολίων, πιο συγκεκριμένα κατά των ιογόνων νόσων, καθώς και στήριξη των πολυκεντρικών κλινικών δοκιμών

Προτεραιότητες ΕΤΑ: εμβόλια κατά των εμφανιζόμενων ή επανεμφανιζόμενων λοιμωδών νόσων και άλλων ασθενειών που συνδέονται με λοιμώδεις παράγοντες (π.χ. ορισμένα είδη καρκίνου), προκειμένου να μειωθούν και πιο μακροπρόθεσμα να αντικατασταθούν οι δοκιμές σε ζώα 7 εμβόλια κατά των ζωικών παθογόνων παραγόντων 7 δημιουργία ευρωπαϊκών δικτύων για κλινικές δοκιμές και θεματικές δοκιμές εμβολίων και φαρμάκων, συμπεριλαμβανομένης, εφόσον χρειάζεται της καλύτερης κατανόησης του ανοσοποιητικού συστήματος.

- Νέες και βελτιωμένες στρατηγικές για τον προσδιορισμό και τον έλεγχο των λοιμωδών νόσων, με άξονα τη θεραπεία και την πρόληψη και με βάση μελέτες της παθογένεσης, της άμεσης αντίδρασης και του ανοσολογικού ελέγχου

Προτεραιότητες ΕΤΑ: καλύτερη κατανόηση των μηχανισμών προστασίας από τους λοιμώδεις παράγοντες, της αντίστασης στα φάρμακα και τον έλεγχο των ανοσολογικών αντιδράσεων 7 τεχνικές που επιτρέπουν την παρασκευή ασφαλέστερων και αποτελεσματικότερων εμβολίων και ανοσοθεραπείας 7 ειδικοί παράγοντες κινδύνου, όπου συμπεριλαμβάνονται τα ξενομοσχεύματα που μπορούν να ευνοήσουν την εξάπλωση λοιμωδών νόσων και την εμφάνιση νέων εντάσεων 7 τελειοποίηση και αξιοποίηση διαγνωστικών δοκιμών 7 τελειοποίηση ενός προειδοποιητικού συστήματος και δικτύου παρακολούθησης των λοιμωδών νόσων 7 βελτιωμένες μέθοδοι έγκαιρης και ακριβούς ανίχνευσης των ανεπιθύμητων παρενεργειών στα φάρμακα και τα εμβόλια.

- Πτυχές συνδεόμενες με τα συστήματα δημόσιας υγείας και περίθαλψης, ιδίως πτυχές διαχείρισης, πρόληψης, επιτήρησης

Προτεραιότητες ΕΤΑ: πτυχές της δημόσιας υγείας από άποψη οργάνωσης και οικονομίας 7 μέθοδοι επιτήρησης, παρακολούθησης και αξιολόγησης για την πρόληψη και τη θεραπεία 7 μέθοδοι επιτήρησης του αβλαβούς των προϊόντων που διατίθενται στην αγορά.

iii) Το «εργοστάσιο κύτταρο»

Στόχοι και προτεραιότητες ΕΤΑ

Στόχος αυτής της κεντρικής δράσης είναι να βοηθηθεί η κοινοτική βιομηχανία, η ήδη υπάρχουσα ή υπό συγκρότηση, να αξιοποιήσει τις προόδους των βιοεπιστημών και της βιοτεχνολογίας, συγκεκριμένα στους τομείς της υγείας, του περιβάλλοντος, της γεωργίας, των γεωργικών προϊόντων διατροφής και των προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας όπως τα χημικά προϊόντα. Σκοπός είναι να αναπτυχθούν πολυεπιστημονικές τεχνολογίες βασισμένες στην αξιοποίηση των ιδιοτήτων των μικροοργανισμών, φυτών και ζώων, ιδίως σε επίπεδο ιστού, κυττάρου και υποκυττάρου. Στόχος είναι να κατανοηθεί η αστάθεια στη λειτουργία των κυττάρων και να τελειοποιηθούν οι βιοαντιδραστήρες, τα βιομόρια και οι βιοδιεργασίες υψηλής προστιθέμενης αξίας που μπορούν να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής και την υγεία. Προϋπόθεση της λειτουργίας των κυττάρων ως μικροεργοστασίων είναι να γίνουν αρκετά γνωστοί οι μηχανισμοί τους στην κλίμακα λειτουργίας τους με τη συμβολή της δομικής βιολογίας, της φυσιολογίας, της νανοβιοτεχνολογίας, της γονιδιακής βιολογίας και της πρωτεϊνικής βιολογίας, με τη βοήθεια ιδίως της φυσικοχημείας, της βιοπληροφορικής και της βιοχημικής μηχανικής. Η συγκεκριμένη κεντρική δράση αναμένεται να επιτρέψει επίσης τη χρήση της ΕΤΑ ούτως ώστε να ενισχυθεί η προτυποποιητική προσέγγιση για να τελειοποιηθούν με βάση τις κυτταρικές καλλιέργειες τα μοντέλα που χρησιμοποιούνται στην ιατρική, τη φαρμακολογία, την τοξικολογία και για τον έλεγχο του περιβάλλοντος, με σκοπό να αντικατασταθούν οι δοκιμές. Έμφαση θα δοθεί στους κάτωθι επιστημονικούς και τεχνολογικούς στόχους:

- Νέα προϊόντα και καινοτόμες διεργασίες σε θέματα υγείας, προερχόμενες ιδίως από τη μοριακή μηχανική (π.χ. διαγνωστική, αντιβιοτικά, αντικαρκινικοί παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων των φαρμάκων που παράγονται από φυτά)

Η έρευνα θα αφορά ουσιαστικά τα βιοπροϊόντα που χρησιμοποιούνται στην πρόληψη, την ανίχνευση και τη θεραπεία ασθενειών του ανθρώπου και των ζώων και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής.

Προτεραιότητες ΕΤΑ: καλύτερη κατανόηση του κυττάρου, των λειτουργιών των γονιδίων και των μεθόδων παρεμβολής των γονιδίων που χρησιμοποιούνται για την τελειοποίηση νέων ουσιών και στρατηγικών και διαγνωστικών στρατηγικών 7 αντικαρκινικά φάρμακα, αντιβιοτικά, αντισώματα και θεραπευτικοί παράγοντες, παραγωγοί εμβολίων, νέες δοκιμές διαγνωστικής και επιλογής in vitro σε υποκατάσταση των δοκιμών σε ζώα 7 κύτταρα που χρησιμοποιούνται ως μονάδες παραγωγής και ως εργαλεία διαγνωστικής και ανίχνευσης.

- Διεργασίες βιολογικής επανόρθωσης και βιοεπεξεργασίας αποβλήτων με υψηλή ενεργειακή απόδοση

Στόχος είναι να προλαμβάνεται, να ανιχνεύεται, να επιτηρείται, να αντιμετωπίζεται και να εξαλείφεται η ρύπανση, και να αυξηθεί όσο το δυνατόν περισσότερο η οικονομική αξία των αποβλήτων.

Προτεραιότητες ΕΤΑ: νέες βιοδιεργασίες που επιτρέπουν να αποφεύγεται η βιομηχανική ρύπανση, όπως επίσης να επιτρέπεται η επεξεργασία, η αξιοποίηση ή/και η ανακύκλωση των βιοσυσσωρεύσιμων αποβλήτων και των βιομηχανικών υποπροϊόντων 7 βιολογικές δοκιμές και βιοαισθητήρες 7 βιολογική εξουδετέρωση των ανθεκτικών χημικών ουσιών μόνο με μικροβιακούς καταλύτες ή σε συνδυασμό με φυτικά συστήματα και χημικούς καταλύτες 7 βιοποικιλότητα και οικολογική δυναμική φυσικών ή εισαγόμενων πληθυσμών.

- Νέες διεργασίες και βιολογικά προϊόντα, νέες τεχνολογίες μεταποίησης όπου χρησιμοποιούνται μικροοργανισμοί, φυτά ή ζώα για την παραγωγή γεωργικών προϊόντων διατροφής και τις χημικές εφαρμογές υψηλής προστιθέμενης αξίας

Έμφαση πρέπει να δοθεί στα βιομόρια και σε διεργασίες μεγάλης αξίας, που επιτρέπουν να βελτιωθεί η εκμετάλλευση των ανανεώσιμων πόρων και να ευνοηθεί η εκδήλωση των επιθυμούμενων χαρακτηριστικών των μικροοργανισμών, των φυτών και των ζώων.

Προτεραιότητες ΕΤΑ: προσεγγίσεις σε επίπεδο γονιδίου, οι οποίες εκμεταλλεύονται τα κυτταρικά και υποκυτταρικά χαρακτηριστικά των πλέον κατάλληλων μικροοργανισμών, φυτών και ζώων λαμβανομένων υπόψη των κοινωνικοοικονομικών, αγρονομικών, οικολογικών απόψεων ή/και των απόψεων των καταναλωτών 7 ανεύρεση μεθόδων και στρατηγικών για την ανίχνευση και την παρακολούθηση των ανασυνδυασμένων οργανισμών και των τυχόν κατάλοιπων τους στο περιβάλλον, καθώς και των επιπτώσεών τους στην υγεία του ανθρώπου και των ζώων 7 νέοι βιοκαταλύτες 7 χρήση χερσαίων και θαλάσσιων οργανισμών ως νέων αξιόλογων προϊόντων 7 προσδιορισμός και βιώσιμη χρήση της μεταβολικής και γενετικής ποικιλότητας.

iv) Αειφόρος διαχείριση της γεωργίας, της αλιείας και της δασοκομίας, συμπεριλαμβανομένης της ολοκληρωμένης ανάπτυξης της υπαίθρου

Στόχοι και προτεραιότητες ΕΤΑ

Στόχος είναι να αναπτυχθούν οι γνώσεις και οι τεχνολογίες για την παραγωγή και την εκμετάλλευση των φυσικών πόρων, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται τα δάση, σε όλη την αλυσίδα παραγωγής, λαμβανομένου υπόψη του διεθνούς πλαισίου που είναι άκρως ανταγωνιστικό και με βάση την ανάγκη προσαρμογής στην εξέλιξη των κοινοτικών πολιτικών γεωργίας και αλιείας, ενώ παράλληλα θα παρέχονται οι επιστημονικές βάσεις για κοινοτικούς κανονισμούς και πρότυπα. Επιπλέον, στόχος είναι να προαχθεί ο πολυλειτουργικός ρόλος των δασών, η αειφόρος διαχείριση και η χρήση των δασικών πόρων ως ολοκληρωμένος παράγοντας ανάπτυξης της υπαίθρου. Οι πρωτεύοντες τομείς είναι οι εξής:

- Νέα ή/και βελτιωμένα συστήματα παραγωγής και εκμετάλλευσης για τη γεωργία, την αλιεία, την υδατοκαλλιέργεια και τη δασοκομία, όπου συμπεριλαμβάνεται η πολυλειτουργική διαχείριση των δασών

Τα συστήματα πρέπει να συνδυάζουν ανταγωνιστικότητα, αειφόρο διαχείριση των πόρων, ποιότητα των προϊόντων και απασχόληση.

Προτεραιότητες ΕΤΑ:

Για τη γεωργία: συστήματα γεωργικής εκμετάλλευσης και αειφόροι μέθοδοι παραγωγής, και εκ των προτέρων και εκ των υστέρων έλεγχος και ανάλυση αντιστοίχως 7 διαφοροποίηση των παραγωγών και των δραστηριοτήτων 7 στήριξη των φυτοϋγειονομικών κοινοτικών πολιτικών στο φυτοϋγειονομικό τομέα (πρόληψη, πρόβλεψη, προστασία), στην υγεία των ζώων (πρόληψη, έλεγχος, εκρίζωση των σημαντικών ασθενειών και των μεταδοτικών από τα ζώα ασθενειών) και στην ευημερία των ζώων 7 προσδιορισμός και χαρακτηρισμός της ποιότητας των αγροτικών προϊόντων διατροφής και των προϊόντων που μεταποιούνται στο αγρόκτημα και των τεχνολογιών μεταποίησης στα αγροκτήματα 7 προσδιορισμός των παραμέτρων, προδιαγραφών, μεθόδων, μορφών οργάνωσης και τεχνολογιών για απόλυτη ποιότητα 7 συστήματα βιολογικής γεωργίας 7 βελτίωση των φυτών και των ζώων και πόροι.

Για την αλιεία: υποστήριξη της ολοκληρωμένης διαχείρισης των αλιευτικών δραστηριοτήτων λαμβανομένης υπόψη της διατήρησης των πόρων, των αλιευτικών μέσων, των αλληλεπιδράσεων με τα οικοσυστήματα, των απαιτήσεων της αγοράς και των κοινωνικοοικονομικών θεμάτων 7 προσδιορισμός και χαρακτηρισμός της ποιότητας των θαλασσίων προϊόντων και των τεχνολογιών 7 ανάπτυξη νέων αρχών για βιώσιμη χρήση των θαλασσίων βιολογικών πόρων.

Για την υδατοκαλλιέργεια: συστήματα βιώσιμης παραγωγής με μείωση των επιπτώσεων στα οικοσυστήματα και διαφοροποίηση των καλλιεργούμενων ειδών (φυτικών και ζωικών) 7 βελτίωση των τεχνικών παραγωγής 7 προώθηση της γενετικής βελτίωσης, της αντίστασης και του ελέγχου των ασθενειών.

Για τα δάση: Πολυλειτουργική διαχείριση των δασών: στήριξη στις δασοκομικές πολιτικές 7 διαφοροποίηση (εκτός της ξυλείας, γεωργο-δασοκομικο-κτηνοτροφικά συστήματα), πολυλειτουργική και αειφόρος διαχείριση που συνδυάζει την παραγωγή ποιότητας με τα μέτρα διατήρησης και προστασίας 7 βιοποικιλότητα των δασικών οικοσυστημάτων: προστασία του εδάφους των δασών. Αειφόρος και πολλαπλή χρήση των δασικών πόρων: ο κύκλος παραγωγής της ξυλείας 7 στρατηγικές για αειφόρο διαχείριση και χρήση των δασικών πόρων, αποτελεσματικές τεχνολογικές διεργασίες και ανακύκλωση συμβατές με το περιβάλλον 7 διαφοροποιημένα προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας με βάση τις ανάγκες της αγοράς και των καταναλωτών.

- Ολοκληρωμένη παραγωγή και εκμετάλλευση των βιολογικών υλικών για χρήσεις που δεν σχετίζονται με τη διατροφή

Θα ληφθούν υπόψη οι ολοκληρωμένες αλυσίδες παραγωγής και μεταποίησης, η δε έμφαση θα δοθεί στην τελική χρήση και τις απαιτήσεις της αγοράς.

Προτεραιότητες ΕΤΑ: βιομηχανικά προϊόντα που εξέρχονται από ολοκληρωμένες αλυσίδες της οικολογικής χημείας, των πολυμερών και της βιοενέργειας.

- Στήριξη των κοινοτικών πολιτικών

Στόχος είναι, αφενός, η επεξεργασία των μεθόδων ελέγχου, επιτήρησης, και προστασίας για να υποστηριχθεί η ορθή εφαρμογή των κοινών πολιτικών γεωργίας και αλιείας και οι σχετικές δραστηριότητες και, αφετέρου, η στήριξη της κοινοτικής νομοθεσίας με δραστηριότητες προτυποποιητικής έρευνας. Η εν λόγω έρευνα μπορεί επίσης να αποβεί σκόπιμη για την Κοινότητα στις διεθνείς εμπορικές διαπραγματεύσεις και στη ρύθμιση διαφορών στο πλαίσιο του ΠΟΕ, στον τομέα της γεωργίας.

Προτεραιότητες ΕΤΑ: αξιόπιστες, διαφανείς και αποδοτικές μέθοδοι επιτήρησης, αξιολόγησης και ελέγχου 7 προτυποποιητική έρευνα ιδίως σε φυτοϋγειονομικά και κτηνιατρικά θέματα.

- Νέα εργαλεία και μοντέλα για την ολοκληρωμένη και αειφόρο ανάπτυξη της υπαίθρου και των συνδεόμενων με αυτήν χώρων

Η προσέγγιση βασίζεται στη βελτιστοποίηση του επιστημονικού δυναμικού κάθε περιοχής. η οποία σε περιφερειακή κλίμακα περιλαμβάνει διαφοροποίηση των δραστηριοτήτων και της χρήσης γης και τη συμμετοχή των ενδιαφερόμενων πληθυσμών.

Προτεραιότητες ΕΤΑ: ανάλυση της κατάστασης και των επιτελούμενων μεταβολών λαμβανομένων υπόψη των παραγόντων που επηρεάζουν τις τεχνολογικές και κοινωνικοοικονομικές μεταβολές 7 διαφοροποίηση και προοπτικές απασχόλησης 7 επεξεργασία της βασικής ιδέας της ολοκληρωμένης ανάπτυξης της υπαίθρου και του παράκτιου χώρου, με ανάλυση των δυνατοτήτων και των περιορισμών, επεξεργασία νέων μοντέλων και εργαλείων όπου συμπεριλαμβάνεται η χωροταξία και η βελτίωση της ικανότητας οργάνωσης των τοπικών παραγόντων 7 υποστήριξη της παρακολούθησης και της αξιολόγησης των προγραμμάτων και των πολιτικών αγροτικής και παράκτιας ανάπτυξης χάρις σε εργαλεία ελέγχου, αξιολόγησης και πρόβλεψης των κοινωνικοοικονομικών και περιβαλλοντικών πλεονεκτημάτων.

v) Γήρανση του πληθυσμού

Στόχοι και προτεραιότητες ΕΤΑ

Πρωταρχικός στόχος αυτής της κεντρικής δράσης είναι να βελτιωθεί η ποιότητα ζωής και να προαχθεί η υγεία και η αυτονομία των ηλικιωμένων με την πρόληψη και θεραπεία των ασθενειών και των μειονεκτημάτων που συνδέονται με το γήρας και των κοινωνικών επιπτώσεών τους. Επιπλέον στόχος είναι να μειωθούν οι ανάγκες μακροχρόνιας περίθαλψης και να περιοριστεί το κόστος των συστημάτων περίθαλψης που παρουσιάζει συνεχή αύξηση.

- ΕΤΑ στις ασθένειες που συνδέονται με το γήρας και στα προβλήματα υγείας με υψηλό ποσοστό νοσηρότητας για τα οποία υφίστανται πραγματικές προοπτικές πρόληψης, θεραπείας ή καθυστέρησης της εμφάνισής τους

Προτεραιότητες ΕΤΑ: μελέτες των κύριων ασθενειών που συνδέονται με το γήρας (π.χ. ασθένειες Parkinson και Alzheimer) 7 φυσιολογία και φυσιοπαθολογία του γήρατος και της αναπηρίας 7 μελέτες συνοδού νοσηρότητας.

- ΕΤΑ στους βιολογικούς, ψυχολογικούς, κοινωνικούς και οικονομικούς προσδιοριστές της υγιούς γήρανσης και των μηχανισμών που οδηγούν στην αναπηρία

Προτεραιότητες ΕΤΑ: κυτταρικές και μοριακές βάσεις της γήρανσης, γενετική προδιάθεση, ανοσολογία της γήρανσης 7 υπολανθάνοντες θεμελιώδεις βιολογικοί και ψυχολογικοί μηχανισμοί των μεταβολών που συνδέονται με το γήρας (συμπεριλαμβανομένων των επαγγελματικών και γενετικών αποτελεσμάτων), μελέτες μοντέλων για τις ειδικές διεργασίες γήρανσης 7 βιοδείκτες 7 ενδοκρινικοί, νευροκρινικοί και μεταβολικοί παράγοντες της γήρανσης 7 ψυχολογικές συνέπειες της γήρανσης.

- Δημογραφική και επιδημιολογική έρευνα των τάσεων όσον αφορά το γήρας και τα μειονεκτήματα με σκοπό να επιτραπεί η πρόβλεψη του μεγέθους και της φύσης του γηράσκοντος πληθυσμού ως βάση πολιτικής και προγραμματισμού

Προτεραιότητες ΕΤΑ: κλινικές δοκιμές 7 ανάλυση και ποσοτική έκφραση των δημογραφικών, ιατρικών, κοινωνιολογικών παραγόντων που συνδέονται με τον τρόπο ζωής (συμπεριλαμβανομένης της σωματικής άσκησης, της κινητικότητας και της διατροφής) και των περιβαλλοντικών παραγόντων 7 πρόληψη 7 μεθοδολογία συνδεόμενη με τη συλλογή ειδικών δεδομένων.

- ΕΤΑ στις νέες προσεγγίσεις για να καθυστερηθεί η εμφάνιση αναπηριών, να μειωθούν οι δυσχέρειες των ηλικιωμένων στο κοινωνικό και φυσικό τους περιβάλλον συμπεριλαμβανομένης της σύλληψης και ανάπτυξης προϊόντων και υπηρεσιών προσαρμοσμένων στις ανάγκες τους (π.χ.: κατοικία, μεταφορές, αναψυχή) και να υποστηριχθεί η διανοητική και σωματική τους λειτουργία.

Προτεραιότητες ΕΤΑ: μεθοδολογία σχετικά με την ποιότητα ζωής, την κοινωνική ένταξη και τους μηχανισμούς προσαρμογής 7 τεχνολογίες που συμβάλλουν στη μείωση της εξάρτησης 7 έρευνα του εκφυλισμού των αισθήσεων 7 ψυχοκινητικές, αισθητηριακές και γνωστικές διαταραχές 7 αξιολόγηση και ποσοτική έκφραση των αναγκών και σύλληψη/ανάπτυξη προϊόντων και υπηρεσιών ανταγωνιστικών και προσαρμοσμένων.

- ΕΤΑ στην αποτελεσματικότητα και τις ικανότητες των υπηρεσιών υγειονομικής περίθαλψης και κοινωνικής αρωγής των ηλικιωμένων, καθώς και συγκριτική έρευνα στις χρηματοδοτήσεις της μακροχρόνιας περίθαλψης και των συντάξεων

Προτεραιότητες ΕΤΑ: έρευνα των αποτελεσμάτων περίθαλψης ηλικιωμένων και αναπήρων, των ειδικευμένων υπηρεσιών περίθαλψης και κοινωνικής αρωγής, και της οργάνωσης των υπηρεσιών περίθαλψης 7 αποτελεσματικότητα και ποιότητα περίθαλψης των ηλικιωμένων 7 αντίκτυπος του γήρατος στην εξέλιξη και τη χρηματοδότηση των συστημάτων περίθαλψης, ιδίως της μακροχρόνιας, και των συντάξεων.

β) ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΟΛΛΑΠΛΩΝ ΕΦΑΡΜΟΓΩΝ

Οι δραστηριότητες αυτές έχουν αντίκτυπο πιο μακροπρόθεσμα, διότι είναι δυνατόν ορισμένες ανάγκες που έχουν εκδηλώσει προηγουμένως οι πολίτες να παραμένουν ακόμη ανεκπλήρωτες όσο χρόνο οι γνώσεις παραμένουν αποσπασματικές και δεν συγκεντρώνονται σε ένα αρκετά συνεκτικό σύνολο. Οι σχετιζόμενοι επιστημονικοί κλάδοι πρέπει συνεχώς να αφομοιώνουν την επιστημονική βάση που διογκώνεται με την πάροδο του χρόνου, και γι' αυτόν ακριβώς το λόγο η βιομηχανία, οι υπηρεσίες και οι αρμόδιοι κατάστρωσης των πολιτικών στην Ευρώπη πρέπει να διατηρούν ή να ενισχύουν την ικανότητα αντίδρασης σε έναν κόσμο που εξελίσσεται γρήγορα.

Θα προωθηθεί η αποτελεσματική αλληλεπίδραση μεταξύ ερευνητικών εργαστηρίων και βιομηχανίας. Η ομαδική συγκέντρωση των έργων που στηρίζονται σε κέντρα αναφοράς και συνδεδεμένα εργαστήρια θα ενθαρρυνθεί με σκοπό να δημιουργηθεί μια κρίσιμη μάζα, να προωθηθεί η αλληλεπίδραση μεταξύ βασικής και εφαρμοσμένης έρευνας και να μεγιστοποιηθεί η μεταφορά τεχνολογίας από και προς τη βιομηχανία και τις επιχειρήσεις. Θα υποστηριχθεί η επιμόρφωση των ειδικών, από τους νέους επιστήμονες έως τους επικυρωμένους ερευνητές υψηλού επιπέδου.

- Χρόνιες και εκφυλιστικές ασθένειες (ιδίως καρκίνος και διαβήτης), καρδιοαγγειακές παθήσεις και σπάνιες ασθένειες

Η διαλεύκανση της αιτιολογίας και της παθογένεσης των ασθενειών όπου υπεισέρχονται ταυτόχρονα πολλοί παράγοντες (γενετικοί, περιβαλλοντικοί συνδεόμενοι με τον τρόπο ζωής) υψηλής νοσηρότητας (π.χ. καρδιαγγειακές παθήσεις, καρκίνοι, διαβήτες), ή χαμηλής νοσηρότητας (π.χ. σπάνιες ασθένειες), αποτελεί μέγιστο πρόβλημα της βιοϊατρικής έρευνας. Είναι επειγόντως αναγκαίο να βελτιωθεί η διάγνωση, η θεραπεία, η πρόληψη και η επιτήρηση μέσω της επιδημιολογίας και της εφαρμογής των προόδων της σύγχρονης τεχνολογίας, πράγμα που χρειάζεται διεθνική αντιμετώπιση. Στόχος είναι να αυξηθούν οι γνώσεις στην επιδημιολογία, την παθογένεση και τη διαγνωστική των ασθενειών, με την ενσωμάτωση της βασικής και κλινικής έρευνας και να εφαρμοστεί η σύγχρονη τεχνολογία στη θεραπεία και τον έλεγχο των μεγάλων ασθενειών, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται οι σπάνιες ασθένειες (ασθένεια Creutzfeldt-Jakob παραδείγματος χάρη) και οι ορφανές ασθένειες (π.χ. ασθένειες που κυριαρχούν στις αναπτυσσόμενες χώρες, στις οποίες όμως δεν προσδίδεται μεγάλη προσοχή από την έρευνα στις βιομηχανοποιημένες χώρες.

Προτεραιότητες ΕΤΑ: συμβολή των μοριακών, γενετικών, περιβαλλοντικών παραγόντων και του τρόπου ζωής, και των αλληλεπιδράσεών τους με την αιτιολογία, την παθοφυσιολογία, την ανάπτυξη και το αποτέλεσμα των ασθενειών, με σκοπό την ανεύρεση νέων αντιμετωπίσεων πρόληψης, διαγνωστικής και θεραπείας. Αξιολόγηση των νέων παρεμβάσεων που απαιτούν μελέτες και δοκιμές σε μεγάλη διεθνική κλίμακα και βέλτιστη χρήση των βάσεων δεδομένων και των μητρώων, των τραπεζών αντιδραστηρίων και δειγμάτων.

- Έρευνα στα γονιδιώματα και τις ασθένειες γενετικής προέλευσης

Στόχος της δράσης αυτής είναι να προσδιοριστούν οι φυσιολογικές λειτουργίες των γονιδίων και να βελτιωθεί η κατανόηση του νοήματος της ακολουθίας πληροφοριών. Οι νέες γνώσεις και τεχνολογίες που απορρέουν από αυτή τη γενικής φύσεως δράση αναμένεται να προωθήσουν την αξιοποίηση των πληροφοριών που αφορούν τα γονιδιώματα προς όφελος της υγείας, της βιομηχανίας, και του περιβάλλοντος στην Ευρώπη. Η οργάνωση της συνεργασίας στον τομέα αυτό θα συμβάλει στην τελειοποίηση των συστημάτων έκφρασης για να διευκολυνθεί η μελέτη των γονιδίων βιομηχανικού και αγρονομικού ενδιαφέροντος, καθώς και η σύλληψη προληπτικών και θεραπευτικών στρατηγικών σχετικά με τα γονιδιώματα και τα μόρια, αποτελεσματικών στην καταπολέμηση ασθενειών του ανθρώπου και των ζώων.

Προτεραιότητες ΕΤΑ: Ο τομέας αυτός θα ασχοληθεί με το νόημα των γονιδιακών πληροφοριών. Αυτό θα απαιτήσει διαρθρωτικές μελέτες, συγκριτικές αναλύσεις των γονιδίων και των πρωτεϊνών 7 ανάπτυξη νέων και εύχρηστων προσεγγίσεων με την πληροφορική για να επιτραπεί η απόκτηση, πρόσβαση και ερμηνεία των δεδομένων που αφορούν τα γονιδιώματα και τη λειτουργία τους 7 ανάπτυξη νέων συστημάτων έκφρασης, πρότυπων οργανισμών, μεταλλασσόμενων οργανισμών, διαγονιδιακών και υβριδικών οργανισμών 7 ανάπτυξη και εφαρμογή προσεγγίσεων συνδεδεμένων με τη βιοχημεία, βιοφυσική, στατιστική και πληροφορική. Ιδιαίτερη σημασία θα δοθεί στην αύξηση των γνώσεων και της κατανόησης των γενετικών ασθενειών.

- Νευροεπιστήμες

Η δραστηριότητα θα ανοίξει νέες προοπτικές και θα βοηθήσει την καλύτερη κατανόηση των μηχανισμών που υπεισέρχονται στην αλληλεξάρτηση των βιολογικών και ψυχολογικών διεργασιών, για να προωθηθούν νέες διαγνωστικές (π.χ. οπτική αναπαράσταση), προληπτικές και θεραπευτικές προσεγγίσεις των νευρολογικών και ψυχιατρικών ασθενειών, και για να δοθούν νέες ευκαιρίες εκπαίδευσης και καινοτομίας στην υγειονομική περίθαλψη και τις βιομηχανίες πληροφοριών. Στο πλαίσιο αυτό, θα ενισχυθεί η συνέργεια και η κατάλληλη ανταλλαγή πληροφοριών με το επιστημονικό πρόγραμμα «Ανθρώπινα Σύνορα».

Προτεραιότητες ΕΤΑ: κατανόηση της κυτταρικής επικοινωνίας, συμπεριλαμβανομένων των μηχανισμών εκμάθησης και μνήμης 7 μηχανισμοί ανάπτυξης του εγκεφάλου, εκδήλωσης των διαταραχών του και της επανόρθωσής τους, συμπεριλαμβανομένων των κλινικών, επιδημιολογικών και κοινωνικών συνεπειών. Θεωρία του εγκεφάλου, νευροεπιστήμες υποβοηθούμενες από την ηλεκτρονική και νευροπληροφορική, συμπεριφορά του ανθρώπου και γνωστική και λειτουργική χαρτογράφηση του εγκεφάλου. Ολοκλήρωση των θεωρητικών και πειραματικών προσεγγίσεων 7 ενσωμάτωση της βασικής και κλινικής έρευνας στην τελειοποίηση των καινοτόμων στρατηγικών διαγνωστικής πρόληψης και θεραπείας, με βάση νέες γενετικές, κυτταρικές, αναίμακτες, φαρμακολογικές και ψυχολογικές προσεγγίσεις.

- Έρευνα στη δημόσια υγεία και τις υγειονομικές υπηρεσίες

Βελτίωση των συστημάτων υγείας: σκοπός είναι να βελτιωθεί η υγεία των ευρωπαίων πολιτών, όπως και η απόδοση του λόγου κόστους/αποτελέσματος των διεξαγόμενων δράσεων σε ότι αφορά την προώθηση της υγείας, των ιατρικών τεχνολογιών και της παροχής υπηρεσιών στον τομέα της υγειονομικής περίθαλψης 7 βελτίωση της υγείας και της ασφάλειας στην εργασία 7 αξιολόγηση των μοντέλων περίθαλψης, συγκέντρωση των στοιχείων επί των οποίων θα βασιστεί η κλινική πρακτική και πολιτική υγείας, και μελέτη των διακυμάνσεων που γνωρίζει η δημόσια υγεία σε όλη την Ευρώπη.

Προτεραιότητες ΕΤΑ: βελτίωση των μεθοδολογιών στην επιδημιολογία 7 προσδιορισμός νέων συντελεστών στην υγεία (όπου συμπεριλαμβάνονται οι παράγοντες ανισότητας στην υγεία) και των αιτιολογικών παραγόντων των ασθενειών με κοινές μεθοδολογίες και συγκριτική έρευνα 7 κοινωνικοοικονομικοί και οργανωτικοί συντελεστές των υπηρεσιών πρόληψης και περίθαλψης 7 επαγγελματική έκθεση σε βιολογικούς, χημικούς και φυσικούς παράγοντες και σε σωματική και διανοητική πίεση.

Καταπολέμηση των προβλημάτων που συνδέονται με τα φάρμακα: πρόληψη και, ενδεχομένως, μετριασμός των προβλημάτων υγείας που συνδέονται με την κατανάλωση φαρμάκων με την καταγραφή των ψυχολογικών και κοινωνικοοικονομικών παραγόντων που οδηγούν στην κατανάλωση φαρμάκων και στην κατάχρησή τους, με στόχο την καλύτερη κατανόηση των συνεπειών της τοξικομανίας μακροπρόθεσμα από υγειονομική και κοινωνική άποψη, με την κατάστρωση αποτελεσματικότερων στρατηγικών θεραπείας.

Προτεραιότητες ΕΤΑ: συγκριτική και αναλυτική έρευνα των βιολογικών και κοινωνικών αιτιών, των παραγόντων κινδύνου, και των αποτελεσμάτων εξάρτησης και κατάχρησης των φαρμάκων 7 ψυχολογικοί και κοινωνικοοικονομικοί παράγοντες της τοξικομανίας 7 μακροπρόθεσμες συνέπειες της κατανάλωσης φαρμάκων στην υγεία 7 πτυχές σωματικής ανίχνευσης, περιγραφή των φαρμάκων και βιολογικός έλεγχος των φαρμάκων.

- Μελέτη των προβλημάτων βιοϊατρικής δεοντολογίας και βιοδεοντολογίας στην τήρηση των βασικών ανθρώπινων αξιών

Στόχος είναι να εντοπισθούν τα δεοντολογικά, νομικά και κοινωνικά θέματα που έχουν προκύψει, όχι μόνο από τη βιοϊατρική και βιολογική έρευνα αλλά και ευρύτερα, από την επιστημονική και τεχνολογική πρόοδο, με σκοπό να κατανοηθούν και να δοθούν απαντήσεις στα θέματα που προβληματίζουν το κοινό, καθώς επίσης να αναλυθεί η δεοντολογική διάσταση των νομικών και κανονιστικών διατάξεων.

Προτεραιότητες ΕΤΑ: δεοντολογικές πτυχές της έρευνας σε ό,τι αφορά τις βιοεπιστήμες και την εφαρμογή της στα ζώα, τα φυτά και το περιβάλλον (1).

- Μελέτη των κοινωνικοοικονομικών πτυχών των βιοεπιστημών και των βιοτεχνολογιών ενόψει της αειφόρου ανάπτυξης (συνέπειες στην κοινωνία, την οικονομία και την απασχόληση)

Η ανταγωνιστικότητα και η αειφόρος ανάπτυξη θα αποτελέσουν από κοινού τη βάση της μελλοντικής ευμάρειας και δημιουργίας θέσεων εργασίας στη μελλοντική Ευρωπαϊκή Ένωση, εγγυώμενες καλύτερη ποιότητα ζωής στους ευρωπαίους πολίτες.

Αυτοί οι δύο στόχοι μπορούν να συγκεραστούν μόνον εφόσον ληφθεί δεόντως υπόψη η κρίσιμη αλληλεπίδρασαη που δημιουργείται μεταξύ τεχνολογιών, περιβάλλοντος και κοινωνίας, της αφομοίωσης των μέχρι σήμερα γνώσεων στις πολιτικές αειφόρου ανάπτυξης.

Η κοινωνικοοικονομική έρευνα είναι επίσης αναγκαία για να βελτιωθεί η ποιότητα του δημοσίου διαλόγου όπως μαρτυρεί το ενδιαφέρον που προκαλούν οι εφαρμογές της σύγχρονης βιοτεχνολογίας. Οι ρυθμίσεις στον τομέα των βιοεπιστημών και ο αντίκτυπός τους στην εμπιστοσύνη των πολιτών επιδρούν στην κοινή γνώμη η οποία, με τη σειρά της, επηρεάζει αισθητά τους αρμοδίους λήψης αποφάσεων.

Στόχος είναι να βοηθηθεί η κατάστρωση στρατηγικών και μοντέλων αειφόρου ανάπτυξης και να δημιουργηθεί στέρεα επιστημονική βάση από την οποία θα διαμορφωθούν και θα τεθούν σε εφαρμογή σχετικές πολιτικές που θα επιτρέπουν να χρησιμοποιηθούν οι γνώσεις και οι τεχνολογίες που απορρέουν από τις βιοεπιστήμες και τη βιοτεχνολογία (όπως επίσης και στη σχέση τους με τη δημιουργία θέσεων εργασίας στις βιο-βιομηχανίες) 7 το θέμα είναι να κατανοηθούν καλύτερα οι σχέσεις μεταξύ επιστήμης και πολιτικής, καθώς και ο τρόπος με τον οποίο διαμορφώνονται οι απόψεις σχετικά με τα πλεονεκτήματα και τους κινδύνους που σχετίζονται με την τεχνολογική πρόοδο και πώς οι γνώμες αυτές διαφαίνονται στις κανονιστικές ρυθμίσεις.

Προτεραιότητες ΕΤΑ: αξιολόγηση της τεχνολογίας, αντίληψη του κοινού, ανάλυση των καθοριστικών κοινωνικών και οικονομικών παραγόντων και των νέων διεξόδων στις βιοβιομηχανίες 7 ανάπτυξη δεικτών και βάσεων πληροφοριών που μπορούν να χρησιμοποιηθούν στη λήψη αποφάσεων και στη θεσμοθέτηση ρυθμίσεων 7 ανάλυση των κοινωνικών και οικονομικών πτυχών των δεσμών που υπάρχουν μεταξύ βιοεπιστημών και βιοτεχνολογίας και πολιτικών που αφορούν τη βιομηχανία, τη γεωργία, την αλιεία, το περιβάλλον, την αειφόρο ανάπτυξη, τη δημόσια υγεία, κ.λπ.

γ) ΣΤΗΡΙΞΗ ΤΩΝ ΥΠΟΔΟΜΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ

Στόχοι

Μεγαλύτερη πρόσβαση στον «ιστό» της ευρωπαϊκής έρευνας σε κοινοτική κλίμακα, εξασφάλιση βέλτιστης χρήσης και βελτίωση της συνοχής της.

Διευκόλυνση και ενθάρρυνση της ανάπτυξης και της χρήσης των υποδομών ΕΤΑ για να ικανοποιούνται οι δημιουργούμενες ανάγκες.

Με σκοπό να ενισχυθεί η ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία και ο συνδυασμός των αναγκαίων προσπαθειών, η κοινοτική στήριξη θα έχει ως κατεύθυνση:

- Το διεθνικό συντονισμό, την ολοκληρωμένη διαχείριση των υφιστάμενων υποδομών, τις ειδικές πτυχές της λειτουργίας τους, την πρόσβαση στις υποδομές αυτές και τη βελτίωσή τους 7

- το συντονισμό και τη συμπλήρωση των εθνικών ή πολυεθνικών πρωτοβουλιών με σκοπό να αναπτυχθούν οι αναγκαίες υποδομές σε ευρωπαϊκή κλίμακα 7

- τη δικτύωση των κοινοτήτων ερευνητών και χρηστών, μέσω των έργων έρευνας και των ειδικών δράσεων επιμόρφωσης με άξονα τις κατάλληλες υποδομές ή τη συνεργασία πολλών εταίρων που θα καταλήγει σε έναν φορέα και μόνο παροχής υπηρεσιών 7

- τη βελτίωση της συμβατότητας των διάσπαρτων συστημάτων, με σκοπό να επιτραπεί η γρήγορη και αποτελεσματική ολοκλήρωση των δομών και των πόρων.

Τύποι υποδομών

- Βιολογικά δεδομένα και συλλογές βιολογικού υλικού. Βάσεις δεδομένων, υπηρεσίες πληροφοριών και δίκτυα εμπειρογνωμόνων στον τομέα της βιολογίας, άκρως ειδικευμένα εργαλεία για τη μελέτη των βιολογικών δομών, συλλογές γενετικού υλικού, και ζώντων και μη ειδών 7 εκτροφή ζώων με προορισμό την τελειοποίηση των μοντέλων των ανθρώπινων ασθενειών.

- Δομές κλινικής έρευνας, όπου συμπεριλαμβάνεται η προκλινική έρευνα και οι κλινικές δοκιμές.

- Υποδομές για την έρευνα στην υδατοκαλλιέργεια και την αλιεία.

(1) Οι ερευνητικές δραστηριότητες με βάση το παρόν πρόγραμμα πρέπει να είναι σύμφωνες προς τις διεθνείς συμβάσεις και κατευθύνσεις και ιδιαίτερα με τη δήλωση του Ελσίνκι της Παγκόσμιας Ιατρικής Ένωσης, την οποία εξέδωσε η Παγκόσμια Ιατρική Συνέλευση. Στην έρευνα θα ληφθούν επίσης υπόψη: η ευρωπαϊκή σύμβαση για τα ανθρώπινα δικαιώματα και την βιοϊατρική, του Συμβουλίου της Ευρώπης 7 οι γνώμες της ομάδας συμβούλων για την ηθική στη βιοτεχνολογία και οι γνώμες της ευρωπαϊκής ομάδας για τη δεοντολογία στις επιστήμες και τις νέες τεχνολογίες από το 1998 7 η παγκόσμια δήλωση για το ανθρώπινο γονιδίωμα και τα ανθρώπινα δικαιώματα της UNESCO της 11ης Νοεμβρίου 1997 και τα σχετικά ψηφίσματα της WHO, καθώς επίσης και η νομοθεσία της ΕΚ (οδηγίες του Συμβουλίου της 26ης Ιανουαρίου 1965 και της 20ής Μαΐου 1975 για την προσέγγιση των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων που σχετίζονται με τα ιατρικά ιδιοσκευάσματα (65/65/ΕΟΚ και 75/319/ΕΟΚ), οδηγία 86/609/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 24ης Νοεμβρίου 1986, για την προσέγγιση των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών σχετικά με την προστασία των ζώων που χρησιμοποιούνται για πειραματικούς σκοπούς ή για άλλους επιστημονικούς σκοπούς). Δεν θα πραγματοποιηθεί καμία έρευνα που θα τροποποιεί ή θα επιζητεί την τροποποίηση της γενετικής σύστασης του ανθρώπου με αλλοίωση των γενετικών κυττάρων ή άλλου σταδίου της εμβριακής ανάπτυξης που μπορεί να καταστήσει την αλλοίωση αυτή κληρονομική. Στο παρόν πρόγραμμα δεν θα πραγματοποιηθούν ερευνητικές δραστηριότητες με σκοπό να δημιουργηθούν άτομα μέσω της κλονοποίησης είτε αυτό συνεπάγεται διαίρεση του εμβρίου είτε μεταφορά πυρήνα. Σχετικά με τον πειραματισμό σε ζώα, θα ισχύσουν οι αρχές αντικατάστασης με εναλλακτικές μεθόδους, μείωση του αριθμού των ζώων στα πειράματα και την τελειοποίηση των πειραμάτων. Η οδύνη των ζώων πρέπει να αποφευχθεί ή να κρατηθεί στο ελάχιστο. Οι αρχές αυτές θα ισχύσουν ιδιαίτερα αυστηρά για τα ζωικά είδη που βρίσκονται πλησιέστερα στο ανθρώπινο είδος. Η τροποποίηση της γενετικής κληρονομιάς των ζώων και της ζωικής κλονοποίησης θα πραγματοποιηθεί ενδεχομένως στο παρόν πρόγραμμα μόνο για στόχους που δικαιολογούνται από ηθική άποψη και εφόσον πραγματοποιείται υπό όρους με τους οποίους γίνεται σεβαστή η ευημερία των ζώων και η γενετική ποικιλομορφία. Οι μετέχοντες στα κοινοτικά ερευνητικά έργα οφείλουν να συμμορφώνονται προς την εθνική νομοθεσία και τους ισχύοντες κώδικες δεοντολογίας και να επιζητούν την έγκριση της αντίστοιχης επιτροπής δεοντολογίας πριν την έναρξη των δραστηριοτήτων ΕΤΑ.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III

ΕΙΔΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

Το ειδικό πρόγραμμα θα τεθεί σε εφαρμογή με έμμεσες δράσεις ΕΤΑ όπως αυτές ορίζονται στα παράρτημα II και IV του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου. Εξάλλου, θα ισχύσουν οι ακόλουθοι τρόποι εφαρμογής για το συγκεκριμένο ειδικό πρόγραμμα:

1. Συνοδευτικά μέτρα

Τα συνοδευτικά μέτρα συνίστανται ιδίως σε:

- μελέτες στήριξης του ειδικού προγράμματος, συμπεριλαμβανομένης της προετοιμασίας μελλοντικών δράσεων,

- ανταλλαγή πληροφοριών, διεξαγωγή διασκέψεων, σεμιναρίων, εργαστηρίων ή επιστημονικών ή τεχνικών συναντήσεων,

- προσφυγή σε εξωτερικούς εμπειρογνώμονες, συμπεριλαμβανομένης της πρόσβασης σε βάσεις επιστημονικών δεδομένων, με σκοπό ιδίως να εξεταστεί το ειδικό πρόγραμμα όπως προβλέπει το άρθρο 5 παράγραφος 1 του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου, να αξιολογηθεί από εξωτερικούς εμπειρογνώμονες όπως προβλέπει το άρθρο 5 παράγραφος 2 του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου, να αξιολογηθούν οι έμμεσες δράσεις ΕΤΑ ή να παρακολουθηθεί η εφαρμογής τους,

- δραστηριότητες διάδοσης, πληροφόρησης και επικοινωνίας, καθώς και επιστημονικές δημοσιεύσεις, και σε δραστηριότητες εκμετάλλευσης των αποτελεσμάτων και μεταφοράς τεχνολογιών και στην ενθάρρυνση της χρηματοδότησης της καινοτομίας και στην παροχή συνδρομής σε ό,τι αφορά την προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας,

- δράσεις επιμόρφωσης συνδεόμενες με τις δραστηριότητες ΕΤΑ που σχετίζονται με το ειδικό πρόγραμμα,

- στήριξη των δράσεων ευαισθητοποίησης και της παροχής συνδρομής στους παράγοντες της έρευνας, μεταξύ των οποίων είναι και οι ΜΜΕ,

- προσφυγή σε εξωτερικούς εμπειρογνώμονες για τη δημιουργία και την πρόσβαση σε υπηρεσίες και δίκτυα πληροφοριών, συνδρομής ή προώθησης της έρευνας και της καινοτομίας.

2. Τρόποι συντονισμού

Η Επιτροπή θα μεριμνήσει να εξασφαλισθεί στο πρόγραμμα η αλληλοσυμπλήρωση μεταξύ των έμμεσων δράσεων ΕΤΑ, ιδίως με την ομαδική συγκέντρωσή τους γύρω από ένα κοινό στόχο, όπως θα μεριμνήσει να αποφευχθούν οι αλληλεπικαλύψεις, τηρουμένων των νομίμων συμφερόντων των υποψηφίων που προτείνουν έμμεσες δράσεις ΕΤΑ.

Θα εξασφαλισθεί επίσης συντονισμός μεταξύ των δράσεων του ειδικού προγράμματος και εκείνων που θα διεξαχθούν:

- σε άλλα ειδικά προγράμματα που θέτουν σε εφαρμογή το πέμπτο πρόγραμμα-πλαίσιο,

- στα προγράμματα έρευνας και εκπαίδευσης που θέτουν σε εφαρμογή την απόφαση 98/. . ./Euratom του Συμβουλίου, της . . ., σχετικά με το πέμπτο πρόγραμμα-πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας (Euratom) για δραστηριότητες έρευνας και εκπαίδευσης (1998-2002),

- σε άλλα ευρωπαϊκά πλαίσια έρευνας όπως το Eureka και το Cost,

- σε άλλα κοινοτικά μέσα που ενδιαφέρουν την έρευνα, όπως το Phare, το Tacis, το Meda, το ΕΤΕ, τα διαρθρωτικά ταμεία και η ΕΤΕ.

Ο συντονισμός θα συνίσταται:

i) στον προσδιορισμό θεμάτων ή κοινών προτεραιοτήτων που οδηγούν ιδίως:

- στην ανταλλαγή πληροφοριών,

- στην διεξαγωγή εργασιών που έχουν αποφασιστεί από κοινού, η οποία συνεπάγεται ιδίως την κοινή εφαρμογή μιας από τις διαδικασίες που αναφέρει το άρθρο 9 των κανόνων συμμετοχής και διάδοσης,

ii) στην ανακατανομή προτάσεων έμμεσων δράσεων ΕΤΑ μεταξύ ειδικών προγραμμάτων ή μεταξύ ειδικού προγράμματος και προγράμματος έρευνας και εκπαίδευσης.