Αριθ. C 307/10 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 19. 11. 84 
1. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει την τροποποίηση της τελωνει­
ακής νομοθεσίας του βασικού κανονισμού. Δημιουργείται 
έτσι μια ικανοποιητική αφετηρία για τη νομική και 
διοικητική ενοποίηση ενός τομέα που αντιμετωπιζόταν 
έως τώρα με χωριστές διατάξεις και μια πιο πρακτική 
ευθυγράμμιση όσον αφορά τις περιπτώσεις ο χειρισμός 
των οποίων είναι ο ίδιος. 
2. Ωστόσο, σύμφωνα με τη γνώμη της ΟΚΕ, θα μπο­
ρούσε να επιτευχθεί ακόμη μεγαλύτερη προσαρμογή του 
δικαίου στην πράξη, αν το άρθρο 13 επέτρεπε την 
επανεισαγωγή ενός εμπορεύματος σε άλλο κράτος μέλος 
από το κράτος εξαγωγής, κάτω από λιγότερο αυστηρές 
προϋποθέσεις. 
2.1. Σκοπός των νομισματικών εξισωτικών ποσών, 
που ισχύουν ακόμη για ορισμένα κράτη μέλη, είναι να 
αποφευχθούν διαταραχές στην κοινή γεωργική αγορά. Τα 
ποσά αυτά χορηγούνται τόσο στα πλαίσια των συναλλα­
γών με τρίτες χώρες όσο και στα πλαίσια του ενδοκοινο­
τικού εμπορίου. Κατά συνέπεια, το σύστημα αυτό εφαρ­
μόζεται και στα εμπορεύματα «επιστροφής» που επανει­
σάγονται σε διαφορετικό κράτος μέλος από το κράτος 
εξαγωγής. Επειδή όμως τα νομισματικά εξισωτικά ποσά 
αλλάζουν διαρκώς, δημιουργούνται δυσκολίες, ενώ, αν 
επιτραπεί απεριόριστα η επανεισαγωγή εμπορευμάτων σε 
διαφορετικό κράτος μέλος από το κράτος εξαγωγής θα 
υπάρξουν ευκαιρίες για κερδοσκοπικό όφελος. Από την 
άλλη πλευρά όμως, η απαγόρευση της επανεισαγωγής σε διαφορετικό κράτος μέλος δεν θα πρέπει να οδηγήσει σε 
διαφορετική εφαρμογή των δασμολογικών διατάξεων στα 
εμπορεύματα, ανάλογα με το αν ένα κράτος μέλος 
εφαρμόζει ή δεν εφαρμόζει νομισματικά εξισωτικά 
ποσά. 
2.2. Σύμφωνα με τη γνώμη της ΟΚΕ θα πρέπει να 
λαμβάνονται εξίσου υπόψη η παρεμπόδιση της εκμετάλ­
λευσης ανεπιθύμητων πλεονεκτημάτων και η επιβολή της 
ίσης μεταχείρισης ενός εμπορεύματος από άποψη δασμο­
λογικού δικαίου. Όσο δεν αλλάζουν τα νομισματικά 
εξισωτικά ποσά μεταξύ της ημερομηνίας εξαγωγής και 
της ημερομηνίας εισαγωγής, δεν είναι δυνατό να υπάρ­
ξουν πλεονεκτήματα και, επομένως, δεν χρειάζεται απα­
γορευτική ρύθμιση για την περίπτωση αυτή. Αν όμως 
αυξηθούν τα νομισματικά εξισωτικά ποσά, θα πρέπει να 
διασφαλιστεί ότι δεν θα υπάρξουν πλεονεκτήματα από 
την αύξηση αυτή. Αυτό σημαίνει ότι, όταν πρόκειται για 
πλεονεκτήματα που προκύπτουν από την αύξηση στο 
κράτος εξαγωγής, θα πρέπει η εκεί αρμόδια αρχή να 
εκδίδει ανάλογη βεβαίωση. 
2.3. Αν εξασφαλιστεί κατ' αυτόν τον τρόπο ότι δεν θα 
υπάρξει αδικαιολόγητο όφελος, δεν υπάρχει καμία αντίρ­
ρηση για την πραγματοποίηση επανεισαγωγής σε διαφο­
ρετικό κράτος μέλος από το κράτος εξαγωγής. Η ΟΚΕ 
συνιστά γι' αυτό να τροποποιηθεί το άρθρο 13 ανάλο­
γα. 
Βρυξέλλες, 26 Σεπτεμβρίου 1984. 
Ο Πρόεδρος 
της Οικονομικής και Κοινωνικής 
Επιτροηής 
Francois CEYRAC 
Γνωμοδότηση για την εξέλιξη της κοινωνικής κατάστασης στην Κοινότητα κατά το 1983 
(84/C 307/06) 
Α. ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ ΤΗΣ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ 
Η Επιτροπή αποφάσισε στις 7 Ιουνίου 1984 να ζητήσει, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 122 
της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, τη γνωμοδότηση της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την εξέλιξη της κοινωνικής κατάστασης στην 
Κοινότητα κατά το 1983. 
Διαδικασία: 
Το Τμήμα Κοινωνικών Υποθέσεων, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών 
εργασιών, κατάρτισε τη γνωμοδότηση του στις 21 Ιουνίου 1984 με βάση την εισηγητική έκθεση 
του κ. Danilo Beretta. 
Β. ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΟΚΕ) υιοθέτησε κατά τη 219η σύνολο ολομέλειας της, 
συνεδρίαση της 26ης Σεπτεμβρίου 1984, με 85 ψήφους υπέρ, 34 κατά και 10 αποχές, την 
ακόλουθη γνωμοδότηση: 
19. 11. 84 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 307/11 
1. Εισαγωγή 
1.1. Η ΟΚΕ διαπιστώνει ότι κατά το 1983, παρά τη 
μικρή αύξηση του ΑΕΠ κατά 0,8 % ο αριθμός των 
ανέργων στην Κοινότητα αυξήθηκε περισσότερο για να 
υπερβεί τα 12,5 εκατομμύρια στο τέλος του χρόνου, 
δηλαδή το 10,8 °/ο του ενεργού πληθυσμού. Ο αριθμός των 
ανέργων που παρέμειναν χωρίς εργασία περισσότερο από 
12 μήνες διπλασιάσθηκε σε διάστημα τριών ετών. Τον 
Δεκέμβριο του 1983 οι νέοι χωρίς εργασία έφθασαν τα 4,84 
εκατομμύρια. Μεταξύ των ανέργων το 45 % των γυναικών 
και το ένα τρίτο των ανδρών ήταν ηλικίας κάτω των 25 
ετών. 
Κατά τους πρώτους μήνες του 1984, οι δείκτες ανεργίας, 
ενώ είχαν παρουσιάσει περαιτέρω άνοδο, τον Απρίλιο 
ευθυγραμμίστηκαν και πάλι με το επίπεδο του Δεκεμ­
βρίου 1983. 
Η ΟΚΕ λαμβάνοντας υπόψη και τις ενδεχόμενες εποχια­
κές επιδράσεις στους δείκτες, οφείλει να διαπιστώσει την 
απουσία τάσης για θετικές μεταβολές και το γεγονός ότι 
οι ευρωπαϊκές οικονομίες βρίσκονται αντιμέτωπες με ένα 
πρόβλημα απασχόλησης το οποίο, λόγω του χαρακτήρα 
της δομής του, δεν μπορεί να λυθεί μόνο με τις δυνάμεις 
της αγοράς. 
Ακόμη, η ΟΚΕ διαπιστώνει ότι 30 περίπου εκατομμύρια 
πολίτες της Κοινότητας είναι αναγκασμένοι να ζουν με 
λιγότερο από το 50 °/ο του κατά κεφαλή εισοδήματος της 
χώρας τους, ενώ σε μερικές χώρες το επίπεδο του 
εισοδήματος φαίνεται να αυξάνει όλο και περισσότερο σε 
όλο και πιο περιορισμένα τμήματα του πληθυσμού. 
Γερμανία 
Γαλλία 
Ιταλία 
Ηνωμένο Βασίλειο 
(») = 1981. 
Πηγή: ΟΟΣΑ και Eurostat. 
Σύμφωνα με αυτές τις ενδείξεις και με βάση την προβλε­
πόμενη αύξηση του ΑΕΠ κατά τα επόμενα χρόνια, η ΟΚΕ 
πιστεύει ότι οι κοινωνικές δαπάνες με πολλή δυσκολία θα 
μπορέσουν να εγγυηθούν ικανοποιητικές παροχές. 
1.4. Η ΟΚΕ κρίνει ότι πρέπει να βρεθεί μια σωστή 
ισορροπία ανάμεσα στον έλεγχο των κοινωνικών δαπα­
νών και την ανάγκη να αποφευχθεί η μείωση της αγορα­
στικής δύναμης σε σημείο που να προκαλέσει ακόμα 
μεγαλύτερη ανεργία. 
Η ΟΚΕ θεωρεί συνεπώς βασικής σημασίας να τεθούν οι 
βάσεις για μια οικονομική και κοινωνική πολιτική η οποία 1.2. Στη γνωμοδότηση του προηγούμενου έτους η ΟΚΕ 
εφιστούσε την προσοχή στις κοινωνικές επιπτώσεις της 
ανεργίας και στις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα 
διάφορα συστήματα κοινωνικής ασφάλειας και υπογράμ­
μιζε, ομόφωνα, ότι είναι αναγκαίο να καθοριστεί μια 
ευρωπαϊκή κοινωνική στρατηγική, η οποία θα υποστηρί­
ζεται από «την πλήρη εκμετάλλευση των οργανωτικών 
και χρηματοδοτικών πόρων» της Κοινότητας και με την 
οποία θα επιδιώκεται να εξασφαλιστεί μέσω της κοινωνι­
κής συναίνεσης η εκμετάλλευση όλων των δυνατοτήτων 
που υπάρχουν, τόσο για να εμποδιστεί η κοινωνική 
αποσύνθεση όσο και για να προωθηθεί η οικονομική 
ανάπτυξη. 
1.3. Πράγματι, μέσα σε λίγα χρόνια οι ευρωπαϊκές 
οικονομίες βρέθηκαν αντιμέτωπες με την αύξηση της 
ανεργίας, τις εντάσεις που προκαλεί η επέκταση των 
διαδικασιών βιομηχανικής αναδιάρθρωσης και ταυτό­
χρονα με τις ανισορροπίες των συστημάτων κοινωνικής 
προστασίας και τους περιορισμούς που επιβάλλει η 
ανάγκη να περιορισθούν τα ελλείμματα των προϋπολογι­
σμών στα διάφορα κράτη. 
Στα πλαίσια αυτά οι ρυθμοί αύξησης των κοινωνικών 
δαπανών στα διάφορα κράτη μέλη εμφανίζονται πραγμα­
τικά αισθητά και γενικά μειωμένοι κατά το δεύτερο ήμισυ 
της δεκαετίας του '70 σε σχέση με τις τάσεις που 
εκδηλώθηκαν κατά τα προηγούμενα χρόνια. Κατά την 
ίδια περίοδο εμφανίζεται ακόμα πιο σημαντική η μείωση 
των πρόσθετων ρυθμών αύξησης των κοινωνικών δαπα­
νών σε σχέση με το ΑΕΠ. 
να έχει σαν προτεραιότητα την απασχόληση, να υποστη­
ρίζει και να προσδιορίζει το ύψος των επενδύσεων και της 
κατανάλωσης ώστε να συμβάλει στην αναθέρμανση της 
οικονομίας, και να αποτελεί το αναγκαίο συμπλήρωμα 
για την πολιτική σταθερότητα. 
1.5. Πραγματικά, ως αιτίες αυτής της σοβαρής κρίσης 
στον τομέα της απασχόλησης συνυπάρχουν, εκτός από τη 
δημογραφική εξέλιξη, η επιβράδυνση της οικονομικής 
μεγέθυνσης και οι τεχνολογικές ανακατατάξεις που επη­
ρεάζουν ολόκληρο τον παραγωγικό μηχανισμό και βρί­
σκονται στο κέντρο σημαντικών κοινωνικών μετασχημα­
τισμών και αλλαγών στην ίδια τη φύση της απασχόλησης. 
Συνεπώς, η ΟΚΕ θεωρεί απαραίτητη την ενεργοποίηση Ποσοστό ετήσας αύξησης 
των πραγματικών κοινωνικών 
δαπανών 
1960-1975 
6,7 
9,5 
7,4 
5,6 1975-1981 
1,9 
2,9 
3,1 
3,3 Κοινωνικές 
δαπάνες 
ως ποσοστό επί 
του ΑΕΠ 1982 
29,4 
28,5 
25,4 
23,5 (') Ετήσιοι ρηθμοί αύξησης ως προς 
το ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ 
1970-1975 
5,4 
3,3 
4,2 
4,2 1975-1981 
1 
2,9 
1,5 
3,2 
Αριθ. C 307/12 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 19. 11. 84 
μέσων ικανών να διευκολύνουν τη σύγκλιση μεταξύ 
προσφοράς και ζήτησης στην αγορά εργασίας και να 
ευνοήσουν την εμφάνιση νέων προτάσεων απασχόλησης 
σε νέες δραστηριότητες που έχουν σκοπό να ικανοποιή­
σουν τις ανάγκες που προκαλεί η μεταβολή του τρόπου 
ζωής και η εδραίωση όλο και πιο προηγμένων τεχνολο­
γιών. 
Στα πλαίσια αυτά, η ΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η κοινωνική 
πολιτική μπορεί να προσανατολιστεί, με την απαραίτητη 
ελαστικότητα, προς την ανάκαμψη και την υποστήριξη 
της οικονομίας με τον ίδιο τρόπο και κατά τον ίδιο χρόνο 
που η οικονομία μπορεί να αποτελεί εγγύηση για τις 
κοινωνικές συνθήκες. 
Κατά τη γνώμη της ΟΚΕ αυτό ισχύει ακόμη περισσότερο 
σε κοινοτικό επίπεδο όπου οι πολλαπλασιαστικές επι­
πτώσεις μιας συντονισμένης δράσης μπορούν να προωθή­
σουν μια ευρύτερη, ταχύτερη και πιο εγγυημένη ανά­
πτυξη. -
1.6. Εξάλλου, με αυτή τη λογική οι κοινοτικές πρωτο­
βουλίες εγγράφονται στον οικονομικό και κοινωνικό 
τομέα των τελευταίων χρόνων, αλλά τις διάφορες προτά­
σεις σπάνια ακολούθησαν συγκεκριμένα αποτελέσματα 
και επομένως δεν ήταν δυνατό παρά να ληφθούν μέτρα 
περιορισμένα, αποσπασματικά και επομένως με μικρή 
αποτελεσματικότητα. 
Ωστόσο η ΟΚΕ, λαμβάνοντας υπόψη ότι είναι αναγκαίο 
να δοθεί νέα ώθηση στις απόψεις και τα συμφέροντα της 
Κοινότητας, θεωρεί απαραίτητο και επείγον να καθορίσει 
η Κοινότητα το πλαίσιο των στόχων της όσον αφορά την 
κοινωνική πολιτική. Χωρίς αναγκαστικά να επιβαρύνο­
νται ακόμα περισσότερο οι προϋπολογισμοί της Κοινό­
τητας και των κρατών μελών, η κοινωνική πρωτοβουλία, 
σύμφωνα με τη γνώμη της ΟΚΕ, μπορεί να ξεπεράσει τα 
εμπόδια που επιβάλλει ο σημερινός διασκορπισμός που 
οφείλεται στην έλλειψη μιας στρατηγικής. 
2. Προκαταρκτικές παρατηρήσεις για την κατάρτιση ενός 
προγράμματος κοινωνικής δράσης 
2.1. Ένα νέο πρόγραμμα κοινωνικής δράσης που απο­
βλέπει και οδηγεί σε σταδιακά αλλά απτά αποτελέσματα 
για την απασχόληση μπορεί να αποτελέσει σημαντικό 
λόγο, για να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη των πολιτών 
και να τους κάνει να πάρουν μέρος στην κοινοτική 
πολιτική. 
Η ΟΚΕ δεν αγνοεί ότι η ιδέα ενός προγράμματος κοινω­
νικής δράσης, μέσα στην αβεβαιότητα των απαραίτητων 
προϋποθέσεων για την υλοποίηση του, μπορεί να αντιμε­
τωπιστεί με σκεπτικισμό και αναποφασιστικότητα. Επο­
μένως, η ΟΚΕ θα λάβει υπόψη της τα προβλήματα που 
μέχρι τώρα αντιμετωπίζει η κοινοτική πρωτοβουλία και 
έχει σκοπό να βρει τρόπους για να τα επιλύσει. 
2.2. Η ΟΚΕ έχει επανειλημμένα αναφέρει ότι είναι 
αναγκαίο να αυξηθούν οι ίδιοι πόροι της Κοινότητας, που, 
σε αντίθεση με αυτό που συμβαίνει, θα έπρεπε να αντα­
ποκρίνονται στις ανάγκες και τις προοπτικές των κοινο­τικών πολιτικών εξάλλου, η ΟΚΕ γνωρίζει πως κάτι 
τέτοιο δεν έχει μεγάλες πιθανότητες να πραγματοποιηθεί 
στο εγγύς μέλλον. Υπογραμμίζει ωστόσο ότι είναι πεπει­
σμένη πως, κυρίως στη σημερινή κατάσταση, η αποτελε­
σματικότητα των κοινοτικών πολιτικών μπορεί να προω­
θήσει τις ευκαιρίες για να ευνοηθεί η αύξηση των ιδίων 
πόρων της Κοινότητας περισσότερο ίσως από ό,τι οι 
πόροι αυτοί μπορούν να εξασφαλίσουν αποτελέσματα 
συγκεκριμένα και δυναμικά όσον αφορά τις πολιτικές. 
Ακόμα, η ΟΚΕ υπογραμμίζει ότι, ακριβώς για να υλοποι­
ηθούν οι σκοποί του, η πραγματοποίηση του προγράμμα­
τος κοινωνικής δράσης θα πρέπει κυρίως να στηρίζεται σε 
μια μεγαλύτερη σύγκλιση μεταξύ των στόχων των κρατών 
μελών και των συμφερόντων των κοινωνικών ομάδων. 
Με την προοπτική αυτή, η ΟΚΕ υποστηρίζει ότι όσον 
αφορά τα θέματα που παραμένουν ανοικτά μπορούν να 
γίνουν αξιολογήσεις κατά τις οποίες τα κράτη μέλη 
μπορούν να αναγνωρίσουν και να επιλύσουν τα πιο 
σοβαρά προβλήματα που η φύση τους απαιτεί να ξεπε­
ραστεί το εθνικό πλαίσιο και επομένως μια καλύτερη 
συνεργασία σε ευρωπαϊκό επίπεδο. 
2.3. Επίσης, η ΟΚΕ επισημαίνει ότι για να αποκατα­
σταθεί η πλήρης λειτουργικότητα των κοινοτικών ιδρυμά­
των και οργάνων θα πρέπει να καλυφθεί το κενό όσον 
αφορά τη λήψη αποφάσεων, που είναι εγγενές στους 
σημερινούς μηχανισμούς οι οποίοι επιτρέπουν σε κάθε 
επιμέρους κράτος μέλος να μπλοκάρει αυθαίρετα τη 
διαδικασία για τη λήψη αποφάσεων και να τηρείται η 
ιδρυτική συνθήκη της ΕΟΚ. 
2.4. Η ΟΚΕ, επειδή πιστεύει ότι οι διαδικασίες μετα­
σχηματισμού των παραγωγικών δομών συνδέονται με την 
ικανότητα ελέγχου των κοινωνικών μετασχηματισμών, 
θεωρεί ότι τόσο σημαντικές αλλαγές όπως αυτές που ήδη 
εμφανίζονται στη διάρθρωση της κοινωνίας, μπορούν να 
ελέγχονται εποικοδομητικά μόνο με την ανάπτυξη 
κατάλληλου κοινωνικού διαλόγου και με την εφαρμογή 
ενεργούς πολιτικής για την απασχόληση. 
Αυτό, κατά τη γνώμη της ΟΚΕ, καθιστά αναγκαίο να 
συμβάλλουν και οι ενδιαφερόμενοι στις επιλογές που θα 
έχουν αντίκτυπο στο μέλλον τους και συνεπάγεται ότι 
πρέπει να καθοριστούν οι διαδικασίες ενημέρωσης και 
διαβούλευσης ώστε να υπάρξει ένα πιο ικανοποιητικό 
επίπεδο συμμετοχής στις κοινωνικές και οικονομικές 
διαδικασίες για τη λήψη αποφάσεων. 
Σχετικά με το σημείο αυτό, η ΟΚΕ υπογραμμίζει τη θετική 
επίδραση που μπορεί να έχει η εξέλιξη των εμπειριών 
συμμετοχής στις μορφές συνεννόησης και διαβούλευσης 
με τις οικονομικές και κοινωνικές ομάδες, ήδη από τα 
προκαταρκτικά στάδια της κατάρτισης της κοινωνικής 
πολιτικής στην Κοινότητα. 
2.5. Η ΟΚΕ θεωρεί πρωταρχική τη διαφύλαξη της 
ανταγωνιστικής ικανότητας των επιμέρους κρατών 
μελών και των επιχειρήσεων και υπογραμμίζει την αρνη­
τική επίπτωση που έχει η άνιση επιβάρυνση της κοινωνι-
19. Π. 84 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 307/13 
κής δαπάνης στο κόστος παραγωγής και διανομής. Και 
αυτό ακόμη περισσότερο σ' ένα σύστημα όπου διασταυ­
ρώνονται διαφορετικές νομοθετικές και κανονιστικές 
συμβατικές διατάξεις και όπου ανταγωνίζονται μεταξύ 
τους επιχειρήσεις που υπόκεινται και στους δύο περιορι­
σμούς και επιχειρήσεις που δεν υπόκεινται στο συμβατικό 
περιορισμό ή, ακόμη περισσότερο, καταφεύγουν στη 
λαθραία εργασία για να καταστρατηγήσουν το νόμο και 
να αποφύγουν την υποχρέωση εισφοράς. 
Η ΟΚΕ υπογραμμίζει πως μια τέτοια κατάσταση επιδει­
νώνει την κρίση των συστημάτων κοινωνικής ασφάλειας, 
αυξάνει τις ανισορροπίες στους προϋπολογισμούς των 
κρατών μελών, αφαιρεί πόρους από τις επενδύσεις και 
αποθαρρύνει τη θέληση να προσδιοριστεί μια κοινοτική 
βιομηχανική στρατηγική όπως, αντίθετα, θα απαιτούσε η 
παρακμή των τομέων αυτών και ορισμένων παραγωγικών 
περιοχών. 
2.6. Για να διασωθεί η ανταγωνιστικότητα των επιχει­
ρήσεων και να υποστηριχθεί ταυτόχρονα η απασχόληση, 
η ΟΚΕ υπογραμμίζει ότι πολύ αποτελεσματικότερα από 
τα παραγωγικά και οικονομικά συστήματα των κρατών 
μελών η Κοινότητα, ως ένας από τους σημαντικότερους 
εμπορικούς συνασπισμούς του κόσμου, μπορεί να 
δημιουργήσει συνθήκες μεγαλύτερης ισορροπίας στις 
σχέσεις με τους μεγάλους πολυεθνικούς ομίλους, των 
οποίων τα κέντρα λήψης αποφάσεων βρίσκονται συχνά 
έξω από την Ευρώπη. 
2.7. Οι εκτιμήσεις που προηγούνται φανερώνουν ότι 
είναι αναγκαίο να προβληθούν και πάλι οι απόψεις και τα 
συμφέροντα της Κοινότητας. Ωστόσο, η ΟΚΕ θεωρεί 
απαραίτητο να προωθηθούν με μεγαλύτερη αποφασιστι­
κότητα οι διαδικασίες για τη σύγκλιση της οικονομικής 
και κοινωνικής πολιτικής για να δημιουργηθούν πρωτο­
βουλίες όπου, σε συμπληρωματικούς όρους, ο κοινωνικός 
και οικονομικός τομέας θα μπορούν να βρουν αμοιβαία 
πλεονεκτήματα. 
Για το σκοπό αυτό, η ΟΚΕ θεωρεί ότι μπορεί να πραγμα­
τοποιηθεί καλύτερος και πιο αποτελεσματικός συντονι­
σμός των διαφόρων παρεμβάσεων που έχουν στόχο την 
αποσχόληση, μέσω ενός προγράμματος κοινωνικής δρά­
σης κατά το οποίο τα συμφέροντα τόσο των επιμέρους 
κρατών όσο και των διαφόρων ομάδων να θεωρούνται ως 
τμήμα των κοινοτικών αναγκών. 
3. Οι βάσεις, οι προσανατολισμοί και οι στόχοι ενός νέου 
κοινωνικού προγράμματος 
3.1. Η συνθήκη για την ίδρυση των Ευρωπαϊκών Κοι­
νοτήτων αναφέρει ορισμένα κριτήρια και στόχους κοινω­
νικού χαρακτήρα. Ορίζει συγκεκριμένα στα άρθρα 118 
και 119 ότι η Επιτροπή έχει καθήκον να προωθεί στον 
τομέα αυτό τη στενή συνεργασία μεταξύ των κρατών 
μελών. 
Από το 1957 μέχρι σήμερα η κατάσταση έχει εξελιχθεί 
κατά τέτοιο τρόπο ώστε οι κοινοτικές παρεμβάσεις να 
γίνονται όλο και πιο απαραίτητες στον κοινωνικό τομέα. 
Με το σκεπτικό αυτό, το 1974 άρχισε με ένα πρόγραμμα κοινωνικής δράσης, ένα πείραμα σημαντικού περιεχομέ­
νου που οδήγησε σε σπουδαία αποτελέσματα. 
Η ΟΚΕ, κατά την εκτίμηση αυτού του προγράμματος, 
διαπίστωσε ότι με την επιδείνωση της κρίσης και την 
αποδυνάμωση της θέλησης για αλληλεγγύη περιορίσθη­
καν σταδιακά οι δυνατότητες του προγράμματος αυτού 
να επηρεάσει τις εθνικές και κοινοτικές πραγματικότη­
τες. Επίσης, η ΟΚΕ διαπιστώνει ότι σήμερα υπάρχουν 10 
εκατομμύρια νέοι λόγοι, όσοι δηλαδή είναι επιπλέον οι 
άνεργοι στην επικράτεια της Κοινότητας σε σχέση με το 
1974, ο αριθμός των οποίων δικαιολογεί την πρόταση ενός 
νέου προγράμματος κοινωνικής δράσης που, επειδή θα 
αποτελεί μια πρώτη απόπειρα για να αναπτυχθεί σε 
οργανωμένο πλαίσιο η κοινωνική πολιτική, απαιτεί 
μεγαλύτερο ζήλο και συνέχεια. 
3.2. Επίσης, η ΟΚΕ προτείνει την επεξεργασία και την 
υλοποίηση ενός προγράμματος που να δίνει την προτεραι­
ότητα στην απασχόληση και να επιδιώκει συνθήκες 
περισσότερο σίγουρες και πιο ισορροπημένες για τη 
διαφύλαξη των βιοτικών συνθηκών καθώς και τη γενική 
τους βελτίωση ως συνέπεια των αποτελεσμάτων που 
μπορούν να επιτευχθούν στον τομέα της απασχόλησης. 
Με το πρόγραμμα αυτό η ΟΚΕ δεν επιδιώκει να καθιερώ­
σει μια πολιτική που θα αντιμετωπίζει ομοιόμορφα όλα τα 
κοινωνικά προβλήματα της Κοινότητας. Επίσης, η ΟΚΕ 
επειδή πιστεύει ότι η ανεργία λόγω των αιτιών της, της 
ποιότητας και των διαστάσεων της απαιτεί παρεμβάσεις 
που να στηρίζονται σε μια στενότερη συνεργασία και 
καλύτερη διαβούλευση στον τομέα της κοινωνικής και 
οικονομικής πολιτικής εκθέτει στη συνέχεια τις προτά­
σεις της για τις κατευθύνσεις ενός πολυετούς προγράμμα­
τος κοινωνικής δράσης. 
3.3. Το πρόβλημα της απασχόλησης αναπτύσσεται σε 
διαφορετικά μέτωπα: των νέων, των γυναικών, της επίτα­
σης της διακριτικής μεταχείρισης σε βάρος των πιο 
μειονεκτικών κατηγοριών, των διαστάσεων που παίρνουν 
τα προβλήματα των μεταναστών και των ηλικιωμένων, 
και καθώς διαγράφεται η οικονομική ανάκαμψη των 
συνεπειών της εισαγωγής των νέων τεχνολογιών. 
Οι νέες τεχνολογίες ιδιαίτερα θα έχουν σημαντικές επι­
πτώσεις στην οργάνωση της παραγωγής και επομένως 
στην ποσότητα και την ποιότητα της απασχόλησης. 
Πράγματι, είναι λογικό να προβλεφθεί μια μακρά περίο­
δος κατά την οποία θα συνυπάρξουν το παλαιό και το νέο, 
προτού οι πιο προηγμένες τεχνολογίες προκαλέσουν τη 
δημιουργία νέων θέσεων εργασίας σε αντιστάθμισμα 
αυτών που έχουν απολεσθεί. 
Επομένως, στο στάδιο αυτό, είναι αναγκαίο αφενός να 
ληφθούν κατάλληλα μέτρα για τη διαφύλαξη των κοινω­
νικών συμφερόντων και αφετέρου να καταρτισθούν πολι­
τικές για τον επαγγελματικό προσανατολισμό, την 
κατάρτιση και επανεξειδίκευση ώστε να αντιμετωπισθούν 
οι ανάγκες της παραγωγής, λαμβάνοντας υπόψη ότι σε 
μια δεκαετία περισσότερο από το 50% των εργατικών 
θέσεων θα έχει χαρακτηριστικά τελείως διαφορετικά από 
αυτά που ισχύουν σήμερα. 
Αριθ. C 307/14 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 19. 11. 84 
3.4.1. Με την προοπτική αυτή το πρόγραμμα θα πρέπει 
να επιδιώκει ένα διπλό σκοπό: τη μεγαλύτερη δυνατή 
εναρμόνιση των μέτρων που θα λάβουν τα κράτη μέλη 
στον τομέα της απασχόλησης και τον καθορισμό όσον 
αφορά τα άλλα κοινωνικά θέματα του πλαισίου μέσα στο 
οποίο θα ενταχθούν τόσο τα μέτρα των κυβερνήσεων όσο 
και οι συμφωνίες μεταξύ των κοινωνικών εταίρων. 
Επίσης, η κοινωνική δράση πρέπει να συσχετίζεται θετικά 
με το διαρθρωμένο σύνολο των χρηματοδοτικών και 
οικονομικών πολιτικών στους τομείς της βιομηχανίας, 
της γεωργίας, της έρευνας, της οικολογίας, καθώς και 
των πολιτικών ανταγωνισμού και περιφερειακής επανεξι-
σορρόπησης. 
3.4.2. Κατά τον καθορισμό των στόχων του προγράμ­
ματος δεν πρέπει να υπερτιμηθούν οι δυσκολίες που 
παρουσιάζει η εφαρμογή κοινών στρατηγικών στους 
τομείς αυτούς, αλλά ούτε και να παραβλεφθούν τα 
πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα όσον αφορά την ανά­
πτυξη που κυρίως οι κοινοτικές πολιτικές μπορούν να 
προκαλέσουν. 
Πράγματι, αν γίνει συστηματικότερη εκμετάλλευση των 
πλεονεκτημάτων που απορρέουν από την έκταση της 
κοινής αγοράς και προωθηθούν οι επενδύσεις, θα ήταν 
δυνατό, αφού ληφθούν υπόψη οι ιδιομορφίες των εθνικών 
οικονομιών, να εφαρμοστούν κοινές δράσεις που μπο­
ρούν να ευνοήσουν άμεσα και έμμεσα την απασχόλη­
ση. 
3.4.3. Επομένως, το πρόγραμμα θα μπορούσε μέσω 
μιας πιο τακτικής διάδοσης των πληροφοριών να κάνει 
περισσότερο προσιτή την προσφυγή στις διάφορες δυνα­
τότητες δανειοδότησης, όχι μόνο με τη σύναψη δανείων 
αλλά και με την εκμετάλλευση των κοινοτικών οργάνων, 
ιδιαίτερα της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕ) 
και του νέου κοινοτικού μέσου (ΝΚΜ) για να ενισχυθούν οι 
επενδύσεις που δημιουργούν απασχολήσεις και πραγμα­
τοποιούνται σε τομείς και πρωτοβουλίες που είναι σύμφω­
νες με τις κατευθυντήριες γραμμές ανάπτυξης της Κοινό­
τητας. 
Οι πόροι αυτοί μαζί με τους πόρους των διαρθρωτικών 
ταμείων θα μπορούσαν να συμβάλλουν στην επιδίωξη 
σαφώς καθορισμένων στόχων και να χρησιμοποιηθούν, 
εκτός από τους τομείς στους οποίους έχει ήδη δοθεί 
έμφαση από την κοινοτική πολιτική (ενέργεια, μετατρο­
πές, έρευνα και τεχνολογία), σε παρεμβάσεις πρωτοβου­
λίας για την προστασία ή την αποκατάσταση του περι­
βάλλοντος, ιδιαίτερα σε παρεμβάσεις που απαιτούν μικρό 
ποσοστό κεφαλαίου και σημαντικό ποσοστό εργατικού 
δυναμικού. 
3.5. Αν ληφθούν υπόψη οι δυσκολίες που έχουν 
συναντηθεί όσον αφορά τη συνεργασία, προβάλλει η 
ανάγκη να δημιουργηθούν όργανα που να μπορούν όχι 
μόνο να διευκολύνουν το συντονισμό των διαφόρων 
πρωτοβουλιών, αλλά επίσης και να εκτιμούν τις επιπτώ­
σεις τους τόσο στις επιμέρους καταστάσεις όσο και 
συνολικά. 
Επομένως, τα κράτη μέλη θα πρέπει να αναπτύξουν πιο 
ολοκληρωμένα συστήματα ενημέρωσης με βάση τυποποι­ημένα στοιχεία για να επιτρέπεται η καλύτερη αντιπαρα­
βολή τους σε κοινοτικό επίπεδο. 
Η Κοινότητα θα έπρεπε να διαθέτει ένα λειτουργικό μέσο 
για την ενημέρωση και την αξιολόγηση των πολιτικών για 
την απασχόληση για να συγκρίνει τα πειράματα που 
γίνονται στις διάφορες χώρες και να αξιολογεί, ανάλογα 
με τις συνθήκες πραγματοποίησης τους, την αποτελεσμα­
τικότητα των εθνικών και των κοινοτικών πολιτικών. 
Στην υπηρεσία αυτή θα έπρεπε να συμμετέχουν οι κοινω­
νικές και οικονομικές ομάδες, εφόσον αποστολή της θα 
είναι να διευκολύνει τα κοινοτικά ιδρύματα και όργανα να 
προβλέπουν και να προσαρμόζουν, όταν αυτό κρίνεται 
αναγκαίο, τον προσανατολισμό των μέτρων και των 
ενεργειών στους διάφορους τομείς παρέμβασης. 
3.6.1. Οι κατευθυντήριες αρχές του προγράμματος θα 
έπρεπε να βασίζονται στο σύνολο των κοινοτικών πρωτο­
βουλιών που τώρα προετοιμάζονται ή πραγματοποιούνται 
και να επιδιώκουν να αποφύγουν τις αποσπασματικές 
ενέργειες για να ανταποκριθούν καλύτερα στην πρωταρ­
χική ανάγκη να καταπολεμηθεί η ανεργία. 
Με τη λογική αυτή, το πρόγραμμα θα πρέπει να συντονίσει 
τους διάφορους τομείς παρέμβασης με βάση τους ακόλου­
θους παράγοντες: 
— τη διάρθρωση της παραγωγής και της απασχόλη­
σης, 
— τις κατηγορίες των ενδιαφερόμενων ατόμων, 
— την οργάνωση και τις συνθήκες εργασίας. 
3.6.2. Όσον αφορά τη διάρθρωση της παραγωγής και 
της απασχόλησης, σύμφωνα με τις γνωμοδοτήσεις της 
ΟΚΕ (*) θα πρέπει να γίνουν παρεμβάσεις: 
— για να δημιουργηθούν θέσεις εργασίας, ιδιαίτερα στο 
χώρο των νέων παραγωγικών δραστηριοτήτων και 
(') Γνωμοδοτήσεις της ΟΚΕ που αναφέρονται στη διάρθρωση της 
παραγωγής και της απασχόλησης: 
«Τεχνολογική αλλαγή και κοινωνικές μεταβολές» (Βλέπε 
παρούσα Επίσημη Εφημερίδα, σ. 4). 
«Τοπικές πρωτοβουλίες για την απασχόληση» (ΕΕ αριθ. C 206 
της 6. 8. 1984). 
«Αντιστοιχία των προσόντων επαγγελματικής κατάρτισης 
μεταξύ των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας» 
(ΕΕ αριθ. C 35 της 9. 2. 1984). 
«Οι νέες τεχνολογίες πληροφόρησης και η επαγγελματική 
κατάρτιση: Νέες κοινοτικές πρωτοβουλίες για την περίοδο 
1983-1987» (ΕΕ αριθ. C 77 της 21. 3. 1983). 
«Οι πολιτικές επαγγελματικής κατάρτισης στις Ευρωπαϊκές 
Κοινότητες κατά τη δεκαετία του '80» (ΕΕ αριθ. C 124 της9.5. 
1983). 
«Επανεξέταση του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου» (ΕΕ 
αριθ. C 124 της 9. 5. 1983). 
«Αναθεώρηση του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής 
Ανάπτυξης» (ΕΕ αριθ. C 140 της 28. 5. 1984). 
«Πραγματοποίηση δράσεων στον τομέα του περιβάλλοντος 
που δημιουργούν θέσεις απασχόλησης» (CES 855/83) (Ενημε­
ρωτική έκθεση). 
«Ερευνητικό πρόγραμμα FAST» (ΕΕ αριθ. C 211 της 8. 8. 
1983). 
«Συντονισμός των μέσων της αγοράς εργασίας» (ΕΕ αριθ. 
C 112 της 3. 5. 1982). 
19. 11. 84 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 307/15 
των υπηρεσιών, στον τομέα των μικρομεσαίων επιχει­
ρήσεων, της συνεργασίας και της βιοτεχνίας με την 
ενίσχυση των τοπικών κυρίως πρωτοβουλιών, 
— για να επεκταθούν τα πρότυπα πειράματα που έχουν 
στόχο την επαγγελματική ένταξη ή επανένταξη, 
καθώς και με την προοπτική της ανάπτυξης ενός 
τρίτου κυκλώματος εργασίας που να αφορά τις κοινω­
νικές, πολιτιστικές και τουριστικές δραστηριότητες, 
— για να ενισχυθούν οι πρωτοβουλίες κατάρτισης, επα­
νεκπαίδευσης ή προσαρμογής των εργαζομένων στις 
νέες τεχνολογίες, και για να ενεργοποιηθούν και 
συντονισθούν οι διάφορες δομές που λειτουργούν ως 
δείκτες της αγοράς εργασίας, με σκοπό να διευρύνουν 
τις δυνατότητες πρόβλεψης της εξέλιξης της ζήτησης 
και της προσφοράς, 
— για να τονωθούν οι πρωτοβουλίες στον τομέα της 
επαγγελματικής κατάρτισης στις πιο μειονεκτικές 
περιφέρειες, ανάλογα με τις ανάγκες κάθε περιοχής· 
και αυτό με στόχο να αξιοποιηθεί το εργατικό δυναμι­
κό και να μη ματαιωθούν οι πρωτοβουλίες που έχουν 
αναληφθεί για την επίτευξη μιας καλύτερης ισορρο­
πίας στην οικονομική ανάπτυξη, 
— για να βελτιωθεί η επαγγελματική κατάρτιση, ιδίως 
στον τομέα της πρόληψης ατυχημάτων, της ιατρικής 
της εργασίας και της κοινωνικής ιατρικής, με βάση τη 
συλλογή και την ανταλλαγή πληροφοριών και εθνικών 
εμπειριών όσον αφορά τα προβλήματα της ασφάλειας 
και της υγείας. 
3.6.3. Όσον αφορά τις κατηγορίες ατόμων (') το πρό­
γραμμα θα πρέπει να επιδιώκει να εξασφαλίσει ότι η 
κοινοτική δράση γίνεται όλο και περισσότερο μέσο αλλη­
λεγγύης, που να ενισχύει τις κατηγορίες που θίγονται 
περισσότερο από την ανεργία. Με τη λογική αυτή θα γίνει 
πιο έντονη η προτεραιότητα της καταπολέμησης της 
ανεργίας των νέων, ενώ θα αποφευχθεί κάθε δυσμενής 
διάκριση σε βάρος των γυναικών και θα ληφθούν υπόψη οι 
ιδιομορφίες των πιο μειονεκτικών κατηγοριών. 
Στα πλαίσια της αλληλεγγύης, το πρόγραμμα θα πρέπει 
επίσης να εξετάσει το πρόβλημα των διακινούμενων 
εργαζομένων και, χωρίς να παραβλέψει τις εθνικές ιδιο­
μορφίες, να επιδιώξει μια μεγαλύτερη σύγκλιση των 
μέτρων που λαμβάνουν τα επιμέρους κράτη μέλη σχετικά 
με τους εργαζομένους που προέρχονται από τρίτες 
χώρες. 
Το πρόγραμμα θα πρέπει επίσης, με βάση τους δημογρα­
φικούς δείκτες, να μελετήσει και να αντιμετωπίσει τα 
προβλήματα που αναφέρονται στον καθορισμό μιας πολι­
τικής για τους ηλικιωμένους, η οποία επιβάλλεται λόγω 
0) Γνωμοδοτήσεις της ΟΚΕ που αναφέρονται στις κατηγορίες 
ατόμων: «Ανεργία των γυναικών» (ΕΕ αριθ. C 206 της 6. 8. 
1984). 
«Η απασχόληση των νέων» (ΕΕ αριθ. C 211 της 8. 8. 1983). 
«Δεύτερο πρόγραμμα δράσης των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
όσον αφορά την ασφάλεια και την υγεία στον τόπο εργασίας» 
(ΕΕ αριθ. C 176 της 4. 7. 1983). 
«Ίση μεταχείριση ανδρών και γυναικών όσον αφορά τα 
επαγγελματικά συστήματα κοινωνικής ασφάλειας» (ΕΕ αριθ. 
C 35 της 9. 2. 1984). 
«Πρόγραμμα δράσης για την ισότητα των ευκαιριών για τις 
γυναίκες» (ΕΕ αριθ. C 178 της 15. 7. 1982). των συνεπειών που δημιουργούν στους διάφορους τομείς η 
θέση τους στην κοινωνία, τα δικαιώματα τους και τα 
συστήματα που τα διασφαλίζουν. 
3.6.4. Όσον αφορά την οργάνωση και τις συνθήκες 
εργασίας, το πρόγραμμα θα πρέπει να αναπτύξει πρωτο­
βουλίες που έχουν ήδη αρχίσει σε κοινοτικό επίπεδο όσον 
αφορά τις κατευθύνσεις και τις πολιτικές των συστημά­
των κοινωνικής προστασίας, την ελαστική συνταξιοδό­
τηση, την εργασία κατά μερική απασχόληση, την εργασία 
ορισμένου και προσωρινού χρόνου, τη μείωση και την 
αναδιοργάνωση του χρόνου εργασίας (2). 
Αυτό πρέπει να γίνει λόγω των πολλαπλών και θετικών 
επιδράσεων που μπορούν να ασκήσουν οι πρωτοβουλίες 
αυτές με άμεσο και έμμεσο τρόπο, τόσο όσον αφορά τις 
προοπτικές της απασχόλησης των ενδιαφερόμενων κατη­
γοριών όσο και την αποκέντρωση της παραγωγής και την 
οργάνωση της εργασίας. Μια συγκεκριμένη και κατάλλη­
λη εφαρμογή των πρωτοβουλιών αυτών μπορεί πράγματι 
να συμβάλει αισθητά σε μεγαλύτερη ελαστικότητα αφε­
νός, και αφετέρου στην καταπολέμηση της παράνομης 
εργασίας, στην πάταξη της φοροδιαφυγής και τέλος στην 
εξάλειψη των λόγων αθέμιτου ανταγωνισμού. 
3.6.5. Μεταξύ των πρωτοβουλιών που αναπτύσσονται 
για την υποστήριξη του αριθμού των απασχολουμένων 
εντάσσονται και οι πρωτοβουλίες που αναπτύσσονται, με 
διαφορετικές μορφές, σε ορισμένα κράτη της Κοινότητας 
για να μειώσουν και να αναδιοργανώσουν το χρόνο 
εργασίας όπως άλλωστε υπογράμμισε η ΟΚΕ (3), στη 
γνωμοδότηση της για την κοινωνική κατάσταση πέρυσι. 
Συνεπώς, το πρόγραμμα πρέπει να αφιερώσει την απαραί­
τητη προσοχή στο σύνολο των προβλημάτων που απορ­
ρέουν από την εξέλιξη αυτής της διαδικασίας, είτε θέτο­
ντας το στα πλαίσια των μέτρων που αποσκοπούν στην 
αύξηση και διεύρυνση της απασχόλησης με τη βοήθεια 
μιας πιο ισορροπημένης κατανομής της εργασίας και 
περισσότερο ίσων ευκαιριών στην αγορά εργασίας, είτε με 
την εξεύρεση τρόπων για την επίτευξη μιας οικονομικά 
και κοινωνικά αποδεκτής κατανομής του κόστους που 
συνεπάγεται η μείωση του χρόνου εργασίας για τους 
ενδιαφερόμενους. 
Στα πλαίσια αυτά, αποκτούν μεγάλη σπουδαιότητα ο 
συσχετισμός των μέτρων και των πρωτοβουλιών που 
αναπτύσσονται για τη βελτίωση της παραγωγικότητας, 
την ενθάρρυνση των επενδύσεων και των βιομηχανικών 
αναδιαρθρώσεων, καθώς και εκείνων που έχουν σκοπό να 
επηρεάσουν θετικά τις φορολογικές και πιστωτικές πολι­
τικές, για να μη ζημιωθεί η ανταγωνιστικότητα της 
ευρωπαϊκής οικονομίας. 
(2) Γνωμοδοτήσεις της ΟΚΕ που αναφέρονται στο χρόνο εργα­
σίας: 
«Η ελαστική συνταξιοδότηση» (ΕΕ αριθ. C 178 της 
15. 7. 1982). 
«Η προσωρινή εργασία» (ΕΕ αριθ. C 176 της 4. 7. 1983). 
«Η εθελοντική εργασία κατά μερική απασχόληση» (ΕΕ αριθ. 
C 178 της 15. 7. 1982). 
«Μείωση και αναδιοργάνωση του χρόνου εργασίας» (ΕΕ αριθ. 
C 23 της 30. 1. 1984). 
(3) Γνωμοδότηση για την «Εξέλιξη της κοινωνικής κατάστασης 
στην Κοινότητα κατά το 1982» (ΕΕ αριθ. C 286 της 
24. 10. 1983). 
Αριθ. C 307/16 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 19. 11. 84 
3.6.7. Το πρόγραμμα θα πρέπει τέλος να περιλαμβάνει 
στους στόχους του την ενθάρρυνση της συγκεκριμένης 
εφαρμογής των κοινοτικών πρωτοβουλιών για να καθο­
ριστούν κανόνες οι οποίοι να λαμβάνουν υπόψη τους, 
δεόντως, τις σχετικές εθνικές νομοθεσίες και να επικυ­
ρώνουν το δικαίωμα ενημέρωσης και διαβούλευσης των 
εργαζομένων (') καθώς και μορφές για τη συμμετοχή τους 
στις επιλογές για την ανάπτυξη των επιχειρήσεων. 
(]) Βλέπε γνωμοδότηση της ΟΚΕ «Η ενημέρωση και διαβούλευση 
των εργαζομένων» (ΕΕ αριθ. C 77 της 29. 3. 1982). 
Ο Πρόεδρος 
της Οικονομικής και Κοινωνικής 
Επιτροπής 
Francois CEYRAC 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 
στη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι 
Ψηφοφορία: 
Το σύνολο της γνωμοδότησης αποτέλεσε αντικείμενο ονομαστικής ψηφοφορίας, κατά τη διάρκεια της 
οποίας οι ακόλουθοι σύμβουλοι, που ψήφισαν αυτοπροσώπως ή μέσω του αντικαταστάτη τους, υπερψή­
φισαν τη γνωμοδότηση: 
οι κκ. Beretta, Berger, Boddy, Bordes-Pages, Bornard, Brassier, Briganti, Burnel, Carroll, Cavazzuti, 
Χαλιόρης, Cremer, Curlis, Ντάσης, Δασούλας, De Grave, Delia Croce, Delourme, Drago, Dunet, d'Elia, η κ. 
Engelen-Kefer, οι κκ. Etty, Flum, Germozzi, Glesener, Goris, η κ. Gredal, οι κκ. Van Greunsven, Hammond, 
Χατζηβασιλείου, Hilkens, Houthuys, Jarvis, Jaschick, Jenkins, Καμιζόλας, Kirschen, Κίτσιος, Law, Lojewski, 
Margot, Masucci, Meraviglia, οι κκ. Milne, Mols Serensen, Monier, Morselli, Mourgues, Muhr, Murphy, 
Nielsen Β., η κ. Nielsen Μ., οι κκ. Nielsen P., Nierhaus, Ognibene, η κ. Patterson, οι κκ. Pfeiffer, Plank, Pronk, 
Quigley, Ραυτόπουλος, Rainero, Ramaekers, η κ. Rangoni-Machiavelli, οι κκ. Van Rens, Roseingrave, Rouzier, 
Roycroft, Schneider, Schoepges, Schwarz, ο Sir George Sharp, οι κκ. Soulat, Σπάχος, Spijkers, Tixier, Vanden 
Broucke, Βασιλαράς, Ventejol, Vercellino, η κ. Weber, ο κ. Zoli. 
Οι ακόλουθοι σύμβουλοι, που ψήφισαν αυτοπροσώπως ή μέσω του αντικαταστάτη τους, καταψήφισαν τη 
γνωμοδότηση: 
οι κκ. Antonsen, Binnenbruck, η κ. Μπρεδήμα, οι κκ. Breitenstein, Broicher, Cammann, Campbell, De Bievre, 
Δράκος, Fortuyn, Fuller, Hannon, Kenna, Kubler, Low, Masprone, Noordwal, De Normann, Pearson, 
Pelletier, Poeton, Schnieders, Stahlmann, Staratzke, Storie-Pugh, Storm Hansen, Swift, Tamlin, Van der 
Mensbrugghe, Van Melckenbeke, Wagner, Wick, De Wit, Zinkin. 
Οι ακόλουθοι σύμβουλοι, που ψήφισαν αυτοπροσώπως ή μέσω του αντικαταστάτη τους, απείχαν από την 
ψηφοφορία: 
οι κκ. Arena, Bagliano, Bernasconi, Eelsen, Hemmer, Hovgaard Jakobsen, Kolble, Querleux, Romoli, 
Strauss. 3.6.6. To πρόγραμμα, με την ενεργοποίηση των μέσων 
του σε συνάρτηση με τον καλύτερο συντονισμό των 
διαφόρων πρωτοβουλιών, θα μπορούσε να ευνοήσει την 
προοδευτική σύγκλιση των συνθηκών χρησιμοποίησης 
του εργατικού δυναμικού στους διάφορους τομείς δρα­
στηριότητας και να συμβάλει στη βελτίωση του πλαισίου 
των σχέσεων μεταξύ των κοινωνικών ομάδων, που έχουν 
αποφασιστική σημασία για τη διεύρυνση των δυνατοτή­
των απασχόλησης και παράλληλα την καλύτερη διασφά­
λιση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων και της 
αγοραστικής δύναμης των εργαζομένων. 
Βρυξέλλες, 26 Σεπτεμβρίου 1984. 
19. 11. 84 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 307/17 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II 
Τροπολογίες που απορρίφθηκαν: 
Οι ακόλουθες τροπολογίες που κατατέθηκαν σύμφωνα με τις διατάξεις του εσωτερικού κανονισμού, 
απορρίφθηκαν από την Επιτροπή κατά τις διάρκεια των συζητήσεων. 
Από τη σελίδα 5, σημείο 2, και έπειτα αντί «πρόγραμμα κοινωνικής δράσης» να τεθεί «πρόγραμμα-πλαί-
σιο κοινωνικής δράσης». 
Αιτιολογία 
Η πρόταση αυτοαιτιολογείται. 
Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας 
Ψήφοι υπέρ: 31, ψήφοι κατά: 74, αποχές: 4. 
Σελίδα 8, σημείο 2.6 
Να διαγραφεί το σημείο 2.6. 
Αιτιολογία 
Αν στην παράγραφο αυτή διαπιστώνονταν ότι η Κοινότητα αυτή καθεαυτή μπορεί να δημιουργήσει συνθήκες 
μεγαλύτερης ισορροπίας στις σχέσεις με τις ΗΠΑ και την Ιαπωνία καλύτερα απ' ό,τι τα κράτη μέλη, θα 
μπορούσα να συμφωνήσω με το κείμενο. Δεν μπορώ να αντιληφθώ τι σχέση έχει η αναφορά των μεγάλων 
πολυεθνικών επιχειρήσεων στο σημείο αυτό. Οι κοινοτικές πολυεθνικές επιχειρήσεις αναπτύσσουν τη 
δραστηριότητα τους στη σφαίρα που προσδιορίζεται από το κοινοτικό δίκαιο. Το ίδιο ισχύει επίσης για τις 
κοινοτικές θυγατρικές επιχειρήσεις πολυεθνικών ομίλων που δραστηριοποιούνται κατά κύριο λόγο έξω από 
την Ευρώπη. 
Συχνά συμβαίνει αυτές οι θυγατρικές επιχειρήσεις να λειτουργούν με μεγάλη ανεξαρτησία έναντι της 
εταιρείας σε ό,τι αφορά την ακολουθούμενη πολιτική στη χώρα της εγκατάστασης τους. Κατάχρηση 
δεσπόζουσας θέσης είναι, σύμφωνα με το άρθρο 86, ασυμβίβαστη με την κοινοτική αγορά και απαγορεύε­
ται. 
Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας 
Ψήφοι υπέρ: 45, ψήφοι κατά: 69, αποχές: 8. 
Σελίδα 15 
Η πρώτη παράγραφος να συμπληρωθεί ως ακολούθως: 
«Αυτό σημαίνει καταρχήν ότι η μείωση του χρόνου εργασίας δεν θα θίξει την ανταγωνιστική ικανότητα της 
ευρωπαϊκής βιομηχανίας. Επίσης πρέπει η μείωση και αναδιοργάνωση του χρόνου εργασίας σε οικονομικά 
και κοινωνικά μέτρα πολιτικής να αφεθεί καταρχήν στη δημιουργικότητα και εφευρετικότητα των 
κοινωνικών εταίρων.» 
Αιτιολογία 
Η τελευταία πρόταση είναι μια σωστή αν και όχι πλήρης μνεία από τη γνωμοδότηση που εξέδωσε η ΟΚΕ 
πέρυσι. 
Δεν αναφέρονται τα κυριότερα σημεία που ακολουθούν. Σκοπός είναι να συμπεριληφθούν και τα σημεία 
αυτά στο κείμενο για να αποκτήσει μεγαλύτερη ισορροπία. 
Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας 
Ψήφοι υπέρ: 41, ψήφοι κατά: 60, αποχές: 4. 
Σελίδα 16, σημεία 3.6.6 και 3.6.7 
Να διαγραφούν. 
Αριθ. C 307/18 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
Αιτιολογία 
Ουσιαστικά, τα σνγκεκριμένα σημεία της πολιτικής απασχόλησης, όπως προτείνονται από τον εισηγητή, 
υποστηρίζονται. Ωστόσο απορρίπτονται ρητώς οι προτάσεις που αναφέρονται στην εναρμόνιση των 
συνθηκών αμοιβής και εργασίας (σημείο 3.6.6) και τα προγράμματα της Επιτροπής όσον αφορά την 
ενημέρωση και τη διαβούλευση με τους εργαζομένους (σημείο 3.6.7). Είμαι της γνώμης ότι οι συνθήκες 
αμοιβής και εργασίας μπορούν να ρυθμισθούν όχι σε κοινοτικό επίπεδο, αλλά μόνο ανάλογα με τις εκάστοτε 
συνήθειες και πρακτική με τους κοινωνικούς εταίρους σε εθνικό επίπεδο. Επίσης είμαι υπέρ της βελτίωσης 
της ενημέρωσης και της διαβούλευσης με τους εργαζομένους και ενός διαλόγου των κοινωνικών εταίρων σε 
ευρωπαϊκό επίπεδο. Τα μέσα που προτείνει η Επιτροπή απορρίπτονται ωστόσο ως ακατάλληλα. 
Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας 
Ψήφοι υπέρ: 30, ψήφοι κατά: 65, αποχές: 7. 
Κατά τη σελίδα προς σελίδα συζήτηση αποφασίστηκε να διαγραφούν τα ακόλουθα αποσπάσματα της 
γνωμοδότησης του τμήματος: 
Σελίδα 3, σημείο 1.3 
«. . . και αξιολογεί τους κινδύνους που επιφυλάσσει η συνέχιση μιας περιοριστικής πολιτικής της οποίας δεν 
είναι δυνατό να υπολογισθούν οι κοινωνικές συνέπειες.» 
Σελίδα 6, πρώτη παράγραφος 
«... να προσπαθήσουν να αντιμετωπίσουν θετικά την αυξανόμενη διαρθρωτική τους ανικανότητα . . .» 
Κατά τη σελίδα προς σελίδα συζήτηση τροποποιήθηκαν τα ακόλουθα σημεία της γνωμοδότησης του 
τμήματος: 
Σελίδα 1, τελευταία παράγραφος 
«Ακόμη, το τμήμα διαπιστώνει ότι 30 περίπου εκατομμύρια πολίτες σε πολλές χώρες της Κοινότητας είναι 
αναγκασμένοι να ζουν με λιγότερο από το 50 % του κατά κεφαλή εισοδήματος της χώρας τους, ενώ το 
επίπεδο του εισοδήματος φαίνεται να αυξάνει όλο και περισσότερο σε όλο και πιο περιορισμένα τμήματα του 
πληθυσμού.» 
Σελίδα 3, σημείο 1.4 δεύτερη παράγραφος 
«Το τμήμα θεωρεί συνεπώς βασικής σημασίας να τεθούν οι βάσεις για μια κοινωνική πολιτική η οποία να έχει 
σαν προτεραιότητα την απασχόληση, να υποστηρίζει και να προσδιορίζει το μέγεθος της κατανάλωσης 
ώστε να συμβάλει στην αναθέρμανση της οικονομίας, και να αποτελεί το αναγκαίο συμπλήρωμα για την 
πολιτική σταθερότητα.» 
Σελίδα 10, σημείο 3.3 δεύτερη παράγραφος 
«Οι νέες τεχνολογίες, ιδιαίτερα, θα έχουν σημαντικές επιπτώσεις στην οργάνωση της παραγωγής και 
επομένως στην ποσότητα και την ποιότητα της απασχόλησης. Πράγματι, είναι λογικό να προβλεφθεί μια 
δεκαετής περίοδος κατά την οποία θα συνυπάρξουν το παλαιό και το νέο, προτού οι πιο προηγμένες 
τεχνολογίες προκαλέσουν τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας σε αντιστάθμισμα αυτών που έχουν 
απολεσθεί.» 
Κατά τη σελίδα προς σελίδα συζήτηση αντικαταστάθηκε το ακόλουθο σημείο της γνωμοδότησης του 
τμήματος: 
Σελίδα 7, δεύτερη παράγραφος 
«Το τμήμα θεωρεί βάσιμες τις ανησυχίες των επιμέρους κρατών μελών και των επιχειρήσεων όσον αφορά τις 
επιπτώσεις του κόστους των κοινωνικών μέτρων στην ανταγωνιστική τους ικανότητα· ωστόσο κρίνει ότι η 
θέση αυτή υποεκτιμά αφενός το οικονομικό, κοινωνικό και πολιτικό κόστος της μη ύπαρξης της Ευρώπης 
και αφετέρου την άνιση επιβάρυνση της κοινωνικής δαπάνης στο κόστος παραγωγής και διανομής.» 
19. 11.84 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 307/19 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III 
Δήλωση μειοψηφίας: 
Μετά την ονομαστική ψηφοφορία για το σύνολο της γνωμοδότησης ορισμένα μέλη (τα ονόματα των οποίων 
παρατίθενται στο τέλος) από την Ομάδα των Εργοδοτών, τα οποία καταψήφισαν τη γνωμοδότηση ή απείχαν 
από την ψηφοφορία, εξέδωσαν την ακόλουθη δήλωση: 
«Τα μέλη της Ομάδας Ι συμφωνούν με την άποψη του εισηγητή ότι η ανεργία στην Κοινότητα αποτελεί το 
σοβαρότερο πρόβλημα και ότι πρέπει να καταβληθεί κάθε προσπάθεια για να επιτευχθεί στην Κοινότητα 
και πάλι ένα ικανοποιητικό επίπεδο απασχόλησης. Επίσης υποστηρίζουν την άποψη ότι θα πρέπει να 
δοθεί μεγαλύτερο βάρος στα μέτρα οικονομικού χαρακτήρα. Σύμφωνα με τη γνώμη της ομάδας αυτής, 
τα κράτη μέλη θα πρέπει να καταβάλλουν ακόμη μεγαλύτερες προσπάθειες για την επίτευξη 
ικανοποιητικής οικονομικής ανάπτυξης. Στο επίκεντρο των μέτρων αυτών θα πρέπει να είναι η 
προώθηση παραγωγικών επενδύσεων στον ιδιωτικό αλλά και στον δημόσιο τομέα, στη βιομηχανία, στις 
μικρομεσαίες επιχειρήσεις, στον τομέα των υπηρεσιών και στη βιοτεχνία. Επίσης θα πρέπει να εξετασθεί 
με ποιο τρόπο θα μπορούσε να ενισχυθεί ο σχηματισμός επιχειρηματικού κεφαλαίου με την εφαρμογή 
κατάλληλων μέτρων, για να καταστεί δυνατή η ίδρυση νέων επιχειρήσεων και προπαντός μικρομεσαίων 
επιχειρήσεων που εξακολουθούν να αποτελούν τη βάση της οικονομίας στην Κοινότητα. 
Σύμφωνα με τη γνώμη των μελών αυτών, ένα πρόγραμμα δράσης στον τομέα της κοινωνικής πολιτικής 
μπορεί να συμβάλει μόνο σε περιορισμένο βαθμό στη βελτίωση της κατάστασης της απασχόλησης. 0u 
πρέπει να δοθεί προτεραιότητα σε κοινοτικά προγράμματα-πλαίσια. Επίσης τα ίδια μέλη εκφράζουν 
ενδοιασμούς όσον αφορά το αίτημα της γνωμοδότησης, σύμφωνα με το οποίο χρειάζεται μέγιστη 
κρατική παρέμβαση, καθοδήγηση και προσανατολισμός για να βελτιωθεί η κατάσταση στην απασχό­
ληση. Τα κρατικά προγράμματα απασχόλησης, οι οικονομικές παρεμβάσεις και οι έλεγχοι δεν μπορούν 
να αντικαταστήσουν τη δραστηριότητα των ελεύθερων επιχειρηματιών που έχει σαν προσανατολισμό 
την αγορά. Επίσης τα μέλη αυτά δεν συμφωνούν με την πρόταση του εισηγητή να έχει κάθε κοινοτικό 
μέτρο σαν προσανατολισμό τους στόχους της πολιτικής απασχόλησης. Κατά τη γνώμη τους αυτό θα 
ήταν υπερβολικό. Τα μέλη αυτά κρίνουν ότι θέσεις απασχόλησης που να είναι και στο μέλλον ασφαλείς 
δεν δημιουργούνται μόνο με την κατανάλωση αλλά προπαντός με την αύξηση των επενδύσεων. 
Η Κοινότητα θα πρέπει να παρεμβαίνει μόνο όπου οι εθνικές πολιτικές μπορούν να οδηγήσουν στη 
στρέβλωση του ανταγωνισμού. Σε καμία περίπτωση δεν θα πρέπει να υλοποιείται η εναρμόνιση πάντα σε 
ανώτατο επίπεδο, διαμέσου των κοινοτικών μέτρων. Εξάλλου είναι απαραίτητο να διατηρηθεί η 
αυτονομία των κοινωνικών εταίρων. 
Τα μέλη αυτά υποστηρίζουν την άποψη ότι οι όροι αμοιβής και απασχόλησης στα κράτη μέλη δεν είναι 
δυνατό να ρυθμιστούν σε κοινοτικό αλλά σε εθνικό επίπεδο και σε εφαρμογή των σχετικών συνηθειών 
και πρακτικών. Τάσσονται επίσης υπέρ της βελτίωσης της πληροφόρησης και της διαβούλευσης με τους 
εργαζομένους και του διαλόγου μεταξύ των κοινωνικών εταίρων και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Ωστόσο, 
απορρίπτονται τα μέσα που προτείνει η Επιτροπή επειδή θεωρούνται ακατάλληλα. Επομένως, 
τάσσονται κατά των σημείων 3.6.6 και 3.6.7. 
Ενδοιασμοί εκφράζονται τέλος και όσον αφορά τις προτάσεις για τη μείωση και την αναδιοργάνωση του 
χρόνου εργασίας. Τα μέλη της Ομάδας των Εργοδοτών το έχουν τονίσει επανειλημμένα. Απορρίπτουν τα 
μέτρα για τη μείωση του χρόνου εργασίας επειδή υπάρχει ο φόβος ότι με τα μέτρα αυτά θα τεθούν και 
άλλες θέσεις απασχόλησης σε κίνδυνο. 
οι κκ. Antonsen, Arena, Bagliano, Binnenbruck, η κ. Μπρεδήμα, οι κκ. Breitenstein, Broicher, Cammann, 
Campbell, De Bievre, Δράκος, Fortuyn, Fuller, Hannon, Kenna, Low, Masprone, Noordwal, Pearson, Pelletier, 
Schnieders, Stahlmann, Staratzke, Storm Hansen, Swift, Tamlin, Van der Mensbrugghe, Van Melckenbeke, 
Wagner, Wick, De Wit, Zinkin. 
Γνωμοδότηση για μια πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για τροποποίηση της οδηγίας 
81/363/ΕΟΚ περί των ενισχύσεων στις ναυπηγικές εργασίες 
(84/C 307/07) 
Το κείμενο που αποτελεί αντικείμενο της γνωμοδότησης αυτής δημοσιεύεται στην Επίσημη 
Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων αριθ. C 86 της 28ης Μαρτίου 1984, σελίδα 5. 
Α. ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ ΤΗΣ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ 
Στις 2 Απριλίου 1984, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει, σύμφωνα με τις διατάξεις του 
άρθρου 198 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, τη 
γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την παραπάνω πρόταση 
οδηγίας.