Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την "Πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για την κοινή οργάνωση αγοράς στον τομέα της ζάχαρης"

(2001/C 116/24)

Στις 20 Οκτωβρίου 2000, και σύμφωνα με τα άρθρα 36 και 37 της Συνθήκης, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει από την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή να γνωμοδοτήσει για την ανωτέρω πρόταση.

Στις 17 Οκτωβρίου 2000, το Προεδρείο της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής ανέθεσε στο τμήμα "Γεωργία, ανάπτυξη της υπαίθρου, περιβάλλον", την προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ.

Κατά την διάρκεια της 377ης συνόδου ολομελείας της, στις 29 και 30 Νοεμβρίου 2000 (συνεδρίαση της 30ης Νοεμβρίου), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, λαμβάνοντας υπόψη τον επείγοντα χαρακτήρα των εργασιών, όρισε τον κ. Bastian γενικό εισηγητή και υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 107 ψήφους υπέρ, 13 ψήφους κατά και 8 αποχές.

1. Εισαγωγή

1.1. Στον τομέα της ζάχαρης, της ισογλυκόζης και του σιροπιού ινουλίνης, το καθεστώς των ποσοστώσεων παραγωγής που θεσπίζει ο κανονισμός (EOK) αριθ. 1785/81 παρατάθηκε αρκετές φορές. Η τελευταία παράταση είναι του 1995. Αναφέρεται σε έξι περιόδους 1995/1996 έως 2000/2001 και ενσωματώνει έναν ορισμένο αριθμό σημαντικών μεταρρυθμίσεων που ήταν αναγκαίες λόγω της γεωργικής συμφωνίας του Μαρακές το 1994 και η οποία ολοκλήρωσε τον κύκλο πολυμερών εμπορικών διαπραγματεύσεων της Ουρουγουάης. Αυτός ο αναθεωρημένος κανονισμός κωδικοποιήθηκε υπό τον αριθμό 2038/99.

1.2. Το άρθρο 26 παράγραφος 6 του κανονισμού αυτού αναφέρει: "το Συμβούλιο θα αποφασίσει πριν από την 1η Ιανουαρίου 2001, σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 37 παράγραφος 2 της Συνθήκης το καθεστώς που θα εφαρμόζεται από την 1η Ιουλίου 2001 στην παραγωγή ζάχαρης, ισογλυκόζης και σιροπιού ινουλίνης".

1.3. Η Επιτροπή προτείνει την παράταση του κανονισμού και των σημερινών τιμών για τις δύο περιόδους 2001/2002 και 2002/2003 υπό την επιφύλαξη των ακόλουθων μεταβολών:

- μείωση των ποσοστώσεων κατά 115000 τόνους,

- κατάργηση του συστήματος εξίσωσης δαπανών αποθεματοποίησης,

- κατάργηση της χρηματοδότησης για την αποθεματοποίηση ζάχαρης που αναβάλλεται ή ματαιώνεται προκειμένου να γίνουν σεβαστές οι δεσμεύσεις ΓΣΔΕ,

- κατάργηση της υποχρέωσης ελάχιστης αποθεματοποίησης,

- αμφισβήτηση της αυτόματης αναπροσαρμογής των ενισχύσεων προσαρμογής που καταβάλλεται στους διυλιστές προτιμησιακής ακατέργαστης ζάχαρης ΑΚΕ και Ινδίας καθώς και της συμπληρωματικής ενίσχυσης που καταβάλλεται στους διυλιστές ακατέργαστης ζάχαρης υπερπόντιων διαμερισμάτων,

- η υποχρέωση που αναλαμβάνουν τα κράτη μέλη να φροντίζουν ώστε η καλλιέργεια ζαχαροτεύτλων να σέβεται το περιβάλλον ή αν χρειαστεί να θεσπίσουν περιβαλλοντικές απαιτήσεις που θα πρέπει να γίνουν σεβαστές και να κοινοποιηθούν στην Επιτροπή με έκθεση πριν από τις 30 Ιουνίου 2002.

1.4. Η Επιτροπή προτίθεται εξάλλου να προβεί σε έναν ορισμένο αριθμό μελετών για τη διατήρηση ή κατάργηση του καθεστώτος των ποσοστώσεων, τον βαθμό ανταγωνισμού στους διάφορους αγροεπισιτηστικούς τομείς και την δυνατότητα μεταβίβασης των αλλαγών των τιμών. Τον Ιούλιο του 2002, τα αποτελέσματα των μελετών αυτών, η κατάσταση των διαπραγματεύσεων για την ΚΟΑ και η προβλεπόμενη εξέταση των καθεστώτων σιτηρών και ελαιούχων σπόρων θα πρέπει σύμφωνα με την Επιτροπή να επιτρέψει την αναθεώρηση του σημερινού καθεστώτος.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η λειτουργία του καθεστώτος των ποσοστώσεων και η χρηματοδότηση μέσω εισφορών στην παραγωγή επέτρεψαν την πλήρη ικανοποίηση της εσωτερικής ζήτησης, την τροφοδότηση μιας σταθερής ροής εξαγωγών και τον σεβασμό των δεσμεύσεων της Ένωσης έναντι του ΠΟΕ καθώς και την έναρξη των διαπραγματεύσεων διεύρυνσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τις υποψήφιες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.

2.2. Η λειτουργία του καθεστώτος των τιμών και οι μηχανισμοί συναλλαγών με τις τρίτες χώρες επέτρεψαν να διασφαλισθούν επιτρεπτά εισοδήματα στις παραγωγές της ΕΟΚ και των χωρών ΑΚΕ καθώς και ικανοποιητικό επίπεδο δραστηριοτήτων στις βιομηχανίες ζάχαρης και στα δυϊλιστήρια.

2.3. Η πολιτική τιμών, που χαρακτηρίστηκε από μεγάλη σταθερότητα στην διάρκεια των τελευταίων ετών, επέτρεψε τη διατήρηση της τιμής της ζάχαρης σε επίπεδα συγκρίσιμα μ' αυτά των άλλων ανεπτυγμένων χωρών. Μειώθηκε κατά 36 % σε σταθερά νομισματική αξία από το 1985 ενώ παράλληλα τα τρία τέταρτα της κατανάλωσης πραγματοποιήθηκαν μέσω μεταποιημένων προϊόντων των οποίων η τιμή δεν υφίσταται τις επιδράσεις των διακυμάνσεων της τιμής της ζάχαρης.

2.4. Η κοινοτική αγορά προστατεύθηκε από τις απότομες διακυμάνσεις των παγκόσμιων τιμών και οι παραγωγοί καθώς και οι βιομηχανίες ζάχαρης δεν υποχρεώθηκαν να υποστούν τις σοβαρές κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες που θα μπορούσαν να προκύψουν από τις χαμηλές τιμές εισαγωγής από ορισμένες χώρες.

2.5. Το ευρωπαϊκό καθεστώς ζάχαρης προσφέρει στις εισαγωγές, από τις αναπτυσσόμενες χώρες της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού καθώς και της Ινδίας, μία μόνιμη διέξοδο ουσιαστικά στο επίπεδο της εγγυημένης ευρωπαϊκής τιμής για ποσότητα 1600000 τόνους ζάχαρης που προστίθεται στην κοινοτική παραγωγή.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1. Η πρόταση της Επιτροπής αναφέρεται σε δύο περιόδους εμπορίας.

3.1.1. Η ΟΚΕ υπενθυμίζει τις προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της, κυρίως τις γνωμοδοτήσεις του Νοεμβρίου 1992 και Απριλίου 1993(1) στις οποίες εκφράζονταν κατά των κανονισμών ζάχαρης μικρής διάρκειας που συντηρούν ένα κλίμα αβεβαιότητας στους παραγωγούς και τους μεταποιητές και παρεμποδίζουν τη λήψη αποφάσεως κυρίως στα θέματα των επενδύσεων.

3.1.2. Η ΟΚΕ διαπιστώνει ότι η Επιτροπή αναφέρει ότι προτίθεται να επιδιώξει την χρονική σύμπτωση όσον αφορά τη μεταρρύθμιση της ΚΟΑ ζάχαρης, την ενδιάμεση εξέταση στον τομέα σιτηρών/ελαιούχων σπόρων και ενδεχομένως επίσης τη μεταρρύθμιση του καθεστώτος γάλακτος.

3.1.3. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι οι δεσμεύσεις του Βερολίνου έναντι τη γεωργίας και κυρίως το δημοσιονομικό πλαίσιο πρέπει να γίνουν σεβαστά.

3.1.4. Η ΟΚΕ καλεί το Συμβούλιο να αναθεωρήσει τη διετή διάρκεια που προτείνεται από την Επιτροπή προκειμένου να υπάρξει σύμπτωση της διάρκειας του κανονισμού με τη διάρκεια του δημοσιονομικού πλαισίου που υιοθετήθηκε στο Βερολίνο τον Μάιο 1999 από τη Συνάντηση Κορυφής των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων.

3.2. Η ΟΚΕ διαπιστώνει με λύπη της ότι οι προτεινόμενες από την Επιτροπή τροποποιήσεις σε ό,τι αφορά τα αποθέματα δεν αποτέλεσαν αντικείμενο μελέτης αντικτύπου. Εκφράζει εξάλλου την έκπληξή της για τις διατάξεις που θεωρήθηκαν ως χρήσιμες στους προηγούμενους κανονισμούς και ξαφνικά προσδιορίζονται ως άχρηστες χωρίς η Επιτροπή να αναλάβει τον κόπο να δικαιολογήσει αυτήν την αλλαγή απόψεων.

3.2.1. Η ΟΚΕ εκφράζει αμφιβολίες για το επίπεδο της δημοσιονομικής εξοικονόμησης που θα πρέπει να αναμένει κανείς από την κατάργηση του καθεστώτος εξίσωσης των δαπανών αποθεματοποίησης στο μέτρο που η μείωση των δαπανών θα επιφέρει αντίστοιχα την απώλεια εισοδημάτων ως αποτέλεσμα της εξάλειψης εισφορών και σχετικών καταβολών.

3.2.2. Εξάλλου η κατάργηση του καθεστώτος αποθεματοποίησης εισάγει τον κίνδυνο πώλησης με παρέμβαση εις βάρος των εθνικών και κοινοτικών προϋπολογισμών και καθιστά πιο δύσκολη και τυχαία τη θέσπιση του επιπέδου επιστροφών στις εξαγωγές τόσο κατά την εξαγωγή όσο και κατά την παραγωγή και οδηγεί στον κίνδυνο παύσης του εφοδιασμού στο τέλος της περιόδου εμπορίας.

3.2.3. Η ΟΚΕ διαπιστώνει η μεταφορά ζάχαρης Γ επιτρέπει διευθέτηση της συμβολής της ζάχαρης στις αγορές, στο εσωτερικό της Ένωσης και αξίζει να υποστηριχθεί.

3.2.4. Οι διατάξεις σχετικά με τα ελάχιστα αποθέματα προσφέρουν εγγύηση εφοδιασμού, που είναι ιδιαίτερα χρήσιμη στις ελλειμματικές ζώνες.

3.2.5. Η ΟΚΕ καλεί συνεπώς το Συμβούλιο να επαναφέρει τις διατάξεις για την αποθεματοποίηση.

3.3. Η ΟΚΕ διαπιστώνει ότι η πρόταση μείωσης των ποσοστώσεων κατά 115000 τόνους που γίνεται από την Επιτροπή είναι άχρηστη λόγω των διατάξεων ετήσιας προσαρμογής των ποσοστώσεων που προβλέπεται στο άρθρο 10 προκειμένου να γίνουν σεβαστές οι δεσμεύσεις της ΓΣΔΕ και κρίνει ότι αυτή η διαρθρωτική μείωση των ποσοστώσεων μπορεί να έχει αρνητικές συνέπειες σε περίπτωση αύξησης της κατανάλωσης και ότι δεν θεωρείται θετική από τις περιοχές που ζητούν προσαρμογές των ποσοστώσεων ή που απαιτούν τη λήψη μέτρων για την αποκατάσταση των φυσικών μειονεκτημάτων.

3.4. Η ΟΚΕ υπενθυμίζει ότι στην αγορά της χημικής βιομηχανίας, η ζάχαρη και το άμυλο βρίσκονται σε ανταγωνισμό. Όμως, οι επιστροφές "αμύλου" στη χημική βιομηχανία χρηματοδοτούνται από το ΕΓΤΠΕ στο σύνολό τους χωρίς εισφορά των παραγωγών ενώ οι επιστροφές "ζάχαρης" στη χημική βιομηχανία χρηματοδοτούνται στο μεγαλύτερο τμήμα τους από τις εισφορές των παραγωγών ζαχαροτεύτλων, ζαχαροκάλαμου και ζάχαρης. Η ΟΚΕ θεωρεί συνεπώς θεμιτό να συνεχίσουν οι κοινοτικοί πόροι να επιβαρύνονται με τις επιστροφές στην παραγωγή που διατίθενται στις 60000 ζάχαρης που χρησιμοποιούνται στη χημική βιομηχανία.

3.5. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει ότι, όπως κάθε άλλη γεωργική δραστηριότητα ή καλλιέργεια ζαχαροτεύτλων, υπόκειται στους κανόνες προστασίας του περιβάλλοντος που ισχύουν σε περιφερειακό, εθνικό και κοινωνικό επίπεδο.

3.5.1. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι πρέπει να προωθηθεί η βιωσιμότητα της γεωργίας.

3.5.2. Τα ζαχαρότευτλα είναι μία από τις καλλιέργειες που υπεισέρχονται στην περιτροπή. Δεν παρουσιάζει ειδικούς κινδύνους. Η ΟΚΕ υποστηρίζει συνεπώς μία διαρκή διαχείριση του περιβάλλοντος οριζόντιου και σφαιρικού χαρακτήρα και όχι μία πιο μερική τομεακή θεώρηση.

3.6. Η ΟΚΕ λαμβάνει γνώση της σημείωσης της Επιτροπής βάσει της οποίας το μέλλον της ΚΟΑ πρέπει να συμπεριλάβει τις διαπραγματεύσεις διεύρυνσης.

3.6.1. Η ΟΚΕ διαπιστώνει ότι η σημερινή ΚΟΑ με τις διατάξεις ποσόστωσης και αναχρηματοδότησης διευκολύνει τη διεύρυνση παρεμποδίζοντας την εμφάνιση πλεονασματικών δαπανών.

3.6.2. Εξάλλου, οι υποψήφιες χώρες αναδιαρθρώνουν σήμερα την παραγωγή ζαχαροτεύτλων καθώς και την βιομηχανία ζάχαρης που διαθέτουν προκειμένου να προσαρμοσθούν στην διεύρυνση και προς το σκοπό αυτό επενδύουν στον εκσυγχρονισμό του τομέα ζαχαρότευτλα/ζάχαρη. Ενσωματώνουν επίσης, ύστερα από σχετικό αίτημα της Ένωσης, το κοινοτικό κατεστημένο, δηλαδή τις διατάξεις και τους σημερινούς μηχανισμούς του καθεστώτος ζάχαρης. Η βραχυπρόθεσμη ρύθμιση, οι απειλές στο καθεστώς των ποσοστώσεων ή η εγκατάλειψη των μηχανισμών σταθεροποίησης των τιμών όπως η χρηματοδότηση του αποθέματος και της μεταφοράς πρόκειται να αναστατώσουν τις διαπραγματεύσεις και να παρεμποδίσουν τις υπό εξέλιξη προσπάθειες προσαρμογής στις υποψήφιες χώρες.

3.7. Η ΚΟΑ ζάχαρης, αν λάβουμε υπόψη τις μεταρρυθμίσεις που πραγματοποιήθηκαν το 1995, διασφαλίζει τον σεβασμό των δεσμεύσεων που έχουν αναληφθεί από την ΚΟΑ.

3.7.1. Η ΟΚΕ διαπιστώνει αντιθέτως όσον αφορά τους κυριότερους εταίρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μία ορισμένη οπισθοχώρηση στις δεσμεύσεις που είχαν αναλάβει. Οι ΗΠΑ αυξάνουν μαζικώς τις ενισχύσεις τους στην γεωργία και προσεχώς πρόκειται να εγκαταλείψουν το "Fair Act". Η Αυστραλία χορήγησε πρόσφατα μαζικές ενισχύσεις στον τομέα της ζάχαρης, ενώ η Βραζιλία και η Ταϋλάνδη διέγραψαν τα χρέη των εταιρειών ζάχαρης των χωρών τους.

3.7.2. Η ΟΚΕ κρίνει ότι οι συμφωνίες του Βερολίνου πρέπει να γίνουν σεβαστές όπως επίσης και η διαπραγματευτική εντολή στην ΚΟΑ που προκύπτει απ' αυτές, και συνεπώς είναι ανώφελο να υπάρξουν προκαταβολικές αποφάσεις ως προς τα αποτελέσματα που θα έχουν για την ζάχαρη οι σημερινές διαπραγματεύσεις για την ΚΟΑ και τέλος ότι η ΚΟΑ μπορεί να προσαρμοστεί αν αυτό χρειαστεί στο τέλος των διαπραγματεύσεων.

4. Συμπέρασμα

4.1. Η ΟΚΕ εκφράζεται συνεπώς υπέρ μιας ρύθμισης για την ζάχαρη που θα ισχύει έως την προθεσμία του 2006.

4.2. Επιμένει επίσης στην ανάγκη διατήρησης των διατάξεων για το καθεστώς εξίσωσης των δαπανών αποθεματοποίησης, συμπεριλαμβανόμενης και της μεταφοράς.

4.3. Κρίνει ανώφελη την μείωση των ποσοστώσεων και θεωρεί ότι οι δημοσιονομικές διατάξεις σχετικά με τους πρώτους 60000 τόνους ζάχαρης που χρησιμοποιούνται στη χημική βιομηχανία δεν πρέπει να τροποποιηθούν.

4.4. Η ΟΚΕ ζητεί εξάλλου να συνδεθεί με τις μελέτες που η Επιτροπή προτίθεται να ξεκινήσει για να αναλυθούν κυρίως οι επικρίσεις που έχουν γίνει στην ΚΟΑ, την συγκέντρωση στην αγροεπισιτιστική βιομηχανία και την μεταδοτικότητα των αλλαγών τιμής μεταξύ του παραγωγού και των καταναλωτών.

Βρυξέλλες, 30 Νοεμβρίου 2000.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Göke Frerichs

(1) EE C 19 της 25.1.93 και EE C 161 της 14.6.93.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

στη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Τροπολογίες που απορρίφθηκαν

Οι ακόλουθες τροπολογίες, που ψηφίστηκαν από το ένα τέταρτο των ψηφισάντων, απορρίφθηκαν κατά τη διάρκεια των συζητήσεων:

Σημείο 3.1.4

Αντικαθίσταται η εξής πρόταση:

"Η ΟΚΕ δέχεται τη διετή περίοδο που προτείνει η Επιτροπή ώστε η ζάχαρη να περιληφθεί στην προγραμματισμένη ενδιάμεση επισκόπηση του προγράμματος 2000, όπως αποφασίσθηκε στο Βερολίνο το Μάρτιο 1999".

Αιτιολογία

Προετοιμασία για την προσχώρηση.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 29, ψήφοι κατά: 86, αποχές: 3.

Σημείο 4.1

Τροποποιείται ως εξής:

"Η ΟΚΕ εκφράζεται συνεπώς υπέρ μιας ρύθμισης για τη ζάχαρη που θα ισχύει ως την περίοδο 2002/2003".

Αιτιολογία

Για την προετοιμασία της προσχώρησης και την συνεκτίμηση της ζάχαρης στη γενική επανεξέταση των αροτραίων καλλιεργειών.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 32, ψήφοι κατά: 89, αποχές: 2.