Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την "Aνακοίνωση της Επιτροπής προς μια ενιαία αγορά των επικουρικών συντάξεων - Αποτελέσματα των διαβου λεύσεων σχετικά με το Πράσινο Βιβλίο για τις επικουρικές συντάξεις στην ΕΕ"

(1999/C 368/18)

Στις 18 Μαΐου 1999, και σύμφωνα με το άρθρο 262 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, η Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω ανακοίνωση.

Το τμήμα "Ενιαία Αγορά, παραγωγή και κατανάλωση", στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 7 Οκτωβρίου 1999 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Byrne.

Κατά την 367η σύνοδο ολομέλειάς της (συνεδρίαση της 21ης Οκτωβρίου 1999), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 89 ψήφους υπέρ, 5 κατά και 5 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Οι συνταξιοδοτικές παροχές είναι βασικό συστατικό των συστημάτων κοινωνικής προνοίας των κρατών μελών. Οι δαπάνες των κρατικών συστημάτων συνταξιοδότησης αντιστοιχούν σχεδόν στο μισό των συνολικών δαπανών για κοινωνική πρόνοια και κυμαίνονται σήμερα μεταξύ 9 % και 15 % του ΑΕγχΠ, με μεγάλη πιθανότητα να αυξηθούν κατακόρυφα λόγω των δημογραφικών παραγόντων.

1.2. Τα συστήματα συνταξιοδότησης βασίζονται σε έναν συνδυασμό 3 σκελών:

- πρώτος πυλώνας αποτελείται από τα κρατικά συστήματα κοινωνικής ασφάλισης

- ο δεύτερος πυλώνας αποτελείται από τα επαγγελματικά συστήματα και

- ο τρίτος πυλώνας αποτελείται από τα προσωπικά σχέδια συνταξιοδότησης.

Ο δεύτερος και ο τρίτος πυλώνας είναι γενικότερα γνωστοί ως επικουρικά συνταξιοδοτικά συστήματα.

1.2.1. Αν και ο βαθμός στήριξης σε κάθε πυλώνα είναι αποκλειστικά ζήτημα των κρατών μελών, η Επιτροπή επιθυμεί να διασφαλισθεί η εξάλειψη όλων των εμποδίων που παρεμβάλλονται στην ανάπτυξη επικουρικών συστημάτων, σύμφωνα με τις απαιτήσεις της ενιαίας αγοράς.

1.3. Σήμερα, η αξία των στοιχείων ενεργητικού που κατέχουν τα συστήματα του σκέλους 2 ισοδυναμούν με 23 % του ΑΕγχΠ της ΕΕ και του σκέλους 3 με 35 %.

1.4. Η ανακοίνωση της Επιτροπής αποτελεί συνέχεια των διαβουλεύσεων που πραγματοποιήθηκαν για το Πράσινο Βιβλίο "Οι επικουρικές συντάξεις στην Ενιαία Αγορά"(1), το οποίο δημοσιεύθηκε τον Ιούνιο του 1997 και για το οποίο η ΟΚΕ εξέδωσε γνωμοδότηση στις 10 Δεκεμβρίου 1997(2).

2. Η ανακοίνωση της Επιτροπής

2.1. Η Επιτροπή επαναλαμβάνει εν συντομία τα κύρια σημεία του Πράσινου Βιβλίου και, ιδιαίτερα τις δημογραφικές πιέσεις, και αναφέρει ότι ο λόγος ενεργός πληθυσμός/συνταξιούχοι θα μειωθεί έως το 2040 σε όλη την ΕΕ από 4:1 που είναι σήμερα σε 2:1(3).

2.2. Η ανακοίνωση επικεντρώνεται στα επικουρικά συστήματα, δηλαδή στα σκέλη 2 και 3, σε σχέση με τρεις συγκεκριμένους τομείς, για τους οποίους υπήρξε ευρεία συμφωνία κατά τη διαδικασία των διαβουλεύσεων.

2.2.1. Κεφάλαιο 2: Κανόνες προληπτικής εποπτείας για τα συνταξιοδοτικά ταμεία. Τα ταμεία αυτά είναι τα μόνα μείζονα χρηματοδοτικά όργανα που δεν καλύπτονται από τη νομοθεσία της ΕΕ η οποία εγγυάται τις ελευθερίες της ενιαίας αγοράς. Αυτό συμβαίνει εν μέρει επειδή τα συστήματα αυτά έχουν αναπτυχθεί βάσει εθνικών ρυθμίσεων, αλλά η αναγκαιότητα μιας πρωτοβουλίας της ΕΕ είναι ιδιαίτερα χρήσιμη στο πλαίσιο της ολοκλήρωσης της Ενιαίας Αγοράς. Οποιαδήποτε πρόταση διατυπωθεί θα πρέπει να αποσκοπεί στη διασφάλιση της καλύτερης δυνατής προστασίας των δικαιωμάτων των μελών του ταμείου - πράγμα που απαιτεί την ανάπτυξη του κατάλληλου πλαισίου προληπτικής εποπτείας για τον τραπεζικό και τον ασφαλιστικό τομέα. Θα πρέπει, επίσης, να επιτρέπει την αμοιβαία αναγνώριση των υφιστάμενων συστημάτων εποπτείας και να αποτρέπει την υιοθέτηση υπερβολικά περιοριστικών και ασύμβατων με το ευρώ επενδυτικών κανόνων (η οποία αποτελεί απαραίτητο όρο για τη διασυνοριακή συμμετοχή μέλους).

2.2.2. Κεφάλαιο 3: Άρση των εμποδίων για την κινητικότητα των εργαζομένων στην Ένωση - Αν και υπάρχουν κανόνες της ΕΕ για τις συντάξεις κοινωνικής ασφάλισης των διακινούμενων εργαζομένων, οι κανόνες που καλύπτουν τα συστήματα επικουρικής συνταξιοδότησης είναι ελάχιστοι. Γι' αυτό και η Επιτροπή προβλέπει διαβουλεύσεις σχετικά με την απόκτηση δικαιωμάτων που να ευνοούν την ελεύθερη κυκλοφορία, τη σύγκλιση των εθνικών κανόνων για τη μεταφορά των δικαιωμάτων και τις προϋποθέσεις που πρέπει να πληρούνται για να μπορούν τα ταμεία να διαχειρίζονται σχέδια σε περισσότερα κράτη μέλη. Η ανακοίνωση προτείνει τη δημιουργία ενός "Φόρουμ των Συντάξεων", για να επιτευχθεί ορισμένη συναίνεση σε σχέση με αυτά τα θέματα.

2.2.3. Κεφάλαιο 4: Συντονισμός των φορολογικών συστημάτων των κρατών μελών. Η ανακοίνωση προτείνει την κατάργηση της φορολογικής διάκρισης εις βάρος των προϊόντων που παρέχονται από συνταξιοδοτικά ταμεία και ασφαλιστικές εταιρείες εγκατεστημένες σε κράτη μέλη διαφορετικά του κράτους μέλους διαμονής του μέλους ή του δυνητικού πελάτη του ταμείου. Συνιστά ένα πρώτο βήμα με τη μορφή νομοθεσίας που θα καλύπτει τη φορολογική αντιμετώπιση των διασυνοριακών εισφορών που καταβάλλουν οι διακινούμενοι εργαζόμενοι στα επαγγελματικά συνταξιοδοτικά συστήματα.

3. Γενικές παρατηρήσεις

3.1. Παρά το γεγονός ότι η ανακοίνωση της Επιτροπής αφορά μόνον τις επικουρικές συντάξεις, η ΟΚΕ κρίνει αναγκαίο να επαναλάβει τις παρατηρήσεις που είχε διατυπώσει σχετικά με τις κρατικές συντάξεις (κατηγορία 1)(4).

3.1.1. Σύμφωνα με το Πράσινο Βιβλίο επί του παρόντος το 88 % όλων των συντάξεων που καταβάλλονται στην ΕΕ είναι κρατικές συντάξεις, ενώ αναμένεται ότι οι κρατικές συντάξεις θα συνεχίσουν να αντιπροσωπεύουν το μεγαλύτερο μέρος των συντάξεων που καταβάλλονται.

3.1.2. Δεδομένης της σημασίας των καθεστώτων της κατηγορίας 1, η ΟΚΕ έχει ήδη επισημάνει ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να αναζητήσουν τρόπους για την εξασφάλιση της συνέχειας των εν λόγω καθεστώτων.

3.1.3. Η ΟΚΕ έχει επισημάνει ότι οποιαδήποτε αλλαγή, έστω και σταδιακή, από την κατηγορία τρεχουσών εισφορών σε καθεστώτα κατηγορίας 2 ή 3, συνεπάγεται τη διάθεση περισσότερων πόρων για την παροχή συντάξεων. Είναι, συνεπώς, απαραίτητο να ληφθεί μέριμνα ώστε να εξασφαλιστεί η στήριξη κάθε πρωτοβουλίας που αφορά τις κατηγορίες 2 και 3, χωρίς να παραμερίζεται η σημασία των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων που έχουν αποκτηθεί στο πλαίσιο των υφιστάμενων δεσμεύσεων της κατηγορίας 1.

3.2. Η ΟΚΕ επικροτεί την ενέργεια της Επιτροπής να δημοσιεύσει αυτήν την ανακοίνωση για να πραγματευθεί τρία σημαντικά σημεία σχετικά με τις επικουρικές συντάξεις, τα οποία έχουν τονισθεί σε δύο πρόσφατες γνωμοδοτήσεις της ΟΚΕ(5).

3.3. Η ΟΚΕ έχει, επίσης, εκφράσει την υποστήριξή της για την ίση αντιμετώπιση των συνταξιοδοτικών συστημάτων και των συνταξιοδοτικών ρυθμίσεων που εξασφαλίζονται βάσει ενός συμβολαίου ασφάλειας ζωής αν και έχει τονίσει τη θεμελιώδη διαφορά μεταξύ των δύο. Η ανυπαρξία κοινοτικού ρυθμιστικού πλαισίου για τα συνταξιοδοτικά ταμεία ενδέχεται να εμποδίσει στην πράξη την ορθή ανάπτυξη αυτών των συστημάτων, επιπροσθέτως των δυνητικών κινδύνων που ενέχει για τους δικαιούχους. Η ΟΚΕ έχει, επομένως, τονίσει στο παρελθόν την ανάγκη να παρασχεθεί ένα νομικά ασφαλές πλαίσιο για όλα τα συστήματα επικουρικής συνταξιοδότησης(6).

3.4. H OKE επικροτεί τα σχόλια της Επιτροπής σχετικά με τους δυνατούς τρόπους να επιτευχθεί ίση αντιμετώπιση των συνταξιοδοτικών συστημάτων και των ρυθμίσεων ασφάλειας ζωής στο επίπεδο των επενδυτικών κανόνων. Λόγω των ειδικών χαρακτηριστικών και των διάφορων μορφών πρόβλεψης των επαγγελματικών συντάξεων στα κράτη μέλη, η ΟΚΕ έχει ήδη προτείνει την εφαρμογή ξεχωριστών προληπτικών κανόνων ανάλογα με το είδος του υπάρχοντος συνταξιοδοτικού προϊόντος. Προκειμένου να διασφαλισθεί ότι οι ασφαλιστικές εταιρείες δεν υφίστανται καμία στρέβλωση του ανταγωνισμού όσον αφορά τις δικές τους συνταξιοδοτικές επενδύσεις, τα κράτη μέλη που βασίζονται σε υψηλούς και αυστηρούς ποσοτικούς περιορισμούς για ορισμένες κατηγορίες περιουσιακών στοιχείων που αφορούν τις τεχνικές διατάξεις (π.χ. μετοχές) θα μπορούσαν να προβλέψουν τη μείωση των εν λόγω ελαχίστων ορίων για τις επαγγελματικές συντάξεις που παρέχουν οι ασφαλιστικές εταιρείες χωρίς κατ' ανάγκη να αυξάνεται και ο κίνδυνος.

3.5. Η ΟΚΕ υποστηρίζει την ιδέα της αμοιβαίας αναγνώρισης των υφιστάμενων συστημάτων εποπτείας διότι θεωρεί ότι αποτελούν την καλύτερη λύση και μπορούν να συμβάλουν στην ταχύτατη βελτίωση της κατάστασης. Στο πλαίσιο της εν λόγω προσέγγισης, θα πρέπει επίσης να διασφαλισθεί ότι δεν θα υπάρξουν περιττές τροποποιήσεις καθιερωμένων συστημάτων άσκησης ελέγχου σε εθνικό επίπεδο, που αναγνωρίζουν τη φύση και τις ιδιαίτερες απαιτήσεις των διάφορων εθνικών συνταξιοδοτικών συστημάτων.

3.6. Η ΟΚΕ επισημαίνει τη σημαντική διοικητική καθώς και άλλες δαπάνες που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι πολυεθνικοί εργοδότες που δραστηριοποιούνται σε όλη την επικράτεια της ΕΕ, λόγω τόσο της εφαρμογής πολλών διαφορετικών συνταξιοδοτικών συστημάτων όσο και της ισχύος διαφορετικών ρυθμίσεων. Η ΟΚΕ ευελπιστεί ότι η Επιτροπή θα προβεί, το συντομότερο δυνατόν, στην υποβολή προτάσεων για τη διευκόλυνση της θέσπισης επαγγελματικών συνταξιοδοτικών συστημάτων σε επίπεδο ΕΕ (στο πλαίσιο του πυλώνα 2), κάτι που αποτελεί φυσικό επακόλουθο της λειτουργίας της ενιαίας αγοράς και της καθιέρωσης του ενιαίου νομίσματος. Στο διάστημα που θα μεσολαβήσει η ΟΚΕ θα συνεχίσει να υποστηρίζει πλήρως την όσο δυνατόν συντομότερη καθιέρωση του συστήματος της αμοιβαίας αναγνώρισης προκειμένου να διευκολυνθεί το έργο των εν λόγω εργοδοτών, υπό την προϋπόθεση ότι μία τέτοια εξέλιξη δεν θα έχει ως αποτέλεσμα την υποβάθμιση της ποιότητας των συνταξιοδοτικών παροχών ή των ρυθμιστικών πλαισίων προστασίας.

3.7. Η ΟΚΕ συμφωνεί ότι τα δυνητικά οικονομικά οφέλη των επενδύσεων των συνταξιοδοτικών ταμείων για την ΕΕ είναι σημαντικά, όπως έχει αναφέρει και σε παλαιότερες γνωμοδοτήσεις της(7). Συμφωνεί, ωστόσο, ότι αυτό πρέπει να θεωρηθεί ως δευτερεύον αποτέλεσμα και όχι ως πρωταρχικός στόχος αυτών των επενδύσεων.

4. Ειδικές παρατηρήσεις

4.1. Κεφάλαιο 2: Κανόνες προληπτικής εποπτείας για τα συνταξιοδοτικά ταμεία συμβατοί με την Ενιαία Αγορά και το ευρώ

4.1.1. Η προσέγγιση σ' αυτό το κεφάλαιο συμφωνεί με το Πράσινο Βιβλίο, το οποίο είχε την ευρεία υποστήριξη των περισσότερων σχολιαστών, συμπεριλαμβανομένης της ΟΚΕ(8).

4.1.2. Η ΟΚΕ σημειώνει με χαρά ότι ακολουθείται η υπόδειξή της για μια γενική οδηγία. Η εν λόγω οδηγία θα πρέπει να περιλαμβάνει έναν ελάχιστο αριθμό κοινών κανόνων για τα επικουρικά συνταξιοδοτικά συστήματα προκειμένου να διασφαλισθεί η όσο το δυνατόν καλύτερη προστασία των δικαιωμάτων των μελών των ταμείων και να προωθηθεί η εφαρμογή δίκαιων κανόνων ανταγωνισμού στον τομέα της παροχής υπηρεσιών από τους χρηματοπιστωτικούς φορείς.

4.1.3. Η ΟΚΕ συμφωνεί με τις βασικές απαιτήσεις προληπτικής εποπτείας που απαριθμεί η Επιτροπή με την προϋπόθεση ότι θα προστεθεί η παρακάτω νέα περίπτωση: διορισμός ενός ανεξάρτητου αναλογιστή από κάθε συνταξιοδοτικό ταμείο. Επιπλέον, η ΟΚΕ θα ήθελε να τονίσει ότι τα στοιχεία ενεργητικού των συνταξιοδοτικών ταμείων δεν πρέπει να είναι εντελώς διαχωρισμένα από τα στοιχεία ενεργητικού του χορηγού εργοδότη, αλλά και να μην τελούν υπό τον έλεγχό του. Αντίθετα θα πρέπει να τεθούν υπό τον έλεγχο ενός ανεξάρτητου οργανισμού, π.χ. ενός συμβουλίου διαχείρισης, ενώ επιπλέον τα μέλη των επικουρικών συστημάτων θα πρέπει να έχουν το δικαίωμα, ως πρόσθετη εγγύηση, να ορίσουν έως και το 50 % των μελών του συμβουλίου διαχείρισης.

4.1.4. Η ΟΚΕ πιστεύει ότι μια ευέλικτη προσέγγιση των επενδυτικών κανόνων έχει τις μεγαλύτερες πιθανότητες να μεγιστοποιήσει τα οφέλη για τα μέλη και θεωρεί ότι δεν θα πρέπει να θεσπισθούν απαιτήσεις σχετικά με την επένδυση ενός ελάχιστου ποσοστού σε συγκεκριμένες κατηγορίες στοιχείων του ενεργητικού αλλά ούτε και απαιτήσεις συναλλαγματικής συγγένειας πέραν αυτών που πραγματικά χρειάζονται για την άσκηση της προληπτικής εποπτείας. Επίσης, θα πρέπει να απαγορευθεί η επένδυση ποσού που υπερβαίνει το 5 % των κεφαλαίων του ταμείου στη χορηγό εταιρεία και να καταστεί υποχρεωτική η διατήρηση ενός ισόρροπου και διαφοροποιημένου επενδυτικού χαρτοφυλακίου. Η ΟΚΕ θα ήθελε να τονίσει, ωστόσο, ότι η αρχή της πρόληψης πρέπει να διατηρηθεί και ότι η ελευθερία επενδύσεων δεν πρέπει να αποβεί σε βάρος του επαρκούς ελέγχου των κινδύνων.

4.1.5. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την άποψη ότι η πρόβλεψη, ως λύση έκτακτης ανάγκης, ενός επιπλέον συστήματος εγγυήσεων που θα τίθεται σε εφαρμογή στην περίπτωση που ένα συνταξιοδοτικό ταμείο αδυνατεί να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του, αποτελεί σημαντικό παράγοντα διασφάλισης υπό τον όρο ότι δεν θα έχει ως αποτέλεσμα την άμβλυνση της προληπτικής επενδυτικής υποχρέωσης. Στον τομέα αυτό παρουσιάζονται διάφορες δυνατότητες όπως στην περίπτωση του αντισταθμιστικού συστήματος που εφαρμόζεται στο Η.Β. και του υποχρεωτικού συστήματος ασφάλισης της αφερεγγυότητας που εφαρμόζεται στη Γερμανία για τα αποθεματικά των συνταξιοδοτικών ταμείων των εργοδοτών. Η ΟΚΕ πιστεύει ότι το ζητούμενο είναι η αποτελεσματική αντιμετώπιση της επικρατούσας κατάστασης στην περίπτωση που θα καθιερωθεί μια αυθεντική ενιαία αγορά με διεθνείς συμμετοχές. Επομένως, πιθανόν να καταστεί αναγκαίο να καθιερωθούν ορισμένες κοινές ελάχιστες προδιαγραφές.

4.2. Κεφάλαιο 3: Διευκόλυνση της ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων

4.2.1. Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η ΕΕ έχει ήδη αποτελεσματικούς κανόνες για τα συστήματα του σκέλους 1 για τους διακινούμενους εργαζομένους. Το περιορισμένο πεδίο εφαρμογής ανάλογων κανόνων για τα επικουρικά συστήματα συνιστά πραγματικό εμπόδιο για την ελεύθερη κυκλοφορία στο εσωτερικό της ΕΕ των πολιτών που καλύπτονται από τέτοια συστήματα.

4.2.2. Η ΟΚΕ επικροτεί την πρόταση της Επιτροπής να αρθούν τα εθνικά εμπόδια που απαγορεύουν στους εργαζόμενους να ασκήσουν τις θεμελιώδεις ελευθερίες που εγγυάται η Συνθήκη.

4.2.3. Η ΟΚΕ δέχεται ότι ο πιο πρακτικός τρόπος να προχωρήσει η ΕΕ είναι να ακολουθήσει το προηγούμενο που καθιερώνεται για τα εκ του νόμου συστήματα στον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71(9) - μια προσέγγιση βασισμένη περισσότερο στον συντονισμό παρά στην εναρμόνιση των εθνικών συστημάτων.

4.2.4. Η Επιτροπή προβλέπει ότι η άρση των εμποδίων θα γίνει προοδευτικά και επισημαίνει το βήμα που έχει ήδη πραγματοποιηθεί στην οδηγία 98/49/ΕΚ(10) σε σχέση με τους αποσπασμένους εργαζόμενους. Η ΟΚΕ εξέφρασε την υποστήριξή της για την πρόταση αυτής της οδηγίας στη γνωμοδότηση της 25ης Μαρτίου 1998(11), ενώ ταυτόχρονα παρότρυνε την Επιτροπή να συνεχίσει το έργο της σ' αυτόν τον τομέα.

4.2.5. Σε περίπτωση που επεκταθεί η κατηγορία των εργαζομένων που καλύπτεται από την οδηγία 98/49/ΕΚ, η ΟΚΕ κρίνει σκόπιμο να διατηρηθεί η απαίτηση σύμφωνα με την οποία οι εν λόγω εργαζόμενοι δεν είναι δυνατόν να καλύπτονται ταυτόχρονα από το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης της χώρας υποδοχής και να παραμένουν μέλη του επικουρικού συστήματος της χώρας προέλευσης ή αντιθέτως.

4.2.6. Αν και οι προτεινόμενες ρυθμίσεις θα καλύψουν κατά πάσα πιθανότητα το μεγαλύτερο μέρος των διακινούμενων εργαζομένων, υπάρχει ένα μικρό, αλλά ενδεχομένως αυξανόμενο ποσοστό εργαζομένων της κατηγορίας αυτής, που στην πράξη δεν έχουν χώρα κατοικίας στην οποία να μπορεί να υποτεθεί ότι τελικά θα επιστρέψουν. Θα πρέπει να εξετασθεί εάν μπορούν να γίνουν ορισμένες ειδικές πανευρωπαϊκές ρυθμίσεις για αυτούς τους ανθρώπους.

4.2.7. Στις παλαιότερες γνωμοδοτήσεις της, η ΟΚΕ είχε υπογραμμίσει τρία συγκεκριμένα σημεία, στα οποία χρειαζόταν να σημειωθεί πρόοδος:

α) τους όρους για την απόκτηση συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων - ιδίως τις μακρές χρονικές περιόδους που απαιτούνται σε ορισμένα κράτη μέλη,

β) τις δυσχέρειες στη μεταφορά κεκτημένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων από ένα κράτος μέλος σε άλλο,

γ) τη θέση των εργαζομένων που εργάζονται προσωρινά σε διαφορετικό κράτος μέλος από εκείνο στο οποίο έχουν τοποθετηθεί,

και επικροτεί, επομένως, τις προτάσεις που περιέχονται στην ανακοίνωση για τη διευθέτηση αυτών των σημείων. Επιπλέον, η ΟΚΕ θα ήθελε να υπενθυμίσει στην Επιτροπή τα ακόλουθα δύο σημεία που είχε επισημάνει σε προηγούμενη γνωμοδότησή της για το θέμα αυτό:

- την άνιση μεταχείριση μεταξύ μελών επαγγελματικών συνταξιοδοτικών συστημάτων και ατόμων με προσωπικά συνταξιοδοτικά συστήματα·

- την πιθανότητα επινόησης ενός πρότυπου επαγγελματικού συνταξιοδοτικού συστήματος ευρωπαϊκής εταιρείας.

4.2.8. Η ΟΚΕ συμφωνεί με το γεγονός ότι οι μακρές περίοδοι ωρίμανσης των δικαιωμάτων αποτελούν δυνητική πηγή έμμεσης διάκρισης εις βάρος του γυναικείου τμήματος του εργατικού δυναμικού, αφού υπάρχουν λιγότερες πιθανότητες για τις εργάτριες να έχουν τον ίδιο χρόνο υπηρεσίας, χωρίς διακοπή, με τους άνδρες.

4.2.9. Η ΟΚΕ δέχεται την πραγματικότητα των δυσχερειών που επισημαίνει η Επιτροπή σε σχέση με τη δυνατότητα μεταφοράς συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων από ή προς συστήματα λογιστικής πρόβλεψης των δικαιωμάτων εν είδει αποθεματικού στον ετήσιο ισολογισμό. Πιστεύει, ωστόσο, ότι θα πρέπει να υπάρξει μέριμνα ώστε να διασφαλισθεί ότι οι εργοδότριες επιχειρήσεις που επιλέγουν αυτήν την προσέγγιση δεν αποκτούν αθέμιτα πλεονεκτήματα έναντι των ανταγωνιστριών τους. Ιδιαίτερα, ένα υποχρεωτικό σύστημα διατήρησης και επανεκτίμησης των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων μεταξύ της αποχώρησης από την απασχόληση και της έναρξης της συνταξιοδότησης πιθανόν να αποτελεί αποτελεσματική εναλλακτική προστασία.

4.2.10. H Eπιτροπή Υψηλού Επιπέδου για την Ελεύθερη Κυκλοφορία πρότεινε να συσταθεί ένα "Φόρουμ των Συντάξεων", για να εξετάσει πώς μπορεί να διευθετηθεί η διασυνοριακή κινητικότητα των εργαζομένων από την άποψη των επικουρικών συντάξεων. Στη γνωμοδότησή της για το Πράσινο Βιβλίο(12) η ΟΚΕ εξέφραζε ορισμένους δισταγμούς όσον αφορά τη δημιουργία άλλης μιας επιτροπής, αλλά παρατηρεί ότι η πρόταση έχει την υποστήριξη των κοινωνικών εταίρων. Παρά το γεγονός ότι σύμφωνα με τις ενδείξεις στο Φόρουμ θα εξετασθούν κατά κύριο λόγο ζητήματα που αφορούν τις επικουρικές συντάξεις, η ΟΚΕ θεωρεί ότι οιαδήποτε σύσταση διατυπωθεί θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τους κανόνες που ισχύουν για τα συστήματα της κατηγορίας 1. Η ΟΚΕ εκφράζει την επιθυμία να συμμετάσχει σ' αυτό το Φόρουμ.

4.3. Κεφάλαιο 4: Προς έναν καλύτερο συντονισμό των εθνικών φορολογικών συστημάτων

4.3.1. Λόγω της ποικιλομορφίας και της πολυπλοκότητας των εθνικών φορολογικών συστημάτων, η Επιτροπή πιστεύει ότι η Ομάδα Φορολογικής Πολιτικής είναι το πλέον ενδεδειγμένο φόρουμ για να αναλάβει κατάλληλη νομοθετική πρωτοβουλία. Γι' αυτό αποφασίσθηκε να συσταθεί μια τεχνική υποομάδα, που θα συνδράμει την Ομάδα Φορολογικής Πολιτικής σ' αυτό το έργο.

4.3.2. Η ΟΚΕ αναγνωρίζει την πολυπλοκότητα των ζητημάτων που πρέπει να αντιμετωπισθούν και τη δυσκολία συμβιβασμού των αντικρουόμενων προσεγγίσεων του θέματος από τα κράτη μέλη. Παρόλα αυτά, τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι διακινούμενοι εργαζόμενοι είναι πραγματικά και επείγοντα·χωρίς κάποιο είδος φορολογικής εναρμόνισης οι υπάρχοντες φραγμοί της κινητικότητας θα παραμείνουν στην πράξη παρά την οδηγία 98/49 και τις μεταγενέστερες τροπολογίες της. Η ΟΚΕ ελπίζει, επομένως, ότι η φιλοδοξία να διατυπωθεί σχετική νομοθετική πρωτοβουλία εντός του 1999 ή του 2000 δεν είναι υπεραισιόδοξη.

4.3.3. Η ΟΚΕ σημειώνει ότι η υποκείμενη προσέγγιση που πρόκειται να υιοθετηθεί βασίζεται στις εξής τρεις αρχές:

- όχι εναρμόνιση: αντίθετα, συντονισμός,

- όχι διακρίσεις: να μην παρεμποδίζεται η ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων λόγω υπερβολικά περιοριστικής φορολογικής αντιμετώπισης των διασυνοριακών συναλλαγών,

- όχι μείωση των εσόδων: διασφάλιση των φορολογικών εσόδων των κρατών μελών.

4.3.4. Η ΟΚΕ κατανοεί τον ρεαλισμό στον οποίο στηρίζεται αυτή η προσέγγιση, αλλά ανησυχεί μήπως η αρχή της "μηδενικής απώλειας" παρεμποδίσει μοιραία την πρόοδο.

4.3.5. Η ΟΚΕ σημειώνει τον ρόλο επιρροής του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου στην προστασία των δικαιωμάτων συνταξιοδότησης και ασφάλειας ζωής που παρέχει στους πολίτες η Συνθήκη. Η ΟΚΕ ελπίζει ότι το πολιτικό σύστημα θα ανταποκριθεί αναλόγως.

4.3.6. Βασιζόμενη στα επιχειρήματα που αναφέρονται στην ανακοίνωση σχετικά με τις υφιστάμενες εναλλακτικές λύσεις, δηλαδή της δυνατότητας είτε φορολόγησης των συνταξιοδοτικών εισφορών (σύστημα ΤΕΕ) είτε της φορολόγησης των συντάξεων (σύστημα ΕΕΤ), η ΟΚΕ τάσσεται υπέρ του συστήματος φορολόγησης των συντάξεων κατά την καταβολή τους.

5. Συμπεράσματα

5.1. Η ΟΚΕ επικροτεί την ταχεία συνέχεια που έδωσε η Επιτροπή στις συζητήσεις για το Πράσινο Βιβλίο και υποστηρίζει γενικά το περιεχόμενο της ανακοίνωσης.

5.2. Η ΟΚΕ πιστεύει ότι, λόγω του αντιπροσωπευτικού της ρόλου, βρίσκεται στην κατάλληλη θέση για να συνδράμει την Επιτροπή σε σχέση με αυτό το θέμα. Εκφράζει, επομένως, την προθυμία της να συμμετάσχει πλήρως σε οποιεσδήποτε περαιτέρω διαβουλεύσεις επ' αυτού.

5.3. Η ΟΚΕ ελπίζει ότι η νέα Επιτροπή θα ασχοληθεί ταχέως με το πλαίσιο που παρουσιάζεται στην παρούσα ανακοίνωση και ότι δεν θα υπάρξει απώλεια διάθεσης για δράση.

5.4. Η ΟΚΕ πιστεύει ότι ο στόχος του συντονισμού και της ελευθερίας διακίνησης των συντάξεων ανταποκρίνεται πλήρως στις προσδοκίες των Ευρωπαίων πολιτών σε σχέση με την Ενιαία Αγορά.

5.5. Η ΟΚΕ έχει την άποψη ότι θα πρέπει να υιοθετηθεί μια ευέλικτη προσέγγιση ως προς το ζήτημα των επενδυτικών κανόνων που θα πρέπει να ισχύουν, υπό την προϋπόθεση ότι η επιλογή αυτή θα αντισταθμισθεί από την αυστηρή εφαρμογή προληπτικών κανόνων με στόχο τον περιορισμό στο ελάχιστο των αναλαμβανόμενων κινδύνων και την πραγματοποίηση ανεξάρτητων αναλογιστικών εκτιμήσεων των στοιχείων του παθητικού.

5.6. Η ΟΚΕ αναγνωρίζει επίσης ότι με ένα σύστημα εγγυήσεων θα αυξανόταν η εμπιστοσύνη των μελών των συνταξιοδοτικών συστημάτων και καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να αναζητήσουν τρόπους θέσπισής του.

5.7. Η ΟΚΕ υποστηρίζει τις προτάσεις για τη σύσταση τόσο του "Φόρουμ των Συντάξεων" με στόχο τον προσδιορισμό των εμποδίων που παρεμβάλλονται στην ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων όσο και της τεχνικής υποομάδας, έργο της οποίας θα είναι η παροχή βοήθειας προς την Ομάδα Φορολογικής Πολιτικής. Αυτός είναι ο πρακτικότερος τρόπος για την αντιμετώπιση των πολύπλοκων προβλημάτων που έχουν δημιουργηθεί.

5.8. Η ΟΚΕ προτείνει ότι αν αυξηθούν οι επικουρικές συντάξεις ως ποσοστό του εισοδήματος που προέρχεται από τις συντάξεις, σε επίπεδο κράτους μέλους, τότε θα είναι πιο σημαντικό να δημιουργηθεί ασφαλές περιβάλλον για την αποτελεσματική λειτουργία των επικουρικών συστημάτων.

5.9. Τέλος, παρά το γεγονός ότι υποστηρίζει πλήρως τις πρωτοβουλίες που αναλαμβάνονται σχετικά με τις επικουρικές συντάξεις, η ΟΚΕ θεωρεί ότι θα πρέπει να επιδειχθεί ιδιαίτερη προσοχή ως προς την ανάγκη ενίσχυσης της βιωσιμότητας των συστημάτων της κατηγορίας 1.

Βρυξέλλες, 21 Oκτωβρίου 1999.

Η Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Beatrice Rangoni Machiavelli

(1) COM(97) 283 της 10.6.1997.

(2) ΕΕ C 73 της 9.3.1998, σ. 114.

(3) Η ΟΚΕ προετοιμάζει γνωμοδότηση σχετικά με τη "Δημογραφική κατάσταση και τις υφιστάμενες τάσεις στην ΕΕ".

(4) ΕΕ C 73 της 9.3.1998, σ. 114.

(5) ΕΕ C 73 της 9.3.1998, σ. 114 και ΕΕ C 157 της 25.5.1998, σ. 26.

(6) ΕΕ C 73 της 9.3.1998, σ. 114 και ΕΕ C 157 της 25.5.1998, σ. 26.

(7) ΕΕ C 73 της 9.3.1998, σ. 114 και ΕΕ C 157 της 25.5.1998, σ. 26.

(8) ΕΕ C 73 της 9.3.1998, σ. 114.

(9) Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 1408/71 της 14ης Ιουνίου 1971 περί εφαρμογής των συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως στους μισθωτούς και τις οικογένειές τους που διακινούνται εντός της Κοινότητας, ΕΕ L 149 της 5.7.1971, σ. 2 (Ειδική Έκδοση ΕΕ στα ελληνικά: κεφάλαιο 5, τόμος 1, σ. 73).

(10) Οδηγία 98/49/ΕΚ της 29ης Ιουνίου 1998 σχετικά με την προστασία των δικαιωμάτων συμπληρωματικής συνταξιοδότησης των μισθωτών και των μη μισθωτών που μετακινούνται εντός της Κοινότητας, ΕΕ L 209 της 25.7.1998, σ. 46.

(11) ΕΕ C 157 της 25.5.1998, σ. 26.

(12) ΕΕ C 73 της 9.3.1998, σ. 114.