[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 13.11.2007

COM(2007) 708 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

Μια ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για την προώθηση της μικροπίστωσης με σκοπό τη στήριξη της ανάπτυξης και της απασχόλησης

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. Γιατί χρειάζεται μια πρωτοβουλία σ’ αυτό τον τομέα; 3

2. Στοιχεία που αποδεικνύουν την εμφάνιση μιας διαφοράς μεταξύ προσφοράς και ζήτησης για τη μικροπίστωση στην Ευρώπη 4

3. Προς μια ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για τη μικροπίστωση 5

3.1. Σκέλος 1: Βελτίωση του νομικού και θεσμικού περιβάλλοντος στα κράτη μέλη 6

3.2. Σκέλος 2: Περαιτέρω αλλαγή του κλίματος υπέρ της επιχειρηματικότητας 9

3.3. Σκέλος 3: Προώθηση της διάδοσης των βέλτιστων πρακτικών 11

3.4. Σκέλος 4: Παροχή πρόσθετου χρηματοοικονομικού κεφαλαίου για νέα και μη τραπεζικά ΜΠΙ 12

4. Επικοινωνιακή προώθηση και αξιολόγηση 13

5. Συμπέρασμα 13

6. Annexes 15

6.1. ANNEX 1: About micro-credit 15

6.2. ANNEX 2: The market pyramid 16

6.3. ANNEX 3: Review of Community initiatives on micro-credit 16

6.4. ANNEX 4: Estimated demand for micro-credit in the EU 20

6.5. ANNEX 5: Supply of micro-credit in Europe 22

6.6. ANNEX 6: The segmentation of the micro-credit market 24

6.7. ANNEX 7: Providing mentoring and business support 26

6.8. ANNEX 8: Comments on financial institutions delivering micro-credit 28

6.9. ANNEX 9: A possible scheme for the Micro-fund 30

6.10. ANNEX 10: A multidimensional Evaluation Scoreboard 32

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

Μια ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για την προώθηση της μικροπίστωσης με σκοπό τη στήριξη της ανάπτυξης και της απασχόλησης

1. Γιατί χρειάζεται μια πρωτοβουλία σ’ αυτό τον τομέα;

Ενώ η μικροπίστωση λαμβάνει πολλές μορφές και διαδραματίζει διαφορετικούς ρόλους στα κράτη μέλη και στις περιφέρειες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, χρησιμοποιείται συχνά ως μέσο για την ενθάρρυνση της αύξησης της αυτοαπασχόλησης και της δημιουργίας και ανάπτυξης μικροεπιχειρήσεων. Σε πολλές περιπτώσεις, συνδέεται με προσπάθειες για την προώθηση της μετάβασης από την ανεργία στην αυτοαπασχόληση. Σ’ αυτό το πλαίσιο, η μικροπίστωση μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην υλοποίηση της στρατηγικής της Λισαβόνας για την ανάπτυξη και την απασχόληση και στην προώθηση της κοινωνικής ένταξης, σύμφωνα με τη σύγχρονη έμφαση στην «ευελιξία με ασφάλεια»[1] (συνδυασμός ευελιξίας και κοινωνικής ασφάλισης)[2].

Μολονότι υπάρχει ενεργός τομέας μικροπίστωσης σε πολλά κράτη μέλη και περιφέρειες και έχουν αναληφθεί πολλές ενέργειες σε κοινοτικό επίπεδο για την ενίσχυση της ανάπτυξης του τομέα, υπάρχουν σαφή στοιχεία που καταδεικνύουν ότι μπορούν ακόμη να γίνουν πολλά. Η Επιτροπή, στην ανακοίνωσή της του 2006 σχετικά με τη χρηματοδότηση των ΜΜΕ, υπογράμμισε ένα από τα εμπόδια στην ανάπτυξη της μικροπίστωσης, καλώντας τα κράτη μέλη:

«να εξασφαλίσουν ότι η εθνική νομοθεσία διευκολύνει την παροχή μικροχρηματοδότησης (δάνεια μικρότερα των 25.000 ευρώ). Τα δάνεια αυτά παρέχουν ένα σημαντικό μέσο για να ενθαρρυνθεί η επιχειρηματικότητα μέσω της αυτοαπασχόλησης και των πολύ μικρών επιχειρήσεων, ιδίως μεταξύ των γυναικών και των μειονοτήτων. Το μέσο αυτό ευνοεί όχι μόνον την ανταγωνιστικότητα και την επιχειρηματικότητα αλλά και την κοινωνική ένταξη»[3].

Η παρούσα ανακοίνωση προτείνει τρόπους με τους οποίους αυτό και άλλα εμπόδια θα μπορούσαν να αρθούν ή να μειωθεί η σημασία τους. Συγκεκριμένα, προτείνει τα ακόλουθα:

Πρώτον, καλεί τα κράτη μέλη να αναπροσαρμόσουν δεόντως το εθνικό θεσμικό, νομικό και εμπορικό πλαίσιο που απαιτείται για την προώθηση ενός πιο ευνοϊκού περιβάλλοντος για την ανάπτυξη της μικροπίστωσης. Η Επιτροπή είναι πρόθυμη να βοηθήσει τα κράτη μέλη σε θέματα επικέντρωσης, καθώς και με την κατάρτιση καταλόγου ορθών κανονιστικών πρακτικών.

Δεύτερον, προτείνει τη θέσπιση ενός νέου μέσου, με το κατάλληλο προσωπικό, το οποίο θα παρέχει:

- τεχνική βοήθεια και γενική στήριξη για την εδραίωση και την ανάπτυξη των μη τραπεζικών μικροπιστωτικών ιδρυμάτων (ΜΠΙ) στα κράτη μέλη και στις περιφέρειες·

- πληροφόρηση και δημοσιότητα όσον αφορά την παρούσα πρωτοβουλία, για τα κράτη μέλη, τις περιφέρειες, τις τράπεζες και τα ΜΠΙ γενικά, συμπεριλαμβανομένων της έκδοσης φυλλαδίων, της διοργάνωσης συνεδρίων και σεμιναρίων, της ανταλλαγής επισκέψεων κ.λπ.·

- τεχνικά εγχειρίδια, οδηγούς και λογισμικά, σχεδιασμένα ώστε να βοηθήσουν τα ΜΠΙ να υιοθετήσουν βέλτιστες πρακτικές, με τη βοήθεια ειδικευμένων κέντρων· σχέδια κατευθυντήριων γραμμών για τη δημιουργία και τη διαχείριση ΜΠΙ κ.λπ.·

- μεγαλύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, για επιλεγμένα «υποδειγματικά ΜΠΙ», μέσω της παροχής χρηματοοικονομικών πόρων (κεφάλαια εκκίνησης) σε συνδυασμό με την παροχή τεχνικής βοήθειας.

Η χρηματοδοτική στήριξη για το εν λόγω μέσο θα προέλθει από τον υφιστάμενο προϋπολογισμό τεχνικής βοήθειας των διαρθρωτικών ταμείων (Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης - ΕΤΠΑ), υπό τη διαχείριση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ενόψει του ενδιαφέροντος που εκφράστηκε από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων σ’ αυτό τον τομέα, η διαχείριση του μέσου θα μπορούσε να γίνεται εντός του Ταμείου, το οποίο επίσης είναι υπεύθυνο για την πρωτοβουλία JEREMIE για τη στήριξη της πρόσβασης των ΜΜΕ στη χρηματοδότηση.

2. Στοιχεία που αποδεικνύουν την εμφάνιση μιας διαφοράς μεταξύ προσφοράς και ζήτησης για τη μικροπίστωση στην Ευρώπη

Σε γενικές γραμμές, η μικροπίστωση στην Ευρώπη απευθύνεται σε δύο ομάδες: στις «μικροεπιχειρήσεις», οι οποίες ορίζονται ως οι επιχειρήσεις που απασχολούν λιγότερα από 10 άτομα (και οι οποίες καλύπτουν περίπου το 91% όλων των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων) και στα «μειονεκτούντα άτομα» (άνεργοι ή οικονομικώς μη ενεργά άτομα, άτομα που λαμβάνουν κοινωνική βοήθεια, μετανάστες κ.λπ.), τα οποία επιθυμούν να αυτοαπασχοληθούν, αλλά δεν έχουν πρόσβαση στις παραδοσιακές τραπεζικές υπηρεσίες. Η μικροπίστωση έχει ιδιαίτερη σημασία για τις αγροτικές περιοχές και μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην ενσωμάτωση των εθνοτικών μειονοτήτων και των μεταναστών, τόσο οικονομικά όσο και κοινωνικά. Επισκόπηση της κατανομής της αγοράς παρατίθεται στο παράρτημα 2.

Τις τελευταίες δεκαετίες η οικονομία της ΕΕ εξελίχθηκε από οικονομία με κινητήρια δύναμη τις βιομηχανικές επιχειρήσεις μεγάλης κλίμακας σε οικονομία που εξαρτάται περισσότερο από τις μικρότερες επιχειρήσεις, συμπεριλαμβανομένων των ατομικών επιχειρήσεων, κυρίως στον τομέα των υπηρεσιών. Αυτό οδήγησε σε αυξημένη ζήτηση για μικροπιστώσεις. Για παράδειγμα, μολονότι μόνο 16% του ευρωπαϊκού οικονομικά ενεργού πληθυσμού είναι αυτοαπασχολούμενοι, 45% των Ευρωπαίων δηλώνουν σήμερα ότι προτιμούν να αυτοαπασχολούνται παρά να εργάζονται ως μισθωτοί[4]. Στην ΕΕ ως σύνολο, η δυνητική ζήτηση για μικροπιστώσεις που θα μπορούσαν να χορηγηθούν από μη τραπεζικά πιστωτικά ιδρύματα για επιχειρηματικές εκκινήσεις θα μπορούσε άνετα να είναι πάνω από μισό εκατομμύριο νέοι πελάτες[5]. Πρόκειται για αριθμητικό στοιχείο που θα μπορούσε να αυξηθεί σημαντικά με την πάροδο των ετών λόγω της δυνητικής ζήτησης, της ανακύκλωσης των μικροδανείων και του αναμενόμενου θετικού αντίκτυπου της προτεινόμενης πρωτοβουλίας για τη μικροπίστωση.

Η αξιολόγηση της διαθεσιμότητας ή της προσφοράς μικροπίστωσης στα κράτη μέλη φαίνεται να είναι δύσκολη. Όσον αφορά το μέγεθος των ατομικών δανείων, οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι το τυπικό μικροδάνειο στην Ευρώπη είναι της τάξης των 7.000–8.000 ευρώ. Έρευνες που διενεργήθηκαν από το Κέντρο Μικροχρηματοδότησης για την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη (MFC) στα κράτη μέλη της ΕΕ στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη και από το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Μικροχρηματοδότησης (EMN) σε ολόκληρη την ΕΕ παρέχουν πληροφορίες σχετικά με τον όγκο των δανείων. Οι ίδιες οι τράπεζες δεν τηρούν ειδικές στατιστικές για τη μικροπίστωση, και τα στοιχεία που τυχόν διαθέτουν μπορεί να είναι αμφιλεγόμενα, με την έννοια ότι ορισμένα δάνεια ταξινομούνται ως προσωπικές πιστώσεις, ενώ άλλα αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης κατηγορίας δανείων προς τις ΜΜΕ ή, σε ορισμένες χώρες, συνδυάζονται με γεωργικά δάνεια. Οι αποταμιευτικοί και πιστωτικοί συνεταιρισμοί, οι οποίοι είναι πολύ ανεπτυγμένοι στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, και οι πιστωτικές ενώσεις στο Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιρλανδία, ουσιαστικά δανείζουν σε άτομα και δεν κάνουν διάκριση μεταξύ του ποσοστού του δανεισμού που χρησιμοποιείται ως μικροπίστωση σε επιχειρήσεις σε αντιδιαστολή, για παράδειγμα, με την ιδιωτική κατανάλωση[6].

Γενικά, η μικροπίστωση αναπτύσσεται σε πολλά από τα νέα κράτη μέλη, και παρόμοια τάση διακρίνεται τα τελευταία έτη στην ΕΕ-15. Εντούτοις, πρέπει ακόμη να γίνουν πολλά προκειμένου να αξιοποιηθεί το πλήρες δυναμικό της[7], ιδίως ενόψει της δυνητικής ζήτησης που αναφέρεται ανωτέρω.

3. Προς μια ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για τη μικροπίστωση

Μια πιο προσεκτική ματιά στη δυναμική της προσφοράς και της ζήτησης σχετικά με τη μικροπίστωση αποκαλύπτει ότι οι πράξεις μικροπίστωσης πρέπει να εντάσσονται σε ένα ευρύτερο νομικό και υποστηρικτικό πλαίσιο, επειδή τα συστήματα χρηματοδότησης, απασχόλησης και κοινωνικής πρόνοιας αλληλοσυσχετίζονται. Μολονότι η μικροπίστωση δεν είναι νέα έννοια, είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι αντιμετωπίζεται με ποικίλους τρόπους στα κράτη μέλη της Ένωσης, ανάλογα με το υπάρχον πλαίσιο και την ισχύουσα νομοθεσία. Πράγματι, η ΕΕ και τα κράτη μέλη έχουν ήδη λάβει μέτρα για την προώθηση της μικροπίστωσης, αλλά τα μέτρα αυτά φαίνεται ότι είναι εξειδικευμένα και, μερικές φορές, εφαρμόζονται μόνο σε τοπικό επίπεδο.

Η μικροπίστωση χρησιμοποιεί μια χρηματοδοτική προσέγγιση στην επιχειρηματική ανάπτυξη, κατά τρόπον ώστε το κόστος κεφαλαίου, ο κίνδυνος και τα έξοδα λειτουργίας να καλύπτονται δεόντως, εξασφαλίζοντας τη βιωσιμότητα των ιδρυμάτων και των παρεχόμενων υπηρεσιών. Εντούτοις, το πρόβλημα της κατάλληλης πρόσβασης των μικροεπιχειρήσεων και των δυνητικών αυτοαπασχολουμένων στη χρηματοδότηση παραμένει και αναγνωρίζεται. Τόσο το Συμβούλιο όσον η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σε συνεργασία με τις εθνικές αρχές, έχουν αναλάβει μια σειρά ενεργειών (βλ. παράρτημα 3).

Οι προσπάθειες αυτές, σε συνδυασμό με τις προσπάθειες ορισμένων κρατών μελών, είναι απίθανο να αυξήσουν από μόνες τους την προσφορά μικροπίστωσης σε επαρκή κλίμακα και σε εύλογο χρονικό πλαίσιο, εάν δεν υπάρξουν μελετημένες και ολοκληρωμένες ενέργειες από τις αρχές τόσο σε εθνικό όσο και σε κοινοτικό επίπεδο. Παρά την αυξανόμενη ενημέρωσή τους όσον αφορά το μελλοντικό δυναμικό της αγοράς της μικροπίστωσης, τα στοιχεία δείχνουν ότι οι τράπεζες εμπλέκονται σε δραστηριότητες μικροπίστωσης (άμεσα ή -συχνότερα- σε συνεργασία με μη τραπεζικά ιδρύματα) όταν ενθαρρύνονται να το πράξουν από δημόσιους μηχανισμούς στήριξης [π.χ. το πρόγραμμα PHARE της ΕΕ, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων (ΕΤαΕ) και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (ΕΤΑΑ)].

Συνεπώς, υπάρχει περιθώριο για περισσότερη δράση στον εν λόγω τομέα, με βάση τις εργασίες που πραγματοποιούνται σε κοινοτικό επίπεδο και τις εργασίες των τραπεζών και των ΜΠΙ καθώς και την αμοιβαία συνεργασία τους. Η προτεινόμενη πρωτοβουλία έχει τέσσερα διαφορετικά σκέλη:

1. βελτίωση του νομικού και θεσμικού περιβάλλοντος στα κράτη μέλη·

2. περαιτέρω αλλαγή του κλίματος υπέρ της επιχειρηματικότητας·

3. προώθηση της διάδοσης βέλτιστων πρακτικών, συμπεριλαμβανομένης της κατάρτισης·

4. παροχή πρόσθετου χρηματοοικονομικού κεφαλαίου για μικροπιστωτικά ιδρύματα.

Δεδομένου ότι οι τράπεζες, γενικά, παρέχουν ήδη πρόσβαση σε χρηματοδότηση για υφιστάμενες μικροεπιχειρήσεις και παραδοσιακές επιχειρηματικές εκκινήσεις, το παρόν έγγραφο επικεντρώνεται στο δυσκολότερο τμήμα, εκείνο που θα μπορούσε να ονομαστεί: αγορά «που δεν παρουσιάζει τραπεζικό ενδιαφέρον»[8]. Εντούτοις, θα πρέπει να σημειωθεί ότι οποιαδήποτε βελτίωση του θεσμικού περιβάλλοντος και η διάδοση των βέλτιστων πρακτικών θα ωφελήσουν και τα δύο τμήματα.

3.1. Σκέλος 1: Βελτίωση του νομικού και θεσμικού περιβάλλοντος στα κράτη μέλη

Το θεσμικό πλαίσιο των κρατών μελών δεν φαίνεται να είναι κατάλληλο για την ανάπτυξη της μικροπίστωσης. Πράγματι, το γεγονός ότι οι στατιστικές για τη μικροπίστωση δεν είναι επαρκώς ανεπτυγμένες οφείλεται στο ότι η μικροπίστωση δεν προβλέπεται, συνήθως, ρητά στην εθνική ή στην κοινοτική νομοθεσία.

Εντούτοις, η ελευθέρωση του δυναμικού για την ανάπτυξη της μικροπίστωσης δεν απαιτεί μεγάλες επενδύσεις σπάνιων δημόσιων πόρων. Αντίθετα, ένα από τα ελκυστικά στοιχεία της μικροπίστωσης είναι η δυνατότητα αυτοδιατήρησής της σε μακροχρόνιο επίπεδο. Αυτό που απαιτείται, γενικά, είναι μια σειρά ενεργειών για τη βελτίωση αυτού που μπορεί ευρέως να περιγραφεί ως το νομικό και θεσμικό περιβάλλον για τη μικροπίστωση.

Παρουσιάζονται, στη συνέχεια, επτά τομείς στους οποίους μπορεί να επιτευχθεί βελτίωση σε εθνικό επίπεδο και παρατίθενται παραδείγματα βέλτιστων πρακτικών, όπου είναι διαθέσιμα.

Δημιουργία ενός περιβάλλοντος που να επιτρέπει την ανάπτυξη των μικροπιστωτικών ιδρυμάτων (ΜΠΙ) και να καλύπτει όλα τα τμήματα της πελατείας

Δεδομένου του αριθμού και της ποικιλομορφίας των δυνητικών πελατών, όλα τα είδη τραπεζικών και μη τραπεζικών ΜΠΙ θα πρέπει να έχουν εύκολη πρόσβαση σε χρηματοοικονομικούς πόρους που θα τους επιτρέψουν να αναπτύξουν τη μικροπίστωση. Αυτό προϋποθέτει ότι οι τράπεζες θα ενθαρρυνθούν να αναπτύξουν πράξεις μικροπίστωσης. Η ανάπτυξη αυτή θα μπορούσε να επιτευχθεί με την ευρύτερη πρόβλεψη δανειοδοτικών εγγυήσεων και, καθώς αναπτύσσονται τα χαρτοφυλάκια, με τιτλοποίηση. Επίσης προϋποθέτει ότι οι πιστωτικές ενώσεις ή παρόμοια ιδρύματα που εμπλέκονται στις πράξεις μικροπίστωσης διατηρούν ή λαμβάνουν την άδεια να συγκεντρώνουν αποταμιεύσεις και δικαιούνται να χρηματοδοτούν δραστηριότητες που παράγουν εισόδημα.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η Επιτροπή, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη και την Επιτροπή Ευρωπαϊκών Αρχών Τραπεζικής Εποπτείας (CEBS), έχει θέσει σε λειτουργία ένα διαδικτυακό σύστημα[9], γνωστό ως η ομάδα μεταφοράς της οδηγίας για τις κεφαλαιακές απαιτήσεις (ΟΚΑ), μέσω του οποίου το ευρύ κοινό μπορεί να υποβάλλει ερωτήσεις σε σχέση με την ΟΚΑ. Αυτό το μέσο θα είναι επίσης διαθέσιμο για οποιαδήποτε διευκρίνιση σε σχέση με την αντιμετώπιση της μικροπίστωσης στο πλαίσιο της ΟΚΑ.

Στήριξη της μικροπίστωσης, ώστε να καταστεί βιώσιμη μέσω της χαλάρωσης των ανώτατων ορίων των τόκων για πράξεις μικροπίστωσης

Μεταξύ των ειδικών μέτρων για διάφορες κατηγορίες μεσαζόντων, υπάρχουν μέτρα που είναι κοινά για όλα τα ιδρύματα και προγράμματα σχετικά με τη μικροπίστωση. Ένα από αυτά είναι η χαλάρωση των ανώτατων ορίων των τόκων για δάνεια σε επιχειρήσεις, οι οποίοι εκμηδενίζουν οποιαδήποτε πιθανότητα κάλυψης του κόστους της μικροπίστωσης. Πρέπει να υπογραμμιστεί ότι, δεδομένων του μικρού μεγέθους και της σύντομης διάρκειας των δανείων, η απόλυτη αξία του τόκου, ακόμη και με υψηλό επιτόκιο, είναι μικρή. Η απλή πρόσβαση στην πίστωση είναι ο πιο σημαντικός παράγοντας για τους μικρούς επιχειρηματίες στην Ευρώπη, όπως και αλλού. Στα κράτη μέλη στα οποία εφαρμόζονται ανώτατα όρια των τόκων, είναι σκόπιμο να καθορίζονται τα εν λόγω όρια σε επαρκώς υψηλό επίπεδο, ώστε να μπορούν τα δανειοδοτούντα ιδρύματα να καλύπτουν το κόστος, ενώ, παράλληλα, να αξιολογείται τακτικά ο οικονομικός και κοινωνικός τους αντίκτυπος, όπως -για παράδειγμα- γίνεται στην Ιρλανδία, έτσι ώστε να μην διακυβεύεται η ασφάλεια των δανειοληπτών. Στη Γερμανία, το ανώτατο όριο του επιτοκίου σε ένα δεδομένο τομέα δεν μπορεί να είναι υπερδιπλάσιο του μέσου επιτοκίου ή να το υπερβαίνει κατά περισσότερο από 12 μονάδες[10].

Χορήγηση στα ΜΠΙ της δυνατότητας πρόσβασης στις βάσεις δεδομένων των δανειοληπτών και διευκόλυνσή τους να προβαίνουν στην εκτίμηση των κινδύνων

Μεταξύ άλλων γενικών μέτρων, η πρόσβαση σε πληροφορίες πιστωτικών γραφείων που καταγράφουν περιπτώσεις αφερεγγυότητας των δανειοληπτών είναι σημαντική για όλα τα μικροπιστωτικά ιδρύματα, συμπεριλαμβανομένων των μη τραπεζικών. Σε ορισμένες χώρες, ιδίως στο Ηνωμένο Βασίλειο, τα πιστωτικά ιδρύματα για την ανάπτυξη μειονεκτούντων δήμων και κοινοτήτων (CDFI) ενθαρρύνονται να παρέχουν στοιχεία στα πιστωτικά γραφεία. Σε άλλες χώρες, ιδίως στη Γαλλία, τα αρχεία αυτά τηρούνται από την κεντρική τράπεζα, και τα αναγνωρισμένα μικροπιστωτικά ιδρύματα δεν μπορούν ακόμη να έχουν πρόσβαση σ’ αυτά.

Οι κοινές βάσεις δεδομένων σε επίπεδο ΕΕ για τα προβλήματα αφερεγγυότητας και τις ζημίες που σχετίζονται με τη μικροχρηματοδότηση (άτομα, επιχειρήσεις και ΜΠΙ), μαζί με τα κοινά εργαλεία βαθμολόγησης σε επίπεδο ΕΕ που είναι σύμφωνα με τις βέλτιστες πρακτικές στον τομέα, μπορούν να στηρίξουν τα πιστωτικά ιδρύματα στην ανάπτυξη πράξεων μικροχρηματοδότησης. Τέτοια εργαλεία, τα οποία χρησιμοποιούνται από τις τράπεζες οι οποίες εφαρμόζουν την πιο προηγμένη προσέγγιση για τον πιστωτικό κίνδυνο, θα τους επέτρεπαν να επωφεληθούν πλήρως από τις διατάξεις της οδηγίας για τις κεφαλαιακές απαιτήσεις[11]. Οι εν λόγω βάσεις δεδομένων θα μπορούσαν να αναπτυχθούν καλύτερα από τους ενδιαφερόμενους φορείς της αγοράς.

Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η απαιτούμενη συνεισφορά εταιρικού κεφαλαίου μπορεί να περιοριστεί με δανειοδοτικές εγγυήσεις και, καθώς αναπτύσσονται ή συνδυάζονται τα χαρτοφυλάκια, με τιτλοποίηση.

Μείωση των εξόδων λειτουργίας μέσω της εφαρμογής ευνοϊκών φορολογικών προγραμμάτων

Η εφαρμογή ευνοϊκότερων φορολογικών προγραμμάτων είναι εξίσου σημαντική για έναν αναδυόμενο κλάδο, ανεξάρτητα από το εάν τα εν λόγω προγράμματα συνίστανται σε φοροαπαλλαγή για τα ΜΠΙ ή σε μειώσεις φόρων για φυσικά πρόσωπα ή επιχειρήσεις που επενδύουν στις δραστηριότητές τους ή παρεμβαίνουν με επιχορηγήσεις. Έτσι, στο Ηνωμένο Βασίλειο, στο πλαίσιο της φορολογικής ελάφρυνσης που προβλέπεται για τις εταιρείες που επιδιώκουν κοινωφελείς σκοπούς, τα φυσικά πρόσωπα ή οι εταιρείες μπορούν να εκπέσουν το 25% μιας επένδυσης που γίνεται με τη μορφή δανείων, χρεογράφων ή επιχειρηματικού κεφαλαίου από το φορολογητέο εισόδημα σε διάστημα πέντε ετών. Στη Γαλλία, ο νόμος περί υποστηρίξεως κοινωφελών δραστηριοτήτων επιτρέπει φορολογική ελάφρυνση κατά 66% για δωρεές έως το 20% του φορολογητέου εισοδήματος για φυσικά πρόσωπα και έως το 60% των δαπανών για μέχρι το 0,5% του κύκλου εργασιών για τις εταιρείες.

Προσαρμογή της εθνικής νομοθεσίας και εποπτείας στην ιδιαιτερότητα της μικροχρηματοδότησης

Σύμφωνα με τη νομοθεσία της ΕΕ[12], τα ΜΠΙ εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής των κανόνων προληπτικής εποπτείας, εάν λαμβάνουν καταθέσεις και άλλα επιστρεπτέα κεφάλαια από το κοινό, οπότε ρυθμίζονται και εποπτεύονται ανάλογα. Εάν τα ΜΠΙ δεν λαμβάνουν καταθέσεις και άλλα επιστρεπτέα κεφάλαια από το κοινό και δεν υπόκεινται σε συγκεντρωτική προληπτική εποπτεία από πιστωτικό ίδρυμα, η οδηγία για τις κεφαλαιακές απαιτήσεις δεν τα υποχρεώνει να υπόκεινται σε συγκεκριμένες εναρμονισμένες κεφαλαιακές απαιτήσεις. Όταν τα κράτη μέλη εφαρμόζουν κανόνες προληπτικής εποπτείας σε ιδρύματα που δεν λαμβάνουν καταθέσεις πελατών, είναι σημαντικό ότι οποιαδήποτε ισχύουσα περαιτέρω ρύθμιση και εποπτεία πρέπει να είναι ανάλογη με το κόστος της και τους κινδύνους των ΜΠΙ, έτσι ώστε να μην θέτει φραγμό στην παροχή της μικροπίστωσης και στην ανάπτυξη των ειδικευμένων ΜΠΙ.

Εξασφάλιση της εφαρμογής των κανόνων για την ενιαία αγορά στη μικροπίστωση

Στην Ευρώπη, η κανονιστική εναρμόνιση επιτρέπει στις τράπεζες που έχουν άδεια λειτουργίας σε ένα κράτος μέλος της ΕΕ να δραστηριοποιούνται αλλού στην Ένωση με την παροχή διασυνοριακών υπηρεσιών ή με τη δημιουργία υποκαταστημάτων. Αξίζει να εξεταστεί σε ποιο βαθμό και υπό ποιους όρους θα μπορούσαν να έχουν παρόμοια δικαιώματα οι πάροχοι μικροπίστωσης που δεν είναι πιστωτικά ιδρύματα κατά την έννοια της κοινοτικής νομοθεσίας.

Ενσωμάτωση της μικροπίστωσης στα κανονιστικά και λογιστικά πρότυπα

Η εμπειρία, ιδίως στη Ρουμανία, δείχνει ότι οι υπερβολικές κανονιστικές ρυθμίσεις μπορεί να έχουν αρνητικό αντίκτυπο στην προώθηση της μικροπίστωσης, αν περιορίζουν την ευελιξία της λειτουργίας ή επιβάλλουν μεγάλο φόρτο στους δανειοδότες. Ο κίνδυνος μπορεί να μειωθεί αν καταρτιστεί προηγουμένως ένας κατάλογος των βέλτιστων πρακτικών και αν το προτεινόμενο νομικό πλαίσιο εναρμονιστεί με την πραγματικότητα των εθνικών πράξεων μικροπίστωσης. Ένας τρόπος για να αυξηθεί μακροπρόθεσμα η προβολή της μικροπίστωσης θα ήταν να κατηγοριοποιηθεί ως τέτοια στην πρακτική του τραπεζικού κλάδου και στα νέα λογιστικά πρότυπα (διεθνή πρότυπα χρηματοοικονομικής πληροφόρησης - ΔΠΧΠ).

3.2. Σκέλος 2: Περαιτέρω αλλαγή του κλίματος υπέρ της επιχειρηματικότητας

H στροφή της Ευρώπης προς τη γνώση, τις υπηρεσίες και τη νέα τεχνολογία βάσει της ανανεωμένης στρατηγικής της Λισαβόνας του 2005 θα μπορούσε να ενισχυθεί εάν δινόταν μεγαλύτερη προσοχή σε τρεις παράγοντες στη σχέση μεταξύ της δημιουργίας επιχειρήσεων και της μικροπίστωσης σε τρία επίπεδα: αναπροσαρμογή του θεσμικού πλαισίου για τις μικροεπιχειρήσεις· εξομάλυνση της μετάβασης από την ανεργία στη δημιουργία μικροεπιχείρησης· και παροχή τεχνικής στήριξης στους μικροεπιχειρηματίες.

Βελτίωση του θεσμικού πλαισίου για την αυτοαπασχόληση και τις μικροεπιχειρήσεις

Οι πολιτικές για την απασχόληση χρειάζονται όλο και περισσότερο να εξασφαλίσουν ίση μεταχείριση στους αυτοαπασχολουμένους και στους μισθωτούς. Η αναγνώριση της αυτοαπασχόλησης και των μικροεπιχειρήσεων απαιτεί ένα πρόγραμμα προβολής και ευαισθητοποίησης στα σχολεία, στα πανεπιστήμια και στους οργανισμούς απασχόλησης, με στόχο την κοινή γνώμη γενικά. Απαιτεί μέτρα για τη μείωση των νομικών, φορολογικών και διοικητικών εμποδίων, όπως απαλλαγή από τις δαπάνες κοινωνικής ασφάλισης για τις επιχειρήσεις που βρίσκονται στη φάση της εκκίνησης, απλουστευμένες διαδικασίες καταχώρισης για τις νέες μικροεπιχειρήσεις και πρόσβαση σε περισσότερες και λιγότερο ακριβές αγορές. Μια νέα έννοια στη Γερμανία, «Ich AG» (εγώ, η εταιρεία), διαδίδει την ιδέα ότι η αυτοαπασχόληση είναι μια βιώσιμη και συναρπαστική επιλογή σταδιοδρομίας. Στη Γαλλία, η δημιουργία μικροεπιχειρήσεων αναγνωρίστηκε ως τρόπος ένταξης των ανέργων, που επωφελούνται από ορισμένες απαλλαγές από κοινωνικές δαπάνες για τα πρώτα τρία έτη.

Σχεδιασμός λύσεων που θα επιτρέπουν στους ανέργους και στους λήπτες παροχών κοινωνικής μέριμνας να επιτύχουν τη μετάβαση στην αυτοαπασχόληση

Η εξομάλυνση της μετάβασης από την ανεργία ή την εξάρτηση από παροχές κοινωνικής πρόνοιας στην αυτοαπασχόληση είναι ουσιαστικής σημασίας. Πιθανά μέτρα περιλαμβάνουν την προσωρινή δημόσια εισοδηματική στήριξη κατά τη διάρκεια της μετάβασης, σε συνδυασμό με διατάξεις που θα επιτρέπουν την επιστροφή στη λήψη επιδόματος ανεργίας ή παροχών κοινωνικής πρόνοιας σε περίπτωση αποτυχίας. Για παράδειγμα, οι Ιρλανδοί λήπτες παροχών κοινωνικής πρόνοιας μπορούν να εξακολουθήσουν να λαμβάνουν τις παροχές αυτές με φθίνουσα κλίμακα για διάστημα τεσσάρων ετών. Μια τέτοια πολιτική απαιτεί να είναι οι υπάλληλοι των οργανισμών κοινωνικής πρόνοιας και απασχόλησης ειδικά εκπαιδευμένοι όσον αφορά τις διάφορες πτυχές των θεμάτων που αφορούν τη δημιουργία επιχειρήσεων και την αυτοαπασχόληση, έτσι ώστε να είναι σε θέση να παρέχουν συμβουλές στους δυνητικούς υποψηφίους.

Αύξηση των πιθανοτήτων επιτυχίας των νέων μικροεπιχειρήσεων μέσω υπηρεσιών κατάρτισης, παροχής συμβουλών και επιχειρηματικής ανάπτυξης

Ενώ η μικροπίστωση μπορεί να βοηθήσει τους νέους επιχειρηματίες και τα κοινωνικώς αποκλεισμένα άτομα να αποκτήσουν πρόσβαση στη χρηματοδότηση, υπάρχουν επίσης στοιχεία που καταδεικνύουν ότι η πρόσβαση στη χρηματοδότηση δεν λύνει από μόνη της όλα τα προβλήματα από την πλευρά της ζήτησης. Η περιπλοκότητα του περιβάλλοντος των μικροεπιχειρήσεων απαιτεί την παροχή υπηρεσιών επιχειρηματικής ανάπτυξης καθώς και, για τον επιχειρηματία που ιδρύει μια νέα επιχείρηση, διάφορες ικανότητες τις οποίες συχνά δεν μπορεί να επιδείξει. Η κατάρτιση, η παροχή συμβουλών ή η καθοδήγηση του νέου επιχειρηματία είναι σημαντικές για την αύξηση των πιθανοτήτων επιτυχίας της επιχείρησης. Το γεγονός ότι οι υπηρεσίες επιχειρηματικής ανάπτυξης έχουν υψηλό κόστος καθιστά τις μικροεπιχειρήσεις λιγότερο ελκυστικές στον τομέα των εμπορικών τραπεζών. Η πείρα καταδεικνύει ότι οι υπηρεσίες αυτές βασίζονται συνήθως σε δημόσια και εθελοντική στήριξη. Τέλος, επισημαίνεται το εξίσου σημαντικό γεγονός ότι η ανάθεση, σε εξωτερικούς φορείς, υπηρεσιών οι οποίες συνδέονται με πράξεις δανειοληψίας (προετοιμασία επιχειρηματικού σχεδίου, επιχειρηματική παρακολούθηση κ.λπ.) διευκολύνει την πρόσβαση στην πίστωση. Μεγαλύτερη χρήση των πόρων που διατίθενται μέσω του ΕΤΠΑ, του ΕΚΤ (Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο) και του ΕΓΤΑΑ (Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης) για την προώθηση της επιχειρηματικότητας, της καινοτομίας και των επιχειρηματικών εκκινήσεων θα μπορούσε επίσης να βοηθήσει στην κάλυψη του κενού (βλ. παράρτημα 7).

Πρόταση 1

Από τη θεωρία στην πράξη: προώθηση της ανάπτυξης της μικροπίστωσης και της μικροεπιχείρησης σε εθνικό επίπεδο

Ένας τρόπος προώθησης των δέκα ανωτέρω θεμάτων που αναπτύχθηκαν στο σκέλος 1 και στο σκέλος 2 θα ήταν να κληθούν τα κράτη μέλη να αναλάβουν ένα πρόγραμμα μεταρρύθμισης με στόχο τη βελτίωση των όρων για τη μικροπίστωση με βάση τις εθνικές συνθήκες και προτεραιότητες. Ενόψει του στόχου της στρατηγικής της Λισαβόνας για τη βελτίωση της πρόσβασης στη χρηματοδότηση, γενικά, και την προώθηση της μικροπίστωσης, ειδικότερα, τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται, στο πλαίσιο των εθνικών μεταρρυθμιστικών προγραμμάτων τους βάσει της στρατηγικής της Λισαβόνας, να αναλάβουν τις ενέργειες που απαιτούνται για την προώθηση ενός ευνοϊκότερου περιβάλλοντος για την ανάπτυξη της μικροπίστωσης, οι οποίες εμπίπτουν στο εθνικό θεσμικό, νομικό και εμπορικό πλαίσιο. Η Επιτροπή θα μπορούσε επίσης να βοηθήσει τα κράτη μέλη, θέτοντας ποσοτικούς στόχους για δάνεια και καταρτίζοντας κατάλογο ορθών κανονιστικών πρακτικών.

3.3. Σκέλος 3: Προώθηση της διάδοσης των βέλτιστων πρακτικών

Βασικός παράγοντας για την αξιοποίηση της μικροπίστωσης είναι να δοθεί στα τραπεζικά και στα μη τραπεζικά ιδρύματα η δυνατότητα να συνεχίσουν τις δραστηριότητές τους και να αναπτύξουν βιώσιμες ενέργειες. Η χρησιμοποίηση δημόσιας βοήθειας για τη λήψη προσωρινών μέτρων, τα οποία εξαφανίζονται μόλις σταματήσει η δημόσια στήριξη, δεν είναι αποτελεσματική. Είναι πιο χρήσιμο να στηριχθεί η ανάπτυξη των τραπεζικών υπηρεσιών και των πάγιων μη τραπεζικών ΜΠΙ, με στόχο την ενθάρρυνσή τους να ανταλλάσσουν εμπειρίες και βέλτιστες πρακτικές και να χρησιμοποιούν κοινή γλώσσα που θα τους βοηθήσει να συνεργάζονται πιο αποτελεσματικά. Αν οι μη τραπεζικοί οργανισμοί έχουν να μάθουν πολλά από τις τράπεζες, ισχύει και το αντίστροφο, δεδομένου ότι οι μέθοδοι που αναπτύσσονται για την παροχή και την ανάκτηση της μικροπίστωσης διαφέρουν από τις παραδοσιακές τραπεζικές τεχνικές. Αυτή η ανταλλαγή τεχνογνωσίας θα βοηθήσει, μεταξύ άλλων, στην καλύτερη ενσωμάτωση των ποσοτικών μεθόδων, όπως η βαθμολογία, οι οποίες αρχίζουν να επεκτείνονται στη μικροπίστωση, και της επαφής που γεννά εμπιστοσύνη, στην οποία βασίζεται η μικροχρηματοδότηση και η επιστροφή της. Η διάδοση των βέλτιστων πρακτικών αποτελεί σημαντικό παράγοντα στην ανάπτυξη της μικροπίστωσης, η οποία θα εξακολουθήσει να ενισχύεται από τα υπάρχοντα κέντρα πόρων, όπως το Κέντρο Μικροχρηματοδότησης για την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, το Ευρωπαϊκό Κέντρο Μικροχρηματοδότησης[13] και οι ίδιες οι τράπεζες.

Ένας κεντρικός φορέας εμπειρογνωμοσύνης στη μικροχρηματοδότηση

Το εύρος των εργασιών που πρέπει να πραγματοποιηθούν υπαγορεύει την ανάγκη για εποπτεία και συντονισμό, π.χ. από έναν κεντρικό φορέα με χρηματοδοτική και κοινωνική εμπειρογνωμοσύνη και την ικανότητα να παρακολουθεί και να συντονίζει τις ενέργειες στήριξης της μικροπίστωσης και να δρα ως μόνιμος «συνομιλητής» των φορέων του τομέα. Το ΕTαΕ, το οποίο συμμετέχει ήδη στην πρωτοβουλία JEREMIE και σε προγράμματα εγγύησης μικροπιστώσεων εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, έχει αποδείξει εν προκειμένω την επιχειρησιακή του ικανότητα.

Μια ειδική ετικέτα μικροπίστωσης για ευρύτερη συμμετοχή των πολιτών της ΕΕ

Θα πρέπει να καταστεί δυνατόν να αυξηθούν τα διαθέσιμα κεφάλαια για τα ΜΠΙ μέσω της λήψης μέτρων για την ενθάρρυνση των φυσικών προσώπων ή των κοινωνικά υπεύθυνων επιχειρήσεων να επενδύσουν σ’ αυτά. Τα «πράσινα επενδυτικά κεφάλαια» προσελκύουν όλο και περισσότερο τις ιδιωτικές συνεισφορές και αποταμιεύσεις. Κατά τον ίδιο τρόπο, θα μπορούσε να αναπτυχθεί μια ειδική ετικέτα για τη μικροπίστωση, έτσι ώστε να βελτιωθεί η προβολή των επενδυτικών κεφαλαίων που διατίθενται στη μικροπίστωση, να ενισχυθεί η εμπιστοσύνη των πολιτών στα μικροχρηματοδοτικά επενδυτικά μέσα και να προσανατολιστούν οι πόροι προς τα ΜΠΙ με την καλύτερη κοινωνική και χρηματοοικονομική απόδοση.

Η ανάγκη ενός κώδικα ορθής πρακτικής για τα ΜΠΙ

Ένας τρόπος να αυξηθεί η εμπιστοσύνη σε μια ετικέτα μικροπίστωσης θα ήταν να συνταχθεί ένας κώδικας ορθής πρακτικής για τα ΜΠΙ, πράγμα που θα αποτελούσε εξαιρετικό τρόπο διάδοσης των δεοντολογικών και φιλικών προς τον πελάτη βέλτιστων πρακτικών μεταξύ των ΜΠΙ. Ο κώδικας αυτός θα καταρτιζόταν καλύτερα από τους διάφορους ενδιαφερόμενους. Πρέπει να βασίζεται στις κοινωνικές και χρηματοοικονομικές επιδόσεις των ΜΠΙ όπως περιγράφονται στο τμήμα 4 (Επικοινωνιακή προώθηση και αξιολόγηση) και να λαμβάνει υπόψη την εμπορική τους συμπεριφορά.

Θα πρέπει να είναι υποχρεωτικό για τα ΜΠΙ να δίνουν πληροφορίες σχετικά με το νομικό καθεστώς τους, την εποπτεία και τη συμμόρφωση με τον κώδικα ορθής πρακτικής στα έγγραφα που δημοσιεύουν.

3.4. Σκέλος 4: Παροχή πρόσθετου χρηματοοικονομικού κεφαλαίου για νέα και μη τραπεζικά ΜΠΙ

Η ενίσχυση της ανάπτυξης της μικροπίστωσης στην Ευρώπη απαιτεί ένα σύνθετο σύνολο πρωτοβουλιών το οποίο επιβάλλει τη συμμετοχή των ενδιαφερομένων, των εθνικών και των ευρωπαϊκών ιδρυμάτων. Πολλές από τις προτάσεις που διατυπώθηκαν στις προηγούμενες σελίδες υπογραμμίζουν τη σημασία που θα μπορούσε να έχει η δράση σε επίπεδο ΕΕ στην προώθηση της μικροπίστωσης και στις ενέργειες συντονισμού υπέρ της μικροπίστωσης. Για να ανταποκριθεί σ’ αυτή την πρόκληση, η Επιτροπή προτίθεται να ενισχύσει τη συνεισφορά της με τη δημιουργία, στο πλαίσιο της πολιτικής της ΕΕ για τη συνοχή, ενός ειδικού μέσου για τη μικροπίστωση, το οποίο θα παρέχει χρηματοδότηση και τεχνική βοήθεια στα νέα και μη τραπεζικά ΜΠΙ, έτσι ώστε να ενισχυθεί η προσφορά μικροπίστωσης.

Το εν λόγω μέσο θα απευθύνεται στα πιο ελπιδοφόρα μη τραπεζικά ΜΠΙ με προσκλήσεις υποβολής προτάσεων. Στην ιδανική περίπτωση, θα συνδυάζει την παροχή τεχνικής βοήθειας με τη χρηματοδότηση μέσω της κινητοποίησης διαφόρων πηγών, όπως τα διαρθρωτικά ταμεία της ΕΕ, η ΕΤΕπ, το δίκτυο EUROFI, τράπεζες και δωρητές. Θα έχει ως στόχο να βοηθήσει τα ΜΠΙ ώστε να καταστούν αυθύπαρκτα και θα συμβάλει στη βελτίωση της χρησιμοποίησης της μικροπίστωσης στην ΕΕ, μέσω της διενέργειας αναλύσεων της αγοράς, της σύνταξης κατευθυντήριων γραμμών και της προώθησης ευκαιριών κατάρτισης και εκμάθησης που θα ενσωματώνουν τις βέλτιστες πρακτικές του τομέα.

Πρόταση 2

Μια ειδική δομή στήριξης για τη μικροπίστωση

Προκειμένου να προωθηθεί το εν λόγω μέσο ταχέως και με διάρθρωση που θα έχει καλή σχέση κόστους-αποτελεσματικότητας, προτείνεται να ζητηθεί από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων (ΕΤαΕ) να δημιουργήσει και να φιλοξενήσει μια ειδική μονάδα στους κόλπους του διοικητικού τμήματος του JEREMIE.

Οι δραστηριότητές της θα καλύπτουν την παροχή τεχνικής βοήθειας και γενικής στήριξης για την εδραίωση και την ανάπτυξη των ΜΠΙ, π.χ. διαχείριση των πληροφοριών και της προβολής όσον αφορά την πρωτοβουλία για τη μικροπίστωση με στόχο τα κράτη μέλη, τις περιφέρειες, τις τράπεζες και τα ΜΠΙ γενικά· έκδοση φυλλαδίων, διοργάνωση συνεδρίων, σεμιναρίων και ανταλλαγή επισκέψεων κ.λπ.· σύνταξη εγχειριδίων και οδηγών που θα έχουν ως σκοπό να βοηθήσουν τα ΜΠΙ να υιοθετήσουν βέλτιστες πρακτικές για την ίδρυση και διαχείριση των ΜΠΙ· διευκόλυνση της πρόσβασης των ΜΠΙ στη χρηματοδότηση μέσω της κινητοποίησης χρηματοοικονομικών πόρων (κεφάλαια εκκίνησης).

Η χρηματοδότηση για τη στελέχωση της μονάδας και τις εργασίες παροχής τεχνικής βοήθειας στα ΜΠΙ θα καλυφθούν μέσω του προϋπολογισμού τεχνικής βοήθειας των διαρθρωτικών ταμείων που διαχειρίζεται η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Ένα πιθανό σχέδιο για τη μικροχρηματοδότηση παρουσιάζεται στο παράρτημα 9.

4. Επικοινωνιακή προώθηση και αξιολόγηση

Η επικοινωνιακή προώθηση είναι αναγκαία για την αύξηση της ευαισθητοποίησης σχετικά με την πρωτοβουλία για τη μικροπίστωση μεταξύ των ενδιαφερομένων, των δημόσιων αρχών, των τραπεζών, των χρηματοοικονομικών μεσαζόντων και των τελικών χρηστών. Πρέπει να διοργανωθούν κατάλληλες εκστρατείες, ώστε να υποστηριχθεί η δρομολόγηση της πρωτοβουλίας για τη μικροπίστωση και πρέπει να σχεδιαστεί και να παρέχεται συνεχής πληροφόρηση κατά συγκεκριμένες περιοχές, έτσι ώστε να εξασφαλιστεί η μακροχρόνια προώθηση της μικροπίστωσης στην Ευρώπη.

Πρέπει να εξεταστεί προσεκτικά η αξιολόγηση σε διάφορα επίπεδα, ώστε να αξιολογηθεί ο οικονομικός και κοινωνικός αντίκτυπος της πρωτοβουλίας στο πλαίσιο της στρατηγικής της Λισαβόνας. Πρέπει να τεθούν εγκαίρως στόχοι, ώστε να είναι δυνατή η μέτρηση της αλλαγής (βλ. παράρτημα 10).

5. Συμπέρασμα

Η προτεινόμενη πρωτοβουλία αποσκοπεί στην προώθηση της μικροπίστωσης στην Ευρωπαϊκή Ένωση στο πλαίσιο της στρατηγικής της Λισαβόνας και αποτελεί ένα περαιτέρω βήμα στην ανακοίνωση της Επιτροπής «Χρηματοδότηση της ανάπτυξης των ΜΜΕ – Προσθήκη ευρωπαϊκής αξίας»[14]. Συνιστά τη δημιουργία μιας ειδικής δομής στήριξης για τη μικροπίστωση με την προοπτική της ανάπτυξης συμβουλευτικών υπηρεσιών, οι οποίες είναι ουσιαστικής σημασίας για τη στήριξη των μικροδανειοληπτών που ιδρύουν μια επιχείρηση και την ανάπτυξη ορθών πρακτικών για την αγορά, μέσω της δημιουργίας μιας ετικέτας για τη μικροπίστωση και της κατάρτισης ενός οδηγού ορθής πρακτικής. Αποσκοπεί επίσης στη βελτίωση της παροχής κεφαλαίου και προτείνει τη δημιουργία ενός ταμείου μικροπίστωσης, το οποίο θα βοηθήσει τη χρηματοδότηση των δανειοδοτικών δραστηριοτήτων των ΜΠΙ. Ενόψει της ανάγκης για διάφορες αλλαγές σε εθνικό επίπεδο όσον αφορά το θεσμικό και νομικό πλαίσιο στήριξης της μικροπίστωσης, προτείνεται ότι οι πτυχές αυτές θα μπορούσαν να συμπεριληφθούν στον ετήσιο κύκλο διακυβέρνησης της Λισαβόνας. Με άλλα λόγια, με τη συμπερίληψή τους στα εθνικά μεταρρυθμιστικά προγράμματα, τα κράτη μέλη θα μπορούσαν να ενθαρρυνθούν να προβούν σε μεταρρυθμίσεις για την ενθάρρυνση της μικροπίστωσης που θα είναι κατάλληλες για τις δικές τους συνθήκες. Πρέπει να αναληφθούν κατάλληλες επικοινωνιακές εκστρατείες για την προώθηση της μικροπίστωσης στην Ευρώπη και τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξή της, και να γίνουν σχετικές αξιολογήσεις. Όλα αυτά τα στοιχεία αλληλοσυμπληρώνονται και είναι σημαντικά για την ανάπτυξη ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος για τη βιωσιμότητα και την επέκταση της μικροπίστωσης στην Ευρώπη.

Η παρούσα πρωτοβουλία εντάσσεται στην πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την προώθηση της επιχειρηματικότητας και της ανάπτυξης οικονομικής πρωτοβουλίας, για την προώθηση της «ευελιξίας με ασφάλεια», της κοινωνικής ένταξης των μειονεκτούντων ατόμων, καθώς και για την ανάπτυξη του ανθρώπινου κεφαλαίου και την ανανέωση των κοινωνικών δεσμών που βασίζονται στην εμπιστοσύνη και που αποτελούν την πεμπτουσία της λέξης «πίστωση». Ο αναμενόμενος αντίκτυπος της εφαρμογής της παρούσας πρωτοβουλίας θα είναι αρχικά η αύξηση της επιχειρηματικότητας και η δημιουργία θέσεων εργασίας, με άμεσες και έμμεσες συνέπειες για την ανάπτυξη. Σε χώρες που έχουν μεγάλες εθνοτικές μειονότητες, π.χ. στην Κεντρική Ευρώπη, ή δέχονται μεγάλο αριθμό μεταναστών, η μικροπίστωση θα μπορούσε να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην ενσωμάτωση των σχετικών ομάδων τόσο οικονομικά όσο και κοινωνικά.

Οι προτάσεις που περιλαμβάνονται στην παρούσα πρωτοβουλία θα αποτελέσουν βάση για την έναρξη συγκεκριμένων ενεργειών με στόχο την προώθηση και την εφαρμογή της μικροπίστωσης στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

6. ANNEXES

6.1. ANNEX 1: About micro-credit

Micro-credit is the extension of very small loans (micro-loans) to entrepreneurs, to social economy enterprises, to employees who wish to become self-employed, to people working in the informal economy and to the unemployed and others living in poverty who are not considered bankable. It stands at the crossroads between economic and social preoccupations. It contributes to economic initiative and entrepreneurship, job creation and self-employment, the development of skills and active inclusion for people suffering disadvantages.

Micro-credit has also proven its cost effectiveness as a public policy tool, costing a fraction of equivalent passive labour market measures: the average cost of support for micro-credit schemes in Europe is reported to be under €5 000 per job created[15].

Experience shows a survival rate of well over 60 % after two years for businesses set up thanks to micro-credit. In purely economic terms public support for micro-credit is worthwhile even if the job created only lasts a year.

Micro-credit is defined by:

- its target: micro-entrepreneurs, the self-employed, and socially excluded people lacking access to traditional sources of capital;

- its object: the creation or expansion of income-generating and job-creating activities or micro-enterprises, whose principal need is usually the financing of initial investment or of the working capital;

- the small amount of the individual loans required which in turn relates to the limited debt-servicing capacity of the target clientele. Typically, this amount does not exceed EUR 25 000. The average micro-loan provided by Micro-finance Institutions (MFIs) in Europe is approximately 7 700 euros;[16]

- a more labour-intensive delivery system for making loans, involving greater knowledge of borrower capacity and a close relationship with the borrower, especially during the start-up phase of the micro-enterprise, through mentoring and general business support.

6.2. ANNEX 2: The market pyramid

[pic]

6.3. ANNEX 3: Review of Community initiatives on micro-credit

- The new JEREMIE (Joint European Resources for Micro and Medium Enterprises) scheme has been set up with the support of the European Investment Fund (EIF) to improve access to finance, including micro-credit, in European regional programmes for 2007-2013. It can provide micro-credit, guarantees for both loans and equity and venture capital finance to SMEs. In the past, national and regional programmes supported by the Structural Funds have provided capital and other support in a less systematic way for micro-credit operations, for example, in disadvantaged urban areas.

- Under the growth and employment initiative (1998-2000),[17] and the multi-annual programme for the promotion of enterprise and entrepreneurship, in particular SMEs (2001-2005),[18] the European Union provided partial guarantees to cover portfolios of micro-loans for borrowers lacking security. These provisions have been extended to cover 2007-2013 with the Competitiveness and Innovation Framework Programme (CIP).[19] This micro-credit guarantee window is managed by the European Investment Fund (EIF) on behalf of the European Commission.

- The Community Action Programme to Combat Social Exclusion (2002-2006) supported the European Microfinance Network (EMN) and the Microfinance Centre (MFC) for Central and Eastern Europe and the New Independent States with a view to promoting microfinance as a tool to fight social and economic exclusion and to promoting micro-entrepreneurship and self-employment.

- With the same support, these organisations and Community Development Finance Association (CDFA – United Kingdom) led the trans-national exchange project "From exclusion tot inclusion through micro-finance" whose purpose was to reduce the lack of information exchange between organizations working in the area of social and financial exclusion in the East and West. New Member States have developed micro-credit with strong institutions capable of serving thousands of socially and financially excluded people, but are now facing an environment which has new challenges and opportunities. Western institutions have developed tools that fit the EU environment (such as a mix of financial and non-financial services to excluded people) but their programmes tend to have a relatively smaller client base due to design issues and generally stricter environment. The final reports provide new data about characteristics of micro-credit in the EU, based on a mapping exercise, and express recommendations to policy makers, practitioners and networks.

- Under the same programme, a study of “policy measures to promote the use of micro-credit for social inclusion” (2005) showed that micro-credit might play a more important role in the active inclusion of vulnerable groups of people if policies in the economic, employment and social fields were retargeted accordingly. He elaboration of different relevant policy dimensions - the micro-entrepreneurial context, the legal framework, funding and support, the “financial bridge” and the “welfare bridge”- has lately allowed the creation of a tool for a multidimensional and contextualised benchmarking of national microfinance environments named "Evaluation Scorecard" (see Annex 6).

- Since 2001 the EQUAL initiative has supported 300 development partnerships developing and testing new ways to promote “Entrepreneurship for All”. These partnerships have identified key barriers or obstacles that prevent disadvantaged groups and deprived areas from being able to set up viable businesses, developed integrated support packages, including microfinance, and demonstrated the advantages and benefits of an integrated approach (focusing on creating an entrepreneurial culture, providing tailor-made business support, facilitating access to finance, and supporting business consolidation and growth). EQUAL also supported a platform and a number of conferences for exchanging and validating good practice in supporting inclusive entrepreneurship.

- Article 11 of Regulation 1081/2006/EC on the European Social Fund states that ESF “[…] assistance shall take the form of non-reimbursable individual or global grants, reimbursable grants, loan interest rebates, micro-credits, guarantee funds and the purchase of goods and services in compliance with public procurement rules.”

- Under the new generation of rural development programmes, the European Agricultural Fund for Rural Development (EAFRD) may co-finance expenditure in respect of an operation comprising contributions to support venture capital funds, guarantee funds and loan funds. EAFRD supports also the creation and development of micro-enterprises[20]

- The newly created European Globalisation Adjustment Fund, which can intervene to mitigate the economic and social impacts of restructuring and relocation, can provide support for redundant workers to create new businesses or move into self-employment.[21]

- The Commission has organised working groups on micro-credit with representatives of Member States, and a 2004 conference in Brussels in partnership with the institutional networks concerned. In April 2006, a report "The regulation of Micro-credit in Europe"[22] and in November 2003, a report “Micro-credit for small businesses and business creation: bridging a market gap.”[23] were published

- Single market initiatives have included the integration of the financial services market and the simplification of administrative constraints on enterprises. In this area, administrative and other constraints represent a much bigger obstacle, relative to their size, for micro-enterprises than for larger businesses. The "White Paper on financial services"[24] and the "Green Paper on retail financial services in the single market[25]" have provided useful guidance in this respect.

- Efforts have been made to simplify competition and state aid rules regarding the granting of public aid to micro-enterprises.[26]

- In 2005 and 2006, the European Investment Fund (EIF) supported microfinance through securitisation in two milestones transactions in the Western Balkans and South-East Europe. The EIF structured and co-arranged the securitisation of loans to microfinance institutions and acted as a guarantor in the first securitisation of micro-loans in Europe.

- “Preparatory Action for SMEs in the new financial environment”, a development of PHARE’s SME Finance Facility, is encouraging institution-building by funding technical assistance for small, regional banks and credit institutions, especially in the new Member States, with a particular focus on micro-loans to SMEs.[27]

6.4. ANNEX 4: Estimated demand for micro-credit in the EU

Micro-loans for Commencing Business Activity

EIF has analysed access to debt financing by SMEs and potential entrepreneurs in the framework of JEREMIE evaluations. The following figures are based on the last Eurostat data available (2004) and examine the provision of micro loans primarily by non-banking financial institutions (loan funds, micro finance institutions, credit unions, etc.) to the disadvantaged group of people ‘at risk of poverty’ subject to the following assumptions:

At risk of poverty group – group in relative income poverty, i.e. individuals living in households where equivalised income is below the threshold of 60% of the national equivalised median income[28]

Potential entrepreneurs – group of people of productive age (16-64) facing the risk of poverty; it is assumed that on average only 45% of this group would be willing to set up micro-enterprises (source : Eurobarometer 2005).

Target group – number of potential entrepreneurs who actually have set up micro businesses; it is assumed that this group represents at most 4% of potential entrepreneurs (source : ILO[29] study 2002 on micro-finance in industrialized countries).

The methodology for estimating demand for micro finance for commencing business activity can be shown as follows:

[pic]

According to this methodology, the figures can be calculated for the EUR15 (old) Member States and EU-12 (new) Member States as follows

[pic][pic]

Potential demand for micro-loans for EU-15:

557 000 * €10 000 = €5 570 million

Potential demand for micro-loans for EU-12:

155 900 * €3 800 = €575 million

TOTAL EU-27

712 900 loans - €6 145 million

6.5. ANNEX 5: Supply of micro-credit in Europe

Information about the supply of micro-credit in Europe (27) is very uncertain. The MFC and EMN conducted two surveys in 2005, but they provide only a partial view of the real situation.

The MFC survey covers the ten countries of Central and Eastern Europe that are new members of the European Union. It lists bank and non-bank institutions providing microfinance and loans to SMEs in these countries. In both cases available statistics cover much more than micro-credit alone. In many countries no data are available. Adding up country figures thus provides only a rough figure, but the total number of clients by different types of institutions is estimated at 671 000.

The EMN survey covers the pre-2004 European Union (15 Member States), three new members (Poland, Slovakia and Hungary), Switzerland, and Norway. With a few exceptions, it does not cover the banking sector and micro-credit cooperatives. In all, 110 organisations responded, of which 89 are de facto lenders, while the others work in partnership with Spanish savings banks. Here, too, the figures are only very approximate. The major conclusions that can be drawn from the survey are as follows:

- At present the three large MFIs created before 1996 dominate the market. Out of a total of 27 000 loans disbursed in 2005, Adie (France), Finnvera (Finland) and Fundusz Mikro (Poland) account for 70%. The first of these, created by volunteers without up-front capital, works in partnership with banks; the second was set up at the initiative of the state; the third has benefited from exceptional funding (to the tune of USD 20 million) from USAID.

- At the extreme opposite, 65% of MFIs disburse no more than 100 loans a year.

- The majority of institutions are very young: 70% were set up after 2000, and 17% from 2005.

- In the EU-15, the sector’s growth rate was on the order of 15% between 2004 and 2005.

- The average loan amount is 7 700 euros, with wide variations (€10 240 in the EU-15 and €3 800 in the new member countries).

- The sector’s average repayment rate is 92%.

- Over half the MFIs offer parallel advisory and training services.

The diversity of MFIs is illustrated in the following table.

Diversity of micro-credit institutions in Europe

[pic]

The ProCredit Banks, specialising in microfinance, are undergoing rapid expansion in Bulgaria and Romania, as well as in many countries bordering the EU. At this stage they do not appear replicable in Western Europe.

Credit unions represent a significant part of the small-loan market in several member countries, but are not geared primarily to production credit.

6.6. ANNEX 6: The segmentation of the micro-credit market

[pic]

Two specific business models have been developed in Europe to serve the micro-credit market:

- Direct intervention by financial institutions addresses the bankable clientele segment. It is often facilitated by guarantee funds (such as CONFIDI in Italy) and official advisory agencies such as chambers of commerce offsetting costs, including risks;

- Partnership between financial institutions and non-banking institutions, serving as intermediaries for a public that is not immediately bankable, but which becomes so, once it acquires a balance sheet and credit history. Since in some countries (e.g. Portugal and Italy) lending by non-banks is not allowed, partnerships between banks and business support services leave the non-bank sector the task of preparing projects and monitoring loan repayment, while the financial institution grants the loan and accounts for it in its balance sheet. In other countries, MFIs are authorized to borrow and on-lend

6.7. ANNEX 7: Providing mentoring and business support

Micro-credit has already proved to be an efficient tool to promote entrepreneurship and self-employment among people who do not have access to finance or who are furthest from the labour market where they can benefit from adequate mentoring. Successful experiences have demonstrated that even low-qualified people and people facing social difficulties can recover autonomy though self-employment if they are properly accompanied through the development of a project. However, setting up and increasing investment in loan funds, which offer micro-credit, does not suffice and not all business proposals or people are "investment ready"

This is why the provision of business development services is important. These may include assistance with business plans, management, bookkeeping and computer training, identification of suppliers and support for marketing, as they are essential to ensure proper operations and help the new entrepreneur build a sustainable activity. Business development services may utilise both direct contact and new technologies (Internet, mobile telephone).

Traditional micro-enterprises very often receive advice from institutional networks such as chambers of commerce and crafts. People in difficulty receive such support from social networks and, in some countries, local authorities. Incubators and networks supported by the EC, such as European Information Centres and Innovation Relay Centres, could play an important part in this activity.

In implementing their strategies for micro-credit development, Member States could usefully mainstream good practice developed in EQUAL-led development partnerships since 2001. As the Structural Funds and especially ESF can provide assistance to Member States and support national or multi-country initiatives on training, common report standards and the application of new technologies to financial services, the Commission intends to support the following initiatives through ESF technical assistance in order to intensify the use of micro-credit as a tool for active inclusion of all on the labour market:

- research aiming to improve knowledge of the target groups, their social and economic situation and their financial and business needs;

- integrated tools to assess the effectiveness of support schemes and actions to promote inclusive entrepreneurship locally or regionally;

- validation of and exchange of good practice in mentoring and business support services complementing the provision of micro-credit, with the aim of financial capacity building among micro-credit customers (teaching people how to manage income flows in such a way that they can gradually capitalise their activities);

- validation and exchange of good practice in capacity building for microfinance institutions, including the development of benchmarking and accreditation services in order to provide a means to track and guide progress;

- research on issues associated with the transition from welfare to entrepreneurship with a view to supporting the development of products and methods suited to the specific needs of micro-credit customers.

Other ways of supporting micro-enterprises are the options for creation of new SMEs under the European Agricultural Fund for Rural Development (EAFRD) as well as the establishment of business networks between them in rural areas. Training support and upgrading of the skills are also eligible ways of enhancing the business development of these business units. Provision of basic services under the EU rural development policy, including ICT, further facilitates their operations and adaptability to the economic situation and to the competitive markets in which they operate.

These initiatives at European level will complement policies on micro-credit at national level taking into account that there is a need for an approach that combines delivery of loans and mentoring.

6.8. ANNEX 8: Comments on financial institutions delivering micro-credit

Banks

As regards banks , the new Capital Requirements Directive[30] (implemented on 1 January 2007), gives banks the option of using different methods to calculate their capital requirements, ranging from simple allocation into different categories of loan, to the use of sophisticated quantitative modelling techniques. The new capital rules are more risk-sensitive, in that they differentiate between types of loan based on the risk of the underlying borrower.

- For direct bank loans to micro-enterprises or individuals , either standard retail bank’s weighting or internal rating and loss assessments apply.

Under the standard approach, the weighting of assets applicable to a ratio of 8% equity is 75%, thus yielding an effective ratio of 6%. As noted above, this is a reduction from the 8%, which was applied under the old scheme (100% x 8%).

Under the internal rating approach, used by larger, more sophisticated banks , as far as the bank has not sufficient track records to demonstrate the actual repayment rates, micro-credit may be considered as relatively riskier and on the whole less attractive, given its higher distribution costs, than other types of loans.

For encouraging banks to use an internal approach tailored to microfinance, it may be relevant to build common data bases collecting information at EU-level on default and losses related to micro finance (individuals, enterprises ), as well as common rating tools consistent with the best practices in the sector. This may demonstrate the actual micro-finance cost of risk and encourage incomers to enter this market.

- For credit lines provided to MFIs , specific ratings may be relevant. This approach would also be facilitated by establishment of a common data base and a common rating tool mentioned above, consistent with standard criteria, making it possible to measure the results of non-bank MFIs from the point of view of risk.

In both cases the required contribution of equity capital could be limited by loan guarantees and, as portfolios develop or are combined, by securitization.

Credit unions

- Credit unions are mutual financial cooperatives, one of the core principles of which is that funds deposited by members are utilised to provide loans to members. The members of a credit union are linked by a "common bond" of membership (geography, employer, vocational, common interest, etc) which creates a strong community link for the cooperative.

Credit unions provide micro- and social finance services to their members. They play a major role in providing micro-credit in many EU regions. However, in some EU Member States in which credit unions operate, they face limitations as regards savings mobilisation from their members and provision of small loans to legal persons such as small businesses.

It may be possible for micro-enterprises (or the individuals running them) to fall within a particular common bond, but a general permission to lend to any micro-enterprise cannot exist as there would then be no difference between a credit union and a bank. It is the common bond (i.e., a restricted client base on both sides of the balance sheet) that is the main argument for credit unions to be exempt from EU banking regulation and supervision.

Non-bank institutions

- As regards non-bank institutions , in several European countries these are not authorised to lend or can only lend their capital. The principal step would thus be to authorise them to borrow from banks in order to play the role of intermediary vis-à-vis a clientele which the banks cannot reach directly. It might also be useful to authorise them to finance their activities with withdraw able share capital exempt from bank regulation, as is the case in the United Kingdom for Community Development Finance Institutions, or as it is the case with wage savings in France for institutions recognized as “solidarity enterprises.” It must be underlined however that if non-bank institutions would finance their activities via retail savings, then they are taking deposits and would fall within the definition of "credit institution", and be regulated / supervised accordingly.

All MFIs

- Finally, as regards all MFIs , taking micro-credit into account by creating a specific category for retail credit for banks and non-bank institutions, would allow to develop statistics and appropriate rules for micro-credit. Attention should also be paid to lifting within definite limits the interest rate caps on credit to enterprises, as this would contribute to help these operators to better cover their operating costs and envisage sustainability;

Similarly, access to records of borrower performance should be considered as a factor of development of micro-credit, as helps reducing risks, and hence, costs.

6.9. ANNEX 9: A possible scheme for the Micro-fund

The objective of the European initiative for the development of micro-credit is the promotion of micro-credit throughout the EU. One of the measures foreseen in the initiative concerns the setting up of a fund (“Fund”) providing seed capital and technical assistance to selected non-banking Micro-finance Institutions (MFIs), helping them to become self-sustainable and creating models for the whole sector. It is proposed that the Fund, would be managed by EIF.

The Fund’s legal structure will be chosen having regard to various aspects, including taxation. More in particular the Fund’s legal form should permit:

5. to raise capital in the form of equity, donations, issuance of bonds (including bonds with different repayment priorities), debt financing etc;

6. to invest directly in MFIs by means of senior and subordinated/junior debt, equity investments, contributions to risk funds and reserves, start- up grants etc;

7. to invest in operations providing indirect funding to MFIs (both debt and equity), including the participation in structured operations originated by MFIs such as securitisation transactions.

In addition, the Fund is expected attract a variety of investors/donors which may have different investment preferences e.g. in terms of risk profile of the investments, geographic areas of operation of the MFIs, or actions/type of investments to be carried out and entities to be financed. This aspect may be solved by the possibility offered by the Luxembourgish law of setting up “umbrella funds”, i.e. to create several separate compartments under a single legal entity.

The Luxembourgish legal framework offers a wide range of legal forms for this type of funds, either as incorporated companies (SICAV, SICAF, SICAR, Fonds d’investissment specialisés) or non-incorporated companies (Fonds de placement).

The Fund’s investor base could include:

8. Donors/sponsors;

9. Shareholders and Investors (banks-Eurofi, EIB, EC, private persons, foundations, etc);

10. Investors/donors/sponsors with specific objectives

[pic]

6.10. ANNEX 10: A multidimensional Evaluation Scoreboard

Evaluation could be conducted at different levels. Member States could conduct an annual evaluation of the progress of micro-credit for the Spring European Council, to be included in the Commission’s Spring report. In order to achieve this, the European initiative for Micro-credit should be incorporated into the National Lisbon Reform Plans. Under the open method of coordination,[31] progress in meeting individualised, national targets relating to micro-credit could be evaluated by applying a scoring system based on the different factors of progress noted above. An example of such a scoring system is given below.

For micro-credit supported by the European regional programmes, progress could also be monitored in the network or in Regions for Economic Change. This activity would take the form of twinning between regions participating in the JEREMIE programme, promoting mutual exchanges on best practice. While currently geared to technological innovation, the Network of Regions for Economic Change could perfectly well open itself to social and financial innovation.

Evaluation could also include activities by banks and investment funds. Their micro-credit activities could be explicitly included in the rating agencies’ criteria for socially responsible investment.

Finally, a code of conduct would enable micro-credit institutions financed by JEREMIE to be monitored and evaluated on the basis of international social and financial performance indicators. They could also be subject to more precise rating by specialised agencies. Financing of MFIs from European funds would be linked to their results, and would inevitably have an impact on their private financing as well.

The following graph shows six countries’ scores as given in a micro-credit study carried out for the Directorate-General for Employment and Social Affairs in 2004.[32]

The two networks (MFC and EMN) are currently developing software (eScorecard) that should make it possible to produce annual national and European reports with a view to monitoring the national environments in which micro-credit is developing. Support for such an initiative would facilitate evaluation.

[pic]

[1] COM(2007) 359 – «Για τη θέσπιση κοινών αρχών όσον αφορά την ευελιξία με ασφάλεια».

[2] Αντίστοιχα, το παρόν έγγραφο δεν εξετάζει θέματα «χρηματοοικονομικής ένταξης» ή «μικροχρηματοδότησης». Οι ευρύτερες αυτές έννοιες ενσωματώνουν άλλες χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, όπως η αποταμίευση, η μικροασφάλιση ή οι μεταβιβάσεις.

[3] COM(2006) 349 – 29/06/2006 – σ. 7 – «Εφαρμογή του κοινοτικού προγράμματος της Λισαβόνας: Χρηματοδότηση της ανάπτυξης των ΜΜΕ – Προσθήκη ευρωπαϊκής αξίας».

[4] Έρευνα του Ευρωβαρομέτρου 06/2004.

[5] Ο υπολογισμός βασίζεται σε αριθμητικά στοιχεία της Eurostat και παρατίθεται στο παράρτημα 4.

[6] Βλ. παράρτημα 5.

[7] Για παράδειγμα, σύμφωνα με την ανάλυση σχετικά με την εξέλιξη της αγοράς που πραγματοποιήθηκε από το MFC στην Πολωνία έπειτα από αίτηση του ΕTαΕ, μόνο το 15% των μικροεπιχειρήσεων χρησιμοποιούν τη μικροπίστωση. Το συνολικό κενό της αγοράς ανέρχεται εκεί σε περίπου δύο εκατομμύρια δυνητικούς πελάτες.

[8] Εκείνοι που δεν μπορούν να παράσχουν εγγυήσεις και δεν έχουν σταθερή απασχόληση και επαληθεύσιμο πιστωτικό ιστορικό.

[9] http://ec.europa.eu/internal_market/bank/regcapital/transposition_en.htm

[10] Βλ. παράρτημα 8.

[11] Οδηγίες 2006/48/ΕΚ και 2006/49/ΕΚ.

[12] Άρθρο 4 της οδηγίας 2006/48/ΕΚ.

[13] Το MFC και το EMN δραστηριοποιούνται ήδη σε μεγάλο βαθμό στους τομείς της πληροφόρησης, της κατάρτισης, της παροχής τεχνικής βοήθειας κ.λπ.

[14] COM(2006) 349, σ. 7.

[15] Estimates of between €1 000 and €8 000 - Financial Instruments of the Social Economy in Europe and their impact on job creation, 1997. Under €5 000 - Finance for Local Development 2002: http://www.localdeveurope.org

[16] This amount varies according to the target population and the GDP per inhabitant. According to Overview of the Micro-credit Sector in Europe (EMN, 2004- 2005), the average micro-loan in the EU-15 is € 10 240, while in new Member States (EU-12) it is € 3800.

[17] Council Decision (98/347/EC) of 19 May 1998 on measures of financial assistance for innovative and job-creating small and medium-sized enterprises (SMEs) - the growth and employment initiative, OJ L 155, 29.5.1998.

[18] Council Decision (2000/819/EC) of 20 December 2000 on a multiannual programme for enterprise and entrepreneurship, and in particular for small and medium-sized enterprises (SMEs) (2001-2005), OJ L 333, 29.12.2000,

[19] Decision No 1639/2006/EC of the European Parliament and of the Council of 24 October 2006 establishing a Competitiveness and Innovation Framework Programme (2007 to 2013), OJ L 310, 9.11.2006.

[20] Article 71(5) of Regulation No 1698/2005 of 20 September 2005 on support for rural development by the European Agricultural Fund for Rural Development (EAFRD), OJ L 277, 21.10.2005, and Articles 50 to 52 of Regulation No 1974/2006 (the relevant implementing rules), OJ L 368, 23.12.2006.

[21] Regulation (EC) No 1927/2006/EC of the European Parliament and of the Council of 20 December 2006 – OJ L 406 on establishing the European Globalisation Adjustment Fund, OJ L 406, 30.12.2006.

[22] http://ec.europa.eu/enterprise/entrepreneurship/financing/docs/microcredit_regulation_report_2007.pdf

[23] Commission Working Paper SEC (2004) 1156.

[24] COM(2005) 629 of 1.12.2005.

[25] COM(2007) 226 of 30.04.2007.

[26] Commission Regulation No 1998/2006 of 15.12.2006 on the application of Articles 87 and 88 of the Treaty to de minimis aid, OJ L 379, 28.12.2006.

[27] Commision Decision PE/2004/2632.

[28] See Eurostat’s definition (‘Income Poverty and Social Exclusion in the EU 25’, Statistics in Focus – Population and Social Conditions, 13/2005) and data available at: http://epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page?_pageid=1996,39140985&_dad=portal&schema=PORTAL&screen=detailref&language=fr&product=sdi_ps&root=sdi_ps/sdi_ps/sdi_ps1000

[29] ILO : International Labour Office

[30] Directives 2006/48/EC and 2006/49/EC.

[31] The OCM is based on the common definition of objectives and measuring tools, comparison of performance among States and exchange of best practice (benchmarking).

[32] Policy measures to promote the use of micro-credit for social inclusion by FACET BV, Evers Jung, New Economics Foundation, supported by MFC and EMN.