7.10.2002 EL C 241/139 ΕπίσηµηΕφηµερίδατων ΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτων
Αιτιολογία
Πρώτον, είναισκόπιµο να εξετάζεται η διαβούλευση των εργαζοµένων σε µίαενιαία παράγραφο.∆εύτερον, πρέπει να γίνει
ρητήαναφοράστηνισχύουσα νοµικήβάσησε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Αποτέλεσµα της ψηφοφορίας
Ψήφοςυπέρ:19, ψήφοςκατά: 20,αποχές:4.
ΓνωµοδότησητηςΟικονοµικήςκαιΚοινωνικήςΕπιτροπήςγιατην «ΠρότασησύστασηςτουΣυµβουλίου
περί εφαρµογής της νοµοθεσίας σχετικά µε την υγεία και την ασφάλεια κατά την εργασία στους
αυτοαπασχολούµενους »
(COM(2002) 166 τελικό — 2002/0079 (CNS))
(2002/C 241/26)
Στις28 Μαι ΅ου2002,καισύµφωναµετο άρθρο 262της ΣυνθήκηςπερίιδρύσεωςτηςΕυρωπαϊκής Κοινότητας,
η ΟικονοµικήκαιΚοινωνική Επιτροπήαποφάσισε νακαταρτίσει γνωµοδότησηγιατην ανωτέρωπρόταση.
Το τµήµα «απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώµατα του πολίτη »,στο οποίο ανατέθηκε η προετοιµασία
των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωµοδότησήτου στις 20 Ιουνίου2002 µε βάση εισηγητικήέκθεση τηςκ.Schweng.
Κατάτην 392η σύνοδο ολοµέλειαςτης 17ης και18ης Ιουλίου 2002 (συνεδρίαση της 18ης Ιουλίου2002 ),η
Οικονοµική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε µε 77 ψήφους υπέρ, 32 κατά και 15 αποχές την ακόλουθη
γνωµοδότηση.
1.Εισαγωγή
1.1.Το κοινοτικόπρόγραµµα στον τοµέα της ασφάλειας, της
υγιεινής καιτης υγείας κατά την εργασία 1996 -2000,προβλέπει
την εξέταση της ανάγκης σχετικά µε τη διατύπωση πρότασης για
σύσταση του Συµβουλίου για την ασφάλεια και την υγεία των
αυτοαπασχολούµενων κατά την εργασία. Το 1996 η Επιτροπή
ζήτησε από τη συµβουλευτική επιτροπή για την Ασφάλεια τηνΥγιεινή και την Προστασία της Υγείας στο Χώρο Εργασίας να
γνωµοδοτήσει για ένα πρώτο σχέδιο σύστασης. Η εν λόγω
συµβουλευτική επιτροπή εξέδωσε συνολικά δύο γνωµοδοτήσεις
για το θέµα αυτό: Στην πρώτη γνωµοδότηση, που εξέδωσε το
1997, κάλεσε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εκπονήσει έκθεσησχετικά µε την οργάνωση της ασφάλειας και της προστασίας της
υγείας των αυτοαπασχολούµενων στο χώρο εργασίας στα κράτη
µέλη, ώστε να µπορεί να χαραχθεί καλύτερα ο προσανατολισµόςτων ενδεχόµενωνδράσεων.
1.2.Μετά από την εκπόνηση της έκθεσης αυτής από τον
Ευρωπαϊκό Οργανισµότου Bilbaoγια λογαριασµότης Επιτροπής,
η συµβουλευτική επιτροπή εξέδωσε δεύτερη γνωµοδότηση στην
οποία εξετάζει το περιεχόµενο του σχεδίου της Επιτροπής. Ησυµβουλευτική επιτροπή συνέστησε την καλύτερηοριοθέτηση και
διατύπωση ορισµένων διατάξεων. Η Επιτροπή ακολούθησε σε
µεγάλο βαθµότις συστάσειςτηςσυµβουλευτικής επιτροπής.1.3.Στα πλαίσια της διαδικασίας του κοινωνικού διαλόγου,
διεξήχθησαν διαβουλεύσειςµετουςκοινωνικούς εταίρουςσχετικά
µετονπροσανατολισµόκαιτοπεριεχόµενοενδεχόµενηςκοινοτικής
πρωτοβουλίας.
2.Το περιεχόµενοτης σύστασης
2.1.Το σχέδιο σύστασης της Επιτροπής περιλαµβάνει τα
ακόλουθα θέµατα: Τα κράτη µέλη οφείλουν να αναγνωρίζουν ταδικαιώµατα και τις υποχρεώσεις των αυτοαπασχολούµενων να
µεριµνούν για την προστασία της ασφάλειας και της υγείας
τους στον ίδιο βαθµό µε τους µισθωτούς εργαζοµένους. Οιαυτοαπασχολούµενοι θα πρέπει να συµπεριλαµβάνονται κυρίως
στο πεδίοεφαρµογήςτωννοµικών διατάξεωνγια τηνασφάλειακαι
την προστασία της υγείας οι οποίες θα πρέπει ενδεχοµένως να
προσαρµοστούν στιςιδιαιτερότητες των αυτοαπασχολούµενων.
2.2.Οι αυτοαπασχολούµενοι πρέπει να έχουν πρόσβαση σε
ορισµένες υπηρεσίες και σε οργανισµούς όπου µπορούν να
λαµβάνουν πληροφορίες αλλά και συµβουλές σχετικά µε την
πρόληψη των κινδύνων για την ασφάλεια στο πλαίσιο της
επαγγελµατικής δραστηριότητάς τους και την προστασία της
υγείας. Επίσης, οι αυτοαπασχολούµενοι θα πρέπει να έχουνπρόσβαση σε προγράµµατα κατάρτισης σχετικά µε την ασφάλεια
και την προστασία της υγείας, χωρίς αυτό να συνεπάγεται
σηµαντική οικονοµικήεπιβάρυνση.
C 241/140 EL 7.10.2002 ΕπίσηµηΕφηµερίδατων ΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτων
2.3.Τα κράτη µέλη οφείλουν να λάβουν µέτρα ώστε να
παρακολουθείται η υγεία των αυτοαπασχολούµενων ανάλογα µετους κινδύνους στους οποίους εκτίθενται. Κατά την εκπόνηση
νοµοθετικών µέτρων θα πρέπει να αξιοποιούνται οι εµπειρίες
άλλωνκρατώνµελών.Τακράτηµέλη πρέπει,επίσης,ναλαµβάνουν
µέτρα γιατονέλεγχοκαιτηνεποπτείατηςεφαρµογήςτων νοµικών
διατάξεων, καθώς και να κοινοποιούν στην Επιτροπή, τέσσεραχρόνια µετά την υιοθέτησητου σχεδίου συστάσεως,τα µέτρα που
έλαβαν για τηνεφαρµογήτης σύστασηςαυτής.
3.Γενικές παρατηρήσεις
3.1.Προς το παρόν,µόνο δύο κράτη µέλη, ηΠορτογαλία και
η Ιρλανδία,επέκτειναντοπεδίοεφαρµογήςτων νοµικώνδιατάξεων
σχετικά µε την προστασία της υγείας και της ασφάλειας στουςαυτοαπασχολούµενους.Οιαυτοαπασχολούµενοιαντιµετωπίζονται
στις χώρεςαυτέςωςµισθωτοί.Αυτόσυµβαίνειενµέρει επίσηςστη
∆ανία,το Ηνωµένο Βασίλειοκαιστη Σουηδία.
3.2.Στα άλλα κράτη µέλη, οι εθνικές διατάξεις σχετικά µετην
υγεία και την ασφάλεια στο χώρο της εργασίας δεν ισχύουν για
τους αυτοαπασχολούµενους, εκτός από ορισµένες περιπτώσεις
στις οποίες χρειάζεται ο συντονισµός µε µισθωτούς (π.χ. σε
εργοτάξια γιατα οποίαυπάρχεισχετική οδηγίατης ΕΕ (
1).
3.3.Η νοµική βάση που επέλεξε η Επιτροπή για το σχέδιο
σύστασης είναι το άρθρο 308.Αιτιολογεί την επιλογή της µε το
επιχείρηµα ότι το άρθρο 137της Συνθήκης προβλέπει µόνο την
έκδοση οδηγίας, ως νοµικό µέσο δράσης στο σχετικό τοµέα.
Επιπροσθέτως, η ΕΟΚΕ επιθυµεί να επισηµάνει ότι το άρθρο 137
προβλέπει µόνο µέτρα για τη «βελτίωση, ιδιαιτέρως,του περιβάλ-
λοντος εργασίας, µε σκοπό την προστασία της ασφάλειας και
της υγείας των εργαζοµένων »και συνεπώς δεν καλύπτει τους
αυτοαπασχολούµενους.
3.4.Η Επιτροπήθεωρεί δεδοµένο ότι οι αυτοαπασχολούµενοι
έχουν το ίδιο δικαίωµα µε τους µισθωτούς να προστατεύουν την
υγεία τους.Η ΕΟΚΕσυµµερίζεταιτην άποψηαυτή,αλλάεπισηµά-
νει µια ουσιαστική διαφορά µεταξύ αυτοαπασχολούµενων και
µισθωτών: Οµισθωτόςεργαζόµενοςείναι ενταγµένοςστην εργασι-ακή διαδικασία µιας επιχείρησης και υπόκειται στις εντολές του
εργοδότη τουχωρίς ναείναισεθέσηνα διαµορφώσειαυτόνοµατο
περιβάλλονστο οποίοεργάζεται.
3.5.Μετησύστασηαυτή,ηΕπιτροπήδενεννοείτουςεπονοµα-
ζόµενουςψευδο -αυταπασχολούµενους,δηλαδήπρόσωπαταοποία
χαρακτηρίζονται ωςαυταπασχολούµεναενώ διατηρούν συχνά µιασχέση µε τρίτους, η οποία θα µπορούσε να χαρακτηριστεί ως
(1)Οδηγία 92/57του Συµβουλίου της 24ης Ιουνίου 1992 σχετικά µε
τις ελάχιστες προδιαγραφές ασφάλειας και υγείας που πρέπει να
εφαρµόζονται στα προσωρινάήκινητά εργοτάξια.εργασιακή σχέση µεταξύ ενός εργοδότη και ενός µισθωτού. Η
συµβουλευτικήεπιτροπή,στηγνωµοδότησηπουεξέδωσετο1999,κάλεσε την Επιτροπή να προβεί στην κατάλληλη δήλωση και να
επισηµάνει ότι οι ψευδο -αυταπασχολούµενοι εµπίπτουν ήδη στο
πεδίο της οδηγίας πλαίσιο.Η Επιτροπή το έχειεπιβεβαιώσει αυτό
σε επανειληµµένεςπεριπτώσεις,αν και µόνοπροφορικώς. Η ΕΟΚΕ
συνιστά στην Επιτροπή να προβεί το συντοµότερο δυνατό καιγραπτώς στη δήλωση αυτή. Η Επιτροπή θα πρέπει επίσης να
προσπαθήσεινα προσδιορίσειακριβέστερατονορισµό τωνψευδο -
απασχολούµενων, ώστενα µπορούννα καταπολεµηθούνκαλύτεραοι καταχρήσεις.
3.6.Σύµφωνα µε την αιτιολογικήσκέψη 4,αυταπασχολούµε-
νοςείναι ο εργαζόµενοςπουασκεί τηνεπαγγελµατική δραστηριό-
τητά του εκτός εργασιακής σχέσης µε εργοδότη ή, γενικότερα,
εκτόςοιαδήποτευπαγωγήςσετρίτο (π.χ.ελεύθεροιεπαγγελµατίες,
επιχειρηµατίες που δεν απασχολούν τρίτους, αγρότες ).Ο αυτοα-
πασχολούµενοςαποφασίζειοίδιοςγιατιςεργασίεςπουαναλαµβά-νει, µε ποιο τρόπο τις εκτελεί και αν δέχεται να εκτεθεί σε
ορισµένουςκινδύνουςήναλάβειτααπαραίτηταµέτραπροστασίας.
Συνεπώς,ταπεριθώριααπόφασης πουδιαθέτειείναι πολύµεγαλύ-τερααπ'ό,τι ενόςµισθωτού.
3.7.Προκειµένου οι αυτοαπασχολούµενοι να είναι σε θέση να
κρίνουνανορισµένεςδραστηριότητεςπερικλείουνκινδύνους,είναι
απαραίτητο να έχουν πρόσβαση σε κατάλληλη πληροφόρηση. Οι
αυτοαπασχολούµενοι πρέπει να παροτρύνονται να προβαίνουν οι
ίδιοισεµιαεκτίµηση των κινδύνων.
4.Ειδικές παρατηρήσεις
4.1.Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει το ότι η Επιτροπή παρουσίασε ένα
µη δεσµευτικό µέτρο. Υποστηρίζει επίσης την προσέγγιση της
Επιτροπής που συνίσταται στο να µην δίδονται µόνο δικαιώµατα
στους αυτοαπασχολούµενους, αλλά και να τους επιβάλλονταιορισµένες υποχρεώσεις όσον αφορά την ίδια τους την υγεία και
ασφάλεια. Κατά πρώτον, οι αυτοαπασχολούµενοι οφείλουν εάν
αυτόείναιαπαραίτητο,ναπροστατεύονταιαπότουςεαυτούςτους.
Κατάδεύτερον,οιαυτοαπασχολούµενοιπρέπεινααποθαρρύνονται
από το να προσπαθούν να κερδίσουν ανταγωνιστικό πλεονέκτηµαέναντι αυτών που όντως συµµορφώνονται προς τις υπάρχουσες
πολιτικές για την προστασία της υγείας και της ασφάλειας. Η
ΕΟΚΕ σηµειώνει ότι προς το παρόν, οι αυτοαπασχολούµενοι
αναφέρονται στηνοµοθεσίαπερίυγείας καιασφάλειαςµόνονόταν
δύνανταιναθέσουντηζωήτωνµισθωτώνεργαζοµένωνσεκίνδυνο.Η αρχή περιλαµβάνεται άλλωστε τόσο στην οδηγία για τα
εργοτάξια όσοκαιστην οδηγίαγιατα ικριώµατα.
4.2.Επιπλέον, η ΕΟΚΕ υπενθυµίζει ότι η οδηγία πλαίσιο
89/391, η οποία ενσωµατώθηκε από τα κράτη µέλη στο εθνικό
δίκαιο, θεσπίζειτα δικαιώµατακαι τις υποχρεώσειςτων εργαζοµέ-
νων και των εργοδοτών. Στην περίπτωση του αυτοαπασχολούµε-
νου, ποιος είναι αρµόδιος για την εκτίµηση των κινδύνων µιας
θέσης εργασίας; Ποιος είναι αρµόδιος για την πληροφόρηση καιτην κατάρτιση; Αυτός ο σαφής διαχωρισµός της οδηγίας πλαίσιο
δεθαήτανδυνατόςσεπερίπτωσησυµπερίληψηςτων αυτοαπασχο-
λούµενων.
7.10.2002 EL C 241/141 ΕπίσηµηΕφηµερίδατων ΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτων
4.3.Θα ήταν ευκταίο, να µην περιλαµβάνει η σύσταση του
Συµβουλίου µόνο νοµοθετικάµέτρααλλά και µέτρα πουσυµβάλ-λουν σε µια µεγαλύτερη συνειδητοποίηση, εκ µέρους των αυτο-
απασχολούµενων, της ανάγκης για την προστασία της ασφάλειας
και της υγείας τους. Παρόµοιο µέτρο θα µπορούσε να είναι µια
εθνική ενηµερωτικήεκστρατεία για την ασφάλειακαι την προστα-
σία της υγείας των αυτοαπασχολούµενων σε κάθε κλάδο. Θαµπορούσε να µελετηθεί η δυνατότητα συµπερίληψης της ασφά-
λειας και της προστασίας της υγείας των αυτοαπασχολούµενων
στις κατευθυντήριες γραµµές της πολιτικής απασχόλησης καθώςκαι η δυνατότητα κατάρτισης σχετικών δεικτών (ποσοστά ατυχη-
µάτων των αυτοαπασχολούµενωνκ.α. ).
4.4.Η ΕΟΚΕ επιδοκιµάζει και στηρίζει τις συστάσεις σχετικά
µετηνπρόσβασησευπηρεσίεςκαιοργανισµούς,ώστεναδιασφαλι-σθεί η πρόσβαση των αυτοαπασχολούµενων σε πληροφορίες που
τους αφορούν. Επιδοκιµάζει, επίσης, και τη σύσταση σχετικά µε
την πρόσβαση σεµέτρα κατάρτισης αλλά καιτη σύστασηπροςτα
κράτη µέλη να φροντίσουν ώστε η πρόσβαση στις πληροφορίες
αυτές και στην κατάρτιση να µην συνεπάγεται χρηµατικές επιβα-ρύνσεις αποτρεπτικούχαρακτήρα.Η ΕΟΚΕ προσθέτει µάλισταότι
η πληροφόρηση και η κατάρτιση θα πρέπει να συνεπάγονται το
µικρότεροδυνατόκόστοςγια τουςαυτοαπασχολούµενους.
4.5.'Οσον αφορά τη σύσταση σχετικά µε την εποπτεία της
υγείας των αυτοαπασχολούµενων, η ΕΟΚΕ θεωρεί απαραίτητο
Βρυξέλλες, 18Ιουλίου2002.
Ο Πρόεδρος
της Οικονοµικής και Κοινωνικής Επιτροπής
Göke FRERICHSνα µην δηµιουργείται πρόσθετη διοικητική επιβάρυνση στους
αυτοαπασχολούµενους. Οιαυτοαπασχολούµενοι πρέπειναενθαρ-ρύνονται αποτελεσµατικάνα αποδέχονται τηνεποπτεία της υγείας
τους.
4.6.Αναφορικά µε τη σύσταση για τον κατάλληλο έλεγχο και
την εποπτεία της εφαρµογήςτων νοµικών διατάξεων πουισχύουν
για τους αυτοαπασχολούµενους, η ΕΟΚΕ τονίζει ότι και σε αυτή
την περίπτωση τα νοµοθετικά µέτρα δεν πρέπει να αποτελούν τοµόνοµέσορύθµισηςτωνσυνθηκώνεργασίας τωναυτοαπασχολού-
µενων.Η παρατήρηση αυτήθαµπορούσε να ληφθείυπόψηµε την
προσθήκητωνλέξεων «κάθεµορφής »πριναπότιςλέξεις «σχετικών
νοµοθετικών µέτρων ».
4.7.Η ΕΟΚΕ επιδοκιµάζει τη 10η σύσταση της Επιτροπής
σύµφωνα µε την οποία τα κράτη µέλη οφείλουν να υποβάλλουνεκθέσεις προόδου της εφαρµογής των µέτρων που θέσπισαν µε
βάσητησύσταση αυτή.Θεωρείότι θαήτανσκόπιµο,στιςεκθέσεις
προόδου που υποβάλουν, να υπεισέρχονται τα κράτη µέλη και
στις διατάξεις της εκάστοτε ισχύουσας νοµοθεσίας για την
προστασία των εργαζοµένων στις οποίες είναι ιδιαίτερα δύσκολονα συµπεριληφθούν και οι αυταπασχολούµενοι. Στις εν λόγω
εκθέσεις θα πρέπει επίσης να εξετασθούν και οι ενδεχόµενες
στρεβλώσεις του ανταγωνισµού. Οι εθνικές αυτές εκθέσεις θαπρέπει να συνοψιστούναπότην Επιτροπήσεειδική έκθεση και να
συζητηθούν στη συµβουλευτική επιτροπή για την ασφάλεια, την
υγιεινή καιτην προστασίατης υγείαςστην εργασία.
C 241/142 EL 7.10.2002 ΕπίσηµηΕφηµερίδατων ΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτων
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ
στη γνωµοδότησητης Οικονοµικής και ΚοινωνικήςΕπιτροπής
1.Το ακόλουθο σηµείο της γνωµοδότησης, του οποίου η διατήρηση ζητήθηκε από το 'Ο των µελών που ψήφισαν,
απορρίφθηκεµετάαπό τροπολογίαπου υιοθέτησεη ολοµέλεια.
Σηµείο 4.1
«Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει το ότι η Επιτροπή παρουσίασε ένα µη δεσµευτικό µέτρο. Υποστηρίζει επίσης την προσέγγιση της
Επιτροπής που συνίσταται στο να µην δίδονται µόνο δικαιώµατα στους αυτοαπασχολούµενους, αλλά και να τους
επιβάλλονταιορισµένεςυποχρεώσειςόσοναφοράτηνίδιατουςτηνυγείακαιασφάλεια.Κατάπρώτον,οιαυτοαπασχολούµενοι
οφείλουν εάν αυτό είναιαπαραίτητο, να προστατεύονται από τους εαυτούς τους.Κατά δεύτερον, οι αυτοαπασχολούµενοιπρέπει να αποθαρρύνονται από το να προσπαθούν να κερδίσουν ανταγωνιστικό πλεονέκτηµα έναντι αυτών που όντως
συµµορφώνονται προς τις υπάρχουσες πολιτικές για την προστασία της υγείας και της ασφάλειας. Η ΕΟΚΕ σηµειώνει ότι
προς το παρόν, οι αυτοαπασχολούµενοι αναφέρονται στη νοµοθεσία περί υγείας και ασφάλειας µόνον όταν δύνανται ναθέσουν τη ζωή των µισθωτών εργαζοµένων (
1)σε κίνδυνο. Η αρχή περιλαµβάνεται άλλωστε τόσο στην οδηγία για τα
εργοτάξια (2)όσοκαι στηνοδηγίαγια ταικριώµατα (3).»
Αποτέλεσµα της ψηφοφορίας για την απάλειψη του σηµείου αυτού:
Ψήφοιυπέρ: 62,ψήφοι κατά:47,αποχές:9.
2.Τροπολογία που απορρίφθηκε
Η ακόλουθητροπολογίαέλαβεµεν το'Οτων ψήφων,απορρίφθηκεόµως κατά τιςσυζητήσεις.
Σηµείο 4.5
Προστίθεται τοεξής:
«Η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή ναεξετάσει ποιες δυνατότητες για αποτελεσµατική εποπτεία µπορεί νααναπτυχθούν οι οποίες
αναφέρονταιήδη αφούληφθούν υπόψηεκείνεςπου µνηµονεύονταιανωτέρω στοσηµείο 4.1.».
Αιτιολογία
Βλέπετροπολογία 1για τοσηµείο 4.1.
Αποτέλεσµα της ψηφοφορίας
Ψήφοιυπέρ: 55,ψήφοι κατά:56,αποχές:7.
(1)Σύµφωναµετην Οδηγίαπλαίσιο 89/391ο εργοδότης τωνενδιαφερόµενωνεργαζοµένωνοφείλει να εξετάζειαν διατρέχουνκινδύνους ή
όχι.
(2)Οδηγία 92/57 του Συµβουλίου της 24ης Ιουνίου 1992 σχετικά µε τις ελάχιστες προδιαγραφές ασφάλειας και υγείας που πρέπει να
εφαρµόζονται σταπροσωρινά ήκινητά εργοτάξια.
(3)Οδηγία 2001/45/ΕΚτου ΕυρωπαϊκούΚοινοβουλίουκαι τουΣυµβουλίου,της 27Ιουνίου2001,για τηντροποποίηση τηςοδηγίας 89/
655/ΕΟΚ του Συµβουλίου σχετικά µε τις ελάχιστες προδιαγραφές ασφαλείας και υγείας για τη χρησιµοποίηση εξοπλισµού εργασίας
απότους εργαζοµένουςκατάτην εργασίατους.