EL    EL EL 
 
EL    EL  ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ  ΕΠΙΤΡΟΠΗ  
Βρυξέλλες , 15.6.2010 
SEC(2010) 739 τελικό  
  
ΓΝΩΜΗ  ΤΗΣ  ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ  
σχετικά  µε την ύπαρξη  υπερβολικού  ελλεί µµατος  στην  Κύπρο  
 
EL 2   EL ΓΝΩΜΗ  ΤΗΣ  ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ  
σχετικά  µε την ύπαρξη  υπερβολικού  ελλεί µµατος  στην  Κύπρο  
Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ  ΤΟΥ  ΣΥΜΦΩΝΟΥ  ΣΤΑΘΕΡΟΤΗΤΑΣ  ΚΑΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ  ΣΤΗΝ  
ΠΑΡΟΥΣΑ  ΚΡΙΣΗ  
1. Πολλές  χώρες  της ΕΕ αντιµετωπίζουν  επί του παρόντος  ελλεί µµατα γενικής  
κυβέρνησης  τα οποία  υπερβαίνουν  την τιµή αναφοράς  του 3% του ΑΕΠ  που 
ορίζεται  στη Συνθήκη . Η συχνά  σοβαρή  επιδείνωση  του ελλεί µµατος καθώς  και του 
χρέους  πρέπει  να εξετάζεται  στο πλαίσιο  της πρωτοφανούς  παγκόσ µιας 
χρηµατοπιστωτικής  κρίσης  και της επιβράδυνσης  της οικονο µικής δραστηριότητας  
κατά  την περίοδο  2008-09. Η κατάσταση  αυτή  αποτελεί  τη συνιστα µένη πολλών  
παραγόντων . Πρώτον , η επιβράδυνση  της οικονο µικής δραστηριότητας  έχει ως 
αποτέλεσ µα τη µείωση  των φορολογικών  εσόδων  και την αύξηση  των δαπανών  για 
κοινωνικές  παροχές  (π.χ. επιδό µατα ανεργίας ). ∆εύτερον , αναγνωρίζοντας  τον 
σηµαντικό  ρόλο  που οφείλουν  να διαδρα µατίσουν  οι δηµοσιονο µικές πολιτικές  στην  
παρούσα  έκτακτη  οικονο µική συγκυρία , η Επιτροπή , στο ευρωπαϊκό  σχέδιο  για την 
ανάκα µψη της οικονο µίας (ΕΣΑΟ ) του Νοεµβρίου  2008, το οποίο  εγκρίθηκε  από το 
Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  τον ∆εκέ µβριο, ζήτησε  να ληφθούν  δηµοσιονο µικά µέτρα για 
την τόνωση  της οικονο µίας. Το σχέδιο  ανέφερε  αναλυτικά  ότι τα µέτρα τόνωσης  
πρέπει  να είναι  έγκαιρα , στοχευ µένα και προσωρινά  και να διαφοροποιούνται  στα 
κράτη  µέλη ώστε  να αντικατοπτρίζουν  τη διαφορετική  τους κατάσταση  ως προς  τη 
διατηρησι µότητα  των δηµόσιων  οικονο µικών  και την ανταγωνιστικότητα  και ότι 
πρέπει  να παύσουν  να ισχύουν  όταν βελτιωθούν  οι οικονο µικές συνθήκες . Τέλος , 
αρκετές  χώρες  έχουν  λάβει  µέτρα για τη σταθεροποίηση  του χρηµατοπιστωτικού  
τους τοµέα, ορισµένα από τα οποία  έχουν  επίπτωση  στην  κατάσταση  του χρέους  ή 
συνιστούν  κίνδυνο  αύξησης  των ελλει µµάτων  και του χρέους  στο µέλλον , µολονότι  
ορισµένες από τις δαπάνες  της δηµόσιας  στήριξης  µπορούν  να ανακτηθούν  
µεταγενέστερα . 
2. Βάσει  του Συµφώνου  Σταθερότητας  και Ανάπτυξης , η Επιτροπή  οφείλει  να κινεί  τη 
διαδικασία  υπερβολικού  ελλεί µµατος (∆ΥΕ ) κάθε  φορά  που το έλλει µµα ενός 
κράτους  µέλους  υπερβαίνει  την τιµή αναφοράς  του 3% του ΑΕΠ . Οι τροποποιήσεις  
που πραγ µατοποιήθηκαν  το 2005 στο Σύµφωνο  Σταθερότητας  και Ανάπτυξης  είχαν  
στόχο  να διασφαλιστεί  ιδίως  ότι θα λαµβάνεται  πλήρως  υπόψη  το οικονο µικό και 
δηµοσιονο µικό υπόβαθρο  σε όλα τα στάδια  της ∆ΥΕ . Κατ’ αυτόν  τον τρόπο , το 
Σύµφωνο  Σταθερότητας  και Ανάπτυξης  παρέχει  το πλαίσιο  στήριξης  των 
κυβερνητικών  πολιτικών  για την άµεση επάνοδο  σε υγιείς  δηµοσιονο µικές θέσεις , 
λαµβάνοντας  υπόψη  την οικονο µική συγκυρία  και διασφαλίζοντας  κατά  τον τρόπο  
αυτό  τη µακροπρόθεσ µη διατηρησι µότητα  των δηµόσιων  οικονο µικών . 
ΝΟΜΙΚΟ  ΠΛΑΙΣΙΟ  
3. Το άρθρο  126 της συνθήκης  για τη λειτουργία  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  θεσπίζει  
διαδικασία  υπερβολικού  ελλεί µµατος (∆ΥΕ ). Η διαδικασία  αυτή  διευκρινίζεται  
περαιτέρω  στον  κανονισ µό (ΕΚ) αριθ. 1467/97 του Συµβουλίου  «για την επιτάχυνση  
 
EL 3   EL και τη διασαφήνιση  της εφαρ µογής της διαδικασίας  υπερβολικού  ελλεί µµατος», που 
αποτελεί  µέρος του Συµφώνου  Σταθερότητας  και Ανάπτυξης1. 
4. Σύµφωνα  µε το άρθρο  126 παράγραφος  2 της συνθήκης , η Επιτροπή  παρακολουθεί  
την τήρηση  της δηµοσιονο µικής πειθαρχίας  µε βάση  δύο κριτήρια , και 
συγκεκρι µένα: α) κατά  πόσον  ο λόγος  του προβλεπό µενου ή υφιστά µενου 
δηµοσιονο µικού ελλεί µµατος προς  το ακαθάριστο  εγχώριο  προϊόν  (ΑΕΠ ) υπερβαίνει  
την τιµή αναφοράς  του 3% του ΑΕΠ  (εκτός  εάν ο λόγος  αυτός  σηµειώνει  
ουσιαστική  και συνεχή  πτώση  και έχει φθάσει  σε επίπεδο  παραπλήσιο  της τιµής 
αναφοράς · είτε, εναλλακτικά , η υπέρβαση  της τιµής αναφοράς  είναι  απλώς  έκτακτη  
και προσωρινή  και ο λόγος  παρα µένει κοντά  στην  τιµή αναφοράς )· και β) κατά  
πόσον  ο λόγος  του δηµοσίου  χρέους  προς  το ΑΕΠ  υπερβαίνει  την τιµή αναφοράς  
του 60% (εκτός  εάν ο λόγος  µειώνεται  επαρκώς  και πλησιάζει  την τιµή αναφοράς  µε 
ικανοποιητικό  ρυθµό). 
5. Το άρθρο  126 παράγραφος  3 της Συνθήκης  ορίζει  ότι όταν ένα κράτος  µέλος δεν 
εκπληρώνει  τις απαιτήσεις  ενός ή αµφοτέρων  των κριτηρίων  αυτών , η Επιτροπή  
οφείλει  να συντάξει  έκθεση . Η έκθεση  αυτή  λαµβάνει  επίσης  υπόψη  «το κατά  πόσον  
το δηµόσιο έλλει µµα υπερβαίνει  τις δαπάνες  δηµοσίων  επενδύσεων , καθώς  και 
όλους  τους άλλους  σχετικούς  παράγοντες , συµπεριλα µβανο µένης της 
µεσοπρόθεσ µης οικονο µικής και δηµοσιονο µικής κατάστασης  του κράτους  µέλους ». 
6. Με βάση  τα στοιχεία  που γνωστοποιήθηκαν  από τις κυπριακές  αρχές  τον Μάρτιο  
του 20102 και λαµβάνοντας  υπόψη  τις εαρινές  προγνώσεις  των υπηρεσιών  της 
Επιτροπής  του 2010, η Επιτροπή  συνέταξε , στις 12 Μαΐου  2010, έκθεση  για την 
Κύπρο  δυνά µει του άρθρου  126 παράγραφος  33. 
7. Στη συνέχεια , και σύµφωνα  µε το άρθρο  126 παράγραφος  4 της Συνθήκης , η 
Οικονο µική και ∆ηµοσιονο µική Επιτροπή  διατύπωσε  γνώµη για την έκθεση  της 
Επιτροπής , στις [27 Μαΐου  2010]. 
8. Το άρθρο  126 παράγραφος  5 της Συνθήκης  ορίζει  ότι η Επιτροπή  απευθύνει  γνώµη 
στο Συµβούλιο , εάν κρίνει  ότι υπάρχει  ή ότι µπορεί  να εµφανισθεί  υπερβολικό  
έλλει µµα σε ένα κράτος  µέλος. Προκει µένου να αποφανθεί  για την ύπαρξη  ή το 
ενδεχό µενο εµφάνισης  υπερβολικού  ελλεί µµατος, η Επιτροπή  θεωρεί  ότι πρέπει  να 
λαµβάνονται  υπόψη : i) τα συµπεράσ µατα της έκθεσής  της, την οποία  συνέταξε  
δυνά µει του άρθρου  126 παράγραφος  3 και ii) η γνώµη της Οικονο µικής και 
                                                 
1 ΕΕ L 209 της 2.8.1997, σ. 6. Στην  έκθεση  λαµβάνεται  επίσης  υπόψη  το έγγραφο  «Λεπτο µερείς  
ρυθµίσεις  για την εφαρ µογή του Συµφώνου  Σταθερότητας  και Ανάπτυξης  και κατευθυντήριες  γραµµές 
για τη µορφή  και το περιεχό µενο των προγρα µµάτων  σταθερότητας  και σύγκλισης » το οποίο  εγκρίθηκε  
από το Συµβούλιο  ECOFIN της 10ης Νοεµβρίου  2005. Το έγγραφο  αυτό  είναι  διαθέσι µο στη 
διεύθυνση : http://ec.europa.eu/economy_finance/sgp/legal_texts/index_en.htm  
2 Σύµφωνα  µε τον κανονισ µό (ΕΚ) αριθ. 479/2009 του Συµβουλίου , τα κράτη  µέλη υποχρεούνται  να 
κοινοποιούν  στην  Επιτροπή , δύο φορές  το χρόνο , το προβλεπό µενο και το πραγ µατικό  επίπεδο  του 
δηµόσιου  ελλεί µµατος και χρέους . Η πλέον  πρόσφατη  κοινοποίηση  της Κύπρου  υπάρχει  στη 
διεύθυνση : 
 http://epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page/portal/g overnment_finance_statistics/excessive_deficit/edp_
notification_tables . 
3 Όλα τα έγγραφα  σχετικά  µε τη ∆ΥΕ  για την Κύπρο  υπάρχουν  στη διεύθυνση : 
 http://ec.europa.eu/econo my_finance/sgp/defic it/countries/index_en.htm . 
 
EL 4   EL ∆ηµοσιονο µικής Επιτροπής  για την εν λόγω  έκθεση . Με βάση  τα στοιχεία  αυτά , η 
Επιτροπή  διατύπωσε  µια σειρά  παρατηρήσεων  σχετικά  µε την Κύπρο . 
ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ  ΣΧΕΤΙΚΑ  ΜΕ ΤΗΝ  ΚΥΠΡΟ  
9. Αµέσως  µετά την προσχώρησή  της στην  ΕΕ τον Μάιο  του 2004, η Επιτροπή  κίνησε  
∆ΥΕ  για την Κύπρο4 µε την έκδοση  έκθεσης  βάσει  του άρθρου  104 παράγραφος  3 
της συνθήκης  για την ίδρυση  της Ευρωπαϊκής  Κοινότητας  (ΣΕΚ ) λόγω  της ύπαρξης  
ελλεί µµατος ύψους  6,3% του ΑΕΠ  το 2003, το οποίο  υπερέβαινε  την τιµή αναφοράς  
του 3% του ΑΕΠ . Τον Ιούλιο  του 2004, µε βάση  συστάσεις  της Επιτροπής , το 
Συµβούλιο  αποφάσισε , σύµφωνα  µε το άρθρο  104 παράγραφος  6 της ΣΕΚ , ότι 
υφίστατο  υπερβολικό  έλλει µµα στην  Κύπρο  και της απηύθυνε  σύσταση  δυνά µει του 
άρθρου  104 παράγραφος  7 της ΣΕΚ  προκει µένου να τερµατιστεί  η κατάσταση  
υπερβολικού  ελλεί µµατος το ταχύτερο  δυνατό  και το αργότερο  µέχρι το 2005. Τον 
Ιούλιο  του 2006, µετά από συνολική  αξιολόγηση  από την οποία  προέκυψε  ότι το 
έλλει µµα το 2005 µειώθηκε  στο 2,4% του ΑΕΠ , το Συµβούλιο  αποφάσισε  να 
καταργήσει  την απόφασή  του σχετικά  µε την ύπαρξη  υπερβολικού  ελλεί µµατος 
δυνά µει του άρθρου  104 παράγραφος  12 της ΣΕΚ . 
10. Μετά  τη λήξη  της διαδικασίας  υπερβολικού  ελλεί µµατος, το ισοζύγιο  γενικής  
κυβέρνησης  της Κύπρου  διατηρήθηκε  σε επίπεδα  αρκετά  χαµηλότερα  από την τιµή 
αναφοράς  του 3% του ΑΕΠ  όσον  αφορά  το έλλει µµα. Ειδικότερα , το 2006 το 
έλλει µµα µειώθηκε  περαιτέρω  σε 1,2% του ΑΕΠ , ενώ το 2007 και το 2008 
εµφανίστηκε  πλεόνασ µα ύψους  3,4% και 0,9% του ΑΕΠ  αντίστοιχα . Παράλληλα , 
όσον  αφορά  το διαρθρωτικό  ισοζύγιο , το έλλει µµα ύψους  1¼% του ΑΕΠ  το 2006 
µετατράπηκε  σε πλεόνασ µα 2½% το 2007, παρουσιάζοντας  βελτίωση  µεγαλύτερη  
από το µεσοπρόθεσ µο δηµοσιονο µικό στόχο  (Μ∆Σ ) της Κύπρου , που ήταν  η 
επίτευξη  ισοσκελισ µένου προϋπολογισ µού σε διαρθρωτικούς  όρους . Στη συνέχεια , 
το διαρθρωτικό  ισοζύγιο , από τα πλεονάσ µατα των προηγού µενων  ετών , άρχισε  και 
πάλι να εµφανίζει  αρνητικές  τιµές. Κατά  την περίοδο  2006-2008, ο δείκτης  
ακαθάριστου  δηµόσιου  χρέους  µειώθηκε  κατά  περίπου  16¼ εκατοστιαίες  µονάδες  
του ΑΕΠ  στο 48,4% το 2008, πολύ  κάτω  από την τιµή αναφοράς  60% του ΑΕΠ  που 
ορίζεται  στη Συνθήκη . Η µείωση  του χρέους  οφειλόταν  στα πρωτογενή  
πλεονάσ µατα, την υψηλή  ονοµαστική  ανάπτυξη  και τις σηµαντικές  προσαρ µογές 
αποθε µάτων  ροών  (π.α.ρ.) που συνδέονταν  µε την προβλεπό µενη µείωση  των 
καταθέσεων  στην  κεντρική  τράπεζα  (χρεολυτικά  κεφάλαια ) και άλλων  
συσσωρευ µένων  χρηµατοπιστωτικών  περιουσιακών  στοιχείων  που χρησι µοποιούντο  
για την εξόφληση  ληξιπρόθεσ µων οφειλών .  
11. Σύµφωνα  µε τα στοιχεία  που κοινοποίησαν  οι κυπριακές  αρχές  τον Απρίλιο  του 
2010, το έλλει µµα της γενικής  κυβέρνησης  στην  Κύπρο  το 2009 ανήλθε  στο 6,1% 
του ΑΕΠ , υπερβαίνοντας  συνεπώς  την τιµή αναφοράς  του 3% του ΑΕΠ . Στην  
έκθεσή  της δυνά µει του άρθρου  126 παράγραφος  3 η Επιτροπή  έκρινε  ότι το 
έλλει µµα δεν ήταν  κοντά  στην  τιµή αναφοράς  του 3% του ΑΕΠ , και ότι η υπέρβαση  
της τιµής αναφοράς  µπορούσε  να χαρακτηρισθεί  ως έκτακτη  κατά  την έννοια  της 
Συνθήκης  και του Συµφώνου  Σταθερότητας  και Ανάπτυξης . Συγκεκρι µένα, 
οφείλεται  στη σοβαρή  επιβράδυνση  της οικονο µικής δραστηριότητας  κατά  την 
                                                 
4 Όλα τα έγγραφα  σχετικά  µε τη ∆ΥΕ  για την Κύπρο  υπάρχουν  στη διεύθυνση : 
http://ec.europa.eu/econo my_finance/sgp/deficit/c ountries/index_en.htm  
 
EL 5   EL έννοια  της Συνθήκης  και του Συµφώνου  Σταθερότητας  και Ανάπτυξης . Σύµφωνα  µε 
τις εαρινές  προγνώσεις  των υπηρεσιών  της Επιτροπής  του 2010, το πραγ µατικό  ΑΕΠ  
στην  Κύπρο  προβλέπεται  να συρρικνωθεί  περαιτέρω , αν και σε µικρότερο  βαθµό, 
κατά  περίπου  ½% το 2010 έναντι  1¾% το 2009. Εντούτοις , η προβλεπό µενη 
υπέρβαση  της τιµής αναφοράς  δεν µπορεί  να θεωρηθεί  προσωρινή . Σύµφωνα  µε τις 
εαρινές  προγνώσεις  των υπηρεσιών  της Επιτροπής  του 2010, το δηµοσιονο µικό 
έλλει µµα αναµένεται  να φθάσει  σε περίπου  7¾% του ΑΕΠ  το 2011 υπό την 
προϋπόθεση  µη µεταβολής  της ακολουθού µενης πολιτικής . Εποµένως , δεν 
ικανοποιείται  το κριτήριο  του ελλεί µµατος που ορίζει  η Συνθήκη . 
12. Σύµφωνα  µε στοιχεία  που κοινοποίησαν  οι κυπριακές  αρχές  τον Απρίλιο  του 2010, 
το ακαθάριστο  χρέος  της γενικής  κυβέρνησης  παρα µένει χαµηλότερο  από την τιµή 
αναφοράς  του 60% του ΑΕΠ , και το 2009 έφθασε  σε 56,2% του ΑΕΠ . Για το 2010, 
η Κύπρος  γνωστοποίησε  προβλεπό µενο χρέος  ύψους  62% του ΑΕΠ , ποσοστό  που 
υπερβαίνει  την τιµή αναφοράς  του 60% του ΑΕΠ  που ορίζει  η Συνθήκη . Σύµφωνα  
µε τις εαρινές  προγνώσεις  των υπηρεσιών  της Επιτροπής  του 2010, το χρέος  
αναµένεται  να αυξηθεί  σε 62,3% του ΑΕΠ  το 2010 και εν συνεχεία  σε 67,6% το 
2011 λόγω  της επιδείνωσης  του πρωτογενούς  ισοζυγίου . Λαµβάνοντας  υπόψη  τις 
τάσεις  αυτές , ο δείκτης  χρέους  δεν µπορεί  να θεωρηθεί  ότι µειώνεται  επαρκώς  και 
ότι πλησιάζει  την τιµή αναφοράς  µε ικανοποιητικό  ρυθµό κατά  την έννοια  της 
Συνθήκης  και του Συµφώνου  Σταθερότητας  και Ανάπτυξης . Εποµένως  δεν 
ικανοποιείται  το κριτήριο  του χρέους  που ορίζει  η Συνθήκη . 
13. Βάσει  των διατάξεων  της Συνθήκης  και του Συµφώνου  Σταθερότητας  και 
Ανάπτυξης , η Επιτροπή  ανέλυσε , επίσης , στην  έκθεσή  της «σχετικούς  παράγοντες ». 
Βάσει  του Συµφώνου  Σταθερότητας  και Ανάπτυξης  οι παράγοντες  αυτοί  µπορούν  να 
ληφθούν  υπόψη  στη διαδικασία  που οδηγεί  στη λήψη  απόφασης  σχετικά  µε την 
ύπαρξη  υπερβολικού  ελλεί µµατος, µόνον  εφόσον  το έλλει µµα ικανοποιεί  τη διπλή  
προϋπόθεση  της εγγύτητας  και της προσωρινότητας . Στην  περίπτωση  της Κύπρου , 
δεν ικανοποιείται  η διπλή  αυτή  προϋπόθεση . Οι σχετικοί  παράγοντες , καθαυτοί , 
στην  παρούσα  περίπτωση  εµφανίζουν  ετερόκλητη  εικόνα . 
14. Η γνώµη της Οικονο µικής και ∆ηµοσιονο µικής Επιτροπής  σύµφωνα  µε το άρθρο  
126 παράγραφος  4 της Συνθήκης  συµπίπτει  µε την αξιολόγηση  της Επιτροπής  στην  
έκθεσή  της βάσει  του άρθρου  126 παράγραφος  3. 
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ  
15. Η παρακολούθηση  της δηµοσιονο µικής κατάστασης  στην  Κύπρο , και ιδίως  η 
εξέταση  της συµµόρφωσης  µε τα κριτήρια  που ορίζονται  στο άρθρο  126 
παράγραφος  2, οδήγησε  την Επιτροπή  στην  κατάρτιση  έκθεσης  σύµφωνα  µε το 
άρθρο  126 παράγραφος  3 της Συνθήκης . Με γνώµονα την έκθεση  αυτή  και τη γνώµη 
της Οικονο µικής και ∆ηµοσιονο µικής Επιτροπής , η Επιτροπή  θεωρεί  ότι στην  
Κύπρο  υφίσταται  υπερβολικό  έλλει µµα. 
16.