Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για το πέμπτο πρόγραμμα πλαίσιο δραστηριοτήτων έρευνας και εκπαίδευσης για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας (Ευρατόμ) (1998-2002) (97/C 173/12) (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) COM(97) 142 τελικό - 97/0120(CNS)

(Υποβλήθηκε από την Επιτροπή στις 30 Απριλίου 1997)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας, και ιδίως το άρθρο 7,

την πρόταση της Επιτροπής,

τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου,

τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής,

Εκτιμώντας:

ότι, δυνάμει του άρθρου 7 της συνθήκης, είναι δυνατόν να θεσπισθεί ένα πολυετές πρόγραμμα-πλαίσιο που περιλαμβάνει το σύνολο των δραστηριοτήτων έρευνας, συμπεριλαμβανομένης της επίδειξης, και εκπαίδευσης στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας που θα τεθεί σε εφαρμογή με προγράμματα έρευνας και εκπαίδευσης 7

ότι κρίθηκε σκόπιμο να θεσπιστεί, για την περίοδο 1998-2002, ένα νέο πρόγραμμα-πλαίσιο προκειμένου να εξασφαλιστεί η συνέχεια των ερευνητικών και εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων που αναλήφθηκαν στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας 7

ότι, σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 2 της απόφασης αριθ. 94/268/Ευρατόμ του Συμβουλίου, της 26ης Απριλίου 1994, σχετικά με πρόγραμμα-πλάσιο κοινοτικών δραστηριοτήτων έρευνας και εκπαίδευσης για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας (1994-1998) (1) όπως τροποποιήθηκε με την απόφαση αριθ. 96/253/Ευρατόμ του Συμβουλιου (2), η Επιτροπή προβαίνει σε εξωτερική αξιολόγηση της διαχείρισης και της υλοποίησης των κοινοτικών δραστηριοτήτων που έχουν αναληφθεί κατά τα πέντε έτη πριν από την αξιολόγηση, πριν υποβάλει την πρότασή της για το πέμπτο πρόγραμμα-πλαίσιο 7 ότι η εν λόγω αξιολόγηση, τα συμπεράσματά της και οι παρατηρήσεις της Επιτροπής ανακοινώθηκαν στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο και στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή 7

ότι, στις 10 Ιουλίου 1996, η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση σχετικά με τις πρώτες κατευθύνσεις για το πέμπτο πρόγραμμα-πλαίσιο, στην οποία επεσήμανε την ανάγκη να ανταποκριθεί το τελευταίο πρωτίστως στις οικονομικές και κοινωνικές ανάγκες (3) ότι μετά την ανακοίνωση αυτή, ακολούθησαν, στις 20 Νοεμβρίου 1996, ένα πρώτο έγγραφο εργασίας, το οποίο περιείχε λεπτομέρειες σχετικά με τους προβλεπόμενους στόχους και τα μέσα εφαρμογής (4) και κατόπιν, στις 12 Φεβρουαρίου 1997, ένα δεύτερο έγγραφο εργασίας με αναλυτική περιγραφή του πιθανού περιεχομένου του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου (5) 7

ότι η έρευνα στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας πρέπει να είναι ενταγμένη στις σημερινές συνθήκες που επιτάσσουν την ανάπτυξη ασφαλών και αποδεκτών ενεργειακών συστημάτων, τα οποία ανταποκρίνονται στα πρότυπα και στις απαιτήσεις της προστασίας του περιβάλλοντος και είναι ανταγωνιστικά από άποψη κόστους παραγωγής 7

ότι, ως εκ τούτου, το πέμπτο πρόγραμμα-πλαίσιο πρέπει να επικεντρωθεί σε πεδία, τα οποία καλύπτουν δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης πολλαπλών εφαρμογών, μία δράση που συνενώνει τις δραστηριότητες του τύπου αυτού σε ένα συνεκτικό σύνολο, στρατηγικά εστιασμένο σε ένα κοινό βασικό θέμα (καλούμενη στο εξής «κεντρική δράση»), και τη στήριξη των υποδομών της έρευνας 7

ότι, από την άλλη πλευρά, το πέμπτο πρόγραμμα-πλαίσιο πρέπει να περιλαμβάνει, πέραν των θεματικών πτυχών και των πτυχών οριζόντιου χαρακτήρα, οι οποίες καλύπτουν τη συνεργασία με τρίτο κράτος και διεθνείς οργανισμούς, τη διάδοση και την αξιοποίηση των αποτελεσμάτων των ερευνητικών και εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων καθώς και την κατάρτιση και την κινητικότητα των ερευνητών 7

ότι η προσέγγιση αυτή προϋποθέτει τη διατήρηση και την ενίσχυση του δυναμικού επιστημονικής και τεχνολογικής αριστείας της Κοινότητας λαμβάνοντας ταυτοχρόνως υπόψη τις προσπάθειες που καταβάλλουν οι μεγάλοι διεθνείς εταίροι της 7 ότι η αριστεία αναφέρεται τόσο στις υλικές και άυλες υποδομές όσο και στο ανθρώπινο δυναμικό 7

ότι πρέπει να ενισχυθεί η συνεργασία με όλες τις τρίτες χώρες ή με διεθνείς οργανισμούς, κυρίως για να επιτευχθεί ο στόχος της ειρηνικής χρήσης της πυρηνικής ενέργειας 7 ότι έχει μεγάλη σημασία να εξακολουθήσει η Κοινότητα να διαδραματίζει ουσιαστικό ρόλο στο διεθνή χώρο στο πεδίο της ασφάλειας της πυρηνικής σχάσης, ειδικότερα έναντι των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και των νέων ανεξαρτήτων κρατών της πρώην Σοβιετικής Ένωσης 7 ότι είναι επίσης σημαντικό να συνεχιστούν, κατά περίπτωση, οι δραστηριότητες διεθνούς συνεργασίας με τρίτες χώρες στο πεδίο της ελεγχόμενης θερμοπυρηνικής σύντηξης 7

ότι, δυνάμει του άρθρου 4 παράγραφος 1 της συνθήκης, οι κοινοτικές δραστηριότητες έρευνας και εκπαίδευσης στον πυρηνικό τομέα πρέπει να συμπληρώνουν τις δράσεις που ασκούν τα κράτη μέλη 7 ότι η κοινοτική δράση πρέπει επομένως να προσδίδει προστιθέμενη αξία στις προσπάθειες που αναλαμβάνουν τα κράτη μέλη 7

ότι τα κριτήρια για την επιλογή των πεδίων που καλύπτει το πέμπτο πρόγραμμα-πλαίσιο καθώς και των αντίστοιχων επιστημονικών και τεχνολογικών στόχων καθορίστηκαν με βάση τις προαναφερόμενες γενικές αρχές 7 ότι, για λόγους συνέπειας, τα ίδια κριτήρια πρέπει να χρησιμοποιηθούν και για την εφαρμογή του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου 7

ότι το Κοινό Κέντρο Ερευνών συμβάλλει στην εφαρμογή του προγράμματος-πλαισίου στους τομείς δραστηριότητας όπου προσφέρει αμερόληπτη και ανεξάρτητη ειδίκευση καθώς και την απαραίτητη επιστημονική και τεχνική υποστήριξη για την εφαρμογή των διαφόρων πολιτικών της Κοινότητας 7 ότι, επιπλέον, συμμετέχει μέσω κοινοπραξιών στην άσκηση ερευνητικών και εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων 7

ότι είναι σκόπιμο η Επιτροπή να υποβάλλει και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο την ετήσια έκθεση που πρέπει να υποβάλλεται στο Συμβούλιο κατ' εφαρμογή του άρθρου 7 της συνθήκης 7 ότι, σύμφωνα με τις συστάσεις που πρόκειται να εφαρμοστούν για λόγους διαφάνειας και ορθής και αποτελεσματικής διαχείρισης, είναι επιπλέον σκόπιμο να θεσπιστούν διατάξεις για τη συστηματική εξέταση της προόδου και την αξιολόγηση του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου 7

ότι στην παρούσα απόφαση εντάσσεται ποσό χρηματοδότησης αναφοράς, κατά την έννοια του σημείου 2 της δήλωσης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής της 6ης Μαρτίου 1995 (6), για όλη τη διάρκεια του προγράμματος, χωρίς να θίγονται οι θεσπισμένες από τη συνθήκη αρμοδιότητες της επί του προϋπολογισμού αρχής 7

ότι, για να εξασφαλιστεί η συνοχή μεταξύ των ερευνητικών δραστηριοτήτων που αναλαμβάνονται βάσει της συνθήκης ΕΚΑΕ και εκείνων που αναλαμβάνονται βάσει της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα, η απόφαση για το πρόγραμμα-πλαίσιο δράσεων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας πρέπει να εκδοθεί ταυτόχρονα με την απόφαση για το παρόν πρόγραμμα-πλαίσιο και να καλύπτει την ίδια περίοδο 7

ότι ζητήθηκε η γνώμη της επιτροπής επιστημονικής και τεχνικής έρευνας (Crest),

ΑΠΟΦΑΣΙΖΕΙ:

Άρθρο 1

1. Θεσπίζεται για την περίοδο 1998-2002 πολυετές πρόγραμμα-πλαίσιο για όλες τις ερευνητικές και εκπαιδευτικές δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένων των δραστηριοτήτων επίδειξης, στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας, καλούμενο στο εξής «πέμπτο πρόγραμμα-πλαίσιο».

2. Αντικείμενο του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου είναι η ελεγχόμενη θερμοπυρηνική σύντηξη και τα ενεργειακά συστήματα που συνδέονται με την πυρηνική σχάση.

Τα δύο αυτά πεδία περικλείουν, πέραν των θεματικών και δραστηριότητες οριζόντιου χαρακτήρα που καλύπτουν τη συνεργασία με τρίτες χώρες και διεθνείς οργανισμούς, τη διάδοση και την αξιοποίηση των αποτελεσμάτων των ερευνητικών και εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων καθώς και την κατάρτιση και την κινητικότητα των ερευνητών της Κοινότητας.

3. Τα κριτήρια επιλογής των πεδίων που αναφέρονται στην παράγραφο 2 και των αντίστοιχων στόχων παρατίθενται στο παράρτημα I. Τα κριτήρια αυτά θα ισχύσουν για την εφαρμογή του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου.

4. Η γενική περιγραφή των πεδίων, οι επιστημονικοί και τεχνολογικοί στόχοι τους καθώς και οι σχετικές προτεραιότητες παρατίθενται στο παράρτημα II.

Άρθρο 2

Το ποσό χρηματοδότησης αναφοράς για την εκτέλεση του παρόντος προγράμματος-πλαισίου κατά την περίοδο 1998-2002 ανέρχεται σε [. . .] εκατομμύρια Ecu (7).

Οι ετήσιες πιστώσεις επιτρέπονται από την επί του προϋπολογισμού αρχή εντός του ορίου των δημοσιονομικών προοπτικών.

Άρθρο 3

1. Το πέμπτο πρόγραμμα-πλαίσιο εφαρμόζεται μέσω δύο προγραμμάτων ερευνών και εκπαίδευσης, από τα οποία το ένα είναι ειδικό πρόγραμμα για το Κοινό Κέντρο Ερευνών.

Σε κάθε πρόγραμμα ερευνών και εκπαίδευσης προσδιορίζονται οι λεπτομέρειες της εφαρμογής του, καθορίζεται η διάρκειά του και προβλέπονται τα μέσα που κρίνονται αναγκαία.

2. Η εφαρμογή του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου ενδέχεται, εάν παραστεί ανάγκη, να οδηγήσει σε συμπληρωματικά προγράμματα. Ενδέχεται επίσης να οδηγήσει σε συμφωνίες με τρίτο κράτος ή διεθνείς οργανισμούς, κατά την έννοια του άρθρου 101 της συνθήκης.

Άρθρο 4

Οι κανόνες της χρηματοδοτικής συμμετοχής της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας στο πέμπτο πρόγραμμα-πλαίσιο είναι εκείνοι που έχουν καθοριστεί σύμφωνα με τις ειδικές διατάξεις για τις πιστώσεις έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης του δημοσιονομικού κανονισμού που εφαρμόζεται στο γενικό προϋπολογισμό των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, όπως συμπληρώνονται με το παράρτημα IV της παρούσας απόφασης.

Άρθρο 5

1. Η Επιτροπή, επικουρούμενη από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες με την κατάλληλη ειδίκευση, ελέγχει κατ' έτος, την πρόοδο του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου και των προγραμμάτων ερευνών και εκπαίδευσης ως προς τα κριτήρια που καθορίζονται στο παράρτημα I. Ειδικότερα, κρίνει κατά πόσον οι στόχοι, οι προτεραιότητες και οι χρηματοδοτικοί πόροι εξακολουθούν να ανταποκρίνονται στην εξέλιξη της κατάστασης. Υποβάλλει, κατά περίπτωση, προτάσεις για την αναπροσαρμογή ή τη συμπλήρωση του προγράμματος-πλαισίου ή/και των προγραμμάτων ερευνών και εκπαίδευσης.

2. Πριν υποβάλλει πρόταση για έκτο πρόγραμμα-πλαίσιο, η Επιτροπή αναθέτει σε ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες ανωτέρου επιπέδου τη διενέργεια εξωτερικής αξιολόγησης της εφαρμογής του στα πεδία που αναφέρονται στο άρθρο 1 παράγραφος 2 κατά την προ της αξιολόγησης πενταετία ως προς τα κριτήρια που καθορίζονται στο παράρτημα I. Η Επιτροπή ανακοινώνει τα πορίσματα της αξιολόγησης αυτής καθώς και τις παρατηρήσεις της στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο, στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών.

3. Οι ανεξάρτητοι εμπειρογνώμονες που αναφέρονται στις παραγράφους 1 και 2 επιλέγονται από την Επιτροπή, η οποία ισοσταθμίζει στην επιλογή της τους διάφορους παράγοντες της έρευνας.

4. Στις αρχές κάθε έτους, η Επιτροπή υποβάλλει έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο σχετικά με τις ερευνητικές και εκπαιδευτικές δραστηριότητες που ανελήφθησαν το προηγούμενο έτος και με το πρόγραμμα εργασιών του έτους αυτού.

(1) ΕΕ αριθ. L 115 της 6. 5. 1994, σ. 31.

(2) ΕΕ αριθ. L 86 της 4. 4. 1996, σ. 72.

(3) COM(96) 332 τελικό.

(4) COM(96) 595 τελικό.

(5) COM(97) 47 τελικό.

(6) ΕΕ αριθ. C 102 της 4. 4. 1996, σ. 4.

(7) ΕΚ των οποίων [. . .] Ecu για το Κοινό Κέντρο Ερευνών.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I

ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΤΩΝ ΠΕΔΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΟΧΩΝ

Η άσκηση της ερευνητικής πολιτικής της Ευρατόμ στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας, στηρίζεται στη διττή αρχή της επιστημονικής και τεχνολογικής αριστείας και της αντιστοιχίας μεταξύ των ερευνητικών και εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων και των στόχων της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας.

Δεδομένου ότι η μέριμνα για τη διάθεση των ευρωπαϊκών δημόσιων πόρων κατά τον καλύτερο δυνατό τρόπο επιβάλλει τη συνεκτίμηση της σχέσης κόστους-οφέλους, τα θεματικά πεδία του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου και οι αντίστοιχοι στόχοι επιλέγονται με βάση μία σειρά κοινών κριτηρίων, που χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες:

Κριτήρια συνδεόμενα με κοινωνικά αιτήματα

- βελτίωση της κατάστασης όσον αφορά την απασχόληση,

- βελτίωση της ποιότητας ζωής και προστασία της υγείας,

- διαφύλαξη του περιβάλλοντος,

για την επίτευξη των βασικών κοινωνικών στόχων της Ένωσης, που ταυτίζονται με τις προσδοκίες και τον προβληματισμό των πολιτών της.

Κριτήρια συνδεόμενα με την οικονομική ανάπτυξη και με τις επιστημονικές και τεχνολογικές προοπτικές

- τομείς του συνεπάγονται οικονομική ανάπτυξη και παρουσιάζουν έντονη επέκταση,

- τομείς στους οποίους είναι δυνατόν και πρέπει να αυξηθεί η ανταγωνιστικότητα των κοινοτικών επιχειρήσεων,

- τομείς στους οποίους διανοίγονται προοπτικές σημαντικών τεχνολογικών εξελίξεων.

Κριτήρια συνδεόμενα με την ευρωπαϊκή «προστιθέμενη αξία» και με την αρχή της επικουρικότητας

- ανάγκη συγκέντρωσης «κρίσιμης μάζας» ανθρώπινου δυναμικού και οικονομικών μέσων και συνδυασμός των συμπληρωματικών ειδικοτήτων που συναντώνται στα διάφορα κράτη μέλη,

- ουσιαστική συμβολή στην εφαρμογή μίας ή περισσοτέρων από τις πολιτικές της Κοινότητας,

- αντιμετώπιση προβλημάτων πανευρωπαϊκής έκτασης, ή ζητημάτων συνδεόμενων με την τυποποίηση ή με την ανάπτυξη του ευρωπαϊκού χώρου,

ώστε να τίθεται μόνον στόχοι που είναι αδύνατο να επιτευχθούν μόνο με την ιδιωτική έρευνα και επιδιώκονται αποτελεσματικότερα σε κοινοτικό επίπεδο με ερευνητικές δραστηριότητες αυτής της κλίμακας.

Τα ίδια κριτήρια χρησιμοποιούνται κατά την εφαρμογή του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου, αφού συμπληρωθούν, αν παραστεί ανάγκη, για την κατάρτιση των προγραμμάτων ερευνών και εκπαίδευσης και την επιλογή των ερευνητικών και εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων, συμπεριλαμβανομένων των δραστηριοτήτων επίδειξης.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II

ΓΕΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΠΕΔΙΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΙ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

Η πυρηνική ενέργεια εξασφαλίζει άνω του 35 % της ηλεκτροπαραγωγής στην Κοινότητα, χωρίς έκλυση CO2. Η συνεισφορά της στην πολιτική διαφοροποίησης του ενεργειακού εφοδιασμού είναι σημαντική.

Η βελτίωση της ασφάλειας των πυρηνικών ενεργειακών συστημάτων ενισχύει βραχυμεσοπρόθεσμα την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας της Κοινότητας. Η Ευρώπη μπορεί να εκμεταλλευθεί το τεχνολογικό της προβάδισμα, κυρίως στις ανερχόμενες εξαγωγικές αγορές.

Μακροπρόθεσμα, οι τεχνολογίες που παρέχουν ελπιδοφόρες προοπτικές απαιτούν ερευνητική προσπάθεια κοινοτικής και παγκόσμιας κλίμακας.

Ι. ΠΕΔΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΤΟΥ ΠΕΜΠΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ-ΠΛΑΙΣΙΟΥ

1. Αντικείμενο του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου είναι η ελεγχόμενη θερμοπυρηνική σύντηξη και τα ενεργειακά συστήματα που συνδέονται με την πυρηνική σχάση.

2. Από θεματικής πλευράς, το πρόγραμμα-πλαίσιο περιλαμβάνει:

- μία «κεντρική δράση», καθορισμένη σε συνάρτηση με σαφείς οικονομικές και κοινωνικές επιδιώξεις και με στόχο την εφαρμογή, στις ευρωπαϊκές συνθήκες, σφαιρικών προσεγγίσεων που βασίζονται στην αξιοποίηση ενός ευρέος φάσματος επιστημονικών κλάδων, τεχνολογιών και τεχνογνωσίας,

- δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης τεχνολογιών πολλαπλών εφαρμογών,

- δραστηριότητες για τη στήριξη των υποδομών της έρευνας.

3. Όσον αφορά της δραστηριότητες οριζόντιου χαρακτήρα περιλαμβάνουν:

- τη συνεργασία με τρίτες χώρες και διεθνείς οργανισμούς,

- τη διάδοση και την αξιοποίηση των αποτελεσμάτων των ερευνητικών και εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων,

- την κατάρτιση και την κινητικότητα των ερευνητών.

4. Οι δραστηριότητες του Κοινού Κέντρου Ερευνών:

Το Κοινό Κέντρο Ερευνών είναι το επιστημονικό και τεχνικό όργανο που χρειάζεται η Επιτροπή για την άσκηση των αρμοδιοτήτων της. Οι επιστημονικοί και τεχνολογικοί στόχοι των δραστηριοτήτων του εντοπίζονται ειδικότερα στους τομείς όπου απαιτείται ανεξάρτητη και αμερόληπτη ειδίκευση σε ευρωπαϊκό επίπεδο καθώς και στους τομείς που αντιστοιχούν στους στόχους των βασικών πολιτικών της Κοινότητας.

Οι δραστηριότητες αυτές εξυπηρετούν τους επιστημονικούς και τεχνολογικούς στόχους του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου, που εκτίθενται στις επόμενες παραγράφους, αλλά πρέπει επίσης να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις και στην εξέλιξη των διαφόρων κοινοτικών πολιτικών, κατά το μέτρο που αυτές δημιουργούν ειδικές ανάγκες έρευνας και ανάπτυξης, κυρίως στις περιπτώσεις όπου η αμεροληψία του Κοινού Κέντρου Ερευνών είναι αναγκαία συνθήκη.

ΙΙ. ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΙ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ

α) «Κεντρική δράση»: ελεγχόμενη θερμοπυρηνική σύντηξη (1):

Μακροπρόθεσμος στόχος της δράσης, η οποία ενσωματώνει όλες τις ερευνητικές δραστηριότητες που έχουν αναληφθεί στα κράτη μέλη και την Ελβετία και αποσκοπούν στην εκμετάλλευση της σύντηξης, είναι η από κοινού πραγματοποίηση πρωτοτύπων αντιδραστήρων για χρήση σε σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής ανταποκρινόμενους στις ανάγκες της κοινωνίας: ασφαλή λειτουργία, σεβασμός του περιβάλλοντος, οικονομική βιωσιμότητα.

Η προβλεπόμενη στρατηγική για την επίτευξη του μακροπρόθεσμου στόχου περιλαμβάνει την κατασκευή ενός πειραματικού αντιδραστήρα (Next Step) και, κατόπιν ενός αντιδραστήρα επίδειξης ((DEMO).

Με βάση την πρόοδο που έχει σημειωθεί, είναι τεχνικά εφικτό και στρατηγικά απαραίτητο να αρχίσει η υλοποίηση του Next Step στη διάρκεια της επόμενης δεκαετίας. Η κατασκευή του θα πρέπει κατά προτίμηση να ενταχθεί στο πλαίσιο της διεθνούς συνεργασίας ITER (International Thermonuclear Experimental Reactor).

Κατά την περίοδο 1998-2002, η εφαρμογή της στρατηγικής αυτής απαιτεί:

- τις δραστηριότητες φυσικής και τεχνολογίας της σύντηξης που αποσκοπούν στην ανάπτυξη στις ενώσεις και στην ευρωπαϊκή βιομχανία της τεχνικής ικανότητας κατασκευής του Nexte Step και στην προετοιμασία της εκμετάλλευσής του 7 η ευρωπαϊκή συμμετοχή στις δραστηριότητες του λεπτομερούς έργου ITER θα συνεχιστεί ενόψει της πιθανής κατασκευής του,

- τις δραστηριότητες φυσικής με επίκεντρο τη βελτίωση των βασικών αρχών σχεδιασμού των διατάξεων σύντηξης,

- τις πιο μακροπρόθεσμες τεχνολογικές δραστηριότητες που είναι απαραίτητες για την πορεία προς την εκμετάλλευση της σύντηξης.

Θα ολοκληρωθεί η πλήρης εκμετάλλευση του JET (Joint European Torus), οργάνου κεφαλαιώδους σημασίας για την παρέκταση προς τον πειραματικό αντιδραστήρα. Μετά το τέλος της κοινής επιχείρησης, οι εγκαταστάσεις του JET θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την απόκτηση νέων γνώσεων, χρήσιμων για την εκμετάλλευση του Next Step.

Η κεντρική δράση περιλαμβάνει επίσης νέα αξιολόγηση των θεμάτων που συνδέονται με την ασφάλεια και τις επιπτώσεις στο περιβάλλον 7 την εμβάθυνση στη μελέτη των κοινωνικοοικονομικών παραγόντων 7 το συντονισμό, στο πλαίσιο της τεχνολογικής εποπτείας, των εθνικών μη στρατιωτικών ερευνών με αντικείμενο την αδρανειακή συγκράτηση 7 τη διάδοση των αποτελεσμάτων και την ενημέρωση του κοινού.

β) Δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης τεχνολογιών πολλαπλών εφαρμογών (2)

Οι εργασίες επικεντρώνονται στις εξής ερευνητικές δραστηριότητες προτεραιότητας:

- ασφάλεια λειτουργίας των υφισταμένων εγκαταστάσεων, όπου συμπεριλαμβάνονται τα ζητήματα που συνδέονται με την παράταση της διάρκειας ζωής των αντιδραστήρων, με τις τεχνολογικές πτυχές των σοβαρών ατυχημάτων καθώς και με τις στρατηγικές και τεχνικές διαχείρισης των ατυχημάτων και των μετατυχηματικών καταστάσεων,

- ασφάλεια του κύκλου του καυσίμου, κοινή και επιστημονικά τεκμηριωμένη προσέγγιση της διαχείρισης και της αποκομιδής των ραδιενεργών αποβλήτων καθώς και της ελαχιστοποίησής τους,

- ακτινοπροστασία, με έμφαση στην κατανόηση και στην αντίληψη των κινδύνων που δημιουργούν οι ιονίζουσες ακτινοβολίες, και, ειδικότερα, στις επιπτώσεις των χαμηλών δόσεων ακτινοβολίας, καθώς και στην αντιμετώπιση των καταστάσεων έκτακτης ανάγκης και στην αποκατάσταση χώρων που έχουν μολυνθεί,

- μελέτες με θέμα τις νέες πυρηνικές εγκαταστάσεις, τα προηγμένα καύσιμα με καλύτερες επιδόσεις, τα συστήματα και τις αρχές σχεδιασμού του μέλλοντος, με διττή προοπτική τη βελτίωση της πυρηνικής ασφάλειας στο σύνολο του κύκλου και την αύξηση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας, κυρίως στις εξωτερικές αγορές 7 οι μελέτες αυτές περιλαμβάνουν ανάλυση της ασφάλειας, των επιπτώσεων στον άνθρωπο και στο περιβάλλον, των προσεγγίσεων που παρουσιάζουν τις πιο ελπιδοφόρες προοπτικές από τεχνική και οικονομική άποψη με απώτερο σκοπό την αειφόρο ανάπτυξη,

- ανάπτυξη τεχνολογιών και τεχνικών ελέγχου των πυρηνικών υλικών, προσαρμοσμένων στις νέες προκλήσεις 7 στις εξελίξεις που έχουν σημειωθεί στον κύκλο του καυσίμου, στη σημαντική αύξηση των αποθεμάτων σχάσιμων υλικών μετά τον πυρηνικό αφοπλισμό, στην αύξηση των υποχρεώσεων που απορρέουν από νέες διεθνείς συμφωνίες, στην παράνομη διακίνηση σχάσιμων υλικών,

- προώθηση της συνεργασίας με τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και τα νέα ανεξάρτητα κράτη της πρώην Σοβιετικής Ένωσης: ανάπτυξη ειδικών ερευνητικών δραστηριοτήτων «διεθνούς συνεργασίας» που μπορούν να συμβάλουν στη βελτίωση της ασφάλειας των πυρηνικών αντιδραστήρων, στη διαχείριση των αποβλήτων στις χώρες αυτές, στην ακτινοπροστασία και στον έλεγχο των σχάσιμων υλικών 7 ανάπτυξη δραστηριοτήτων συντονισμού και διεθνούς συνεργασίας πραγματοποιούμενων με βάση το πρόγραμμα-πλαίσιο. Για τη διευκόλυνση της συμμετοχής θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθεί κοινοτική χρηματοδότηση, σύμφωνα με κανόνες που θα καθοριστούν στην απόφαση σχετικά με το ειδικό πρόγραμμα.

γ) Στήριξη των υποδομών της έρευνας

Αποβλέπει στη βέλτιστη χρησιμοποίηση, σε κοινοτική κλίμακα, των εγκαταστάσεων πειραμάτων και δοκιμών που προορίζονται για πυρηνικές έρευνες, ιδίως αυτές που παίζουν σημαντικό ρόλο όσον αφορά την ασφάλεια και την ανταγωνιστικότητα αυτής της μορφής ενέργειας.

(1) Η δράση αυτή συμπληρώνει την κεντρική δράση «Ανταγωνιστική και αειφόρος οικονομική ανάπτυξη (V): ενεργειακά συστήματα και υπηρεσίες προηγμένης τεχνολογίας» η οποία περιγράφεται στην πρόταση για το πέμπτο πρόγραμμα-πλαίσιο έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης της συνθήκης ΕΚ.

(2) Οι έρευνες αυτές συμπληρώνουν, για τον τομέα της πυρηνικής ενέργειας, τις δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης των τεχνολογιών πολλαπλών εφαρμογών στο θεματικό πρόγραμμα «προώθηση της ανταγωνιστικής και αιεφόρου οικονομικής ανάπτυξης» της πρότασης για το πέμπτο πρόγραμμα-πλαίσιο ΕΚ.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III

ΚΑΝΟΝΕΣ ΤΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΗΣ ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΑΣ ΤΗΣ ΕΥΡΑΤΟΜ

Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας συνεισφέρει στη χρηματοδότηση των ερευνητικών και εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων, συμπεριλαμβανομένων των δραστηριοτήτων επίδειξης, καλούμενων στο εξής «έμμεσες δράσεις ΕΤΑΕ», που καλύπτονται από τα προγράμματα μέσω των οποίων εφαρμόζεται το πρόγραμμα-πλαίσιο. Παράλληλα, αναπτύσσει η ίδια ερευνητικές και εκπαιδευτικές δραστηριότητες καθώς και δραστηριότητες επίδειξης, καλούμενες στο εξής «άμεσες δράσεις ΕΤΑΕ».

Η κεντρική δράση, οι δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης τεχνολογιών πολλαπλών εφαρμογών, η στήριξη των υποδομών της έρευνας καθώς και οι δραστηριότητες στα θεματικά πεδία οριζόντιου χαρακτήρα που περιγράφονται στο παράρτημα ΙΙ, υλοποιούνται με έμμεσες δράσεις ΕΤΑΕ και άμεσες δράσεις ΕΤΑΕ.

1. Έμμεσες δράσεις ΕΤΑΕ

Οι έμμεσες δράσεις ΕΤΑΕ χωρίζονται σε πέντε κατηγορίες: δράσεις επιμερισμένης δαπάνης, μετεκπαιδευτικές υποτροφίες, στήριξη των δικτύων, συνδυασμένες δράσεις και συνοδευτικά μέτρα. Οι δράσεις επιμερισμένης δαπάνης αποτελούν το κυριότερο μέσο εφαρμογής των προγραμμάτων.

Το ποσοστό χρηματοδοτικής συνεισφοράς της Ευρατόμ στις δράσεις αυτές είναι:

α) Δράσεις επιμερισμένης δαπάνης

- Έργα έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης, επίδειξης και ολοκληρωμένα έργα

Τα έργα έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης είναι έργα από τα οποία είναι δυνατό να προκύψουν νέες γνώσεις, που μπορούν να χρησιμεύσουν είτε στην άμεση ή έμμεση σημαντική βελτίωση διαθέσιμων προϊόντων, διεργασιών, υπηρεσιών είτε στην κάλυψη των αναγκών του κοινωνικού συνόλου. Τα εν λόγω έργα χρηματοτούνται σε ποσοστό έως 50 % των αναγνωριζόμενων δαπανών. Στην ειδική περίπτωση των οργανισμών που δεν τηρούν αναλυτικά λογιστικά στοιχεία, οι πρόσθετες αναγνωριζόμενες δαπάνες που συνεπάγεται η έρευνα καλύπτεται κατά 100 %.

Τα έργα επίδειξης είναι έργα που με τα οποία επιδιώκεται να αποδειχθεί η τεχνική βιωσιμότητα των τεχνολογιών και δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για εμπορικούς σκοπούς ως έχουν. Τα έργα αυτά χρηματοδοτούνται μέχρι ποσοστού 35 % των αναγνωριζόμενων δαπανών.

Τα ολοκληρωμένα έργα είναι έργα με ένα σκέλος έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης και ένα σκέλος επίδειξης. Χρηματοδοτούνται σε ποσοστό που αντιστοιχεί στο σταθμισμένο μέσο όρο των ποσοστών που ισχύουν για τα δύο σκέλη τους.

- Χρηματοδοτική ενίσχυση για την πρόσβαση στις υποδομές της έρευνας

Χορηγείται χρηματοδοτική ενίσχυση στις υπάρχουσες υποδομές έρευνας για να δέχονται ομάδες ερευνητών της Ευρατόμ, προκειμένου να τους προσφέρουν τα καλύτερα μέσα για την εκτέλεση των ερευνητικών εργασιών τους.

Η κοινοτική χρηματοδότηση ως συνεισφορά στη βελτιστοιποίηση της χρήσης των υποδομών καθορίζεται στο 100 % του πρόσθετου κόστους που συνεπάγεται η υποδοχή των ομάδων ερευνητών της Ευρατόμ και η διάθεση των εγκαταστάσεων σ' αυτές.

β) Μετεκπαιδευτικές υποτροφίες

Το κοινοτικό σύστημα υποτροφιών στο πλαίσιο της τέταρτης δράσης «Marie Curie» περιλαμβάνει πολλές κατηγορίες: τις υποτροφίες για νέους ερευνητές με αποδεδειγμένη πείρα, τις υποτροφίες υποδοχής στις επιχειρήσεις για την κατάρτιση νέων ερευνητών και τις αναπτυξιακές υποτροφίες.

Οι υποτροφίες για νέους ερευνητές με αποδεδειγμένη πείρα συνίστανται στην χορήγηση στους δικαιούχους επιδόματος το οποίο προορίζεται να καλύψει αποκλειστικά τα έξοδα διαβίωσης και επαρκούς κοινωνικής ασφάλισης. Χορηγείται επιπλέον ένα ποσό ως συμμετοχή στις δαπάνες της μετακίνησης.

Το σύστημα υποτροφιών στο πλαίσιο της συνεργασίας με τρίτες χώρες παρέχει τη δυνατότητα σε νέους ερευνητές από τρίτες χώρες να μετεκπαιδευθούν στα εργαστήρια της Κοινότητας.

Η κοινοτική χρηματοδότηση καλύπτει έως 100 % των αναγνωριζόμενων δαπανών της υποτροφίας και συνεισφορά στις αναγνωριζόμενες δαπάνες του οργάνου υποδοχής.

γ) Στήριξη δικτύων

Τα θεματικά δίκτυα συνδέουν κατασκευαστές, χρήστες, πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, οργανισμούς διάδοσης ή μεταφοράς της καινοτιμίας στην επιδίωξη του ίδιου επιστημονικού και τεχνολογικού στόχου, με σκοπό να διευκολυνθούν η ολοκλήρωση και η μεταφορά των γνώσεων καθώς και η συνεργασία μεταξύ των παραγόντων της έρευνας ή ακόμη και μεταξύ των χρηστών των αποτελεσμάτων της και να εξασφαλιστεί η πληρέστερη συνεκτίμηση των αναγκών της αγοράς και να δοθεί δυναμισμός στην επιστημονική και τεχνολογική αριστεία. Η κοινοτική χρηματοδότηση καλύπτει έως και το 100 % των πρόσθετων αναγνωριζόμενων δαπανών του συντονισμού και της λειτουργίας των θεματικών δικτύων.

Τα δίκτυα μετεκπαίδευσης στην έρευνα συγκροτούνται σε προηγμένους ή ανερχόμενους τομείς για τη μελέτη θεμάτων της απόλυτης επιλογής των ερευνητών και αποσκοπούν κυρίως στην κατάρτιση νέων ερευνητών προ- και μεταδιδακτορικού επιπέδου. Η κοινοτική χρηματοδότηση καλύπτει έως και το 100 % των πρόσθετων αναγνωριζόμενων δαπανών της συγκρότησης και της διατήρησης του δικτύου.

δ) Συνδυασμένες δράσεις

Με τις συνδυασμένες δράσεις επιδιώκεται ο συντονισμός των ήδη χρηματοδοτούμενων εθνικών έργων ΕΤΑ με σκοπό την ανταλλαγή πείρας, τη μεγέθυνση των ερευνητικών προσπαθειών των διαφόρων παραγόντων ώστε να συγκεντρωθεί κρίσιμη μάζα, τη διάδοση των αποτελεσμάτων και την ευαισθητοποίηση των χρηστών. Η κοινοτική χρηματοδότηση καλύπτει έως και το 100 % των πρόσθετων αναγνωριζόμενων δαπανών του συντονισμού.

ε) Συνοδευτικά μέτρα

Τα συνοδευτικά μέτρα συμβάλλουν στην εφαρμογή των ειδικών προγραμμάτων ή στην προετοιμασία μελλοντικών δράσεων, συντελώντας στην επίτευξη ή στον ορισμό των στρατηγικών στόχων τους. Παράλληλα, αποσκοπούν στην προπαρασκευή ή την υποστήριξη άλλων έμμεσων δράσεων ΕΤΑ. Αποκλείονται τα μέτρα που προορίζονται για την εμπορική κυκλοφορία προϊόντων, διαδικασιών ή υπηρεσιών, δραστηριοτήτων μάρκετινγκ ή προώθησης των πωλήσεων. Η κοινοτική χρηματοδότηση μπορεί να καλύψει έως και το 100 % των αναγνωριζόμενων δαπανών για τα μέτρα αυτά.

Με την επιφύλαξη ειδικών περιπτώσεων, δεόντως αιτιολογημένων για την εκάστοτε δράση, ιδίως αυτών που αναφέρονται στην παράγραφο 3, δεν επιτρέπεται παρέκκλιση των ποσοστών χρηματοδοτικής συνεισφοράς που καθορίζονται στις προηγούμενες παραγράφους στις αποφάσεις για τη θέσπιση των ειδικών προγραμμάτων μέσω των οποίων θα εφαρμοστεί το πέμπτο πρόγραμμα-πλαίσιο. Οι ίδιες αποφάσεις είναι ωστόσο δυνατό να διασαφηνίζουν, να συμπληρώνουν ή να υπάγουν σε πρόσθετους όρους ή περιορισμούς τις ανωτέρω έμμεσες δράσεις ΕΤΑΕ.

Οι διατάξεις για τη χρηματοδοτική συνεισφορά των επιχειρήσεων, των ερευνητικών κέντρων και των πανεπιστημίων στις έμμεσες δράσεις ΕΤΑΕ περιέχονται στην απόφαση για τους κανόνες συμμετοχής που εκδίδει το Συμβούλιο σύμφωνα με το άρθρο 7 της συνθήκης.

2. Άμεσες δράσεις ΕΤΑΕ

Οι άμεσες δράσεις ΕΤΑΕ, που υλοποιούνται από το Κοινό Κέντρο Ερευνών (ΚΚΕρ), περιλαμβάνουν τις θεσμικές δραστηριότητες έρευνας και τις θεσμικές δραστηριότητες επιστημονικής και τεχνικής υποστήριξης. Οι θεσμικές δραστηριότητες έρευνας είναι δραστηριότητες για τις οποίες το ΚΚΕρ διαθέτει ειδικές, αν όχι μοναδικές στην Κοινότητα, ικανότητες και εγκαταστάσεις και οι οποίες συμβάλλουν στην εφαρμογή της πολιτικής ΕΤΑΕ της Ευρατόμ. Οι θεσμικές δραστηριότητες επιστημονικής και τεχνικής υποστήριξης είναι δραστηριότητες απαραίτητες για τη χάραξη και την άσκηση κοινοτικών πολιτικών καθώς και για την εκτέλεση των καθηκόντων που έχουν ανατεθεί στην Επιτροπή δυνάμει της συνθήκης και απαιτούν την αμεροληψία του ΚΚΕρ. Η κοινοτική χρηματοδότηση ανέρχεται κατά κανόνα στο 100 % του κόστους των άμεσων δράσεων ΕΤΑΕ.

3. Άλλες δράσεις

Οι λεπτομέρειες της κοινοτικής συμμετοχής στην κοινή επιχείρηση JET, στις δραστηριότητες ITER, στις συμβάσεις σύνδεσης καθώς και σε ορισμένες εργασίες που μπορούν να εκτελούνται μόνο από τη βιομηχανία, καθορίζονται στο αντίστοιχο πρόγραμμα ερευνών και εκπαίδευσης.