ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ - Η οικοδόμηση μιας επιχειρηματικής Ευρώπης Οι δραστηριότητες της Ένωσης υπέρ των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜME)

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΕΝΙΣΧΥΣΕΩΝ ΠΡΟΣ ΤΙΣ ΜME

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

ΣΤΟΧΟΣ ΚΑΙ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ

Ο ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΜΜΕ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ I: ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΒΑΣΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΜΜΕ

1. ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΣΤΟΙΧΕΊΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΓΝΩΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΜΜΕ

1.1. Στατιστικές

1.2. Tο Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο των ΜΜΕ

2. ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

2.1. Το δίκτυο των Ευρωπαϊκών Κέντρων Πληροφόρησης (EIC)

2.2. Διάλογος με τις Επιχειρήσεις: πληροφόρηση, παροχή συμβουλών και "ανάδραση"

3. ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

3.1. Η Task Force για την απλούστευση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος (BEST)

3.2. Ανταλλαγές βέλτιστων πρακτικών: οι Συντονισμένες Δράσεις

3.3. Μεταβίβαση επιχειρήσεων

3.4. Συγκριτική αξιολόγηση των επιδόσεων (benchmarking)

3.5. Η ποιότητα των νομοθετικών προτάσεων, επικουρικότητα και αναλογικότητα

3.6. Απλούστευση της νομοθεσίας για την Εσωτερική Αγορά: SLIM

3.7. Οι καθυστερήσεις πληρωμών στις εμπορικές συναλλαγές

3.8. Πρόσβαση στην κοινωνία της πληροφορίας και το ηλεκτρονικό εμπόριο

3.9. Προώθηση της καινοτομίας

3.10. Βελτίωση της ανταγωνιστικότητας: εμπόριο, κοινωνική οικονομία και τουρισμός

3.11. Κανόνες στον τομέα της δικαστικής συνεργασίας σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις

4. ΚΑΝΟΝΙΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΜΜΕ

4.1. Εσωτερική Αγορά

4.2. Πολιτική ανταγωνισμού

4.3. Φορολογικό και τελωνειακό περιβάλλον

4.3.1. Φορολογία των επιχειρήσεων

4.3.2. Έμμεση φορολογία: ΦΠΑ

4.3.3. Τελωνειακό περιβάλλον

5. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

5.1. Προετοιμασία των ΜΜΕ για την εισαγωγή του ευρώ

5.2. Διασυνοριακές μεταφορές πιστώσεων

5.3. Πρόγραμμα δράσης για τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες

5.4. Τρίτη Στρογγυλή Τράπεζα Τραπεζιτών και ΜΜΕ

5.5. Ιδιωτικοί επενδυτές γνωστοί ως Business Angels («επιχειρηματικοί άγγελοι»)

5.6. Οδηγός αυτοαξιολόγησης για τις ΜΜΕ που επιθυμούν να εισαχθούν στο χρηματιστήριο

5.7. Αμοιβαίες εγγυήσεις

6. ΣΥΝΔΕΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ ΜΕ ΤΙΣ ΑΛΛΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ 6.1. Κοινωνικό περιβάλλον και απασχόληση

6.1.1. Η ευρωπαϊκή στρατηγική απασχόλησης και ο πυλώνας του

επιχειρηματικού πνεύματος

6.1.2. Κοινωνικός διάλογος

6.1.3. Διαβούλευση με την επιχειρηματική κοινότητα

6.1.4. Τοπική ανάπτυξη και απασχόληση

6.2. Νομοθεσία και περιβαλλοντικές δράσεις

6.2.1. Το πέμπτο περιβαλλοντικό πρόγραμμα δράσης

6.2.2. Σύστημα περιβαλλοντικής διαχείρισης και ελέγχου

6.2.2.1. Οδηγός οικολογικής διαχείρισης

6.2.2.2. Αποτελέσματα της πιλοτικής δράσης Euromanagement-Environnement (Ευρωδιαχείριση-Περιβάλλον)

6.2.3. Κοινοτικό σύστημα απονομής οικολογικού σήματος

6.3. Υποδομές ενέργειας, μεταφορών και τηλεπικοινωνιών

ΚΕΦΑΛΑΙΟ II: ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΑ ΜΕΣΑ ΣΤΗΡΙΞΗΣ

ΤΩΝ ΜΜΕ

7. Προσβαση σε χρηματοδοτικουσ και πιστωτικουσ πορουσ

7.1. Δάνεια

7.1.1. Συνολικά δάνεια ΕΤΕπ

7.1.2. Διευκόλυνση για τις ΜΜΕ: επιδοτούμενα δάνεια για τις ΜΜΕ που δημιουργούν θέσεις απασχόλησης

7.2. Εγγυήσεις

7.2.1. Εγγυοδοτικές πράξεις υπέρ ΜΜΕ που βασίζονται στους ίδιους πόρους του ΕΤαΕ

7.2.2. Πιλοτικό σχέδιο «Ανάπτυξη και Περιβάλλον»

7.2.3 Μηχανισμός εγγυήσεων υπέρ των ΜΜΕ

7.3. Επιχειρηματικό κεφάλαιο

7.3.1. Ευρωπαϊκός Μηχανισμός για τις Τεχνολογίες (ΕΜΤ)

7.3.2. Μηχανισμός εκκίνησης ΕΜΤ

7.3.3. CREA

7.3.4. Χρηματοδότηση της καινοτομίας: I-TEC

7.3.5. Δράση Eurotech Capital

7.4. Joint European Venture: JEV

8. Στηριξη των ΜΜΕ μεσω των περιφερειακων πολιτικων

8.1. Στήριξη των ΜΜΕ κατά τον προγραμματισμό 1994-1999

8.1.1. Προγράμματα εθνικής πρωτοβουλίας

8.1.1.1. Χρηματοδοτήσεις υπέρ των ΜΜΕ στο πλαίσιο των περιφερειακών στόχων

8.1.1.2. Εκτίμηση του αντικτύπου των δράσεων και των μέτρων

8.1.2. Προγράμματα κοινοτικής πρωτοβουλίας

8.1.2.1. Κοινοτική πρωτοβουλία για τις ΜΜΕ

8.1.2.2. Κοινοτική πρωτοβουλία Leader II

8.1.3. Πιλοτικά σχέδια και καινοτόμες δράσεις

8.1.3.1. Πιλοτικά σχέδια

8.1.3.2. Τοπικά σύμφωνα για την απασχόληση

8.2. Μελλοντική πολιτική στον τομέα της Συνοχής και ΜΜΕ (προγραμματισμός 2000-2006)

8.2.1. Νέοι κανονισμοί και προϋπολογισμοί

8.2.2. Προσανατολισμοί της Επιτροπής

9. Παρεμβασεισ υπερ των ΜΜΕ του γεωργικου τομεα

10. Συνεργασια μεταξυ επιχειρησεων

10.1. Νομικό μέσο για τη διεθνική συνεργασία: ΕΟΟΣ

10.2. «Εξευρωπαϊσμός» των επιχειρήσεων

10.2.1. Προγράμματα Europartenariat και Interprise

10.2.2. Διεθνική υπεργολαβία

11. Υποστηριξη του επιχειρηματικου πνευματοσ και των

ομαδων-στοχων

11.1. Βιοτεχνία, μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις

11.2. Γυναίκες επιχειρηματίες και συνεπιχειρηματίες

12. Προσβαση στην Ερευνα και την Τεχνολογικη Αναπτυξη

12.1. Προγράμματα Ε&ΤΑ: μέσα για καινοτομία και διεθνοποίηση

12.2. Ειδικά μέτρα για τις ΜΜΕ στο ΠΠ4

12.3. Συμμετοχή των ΜΜΕ σε προγράμματα Ε&ΤΑ της ΕΕ

12.3.1. Αυξανόμενη συμμετοχή των ΜΜΕ στα προγράμματα Ε&ΤΑ της ΕΕ

12.3.2. Ειδικά μέτρα για τις ΜΜΕ: νέες συμμετοχές και ευρύτερη συμμετοχή

12.3.3. Άλλα μέτρα στο ΠΠ4 σχετικά με τις ΜΜΕ

12.4. Ο αντίκτυπος της πολιτικής Ε&ΤΑ της ΕΕ στις ΜΜΕ

12.5. Το 5ο πρόγραμμα-πλαίσιο Ε&ΤΑ και τα ειδικά μέτρα του για τις ΜΜΕ

12.5.1 Δράσεις που εφαρμόζονται από κάθε θεματικό πρόγραμμα

12.5.2. Υποστήριξη της συμμετοχής των ΜΜΕ

12.5.3. Συμμετοχή των ΜΜΕ στο ΠΠ5: πρώτα αποτελέσματα

12.5.4. Cordis

13. Επαγγελματικη Καταρτιση

13.1. Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο

13.1.1. Πρωτοβουλίες ADAPT και ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ

13.2. Πρόγραμμα Leonardo da Vinci

13.3. Επιχειρηματικό εκπαιδευτικό δίκτυο για την Ευρώπη

14. Αλλα προγραμματα υποστηριξησ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ III: ΔΙΕΥΡΥΝΣΗ, ΠΡΟΕΝΤΑΞΙΑΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΡΙΤΕΣ ΧΩΡΕΣ

15. Διευρυνση και προενταξιακεσ δραστηριοτητεσ

15.1. Συμμετοχή στο τρίτο πολυετές πρόγραμμα για ΜΜΕ

15.2 Πρόγραμμα κοινών επιχειρήσεων: JOP

15.3. PHARE: Πρόγραμμα τεχνικής βοήθειας σε εθνικό επίπεδο

15.4. Η χρηματοδοτική διευκόλυνση για τις ΜΜΕ

15.5 Πρόγραμμα PHARE για τη στήριξη των επιχειρήσεων

16. Διεθνοποιηση των επιχειρησεων: συνεργασια με τριτεσ

χωρεσ

16.1 Εμπορική πολιτική

16.2 Συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες και με τον Καναδά

16.3 Συνεργασία με την Ιαπωνία

16.4 Συνεργασία με τη Μεσόγειο, με τη Λατινική Αμερική και με την Ασία

16.5 Συνεργασία με τα Νέα Ανεξάρτητα Κράτη

16.6 Συνεργασία για την ανάπτυξη (χώρες ΑΚΕ)

16.7 Συνεργασία με τη Νότια Αφρική

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Η παρούσα έκθεση σχετικά με τις δραστηριότητες που αναπτύσσει η Ένωση υπέρ των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) συντάσσεται στα πλαίσια της απόφασης του Συμβουλίου για το τρίτο πολυετές πρόγραμμα υπέρ των ΜΜΕ. Η απόφαση αυτή προβλέπει ότι η Επιτροπή υποβάλλει ανά διετία στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών έκθεση σχετικά με την πρόοδο που επιτελείται, δια της συντονιστικής δράσης, όσον αφορά την ένταξη της διάστασης ΜΜΕ σε όλες τις κοινοτικές πολιτικές και προγράμματα. Πρόκειται για την πέμπτη έκθεση αυτού του είδους. Παρουσιάζει τις τελευταίες εξελίξεις που σημειώθηκαν μετά την έκδοση της προηγούμενης έκθεσης (τέλος 1997), ενώ συγχρόνως σκιαγραφεί και τις προοπτικές που διαγράφονται για το μέλλον.

Η έκθεση διαρθρώνεται σε τρία μεγάλα κεφάλαια: το πρώτο κεφάλαιο αφορά τη βελτίωση των βασικών συνθηκών για τις ΜΜΕ, το δεύτερο περιγράφει τα προγράμματα και τα μέσα που έχουν ιδιαίτερες χρηματοδοτικές συνέπειες όσον αφορά την υποστήριξη των ΜΜΕ, ενώ το τρίτο εξετάζει τη διεύρυνση, την προενταξιακή διαδικασία και τη συνεργασία με τις τρίτες χώρες. Στο συμπέρασμα συνοψίζεται ο τρόπος με τον οποίο εξελίχθηκε η ένταξη της διάστασης ΜΜΕ στις κοινοτικές πολιτικές και προγράμματα.

Η σημασία αυτής της έκθεσης έγκειται στο γεγονός ότι παρέχει μια σφαιρική εικόνα των δραστηριοτήτων που αναπτύσσει η Ένωση υπέρ των ΜΜΕ. Ανταποκρίνεται στους στόχους του ολοκληρωμένου προγράμματος υπέρ των ΜΜΕ, το οποίο αποτελεί ένα πλαίσιο για τον συντονισμό των δραστηριοτήτων της Ένωσης, είτε οι δραστηριότητες αυτές αναπτύσσονται στα πλαίσια της πολιτικής επιχειρήσεων είτε βάσει άλλων κοινοτικών πολιτικών που είναι σε θέση να επηρεάσουν τις ΜΜΕ.

Η έκθεση εντάσσεται επίσης στην προοπτική της υλοποίησης των συμπερασμάτων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Λισσαβώνας (23/24 Μαρτίου 2000), στα οποία συνιστάται η δημιουργία ενός κλίματος που να ευνοεί τη δημιουργία και την ανάπτυξη καινοτόμων επιχειρήσεων, και ιδίως ΜΜΕ. Με την ευκαιρία αυτή, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο διατύπωσε την άποψη ότι πρέπει να εφαρμόζεται μια «ανοιχτή» μέθοδος συντονισμού, που να καθιστά δυνατή τη διάδοση των βέλτιστων πρακτικών και να διασφαλίζει την επίτευξη μεγαλύτερης σύγκλισης όσον αφορά τους βασικούς στόχους της Ένωσης. Κάλεσε την Επιτροπή να υποβάλει την πρότασή της για το επόμενο πολυετές πρόγραμμα υπέρ των επιχειρήσεων και του επιχειρηματικού πνεύματος (της «επιχειρηματικότητας») για την περίοδο 2001-2005, πρόταση η οποία εγκρίθηκε από το Συμβούλιο κατά τα τέλη του 2000. Ζήτησε, επίσης, από το Συμβούλιο και την Επιτροπή, αφενός, να προβούν σε μια συγκριτική αξιολόγηση των επιδόσεων («benchmarking») από πλευράς δημιουργίας επιχειρήσεων (κόστος, διάρκεια) και επιχειρηματικών κεφαλαίων, και, αφετέρου, να υποβάλουν έκθεση σχετικά με την επανεξέταση των μέσων που χρησιμοποιεί η ΕΤΕπ και το ΕταΕ για τον αναπροσανατολισμό των χρηματοδοτήσεων προς τις επιχειρήσεις που βρίσκονται στη φάση της έναρξης των δραστηριοτήτων τους ή προς τις επιχειρήσεις υψηλής τεχνολογίας. Ο Ευρωπαϊκός Χάρτης Μικρών Επιχειρήσεων, την κατάρτιση του οποίου ζήτησε το εν λόγω Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, εκδόθηκε από το Συμβούλιο τον Ιούνιο του 2000 και εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Φέιρα τον ίδιο μήνα.

Στη Λισσαβώνα, τα δεκαπέντε κράτη μέλη της Ένωσης έθεσαν ένα στρατηγικό στόχο για την επόμενη δεκαετία: να καταστήσουν την Ένωση την πιο ανταγωνιστική και δυναμική παγκοσμίως οικονομία της γνώσης. Για την επίτευξη του στόχου αυτού, η Ευρώπη πρέπει να γίνει περισσότερο επιχειρηματική και καινοτόμος. Η πρωτοβουλία e-Europe, που παρουσιάστηκε με την ευκαιρία αυτή και η οποία έχει ως στόχο να εντάξει κάθε πολίτη, κάθε σχολείο, κάθε επιχείρηση στην ψηφιακή εποχή, μεταφράστηκε σε ένα σχέδιο δράσης, το οποίο περιλαμβάνει κυρίως μέτρα για την ανάπτυξη του ηλεκτρονικού εμπορίου και του Internet στις επιχειρήσεις.

Η παρούσα έκθεση αντανακλά την προτεραιότητα που δίνεται στις ΜΜΕ στο ευρύτερο πολιτικό πλαίσιο των μέσων συντονισμού που έχουν θεσπιστεί βάσει των γενικών προσανατολισμών οικονομικής πολιτικής και των λεγομένων διαδικασιών του «Λουξεμβούργου», σχετικά με την ευρωπαϊκή στρατηγική απασχόλησης, και του «Cardiff», σχετικά με την ανάπτυξη ενός ευνοϊκότερου για τις ΜΜΕ κανονιστικού περιβάλλοντος, καθώς και στα πλαίσια της υλοποίησης του σχεδίου δράσης BEST, της Συντονισμένης Δράσης με τα κράτη μέλη ή των διαδικασιών συγκριτικής αξιολόγησης των επιδόσεων.

Η παρούσα έκθεση επιτρέπει την επισκόπηση της κατάστασης στην οποία βρίσκεται η πολιτική υπέρ των ΜΜΕ κατά τη στιγμή της ανανέωσης του πολυετούς προγράμματος για τις επιχειρήσεις και την επιχειρηματικότητα στην Ευρώπη. Συμβάλλει στη διαφάνεια και την προβολή των δράσεων που αναπτύσσει η Ένωση υπέρ των ΜΜΕ. Η έκθεση θα κυκλοφορήσει ευρύτατα στους οικονομικούς κύκλους.

Σταδιακά, με την πάροδο του χρόνου, αναπτύχθηκε μια σύγκλιση των πολιτικών της Ένωσης υπέρ των ΜΜΕ, τόσο για τη βελτίωση του περιβάλλοντος των επιχειρήσεων όσο και για την αποτελεσματικότερη υποστήριξή τους μέσω των διαφόρων χρηματοδοτικών προγραμμάτων και μέσων.

Η βελτίωση του περιβάλλοντος των επιχειρήσεων και των βασικών συνθηκών αφορά τη διοικητική απλούστευση και το κανονιστικό, νομικό, φορολογικό, χρηματοοικονομικό και κοινωνικό περιβάλλον. Το σχέδιο δράσης BEST, που εφαρμόστηκε από την Επιτροπή σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, συγκεντρώνει όλες τις δράσεις που αναλαμβάνονται για τη βελτίωση και την απλούστευση του περιβάλλοντος των επιχειρήσεων. Η βελτίωση του περιβάλλοντος των επιχειρήσεων προϋποθέτει επίσης την καλύτερη γνώση των επιχειρήσεων και της εξέλιξής τους, καθώς και την πρόσβασή τους στην κοινοτική πληροφόρηση. Το δίκτυο των Ευρωπαϊκών Κέντρων Πληροφόρησης, καθώς και τα άλλα κοινοτικά δίκτυα πληροφόρησης, όπως και ο Διάλογος με τις Επιχειρήσεις, παρέχουν στις επιχειρήσεις πληροφορίες και συμβουλές για τις κανονιστικές ρυθμίσεις και τα προγράμματα της Κοινότητας, καθώς και έναν μηχανισμό «επιστροφής» πληροφοριών (ανάδραση). Ως παραδείγματα μέτρων που ελήφθησαν πρόσφατα για τη βελτίωση του περιβάλλοντος των επιχειρήσεων, μπορούν να αναφερθούν η οδηγία για τις καθυστερήσεις πληρωμών, της 29ης Ιουνίου 2000, η πρόταση κανονισμού για το κοινοτικό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, του Ιουλίου του 2000, και οι προτάσεις για την απλούστευση της νομοθεσίας περί δημοσίων συμβάσεων.

Τα χρηματοδοτικά προγράμματα και μέσα που εφαρμόζει η Ένωση προς υποστήριξη των ΜΜΕ έχουν τη μορφή άμεσων ή έμμεσων ενισχύσεων. Αποσκοπούν επίσης στη βελτίωση της πρόσβασης των ΜΜΕ σε χρηματοδοτικούς και πιστωτικούς πόρους (δάνεια, εγγυήσεις και επιχειρηματικά κεφάλαια), στις περιφερειακές ενισχύσεις, στη συνεργασία μεταξύ επιχειρήσεων, στην έρευνα και στην επαγγελματική κατάρτιση.

Η πρόσβαση σε πόρους χρηματοδότησης αποτελεί ζήτημα καίριας σημασίας για τις ΜΜΕ. Ως εκ τούτου, η Ευρωπαϊκή Ένωση ενίσχυσε κατά τα τελευταία έτη τους υποστηρικτικούς της μηχανισμούς για τη χρηματοδότηση των ΜΜΕ, ιδίως μέσω της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων και του Ευρωπαϊκού Ταμείου Επενδύσεων, με στόχο να ενθαρρυνθεί η ανάπτυξη του επιχειρηματικού κεφαλαίου και των εγγυήσεων για τις ΜΜΕ. Δημιουργήθηκαν νέοι χρηματοδοτικοί μηχανισμοί στα πλαίσια του ειδικού σχεδίου δράσης του Άμστερνταμ, όπως ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Τεχνολογιών (προϋπολογισμού 125 εκατ. ευρώ) και στα πλαίσια της πρωτοβουλίας «Ανάπτυξη και Απασχόληση», η οποία αποτελεί απόρροια σχετικής πρωτοβουλίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, καθώς και του ειδικού Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για την απασχόληση, που πραγματοποιήθηκε στο Λουξεμβούργο. Με τον τρόπο αυτό, δημιουργήθηκαν τρία νέα προγράμματα, ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Τεχνολογιών για την εκκίνηση επιχειρήσεων (MET Start-up, προϋπολογισμού 168 εκατ. ευρώ), η διευκόλυνση εγγυήσεων ΜΜΕ (προϋπολογισμού 168 εκατ. ευρώ) και το πρόγραμμα «Joint European Venture» (JEV, προϋπολογισμού 84 εκατ. ευρώ), τα οποία διαθέτουν συνολικούς χρηματοδοτικούς πόρους ύψους 420 εκατ. ευρώ. Άλλες πρωτοβουλίες ενθαρρύνουν τα κεφάλαια αρχικής ώθησης (CREA) ή τη δημιουργία δικτύων μη θεσμικών επενδυτών («Business angels»). Από τα συνολικά δάνεια της ΕΤΕπ επωφελήθηκαν κατά την τελευταία πενταετία 49 000 ΜΜΕ, εκ των οποίων το 85 % είναι μικρές επιχειρήσεις. Όσον αφορά το ΕταΕ, ο όγκος των εγγυοδοτικών πράξεων υπέρ των ΜΜΕ προσεγγίζει το 33 % του συνόλου των δραστηριοτήτων του και ανέρχεται σε 879 εκατ. ευρώ. Τα μέσα της ΕΤΕπ και του ΕταΕ για τις ΜΜΕ υποβάλλονται επί του παρόντος σε αξιολόγηση, προκειμένου να προσανατολιστούν προς νεοσύστατες επιχειρήσεις υψηλής τεχνολογίας και άλλες πρωτοβουλίες επιχειρηματικού κεφαλαίου.

Τα διαρθρωτικά ταμεία, βασικά μέσα χρηματοδότησης για την περιφερειακή ανάπτυξη και την απασχόληση, παρέχουν επίσης σημαντική στήριξη στις ΜΜΕ των επιλέξιμων περιφερειών. Μια θεματική αξιολόγηση σχετικά με τον αντίκτυπο των διαρθρωτικών ταμείων κατέδειξε ότι πάνω από 800 000 ΜΜΕ επωφελήθηκαν, κατά την περίοδο 1994-1999, από κονδύλια ύψους 21,3 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στο 18 % του συνολικού προϋπολογισμού των ταμείων. Η Επιτροπή, στις κατευθυντήριες γραμμές που διαβίβασε στα κράτη μέλη για τα προγράμματα της περιόδου 2000-2006, επισήμανε τη σημασία των ΜΜΕ για την περιφερειακή ανταγωνιστικότητα και την απασχόληση στην Ένωση. Πράγματι, η Επιτροπή θεωρεί ότι η δημιουργία ή η ανάπτυξη ανταγωνιστικών επιχειρήσεων αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για τη δημιουργία βιώσιμων θέσεων απασχόλησης και, κατά συνέπεια, για την περιφερειακή οικονομική ανάπτυξη. Τονίστηκε επίσης ο αυξανόμενος ρόλος του τομέα των υπηρεσιών.

Στα προγράμματα έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης, η συμμετοχή των ΜΜΕ αυξήθηκε σημαντικά. Στο τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο η συμμετοχή των ΜΜΕ υπερδιπλασιάστηκε σε σχέση με το προηγούμενο. Πράγματι, κατά την περίοδο 1994-1998 συμμετέσχαν 14 754 ΜΜΕ έναντι 5 424 κατά την περίοδο 1990-1994. Οι 14 754 ΜΜΕ που συμμετέσχαν στο πρόγραμμα αντιπροσωπεύουν το 28,5 % των σχεδίων και έλαβαν άνω του 20 % του συνολικού προϋπολογισμού. Η δημιουργία ενός ενιαίου σημείου επαφής για τις ΜΜΕ, η απλούστευση των διαδικασιών συμμετοχής για τις ΜΜΕ, καθώς και η λήψη ειδικών μέτρων για τις επιχειρήσεις αυτές (διερευνητικές επιχορηγήσεις και σχέδια CRAFT) διευκόλυναν τη συμμετοχή τους. Η συμμετοχή των ΜΜΕ αναμένεται να αυξηθεί ακόμη περισσότερο κατά το υπό εξέλιξη πέμπτο πρόγραμμα-πλαίσιο, κυρίως χάρη στο οριζόντιο πρόγραμμα «Καινοτομία και προώθηση της συμμετοχής των ΜΜΕ».

Στον τομέα της υποστήριξης που παρέχει η Ένωση για την επαγγελματική κατάρτιση στις ΜΜΕ, παρεμβαίνουν κυρίως το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και το πρόγραμμα Leonardo. Τα διαθέσιμα στοιχεία, παρά το γεγονός ότι δεν είναι ακόμη απολύτως ακριβή, υποδηλώνουν ότι το ποσοστό των ΜΜΕ που συμμετέχουν σε σχέδια υποστηριζόμενα βάσει του στόχου 4 του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου είναι πολύ μεγάλο και ότι κυμαίνεται μεταξύ 40 % και 90 % στα προγράμματα της περιόδου 1994-1999. Στην πρωτοβουλία ADAPT το ποσοστό των ΜΜΕ υπολογίζεται σε 15 % των σχεδίων. Στο πρόγραμμα Leonardo το ποσοστό των ΜΜΕ στα σχέδια ανέρχεται κατά μέσο όρο σε 20 %. Στα πλαίσια της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση, ο «πυλώνας» που αφορά την ανάπτυξη του επιχειρηματικού πνεύματος (δηλαδή της επιχειρηματικότητας) αντανακλά την αναγνώριση του καίριου ρόλου τον οποίο διαδραματίζουν οι ΜΜΕ στα πλαίσια των πολιτικών απασχόλησης. Ωστόσο, η αναγνώριση αυτή πρέπει να λάβει περισσότερο συγκεκριμένη μορφή στα εθνικά σχέδια δράσης για την απασχόληση που εφαρμόζονται από τα κράτη μέλη.

Η διεθνής συνεργασία είναι ένας από τους τομείς που επηρεάζουν επίσης τις ΜΜΕ. Κατ' αρχάς, η Επιτροπή προετοιμάζει την προσεχή διεύρυνση της Ένωσης και η διαδικασία αυτή είχε ως αποτέλεσμα το άνοιγμα του τρίτου πολυετούς προγράμματος ΜΜΕ στις υποψήφιες χώρες στα πλαίσια της προενταξιακής στρατηγικής. Επιπλέον, η Επιτροπή προωθεί τη δημιουργία κοινών επιχειρήσεων (JOP) και την πραγματοποίηση άμεσων επενδύσεων κυρίως μέσω της διευκόλυνσης ΜΜΕ, σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης. Τέλος, η συνεργασία με τις τρίτες χώρες έχει στόχο να διευκολύνει τη «διεθνοποίηση» των επιχειρήσεων στα πλαίσια της παγκόσμιας οικονομίας. Η συνεργασία αυτή αφορά, αφενός, την εμπορική πολιτική και, αφετέρου, την οικονομική συνεργασία με πολλές χώρες.

Στα συμπεράσματά της, η έκθεση επισημαίνει ότι επιβεβαιώνεται η πολιτική προτεραιότητα υπέρ των ΜΜΕ και της ανάπτυξης μιας επιχειρηματικής Ευρώπης. Κατά τα τελευταία έτη αυξήθηκε η συνεκτίμηση της διάστασης ΜΜΕ και η συμμετοχή των επιχειρήσεων αυτών στα κοινοτικά προγράμματα. Ωστόσο, πρέπει ακόμη να καταβληθούν κι άλλες προσπάθειες για την αξιολόγηση του αντικτύπου των πολιτικών στην ανάπτυξη των ΜΜΕ. Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν ενίοτε δυσχέρειες πρόσβασης στα διάφορα υποστηρικτικά προγράμματα. Η παρούσα έκθεση θα συμβάλει στην καλύτερη ενημέρωση των οργανισμών υποστήριξης των ΜΜΕ για τις δράσεις της Ένωσης. Αν και η κοινοτική συμβολή στην ανάπτυξη μιας επιχειρηματικής Ευρώπης είναι σημαντική, ωστόσο οι προσπάθειες των κρατών μελών έχουν ουσιώδη σημασία για τη μεγιστοποίηση του δυναμικού ανταγωνιστικότητας, ανάπτυξης, καινοτομίας και απασχόλησης των ΜΜΕ. Η έκθεση καταδεικνύει με σαφήνεια ότι, κατά την περίοδο εφαρμογής του τρίτου πολυετούς προγράμματος για τις ΜΜΕ, η πολιτική υπέρ των επιχειρήσεων, και ιδίως η υποστήριξη των ΜΜΕ, έγινε αναπόσπαστο τμήμα των βασικών πολιτικών της Ένωσης. Παρόμοια θετική εξέλιξη παρατηρείται και στα κράτη μέλη. Οι κοινές προσπάθειες της Επιτροπής και των κρατών μελών στον τομέα αυτό θα καταστήσουν δυνατή την υλοποίηση της φιλοδοξίας της Ένωσης, όπως εξαγγέλθηκε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβώνας, να γίνει η πιο ανταγωνιστική και δυναμική παγκοσμίως οικονομία της γνώσης.

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΕΝΙΣΧΥΣΕΩΝ ΠΡΟΣ ΤΙΣ ΜME

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπάρχει πλέον ευρεία συναίνεση σχετικά με τον καίριο ρόλο τον οποίο διαδραματίζουν οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) για την ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα, την καινοτομία και την απασχόληση. Κατά τα τελευταία έτη εδραιώθηκε η πολιτική βούληση για μεγαλύτερη ανάπτυξη της επιχειρηματικότητας στην Ευρώπη, πράγμα που επιβεβαιώνεται, πρώτον, από τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Λισσαβώνας (23 και 24 Μαρτίου 2000), στα οποία συνιστάται η δημιουργία ενός περιβάλλοντος που να ευνοεί τη δημιουργία και την ανάπτυξη καινοτόμων επιχειρήσεων, και ιδίως ΜΜΕ, και, δεύτερον, από τον Ευρωπαϊκό Χάρτη για τις ΜΜΕ, τον οποίο ενέκρινε το Συμβούλιο στις 13 Ιουνίου και χαιρέτισε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Feira στις 19 και 20 Ιουνίου 2000.

Οι πολιτικές και τα προγράμματα της Κοινότητας συμβάλλουν, σε διάφορους βαθμούς, στην ανάπτυξη μιας ευρωπαϊκής επιχειρηματικής δυναμικής που προωθεί τη δημιουργία και την ανάπτυξη των επιχειρήσεων, καθώς και την ικανότητά τους να καινοτομούν, να διεισδύουν σε νέες αγορές και να προσαρμόζονται στη νέα οικονομία.

Η παρούσα έκθεση συμβάλλει στην καλύτερη προβολή των δράσεων της Ένωσης, προσφέροντας ένα σφαιρικό «πανόραμα» των δραστηριοτήτων τις οποίες αναπτύσσει η Ένωση για τις επιχειρήσεις και, ειδικότερα, για τις ΜΜΕ.

Η έκθεση αυτή, η οποία αφορά τις δραστηριότητες της Ένωσης υπέρ των ΜΜΕ, συντάσσεται σύμφωνα με το άρθρο 5, παράγραφος 2, της απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με το τρίτο πολυετές πρόγραμμα υπέρ των ΜΜΕ [1]. Το άρθρο 5, παράγραφος 2, της απόφασης αυτής ορίζει ότι "η Επιτροπή υποβάλλει ανά διετία στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών έκθεση σχετικά με την πρόοδο που επιτελείται, διά της συντονιστικής δράσης, όσον αφορά την ένταξη της διάστασης ΜΜΕ σε όλες τις κοινοτικές πολιτικές και προγράμματα".

[1] Απόφαση του Συμβουλίου 97/15/ΕΚ της 9.12.1996, ΕΕ L 6 της 10.1.1997, σ. 25.

Πρόκειται για την πέμπτη έκθεση, μετά από τις εκθέσεις των ετών 1992, 1994, 1995 και 1997 [2]. Οι δύο τελευταίες εκθέσεις δημοσιεύθηκαν σε φιλικότερη μορφή από την Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (OPOCE), ενώ η έκθεση του 1997 είναι διαθέσιμη στο Internet [3] στις 11 επίσημες γλώσσες και διανεμήθηκε σε περισσότερα από 70 000 αντίτυπα στους οικονομικούς κύκλους. Η παρούσα έκδοση θα δημοσιευθεί επίσης και θα είναι διαθέσιμη στο Internet αμέσως μόλις εγκριθεί. Λαμβάνει υπόψη της τις τελευταίες εξελίξεις που έλαβαν χώρα μετά το τέλος του 1997 και, κατά συνέπεια, αφορά τα έτη 1998, 1999 και, εν μέρει, το έτος 2000.

[2] SEC(1992) 704 της 26.5.1992, COM(1994) 221 της 7.9.1994, COM(1995) 362 της 8.9.1995 και COM(1997) 610 τελικό της 25.11.1997.

[3] Έκδοση YEEEK CT-08-97-759-FR-C ISBN 92-828-2854-9. Η παρουσίαση στο Ιnternet περιέχει πολλούς συνδέσμους υπερκειμένου, που επιτρέπουν τη μετάβαση σε άλλους χρήσιμους δικτυακούς τόπους: http://europa.eu.int/comm/enterprise/entrepreneurship/promoting_entrepreneurship/index.htm.

Αποτελεί την τελευταία έκθεση που συντάσσεται στα πλαίσια του τρίτου πολυετούς προγράμματος ΜΜΕ [4], το οποίο τελείωσε το 2000 και διαδέχεται από το πολυετές πρόγραμμα για τις επιχειρήσεις και το επιχειρηματικό πνεύμα, που θα καλύψει την περίοδο 2001-2005 [5].

[4] Δικτυακός τόπος της ΓΔ «Επιχειρήσεις» http://europa.eu.int/comm/enterprise/index_en.htm.

[5] Απόφασησ του Συμβουλίου 2000-819/ΕΚ της 20.12.2000, ΕΕ L 333 της 29.12.2000 σ. 84.

Οι εκπρόσωποι των κρατών μελών στην επιτροπή διαχείρισης του πολυετούς προγράμματος ΜΜΕ χαιρέτισαν με ιδιαίτερη ικανοποίηση την έκθεση του Νοεμβρίου 1997 αναγνωρίζοντας τόσο τη χρησιμότητα όσο και την ποιότητά της.

Το ενδιαφέρον του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την έκθεση του 1997 εκδηλώθηκε με την έκδοση ψηφίσματος πρωτοβουλίας στις 5 Νοεμβρίου 1998 [6]. Αν και το Κοινοβούλιο εκφράζει την ικανοποίησή του για την έκδοση αυτής της έκθεσης, ωστόσο, δράττεται της ευκαιρίας προκειμένου να επισημάνει τους τομείς στους οποίους είναι δυνατή η πραγματοποίηση βελτιώσεων. Το Κοινοβούλιο τάσσεται υπέρ της ενίσχυσης του συντονισμού μεταξύ των πολιτικών που εφαρμόζει η Κοινότητα υπέρ των ΜΜΕ, ιδίως στον τομέα των διαρθρωτικών ταμείων. Υπογραμμίζει την ανάγκη να χρησιμοποιείται ο κοινοτικός ορισμός των ΜΜΕ στα προγράμματα που τις αφορούν. Επιμένει στην άποψη ότι, κατά την κατάρτιση των νομοθετικών προτάσεων που αφορούν τη ζωή των επιχειρήσεων, πρέπει να γίνεται συστηματική διαβούλευση με τις οργανώσεις που εκπροσωπούν τις ΜΜΕ και τονίζει την ιδιαίτερη σημασία που έχει η εκπροσώπηση των επιχειρήσεων αυτών στον ευρωπαϊκό κοινωνικό διάλογο. Ζητά, αφενός, να εξακολουθήσει να δίνεται προτεραιότητα στην παροχή υποστήριξης προς τις ΜΜΕ στα πλαίσια του προγραμματισμού των διαρθρωτικών ταμείων (2000-2006) και, αφετέρου, να τεθούν ποσοτικοποιημένοι και ελέγξιμοι στόχοι όσον αφορά τη συμμετοχή των ΜΜΕ. Τέλος, υπογραμμίζει τη σημασία που έχει η ένταξη της διάστασης ΜΜΕ στα προγράμματα κατάρτισης.

[6] A4-0359/98.

ΣΤΟΧΟΣ ΚΑΙ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ

Ο στόχος της παρούσας έκθεσης είναι να παρουσιάσει τον τρόπο με τον οποίο εντάχθηκε η διάσταση ΜΜΕ στις πολιτικές και τα προγράμματα της Κοινότητας.

Η διάρθρωση της έκθεσης αντιστοιχεί στους βασικούς στόχους του πολυετούς προγράμματος υπέρ των ΜΜΕ (1997-2000), που ήταν οι εξής: βελτίωση των βασικών συνθηκών για τις ΜΜΕ (κεφάλαιο I) και παροχή υποστήριξης στις επιχειρήσεις μέσω των διαφόρων προγραμμάτων και χρηματοδοτικών μέσων στήριξης των ΜΜΕ (κεφάλαιο ΙΙ). Το κεφάλαιο ΙΙΙ αφιερώνεται στη διεύρυνση, την προενταξιακή διαδικασία και τη συνεργασία με τις τρίτες χώρες. Η έκθεση παρουσιάζει την πρόοδο που επιτελέστηκε όσον αφορά την καλύτερη συνεκτίμηση της ιδιαιτερότητας των ΜΜΕ στις πολιτικές και τα προγράμματα της Κοινότητας και αναγνωρίζει ότι υπάρχουν περιθώρια πραγματοποίησης βελτιώσεων για την αύξηση της συμμετοχής των ΜΜΕ στα κοινοτικά προγράμματα.

Ένας συνοπτικός πίνακας παρουσιάζει τις ενισχύσεις προς τις ΜΜΕ καθώς και τα ποσοστά συμμετοχής των επιχειρήσεων αυτών στα προγράμματα και τα μέτρα στήριξης, τόσο σε απόλυτους αριθμούς όσο και σε ποσά του προϋπολογισμού.

Τα νέα εργαλεία επικοινωνίας, όπως το Internet, αποτελούν ιδιαιτέρως ισχυρά μέσα παροχής πληροφοριών σε πραγματικό χρόνο και, με τον τρόπο αυτό, διασφαλίζουν τη μεγαλύτερη διαφάνεια και την καλύτερη προβολή των δραστηριοτήτων της Ένωσης στο ευρύ κοινό. Για το λόγο αυτό, η παρούσα έκθεση περιλαμβάνει μεγάλο αριθμό δικτυακών τόπων Internet σχετικών με τα κοινοτικά ζητήματα, δικτυακών τόπων στους οποίους ο αναγνώστης μπορεί να βρει περισσότερες πληροφορίες για τους διάφορους επιμέρους τομείς, καθώς και στοιχεία που ενημερώνονται σε συνεχή βάση. Πράγματι, κατά τα τελευταία έτη, η Επιτροπή έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στο Internet προκειμένου να παρουσιάζει, σε καθημερινή βάση, τις πλέον πρόσφατες εξελίξεις της πολιτικής της. Εν τούτοις, η παρούσα έκθεση θα δημοσιευθεί και σε έντυπη μορφή, δεδομένου ότι η χρήση του Internet δεν έχει ακόμη γενικευθεί και επίσης επειδή η έντυπη έκδοση των εγγράφων αναφοράς παραμένει χρήσιμη και πρακτική.

Ο ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΜΜΕ

Η συντομογραφία ΜΜΕ, που χρησιμοποιείται στην παρούσα έκθεση, αναφέρεται στον κοινοτικό ορισμό της μικρομεσαίας επιχείρησης (ΜΜΕ), ο οποίος παρέχεται στη σύσταση της Επιτροπής της 3ης Απριλίου 1996 [7], που απευθύνεται στα κράτη μέλη, στην Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) και στο Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων (ΕΤαΕ). Ο ορισμός ΜΜΕ, που συνοψίζεται στον παρακάτω πίνακα, πρέπει να εφαρμόζεται για όλα τα κοινοτικά ή εθνικά προγράμματα που αφορούν τις επιχειρήσεις αυτές. Παρά το γεγονός ότι σταδιακά η χρήση του ορισμού ΜΜΕ γενικεύεται, ωστόσο, διαπιστώνεται ότι δεν εφαρμόζεται ακόμη συστηματικά ως προς όλες του τις συνιστώσες. Κατά συνέπεια, είναι ιδιαιτέρως ευκταία η ενίσχυση της «πειθαρχίας» όσον αφορά την εφαρμογή του κοινοτικού ορισμού της ΜΜΕ.

[7] EE L 107 της 30.4.1996, σ. 4.

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

ΚΕΦΑΛΑΙΟ I: ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΒΑΣΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΜΜΕ

Ο κύριος στόχος της πολιτικής επιχειρήσεων είναι η δημιουργία ενός περιβάλλοντος που να ευνοεί τη δημιουργία και την ανάπτυξη των επιχειρήσεων. Η βελτίωση του περιβάλλοντος των επιχειρήσεων αφορά τις βασικές συνθήκες, την απλούστευση του διοικητικού και κανονιστικού περιβάλλοντος και, επίσης, το χρηματοοικονομικό, φορολογικό, κοινωνικό και περιβαλλοντικό πλαίσιο μέσα στο οποίο δρουν. Η καλύτερη πρόσβαση των ΜΜΕ στην κοινωνία της πληροφορίας (ιδίως στο ηλεκτρονικό εμπόριο) και την καινοτομία αποτελούν επίσης προϋποθέσεις για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητάς τους.

Μία από τις βασικές προϋποθέσεις από τις οποίες εξαρτάται η δημιουργία ενός ευνοϊκού για τις επιχειρήσεις περιβάλλοντος είναι να βελτιωθούν τα στατιστικά στοιχεία για τον πληθυσμό των ΜΜΕ και να τεθούν στη διάθεση των επιχειρήσεων αυτών δίκτυα πληροφόρησης και μηχανισμοί "επιστροφής" πληροφοριών (ανάδρασης) που να μπορούν να λαμβάνουν καλύτερα υπόψη τις ανάγκες τους κατά τη χάραξη των πολιτικών που τις αφορούν.

1. ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΩΝ ΣΤΟΙΧΕΊΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΓΝΩΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΙΣ ΜΜΕ

1.1. Στατιστικές

Πάνω από το 99 % των 18 εκατομμυρίων επιχειρήσεων της ΕΕ που δραστηριοποιούνται στους μη γεωργικούς τομείς είναι ΜΜΕ. Οι επιχειρήσεις αυτές απασχολούν το 66 % του εργατικού δυναμικού και παράγουν το 55 % του συνολικού κύκλου εργασιών.

Η πέμπτη έκδοση του έργου "Επιχειρήσεις στην Ευρώπη" [8], που δημοσιεύθηκε το 1999, παρέχει στοιχεία από το 1994-1995 για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, κατανεμημένες κατά τάξεις μεγέθους (με βάση τον αριθμό τους, τις θέσεις απασχόλησης που προσφέρουν και τον κύκλο εργασιών τους), καθώς και μια λεπτομερέστερη ανάλυση των επιμέρους τομέων δραστηριότητας (εξετάζονται 31 τομείς) και της δομής των διαφόρων χωρών (όλων των χωρών της ΕΕ, συν τη Νορβηγία, την Ισλανδία και την Ελβετία). Επιπλέον, η έκθεση αυτή περιέχει θεματικές αναλύσεις για ζητήματα όπως η διάρθρωση των επιχειρήσεων των χωρών της Κεντρικής Ευρώπης, η δημογραφία των επιχειρήσεων (ιδρύσεις νέων επιχειρήσεων και επιχειρήσεις που διακόπτουν τη λειτουργία τους), η διάρθρωση του εργατικού δυναμικού στις μικρές επιχειρήσεις (φύλο, εκπαίδευση, είδος εργασίας), περιφερειακή ανάλυση των ΜΜΕ και συγκρίσεις με τις ΗΠΑ και την Ιαπωνία. Η βάση δεδομένων για τις ΜΜΕ ενημερώθηκε με νέα στοιχεία κατά το πρώτο εξάμηνο του 2000 και η Eurostat δημοσίευσε ορισμένα έντυπα της σειράς «Statistics in Focus» (θέμα 4, αριθ. 11/2000, 8/2000, 27/1999, 16/1999) [9]. Η έκτη έκδοση του έργου "Επιχειρήσεις στην Ευρώπη" προβλέπεται να εκδοθεί την άνοιξη του 2001.

[8] Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, Λουξεμβούργο, αριθ. CA-12-98-174-**-C.

[9] Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, Λουξεμβούργο, αριθ. CA-ΝΡ-00-011-**-C, CA-ΝΡ-00-008-**-C, CA-ΝΡ-99-027-**-C και CA-ΝΡ-99-016-**-C.

Οι παρακάτω πίνακες παρέχουν μια εικόνα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, κατανεμημένων με βάση τον αριθμό των εργαζομένων τους, τον τομέα της δραστηριότητάς τους και το μέγεθος της συμβολής τους στην απασχόληση και τον κύκλο εργασιών στην Ένωση.

Οι επιχειρήσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση - κατανομή κατά τάξη μεγέθους απασχόλησης στοιχεία 1997

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Οι επιχειρήσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση - κατανομή με βάση τον τομέα δραστηριότητας - στοιχεία 1997

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Η Επιτροπή (Eurostat) συνεχίζει τις προσπάθειές της για τη βελτίωση του ευρωπαϊκού στατιστικού συστήματος, ιδίως όσον αφορά τις στατιστικές διαρθρώσεων για τις ΜΜΕ. Περιορίζοντας την επιβάρυνση των επιχειρήσεων, τα κράτη μέλη παράγουν ολοένα και περισσότερα βασικά δεδομένα, κατανεμημένα κατά τάξεις μεγέθους απασχόλησης, βάσει του κανονισμού 58/97 του Συμβουλίου σχετικά με τις στατιστικές διάρθρωσης των επιχειρήσεων.

Οι στατιστικές διάρθρωσης των επιχειρήσεων της ΕΕ, με ιδιαίτερη αναφορά στις ΜΜΕ

Κατά τα τελευταία έτη οι στατιστικές διάρθρωσης των επιχειρήσεων της ΕΕ παρουσίασαν βελτίωση. Ο κανονισμός 58/97 του Συμβουλίου σχετικά με τις στατιστικές διάρθρωσης των επιχειρήσεων παρέχει ένα κοινό πλαίσιο για τη συλλογή, την κατάρτιση, τη διαβίβαση και την αξιολόγηση των κοινοτικών στατιστικών για τη διάρθρωση, τις δραστηριότητες, την ανταγωνιστικότητα και τις επιδόσεις των επιχειρήσεων στα κράτη μέλη, με ιδιαίτερη αναφορά στις ΜΜΕ (άρθρο 2). Το άρθρο 6 ορίζει ότι τα κράτη μέλη μπορούν να συγκεντρώσουν τα αναγκαία στοιχεία χρησιμοποιώντας διάφορες πηγές: υποχρεωτικές έρευνες, διοικητικές πηγές ή εκτιμήσεις. Η διάταξη αυτή λαμβάνει υπόψη την ανάγκη να περιοριστεί η επιβάρυνση που συνιστά για τις επιχειρήσεις, και ιδίως για τις ΜΜΕ, η υποχρέωσή τους να παρέχουν στατιστικά στοιχεία.

Ο κανονισμός 2701/98 της Επιτροπής για τις σειρές δεδομένων που πρέπει να καταρτιστούν σχετικά με τις στατιστικές διάρθρωσης των επιχειρήσεων κατανέμει ορισμένες βασικές μεταβλητές (αριθμός επιχειρήσεων, κύκλος εργασιών, προστιθέμενη αξία, ακαθάριστες επενδύσεις παγίου κεφαλαίου, αριθμός απασχολουμένων) κατά τομείς και τάξεις μεγέθους, σύμφωνα με τη σύσταση της Επιτροπής σχετικά με τον ορισμό των ΜΜΕ [10]. Ένας άλλος κανονισμός της Επιτροπής, ο 1618/1999, θεσπίζει ορισμένα ποιοτικά κριτήρια για τις στατιστικές που πρέπει να καταρτίζουν τα κράτη μέλη.

[10] ΕΕ L 107, 30.4.1996, σ. 4.

Ένας από τους κύριους στόχους της πολιτικής για τις επιχειρήσεις είναι να αυξηθεί ο αριθμός των ιδρυομένων επιχειρήσεων και η καθαρή δημιουργία επιχειρήσεων. Η Eurostat εργάζεται εδώ και αρκετά έτη στον τομέα της «δημογραφίας» των επιχειρήσεων. Έχει ήδη τεθεί σε εφαρμογή ένα μεγάλο σχέδιο, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, προκειμένου να ληφθούν εναρμονισμένα στατιστικά στοιχεία στον τομέα αυτόν. Τα πρώτα εναρμονισμένα αποτελέσματα αναμένεται να είναι διαθέσιμα στις αρχές του 2002. Στοιχεία για τη «δημογραφία» των επιχειρήσεων έχουν ήδη ενσωματωθεί στους δείκτες BEST.

Εκδόσεις για ειδικούς τομείς που περιλαμβάνουν στοιχεία για τις ΜΜΕ

Η έκδοση "Υπηρεσίες στην Ευρώπη" [11] δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά το 1998, παράλληλα με αρκετά τεύχη των συνοπτικών εκθέσεων που ονομάζονται "Statistics in Focus" και που έχουν ως επίκεντρο τις υπηρεσίες.

[11] Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, Λουξεμβούργο, αριθ. CA-17-98-742-**-C.

Για τον τομέα του εμπορίου και της διανομής, οι νέες εκδόσεις "Retailing in the EEA 1997" [12] και "Wholesale Trade in the EEA 1997" [13] παρουσιάστηκαν σε σεμινάριο το Μάρτιο του 1998 [14]. Το 1999 δημοσιεύθηκε επίσης η έκδοση "Distributive Trades in Europe" [15].

[12] Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, Λουξεμβούργο, αριθ. CA-11-98-738-**-C.

[13] Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, Λουξεμβούργο, αριθ. CA-06-97-618-**-C.

[14] Τα σχετικά πορίσματα δημοσιεύθηκαν από την Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, αριθ. καταλόγου CA-16-98-594 -EN-S.

[15] Αριθ. CA-24-99-154-**-C.

Μετά τη δημοσίευση της μελέτης "Ο συνεταιριστικός, αλληλασφαλιστικός και μη κερδοσκοπικός τομέας στην Ευρωπαϊκή Ένωση" [16], αναπτύχθηκε μια μεθοδολογία για την κατάρτιση εκθέσεων στον τομέα της κοινωνικής οικονομίας στο μέλλον.

[16] Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, Λουξεμβούργο, αριθ. CA-82-94-642-**-C.

Η βάση δεδομένων BACH

Η Επιτροπή παρακολουθεί επίσης εδώ και πολλά χρόνια τη χρηματοοικονομική κατάσταση των ευρωπαϊκών εταιρειών, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στις ΜΜΕ [17]. Το 1987 δημιουργήθηκε μια ειδική βάση δεδομένων για το σκοπό αυτό, η BACH [18], η οποία περιλαμβάνει εναρμονισμένες ετήσιες στατιστικές λογαριασμών για 11 ευρωπαϊκές χώρες, την Ιαπωνία και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η βάση αυτή δημιουργήθηκε με σκοπό να συμπληρώσει τις πηγές πληροφοριών που υπάρχουν ήδη σε ευρωπαϊκό επίπεδο και αναπτύχθηκε σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή Κεντρικών Γραφείων Δεδομένων Ισολογισμού (ECCB). Η BACH χρησιμεύει ως βάση για διάφορες συγκριτικές οικονομικές αναλύσεις που διενεργούνται από την Επιτροπή και τους κατά χώρα φορείς που της παρέχουν δεδομένα. Οι πληροφορίες που περιλαμβάνονται στη βάση χρησιμοποιούνται επίσης από συνεχώς μεγαλύτερο αριθμό ερευνητών, πανεπιστημίων και ιδιωτικών και δημόσιων φορέων. Μερικές πιθανές χρήσεις της βάσης είναι οι εξής: συγκριτικές κλαδικές αναλύσεις κλαδικά συστήματα αναφοράς και συγκρίσεις επιδόσεων μεταξύ ευρωπαϊκών, αμερικανικών και ιαπωνικών επιχειρήσεων.

[17] Βλέπε Financial situation of European enterprises in 1996. EUROPEAN ECONOMY. Supplement A. Economic trends. No. 11/12. November/December 1998. Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, Λουξεμβούργο.

[18] http://europa.eu.int/comm/economy_finance/databases/ bach_en.htm.

1.2. Tο Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο των ΜΜΕ

Το 1997 δημοσιεύθηκε η 5η έκθεση του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου των ΜΜΕ. Στην έκθεση αυτή παρέχονται τόσο ποσοτικά όσο και ποιοτικά στοιχεία για τις ΜΜΕ του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου και της Ελβετίας. Η έκθεση ασχολήθηκε κυρίως με τα ζητήματα της απασχόλησης και των συνθηκών εργασίας, ενώ διερεύνησε και τις αντιδράσεις των ΜΜΕ στις προκλήσεις της διεθνοποίησης και της ενίσχυσης του ανταγωνισμού. Περιείχε επίσης λεπτομερείς θεματικές μελέτες για τις ΜΜΕ και το περιβάλλον, καθώς επίσης για τις ΜΜΕ και τον τομέα του τουρισμού. Η έκθεση κατέληγε στο συμπέρασμα ότι οι πολύ μικρές επιχειρήσεις που απασχολούν λιγότερους από 10 εργαζομένους έχουν το μεγαλύτερο αναπτυξιακό δυναμικό.

Τα πορίσματα της 5ης έκθεσης, καθώς και τα πορίσματα της 4ης έκθεσης, παρουσιάστηκαν σε δύο συνέδρια το 1997. Οι εκδηλώσεις αυτές αντικατέστησαν την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την έκθεση του Παρατηρητηρίου.

Η 6η έκθεση του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου των ΜΜΕ δημοσιεύθηκε το 2000 [19].

[19] http://europa.eu.int/comm/enterprise/enterprise_policy/analysis/observatory.htm.

2. ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΤΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ

2.1. Το δίκτυο των Ευρωπαϊκών Κέντρων Πληροφόρησης (EIC)

Προνομιακός σύνδεσμος μεταξύ της Ευρώπης και των ΜΜΕ, το δίκτυο των Ευρωπαϊκών Κέντρων Πληροφόρησης περιλαμβάνει 273 μέλη σε 38 χώρες και 14 κέντρα ανταπόκρισης [20].

[20] http://europa.eu.int/comm/enterprise/networks/eic/eic.html.

Το Μάιο του 1998, έγινε μερική ανασύνθεση του δικτύου των Ευρωπαϊκών Κέντρων Πληροφόρησης, με σκοπό να αυξηθεί η ποιοτική και ποσοτική απόδοσή του. Ο αριθμός των Ευρωπαϊκών Κέντρων Πληροφόρησης καθορίστηκε σε 233, εκ των οποίων τα 17 κέντρα είναι "επικεφαλής δικτύου". Τα "επικεφαλής δικτύου" κέντρα είναι EIC τα οποία διαθέτουν τα ίδια δικό τους δίκτυο σε εθνικό επίπεδο. Αυτό το νέο καθεστώς διασφαλίζει την αποτελεσματικότερη και ευρύτερη διείσδυση του δικτύου των Ευρωπαϊκών Κέντρων Πληροφόρησης στον πληθυσμό των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων.

Το 1998, η Επιτροπή συνήψε επίσης συμφωνίες με 42 εθνικές, διεθνείς ή ευρωπαϊκές οργανώσεις που εκπροσωπούν τις ΜΜΕ. Οι οργανώσεις αυτές έχουν καθεστώς "συνδεδεμένων μελών", που θεμελιώνεται σε ανταλλαγές προστιθέμενης αξίας και πληροφοριών.

Το Σεπτέμβριο του 1999, και κατόπιν σχετικής πρόσκλησης υποβολής προσφορών, το δίκτυο των Ευρωπαϊκών Κέντρων Πληροφόρησης εμπλουτίστηκε με 44 νέα μέλη που βρίσκονται στη Βουλγαρία, την Τσεχική Δημοκρατία, την Εσθονία, την Ουγγαρία, την Πολωνία, τη Ρουμανία και τη Σλοβακία. Αυτή η επέκταση του δικτύου θα συμβάλει στην επιτυχή διεύρυνση της Ένωσης μέσω της υποστήριξης των επιχειρήσεων.

Τα EIC ανέρχονται πλέον σε 273 και καλύπτουν 38 χώρες. Στα κέντρα αυτά πρέπει να προστεθούν τα 14 κέντρα ανταπόκρισης τα οποία βρίσκονται στη ζώνη της Μεσογείου, καθώς και στην Ελβετία, τη Λιθουανία, τη Λετονία και τη Σλοβενία.

Το εύρος της γεωγραφικής τους κάλυψης προσδίδει στα EIC έναν μοναδικό χαρακτήρα. Τα κέντρα φιλοξενούνται σε δημόσιους, ιδιωτικούς ή μικτούς φορείς που έχουν άμεση σύνδεση με τις ΜΜΕ (εμπορικά επιμελητήρια, γραφεία τοπικής ανάπτυξης ή τράπεζες). Εξ ολοκλήρου προσηλωμένα στην εξυπηρέτηση των επιχειρήσεων, τα EIC έχουν πολλαπλή αποστολή. Ενημερώνουν τις επιχειρήσεις, τις "μυούν", τις συμβουλεύουν και τις βοηθούν σε όλους τους τομείς που σχετίζονται με τα προγράμματα και τις πολιτικές της Κοινότητας.

Τα Ευρωπαϊκά Κέντρα Πληροφόρησης στο επίκεντρο του κοινοτικού μηχανισμού υποστήριξης των ΜΜΕ

Οι ευρωπαϊκές ΜΜΕ πρέπει να έχουν εύκολη, σαφή και αποτελεσματική πρόσβαση σε ότι αφορά την Ευρωπαϊκή Ένωση: στη νομοθεσία της, στα προγράμματά της και στις ευκαιρίες που παρέχει.

Οι ΜΜΕ βρίσκουν στο EIC της περιοχής τους ένα φιλικό συνομιλητή που είναι σε θέση να τους δώσει απλές και ρεαλιστικές απαντήσεις στις ερωτήσεις τους, είτε άμεσα είτε έμμεσα, προσανατολίζοντας τις επιχειρήσεις προς ειδικευμένους οργανισμούς και/ή φορείς παροχής υπηρεσιών, που μπορούν να τις διαφωτίσουν με κάθε λεπτομέρεια για το ζήτημα που τις απασχολεί.

Αυτός ο κεντρικός ρόλος προϋποθέτει την ανάπτυξη στενής συνεργασίας με τους άλλους ενδιάμεσους των ΜΜΕ, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται τα άλλα κοινοτικά δίκτυα, όπως τα Κέντρα Αναδιανομής Καινοτομίας, το δίκτυο των Εθνικών Σημείων Επαφής για τις ΜΜΕ ή τα Ευρωπαϊκά Κέντρα Επιχειρήσεων και Καινοτομίας. Η Επιτροπή σκοπεύει να οργανώσει ορθολογικά τα δίκτυα αυτά προκειμένου να ενισχυθεί η συνέργεια μεταξύ τους και να ενδυναμωθεί η συνεργασία τους με τα εθνικά δίκτυα.

Τα EIC αναπτύσσουν εταιρικές σχέσεις με άλλους ενδιάμεσους των ΜΜΕ (φορείς υποδοχής, τοπικούς, περιφερειακούς και εθνικούς εταίρους, επαγγελματίες και κλαδικούς φορείς) διευκολύνοντας τις συνέργειες και αποτρέποντας την αλληλεπικάλυψη καθηκόντων και αρμοδιοτήτων, με βάση την αρχή της επικουρικότητας.

Για να εξασφαλίζεται η ποιότητα των υπηρεσιών τους, τα EIC υποβάλλονται συνεχώς σε ανεξάρτητους ελέγχους.

Το 1999, η εταιρεία Deloitte & Touche, σε αξιολόγησή της, διατύπωσε την ακόλουθη άποψη:

"Τα Ευρωπαϊκά Κέντρα Πληροφόρησης αξιολογούνται θετικά. Ο ποσοτικός και ποιοτικός αντίκτυπός τους είναι σημαντικός. Συγχρόνως, δημιουργούν ένα συνεχώς μεγαλύτερο αποτέλεσμα "δικτύου", ενώ η προστιθέμενη αξία που προσφέρουν στις ΜΜΕ υπερακοντίζει κατά πολύ τον παραδοσιακό τους ρόλο ως φορέων παροχής πληροφοριών για τα ευρωπαϊκά ζητήματα. Τα συστήματα παρακολούθησης του επιπέδου δραστηριοτήτων των EIC και διατήρησης του ελέγχου της ποιότητας βελτιώθηκαν κατά τη διάρκεια της εφαρμογής του τρίτου πολυετούς προγράμματος ΜΜΕ".

Το φάσμα των υπηρεσιών που παρέχουν τα EIC:

Η υπηρεσία πληροφόρησης

Ως φορείς διάδοσης πληροφοριών, τα EIC θέτουν στη διάθεση των επιχειρήσεων μεγάλο αριθμό εγγράφων. Ως φορείς οργάνωσης σεμιναρίων και συνεδρίων, συμμετέχουν ενεργά σε εκδηλώσεις μεγάλης εμβέλειας για θέματα πρωτεύουσας σημασίας για τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και τις χώρες της Μεσογειακής Λεκάνης. Στα πλαίσια της ενημερωτικής εκστρατείας 1999-2000 για το ευρώ, τα EIC οργανώνουν πάνω από 270 δράσεις για τις ΜΜΕ. Το 1998, τα EIC συνέχισαν την εκστρατεία ευαισθητοποίησης για την υγεία και την ασφάλεια στο χώρο εργασίας στις ΜΜΕ, εκστρατεία που ξεκίνησε το 1997. Τα EIC θα συμμετάσχουν επίσης σε δράσεις ευαισθητοποίησης που θα αναληφθούν στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας eEurope («go digital»), σκοπός της οποίας είναι να διευκολυνθεί η πρόσβαση όσο το δυνατόν μεγαλύτερου αριθμού ΜΜΕ στο ηλεκτρονικό εμπόριο.

Η παροχή υποστήριξης και συμβουλών

Τα EIC παρέχουν υποστήριξη στα διάφορα στάδια ανάπτυξης των επιχειρήσεων. Παρεμβαίνουν για να δώσουν συμβουλές σχετικά με τις ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις που έχουν στη διάθεσή τους οι επιχειρήσεις, όπως είναι τα κοινοτικά προγράμματα έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης, τα διαρθρωτικά ταμεία, η ευρωπαϊκή πολιτική ποιότητας, τυποποίησης και πιστοποίησης και η πολιτική περιβάλλοντος.

Εξάλλου, τα EIC παρέχουν υποστήριξη για τη διατήρηση και την εδραίωση των επιχειρήσεων σε νέες αγορές. Η θεματική αυτή καλύπτει τη δραστηριότητα που αναπτύσσουν τα EIC στους τομείς που αφορούν την ευρωπαϊκή εξάπλωση και τη διεθνοποίηση των επιχειρήσεων, δραστηριότητα που αποσκοπεί στην καλύτερη πληροφόρηση των επιχειρήσεων για το σύνολο των αγορών των τρίτων χωρών και τα σχετικά προγράμματα της ΕΕ και στην προώθηση της συνεργασίας μεταξύ επιχειρήσεων τόσο της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και τρίτων χωρών, μέσω της προσφυγής στα άλλα κοινοτικά δίκτυα και μέσα.

Στους διάφορους αυτούς τομείς, η συλλογική εμπειρογνωμοσύνη του δικτύου θεμελιώνεται σε ομάδες εμπειρογνωμόνων των EIC, που αναπτύσσουν προϊόντα και υπηρεσίες. Οι κύριοι τομείς τους οποίους καλύπτουν αυτές οι ομάδες είναι το περιβάλλον, το ευρώ, οι εξωτερικές σχέσεις, η κοινωνία της πληροφορίας, οι δημόσιες συμβάσεις και η τυποποίηση.

Η λήψη πληροφοριών (ανάδραση) από τις ΜΜΕ

Οι υπηρεσίες της Επιτροπής γνωρίζουν ότι τα EIC, λόγω της προνομιακής θέσης την οποία κατέχουν, είναι οι πλέον ενδεδειγμένοι φορείς για να τις ενημερώνουν για τα ιδιαίτερα προβλήματα τα οποία αντιμετωπίζουν οι ΜΜΕ κατά την εφαρμογή της νομοθεσίας ή τη συμμετοχή τους σε ορισμένα κοινοτικά προγράμματα. Αυτή η "επιστροφή" πληροφοριών λαμβάνει τη μορφή άμεσων επαφών με τα EIC ή τη μορφή της διεξαγωγής ερευνών στις ΜΜΕ της περιοχής τους. Τα EIC συνεχίζουν την εργασία που ξεκίνησε ήδη από το 1994 για την ενιαία αγορά χάρη σε μια διαδικασία "επιστροφής" πληροφοριών («ανάδρασης»), η οποία έχει πλέον εδραιωθεί, καθώς και μέσω της προβολής περιπτώσεων που στέφθηκαν από επιτυχία ("success stories"). Τα EIC συμμετέχουν επίσης στις διαβουλεύσεις που έχουν αρχίσει για ορισμένες Πράσινες Βίβλους. Έτσι, το 1999, τα EIC συνέβαλαν στην κατάρτιση της Πράσινης Βίβλου για τις πληροφορίες του δημόσιου τομέα στην κοινωνία της πληροφορίας.

2.2. Διάλογος με τις Επιχειρήσεις: πληροφόρηση, παροχή συμβουλών και "ανάδραση"

Σε σύνδεση με τα Ευρωπαϊκά Κέντρα Πληροφόρησης, αναπτύχθηκε ο Διάλογος με τις Επιχειρήσεις ως αμφίδρομο μέσο επικοινωνίας που βοηθά τις ΜΜΕ, με άμεσο και διαλογικό τρόπο, να επωφελούνται από τις ευκαιρίες που παρέχει η εσωτερική αγορά και δίνει τη δυνατότητα σε όλους τους φορείς (επιχειρήσεις, κράτη μέλη και ευρωπαϊκά όργανα) να αντλούν διδάγματα από την πρακτική πείρα των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στην εσωτερική αγορά.

Ο Διάλογος με τις Επιχειρήσεις περιλαμβάνει δύο κυρίως στοιχεία:

* Ο δικτυακός τόπος του Επιχειρηματικού Διαλόγου (διεύθυνση Ιnternet: http://europa.eu.int/business) είναι μια εδραιωμένη, πολυγλωσσική πύλη πρόσβασης σε στοιχεία, πληροφορίες και συμβουλές από πολλές υπάρχουσες πηγές. Είναι ένα πρακτικό και δωρεάν εργαλείο που βοηθά τις επιχειρήσεις να επεκταθούν στην εσωτερική αγορά και να ξεπεράσουν τα εμπόδια που ενδεχομένως συναντούν μέσω της καλύτερης γνώσης των κανόνων που την διέπουν. Αρκετές χιλιάδες εταιρείες χρησιμοποιούν καθημερινά το Διάλογο με τις Επιχειρήσεις για να επωφεληθούν από υποστηρικτικές υπηρεσίες σε ευρωπαϊκό, εθνικό και τοπικό επίπεδο.

* Ο Επιχειρηματικός Μηχανισμός Ανάδρασης (που ξεκίνησε τον Απρίλιο του 2000) θα δώσει την δυνατότητα στα κράτη μέλη και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αντλήσουν συμπεράσματα, τα οποία θα περιληφθούν, μεταξύ άλλων, ως δράσεις-στόχοι προτεραιότητας στην ετήσια αναθεώρηση της στρατηγικής για την εσωτερική αγορά [21]. Αυτό θα γίνει με βάση τη διεξοδική ανάλυση των πληροφοριών που θα λαμβάνονται από 20 000 επιχειρήσεις ετησίως μέσω 41 αντιπροσωπευτικών Ευρωπαϊκών Κέντρων Πληροφόρησης, κατεσπαρμένων στα 15 κράτη μέλη της ΕΕ. Στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης της Επιτροπής - και με άμεση αναφορά στην Πρωτοβουλία Διοίκησης που θα ακολουθήσει -, η Επιτροπή διερευνά επί του παρόντος τις δυνατότητες να επεκταθεί η προσέγγιση του Επιχειρηματικού Μηχανισμού Ανάδρασης, ώστε να καλυφθεί ευρύτερο φάσμα των τομέων πολιτικής της. Η συστηματικότερη χρήση του μηχανισμού ανάδρασης θα δώσει τη δυνατότητα στην Επιτροπή να ανταποκρίνεται αποτελεσματικότερα στις ανάγκες των πολιτών και να προσδώσει πληρέστερο και σφαιρικότερο χαρακτήρα στην πολιτική της.

[21] COM (2000) 257 τελικό της 3.5.2000 και COM (1999) 624 τελικό της 24.11.1999.

3. ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

3.1. Η Task Force για την απλούστευση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος (BEST)

Αναγνωρίζοντας την ανάγκη για περαιτέρω εξέταση και διερεύνηση των θεμάτων που επηρεάζουν την επιχειρηματικότητα και την ανταγωνιστικότητα, και στα πλαίσια σχετικής εντολής που της δόθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Άμστερνταμ, η Επιτροπή συγκρότησε, το Σεπτέμβριο του 1997, την Task Force για την απλούστευση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος (BEST). Η εν λόγω Task Force ήταν μια ομάδα επιχειρηματιών, στελεχών του δημόσιου τομέα και ακαδημαϊκών εμπειρογνωμόνων, οι οποίοι ανέλαβαν να διερευνήσουν τον αντίκτυπο που έχουν στις επιχειρήσεις τα νομοθετικά μέτρα και οι διοικητικές πρακτικές και να υποβάλουν συγκεκριμένες προτάσεις για τη μείωση των επιβαρύνσεων που περιορίζουν το αναπτυξιακό δυναμικό των επιχειρήσεων και τη δυνατότητά τους να δημιουργούν θέσεις απασχόλησης. Το Μάιο του 1998 η Task Force BEST υπέβαλε την τελική της έκθεση σε δύο τόμους [22].

[22] Έκθεση της Task Force για την απλούστευση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος, τόμοι I και II, 1998 διατίθεται στο Ιnternet: http://europa.eu.int/comm/enterprise/enterprise_policy/index.htm.

Ανταποκρινόμενη στις σημαντικότερες συστάσεις της Task Force BEST, η Επιτροπή πρότεινε ένα σχέδιο δράσης για την "Προώθηση της επιχειρηματικότητας και της ανταγωνιστικότητας" [23], το οποίο εγκρίθηκε από το Συμβούλιο Βιομηχανίας στις 29 Απριλίου 1999 [24]. Η Επιτροπή εγκαινίασε πρόσφατα τη διαδικασία εφαρμογής του εν λόγω σχεδίου και συνεργάζεται με τα κράτη μέλη προκειμένου να εξασφαλίσει την αυστηρή παρακολούθηση της υλοποίησής του. Κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2000 υπέβαλε μια πρώτη έκθεση σχετικά με την εφαρμογή του σχεδίου δράσης.

[23] COM(1998) 550 τελικό της 30.9.1998.

[24] Συμπεράσματα του Συμβουλίου Βιομηχανίας της 29.4.1999, αναφ. 7422/99.

Το εν λόγω σχέδιο δράσης συγκέντρωσε για πρώτη φορά σε ένα ενιαίο πλαίσιο όλες τις πτυχές των επιμέρους πολιτικών που έχουν αντίκτυπο στις επιχειρήσεις. Συνδέεται στενά με τις υπόλοιπες κοινοτικές πολιτικές, και ιδίως με τη Διαδικασία Απασχόλησης του Λουξεμβούργου και τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις των αγορών προϊόντων, εργασίας και κεφαλαίων, που δρομολογήθηκαν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Cardiff. Το κύριο αντικείμενο του σχεδίου δράσης είναι η προώθηση της επιχειρηματικότητας ως μέσου για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας και τη βιώσιμη ανάπτυξη. Το σχέδιο επικεντρώνεται στα ζητήματα τα οποία έχουν τη μεγαλύτερη σημασία για τις ΜΜΕ. Τα ζητήματα αυτά είναι τα εξής: νέες προσεγγίσεις όσον αφορά την εκπαίδευση, την κατάρτιση και το χώρο εργασίας, ευκολότερη πρόσβαση στη χρηματοδότηση και την καινοτομία και καλύτερη δημόσια διοίκηση.

3.2. Ανταλλαγές βέλτιστων πρακτικών: οι Συντονισμένες Δράσεις

Το ολοκληρωμένο πρόγραμμα για τις ΜΜΕ και τη βιοτεχνία [25] αποτέλεσε σημαντικό βήμα για την ανάπτυξη μιας ευρωπαϊκής πολιτικής στον τομέα των επιχειρήσεων, με την έννοια ότι δημιούργησε ένα συνολικό πλαίσιο για όλες τις δράσεις υποστήριξης των ΜΜΕ, πράγμα που συνέβαλε στην καλύτερη προβολή των εν λόγω δράσεων και στην αύξηση της αποτελεσματικότητάς τους. Με τον τρόπο αυτό, δημιουργήθηκε η βάση, πρώτον, για το συντονισμό μεταξύ της πολιτικής επιχειρήσεων και των άλλων κοινοτικών πολιτικών ή προγραμμάτων που επηρεάζουν τις ΜΜΕ και, εν συνεχεία, για το συντονισμό των πολιτικών των κρατών μελών μέσω μιας σειράς Συντονισμένων Δράσεων.

[25] COM(1994) 207 τελικό της 3.6.1994 και COM(1996) 329 τελικό της 10.7.1996.

Το χαρακτηριστικό γνώρισμα των Συντονισμένων Δράσεων είναι ότι ο ρόλος της Επιτροπής συνίσταται στο να βοηθά τα κράτη μέλη να βελτιώνουν τις πολιτικές και τα προγράμματά τους μέσω της ενθάρρυνσης του εντοπισμού και της ανταλλαγής βέλτιστων πρακτικών. Η βασική ιδέα είναι ότι η αποτελεσματικότητα των δράσεων των κρατών μελών μπορεί να ενισχυθεί μέσω μια συστηματικής σύγκρισης με τις πρακτικές που ακολουθούνται σε άλλα κράτη μέλη.

Όταν τέθηκαν σε εφαρμογή για πρώτη φορά, οι Συντονισμένες Δράσεις είχαν ως επίκεντρο το κανονιστικό και διοικητικό περιβάλλον των επιχειρήσεων. Η σύσταση της Επιτροπής για τη βελτίωση και την απλούστευση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος [26], που δημοσιεύθηκε το 1997, και η ανακοίνωση για τη μεταβίβαση των ΜΜΕ [27], που δημοσιεύθηκε το 1998, υιοθέτησαν ορισμένα από τα πρώτα αποτελέσματα των Συντονισμένων Δράσεων. Πιο πρόσφατα, η έμφαση δόθηκε στα μέτρα υποστήριξης και στη βελτίωση της προβολής και της αξιοποίησης των υποστηρικτικών υπηρεσιών.

[26] ΕΕ L 145 της 5.6.1997, σ. 29.

[27] ΕΕ C93 της 28.3.1998, σ. 2.

Η προσέγγιση που ακολουθείται στα πλαίσια των Συντονισμένων Δράσεων είναι να παρουσιάζονται αρχικά οι εντοπιζόμενες ορθές πρακτικές σε σειρά φόρουμ στα οποία καλούνται δημόσιες αρχές, γραφεία υποστήριξης επιχειρήσεων και άλλοι φορείς της επιχειρηματικής κοινότητας. Αυτά τα φόρουμ πραγματοποιούνται σε τακτική βάση από την εποχή κατά την οποία εξετάστηκε για πρώτη φορά (στη Μαδρίτη, το 1995) η δυνατότητα ανάληψης υποστηρικτικών πρωτοβουλιών για τη δημιουργία νέων επιχειρήσεων. Στο φόρουμ του Baden, που πραγματοποιήθηκε το 1998, εξετάστηκε το πρόβλημα της παροχής υπηρεσιών υποστήριξης για τις αναπτυσσόμενες επιχειρήσεις. Η διαδικασία αυτή ακολουθήθηκε από τη διεξοδικότερη εξέταση, στο Ελσίνκι, το 1999, των υπηρεσιών υποστήριξης που παρέχονται σε επιχειρήσεις ταχείας ανάπτυξης. Στο φόρουμ του Δουβλίνου, που έλαβε χώρα το 1996, εξετάστηκε το ζήτημα της "αύξησης της προβολής και της αποτελεσματικότητας των υπηρεσιών υποστήριξης των ΜΜΕ".

Η υλοποίηση των δράσεων έλαβε διάφορες μορφές. Για τα μέτρα υποστήριξης απαιτείται διεξοδική εξέταση των επιχειρησιακών λεπτομερειών. Ως εκ τούτου, πραγματοποιήθηκαν ορισμένα σχετικά σεμινάρια. Στα σεμινάρια αυτά εξετάζονται περισσότερο ειδικά θέματα απ' ό,τι στα φόρουμ και συμμετέχει μικρότερος αριθμός εμπειρογνωμόνων, οι οποίοι μπορούν να παράσχουν αξιόπιστη καθοδήγηση για τον προσδιορισμό ορθών πρακτικών. Το αποτέλεσμα ήταν ο προσδιορισμός και η δημοσίευση 20 περίπου ορθών πρακτικών στους τομείς της παροχής υποστήριξης σε νεοϊδρυόμενες επιχειρήσεις, της χρηματοδότησης, της κατάρτισης και της άμεσης στήριξης με τη μορφή φυτωρίων επιχειρήσεων. Η ανάλυση των μέτρων υποστήριξης για τις αναπτυσσόμενες επιχειρήσεις γίνεται με τον ίδιο τρόπο. Σήμερα επιδιώκεται η διεύρυνση αυτού του διαλόγου μέσω της οργάνωσης ηλεκτρονικών φόρουμ, στα οποία θα μπορεί να συμμετέχει ενδεχομένως ένα πολύ ευρύτερο φάσμα των επαγγελματιών που παρέχουν υποστήριξη στις επιχειρήσεις για τον προσδιορισμό των βέλτιστων πρακτικών.

Τέλος, η Επιτροπή έλαβε και ορισμένα άλλα μέτρα προκειμένου να υποστηρίξει τη διαδικασία των Συντονισμένων Δράσεων. Συνάφθηκαν συμβάσεις με ειδικούς, οι οποίοι ανέλαβαν να δημιουργήσουν τη βάση δεδομένων "Support" για τα μέτρα υποστήριξης των ΜΜΕ, αρχικά στη φάση της έναρξης των δραστηριοτήτων τους, και να αναπτύξουν μέσα Internet για τη συγκέντρωση των πληροφοριών σε ενιαίο πλαίσιο και τη διάδοση ορθών πρακτικών. Πράγμα ακόμη ουσιαστικότερο, εκπονούνται μελέτες για τη φύση και την ποιότητα των υπηρεσιών που παρέχονται στις ΜΜΕ, με απώτερο στόχο την αύξηση της συνοχής και της ποιότητας των υποστηρικτικών υπηρεσιών που παρέχονται στις επιχειρήσεις σε όλη την Ευρώπη.

Στις 9 Νοεμβρίου 1999 εκδόθηκε έκθεση για τις Συντονισμένες Δράσεις με τα κράτη μέλη [28], για την οποία το Συμβούλιο εξέφρασε την ικανοποίησή του. Όλα τα έγγραφα που αφορούν τις Συντονισμένες Δράσεις, καθώς και περισσότερες πληροφορίες, υπάρχουν στο δικτυακό τόπο Ιnternet [29].

[28] COM(1999) 569 τελικό της 9.11.1999.

[29] http://europa.eu.int/comm/enterprise/entrepreneurship/concerted_actions/index.htm.

ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΚΥΡΙΟΤΕΡΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΠΟΥ ΑΝΑΛΗΦΘΗΚΑΝ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΕΝΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΗ ΕΚΘΕΣΗ

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

3.3. Μεταβίβαση επιχειρήσεων

Μετά το φόρουμ της Λίλλης για τη μεταβίβαση των ΜΜΕ, η Επιτροπή εξέδωσε, στις 28 Mαρτίου 1998 [30], ανακοίνωση στην οποία αξιολογείται η πρόοδος την οποία επιτέλεσαν τα κράτη μέλη σε σχέση με τη σύσταση του 1994 [31].

[30] ΕΕ C 93, 28.3.1998, σ. 2.

[31] Σύσταση για τη μεταβίβαση των ΜΜΕ, της 7.12.1994, που δημοσιεύθηκε στις ΕΕ L385, 31.12.1994, σ. 14, και C 400, 31.12.1994, σ. 1.

Οι δραστηριότητες της Επιτροπής αύξησαν την ευαισθητοποίηση όλων των εμπλεκομένων μερών ως προς τη σημασία που έχει το ζήτημα της μεταβίβασης των επιχειρήσεων. Επιτελέστηκε σημαντική πρόοδος όσον αφορά τα συγκεκριμένα μέτρα που έλαβαν τα κράτη μέλη για να διευκολύνουν τη μεταβίβαση των επιχειρήσεων. Παραδείγματος χάριν, η Ισπανία τροποποίησε τη νομοθεσία της σχετικά με τους φόρους κληρονομιών και δωρεών. Σήμερα, η χώρα αυτή χορηγεί απαλλαγή ύψους 95 % από το φόρο κληρονομιάς όταν η επιχείρηση μεταβιβάζεται μέσα στους κόλπους της ίδιας οικογένειας. Ωστόσο, πρέπει να καταβληθούν και άλλες προσπάθειες στον τομέα αυτό. Ειδικότερα, σε πολλά κράτη μέλη παρατηρείται απουσία ουσιαστικών φορολογικών μειώσεων και δυσχέρεια πρόσβασης σε πόρους χρηματοδότησης για τις μεταβιβάσεις επιχειρήσεων.

Στα πλαίσια πρόσκλησης για υποβολή προτάσεων που δημοσιεύθηκε το 1998 [32], η Επιτροπή υποστήριξε δράσεις που αποσκοπούσαν στη κατάρτιση επιχειρηματιών και ενδιαμέσων, προκειμένου τα άτομα αυτά να αποκτήσουν πρακτικές γνώσεις για τις διάφορες μεθόδους μεταβίβασης ή εξαγοράς επιχειρήσεων, αλλά και προκειμένου να ενθαρρυνθεί η παροχή υποστηρικτικών υπηρεσιών στον τομέα της μεταβίβασης επιχειρήσεων.

[32] ΕΕ C 263, 20.8.1998, σ. 13.

3.4. Συγκριτική αξιολόγηση των επιδόσεων (benchmarking)

Η συγκριτική αξιολόγηση αποτελεί έναν τρόπο βελτίωσης των επιδόσεων μέσω της άντλησης διδαγμάτων από βέλτιστες πρακτικές. Η μέθοδος αυτή χρησιμοποιείται σε ολοένα και μεγαλύτερο βαθμό στα πλαίσια της πολιτικής επιχειρήσεων από το 1997 και μετά [33]. Πέραν της εφαρμογής της στα πλαίσια των Συντονισμένων Δράσεων, η συγκριτική αξιολόγηση χρησιμοποιείται σήμερα και για την ενίσχυση του ανταγωνιστικού περιβάλλοντος των επιχειρήσεων, αλλά και στα πλαίσια του σχεδίου δράσης για την καινοτομία.

[33] Η συγκριτική αξιολόγηση των ανταγωνιστικών επιδόσεων - η θέσπιση ενός μέσου στη διάθεση των επιχειρήσεων και των δημόσιων αρχών, COM(1997) 153 της 16.4.1997.

Ενίσχυση του ανταγωνιστικού περιβάλλοντος των επιχειρήσεων

Βασικές συνθήκες: το 1997, αναλήφθηκε μια πιλοτική πρωτοβουλία προκειμένου να αξιολογηθούν συγκριτικά ορισμένοι βασικοί τομείς καίριων συνθηκών που επηρεάζουν την ανταγωνιστικότητα. Τέσσερα σχέδια, που εφαρμόστηκαν από κοινού με τα κράτη μέλη και ολοκληρώθηκαν το 1998, διερεύνησαν, με τη μέθοδο της συγκριτικής αξιολόγησης, τη χρηματοδότηση της καινοτομίας, τις τεχνολογίες των πληροφοριών και των επικοινωνιών και τις οργανωτικές αλλαγές, τις δεξιότητες και την υλικοτεχνική υποδομή. Αυτά τα πιλοτικά σχέδια κατέδειξαν τις δυνατότητες της συγκριτικής αξιολόγησης ως μέσου για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της εφαρμοζόμενης πολιτικής [34].

[34] Συγκριτική αξιολόγηση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας: αξιολόγηση των πρωτοβουλιών, SEC(1999) 523 της 12.4.1999.

Tο Συμβούλιο χαιρέτισε και εξέφρασε την ικανοποίησή του για τις πρωτοβουλίες αυτές [35]. Κάλεσε την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να λάβουν μέτρα πρακτικού χαρακτήρα, προκειμένου να αναπτυχθεί περαιτέρω η μέθοδος της συγκριτικής αξιολόγησης, και να συγκροτήσει μια ειδική ομάδα για τη συγκριτική αξιολόγηση της ανταγωνιστικότητας για το σκοπό αυτό [36]. Ήδη, η ομάδα αυτή εποπτεύει την εφαρμογή και άλλων σχεδίων συγκριτικής αξιολόγησης.

[35] Συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με τη συγκριτική αξιολόγηση, της 16.11.1998.

[36] Συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με τη συγκριτική αξιολόγηση και την ανταγωνιστικότητα, της 29.4.1999.

Η Επιτροπή συγκρότησε το 1997 μια Ομάδα Υψηλού Επιπέδου για τη Συγκριτική Αξιολόγηση. Η ομάδα αυτή περιελάμβανε εκπροσώπους των ΜΜΕ, των κοινωνικών εταίρων και ευρύτερων κοινωνικών συμφερόντων. Η ομάδα υπέβαλε την τελική της έκθεση τον Οκτώβριο του 1998.

Eπιχειρήσεις: το 1997 δημιουργήθηκε, με την υποστήριξη της Επιτροπής, το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Συγκριτικής Αξιολόγησης (που αποτελείται από ειδικούς του τομέα) με σκοπό να προωθηθεί η υιοθέτηση του συστήματος αυτού από τις ΜΜΕ. Σήμερα, στο εν λόγω δίκτυο συμμετέχουν περισσότερες από 400 οργανώσεις, που προέρχονται και από τα 15 κράτη μέλη. Το δίκτυο διευκόλυνε επίσης την ίδρυση εθνικών εστιακών σημείων συγκριτικής αξιολόγησης, τη δημοσίευση ενός εγχειριδίου και ενός CD-Rom σχετικά με τη συγκριτική αξιολόγηση για τις ΜΜΕ και την οργάνωση 4 ευρωπαϊκών συνεδρίων με θέμα τη συγκριτική αξιολόγηση.

Σήμερα, βρίσκεται σε εξέλιξη μια πρωτοβουλία η οποία εντάσσεται στα πλαίσια της Πρωτοβουλίας ΜΜΕ των διαρθρωτικών ταμείων και αποσκοπεί στη δημιουργία μιας διεθνικής βάσης δεδομένων για τη συγκριτική αξιολόγηση για τις ΜΜΕ.

Τομείς: έχουν ήδη ολοκληρωθεί ορισμένα σχέδια σκοπός των οποίων ήταν να αξιολογηθεί συγκριτικά η ανταγωνιστικότητα ορισμένων ειδικών τομέων. Τα σχέδια αυτά αφορούσαν, μεταξύ άλλων, την ενεργειακή αποτελεσματικότητα στον τομέα της χημικής βιομηχανίας, τις εργασιακές πρακτικές στον τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας και τις συμβάσεις προμηθειών στον τομέα της βιομηχανίας τεχνολογιών των πληροφοριών και των επικοινωνιών. Σήμερα, βρίσκονται σε εξέλιξη σχέδια που αφορούν την καινοτομία στον τομέα της βιοτεχνολογίας, τις διαδικασίες ποιότητας στην κατασκευαστική βιομηχανία, τις πρακτικές προμηθειών στον αμυντικό τομέα και τις διαδικασίες των οργάνων τυποποίησης.

Χάρτης τάσεων καινοτομίας

Ως βάση για τη συγκριτική αξιολόγηση καταρτίζεται ένας χάρτης τάσεων καινοτομίας. Ο στόχος είναι να δημιουργηθεί ένα κοινό πλαίσιο αναφοράς για την ανάλυση των επιδόσεων και των πολιτικών στον τομέα της καινοτομίας. Με τον τρόπο αυτό, επιδιώκεται να προωθηθεί η διάδοση και η εφαρμογή ορθών πρακτικών. Ο χάρτης τάσεων θα επικεντρώνεται σε 4 τομείς προτεραιότητας: χρηματοδότηση της καινοτομίας, ανάπτυξη καινοτόμων επιχειρήσεων, προστασία της τεχνολογίας και προώθηση της μεταφοράς τεχνολογίας. Για κάθε έναν από τους τομείς αυτούς έχουν ήδη δρομολογηθεί σχέδια συγκριτικής αξιολόγησης (τέσσερα συνολικά, ένα για κάθε τομέα). Ως πρώτο βήμα, ένα δίκτυο ανταποκριτών έχει συλλέξει και επεξεργαστεί πληροφοριακά στοιχεία για περισσότερα από 250 μέτρα πολιτικής σχετικά με την καινοτομία σε όλα τα κράτη μέλη και έχει εντοπίσει σχετικούς φορείς και άτομα.

3.5. Η ποιότητα των νομοθετικών προτάσεων, επικουρικότητα και αναλογικότητα

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προσπαθεί συνεχώς να βελτιώνει την ισχύουσα κοινοτική νομοθεσία και να διασφαλίζει ότι τα νέα νομοθετικά μέτρα είναι αποτελεσματικά, αλλά συγχρόνως απλά και διαφανή. Η Επιτροπή δημοσιεύει μια ετήσια έκθεση σχετικά με τις αρχές που πρέπει να ακολουθούνται και τα μέτρα που πρέπει να λαμβάνονται κατά την εξέταση των νομοθετικών προτάσεων. Στη διαδικασία αυτή περιλαμβάνεται η ανάγκη να λαμβάνονται υπόψη και να τηρούνται οι αρχές της επικουρικότητας και της αναλογικότητας, να βελτιωθεί η ποιότητα της νομοθεσίας, να θεσπιστούν μέτρα απλούστευσης, να ενοποιηθεί και να κωδικοποιηθεί η ισχύουσα νομοθεσία και να εξασφαλιστεί η πρόσβαση όλων των ενδιαφερόμενων μερών στη σχετική πληροφόρηση. Η πιο πρόσφατη έκθεση, που έχει τίτλο "Καλύτερη νομοθεσία 1999" [37], εξετάστηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Ελσίνκι, στο οποίο οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων επιβεβαίωσαν τη δέσμευσή τους για βελτίωση του νομοθετικού περιβάλλοντος. Επιπλέον, πριν από τις περισσότερες νομοθετικές προτάσεις προηγείται ένα διάστημα άτυπων διαβουλεύσεων με τους ενδιαφερόμενους φορείς. Αυτό γίνεται συχνά με μια διαδικασία έκδοσης Πράσινων ή Λευκών Βίβλων, με τη δημοσίευση, σε πραγματικό χρόνο, των λαμβανομένων απαντήσεων στον εξυπηρετητή Europa και με την κατάρτιση έκθεσης από την Επιτροπή σχετικά με τα αποτελέσματα των διαβουλεύσεων και τους προσανατολισμούς για μελλοντική δράση.

[37] COM(1999) 562 τελικό της 3.11.1999.

Σε συνέχεια της διάσκεψης κορυφής της Λισσαβώνας, που πραγματοποιήθηκε στις 23 και 24 Μαρτίου το 2000, η Επιτροπή κλήθηκε να χαράξει στρατηγική για το συντονισμό και την απλούστευση του νομοθετικού περιβάλλοντος έως το 2001.

Αξιολόγηση του αντικτύπου της κοινοτικής νομοθεσίας στις επιχειρήσεις

Εάν μια νομοθετική πρόταση ενδέχεται να έχει σημαντικό αντίκτυπο στις επιχειρήσεις, οι Γενικές Διευθύνσεις που είναι αρμόδιες για την κατάρτιση της πρότασης υποχρεούνται να συντάξουν έκθεση αξιολόγησης επιχειρηματικού αντικτύπου. Σκοπός του συστήματος αξιολόγησης επιχειρηματικού αντικτύπου της Επιτροπής είναι να επιτυγχάνεται σωστή ισορροπία μεταξύ των νέων απαιτήσεων και των δαπανών συμμόρφωσης και των άλλων διοικητικών επιβαρύνσεων που επιβάλλονται στις επιχειρήσεις.

Το 1997, πραγματοποιήθηκαν 12 αξιολογήσεις επιχειρηματικού αντικτύπου. Μεταξύ των σχετικών νομοθετικών προτάσεων περιλαμβάνονται και οι εξής: πρόταση οδηγίας για την καταπολέμηση των καθυστερήσεων πληρωμών στις εμπορικές συναλλαγές [38], δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας και συγγενικά δικαιώματα στην κοινωνία της πληροφορίας, φορολόγηση των ενεργειακών προϊόντων [39], κοινό σύστημα φορολογίας για τις πληρωμές τόκων και δικαιωμάτων εκμετάλλευσης μεταξύ συνδεδεμένων εταιρειών διαφορετικών κρατών μελών [40], ευθύνη λόγω ελαττωματικών προϊόντων [41] και συμφωνία-πλαίσιο για την εργασία μερικής απασχόλησης, η οποία αποτέλεσε αντικείμενο διαπραγμάτευσης μεταξύ των κοινωνικών εταίρων [42].

[38] COM(1998) 126 τελικό της 25.3.1998.

[39] COM(1997) 30 τελικό της 12.3.1997.

[40] COM(1998) 67 τελικό της 4.3.1998.

[41] COM(1997) 478 τελικό της 1.10.1997.

[42] COM(1997) 392 τελικό της 23.7.1997.

Το 1998 καταρτίστηκαν 21 αξιολογήσεις επιχειρηματικού αντικτύπου. Μεταξύ των αξιολογήσεων αυτών περιλαμβάνονταν προτάσεις για θέματα όπως η θέσπιση ενός γενικού πλαισίου για την ενημέρωση των εργαζομένων στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα και τη διαβούλευση μ' αυτούς [43], η οργάνωση του χρόνου εργασίας για κινούμενους εργαζόμενους που εκτελούν δραστηριότητες οδικών μεταφορών και αυτοαπασχολούμενους οδηγούς [44], η θέσπιση οριακών τιμών βενζολίου και μονοξειδίου του άνθρακα στον ατμοσφαιρικό αέρα [45], ο καθορισμός του κανονιστικού πλαισίου για το ηλεκτρονικό εμπόριο [46] και μια πρόταση για την εξασφάλιση ελάχιστου επιπέδου πραγματικής φορολόγησης των εισοδημάτων της αποταμίευσης υπό μορφή τόκων στην Κοινότητα [47].

[43] COM(1998) 612 τελικό της 11.11.1998.

[44] COM(1998) 662 τελικό της 24.11.1998.

[45] COM(1998) 591 τελικό της 20.1.1999.

[46] COM(1999) 427 τελικό της 17.8.1999.

[47] COM(1998) 295 τελικό της 20.5.1998.

Επιπλέον, το 1998 η Επιτροπή εξέδωσε έκθεση σχετικά με το σύστημα αξιολόγησης επιχειρηματικού αντικτύπου [48] στα πλαίσια της δέσμευσής της για προώθηση της διαφάνειας, αλλά και προκειμένου να συμβάλει στη συζήτηση σχετικά με την ανάγκη περαιτέρω βελτίωσης του συστήματος, με απώτερο στόχο να βελτιωθεί η ποιότητα της νομοθεσίας προς όφελος των επιχειρήσεων, και ιδίως των ΜΜΕ, που οφείλουν να την εφαρμόζουν.

[48] Αξιολόγηση του αντικτύπου στις επιχειρήσεις - το σύστημα αξιολόγησης αντικτύπου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, 1998.

Το 1999, καταρτίστηκαν 12 αξιολογήσεις επιχειρηματικού αντικτύπου. Μεταξύ των αξιολογήσεων αυτών περιλαμβάνονταν προτάσεις για θέματα όπως οι απαιτήσεις ενεργειακής αποτελεσματικότητας για έρματα φθορίζοντος φωτισμού, τα εθνικά ανώτατα όρια εκπομπών για ορισμένους ατμοσφαιρικούς ρύπους, το όζον στο περιβάλλον, οι διαρθρωτικές στατιστικές για το κόστος εργασίας, η οδηγία για τις μπαταρίες και τους συσσωρευτές και οι υποδείκτες των εναρμονισμένων δεικτών τιμών καταναλωτή.

Ωστόσο, η Επιτροπή, ανταποκρινόμενη σε αιτήματα του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για περαιτέρω βελτιώσεις του συστήματος αξιολόγησης επιχειρηματικού αντικτύπου, ιδίως σε σχέση με την ανάγκη για συνολικότερη αξιολόγηση του κανονιστικού αντικτύπου, περιλαμβανομένης της ανάλυσης κόστους-οφέλους, θα εφαρμόσει εσωτερικό πιλοτικό σχέδιο, που θα υλοποιηθεί παράλληλα με το κανονικό σύστημα. Πριν από το τέλος του 2001 προγραμματίζεται να υποβληθεί μια πρώτη έκθεση αξιολόγησης για το σχέδιο αυτό.

Η ελεγκτική ομάδα των επιχειρήσεων: μια πρόσθετη καινοτόμος διαδικασία διαβουλεύσεων

Το σχέδιο δράσης για την ενιαία αγορά προέβλεπε τη δημιουργία μιας ελεγκτικής ομάδας ευρωπαϊκών επιχειρήσεων που πρέπει να καλούνται να διατυπώνουν τις απόψεις τους επιπλέον των διαβουλεύσεων που πραγματοποιούνται συνήθως από την Επιτροπή κατά την κατάρτιση των νομοθετικών προτάσεών της. Η ανακοίνωση σχετικά με την "ελεγκτική ομάδα των επιχειρήσεων - ένα πρότυπο πειραματικό σχέδιο" [49] εγκρίθηκε από το Συμβούλιο Εσωτερικής Αγοράς στις 30 Μαρτίου 1998. Οι εργασίες της ελεγκτικής ομάδας εστιάζονται στις δαπάνες συμμόρφωσης και στις πιθανές διοικητικές επιπτώσεις που μπορεί να έχουν για τις επιχειρήσεις οι προτεινόμενες νέες νομοθετικές πράξεις.

[49] COM(1998) 197 τελικό της 30.3.1998.

Μέχρι σήμερα η ελεγκτική ομάδα επιχειρήσεων κλήθηκε να διατυπώσει τις απόψεις της τρεις φορές. Οι διαδικασίες που θεσπίστηκαν από τα κράτη μέλη και την Επιτροπή λειτούργησαν ικανοποιητικά. Στην τρίτη διαδικασία διαβούλευσης, η οποία αφορούσε την πρόταση οδηγίας σχετικά με τα απόβλητα που προέρχονται από ηλεκτρικούς και ηλεκτρονικούς εξοπλισμούς, πήραν μέρος δέκα κράτη μέλη. Παράλληλα με τις διαβουλεύσεις που έλαβαν χώρα στα κράτη μέλη, η Επιτροπή πραγματοποίησε διαβουλεύσεις on-line μέσω του δικτυακού τόπου "Διάλογος με τις Επιχειρήσεις". Η χρήση αυτής της καινοτόμου διαδικασίας για την πραγματοποίηση διαβουλεύσεων με τις επιχειρήσεις σχετικά με τα σχέδια προτάσεων της Επιτροπής επέτρεψε σε ευρύτατο φάσμα επιχειρήσεων να διατυπώσουν τις απόψεις τους, πράγμα το οποίο, σε ορισμένες περιπτώσεις, είχε ως αποτέλεσμα την τροποποίηση των προτεινόμενων νομοθετικών πράξεων. Το πρότυπο πειραματικό σχέδιο θα υποβληθεί σε διεξοδική αξιολόγηση, η οποία θα πραγματοποιηθεί παράλληλα με την αναθεώρηση του συστήματος αξιολόγησης επιχειρηματικού αντικτύπου που εφαρμόζει η Επιτροπή.

3.6. Απλούστευση της νομοθεσίας για την Εσωτερική Αγορά: SLIM

Η πρωτοβουλία SLIM (Απλούστερη Νομοθεσία για την Εσωτερική Αγορά), που δρομολογήθηκε το 1996 με στόχο τη μείωση των περιορισμών που επιβάλλουν στις επιχειρήσεις οι κανόνες της εσωτερικής αγοράς, απέφερε απτά αποτελέσματα. Η διαδικασία συνδιαλλαγής όσον αφορά την πρόταση Intrastat, σκοπός της οποίας ήταν η μείωση των στοιχείων που συλλέγονται για τις στατιστικές ενδοκοινοτικού εμπορίου [50], ολοκληρώθηκε με επιτυχία. Εκδόθηκαν δύο κανονισμοί της Επιτροπής για την αναφορά της καθαρής μάζας και της στατιστικής αξίας [51]. Ο κανονισμός του Συμβουλίου για την απλούστευση της ονοματολογίας προϊόντων [52] εκδόθηκε στις 31 Ιανουαρίου 2000 [53]. Εκδόθηκε η αναθεωρημένη οδηγία για τα καλλωπιστικά φυτά, με αποσαφήνιση του πεδίου εφαρμογής της και μείωση των διοικητικών επιβαρύνσεων τόσο για τους προμηθευτές όσο και για τις διοικητικές υπηρεσίες. Κατά την τρίτη φάση της πρωτοβουλίας SLIM, που ολοκληρώθηκε κατά τα τέλη 1998, οι ομάδες SLIM υπέβαλαν προτάσεις για τους κανόνες συντονισμού της κοινωνικής ασφάλισης, την ηλεκτρομαγνητική συμβατότητα και τον τομέα των ασφαλειών. Στην περίπτωση της κοινωνικής ασφάλισης, οι σχετικές τροποποιήσεις είχαν ήδη προετοιμαστεί από την Επιτροπή σε πρόταση που εγκρίθηκε το Δεκέμβριο του 1998 [54].

[50] Κανονισμός αριθ. 1182/1999 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 10.5.1999, ΕΕ L 144, 9.6.1999, με βάση την πρόταση της Επιτροπής COM(1997) 252 τελικό της 30.5.1997.

[51] Κανονισμός (EΚ) αριθ. 2385/96 της Επιτροπής της 16.12.1996, ΕΕ L 326, 17.12.1996, και κανονισμός (EΚ) αριθ. 860/97 της Επιτροπής της 14.5.1997, ΕΕ L 123, 15.5.1997.

[52] COM(1997) 275 τελικό της 4.6.1997.

[53] ΕΕ L 28 της 3.2.2000. σ. 16-18.

[54] COM(1998) 779, ΕΕ C 38, 12.2.1999, σ. 10.

Έχει δημοσιευθεί πλήρης κατάλογος όλων των συστάσεων που διατύπωσαν οι 3 ομάδες και των προτεινόμενων ενεργειών υλοποίησης εκ μέρους της Επιτροπής [55].

[55] COM(1999) 88 τελικό της 25.2.1999.

Η τέταρτη φάση της πρωτοβουλίας SLIM άρχισε τον Ιανουάριο του 1999. Στα πλαίσια της φάσης αυτής επανεξετάστηκαν τρεις τομείς: επικίνδυνες ουσίες, εταιρικό δίκαιο και προσυσκευασία [56]. Οι ομάδες έχουν ήδη διατυπώσει τις συστάσεις τους και η Επιτροπή συνέταξε έκθεση προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για τα σχετικά αποτελέσματα [57].

[56] Απλούστερη νομοθεσία για την εσωτερική αγορά: επέκταση σε τέταρτη φάση. SEC(1998) 1944.

[57] COM(2000) 56 τελικό της 4.2.2000.

Η Επιτροπή αξιολόγησε την πρωτοβουλία SLIM και στις 28 Φεβρουαρίου 2000 [58] εξέδωσε ανακοίνωση, που περιλαμβάνει μέτρα για τη βελτίωση της εφαρμογής της πρωτοβουλίας SLIM.

[58] COM(2000) 104 τελικό της 28.2.2000.

3.7. Οι καθυστερήσεις πληρωμών στις εμπορικές συναλλαγές

Οι καθυστερήσεις πληρωμών είναι υπεύθυνες για το 25 % των πτωχεύσεων, πράγμα που οδηγεί σε απώλεια 450 000 θέσεων ετησίως και στη μη καταβολή οφειλομένων ποσών ύψους 23,6 δισ. ευρώ κάθε έτος. Συνέπεια της κατάστασης αυτής είναι να περιορίζονται σημαντικά οι εμπορικές συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών, πράγμα που έρχεται σε αντίθεση με το άρθρο 14 της συνθήκης ΕΚ σχετικά με τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. Έρευνες που διενεργήθηκαν δείχνουν ότι πάνω από το 20 % των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων θα πραγματοποιούσαν περισσότερες εξαγωγές αν μπορούσαν να εξασφαλίσουν συντομότερες προθεσμίες πληρωμής από τους αλλοδαπούς πελάτες τους. Από τις καθυστερήσεις πληρωμών πλήττονται ιδιαίτερα οι ΜΜΕ (δεδομένου ότι οι επιχειρήσεις αυτές είναι περισσότερες ευάλωτες στις διακυμάνσεις των ταμειακών ροών). Η Επιτροπή αναγκάστηκε να εκδώσει νομοθετική πράξη προκειμένου να αντιμετωπίσει την κατάσταση αυτή. Κατ' αρχάς, προσπάθησε να διορθώσει τα πράγματα με την έκδοση σύστασης προς τα κράτη μέλη το Μάιο του 1995 [59]. Επειδή όμως η σύσταση αυτή δεν έφερε συγκεκριμένα αποτελέσματα [60], η Επιτροπή πρότεινε το Μάρτιο του 1998 οδηγία για την καταπολέμηση αυτής της μάστιγας [61].

[59] ΕΕ L 127 της 10.6.1995, σ.19 και ΕΕ C 144 της 10.6.1995, σ. 3. http://europa.eu.int/comm/enterprise/regulation/late_payments/index.htm.

[60] Πρβλ. Αξιολόγηση της σύστασης που περιέχεται στην ανακοίνωση της Επιτροπής του Ιουλίου 1997, ΕΕ C 216 της 17.7.1997, σ. 10.

[61] ΕΕ C 168 της 3.6.1998, σ. 13 και COM(1998) 126 τελικό της 25.3.1998.

Η εν λόγω οδηγία υποβλήθηκε στη διαδικασία συναπόφασης μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (άρθρο 251 της συνθήκης ΕΚ). Στις 18 Μαΐου 2000 το Συμβούλιο ενέκρινε την οδηγία, η οποία εκδόθηκε οριστικά από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις 15 Ιουνίου 2000. Πρόκειται για την οδηγία 2000/35/ΕΚ της 29ης Ιουνίου 2000 [62].

[62] ΕΕ L 200 της 8.8.2000, σ. 35.

Η εν λόγω οδηγία αφορά τις καθυστερήσεις πληρωμών μεταξύ όλων των επιχειρήσεων, περιλαμβανομένων και των επιχειρήσεων του δημόσιου φορέα. Οι βασικές διατάξεις της οδηγίας αφορούν κυρίως την πρόβλεψη ενός νόμιμου δικαιώματος επιβολής τόκων για τις καθυστερούμενες πληρωμές, καθώς και τη θέσπιση αποτελεσματικών διαδικασιών προσφυγής για την είσπραξη των οφειλομένων ποσών σε ολόκληρη την Ένωση και στις χώρες του ΕΟΧ. Η οδηγία προβλέπει επιτόκιο υπερημερίας που υπερβαίνει κατά 7 ποσοστιαίες μονάδες το επιτόκιο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας ή ισοδύναμα επιτόκια για τα κράτη μέλη τα οποία δεν ανήκουν στη ζώνη ευρώ ή τις χώρες μέλη του ΕΟΧ. Καθορίζει χρονικό διάστημα 30 ημερών ως περίοδο αναφοράς για τις καθυστερήσεις πληρωμών, σε σχέση με την οποία θα είναι δυνατόν να κρίνονται οι προθεσμίες που καθορίζονται στις συμβάσεις. Η οδηγία αυτή αναμένεται να έχει άμεσο αποτέλεσμα στον τρόπο διαπραγμάτευσης και σύναψης των συμβάσεων μεταξύ των συμβαλλομένων μερών. Αναμένεται επίσης να έχει θετικό αντίκτυπο, μειώνοντας τις προθεσμίες πληρωμών, βελτιώνοντας την ταμειακή κατάσταση, κυρίως των ΜΜΕ, και, μακροπρόθεσμα, καθιστώντας τις θέσεις απασχόλησης σταθερότερες στην Ευρώπη.

3.8. Πρόσβαση στην κοινωνία της πληροφορίας και το ηλεκτρονικό εμπόριο

Έχει θεμελιώδη σημασία για τις ΜΜΕ να είναι σε θέση να αξιοποιήσουν τις αναπτυξιακές δυνατότητες που προσφέρουν οι ψηφιακές τεχνολογίες. Ωστόσο, τα στοιχεία που υπάρχουν μέχρι σήμερα δείχνουν ότι η Ευρώπη δεν επωφελείται στον ίδιο βαθμό με τους διεθνείς εταίρους της από τα θετικά αποτελέσματα που δημιουργεί η "νέα οικονομία". Η διαπίστωση αυτή αφορά όχι μόνο τις ΜΜΕ, αλλά και τις μεγαλύτερες εταιρείες, τους πολίτες, τις διοικητικές υπηρεσίες, τα σχολεία κ.λπ.

Ενόψει της κατάστασης αυτής, η πρωτοβουλία eEurope [63], την οποία δρομολόγησε η Επιτροπή στις 8 Δεκεμβρίου 1999 [64], αποσκοπεί να οδηγήσει τους πάντες στην Ευρώπη -κάθε πολίτη, κάθε σχολείο, κάθε επιχείρηση- στην ψηφιακή εποχή, το ταχύτερο δυνατόν. Η πρωτοβουλία eEurope υποστηρίχθηκε θερμά από τα κράτη μέλη και τη βιομηχανία. Το ειδικό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο που πραγματοποιήθηκε στις 23-24 Μαρτίου 2000 στη Λισσαβώνα δεσμεύθηκε να προωθήσει τους βασικούς στόχους της πρωτοβουλίας eEurope και κάλεσε την Επιτροπή και το Συμβούλιο να καταρτίσουν και να υποβάλουν σχέδιο δράσης στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Feira (19-20 Ιουνίου 2000).

[63] http://europa.eu.int/comm/information_society/policy/index_en.htm.

[64] COM(1999) 687.

Το σχέδιο δράσης eEurope [65] περιλαμβάνει 11 τομείς δράσης. Τρεις από τους τομείς αυτούς έχουν ιδιαίτερη σημασία για τις ΜΜΕ:

[65] COM(2000)330 της 24.5.2000. http://europa.eu.int/comm/information_society/eeurope/actionplan/index_en.htm.

- ηλεκτρονικό εμπόριο: αύξηση της ασφάλειας δικαίου για τις ΜΜΕ που παρέχουν υπηρεσίες ηλεκτρονικού εμπορίου στο έδαφος της Ένωσης ενίσχυση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών στο ηλεκτρονικό εμπόριο επιτάχυνση της θέσπισης του νομικού και κανονιστικού πλαισίου για το ηλεκτρονικό εμπόριο και της ενσωμάτωσης και εφαρμογής του από τα κράτη μέλη.

- ταχύτερη και φθηνότερη πρόσβαση στο Internet: επιτάχυνση της θέσπισης, ενσωμάτωσης και εφαρμογής του νέου κανονιστικού πλαισίου για τις υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών, προκειμένου να προωθηθεί η ανάπτυξη νέων σταθερών και ασύρματων υποδομών ευρείας ζώνης και να υπάρξει μείωση των τιμών.

- εργασία στα πλαίσια μιας οικονομίας που βασίζεται στη γνώση: αύξηση της εξοικείωσης των εργαζομένων με τις ψηφιακές τεχνολογίες και ανάπτυξη νέων ικανοτήτων, προσαρμοσμένων στις ανάγκες της αγοράς αξιοποίηση των νέων δυνατοτήτων που παρέχουν οι ψηφιακές τεχνολογίες, όπως είναι, π.χ., η τηλεργασία, προκειμένου να γίνει πιο ευέλικτη η οργάνωση της εργασίας.

Πολυετές κοινοτικό πρόγραμμα για την προώθηση της εδραίωσης της κοινωνίας της πληροφορίας στην Ευρώπη: Promise

Το Promise [66] είναι ένα πρόγραμμα (1998-2002, προϋπολογισμός: 25 εκατ. ευρώ) το οποίο ενημερώνει τους πολίτες για τις υπηρεσίες της τεχνολογίας των πληροφοριών και τους ενθαρρύνει να αντλήσουν οφέλη απ' αυτές. Σήμερα, μόνο ένας μικρός αριθμός ατόμων έχουν πρόσβαση και χρησιμοποιούν καθημερινά συνδέσεις δικτύων για τις δραστηριότητές τους (ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, ηλεκτρονικό εμπόριο και Παγκόσμιος Ιστός). Μόνο το 15 % των ευρωπαϊκών ΜΜΕ χρησιμοποιούν τις νέες τεχνολογίες των πληροφοριών για να βελτιώσουν τα πρότυπά τους και να ανταγωνιστούν στην παγκόσμια αγορά. Στο πρόγραμμα Promise περιλαμβάνουν πολλές δραστηριότητες οι οποίες είναι σημαντικές για τις ΜΜΕ. Πρόκειται κυρίως για τον κατάλογο ESIS και τις έρευνες του Ευρωβαρόμετρου που μελετούν την κατάσταση των ΜΜΕ σε σχέση με την κοινωνία της πληροφορίας, τις ευρωπαϊκές γιορτές Internet και τις υπηρεσίες ενημέρωσης ISPO. Εξάλλου, το 1997 οργανώθηκαν, σε συνεργασία με το δίκτυο των Ευρωπαϊκών Κέντρων Πληροφόρησης, ευρωπαϊκές εβδομάδες ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης για την κοινωνία της πληροφορίας (EISAW), που οδήγησαν στην πραγματοποίηση 27 εκδηλώσεων και στα 15 κράτη μέλη με τη συμμετοχή 2 061 ΜΜΕ από διάφορους βιομηχανικούς τομείς. Το 1998, δημοσιεύθηκε πρόσκληση για υποβολή προτάσεων με θέμα τη "βελτιστοποίηση των κοινωνικοοικονομικών οφελών της κοινωνίας της πληροφορίας στην Ευρώπη", και με ιδιαίτερη έμφαση στις ΜΜΕ (πρωτοβουλία Epsilon). Το 1999, οργανώθηκε ένα εργαστήριο για τη διάδοση της κοινωνίας της πληροφορίας (ΚΠ) στις ΜΜΕ, στο οποίο πήραν μέρος ΜΜΕ και σχετικοί ενδιάμεσοι φορείς. Το εργαστήριο αυτό αποτέλεσε ένα βήμα συζήτησης για τις αποτελεσματικότερες πρακτικές που υπάρχουν όσον αφορά τη διάδοση και την προώθηση της κοινωνίας της πληροφορίας στις ΜΜΕ και συνέβαλε στη βελτίωση του συντονισμού και των συνεργειών μεταξύ των κυριότερων παραγόντων του τομέα αυτού.

[66] http://www.ispo.cec.be/promotion/i_promise_wp2000_en.html.

Στις σημερινές προτεραιότητες περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, ο συντονισμός των διαφόρων κοινοτικών πρωτοβουλιών που συμβάλλουν στην εδραίωση και την προώθηση της κοινωνίας της πληροφορίας. Η έμφαση δίνεται τώρα περισσότερο στον εντοπισμό, την ευρύτερη προβολή και την προώθηση της εφαρμογής αποτελεσματικών πρακτικών ΚΠ σε ειδικούς τομείς, με στόχο την υιοθέτηση και τη διάδοση εφαρμογών, υπηρεσιών και μεθοδολογιών υψηλής ποιότητας, παρά στη χρηματοδότηση νέων σχεδίων.

Προώθηση της κοινωνίας της πληροφορίας στις ενισχυόμενες περιφέρειες της Ένωσης

Οι δράσεις που αφορούν την κοινωνία της πληροφορίας στις ενισχυόμενες περιφέρειες της Ένωσης (RISI) έχουν δύο πτυχές: την πτυχή RISI 1, που ενθαρρύνει την ανάπτυξη εταιρικών σχέσεων μεταξύ των βασικών φορέων της περιοχής, με στόχο την κατάρτιση ενός περιφερειακού σχεδίου δράσης για την κοινωνία της πληροφορίας και την πτυχή RISI 2, η οποία υποστηρίζει πολυπεριφερειακά πιλοτικά σχέδια. Συνολικά επελέγησαν 31 σχέδια, από τα οποία τα 21 χρηματοδοτούνται από το ΕΤΠΑ και τα 10 από το ΕΚΤ. Οι πολυπεριφερειακές δράσεις αποσκοπούν, π.χ., όπως συμβαίνει με το σχέδιο "Enterskillsnet", στην ανάπτυξη ενός δικτύου ΜΜΕ σε αγροτικές ζώνες μεταξύ Tarn και Haute-Garonne (Γαλλία), Ανδαλουσίας (Ισπανία), Etelδ-Savo (Φινλανδία), Δουβλίνου και Lanford (Iρλανδία) και Σκοτίας. Μια άλλη δράση, η "Tourist", αφορά τους περιφερειακούς φορείς του τουρισμού της Μαδέρας (Πορτογαλία), του Burgenland (Aυστρία), του Lappi (Φινλανδία), της κοιλάδας της Αόστας (Iταλία), του Vδsterbotten (Σουηδία) και του Hampshire (Ηνωμένο Βασίλειο).

Ηλεκτρονικό εμπόριο

Το ηλεκτρονικό εμπόριο είναι ένας νέος παράγοντας ανταγωνιστικότητας ο οποίος, αν αναπτυχθεί σωστά, μπορεί να ωφελήσει όλες τις ΜΜΕ. Ωστόσο, αποτελεί μείζονα πρόκληση, ιδίως για τις ΜΜΕ που δραστηριοποιούνται σε περισσότερο παραδοσιακούς τομείς και σε τομείς εντάσεως εργασίας. Το ηλεκτρονικό εμπόριο μπορεί επίσης να διευκολύνει την ανάπτυξη εντελώς νέων δραστηριοτήτων, και ιδίως νέων υπηρεσιών διαμεσολάβησης, ανάπτυξης δραστηριοτήτων on-line και υπηρεσιών υλικοτεχνικής υποστήριξης.

Η έννοια του ηλεκτρονικού εμπορίου καλύπτει κάθε μορφή επιχειρηματικής δραστηριότητας, διοικητικής συναλλαγής ή ανταλλαγής πληροφοριών, η οποία εκτελείται με τη χρήση οποιασδήποτε τεχνολογίας πληροφοριών και επικοινωνιών. Από την άποψη των επιχειρήσεων, η έννοια αυτή περιλαμβάνει από σχετικώς απλά συστήματα αγορών ως πολύπλοκες λύσεις που καλύπτουν ολόκληρο τον κύκλο των εμπορικών δραστηριοτήτων. Από την άποψη της οργάνωσης, το ηλεκτρονικό εμπόριο ενεργεί ως ισχυρός παράγοντας ολοκλήρωσης, διότι επιτρέπει την άμεση και απρόσκοπτη επαφή μεταξύ επιχειρήσεων και καταναλωτών, αλλά και μεταξύ επιχειρήσεων και, τελικά, την ανταλλαγή στοιχείων μεταξύ εταιρειών και δημόσιου τομέα. Επιπλέον, το ηλεκτρονικό εμπόριο διευκολύνει την εμφάνιση νέων, καινοτόμων τρόπων συνεργασίας μεταξύ των ΜΜΕ, που θα τις βοηθήσουν να αντιμετωπίσουν με επιτυχία τις προκλήσεις της παγκοσμιοποίησης.

Στο πλαίσιο του σχεδίου δράσης eEurope, που εκδόθηκε από την Επιτροπή στις 24 Μαΐου 2000 [67], η επιτάχυνση της διάδοσης του ηλεκτρονικού εμπορίου, που ονομάζεται «Πρωτοβουλία "go digital"», είναι ένας από τους βασικούς στόχους. Η πρωτοβουλία αυτή θα ενθαρρύνει τις ΜΜΕ να υιοθετήσουν την ψηφιακή τεχνολογία μέσω συντονισμένων δραστηριοτήτων δικτύωσης για την ανταλλαγή γνώσεων σχετικά με τις υπάρχουσες βέλτιστες πρακτικές. Θα αναπτύξει επίσης τις ικανότητες των επιχειρήσεων στον τομέα του ηλεκτρονικού εμπορίου και θα προωθήσει την εφαρμογή μεθόδων συγκριτικής αξιολόγησης (π.χ. μέσω της δράσης "Προγράμματα τοποθέτησης ερευνητών σε ΜΜΕ").

[67] http://europa.eu.int/comm/information_society/eeurope/actionplan/index_en.htm.

Το ηλεκτρονικό εμπόριο έχει την ικανότητα να κάνει τις επιχειρήσεις αποτελεσματικότερες και ανταγωνιστικότερες. Αυξάνει τις δυνατότητες επέκτασης και εμβάθυνσης του διαλόγου μεταξύ παραγωγών/προμηθευτών και καταναλωτών, πράγμα που βελτιώνει την ποιότητα των προϊόντων και υπηρεσιών. Δίνει τη δυνατότητα στις ΜΜΕ να ενώνουν τις δυνάμεις τους προκειμένου να αυξήσουν την αγοραστική τους ικανότητα, να διεισδύσουν σε νέες και απομακρυσμένες αγορές με μικρό κόστος, να αποκτήσουν πρόσβαση σε πληροφορίες για την αγορά, να βελτιώσουν την υλικοτεχνική τους διαχείριση και να αναπτύξουν από κοινού μέσα Ε&Α.

Ωστόσο, οι ΜΜΕ δεν έχουν τις απαραίτητες γνώσεις και δεξιότητες, ενώ παράλληλα πλήττονται από την ανεπαρκή αποδοχή και εμπιστοσύνη των καταναλωτών στο ηλεκτρονικό εμπόριο (ιδίως δεδομένου ότι οι επιχειρήσεις αυτές δεν έχουν εύκολα αναγνωρίσιμη εικόνα). Επιπροσθέτως, οι μικρές εταιρείες χρειάζονται ένα σαφές και απλό κανονιστικό περιβάλλον, καθώς και τηλεπικοινωνιακά τιμολόγια προσαρμοσμένα στις ιδιαιτερότητες του ηλεκτρονικού εμπορίου. Επιπλέον, υπάρχουν δυσαναλογίες από πλευράς ενημέρωσης, αγοραστικής ισχύος και εκπροσώπησης μεταξύ των παρόχων τεχνολογίας και των μικρών εταιρειών. Το ηλεκτρονικό εμπόριο θα έχει έναν απολύτως θετικό αντίκτυπο στην ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών ΜΜΕ μόνο όταν ο καθένας αποκτήσει ευχερή και χαμηλού κόστους πρόσβαση στο Ιnternet, ακριβώς όπως στα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας, φυσικού αερίου και ύδρευσης. Η έλλειψη ενημέρωσης και κατάρτισης, το υψηλό κόστος των τηλεπικοινωνιών και η αβεβαιότητα που υπάρχει ως προς τις νομικές συνέπειες επισημαίνονται συχνά ως οι κύριοι παράγοντες που αναστέλλουν την ταχεία "απογείωση" μιας μαζικής αγοράς ηλεκτρονικού εμπορίου στην Ευρώπη, δεδομένου ότι εμποδίζουν την είσοδο μιας κρίσιμης μάζας επιχειρηματιών-χρηστών στην ηλεκτρονική αγορά.

Οι παρακάτω δράσεις εφαρμόστηκαν το 1999 και συνεχίζονται και το 2000:

* προώθηση της ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης: δεδομένου ότι το 99 % του συνόλου των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων είναι ΜΜΕ, οι δράσεις ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης των μικρομεσαίων επιχειρήσεων έχουν καίρια σημασία για την επιτυχία του ηλεκτρονικού εμπορίου. Ως εκ τούτου, κατά τη διάρκεια του 2000 θα πραγματοποιηθεί σε πέντε κράτη μέλη μια εκστρατεία ενημέρωσης που θα απευθύνεται σε μικρομεσαίες εμπορικές επιχειρήσεις. Αυτή η εκστρατεία ενημέρωσης θα καλύπτει διάφορα ζητήματα και κρίσιμα θέματα που σχετίζονται με το ηλεκτρονικό εμπόριο.

Η χρήση του ηλεκτρονικού εμπορίου από τις ΜΜΕ προωθείται μέσω των παρακάτω πρωτοβουλιών:

* καθιέρωση, σε συνεχή βάση, ορισμένων on-line μη κερδοσκοπικών επιχειρηματικών υπηρεσιών για την προώθηση της ανταγωνιστικότητας των μικρών επιχειρήσεων στο ηλεκτρονικό εμπόριο. Οι υπηρεσίες που αναπτύσσονται θα διευκολύνουν τη δημιουργία συνεταιριστικών δομών βάσει των εντοπιζόμενων βέλτιστων πρακτικών. Θα προωθηθεί επίσης η σύναψη συμφωνιών συνεργασίας μεταξύ επιχειρηματικών χρηστών, περιφερειακών και τοπικών αρχών, επαγγελματικών οργανώσεων και παρόχων τεχνολογίας, προκειμένου να βοηθηθούν οι ΜΜΕ να ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητά τους στα πλαίσια του ηλεκτρονικού εμπορίου.

* Θέσπιση ενός on-line συστήματος επιχειρηματικής πιστοποίησης και διαιτησίας για τις ΜΜΕ. Η υπηρεσία αυτή, που θα αναπτυχθεί σε συνεργασία με τον ιδιωτικό τομέα, έχει σκοπό να προσφέρει στις ΜΜΕ επιχειρηματικές υπηρεσίες όπως η εμπορική διαφήμιση, η πιστοποίηση και η σήμανση ποιότητας ή συστήματα πληρωμών. Η παροχή αυτών των υπηρεσιών σε οικονομικά προσιτή και αξιόπιστη βάση έχει ζωτική σημασία για την επιτυχή δραστηριοποίηση των ΜΜΕ στο Internet.

3.9. Προώθηση της καινοτομίας

Η προώθηση της καινοτομίας στους κόλπους των ΜΜΕ αποτελεί καίριο ζήτημα, στο οποίο η Ευρωπαϊκή Ένωση αποδίδει πρωτεύουσα σημασία. Για την επίτευξη του στόχου αυτού χρησιμοποιούνται τα εξής μέσα:

* εφαρμογή πιλοτικών δράσεων και εκπόνηση μελετών στο πλαίσιο του ειδικού προγράμματος "Προώθηση της καινοτομίας και ενθάρρυνση της συμμετοχής των ΜΜΕ" βάσει το 5ου προγράμματος-πλαισίου Ε&TA,

* μέτρα υποστήριξης των ενισχυόμενων περιφερειών της Ένωσης και

* χρηματοδότηση των καινοτόμων επιχειρήσεων.

Η χρηματοδότηση των καινοτόμων επιχειρήσεων εξετάζεται στην αρχή του κεφαλαίου ΙΙ στο τμήμα που αφορά τα χρηματοδοτικά μέσα. Σχετικές πληροφορίες πρακτικού χαρακτήρα υπάρχουν στο δικτυακό τόπο Cordis [68].

[68] http://www.cordis.lu/finance/src/acc-fin.htm.

Πιλοτική δράση "Μηχανισμοί διευκόλυνσης της ίδρυσης και ανάπτυξης καινοτόμων επιχειρήσεων"

Με βάση τα συμπεράσματα του πρώτου ευρωπαϊκού φόρουμ καινοτόμων επιχειρήσεων, που πραγματοποιήθηκε στη Βιέννη το Νοέμβριο του 1998, η Επιτροπή αποφάσισε να εφαρμόσει μια πιλοτική δράση με στόχο την τόνωση των μηχανισμών που υποστηρίζουν τη δημιουργία και την ανάπτυξη καινοτόμων επιχειρήσεων.

Σκοπός αυτής της πιλοτικής δράσης είναι να εντοπίσει, αναλύσει και επικυρώσει περιφερειακές (ή ενδοπεριφερειακές) πρωτοβουλίες αριστείας, που συμβάλλουν στη δημιουργία και την ανάπτυξη καινοτόμων επιχειρήσεων.

Η προστιθέμενη αξία της πρωτοβουλίας έγκειται ιδιαίτερα στην ανταλλαγή πληροφοριών, εμπειριών, ικανοτήτων και ορθών πρακτικών και στην προβολή "επιτυχημένων περιπτώσεων". Από τη διαδικασία αυτή αναμένεται να δημιουργηθεί μια "ευρωπαϊκή προθήκη" καινοτομίας, η οποία θα μπορούσε να έχει ευρύ αντίκτυπο και πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα για όλες τις περιφέρειες της ΕΕ, ενθαρρύνοντας τους οικονομικούς παράγοντες να αναπτύξουν παρόμοιες πρωτοβουλίες, προσαρμοσμένες στο τοπικό περιβάλλον τους.

Λόγω του πιλοτικού της χαρακτήρα, η δράση αυτή πρέπει να ολοκληρωθεί σε σύντομο χρονικό διάστημα (λιγότερο από δύο χρόνια) ώστε να καταστεί δυνατή η άντληση διδαγμάτων και, εν συνεχεία, η εφαρμογή σχετικών δράσεων κατά τη διάρκεια του 5ου προγράμματος-πλαισίου.

Στις 15 Ιουνίου 1999 δημοσιεύθηκε μια πρώτη πρόσκληση υποβολής προτάσεων [69], ενδεικτικού προϋπολογισμού 12 εκατ. ευρώ, στα πλαίσια της οποίας ζητήθηκε η υποβολή προτάσεων για 3 είδη δράσεων: θεματικά δίκτυα, σχέδια και συνοδευτικά μέτρα.

[69] ΕΕ C 167 της 15.6.1999, σ. 11.

* Θεματικά δίκτυα περιοχών αριστείας, σκοπός των οποίων είναι ο εντοπισμός και η δικτύωση ευρωπαϊκών οικονομικών περιοχών (περιφερειών ή υποπεριφερειών) που μπορούν να επιδείξουν επιτυχή προγράμματα και κατάλληλες συνθήκες για τη δημιουργία καινοτόμων εταιρειών, με τελικό στόχο την ανταλλαγή πληροφοριών, εμπειριών και μεθόδων.

Θα απονέμεται ένα ευρωπαϊκό σήμα αριστείας (υπεροχής), με σκοπό τη διάκριση και την αξιοποίηση εγκεκριμένων προτάσεων που προέρχονται από μεμονωμένες οικονομικές περιοχές οι οποίες πληρούν τα κριτήρια αριστείας τα οποία καθορίζει η Επιτροπή.

* Σχέδια, στόχος των οποίων είναι, αφενός, η επικύρωση πρωτότυπων μέσων και προσεγγίσεων που χρησιμοποιούνται στην ΕΕ και στα συνδεδεμένα μ' αυτήν κράτη, με σκοπό τη στήριξη της δημιουργίας και της ανάπτυξης καινοτόμων επιχειρήσεων και την ενθάρρυνση των ιδιωτικών επενδύσεων στις επιχειρήσεις αυτές, και, αφετέρου, η δοκιμή της δυνατότητας μεταφοράς αυτών των μέσων και προσεγγίσεων σε άλλα περιβάλλοντα.

Ειδικότερα, έχουν τεθεί οι εξής προτεραιότητες:

- διασύνδεση και ανταλλαγή τοπικών χρηματοδοτικών μηχανισμών [όπως, π.χ., περιφερειακών ταμείων ή δικτύων ιδιωτών επενδυτών ("επιχειρηματικοί άγγελοι")] και/ή συστημάτων συμβουλευτικής καθοδήγησης για νεοσύστατες καινοτόμες επιχειρήσεις.

- ολοκληρωμένες δράσεις για την κατάρτιση και στήριξη νεοσύστατων καινοτόμων επιχειρήσεων, καθώς και δράσεις που αφορούν ορθές πρακτικές κατά την εκπόνηση επιχειρηματικών σχεδίων (π.χ. διαγωνισμοί επιχειρηματικών σχεδίων).

- νέες υπηρεσίες για νεοσύστατες καινοτόμες επιχειρήσεις σε τεχνολογικά πάρκα, φυτώρια επιχειρήσεων ή επιστημονικά πάρκα.

- μηχανισμοί για την τόνωση της μεταφοράς γνώσεων και της δημιουργίας καινοτόμων επιχειρήσεων (spin-out) από ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (πανεπιστήμια κ.λπ.) και ερευνητικά ιδρύματα, σε αλληλεπίδραση με τη βιομηχανία και με επενδυτές.

- πρωτοβουλίες που υποστηρίζουν την ανάπτυξη και την πρόσβαση καινοτόμων επιχειρήσεων σε διεθνείς αγορές (π.χ. επενδυτικά φόρουμ, εκδηλώσεις διαμεσολάβησης ή εταιρικών σχέσεων κ.λπ.).

Η δράση αυτή απευθύνεται κυρίως σε πανεπιστήμια, ερευνητικά ιδρύματα και οργανισμούς του δημόσιου τομέα σε τοπικό, περιφερειακό ή εθνικό επίπεδο.

* Συνοδευτικά μέτρα, που έχουν ως στόχο την προετοιμασία ή τη στήριξη άλλων δράσεων, όπως, π.χ., του δικτύου ή των σχεδίων, και τα οποία συμβάλλουν στην επίτευξη στρατηγικών στόχων, όπως είναι η χάραξη της κοινοτικής πολιτικής στον τομέα της καινοτομίας. Η πρόσκληση περιλαμβάνει δύο είδη συνοδευτικών μέτρων:

- μέτρα υποστήριξης για τη διευκόλυνση της αλληλεπίδρασης μεταξύ των δικτύων (π.χ., εργαστήρια, δικτυακός τόπος κ.λπ.) και της διαχείρισής τους, περιλαμβανομένης της ανταλλαγής πληροφοριών, της μεταφοράς βέλτιστων πρακτικών και της οργάνωσης εκδηλώσεων προβολής (π.χ., ενός ετήσιου ευρωπαϊκού φόρουμ καινοτόμων εταιρειών).

- μια "διεπαφή της πολιτικής για την καινοτομία" σε συντονισμό με άλλες σχετικές πολιτικές της ΕΕ, με σκοπό την εξαγωγή διδαγμάτων από τις δραστηριότητες των θεματικών δικτύων και των σχεδίων, μέσω της ανάπτυξης επαφών με ομάδες εμπειρογνωμόνων, της οργάνωσης προγραμμάτων επισκέψεων, της πραγματοποίησης εργαστηρίων, της εφαρμογής προγραμμάτων συγκριτικής αξιολόγησης κ.λπ.

Μελέτες και ορθές πρακτικές στον τομέα της καινοτομίας

Το 1999, άρχισε η διεξαγωγή 14 ερευνών-μελετών με στόχο να στηριχθεί ουσιαστικά η ανάλυση και η συγκριτική αξιολόγηση των επιδόσεων στον τομέα της καινοτομίας στην Ευρώπη. Τα αποτελέσματα αυτών των μελετών, τα οποία θα είναι διαθέσιμα το 2000, θα συμβάλουν στη διάδοση ορθών πρακτικών μεταξύ των επιχειρήσεων και των υπεύθυνων για τη χάραξη πολιτικής. Οι μελέτες θα καλύπτουν τα θέματα τα οποία χαρακτηρίζονται ως θέματα προτεραιότητας για ανάληψη δράσης από το Ευρωπαϊκό σχέδιο δράσης για την καινοτομία, όπως τα εξής:

- καινοτόμες επιχειρήσεις.

- χρηματοδότηση νέων εταιρειών τεχνολογικής βάσης.

- προστασία των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας στην Ευρώπη.

- μεταφορά τεχνολογίας από μεγάλα δημόσια ερευνητικά ιδρύματα.

Σε συνεργασία με τη Eurostat, η Διεύθυνση της Επιτροπής που είναι αρμόδια για την καινοτομία δρομολόγησε το 1999 σειρά μελετών που αποσκοπούν στην αξιοποίηση των αποτελεσμάτων της Κοινοτικής Έρευνας Καινοτομίας - II και που καλύπτουν τις επιδόσεις των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων στον τομέα της καινοτομίας κατά την περίοδο 1997-1998. Τα εξεταζόμενα θέματα είναι τα εξής:

- καταμέτρηση (και ποσοστό) των καινοτόμων επιχειρήσεων κατά τάξη μεγέθους.

- καινοτόμες επιχειρήσεις κατά είδος καινοτομίας.

- ένταση καινοτομίας (ποσοστό των δαπανών για δραστηριότητες καινοτομίας σε σχέση με τον κύκλο εργασιών της εταιρείας).

- στόχοι καινοτομίας.

- πηγές πληροφοριών για σχέδια καινοτομίας.

- ανασταλτικοί παράγοντες που εμποδίζουν την εφαρμογή σχεδίων καινοτομίας από τις επιχειρήσεις.

Η έρευνα και η ανάλυση των επιδόσεων και των πολιτικών της Ευρώπης στον τομέα της καινοτομίας συνεχίστηκε και το 2000. Στις 23 Σεπτεμβρίου 1999 δημοσιεύθηκε πρόσκληση υποβολής προσφορών [70] προκειμένου να επιλεγούν οι αντισυμβαλλόμενοι για την εκπόνηση νέας σειράς μελετών.

[70] ΕΕ C 269, 23.9.1999, σ. 12.

* Σχέδια καινοτομίας και συνοδευτικά μέτρα

Το 1999, η Επιτροπή δημοσίευσε μια πρόσκληση υποβολής προτάσεων [71] για σχέδια καινοτομίας και συνοδευτικά μέτρα [περιλαμβάνονται: μέτρα υποστήριξης δεσμών (cluster), κοινές δομές προώθησης και κοινή διεπαφή πολιτικής], με συνολική χρηματοδότηση ύψους 15,6 εκατ. ευρώ. Το 42 % των επιχειρήσεων που συμμετέχουν στις δράσεις αυτές είναι ΜΜΕ. Λόγω της φύσεως των σχετικών εργασιών, οι περισσότερες επιχειρήσεις που θα επωφεληθούν κατά τη φάση διάδοσης των αποτελεσμάτων που θα προκύψουν από τις δράσεις αυτές αναμένεται επίσης να είναι ΜΜΕ.

[71] ΕΕ C 80 της 23.3.1999, σ. 12.

* Καινοτομία και δίκτυο Κέντρων Αναδιανομής

Το δίκτυο των Κέντρων Αναδιανομής Καινοτομίας περιλαμβάνει 53 μέλη [72]. Η κοινοτική συμβολή ανέρχεται σε 54 εκατ. ευρώ επί συνολικού προϋπολογισμού 100 εκατ. ευρώ για διάστημα 30 μηνών στο πλαίσιο του προγράμματος «Καινοτομία». Τα Κέντρα Αναδιανομής Καινοτομίας συμβουλεύουν τις επιχειρήσεις σε θέματα τεχνολογίας και καινοτομίας, ιδίως για τις διεθνικές μεταφορές τεχνολογίας.

[72] http://www.cordis.lu/irc/home.html.

Οι επιδόσεις του δικτύου σε σχέση με τις ΜΜΕ για την περίοδο από τα τέλη του 1997 έως τα μέσα του 1999 έχουν ως εξής:

- αριθμός επαφών με πελάτες (ΜΜΕ): 47 694

- αριθμός ΜΜΕ που υποστηρίχθηκαν: 38 632

- αριθμός μεταφορών τεχνολογίας που αποτέλεσαν αντικείμενο διαπραγμάτευσης: 1 686

- αριθμός υπογραφεισών συμφωνιών μεταφοράς τεχνολογίας: 222

- υποβληθείσες προτάσεις σχεδίων Ε&ΤΑ: 1 870

- εγκριθείσες προτάσεις σχεδίων Ε&ΤΑ: 877.

* Προώθηση της καινοτομίας στις ενισχυόμενες περιφέρειες της Ένωσης [73]

[73] http://www.inforegio.cec.eu.int/wbpro/prord/prordi/pdia3 %5Fen.htm.

RIS-RITTS: περιφερειακές στρατηγικές καινοτομίας (RIS) και περιφερειακές στρατηγικές και υποδομές καινοτομίας και μεταφοράς τεχνολογίας (RITTS)

Παρά το γεγονός ότι οι περιφερειακές στρατηγικές καινοτομίας (RIS) συγχρηματοδοτούνται από τη ΓΔ REGIO και οι περιφερειακές στρατηγικές και υποδομές καινοτομίας και μεταφοράς τεχνολογίας (RITTS) χρηματοδοτούνται από το πρόγραμμα "Καινοτομία", η διαχείριση αυτών των δύο πρωτοβουλιών γίνεται από κοινού.

Από το 1994, περισσότερες από 100 περιφέρειες έλαβαν χρηματοδότηση για την κατάρτιση RIS και RITTS (500 000 ευρώ, που χορηγήθηκαν σε ποσοστό 50 % από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και 50 % από την αντίστοιχη περιφέρεια).

Ο κύριος στόχος είναι η δημιουργία ενός αποτελεσματικού περιφερειακού συστήματος καινοτομίας, με τη βελτίωση των υφισταμένων περιφερειακών δυνατοτήτων στον τομέα αυτόν. Οι RIS δεν περιορίζονται στους τομείς της υψηλής τεχνολογίας, αλλά καλύπτουν και παραδοσιακούς τομείς, όπως επίσης και τον τομέα των υπηρεσιών (παραδείγματος χάριν τον τουρισμό), που είναι σημαντικοί στις μειονεκτούσες περιφέρειες, και δίνουν έμφαση στις ΜΜΕ.

Οι RIS κατέστησαν δυνατό τον εντοπισμό νέων σχεδίων καινοτομίας στις επιχειρήσεις, και ιδίως στις ΜΜΕ. Επέτρεψαν επίσης τη δημιουργία νέων περιφερειακών εταιρικών σχέσεων για την οικονομική ανάπτυξη και την προώθηση της συνεργασίας μεταξύ επιχειρήσεων και δημόσιων και ιδιωτικών τομέων. Π.χ., οι επιτροπές καθοδήγησης πολλών σχεδίων RIS (όπως τα σχέδια για το βελγικό Λιμβούργο, το Yorkshire & Humberside, το Strathclyde και το Shannon) προεδρεύονται από επιχειρηματίες, πράγμα που δίνει τη δυνατότητα στα εν λόγω διαχειριστικά όργανα να αντιμετωπίζουν τα πράγματα με μια σαφώς επιχειρηματική προοπτική. Στις επιτροπές αυτές συμμετέχουν επίσης και πολιτικές προσωπικότητες.

Πάνω από 5 000 ΜΜΕ υποβλήθηκαν σε τεχνολογικούς ελέγχους και/ή συνεντεύξεις.

Μια υπό κατασκευή βάση δεδομένων (RINNO), που αφορά τις δημόσιες δράσεις περιφερειακής καινοτομίας, θα αποτελέσει ένα "έξυπνο" ευρετήριο, που θα διευκολύνει τον εντοπισμό και τη διάδοση ορθών πρακτικών στους περιφερειακούς υπεύθυνους.

Επιπροσθέτως, δημιουργήθηκε ένα δίκτυο για τις RITTS-RIS [74], σκοπός του οποίου είναι να βοηθήσει τις περιφέρειες να διευκολύνουν τις μεταξύ τους ανταλλαγές σε θέματα στρατηγικών καινοτομίας, να συμβάλει στη δημιουργία δικτύων μεταξύ των συμμετεχουσών περιφερειών με την ανάπτυξη μιας κοινής πλατφόρμας μεταξύ τους και να εξασφαλίσει τη διάδοση των λαμβανομένων αποτελεσμάτων σε φορείς εκτός του δικτύου.

[74] http://www.innovating-regions.org.

TRIP (Διαπεριφερειακά Σχέδια Καινοτομίας)

Τα σχέδια TRIP αποσκοπούν στην προώθηση της συνεργασίας όσον αφορά την πρακτική επεξεργασία και εφαρμογή μέτρων τα οποία απορρέουν από τις RITTS και RIS. Η πεμπτουσία των σχεδίων TRIP συνίσταται στην από κοινού ανάπτυξη νέων μεθόδων και όχι απλώς στη μεταφορά εμπειριών. Τα σχέδια αυτά αναμένεται να προσθέσουν αξία στις RITTS ή τις RIS σε κάθε περιφέρεια με την εφαρμογή συγκεκριμένων δράσεων καινοτομίας, ενισχύοντας τις ανταλλαγές και τη συνεργασία με άλλες περιφέρειες σε σχέδια καινοτομίας. Επί του παρόντος είναι σε εξέλιξη 11 σχέδια TRIP, συνολικού προϋπολογισμού 4,5 εκατ. ευρώ, στους τομείς των διασυνδέσεων βιομηχανίας-έρευνας, της ένταξης των ΜΜΕ στην αλυσίδα προμηθειών, των περιφερειακών οικονομικών ερευνών και της υποστήριξης της καινοτομίας στον τομέα των υπηρεσιών.

Τα RTT (πολυπεριφερειακά πιλοτικά σχέδια μεταφοράς τεχνολογίας), εκ των οποίων επελέγησαν 7 σχέδια, έχουν στόχο να μειώσουν τις ανισορροπίες μεταξύ των περιφερειών και να ενθαρρύνουν τη διαπεριφερειακή συνεργασία σε θέματα έρευνας, ανάπτυξης και καινοτομίας. Παραδείγματος χάριν, το σχέδιο Footwear έχει στόχο να προσαρμόσει, να επιδείξει και να μεταφέρει σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις του τομέα της υποδηματοποιίας που προέρχονται από ισπανικές, πορτογαλικές και ελληνικές περιφέρειες του στόχου 1 μια ιταλική τεχνολογία σχεδιασμού και αυτοματοποιημένης παραγωγής καλουπιών. Σε ένα διαφορετικό τομέα, το σχέδιο Esteem αποσκοπεί στη μεταφορά περιβαλλοντικών τεχνολογιών παραγωγής σε βρετανικές, ελληνικές, γερμανικές και φινλανδικές ΜΜΕ.

Προώθηση της ίδρυσης καινοτόμων ΜΜΕ στις ενισχυόμεν