m
cr.'i
Й1
Г-У-
жmΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ
Wi
CΟΜ (92 )23τελικό -ΤΟΜΟΣ I m
Βρυξέλλες ,29Ιουλίου 1992Ш
V
Xi
S
s
i
iàP Πρόταση ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ
ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ
■IÏJ
M σχετικά μεένα κοινοτικό πρόγραμμα πολιτικής καιδράσεως
για τοπεριβάλλον και τηναειφόρο
ανάπτυξηШ
Ш
и
m
(υποβληθείσα απότηνΕπιτροπή ) т
r-«KV,;2§.
р:
ΤΟΜΟΣIm
si■•B
mmu§1
suas tr,
L>} /
!/&
'Sm.r,0
Æf^5f-»?|p
Ci-
w
m.
m
m !
m
A'.»

1
Πρόταση ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ
ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ
σχετικά μεένακοινοτικό πρόγραμμα πολιτικής καιδράσεως
για τοπεριβάλλον και τηναειφόρο
ανάπτυξη
ΤΟΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ,
Έχοντας υπόψη :
τησυνθήκη για την ίδρυση τηςΕυρωπαϊκής Κοινότητας Άνθρακα
και Χάλυβα ,
τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής
Κοινότητας ,
τησυνθήκη για την ίδρυση τηςΕυρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής
Ενέργειας ,
τοσχέδιο τοοποίο υπέβαλε ηΕπιτροπή ,
τηγνώμη τουΕυρωπαϊκού Κοινοβουλίου ,
τηγνώμη τηςΟικονομικής καιΚοινωνικής Επιτροπής ,
Εκτιμώντας :
ησυνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής
>τητας ,όπως τροποποιήθηκε από την Ενιαία Ευρωπαϊκή
I,προβλέπει τηνανάπτυξη και την εφαρμογή κοινοτικήςότι ησυνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής οικονομικής
Κοινότητας ,όπως τροποποιήθηκε από την Ενιαία Ευρωπαϊκέ
Πράξη ,προβλέπει τηνανάπτυξη και την εφαρμογή κοινοτικής
πολιτικής για τοπεριβάλλον και καθορίζει τους στόχους και
τιςαρχές οιοποίες πρέπει ναδιέπουν τηνπολιτική αυτή·

2
ότι ησυνθήκη καθορίζει ότι ηδράση της Κοινότητας στον
τομέα του περιβάλλοντος πρέπει να έχει τους εξής
στόχους :
ναδιαφυλάξει ,ναπροστατεύσει και ναβελτιώσει την
ποιότητα τουπεριβάλλοντος .
νασυμβάλει στην προστασία της ανθρώπινης υγείας ,
συνετή να διασφαλίσει τη συνετή
χρησιμοποίηση των φυσικών πόρων -ορθολογι κή τη και να
ότι ησυνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση που υπεγράφη στο
Μάαστριχτ στις 7Φεβρουάριου 1992 έχει ωςκύριο στόχο
την προώθηση αειφόρου ανάπτυξης συμβατής προς το
περιβάλλον ,περιλαμβάνει μεταξύ των δραστηριοτήτων της
Ένωσης μία πολιτική στον τομέα του περιβάλλοντος ,
διευκρ ινίζειότ ιηπολιτική αυτή πρέπει νααποσκοπεί σε
υψηλό επίπεδο προστασίας ,ότι οιαπαιτήσεις όσον αφορά
την προστασία του περιβάλλοντος πρέπει ναενσωματωθούν
στην κατάρτιση και την εφαρμογή άλλων πολιτικών της
Κοινότητας και ότι ηκοινοτική πολιτική για το
περιβάλλον πρέπει νασυμβάλλει στην προώθηση μέτρων σε
διεθνή κλίμακα με τα οποία θα αντιμετωπισθούν
περιφερειακά ήπαγκόσμια περιβαλλοντικά προβλήματα -
ότι ηδιακήρυξη τουΣυμβουλίου τωνΕυρωπαϊκών Κοινοτήτων
και των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών -,
που συνήλθαν στα πλαίσια του Συμβουλίου στις 22
Νοεμβρίου 1973 (1)ζητεί τηνεφαρμογή ενός προγράμματος
δράσεως των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων στον τομέα του
περιβάλλοντος -ότι τοπρόγραμμα δράσεως έχει επεκταθεί
και συμπληρωθεί για την περίοδο 1977 ως1992 από τα
ψηφίσματα του Συμβουλίου και των αντιπροσώπων των
κυβερνήσεων των κρατών μελών ,που συνήλθαν στα πλαίσια
του Συμβουλίου στις 17 Μαΐου 1977 ^2), στις .7.
Φεβρουάριου 1983 (3)καιστις 19Οκτωβρίου 1987 (4)·
(1>EEC112 ,20.12 .1973
(2)EEC139 ,13.06 .1977
(3)EEC45 ,17.02 .1983
(4)EEC328 ,07.12 .19871
Ί

3
ότι ηΔιακήρυξη τωναρχηγών κρατών και κυβερνήσεων ,οι
οποίοι συνήλθαν στα πλαίσια του Συμβουλίου τπο 26πο του Συμβουλίου της 26ης
Ιουνίου 1990 προβλέπει ένα νέοπρόγραμμα δράσεως
περιβάλλον ,τοοποίο πρέπει νακαταρτιστεί με βγια το
περιβάλλον ,τοοποίο πρέπει νακαταρτιστεί μεβάση τις
αρχές της αειφόρου αναπτύξεως ,της προφυλακ τικής και της προφυλακ τικής και
προληπτικής δράσεως καιτηςκοινής ευθύνης·
ότι ηενλόγω Διακήρυξη αναγνωρίζει τις ευρύτερες
ευθύνες τηςΚοινότητας και τωνκρατών μελών ,ωςμιας από
τιςπροηγμένες περιφερειακές ενώσεις στον κόσμο ,ηοποία
θα παίξει καθοδηγητικό ρόλο για την προώθηση
συντονισμένης και αποτελεσματικής δράσεως σεπαγκόσμιο
επίπεδο ,σεσυνεργασία μετις άλλες βιομηχανικές χώρες
και θα βοηθήσει τις αναπτυσσόμενες χώρες να
αντιμετωπίσουν τις ειδικές τους δυσκολίες·να
ότι ηαξιοπιστία και ηαποτελεσματ ικότητα της Κοινότητας
σεαυτό τοευρύτερο επίπεδο εξαρτάται σεμεγάλο βαθμό
από την ικανότητά της να θεσπίσει προοδευτικά
περιβαλλοντικά μέτρα για την εφαρμογή και την τήρηση του
προγράμματος από τακράτη μέλη ,και ότι ,κατά συνέπεια ,
οιεσωτερικές και εξωτερικές πτυχές της περιβαλλοντικής
πολιτικής τηςΚοινότητας συνδέονται άρρηκτα μεταξύ τους ·
ότι ,σύμφωνα μετην αρχή της επικουρ ικότητας ,πολλές
πτυχές τηςπολιτικής καιτωνσυγκεκριμένων ενεργειών που
θαπραγματοποιηθούν στοπλαίσιο τουπρογράμματος "Στόχος
ηαειφορία "θαυπερβαίνουν τοπλαίσιο των αρμοδιοτήτων
και τωνυποχρεώσεων τωνΕυρωπαϊκών Κοινοτήτων·πολλές
που αναπτύσσεται στο πρόγραμμα
ικανοποιητική ενσωμάτωση τηςότι ηστρατηγική που
βασίζεται στην ικα βασίζεται στην ικανοποιητική ενσωμάτωση της
περιβαλλοντικής στις άλλες σχετικές πολιτικές ,καθώς και
στην συμπληρωματ ικότητα τωνμέτρων καιτωνενεργειών στα
διάφορα επίπεδα οιοποίες αποβλέπουν στηβελτιστοποίηση
τηςαποδοτ ικότητάς της· ' '' "

4
ΑΝΑΓΝΩΡΙΖΕΙ ότι τοπρόγραμμα "Στόχος ηαειφορία "της
Επιτροπής ακολουθεί πιστά τους στόχους και τιςαρχές που
περ ιγράφοντα ιστη Διακήρυξη των αρχηγών κρατών και
κυβερνήσεων της Κοινότητας που συνήλθαν στο πλαίσιο του
Συμβουλίου τον Ιούλιο του 1990 και στη Συνθήκη για την
Ευρωπαϊκή Ένωση που υπεγράφη στο Μάαστριχτ στις 7
Φεβρουάριου 1991·Ί
ΑΝΑΓΝΩΡΙΖΕΙ ότι πολλές από τις σημερινές μορφές
δραστηριοτήτων και αναπτύξεως δεν είναι περιβαλλοντικά
αειφόρες·
κατά συνέπεια ,τον
προσανατολισμούγενικό στόχο του
των ανθρώπινωνΑΠΟΔΕΧΕΤΑΙ ,κατα συνέπεια ,τον γενικό στοχο του
προοδευτικού προσανατολισμού των ανθρώπινων
δραστηριοτήτων και της αναπτύξεως προς την κατεύθυνσητων
της αειφορ ίας ·
ΣΥΜΦΩΝΕΙ ότι για ναεπιτευχθεί ηαειφόρος ανάπτυξη θα
πρέπει να υπάρξουν σημαντικές άλλαγές στα σημερινά
αναπτυξιακά και καταναλωτικά πρότυπα και τησυμπεριφορά·■i
ΔΗΛΩΝΕΙ ότι οι αλλαγές αυτές δεν είναι δυνατόν να
επιτευχθούν χωρίς επιμερισμό των ευθυνών σεπλανητικό ,
κοινοτικό ,εθνικό ,περιφερειακό ,τοπικό και ακόμα
προσωπικό επίπεδο -
Όσον αφορά το περιβάλλον και την ανάπτυξη στην
Ευρωπαϊκή Κοινότητα :
ΛΑΜΒΑΝΕΙ ΥΠΟΨΗ την έκθεση για την κατάσταση του
περιβάλλοντος ,την οποία ηΕπιτροπή δημοσίευσε σε
συνδυασμό μετοπρόγραμμα· σημειώνει τηθετική επίδραση
των προηγουμένων προγραμμάτων δράσεως σε ορισμένα
περιβαλλοντικά προβλήματα· σημειώνει ότι ηλήξη της
περιόδου εφαρμογής του σημερινού προγράμματος δράσεως
για τοπεριβάλλον συμπίπτει με την ολοκλήρωση της
Ενιαίας Αγοράς·

5
ΘΕΩΡΕΙ ,ωστόσο ,ότι τασημερινά μέτρα δεν επαρκούν από
μόνα τους για την αντιμετώπιση των αυξανόμενων πιέσεων
που ενδέχεται ναπροκύψουν για τοπεριβάλλον λόγω των
σημερινών και των αναμενόμενων τάσεων στις οικονομικές
και κοινωνικές δραστηριότητες στην Κοινότητα και λόγω
των πολιτικών και οικονομικών εξελίξεων στην Κεντρική
και Ανατολική Ευρώπη ,καθώς και στον ευρύτερο διεθνή
χώρο·
ΣΥΜΦΩΝΕΙ ότιαπαιτείται μιαπροοδευτικότερη καικαλύτερα
συντονισμένη πολιτική και στρατηγική για τοπεριβάλλον
και την αειφόρο ανάπτυξη·
ΑΠΟΔΕΧΕΤΑΙ τηστρατηγική της παρεμβάσεως σεορισμένους
νευραλγικούς τομείς κατά τρόπο σφαιρικό καισυντονισμένο
και συμφωνεί ότι λόγω της επιρροής τους και της σημασίας
τους για τοσύνολο της Κοινότητας ,ιδιαίτερη προσοχή
πρέπει να δοθεί στους τομείς της βιομηχανίας ,της
ενέργειας ,των μεταφορών ,της γεωργίας και του
τουρισμού -
ΣΥΜΦΩΝΕΙ ότι ησυμμετοχή σεόλα ταεπίπεδα τηςκοινωνίας
στοπνεύμα τηςκοινής ευθύνης θααπαιτήσει τηνεμβάθυνση
και τη διεύρυνση του φάσματος των μέσων για τη
συμπλήρωση τηςκανονιστικής νομοθεσίας ,ιδίως με ,
μέσα βασιζόμενα στους μηχανισμούς της αγοράς ,όπως
οικονομικά καιφορολογικά κίνητρα καιαντικίνητρα·
ενημέρωση ,εκπαίδευση καικατάρτιση·
μηχανισμούς χρηματοδοτικών ενισχύσεων·
ΛΑΜΒΑΝΕΙ ΥΠΟΨΗ τους στόχους ,τους ενδιάμεσους στόχους ,
τις ενέργειες και ταχρονοδιαγράμματα που αναφέρονται τις ενέργειες και ταχρονοδιαγράμματα που αναφέρονται
στοπρόγραμμα καιθεωρεί ότιπροσφέρουν κατάλληλη βάση
γιατημετάβαση στην αειφόρο ανάπτυξη·

6
ΛΑΜΒΑΝΕΙ ΥΠΟΨΗ ότι ηαειφορία στις οικονομικές
δραστηριότητες και την ανάπτυξη δεν θαεπιτευχθεί κατά
τηδιάρκεια αυτού του προγράμματος και συνεπώς θα
απαιτηθούν ριζικότερα μέτρα και πέρα από τοέτος 2000 ,
ώστε ναγίνει δυνατόν ναπαραδοθεί τοπεριβάλλον στην
επόμενη γενιά σε κατάσταση που να επιτρέπει μια
οικονομική και κοινωνική ευημερία υψηλού επίπεδου·
ΛΑΜΒΑΝΕΙ ΥΠΟΨΗ επίσης ότι ,μολονότι πολλά από ταμέτρα
και τις ενέργειες τοποθετούνται σ'ένα χρονοδιάγραμμα το
οποίο εκτείνεται ωςτοέτος 2000 και πέρα από αυτό ,το
πρόγραμμα προβλέπεται νααναθεωρηθεί συνολικά πριν από
τατέλη του 1995·
ΚΡΙΝΕΙ ότι ,για να διασφαλισθεί αποτελεσματικότερη
εφαρμογή των κοινοτικών μέτρων ,πρέπει ναβελτιωθούν
περισσότερο οιδιαδικασίες συνεργασίας μεταξύ Επιτροπής
και κρατών μελών .
Όσον αφορά τοπεριβάλλον και την ανάπτυξη σεευρύτερο
διεθνές πλαίσιο .
ΔΙΑΠΙΣΤΩΝΕΙ ότι ,οιΚοινότητες θασυμβάλλουν δραστήρια
και θετικά στην επιτυχή διαπραγμάτευση και εφαρμογή
πλανητικών στρατηγικών για την αντιμετώπιση προβλημάτων
και θεμάτων όπως είναι ηαλλαγή του κλίματος ,η
αποδάσωση ,ηβιοπο ικιλότητα και ηενέργεια ,καθώς και
προγραμμάτων για την αειφόρο ανάπτυξη ,ιδίως στις
αναπτυσσόμενες χώρες και τις χώρες της Κεντρικής και
Ανατολικής Ευρώπης στοπλαίσιο συμφωνιών συνεργασίας και
συνδέσεως ·I.
ΣΗΜΕΙΩΝΕΙ ότι πολλά από ταμέτρα που προβλέπονται στο
πρόγραμμα για τοεσωτερικό τηςΚοινότητας αποβλέπουν στη
μείωση τηςσπάταλης χρησιμοποιήσεως τωνπόρων και ,κατά
συνέπεια , .θα .■συμβάλουν στη βελτίωση της βελτίωση συνέπεια , .θα . ■συμβάλουν στη βελτίωση της
αποτελεσματι κότητας στηδιαχείριση τωνπόρων σεευρύτερο.θα της στη
διεθνές επίπεδο·

7
ΑΝΑΜΕΝΕΙ ότι ηεπόμενη Συνδιάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών
για τοπεριβάλλον και την ανάπτυξη θαποοσωέσει ένα για τοπεριβάλλον και την ανάπτυξη 9απροσφέρει ένα
πλαίσιο για τηνπροώθηση πολιτικών καιπρογραμμάτων που
9ααποβλέπουν στη βελτίωση του βιωτικού επιπέδου σε
παγκόσμιο επίπεδο μεδικαιότερη κατανομή των φυσικών
πόρων ,τηνεξάλειψη τηςφτώχειας ,τηνεξασφάλιση τροφήςτων φυσικών
και τη βελτίωση των πρ
αναμενόμενης διάρκειας ζωής·προτύπων υγιεινής και της
και βάσει τωνανωτέρω
ΣΥΜΦΩΝΕΙ ότι χρειάζεται ένα πρόγραμμα πολιτικής και
δράσης για τοπεριβάλλον μεσκοπό ναχαραχ9εί ηπορεία
προς τηναειφόρο ανάπτυξη·και
ΕΓΚΡΙΝΕΙ τη γενική προσέγγιση και στρατηγική του
προγράμματος "Στόχος ηαειφόρος ανάπτυξη "που υπέβαλε η
Επιτροπή ·
ΚΑΛΕΙ την Επιτροπή ναυποβάλει κατάλληλες προτάσεις για
την εκτέλεση του προγράμματος σεκοινοτικό επίπεδο·
ΑΝΑΛΑΜΒΑΝΕΙ να αποφασίσει επί των προτάσεων που
υποβλήθηκαν από την Επιτροπή όσο τοδυνατόν ταχύτερα
ώστε νατηρηθούν οιστόχοι ,οιενδιάμεσοι στόχοι και τα
χρονοδιαγράμματα που καθορίζονται στο πρόγραμμα·
ΚΑΛΕΙ όλα ταόργανα της Κοινότητας ,τακράτη μέλη ,τις
επιχειρήσεις και τους πολίτες νααναλάβουν τις ευθύνες
τους και ναπροστατεύσουν τοπεριβάλλον για τησημερινή
και τις μελλοντικές γενεές και νακαταβάλλουν κάθε
προσπάθεια για τηνεφαρμογή τουπρογράμματος .

ISSN0254-1483
ΟΟΜ(92 )23/1τελικό
ΕΓΓΡΑΦΑ
GR 0114
I
Apifl.KaiaAÔYOTJ :CB-CO-92-148-GR-C
ISBN92-77-42764-7
jΥπηρεσία Επισηιιων Εκδόσεων τωνΕυρωπαϊκών Κοινοτήτων
L-2985Luxembourg

ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ
ш
CΟΜ (92)23τελικό -ΤΟΜΟΣ II
Βρυξέλλες ,29Ιουλίου 1992f&4
Ш
Ш
■ЙЙ
ъ:.АЩ1\ч ,
*&??
Ш
ч*\А'*u
Ü|
ΣΤΟΧΟΣ HΑΕΙΦΟΡΙΑ
ш
>5,^
Πρόγραμμα τηςΕυρωπαϊκής Κοινότητας
σχετικά μετηνπολιτική καιτηνδράση
για τοπεριβάλλον καιτηναειφόρο ανάπτυξηII
4$
m
lA-ft:Jm
g&ΤΟΜΟΣII
г?НУ&
:Ч^;;
SIS
13 >*;'.•'-'.1т\и
ТА^Л*,&
>$£tt-.v .
00\0 ID
O
Câi
wi гЧ
#3
El
|Й
■à-' 1'

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ
ΟΟΜ (92)23τελικό -ΤΟΜΟΣ II
Βρυξέλλες ,29Ιουλίου 1992
ΣΤΟΧΟΣ ΗΑΕΙΦΟΡΙΑ
Πρόγραμμα τηςΕυρωπαϊκής Κοινότητας
σχετικά μετηνπολιτική καιτηνδράση
γιατοπεριβάλλον καιτηναειφόρο ανάπτυξη
ΤΟΜΟΣ II

nEPIAHTH
ΕΙΣΑΓΩΓΉ
Περιλαμβάνει μεταξύ των
δραστηριοτήτων τηςΈνωσης μιαπολιτική στοντομέα τουπεριβάλλοντος (άρθρο 3(Κ)),
διευκρινίζει ότιηπολιτική αυτήαποβλέπει σευψηλόεπίπεδο
προστασίας καιότιοιαπαιτήσεις
περιβαλλοντικής προστασίας πρέπεινα
ενσωματωθούν στηθέσπιση καιτην
εφαρμογή άλλωνκοινοτικών πολιτικών
(άρθρο130Ρπαρ.2).ΗνέαΣυνθήκηαποδίδει επίσηςμεγάλησημασία στην
αρχήτηςεπικουρικότητας (άρθρο3β)
καιδηλώνειότιοιαποφάσεις πρέπει
ναλαμβάνονται όσοτοδυνατόν πιο
κοντάστουςπολίτες (άρθρο Α).
Επιπλέον ,ηκοινοτική πολιτική για
τοπεριβάλλον οφείλει νασυμβάλει
στηνπροώθηση ,σεδιεθνές επίπεδο ,
μέτρων γιατηναντιμετώπισηπεριφερειακών ήπαγκόσμιων
περιβαλλοντικών προβλημάτων (άρθρο
130Ρπαρ.1).Σεαυτότοπλαίσιο
μάλιστα ηΚοινότητα θαπροσπαθήσει
ναεξεύρει λύσειςστοντομέατης
ανάπτυξης καιτουπεριβάλλοντος στη
Διάσκεψη τωνΗνωμένων Εθνώνγιατο
Περιβάλλον καιτηνΑνάπτυξη (ϋΝοΕΡ)
στοΡίοντεΤζανέίρο ,τονΙούνιοτου ί1992. ίί.Κατάτιςδύοπροηγούμενες δεκαετίες
εφαρμόστηκαν τέσσερα κοινοτικάπρογράμματα δράσεως γιατο
περιβάλλον ,ταοποίαοδήγησαν στη
θέσπιση 200νομοθετικών πράξεων πουκαλύπτουν τηρύπανση της
ατμόσφαιρας ,τωνυδάτων καιτουεδάφους ,τηδιαχείριση των
αποβλήτων ,μέτραπροστασίας όσον
αφοράτιςχημικές ουσίες καιτη
βιοτεχνολογία ,ταπρότυπαπροϊόντων ,τιςεκτιμήσεις περιβαλλοντικών
επιπτώσεων καιτηνπροστασία της
φύσεως .Το4οκοινοτικό πρόγραμμα
δράσεως δενέχειολοκληρωθεί ακόμη-λήγειστατέλητου1992-και
επομένως ηεπίδρασή τουδενθαείναι
αντιληπτή τααμέσωςπροσεχή έτη.
Μολονότι πολλάέχουνεπιτευχθεί με
τηβοήθεια αυτώντωνπρογραμμάτων
καιτωνμέτρων,είναιαναγκαίο να
υπάρξει μίαπερισσότερο μακρόπνοη
καιαποτελεσματική στρατηγική στη
σημερινή συγκυρία :
(ί)μιανέαΈκθεσηγιατηνΚατάσταση
τουΠεριβάλλοντος πουδημοσιεύθηκεμαζίμετοπρόγραμμα αυτόδείχνει
αργήαλλάσταθερή επιδείνωση της
κατάστασης τουπεριβάλλοντος στην
Κοινότητα παράταμέτραπουέχουνληφθεί κατάτιςδύοτελευταίεςδεκαετίες ,ιδίωςσταθέματα που
αναφέρονται στηνπαράγραφο 16στη
συνέχεια -ηΈκθεση επισημαίνει
επίσηςταμεγάλακενάστηνποσότητα ,
ποιότητα καισυγκρισιμότητα των
δεδομένων πουείναιαποφασιστικής
σημασίας γιατιςπολιτικές καιαποφάσεις γιατοπεριβάλλον .
Επομένως είναιάκρωςσημαντικό να
αρχίσει ηλειτουργία τουΕυρωπαϊκού
Οργιχνισμού Περιβάλλοντος ,
(ϊί)ησημερινή προσέγγιση καιτα
υπάρχοντα μέτραδενεπαρκούν γιανα
αντιμετωπισθε ίηαναμενόμενη αύξηση
τουδιεθνούς ανταγωνισμού καιοιανοδικές τάσεις όσοναφοράτις
δραστηριότητες καιτηνανάπτυξη στην
Κοινότητα ,οιοποίες θαασκήσουν
ακόμαμεγαλύτερες πιέσεις στους
φυσικούς πόρους ,στοπεριβάλλον και,
σετελικήανάλυση ,στηνποιότητα της
ζωής,
(ίίί)ταπαγκόσμια προβλήματα ,όπωςείναι
ημεταβολή τουκλίματος ,η
αποδάσωση ,ηενεργειακή κρίση,τα
σοβαράκαιχρόνιαπροβλήματα απότην
υπανάπτυξη καιτιςοικονομικές καιπολιτικές αλλαγές στηνκεντρική καιανατολική Ευρώπη ,αυξάνουν την
ευθύνητηςΕυρωπαϊκής Κοινότητας στο
διεθνήχώρο.
2.ΗνέαΣυνθήκη γιατηνΕυρωπαϊκή
Ένωσηπουυπεγράφη απόόλατακράτημέληστις7Φεβρουαρίου 1992
εισήγαγε ωςκύριοστόχοτηνπροώθηση
τηςαειφόρου καισεβόμενης το
περιβάλλον ανάπτυξης (άρθρο2).1.
τέσσερα κοινοτικάδράσεως γιατο
στη
ντηρύπανση της
τωνυδάτων καιτου
τηδιαχείριση των
μέτραπροστασίας όσον
χημικές ουσίες καιτη
και
(ί)
Ολεςοιανθρώπινες δραστηριότητες
επηρεάζουν καιεπηρεάζονται απότονβιοφυσικό κόσμο .Ηικανότητα
ελέγχου αυτήςτηςαλληλεξάρτησηςρυθμίζει τηδιαχρονική συνέχεια
διαφόρων μορφώνδραστηριότητας καιτιςδυνατότητες οικονομικής καικοινωνικής ανάπτυξης .Στην
Κοινότητα ,ημακροπρόθεσμη επιτυχία
σημαντικότερων πρωτοβουλιών όπωςη
Εσωτερική Αγοράκαιηοικονομική και
νομισματική ένωσηθαεξαρτηθούν από
τηβιωσιμότητα τωνπολιτικών που
εφαρμόζονται στουςτομείς της
βιομηχανίας ,τηςενέργειας ,των
μεταφορών ,τηςγεωργίας καιτης
περιφερειακής ανάπτυξης -κάθεπολιτική όμως,είτεεξετάζεται
μεμονωμένα είτεσεσυνδυασμό με
άλλεςπολιτικές ,εξαρτάται απότη
■φέρουσα ικανότητα· του
περιβάλλοντος .
Ηεπίτευξη τηςεπιθυμητής ισορροπίαςανάμεσα στιςανθρώπινες
δραστηριότητες καιτηνανάπτυξη και
τηνπροστασία τουπεριβάλλοντος
απαιτεί τονεπιμερισμό τωνευθυνώνκατάτρόποδίκαιο καισαφώςκαθορισμένο ,όσοναφοράτην
κατανάλωση καιτησυμπεριφορά προς
τοπεριβάλλον καιτουςφυσικούς
πόρους .Αυτόσυνεπάγεται την
ενσωμάτωση τουπεριβαλλοντικού
προβληματισμού στηδιατύπωση καιτην
εφαρμογή τωνοικονομικών και
κλαδικών πολιτικών καιαποφάσεων των
δημοσίων αρχών,στηνεφαρμογή και
τηνανάπτυξη τωνπαραγωγικώνδιεργασιών καιστηνπροσωπικήσυμπεριφορά καιτιςεπιλογές .3.
Έκθεση επισημαίνει
και
ον.
στους
ονκαι,
4.
2.
0

εστιαζόταν κυρίως στηνεπίλυσιιδιαίτερα οξυμένων προβλημάτων στ<
εσωτερικό τηςΚοινότητας .Αργότεριαναγνωρίστηκε σαφέστερα ότιι
ρύπανση δενσταματάστασύνορακαότισυνεπώς είναιαναγκαίο νι
ενταθεί ησυνεργασία μετρίτε <χώρες.Τατελευταία χρόνια,ιεξέλιξη έχειπροχωρήσει ακόμαένι
βήμακαισήμεραείναιγενικι
αποδεκτό ότιυπάρχουν προβλήματα πο\
απειλούν τηνοικολογική ισορροπίι
ολόκληρου τουπλανήτη -όπωςτΣυνεπάγεται επίσηςαποτελεσματικόδιάλογο καισυντονισμένη δράσημεταξύ φορέων μεδιίστάμενεςβραχυπρόθεσμες προτεραιότητες .Ο
διάλογος αυτόςθακαταστεί δυνατόςμόνον εφόσον βασίζεται σεαντικειμενική καιαξιόπιστη
πληροφόρηση .
Οόρος "αειφόρος ",όπωςχρησιμοποιείται στοπρόγραμμα ,δηλώνει μίαπολιτική καιμια
στρατηγική γιαμιασυνεχήοικονομικήκαικοινωνική ανάπτυξη πουδενοδηγεί σεκαταστροφή του
περιβάλλοντος καιτωνφυσικών πόρων
απότουςοποίους εξαρτώνταιοιανθρώπινες δραστηριότητες .Στην
ΈκθεσητηςΠαγκόσμιας Επιτροπής για
τοΠεριβάλλον καιτηνΑνάπτυξη
(ΒΓαηάτΐ&ηά )ηαειφόρος ανάπτυξηορίζεται ως"ηανάπτυξη ηοποία
καλύπτει τιςανάγκες τουπαρόντος
χωρίςναδιακυβεύεται ηικανότητα
τωνμελλοντικών γενεώννακαλύψουντιςδικέςτουςανάγκες*.Ηανάπτυξη
αυτήσυνεπάγεται τηδιατήρηση τηςγενικνο 26%τωνκατοίκων του
παγκόσμιου πληθυσμού ,ευθύνονται για
το80%περίπου τηςπαγκόσμιας
κατανάλωσης ενέργειας ,χάλυβα και
άλλωνμετάλλων ,καιχαρτιού καιγια
το40%περίπου τηςκατανάλωσης
τροφίμων .
Μερικές πρακτικές απαιτήσεις γιαναεπιτευχθεί αειφόρος ανόιπτυξη είναι
οιεξής:
δεδομένου ότιτοαπόθεμα πρώτων
υλών,είναιπεριοσμένο ,ηροήυλικών
σταδιάφορα στάδιακατεργασίας ,
κατανάλωσης καιχρήσηςπρέπειναγίνεται κατάτρόπον ώστενα
διευκολύνεται ήναενθαρρύνεται η
επαναχρησιμοποίηση ήηανακύκλωση
γιανααποφευχθεί ησπατάλη καιη
εξάντληση τουαποθέματος φυσικού
κεφαλαίου ,
ηπαραγωγή καιηκατανάλωση
ενέργειας πρέπειναεξορθολογιστε ί,
καιεπίλυσι
κα.
χώρες. ι
5.
απειλούν τηνοικολογική ισορροπίιολόκληρου τουπλανήτη -όπωςταλλαγήτουκλίματος ,ηεξάντληση τοιόζοντος ,ημείωση τη<βιοποικιλότητας κλπ.τη<
Ταθέματααυτάθαεξεταστούν σε
ανώτατο επίπεδο στησυνδιάσκεψη των
Ηνωμένων Εθνώνγιατοπεριβάλλον και
τηνανάπτυξη (ΙΐΝοΕο).Οπωςτο1972
ηΣυνδιάσκεψη τωνΗΕστηΣτοκχόλμη9.
Οπω τηναναπτυςη (υΝΟϋ)).Οπωςτο1972
ηΣυνδιάσκεψη τωνΗΕστηΣτοκχόλμη
συνέβαλεστησυνειδητοποίηση καιτονπροβληματισμό γιατοπεριβάλλον σε
ευρύδιεθνές επίπεδο ,έτσικαιη
υΝοΕϋαναμένεται ότιθαδώσειμίο
νέαδιάσταση στηνπολιτική βούληση
τηςδιεθνούς κοινότητας καιστηδέσμευσή τηςνααναλάβει
αποτελεσματική δράση.Εκτόςαπότηνέτσικαιη
τηςοιευνους κοινότητας καιστηδέσμευσή τηςνααναλάβει
αποτελεσματική δράση.Εκτόςαπότην
αναμενόμενη σύναψη συμβάσεων
πλαισίου γιατηναλλαγήτουκλίματος
καιτηνβιοποικιλότητα καθώςκαιγιατιςαρχέςπουαφορούν τηδιατήρηση
καιτηνανάπτυξη τωνδασών,ηυΝοΕϋ
πρέπειναανοίξει τονδρόμογιατο
μέλλονθεσπίζοντας :καιτηνβιοποικιλότητα καθώςτιςαρχέςπουαφορούν τηδ
6.
*Μια"ΧάρταγιατηΓη"ήμία
Διακήρυξη βασικών δικαιωμάτων καιυποχρεώσεων όσοναφοράτο
περιβάλλον καιτηνανάπτυξη .
*Έναπρόγραμμα δράσεως ,"Αςβηάβ
21",τοοποίοθαπεριλαμβάνει τις
εργασίες πουθαπρέπεινααναλάβει
ηδιεθνής κοινότητα κατάτην
περίοδομετάτο1992έωςτιςαρχές
του21ουαιώνα .ώστενα
Στηδιακήρυξή τουγιατοπεριβάλλον
στοΔουβλίνο τονΙούνιοτου1990,το
Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τόνισε τηνειδικήευθύνητηςΚοινότητας καιτων
κρατώνμελώντηςστηδιεθνήσκηνή,
υποστηρίζοντας ότι"ηΚοινότηταπρέπει ναχρησιμοποιήσειαποτελεσματικότερα τοηθικό ,
οικονομικό καιπολιτικό τηςκύροςγιανατονώσει τιςδιεθνείς
προσπάθειες γιατηνεπίλυση τωνπλανητικών προβλημάτων καιγιανα
προωθήσει τηναειφόροανάπτυξη και
τοσεβασμό τωνκοινώνπλανητικών
αγαθών".Σύμφωνα μετηνδιακήρυξη
τουΔουβλίνου ,ηΚοινότητα καιτα
κράτημέληπρέπεινασυνεχίσουν τιςπροσπάθειές τουςγιατηνπροώθηση
τωνενεργειών σεδιεθνέςεπίπεδογια
τηνπροστασία τουπεριβάλλοντος καιγιατηνικανοποίηση τωνειδικών
αναγκών καιαπαιτήσεων τωνεταίρων
τηςστοναναπτυσσόμενο κόσμοκαιτην
Κεντρική καιΑνατολική Ευρώπη .10.
ταπρότυπα κατανάλωσης και
κοινωνικής συμπεριφοράς πρέπει να
αλλάξουν .
Είναιπροφανές ότιηαειφόρος
ανάπτυξη αποτελεί στόχοοοποίοςδεν
θαεπιτευχθεί κατάτησύντομηπερίοδο ισχύος τουπαρόντος
προγράμματος .Τοπρόγραμμα "Στόχος
ηαειφορία "πρέπειναθεωρηθεί ωςσημαντικό βήμαστηνμακροπρόθεσμη
εκστρατεία γιατηνπροστασία του
περιβάλλοντος καιτηςποιότητας της
ζωήςστηνΚοινότητα καισετελική
ανάλυση στονπλανήτη .7.τιςδιεθνείς
τηνεπίλυση των
άτωνκαιγιανα
Τοπρόγραμμα "Στόχοςκαι
και
ικών ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΣΤΗ
ΔΙΒΘΝί ΣΚΗΜί□Αρχικά ,ηκοινοτική πολιτ'Ύή και
δράση στον τομέα του περιβάλλοντος8.

αειφόρο ανάπτυξη .Ακόμηδενπρέπειγιαόλεςτιςενέργειες που
αναφέρθηκαν νααπαιτείται νομοθεσία
σεκοινοτική ήεθνική κλίμακα .
(Σημ.:Λόγωτωνσημαντικών
ανισοτήτων καιτωνελλείψεων τόσο
όσοναφοράτηνποσότητα όσοκαιτην
ποιότητα τωνδιαθέσιμων δεδομένων ,
δενήτανδυνατόναπροσδιορισθούν με
τηνίδιαακρίβεια όλοιοιστόχοικαιοιενδιάμεσοι στόχοι που
περιλαμβάνονται στοπρόγραμμα ).Γιατιςαναπτυσσόμενες χώρες,ηαξιοπιστία τουεκβιομηχαν ισμένου
κόσμου ,στονοποίοσυγκαταλέγεται
καιηΚοινότητα ,θαείναιαντίστοιχη
τηςενοίκωρύθμισης τωνθεμάτων
αυτών .Μετηνθέσπιση καιεφαρμογή
τουπρογράμματος ηΚοινότητα θαείναισεθέσηνακαταλάβει την
ηγετική θέσηπουπροβλέπεται στη
Διακήρυξη τουΔουβλίνου .στονοποίοσυγκαταλέγεται
ΜΙΑΝΕΑΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΓΙΑΤΟΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
ΚΑΙΤΡΝΑΝΜΤΤΎΞΗ
Τοπρόγραμμα λαμβάνει υπόψητην
ποικιλότητα τωνκαταστάσεων στις
διάφορες περιοχές τηςΚοινότηταςκαι,ιδίως ,τηνανάγκη να
αναπτυχθούν οικονομικά καικοινωνικά
οιλιγότερο πλούσιες περιοχές της.
Σκοπόςτουείναιναδιαφυλαχθούν και
νααυξηθούν ταπλεονεκτήματα που
διαθέτουν οιπεριοχές αυτέςκαινα
προστατευθούν ταπλέονπολύτιμα
φυσικάτουςκεφάλαια ωςαφετηρία
πόρωνγιαοικονομική ανάπτυξη ,
κοινωνική αναβάθμιση καιευημερία .
Στιςπιοανεπτυγμένες περιοχές της
Κοινότητας ,οστόχοςέγκειται στην
αποκατάσταση ήτηδιατήρηση της
ποιότητας τουπεριβάλλοντός τους13. ράνει υποψη την
καταστάσεων στις Ηπροσέγγιση πουυιοθετήθηκε κατάτη
διατύπωση τουνέουαυτούπολιτικού
προγράμματος διαφέρει ριζικάαπότην
προσέγγιση πουεφαρμόστηκε στηνπερίπτωση τωνπροηγουμένων
προγραμμάτων δράσεως στοντομέατου
περιβάλλοντος :
Τοπρόγραμμα εστιάζεται στιςουσίεςκαιτιςδραστηριότητες που
εξαντλούν τουςφυσικοής πόρους ή
βλάπτουν καθΌιονδήποτε τρόποτο
περιβάλλον ,αντίνααναμένει να
ανακύψουν πρώταταπροβλήματα ,
Προσπαθεί νααποτελέσει έναυσμαγιααλλαγές στιςσημερινές τάσεις καιπρακτικές οιοποίες είναι
καταστροφικές γιατοπεριβάλλον ,
ώστεναεξασφαλίσει τηνκοινωνικο­
οικονομική ευημερία καιανάπτυξη για
τησημερινή καιτιςμελλοντικές
γενεές .
Αποβλέπει στηνεπίτευξη τωναλλαγών
αυτώνστηνκοινωνική συμπεριφορά
μέσωτηςπληρέστερης δυνατής
συμμετοχής σύμφωνα μετοπνεύματηςκοινής ευθύνης ,όλωντων
τομέωντηςκοινωνίαςστους οποίουςπεριλαμβάνεται καιηδημόσια
διοίκηση ,οιδημόσιες καιιδιωτικές
επιχειρήσεις καιτοευρύκοινό (τόσο
ωςμεμονωμένων πολιτών όσοκαιως
καταναλωτών ),
Οεπιμερισμός τωνευθυνών θαεπιτευχθεί μετησημαντική διεύρυνση
τουφάσματος τωνμέσωνταοποίαπρέπει ναχρησιμοποιούνταιταυτόχρονα γιατηνεπίλυση
συγκεκριμένων θεμάτων ήπροβλημάτων .
Σεκαθένα απόταθέματα που
αναφέρονται ,οιμακροπρόθεσμοι
στόχοιορίζονται ωςένδειξη της
κατευθύνσεως ήτηςπίεσηςπουπρέπει
ναασκηθεί στηνπορείαγιατην
αειφόρο ανάπτυξη .Ωςμεσοπρόθεσμηεπιδίωξη αναφέρονται ορισμένοιενδιάμεσοι στόχοι επιδόσεων ,οι
οποίοιπρέπει ναέχουνεπιτευχθεί
έωςτοέτος2000,καθώςκαιμια
αντιπροσωπευτική επιλογή ενεργειών
γιατηνεπίτευξη αυτώντωνστόχων .Οιαπώτεροι καιενδιάμεσοι
αυτοίστόχοι δεναποτελούν νομικές
υποχρεώσεις αλλά,μάλλον,επιδόσεις
ήεπιτεύγματα πουπρέπει ναυλοποιηθούν στομέλλονγιανα
δρομολογηθε ίηπορείαπροςτην11.
ιδίως ,τηνανάγκη να
περιοχές της.
ιαφυλαχθούν και
αυτέςκαινα
ποιότητας του περιβάλλοντός τους
και τωνδεδομένων τωνφυσικών πόρων
για τησυνεχιζόμενη οικονομική τους
δραστηριότητα καιτηνποιότητα ζωής .και
Ηεπιτυχία τηςπροσέγγισης αυτήςθαεξαρτηθεί σεμεγόίλοβαθμόαπότηροή
καιτηνποιότητα τωνπληροφοριών ,
τόσοόσοναφοράτοπεριβάλλον όσο
καιτουςδιαφόρους παράγοντες στουςοποίους περιλαμβάνεται τοευρύ
κοινό.ΟρόλοςτουΕυρωπαϊκού
Οργανισμού Περιβάλλοντος θεωρείται
αποφασιστικής σημασίας γιατηναξιολόγηση καιδιάδοση των
πληροφοριών ,τονδιαχωρισμό σεπραγματικούς καιδιαβλεπόμενους
κινδύνους καιτηδημιουργία μιας
επιστημονικής καιορθολογικής βάσηςγιατηλήψηαποφάσεων καιτην
ανάληψη δράσεων στοντομέατου
περιβάλλοντος καιτωνφυσικών πόρων.
Σχετικά μετηδραστηριοποίηση τουκοινού ,τοκύριοέργοδενθα
επιτελεσθεί σεεπίπεδο Κοινότητας .
ΗΕπιτροπή απόπλευράς τηςθααναθέσει στηνυπηρεσία
πληροφόρησηςμιαεκστρατεία
ενημέρωσης καιευαισθητοποίησης σε
θέματαπεριβάλλοντος .Ησυμβολή της
παιδείας στηνευαισθητοποίηση σεθέματα περιβάλλοντος είναι
ανεκτίμητη καιάραταθέματααυτά
πρέπει νααποτελούν αναπόσπαστο
μέροςτηςδιδακτέας ύλης,ήδηαπό
τηνπρωτοβάθμια εκπαίδευση .
ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΚΑΙ
ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ
Τοπρόγραμμα θίγειέναναριθμό
περιβαλλοντικώνθεμάτων :μεταβολήτουκλίματος ,οξίνιση του
περιβάλλοντος καιρύπανση τουαέρα,
εξάντληση τωνφυσικών πόρωνκαι14.
παράγοντες στουςάνεται τοευρύ
τουΕυρωπαϊκού
15. σητουίενθα
12.
τηνπρώτο
16.
ш
και

μείωση τηςβιοποικιλότητας,
εξάντληση τωνυδατικών πόρωνκαι
ρύπανση τωνυδάτων ,υποβάθμιση του
αστικού περιβάλλοντος ,υποβάθμιση
τωνπαράκτιων ζωνώνκαιπαραγωγή
αποβλήτων .Οκατάλογος τωνθεμάτων
αυτώνδενείναιεξαντλητικός ,
σύμφωνα όμωςμετηναρχήτης
επικουρικότητας ,περιλαμβάνει
θέματαιδιαίτερα σοβαράπουαφορούν
τοσύνολο τηςΚοινότητας ,είτε
επειδήαφορούν τηνεσωτερική αγορά,
έχουνδιασυνοριακές επιπτώσεις ή
επιπτώσεις σεκοινούς πόρους ήστησυνοχή ,είτεγιατίεπηρεάζουν
σημαντικά τηνποιότητα καιτις
συνθήκες τουπεριβάλλοντος σεόλες
σχεδόντιςπεριοχές τηςΚοινότητας .είναιτοεπίπεδο στοοποίοτα
προβλήματα ,ταοποίαπροκαλούν ήαντιμετωπίζουν οιτομείςαυτοί,είναιδυνατόν ναεπιλυθούν
αποτελεσματικότερα .Έχουνεπίσηςεπιλεγε ίλόγωτωνιδιαίτερα
σημαντικών επιπτώσεων τιςοποίεςέχουνήθαήτανδυνατόνναέχουνστο
σύνολοτουπεριβάλλοντος καιλόγω
τουγεγονότος ότιαπότηφύσητουςο
ρόλοςτουςθαείναισημαντικός στην
προσπάθεια ναεπιτευχθεί ηαειφόροςανάπτυξη .Ένασημαντικόχαρακτηριστικό αυτήςτης
προσεγγίσεως τωντομέωνπαρεμβάσεωςείναιότιδεναποβλέπει μόνοστην
προστασία τουπεριβάλλοντος αλλάκαι
στοόφελος καιτηναειφορία των
ίδιωντωντομέωναυτών.οοστοοποίο τα
οποίαπροκαλούν ή
οιτομείςαυτοί,
νναεπιλυθούν
οι.Έχουνεπίσης
1τωνιδιαίτερα
Ταθέματααυτάαντιμετωπίζονται όχιτόσοωςπροβλήματα ,αλλάως
συμπτώματα κακήςκαικαταχρηστικής
διαχειρίσεως.Ταπραγματικά
"προβλήματα· ταοποίαπροκαλούναπώλειες καιζημίεςστοπεριβάλλον ,είναιτασημερινά καταναλωτικά
πρότυπα καιταπρότυπα συμπεριφοράς .
Μετοδιαχωρισμό αυτόκατάνουκαι
προκειμένου ναεπιτευχθούν αισθητές
βελτιώσεις ήαλλαγές ,προτεραιότητα
θαδοθείσεκοινοτικό επίπεδο στα
ακόλουθα πεδίαδράσεως :
*Διαχείριση τωνφυσικών πόρων
σύμφωνα μετηναρχήτηςαειφορίας :
έδαφος ,νερό,φυσικέςπεριοχές καιπαράκτιες ζώνες
•Ολοκληρωμένος έλεγχος τηςυπάνσεως
καιπρόληψη αποβλήτων17. Βιομηχανία :
Ενώταπροηγούμενα περιβαλλοντικά
μέτραείχαντηντάσηναέχουν
κανονιστικό χοφακτήρα μεέμφασηστιςαπαγορεύσεις ,ηνέαστρατηγικήτείνει περισσότερο προςτην
κατεύθυνση τηςσυνεργασίας .Αυτό
αντανακλά τηναυξανόμενη κατανόηση
εκμέρουςτηςβιομηχανίας καιτου
επιχειρηματικού κόσμουτουγεγονότοςότιηβιομηχανία δενσυνιστά μόνομέροςτου (περιβαλλοντικού )
προβλήματος αλλάότιαποτελεί καιτη
βάσηγιατηνεπίλυσή του.Ηνέαπροσέγγιση συνεπάγεται ιδίως
ενδυνάμωση τουδιαλόγου μετους
εκπροσώπους τηςβιομηχανίας καιτηνενθάρρυνση ,υπότιςκατάλληλεςπεριστάσεις ,αποδεσμευτ ικώνσυμφωνιών καιάλλωνμορφών
αυτοπεριορισμού.
Πάντως ,ηδράσητηςΚοινότητας είναικαιθαεξακολουθήσει ναείναι
σημαντικός παράγοντας κατάτων
στρεβλώσεων τουανταγωνισμού ,καθώς
καιστηδιαφύλαξη τουενιαίου
χαρακτήρα τηςεσωτερικής αγοράς.
Οιτρειςστυλοβάτες τηςσχέσης
περιβάλλοντος /βιομηχανίας θαείναι:
*Βελτιωμένη διαχείριση τωνπόρωνγιαναεπιτευχθεί τόσοη
ορθολογική χρήσητωνπόρωνόσοκαι
ηβελτίωση τηςανταγωνιστικότητας ,
*Χρήσητωνπληροφοριών γιαναέχει
οκαταναλωτής καλύτερη δυνατότητα
επιλογής καινααποκτήσει τοκοινόμεγαλύτερη εμπιστοσύνη στις
βιομηχανικές δραστηριότητες και
τουςελέγχους ,καθώςκαι(στην
ποιότητα τωνπροϊόντων ,
*Τακοινοτικά πρότυπα γιατις
παραγωγικές διαδικασίες καιτα
προϊόντα .
Σταμέτραμεταοποίαθαδιασφαλίζεται ηαειφόρος ανάπτυξητουβιομηχανικού τομέαθα
λαμβάνονται ιδιαίτερα υπόψηηθέση
τωνμικρώνκαιμεσαίωνεπιχειρήσεωνκαιυανταγωνιστικότητα σεδιεθνή19.
Ταπραγματ ικά
*Μείωση τηςκαταναλώσεως μη
ανανεώσιμων ορφώνενεργείας
*Βελτιωμένη διαχείριση των
συγκοινωνιών καιτωνμεταφορών πουθαπεριλαμβάνειαποτελεσματικότερες καιπεριβαλλοντικά ορθολογικότερες
αποφάσεις γιατηνχωροθέτηση και
τρόπομεταφοράς
*Δέσμες μέτρων μεταοποίαθαεπιτευχθεί Βελτίωση τηςποιότητας
τουπεριβάλλοντος στιςαστικές
περιοχές
*Βελτίωση τηςδημόσιας υγείαςκαι
τηςασφάλειας μειδιαίτερη έμφαση
στηνεκτίμηση τωνβιομηχανικών
κινδύνων ,τηνπυρηνική ασφάλεια
καιτηνραδιοοπροστασία .ναείναι
περιλαμβάνει
20.
ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΟΙ ΤΟΜΕΙΣ ΠΑΡΙΜΒΑΣΚ2Σ
Ειδική προσοχή θαδοθείσεπέντετομείς παρεμβάσεως πουέχουνεπιλεγεί σταπλαίσια τουπαρόντοςπρογράμματος :ΗΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ,Η
ΕΝΕΡΓΕΙΑ ,ΟΙΜΕΤΑΦΟΡΕΣ ,ΗΓΕΩΡΓΙΑ
ΚΑΙΟΊΌΥΤΠΜΙΣ .Αυτοίείναιοι
τομείςστουςοποίους ηΚοινότητα θα
ήτανσεθέσηναπαίξειιδιαίτερο
ρόλοκαιόπουηκοινοτική προσέγγισηικασίες καιτα 18.
ΗΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ,Η
ΆΦΟΡΕΣ .ΗΓΕΩΡΓΙΑ
Αυτοίείναιοι
□ τωνμικρώνκαιμεσαίων επιχειρκαιηανταγωνιστικότητα σεδ

καιτωντεχνικών μέσωντων
μεταφορών ,ηενσωμάτωση του
πραγματικού κόστους τόσοτης
υποδομής όσοκαιτουπεριβάλλοντος
στιςπολιτικές καιτιςαποφάσεις
πουαφορούντιςεπενδύσεις καθώς
καιστιςδαπάνες πουβαρύνουν τον
χρήστη ,
*ηανάπτυξη τωνμαζικών μέσων
μεταφοράς καιηβελτίωση της
ανταγωνιστικότητάς τους,
*ησυνεχής τεχνική βελτίωση των
οχημάτων καιτωνκαυσίμων όπωςκαι
ηπροαγωγή τηςχρήσεως λίγοτερο
ρύπογόνωνκαυσίμων,
*ηπροώθηση μιαςορθολογικότερης
απόπεριβαλλοντική άποψηχρήσεως
τωνιδιωτικών αυτοκινήτων καθώς
καιηαλλαγή τωνκανόνων οδικής
κυκλοφορίας καιτωνσυνηθειών των
οδηγών .
Παράλληλα μετοπαρόνπρόγραμμα ηΕπιτροπή έχειδημοσιεύσει
αναλυτικότερη ανακοίνωση μεθέματιςμεταφορές καιτοπεριβάλλον
καθώςκαιτηνανάγκηγιααειφόρο
διακίνηση .
Γεωργία :
Ογεωργόςείναιοφύλακας τουεδάφουςκαιτηςυπαίθρου .Ηβελτίωση
τηςαποδοτικότητας τωνκαλλιεργειών ,
ουψηλός βαθμόςεκμηχάνισης ,οι
καλύτερες ρυθμίσεις όσοναφοράτις
μεταφορές καιτηνεμπορία των
προϊόντων ,ηανάπτυξη τουδιεθνούς
εμπορίου τροφίμων καιζωοτροφώνσυνετέλεσαν στηνεπίτευξη των
αρχικών στόχων τηςΣυνθήκης ,που
ήτανηεξασφάλιση τουεφοδιασμού σετρόφιμα μελογικές τιμές ,η
σταθεροποίηση τηςαγοράς καιένα
ικανοποιητικό βιοτικό επίπεδο για
τουςαγροτικούς πληθυσμούς .
Ταυτόχρονα όμως,οιαλλαγέςστιςγεωργικές μεθόδους σεπολλές
περιφέρειες τηςΚοινότητας έχουν
οδηγήσει σευπέρεκμετάλλευση και
υποβάθμιση τωνφυσικών πόρων,από
τουςοποίους σετελική ανάλυση
εξαρτάται ηγεωργία τουεδάφους ,
τωννερώνκαιτουαέρα.κλίμακα .
Σταμέσατου1992,ηΕπιτροπή θα
δημοσιεύσει αναλυτική ανακοίνωση για
τηδιεθνήανταγωνιστικότητα καιτην
προστασία τουπεριβάλλοντος .
Ενέργεια :
Ηενεργειακή πολιτική αποτελεί
βασικόπαράγοντα γιατηνεπίτευξη
τηςαειφόρου αναπτύξεως .Μολονότι ο
ενεργειακός τομέαςτηςΚοινότηταςπαρουσιάζει σταθερή πρόοδο όσον
αφοράτηναντιμετώπιση τωντοπικώνκαιτωνπεριφερειακών
περιβοΛλοντ ικώνπροβλημάτων ,όπωςείναι ηοξίνιση ,ταγενικά
προβλήματα αποκτούν καθημερινάολοένα καιμεγαλύτερη σημασία .Η
πρόκληση γιατηνανθρωπότητα στο
μέλλονθαείναιναεξασφαλίσει ότιηοικονομική ανάπτυξη ,οαποτελεσματικός καιασφαλής
εφοδιασμός σεενέργεια καιτοκαθαρό
περιβάλλον είναιστόχοι συμβατοί
μεταξύτους.
Ηεπίτευξη αυτήςτηςισορροποίας
απαιτεί στρατηγική προοπτική πουναεκτείνεται πέρααπότηχρονική
περίοδο τηνοποίακαλύπτει τοπαρόν
πρόγραμμα .Ταβασικάστοιχεία της
στρατηγικής αυτήςμέχριτο2000θαπρέπει ναείναιηβελτίωση της25.
ενεργειακής αποδοτικότητας καιη
ανάπτυξη στρατηγικών τεχνολογικών
προγραμμάτων γιατηστροφή προςενεργειακά σχήματα μικρότερης
κατανάλωσης άνθρακα και,ιδιαίτερα ,
προγραμμάτων γιατιςανανεώσιμες
μορφέςενέργειας .
Μεταφορές :
Οιμεταφορές παίζουνζωτικόρόλοστη
διανομή τωναγαθώνκαιτωνυπηρεσιών
στοεμπόριο καιστηνπεριφερειακή
ανάπτυξη .Οισημερινές τάσειςστον
τομέατωνμεταφορών τηςΚοινότηταςείναιημείωσητηςαποδοτικότητας
καιηαύξηση τωνσυμφορήσεως ,της
ρυπάνσεως ,τηςσπατάλης χρόνουκαι
χρήματος ,τωνβλαβώντηςυγείας ,των
κινδύνων γιατηζωήκαθώςκαιτων
γενικότερων οικονομικών ζημιών .Η
ζήτησηστοντομέατωνμεταφορών και
ηκυκλοφορία αναμένεται ότιθα
αυξηθούν μεταχύτερους ακόμηρυθμούς
μετηνολοκλήρωση τηςεσωτερικής 26.αγοράς καιτιςπολιτικές και
οικονομικές εξελίξεις στηνΚεντρική
καιΑνατολική Ευρώπη .
Ηστρατηγική γιατηναειφόρο
διακίνηση προσώπων καιαγαθών θα
απαιτήσει συνδυασμό μέτρωνσταοποία
περιλαμβάνονται :
*οβελτιωμένος σχεδιασμός των
χρήσεων γηςκαιτηςοικονομικήςαναπτύξεως σετοπικό ,περιφερειακό ,εθνικό και
υπερεθνικό επίπεδο ,
*οβελτιωμένος σχεδιασμός ,διαχείριση καιχρήσητηςυποδομής21.
ηβελτίωση της και
είναιστόχοι συμβατοί
ανακοίνωση μεθέμα 22 .
23 .
ςκαιτων
ζημιών .Ητων
Εκτόςαπότηνπεριβαλλοντική
υποβάθμιση ,έχουνανακύψει σοβαράπροβλήματα πουαφορούν την
υπερπαραγωγή καιτηναποθήκευση των
προϊόντων ,τημείωσητουαγροτικούπληθυσμού ,τονκοινοτικό
προϋπολογισμό καιτοδιεθνές εμπόριο
(τόσονόσοναφοράταγεωργικά
προϊόντα όσοκαιτιςευρύτερες
εμπορικές συμφωνίες ).Συνεπώς ,ηεπιδίωξη μιαςμακροπρόθεσμηςβιώσιμης ισορροπίας μεταξύ των
γεωργικών δραστηριοτήτων ,τωνάλλων
μορφώναγροτικής αναπτύξεως καιτωντιςπολιτικές καιεξελίξεις στηνΚεντρική
24.
φυσικών πόρωντουπεριβάλλοντος ,είναιεπιθυμητή όχιμόνογιαπεριβαλλοντικούς αλλάκαιγια□

πρακτική έκφραση τηςαρχήςτηςεπικουρικότητας καιτουπνεύματοςτηςκοινήςευθύνης ,τοπραγματικό
έργοτουσυγκερασμού τηςτουριστικήςκίνησης καιανάπτυξης μετηδιαφύλαξη τηςφυσικής καιτηςπολιτιστικής περιουσίας μετελικό
αποτέλεσμα μιαδιαρκήισορροπία ,
πρέπειναεπιτελεστεί σεάλλα,εκτόςτουκοινοτικού επίπεδα ,δηλαδήστοεπίπεδο τωνκρατών μελών,των
περιφερειακών καιτοπικών αρχών,τηςτουριστικής βιομηχανίας καιτωνίδιωντωντουριστών .
Οιτρειςβασικές κατευθύνσεις
δράσεως πουυποδεικνύει τοπρόγραμμασυνίστανται :γεωργικούς ,κοινωνικούς καιοικονομικούς λόγους .
Τοπρόγραμμα βασίζεται στις
προτάσεις τηςΕπιτροπής γιατη
μεταρρύθμιση τηςΚοινής Αγροτικής
Πολιτικής καιγιατηνανάπτυξη των
δασώντηςΚοινότητας ,προκειμένου να
προωθηθεί ηισόρροπη καιδυναμική
ανάπτυξη τωναγροτικών περιοχών τηςΚοινότητας ώστεναεπιτελέσουν τιςπαραγωγικές ,κοινωνικές καιπεριβαλλοντικές λειτουργίες του
τομέα.
Τουρισμός :
Οτουρισμός αποτελεί σημαντικόστοιχείο τηςοικονομικής και
κοινωνικής ζωήςτηςΚοινότητας .Αντικατοπτρίζει τηθεμιτήεπιθυμία
τουατόμουναχαρεί τηγνωριμίανέωντόπων ,νααφομοιώσει
διαφορετικά πολιτιστικά επιτεύγματα
καιναεπωφεληθεί απόψυχαγωγικές
δραστηριότητες ήανάπαυση μακριάαπό
τοκαθημερινό περιβάλλον της
κατοικίας ήτηςεργασίας του.Συνιστά επίσης σημαντικήεισοδηματική πηγήγιαπολλέςπεριφέρειες καιπόλεις της
Κοινότητας ,μειδιαίτερη συμβολή
στηνοικονομική καικοινωνική συνοχή
τηςπεριφέρειας .Οτουρισμόςαποτελεί καλόπαράδειγμα γιατη
θεμελιώδη σχέσηπουσυνδέει τηνοικονομική ανάπτυξη καιτο
περιβάλλον μεόλατασυνακόλουθαοφέλη ,εντάσεις καιπιθανέςδιενέξεις .Μεκατάλληλο σχεδίασμά
καιδιαχείριση ,οτουρισμός ,ηπεριφερειακή ανάπτυξη καιη
προστασία τουπεριβάλλοντος είναι
δυνατόνασυμβαδίσουν .Οσεβασμός
προςτηφύσηκαιτοπεριβάλλον ,31.
ιδίωςστιςπαράκτιες καιτιςορεινέςπεριοχές ,μπορείναεξασφαλίσει τόσο
τακέρδηόσοκαιτημακροημέρευση
τηςτουριστικής βιομηχανίας .
ΟΠαγκόσμιος Οργανισμός Τουρισμούπροβλέπει σημαντική αύξησητης
τουριστικής κίνησης προςτηνΕυρώπη
καιστοεσωτερικό τηςτηντρέχουσαδεκαετία .Τομεγαλύτερο μέροςτης
αύξησης αυτήςθασημειωθεί κατά-
πάσανπιθανότητα στηΝότιαΕυρώπη
καισεσυγκεκριμένες τοποθεσίες ,(ΐ)
όπωςείναιοιιστορικές πόλειςκαι
κωμοπόλεις ,οιορεινέςπεριοχές καιοιπαράκτιες περιοχές καιοι
παράκτιες ζώνες .ΤοΒΐυβΡ1&ητης
υΝΕΡγιατηΜεσόγειο προβλέπει
τουλάχιστον διπλασιασμό τωνστερεώναποβλήτων καιτωνλυμάτων που
προέρχονται απότοντουρισμό μέχριτο2000καιενδεχομένως διπλασιασμό
-τηςγηςπουθαχρησιμοποιείται για
τουριστικές .εγκαταστάσεις . (ϋ
ΗΕυρωπαϊκή Κοινότητα στηρίζει
οικονομικά τοντουρισμό μέσωτων
επενδύσεών τηςγιατηναπαραίτητηυποδομή .Μπορεί επίσης να
διαδραματίσει έναν "διευκολυντ ικό"
ρόλογιαάλλασυμφέροντα .Ωστόου ,ως27 .
δι
των
28 .
*στηδιαφοροποίηση τωντουριστικώνδραστηριότητων ,όπου δραστηριότητων ,όπουσυμπεριλαμβάνονται ηκαλύτερηδιαχείριση τουφαινομένου που
λέγεται μαζικός τουρισμός καιη
προώθηση διαφορετικών τύπων
τουρισμού .τηγνωριμία
*στηνβελτίωση τηςποιότητας τωντουριστικών υπηρεσιών ,όπου
συμπεριλαμβάνονται ηενημέρωση και
ησυνειδητοποίηση καθώςκαιηδιαχείριση τωνρευμάτων των
επισκεπτών ,καθώςκαιοιανέσεις
πουτουςπαρέχονται
*στηντουριστική συμπεριφορά ,όπου
συμπεριλαμβάνονται οιεκστρατείες
απόταμέσαενημέρωσης ,οικώδικες
συμπεριφοράς καιηεπιλογή των
μεταφορικών μέσων.
ΔΙΕΥΡΥΝΣΗ ΤΗΣΔΕΣΜΕ ΊΓΝΚΕΣΣΝ
Ταπροηγούμενα προγράμματα δράσεως
βασίστηκαν σχεδόναποκλειστικά σενομοθετικά μέτρα .Γιαναπραγματοποιηθούν σημαντικές
μεταβολές στιςσημερινές τάσειςκαι
πρακτικές καιγιανασυμμετάσχουνόλοιοικοινωνικοί τομείςστονπλήρη
επιμερισμό τωνευθυνών ,απαιτείται
έναςευρύτερος συνδυασμός μέσων.Ηπροτεινόμενη δέσμημέτρων
περιλαμβάνει τιςακόλουθες τέσσερις
κατηγορίες :
Νομοθετικά μέσα,πουαποβλέπουν στονκαθορισμό βασικών επιπέδων
προστασίας τουπεριβάλλοντος καιτηςδημόσιας υγείας ,ιδίωςστις
περιπτώσεις υψηλούκινδύνου ,στην
εφαρμογή ευρύτερων διεθνώνσυμβάσεων
καιστηδιατύπωση τωναναγκαίων
κοινοτικών κανόνων καιπροτύπων για
τηδιαφύλαξη τουενιαίου χαρακτήρα
τηςεσωτερικής αγοράς.
Μέσαβασιζόμενα στουςμηχανισμούς
τηςαγοράς,ταοποίαέχουνωςστόχοτηνευαισθητοποίηση τωνπαραγωγών
αλλάκαιτωνκαταναλωτών στην
υπεύθυνη χρησιμοποίηση τωνφυσικών
πόρωνκαιστηναποφυγήτηςρυπάνσεως
καιτηςπαραγωγής αποβλήτων ,μέσωτηςενσωμάτωσης τουεξωτερικού29.
(ii)
30 .
И

ΗΑΡΧΗΤΗΣΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΤΗΤΑΣ περιβαλλοντικού κόστους (μετην
εφαρμογή οικονομικών καιφορολογικώνκινήτρων καιαντικινήτρων ,την
εφαρμογή τηςαστικής ευθύνης κλπ),
καισυνδέονται μεμίατιμολογιακήΗαρχήτηςεπικουρικότητας θαδιαδραματίσει σημαντικό ρόλοστην
εξασφάλιση τηςπλήρους υλοποιήσεως
τωνσκοπών ,τωνστόχων καιτων
μέτρωνμετιςκατάλληλες εθνικές ,περιφερειακές καιτοπικέςπροσπάθειες καιπρωτοβουλίες .Στην
πράξη,ηαρχήαυτήθασυντελέσει στοναληφθούν πλήρως υπόψηοι
παραδόσεις καιοβαθμόςευαισθησίας
τωνδιαφορετικών περιοχών της
Κοινότητας καθώςκαιησχέσημεταξύ
τουκόστους καιτηςαπόδοσης των
διαφόρων ενεργειών καιναγίνεικαλύτερη επιλογή μέτρων καικατάλληλος συνδυασμός μέσωνστο
κοινοτικό ή/καισεάλλαεπίπεδα .32 .
Κ(ΧΙσυνοευν ιιιιμ*.μια ιιμυΛυ/ια*ΐ|πολιτική τέτοιαώστεταφιλικάπρος
τοπεριβάλλον προϊόντα καιυπηρεσίες
ναμηνυστερούν στηναγοράέναντι
τωνανταγωνιστικών προϊόντων πουείτερυπαίνουν είτεσυνεπάγονται
σπατάλη τωνφυσικών πόρων.
(ίίί)Οριζόντια ,βοηθητικά μέσα,σταοποίαπεριλαμβάνονται ηβελτίωση τωνβασικών καιτωνστατιστικών
δεδομένων ,ηεπιστημονική έρευνακαι
ητεχνολογική ανάπτυξη ,(μεστόχο
τόσοτιςνέεςαντιρρυπαντ ικές
τεχνολογίες όσοκαιτιςτεχνολογίεςκαιτεχνικές γιατηνεπίλυσητρεχόντων περιβαλλοντικών
προβλημάτων )ηβελτίωση τουκλαδικού
καιτουχωροταξικού σχεδιασμού ,η
ενημέρωση καιαγωγήτουκοινού/των
καταναλωτών ,ηεπαγγελματική
εκπαίδευση καικατάρτιση .
(ίν)Μιχανισμοί χρηματοδοτικής στήριξης :
εκτόςαπότακονδύλια τουπροϋπολογισμού πουδιατίθενταιαπευθείας γιαπεριβαλλοντικούς
σκοπούς όπωςτοΙ.ΙΡΕ,ταδιαρθρωτικάταμεία ,κυρίως τοΕΝνιΚΕΟ ,
συνεισφέρουν σημαντικά ποσάστη
χρηματοδότηση ενεργειών γιατηβελτίωση τουπεριβάλλοντος .
Επιπλέον ,τονέοταμείοσυνοχής ,του
οποίου ηίδρυσηαποφασίσθηκε στη
διάσκεψη κορυφής τουΜάαστριχτ ,33.
αποσκοπεί στησυγχρηματοδότηση έργων
γιατηβελτίωση τουπεριβάλλοντοςστηνΙσπανία ,στηνΕλλάδα ,στην
Πορτογαλία καιστηνΙρλανδία .Το
άρθρο130Ρ.2 τηςνέαςσυνθήκηςπροβλέπει ότιηπεριβαλλοντικήπολιτική πρέπεινααποβλέπει σεένα
υψηλόεπίπεδο προστασίας ,μεβάσητιςαρχέςτηςπροφύλαξης καιτης
προληπτικής δράσηςκαιλαμβανομένης
υπόψητηςποικιλομορφίαςτων
καταστάσεων στιςδιάφορες περιοχές
τηςΚοινότητας ,καιεπίσηςότιη
περιβαλλοντική πολιτική πρέπεινα
ενσωματώνεται στηχάραξηκαιστην
εφαρμογή τωνάλλωνπολιτικών τηςΚοινότητας .Μεταδεδομένα αυτά,είναιανάγκηναεξασφλαλιστεί ότιόλεςοιχρηματοδοτικέςδραστηριότητες τηςΚοινότητας ,ιδίως
δεοισυνδεόμενες μεταδιαρθρωτικάταμεία ,θαείναιόσοτοδυνατόν πιο
συναρτημένες μεταπεριβαλλοντικάζητήματα καισύμφωνες μετην34.νομοθεσία γιατοπεριβάλλον .Χαρακτηριστικά πρέπει να
υπενθυμιστεί στοσημείοαυτόότιη
νέασυνθήκηορίζειστοάρθρο130Σ.4ότι,μετηνεπιφύλαξη ορισμένων
μέτρωνκοινοτικού χαρακτήρα ,τα
κράτημέληείναιυπεύθυνα γιατη
χρηματοδότηση καιτηνεφαρμογή
περιβαλλοντικής πολιτικής .Οισκοποί καιοιστόχοι του
προγράμματος καθώςκαιοαπώτεροςστόχος τηςαειφόρου αναπτύξεως
μπορούν ναεπιτευχθούν μόνομε
συντονισμένη δράσηεκμέρους όλων
τωνσχετικών παραγόντων ,σε
σύμπραξη .Σύμφωνα μετησυνθήκηγια
τηνΕυρωπαϊκή Ένωση (άρθρο3β)η
Κοινότητα αναλαμβάνει δράσημεβάση
τηναρχήτηςεπικουρικότητας μόνον
εάνκαιεφόσον οιστόχοι τηςπροτεινόμενης δράσης δενείναι
δυνατόν ναεπιτευχθούν επαρκώς από
τακράτημέληκαιεπομένως ,λόγωτης
κλίμακας ήτωνεπιπτώσεων της,
μπορούν ναυλοποιηθούν καλύτερα από
τηνΚοινότητα .
Τοπρόγραμμα συνδυάζει τηναρχήτης
επικουρικότητας μετηνευρύτερη
έννοιατηςκοινήςευθύνης *ηέννοια
αυτήσυνεπάγεται ,αντίτηςεπιλογής
μέτρων σεέναμόνοεπίπεδο ,αποκλεισμένων όλωντωνάλλων,τον
συνδυασμό φορέων καιμέσωνστα
κατάλληλα επίπεδα ,χωρίςεπ'ουδενί
λόγωνααμφισβητείται ηκατανομή
τωναρμοδιοτήτων μεταξύ της
Κοινότητας ,τωνκρατώνμελώνκαιτων
περιφερειακών καιτοπικών αρχών.
Στονπίνακα 18τουεγγράφου καιστη
στήλη "φορείς *τωνυπόλοιπων πινάκων
εμφανίζονται ,αντίστοιχα ,οτρόπος
μετονοποίοεπιδιώκεται νασυνδυαστούν οιδιάφοροι φορείς,
καθώςκαιοιφορείςπουθεωρούνταιπιοενδεδειγμένοι γιατηνεφαρμογή
συγκεκριμένων μέτρων .
Π2ΣΘΑΕΠΙΤΎΧΕΙ ΤΟΠΡΟΓΡΑΜνίλσε
η
ENVIREG ,
έναμόνοεπίπεδο ,
όλωντωνάλλων,τον
,καιεπίσηςότιη
πολιτική πρέπεινα
στηχάραξηκαιστην
άλλωνπολιτικών της
Μέχρισήμερα ,ηπροστασία τουπεριβάλλοντος στηνΚοινότητα
στηρίχθηκε κυρίως σενομοθετική
προσέγγιση ("απότηνκορυφήπροςτη
βάση").Ηνέαστρατηγική πουπροτείνει τοπαρόνπρόγραμμα
συνεπάγεται τησυμμετοχή όλωντωνοικονομικών καικοινωνικών
παραγόντων ("απότηβάσηπροςτην
κορυφή").Ηαλληλοσυμπλήρωση καιη0

καιτησυνέχεια συγκεκριμένων μέτρων
ήαπότηνΕπιτροπήγιαειδκότερουςτομείςενδιαφέροντος ,όπωςηπροστασία τωνκαταναλωτών ,ητουριστική ανάπτυξη κτλ.,ήαπότα
κράτημέληγιατηνεφαρμογή καιτηνεπιβολήπολιτικής σεεθνικόεπίπεδο .
Τέλοςδενθαυποκαταστήσουν τον
διεξαγόμενο διάλογο μεταξύτηςβιομηχανίας καιτηςΕπιτροπής ,διάλογο πουοπωσδήποτε επιδιώκεται
ναενταθεί .παράλληλη αποδοτικότητατωνδύο
προσεγγίσεων θαεξαρτηθούν σεμεγάλοβαθμόαπότοεπίπεδο καιτηνποιότητα τουδιαλόγου κατάτην
επιδίωξη τηςσύμπραξης .
Είναιαναπόφευκτο ότιθααπαιτηθεί
αρκετός χρόνοςγιαναστραφούν τασημερινά πρότυπα κατανάλωσης και
συμπεριφοράς προςτηναειφορία .Στην
πράξη,ηαποτελεσματ ικότητα τηςστρατηγικής θαεξαρτηθεί στοπροσεχές μέλλον απότηνεγγενήποιότητα τωνμέτρων πουθαθεσπιστούν καιτιςπρακτικέςρυθμίσεις γιατηνεπιβολήτους.Αυτό
θααπαιτήσει καλύτερη προπαρασκευή
τωνμέτρων ,αποτελεσματικότερο
συντονισμό μετιςάλλεςπολιτικέςκαιενσωμάτωση σ'αυτές ,συστηματικότερη συνέχεια και
αυστηρότερο έλεγχοτηςεφαρμογής
τουςκαιεπιβολή .
Γιατουςπαραπάνω ,λόγους-αλλάχωρίςναθίγονται τοδικαίωμα τηςΕπιτροπής νααναλαμβάνει
πρωτοβουλίες καιηευθύνητηςναεξασφαλίζει τηνικανοποιητική
εφαρμογή τωνκοινοτικών κανόνων -ηΕπιτροπή θασυγκροτήσει τις
ακόλουθες ομάδεςδιαλόγου
ίιοσ:>οντος ,όπωςήκαταναλωτών ,η
ηκτλ.,ήαπότα
35 .
τον
της
ΕΠΑΝΕΞΕΤΑΣΗ ΤΟΥΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ
Ενώοχρονικός ορίζοντας του
προγράμματος είναιουσιαστικά το2000,στοτέλοςτου1995θα
επανεξεταστεί ’εφ'όλης τηςύλης·ανάλογα μετιςβελτιώσεις στασχετικά δεδομένα ,τααποτελέσματα
τηςδιεξαγόμενης ήδηέρευναςκαιτις
προσεχείς επανεκτιμήσεις τωνάλλων
πολιτικών τηςΚοινότητας ,π.χ.στουςτομείς τηςβιομηχανίας ,της
ενέργειας ,τωνμεταφορών ,της
γεωργίας ,καθώςκαιτωνδιαρθρωτικών
ταμείων .
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ38.
36.
τωνμεταφορών ,της
ή
Τοίδιοτοπαρόνπρόγραμμα αποτελεί
σημείοκαμπήςγιατηνΚοινότητα .
Οπωςηολοκλήρωση τηςΕσωτερικής
Αγοράς υπήρξε τοστοίχημα τηςδεκαετίας του1980,έτσικαιη
συμφιλίωση τουπεριβάλλοντος μετηνανάπτυξη είναιένααπότασημαντικότερα στοιχήματα της
δεκαετίας του1990γιατηνΚοινότητα
καιγενικότερα γιατονκόσμο.Το
πρόγραμμα "Στόχος ηαειφορία *δεν
αφοράμόνοτηνΕπιτροπή καιδεναπευθύνεται αποκλειστικά στουςπεριβαλλοντολόγους .Παρέχει το
πλαίσιο γιαμιανέαπροσέγγιση τουπεριβάλλοντος καθώςκαιτηςοικονομικής καικοινωνικόςδραστηριότητας καιανάπτυξης ,αλλά
θααπαιτηθεί ηκινητοποίηση όλουτουφάσματος τωνπολιτικών και
επιχειρηματικών παραγόντων καιησυμμετοχή τουκοινού ωςσυνόλου
πολιτών καικαταναλωτών γιατην
επιτυχή εφαρμογή του.
Τοπρόγραμμα δενφιλοδοξεί να
διορθώσει ταπάντα,θααπαιτηθεί
πολύςχρόνοςγιανααλλάξουν οι
καταναλωτικές συνήθειες καιτα
πρότυπασυμπεριφοράς .Τοπαρόνπρόγραμμα αποβλέπει συνεπώς κατάκύριολόγοστηναναστροφή των
σημερινών τάσεων.Βασικήιδέαείναιότιηπαρούσα γενεάπρέπει να
παραδώσει τοπεριβάλλον στηνεπόμενη
σεκατάσταση τέτοιαπουναεπιτρέπει
τηδιατήρηση τηςδημόσιας υγείας
καθώςκαιτηςκοινωνικής καιοικονομικής ευημερίας σευψηλό
επίπεδο .Ενδιάμεσος στόχοςείναιη
αισθητή βελτίωση ,έωςτατέλητης
τρέχουσας δεκαετίας ,τηςκατάστασης
τουπεριβάλλοντος ,τουεπιπέδου και39.
(ϊ)μίαγενική συμβουλευτική επιτροπή
(■ΡοΓΙΙπ»*)αποτελούμενη από
εκπροσώπους τωνεπιχειρήσεων ,τωνκαταναλωτών ,τωνσυνδικαλιστικών και
επαγγελματικών οργανώσεων ,τωνμη
κυβερνητικών οργανισμών καιτων
τοπικών καιπεριφερειακών αρχών,
(ΐϊ)έναδίκτυογιατηνεφαρμογή των
μέτρων απόαντιπροσώπους τωνκατάλληλων εθνικών αρχώνκαι
υπηρεσιών τηςΕπιτροπής ωςπροςτην
πρακτική εφαρμογή τωνκοινοτικών
μέτρων *πρωταρχικός σκοπόςτουδικτύου θαείναι ηανταλλαγή
πληροφοριών καιεμπειρίας καθώςκαι
ηδιαμόρφωση κοινώνπροσεγγίσεων στο
πρακτικό επίπεδο υπότηνεπίβλεψη
τηςΕπιτροπής ,
(ϊϊΐ)μίαομάδαγιατηνεπισκόπηση της-περιβαλλοντικής πολιτικής ,
αποτελούμενη απόαντιπροσώπους της
Επιτροπής καιτωνκρατώνμελώνσε40.
επίπεδο γενικώνδιευθυντών ,μεστόχοτηνπροαγωγή τηςαμοιβαίας
κατανόησης καιτηνανταλλαγή απόψεων
σεθέματαπολιτικής μέτρωνγιατο
περιβάλλον .
37.Οιτρειςαυτέςομάδεςδιαλόγου θα
έχουνειδικήσυμβολή στηνπροώθηση
τουεπιμερισμού τηςευθύνης στηνπράξημεταξύ τωνκυριοτέρων
παραγόντων τηςσύμπραξης καιστην
εξασφάλιση τηςεφαρμογής τωνμέτρων
μεαποτελεσματικότητα καιδιαφάνεια .
Δενπρόκειται ναέχουνταίδια
καθήκοντα μετιςεπιτροπές πουέχουνσυσταθεί είτεμεκοινοτικά
νομοθετήματα γιατηνπαρακολούθηση(i)
των
πρωταρχικός σκοπόςτουθαείναι ηανταλλαγή lå
προαγωγή τηςαμοιβαίας
των
37.
0

ενεργειών αυτών,
*τουςφορείς ήτουςοικονομικούς
κλάδους οιοποίοιθακληθούν να
παίξουν ρόλο.
Σύμφωνα μετηναρχήτηςεπικουρικότητας ,οκύριος ρόλοςσημειώνεται μετηχρήσηπλάγιων
χαρακτήρων π.χ.ΚΜ.
Τέλος,τομέρος Iπεριγράφει τον
τρόπομετονοποίοκατανέμονται οι
ευθύνες στηνπράξη (κεφάλαιο 8)
καθώςκαιταμέτραπουπροτείνονται
ώστεναεξασφαλιστεί ηικανοποιητική
εφαρμογή καιτήρησητουπρογράμματος
(κεφάλαιο 9).τηςποιότητας τωνφυσικών πόρωνκαιτωνδυνατοτήτων γιαπεραιτέρω
ανάπτυξη σεσχέσημετηνκατάσταση
πουεπικρατεί σήμερα.Οδρόμοςγια
τηναειφόρο ανάπτυξη θαείναιίσως
μακρύς καιδύσκολος ...αλλάτα
πρώταβήματαπρέπειναγίνουνΤΏΡΑ!*τουςκλάδ
АСМИЮТЕГТРАДОТ
Τοέγγραφο υποδιαιρείται σετρία
μέρη,εκτωνοποίωνδύοκύριαμέρη45. 41.
μέρη,εκτωνοποίων δύοκύριαμέρη
αφορούντιςενέργειες στοεσωτερικό
καιστοεξωτερικό τηςΚοινότητας .Η
διάκριση γίνεταιγιαναδιαχωριστεί
αυτότοοποίοείναιπολιτικά και
νομικάδυνατόναπραγματοποιηθεί τηνίδιατηνΚοινότητα σύμφωνα μετις
δικαιοδοσίες καιτιςδιαδικασίες που
προβλέπονται απότιςσυνθήκες και
αυτόπουείναιδυνατόν ναεπιβάλει ή
ναεπιτύχει ηΚοινότητα καιτακράτημέλησεσυνεργασία μετιςάλλες
ανεπτυγμένες καιαναπτυσσόμενες
χώρεςόσοναφοράταπλανητικά θέματα
καιπροβλήματα .(κεφάλαιο 8)
τοοποίοείναιπολιτικά και
IIσυνοψίζει τους ΤομέροςIIσυνοψίζει τουςπεριβαλλοντικούς κινδύνους καιτα
θέματαστονευρύτερο καιδιεθνήχώρο
(κεφάλαιο 10)καθώςκαιτίπρόκειται
ήτίμπορεί ναγίνειαπότην
Κοινότητα καιτακράτημέλητόσοστολαίσιο τηςγενικής
διεθνούςσυνεργασίας όσοκαιδιμερούςσυνεργασίας (κεφάλαια 11και12)
όσοναφοράταπλανητικά και
ταπεριφερειακάθέματα καθώςκαιταθέματα πουαφορούν τοπεριβάλλον
καιτηνανάπτυξη στιςαναπτυσσόμενες
χώρεςκαιστιςχώρεςτηςΚεντρικής
καιΑνατολικής Ευρώπης .Τοκεφάλαιο
13ασχολείται μετησυνδιάσκεψη των
Ηνωμένων ΕθνώνγιατοΠεριβάλλον και
τηνΑνάπτυξη (υΝΟΕϋ)ηοποίαθα
πραγματοποιηθεί τονΙούνιοτου1992.
Αναφέρεται επίσηςστησχέσημεταξύτηςεσωτερικής καιεξωτερικήςπολιτικής τηςΚοινότητας γιατο
περιβάλλον .46.
ΤοΜέρος Iσυνοψίζει τηνκατάσταση
τουπεριβάλλοντος στηνΚοινότητα και
τουςαυξανόμενους κινδύνους γιατην
μελλοντική τουκατάσταση (κεφάλαιο
1)καιδιαγράφει μιανέαστρατηγική
πουαποβλέπει στηνανακοπή των
σημερινών τάσεων καιστηνχάραξη
μιαςνέαςπορείας προςτηναειφόρο
ανάπτυξη (κεφάλαιο 2).Ηστρατηγική
προβλέπει τηνενεργόσυμμετοχή τωνκυρίων φορέων τηςκοινωνίας
(κεφάλαιο 3)καιτηχρήσηενόςευρέος φάσματος μέσων ,που
περιλαμβάνει μέσαβασιζόμενα στους
μηχανισμούς τηςαγοράς καθώςκαι
στηνπληροφόρηση ,τηνεκπαίδευση και
τηνκατάρτιση (κεφόιλαιο 7)ώστενα
επιτευχθούν αισθητές ήμετρήσιμεςβελτιώσεις στοπεριβάλλον ήαλλαγές
στηνκατανάλωση καιστηνσυμπεριφορά
(κεφάλαιο 5).42.
που
στους
ΤομέροςIIIείναισύντομο καιπολύγενικό καιαφοράτηνεπιλογή
προτεραιοτήτων (κεφάλαιο 14),το
θέματουκόστους (κεφάλαιο 15)και
τηνπρόθεση ναυπάρξει ενδιάμεση
έκθεσηγιατοπρόγραμμα το1995
(κεφάλαιο 16).Μολονότι σεένα
έγγραφο στοοποίοπροτείνεται μιαπολιτική καιμιαστρατηγική που
αποβλέπει στηνανακοπή τωντάσεων,
τοθέμαδενείναι ηεπιλογήενεργειών πουπρέπει να
πραγματοποιηθούν κατάπροτεραιότητααλλάηχάραξηπορείας ,τοπαρόν
πρόγραμμα περιλαμβάνει κατάλογο
οριζοντίων μέτρωνσετομείςδράσεως
στουςοποίους πρέπει ναδοθείπροτεραιότητα .Όσοναφοράτο
κόστος ,στοέγγραφο αναλύονται οιδυσκολίες πουσυνεπάγεται ηκοστολόγηση (ιδίωςλόγωτηςπαραδοσιακής πρακτικής νααντιμετωπίζεται τοπεριβάλλον ως
ανεξάντλητη πηγήδωρεάνπρώτωνυλών
καιωςαποδέκτης τωναποβλήτων και
ενμέρειεπειδήδενέχουνκαταβληθείαρκετές προσπάθειες γιαναπροσδιοριστεί τοπραγματικό κόστος
απότην*μηδράση· )καιπροτείνει
ένασχέδιοπέντεσημείων γιατην
δημιουργία κατάλληλων μηχανισμών
κοστολογήσεως στομέλλον .47.
πρόγρΜολαμμα το 1995
ονότι σε ένα
Ειδική συντονισμένη προσπάθεια θα
καταβληθεί στην περίπτωση των πέντε
τομέων παρεμβάσεως κοινοτικής
σπουδαιότητας (κεφάλαιο 4)καθώς και
για την αποφυγή και τηδιαχείρισηκινδύνων και ατυχημάτων (κεφάλαιο43 .
διαχείριση
(κεφάλαιο
6).
Χάρινσυντομίας καισαφήνειας ,ταμέτρα ταοποίασυνιστούν το
πρόγραμμα δράσεως παρουσιάζονται σε
πίνακες οιοποίοιείναισεένα
μεγάλο βαθμό,αλλάόχιεντελώς ,
ομοιογενε ίς.44.
Οιπίνακες αυτοίείναιδιαρθρωμένοι
κατάτρόπον ώστεναπαρουσιάζουν :
*τουςμακροπρόθεσμους στόχουςστους
διαφόρους τομείς ,
*τουςποιοτικούς ήποσοτικούς
ενδιάμεσους στόχους πουπρέπεινα
έχουνεπιτευχθεί ωςτο2000,
*τιςσυγκεκριμένες ενέργειες πουαπαιτείται ναγίνουν ,
*τοπροτεινόμενο χρονοδιάγραμμα τωνκατάτρόπον ώστενα
0

ITEPIEXCMENA
Σελίδα
Περίληψη
ΕΙΣΑΓΩΓΗ :Ηπρόκληση τηςδεκαετίας του·90.
ΜΕΡΟΣ I:ΠΟΑΙΤΙΚΗ ΚΑΙΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΓΙΑΤΟΠΕΡΙΒΑΛΛΓΝ ΚΑΙ
ΤΤΝΑΕΙΦΟΡΟ ΑΝΑΓΠΎΞΗ ΣΏΜΕΥΚΠΑΐΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ
1.Ηκατάσταση τουΠεριβάλλοντος :Πρόοδοςκαιπροοπτικές
2.ΤοΠέμπτοΠρόγραμμα :Μίανέαστρατηγική γιατοπεριβάλλον καιτην
αειφόρο ανάπτυξη
3. Οιφορείς :3
17
23
1. 25
2.
27
3. 28
28 3.1 Δημόσιες αρχές
3.2 Δημόσιες και ιδιωτικές επιχειρήσεις
3.3 Τοευρό κοινό
Επιλεγμένοι τομείς παρεμβάσεως
4.1 ΟΤομέας τηςΒιομηχανίας
4.2 ΟΤομέας τηςΕνέργειας
4.3 ΟΤομέας τωνΜεταφορών
4.4 ΟΤομέας τηςΓεωργίας
4.5 ΟΤομέας τουΤουρισμού
θέματα καιενδιάμεσοι στόχοι τουπρογράμματος :
5.1 Μεταβολή τουκλίματος
5.2 Οξίνιση τουπεριβάλλοντος καιποιότητα τουαέρα
5.3 Προστασία τηςφύσεως καιτηςβιοποικιλότητας
5.4 Διαχείριση τωνυδατικών πόρων
5.5 Αστικό περιβάλλον
5.6 Παράκτιες ζώνες
5.7 Διαχείριση αποβλήτων
Διαχείριση κινδύνων καιατυχημάτων :
6.1Βιομηχανικοί κίνδυνοι
6.2Πυρηνική ασφάλεια καιραδιοπροστασία
6.3Προστασία τωνπολιτώνκαιπεριβαλλοντικές
καταστάσεις εκτάκτου ανάγκης
Διεύρυνση τουφάσματος τωνμέσων:
7.1Βελτίωση περιβαλλοντικών δεδομένων7.2Επιστημονική έρευνακαιτεχνολογική ανάπτυξη
7.3Κλαδικός καιχωροταξικός σχεδιασμός
7.4Ηοικονομική προσέγγιση :καθορισμός τωντιμών7.5Ενημέρωση καιεκπαίδευση τουκοινού7.6Επαγγελματική εκπαίδευση καικατάρτιση
7.7Μηχανισμοί χρηματοδοτικών ενισχύσεων
Επικουρικότητα καικοινήευθύνη
Εφαρμογή καιτήρησητουκοινοτικού προγράμματος3.1
3.2 29
3.329
31 4.
31 4.1
35 4.2
4.3 38
4.4404.542
^5 5.
45 5.1
47 5.2
5.3 51
5.4535.5555.6
57 5.7
58
6. 61
61 6.1
6.2646.367
687.
687.1697.2
70 7.3
7.4 21
7.5747.6757.7
75
80 8.
9.82
12

ΜΕΡΟΣ11:0ΡΟΛΟΣΤΉΣΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΣΤΟΝΕΥΡΎΤΕΡΟ ΔΙΒΟΜί ΧΩΡΟ
Σελίδα
87 Εισαγωγή
10.Περιβαλλοντικές απειλέςκαιθέματα
10.1Πλανητικά θέματα
10.2 Περιφερειακά καιτοπικά θέματα
11.Διεθνής συνεργασία
11.1 Ηθέση τηςΚοινότητας σταμείζονα θέματα
11.2 Άλλες προτεραιότητες μείζονος διεθνούς σημασίας
11.3Παγκόσμια συνεργασία
11.4Περιφερειακή συνεργασία11.5θεσμικά θέματα
12.Διμερής συνεργασία88
88
88
90
90
91
91
92
92
93
9312.1Αναπτυσσόμενες χώρες
12.2Κεντρική καιΑνατολική Ευρώπη (ΚΑΕ)
ΟΝΟΕΌ:ΗΣυνδιάσκεψη γιατοΠεριβάλλον
καιτηνΑνάπτυξη τωνΗνωμένων Εθνών95
13.UNCED :99
101ΚΕΡ0ΕIII:Προτεραιότητες ,κόστος,αναθεώρηση
τουπρογράμματος
14.Επιλογήπροτεραιοτήτων
15.Τοθέματουκόστους
16.Αναθεώρηση τουπρογράμματος103 14.
15.104
16. 10ό
ΣΥΜΤΕΡΑΣΚΛ107
I3

Σελίδα Πίνακες
36 Πρόβλεψη τηςενεργειακής καταναλώσεως τοέτος 2010 και 36
των επιπτώσεών της
Μέτρα πουαπαιτούνται στον ενεργειακό τομέα ωςτοέτος 2000 37
Στόχοι ,μέτρα καιμέσα στον τομέα των μεταφορών 37
Στόχοι ,μέτρα καιμέσα στον τομέα τηςγεωργίας ^1
και της δασοπονίας
Στόχοι ,μέτρα καιμέσα στον τομέα του τουρισμού 43
Πρόγραμμα πλαίσιο γιαεπιλεγμένους τομείς παρεμβάσεως ^
Στόχοι ,ενδιάμεσοι στόχοι ωςτο2000 για τημεταβολή του„
κλίματος
Στόχοι ,ενδιάμεσοι στόχοι ωςτο2000 για τηνοξίνιση 50
Στόχοι ,ενδιάμεσοι στόχοι ωςτο2000 για τηνποιότητα 50
του αέρα
Στόχοι ,ενδιάμεσοι στόχοι ωςτο2000 για τηφύση καιτην 52
βιοποι κιλότητα
Στόχοι ,ενδιάμεσοι στόχοι ωςτο2000 γιατηνποσότητα και 54
την ποιότητα τουνερού
Στόχοι ,ενδιάμεσοι στόχοι ωςτο2000 γιατονθόρυβο ·>°Στόχοι ,ενδιάμεσοι στόχοι ωςτο2000 γιατιςπαράκτιες 57
περιοχές
Στόχοι ,ενδιάμεσοι στόχοι ωςτο2000 για τηδιαχείριση
αποβλήτων _ ,-,Στόχοι ,ενδιάμεσοί στόχοι ωςτο2000 γιατηναντιμετώπιση
τωνκινδύνων ^
Στόχοι ,ενδιάμεσοι στόχοι ωςτο2000 για τηνπυρηνική
ασφάλεια
Στόχοι ,ενδιάμεσοι στόχοι ωςτο2000 γιαταοριζόντια μέτρα 78
Παραδείγματα κοινής ευθύνηςΣτόχοι ,ενδιάμεσοι στόχοι ωςτο2000 γιαταδιεθνή ®
περιβαλλοντικά θέματα ™1.
2.
3. 37
4.41
5. 43
6.44
7.46
50 8.
9.50
52 10.
54 11.
5612.
57 13.
59 14.
6315.
6616.
17.
18.8119.
98
Σχήματα
26 Αειφόρος ανάπτυξη
Λήψηκανονιστικών μέτρωνγιατηνπροώθηση μιαςΦιλικής προςτοπεριβάλλον καιανταγωνιστικής
βιομηχανίας
Ηδυνατότητα τωνκαταναλωτών ναεπηρεάζουν τις
βιομηχανικές διεργασίες καιταπροϊόντα
Οξίνιση τουπεριβάλλοντος στηνΕυρωπαϊκή Κοινότητα τ
Οξίνιση τουπεριβάλλοντος στηνΕυρωπαϊκή Κοινότητα -
συμβατικό σενάριο 2010
Οξίνιση τουπεριβάλλοντος στηνΕυρωπαϊκή Κοινότητα -
σενάριο υψηλώντιμών2010
Διάγραμμα για τηδιατήρηση τηςφύσεως
Διάγραμμα για τοαστικό περιβάλλον
Διάγραμμα σχετικά μετηνδιαχείριση αποβλήτων
Διάγραμμα υφισταμένων χημικών ουσιών
Οξίνιση τουπεριβάλλοντος στην Ευρώπη το1990
Οξίνιση τουπεριβάλλοντος στην Ευρώπη το20001.
2α . κανονιστικών μέτρων για τηνπροώθηση μιας
κήςπρος τοπεριβάλλον καιανταγωνιστικής32
2β . 32
στηνΕυρωπαϊκή Κοινότητα το199046 3.
48 4.
48 5.
51 6.
7. 56
8.59
9.6210.
9611.
96
0

Συντομογραφίες
Οργανισμοί ,Συνδέσμοι κ.λπ .
ΑΕΠ Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν
ΑΚΕ(ΑΟΡ ) Χώρες τηςΑφρικής τηςΚαραΓβικης καιτουΕιρηνικού
ΑΛΑ(ΑΙΑ ) Χώρες τηςΑσίας καιτηςΛατινικής Αμερικής
ΒΔΤ(ΒΑΤ ) Βέλτιστη διαθέσιμη τεχνολογία
ρ7ΡΤ - Ευρωπαϊκή Ζώνη ελευθέρων Συναλλαγών
Ηί (Στους πίνακες )παραπέμπει σεενέργειες υλοποιούμενες σεκοινοτικό
επίπεδοΑΕΠ
AKE(ACP )
AAA(ALA )
ВДТ(ВАТ )
ΕΖΕΣ
EK
Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο
Εκτίμηση Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων
Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος
Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων
»
Ηνωμένα Έθνη
Οικονομική Επιτροπή γιατηνΕυρώπη τωνΗνωμένων Εθνών
Κοινή Αγροτική Πολιτική
Μικυβερνητικές οργανώσεις
Μικρές καιμεσαίες επιχειρήσεις
Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας καιΑνάπτυξης
Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας
τόννοι ισοδυνάμου πετρελαίου
(Πίνακες )παραπέμπει σεενέργειες σετοπικό καιπεριφερειακό επίπεδοΕΚΤ
ΕΠΕ
BOT(EEA)
ETE
HE
HE-OEE
KAn(CAP)
MCO
MÆ
OQIA
ГОУ
T.I-Jt.
ΤΠΑ
Σύμβαση σχεδτικά μετοδιεθνές εμπόριο απειλουμένων ειδών της
πανίδας καιτηςχλωρίδας
Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Προσανατολισμού καιΕγγυήσεων
Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής αναπτύξεως
Food and Agricultural Organization
General Agreement for Tariffs and Trade
GlobalEnvironmental Facility
International Institute forApplied Systems Analysis (Austria )
Intergovernmental Panel onClimate Change
Mfoo EJI(TCE8O Boptipouatoxfoii PEtov (ivBptiwio
Πρόγραμμα βοήθειας γιατηναναδιάρθωση τωνοικονομιών αρχικά της
Πολωνίας και τηςΟυγγαρίας τοοποίο σήμερα έχει επεκταθεί καισε
άλλες χώρες τηςΚεντρικής καιΑνατολικής ευρώπης
(XtipTE ^)Rijksinstituut voor Volksgezondheid enMilieuhygiene
(National Institute ofPublic Health and Environmental Protection ,
The Netherlands )
Συνδιάσκεψη τωνΗΕγιατοπεριβάλλον καιτηνανάπτυξη
Πρόγραμμα τωνΗνωμένων εθνών γιατηνανάπτυξηCITES
FEOGA
FEDER
FAO
GATT
GEF
IIASA
IPCC
legdB (A)
PHARE
RIVM
UNCED
CD UNDP

Πρόγραμμα γιατοΠεριβάλλον τωνΗνωμένων εθνών UNEP
Χημικοί Τύποι καιΑναφορές
οο Μονοξείδιο τουάνθρακα
002 Διοξείδιο τουάνθρακα
ΟΡΟ Χλωροφθοράνθρακες
ΟΗ- ΜεθάνιοCO
co2
CFC
сн4
Γενετικά τροποποιημένοι οργανισμοί Γεν .Τρόπ .
Οργ .(ΟΜΟ )
Υποξείδιο τουΑζώτου
Διοξείδιο τουΑζώτου
Αμμωνία
Οζον
Διοξείδιο τόυθείου
Πτητικές οργοινικές ενώσειςΝ2ο
ΝΟ2
ΝΗ3
0,
so2
VOC
16

ΕΙΣΑΓΩΓΗ
0

ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ ΗΠΡΟΚΛΗΣΗ ΤΗΣ
ΤΟΥ 1990
ΗΚοινότητα κινείται επίσης προςμία
στενότερη οικονομική καινομισματική ένωσηκαιθααναγκαστεί ταυτόχρονα νααντιμετωπίσει τηνπρόκληση τηςπεραιτέρω
διευρύνσεώς της.θαπρέπειναλάβειυπόψητιςπολιτικές καιοικονομικές αλλαγές οιοποίες συμβαίνουν στηνΑνατολική και
Κεντρική Ευρώπη καθώςκαιτηνανάγκηνα
αναπτυχθεί οΕυρωπαϊκός Οικονομικός Χώρος.
ΗΚοινότητα έχειεπίσηςαναλάβει τη
δέσμευση νααναθεωρήσει τηνστάσητηςόσον
αφοράταδιαρθρωτικά ταμεία,τηνΚοινήΑγροτική Πολιτική ,τηνπολιτική των
μεταφορών καιτηνενεργειακή πολιτική .
Διεθνείς εξελίξειςΗδητο1972,ότανοιΚοινότητες γιαπρώτη
φοράασχολήθηκαν μετηνπροστασία τουπεριβάλλοντος ,οιαρχηγοί κρατώνκαι
κυβερνήσεων τωνκρατώνμελώνδήλωνανότι:
■Ηοικονομική ανάπτυξη δεναποτελεί
αυτοσκοπό....Πρέπεινααποτελεί μέσογια
τηβελτίωση τηςποιότητας τηςζωήςκαιτου
βιοτικού επιπέδου· .
Οπωςστηνδεκαετία του1980ηκύρια
πρόκληση πουαντιμετώπιζε ηΕυρωπαϊκή
Κοινότητα ήτοινηολοκλήρωση τηςεσωτερικής
αγοράς,έτσικαισήμερα ,στηνδεκαετία
του1990,ηπρόκληση είναιναεπιτευχθεί η
αειφόρος ανάπτυξη .
Ηπρόκληση αυτήαναγνωρίστηκε απότους
αρχηγούς κρατών καικυβερνήσεων της
Κοινότητας κατάτησύνοδο κορυφής στο
Δουβλίνο τονΙούνιοτου1990,οιοποίοι
δήλωσαν ·.στηνδεκαετία
Υπάρχειέναςαυξοινόμενος προβληματισμός σεδιεθνές επίπεδο σχετικά μετην
συνεχιζόμενη επιδείνωση τηςκαταστάσεωςτουπεριβάλλοντος καιτηςσοβαρής
υποβαθμίσεως τωνσυστημάτων πουαποτελούν
τουπόβαθρο τηςζωήςστονπλανήτη .Βασική
συνιστώσα τηςκοινοτικής στρατηγικής για
τηνδεκαετία του1990,όπωςπεριγράφεται
λεπτομερέστερα στοπαρόνέγγραφο ,είναιηπροώθηση τωνπολιτικών καιτωνπρογραμμάτων ,πουθαβελτιώσουν την
ποιότητα τηςανθρώπινης ζωήςσεπαγκόσμιο
επίπεδο ,εξασφαλίζοντας τηδικαιότερη•Αναγνωρίζουμε τηνιδιαίτερη ευθύνημας
γιατοπεριβάλλον τόσοαπέναντι στους
πολίτες μαςόσοκαιαπέναντι στονκόσμο
γενικότερα .Αναλαμβάνουμε ναεντείνουμεείναιη
γενικότερα .Αναλαμβάνουμε ναεντείνουμε
τιςπροσπάθειες μαςγιατηνπροστασία και
τηνβελτίωση τουφυσικούπεριβάλλοντος της
Κοινότητας καιτουκόσμου στονοποίον
ανήκει.Πρόθεσή μαςείναι,ηδράσητηςΚοινότητας καιτωνκρατών μελώννα
εξελιχθεί συντονισμένα καιναέχειως
αρχέςτηναειφόρο ανάπτυξη καιτηνεπίπεδο ,εξασφαλίζοντας
κατανομή τωνφυσικών πόρων. ανήκει.Πρόθεσή μαςείναι,ηδράσητηςΚοινότητας καιτωνκρατών μελώννα
εξελιχθεί συντονισμένα καιναέχειως
αρχέςτηναειφόρο ανάπτυξη καιτην
προληπτική καιπροφυλαχτική δράση.Η
δράσηαυτήπρέπειναέχειωςστόχονα
εξασφαλίσει γιατουςπολίτες τοδικαίωμα
γιαένακαθαρόκαιυγιεινόπεριβάλλον....
Ηευθύνηγιατηνεπίτευξη τουστόχουαυτού
πρέπειναείναικοινή.·βελτίωση του
εξάλειψη τηςΗέντονηεπιθυμία γιατηνβελτίωση τουβιοτικού επιπέδου ,τηνεξάλειψη της
φτώχειας ,τηναύξησητηςδιάρκειας της
ζωήςκαιτηνασφάλεια τουεφοδιασμού σε
τρόφιμα ασκείσημαντική πίεσηστους
βασικούς φυσικούς πόρουςτουπλανήτη .Η
Κοινότητα έχειεπίγνωση τουγεγονότος ,ότι
μαζίμετιςάλλεςβιομηχανικές χώρες,τα
340εκατ.τωνκατοίκων τηςκαταναλώνουν
σήμεραδυσανάλογο μερίδιο τωνπαγκοσμίων
πόρων.Ηκατάκεφαλήκατανάλωση ενεργείαςστηνΚοινότητα ,γιαπαράδειγμα ,μολονότι
είναιημισήαπότηναντίστοιχη στις
Ηνωμένες Πολιτείες καιτονΚαναδά,είναι
δέκαφορέςμεγαλύτερη απότηνκατανάλωσηενεργείας σεπολλέςαπότιςαναπτυσσόμενες
χώρες.Έναπαιδίπουγεννιέται στην
Κοινότητα θακαταναλώσει περισσότερο από
ειποσαπλάσιους φυσικούς πόρους στη
διάρκεια τηςζωήςτουαπόέναπαιδίπουγεννιέται στιςπερισσότερες απότις
αναπτυσσόμενες χώρες (μολονότι αυτόθα
είναιτομισόαπΰ,τιθακαταναλώσει ένα
παιδίστηνΑμερική).του
Η
γιατουςπολίτες τοδικαίωμα
Οιαρχηγοί κρατώνκαικυβερνήσεων κάλεσαν
στησυνέχεια τηνΕπιτροπή ναλάβειυπόψη
τηςτηνπροσέγγιση αυτήκατάτην
προετοιμασία τουπέμπτου προγράμματος
δράσεωςγιατοπεριβάλλον .Τοπαρόνέγγραφοαποτελεί απόϊντηση στοαίτημααυτό
καιαποβλέπει στηδιατύπωση μιας
στρατηγικής καιενόςπρογράμματος γιατην
περιβαλλοντική δράσηωςτατέλητουαιώναΤοπαρόν
Ένα παιδί που γεννιέται στην
ριβαλλον τικήλάκαι μετά .πε
αλ στη
ίπου
Εξελίξεις στηνΚοινότητα
Στονχρονικό ορίζοντα τουπρογράμματος
αυτούπροβλέπονται νασυντελεστούν μεγάλες
αλλαγές .Ηοινάπτυξη τηςεσωτερικής αγοράς
στηνΕυρώπηκαιηιχνάγκηναεπιτευχθεί η
οικονομική καικοινωνική συνοχή έχουν
μεγάλες επιπτώσεις στηνπεριβαλλοντικήπολιτική ,όπωςάλλωστεέχειαναγνωρισθεί
στηνΕνιαία Ευρωπαϊκή Πράξη :η
αναμενόμενη επιτάχυνση τηςοικονομικήςαναπτύξεως δενθαείναιδυνατόν ναδιατηρηθεί ποιράμόνοεάνληφθείυπόψηη
περιβαλλοντική διάσταση ,όχιωςέναςδυνητικάπεριοριστικός παράγων ,αλλάως
κίνητρογιατηναύξησητηςαποδοτικότητας
καιτηςανταγωνιστικότητας ,μεκύριο
Υνιίνονατηνευρύτερη διεθνήαγορά.Πολλάαπόταμέτραταοποίαπροβλέπονται
σεαυτότοπρόγραμμα έχουνσκοπόναμειώσουν τηνσπάταλη κατανάλωση τωνπόρων
καινααυξήσουν τηνπαραγωγικότητα στην
Κοινότητα .θαχρειασθεί ωστόσομεγάλη Κοινότητα .θαχρειασθεί ωστόσομεγάλη
εφευρετικότητα καιδημιουργικότητα ώστενα
ικοινοποιηθούν οιπρόσθετες ανάγκες τόσοτουανεπτυγμένου όσοκαιτου
αναπτυσσόμενου κόσμου ,διατηρώντας
ταυτόχρονα τηνσυχνάεύθραστη καιμη
οινανεώσιμη βάσητωνφυσικών πόρων.Αυτό
θαέχειωςαποτέλεσμα σημιχντικές αλλαγέςστακατανοίλωτ ικάπρότυπα καιτοντρόπο
ζωής.ή
Αυτό
19

Στόχοςηαειφόρος ανάπτυξη Στόχοςηαειφόρος ανάπτυξη περιγράφονται στοπαρόνέγγραφο
βασίζονταιστα μέχριτώραεπιτεύγματα τόσο
Κάθεανθρώπινη δραστηριότητα ,οικονομική ,στοεπίπεδο τηςΚοινότητας όσοκαιστο
κοινωνική ήπολιτιστική εξαρτάται απότηνεπίπεδο τωνκρατώνμελών .ΗΚοινότηταποιότητα τωνσχέσεων ανάμεσαστηνκοινωνία ασκείπεριβαλλοντική πολιτική επίείκοσι
καιτονφυσικόκόσμο.Ηανάπτυξη είναικαιπλέονέτη,παράτογεγονός ότιτο
"πραγματική· μόνοεάνβελτιώνει τηνπεριβάλλον δεναναφερόταν ρητάστιςποιότητα τηςζωής.Το1987,ηέκθεσητηςαρχικέςσυνθήκες .Κατάτοδιάστημα αυτό,
διεθνούς Επιτροπής γιατοΠεριβάλλον καιέχειπραγματοποιηθεί σημαντική πρόοδοςτηνΑνάπτυξη -γνωστήπερισσότερο ωςτόσοστοεπίπεδο τηςδιαμόρφωσης ενόςέκθεσηΒπιηάεΐϋηά -υποστηρίζει ότιοινομοθετικού πλαισίου στηνΚοινότητα καιτα
ανθρώπινες δραστηριότητες πρέπεινακράτημέληόσοκαιστοεπίπεδο τωνεξελίσσονται κατάτρόποοοποίοςναπραγματικών βελτιώσεων σεθέματα
διασφαλίζει τηνδιατήρηση ,ωςτοαπώτατοπροστασίας καιποιότητας τουμέλλον ,τηςπροόδου τωνανθρώπινων περιβάλλοντος ,
δραστηριοτήτων στοσύνολοτουπλανήτη .
Στοπλαίσιο αυτό,ηαειφόρος ανάπτυξη Απότο1972(1)έχουνεφαρμοσθεί τέσσεραορίστηκε ως"ανάπτυξη ηοποίαικανοποιεί κοινοτικά προγράμμα δράσεωςστοντομέατουτιςανάγκες τουπαρόντος χωρίςναπεριβάλλοντος ταοποίαέχουνοδηγήσει στη
διακυβεύει τηνικανότητα τωνμελλοντικών θέσπιση 200νομοθετικών πράξεων ,σχετικά
γενεώνναικανοποιήσουν τιςδικέςτουςμετηρύπανσητηςατμόσφαιρας ,τωνυδάτων
ανάγκες*.Ηανάπτυξη αυτήσυνεπάγεται τη,καιτουεδάφους ,τηδιαχείριση των
διατήρηση τηςγενικήςισορροπίας καιαξίαςαποβλήτων ,ταμέτραπροστασίας στους
τουαποθέματος φυσικού κεφαλαίου ,τοντομείς τωνχημικών ουσιών καιτηςεπαναπροσδιορισμό των,βραχυπρόθεσμων ,βιοτεχνολογίας ,ταπρότυπα προίόντων ,τις
μεσοπρόθεσμων καιμακροπρόθεσμων κριτηρίων μελέτεςπεριβαλλοντικών επιπτώσεων καιτην
αξιολόγησης κόστους/οφέλους ,καιτωνμέσωνπροστασία τηςφύσεως .Πολλάέχουν
πουθαανταποκρίνονται σεπραγματικά επιτευχθεί κατάτηνπερίοδο αυτή,αλλάο
κοινωνικοοικονομικά δεδομένα καιαξίεςτηςσημερινός ρυθμός τωναλλαγών καιοι
κατανάλωσης καισυντήρησης ,καιτηνδίκαιηπρόσθετες πιέσειςοιοποίεςασκούνται στο
κατανομή καιχρήσητωνπόρωνμεταξύεθνώνπεριβάλλον καιτουςφυσικούς πόρους ως
καιπεριοχών σεόλοντονκόσμο.Εναποτέλεσμα τηςολοκληρώσεως τηςεσωτερικήςπροκειμένω ,ηΈκθεση ΒηιηάείβηοΙ αγοράςκαιτωνπολιτικών καιοικονομικώνεπισημαίνει ότιοιανεπτυγμένες χώρες,μεεξελίξεων στηνΚεντρική καιΑνατολική
μόνο26%τωνκατοίκων τουπαγκόσμιου Ευρώπηαλλάκαιαλλού,επιβάλλουν τηλήψη
πληθυσμού ,ευθύνονται γιατο80%περίπου αποτελεσματικών μέτρων ,
τηςπαγκόσμιας κατανάλωσης ενέργειας ,
χάλυβακαιάλλωνμετάλλων ,καιχαρτιού .Εξελίξεις στοθεσμικόπλαίσιο
καθώς καιγιατο40%περίπου της
κατανάλωσης τροφίμων . Ηεξαιρετική ανάπτυξη όσοναφοράτηνιυυκαιστο
ΗΚοινότητα
ναφερυταν ρητάστιςΚατάτοδιάστημα αυτό,
έκθεση Βηαηάεΐ^ηά
ανθρώπινες δρασεξελίσσονται κα­ιτων
θέματα
ςτου
Εξελίξεις στοθεσμικόπλαίσιο
Ηεξαιρετική ανάπτυξη όσοναφοράτην
ευαισθητοποίησητουκοινού ,τις
επιστημονικές αντιλήψεις καιτηνπολιτική
σημασία τωνπεριβαλλοντικών θεμάτωνείχε
θεσμικόαντίκτυπο στιςίδιεςτιςσυνθήκες :
μετηνΕνιαίαΕυρωπαϊκή Πράξηεισάγεταιιδιαίτερο κεφάλαιο γιατοπεριβάλλον καθώς
καιμίασημαντική περιβαλλοντική αναφορά
στοβασικόάρθροπουαφοράτηνολοκλήρωση
τηςεσωτερικής αγοράς .Οιτροποποιήσεις
αυτέςπαρέχουν ,γιαπρώτηφορά,τηνομική
βάση,τουςστόχους καιτακριτήρια γιατην
πολιτική καιτηδράσητηςΚοινότητας στον
τομέατουπεριβάλλοντος .
-ΗνέασυνθήκηγιατηνΕυρωπαϊκή Ενωσηη
οποίαυπεγράφη απόόλατακράτημέληστις
7Φεβρουάριου 1992,περιέχει έναναριθμό
διατάξεων οιοποίεςπροσδίδουν μίανέα
διάσταση στημέριμναγιατοπεριβάλλον :
σεεπίπεδο αρχών,τοάρθρο 2
αναφέρεται στηνανάγκηναπροωθηθείμία*αρμονική καιισόρροπη ανάπτυξη
τωνοικονομικών δραστηριοτήτων "
καθώςκαιμίααειφόρο καιμηπληθωριστική καιοικονομική αύξηση
πουθασέβεται τοπεριβάλλον ",
τοάρθρο3(κ)ορίζειότιμεταξύτων
δραστηριοτήτων τηςΚοινότηταςγιατο40%περίπου της και
Ηαειφόρος ανάπτυξη χαρακτηρίζεται απότο
γεγονόςότι:εξασφαλίζει τηνδιατήρηση της
συνολικής ποιότηας τηςζωής,εξασφαλίζει τηδιαρκήαξιοποίηση των
φυσικών πόρων,αποφεύγει τηνπρόκληση μόνιμων
περιβαλλοντικών ζημιών . Οιτροποποιήσεις
Μεάλλαλόγια,οορισμόςτηςπερικλείεται
στηνπαραίνεση :*Μητρωςτονσπόροπουθα
σουχρειασθεί γιανασπείρεις τησοδιάτης
επόμενης χρονιάς*.Οορισμόςαυτόςέχειτοκαλόότιεισάγει έναστοιχείο ρεαλισμού
στησυζήτηση γύρωαπότηναειφόρο
οινάπτυξη .Στηνπράξη,συνεπώς ,ηέννοια
τηςαειφορίας συνδέεται στενάμετηνπροοπτική μιαςκοινωνίας ήμίας
περιφέρειας ναεξασφαλίσει διαρκήανάπτυξη
καιπρόοδο και,στηνπερίπτωση των
μεμονωμένων επιχειρήσεων ,τηνπροοπτική
τουςναδιατηρήσουν τονισολογισμό τους.
Κτίζοντας σεστερεάθεμέλια
Πρέπει ναυπενθυμίσουμε ότιστην
προσπάθειά τηςναεπιτύχει τηναειφόρο
ανάπτυξη ,ηΚοινότητα δεναρχίζει απότο
μηδέν.Ηστρατηγική καιτοπρόγραμμα πουέχει
ισμού
(1)ΕΕ Ο
13.6.1977 ,
7.12.198720C112,20.12.1973 ,C139,
',C46,17.2.1983 ,C-328 ,

περιλαμβάνεται καιηάσκησηπολιτικής στον
τομέατουπεριβάλλοντος -τοάρθρο130Ρ.2προβλέπει ,μεταξύάλλων,ότιηπολιτική
αυτήπρέπεινααποβλέπει σευψηλόεπίπεδοπροστασίας καιναβασίζεται στην
προληπτική δράση-τηνκατανομή τωνευθυνών σεόλαταεπίπεδα
τηςκοινωνίας ,απότιςκυβερνήσεις ,τις
περιφερειακές καιτιςτοπικέςαρχέςωςτις
μηκυβερνητικές οργανώσεις ,τουςχρηματοπιστωτικούς οργανισμούς ,τιςεπιχειρήσεις παραγωγής ,διανομής καιλιανικού εμπορίου καθώςκαιτουςαπλούςπολίτες .
Μολονότι ηστρατηγική καιτοπρόγραμμα
πρέπεινακαταρτιστούν στοεπίπεδο τηςΚοινότητας ,δεδομένου ότιείναιτομόνοεπίπεδο στοοποίοείναιδυνατόν να
σχεδιασθοϋν τααπαιτούμενα μέτρακαιοι
ενέργειες ,ηπρακτική εφαρμογή τουςθαπρέπειναγίνεται στοκατάλληλο επίπεδο
καικατάτρόποσυμπληρωματικό καισύμφωνο
μεδυνατότητες γιαπρακτική δράση.Ηβασικήστρατηγική συνεπώς είναιναεπιτευχθεί ηπλήρης ενσωμάτωση τηςπεριβαλλοντικής πολιτικής στιςάλλεςπολιτικές μετηνενεργόσυμμετοχή όλωντων
κυρίωνφορέωντηςκοινωνίας (διοικητικών
αρχών,επιχειρήσεων ,κοινού),μετην
διεύρυνση καιτηνεξειδίκευση τωνμέσων
ελέγχου καιτηναλλαγήτηςσυμπεριφοράς ,
καθώςκαιτημεγαλύτερη χρησιμοποίηση των
μηχανισμών τηςαγοράς .
Ηπρόκληση τηςδεκαετίας του1990τοάρθρο130Ρ.2ορίζειστηνσυνέχεια
ότιοιαπαιτήσεις γιατηνπροστασίατουπεριβάλλοντος πρέπει να
ενσωματωθούν στονορισμό καιτην
εφαρμογή τωνάλλωνπολιτικών τηςτοπρόγραμμα τουπεριραΛΛΟντοςπ^
ενσωματωθούν στονορισμό
εφαρμογή τωνάλλωνπολι
Κοινότητας .
τοάρθρο3βαποδίδει ιδιαίτερη αξία
στηναρχήτηςεπικουρικότητας ενώτο
άρθρο Αδιατυπώνει τοστόχοτηςμέγιστης δυνατής συμμετοχής των
πολιτών στηλήψητωναποφάσεων .
Εκτόςαυτούτοάρθρο130Σ.5αφοράτην
περίπτωση τωνμέτρων πουσυνεπάγονται
δυσανάλογο κόστοςγιατιςδημόσιες αρχές
ενόςκράτοςμέλους .
Τοάρθροαυτόεκφράζει τηνανάγκηναλαμβάνεται υπόψη ηοικονομική και
κοινωνική συνοχή στηδιατύπωση της
περιβαλλοντικής πολιτικής .Ηανάγκηαυτή
διατυπώνεται καιστοάρθρο130Ρ.3,σύμφωνα
μετοοποίο,κατάτηδιαμόρφωση τηςπολιτικής τηςγιατοπεριβάλλον ,η
Κοινότητα πρέπειναλαμβάνει υπόψητην
οικονομική καικοινωνική ανάπτυξη της
Κοινότητας ωςσυνόλου καθώςκαιτην
ισόρροπη ανάπτυξη τωνπεριφερειών της.
Επιπλέον ,οιαλλαγές πουσυμφωνήθηκαν όσον
αφοράτιςδιαδικασίες πουακολουθούνται
γιατηλήψηαποφάσεων στηνΚοινότητα
σύμφωνα μετιςοποίεςεισάγεται ηαρχήτης
πλειοψηφίας στοΣυμβούλιο Υπουργών γιαταπερισσότερα θέματα πουαφορούν το
περιβάλλον ,καθώςκαιηενίσχυση τουρόλου
τουΕυρωπαϊκού Κοινοβουλίου στοντομέα
αυτόν,μετηνδυνατότητα πουτουπαρέχεται
νασυναποφασίζει ,θαβελτιώσουν την
ποιότητα καιτηναποτελεσματικότητα του
μελλοντικού νομοθετικού έργου.
ΠοιάείναιταΝΕΑστοιχεία αυτούτου
Προγράμματος ;
Γιανααντιμετωπισθούν οιπροκλήσεις αυτής
τηςτελευταίας δεκαετίας τηςχιλιετηρίδας
καιναεπιτύχει ημετάβαση προςτην
αειφόρο ανάπτυξη είναιαπαραίτητο να
εστιασθούν οιπροσπάθειες στουςφορείςκαιτιςδραστηριότητες πουκαταστρέφουν το
περιβάλλον καιεξαντλούν τηβάσητων
φυσικών πόρων,παράνααναμένεται να
εμφανιστούν πρώταταπροβλήματα ,όπως
υπήρχετάσηναγίνεται παλαιότερα .Οπως
αναφέρθηκε προηγουμένως ,αυτόθααπαιτήσεισημαντικές αλλαγές στακαταναλωτικά
πρότυπα καιτηνανθρώπινη συμπεριφορά .Οιστόχοιαυτοίδενείναιδυνατόν να
επιτευχθούν μεπροσπάθεια πουθαγίνει
μόνοστοεπίπεδοτηςΚοινότητας ,αλλάμεΗ
Γιαναεπιτευχθεί ηαειφόρος ανάπτυξη θα
απαιτηθεί μίαμακρόπνοη ,συνεπής και
αποτελεσματική προσέγγιση .θααπαιτηθεί
επίσηςνααναληφθούν σημαντικές δεσμεύσεις
επίέναμεγάλοχρονικό διάστημα .ΗΚοινότητα ,ωςομεγαλύτερος
οικονομικός /εμπορικός εταίροςσεένακόσμοπουσυνειδητοποιεί όλοκαιπερισσότερο ότι
ηανάπτυξη πρέπειναείναισυμβατή μετο
περιβάλλον ,οφείλει νααναλάβει τις
ευθύνες τηςτόσοαπέναντι στησημερινή όσο
καιαπέναντι στιςμελλοντικές γενεές .
Γιάυτόπρέπει νατακτοποιήσει τατου
οίκουτηςκαινααποτελέσει παράδειγμα γιατιςανεπτυγμένες καιτιςαναπτυσσόμενες
χώρεςσεθέματαπουαφορούν τηνπροστασία
τηςδημόσιας υγείαςκαιτουπεριβάλλοντος
καιτηχρήσητωνφυσικών πόρωνσύμφωνα με
τηναρχήτηςαειφορίας .
ΣτηδήλωσητουΔουβλίνου αναφέρεται ότι'τοπεριβάλλον εξαρτάται απότις
συλλογικές μαςενέργειες ,τοπεριβάλλον
τηςαΰριονεξαρτάται απότοντρόπομετον
οποίοεμείςδρούμε σήμερα*.Σήμεραεπικρατεί ηαίσθηση στοσύνολο της
Κοινότητας ,αλλάκαιέξωαπόαυτήνότι
πολλές απότιςμεγάλες περιβαλλοντικές
μάχεςθακερδηθούν ήθαχαθούνκατάτη
διάρκεια αυτήςτηςδεκαετίας καιότιτον
επόμενοαιώναθαείναιήδηπολύαργά.Σήμερα
τιςδραστηριότητε
περιβάλλον καιι
φυσικών πόρων,ικαταστρέφουν το
>τηβάσητων
ΔΕΝ ΕΧΟΥΜΕ ΤΗΝ ΔΥΝΑΤΟΤΗΤΑ ΝΑ
ΠΕΡΙΝΕΜΟΥΝΕ. ΚΑΙΔΕΝΜΑΣ
ΕΠΙΤΡΕΠΕΤΑΙ ΝΑΣΤΑΛΟΥΜΕ !ΚΑΙ ΔΕΝ ΜΑΣ
0

ΜΕΡΟΣ I
ΗΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙΗΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΓΙΑΤΟ
ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙΤΗΝΑΕΙΦΟΡΟ
ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΣΤΗΝΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ
0

Κεφαλαίο 1:
περιβάλλοντοςπροοπτικές
τηςΒόννηςκαιτηςΒέρνης,οιπιέσειςστασπάνιααπειλούμενα είδηκαιτους
οικοτύπους τουςαυξάνονται μεταχύ
ρυθμό.Ηεντατική γεωργίαείναιένααπό
τακυριότερα αίτιαγιατηνμείωσητηςβιολογικής ποικιλότητας .Ηοικονομική
ανάπτυξη καιηδιάβρωση προκαλούνμόνιμη υποβάθμιση τουπαράκτιουπεριβάλλοντος .Οιπυρκαγιές τωνδασών
έχουνκαταστρέψει μεγάλατμήματα τηςμεσογειακής ζώνης.Τέτοιες μεγάλεςπυρκαγιές ςεσπούν πλέονκάθεχρόνο.Η
πρόσθετη πίεσηαπότηνανάπτυξη του
τομέατηςαναψυχής καιτηςδεύτερηςκατοικίας έχειωςαποτέλεσμα την
υποβάθμιση ημιορεινών καιορεινών
περιοχών .
-Ηαστική ανάπτυξη :Ηδυσκολία να
συνδυαστεί ηανάγκηναικανοποιηθούν οι
απαιτήσεις τουσύγχρονου εμπορίου και
τωνμεταφορών μετηνεπιθυμία ναεξασφαλιστεί ηκαλήποιότητα του
περιβάλλοντος εντείνεται συνεχώς ,με
αποτέλεσμα τηνσυμφόρηση ,τηνρύπανση ,
τονθόρυβο,τηνυποβάθμιση τωνδρόμων,
τωνδημοσίων πλατειών καιτηςαρχιτεκτονικής κληρονομιάς καιγενικά
τηνυποβάθμιση τηςποιότητας ζωής.
-Διαχείριση αποβλήτων :Παράτιςοδηγίες
πουυπάρχουν απότο1975σχετικά μετα
απόβλητα ενγένει,τατοξικά και
επικίνδυνα απόβλητα καιτηνδιασυ­νοριακή διακίνηση αποβλήτων ,η
διαχείριση τηςτεράστιας ροήςαποβλήτωνστηνΚοινότητα κάθεάλλοπαρά
ελέγχεται .Οιεπιλογές πουβασίζονται
στηνανακύκλωση καιτηνεπαναχρησιμο­
ποίησηδενέχουναναπτυχθεί πέρααπότονηπιακό στάδιοστιςπερισσότερες
περιοχές .Οιελλείψεις στιςρυθμίσεις
πουαφορούν τηδιαχείριση τωναποβλήτων
αποτελούν απειλή ,όχιμόνογιατο
περιβάλλον ,αλλάενδέχεται ναέχουν
ανεπιθύμητες επιπτώσεις καιστην
ολοκλήρωση τηςεσωτερικής αγοράς .
Ορισμένες ανησυχητικές τάσειςΗκατάσταση τουπρόοδος και
Ηστρατηγική γιατομέλλονδενείναι
δυνατόν ναδιατυπωθεί χωρίςναέχουν
αναλυθεί ηπαρούσα κατάσταση καθώςκαι
αυτάπουέχουνσυμβείστοπαρελθόν .Σε
συνδυασμό μετηνδημοσίευση τουπέμπτου
προγράμματος ,καιγιατηνυποστήριξη της
βασικής τουστρατηγικής ,πρόκειται να
δημοσιευθεί σύντομα νέαενημερωμένη έκθεση *
γιατηνκατάσταση τουπεριβάλλοντος .
Μεταξύτωνσυμπερασμάτων πουείναιδυνατόν
νασυναχθούν απόαυτήντηνέκθεσηείναιτα
ακόλουθα :
-Ατμοσφαιρική ρύπανση :Πρόοδος
έχεισημειωθεί στηνμείωσητωνεκπομπώνδιοξειδίου τουθείουκαιαιωρουμένωνσωματιδίων ,μολύβδου καιΟΡΟ,αλλά
σοβαράπροβλήματα εξακολουθούν να
υπάρχουν ήνααναφύονται αφενόςστον
τομέατων"αερίων τουθερμοκηπίου ",
όπωςείναιτοδιοξείδιο τουάνθρακα ,ταοξείδια τουαζώτου,τοόζονκαιτο
μεθάνιο καιαφετέρου στοντομέατης
ποιότητας τουαέρα,ιδιαίτερα στις
αστικέςπεριοχές .
-Υδατική ρύπανση :Πρόοδος έχει
επιτευχθεί όσοναφοράτιςσημειακές
χερσαίες πηγέςτηςυδατικής ρυπάνσεως ,αλλάηπρόοδος αυτήεκμηδενίζεται από
τηναυξανόμενη ρύπανση απόμησημειακές
πηγέςκαιιδιαίτερα απότηνγεωργία .Ηποιότητα τωνυδάτωναπειλείται και
παρατηρείται αυξανόμενος ευτροφισμός
τόσοτωνγλυκών όσοκαιτωνθαλασσίων
υδάτων .Ηοδηγίαγιαταυπόγεια νερά
δενεπιτυγχάνει τουςστόχουςτηςκαιοιυπόγειοι υδατικοί πόροιαπειλούνται
τόσοαπότηνυπεράντληση όσοκαιτην
ρύπανση .Στηνπερίπτωση τωνθαλασσίων
υδάτωνέχειεπιτευχθεί μείωση της
ρυπάνσεως απόορισμένα οργανικά
απόβλητα ,βαρέαμέταλλα καιαπορρίψειςραδιενεργών υλικών ,αλλάισχυρέςπιέσεις εξακολουθούν ναασκούνταιιδιαίτερα στηνπεριοχή τηςΜεσογείου ,
τηςΒόρειας θάλασσας καιτηςΒαλτικής
θάλασσας .
-Υποβάθμιση τωνεδαφών:Οιοδηγίεςγια
τηνδιαχείριση τωναποβλήτων καιτην
χρησιμοποίηση τηςιλύοςκαθαρισμού στην
γεωργία καθώςκαιορισμένες διατάξεις
τηςοδηγίας "δβνθεο"σχετικά μετουςκινδύνους σοβαρών ατυχημάτων στηνπερίπτωση ορισμένων βιομηχανικώνδραστηριοτήτων έχουνσυμβάλει θετικά
στηνπροστασία τωνεδαφών .Ωστόσο ,η
υπερεντατική χρήσητωνεδαφών καιηυπερβολική χρησιμοποίηση χημικώνλιπασμάτων καιφυτοφαρμάκων ,καθώςκαι
ταστραγγιστικά έργακαιοιεκχερσώσειςοδηγούν σεπολλέςπεριοχές σε
εκτεταμένη υποβάθμιση τωνεδαφών,όπωςμόλυνση ,οξίνιση ,απερήμωση και
διάβρωση .
-Διατήρηση τηςφύσεως:Παράτηνοδηγία
γιαταάγριαπτηνάκαιτιςσυμβάσειςτου
και
καιτηνΗέκθεση γιατηνκατάσταση του
σμούστηνπεριβάλλοντος δείχνει επίσης σαφώς
διατάξεις ορισμένες τάσεις,οιοποίεςεάνδενίμετουςελεχθούν ικανοποιητικά ,ενδέχεται ναέχουν
τωνστηνσημαντικές αρνητικές επιπτώσεις στηνηχανικών ποιότητα τουπεριβάλλοντος ωςσυνόλου .
:ιθετικάΓιαπαράδειγμα .
Ωστόσο ,η
Ενέργεια :αύξησηκατά25%ωςτοέτος
2010ανδεναλλάξει οσημερινός ρυθμός
αυξήσεως τηςενεργειακής ζητήσεως με
αποτέλεσμα τηναύξηση κατά20%των
εκπομπών άνθρακαστηνΕΚ(έτοςαναφοράς
1987)·
Μεταφορές :αύξησηωςτοέτος2000κατά
25%τόσοτωνιδιόκτητων αυτοκινήτων όσοκαι17%τόσοτωνδιανυομένων
χιλιομέτρων (έτοςαναφοράς 1990)*25

-Γεωργία :αύξησηκατά63%στηχρήσηλιπασμάτων μεταξύ1970και1988-
-Απόβλητα :αύξησηκατά13%τωναστικών
αποβλήτων κατάτα5τελευταία χρόνια ,
(παράτηναυξανόμενη ανακύκλωση τουχαρτιού ,τουγυαλιού καιτωνπλοίστικών)-
Ύδατα :αύξηση κατά35%τουμέσου
ρυθμούυδροληψίας στηνΚοινότητα μεταξύ
του1979καιτου1985-
-Τουρισμός :αύξηση κατά60%του
τουρισμού στηζώνητηςΜεσογείου κατά
τηνεπόμενη δεκαετία (έτοςαναφοράς
1990).
Ηανάγκηγιαμιανέαώθηση
Ταπροηγούμενα τέσσεραπρογράμματα δράσεωςτηςΚοινότητας καιταμέτραπουελήφθησαν
γιατηνεφαρμογή τουςείχανορισμένατυπικά καινομικά πλεονεκτήματα και
επέτρεψαν ναεπιτευχθούν ορισμένεςπραγματικές βελτιώσεις στοπεριβάλλον ."
Εκτόςαυτού,γιαπολλέςαπότιςενέργειεςπουαποφασίστηκαν μέχρισήμερα θααπαιτηθεί κάποιος χρόνοςπρινγίνουν
αισθητά ταπλήρηαποτελέσματά τουςστηνγενικήκατάσταση τουπεριβάλλοντος .
Ωστόσο,είτεγιατίοχρόνοςδενήταναρκετόςώστεναδιαφανούν τααποτελέσματα
τωνενεργειών αυτών,είτεγιατίηεφαρμογή τουςδενείναιπλήρηςστοσύνολο
τηςΚοινότητας ,πολλάαπόταυπάρχονταμέσαδενεποφκούν ώστενααντιμετωπισθούνικανοποιητικά τασημερινά επίπεδα
υποβαθμίσεως τουπεριβάλλοντος .Εκτόςαυτού,ταπερισσότερα απόταμέσααυτάδεν
είχανσχεδιαστεί γιανααντιμετωπισθεί ηπρόσθετη επιβάρυνση πουαναμένεται να
προκύψει απότηναύξηση τωνοικονομικών
δραστηριοτήτων ύστερααπότηνολοκλήρωση
τηςενιαίας αγοράςκαιτηναντίστοιχη
αύξησητηςζητήσεως στουςτομείςτηςενέργειας καιτωνμεταφορών καιτουςάλλουςτομείςκαθώςκαιύστερααπότιςαλλαγές πουσυμβαίνουν στηνΚεντρική και
Ανατολική Ευρώπη .
Είναικαιρόςνααρθείηπεριβαλλοντικήπολιτική τηςΚοινότητας σεανώτεροεπίπεδο !του
των
αύξηση κατά35%τουμέσου
πουαναμένεται να
και
ΣΧΗΜΑ 1:ΑΕΙΦΟΡΟΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗ
-Διαχείρισηχοιόπιταςο^ρα
-Διαχείριση υδατικώνχάρων
•Διατήρηση χοιότηταςεδάφους
-Προστασία τηςφΰσεωςχαχτουταχιού
-Ενεργειακή ασφάλειαχαιαχοδοτιχότητα
-Δημσγραφαή διαχείριση (σνμχ.χαιτου
ασττχούχερφάλλσντος ,τηςδημ.υγείαςχαίτης
ασφάλειας )
-Δναχείρεσηαχοβλήτων
ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ
ΠΟΡΩΝΕΚΤΙΜΗΣΗΕΡΕΥΝΑ
ΚΑΙ ΚΟΣΤΟ -
ΛΟΓΉΣΗI
ΑΕΙΦΟΡΟΣ
ΑΝΑΠΤΥΞΗ
ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΣ
ΤΟΜΕΑΣ ΚΑΙ ΤΟΜΕΑΣ
ΥΠΗΡΕΣΙΩΝΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ
ΔΙΑΚΙΝΗΣΕΩΝ
ΠΛΗΡΟ -
•ΧωροταξιχάςσχεδιαομάςχαιΕΠΕ
•Σχεδιαομόςυχοδομήςσυμχ εχχλσγήςμοντέλσυ
χαιΕΠΕ
•Διαχείριαφινχλοφορίας
•Ελεγχοςτηςρνχάνοεωςαχά τασχήματα•Χωροθ<τηση(<χ>μχ ΕΠΕ)
-Αδειεςλεινχ>ργίας(ΒΔΤ )
•Ελεγχοςτηςρυχάνοεως{ΟΕΡ,χληρ .
οίχολογκτηκόςέλεγχος )
-Πολιτιχήγιαταχροΐόντα
>ΔιαχείρισηβιομηχανιχώναχοβλήτιιτνηΦΟΡΗΣΗ
ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ26
ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ

Κεφάλαιο2:Τοπέμπτο προγραμμα
μιανέαστρατηγική γιάτοπεριβάλλον
καιτηναειφόροανάπτυξη
0γενικόςστόχοςτηςΚοινότητας είναιηΣύμφωναμετηδήλωση
βελτίωση καιηδιατήρηση τηςευημερίας τωνΣυμβουλίου “Ηπεριβοπολιτώντης.Παράλληλα μετηνπολιτική ,κατευθυντήριες αρχές
οικονομική καιτηνομισματική ένωση,ηαποφάσεων σταπλ
Εσωτερική Αγοράαποσκοπεί στησυνοχή τωνπρογράμματος απορρέο
κρατώνμελώνκαιτηνκοινωνικο-οικονομική ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ καιτην
τουςανάπτυξη .Ημακροπρόθεσμη επιτυχία ΕΥΘΥίίίΣ,καθώςκαι
τηςΕσωτερικής Αγοράςθαεξαρτηθεί απότηαρχής·ορυπαίνων πλι
συμβολήτηςβιομηχανικής ,τηςενεργειακής ,
τηςπεριφερειακής καιτηςγεωργικής Τοπρόγραμμα αυ■πολιτικής καιτηνικανότητα τηςπολιτικής αντιμετωπίζει ταμ
τωνμεταφορών ναεξασφαλίσει πράγματι τηπροβλήματα ,όπωςδιακίνηση τωναγαθών .Ολεςαυτέςοικλίματος ,ηοξίνιση
πολιτικές είναιανεξάρτητες .Οκατ'εςοχήν ρύπανση τωνυδάτων ,
όμωςπεριοριστικός παράγωναπότονοποίοδιάβρωση τωνεδαφώ'εξαρτάται κατάπόσοθαδιατηρηθούν ηαποβλήτων κλπ.Ωστόαποοοτικότητα καιηανάπτυξη στοπλαίσιο αποκλειστικά προςα
τηςσυνδυασμένης εφαρμογής αυτώντωνστρατηγική τουπρογ
πολιτικών ,είναι’ηφέρουσαικανότητα "τουδημιουργήσει νέες
φυσικούπεριβάλλοντος . κυριότερων κατηγοριώΣύμφωνα μετηδήλωσητουΕυρωπαϊκού
Συμβουλίου "Ηπεριβαλλοντική επιταγή",οι
κατευθυντήριες αρχέςγια τηλήψηπολιτικών
αποφάσεων σταπλαίσια τουπέμπτου
προγράμματος απορρέουν απότηνΠΡΟΛΗΤΓΙΚΗ
ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ καιτηνέννοιατηςΚΟΙΝΗΣ
ΕΥΘΥίΉΣ,καθώςκαιαπότηνεφαρμογή της
αρχής"ορυπαίνων πληρώνει ".
Τοπρόγραμμα αυτόεξακολουθεί να
αντιμετωπίζει ταμείζονα περιβαλλοντικά
προβλήματα ,όπωςείναιηαλλαγήτουκλίματος ,ηοξίνιση τουπεριβάλλοντος ,η
ρύπανση τωνυδάτων ,ηυποβάθμιση καιη
διάβρωση τωνεδαφών,ηδιαχείριση τωναποβλήτων κλπ.Ωστόσο ,αντίναστρέφεται
αποκλειστικά προςαυτάταπροβλήματα ,η
στρατηγική τουπρογράμματος φιλοδοξεί να
δημιουργήσει νέεςσχέσεις μεταξύ των
κυριότερων κατηγοριών ΦΟΡΕΩΝ (κυβερνήσεων ,
επιχειρήσεων ,κοινού )καιτωνκυριότερων
ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΤΟΜΕΩΝ (βιομηχανία ,ενέργεια ,
μεταφορές ,γεωργία καιτουρισμός )μετην
χρησιμοποίηση ενόςεκτεταμένου καιολοκληρωμένου φάσματος ΜΕΣΩΝ.Αυτόείναι
δυνατόν ναπραγματοποιηθεί καλύτερα στοκοινοτικό πλαίσιο .Χωρίςέναγενικόκοινοτικό πλαίσιο στοοποίοθαεντάσσονται
καιθασυντονίζονται οιδραστηριότητες
αυτές,υπάρχεικίνδυνος οιενέργειες που
διεξάγονται απόταεπιμέρους κράτημέληήτιςπεριοχές ήαπόάλλουςφορείςναμην
επιτυγχάνουν πλήρωςτουςστόχουςτουςήναδιακυβευθούν ταεπιτεύγματα καιοι
ενέργειες τηςΚοινότητας σεάλλουςτομείς,
όπωςείναιηεσωτερική αγορά.Γιακαθένα απότακύριαθέματα
προσδιορίζονται οιμακροπρόθεσμοι στόχοι
πουδείχνουν τηνκατεύθυνση προςτηνοποία
πρέπεινακαταβληθούν οιπροσπάθειες για
ναεπιτευχθεί ηαειφόρος ανάπτυξη ,καιπροσδιορίζονται ορισμένοι ενδιάμεσοι
στόχοιγιατηνπερίοδο ωςτοέτος2000
καθώςκαιμίααντιπροσωπευτική επιλογή
ενεργειών γιατηνεπίτευξη αυτώντων
ενδιάμεσων στόχων .Οιμακροπρόθεσμοι και
οιενδιάμεσοι στόχοιδεναποτελούν νομικές
δεσμεύσεις αλλάεπιδόσεις ήαποτελέσματα
προςταοποίαπρέπει ναστραφούν οι
προσπάθειες σήμερα,ώστεηαναπτυξιακήπορείαπουθαακολουθηθεί ναείναισύμφωνη
μετηναρχήτηςαειφορίας .Επίσηςδεν
απαιτούνται γιαόλεςτιςενέργειες που
αναφέρονται νομοθετικά μέτρασεκοινοτικό
ήεθνικόεπίπεδο .Ηαειφόρος ανάπτυξηείναιέναςστόχος οοποίος δενθαεπιτευχθεί μόνομετηνβοήθεια αυτούτου
προγράμματος .Απώτερος στόχος τηςστρατηγικής που
περιγράφεται στοπρόγραμμα είναιηαλλαγή
τωναναπτυξιακών σχημάτων στηνΚοινότητα
ώστετελικάναακολουθηθεί οδρόμοςπου
οδηγείστηναειφόρο ανάπτυξη .Αυτό
συνεπάγεται μεταξύάλλωνότιΑυτό
Χωρίςέναγενικό
-πρέπεινααναγνωρισθεί ότιησυνέχιση
τωνανθρώπινων δραστηριοτήτων καιη
περαιτέρω οικονομική καικοινωνική
ανάπτυξη εξαρτώνται απότηνποιότητα του
περιβάλλοντος καιτωνφυσικών τουπόρων
καθώςκαιαπότηνικανοποιητική τους
προστασία ,
επειδήτοαπόθεμα τωνπρώτωνυλώνείναι
πεπερασμένο ,ηδιαχείριση τηςροήςτων
υλικώνσταδιάφοραστάδιακατεργασίας ,
καταναλώσεως καιχρήσεως πρέπει ναδιευκολύνει ήναενθαρρύνει τηνβέλτιστη επαναχρησ ιμοποίησηκαι
ανακύκλωση ώστενααποφεύγεται η
παραγωγή αποβλήτων καιηεξάντληση των
αποθεμάτων τωνφυσικών πόρων,
-ταπρότυπα συμπεριφοράς τωνπολιτών της
Κοινότητας πρέπει ναανταποκρίνονται
στηνδιαπίστωση ότιοιφυσικοί πόροι
είναιπεπερασμένοι καιότιηκατανάλωση
καιηχρήσητωνπόρωναυτώναπόένα
άτομοδενπρέπειναγίνεταιειςβάρος
ενόςάλλου,όπωςκαιηκατανάλωση των
πόρωναπόμιαγενιάδενπρέπει ναγίνεταιειςβάροςτωνεπομένων .
Ηεφαρμογή τηςστρατηγικής πουαποβλέπει
στηναειφόρο ανάπτυξη θααπαιτήσει πολλές
αλλαγές σεπολιτικό επίπεδο σεσχεδόν
όλουςτουςκύριους τομείςδράσεως της
Κοινότητας .θααπαιτήσει τηνενσωμάτωση
τωναπαιτήσεων περιβαλλοντικής προστασίας
στονκαθορισμό καιτηνεφαρμογή τωνάλλων
πολιτικών τηςΚοινότητας ,όχιμόνογια
λόγουςπεριβαλλοντικούς αλλάκαιγιατη
διατήρηση τηςαποδοτικότητας στουςτομείς
αυτούς .Ηαλληλεξάρτηση τωνδιαφορετικώνπολιτικών ,τωνπόρωνκαιτωντομέων
παρουσιάζεται στοσχήμα1.ταοποίαπρέπει ναστραφούν οι
Επίσηςδεν
κριούςτομείς ορασεως της
θααπαιτήσει τηνενσωμάτωση
Ηαποτελεσματική εφαρμογή τουπρογράμματος
θααποτελέσει ωστόσοσημαντικό βήμαπρος
τηνκατεύθυνση αυτή.
λληλεξάρτηση τωνδιαφορετικών
τωνπόρωνκαιτωντομέων
El

Κεφάλαιο 3:Οιφορείς
Μέχρισήμερατακοινοτικά προγράμματα δράσεως γιατοπεριβάλλον βασίζονταν
κυρίωςστηννομοθεσία καιτουςελέγχους πουαφορούσαν τιςκρατικές αρχέςκαιτηνμεταποιητική βιομηχανία .Ηαντίληψη τηςκοινήςευθύνης ,απαιτείμιακατάπολύ
ευρύτερη καιενεργητικότερη συμμετοχή όλωντωνοικονομικών παραγόντων καθώςκαι
τωνδημοσίων αρχών,τωνδημοσίων καιιδιωτικών επιχειρήσεων κάθεείδουςκαι
κυρίως ,τηνσυμμετοχή τουκοινούτόσοωςσυνόλου πολιτών όσοκαιωςσυνόλου
καταναλωτών .Οαπώτατος στόχοςτηςσυμμετοχής καιτηςσυνεργασίας των
οικονομικών παραγόντων (καθώςκαιτηςχρησιμοποιήσεως ενόςευρύτερου φάσματος
μέσων,όπωςκινήτρων βασιζόμενων στουςμηχανισμούς τηςαγοράς )είναιηεπίτευξη
μιαςνέαςισορροπίας μεταξύτουβραχυπρόθεσμου οφέλους ιδιωτών ,εταιρειών ή
διοικητικών μηχανισμών καιτουμακροπρόθεσμου οφέλουςτουσυνόλουτηςκοινωνίας .
Ηαρχήτηςεπικουρικότητας καιηέννοιατηςκοινήςευθύνης ,οιοποίεςθα
εφαρμοσθούν γιαναεπιτευχθεί αυτήηνέαισορροπία ,θαεξετασθούν στο
κεφάλαιο 8.Οαπώτατος στόχοςτηςσυμμετοχής καιτηςσυνεργασίας των
3.1Δημόσιες αρχές
Ηκυβέρνηση δενασκείμόνονομοθετική
εξουσία .Εξίσουσημαντικό ρόλοπαίζει
στονσχεδιασμό καιστονκαθορισμό τωνόρωνγιατηνοικονομική ανάπτυξη ,τιςχρήσεις
γης,τηνπρόσβαση στιςπληροφορίες ,τηνεκπαίδευση καιτην.κατάρτιση ,τον
επηρεασμό τηςαγοράς μέσωτηςφορολογικήςπολιτικής γιαορισμένα προίόντα (π.χ.
καπνόςκαικαύσιμα )κλπ.Εκτόςαυτού,
μολονότι υπάρχουν διαφορές ανάμεσα σταδιοικητικά συστήματα στηνΚοινότητα ,στα
περισσότερα κράτημέληενεργούν καιως
φορείςλειτουργίας δημοσίων επιχειρήσεων ,όπωςείναιταοδικάδίκτυα ,οι
σιδηρόδρομοι ,τααεροδρόμια καιοδημόσιος
ενεργειακός τομέας .Στηγενικήπροσπάθεια
γιαναεπιτευχθεί ηαειφόρος ανάπτυξη ,οικυβερνήσεις φέρουνιδιαίτερα μεγάλες
ευθύνες ,τόσογιατιςδραστηριότητες των
επιχειρήσεων πουανήκουν καιελέγχονται
απότοκράτοςόσοκαιγιατηνδημιουργίατουαναγκαίου πλαισίου καιτων
προϋποθέσεων ,γιατηνπαροχήκινήτρων καιγιατηνεξάλειψη τωνεμποδίων πουδεν
επιτρέπουν στιςιδιωτικές επιχειρήσεις να
παίξουν τονρόλοτους.
Οιτοπικές καιπεριφερειακές αρχές
συμβάλλουν σημαντικά στηνεξασφάλιση της
αειφορίας τηςαναπτυξιακής διαδικασίας με
τηνάσκησητωνθεσμοθετημένων λειτουργιών
τουςως"αρμοδίων αρχών,όπωςπροβλέπεται
σεπολλέςαπότιςυπάρχουσες οδηγίες και
τουςκανονισμούς καιόπωςαπαιτεί ηπρακτική εφαρμογή τηςαρχήςτηςεπικουρικότητας .Ορισμένοι απότους
τομείς ,όπουοιτοπικές καιπεριφερειακές
αρχέςπρέπειναπαίξουν αποφασιστικό ρόλοείναι:πολιτικής είναιδυνατόνναδιασφαλίσει
τηναειφόροχρησιμοποίηση τωνπόρωνπουείναιαναγκαίοι γιατηνοικονομική
ανάπτυξη καιτηνευημερία .
Ανάπτυξη υποδομής :οιτοπικές καιπεριφερειακές αρχέςείναικυρίωςυπεύθυνες γιατονσχεδιασμό ,την
κατασκευή καιτηνδιαχείριση τωνοδών,
τουυδροδοτικού συστήματος ,τηςεπεξεργασίας τωνλυμάτων κλπ.καικατά
συνέπεια ,ηθέσητουςτουςεπιτρέπει να
επηρεάζουν τηνχωροθέτηση ,τοείδοςκαιτιςεπιπτώσεις τωνέργωντηςυποδομής ,
Ελεγχος βιομηχανικής ρυπάνσεως :με
τηνυπεύθυνση χορήγηση οικοδομικών
αδειών,αδειώνεκπομπής ,απορρίψεως καιλειτουργίας ,τοδικαίωμα στηνπρόσβασηστιςπεριβαλλοντικές πληροφορίες κ.λπ.
Διαχείριση αποβλήτων :εφαρμογή
προτεραιοτήτων στηδιαχείριση αποβλήτων
-πρόληψη ,επαναχρησιμοποίηση και
ανακύκλωση ,μετατροπή σεκαύσιμο ,
διάθεση μεαποτέφρωση καιταφή-θασυμβάλουν τόσοστημείωση των
προβλημάτων πουσχετίζονται μετη
διάθεση τωναποβλήτων όσοκαιμετην
εξοικονόμηση ενέργειας καιπρώτωνυλών.
Μεταφορές :τασχέδιαγιατιςμεταφορές
καιτηνκυκλοφορία θαείναιπλήρως
ενσωματωμένα στηγενικότερη διαδικασία
σχεδιασμού .
Δημόσιες υπηρεσίες :οιδραστηριότητές
τουςπρέπειναείναισυμβατές μετις
αρχέςτηςαειφορίας ,
Δημόσια ενημέρωση ,εκπαίδευση και
κατάρτιση :οιτοπικέςκαιπεριφερειακές
αρχές,έχουντηδυνάτοτητα ,σύμφωνα με
τηνισχϋουσα κοινοτική νομοθεσία ,
σχετικά μετηνπρόσβαση τουκοινού
στιςπεριβαλλοντ ικέςπληροφορίες ,να
διευκολύνουν τηνμεγαλύτερη συμμετοχήτουκοινού στηνπροστασία τουπεριβάλλοντος καιστηναύξησητης
εμπιστοσύνης τουκοινού .
Οιαρχέςοιοποίεςείναιάμεσα
υπεύθυνεςγιατηνεκπαίδευση έχουνιδιαίτερες δυνατότητες καιευθύνες όσον
αφοράτηνευαισθητοποίηση καιτη
συμπεριφορά τουκοινού .Εξίσουσημαντικό ρόλοπαίζει
Εκτόςαυτού.
ενεργούν καιως
ρυπάνσεως :με
θα
Ορισμένοι απότους
Οχωροταξικός σχεδιασμός :μετην
εφαρμογή συνετών αρχώνσχεδιασμού ώστε
ναδιαφυλαχθούν πολύτιμες περιοχές ,
όπωςπεριοχές προστασίας τηςφύσεως
καιτουτοπίου ,ναβελτιωθεί οαστικόςιστόςκαιηκυκλοφορία ,ναβελτιστοποιηθεί ηαποδοτικότητα στους
τομείςτηςενέργειας καιτωνμεταφορών .
Οικονομική ανάπτυξη :ορόλοςτων
περισσότερων δημοσίων αρχώνείναιη
παροχή κινήτρων γιατηνοικονομική
ανάπτυξη τωνπεριοχών τηςαρμοδιότητάς
τους.Ηάσκησηεκμέρουςτουςορθήςσχεδιασμός :μετην και
ορόλος των
28

Εσωτερικός έλεγχος :οιαρχέςπρέπειναΌπουείναιδυνατόν ,οικεντρικέςαναλόουν μεκριτικό πνεύματιςδικέςκυβερνήσεις πρέπει ναεπιβάλλουν την
τουςδραστηριότητες ,π.χ.τιςδημόσιες εφαρμογή τωναρχώναυτώνστιςδιοικητικές
υπηρεσίες ,τηνχωροθέτηση τωνγραφείων ,υπηρεσίες καιτιςαποφάσεις πουαυτέςτιςπολιτικές προμηθειών ,τηνεπιλογή λαμβάνουν (π.χ.στοσχεδιασμό ,τηνοχημάτων καιεξοπλισμού ,τηνενημέρωση ,τηνεκπαίδευση ,τηνκατάρτιση ,εξοικονόμηση ενέργειας ,τοντονεσωτερικό λογιστικό έλεγχο).Τέλος
περιβαλλοντικό λογιστικό έλεγχοκαιτηνεπιβάλλεται ναδιατεθούν οιαναγκαίοι
δημοσιοποίηση τωνπληροφοριών . πόροισεκεντρικό ,περιώερεικό καιτοπικό
επίπεδο ,ώστεναεξασφαλισθεί ηπρακτική
τουςεφαρμογή .
3.2Δημόσιες καιιδιωτικές επιχειρήσεις
Ανάλογα μετοείδοςτουςσχεδόνόλεςοιαναμένεται ν<
επιχειρήσεις χρησιμοποιούν φυσικούς πόρους προςτηνκατ
τόσοστοεπίπεδο τωνεργασιών όσοκαιτωνταμέσαπου
προϊόντων ,δημιουργούν διάφορα είδηκαιχρησιμοποιηθι
ποσότητες αποβλήτων ,καισυμβάλλουν στηώστεναυι
ρύπανση τουαέρα,τωνυδάτωνκαιτουανταπόκριση ,
εδάφους .Μόνοσελίγεςπεριπτώσεις το
μακροπρόθεσμο κόστοςαυτώντωνπόρωνκαθώςΜιαγενική
καιτοκόστος τηςρυπάνσεως έχουνπροϊόντα (
ενσωματωθεί στολειτουργικό κόστος τωνπροκειμένου
εγκαταστάσεων ήστιςτιμέςτωντελικών τηςαγοράς
προϊόντων ήτωνυπηρεσιών .Είναιπροφανές συμπερ ιφ
ότιηκατάσταση αυτήδενείναιδυνατόν ναπεριβάλλοντοι
συνεχισθεί ,τόσογιαοικονομικούς όσοκαιπρέπεινααπ
γιαπεριβαλλοντικούς λόγους .Ολοκαιτουβαθμού <περισσότερο συνειδητοποιείται ότισυσκευασία τ
διακυβεύονται ταίδιατασυμφέροντα τηςκαινααποδεβιομηχανίας :ηαυξανόμενη ζήτησηγιααπόβλητα αι
καθαρές τεχνολογίες καιπροϊόντα θακοινοτικό ε:
δημιουργήσει νέεςευκαιρίες στηναγοράπουσκοπόναεν
θαπροσφέρουν ιδιαίτερα πλεονεκτήματα στιςσχεδιασμό κο
καινοτόμους επιχειρήσεις .Ηβιομηχανία θαοποίαέχουν
ωφεληθεί επίσηςαπότηνεξοικονόμηση πόρωνεπιπτώσεις ,
καιενέργειας μετηνενσωμάτωση τουπολιτικέςπεριβαλλοντικού προβληματισμού στηκαταναλωτές 1
διοίκηση τωνεπιχειρήσεων .Οκαθορισμός βάσητηνα
ωστόσοτωνπλαισίων καιτωνόρωνγιατηνδιάρκεια
αειφόροανάπτυξη επαφίονται στηνΚοινότητα περιβαλλοντιι
καιτακράτημέλη. πλαίσιο αυ
πωλήσεων θα
Στοπρόγραμμα έχουνεντοπισθεί πέντε τωνευθυνώντομείς δραστηριοτήτων ωςτομείςπαρεμβάσεως .Οιτομείς αυτοί Οιχρηματοδε
αντιπροσωπεύουν μεγάλομέροςτηςσυνολικής αναλαμβάνοιοικονομικής δραστηριότητας καιηκινδύνους ετ
συνεργασία καιστάσητουςείναιζωτικής επίσηςτηδυ
σημασίας γιατηνπορείαπροςτηναειφόρο επιρροή -σε
ανάπτυξη .Ανεξάρτητα απότηνεπιλογή -στιςαποφόκ
ορισμένων νευραλγικών τομέων ,πρέπειναδιαχείρισης ;
γίνεισαφέςότιόλεςοιεπιχειρήσειςαναμένεται νασυμμετάσχουν στηνπροσπάθεια
προςτηνκατεύθυνση τηςαειφορίας καιότι
ταμέσαπουπρέπεινααναπτυχθούν καινα
χρησιμοποιηθούν θασχεδιαστούν κατάτρόπον
ώστεναυπάρξει ηευρύτερη δυνατή
ανταπόκριση .
Μιαγενικήπολιτική γιατακαταναλωτικά
προϊόντα θαείναισημαντικό βήμα
προκειμένου νασυμβάλουν οιμηχανισμοί
τηςαγοράςστηναλλαγήτηςανθρώπινηςσυμπεριφοράς προςόφελος του
περιβάλλοντος ,γκεκριμένα ,οιεπιχειρήσεις
πρέπεινααποκτήσουν πληρέστερη συνείδηση
τουβαθμούστονοποίοταπροϊόντα καιη
συσκευασία τουςμετατρέπονται σεαπόβλητα
καινααποδεχθούν τηνευθύνητουςγιατα
απόβλητα αυτά.Τοπροτεινόμενο σε
κοινοτικό επίπεδο οικολογικό σήμαέχει
σκοπόναενθαρρύνει τηνβιομηχανία στον
σχεδιασμό καιτηνπαραγωγή προϊόντων ταοποίαέχουνμειωμένες περιβαλλοντικές
επιπτώσεις .Πρέπειεπίσηςνααναπτυχθούνπολιτικές πουναδιευκολύνουν τους
καταναλωτές νακάνουντιςεπιλογές τουςμε
βάσητηνασφάλεια ,τηνποιότητα ,τηδιάρκεια ζωήςκαιτιςγενικέςπεριβαλλοντικές επιπτώσεις .Στοπλαίσιο αυτόοτομέας τωνλιανικών
πωλήσεων θαπρέπεινααναλάβει τομέρος
τωνευθυνών πουτουαναλογούν .
Οιχρηματοδοτικοί οργανισμοί ,οιοποίοι
αναλαμβάνουν τουςεπιχειρηματικούς
κινδύνους εταιρειών ήσχεδίων ,έχουν
επίσηςτηδυνατότητα ναασκήσουν σημαντική
επιρροή -σεορισμένες περιπτώσεις έλεγχο
-στιςαποφάσεις σεεπίπεδοεπενδύσεων καιδιαχείρισης προςόφελοςτουπεριβάλλοντος .ςήτηση γιαπροϊόντα θα
3.3Τοευρύκοινό
Κάθεπολίτηςοφείλει νααναλάβει μίασειρά
απόρόλουςζωτικήςσημασίας :μεταφορικών μέσωνκαθώςκαιστοπλαίσιο
τηςαναψυχής του,
ωςκαταναλωτής προϊόντων καιυπηρεσιών ,
επειδή τααίτιακαιοιλύσεις των
περιβαλλοντικών προβλημάτων εξαρτώνται
συχνάαπότιςεπιλογές τωνκαταναλωτών .σημασίας:
ωςάτομο,τοοποίο ενδιαφέρεται για-ωςκαταναλωτής προϊόντων καιυπηρεσιών ,
τηνποιότητα τουπεριβάλλοντος ,τηνεπειδή τααίτιακαιοιλύσεις των
προσωπική τουυγείακαιτηνυγιεινή περιβαλλοντικών προβλημάτων εξαρτώνται
καθώςκαιτηνποιότητα ζωήςτων συχνάαπότιςεπιλογές τωνκαταναλωτών ,
επομένων γενεών καιωςυπεύθυνος
πολίτης ,οοποίοςέχειτηνδυνατότητα Προτούέναάτομοείναισεθέσηνααναλάβει
ναεπηρεάζει τιςπολιτικές καιτιςστηνπράξητονρόλοτουσύμφωνα μετις
αποφάσεις , δυνατότητές του,πρέπειναπληρούται σειρά
προϋποθέσεων :οιεπαρκείς γνώσεις και
ωςάμεσος παραγωγός ρυπάνσεως καιπληροφόρηση είναιουσιαστικής σημασίας ,
αποβλήτων οικιακής προελεύσεως ,ωςώστεέναάτομονακατανοήσει τησχέσητων
εργοδότης ήεργαζόμενος ,ωςχρήστης τωνπροσωπικών τουδραστηριοτήτων μετην29

ρύπανση ήτηνπροστασία τουπεριβάλλοντος .βενζίνη μεμόλυβδο ,ότιεάνητιμήείναιθαχρειασθούν εκστρατείες υμφέρουσα ,οκαταναλωτής έχεικίνητρο να
συνειδητοποιήσεωςγιαναεπέλθουν προβεί σεεπιλογές επωφελείς γιατο
βελτιώσεις προςτηνκατεύθυνση αυτή.Οιπεριβάλλον ).Καιγιανακερδηθεί καινα
καλέςπροθέσεις δενθαοδηγήσουν απόμόνεςδιατηρηθεί ηεμπιστοσύνη τωνκαταναλωτών ,
τουςσταεπιθυμητά αποτελέσματα εκτόςεάνοιπεριβαλλοντικές ενδείξεις πρέπεινα
υπάρξουν εναλλακτικές λύσεις,όπως,γιαείναικαλάθεμελιωμένες καινα
παράδειγμα ,ηχωριστή συγκέντρωση τωνσυνοδεύονται απόαμερόληπτη ενημέρωση
αποβλήτων ,αξιόπιστα συστήματα μεταφορών σχετικά μεταχαρακτηριστικά των
κλπ. προϊόντων . προϊόντων .
Οσοναφοράτηνεπιλογή τωνπροϊόντων καιΗενεργός εμπλοκή καισυμμετοχή μη
τωνυπηρεσιών ,ορισμένα πρακτικά εμπόδια κυβερνητικών οργανώσεων (ΜΟΟ),τόσοαυτών
θαπρέπειναυπερνικηθούν :όσοπερισσότερο πουπροσανατολίζονται προςτηνπροστασίαφιλικόπροςτοπεριβάλλον είναιέναπροϊόν τουπεριβάλλοντος καιτωνκαταναλωτών όσο
τόσοδενδιατίθεται εκείπουκατάκανόνα καιτωνσυνδικάτων καιτωνεπαγγελματικών
κανείςψωνίζει ήστηνπερίπτωση πουείναι ενώσεων θαείναιζωτικήςσημασίας γιατηδιαθέσιμο ,ητιμήενδέχεται ναείναισυνειδητοποίηση,τηνεκπροσώπηση του
υψηλότερη απότααντίστοιχα προϊόντα πουδημόσιου συμφέροντος καιπροβληματισμού ,
ρυπαίνουν περισσότερο .(Είναισαφέςαπόόπωςκαιγιατηνκινητοποίηση καιτην
τοπαράδειγμα τηςδιαφοροποιήσεως τωνενεργόσυμμετοχή τουίδιουτουκοινού,
τιμώνγιατηναμόλυβδη βενζίνη καιτηντουπεριβάλλοντος καιτωνκαταναλωτών όσο
καιτωνσυνδικάτων καιτωνεπαγγελματικών
ενώσεων θαείναιζωτικής σημασίας γιατη
συνειδητοποίηση,τηνεκπροσώπηση του
30

Κεφάλαιο 4:Επιλεγμένοι τομείς παρεμβάσεως
Οπωςαναφέρθηκε στοκεφάλαιο πουαφορούσε τουςΦΟΡΕΙΣ (βλέπεδημόσιες καιιδιωτικέςεπιχειρήσεις )έχουνεπιλεγεί πέντετομείςπαρεμβάσεως στουςοποίους θαστραφεί η
προσοχήτουπαρόντος προγράμματος .ΟιτομείςαυτοίέχουνεπιλεγείγιατίσεαυτούςηΚοινότητα έχειτηδυνατότητα ναπαίξειιδιαίτερο ρόλοκαιγιατίηκοινοτική προσέγγιση
είναιοαποτελεσματικότερος τρόποςγιατηνσφαιρική προσέγγιση τωνπροβλημάτων που
αντιμετωπίζουν .Επελέγησαν επίσηςλόγωτωνιδιαίτερα σημαντικών επιπτώσεων τιςοποίες
θαήτανδυνατόνναέχουνστοπεριβάλλον καιεπειδή ,λόγωτουχαρακτήρα τους,θαήταν
δυνατόναπαίξουνσημαντικό ρόλοστηνπροσπάθεια γιαναεπιτευχθεί ηαειφόρος ανάπτυξη .
Οιπαράγοντες αυτοίεξετάζονται πληρέστερα στοκεφάλαιο 5καθώςκαιστοκείμενο που
ακολουθεί αμέσωςμετάαπότηνπεριγραφή τωντομέωναυτών.
4.1Βιομηχανία
Γιαναεξασφαλισθούν οιβέλτιστες συνθήκεςγιασυνεχήοικονομική ανάπτυξη στηνΚοινότητα καιγιαναεπιτραπεί στη
βιομηχανία τηςΚοινότητας ναεπιλέξειτις
μακροπρόθεσμες στρατηγικές πουείναι
αναγκαίες γιαναπαραμείνει οικονομικά
ανταγωνιστική ,επιβάλλεται νααναγνωρισθεί
ηαλληλεξάρτηση ανάμεσα στηνποιότητα του
περιβάλλοντος καιτηνοικονομική ανάπτυξη .Γιατηβιομηχανία ,μίασφαιρικήπεριβαλλοντική πολιτική θεμελιωμένη σευγιείςβάσειςείναιδυνατόν νασυμβάλει
στηνβελτιστοποίηση τηςδιαχειρίσεως των
πόρων,στηναύξησητηςεμπιστοσύνης τουκοινούκαιστηνδημιουργία νέωνευκαιριών
στηναγορά.Πολλέςαπότιςνέεςκαθαρέςτεχνολογίες καιτιςτεχνολογίες χαμηλούόγκουαποβλήτων δενμειώνουν μόνο
ουσιαστικά τηνρύπανση αλλάεπιτρέπουν και
τηνεξοικονόμηση πρώτωνυλώνκαιενέργειας
στοβαθμόπουημείωση τουκόστους
αντισταθμίζει μετοπαραπάνω τοαρχικά
υψηλότερο επενδυτικό κόστος,μειώνοντας με
τοντρόποαυτότοκόστος παραγωγής ανά
μονάδα .Σχετικό παράδειγμα είναιη
ανάπτυξη καιηχρήσηνεώντεχνικών στους
τομείςτηςγενετικής μηχανικής καιτηςβιοτεχνολογίας :οιτεχνικές αυτές
προσφέρουν σημαντικές δυνατότητες
εφαρμογής στηγεωργία ,τηνπαραγωγή
τροφίμων ,τηνπαραγωγή χημικών και
φαρμακευτικών προϊόντων ,τονκαθαρισμό του
περιβάλλοντος καιτηνανάπτυξη νέωνυλικών
καινέωνπηγώνενεργείας .Αναγνωρίζοντας
τησημασίααυτούτουιδιαίτερου τομέα,η
Επιτροπή εξέδωσεανακοίνωση το1991γιατηδημιουργία στηνΚοινότητα ευνοϊκών
συνθηκών ανταγωνισμού γιαβιομηχανικέςδραστηριότητες πουβασίζονται στη
βιοτεχνολογία (1).
Οσυνδυασμός μιαςτεχνικά προηγμένης
κοινωνίας μεμίαθαλερή ,δημιουργική και
ευπροσάρμοστη βιομηχανικήβάση,οοποίος
αποτελεί τουπόβαθρο τηςοικονομικής
ευημερίας τηςΕυρωπαϊκής Κοινότητας και
στονοποίονστηρίζεται ηπολιτική της
σταθερότητα ,είναιδυνατόν ναεξασφαλίσειμιακαλύτερη κατανομή εισοδημάτων ,
καλύτερες επικοινωνίες ,περισσότερες
προσωπικές επιλογές και,σετελική
ανάλυση ,καλύτερη υγείακαιβελτιωμένη
ποιότητα ζωής.0βιομηχανικός τομέας συμβάλλει κατά
περίπου 25%στονπλούτοτηςΚοινότητας και
ηεκβιομηχάνιση είναιέναβασικόστοιχείο
τηςαναπτυξιακής στρατηγικής τόσοστην
Κοινότητα όσοκαιδιεθνώς .Αλλάμετην
εκμετάλλευση τωνφυσικών πόρων,την
κατανάλωση ενέργειας ,τιςπαραγωγικές
διαδικασίες καθώςκαιμετηνπρόκληση
ρυπάνσεως καιτηνποιραγωγή αΛοβλήτων ,ο
βιομηχανικός τομέαςσυγκαταλέγεται μεταξύ
τωνκυρίως υπευθύνων γιατην
περιβαλλοντική υποβάθμιση .Στοβαθμόπου
οιβιομηχανικές δραστηριότητες εξαντλούν
τααποθέματα τωνφυσικών πόρων,είναι
δυνατόν ναεμποδίσουν τηνπεραιτέρω
οικονομική (χνάπτυξη μιαςχώραςήμιας
περιοχής .
Έναςαπότουςπρωταρχικούς στόχους της
βιομηχανικής πολιτικής τηςΚοινότητας
είναιηδημιουργία ενόςπλαισίου καιτων
συνθηκών γιατηνανάπτυξη ενόςισχυρού ,
καινοτόμου καιανταγωνιστικού βιομηχανικούτομέαώστεναεξασφαλιστεί η
ανταγωνιστικότητα καιηβιωσιμότητα των
βιομηχανιών τηςΕυρώπηςστηνδιεθνήαγορά.
Δενείναιπροςτοσυμφέρον τηςΚοινότητας
ναθυσιάσει ταμακροπρόθεσμα οικονομικά
καικοινωνικά οφέληχάρινβραχυπροθέσμων
κερδών.οιτεχνικές αυτές
Ταπροηγούμενα περιβαλλοντικά μέτρα
έτεινανναέχουνδεσμευτικό χαρακτήρα ,με
έμφασηστιςαπαγορεύσεις αντίτης
υνεργασίας .Αυτόείχεωςαποτέλεσμα την
τάσηναθεωρείται ηβιομηχανική ήη
οικονομική ανάπτυξη εχθρική προςτηνπροστασία τουπεριβάλλοντος και
αντιστρόφως .Λαμβάνοντας υπόψητον
αυξανόμενο προβληματισμό γιατοπεριβάλλον
καιτουςφυσικούς πόρους καθώςκαιτη
συνειδητοποίηση τωναρνητικών οικονομικώνεπιπτώσεων απότηνυποβάθμιση του
περιβάλλοντος ,είναισήμερασαφέςότιηπεριβαλλοντική συμβατότητα τηςβιομηχανίας δενείναιπλέονπολυτέλεια
αλλάαναγκαιότητα .Είναιεπίσηςσαφέςότιπολλοίτομείς τηςβιομηχανίας
αντιλαμβάνονται καλύτερα τησχέσηκαιτην
ευθύνητουςγιατοπεριβάλλον καιτουςφυσικούς πόρους .Ένααπότακύρια
μηνύματα τουπαρόντος προγράμματος είναιότιηβιομηχανία δεναποτελεί μόνομέρος
τουπροβλήματος αλλάκαιπροϋπόθεση γιατηλύσητου.υνεργασίας .
της
Ένααπότακύρια
31 (1)SEC(91)629,19.4.1991

Δέσ;χη στρατηγικών νομοθετικών μέτρων γιατηνπροώθηση μιας περιβαλλοντικά συμβατής και
ανταγωνιστικής βιομηχανίαςΣχήμα 2(π)'
KiΣυνθήκες λεπουργίας (ΒΔΤ )
Όρια εκπομπών
Εμπορεύσιμες άδειες\
Δημόσιες αρχές
Ευρύ κοινό
(ακροάσεις )^ш
Δημόσιες ορχές
Ευρύ κοινό
(ΕΠΕ )ιXΟΡΟΘΕΤΗΣΗAΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ
ΑΔΕΙΕΣ
ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ Διαρθρωτικός σχεδιασμός
Χωροταξικός σχεδιασμός Α*
(ΕΠΕ)|-––ΔΙΕΡΓΑΣΙΕΣ
ΠΑΡΑΓΩΓΗΣΕΚΤΙΜΗΣΗ
ΕΠΙΔΟΣΕΩΝ
Ολοκληρωμένος Έλεγχος
Ρυπάνσεως .Απογραφή
εκπομπών .απορρίψεων και
αποβλήτων_Περ λογ έλεγχος
Απογραφή ΕΑ&Α
Ειτιορεύσιμες όδειεςΠΡΟΪΟΝΤΑ
Πρότυπα προϊόντων
Οικολογικό σήμα
Σμσκευοσία'ψ'Διαχοοιοη'
Επενδυτές
Πιστωϊέν ασφαλιστές
Δημόσ.ες αρχές Λ
δ&Ί* Ευρύ κοινόΓ*ΜβηβρβΓτ^οΙ ^
(Διαχείριση )
Δημόσιες αρχές
0!Οργανισμός
τυποποιήσεις
Καταναλωτές!
ШЖШ
Ηισχύς τωνκαταναλωτών γιατηνπροώθηση οικολογικό συμβατών διεργασιών παραγωγής καιπροϊόντων Σχήμα 2(ρ)
Διεργασία
ΠαραγωγήςΠεριβαλλοντικός
λογιστικός έλεγχο ^
Προϊόν
Οικολογικό σήμα
Ευαισθητοποϊηση και
επιλογές των
καταναλωτών«'
£
CÇ><<
--^
ίΓπβ^β τηςεταιρείας
Μερίδιο αγοράς
Εκτίμηση αστικής ευθύνηςΑπογραφή εκπομπών ,
απορρίψεων κοιαποβλήτων
|Δημοσίευση καταλόγου
|«καθαρών'Λβρωμικων -
.εταιρειώνI_ I
32

Σύμφωνα μετοπρόγραμμα αυτό,ηδιπλή
προσέγγιση πουσυνίσταται στηνεφαρμογήαυστηρών περιβαλλοντικών προτύπων σε
συνδυασμό μετηνπαροχήκινήτρων γιατην
αύξησητηςαποδοτικότητας ,πρέπει να
εφαρμόζεται κατάτρόποσυντονισμένο στα
διάφορασημείατηςαλληλουχίας "έρευνα-
κατεργασία -παραγωγή -εμπορία -χρήσηδιάθεση *,όπουηβιομηχανία καιτα
βιομηχανικά προϊόντα ενδέχεται ναέχουνεπιπτώσεις στουςπεριβαλλοντικούς πόρους
τηςΚοινότητας .Γιαναμετατραπεί η
αλληλουχία αυτήσεμιααειφόροδιαδικασία ,
πρέπειτοπεριβάλλον ναενσωματωθεί στην
εκπαίδευση καιτηνεπαγγελματική κατάρτιση
όλωνόσωνμετέχουν σταδιάφοραστάδιατης
διαδικασίας καικυρίως τωνερευνητών και
τωνμηχανικών παραγωγής .
θάδοθεί νέακατεύθυνση καιώθησηστην
συνδυασμένη περίβαλλοντι κή/βιομηχανι κή
πολιτική μετηθέσπιση μιαςσφαιρικής ,
ολοκληρωμένης δέσμηςμέτρωνστηνοποίαθα
συμπεριληφθούν καιταμέτραπουισχύουν
σήμερα (βλέπεσχήμα2)και·ηοποίαθα
περιέχει ταακόλουθα στοιχεία :
*ενδυνάμωση τουδιαλόγου μετην
βιομηχανία ,
*βελτίωση τουχωροταξικού καιστρατηγικού σχεδιασμού καθώςκαι
εκτίμηση τωνπεριβαλλοντικών επιπτώσεων
τωνπολιτικών ,τωνσχεδίων καιτων
προγραμμάτων ,
*βελτιωμένη διαχείριση καιέλεγχος τηςπαραγωγικής διαδικασίας ,όπουθαπεριλαμβάνεται καιένασύστημα
ανανεώσιμων αδειώνσχετιζόμενων μετην
ολοκληρωμένη πρόληψη καιτονέλεγχοτης
ρυπάνσεως ,τονπεριβαλλοντικό λογιστικόέλεγχο ,τηναποτελεσματικήπεριβαλλοντική αξιολόγηση καιλογιστική ,τηνχρήσητηςβέλτιστης
διαθέσιμης τεχνολογίας στιςνέεςκαιτιςυπάρχουσες μονάδες ,καισυστήματακοστολογήσεως βασιζόμενα στουςμηχανισμούς τηςαγοράςγιατην
κατανάλωση καιτηχρησιμοποίηση των
φυσικών πόρων.Στονκαθορισμό προτύπων
καιόρωνθαληφθείυπόψητομεσολαβούνδιάστημα πουαπαιτείται γιαναδιευκολυνθούν οιπερίεπενδύσεων
αποφάσεις ,
*αυστηρότερα καιπερισσότερο αξιόπισταπρότυπα προϊόντων ώστεναελαχιστοποιηθούν οιπεριβαλλοντικές
επιπτώσεις τωνπροϊόντων καθ,όλο τον
κύκλοζωήςτουςκαιχρήση,μεταξύ
άλλων,ενόςσυστήματος οικολογικών
σημάτων στοσύνολοτηςΚοινότητας ,
*ενθάρρυνση τωναυτοδεσμευτικών
συμφωνιών καιτωνάλλωνμορφών
αυτορρυθμίσεως ,
*αποτελεσματική διαχείριση αποβλήτων ,η
οποία,σεμιαιδανική κατάσταση θα
άρχιζεαπότονέλεγχοτηςπαραγωγικής
διαδικασίας .Απότηνάποψηαυτήπρέπει
νααναμένεται ότιηδέσμημέτρωνγιατηνπαραγωγική διαδικασία θαέχει
σημαντικές επιπτώσεις τόσοστηνποσότητα όσοκαιτοείδος των
παραγόμενων αποβλήτων .Μεταξύ των
στοιχείων τηςστρατηγικής αυτής
περιλαμβάνονται ηανάκτηση αποβλήτων
προϊόντων απότουςαρχικούς παραγωγούς
ήτουςεισαγωγείς ,γεγονός πουθαδιευκολύνει τηδιαχείριση των
αποβλήτων ,ησυνέχιση τωνερευνών γιατηνανακύκλωση καιτην
επαναχρησιμοποίηση καιηεκτέλεση
σχετικών πρότυπων έργων θέσπισηςαπορλητων ,ησυνέχιση τωνερευνών γιατηνανακύκλωση καιτην
επαναχρησιμοποίηση καιηεκτέλεση
σχετικών πρότυπων έργων θέσπισης
προτύπων γιατιςεγκαταστάσεις καύσεωςβιομηχανικών αποβλήτων ,καιτουςχώρουςταφήςαποβλήτων ,ώστενααντιμετωπιστούν οικίνδυνοι που
συνεπάγεται ητελικήδιάθεσηαποβλήτων ,Γιαναμετατραπεί η
*τελικάείναισημαντικό ,νααποκτήσουν
τοευρύκοινόκαιοικοινωνικοί εταίροιτηδυνατότητα νασυμμετέχουν
περισσότερο ενεργά στηνπρακτική
εφαρμογή τηςπολιτικής :αυτόσημαίνει
ότιπρέπειναδοθείστουςπολίτες η
αναγκαία πληροφόρηση ώστεναείναισεθέση νακάνουν τιςσωστές
καταναλωτικές επιλογές .Πρέπειεπίσης
ναέχουνπρόσβαση σταδεδομένα πουαφορούν τοπεριβάλλον (στοιχεία
εκπομπών ,περιβαλλοντικοί λογιστικοί
έλεγχοι ,ενσωμάτωση περιβαλλοντικών
θεμάτων στουςυπολογισμούς των
επιχειρήσεων ),ώστεναείναισεθέσηνα
παρακολουθούν τααποτελέσματα τόσοτων
βιομηχανικών όσοκαιτωνκανονιστικών
δραστηριοτήτων καιναασκούν την
αναγκαία πίεσηόταντααποτελέσματα
αυτάκρίνονται ωςμηικανοποιητικά .
Τασχήματα 2ακαι2βδείχνουν πωςη
μεταποιητική βιομηχανία θαυποχρεωθεί ήθα
ενθαρρυνθεί μετηβοήθεια δύοδιαφορετικών
αλλάσυμπληρωματικών κινήτρων ναυιοθετήσει προοδευτικά παραγωγικές
διεργασίες καιπροϊόντα .Τοσχήμα2α
δείχνει πώςθαεφαρμοσθούν οινομοθετικές
διατάξεις ,ταπρότυπα καιοιδιαδικασίες
σταδιάφοραστάδιατουκυκλώματος "έγκριση
-παραγωγή -αξιολόγηση ",ώστενα
δημιουργηθεί έναδιαρκές κίνητρο γιατησυνεχή βελτίωση τωνεφαρμοζομένων
προτύπων .Τοσχήμα2βεστιάζεται στη
συνειδητοποίησηκαιτιςεπιλογές των
καταναλωτών .Οκύκλοςβασίζεται στους
μηχανισμούς τηςαγοράς καιείναι
αυτορρυθμι ζόμενος καιαυτοτροφοδοτούμενος .
Οπωςέχειήδηαναφερθεί ,δενθαείναι
προςόφελοςμόνοτουιδιώτηκαταναλωτή
αλλάκαιτωνεταιρειών πουεπιθυμούν νααποκτήσουν ήναβελτιώσουν τιςδικέςτουςδιαδικασίες περιβαλλοντικής αξιολογήσεως .
Ηαποτελεσματ ικότητααυτούτουμοντέλου
εξαρτάται απότιςυπάρχουσες επιλογές και
τηναντικειμενική αξιολόγηση και
πληροφόρηση .
i
Οσοναφοράαυτήτηδέσμημέτρων που
αποβλέπουν στηνεξασφάλιση τηςαειφορίας
τουβιομηχανικού τομέακαιστηνσυνεχή
βιομηχανική καιοικονομική ανάπτυξη ,
ειδικήμέριμνα θαληφθείωςπροςτηνθέση
τωνμικρώνκαιμεσαίωνεπιχειρήσεων καθώς
καιτηνανταγωνιστικότητα τουςσεδιεθνέςεπίπεδο .νακάνουν τιςσωστές
παραγωγή
Οκύκλοςβασίζεται στους
τηςαγοράς καιείναι
ιςδικέςτους
αξιολογήσεως .
33

Μικρές καιμεσαίες επιχειρήσεις
Στην περίπτωση των μικρών και μεσαίων
επιχειρήσεων δεν θαήταν ούτε επιθυμητό
ούτε αναγκαίο ναυπάρξουν διακρίσεις ωςΜικρές καιμεσαίες επιχειρήσεις Διεθνής ανταγωνιστικότητα
Στην περίπτωση των μικρών και μεσαίων Οσον αφορά τηδιεθνή ανταγωνιστικότητα ,η
επιχειρήσεων δεν θαήταν ούτε επιθυμητό αίσθηση ότι υπάρχει αντίθεση μεταξύ
ούτε αναγκαίο ναυπάρξουν διακρίσεις ως τηςπροστασίας του περιβάλλοντος και της
προς την εφαρμογή των μέτρων αυτών για οικονομικής ανταγωνιστικότητας οφείλεται
τους εξής κυρίως λόγους : στη στενή θεώρηση των πλουτοπαραγωγι κών
πόρων καθώς και στην στατική θεώρηση του
ανταγωνισμού . Αντί να μειώσουν το
-ηρύπανση δεν είναι χαρακτηριστικό μόνο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα ,οιαυστηρές
των μεγάλων εγκαταστάσεων :συνολικά ,περιβαλλοντικές απαιτήσεις είναι πράγματι
οιμικρές επιχειρήσεις έχουν τομερίδιο δυνατόν να τοαυξήσουν παρέχοντας το
τους στην παραγωγή αποβλήτων , έναυσμα για βελτίωση της ποιότητας και
την εισαγωγή καινοτομιών .
-πολλές απότιςεπιχειρήσεις αυτέςεπιβιώνουν χάριςστηζήτηση πουΟιχώρεςοιοποίεςέχουντιςαυστηρότερεςδημιουργείταιαπότιςμεγάλες απαιτήσεις κατέχουν στιςπερισσότερεςεπιχειρήσεις ,οιοποίεςθαυποχρεωθούν περιπτώσεις ηγετική θέσηόσοναφοράτιςνααναδιοργανώσουν τιςπαραγωγικές εξαγωγές τωνσχετικών προϊόντων και
διεργασίες τουςώστεναανταποκριθούν τεχνολογιών .Αναφερόμενη ειδικάστοθέμα
σταγενικάκριτήρια τουσυστήματος τωντηςσυνολικής ανταγωνιστικότητας ηαπόφαση
οικολογικών σημάτων , τουΙαπωνικού Υπουργείου Διεθνούς Εμπορίου τουΙαπωνικού Υπουργείου Διεθνούς Εμπορίου
καιΒιομηχανίας (ΜΙΤΙ)ναεφαρμόσει ένα
πρόγραμμα γιατον21οαιώναμετίτλο'ΤΙΙΘ
ΠΘΜΕβΓέΗ21·απαιτεί αποφασιστική
απάντηση εκμέρους τηςΚοινότητας ,προκειμένου ναδιατηρήσει την
ανταγωνιστική τηςθέσηστηδιεθνήαγορά.όσοναφοράτονανταγωνισμό γιατην
χρηματοδότηση επενδύσεων ,οιμικρέςκαι
οιμεσαίεςεπιχειρήσεις δενπρέπεινα
τεθούνσεμειονεκτική θέσηέναντι των
μεγαλυτέρων ανταγωνιστώντους.όσον
Ωστόσο θαπρέπει νακαταβληθούνπροσπάθειες ώστεκατάτοδυνατόν νααποφευχθούν δυσανάλογα επαχθείςδιοικητικοί ,χρηματοδοτικοί ήνομοθετικοί
περιορισμοί ,οιοποίοιθαήτανδυνατόν ναπαρεμποδίσουν τηδημιουργία καιτην
ανάπτυξη τωνΜνΕ.Γιαπαράδειγμα ,στην
περίπτωση τωνμέτρωνελέγχου πουπρόκειται
ναεφαρμοσθούν ,θαείναιίσωςδυνατό ,σεορισμένες περιπτώσεις ,ναπροβλεφθούν
ορισμένες παρεκκλίσεις όσοναφοράτα
χρονοδιαγράμματα γιατηνπροσαρμογή ήτην
εφαρμογή (οιοποίες θαυπόκεινται στις
συνήθεις διατάξεις τηςσυνθήκης).Σεάλλεςπεριπτώσεις ,θαείναιίσωςδυνατόνΗμετατροπή τωνπεριβαλλοντικών
προβλημάτων σεανταγωνιστικά πλεονεκτήματαείναιέναςαπότουςστόχους που
περιλαμβάνονται στοπρόγραμμα 'Στόχος η
αειφόρος ανάπτυ-ξη’ .Αποβλέποντας στη
μείωση καιτηνεξάλειψη τηςρυπάνσεως
καθώςκαιστηνπρόληψή της,στην
ανακύκλωση καιστηνεπαναχρησιμοποίηση των
αποβλήτων παράσεμέτραπεριορισμού ή
καθαρισμού καιμετηθέσπιση ενός
ευρύτερου φάσματος μέτρων ,σταοποίαθα
περιλαμβάνεται καιηπαροχή εμπορικώνκινήτρων ώστενααποφευχθούν οιπεριορισμοί στιςτεχνολογίες πουχρησιμο ¬
ποιούνται γιατηντήρηση αυστηρότερων
προτύπων ,ηπεριβαλλοντική πολιτική είναι
σεθέσηναπροωθήσει τιςεπενδύσεις ,τις
καινοτομίες καιτηνανταγωνιστικότητα αντί
νατιςπαρεμποδίσει .
Σταμέσατου1992,ηΕπιτροπή θαυποβάλει
συνοπτική ανακοίνωση προςτοΣυμβούλιο των
Υπουργών σχετικά μετηνανταγωνιστικότητα
τηςβιομηχανίας καιτηνπροστασία του
περιβάλλοντος στηνοποίαθααναπτύσσεται
διεξοδικότερααυτότοθέμακαιθα
προτείνονται πεδίαγιατηνανάληψη δράσεως
στονβιομηχανικό τομέα.•ημιουργια καιτην
Γιαπαράδειγμα ,στην
Σε
άλλεςπεριπτώσεις ,θαείναιίσωςδυνατόν
ναδοθείαπ’ευθείας τεχνική βοήθεια ,η
οποίαθαπεριλαμβάνει μεταξύ άλλωντην
παροχήτεχνικών συμβουλών ,τηδιενέργεια
εκπαιδευτικών προγραμμάτων ,κλπ.Πρέπει
ωστόσο ναυπενθυμίσουμε ,ότιλόγωτου
μεγέθους τουςκαιμόνοοιΜ*Εδιαθέτουν
μεγαλύτερη ευελιξία καιπροσαρμοστικότητα .
Ηεκμέρους τωνπαρακολούθηση των
τεχνολογικών εξελίξεων θατουςδώσεισε
ορισμένες περιπτώσεις τοπροβάδισμα σε
αγορές μευψηλήανταγωνιστικότητα ήθα
τουςεπιτρέψει ναανοίξουν νέεςαγορές .να
Πρέπει
34

4.2Ενέργεια
αποδοτικότητας θααπαιτήσει δραματική
αλλαγήστιςαντιλήψεις σχετικά μετην
χρησιμοποίηση τηςενέργειας καιθα
υποχρεώσει τιςβιομηχανικές χώρεςνα
επιτύχουν ακόμαμεγαλύτερη αύξησητης
αποδοτικότητας απότικατάτηνπερίοδο
1975-1985 .0ενεργειακός τομέας τηςΚοινότητας
εξακολουθεί νααντιμετωπίζει τοπικάκαιπεριφερειακά περιβαλλοντικά προβλήματα
όπωςείναιηοξινιση τουπεριβάλλοντος .
Ωστοσο,εξακολουθεί νααυξανεται ησημασία
τωνπλανητικών πτυχών τηςενεργειακής
πολίτικης καιτωνεπιπτώσεων τουςστο
περιβολλον .Πρεπει ναδιατυπωθεί μια
μακροπρόθεσμη στρατηγική ,ηοποίανα
εξασφαλίζει ότιοιλύσειςενόςπροβλήματος
δενεπιδεινώνουν κάποιοάλλο.Ημεγάλη
πρόκληση γιατομέλλον θαείναιναεξασφαλιστεί ότιηοικονομική ανάπτυξη ,ο
αποτελεσματ ικόςκαιασφαλής εφοδιασμός σε
ενέργεια καιτοκαθαρόπεριβάλλον είναισυμβατοί στόχοι .Ορόλοςτηςενεργειακής
πολιτικής είναισυνεπώς νευραλγικός γιαναεπιτευχθεί ηαειφόρος ανάπτυξη .
Σύμφωνα μεπρόσφατες εκτιμήσεις τωνΗΕο
παγκόσμιος πληθυσμός θααυξηθεί από5
δισεκατ .άτοματο1990σε10δισεκατ .το
2050.Βάσιμες προβλέψεις δείχνουν ότιηενεργειακή ζήτηση θααυξηθεί από9
δισεκατ .τ.ι.π .το1990σε20δισεκατ .
τ.ι.π.το2050σύμφωνα μεενασυμβατικό
σενάριο ήσε13δισεκατ .τ.ι.π.σύμφωναμεένασενάριο υψηλής ενεργειακής
αποδοτικότητας .Ενεργειακές καιπεριβαλλοντικές βελτιώσεις
σεπλανητικό επίπεδο θαείναιδυνατές
μόνοεφόσονεπιτευχθούν μεγάλεςβελτιώσεις
στιςαναπτυσσόμενες χώρεςκαιτιςχώρες
τηςανατολικής καικεντρικής Ευρώπης .
Ενακρίσιμοθέμαστοπλαίσιοαυτόείναιη
ανάγκητηςμεταφοράς χρηματοδοτικών πόρων,
τεχνολογίας καιτεχνογνωσίας στιςχώρεςαυτές ,ώστεναβοηθηθούν ναπαρακολουθήσουν τηνεξέλιξη τηςενεργειακής ζητήσεως διατηρώντας το
δικαίωμά τουςστηναειφόρο ανάπτυξη .Η
Κοινότητα έχειήδηεκδηλώσει τηδέσμευση
οσοναφόρατουςτομείς αυτους στα
πορίσματα τουΣυμβουλίου τωνΥπουργών
(Περιβάλλοντος )της12ηςΔεκεμβρίου 1991
σχετικά μετηνΣυνδιάσκεψη τωνΗνωμένων
ΕθνώνγιατηνΑνάπτυξη καιτοΠεριβάλλον
(υΝοΕΟ).Προςτηνκατεύθυνση αυτήθα
συμβαλει επίσηςουσιαστικά ηΕυρωπαϊκή
Ενεργειακή Χάρτα,ηοποίαεκφράζει τηναλληλεξάρτηση πουχαρακτηρίζει τον
ενεργειακό τομέακαθώςκαιτηνεπίγνωση
τηςκοινήςευθύνης σεθέματαεφοδιασμού
καιπεριβάλλοντος .Στιςχώρεςτηςκεντρικής καιανατολικής Ευρώπης θα
χορηγηθεί ηβοήθεια πουχρειάζονται για
τηνοικονομική τουςανάκαμψη καιγιατον
εφοδιασμό τουςσεενέργεια κατάτρόποπου
ναεξασφαλίζει ένακαθαρότερο περιβάλλον ,
μιακαλύτερη ισορροπία μεταξύτωνδιαφόρων
ενεργειακών πηγώνκαιμιααποδοτικότερη
χρήσητηςενέργειας .
ΣτοεπίπεδοτηςΕΧ,ηΕπιτροπή παρουσίασε
τονΜί(οτου1990τέσσερασενάριαγιατον
εντοπισμό τουφάσματος τωνπαραγόντων που
θαήτανδυνατό ναεπηρεάσουν την
κατεύθυνση τηςενεργειακής ζητήσεως και
τουεφοδιασμού μακροπρόθεσμα (2).Απότα
τέσσερα αυτασενάριά ,ταδυοακραίαως
προςτιςμελλοντικές ενεργειακές
προοπτικές έχουνάμεσησπουδαιότητα γιατη
χάραξημιαςστρατηγικής :τοέναείναιένα
•συμβατικό *σενάριο καιτοάλλοένα
σενάριο "υψηλώντιμολογήσεων .Τασενάρια
αυτάδενλαμβάνουν υποψηακόμητηνένωση
τηςΓερμανίας .Γιατολογοαυτόκαθώςκαι
γιαμιασειράάλλωνλόγωνεπιχειρειται
σήμεραηαναπροσαρμογή αυτώντωνσεναρίων .
Τααποτελέσματα αυτήςτηςαναθεωρήσεως θαείναιδιαθέσιμα περίταμέσατου1992.Προςτηνκατεύθυνση αυτήθα
Μολονότι θαυπάρξει περιφερειακή
ανακατανομή τωνενεργειακών μεριδίων (1),
οιεξελίξεις αυτέςθαέχουνμεγάλες
επιπτώσεις στοπεριβάλλον .Καισταδύοενεργειακά σενάρια ηπροβλεπόμενηχρησιμοποίηση άνθρακα θαέχειωςαποτέλεσμα τησημαντική αύξηση των
εκπομπών αερίων τουθερμοκηπίου καιειδικότερα τουθ02.Τοκατώτερο
προβλεπόμενο επίπεδο (13δισεκατ .τ.ι.π.)
θααντιστοιχεί σεαύξησητωνεκπομπών 0Ο2
κατά60%παγκόσμιός !ςθαέχουνμεγάλες
βάλλον .Καισταδύο Στιςχώρεςτης
Ηπροβλεπόμενη μελλοντική αύξησητης
ενέργειας σύμφωνα μετοσυμβατικό σενάριο
θαδημιουργήσει σημοιντικές εντάσεις οσον
αφοράτηνασφάλεια τουενεργειακού
εφοδιοατμού .Αυτέςοιεντάσεις θαείναιαφοράτηνασφάλεια τουενεργειακού
εφοδιοατμού .Αυτέςοιεντάσεις θαείναιιδιαίτερα σοβαρές σεαυτέςτις
αναπτυσσόμενες χώρεςοιοποίεςδενδιαθέτουν εγχώριες ενεργειακές πηγές
καιοστόχοςδενθαείναιίσωςδυνατόνναεπιτευχθεί παράμονοανυπάρξει
διαφορετική προσέγγιση οσοναφόρατην
πυρηνική ενέργεια καιτηναυξανόμενη χρήση
τωναποβλήτων ωςενεργειακών πηγώνκαθώς
καιανυπάρξει μεγάληαύξησηστηνανάπτυξητοέναείναιένα
καιτοάλλοένα
άρξειμεγάληαύξησηστηνανάπτυξηδιάδοση τωνεναλλακτικών καιτηδιάδοση τωνεναλλακτικών
ενεργειακών τεχνολογιών ,όπωςείναιοι
ανανεώσιμες μορφέςενέργειας (βιομάζα ,
ηλιακή,αιολική κλπ).Τοσενάριο υψηλής
U)Οιαναπτυσσόμενες χώρεςθαέχουνμερίδιο 46%(41,6%1990)Οσήμεραανεπτυγμένος κόσμος 16%(41%
το1990)καιοιχώρεςτηςκεντρικής
καιανατολικής Ευρώπης 11%(24%το
1990)Energy inEurope ,Energy for anew
century :the European perspective .Ιούλιος 1990(1)
35

συνεπώς ακόμημεγαλύτερες προσπάθειες γιο
τημείωση τωνεκπομπών σεανεκτάεπίπεδα .
Στηνπερίπτωση τωνΝΟχ,θαμειωθούν οι
εκπομπές στοντομέατηςηλεκτροπαραγωγήςκαιτηςμεταποιητικής βιομηχανίας .Σημαντικά μεγαλύτερες μειώσεις θοεπιτευχθούν στοντομέατωνμεταφορών
κυρίωςχάρησεδιαρθρωτικές αλλαγές καιαλλαγέςστησυμπεριφορά .Οσοναφοράτο
εΟ,,οιμεγαλύτερες προοπτικές γιατη
μείωσητωνεκπομπών στασημερινά επίπεδα
υπάρχουν στοντομέατηςηλεκτροπαραγωγής
(όπουήδηισχύουνορισμένες ρυθμιστικέςδιατάξεις ,οιοποίεςόμωςδενεφαρμόζονται
πλήρως )καθώςκαιστοβιομηχανικό
μεταποιητικό τομέα.
Ηεπίτευξη πρακτικών αποτελεσμάτων στον
τομέατηςενέργειας απαιτείμιαστρατηγική
προοπτική πέρααπότοέτος2000.Βασικέςσυνιστώσες κάθεστρατηγικήςβραχυπρόθεσμης έωςμακροπρόθεσμης πρέπει
ναείναιηβελτίωση τηςενεργειακήςαποδοτικότητας καιηανάπτυξη στρατηγικών
τεχνολογικών προγραμμάτων Ε&Απουθο
αποβλέπουν στηνπροοδευτική μείαχτη της
χρήσεως τουάνθρακα γιατηνπαραγωγήενέργειας καιτηστροφή προςτις
ανανεώσιμες πηγές.Ταστοιχεία αυτάέχουν
ήδηαποτελέσει τοαντικείμενο ανακοίνωσης
τουΝοεμβρίου 1989τηςΕπιτροπής προςτοΣυμβούλιο ,μετίτλο "Περιβάλλον και
Ενέργεια "1,1.Επεξήγηση τωνσεναρίων
Τοσενάριο I,("συμβατικό "σενάριο )
προϋποθέτει χαμηλήοικονομική ανάπτυξη
χωρίςσημαντικές πρωτοβουλίες στουςτομείςτηςπεριβαλλοντικής καιτης
ενεργειακής πολιτικής .
Τοσενάριο Ιν(σενάριο "υψηλών
τιμολογήσεων ")προϋποθέτει τηνίδια
ανάπτυξη όπωςτοσενάριο I,αλλάταχεία
αύξησητηςενεργειακής αποδοτικότηταςσημαντική αύξηση τηςπυρηνικής
ενέργειας ,ντικατάσταση τωνθερμικών
μονάδων άνθρακα απόμονάδες που
χρησιμοποιούν αέριοκαιαύξηση των
τιμώνενεργείας γιατον καταναλωτήπ.χ.μετηνεπιβολή ενόςφόρου
ενεργείας /άνθρακα .ργειακής αποδοτικότητας
ςησητηςπυρηνικήςντικατάσταση τωνθερμικών
καταναλωτή
Σύμφωνα μετασενάρια αυτά,οιεκτιμήσεις γιατησυνολική κατανάλωση
τηςΕΚτωνδώδεκα (σεεκατ.τιπ)καιοι
εκπομπές (σεεκατ.τόνους )θαείναιτο
2010:
Πίνακας 1Ρ-2- 1-- 1- 1- Γ--1
Кзойосп NK αχas
9.3Β 2.79 112,23 1.№ДЗΕπιτροπής προςτο
"Περιβάλλον και 209
Васрю 1 7,86 3.14345 6Æ 1ЛВД9
(О^ЪПкЬ)
Σεάλληανακοίνωση μετίτλο "Μίακοινοτική
στρατηγική γιατονπεριορισμό τωνεκπομπώνδιοξειδίου τουάνρθακα καιγιατηβελτίωσητηςενεργειακής αποδοτικότητας ·121,η
Επιτροπή υπέβαλε σειράπροτάσεων που
έτυχαντηςγενικής υποστήριξης του
Συμβουλίου .Μεταξύ τωνμέτρων που4,26 2.СЩ37 442 9C54B 4
•<2).ηο ιΤ'
έτυχαντηςγενικής υποστήριξης του
Συμβουλίου .Μεταξύ τωνμέτρων που
εξετάζονται στοπλαίσιο μιαςσυνολικής
στρατηγικής περιλαμβάνονται ταοικονομικά
μέτραταοποίαθαστοχεύουν στην
επιβάρυνση τουχρήστημετοπραγματικό
κόστος πουσυνεπάγεται ηκατανάλωση
ενεργείας (γιαπαράδειγμα μετηνεπιβολή
φόρουΟθ]/ενέργειας σταορυκτάκαύσιμα),ηκαλύτερη πληροφόρηση ,ηεκπαίδευση και
κατάρτιση γιατουςτελικούς χρήστες ,οι
συμφωνίες μετηνβιομηχανία γιατην
υιοθέτηση κωδίκων ορθήςπρακτικής (στο
επίπεδο τηςΕΚ,έχουνήδησυμφωνηθείΣύμφωνα μετιςυπάρχουσες προβλέψεις
μόνοτοΣενάριο 4ήέναπαρόμοιο
σενάριο θαήτανδυνατόναανταποκριθεί
στοστόχογιατησταθεροποίηση του002
τοέτος2000σταεπίπεδα του1990και
θαεπέτρεπε τηνεπίτευξη περαιτέρω
μειώσεων τηςτάξεωςτου25%ωςτοέτος
2010μεβάσητιςσημερινές γνώσεις καιτιςαναμενόμενες τεχνολογικές εξελίξεις
καθώςκαιτιςσημαντικές διαρθρωτικέςαλλαγές καιτιςαλλαγές στη
συμπεριφορά .IτουοΟ,
1990και
σημαντικές διαρθρωτικέςτιςαλλαγές στη
Οιεκπομπές 50,έχουναρχίσειναμειώνονται επίπεδο τηςΕΚ,έχουνήδησυμφωνηθείαπότιςαρχέςτηςδεκαετίας του’80καιθακώδικεςορθήςπρακτικής στουςτομείςτουσυνεχίσουν ναμειώνονται σημαντικά καιστο.ηλεκτρισμού ,τουάνθρακα,τουπετρελαίου
μέλλονχάρηστηνκοινοτική καιτηνεθνικήκαιτουφυσικούαερίου)καιηβελτίωση της
νομοθεσία ,τηβελτίωση τηςενεργειακής αποδοτικότητας ,ταπρότυπα ενεργειακήςαποδοτικότητας καιτηνχρησιμοποίηση αποδοτικότητας γιαόλαταείδηπροϊόντων
καθαρότερων καυσίμων .Οιεκπομπές ΝΟχθακαισυσκευών ,ταπρογράμματα γιατην
μειωθούν επίσηςωςτοέτος2010,ανκαιμεεξοικονόμηση ενέργειας καιταπρότυπαγιαχαμηλότερους ρυθμούςαπύ,τιοιεκπομπές τήνμόνωσήκτιρίων (σύμφωνα μετα
2θς.Ωστόσο,ακόμηκαιαυτέςοιμειωμένες προγράμματα 5ΑνΕκαιΡΑΟΕ)καιπεραιτέρωεκπομπές 5θ2καιΝΟχαναμένεται ναμελέτητωνπεριβαλλοντικών θεμάτων που
προκαλέσουν περιβαλλοντικά προβλήματα σεσχετίζονται μετηνπυρηνική ενέργεια ,οιπολλέςπεριοχές τηςΚοινότητας σεεθνικό,νέεςενεργειακές τεχνολογίες καιηπεριφερεικό επίπεδοκαθώςκαισεεπίπεδο προώθηση τωντεχνολογιών αυτών (στοπόλεωνγιατίθαυπερβαίνουν τακρίσιμαπλαίσιο τωνπρογραμμάτων ΤΗΕΚΜΙΕ και
φορτίαοξινίσεως σύμφωνα μετηνπαράγραφο «ίουΐ,Ε)καιηπεραιτέρω έρευνακαιπροώθηση5.2τουκεφαλαίου "θέματακαιΕνδιάμεσοι τωνανανεώσιμων μορφώνενεργείας (όπως
Στόχοιτουπρογράμματος ",θααπαιτηθούν προτείνεται στοπρόγραμμα ΑΙ,ΤΕΝΕΚ ).του
ίου
προτείνεται στοπρόγραμμα ΑΙ,ΤΕΝΕΚ ).
(1)CCM(89 )369 ,8.2.1990
(2)SEC (91)1744 TEXlKÔ ,19.10.1991 36

Πίνακας 2:ΕΝΕΡΓΕΙΑ
ΦΟΡΕΙΣ ΧΡΟΝΟΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΜΕΤΡΑ ΟΣ ΤΟ 2000 ΜΕΣΑ
ΚΑ1*ΕΚ+χοινό+
Γνζογααχόςομίας
ΚΜ*βιομ+ΕΚαχότο1993χαιστοεξής -Ενημέρωση ,εχχαίδευσηκαιχατάρτιση τωντ&λιχώνχρηστών Ει*αισθηταχοίησηχαι
χινητραγια αειφόροχρήση
τηςενέργειαςχαιαλλαγή
συμπεριφοράς<χτνεχιζεται -Συμφωνίεςμε τηβιομηχανία σχετικάμετηναχοδοτιχάτητα
Εντς*γαηχ6$ομέας *ΚΜ4
βιομ+ΕΚ
ΕΚ*ΚΜσυνεχίζεται •Κώδιχεςορθήςεχιμχερίφοράς
οχΓνεχίζιται -Οιχονομιχάκαίφοοολσγιχάμέτρα
αχότο1993χαιστοέξης KM*EK -Κατάργησηπεριοριστιχώνκανόνων
ΕΚ*ΚΜ+βιομ+
Ενεργειαχόςτομεας
Βκ>μ+Ενεργειακός τομ/ας
ΕΚ*ΚΜ♦Βιομ4Τομέας
μεταφορών
ΕΚ4Βιομ
ΚΜ+Βιομ4ΕΚ
ΚΜ4Ενεργειακός τομέαςσυνεχίζεται Εφαρμογή τωνχρσγραμμάτων ΡΑΟΕχαι5ΑνΕόχου
χεριλαμβάνανται .
-σχεδιασμόςελαχιστουχόσισυς
-χρότυχαενεργειαχήςαχοόοτιχότητας γιαοιχιαχίς
εχχτχευές,χροΐ όνταχαισχήματα
•τραχαποίη<Χ }τωντιμολσγιωνηλεχτρισμσυχαι αερίου
■χρότυχααχοδσηχότηταςγια τηνενεργειακή τεχνολογία
■χράτυχαμονώσεωνχτιρίων
•ελαχκτταχοίησητωνδιαρροών μεθαν\ουαχόταεχχπήματα
όιανομήςφυσικούαερίουΠρογράμματαγιατην
αύξησητηςεντργειαχής
αχοόστιχότητας
ΕΚ4ΚΜ4Βιομ4
Ενεργειακόςτομέαςεχενεχιζεται Εφαρμογή τωνχρσγραμμάτωνΤΉ ΕΚΜΙΕχαι3θυΐ-Εόχ<Χ )
περιλαμβάνονται :
♦Ε&Αγιανέεςενεργειακές τεχνολογίες χαιχροώθηιχι της
διαδόσεως χαιτηςχρησιμαχοιήοιως τους
-Ε&Λστσντομέατωνανανεώσιμωνχηγών(χχ βιομάζαχαι
3Κκχ^Ψ^^ΧΡ^σΜΑ£Λ<>0ί<,εωζιοτ>ζ)Πρσγράμματαχεχνολογίας
αχότο1993χαιστοέξης ΑΓΤΕΝΕΚχροώΟηση ανανεώσιμων ενεργειών
(Πειραμαηχά έργαχαιτυχαχοίηση)ΠρύΥραμμαχροω&ήσεως
ΕΚ4ΚΜ4Ενεργείαχός
τομέαςσυνεχίζεται Μελέτηχροβλημάτωνχου σχετίζονται μεαχόβληταστον
χυρηνικότομέαΠρόγςκιμμαοτυρηνυτής
ασφάλειας
Πίνσκος 3:ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ
ΜΕΤΡΑ ΩΣ ΤΟ2000 ΜΕΣΑ ΦΟΡΕΙΣ ΧΡΟΝΟΔΙΑΓΡΑΜΜΑ
-Σχε&α<φός χρήσαιτνγης
•Επενδύσεις σεέργαυποδομής αστικές
με^ιαφορές ,εγκαταστάσεις μεταφόρτωσε ως,
βελτίχιχτηεχδηροδρομικώνυχηρεσίιών ,
διακίνηση εμχορενμάτων /χερααίεςχλωτέςοδο ,
θαλάσσιε <}ΐ£ταφορές ,
-ΤέληυποδομήςΕχτιμήσειςτεριβαλλανηχών
εχνπώσεων
ΔιαρθρωτιχάταμείαКМЛПЛ 2000 <α)
Υχοδομή
ΚΜίΤΤίΛ *ΕΚ 1995
Τέληκυκλοφορίας χαιδιάφορες
μορφέςδιοδιωνΚΜ4ΕΚ 1993=>
Βιομηχανία 4ΕΚ
Γ^4ΚΜ
ΚΜ*ΕΚΣταδιακήτεχνικήβελτίωσητωνοχημάτων
•εξάτμιοηχαιεχχομχήθορυβοτν ,κατανάλωση
καυσίμου .επιδόσεις ,τελικήδιάθεσηΕΛΑ
Κανονισμοί
Δοκιμήσχημάτων
(ιτχνιχόςΛιγχος )
Ανακύκλωση μερών
Φορολογτχάχ ίνητρα
Ε&Α
φορολσγιχάχίνητρα
κανονισμοίχριναπότο 1995
2000 Οχήματα
4καύσιμα πριναχότο1998
Βιομηχανία
ΚΜ*ΕΚ
Βιομηχανία *ΕΚ
ΚΜ4ΕΚ
ΕΚ*ΚΜ2000
Σύστασηκαικατανάλωση καυσίμων
-εναλλαχτιχάχαύσιμα.καθαράτερακαΰσιμα
•χληρηςμετάβασησττ|ναμόλυβδηβενζίνηως
το20002000
χριναχότο 1995
2000
199Τ
-Ενημέρωεη καιεκπαίδευση τουοδηγούγια
τηνορθολσγιχότερ^χρήση τουαυτοκινήτου-Εκστρατείες σταΜΜΕ.όρια
ταχύτηταςκαιάλλοιπεριορισμοίΤΊΙΑ*ΚΜ +ΕΚ+ΜΚΟ ίγ)Συμχερι
φοράχρήσησυνεχίζεται
-Βελτίωσητωνδημόσιων /μαζιχωνμέσων
μεταφοράς•Επενδύσεις ,σχ<διοχς«^οεωνγης ΤΠλ,'ΚΜ*υχηρεσιες
μεταφορών +ΕΚ2000
•Αποθάρρυνση τηςκυκλοφορίας στις
χόλεις
•Ανάχτυξηεκχονομιχών καιφορολογικών
χινήτρων•Επιβολήυψηλώντελών
οταθμεΰοεως
•Συλχρη<πιIXχχθετικές
διακρίοεις(χαμηλότερα τέλη)για
συλλσγιχούςχρήστ εςϊίίΑ4ΚΜ
Εταιρείες διοδίων
Ενρυχίχνόχςκναχότο 1995
•Ανάπτυξηυχοδομήςδιαλσγιχώνσυστημάτων
επικοινωνίας•Συστήματα ενταπισμοΰχαι
χαραχαλουθήοεως,ηλεχτρσνιχό
οπιτι,νκίεο-συνεδριάσε ιςΕΚ4ΚΜβιομηχανία Λτνεχιζεται
37

Στομέλλον ηπροσπάθεια πουπρέπεινα
καταβληθεί έγκειται στησυνεπή εφαρμογή
τωνπρογραμμάτων πουαναφέρθηκαν και,όπουχρειάζεται ,στηναναθεώρηση ,τηνεμβάθυνση
καιτηνδιεύρυνσή τους.Στονπίνακα2παρουσιάζονται ταμέτραπου
είναιαναγκαία έωςτοέτος2000,ταμέσα
πουπρέπεινααναπτυχθούν μετάτο1993και
οιφορείς πουθασυμμετάσχουν ,ώστενα
γίνουνταπρώταβήματαγιατηνεφαρμογήμιαςενεργειακής πολιτικής σύμφωνης μετην
αρχήτηςαειφορίας .
4.3Μεταφορές
Οιμεταφορές έχουνζωτικήσημασίατόσογιαΟιμεταφορές δενήσανποτέπεριβαλλοντικά
τηνοικονομική όσοκαιγιατηνκοινωνική ουδέτερες γιατίόλαταείδημεταφορών
μαςευημερία .Είναιαπαραίτητες γιατηνέχουν,ανκαισεδιαφορετικό βαθμό,
παραγωγή καιτηνδιανομή τωναγαθώνκαιεπιπτώσεις στοπεριβάλλον .Οιεκπομπές
τωνυπηρεσιών καθώςκαιγιατοεμπόριοκαιαπότιςμεταφορές -κυρίωςαπότηνοδικήτηνπεριφερειακή ανάπτυξη .Οιμεταφορές καιτηναέριακυκλοφορία -συνιστούν ένα
έχουνσυμβάλει σημαντικά στηνοικονομική πολύμεγάλομερίδιο τωνσυνολικών
ανάπτυξη τηςΚοινότητας .Έχουνεπιτρέψει εκπομπών :περίπου 90%τουσυνόλου των
τηνεπίτευξη σημαντικών οικονομιών εκπομπών μολύβδου ,περίπου 50%όλωντων
κλίμακος στηνπαραγωγή καιέχουνεπιτρέψει εκπομπών ΝΟκκαιπερίπου 30%όλωντων
τηναύξησητηςανταγωνιστικότητας .Στηνεκπομπών νΟεπροέρχονται απότοντομέατωνΚοινότητα ,οτομέας τωνμεταφορών μεταφορών .Στιςαστικές περιοχές ,η
συμβάλλει περίπου κατά10%στοακαθάριστο κυκλοφορία ευθύνεται γιασχεδόν 100%των
εγχώριο προϊόν καιαπασχολεί το9%τωνεκπομπών οΟ,60%των εκπομπών
εργαζομένων (οιτιμέςαυτέςπεριλαμβάνουν υδρογονανθράκων καιΝΟ„,και50%των
καιτιςιδιωτικές μεταφορές εμπορευμάτων εκπομπών σωματιδίων καιπερίπου 10%των
καιπροσώπων καθώςκαιτηνπαραγωγή εκπομπών 5Ο2.Οιμεταφορές ευθύνονται για
μεταφορικών μέσων,τηνκατασκευή καιτηπερίπου το22%όλωντωνεκπομπών οΟ*.Από
συντήρηση τηςυποδομής).Απότο1970,ηαυτές80%οφείλονται στιςοδικέςμεταφορέςετήσιααύξησητωνχερσαίων μεταφορών ήτανκαιπερισσότερο από55%μόνοαπότα
κατάμέσοόρο3,1%γιατοεπιβατικό κοινόιδιωτικά αυτοκίνητα .Εκτόςαυτού,ο
και2,3%γιαταεμπορεύματα .Τόσοσετομέαςτωνμεταφορών -ιδιαίτερα ηοδική
απόλυτες όσοκαισεσχετικές τιμές,ηκαιηαέριακυκλοφορία -αναγνωρίζεται ως
αύξησητωνοδικώνμεταφορών ήτανκατάπολύημεγαλύτερη πηγήθορύβου ,
υψηλότερη απόταάλλαείδηχερσαίων
μεταφορών .Απότο1980,ηαύξησητωνΗπρόσφατη νομοθεσία τηςΕΚγιατις
αερίωνμεταφορών επιβατών ήτανκατάμέσοεκπομπές καυσαερίων επιβατηγών και
όρο6,2%ανάέτος. φορτηγών οχημάτων θαοδηγήσει σεσημαντικήκαι50%των**
Ηπρόσφατη νομοθεσία τηςΕΚγιατιςεκπομπές καυσαερίων επιβατηγών και
φορτηγών οχημάτων θαοδηγήσει σεσημαντική
μείωσητηςρυπάνσεως απόταμεμονωμένα
οχήματα .Ωστόσο,λόγωτηςπροβλεπομένης
αυξήσεως τουαριθμού τωνχρησιμοποιούμενων
αυτοκινήτων καιτωναποστάσεων πουαυτάτων
Ωστόσο,λόγωτηςπροβλεπομένης
Παράτηνκρίσιμη σημασία τουτομέα,σεαυξήσεως τουαριθμούτωνχρησιμοποιούμενωνπολλάμέρητηςΚοινότητας καικυρίωςστιςαυτοκινήτων καιτωναποστάσεων πουαυτά
μεγάλεςαστικές καιβιομηχανικές περιοχές διανύουν καιλόγωτηςαυξήσεως τωνοδικών
καικατάμήκοςπολλώναπότιςκυριότερες μεταφορών εμπορευμάτων ,τομερίδιο τουοδικέςαρτηρίες ,έχειαφεθεί νατομέατωνμεταφορών στιςσυνολικέςδημιουργηθεί μιακατάσταση ,όπουοιεκπομπές θααυξηθείγιατο από22σε
ανισορροπίες πουοφείλονται στηδυσανάλογη 24%,γιατο30,από4σε12%καιγιατα
χρησιμοποίηση τωνοδικώνμεταφορών ,στονΝΟκαπό58σε59%,εξουδετερώνοντας μετον
ασυντόνιστο σχεδιασμό τηςυποδομής καθώςτρόποαυτότημείωσηπουθαεπιφέρει η
καιστηνμηαποδοτική χρησιμοποίηση τωνεφαρμογή τωννέωνπροτύπων γιατις
υφισταμένων μεταφορικών δυνατοτήτων έχουνεκπομπές ,
γίνειχαρακτηριστικά γνωρίσματα τηςαγοράς
τωνμεταφορών καιέχουνσεπολλέςπεριοχές Ηζήτησηστοντομέατωνμεταφορών καιηοδηγήσει σεσυμφορήσεις πουδρουνκυκλοφορία αναμένεται ότιθααυξηθούν
περιοριστικά στηνανάπτυξη τουτομέα. “σημαντικά μετάτηνολοκλήρωση της
εσωτερικής αγοράς,τιςπολιτικές και
οικονομικές εξελίξεις στηνανατολική και
Οισημερινές τάσειςστιςοδικέςκαιτιςκεντρική Ευρώπηκαιτηνανάπτυξη τουτωνεφαρμογή τωννέωνπροτύπων γιατις
Οισημερινές τάσειςστιςοδικέςκαιτιςκεντρική Ευρώπη καιτηνανάπτυξη τουεναέριες μεταφορές οδηγούν σεακόμηΕυρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου .Ημεγαλύτερη αναποτελεσματικότητα ,αποτελεσματικό τητακαιηβιωσιμότητα της
συμφόρηση ,ρύπανση ,απώλεια χρόνουκαιπολιτικής τωνμεταφορών στομέλλον θα
χρήματος ,βλάβητηςυγείας ,κίνδυνογιατηεξαρτηθούν απότηνποιότητα τωνσχέσεων
ζωήκαιγενικήοικονομική ζημία.Οιμεταξύτουτομέατωνμεταφορών καιτουφυσικοί περιορισμοί (κυρίως οιπεριβάλλοντος .θαείναισημαντικό ναπεριβαλλοντικοί περιορισμοί -δενθαακολουθηθεί μίαστρατηγική πουνα
επιτρέψουν στομέλλοννακαθορίζεται ηαποβλέπει στημείωση-ήτουλάχιστον στον
πολιτική τωνμεταφορών απότηζήτηση,όπωςπεριορισμό -τωνσυνολικών επιπτώσεων των
γινότανστοπαρελθόν . μεταφορών στοπεριβάλλον . μεταφορών στοπεριβάλλον .
38

Ηεφαρμογή θααφοράόλαταεπίπεδα της
διοικήσεως καιτηςκοινωνίας ,έωςτονκάθε
ιδιοκτήτη αυτοκινήτου -μίαπραγματικά
ευρεία κατανομή τωνευθυνών .Αλλάηαποτελεσματ ικότητα τωνενεργειών θαεξαρτηθεί σετελική ανάλυση απότην
συμπληρωματ ικότητα τωνμέτρων καιτων
προσπαθειών .Γιαπαράδειγμα ,οισυνήθειες
τωνοδηγών ιδιωτικών αυτοκινήτων
εξαρτώνται σεμεγάλο βαθμόαπότις
πραγματικές δυνατότητες επιλογής ,δηλαδή
απότηνύπαρξη εναλλακτικών τρόπων
μεταφοράς ,απότηνποιότητα τηςυποδομής ,τοκόστος σταθμεύσεως κλπ.Τα
ενημερωτικά καιεκπαιδευτικά προγράμματααπόμόνατουςδενθαείχανπαράελάχιστα
αποτελέσματα ανοιπραγματικές δυνατότητες
επιλογής ήτανπεριορισμένες .Επίσης,οιεταιρείες οδικών μεταφορών θαέχουνελάχιστες άλλεςεπιλογές καιθα
εξακολουθήσουν ναχρησιμοποιούν τοοδικό
σύστημα ,όσοοιτόποιπαραλαβής ,οιχρόνοιπαραδόσεως καιηδιατήρηση των
εμπορευμάτων δενείναιδυνατόν να
εξασφαλιστούν μεάλλουςτρόπουςμεταφοράς .Στοπλαίσιο αυτόορόλοςτου
σιδηροδρομικού δικτύου θααξιοποιηθεί
πλήρωςγιατηνεξυπηρέτηση τηςεσωτερικής
αγοράς ,μόνονεφόσονδημιουργηθεί σεκοινοτικό επίπεδο έναεπαρκώς συνεκτικό
δίκτυομεταξύ τωνδιαφόρων κρατικών ή
ημικρατικών σιδηροδρομικών εταιρειών και
εφόσονυπάρξει κάποιαμορφήολοκληρωμένου
συστήματος παρακολουθήσεως καιεντοπισμού
(1ο99ίη9 αηάέΓβσΚϊης ),γιατημεταφορά
εμπορευμάτων ,υλικών καιαποβλήτων .Η
βελτιστοποίηση τωνμέσωνμεταφοράς καιτης
υποδομής ,ταδίκτυακαιοιεπενδύσεις θα
εξυπηρετήσουν ταυτόχρονα τασυμφέροντα των
ιδιωτών ,τωνεταιρειών ,τηςεθνικής
οικονομίας ,τηςεσωτερικής αγοράςκαιτης
περιβαλλοντικής προστασίας .Ειδικότερα θαπρέπειναμειωθεί ηρύπανση
απότηνκυκλοφορία ,ναπεριοριστούν οι
επιπτώσεις στιςχρήσεις γης(1),απότην
ανάπτυξη υποδομής ναμειωθεί ηκυκλοφορία
καιηκυκλοφοριακή συμφόρηση (ιδιαίτεραστιςαστικέςπεριοχές )καιναπροληφθούν ή
ναμειωθούν οικίνδυνοι κατάτημεταφορά
επικίνδυνων προΓόντων καιαποβλήτων .Η
Επιτροπή δημοσίευσε προσφάτως ανακοίνωση
σχετικά μετιςμεταφορές καιτοπεριβάλλον
(2),όπουμεταξύάλλων,προτείνεται μία
στρατηγική γιατηναειφόρο ανάπτυξη στον
τομέατωνμεταφορών ,ηοποία
θασυνδυάζει :
*τηβελτίωση τουσχεδιασμού χρήσεων γης
καιτηςοικονομικής αναπτύξεως σε
τοπικό,περιφερεικό εθνικόκαιδιεθνές
επίπεδο ,μεσκοπόναμειωθεί ηανάγκη
γιαμετακίνηση καινααναπτυχθούνεναλλακτικές λύσειςστιςοδικές
μεταφορές *
*τηβελτίωση τουσυντονισμού στοεπίπεδο
τουσχεδιασμού καιτωνεπενδύσεων σταδίκτυα μεταφορών καιτιςσχετικές
εγκαταστάσεις ,ενσωματώνοντας το
πραγματικό κόστοςτηςυποδομής καιτου
περιβάλλοντος ,
*τηβελτίωση τηςανταγωνιστικότητας των
μέσωνπουείναιφιλικότερα προςτο
περιβάλλον ,όπωςοσιδηροδρόμος ,η
ποτάμια καιηθαλάσσια ναυσιπλοΐα και
οισυνδυασμένες μεταφορές ,
*τηνανάπτυξη τωναστικών συγκοινωνιών
μεπροτεραιότητα σταμαζικάμέσακαιτιςδυνατότητες μετεπιβιβάσεως στουςΗ
το
ιστα
Επίσης,οι
ούνμεάλλουςτρόπουςΣτοπλαίσιο αυτόορόλοςτου
Η
τιςδυνατότητες μετεπιβιβάσεως
διάφορους σταθμούς μιαςδιαδρομής .
*τησυνεχήτεχνική βελτίωση τωνοχημάτων
καιτωνκαυσίμων ,
*τηνπροώθηση τηςαπόπεριβαλλοντική
άποψηορθολογικότερης χρησιμοποιήσεως
τωνιδιωτικών αυτοκινήτων καιτην
αλλαγήτωνκανόνωνοδικήςκυκλοφορίας
καιτωνσυνηθειών ,όπωςείναιηεπιβολή
ορίωνταχύτητας .Οπίνακας 3περιλαμβάνει τααπαιτούμενα
μέτρακαιταμέσα,τουςφορείς πουθα
παρεμβαίνουν σεδιάφορα επίπεδα αλλάθα
συνεργάζονται μεταξύτους,καθώςκαιτοπροβλεπόμενο χρονοδιάγραμμα .καθώςκαιτο
Ανεξαιρεφει ηεπιφανείς πουκαταλαμβάνουν οι
διαστα,υρωσε ις.οιιςοαβοικαιοιχω,ροισταθμεύσεως ,τοοδικοδίκτυοκαταλαμβάνει
περίπου 3,1»τηςσυνολικής επιφάνειας τηςΚοινότητας ,ρνωανεξαιρεθεί ηεπιφάνεια πςυ
χρησιμοπρ ιειταιγιατουςσιδηροδρρμικουςσταθμούς ιςαι,γιατουςελιγμούς ,τοσιδηροδρομικό δι,κτυοκαταλαμβανει 0,1%της
αντίστοιχης επιφάνειας .(1)
<ΧΜ(92 )46τελικότης20ηςΦεβρουεφιου 1992:Πράσινο ,βιβλίογια,τιςεπιπτώσεις τωνμεταφορών ,στοπεριβάλλον ,,μιακοινοτικήστρατηγική γιατην'απράσκοπτη αειφορο
μετακίνηση "(2)οιιςομρρι και€
τοοδικοδίκτυο «*τοιχωροι
ταλαμρανει
H

4.4ΟΓεωργικός τομέας
Ηγεωργίαμαζίμετηδασοπονία ασκείται σεοφείλεται
άνωτου80%τηςεπιφάνειας τηςΚοινότητας .κτηνοτρεΠαραδοσιακά ,ογεωργόςήτανοπροστάτης ασθενειώντουεδάφους καιτηςυπαίθρου .Μετηνέχειαυξτ
προσεκτική αγροτική διαχείριση ,ηοποίαγεωγραφικπεριλάμβανε καιτηνολοκληρωμένη Ταζωίκάδιαχείριση τωνγεωργικών καικτηνοτροφ ικώνπροβλήματ
αποβλήτων ,οιγεωργικές εκτάσεις περνούσαν εδάφους ,σεκαλήκατάσταση απότημίαγενιάστηνφώνοδηγοεπόμενη .Ηγεωργία έχειπράγματι μείωση τ·
διαμορφώσει καιεξακολουθεί ναδιαμορφώνει ΧΡήσΠτηνευρωπαϊκή ύπαιθροκαιέχεισεμεγάλοπροκαλείβαθμόσυμβάλει στηθεμελίωση τουσεπολλέ
ευρωπαϊκού πολιτισμού . εξόφσεις
συγκεντρ
Ωστόσο ,όπωςκαιστηνπερίπτωση τηςδραματικέμεταποιητικής βιομηχανίας καιτωντροφική
μεταφορών ,ογεωργικός τομέαςκαιοιΥένεικαίγεωργικές μέθοδοι έχουνεκσυγχρονιστεί Υιαόδρεσημαντικά καιέχουνγνωρίσει μεγάλες Ακόμακομεταβολές κατάτηδιάρκεια αυτούτουαιώνα,μόζονταικαιιδιαίτερα κατάτηνδιάρκεια τωνμέτραγιτελευταίων σαράντα ετών.Μεταξύ τωνεπιτυχία
παραγόντων στουςοποίουςοφείλονται οιπιέσεωναλλαγές συγκαταλέγονται ηέξοδοςτωνδιαρθρωτκατοίκων τηςυπαίθρου προςτιςπόλειςκαιπροσπάθετιςκωμοπόλεις ,ηεντεινόμενη εκμηχάνιση ,ϊ°Ρβτο^^ηβελτίωση τωνμεταφορών ,οιβελτιώσεις διάβρωσηστηνποιότητα τωνσπόρων,στηνπροστασία λόγωτης
τωνκαλλιεργειών καιτιςζωικέςποικιλίες ,επιδοτήσε
τοδιεθνές εμπόριο καιοανταγωνισμός στηνπερί
στουςτομείς τωντροφίμων καιτωνζωοτροφών . Εκτόςαπ
πουπροκι
Στοπλαίσιο αυτόαναπτύχθηκε καιοδηγεί <
αναπροσαρμόστηκε ηΚοινήΑγροτικήΠολιτική συνεπάγ
(ΚΑΠ)τηςΚοινότητας ώστεναεκπληρώνει προύπολο·τουςστόχους τηςΣυνθήκης γιατηνβελτιώνοι
εξασφάλιση επόφκειας τροφίμων σελογικές Ευρωπαίωντιμές,τηνσταθεροποίηση τωναγορώνκαιπροσπάθει
ικανοποιητικό βιοτικό επίπεδο γιατηνισορροιαγροτική κοινότητα .Ωστόσο,μολονότι ηδραστήριοεπίτευξη αυτώντωνστόχωνπροωθήθηκε περιβάλλοευρέωςμετηβοήθειατωνμηχοινισμών τηςπεριβάλλο
ΚΑΠγιατηστήριξη τωντιμών,οιίδιοιορθήςγεο
οιυτοίμηχανισμοί σήμερα θεωρούνται ότιέχουνορισμένες λιγότερο θετικές Ηδιαπίεπαρενέργειες . στιςπρόοφείλεται σεκακήχρήσητηςγης.Στηνκτηνοτροφία ,ηθεραπεία τωνζωίκών
ασθενειών έχειγίνειδυσκολότερη καθώςέχειαυξηθεί ηγενετική ομοιομορφία καιη
γεωγραφική συγκέντρωση τωνεκμεταλλεύσεων .
Ταζωίκάαπόβλητα δημιουργούν αυξανόμενα
προβλήματα ρυπάνσεως τωνυδάτωνκαιτου
εδάφους .Ηαποψίλωση καιηστράγγιση εδα­
φώνοδηγούν σεκαταστροφή τωνβιοτόπων και
μείωσητηςβιοποικιλότητας .Ηυπερβολική
χρήσηαζωτούχων καιφωσφορούχων λιπασμάτων
προκαλεί ευτροφισμό σταεπιφανειακά ύδατα
σεπολλέςπεριοχές τηςΚοινότητας .Οι
εξάρσεις τουφυτοπλαγκτού διαταράσσουν τιςσυγκεντρώσεις οξυγόνου στονερόμε
δραματικές συνέπειες γιαταψάρια,την
τροφική αλυσίδα καιτοοικοσύστημα εν
γένεικαθώςκαιτηχρησιμοποίηση τουνερούγιαύδρευση καιγιασκοπούς αναψυχής .
Ακόμακαισεπερί-πτώσεις όπουεφαρ­μόζονται ειδικάπεριφερειακά ήοριζόντια
μέτραγιατηνπροστασία τουεδάφους ,ηεπιτυχία τουςσυχνάδιακυβεύεται λόγωτων
πιέσεων πουασκούν άλλαοικονομικά ήδιαρθρωτικά μέτρα.Γιαπαράδειγμα οι
προσπάθειες γιαναπροστατευτούν ταχορτολίβαδα καινακαταπολεμηθεί η
διάβρωση στιςβόρειες χώρεςαποτυγχάνουν
λόγωτηςυπερβοσκήσεως πουοφείλεται στιςεπιδοτήσεις κατάκεφαλήζώου.Ιδιαίτερα
στηνπερίπτωση τωνπροβάτων .Στην
Μετην
Ηγεωργία έχειπράγματι
ιδιαίτερα κατάτηνδιάρκεια των
ταίωνσαράντα ετών.Μεταξύ των
των
Εκτόςαπότηνπεριβαλλοντική υποβάθμιση
πουπροκαλείται,τοεφαρμοζόμενο σύστημα
οδηγεί στηνπαραγωγή πλεονασμάτων πουσυνεπάγονται υψηλόκόστοςγιατον
προϋπολογισμό τηςΚοινότητας χωρίςνα
βελτιώνουν τηνεισοδηματική κατάσταση των
Ευρωπαίων αγροτών .Μεαυτάταδεδομένα ,η
προσπάθεια γιαναεπιτευχθεί μιασταθερήισορροπία μεταξύ τωνγεωργικών
δραστηριοτήτων καιτωνφυσικών πόρωντουπεριβάλλοντος δενείναιμόνοεπιθυμητή από
περιβαλλοντική άποψηαλλάκαιγιαλόγους
ορθήςγεωργικής καιοικονομικής πρακτικής .
Ηδιαπίστωση αυτήαντανακλάται καθαρά
στιςπρόσφατες αποφάσεις σχετικά μετην
αναμόρφωση τηςΚοινοτικής ΑγροτικήςΠολιτικής όπουαναφέρεται μεταξύάλλωνότι
η"αύξησητηςπαραγωγής· δενείναιδυνατόν
ναθεωρείται πλέονωςοκεντρικός στόχος
τηςκοινοτικής πολιτικής .ΗΕπιτροπή ,στο
•έγγραφό της"Κθέΐθσέίοη 1991"σχετικά μετηνανάπτυξη καιτομέλλοντηςΚΑΠ(1)
αναγνωρίζει τηνανάγκηναενθαρρυνθούν οι
εκτατικές μορφέςκαλλιέργειας μεσκοπόόχι
μόνοναμειωθούν ταπλεονάσματα της
παραγωγής αλλάκαιγιαναπροωθηθούν
μορφές γεωργικής παραγωγής βασιζόμενες
στηναρχήτηςαειφορίας καιστηνποιότητα
τωντροφίμων καιγιανααποκατασταθεί ο
διπλός ρόλοςτωνγεωργών ωςπαραγωγών
τροφίμιανκαιφυλάκων τηςυπαίθρου .Οιμετέπειτα προτάσεις τηςΕπιτροπής (2)περιλαμβάνουν ένααγροτοπεριβαλλοντικό
πρόγραμμα δράσεως τοοποίοπροβλέπει
διάφοραείδηχρηματοδοτικών ενισχύσεων για
τηνενθάρρυνση τωνγεωργών νακαλλιεργούν
τηγητουςμετρόποφιλικό προςτο
περιβάλλον .Ωστόσο ,μολονότι η
οτικής
λωνότιΟρισμένες απότιςπαρενέργειες αυτέςείναι
ηυπερβολική έμφαση πουδίνεται σε
ορισμένες περιοχές στονόγκοτηςπαραγωγής
μεαποτέλεσμα τηνυπερεντατικοποίηση που,μετησειρά της,οδηγείσευπερεκμετάλλευση καιυποβάθμιση των
φυσικών πόρωναπότουςοποίους εξαρτάται
σετελική ανάλυση ηίδιαηγεωργική
παραγωγή :τουεδάφους ,τουνερούκαιτου
αέρα.Στηνπερίπτωση τηςφυτοπαραγωγής ,η
συστηματική χρήσηφυτοφαρμάκων έχειοδηγήσει στηναυξημένη αντίσταση των
παρασίτων μεαποτέλεσμα νααυξάνεται ησυχνότητα καιτοκόστος τωνφυτοθεραπευτ ικώνεπεμβάσεων καινα
προκαλούνται πρόσθετα προβλήματα απότη
ρύπανση τουεδάφους καιτωνυδάτων .Σε
ορισμένες περιοχές τηςΚοινότητας ,μεγάλες
ποσότητες γόνιμου εδάφους χάνονται κάθε
χρόνοεξαιτίας τηςδιαβρώσεως πουΣε
(1)θ€Μ (91)100 τελικό ,1.2.1991
(2)Ο0Μ (91)258 τελικό ,11.7.199140

Στο πλαίσιο αυτό ,ηΚοινότητα ενέκρινε το
1989 μία δααοπονική πολιτική (4)ηοποία
αποσκοπε ί :Λασοπονία
Ιεπολλέςπεριοχές τηςΚοινότητας ,ταδάση
§εναποτελούν μόνοκαθοριστικό παράγοντα
γιατοπεριβάλλον ,μεποικίλεεοικολογικές
καικοινωνικές λειτουργίες ,αλλάέχουνκαι
σημαντική οικονομική σημασία .ΗΚοινότητα
ωςσύνολοείναιοδεύτερος μεγαλύτερος
καταναλωτής ξυλείας στονκόσμο.Απότην
ετήσιασυνολική κατανάλωση 200εκατ.η5
περίπου ,ηΚοινότητα παράγειπερίπου 100
εκατ.πι5,δηλαδήείναιαυτάρκης μόνοκατά
50%.δεν
στηνπροστασία τηςδασικήςκληρονομιάς
απότηνοξίνιση τουπεριβάλλοντος και
τιςπυρκαίές ,
στηβελτίωση τηςπαραγωγικότητας των
δασών,
στηνανάπτυξη τωνδασώνκαιτωνδασικώνδραστηριοτήτων ,ιδιαίτερα στις
αγροτικές περιοχές ,
στηνπροώθηση τηςαναδασώσεως αγροτικών
γαιών.και
και
Παράτογεγονός αυτό,ταδάσητης
Κοινότητας έχουνεπίμακρόχρονικό
διάστημα παραμεληθεί .Σήμερα ,ηυγεία
σχεδόν40%τωνδασώντηςΚοινότητας είναι
κακήκυρίως λόγωτηςοξινίσεως του
περιβάλλοντος .Οιμελέτες τηςIΙΑ3Α(3)
δείχνουνότιοιαπώλειες στηνπαραγωγή της
ΕΚ(χωρίςτηνΙσπανία),οιοποίες
οφείλονται στηρύπανση τουαέραείναιτης
τάξεωςτων30εκατ.ιπ5ανάέτος,ηαξία
τωνοποίωνανέρχεται σε10δισεκατ .Εαυ
περίπου .Επιπλέον ,περισσότερο απότο1%τωνσυνολικών δασικών εκτάσεων
καταστρέφεται κάθεχρόνοαπόδασικές
πυρκαίές ,οιπερισσότερες απότιςοποίες
παρατηρούνται στημεσογειακή περιοχή .Σήμερα ,ηυγείαΩστόσο ,κατάτηνπερίοδο πουκαλύπτεται
απότοπαρόνπρόγραμμα ,θαείναιαναγκαίοναδιαμορφωθεί μιαευρύτερη προοπτική από
τονπροβληματισμό καιτιςενέργειες που
αναφέρθηκαν καινααποκατασταθεί στενότερη
σχέσημεταξύτηςεσωτερικής παραγωγήςξύλουστηνΚοινότητα καιτωνκαταναλωτικών
προτύπων καθώςκαιτωνηθικών και
πολιτικών δεσμεύσεων ,στηνπροσπάθεια ναεπιλυθούν ταπλανητικά προβλήματα που
προκαλείηαποδάσωση .
Στονπίνακα 4παρουσιάζονται οι
μακροπρόθεσμοι καιοιενδιάμεσοι στόχοι
καθώςκαιτααπαιτούμενα μέτραστοντομέα
τηςγεωργίας καιτηςδασοπονίας .
Πίνακας 4:Γεωργία καιδασοπονία
ΕΝΔΙΑΜΕΣΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΟΙ
ΤΟ2000ΧΡΟΝΟ­
ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΣΤΟΧΟΙ ΦΟΡΕΙΣ
Διστήρησητων βασικών
φυσικώνδιεργασιωνχσυ
είναιαπαραίτητες γιαένα
αειφόροαγροτικότομέα
καιιδίωςδιατήρηση των
νερών,τουεδάφουςκαι
τωνγενετικώνχόρωνΣταθεραχοίησηκαιβελτίωσητων
συγκεντρώσεωνητρικώνστα
υκόγειανερά
Μείωσητωνεπιφανειακών νερών
μεσυγκεντρώσεις σενιτρικάάνω
των50ΚΏ&Λήτωννερώνχου
χρσκαλοΰν ενιροφιομόστις
λίμνεςκαισιιςθάλασσες
Σταθεροποίηση ήαύξησητων
συγκενιρώσεωνοργανικώνυλών
στοέδαφοςΑυστηρήεφαρμογή τηςοδηγίαςγιατα
νιτρικά
Καθορισμόςχεριφερειακώνχρστύχων
εχχομχώνγια τιςνέεςχτηνοτροφικές
μονάδες(ΝΗ})καιτασιλό(αχόθηχενση
χορτονομής )
Πρόγραμμαγια τηνμείωσητηςχρήσεως
φωσφορικών
Xορήγησηχριμκαιάλλωνανασταθμιστικών
χληρωμώνγιατηντήρησητης
χεριβαλλοντικήςνομοθεσίαςΚΜ+γεωργία 1994=*
ΚΜ4ΤΠΑ Λτνεχίζεται
EK+KM 1995
1995s» EK4
ΚΜ+ΤΠΑ+
γεωργ .
EK+KM+yeti>pY -Καταγραφή τωνχωλήσεωνκαιτηςχρήσεως
τωνφυτοφαρμάκων
•Έλεγχοςτωνχωλήσεωνκοίτηςχρήσεως
φυτοφαρμάκων
-Προώθηοητου«ολοκληρωμένου ελέγχου»
(κυρίωςκατάρτιση )καιχροώθηση των
βιοχαλλιεργειώνΣημαντική μείωσητηςχρήσεως
φυτοφαρμάκων α*ίμονάδα
καλλιεργούμενης εχτάσεωςκαι
μετεχχαίδενσητωνκαλλιεργητών
σεμεθόδουςολοκληρωμένη ς
κάτοχολεμήσεωςτωνξιζανίων,
τουλάχιστον σεάλεςηςχερισχές
χουέχουνσημασίαγιατην
διατήρηση τηςφύσεως
15%τωνγεωργικών εκτάσεων
χουδιέχονταιαχόδιαχειριστικές
συμβάσειςσυνεχίζεται Μείωσητωνεισροών
χημικώνουσιώνσε
εχίχεδαώστεναμην
επηρεάζονται αυτέςοι
διεργασίες .
Ιοορραχίαμεταξυειοροών
θρεχπχώνκαι
αχορροφητικής
ικανότητας τωνεδαφών
χαιτώνφυτώνΕΚ4ΚΜ4γεωργ 1995
ΕΚ+ΚΜ+γεωργ 1992*»
Προγράμματαγιαδημισυργίαζωνών
γεωργίας/χεριβάλλοντοςμεχριμ
συγχρηματοδοτού μένααχότσγεωργικό
ταμείο(ΡΕΟ0Α )KM4EK 1992
Περιβαλλοντική
διαχείρισηαγροττκών
χεριοχώνγια τηδιατήρηση
τηςβιοχοιχιλότητος και
τωνφυσικώνοικστόχων
καιτηνελαχιστοχοίηση
τωνφυσικώνκινδύνων
(χχδιάβρωση ,
χιονοστιβάδες )καιτων
χυρκαγιώνΠροστασία όλωντωναχειλοΟ μενώνφυλών
ουαακώνζώωνKM συνεχίζεται
Εχανεξέτασητωνόρωνγιατηχορήγηση
αδειώναρδεΰσεως καικρατικώνενισχύσεων
γιααρδενιικάχρογράμματαΕΚ Διαχειριστικά σχέδιαγιαάλεςτις
αχειλσΰμενεςγ εωργικίςχεριοχές1995
ΕΚ4ΚΜ+ΤΠΑ Κστάρτισηγεωργών.χροώθηση των
ανταλλαγών μεταξύχεριφερειώνμε
συγχρίσιμεςιΧΓνθήκεςχεριβαλλονηχής
διαχειρήσεως1992=>
ΕΚ4ΚΑ/4ΤΠΑ4
ιδιοκτήτες δασώνΑύξησητωνδαοοφυτεύσεωνκαι
σεγεωργικέςγαίεςεχΛτχίζεται Βελαστοχοίησητων
δασικώνπεριοχώνώστε
ναεκπληρώνουν πλήρως
τηνλειτουργία τουςΑναδάσωση καιαναγένηση των
υφισταμένων δασών,προώθηση των
καλύτερων μτΟόδωνγια τοπεριβάλλον
(δέντραβραδείαςανακτύξεως ,μικτή
αναδάσωση )
Πρόσθετες ενέργειεςκατάτωνδασικών
πυρκαγιών0Βελτιωμένηχροστασία (υγεία,
χνρκσγιέςδαοών )
13)I1ASA:International Institute for
SystemsAnalysis :Executive Report
COMIRB )2c*r’.FFap10L16B,lB.eApplied
17.?.1991
iB.ei

4.5Τουρισμός
Οτουρισμός αποτελεί σημαντικό στοιχείο
τηςοικονομικής καικοινωνικής ζωήςτηςΚοινότητας .Αντικατοπτρίζει τηθεμιτήεπιθυμία τουατόμουνααπολαύσει τηγνωριμίσ νέωντόπων,νααφομοιώσειδιαφορετικά πολιτιστικά επιτεύγματα καινα
επωφεληθεί απόψυχαγωγικές δραστηριότητες
ήανάπαυση μακριά απότοκαθημερινό
περιβάλλον τηςκατοικίας ήτηςεργασίας
του.Συνιστά επίσηςσημαντική εισοδηματική
πηγήγιαπολλέςπεριφέρειες καιπόλειςτηςΚοινότητας ,μειδιαίτερη συμβολή στην
οικονομική καικοινωνική συνοχή της
περιφέρειας .Οτουρισμός αποτελεί καλό
παράδειγμα γιατηθεμελιώδη σχέσηπουσυνδέει τηνοικονομική ανάπτυξη καιτο
περιβάλλον μεόλατασυνακόλουθα οφέλη,
εντάσεις καιπιθανέςδιενέξεις .Μετονκατάλληλο σχεδιασμό καιδιαχείριση ο
τουρισμός ,ηπεριφερειακή ανάπτυξη καιη
προστασία τουπεριβάλλοντος είναιδυνατό
νασυμβαδίσουν .Οσεβασμός προςτηφύση
καιτοπεριβάλλον ,ιδ'ίωςστιςπαράκτιες
καιτιςορεινές περιοχές ,μπορεί να
εξασφαλίσει τόσοτακέρδηόσοκαιτη
μακροημέρευση τηςτουριστικής βιομηχανίας .
ΣτηνΕΚ,οτουρισμός αντιπροσωπεύει 5,5%
τουΑΕΠ,περίπου 5%τωνεσόδωναπότιςεξαγωγές και6%τηςσυνολικής
απασχολήσεως ,τοοποίοαντιστοιχεί σε
περισσότερες από7εκατ.θέσειςεργασίας
πλήρους απασχολήσεως .Ηανάπτυξη του
τουριστικού τομέαδενείναιομοιογενής σε
ολόκληρη τηνΚοινότητα .Κατάτηντελευταία δεκαετία ,ητουριστική
δραστηριότητα αυξήθηκε κατά14%κατάμέσο
όρομεβάσητιςδιανυκτερεύσεις .ΗαύξησηστιςνότιεςχώρεςτηςΕΚήτανμεγαλύτερη
απόαυτόντονμέσοόρο.Στιςαλπικέςπεριοχές ,οτουρισμός έχειαυξηθεί απότομα
σεπερίπου 50εκατ.επισκέπτες κάθεχρόνο.
Μετηναύξησητουβιοτικού επιπέδου και
τουελεύθερου χρόνου κατάτηνεπόμενη
δεκαετία ,αναμένεται καινέααύξηση.Αυτό
θαεπηρεάσει τοσύνολοτηςΕυρώπης και
κυρίωςτιςπαράκτιες καιτιςορεινέςζώνες,ιδιαίτερα τηνπεριοχή της
Μεσογείου .Ηαύξηση τωνεισοδημάτων
αναμένεται ναέχειωςαποτέλεσμα την
αύξησητωνδεύτερων διακοπών ,οιοποίεςθαείναιίσωςσύντομες αλλάαναμένεται ότιθα
γίνονται σεπεριοχές μευψηλήποιότητα
περιβάλλοντος .οικονομικής αυξήσεως .Ηανάπτυξη αυτήθα
προστεθεί στιςπροβλεπόμενες δημογραφικέςαλλαγέςστηνπεριοχή .160εκατ.αυτώντων
τουριστών κατάτοέτος2000και260εκατ
κατάτοκράτημέλητηςπεριοχής .Ηαύξησηαυτήθααπαιτήσει τοδιπλασιασμό του
χρησιμοποιούμενου χώρουωςτο2000,ταστερεάαπόβλητα καιταλύματαενδέχεται να
έχουντριπλασιασθε ίωςτοέτος2025.
Οιεξελίξεις αυτέςθαέχουνσημαντικέςεπιπτώσεις στοπεριβάλλον καιθαασκήσουν
φοβερέςπιέσεις στουςοικοτύπους ,τα
μεταφορικά μέσα,ταπαράκτια καιταορεινά
εδάφη,τουςενεργειακούς καιτουςυδατικούς πόρους,τοδυναμικό καθαρισμού
λυμάτων ,ιδιαίτερα κατάτιςπεριόδουςαιχμής.Ειδικότερα οιπαράκτιες περιοχέςθααντιμετωπίσουν σοβαράπροβλήματα .του
Οιγενικοίπεριβαλλοντικοί στόχοικαιοι
μακροπρόθεσμοι στόχοι πουσχετίζονται
άμεσαμετοντουρισμό (εκτόςαπότο
υποχρεωτικά πρότυπα γιατονθόρυβο,το
νερόκαιτοναέρα)είναιδύσκολο νο
καθοριστούν ,επειδή οτουρισμός είναι
δυνατό ναέχειτόσοθετικά όσοκαι
αρνητικά αποτελέσματα στοπεριβάλλον και
εξαρτάται σεμεγάλοβαθμόαπότιςατομικές
καταναλωτ ικέςεπιλογές .Οιεπιπτώσεις του
τουρισμού εξαρτώνται σεμεγάλοβαθμόαπά
τοείδοςτουτουρισμού ,τησυμπεριφορά των
τουριστών καιτηνποιότητα τωντουριστικών
υπηρεσιών .Οιπερισσότερες απότιςτου
υπηρεσιών .Οιπερισσότερες απότιςπιέσεις στοπεριβάλλον προέρχονται απότον
μαζικότουρισμόστιςπαράκτιες καιορεινές
περιοχές ,οοποίοςείναιπιθανόν νοαυξηθεί σημαντικά κατάτιςεπόμενεςδεκαετίες .θαείναισυνεπώς αναγκαίο νο
αναπτυχθούν γενικέςκοινοτικές στρατηγικές
γιατηνδιαχείριση καιτηνπροστασία των
παράκτιων καιορεινώνπεριοχών .χ.Κατάτην
ητουριστική
αυ
τουελεύθερου χρόνου κατάτηνεπόμενη Στοιχεία αυτώντωνστρατηγικών ,ταοποίο
δεκαετία ,αναμένεται καινέααύξηση.Αυτόαφορούν τηναλληλεπίδραση μεταξύτουρισμού
θαεπηρεάσει τοσύνολοτηςΕυρώπης καικαιπεριβάλλοντος θαείναιοέλεγχος των
κυρίωςτιςπαράκτιες καιτιςορεινές χρήσεων γης,ηθέσπιση αυστηρών κανόνωνζώνες,ιδιαίτερα τηνπεριοχή τηςγιατιςνέεςκατασκευές ,ηκαταπολέμηση
Μεσογείου .Ηαύξηση τωνεισοδημάτων τηςανέγερσης αυθαίρετων οικοδομών ,η
αναμένεται ναέχειωςαποτέλεσμα τηνρύθμιση τηςκυκλοφορίας ιδιωτικών
αύξησητωνδεύτερων διακοπών ,οιοποίεςθααυτοκινήτων προςκαιαπότιςτουριστικέςείναιίσωςσύντομες αλλάαναμένεται ότιθαπεριοχές ,ηδιαφοροποίηση τουτουρισμού ,
γίνονται σεπεριοχές μευψηλήποιότητα -ηαυστηρή εφαρμογή καιτήρηση τωνπεριβάλλοντος . περιβαλλοντικών προτύπων γιατονθόρυβο ,
τοπόσιμονερό,ταύδατακολυμβήσεως ,το
Ημεσογειακή λεκάνηαπορροφά το35%τουύματακαιτιςεκπομπές στηνατμόσφαιρο
διεθνούς τουρισμού καιείναιηπρώτηστον (συμπεριλαμβανομένων καιτωνεκπομπών στις
κόσμοτουριστική περιοχή .Σύμφωνα μετοζώνεςγύρωαπότιςτουριστικές περιοχές .Γαλάζιο Σχέδιο (1)τηςέτος2025θαμεαρνητικές επιπτώσεις στιςπεριοχέςεπισκεφθούν τιςπαράκτιες μεσογειακές αυτές),ηδημιουργία προστατευτικών ζωνών
περιοχές ,έναντι 55εκατ.το1984καιγύρωαπόευαίσθητες περιοχές ,όπωςείναι
περίπου 100εκατ.το1990.Οιεκτιμήσεις οιυγρότοποι καιοιαμμοθίνες ,ηκαλύτερητουΠαγκοσμίου Οργανισμού Τουρισμού κατανομή τωνθερινών διακοπών ,ηαύξηση
επιβεβαιώνουν τιςπροβλέψεις πουΓαλάζιου τηςσυνειδητοποιήσεως καιηεκπαίδευση του
Σχεδίου .Καιοιδύοπροβλέπουν ότιωςτοτοπικούπληθυσμού καιτωντουριστών καθώς
90%τηςοποιοσδήποτε αυξήσεως θαοφείλεται καιηεκπαίδευση καιεπαγγελματική
στηναύξηση τουτουρισμού σταυΝΕΡ,οκατάρτιση αυτώνπουείναιυπεύθυνοι γιατη
αριθμός τωντουριστών στηνπεριοχή τηςδιαχείριση τωντουριστικών περιοχών .
Μεσογείου θαήτανδυνατόν νααυξηθεί από
380σε760εκατ.τοχρόνοκατάτοέτος
2025,ανάλογα μετουςρυθμούςτης a
(1)Meditteranean Blue Plan ofUNEP _

Ηεφαρμογή αυτώντωνστρατηγικών θα
εξαρτηθεί κυρίωςαπόμέτραπουπρέπεινα
ληφθούν απότιςπεριφερειακές καιτιςτοπικέςαρχέςκαθώςκαιαπότονκλάδοτου
τουρισμού .Ένασχέδιοκοινοτικής δράσεως
γιατηνενίσχυση τουτουρισμού ,το
οποίοδημοσι εύθηκε απότηνΕπιτροπή (1)
περί-αμβάνει έναναριθμόειδικών μέτρων
πουαποβλέπουν στησύνδεσητηςπροστασίας
τουπεριβάλλοντος μετηντουριστικήτηναρχήτηςαειφορίας .Ανυπάρχει σωστόςσχεδιασμός καιέλεγχος ,οτουρισμός ,ηπεριφερειακή ανάπτυξη καιηπροστασία τουπεριβάλλοντος είναιδυνατόν να
συμβαδίσουν .Πρόσφατα παραδείγματα όπωςταφύκη (άλγες)πουεμφανίστηκαν στηνΑδριατική καιπροκάλεσαν ζημίαπου
υπολογίζεται σε1,5δισεκατ .Εουαπότην
απώλεια εσόδωναπότοντουρισμό καιτηναλιείατο1990,δείχνουν σαφώςότιτοπεριβάλλον αποτελεί ένανπολύσημαντικό
οικονομικό πόρο,οοποίοςπρέπειναδιατηρηθεί σεκαλήκατάσταση καινα
προστατευθε ί.Οτουρισμός οοποίοςείναι
σύμφωνος μετηναρχήτηςαειφορίας καιβασίζεται στονσεβασμόγιατηνφύσηκαιτοπεριβάλλον αναμένεται νασυμβάλειόχιμόνο
στηνευημερία τουίδιουτουτουριστικού
κλάδουκαιτωνγειτονικών περιοχών αλλά
καιστηνοικονομική καικοινωνική σύγκλιση
τηςπεριφέρειας .τουπεριραΛΛοντος μετηντουριστική
ανάπτυξη ,π.χ.
-απογραφή τουριστικών πόρωνστακράτη
μέλη,
βελβελτιωμένη κλιμάκωση των
διάκοπών/εποχιακήκατανομή του
τουρισμού ,
πρακτικοί οδηγοίγιατοντουριστικόκλάδοκαιπρότυπα έργαστοντομέατου
περιβαλλοντικού τουρισμού ,
ανάπτυξη κώδικακαλήςσυμπεριφοράς για
τουςτουρίστες
ανταλλαγή πληροφοριών καιεμπειριών σε
θέματαυποδοχής επισκεπτών ,
περιβαλλοντικά βραβεία .και
Οπίνακας 5παρουσιάζει ταστοιχεία της
στρατηγικής στοντομέατουτουρισμού ,τα
μέσαπουπρέπεινααναπτυχθούν ,τοσχετικό
χρονοδιάγραμμα καθώςκαιτουςφορείςκαιτιςενδιαφερόμενες ομάδες .Είναισημαντικό ημελλοντική ανάπτυξη του
τουρισμού ναπραγματοποιηθεί σύμφωναμε
ΓΜνακος 5:Τουρισμός
ΧΡΟΝΟ­
ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΜΕΤΡΑ ΩΣΤΟ2000 ΣΤΟΧΟΙ ΜΕΣΑ ΦΟΡΕΙΣ
*ΚαλύτερηΝαχείρισηιουιιαζιχού
χουριομαύ
*Εθνιχάχαιχεριφερααχό
ολσχληρω|ΐΔκιόιαχειρ<σιιχάσχέ6ια
γιαχαράχαεςχαι ορεινίςχερ«οχές•Έλεγχοςίωνχρήοεωνγης αχόεο1993ΧΟΛσιο ΤΠΑ Τλίχοςχουρεαμού
εξής
TTIA -Αυστηροίχανόνεςγιανέεςχατασχευές
-Διαχείριση τηςκυκλοφορίας προςκαιαπότις
τουριστιχέςκερισχές
-Διαχείριση υποδοχήςεπισκεπτών ,ανταλλαγή
εμπειριών
•Πρότυπαμοντέλαβιώσιμουτουρισμού -Αυστηρή
εφαρμογήκαιεπιβολήτωνπεριβαλλοντιχών
προτύπωνγιατοθόρυβο,τοπόσιμονερό,τον
καθαρισμό λυμάτωνκαιτιςεκπομπέςστην
ατμόσφαιρα
•Δημιουργία ζωνώνπροστασίας γύρωαπό
ευαίσθητεφτερισχέςKM*TTIA
1992-1993 «
ΚΜ*ΜΕ+ΕΚ συνεχίζεται
KM +TTIA απότο1993καιστο
εξής
EK*KM*TTIA
4*cvQt<mxdç
xJtàdoç*Ανάπτυξητηςπεριβαλλοντικής
συνειδήσεως
*Ελευθέρωση τωναερίωνκαιοδικών
μεταφορών επιβατών -δίκτυοΤΟV
*Αύξησηοριαχούκόστουςγιατη
χρηςπμαποίησηιδιωτιχώναντοκινή -
τωνκαιπροώθηση εναλλακτικών
μορφώηιεταχινήσεως1993-1995 Συμπεριφοράτων
τουριστών-Ανάπτυξηκαιπροώθηση ενόςκώδικα
συμπεριφοράς
•Επστρατείεςαιυΐΐϊ-ακάϊ »+συνέδρια
ΕΚ*ΚΜ •Πολιτικήμεταφορών ΕΚ4εθνικέςπολιτικές
μεταφορών
-Οικονομικό κίνητραόπωςοφόροςΟΟ]/
ενέργειαςκαιταδιόδιακαιενθάρρυνση της
χρήσεωςδημόσιωνμέσωνμεταφοράς
•Συνεργασίακαι ανταλλαγή πληροφοριώναπότο1993καιστο
ΕΚ+ΚΜ
ΕΚ4ΚΜ4
τουςκστικόςχλάδος1993
απότο1993καιστο
<£ής
*Καλυτερηκατανομήτωνδιακοπών πριναπότο1998
-Εθνιχόσχέδιοχαιπεριφερειαχάσχέδια
-ΠεριφερειακόταμείοΕΚ
•ΣχέδιοδράσεωςγιατοντουρισμόΕΚ
-Συμβουλευτική επιτραπήγιατοντουρισμόΕΚπριναχότο1995ΤΠΑ4ΚΜ4ΕΚ*Διαφοροποίηση τουτουρισμσυ(συμπ
καιτουαγρσαχου καιτουπολιτιστι -
χουτουριαμου )
•Ενημερωτικάδελτία Βιομ4ΤΠΑ Ποιότητατων
τουριστικών
υπηρεσιώναπότο1993καιστο*Προώθη<*Ίνέωνμορφώντουρισμού
φιλικώνπροςτοπεριβάλλον
*Προσεκτική επιλογήχώρων
διανυκχερεΰσεως
*Δημιουργία περιβαλλοντικής ουνειδή-
σεωςσταάτομαπουσυμμετέχουν οτη
διαχείριση *συρισαχώνπερισχών
*Δημιουργίαπεριβαλλσντιχήςαυνειδή -
σεωςστοντοπικόπληθυσμόκαιτις
τουρισηχέςυπηρεοίεςεξής
-Επσγγελματιχι^ιατάρτιση
-Πρότυπαέργα
•Επαγγελματιχήχατάρτ ισηκαιεκπαίδευση
Ανταλλαγή θετικώνεμπειριώνΚΜ4ΤΠΑ4ΕΚ
4Βιομαπότο1993καιστο
43
(1)COM(91)97TeXlKd,24.4.1991

ПЕР1ЛШН
Στοσημείο αυτό,πρέπει ναεπαναλάβουμε
ότιηεπιλογήορισμένων νευραλγικών τομέων
παρεμβάσεοκ καιφοοέων δενσημαίνει ότιΗστρατηγική προσέγγιση τωνκυρίωντομέων
παρεμβάσεως συνοψίζεται στονπίνακα 6.
Σταεπόμενακεφάλαια τουπαρόντος εγγράφου
περιγράφονται λεπτομερώς οιστόχοι,οι
ενδιάμεσοι στόχοικαιταχρονοδιαγράμματαγιατημείωση τωνπεριβαλλοντικών
επιπτώσεων .Παρουσιάζεται επίσηςμίαδιευρυμένη δέσμημέσωνπουαποσκοπούν στηναναγκαία αλλαγήτηςσυμπεριφοράς καιτων
τάσεων .παρεμβάσεοις καιφορέωνδενσημαίνει όπαραμελοϋνται οιάλλοιτομείςκαιφορείς
ΟΛΕΣοιδημόσιες καιιδιωτικι ΟΛΕΣοιδημόσιες καιιδιωτικές
επιχειρήσεις καλούνται νααναλώβουν την
ευθύνηπουτουςανήκειγιατηνυλοποίηση
τηςνέαςστρατηγικής καιγιατησυνολική
εφαρμογή τουπρογράμματος .ιδιωτικές και
>υνστην
καιτων
Π/νοκος 6:ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΑ ΕΠΙΛΕΓΜΕΝΟΥ !ΤΟΜΕΙΙ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΩΣ
ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ ΤΟΥΡΙΣΜΟΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΓΕΩΡΓΙΑ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ
Ε Καθαφάτεφααντοκίνηκκαι
καύσιμα
•όςκαεκχομχών
-οιχονΑφοςιολ .Χίνηις>α
-ΐίγκχόςΟεγχος
•μείωσηεξστμίοεωςΠεςΗβσνμβατό^τ οπλισμός ,
•xôomovto<5
•όόατακολυμβήοεως
•6ισχείς>ισηαχοβλήτα
•βεώσιμηκυκλοφοςχαΟικολογιχ&ετφόφος
■ttmçrjia
•εχταηχήγεωςγία
•μείωσηχωνειοςχχσν
χημικώνουσιών
•οςτγσναχήγεωςιγία
•Γνημέφωσφιαταναλωτών
•OOtOVOfUXd XOI
(po^okrjvxA *iK Ολοχληφωμάνο^λεγχος
çvmdvuR#Ç
•ά&ειεςλειτουργίας
•αχσγραφήεχχομκών
•ΧΣ^κβαλλονΤΙΧΟίλογίστ χχοί
Οεγχο*
•χεςχβαλλοντιχάτέλη
•εφας>μσγή καθαρών
τεχνολεγιώνμεχαμηλή
καραγωγήαχοβλήτωνMfW*<7TJtT)ÇÇV*àvoe«*Ç
π A
! Τ•ει6οκκο6λΔμ£οοστόχοι
γιατο002,«ο502,ΝΟχ
•ootovofiixà xai
<poç>aXcrjax<jaivTpiç>a
-τεχν»οιέλεγχοι
-μείωσητηςεξστμίσεωςΠ A
Τ
Ü T
Σ Ο
Ε Μ
IΕ
Σ A
Εξοφβολογντμόφης
υποδομήςΠφοστασίέπβτνποφάχΤΜτν
ζωνώνκαιτοτνφυσικών ,
ανφρωπογενώνποιχαων
-ερημαχοίηση
-χολιταπικήχληρονομιά
-χυφχσγιέςδαοών
-μοναχάχιαΑνάπτυξίφνανεώσιμων Ανάπτυξε Λιγάτεφαιπόβλητα /
KaXvieprpuzxci^iaT )
αποβλήτων
•καταγραφήαχοβλήτων
-οιχονομιχόκαι
φορολογικά *ένητρα
•οχττημαεΛίσιροφών
χρησιμοποιημένων
-αικπηράχρότυχαγτατην
διάθεσηαχοβλήτων
-αστικήευθύνηΠ
Ο
Ρ
Ο•σχεόιασμόςδοιτΰων
•εκιλσγήμεταφοςκχου μέσου
•<Χ>μφοςήσεις
-επικοινωνίες•Ε&Ακαιπροώθηση της
βιομάζας ,τηςαιολικής
ενέργειας ,τηςενέργειας ,
τωνκυμάτων ,τηςηλιακής,
υδροδυναμικής καιτης
γεωθερμικήςενέργειας
(ΑΕΤΕΝΕΚ )-(χκττημσαχές
δαοοφυτεύσεις
-πυροπροστασία
•αειφόροςυλοτομίαI
ntQUjçrôttQeçtmXojlçfVi
τον9«ιταναλωτές
-περισσότερεςεχιλογές
καλναερηχληροφόρηση
-καλύτερηεποχιακή
κατανομή τουτσυριαμοΰΒελτίωση !ης
συμπερίφοράςτωνοδηγών |
•ενημέρωσηχαιεχχαίδευση 1
-οικονομικά και I
φορολσγιχάκίνητρα |
-εχιλεηήμεταφορικούμέοσυΑνάπτυξητηςυπαίΒρσυ Σ Προϊόνταφιλικάπροςτο
περιβάλλον
•οιχολογικόοήμα
-χρότχτχαχροϊόντων
•ενημεροχτηχαταναλωτών
•διαη<χ>οχοιημένο«μ6ραιΛιγότερι^νεργαΛ^ή
κατανάλωση
-ο«σνομιχά/φος>ολσγικά
κίνητρα
-ενημέρωση καιεκπαίδευση
καταναλωτών
■SAVE.THERMIEïX *
-κοτνονιστοιέςίΗστόζεις
-εθελσνακέςσυμφωνίεςY
Μ•επτμβάοε^για τη
Λ<«χίψ«>ΐ"ΐςγης
•αγςκπικόςτσυςκσμός
-αλιείασεχεροαιαυδαχαΠ
Ε
Ρ
Φ
Ο
Ρ
A
Σημείωση :Ταμέοαττουαναγράφονται στονπίνακαδεναφορούνμότοτοοςτομείςστοάςοποίοοςεμφανίζονται αλλάαπλώςστοάς
τομείςαυτούςκρίνεταιότιείναιαποτελεσματικότερα .
и

Κεφάλαιο 5:
θέματακαιενδιάμεσοι στόχοιτουπρογράαςμματος
Τοκεφάλαιο αυτόθίγειένανορισμένο αριθμόθεμάτων .Τοσύνολοτωνθεμάτων αυτώνδενφιλοδοξεί νααποτελέσει εξαντλητικό κατάλογο προβλημάτων ,ταοποίαπρέπεινα
αντιμετωπιστούν απότηνΚοινότητα κατάτηνπερίοδο εφαρμογής τουπρογράμματος .Τα
θέματααυτάσχετίζονται μειδιαίτερα σοβαράπροβλήματα καιμετιςπτυχέςπουαφορούν το
σύνολοτηςΚοινότητας ,είτεεπειδήεπηρεάζουν τηνεσωτερική αγορα,έχουνδιασυνοριακέςεπιπτώσεις ,αφορούν κοινούςπόρουςήθέματασυνοχής ,είτεγιατίέχουνσημαντικέςεπιπτώσεις στηνποιότητα καιτιςσυνθήκες τουπεριβάλλοντος σεσχεδόνόλεςτιςπεριοχές
τηςΚοινότητας .
Σεκάθεενααποταθέματααυτα,καθορίζονται μακροπρόθεσμοι στοχοι,οιοποίοιαποτελούν
ενδείξεις ωςπροςτηνκατεύθυνση ήτηνώθησηηοποίαπρέπειναδοθείώστεναεπιτευχθεί
ηαειφόρος ανάπτυξη .Μετοσημερινό επίπεδο γνώσεωνκαιεπειδήδενυπάρχουν παράμετροιγιατονκαθορισμό τηςαειφορίας ,οιστόχοιαυτοίεκφράζονται ποιοτικά καιοχιποσοτικά .
Μεσοπρόθεσμα ,καθορίζονται ορισμένοι ενδιάμεσοι στόχοιοιοποίοιπρέπειναέχουνεπιτευχθεί σύμφωνα μεκαθορισμένα χρονοδιαγράμματα έωςτοέτος2000.Οιενδιάμεσοι
αυτοίστόχοιδεναποτελούν νομοθετικές δεσμεύσεις αλλάαντιστοιχούν σεεπίπεδα
επιδόσεων ήεπιτεύγματα προςταοποίαπρέπειναστραφούν οιπροσπάθειες σήμεραμε
απώτεροσκοπόναεπιτευχθεί ηαειφόρος ανάπτυξη .
Οιενέργειες πουπερίγράφονται γιακάθεθέμασυνιστούν ένανμηεξαντλητικό κατάλογο
μέτρωνταοποίαπρέπειναλήφθούνγιαναπραγματοποιηθούν οιενδιάμεσοι στόχοιπου
έχουνκαθοριστεί γιατηνπερίοδο ωςτοέτος2000.
Τέλος,οιπίνακεςδείχνουν ποιοίαπότουςτομείς/φορείςθεωρούνται ωςάμεσαυπεύθυνοι
γιατιςενέργειες πουπεριγράφονται .Στιςπερισσότερες περιπτώσεις πρέπεινα
καταβληθεί προσπάθεια σεδιαφορετικά επίπεδαγιαναεφαρμοστεί τοσύνολοτωνμέτρωνπου
απαιτούνται γιατηναντιμετώπιση ενόςπροβλήματος .Τοσημείοαυτόεξετάζεται
διεξοδικότεραστοκεφάλαιο 8.Τοσημείοαυτόεξετάζεται
5.1Μεταβολή τουκλίματος
Παράτονπλανητικό τηςχαρακτήρα ,ητου1990
μεταβολή τουκλίματος πουπροβλέπεται νασημαντικό
επέλθει ωςαποτέλεσμα τηςαυξήσεως τωντουπροβλέ
ατμοσφαιρικών συγκεντρώσεων τωναερίωντουτηνοποία
θερμοκηπίου ,θέτεισοβαράπροβλήματα καιανεπτυγμέν
γιατηνίδιατηνΚοινότητα (συχνότητα τωνπαρουσίασε
ακραίων μετεωρολογικών περιστατικών ,ανακοίνωάνοδοςτηςθαλάσσιας στάθμης ,περίοδοι στρατηγική
καύσωνος καιξηρασίας κλπ.).Τοδιοξείδιο καιτη
τουάνθρακα (οΟ^),οιχλωροφθοράνθρακες αποδοτικά
(ΟΡΟ,τουποξείδιο τουαζώτου (ΝΡ)καιτοάνθρακα/εν
μεθάνιο (οΗ,)δημιουργούν ταμεγαλύτερα στοσύνολο
προβλήματα . αυτούτου
Τοεπίπεδο τουοΟ^έχειαυξηθείκυρίωςλόγωΗΚοινότττηςκαύσεως τωνορυκτών καυσίμων ενδιάμεσο
(ενεργειακός τομέας ,βιομηχανία καιεξάλειψη 1
μεταφορές )καιτηναποδάσωση .Ηαύξησηπριναπάτ
τωνσυγκεντρώσεων τωνΟΡΟοφείλεται εξτουΜ3ντρε
ολοκλήρου στηνβιομηχανική παραγωγή γιατί
δενυπάρχουν φυσικές πηγές.Τομεθάνιο Γιατοσ;
προέρχεται κυρίωςαπότηγεωργία (βοοειδή άμυνας κ
καιορισμένες καλλιέργειες ),τηνενέργεια γνωρίζουμε
(διαρροή φυσικούαερίου )καιτουςχώρουςεπιπτώσεις
διαθέσεως απορριμμάτων . διάφοροι
περιβάλλον
Το1990,ηδιακυβερνητική επιτροπή γιατηνκοινωνικόαλλαγή τουκλίματος (IΡΟΟ μέτρωνπουδημοσίευσεσυνοπτ ικήέκθεσηγιατονιδιαίτερα
χαρακτήρα καιτιςεπιπτώσεις τηςαυξήσεως άλλαθέμ<
τηςθερμοκρασίας τουπλανήτη .Στηνέκθεσηπολιτικές
αυτή,οιεκπομπές οΟ,θεωρούνται ότιενέργεια),
αποτελούν τονκύριοπαράγοντα γιατο
φαινόμενο τουθερμοκηπίου .ΑπότηνάποψηΣτοπλαίσι
αυτή,ηαπόφαση τηςΚοινότητας νατουςγένι
σταθεροποιήσει τιςεκπομπές οΟ*σταεπίπεδα στόχους ωτου1990ωςτοέτος2000είναιένα
σημαντικό πρώτοβήμαγιατηναντιμετώπιση
τουπροβλήματος προςτηνκατεύθυνση προς
τηνοποίακινούνται καιοιπερισσότερες
ανεπτυγμένες χώρες.Προσφάτως ,ηΕπιτροπή
παρουσίασε στοΣυμβούλιο τωνΥπουργώνανακοίνωση όπουπεριγράφεται νέα
στρατηγική γιατημείωσητωνεκπομπών 002
καιτηβελτίωση τηςενεργειακήςαποδοτικότητας καθώςκαιοιφόροι
άνθρακα/ενέργειας πουπρέπειναεπιβληθούν
στοσύνολοτηςΚοινότητας γιατηνεπίτευξη
αυτούτουσκοπού (2).
ΗΚοινότητα έχειήδηκαθορίσει τουςενδιάμεσους στόχους γιατησταδιακή
εξάλειψη τωνΟΡΟκαιτωνη^Ιοηβπολύπιο
πριναπϋτιπροβλέπεται απότοπρωτόκολλο
τουΜ3ντρεάλ .
Γιατοσχεδιασμό τωνκατάλληλων μέτρων
άμυνας καιπροσαρμογής ,πρέπει να
γνωρίζουμε περισσότερα γιατιςπιθανές
επιπτώσεις τηςαλλαγήςτουκλίματος στουςδιάφορους τομείς τουευρωπαϊκού
περιβάλλοντος καθώςκαισχετικά μετις
κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις των
μέτρωνπουθαληφθούν .Τοπρόβλημα είναιιδιαίτερα σοβαρόεπειδήσυνδέεται στενάμε
άλλαθέματα καθώςκαιμετιςάλλεςπολιτικές τηςΚοινότητας (έρευνα,γεωργία ,
ενέργεια ).
Στοπλαίσιο αυτό,οπίνακας 7παρουσιάζει
τουςγενικούς στόχους ,τουςενδιάμεσους
στόχους ωςτοέτος2000,ταείδητωναπαιτουμένων ενεργειών καιτους
συμμετέχοντες φορείς .είδιο
ργειακός τομέας ,βιομηχανία και
ορές)καιτηναποδάσωση .Ηαύξηση
συγκεντρώσεων τωνΟΡΟοφείλεται εξ
Τομεθάνιο
τουευρωπαϊκού
καισχετικά μετις
;επιπτώσεις των
Τοπρόβλημα είναι
(1)IPCC:Reports ofWorking Groups,1990,
Supplementary Report ,1992,WMO/UNEP
(2)5ΕΟ(91)1744τελικό ,14Οκτ.199145

Πίνακας 7:ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΤΟΥ ΚΛΙΜΑΤΟΣ
ΧΡΟΝΟ­
ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΕΝΔΙΑΜΕΣΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΩΣ ΤΟ
2000ΚΛΑΔΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ
συνεχίζεται Ενέργεια
Μεταφορές
Βιομηχανία
ΚοινόΣεβασμόςτων
ηνοικών
απορροφητικών
ικανοτήτων του
πλανήτη•μέτραγιαεξοικονόμηση
ενεργείαςπ χ
*χρήσηενέργειαςφιλικήςπρος
τοπερφάλλσν
-αλλαγησυμπεριφορός
-οικονομικό καιφορολογικά μέτρα*σταθεροποίηση τωνεκπομπών
σταεπίπεδατου1990#
(προοδευτικές μειώσειςμε
χρονικόορίζοντατο2005καιτο
2010)(1)СОг
•Βελτίωσητηςενεργειακής
αποόοτικότηταςπ χ
•Una
•αλλαγέςυποδομής
-αλλαγήτωνμεθόδωνμεταφοράς
-οικονομικά καιφορολογικά μέτραΕνέργεια
Απόβλητα
Μεταφορές
Βιομηχανία
Καταναλωτές
*Υποκατάσταση καυσίμων με
σκοπότημείωσηήτηνεξάλειψη
τωνεκπομπών ΟΟΪ(ανανεώσιμες
πηγές,ςνσικόαέριοκλπ.)π.χ
-Ε&Α
'·αλλαγέςστηνυποδομή
-οικονομικά καιφος>ολσγικά μέτραΕνέργεια
Ενέργεια
Γεωργία
Απόβλητα■Απογραψή δεδομένων πριναπότο1994 *ταμέτραπουπρέπεινα
προσδιοριστούν τοαργότεροως
το1994καιναεφαρμοστούν
(ίσωςκαιοιενδιάμεσοι στόχοι
μείωσεωςτωνεκπομπών )Μεθάνιο(ΟΗ4 )
Υποξείδιοτου
Αζώτου(ΝζΟ)
Βιομηχανία •σταδιεζχήκατάργηση πριναπό
την1.1.1996(εκτός ορισμένες
απαραίτητε^ρήσεις )ΟΡΟ4τετραχλω-
ράνθρακας 4
Ηκίοαε4ΟΡΟκλπ.
4111
τριχλωροαιθάνιοΕξάλειψητων
εκπομπώνουσιών
πουκαταστρέφουν
τοόζον
•περιορισμός τηςχρήσεωςΟΡΟως
τοπολύ5%τουεπιπέδου του1990ΗΟΡΟκλπ
#) ενδιάμεσοι στόχοιοιοποίοιέχουνήδηκαθοριστεί απότηνΕΚ
Σημείωση :ΗΕΚδεσμεύεται ναβοηθήσεικαιναυποστηρίζει τιςχώρεςπουθατοζητήσουνστηνπροσπάθειά τουςναλάβουνμέτρα
γιατησταθεροποίηση καιτημείαχχιτωναερίωνθερμοκηπίου .Ταακόλουθαμέτραείναιδυνατόνναληφθούν :μεταβίβαση
χρεών,μεταφορά τεχνολογίας ,γενικέςεμπορικές ρυθμίσεις ,συμμετοχή σεπαγκόσμιους χρηματοδοτικούς μηχανισμούς .
(1)Πορίσματα τουΚανούΣυμβουλίου Ενέργειας/Περιβάλλοντας της29ηςΟτωβρίου 1990.#>
tu
ΕΝΑΠΟΘΕΣΕΙΣ 302 καιΝΟχ ΑΠΟ ΠΗΓΈΣ ΣΤΗΝ ΕΚΤΩΝ 12,ΟΙΟΠΟΙΕΣ ΥΠΕΡΒΑΙΝΟΥΝ ΤΑΚΡΙΣΙΜΑ ΦΟΡΤΙΑ ΤΟ
1800Σχήμα3.
RIVM/CCE
Data :
rxCril.Loads
1990
Rriîion :
EUROPE
MOEKÆEDXMCi
caeoeo i
soo00 *
100000
1 2000 00 s
7000 00 4
l« Unit :eq/ha.vr т 
(\m/Sr) a
0WwN.-r.k -•Combi
r>jtr 4.4.1991
fc.tTL«rL rve^Cri.ld *
1994

5.2οξίνισητουπεριβάλλοντος καιποιότητα αέρα
Ηοξίνισητουπεριβάλλοντος οφείλεται σεσημαντικό βαθμόστηνκαύσηορυκτών
καυσίμων καιστιςγεωργικές μεθόδους και
κροκαλείζημίεςσταδασικάοικοσυστήματα ,τιςλίμνες ,ταάλλαεπιφανειακά καιυπόγεια νεράκαιταεδάφη.Οικύριεςσεπολλέςπεριφέρειες τηςΚοινότητας
απαιτούν τηνεφαρμογή τωναυστηρότερων
δυνατών μέτρων ,δηλαδήμείωσηακόμακαι
μεγαλύτερη από65%τωνεκπομπών 502και60%
τωνεκπομπών Ν0„,οιοποίεςπροκύπτουν από
τηνανάπτυξη σύμφωνα μετοσενάριο 4.
(Οπωςαναφέρθηκε στοκεφάλαιο γιατονενεργειακό τομέα ,ηΕπιτροπή έχειπαρουσιάσει τέσσερα σενάρια γιατημελλοντική ενεργειακή ζήτησηστηνΕΚ.Η
αναπροσαρμογή αυτώντωνσεναρίων σύμφωνα
μετανεότεραδεδομένα πραγματοποιείται τηστιγμή αυτήκαιτααποτελέσματα
αναμένονται γιαταμέσατου1992).
Ωστόσο ,στηνπερίπτωση τωνλιγότερο
αναπτυγμένων περιφερειών τηςΚοινότητας
καιορισμένων περι-φερειών,οιοποίεςδιανύουν περίοδο οικονομικής
αναδιαρθρώσεως -οιπεριφέρειες τωνστόχων
1και2τωνενισχύσεων τουπεριφερειακούταμείου τηςΚοινότητας -ταεπίπεδα
οξινίσεως μεβάσητασημερινά επί-πεδα
εκπομπών καιεναποθέσεων καιοισχετικά
μικρέςεπιπτώσεις σταεπίπεδα εναποθέσεων
στηνυπόλοιπη Ευρώπη )επιτρέπουν σημαντική
ακόμαανάπτυξη σεαυτέςτιςπεριφέρειες
σύμφωνα μετηνήδηισχύουσα νομοθεσία της
ΕΚ.Ωστόσο ,σεπεριοχές αυτώντων
περιφερειών όπουήδηυπάρχει ήείναι
πιθανόν ναυπάρξει υπέρβαση τωνκρίσιμων
φορτίων ,θαισχύουν ταίδιααυστηρά μέτρα
όπωςκαιαλλού.τιςλίμνες ,ταάλλαεπιφανειακά καιυπόγειανεράκαιταεδάφη.Οικύριες
ουσίεςπουπροκαλούν τηνοξίνισηείναιτοδιοξείδιο τουθείου (5Ο2),ταοξείδια του
αζώτου (Ν3Χ),οιπτητικές οργανικές ενώσεις
(νΟΟκαθώςκαιοιυδρογονάνθρακες (Ηθ)
καιηαμμωνία (ΝΗ3)·ΤαΝΟ,,ΗοκαινΟΟ
παράγουν προϊόντα όπωςτοόζον(03)μέσω
τηςφωτοοξειδώσεως .Ταπροϊόντα αυτάευθύνονται σεμεγάλοβαθμόγιατιςζημίες
στιςκαλλιέργειες καιστηνβλάστηση καθώς
καιστηνανθρώπινη υγεία (περίοδοιΟικύριες
καιστην α\
αιθαλομίχλης ).
Πρόσφατες μελέτες στοπλαίσιο της
Οικονομικής Επιτροπής γιατηνΕυρώπητου
ΟΗΕέδειξαν ότιείναιδυνατόν να
προσδιοριστούν γιαορισμένους τύπους
οικοσυστημάτων (καικατάσυνέπεια για
ορισμένες περιοχές στηνΕυρώπη )ταεπίπεδα
καιταφορτίαεναποθέσεων ,ταοποίαείναι
δυνατόν ναδεχθούν χωρίςκαταστροφικάαποτελέσματα (κρίσιμα φορτία ,βλέπε
επεξηγηματικό πλαίσιο σ.49).ταεπίπεδα
Ωστόσο ,σεπεριοχές αυτώντων
Τοσχήμα 3ποφουσιάζει ενδεικτικά τις
υπερβάσεις τωνκρίσιμων φορτίων το1990
στοσύνολο τηςΕυρώπης ,ταοποία
οφείλονται στηνεναπόθεση 5θ2καιΝ0,
αποκλειστικά απόπηγέςστηνΚοινότητα .
Τοσχήμα4δείχνειότιοιεκπομπές 5Ο2και
ΝΟχσύμφωνα μετοσενάριο 1(συμβατικό
σενάριο )θαυπερβούν τακρίσιμαφορτίασεμεγάλατμήματα τηςΕΚ.ΣτηνεικόνααυτήΓιαναδιευκολυνθεί ηβέλτιστη ανάπτυξηστιςπεριφέρειες αυτέςκαιγιαναεξασφαλισθεί περισσότερο ηοικονομική
συνοχή ,ηεφαρμογή αυστηρότερων μέτρωνπρέπει ναπαρέχει δυνατότητες για
μεγαλύτερη ανάπτυξη τόσοωςπροςτην
κλίμακα όσοκαιωςπροςτηνδιάρκεια .
Δεύτερον ,ηχαμηλότερη ενεργειακή ζήτηση
καιηυψηλότερη ενεργειακή αποδοτικότητα ,
ηοποίαπροβλέπεται απότοσενάριο 4,θα
χρησιμεύσει ώστεναβελτιωθεί ηαντα­
γωνιστικότητα στιςπεριοχές αυτέςτόσοσε
επίπεδο ΕΚόσοκαιδιεθνώς .σενάριο )θαυπερβούν ταμεγάλατμήματα τηςΕΚ. μεγαλα τμήματα τηςΙΛ.ι,τηνεικόνααυτή
δενλαμβάνονται υπόψηταπρόσθετα φορτία
απόόξινεςουσίεςπουπροέρχονται απότις
εκπομπές αμμωνίας .Είναισαφές,ότι
σύμφωνα μετοσενάριο 1,ηΕΚοδηγείται
προςμιακατεύθυνση πουαντιβαίνει στο
κριτήριο τηςαειφορίας όσοναφοράτηχρήση
ενεργείας.Είναισαφές,ότι άρκεια .
ζήτηση
Οιυπολογισμοί μεβάσητομοντέλο ΚΑΙΝ5
τηςΙΙΑ5Α (βλέπεεπεξηγηματικό πλαίσιο )
γιατοσενάριο 4είναιπερισσότερο
αισιόδοξες αλλάτοσενάριο 4δενοδηγείσε
κατάσταση αειφορίας ωςτοέτος2010σε
όλεςτιςπεριφέρειες τηςΚοινότητας (βλέπε
σχήμα 5).Καιστηνπερίπτωση αυτή,η
επίδραση απότιςεκπομπές αμμωνίας δεν
έχειληφθείυπόψη .Τομήνυμαπουεξάγεται
είναιότιοιεκπομπές καιοιεναποθέσειςΟπίνακας 8παρουσιάζει ενδεικτικά τους
γενικούς ενδιάμεσους στόχους ωςτοέτος
2000καθώςκαιταμέσαπουθαχρησιμεύσουν
στηνπορείαπροςτηνκατάσταση αειφορίας .
Οπίνακας 9παρουσιάζει ταμέτραταοποίααπαιτούνται ώστεναεξα-σφαλιστεί η
ποιότητα τουαέραπουδενθαβλάπτει την
υγείακαιτοπεριβάλλον .
47

ΕΝΑΠΟΘΕΣΕΙΣ 502 ΚΑΙΝΟχ ΑΠΟ ΠΗΓΈΣ ΣΤΗΝ ΕΚΤΩΝ 12.ΟΙΟΠΟΙΕΣ ΥΠΕΡΒΑΙΝΟΥΝ ΤΑΚΡΙΣΙΜΑ ΦΟΡΤΙΑ ΤΟ
2010 ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΣΥΜΒΑΤΙΚΟ ΣΕΝΑΡΙΟΣχήμα 4:
IRIVM/CCE/
Data .
excessCL
Conv.xvis 2010
Reeion:
EUROPE* <j&VÜTl
KrfW-tA_B
«I
ftf
■
& m Ejjgg NOCXCEEOANCE
200 00 S
if>•'soc oo
* tooooo
2000 00
2500 00
Unit :»q/h«yr<
S
X
/
Dt^irfik :A*.WEXIU
Oaur :27.1 1.1991
Rernart :CLr\crv% Eun 11
rroKx-ofCW In2010011
ΕΝΑΠΟΘΕΣΕΙΣ 502 ΚΑΙΝΟχ ΑΠΟ ΠΗΓΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΤΩΝ 12.ΟΙΟΠΟΙΕΣ ΥΠΕΡΒΑΙΝΟΥΝ ΤΑΚΡΙΣΙΜΑ ΦΟΡΤΙΑ ΤΟ
2010 ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕΤΟΣΕΝΑΡΙΟ ΥΨΗΛΩΝ ΤΙΜΩΝΣχήμα 5:
4; RIVM/CCE
?№^-ч
:л4iт Data :
exCLHP2010<
Region :
EUROPE
g*gg NOEXCEEDANCE
i 700 00
Bjjjii soooo
LIi tooooo
W&S200000
KËfl s 200000;££*>
sm«i*s::>TJ
s
s
Unie eq/hayrtr"il
<^JLr-
IKWikv AHPKXIO
IW :27.11.1991
Kitiiiu-k :Cl.c*ccv »hum >
rmKx .HPIn20100

ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ
Κρίσιμα φορτία
Ωςκρίσιμα φορτία ορίζονται οιυπολογιζόμενες τιμές εκθέσεως σεέναν ή
περισσότερους ρύπους ,κάτω από τις οποίες δεν αναμένονται σημαντικές
επιβλαβείς επιπτώσεις σε συγκεκριμένα στοιχεία του περιβάλλοντος ,
σύμφωνα μετις σημερινές γνώσεις .Σημαντικές επιβλαβείς επιπτώσεις
αναμένεται ναεμφανιστούν όταν υπάρξει υπέρβαση των κρίσιμων τιμών για
τιςχημικές ενώσεις σταδασικά εδάφη και ταγλυκά ύδατα .
Ένας Ευρωπαϊκός Χάρτης Υ·α τακρίσιμα φορτία έχει καταρτισθεί από το
ΟοοΓάίηβΙΙοη ΟβηίβΓ ίοτ ΕίίβοΙε (00Ε )και τοΙηεΙΙΙαΙβ ΪΟΓ ΡιιΡΙΙο ΗΘΒΚΙΙ
3ηά Εην IΓοηιηθηίβ IΡΓΟΙΘΟΙΙΟΠ (ΒίνΜ )στην Ολλανδία μεβάση τον κάναβο
ΕΜΕΡ (150Κιηχ 150Κπι )και την χαρτογράφηση που πραγματοποιήθηκε μετη
συνεργασία τωνεθνικών διοικητικών υπηρεσιών το1990 .
"Mapping Critical Loads inEurope ",J-P .Hettelingh ,R.Downing ,P.A.M.
deSmet ,1991 ,CCE/RIVM .
ToMOVTéXo RAINS
Τομοντέλο αυτό είναι ένα ειδικό μοντέλο προσομο ιώσεως που αναπτύχθηκε
χρησιμοποιώντας τόλογισμικό 6Ε0ΜΑΝ στο ΙηΙβτηβΙ ΙοηβΙ ΙηβΙΙΙυΙθ ΪΟΓ
ΑρρΙίβά δγείθπιε Αη3 Iγ5 I8στο Ι_3ΧβηΡαΓ9 της Αυστρίας (IIΑ5Α ).ΡΑΙΝ5
σημαίνει "ΒβςΙοηβΙ ΑοΙάΙ ίίθ3ΐ Ιοη ΙηίοπηβΙΙοη 3ηά δίπκιίβί Ιση".Institute for
IASA ). RAINS
Όπως χρησιμοποιείται στο παρόν πρόγραμμα ,τομοντέλο ΒΑΙΝ8 συνδυάζει
πληροφορίες σχετικά μετην εκτεταμένη διασυνοριακή ρύπανση του αέρα ,οι
οποίες παρέχονται από τοπρόγραμμα ΕΜΕΡ (ΕιίΓορββη ΜοηΙίοΜηρ 3ηά
ΕνβΙιιβίΙοη ΡΓΟ9Γ3ΠΙΠΊΘ τηςΟΕΕ του ΟΗΕ )με
πληροφορίες σχετικά μετην τρέχουσα και την προβλεπόμενη ενεργειακή
κατανάλωση ,τις γεωργικές δραστηριότητες και τις εκπομπές 502 ,
Ν0Χκαι ΝΗ3 ,τιςτεχνολογίες ελέγχου των εκπομπών και τοκόστος
τηςμειώσεώς τους ,
τις τεχνολογίες ελέγχου των εκπομπών και τοκόστος πουσυνεπάγεται η
μείωση τωνρύπων ,
τατρέχοντα σχέδια για τημείωση του 502 και των Ν0»ωςτοέτος
2000 .
Alcamo ,J.,Shaw ,R.,and Hordijk ,L. ,eds (1990 ),THE RAINS Model of
Acidification Science and Strategies inEurope ,Kluwer ,Dordrecht .
Οιχάρτες πουχρησιμοποιούνται στοΠρόγραμμα
Οιχάρτες που περιλαμβάνονται στο παρόν έγγραφο δείχνουν τοβαθμό στον
οποίο οισημερινές και -οιπροβλεπόμενες εναποθέσεις $02 και Ν0Χ
υπερβαίνουν τακαθορισμένα κρίσιμα φορτία .
Στους χάρτες αυτούς φαίνονται οιδιαφορές στις υπερβάσεις τωνκρίσιμων
φορτίων μεταξύ τωνΧαρτών 00Ε/ΒΐνΜ γιατακρίσιμα φορτία στην Ευρώπη και
των Χαρτών για τιςόξινες εναποθέσεις 502 καιΝ0Χγια την ΕΚτων 12
και για τοσύνολο τηςΕυρώπης μετηβοήθεια τουμοντέλου ΒΑΙΝ5 .Ταδύο
ενεργειακά σενάρια πουχρησιμοποιήθηκαν έχουν ληφθεί από τηνανακοίνωση
της Επιτροπής ΈηβΓςγ 1ηΕατορβ :Εηβτςγ ίοτ 3Νβν»ΟβηίυΓγ "(Ιούλιος
1990 ).
Μολονότι ταπαραπάνω ενεργειακά σενάρια ,την εποχή που δημοσιεύθηκαν ,
δεν είχαν λάβει υπόψη την ένωση της Γερμανίας ,οιχάρτες οιοποίοι
περιέχουν στο παρόν πρόγραμμα και οιοποίοι αφορούν τηνκατάσταση στο
σύνολο τηςΕυρώπης λαμβάνουν υπόψη τατρέχοντα σχέδια γιατημείωση του
502 και του Ν0Χωςτοέτος 2000 στην τέως Λαοκρατική Δημοκρατία της
Γερμανί ας .
49 Ευχαριστίες
ΗΕυρωπαϊκή Επιτροπή επιθυμεί ναεκφράσει τις ευχαριστίες της γιατις
εγκαταστάσεις που διατέθηκαν από το00Ε στο ΒίνΜ για την προετοιμασία
των Χαρτών που περιλαμβάνονται στο παρόν πρόγραμμα .

Πίνοκος β:ΟΞΙΝΙΣΗ
ΚΛΑΔΟΙ /ΦΟΡΕΙΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΕΝΔΙΑΜΕΣΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΕΩΣ ΤΟ2000 ΣΤΟΧΟΙ
*Οιενέργειεςχσυπεριλαμβάνονται οκ>ν*ίνα*α
7σεπαγκόσμια κλίμακαισχύουν ΧΟΛγια
ταΝΟχχαιτα50*Ενέργεια
Μεταφορές
Γεωργία
Βιομηχανία
Τουρισμός•σταθεροποίηση σεεπίπεδοΕΚτωνεχχομχών
το1994(επίπεδο1990)#)ΝΟχΙ)να
μην
•30%μείωσηωςτο2000
υπάρξει
ΕΚ+ΚΜ+
Ενέργειαχαι
Βιομηχανία*Προτάσειςγιαχρότυχαχροίόντωνγιαχαύσιμα
άνθρακα ,πετρελαίου χαιγιακατάλοιπα χριν
αχότο1995•Μείωσητωνεκπομπών κατά35%οεεχίχεδο
ΕΚωςτο2000(εχίχεδο1985)SOx 1)υχέρβαεπι
των
KM+TT1A +EK
Eon+Ytüvy*Αχογραφή τωνεκπομπών ΝΗΙ4τάσειςχριν
αχότο1994,πρότυπαγιατανέααγροκτήματα
χριναχότο1996•μεταβαλλόμενοίΓνδιάμεοοιστόχοισύμφωναμε
ταχροβλήματα χσυεντοπίζονται στις
χεριφέρειεςΝΗ3 χρίσιμων
(αμμωνία )
φορτίων
ΕΚ+ΜΚ+
Βιομηχανία*Μειώσειςστοντομέατωνμεταφορών ,
βιομηχανικούς διαλύτες,χαιτηχημαή
βιομηχανία•μείωση10%τωνανθρωχογενών εκπομπώνως
το1996Γενιχά
VOCχαι
εχιχέδων
•μείωση30%(εχίχεδο1990)το1999
ΕΚ+ΚΜ •μείωσηκατά90%τωνοιχομχώνδιοξινώναχό
εντσχισμένεςχηγέςωςτο2005(εχίχεδατου
1985)*Οδηγ(α(αναθεώρηση)σχετιχάμεταχρότυχα
γ>αεγκαταστάσεις καύσεωςαστιχώναποβλήτων
χριναχότο1994Διοξίνες
ΕΚ+ΚΜ *Πρότασηοδηγίαςσχετικάμετηνκαύση
εχιχίνδυνων αχοβλήτων :1992
ΕΚ+ΚΜ +ΤΠΑ
+Βιομηχανία•Ολοκληρωμένος έλεγχοςρυπάνσεως χαι
αναθεωρημένεςΒΔΤ*μείωσητουλάχιστον κατά70%όλωντων
εχχομχών0ά,Η^χαιΡδτο 1995Βαρέα
μέταλα
#){νδάμεοος στόχοςκαθορσμΔος ήδηαπότηνΕΚ
1)Το1990ηΕυρωπαϊκή Επιτροπήπεφουοίαοε ένασύνολοσεναρίωνγιατηνενεργειακήίήττμπ)«βπροσφοράκαγιαηςεκπομπές
ΝΟ*.502κα002πουσυνεπάγονται .Ιύμφωναμετουςυπολογισμούς μετηβοήθειατουμοντέλουΚΛΙΝ5,εί*αβτπθαΜίνότιοι
περφέραες πουεντόοσοντε »στουςστόχους 1και2τωνδιαρθρωτικών τοηπίαπτέχουνακόμηδυνατότητες γιααημαντπήανάπτυξη
όσοναφοράτηνοΟνιοη.Οστόσο,στιςπερτπτώοεις πουπερωχέςαυτώντωνπεριφερειών θαφθάσουνήθαιπτερβούντοκρίτχμα
φορτία,θαπρέπαναυπάρξουνπχραπέρωμεκύοοςπέραναπ'αυτέςπουπραβλέποντα απότηνισχύουσακηηθεοίατηςΕΚ.Σε
όλεςτιςάλλεςπε^κφέραες τηςΕΚ.οιεν&άμεσαι στόχοιπουαπαρβμοόντα θαισχύουνχωρίςτίαίρια)κααυτόθααπεπτήαει
οτνανπκή μείωσητηςοεργεχκής ξητήοεωςμετηναύξησητηςαποδοτικότητοςκαττ*αύξησητωνημώνεχργίΑπ;\Λτην
βάγθεχιτηςφορολογίας .
Πίνακας 9:ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΑΕΡΑ
ΧΡΟΝΟ­
ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΣΤΟΧΟΙ ΕΝΔΙΑΜΕΝΟΙ ΣΤΟΧΟΙ 2000 ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΦΟΡΕΙΣ
ΕΚ+ΚΜ+ΕΟΠ *Όλοιοιάνθρωποιπρέπεινα
χροστατεύσνταιαχοτελεσματιχά
αχότουςαναγνωρισμένους κινδύ¬
νουςγιατηνυγείαχσυπροέρχονται
αχότηράχανοητουαέρα•Εφαρμογήχαιτήρησητης
υχάρχσυσας νομοθεσίας γιατο
50*,ΝΟ*,μόλυβδο,αιωρούμενα
οωμ.χαιτονμαύροχαχτ^*Προοδιοριομός τωνυπαρχόντων
ήτωνδυνητικώνχροβλημάτων
*Προτάσεις γιατηντροποποίηση
τηςυχάρχουοας νομοθεσίαςχριναχότο1995
ΕΚ+ΚΜ «
KM+THA+EOH *ΟιτιμέςτηςΠΟΥκαθίστανται
υποχρεωτικές οεεχίχεδοΕΚ*Παρακολούθηση ποιότηταςαέρα
χαιέλεγχοςτωνσυγκεντρώσεων
όλωντωνουσιώνμεβάσητα
πρότυπαγιαόλεςτιςουσίεςπου
καλύπτονται απότηνομοθεσία*Επιτρεπόμενες συγχεντρώσεις
τωναερίωνρύπωνπρέπεινα
λαμβάνουν υπόψητηνχροστασία
τουπεριβάλλοντοςόχιαργότερααχό
το1988
ΕΚ+ΚΜ •ΓιατοΌζον(Οι)
•Γιατηνχροστασία τηςυγείας:τα
σημερινάεχίχεδαεάνδεν
υπερβαίνουν τηνοριαίαμέση
τιμήτων)75ιη&^η}χαιτηνμέση
τιμήοχταώρουτων110αΐ£/πιΙ
-γιατηνχροστασία της
βλαστήοεως .οισυγκεντρώσεις
δενχρέχε»τχχυπερβαίνουν την
οριαίαμέσητιμήτων200εη^/ιηΐ
χαιτηνμέσητιμήεικοσιτετραώρου
65μς/αι*•Οδηγία 1992 •Επέκτασηκαταλόγου ελεγχόμενων
ουσιώνοιοποίεςχροχαλούν
ρύπανσηχαιείναιεπικίνδυνες
γιατηδημόσιαυγείακαιτο
περιβάλλον
ΕΚ+ΚΜ +ΕΟΠ *Εντοπισμός τωνδυνητικών ήτων
υχαρχόντωιπροβλημάτωνπριναχότο1997 •Γιατομσνοξείδιο τουάνθρακα
(ΟΟ)χαιτοχάδμιο(0ά)
.γώαητνυοημπριυώυ «πιππΔυν
καικαθοριβρός «ροτνπνυ
оцукхцтрмосмм
•Γιαάλλκςουοίκς.ώκςβαρέα
μέταλλα,οργανικές ανώσειςκαι
εναποθέσεις θείουκαιαζώτου
•.γνώσητυναημεριυώνππιπέόκν
-διαφορετικοί ενδιάμεσοι στόχοι
ανάλογαμ*τιςεπικρατούσες
καταστάσειςχριναχότο1999 *Προσδιορισμός τωνδυνητικών και
τωνυπαρχόντωνπροβλημάτων
50

5.3Προστασία τήςφύσεωςκαιβιοποικιλότητα
Μετάτηνβιομηχανική επανάστασηιδιαίτερα κατάτηδιάρκειααποκοπούν ήχαθούν ,ενδέχεται ναεμποδιστεί ηαπαραίτητη μετανάστευση με
αποτέλεσμα τηνεξαφάνιση ορισμένων ειδών.Μετάτηνριομηχανικη επανάσταση καιιδιαίτερα κατάτηδιάρκεια τηςπροηγούμενης πεντηκονταετίας ,η
ανθρωπότητα αποσαθρώνει συνεχώς την
οικολογική βάσητηςζωής.Σεπολλές
περιπτώσεις οιβλάβεςπουεπέρχονται στασύνθετα έμβιασυστήματα δενείναι
αντιστρέψιμες .va
ι
ΣεπολλέςΣτόχοςτηςστρατηγικής τηςΚοινότηταςείναι ηδιατήρηση τηςευρωπαίκής
βιοποικιλότητας κυρίωςμετηναειφόροδιαχείριση τηςγηςστουςοικοτύπους τηςΚοινότητας ευρύτερης σημασίας γύρωαπόαυτούς .Έναολοκληρωμένο δίκτυο
οικοτύπων ,βασιζόμενο στιςαντιλήψεις για
την"ΝβύυΓβ2000·,πρέπειναδημιουργηθεί
μετηναποκατάσταση καιτηνδιατήρηση των
οικοτύπων καιτωνδιαδρόμων πουτουςσυνδέουν μεταξύτους.Ηδημιουργία καιη
συντήρηση τουδικτύουαυτούθαεξαρτηθεί
απότηνπροσεκτική διαμόρφωση καιεφαρμογή
τωνπολιτικών στουςτομείςτωνμεταφορών ,τηςγεωργίας καιτουτουρισμού .ύαπό
ίκτυο Παρϋλαταμέτραπουέχουνληφθείαπότουςδιεθνείς οργανισμούς ,τηνΚοινότητα καιτα
κράτημέληχωριστά ,οικύριεςαπειλέςγια
τηνδιατήρηση τηςφύσεως καιτης
βιοποικιλότητας εξακολουθούν ναυπάρχουν
καισεορισμένες περιοχές νααυξάνονται .
Οιοικότοποι χρησιμοποιούνται γιανα
εξυπηρετήσουν ανθρώπινες ανάγκες καιτα
είδηπουζούσανεκείδενέχουνπλέον
καταφύγιο .Ηανάπτυξη τόσοστοπαρελθόν καταφύγιο .Ηανάπτυξη τόσοστοπαρελθόν
όσοκαισήμεραεξακολουθεί σεμεγάλοβαθμό
νααντιβαίνει στηβασικήεπιθυμία της
ανθρωπότητας ναζήσεισεαρμονία μετη
φύσηκαινααντλείχαράαπόαυΐήν.Τοσχήμα 6περιγράφει ίοσχήμα οπεριγράφει τηνστρατηγικήπροσέγγιση τηςπροστασίας τηςφύσεωςκαιτηςβιοποικιλότητας .
Ηπροσπάθεια γιατηνδιατήρηση τηςφύσεως
καιτηςβιοποικιλότητας έχειακόμααπώτερο
σκοπό:αφενός ,είναιαναγκαία γιατην
διατήρηση τηςγενικής οικολογικής
ισορροπίας καιαφετέρου ηφύσηπαρέχει ένα
ανεκτίμητο απόθεμα γενετικού υλικού ,το
οποίοείναιαπαραίτητο γιατηνιατρική ,
τηνβιολογική ,τηνγεωργική καιγενικάτην
επιστημονική πρόοδο .
Γιαταπερισσότερα είδητηςάγριας
χλωρίδας καιπανίδας ,οκατακερματισμός
καιηαπομόνωση τωνοικοτόπων ,κυρίωςλόγω
τωνέργωνυποδομής (όπωςείναιτακαλώδια
μεταφοράς υψηλής τάσεως),αποτελούν τηνμεγαλύτερη απειλή .Ανοιοικότοποι
περιορισθούν υπερβολικά καιανοιζώνες
πουτουςσυνδέουν μεταξύτουςΟπίνακας 10προβάλλει τουςενδιάμεσουςστόχουςγιατοέτος2000καιταμέσαπουείναιαναγκαία βραχυπρόθεσμα ώστετο
δίκτυοκαιηπαρακολούθηση τηςευρωπαίκήςβιοποικιλότητας ναείναισεθέσηνα
λειτουργήσουν ενμέρειωςτοέτος2000.
Εκτόςαπότηνπροστασία τηςφύσεωςκαιτηςβιοποικιλότητας σεμεγάληκλίμακα όπως
αναφέρεται στιςπροηγούμενες παραγράφους ,αποτελεί καθήκον τωνεθνικών ,των
περιφερειακών καιτοπικών αρχών,τωνεπιχειρήσεων ,τωνκτηματιών καιτων
νοικοκυριών ναδιατηρήσουν καινα
βελτιώσουν τηνφυσικήομορφιά ,ταπάρκα
καιτουςκήπουςστηνδικήτουςαρμοδιότητα
ήτηνδικήτουςγειτονιά .ν,των
ιν,των
αιτων
καινα
Χχήμο 6:ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ ΤΗΣ ΦΥΣΕΩΣ
Διατήρηση τηςφύσεως
ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ
1
ΔίΑΤΗΡΗΣΗΤΗΣΒΙΟΠΟΠαΛΟΤΉΤΑΣ χρηστιμνγης
-Ρνθμισηίουεμπορίου
-Αειφόροςαλιεία
•Αειφόρος χρήση
εχμ4ΠαλλοΚΗμαπ€ Λείτν-ΒΡΕγιαιαχρσγράμμαιαχλΛ
-ΜειαρρυμεσηίατνδιαρθραηιχώΥχαμί ίων Α£Ι
•Μεταρρύθμιση τηςΚΑΠ
•Νέαχολιιιχήγιατηναείφορία ·σισΥΧσυρισμό -––
•σηςμπαφορ€ς
-στηνενέργεια
-σαςεξορεπταχίς βιομηχανίες
-στηόασαχσνίαΑΕΙΦΟΡΟΣ
ΑΝΑΠΤΥΞΗΑΕ1ΦΟΡΟΣΧΡΗΣΗ
ΤΟΝΕΙΔΩΝ
•Οδηγίαγιαχοοςοιικηάκεχις
-UFE(ACNAT )
-Οδηγίαγιαχαάγριαπτηνά
-CITES•Ευρωχαϊχό Δίχτυοβασιζόμενο στην
οδηγίαγια χσυςοοκηόΛσυς(ΝίίυΓ *2000)
υΡΕ(ΑθίΑΤ-ΜΕΙ>5ΡΑ·ΝΟΚ5ΡΑ )ΔΙΑΤΚΡΗΣΗΦΥΠ ΚΩΝ
ΟΙΚΟΤΟΠΩΝΠΡΟΣΤΑΣΙΑ
ΑΠΕΙΛΟΥΜΕΝΩΝΕΙΔΩΝ
El
ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗΚΑΙΚΑΤ ΑΓΡΑΦΗ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

Πίνακας 10:Φύσηκαιβιοποικιλότητα
ΧΡΟΝΟ­
ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΜΕΣΑ ΕΝΔΙΑΜΕΣΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΩΣ ΤΟ 2000 ΦΟΡΕΙΣ /ΤΟΜΕΙΣ
Γεωςγ»αΑαοθΛθν\α ,
αλίίϊα,μίταφορίς ,
τουρισμός «ενίργιια .
βιομηχανίαΔιατήρηση της
βχαχοχχχλότητας με
Γηναοφόρο
σνάχτνζη *ΟΣτη
δισχειριΟηΤων
OIXOTÔXUJV
ευρωπαιχήςχαχ
διεθνούςσημασίας
χαχτωνγύρω
περιοχών χαχτον
αυστηρόέλεγχοτης
χρήσεωςχαίτης
εμπορίας σγρίχιτν
πτηνών*Οδηγ(αγίατουςοχχοτάχους ΕΚ.ΚΜ.ΤΠΑ.
ΜΚΟ.ΓΓωργοι
ΕΛ'+ΚΜ4ΠίΛ1Διατήρησηχαχαπσχστάστασηηνσχχών
οιχστάχων χαχιιδώνάγριαςπανίδαςχαχ
χλωρίδαςοιεννοίχίςσυνθήχες
διατηρήοεως1992»
•Προσαρμογή στανεάτεραδεδομί νατης
οδηγίας79/409/ΕΟΚγταταάγριαπτηνάσυνεχίζεται
*Καθορισμός κριτηρίωνγιατον
προοδχοριομό τα*οιχστάπων των
ζωνώνπροστασίας χαχτωνδιαδρόμου
μεταναστεύσω ως2.Δημιουργία ενόςσυνεχτχχοΟ ευρωπαχχοϋ
δικτύουπροστατευόμενων περιοχών ·
ΝΑΤυΚΑ2000πρότυπαπρογράμματα
χροσεχττχά επιλεγμέντιτνκαχ
δισχειρχζάμτνωνςρυοτχώνχερισχών
στηνΕΚ1992-1993 «♦ΜΚΟ4Γεωργοί
*Προγράμματα Αράιχωςγια
απσαλεσματιχή διατήρηση χαχ
παρακολούθηση Τωνπεριοχών που
ίχουνενταχθείστοΝκητ*20001991-1993
3ΑυστηρόςΛεγχοζίωνπαραβάσεων χαχ
τηςεμπορίαςαγρίωνειδών
*Αχσγραψή ,συστήματα
παραχαλουθήσεωςχαισχίδχαγχατην
αποκατάσταση απεχλουμένων χαχ
υπερεχμεταλλευομένων ειδών19911992
*Κανονισμός σχετικάμετοεσωτερικό
χαχτοεξωτερικό εμπόριοαπειλούμενων
ειδώνUNEF(CITES) 1992■*
KM+EK+UNEP
(CITES+EYMBATI!
BONNHI )*Διεθ>τίςσυμβόσϊΐς(β<απο©ιιλότητα ,
Αλπεις,περιφερειακές συμφωνίες στο
πλαίσιοτηςσυμβάοεως τηςΒόννης)1992=*
εκκΜ,πίΑ , *Μεταρρύθμιση τηςΚΛΠ(ιδίως
προγράμματα γιατηδημιουργία ζωνών
αγροτικών δραστηριοτήτων φιλικών
προςτοπεριβάλλον )συνεχίζεται
*Περιβαλλσντιχήεχτχμησηπολπιχών ,
σχεδίωνπρογραμμάτων1995» ΑΛ/.ΤΠΑ.ΕΚ
•4-ΜΚΟ •Προγράμματα ευαχσθηταποχήοεως του
κοινού1992 »*
EK,KM♦
ιδιοκτήτες δασών*Μίτραγτατηδιατήρηση χαίτην
προστασία τωνδασώνοταδχαχά
52

5.4Διαχείριση υδατικών κόρων
Τονερόείναιμίααπότιςβασικέςπηγές-στηνεπαναφορά τωνφυσικώνυπογείων και
τηςζωής.Ηποιότητα τουνερούείναι επιφανειακών υδάτωνσεοικολογικά καλή
επίσηςδείκτηςγιατηνγενικήκατάσταση κατάσταση ,εξασφαλίζοντας μετοντρόπο
τουφυσικούπεριβάλλοντος .Χωρίςτονερό αυτό(μεταξύάλλων)τουςκατάλληλους
5ενείναιδυνατήηαρμονική καισταθερή υδατικούς πόρουςγιατηνάντληση
διατήρηση ήανάπτυξη τωνκοινωνικό -πόσιμουνερού),
οικονομικών δραστηριοτήτων .Νερόκαλής-στηνεξισορρόπηση μεταξύτηςζητήσεωςποιότητας δενυπάρχει παράμόνοσεκαιτηςπροσφοράς νερούμεβάσημία
περιορισμένες ποσότητες τόσοστονχώροόσοπερισσότερο ορθολογική χρήσηκαι
καιχρονικά .Σύμφωνα μεπρόσφατες διαχείριση τωνυδατικών πόροον,στατιστικές τωνΕυΓοευ&τ/οοΣΑ,ημέσηκατανάλωση νερούκατάκεφαλή Ημεταποιητική βιομηχανία (παραγωγή),ο
(συμπεριλαμβανομένου καιτουνερούγιατιςενεργειακός τομέας (ψύξη),ογεωργικός
αρδεύσεις )στηνΕΚτων12έχειαυξηθείαπότομέας (αρδεύσεις )καιοτουριστικός
590τη3το1970σε650πι3το1975,750πι3τομέας (πόσιμονερόκαικολύμβηση )
το1980και790π>3το1985-συνολική εξαρτώνται σεμεγάλο βαθμόαπότην
αύξησηπερίπουκατά35%σεμίαπερίοδο 15διαθεσιμότητα επαρκών ποσοτήτων νερούετών.ΣτηνΕΚ,ηετήσιακατανάλωση κατάκαλήςποιότητας αλλάταυτόχρονα έχουντη
κεφαλήκυμαινόταν από200-300 η3στομεγαλύτερη συμβολήστηρύπανση τωνυδάτων .
Λουξεμβούργο ως1000-1200 πι3στηνΙταλία,
τηνΠορτογαλία καιτηνΙσπανίαστατέληΟπίνακας 11παρουσιάζει τουςγενικούς
τηςδεκαετίας του1980.Γιατηνβελτίωση στόχουςόσοναφοράτηνποσότητα και
τηςποιότητας ζωήςκαιωςόροςγιανατηνποιότητα τωνυδάτων,οιοποίοιπρέπειεπιτευχθεί ηαειφόρος ανάπτυξη ,είναιναεπιτευχθούν μακροπρόθεσμα ,τουςαπαραίτητο ναεξασφαλιστεί επαρκής ενδιάμεσους στόχους πουπρέπειναέχουν
ποσότητα νερούικοινοποιητικής ποιότητας επιτευχθεί ωςτοέτος2000καιτις
στοσύνολοτηςΚοινότητας χωρίςναενέργειες πουαπαιτούνται βραχυπρόθεσμα ,διαταραχθεί ηφυσική ισορροπία τουΟιστόχοιαυτοίείναισύμφωνοι μετο!
περιβάλλοντος .Οικοινοτικές πολιτικές πρόγραμμα δράσεως πουπεριγράφεται στη
πρέπεικατάσυνέπεια ναέχουνωςστόχο ΔήλωσητηςΧάγηςσχετικάμετημελλοντική !
πολιτική τηςΚοινότητας γιαταΥπόγεια |-τηνπρόληψη τηςρυπάνσεως τωνγλυκών Ύδατα,όπωςεγκρίθηκε απότησύνοδοτων
καιτωνθαλασσίων επιφανειακών καιτωνυπουργών τηςΕΚστις26και27Νοεμβρίου '
υπογείων υδάτων ,μειδιαίτερη έμφαση 1991(1).
στηνπρόληψη τηςρυπάνσεως στιςπηγές
της.στηνεπαναφορά τωνφυσικών υπογείων και
επιφανειακών υδάτωνσεοικολογικά καλή
κατάσταση ,εξασφαλίζοντας μετοντρόποαυτό(μεταξύάλλων)τουςκατάλληλουςυδατικούς πόρουςγιατηνάντληση
πόσιμου νερού),
στηνεξισορρόπηση μεταξύτηςζητήσεως
καιτηςπροσφοράς νερούμεβάσημίαπερισσότερο ορθολογική χρήσηκαιδιαχείριση τωνυδατικών πόρων.όπο
τωνκοινωνικό ¬
ν.Νερόκαλής
και
(1)Οπως διαπιστώνεται στοψήφισμα
Συμβουλίου της 12.12.1991 , Ε
C59 ,6.3.1992α του
ΕΕαριθ .
0

Πίνοκας 11:ΥΔΑΤΑ ΚΑΙ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΥΔΑΤΩΝ
ΕΝΔΙΑΜΕΣΟΙ ΣΤΟΧΟΙ
ΩΣΤΟ2000ΧΡΟΝΟ­
ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΦΟΡΕΙΣ ΣΤΟΧΟΙ
•Πρόληψημόνιμης
υηεραντλήοεως
■Ενσωμάτωση της
διατηρήοεως τωνκόρωνκαι
τωνκριτηρίωναείφορίας
στιςάλλεςπολιτικές ,και
ιδιαίτεραστηγεωργική
πολιτικήκαιτονσχεδίασμά
χρήσεωνγηςαλλάεπίσης
καιστηβιομηχανία
(ανάπτυξη ,χωροθέτηση και
παραγωγιχέςδιαδίΜαοίες )
•Αισθητήμείωσητης
ρυπάνοεως τόσοτων
υπογείων όσωνκαιτων
επίφανειακώνυδάτων•Σνγχέντρωσηκαι
ενημέρωση Τωνδεδομένων
γιαταυπόγειαύδατα
•Παρακολούθηση και
έλτγχοςτωνωισγείων
υδάτων1992 /93 ACM+TTLA ΠΟΙΟΤΙΚΑ
ΣΤΟΙΧΕΙΑ•Αε«φάροςχρηση
αποθεμάτωνγλ\ίκσυνερού
ηζήτησητουνερούπρέπει
ναβρίσκεταισιισορροπία
μίτηδιαθεσιμάτητά τουώςτο1995 Υπόγειακαι
επιφανειακά γλυκό
ύόατα μέθατου1993 ЕК+КИ+ТПА
•Ολοκληρωμένηδιαχείριση
καιπροστασία τωνυόάτων,
θέσπισηνομοθεσίας
-Μέτραγιατηνπροστασία
καιτηναποκατάσταση των
υδροφορέων
•Μέτραγιατηνπροώθηση
τηςαποδοτικότερης
χρησιμαποτήοεως τουνερού
-Οικονομικά καιφορολογικάKM
ΚΜ+ΕΚ*
τομείς+ΤΤίΑ
συνεχίζεται ΧΜ+ΤΠΑ+ΕΚ
μέτα
ΠΟΙΟΤΙΚΑ
ΧΑΡΑΚΤΗ­
ΡΙΣΤΙΚΑ-Υπόγειαύδαταμείωση
όλωντωνμορφών
ρ\«άνσεα>ςαπόσυνεχείς
πηγέςκαιμείωσητης
ρυπάνοεως απόδιάχυτες
πηγέςσύμφωνα μετις
βέλτιστερτεριβαλλοντιχές
πρακτικές καιτιςβέλτιστες
διαθέομιεςτεχνολογίες•Υπόγειακαιεπιφανειακά
γλυκάύδατααυστηρή
εφαρμογή τωνοδηγιώνπου
διέπσυντααστικάλύματα
καιτηρντανσηαπόνιτρικά
ώστεναμειωθείηεισροή
'θρατακώνστοέδαφος,τα
ύδατακαιταιζήματα .
'Οοοναφοράταγλυκά I
ύδατα:εξετάζεταιηανάγκη !
μιαςοδηγίαςγιατημείωση
τωνφωσφορικών
-Κατάρτιση πρόσθετων
ειδικώνπροτύπων
εκπομταΰνγτα
ναενθαρρννθεί ηανάπτυξη
διαδικασιών παραγωγής
καιπροτύπων
επιδόσεων γιαταπροϊόντα
ώστετοπρολαμβάνονται
χροβλέψιμεςαρνητιχές
επιπτώσεις σταύδατα
(χρήσηβέλτιστηςδιαθέσιμης
τεχνολογίας σεσυνδυασμό
μεπρότυοαταοποία
αποτελούν στόχογιατο
μέλλον).
•Ασκησηεπιρροήςατούς
οργαντσμούςτυποποιήσε ως
μετησυμμετοχή των
εταιρειών υδάτωνόταν
αυτόχρειάζεται .
•Προτάσεις γιατησταδιακή
υποκατάσταση των
υαβλαβώνφυτοφαρμάκων
καιτονσταδιακότους
περιορισμό
-Οικονομικά καιφορολογικά
μέτρασυνεχώς КМ+ТТ1А *Διατήρηση τηςποιότητας
τωνΜαβαρώννπογείων
υδάτων
•Πρόληψηπεραιτέρω
ροπάνοιωςμολυομένων
υπογείωνυδάτων
-Καθαριομόςμολυομένων
υπογείων υδάτωνώστεπ*
αποκτήσουν τηνποιότητα
πουαπαιτείται γιαΙην
παραγωγή πόσιμουνιρούΥπόγειαύδατα
1995 ΕΚ
ΕΚ+ΚΜ+
Βιομηχανία1992»
♦
097
τυποποιήοεως
(κ.χΟΕΝ)
EK+KM 1993
συνεχίζεται ΕΚ+ΚΜ+ΤΠΑ
£K+KM •Επιφανειακά ύδατα
βελτίωσητηςποιότητας
ώστεναβελτιωθεί η
οικολογική ποιότητακαιτα
διαψυλαχθείηυψηλή
ποιότηταόπουυπάρχει•Επιφανειακά γλυκάύδατα
υποβολήπροτάθεος
οδηγίας .Προγράμματα
κρατώνμελώνγιαόλατα
ύδατα,λπμβάπππος υπόψη
τιςιδιαιτερότητες .Πρακτικά ,
μέτρα,ενμέρει
χρηματοδοτούμενα από I
-εθνικούςπόρουςγιατην|
προστασία του |περιβάλλοντος . I1992 Επιφανειακά ύδατα
ΓλυκάύδαταΓιατηδιατήρηση ενός
υψηλούεπιπέδουοικολογικής
ποιότητας μεβιοποικιλότητα
πουνααντιστοιχεί όσοτο
δυνατόνστηφυσική
κατάσταση ενόςδεδομένου
υδατιχσύσυστήματος1997 KM
■θαλάσσια ύδατα
στόχοικαιενέργειες
παρόμοιες μεαυτέςπου
προβλέπσνται απότη
συνδιάσκεψη γιατηνΒόρειο
θάλασσακαιάλλες |
ευαίσθητες θαλάσσιες I
περιοχέςτηςΕΚ !•θαλάσσια ύδαταΠρόσθετα
μέτραγιατηνεπίτευξη
υψηλήςοικολογικής
ποιότητας καιγιατημείωση
τηςρυπάνοεως των
επίφανειακώνυδάτων
•Πρέπειναδιατυπωθούν
πρστάσειςγιατιςθαλάσσιες
μεταφορές ώστενα
αποφεύγεται ηβλάβητου
περιβάλλοντος απόταπλοία
(πετρελαιοχηλίδες,απώλειες
φορτίου ,μείωσητης
ρωτάνσενς απότην
ναυσιπλοΐα )
•Επιτήρησηγεωγραφικών
ζωνώνμεκατάλληλες
τεχνικές
•Πρότασηοδηγίαςγιατη
μείωσητηςρυκάνοεως από
τηνκανονικήλειτουργία και
ταατυχήματα πλοίωνμικρής
χωρητικότητας
•Οικονομικά και
φορολογικάμέτραθαλάσσια ύδατα Μείωσητωναπορρίψεων
όλωντωνουσιώνεκοποίες
λόγωτηςμακρόχρονης
τοξικότητάς τουςήτη
βιοσυοοωρευτιχή τους
ικανότητα θαήτανδυνατόνα
επηρεάοσυναρνητικάτο
περιβάλλον ,σεεπίπεδαώστε
ναμηθίγουντηνιπμηλή
Οικολογική ποιότηταόλων
τωνεπιφανειακών υδάτωνEXVKM 1993»
KM ετυντχιζεται
£Χ+ΚΜ 1993»0
KM*EK συνεχίζεται

5.5Αστικόπεριβάλλον
ΣτηνΚοινότητα ,80%τουπληθυσμού κατοικεί
σεπόλειςκαικωμοπόλεις .Οιαστικές
περιοχές είναισυνεπώς οχώροςόπουτα
προβλήματα τουπεριβάλλοντος θίγουνστον
μεγαλύτερο βαθμότηνποιότητα ζωήςτων
πολιτών .Οιδημογραφ ικέςτάσεις,όπωςτο
μέγεθος τουπληθυσμού ,τομέγεθος των
νοικοκυριών καιηκάλυψηχώρουδείχνουν
ότιοιπιέσεις στιςαστικές περιοχές
αυξάνονται συνεχώς .Σύμφωνα μετηναρχή
τηςεπικουρικότητας ,ηευθύνηγιατηνποιότητα τουαστικούπεριβάλλοντος καιγια
τηλήψητωναναγκαίων επανορθωτικών ή
βελτιωτικών μέτρωνεπαφίεται στιςαρμόδιες
αρχέςκαικατάκύριολόγοστιςτοπικές
αρχές.ΗΚοινότητα απόπλευράςτηςέχει
λάβειορισμένα νομοθετικά μέτρα (π.χ.οδηγίες γιατηνκαύσητωναστικών
αποβλήτων (1)καιτονκαθαρισμό των
λυμάτων (2)),πουσεσυνδυασμό μετις
δραστηριότητες τιςοποίεςαναλαμβάνει μέσω
τωνδιαρθρωτικών ταμείων ,έχουνωςθαήτανδυνατόν νααναληφθούν ,μεταξύ
όλλωνστουςεξήςτομείς.·
-χωροταξικός σχεδιασμός πόλεων και
υπαίθρου
βέλτιστη διαχείριση τηςβιομηχανικήςκαιτηςοικονομικής αυξήσεως ,
κατανάλωση ενεργείαςκαιαπόβλητα
εξορθολογισμός τηςκυκλοφορίας στιςαστικές περιοχές καιβελτίωση των
δημοσίων μέσωνμεταφοράς
-προστασία καιβελτίωση τηςιστορικήςκληρονομιάς τωνπόλεων καιτων
κωμοπόλεων καιδημιουργία χώρων
πρασίνου .Σύμφωνα μετηναρχή
Στοσχήμα 7παρουσιάζεται έναγενικό
διάγραμμα ,τοοποίοδείχνει σαφώςπόσο
πολύπλοκη είναιηκατάσταση τουαστικού
περιβάλλοντος καιτωνφορέωνπουδρουνστο
περιβάλλον αυτό.Σύμφωνα μετηναρχήτηςκοινής ευθύνης ,μεγάλο μέροςτων
προσπαθειών θαπρέπεινααναληφθεί απότουςτομείς τηςβιομηχανίας ,των
επιχειρήσεων καιτωνμεταφορών καθώςκαι
απότουςκοινούςπολίτες/καταναλωτές .
Οσοναφοράτουςμακροπρόθεσμους καιτους
ενδιάμεσους στόχους καιτιςενέργειες ,είναιπροφανές ότιηποιότητα του
περιβάλλοντος στιςαστικέςπεριοχές θαβελτιωθεί απότιςεπιδιώξεις καιταμέτρα
πουαναφέρονται στουςπίνακες καιαφορούν
τουςκυρίουςτομείςπαρεμβάσεως καθώςκαι
τοναέρα,ταύδατακαιτααπόβλητα .Ο
πίνακας 12πουακολουθεί αφοράένααπόταπιεστικότερα προβλήματα στιςαστικές
περιοχές τοοποίοδεναναφέρεται στουςάλλουςπίνακες :τονθόουβο .Άνωτου16%αρχές.
τωνδιαρθρωτικών ταμείων ,έχουνως
αποτέλεσμα ,ότιεκτωνπραγμάτων ,η
Κοινότητα παίζει σημαντικό ρόλοστην
ανάπτυξη τωνπόλεων .Οσκοπός της
κοινοτικής πολιτικής πρέπεισυνεπώς να
είναιναενθαρρυνθούν οιτοπικέςαρχέςνα
αντιμετωπίσουν τηνπρόκληση πουαποτελούν
ταπεριβαλλοντικά προβλήματα σεπολλέςαπότιςπόλειςκαιτιςκωμοπόλεις σήμερακαι
νατουςδοθεί ηβοήθεια ώστενα
αντιμετωπίσουν ταπροβλήματα αυτάκατάτον
καλύτερο δυνατότρόπο.
Οιμεταφορές ,ηενέργεια ,ηβιομηχανία και
σεορισμένες περιπτώσεις οτουρισμόςαποτελούν νευραλγικές δραστηριότητες ,οι
οποίεςέχουνεπιπτώσεις στηνποιότητα του
αστικού περιβάλλοντος καιοιοποίες θαεπωφελούντο σημαντικά απότον
ορθολογικότερο σχεδιασμό καιτηδιαχείριση
τωναστικών περιοχών σύμφωνα μετηναρχή
τηςαειφορίας .Το1990,ηΕπιτροπή
δημοσίευσε Πράσινο ΒιβλίογιατοΑστικό
Περιβάλλον (3)τοοποίοπρότεινε έναφάσμα
ενεργειών που»
Οσκοπός της
ειαώστενα
Ο
περιοχές τοοποίοδεναναφέρεται στουςάλλουςπίνακες :τονθόρυβο .Άνωτου16%
υποφέρει τηνύχτααπόεπίπεδα θορύβου ,τα
οποίαπροέρχονται απότηνκυκλοφορία στους
δρόμους καιτααεροπλάνα καιταοποία
υπερβαίνουν τα65<3Β(Α)(4).Αυτό
εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους γιατην
υγεία.Οκύριοςστόχοςθαπρέπεισυνεπώς
ναείναιναδιορθωθεί αυτήηκατάσταση
πριναντιμετωπιστούν άλλαπροβλήματα .πε
Αυτό
Το 1990 ,ηΕπιτροπή
(1)EEL163 ,89/369 /BCK Kal EEL203 ,
89/429 /BCK
(2)EEL135 ,30.5.1991 ,91/271 /ECK(3)CCM(90 )218 ,27.6.1990
(4)runm :ECMT report onTransport
policy and the environment ,OOEA ,
nopioi ,1990
55

Σχήμα 7ΑΣΤΙΚΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ (διάγραμμα )
ΟΕΡΚ
τ τ
ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ
Χωροταξικός σχεδιοσμός
Δημόσιες μεταφορές
ΜετακινήσειςΤΟΥΡΙΣΜΟΣ
Πολιτιστική
κληρονομιά
ΜετακινήσειςΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΟΣ
ΤΟΜΕΑΣ
Χωροταξικός
σγεδιασμόςΑΣΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ
Δημογραφία
Δομημένο περιβάλλον
ΦτώχειαΤ Τ Τ Τ
ШЙГЧй
mmê o
>■.«7.
WA
шΜόλυνση \
Λύματα του εδάφους \ \ /\ θόρυβος\\bΑπόβλητα
(Διαχείριση )V ΠοιότηταΣυμφορήσειςυδάτων\ /\ Ποιότητα
αέρα/ / \Υποβάθμιση του
φυσικού
περιβάλλοντος ^./
ΑΣΤΙΚΟ
ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
ΠΙνοκος 12:ΘΟΡΥΒΟΣ
ΧΡΟΝΟ­
ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΟΜΕΙΣ /ΦΟΡΕΙΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΕΝΔΙΑΜΕΣΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΩΣ ΤΟ 2000 ΣΤΟΧΟΙ
Επίπεδαεχθίσεως σεθορύβουςχσιάτη
διάρκειατηςνύχταςσε <1Β<Α)Μεταφορά + Κάνείςδενπρίχεχ
ναεκτίθεται σε
επίπεδαθορόβου
ταοποίαθέτουνσε
κίνδυνοτηνυγεία
τουχαίτην
ποιότητατηςζαιήςβιομηχανία
•Ηέχθεσητουπληθυσμού οεεπίπεδα
θορύβουταοποίαυπερβαίνουν τα65
πρέπειναμειωθείσταδιακά Σεχαμία
χρσντχήστιγμήτοεπίπεδοθορύβουδεν
πρέπειναυπερβαίνει τα85•Απογραφή τωνεπιπέδωνεχθίσεωςστηνπριναπότο1994 EOn♦KM4-
EK 7TL4
КМ*ТПА *Πριήραμμα γιατηνμείωσητουθοςΰβου πριναπότο1995
του
ΕΚ+ΚΜ+
βιομηχανίαπριναπότο1995 *Περαιτίρωμχιώσειςτωνεχπομπών
θορύβων (επιβατικάχαιφορτηγά
σχήμστα,αεροπλάνα ,·γερανοί ,
χωματουργιχά μηχανήματα χλπ)
Σταδιαχήυποβολήπροτάσεων οδηγιώνοι
οποίεςθαπρέπεινααρχίσουνναισχύουν
πρ«ντοίτος2000*ΤατμήματατσυπληίλΌμσύ πουσήμερα
εκτίθενται σεεπίπεδαμεταξύ55-65δεν
πρέπειναεχτεθούνσεανώτεραεπίπεδα
•Τοτμήματατουπληθυσμού που
εχτιθενται σεεπίπεδα55δενπρέπεινα
εχτιθσυνσε ανώτεραεπίπεδο
ΕΟΠ+ΕΚ*ΚΜ *Τυποποίηεητηςμετρήσεωςχαιτης
εχτιμήσεωςτουθορύβου<χνεχώς
KM+TT1A4EK*Μίτραγιατηναλλαγήτης
οχλμπεριφοράς ,όπωςστηνοδήγησητων
αυτοχινητων,τιςπτησεις αεροπλάνων ,τη
ννχτεςκνήλειτουργίαβιομηχ ανιών
KM4TUA *Μίτρασχηιχάμετηνυποδομήχαιτην
χωροταξία όπωςείναιοχαλύτερος
καθορισμός ζωνώνγύρωαχότα
αεροδρόμια ,τιςβιομηχσνιχίς περιοχήίς,
τουςχύρισυςδρόμουςχαιτους
σιδηροδρόμους56

5.6Παράκτιες ζώνες
Οιπαράκτιες περιοχές τηςΚοινότηταςαποτελούν μοναδική περιβαλλοντική
κληρονομιά καιδιαθέτουν αναντικατάστατουςοικολογικούς ,πολιτιστικούς καιοικονομικούς πόρους .Τοσύνολο τωνπερίβάλλοντός τουςαποτελούν τηβάσητου
αναπτυξιακού δυναμικού τους.Ταυτόχρονα
όμως,αυτάταφυσικάχαρακτηριστικά
απειλούνται απότηνδόμηση,τοντουρισμό ,τιςμεταφορές ,τηβιομηχανία ,την
ενέργεια ,τηνγεωργία καθώςκαιτηναλιεία,μολονότι στηντελευταία περίπτωση
υπάρχει στρατηγική προστασία ενσωματωμένηστηνκοινήπολιτική αλιείας τηςΚοινότητας .
ΤοΣυμβούλιο Υπουργών (Περιβάλλοντος )σεψήφισμά τουπουεκδόθηκε στις25Φεβρουαρίου 1992 (2),ζήτησεαπότην
Επιτροπή ναπροτείνει μιαγενικήκοινοτική
στρατηγική γιατηνολοκληρωμένη διαχείριση
τωνπαρακτίων ζωνών,ηοποίαθαπροσφέρειένασυνεπές περιβαλλοντικό πλαίσιο για
ολοκληρωμένες μορφέςαναπτύξεως σύμφωνες |
μετηναρχήτηςαειφορίας .Ηπροτεινόμενηστρατηγική θακαλύπτει τοσύνολο των
παρακτίων ζωνών,όπουπεριλαμβάνονται καιοιπαλλιρροίκές ζώνες,ταπαράκτια ύδατα ■
καιοιεκβολές ποταμών ,καθώςκαιταπαράκτια εδάφηωςταόριαπουεκτείνεται ηεπιρροή τηςθάλασσας ήτωνακτών.
Ορισμένες δραστηριότητες Ε&Α,όπωςαυτέςδιεξάγονται στοπλαίσιο τωνπρογραμμάτων
τηςκοινοτικής έρευναςγιατοπεριβάλλον ,
τουΜ\5ΤκαιτουΡΑΚ/ΑΙΚθαπροσφέρουν την
επιστημονική βάσηγιατηνορθήοικολογικήδιαχείριση αυτώντωνζωνών.Σε
περιπτώσεις όπουκρίνεται σκόπιμο ,η
Κοινότητα θαήτανδυνατόν ναπροσφέρει
χρηματοδοτική βοήθεια απόταδιαρθρωτικάταμεία,γιαπαράδειγμα στοπλαίσιο του
προτεινομένουστόχου 6,ώστεναεξασφαλιστεί ηαποτελεσματική εφαρμογή της!στρατηγικής . !και
των οικονομικούς πόρους .Τοσύνολο των
θαλασσίων πόρωντηςΚοινότητας εξαρτάται
οπότηνκατάσταση τουπεριβάλλοντος .Επιπλέονοιπαράκτιες ζώνεςστιςοποίεςέρχεται επαφήτοχερσαίο μετοθαλάσσιο
περιβάλλον είναιεξαιρετικά ευαίσθητες .Ενδεικτικά αναφέρεται ότιηΚοινότηταδιαθέτει περίπου 58.000χιλιόμετρα ακτών,
όπουδενπεριλαμβάνονται ταμικράνησιά
καιοιλιμνοθάλασσες .
Οιπιέσεις πουασκούνται στιςακτέςμαςαυξάνονται :
-οιπαράκτιες περιοχές επιδιώκουν να
καλύψουν τηνκαθυστέρηση στηνανάπτυξη
τους,
-αντιμετωπίζουν συνεχήδημογραφική
αύξηση
-οπαράκτιος τουρισμός γίνεται συνεχώςδημοφιλέστερος καιυπόκειται σε
σημαντικές εποχιακές διακυμάνσεις .καιοι
Αυτέςκαιάλλεςπιέσειςοδηγούνστημείωση
τωνμηδομημένων χώρωνκαιτωνφυσικώνπεριοχών καθώςκαισεσημαντικέςαλλοιώσεις τουτοπίου .Οδηγούνεπίσηςσετωνμηδομημένων χώρωνκαιτωνφυσικώνπεριοχών καθώςκαισεσημαντικέςαλλοιώσεις τουτοπίου .Οδηγούνεπίσηςσεδιενέξεις γύρωαπότιςχρήσειςτηςγηςκαι
τηςθάλασσας καθώςκαισεανταγωνισμό
μεταξύτωντοπικών καιτωνπεριφερειακών
αρχών.Σε
πλαίσιο του
,ώστενα
εφαρμογή της Ηανακοίνωση τηςΕπιτροπής "Ευρώπη2000"
(1)αναλύει εκτενώς τηνπεριβαλλοντική
σημασίακαιτιςαναπτυξιακές δυνατότητες
τωνπαρακτίων περιοχών καιτωννησιών .Επισημαίνει ότισεπολλέςπαράκτιεςπεριοχές ,ιδιαίτερα στιςλιγότερο
αναπτυγμένες ,ταφυσικάχαρακτηριστικά τουΟπίνακας 13παρουσιάζει τακύριαστοιχεία
ταοποίαθαενσωματωθούν στηνστρατηγική .
Πίνακος 13:ΠΑΡΑΚΤΙΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ
ΧΡΟΝΟ - ΐΟΜΕΙΣ /ΦΟΡΕΙΙ
ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΕΝΔΙΑΜΕΣΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΕΚΓΙΑ ΤΟΣΤΟΧΟΣ ΜΕΣΑ2000
ΜΚ+ΤΠΑ+ΕΚ . *πλαίοιογιαολοκληρωμέναδιαχαριστιχά xpcvaxàto 1998 *Αειφόρος
ανάπτυξη των
παράκτιων
περιοχώνκαι
τωνπόρωντους
ανάλογαμετη
φέρσυσα
ικανότητα
τουπαράκτιου
περιβάλλοντος•υψηλότερη προτεραιότητα σας
περιβαλλοντικές ανάγκεςτωνπαρακτίων
περιοχών ,μετηβοήθεια,μεταξύάλλων,
τουκαλντερου συντονισμού μεταξύτων
σχετικώνπολίτικωντηςΕΚ,καιτων
πολιτικών σεκοινοτικό ,εθνικόκαι
περίφερειαχόεπίπεδο
MK+mA*WL •βελτίωσητηςτεχνογνωσίας κοίτης
ανταλλαγής εμπειριών
*δημιουργία καιβελτίωσητωνβάσεων
δεδομένων καιτωνσχετικώνδεικτώνσυνεχώς *λειτουργικό πλαίσιοτοοποίοπρέπεινα
χαταρτιστείγια τονολοκληρωμέ νο
σχε&ασμόχαι διαχείριση Ш+ТПА+ЕИ πριναχότο1995
•πρότυπαέργαγιατηνολοκληρωμένη
διαχείρισηπαράχτιωνχεριοχώνΜΚ+ΤΠΛ+Έ& 1993-1994 *ανάπτυξηχριτηρίωνγια μιαπερισσότερο
ισόρροπηχρήσηκαιδιατήρηση τηςγης.
καιτωνφυσικώνπόρων
*-ενημερωτικές εκστρατείες
-εκπαίδευση
-επαγγελματική εκπαίδευση
-χρηματοδοτική ενίσχυσηγιαέργα
επιδείξεως καικαινοτόμους
προσεγγίσεις (ΟΡΕ)•ευαισθητοποίησητουκοινού,των
αρμοδίωναρχώνκαιτωνοικονομικών
τομέωνΚΜ+ΤΠΑ+ΕΚ
Τονρ*<τηχόςκ>φέαξ
Τομέαςτων
μεταφορών
Ε»χμ«Ίσας
Γεωργία
Κοινό1992
*βελτίωσητωνκριτηρίωνγιατονέλεγχο
τηςτηρήσεωςτηςαρχήςτηςαειφορίας
σταέργακαιταπρογράμματα (ΕΠΕ)KM*EK 1993
0
(1)οΟΜ(91 )452τελικό ,7.11.91
(2)EEC59,6.3.1992

5.7Διαχείριση απόβλητων
προγράμματος .Συγκεκριμένα ,θαδοθείμεγαλύτερη προσοχήστηνπρόληψη τηςπαραγωγής αποβλήτων καιστηνεπίλυση τωνσχετικών προβλημάτων στηνπηγήτους,στην
ενθάρρυνση τηςεπαναχρησιμοποιήσεως και
τηςανακυκλώσεως τωναποβλήτων ,προωθώνταςτονδιαχωρισμό τουεστοντόποπουπαράγονται καιενθαρρύνον ταςτονεξορθολογισμό τουδικτύου των
εγκαταστάσεων διαθέσεως .Επίσηςθαπρέπει
ναπροωθηθεί ηανάλυση κύκλουζωήςμετηνσυμμετοχή όλωντωνενδιαφερομένων ώστενατεθούν οιβραχυπρόθεσμοι στόχοι .Ιδιαίτερη προσοχή πρέπειναδοθείσταεπικίνδυνα απόβλητα τόσογιατηνπρόληψή
τουςόσοκαιγιατηνενθάρρυνση τηςμέγιστης δυνατής ανακυκλώσεως καιτην
ανάπτυξη υποδομής σεολόκληρη τηνΕΚγια
τηνασφαλήδιάθεσήτους.Ταπροβλήματα ταοποίαπροκαλούνται απότααπόβλητα έχουνιδιαίτερο χαρακτήρα καιείναισχετικά σύνθετα :τααπόβλητα δενείναιμόνοδυνητική πηγήρυπάνσεως αλλά
καιδευτερογενής πηγήπρώτωνυλών.Ηεπιλογή τωνπροτεραιοτήτων στοντομέααυτόνέχειάμεσεςοικονομικές καιπεριβαλλοντικές επιπτώσεις καιδεναφοράάμεσαμόνοτηνπεριβαλλοντική πολιτική
αλλάκαιτηντεχνολογική ,τηνοικονομικήπολιτική καιτηνπολιτική καταναλωτών .Η
τομέα
και που
τον
των
Ηδιαχείριση τωναποβλήτων πουπαράγονταιστηνΚοινότητα θααποτελέσει βασική
επιδίωξη τηςδεκαετίας του1990.Οι
σημερινές αυξητικές τάσειςστηνπαραγωγήαποβλήτων πρέπεινααναχαιτισθούν τόσο
όσοναφοράτονόγκοτωναποβλήτων όσοκαι
τουςπεριβαλλοντικούς κινδύνους καιτιςζημίες πουπροκαλούν .Ηκοινοτική
στρατηγική γιατηδιαχείριση τωναποβλήτων
ωςτοέτος2000έχειήδηδημοσιευθεί (1)
καιεγκριθεί απότοΣυμβούλιο (2).Η
στρατηγική αυτήπροβλέπει ιεράρχηση των
επιλογών γιατηδιαχείριση τωναποβλήτων ,
στηνοποίαηκύριαέμφασηδίνεται στην
πρόληψη τηςπαραγωγής αποβλήτων ,καικατά
δεύτερο λόγοστηνανακύκλωση καιτην
επαναχρησιμοποίησηκαιτέλοςστη
βελτιστοποίηση τωνμεθόδωνγιατηντελικήδιάθεση τωναποβλήτων ταοποίαδεν
επαναχρησιμοποιούνται.Τοσχήμα 8παρουσιάζει τοδιάγραμμα ροήςτηςστρατηγικής γιατηνδιαχείριση των
αποβλήτων .επιδίωξη τη
σημερινές αιΟι
Ηκοινοτική
•Οπουκρίνεται αναγκαίο ,θαχρησιμοποιούνται οικονομικά καιφορολογικάμέτραόπωςεπιβαρύνσεις καιτέλη.Ηδέσμηνομοθετικών μέτρωνγιατηνδιαχείριση των
αποβλήτων πρέπειεπίσηςνασυμπληρωθεί μετηνέκδοσηειδικών οδηγιών γιατηνσυσκευασία ,τηναποτέφρωση των
βιομηχανικών καιτοξικώναποβλήτων καιγια
τονέλεγχοκαιτηναποκατάσταση χώρωνταφήςκαθώςκαιμεμίαγενικότερη οδηγίαγιατηναστικήευθύνηστηνπερίπτωση
ζημιών .Η
ων
Οπίνακας 14παρουσιάζει τουςγενικούςστόχους ,τουςενδιάμεσους στόχουςγιατοέτος2000καιτιςενέργειες που
απαιτούνται βραχυπρόθεσμα .Ηστρατηγική αυτήθαεφοφμοστεί καιθα
ενισχυθεί στοπλαίσιο τουπαρόντος
(1)δΕε(89)934τελικό ,Σεπτ.1989
(2)Ψήφισμα τουΣυμβουλίου ,7.5.1990 ,
ΕΕαριθ.ο122
38

Σχήμα 8:ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΓΙΑΜΙΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΓΙΑΤΗΝ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΩΝ ΚΑΙΑΛΛΩΝ
ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ
VΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΠΑ
ΤΗΛΙΑΧΡΙΓΙΤΉ ΤΩΝΑΠΟΒΛΗΤΩΝIΑΡΧΕΣ
ΠΡΟΛΗΨΗ
Κφαγωγής
αχοβλήτωνΑΝΑΚΤΗΣΗΤΩΝ ΑΣΦΑΛΗΣ
ΔΙΑΘΕΣΗΜΕΓΝΩΜΟΝΑ ΤΙΣΑΡΧΕΣ
χαραγωμέ νων
αχοβλήτων •Avd&eaor|(Fecdbadt )
-Βελτίωσητωνχανονιομών,των μέσωνκαιτωνενεργειών
Διαχωριομόςκαι
εχιλογή
ΣυλλογήυλιχώνΜέσωτηςιεχνολο-
γίαςΚαθαςίςτεχ -
νολογίεςΜέσωίων
χροίόντων:Οιχολο -
γιχόσήμα +κριτή¬
ριαγιαταχροϊόντα
Μέσωτηςαχοφυγής :
Εχαναχρησιμο -
ΧΟέηση
Μέσωαλλαγώνστη
συμχεριφορά
Παραγωγή +
καταναλωτέςΜείωση
διατιθεμένων
αχοβλήτων
Ανάχτησηενέργειας
Αυστηρότερα
χρότυχα
I
ï I
IVFNEPrEIEZ ΙΠ.ΣΤΟΧΟΙ II.ΤΟΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ
Ανάχτυξηβάσεωςδεδομένων Αυστηρήεφαρμογήτης
κοινοτικής νομοθεσίας μετη
βοήθεια :ΓΕΝΙΚΗΕΦΑΡΜΟΓΗ Р1А1КРТРФАРМОГЕТ
για:
-τηνχαρσγωγή καιτα
χαρακτηριστικά των
αχοβλήτων
-τιςεγκαταστάσεις
εχεξεργαοίας αχοβλήτωνΟδηγίαχλαίσιογιατααχόβλητα Α.Γιαειδικούςτυχους
αχοβλήτων
Λξιάχνστωνόεδομένων σχετικά
Οδηγίαγιαταεχαίνδυνα
αχόβληταΟδηγίεςσχετικάμε
χρησιμαχοιη μένοέλαια :
-PCBxaiPCT
•Ελυεςκαθαρισμού
-Συσκευασία
•Μχαταρίεςμε:
-τηνχαραγωγήκαιτα
χαρακτηριστικά των
αχοβλήτων
-τιςεγκαταστάσεις
εχεξεργαοίας αχοβλήτωνΔημιουργίοσλοκληρωμένων
συστημάτωτδιαχειρίοεως
αχοβλήτων :σχέδια,δίκτυα,
εγκαταστάσεις
Διαχείρισηαχοβλήτων Κανονισμός γιατονέλεγχοτων
μεταφορώναχοβλήτωνΚυχλωματααχοβλήτων
χρστεραιότητας
•Χρησιμοποιημένα ελασηχά
αυτοκινήτων
•Αλογσνσυχοι διαλυτές
-Μεταχειρισμένα αυτοκίνητα
•Απορρίμματα κατεδοφίσεως
-Αχόβλητα νοσοκομείων
-ΑστικάαχορρίμματαΑνάχτυξηοικολογικών
κριτηρίωνγια τηναξιολόγηση
εναλλαχτιχώνεχλλσγώνστη
διαχείρισητωναχοβλήτων
Ανάχτυξηκαιεφαρμογή
ειδικώνοικονομικών μέοωνγια
τηδιαχείριση τωναχοβλήτων
Ανάχτυξηχαιχροώθηση :
-καθαρώντεχνολογιών
•οικολογικών χροϊάντων
-συστημάτων διαχωρισμού και
εχιλογής
-κυκλωμάτων αναχυκλώοεως
•μεθόδωνγιατηνασφαλή
διάθεσηΠρότασηοδηγίαςσχετικάμε
τηναστικήευθύνηγιαζημίες
στοχεριβάλλον
Β.Γιαορισμένους τάχους
αχοβλήτωνδιαχειρνταχές
ενέργειες Ελαχιστοχοίησητης
διαχτνήσεωςαχοβλήτων
Οδηγίεςκαιτεχνικάχρότυχα
για;
καύσηαχοβλήτων ,(αστιχώνκαι
βιομηχανιχώναχοβλήτων )
Υγειονομιχήταφή Εφαρμογή τωναρχώντης
αυτάρχειαςκαιτωνμικρών
αχοστάσεωνΔημιουργία»υχλωμάτων
αναχυχλώσεως καιάνοιγμα
αγορώνγιατααναχυχλωμένα
χροϊάντα
Ανάχτυξηχροδιαγραφώνγια τα
χροϊόνταχσυναευνοούντη
χρήσηαναχυχλωμένωνυ λιχών
Ανάχτυξηκαι εφαρμογή των
χοινστιχώνχρηματοδστικών
μέσων
-UFE(ACE,NORSPA ,
MEDSPA )
-Περιφερειακό ταμείο
-Πόροιγιατηνέρευνακαιτην
ανέοπυξη
59

Πινακος 14:ΑΠΟΒΛΗΤΑ
ΕΝΔΙΑΜΕΣΟΙ ΣΤΟΧΟΙ
ΟΣ ΤΟΕΤΟΣ 2000ΧΡΟΝΟ­
ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΟΜΕΙΣ7ΦΟΡΕΓΙ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΣΤΟΧΟΙ
’Γζνιχθθη(“τχος
ορβολσγιχηχαιαχ ιφάρος
χρήσητ<^νχόρωνΒιομηχανία
Iεωργια
Μεταφορές
Ενέργεια
Τουρισμός
ΕΚ+ΚΜ+ΤΠΑ
Βιομηχανία
ΕΚ+ΚΜ+ΠίΛ
Βιομηχανία
ΒίΟμ.+χοινό+
ΕΚ+ΚΜ+ΤΠΑ
ΕΚ+ΚΜ+ΤϊΐΑ
ΒίΟμ+ΜΚΟ+
XOCVÔ*Σχίδιπδισχιιρησεως
αποβλήτων ταακοιαχρίπιι
νακαταρτιστούν ΟΛΟχα
κράτημέλη*Οδηγίαγιαχο»«ςχώρους
χα<της
*ΟδηγιαγιατησίΗΤχετκιοχα*Πράληφ-ητηςπαραγωγής
ατοβλήΧαΜδημιουργια
χλΓκτχϋτνχυχλωμσχων )χριναχόχο1995 Aoxixd
απόβλητα
1995
*Καθαρότερε ςιεχνολσγίες
♦σχεδιασμός προϊόντων
*Παλιχιχηγιαορισμένα
χνχλώμαχααχοβληχων
προτεραιότητας
απαγόρευση διαθέαεωςσε
χώρουςχαφήςορισμένων
αποβλήτων (νομοθεσία +
εθελσντιχέςπυμφωνιες )
*ΑξιάχισχαδεδομέναΕΚ
σχετικάμετηνπαρσγωγή ,
τη<χ·λλσγήχαιτηδιάθεση
αποβλήτων
*ΣυστημααστιχηςευίΗ>νης
*Οιχονομιχάχίνητραχαι
μέσα(εχ·στήματα
(Χ'λλ/τγης/επισχροφης +
συμφωνία ωςπροςτον
όγχο)
*Πρότι^χαγιατιςεχπομχές
διοξίνηςαχό
εγχατασχάσε ις
αχοχεφρώσεωςασχιχών
αποβλήτωνσταδιακά­
•Σταθεροχοιησητη ;
παραγωγής αποβλήτων
χσχάμίοοόροστηνΕΚ
(3001^*χεφαλή (επίπεδο
1985)χαιχαχάχώραώστε
ναμηντη»ερβαίνειχα
300χσχόχεςκιλή
•Αναχυχλωση'
επαναχρησιμοποιηεπμου
χαρτιού ,τουγυαλισυχα*
τωνχλαστιχωντουχόχ ιστόν
txatd50%(ufooç <5ç>ocEK)
•Υποδομήστοσύνολοτης
Κοινότητας γιατηνασφαλή
συλλογή .τονδιαχωρισμό
χαιτηδιάθεσητων
αποβλήτων
•Λχαγόρευσηεξαγωγών
αχότηνΕΚγιατελική
διάθεση
•Ανακύκλωση /
εχαναχρησχμαχοιηση
χαχαναλωτ οκίηοχροίόνχων
•ΑγοράγιαανσχνχλωμΟα
υλικά
•Σημαντιχήμείωσηχων
εκπομπών διοξινηςμαωση
(90%τουεχιχέδσυ χσυ
1985ωςχοίχος2005)•Μέγιεπηαναχνχλωσηκαι
εχαναχρησιμοΛΟίησηι *υν
υλικών
•Ασφαλήςδιάθεση
αποβλήτων ταοποίαδεν
είναιδυνατόννα
αναχνχλωθοόνήνα
εχαναχρησιμαχοιηθοΰν
χατάτηνακόλουθη σειρά
π^κπεραιότηχας
•χς»ησηωςχαΰοιμο
-αποτέφρωση
-ταφήοεχωματερέςσυνεχίζεται
1995 ΕΚ+ΚΜ+
ΠΙΑ+£0/7
£Α+ΚΜ
ΚΜ+ΕΚ+βιομ2000
εχτνεχιζεται
£Κ+ΚΜ+ΤΠΑ χρτναχότο 1994
“Απαγόρευση εξαγωγήςαχό
τηνΕΚγιατελικήδιάθεση
•Σχέδιαδισχε ιρισεως
αποβλήτων χααχοίαπρέπει
νακαταρτιστούν αχόχα
κράτημέλη
•Υποδομήστοσύνολοτης 1
Κοινότητας γιατηνασφαλή
συλλογή ,τοδιαχωρισμό χαι
τηδιάθεση
•Δημιουργία αγοράςγια
σναχυχλωμέναχροίόντα*Οδηγίαγιατουςχώρους
ταφής
*Οδηγίαγιατην
αχοτέφρωσηεχχχενδι /νων
αποβλήτων
*Πάλιχοπ)γιαχακυκλώματα
αχοβληχωυχροτεραιάτητ ας
οεχώρουςταφήςειδικών
αχοβλήχων
*Καθαρόχερεςιεχνολσγίες
*Αξιόπιστα δεδομέναΕΚ
γιατηνχαραγωγή ,τη
συλλογήχαιτηδιάθεση
αχοβλήχων
*Δημιουργία
χρηματιστηρίσυαχοβλήχων
*Σικττημααστικήςευθύνης
*Καταγραφή τωνχινδύνων
*Οιχσνομιχάχινηχραχαι
μίσαΕΚ+ΚΜ+ΤΠΛ
Βιομηχανία
Ε.Κ+ΚΜ+ΤΠΛ
ΒιομηχανίαΕπικίνδυνα
αχόβληχα•Π(νόβλεγηχαραγωγής
αχοβλήχων δημκχργια
χλειστών*υχλωμάιων)
•Μέγιστη
εχανσχρησιμαχοίηση /
ανακύκλωσην λχκών
•Ασφαλήςδιάθέση
αχοβλήχων χααχοιάδεν
είναιδυνατόννα
σναχνχλωθούνή να
εχαναχρησχμοχοιηθσύν
σύμφωνα μεχιςαχόλουθες
προτεραιότητες
•χρήσηωςχαύσιμο
-αποτέφρωση
-ταφήxçcvaxâ 1995
1995
ΕΚ+ΚΜ+Βιομ .+
ΤΠΑ+ΜΚΟ+
κανόσυνεχίζεται
&σμ.+ΕΚ+ΚΜ
ΕΟΠ+ΜΚ+ΤΠΑ
ΕΚ+βιομσυνεχίζεται
1995
ΕΚ+ΚΜ+β*ομ . χρτναχότο 1995
£Α+ΚΜ
ΕΑ+ΚΜ+β ιομ
ΚΜ+ΕΚ+βιομ2000
1995
συνεχζεχαι
60

Κεφάλαιο 6:
Διαχείριση κινδύνων καιατυχημάτων
Μετηνεπιφύλαξη τουγενικούστόχουπουείναιηαειφόρος ανάπτυξη ,έχειουσιαστική
σημασίαναβελτιωθεί αισθητά ηεκτίμηση καιηδιαχείριση τωνκινδύνων καθώςκαιταμέσα
γιατηναντιμετώπιση τωνατυχημάτων καιτωνκαταστροφών .Στησυνέχεια παρουσιάζεται
περίληψη τωνκύριωνκατηγοριών κινδύνων στιςοποίεςτοπαρόνπρόγραμμα δίνει
προτεραιότητα :
6.1Βιομηχανικοί κίνδυνοι
Ηπροστασία τουπεριβάλλοντος καιτηςανθρώπινης υγείας απαιτούν την
αντιμετώπιση τωνβιομηχανικών κινδύνων σε
μίασειράαπότομείς-γενικές βιομηχανικές
δραστη-ριότητες ,έλεγχος χημικών ουσιών ,
βιοτεχνολογία καιεπισήμανση προϊόντων .
Σημαντική πρόοδος έχειεπιτευχθεί όσον
αφοράτηννομοθεσία καιτουςελέγχους σταπλαίσια τουπροηγουμένου προγράμματος
δράσεωςτηςΚοινότητας γιατοπεριβάλλον
καισυγκεκριμένα :εκατ.τόννους σήμερα .Κάθεχημικήουσίαπουχρησιμοποιείται στην
μεταποιητική βιομηχανία είναιδυνητικά
επικίνδυνη εάνχρησιμοποιηθεί κατάτρόπολανθασμένο ήανεκλυθεί σεμεγάλες
ποσότητες ,είτεεκούσια είτεκατόπιν
ατυχήματος .Εκτόςαυτού,πολλέςχημικέςουσίεςεξακολουθούν ναδρουνωςπαράγοντες
ρυπάνσεως επίπολύχρόνοκαιαφούέχουνεπιτελέσει τοναρχικότουςσκοπό.Οι
σημαντικότερες βιομηχανικές χρήσεις τωνχημικών ουσιώνείναι ηκατεργασία
προϊόντων χάρτου,ορυκτών μετάλλων και
προϊόντων τροφίμων ,ηδιύλιση πετρελαίου
καιηπαραγωγή υφασμάτων ,μηχανικού
εξοπλισμού μεταφορών ,ηλεκτρικών μηχανών
καιεξοπλισμού ,ελαστικών καιπλαστικών .
Ορισμένες αποτιςπερισσότερό ωφέλιμες
πτυχές τωννέωντεχνικών τηςγενετικής
μηχανικής καιτηςβιοτεχνολογίας έχουν
αναφερθεί στοκεφάλαιο 4.1.Ωστόσο ,
υπάρχουν φόβοιότιηνέααυτήτεχνολογία ,
ενδέχεται ναπερικλείει κινδύνους όχιμονο ;γιατηνανθρώπινη υγείααλλακαιγιατο
σύνολο τουπεριβάλλοντος .Υπάρχεικίνδυνος ,ηεκτεταμένη χρήσηκαι
ελευθέρωση νέων,γενετικά τροποποιημένων
οργανισμών ναδιαταράξει τηνευαίσθητη
ισορροπία πουυπάρχει στηφύσηήακόμαναέχειεπιπτώσεις στηνεξέλιξη .Συνεπώς ,η
χρηστήδιαχείριση τηςβιοτεχνολογίας τόσο
στοπλαίσιο τηςΕυρωπαϊκής Κοινότητας όσο
καιτιςάλλεςχώρες,αποτελεί επιτακτική
ανάγκη .
Ηνομοθεσία γιατηνβιοτεχνολογία πρέπει
ναεξισορροπεί τιςαπαιτήσεις γιατηνδημόσια υγείακαιτοπεριβάλλον μετα
ερευνητικά καιταβιομηχανικά συμφέροντα .
ΗΚοινότητα ακολουθεί μίασαφήπροληπτική
προσέγγιση σεθέματανομοθεσίας γιατον
καθορισμό μιαςκοινήςδέσμηςαπαιτήσεων
γιατηνεκτίμηση τωνπεριβαλλοντικώνκίνδυνων καιτωνμέτρωνασφαλείας .Μετον
τροποαυτόεπιδιώκεται ναπροστατευθει η
υγείατωνπολιτών καιτοπεριβάλλον καθώς
καιναδημιουργηθεί μίαενιαία αγορά
βιοτεχνολογίας .
ΗΚοινότητα έχειλάβειεπίσηςμέτραγια
τηνκινητοποίηση τουσημαντικού τεχνικού
δυναμικού πουείναι*Οδηγία 82/501/ΕΟΚ(1)γιατουςκινδύνους βιομηχανικών ατυχημάτων ,
γνωστήωςοδηγία -εενθΕο*,
*Οδηγία 67/548/ΕΟΚ(2)καιεπόμενες
τροποπο ιητικέςοδηγίες γιατην
ταξινόμηση καιτηνεπισήμανση των
επικίνδυνων ουσιών ,
*Οδηγίες γιατιςτοξικές εκπομπές στον
αέρα,τιςαπορρίψεις στονερόκαιτηνδιαχείριση τωντοξικών καιεπικίνδυνων
αποβλήτων ,
*Οδηγία 90/219/ΕΟΚ(3)γιατηνρύθμιση
τηςχρήσεως γενετικά τροποποιημένωνμικροοργανισμών σεερευνητικάεργαστήρια καιβιομηχανικές
εγκαταστάσεις παραγωγής καιοδηγία
90/220/&Κ(4)σχετικά μετηνκατάλληλη
εκτίμηση καιδιαχείριση τωνκινδύνων
απότηνελευθέρωση στοπεριβάλλον
γενετικά τροποποιημένων οργανισμών .
Ωστόσο ,πολλάαπομένουν ναγίνουν ,
ιδιαίτερα όσοναφοράτιςχημικές ουσίες
καιτηνβιοτεχνολογία .
Ταχημικάπροϊόντα έχουνκαταστεί
αναπόσπαστο κατυυσίανμέροςτηςσύγχρονης
ζωής.Σχεδόνόλαταπροϊόντα περιέχουν
ορισμένες χημικές ουσίες ,ήχημικές
ουσίεςκαιπροϊόντα χρησιμοποιούνται στην
κατεργασία και
τηνσυσκευασία τους.Περισσότερα από
7εκατ.χημικές ουσίες έχουνσήμερα
προσδιοριστεί .100.000χρησιμοπο-ιούνται
επίτουπαρόντος γιατηνπαραγωγή
προϊόντων .Δεναυξάνεται όμωςμόνοοαριθμός τωνχημικών ουσιών αλλά
παρατηρεί ταιεκπληκτική αύξηση καιτων
ποσοτήτων πουπαράγονται .Παράδειγμα ,η
συνολική παραγωγή μόνονοργανικών χημικών
ουσιώναυξήθηκε από
7εκατ.τόννους το1950σε63εκατ.
τόννουςτο1970καισεπάνωαπό250τόσο
γιατην
ονμετα
Σχεδόνόλαταπροϊόντα περιέχουν
ςχημικές ουσίες ,ήχημικές
χημικές ουσίες έχουνσήμεραιεί.100.000 χρησιμοπο-ιούνται
Δεναυξάνεται όμωςμόνοο
νχημικών ουσιών αλλά
εκπληκτική αύξηση καιτων
παράγονται .Παράδειγμα ,η
(1)EEL230,5.8.1982
(2)EEL196,16.8.1967
(3)EEL117,8.5.1990
(4)EEL117,8.5.199061

διαθέσιμο στουςευρωπαϊκούς οργανισμούς Τοσχήμα9παρουσιάζει έναδιάγραμμα ροήςτυποποιήσεως γιατηναποτελεσματική πουδείχνει τηνδιαδικασία καιτην
εφαρμογή τηςβιοτεχνολογίας καιγιατηναντιμετώπιση τωνχημικών ουσιών πουστήριξη τουνομοθετικού έργου .Τουπάρχουν σήμερα .Οιενέργειες πουπρέπει
πρόγραμμα τυποποιήσεως θαεπεκταθεί ώστεναγίνουνκατάπροτεραιότητα ωςτοτέλοςναπεριλάβει μεθόδους γιατηνανίχνευση τηςδεκαετίας καιοιοποίεςαφορούντουςγενετικά τροποποιημένων οργανισμών ,βιομηχανικούς κινδύνους ,τιςχημικέςτυποποιημένες μεθόδους δοκιμών γιατηνουσίες καιτηνβιοτεχνολογίααξιολόγηση τωνπεριβαλλοντικών επιπτώσεων παρουσιάζονται στονπίνακα15.
καικινδύνων καθώςκαικοινάπρωτόκολλα
αξιολογήσεως .αντιμετώπιση τωνχημικών ουσιών που
υπάρχουν σήμερα .Οιενέργειες πουπρέπει
ναγίνουνκατάπροτεραιότητα ωςτοτέλοςτηςδεκαετίας καιοιοποίεςαφορούντουςβιομηχανικούς κινδύνους ,τιςχημικέςουσίες καιτηνβιοτεχνολογίαπαρουσιάζονται στονπίνακα15.ι
ικουςκινουνους ,τιςχημικέςκαιτηνβιοτεχνολογία
ονταιστονπίνακα 15.
Σχήμα 9:Διάγραμμα ροής τηςδιαδικασίας επιλογής γιατηναντιμετώπιση τωνχημικών ουσιών πουυπάρχουν σήμερα
2000 Χημικές ουσίες παραγόμενες
σεμεγάλες ποσότητες
.-συλλογή δεδομένων (ωςτο1993 )
-προκαταρκτική εκτίμηση
200Χημικές ουσίες
προτεραιότητας
-λεπτομερής εκτίμηση
(25ανάέτος επί8έτη)
50Χημικές ουσίες
αντικείμενο προγραμμάτων\γιατημείωσητωνΜπιθανών κινδύνων /
πριναπότο/
2000 /
62

Πίνακας 15:ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΚΙΝΔΥΝΩΝ
ΕΝΔΙΑΜΕΣΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΩΣ ΤΟ
?000ΧΡΟΝΟ­
ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΜΕΤΡΑ ΦΟΡΕΙΣ ΣΤΟΧΟΙ
ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ
ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ
Συνολικήεκτίμησητηςεμπειρίας στοπλαίσιο
τηςοδηγίας82/501Βελτιωμένα πράτιγαασφαλείας ΕΚ 1993/4 ΔκΓχΓιςκση
βιομηχανικών
κινδννατν
ΕκθεσηπροςτοΣυμβούλιο καιτο
Κοινοβούλιο ηοποίαναπεριέχειόλατα
αναγκαίαπρογράμματα όράσεωςΑνάπτυξη προτύπωνγιατηδιαχείριση
θιματ<υνασφαλτια<1995 ΕΚ
Ανάχτυξη προτύπων γιατηνεκτίμησηκαιτη
διαχείριση Τωνκινδύνωνσυνεχίζεται Βελτίωση καιεναρμόνιση τωνμέτρων
εφαρμογήςΟφγανιομοί
τυηοΛΟίήοεως
Συνολικήανασκόπηση τηςεφαρμογής Κάλυψη100%τωνεπικίνδυνων
εγκαταστάοι ων1994.1998 ΕΚ
Ανόπτν'ξη προτύπων γιασυστήματα
περιβαλλοντικήςδιαχε ίρισηςΓενικοί
περιβαλλοντικοί
Οτγχο»Βελτιωμένα πρότυπαδισχειρισεως και
διεργασιών(Χτντχιζεται Οργανισμοί
τνποποίήοαος
Οιχο-λογιστικός έλεγχος(σταδιακό ) 1994=» Επιχειρήσεις
ΕΛΕΓΧΟΙ
ΧΗΜΙΚΩΝ ΟΥΣΙΩΝ
Συγκέντρωση
δεδομένωνΑποτελεσματική διαδικασία γιατη
δήλωσήόλωνΤΟΓ/χημικώνουσιώνΔήλωσηόλωντωννέωνχημικώνουσιών <Λ*γτχιζεται ΕΚ,ΚΜ,
Βιομηχανία
ΕΚΚΜ .
ΒιομηχανίαΣυλλογήδεδομένων όλωντωνυφιστάμενων
χημικώνουσιώνΚανονισμός τουΣυμβουλίου
γιατιςυπάρχσυοες χημικέςουσίες1992 =»
ЕККМ , Συνεχήςπροσαρμογή στηνεπιστημονική και
τεχνικήπρόοδοσυνεχίζεται Προσδιορισμός Διατήρηση /β*λτιωσητωνυπαρχόντων
Ταξινομίκώνκριτηριων κινδύνων
Κατασκευαστές
*αοαγχυγζίςΕπέκταση τουκαταλόγου τωνταξινομημένων
ουσιών(ΧτνΓχιζηαι
ΕΚ Τροποποίηση τηςοδηγίας67/548/ΕΟΚ Εκτίμησηκινδύνων Κοινέςαρχές εκτιμήσεων 1992/3
iΕκτίμηση 2000χημικώνουσιών
μαζικηςπαραγωγή ςΚανονισμός τουΣυμβουλίου γιατις
υπάρχουοες χημικέςουσίεςΕΚ.ΚΜ,
ΒιομηχανίαΑιαχείρισηκτνδύνυεν 1993 =»
Εκτίμηση 500δραστικών ουσιώνσε
μηγεωργικά βιοκτόνσΚανονισμός τσυΣυμβουλίου γιαμηγεωργικά
βισκτόναΕΚΚΜ,
Βιομηχανία1994 =>
Συγκρότηση τηςςκηιβσυλευττκής επιτροπής γτα
τημειωε*)τωνκινδύνωναπότιςχημικέςουσίεςΕΚ+Βιομηχανία Βελτίωση τωνσχέσεων
ταξίνομήσεως/μέτρωνελέγχσυ1992
ΕΚΚΜ,
ΒιομηχανίαΜείωσηκινδύνων Προγράμματα με.ιώσεως κινδύνουγια
50χημικέςουσίεςπροτεραιότηταςΝομοθεσία ♦εθελοντικές συμφωνίες 1994 =*
ΒΙΟΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ
Δισχείρισηκινδύνων
απόχρήσηγεντροπ
οργανισμών σε
κλειστόχεριβάλλονΕΚ Συνολικήανασκόπηση τηςεφαρμογής συνεχίζεται 100%κόλιπ+'ητΐι»νεγκαταστάσεων και
τωνδραστηριοτήτων
ΕΚ-*-ΚΜ Αποτελεσματικά μέτραασφαλείας για
τηχρήσηγεντραποργανισμών στην
έρευνακαιτηνβιομηχανίαΑνάπτυξη λεπτομερέστερων κριτήριων 1992=»
Διαχείριση κινδύνων
απότηνελετ^έροχτη
γεντροποργστο
περιβάλλονΑποτίλεσματιχέςδιαδυιασίες
εγχριοεως γιακάθεελευθέρωση στην
έρευνακαιτηβιομηχανία<ΛΓ*τχ<ζηαι Συνολικήανασκόπηση τηςεφαρμογής καιτης
προσαρμογής στανεώτεραδεδομένα
ΕΚ Επίβλεψη τωνεξαγωγών γεντροπ
οργανισμών σετρίτεςχώρεςΠρότασηνομοθετικώνμέτρων 1992
EXTi}i«)Oiixiv6üvujv Κοινέςπροσέγγισης καιαρχέςγια
τηνεκτίμησηπεριβαλλοντικών
κινδύνωνΕΚ*ΚΜ+οργ
τυπεηοιήσεωςΑνάπτυξη μεθοδολογίας γιατηνεκτίμηση
κίνδυνων1993=»
Κοινέςμέθοδοιδοκιμών
προσδιορισμού κλπΕκτίμησηκαικοινήαποδοχήμεθόδων 1993 =* <*ΧΟΕΝ)
Αοη·αλης μ»ταφοράγεντροπ
οργανισμΛΓνίΛί χρησιμαποισυνταιγια
πειραμαιικούςσκοχούςΕΚ*ΚΜ Νομοθεσία ΕΚ 1992
ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΓΩΝ
ΖΩΩΝΙΙΟΥ
ΧΡΗΣ1ΜΟΠΟΙΟ
ΥΝΤΑ1ΠΑ
ΠΕΙΡΑΜΑΤΙ ¬
ΚΟΥΣΣΚΟΠΟΥΣ
Μείωσητων
πειραμάτων μεζώα63 50%μείωσητουαριθμούτων
σπονδυλωτών πΕΚΚΜ,
βιομηχανίαΟδηγία8<έ609/ΕΟΚ(βλεπίσηςΔιακήρυξη
τουΜ**$ΐη4±ΐ γτατηνπροστασία τωνζώων)συνεχίζεται

6.2Πυρηνική ασφάλεια καιραδιοπροστασία (ακτινοπροστασία )
Ησυνθήκη ΕυκΑΤΟΜ τάσσειτουςστό-χους καιΒασικάπρότυπα ασφαλείας εκδόθηκαν για
τακαθήκοντα τηςΚοινό-τητας όσοναφοράπρώτηφοράυπόμορφήοδηγιών το1959.Τατηνειρηνική χρήσητηςπυρηνικής πρότυπα αυτάαποτελούν τηβάσηγιαμίαενέργειας .Τελευταία έχειδοθείιδιαίτερη συγκεκριμένη κοινοτική πολιτική στοντομέα
προσοχή στηνπυρηνική ασφάλεια τόσοστηντηςραδιο-προστασίας ,ιδιαίτερα στοβαθμό
Κοινότητα όσοκαιστιςάλλεςχώρες.Ηπουταβασικάπρότυπα ασφαλείας εφαρ-αυξανόμενη αξιοπιστία τωνενεργειών τηςμόζονται πρακτικά σεκάθεδραστη-ριότητα ,
Κοινότητας ύστερα απότοατύχημα τουηοποίαθαήτανδυνατόν ναενέχει
Τσερνομπίλ ,τηνυπόθεση ΤΓ^πεπυσΙβοΐΓ και,κινδύνους γιατονπληθυσμό ,τουςπιοπρόσφατα ,τηνχρηματοδοτική καιεργαζόμενους καιτοπεριβάλλοντεχνική ενίσχυση πουχορηγήθηκε γιατηνπροκαλούμενους απόακτινοβόληση ήμόλυνση ,βελτίωση τωνμέτρωνασφαλείας στουςΤαπρότυπα αυάεφαρμόζον-ται σήμεραγιαπυρηνικούς αντιδραστήρες στηΣοβιετική τηνπροστασία περί-που 900.000 εργαζομένων
ΈνωσηκαιτηνΚεντρική καιΑνατολική σεδιαφό-ρους τομείςστοσύνολο της
Ευρώπηείχανωςαποτέλεσμα νααυξηθούν οιΚοινότη-τας όπουχρησιμοποιούνται ιοντί-πιέσεις προςτηνΚοινότητα νααναλάβει ζουσεςακτινοβολίες ,όπωςείναιοι
ηγετικό ρόλοστοντομέατηςπυρηνικής πυρηνικοί σταθμοίηλεκ-τροπαραγωγής καιοι
ασφάλειας . ιατρικές ,βιομηχανικές καιερευνητικές
εφαρμογές .ασφάλειας .
ΣτηνίδιατηνΚοινότητα ,ποσοστόπερίπου
34%τηςηλεκτρικής ενέργειας παράγεται απόΕπειδήηπυρηνική έρευνακαιηπυρηνική
132πυρηνικούς σταθμούς ·εγκατεστημένους σετεχνολογία είναιτομείςπουμεταβάλλονταιέξικράτημέλη.Τομερίδιο αυτόείναιταχύτατα καιεπειδήαναμένεται ότιθα
μεγαλύτερο στηνΕυρώπηαπό,τιστονάλλουπάρξουν νέεςεξελίξεις στηνραδιοβιολογία
κόσμοκαιφθάνει έως60%και70%στοκαιτηνραδιοπαθολογία ,ηενημέρωση των
ΒέλγιοκαιστηΓαλλίααντιστοίχως .Στοδεδομένων αποτελούσε πάντασημαντικόπροσεχές μέλλον ,οιπυρηνικές μέλημα .Ταδεδομένα έχουνενημερωθεί
εγκαταστάσεις θασυνεχίσουν νααποτελούν αρκετές φορέςμετάαπότο1959,καιγια
σημαντική πηγήενεργείας στηνΕυρωπαϊκή τελευταία φοράτο1984.ΗΕπιτροπή έχειΚοινότητα ,ιδιαίτερα προκειμένου ναυποβάλει πρόταση στοΣυμβούλιο των
εξασφαλίστε ίηανεξαρτησία απότρίτες Υπουργών γιατηνέκδοσηοδηγίαςγιατην
χώρεςγιατονενεργειακό μαςεφοδιασμό καιενημέρωση τωνβασικών προτύπων ασφαλείας
νααποφευχθούν οιπεριβαλλοντικές επι-καιγιατηδημιουργία ενόςαυστηρού
πτώσεις τωνπαραδοσιακών ενερ-γειακών συστήματος γιατηνπροηγούμενη έγκριση και
πηγώνκαισυγκεκριμένα τουάνθρακακαιτουτονέλεγχο τωναποστολών ραδιενεργών
πετρελαίου .Ωςεκτούτου,είναιαναγκαίο αποβλήτων απότοσημείοπαραγωγής τουςστο
νασυνε-χισθούν οιπροσπάθειες γιατηνσημείοτελικούπροορισμού τους(2).
πυρηνική ασφάλεια καιτηνραδιο-προστασία
καθώςκαιγιατηνεξεύρευση ασφαλών ΥστερααπότοατύχηματουΤσερνομπίλ τον
μεθόδωνγιατηνδιαχείριση τωνπυρηνικών Απρίλιο του1986,ηΚοινότητα εισήγαγε
αποβλήτων καιτηνθέσηεκτόςλειτουργίας κοινούς ελέγχους τροφίμων (3)ώστενα
παλαιών εγκαταστάσεων . προστατεύσει τηνυγείατωνπολιτώντηςκαι
νααποφύγει εσωτερικές εμπορικές
Τώρατελευταία πληθαίνουν οιεν-δείξεις διενέξεις ,γιατιςραδιολογικές επι-δράσεις της
εκθέσεως τουπληθυσμού σεσυγκεντρώσεις Έναςκανονισμός τουΣυμβουλίου τουραδονίου σεκλεισ-τούς χώρους .ΤοΜαρτίου 1990(4)προβλέπει τησυνέχιση τωνΦεβρουάριο 1990,ηΕπιτροπή εξέδωσε ελεγχων αυτώνωςτο1995καιτηδημιουργία
σύσταση βασιζόμενη στιςαρχέςπουέχουνενόςμηχανισμού γιατημετεπειτα σταδιακήκαθορισθεί απότηνδιεθνήεπιτροπή επιστροφή στηνκανονική κατασταση .
ραδιοπροστασίας (ΙΟΚΡ)βάσειτωνπλέονΚανονισμοί έχουνεπίσηςεκδοθεί όσοναφορά
προσφάτων δεδομένων γιατοραδόνιο (1)..ταεπίπεδαπαρεμβάσεως γιαόλαταδυνάμει
σημαντικά ραδιονουκλειδια στατρόφιμα ,και
Γιανααντιμετιοπισθούν σφαιρικά όλαταιδίωςτιςπαιδικές τροφές ,τα
είδητωνεκθέσεων ,ησυνθήκη ΕυκΑΤΟΜκαλείγαλακτοκομικά καιταυγράτρόφιμα ,προς
τηνΚοινότητα νακαταρτίσει ενιαίαπρότυπα εφαρμογή σεπερίπτωση μελλοντικού
ασφαλείας γιατηνπροστασία τηςυγείαςτωνατυχήματος .Ηδέσμητωνκανόνων πουεργαζομένων καιτουκοινούκαιναισχύουνσήμεραθεωρείται ότιαποτελούν έναεξασφαλίσει ότιταπρότυπα αυτάπλήρεςπροστατευτικό σύστημα όσοναφοράταεφαρμόζονται .Ηπροσπάθεια αυτήτρόφιμα ,περιλαμβάνει κανονιστικό ,τεχνικό και
ενημερωτικό σκέλος .
(1)ΕΕαριθ.I,80,27.3.1990
(2)Οδηγία του Συμβουλίου 92/3/Εοκ ,
3.2.1992(3)ΕΕαριθ .Σ371 ,30.12.1987
ΕΕαριθ .I,211 ,22.7.1989
ΕΕαριθ .I,101 ,13.4.1989
(4)ΕΕαριθ .Σ82 ,29.3.199064

Τοατύχημα τουΤσερνόμπιλ έδειξεεπίσης
ότιπρέπειναβελτιωθεί ηενημέρωση σεδιεθνές ,εθνικόκαιτοπικόεπίπεδο .Δύο
βασικάμέτραταοποίαέχουνληφθείαπότην
Κοινότητα γιατονσκοπόαυτό
είναι :Οιέλεγχοι τουεξοπλισμού γιατημέτρηση
τωνεκπομπών ραδιενεργών λυμάτων καιγιατηνπαρακολούθηση περιβαλλοντικών
παραμέτρων θαδιεξάγονται όταναυτόζητηθεί απόένακράτος μέλος ήμε
πρωτοβουλία τηςΕπιτροπής .Ιδιαίτερη
έμφασηθαδοθείστονέλεγχο τωνμονάδων
πουέχουνσχέσημετοποθεσίες γιατους
οποίους υπάρχειμείζονδημόσιοενδιαφέρον .Δύο
ί)Τοσύστημα ταχείας πληροφόρησης
ΕουκίΕ ,τοοποίοδημιουργήθηκε τον
Δεκέμβριο του1987 (5).Τοσύστημα
αυτόείναισυμβατό μεέναανάλογο
σύστημα πουέχειδημιουργηθεί από
τονΔΟΔΕστοπλαίσιο τηςσυμβάσεωςγιατηνέγκαιρη κοινοποίηση
πυρηνικών ατυχημάτων .ϋ)Μίαοδηγία ,ηοποίαεκδόθηκε τοΝοέμβριο 1989 (6),γιατην
πληροφόρηση τουκοινούσχετικά με
μέτραγιατηνπροστασία τηςυγείαςστηνπερίπτωση ραδιο-λογικής
έκτακτης ανάγκης .Ηανωτέρω οδηγία
καιμιαεπακό-λουθη ανακοίνωση
καθορίζουν τοπεριεχόμενο των
πληροφοριών πουπρέπει ναδοθούν
στονπληθυσμό υπόκανονικές συνθήκες
καιστηνπερίπτωση έκτακτης ανάγκης .
ΗΚοινότητα έχειεπίσηςλάβεισειράμέτρων
γιατηνενημέρωση τουκοινού ,σταοποία
περιλαμβάνονται ηδημοσίευση καιηδιανομή
εγχειριδίων ,φυλλαδίων καιταινιώνβίντεο
προοριζόμενων γιατουςεπαγγελματ ίεςτων
μέσωνμαζικής ενημέρωσης καιτοευρύ
κοινό .i)
Οιπυρηνικές εγκαταστάσεις πρώτηςγενεάς
αρχίζουν ναθεωρούνται απηρχαιωμένες ήσχεδιάζεται ναπαροπλιστούν στοεγγύς
μέλλον .Επειδή ηδιαδικασία αυτήθα
συνεχίζεται όσοχρησιμοποιούνται πυρηνικοί
σταθμοίγιατηνπαραγωγή ενέργειας ,είναι
επιτακτική ηανάγκηναθεσπιστούν καινα
εφαρμοστούν επειγόντως ικανο-ποιητ ικάκριτήρια ραδιοπροστασ ίαςκατάτην
αποξήλωση τωνπυρηνικών εγκαταστάσεων
καθώςκαικατάτηνανακύκλωση τωνυλικών
καιτηναποκατάσταση τωνπυρηνικών τόπων.το
επακό-λουθη ανακοίνωση
Μεταξύ τωνδιαφόρων ενεργειών που
αποβλέπουν στηβελτίωση τηςετοιμότητας σε
περίπτωση πυρηνικού ατυχήματος ,έχουναναληφθεί ορισμένες κοινοτικές
πρωτοβουλίες γιατηναλληλοβοήθεια σε
περίπτωση πυρηνικού ατυχήματος ήκαταστάσεως έκτακτης ανάγκης λόγωακτινοβολίας .Οιπρωτοβουλίες αυτές
περιλαμβάνουν τακτικές συναντήσεις εμπει­
ρογνωμόνων πουθαεργαστούν γιανα
βελτιωθεί ηχρήσητωνδιαθέσιμων πόρωνσεπερίπτωση πυρηνικού ατυχήματος ήκαταστάσεως έκτακτης ανάγκης λόγω
ακτινοβολίας .Εναπρώτοσχέδιοαπογραφης
τωνδιαθέσιμων πόρωνγιατηναντιμετώπιση
τωνεπιπτώσεων τέτοιουείδουςπεριστατικών
έχειήδηκαταρτισθεί .Εκτόςαπότηνδιεξα­
γωγήορισμένων εργασιών ,οισυναντήσεις θααποτελέσουν οιίδιεςέναδίκτυο
επικοινωνίας μεταξύτωναρμοδίων αρχώντων
κρατών μελώνπουθαεπιτρέψει ναβελτιστοποιηθεί ηαλληλοβοήθεια στην
Κοινότητα ανυπάρξεισχετική ανάγκη .
Ειδικήπροσπάθεια θακαταβληθεί γιατην
ενημέρωση καιεκπαίδευση τουκοινού
σχετικά μετηνραδιενέργεια καιτην
ραδιοπροστασ ία.Ειδι-κότερα ,στηνπρωτοβάθμια καιτηδευτεροβάθμια
εκπαίδευση ,θαδιατεθεί στουςκαθηγητές
παιδαγωγικό υλικόστοπλαίσιο ενόςευρεος
προγράμματος .Ηορθήκατάρτιση νέων
επιστημόνων ,ιατρικού προσωπικού καιάλλων
εργαζομένων πουέρχονται σεεπαφήμε
ιοντίζουσες ακτινοβολίες θαεξακολουθήσει
ναδιαδραματίζει σημαντικό ρόλοστην
ακτινοπροστασία .Τηστιγμήαυτήεξετά­ζεταιμιασειράαπόβοηθητικές ενέργειες
πουπεριλαμβάνουν τηνέκδοσηενός:ςκοινοτικές
αλληλοβοήθεια σε
Εχειιδιαίτερη σημασίαγιατοντομέατης
πυρηνικής ενέργειας ναδιατηρηθεί ήκαινα
αυξηθεί ηεμπιστοσύνη τουκοινού .Γιατο
σκοπόαυτό,ηπυρηνική βιομηχανία οφείλει
όχιαπλώςναλειτουργεί μεβάσηαποδεκτώς
υψηλάπρότυπα ασφαλείας ,αλλάκαινατοδείχνει .θααπαιτηθεί συνεπώς ευρεία
ενημέρωση τουκοινούαπόαξιόπιστες πηγές.
Οιεθνικές αρχέςκαιοιίδιεςοι
επιχειρήσεις θαπρέπειναδιαδρα-ματ ίσουν
πρωτεύοντα ρόλοπροςτηνκατεύθυνση αυτή.
Ωστόσο ,ησυνθήκη ΕυκΑΤΟΜ παρέχει στην
Επιτροπή τοδικαίωμα ναεπαληθεύει τηνλειτουργία καιτηναποτελεσματικότητα των
συστη-μάτων παρακολουθήσεως πουείναι
εγκατεστημένα στακράτημέλη.ΗΕπιτροπή
έχειασκήσει τοδικαίωμα αυτόσεορισμένες
περιπτώσεις στιςαρχέςτηςδεκαετίας του
1960.ΤοΔεκέμβοιο 1989.ηΕπιτοοπύαυ
ιαασφαλείας ,αλλάκαινατο
θααπαιτηθεί συνεπώς ευρεία
1960.ΤοΔεκέμβριο 1989,ηΕπιτροπή
απεφάσισε ναδραστη-ριοποιηθεί εκνέουσε
αυτόντοντομέα.Σήμερα ,επισκέψεις έχουν
πραγματο-ποιηθείστονπυρηνικό
αντιδραστήρα τουΡΗίΙίρρεΕυΓ ^(Γερμανία )
καιστιςμονάδες ελέγχουτηςραδιενέργειας
τουπεριβάλλοντος στοΥπουργείο Υγείαςτου
Λουξεμ-βούργου .Τοπρόγραμμα αυτόθα
ενταθεί σημαντικά στοχρονικό διάστημα ως
τοέτος2000.Το πρόγραμμα αυτό θα
i
65(5)EEapi0-L371,30.12.1989
(6)EEapi6.L357,7,12,1989

εκπαιδευτικού φυλλαδίου γιατους
εργαζόμενους στημεταφορά ραδιενεργώνυλικώνήαποβλήτων ,μιαςβιντεοταινίας για
τουςπαθολόγους καιτουςτελειόφοιτουςφοιτητές τηςιατρικής σχετικά μετην
ακτινοπροστασία κατάτηνακτινοσκόπηση ,ενημερωτικών φυλλαδίων γιατους
οδοντίατρους ,κλπ.
Τέλος ,στοπεδίοτηςδιαχείρισης
ραδιενεργών αποβλήτων συνειδητο-ποι είταιη
ανάγκηνααρχίσουν εργασίες γιατηχάραξη
στρατηγικής κοινοτικών διαστάσεων ,ηοποία
θααφοράόλαταείδηραδιενεργών
αποβλήτων ,συμπεριλαμβανομένων καιτων
βιομηχανικών καιτωννοσοκομειακών ,τα
οποίαπαράγονται εκτόςτουκύκλου του
πυρηνικού καυσίμου .Ηστρατηγική αυτή
πρέπει ναέχειωςτελικόστόχοτηνεξασφάλιση τηςπροστασίας του
περιβάλλοντος ,τωνεργαζομένων καιτου
πληθυσμού καθώςκαιτωνεπόμενων γενεών .
Κατάτηνπροετοιμασία θαληφθούν υπόψητα
υπάρχοντα κοινοτικά μέσακαθώςκαιορόλος
τηςενιαίας αγοράςστηδιαχείριση των
ραδιενεργών αποβλήτων .
Καίριοστοιχείο τουστρατηγικού σχεδίου θαείναιμίακοινοτική οδηγία ηοποίαθα
τροποποιεί ταβασικάπρότυπαασφαλείας γιατηνραδιοπροστασία .ώστενακαλύπτονται οιμετακινήσεις ραδιενεργών αποβλήτων .Η
οδηγίαβρίσκεται ήδησεπροχωρημένο στάδιο
προετοιμασίας καιθαεπεκτείνει σταραδιενεργά απόβλητα τιςισχύουσεςκοινοτικές διατάξεις γιατηναποστολήφορτίων επικίνδυνων αποβλήτων .Σύμφωνα
μετηνυπόσυζήτηση πρόταση ,όλεςοιεργαζόμενουςυλικώνήαποβΗ
φορτίων επικίνδυνων αποβλήτων .Σύμφωνα
μετηνυπόσυζήτηση πρόταση ,όλεςοιδιακινήσεις ραδιενεργών αποβλήτων θα
υπόκεινται σεαυστηρό σύστημα εγκρίσεων
καιελέγχουαπότοντόποπροελεύσεως ωςτοντελικότουςπροορισμό .ως
Οπίνακας 16παρουσιάζει τους στόχους ,
τους ενδιάμεσους στόχους και ταμέτρα που
πρέπει ναεφαρμοστούν ωςτοτέλος της
δεκαετίας . Ενολίγοις ,ηΚοινότητα θα
συνεχίσει ναβελτιώνει ταπρότυπα
πυρηνικής ασφαλείας και ακτινοπροστασίας
ώστε ναδιατηρήσει τις εξαιρετικές της
επιδόσεις .Ωςουσιαστικό συμπλήρωμα ,ηΚοινότητα θασυνεχίσει νασυμβάλλει στη
μείωση των επιπτώσεων του ατυχήματος του
Τσερνομπίλ καιστη βελτίωση τηςασφάλειας ισερνομπίΛ .και στη ρελτιωση της ασφαλείας
των πυρηνικών εγκαταστάσεων στη Σοβιετική
■Ενωση και στην Κεντρική και ΑνατολικήΕυρώπη . Αυτό τοτελευταίο θέμα
αντιμετωπίζεται εκτενέστερα στο κεφάλαιο
πουαφορά την διεθνή συνεργασία .
Πίνακος 16:ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ
ΧΡΟΝΟ­
ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΕΝΔΙΑΜΕΣΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΩΣΤΟ2000 ΜΕΤΡΑ ΦΟΡΕΙΣ ΣΤΟΧΟΙ
EKKM 1992 *=* Αναχροοαρμογήυφΐσταμένΐιτ»βασυιών
χρστύχωνασφαλείας τηςΚοινότητας
σύμφωνα μετιςθυσιάσειςτουΙΟΚΡτοΤραχοχοίηση τηςοδηγίας
80/836/ΕυΒΑΤΟΜ(α)Βελτίωσητων
μέτρωνασφαλείας
1990
ЕККМ συνεχίζεται Προσαρμογή τωνΒΓ1Λστιςεχιστημονιχές
εξελίξειςχαιτιςχλέσνχρόσφατες
συστάσεις τουΙΟΒΡ
EKKM συνεχίζεται Ανάχτυξη καιεφαρμογή τηςαχοφάσεως
τουΣυμβουλίου της25071975Εναρμόνιση τωναχαιτήσεωντης
Κοινότητας γιατηνπυρηνικήασφάλεια
EKKM .
Βιομηχανία
EKG-24Εχέκταση τωνκριτηρίων τηςΚοινότητας
όσοναφοράτηνασφάλεια στηνπρώην
Σοβιετική ΕνωσηκαιτηνΚεντρικήκαι
Ανατολική Ευρώπη1991s *
1991s*
εκΔΟΛΕ Διεθνήςσύμβαση -χλακχο Πρσγράμμστστεχνικής βοήθειας 1992-*
ΕΚ Εχανενεργοχοίηση μιαςδιατάξεως της
ΛτνθήκηςΚαθορισμός στόχωνκαισκοπώνόσον
αφοράτιςεπαληθεύσεις1991.* (β)Εχαλήθευση
τωνεγκαταστά ¬
σεωνχαρακολσυ-
θήαεως(Άρθρο35
-ΕυΚΑΤΟΜ )EK*KM συνεχίζεται Eqpaaiori
EKKM Τροποποίηση τουχαραρτήματος της
οδηγίας80/836/ΕυΚΑΤΟΜ1992 =* Συμχλήρωση τωνΒΠΑώστεναχαλύχτουν
τιςμεταβιβάσεις ραδιενεργών αχοβλήτων(Υ)Στρατηγική για
τηδιαχείριση των
αχοβλήτων
εκκΜ ,
ΒιομηχανίαΚατάρτιση ,έγκρισηκαιεφαρμογή
σιρατηγικοόσχεδίσυ1992 =* Στρατηγικά σχέδιογια τηδιαχείριση όλων
τωνραδιενεργών αχοβλήτων
EKKM Εγχειρίδιογιακαθηγητές 1992 (δ)Βελτίωση στην
χληροφάρησηκαί
τηνεκχαίδευση του
κοινούΜαθήματα ραδιοχροσιαοίας στασχολεία
τηςχρώτηςκαιτηςδεύτερηςβαθμίδας
συνεχίζεται Φυλλάδιαβιντεοταινίες Βελτίωσητηςχοιότητας τωνπληροφοριών
χροςτοκοινά
εκ συνεχίζεται Μόνιμησυνδιάσκεψηγιατηνυγείακαι
τηνασφάλεια στηνχυρηνιχήεχοχή
εκ 1992 Προετοιμασίακαιδημοσίευση ενός
οδηγσύγιατουςδημοσιογράφους όσον
αφοράτηνχυρηντχήενέργεια
ΕΚ 1993 Σύστασηγια εναρμονισμένη προσέγγιση
όσοναφοράτηνχληροφόρηση τουκοινού
γιατηνέκθεσησεραδόνιοσεεσωτερικούς
χώρους66
εκ Μείωσητηςεκθέσεωςδιαφόρων
εχαγγελμσχικώνομάδωνοε ιοντίζουσες
ακτινοβολίεςΣειρέςμαθημάτων <χδιάφορους τομείς
τηςραδιαχροστασίας καιτηςπυρηνικής
ασφάλειας1992 =* (ε)Εκαρχής
κατάρτιση στη
ραδιοπροστασία

6.3Προστασία τωνπολιτώνκαιαντιμετώπιση
περιβαλλοντικών καταπτώσεων έκτακτης ανώγκης
Κατάτηνπερίοδο εφαρμογής τουπαρόντος όπουπεριλαμβάνο
προγράμματος ,αυτήηπλευράτηςκοινοτικής προκαλοϋνρύπανσ
δραστηριότητας θαενισχυθεί όχιμόνονως
πρακτική συμβολή γιατηδημιουργία τηςΗβελτιστοποίηστ
Ευρώπης τωνλαών,αλλάκυρίως ,ωςπερίπτωση καταστώ
αντανάκλαση τωνπολιτικών καιοικονομικών καταστροφών σετρ
εξελίξεων τόσοστοεσωτερικό όσοκαιστοβελτιωμένο συντοι
εξωτερικό τηςΚοινότητας . κρατώνμελώνστο6.3
όπουπεριλαμβάνονται καιταατυχήματα που
προκαλοϋνρύπανση .
Ηβελτιστοποίηση τωνπαρεμβάσεων στην
περίπτωση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης και
καταστροφών σετρίτεςχώρεςθααπαιτήσουν
βελτιωμένο συντονισμό τωνπροσπαθειών των
κρατώνμελώνστοεσωτερικό τηςΚοινότηταςκαιαυξημένη συνεργασία μεοικείουςδιεθνείς οργανισμούς (ΙΝΟ,υΝΕΡ,υΝϋκΟ,
κλπ.).Ικανοποιητικότερη κινητοποίηση
τόσοτωνανθρώπινων όσοκαιτωνυλικών
πόρωνθαήτανδυνατόνναεπιτευχθεί
με:
*τηδημιουργία επιχειρησιακών ομάδωνγια
τηναντιμετώπιση διαφορετικών τύπων
καταστάσεων έκτακτης ανάγκης ,
*τηναύξησητουεύρουςκαιτηςποιότητας
τωνεκπαιδευτικών μαθημάτων καιτων
ασκήσεων προσομοιώσεως ,
*τηβελτίωση τωνσυστημάτων ενημερώσεως
καιεπικοινωνίας γιατηνταχύτερη καιαποτελεσματικότερη μετάδοση
πληροφοριών ,οδηγιών καιαποφάσεων
μεταξύτωνπρωταγωνιστών σεκαταστάσεις
έκτακτης ανάγκης .
ΗΚοινότητα -μέσωτηςΕπιτροπής -θασυνεχίσει νααναπτύσσει καιναβελτιώνει
τοσημερινό πληροφοριακό δίκτυοκαιτιςλειτουργικές διαδικασίες .Εκτόςαυτού,
μιανέαπροσπάθεια θακαταβληθεί γιατην
ενημέρωση καιτηνεκπαίδευση τουκοινού :
οκαθορισμός τουδωδεκάμηνου μετάτον
Ιούνιο1993ωςευρωπαϊκού έτουςπροστασίας
τωνπολιτών θαδώσειμιασημαντική και
έγκαιρη ώθησηπροςαυτήντηνκατεύθυνση .
Οιενέργειες πουέχουναναληφθει ενοψει
τουέτουςαυτούκαιαυτέςπουθα
αναληφθούν κατάτηδιάρκειά τουθασυνεχισθούν συστηματικά τουλάχιστόνέωςτο
έτος2000,οπότελήγεικαιηδιεθνήςδεκαετία τουΟΗΕγιατηνπρόληψη των
φυσικώνκαταστροφών .Δύοιδιαίτερες παράμετροι θαυπαγορεύσουντιςεπιλογές προτεραιοτήτων σεαυτόντον
τομέα :Ικανοποιητικότερη κινητοποίηση
ανθρώπινων όσοκαιτωνυλικών
πρώτον ,ηανάγκηναβελτιωθεί ηγενικήετοιμότητα καιηεπιχειρησιακή
ικανότητα τωνυπηρεσιών ώστεναείναι
σεθέσηναεγγυώνται τηνασφάλεια των
πολιτών σεπεριπτώσεις φυσικών ή
τεχνολογικών καταστροφών .
δεύτερον ,ηανάγκηγιαεπείγουσα
αντιμετώπιση τωναυξανόμενων κινδύνων
πουπηγάζουν απότιςμεγάλεςσυγκεντρώσεις στουςβιομηχανικούς
χώρους ,τηνπαραγωγή ,τηναποθήκευση
καιτημεταφορά τοξικών ήεπικίνδυνων
ουσιώνκαιαποβλήτων .Επιπλέον υπάρχει
ιδιαίτερη ανάγκηναενταθεί ηδιεθνήςσυνεργασία ώστεναβελτιωθούν οι
μηχανισμοί επεμβάσεως σεπεριπτώσεις
σοβαρών περιβαλλοντικών καταστροφών
όπωςείναιοιπυρκαγιές τωνδασώνκαι
οιπετρελαιοκηλίδες οιοποίες ,λόγω
κλίμακας ,συχνάδενείναιδυνατόν να
αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά απόμία
μόνοχώρα.μέσωτηςΕπιτροπής -θο
χιναβελτιώνειθα
Εκτόςαυτού, σο
οιπυρκαγιές τωνδασώνκαι
χιοκηλίδες οιοποίες ,λόγω
συχνάδενείναιδυνατόν να
Απόπρακτική άποψηθαπρέπεινασυνεχιστεί
ηπροσπάθεια γιατηβελτίωση καιτην
εξειδίκευση τωνδιαδικασιών αλληλοβοήθειας
καιγιατηθέσπιση ρυθμίσεων γιατις
φυσικέςκαιτιςτεχνολογικές καταστροφές .
67

Κεφάλαιο 7:Διεύρυνση τουφάσματος τωνμέσων
Ένααπότακύριαπλεονεκτήματα τηςΕυρωπαϊκής Κοινότητας ,σεσχέσημετουςάλλουςδιεθνείς οργανισμούς ,όπωςοΟΗΕκαιοΟΟΣΑ,έγκειται στογεγονόςότιδιαθέτει
νομοθετική εξουσία .Οτανενεργεί ωςνομοθετικό σώμα,ταμέτραπουλαμβάνει είναι
δεσμευτικά γιατακράτημέλη.Στοπλαίσιοτωνπρώτωντεσσάρων προγραμμάτων δράσεως ,ηδραστηριότητα τηςΚοινότητας κάλυπτε κυρίωςτηνέκδοσηοδηγιών τουΣυμβουλίου και
κανονισμών .Ημεγάληπλειονότητα τωνμέτρωνπουελήφθησαν απέβλεπε στηναντιμετώπιση
σαφώςπροσδιορισμένων προβλημάτων ήστηνάσκησηελέγχουεπίορισμένων διεργασιών ήδραστηριοτήτων ,μολονότι υπάρχουναξιοσημείωτες εξαιρέσεις όπωςείναιταμέτραγιατιςεκτιμήσεις περιβαλλοντικών επιπτώσεων ,ηπροστασία τηςάγριαςπανίδαςκαιχλωρίδας και
ηπρόσβασηστιςπεριβαλλοντικές πληροφορίες .Πολλέςαπότιςοδηγίεςέχουντοδιττόσκοπότηςπροστασίας τουπεριβάλλοντος καιτηςάρσεωςτωνστρεβλώσεων τουανταγωνισμού
στηνεσωτερική αγορά.
Αποτελέσμα αυτήςτηςνομοθετικής δραστηριότητας ήτανότιηΚοινότητα καιτακράτημέλη
πουτηναποτελούν επέτυχαν σεμεγάλοβαθμόναπεριορίσουν τουςκινδύνους πουαπειλούν
τηδημόσιαυγείακαιτοπεριβάλλον ,γεγονός πουδενπρέπεινααγνοηθεί ούτενα
υποτιμηθεί .ΣήμεραηΚοινότητα διαθέτει μιασυλλογήνόμων,ηοποίαμολονότι πρόσφατη
καικάθεάλλοπαράπλήρης ,προσφέρει ακλόνητο βάθρογιαταβήματαπουαπαιτείται να
γίνουνκατάταεπόμεναχρόνια .
θαεξακολουθήσει ναυπάρχειανάγκηγιανομοθετικά μέτρασεκοινοτικό επίπεδο ,ιδιαίτερα
όσοναφορά :και
τονκαθορισμό βασικώνεπιπέδων μέριμνας καιπροστασίας τουπεριβάλλοντος ,τιςδεσμεύσεις τηςΚοινότητας σταπλαίσιαδιεθνώνσυμφωνιών και
τακοινάπρότυπα και/ήτουςελέγχους πουκρίνονται αναγκαίοι ήπρόσφοροι γιατη
διατήρηση τηςακεραιότητας τηςεσωτερικής αγοράς .
Δενείναιωστόσοδυνατόναεκδοθείοδηγίαήκανονισμός μετηρήση:"Πράττεσύμφωνα με
τηναρχήτηςαειφορίας ".Επίσης,λόγωτηςευρύτητας τουπεδίουπολλώναπόταπεριβαλλοντικά προβλήματα καιτωνκινδύνων πουαπειλούν τηβιόσφαιρα ,ωςεκτων
σημερινών τάσεωνστηνπολιτική ,οικονομική καικοινωνική ζωή,είναιανάγκηναστραφεί
ηπροσοχή στααίτιατωνπεριβαλλοντικών προβλημάτων κατάτρόποδιαφορετικό .Είναι
σημαντικό ναεντοπιστούν οιρίζεςτωνπροβλημάτων αυτών-ανθρώπινη δραστηριότητα ,ανθρώπινες αξίεςσεσχέσημετοπεριβάλλον καιτουςφυσικούς πόρουςκαιανθρώπινη
συμπεριφορά καικαταναλωτικές ροπές.όποδιαφορετικό .Είναι
ανθρώπινη δραστηριότητα . τωναυτών
Γιαναεπέλθουν ουσιαστικές αλλαγέςστιςσημερινές τάσειςκαιπρακτικές καιγιανα
αποκτησουν ολαταστρώματα τηςκοινωνίας πνεύμακοινήςευθυνης ,πρεπεινααναπτυχθεί
καιεφαρμοστεί ευρύτερη δέσμη "μέσων .Ηπεριβαλλοντική πολιτική θαβασίζεται κυρίως
σετέσσερεις δέσμεςμέσων:κανονιστικά μέσα,μέσαβασιζόμενα στουςμηχανισμούς της
αγοράς (όπωςοικονομικά καιφορολογικά μέσακαιαυτοδεσμευτικες συμφωνίες )οριζόντια
βοηθητικά μέσα (έρευνα ,ενημέρωση ,εκπαίδευση κλπ.)καιμηχανισμούς χρηματοδοτικής
ενισχύσεως .Ταακόλουθα στοιχεία έχουνσημασίαγιατηδιεύρυνση τηςδέσμης :ένας
πληρέστερος πίνακας πουπεριλαμβάνει τουςστόχους ,τουςενδιάμεσους στόχους ,το
χρονοδιάγραμμα καιτουςσχετικούς φορείςπαρατίθεται στοτέλοςαυτούτουκεφαλαίου -
βλέπεπίνακα17. . ■.Γ;Γιαναεπέλθουν
Ηπεριβαλλοντική πολιτική θαβασίζεται κυρίως
7.1.Βελτίωση τωνπεριβαλλοντικών δεδομένων
Ηικανοποιητική προστασία τουκενώνκαιτων ι
περιβάλλοντος ,απότοσχεδίασμά τηςτικώνπληροφορκπολιτικής έωςτηλήψηκαιεφαρμογή στηνΚοινότητα κι
συγκεκριμένων μέτρων ,είναιτελικάδυνατόν "
ναεξασφαλιστεί μόνοεφόσονηποσότητα και(α)σταπερισσ
ηποιότητα τωνσχετικών πληροφοριών είναι διαφορετικι
επαρκής .Ηκαλύτερη γνώσηκαικατανόηση ασχολούνται
τωνβασικών νόμωνπουδιέπουν τη ανάλυση δει
συμπεριφορά καιτηνεξέλιξη τωνειδώνυπό ονομασίε
τηνεπίδραση τωνφυσικών φαινομένων και μεθοδολογ
τωνανθρωπίνων παρεμβάσεων είναι εμποδίζουν
απαραίτητες .Ηγνώσητηςφύσεωςκαιτων συγκρισιμό'φυσικών διεργασιών είναιακόμη καισεπι
περιορισμένη .Ησυνεχιζόμενη επιστημονική επίπεδο -συζήτηση σχετικά μετοφαινόμενο του
θερμοκηπίου καιτιςπιθανές τουεπιπτώσεις (β)υπάρχει σι
αποτελεί απτό ·παράδειγμα τουγεγονοτος δεδομένων ,
αυτού . άλλων πο<κενώνκαιτωνελλείψεων τωνπεριβαλλον­
τικώνπληροφοριών πουείναιδιαθέσιμες
στηνΚοινότητα καιτακράτημέλη:
(α)σταπερισσότερα κράτημέληυπάρχουν
διαφορετικά όργαναήοργανισμοί που
ασχολούνται μετησυγκέντρωση και
ανάλυση δεδομένων .Οιδιαφορές στιςονομασίες ,τακριτήρια ,τιςμεθοδολογίες καιτηνερμηνεία
εμποδίζουν τησυμβατότητα καιτη
συγκρισιμότητα τόσοσεεθνικό όσο
καισεπεριφερειακό ήκοινοτικό
επίπεδο -
(β)υπάρχει σημαντική έλλειψη βασικών
δεδομένων ,στατιστικών ,δεικτών και
άλλωνποσοτικών καιποιοτικών
στοιχείων πουαπαιτούνται γιατηνεκτίμηση τωνπεριβαλλοντικώνσυνθηκών καιτάσεων ,τον
προσδιορισμό καιτηνπροσαρμογή των
πολιτικών τωνδημοσίων φορέων καιπε
Ηεργασία σύνταξης τηςεκθέσεως γιατην
κατάσταση τουπεριβάλλοντος ,ηοποίαδημοσιεύθηκε ταυτόχρονα μετοπαρόν
πρόγραμμα ,βοήθησε στονεντοπισμό των68
και

για τηστήριξη τωνεπενδύσεων -
υπάρχει σχεδόν πλήρηςαπουσίαακριβέστερων ποσοτικών δεδομένων ,σχετικά μετιςανθρώπινεςπαρεμβάσεις καιεπιδράσεις στο
περιβάλλον ,ταοποίαχρειάζονται για
τηνκατάρτιση ρεαλιστικών μοντέλων ,
τηβελτιστοποίηση τηςπολιτικής και
τηλήψηεπενδυτικών αποφάσεων
μεγάλης ολκής-πείραςκαιτουδυναμικού τουευρωπαϊκούστατιστικού συστήματος ,ώστεναπαράγει
αξιόπιστες περιβαλλοντικές στατιστικές
σετακτάδιαστήματα ,οιοποίεςναείναι
συγκρίσιμες καινασυνδέονται μετις
παραδοσιακές επίσημες στατιστικές στους
οικονομικούς καικοινωνικούς τομείς,
*στηναύξησητηςσυχνότητας καιτηςποιότητας τωνεκθέσεων γιατην
κατάσταση τουπεριβάλλοντος σετοπικό ,
περιφερειακό εθνικό καικοινοτικόεπίπεδο .(Υ>
ποφα
οιπληροφορίες πουείναιδιαθέσιμες
συχνάδενείναιεπεξεργασμένες καιΟΕυρωπαϊκός Οργανισμός Περι-δενπαρουσιάζονται υπόμορφή βάλλοντος :ένααπαραίτητο .εργαλείο
κατάλληλη γιατουςτελικούς χρήστες
-διοικητικές υπηρεσίες .Γιαναβελτιωθείηπληροφόρηση γιατοεπιχειρήσεις καιτοευρύκοινό-καιπεριβάλλον πρέπειοιαρμόδιοι οργανισμοί
δενλαμβάνουν υπόψηούτεταδιάφορα καιοιδιοικητικές υπηρεσίες ναεπίπεδα εξειδικεύσεως ήκαταβάλλουν συνδυασμένες προσπάθειες και
απλοποιήσεως ,ταοποίααπαιτούνται ,νασυνεργάζονται ισότιμα και
ούτετογεγονός ότιοιδιάφοροι αποτελεσματικά .Μεγνώμονα τηδιαπίστωση
τύποιαποφάσεων απαιτούν πληροφορίες αυτήαποφασίστηκε ναιδρυθεί οΕυρωπαϊκός
διαφορετικού τύπουκαιεπιπέδου .Οργανισμός Περιβάλλοντος καιτοΕυρωπαϊκό
• Δίκτυο Πληροφοριών και Παρατηρήσεων (1).
>πρίσμα των ανωτέρω και λαμβάνοντας Εργο τουΟργανισμού θαείναι ναπροσφέρει
τησχέση που υπάρχει ανάμεσα στις σεαυτούς πουασχολούνται μετην κοινοτική
αποφάσεις και την καλή πληροφόρηση ,περιβαλλοντική πολιτική ,στα όργανα της(δ)
Υπότοπρίσματωνανωτέρω καιλαμβάνοντας ΕργοτουΟργανισμού θαείναιναπροσφέρει
υπόψητησχέσηπουυπάρχει ανάμεσαστιςσεαυτούςπουασχολούνται μετηνκοινοτική
ορθέςαποφάσεις καιτηνκαλήπληροφόρηση ,περιβαλλοντική πολιτική ,σταόργανατης
διαπιστώνεται ηανάγκηναδοθείυψηλόςΕπιτροπής ήτακράτημέληαξιόπιστες
βαθμόςπροτεραιότητας στοπλαίσιο τουπληροφορίες οιοποίεςθαείναισυγκρίσιμεςεπίμαχου προγράμματος : γιαόλητηνΕυρώπη .Οιπληροφορίες αυτέςβαθμόςπροτεραιότητας στοπλαίσιο τουπληροφορίες οιοποίεςθαείναισυγκρίσιμεςεπίμαχου προγράμματος : γιαόλητηνΕυρώπη .Οιπληροφορίες αυτές
θααφορούν τηνπεριγραφή τηςποιότητας και
*στηνεξάλειψη τωνσημερινών κενώνόσοντηςευαισθησίας τουπεριβάλλοντος καθώςαφοράταβασικά δεδομένα γιατοκαιτωνπιέσεων πουυφίσταται .0περιβάλλον καιστηβελτίωση τηςΟργανισμός θαλειτουργεί σεσυνεργασία με
συμβατότητας ,τηςσυγκρισιμότητας καιτηνΕυκοδΤΑΤ καιτουςφορείς Ε&Ατης
τηςδιαφάνειας τωνδεδομένων αυτών.Επιτροπής .ΟρόλοςτουΕυρωπαϊκούτουπεριβάλλοντος καθώς
νπουυφίσταται .Ο
ΕυκοδΤΑΤ καιτουςφορείς Ε&Ατης
πής.ΟρόλοςτουΕυρωπαϊκού Επιτροπής .ΟρόλοςτουΕυρωπαϊκούΟργανισμού Περιβάλλοντος θεωρείται εξίσουκαίριος όσοναφοράτηναξιολόγηση καιτη *στηντυποποίηση τωνεπιστημονικών καικαίριος όσοναφοράτηναξιολόγηση καιτη
τεχνικών λεπτομερειών όσοναφοράτηνδιάδοση τωνπληροφοριών ,τηδιάκριση
ανάκτηση ,τηνταξινόμηση καιτηνμεταξύ πραγματικών καιλανθανόντων
ερμηνεία τωνπληροφοριών ,ώστενακινδύνων καιτηνπαροχήμιαςεπιστημονικήςβελτιστοποιηθεί ηαξίακαιηκαιορθολογικής βάσεωςγιατιςαποφάσειςχρησιμότητα τωνδεδομένων πουκαιτιςενέργειες πουεπηρεάζουν τοσυγκεντρώνονται στουςδιαφόρους περιβάλλον καιτουςφυσικούς πόρους .Κατάδιοικητικούς καιεπιχειρηματικούς χώρουςσυνέπεια ,οΟργανισμός πρέπειεπειγόντωςκαιστιςδιάφορες γεωγραφικές νααποκτήσει πλήρηεπιχειρησιακήπεριοχές καιεπίπεδα , ικανότητα .
*στηναξιοποίηση καιτηναύξησητης
7.2Επιστημονική έρευνακαιτεχνολογική ανάπτυξη
έχουνκατανοηθεί οιθεμελιώδεις περι­
βαλλοντικές διεργασίες πουεπιτελουνται
στιςκαίριες χώρο-χρονικές κλίμακες καθώς
καιοτροποςμετονοποίονμεταβάλλονται
αποτιςανθρώπινες δραστηριότητες .Σε
καθέναν απότουςτομείςτουςοποίους αφορά
τοπρόγραμμα αυτό,ιδιαίτερη προσοχή
πρέπειναδοθείστιςδυνατότητες γιατηβελτίωση τουπεριβάλλοντος καιτηδιαχείριση τουφυσικού κεφαλαίου μετην
καλύτερη χρήσητωντεχνολογιών πουήδη
υπαρχουν καιτηνανάπτυξη καιχρησηνέωνη
βελτιωμένων τεχνολογιών .Σημαντικές επιτεύξεις έχουνηδη
πραγματοποιηθεί οσοναφόρα,για
παράδειγμα ,τιςκαθαρέετεχνολογίες καιτη
γενετική μηχανική ,αλλάπλήθοςευκαιριών
καιδυνατοτήτων γιανέεςβιομηχανίες
παραμένουν αναξιοποίητες .Κατάκύριο
λόγο,οτομέαςαυτόςπρέπειναΜολονότι οικυβερνήσεις ,οιεπιχειρήσεις
καιοικαταναλωτές είναιοιβασικοί
οικονομικοί παράγοντες οιαποφάσεις των
οποίωνείναιδυνατόν ναοφελήσουν ήναθίξουν τοπεριβάλλον ,τοφάσματων
επιλογών οιοποίεςπροσφέρονται εξαρτάται
σεμεγάλο βαθμόαπότηνικανότητα
προσδιορισμού τωνσχέσεων αιτίου και
αποτελέσματος καιαπότηνεξεύρεση των
κατάλληλων επιστημονικών καιτεχνολογικώνλύσεων .Στοκεφόίλαιο 2αναγνωρίζεται ότι
ηικανότητα ανοχής τουφυσικούπεριβάλλοντος αποτελεί τονύστατο
περιοριστικό παράγοντα γιατηνοικονομική
καικοινωνική ανάπτυξη .Εννοιες όπωςπεριβαλλοντική ανοχή και
προσαρμοστικότητα ,κίνδυνος ,επιπτώ-σειςκλπ.οιοποίεςείναιαπαραίτητες γιατηδιατύπωση πολιτικής είναιδυνατόν να
οριστούν καιχρησιμοποιηθούν μόνοεφόσονΣε
69(1)ΕΕαριθ.
90/1210/ΕΟΚL120,11.5.1990 ,

καλύτερη κατανόηση τωνβασικώνπεριβαλλοντικών διεργασιών καιτωνεπιπτώσεων τωνανθρώπινωνδραστηριοτήτων .Αυτόαπαιτείμακροπρόθεσμη έρευνα στρατηγικούχαρακτήρα ώστενακατανοηθούν οι
πλανητικές αλλαγές ,οιπιθανές τουςεπιπτώσεις καιναπροσδιοριστούν οι
συνθήκες γιαμίααειφόρο ανάπτυξη που
θασέβεται τοπεριβάλλον .τωνβασικών
'ασιών καιτων
ανθρώπινων
Αυτόαπαιτείαντιμετωπιστεί σεπεριφερειακό καιεθνικό
επίπεδο .ΗΚοινότητα ,απόμέρουςτης,έχειτηδυνατότητα νασυμβάλλει σημαντικά
σεθέματαπουαφορούν τηδεοντολογία τηςβιοτεχνολογίας ,τηδιατύπωση καιτην
προώθηση ερευνητικών προγραμμάτων
προτεραιότητας ,τηνανταλλαγή δεδομένων
καιαποτελεσμάτων καθώςκαιτημεταφορά
τεχνολογίας .
ΗΚοινότητα έχειήδησημαντική συμμετοχήστηνέρευνα καιτηνανάπτυξη που
σχετίζονται μεπεριβαλλοντικά προβλήματα
καιθέματα .Προγράμματα όπωςΕ&Τγιατο
περιβάλλον καιτηθάλασσα περιλαμβάνουν
βασικέςστρατηγικές μελέτες τωνπλανητικών
αλλαγών ,τιςπιθανές τουςεπιπτώσεις ,τη
δυναμική τωνοικοσυστημάτων ,τουςφυσικούς
καιτουςτεχνολογικούς κινδύνους καθώςκαι
τηβελτίωση τουπεριβάλλοντος πουθα
προκύψει απότηχρήσηκαθαρότερωντεχνολογιών ,τηνδιαχείριση τωναποβλήτων
καιτημείωσητωνβιομηχανικών κινδύνων .στηνέρευνα καιτηνανάπτυξη που-δημιουργία σταθερών βάσεωνγιατηνσχετίζονται μεπεριβαλλοντικά προβλήματα ανάπτυξη κανονιστικών μέσωνκαιμέσων
καιθέματα .Προγράμματα όπωςΕ&Τγιατοπουβασίζονται στουςμηχανισμούς της
περιβάλλον καιτηθάλασσα περιλαμβάνουν αγοράς .Αυτόαπαιτεί κυρίως
βασικέςστρατηγικές μελέτες τωνπλανητικών προκανον ιστικήΕ&Αστοντομέατης
αλλαγών ,τιςπιθανές τουςεπιπτώσεις ,τηδημόσιας υγείας καιασφάλειας ,δυναμική τωνοικοσυστημάτων ,τουςφυσικούς εκτιμήσεις περιβαλλοντικών κινδύνων και
καιτουςτεχνολογικούς κινδύνους καθώςκαιεπιπτώσεων ,περιβαλλοντικούς ελέγχους ,
τηβελτίωση τουπεριβάλλοντος πουθαελέγχους τωνχημικώνουσιών,κ.λπ.
προκύψει απότηχρήσηκαθαρότερωντεχνολογιών ,τηνδιαχείριση τωναποβλήτων -ανάπτυξη καιεφαρμογή τεχνικών γιατην
καιτημείωσητωνβιομηχανικών κινδύνων .*πρόληψη ,τημείωσηκαιτηνάμβλυνση των
περιβαλλοντικών επιπτώσεων .Αυτόθα
Άλλαπρογράμματα Ε&Α’όπωςαυτάπουαπαιτήσει περαιτέρω προόδους στηνπερι-
αφορούν τηβιοτεχνολογία ,τηγεωργική βαλλοντική βιοτεχνολογία ,νέαυλικά,
βιομηχανία ,τηνενέργεια ,ταβιομηχανικά νέεςκαικαθαρότερες βιομηχανικές μεθό-
υλικάκαιτιςτεχνολογίες τωνπληροφοριών ,δους,βελτιωμένη διαχείριση τωναποβλ-
περιλαμβάνουν στοσύνολότουςεργασίες που ήτωνκαιπρόληψη τωνβιομηχανικών ατυ-
αφορούν τααντίστοιχα περιβαλλοντικά χημάτων .Οιεργασίες στοντομέααυτόθα
θέματα . στραφούν αρχικάπροςτουςτομείςπαρεμ­
βάσεωςπουκαθορίζονται στοκεφάλαιο 4.
Ωστόσο ,είναιπροφανές ότιαπαιτείται μίασημαντικά αυξημένη καισυνεπέστερη Τέλος,οισχέσεις καιοιδεσμοίμεταξύτης
προσπάθεια στοντομέατηςΕ&Αγιαναπεριβαλλοντικής πολιτικής καιτηςεφαρμοστεί ηπλέονμακροπρόθεσμη ,συνεπίκουρης Ε&Απρέπει ναενισχυθούνσυνεκτική καιαποτελεσματική στρατηγική σημαντικά .Γιανααντληφθεί τομέγιστο
πουαποτελεί μέροςτηςεπίμαχης πολιτικής όφελος απότιςδραστηριότητες Ε&Α,
καιτουπρογράμματος δράσεως .Ουσιαστικά ,απαιτείται ναβελτιωθεί ηαμφίδρομη ροή
ηΕ&Ασεεπίπεδο ΕΚπρέπειναπροσφέρει τωνπληροφοριών ανάμεσα στουςφορείς Ε&Α
άμεσηυποστήριξη γιατουςακόλουθους ,καισεαυτούς πουδιαμορφώνουν την
μεταξύάλλων,στόχους : πολιτική ,θααπαιτηθεί επίσηςμία
περισσότερο προσαρμοσμένη προσέγγιση της
δημιουργία μιαςεπιστημονικής βάσηςπουΕ&Αώστενατηςδοθείηδυνατότητα ναθαεπιτρέπει νααξιολογηθεί ήκατάσταση ανταποκριθεί αμεσότερα καιμεμεγαλύτερη
τουπεριβάλλοντος καιναβελτιωθούν οιευελιξία στιςμεταβαλλόμενες απαιτήσειςμηχανισμοί γιατηνέγκαιρη τηςσχετικής πολιτικής .Αντιστρόφως ,θαπροειδοποίηση σεπερίπτωση είναισημαντικό ναεπινοηθούν μηχανισμοίπεριβαλλοντικών προβλημάτων .Αυτόμετηβοήθειατωνοποίωνηδιατύπωση καιη
προϋποθέτει τονπροσδιορισμό τωνεφαρμογή τηςπολιτικής θααποκτήσουν τηπεριβαλλοντικών συνθηκών βάσεως ,δυνατότητα ναανταποκρίνονται στιςαλλαγέςδεικτών ,προηγμένων συστημάτων τωνεπιστημονικών γνώσεων καιτων
παρακολουθήσεως καιαξιολογήσεως κλπ.τεχνολογικών ικανοτήτων .Άλλαπρογράμματα Ε&Α’όπωςαυτάπου
αφορούν τηβιοτεχνολογία ,τηγεωργική
βιομηχανία ,τηνενέργεια ,ταβιομηχανικά
υλικάκαιτιςτεχνολογίες τωνπληροφοριών ,
περιλαμβάνουν στοσύνολότουςεργασίες που
αφορούν τααντίστοιχα περιβαλλοντικά
θέματα .νέαυλικά,
7.3Κλαδικός καιχωροταξικός σχεδιασμός
συνοχήστηνΚοινότητα .Ηυλοποίηση των
διάφορων "συνδυασμών· πουαπαιτούνται σε
διαφορετικές περιοχές καιπεριστάσεις
καθώςκαιταδιάφορα πληθυσμιακά μεγέθηαπαιτούν έναπροηγμένο επίπεδο
προγραμματισμού καισυντονισμού στακράτη
μέλη.
Ηδημιουργία ενόςκατάλληλου περιεκτικού
πλαισίου σχεδιασμού /αναπτύξεως /προστασίας
τουπεριβάλλοντος συνεπάγεται τηνεφαρμογή
τηςαρχήςτηςεπικουρικότητας μέσωτης
λήψηςτωναποφάσεων στοπλέονενδεδειγμένο
επίπεδο ,γιαπαράδειγμα :
-στοεπίπεδο τωνκρατών μελώνήτοεπίπεδο τηςΚοινότητας ,όπου
συζητούνται ταεθνικάκαιπεριφερειακάΗορθήχρήσηγηςκαιοδιαρθρωτικός
σχεδιασμός είναιδυνατόν ναπροσφέρουν το
πλαίσιο καιτουςβασικούς κανόνεςγιατην
κοινωνικο-οικονομικήανάπτυξη καιτην
οικολογική υγείαμιαςχωράς,μιας
περιφέρειας ηενόςτοπου .Στηνπροσπάθεια
ναεπιτευχθεί ηαειφορια ,οιφορείςτου
σχεδιασμού καιοιυπεύθυνες δημόσιες αρχέςοφείλουν ναβελτιστοποιούν το"συνδυασμό "βιομηχανίας ,ενέργειας ,μεταφορών ,κατοικίας ,αναψυχής καιτουρισμού ,
βοηθητικών υπηρεσιών καιυποδομής οοποίοςείναισυμβατός μετηνφέρουσα ικανότητα
τουπεριβάλλοντος .
Τέτοιουείδουςολοκληρωμένος σχεδιασμός θα
αποτελεί ιδιαίτερα σημαντικό στοιχείο στην
πορείαγιατηνοικονομική καικοινωνακη70

εκτίμηση περιβαλλοντ ικών
:ςοισυναφείς μετοιλιτικές ,σγέδια καισχέδιαοικονομικής αναπτύξεως καθώςκαιγενικάθέματα .υπόκεινται σεεκτίμηση περιβάλλονεπιπτώσεων όλεςοισυναφείς μπεριβάλλον πολιτικές ,σχέδια
προγράμματα .ί
στοεπίπεδο τωνφυσικών γεωγραφικών ήπεριφερειακών ενοτήτων όπου
υπεισέρχονται προβλήματα περιφερειακήςανάπτυξης ,ρύπανσης ήλεκανών απορροής
ποταμών καιγιατιςυπεραστικές
μεταφορές ,Ηενσωμάτωση τωνπεριβαλλοντικών
παραμέτρων στηδιαδικασία τουμακρο-
σχεδιασμού δενθαβελτιώσει μόνοτην
προστασία τουπεριβάλλοντος καιθαενθαρρύνει τηνβελτιστοποίηση της
διαχειρίσεως τωνπόρωναλλάθασυμβάλει
επίσης στημείωση τωνανισοτήτων πουανακύπτουν σήμερα στοπλαίσιο του
ανταγωνισμού μεταξύ τωνκρατών καιτων
περιφερειών γιανέααναπτυξιακά έργα,λόγω
τωνδιαφορετικών μεθόδων εκτιμήσεως που
εφαρμόζονται στακράτημέλη.
ΗΕπιτροπή καιτακράτημέλη,στην
προσπάθειά τουςναανταποκριθούν στη
δέσμευσή τουςγιατηνολοκλήρωση των
πολιτικών ,έχουνήδηεκφράσει τηνπρόθεσή
τους-στηνσυνάντηση κορυφής του
Μίαστριχτ -ναλάβουνπλήρως υπόψητις
περιβαλλοντικές επιπτώσεις καιτηναρχή
τςηαειφορίας κατάτηνδιατύπωση καιτην
εφαρμογή τωνμέτρων .-στοτοπικό επίπεδο γιαθέματα με
περιοριεηιένο γεωγραφικώς αντίκτυπο .
ΣτηνΚοινότητα ,οιχρήσεις γηςκαιο
χωροταξικός σχεδιασμός γενικάακολουθούν
μίαορισμένη σειράαρχίζοντας απότα
εθνικάήταπεριφερειακά οικονομικά σχέδια
καικαταλήγοντας σετοπικάσχέδια
αναπτυξιακών έργωνκαιπροστασίας του
περιβάλλοντος .Οσχεδιασμός αυτόςέχει
δύοσκέλη :στοένα,τοοποίοπροηγείται ,
περιλαμβάνονται οιπολιτικές ,τασχέδια,
καιηδιατύπωση τωναρχώνστιςοποίες
βασίζονται οιέλεγχοι ενώστοάλλο,το
οποίοέπεται ,ταπρογράμματοί καιταέργα
ταοποίααποτελούν τηβάσηγιατηδράση.
Έχοντας ωςστόχοτηναειφόρο ανάπτυξη ,
είναιλογικό ,ανόχιαπαραίτητο ,ναΟσχεδιασμός αυτόςέχει
0

7.4Οικονομική προσέγγιση· ,καθορισμός τωντιμών
Μολονότι ηαξίαπολλώναπόταστοιχεία τουΓιαναδιασφαλιστεί καιναβελτιωθεί ηπεριβάλλοντος είναιδύσκολο νααποτιμηθεί συνειδητοποίησητωνπεριβαλλοντικών
σεχρήμακαιμολονότι στηνπερίπτωση θεμάτων απότιςεπιχειρήσεις καθώςκαιο
ορισμένων ιδιαίτερα σημαντικών ήσπάνιων συνυπολογισμός όλωντωνπεριβαλλοντικών
στοιχείων δενείναισκόπιμο ναγίνεται δαπανών καιτωνκινδύνων καιγιανα
χρηματική αποτίμηση ,οιμηχανισμοί διευκολυνθεί οβοηθητικός ρόλοςτηςπροσδιορισμού τηςαξίαςκαιτωντιμώνπεριβαλλοντικής λογιστικής ,οι
καθώςκαιοιλογιστικοί μηχανισμοί θαεπιχειρήσεις πρέπει :
παίξουν σημαντικό ρόλοστηνπροσπάθεια για
τηναειφόρο ανάπτυξη .Οκαθορισμός της*ναπεριλαμβάνουν στιςετήσιεςεκθέσειςοικονομικής αξίαςθαδιευκολύνει τουςτουςλεπτομέρειες γιατηνοικονομικούς φορείςνασυνυπολογίσουν τιςπεριβαλλοντική τουςπολιτική καιπεριβαλλοντικές επιπτώσεις στις δραστηριότητες καθώςκαιγιαταεπενδυτικές ήκαταναλωτικές αποφάσεις αποτελέσματά τους,
τους.Οπουδρουνοιμηχανισμοί της*ναπεριλαμβάνουν στουςλογαριασμούς
αγοράς ,οιτιμέςπρέπεινααντανακλούν τοτουςτιςδαπάνες περιβαλλοντικών
πλήρεςκόστοςπουσυνεπάγονται ηπαραγωγή προγραμμάτων (αυτόαπαιτεί σαφήορισμό
καιηκατανάλωση γιατηνκοινωνία καιτοαυτώντωνδαπανών),
περιβάλλον . *νασυνυπολογίζουν στουςλογαριασμούς
τουςτουςπεριβαλλοντικούς κινδύνους
Μεταξύ τωνμέτρωνπουπρέπειναληφθούν ,καιτιςμελλοντικές περιβαλλοντικές
ώστενακαθοριστεί τοπεριβαλλοντικό δαπάνες ,
κόστοςμεσκοπότηδημιουργία μηχανισμών
διαμορφώσεως τωντιμώνπουναλαμβάνουν Χρησηοικονομικών καιφορολογικών κίνητρωναποτελεσματικά υπόψητοπεριβάλλον είναι:Γιατηνπροσαρμογή τωντιμώνκαιγιατηκαιο
γιανα
>ζτης
οι
30ανάπτυξη .Οκαθορισμός της*ναπεριλαμβάνουν στιςετήσιεςεκθέσεις
)ςαξίαςθαδιευκολύνει τουςτουςλεπτομέρειες γιατην
ύςφορείςνασυνυπολογίσουν τιςπεριβαλλοντική τουςπολιτική καιιοντικές επιπτώσεις στις δραστηριότητες καθώςκαιγιατα
έςήκαταναλωτικές αποφάσεις αποτελέσματά τους.
Οπουδρουνοιμηχανισμοί της*ναπεριλαμβάνουν στουςλογαριασμούςτιμέςπρέπεινααντανακλούν τοτουςτιςδαπάνες περιβαλλοντικών
:τοεπουσυνεπάγονται ηπαραγωγή προγραμμάτων (αυτόαπαιτεί σαφήορισμό
χνάλωσηγιατηνκοινωνία καιτοαυτώντωνδαπανών),
*νασυνυπολογίζουν στουςλογαριασμούς
τουςτουςπεριβαλλοντικούς κινδύνους
μέτρωνπουπρέπειναληφθούν ,καιτιςμελλοντικές περιβαλλοντικέςκαθοριστεί τοπεριβαλλοντικό δαπάνες .γιατηνκοινωνία καιτο
Χρησηοικονομικών καιφορολογικών κίνητρων
Γιατηνπροσαρμογή τωντιμώνκαιγιατηθέσπιση κινήτρων βασιζόμενων στους
μηχανισμούς τηςαγοράςκαθώςκαιγιατηνεπίτευξη μιαςοικονομικής συμπεριφοράςφιλικής προςτοπεριβάλλον ,ηχρήση
οικονομικών καιφορολογικών μέσωναποκτα
συνεχώς μεγαλύτερη σημασίαστοπλαίσιοτης
γενικής προσπάθειας .Οβασικός σκοπος
αυτώντωνμέσωνθαείναιηεσωτερικευση
τουεξωτερικού περιβαλλοντικού κοστους που
ανακύπτουν στηδιάρκεια τουσυνολικού
κύκλουζωήςτωνπροϊόντων ,απότηνπηγή
προέλευσης ,τηνπαραγωγή ,τηδιανομή ,τη
χρήσηκαιτηντελικήδιάθεση ,ώστετα
φιλικάπροςτοπεριβάλλον προιοντα ναμην
αντιμετωπιζουνανταγωνιστικό μειονέκτημα
στηναγοράέναντι τωνπροΓόντων πουπροκαλούν ρύπανση καιδημιουργούν
απόβλητα .Ωςπροςαυτό,δύοείναιοι
δυνατές επιλογές :ημίαβασίζεται σεμια
πολιτική τιμώνκαιηάλληστηνποσότητα
τωνρύπων.Μολονοτι ηΚοινότητα καιτα
κράτημέληέχουνυιοθετήσει τηνπρώτη
επιλογή ,αξίζει ναμελετηθεί επίσης ο
βαθμόςστονοποίοάλλεςδυνατέςεπιλογές ,
όπωςοιχορηγούμενες αντίαντιτίμου
άδειες ,θαήτανδυνατόναχρησι-μοποιηθούν
γιατονέλεγχο ήτημείωσητηςποσότητας
τωνρύπων.Είναιεπίσηςσημαντικό να
■εξασφαλιστεί οτιτοφασματωνμέτρων θα
εφαρμοστεί κατατροποώστενααποφευχθούν
οιπεριττές δαπάνες προσαρμογής τηςοικονομίας τηςΚοινότητας ,
ελαχιστοποιηθούν οιεπι-πτώσεις στοεμπόριο καιναεπιτευχθεί τοβέλτιστοπερίραλλοντικόόφελος .Κατάτηνανάπτυξη
αυτώντωνμέσωνθαπρέπει επίσης να
λσμβόοΌνται υπόψηοιπιθανές επιπτώσειςστοτοπικόκαιτοευρύτερο περιβάλλον αλλά
καιηοικο-νομική τουςαποδοτικότητακαιοιεπι-πτώσεις τουςσεπεριφερειακό
επίπεδο .οπροσδιορισμός τηςοικονομικής αξίας
τωνφυσικών καιπεριβαλλοντικών πόρων
τωνκρατώνμελών,
ηανάπτυξη δεικτών ανανεώσιμων πηγών
γιατακράτημέλη (καισεορισμένες
περιπτώσεις ,γιατιςπεριφέρειες ),ώστε
ναγίνουνεμφανείς οιρυθμοίμετουςοποίους χρησιμοποιούνται και
ανανεώνονται οιφυσικοί πόροι,όπως
π.χ.είναιηδιαθεσιμότητα καιηχρήση
τωνυδατικών αποθεμάτων ,ηεδαφογένεση
καιηδιάβρωση ,ηανάπτυξη τωνδασών
καιηυλοτόμηση ,πληθυσμοί ψαριώνκαι καιηυλοτόμηση ,πληθυσμοί ψαριώνκαι
οόγκοςτωναλιευμάτων κατάπεριφέρεια ,κ.λπ.
ηεπέκταση καιπροσαρμογή των
παραδοσιακών μεθόδων τηςοικονομικής
στατιστικής μεβάσητιςέρευνες σε
εθνικόκαιευρωπαϊκό επίπεδο ,καθώςκαι
ητροποποίηση τωνκυριοτέρων
οικονομικών δεικτών ,όπωςείναιτοΑΕΠ,ώστενααντανακλούν τηναξίατων
φυσικών καιπεριβαλλοντικών πόρων,ναεξασφαλίζουν τασημερινά καιτα
μελλοντικά εισοδήματα καιναλαμβάνουν
υπόψητιςπεριβαλλοντικές απώλειες και
ζημίεςμεβάσηκαθορισμένες χρηματικέςαξίες,
ηανάπτυξη μεθόδων γιαουσιαστική
ανάλυση κόστους/οφέλους καθώςκαι
κατευθυντηρίων γραμμών όσοναφοράτα
μέτρακαιτιςενέργειες πουεπηρεάζουν
τοπεριβάλλον καιτααποθέματα φυσικών
πόρων,
οανακαθορισμός τωνλογιστικών εννοιών ,
κανόνων ,συμβάσεων καιμεθόδων ώστενα
εξασφαλιστεί ο
συνυπολογισμός τηςκαταναλώσεως καιτης
χρήσεως τωνπεριβαλλοντικών πόρωνωςμέρουςτουσυνολικού κόστους παραγωγής
καθώςκαιηαντανάκλαση τουκόστους
αυτούστιςτιμέςπωλήσεως .Ταμέτρα
αυτάπρέπει ναπεριλαμβάνουν τουςαπαραίτητους ελέγχους ώστενα
εξασφαλιστεί διαφάνεια τηςαγοράςκαι
θεμιτός ανταγωνισμός .στο
τιστο
Μία πρώτη αξιόλογη κατηγορία οικονομικών
μέτρων είναι οιφοροι καιτατέλη .Είναι
εύκολα κατανοητα καιχρησιμοποιούνται ,για
παράδειγμα ,στον τομέα της ρυπάνσεως των
υδάτων .Ταμέτοα αυτά έχουν θεσπιστεί στο72 α,στον τομέα της ρυπάνσεως των
Ταμέτρα αυτά έχουν θεσπιστεί στο

παρελθόν μεσκοπόκυρίωςτησυλλογή τωνκρατικές ενισχύσεις ,υπόμορφήάμεσωνήαναγκαίων κονδυλίων γιατιςενέργειες καιέμμεσων επιδοτήσεων ,αποτελούν μιατρίτη
τηνυποδομή καθαρισμού ,όπωςείναιοικατηγορία οικονομικών μέτρων .ΗΕπιτροπήεγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων ,καιθαέχειήδηθεσπίσει πλαίσιο γιατις
διατηρήσουν τησημασίατουςγιααυτούςκαιπεριβαλλοντικές κρατικές ενισχύσεις ώστεγιαπαρόμοιους σκοπούς ,όπωςείναιηναεγγυηθεί τηνύπαρξηενόςεύρυθμουδιάθεση τωναποβλήτων .Ωστόσο ,σύμφωναμεσυστήματος στηνΕυρώπη ,συμβατού μετην
τηναρχή"ορυπαίνων πληρώνει ",οιαρχή"ορυπαίνων πληρώνει".Τοπλαίσιοεπιβαρύνσεις αυτέςθαπρέπει νααυτόθααναπροσαρμοσθε ίγιαναλάβειυπόψη
επαναπροσανατολισθούν στα-διακά ώστεναόχιμόνοτηναυξανόμενη σημασία των
αποθαρρύνουν τηρύπανσηστηγέννησήτηςήεπιδοτήσεων γιαορισμένα είδη
ναενθαρρύνουν κα-θαρές παραγωγικές περιβαλλοντικών δαπανών ,αλλάκαιγιαναδιαδικασίες παρέχοντας τακατάλληλα εξασφαλισθεί ηακεραιότητα τηςεσωτερικής
οικονομικά κίνητρα . αγοράς .
Ηευθύνηγιατιςεπιβαρύνσεις καιτατέληεκπομπών απόσταθερές πηγέςανήκεΟιφορολογικές απαλλαγές γιατην
παραδοσιακά στιςεθνικές καιτιςτοπικέςενθάρρυνση τωνεπενδύσεων σεαρχές .Καθώςόμωςτατέληαυτάπεριβαλλοντικό εξοπλισμό καικαθαρέςδιευρύνονται καιέχουνπραγματικές παραγωγικές μεθόδους αποτελεί ειδικήεπιπτώσεις στοπεριβάλλον και,κατάκατηγορία κρατικών ενισχύσεων ,ηοποίατησυλλογή τωνκρατικές ενισχύσεις ,υπόμορφήάμεσων ή
;ενέργειες καιέμμεσων επιδοτήσεων ,αποτελούν μιατρίτη
πωςείναι οικατηγορία οικονομικών μέτρων .ΗΕπιτροπή
λυμάτων ,καιθαέχειήδηθεσπίσει πλαίσιο γιατιςόπωςείναι
διάθεση τωναποβλήτων .Ωστόσο ,σύμφων
τηναρχή"ορυπαίνων πληρώνει ",επιβαρύνσεις αυτές θαπρέπει
επαναπροσανατολισθούν στα-διακά ώστεΤοπλαίσιο
αγοράς .
διευρύνονται καιέχουνπραγματικές παραγωγικές μεθΟδους αποτελεί ειδικήεπιπτώσεις στοπεριβάλλον και,κατάκατηγορία κρατικών ενισχύσεων ,ηοποίασυνέπεια ,δημιουργούν μεγαλύτερα έχειαρχίσεινααυξάνεται .Τέτοιουείδουςοικονομικά έσοδα,πιθανώς ναυπάρξει φορολογικά κίνητραείναιδυνατόνναείναι
ανάγκηπαρέμβασης σεκοινοτικό επίπεδο ,πολύαποτελεσματικά καιναεπιταχύνουν τηώστεναεξασφα-λιστεί ότιτασυστήματα χρήσηκαθαρού κεφαλαιουχικού εξοπλισμού
επιβολής τωντελώνέχουνσυγκροτηθεί κατά.καιθαπρέπειναενθαρρυνθούν ώστενα
τρόποδιαφανή καισυγκρίσιμο καιώστεναδιευκολυνθεί ηαναγκαία μετάβαση σεμία
αποφευχθούν οιστρεβλώσεις τουαντα-αειφόροοικονομία ,
γωνισμού στηνΚοινότητα (π.χ.στιςπεριπτώσεις τηςρυπάνσεως τωνυδάτωνκαιΜίατέταρτη κατηγορία μέσωνβασιζόμενων
τουαέρα),ιδιαίτερα στιςπεριπτώσεις στουςμηχανισμούς τηςαγοράς ,ταοποία
εκπομπών ήαπορρίψεων απόκινητέςπηγές.πρέπεινααναπτυχθούν στηνΚοινότητα είναικατάκατηγορία κρατικών ενισχύσεων ,ηοποία
εραέχειαρχίσεινααυξάνεται .Τέτοιουείδους
ρξειφορολογικά κίνητραείναιδυνατόνναείναι
:εδο,πολύαποτελεσματικά καιναεπιταχύνουν τη
ΐματαχρήσηκαθαρού κεφαλαιουχικού εξοπλισμούκαι ,
έχει αρχίσει νααυξάνεται ,
φορολογικά κίνητρα είναιπολύ αποτελεσματικά και ν
επι
εκπομπών ήαπορρίψεων απόκινητέςπηγές.πρέπεινααναπτυχθούν στηνΚοινότητα είναι
οπεριβαλλοντικός λογιστικός έλεγχος .Εκ
Ταφορολογικά κίνητρα πουσυνιστούν μιαπρώτηςόψεωςοέλεγχος αυτόςπρέπεινα
δεύτερη κατηγορία μέσωνείναιδυνατόν ναθεωρηθεί ωςέναεσωτερικό διαχειριστικόεπηρεάσουν σημαντικά ταπρότυπα εργαλείο μετοοποίοθαελέγχεται ηορθή
καταναλώσεως καισυμπεριφοράς .Στηνδιαχείριση τωνπόρωνκαιηχρήσητωνΚοινότητα ,οπεριβαλλοντικός πρώτων υλών,καθώςκαιηκατανάλωση
προβληματισμός λαμβάνεται ήδηυπόψηστηενεργείας ,ταεπίπεδαπαραγωγικότητας και
φορολογία :χαρακτηριστικά παραδείγματα τααπόβλητα .Οέλεγχοςαυτόςθαπρέπειναείναιμεταξύ άλλωνηδιαφοροποιημένη οδηγήσει στονεντοπισμό τωνκινδύνων ,στην
φορολογία πουεφαρμόζεται απότακράτηεκτίμηση τωνεπιδόσεων ,στηνπρόληψηκαιμέληστηνπερίπτωση τηςαμόλυβδης καιτηδιαχείριση τωνκινδύνων καθώςκαιτην
μολυβδωμένης βενζίνης ,ηπρότασηοδη-γίας εκτίμηση τωνεπιπέδων ασφαλείας και
τουΣυμβουλίου γιατουςειδικούς φόρουςυγιεινής στουςχώρουςεργασίας .Γιατους
κατανάλωσης σταγεωργικής προέλευσης μετόχους ,καύσιμα κινητήρων (1)καιοφόροςτουςεπενδυτές ,τουςχρηματοδοτικούς και
ενέργειας/άνθρακα πουεξετάζεται στηνασφαλιστικούς οργανισμούς ,οιλογιστικοί
ανακοίνωση τηςΕπιτροπής "κοινοτική έλεγχοι πουαφορούν τηχρήσητωνπόρωνθα
στρατηγική γιατονπεριορισμό τωνεκπομπών αποτελέσουν ένανεξίσουσημαντικό δείκτηδιοξειδίου τουάνθρακα καιτηβελτίωση τηςεπιδόσεων ,όπωςκαιοιπαραδοσιακοί
ενεργειακής απόδοσης "(2). λογιστικοί απολογισμοί .Γιατιςδημόσιεςαρχές καιτοευρύκοινό ,οι
θαδοθείώθησηστηνεξέλιξη αυτήκατάτηνπεριβαλλοντικοί λογιστικοί έλεγχοι θαπερίοδο πουκαλύπτεται απότοπαρόναποτελέσουν δείκτηγιατηντήρηση τωνπρόγραμμα ,μεσκοπότοσυνολικό προτύπων καιτιςεπιδόσεις ,οοποίοςθαεκσυγχρονισμό καιεξορθολογισμό τωναυξήσει συνολικά τηνεμπιστοσύνη τουφορολογικών συστημάτων ώστενακοινού .στρατηγική γιατονπεριορισμό τωνεκπομπώνδιοξειδίου τουάνθρακα καιτηβελτίωση της
ενεργειακής απόδοσης "(2).
εκσυγχρονισμό καιεξορθολογισμό τωναυξήσει συνολικά τηνεμπιστοσύνη τουφορολογικών συστημάτων ώστενακοινού ,
ανταποκρ ίνονται καλύτερα στηνανάγκη
προστασίας τωνφυσικών πόρωνκαιτουΤέλος,θαακολουθηθεί μίαολοκληρωμένη
περιβάλλοντος .Απότηνάποψηαυτή,σήμερακοινοτική προσέγγιση σταθέματαείναιγενικά παραδεκτό ότιείναιπεριβαλλοντικής αστικήςευθύνης .Ηέννοια
οικονομικά αποτελεσματικότερη ηφορολόγηση της"κοινήςευθύνης "έχειδύοβασικά
τωνδραστηριοτήτων πουπροκαλούν ζημίεςσκέλη:Αφενός ηκοινήευθύνηείναι
στουςπλουτοπαραγωγι κούςπόρους ,στουςσημαντική γιατηνπρόληψηπεραιτέρω ζημιών
οποίουςπεριλαμβάνεται καιτοπεριβάλλον ,στοπεριβάλλον καιαφετέρου είναιανάγκημεπαράλληλη μείωσητωνφόρωνπουμπορείναπροστατευθεί τοκοινόσυμφέρον γιατο
ναέχουναρνητικές επιπτώσεις στηνπεριβάλλον εξασφαλίζοντας ότιτυχόνζημίες
απασχόληση καιτιςεπενδύσεις .Ωστόσο,θαπουπροκαλούνται σεαυτόεπανορθώνονταιπρέπει νακαταβληθεί κάθεδυνατή πλήρως .Ηπεριβαλλοντική αστικήευθύνηθα
προσπάθεια ,ώστενααποφευχθεί αύξησητουαποτελέσει ουσιαστικό μέσογιατην
συνολικού όγκουτηςφορολογίας . τιμωρία ,σετελικήανάλυση ,τηςρυπάνσεως
73
(1)<Χλ*(92 )36τελικό ,28.2.1992
(2)5ΕΟ(91)1744τελικό ,14.10.1991Οι

οικονομικό κίνητρογιατηδιαχείριση και
τονέλεγχοτωνκινδύνων ,τηςρυπάνσεως και
τωναποβλήτων .τουπεριβάλλοντος .Εκτόι
σύμφωνα μετοστόχοτηςπρό-ηκοινήευθύνηθααποτελέιΕκτό υπεριβάλλοντος .Εκτόςαυτού-και
μφωναμετοστόχοτηςπρόληψης στηνπηγήηκοινήευθύνηθααποτελέσει σαφές&και
 /_ *7.5Ενημέρωση καιεκπαίδευση τουκοινού
Ηεπιτυχία τηςπροσπάθειας γιατηναξιόπιστες εγγυήσεις .Τοοικολογικό σήμαεπίτευξη τηςαειφορίας θαεξαρτηθεί σεσεκοινοτικό επίπεδοθασυμβάλλει προςτηνμεγάλο βαθμόαπότιςαποφάσεις ,τιςκατεύθυνση αυτή,αλλάθαπρέπει ναενέργειες καιτηνεπίδραση πουασκείτοεισαχθεί βραχυπρόθεσμα έωςμεσοπρόθεσμα
ευρύκοινό.Αλλάενώοιέρευνεςδείχνουν καινασυνδυασθεί μεμίαγενικότερηότιησυνειδητοποίηση σεθέματα προσέγγιση τηςασφάλειας τωνκαταναλωτών
περιβάλλοντος είναιυψηλήκαιαυξάνεται καιτηςπροστασίας τουπεριβάλλοντος ,συνεχώς ,τοκοινόδενδιαθέτει την
απαραίτητη πληροφόρηση .ΕκτόςαπότηνΗσημασία τηςπαιδείας γιατηνανάπτυξη
πρόσβασηστιςδιαθέσιμες περιβαλλοντικές τηςπεριβαλλοντικής συνειδήσεως είναιπληροφορίες ,σύμφωνα μετηνοδηγίατουπροφανής καιγιατονλόγοαυτόηΣυμβουλίου 90/313/ΕΟΚ(1)(ηοποίαθαπεριβαλλοντική εκπαίδευση θαπρέπεινα
αρχίσει ναισχύειστις31Δεκεμβρίου 1992)αποτελεί αναπόσπαστο μέροςτωνσχολικών
καιτοδικαίωμα συμμετοχής στηνεκτίμηση προγραμμάτων ήδηαπότηνπρωτοβάθμια
τωνπεριβαλλοντικών επιπτώσεων τωνμεγάλων εκπαίδευση
έργων,έχειουσιαστική σημασία ναδοθεί
στουςπολίτες ηδυνατότητα νασυμμετέχουν 'Ηαφετηρία γιατηνκοινήδράσητηςστηδιαδικασία τουκαθορισμού τωνόρωνγιαΕυρωπαϊκής Κοινότητας καιτωνκρατώνμελών
τηχορήγηση αδειώνλειτουργίας καιτονστοντομέατηςπεριβαλλοντικής
ολοκληρωμένο έλεγχοτηςρυπάνσεως .Οιεκπαιδεύσεως είναιτοψήφισμα γιατηνπολίτες πρέπειεπίσηςναδιευκολυνθούν περιβαλλοντική εκπαίδευση τουΣυμβουλίου
στηνεκτίμηση τωνεπιπτώσεων τωνδημοσίων τωνΥπουργών Παιδείας κατάτησυνεδρίαση
καιτωνιδιωτικών επιχειρήσεων αποκτώντας τουΣυμβουλίου της24ηςΜαίου1988(2)
πρόσβαση στιςπληροφορίες γιατιςΤοψήφισμα αναφέρει -μεταξύάλλων-ότι:
εκπομπές ,τιςαπορρίψεις καιτααπόβλητα
καθώςκαιστουςπεριβαλλοντικούς ·οστόχος τηςπεριβαλλοντικήςλογιστικούς ελέγχους . εκπαιδεύσεως είναινααυξήσει τη
συνείδηση τουκοινούσχετικά μετα
Όσοναφοράτηγενική ενημέρωση ,θαπροβλήματα στοντομέατουπεριβάλλοντοςαπαιτηθεί μίασφαιρικήστρατηγική γιατηνκαιναθέσειταθεμέλιαγιατηνενεργό
ενημέρωση τουκοινού,τωνκοινωνικών καισυμμετοχή τωνπλήρως ενημερωμένων
οικονομικών εταίρων ,τωνπεριφερειακών καιπολιτών στηνπροστασία του
τωντοπικών αρχώνκαθώςκαιτωνμηπεριβάλλοντος καιτησυνετή καικυβερνητικών οργανώσεων σχετικά μετουςορθολογική χρήσητωνφυσικώνπόρων·.Όσοναφοράτηγενική ενημέρωση ,θαπροβλήματα στοντομέατουπεριβάλλοντοςαπαιτηθεί μίασφαιρικήστρατηγική γιατηνκαιναθέσειταθεμέλιαγιατηνενεργό
ενημέρωση τουκοινού,τωνκοινωνικών καισυμμετοχή τωνπλήρως ενημερωμένων
οικονομικών εταίρων ,τωνπεριφερειακών καιπολιτών στηνπροστασία του
τωντοπικών αρχώνκαθώςκαιτωνμηπεριβάλλοντος καιτησυνετή καικυβερνητικών οργανώσεων σχετικά μετουςορθολογική χρήσητωνφυσικώνπόρων·,
μακροπρόθεσμους καιτουςενδιάμεσους _στόχους τηςκοινοτικής περιβαλλοντικής Τοπαρόνπρόγραμμα προβλέπει τηνπολιτικής καισχετικάμετιςδικέςτουςεπιτάχυνση τηςουσιαστικής εφαρμογής αυτού
ευθύνες καιτιςδυνατότητές τουςνατουσυστήματος .Υπότηνεπιφύλαξη των
συμβάλλουν .Ηστρατηγική θαπρέπειναεπιλογών τωνκρατώνμελώνστοντομέατηςπροβλέπει τηδημιουργία τωνδομώνπουθαπαιδείας ,ταπεριβαλλοντικά μαθήματα -
διευκολύνουν τησυμμετοχή τωνπολιτών καιείτεχωριστά είτεενσωματωμένα στιςτωνφορέωνστιςσχετικές ενέργειες τηςφυσικές καικοινωνικές επιστήμες ήσεΕπιτροπής .Οιδομέςαυτέςθαπρέπεινασυνδυασμό μεάλλαμαθήματα πουαφορούν
δημιουργηθούν σεπεριφερειακό και/ήτοπικό τηνπροετοιμασία γιατηναντιμετώπιση της
επίπεδο ,λαμβάνοντας υπόψητηνπείρατωνκαθημερινής ζωής(όπωςείναιηαγωγήτου
δικτύων πουήδηυπάρχουν (τωνκέντρων πολίτη,ηπολιτική ,οιεπαγγελματικέςπαροχής αγροτικών πληροφοριών καιτωνσχέσεις ,ηυγιεινή καιηυγειονομική
τοπικώνκέντρωνπρωτοβουλιών στιςπόλεις ).περίθαλψη )-πρέπειναπεριλαμβάνονται στη
διδακτέα ύληόλωντωνπρωτοβάθμιων και
Κάθεπολίτης ,ωςκαταναλωτής ,έχειτη"δευτεροβάθμιων σχολείων ωςτοέτος2000τοδυνατότητα ναπροβείσεορθολογική επιλογή αργότερο καιναπεριλαμβάνονται ωςμάθημαβασισμένη σεπραγματικά κριτήρια μόνονεπιλογήςγιατιςεξετάσεις όσοτοδυνατό
εφόσονοιπληροφορίες τιςοποίεςέχεισυντομότερα μετάτηνπροθεσμία αυτή.Γιασχετικά μεέναπροϊόνκαλύπτουν όλεςτιςτηνεπίτευξη αυτώντωνστόχωνθαπρέπει,σημαντικές πτυχές ,όπωςτιςεπιδόσεις ,τηνχωρίςκαθυστέρηση ,ναοργανωθούναξιοπιστία λειτουργίας ,τηνενεργειακή πανεπιστημιακά μαθήματα καιθερινοίκύκλοιαπόδοση ,τηδιάρκεια ζωής,τοκόστοςμαθημάτων ,προγράμματα γιατήνκατάρτιση
λειτουργίας κλπ.καιεφόσονοιπληροφορίες τωνδιδασκόντων καινακαταρτισθεί καινααυτέςπαρέχονται μετρόποουδέτερο καιεκδοθεί περιβαλλοντική βιβλιογραφία και
συμπληρώνονται απόαποτελεσματικές και διδακτικά βοηθήματα .των
(1)ΕΕαριθ.Ο177,6.7.1988 (1)EEapi6.L158/56,23.6.90
0

7.6Επαγγελματική εκπαίδευση καικατάρτιση
Οισημερινές τάσειςκαιοιπροβολές όσον-λειτουργία δικτύων αποχετ
αφοράτιςδιαρθρωτικές καιτεχνολογικές εγκαταστάσεων καθαρισμού λυ
αλλαγές ,τηνπροσφορά καιτηζήτησηστην-εκτίμηση περιβαλλοντικών επι
αγοράκαθώςκαιτονεμπορικό ανταγωνισμόοφείλονται σεσημαντικό βαθμόστιςΣτονιδιωτικό τομέα,οιαι
επιλογές τωνκαταναλωτών ,οιοποίοιόλοπρόσθετες τεχνικές ικανό
καιπιοπολύαπαιτούν ποιότητα απόλεςτιςκατάρτιση σεόλαταεπίπεδα ,απόψεις τόσογιαταπροϊόντα όσοκαιγιακαιλειτουργικά ,περιλαμβάνουν :
τιςυπηρεσίες .Ηικανοποίηση αυτήςτης
ζητήσεως εξαρτάται απότοεπίπεδο των-στημεταποιητική βιομηχανία :
τεχνικών ικανοτήτων καιτηςτεχνογνωσίας ανάπτυξη ,έλεγχοδιεργασιών ,
στουςτομείςτηςβιομηχανίας καιτωναπόδοση ,εκμετάλλε
υπηρεσιών .Εκτόςαυτού,εμπειρικά βιοτεχνολογίας ,πρόληψη ,
δεδομένα απότηνΕυρώπη καιτιςΗΠΑ επαναχρησι μοποίηση,ανακ ^
δείχνουν ότιυπάρχειστενόςσυσχετισμός ασφαλήδιάθεση αποβλήτων ,οα
μεταξύτηςμερίδας τουπληθυσμού πουέχει αποκατάσταση μολυσμένων χώρω
υψηλούεπιπέδου επαγγελματική μόρφωση καιμεταφορές ,συντήρηση οχι
κατάρτιση καιτηςευημερίας μιαςπεριοχής εξοικονόμηση καυσίμων ,
καθώςκαιότιοιπαραγωγοί αγαθών καιυπηρεσιών στηνπεριοχή αυτήείναι -στηγεωργία ,τιςφυτοκαλλι
ανταγωνιστικοί στιςευρύτερες ήακόμακαι τηδασοπονία :διατήρηση και
στιςδιεθνείς αγορές . τηςφύσεως ,οικολογικέςλειτουργία δικτύων αποχετεύσεως και
εγκαταστάσεων καθαρισμού λυμάτων ,
εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων .
νιδιωτικό τομέα,οιαπαιτούμενεςίσθετες τεχνικές ικανότητες καιάρτισησεόλαταεπίπεδα ,διοικητικά
Ηικανοποίηση αυτήςτης
ιιαπότοεπίπεδο των στημεταποιητική βιομηχανία :έρευνακαι
ανάπτυξη ,έλεγχοδιεργασιών ,ενεργειακήαπόδοση ,εκμετάλλευση της
βιοτεχνολογίας ,πρόληψη ,
επαναχρησι μοποίηση,ανακύκλωση και
ασφαλήδιάθεση αποβλήτων ,απομόνωση και
αποκατάσταση μολυσμένων χώρων,
μεταφορές ,συντήρηση οχημάτων και
εξοικονόμηση καυσίμων .ότιυπάρχει στενόςσυσχετισμός
στηγεωργία ,τιςφυτοκαλλιέργειες και
τηδασοπονία :διατήρηση καιδιαχείρισητηςφύσεως ,οικολογικές μεθόδους
καλλιέργειαςσύμφωνες μετηναρχήτηςαειφορίας ,παροχήσυμβουλών επίθεμάτων
πουαφορούν τηγεωργία καιτιςφυτοκαλλιέργειες ,διαχείριση αποβλήτων ,
ολοκληρωμένη καταπολέμηση ζιζανίων ,
περιορισμό καιπρόληψητηςδιαβρώσεωςκαιέλεγχοτωνπυρκαγιών .
στοντομέατωνυπηρεσιών :παροχήπεριβαλλοντικών συμβουλών (νομικών καιτεχνικών ),παροχή καιδιάδοση
πληροφοριών καιγνώσεων (ιδίωςστις
ΜΜΕ),εκτίμηση περιβαλλοντικών
επιπτώσεων ,τήρησηπεριβαλλοντικώνλογιστικών βιβλίων καιελέγχων ,
καθαρότερες καιαποτελεσματικότερες
μεταφορές καιβελτίωση τηςποιότητας
τωντουριστικών υπηρεσιών και
πληροφοριών .Οιπαράγοντες αυτοίδείχνουν ,μεταξύ αειφορίας ,παροχήσυμβουλών επίθεμάτων
άλλων,τηνανάγκηγιανέεςήπρόσθετες πουαφορούν τηγεωργία καιτιςτεχνολογικές ικανότητες καικατάρτιση φυτοκαλλιέργειες ,διαχείριση αποβλήτων ,
στοδιοικητικό τομέακαθώςκαιστους ολοκληρωμένη καταπολέμηση ζιζανίων ,
τομείςτηςβιομηχανίας καιτωνυπηρεσιών περιορισμό καιπρόληψητηςδιαβρώσεωςπροκειμένου ναεπιτευχθούν οιστόχοιτης καιέλεγχοτωνπυρκαγιών .Κοινότητας ,τόσοαναφορικά μετο
περιβάλλον όσοκαιτηνεσωτερική αγορά.-στοντομέατωνυπηρεσιών :παροχήΟιαπαιτήσεις γιαειδικές τεχνικές περιβαλλοντικών συμβουλών (νομικών και
ικανότητες καικατάρτιση οιοποίες τεχνικών ),παροχή καιδιάδοση
προκύπτουν απόμελέτες πουέχουνγίνει πληροφοριών καιγνώσεων (ιδίωςστις
στοσύνολοτηςΚοινότητας ,(π.χ.απότοΜΜΕ),εκτίμηση περιβαλλοντικών
πρόγραμμα ΡΑ2Τ),περιλαμβάνουν : επιπτώσεων ,τήρησηπεριβαλλοντικώνλογιστικών βιβλίων καιελέγχων ,
Στοδημόσιο τομέα, καθαρότερες καιαποτελεσματικότερες
-χάραξηπολιτικής ,λήψηαποφάσεων καιμεταφορές καιβελτίωση τηςποιότηταςδιαχείριση σεδιαρθρωτικό επίπεδο καιτωντουριστικών υπηρεσιών και
επίπεδο έργων, πληροφοριών .
-διαχείριση υδατικών πόρων ,
-εξοικονόμηση ενέργειας καιδιάθεση Στααπαιτούμενα επαγγέλματα περιλαμ-αποβλήτων δημόσιων οργανισμών βάνονται βιολόγοι καιχημικοί ,γεω-λόγοι
(νοσοκομείων ,σταθμών ηλεκτροπαραγωγής ,καιτοπογράφοι ,αρχιτέκτονες και
δημόσιων γραφείων ,βιομηχανικών χωροτάκτες ,πολιτικοί μηχανικοί ,μηχα-
μονάδων), νολόγοι ,ηλεκτρολόγοι καιμηχανικοί
-πρότυπα γιατηνπαρακολούθηση τηςπαραγωγής ,τεχνολόγοι περιβάλλοντος ,
τηρήσεως τηςνομοθεσίας καιτωνχειριστές καιεκπαιδευτές .
συνθηκών λειτουργίας καθώςκαιτου
επιπέδου τηςρυπάνσεως ,;,λήψηαποφάσεων και
ιαρθρωτικό επίπεδο και T,;
7.7Μιχανισμοί χρηματοδοτικών ενισχύσεων
Ηαειφόρος ανάπτυξη προϋποθέτει σεγενικές παρέχουν αλ;
γραμμέςότιηδιατήρηση τωνφυσικών πόρωνενσωματωθεί η
καιηπρόληψη τηςρυπάνσεως καιτωνπαραγωγικές
αποβλήτων ,ηαποτελεσματική εφαρμογή τηςεπιλογές και
αρχής"ορυπαίνων πληρώνει "καθώςκαιότικλαδικές πολ
οιπολιτικές καιοιενέργειες πουΕκτόςαυ·
περιλαμβάνονται στοπαρόνπρόγραμμα θαπραγματοποείναιοικονομικά αποδοτικές .Ανπαρεμβάσεις ίεφαρμοστούν πιστάθααυξήσουν τηλανθασμένηβιομηχανική ,τηνοικονομική καιτηνανάπτυξη είν
κοινωνική αποτελεσματ ικότητακαιευμάρειά λιγότερο αποτ
ενωτοκοστοςδενθαείναιμεγαλύτερο απο,τιηφιλ
απ'ό,τι μετιςσημερινές περισσότερο
σπάταλες μεθόδους . Ωστοσο ,ορισμ
τουςσχεδιαζόι
Γιαλόγουςαρχής,οιχρηματοδοτικές χρηματοδοτικά
παρεμβάσεις τηςΚοινότητας ήοικρατικές συνεχίσουν ναενισχύσεις δενπρέπειναμειώνουν τηνεπίτευξη των
ευθύνητωνοικονομικών "φορέων "καιναπαρέχουν άλλοθιγιατηναποτυχία να
ενσωματωθεί ηπεριβαλλοντική διάστασηστις
παραγωγικές διεργασίες ,τιςπροσωπικές
επιλογές καιτιςσχετικές οικονομικές και
κλαδικές πολιτικές καιταπρογράμματα .Εκτόςαυτού ,τογεγονός ότιπραγματοποιούνται χρηματοδοτικές
παρεμβάσεις δενπρέπειναδημιουργεί τη
λανθασμένη εντύπωση ότιηαειφόρος
ανάπτυξη είναιπερισσότερο δαπανηρή ή
λιγότερο αποτελεσματική απόάποψηκόστους
απο,τιηφιλελεύθερη προσέγγιση .
Ωστοσο ,ορισμένοι αποτουςυπάρχοντες και
τουςσχεδιαζόμενους
χρηματοδοτικούς μηχανισμούς έχουνκαιθα
συνεχίσουν ναέχουνσημαντική συμβολή στην
επίτευξη τωνστόχωντουπρογράμματος .Αν
75

Οιδιαρθρωτικές πολιτικές τηντήρησητηςπεριβαλλοντικής νομοθεσίας
ΤαΔιαρθρωτικά ΤαμείατηςΚοινότητας -καιτηνεκτίμηση τωνπεριβαλλοντικών
δηλαδήτοΕυρωπαϊκό ΤαμείοΠεριφερειακής επιπτώσεων τωνέργων.Ωστόσο ,στις
Αναπτύξεως (ΡΕΟΕΚ),τοΕυρωπαϊκό Κοινωνικό περιπτώσεις όπουηπεριφερειακή ανάπτυξηΤαμείο (ΕΚΤ)καιτοτμήμαπροσανατολισμού ακολουθεί πρότυπα πουυπερτονίζουν τητουΕυρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου βραχυπρόθεσμη οικονομική ανάπτυξη ,
Προσανατολισμού καιΕγγυήσεων (ΡΒΟοΑ)-ενδέχεται ναυπάρξουν περιβαλλοντικέςλειτουργούν στηνΚοινότητα μεσκοπότηνεπιπτώσεις οιοποίεςνααντιβαίνουν την
ενίσχυση τηςοικονομικής καικοινωνικής επιδίωξη τηςαειφόρου αναπτύξεως .Ωςεκσυνοχής προςόφελος τωνφτωχότερων τούτου ,θαπρέπει ναδοθείακόμαπεριοχών τηςΚοινότητας .Το1988,μεγαλύτερη έμφασηστηνεκτίμηση των
συμφωνήθηκε μίαεκτεταμένη αναμόρφωση τωνευρύτερων επιπτώσεων τωνσχεδίων ,των
ταμείων αυτών.Οιχρηματοδοτικοί πόροιπρογραμμάτων καιτωνέργωνστοπεριβάλλονπουδιατίθενται γιατηνενίσχυση τωνκαιτηναειφόρο ανάπτυξη ,
ασθενέστερων περιφερειών αυξήθηκαν και
επικεντρώθηκαν σεσυγκεκριμένους στόχους .Επικείμενη αναθεώρηση τωνΔιαρθρωτικών
Οπροϋπολογισμός διπλασιάστηκες σεΠολιτικών
πραγματικές τιμέςμεταξύτου1987καιτουΣτηνπεραιτέρω αναμόρφωση τωνΔιαρθρωτικών1993καισήμερααντιπροσωπεύει περίπου τοΤαμείων ,ηΚοινότητα θαεπιδιώξει να
27%τουσυνολικού προϋπολογισμού τηςπροωθήσει μιαανάπτυξη σύμφωνημετηναρχήΚοινότητας . τηςαειφορίας ,όπωςορίζειτοάρθρο2τηςνέαςΣυνθήκης .Στοπλαίσιο αυτό,η
Απόταταμείααυτά,τοΡΕοΕκέχειτην-ανάπτυξη πουενισχύεται απόταταμείαθα
σημαντικότερη συμβολή στηνοικονομική πρέπειναβασίζεται στιςεγγενείς δυνάμειςανάπτυξη καιπαρεμβαίνει άμεσαστηκαιτουςφυσικούς πόρουςτωνενισχυομένωνχρηματοδότηση παραγωγικών επενδύσεων καιπεριφερειών καινααποβλέπει σευψηλήςέργωνυποδομής .Πολλές απότιςποιότητας διεργασίες καιπροϊόντα .Αυτό
παρεμβάσεις τουέχουνεπιπτώσεις στοσυνεπάγεται ότιηπεριβαλλοντική διάσταση
περιβάλλον .Στοπλαίσιο τουΡΕοΕκοιπρέπει ναενσωματωθεί πληρέστερα στηπόροιπουδιατίθενται για"περιβαλλοντικά λειτουργία τωνταμείων -όπουτο
έργα*έχουναυξηθείσημαντικά απόπερίπουπεριβάλλον θαπρέπεινααποτελεί κύριο100εκατ.Εουετησίως μετάτηνπερίοδο μέληματηςαναπτυξιακής διαδικασίας -και
1985-87 σε700εκατ.Εουετησίως στααφετέρου ναβελτιωθεί οσυντονισμός καιηπλαίσια τουπαρόντος προγράμματος (σεσυνέργεια μεταξύτωνδιαφόρων ταμείων .Η
τιμές1991),ενμέρειωςαποτέλεσμα τουπροσέγγιση αυτήέχειθεμελιώδη σημασίαγιαΕΝνικεο καιτωνάλλωνπρωτοβουλιών τηςτημακροπρόθεσμη οικονομική καικοινωνική
Κοινότητας .ΤοΕΚΤ,μετηνυποστήριξη πουσυνοχήτηςΚοινότητας .των
των
Απόταταμείααυτά,τοΡΕοΕκέχειτην
σημαντικότερη συμβολή στηνοικονομικήανάπτυξη καιπαρεμβαίνει άμεσαστηχρηματοδότηση παραγωγικών επενδύσεων και
έργωνυποδομής .Πολλές απότις
παρεμβάσεις τουέχουνεπιπτώσεις στο
περιβάλλον .Στοπλαίσιο τουΡΕοΕκοι
πόροιπουδιατίθενται για"περιβαλλοντικά
έργα"έχουναυξηθεί σημαντικά απόπερίπου
100εκατ.Εουετησίως μετάτηνπερίοδο
1985-87 σε700εκατ.Εουετησίως στα
πλαίσια τουπαρόντος προγράμματος (σε
τιμές1991),ενμέρειωςαποτέλεσμα τουΕΝνικεο καιτωνάλλωνπρωτοβουλιών της
Κοινότητας .ΤοΕΚΤ,μετηνυποστήριξη πουπαρέχει γιατηνκατάρτιση καιτη
δημιουργία θέσεωνεργασίας ,καιτοΡΒΟοΑ,
μετιςπαρεμβάσεις τουγιατηναγροτικήανάπτυξη καιτηνοικολογική γεωργία ,
συμβάλλουν επίσηςστηνπροστασία καιτη
βελτίωση τουπεριβάλλοντος .
Ωστόσο ,παράτονόγκοτων
"περιβαλλοντικών "δαπανών καιορισμένων
νομοθετικών διασφαλίσεων (όπωςηκοινοτικήοδηγία γιατηνεκτίμηση τωνπεριβαλλοντικών επιπτώσεων ),τα
διαρθρωτικά ταμεία ,μετοντρόποπου
λειτουργούν σήμερα,έχουνπεριορισμένηαξίαωςπεριβαλλοντικά εργαλεία .Τα
μοντέλαπεριφερειακής αναπτύξεως ,ταοποία
χρησιμοποιούνται σήμεραγιατηνκατάρτιση
τωνσχεδίων καιτωνπρογραμμάτων δίνουν
έμφαση στηβραχυπρόθεσμη οικονομική
ανάπτυξη μέσωτηςβελτιώσεως τηςυποδομής
καιτωνεπενδύσεων στηβιομηχανία καιτο
εμπόριο καισεμικρότερο βαθμόστην
κατάρτιση .Ταβραχυπρόθεσμα θετικάαποτελέσματα απότηδημιουργία της
υποδομής ,τηνοικονομική ανάπτυξη καιτην
κατάρτιση είναιδυνατόν ναεξουδετερωθούναπόμακροχρόνιες αρνητικές επιπτώσεις ,
ιδίωςστιςπεριπτώσεις όπουεπηρεάζεται τοπεριβάλλον καιηποιότητα τηςζωής,όπωςείναιηαποτυχία ναεξασφαλιστεί ηαειφόρος ανάπτυξη ,ηαπασχόληση καιη
κοινωνικό -οικονομική ευημερία .
Εκτόςαπότις"περιβαλλοντικές *δαπάνες
πουαναφέρθηκαν ,τακοινοτικά πλαίσια
στήριξης ,ταοποίασυνιστούν συμβάσεις
μεταξύ τωνκρατώνμελώνκαιτηςΕπιτροπής
(ωςδιαχειριστών τωνκονδυλίων )απαιτούνόπουτο
πε
μέρειωςαποτέλεσμα τουάλλωνπρωτοβουλιών της
Στηνπερίπτωση τουΡΕΟΕΚ,ηχρηματικώς
υποβοηθούμενη ανάπτυξη λαμβάνει υπόψητην
περιβαλλοντική διάσταση .Τακράτημέληθα
ενθαρρυνθούν ναακολουθήσουν ολοκληρωμένη
προσέγγιση ,λαμβάνοντας πλήρωςυπόψητιςπεριβαλλοντικές επιπτώσεις σεαρχικό
στάδιο επεξεργασίας τωνσχεδίων και
προγραμμάτων ,ώστενααποφευχθεί η
υποβάθμιση τουπεριβάλλοντος πουπιθανώς
ναμηνείναιαναστρέψιμη ήθααπαιτούσε
στομέλλονδαπανηρά διορθωτικά μέτρα.
ΟσοναφοράτοΕΚΤ,τοπαρόνπρόγραμματονίζει τησημασία πουαποδίδει σε
ζητήματα εκπαίδευσης καικατάρτισης ,συμπεριλαμβανομένων στοιχείων
επαγγελματικής εμπειρογνωμοσύνης πουθα
χρειαστούν γιατηνυλοποίησή τουστην
πράξη.Μετηναναμόρφωση τωνταμείων και
σεσυνεργασία μετηνεπιχειρησιακή ομάδα
(ΤόΐδΚΡΟΓΟΘ)γιατουςανθρώπινους πόρους ,
τηνεκπαίδευση ,τηνκατάρτιση καιτη
νεολαία ,τοΕΚΤθααυξήσειτιςενισχύσεις
γιατηδημιουργία θέσεωνεργασίας καιγια
τηνκατάρτιση ,οιοποίεςέχουνσχέσημεπεριβαλλοντικές δραστηριότητες πουθαδιευκολύνουν τηναειφόρο περιφερειακή
ανάπτυξη .
Οιευκαιρίες καιτακίνητρα γιανα
προωθηθεί ηυπεύθυνη διαχείριση τηςγης.
τωνδασώνκαιτωνοικοσυστημάτων τόσομέσω
τουΡΒΟοΑόσοκαιτουΕΚΤθααυξηθούν
ανάλογακαθώςηκοινήγεωργική πολιτική θα
επανα-προσανατολισθε ίπροςμίαπερισσότερο
ισορροπημένη καιδυναμικήδιαχείριση
τωναγροτικών περιοχών τηςΚοινότητας .Ωςεκτίμηση τωνεπιπτώσεων ),τα
μετοντρόποπου
έχουνπεριορισμένη
καιτη
ναεξασφαλιστεί ηηαπασχόληση καιη
76

γενικήαρχήηοποίαπρέπειναισχύειγια
τημακροπρόθεσμη αναδιάρθρωση τηςΚΑΠ,το
δικαίωμα στιςκοινοτικές ενισχύσεις θα
εξαρτηθεί στομέλλονσταδιακά απότηνεκμετάλλευση τωνγεωργικών καιάλλωνΑπότηφύσητου,τοταμείοπρούποθέτει
υψηλήσυμμετοχή τηςΚοινότητας (85έως
90%).Τοταμείοσυνοχής θαπροσδώσει νέα
διάσταση στηνοικονομική καικοινωνική90%).
διάσταση στηνοικονομική καικοινωνική
προσπάθεια γιατηνεπίτευξη τηςσυνοχής .
Τονέοταμείοθαείναιγιατιςχώρεςαυτέςό,τιείναιοιδιαρθρωτικές πολιτικές για
τιςπεριφέρειες .εξαρτηθεί στομέλλονσταδιακά απότηνεκμετάλλευση τωνγεωργικών καιάλλων
φυσικώνπόρωνκατάτρόποπεριβαλλοντικάαποδεκτό και,ενδεχομένως ,κατάτρόποπου
νααυξάνει καιναβελτιώνει τηνποιότητα
τουαγροτικού περιβάλλοντος καιγενικάτου
φυσικούτοπίου . Ηχρηματοδότησηπροβλέπεται ότιΗχρηματοδότηση απότοταμείοσυνοχήςπροβλέπεται ότιθαυπόκειται σεδύοόρους:
-πρώτον ,επιλέξιμα θαθεωρούνται ταέργα
ταοποίαπροκύπτουν ωςαποτέλεσμα τηςκοινοτικής νομοθεσίας .Γιαταέργα
στοντομέατουπεριβάλλοντος ,αυτό
σημαίνει ότιπρέπειναπροκύπτουν από
μίααπόφαση τηςΚοινότητας ηοποία
συνεπάγεται δυσανάλογο κόστοςγιατις
δημόσιες αρχέςενόςκράτους μέλους .
Συνεπώς ,τοταμείοσυνοχής θαβοηθάτα
φτωχότερα κράτημέληναεφαρμόσουναποτελεσματικά τηνπεριβαλλοντική
νομοθεσία τηςΚοινότητας .
-Οδεύτερος όροςείναιότιθαπρέπεινα
έχειεγκριθεί προηγουμένως απότο,Συμβούλιο έναπρόγραμμα γιατην ίοικονομική σύγκλιση .Ηεφαρμογή αυτού I
τουπρογράμματος θαπαρακολουθεί ταιαπό ]
τηνΚοινότητα σύμφωνα μετιςδιατάξεις I
τουάρθρου 104Γτηςσυνθήκης που ;
προβλέπει τέτοιου είδους πολύπλευρη ;
παρακολούθηση . !
ΗΕπιτροπή θαυποβάλει ,κατάτηδιάρκεια ί
του1992,πρόταση κανονισμού γιατην :
ίδρυσηκαιτηλειτουργία τουταμείου .Τέλος,όσοναφοράταδιαρθρωτικά ταμείαεν
γένει,υπάρχει ανάγκηγιαπερισσότεροολοκληρωμένο σχεδιασμό καιοριζόντια
επικοινωνία ,ιδίωςόπουπρόκειται γιατην
ενσωμάτωση καιτησυνοχήπεριφερειακών
περιοχών .Τοθέμααυτόθααναπτυχθείδιεξοδικότερα στηνέκθεση Ευρώπη του
2000·(1).
Κοινοτικό χρηματοδοτικό μέσογιατο
περιβάλλον (ΣΙΚΕ)
Ενώηπεριβαλλοντική ευθύνηκαιηαειφόρος
ανάπτυξη ωςφιλοσοφικές έννοιες είναιευρέωςαποδεκτές ,εξακολουθούν να
παραμένουν μάλλοναφηρημένες γιατημεγάλη
πλειονότητα τωνοικονομικών φορέωνπουείτεωςδιοικητικοί ,είτεωςεπιχειρηματίες ήκαταναλωτές ,δεν
γνωρίζουν πώςναμεταφέρουν τιςέννοιες
αυτέςστηνκαθημερινή πράξη.
Στοπλαίσιο αυτό,οικύριεςεπιδιώξεις του
Ι,ΙΡΕθααφορούν :
τονπροσδιορισμό καιτηνπροώθηση
μοντέλων παραγωγής καισυμπεριφοράς
ταοποίαείναισύμφωνα μετιςαρχές
τηςαειφορίας ,
-τηνπρακτική επίδειξη τηςτεχνικής
βιωσιμότητας καιτηςοικονομικήςαποδοτικότητας τωνεπιλεγμένων
μοντέλων καιδράσεων ,τηνπαροχή ενισχύσεων σε
συγκεκριμένα έργαεπιδείξεως ,σεπρότυπα έργακαθώςκαιστηνοριζόντια πληροφόρηση ,εκπαίδευση
καικατάρτιση πουέχουνωςστόχονα
επηρεάσουν τουςοικονομικούς φορείςμετηβοήθεια πρακτικών
παραδειγμάτων ,και
τηνενίσχυση τωνδιοικητικών δομών.
Μέχρισήμερατέτοιου είδουςενέργειεςέχουνπραγματοποιηθεί κατάτρόποαποσπασματικό απόένασύνολο
χρηματοδοτικών μέσωνμικρής κλίμακας
ΜΕϋδΡΑ,Ν0Κ5ΡΑ ,ΑΟΕκαιΑΟΝ\Τ.ΤοΣίΡΕ
αποβλέπει στηναποτελεσματική ολοκλήρωση
καιτημεγαλύτερη αποτελεσματικότητα τωνυπαρχόντων μέσωνμετονκαλύτεροσυντονισμό καιτησφαιρικότερη διαχείριση .
Δημιουργία ενόςταμείουσυνοχής
Τοάρθρο 130Δτηςσυνθήκης γιατην
Ευρωπαϊκή Ένωσηπροβλέπει τηνίδρυση,
πριναπότις31Δεκεμβρίου 1993,ενός
ταμείου συνοχής ,τοοποίοθασυμβάλει
στηνχρηματοδότηση έργωνστουςτομείςτουπεριβάλλοντος καιτωνπανευρωπαϊκών
δικτύωνστοχώροτηςυποδομής μεταφορών .Οιχώρεςπουθαωφεληθούν είναιηΕλλάδα,
ηΙρλανδία ,ηΠορτογαλία καιηΙσπανία .ανάγκηγιαπερισσότεροεδιασμό καιοριζόντια
:ιτησυνοχή περιφερειακών
Τοθέμααυτόθααναπτυχθεί
στηνέκθεση "Ευρώπη του
ΗΕυρωπαϊκή ΤράπεζαΕπενδύσεων
Ηπροστασία τουπεριβάλλοντος απετέλεσε 1γιατηνΕΤΕσημαντικό κριτήριο επιλογής ■
καιαξιολόγησης τωνέργωνεπίτο καιαξιολόγησης τωνέργωνεπίτομεγαλύτερο διάστημα τηςτελευταίας
εικοσαετίας .Το1983,ηΕΤΕπροέβησεεπίσημη "δήλωσησχετικά μετιςεικοσαετίας .Το1983,ηΕεπίσημη "δήλωση σχετι
περιβαλλοντικές πολιτικές και
διαδικασίες πουαφορούν τηνοικονομική
ανάπτυξη".ΜχζίμετηΔιεθνήΤράπεζα ,
τράπεζες περιφερειακής αναπτύξεως ,το
υΝΕΡ,τηνυΝΤΤκαιτηνΕπιτροπή των
Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ,ηΕΤΕέγινεμέλος
τηςΠεριβαλλοντικής Επιτροπής Διεθνών
Οργανισμών Αναπτύξεως (ΟΐϋΙΕ).μετη
ΜχζίμετηΔιεθνήΤράπεζα ,
Το1984τοΔιοικητικό Συμβούλιο τηςΕΤΕ
έθεσετιςβάσειςτηςπολιτικής ηοποίαδίνειστηνΤράπεζα τηδυνατότητα να
χρηματοδοτεί προγράμματα σχετιζόμεναμετο
περιβάλλον στοσύνολο τηςΚοινότητας .
Μετάτο1988,ηΤράπεζασυνεργάστηκε μετηΔιεθνή Τράπεζα στοπλαίσιο του
περιβαλλοντικού προγράμματος γιατην
Μεσόγειο (ΕΡΜ).Αποτέλεσμα αυτήςτης
συνεργασίας είναιτομεσογειακό πρόγραμματεχνικής βοήθειας (ΜΕΤΑΡ),στόχος του
οποίουείναιναλειτουργήσει ωςκαταλύτηςγιατηνπροσέλκυση περιβαλλοντικών
επενδύσεων στηνπεριοχή .Προβλέπεται ότι
θαυπάρξουν καιάλλεςευκαιρίες για
μεγαλύτερη συνεργασία -γιαπαράδειγμαστοπλαίσιο του
I-Προβλέπεται ότι
εςευκαιρίες για
77
(1)0ΧΜ(91 )452τελικό ,7.11.91

Πίνακας 17:ΟΡΙΖΟΝΤΙΑ ΜΕΤΡΑ
ΧΡΟΝΟ­
ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΣΤΟΧΟΙ ΕΝΔΙΑΜΕΣΟΙ ΣΤΟΧΟ !ΩΣ ΤΟ2000 ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ ΦΟΡΕΙΣ
1ΒΕΛΤΙΩΣΗ
ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ-Βελτίωση τωνβασικώνδεδομένων Κοινοτικόχρόγραμμαγιαχεριβαλλοντιχή
στατιστική
Εθνικέςστατιστικέςγιατοχερφάλλσν
Περιφερεισκέςκαι κοινοτικές στατιστικές1991» ΕΟΠ+ΕΚ
1995 KM
1995 ΕΚ
-Ανάχτχξηχερφαλλσν'Τΐκών δειχτών
•Ταχτικήαξιολόγηση τηςχοιότηταςκαι
τηςχροώδσυΔείχτεςγενιχήςχροώδου καιτάσεων
Εθνικέςκαικοινοτικές εκθέσειςγιατην
κατάσταση ισυχεριβάλλσνιος1995 ΕΚ
1997 ΕΚ
1995 KM
ΕΚ 2000
1994=* Δημοσιευμένεςαχογραφές (σταδιακά ) -Α-κογραφή τωνρυκογόνων εχΛΟμχώνκαι
ακορρίψεων,χαθώςχαιτωνακοβλήτωνΕΚ
Εαχιιρήοεις
1
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ
ΕΡΕΥΝΑΚΛΙ
ΤΕΧΝΟΛΟΠΚΗ
ΑΝΑΠΤΥΞΗ•Σημαντική ενίσχυσητωνεκενδόσεωνγια
τηνγενική χερφαλλοντική καιενεργειακή
Ε&Λ
-Ειδικάχρεγ ράμματαάχωςτεχνολογίες
χαμηλήςκαταναλώσεωςάνθρακα,βιομάζα
καιάλλεςανανεώσιμες μορφέςενέργειας
•Εκτεταμέναχρογράμματα
βιοτεχνολογίας ,<χ«μκκαιτηςχρήσεώςτης
στηνολοκληρωμένη κατακολέμηση των
ζιζανίωνστηγεωργία
-Εκτεταμένο χρόγραμμαγια τιςκαθαρές
τεχνολογίες ,τιςτεχνολογίες
σναχνχλώσεως,ταανακνκλώσιμακαι
εκαναχρησιμακοιήσιμαυλικάΝέοχράγραμμα Ε&Α Εηηίειοήοαφ -
ΚΜ+ΕΚ1992/96
1993
1995
1993
ΟλσκληρωμένασχέΔια
κοινώνικοοικονομιχή^ινουττύξεωςΟλσκληρωμένεοτεριφερεΜΕχά
σναχτυξιακάσχέΔια
Ολοκληρωμένα6*αχειραττιχάοχέδιαγια
τιςμεταφορές ωςτοέτος2000
Ολοκληρωμένα σχέδιαγια τηδιαχείριση
χαράχπωνκεριοχών
Ολοκληρωμένα σχέδιαγιατις μεταφορές
ωςτοέτος2010
Εκτίμησηχερφαλλετντικώνεχχχτώοεωνσε
εκίχεδοσχεδιασμοό καισεεχίκεόοέργων
ΕΠΕεφαρμοσμένη στοΡΕΟΕΚ -
στοχερθετημέναχρογ ράμματα+έργα
V
Προκαταρκτικές κατευθυντήριας γροθ¬
ιάςγιατηββλτίυσητννΑεΔομένυν1992» KM,77L4.EK 3ΚΛΑΔΙΚΟΣ
ΚΑΙ
1994 ΚΜ,ΙΤΙΑ,ΕΚ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟΣ
ΣΧΕΔ1ΑΣΜΟΣ
1998 KM ,7714 ,EK
1997 ΚΜ,-ΠΙΑ,ΕΚ
1995»
συνεχίζεται
1993»ΚΜ,ΤΠΛΕΚ
ΚΜ.7714ΕΚ
ΕΚ 1993 4Δ!ΑΜΟΡΦ° νΗ
ΤΩΝΤΙΜΓΕκτίμηση τωναχοθεμάτων
χερψαλλσντικώνχόρων ΕΟΠ,ΕΚ,ΚΜ 1995
α)Εκτίμηση
λσγντπχή1995» KM*EK Ανάκτυξη δεικτώνγιατουςανανεώσιμους
χώρουςΤκιύΔος"κίνβιβς Α£Πγιατηναξία
τννφυσικόνκόρυν
1999»Cfittpoilîvaxcç A£T1
Ανόττνξηκαι«φαρμογήκυόςατνονοός
«ρσγρ^ηιστος γιατηνβανταρίκαυαπ
αξαταρικου κόστους
Ακφουλβυοβις μ***αγγ€λματικές -
οργανόοοις
Κοινοτικές καταυθυντήριβς γρεηη^ς
Γίφάλληλα λογιστικό βιβλίαστις
κ*ιχ«ιρή«ις
Αιαφουλχΰα *ιςματαΙΟΙ,τηνβιαμη-
χανίοεαιτις€«σγγ*λματ ι*έςοργο¬
ύβας
ΟδηγίαΕΧ
Προώθηση τννφορολογικόν κινήτρωυ
γιατοκςριβόλλοκ _ _
Αικθεόροοη τννκρατικόν καιτι*ν
δημοτικόν τβλόν
-ρυγκέντρυοη δαδομένυν
Γυνολική ανσθκόροση τννκρατικόν
*νισχΰσο*ν γιατονεριβάλλονόεοτηόν
Ανάλυεχμώστους /ωφκλεΐί^ν *
ΚΜ*β*ομ .
^Aoytcntç
1+BUTfyjDQvavL.+EK1992»ΕΚΔημισυργιαμηχανισμιίησιεριβαλλσντοιή ^
λογιστικής1993'
2000»
1992/3 ΕνσωφΛτωσηχεριβαλλσ·τιχωΜ)εμάτων !
στηλογιστικήτωνεχιχτρήσεωνΕΚΚΜ,Βιομηχανία
&Εχογγελμστικο »
οργετνισμοί
ΕΚ*ΚΜ
ΚΜ*ΕΚ1994
Αναθεώρηση τωνφορολογτκώνχολίτίΛών 1993 β)Φορολογικά
κινητρακαι
σνπκινη-ιρα
γ)Εχιβαρννσε ις ΚΜ*ΕΚ*ΠΙΑ 1993
Δκιφάνειατωνφορολογικών <Λ>στημάτων
Εφαρνογηπιςαρχής-οςχ-χαινων
κληρώνει·EK*KM 1992/3 δ)Κρατικές
ενισχύσεις
Οδηγίαγιατονοικολογιστικό έλεγχο
0ικολσγιστικός έλεγχος
Διαβουλεΰσεις μα&ί,βιομηχανία και
ασφαλιστικά ιδρύματα
Εφαρμογή ανόςΛχπήμστος αγγυόοα**ν
καλήςλαιτουργίας στοκλαίοιοσυμ-
φόνυνκαιγιατηχορήγηση αδαιόνΕΚ*ΚΜ+
Λογιστές
ΕΚ*ΚΜ.ΤΠΑ
+Εχιχειρήσεις
ΚΜ+ΤΠΑ +
ασφαλιστικές
εταιρείες1992 ε)Αλλαοικονομικά
μέσακαιμέσα
βασιζόμεναστους
μηχανιαμοΰςτης
αγοράςΠεριβαλλοντικάς λσγισακάςέλεγχοςόλων
τωνμεγάλωνδημοσίωνκαιιόμνακών
υαχειρήοαων1994
1992/3
1995
78

Πίνακας 17:ΟΡΙΖΟΝΤΙΑ ΜΕΤΡΑ
ΧΡΟΝΟ­
ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΕΝΔΙΑΜΕΣΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΩΣ ΤΟ2000 ΣΤΟΧΟΙ ΦΟΡΕΙΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ
5ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ
ΤΟΥΚΟΙΝΟ 1»Ενοωμοτοιμί ·νη<κττιχηIν*η»νηχαιχοινη
!\·*η·νηEK+KM *Ωόηγιαγιατηναστιχη ιιθινηγιαζημιίς
*ονχρ*τχαλσιλ-τα ιαχόαχΛβεη\α
*Εγγς>αφοσι.\ητησεωςγιατη \ασίιχη
ενθννηχαιταα\*<τΓημ/παχοχνη:<ν^νη;
*Εχόο·:τηχανυνιημ<χ>ΕΚ199}=5
ΚΑΙ 1QQ2 EK
ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ
199S EK*KM
Συστήματα *.1ώσγηςεχκίτρος·ων *Σταόιαχη »«{αρμογή
Εχθεσειςχροό»νΛ·χαιαχ<>λοτιχθτηταςΑ!Λ/.Εχιχειρήσεις
ΕΚ+ΚΜcr.'vtxvtai
1995/8
Βελϊΐ<ι>μενηγΓ νιχηενημίρωση *Πρόσβαση τονχοινοόστις
χιριβαλλεητ ιχ£ςτληροφ*>ςχες
*Ταχτιχίςεχθίσειςγιατηνχρόοόοτης
τεχνολογίας1993 777/1KM,EK
1995 =» ΤΤΙΑ,ΚΜ
-ΕιΑικίςενημεροίτιχέςεχστρατειεςγια
εΛίΛεγμίναθίματα*Αχόβλητα.χατανάλωσηενίργειας .
μεταφορΕςχλχ (βααχοφασισθείαχότην
εχιτραχηελέγχοοχεριβαλλονι ιχης
χολιτιχης )1992 => EKKM,
XOIVÔ
ε-χτχχοενωφελείας
•Βελτιωμίνηενημέρωσηχαταναλωτών •Οιχολογιχάσηματα
*Ολοχληρωμίν<ΛΤημαία
χεριβαλλοντος /αοηάλειεχαταναλωτή1993=» ΕΚ,ΚΜ
ΕΚ.ΚΜ.οργσν
τνχαχοιησεως1998
Ενταξηισε’περιβάλλοντος στηΝΛαχτία
ύληστηνπρωτοβάθμια χαιτη
δευτεροβάθμιε *χχαι?>ε\κτη•Εκθεσηγιατηνσημερινήκατάσταση
61στυχωσηχρστά σεων
*Πρόγραμμαχαιδαγωγιχήςίρενναςхш1992 ΕΚ
EKA1M,exxaiA
i&gOji19923
*Εγχρισηγ εντκώνχατενθσντήριων
γραμμών
*Σνγγραφτ^ιβλίων +διδακτικών
βοηθημάτων
*ΚστάρτιστριαΘηγητών
*Ενοωμάτωσηδιδαχτέαςυλης
*Πρόγραμμασεμιναριωνθερινών
σχαλειωνσυζητήσεων
*ΑναχροσαρμσγήστηντεχνιχήκρόοόοKM 1993
Ejirztiçifotiç συνεχίζεται
zxjuuAiôç'ùn 1993 =»
2000 KM
ΚΜ,εθνικά
εχχαιδιδρυμ1993»
EK 1993 =»
6ΕΠΑΓΓΕΛ ¬
ΜΑΤΙΚΉ
ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ
ΚΑΙΚΑΤΑΡΤΙΣΗ•Εχαρχηςίνταξητων*εριβαλλοντοιών
μελετωνστηντριτοβάθμια εχχαίδενσηΕΚ •Εκθεσησχετικάμετηνσημερινή
χατάστασηόλωντωντομίων
•Ενοωμάτωσητωνχεριβαλλοντιχών
αχσυδών1992
1993 =» cxJiaiôiÔQrifi
*ΕνΟωμάΤίιΚΤηΛερφαλλοντιχώντμημόΤων
-Προγράμματαεχαγγελμστιχής
χαταρτιοεως γιατεχνικούς ,χειριστές
μηχανών .αγρονόμων,δασονόμωνχαι
άλλωνεργαζομένων χαιεχχαιδεντών•Παιδαγωγική ίρΓν7να,<χ·γγραφτ )βιβλίων
χαιτεχνικώνβοηθημάτων*+ΕΛΓίείφήοζις 1992 =»
-ΜαθήματαεΛσγγελμαχικήςκσταριίσεως ,
σεμινόρκαχαιομάδεςεργασίαςγτα
σχεδιαστέςλογιστές,ελτγχτές•Συντσνισμόςμεταξνεχαγγελμστικών
ιδρυμάτων,σνάττυξηκστενθυντήριων
γραμμώνχαιδιαδικασιών1992 =» ΕΚ
*Εχαγγελμ .
οργανισμοί
•ΣεΎεχιζόμενοχρόγ ραμμαμαθημάτωνχαι
σεμινορτωνγια σχεδιαστές πολιτικήςχαι
διοικητικά στελέχηστσντομέατων
μετάφορών ,·γεωργιχοίοΰμβουλοι.
τοαρισΐΐκοότράχτ ορε^
-Πλήρηςενσωμάτωση τηςχεριβαλλσντιχης
προβληματικής στηνεχταμιεικτητων
εννσχυσεων αχόταδιαρθρωτικά ταμεία
(μεισχύαχότηνημερομηνία υχετγραφής
τηςνεας<χτ**ήχης)*Σλτνεχτιμησητωνχεριβαλλσντιχων
εΛίχτακχων
*Προοδεντικημετάβασηαχότηστηριςη
τιμώνστηστήριξήεισοδημάτωνΚΜ.ΤΠΑ.ΕΚ 7ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΙ
ΧΡΗΜΑΤΟΔΟ ¬
ΤΙΚΩΝ
ΕΝΙΣΧΥΣΕΩΝ1993»
ΕΚ 1992 =,
*Συμβάοιιςδιαχι τρήσεωςγης
*Πρόγραμμαγε υργιχηςαναχτυξεων
*Πρόγραμμαανιιχτνξί ωςίων«ΥιοωνKM*EK-Προσανατολισμόςτωνε νισχνσεων
ΓΕΟΟΑγια τηνχροιυθηση αειφόρων ,
ΟΑσκληρωμίνωνμεΘόδωνχαλλιίργειας
χαιχεριφιρί ιαχηςαναχτνξ εως1992=5
crtUiSuixo
όοαιχέ^τυχαρήοΐΐζ ,
ΚΜ+ΕΚ
-Ανάπτυξη τουΕΙΒΈωςενόςμηχανισμού
γτατηνχροωθη«τη χαιτην
αχστελεσματιχη εφαρμογη της
χεριβαλλοντιχηςχολιτ ικης•Εφαρμογή τεχ·υΡΕ
*Συνοπτική αναχώρηση χαιε-χέχταση
άχοεχρετάζεταιEK*KM 1992
1995
*Ι6ιαΐτερηχροωθη<^νΚ >οϊ0,:44ΐάΤατν
σχετικών μετσναέρα,ταλυμματα ,τα
απόβλητα ,χλχΕΚ+ΚΜ+ΠΙΑ -Νίοταμειοσσνοχής 1993-1998
•Νεοιμηχσντσμ-'χχρημπ'τοόοτιχών
εντσχι»σεωνγια τιςΜΜΕ*Στ’ναχπχη ίρεχνατωνόυσχολιώνχαι
τωνσναγχώνΕΚ.ΚΜ.βιομηχ
οργανισμοί199293
79 ΕΚ *Σιτναχτιχη σναθειί)ρη<3η τωνχρστιχών
εντσχτκχωνστοντομεατσΐ’1993
χεριβάλλσντος

γιατησυγχρηματοδότηση επενδύσεων μαζίμεπεριορισμένο ορισμόπαρατηρείται αύξηση
τοΕΝνΙκΕα . τουδανεισμού τηςτράπεζας προςτακράτημέληκατάτατελευταία χρόνια (15%του
Γιατουςδικούςτηςλειτουργικούς σκοπούς ,συνολικού δανεισμού το1989)καιδιεύρυνση
ηΤράπεζαέχειυιοθετήσει ένανορισμότουτουείδους τωνκαλυπτομένωνπεριβάλλοντος οοποίοςκαλύπτει έργαπουπεριβαλλοντικών επενδύσεων .Ο
έχουνσχέσημετανερά,τηδιάθεσηστερεών "περιβαλλοντικός δανεισμός "εκμέρουςτης
αποβλήτων ,τονέλεγχοτηςατμοσφαιρικής Τράπεζας ποικίλλει σταδιάφορα κράτημέλη
ρυπάνσεως ,τηδιαφύλαξη τηςπολιτιστικής (από2%έως3%στηνΠορτογαλία καιτη
κληρονομιάς καιορισμένα έργαπουέχουνΓαλλίαως44%στηΓερμανία )καιπαρέχει ,
σχέσημετημείωσητηςρυπάνσεως στιςμεταξύάλλων,μίαεικόνατουφάσματος τωνπόλεις .Παράαυτόντονμάλλον δυνατοτήτων δανεισμού στιςχώρεςαυτές.περιορισμένο ορισμόπαρατηρείται αύξησητουδανεισμού τηςτράπεζας προςτακράτη
μέληκατάτατελευταία χρόνια (15%του
συνολικού δανεισμού το1989)καιδιεύρυνσητουείδους τωνκαλυπτομένωνπεριβαλλοντικών επενδύσεων .0Ο
Κεφάλαιο 8:Επικουρικότητα καικοινήευθύνη
ρικότητας έχειαποκτήσει δράσεως μεσυνεπακόλουθο αποκλεισμό των
ακαιέχειβρειγενική υπολοίπων αλλά,αντίθετα ,συνδυασμό φορέωννέασυνθήκη γιατηνκαιμέσωνστοεπίπεδο πουαρμόζει κάθε
ΤοάρθροΑαναφέρεται φορά,χωρίςναθέτειτοερώτημα της
χτηδημιουργία μιαςόλοκατανομής τωναρμοδιοτήτων ανάμεσα στην
ωσηςμεταξύτωνλαώντης'Κοινότητα ,τακράτημέλη,τις
οποίαοιαποφάσεις θαπεριφερειακές καιτιςτοπικέςαρχές.Για
3δυνατόπιοκοντάστουςένασυγκεκριμένο στόχοήπρόβλημα ,η
τουάρθρου 3Β,τηςνέαςέμφαση (οιφορείςκαιταμέσα)θαήταν
ίτηταθααναλάβει δράση,δυνατόν ναδοθείσεκοινοτικό /εθνικό/
:>χήτηςεπικουρικότητας ,περιφερειακό επίπεδοενώγιαένανάλλοστο
»πουοιστόχοι τηςπεριφερειακό /τοπικό/κλαδικό επίπεδο ήτο
ργειαςδενείναιδυνατόν επίπεδο τωνεπιχειρήσεων/τουκοινού/τωνανοποιητικά απότακράτηκαταναλωτών .Κατάτηνπρακτική εφαρμογή
τηςκλίμακας ήλόγωτωντηςοφχήςτηςεπικουρικότητας καιτης
ψοτεινόμενης ενέργειας ,κοινήςευθύνης θαπρέπεινατηρείται η
ιτόναπραγματοποιηθεί ισχύουσα διάταξη (άρθρο130Π.4 )καιη
/Κοινότητα .Κατάτηπροτεινόμενη διάταξη (άρθρο130Σ.4 )που
όντοςπρογράμματος έγινεορίζειότιμετηνεπιφύλαξη ορισμένωνεταφραστεί ηαρχήτηςμέτρωνκοινοτικού χαρακτήρα ,τακράτημέλη
:επιχειρησιακούς όρους.οφείλουν ναχρηματοδοτούν καινα
εφαρμόζουν τηνπεριβαλλοντική πολιτική .
ίθεσμοι καιοιενδιάμεσοι
'νονται απότοπρόγραμμα Οπίνακας 18αποτελεί προσπάθεια να
:ήεπιδίωξη τηςαειφόρου δειχθεί ησυμπληρωματικότητα τωνενεργειώνδυνατόναεπιτευχθούν σεδιάφοραεπίπεδαστογενικόπλαίσιοτης
ονισμένη δράσηκαιτηνεπικουρικότητας καιτηςκοινήςευθύνης ,ιίαόλωντωνσχετικών Σεάλλουςπίνακες τουπρογράμματος ,η
χμμασυνδυάζει τηναρχήστήλη "φορείς "δείχνει τουςδιαφόρους
χςμετηνευρύτερηέννοιαφορείςπουθεωρούνται καταλληλότεροι για
ης.Ηέννοιααυτήδεντηνεφαρμογή τωνεπιμέρους μέτρων.Ηαρχήτηςεπικουρικότητας έχειαποκτήσει
πρωτεύουσα σημασία καιέχειβρειγενική
εφαρμογή στηννέασυνθήκη γιατην
Ευρωπαϊκή Ένωση.ΤοάρθροΑαναφέρεται
στηδιαδικασία γιατηδημιουργία μιαςόλο
καιστενότερης ένωσηςμεταξύτωνλαώντης'
Ευρώπης ,"στηνοποίαοιαποφάσεις θα
λαμβάνονται όσοτοδυνατόπιοκοντάστους
πολίτες*.Βάσειτουάρθρου 3Β,τηςνέας
συνθήκης ,ηΚοινότητα θααναλάβει δράση,
σύμφωνα μετηναρχήτηςεπικουρικότητας ,
μόνοστοβαθμόπουοιστόχοι της
προτεινόμενηςενέργειας δενείναιδυνατόν
ναεπιτευχθούν ικανοποιητικά απότακράτη
μέληαλλά,λόγωτηςκλίμακας ήλόγωτων
επιπτώσεων τηςπροτεινόμενης ενέργειας ,
αυτήείναιδυνατό ναπραγματοποιηθεί
καλύτερα απότηνΚοινότητα .Κατάτη
διατύπωση τουπαρόντος προγράμματος έγινε
προσπάθεια ναμεταφραστεί ηαρχήτης
επικουρικότητας σεεπιχειρησιακούς όρους.
Επειδήοιμακροπρόθεσμοι καιοιενδιάμεσοι
στόχοι πουπροτείνονται απότοπρόγραμμα
καθώςκαιητελικήεπιδίωξη τηςαειφόρου
αναπτύξεως είναιδυνατόναεπιτευχθούν
μόνομετησυντονισμένη δράσηκαιτην
ισότιμη συνεργασία όλωντωνσχετικών
φορέων,τοπρόγραμμα συνδυάζει τηναρχή
τηςεπικουρικότητας μετηνευρύτερη έννοια
τηςκοινήςευθύνης .Ηέννοιααυτήδεν
αφοράτόσοπολύτηνεπιλογήενόςεπιπέδουεπικού
80

Πίνακας 18:ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΚΟΙΝΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ
Γ:Κ Κράτημέλη*αιΡ*\
ΆΙ(Η<1<(ΜΙΠΧί;·!<»·/(■*II^U'AOIVO KiH>iv«1/,i*t(; Τατιχτς +
nrpi ^fotKixr :«i<7f ;l.m/tun|0(IÇ,
Лсруртриох * Ζ.ήτη·τηΥ.τοΛομή ΜΚϋ
Οιχ<Γ»·ομι*τ|*<ιι
χοιν«ι>\·ιχ ’|'ιν<\ττ'·ς<ι
ιχ<4,Λΐα*άχ<ΗΪΟΛΙχ<1αναχτυξια*ά
<τ/4ίΑα,Λληχλήρι «ηηιετηόίσιώνtdf
о-Чг‘а$5.от:ок
1НПГ-)-Xu^xnoHui 111L-ovKHf 'TO/trou
XOtVOC
£h<pcw*<£x<>&o <a‘oo5^,oi&^po&po**<tfr ,
&£{xrft>a\41twv, <».tajuj
συνεργασίαΖήτηση -λισνομή-Δίκτυα
EAA
•MediaΠρογρά}ηίί«α.Ε£ :Α,
ΕΟΠ ^OpakrfixÉç'Ελ£γχιΛΛΛθ|ΐΛί>»ν ntQtfaXAQVtt !
Α,ΒτστεχνοΣογία
0#οκίιη(.Η.*μ^νο;β-ί'γχοςρ^σιάνοί^ίζ •ΔιαΛικασιΚ
Παλντιχήγιατην
Λ(χ^>.ηγη-ι <χκτγωγης
{ΙΛΟ^λήΐιμν•Προϊόντα Φορολογιχία ίνητρα
ΕύνοιάσχίΛυαγιπτη
USiJTflXOfJlJJUxnrΖήτ»(<τη€χμ<ςκη*ςτ«τν
χαταναλο^εΗν
Οικοατγιχάσήματα1
ΚεΛάσΐΟάηϊΟΙι
JTlÇtf^iXcWXOÇ *
Διοικητικοί
p^jOvtO^tOvîl&vtaL /^
ov:racrw&>>x*tC*œtçAiôfrojnvnpoq <:»utu>vΛιάΛοση <ι>ητίο%τ.όίΐόν
£ΟΠΛ^/Ϋ^ρ*ί
ΰκ*χη(ηυ<.ΐϊζ
Ε0Κ05ΤΑΤEïi^kTfi^xn<6^i*v
<i>ï*ur<,<*Jyaiptan.
παίμηση,δνώοσηJUô}trpçftvDci^4 *,}£,,i■*
χ^ο^λτη>μβ5τηχ<χ
Αβφάλαα/εΛηύνσαςΜΚΟ,ο*6κιηί<χ5ίΐί νο*
πολίχτς,χιΐκίΜίλαπί.ς -Πληροφόρηση
Ή&ΆΖ4χηΜ^β&ν»*ΡΧ
zS^Si *Ts*£aJAw*w$
i|ktttâ^Hu3qίτήμσαννώλσγή '
?ιληρ<*φοςπώνχαι
rçwitptttjv-Εκπαίδευση
■'Г|мгаш
fcJulAoct^PCJUf-WVVf ^
χαιστμ^ναaΜίτρσχσϊχχπηρ<ξ% Πραχ«*ηάσχηση ,2w6owxJaaruc^
rvbkrcxç-Κατάρτιση
TTOHSJIf-jHK Мгцхфаа&чцуц
f'сгуооа:
-KILKMXC;
συμΛΐρ»<*οράς <εβιλ
ί*.·μη·ωνιί ς)t;.
f
■Ο&ηγίαΕΚγτα
xQÔtBxafçyixΚλάδοιςσυμι^ίΛτίες ,
χερφαλλονηχός
Àoyuntx^çcnito^ii^oçntçtfWJujvnx 6;
λογιστικός
αυτοίλεγχος,άδηες
ХптогрлеЦExrvÉrtrrCç ,*CKVO.
ενημίροκτη
χαταναλίιηών-Διαχειρισηχόρυεν
(χεςκβ λσγίλεγχος )
..m&!ÊBIΠίε<τη*σννκλλα?τ*£ν 2^*t«op<5gTçot ôvtwv -Οιχολογικασηματα
i
Hapa*oXa»£M<"ï
χρα«χ<μι^νί£ΐχΟθείρνν
χαιχρημσΛθδοττ*ώγ
}ΐί'ί*>*γτηςΕΚ•ΧρηματοΔοτιχί 1;
ενισχν*σεις<σνμ,Ί
Xp-ITlXuTvf vicr^m uzv)
-Εχιδοτησε ις
(χρατιχεςενισχτ·σί ις»фШ^-
Г^Ш?"-J
À
\
X'oipOfn^tK^tojr /^ia ΜΚΟ·νστ\·όητηση
илсАоц^оии
Λθΐότητα·ς^ΐι*ης\-Ж
е У-»Ο5η·ι'ία*^ατο ιυς
outotAxou^ACNAT ,
NAÎT.ÎRA2£JOO
Πεςχηιρειαχη
ανά.ττ\>ξηKov(7vicm»ounc>M
•Προστασία
.i
Κατόργησηΐι*»ν
ίμχοόΐιΛνοιοε μ-τάριοΛυν^ίτώτητακι /ν
χατανα/ΛΑΤΓίοΝΛ-α
едт/^уо*.^’-Εουτεριχη αγορα
i
CxixibQ<Ki0vo«5
f3zûa5o•Eq-apMtri'Ti 6uttv<,iv I
σνμ^ηινιων
•Σ’*μΛλιμχ.υμιΠιχ<Χ ρν.<< Ηί<ίηΐτμ,νπ1' •Ιτγ*τιχ^Χςκ")^·;
)·>Δι<ιπιοτών*τ(υμίιχ·ι\οπ<·ι|θί|ΟτιλΟγυ)Τ(ι)\·ίκ<ι«ριήχονΟί(ΐηνίιι^κιτικ,Ο κ<«Ηίσμικο (πιπιίχιμίκίνΐ·ιιο\χ|ΗΠ'ονμ/Λονοι
αομοίχοτίπεν ,ί>ίνικιτιΐνΤμίινται κατΠτικιττοενκιιοί»κτοστοπ .ΟΤΗΙΚ,?>ΐ|^ονίΐκαιΟτπΛεκ,,οτια^ι.νπίνακαν ,πα(.Ί>ιάι αρμοί»οτί|τΐι ,ί)ίνκιιτανΤμίινται κατΠτ^κιτταενιαίοί»κτοιαοο .άτκικ,Οιι^ονίΐκαιΟτπΑονοτια^ι.νπίνακαν ,πα(..
βί,ίι>^Η|ΐικα π<4«ι^ι>·μίΤ(ΐκιχνΓ'ιςιμίΚι\Τ)ςτιιοτιοια^ν(\οπνοκαπΟναιπιιμει'κίουντί|νυ'μιακηιίν»]καιαν »>^|τα)να|η*^-·ιΐιμπιν
Η(ΐνειφο^κ^<ττιςπ/μιφί(>ί.ιακεςαρχ^ν,χ}Χ|Πΐ^)ΐιαιΐπαι γιανα«τυμπ>.μι\ι*·νκαιοιτοπικίχκο[ν·μντμίειν,.«'ιπακ,οικι'Ρ*.μνΐ|·Ή.ν,
Κι)νομ<κτπ<·)νίκον κ(κΐιι?χ<ον ΤΓ^Γί^ηιανπας και<χτπ|χφι|**ιακί\<«('\^ΉαΚ/Άγίο.κμΙια·\ιακαιΠ|\Ιατιανια .οιππακ,Τ\οΐ·\·οιΤοπικίχ κΐ'[·».;μνί|αει%,.όπιικ,οικι'^εμνΤ)· ΉIV,>ν κ<π
I<l)V
ΟμίαμΓ.νίς απίΗ^\ε»<ττικεν ,αμ^Λθτΐ|τες ιτκχ.ν,το^ΐίι\Κ|ν,πο\ιτικΐ|ν ,•Ηγον-τας•na^xivn^K'-^xtpp(i
81

Κεφάλαιο 9:Εφαρμογή καιΤήρησητουΚοινοτικού Προγράμματος
ικανοποιητική εφαρμογή καιτήρησητηςΐ.ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΟΥ ΡΌΚυΜπουθαιτικής ,τηςστρατηγικής καιτωνμέτρων αποτελέσει τοβήμαγιαδιάλογο και
περιλαμβάνονται στοπαρόνπρόγραμμα σε ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύτου
ιταεπίπεδα τηςκοινωνίας είναι βιομηχανικού /παραγωγικού χώρου,του
λύτωςαναγκαία ώστεναεπιτευχθούν οι επιχειρηματικού κόσμου ,των
χοιτηςπροστασίας τουπεριβάλλοντος , περιφερειακών καιτοπικώναρχών,τωναειφορίας στιςκοινωνικό -οικονομικές επαγγελματικών συνδέσμων ,των
στηριότητες καιτηνανάπτυξη καθώςκαι συνδικαλιστικών ενώσεων ,των
ακεραιότητας τηςεσωτερικής αγοράς . περιβαλλοντικών οργανώσεων καιτων
ος,πρέπει ναεξασφαλίζεται χωρίς ενώσεων καταναλωτών καθώςκαιτων
τερικόκαταναγκασμό ητήρησητωνμέτρων σχετικών γενικών διευθύνσεων τηςοποίαναπροωθήσουν τηναειφόρο Επιτροπής .Προβλέπεται επίσηςότιη
πτύξηκαισταοποίασυμμετέχουν όλοιοι επιτροπή αυτήθαλειτουργήσει ωςονομικοί παράγοντες μέσωτηςεφαρμογής συλλογικό όργανο μευποομάδες
ςευρείας δέσμηςμέσων,.Ωστόσο,στο ειδημόνων οιοποίεςθασυγκροτηθούν
τόμέλλονθαήτανλογικόνααναμένεται ανάλογα μετιςανάγκες τωνειδικών
ηαποτελεσματ ικότητατηςεφαρμογής των θεμάτων πουπρέπει να
ρωνθασυνδέεται στενάμετηνποιότητα αντιμετωπιστούν .Τοκοινόόφελος
οτωνιδίωντωνμέτρων ,όσοκαιμετην απότηνπορείαπροςτηναειφορία και
ότητατωνρυθμίσεων γιατηνεπιβολή ηανάγκη νααυξηθεί η
ς. ' ευαισθητοποίηση καιησυναίνεση για
τηνεφαρμογή τηςαρχήςτηςκοινής
άτοπαρελθόν ,ταπροβλήματα εφαρμογής ευθύνης τονίζουν τησπουδαιότητα
ίλονταν σεέναναριθμό παραγόντων αυτούτουΡοηιπι.
αξύτωνοποίωνπεριλαμβάνονται :ϊί.ΔΙΚΤΎΟΥ ΕΦΑΡΜ3ΓΗΣ περιλαμβάνοντος
ηέλλειψη συνολικής συνέπειας στην εκπροσώπους τωνσχετικών εθνικώνπολιτική ,ηοποίαενμέρειοφειλόταν αρχώνκαιτηςΕπιτροπής στοπεδίοστηνεξέλιξη καιενίοτε στηναιφνίδια τηςπρακτικής υλοποίησης των
μεταβολή τωνστόχωνκαθώςδιευρυνόταν κοινοτικών μέτρων -θαστοχεύειτοπεδίοτηςπεριβαλλοντικής πολιτικής κυρίωςστηνανταλλαγή πληροφοριών
και,ενμέρει,στογεγονόςότιμεγάλο καιεμπειρίας καιστηνανάπτυξη
μέροςτηςπεριβαλλοντικής νομοθεσίας κοινών θεωρήσεων σεπρακτικό
αναπτύχθηκε κατάτρόπο Εοσ, επίπεδο ,υπότηνεπίβλεψη της
ηστενήεπιλογή τωνμέσων,καιίσωςη Επιτροπής .Μετηνεπιφύλαξη των
μεγάλησπουδαιότητα πουδινότανστις ειδικών ευθυνών καιδικαιωμάτων τηςκανονιστικές ρυθμίσεις . Επιτροπής ωςπροςτηνυλοποίηση
ηπρούπόθεση πλήρους ομοφωνίας μεταξύ (εφαρμογή )καιτήρησημέτρωνβάσει
τωνκρατών μελών ,ηοποίασυχνά τωνάρθρων155και169τηςσυνθήκης ,
απαιτούσε πολιτικό συμβιβασμό καιη τοΔίκτυομπορείνασυμβάλλει στην
οποίαοδήγησε σεορισμένες περιπτώσεις προαγωγή τηςσυνεπούς πρακτικής
στηλήψημέτρωνταοποίαείναιδύσκολο εφαρμογής τηςκοινοτικής πολιτικήςναεφαρμοστούν στηνπράξη, καιτωνκοινοτικών κανόνων μεταξύ
ηκαταχρηστική προσφυγή σεοδηγίες ως τωνκρατών μελών .Τούτοθα
σχήματος έννομου μέσουηοποίασυχνά συνεπάγεται ,μεταξύάλλων,ανταλλαγή
δημιούργησε δυσκολίες κατάτημεταφορά πληροφοριών γιατεχνικές εξελίξεις ,
τουςστιςπολύδιαφορετικές εθνικές πρωτοβουλίες συμμόρφωσης και
νομοθεσίες καιδιοικητικές διαδικασίες προληπτικές ενέργειες .Τακράτη
μεαποτέλεσμα τηνεμφάνιση προβλημάτων μέληπιθανώς επίσηςνακάνουνχρήση
ερμηνείας καιπρακτικής εφαρμογής , τηςεμπειρογνωμοσύνης ήσυνδρομής
ηδιοικητική ανεπάρκεια σεόλατα τουΔικτύου γιασυμβουλές μεεπίπεδα ,απότιςυπηρεσίες της αντικείμενο τοπικούς ήεθνικούς
Κοινότητας έωςτιςτοπικέςαρχές. μηχανισμούς συμμόρφωσης ,ελέγχους
καιδιακανονισμούς απολογισμού .
αισημαντικό νααντληθούν ταδιδάγματα
αυτέςτιςεμπειρίες τουπαρελθόντος ΐϊΐ.ΟΜΑΔΑΣ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗΣ ΤΗΣναγίνουντακατάλληλα ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ
αταώστεναβελτιωθεί αυτόςοειδικός αποτελούμενης απόεκπροσώπους τηςέαςτηςπολιτικής .Στιςμεταρρυθμίσεις Επιτροπής καιτωνκρατώνμελώνσεείναιαπαραίτητες συγκαταλέγεται η επίπεδοΓενικούΔιευθυντού ,ηοποία
ύτερηπροετοιμασία τωνμέτρων ,όπωςη θαέχεισκοπόναπροωθήσει τηντίωσητωνρυθμίσεων γιατοδιάλογομε αμοιβαία κατανόηση καιτηνανταλλαγήκοινό,ηαποτελεσματικότερη ενσωμάτωση απόψεων όσοναφοράτις
συμπληρωματ ικώνμέτρων,ηκαλύτερη περιβαλλοντικές πολιτικές καιτα
ακολούθηση τωννομοθετικών μέτρων,τόσο μέτρα.θασυγκροτηθεί κατάτοδιοικητικό επίπεδο όσοκαισεεπίπεδο υπόδειγμα τηςΕπιτροπής Γενικών
ιρμογήςκαιοαυστηρότερος έλεγχοςτης Διευθυντών βιομηχανικών υποθέσεων ,ηήσεώςτους. οποίαέχειλειτουργήσει πολύαποτελεσματικά επίσειράετών,
ιναπραγματοποιηθούν οιμεταρρυθμίσεις Έναςαπότουςβασικούς σκοπούςέςπροβλέπεται ησυγκρότηση τωνεξήςαά είναιναγεφυρωθεί τοχάσμαπουέχει
:"ομάδωνδιαλόγου": προκύψει απότογεγονός ότιοι– ανακοινώσεις μεταξύτηςΕπιτροπήςΗικανοποιητική εφαρμογή καιτήρησητηςΐ.
πολιτικής ,τηςστρατηγικής καιτωνμέτρων
πουπεριλαμβάνονται στοπαρόνπρόγραμμα σε
όλαταεπίπεδα τηςκοινωνίας είναι
απολύτως αναγκαία ώστεναεπιτευχθούν οι
στόχοιτηςπροστασίας τουπεριβάλλοντος ,
τηςαειφορίας στιςκοινωνικό -οικονομικές
δραστηριότητες καιτηνανάπτυξη καθώςκαι
τηςακεραιότητας τηςεσωτερικής αγοράς .
Τέλος,πρέπει ναεξασφαλίζεται χωρίς
εξωτερικό καταναγκασμό ητήρησητωνμέτρων
ταοποίαναπροωθήσουν τηναειφόρο
ανάπτυξη καισταοποίασυμμετέχουν όλοιοι
οικονομικοί παράγοντες μέσωτηςεφαρμογής
μιαςευρείας δέσμηςμέσων,.Ωστόσο,στο
ορατόμέλλονθαήτανλογικόνααναμένεται
ότιηαποτελεσματ ικότητατηςεφαρμογής των
μέτρωνθασυνδέεται στενάμετηνποιότητα
τόσοτωνιδίωντωνμέτρων ,όσοκαιμετην
ποιότητα τωνρυθμίσεων γιατηνεπιβολή
τους.
Κατάτοπαρελθόν ,ταπροβλήματα εφαρμογής
οφείλονταν σεέναναριθμό παραγόντων
μεταξύτωνοποίωνπεριλαμβάνονται :του
των
ν,των
ν,των
καιτων
καιτων
-ηέλλειψη συνολικής συνέπειας στηνπολιτική ,ηοποίαενμέρειοφειλόταν
στηνεξέλιξη καιενίοτε στηναιφνίδια
μεταβολή τωνστόχωνκαθώςδιευρυνόταντοπεδίοτηςπεριβαλλοντικής πολιτικής
και,ενμέρει,στογεγονόςότιμεγάλο
μέροςτηςπεριβαλλοντικής νομοθεσίας
αναπτύχθηκε κατάτρόπο Εοσ,
-ηστενήεπιλογή τωνμέσων,καιίσωςη
μεγάλησπουδαιότητα πουδινότανστις
κανονιστικές ρυθμίσεις ,
-ηπροϋπόθεση πλήρους ομοφωνίας μεταξύ
τωνκρατών μελών ,ηοποίασυχνά
απαιτούσε πολιτικό συμβιβασμό καιη
οποίαοδήγησε σεορισμένες περιπτώσεις
στηλήψημέτρωνταοποίαείναιδύσκολο
ναεφαρμοστούν στηνπράξη,
-ηκαταχρηστική προσφυγή σεοδηγίες ως
σχήματος έννομου μέσουηοποίασυχνά
δημιούργησε δυσκολίες κατάτημεταφορά
τουςστιςπολύδιαφορετικές εθνικές
νομοθεσίες καιδιοικητικές διαδικασίες
μεαποτέλεσμα τηνεμφάνιση προβλημάτων
ερμηνείας καιπρακτικής εφαρμογής ,
-ηδιοικητική ανεπάρκεια σεόλαταεπίπεδα ,απότιςυπηρεσίες της
Κοινότητας έωςτιςτοπικέςαρχές.
Είναισημαντικό νααντληθούν ταδιδάγματα
απόαυτέςτιςεμπειρίες τουπαρελθόντος ΐϊΐ.καιναγίνουντακατάλληλα
βήματαώστεναβελτιωθεί αυτόςοειδικός
τομέαςτηςπολιτικής .Στιςμεταρρυθμίσειςπουείναιαπαραίτητες συγκαταλέγεται η
καλύτερη προετοιμασία τωνμέτρων ,όπωςη
βελτίωση τωνρυθμίσεων γιατοδιάλογο με
τοκοινό,ηαποτελεσματικότερη ενσωμάτωση
τωνσυμπληρωματ ικώνμέτρων ,ηκαλύτερη
παρακολούθηση τωννομοθετικών μέτρων ,τόσο
σεδιοικητικό επίπεδο όσοκαισεεπίπεδο
εφαρμογής καιοαυστηρότερος έλεγχος της
τηρήσεώς τους.
Γιαναπραγματοποιηθούν οιμεταρρυθμίσεις
αυτέςπροβλέπεται ησυγκρότηση τωνεξήςειά
Ηοσ"ομάδωνδιαλόγου ":στοπεδίο
εφαρμογής
82

καιτωνκρατών μελώνσχετικά μεπεριβαλλοντικά θέματαέχουνσε
μεγάλο βαθμόπεριοριστεί στις
διαβουλεύσε ιςγιατηλήψηαποφάσεων
επίσυγκεκριμένων προτάσεων που
υποβάλλονται στοΣυμβούλιο καισε
ανταλλαγές πληροφοριών πουαφορούν
παραβάσεις .
Οιτρειςαυτέςομάδεςδιαλόγου θαέχουν
ειδικήσυμβολή στηνπροώθηση μεγαλύτερου
αισθήματος ευθύνης μεταξύ τωνκυριοτέρων
παραγόντων τουεταιρικού σχήματος καιστην
εξασφάλιση τηςεφαρμογής τωνμέτρων με
αποτελεσματ ικότητα καιδιαφάνεια .Δεν
πρόκειται ναέχουνταίδιακαθήκοντα με
τιςεπιτροπές πουέχουνσυσταθεί είτεμεκοινοτικά νομοθετήματα γιατηνπαρακολούθηση καιτησυνέχεια
συγκεκριμένων μέτρων ήαπότηνΕπιτροπή
γιαειδικότερους τομείςενδιαφέροντος ,
όπωςηπροστασία τωνκαταναλωτών ,η
τουριστική ανάπτυξη κτλ.,ήαπότακράτη
μέληγιατηνεφαρμογή καιτηνεπιβολή
πολιτικής σεεθνικόεπίπεδο .,Τέλοςδενθα
υποκαταστήσουν τονυφιστάμενο διάλογο
μεταξύτηςβιομηχανίας καιτηςΕπιτροπής ,
διάλογο πουοπωσδήποτε επιδιώκεται να
ενταθεί .χρονοδιαγράμματα πουέχουνεγκριθεί ,
*Όλατακράτημέληταοποίαμέχριτώραδεντοέχουνπράξει ,πρέπει να
δημιουργήσουν όργανα καιδιαδικασίες
γιατηνπλήρηκαιίσητήρησητόσοτων
νομοθετικών διατάξεων όσοκαιτων
απαιτήσεων πουαφορούντιςάδειες ,
*Οιαπαιτήσεις πουαφορούν τησύνταξη
εκθέσεων ,οιοποίεςπεριέχονται στις
διάφορες οδηγίες καιτουςκανονισμούς
καιοιοποίες έχουνσυστηματοποιηθεί
προσφάτως μετηβοήθειαμιαςγενικήςοδηγίαςγιατηνυποβολή εκθέσεων (1),
πρέπεινατηρούνται αυστηρά ,
*Λόγωτωνεπιπτώσεων στησχετική
ανταγωνιστικόστητα τωνεπιχειρήσεων σταπλαίσιατηςΕσωτερικής Αγοράς,καιγια
τουςσκοπούςτηςεφαρμογής τηςαργής·ορυπαίνων πληρώνει *πρέπειναδιεξαχθεί
συνολική οιναθεώρηση τωνπροστίμων και·
τωνποινώνπουεφαρμόζονται σταδιάφορα
μέρητηςΚοινότητας ωςτατέλητου
1993,
*Πρέπει ναεξασφαλισθεί ημεγαλύτερη
δυνατήδιαφάνεια όσοναφοράτην
εφαρμογή τηςνομοθεσίας ,ιδιαίτερα όσοναφοράτιςάδειες εκπομπών στο
περιβάλλον .
Ηενοποίηση τωνπολιτικών
*Σύμφωνα μετησυνθήκη ,(άρθρο130Π.2 )
καιτοστόχοτηςαειφορίας ,ηπεριβαλλοντική διάσταση πρέπει ναενσωματώνεται σεόλεςτιςάλλεςπολιτικές τηςΚοινότητας ,
*Κατάτηδιαμόρφωση τωνκοινοπολιτών
πολιτικών καιτηςσχετικής νομοθεσίας ,
θαεξετάζονται οιεπιπτώσεις στο
περιβάλλον ,μειδιαίτερη μέριμνα στους
τομείς τηςεσωτερικής αγοράς ,τουδιεθνούς εμπορίου ,τηςβιομηχανίας ,της
ενέργειας ,τηςγεωργίας ,τωνμεταφορών
τηςπεριφερειακής αναπτύξεως καιτου ,
τουρισμού . |
*Τακράτημέληθαεπιχειρήσουν παρόμοια |
ολοκλήρωση τωνπολιτικών μετην
εφαρμογή τωνεκτιμήσεων περιβαλλοντικών ,
επιπτώσεων στιςδικέςτουςπολιτικές ,
τασχέδιακαιταπρογράμματα ,
*Ημητήρησητηςκοινοτικής καιτηςεθνικής νομοθεσίας ενδέχεται ναοδηγήσει στηνπρόκληση ζημιών στο
περιβάλλον τόσοστουλικόόσοκαιστο
οικονομικό επίπεδο .Ενδέχεται επίσης
ναοδηγήσει σεστρεβλώσεις του
ανταγωνισμού μεταξύ τωνεπιχειρήσεων .
Στοπλαίσιο αυτό,οιδιατάξεις του
άρθρου171τηςνέαςσυνθήκης πουαφοράτηνπαρέμβαση τουΕυρωπαίκούΔικαστηρίου στιςπεριπτώσεις
παραβάσεων ,καθώςκαιστηδυνατότητα να
επιβληθεί ηκαταβολή ενόςκαταποκοπή
ποσούπροστίμου ποινής,θαήτανδυνατό
ναεπιδράσουν ωςκίνητρα ήδιορθωτικά
μέτρα.πουοπωσδήποτε επιδιώκεται να
Μεταξύτωνπρακτικών μεταρρυθμίσεων που
πρέπειναπραγματοποιηθούν είναι:
Ηβελτίωση τηςνομοθεσίας
*μίαπροσεκτικότερη επιλογή και
προετοιμασία τωνμέσων:ηνομοθετική
προσέγγιση δενείναιίσωςπάνταη
καλύτερη επιλογή ωςπρώτοβήμαμολονότι
ορόλοςτηςενδέχεται ναείναι
μακροπρόθεσμα σημαντικός -
*τασχετικά νομοθετικά μέτρακαιταπρότυπα πρέπει νασυζητούνται
προηγουμένως μετοΣυμβουλευτικό ΡΟΠΙΠ »
και,πριναπότηνοριστικοποίηση τουπεριεχομένου τους,θαπρέπει να
υπόκεινται σε"εκτίμηση τηςδυνατότητας
επιβολής τους*-
*ηπεριβαλλοντική νομοθεσία πρέπειναπεριλαμβάνει ειδικές διατάξεις
εφαρμογής ,ιδίωςστιςπεριπτώσεις εφαρμογής ,ιδίωςστ
προδιαγραφής προτύπων -
*πρέπει ναλαμβάνονται πρακτικά
συνοδευτικά μέτραγιατοσύνολοτηςνέαςνομοθεσίας ,υπόμορφή νέαςνομοθεσίας ,υπόμορφή
εκπαιδευτικών προγραμμάτων ,σεμιναρίων
καιεργαστηρίων -νομοθεσίας ενδέχεται να
στηνπρόκληση ζημιών στο
Ηεφαρμογή
*οιοδηγίες πουεκδίδονται σεκοινοτικό
επίπεδο πρέπει ναμεταφέρονται στην
εθνικήνομοθεσία εντόςτηςπροθεσμίας
πουσύμφωνείταιαπότουςυπουργούς
εντόςτωνπροθεσμιών πουαποφασίζονται
απότοΣυμβούλιο .
*Ταπρογράμματα καθαρισμού καιτασχέδιαγιατηνπαρακολούθηση ταοποία
εγκρίνονται απότοΣυμβούλιο πρέπεινα
τίθενται σεεφαρμογή σύμφωνα μετα
(1)EEL337,31.12.1991 ,91/692/B0KΕνδέχεται επίσης
ρεβλώσειςτου
τουΕυρωπαίκού αση
83

Ησυμμετοχή τουκοινού *όσοτοδυνατόνσυντομότερα ,ηΚοινότητα
*Λαμβάνοντας υπόψητοδικαίωμα τουπρέπειναδημιουργήσει μηχανισμούς γιακοινού ναέχειπρόσβαση στις τηναποκατάσταση τωνζημιώνπουπεριβαλλοντικές πληροφορίες (οδηγία προκαλούνται στοπεριβάλλον απότο
90/313/ΚΚ)(1),τοκοινόπρέπειναέχει άτομοήτοφορέαπουείναιυπεύθυνοςτηδυνατότητα νασυμμετέχει όσοτο γιατηζημία.θαληφθείμέριμνα ώστε
δυνατόνπληρέστερα στιςδιαδικασίες πουνατηρείται πλήρωςηαρχή*ορυπαίνων
οδηγούν στηλήψηαποφάσεων όσοναφορά πληρώνει ",τιςάδειες οικοδομής ,λειτουργίας ,
εκπομπών-/απορρίψεωνκλπ.Τοκοινό *όπουουπαίτιος γιαμίαπεριβαλλοντικήενδια-φέρεται άμεσαγιατηνποιότητα ζημίαδενείναιδυνατόνναεντοπιστεί -
τουπεριβάλλοντος στοοποίοζεικαι,γιαπαράδειγμα στηνπερίπτωση όπουη
εκτόςαυτού,είναισεθέσηναδώσει ρύπανσηπροκαλείται απόδιάχυτες πηγέςσημαντική ώθησηγιατηνκαλήλειτουργία -πρέπειναεπινοηθούν άλλοιμηχανισμοί
τωνεταιρειών σεμίασυγκεκριμένη γιατονεπιμερισμό τηςαστικήςευθύνης ,περιοχή ,ίσωςμάλιστα καιμετη
συμμετοχή τωνεργαζομένων ήκαιτωνΗσυμμετοχή τουΕυρωπαϊκού Οργανισμούδιευθυντών τωνεπιχειρήσεων .ΗαρχήΠεριβάλλοντος
αυτήπρέπει ναισχύεικαιγιατιςΣύμφωνα μετιςδιατάξεις τουιδρυτικού
πληροφορίες πουδιαθέτουν ταόργανατηςκανονισμού ,αναβλήθηκε ηαπόφαση γιατο
Κοινότητας . κατάπόσονοΟργανισμός θαπρέπειναέχειρόλοεπιτηρητή τηςεφαρμογής των
*θαπρέπεινααναπτυχθούν προσπελάσιμες ,κοινοτικών μέτρων,ώστεναληφθείότανθα
καιαποτελεσματικές υπηρεσίες σεαναθεωρηθεί οκανονισμός ,ύστερααπόταδύοτοπικό ,περιφερειακό καιεθνικό πρώταχρόνιαλειτουργίας τουΟργανισμού ,επίπεδο ,οιοποίες θαδέχονται
καταγγελίες ,ώστεναβελτιωθεί ηΩστόσο,ωςπηγήπεριβαλλοντικών δεδομένων ,
εμπιστοσύνη μεταξύ τουκοινού ,τωνωςσώμαυπεύθυνο γιατηδιασφάλιση της
αρμοδίων αρχώνκαιτωνβιομηχανικών ήποιότητας καιτηςσυμβατότητας των
εμπορικών επιχειρήσεων .Στοπλαίσιο δεδομένων καιωςπηγήεκθέσεων γιατηναυτό,οικαταγγελίες πρέπει νακατάσταση τουπεριβάλλοντος ,οΟργανισμόςθεωρούνται όχιωςενόχληση αλλάωςπηγήθαπαίξειοπωσδήποτε νευραλγικό ρόλοστην
πληροφοριών .Οικαταγγελίες δείχνουν εφαρμογή καιτηντήρησητωνμέτρων ,
στουςοργανισμούς πουείναιαρμόδιοιγιατηντήρησητωνμέτρωνότικάτιδενΕκθέσεις εφαρμογής
πάεικαλάκαισυμβάλλουν στηνεπαφήτωνΤέλος,ηΕπιτροπή θασυνεχίσει να
αρχώνμετηνπραγματικότητα σευποβάλλει εκθέσεις στοΣυμβούλιο ,το
απομακρυσμένες περιοχές ήπεριοχές ,Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καιτοευρύκοινό
όπουηκατάσταση δενείναιδυνατόν νασχετικά μετοβαθμόκαιτηνποιότητα της
παρακολουθεί ταισυνεχώς . εφαρμογής καιτηςεπιβολής τωνμέτρωνστο
*Ταμεμονωμένα άτομακαιοιομάδες ύνολοτηςΚοινότητας .Στομέτροπου
συμφερόντων πρέπειναέχουνουσιαστική βελτιώνεται ηποσότητα καιηποιότητα των
πρόσβαση σταδικαστήρια ,ώστεναπληροφοριών σεσυνόφτηση μετηβελτίωσηδιασφαλίζεται ηπροστασία τωννομίμων τηςδιαδικασίας υποβολής εκθέσεων εκσυμφερόντων τουςκαθώςκαιημέρουςτωνκρατώνμελώνκαιτηνπαροχήαποτελεσματική εφαρμογή τωνμέτρωνπουπερισσότερο αξιόπιστων δεδομένων απότον
έχουνθεσπιστεί καιηπρόληψη παρανόμων Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος ,καθώς
πράξεων . καιμετηνπείρακαιτιςπαρατηρήσεις του
προτεινόμενου Δικτύου σχετικά μετην
Ηπεριβαλλοντική αστικήευθύνη πρακτική υλοποίηση τωνκοινοτικών μέτρων,
*ΗΕπιτροπή έχειήδηπροτείνει οδηγίαοιεκθέσεις αυτέςθαχρησιμεύσουν ωςσχετικά μετηναστικήευθύνηγιαζημίεςδείκτης επιδόσεων καιωςκίνητραγιατη*όσοτοδυνατόνσυντομότερα ,ηΚοινότηταπρέπειναδημιουργήσει μηχανισμούς για
τηναποκατάσταση τωνζημιώνπουπροκαλούνται στοπεριβάλλον απότο
άτομοήτοφορέαπουείναιυπεύθυνοςγιατηζημία.θαληφθείμέριμνα ώστε
νατηρείται πλήρωςηαρχή*ορυπαίνων
πληρώνει ■,
*όπουουπαίτιος γιαμίαπεριβαλλοντικήζημίαδενείναιδυνατόν ναεντοπιστεί -
γιαπαράδειγμα στηνπερίπτωση όπουη
ρύπανσηπροκαλείται απόδιάχυτες πηγές-πρέπειναεπινοηθούν άλλοιμηχανισμοί
γιατονεπιμερισμό τηςαστικήςευθύνης .που
Στομέτροπου
εκθέσεων εκ
πράξεων .
Ηπεριβαλλοντική αστικήευθύνη πρακτική υλοποίηση τωνκοινοτικών μέτρων,
*ΗΕπιτροπή έχειήδηπροτείνει οδηγίαοιεκθέσεις αυτέςθαχρησιμεύσουν ωςσχετικά μετηναστικήευθύνηγιαζημίεςδείκτης επιδόσεων καιωςκίνητραγιατη
στοπεριβάλλον προκαλούμε νεςαπόγενικήβελτίωση τηςεφαρμογής καιτης
απόβλητα τηρήσεως τωνμέτρων. απόβλητα
84

ΜΕΡΟΣ II
ΟΡΟΛΟΣΤΗΣΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΣΤΟΝΕΥΡΥΤΕΡΟ ΔΙΕΘΝΗ ΧΟΡΟ
t
8$

ΟΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣΕΡΟ ΔΙΕΘΝΗ XΧΩΡΟ ΕΥΡΥΤΕΡΟ ΣΤΟΝ
Αρχικάηπολιτική καιηδράσητηςΚοινότητας στοντομέατουπεριβάλλοντος εστιάζονταν
κυρίωςστηνεπίλυσηενδοκοινοτικών προβλημάτων μειδιαίτερα οξύχαρακτήρα .Αργότερα
αναγνωρίστηκε σαφώςότιηρύπανσηδενσταματάστασύνορακαιότιείναισυνεπώςαναγκαίο
ναενταθεί ηπεριφερειακή καιηδιεθνήςσυνεργασία γιανακαταπολεμηθεί ηδιασυνοριακή
ρύπανση .Τελευταία ,ηεξέλιξηέχειπροχωρήσει έναβήμαμακρύτερα καισήμεραείναιγενικάαποδεκτό ότιυπάρχουν προβλήματα ταοποίααπειλούν σοβαράτηνοικολογική
ισορροπία ολόκληρου τουπλανήτη .Σήμερα ,στοτέλοςτηςδεύτερης χιλιετηρίδας ,τα
πλανητικά προβλήματα πουαφορούν τοπεριβάλλον καιτουςφυσικούς πόρουςέχουναποκτήσει
τόσομεγάλησημασία ώστενααποτελούν σημαντικό παράγοντα γιατονκαθορισμό των
κατευθύνσεων προςτιςοποίεςθαεξελιχθούν οιδιεθνείς σχέσεις στουςτομείςτης
οικονομίας τηςπολιτικής καιτηςασφάλειας .Ηδιαπίστωση αυτήέχεισήμεραεπίσημα
αναγνωρισθεί απότοάρθρο130ρ.ΐτηςνέαςΣυνθήκης γιατηνΕυρωπαϊκή Ένωση,στοοποίο
μεταξύτωνστόχωντηςπεριβαλλοντικής πολιτικής τηςΚοινότητας καθιερώνεται καιη
προώθηση μέτρωνσεδιεθνές επίπεδογιατηναντιμετώπιση τωνπεριφερειακών καιτων
παγκοσμίων προβλημάτων .
Ηκλίμακα ,τοαντικείμενο καιηφύσητωνσημερινών προβλημάτων πουαφορούν το
περιβάλλον καιτουςφυσικούς πόρουςοφείλεται κυρίωςστηνάνευπροηγουμένου κοινωνικο­οικονομική ανάπτυξη στηδιάρκεια τουεικοστού αιώνακαικυρίωςμετάτοτέλοςτου
δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου..Οκόσμοςβρίσκεται στοσημείοτηςαναπτυξιακής καμπύλης
πουπαρουσιάζει ιστορικά τημεγαλύτερη κλίση:στηδιάρκεια τουεικοστού αιώνακαιμόνο,
οπαγκόσμιος πληθυσμός τριπλασιάστηκε .Περίπουτέσσεραπέμπτααπότηναύξησηαυτή
πραγματοποιήθηκε μετάαπότο1950.Κατάταεπόμεναπενήντα χρόνια,οπληθυσμόςαναμένεται ναδιπλασιασθεί και,ακόμακαιανηβελτίωση τουβιοτικού επιπέδου είναι
μικρή,ηοικονομική δραστηριότητα σεόλουςτουςνευραλγικούς τομείς,όπωςηενέργεια ,
οιμεταφορές ,ηβιομηχανία ,οικατασκευές καιηγεωργίαθααυξηθεί απόπέντεέωςδέκα
φορές.
Αυτέςοιτάσειςθέτουνσεκίνδυνο τοοικονομικό δυναμικό τωνκρατών,τηνυγείατων
πολιτώντους,τηνεσωτερική πολιτική ασφάλεια και,στηνπερίπτωση τηςαυξήσεως της
θερμοκρασίας τουπλανήτη ,τηνίδιατηνύπαρξήτους.
ΣτηδήλωσητουΔουβλίνου ,τοΕυρωπαΓκό Συμβούλιο τόνισετιςιδιαίτερες ευθύνες της
Κοινότητας καιτωνκρατώνμελώνπουτηναποτελούν όσοναφοράτηνενθάρρυνση καιτησυμμετοχή σεδιεθνείς ενέργειες γιατηνκαταπολέμηση τωνπλανητικών περιβαλλοντικών
προβλημάτων .Σύμφωνα μετηδήλωσηαυτή·ηΚοινότητα πρέπειναχρησιμοποιήσειαποτελεσματικότερα τοηθικό,οικονομικό καιπολιτικό τηςκύροςώστεναπροωθήσει τιςδιεθνείς προσπάθειες γιατηνεπίλυση τωνπλανητικών προβλημάτων ,τηναειφόροανάπτυξη
καιτοσεβασμό τωνκοινώναγαθώντουπλανήτη· .καιτη
87

Κεφάλαιο 10:Περιβαλλοντικές απειλέςκαιθέματα
10.1Πλανητικά θέματα
Τέσσερα μεγάλαπροβλήματα απασχολούν σευΝΕΡ(1 )δείχνουν ότιηεξάντληση του
συνεχώς μεγαλύτερο βαθμότηνπαγκόσμια στρώματος τουόζοντος πάνωαπόπολλά
κοινήγνώμηκαιαπαιτούν συντονισμένη καιτμήματα τουπλανήτηείναιδύοφορέςαποτελεσματική αντιμετώπιση επειγόντως :μεγαλύτερη απ'ό,τιυπολογιζόταν
προηγουμένως .του
Μεταβολή τουκλίματος
Οιεκπομπές απόπολλέςκαιδιαφορετικές Απώλειατηςποικιλίας τωνβιολογικών ειδώνανθρώπινες δραστηριότητες αυξάνουν Ηβιοποικιλότηταδέχεται αυξανόμενεςδραματικά τιςατμοσφαιρικές συγκεντρώσεις πιέσεις κυρίωςλόγωτηςδιαταραχής των
τωνπροκαλούντων φαινόμενο θερμοκηπίου οικοσυστημάτων καιτηςκαταστροφής τωναερίων,όπωςδιοξειδίου τουάνθρακα ,οικοτύπων .Σύμφωνα μεορισμένεςμεθανίου καιυποξειδίου τουαζώτου .Παράεκτιμήσεις ,έωςκαι100είδηεξαφανίζονται
μιακάποιαεπιστημονική αβεβαιότητα ,οικαθημερινώς (2).Εκτόςαπότιςοικολογικέςεμπειρογνώμονες συμφωνούν ότιοιμεταβολές τηςεπιπτώσεις ,ηπροοδευτική καταστροφήαυτέςστησύσταση τηςγήινηςατμόσφαιρας τουβιολογικού πλούτου τηςγηςθαέχει
οδηγούν σεαύξησητηςθερμοκρασίας τουσοβαρές οικονομικές επιπτώσεις επειδή
πλανήτη μεπολλούς επακόλουθους κινδύνους υποσκάπτει τιςδυνατότητες γιατην
-άνοδοτηςστάθμης τωνθαλασσών ,παραγωγή νέωνπροϊόντων -ιδιαίτερακλιματικές διαταραχές ,ξηρασία καΐ'τροφίμων καιφαρμάκων -καθώς
ερημοποίηση -οιοποίεςθαέχουντεράστιες εξαφανίζονται ορισμένα ζωϊκάκαιφυτικάεπιπτώσεις στηνκοινωνική καιτηνείδη,
οικονομική ζωή.
Αποψίλωση δασών
Εξάντληση τουστρώματος τουόζοντος Ηέκταση τηςαποδασώσεως προκαλεί
Υπάρχειευρείαεπιστημονική συναίνεση ότιαυξανόμενη ανησυχία ,ιδιαίτερα στις
ορισμένες απότιςανθρωπογενείς χημικές τροπικές καιυποτροπικές περιοχές πουουσίες -ιδιαίτερα ταΟΡΟ-είναικαλύπτονται απόομβρόφιλα δάση:σύμφωναμε
υπεύθυνες γιατηνκαταστροφή τουστρώματος επίσημα στοιχεία τουΡΑΟ,ηαποδάσωση
τουστρατοσφαι ρικούόζοντος τοοποίοεπεκτείνεται μερυθμό17εκατ.εκταρίων
προστατεύει τηνεπιφάνεια τηςγηςαπότιςετησίως .Ητάσηαυτήενδέχεται να
υπεριώδεις ακτινοβολίες .Αυτήείναιμίαεπιδεινώσει άλλαπλανητικά προβλήματα ,απότιςλίγεςπεριπτώσεις όπουγιατηνλόγωτουρόλουπουπαίζουν ταδάσηωςαντιμετώπισή τηςέχειαναπτυχθεί μίακαταβόθρα γιατο0Ο2καιωςδεξαμενή
σφαιρική στρατηγική ,ηοποίαπεριλαμβάνει βιολογικής ποικιλότητας .Εκτόςαυτού,2.5νομοθετικά καιχρηματοδοτικά μέτρα.εκατ.ιθαγενών πουζουνσταδάση
Σήμερα ωστόσο,ηκατάσταση εμφανίζεται .εξαρτώνται απότοφυσικότουςπεριβάλλον
κατάπολύσοβαρότερη απύ,τιπροηγουμένως ,γιατηντροφή,τηνκαύσιμη ύλη,τον
πιστευόταν .Ταεπιστημονικά στοιχεία πουεξοπλισμό τωνκατοικιών τουςκαιτην
δημοσιεύθηκαν τοΔεκέμβριο 1991απότο ένδυσήτους.
10.2Τοπικάκαιπεριφερειακά θέματα
Ηατμοσφαιρική ρύπανση ,ηυποβάθμιση τουαντιμετωπιστούν επειγόντως ,(όπωςέχειθαλασσίου περιβάλλοντος ,ηδιάβρωση τουαναγνωριστεί όσοναφοράτηνΚοινότητα σταεδάφουςκαιηερημοποίηση ,ηανορθολογική προηγούμενα κεφάλαια ).Είναιωστόσοσαφέςδιαχείριση καιηδιάθεσηεπικίνδυνων ότιήκύριαευθύνηπουπρέπεινα
αποβλήτων καιτοξικώνχημικώνουσιών,οιεπωμισθούν οιχώρεςαυτέςείναιναβιομηχανικοί κίνδυνοι ,ηταχείαανάπτυξη επιτύχουν σημαντική αλλαγήστησυμπεριφοράτωνπόλεων ,ηυποβάθμιση τωνγλυκώντωνκαταναλωτών καιναμειώσουν τομερίδιόυδατικών πόρωνκλπ.θέτουνσεπολλάμέρητουςστηχρήσητωνπαγκόσμιων φυσικώντουκόσμουσοβαράπροβλήματα καιευθύνες,πόρων,ενώταυτόχρονα θαεξασφαλίσουν μίαοιοποίεςπρέπεινααντιμετωπιστούν -σταθερήβελτίωσητηςποιότητας ζωής,
προκειμένου ναεπιτευχθεί μίααπόοικολογική άποψηαειφόρος καιβιώσιμη Κεντρική καιΑνατολική Ευρώπηανάπτυξη .Βέβαια,ηκλίμακακαιηέκταση πολλάμέρητηςκεντρικής καιανατολικής
τωνπροβλημάτων ποικίλουν ανάλογαμετηνΕυρώπης ,ηπεριβαλλοντική υποβάθμιση είναιιδιαίτερη οικονομική καιδημογραφική εξαιρετικά σοβαρή .Οικοινωνικο -κατάσταση σεκάθεπεριφέρεια ήχώρα.οικονομικές δομέςκαιπολιτικές τουπαρελθόντος ,οιοποίεςέχουνεγχαράξει στο
Ανεπτυγμένες χώρες μυαλότωνανθρώπωντονκεντρικόσχεδιασμόΣτιςχώρεςτουΟΟΣΑ,πρόοδοςέχεικαιττΙναπουσίασυμμετοχής τουκοινού,επιτευχθεί στηνκαταπολέμηση συγκεκριμένων έχουνσυμβάλει στοναδημιουργηθεί μίαειδώνρυπάνσεως· καιυποβαθμίσεως τουκατάσταση πουχαρακτηρίζεται απόπεριβάλλοντος ,οώ,λάυπάρχουν ακόμαπολλάαναποτελε-σματικότητα ,σπατάληκαιυψηλάσοβαράπροβλήματα ,ταοποίαπρέπεινα επίπεδαρυπάνσεως .
ανςβαζουν τοσυνολικό πιθανό ,αριθμότογςβιρ10_ηλασιο.Οανφγρα+ομεγος ημερήσιος ρυθμός,απώλειαςεχειεκτιμηθε )μεβάσητονανώτατοαυτόπιθανό
συνολικό αριθμότους.(ΙΜΛ^ΕΡ :Επιστημονική μελέτητης
ξαντλησης τονΟζοντος ,,17.12.91.
(2)Ενωσήμεραείναιγνωστά1,,5εκατ.είδη,μερικεςεκτιμήσεις88

Αναπτυσσόμενες χώρες
Ωστόσο,τασοβαρότερα προβλήματα υπάρχουν βασικών αναγκών :επαρκήδιατροφή ,πόσιμο
στιςαναπτυσσόμενες χώρες.Ηυποβάθμιση νερό,ενέργεια ,κατοικία καιυλικάαγαθά,
τουεδάφους καιηερημοποίηση ,ηΤαυτόχρονα ,ηπολύκακήοικονομικήκαταστροφή τωνοικοτύπων ,ηκατάσταση στηνοποίαβρίσκονται ,ενδέχεται
υπέρεκμετάλλευση τωνφυσικών πόρων,ηναοδηγήσει ορισμένες χώρεςναυιοθετήσουν
υποβάθμιση τωνοικισμών καιτωναποθεμάτων βραχυπρόθεσμες στρατηγικές επιβλαβείς για
γλυκούνερούσυγκαταλέγονται μεταξύ τωντοπεριβάλλον στηνπροσπάθειά τουςνα
πιεστικότερων περιβαλλοντικών προβλη-μάτων αυξήσουν ταέσοδάτουςσεσυνάλλαγμα ,το
τωναναπτυσσομένων χωρών.Ηπίεσητουοποίοχρειάζονται γιατηνικανοποίηση
πληθυσμού καιηφτώχεια είναιτακύριαάμεσων αναγκών .Ηέλλειψη επαρκώναίτιαγιατηνεμφάνιση μηβιώσιμων θεσμικών καινομοθετικών ελέγχων ,
αναπτυξιακών προτύπων σεπολλέςαπόαυτέςσυνδυαζόμενη μετουςπεριορισμένουςτιςχώρες.Ηαύξηση τουπληθυσμού τεχνικούς ,ανθρώπινους καιχρηματοδοτικούς
δημιουργεί αυξανόμενη πίεσηστοεύθραυστο πόρους ,επιδεινώνει τιςτοπικές και
φυσικόπεριβάλλον γιατηνικανοποίηση τωνπεριφερειακές δυσκολίες καιπροβλήματα .τουοποίοχρειάζονται γιατηνικανοποίηση
ριαάμεσων αναγκών .Ηέλλειψη επαρκών
.ίωνθεσμικών καινομοθετικών ελέγχων ,
89

Κεφάλαιο 11:Διεθνήςσυνεργασία
Είναιαυτονόητο ότικανένακράτοςαπόμόνοτουήκαμίαομάδακρατώνδενείναισεθέση
ναεπιλύσει ταπροβλήματα αυτά.Αντίθετα ουσιαστικό είναιναεξασφαλιστεί στενήδιεθνήςσυνεργασία καιαλληλοκατανόηση μεταξύτωνκρατώνκαιτωνομάδωνκρατώνεάνη
παγκόσμια κοινότητα θέλειναέχειπραγματικές πιθανότητες ναβρειδίκαιεςκαιβιώσιμεςλύσεις τόσογιατησημερινή όσοκαιγιατιςμελλοντικές γενεές-όχιμόνοαπό
περιβαλλοντική άποψηαλλάκαιαπόοικονομική καιπολιτική .
Κατάτηδιάρκεια τωντελευταίων είκοσιετών,ηΚοινότητα έχειναεπιδείξει σημαντικήδιεθνήδράσηστοντομέατουπεριβάλλοντος .ΗΚοινότητα συμμετέχει σεπερισσότερες από
30συμβάσεις καιδιεθνείς συμφωνίες καιπαρέχει ενεργόυποστήριξη στιςεργασίες
διαφόρων διεθνών καιπεριφερειακών οργανισμών ,όπωςηυΝΕΡ,οΟΗΕ-ΟΕΕ ,οΟΟΣΑκαιτο
Συμβούλιο τηςΕυρώπης .Σύμφωνα μετιςδιατάξεις τηςσυνθήκης ,όπωςτροποποιήθηκε από
τηνΕνιαίαΕυρωπαΓκή Πράξηκαισύμφωνα μετοάρθρο130Ρ.1τηςνέαςΣυνθήκης γιατην
Ευρωπαϊκή Ένωση,ησυμμετοχή τηςΚοινότητας στιςδιεθνείς δραστηριότητες γιατο
περιβάλλον θααυξηθεί κατάτηνπερίοδοπουκαλύπτεται απότοπρόγραμμα .
11.1ΗθέσητηςΚοινότητας σταμείζοναθέματα
Οσοναφοράτημεταβολή τουκλίματος ,ηνααναγνωρίζει ότιηδιατήρηση της
δέσμευση τηςΚοινότητας νασταθεροποιήσει βιολογικής ποικιλότητας ,προςόφελοςτηςτιςεκπομπές οθ2σταεπίπεδα του1990ως^σημερινής καιτωνμελλοντικών γενεών ,
τοέτος2000καινασυνεχίσει τημείωσήαποτελεί κοινήευθύνητηςανθρωπότητας και
τουςκαιπέρααπότηνημερομηνία αυτήότιηπροστασία τηςπρέπει νααποτελούν τηβάσηγιατηθέσητηςεξασφαλίζεται σετρίαδιαφορετικά επίπεδα :Κοινότητας στιςσυνεχιζόμενες τηςγενετικής ποικιλότητας σταπλαίσια
διαπραγματεύσεις γιατηδιατύπωση μιαςενόςείδους ,ώστεναδιατηρείται ηδιεθνούς συμβάσεως πλαισίου γιατη.δυνατότητά τουείδουςναεξελίσσεται :της
μεταβολή τουκλίματος .Στοπλαίσιοαυτό,ποικιλότητας τωνίδιωντωνειδών*τέλος
ηκατάρτιση τωνσυμπληρωματικών δε,τηςποικιλότητας τωνοικοσυστημάτων
πρωτοκόλλων γιατονκαθορισμό τωνειδικών σταοποίααπαντούν ταείδηαυτά.Ηπαγκόσμιων ενδιάμεσων στόχων καιδιατήρηση τωνειδώνβχ-είτυ πρέπεινα
δεσμεύσεων σχετικά μετις"πηγές·καιτιςθεωρείται ωςσυμπλήρωμα τηςδιατηρήσεως
•καταβόθρες "Οθ2καιιδιαίτερα γιαταδάσηίη-είτυ καιποτέωςυποκατάστατο .Η
πρέπειεπίσηςναεπιταχυνθεί .Ησύμβαση σύμβαση γιατηβιολογική ποικιλότητα
πρέπεινακαθορίζει έναντελικόπαγκόσμιο πρέπειεπίσηςναεξετάζει ταπροβλήματαστόχογιατησταθεροποίηση τωνπουαφορούν τηνπρόσβαση στουςσυγκεντρώσεων αερίων προκαλούντων βιογενετ ικούςπόρουςκαιτονπεριορισμό
φαινόμενο θερμοκηπίου σεεπίπεδα ταοποίατωνβιοτεχνολογι κώνκινδύνων ,θααποκλείουν τιςεπικίνδυνες
ανθρωπογενε ίςεπιδράσεις στοπλανητικό Ηδιαβλεπόμενη δήλωσηστηνυΝΟΕϋσχετικάκλίμα,εντόςχρονικών ορίωνπουθαμετηδιαχείριση καιτηνανάπτυξη τωνεπιτρέπουν τηφυσική προσαρμογή τωνπάσηςφύσεως δασών-τηςεύκρατης ,τηςοικοσυστημάτων .Πρέπει επίσης ναψυχρήςκαιτηςτροπικής ζώνης-θαπρέπειλαμβάνεται υπόψη ηκοινή ,αλλάναπεριλαμβάνει δέσμευση γιατησύναψηδιαφοροποιημένη ,ευθύνητωνσυμβαλλομένων διεθνούς συμβάσεως γιαταδάσηόσοτο
μερών,καινααναγνωριστεί ότιοτρόποςμεδυνατόνσυντομότερα .Επιπλέον ,ηενεργός
τονοποίοθαπρέπειναεκπληρώνουν τιςσυμμετοχή τουΙΤΤΟκαιτουΟΑΤΤείναιδεσμεύσεις τουςεξαρτάται απότοαναγκαία γιανααντιμετωπιστεί τοειδικό
αναπτυξιακό τουςεπίπεδο καιτιςεκπομπές πρόβλημα τουδιεθνούς εμπορίου τροπικής
αερίωνπροκαλούντων φαινόμενο θερμοκηπίου .ξυλείας ώστεναεναρμον ισθούνοι
περιβαλλοντικές επιταγές μετιςνόμιμες
ΗΚοινότητα αποτελεί συμβαλλόμενο μέροςεμπορικές δραστηριότητες .Ηβοήθεια στον
στησύμβαση τηςΒιέννηςγιατηνπροστασία τομέατηςδασοπονίας απαιτεί συνεργασίατουστρώματος τουόζοντος καιστο·καισυντονισμό .Ηαναβίωση τουσχεδίου
πρωτόκολλο τουΜοντρεάλ πουαφοράτιςδράσεωςγιατατροπικά δάση,μεέμφασηστοουσίες πουκαταστρέφουν τοστρώματουρόλοτωνχωρώνπουλαμβάνουν τηνενίσχυση
όζοντος .ΗΚοινότητα έχειαποφασίσει ναπαράστορόλοτωνχωρώνπουτηχορηγούν ,εφαρμόσει μονομερώς μέτραελέγχου θαβοηθήσειτιςχώρεςνασχεδιάσουν καινα
αυστηρότερα απόαυτάπουπροβλέπονται στοδιαχειριστούν τουςδασικούς τουςπόρους
πρωτόκολλο :έχειδεσμευθεί νακαταργήσει σύμφωνα μετηναρχήτηςαειφορίας .
σταδιακά τηνπαραγωγή ΟΡΟστηνΚοινότητα
ωςτονΙούνιο1997.Σύμφωνα μετανέαΣύμφωνα μετηνεντολήπουδόθηκεαπότοεπιστημονικά στοιχεία πουείναιδιαθέσιμα .Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καιτηνοικονομική
ηΚοινότητα θαυποστηρίξει τηνπροώθηση διάσκεψη κορυφής τηςομάδας τωνεπτά
τουχρονοδιαγράμματος γιατησταδιακή βιομηχανικών χωρών,ηΕπιτροπή έχει
κατάργηση τωνΟΡΟ,τοοποίοσυμφωνήθηκε εγκαινιάσει πειραματικό πρόγραμμα γιατη
τονΙούνιο1990καιθακαλέσει όλαταδιατήρηση τουμεγαλύτερου τροπικού δάσουςσυμβαλλόμενα μέρηστοπρωτόκολλο τουστονκόσμο.ΑυτήείναιμίαεξαιρετικήΜοντρεάλ ναλάβουναυστηρότερα μέτραπρωτοβουλία ,στηνοποίαηΕπιτροπή
σύμφωνα μετηνομοθεσία τηςΚοινότητας .συμμετέχει μαζίμετηνκυβέρνηση τηςΒραζιλίας καιτηΔιεθνήΤράπεζα ,με
Ησύμβασηπουπρόκειται νασυναφθείγιατησυνολικό προϋπολογισμό περίπου 250εκατ.βιολογική ποικιλότητα στονυμοΕοοφείλει δολλάρια ΗΤΑ.ΑυτόδίνειτηδυνατότηταΗ
Η
των
Σύμφωνα μετην εντολή που δόθηκε από το
Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και την οικονομική
διάσκειι /τικοουΑύε τυε ουάδαε των επτά
90

τουπρογράμματος θακαταστεί δυνατόναεφαρμοστούν επιτυχής καισεάλλεςστηνΚοινότητα ναυιοθετήσει μιατουπρογθετικότερη στάσηστηνπροετοιμασία τηςεφαρμοσ
συνδιασκέψεως υΝοΕΟ (τονΙούνιοτου1992περιοχές ,
στοΡίο).Ελπίζεται ότιτααποτελέσματα
11.2Άλλακατάπροτεραιότητα θέματαμείζονος διεθνούς σημασίας
ΗΚοινότητα έχειδρομολογήσει τησυνθήκη τουΙ,οπιέκαιάλλεςσχετικές
διαδικασία έκδοσης ενόςνέουκανονισμού περιφερειακές συνθήκες ,
γιαναευθυγραμμίσει τηνομοθεσία τηςμετιςδιαδικασίες πουισχύουν όσοναφοράτη
■συναίνεση μετάαπόενημέρωση "στηνΗΚοινότητα πρέπει ναεντείνει τη
περίπτωση τουδιεθνούς εμπορίου τοξικών συμμετοχή τηςσεόλεςτιςσχετικέςχημικών ουσιών καιφυτοφαρμάκων .Ηπρωτοβουλίες γιατηνπροστασίαδιατύπωση νομικάδεσμευτικών διεθνών περιφερειακών θαλασσών καιδιεθνών
συμφωνιών γιατηναύξησητηςισχύος τωνποταμών .Εκτόςαπότησυμμετοχή τηςσεκατευθυντηρίων γραμμών τουΛονδίνου τουισχύουσες συμφωνίες γιατηνπροστασία της
υΝΕΡσχετικά μετηνανταλλαγή πληροφοριών Μεσογείου καιτηςΒόρειας θάλασσας ,η
πουαφορούντιςχημικέςουσίεςστοδιεθνές Κοινότητα προτίθεται νασυμμετάσχειεμπόριοκαθώςκαιτουκώδικασυμπεριφοράς σύντομα στησύμβασητουΕλσίνκιγιατηντουΡΆΟγιατηνδιανομή φυτοφαρμάκων θαπροστασία τουθαλασσίου περιβάλλοντος στη
αποτελούσε ένασημαντικό βήμαπροςταΒαλτική .Συμμετέχει επίσηςστις
εμπρός.Ηκαθιέρωση διαδικασιών γιατηνδιαπραγματεύσεις γιατηνεπεξεργασία μιας
•συναίνεση μετάαπόενημέρωση· προκειμένου συμβάσεως πλαισίου γιατηνπροστασία και
ναμειωθούν οικίνδυνοι πουσχετίζονται μετηχρήσηδιαμεθοριακών ποταμώνκαιδιεθνών
τοδιεθνέςεμπόριογενετικά τροποποιημένων λιμνώνκαθώςκαιορισμένων συμφωνιών για
οργανισμών ,θαήτανεπίσηςεξαιρετικά πολλέςλεκάνες ευρωπαϊκών ποταμών ,όπωςεπιθυμητή . τηνκοιλάδατουΔούναβη .ΜίασύμβασηγιαΗΚοινότητα πρέπει ναεντείνει τη
συμμετοχή τηςσεόλεςτιςσχετικέςπρωτοβουλίες γιατηνπροστασίαπεριφερειακών θαλασσών καιδιεθνών |
ποταμών .Εκτόςαπότησυμμετοχή τηςσε ;
ισχύουσες συμφωνίες γιατηνπροστασία της
Μεσογείου καιτηςΒόρειας θάλασσας ,ηΚοινότητα προτίθεται νασυμμετάσχει
σύντομα στησύμβαση τουΕλσίνκιγιατην
προστασία τουθαλασσίου περιβάλλοντος στηΒαλτική .Συμμετέχει επίσηςστις
διαπραγματεύσεις γιατηνεπεξεργασία μιας
συμβάσεως πλαισίου γιατηνπροστασία και
τηχρήσηδιαμεθοριακών ποταμών καιδιεθνών
λιμνώνκαθώςκαιορισμένων συμφωνιών για
πολλέςλεκάνες ευρωπαϊκών ποταμών ,όπως
τηνκοιλάδατουΔούναβη .Μίασύμβασηγια :
τονΈλβαέχειυπογραφεί απότηνΕυρωπαϊκή !
Κοινότητα μαζίμετηΓερμανία καιτη
Δημοκρατία τηςΤσεχοσλοβακίας το1990και
μίαάλλησύμβασηγιατονΟΪΘΓσύντομα θα
υπογραφεί .ΗΚοινότητα παρέχει ενεργό
υποστήριξη ,μέσωτουπρογράμματος ΜΕ05ΡΑ,
στοπεριβαλλοντικό πρόγραμμα γιατη
Μεσόγειο πουέχειαναληφθε ίαπόκοινούμε
τηΔιεθνήΤράπεζα καιτηνΕΤΕ.Τοσχέδιο
αυτόαποτελεί καλόπαράδειγμα διοργανικής
συνεργασίας γιατηνπροστασία του
περιβάλλοντος ,καιηεφαρμογή θαήταν
δυνατόν ναεπεκταθεί καισεάλλες
περιοχές .Η
Οσοναφοράταεπικίνδυνα απόβλητα ,οι
προσπάθειες θαστραφούν κυρίωςπροςτηνεξασφάλιση τηςευρύτερης δυνατήςεφαρμογής
τωνδιατάξεων τηςσυμβάσεως τηςΒασιλείας
καθώςκαιτηθέσπιση ενόςειδικού
πρωτοκόλλου στησύμβαση γιατηναστική
ευθύνηκαιτιςαποζημιώσει »:.Ταυτόχρονα ,
ηεξαγωγή επικίνδυνων αποβλήτων σεχώρεςοιοποίες δενείναισεθέσηνα
επεξεργαστούν καιναδιαθέσουν τααπόβλητα
σύμφωνα μετουςίδιουςαυστηρούς όρουςοιοποίοι ισχύουν στηχώραπροελεύσεως ,
πρέπεινααπαγορεύονται σύμφωνα μετηΤαυτόχρονα ,
11.3Παγκόσμια εταιρική σύμπραξη
Οισυνεχιζόμενες διαπραγματεύσεις γιααναπτυσσόμε
θέματα πουαφορούν τοπεριβάλλον τουπλανητικά
πλανήτη δείχνουν όλοκαιπερισσότερο ότιΤονίστηι
απαιτούνται κοινέςπροσπάθειες τόσοτωνΕηνίΓοηπίθηΐ ;βιομηχανικών όσοκαιτωναναπτυσσομένων παίξειηγετ
χωρώνώστεναχαραχθεί καιναεφαρμοστεί χρηματοδοτιμίασυνεπής καιαποτελεσματική στρατηγική περιβαλλ »
γιατηναντιμετώπιση τωνπροβλημάτων αναπτυσσόμε
αυτών.Ηεπιστημονική καιτεχνολογική καιοιδ
συνεργασία πρέπει ναπροωθηθεί ώστενααναπτυχθούν
ενισχυθεί τοεγχώριοτεχνικό δυναμικό .νασυνυπο
Πρέπειεπίσηςναεπιτχυνθεί ημεταφορά συμμετεχόντ
τεχνογνωσίας καιτεχνολογιών μετηνενεργό της,θαπρ<
συμμετοχή όλωντωνσχετικών φορέωνκαιναβελτιστιιδιαίτερα τηςεπιχειρηματικής κοινότητας .χρήσεωςαναπτυσσόμενες χώρεςνααντιμετωπίσουν τα !
πλανητικά περιβαλλοντικά προβλήματα .|Τονίστηκε επίσης ότιηΟΐοδβΐ .
ΕηνίΓοηπίθηεαΙ ΡαοΙΙΚιν (ΟΕΡ)θαπρέπεινα|
παίξειηγετικόρόλοωςπολύπλευρος [χρηματοδοτικός μηχανισμός γιατηνεπίλυση ιπεριβαλλοντικών προβλημάτων στις
αναπτυσσόμενες χώρες,μολονότι ηδομήτου ίκαιοιδιαδικασίες θαπρέπει να
αναπτυχθούν καινααναπροσαρμοστούν ώστε
νασυνυπολογίσουν τιςανάγκες των
συμμετεχόντων .ΗΚοινότητα ,απόπλευράς
της,θαπρέπεινασυμμετέχει στοοΕΡώστε
ναβελτιστοποιήσει τηναποδοτικότητατηςχρήσεως κοινοτικών πόρωνπουήδη
προορίζονται ναδιατεθούν γιαέργαμε
παγκόσμια καιπεριβαλλοντική διάσταση .
Ηπρόσφατηεμπειρίαέχειδείξειότιτα|θέματαπουσχετίζονται μετοεμπόριοκαι !
τοπεριβάλλον αποκτούν αυξανόμενη σημασίαστοβαθμόπουοιπεριβαλλοντικές πολιτικές I
καιστρατηγικές ενισχύονται καιεπεκτείνονται τόσοσεεθνικό όσοκαι
διεθνέςεπίπεδο .Στοπλαίσιοαυτό,είναι
απαραίτητο ναεπιταχυνθεί οδιάλογος γιατιςδιασυνδέσεις μεταξύεμπορικών και
περιβαλλοντικών πολιτικών σεόλουςτουςΗεπιστημονική καιτεχνολογική
Υψηλός βαθμόςπροτεραιότητας πρέπει να
δοθείστηνεξεύρεση νέωνκαιπρόσθετων
χρηματοδοτικών πόρωνγιατηνκάλυψητων
πρόσθετων δαπανώνοιοποίεςενδέχεται να
βαρύνουντιςαναπτυσσόμενες χώρεςλόγωτης
εφαρμογής τωνδιεθνώς συμφωνημένων μέτρωνγιατηνπροστασία τουπλανητικού
περιβάλλοντος .Στασυμπεράσματα απότησυνδιάσκεψη ι^ίοΕοστις12Δεκεμβρίου 1991,
τοΣυμβούλιο περιβάλλοντος αναγνώρισε ότι
θααπαιτηθούν νέεςκαιπρόσθετες
χρηματοδοτικές πηγέςγιαναβοηθηθούν οινα
91

:ίτεραστοχρήσηεμπορικών μέτρων για
ιναείναιπεριβαλλοντικούς σκοπούςπρέπεικαταρχήν
ήτεςστηναποφεύγεται ,είναιαναγκαίο ναεξεταστεί ο
ουγύρουρόλοςτουδιεθνούς εμπορίου γιατην
Γύροτηςαειφόροανάπτυξη .διεθνείς οργανισμούς ,καιιδιαίτερα στοπλαίσιο τηςΟΑΤΤ.Αυτόθαπρέπειναείναι
μίααπότιςκύριεςπροτεραιότητες στηνημερησία διάταξη τουεπόμενου γύρουδιαπραγματεύσεων μετάτονΓύροτηςΟυρουγουάης .Δεδομένου ότιημονομερής
11.4Περιφερειακή συνεργασία
Είναιιδιαίτερα σημαντικό ναενισχυθεί ημετηναστικήευθύνηκαιτιςαποζημιώσειςπεριφερειακή συνεργασία ώστεναστιςπεριπτώσεις περιβαλλοντικών ζημιών,
αντιμετωπισθούν συγκεκριμένα διασυνοριακά
προβλήματα .Απαραίτητη είναιηενσωμάτωση Στοπλαίσιοαυτό,ηΚοινότητα πρέπεινατουπεριβαλλοντικού προβληματισμού σταπαρέχειενεργόυποστήριξη στιςσχετικές
μέσαπεριφερειακής αναπτύξεως καιησύναψηπεριφερειακές πρωτοβουλίες ιδιαίτερα σε
καιαποτελεσματική εφαρμογή κατάλληλων αυτέςπουαναλαμβάνονται σταπλαίσιατηςνομοθετικών συμφωνιών ώστεναεμποδιστεί ηΟικονομικής Επιτροπής τουΟΗΕγιατηνμεταφορά περιβαλλοντικών προβλημάτων ήηΕυρώπηκαιτουΣυμβουλίου τηςΕυρώπης ,με
μεταφορά τηςρυπάνσεως απόμίαχώραστιςτησυμμετοχή τηςστηνέασύμβασηγιατηνγειτονικές της.Υψηλόςβαθμός εκτίμηση διασυνοριακών περιβαλλοντικώνπροτεραιότητας πρέπεισυνεπώςναδοθείστηεπιπτώσεων ,στιςδιαπραγματεύσεις γιατηνθέσπισηαποτελεσματικών διατάξεων γιατηπρόληψη καιτονέλεγχοτωνδιασυνοριακώνδιαχείριση καιτηνπροστασία τωνκοινών,επιπτώσεων βιομηχανικών ατυχημάτων καθώςπεριβαλλοντικών πόρων,γιατηνπρόληψη καιστηδιαιτησία σευποθέσεις αστικήςκαταστροφικών διασυνοριακών επιπτώσεων ευθύνης γιαζημίεςπουπροήλθαν από
καθώςκαιστησύναψησυμφωνιών σχετικά δραστηριότητες επικίνδυνες γιατοπεριβάλλον .μετηναστικήευθύνηκαιτιςαποζημιώσειςστιςπεριπτώσεις περιβαλλοντικών ζημιών .
θαναπό
γιατο
11.5θεσμικά θέματα
Ηεπίλυση τωννέωνπεριβαλλοντικών Τέλος,πρέπεινατονιστεί ότιηταχεία
προβλημάτων απαιτεί τηβελτίωση καιτηνανάπτυξη τηςδιεθνούς περιβαλλοντικήςενίσχυση τωνδιεθνών οργανισμών πουήδηνομοθεσίας τιοποίαέχειπαρατηρηθεί κατάυπάρχουν καιιδιαίτερα τηςυΝΕΡ,καθώςκαιτιςδύοτελευταίες δεκαετίες δενέχει
τηστενότερη συνεργασία μεταξύτουςώστεταυτόχρονα συμπληρωθεί απόαντίστοιχη
ναεξασφαλιστεί ηβέλτιστη χρήσητωνπροσπάθεια γιατηνεφαρμογή τωνσυμβάσεων
πόρων. καιτωνσυμφωνιών πουέχουνσυναφθεί .Γιατολόγοαυτό,είναισημαντικό να
Ιδιαίτερη έμφασηπρέπειναδοθείστηνδημιουργηθούν οικατάλληλοι μηχανισμοίκαλύτερη επιστημονική κατανόηση τωνώστεναελέγχεται ητήρηση τωνοικολογικών διεργασιών καιστηβελτίωσηπεριφερειακών καιτωνδιεθνώντηςσυλλογής καιτηςδιαδόσεως τωνπεριβαλλοντικών συμφωνιών .Ταθέματαπουπεριβαλλοντικών πληροφοριών ώστενααφορούν τηνπρόληψηκαιτηνεπίλυση
δημιουργηθεί μίασταθερή βάσηγιατηνπεριβαλλοντικών διαφορών πρέπειεπίσηςναανάληψηδιεθνούς δράσεωςσεαυτόντονεξετασθούν μεσυμμετοχή όλωντωνσχετικών
τομέα.Γιατοσκοπόαυτό,θαπρέπειναδιεθνών φορέων,
εξεταστεί ηδυνατότητα δημιουργίας ενόςδιεθνούς δικτύου περιβαλλοντικών
οργανισμών .ενέχει
92

Κεφάλαιο 12:Διμερέςσυνεργασία
Οπεριβαλλοντικός προβληματισμός αντανακλάται σήμεραστουςδεσμούςδιμερούς συνεργασίας
πουέχουνδημιουργηθεί μεταξύτηςΚοινότητας καιτωνεταίρωντηςσεόλοτονκόσμο.Ησυνεργασία μεάλλεςβιομηχανικές χώρεςγιατονκαλύτερο συντονισμό τωνπεριβαλλοντικώνπολιτικών καιγιατηναποτελεσματικότερη αντιμετώπιση κοινώνπεριβαλλοντικών πολιτικών καιγιατηναποτελεσματικότερη αντιμετώπιση κοινών περιβαλλοντικών
προβλημάτων έχειποφουσιάσει σταθερή αύξησηιδιαίτερα μετηνενεργόσυμμετοχή στις
εργασίες τουΟΟΣΑ.Ταυτόχρονα ,οιυπάρχοντες μηχανισμοί διαβουλεύσεων καιανταλλαγήςπληροφοριών γιαπεριβαλλοντικά θέματαμεταξύτηςΚοινότητας καιτωνκυριότερων
βιομηχανικώνεταίρων της,συγκεκριμένα τωνΗΤΑ,τουΚαναδά ,τηςΙαπωνίας καιτης
Αυστραλίας ,πρέπειναενισχυθούν σημαντικά .Σεπανευρωπαϊκό επίπεδο ,ησυμώωνία για
τονΕυρωπαϊκό Οικονομικό Χώροπροβλέπει προοδευτικήσύγκλιση τωνπεριβαλλοντικών
πολιτικών τηςΚοινότητας καιτωνχωρώντηςΕΖΕΣ.Ησύγκλιση αυτήθαέχεισταδιακά
απήχηση στουςδιεθνείς οργανισμούς ,όπουοιθέσειςπουυποστηρίζονται απότιςδύο
ομάδεςκρατώνανταποκρίνονται ήδησεπαρόμοιους προβληματισμούς καιστόχους .
Ηπεριβαλλοντική συνεργασία μετιςβιομηχανικές χώρεςπρέπειναενισχυθεί καινα
επεκταθεί .Είναιιδιαίτερα σημαντικό ναεπιτευχθεί μεγαλύτερη σύγκλιση των
περιβαλλοντικών πολιτικών ,ιδιαίτερα αυτώνπουαφορούν μέτραπουθαήτανδυνατόνα
έχουνσημαντικές επιπτώσεις στηνανταγωνιστική θέσητηςβιομηχανίας .Πρέπειεπίσηςνα
αποφευχθεί ναέχειηεφαρμογή περιβαλλοντικών πολιτικών αρνητικές επιπτώσεις στηνανταγωνιστικότητα μιαςχώραςήμιαςομάδαςχωρώνέναντιτωνβιομηχανικών τηςεταίρων .
Είναισαφέςωστόσοότι,ιδιαίτερη προτεραιότητα πρέπειναδοθείστηνενίσχυση της
περιβαλλοντικής συνεργασίας μετιςανταπτυσσόμενες χώρεςκαιτιςχώρεςτηςκεντρικής
καιανατολικής Ευρώπης ,λόγωτωνεξαιρετικά σοβαρώνπεριβαλλοντικών προβλημάτων που
αντιμετωπίζουν οιχώρεςαυτές.
12.1Αναπτυσσόμενες χώρες
ΗΚοινότητα έχειδεσμευθεί ναβοηθήσειτιςέρχονται αντΜ
αναπτυσσόμενες χώρεςγιατηναντιμετώπιση συγκρουόμενες συμβι
τωνεπιδεινούμενωνπεριβαλλοντικών καιδιοικητικές δια
προβλημάτων ταοποίααντιμετωπίζουν καιαπότουςδιαφόρουςγιαναεπιτύχουν τηναειφόρο ανάπτυξη .στηνΕυρώπη .Ο
Σήμερα,ηΚοινότητα καιτακράτημέλητηςεπεκτείνεται επί
παρέχουν ποσοστόπερίπου 47%τηςσυνολικής πολυεθνικούς οργανιε
επίσημης αναπτυξιακής βοήθειας ,ηοποία
αντιπροσωπεύει το0,45%τουΑΕΠ(δύοφορέςΟιχώρεςτηςΑφρικΙ
τοποσοστό τωνπόρωνπουπαρέχονται απόΕιρηνικού (ΑΚΕ)τιςΗΤΑήτηνΙαπωνία).ΗΚοινότητα καιΣεκοινοτικό επίπεδι
τακράτημέληθασυνεχίσουν ναεντείνουν έχεικαταβληθεί καιτιςπροσπάθειές τους:εκτόςαπότουςγιανααυξηθούν οι
πρόσθετους χρηματοδοτικούς πόρους ,οιγιατησυνεργασία
οποίοιαπαιτούνται γιατηνπροώθηση τηςχώρεςκαιγιαναε
συμμετοχής τωναναπτυσσομένων χωρώνσετους.Μετιςχώρεςμέτραπουαποβλέπουν στηνεπίλυση μίαπεριεκτική σχέαπλανητικών περιβαλλοντικών προβλημάτων ,το1963.Ηπροστοείναιαναγκαίο ναενισχυθεί ηεπίσημη καιηαειφόρος ανύαι
αναπτυξιακή βοήθεια καινακινητοποιηθούν καισημαντικότερο ρόνέοιχρηματοδοτικοί πόροικαικυρίως Ταθέματααυτάαποιδιωτικοί ,ώστεναχρηματοδοτηθούν βιώσιμα συμβάσεως τουΛομέ
καιπεριβαλλοντικώς αποδεκτά αναπτυξιακά Δεκέμβριο 1989και
προγράμματα καιέργα.ΗΚοινότητα καιταΣεπτέμβριο 1991.
κράτημέληεπαναδιακήρυξαν ,τοΔεκέμβριο
1991,τηδέσμευσή τουςναεπιτύχουν τονΗσύμβασητονίζει ότ
αποδεκτό στόχοτωνΗ.Ε.γιαχορήγηση μέχρι "ηανάπτυξη πρέ
0,7%τουΑΕΠωςαναπτυξιακή βοήθεια προς διαρκή ισορροτιςυπερπόντιες χώρεςώστεναβοηθηθούν οιοικονομικούςαναπτυσσόμενες χώρεςναεφαρμόσουν σεορθολογική διαχείεθνικόεπίπεδο αναπτυξιακές πολιτικές καιτηβελτίωση
σύμφωνες μετηναρχήτηςαειφορίας . ανθρώπινων πόρ<πρέπειναδοθεί
Επιπλέον ,οσυντονισμός μεταξύ τωνπεριβάλλοντος κι
ενισχύσεων πουχορηγεί ηΚοινότητα καιταφυσικών πόρωνπο
επιμέρους διμερήπρογράμματα τωνκρατών προϋπόθεση γι
μελώνέχειεντωμεταξύενισχυθεί ώστεναισορροπημένη
διασφαλίζει μίασυνεπήκαιαποτελεσματική οικονομική όσοκι
αντιμετώπιση τωναναγκών τωνεταίρων της..ησυνερ
ΗΚοινότητα καταβάλλει επίσηςπροσπάθειες συνεπάγεται κεγιαναεντείνει τονσυντονισμό στοντομέα διατήρηση τηςφυο
τουμακροπρόθεσμου προγραμματισμού επειδήπιστεύει ότιοιεταίροι τηςδενπρέπειναέρχονται αντιμέτωποι μεάλλες
συγκρουόμενες συμβουλές ,προτεραιότητες
καιδιοικητικές διαδικασίες προτεινόμενες
απότουςδιαφόρους οργανισμούς βοηθείας
στηνΕυρώπη .Οσυντονισμός αυτόςεπεκτείνεται επίσης καισεάλλους
πολυεθνικούς οργανισμούς βοηθείας .
ΟιχώρεςτηςΑφρικής ,Καραΐβικής καιτου
Ειρηνικού (ΑΚΕ)
Σεκοινοτικό επίπεδο ,σημαντική προσπάθεια
έχεικαταβληθεί κατάτατελευτία χρόνιαγιανααυξηθούν οιπόροιπουδιατίθενται
γιατησυνεργασία μετιςαναπτυσσόμενες
χώρεςκαιγιαναεπιτευχθεί ησυναίνεσή
τους.ΜετιςχώρεςΑΚΕέχειαποκατασταθεί
μίαπεριεκτική σχέσησυνεργασίας ήδηαπό
το1963.Ηπροστασία τουπεριβάλλοντος
καιηαειφόρος ανάπτυξη παίζουν ένανόλο
καισημαντικότερο ρόλοστιςσχέσειςαυτές.
Ταθέματααυτάαποτελούν τονπυρήνατης
συμβάσεως τουΛομέΙνηοποίαυπεγράφη το
Δεκέμβριο 1989καιάρχισεναισχύειτο
Σεπτέμβριο 1991.
Ησύμβασητονίζειότι:
*ηανάπτυξη πρέπει ναβασίζεται στηδιαρκή ισορροπία ανάμεσα στουςοικονομικούς τηςστόχους ,την
ορθολογική διαχείριση τουπεριβάλλοντος
καιτηβελτίωση τωνφυσικών καιτων
ανθρώπινων πόρων....προτεραιότητα
πρέπειναδοθείστηνπροστασία του
περιβάλλοντος καιτηδιατήρηση των
φυσικών πόρωνπουαποτελούν απαραίτητη
προϋπόθεση γιαμίααειφόρο καιισορροπημένη ανάπτυξη τόσοαπό
οικονομική όσοκαιαπόανθρώπινη άποψη .ησυνεργασία θαπρέπει νασυνεπάγεται κοινήευθύνη γιατη
διατήρηση τηςφυσικήςκληρονομιάς (1).*κατάτατελευτία χρόνια
Ηπροστασία τουπεριβάλλοντος
χώρεςναεφαρμόσουν σε
οαναπτυξιακές πολιτικές
93
(1)EEL229,17.8.1991

καιέργαπουαφορούντηνκατάρτιση .ΗΕΤΕαναμένεται ναδιαθέσει περίπου 1.800εκατ.
Εουσεπιστώσεις στηνπεριοχή ,οιοποίεςθακαλύπτουν τοσύνολοτουφάσματος των
προτεινομένων έργωνκαισυνεπώς καιτων
αναφερθέντων περιβαλλοντικών έργων.Εκτός
αυτού,ηπροστασία τουπεριβάλλοντοςαποτελεί μίααπότιςκύριεςπροτεραιότητεςγιατηδιάθεση πόρωνστοπλαίσιοδιμερώνχρηματοδοτικών πρωτοκόλλων (1.075εκατ.
Εουσεκονδύλια τουπροϋπολογισμού και
1.300εκατ.Εουσεπιστώσεις τηςΕΤΕ).Το
πρόγραμμα ΜΕϋδΡΑ ,έναπρόγραμμα γιαχρηματοδοτήσεις στοντομέατου
περιβάλλοντος ,τοοποίοκαλύπτει δαπάνεςτεχνικής βοήθειας προςμηκοινοτικέςΜεσογειακές χώρες,είναιδυνατόνασυμβάλει επίσηςστοντομέααυτό.Ολα
μαζίταμέτρααυτάσυναποτελούν ένασυνεκτικό σύνολοχρηματοδοτικών ,μέσωντο
οποίοθαήτανδυνατόνασυμβάλει σημαντικά
.στηντήρησητωνδεσμεύσεων καιτωνστόχων
πουσυμφωνήθηκαν απότιςΜεσογειακές
χώρες,τηνΚοινότητα ,τηνΕΤΕκαιτη
ΔιεθνήΤράπεζαότανενέκριναν τοχάρτητης
Λευκωσίας (1990).Σεειδικό κεφάλαιο τηςσυμβάσεως
περιλαμβάνονται οικύριεςαρχέςκαιοιπροτεραιότητες γιατηνπεριβαλλοντική
συνεργασία ΑΚΕ/ΕΚκαθώςκαιοιόροιγιατηναξιολόγηση όλωντωνέργωνκαι
προγραμμάτων ωςπροςτιςπεριβαλλοντικές
τουςεπιπτώσεις ,γιατηνπαροχή επαρκώνστοιχείων σχετικά μεταφυτοφάρμακα καιτιςάλλεςτοξικές χημικές ουσίες ,καιταμέτραγιατηναπαγόρευση εξαγωγής
ραδιενεργών καιεπικίνδυνων ουσιώναπότην
Κοινότητα στιςχώρεςΑΚΕ.
Οσοναφοράτουςχρηματικούς πόρους ,η
Κοινότητα θαθέσειστηδιάθεση τωνεταίρων
τηςτηςΑΚΕστοπλαίσιοτηςΣυμβάσεως Λομέ
IV12.000 εκατ.Εουκυρίως υπόμορφή
επιδοτήσεων κατανεμημένων σεμίαπερίοδο 5ετών .Μεταξύ 1986και1989,
χρηματοδοτήθηκαν 230έργαγιατην
καταπολέμηση τηςερημοποιήσεως ,αξίας
1.700εκατ.Εου.Σεαυτάπρέπειεπίσηςνα
προστεθούν ταέργαγιατηδιαχείριση των
θαλασσίων πόρων,γιατηνπροώθηση των
ανανεώσιμων μορφώνενέργειας καιγιαάλλες
παρόμοιες παρεμβάσεις .Σύμφωνα μετιςπρώτεςεκτιμήσεις χαρακτηριστικών
προγραμμάτων σταπλαίσια τηςσυμβάσεως
ΛομέIV,αναμένεται ότιποσό400ΜΕουανά
έτοςθαδιατίθεται γιαπεριβαλλοντικά
προγράμματα .των
των
αυτού .
εκατ.
ΟλαΜεταξύ 1986και1989,
τήθηκαν 230έργαγιατην
ητηςερημοποιήσεως ,αξίας
Σύμφωνα μετις
Τοπρόβλημα τωνπροτεραιοτήτων
Μολονότι οκαθορισμός τωνπροτεραιοτήτωνγιατησυνεργασία στοντομέατου
περιβάλλοντος μετιςχώρεςΑΚΕκαιτις
Μεσογειακές χώρεςπρέπειναπροέλθει από
διμερήδιάλογο ,οοποίοςθαλαμβάνει υπόψητουτιςειδικές ανάγκες καιτις
προτεραιότητες κάθεχώρας,είναισαφέςότιγιαναείναιαποτελεσματική ηπεριβαλλοντική συνεργασία ,ιδιαίτερη
έμφασηπρέπειναδοθείστηδημιουργία
θεσμών καιστηβελτίωση τουεγχώριου
τεχνικού δυναμικού στιςαναπτυσσόμενες
χώρες.Κανέναπρόγραμμα βοήθειας δενθαεπιτύχει εάνηβοηθούμενη χώραδενδιαθέτει τιςτεχνικές ,διαχειριστικές καιοργανωτικές ικανότητες πουθατης
επιτρέψουν ναδιατυπώσει καιναεφαρμόσειτιςκατάλληλες πολιτικές γιατηνπροστασίατουπεριβάλλοντος καιτηναειφόρο
ανάπτυξη .Ηενίσχυση τηςεπιστημονικής καιτεχνολογικής συνεργασίας μετιςαναπτυσσόμενες χώρεςείναιζωτικής
σημασίας .Ταυπάρχοντα προγράμματα για
κοινήέρευνακαικατάρτιση σεθέματαπου
αφορούν τοπεριβάλλον καιτηνανάπτυξηπρέπεινασυνεχιστεί καιναεπεκταθεί .
Κατάτηδιάθεση τωνπόρωνκαιτηνεπιλογή
τωνέργων,υψηλήπροτεραιότητα πρέπειναδοθείστονπρογραμματισμό θεμάτωννευραλγικής σημασίας γιατηνανάπτυξη ,
όπωςείναιηενεργειακή απόδοση καιη
ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγώνενέργειας ,ηκαταπολέμηση καιηαναστροφή της
υποβαθμίσεως τωνεδαφών,τηςερημοποιήσεως
καιτηςαποδασώσεως καιηπροστασία καιδιαχείριση τωνπόρωνγλυκούνερού.
Τέλος,ηΚοινότητα θαθεσπίσει τιςενδεδειγμένεςπεριβαλλοντικές διασφαλίσειςτόσοσεεπίπεδο προγράμματος όσοκαιέργου,όπωςαναγνωρίζεται ,μεταξύάλλων,
στησύμβασηΛομέIVκαιστοψήφισμαγιατοπεριβάλλον καιτηνανάπτυξη πουεξέδωσετοΣυμβούλιο Ανάπτυξης τοΜάίο1990111.ΟιχώρεςτηςΑσίαςκαιτηςΛατινικής
Αμερικής (ΑΛΑ)
Ηανάπτυξη τουπεριβαλλοντικού
προβληματισμού στοπλαίσιο τωνσυμβάσεων
τηςΛομέανταποκρίνεται στηνεξέλιξη του
προσανατολισμού τηςπολιτικής πουδιέπει
τησυνεργασία μετιςχώρεςΑΛΑ.Σύμφωνα
μετιςνέεςκατευθυντήριες γραμμές που
καταρτίστηκαν στηναρχήτου1991,η
προστασία τουπεριβάλλοντος συγκαταλέγεται
μεταξύτωντομέωνστουςοποίους θαδοθεί
προτεραιότητα στοπλαίσιο τηςσυνεργασίας .
Τουλάχιστον 10%τουσυνολικού ποσούπουδιατίθεται γιατηντεχνική και
χρηματοδοτική συνεργασία μετιςχώρεςΑΛΑ
(2.750Εουκατάτηνπερίοδο 1991/95)
πρέπει ναδιατεθεί γιαπεριβαλλοντικά
έργα.Στιςνέεςκατευθυντήριες γραμμές
τονίζεται επίσηςηανάγκηναενσωματωθεί ηπεριβαλλοντική αξιολόγηση στησυνολικήιςητουδιέπει
Σύμφωνα
μετιςζωτικής έργα.τονίίζεταιεπίσης
βαλλοντ ική περιβαλλοντική αςιολογηση στησυνολικήαναπτυξιακή διαδικασία ,μεσκοπόνα
εξασφαλιστεί ημακροπρόθεσμη προστασία των
φυσικών πόρωνκαθώςκαιηαειφόρος
ανάπτυξη .
Οιμηκοινοτικές Μεσογειακές χώρες
Ομοίως ,οινέοιπροσανατολισμοί στην
πολιτική όσοναφοράτησυνεργασία μετις
μηκοινοτικές Μεσογειακές χώρεςγιατην
περίοδο 1992/1996προβλέπουν τηνενίσχυση
τηςπεριφερειακής συνεργασίας στοντομέατουπεριβάλλοντος .Ταπεριφερειακά έργατηςπεριφερειακής συνεργασίας στοντομέατουπεριβάλλοντος .Ταπεριφερειακά έργα
στοντομέααυτόν-π.χ.ηκαταπολέμηση της
θαλάσσιας ρυπάνσεως καιηδιαχείριση των
παράκτιων περιοχών -θαυλοποιηθούν στο
πλαίσιοοριζόντιας συνεργασίας εκτόςτων
διμερών συμφωνιών .Σημαντικό μέροςτωνθαυλοποιηθούν στοκαι
διμερών συμφωνιών .Σημαντικό μέρος των
οριζόντιων μεσογειακών πιστώσεων 230 εκατ .
Εου θαδιατεθούν για περιβαλλοντικά έργα
στα οποία περιλαμβάνονται έργα επιδείξεως
94Ψήφισμα τουΣυμβουλίου υπ.αριθ .
6723/90της29.5.1990(1)

12.2Κεντρική καιανατολική ευρώπη (ΚΑΕ)
:έςαλλαγέςστηνΚεντρική τηνΑλβανία ,
ίρώπηείχανσημαντικές περιβαλλοντ ι»Οιμεγάλεςπολιτικές αλλαγέςστηνΚεντρική
καιΑνατολική Ευρώπηείχανσημαντικέςεπιπτώσεις στοδιεθνή πολιτικό
προβληματισμό ,όπουταπεριβαλλοντικά
θέματακατέχουν υψηλήθέσηστονκατάλογο
τωνπροτεραιοτήτων προςσυζήτηση .
Ηβελτίωση τωνπεριβαλλοντικών προτύπων
καιτηςπροστασίας τηςανθρώπινης υγείας
καιτηςποιότητας ζωήςτέθηκαν στο
προσκήνιο απότιςνέεςδημοκρατικές
κυβερνήσεις ωςπροτεραιότητες πουπρέπει
νααντιμετωπισθούν παράλληλα μετηνοικονομική μεταρρύθμιση καιτη
φιλελευθεροποίηση .
Ηκαταστροφή τουπεριβάλλοντος σεπολλέςπεριοχές τηςΚΑΕείναισοβαρή .Σεορισμένες περιοχές ηβλάβηπουέχειεπέλθει ενδέχεται ναείναιμόνιμη .
Μολονότι ηέκθεση καιτοείδοςτης
υποβαθμίσεως τουπεριβάλλοντος ποικίλλει
απόχώρασεχώρακαιαπόπεριοχή σε
περιοχή ,υπάρχουν προβλήματα πουείναικοινά.Ταπροβλήματα αυτάπεριλαμβάνουντιςεκτεταμένες ζημίεςαπότηνόξινηβροχή
σταδάση (γύρωστο75%τωνδασώντης
Πολωνίας λέγεταιότιέχουνεπηρεαστεί )και
ηδηλητηρίαση ολοκλήρων ποταμίων
συστημάτων (τονερότουΒιστούλα είναι
ακατάλληλο ακόμακαιγιαβιομηχανική
χρήση).Υπάρχει υψηλόςκίνδυνος σοβαρώνβιομηχανικών ατυχημάτων ιδιαίτερα στην
πυρηνική καιτηχημικήβιομηχανία .
Πολλάαπόταπροβλήματα έχουν
περιφερειακή ,διασυνοριακή διάσταση .Ηκοιλάδα τουΒιστούλα διατρέχει τις
περισσότερες απότιςχώρεςτηςΑνατολικής
Ευρώπης ,ο“Ελβαςδιασχίζει τηνΟμόσπονδη
Δημοκρατία τηςΤσεχοσλοβακίας καιτη
Γερμανία ,ηκοιλάδα τουΔούναβηδιατρέχει
τιςπερισσότερες απότιςνοτιότερες χώρες:
ηρύπανσή τουςδιαχέεται στηΒαλτική ,τη
ΒόρειοκαιτηΜαύρηθάλασσα .Τοσχήμα10
δείχνειτιςσχετικές επιπτώσεις απότις
εναποθέσεις 502καιΝΟχστηνΕυρώπη,οι
οποίεςπροέρχονται απότιςεκπομπές της
Ευρώπης ωςσυνόλου ,το1990.Ησημασία
τηςπ<ανευρωπαϊκής οπτικής στηνπερίπτωση
αυτώντωνεναποθέσεων προκύπτει απότοσχήμα11,τοοποίοδείχνει τις
προβλεπόμενες το2000εναποθέσεις σύμφωνα
μετοσκληρότερο σενάριογιατηνΕΚ(βλέπε
•οξίνιση· )καιτιςαναμενόμενες μειώσεις
στιςχώρεςτηςΚεντρικής καιΑνατολικής
Ευρώπης (βάσειτωνσημερινών ενεργειών ).θαπεριέχουν επίσης
εις·τηνΑλβανία ,οιοποίεςθαπεριέχουν επίσηςπεριβαλλοντικές διατάξεις .
ΡΗΑκΕ:Περιβαλλοντική στρατηγική και
περιφερειακά προγράμματα
Ηπροστασία τουπεριβάλλοντος απετέλεσε
ευθύςεξαρχήςαναπόσπαστο μέροςτου
προγράμματος ΡΗΑκΕτηςΚοινότητας γιατην
ενίσχυση τωνοικονομικών μεταρρυθμίσεων
στηνΚεντρική καιΑνατολική Ευρώπη .
Μ3λονότι αρχικάτοπρόγραμμα προοριζόταν
ναβοηθήσει τηνΠολωνία καιτηνΟυγγαρία ,
σήμεραεπεκτείνεται στηνΟμόσπονδη
Δημοκρατία τηςΤσεχοσλοβακίας ,τηΡουμανία ,τηΓιουγκοσλαβία καιτη
Βουλγαρία .
Σε
Το1990ταπεριβαλλοντικά προγράμματα
ΡΗΑΚΕάρχισαν ναεφαρμόζονται στηνΠολωνία
(22εκατ.Εου),τηνΟυγγαρία (25εκατ.
Εου),τηΔημοκρατία τηςΤσεχοσλοβακίας (30
εκατ.Εου)καιτηντέωςΛΔΓ(20εκατ.
Εου).Δεδομένου ότιταπρογράμματα αυτά
περιλάμβαναν ένασχετικά μεγάλο αριθμό
διαφορετικών έργων ,δημιουργήθηκαν με
χρηματοδότηση τουΡΗΑκΕομάδεςτεχνικήςβοήθειας στααντίστοιχα Υπουργεία
Περιβάλλοντος ,ώστεναβοηθήσουν στην
προετοιμασία καιτηνεφαρμογή των
προγραμμάτων .Ηεμπειρία μετα
προγράμματα ΡΗΑΚΕ1990,ηοποίαβασίστηκε
κυρίωςσε"καταλόγους έργων· ,υπογράμμισε
τηνανάγκηγιαμίαπροσέγγιση περισσότεροστρατηγικού χαρακτήρα τωνπεριβαλλοντικών
προβλημάτων τηςπεριοχής .απόχώρασε
περιοχή ,υπάκοινά .ΤατΔεδομένου ότιταπρογράμματα αυτά
Η
Κατόπιν αυτού ,η"Περιβαλλοντική
Στρατηγική γιατηνΒΟί",πουκαλύπτει
τριετήπερίοδο ,προετοιμάστηκε απότην
Επιτροπή καιεγκρίθηκε απότηνομάδα
εργασίας γιατοπεριβάλλον καιτους
Υπουργούς Περιβάλλοντος τηςομάδαςτων24
(0-24),κατάτησυνάντησή τουςστοϋο&ΓΪε
035έ1θτονΙούνιο1991.Ηστρατηγική αυτή
προσδιορίζει έναναριθμόπολιτικών στόχων
καιπροτεραιοτήτων ,στουςοποίουςπεριλαμβάνεται ηαύξηση της περίλαμρανεται ηαυςηση τηςσυνειδητοποιήσεως τουκοινού ,ηδιεύρυνση ,
τωνθεσμικών ,πολιτικών καινομοθετικών I
πλαισίων καιημεταφορά πληροφοριών και!
τεχνολογίας .Ηστρατηγική αυτήθέτειτιςβάσειςγιαταπεριβαλλοντικά προγράμματα
ΡΗΑΚΕ1991γιατηνΠολωνία (35εκατ.Εου),
τηνΟυγγαρία (10εκατ.Εου),τηΡουμανία
(1,15εκατ.Εου),τηΒουλγαρία (15εκατ.
Εου)καιτηνΟμόσπονδη Δημοκρατία της!
Τσεχοσλοβακίας (5εκατ.Εου).
Λόγωτηςδιασυνοριακής φύσεωςτων!περισσοτέρων περιβαλλοντικών προβλημάτων ,
τοπρώτοπεριφερειακό περιβαλλοντικόπρόγραμμα σταπλαίσια τουΡΗΑΚΕ,με
συνεισφορά 20εκατ.ΕουαπότηνΚοινότητα ,!
άρχισε ναεφαρμόζεται το1991.Το
πρόγραμμα αυτόπεριλαμβάνει πρωτοβουλίες
γιατηνκοιλάδα τουΔούναβη ,τοΜαύρο
Τρίγωνο ,τηνεπέκταση τωνδραστηριοτήτων
τουοΟΚΙΝΕστιςχώρεςτηςΚΑΕ,μίαέκθεση
γιατηνκατάσταση τουπεριβάλλοντος στην
Ευρώπηκαιεφηρμοσμένη έρευνα .Συμφωνία συνδέσεωςΣτις31Δεκεμβρίου 1991,ηΚοινότητα
προέβηστησύναψησυμφωνιών συνδέσεως με
τηνΠολωνία ,τηνΟμόσπονδη Δημοκρατία της
Τσεχοσλοβακίας καιτηνΟυγγαρία .Οι
συμφωνίες αυτέςπαρέχουν τομακροπρόθεσμοπλαίσιο στοοποίοθααναπτυχθούν οι
σχέσεις μεταξύτηςΚοινότητας καιτων
χωρώναυτώνκαθώςκαιημεταξύτουςπεριβαλλοντική συνεργασία .Παρόμοιες
συμφωνίες μετηΡουμανία καιτηΒουλγαρία
βρίσκονται τηστιγμήαυτήστοστάδιοτων
διαπραγματεύσεων .
Προετοιμάζονται επίσηςσυμφωνίες εμπορίου
καισυνεργασίας μετιςΒαλτικές Χώρεςκαιτο Μαύρο
Πυρηνική ασφάλεια καιραδιοπροστασίαΣταπλαίσια τουπεριβαλλοντικούπρογράμματος ΡΗΑΚΕ ,15εκατ.Εου95

10ΕΝΑΠΟΘΕΣΕΙΪ 502 ΚΑΙΝΟΧ ΑΠΟ ΕΥΡΩΠΑΙΚΕΤ ΠΗΓΕΪ .ΟΙΟΠΟΙΕΪ ΥΠΕΡΒΑΙΝΟΥΝ ΤΑΚΡΙΣΙΜΑ ΦΟΡΤΙΑ ΤΟ19Θ0 ΣΧΗΜΑ
RIVM/CCE
V
Data :
exCLV1990
Emiss.Europe
Repion :
EUROPE1-Я
n<
,.Ът
»ш&*т«а
Е§3HOEXCCEDANCE
V /
1 т200 00'U,:i
№и too00 &tV'**iCr
1000.00 <
<200040 *mi looûooo
(■ Unit:eq/ha.yr12/
S*i?.
n/
Dhascfik -»CuøtlMimJ *
Dalf4.*.1991
Riiiurtr\c.('Hl.hiMK
1999Km«^vKttro|*r
ΣΧΗΜΑ 11:ΕΝΑΠΟΘΕΣΕΙΣ 302 ΚΑΙΝΟχ ΑΠΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΠΗΓΕΣ .ΟΙΟΠΟΙΕΣ ΥΠΕΡΒΑΙΝΟΥΝ ΤΑΚΡΙΣΙΜΑ ΦΟΡΤΙΑ ΤΟ2010
ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟΣΕΝΑΡΙΟ ΠΑ "ΥΨΗΛΕΣ ΠΜΕΣΠΉΣ ΕΚΤΩΝ 12ΚΑΙ ΤΙΣΑΝΑΜΕΝΟΜΕΝΕΣ ΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΤΙΣ
ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΤΟ2000
Ü
RIVM /CCE
LSI
Dala:
cxc.I%Cl.of
HP-dcp.In2000
Région:
EUROPE*Й1t
Ш
ШР
1EV.\-,4*àStsriA ]|.^%ч
mmi
NOEXCEEOANCE
looeo
)too00
100000
i< 2000 00m 7000 00
m Unit:eq/hu.yr
ШИШXi.
r*»'
ΨΖ
si
D
mDUMfile :*l'u«WrK ,d*
Ifck:27.11.19*1
Hviurt :14Cl.rirrun
dcpu.In2000 96

φορτίου καθώςκαιημετάβαση στηναειφόροχρήσητωνφυσικών πόρωνστιςχώρεςΚΑΕθα
απαιτήσει πόρουςοιοποίοιείναικατάπολύ
μεγαλύτεροι απόαυτούςπουδιατίθενται σταπλαίσια τουΡΗΑΚΕ καιτωνάλλων
προγραμμάτων τηςα-24.διατέθηκαν απότονπροϋπολογισμό του1991
στοπεριφερειακό πρόγραμμα πυρηνικής
ασφάλειας .ΤοΠρόγραμμα Τεχνικής Βοήθειας
προςτιςχώρεςτηςτέωςΕΣΣΔπεριλαμβάνει
έναπρόγραμμα γιατονενεργειακό τομέαμε
τοοποίοθαχορηγηθούν 53εκατ.Εουγιατη
διαχείριση καιτηνασφάλεια τωνπυρηνικώντουςεγκαταστάσεων .Ευρύ-τερεςδυνατότητες θαπροσφέρει ηπρό-σφατη
συμφωνία συνεργασίας μετιςχώ-ρεςτης
τέωςΡΤ.ΣΛγιατηντεχνική ασφάλεια καθώς
καιαπότονΕυρωπαϊκό Ενεργειακό Χάρτηκαι
ταπαρεπόμενα πρωτόκολλα .τουςεγκαταστάσεων .Ευρύ-τερες Ωςεκτούτου ,καθώςπλησιάζει τοέτοςδυνατότητες θαπροσφέρει ηπρό-σφατη 2000,είναιαπαραίτητο οιδιωτικός καιο
συμφωνία συνεργασίας μετιςχώ-ρεςτηςδημόσιος τομέαςστιςχώρεςτηςΚΑΕνα
τέωςΕΣΣΔγιατηντεχνική ασφάλεια καθώςαναλάβουν οιίδιοισεόλοκαιμεγαλύτερο
καιαπότονΕυρωπαϊκό Ενεργειακό Χάρτηκαιβαθμότηνευθύνηγιατηνεξεύρεση των
ταπαρεπόμενα πρωτόκολλα . επενδυτικών πόρωνπουαπαιτούνται γιατη
μείωσητηςρυπάνσεως στηνπηγήτης.ΑυτόΕνατενίζοντας τομέλλον θααπαιτήσει βασικές αλλαγές στις
Τοέργοπουαντιμετωπίζουν οικυβε-ρνήσεις πολιτικές τιμών,σημαντικές επενδύσεις σεαυτέςείναιτεράστιο .Ουσιαστική ,διαρκήςνέοεξοπλισμό καιτεχνολογίες καιτηνπρόοδοςείναιμόνοδυνατήμεβοήθεια απόπλήρηπαύσηλειτουργίας ορισμένων απότιςτοεξωτερικό καιιδιαίτερα απότηνμονάδες παραγωγής πουπροκαλούν τηΚοινότητα .Κατάτηνπερίοδο πουχειρότερη ρύπανση .θααπαιτηθούν
καλύπτεται απότηστρα-τηγική γιατονεκτεταμένες πιστώσεις καιμακρόπνοεςτομέα τουπεριβάλλοντος θαπολιτικές δανεισμού τόσοεκμέρους των
πραγματοποιηθούν μεγάλες αλλαγές στηνεθνικών όσοκαιτωνδιεθνών τραπεζικών
πολιτική ,θαενισχυθούν ταθεσμικά καιιδρυμάτων .Στοπλαίσιοαυτό,ορόλοςτηςνομοθετικά πλαίσια καιοιδυνατότητες Ευρωπαϊκής Τράπεζας Ανασυγκρότησης καικαθώςκαιοιθεσμοί -μεταξύ τωνΑνάπτυξης ,ηοποίαιδρύθηκε προσφάτως ,θαπεριβαλλοντικών καιτωνοικο-νομικών είναικρίσιμος .Πράγματι ηΕΤΑΑήδη
μεταρρυθμίσεων .Ωστόσο,οιχρηματικές άρχισε ναεφαρμόζει ταπρώτατηςεπενδύσεις πουαπαιτούνται γιατημείωσηπρογράμματα δανεισμού στοντομέατου
τηςρυπάνσεως έωςτακρίσιμαεπίπεδα περιβάλλοντος στιςχώρεςτηςΚΑΕ.εκτούτου ,καθώςπλησιάζει τοέτος
,είναιαπαραίτητο οιδιωτικός καιο
σιοςτομέαςστιςχώρεςτηςΚΑΕνα
όβουνοιίδιοισεόλοκαιμεγαλύτερο
Ενατενίζοντας τομέλλον
97

Πίνοκος 19:ΔΙΕΘΝΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
ΑΠΑΙΤΟΥΜΕΝΑ ΜΕΤΡΑ ΓΓΟΧΟΙ ΚΥΡΙΟΙ ΦΟΡΕΙΣ ΣΤΟΧΟΙ ΩΣΤΟ2000
*Διεθνήςσνμβασηγιητηνβιαχοιχιλότητα ΔιεθνήςΚοινότητα *Μητιραιτέρω (πιδιινο*σητων
οιχοσιχττημάτωνχαιτωνοιχοτάπων
τονχ»να»αναγκαίοι γιατη
δίατηρηση τη.;ποιχιλότητ«ΐςΤ*ι>ν
ίιδώνχαιτη;ποικιλότητας στο
ιπιπεδοτ<χ·χάθι(ιδσυς1Λιατηρη<τη τη:
(\«οπ<'χχιλ.όΓητ <ις
οιπλανητικό
lJT I'*Εθνικέςχαιπερίφερειαχέςστρατηγυιέςγια τηβιαποιχιλότητα
•προληπτιχή προσέγγιση .ΕΓ1Ε
-απογραψη
•προστασία τωνδαοώνχαιτωνυγροτόχων χαιάλλων
ΟΧΓΤημάτων μιμεγάληβιαποιχιλότητα
*Αυξημένη ΤΓχνιχήχαιχρηματοδοτική βοηθιισπροςτις
σνα.νηΌΟόμί' νίφωςκς
*ΑξιαλόγησητωνβιολσγιχώνχόρωνΟλεςοιχώρις(ΕΚ +ΚΜ )
Βιομηχανικές χώρες(χαιη
ΕΚ )
-ΕλΓτχοςττι ;
αν»ξησιο*ςτης
θερμοκρασίας
ιηςτη;*ΣταθεροπΟιησητωνίχπομπώνΟΟ ;
σταεπίπεδα ταυ1990
*Πιριορισμός ημείωσηΤων
εχπομπών<ΓΗ4*Σύμβασηγιατημεταβολήτουκλίματοςτ<χ*πλανήτη
•Πρωτόχολλογια μείωσητωνεκπομπών (Γ02
-Πρωτόχολλογια τονπεριορισμό τωνεκπομπών0Η4
-Αυξημένη ττχντχηχαιχρηματοδοτική βοηθέιαστις
αναπτυσσόμενες χώρεςχαιτιςχώρεςτηςΚΛ£
•Εθνιχέςχαιπεριφερειαχέςστρατηγυιές.άπωςΔιεθνήςΚοινότητα
*Αύξησητηςενεργειαχής
αποδστιχότηταςΚράτη,περιφέρειες ,καθώς
χαιΕΚ+ΚΜ
-Απσγραφή αερίωντουθερμοκηπίου +χατα^οθρών
-Αύξησητηςενεργειαχήςαποδοτιχότητ ας
•Προώθηση ανανεώσιμων πηγώνενεργείεχς
-Οιχονομιχά /φορολσγιχάχ ινητρα*Πριχττασιούβελτιωσηιων
δεξα^νών /χαταίίοθρίιηαερίων
θερμοκηπίου
*Πλήρηςεφαρμογή τουπρωτοκόλλου τουΜΟΟΙΚΑΙ (συμπχαι
τηςτεχνικήςχαιτηςχρηματοδοτικής βοήθειας )
*ΑναθεώρηεητωνϋαστημσντχώνδεΛομ^νμιν
*ΝομοθισιαΕΚΔιεθνήςΚοινάτητα 3Προστασία
τουστρώματος
τουόζοντος•Σταδιακή κατάργηση της
παραγωγής χαιτηςχρήδεως
ορισμένων ΟΡΟχαιΗ*1οο5.
τετραχλωρισύχουάνθρακαχαι 111
τριχλωραιβανισυΔιεθνήςΚοινότητα
ΕΚ+ΚΜ
ΔιεθνήςΚοινότητα ·*·ΙΤΤΟ *Διατήρηση /απσκστάστασ»ίκιοών
τουλάχιστον σταεπίπεδατου1990*Διεθνής <Χ)μφωνίαγιατηνπροστασία ,τηνανάπτυξηχαίτη
διαχειρισητωνδασών
*Εφαρμογή τωνδιατάξεωντωνδιεθνώνσυμβάοεωνγιατα
δάση,τηνβιαποιχιλότητα καιτημεταβολήτουκλίματος
*11ΐυ«Τ*Γ8εΐ 2000»σχεττχάμετηνπαραγωγήξυλείας4Προστασία
τωνδασών
*Εκτεταμέναπρογράμματα
αναδαοωοεωςχαι τροπικές ,
εύκρατεςχαίφνχρές δασικές
χεριοχίςΧώρεςπαραγωγής +
Χώρεςειοσγωγής ·
nTO.EK,GATT
*Μειωμένηκατανάλωση ξυλείαςκαιπροώθηση της
σναχνχλώσεως τουχαρτιούκαιτωνχαρτσνιών
*Αναδιάρθρωση τωνσχετιχωνδιεθνώνοργανισμώνπ χIIIΟ,
ΓΡΑΡ.υΝΕΡ
*Εθνικέςστρατηγιχέςγιατηνπροώθηση.τηβελτίωσηκαι την
προστασία τωνδασών
*Οριστικοποίηση τουπρότυπουπρογράμματος γιατο
ομβρόφιλο δάσοςτηςΒραζιλίας ,επέκτασητουπρογράμματος
γταάλλεςδασικέςπεριοχές
*Αυξημένη τετχντχήκαιχρηματοδοτική βοήθειασας
σναπτυοσόμτνεφώρες
*Παρακολσόθησητηςδασοχαλύφεϋχ;σεπλανητχχήχλίμαχα .
χρησιμοποιώντας μεταξύάλλωνκαιτηλαντχνευσηβΟλοκληρωμένη
προστασία /αεΐφόροφιαχε ιριση
δασιχώνπ ερισχών ΔιεθνήςΚοινάτητα
Όλεςοιχώρες
Βραζιλία .ΕΚ,Διεθνής
Τράπεζα,Ο·7.άλλες
ενδιαφερόμενεςχαι
ΔιεθνήςΚοινότητα ΕΚ
*Εγκρισηχαιεφαρμογή της«Α$τηά*21*
*Αποτελεσματική εφαρμογήτωνδιατάξεωνγτατηνααφόρο
ανάπτυξη στησύμβασηΛομέIV
*ΛποτελεσματιχήεφαρμογήτωνπεριβαλλοντΒΐών
κατευΛτντηρίων γραμμώνγιατησυνεργασία μτταξύτων
χωρώντηςΕΚχαιτηςΑΛΑ
*Αποτελεσματική εφαρμογή τουΧάρτητηςΛευκωσίαςΜέλητηςΟΝΟΕΘ
ΕΚ*ΑΚ£5Προώθηση
τηςαειφόρου
αναπτυξεως*Μείωσητωνπιέσεωνστο
περιβάλλον στιςαναπτυσσόμενες
χώρεςαπότηναύξησητου
πληθυσμοί »χαιτηφτώχεια ΕΚ♦ΑΛΑ
*Ενοπυμάτωσητωνπεριβαλλσντιχών
στόχωνκαικριτήριων και
μακροοικονομιχφεταρρυθμιστικά
πρσγς>άμματαΜεοογειαχέφώρες .
ΕΚ.ΒΤΕ.ΜΑΡ .Διεθνής
Τράπίζα
ΕΚ.ΔιεθνηςΚοινότητα.
ΔιεθνήςΤράπεζα.Ο·24.
ΕΤΕ,ΠολυεΘνιχίςεταιρειες.
ΠιστωτιχΛδρυμστα ,
Ερευνητικοί
καιτεχνολογιχοιοςγσννσμοι*Εθνιχάχαιπεριφερειαχάπρογράμματα ΡΗΑΒΕ
*Αυξησητηςβσήθειαςπροςτιςσναπτν»οοόμενεςχώρ€ςγιατην
διατύπωση καιτηνεφαρμογή πρόγραμμά τωνγιατηναειφόρο
ανάπτυξη*ΕπίΜκτηχρισιμωνπροβλημάτων
στηναναπτυξκιχηδιαδιχααια
•ενιργιιαχη ζητησηκαιπροσφορά
-υποβαθμιση του
ίδιϊφσυς +ίρημαποιηση
υδατικοίπόροι -ενίσχυσητωνθεσμών
•χρηματοδοτικές πηγές
-μεταφορά επιστημονικών καιιεχνιχώνγνώσεων ,συνεργασία
καιβοήθεια
ΛιέθνηςΚοινότητα
Επιμίρουςχωρες
ΜΚΟ*Βελτίωσητηςδημόσιαςυγείαςκαιτηςηκχισθησιας γιατο
περιβάλλον
■κυβερνητικές .ταραχέςχαιπεριφερειακές αρχέςκαιεταιρείες
-ευρυκοινό
ΔιεθνήςΚοινότητα
ΕΚ.ΚΜ,Επιχειρήσεις
ΔιεθνήςΚοινότητα
ΕΚ.ΡΗΑΚΕ .Διεθνής
Τράπεζα.ΕΤΈ.ΒΕΚΟ .
Πιστωακάιδρύματα•Κωδικεςσυμπερίφοράς επιχειρήσεων
•ΕπενδυοειςγιατσνχαΘορισμότουπεριβάλλσντοςσαςπρώην
οοσιαλισαχέ ς^ώρες
98

Κεφάλαιο 13:
Ησυνδιάσκεψη τωνΗνωμένων Εθνώνγια
τοπεριβάλλον καιτηνανάπτυξη (υΝΟΕϋ)
Οπωςτο1972ηΣυνδιάσκεψη τηςΣτοκχόλμης πρέπει ναπεριλαμβάνονται δύοβασικά
δημιούργησε σεευρείαδιεθνήβάσημίανέαστοιχεία :συνείδηση καιπροβληματισμό γιατο
περιβάλλον ,έτσικαιηΣυνδιάσκεψη του*"ΧάρταγιατηΓη·ήμιαΔιακήρυξη
Οργοινισμού Ηνω-μένων ΕθνώνστοΡίοντε βασικών δικαιωμάτων καιυποχρεώσεων
Τζοτνέίρο θαήτανδυνατόναπροσδώσει μιασχετικά μετοπεριβάλλον καιτην
νέαδιάσταση στηνπολιτική βούληση καιτηανάπτυξη .
δέσμευση γιατηνανάληψηαποτελεσ-ματικής *Έναχρονοδιάγραμμα δράσεως "Α^βηάα
δράσεως .ΗΣυνδιάσκεψη θαέχειωςβασικό 21·,τοοποίοθααποτελεί τοσυμφω-
στόχοτηνεπεξεργασία στρατηγικών και νημένοπρόγραμμα εργασιών τηςΔιε-θνούς
μέτρων ώστενασταμα-τήσει καινακοινότητας γιατηνπερίοδομετάτο1992αντιστρέψει τηνπεριβαλ-λοντική υποβάθμιση ωςτιςαρχέςτου21ουαιώνα,καιναπροωθήσει μιααειφόρο καιπεριβαλλοντικά συμβατή ανάπτυξη σεόλεςΕίναισαφέςότιτααποτελέσματα τηςτιςχώρες.Πρέπεισυνεπώςνασηματοδοτήσει Συνδιασκέψεως τηςυΝοΕοθαέχουνβαθειά
τημετάβαση απότοαναπτυξιακό μοντέλο πουεπίδραση στηδράση,τιςπολι-τικές καισχεδόναποκλειστικά είχεσκοπότηντουςστόχους τηςΚοινότητας κατάτα
προώθηση τηςοικονομικής αναπτύξεως σ*έναεπόμεναχρόνια .Ηεφαρμογή τωναρχώνκαι
μον-τέλο όπουηπροστασία τουπεριβάλλον -τωνμέτρωνπουθασυμ-φωνηθούν κατάτη
τοςκαιηορθολογική χρήσητωνφυσικών Συνδιάσκεψη θααπαι-τήσει πρώτον τηνπόρωνθαθεωρούνται ως"αναπόσπαστα επανεκτίμηση τωνπο-λιτικών πουστοιχεία τηςαναπτυξιακής διαδι-κασίας.εφαρμόζονται στοεσωτερικό τηςΚοινότητας
καιδεύτερον ,σύμφωνα μετηδήλωσητου
ΗΚοινότητα καιτακράτημέλητηςέχουνΔουβλίνου ,ηΚοινό-τητα θαπρέπει να
ενεργόσυμμετοχή στηνπροετοι-μασίατηςσυνεχίσει τιςπροσ-πάθειές τηςγιανα
υΝΟΕϋ.ΤονΟκτώβριο 1991,ηΕπιτροπή προωθηθεί ηδιεθνής δράσηγιατην
συνέταξε ανακοίνωση προςτοΣυμβούλιο προστασία τουπερί-βάλλοντος καιγιατην
("Μίακοινήστάση:Κατευθυν-τήρι εςγραμμές κάλυψητωνειδι-κών αναγκών καιαπαιτήσεων
τηςΚοινότητας γιατηΣυνδιάσκεψη υΝέΕϋτωνεταίρωντηςστιςαναπτυσσόμενες χώρες
1992*)111μετηνοποίαπροτείνει καιστιςχώρεςτηςΚεντρικής και
ορισμένους βασι-κούς προσανατολισμούς γιαΑνατολικής Ευρώπης ,
τηθέσηπουθαπρέπει νακρατήσει η
Κοινότητα στηΣυνδιάσκεψη .Ηανακοίνωση Οσοναφοράτουςδεσμούς μεταξύτωνχωρών
αυτήπαρέ-χει τηβάσηγιατηνέγκριση τωντηςΑΚΕκαιτηςΚοινότητας σύμφωνα μετη
πορισ-μάτων τουΣυμβουλίου της12ηςΔεκεμ-συνθήκη Λομέ,ησυνδιάσκεψη υΝΟΕϋθα
βρίου1991σχετικά μετηνσυνδιάσκεψη συμβάλει στηνεμβάθυνση τωνκοινών
υΝΟΕϋ,όπουτονίζεται ότι,μολονότι ηαντιλήψεων σχετικά μεταμελλοντικά
αειφόρος ανάπτυξη είναισημαντική γιαόλεςπρογράμματα καθώςκαιστηνπροώθηση τωντιςχώρες,ανεξάρτητα απότησημερινή κοινώνπροτεραιοτήτων σεθέματα πουκατάσταση τωνοικονομιών τους,οιαφορούν τηνπροστασία καιτηνδιαφύλαξηπερισσότερο αναπτυγμένες χώρεςφέρουν τουπεριβάλλοντος ,
ειδικήευθύνη ,όχιμονονόσοναφοράτις
προσπάθειες πουπρέπεινακαταβάλουν οιΟιεσωτερικές καιεξωτερικές πτυχέςτηςίδιεςγιατηνεπίτευξη τηςαειφορίας ,αλλάπεριβαλλοντικής πολιτικής τηςΚοινότητας
καιγιαναβοηθήσουν άλλεςχώρεςναείναιπλήρωςαλληλοε-ξαρτώμενες .Καιοιεπιτύχουν προόδους προςτηνίδιαδύοαυτέςπτυχέςθαπρέπεινασυγχωνευθούν
κατεύθυνση ,στοπλαίσιο μιαςειλικρινούς ώστενααποτελέσουν μίαενιαίακαιαποτε-
καιισότιμης συνεργασίας πουθαβασίζεται λεσματικύ απάντηση στασύνθετα προβλή-ματα
στηναμοιβαία εμπιστοσύνη καιισότητα .πουπεριλαμβάνονται στηνημερησία διάταξη
τηςΣυνδιασκέψεως τηςυΝοΕο.ΟποιεςκαιΕκτόςαπότηναναμενόμενη σύναψη ναείναιοιαβεβαιότητες πουεξακολουθούν
συμβάσεων-πλαισίων γιατηναλλαγή τουναυφίστανται όσοναώοράτηνέκτασηκαι
κλίματος καιτηδιατύπωση μιαςδηλώσεως τηνέντασητωνπεριβαλλοντικών ζημιώνπου
αρχώνγιατηδιαφύλαξη καιανάπτυξη τωνπροκαλούμε στονπλανήτη μας,όλεςοι
δασών(ηοποίαθαπροβλέπει τηδέσμευση ενδείξεις συγκλίνουν στοότιοιαπειλέςγιατησύναψη-μιας νομικάδεσμευτικής καιοικίνδυνοι πουσυνεπάγονται σημερινές
πράξεωςόσο τοδυνατόσυντομότερα )στακαταναλωτικές συνή-θειες καισυμπε-ριφορές
αποτελέσματα τηςΣυνδιασκέψεως τηςυΝοΕο είναιτόσομεγάλοι ,ώστεναμηνυπάρχουν*"ΧάρταγιατηΓη"ήμιαΔιακήρυξη
βασικών δικαιωμάτων καιυποχρεώσεωνσχετικά μετοπεριβάλλον καιτην
ανάπτυξη .
*Έναχρονοδιάγραμμα δράσεως "Α^βηάα
21",τοοποίοθααποτελεί τοσυμφω­
νημένοπρόγραμμα εργασιών τηςΔιε-θνούς
κοινότητας γιατηνπερίοδο μετάτο1992
ωςτιςαρχέςτου21ουαιώνα.
Είναισαφέςότιτααποτελέσματα της
Συνδιασκέψεως τηςυΝοΕοθαέχουνβαθειά
επίδραση στηδράση,τιςπολι-τικές και
τουςστόχους τηςΚοινότητας κατάτα
επόμεναχρόνια .Ηεφαρμογή τωναρχώνκαι
τωνμέτρων πουθασυμ-φωνηθούν κατάτη
Συνδιάσκεψη θααπαι-τήσει πρώτον τηνεπανεκτίμηση τωνπο-λιτικών που
εφαρμόζονται στοεσωτερικό τηςΚοινότητας
καιδεύτερον ,σύμφωνα μετηδήλωσητου
Δουβλίνου ,ηΚοινό-τητα θαπρέπει να
συνεχίσει τιςπροσ-πάθειές τηςγιανα
προωθηθεί ηδιεθνής δράσηγιατην
προστασία τουπερί-βάλλοντος καιγιατην
κάλυψητωνειδι-κών αναγκών καιαπαιτήσεων
τωνεταίρων τηςστιςαναπτυσσόμενες χώρες
καιστιςχώρεςτηςΚεντρικής και
Ανατολικής Ευρώπης .
Οσοναφοράτουςδεσμούς μεταξύτωνχωρών
τηςΑΚΕκαιτηςΚοινότητας σύμφωνα μετη
συνθήκη Λομέ,ησυνδιάσκεψη υΝΟΕΡθα
συμβάλει στηνεμβάθυνση τωνκοινών
αντιλήψεων σχετικά μεταμελλοντικά
προγράμματα καθώςκαιστηνπροώθηση των
κοινών προτεραιοτήτων σεθέματα που
αφορούν τηνπροστασία καιτηνδιαφύλαξη
τουπεριβάλλοντος .ΤονΟκτώβριο 1991,ηΕπιτροπή
<1Iμετηνοποίαπροτείνει
νεμβάθυνση τωνκοινών
σχετικά μεταμελλοντικά
ανεξάρτητα απότησημερινή
ίωνοικονομιών τους,οι
Οιεσωτερικές καιεξωτερικές πτυχέςτης|
περιβαλλοντικής πολιτικής τηςΚοινότηταςείναιπλήρωςαλληλοε-ξαρτώμενες .Καιοι
δύοαυτέςπτυχέςθαπρέπεινασυγχωνευθούν
ώστενααποτελέσουν μίαενιαίακαιαποτε­
λεσματική απάντηση στασύνθετα προβλή-ματα λεσματικύ απάντηση στασύνθετα προβλή-ματα
πουπεριλαμβάνονται στηνημερησία διάταξη
τηςΣυνδιασκέψεως τηςυΝοΕο.Οποιεςκαι
ναείναιοιαβεβαιότητες πουεξακολουθούν
ναυφίστανται όσοναώοράτηνέκτασηκαι
τηνέντασητωνπεριβαλλοντικών ζημιώνπου
προκαλούμε στονπλανήτη μας,όλεςοι προκαλούμε στονπλανήτη μας,όλεςοιενδείξεις συγκλίνουν στοότιοιαπειλές !
καιοικίνδυνοι πουσυνεπάγονται σημερινές !
καταναλωτικές συνή-θειες καισυμπε-ριφορές
είναιτόσομεγάλοι ,ώστεναμηνυπάρχουν
επιχειρήματα πουνατιςδικαιολογούν .
99
(1)SEC (91 )1603 TeXlKÔ ,30.10.1991

III ΜΕΡΟΣ
ΠΡΟΙΈΡΑ IΤΟΓΓΗΤΕΣ ,ΚΟΣΤΟΣ,ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΤΟΥΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ
101

Κεφάλαιο 14:Επιλογήπροτεραιοτήτων
παραγόντων στουςοποίους
περιλαμβάνονται καιοιυπεύθυνοι γιατη
χάραξη τηςπολιτικής ,χωροτάκτες ,διοικητικά στελέχη ,εργαζόμενοι ,
καταναλωτές ,
*Πλήρης ενοποίηση τωνπεριβαλλοντικών
καιλοιπώνπολιτικών ,
*Αυστηρή εφαρμογή καιεπιβολή της
περιβαλλοντικής πολιτικής .
Τομείς προτεραιότητας
Στηνπροσπάθεια γιατηνεπίτευξη μιας
περισσότερο σταθερής ισορροπίας ανάμεσαστιςανθρώπινες δραστηριότητες καιτην
κοινωνικό -οικονομική ανάπτυξη καιτους
πόρουςκαιτηναναγεννητική ικανότητα της
φύσεως,έχειδοθείπροτεραιότητα στους
ακόλουθους τομείς :
*Διαχείριση τωνφυσικών πόρωνσύμφωναμετιςαρχέςτηςαειφορίας :έδαφος,νερό,
φυσικέςπεριοχές καιπαράκτιες ζώνες
*Ολοκληρωμένος έλεγχοςτηςρυπάνσεως
*Πρόληψη τηςπαραγωγής καιδιαχείριση
αποβλήτων
*Μείωσητηςκαταναλώσεως μηανανεώσιμων
μορφώνενεργείας
*Αποτελεσματικότερη διαχείριση των
συγκοινωνιών καιτωνμεταφορών
*Βελτίωση τουαστικούπεριβάλλοντος
*Βελτίωση τηςυγείαςκαιτηςασφάλειας ,
μειδιαίτερη έμφασηστηνεκτίμηση καιτηδιαχείριση τωνβιομηχανικώνκινδύνων ,στηνπυρηνική ασφάλεια και
στηνραδιοπροστασία .
Πρέπεινασημειωθεί ότι,μεβάσητηναρχή
τηςεπικουρικότητας καιτηναντίληψη τηςκοινήςευθύνης ,ηοποίαδιαπνέει το
πρόγραμμα ,πολλέςαπότιςπροβλεπόμενεςσυγκεκριμένες ενέργειες θαπρέπει να
υλοποιηθούν σεάλλοεπίπεδο εκτόςαπότο
Κοινοτικό .Επιπλέον ,σύμφωνα μετις
απαιτήσεις τηςΣυνθήκης γιατηνενσωμάτωση
τουπεριβάλλοντος στιςάλλεςπολιτικές ,
ορισμένοι απότουςαναφερθέντες τομείςπροτεραιότητας θαπρέπει να
αντιμετωπισθούν ενμέρειήκατάκύριολόγο
στοπλαίσιο άλλωνπολιτικών ,όπωςείναιη
γεωργική ,ηενεργειακή καιηπολιτική
μεταφορών .Επειδή τοπρόγραμμα αφοράτόσο τηνπολιτική καιτηστρατηγική γιατηναλλαγή
τωνσημερινών τάσεων ,όσοκαισυγκεκριμένες ενέργειες καιεπειδή
βασίζεται στηναρχήτηςεπικουρικότητας ,
τοζητούμενο δενείναιτόσοηεπιλογή
προτεραιοτήτων όσοηεπιλογή καθοριστικών
κατευθύνσεων .Είναισαφέςότιστην
περίπτωση ορισμένων μακροπρόθεσμων στόχων,
όπωςαυτώνστουςτομείςτωνμεταφορών και
τηςενέργειας ,έχουνγίνειορισμένα βήματα
σήμεραστονκαθορισμό τωνπροτεραιοτήτωνώστε ναεπιτευχθούν ταεπιθυμητά
αποτελέσματα σεένανεκτεταμένο χρονικό
ορίζοντα .Στιςπεριπτώσεις πουυπάρχειαλληλεπίδραση μεταξύτουδημόσιου καιτουιδιωτικού τομέα,οκαθορισμός κανόνων ή
κατευθυντηρίων γραμμών απότοδημόσιο
τομέαενδέχεται νααποτελεί προϋπόθεση για
τηΒράσητουιδιωτικού .Αυτόπρούποθέτειτονκαθορισμό τωνδιαφόρων χρονικών
πλαισίων καιπροτεραιοτήτων γιατηνκοινή
δράση.την
όσοκαι
καιεπειδή
Είναισαφέςότιστην
ναεπιτευχθούν ταεπιθυμητά
Στιςπεριπτώσεις πουυπάρχει
Γ)μεταξύτουδημόσιου καιτου
ς,νερό ,
ζώνες
Οριζόντια μέτραΓιανααλλάξουν οικαταναλωτικές συνήθειες
καιησυμπεριφορά στηνκοινωνία ώστενα
γίνουνσυμβατές μετηναρχήτηςαειφορίας
θαπρέπειναεξευρεθεί μίανέαισορροπία
ανάμεσασταβραχυπρόθεσμα οφέλητωνατόμων
ήτωνκοινωνικών ομάδων ,όπωςαυτέςτα
αντιλαμβάνονται καιστηνκοινωνία ωςσυνόλου .Μολονότι ηκανονιστική
προσέγγιση θασυνεχίσει ναδιαδραματίζει
σημαντικό ρόλο,δενθακαταφέρει να
επιτύχει τηνεπιθυμητή ισορροπία ,χωρίςνα
υπάρξουν συμπληρωματικά μέτρα.Γιατο
σκοπόαυτό,έχειδοθείπροτεραιότητα στα
ακόλουθα οριζόντια μέτρα:
*Βελτιωμένα δεδομένα :βασική
πληροφόρηση ,τάσεις,δείκτες ,
*Προσαρμογή τωντιμών:εσωτερίκευση τουεξωτερικού κόστους μετηβοήθειαμηχανισμών αξιολογήσεως καικοστολογήσεως ,αναλύσεωςκόστους /οφέλους ,
οικονομικών/φορολογ ικώνκινήτρων ,
περιβαλλοντικού λογιστικού ελέγχου ,
αστικής ευθύνης κλπ.,
*Ενημέρωση ,εκπαίδευση καικατάρτιση
όλωντωνοικονομικώνανικών Μολονότι ηκανονιστική
Γιατο
>.Επιπλέον ,σύμφωνα μετις
ςτηςΣυνθήκης γιατηνενσωμάτωση
βάλλοντος στιςάλλεςπολιτικές .
103

Κεφάλαιο 15:ΤοθέματουΚόστους
Γενικές σκέψεις
Μίααπότιςκύριες αδυναμίες της
οικονομικής πολιτικής κατάτοπαρελθόν
ήτανότιδενκατόρθωσε ναλάβειυπόψηή
ναμετρήσει επακριβώς τοσυνολικό
εξωτερικό κόστοςαπότηνεπιβάρυνση του
περιβάλλοντος .Ιστορικά ,τοοικοσύστημα
τηςγηςθεωρείτο απέραντη πηγήπρώτων
υλών,ενέργειας ,νερούκλπ.οποιανδήποτε τέτοιουείδουςεξίσωση -αντο
κόστοςαπότη’μηδράση·δενλαμβάνεται
υπόψη,οιαποφάσεις θατείνουν ναείναι
μονομερείς καιναεμποδίζουν τηδιατύπωσημιαςβέλτιστης πολιτικής σύμφωνα μετην
αρχήτηςαειφορίας .Ωστόσο ,στοπρακτικόεπίπεδο υπάρχουν ορισμένες σημαντικέςδυσκολίες :δενκατόρθωσε ναλάβειυπόψηή
Ταέσοδαμιαςκοινωνίας (ήτοΑΕΠ)θεωρείτο ότιεξαρτώντα ιαποκλειστικά από
τοκεφάλαιο καιτηνεργασία .Ωστόσοείναι
πλέονσαφέςότιταέσοδαμιαςκοινωνίας
τόσοτασημερινά όσοκαιταμελλοντικά
καθώςκαιηεξασφάλιση τηςμακροπρόθεσμης
παραγωγής αγαθώνκαιυπηρεσιών εξαρτώνται
όχιμόνοαπότηδιαθεσιμότητα κεφαλαίου
καιεργασίας αλλάκαιαπότουςφυσικούς
καιπεριβαλλοντικούς πόρους .Ηαδυναμία
συνυπολογισμού τουκόστους καιτηςαξίας
τουπεριβάλλοντος καιτηςπεριβαλλοντικής
πολιτικής ενδέχεται ναοδηγήσει σεμία
πλήρωςλανθασμένη αντίλήψη γιατονπλούτο
μιαςκοινωνίας ,ταέσοδάτηςκαιτο
πραγματικό τηςδυναμικό γιααειφόρο
ανάπτυξη .
Οιπολιτικές πουέχουνσχεδιαστεί γιανα
προωθήσουν τηνοικονομική ανάπτυξη είναι
καταδικασμένες τελικάνααποτύχουν ανδεν
συμπεριλάβουν τηνπεριβαλλοντική διάσταση
ωςαναπόσταστο συστατικό .Ημεταβολή του
κλίματος ,ηοξίνιση τουπεριβάλλοντος ,η
ερημοποίηση ,οιπλημμύρες ,ηρύπανση απότοξικά απόβλητα πουσήμερααποτελούν
σοβαράπροβλήματα ,ανάγονται ωςέναΒαθμό
σεκοντόφθαλμες ενέργειες πουαπέβλεπαν
στοοικονομικό κέρδοςχωρίςναλαμβάνουν
υπόψητομακροπρόθεσμο περιβαλλοντικό
κόστος .Ακριβώς όπωςμίαυγιήςεπιχείρηση
προσπαθεί ναδιατηρήσει καινααυξήσει την
αξίατουκεφαλαίου τηςκαιεπενδύει σε
εγκαταστάσεις ,επεκτείνει τηνποωαγωγή ,
προμηθεύεται νέοεξοπλισμό καιβελτιώνει
τηνποιότητα τωνυπηρεσιών τηςώστενα
διατηρήσει μακροπρόθεσμα τηνευρωστία της,
έτσικαιοπλανήτης γηαπαιτεί ορισμένα
είδη·επενδύσεων· ώστεναδιατηρηθεί ως
έναυγιέςοικοσύστημα καιναεξασφαλισθεί
ημακροπρόθεσμη αειφόρος οικονομικήανάπτυξη .Οιμελλοντικές γενεές
εξαρτώνται απότιςεπενδύσεις πουθα
πραγματοποιηθούν σήμερα .Ανοιεπενδύσειςαυτέςδενπραγματοποιηθούν εγκαίρως ,
ολόκληρες περιοχές καισετελικήανάλυση οίδιοςοπολιτισμός θακινδύνευαν να
περιπέσουν σεμαρασμό .
Πρακτικές δυσκολίες στηνκοστολόγηση τουπεριβάλλοντος καιτηνπροστασία του
Πρώτον ,δενείναιδυνατόνναπροσιορισθεί
τοπιθανό ·κόστος *τουπρογράμματος ως
συνόλουστακράτημέλη,τιςπεριφερειακέςκαιτιςτοπικές αρχέςκαιτουςοικονομικούς φορείς .Γιαναγίνειαξιόπιστη ωςέννοια ηαειφόρος ανάπτυξη ,
τατελικά οφέληθαπρέπει ναείναι
περισσότερα απότολεγόμενο κόστοςσεμία
χρονική περίοδο .Στοπλαίσιο αυτό,ηνέα
συνθήκη (άρθρο130Ρ.3 )απαιτεί ότιτο
πραγματικό κόστος απότημηανάληψη
δράσεως θαπρέπειναλαμβάνεται υπόψησειέκοινωνίας (ήτοΑΕΠ)
εξαρτώνται αποκλειστικά απόΤαδεδομένα γιατηφυσικήκατάσταση
τουπεριβάλλοντος συχνάδενυπάρχουν
ήείναιανεπαρκή .Υπάρχειαβεβαιότητα σχετικά μεταόρια
ανοχήςτουπεριβάλλοντος .U)
ταόρια
(ίϊ)Τοκόστοςτωνπεριβαλλοντικών ζημιών
ήτοόφελοςαπότηναποκατάσταση του
περιβάλλοντος ήτοκόστοςμιας
*παραλείψεως·είναιδύσκολο να
εκτιμηθούν ενώοισχετικές τεχνικέςτώραμόλιςαρχίζουν να
αναπτύσσονται .
(ίίϊ)Ηαξίατουπεριβάλλοντος γιατιςμελλοντικές γενεέςαπαιτεί την
επιλογή ενόςκατάλληλου συντελεστή
προεξοφλήσεως ,ζήτημαπουείναιτοίδιοδυνητικώς αμφιλεγόμενο .
(ίν)Σεαντίθεση μετιςσυναλλαγές στις
οποίεςχρησιμοποιείται τοχρήμαωςκοινόμέτρο,δενυπάρχει κοινός
•παρονομαστής "γιατις
περιβαλλοντικές μεταβλητές .Αυτόσημαίνει ότιείναιδύσκολο να
σταθμιστεί τοπραγματικό κόστος
ευκαιρίας πουσυνεπάγεται ηβελτίωση
μιαςπεριβαλλοντικής παραμέτρου αντίμιαςάλλης.Επίσηςεπειδήοιπεριβαλλοντικές απειλέςείναιδυνατό
ναβλάψουν τηνανθρώπινη υγείακαιεπειδήόλεςοιπεριβαλλοντικές
παράμετροι είναιμεταξύ τουςεξαρτημένες ,ηπεριβαλλοντική
πολιτική απαιτείμίαολοκληρωμένη ή
■ολιστική "προσέγγιση .
(ν)Οιεπιλογές τηςΚοινότητας διέπονταιόχιμόνοαπότοπεριβαλλοντικό
κόστοςκαιτοόφελος (ακόμακαιαν
αυτάείναιμετρήσιμα )αλλάκαιαπό
άλλεςαρχέςπουπεριλαμβάνονται στησυνθήκη (π.χ.τηναρχήτης
προληπτικής ήπροφυλακτ ικήςδράσεως ,
τηναρχήτηςκοινωνικής συνοχής
κλπ.).
Επίσης,πρέπειναγίνεισαφώςκατανοητόότιορισμένα στοιχεία τουπεριβάλλοντος
δεναποτιμώνται ήδενείναιδυνατόνα
αποτιμηθούν "χρηματικά· καιωςεκτούτου
δενείναιδυνατόν ναεφαρμοστούν γιαυτά
οισυνήθεις μέθοδοι κοστολογήσεως ,όπωςείναιηανάλυση κόστους/οφέλους ήδεν
είναιδυνατόν ναισχύσουν οινόμοιτης
ελεύθερης αγοράς,π.χ.ηποιότητα του
πόσιμου νερού,τοτελευταίο γιγαντιαίο
ρ^πάειήοτελευταίος ελέφαντας ,ταωδικά
πτηνάήδιάφοραστοιχεία τηςπολιτιστικής
κληρονομιάς .Οπουδενείναιδυνατόναγίνειικανοποιητική οικονομική αξιολόγηση
καικοστολόγηση ,ηποιοτική αξιολόγησηεπενδύει σε
104

αποτελεί ένααπαραίτητο εργαλείο γιατην
ταχύτερη ενσωμάτωση τουπεριβαλλοντικούπροβληματισμού στηδιαδικασία λήψης
αποφάσεων καιτημετάβαση προςτηναειφόρο
ανάπτυξη -Γιατοσκοπόαυτό,ταεργαλεία
όπωςείναιοιπεριβαλλοντικοί δείκτεςκαιοιεκτιμήσεις περιβαλλοντικών επιπτώσεων
πρέπεινααναπτυχθούν περισσότερο καινατελειοποιηθούν .Κατάπροτεραιότητα πρέπεινατεθούνστη
διάθεση εκείνων πουχαράσσουν τηνπολιτική βελτιωμένες πληροφορίες γιατηνκατάσταση τουπεριβάλλοντος ,
κατάλληλοι δείκτες καιικανότητες
“νοχήζ·ώστενακαθοριστούν καλύτερα οι
παράμετροι τηςαειφόρου ιχναπτύξεως .Απαιτούνται περαιτέρω εντατικέςερευνητικές προσπάθειες γιανααξιολογηθεί καιναληφθεί υπόψητο
περιβάλλον .Ηδιεθνήςσυνεργασία καιη
κατανομή τωνβαρώνστοντομέα (χυτόν
πρέπειναενθαρρύνεται κατάτοδυνατό .
Κατάλληλοι συντελεστές προεξοφλήσεωςπρέπει ναεπιλεγούν ώστεναδιασφαλιστούν ταδικαιώματα των
μελλοντικών γενεών ,λαμβάνοντας υπόψη
τηναβεβαιότητα καιτουςπιθανούς
κινδύνους .
Πρέπει νααναπτυχθεί επειγόντως μιαμεθοδολογία γιατηνανάλυση
κόστους/οφέλους καιναεφαρμοστεί σε
όλαταέργακαιτιςπολιτικές με;
περιβαλλοντική διάσταση .Πρέπει να
εξεταστεί κατάπόσοτοκόστος που
συνεπάγονται "σκιώδη *έργαγιατην
αποκατάσταση τουπεριβάλλοντος πρέπει
ναπεριλαμβάνονται στηνοικονομική
ανάλυσηκόστους/οφέλους καιυπόποίους
όρουςτέτοιουείδουςσκιώδηέργαπρέπει
ναέχουνπροτεραιότητα (π.χ.σε
καταστάσεις μεγάληςαβεβαιότητας ).
Ολεςοιπεριβαλλοντικές καιλοιπέςπολιτικές τηςΚοινότητας ,οιοποίες
έχουνπεριβαλλοντική διάσταση ,πρέπεινακοστολογηθούν όσοτοδυνατό
πληρέστερα λαμβάνοντας υπόψητο
συνολικό κόστοςκαιτοόφελοςαπότη
■δράση*καιτη*μηδράση*σύμφωνα με
τοάρθρο130ΠτηςΣυνθήκης .Οπου
είναιδυνατό ,οιπροτεραιότητες θα
πρέπεινακαθορίζονται μεβάσητους
τόπους όπουταοφέληθαείναιτα
υψηλότερα . ,
Απότο1995καιμετάπρέπει ναυπάρχουν ,σεπειραματική βάση,
περιβαλλοντικά προσαρμοσμένοι εθνικοί |απολογισμοί (ώστεναλαμβάνονται υπόψη
τααποθέματα φυσικών πόρων,όπωςο
αέρας,τονερό,τοέδαφος,τοτοπίο,ηπολιτιστική κληρονομιά κλπ.)σεόλεςτιςχώρεςτηςΚοινότητας ,μεπροοπτική
ηδιαδικασία αυτήναθεσπιστεί επίσημα
γύρωστατέλητηςδεκαετίας .Αυτάδεναναιρούν τησημασία τηςκοστολογήσεως τωνπεριβαλλοντικών
πολιτικών καιπρογραμμάτων .Σύμφωνα μετη
συνθήκη ,θαπρέπει νααναλύεται το
αναμενόμενο κόστος καιταοφέληπου
προκύπτουν απότηνδράσηήτημηδράση
ότανδιατυπώνονται επίσημες προτάσεις στο
πλαίσιοτηςΕπιτροπής .Κατάτηνδιατύπωση
τωνπροτάσεων αυτώνθαπρέπει ναθαπρέπει νααναλύεται το
οκόστος καιταοφέληπου
Χ(ι>ντιρυιαυιαιν αυιωνυΙΛκμι,Λξ ινα
λαμβάνεται μέριμναώστεκατάτοδυνατόννααποφεύγεται ηεπιβολή αυτούτου
δυσανάλογου κόστους καιναεξασφαλίζεται
ότιταοφέληθαυπερβαίνουν μακροπρόθεσμα
τοκόστος .
Μελλοντικές προοπτικές όσοναφοράτην
κοστολόγηση
Πρέπειναδιατυπωθεί τοταχύτερο δυνατό
μίαευρείακαιεξισορροπημένη προσέγγιση
γιατοσχεδιασμό καιτηνεπιλογή των
περιβαλλοντικών προτεραιοτήτων ,ηοποίαθα
βασίζεται στηνπληρέστερη δυνατήεκτίμησηόλωντωνσημαντικών στοιχείων
κόστους/οφέλους.Προςτηνίδια
κατεύθυνση ,ηεπιλογή τωνμέσωνθαπρέπει
ναεπιτρέπει τηνεπίτευξη των
περιβαλλοντικών στόχων μετοελώχιστο
κόστος .Ημέτρηση τουκόστους πρέπεινα
περιλαμβάνει τιςδιοικητικές δαπάνες ήτο
κόστοςτωνπόρωνκαιμίαοικονομική
αξιολόγηση τηςμειώσεως τωναποθεμάτων
φυσικών πόρωνκαθώςκαιτοκόστος που
συνεπάγεται ησυμμόρφωση τωνεπιχειρήσεων
καιτωνιδιωτικών νοικοκυριών .Το
ακόλουθο σχέδιο5-σημείων προαχθείται ως
δέσμημέτρων πουπρέπειναεφαρμοστούν
κατάτηδιάρκεια ισχύοςτουπρογράμματος
ώστενααντιμετωπιστούν οιδυσκολίες που
περιγράφηκαν προηγουμένως καιναδημιουργηθεί έναςκατάλληλος καιαποτελεσματικός μηχανισμός κοστολογήσεως ,
οοποίοςναεξυπηρετεί τηδιπλήαπαίτηση
τηςπροστασίας τουπεριβάλλοντος καιτης
αειφορίας :καιτη*μηδράση*σύμφωνα με
130ΠτηςΣυνθήκης .Οπου
αέ
105

Κεφάλαιο 16:Αναθεώρηση τουπρογράμματος
Ηπορείαπροςτηναειφόρο ανάπτυξη τόσοΜολονότι τοπαρόνπρόγραμμα έχειωι
στηνΚοινότητα όσοκαιέξωαπόαυτήν,χρονικόορίζοντα τοτέλοςτηςδεκαετίας ,προβλέπεται ότιθαείναιμακρά.Τοπαρόνυπάρχεισήμεραηπρόθεσηνααναθεωρηθεί σίκοινοτικό πρόγραμμα επιδιώκει ναέναενδιάμεσο στάδιο .Εκτόςαπότηνοιποτελέσει έναυσμα γιατηναλλαγήτηςαναμενόμενη βελτίωση όσοναφοράτιε
συμπεριφοράς καιτωντάσεωνσταεπίπεδα σχετικές πληροφορίες καιτηδιαθεσιμότητα
τηςΚοινότητας ,τωνκρατώνμελών,τουτωναποτελεσμάτων απότοσημερινόεπιχειρηματικού κόσμουκαιτωνπολιτών .Ηερευνητικό πρόγραμμα τηςΚοινότητας γιοπροσέγγιση πουυιοθετήθηκε στοσύνολοτουθέματα περιβάλλοντος (1990-94),θο
προγράμματος είναιοκαθορισμός πραγματοποιηθούν δύομεγάλεςαναθεωρήσεις
τωνκοινοτικών πολιτικών στουςτομείςτης
*στόχων ,ειδικών ήγενικών ,οιοποίοιβιομηχανίας ,τηςενέργειας ,τωνμεταφορών ,πιστεύεται ότιοδηγούνπροςτηναειφόρο τηςγεωργίας καιτωνδιαρθρωτικών ταμείων
ανάπτυξη , κατάταεπόμεναέτη.
*ενδιάμεσων στόχωνγιατηνπερίοδο έως
το2000,ώστεναυπάρχειέναποσοτικό ηΧρησιμοποιώντας τηναναλογία ενόςμεγάλουποιοτικό μέτροτηςπροόδου ,και πλοίου,τοοποίοχρειάζεται αρκετόχρόνο
*ενεργειών πουπρέπει ναγίνουν καιχώρογιατηνεκτέλεση ενόςελιγμού ,η
βραχυπρόθεσμα ωςμεσοπρόθεσμα ,ώστεναφάση1992-95πρέπειναθεωρηθεί ωςμίααρχίσει ηπορείακαι/ήναεπιταχυνθεί ηαρχική περίοδος κατάτηνοποίαθα
πρόοδος . πραγματοποιηθεί ηαλλαγήπλεύσεως καιθο
*στόχων ,ειδικών ήγενικών ,οιοποίοιπιστεύεται ότιοδηγούνπροςτηναειφόρο
ανάπτυξη ,
*ενδιάμεσων στόχωνγιατηνπερίοδο έως
το2000,ώστεναυπάρχει έναποσοτικό ηποιοτικό μέτροτηςπροόδου ,και
αρχίσει ηπορείακαι/ήναεπιταχυνθεί ηαρχική περίοδος κατάτηνοποία θα
πρόοδος . πραγματοποιηθεί ηαλλαγήπλεύσεως και
προορισμού ενώηφάση1996-2000 ,ωςηφάση
Λόγωτωνελλείψεων στοεπίπεδο τωνβασικών όπουτοπρόγραμμα θακινείται πρόσω
δεδομένων καιτωνπροβαλλομένων τάσεων ,θαολοταχώς .Συνεπώς προβλέπεται να
υπάρξουν οπωσδήποτε αβεβαιότητες όσονδιεξαχθεί συνολική επανεκτίμηση της
αφοράτηνκαταλληλότητα ορισμένων απότουςκαταστάσεως καιναδημοσιευθεί μία
ενδιάμεσους στόχους ήσχετικά μετονενημερωμένη έκθεσηγιατηνκατάσταση του
επείγοντα χαρακτήρα ορισμένων ενεργειών .περιβάλλοντος καιμίααναθεώρηση της
Ωστόσο,οιαρχηγοί κρατώνκαικυβερνήσεων πολιτικής καιτηςστρατηγικής που
τηςΚοινότητας έχουναποφασίσει ότιστηνπαρουσιάζεται στοπαρόνπρόγραμμα πριναπό
πορείαπροςτηναειφόροανάπτυξη θαπρέπει τατέλητου1995.
νατηρηθεί στάσηΠρομηθέως .Συνεπώς προβλέπεται να
îoe

ΣΥΜΠΕ ΡΑΣΜΑ
Βρισκόμαστε σεένασημείο καμπήςόσον
αφοράτηνενσωμάτωση τωνπεριβαλλοντικών
ζητημάτων στιςυπόλοιπες πολιτικές της
Κοινότητας .Οιεπιπτώσεις τηςεσωτερικής
αγοράς ,ηανάγκηνααποτελέσει ηαειφόρος
ανάπτυξη τονπυρήνα τωνάλλωνπολιτικών
καιηπροβολήενόςκαλοί)παραδείγματοςστονυπόλοιπο κόσμο,απαιτούν σημαντικές
μεταβολές στηνπροσέγγιση .
Τοπαρόνπρόγραμμα αποτελεί τοίδιοσημείο καμπής .Γιαπρώτηφορά
διατυπώνεται όχιμόνομίαστρατηγική αλλά
καιέναχρονοδιάγραμμα γιατιςενέργειες
πουαπαιτούνται γιαναεξασφαλιστεί ότιη
Κοινότητα θαστραφεί προςμίααειφόρο
οικονομία καθώςκαιγιατηνενίσχυση των
λιγότερο αναπτυγμένων γειτόνων τηςώστενα
πράξουν καιαυτοίτοίδιο.Ηεφαρμογή του
προγράμματος δενείναιαπλώςέργοτων
υπηρεσιών τηςΚοινότητας :θθ[απαιτήσει την
πλήρησυμμετοχή καιτηνπλήρησυνδρομή
όλωντωνφορέων στηνεφαρμογή του.Η
Κοινότητα είναισεθέσηναπροσφέρει μόνο
τοπλαίσιο .Ηεπίτευξη αυτούτουπρογράμματος καιτου
στόχουτηςαειφορίας αποτελεί μίααπότις
σημαντικότερες πολιτικές καιοικονομικές
προκλήσεις γιατηνΚοινότητα έωςτοέτος
2000.ΤοποόΥοοαιμα αυτόθαείναιηΒάση 2000.Τοπρόγραμμα αυτόθαείναιηβάση
γιαμία"περισσότερο πεφωτισμένη και
συστηματική προσέγγιση στηδιαχείριση του
περιβάλλοντος "γιατηνοποίατοΕυρωπαίκό
Συμβούλιο του1990έκρινεότιηανάγκηείναιεπιτακτική .Εάναγνοηθεί ηπρόκλησηκαι
είναιεπιτακτικό .Εάναγνοηθεί ηπρόκληση
αυτή,τοαποτέλεσμα δενθαείναιμόνο
καταστροφικό γιατηνπαρούσαγενεά,αλλάθααποτελέσει σοβαρήαρνητική υποθήκη και
γιατιςμελλοντικές γενεές .ΗΚοινότητακαιόλοιοιπολίτες τηςπρέπει να
αναλάβουν οιίδιοιτιςευθύνες τους.Η
κοινήευθύνηείναιαυτήπουπάνωαπάλααπαιτείσυλλογική δράση.
δενείναιαπλώςέργοτωνΤΟΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΕΞΑΡΤΑΤΑΙ ΑΠΟΤΗ4ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ
ΜΑΣΔΡΑΣΗ.ΤΟΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΤΟΥΑΥΡΙΟ
ΕΞΑΡΤΑΤΑΙ ΑΠΟΤΗΔΡΑΣΗΜΛΣΣΗνΕΡΑ .ΤΟΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΤΟΥΑΥΡΙΟ
107