[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 11.4.2007

COM(2007) 178 τελικό

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

Τελική έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με το κατά πόσον εξακολουθούν να αρμόζουν οι απαιτήσεις ασφάλισης επαγγελματικής αποζημίωσης που επιβάλλονται στους διαμεσολαβητές σύμφωνα με το κοινοτικό δίκαιο

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. Απαιτήσεις της ΑΕΑ για τους διαμεσολαβητές βάσει της κοινοτικής νομοθεσίας 3

1.1. Άρθρο 4 της οδηγίας για την ασφαλιστική διαμεσολάβηση 4

1.2. Άρθρα 7 και 8 της αναδιατυπωμένης οδηγίας για την επάρκεια των ιδίων κεφαλαίων 5

1.3. Ιστορικό 6

2. Σκεπτικό πολιτικής για τις απαιτήσεις ΑΕΑ 7

2.1. Προστασία των καταναλωτών 8

2.2. Πλεονεκτήματα για τους παρόχους υπηρεσιών και τις αγορές 8

2.3. Επιχειρήματα κατά των απαιτήσεων ΑΕΑ 9

3. Στοχοθετημένη διαβούλευση με τα κράτη μέλη και τις αρμόδιες αρχές 10

4. Δημόσια διαβούλευση σχετικά με το σχέδιο έκθεσης 10

4.1. Αποτελέσματα της διαβούλευσης 11

5. Συμπεράσματα 11

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Σύμφωνα με το άρθρο 65 παράγραφος 6 της οδηγίας 2004/39/ΕΚ για τις αγορές χρηματοπιστωτικών μέσων («MiFID»), η Επιτροπή υποχρεούται να υποβάλει έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο σχετικά με το κατά πόσον εξακολουθούν να αρμόζουν οι απαιτήσεις ασφάλισης επαγγελματικής αποζημίωσης (ΑΕΑ) που επιβάλλονται στους διαμεσολαβητές σύμφωνα με το κοινοτικό δίκαιο.

1. Απαιτήσεις της ΑΕΑ για τους διαμεσολαβητές βάσει της κοινοτικής νομοθεσίας

Η ασφάλιση επαγγελματικής αποζημίωσης είναι ασφάλεια αστικής ευθύνης που έχει ως στόχο να καλύπτει, συνολικά ή εν μέρει, ποσά που πρέπει να καταβάλουν οι επαγγελματίες, είτε ως ζημίες είτε ως αποτέλεσμα της επίλυσης διαφορών με διαπραγματεύσεις, σε τρίτους ως αποζημίωση για ζημίες που οφείλονται σε πράξεις, σφάλματα ή παραλήψεις του επαγγελματία κατά τη διεξαγωγή των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων του.

Σύμφωνα με την κοινοτική νομοθεσία, ορισμένοι επενδυτικοί διαμεσολαβητές και όλοι οι ασφαλιστικοί διαμεσολαβητές υποχρεούνται να συνάπτουν σχετικές ασφαλίσεις ως προϋπόθεση για την ικανότητα παροχής υπηρεσιών. Οι σχετικές απαιτήσεις προκύπτουν από τις εξής δύο οδηγίες:

- οδηγία 2002/92/ΕΚ σχετικά με την ασφαλιστική διαμεσολάβηση

- οδηγία 2006/49/ΕΚ για την επάρκεια των ιδίων κεφαλαίων των επιχειρήσεων επενδύσεων και των πιστωτικών ιδρυμάτων (αναδιατύπωση)[1]

Στα παρακάτω παρουσιάζονται αναλυτικά οι απαιτήσεις ΑΕΑ βάσει των δύο αυτών οδηγιών.

Συνοπτική παρουσίαση των απαιτήσεων ΑΕΑ και των κεφαλαιακών απαιτήσεων για διάφορους τύπους ενδιαμέσων

Ασφαλιστικός διαμεσολαβητής | Επενδυτικός διαμεσολαβητής | Επενδυτικός διαμεσολαβητής που είναι επίσης ασφαλιστικός διαμεσολαβητής |

ΑΕΑ καλύπτουσα ολόκληρο το έδαφος της Κοινότητας για ποσό 1.000.000 ευρώ τουλάχιστον ανά ζημία και συνολικά 1.500.000 ευρώ κατ' έτος για όλες τις ζημίες. | Ένα από τα παρακάτω: (α) αρχικό κεφάλαιο 50.000 ευρώ· (β) ΑΕΑ καλύπτουσα ολόκληρο το έδαφος της Κοινότητας ή ισοδύναμη εγγύηση κατά της ευθύνης από επαγγελματική αμέλεια, για ποσό 1.000.000 ευρώ τουλάχιστον ανά ζημία και συνολικά 1.500.000 ευρώ κατ' έτος για όλες τις ζημίες· (γ) συνδυασμός αρχικού κεφαλαίου και ΑΕΑ υπό μορφή που να οδηγεί σε επίπεδο κάλυψης ισοδύναμο με το εξασφαλιζόμενο με τα στοιχεία (α) ή (β). | ΑΕΑ καλύπτουσα ολόκληρο το έδαφος της Κοινότητας, για ποσό 1.000.000 ευρώ τουλάχιστον ανά ζημία και συνολικά 1.500.000 ευρώ κατ' έτος για όλες τις ζημίες. + Ένα από τα παρακάτω: (α) αρχικό κεφάλαιο2.000 ευρώ· (β) ΑΕΑ καλύπτουσα ολόκληρο το έδαφος της Κοινότητας ή ισοδύναμη εγγύηση κατά της ευθύνης από επαγγελματική αμέλεια, για ποσό 500.000 ευρώ τουλάχιστον ανά ζημία και συνολικά 750.000 ευρώ για όλες τις ζημίες· (γ) συνδυασμό αρχικού κεφαλαίου και ΑΕΑ υπό μορφή που να οδηγεί σε επίπεδο κάλυψης ισοδύναμο με το εξασφαλιζόμενο με τα στοιχεία (α) ή (β). |

1.1. Άρθρο 4 της οδηγίας για την ασφαλιστική διαμεσολάβηση

Το άρθρο 4.3 της οδηγίας για την ασφαλιστική διαμεσολάβηση ορίζει ένα κατώτατο όριο αποζημίωσης τόσο για τις μεμονωμένες ζημίες όσο και για το σύνολο των ζημιών.

Όλοι οι ασφαλιστικοί διαμεσολαβητές υποχρεούνται να κατέχουν ΑΕΑ που να καλύπτει ολόκληρο το έδαφος της Κοινότητας, ή κάποια άλλη συγκρίσιμη εγγύηση κατά της ευθύνης από επαγγελματική αμέλεια ύψους τουλάχιστον 1.000.000 ευρώ ανά ζημία και, συνολικά για όλες τις ζημίες ύψους 1.500.000 ευρώ ανά έτος (εκτός αν η εν λόγω ασφάλιση ή συγκρίσιμη εγγύηση παρέχεται ήδη από ασφαλιστική επιχείρηση, επιχείρηση αντασφάλισης ή άλλη επιχείρησης εξ ονόματος της οποίας ενεργεί ο ασφαλιστικός διαμεσολαβητής ή ο διαμεσολαβητής αντασφάλισης ή για την οποία είναι εξουσιοδοτημένος να ενεργεί ο ασφαλιστικός διαμεσολαβητής ή διαμεσολαβητής αντασφάλισης ή η εν λόγω επιχείρηση έχει αναλάβει πλήρη ευθύνη για τις ενέργειες του διαμεσολαβητή.

Κάθε διαμεσολαβητής, ασχέτως του μεγέθους του και ασχέτως με το εάν ασκεί δραστηριότητα σε περισσότερα από ένα κράτη μέλη ή όχι, πρέπει να πληροί την απαίτηση αυτή ώστε να καταχωρισθεί και να ασκεί δραστηριότητες ασφαλιστικής διαμεσολάβησης στην ΕΕ. Ωστόσο, οι απαιτήσεις είναι κατώτατα όρια κάλυψης (έτσι ώσετ, τα κράτη μέλη μπορούν να επιβάλλουν πρόσθετες απαιτήσεις βάσει της εθνικής νομοθεσίας), και η οδηγία δεν προβλέπει ανώτατο όριο για το επίπεδο της επιτρεπόμενης υπέρβασης του ασφαλιστηρίου συμβολαίου για οποιοδήποτε συμβόλαιο. Η οδηγία για την ασφαλιστική διαμεσολάβηση δεν περιέχει διατάξεις που να επιτρέπουν στα κράτη μέλη να απαλλάσσουν τις επιχειρήσεις από την απαίτηση σύναψης ΑΕΑ (εκτός από τις περιπτώσεις όπου η εταιρία κατέχει «ισοδύναμη εγγύηση»): συγκεκριμένα δεν γίνονται δεκτοί οι κεφαλαιακοί πόροι ως εναλλακτική λύση για την ΑΕΑ.

1.2. Άρθρα 7 και 8 της αναδιατυπωμένης οδηγίας για την επάρκεια των ιδίων κεφαλαίων

Στη σειρά των διατάξεων που επιβάλλουν στις επιχειρήσεις επενδύσεων, όπως ορίζονται στο άρθρο 4.1 σημείο 1 της MiFID να κατέχει διάφορα επίπεδα αρχικού κεφαλαίου, τα άρθρα 7 και 8 της αναδιατυπωμένης οδηγίας για την επάρκεια των ιδίων κεφαλαίων επιβάλλουν απαιτήσεις σχετικές με την ΑΕΑ ή το αρχικό κεφάλαιο στις επιχειρήσεις επενδύσεων που έχουν άδεια βάσει της ΜiFID μόνο για να παρέχουν επενδυτικές συμβουλές ή να λαμβάνουν ή να διαβιβάζουν εντολές από τους επενδυτές, χωρίς όμως να κατέχουν περιουσιακά στοιχεία των πελατών («διαμεσολαβητές MiFID»). Οι επιχειρήσεις αυτές εξαιρούνται από τις απαιτήσεις τις σχετικές με το αρχικό κεφάλαιο που εφαρμόζονται στις επιχειρήσεις επενδύσεων γενικά βάσει των άρθρων 5 ή 9 της αναδιατυπωμένης οδηγίας για την επάρκεια των ιδίων κεφαλαίων, και οι κεφαλαιακές απαιτήσεις που επιβάλλονται σ' αυτές είναι σημαντικά χαμηλότερες επειδή συμπληρώνονται από απαιτήσεις ΑΕΑ που δεν εφαρμόζονται σε άλλες επιχειρήσεις επενδύσεων.

Το άρθρο 7 εφαρμόζεται στους διαμεσολαβητές MiFID που δεν ασκούν επίσης δραστηριότητες χρηματοπιστωτικής διαμεσολάβησης. Οι επιχειρήσεις αυτές υποχρεούνται να έχουν ένα από τα παρακάτω:

(α) αρχικό κεφάλαιο 50.000 ευρώ·

(β) ασφάλιση επαγγελματικής αποζημίωσης καλύπτουσα ολόκληρο το έδαφος της Κοινότητας ή ισοδύναμη εγγύηση κατά της ευθύνης από επαγγελματική αμέλεια, για ποσό 1.000.000 ευρώ τουλάχιστον ανά ζημία και συνολικά 1.500.000 ευρώ κατ' έτος για όλες τις ζημίες·

(γ) συνδυασμό αρχικού κεφαλαίου και ασφάλισης επαγγελματικής αποζημίωσης υπό μορφή που να οδηγεί σε επίπεδο κάλυψης ισοδύναμο με το εξασφαλιζόμενο με τα στοιχεία (α) ή (β).

Οι απαιτήσεις ΑΕΑ βάσει της παραγράφου (β) είναι, φυσικά, ταυτόσημες με αυτές που επιβάλλονται στους ασφαλιστικούς διαμεσολαβητές βάσει της οδηγίας για την ασφαλιστική διαμεσολάβηση. Ωστόσο, η αναδιατυπωμένη οδηγία για την επάρκεια των ιδίων κεφαλαίων παρέχει μεγαλύτερη ευελιξία: επιτρέπει την επιλογή μεταξύ αρχικού κεφαλαίου, ΑΕΑ, ή συνδυασμό αυτών των δύο.

Το άρθρο 8 εφαρμόζεται στους διαμεσολαβητές ΜiFID που είναι επίσης καταχωρισμένοι βάσει της οδηγίας για την ασφαλιστική διαμεσολάβηση ως ασφαλιστικοί διαμεσολαβητές. Εκτός από τη συμμόρφωση με τις απαιτήσεις ΑΕΑ του άρθρου 4.3 της οδηγίας για την ασφαλιστική διαμεσολάβηση, οι εν λόγω επιχειρήσεις πρέπει να έχουν ένα από τα παρακάτω:

(α) αρχικό κεφάλαιο 25.000 ευρώ·

(β) ασφάλιση επαγγελματικής αποζημίωσης καλύπτουσα ολόκληρο το έδαφος της Κοινότητας ή ισοδύναμη εγγύηση κατά της ευθύνης από επαγγελματική αμέλεια, για ποσό 500.000 ευρώ τουλάχιστον ανά ζημία και συνολικά 750.000 ευρώ για όλες τις ζημίες·

(γ) συνδυασμό αρχικού κεφαλαίου και ασφάλισης επαγγελματικής αποζημίωσης υπό μορφή που να οδηγεί σε επίπεδο κάλυψης ισοδύναμο με το εξασφαλιζόμενο με τα στοιχεία (α) ή (β).

Η προθεσμία για τη μεταφορά των απαιτήσεων αυτών δεν έχει λήξει ακόμη, επομένως οι επιχειρήσεις επενδύσεων προς το παρόν δεν υπόκεινται σε απαιτήσεις ΑΕΑ βάσει της κοινοτικής νομοθεσίας. Οι επιχειρήσεις αυτές μπορούν, ωστόσο, να υπόκεινται σε ανάλογες απαιτήσεις βάσει της εθνικής νομοθεσίας και, επομένως, τυχόν παρατηρήσεις βασισμένες στον αντίκτυπο των ανάλογων εθνικών απαιτήσεων είναι σχετικές με το παρόν σχέδιο έκθεσης. Όπως η οδηγία για την ασφαλιστική διαμεσολάβηση, έτσι και η αναδιατυπωμένη οδηγία για την επάρκεια των ιδίων κεφαλαίων επιτρέπει στα κράτη μέλη να επιβάλλουν κανόνες που είναι αυστηρότεροι απ’ αυτούς που απαιτούνται στην οδηγία[2].

1.3. Ιστορικό

Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, οι απαιτήσεις ΑΕΑ που εφαρμόζονται στους ασφαλιστικούς διαμεσολαβητές βάσει της οδηγίας για την ασφαλιστική διαμεσολάβηση διαφέρουν από τις απαιτήσεις που εφαρμόζονται στους διαμεσολαβητές MiFID βάσει της αναδιατυπωμένης οδηγίας για την επάρκεια των ιδίων κεφαλαίων. Σύμφωνα με την οδηγία για την ασφαλιστική διαμεσολάβηση, όλοι οι ασφαλιστικοί διαμεσολαβητές υποχρεούνται να κατέχουν ΑΕΑ με καθορισμένη ελάχιστη κάλυψη για ευθύνη από επαγγελματική αμέλεια, ενώ οι διαμεσολαβητές MiFID υπόκεινται σε ένα καθεστώς που επιτρέπει συνδυασμό της ΑΕΑ και του ελάχιστου κεφαλαίου.

Η αρχική πρόταση της Επιτροπής για την οδηγία MiFID[3] επέβαλε στις επιχειρήσεις που παρέχουν επενδυτικές συμβουλές ή υπηρεσίες παραλαβής και διαβίβασης εντολών πελατών, αλλά οι οποίες δεν κατέχουν χρήματα ή χρεόγραφα των πελατών, την υποχρέωση να κατέχουν ΑΕΑ με κάλυψη ίση με αυτήν που απαιτείται για τους ασφαλιστικούς διαμεσολαβητές βάσει της οδηγίας για την ασφαλιστική διαμεσολάβηση, χωρίς να παρέχει ως εναλλακτική λύση την επιλογή της κάλυψης κεφαλαιακών απαιτήσεων. Ωστόσο, κατά τις διαπραγματεύσεις στο πλαίσιο του Συμβουλίου, ορισμένα κράτη μέλη εξέφρασαν ανησυχίες. Οι ανησυχίες αυτές αφορούσαν δύο ζητήματα:

- οι μεταβολές τις αγορές ενδέχεται να μειώσουν τη διαθεσιμότητα ΑΕΑ για τους συμβούλους επενδύσεων·

- οι προτάσεις ενδέχεται να επιβάλουν υπερβολικές απαιτήσεις στις επιχειρήσεις που παρέχουν επενδυτικές συμβουλές αλλά ταυτόχρονα ασκούν δραστηριότητες ασφαλιστικής διαμεσολάβησης.

Κατά συνέπεια, οι συννομοθέτες τροποποίησαν την πρόταση της Επιτροπής. Πρώτον, καθιερώθηκε μεγαλύτερη ευελιξία, επιτρέποντας στις επιχειρήσεις είτε να κατέχουν το καθορισμένο επίπεδο ΑΕΑ, είτε ένα καθορισμένο ελάχιστο επίπεδο κεφαλαίου, είτε ένα συνδυασμό αυτών των δύο. Δεύτερον, καθιερώθηκε ένα ιδιαίτερο καθεστώς για τις επιχειρήσεις επενδύσεων που είναι επίσης καταχωρισμένες ως ασφαλιστικοί διαμεσολαβητές στο πλαίσιο της οδηγίας για την ασφαλιστική διαμεσολάβηση. Οι επιχειρήσεις αυτές πρέπει να συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις του άρθρου 4.3 της οδηγίας για την ασφαλιστική διαμεσολάβηση όσον αφορά αυτές τις δραστηριότητες διαμεσολάβησης, και, επιπρόσθετα, όσον αφορά τις δραστηριότητες παροχής επενδυτικών συμβουλών, υποχρεούνται να κατέχουν είτε αρχικό κεφάλαιο ύψους τουλάχιστον 25.000 ευρώ, είτε ασφάλιση ΑΕΑ με κάλυψη τουλάχιστον το ήμισυ του ποσού που απαιτείται βάσει της οδηγίας για την ασφαλιστική διαμεσολάβηση, είτε ένα συνδυασμό αυτών των δύο απαιτήσεων. Δηλαδή, πρέπει να συνεχίσουν να πληρούνται οι απαιτήσεις ΑΕΑ που επιβάλλονται από την οδηγία για την ασφαλιστική διαμεσολάβηση, ασχέτως του πόσο ικανοποιητικό είναι το επίπεδο κεφαλαιοποίησης της επιχείρησης.

Επομένως, αναγνωρίζοντας ότι οι απαιτήσεις ΑΕΑ της ΜiFID ενδέχεται να διαφέρουν από τις απαιτήσεις της οδηγίας για την ασφαλιστική διαμεσολάβηση, ορισμένα κράτη μέλη υποστήριξαν κατά τις διαπραγματεύσεις στο Συμβούλιο ότι η MiFID θα πρέπει να τροποποιήσει την οδηγία για την ασφαλιστική διαμεσολάβηση έτσι ώστε να επιτρέψει στους διαμεσολαβητές (αντα)σφάλισης να επωφελούνται από τη δυνατότητα επιλογής που διαθέτουν οι σύμβουλοι επενδύσεων να υποκαθιστούν, συνολικά ή εν μέρει τις απαιτήσεις ΑΕΑ με κεφάλαιο. Η σχετική τροπολογία δεν εγκρίθηκε αλλά, αντί γι’ αυτήν, οι συννομοθέτες θέσπισαν τη ρήτρα αναθεώρησης.

Σκοπός της αναθεώρησης είναι να προσδιορίσει, με βάση τα στοιχεία από τις επιπτώσεις τους στην αγορά των κρατών μελών, κατά πόσον οι συνδυασμένες απαιτήσεις είναι αναλογικές με τους στόχους της επαρκούς προστασίας των καταναλωτών και κατά πόσον οι επιχειρήσεις στον ΕΟΧ συνολικά ή σε συγκεκριμένες εθνικές αγορές, αντιμετωπίζουν ιδιαίτερες δυσκολίες ή δαπάνες όσον αφορά την εξασφάλιση της απαιτούμενης ασφάλισης επαγγελματικής αποζημίωσης, πράγμα που πρέπει να ληφθεί υπόψη κατά την αναθεώρηση της αποτελεσματικότητας του σχετικού καθεστώτος.

2. Σκεπτικό πολιτικής για τις απαιτήσεις ΑΕΑ

Οι απαιτήσεις ΑΕΑ αποτελούν μέτρο για την προστασία των καταναλωτών, που αποσκοπεί στο να εξασφαλίσει ότι μπορούν να καλυφθούν οι απαιτήσεις των πελατών κατά μιας εταιρίας επενδύσεων ή ενός διαμεσολαβητή στις περιπτώσεις όπου το εισόδημα ή το κεφάλαιο της επιχείρησης ή του διαμεσολαβητή δεν επαρκεί για να καλύψει τις υποχρεώσεις τους έναντι του πελάτη. Αποτελούν όμως επίσης πολύτιμο ρυθμιστικό εργαλείο που παρέχει στις εταιρίες επενδύσεων τη δυνατότητα να ασκούν ορισμένα είδη δραστηριοτήτων με σχετικά χαμηλό βασικό κεφάλαιο. Αυτό αποτρέπει το να τίθεται υπερβολικά υψηλά ο πήχης για την είσοδο στις σχετικές δραστηριότητες και, κατά συνέπεια, τον αποκλεισμό των μικρότερων επιχειρήσεων από την αγορά. Το σημείο αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία στο πλαίσιο δραστηριοτήτων όπως η ασφαλιστική διαμεσολάβηση και η παροχή επενδυτικών συμβουλών, όπου υπάρχει μεγάλος αριθμός μικρών επιχειρήσεων.

2.1. Προστασία των καταναλωτών

Η ΑΕΑ προστατεύει σαφώς του καταναλωτές αυξάνοντας τους χρηματικούς πόρους που είναι διαθέσιμοι για την κάλυψη των απαιτήσεων που προκύπτουν από αμέλεια των συμβούλων κατά την παροχή συμβουλών ή από άλλες μορφές επαγγελματικών παραπτωμάτων. Για παράδειγμα, η MiFID επιβάλλει κανονιστικές ρυθμίσεις στην υπηρεσία παροχής επενδυτικών συμβουλών αντιμετωπίζοντάς την για πρώτη φορά ως βασική υπηρεσία (ήταν βοηθητική υπηρεσία στο πλαίσιο της Οδηγίας περί των Επενδυτικών Υπηρεσιών ΟΕΥ). Η ΑΕΑ είναι ένα χρήσιμο εργαλείο επειδή εξασφαλίζει την ορθή διαχείριση των κινδύνων που συνδέονται με την παροχή της εν λόγω υπηρεσίας.

2.2. Πλεονεκτήματα για τους παρόχους υπηρεσιών και τις αγορές

Από την ΑΕΑ επωφελούνται και οι επιχειρήσεις. Πράγματι πολλές επιχειρήσεις συνάπτουν συμβόλαια ΑΕΑ ακόμη και όταν δεν έχουν σχετική υποχρέωση λόγω κανονιστικών ρυθμίσεων, ή έχουν ασφαλιστική κάλυψη που υπερβαίνει τις υποχρεώσεις τους λόγω κανονιστικών ρυθμίσεων. Η εν λόγω ασφάλιση μπορεί να χρηματοδοτήσει μεγάλες και απρόβλεπτες απαιτήσεις αποζημίωσης, προστατεύοντας έτσι τα περιουσιακά στοιχεία των ιδιοκτητών και συνήθως καλύπτει τόσο τη νομική υποχρέωση αποζημίωσης όσο και τις δαπάνες υπεράσπισης, το άθροισμα των οποίων μπορεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, να είναι τόσο μεγάλο ώστε να θέτει σε κίνδυνο τη φερεγγυότητα της επιχείρησης.

Η ΑΕΑ μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμη για μικρότερες επιχειρήσεις για τις οποίες μπορεί να είναι δύσκολο, ή να μην ενδείκνυται για την επιχειρηματική δομή τους, να κατέχουν μεγάλα κεφάλαια. Η εν λόγω ασφάλιση μπορεί να λειτουργεί σε συνδυασμό με τις δυνάμεις της αγοράς χρησιμοποιώντας την αγορά εμπορικών ασφαλίσεων για να συμβάλει στη διατήρηση της φερεγγυότητας των επιχειρήσεων που παρέχουν συμβατικές λιανικές υπηρεσίες όπως, οι συμβουλές επενδύσεων.

Επιπλέον, η υποχρεωτική ΑΕΑ είναι χρήσιμο ρυθμιστικό εργαλείο που μπορεί να συμπληρώνει τις κεφαλαιακές απαιτήσεις και τα συστήματα αποζημίωσης των επενδυτών. Η απαίτηση σύναψης συμβολαίου ΑΕΑ μπορεί να έχει περαιτέρω θετικό ρυθμιστικό αποτέλεσμα επειδή ενθαρρύνει τις επιχειρήσεις να βελτιώσουν την εκ μέρους τους αξιολόγηση των κινδύνων και τις δραστηριότητες ελέγχου των κινδύνων, δεδομένου ότι οι επιχειρήσεις με χαμηλότερα στοιχεία κινδύνου τείνουν να μειώνουν το μέγεθος των ασφαλίστρων τους και να αυξάνουν τη διαθεσιμότητα κάλυψης.

Επιπλέον, είναι προς το γενικό συμφέρον της επιχειρηματικής κοινότητας που υπόκειται σε κανονιστικές ρυθμίσεις οι επιχειρήσεις να έχουν κάλυψη ΑΕΑ, προκειμένου να περιορίζονται οι απαιτήσεις έναντι των συστημάτων αποζημίωσης των επενδυτών[4]. Μια επιχείρηση που δεν έχει επαρκείς πόρους μπορεί να μην είναι σε θέση να καλύψει τις αιτιολογημένες απαιτήσεις εναντίον της και, τελικά, να καταστεί αναξιόχρεη. Αυτό μπορεί με τη σειρά του να οδηγήσει σε απαιτήσεις έναντι του συστήματος αποζημίωσης των επενδυτών, το οποίο πρέπει να χρηματοδοτείται από τις υπόλοιπες συμμετέχουσες επιχειρήσεις της σχετικής συνεισφέρουσας ομάδας. Όσο μεγαλύτερος είναι ο αριθμός των απαιτήσεων έναντι των συστημάτων αποζημίωσης, τόσο υψηλότερη πρέπει να είναι η συνεισφορά του κλάδου για τη χρηματοδότηση του. Δεδομένου ότι αυτές οι συνεισφορές δεν είναι ευαίσθητες στους κινδύνους, το κόστος της αποζημίωσης μπορεί να βαρύνει δυσανάλογα τις μακρόβιες επιχειρήσεις με χρηστή διοίκηση που παρέχουν το μεγαλύτερο μέρος της χρηματοδότησης για το σύστημα αποζημίωσης. Η ΑΕΑ τείνει να μειώνει αυτές τις ανισορροπίες της χρηματοδότησης.

2.3. Επιχειρήματα κατά των απαιτήσεων ΑΕΑ

Το πρώτο και πιο παραδοσιακό επιχείρημα κατά της ΑΕΑ είναι ότι ενδέχεται να προκαλέσει πρόβλημα «ηθικού κινδύνου». Αυτό σημαίνει ότι η ΑΕΑ μπορεί να μεταβάλει τη συμπεριφορά των ασφαλισμένων με τρόπους που αυξάνουν την πιθανότητα ή το μέγεθος των απαιτήσεων για αποζημίωση. Η θεωρία είναι ότι, εφόσον έχουν βεβαιωμένη ασφαλιστική προστασία, οι επιχειρήσεις δεν έχουν το ίδιο χρηματοοικονομικό κίνητρο να αποφεύγουν δράσεις ή παραλείψεις που μπορούν να προκαλέσουν απαιτήσεις αποζημίωσης.

Ένα άλλο επιχείρημα κατά των εκτεταμένων απαιτήσεων ΑΕΑ είναι ότι η ασφαλιστική αγορά δεν έχει, ή ενδέχεται να μην έχει τις δυνατότητες να παρέχει κάλυψη ΑΕΑ σε αυξανόμενο αριθμό επιχειρήσεων. Υποστηρίχθηκε ότι τα όρια που ορίζονται στην ΟΕΥ είχαν συμφωνηθεί σε μια εποχή κατά την οποία υπήρχε στην αγορά μεγαλύτερη δυναμικότητα από αυτήν που υπάρχει σήμερα ή που μπορεί να υπάρξει μελλοντικά. Η κατάσταση μπορεί να επιδεινώθηκε λόγω των απαιτήσεων βάσει της MiFΙD για τις επιχειρήσεις που επιδίδονται και στις δύο δραστηριότητες, και υπάρχουν ανησυχίες ότι ο συνδυασμός των απαιτήσεων μπορεί να φέρει την αγορά ΑΕΑ στα όριά της, οπότε μερικές επιχειρήσεις μπορεί να μην είναι σε θέση να εξασφαλίσουν το προβλεπόμενο επίπεδο κάλυψης. Μια συναφής ανησυχία είναι το κόστος της ΑΕΑ. Με την αύξηση του αριθμού των επιχειρήσεων που είναι υποχρεωμένες να έχουν ΑΕΑ, υπάρχει κίνδυνος η αύξηση της ζήτησης να οδηγήσει σε αύξηση της τιμής ΑΕΑ, να αναγκαστούν ορισμένες επιχειρήσεις επενδυτικών συμβουλών να αποσυρθούν από την αγορά και να δημιουργηθεί φραγμός για την είσοδο νέων επιχειρήσεων στην αγορά.

Πιο συγκεκριμένα, υποστηρίχθηκε ότι η οδηγία για την ασφαλιστική διαμεσολάβηση απαιτεί υψηλό επίπεδο ασφάλισης, που υπερβαίνει αυτό που θα αναμενόταν κανονικά από τις περισσότερες μικρές επιχειρήσεις. Επιπλέον, αυτές οι απαιτήσεις ΑΕΑ είναι «ενιαίου μεγέθους», και δεν είναι προσαρμοσμένες στα στοιχεία κινδύνου της επιχείρησης.

Οι σχολιαστές υποστηρίζουν επίσης ότι πρέπει να αναγνωριστεί δεόντως ο ρόλος του κεφαλαίου για τους ασφαλιστικούς διαμεσολαβητές. Το κεφάλαιο μπορεί να συμβάλει στη χρηματοδότηση απρόβλεπτων ζημιών ή να καλύψει τα κενά στην κάλυψη ΑΕΑ μιας επιχείρησης και, ιδιαίτερα, μπορεί να συμβάλει στη χρηματοδότηση οποιασδήποτε υπέρβασης του ασφαλιστηρίου συμβολαίου (δηλαδή, το πρώτο ποσό μιας απαίτησης αποζημίωσης το οποίο πρέπει να πληρώσει η επιχείρηση από ίδιους πόρους). Πράγματι, τα άρθρα 7 και 8 της αναδιατυπωμένης οδηγίας για την επάρκεια ιδίων κεφαλαίων αναγνωρίζουν ότι το κεφάλαιο, ή ένας συνδυασμός ΑΕΑ και κεφαλαίου, μπορεί να καλύψει τον ίδιο στόχο όσον αφορά την προστασία των καταναλωτών με την ΑΕΑ. Η δυνατότητα επιλογής της χρήσης χρηματοοικονομικών πόρων για να συμπληρώνεται η ΑΕΑ μπορεί να προσφέρει μεγαλύτερη ευελιξία στις επιχειρήσεις, να βοηθήσει τις επιχειρήσεις να διατηρούν επαρκείς συνολικούς πόρους και να εξασφαλίσει συμβατή κάλυψη ΑΕΑ σε δυσμενείς συνθήκες της αγοράς.

3. Στοχοθετημένη διαβούλευση με τα κράτη μέλη και τις αρμόδιες αρχές

Το Μάρτιο του 2006 οι υπηρεσίες της ΓΔ Εσωτερική Αγορά και Υπηρηρεσίες (MARKT) διαβίβασαν ένα ερωτηματολόγιο στα κράτη μέλη και στις αντίστοιχες αρμόδιες αρχές τους, ζητώντας πληροφορίες σχετικά με την εφαρμογή της ασφάλισης επαγγελματικής αποζημίωσης στο πλαίσιο της οδηγίας για την ασφαλιστική διαμεσολάβηση και της αναδιατυπωμένης οδηγίας για την επάρκεια των ιδίων κεφαλαίων. Ελήφθησαν 19 απαντήσεις στο ερωτηματολόγιο[5]. Οι απαντήσεις συγκεντρώθηκαν και δημοσιεύθηκαν ενσωματωμένες στο σχέδιο έκθεσης, στις 14 Αυγούστου 2006. Όπως φαίνεται, ο ανεπαρκής αριθμός απαντήσεων οφείλεται στο γεγονός ότι, τότε η μεταφορά της οδηγίας για την ασφαλιστική διαμεσολάβηση στις εθνικές νομοθεσίες είχε ολοκληρωθεί πρόσφατα σε πολλά κράτη μέλη και δεν είχε ακόμη λήξει η προθεσμία μεταφοράς για τις περισσότερες διατάξεις της αναδιατυπωμένης οδηγίας για την επάρκεια των ιδίων κεφαλαίων.

Για τους ίδιους λόγους, από τις διαθέσιμες απαντήσεις είναι σαφές ότι τα κράτη μέλη γενικά έχουν ελάχιστη εμπειρία και διαθέσιμα δεδομένα ώστε να μπορούν να διενεργήσουν επαρκή αξιολόγηση του αντικτύπου του καθεστώτος που θεσπίζεται από τις εν λόγω οδηγίες για τις επιχειρήσεις και της προστασίας που προσφέρει στους καταναλωτές. Επιπλέον, είναι δύσκολο να γίνουν προβλέψεις σχετικά με τον αντίκτυπο για τους διαμεσολαβητές MiFID οι οποίοι ασκούν επίσης δραστηριότητες ασφαλιστικής διαμεσολάβησης στο πλαίσιο της οδηγίας για την ασφαλιστική διαμεσολάβηση. Φαίνεται ότι κατάλληλα δεδομένα που θα επιτρέπουν την ορθή αξιολόγηση δεν θα είναι διαθέσιμα πριν από τις αρχές του 2008.

Οι αναλυτικές απαντήσεις των κρατών μελών καθώς και η περίληψη που αποτελεί μέρος του σχεδίου έκθεσης έχουν δημοσιευθεί και είναι διαθέσιμα στο δικτυακό τόπο της Επιτροπής[6].

4. Δημόσια διαβούλευση σχετικά με το σχέδιο έκθεσης

Η Επιτροπή κάλεσε τους ενδιαφερομένους να διατυπώσουν σχόλια σχετικά με το σχέδιο έκθεσης μέχρι τ ις 31 Οκτωβρίου 2006. Η συνιστώμενη μορφή των παρατηρήσεων ήταν να υποβάλουν οι συμμετέχοντες γενικές παρατηρήσεις και, στη συνέχεια, απαντήσεις σε συγκεκριμένες ερωτήσεις.

Ελήφθησαν σχόλια από 7 οργανισμούς. Ο ένας ήταν πανευρωπαϊκός και αντιπροσώπευε την κοινή απάντηση των ενώσεων ασφαλιστικών διαμεσολαβητών από 14 κράτη μέλη της ΕΕ. Από τους υπόλοιπους 4 οργανισμοί έδρευαν στο Ηνωμένο Βασίλειο, ένας στη Γερμανία και ένα στην Αυστρία. Οι οργανισμοί που απάντησαν αντιπροσώπευαν διάφορους τομείς του κλάδου των ασφαλίσεων (μεσίτες, πράκτορες, ασφαλιστές, εγγυητές), ένας αντιπροσώπευε ανεξάρτητους χρηματοοικονομικούς συμβούλους και ένας ήταν ρυθμιστική αρχή. Στο παρόν τμήμα παρουσιάζονται συνοπτικά τα πιο σημαντικά αποτελέσματα της δημόσιας διαβούλευσης[7].

4.1. Αποτελέσματα της διαβούλευσης

Πρέπει να σημειωθεί ότι όλοι οι συμμετέχοντες συμφώνησαν ότι η ΑΕΑ είναι αποτελεσματικός τρόπος προστασίας των επενδυτών και οι περισσότεροι δήλωσαν ότι δεν μπορεί να αντικατασταθεί πλήρως από τις κεφαλαιακές απαιτήσεις. Ωστόσο, μεταξύ των συμμετεχόντων υπάρχει διάσταση απόψεων σχετικά με το ζήτημα του κατά πόσον το τρέχον ρυθμιστικό καθεστώς ΑΕΑ αποτελεί κατάλληλο μέτρο προστασίας των επενδυτών. Ορισμένοι συμμετέχοντες υποστηρίζουν αυστηρότερες απαιτήσεις ΑΕΑ, ενώ άλλοι προτιμούν μια πιο ευέλικτη προσέγγιση προσαρμοσμένη στο μέγεθος και στα στοιχεία κινδύνου των μεμονωμένων επιχειρήσεων.

Δύο συμμετέχοντες υποστηρίζουν ότι πρέπει να επιτρέπεται στις επιχειρήσεις να συμπληρώνουν ή να αντικαθιστούν πλήρως την προστασία ΑΕΑ με κεφαλαιακές απαιτήσεις, προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι η έλλειψη οικονομικά προσιτής ΑΕΑ δεν θα οδηγήσει στη χρεοκοπία των διαμεσολαβητών.

Ένας συμμετέχων που αντιπροσώπευε ασφαλιστικούς πράκτορες περιγράφει τις απαιτήσεις ΑΕΑ ως σημαντικό και περιττό φόρτο που παρακίνησε τους ασφαλιστές να μετακυλήσουν το κόστος της ΑΕΑ στους πράκτορές τους.

Δύο συμμετέχοντες παροτρύνουν την Επιτροπή να διενεργήσει περαιτέρω επανεξέταση της κατάστασης όταν οι οδηγίες θα εφαρμόζονται πλήρως σε όλα τα κράτη μέλη, ώστε να είναι δυνατή η πληρέστερη αξιολόγηση.

5. Συμπεράσματα

Από την ανάλυση των πληροφοριών που διαβίβασαν τα κράτη μέλη καθώς και οι ενδιαφερόμενοι στο πλαίσιο της απάντησης στους δύο γύρους διαβούλευσης φαίνεται ότι, με τα περιορισμένα στοιχεία που είναι σήμερα διαθέσιμα, εξακολουθούν να ισχύουν οι λόγοι πολιτικής που οδήγησαν στην επιβολή απαιτήσεων ΑΕΑ βάσει της κοινοτικής νομοθεσίας, και δεν υπάρχουν επαρκείς ενδείξεις ότι οι εν λόγω απαιτήσεις έπαψαν αν θεωρούνται αρμόζουσες.

Ωστόσο, είναι επίσης σαφές ότι είναι πολύ νωρίς για τη διενέργεια μιας περιεκτικής αξιολόγησης σχετικά με τον αντίκτυπο των απαιτήσεων αυτών στους παρόχους υπηρεσιών και στους καταναλωτές. Το καθεστώς βάσει της οδηγίας για την ασφαλιστική διαμεσολάβηση εφαρμόζεται στα κράτη μέλη για πολύ μικρό χρονικό διάστημα και τα κράτη μέλη δεν έχουν καμία εμπειρία σχετικά με την εφαρμογή των νέων απαιτήσεων ΑΕΑ βάσει της αναδιατυπωμένης οδηγίας για την επάρκεια των ιδίων κεφαλαίων. Δεν μπορεί να διενεργηθεί ορθή αξιολόγηση του κατά πόσον εξακολουθούν να αρμόζουν οι εν λόγω απαιτήσεις χωρίς περισσότερη πρακτική εμπειρία και περισσότερα δεδομένα, και αυτά δεν θα είναι διαθέσιμα παρά μόνο αφού οι απαιτήσεις βάσει της αναδιατυπωμένης οδηγίας για την επάρκεια των ιδίων κεφαλαίων θα έχουν θεσπιστεί και εφαρμοστεί στα κράτη μέλη για τουλάχιστον ένα έτος. Τότε θα είναι η κατάλληλη εποχή για περαιτέρω εξέταση του κατά πόσον η ΑΕΑ και οι κεφαλαιακές απαιτήσεις αποτελούν κατάλληλα υποκατάστατα. Επομένως, η Επιτροπή θα συνεχίσει να παρακολουθεί την κατάσταση σε περίπτωση που εμφανιστούν ενδείξεις δυσλειτουργίας της αγοράς.

[1] Oι σχετικές διατάξεις προκύπτουν από τη νέα παράγραφο 4β του άρθρου 3 της οδηγίας 93/6/ΕΚ, που εισήχθη με το άρθρο 67 ΜiFID.

[2] Αιτιολογική σκέψη (8): «Τα κράτη μέλη είναι σκόπιμο να μπορούν να επιβάλουν κανόνες αυστηρότερους από τους κανόνες της παρούσας οδηγίας».

[3] COM (2002) 625 τελικό, άρθρο 11.2

[4] Όταν εμφανίζεται μια ζημία, ο ασφαλιστής ΑΕΑ καταβάλει το ποσό της απαίτησης σύμφωνα με τους όρους του ασφαλιστηρίου συμβολαίου ΑΕΑ και η επιχείρηση πρέπει να πληρώσει ένα ποσό ίσο με την υπέρβαση του ασφαλιστηρίου συμβολαίου ΑΕΑ από τους δικούς της κεφαλαιακούς πόρους. Όταν εξαντληθούν οι πόροι μιας επιχείρησης, η επιχείρηση καθίσταται αναξιόχρεη. Στην περίπτωση αυτή, οι αιτιολογημένες απαιτήσεις των καταναλωτών βαρύνουν το σχετικό σύστημα αποζημίωσης των επενδυτών. Τα συστήματα αυτά έχουν όρια, και οι κατάλοιπες ζημίες βαρύνουν τους καταναλωτές.

[5] Ελήφθησαν απαντήσεις από την Αυστρία, την Κύπρο, την Τσεχική Δημοκρατία, τη Φινλανδία, τη Γαλλία, την Ελλάδα, την Ουγγαρία, την Ιρλανδία, τη Μάλτα, τις Κάτω Χώρες, τη Νορβηγία, την Πολωνία, τη Ρουμανία, τη Σλοβακία, την Ισπανία, τη Σουηδία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Το Βέλγιο, η Δανία, η Γερμανία, η Ιταλία, η Εσθονία, η Λετονία, η Λιθουανία, το Λουξεμβούργο και η Πορτογαλία δεν έστειλαν απαντήσεις.

[6] http://ec.europa.eu/internal_market/securities/isd/mifid_reports_en.htm

[7] Μια πιο αναλυτική περίληψη των απαντήσεων σε συγκεκριμένες ερωτήσεις διατίθενται στην διεύθυνση http://ec.europa.eu/internal_market/securities/isd/mifid_reports_en.htm