Γνωμοδοτηση για την πρόταση απόφασης του Συμβουλίου 95/0027 (CNS) σχετικά με το πρόγραμμα για την ενθάρρυνση της ανάπτυξης και της διανομής ευρωπαϊκών οπτικοακουστικών έργων (Media II - ανάπτυξη και διανομή) (1996-2000) ()

(95/C 256/08)

Στις 19 Απριλίου 1995, και σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 127 και 130, της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για τις πρότασεις που αυαφέρονται παραπάυω.

Το τμήμα βιομηχανίας, εμπορίου, βιοτεχνίας και υπηρεσιών, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών κατήρτισε τη γνωμοδότησή του βάσει της έκθεσης του εισηγητή κ. Pellarini στις 7 Ιουνίου 1995.

Κατά την 327η σύνοδο ολομέλειας της 5ης και 6ης Ιουλίου 1995 (συνεδρίαση της 5ης Ιουλίου), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με πλειοψηφία και 3 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Οι προτάσεις της Επιτροπής βασίζονται σε πολυάριθμα έγγραφα μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται το Λευκό Βιβλίο « Ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα, απασχόληση », η έκθεση Bangemann για την « Ευρώπη και την κοινωνία της σφαιρικής πληροφόρησης », το Πράσινο Βιβλίο « Στρατηγικές επιλογές για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας οπτικοακουστικών προγραμμάτων », τα πρακτικά της Ευρωπαϊκής Διάσκεψης για τον οπτικοακουστικό τομέα που πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες από τις 30 Ιουνίου έως τις 2 Ιουλίου 1994, αλλά κυρίως στην έκθεση αξιολόγησης του προγράμματος Media μετά τα δύο έτη εφαρμογής του (COM(93) 364 τελικό) στο προοίμιο της οποίας αναφέρεται ότι « βάσει των προσανατολισμών που προέκυψαν από την αξιολόγηση, η Επιτροπή θα προτείνει σε σύντομο χρονικό διάστημα μια σειρά μέτρων προσαρμογής, τόσο σε θεσμικό όσο και σε τεχνικό επίπεδο προκειμένου να ενισχυθεί το πρόγραμμα Media ».

1.2. Λαμβάνοντας υπόψη ότι « μεταξύ των κυριότερων στόχων της ΕΕ είναι η ανάπτυξη μιας ευρωπαϊκής βιομηχανίας προγραμμάτων στο ύψος των πολιτιστικών, αλλά επίσης των οικονομικών απαιτήσεων, της κοινωνίας των πληροφοριών, καθώς και μιας ανταγωνιστικής βιομηχανίας σε βαθμό να εξασφαλίσει μακροπρόθεσμα την αποδοτικότητά της » η Επιτροπή δηλώνει ότι οι διαδικασίες κοινωνικής παρέμβασης θα πρέπει :

- « να αποβλέπουν σε διαρθρωτικές επιπτώσεις,

- να εξασφαλίσουν πραγματική κοινοτική προστιθέμενη αξία,

- να ενθαρρύνουν τη συμπληρωματικότητα των κοινοτικών και των εθνικών προσπαθειών όπως επίσης τη δημοσιονομική συνυπευθυνότητα του επαγγελματικού τομέα,

- να αποτελούν μηχανισμούς χρηματοδοτικής ενθάρρυνσης, με προτεραιότητα στις επιστρεπτέες προκαταβολές και τα επιδοτούμενα δάνεια σε σχέση με τις καθαρές επιδοτήσεις,

- να δίνουν προτεραιότητα στα συστήματα αυτόματης ενίσχυσης σε αντίθεση με τα συστήματα επιλεκτικής ενίσχυσης. »

1.3. Για το σκοπό αυτό προτείνει δύο εργαλεία, ένα για την επιμόρφωση των επαγγελματιών του κλάδου των προγραμμάτων, και το άλλο για την ανάπτυξη και τη διανομή των ευρωπαϊκών οπτικοακουστικών έργων.

1.4. Σχεδιάζει επιπλέον να « ενθαρρύνει τη δημιουργία μηχανισμών χρηματοδοτικής φύσεως που θα προωθήσουν την κινητοποίηση οικονομικών πόρων για την οπτικοακουστική παραγωγή (κινηματογράφος, τηλεόραση) ».

1.5. Στην 184η σύνοδό του στις 3 και 4 Απριλίου 1995, το Συμβούλιο ανέθεσε σε ειδική ομάδα Audiovisuel και στο Coreper να συνεχίσουν την εξέταση των προτάσεων της Επιτροπής για το Media II και κάλεσε την Επιτροπή να καθορίσει το συντομότερο δυνατό τους κυριότερους άξονες των χρηματοδοτικών μηχανισμών, προκειμένου να επιτραπεί μια εμπεριστατωμένη συζήτηση εκ μέρους του Συμβουλίου στη σύνοδο του Ιουνίου 1995.

1.6. Στην ίδια συνεδρίαση το Συμβούλιο αποφάσισε επίσης ότι στο πρόγραμμα Media ΙΙ θα διατεθούν 400 εκατ. Ecu επί 5 έτη προκειμένου να συμβάλει κανονικά με την μορφή δανείων στην κάλυψη του 50% του κόστους των σχεδίων, με ενδεχόμενες εξαιρέσεις για τις ενισχύσεις επιμόρφωσης έως και 75% με τη μορφή καθαρών επιδοτήσεων.

2. Προκαταρκτικές θεωρήσεις

2.1. Η ΟΚΕ εκφράστηκε ήδη επανειλημμένα σχετικά με τη διατύπωση των στρατηγικών στόχων ή των ειδικών προγραμμάτων δράσης στο επίπεδο της πληροφορίας γενικότερα όσο και του οπτικοακουστικού τομέα ().

2.1.1. Μολονότι η διεξαγόμενη ακόμη συζήτηση είναι αρκετά εμπεριστατωμένη και η παραγωγή εγγράφων αρκετά μεγάλη και εξαντλητική, φαίνεται ωστόσο ότι η Επιτροπή στις αναλύσεις της δεν λαμβάνει υπόψη ορισμένους παράγοντες που μπορούν να αποτελέσουν κίνδυνο για την τόσο επιθυμητή ευρωπαϊκή συνοχή και να έχουν αρνητικές επιπτώσεις στον κοινωνικό ιστό.

2.1.2. Με δεδομένες τις δύο παραδοχές ότι δηλαδή υφίσταται μια αναμφισβήτητη « τάση προς τη φιλελευθεροποίηση και την άρση των ρυθμίσεων σε παγκόσμιο επίπεδο στον τομέα των υπηρεσιών » και ότι είναι αναγκαία « μια έγκαιρη και αποτελεσματική δράση που θα αποβλέπει στην άρση των εμποδίων στην εσωτερική αγορά », η Επιτροπή εκουσίως δεν εξετάζει τις ενδεχόμενες κοινωνικές επιπτώσεις που προκύπτουν, αφενός, από την επίδραση και την πίεση που ασκούν ορισμένες διεθνείς ομάδες στον τομέα των επικοινωνιών και, αφετέρου, από τον προβλεπόμενο ξέφρενο ανταγωνισμό που θα προκύψει στον οπτικοακουστικό τομέα.

2.1.3. Σύμφωνα με πρόσφατες πληροφορίες φαίνεται ότι η Επιτροπή προτίθεται να υποβάλει εντός του 1995 Πράσινο Βιβλίο για τις κοινωνικοπολιτιστικές επιδράσεις των μέσων μαζικής επικοινωνίας.

2.1.4. Λαμβάνοντας υπόψη ότι ο οπτικοακουστικός τομέας είναι τομέας ταχύτατης εξέλιξης και ότι έχει ισχυρές επιπτώσεις στη διαμόρφωση των ηθών και των πολιτιστικών προτύπων η ΟΚΕ κρίνει ότι η μέθοδος εργασίας της Επιτροπής δεν είναι ικανοποιητική δεδομένου ότι η ανάλυση των φαινομένων αυτών γίνεται καθυστερημένα και αφού έχουν ήδη προωθηθεί ορισμένες συγκεκριμένες δράσεις που υπάρχει κίνδυνος να αποδειχθούν ασύνδετες μεταξύ τους λόγω ακριβώς της έλλειψης σφαιρικής στρατηγικής.

2.1.5. Ειδικότερα η ΟΚΕ οφείλει να διαπιστώσει με λύπη της ότι ως τώρα εκφράστηκε δισταγμός ως προς την αντιμετώπιση ορισμένων ουσιαστικών δυσκολιών στο πεδίο αυτό όπως είναι : τα επίπεδα φιλελευθεροποίησης και ιδιωτικοποίησης, η συγκέντρωση των μέσων μαζικής επικοινωνίας, οι ανάγκες των καταναλωτών, η παροχή γενικών υπηρεσιών, ο ρόλος των δικτύων δημόσιας υπηρεσίας κ.λ.π.

2.2. Πρόκειται τώρα να εξετασθεί εάν η παράταση του προγράμματος Media για άλλα 5 χρόνια, βάσει νέων προσανατολισμών και διαδικασιών παρέμβασης ανταποκρίνονται έστω και μερικά στις προαναφερθείσες ανησυχίες και αν προτείνονται ικανοποιητικά μέσα ικανά να προωθήσουν μεσοπρόθεσμα ένα ικανοποιητικό κύκλωμα για την ευρωπαϊκή βιομηχανία οπτικοακουστικής παραγωγής η οποία συναντά σήμερα μεγάλες δυσκολίες.

2.2.1. Σε μια πρώτη ανάγνωση των « Προσανατολισμών για τους κοινοτικούς μηχανισμούς υποστήριξης » σχηματίζεται συνολικά η εντύπωση ότι εξαγγέλλονται στόχοι μεγάλης ευρύτητας ικανοί να έχουν επιπτώσεις στις διαρθρωτικές αδυναμίες του τομέα.

2.2.2. Με αυτό το τμήμα θα ασχοληθούμε στο κεφάλαιο των γενικών παρατηρήσεων.

2.2.3. Οι προτάσεις ειδικών ενεργειών φαίνεται αντιθέτως να ανταποκρίνονται σε μια λογική περισσότερο συγκυριακής και λιγότερο διαρθρωτικής παρέμβασης έχοντας λάβει υπόψη επίσης τις « προτεραιότητες που προσδιορίστηκαν στην διάρκεια της συζήτησης για την τροποποίηση του προγράμματος Media ».

2.2.4. Οι προτάσεις αυτές θα εξετασθούν στο κεφάλαιο των ειδικών παρατηρήσεων.

2.3. Η ΟΚΕ ωστόσο, μολονότι εξετάζει με ενδιαφέρον και προσοχή τις προτάσεις και εκτιμά τις προσπάθειες της Επιτροπής προκειμένου να υπάρξουν νομοθετικά μέσα για την καλύτερη ρύθμιση της ευρωπαϊκής ενιαίας αγοράς στα πλαίσια του ελεύθερου ανταγωνισμού, εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι ένα μεγάλο τμήμα των υποδείξεων και των συστάσεων που έχουν εκφρασθεί τα τελευταία χρόνια, και αποτελούν μια εξισορροπημένη συμφωνία διαφορετικών και συχνά αντιτιθέμενων τοποθετήσεων, δεν εξετάσθηκαν επωφελώς.

3. Γενικές παρατηρήσεις

3.1. Αφού διαπιστώνει ότι « η ευρωπαϊκή βιομηχανία των προγραμμάτων παρουσιάζει ισχυρές διαρθρωτικές αδυναμίες » και ότι είναι αναγκαία « μια πολιτική ικανή να εξασφαλίσει τη μεσοπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα » η Επιτροπή προσδιορίζει με σαφήνεια τα εμπόδια και τις αδυναμίες του τομέα.

3.1.1. Μεταξύ των άλλων οι πιο σημαντικές είναι :

- ο κατακερματισμός και η απομόνωση των εθνικών αγορών,

- οι ελλείψεις της διανομής και η ανεπαρκής υπερεθνική διακίνηση των έργων,

- το χρόνιο έλλειμμα και η ανικανότητα κινητοποίησης οικονομικών πόρων,

- οι δυσκολίες συγκρότησης καταλόγων έργων, δηλαδή των καταλόγων εκείνων των παραγωγών που είναι διαθέσιμες για διανομή.

3.1.2. Η Επιτροπή δηλώνει επίσης ότι θα εξετάσει την κατάσταση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας των ευρωπαϊκών οπτικοακουστικών προγραμμάτων παρέχοντας στοιχεία σχετικά με τα τελευταία δέκα έτη, που παρουσιάζει μια κατάσταση ανησυχητικής κρίσης προς όφελος κυρίως των Ηνωμένων Πολιτειών.

3.1.3. Βάσει των αναλύσεων αυτών καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι ελλείψεις αφορούν « το σύνολο της αλυσίδας παραγωγής και διανομής των οπτικοακουστικών μέσων » και ότι για το λόγο αυτό είναι « πλέον απαραίτητο να επανεξετασθεί όλη η οργάνωση του τομέα, συμπεριλαμβανομένων των συστημάτων υποστήριξης » χωρίς ωστόσο « να αντικατασταθούν οι μηχανισμοί που εφαρμόζονται ήδη στα κράτη μέλη για να προωθηθεί η πολιτιστική τους ταυτότητα ».

3.2. Είναι σκόπιμο να επιμείνουμε σε ορισμένες ελλείψεις των αναλύσεων αυτών.

3.2.1. Η ιστορία του κινηματογράφου, που συνδέεται με την αντίστοιχη ιστορία της τηλεόρασης, βασίζεται με διαφορετικούς τρόπους κυρίως στη διαλεκτική που υπάρχει μεταξύ Ευρώπης και Ηνωμένων Πολιτειών.

3.2.2. Οι επιτυχίες και οι αποτυχίες της μιας ή της άλλης πλευράς, με τις σχετικές οικονομικές συνέπειες, μπορούν ποσοστιαία να αποδοθούν περισσότερο στο πολιτιστικό μήνυμα του έργου και την αποδοχή του από το κοινό, παρά στην οργανωτική ικανότητα της παραγωγής.

3.2.3. Σήμερα το αμερικανικό πρότυπο είναι επιτυχημένο όχι μόνο λόγω της οργανωτικής βελτίωσης σε όλες τις φάσεις της παραγωγής (από την σύλληψη του έργου έως την εμπορία του τελικού προϊόντος, στα οποία περιλαμβάνεται η εκμετάλλευση των επιπτώσεων στην παράλληλη αγορά) με μείωση του κόστους και αύξηση των κερδών αλλά γιατί στηρίζεται σε παραγωγές που υπόσχονται αυξημένα ακροατήρια στο βαθμό που περιλαμβάνουν πολιτιστικά μηνύματα που γίνονται ευρύτερα αποδεκτά.

3.2.4. Είναι ίσως βιαστικό και απλοϊκό να μιλήσει κανείς για αποικιακού τύπου σχέσεις, αλλά είναι απαραίτητο να κατανοηθεί ότι η σημερινή αρνητική απόδοση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας οπτικοακουστικών μέσων δεν καταμετράται μόνο με όρους δημοσιονομικής και οργανωτικής δυνατότητας αλλά κυρίως πολιτιστικού περιεχομένου της παραγωγής, πεδίο στο οποίο με τις προτάσεις της η Επιτροπή δεν επιθυμεί να παρέμβει.

3.2.5. Αυτή είναι η πρώτη αντίφαση σε σχέση με τη αναγκαιότητα, που έχει αναγνωρισθεί από πολλές πλευρές, να υποστηριχθεί κατά πρώτον λόγο η « ευρωπαϊκή πολιτιστική ταυτότητα », συνθήκη που τονίστηκε από την ΕΕ τον Δεκέμβριο του 93 με την απόφαση να αποκλεισθεί ο οπτικοακουστικός τομέας από την εμπορική συμφωνία της ΓΣΔΕ.

3.2.6. Είναι συνεπώς αναγκαίο να δράσει προς την κατεύθυνση αυτή η Επιτροπή λαμβάνοντας υπόψη της τους κινδύνους που παραμένουν αν περιορισθεί κανείς στην ενθάρρυνση μιας αγοράς που κυριαρχείται ευρύτατα από εξωευρωπαϊκές παραγωγές.

3.2.7. Μια άλλη αδυναμία της ανάλυσης είναι ότι παραγνωρίζει πλήρως την επίδραση που μπορούν να έχουν, για την επιτυχία ή μη των προτεινόμενων δράσεων, οι υπάρχουσες δημόσιες και ιδιωτικές ομάδες, οι οποίες εξάλλου ευθύνονται εμμέσως για τις σημερινές δυσκολίες.

3.2.8. Για παράδειγμα, στο πρόγραμμα σχετικά με την ανάπτυξη και τη διανομή των έργων γίνεται επίμονη αναφορά στον ενδεχόμενο διαρθρωτικό ρόλο των ΜΜΕ και των ανεξάρτητων παραγωγών.

3.2.9. Φυσικά συμφωνούμε γενικά με την αναγκαιότητα ενίσχυσης του ιστού των ΜΜΕ, αλλά το να πιστεύει κανείς ότι αυτός είναι ο δρόμος για τη δημιουργία εναλλακτικής λύσης στις μεγάλες κυρίαρχες ομάδες είναι σκέτη αυταπάτη, σαν να προτείνεται π.χ. μια πολιτική για τις ευρωπαϊκές μεταφορές αδιαφορώντας για την συμμετοχή των μεγάλων επιχειρήσεων κατασκευής αυτοκινήτων.

3.2.10. Δεν πρόκειται συνεπώς για την πρόταση διευκολύνσεων ή χρηματοδοτήσεων που προορίζονται προς τους φορείς αυτούς, όσο για την πρόβλεψη μέσων που θα επιτρέψουν την θετική και πλήρως διάφανη συμμετοχή του στη διαδικασία αναδιάρθρωσης του τομέα που πρέπει να προωθηθεί.

3.3. Προκαταρκτικά η ΟΚΕ συμφωνεί με τις προτάσεις να δημιουργηθεί :

α) μια δομή-πλαίσιο για τις ανταλλαγές εμπειριών που θα διαθέτει τράπεζα δεδομένων για τα εθνικά συστήματα υποστήριξης,

β) μηχανισμών χρηματοδοτικής φύσεως για να διευκολυνθεί η κινητοποίηση των πόρων μολονότι επιφυλάσσεται να εξετάσει τις προτάσεις αυτές λεπτομερώς όταν θα υποβληθούν.

3.4. Λαμβάνοντας υπόψη τις προηγούμενες παρατηρήσεις η ΟΚΕ δέχεται θετικά τις προτάσεις δράσεων για την κατάρτιση, την ανάπτυξη και τη διανομή, μολονότι εξακολουθεί να πιστεύει ότι δεν επιφέρουν διαρθρωτικά αποτέλεσματα, αφενός, λόγω του περιορισμένου χαρακτήρα των χρηματοδοτήσεων και, αφετέρου, γιατί δεν αφορούν το σύνολο της αλυσίδας από την παραγωγή στη διανομή, αλλά περιορίζονται σε τομεακές δράσεις.

4. Ειδικές παρατηρήσεις

4.1. Κατάρτιση

4.1.1. Η ΟΚΕ εγκρίνει τις δράσεις σχετικά με την κατάρτιση στα θέματα της οικονομικής και εμπορικής διαχείρισης στο βαθμό που θεωρεί ότι στον τομέα αυτό υφίσταται σοβαρή έλλειψη στο επίπεδο των διάφορων ευρωπαϊκών τομεακών κέντρων κατάρτισης.

4.1.2. Συμφωνεί επίσης με την αναγκαιότητα και τη χρησιμότητα της προώθησης διασυνδέσεων μεταξύ των δικτύων στα διάφορα κέντρα καθώς και της καθιέρωσης σπουδαστικών υποτροφιών μαθητείας σε επιχειρήσεις που δρουν σε άλλα κράτη μέλη, έστω και αν θα πρέπει να προωθηθεί η δυνατότητα μαθητείας σε εξωκοινοτικές επιχειρήσεις.

4.1.3. Η ΟΚΕ αντιθέτως έχει ορισμένες επιφυλάξεις σχετικά με την κατάρτιση στις νέες τεχνολογίες ειδικότερα στον τομέα της info γραφικής γιατί :

- το κόστος τους είναι υψηλό (υπολογίζεται ότι το κόστος μιας και μόνο μηχανής μπορεί να φθάσει σε 150 000 Ecu)

- η χρήση τους είναι άκρως περιορισμένη στο βαθμό που μπορούν να επιτευχθούν πρακτικά τα ίδια αποτελέσματα με χρήση λιγότερο δαπανηρών μεθόδων

- η τεχνική κατάρτιση σε γενικές γραμμές εξασφαλίζεται από τις βιομηχανίες κατασκευής.

4.1.4. Προς το σκοπό αυτό και κυρίως για την οικονομική και τεχνική δέσμευση που απαιτεί, η ΟΚΕ είναι της άποψης ότι θα ήταν πιο παραγωγικό να προβλεφθούν ένα ή δύο ευρωπαϊκά κέντρα που θα παρέχουν μαθήματα υψηλού επιπέδου για το προσωπικό που είναι ήδη επαρκώς έμπειρο στις τεχνολογίες βάσης.

4.1.5. Η ΟΚΕ προτείνει επίσης δράσεις που αφορούν την επιμόρφωση των καλλιτεχνών-ερμηνευτών καθώς και των τεχνικών στο πεδίο της μεταγλώττισης προκειμένου να διευκολυνθεί η διακίνηση των έργων στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

4.1.6. Όσον αφορά το ποσό των χρηματοδοτικών συνεισφορών η ΟΚΕ υπολογίζει ότι το ανώτατο όριο των 100 000 Ecu ανά έτος και ανά κέντρο είναι περιορισμένο, με κίνδυνο να εμφανισθεί μεγάλη ανάπτυξη περιορισμένων πρωτοβουλιών και συνεπώς να υπάρξει διασκορπισμός των μέσων εις βάρος μιας επικέντρωσης σε ορισμένα κέντρα που θα μπορούσαν να καταστούν έτσι σημεία αναφοράς και έλξης για τον τομέα.

4.1.7. Η ΟΚΕ επισημαίνει επίσης ότι η προστασία της πολιτιστικής πολυμορφίας δεν θα πρέπει να εξασφαλίζεται μόνο με την έστω και ισορροπημένη συμμετοχή, σε γεωγραφικό επίπεδο, των ειδικευμένων ιδρυμάτων κατάρτισης και ότι για να υποστηριχθούν οι διαφορετικές πολιτιστικές βάσεις των κρατών μελών, χωρίς να θυσιασθούν στην ενδεχόμενη ολοκλήρωση που προωθείται από τον ανταγωνισμό, μπορεί να αποτελέσει σημαντική βοήθεια η προσφορά προτύπων για το περιεχόμενο ορισμένων σπουδαστικών υποτροφιών.

4.1.8. Σχετικά με την τελική αξιολόγηση των διαφόρων προγραμμάτων, πέρα από τους διαφόρους ελέγχους που προβλέπονται για την καταπολέμηση των ατασθαλιών, η ΟΚΕ κρίνει ότι θα πρέπει να προβλεφθούν επίσης και ανώνυμα δελτία αξιολόγησης που θα συντάσσονται προσωπικά από τους μαθητές στο τέλος των μαθημάτων.

4.2. Ανάπτυξη και διανομή

4.2.1. Προκαταρκτικά επισημαίνεται ότι η πρόσβαση στις χρηματοδοτήσεις εξαρτάται από την αξιολόγηση σκοπιμότητας εκ μέρους της Επιτροπής, έργο για το οποίο υποβοηθείται από συμβουλευτική επιτροπή, και αυτό σε αντίθεση με μια από τις αρχές που εξαγγέλλονται από την ίδια δηλαδή με την επιδίωξη « να ευνοηθούν τα συστήματα αυτόματης ενίσχυσης σε αντίθεση με τα συστήματα επιλεκτικής ενίσχυσης ».

4.2.2. Μολονότι αναγνωρίζεται ότι το προβλεπόμενο πρόγραμμα προσδιορίζει με μεγάλη σαφήνεια τις κατευθυντήριες γραμμές δράσης και χρηματοδότησης, θα πρέπει να επισημανθεί από την άλλη μεριά ότι παραμένουν ασαφείς μια σειρά ερωτήσεις.

4.2.3. Στο κείμενο αναφέρονται επανειλημμένα « οι ανεξάρτητες ευρωπαϊκές εταιρείες παραγωγής » ως κατ`εξοχήν αποδέκτες των ενισχύσεων, χωρίς ωστόσο να αποσαφηνίζεται ποιος θα πρέπει να είναι ο τύπος αυτής της ανεξαρτησίας και ποια τα κριτήρια της επαλήθευσής του.

4.2.4. Από την άλλη πλευρά παραγνωρίζεται το επείγον πρόβλημα που αποτελούν οι μεγάλες βιομηχανικές ομάδες μαζικής επικοινωνίας και οι διεθνείς διασυνδέσεις τους, ενώ θα πρέπει να προβλεφθούν μέτρα που θα επιδιώκουν να αποφευχθεί η περίπτωση να διοχετεύονται στις ομάδες αυτές οι επιδοτήσεις παραγωγής και διανομής.

4.2.5. Η ΟΚΕ είναι της άποψης ότι για να προωθηθούν όλα αυτά, και να ληφθεί υπόψη η αναγκαιότητα διαφάνειας, θα πρέπει να υπάρξουν όρια σχετικά με τις διαστάσεις των εταιρειών σύμφωνα με τα κριτήρια που υιοθετήθηκαν για τις παρεμβάσεις επί των ΜΜΕ και να καθορισθεί η δυνατότητα ελέγχου, μέσω της απαίτησης να δημοσιεύονται τουλάχιστον ο κατάλογος των εταίρων που τις συγκροτούν και τα λογιστικά βιβλία.

4.2.6. Η ΟΚΕ επιπλέον πιστεύει ότι στο πεδίο της ανάπτυξης και της διανομής πρέπει να εξετασθούν και άλλα μέτρα που ενδέχεται να έχουν οικονομικές επιδράσεις χωρίς να υπάρξουν άμεσες χρηματοδοτήσεις όπως είναι : η ενίσχυση των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, φορολογικές απαλλαγές, μακροπρόθεσμες εγγυήσεις για δάνεια με επιδοτούμενο επιτόκιο.

4.2.7. Τέλος η ΟΚΕ, αναμένοντας επίσης τις τροποποιήσεις που θα γίνουν στην οδηγία « τηλεόραση χωρίς σύνορα », στην οποία γίνεται λόγος για νέους κανόνες όσον αφορά τα ποσοστά που διατίθενται στα ευρωπαϊκά προγράμματα κρίνει ότι θα πρέπει να υπάρξει διάκριση μεταξύ των μηχανισμών υποστήριξης που προορίζονται για την τηλεοπτική παραγωγή και εκείνων που προορίζονται για την κινηματογραφική παραγωγή.

5. Συμπεράσματα

5.1. Στον οπτικοακουστικό τομέα αναγνωρίζεται ξεχωριστός ρόλος σε σχέση με τους άλλους βιομηχανικούς τομείς με ισχυρό δυναμικό ανάπτυξης, ειδικότερα όσον αφορά τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας. Η ΟΚΕ μολονότι εγκρίνει τις ειδικές προτάσεις της Επιτροπής ως πρώτη προσέγγιση επίλυσης του προβλήματος, εκφράζει την απογοήτευσή της για τις ελλείψεις που παρουσιάζει η γενική ανάλυση των προβλημάτων της οπτικοακουστικής βιομηχανίας και εξακολουθεί να πιστεύει ότι δεν επαρκούν για να δημιουργήσουν διαρθρωτικά αποτελέσματα λόγω του περιορισμένου χαρακτήρα των χρηματοδοτήσεων και του τομεακού χαρακτήρα τους.

5.2. Προκειμένου να υπάρξει μια πιο απτή δράση στα θέματα της πολιτιστικής πολιτικής και της υπεράσπισης της « ευρωπαϊκής πολιτιστικής ταυτότητας » η ΟΚΕ είναι της άποψης ότι η Επιτροπή θα πρέπει να αποκτήσει ευρωπαϊκή υπηρεσία οπτικοακουστικού τομέα.

5.3. Το μέσο αυτό θα μπορούσε πράγματι να αποτελέσει με μη γραφειοκρατικό τρόπο έναν εναλλακτικό χώρο αντιστάθμισης, συνεργασίας και συντονισμού στα διάφορα πεδία, από την παραγωγή έως τη διανομή με ενιαίο ευρωπαϊκό σήμα, και με διαφοροποιημένη χρήση των προβλεπόμενων χρηματοδοτήσεων υποστήριξης και των μηχανισμών δημοσιονομικής ενθάρρυνσης.

5.4. Όσον αφορά το πρόγραμμα κατάρτισης η ΟΚΕ εκφράζει την ευχή ότι θα υπάρξουν κριτήρια εφαρμογής ικανά να περιορίσουν τον κίνδυνο κατακερματισμού των πόρων και να διευκολύνουν την βελτιστοποίηση των σχετικών προγραμμάτων και χρηματοδοτήσεων.

5.5. Για το πρόγραμμα που αναφέρεται στην ανάπτυξη και τη διανομή η ΟΚΕ κρίνει ότι θα πρέπει να ορισθούν καλύτερα όλα εκείνα τα κριτήρια και τα μέσα που είναι ικανά να διευκολύνουν τον σαφή προσδιορισμό των φορέων που μπορούν να επωφεληθούν από τις χρηματοδοτήσεις καθώς και την μέγιστη διαφάνεια των δράσεων.

Βρυξέλλες, 5 Ιουλίου 1995.

Ο Πρόεδρος της

Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Carlos FERRER

() ΕΕ αριθ. C 108 της 29. 4. 1995, σ. 4-8.

() Γνωμοδότηση της ΟΚΕ « Πρόγραμμα δράσης για την οπτικοακουστική βιομηχανία « Media » (1991-1995) - ΕΕ αριθ. C 332 της 31. 12. 1990. Γνωμοδότηση της ΟΚΕ « Πρόγραμμα δράσης Media » - ΕΕ αριθ. C 148 της 30. 5. 1994. Γνωμοδότηση της ΟΚΕ « Πράσινο Βιβλίο : Συγκέντρωση στα μέσα μαζικής ενημέρωσης » - ΕΕ αριθ. C 304 της 10. 11. 1993. Γνωμοδότηση της ΟΚΕ « Πολυφωνία και συγκέντρωση » - ΕΕ αριθ. C 110 της 2. 5. 1995.