ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ
CΟΜ (88)338 τελικό
Βρυξέλλες ,16Αυγούστου 1988
- ,
\<£>κ ^ χ··>/
ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙΓΕΩΡΓΙΑ
(Ανακοίνωση τηςΕπιτροπής )

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΑ
I, ΕΙΣΑΓΩΓΗ
1. Ηεξέλιξη τηςγεωργίας και ηαναμόρφωση τηςΚΓΠ
Ηγεωργία στην Ευρώπη παραδοσιακά αποτελεί σύμμαχο τουπεριβάλλοντος .
Επίαιώνες οιΕυρωπαίοι γεωργοί έχουν διαμορφώσει ,διατηρήσει καιπρο¬
στατεύσει τομεγαλύτερο τμήμα των χερσαίων εκτάσεων τηςηπείρου .Επειδή εξορτού -
ντοαπό τηφύση για νασυγκεντρώσουν τααπαραίτητα προς τοζειν οι
γεωργοί ,γενικά ,διαβίωναν καιεργάζοντο σεαρμονία μετηφύση .Εξαρ-
τούντο από τηγονιμότητα τηςγης,τηνκαθαρότητα τωνυδάτων καιένα
σταθερό οικολογικό ισοζύγιο .Για τολόγο τούτο διαδραμάτιζαν αποφασι ¬
στικό ρόλο για τηδιατήρηση τηςποιότητας τουεδάφους ,τηναποσόβηση
τηςρύπανσης τηςυπαίθρου και τηνπροάσπιση τουπεριβάλλοντος τηςυπαί ¬
θρου .
Τούτο εξακολουθεί ναισχύει σεμεγάλο βαθμό .Οιγεωργοί είναι εκείνοι
πουπροστατεύουν από τηνυπέρμετρη εκμετάλλευση ,τηρύπανση ήτηδιά¬
βρωση τομεγαλύτερο μέρος τωνγαιών τηςΕυρώπης .Οιγεωργικές δραστη ¬
ριότητες είναι εκείνες πουσυχνά αποτρέπουν τιςκαταστροφικές οικολο ¬
γικές συνέπειες απότιςοποίες απειλούνται οιπεριοχές πουαπερημώνο -
νται καιεγκαταλείπονται από τονπληθυσμό .Παρατηρεί τα ιωστόσο μεταβο ¬
λήαυτής τηςκατάστασης .Τηντελευταία τεσσαρακονταετία ηγεωργία υπέ-
στη,αφενός ,μίατεχνολογική επανάσταση πουοδήγησε σεεντατικότερες
μορφές καλλιέργειας και,αφετέρου ,πιέσεις απόάλλες οικονομικές δρα¬
στηριότητες ,όπως ηαστικοποίηση ,ηβιομηχανική ανάπτυξη και οιμεταφο ¬
ρές .
Ηπρόσφατη αναμόρφωση τηςΚΓΠγιατηναντιμετώπιση τωνπροβλημάτων
τηςπλεονασματ ικής παραγωγής ανάγκασε ωστόσο τηνΚοινότητα ναεξετά ¬
σειτορόλο τηςγεωργίας στην οικονομία καιτηνκοινωνία .
Πέραν της αυτάρκειας σεείδη διατροφής καιτωνκοινωνικο­
οικονομικού χαρακτήρα στόχων ,όπως ηδιατήρηση τωνεισοδημάτων των
γεωργών ,έχουν προκόψει στόχοι .πουαφορούν τηνπροστασία ορισμέ ¬
νωνπαραδοσιακών αξιών πουαντιπροσωπεύει γιατηνκοινωνία μαςηγεωρ¬
γία,ιδιαίτερα όσον αφορά τηνπροστασία τουπεριβάλλοντος .Προκύπτει
λοιπόν ότιταμέτρα πουπρέπει πλέον ναληφθούν γιαναεξασφαλιστεί
ένας καλύτερος έλεγχος τηςπαραγωγής πρέπει ναδιαμορφωθούν μετρόπο
πουναεξασφαλίζουν ότιοιαδήποτε μελλοντική πρόοδος στον τομέα αυ¬
τόεπιτυγχάνεται σεαρμονία μετιςπεριβαλλοντικές απαιτήσεις καιότι
τοπεριβαλλοντικό ισοζύγιο θααποκατασταθεί τελικά στις περιοχές που
έχουν πληγεί .
Στοπλαίσιο τούτο ηΚοινότητα εκπόνησε τηγεωργική πολιτική διαρθρώ ¬
σεων προκειμένου νακαθορίσει ταμέτρα ταοποία θαπρέπει νασυνοδεύ ¬
ουντηναναμόρφωση τηςοργάνωσης τωναγορών .Στησυνέχεια τροποποιήθη ¬
κεοκανονισμός αριθ .797/85(1)σχετικά μετηβελτίωση τηςαποτελε -
σματικότητας τωνγεωργικών διαρθρώσεων ,πράγμα πουείναι ενδεικτικό
τηςβούλησης ναπροωθηθούν μίασειρά ενέργειες πουέχουν διπλό στόχο :
πρώτον ,νααποφευχθούν ταπροβλήματα πουπροξενεί ηεντατική καλλιέρ ¬
γεια και,δεύτερον ,οιεσδήποτε αρνητικές συνέπειες στοπεριβάλλον .
(1)ΕΕΑριθ .Ι_93,30.3.85 ,Ο.1

-2-
Επιπλέον ,ησυμφωνία τωνΑρχηγών Κρατών καιΚυβερνήσεων τουΦεβρουάριου
1988 σχετικά μετηναναμόρφωση τηςΚΓΠενίσχυσε τιςδυνατότητες επίτευ ¬
ξης των ενλόγω στόχων .
Επικρατούν λοιπόν σήμερα ευνοϊκότερες συνθήκες γιαναενταχθεί τοπρόβλη ¬
ματουπεριβάλλοντος στοπλαίσιο τηςπροσαρμογής τουπαραγωγικού δυναμι ¬
κού στις απαιτήσεις τηςαγοράς .
2. Οιαπόψεις τηςΕπιτροπής σχετικά μετοπεριβάλλον καιτηγεωργία
2.1 .ΗΠράσινη Βίβλος
ΗΕπιτροπή συχνά επισήμανε τηνανάγκη ναληφθεί υπόψη τοπεριβάλλον στο
πλαίσιο τηςγεωργικής πολιτικής .Στην Πράσινη Βίβλο τουΙουλίου του1985
αναφέρεται ότι "γίνεται όλο καιπερισσότερο αντιληπτό ότι ορόλος της
γεωργίας σεμιασύγχρονη βιομηχανοποιημένη οικονομία είναι ,όχιμόνο να
εξασφαλίσει τιςκύριες οικονομικές καικοινωνικές λειτουργίες ,αλλά και
ναδιατηρήσει τοπεριβάλλον τηςυπαίθρου .Σήμερα που ηΚοινότητα είναι αυ¬
τάρκης σεπολλά γεωργικά προϊόντα καιείναι ωςεκτούτου υποχρεωμένη να
διαχειρίζεται συνετά τηνπαραγωγική της ικανότητα ,ταπροβλήματα πουαφο¬
ρούν τοπεριβάλλον αποκτούν μεγαλύτερη σημασία ".ΗΕπιτροπή επισήμανε
επίσης ότι :"κατά τηδιάρκεια τωντελευταίων δεκαετιών ,ηγεωργία -του¬
λάχιστον ορισμένοι απότους κυριότερους τομείς της -γνώρισαν τεχνολογι ¬
κήεπανάσταση ηοποία τροποποίησε ριζικά τιςκαλλιεργητικές πρακτικές .
Αυξάνεται ηανησυχία όσον αφορά τιςεπιπτώσεις τωνμεταβολών αυτών στο
περιβάλλον ,ηανησυχία δεαυτή εκφράζεται όχιμόνο απότοναστικό πληθυ ¬
σμόαλλά καιαπότους γεωργούς ",και ότι "παρότι τατελευταία έτη ηκοι¬
νήγεωργική πολιτική έχει λάβει υπόψη τηςταδιάφορα θέματα τουπεριβάλ ¬
λοντος .... πρέπει ναεξεταστεί ...ποια άλλα μέτρα είναι δυνατόν να
προβλεφθούν για τηνεπόμενη δεκαετία ".Στην Πράσινη Βίβλο γίνεται αποδε ¬
κτό ότι "ηγεωργία πρέπει ναθεωρηθεί ωςοοικονομικός τομέας οοποίος ,
όπως καιάλλοι τομείς οιοποίοι βλάπτουν μετιςδραστηριότητές τους το
περιβάλλον ,θαπρέπει νααποτελέσει τοαντικείμενο ευλογών δημοσίων οδη¬
γιών καιελέγχων για νααποφευχθεί ηκαταστροφή τουπεριβάλλοντος ",
όπως επίσης καιότι "θαπρέπει ναεφαρμόζεται γενικώς ηαρχή του"ορυ-
παίνων πληρώνει "και ότιδενθαήταν ορθόν νααναμένουν οιγεωργοί να
αποζημιωθούν απότιςδημόσιες αρχές σεπερίπτωση που θακαθιερωθεί πα¬
ρόμοια ρύθμιση ".Επιπλέον ,επισημάνθηκε ότι "ηπολιτική προώθησης των
καλλιεργητικών πρακτικών πουδιατηρούν τοπεριβάλλον τηςυπαίθρου και
προστατεύουν ειδικές τοποθεσίες είναι εξίσου σημαντική μετην "παθητι ¬
κή"προστασία τουπεριβάλλοντος ".

-3-
2.2 .Πρόγραμμα δράαης για τοπεριβάλλον
Στοτέταρτο πρόγραμμα δράσης γιατοπεριβάλλον (1987-1992 )ηΕπιτροπή επι-
οήμανε ιδιαίτερα τηνανάγκη ναενσωματωθεί τοθέμα τουπεριβάλλοντος στις
άλλες κοινοτικές πολιτικές ,περ ιλαμβανομένης τηςγεωργικής .
Έχοντας αυτά κατά νου ηΕπιτροπή θεώρησε ότιείναι αναγκαίο ναεπιτευχθεί
έναεύλογο ισοζύγιο μεταξύ τηςγεωργικής ανάπτυξης καιτων,μερικές φορές ,
αντιθέτων αναγκών διατήρησης τουπεριβάλλοντος .Γιατολόγο αυτό υπέβα ¬
λεπροτάσεις πουαποσκοπούν ναμειώσουν τιςκαταστροφές πουπροξενεί η
γεωργία στην οικολογική υποδομή .Οιπροτάσεις αυτές αφορούν ,ειδικότερα ,τη
ρύπανση πουεπιφέρει ηεντατική εκτροφή ζώων και ηυπέρμετρη χρήση λιπασμά ¬
τωνκαιπαρασι τοκτδνων,όπως επίσης καιτηνπροστασία τωνφυσικών βιοτόπων .
3.Άποψη τουΕυρωπαϊκού Κοινοβουλίου
Στοψήφισμά του της19.2.1986 ,τοΕυρωπαϊκό Κοινοβούλιο επισήμανε ότι "η
μεταρρύθμιση τηςΚΓΠπροσφέρει μιαευκαιρία για τηνκαθιέρωση συνεπούς
γεωργικής πολιτικής που θαεπιδιώκει επίσης ναδιαφυλάξει τοπεριβάλλον
και τοντρόπο ζωής στις αγροτικές περιοχές ",και ότι "θαπρέπει ναεξετα ¬
στούν ταμέτρα για τηναντιμετώπιση τωνοικονομικών καικοινωνικών αναγκών
τηςαγροτικής κοινότητας ,υπολογίζοντας παράλληλα τοπεριβάλλον ".Επιπλέον ,
τοΚοινοβούλιο ζήτησε νακαθιερωθεί "μιασφαιρική πολιτική επικεντρωμένη
σεποσοτικούς καιποιοτικούς στόχους που θααποσκοπεί κυρίως :
στην ορθολογική χρήση τωνεδαφών καιτημακροχρόνια διατήρησή τους
καθώς καιστην προστασία τουσυνόλου τωνφυσικών πόρων καιτου φυσι ¬
κούπλούτου ,
στηδιατήρηση καιανάπτυξη τηςζωής τηςυπαίθρου ,
στην παραγωγή τροφίμων υψηλής ποιότητας ,
στηστενότερη συνεργασία γεωργικού καιβιομηχανικού τομέα ,
στην τροποποίηση τουγενικού πλαισίου τηςγεωργικής πολιτικής κατά
τρόπο πουοιδραστηριότητες στογεωργικό τομέα ναανταποκρίνονται
στις απαιτήσεις τουπεριβάλλοντος ".
Ειδικότερα ,τοΕυρωπαϊκό Κοινοβούλιο επισήμανε τηναναγκαιότητα μίας ευρω¬
παϊκής πολιτικής γιαταεδάφη (σχεδιασμός ,καταπολέμηση τηςδιάβρωσης των
εδαφών ,αναδάσωση ,διαφοροποίηση τηςγεωργικής παραγωγής ,υπολογ ισμός των
περιβαλλοντικών επιπτώσεων μεγάλων γεωργικών προγραμμάτων ,τήρηση τωνκοι¬
νοτικών οδηγιών καιδιεθνών συμβάσεων γιατηνπροστασία τηςάγριας πανίδας ),
καιτηνανάγκη μιας ολοκληρωμένης πολιτικής σχεδιασμού γιατηνύπαιθρο που
θαβασίζεται στησυνεργασία όλων τωνενδιαφερομένων μερών .Θεωρεί επίσης
ότιηδιαρθρωτική γεωργική πολιτική πουξεκίνησε μετονκανονισμό αριθ .
797/85πρέπει νασυνεχιστεί μετηδιάθεση μεγαλυτέρων κονδυλίων στοτμήμα
"προσανατολισμός "τουΡΕ06Α ,τηδιοχέτευση διαρθρωτικών πόρων σεπεριφερεια ¬
κάπρογράμματα πουπροβλέπουν τηνκαταβολή ανταμοιβής γιαορισμένες φιλο-
περιβαλλοντικές καλλιεργητικές πρακτικές ,και,ιδίως ,τονκαθορισμό λεπτομερών
κανόνων πουθαδιέπουν τηχορήγηση διαρθρωτικής βοήθειας σεοικολογικές
γεωργικές πρακτικές .

-4-
4. Ηπροσέγγιση τουπροβλήματος απότους Υπουργούς Γεωργίας καιΠεριβάλλοντος
ΟιΥπουργοί Γεωργίας καιΠεριβάλλοντος τόνισαν επίσης τηνανάγκη ναλη-
φθούν υπόψη οιπεριβαλλοντικοί περιορισμοί καιυιοθέτησαν τηνάποψη τηςΕπι¬
τροπής ότιείναι απαραίτητα πρόσθετα μέτρα .
Τασυμπεράσματα διατυπώθηκαν σεδύοάτυπες συνεδριάσεις :στις 8.9.1987 στο
ΝΥΒ0Κ6 <Δάνία )απδτους Υπουργούς Γεωργίας και στις 26.2.88 στο ΜΙΙ.ΒΑΟ-ΚΚΕΙΙΤΗ (Ο.Δ .
τηςΓερμανίας )από τους Υπουργούς Περιβάλλοντος .
Από τησυζήτηση μπορούμε ναδιαπιστώσουμε ότι παρότι σημειώθηκε κάποια σύ¬
γκλιση μεταξύ αφενός τουστόχου τουβελτιωμένου ελέγχου τηςπαραγωγής και
αφετέρου μιας περιβαλλοντικής πολιτικής ,οιΥπουργοί Γεωργίας εκφράζουν ανη¬
συχίες πουοφείλονται στις διαφορετικές συνθήκες πουεπικρατούν στις περιο ¬
χέςτηςΚοινότητας .Δύοείναι τακύρια προβλήματα πουμπορούν ναεπισημανθούν
ενπροκειμένω :ταπροβλήματα πουδημιουργεί ηεντατική καλλιέργεια στοπε¬
ριβάλλον και ηεξερήμωση τηςυπαίθρου πουείναι εξίσου καταστροφική γιατο
περιβάλλον .
ΟιΥπουργοί Γεωργίας αναγνώρισαν τηναναγκαιότητα βελτίωσης τουσυντονισμού
σεκοινοτικό επίπεδο γιατηνεξεύρεση ενός περιβαλλοντικού ισοζυγίου στην
γεωργία ,αλλά ήταν επιφυλακτικότεροι όσον αφορά τηνανάγκη κοινών κανόνων σε
ευρωπαϊκό επίπεδο ,δεδομένου ότιείναι ανάγκη ναεξευρεθούν επιμέρους λύσεις προσαρ ¬
μοσμένες στις ιδιαιτερότητες τωναντιστοίχων περιοχών .
ΟιΥπουργοί Περιβάλλοντος επισήμαναν επίσης ότιπρέπει νααντιμετωπιστεί με
προσοχή έναπρόβλημα τόσο σύνθετο καιακανθώδες όπως ηανάπτυξη τηςγεωργίας
σεαρμονία μετοπεριβάλλον .
Επισήμαναν τηνανάγκη μιας πολιτικής πουδεν θααποσοβεί αλλά καιθαεπανορ ¬
θώνει τιςυπερβολές τηςεντατικής καλλιέργειας σεορισμένες ζώνες ,έτσι ώστε
ναπροστατεύεται τοπεριβάλλον πουαποτελεί πόρο ζωής γιατους γεωργούς ,
χωρίς ωστόσο ναεπιδεινωθεί τοβιοτικό τους επίπεδο .Ειδικότερα ηπολιτική
αυτή θαμπορούσε ναστηριχθεί στην πολιτική τωνγεωργικών διαρθρώσεων ,την
προσωρινή παύση καλλιέργειας γαιών ,σεπρογράμματα επεκτατικοποίησης και
πρώιμης συνταξ ιοδότησης ,δυνατότητες πουθαπρέπει ναεξαντλούνται προκειμέ -
νου ναβοηθήσουν στην επίτευξη τωνστόχων τηςπροστασίας τουπεριβάλλοντος .
ΟιΥπουργοί Περιβάλλοντος συνήγαγαν τοσυμπέρασμα ότι η"περιβαλλοντική "
άποψη θαπρέπει προοδευτικά ναενσωματωθεί στηγεωργία καιότι ηευελιξία ,
που πρέπει απαραιτήτως ναπροβλεφθεί δεδομένων τωνδιαφορετικών συνθηκών που
επικρατούν στακράτη μέλη ,δενεπιτρέπεται ναεμποδίσει τονκαθορισμό καιτην
τήρηση κοινών αρχών .Αποζημιώσεις καιοικονομικά κίνητρα μαζί μερυθμιστικά
μέτρα θαπρέπει ναενισχύσουν τιςπροσπάθειες τωνγεωργών ναπροστατεύουν
τοπεριβάλλον ,ενώπαράλληλα πρέπει ναενισχυθούν κατάλληλα οιτομείς της
κατάρτισης ,τηςπληροφόρησης και τηςδιάδοσης τωνπληροφοριών .

5
5. Ηπροσέγγιση διεθνών οργανισμών
Παρόμοιες συζητήσεις διεξάγονται ήδησεόλατακράτη μέλη καθώς επίσης
και σεαρκετούς διεθνείς οργανισμούς .
Γιαπαράδειγμα ,οΟΟΙΑ συγκρότησε ΑϋΗΟΟομάδα εργασίας για τοπεριβάλ ¬
λον και τηγεωργία ,ηοποία συνέταξε λεπτομερέστατη καιεκτενέστατη έκ¬
θεση .
Σημαντικό έργο επιτέλεσε επίσης τοΣυμβούλιο τηςΕυρώπης καιταΗνωμένα
Έθνη .Ηπρόσφατη έκθεση ΒΚυΝΤΙ_ΑΝΰ αποτελεί παράδειγμα πουαποδίδει
ιδιαίτερη σημασία σταπεριβαλλοντικά προβλήματα τηςγεωργίας .
6. 0στόχος τουπαρόντος εγγράφου
Τοπαρόν έγγραφο στοχεύει στην αποσαφήνιση τωνκατευθυντηρίων αρχών της
Επιτροπής σχετικά μετοενλόγω θέμα καιβασίζεται στις θέσεις πουδιε-
τύπωσε τοΕυρωπαϊκό Κοινοβούλιο και οιΥπουργοί Γεωργίας καιΠεριβάλλο ¬
ντος "χρησιμοποιεί τοεκτενές έργο πουήδη έχει επιτελεστεί εντός της
Κοινότητας όπως επίσης καιστους διεθνείς οργανισμούς όσον αφορά τηγεωρ ¬
γία και τοπεριβάλλον .
Ειδικότερα ,αντικείμενο τουεγγράφου είναι οιεπιπτώσεις πουέχουν στοπεριβάλλον
οι πρόσφατες εξελίξεις τηςγεωργίας ,μεπροοπτ ική:τηνεπικέντρωση του
ενδιαφέροντος σταπροβλήματα ,τονκαθορισμό τωνκοινών αρχών ήκατευθυντη ¬
ρίων γραμμών ,τιουνασυνοδεύονται απόπροτεραιότητες δράσης /όπως επίσης και
τονεντοπισμό προτάσεων προς τοΣυμβούλιο σεπρώτη φάση .
Γιαναείναι εφαρμόσιμη ηπεριβαλλοντική και ηγεωργική πολιτική στις αγρο ¬
τικές περιοχές τηςΕυρώπης πρέπει ναληφθεί πλήρως υπόψη ηευρύτατη πο¬
λυμορφία τηςευρωπαϊκής γεωργίας ,ταπολύ διαφορετικά περιβαλλοντικά προ¬
βλήματα πουεπιφέρει ηγεωργία στοπεριβάλλον καιηκοινωνική καιοικονο ¬
μική κατάσταση τηςγεωργίας .
ΗΕπιτροπή θαεξετάσει στοβαρθμό πουείναι δυνατόν τιςδαπάνες καιταοφέλη
τωνμέτρων πουθαμπορούσαν ναληφθούν ,καιθαλάβει υπόψη τηςκοινωνι ¬
κές,οικονομικές καιπεριβαλλοντικές απόψεις όπως επίσης καιταπλέον
πρόσφατα επιστημονικά δεδομένα .
Ηαρχή του"ορυπαίνων πληρώνει "πρέπει φυσικά ναεφαρμοστεί στις γεωρ¬
γικές δραστηριότητες δεδομένου ότιεφαρμόζεται καισεάλλους τομείς ,αλλά
τούτο πρέπει ναεπιτελεσθεί σεσυνδυασμό μεάλλες πολιτικές οιοποίες έχουν
διαμορφωθεί κατά τρόπο πουνααντιμετωπίζουν τιςιδιαίτερες ανάγκες του
αγροτικού πληθυσμού .

-6-
II ΕΙΔΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ
Οιαλλαγές πουχαρακτήριζαν τηγεωργία τιςτελευταίες δεκαετίες -εκμηχά ¬
νιση ,χρήση χημικών ουσιών στηγεωργία ,βελτίωση τωντεχνικών καλλιέρ ¬
γειας καιεντατικοποίηση τουμεγαλύτερου μέρους τηςγεωργικής παραγωγής -
επέφεραν αύξηση τηςπαραγωγής ,αλλά οδήγησαν επίσης στηδημιουργία διαρθρωτι ¬
κών πλεονασμάτων και ,συχνά ,σεπεριβαλλοντικές καταστροφές .
Ειδικότερα ,εντοπίστηκαν ταακόλουθα προβλήματα :
Επιδείνωση ορισμένων χερσαίων βιοτόπων καιεξαφάνιση ειδών της
άγριας πανίδας καιχλωρίδας λόγω τηςδιατάραξης τωνσυνηθειών δια¬
βίωσής τους ,τηςρύπανσης και τηςαποξήρανσης τωνυγροτόπων .Παρό -
τιάλλες εξελίξεις (τουρισμός ,αστικοποίηση ,βιομηχανική ρύπανση )
συνέτειναν επίσης σεαυτό τοπρόβλημα ,φαίνεται ότι οιεντατικές καλ¬
λιέργειες αποτελούν τοαίτιο εξαφάνισης πανίδας καιχλωρίδας σεπολ¬
λέςπεριοχές τηςΚοινότητας .
Προβλήματα ποιότητας τουύδατος σεπολλές περιοχές εντατικής καλλιέρ ¬
γειας .Σεαυτά περιλαμβάνονται ηευτροφία ,ηρύπανση μενιτρικά άλατα
καιταπαρασιτοκτόνο ,πουκατά κύριο λόγο οφείλονται στην κατάχρηση
και /ήυπέρμετρη χρήση χημικών ουσιών ,ζωικών λιπασμάτων καιάλλων ορ¬
γανικών ουσιών .Σεπολλές περιοχές τηςΚοινότητας υπάρχει πρόβλημα
όσον αφορά τηνσυγκέντρωση νιτρικών αλάτων στοπόσιμο ύδωρ ,διότι συ¬
χνά τοποσοστό τους υπερβαίνει τοποσοστό των 25Μ6/λίτρο που έχει
ορίσει ηΕπιτροπή ,ήακόμη και τοανώτατο όριο των 50Μ6/λίτρο ,και
παρατηρείται γενικότερα αύξηση τηςσυγκέντρωσης αυτής .
Ηίδια κατάσταση επικρατεί όσον αφορά ταπαρασιτοκτόνο ,για ταοποία
οιανώτατες παραδεκτές τιμές συγκέντρωσης είναι 0,1Μ6/λίτρο γιακά¬
θεπροϊόν και0,5Μ6/λίτρο γιαόλα ταπροϊόντα συνολικά (Οδηγία 80/
778 /ΕΟΚ )(1).
(1)ΕΕΑριθ .Ι_229,30.8.1980 ,σ.11

-7-
Επιπλέον ,εκφράζονται αυξανόμενες ανησυχίες για τομέλλον όσον αφορά τα
ακόλουθα θέματα :
Υποβάθμιση τουεδάφους και,ειδικότερα ,διάβρωσή τουμπορεί ναεπέλ -
θει όχιμόνο απότηνεντατική καλλιέργεια αλλά επίσης απότηνεγκα ¬
τάλειψη τωνγεωργικών δραστηριοτήτων στις μειονεκτικές ,λοφώδεις ή
ορεινές περιοχές .Ησυνολικά απειλούμενη έκταση στην Κοινότητα υπο¬
λογίζεται κατ'εκτίμηση ότιανέρχεται τουλάχιστον σε25εκατομμύρια
εκτάρ ια,δηλαδή έκταση οκταπλάσια τουμεγέθους τωνΚάτω Χωρών .Η
διάβρωση αποτελεί ιδιαίτερα σοβαρό πρόβλημα στις περιοχές τηςΜεσο ¬
γείου ,όπου οιαπώλειες τουανωτάτου στρώματος τουεδάφους ανέρχο ¬
νται σε2800 Κ6/ΗΑ/έτος ,τοπρόβλημα όμως αντιμετωπίζουν και οιχώ¬
ρες τουΒορρά .
Αυξανόμενη εξάτμιση τηςαμμωνίας ,πουοφείλεται στην εντατική κτηνο ¬
τροφία και τηχρησιμοποίηση ορισμένων τύπων λιπασμάτων ,επιφέρει επι¬
δείνωση τηςποιότητας τουατμοσφαιρικού αέρα .Ηαμμωνία αποτελεί πε¬
ρίπου τοήμισυ τουσυνολικού αζώτου σταλιπάσματα .Όταν τολίπασμα
σκορπίζεται στην επιφάνεια τουεδάφους τομεγαλύτερο τμήμα τηςαμμω ¬
νίας διαφεύγει στην ατμόσφαιρα εντός μερικών ημερών ,εάν οισυνθή ¬
κες είναι ευνοϊκές .
Ημακροπρόθεσμη συγκέντρωση βαρέων μετάλλων και ηοξινοποίηση καθι¬
στούν ταεδάφη ακατάλληλα γιακαλλιέργεια ,ενώ ηρύπανση τωνυδάτων
δυσχεραίνει τηνάρδευση καικατάλοιπα χημικών ουσιών μειώνουν ενδε ¬
χομένως τηνποιότητα τωνγεωργικών προϊόντων .
Οιμεταβολές τουτοπίου ,οιοποίες οφείλονται σεανεπιθύμητη αποψίλω ¬
σηήαναδάσωση ,ηορθολογική χρήση γαιών,η εκρίζωση δενδρυλλίων καιθά¬
μνων φρακτών ,ηαποξήρανση υγροτόπων καιηεπιδείνωση άλλων φυσικών χαρα¬
κτηριστικών καταστρέφουν τους βιότοπους τηςάγριας πανίδας καιχλω¬
ρίδας .
Αξίζει επίσης ναεπισημανθεί ότι οισύγχρονες γεωργικές τεχνολογίες μπο
ρούν ναεπηρεάσουν αρνητικά τηνγευστική ποιότητα τωνειδών διατροφής .
III .ΤΡΕΧΟΝΤΑ ΚΟΙΝΟΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ
1. ΗΚοινότητα έχει ήδηλάβει άμεσα ήέμμεσα μέτρα στον τομέα τηςγεωργίας ,
πουαποσκοπούν στην ενίσχυση τωνστόχων τηςπροστασίας τουπεριβάλλοντος
καιστημείωση τωνεπιπτώσεων τηςσύγχρονης γεωργίας στοπεριβάλλον .

-8-
Σταμέτρα αυτά περιλαμβάνονται :
ηθέσπιση συστήματος κοινοτικών ενισχύσεων γιατους γεωργούς που
αναλαμβάνουν ναεφαρμόσουν σεευαίσθητες περιοχές πρακτικές πουσυμ¬
βιβάζονται μετοπεριβάλλον
σύστημα ενισχύσεων γιατην τόνωση τωνγεωργικών επενδύσεων προ¬
στασίας ήβελτίωσης τουπεριβάλλοντος ,σεεπίπεδο γεωργικής εκμετάλ
λευσης ήσεμεταγενέστερη παραγωγική βαθμίδα (βιομηχανία γεωργικών
ειδών διατροφής )
έγκριση μιας σειράς διατάξεων πουπεριορίζουν ήαπαγορεύουν τηνκα¬
ταβολή επενδυτικών ενισχύσεων γιαεντατική κτηνοτροφ ικήπαραγωγή
ηεφαρμογή κοινοτικού συστήματος αντισταθμιστικών αποζημιώσεων για
ναδιατηρηθούν οιγεωργικές δραστηριότητες σεορεινές καιμειονεκτι ¬
κέςπεριοχές ,όπου ηεγκατάλειψη τηςκαλλιέργειας θαμπορούσε ναεπι¬
φέρει επιδείνωση τουπεριβάλλοντος
απαγόρευση τηςχρησιμοποίησης ενός αριθμού επιβλαβών παρασιτοκτόνων
μέτρα προστασίας τωνδασών τηςΚοινότητας κατά τηςατμοσφαιρικής ρύ
πανσης και τωνπυρκαγιών
εισαγωγή συστήματος πρόσθετων κοινοτικών ενισχύσεων γιαναβοηθηθεί
ηκατάρτιση τωνγεωργών ,ενόψει τουποσοτικού αναπροσανατολισμού της
παραγωγής καιτηςεφαρμογής πρακτικών παραγωγής πουσυμβιβάζονται με
τιςαπαιτήσεις προστασίας τουπεριβάλλοντος
εισαγωγή ενός συνόλου μέτρων πουαποσκοπούν στην ενθάρρυνση τηςεπε -
κτατ ικοποίησης τηςπαραγωγής καιπροσωρινής ήοριστικής παύσης της
καλλιέργειας μέσω προγραμμάτων πρώιμης συνταξιοδότησης .
Μεταξύ τωνπροαναφερομένων μέτρων ητόνωση τωνκαλλιεργητικών πρακτικών
πουσυμβιβάζονται μετιςαπαιτήσεις προστασίας τουπεριβάλλοντος ,ηεπε-
κτατικοποίηση τηςπαραγωγής και ηπροσωρινή παύση τηςκαλλιέργειας θαδια¬
δραματίσουν αποφασιστικό ρόλο κατά τηνανάπτυξη τουσυστήματος χρήσης της
γηςστηγεωργία καιθαέχουν ευεργητικά αποτελέσματα στοπεριβάλλον .
Πρέπει επιπλέον ναεπισημανθεί ότιόσον αφορά τιςκρατικές ενισχύσεις έγι¬
νεαποδεκτό ότι,εφόσον δενεπιφέρουν στρεβλώσεις τουανταγωνισμού (άρθρα
92-94τηςΣυνθήκης τηςΡώμης ),θαπρέπει ναχορηγούνται στοπλαίσιο ενός
ελαστικότερου συστήματος επενδύσεων πουναστοχεύει στην προστασία καιβελ¬
τίωση τουπεριβάλλοντος .

-9-
2. Στοπλαίσιο τουΆρθρου 19τουΚανονισμού αριθ .797/85σχετικά μετηβελ¬
τίωση τηςαποτελεσματ ικότητας τωνγεωργικών διαρθρώσεων υποβλήθηκαν στην
Επιτροπή οιπρώτες αιτήσεις γιαχρηματοδοτική ενίσχυση εκμέρους τηςΚοι¬
νότητας προκειμένου ναθεσπισθούν μέτρα προστασία του περιβάλλοντος σεορισμένες
αγροτικές περιοχές .
Μόνο δυοχώρες ,ηΟ.Δ .τηςΓερμανίας καιτοΗνωμένο Βασίλειο ,έχουν μέ¬
χριστιγμής υποβάλει αιτήσεις και ηΕπιτροπή ελπίζει ότιτακράτη μέλη θα
προβούν σεευρύτερη χρήση τωνδυνατοτήτων πουπροσφέρει τομέτρο αυτό .
3. Όσον αφορά τηνεφαρμογή ορισμένων μέτρων πουέχουν αποτελέσματα στοπε¬
ριβάλλον ,ηΕπιτροπή ,μετά απόεπιθυμία πουεξέφρασε τοάτυπο Συμβούλιο
Υπουργών Γεωργίας τουΝΥΒ0Κ6 ,εκπόνησε κατάλογο τωνκανονιστικών καιδιοι ¬
κητικών διατάξεων πουέχουν θεσπιστεί από τακράτη μέλη γιατηνπροσαρμο ¬
γήτωνεντατικών καλλιεργειών .
0κατάλογος αυτός διαβιβάστηκε στακράτη μέλη ταοποία καλούνται ναδια¬
θέσουν πρόσθετες πληροφορίες καιδιευκρινίσεις όπου αυτό είναι αναγκαίο .
IV. ΠΡΟΒΛΕΠΟΜΕΝΑ ΜΕΤΡΑ
1. Χρήση γα ιών
Ηχρήση τωνγαιών στην Κοινότητα δεναποτελεί έναστατικό θέμα’ πρόκειται
γιαέναζήτημα πολύπλευρο καικατά συνέπεια δενεζαρτάται αποκλειστικά
από τηγεωργία ,ηοποία όμως διαδραματίζει δεσπόζοντα ρόλο .
Ησχέση ανθρώπων /γης,ηοικονομική κατάσταση ,ηεξέλιξη τωνπόλεων και
τηςβιομηχανίας ,οιαπαιτήσεις γιαβιότοπους τηςάγριας πανίδας καιχλω¬
ρίδας αποτελούν μερικούς απότους παράγοντες πουπρέπει ναουμπεριληφθούν
σεοιαδήποτε μελέτη τουπροβλήματος .
Απόαμιγώς γεωργική άποψη τουθέματος ηχρήση τωνγαιών υπόκειται οεβρα¬
χυπρόθεσμες καιμακροπρόθεσμες μεταβολές .
Βραχυπρόθεσμα ,οιπροσαρμογές τηςκαλλιέργειας αποτελούν τμήμα τωνσυστη ¬
μάτων αμειψισποράς ήανταποκρίνονται σεπαράγοντες οικονομικούς ,μετεωρολογι ¬
κούς ήδιαχείρισης .Μακροπρόθεσμα ,οιμεταβαλλόμενες συνθήκες τηςαγοράς
και ητεχνολογική εξέλιξη οδηγούν σεγενικότερες ανακατατάξεις ,ενώησυ¬
νολική έκταση καλλιεργούμενης γηςμεταβάλλεται ,δεδομένου ότιεκτελοΰνται εγγειοβελτιω ¬
τικά έργα,εγκαταλείπονται ηπαύουν νακαλλιεργούνται εκτάσεις .Εξάλλου σημειώ ¬
νονται σημαντικές μεταβολές στον τόπο γεωργικής χρήσης τωνγαιών ,όπως
γιαπαράδειγμα ημείωση τωνλειμώνων ήηεπέκταση τηςκαλλιέργειας ελαιού -
χωνσπόρων καιχορτονομής πουσημειώθηκε τατελευταία έτη .

-10-
Λόγω τωνπεριβαλλοντικών επιπτώσεων που έχει ηχρήση τηςγης,ιδιαίτερα η
γεωργική χρήση της,συνεπάγεται ότι κατ'ανάγκη αυξάνεται προοδευτικά οσχε-
διασμός και τακίνητρα πουαποσκοπούν στον προσανατολισμό τηςπαραγωγής
και τονπεριορισμό τωνπεριβαλλοντικώς ανεπιθύμητων εξελίξεων .
Σύμφωνα μετοσυμπέρασμα στοοποίο κατέληξαν οιΥπουργοί Περιβάλλοντος τα
Διαρθρωτικά Ταμεία αποτελούν προνομιακό μέσο γιατηνεπίτευξη τωνστόχων
αυτών ,όπως επίσης καιγιατηνενσωμάτωση τηςπεριβαλλοντικής διάστασης
στο γεωργικό τομέα .
Οικοινοτικές ενέργειες σεαυτόν τοντομέα θαπρέπει ναβασιστούν στην
ισχύουσα Οδηγία σχετικά μετηνεκτίμηση τωνεπιπτώσεων στοπεριβάλλον (1).
ΗΟδηγία αυτή περιλαμβάνει παραδείγματα όπου αναφέρονται οικατηγορίες έρ¬
γωνγιατιςοποίες είναι υποχρεωτική ήπροαιρετική ηεκτίμηση τωνεπιπτώ ¬
σεων .ΗΕπιτροπή θαπροτείνει τροποποίηση τηςΟδηγίας αυτής προκειμένου να
καταστεί υποχρεωτική ηεκτίμηση τωνπεριβαλλοντικών επιπτώσεων όταν πρόκει ¬
ταιγιααποφάσεις πουαπαιτούνται γιαγεωργικά έργα ευρείας κλίμακας ,όπως
ηαναδιάρθρωση τωνεκμεταλλεύσεων ,τροποποιήσεις στους υδατικούς πόρους ,
οδικά έργα κλπ .Ηεκτίμηση αυτή θαείναι ιδιαίτερα σημαντική στην πε­
ρίπτωση τηςδημόσιας χρηματοδότησης .Γιατοσκοπό τούτο θαπρέπει ναεπι-
διωχθεί οκαθορισμός κριτηρίων ήελάχιστων μεγεθών .
Επιπλέον ,θαμπορούσε ναεξεταστεί ηδυνατότητα αποθάρρυνσης ορισμένων τύ¬
πωνμεταβολής τωνευρείας κλίμακας χρήσεων γης .Συγκεκριμένα ,ηΕπιτροπή
θαπροβεί σεέγκαιρη επανεξέταση τωνκύριων αρδευτικών έργων γιατιςκαλ¬
λιέργειες ευρείας κλίμακας μεσκοπό ναπεριορίσει ήακόμη καινααπαγορεύ ¬
σεισεορισμένες περιπτώσεις ήπεριοχές τηνδημόσια χρηματοδότηση γιατο
σκοπό τούτο .
Επιπλέον ,δυνάμει τηςΠράσινης Βίβλου ηΕπιτροπή θαεξετάσει τηδυνατότη ¬
ταθέσπισης πρόσθετων μέτρων ήδιατήρησης τρόπων καλλιέργειας πουσυμβιβά
ζονται μετηνανάγκη προστασίας τηςφύσης .
Σεορισμένες περιπτώσεις ταμέτρα θαμπορούν ναθεσπιστούν σεεθελοντική βάςη,για
παράδειγμα υπό τημορφή συμβάσεων διαχείρισης μεταξύ τωναρχών καιτου εν
διαφερομένου κοινού .
Σεορισμένες περιοχές όπου απειλείται ιδιαίτερα τοπεριβαλλοντικό ισοζύγιο
δενμπορεί νααποφευχθεί ηλήψη ορισμένων υποχρεωτικών μέτων .Ενπρο-
κειμένω θαμπορούσε ναπροβλεφθεί οκαθορισμός οικολογικών ζωνών ,όχιμόνο
γιατηνπροστασία τωνβιοτόπων αλλά καικατά μήκος των υδατορευμά -
τωνήτωντεχνητών λιμνών ,προκειμένου ναπροστατευτούν οιφυσικοί υδατι ¬
κόίπόρο ι.
ΤοΆρθρο 19του ισχύοντος Κανονισμού αριθ .797/85προσφέρει τηδυνατότητα
στους γεωργούς νααναλάβουν πρωτοβουλίες νιατηνπροστασία τουπεριβάλλο ¬
ντος σεεθελοντική βάση .
(1)Οδηγία αριθ .337/85,ΕΕαριθ .Ι_175,της5.7.85 ,σ.40

11
ΗΕπιτροπή εξετάζει τηδυνατότητα ναισχύσουν ταμέτρα αυτά οτις περιπτώ ¬
σεις εκείνες που οιγεωργοί είναι υποχρεωμένοι ναεφαρμόσουν καλλιεργητικές πρακτικές
ήπρακτικές ζωικής αναπαραγωγής πουσυμβιβάζονται μετιςαπαιτήσεις
προστασίας τουπεριβάλλοντος .Μπορεί ενπροκειμένω ναεπισημανθεί ότιεάν
εφαρμοστούν σωστά θαέχουν θετικά αποτελέσματα στοπεριβάλλον οιόροι που
επέβαλε πρόσφατα ηΕπιτροπή μετους λεπτομερείς κανόνες τηςγιατηνεφαρ ¬
μογή τηςπροσωρινής παύσης τηςκαλλιέργειας ,όπως γιαπαράδειγμα οπεριο ¬
ρισμός τηςχρήσης λιπασμάτων ,ζωικών λιπασμάτων καιπροϊόντων φυτοπροστα ¬
σίας ήηυποχρέωση τωνγεωργών ναδιατηρούν ταεδάφη σεκαλή κατάσταση .
Τοαυτό ισχύει καιγια ταμέτρα επεκτατικοποίησης ,γιαταοποία δενέχουν
ακόμη καθοριστεί οιδιαδικασίες εφαρμογής .Ωστόσο ,ηεισαγωγή τωνμέτρων
αυτών προϋποθέτει ενδελεχή έλεγχο τωνδυνατών εμποδίων πουενδεχομένως να
προκόψουν όσον αφορά τηνομοθεσία φορολόγησης τωνγαιών .Επιπλέον ,ταμέ¬
τραπουεξετάζει ακόμη τοΣυμβούλιο σχετικά μετιςάμεσες εισοδηματικές
ενισχύσεις πρέπει ναευνοήσουν τηνεπιβίωση μικρών γεωργικών εκμεταλλεύ ¬
σεων οικογενειακού τύπου ,ορόλος τωνοποίων είναι σημαντικός για τοαγρο ¬
τικό περιβάλλον καιόλη τηγεωργική οικονομία .
Τέλος ,οκαθορισμός προγραμμάτων προσωρινής παύσης καιεπεκτατικοποίησης
τηςκαλλιέργειας προσφέρει μεγαλύτερες δυνατότητες γιατηνπροστασία των
γεωργικών οικοσυστημάτων !)ιγαίες που θαδιατεθούν ωςαποτέλεσμα τωνπρογραμ
μάτων αυτών θαμπορούσαν ναχρησιμοποιηθούν γιαμηγεωργικούς σκοπούς στο
πλαίσιο ενιαίων προγραμμάτων διαχείρισης τηςυπαίθρου ,προκειμένου ναευ¬
νοηθούν πρωτοβουλίες πουθαμπορούν ναεξασφαλίσουν πρόσθετο εισόδημα για
τους γεωργούς και θαωφελήσουν τοπεριβάλλον .
Δυνατότητες σ'αυτόν τοντομέα προσφέρει κυρίως οαγροτικός τουρισμός υπό
όλες τουτιςμορφές (κυνήγι ,αλιεία ,ιππασία ...) και ηεπεκτεταμένη εκτρο
φήθηραμάτων ήζώων γιααθλητικούς σκοπούς .
2.Χρήση παρασιτοκτόνων
Παρότι είναι αναγκαία ηχρήση παρασιτοκτόνων στηγεωργία μπορεί ναπροξε
νήσει περιβαλλοντικά προβλήματα πουέχουν εντοπιστεί απόπολλά έτη.Τα
κύρια προβλήματα είναι ταακόλουθα :
τααποτελέσματα στην ανθρώπινη υγεία τωνκαταλοίπων σταείδη διατρο ¬
φήςκαιτούδωρ και οικίνδυνοι πουσυνεπάγεται ημετακίνηση σταγο ¬
νιδίων παρασιτοκτόνων από τονάνεμο κατά τονψεκασμό .
τααθέλητα αρνητικά αποτελέσματα πουέχουν ταπαρασιτοκτόνο σταείδη
ταοποία δεναποσκοπεί ναπλήξει ηχρησιμοποίησή τους
οκίνδυνος γιατους ίδιους τους γεωργούς πουοφείλεται στην ακατάλληλη
χρήση τωνπαρασιτοκτόνων .

12
Ογενικός στόχος τηςκοινοτικής πολιτικής θαπρέπει ναείναι πμείωση στοελάχι ¬
στοδυνατό τηςχρήσης χημικών ουσιών στηγεωργία ,όχιμόνο λόγω τωνγνωστών κιν¬
δύνων γιατους ανθρώπους ,τηνάγρια πανίδα καιχλωρίδα ,αλλά καιλόγω της
α(3ε(3α ιότητας πουεπικρατεί σχετικά μεταμακροπρόθεσμα καισυνεργητ ικάαπο¬
τελέσματα τηςαπελευθέρωσης τωνουσιών αυτών ότοπεριβάλλον .
ΗΕπιτροπή προτίθεται κατά συνέπεια ναπροχωρήσει στην αναθεώρηση τηςισχύ
ουσας νομοθεσίας σχετικά μεταπαρασιτοκτόνο (1).
Για τοσκοπό τούτο θαχρησιμοποιήσει ταπλέον πρόσφατα επιστημονικά πορί ¬
σματα και θαπροβεί στις κατάλληλες προτάσεις .
Πολύ μεγαλύτερη προσοχή πρέπει ναδοθεί σταευρύτερα αποτελέσματα τωνπαρα ¬
σιτοκτόνων στοπεριβάλλον συνολικά καιστην άγρια φύση ειδικότερα .
Ενπροκειμένω οικοινοτικές ενέργειες πρέπει νααφορούν τηνχορήγηση άδε ιας
κυκλοφορίας ουσιών καιπροϊόντων ,καθώς επίσης τηδιανομή και τοντρόπο
χρησιμοποίησής τους .
Όπως ήδηανακοινώθηκε στοάτυπο Συμβούλιο τωνΥπουργών Γεωργίας το1987 η
Επιτροπή εξετάζει προς τοπαρόν τηναναθεώρηση τηςπρότασης πουέκανε το
1976 σχετικά μετηνχορήγηση άδειας κυκλοφορίας παρασιτοκτόνων .
Μπορεί νακαταλήξει στον καθορισμό ενός "θετικού καταλόγου "αποδεκτών δραστι ¬
κώνσυστατικών ,πουθακαθοριστεί μετά απόπλήρη ανάλυση όλων τωνσχετικών
ιδιοτήτων τωνουσιών αυτών .Επίσης θατηρηθούν οικατάλληλες διαδικασίες
αναθεώρησης καιελέγχου τηςσήμανσης .
(1)Οδηγία αριθ .78/631τουΣυμβουλίου σχετικά μετηνταξινόμηση ,τησυσκευα­
σία καιτηνεπισήμανση τωνεπικινδύνων παρασκευασμάτων ,Οδηγία αριθ .79/117του
Συμβουλίου περί απαγορεύσεως τηςθέσης σεκυκλοφορία καιτηςχρησιμοποίη ¬
σηςφυτοφαρμακευτ ικών προϊόντων πουπεριέχουν ορισμένες δραστικές ουσίες .
Οδηγία αριθ .76/895τουΣυμβουλίου περί τουκαθορισμού τηςμεγίστης περιε ¬
κτικότητας για τακατάλοιπα τωνφυτοφαρμάκων επί καιεντός τωνοπωροκηπευ -
τικών ,Οδηγία αριθ .86/362τουΣυμβουλίου σχετικά μετονκαθορισμό τωνανω-
τάτων περιεκτικοτήτων γιατακατάλοιπα φυτοφαρμάκων εντός καιεπίτωνσιτη ¬
ρών καιΟδηγία αριθ .86/363τουΣυμβουλίου σχετικά μετονκαθορισμό τωνανω-
τάτων περιεκτικοτήτων γιατακατάλοιπα φυτοφαρμάκων εντός καιεπίτωντρο¬
φίμων ζωικής προέλευσης ,Οδηγία 87/519τουΣυμβουλίου περί καθορισμού των
ανωτάτων ορίων περιεκτικότητας γιατιςανεπιθύμητες ουσίες καιπροϊόντα
στις ζωοτροφές (φυτοφάρμακα ).

13-
Μακροπρόθεσμα ηΕπιτροπή θαεζετάαει επίσης τηναναγκαιότητα καιτηδυνα ¬
τότητα διεξαγωγής ελέγχων κατά τηδιανομή καιχρήση τωνπαρασιτοκτόνων .
Και οιδύο αυτές διαδικασίες ,ιδιαίτερα στην περίπτωση πιοεπικίνδυνων
προϊόντων ,ενδέχεται ναπεριοριστούν αποκλειστικά σεάτομα μεκατάλληλα
επαγγελματικά προσόντα ,εξοπλισμό καιεγκαταστάσεις .Ταπλέον επικίνδυνα
προϊόντα ενδεχομένως ναπωλούνται μόνο κατόπιν εντολής αρμοδίου και ηχρη¬
σιμοποίησή τους ενδεχομένως ναυπόκειται στους όρους πουπροβλέπει ηεντο ¬
λήαυτή .Σεορισμένες περιπτώσεις ,ιδιαίτερα όσον αφορά τονψεκασμό από
αεροσκάφος ,ενδεχομένως νααπαιτούνται ειδικές άδειες και τεχνι ¬
κοί έλεγχοι .Οιδιάφοροι έλεγχοι και οιεξουσιοδοτήσεις ,εναρμονισμένοι
στον μεγαλύτερο πρακτικά δυνατό βαθμό σεόλη τηνΚοινότητα ,θαυπόκεινται
στηδιαχείριση τωνεθνικών αρχών και θαενσωματωθούν στα ισχύοντα εθνικά
συστήματα .Προφανώς ,οακρογωνιαίος λίθος όλων τωνπροσπαθειών για τημείω ¬
σηκαι τηνορθολογική χρήση χημικών ουσιών στην γεωργία έγκειται στηδιαρ ¬
κήβελτίωση τωνπληροφοριών καικατάρτιση τωνίδιων τωνχρηστών ,πουθαπρέπει
ναείναι ενπλήρει γνώση τωνπραγματικών συμφερόντων τους .
3.Εντατική κτηνοτροφία καικαλλιέργεια
Παραδοσιακά ,ηζωική παραγωγή είναι ενσωματωμένη σεγενικότερες γεωργικές
δραστηριότητες .Χρησιμοποιούνται ζωοτροφές πουπαράγοντα ιστην εκμετάλλευ ¬
σηκαιαπόβλητα τωνζώων για τηβελτίωση τουεδάφους .Αλλά τασύγχρονα
συστήματα ζωικής παραγωγής ,εκμεταλλευόμενα οικονομίες κλίμακας και ενι-
σχυόμενα μενέες τεχνικές διατροφής τωνζώων καιδιαχείρισης ,όπως επίσης
καιμεφθηνές εισαγόμενες τροφές ,οδήγησαν σεεξειδίκευση ,δηλαδή σεμεγά ¬
λους αριθμούς ζώων πουδιαβιούν σεπεριορισμένη περιοχή .Πρόκειται δηλαδή
ουσιαστικά γιαμιασχεδόν βιομηχανική δραστηριότητα .
Όταν τααπόβλητα τωνζώων που ποράγοντα ι.υπερβαίνουν τηδυνατότητα απορ ¬
ρόφησης ,τόσο απότοέδαφος όσο καιαπό τηβλάστηση ,δημιουργοώνται ρηματικοί
κίνδυνοι ρύπανσης τωνεπιφανειακών καιυπογείων υδάτων μενιτρικά άλατα ,
τοξικά ιχνοστοιχεία καιπαθογόνους μικροοργανισμούς .Οιμονάδες παραγωγής
δημιουργούν επίσης προβλήματα οσμής καιθορύβου .Πρέπει ναεπιβληθούν
έλεγχοι σεαυτόν τοντύπο δραστηριότητας ,όπως άλλωστε έχουν επιβληθεί σε
άλλες δραστηριότητες βιομηχανικού χαρακτήρα .
Συναφή είναι ταπροβλήματα πουορισμένες φορές προκύπτουν απότηνυπέρμε ¬
τρηχρήση χημικών λιπασμάτων στις εντατικές καλλιέργειες .
Ορισμένα κράτη μέλη λαμβάνουν ήδηταπρώτα μέτρα ελέγχου τωνεπιπτώσεων
τηςεντατικής γεωργίας .

-14-
Το1987 τοΣυμβούλιο ενέκρινε σύστημα κοινοτικών ενισχύσεων για την επε-
κτατ ικοπο ίηση τηςγεωργικής παραγωγής και υπέρ γεωργών σεπεριβαλ ¬
λοντικά ευαίσθητες περιοχές πουαναλαμβάνουν ναεφαρμόσουν πρακτικές που
συμβιβάζονται μετοπεριβάλλον .
Θεωρείται ωστόσο ότι είναι αναγκαίες πρόσθετες κοινοτικές ενέργειες για
ναπροστατευτεί τοπεριβάλλον σεμεγαλύτερη κλίμακα ,διασφαλίζοντας πα¬
ράλληλα δίκαιες συνθήκες ανταγωνισμού .
Ταμέτρα αυτά θαμπορούν νακαλύπτουν τηνεντατική κτηνοτροφία καιτις
εντατικές καλλιέργειες ,ιδιαίτερα σεπεριοχές μεσημαντική ρύπανση ήκίν¬
δυνο ρύπανσης τωνεπιφανειακών καιυπογείων υδάτων απόνιτρικά άλατα της
Κοινότητας ("ευάλωτες περιοχές ").
Θαπρέπει κατ'αρχήν ναοριστούν από τηνΚοινότητα οιπαράμετροι και οι
διαδικασίες γιατηνεντόπιση καικαθορισμό από τακράτη μέλη τωνενλό¬
γω"ευάλωτων περιοχών ".
ΗΕπιτροπή προτίθεται ναπροτείνει στακράτη μέλη ναεκπονήσουν προγράμ ¬
ματα για ναπεριοριστούν έγκαιρα καιστον κατάλληλο βαθμό οιποσότητες
νιτρικών αλάτων πουδιαρρέουν στοέδαφος καιστον υδροφόρο ορίζοντα ,
ούτως ώστε νααποκατασταθεί -μετονπρέποντα τρόπο ηφυσική κατάσταση .
Ταπρογράμματα αυτά θαπρέπει ναεπιτρέπουν στακράτη μέλη ναλάβουν
υπόψη τους ταιδιαίτερα χαρακτηριστικά ,τόσο τουφυσικού περιβάλλοντος
όσο και τακοινωνικο-οικονομικά ,ναθεσπίσουν τηνευελιξία όσον αφορά
τηνεπιλογή τωνμέσων μείωσης τηςδιαρροής νιτρικών αλάτων ,ναπροσφέ ¬
ρουν τηνκατάλληλη τεχνική και/ήχρηματοδοτική ενίσχυση που θαβοηθήσει
τους γεωργούς ναπροσαρμοστούν στηνέαγεωργική οικονομία ,αποφεύγοντας
ταυτόχρονα εξωπραγματικές απαιτήσεις διοικητικού χαρακτήρα καιελέγχου .
Ενπροκειμένω τακράτη μέλη θαπράξουν ό,τικαλύτερο γιαναεξασφαλίσουν
ότι οιστόχοι μπορούν ναεπιτευχθούν μετηνενεργό καιεθελοντική συμμε
τοχή τωνγεωργών .
Όσον αφορά τηνεντατική κτηνοτροφία ηδημιουργία νέων μεγάλων μονάδων
και ησημαντική επέκταση όλων τωνήδηυπαρχόντων θαπρέπει ναυπόκειται
σεχορήγηση άδειας εκτωνπροτέρων ,μεβάση τηνεκτίμηση τωνεπιπτώσεων
στοπεριβάλλον καιμεκαθορισμό τωνειδικών όρων πουθαπρέπει νατηρούνται .
Στις ευάλωτες περιοχές ηχρήση τωνζωικών λιπασμάτων θαπρέπει νααυξά ¬
νεται κατά τον ίδιο ρυθμό πουθααυξάνονται οικαλλιέργειες .
Σεπεριπτώσεις πουυπάρχει πλεόνασμα λιπάσματος θαπρέπει νααποδεικνύε -
ταιότιμπορεί ναδιατεθεί κατά περιβαλλοντικά κατάλληλο τρόπο ,ειδάλλω *θαπρέ¬
πειναμειώνεται ηένταση τηςκτηνοτροφικής παραγωγής .

-15-
4.Ποιότητα προϊόντων
Δενπρέπει ναυποτιμηθούν οιδυνατότητες πουπροσφέρουν οιβιολογικές καλ¬
λιέργειες .Στην πραγματικότητα αυτός οκλάδος δραστηριοτήτων δενέχει μό¬
νοευνοϊκά αποτελέσματα στοπεριβάλλον αλλά μπορεί επίσης ναεξασφαλίσει
διαφορετικές πηγές εσόδων γιατους παραγωγούς "πρόκειται γιακλάδο πουμπο¬
ρείναωφεληθεί απόταδιάφορα προγράμματα ενίσχυσης τηςπαραγωγής καιτης
εμπορευματοποίησης ,αλλά προκειμένου νααυξηθεί ορυθμός τωναγορών απαι ¬
τείται τοκατάλληλο νομοθετικό πλαίσιο πουθαπροσφέρει αφενός εγγυήσεις στον κα¬
ταναλωτή όσον αφορά τηναυθεντικότητα τουπροϊόντος και αφετέρου επαρκή προστασία
στον παραγωγό κατά τουαθέμιτου ανταγωνισμού .
Θαήταν επίσης σκόπιμο ναληφθεί περισσότερο υπόψη τοθέμα τηςποιότητας
κατά τηνταξινόμηση τωνγεωργικών προϊόντων ,δεδομένου ότι η
σημερινή αναζήτηση καλύτερης οπτικής παρουσίασης ωθεί τους παραγωγούς να
κάνουν υπέρμετρη χρήση χημικών πρώτων υλών .
V. ΣΥΝΟΔΕΥΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ
Προς τοπαρόν ηισχύουσα κοινοτική νομοθεσία πουθεσπίζει διάφορα συστήμα ¬
τακοινοτικών ενισχύσεων επιτρέπει ναληφθούν μέτρα γιατους γεωργούς που
αποσκοπούν στην προστασία τουπεριβάλλοντος (παραδείγματος χάρη ενισχύσεις
τωνγεωργών πουαναλαμβάνουν ναεφαρμόσουν πρακτικές πουσυμβιβάζονται με
τοπεριβάλλον ,ενισχύσεις τωνεπενδύσεων για τηνπροστασία καιβελτίωση
τουπεριβάλλοντος ,ενισχύσεις τωνκαλλιεργειών σελοφώδεις καιμειονεκτι ¬
κέςπεριοχές ,ενισχύσεις για τηνπροσωρινή παύση τωνκαλλιεργειών καιπρο¬
γράμματα επεκτατ ικοποίησης κλπ_).
Στοπλαίσιο τηςπεριοδικής αναθεώρησης τωνπροαναφερομένων συστημάτων ενι¬
σχύσεων πρέπει ναεκτιμηθούν οιεπιπτώσεις στοπεριβάλλον και ναγίνουν
προτάσεις προκειμένου ναβελτιστοποιηθούν οιεπιπτώσεις αυτές .
Είναι ωστόσο σημαντικό νακάνουν τακράτη μέλη πλήρη χρήση τωνισχυουσών διατά ¬
ξεων πουδίνουν τηδυνατότητα στους γεωργούς ναπροστατεύουν τοπεριβάλ ¬
λον .ΗΕπιτροπή ενθαρρύνει πλήρως καιυποστηρίζει κάθε προσπάθεια αυτού
του είδους .
Εξάλλου ,οι αντίστοιχες υπηρεσίες σεδλατακράτη μέλη πρέπει νακαταρτιστούν καινα
εφοδιαστούν κατά τρόπο που ναείναι σεθέση νασυμβάλλουν σεμίαλιγότερο
εντατική καιλιγότερο ρυπογόνα γεωργία ,όπως έχει ήδησυμβεί μετηνκατάρ ¬
τιση τωνγεωργών δυνάμει κοινοτικών διατάξεων .Σεορισμένες περιπτώσεις
πρέπει ναεκπονηθούν μελέτες προκειμένου ναεξασφαλιστεί καλύτερη κατάρτι ¬
σηκαιπροσανατολισμός τωνενλόγω υπηρεσιών .
Ηθέσπιση κώδικα τωνκαλών γεωργικών εφαρμογών μπορεί νααποτελέσει ένα
επικουρικό εργαλείο πουπρέπει νααναπτυχθεί .Πρέπει ναδιατεθούν περισσό ¬
τερα κονδύλια γιατηνέρευνα στους τομείς εκείνους τηςγεωργίας πουείναι
χαμηλό τοποσοστό τωνπρώτων υλών όπως γιαπαράδειγμα γιατονενιαίο έλεγχο
τωνζιζανίων καιπαρασίτων ήγιατιςβιολογικές καλλιέργειες τομείς στους
οποίους ηέρευνα είναι λιγότερο προηγμένη απ'ό,τιστην παραδοσιακή γεωργία
υψηλού ποσοστού πρώτων υλών .

-16-
VI .ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
1.Γενικές κατευθυντήριες αρχές
Οιγεωργικές δραστηριότητες επίσειρά ετών συνυπήρχαν αρμονικά μετοπερι ¬
βάλλον ,αλλά ορισμένες από τιςτρέχουσες τάσεις στηγεωργία προξενούν ανη¬
συχίες για τοπεριβάλλον καιπροβλήματα ταοποία θαπρέπει ναελεγχθούν
καλύτερα .
Ηαναμόρφωση τηςΚΓΠ προσφέρει μίαεξαίρετη ευκαιρία αποτελεσματ ικής εν¬
σωμάτωσης τωνοικονομικών ,κοινωνικών καιπεριβαλλοντικών στοιχείων της πο¬
λιτικής αυτής .
Αφενός ηαυστηρή πολιτική αγορών και τιμών ,που είναι απαραίτητη γιαοικο ¬
νομικούς καιδημοσιονομικούς λόγους ,θααποθαρρύνει τηναδικαιολόγητη εντα ¬
τικοποίηση τηςπαραγωγής που είναι επιζήμια για τοπεριβάλλον .
Αφετέρου ,ηενίσχυση κοινωνικών διαρθρωτικών μέτρων καιπρογραμμάτων ενί¬
σχυσης που θααποσκοπούν στηβελτίωση και στηδιαφοροποίηση τωνεισοδημά ¬
των τωνγεωργών θαεπιτρέψει τηντόνωση τωνευεργετικών αποτελεσμάτων στο
περιβάλλον .
Ένας συνετός συνδυασμός ρυθμιστικών μέτρων καικινήτρων ,πουυπόκανονικές
συνθήκες θαεπιφέρει εξοικονομήσεις και όχιδαπάνες ,θαοδηγήσει μελλοντικά
σεμίαγεωργία φιλικότερη γιατοπεριβάλλον ηοποία ωστόσο δενθαείναι ανα¬
γκαστικά λιγότερο αποδοτική .
0συνδυασμός τωνμέτρων αυτών πρέπει φυσικά ναείναι προσαρμόσιμος στις πε¬
ριφερειακές καιάλλες διαφορές τηςευρωπαϊκής γεωργίας καιπρέπει ναείναι
συμπληρωματικός προς άλλες κοινοτικές πολιτικές προκειμένου νααντιμετωπι ¬
στούν ταμέγιστα προβλήματα τωνγεωργικών περιοχών τηςΕυρώπης .
Είναι σαφές ,ότιπροκειμένου ναείναι αποτελεσματικά όλαταπρογράμματα σε
αυτόν τοντομέα πρέπει ναυποστηρίζονται σεευρεία κλίμακα μετηνκατάρτιση και
τηδιάδοση τωνπληροφοριών ,κατά τρόπο αρμόζοντα στις εκάστοτε συνθήκες .
Μετοντρόπο τούτο ηΚοινότητα τωνγεωργών θασυνε ιδητοπο ιήσε ικαλύτερα το
γεγονός ότι είναι προς ίδιο συμφέρον ναδιαχειριστεί τηνπαραγωγή κατά ορ¬
θολογικότερο τρόπο προκειμένου ναεπιτύχει έναεύλογο ισοζύγιο μεταξύ των
αναγκών της και τωναναγκών τουπεριβάλλοντος .
Μετηνκατάρτιση αυτή καιτηδιάδοση τωνπληροφοριών ογεωργός πρέπει να
συνηδε ιτοπο ιήσε ιότι ορόλος τουδενπεριορίζεται στηγεωργική παραγωγή ,
αλλά ότιεπεκτείνεται επίσης στηδιατήρηση τουαγροτικού περιβάλλοντος του
οποίου είναι οδιαχειριστής .Τούτο προϋποθέτει ότιηκοινωνία πρέπει να
αποδεχθεί τογεγονός ότιογεωργός ,ωςδιαχειριστής τουπεριβάλλοντος ,επι-
τελεί δημόσιο λειτούργημα πουαξίζει ναανταμειφθεί επαρκώς .

17-
2.Χρονοδιάγραμμα
Μεβάση ταστοιχεία που αναφέρονται σταπροηγούμενα κεφάλαια καιλαμβάνο -
ντας υπόψη το προπαρασκευαστικό έργο πουέχει ήδηεπιτε -
Χεστεί ,ηΕπιτροπή ,ωςπρώτο βήμα καιπριν απότοτέλος του1988 ,θαυποβά ¬
λει τιςακόλουθες προτάσεις :
αναθεώρηση τηςπρότασης Οδηγίας πουαφορά τηνεμπορία προϊόντων προ¬
στασίας τωνφυτών (πρόταση πουυποβλήθηκε το1976 )
πρόταση σχετικά μετηνπαραγωγή καιεμπορία γεωργικών προϊόντων και
ειδών διατροφής πουπαράχθηκαν χωρίς τηνχρησιμοποίηση συνθετ ικών χη¬
μικών ουσιών
πρόταση Οδηγίας σχετικά μετηνπροστασία τωνγλυκών υπογείων και επι¬
φανειακών υδάτων όπως επίσης και τωνπαρακτίων υδάτων κατά τηςρύπαν ¬
σης από ζωικά λιπάσματα καιαπό τηνκατάχρηση νιτρικών αλάτων
αναθεώρηση τηςΟδηγίας σχετικά μετηνεκτίμηση τωναποτελεσμάτων ορι¬
σμένων δημοσίων και ιδιωτικών έργων στοπεριβάλλον .
Μακροπρόθεσμα ,ηΕπιτροπή προτίθεται ναπροωθήσει ενδελεχή μελέτη σχετικά
μετηχρήση οικονομικών μέσων για τονπεριορισμό τηςκατανάλωσης χημικών
λιπασμάτων καιπαρασιτοκτόνων ,προκειμένου ναμειωθούν τααποτελέσμα -
τάτουστοπεριβάλλον ,ιδιαίτερα όσον αφορά τους υδατικούς πόρους .
Στοπλαίσιο τηςενίσχυσης των μέτρων κατάρτισης καιπληροφόρησης ηΕπι¬
τροπή θαεξετάσει επιπλέον τιςδυνατότητες :
ναενισχυθεί ηχρηματοδοτική τηςσυμμετοχή στην εφαρμογή των ισχυό -
ντων μέτρων
ναεξασφαλίσει τονικανοποιητικό συντονισμό τωνμέτρων πουέλαβαν τα
κράτη μέλη
ναπροωθήσει τηνπληροφόρηση τωνγεωργών σχετικά μετιςδυνατότητες
πουπροσφέρει ηΚοινότητα .
Τέλος ,ηΕπιτροπή ,πέραν τωνπροτάσεων πουπροαναφέροντα ι,θαεπίθημά
νει,στοπλαίσιο τηςαναμόρφωσης τωνδιαρθρωτικών ταμείων καιιδιαίτε
ρατουΡΕ06Α -Τμήμα Εγγυήσεων ,τηνανάγκη ναπροωθηθούν εναλλακτικές
οικονομικές δραστηριότητες πουθαεπιτρέψουν στους γεωργούς νααυξή¬
σουν τοεισόδημά τους ,τηρώντας παράλληλα τιςπεριβαλλοντικές απαιτή ¬
σεις ,προστατεύοντας τοαγροτικό περιβάλλον καιτονπαραδοσιακό τρόπο
ζωής (αγροτικός τουρισμός ,κυνήγι ,εκτροφή θηραμάτων ,αλιεία κλπ.).