Γνωμοδότηση για την πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου που τροποποιεί τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 3821/85 του Συμβουλίου και την οδηγία 88/599/ΕΟΚ του Συμβουλίου σχετικά με τη συσκευή ελέγχου στον τομέα των οδικών μεταφορών (ταχογράφο) ()

(95/C 110/07)

Στις 15 Σεπτεμβρίου 1994, και σύμφωνα με το άρθρο 75 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα μεταφορών και επικοινωνικών στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 8 Φεβρουαρίου 1995 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Bo Green.

Κατά την 323η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 22ας και 23ης Φεβρουαρίου 1995) η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με μεγάλη πλειοψηφία, μια ψήφο κατά και μια αποχή την ακόλουθη γνωμοδότηση.

()

1. Η πρόταση της Επιτροπής

Σκοπός της προτεινόμενης τροποποίησης του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 3821/85 του Συμβουλίου είναι να προβλεφθεί η υποχρεωτική τοποθέτηση ενός πρόσθετου στοιχείου στο τρέχον σύστημα ταχογράφου με τη μορφή ψηφιακής αποθήκευσης πληροφοριών, όπως χρησιμοποιείται από τους επαγγελματίες οδηγούς με στόχο τη βελτίωση της εφαρμογής και της συμμόρφωσης στις κοινωνικές διατάξεις στον τομέα των οδικών μεταφορών που θεσπίζει ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 3820/85 του Συμβουλίου. Η κοινωνική νομοθεσία της Ένωσης θέτει περιορισμούς στο χρόνο οδήγησης και απαιτήσεις όσον αφορά τις περιόδους ανάπαυσης.

Εν τω μεταξύ η εφαρμογή των διατάξεων έχει αποδειχθεί ανεπαρκής για διάφορους λόγους, π.χ. επειδή είναι εύκολο να μην γίνει χρήση του σημερινού ταχογράφου ή συστήματος του δίσκου ταχύτητας.

Στόχος της πρότασης της Επιτροπής είναι ο εκσυγχρονισμός του υποχρεωτικού ταχογράφου με την προσθήκη ενός ηλεκτρονικού στοιχείου. Η αρχική συσκευή παραμένει η ίδια, δηλαδή ένα είδος προλογίου με χάρτινο δίσκο, η οποία όμως τώρα « εκσυγχρoνίζεται » με την ηλεκτρονική κάρτα οδηγού που επιτρέπει την ηλεκτρονική αποθήκευση των δεδομένων.

Η Επιτροπή μπορεί επίσης, επικουρούμενη από την Επιτροπή Τεχνικών Προσαρμογών, να εγκρίνει συσκευές ελέγχου που π.χ. αντικαθιστούν τον παραδοσιακό ταχογράφο και φύλλο καταγραφής με ένα σύστημα ηλεκτρονικής αποθήκευσης δεδομένων το οποίο μπορεί να είναι ψηφιακό.

Η Επιτροπή φρονεί ότι η πρότασή της θα συμβάλλει στην παρακολούθηση της εφαρμογής του κανονισμού τόσο κατά τους επιτόπιους ελέγχους που πραγματοποιούν οι αρχές των κρατών μελών στα οχήματα που κυκλοφορούν στο έδαφός τους όσο και, εάν παραστεί ανάγκη, των ίδιων των χειριστών και οδηγών στις εγκαταστάσεις της επιχείρησης.

Ο έλεγχος της συνολικής διάρκειας οδήγησης ενός οδηγού θα εξασφαλίσει τη διατήρηση ικανοποιητικών κοινωνικών προτύπων, θα συμβάλλει την εξασφάλιση θεμιτού ανταγωνισμού και θα βελτιώσει την οδική ασφάλεια.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Τόσο στο Λευκό Βιβλίο της Επιτροπής για τη μελλοντική ανάπτυξη της κοινής πολιτικής μεταφορών [έγγρ. COM(94) 494 τελικό], όσο και στην έκθεση των εμπειρογνωμόνων για τις οδικές μεταφορές των εμπορευμάτων στην ευρωπαϊκή εσωτερική αγορά υποστηρίζεται ότι η ελλιπής συμμόρφωση προς τις διατάξεις αποτελεί το μεγαλύτερο πρόβλημα του τομέα των οδικών μεταφορών. Η παραβίαση των κανόνων για τις ώρες οδήγησης και ανάπαυσης συνιστά επίσης πράξη παράνομη. Για το λόγο αυτό, η ΟΚΕ υποστηρίζει πλήρως τις προσπάθειες της Επιτροπής για βελτίωση της εν λόγω κατάστασης.

2.2. Η βελτίωση των ελέγχων αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την αποκάλυψη των παραβάσεων και την μεγαλύτερη συμμόρφωση προς τους ισχύοντες κανόνες. Με την ευκαιρία αυτή, η ΟΚΕ επιθυμεί να υπενθυμίσει ότι σε ορισμένα κράτη μέλη, παρά την αύξηση των ελέγχων, η διαφορά στη μεταχείριση συνεχίζεται λόγω της διαφορετικής ερμηνείας που δίνεται στους ισχύοντες κανόνες. Συνεπώς, για να έχουν οι βελτιωμένες δυνατότητες ελέγχου τα επιθυμητά αποτελέσματα, η ΟΚΕ θεωρεί απαραίτητο να εξετάσει η Επιτροπή και τα εν λόγω προβλήματα. Επομένως, η ΟΚΕ συνιστά να απλουστευθούν οι κανόνες σχετικά με την οδήγηση και το χρόνο ανάπαυσης, ταυτόχρονα με την εφαρμογή της παρούσας πρότασης, ώστε να καταστούν πιο εύχρηστοι και όσο το δυνατό καλύτεροι.

Η αναμενόμενη εναρμόνιση των συνθηκών ανταγωνισμού μπορεί να υλοποιηθεί μόνο με την ταυτόχρονη εναρμόνιση του είδους και της έκτασης των ελέγχων που διεξάγονται στα κατ`ιδίαν κράτη μέλη. Από την πρόταση δεν προκύπτει ότι αυτό πρόκειται να συμβεί, ούτε ότι πρόκειται να ευρεθεί μια λύση για τις διαφορές που υπάρχουν μεταξύ των κρατών μελών όσον αφορά τους ελέγχους των επιχειρήσεων που μπορεί να καλύπτουν έως και τους τελευταίους δώδεκα μήνες. Οι διαφορές όσον αφορά το μέγεθος των μεταφορικών επιχειρήσεων δυσχεραίνουν ακόμη περισσότερο τους ελέγχους αυτούς.

2.3. Η ΟΚΕ φρονεί, όπως και η Επιτροπή, ότι πολύ σύντομα πρέπει να γίνουν αλλαγές στις υφιστάμενες συσκευές ελέγχου (ταχογράφους) των φορτηγών οχημάτων με τη χρησιμοποίηση μιας πιο σύγχρονης τεχνολογίας πληροφόρησης. Η χρησιμοποίηση μιας κάρτας οδηγού (ηλεκτρονικής κάρτας) φαίνεται ότι αποτελεί βασικό στοιχείο για τη βελτίωση του ελέγχου.

Ο εξοπλισμός που προτείνεται να συνδυασθεί με τους σημερινούς ταχογράφους, έχει ελεγχθεί στην πράξη και μέχρι τώρα έχει υποστεί μόνο δοκιμή από τον κατασκευαστή. Συνεπώς, προτείνεται να αρχίσει το συντομότερο δυνατό μια δοκιμαστική εφαρμογή με τη συμμετοχή ορισμένων (σε ποσοστά) στόλων οχημάτων που καλύπτονται από την απαίτηση για ταχογράφους. Με τον τρόπο αυτό να δοθεί τόσο στις διοικητικές αρχές των κρατών μελών όσο και στους μεταφορείς και τους οδηγούς φορτηγών και τους ιδιοκτήτες οχημάτων η δυνατότητα να εκτιμήσουν το επίπεδο των πρακτικών διοικητικών βαρών και να διευκρινίσουν αν πληρούνται οι απαιτήσεις ασφάλειας. Η εκτίμηση αυτή θα συγκριθεί στη συνέχεια με τους διενεργηθέντες ελέγχους, πριν να αξιολογηθεί τελικά κατά πόσο επιτυγχάνεται η απαιτούμενη ποιότητα των αποτελεσμάτων που πρέπει να ενισχύουν τον έλεγχο.

Σε μια προσεχή τροποποίηση του κανονισμού του Συμβουλίου πρέπει να ληφθεί μέριμνα ώστε να θεσπισθεί ένας πραγματικός κανονισμός ελάχιστων προδιαγραφών. Σύμφωνα με τις υφιστάμενες πληροφορίες, υπάρχουν ήδη δυνατότητες εγκατάστασης πιό σύγχρονου εξοπλισμού που πέραν από τις διαδικασίες ελέγχου που προτείνει η Επιτροπή μπορούν να παράσχουν μια σειρά δεδομένων για την εκάστοτε επιχείρηση μεταφορών, πράγμα που θα καταστήσει την επένδυση πιο ελκυστική σε ορισμένες επιχειρήσεις.

Η Επιτροπή διευκρίνησε στην ΟΚΕ ότι η προτεινόμενη λύση επελέγη διότι δεν ήταν δυνατό να δικαιολογηθεί οικονομικά η κατάργηση των υφιστάμενων ταχογράφων.

2.4. Ο υπολογισμός της δαπάνης σύμφωνα με το « δελτίο των οικονομικών επιπτώσεων », για την αγορά και χρήση του εξοπλισμού που προτείνεται από την Επιτροπή δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Έχουν παραλειφθεί π.χ. οι δαπάνες για την διαχείριση των δεδομένων και την εκπαίδευση. Δεν έχουν επίσης συμπεριληφθεί στους υπολογισμούς της Επιτροπής οι άμεσες δαπάνες για την εγκατάσταση και η απώλεια από την ακινητοποίηση του οχήματος για την εγκατάσταση του εξοπλισμού.

Με βάση τους υπολογισμούς της Επιτροπής η αγορά και η εγκατάσταση του περιγραφέντος επί πλέον εξοπλισμού συνεπάγεται δαπάνη ύψους 1.5 δισ. Ecu καθώς και τρέχουσες ετήσιες δαπάνες ύψους 200 εκατ. Ecu. H OKE είναι της γνώμης ότι οι αριθμοί αυτοί είναι πολύ χαμηλοί.

2.5. Πρέπει συνεπώς να σημειωθεί ότι η πρόταση που έχει υποβληθεί δεν θα έχει κανένα σημαντικό θετικό αποτέλεσμα όσον αφορά τις συνθήκες ανταγωνισμού, διότι θα συνεχίσουν να υπάρχουν πολλά οχήματα που δεν θα εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της πρότασης, ενώ πρέπει επίσης να χορηγηθεί μια μακρά μεταβατική περίοδος, κατά την οποία δεν θα ισχύουν οι ίδιες αυστηρές απαιτήσεις για τους ιδιοκτήτες οχημάτων τρίτων χωρών. Το μέρος της Σύμβασης ΑΕΤR που ασχολείται με το θέμα αυτό προβλέπει, σύμφωνα με πληροφορίες, την υποχρέωση των συμβαλλόμενων τρίτων χωρών να χρησιμοποιούν τον ίδιο εξοπλισμό ελέγχου με τους μεταφορείς των κρατών μελών. Ωστόσο, αυτό θα είναι δύσκολο να πραγματοποιηθεί στο χρονοδιάγραμμα που η Επιτροπή επιθυμεί να ισχύσει για την εφαρμογή της πρότασης στην ΕΕ. Η Επιτροπή πρέπει ωστόσο να καταβάλει προσπάθειες για να τροποποιηθεί η σύμβαση ΑΕΤR ώστε όλα τα οχήματα να πληρούν τις απαιτήσεις για εξοπλισμό ελέγχου ως οχήματα χωρών της ΕΕ. Μια παρόμοια μεταβολή πρέπει να γίνει στα ίδια χρονικά περιθώρια με την πρόταση της Επιτροπής.

2.6. Οι ασφαλείς και ταχείες μεταφορές μεταξύ των κρατών μελών αποτελούν έναν από τους στυλοβάτες για την υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς. Για το λόγο αυτό είναι σημαντικό οι ανταλλαγές αγαθών να γίνονται όσο το δυνατόν ανεμπόδιστα. Ως εκ τούτου, ο πρωταρχικός στόχος κάθε συστήματος ελέγχου είναι η, όσο το δυνατό, αποτελεσματική διεξαγωγή του ελέγχου και εν συνεχεία η πλήρης κατάργησή του, ή τουλάχιστον, οι διακοπές κατά τη διάρκεια της μεταφοράς να είναι, όσο το δυνατό, συντομότερες.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1. Η πρόταση είναι σε πολλά σημεία ασαφής σχετικά με τη χρήση της κάρτας του οδηγού. Από τη μια πλευρά δίνεται μεγάλη σημασία στο γεγονός ότι η κάρτα οδηγού είναι ένα προσωπικό έγγραφο, το οποίο προβλέπεται στο μέλλον να καταστεί ένα είδος άδειας οδήγησης, την οποία ο οδηγός οφείλει να προφυλάσσει από κλοπή, κ.λ.π.

Από την άλλη, πολλές διατάξεις της πρότασης (π.χ. παράρτημα Ι(α), ΙΙ (γ) 1 και 2) προβλέπουν ότι η κάρτα οδηγού θα παραμείνει τοποθετημένη, ανάλογα με την περίσταση, στη συσκευή ελέγχου, όπου όμως ο οδηγός δεν μπορεί να την προφυλάξει πλήρως. Η άποψη της ΟΚΕ είναι ότι το πρόβλημα αυτό πρέπει να επιλυθεί.

Παρά τη χρησιμοποίηση νέου εξοπλισμού, θα εξακολουθήσουν να παρέχονται σε μεγάλο βαθμό χειρόγραφες πληροφορίες από τον οδηγό για να εξακριβωθεί κατά πόσο από τα συλλεγόμενα δεδομένα προκύπτουν οι ώρες εργασίες του οδηγού, οι άλλες περίοδοι εργασίας και διαθεσιμότητας, οι διακοπές εργασίας και οι περίοδοι ανάπαυσης.

Σύμφωνα με τις υφιστάμενες προτάσεις, αυτό εξακολουθεί να γίνεται με το να παρέχει ο οδηγός χειρόγραφες πληροφορίες στο διάγραμμα, ενώ δεν γίνεται ταυτόχρονα αντίστοιχη ηλεκτρονική αποθήκευση των πληροφοριών αυτών.

Πρέπει επίσης να εξετασθεί περαιτέρω κατά πόσο στα δεδομένα που καταγράφονται στη κάρτα του οδηγού πρέπει να έχουν πρόσβαση όλοι, ή κατά πόσο αυτό συμφωνεί με την ισχύουσα νομοθεσία περί προστασίας των προσωπικών δεδομένων.

Βάσει του άρθρου 1 παράγραφος 4 εδάφιο 5 τα κράτη μέλη μπορούν να αποφασίσουν ελεύθερα κατά πόσον τα αποθηκευμένα στοιχεία στην κάρτα του οδηγού θα φυλάσσονται από τις επιχειρήσεις. Θα ήταν πιο φυσιολογικό και ρεαλιστικό να καταστεί η αποθήκευση υποχρεωτική.

Στο παράρτημα (1)Α σημείο ΙΙ, παράγραφος (γ) εδάφιο 1 αναφέρεται ότι μόνο « τα σημαντικότερα στοιχεία » θα αποθηκεύονται στην κάρτα του οδηγού. Η διευκρίνιση αυτή δεν είναι αρκετά σαφής 7 θα πρέπει να ορισθούν με ακρίβεια τα στοιχεία των οποίων επιθυμείται η αποθήκευση.

3.2. Στα άρθρα 2, 3 και 4 της πρότασης καθορίζεται η προθεσμία εντός της οποίας θα πρέπει ο νέος εξοπλισμός να έχει τοποθετηθεί, ανάλογα με τον αν πρόκειται για νέα (1998) και ήδη ταξινομημένα οχήματα (2000) καθώς και ποιά θα εξαιρεθούν από την τοποθέτηση αυτή.

Η ΟΚΕ φρονεί ότι υπάρχουν μεγάλες διαφορές μεταξύ των προθεσμιών που έχουν ορισθεί, πράγμα που μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα τη σοβαρή στρέβλωση του ανταγωνισμού μεταξύ των επιχειρηματιών που χρησιμοποιούν καινούργια ή παλαιά οχήματα. Συνεπώς, η ΟΚΕ προτείνει να μειωθεί σε 1 χρόνο η εν λόγω χρονική διαφορά.

Πρέπει επίσης να προταθεί όπως ο χρόνος τοποθέτησης καθορισθεί με μεγάλη ελαστικότητα ώστε να συμπίμπτει ο υποχρεωτικός έλεγχος για τα οχήματα με την τοποθέτηση του νέου εξοπλισμού, έτσι ώστε να αποφεύγονται έκτακτες δαπάνες υπό μορφή απώλειας μεταφορών για το κάθε όχημα.

3.3. Στο παράρτημα ΙΑ, παράγραφος ΙΙΙ, σημείο (γ)4 θεσπίζονται διατάξεις για ένα εξωτερικό προειδοποιητικό σήμα, που θα είναι ορατό από όλους τους χρήστες του δρόμου. Η ΟΚΕ εκφράζει επιφυλάξεις αναφορικά με τη θέσπιση παρόμοιων μεθόδων ελέγχου. Εάν με το τρόπο αυτό συμπεριληφθούν και οι άλλοι χρήστες των δρόμων και ο λοιπός πληθυσμός στον έλεγχο της κίνησης φορτηγών οχημάτων, τότε θα πρέπει να τεθεί το ερώτημα κατά πόσο τούτο συμβαδίζει με τις αρχές του κράτους δικαίου των κρατών μελών.

3.4. Ακόμη, στο άρθρο 1 παράγραφος 6, ορίζεται ότι ένας οδηγός, υπό ορισμένες περιστάσεις, μπορεί να συνεχίσει να οδηγεί έως 15 ημέρες χωρίς άδεια οδηγού, πράγμα που θα θέσει σε ενέργεια ένα προειδοποιητικό σήμα. Παρεκκλίσεις ή απαλλαγές σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΟΚ) του Συμβουλίου 3820/85 θα έχουν το ίδιο αποτέλεσμα, να θέσουν σε ενέργεια το σήμα, πράγμα που μπορεί να δημιουργήσει στους αμύητους εσφαλμένες εντυπώσεις για το τι συμβαίνει. Αυτό θα δημιουργήσει εύκολα παρεξηγήσεις και θα επιδεινώσει αντί να βελτιώσει την ασφάλεια των μεταφορών.

4. Συμπέρασμα

Η ΟΚΕ επικροτεί τις προθέσεις της Επιτροπής για τροποποίηση του κανονισμού του Συμβουλίου (ΕΟΚ) 3821/85 για την οδηγία του Συμβουλίου αριθ. 88/559/ΕΟΚ σχετικά με τις συσκευές ελέγχου στον τομέα των οδικών μεταφορών. Ωστόσο, στην παρούσα πρόταση υπάρχουν ορισμένα σημεία που χρήζουν περαιτέρω διευκρίνισης. Θα ήταν επίσης από οικονομική και διοικητική άποψη, επιθυμητό, να δοκιμασθεί ο προτεινόμενος εξοπλισμός τόσο στις εθνικές όσο και στις διεθνείς οδικές μεταφορές σε όλα τα κράτη μέλη, χωρίς όμως να καθυστερήσει να τεθεί σε ισχύ το νέο σύστημα.

Βρυξέλλες, 22 Φεβρουαρίου 1995.

Ο Πρόεδρος της

Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Carlos FERRER

() EE αριθ. C 243 της 31. 8. 1994, σ. 8.