Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για την "Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο, στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών: Επισκόπηση 2000 της Στρατηγικής για την ενιαία αγορά"

(2001/C 148/05)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την Ανακοίνωση της Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών με θέμα την επισκόπηση 2000 της στρατηγικής για την ενιαία αγορά· (COM(2000) 257 τελικό)·

έχοντας υπόψη την απόφαση της Επιτροπής των ΕΚ της 3ης Μαΐου 2000 να ζητήσει, με βάση το άρθρο 265 της Συνθήκης για την ίδρυση των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, τη γνωμοδότηση της ΕΤΠ για το θέμα αυτό·

έχοντας υπόψη την απόφαση που έλαβε ο Πρόεδρος της στις 30 Μαΐου 2000 να καταρτισθεί γνωμοδότηση για το θέμα αυτό και να ανατεθεί στην επιτροπή 6 "Απασχόληση, οικονομική πολιτική, ενιαία αγορά, βιομηχανία και ΜΜΕ" η προετοιμασία των σχετικών εργασιών·

έχοντας υπόψη την Ανακοίνωση της Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο με τίτλο "Η στρατηγική για την ενιαία αγορά της Ευρώπης" (COM(1999) 464 τελικό)·

έχοντας υπόψη το Πράσινο Βιβλίο της Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, με τίτλο "Προς ένα δίκαιο και αποτελεσματικό καθορισμό των τιμών στις μεταφορές - πολιτικές επιλογές για την εσωτερίκευση των εξωτερικών στοιχείων κόστους των μεταφορών στην Ευρωπαϊκή Ένωση" (COM(1995) 691 τελικό)·

έχοντας υπόψη την Ανακοίνωση της Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων με τίτλο: "Οι δημόσιες συμβάσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση" (COM(1998) 143 τελικό)·

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης ΕΤΠ 311/2000 rev. 2 που υιοθέτησε ομόφωνα η επιτροπή 6 στις 4 Δεκεμβρίου 2000 (εισηγητής: ο κ. Bocklet, Γ-ΕΛΚ)·

υιοθέτησε κατά τη σύνοδο ολομέλειας της 14ης και 15ης Φεβρουαρίου 2001 (συνεδρίαση της 14ης Φεβρουαρίου) την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί ότι η ενιαία αγορά συνιστά τον πυρήνα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Η απρόσκοπτη λειτουργία της αποτελεί βασική προϋπόθεση για την υλοποίηση σημαντικών πολιτικών στόχων τόσο της ΕΕ όσο και των επιμέρους κρατών μελών. Σκοπός της στρατηγικής της ενιαίας αγοράς είναι αφενός η επίτευξη ισορροπίας μεταξύ των μακροπρόθεσμων στόχων της ΕΕ και των συγκεκριμένων μέτρων για την υλοποίησή τους και αφετέρου η προβολή μιας σαφούς εικόνας των τομέων που χρειάζονται βελτίωση. Σύμφωνα με την ΕΤΠ, η στρατηγική αυτή αποτελεί κατάλληλη βάση για τη χάραξη της κοινοτικής πολιτικής για την επόμενη πενταετία. Συνεπώς, η ΕΤΠ επιδοκιμάζει γενικώς την ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο: "Η στρατηγική για την ευρωπαϊκή ενιαία αγορά" και την ανακοίνωση με τίτλο "Επισκόπηση 2000 της στρατηγικής για την ενιαία αγορά".

2. Η ΕΤΠ συμφωνεί με τον ορισμό της ενιαίας αγοράς ως ακρογωνιαίο λίθο της οικονομικής ολοκλήρωσης της Ευρώπης και τονίζει συγχρόνως ότι η ταυτόχρονη εναρμόνιση των περιφερειακών πολιτικών με στόχο την μείωση των αναπτυξιακών διαφορών μεταξύ των περιφερειών της Ευρώπης δίνει υπόσταση και καθιστά αποτελεσματικότερες τις στρατηγικές για την ενοποίηση και ελευθέρωση της ενιαίας αγοράς. Ιδιαίτερα, σε ό,τι αφορά την διεύρυνση της ΕΕ, πρέπει να δοθεί προσοχή και στις περιφέρειες που συνορεύουν με τα κράτη της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Οι διασυνοριακές συνεργασίες πόλεων και περιφερειών πρέπει να ενισχυθούν και να προωθηθεί η παροχή ειδικών ενισχύσεων για την πραγματοποίηση διαρθρωτικών αναπροσαρμογών και στις δύο πλευρές αυτών των συνόρων.

3. Κρίνει ότι καταρχήν είναι θετικό το γεγονός ότι γίνεται διάκριση μεταξύ στρατηγικών και λειτουργικών στόχων αφενός και συγκεκριμένων στοχοθετημένων δράσεων αφετέρου, διότι η διάκριση αυτή θα συμβάλει στην επίτευξη μεγαλύτερης διαφάνειας στην πολιτική για την ενιαία αγορά. Η προβλεπόμενη τακτική επανεξέταση των μέτρων ως προς την αποτελεσματικότητά τους για την επίτευξη των στόχων και η καθιέρωση ενός ετήσιου κύκλου επισκόπησης ευνοεί την υλοποίηση των στόχων και διευκολύνει την έγκαιρη προσαρμογή τους. Κατά τον έλεγχο της αποτελεσματικότητας όσον αφορά την ενσωμάτωση των κοινοτικών οδηγιών στο εθνικό δίκαιο, θα πρέπει ωστόσο να ληφθεί μέριμνα ώστε να μην περιορισθεί μεταγενέστερα η διακριτική ευχέρεια των κρατών μελών.

4. Συμφωνεί με την ενεργό προσέγγιση που επέλεξε η Επιτροπή με στόχο να ενισχύσει την αποτελεσματικότητα και την ελαστικότητα των αγορών. Η ΕΤΠ επιδοκιμάζει απόλυτα την ενίσχυση της ενιαίας συνοχής της ενιαίας αγοράς, την εφαρμογή των αρχών της στα πλαίσια διεθνών εμπορικών συμφωνιών καθώς και τη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

5. Η ΕΤΠ τονίζει ότι η Επιτροπή έχει επισημάνει επακριβώς τις κυριότερες πτυχές της ενιαίας αγοράς με τη χάραξη των τεσσάρων στρατηγικών στόχων· η ΕΤΠ συμφωνεί επίσης με τους λειτουργικούς στόχους. Χρειάζεται ωστόσο να συγκεκριμενοποιηθεί περισσότερο η περιγραφή των πολιτικών οι οποίες, ακόμη και μετά την νέα επεξεργασία, παραμένουν σχετικά ασαφείς. Γενικά, όμως, η θέση της Επιτροπής για την ενιαία αγορά ταυτίζεται σε μεγάλο βαθμό με τις θέσεις της ΕΤΠ.

6. Η ΕΤΠ υπογραμμίζει, ωστόσο, ότι ο χαρακτηρισμός ορισμένων μέτρων ως στοχοθετημένων μέτρων καθώς και η έγκριση της στρατηγικής από το Συμβούλιο ή το Κοινοβούλιο δεν μπορεί να συνεπάγεται καμία δέσμευση των κρατών μελών ως προς η συγκεκριμένη πρόταση της Επιτροπής. Η ΕΤΠ διαπιστώνει με λύπη ότι δεν γίνεται καμία αναφορά σε αποδεδειγμένα σημαντικές αρχές όπως η επικουρικότητα και η αμοιβαία αναγνώριση.

7. Θεωρεί σημαντικό να αποτελέσουν τα συμπεράσματα του Συμβουλίου Ενιαίας Αγοράς σχετικά με τη διαδικασία του Κάρντιφ την καθοριστική βάση για την ετήσια προσαρμογή των στοχοθετημένων δράσεων.

8. Η ΕΤΠ εύχεται όπως δοθεί προτεραιότητα στα μέτρα για τη δημιουργία μελλοντικά ασφαλών και ανταγωνιστικών θέσεων εργασίας κατά την ετήσια επισκόπηση των στοχοθετημένων δράσεων για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της ενιαίας αγοράς. Κατ' αυτό τον τρόπο βελτιώνεται σημαντικά η κοινωνική συνοχή και αυξάνεται ο βαθμός αποδοχής της ενιαίας αγοράς από τους πολίτες. Για το σκοπό αυτό χρειάζεται, επίσης, ιδιαίτερα μία δραστήρια πολιτική απασχόλησης στα κράτη μέλη και τις περιφέρειες η οποία να δίνει σημαντική έμφαση στην επαγγελματική κατάρτιση και επιμόρφωση, καθώς και να στηρίζει με ειδικά μέτρα τον τομέα των υπηρεσιών, την προώθηση της καινοτομίας και της τεχνολογίας και την ανάπτυξη κέντρων επαγγελματικής ειδίκευσης.

9. Με τον στρατηγικό στόχο 2 "Ενίσχυση της αποτελεσματικότητας των αγορών κεφαλαίων και προϊόντων της Κοινότητας" η Επιτροπή επιδιώκει την πλήρη ολοκλήρωση των χρηματοπιστωτικών αγορών (λειτουργικός στόχος 2). Για τους καταναλωτές το φάσμα ανταγωνιστικών και αξιόπιστων προϊόντων θα διευρυνθεί. Για τους παράγοντες της οικονομίας και κυρίως για τις ΜΜΕ, θα διευκολυνθεί η πρόσβαση στις κεφαλαιαγορές και θα δημιουργηθεί μια ενιαία, ισχυρή και ρευστή αγορά επενδυτικών κεφαλαίων. Οι συμφωνίες χρηματοδότησης θα καταστούν φθηνότερες και ελαστικότερες για τις επιχειρήσεις ενώ οι επενδυτές θα σημειώνουν μεγαλύτερα κέρδη.

10. Η ΕΤΠ επιδοκιμάζει ρητά τους στόχους αυτούς και κρίνει ότι πρέπει να έχουν απόλυτη προτεραιότητα. Η Επιτροπή θα πρέπει ιδιαίτερα να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για έναν αποδοτικό, φθηνό διασυνοριακό τομέα πληρωμών. Στα μέτρα αυτά συμπεριλαμβάνεται επίσης η μείωση του κόστους για την εκτέλεση διασυνοριακών πληρωμών μεγάλων ποσών καθώς και η βελτίωση των οδηγιών σχετικά με την εισαγωγή στο χρηματιστήριο και το ενημερωτικό δελτίο. Αλλά και ο στόχος για φθηνότερες και ελαστικότερες συμφωνίες χρηματοδότησης για επιχειρηματίες, ιδιαίτερα για τις νεοϊδρυθείσες επιχειρήσεις, καθώς και η ευρύτερη πρόσβαση σε κεφάλαια κινδύνου έχουν εξαιρετική σημασία για τις επιχειρήσεις.

11. Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες υπάρχει κίνδυνος να υποστούν τις αρνητικές συνέπειες της ολοκλήρωσης των χρηματοπιστωτικών αγορών λόγω των αναδιαρθρώσεων, θα πρέπει να βρίσκονται στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών προσπαθειών στα πλαίσια της ολοκλήρωσης των χρηματαγορών. Επειδή οι τράπεζες προσπαθούν να εξασφαλίσουν το μέλλον τους ενόψει του αυξανόμενου ευρωπαϊκού ανταγωνισμού μέσω μεγαλύτερων κερδών αλλά και συγκεντρώσεων, το ενδιαφέρον τους για τη χορήγηση μικρών και πολύ μικρών δανείων σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις περιορίζεται διαρκώς. Ωστόσο, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις εξαρτώνται ιδιαίτερα από ευνοϊκά δάνεια των τραπεζών λόγω του περιορισμένου μεγέθους τους και της έλλειψης χρηματοπιστωτικών εγγυήσεων.

12. Στον ασφαλιστικό τομέα, μολονότι η ενιαία αγορά έχει τυπικά ολοκληρωθεί, η εθνική νομοθεσία όπως π.χ. η νομοθεσία περί αστικής ευθύνης ή η νομοθεσία σχετικά με την προώθηση της ιδιωτικής συνταξιοδότησης εμποδίζουν στην πράξη την προσφορά ενιαίων ασφαλιστικών προϊόντων σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

13. Οι προσπάθειες της Επιτροπής με στόχο τη βέλτιστη αξιοποίηση των πλεονεκτημάτων της ψηφιακής εποχής για την ενιαία αγορά (στρατηγικός στόχος 2, λειτουργικός στόχος 3) θα πρέπει να έχει κατά τη γνώμη της ΕΤΠ απόλυτη προτεραιότητα. Κάθε καθυστέρηση στον τομέα αυτό θα έχει αρνητικές επιπτώσεις τόσο στην ανάπτυξη των τεχνολογιών πληροφόρησης και επικοινωνίας όσο και για την εφαρμογή τους και την αποδοχή τους από τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις και ιδιαίτερα από τις μικρομεσαίες. Επιδοκιμάζεται γι' αυτό η έναρξη διαλόγου με οικονομικούς παράγοντες και τους καταναλωτές με στόχο την από κοινού χάραξη ενός γενικού πλαισίου για το ηλεκτρονικό εμπόριο και προτείνεται να αρχίσει το συντομότερο δυνατόν.

14. Είναι, επίσης, επειγόντως αναγκαίο να ρυθμιστούν τομείς όπως η προστασία δεδομένων, οι ενιαίες δυνατότητες πληρωμής χωρίς διακοπή των συστημάτων και η εφαρμογή γενικών εμπορικών όρων στις συναλλαγές μέσω του διαδικτύου. Η ΕΤΠ καλεί την Επιτροπή να φροντίσει ώστε οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις που προσφέρουν υπηρεσίες μέσω του διαδικτύου να μην βρεθούν σε μειονεκτική θέση σε σχέση με μη ευρωπαϊκές επιχειρήσεις. Η ΕΤΠ επιδοκιμάζει τις προτάσεις της Επιτροπής για την οδηγία πλαίσιο για την ηλεκτρονική επικοινωνία και τέσσερις ειδικές οδηγίες καθώς και την έγκριση της οδηγίας για το ηλεκτρονικό εμπόριο από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο.

15. Η ΕΤΠ υποστηρίζει την Επιτροπή στην προσπάθειά της να προωθήσει τη δημιουργικότητα και την καινοτομία (στρατηγικός στόχος 2, λειτουργικός στόχος 4) μέσω της κατάλληλης προστασίας των δικαιωμάτων βιομηχανικής και πνευματικής ιδιοκτησίας. Η προστασία της βιομηχανικής και πνευματικής ιδιοκτησίας θα πρέπει να ρυθμιστεί με σαφή τρόπο. Υπάρχει ιδιαίτερη ανάγκη για την καθιέρωση του δικαιώματος πληροφόρησης το οποίο θα δίνει στους ενδιαφερόμενους τη δυνατότητα να εξακριβώνουν την πορεία μίας πλαστογραφίας από τον έμπορο έως τον παραγωγό· επίσης είναι αναγκαίο να καθιερωθεί το κοινοτικό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας.

16. Η ΕΤΠ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η Επιτροπή τάσσεται υπέρ της έγκαιρης και πλήρους εφαρμογής της οδηγίας 96/92 σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την ενιαία αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και της οδηγίας 98/30 σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την ενιαία αγορά φυσικού αερίου (στρατηγικός στόχος 2, λειτουργικός στόχος 5). Η Επιτροπή προτίθεται να εκδώσει τον Δεκέμβριο 2000 ανακοίνωση σχετικά με την πρόοδο που σημειώθηκε όσον αφορά την ελευθέρωση των ενεργειακών αγορών.

17. Η ΕΤΠ καλεί την Επιτροπή, εν αναμονή της ανακοίνωσης σχετικά με την ελευθέρωση των αγορών ενέργειας που προβλέπεται για το Δεκέμβριο 2000, να επανεξετάσει τις οδηγίες σχετικά με την εκμετάλλευση των κοιτασμάτων υδρογονανθράκων (πετρέλαιο, φυσικό αέριο) στο ευρωπαϊκό έδαφος.

18. Εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι η υλοποίηση των οδηγιών για την ενιαία αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου δεν προκάλεσε μέχρι στιγμής ανταγωνισμό ευρωπαϊκού επιπέδου στον ενεργειακό τομέα αλλά, αντιθέτως, συνέβαλε στην εμφάνιση διαφορετικών προτύπων ανταγωνισμού που παρουσιάζουν πολλές ομοιότητες. Είναι απαραίτητο να επιτευχθεί η εναρμόνιση των προτύπων αυτών προκειμένου να αποφευχθεί η διατάραξη της ισορροπίας σε βάρος των παραγόντων που συμμετέχουν στην αγορά στα κράτη μέλη που έχουν φιλελευθεροποιήσει πλήρως τις αγορές τους. Εκτός από τις σημαντικές διαφορές όσον αφορά το βαθμό ανοίγματος της αγοράς, υφίστανται επίσης ρυθμίσεις που στρεβλώνουν τον ανταγωνισμό σχετικά με την ελευθερία εγκατάστασης προμηθευτών ηλεκτρικής ενέργειας καθώς και επιχειρήσεων εφοδιασμού σε ηλεκτρική ενέργεια και φυσικό αέριο. Σημαντικές διαφορές εξακολουθούν, επίσης, να υφίστανται όσον αφορά την οργάνωση του ενεργειακού τομέα καθώς και τις περιβαλλοντικές διατάξεις.

19. Προκειμένου να επιτευχθεί μια πραγματικά αποτελεσματική ενιαία αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου, είναι επειγόντως αναγκαίο να εναρμονιστούν οι βασικές προϋποθέσεις. Συνεπώς, η κρατική παρέμβαση θα πρέπει να περιορίζεται στο ελάχιστο και να αφορά μόνο την κρατική εποπτεία, γεγονός το οποίο είναι απαραίτητο για μία ανταγωνιστική λειτουργία της αγοράς. Από την άλλη πλευρά, όμως, θα πρέπει να διασφαλίζεται επίσης, μέσω αποτελεσματικών περιβαλλοντικών διατάξεων, ότι το εμπόριο ηλεκτρικής ενέργειας σε ευρωπαϊκό επίπεδο δεν θα πραγματοποιείται σε βάρος του περιβάλλοντος λόγω των πεπαλαιωμένων και βλαβερών για το περιβάλλον μεθόδων παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος, μολονότι θα πρέπει να δοθεί κάποια προσοχή στις περιφέρειες που στηρίζονται σε περιορισμένες μεθόδους παραγωγής ενέργειας. Το άνοιγμα του ανταγωνισμού θα πρέπει να εντατικοποιηθεί και να επιταχυνθεί σε όλα τα κράτη μέλη.

20. Η ΕΤΠ, μολονότι υποστηρίζει πλήρως την περαιτέρω βαθμιαία και ελεγχόμενη ελευθέρωση των ταχυδρομικών υπηρεσιών στην Ένωση, ωστόσο εκφράζει σοβαρές ανησυχίες σχετικά με τις επιπτώσεις της στις αποκλεισμένες αγροτικές και αστικές κοινότητες. Η ΕΤΠ υποστηρίζει την πρόταση της Επιτροπής να επιταχύνει την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς συμπεριλαμβανομένου του τομέα των ταχυδρομικών υπηρεσιών όπως συμφωνήθηκε στη Διάσκεψη Κορυφής της Λισσαβόνας. Η ενίσχυση του ανταγωνισμού στον τομέα αυτό προσφέρει στους πελάτες και στις επιχειρήσεις πλεονεκτήματα όσον αφορά την ποιότητα και το κόστος των υπηρεσιών και ενισχύει την ευρωπαϊκή οικονομία. Η προσφορά ταχυδρομικών υπηρεσιών σε ευρεία γεωγραφική κλίμακα πρέπει να διασφαλίζεται και σε περίπτωση ανοίγματος των αγορών. Πρέπει να διασφαλισθεί ότι θα δοθεί προσοχή κατά προτεραιότητα στους κατοίκους των ορεινών περιοχών, των νησιών και των περιοχών με χαμηλή πυκνότητα πληθυσμού με την επιβολή ειδικών υποχρεώσεων στις επιχειρήσεις εκμετάλλευσης της υπηρεσίας.

21. Η ΕΤΠ υποστηρίζει με έμφαση το στόχο της Επιτροπής να καταργήσει στην ενιαία αγορά τόσο τους φορολογικούς περιορισμούς όσο και τον αθέμιτο φορολογικό ανταγωνισμό (στρατηγικός στόχος 3, λειτουργικός στόχος 2). Το Δεκέμβριο 1997, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αποφάσισε να επεξεργαστεί μια δέσμη φορολογικών μέτρων με στόχο την αναχαίτιση του αθέμιτου φορολογικού ανταγωνισμού. Η δέσμη αυτή συμπεριλαμβάνει:

- μία οδηγία για τη φορολογία των κερδών αποταμιεύσεων,

- μια οδηγία σχετικά με τη φορολογία των τόκων και των πληρωμών δικαιωμάτων εκμετάλλευσης,

- καθώς επίσης και έναν κώδικα δεοντολογίας σχετικά με τη φορολογία των επιχειρήσεων.

22. Η ΕΤΠ θεωρεί ευκταίο τον ανταγωνισμό μεταξύ των συστημάτων της άμεσης φορολογίας στα κράτη μέλη καθώς και έναντι τρίτων χωρών προκειμένου να αποφευχθεί η υπερβολική φορολογική επιβάρυνση και να ενισχυθεί κατ' αυτόν τον τρόπο η διεθνής ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας. Ωστόσο, προκειμένου να αποφευχθεί η στρέβλωση του ανταγωνισμού στην ενιαία αγορά αλλά και η από οικονομική άποψη αδικαιολόγητη μετατόπιση της ροής των κεφαλαίων και των επενδύσεων, είναι απαραίτητο να εξαλειφθεί ο αθέμιτος φορολογικός ανταγωνισμός. Αυτό αφορά ιδιαίτερα τα μέτρα που επισημαίνονται στον κώδικα δεοντολογίας για την εξάλειψη του αθέμιτου φορολογικού ανταγωνισμού και τα οποία συχνά ευνοούν τις μη εγκατεστημένες και όχι τις εγκατεστημένες επιχειρήσεις. Η ΕΤΠ υποστηρίζει επίσης την εναρμόνιση της φορολογίας των αποταμιεύσεων σε ένα ελάχιστο επίπεδο καθώς επίσης και την κατάργηση των φόρων για τα έσοδα από τόκους και τις πληρωμές δικαιωμάτων εκμετάλλευσης μεταξύ συγκροτημάτων επιχειρήσεων. Συνεπώς, η υλοποίηση της δέσμης φορολογικών μέτρων της Επιτροπής πρέπει να έχει απόλυτη προτεραιότητα.

23. Ο τομέας των δημοσίων συμβάσεων εξετάζεται στα πλαίσια της στρατηγικής για την ενιαία αγορά στο κεφάλαιο για τον στόχο 3 με τίτλο "Βελτίωση των βασικών προϋποθέσεων για τις επιχειρήσεις" και στο λειτουργικό στόχο 4 "Άρση των υπόλοιπων εμποδίων στο διασυνοριακό εμπόριο". Προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος αυτός θα επιδιωχθεί η περαιτέρω φιλελευθεροποίηση των δημοσίων αγορών προμηθειών. Η Επιτροπή ανακοινώνει την λεγόμενη δέσμη νομοθετικών προτάσεων για τις κρατικές προμήθειες με την οποία πρόκειται να συγκεντρωθούν σε ένα έγγραφο οι ισχύοντες κανόνες ανάθεσης ως κεντρικό μέτρο.

24. Η ΕΤΠ επιδοκιμάζει τις προσπάθειες της Επιτροπής για την επίτευξη ενός όσο το δυνατόν σαφέστερου νομικού πλαισίου και ιδιαίτερα την πρόθεσή της να συγκεντρώσει όλες τις σχετικές διατάξεις σε ένα και μόνο κείμενο. Η ΕΤΠ καλεί ωστόσο την Επιτροπή να αποφύγει νέες ρυθμίσεις σχετικά με τα ανωτέρω, οι οποίες δεν θα συμβάλλουν στην απλούστευση ή στη διασαφήνιση του ρυθμιστικού πλαισίου για την ανάθεση δημοσίων συμβάσεων αλλά αντίθετα το καθιστούν περισσότερο πολύπλοκο από νομική άποψη και γραφειοκρατικό.

25. Η νέα διαδικασία ανάθεσης, του "ανταγωνιστικού διαλόγου" που προστίθεται στην ανοικτή και μη ανοικτή διαδικασία, είναι περιττά πολύπλοκη και δεν πρόκειται να είναι πιο ευέλικτη στην πράξη. Η ΕΤΠ φρονεί ότι η εφαρμογή των σημερινών διατάξεων σχετικά με τη διαπραγμάτευση της διαδικασίας πρέπει να καταστεί πιο ευέλικτη. Η ΕΤΠ δεν μπορεί να υποστηρίξει επίσης τη θέσπιση πρόσθετων μέτρων για την εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας για την ανάθεση δημοσίων συμβάσεων. Παρόμοια μέτρα δεν συμβιβάζονται με την αρχή της επικουρικότητας, η οποία είναι θεμελιωμένη στη Συνθήκη του Μάαστριχτ ή με τους στόχους για τη δημιουργία "κράτους περιορισμένης παρέμβασης". Η ΕΤΠ καλεί συνεπώς την Επιτροπή να μην δημιουργήσει νέες υπηρεσίες ελέγχου.

26. Η Επιτροπή προτίθεται να επιδιώξει τη βελτίωση της ολοκλήρωσης των αγορών υπηρεσιών και ανακοινώνει τη νέα της στρατηγική για την εξάλειψη εμποδίων στον τομέα παροχής υπηρεσιών (στρατηγικός στόχος 3, λειτουργικός στόχος 4).

27. Κατά την ΕΤΠ η περαιτέρω ενίσχυση του ευρωπαϊκού κλάδου των υπηρεσιών μπορεί να επιτευχθεί μέσω των ακόλουθων σημείων προσέγγισης:

- Με υπηρεσίες προσανατολισμένες προς τη γνώση επιτυγχάνεται ένα υψηλό ποσοστό πτυχιούχων υπαλλήλων, ενόψει των αυξανόμενων απαιτήσεων εξειδίκευσης στον τομέα των υπηρεσιών επιχειρηματικού χαρακτήρα.

- Οι νέοι τομείς υπηρεσιών καθώς και οι τεχνολογίες πληροφόρησης και επικοινωνιών προϋποθέτουν μεγαλύτερη ελαστικότητα, προθυμία για ατομική ευθύνη καθώς και την ικανότητα προσαρμογής των ατομικών αναγκών στο σύστημα επαγγελματικής κατάρτισης.

- Το χάσμα επαγγελματικής κατάρτισης καθώς και ο υψηλός βαθμός ζήτησης για ειδικευμένο προσωπικό, δημιουργούν σε αυξανόμενο βαθμό προβλήματα στην αγορά υπηρεσιών.

- Προϋπόθεση για τη δημιουργία μιας παράδοσης στον τομέα των υπηρεσιών είναι η μεταβολή της αντίληψης των αξιών εκ μέρους των εργαζομένων, των επιχειρήσεων και του κράτους έναντι των φορέων που προσφέρουν υπηρεσίες· χρειάζεται μεγαλύτερη ετοιμότητα για την προσφορά υπηρεσιών, μεγαλύτερος προσανατολισμός προς τις απαιτήσεις των πελατών καθώς και η κατανόηση ότι οι υπηρεσίες που χαρακτηρίζονται από εγγύτητα προς τις επιχειρήσεις που δημιουργούν πρόσθετη αξία.

- Για τις επιχειρήσεις πληροφοριών και επικοινωνιών έχουν εξαιρετική σημασία τρία κριτήρια που συνδέονται άμεσα με τον τόπο εγκατάστασης: ικανοποιητική προσφορά σε ειδικευμένους συνεργάτες, ικανοποιητική εξυπηρέτηση όσον αφορά τις μεταφορές και κόστος προσαρμοσμένο στον τόπο εγκατάστασης, δηλαδή βασικές οικονομικές προϋποθέσεις με την ευρύτερη έννοια.

- Η ενίσχυση και ελευθέρωση των υπηρεσιών δεν πρέπει, εξάλλου, να επιτευχθεί σε βάρος των συμφερόντων των περιοχών με χαμηλό δείκτη οικιστικής πυκνότητας και των αντίστοιχων πληθυσμών. Συνεπώς, οι παρεμβάσεις υπέρ της προβλεπόμενης διαδικασίας ενίσχυσης, οι οποίες πρέπει να συνοδεύονται από υποχρεώσεις για τις επιχειρήσεις εκμετάλλευσης, πρέπει να λαμβάνουν υπόψη, σε κάθε επίπεδο, την απαίτηση της προστασίας των εν λόγω πληθυσμών.

28. Η ΕΤΠ διαπιστώνει με λύπη ότι παρά τα αποτελέσματα της διαδικασίας διαμεσολάβησης του Νοεμβρίου 2000 για τις σιδηροδρομικές υποδομές, ούτε τα δικαιώματα πρόσβασης που θεσπίζει η οδηγία 91/440/ΕΟΚ για την Ανάπτυξη των Κοινοτικών Σιδηροδρόμων επέτυχαν το ευκταίο άνοιγμα της αγοράς στις διεθνείς σιδηροδρομικές μεταφορές, ούτε η οδηγία 95/99/ΕΟΚ επέτυχε το στόχο της να εναρμονίσει τα συστήματα για την επιβολή τελών υποδομών. Συνεπώς, η ΕΤΠ επιδοκιμάζει την επιδιωκόμενη τροποποίηση των οδηγιών αυτών (στρατηγικός στόχος 2, λειτουργικός στόχος 5) και παραπέμπει στην υποχρέωση της Επιτροπής να προτείνει, το τρέχον έτος, νέα μέτρα για την ελευθέρωση των επιβατικών σιδηροδρομικών μεταφορών. Στόχος είναι να αυξηθεί η αποδοτικότητα των σιδηροδρομικών επιχειρήσεων μέσω της εντατικοποίησης του ανταγωνισμού, χάρη στη διεύρυνση της πρόσβασης στο δίκτυο, πράγμα που θα οδηγήσει σε ένα βιώσιμο σύστημα σιδηροδρομικών μεταφορών.

29. Στα πλαίσια της επικείμενης αναθεώρησης των κατευθυντήριων γραμμών για το διευρωπαϊκό δίκτυο μεταφορών (TEN-V) η Επιτροπή προτίθεται να προβεί όχι μόνο στην προσαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών αλλά και στον καθορισμό προτεραιοτήτων όπως, μεταξύ άλλων, η εξάλειψη των εμποδίων στο υφιστάμενο δίκτυο και η διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ΕΤΠ θα επιθυμούσε να δοθεί προτεραιότητα στην εξάλειψη των εμποδίων καθώς και στη συμπλήρωση του δικτύου, ουσιαστικά με την επέκτασή του προς το δίκτυο μεταφορών των υποψηφίων κρατών μελών.

30. Το ισχύον πρόγραμμα TEN-V δεν λαμβάνει ικανοποιητικά υπόψη την επικείμενη διεύρυνση. Η ροή των μεταφορών μεταξύ των υποψηφίων για προσχώρηση κρατών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης αυξάνεται διαρκώς και θα αυξηθεί ακόμη περισσότερο τη στιγμή της διεύρυνσης. Συνεπώς, είναι απαραίτητο να προστεθούν και άλλες διασυνδέσεις προς τις υποψήφιες χώρες στο δίκτυο αυτό.

31. Τα προβληματικά σημεία αποτελούν το ασθενέστερο σημείο της αλυσίδας και περιορίζουν τη μεταφορική ικανότητα σε όλη την έκταση της διαδρομής. Επειδή η εξάλειψη προβληματικών σημείων είναι εφικτή με ελάχιστη δαπάνη κόστους και χρόνου, θα πρέπει να προωθηθεί κατά προτεραιότητα προκειμένου να αυξηθεί σύντομα η αποτελεσματικότητα του διευρωπαϊκού δικτύου (ΤΕΝ-V). Ωστόσο, η στήριξη αυτή από την Ευρωπαϊκή Ένωση θα πρέπει να πραγματοποιηθεί στα πλαίσια των υφιστάμενων μέσων, δηλαδή περισσότερο μέσω της άσκησης μιας πολιτικής επιρροής και με περιορισμένη οικονομική ενίσχυση. Επίσης, η βασική αρμοδιότητα των κρατών μελών για το δίκτυο των υποδομών θα πρέπει να παραμείνει άθικτη.

32. Η ΕΤΠ διαπιστώνει με λύπη ότι η ευρωπαϊκή αγορά οδικών εμπορευματικών μεταφορών υλοποιήθηκε χωρίς να ελευθερωθούν συγχρόνως πλήρως οι όροι ανταγωνισμού. Το αποτέλεσμα είναι να εξακολουθούν να υφίστανται στρεβλώσεις του ανταγωνισμού στον τομέα των οδικών εμπορευματικών μεταφορών. Η αιτία είναι αφενός οι διαφορετικές εθνικές διατάξεις αλλά και η διαφορετική εφαρμογή των διατάξεων αυτών. Πρόκειται κυρίως για διαφορές σχετικά με τη φορολογική επιβάρυνση (π.χ. όσον αφορά τους φόρους ορυκτελαίων και φορτηγών οχημάτων), τις κοινωνικές διατάξεις, τα τεχνικά πρότυπα και την εφαρμογή και υλοποίηση των νομικών διατάξεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (π.χ. πλεονεκτήματα κόστους λόγω της παράνομης απασχόλησης οδηγών από κράτη της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης). Συνεπώς, η ΕΤΠ θεωρεί επειγόντως απαραίτητο να αξιολογηθεί ο αντίκτυπος που θα έχει η εναρμόνιση των όρων ανταγωνισμού σε διαφορετικές περιφέρειες της ΕΕ πριν προωθηθεί μία τέτοια δράση.

33. Η ΕΤΠ επιθυμεί επίσης να επισημάνει ότι η διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς ανατολάς θα έχει σοβαρές συνέπειες για τον τομέα των εμπορευματικών μεταφορών. Σύμφωνα με πρόσφατες εκτιμήσεις, ο όγκος των μεταφορών μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης κατά τα επόμενα 15 έτη θα διπλασιαστεί ή και θα τριπλασιαστεί. Από τη μία πλευρά, θα δημιουργηθεί ένα πρόσθετο δυνητικό ποσοστό ανάπτυξης του εμπορίου μεταξύ Ανατολής και Δύσης. Από την άλλη πλευρά, όμως, υπάρχει κίνδυνος να επιδεινωθούν ακόμα περισσότερο οι συνθήκες ανταγωνισμού που επικρατούν μεταξύ των μεταφορικών επιχειρήσεων. Αυτό οφείλεται κυρίως στις υφιστάμενες τεράστιες διαφορές όσον αφορά το επίπεδο των μισθών και το κόστος των κοινωνικών παροχών μεταξύ των κρατών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

34. Προκειμένου να περιοριστούν οι αρνητικές επιπτώσεις που θα προκύψουν από τη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς Ανατολάς, η ΕΤΠ προτείνει να καθοριστεί σε μία πρώτη φάση μία κοινοτική ποσόστωση με βάση την οποία θα επιτρέπονται οι διαδρομές μεταξύ των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η κοινοτική αυτή ποσόστωση θα μπορεί να αυξάνεται σταδιακά. Μετά από την πλήρη προσχώρηση, ή τρία έως πέντε έτη μετά την προσχώρηση, θα μπορεί να καθιερωθεί σταδιακά το καθεστώς των ενδομεταφορών μικρής κλίμακας για εθνικές μεταφορές σε άλλα κράτη μέλη (μικρό καμποτάζ). Μετά από το στάδιο αυτό μπορεί να πραγματοποιηθεί η πλήρης ελευθέρωση των υπηρεσιών.

35. Η ελευθέρωση των οδικών εμπορευματικών μεταφορών πραγματοποιείται δίχως να λαμβάνονται υπόψη οι ποσοστώσεις που θα πρέπει να τους αναλογούν για την επανόρθωση των περιβαλλοντικών ζημιών και την χρήση των δημόσιων διαρθρώσεων και υποδομών, που σήμερα παρέχεται δωρεάν. Το σύστημα αυτό - το οποίο πρέπει να βελτιωθεί το ταχύτερο - στρεβλώνει σοβαρά τον ανταγωνισμό μεταξύ των οδικών μεταφορών και των σιδηροδρομικών, οι οποίες αδικούνται πλήρως. Δεν έχει νόημα να εξακολουθεί να διατυπώνεται η ευχή, πράγμα που η ΕΤΠ έχει επανειλημμένως πράξει, να ενισχυθούν οι σιδηροδρομικές μεταφορές εάν δεν εξαλειφθεί η προνομιακή κατάσταση που επικρατεί σήμερα.

36. Η ΕΤΠ είναι επιφυλακτική ως προς την πρόθεση της Επιτροπής να προωθήσει το άνοιγμα των αγορών στις δημόσιες επιβατικές, αστικές και ημιαστικές μεταφορές σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Σύμφωνα με το υφιστάμενο σχέδιο κανονισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρόκειται να ορισθεί ως υποχρεωτική η προκήρυξη διαγωνισμού για την παροχή υπηρεσιών στον τομέα των μεταφορών με κοινωφελή χαρακτήρα. Η διάταξη αυτή δεν θα εφαρμόζεται σε περίπτωση που η ετήσια αξία της παροχής μεταφορικής υπηρεσίας θα είναι χαμηλότερη από 400000 ευρώ (σε περίπτωση δικτύων κάτω των 800000 ευρώ) ή εάν η αποτελεσματική και ασφαλής παροχή της μεταφορικής υπηρεσίας είναι δυνατή μόνο χωρίς τη διεξαγωγή προκήρυξης. Σε περίπτωση παροχής μεταφορικών υπηρεσιών για εμπορικούς σκοπούς, το σχέδιο κανονισμού περιλαμβάνει διατάξεις σχετικά με τις απαιτήσεις ως προς τη διαφάνεια σύμφωνα με τις οποίες πρέπει π.χ. να δημοσιεύεται με συγκεκριμένο τρόπο η ημερομηνία λήξης της παραχώρησης άδειας.

37. Στόχος των ρυθμίσεων αυτών είναι να αναπτυχθεί ο ανταγωνισμός στον τομέα των δημόσιων αστικών και ημιαστικών μεταφορών σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η ΕΤΠ κρίνει ότι ο ανταγωνισμός αυτός δεν θα πρέπει να συνεπάγεται τον περιορισμό μιας εξυπηρέτησης υψηλής ποιότητας με μεγάλη γεωγραφική κάλυψη ιδιαίτερα στις απομονωμένες αγροτικές περιοχές και στα απομονωμένα νησιά. Οι αρμόδιες αρχές υποχρεούνται σε πολυάριθμα κράτη μέλη να προσφέρουν, λόγω της υποχρέωσής τους να εξασφαλίζουν και στο μέλλον μεταφορικές υπηρεσίες υψηλής ποιότητας. Για το σκοπό αυτό μπορούν και σε αυτό το στάδιο να συνάπτουν εμπορικές συμβάσεις με επιχειρήσεις εκμετάλλευσης. Στην προκήρυξη οι δημόσιες αρχές θα πρέπει να διασφαλίζουν την εκπλήρωση ελάχιστων απαιτήσεων (π.χ. σχετικά με τη συχνότητα, το ύψος των τιμών για ορισμένες κατηγορίες ατόμων, τα δρομολόγια κ.λπ.). Μολονότι η ΕΤΠ συμφωνεί γενικά με τη φιλελευθεροποίηση των δημοσίων αστικών και ημιαστικών μεταφορών τονίζει ότι προϋπόθεση για τη φιλελευθεροποίηση των μεταφορών αυτών πρέπει να είναι ότι η απόφαση για τα κριτήρια ποιότητας θα πρέπει να εναπόκειται και στο μέλλον στις αρμόδιες υπηρεσίες, στις οποίες θα πρέπει επίσης να επιτρέπεται, προκειμένου να υλοποιηθούν τα πρότυπα αυτά, η χορήγηση οικονομικής αντιστάθμισης. Ωστόσο, κατά την άποψη της ΕΤΠ είναι ιδιαίτερα προβληματικό το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση διατυπώνει την αξίωση να έχει την ρυθμιστική αρμοδιότητα στον τομέα των δημοσιών αστικών και ημιαστικών μεταφορών. Σε αυτή την περίπτωση, οι δημόσιες τοπικές αρχές θα είναι αρμόδιες μόνο για την υλοποίηση πρακτικών προδιαγραφών όπως ο καθορισμός ορισμένων ελάχιστων απαιτήσεων.

Βρυξέλλες, 14 Φεβρουαρίου 2001.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Jos Chabert