Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Η Διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης»

(98/C 19/27)

Στις 20 Μαρτίου 1997, και σύμφωνα με το άρθρο 23, σημείο 3 του Εσωτερικού Κανονισμού, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση με θέμα «Η Διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης».

Το τμήμα εξωτερικών σχέσεων, εμπορικής και αναπτυξιακής πολιτικής, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, επεξεργάστηκε τη γνωμοδότησή του στις 9 Οκτωβρίου 1997 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Masucci.

Κατά την 349η σύνοδο ολομέλειάς της (συνεδρίαση της 29ης Οκτωβρίου 1997), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 72 ψήφους υπέρ, 21 κατά και 16 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Η διεύρυνση της ΕΕ αποτελεί μία από τις τρεις μεγάλες προκλήσεις κατά το τέλος του αιώνα, από κοινού με τη μεταρρύθμιση της Συνθήκης και τη νομισματική ένωση. Πρόκειται για την ολοκλήρωση του ιστορικού εγχειρήματος για την ηπειρωτική ένωση από πολιτική, οικονομική, κοινωνική και πολιτιστική άποψη, εγχείρημα που θα σφραγίσει βαθιά τη ζωή της ΕΕ τις επόμενες δεκαετίες και θα μεταβάλει τις παγκόσμιες ισορροπίες.

2. Τα πλεονεκτήματα που θα απορρεύσουν δεν θα είναι αυτόματα διότι αποτελούν πρόκληση για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ορισμένα από αυτά είναι όντως εγγενή, όπως η μεγαλύτερη ανταγωνιστικότητα που θα προέλθει από τις νέες διαστάσεις της εσωτερικής αγοράς ή η μεγαλύτερη πολιτική βαρύτητα που συνεπάγεται αντικειμενικώς, η μεταβολή των παγκόσμιων ισορροπιών. Ορισμένα άλλα αντίθετα, όπως τα πολιτιστικά, κοινωνικά πλεονεκτήματα καθώς και όσα συνδέονται με την πολιτική εκμετάλλευση της μεγαλύτερης οικονομικής βαρύτητας ή σχετίζονται με την ίση κατανομή των κερδών, είναι μόνο δυνητικά και συνδέονται:

- με την αναζήτηση της πολιτικής και πολιτιστικής ταυτότητας της Ευρώπης 7

- με την στράτευση και την ικανότητα των πολιτικών και κοινωνικοοικονομικών πολιτικών που αντιπροσωπεύουν οι πολίτες 7

- με την ύπαρξη προικισμένων και υπεύθυνων πολιτικών εντέλει που θα διαθέτουν ορισμένη στρατηγική για την Ευρώπη και θα είναι ικανοί να επιφέρουν την ένταξη και την ενεργό συμμετοχή των οικείων πληθυσμών.

3. Μεγάλα επίσης είναι και τα προβλήματα που πρέπει να αντιμετωπισθούν:

- η κατάσταση που επικρατεί σε διάφορες χώρες, ειδικότερα σε ό,τι αφορά το επίπεδο δημοκρατίας, την τήρηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων και τον σεβασμό των εθνικών μειονοτήτων της γυναίκας και την προστασία των ανηλίκων, τη λειτουργία των οργάνων και της δημόσιας διοίκησης, το βαθμό αφομοιώσεως του κοινοτικού κεκτημένου και του κοινωνικοοικονομικού προτύπου 7

- οι επιλογές σχετικά με την έναρξη των διαπραγματεύσεων 7

- η διαδικασία για τις διαπραγματεύσεις και τις πρώτες εντάξεις 7

- οι συνέπειες για τις πολιτικές της ΕΕ 7

- οι αναγκαίοι πόροι για την μελλοντική χρηματοδότηση των πολιτικών 7

- και γενικότερα το πρόβλημα του τρόπου διαχειρίσεως και αναπτύξεως μιας διευρυμένης ένωσης 27 χωρών.

Η έναρξη των διαπραγματεύσεων

4. Η παρούσα γνωμοδότηση πρωτοβουλίας επιθυμεί να συμβάλει στις επιλογές που θα πρέπει να κάνει το Συμβούλιο στα πλαίσια της Διάσκεψης Κορυφής του Λουξεμβούργου στις 10 Δεκεμβρίου 1997 επί τη βάσει γνωμών της Επιτροπής.

Είναι σκόπιμο να διεξαχθεί στο μεταξύ ευρεία συζήτηση όχι μόνο μεταξύ των υπευθύνων ούτε μόνο στα κράτη μέλη της Ένωσης, αλλά κυρίως μεταξύ των πολιτών των υποψήφιων χωρών, για να αποφευχθεί το σφάλμα που θα αποτελούσε η ανάθεση της οικοδόμησης της διευρυμένης ενώσεως μόνο στους τεχνοκράτες της πολιτικής, της οικονομίας και του δικαίου χωρίς τη συμμετοχή των πολιτών. Προς τούτο, η ΟΚΕ διοργάνωσε διαβούλευση, προκειμένου οι κοινωνικοοικονομικές οργανώσεις των υποψήφιων χωρών να εκφράσουν τις απόψεις τους.

5. Η ΟΚΕ υπενθυμίζει σχετικά ότι το ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κοπεγχάγης που πραγματοποιήθηκε τον Ιούνιο του 1993 διατυπώνει μετά τον κατάλογο των κριτηρίων επί των οποίων βασίζεται για την αξιολόγηση της προετοιμασίας των υποψήφιων χωρών, την παρατήρηση ότι «Η ικανότητα της ΕΕ προς απορρόφηση νέων μελών, χωρίς ταυτοχρόνως να αλλοιώνεται ο ρυθμός της ευρωπαϊκής ολοκληρώσεως, αποκτά εξίσου μεγάλη σπουδαιότητα».

6. Η ΟΚΕ η οποία συμμερίζεται τη γενικότερη αξία των κριτηρίων της Κοπεγχάγης, θεωρεί επίσης ότι στην αξιολόγηση θα πρέπει να αποδοθεί μεγάλη σημασία στην ευθυγράμμιση προς το ευρωπαϊκό οικονομικό και κοινωνικό πρότυπο, το οποίο έχει ως στόχο όχι μόνο την εξάσκηση της δημοκρατίας και την οικονομική αποτελεσματικότητα, αλλά επίσης και υψηλή κοινωνική αποδοχή, ζωντανό κοινωνικό διάλογο μεταξύ των κοινωνικών εταίρων και των κυβερνητικών αρχών και την κοινωνική αλληλεγγύη μέσω της προστασίας των αδύναμων ατόμων.

7. Επί τη βάσει των αξιολογήσεων που εμπεριέχονται στην «Agenda 2000», η Επιτροπή κρίνει ότι η Ουγγαρία, η Πολωνία, η Εσθονία, η Τσεχική Δημοκρατία και η Σλοβενία μπορούν να συναπαρτίσουν την πρώτη ομάδα των χωρών με τις οποίες θα πρέπει να αρχίσουν οι διαπραγματεύσεις συνδέσεως.

8. Σύμφωνα με μια άλλη τοποθέτηση, που κερδίζει συνεχώς έδαφος στους κόλπους του Συμβουλίου, οι διαπραγματεύσεις θα πρέπει να αρχίσουν ταυτοχρόνως με όλες τις υποψήφιες χώρες, προκειμένου να μην καλλιεργηθεί στην κοινή γνώμη των χωρών αυτών το αίσθημα του αποκλεισμού και της εχθρότητας.

Πρόκειται για μια θέση την οποία η ΟΚΕ εξετάζει με ενδιαφέρον, διότι δείχνει μεγάλη προσοχή, ενθαρρύνει την υπέρβαση των σημαντικότερων καθυστερήσεων και συμβάλλει στην άρση λεπτών πολιτικών καταστάσεων, έστω και αν αφορά μόνο την έναρξη των διαπραγματεύσεων. Πράγματι, η έναρξη των διαπραγματεύσεων ταυτοχρόνως για όλους δεν σημαίνει καθόλου ότι θα ακολουθηθεί ο ίδιος ρυθμός ή πως θα ολοκληρωθούν για όλους την ίδια στιγμή.

9. Ως προς την Κύπρο, σύμφωνα με την Επιτροπή, σε περίπτωση που δεν επιτευχθεί εσωτερική πολιτική συμφωνία πριν από την ημερομηνία ενάρξεως των διαπραγματεύσεων, που έχει ήδη ορισθεί από το Συμβούλιο 6 μήνες μετά το τέλος της διακυβερνητικής διασκέψεως θα συμμετάσχει μόνον η Κυβέρνηση της Δημοκρατίας της Κύπρου, που είναι αναγνωρισμένη από τα διεθνή όργανα.

Η ΟΚΕ θεωρεί ότι είναι απαραίτητο να δημιουργηθούν ευνοϊκότερες συνθήκες για την επίτευξη μιας συμφωνίας στο πλαίσιο των αποφάσεων που θα ληφθούν σχετικά με την έναρξη των διαπραγματεύσεων για τη διεύρυνση, με σκοπό την ειρηνική ένταξη όλης της νήσου στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

10. Πιο σύνθετη είναι η κατάσταση της Τουρκίας. Η τελωνειακή ένωση που τέθηκε σε εφαρμογή στις 31 Δεκεμβρίου 1995 λειτουργεί ικανοποιητικά μεν αλλά η πολιτική κατάσταση δεν έχει επιτρέψει έως τώρα περαιτέρω πρόοδο και αποτελεί το σημαντικότερο πρόβλημα ενόψει της υποψηφιότητάς της. Δεν είναι ικανοποιητική η τήρηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Επιπλέον, παραμένει ανησυχητικό το φαινόμενο της μακροοικονομικής έλλειψης ισορροπίας.

Η ΟΚΕ θεωρεί ότι η ΕΕ πρέπει να εξακολουθήσει να υποστηρίζει τις προσπάθειες της Τουρκίας για την επίλυση των προβλημάτων της, ελευθερώνοντας κυρίως τα μέσα που αναφέρονται στο χρηματοδοτικό πρωτόκολλο συσφίγγοντας ακόμα περισσότερο τους δεσμούς μεταξύ της χώρας αυτής, και της Κοινότητας και να παρακολουθεί προσεκτικά την εξέλιξη της εσωτερικής καταστάσεως της χώρας.

Το έργο της Μικτής Συμβουλευτικής Επιτροπής ΕΕ-Τουρκίας, η οποία δημιουργήθηκε στα τέλη του 1995 και αποτελείται από 18 μέλη της ΟΚΕ και ισάριθμους Τούρκους εκπροσώπους, αποδεικνύεται ήδη χρήσιμο από αυτήν την άποψη.

Η προώθηση των διαπραγματεύσεων θα πρέπει συνεπώς να καθορισθεί από τις απτές προόδους όσον αφορά την τήρηση της δημοκρατίας και τον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων και των μειονοτήτων.

Οι επιπτώσεις της διευρύνσεως

11. Η ανάλυση των προβλημάτων που συνδέονται με την επίδραση της διεύρυνσης στις πολιτικές της ΕΕ δείχνει ότι υπάρχει μια σειρά δύσκολων ζητημάτων για την επίλυση των οποίων απαιτείται μεγάλη οικονομική συνεισφορά από την Κοινότητα και μεγάλη δέσμευση με σημαντικές θυσίες από πλευράς πληθυσμών και εργαζομένων των υποψήφιων χωρών.

12. Η πρόταση για το νέο δημοσιονομικό πλαίσιο της ΕΕ, που περιλαμβάνεται στην «Agenda 2000», εκφράζει έντονη αγανάκτηση για το σημερινό κλίμα αυστηρότητας καθώς και για την αντίσταση που προβάλλουν τα κράτη μέλη όσον αφορά την αύξηση των πόρων της Κοινότητας.

Η ΟΚΕ συμμερίζεται τη γνώμη της Επιτροπής ότι «Θα είναι απαραίτητο να κινητοποιηθούν σημαντικοί εθνικοί και εξωτερικοί δημοσιονομικοί πόροι, προερχόμενοι ειδικότερα από τον ιδιωτικό τομέα».

13. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι τα κράτη μέλη και οι πολίτες πρέπει να πεισθούν ότι αξίζει τον κόπο να καταβάλουν μια οικονομική προσπάθεια και ότι αυτό είναι για το κοινό συμφέρον. Εάν δημιουργηθεί η εντύπωση ότι όλα τα προσδοκώμενα οφέλη και οι συνέπειες από την αύξηση των συναλλαγών και την κατανομή της εργασίας με τις ΧΚΑΕ κατανέμονται ισότιμα μεταξύ των κρατών μελών, τότε το έργο θα καταστεί ευκολότερο.

14. Κατά την κρίση της ΟΚΕ, η επίτευξη του εγχειρήματος αυτού μπορεί να διευκολυνθεί εάν ξεπεραστεί η αρχική και εγγενής ατέλεια της στρατηγικής προσυνδέσεως που καθορίσθηκε στο Έσσεν, η οποία δεν προβλέπει, μεταξύ των άλλων στόχων, το συνολικό κοινωνικοοικονομικό πρότυπο της ΕΕ.

15. Η διεύρυνση θα προκαλέσει βαθύτατες αλλαγές και στην οργάνωση των κοινοτικών οργάνων, στις διαδικασίες λήψεως αποφάσεων και στις εσωτερικές διαδικασίες.

Θα έχουν επίσης επιπτώσεις στους πολύπλοκους μηχανισμούς της κοινοτικής ζωής, θέτοντας τα πιο ποικίλα προβλήματα, από το γλωσσικό έως το ουσιαστικό ζήτημα της επίσημης διαδικασίας λήψεως αποφάσεων.

16. Τα συμπεράσματα της Διακυβερνητικής Διασκέψεως - η οποία έδωσε τη δυνατότητα να σημειωθούν πολυάριθμες και ενδιαφέρουσες πρόοδοι - είναι απογοητευτικά, ειδικώς για τις πτυχές που θεωρούνται ως προϋποθέσεις για τη διεύρυνση, δηλαδή οι θεσμικές μεταρρυθμίσεις που είναι απαραίτητες για την ολοκλήρωση της πολιτικής ενώσεως που άρχισε στο Μάαστριχτ και για τη λειτουργία μιας Κοινότητας της οποίας τα κράτη μέλη αυξάνονται από 15 σε 27.

Η ΟΚΕ θεωρεί ότι το πρόβλημα της αποτελεσματικής πολιτικής και θεσμικής λειτουργίας της ΕΕ τίθεται πολύ πριν αυξηθεί ο αριθμός των μελών της σε είκοσι κράτη μέλη και ότι είναι ανάγκη να συγκληθεί μια νέα Διακυβερνητική Διάσκεψη ταυτοχρόνως με την απόφαση περί ενάρξεως των διαπραγματεύσεων, για να δοθεί λύση σε όλες τις πτυχές επί των οποίων η Διάσκεψη της Κορυφής του Άμστερνταμ δεν μπόρεσε να αποφανθεί.

Η ΟΚΕ θεωρεί ότι η απαραίτητη ώθηση για την υπέρβαση των εμποδίων και των αντιστάσεων μπορεί να προέλθει από μια δημοκρατικότερη μέθοδο, που θα προβλέπει την πολιτική συμφωνία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και τη συμμετοχή των κοινωνικοοικονομικών οργανώσεων.

17. Η ΟΚΕ οφείλει επίσης να σκεφθεί τους αντίκτυπους που θα έχει η διεύρυνση για την ίδια τη σύνθεσή της και τη λειτουργία της και θα πρέπει να προετοιμαστεί για να εξετάσει και να επιλύσει τα προβλήματα που θα προκύψουν.

Η εξέταση αυτή θα βρει τη θέση της σε μια στρατηγική «προενταξιακού χαρακτήρα» που θα προσδιορισθεί και εφαρμοσθεί από την ΟΚΕ, μέσω ενημερωτικής έκθεσης που θα εκπονείται κάθε χρόνο από το τμήμα εξωτερικών σχέσεων και κατόπιν διαβουλεύσεως με τις κοινωνικές και επαγγελματικές κατηγορίες.

18. Σε ό,τι αφορά τις επιδράσεις στην ΚΓΠ, η ΟΚΕ επαναλαμβάνει τα όσα υποστήριξε στην γνωμοδότηση πρωτοβουλίας για το θέμα αυτό, συγκεκριμένα ότι είναι δύσκολο να προβλεφθεί το πραγματικό κόστος της ΚΓΠ μετά τη διεύρυνση, αλλά ότι οι δημοσιονομικές δαπάνες της διευρύνσεως δεν πρέπει να θεωρηθούν ως εμπόδιο για τη σύνδεση.

Δεδομένου ότι οι πρώτες εντάξεις δεν θα πραγματοποιηθούν πριν από το 2002, και επομένως μετά τη λήξη της προθεσμίας του προσεχούς κοινοτικού προϋπολογισμού, φαίνεται σκόπιμο να επιταχυνθεί η προβλεπόμενη ήδη μεταρρύθμιση της ΚΓΠ.

Όσον αφορά το μέλλον της ΚΓΠ, η ΟΚΕ θα εκδώσει γνωμοδότηση πρωτοβουλίας που θα ασχολείται με τις γεωργικές πτυχές της Ατζέντα 2000.

19. Όσον αφορά τη διαρθρωτική πολιτική, η μεταφορά πόρων μεγαλύτερων από την ικανότητα απορρόφησης των οικονομικών και δημοσιονομικών συστημάτων των υποψήφιων χωρών ενδέχεται να έχει αντιπαραγωγικές επιπτώσεις, με σημαντικά αποθέματα, ανεξέλεγκτες αυξήσεις της ζητήσεως, αδυναμία ανταποκρίσεως του παραγωγικού συστήματος, δυσχέρειες στα συστήματα διοικητικού ελέγχου, αύξηση των φαινομένων απάτης.

Θα πρέπει λοιπόν να συμφιλιωθεί η μεγάλη και επείγουσα ανάγκη διαρθρωτικών χρηματοδοτήσεων των υποψήφιων χωρών με την κατάλληλη διαβάθμιση της χορήγησης των κονδυλίων.

Σκοπίμως λοιπόν η Επιτροπή προτείνει να μην υπερβούν το 4 % του ΑΕγχΠ.

Το κοινωνικοοικονομικό πρότυπο και ο κοινωνικός διάλογος

20. Η ΟΚΕ έχει επανειλημμένως τονίσει τη σημασία του κοινωνικού ευρωπαϊκού προτύπου στα πλαίσια των κοινωνικών κεκτημένων και την ικανότητα των νέων χωρών που συνδέονται με την ΕΕ να το χρησιμοποιούν χωρίς να το εξασθενίζουν.

Παρά την επιμονή της ΟΚΕ, η Επιτροπή δεν υιοθέτησε την άποψή της ότι πρέπει να προταθεί στις υποψήφιες χώρες μια καθοδήγηση ανάλογη με εκείνη που είχε υιοθετηθεί στα πλαίσια της Ενιαίας Αγοράς, σε αντιδιαστολή με τις προόδους που έχουν σημειωθεί στις διάφορες διατυπώσεις των συνθηκών της ΕΕ, και πρόσφατα στη Συνθήκη του Άμστερνταμ, και τη συζήτηση που διεξάγεται σήμερα για την μεταρρύθμιση και την ανάπτυξη του Κοινωνικού Κράτους.

Αλλά και οι γνώμες που παρουσιάζει η Επιτροπή στην «Agenda 2000» δεν αναλύουν χωριστά τις πτυχές αυτές και τα όσα λίγα λέγονται δημιουργούν μεγάλη ανησυχία, κυρίως αναφορικά με ορισμένες αξιολογήσεις γενικού χαρακτήρα.

21. Η διεύρυνση θα εγκυμονήσει συνεπώς για ορισμένα κράτη μέλη της ΕΕ ορισμένους κινδύνους γενικού χαρακτήρα, όπως:

- χαμηλότερο μισθολογικό και κοινωνικό επίπεδο 7

- μεγαλύτερη μη συμβατική ελαστικότητα στην αγορά εργασίας 7

- δυσκολίες στην ανάπτυξη των κοινοτικών πολιτικών (ειδικότερα σε ό,τι αφορά την ισότητα, το εργατικό δίκαιο, τον συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης) στις περιπτώσεις συχνά όπου χρειάζεται ομοφωνία.

22. Ως προς τον κοινωνικό διάλογο και τις τριμερείς σχέσεις των υποψήφιων χωρών, χάρη σε πολλές ευκαιρίες που δημιουργήθηκαν από την ΟΚΕ, οι οικονομικές και κοινωνικές οργανώσεις, εκτός ορισμένων εξαιρέσεων, έχουν αρκετές φορές παραπονεθεί για την αποτυχία της συμμετοχής τους στη διαδικασία προ εντάξεως και συγκεκριμένα στην διατύπωση του εθνικού προγράμματος προετοιμασίας που προβλέπεται από τη Λευκή Βίβλο για την Ενιαία Αγορά.

Η ΟΚΕ επωφελείται της ευκαιρίας για να υπενθυμίσει ότι η αναγνώριση των οργανώσεων οικονομικού και κοινωνικού χαρακτήρα και η ένταξή τους στη διεργασία της λήψης πολιτικών αποφάσεων αποτελεί ένα από τα βασικά στοιχεί του κοινωνικού προτύπου που έχει επιλέξει η Ευρωπαϊκή Ένωση.

23. Κατά τη γνώμη της ΟΚΕ τα προβλήματα που προκύπτουν από την ανάλυση των δυσχερειών που αντιμετωπίζουν οι υποψήφιες χώρες για την υιοθέτηση του ευρωπαϊκού κοινωνικού προτύπου πρέπει να επιλυθούν κατά τη στιγμή της εντάξεως σύμφωνα με δύο κατευθύνσεις:

- από τη μια πλευρά, με τον εντοπισμό των καίριων στοιχείων κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων τα οποία και θα πρέπει να καταστούν αντικείμενο ειδικής δεσμεύσεως στο πλαίσιο της ενισχυμένης στρατηγικής για την προένταξη, επί τη βάσει μιας κατάλληλης Λευκής Βίβλου που θα θεσπίζει σταθμούς και προτεραιότητες 7

- από την άλλη πλευρά, η ΕΕ θα πρέπει να ολοκληρώσει τη συζήτηση για τον εκσυγχρονισμό του κοινωνικού καθεστώτος, καθιστώντας την επέκταση της ειδικής πλειοψηφίας μια από τις κεντρικές πτυχές της προσεχούς ΔΔ.

Ο διαρθρωτικός διάλογος τόσο σε υπουργικό επίπεδο όσο και σε επίπεδο ομάδων εργασίας θα πρέπει να εντατικοποιηθεί.

24. Θα πρέπει ειδικότερα να ενθαρρυνθεί η δημιουργία μεικτών οικονομικών και κοινωνικών συμβουλίων μεταξύ της ΕΕ και των υποψήφιων χωρών - με βάση αυτά που λειτουργούν υφίστανται με την Ουγγαρία και την Τουρκία - προκειμένου οι κοινωνικοοικονομικές οργανώσεις να μυούνται ολοένα και ταχύτερα στο πνεύμα των εργασιών και των συμβουλευτικών διαδικασιών της Κοινότητας.

Η ενισχυμένη στρατηγική για την προένταξη και το πρόγραμμα Phare

25. Η Επιτροπή προτείνει στην «Agenda 2000» μια ενισχυμένη στρατηγική προεντάξεως, για να στηριχθεί το τεράστιο έργο της ΕΕ και των κρατών μελών, μέσω της επικεντρώσεως των προσπαθειών για την ευθυγράμμιση των τομέων εκείνων οι οποίοι έχουν αποφασιστική σημασία για την εξασφάλιση των συνθηκών που θα επιτρέψουν στις υποψήφιες χώρες να ενταχθούν χωρίς οικονομικές και κοινωνικές αποσταθεροποιήσεις και χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η Ενιαία Αγορά.

Η ΟΚΕ θεωρεί σημαντική την εν λόγω ενισχυμένη στρατηγική προεντάξεως και εκφράζει την επιθυμία να τεθεί σε εφαρμογή με αποφασιστικότητα και να πραγματοποιείται ετήσιος έλεγχος των αποτελεσμάτων που επιτυγχάνονται σε κάθε χώρα.

26. Προκειμένου να συμμετάσχουν και να αναλάβουν πλήρως τις ευθύνες τους οι διοικήσεις των υποψήφιων χωρών, η διαχείριση του προγράμματος Phare θα είναι πιο αποκεντρωμένη. Στο πλαίσιο της εταιρικής σχέσεως για την ένταξη, οι αρχές κάθε χώρας θα είναι υπεύθυνες για την υλοποίηση των προγραμμάτων της συμφωνίας-πλαίσιο. Συγκεκριμένα, για να καταστεί πλήρως αποτελεσματική η θεσμική οργάνωση, θα είναι απαραίτητο να συμμετάσχουν εκτός από τις περιφερειακές και τοπικές διοικήσεις και οι κοινωνικοί εταίροι.

Στο πλαίσιο της διαχείρισης του προγράμματος Phare μεγάλη σημασία έχει να ενισχυθεί ο ρόλος των κοινωνικών εταίρων. Έως τώρα όμως τα προγράμματα κοινωνικού διαλόγου δεν ήταν ικανοποιητικά λόγω της αδυναμίας και της ασαφούς οργανωτικής δομής των κοινωνικών εταίρων και ειδικότερα των εργοδοτών. Χρειάζεται συνεπώς να προωθηθεί στο μέλλον, στα πλαίσια του προγράμματος Phare, μια πραγματική και ισχυρή κοινωνική εταιρική σχέση.

27. Η ΟΚΕ τέλος επισημαίνει με ενδιαφέρον την πρόταση της Επιτροπής για την σύγκληση διάσκεψης όλων των ευρωπαϊκών χωρών που επιθυμούν την ένταξή τους και συνδέονται με την ένταξη μέσω συμφώνου διασυνδέσεως, διότι αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει τον ιδεώδη τόπο για τη συμφωνία κοινών θέσεων στα πιο ευαίσθητα και επείγοντα ζητήματα όσον αφορά τις ΧΚΑΕ, τη δικαιοσύνη και την εσωτερική ασφάλεια.

Βρυξέλλες, 29 Οκτωβρίου 1997.

Ο Πρόεδρος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Tom JENKINS

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ στη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Οι ακόλουθες τροπολογίες, οι οποίες συγκέντρωσαν τουλάχιστον το ένα τέταρτο των ψήφων, απορρίφθηκαν κατά τη διάρκεια των συζητήσεων.

Σελίδα 2, σημείο 3

Να συμπληρωθεί η δεύτερη περίπτωση ως εξής:

«η τήρηση των κριτηρίων επιλογής σχετικά με την έναρξη των διαπραγματεύσεων και τα κενά που παρουσιάζουν όσον αφορά την κοινωνική διάσταση.»

Αιτιολογία

Το σημείο αυτό του κειμένου ενισχύεται με τη νέα διατύπωση, καθότι τα κριτήρια επιλογής δεν αποτελούν μεγάλο πρόβλημα. Η ΟΚΕ αναγνωρίζει ρητώς την αξία των κριτηρίων στο σημείο 6.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 38, ψήφοι κατά: 56, αποχές: 7

Σημείο 8, 1η παράγραφος

Να διαγραφεί η φράση

«...που κερδίζει συνεχώς έδαφος στους κόλπους του Συμβουλίου...»

Αιτιολογία

Στο στάδιο που βρίσκονται οι διαπραγματεύσεις στο Συμβούλιο η υπόδειξη αυτή θεωρείται ήδη παρωχημένη.

Επίσης, αν διατηρηθεί το υπόλοιπο του σημείου 8, θα πρέπει να προστεθεί σε αυτό το ακόλουθο κείμενο:

«Σε περίπτωση που οι διαπραγματεύσεις αρχίσουν μόνο με ορισμένες χώρες, πρέπει τουλάχιστον να διασφαλιστεί η πλήρης συμμετοχή των υποψηφίων χωρών στις διεργασίες για τη διεύρυνση (μέσω μορφών συνεργασίας για την προσχώρηση, της εκπόνησης ετησίων εκθέσεων για την πρόοδο των εργασιών εκ μέρους της Επιτροπής, της υπόσχεσης για την έναρξη διαπραγματεύσεων προσχώρησης από τη στιγμή που έχει σημειωθεί πρόοδος σε ορισμένους τομείς).»

Αιτιολογία

Η ΟΚΕ θα πρέπει να προσαρμόσει το περιεχόμενο της γνωμοδότησής της σε περισσότερο ρεαλιστικές προσδοκίες όσον αφορά τη σύνοδο του Λουξεμβούργου.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 43, ψήφοι κατά: 49, αποχές: 9.

Σελίδα 2, σημείο 8

Αντικαθίσταται με το εξής κείμενο:

«Μια άλλη προσέγγιση που συνιστάται από μερικά κράτη μέλη είναι η έναρξη διαπραγματεύσεων με περισσότερες ή ακόμη και όλες τις υποψήφιες χώρες, για να περιορισθεί το συναίσθημα αποκλεισμού και εχθρότητας που μεγαλώνει μεταξύ των κατοίκων των σχετικών χωρών. Η ΟΚΕ παρακολουθεί με προσοχή την επιλογή αυτή.»

Αιτιολογία

1. Η διατύπωση αυτή αντανακλά σαφέστερα τη θέση του Συμβουλίου.

2. Δεν συνιστάται ότι οι διαπραγματεύσεις πρέπει να αρχίσουν με όλες τις υποψήφιες χώρες ταυτόχρονα, μια διαδικασία που θα δημιουργούσε νέα προβλήματα και θα μπορούσε να καθυστερήσει την προσχώρηση οιασδήποτε χώρας.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 30, ψήφοι κατά: 55, αποχές: 14.

Σημείο 14

Να αποδυναμωθεί το ύφος της παραγράφου κατά τον ακόλουθο τρόπο:

«... Αντί της φράσης "η οποία προβλέπει, μεταξύ των άλλων στόχων, το συνολικό κοινωνικοοικονομικό πρότυπο της Ευρωπαϊκής Ένωσης" να αναγραφεί: "η οποία προβλέπει, μεταξύ των άλλων στόχων, τη σταδιακή υιοθέτηση του κοινωνικοοικονομικού προτύπου της Ευρωπαϊκής Ένωσης".»

Αιτιολογία

Λαμβανομένου υπόψη του σταδίου ανάπτυξης των περισσότερων υποψηφίων χωρών, το οποίο εξακολουθεί να είναι πολύ χαμηλό (πράγμα το οποίο επισημαίνεται ορθώς στη γνωμοδότηση για την Ατζέντα 2000), η υιοθέτηση του συνολικού κοινωνικοοικονομικού προτύπου της ΕΕ τη στιγμή της προσχώρησης δεν κρίνεται ρεαλιστική. Θα είναι αναπόφευκτο να προβλεφθούν ευέλικτες μεταβατικές ρυθμίσεις.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 24, ψήφοι κατά: 52, αποχές: 10.