Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για το «Δίκτυο των πολιτών - Αξιοποίηση του δυναμικού των δημόσιων επιβατικών μεταφορών στην Ευρώπη - Πράσινο Βιβλίο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής»

(96/C 212/17)

Στις 21 Δεκεμβρίου 1995 και σύμφωνα με το άρθρο 198 της Συνθήκης, η Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα μεταφορών και επικοινωνιών, στο οποίο έχει ανατεθεί η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 13 Μαΐου 1996 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. von Schwerin (Συνεισηγητής: ο κ. Koopman).

Στην 336η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίασης της 30ής Μαΐου 1996), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 93 ψήφους υπέρ, 1 κατά και 3 αποχές.

1. Εισαγωγή

1.1. Με το Πράσινο Βιβλίο, η Επιτροπή αρχίζει μία εκστρατεία για την ενθάρρυνση της δημιουργίας ενός δικτύου των πολιτών το οποίο αποσκοπεί στην προώθηση της ανάπτυξης των συστημάτων δημόσιων μεταφορών σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.

1.2. Η ΕΕ εισέρχεται σε ένα νέο χώρο, δεδομένου ότι το Πράσινο Βιβλίο της είναι ταυτόχρονα το πρώτο βασικό έγγραφο που εξέδωσε για το θέμα των δημόσιων μέσων μεταφοράς. Μέχρι πρότινος, οι δραστηριότητές της είτε αφορούσαν έμμεσα τα δημόσια μέσα μεταφοράς, είτε πραγματοποιούνταν στο περιθώριο του τομέα.

1.3. Ένας από τους στόχους του Πράσινου Βιβλίου είναι η έναρξη μιας δημόσιας συζήτησης σε ευρωπαϊκό επίπεδο με αντικείμενο την καλύτερη αξιοποίηση του δυναμικού που προσφέρουν οι δημόσιες μεταφορές στην Ευρώπη, προκειμένου να ανευρεθούν εναλλακτικές λύσεις για την αντιμετώπιση του προβλήματος της αυξανόμενης κυκλοφορίας αυτοκινήτων.

1.4. Με την προσπάθεια αυτή δεν θα πρέπει να θιγούν αρμοδιότητες των τοπικών και των περιφερειακών αρχών, αλλά να συντονιστούν τα κοινοτικά μέτρα που έχουν ήδη τεθεί σε λειτουργία στον τομέα των δημόσιων επιβατικών μεταφορών με στόχο τη δημιουργία ενός πλαισίου για την άσκηση μιας συνεκτικής πολιτικής στον τομέα αυτό.

2. Το Πράσινο Βιβλίο της Επιτροπής για το «Δίκτυο των Πολιτών»

2.1. Στο Πράσινο Βιβλίο διαπιστώνεται ότι ο τομέας των μεταφορών προσώπων αναπτύχθηκε ραγδαία. Αυτό οφείλεται κυρίως στην αύξηση της κυκλοφορίας των ιδιωτικών αυτοκινήτων, η οποία, με τη σειρά της, οδήγησε στη διεύρυνση του οδικού δικτύου και τανάπαλιν.

2.2. Το αυτοκίνητο προσφέρει μια νέα ελευθερία κινητικότητας. Ωστόσο, η ταχεία αύξηση της οδικής κυκλοφορίας επιβαρύνει τους ανθρώπους και το περιβάλλον με την ατμοσφαιρική ρύπανση, το θόρυβο, τα ατυχήματα και τις κυκλοφοριακές συμφορήσεις. Η σημερινή χρήση υπερβαίνει τις δυνατότητες που προσφέρουν οι υφιστάμενες υποδομές, οι οποίες δεν είναι δυνατόν να διευρυνθούν απεριόριστα, επειδή σε διαφορετική περίπτωση οι ζημιές θα ήταν δυσανάλογα μεγαλύτερες του οφέλους.

2.3. Η διέξοδος που προτείνεται συνίσταται στη δημιουργία ενός αποτελεσματικού δικτύου των πολιτών στο χώρο των δημόσιων επιβατικών μεταφορών, στο οποίο θα δοθεί προτεραιότητα. Παράλληλα, στο επίκεντρο των αποφάσεων που λαμβάνονται σε τοπικό, εθνικό και κοινοτικό επίπεδο θα βρίσκονται οι ανάγκες των χρηστών.

2.4. Οι δημόσιες επιβατικές μεταφορές θα πρέπει να βελτιωθούν από πολλές απόψεις, για παράδειγμα, με τη λήψη των ακόλουθων μέτρων:

α) Τη βελτίωση της πρόσβασης και της ελκυστικότητας των δημόσιων μέσων μεταφοράς με

- τον καλύτερο εξοπλισμό των οχημάτων και των σταθμών μετεπιβίβασης,

- τη βελτίωση των διασυνδέσεων των κατοικημένων περιοχών με τους τόπους εργασίας, τις αγορές και τους τόπους αναψυχής, το κέντρο και την περιφέρεια των πόλεων καθώς και με την ύπαιθρο,

- τη βελτίωση της πρόσβασης των ατόμων με περιορισμένη κινητικότητα,

- τη βελτίωση της ασφάλειας, των ανέσεων και της ποιότητας, χωρίς να λησμονείται ο αριθμός και η δημιουργία κινήτρων για το προσωπικό (των μέσων μεταφοράς).

β) Την προώθηση της αλληλοσύνδεσης των διαφόρων μέσων μεταφοράς με

- τον καλύτερο συντονισμό των λεωφορείων, των τροχιοδρόμων, του υπόγειου σιδηροδρόμου και του σιδηροδρόμου,

- την καλύτερη αξιοποίηση του δυναμικού των τερματικών σταθμών και του σιδηροδρομικού δικτύου,

- την καθιέρωση κατανοητών συστημάτων για τη χορήγηση αδειών οδήγησης, για τα επιβαλλόμενα τέλη, για την ενημέρωση με όσο το δυνατόν χαμηλότερο κόστος.

γ) Την καλύτερη ένταξη της πολιτικής μεταφορών σε άλλους τομείς της κρατικής πολιτικής.

- Στο σημείο αυτό αναφέρονται, για παράδειγμα, οι δυνατότητες συντονισμού με την υγειονομική υπηρεσία και την κοινωνική πρόνοια για τη διευκόλυνση της μεταφοράς ατόμων με περιορισμένη κινητικότητα 7

- καθώς και ο συντονισμός με την αξιοποίηση χώρων, τη χωροταξία και την πολεοδομική ανάπτυξη.

2.5. Στην προσπάθεια προαγωγής των δημόσιων μέσων μεταφοράς στο Πράσινο Βιβλίο αναφέρονται ιδιαιτέρως οι ακόλουθοι τομείς:

α) Η προώθηση της ανταλλαγής πληροφοριών και της καλύτερης πρακτικής

Η Επιτροπή μελετά ιδιαιτέρως τη θέσπιση ενός βραβείου που θα δίδεται σε ευρωπαϊκές πόλεις των οποίων τα συστήματα μεταφορών προσφέρουν υπηρεσίες υψηλής ποιότητας.

β) Έρευνα και ανάπτυξη

Η Επιτροπή σχεδιάζει να επαναπροσανατολίσει το έργο που επιτελεί στον τομέα της έρευνας και της ανάπτυξης, προκειμένου να δώσει μεγαλύτερη έμφαση στις προσπάθειες για τη βελτίωση των δημοσίων μεταφορών.

γ) Μηχανισμοί χρηματοδότησης

Η Επιτροπή μελετά τρόπους για την καλύτερη αξιοποίηση των μηχανισμών χρηματοδότησης με στόχο την προαγωγή των δημόσιων μέσων μεταφοράς. Μέσω των προγραμμάτων για τα διευρωπαϊκά δίκτυα, η Επιτροπή μπορεί, για παράδειγμα, να επιτύχει να δοθεί προτεραιότητα στη διασύνδεση των τοπικών συστημάτων και στη χρήση των δημόσιων μέσων μεταφοράς.

δ) Αξιολόγηση των κανόνων

Υπάρχουν ήδη πάμπολλοι ευρωπαϊκοί κανόνες οι οποίοι είναι σημαντικοί για τον τομέα των δημόσιων μέσων μεταφοράς (για παράδειγμα, οι κανόνες που ισχύουν για τις κρατικές προμήθειες, την προστασία του περιβάλλοντος και για τα οχήματα). Ωστόσο, θα μπορούσε να εξεταστεί κατά πόσον ορισμένοι από τους κανόνες αυτούς θα ήταν δυνατό να αξιοποιηθούν με πιο κατάλληλο τρόπο για την ενίσχυση των δημόσιων μέσων μεταφοράς.

ε) Ρυθμιστικό περίγραμμα

Η Επιτροπή τάσσεται υπέρ του ανταγωνισμού αλλά απορρίπτει, αφενός, την απόλυτη ελευθέρωση/φιλελευθεροποίηση και απαιτεί, αφετέρου, να ληφθούν υπόψη οι στόχοι της πολιτικής μεταφορών και οι υποχρεώσεις που έχουν αναληφθεί βάσει της Ενιαίας Αγοράς.

3. Γενικές παρατηρήσεις ()

3.1. Ο κόσμος θέλει να μπορεί να κινείται ελεύθερα και οι ευκαιρίες δεν ήταν ποτέ τόσο μεγάλες όσο σήμερα. Το πρόβλημα όμως είναι το κυκλοφοριακό χάος που έχει δημιουργηθεί. Δεν πρέπει να εγκαταλείψουμε τους πολίτες στην τύχη τους επειδή δεν διαθέτουν ιδιωτικό αυτοκίνητο. Το αυτοκίνητο αντιπροσωπεύει μια πάρα πολύ σημαντική πρόοδο, ωστόσο δεν μπορούν όλοι οι άνθρωποι να οδηγούν.

3.2. Γι`αυτό το λόγο η πολιτική μεταφορών πρέπει να ακολουθήσει μια νέα πορεία, ούτως ώστε να διασφαλισθούν και να βελτιωθούν οι δυνατότητες κινητικότητας, που για ορισμένους ανθρώπους θα είναι πρωτόγνωρες. Αποστολή της πολιτικής μεταφορών στην Ευρώπη είναι να υποστηρίξει την κοινωνική σημασία της κινητικότητας που μέχρι τώρα υποβαθμίζεται.

3.3. Το Πράσινο Βιβλίο της Επιτροπής αποτελεί μια πρώτη προσπάθεια για το σκοπό αυτό. Στο Βιβλίο αυτό περιλαμβάνονται οι βασικές έννοιες: Ολοκληρωμένη πολιτική μεταφορών, υψηλότερη προτεραιότητα για τις δημόσιες επιβατικές μεταφορές και το «Δίκτυο των πολιτών». Πρόκειται για υψηλές προσδοκίες οι οποίες υποστηρίζονται από την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή.

3.4. Η Επιτροπή καλείται να καταβάλει ακόμη περισσότερες προσπάθειες, επειδή οι δημόσιες επιβατικές μεταφορές και ιδιαιτέρως οι τοπικές μεταφορές έχουν καθοριστική σημασία για την ποιότητα ζωής στις πόλεις και τις μεγάλες αστικές περιοχές καθώς και για την κινητικότητα στις περιοχές της υπαίθρου. Είναι απαραίτητο να υποβληθούν συγκεκριμένες προτάσεις για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των δημόσιων συγκοινωνιών εφόσον υπάρχει πρόθεση να διασφαλισθεί η κινητικότητα και κατά την επόμενη χιλιετία.

3.5. Η επιβάρυνση του περιβάλλοντος, οι θόρυβοι, η κυκλοφοριακή συμφόρηση και τα ατυχήματα έχουν προσλάβει σημαντικές διαστάσεις και πρέπει να περιοριστούν για ανθρωπιστικούς, κοινωνικούς και οικονομικούς λόγους. Τα φαινόμενα αυτά συνεπάγονται επιπλέον σημαντικές δαπάνες.

3.6. Κατά τη γνώμη της ΟΚΕ, η ιδέα του δικτύου των πολιτών

- πρώτον με τη μορφή της διασύνδεσης κυκλοφοριακών ρευμάτων με τις επιχειρήσεις και τα μέσα μεταφοράς,

- δεύτερο με τη διασύνδεση των περιφερειακών μεταφορών με τις μεταφορές μεγάλων αποστάσεων και τα διευρωπαϊκά δίκτυα

- και τρίτο με τη χορήγηση προτεραιότητας στις δημόσιες επιβατικές μεταφορές

αποτελεί μια εναλλακτική λύση για το μέλλον.

3.7. Για να είναι το «Δίκτυο των πολιτών» άξιο του ονόματός του, απαιτείται η συμμετοχή των πολιτών και των χρηστών στη συζήτηση που διεξάγεται. Όπως αναφέρεται στο Πράσινο Βιβλίο, πρέπει να διεξαχθούν συζητήσεις με τις ομάδες αυτές, να καταστούν γνωστές οι απόψεις τους και οι σχετικές αποφάσεις πρέπει να λαμβάνονται σε τοπικό επίπεδο και όσο το δυνατόν πλησιέστερα στον πολίτη.

3.8. Στην προσπάθεια αυτή συγκαταλέγεται, εκτός άλλων, η βελτίωση των συνθηκών μεταφοράς στον τόπο εργασίας και στην αγορά εμπορευμάτων, δεδομένου ότι σήμερα η πρόσβαση σε μεγάλες πληθυσμιακές περιοχές στις οποίες βρίσκονται ακόμη, για παράδειγμα, καταστήματα λιανικής και κέντρα παραγωγής είναι δύσκολη. Θα πρέπει να συνεκτιμηθούν και ταξίδια που σε ορισμένα μέρη της ΕΕ αποτελούν σημαντικότερη συνιστώσα του δικτύου κυκλοφορίας.

3.9. Η Επιτροπή πρέπει να προωθήσει με αποφασιστικότητα τις διεργασίες αυτές με την προσφορά κινήτρων και τον καθορισμό βασικών προϋποθέσεων από τους μικρούς μεταφορικούς πυρήνες έως τις ευρωπαϊκές διαρθρώσεις. Μια τέτοια προσπάθεια θα έχει τη μορφή μιας δυναμικής, ανοικτής διεργασίας που εναρμονίζεται με την αρχή της επικουρικότητας.

3.10. Τα ευρωπαϊκά δημοσιεύματα και η διεθνής ανταλλαγή εμπειριών μπορούν να επιφέρουν σημαντικές αλλαγές. Αυτό αποδεικνύεται από τα παραδείγματα που περιλαμβάνονται στο Πράσινο Βιβλίο και που αρχίζουν από το Aalborg και συνεχίζουν με τις Κάτω Χώρες για να καταλήξουν στην Grenoble, το Freiburg, τη Βιέννη και τη Μαδρίτη. Η περαιτέρω διάδοση πληροφοριών και η εφαρμογή δοκιμαζόμενων διαδικασιών συνιστούν πραγματικά μια αξιόλογη προσπάθεια της Επιτροπής.

3.11. Προϋπόθεση της προόδου είναι η δραστική βελτίωση της προσφοράς στον τομέα των δημόσιων συγκοινωνιών, συμπεριλαμβανομένων των υποδομών (τραμ, ταχύ μετρό, τροχιοδρόμου, τοπικοί σιδηρόδρομοι, τερματικοί σταθμοί, σταθμοί μεθεπιβίβασης, στάσεις κ.λπ., οι οποίες δεν πρέπει να παραμεληθούν αλλά να ενισχυθούν.

3.12. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή συμφωνεί με την πρόταση της Επιτροπής να απονέμεται ειδική διάκριση σε πόλεις και δήμους που διαθέτουν τοπικές συγκοινωνίες υψηλής ποιότητας. Κατ`αυτόν τον τρόπο προσφέρεται ένα ικανοποιητικό κίνητρο για την προαγωγή ενός ποιοτικού ανταγωνισμού. Στον «κατάλογο ελέγχου της ποιότητας» (σημείο 15) θα πρέπει να προστεθεί και η ταχύτητα μετακίνησης.

3.13. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή συμφωνεί με την άποψη της Επιτροπής, η οποία αναφέρεται στους τομείς της κοινοτικής πολιτικής, οι οποίοι θα είναι κατάλληλοι για την ανάπτυξη των δημόσιων επιβατικών μεταφορών δηλαδή

- η έρευνα και η ανάπτυξη,

- τα διευρωπαϊκά δίκτυα,

- η πολιτική περιφερειακής ανάπτυξης,

- η πολιτική σχετικά με την οργάνωση της αγοράς.

3.14. Τα σχόλια που περιλαμβάνονται στην «περίληψη» και αφορούν τους τομείς αυτούς επιδοκιμάζονται τόσο σε γενικές γραμμές όσο και όσον αφορά επιμέρους σημεία.

3.15. Στον τομέα της έρευνας και της ανάπτυξης, για παράδειγμα, το επίκεντρο των ευρωπαϊκών προσπαθειών θα πρέπει να αποτελέσει η διασύνδεση των συστημάτων τόσο με τις ιδιωτικές μετακινήσεις, όσο και με τα σημεία διασύνδεσης δικτύων που υπερβαίνουν τα όρια μιας συγκεκριμένης περιοχής. Για το λόγο αυτό, θα πρέπει να διατεθούν χρηματοδοτικές ενισχύσεις για τις πρώτες πρακτικές εφαρμογές και για την εκτέλεση πειραματικών προγραμμάτων.

3.16. Από την πλευρά της, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή δε συμμερίζεται απόλυτα τις προθέσεις της Επιτροπής στον τομέα της πολιτικής οργάνωσης της αγοράς.

3.17. Τόσο στην περίληψη όσο και ειδικά στο κεφάλαιο για την οργάνωση της αγοράς (Μέρος Γ, Κεφάλαιο IV) - καθίσταται προφανής η σύγκρουση των απαιτήσεων του δημόσιου τομέα (της δημόσιας υπηρεσίας) και του απολύτως ελεύθερου ανταγωνισμού (ελευθέρωση). Το ζήτημα είναι με ποιο τρόπο θα επιλυθεί η σύγκρουση αυτή.

3.18. Η Επιτροπή τονίζει ότι τα κράτη μέλη έχουν διάφορες επιλογές για τη διάρθρωση των αγορών τους που αρχίζουν από ένα κρατικά ελεγχόμενο σύστημα και καταλήγουν έως τον απολύτως ελεύθερο ανταγωνισμό. Κατά την άποψη της Επιτροπής, η καλύτερη λύση θα ήταν η καθιέρωση «ενός συστήματος χορήγησης αδειών εκμετάλλευσης με την προκήρυξη διαφανών δημόσιων διαγωνισμών σε όλη την Ευρώπη».

3.19. Επ` αυτού, η ΟΚΕ εκφράζει τη γνώμη ότι, αν η ιδέα αυτή εφαρμοζόταν πριν από την εναρμόνιση των γενικών προϋποθέσεων που έχουν αποφασιστική σημασία - όπως π.χ. η βελτίωση της ποιότητας των δημόσιων υπηρεσιών (συμπεριλαμβανομένων των υποδομών) και η εξίσωση των όρων ανταγωνισμού - θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια μη ηθελημένη πλήρη ελευθέρωση του τομέα, η οποία απορρίπτεται από την Επιτροπή σε άλλα σημεία. Ο,τι ισχύει και σ`αυτήν την περίπτωση είναι ότι πρέπει να δοθεί απόλυτη προτεραιότητα στην ποιότητα των υπηρεσιών προς όφελος των χρηστών.

3.20. Οι τομείς αυτοί θα πρέπει να εξεταστούν με περισσότερη προσοχή προτού οι μεμονωμένες προσπάθειες αναχθούν σε πολιτική οργάνωση της αγοράς. Με βάση τις μέχρι σήμερα εμπειρίες από τον κανονισμό 1893/91, θεωρείται ότι πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην αναζήτηση μιας κατάλληλης ισορροπίας για όλες τις πτυχές της πολιτικής οργάνωσης της αγοράς. Στόχος είναι η εξίσωση των όρων ανταγωνισμού. Τα επιμέρους μέτρα που, σύμφωνα με την άποψη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, απαιτούνται για την επίτευξη του στόχου αυτού, περιγράφονται στο κεφάλαιο «ειδικές παρατηρήσεις» (Μέρος Γ, κεφ. IV).

3.21. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή προτείνει στην Επιτροπή να εξετάσει κατά πόσον θα ήταν σκόπιμο να αναλύσει διεξοδικά τα προβλήματα του ανταγωνισμού και της οργάνωσης αγοράς στις δημόσιες επιβατικές μεταφορές και να τα επεξεργασθεί σε ένα ιδιαίτερο Πράσινο Βιβλίο.

3.22. Για το λόγο αυτό το «Δίκτυο των πολιτών» θα πρέπει να επικεντρωθεί στις υποδομές, στην ποιότητα και στη διασύνδεση αυτών με συναφείς τομείς όπως η πολιτική εγκατάσταση επιχειρήσεων, η χωροταξία και η πολεοδομία. Ο ποιοτικός ανταγωνισμός και ο ανταγωνισμός από πλευράς απόδοσης πρέπει να υπερισχύει του ανταγωνισμού τιμών.

3.23. Σ`αυτόν τον ποιοτικό ανταγωνισμό και στον ανταγωνισμό από πλευράς απόδοσης θα πρέπει να υπόκεινται όλες οι επιχειρήσεις που δρουν στον τομέα των τοπικών μεταφορών, ανεξάρτητα από τον εάν είναι ιδιωτικές ή δημόσιες. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή καλεί την Επιτροπή να καταρτίσει για το σκοπό αυτό λεπτομερή ποιοτικά κριτήρια και να εκπονήσει μεθόδους για την εφαρμογή τους.

3.24. Στο Πράσινο Βιβλίο δεν παρουσιάζεται μια γενική και συνεκτική αντίληψη των πραγμάτων. Δεν αρκεί να αντιπαραβάλλονται τα επιμέρους θέματα. Από την άποψη αυτή θα ήταν ενδεδειγμένο να εφαρμόζεται συχνότερα στους εκάστοτε πολιτικούς τομείς και τις διάφορες πολιτικές πρωτοβουλίες η βασική αρχή της δικτύωσης.

3.25. Έτσι, οι προτάσεις που αφορούν την έρευνα και την ανάπτυξη καθώς και την πολιτική που εφαρμόζεται στους τομείς της τεχνολογίας, των υποδομών και των επενδύσεων θα πρέπει να ενταχθούν με καλύτερο τρόπο σε ένα κοινό περίγραμμα και να συντονισθούν με την πολιτική που ασκείται στους τομείς της χωροταξίας, της εγκατάστασης επιχειρήσεων και της ανάπτυξης των πόλεων, προκειμένου να αυξηθεί το όφελος των πολιτών σε όλη την Ευρώπη.

3.26. Αν και το αντικείμενο του Πράσινου Βιβλίου είναι το θέμα των επιβατικών μεταφορών, η ΟΚΕ είναι της άποψης ότι θα άξιζε να εξετασθεί τόσο από θεωρητική όσο και από πρακτική άποψη η σχέση τους με τη μεταφορά εμπορευμάτων και με τη γενική οικονομία. Κατ`αυτόν τον τρόπο θα μπορούσε να διασαφηνισθεί ότι η προαγωγή των δημόσιων επιβατικών μεταφορών - για παράδειγμα για τις επαγγελματικές μετακινήσεις - διευκολύνει τις μεταφορές εμπορευμάτων καθώς και την οικονομία ως σύνολο.

Επίσης, θα ήταν σκόπιμο να εξετασθεί η δυνατότητα να αξιοποιηθούν οι υποδομές που υπάρχουν για τις τοπικές επιβατικές μεταφορές για τον εφοδιασμό μεγαλοκαταστημάτων και καταστημάτων λιανικής π.χ. με το δίκτυο του ηλεκτρικού σιδηροδρόμου και των τροχιοδρόμων. Η προσπάθεια αυτή προϋποθέτει μεν μεγαλύτερη ευελιξία όσον αφορά το χρόνο εργασίας, εξασφαλίζει όμως απασχόληση. Η παράδοση εμπορευμάτων στους πελάτες δημιουργεί νέες δυνατότητες για τις δημόσιες επιχειρήσεις τοπικών μεταφορών. Η ΟΚΕ κρίνει ότι θα ήταν εντελώς φυσικό να διασυνδεθούν για το σκοπό αυτό τα κέντρα εφοδιασμού, που ευρίσκονται συνήθως εκτός των πόλεων, με τις υποδομές των επιβατικών μεταφορών.

3.27. Σε γενικές γραμμές η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή κρίνει ότι το Πράσινο Βιβλίο αποτελεί μια καινοτόμο προσπάθεια σε κοινοτικό επίπεδο σε ένα πάρα πολύ σημντικό τομέα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση καλείται να αναπτύξει περισσότερο ριζοσπαστικές πρωτοβουλίες, που είναι κατάλληλες προκειμένου να δοθεί υψηλότερη προτεραιότητα στις δημόσιες μεταφορές. Εφόσον υπάρχει πρόθεση να διασφαλιστεί η κινητικότητα έως την επόμενη χιλιετία, η Επιτροπή πρέπει να υποβάλει συγκεκριμένες προτάσεις για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας του κλάδου. Αυτό ισχύει κατά προτεραιότητα για τις δημόσιες επιβατικές μεταφορές.

3.28. Για τη διαμόρφωση του δικτύου των πολιτών ιδιαίτερη σημασία έχει η προστασία των συμφερόντων «των καταναλωτών», επειδή οι δυνατότητες που έχει η κατηγορία αυτή να επιλέγει μεταξύ των προμηθευτών - σε αντίθεση με την περίπτωση της ανταγωνιστικής αγοράς για εμπορεύματα και άλλες υπηρεσίες - είναι ελάχιστες ή ακόμη και ανύπαρκτες. Η ποσότητα, η ποιότητα και η τιμή δεν καθορίζονται με βάση την προσφορά και τη ζήτηση, αλλά με βάση αποφάσεις που λαμβάνονται στο χώρο της πολιτικής μεταφορών. Για την προστασία του γενικού συμφέροντος και των συμφερόντων των καταναλωτών πρέπει να καταβληθούν προσπάθειες για την αύξηση της αξιοπιστίας, της αποδοτικότητας και της αποτελεσματικότητας όχι μόνο των περιφερειακών και υπεραστικών, αλλά και των τοπικών μεταφορών, ώστε να αυξηθεί ο βαθμός ικανοποίησης και συναίνεσης των καταναλωτών. Οι κυβερνήσεις πρέπει να διασφαλίσουν την ποιότητα και την δυνατότητα πρόσβασης και να μεριμνήσουν για την αποφυγή διακρίσεων σε βάρος καταναλωτών που ευρίσκονται σε συγκριτικά μειονεκτική θέση. Η παρατήρηση αυτή αφορά μέτρα που διευκολύνουν τη χρήση των δημόσιων συγκοινωνιών εκ μέρους ατόμων που πάσχουν από κάθε είδος αναπηρίας.

Για την υλοποίηση των στόχων αυτών πρέπει να καθοριστούν πρότυπα απόδοσης και ποιότητας που να μπορούν να ελέγχονται από τους καταναλωτές (βλέπε π.χ. την «Χάρτα των Πολιτών» του αγγλικού συνδέσμου καταναλωτών ή τους ποιοτικούς δείκτες για την τοπική πολιτική για το περιβάλλον και την επαφή με τους καταναλωτές, στην Ολλανδία). Στην περίπτωση των προτύπων αυτών πρέπει κυρίως να ληφθεί υπόψη η «οριζόντια προοπτική» όσον αφορά για παράδειγμα τη συμβατική σχέση των πελατών με τους προμηθευτές, την εκπροσώπηση των συμφερόντων των καταναλωτών και την εξέταση παραπόνων. Κατά την έννοια της αρχής της επικουρικότητας, η ευθύνη για την ανάληψη σχετικών πρωτοβουλιών βαρύνει τα κράτη μέλη.

4. Ειδικές παρατηρήσεις ανά κεφάλαιο

ΜΕΡΟΣ Α - Τάσεις και προδιαγραφές πολιτικής

Κεφάλαιο Ι: Πρόσφατες εξελίξεις και τρέχουσες προκλήσεις στις μεταφορές επιβατών στην Ευρώπη

4.1. Σημεία 1 - 9

4.1.1. Ορθώς παρατηρείται στο Πράσινο Βιβλίο ότι ο κλάδος μεταφοράς προσώπων παρουσιάζει ανάπτυξη ιδιαιτέρως όσον αφορά τις ατομικές μετακινήσεις καθώς και ότι παρατηρείται μια άνιση ανάπτυξη των ιδιωτικών μεταφορών σε σχέση με τις δημόσιες επιβατικές μεταφορές. Όπως αναφέρθηκε ήδη η κατάσταση αυτή έχει αρνητικές επιπτώσεις για να ένα μεγάλο τμήμα του πληθυσμού απομονωμένων περιοχών που βρίσκονται κατά κανόνα στην ύπαιθρο.

4.1.2. Η ακατάστατη διασπορά κατοικήσιμων περιοχών, η ρύπανση του περιβάλλοντος και το κόστος της κυκλοφοριακής συμφόρησης αναλύονται κατά τον ενδεδειγμένο τρόπο. Πρέπει δε να επιδοκιμασθεί ιδιαιτέρως η δήλωση που αφορά τις μελέτες, από τις οποίες προκύπτει ότι η βελτίωση και η διεύρυνση των υποδομών οδηγεί σε αύξηση της κυκλοφορίας, επειδή θα αυξηθεί η χρήση βελτιωμένων ή νέων οδικών δικτύων. Οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις της αύξησης της κυκλοφορίας και της διεύρυνσης των υποδομών είναι συχνά σημαντικότερες των πλεονεκτημάτων που μπορούν να προκύψουν από τη βελτίωση της ροής της κυκλοφορίας.

4.2. Σημεία 10 - 12

4.2.1. Το συμπέρασμα που εξάγει η Επιτροπή με βάση την ανωτέρω περιγραφή της σημερινής κατάστασης είναι ότι «η ενίσχυση των δημόσιων επιβατικών μεταφορών προσφέρει μια εναλλακτική δυνατότητα» επειδή μειώνει την κατανάλωση των διαθέσιμων πόρων. Η ΟΚΕ συμφωνεί απολύτως με το συμπέρασμα αυτό.

4.2.2. Στη συνέχεια γίνεται αναφορά στα εμπόδια τα οποία πρέπει να υπερνικηθούν για να καταστούν ελκυστικότερες οι δημόσιες επιβατικές μεταφορές. Στο σημείο αυτό θα μπορούσε να διευκρινισθεί ότι τα ποιοτικά εμπόδια που κατονομάζονται όπως για παράδειγμα η περιορισμένη ασφάλεια (λόγω εγκληματικότητας) και η ηλικία των οχημάτων και των εγκαταστάσεων, δεν αποτελούν φυσικά εμπόδια αλλά ανέκυψαν λόγω της ανεπαρκούς χρηματοδότησης και επειδή είχαν τεθεί διαφορετικές πολιτικές προτεραιότητες.

Κεφάλαιο ΙΙ: Προς ένα ολοκληρωμένο «Δίκτυο των πολιτών»

4.3. Σημεία 13 - 16

4.3.1. Η Επιτροπή κρίνει ότι η απάντηση στα προβλήματα και τις προκλήσεις που περιγράφονται στο Κεφάλαιο Ι πρέπει να αναζητηθεί στη δημιουργία ενός «Δικτύου των πολιτών», ενός δικτύου συστημάτων δημόσιων επιβατικών μεταφορών. Για το σκοπό αυτό πρέπει να βελτιωθεί σημαντικά η ποιότητα των δημόσιων συγκοινωνιών, ιδιαιτέρως όσον αφορά την εύκολη πρόσβαση σε στάσεις και σε οχήματα, και τη διασύνδεση των δικτύων και τη μεταφορά «από πόρτα σε πόρτα», χωρίς ο επιβάτης να είναι εξαρτημένος από τη χρήση ιδιωτικού αυτοκινήτου.

4.3.2. Ο «κατάλογος ελέγχου της ποιότητας του δικτύου των πολιτών» θεωρείται ότι αποτελεί το κατάλληλο μέσο για την αύξηση της ελκυστικότητας των δημόσιων συγκοινωνιών. Η ΟΚΕ κρίνει ότι η ομάδα στόχος του «δικτύου των πολιτών», που είναι οι πολίτες και οι χρήστες και ιδιαίτερα οι δυνητικοί χρήστες ως νέοι επιβάτες, πρέπει να συμμετέχει στην ανάπτυξη και την εφαρμογή των εν λόγω ποιοτικών κριτηρίων.

4.3.3. Η Επιτροπή θα πρέπει επίσης να συμπεριλάβει στο πρόγραμμά της, δράσεις με τη συμμετοχή των πολιτών και των χρηστών. Ένα ελκυστικό μέτρο θα ήταν η καθιέρωση μια φορά το χρόνο ενός Σαββάτου χωρίς αυτοκίνητο στο κέντρο των πόλεων, προκειμένου να δοκιμαστεί η ποιότητα και η ευελιξία των τοπικών συγκοινωνιών. Κατ`αυτόν τον τρόπο θα ήταν εύκολο να εντοπιστούν τα δυνατά σημεία και οι αδυναμίες της προσφοράς. Το μέτρο αυτό θα μπορούσε να συνδυαστεί με την απονομή βραβείου για την ποιότητα των προσφερομένων υπηρεσιών.

4.4. Σημεία 17 - 21

4.4.1. Η ΟΚΕ υποστηρίζει απόλυτα την επιδίωξη της βελτίωσης των διασυνδέσεων με τις προσωπικές μετακινήσεις στις οποίες θα πρέπει να συμπεριληφθούν και η μετακίνηση με τα πόδια ή με τη χρήση ποδηλάτου. Όσον αφορά τις δύο τελευταίες περιπτώσεις, η ΟΚΕ συνιστά τη λήψη μέτρων υπέρ της δημιουργίας μίας «περιβαλλοντικής συμμαχίας» με τις δημόσιες συγκοινωνίες.

4.4.2. Επιδοκιμάζονται επίσης τα μέτρα «έλξης/απώθησης» τα οποία αποσκοπούν στον περιορισμό των ιδιωτικών μετακινήσεων και την ενθάρρυνση της χρήσης αποδοτικών δημόσιων συγκοινωνιών που εξυπηρετούν τους πολίτες για μετακινήσεις μικρών αποστάσεων. Ωστόσο, οι αποφάσεις σχετικά με τα μέτρα αυτά θα πρέπει να λαμβάνονται από τις αρμόδιες τοπικές, περιφερειακές και εθνικές αρχές, με εξαίρεση τις περιπτώσεις που αφορούν σημαντικά υπερπεριφερειακά μέτρα ή δίκτυα.

4.4.3. Ιδιαίτερη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στο θέμα του καθορισμού μιας αποδοτικής και δίκαιης τιμής, που αναφέρθηκε σε σχέση με τα μέτρα αποθάρρυνσης, ως ενδεδειγμένου ρυθμιστικού συστήματος. Το θέμα αφορά κυρίως τη συνεκτίμηση του εξωτερικού κόστους (βλ. COM(95) 691 τελικό) «Καθορισμός κατάλληλων και αποδοτικών τιμών στον τομέα των μεταφορών».

4.5. Σημεία 22 - 24

4.5.1. Από την άποψη της ενσωμάτωσης με άλλους πολιτικούς τομείς, οι ειδικές δαπάνες που καταβάλλονται για τις κοινωνικές παροχές στον τομέα των επιβατικών μεταφορών πρέπει, για παράδειγμα, να καταλογίζονται απευθείας στις κοινωνικές και υγειονομικές υπηρεσίες και στα εκπαιδευτικά ιδρύματα. Αυτό θα μπορούσε να συμβεί με βάση το παράδειγμα της Βρέμης, όπου οι δημόσιες αρχές επωμίστηκαν τις δαπάνες τοποθέτησης ανυψωτικών συσκευών σε οχήματα με χαμηλό δάπεδο.

Κατά παρόμοιο τρόπο θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί και το θέμα της ασφάλειας, όπου τα έξοδα του προσωπικού για την εξυπηρέτηση και την ασφάλεια των χρηστών θα μπορούσαν να καλύπτονται από τις αντίστοιχες δημόσιες αρχές.

4.5.2. Πέρα από τα οφέλη που αναφέρθηκαν όσον αφορά τον προγραμματισμό με βάση αναπτυξιακούς άξονες, τίθεται το ερώτημα της χρηματοδοτικής συμμετοχής των χρηστών. Μια από τις δυνατότητες που υπάρχει αφορά για παράδειγμα τον προσδιορισμό και την αξιοποίηση νέων οικοδομήσιμων αστικών και/ή βιομηχανικών περιοχών. Στην περίπτωση αυτή θα ήταν δυνατό ένα μέρος της εισφοράς που καταβάλλεται από τους χρήστες για την αξιοποίηση της περιοχής να προορίζεται για τη δημιουργία υποδομών για τις τοπικές μεταφορές και να προβλέπεται η ενδεδειγμένη προσφορά. Έτσι, στις νέες συνοικίες των πόλεων θα μπορούσε ευθύς εξαρχής να δημιουργείται και η κατάλληλη υποδομή για τροχιοδρόμους, τοπικούς σιδηροδρόμους και λεωφορεία (στάσεις κ.λπ.).

4.5.3. Για την κατάρτιση μιας συνεπούς πολιτικής στους τομείς των μεταφορών και της χωροταξίας απαιτείται η ανάληψη των ενδεδειγμένων συντονιστικών δράσεων εκ μέρους της Επιτροπής. Ένα από τα πρωταρχικά καθήκοντα είναι η έναρξη της εφαρμογής της ολοκληρωμένης πολιτικής μεταφορών με τη σύσταση του δικτύου των πολιτών και η διασύνδεσή της με την περιβαλλοντική πολιτική και τα σχετικά μέτρα που λαμβάνονται στον τομέα της χωροταξίας. Τούτο αφορά ιδιαίτερα την πολιτική μεταφορών και χωροταξίας στις συνοριακές περιοχές.

4.6. Σημεία 25 - 28

4.6.1. Στην πρότασή της, η Επιτροπή ευθυγραμμίζεται με την αρχή της επικουρικότητας και προσδιορίζει κατ`αυτήν την έννοια τους τομείς δράσης της: προγράμματα Ε & Α, περιφερειακή πολιτική, τεχνική εναρμόνιση, ΤΕΝ, συντονισμός με την οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική πολιτική. Αυτοί είναι και οι τομείς όπου πρέπει να αναληφθούν δράσεις.

4.6.2. Όσον αφορά την οργάνωση αγοράς, η Επιτροπή έχει δραστηριοποιηθεί ήδη στο πλαίσιο της «άρσης των εμποδίων για την ενιαία αγορά» και έχει καθιερώσει την αρχή του ανταγωνισμού στον τομέα των δημόσιων επιβατικών μεταφορών (κανονισμοί αριθ. 1191/69 και 1893/91). Από αυτή και μόνο τη δραστηριότητα προκύπτει η αναγκαιότητα μιας συντονισμένης πολιτικής. Σε αυτά θα μπορούσε να προστεθεί και η πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για τον καθορισμό των όρων με τους οποίους γίνονται δεκτοί στις εθνικές οδικές μεταφορές επιβατών σε ένα κράτος μέλος μεταφορείς μη εγκατεστημένοι σε αυτό (βλ. COM(95) 729 τελ. της 12ης Ιανουαρίου 1996).

4.6.3. Αυτές οι μεμονωμένες προσπάθειες, που σε πολλές περιπτώσεις βλάπτουν αντί να ωφελούν, πρέπει να συντονιστούν με το δίκτυο των πολιτών. Αυτό προσδοκεί και η ΟΚΕ από την Επιτροπή.

ΜΕΡΟΣ Β - Ορθές πρακτικές κατά το σχεδιασμό των μεταφορών επιβατών - Ανάπτυξη του «Δικτύου των πολιτών»

4.7. Σημεία 29 - 54

4.7.1. Στο Μέρος Β παρατίθενται παραδείγματα των διαφόρων μέτρων που έχουν ληφθεί από τα κράτη μέλη με στόχο τη βελτίωση της ποιότητας των μεταφορών μικρής αποστάσεως. Τα παραδείγματα δεν πρόκειται να εξεταστούν εντελώς επειδή τα μέτρα εμπίπτουν κατά κανόνα στην αρμοδιότητα επιχειρήσεων καθώς και των τοπικών και περιφερειακών αρχών. Εξάλλου, θα μπορούσαν να προταθούν πολύ περισσότερα παραδείγματα σχετικών βελτιώσεων. Αυτό όμως δεν θα γίνει.

4.7.2. Η ΟΚΕ προτείνει να αξιολογηθούν όλα τα μέτρα που αναφέρονται στο Μέρος Β με βάση τον «Κατάλογο ελέγχου» που περιλαμβάνονται στο Μέρος Α (σημείο 15/16).

4.7.3. Ο εν λόγω «Κατάλογος ελέγχου» πρέπει, με τη βοήθεια ενός ερευνητικού προγράμματος, να αναπτυχθεί σε ένα αυστηρά καθορισμένο διάστημα σε μια τυποποιημένη μέθοδος αξιολόγησης, η οποία θα μπορούσε να προταθεί στις επιχειρήσεις και τις αρμόδιες τοπικές αρχές.

4.7.4. Η ΟΚΕ επιθυμεί, στη συνέχεια, να υπογραμμίσει τα θέματα, τις προτάσεις και τις αντιφάσεις που ακολουθούν:

4.7.4.1. Σημείο 32

- Η ΟΚΕ θεωρεί ότι η χορήγηση αδείας στα μηχανοκίνητα δίκυκλα ώστε να κινούνται σε λωρίδες στις οποίες κυκλοφορούν λεωφορεία προσκρούει σε αντιρρήσεις 7 παράλληλα όμως, πιστεύει ότι αυτό θα μπορούσε να συμβεί εφόσον η σχετική δυνατότητα περιοριστεί στα δίκυκλα για τα οποία απαιτείται άδεια οδήγησης και κατόπιν συνεννόησης με τις επιχειρήσεις τοπικών μεταφορών για την κάλυψη των τεχνικών και λειτουργικών προδιαγραφών.

4.7.4.2. Σημείο 33

- Ορθώς επισημαίνεται η δυνατότητα της χρησιμοποίησης αγοραίων οχημάτων στις δημόσιες επιβατικές μεταφορές. Προϋπόθεση είναι όμως η κατάργηση των περιοριστικών και ελάχιστα ελαστικών πρακτικών έναντι των επιχειρήσεων αγοραίων οχημάτων. Εκτός των παραδειγμάτων που αναφέρθηκαν, τα αγοραία οχήματα αποτελούν ένα ελκυστικό μέσο για τις μετακινήσεις σε πυκνοκατοικημένες περιοχές ή εκτός του συνηθισμένου ωραρίου. Παράλληλα θα πρέπει να αυξηθούν οι δυνατότητες που έχουν οι επιβάτες να παραγγέλνουν με ραδιοτηλέφωνα από το σιδηρόδρομο ή το λεωφορείο ένα αγοραίο που θα τους αναμένει στο σταθμό άφιξής τους.

4.7.4.3. Σημείο 41

- Η πληρότητα του συστήματος και ο συντονισμός των δρομολογιών αποτελούν βασικά ποιοτικά κριτήρια για την ελκυστικότητα των συγκοινωνιών. Ένα καλό σχετικό παράδειγμα είναι τα ονομαζόμενα «Ολοκληρωμένα δρομολόγια σε τακτά διαστήματα» που έχουν δοκιμαστεί με επιτυχία σε διάφορες περιφέρειες της Γερμανίας. Τα ευκολομνημόνευτα ωράρια (οι σιδηρόδρομοι, για παράδειγμα, ξεκινούν κάθε μισή ώρα από τους συγκοινωνιακούς κόμβους προς όλες τις κατευθύνσεις) και οι εγγυημένες διασυνδέσεις των διαφόρων μέσων μεταφοράς (π.χ. από το τρένο στο λεωφορείο και στο ραδιοταξί) οδήγησαν σε σαφή αύξηση του αριθμού επιβατών. Όσον αφορά το χρόνο ταξιδίου θα πρέπει κατά προτεραιότητα να ληφθούν υπόψη τα συμφέροντα των επιβατών, θα ήταν δε σκόπιμο να συνεκτιμηθούν οι επιθυμίες διαφόρων κατηγοριών επιβατών.

4.7.4.4. Σημείο 46

- Ορθώς δίνεται ιδιαίτερη σημασία στην παροχή πληροφοριών για τις τοπικές συγκοινωνίες. Ωστόσο, παράλληλα με τα παραδείγματα που αναφέρθηκαν, πρέπει να καταβληθούν προσπάθειες για την καλύτερη προσαρμογή των πληροφοριών που χορηγούνται στις επιμέρους ομάδες στόχος και στις ειδικές τους ανάγκες όσον αφορά την κινητικότητα. Προκειμένου να πειστεί «ο χρήστης του αύριο» να χρησιμοποιεί τις δημόσιες συγκοινωνίες για μετακινήσεις μικρών αποστάσεων πρέπει να παρέχονται περισσότερες πληροφορίες επί του θέματος αυτού στα σχολεία. Στην προσπάθεια αυτή συμπεριλαμβάνονται, για παράδειγμα, και ειδικές προσφορές για μαθητές/νέους, όπως είναι τα «λεωφορεία-ντισκοτέκ» και η χορήγηση ειδικών εισιτηρίων για τις σχολικές διακοπές.

4.7.4.4.1. Η ΟΚΕ κρίνει ότι είναι σκόπιμο να υποβληθούν οι ακόλουθες πρόσθετες προτάσεις:

Δημιουργία κέντρων κινητικότητας

- Μια άλλη πρωτοβουλία που θα πρέπει να προωθηθεί αφορά τα ονομαζόμενα κέντρα κινητικότητας. Τα κέντρα αυτά, λόγω της θέσης τους μπορούν να προσφέρουν σε πρόσωπα που επιθυμούν να ταξιδέψουν πληροφορίες σχετικά με τις δημόσιες συγκοινωνίες, τις δυνατότητες να συνταξιδέψουν με άλλους, τις διασυνδέσεις με άλλα μέσα για ταξίδια μεγάλων αποστάσεων κ.λπ.

Ελαστική διαμόρφωση του ωραρίου λειτουργίας

- Προκειμένου να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα της κυκλοφοριακής συμφόρησης στο χρόνο λειτουργίας των επιχειρήσεων και των καταστημάτων, πρέπει να αξιοποιηθεί πολύ περισσότερο η δυνατότητα της ελαστικής διαμόρφωσης του ωραρίου εργασίας. Ωστόσο, στους κόλπους της προσπάθειας αυτής, οι επιχειρήσεις θα πρέπει συνεργαστούν με τους αντίστοιχους οργανισμούς στον τομέα των μεταφορών προκειμένου η ελαστικότητα του ωραρίου να συνοδευτεί από την προσαρμογή των δρομολογίων. Ταυτόχρονα, δεν θα πρέπει να λησμονηθούν οι επί πληρωμή μετακινήσεις και εκείνες των μαθητών και των φοιτητών.

Βελτίωση της ασφάλειας

- Ένα άλλο βασικό θέμα στο οποίο χρειάζεται να δοθεί ιδιαίτερη σημασία στο μέλλον αφορά την ασφάλεια των επιβατών. Επειδή όμως η χρησιμοποίηση προσωπικού ασφαλείας συνεπάγεται σημαντικές δαπάνες, οι επιχειρήσεις στον τομέα των μεταφορών δεν είναι σε θέση σε πολλές περιπτώσεις να διαθέσουν επαρκές προσωπικό. Για το λόγο αυτό επιβάλλεται να ενισχυθεί η συνεργασία μεταξύ των δημόσιων αρχών ασφαλείας και των μεταφορικών επιχειρήσεων με στόχο την κατάρτιση και την εφαρμογή κοινών προτύπων ασφαλείας (για τη χρηματοδότηση βλ. 4.5.1). Τα κτίρια που ανεγείρονται πρέπει να κατασκευάζονται ή να αναδιαμορφώνονται με τρόπο που να διευκολύνει όσο το δυνατόν περισσότερο την επικοινωνία και τους πελάτες, ώστε να βελτιωθεί το επίπεδο ασφάλειας.

Ενιαίες ενδείξεις και σύμβολα

- Προκειμένου να διευκολυνθεί ακόμη περισσότερο η χρήση των δημόσιων συγκοινωνιών, πρέπει να καταβληθούν προσπάθειες τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο για την καθιέρωση ενιαίων συμβόλων.

4.7.4.5. Σημεία 53 και 54

- Η ΟΚΕ πιστεύει, ότι πριν από τα σχέδια για τον προγραμματισμό της αξιοποίησης εδαφών πρέπει να προσεχθούν καταρχή χωροταξιακά σημεία. Κατ`αυτόν τον τρόπο η ρύθμιση του χώρου μπορεί να γίνει έτσι ώστε να περιορίζονται στο ελάχιστο οι ανάγκες μετακίνησης. Αυτό σημαίνει ότι ο χωροταξικός σχεδιασμός θα πρέπει να επιδιώκει την αποφυγή των περιττών μετακινήσεων ούτως ώστε να περιορίζεται η κυκλοφοριακή συμφόρηση. Για τη συγκοινωνιακή εξυπηρέτηση των επιμέρους περιοχών πρέπει να καταβάλονται προσπάθειες, ούτως ώστε η σύνδεση των διαφόρων συστημάτων μεταφοράς και οι λειτουργίες που εκπληρούν να ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες και να μην επιβαρύνουν το περιβάλλον. Στο εξής, για την κατασκευή οικισμών και τη λειτουργία επιχειρήσεων θα πρέπει βασικά να ορίζονται μόνο περιοχές οι οποίες είναι συνδεδεμένες με το δίκτυο συγκοινωνιών.

4.7.5. Όσον αφορά το Μέρος Β μπορεί, επίσης, να αναφερθεί ότι, στην προσπάθεια τόνωσης των δημόσιων επιβατικών μεταφορών για μικρές αποστάσεις, δεν πρέπει να επιδιωχθεί αποκλειστικά η βελτίωση της αποτελεσματικότητας και η εφαρμογή νέων τεχνολογιών, αλλά πρέπει να δοθεί περισσότερη σημασία στην προώθηση της ολοκλήρωσης του συστήματος, στην υποβολή ασυνήθιστων και νέων προσφορών και στο συνετό συνδυασμό της τεχνολογίας, της εμπορικής προβολής και της προτίμησης των δημόσιων επιβατικών μεταφορών στη χωροταξική πολιτική.

ΜΕΡΟΣ Γ

Κεφάλαιο Ι: Διάδοση της τεχνογνωσίας και καθορισμός των στόχων

4.8. Σημεία 55 - 62

4.8.1. Η ΟΚΕ επικροτεί τα μέτρα που προτείνει η Επιτροπή για την ενίσχυση της διάδοσης της τεχνογνωσίας και για την ανταλλαγή πληροφοριών. Όμως, πριν συσταθούν νέες ομάδες εμπειρογνωμόνων και πριν δημιουργηθούν νέες διασυνδέσεις, πρέπει να βελτιωθεί η συνεργασία μεταξύ των υφιστάμενων οργανισμών. Έτσι, στην περίπτωση πολεοδομικών μέτρων απαιτείται μέριμνα για την εφαρμογή σχεδίων, ούτως ώστε να επιτρέπεται ο έγκαιρος και κατάλληλος συντονισμός των μέτρων αυτών και να αποφεύγονται καταστάσεις όπως η εκσκαφή ενός δρόμου τρεις φορές σε τρία διαφορετικά σημεία.

4.8.2. Για την καλύτερη διάδοση πληροφοριών, η ΟΚΕ υποστηρίζει την πρόταση της διασύνδεσης των διαθέσιμων τραπεζών δεδομένων καθώς και την ανάπτυξη νέων μεθόδων.

4.8.3. Η ΟΚΕ υποστηρίζει απόλυτα την προσπάθεια που καταβάλλεται προκειμένου η βελτίωση των δημόσιων επιβατικών μεταφορών να αποτελέσει μία από τις κύριες πολιτικές προτεραιότητες. Ωστόσο, δεν έχουν υποβληθεί συγκεκριμένες προτάσεις για την επίτευξη του στόχου αυτού. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι ένα - μικρό - βήμα προς την κατεύθυνση αυτή θα μπορούσε να γίνει με τον ακόλουθο τρόπο:

Σε συνδυασμό και παράλληλα με το «Φόρουμ για το δίκτυο των πολιτών», που έχει προγραμματιστεί για το 1996, η Επιτροπή θα μπορούσε, σε συνεργασία με όλα τα κράτη μέλη, να διοργανώσει το 1996/1997 σε κάθε ένα από αυτά ένα φόρουμ με αντικείμενο το ίδιο θέμα, προκειμένου να τονιστεί ότι υπάρχει μία συγκεκριμένη σχέση μεταξύ της κατάστασης που επικρατεί στις πόλεις και τις περιφέρειες των κρατών μελών και της κοινοτικής πολιτικής. Παρόμοιες εκδηλώσεις θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν και σε τοπικό ή περιφερειακό επίπεδο.

Τα εν λόγω μέτρα θα μπορούσαν επίσης να θεωρηθούν ως βάσεις για την προβολή των συμφερόντων των χρηστών.

Κεφάλαιο ΙΙ: Συντονισμός των προτεραιοτήτων της Ε και Α με τις ανάγκες των επιβατών

4.9. Σημεία 63 - 68

4.9.1. Ο στόχος των μέτρων που λαμβάνονται στον τομέα της Ε και Α πρέπει κυρίως να είναι η κάλυψη των αναγκών κινητικότητας των πολιτών με ένα τρόπο που θεωρείται υπεύθυνος από οικολογική και οικονομική άποψη.

4.9.2. Επιπλέον, είναι απόλυτα απαραίτητο να συσπειρωθούν τα πάρα πολλά και εν μέρει ασυντόνιστα προγράμματα Ε και Α που εμπίπτουν στις διάφορες πρωτοβουλίες, προκειμένου να ανευρεθούν εφαρμόσιμες γενικές λύσεις που θα πρέπει να υλοποιηθούν με τρόπο συνεπή διαμέσου προτύπων προγραμμάτων.

4.9.3. Οι εμπειρίες που συγκεντρώνονται από τα εν λόγω πρότυπα προγράμματα πρέπει στη συνέχεια να συνεκτιμώνται κατά την κατάρτιση ευρωπαϊκών προτύπων και τεχνικών κανόνων, έτσι ώστε να θεωρηθούν ως βάση για το σχεδιασμό, την παραγωγή και τη διάθεση καινοτόμων προϊόντων.

4.9.4. Με βάση τις προτεραιότητες αυτές, η ΟΚΕ επικροτεί τα προγράμματα Ε και Α της Επιτροπής στους κόλπους των οποίων επιχειρείται με τη βοήθεια της τεχνολογίας στον τομέα των τηλεπικοινωνιών και της πληροφορικής, η επίλυση των κυκλοφοριακών προβλημάτων σε μεγάλα αστικά κέντρα με την ενθάρρυνση των επιβατών να προτιμούν τις δημόσιες συγκοινωνίες. Η προαγωγή και η ενίσχυση της εκατέρωθεν συνεργασίας των ευρωπαϊκών πόλεων και περιφερειών στον τομέα αυτό θεωρείται ότι αποτελεί ένα από τα σημαντικά καθήκοντα της Επιτροπής.

4.9.5. Οι πρωτοβουλίες που αναλαμβάνονται στους κόλπους του προγράμματος COST είναι ιδιαίτερα κατάλληλες για τον καθορισμό, σε στενή συνεργασία με τις ενδιαφερόμενες χώρες, κριτηρίων και προδιαγραφών που θα μπορούν να εφαρμοστούν σε όλη την Ευρώπη. Έτσι, η ΟΚΕ επιδοκιμάζει ιδιαιτέρως τις συστάσεις που έχουν υποβληθεί σε σχέση με τα «λεωφορεία με χαμηλό δάπεδο» στους κόλπους της πρωτοβουλίας COST 322.

4.10. Σημεία 69 - 73

4.10.1. Τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα της πρωτοβουλίας COST θα μπορούσαν να επαναληφθούν και στην περίπτωση των σημερινών πρωτοβουλιών «αυτοκίνητο του αύριο» και «διαλειτουργικότητα των μεταφορών», υπό την προϋπόθεση ότι και στην περίπτωση αυτή θα ληφθούν με συνέπεια υπόψη οι γενικές πτυχές του θέματος. Έτσι, είναι απολύτως απαραίτητο να γίνουν τα ακόλουθα:

- στους κόλπους της πρωτοβουλίας «το αυτοκίνητο του μέλλοντος» πρέπει να καταβληθούν προσπάθειες για να αυξηθεί η ελκυστικότητα του λεωφορείου ως φιλοπεριβαλλοντικού μέσου μεταφοράς που ανταποκρίνεται και στις ανάγκες των μειονεκτούντων ατόμων 7

- στους κόλπους της συζήτησης σχετικά με «το σιδηρόδρομο και το σιδηροδρομικό δίκτυο του μέλλοντος» δεν πρέπει να λησμονηθεί ότι οι επιβάτες επιθυμούν να έχουν τη δυνατότητα να μεταβαίνουν με εύκολο και φθηνό τρόπο από «πόρτα σε πόρτα». Προκειμένου να βελτιωθεί όσο το δυνατόν περισσότερο το σύστημα μεταφορών για μεγάλες αποστάσεις, πρέπει να δοθεί προσοχή στις τοπικές μεταφορές και τις διασυνδέσεις των αντιστοίχων μέσων 7

- στους κόλπους της συζήτησης σχετικά με την κατάλληλη δυνατή απόδοση των μεταφορών, οι δημόσιες συγκοινωνίες δεν πρέπει να θεωρηθούν ως ένα μέσο στο οποίο θα πρέπει να καταφεύγουμε σε περίπτωση συμφόρησης, αλλά θα πρέπει να τους δοθεί η δυνατότητα να εκτελούν το μεγαλύτερο μέρος των μεταφορών στους εσωτερικούς αστικούς δακτύλιους με την παροχή άριστων διασυνδέσεων και με τη χορήγηση προτεραιότητας παράλληλα με την ταχεία ανάπτυξη του τομέα.

4.10.2. Η Επιτροπή θα πρέπει να δώσει στους οργανισμούς τυποποίησης CEN, Cenelec και ETSI εντολή να προσφέρουν την υποστήριξή τους για την κατάρτιση προτύπων για τις δημόσιες συγκοινωνίες, π.χ., για τεχνικές εγκαταστάσεις, αλλά και για τη γενική μεταφορά προσώπων, συμπεριλαμβανομένων των οχημάτων. Η εναρμόνιση των κριτηρίων θα προσφέρει στην ευρωπαϊκή βιομηχανία τη δυνατότητα να περιορίσει το κόστος παραγωγής, με αποτέλεσμα οι μεταφορικές εταιρείες να είναι σε θέση να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους σε χαμηλότερες τιμές. Έτσι οι δημόσιοι διαγωνισμοί σε ευρωπαϊκή κλίμακα σ`αυτούς τους οικονομικούς τομείς θα καταστούν απλούστεροι αλλά και θα προσφέρουν βιομηχανικές δονήσεις.

Κεφάλαιο ΙΙΙ: Η αποτελεσματική χρήση των μέσων που διαθέτει η Κοινότητα

4.11. Σημεία 74 - 79

4.11.1. Η διασύνδεση των τοπικών μεταφορών με τα υπερπεριφερειακά και τα διευρωπαϊκά δίκτυα αποτελεί οπωσδήποτε την κατάλληλη βάση για την ανάληψη δράσεων εκ μέρους της Επιτροπής. Ωστόσο, δεν είναι παρά μόνο ένα - αν και σημαντικό - επιχείρημα για την ανάπτυξη του «Δικτύου των πολιτών». Αυτό που έχει σημασία είναι η επίτευξη της καλύτερης δυνατής διασύνδεσης, πράγμα που σημαίνει ότι πρέπει να δημιουργηθεί ένα ολοκληρωμένο δίκτυο μεταφορών από τη στάση στη γειτονιά του επιβάτη έως απομακρυσμένους προορισμούς.

4.12. Σημεία 80 - 85

4.12.1. Η ΟΚΕ θεωρεί επίσης ότι το «Δίκτυο των πολιτών» έχει ιδιαίτερη σημασία και για την περιφερειακή πολιτική, δεδομένου ότι το μεγαλύτερο μέρος των επιβατικών μεταφορών πραγματοποιείται στις περιφέρειες. «Το δίκτυο των πολιτών» αφορά στην ουσία τοπικές μεταφορικές διασυνδέσεις. Πρέπει να γίνουν πολλά ακόμα έως ότου οι δημόσιες συγκοινωνίες να φτάσουν στο σημείο να αποτελέσουν τη σπονδυλική στήλη του περιφερειακού δικτύου.

4.12.2. Σήμερα υπάρχει κίνδυνος η οργάνωση των εθνικών σιδηροδρόμων σε περιφερειακή βάση να οδηγήσει σε μια μετατόπιση των μεταφορών από το σιδηροδρομικό στο οδικό δίκτυο στις περιφέρειες, ακόμη και εάν η μετατόπιση αυτή θα αφορά κυρίως το λεωφορείο.

4.12.3. Κατά συνέπεια, η μελλοντική περιφερειακή πολιτική της Κοινότητας και ιδιαιτέρως τα μέτρα που λαμβάνονται στον τομέα των υποδομών θα πρέπει να επικεντρωθούν στην εναρμόνιση των επιτελουμένων προγραμμάτων με τους στόχους του «Δικτύου των πολιτών».

4.12.4. Η ΟΚΕ προτείνει να καταρτιστούν ειδικά προγράμματα για τη χρήση του σιδηροδρομικού δικτύου εκ μέρους των τροχιοδρόμων/αστικών σιδηροδρόμων και την κατασκευή διευκολύνσεων για την άμεση διασύνδεση των συστημάτων.

4.13. Σημεία 86 - 88

4.13.1. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την ενίσχυση των συστημάτων τηλεματικής, που αναφέρονται σε διάφορα σημεία του Πράσινου Βιβλίου (σημεία 34, 65, 86, 87), προειδοποιεί όμως για το ενδεχόμενο να υπερεκτιμηθεί η συμβολή τους στην επίλυση των προβλημάτων που υφίστανται στον τομέα των μεταφορών. Παρόμοια δαπανηρά συστήματα θα μπορούσαν να προσφέρουν ένα επιπλέον κίνητρο για τη χρήση ιδιωτικών αυτοκινήτων και τη μετατόπιση της κυκλοφορίας σε περιοχές που δεν αντιμετώπιζαν προηγουμένως προβλήματα από τις μηχανοκίνητες προσωπικές μετακινήσεις («διεξόδους»). Από την άλλη πλευρά, η ΟΚΕ υποστηρίζει απόλυτα την εφαρμογή της τηλεματικής για τη βελτίωση των δημόσιων συγκοινωνιών.

Κεφάλαιο IV: Εκσυγχρονισμός του αστικού πλαισίου

4.14. Σημείο 89

4.14.1. Η Επιτροπή θεωρεί ότι η ελευθέρωση αποτελεί το επίκεντρο της διάστασης μεταξύ της απόλυτα ελεύθερης πρόσβασης στην αγορά και των απαιτήσεων που αφορούν την παροχή υπηρεσιών κοινής ωφελείας. Διαφορετικά από την περίπτωση των ρυθμίσεων που έχουν ήδη θεσπιστεί στις μεταφορές μεγάλων αποστάσεων, η Επιτροπή δεν κρίνει ότι είναι οπωσδήποτε σκόπιμο από την άποψη της ελκυστικότητας να διευρυνθεί η ελεύθερη πρόσβαση σε όλες τις δημόσιες υπηρεσίες επιβατικών μεταφορών και είναι της γνώμης ότι το θέμα της παροχής υπηρεσιών κοινής ωφελείας πρέπει να μελετηθεί περαιτέρω. Η άποψη αυτή υποστηρίζεται και από την ΟΚΕ.

4.15. Σημείο 90

4.15.1. Ο εκσυγχρονισμός του ρυθμιστικού πλαισίου θεωρείται από την Επιτροπή ως μια πιθανή διέξοδος. Θα πρέπει να καταρτιστεί ένα κατάλληλο νομικό περίγραμμα, το οποίο θα προωθεί τους ίδιους στόχους που περιλαμβάνονται στον κατάλογο ελέγχου της ποιότητας, όπως π.χ. η δυνατότητα πρόσβασης στα συστήματα, προσιτές τιμές, προσωπική και λειτουργική ασφάλεια, άνετη μετακίνηση και περιβαλλοντικές επιπτώσεις (βλέπε σημεία 15-16 του καταλόγου ελέγχου της ποιότητας του δικτύου των πολιτών).

4.15.2. Οι στόχοι που κατονομάζονται περαιτέρω και που αφορούν - εκτός άλλων - την εντονότερη χρήση των δημόσιων συγκοινωνιών, την ολοκλήρωση του συστήματος, τα ποιοτικά κίνητρα, τις χρηματοδοτικές προϋποθέσεις και την απαιτούμενη κατάρτιση του προσωπικού, είναι απολύτως αποδεκτοί. Ωστόσο, πριν την έκδοση οδηγιών, κανονισμών ή τη λήψη άλλων μέτρων, η Επιτροπή θα πρέπει να διατυπώσει ακριβέστερα τη σκέψη της.

4.15.3. Έτσι, η ΟΚΕ κρίνει ότι πρέπει:

- να γίνει αναφορά στα μέτρα που απαιτούνται για τον προγραμματισμό, τον προσανατολισμό και τη ρύθμιση των μεταφορών με στόχο την «έντονη χρήση των δημόσιων συγκοινωνιών» (π.χ., προτεραιότητα στον προγραμματισμό για τις υποδομές των τοπικών δημόσιων συγκοινωνιών),

- να καταρτισθούν τα απαιτούμενα κριτήρια για την «εκπλήρωση της υποχρέωσης παροχής δημόσιας υπηρεσίας» (γενικευμένες υπηρεσίες) (π.χ., πολιτικά κριτήρια για την ποιότητα και την ποσότητα της προσφοράς που μπορεί να αναμένεται από τις δημόσιες συγκοινωνίες, βελτίωση της πρόσβασης σε τοπικές μεταφορές - κατάλληλη διαμόρφωση των ναύλων - σχεδιασμός των τοπικών (αστικών και περιφερειακών) μεταφορών),

- να συγκεκριμενοποιηθούν τα «κίνητρα» για την «βελτίωση της προσπελασιμότητας, της αποτελεσματικότητας, της ποιότητας και της ευχρηστίας» (π.χ. οικονομικά κίνητρα για την κατασκευή στάσεων και τερματικών σταθμών που διευκολύνουν τους χρήστες και την επικοινωνία, χωρίς να παραμελούνται τα πρότυπα ασφάλειας και η λειτουργικότητα),

- να ορισθούν οι «χρηματοδοτικές προϋποθέσεις για τη συμμετοχή δημοσίων και ιδιωτικών επενδυτών» (π.χ. νομοθετικές ρυθμίσεις για τη δημόσια χρηματοδότηση των υποδομών),

- να καθοριστούν με δεσμευτικό τρόπο «οι ελάχιστες ποιοτικές απαιτήσεις για το προσωπικό» (βλ. 4.15.4) και

- να προωθηθεί περισσότερο ο συντονισμός με τις «εθνικές, περιφερειακές και τοπικές προτεραιότητες και νομοθεσίες» (π.χ. με κατάλογο προτάσεων της Επιτροπής, όπου θα καταμερίζονται οι αρμοδιότητες).

Οι πολίτες και το επιβατικό κοινό πρέπει να μπορούν να συμμετάσχουν στη διαδικασία κατάρτισης των κριτηρίων αυτών, π.χ. με τη δημιουργία αντίστοιχων φόρουμ.

4.15.4. Η ΟΚΕ αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στις ελάχιστες προϋποθέσεις για την κατάρτιση των οδηγών και του συνοδευτικού προσωπικού. Πιστεύει δε ότι στη σχετική ρύθμιση πρέπει να συμπεριλαμβάνονται:

- το εκπαιδευτικό πρόγραμμα και τα σχετικά ωράρια, ο εντονότερος προσανατολισμός στο επιβατικό κοινό, η καταπολέμηση του στρες, η ασφάλεια,

- μέτρα επιμόρφωσης καθόλη τη διάρκεια του επαγγελματικού βίου,

- η κατάρτιση καταλόγων προσόντων που θα επιτρέπει την απασχόληση των εργαζομένων σε περισσότερους τομείς των μεταφορικών επιχειρήσεων, προκειμένου να επιτραπεί στους οδηγούς να ασκούν το επάγγελμά τους για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

4.16. Σημείο 91 - 98

4.16.1. Η κριτική που ασκήθηκε στο κεφάλαιο Διάρθρωση της αγοράς σύμφωνα με την οποία τα οικονομικά κίνητρα για την ανάπτυξη των δημόσιων μεταφορικών συστημάτων και επιχειρήσεων στο παρελθόν δεν επαρκούσαν είναι δυνητικά ορθή. Για το λόγο αυτό οι δημόσιες επιβατικές μεταφορές επηρεάζονται ακόμη περισσότερο από τη δημοσιονομική κρίση και την ανάγκη της ιδιωτικοποίησης. Εν τω μεταξύ, η κατάσταση αυτή ώθησε τις επιχειρήσεις του δημόσιου τομέα στο σημείο να επανεξετάσουν με ιδιαίτερη σοβαρότητα την πορεία τους, προσπάθεια η οποία θα πρέπει να συνεχιστεί με τη χρήση των κατάλληλων μέσων.

4.16.2. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την άποψη της Επιτροπής ότι η πλήρης απορρύθμιση του τομέα δεν θα οδηγούσε στην αύξηση της ελκυστικότητας των δημόσιων επιβατικών μεταφορών. Για το λόγο αυτό επιβάλλεται να αναζητηθεί ένας νέος τρόπος που να συνδυάζει καλύτερα από σήμερα τις διάφορες δυνατότητες που υπάρχουν, δεδομένου ότι δεν υπάρχει μόνο ένας «αληθινός» τρόπος.

4.16.3. Σχετικά με το σημείο αυτό η Επιτροπή δηλώνει ότι «προφανώς διάφορες δημόσιες υπηρεσίες θα μπορούσαν να επιτύχουν καλύτερα αποτελέσματα με την προκήρυξη διαγωνισμών για τη χορήγηση αδειών εκμετάλλευσης». Η κατ`αυτόν τον τρόπο υπογραφή προσωρινών συμβάσεων εκμετάλλευσης ορισμένης διάρκειας αντί των προσωπικών αδειών εκμετάλλευσης θα διευκόλυναν την καθιέρωση συνθηκών ανταγωνισμού χωρίς να προκύψει κίνδυνος για τους πολιτικούς στόχους που έχουν τεθεί στον τομέα αυτό.

Δεδομένου ότι δεν ήταν δυνατό να χρησιμοποιηθούν «οι κανόνες για την ανάθεση συμβάσεων του δημοσίου», «η συστηματική προκήρυξη διαγωνισμών» διευκόλυνε εκτός άλλων τη βελτίωση της ποιότητας και της αποδοτικότητας των μεταφορικών επιχειρήσεων. Ωστόσο, αυτό πρέπει να γίνει με τέτοιο τρόπο ώστε να λαμβάνονται υπόψη η ολοκλήρωση του συστήματος και οι ποιοτικές προδιαγραφές. Προκειμένου να μην παραμεληθούν οι στόχοι της πολιτικής μεταφορών πρέπει να καταρτισθούν κατάλογοι ποιοτικών κριτηρίων. Παράλληλα πρέπει να προσδιοριστεί το ύψος των δημόσιων κονδυλίων που θα διατεθεί για τις κοινωφελείς υπηρεσίες στον τομέα των μεταφορών.

4.16.4. Παράλληλα, οι αρχές θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να επεμβαίνουν «προκειμένου να διασφαλισθεί η παροχή υπηρεσιών κοινής ωφελείας». Στο κείμενο δεν περιγράφεται ο τρόπος με τον οποίο πρέπει να γίνουν όλα αυτά.

4.16.5. Η ΟΚΕ κρίνει ότι η Επιτροπή ναι μεν αναφέρεται στις κατάλληλες πτυχές του θέματος αποδίδει ωστόσο μια υπερβολικά υψηλή αξία στις απεριόριστες προκηρύξεις διαγωνισμών για τη χορήγηση αδειών εκεμτάλλευσης και παραλείπει να διασαφηνίσει εκ των προτέρων τους σχετικούς όρους. Στη συνέχεια (ιδιαιτέρως στα σημεία 4.17.1 - 4.17.3 και 4.17.9), η ΟΚΕ παραθέτει τις προτάσεις της για τη διασαφήνιση των γενικών προϋποθέσεων. Πρόκειται για ερεθίσματα που πρέπει να συμπληρωθούν και να συγκεκριμενοποιηθούν με τη συνέχεια του διαλόγου.

4.17. Σημεία 99 - 100

4.17.1. Προκειμένου να υπάρξει ανταπόκριση στις υποχρεώσεις παροχής υπηρεσιών κοινής ωφελείας, για παράδειγμα για την κάλυψη ορισμένων ποιοτικών κριτηρίων όπως η ταχύτητα μετακίνησης, η εξασφάλιση διασυνδέσεων, η διάθεση άνετων οχημάτων και μετακινήσεων, πρέπει πολύ περισσότερο να ενισχυθεί η ικανότητα λειτουργίας των επιχειρήσεων. Αυτό ισχύει τόσο για τις δημόσιες όσο και για τις ιδιωτικές μεταφορικές επιχειρήσεις. Από την άποψη αυτή, η ΟΚΕ προτείνει να συνεχιστούν οι προσπάθειες που καταβάλλονται με βάση τους κανονισμούς 1191/69 και 1893/91.

4.17.2. Προκειμένου να εφαρμοστούν με τον κατάλληλο τρόπο οι κανονισμοί που ονομάστηκαν προηγουμένως, η Επιτροπή πρέπει να υποβάλει προτάσεις για τις ποιοτικές προϋποθέσεις και υπηρεσίες και την αξιολόγησή τους, με στόχο την ανεύρεση κριτηρίων για την οικονομική συμβολή των τοπικών και περιφερειακών αρχών για τη διασφάλιση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων.

4.17.3. Έτσι, σε συμφωνία με τον κανονισμό 1893/91, τη συμβατική ρύθμιση για την παροχή κοινωφελών υπηρεσιών, την επιβολή της αντίστοιχης υποχρέωσης και τη δέσμευση για την εκπλήρωσή της, οι αρμόδιες αρχές πρέπει να προσφέρουν δίκαιους χρηματοοικονομικούς όρους στις μεταφορικές επιχειρήσεις για την εκπλήρωση των απαιτουμένων ποιοτικών κριτηρίων. Συνεπώς, οι τοπικές και περιφερειακές αρχές πρέπει να καθορίσουν «δίκαιες τιμές» για τις υπηρεσίες που προσφέρουν οι μεταφορικές επιχειρήσεις, συμβάλλοντας έτσι στην ανταγωνιστικότητά τους.

Σε περίπτωση που μια μεταφορική επιχείρηση (δημόσια ή ιδιωτική) δεν είναι σε θέση να προσφέρει τις αναμενόμενες κοινωφελείς υπηρεσίες εντός του περιγράμματος αυτού, σε περίπτωση δηλαδή που δεν είναι ανταγωνιστική, λόγω π.χ. της διάρθρωσής της, για την άδεια εκμετάλλευσης που της έχει χορηγηθεί θα πρέπει να προκηρύσσεται δημόσιος διαγωνισμός. Προτάσεις για τους απαιτούμενους όρους διατυπώνονται στο σημείο 4.17.8.

4.17.4. Στην περίπτωση του διαχωρισμού του σχεδιασμού και της λειτουργίας, που αναφέρεται στο παράρτημα Α του Πράσινου Βιβλίου στα παραδείγματα ΙΙ και ΙΙΙ θα πρέπει να εξεταστεί μήπως η πράξη αυτή αποδυναμώνει τις επιχειρήσεις και τις στερεί τη δυνατότητα να μειώσουν το κάθετο κόστος της λειτουργίας τους. Εκτός αυτού, οι προσπάθεις αυτές εγκυμονούν τον κίνδυνο να καταστεί γραφειοκρατικά ο προγραμματισμός που θα διενεργείται από τις δημόσιε αρχές.

4.17.5. Η ευθύνη των δημόσιων υπηρεσιών πρέπει να περιοριστεί στο σχεδιασμό των αστικών υποδομών (π.χ. οδικό ή σιδηροδρομικό δίκτυο), ενώ οι μεταφορικές επιχειρήσεις θα χρειασθεί να παραμείνουν για τον προγραμματισμό των μεταφορών, δεδομένου ότι αυτός είναι ακριβώς ο τομέας στον οποίο διαθέτουν την απαιτούμενη εμπειρογνωμοσύνη.

4.17.6. Οι οικονομικές πρακτικές που αναφέρθηκαν θα μπορούσαν για την περίπτωση των δημόσιων μεταφορικών επιχειρήσεων να ενισχυθούν - στο βαθμό αυτό που δεν έχει ήδη συμβεί - με τη λήψη άλλων μέτρων, όπως είναι για παράδειγμα η σύσταση μετοχικών εταιρειών ή με τη σύγκριση της αποδοτικότητας των δημόσιων μεταφορικών επιχειρήσεων.

4.17.7. Όσον αφορά την προκήρυξη διαγωνισμών, ανεξάρτητα από το περίγραμμα στο οποίο εντάσσονται, μία από τις βασικές απαιτήσεις της ΟΚΕ είναι η εξίσωση των όρων ανταγωνισμού για τις επιχειρήσεις, ιδιαιτέρως όσον αφορά τις προϋποθέσεις τις οποίες οφείλουν να πληρούν (προσωπικό, κοινωνικά πρότυπα, ποιότητα τροχαίου υλικού, συστήματα και χρηματοδοτική συμμετοχή στις δαπάνες υποδομών). Επιπλέον, πρέπει να ληφθεί μέριμνα, ώστε ο ανταγωνισμός στον τομέα των επιβατικών μεταφορών να μην οδηγήσει σε μία κατάσταση όπου η προσφορά υπηρεσιών θα κρίνεται αποκλειστικά και μόνο με βάση την τιμή 7 η ποιότητα θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά προτεραιότητα.

4.17.8. Για τη διασφάλιση του θεμιτού ανταγωνισμού, η ΟΚΕ προτείνει να συμπεριληφθούν στα πρότυπα λύσεων που προσφέρονται τα ακόλουθα σημεία:

- οι βάσεις ενός θεμιτού ανταγωνισμού 7 αντί στρεβλώσεων στον ανταγωνισμό 7

- διαδικασίες προκήρυξης διαγωνισμών που θα προσφέρουν στις δημόσιες, τις μικρές και τις μικρομεσαίες ιδιωτικές επιχειρήσεις τις ίδιες δυνατότητες ανταγωνισμού για την παροχή επαγγελματικών υπηρεσιών 7

- η υπαγωγή των δημόσιων μεταφορών στις διατάξεις του κανονισμού αριθ. 3820/85 για την «Εναρμόνιση ορισμένων κοινωνικών κανόνων στις οδικές μεταφορές» με την τροποποίηση και του για την εναρμόνιση των ελάχιστων προϋποθέσεων στην ΕΕ 7

- ρυθμίσεις για την πρόσβαση στην αγορά 7

- προτάσεις για τη δημιουργία ενός ανταγωνιστικού πλαισίου στο οποίο θα λαμβάνεται υπόψη η έννοια της τοπικής αρμοδιότητας 7

- συστάσεις για την ενίσχυση του κοινωνικού διαλόγου μεταξύ των κοινωνικών εταίρων σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης.

4.17.9. Σε περίπτωση που υπάρχει πρόθεση το άνοιγμα του τομέα στον ανταγωνισμό, με βάση τους κανονισμούς 1191/69 και 1893/91, να οργανωθεί και να πλαισιωθεί με τον ενδεδειγμένο τρόπο, τα μέτρα αυτά είναι απαραίτητα.

4.18. Σημεία 101 - 103

4.18.1. Όσον αφορά την ενσωμάτωση των περιφερειακών υπηρεσιών των εθνικών σιδηροδρόμων στο δίκτυο των πολιτών, η ΟΚΕ υποστηρίζει τις ιδέες που περιλαμβάνονται στο Πράσινο Βιβλίο 7 το παράδειγμα που παρατίθεται σχετικά με την προσέγγιση που υιοθέτησε η γερμανική κυβέρνηση θα μπορούσε να λειτουργήσει ως σημαντική ώθηση.

Κεφάλαιο V: Βελτίωση των προτύπων

4.19. Σημεία 104 - 114

4.19.1. Η ΟΚΕ υποστηρίζει την πρόθεση της Επιτροπής να προωθήσει τη θέσπιση κανόνων για την εναρμόμιση των τεχνικών προδιαγραφών που ισχύουν για το μεταφορικό εξοπλισμό και τα περιβαλλοντικά πρότυπα.

4.19.2. Ωστόσο, ιδιαιτέρως όσον αφορά την τεχνική εναρμόνιση, η προσαρμογή δεν μπορεί να γίνει «προς τα κάτω». Αντίθετα, γνώμονας θα πρέπει να είναι η τελευταία τεχνολογία. Αυτό ισχύει επίσης και για την προσαρμογή των περιβαλλοντικών διατάξεων που ισχύουν σήμερα, που εξακολουθούν να διαφέρουν ανάλογα με το κράτος μέλος. Ιδιαίτερη σημασία πρέπει να δοθεί στους κανόνες ασφαλείας, των μεταφορών, στην πυρασφάλεια και σε άλλες παρόμοιες ανάγκες.

4.19.3. Τέλος, η λήψη μέτρων στον τομέα αυτό θα συμβάλει στη δημιουργία ίσων όρων ανταγωνισμού, υπέρ της οποίας έχει ταχθεί η ΟΚΕ.

5. Συμπέρασμα

Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει απερίφραστα την πρωτοβουλία της Επιτροπής και τη συζήτηση που άρχισε να διεξάγεται με αφορμή το Πράσινο Βιβλίο «Δίκτυο των πολιτών - Αξιοποίηση του δυναμικού των δημόσιων επιβατικών μεταφορών στην Ευρώπη». Η ΟΚΕ θα συμμετάσχει στην ανταλλαγή απόψεων που πρόκειται να διεξαχθεί περαιτέρω με την ελπίδα ότι οι απόψεις που εκφράζονται στην παρούσα γνωμοδότηση θα ενσωματωθούν στο Πράσινο Βιβλίο.

Βρυξέλλες, 30 Μαΐου 1996.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Carlos FERRER

() Οι «Γενικές παρατηρήσεις» αφορούν κυρίως την «περίληψη» των βασικών απόψεων που περιλαμβάνονται στο Πράσινο Βιβλίο.