Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Μεταρρύθμιση του ΠΟΕ για την προσαρμογή του στις εξελίξεις στο παγκόσμιο εμπόριο»

(γνωμοδότηση πρωτοβουλίας)

(2019/C 159/03)

Εισηγήτρια: η κ. Emmanuelle BUTAUD-STUBBS

Απόφαση της συνόδου ολομέλειας 12.7.2018 Νομική βάση Άρθρο 29 παράγραφος 2 του Εσωτερικού Κανονισμού Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας Αρμόδιο τμήμα REX Υιοθετήθηκε από το τμήμα 19.12.2018 Υιοθετήθηκε από την ολομέλεια 23.1.2019 Σύνοδος ολομέλειας αριθ. 540 Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας (υπέρ/κατά/αποχές) 174/2/3

1. Συμπεράσματα και συστάσεις

1.1. Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) επιθυμεί να διατυπώσει εκ νέου την εμπιστοσύνη της προς τον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου (ΠΟΕ) ως θεματοφύλακα του διεθνούς εμπορίου και λυδίας λίθου για την εκπόνηση κανόνων και υποχρεώσεων με στόχο τη διασφάλιση δίκαιου εμπορίου, την ελευθέρωση του εμπορίου αγαθών και υπηρεσιών και τη διαφάνεια στη χάραξη πολιτικής εμπορικών συναλλαγών.

1.2. Η ΕΟΚΕ είναι πεπεισμένη ότι όχι μόνο θα πρέπει να εφαρμοστούν επείγουσες μεταρρυθμίσεις το συντομότερο δυνατό, ιδιαίτερα για τη λειτουργία του Δευτεροβάθμιου δικαιοδοτικού οργάνου (Appellate Body) του Οργάνου Επίλυσης Διαφορών (ΟΕΔ-DSB/Dispute Settlement Body), αλλά και ότι τα μέλη του ΠΟΕ θα πρέπει να δεσμευτούν να επιφέρουν πιο φιλόδοξες και συστημικές αλλαγές στα εργασιακά πρότυπα, τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής και τους παγκόσμιους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ) με στόχο την προσαρμογή των κανόνων του διεθνούς εμπορίου στις παγκόσμιες προκλήσεις.

1.3. Η ΕΟΚΕ θα ήθελε να ενθαρρύνει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να επιδιώξει —με την υποστήριξη των κρατών μελών— μια φιλόδοξη εμπορική πολιτική στην ΕΕ των 27 κρατών μελών, η οποία θα προσφέρει στις επιχειρήσεις της ΕΕ καλύτερες ευκαιρίες πρόσβασης στην αγορά και θα διαδίδει τις αξίες της ΕΕ στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των βασικών εργασιακών προτύπων, όπως η καταπολέμηση των διακρίσεων, η ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών, οι συνδικαλιστικές ελευθερίες και ούτω καθεξής, μέσα από τους διαύλους των πολυμερών, πλειονομερών (συμπεριλαμβανομένου του ΠΟΕ), διμερών και μονομερών συμφωνιών (σύστημα γενικευμένων προτιμήσεων, πρωτοβουλία «Όλα εκτός από όπλα»). Η κοινωνία των πολιτών της ΕΕ ζητεί ελεύθερο, αλλά δίκαιο εμπόριο.

1.4. Μετά την αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ (29 Μαρτίου 2019), το εν λόγω κράτος θα καταστεί ανεξάρτητο μέλος του ΠΟΕ. Αυτό σημαίνει ότι η ΕΕ των 27 κρατών μελών και το Ηνωμένο Βασίλειο θα πρέπει να εξασφαλίσουν τις διμερείς εμπορικές και επενδυτικές τους συμφωνίες, αλλά και ότι η ΕΕ των 27 θα πρέπει να λάβει δεόντως υπόψη το σημαντικό ζήτημα των δασμολογικών ποσοστώσεων με τους εταίρους της σε συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί το Ηνωμένο Βασίλειο να υποστηρίξει τις προτάσεις της ΕΕ που αποσκοπούν στη μεταρρύθμιση του ΠΟΕ, προκειμένου να εκσυγχρονιστούν οι πολυμερείς εμπορικοί κανόνες.

1.5. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για μια λειτουργική λύση όσον αφορά την επαναφορά στην ορθή τροχιά του Δευτεροβάθμιου δικαιοδοτικού οργάνου του Οργάνου Επίλυσης Διαφορών, καθώς και τις πρόσφατες ανακοινώσεις που διαβίβασαν μέλη του ΠΟΕ για την τροποποίηση ορισμένων διατάξεων της συμφωνίας με θέμα τους κανόνες και τις διαδικασίες που διέπουν την επίλυση των διαφορών.

1.6. Η ΕΟΚΕ, ως εκπρόσωπος της ευρωπαϊκής οργανωμένης κοινωνίας πολιτών, συμμετέχει ενεργά στην εποπτεία των συμφωνιών ελευθέρων συναλλαγών, της εκπλήρωσης των δεσμεύσεων που ανέλαβαν τα συμβαλλόμενα μέρη στα κεφάλαια για τη βιώσιμη ανάπτυξη και της απαίτησης να λαμβάνονται υπόψη οι ΣΒΑ και η καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής.

1.7. Ο πολλαπλασιασμός των εμποδίων στο εμπόριο και η αυξανόμενη φορολόγηση των εισαγωγών (αλουμίνιο, χάλυβας κ.λπ.) από βασικούς συντελεστές του παγκόσμιου εμπορίου (ΗΠΑ, Κίνα κ.λπ.) αποτελούν πραγματικό κίνδυνο για την ανάπτυξη του παγκόσμιου εμπορίου —ήδη επιβραδύνεται από το 2014—, γεγονός το οποίο θα μπορούσε να βλάψει την παγκόσμια ανάπτυξη, τις προσπάθειες για τη μείωση των ανισοτήτων, την ανάπτυξη των πλέον εύθραυστων οικονομιών και τη δημιουργία προστιθέμενης αξίας και θέσεων εργασίας στις παγκόσμιες αλυσίδες προστιθέμενης αξίας.

1.8. Δεδομένων αυτών των κινδύνων, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι απαιτείται μια φιλόδοξη μεταρρύθμιση του ΠΟΕ, η οποία θα πρέπει να διαιρείται σε δύο μέρη: ένα πρώτο, πιο τεχνικό μέρος για τα πλέον επείγοντα ζητήματα πριν από τα τέλη του 2019, προκειμένου να αποφευχθεί η παρεμπόδιση του έργου του Δευτεροβάθμιου δικαιοδοτικού οργάνου του Οργάνου Επίλυσης Διαφορών του ΠΟΕ και να αποσαφηνιστούν ορισμένοι ορισμοί, και ένα δεύτερο, πιο συστημικό μέρος που θα μπορούσε να απαιτεί περισσότερο χρόνο και το οποίο θα προσαρμόσει τις αποστολές και τη λειτουργία του ΠΟΕ στις κυριότερες εξελίξεις του παγκόσμιου εμπορίου.

1.9. Για την πρώτη φάση, θα πρέπει να υποστηριχθούν αρκετές από τις προτάσεις που υπέβαλε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε έγγραφο προβληματισμού, το οποίο καταρτίστηκε τον Σεπτέμβριο του 2018 κατά παραγγελία των κρατών μελών στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 28 και 29 Ιουνίου.

1.10. Οι εν λόγω προτάσεις είναι οι εξής: ενίσχυση του ρόλου της γραμματείας, τροποποίηση των κανόνων σχετικά με τη θητεία των δικαστών στο Δευτεροβάθμιο δικαιοδοτικό όργανο του Οργάνου Επίλυσης Διαφορών, επικαιροποίηση των κανόνων για τις επιδοτήσεις, τις κρατικές επιχειρήσεις και τη μεταφορά τεχνολογίας, και αυξημένη χρήση των ανοικτών πλειονομερών διαπραγματεύσεων.

1.11. Η ΕΟΚΕ θεωρεί επίσης ότι είναι επείγον κατά την πρώτη φάση ο ΠΟΕ να γίνει πιο φιλόδοξος σε σχέση με τον γεωργικό τομέα ώστε να διασφαλιστούν καλής ποιότητας και ασφαλείς προμήθειες τροφίμων. Ο ρόλος του ΠΟΕ στη μείωση των αβεβαιοτήτων στο διεθνές εμπόριο είναι ουσιώδους σημασίας για το μέλλον της γεωργίας σε κάθε χώρα, καθώς και για την ικανότητά της να διασφαλίζει επισιτιστική ασφάλεια σύμφωνα με υψηλά περιβαλλοντικά πρότυπα για την παραγωγή και την καλή διαβίωση των ζώων.

1.12. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ζωτικής σημασίας η αρχή της προφύλαξης, όπως αυτή κατοχυρώνεται στις Συνθήκες της ΕΕ, να προστατεύεται επαρκώς και σε πολυμερές επίπεδο και να αποκτήσει πλήρη νομική αναγνώριση, προκειμένου να εξασφαλιστεί ένα υψηλότερο επίπεδο προστασίας μέσω προληπτικών αποφάσεων σε περιπτώσεις εμφάνισης κινδύνων για την ανθρώπινη υγεία ή το περιβάλλον. Λαμβανομένης υπόψη της σπουδαιότητας της εν λόγω αρχής, η ΕΕ θα πρέπει να την ενσωματώσει ως «μείζον συμφέρον»σε όλες τις εμπορικές της διαπραγματεύσεις.

1.13. Κατά την άποψη της ΕΟΚΕ, η εγγύηση της προστασίας των δεδομένων στο διεθνές εμπόριο με τη βοήθεια πολυμερών μέσων τα οποία εμπνέονται από πρότυπα και κανόνες που θεσπίστηκαν στην ΕΕ, καθώς και στο πλαίσιο του ΟΟΣΑ, της Οικονομικής Συνεργασίας Ασίας-Ειρηνικού (APEC) και του ΟΗΕ, αποτελεί μία ακόμη προτεραιότητα. Το ισχύον πολυμερές μέσο στον τομέα της προστασίας των δεδομένων θα πρέπει να αναπτυχθεί περαιτέρω και περισσότερες τρίτες χώρες θα πρέπει να ενθαρρυνθούν να προσχωρήσουν σε αυτό. Η θέση της ΕΕ επί των οριζόντιων διατάξεων για τις διασυνοριακές ροές και την προστασία των δεδομένων θα πρέπει να εμπεδωθεί ως πολυμερές πρότυπο.

1.14. Η προσαρμογή των εν λόγω υφισταμένων κανόνων που αφορούν τον γεωργικό τομέα και την προστασία των δεδομένων είναι απαραίτητη προκειμένου να ληφθούν υπόψη τα χαρακτηριστικά της αγοράς και τα εμπορικά ήθη αρκετών μελών του ΠΟΕ.

1.15. Εντούτοις, αξίζει να εξεταστούν και άλλες κατευθύνσεις πιο φιλόδοξης και συστημικής μεταρρύθμισης, που δεν αναφέρει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε αυτό το στάδιο.

1.16. Η ΕΟΚΕ προτείνει την έναρξη διαδικασίας προβληματισμού σχετικά με τον ορισμό των αναπτυσσόμενων χωρών για τις διαδικασίες του ΠΟΕ, η οποία θα μπορούσε να στηρίζεται σε ένα σύνολο κριτηρίων, συμπεριλαμβανομένου, για παράδειγμα, του μεριδίου αγοράς στην παγκόσμια οικονομία, αλλά και σε δείκτες ανθρώπινης ανάπτυξης, και να ευθυγραμμίζεται με ήδη υφιστάμενους ορισμούς σε άλλους διεθνείς οργανισμούς.

1.17. Οι προτάσεις που υποστηρίζονται από την ΕΟΚΕ, καλύπτουν κυρίως τρεις τομείς: τα πρότυπα εργασίας και την αξιοπρεπή εργασία, τους στόχους για την αλλαγή του κλίματος και την επίτευξη των ΣΒΑ του ΟΗΕ για το 2030.

1.18. Ο τρόπος με τον οποίο διατυπώνονται τα βασικά εργασιακά πρότυπα και οι πολυμερείς εμπορικοί κανόνες αποτελεί μακροχρόνιο ζήτημα εδώ και περισσότερα από 20 χρόνια. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι, με την έγκριση φιλόδοξων και ολοκληρωμένων ΣΒΑ από τον ΟΗΕ, ήρθε πλέον η ώρα ο ΠΟΕ, ως θεματοφύλακας του διεθνούς εμπορίου, να διαδραματίσει τον ρόλο του όσον αφορά την ενεργό προαγωγή των βασικών εργασιακών προτύπων. Κάτι τέτοιο θα μπορούσε να επιτευχθεί με την αναγνώριση των ΣΒΑ και των βασικών συμβάσεων της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ΔΟΕ) σε ένα γενικό προοίμιο και με την πλήρη χρήση του άρθρου ΧΧ της Γενικής συμφωνίας δασμών και εμπορίου τόσο για περιβαλλοντικά θέματα [XX στοιχείο ζ)] όσο και για κοινωνικά θέματα [ΧΧ στοιχείο ε)].

1.19. Πέρα όμως από τις πιθανές κατευθύνσεις για την επικαιροποίηση των ισχυόντων κανόνων και τον καθορισμό νέων κανόνων προσαρμοσμένων στο εμπόριο του 21ου αιώνα, πρέπει πραγματικά να καταστεί πιο ευέλικτη και διαφανής η πολύπλοκη δομή διοίκησης του ΠΟΕ με βάση την ομοφωνία, προκειμένου να ενισχυθεί η αποτελεσματικότητα του οργανισμού.

1.20. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η ΕΟΚΕ ζητεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σε συνεργασία με τους κυριότερους εταίρους της, να εκκινήσει τον προβληματισμό σχετικά με πιθανές εξελίξεις στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων του ΠΟΕ, τη διαφάνεια των εργασιών του και τη συμμετοχή της κοινωνίας πολιτών.

2. Βασικός παράγοντας στο διεθνές εμπόριο

2.1. Ο ΠΟΕ αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο της πολυμέρειας στις εμπορικές συναλλαγές, η οποία έχει οδηγήσει σε πολλαπλές ωφέλιμες εξελίξεις: τη διαδικασία ελευθέρωσης του παγκόσμιου εμπορίου, τη μεγαλύτερη διαφάνεια των μέτρων εμπορικής πολιτικής μέσω αξιολόγησης από ομοτίμους, τη νομολογία του Οργάνου Επίλυσης Διαφορών, η οποία επιτρέπει σε κάθε χώρα μέλος του οργανισμού να διεκδικεί τα δικαιώματά της σε σχέση με άλλο μέλος του ΠΟΕ σε περίπτωση παραβίασης των κανόνων του, αλλά και την ομολογουμένως καθυστερημένη και δύσκολη κατάρτιση κανόνων και υποχρεώσεων που διέπουν την ανάπτυξη του διεθνούς εμπορίου (διευκόλυνση του εμπορίου, καταπολέμηση των επιδοτήσεων στον τομέα της αλιείας κ.λπ.).

2.2. Η ΕΟΚΕ θεωρεί επιτυχία το γεγονός ότι ο ΠΟΕ έχει δεχθεί στους κόλπους του έναν αυξανόμενο αριθμό μελών, συνέδεσε γεωπολιτικούς γίγαντες (Κίνα και Ρωσία) με τις αρχές της πολυμέρειας και διευκόλυνε την ενσωμάτωση ευάλωτων οικονομιών στο παγκόσμιο εμπόριο (Λιβερία, Καμπότζη κ.λπ.).

2.3. Από την ίδρυσή του τον Ιανουάριο του 1995, ο ΠΟΕ διαδραματίζει έναν τριπλό ρόλο: είναι ο θεματοφύλακας των εμπορικών κανόνων, αποτελεί κινητήρια δύναμη της διεθνοποίησης των οικονομιών των αναπτυσσόμενων χωρών και διευκολύνει τη δημιουργία παγκόσμιων αλυσίδων προστιθέμενης αξίας

2.4. Το έργο του πραγματοποιείται κυρίως στη βάση των ακόλουθων τριών πυλώνων: 2.4.1. Κατάρτιση ενός συνόλου κανόνων και υποχρεώσεων για το διεθνές εμπόριο 2.4.1.1. Οι κανόνες αυτοί καλύπτουν επί του παρόντος τρεις βασικούς τομείς: τη Γενική συμφωνία δασμών και εμπορίου, τη Γενική συμφωνία για τις συναλλαγές στον τομέα των υπηρεσιών (GATS) και τη Συμφωνία για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας στον τομέα του εμπορίου (TRIPS). Οι τρεις αυτοί πυλώνες συμπληρώνονται από ένα σύστημα διευθέτησης διαφορών και από την αρχή διαφάνειας με βάση την εξέταση των εμπορικών πολιτικών των χωρών μελών. Ολόκληρο αυτό το σύνολο κανόνων, το οποίο εφαρμόζει το Όργανο Επίλυσης Διαφορών, παρέχει νομική ασφάλεια και προβλεψιμότητα στους διεθνείς εμπορικούς φορείς, η οποία είναι απαραίτητη για μακροπρόθεσμες επενδύσεις. 2.4.2. Το Όργανο Επίλυσης Διαφορών 2.4.2.1. Πρόκειται για ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα του ΠΟΕ μετά τη Γενική συμφωνία δασμών και εμπορίου. Τα χρονοδιαγράμματα και οι διαδικαστικοί κανόνες που ισχύουν για την επίλυση των διαφορών μεταξύ των χωρών μελών τέθηκαν σε τυπική βάση και διέπονται αυστηρά από προθεσμίες, γεγονός το οποίο οδήγησε στην εκδίκαση άνω των 500 διαφορών ενώπιον του Οργάνου Επίλυσης Διαφορών από το 1995 και στην έκδοση άνω των 350 αποφάσεων. 2.4.2.2. Το εν λόγω όργανο έχει λάβει ορισμένες σημαντικές αποφάσεις, μολονότι υπάρχουν κάποιες ανησυχίες ως προς την εφαρμογή τους: επιδοτήσεις αεροσκαφών (ΕΕ-ΗΠΑ), εταιρείες πωλήσεων στην αλλοδαπή (ΕΕ-ΗΠΑ), επιδοτήσεις για το βαμβάκι (Βραζιλία-ΗΠΑ) κ.λπ. Το ποσοστό παραπομπών αυξήθηκε πρόσφατα με τον πολλαπλασιασμό των μέτρων εμπορικής πολιτικής για τη θέσπιση πρόσθετων ή προστατευτικών δασμών (ΗΠΑ, Κίνα), τις αναγκαστικές μεταφορές τεχνολογίας και τη μη συμμόρφωση με τα δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας. 2.4.3. Οι γύροι ελευθέρωσης του εμπορίου 2.4.3.1. Ο Γύρος της Ουρουγουάης (1986-1994) είναι ο τελευταίος γύρος πολυμερών διαπραγματεύσεων που οδήγησε σε ένα φιλόδοξο πρόγραμμα μείωσης των δασμών στον τομέα της βιομηχανίας, κατάργησης μη δασμολογικών μέτρων, συμπεριλαμβανομένων των ποσοστώσεων κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων και ειδών ένδυσης, καθώς και ενισχυμένων κανόνων και δημιουργίας νέων διαδικαστικών κανόνων για τη διευθέτηση των διαφορών.

3. Οι τρέχουσες ελλείψεις του ΠΟΕ

3.1. Η εν εξελίξει κρίση στο Δευτεροβάθμιο δικαιοδοτικό όργανο

3.1.1. Το Δευτεροβάθμιο δικαιοδοτικό όργανο, το οποίο αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της διαιτητικής λειτουργίας του ΠΟΕ, κινδυνεύει σήμερα να διακόψει τελείως τη λειτουργία του: τον Δεκέμβριο του 2019, θα υπάρχουν λιγότεροι από τρεις μόνιμοι δικαστές που θα μπορούν να υπηρετήσουν σε αυτό το σώμα, εάν οι ΗΠΑ εξακολουθήσουν να αρνούνται τον διορισμό νέων δικαστών. Αυτό το αδιέξοδο θα παρεμποδίσει τη λήψη αποφάσεων από το Δευτεροβάθμιο δικαιοδοτικό όργανο, δεδομένου ότι απαιτούνται τουλάχιστον τρεις δικαστές, και αυτό σε μια εποχή κατά την οποία ο αριθμός των διαφορών αυξάνεται λόγω της αυξανόμενης πίεσης του προστατευτισμού.

3.1.2. Έχουν διατυπωθεί ορισμένες επικρίσεις από το Γραφείο του Εκπροσώπου Εμπορίου των Ηνωμένων Πολιτειών κατά της σημερινής λειτουργίας του Οργάνου Επίλυσης Διαφορών: υπέρβαση του κύριου καθήκοντός του συνδρομής των μελών του ΠΟΕ στην επίλυση εμπορικών διαφορών, παραβίαση της προθεσμίας των 90 ημερών, έκδοση γνωμοδοτήσεων για θέματα που δεν σχετίζονται με το αντικείμενο της διαφοράς και το γεγονός ότι πρέπει να επιτευχθεί μια νέα ισορροπία μεταξύ των δικαιωμάτων και των υποχρεώσεων του Δευτεροβάθμιου δικαιοδοτικού οργάνου.

3.1.3. Πρόκειται για παράδοξο, δεδομένου ότι οι ΗΠΑ αποτελούν μέρος του στενού κύκλου των μελών που χρησιμοποιούν περισσότερο το Όργανο Επίλυσης Διαφορών, μαζί με την ΕΕ, τον Καναδά, τη Βραζιλία και την Ινδία.

3.2. Η αδυναμία επίτευξης νέων πολυμερών κανόνων ή συμφωνιών

3.2.1. Η ΕΟΚΕ λαμβάνει υπό σημείωση το γεγονός ότι ο ΠΟΕ είχε ορισμένες αποτυχίες (τελμάτωση του Γύρου της Ντόχα που ξεκίνησε το 2001, αδυναμία αντιμετώπισης αθέμιτων πρακτικών που εφαρμόζονταν σε πολλές χώρες μέλη και αδυναμία έγκρισης υπουργικής δήλωσης κατά την υπουργική διάσκεψη στο Μπουένος Άιρες τον Δεκέμβριο του 2017), μολονότι έχει σημειωθεί ορισμένη πρόοδος, και συγκεκριμένα η έναρξη ισχύος της Συμφωνίας διευκόλυνσης των εμπορικών συναλλαγών το 2013. Το γεγονός αυτό οδήγησε πολλούς εμπορικούς εταίρους (ΗΠΑ, Ιαπωνία, Καναδά, Κίνα κ.λπ.) και ΜΚΟ να προτείνουν ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις, τόσο στο πεδίο αρμοδιοτήτων όσο και στις μεθόδους εργασίας του.

3.2.2. Στην ουσία, οι αποτυχίες αυτές αντικατοπτρίζουν τη δυσκολία που αντιμετωπίζει ο ΠΟΕ όσον αφορά την προσαρμογή των κανόνων λειτουργίας του στη νέα κατάσταση του διεθνούς εμπορίου, ήτοι τον αυξανόμενο αριθμό μέτρων προστατευτισμού, την πολυπλοκότητα του παγκόσμιου εμπορικού γίγνεσθαι, την πίεση της κοινής γνώμης επί των φορέων χάραξης εμπορικής πολιτικής λόγω των κοινωνικών και των περιβαλλοντικών επιπτώσεων του εμπορίου, την υπάρχουσα αντίσταση κατά ορισμένων δυσμενών επιπτώσεων της παγκοσμιοποίησης, το υπερβολικά αργό και γεωγραφικά περιορισμένο άνοιγμα των δημόσιων συμβάσεων και την εμφάνιση πλεονάζουσας παραγωγικής ικανότητας σε ορισμένους βιομηχανικούς τομείς λόγω μαζικών επιδοτήσεων.

3.2.3. Οι δυσκολίες πλήρους ένταξης μιας σειράς μελών του ΠΟΕ στο πολυμερές εμπορικό σύστημα βάσει κανόνων. Δεδομένου του μοναδικού μεγέθους τους και του ρόλου του κράτους και διαφόρων δημόσιων φορέων στις επιχειρηματικές αποφάσεις, είναι γεγονός ότι τα τελευταία 15 χρόνια υπήρξαν πολλές καταγγελίες και παραπομπές στο Όργανο Επίλυσης Διαφορών από διάφορα μέλη του ΠΟΕ (τις ΗΠΑ, την ΕΕ, την Ιαπωνία, τον Καναδά κ.ά.) για παραβιάσεις των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας, αναγκαστική μεταφορά τεχνολογιών, περιορισμένη πρόσβαση σε επενδύσεις για τις ξένες εταιρείες σε ορισμένους τομείς, ελέγχους των εξαγωγών, μαζικές κρατικές επιδοτήσεις σε ορισμένους βιομηχανικούς κλάδους και ούτω καθεξής.

3.3. Γενική έλλειψη ισορροπίας δικαιωμάτων και υποχρεώσεων μεταξύ ανεπτυγμένων χωρών και μεγάλων αναδυόμενων οικονομιών

3.3.1. Από την ίδρυσή του, ο ΠΟΕ δέχεται στους κόλπους του συνεχώς νέα μέλη, 36 συνολικά, ενώ και βασικές χώρες που είναι πλέον μέλη της «πολυμερούς κατηγορίας»και ευάλωτες αναπτυσσόμενες χώρες επιθυμούν να ενταχθούν στο διεθνές εμπόριο.

3.3.2. Πρέπει να σημειωθεί ότι δεν υπάρχουν ορισμοί του ΠΟΕ για τις ανεπτυγμένες και αναπτυσσόμενες χώρες, με εξαίρεση τις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες, όπως ορίζονται από τον ΟΗΕ: κάθε χώρα που ολοκληρώνει επιτυχώς τη διαδικασία προσχώρησής της δηλώνει σε ποια κατηγορία ανήκει, και αυτό μπορεί να αμφισβητηθεί. Η κατάσταση αυτή, η οποία βασίζεται στην υπεύθυνη δήλωση («αυτοκαθορισμός») είναι προβληματική επειδή ορισμένες μεγάλες αναδυόμενες οικονομίες, οι οποίες δηλώθηκαν ως «αναπτυσσόμενες χώρες», απολαύουν παρεκκλίσεων σε αυτήν τη βάση, μολονότι οι οικονομικές τους επιδόσεις και η επιτυχής ενσωμάτωσή τους στο διεθνές εμπόριο υποδηλώνουν ότι θα έπρεπε να περιλαμβάνονται στην κατηγορία των «βιομηχανοποιημένων χωρών». Συνεπώς, η ΕΟΚΕ προτείνει την έναρξη διαδικασίας προβληματισμού σχετικά με τον ορισμό των αναπτυσσόμενων χωρών για τις διαδικασίες του ΠΟΕ, η οποία θα μπορούσε να στηρίζεται σε ένα σύνολο κριτηρίων, όπως το μερίδιο αγοράς στην παγκόσμια οικονομία, αλλά και σε δείκτες ανθρώπινης ανάπτυξης ( 1 ) , όπως προτείνεται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, και να ευθυγραμμίζεται με ήδη υφιστάμενους ορισμούς σε άλλους διεθνείς οργανισμούς.

3.3.3. Όπως επεσήμανε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην ανακοίνωσή της του 2015 ( 2 ) : «Έχει υπάρξει μεγάλη μετατόπιση όσον αφορά τη σχετική οικονομική ισχύ των σημαντικότερων εμπορικών εταίρων, η οποία δεν έχει αποτυπωθεί ακόμη πλήρως στο σύστημα του ΠΟΕ. Ως αποτέλεσμα, υπάρχει ολοένα μεγαλύτερη ανισορροπία μεταξύ, αφενός, της συμβολής των μεγάλων αναδυόμενων χωρών στο πολυμερές εμπορικό σύστημα και, αφετέρου, των οφελών που αποκομίζουν από αυτό»(σ. 28).

3.3.4. Ωστόσο, από το 2005 έως το 2015, παρά το γεγονός ότι επωφελούνταν από γενικευμένες δασμολογικές προτιμήσεις από τις βιομηχανοποιημένες χώρες, οι λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες δεν σημείωσαν σημαντικό άλμα προόδου στο διεθνές εμπόριο καθότι το μερίδιό τους αυξήθηκε από 0,8% μόλις σε 1% ( 3 ) . Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η στασιμότητα αυτή αποδεικνύει ότι οι λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες πρέπει να τυγχάνουν των ίδιων ευκαιριών πρόσβασης στην αγορά όσον αφορά την απαλλαγή από ποσοστώσεις και δασμούς όχι μόνο από τις βιομηχανοποιημένες χώρες αλλά και από τις μεγάλες αναδυόμενες οικονομίες.

4. Οι άξονες μιας επείγουσας μεταρρύθμισης με σκοπό την υπέρβαση της τρέχουσας κρίσης

4.1. Εξεύρεση γρήγορης λύσης για την επαναφορά του Οργάνου Επίλυσης Διαφορών στην ορθή τροχιά

4.1.1. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τις προτάσεις που εκπόνησαν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, βάσει των οποίων επιτρέπεται η παράταση της θητείας των δικαστών πέραν των τριών ετών, προβλέπεται στο μέλλον η πρόσληψη ανεξάρτητων επαγγελματιών δικαστών πλήρους απασχόλησης και αυξάνεται ο αριθμός των δικαστών που απαρτίζουν το Δευτεροβάθμιο δικαιοδοτικό όργανο από επτά σε εννέα.

4.1.2. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τις δύο ανακοινώσεις που διαβίβασαν διάφορα μέλη του ΠΟΕ, υπό το πρίσμα του Γενικού Συμβουλίου της 12ης και 13ης Δεκεμβρίου 2018, με τις οποίες προτείνονται τροποποιήσεις ορισμένων διατάξεων της συμφωνίας σχετικές με τους κανόνες και τις διαδικασίες που διέπουν την επίλυση των διαφορών, όπως η πιθανή εξαίρεση της περιόδου των 90 ημερών, η εξαίρεση συγκεκριμένων μέτρων δημοτικού δικαίου από το συμβαλλόμενο μέρος, η αύξηση των μελών του δευτεροβάθμιου οργάνου από 7 σε 9 και η παράταση της θητείας τους.

4.2. Συχνότερη χρήση ανοικτών πολυμερών διαπραγματεύσεων

4.2.1. plurilateral ) διαπραγματεύσεις, σε σύγκριση με τις πολυμερείς ( multilateral ) διαπραγματεύσεις προσφέρουν ορισμένα πλεονεκτήματα: Έχουν συναφθεί πολλές διμερείς και περιφερειακές συμφωνίες ( 4 ) ως άμεσο αποτέλεσμα της έλλειψης πολυμερούς δυναμικής από το 2001. Η ΕΟΚΕ συνιστά οι πολυμερείς συμφωνίες να συνάπτονται στο πλαίσιο του ΠΟΕ, και, σε κάθε περίπτωση, να είναι ανοικτές και διαφανείς. Οι πλειονομερείς () διαπραγματεύσεις, σε σύγκριση με τις πολυμερείς () διαπραγματεύσεις προσφέρουν ορισμένα πλεονεκτήματα: — βασίζονται σε μια κρίσιμη μάζα χωρών που είναι πρόθυμες να δράσουν· — συνεπάγονται συντομότερες διαπραγματεύσεις· — δεν υπάρχει κίνδυνος κατάχρησης της αρχής της ομοφωνίας, δεδομένου ότι μία χώρα ή μία ομάδα λιγότερο σημαντικών χωρών δεν μπορεί να παρεμποδίσει μια συμφωνία· — το πεδίο εφαρμογής τους είναι συχνά περιορισμένο, κάτι που σημαίνει ότι μπορούν να συγκεντρώσουν τον αντίκτυπο των δεσμεύσεων των εταίρων και να προωθήσουν τις επενδύσεις, το εμπόριο και τη δημιουργία θέσεων εργασίας.

4.2.2. Αυτή η λύση έχει ήδη χρησιμοποιηθεί και έχει αποφέρει θετικά αποτελέσματα, αν και χρειάζεται να διερευνηθεί περαιτέρω (συμφωνίες του ΠΟΕ για την τεχνολογία των πληροφοριών [ Information Technology Agreement ] I και II, Συμφωνία περί δημοσίων συμβάσεων ( Agreement on Government Procurement ).

4.2.3. Οι ανοικτές, διαφανείς και χωρίς αποκλεισμούς πολυμερείς συμφωνίες θα μπορούσαν να χρησιμοποιούνται συστηματικότερα, με τη λειτουργία —παράλληλα— μηχανισμών ενσωμάτωσης που θα επιτρέπουν στις χώρες που δεν τις έχουν υπογράψει να επωφελούνται από τα οφέλη της συμφωνίας υπό ορισμένες προϋποθέσεις όσον αφορά τις δεσμεύσεις και την εφαρμογή.

4.2.4. Επί του παρόντος διεξάγονται διαπραγματεύσεις σε διάφορα θέματα όπως το ηλεκτρονικό εμπόριο, η διευκόλυνση των επενδύσεων και οι πολύ μικρές, μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, η ελευθέρωση των περιβαλλοντικών αγαθών και υπηρεσιών και το εμπόριο υπηρεσιών, με σκοπό τη σύναψη ανοικτών πολυμερών συμφωνιών.

4.2.5. Τα μέλη του ΠΟΕ έχουν κάνει σημαντικά βήματα για να θέσουν τις θέσεις των πολύ μικρών, μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων στο επίκεντρο των συζητήσεων, μέσω, για παράδειγμα, της κοινής ανοικτής πρωτοβουλίας για τη στήριξή τους, η οποία ξεκίνησε στο Μπουένος Άιρες το 2017. Στο επίκεντρο βρίσκεται η χρηματοδότηση του εμπορίου, οι δε τράπεζες πολυμερούς ανάπτυξης έχουν ανταποκριθεί μέσω προγραμμάτων διευκόλυνσης της εμπορικής χρηματοδότησης. Με τον εξορθολογισμό, την απλοποίηση και την τυποποίηση των τελωνειακών διαδικασιών, η Συμφωνία διευκόλυνσης των εμπορικών συναλλαγών θα βοηθήσει στη μείωση του κόστους συναλλαγών και στον περιορισμό του διοικητικού φόρτου των πολύ μικρών, μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων. Η ΕΟΚΕ προτείνει μια συνολική, λογικά άρτια και αποτελεσματική πολυμερή προσέγγιση χωρίς αποκλεισμούς που θα λαμβάνει υπόψη τις ανάγκες όλων των διαφορετικών υποομάδων και συμφερόντων των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων.

4.3. Επικαιροποίηση ορισμένων από τους υφιστάμενους κανόνες

4.3.1. Η συμφωνία για τις επιδοτήσεις και τα αντισταθμιστικά μέτρα

4.3.1.1. Λόγω των πολύ μεγάλων προγραμμάτων άμεσων και έμμεσων επιδοτήσεων στη βιομηχανία σε ορισμένες χώρες μέλη (για παράδειγμα, η πρωτοβουλία « Made in China 2025 »), η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τις προτάσεις που εκπόνησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο έγγραφο βασικών εννοιών της του Σεπτεμβρίου 2018, οι οποίες συζητούνται με τις ΗΠΑ, την Ιαπωνία και τον Καναδά: εισαγωγή τεκμηρίου ότι όλες οι μη κοινοποιηθείσες επιδοτήσεις στρεβλώνουν την αγορά, βελτίωση της διαδικασίας κοινοποίησης (διαφάνεια) και προσθήκη νέων κατηγοριών επιδοτήσεων, όπως όσες δίδονται σε μια αφερέγγυα ή προβληματική εταιρεία χωρίς αξιόπιστο σχέδιο αναδιάρθρωσης. Περισσότερη προσοχή πρέπει να δοθεί στο ζήτημα της διπλής τιμολόγησης, μια πρακτική που εφαρμόζεται από ορισμένα κράτη μέλη του ΠΟΕ, π.χ. τη Ρωσία, με στόχο να αποκτήσουν ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, ιδίως στον τομέα των ενεργειοβόρων βιομηχανιών.

4.3.1.2. Θα πρέπει να εισαχθεί ισχυρότερο σύστημα εποπτείας των κοινοποιήσεων, συμπεριλαμβανομένων των κυρώσεων, υπό το πρίσμα της πτωτικής τάσης του αριθμού των χωρών-μελών του ΠΟΕ που δηλώνουν τις επιδοτήσεις τους, με το ποσοστό να έχει μειωθεί από 50% το 1995 (128 χώρες μέλη) σε 38% σήμερα (164 χώρες-μέλη) ( 5 )

4.3.2. Αναγκαστικές μεταφορές τεχνολογίας

4.3.2.1. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με τις προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία επιθυμεί να θεσπίσει νέους μηχανισμούς για τον έλεγχο της ποικιλίας των μορφών αναγκαστικών μεταφορών τεχνολογίας (περιορισμοί στις κοινοπραξίες, περιορισμοί στη χρηματοδότηση ιδίων κεφαλαίων από αλλοδαπές εταιρείες, χορήγηση αδειών βάσει αδιαφανών κριτηρίων, χορήγηση αδειών με περιορισμούς) και να προασπίσει αποτελεσματικότερα το εμπορικό απόρρητο. Αυτοί οι νέοι μηχανισμοί θα πρέπει να καλύπτουν μόνο τις αναγκαστικές μεταφορές τεχνολογίας και όχι τις μεταφορές τεχνολογίας γενικότερα, οι οποίες έχουν θετική επίδραση στις αναπτυσσόμενες χώρες.

4.3.3. Κρατικές επιχειρήσεις

4.3.3.1. Ο ορισμός και οι κανόνες που σχετίζονται με τις κρατικές επιχειρήσεις πρέπει να επικαιροποιηθούν και να αποσαφηνιστούν ώστε να καλύπτουν το σύνολο των επιχειρήσεων που συνδέονται άμεσα ή έμμεσα με το κράτος ή με δημόσιους φορείς.

4.3.4. Συζήτηση περί νέων κανόνων στα της ειδικής και διαφοροποιημένης μεταχείρισης

4.3.4.1. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε ορισμένες ενδιαφέρουσες επιλογές στο έγγραφο προβληματισμού του Σεπτεμβρίου 2018 (διαβάθμιση και εξαίρεση, αντικειμενικά κριτήρια για την επιφύλαξη ειδικής και διαφοροποιημένης μεταχείρισης στις αναπτυσσόμενες χώρες, κατά περίπτωση εξέταση αιτήσεων για νέα μέτρα ελαστικότητας βάσει της ειδικής και διαφοροποιημένης μεταχείρισης), τις οποίες υποστηρίζει η ΕΟΚΕ.

4.3.5. Επενδύσεις

4.3.5.1. Κατά τη διάρκεια της υπουργικής διάσκεψης στο Μπουένος Άιρες, 45 μέλη του ΠΟΕ υπέγραψαν κοινή δήλωση σχετικά με τη διευκόλυνση των επενδύσεων στο εμπόριο, ζητώντας την έναρξη συζητήσεων για τη θέσπιση πολυμερούς πλαισίου που θα παρέχει διαφάνεια και προβλεψιμότητα. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι οι ξένες επενδύσεις είναι μεν χρήσιμες, ενδέχεται ωστόσο να ενέχουν κινδύνους και θα ήθελε να παραπέμψει στη γνωμοδότησή της στην οποία διατυπώνει συστάσεις υπέρ της λήψης ορισμένων μέτρων για την αντιμετώπιση των πιθανών δυσμενών επιπτώσεων ( 6 )

4.3.5.2. Απαιτείται μεγαλύτερη διαφάνεια στις άμεσες ξένες επενδύσεις, καθώς ορισμένες μεγάλου όγκου ροές προς τις αναπτυσσόμενες χώρες φαίνονται αδιαφανείς. Στο πλαίσιο της δημιουργίας πολυμερούς δικαστηρίου για την επίλυση επενδυτικών διαφορών, η ΕΟΚΕ θα ήθελε να παραπέμψει στη γνωμοδότησή της με την οποία αναδεικνύει μια σειρά από βασικά ζητήματα που πρέπει να ληφθούν υπόψη ( 7 )

4.3.6. Δημόσιες συμβάσεις

4.3.6.1. Απαιτείται πρόοδος σε τρεις τομείς: — στη διαφάνεια, με την επιβολή κυρώσεων, εάν δεν πληρούνται οι υποχρεωτικές απαιτήσεις υποβολής εκθέσεων, — στην κάλυψη, με την αύξηση του αριθμού των χωρών που έχουν υπογράψει τη συμφωνία περί δημοσίων συμβάσεων και τις διαδικασίες δημοσίων συμβάσεων που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της εν λόγω συμφωνίας. Η προτροπή χωρών όπως η Κίνα, η Ρωσία και η Ινδία να την υπογράψουν αποτελεί προτεραιότητα και οι δεσμεύσεις τους πρέπει να καλύπτουν τόσο το εθνικό όσο και το επαρχιακό επίπεδο, καθώς και τις επιχειρήσεις που έχουν δεσμούς με το κράτος. — Παράλληλα, οι αναθέτοντες φορείς θα διατηρούν τη δυνατότητα να χρησιμοποιούν περιβαλλοντικά, κοινωνικά και εργασιακά κριτήρια στις προσκλήσεις υποβολής προσφορών, όπως η υποχρέωση συμμόρφωσης και τήρησης των συλλογικών συμβάσεων (8).

4.3.7. Ηλεκτρονικό εμπόριο

4.3.7.1. Κατά τη διάρκεια της υπουργικής διάσκεψης του ΠΟΕ τον Δεκέμβριο του 2017 στο Μπουένος Άιρες, 71 χώρες-μέλη, οι οποίες αντιπροσωπεύουν το 77% του ηλεκτρονικού εμπορίου, υποστήριξαν την ιδέα μιας πολυμερούς πρωτοβουλίας για την παγίωση του ρυθμιστικού πλαισίου και την ενεργοποίηση δεξιοτήτων και εμπειρογνωμοσύνης στις πλέον ευάλωτες οικονομίες. Η Ομάδα υψηλού επιπέδου για το ηλεκτρονικό εμπόριο το 2030 υπέβαλε στη συνέχεια την έκθεσή της στο δημόσιο φόρουμ του ΠΟΕ στις 4 Οκτωβρίου 2018.

4.3.7.2. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι το παράρτημα της Γενικής συμφωνίας για τις συναλλαγές στον τομέα των υπηρεσιών για τις τηλεπικοινωνίες και το έγγραφο αναφοράς θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν ως σημείο εκκίνησης προκειμένου να παράσχουν ένα σύνολο ομοιόμορφων και φιλόδοξων κανόνων σχετικών με το ηλεκτρονικό εμπόριο, που θα ανταποκρίνονται στις πολυάριθμες μελλοντικές προκλήσεις. Μεταξύ αυτών συμπεριλαμβάνεται η επιβολή της αρχής της μη διάκρισης μεταξύ εγχώριων και ξένων φορέων εκμετάλλευσης με την άρση των φραγμών στην ανάπτυξη διασυνοριακών ροών, όπως της απαίτησης οι διακομιστές να βρίσκονται σε κάθε τόπο. Τούτα δε λαμβανομένης υπόψη της σημαντικής ανάγκης να καθιερωθεί μια εξαίρεση γενικού ενδιαφέροντος (για λόγους ασφάλειας, δημόσιας τάξης κ.λπ.), καθώς και η εξασφάλιση της πρόσβασης στην πλατφόρμα ψηφιακού εμπορίου υπό τους ίδιους όρους για τις εγχώριες και τις ξένες εταιρείες, η εξασφάλιση της ακεραιότητας των δεδομένων, η εγγύηση ασφάλειας δικαίου για τους φορείς εκμετάλλευσης όσον αφορά τις επενδύσεις τους και η προώθηση επενδύσεων σε τηλεπικοινωνιακές υποδομές για την καταπολέμηση του ψηφιακού χάσματος.

4.3.7.3. Εντούτοις, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι κάθε πρωτοβουλία για το ηλεκτρονικό εμπόριο πρέπει να συμβαδίζει πλήρως με τη σύσταση που περιγράφεται κατωτέρω σχετικά με την προστασία των δεδομένων στο διεθνές εμπόριο και με τις οριζόντιες διατάξεις που έχουν θεσπιστεί για τις διασυνοριακές ροές δεδομένων (στις εμπορικές και τις επενδυτικές συμφωνίες της ΕΕ).

4.4. Προστασία των δεδομένων στο διεθνές εμπόριο

4.4.1. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι, δεδομένης της ταχείας τεχνολογικής προόδου και της συνεχούς επέκτασης της υποδομής ΤΠΕ, υπάρχει ανάγκη στενής κρατικής επίβλεψης και εποπτείας. Παρά το γεγονός ότι οι αποφάσεις περί καταλληλότητας αξιολογούνται ανά τετραετία [βλέπε άρθρο 45 παράγραφος 3 του κανονισμού (ΕΕ) 2016/679 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου ( 9 ) (Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων)], η ΕΟΚΕ συνιστά διαρκή επικοινωνία μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, των αρχών προστασίας δεδομένων και των κυβερνητικών αρχών τρίτων χωρών ώστε να εντοπίζονται νέα ζητήματα σε ένα πολύ δυναμικό τεχνολογικό και οικονομικό περιβάλλον ( 10 )

4.4.2. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η προαγωγή των προτύπων προστασίας των δεδομένων μέσω πολυμερών συμφωνιών θα πρέπει να αποτελέσει προτεραιότητα για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ότι η δέσμευση αυτή θα πρέπει να υποστηρίζεται από επαρκείς πόρους, έτσι ώστε να μπορεί να επιτυγχάνεται εκ των προτέρων πραγματική προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και, εκ των υστέρων, να παρέχεται ένα αποτελεσματικό ένδικο μέσο αποζημίωσης για τυχόν βλάβες ( 11 ) . Η σύμβαση αριθ. 108 του Συμβουλίου της Ευρώπης του 1981 και το πρόσθετο πρωτόκολλό της του 1999, είναι το μόνο δεσμευτικό πολυμερές μέσο στον τομέα της προστασίας των δεδομένων. Το μέσο θα πρέπει να αναπτυχθεί περαιτέρω και να ενθαρρυνθεί η συμμετοχή περισσότερων τρίτων χωρών.

4.4.3. Πρέπει να αναπτυχθούν περαιτέρω πολυμερείς προσπάθειες στο πλαίσιο του ΟΟΣΑ (Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης), της Ομάδας των 20 (G20) και της ΟΣΑΕ (Οικονομική Συνεργασία Ασίας - Ειρηνικού) με στόχο την οικοδόμηση ενός πραγματικά παγκόσμιου πολυμερούς συστήματος προστασίας των δεδομένων. Η συνεργασία με τον ειδικό εισηγητή του ΟΗΕ για το δικαίωμα στην ιδιωτικότητα πρέπει να είναι σταθερή και λειτουργική.

4.4.4. Η ΕΟΚΕ ελπίζει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Συμβούλιο, οι εθνικές κυβερνήσεις και τα κοινοβούλια των κρατών μελών, όπως και η κυβέρνηση μαζί με το Κογκρέσο των ΗΠΑ θα επικροτήσουν τις προτάσεις που διατυπώθηκαν στο ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 6ης Απριλίου 2017 σχετικά με την επάρκεια της προστασίας που παρέχεται υπό την «Ασπίδα προστασίας της ιδιωτικής ζωής ΕΕ-ΗΠΑ. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εκφράζει σοβαρές ανησυχίες στο ψήφισμά του, πολλές από τις οποίες φανερώνουν ότι η συμφωνία και το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο των ΗΠΑ δεν προστατεύουν στην πράξη τα δικαιώματα των πολιτών της ΕΕ ( 12 )

4.4.5. Η ΕΟΚΕ ζητεί κάθε μελλοντική πολυμερής πρωτοβουλία σχετική με τις ροές δεδομένων να συμμορφώνεται πλήρως με τις οριζόντιες διατάξεις της ΕΕ για τις διασυνοριακές ροές δεδομένων και την προστασία των δεδομένων στις εμπορικές και επενδυτικές συμφωνίες της ΕΕ, και ιδίως με το άρθρο Β παράγραφος 2 ( 13 )

4.5. Η γεωργία στις εμπορικές διαπραγματεύσεις

4.5.1. Με συνδυασμένες εισαγωγές και εξαγωγές ύψους 242 δισεκατομμυρίων ευρώ το 2015, η ΕΕ είναι ο κυριότερος εμπορικός παράγοντας στον τομέα των γεωργικών προϊόντων διατροφής παγκοσμίως, προς όφελος παραγωγών και καταναλωτών εντός και εκτός της ΕΕ ( 14 ) . Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η ΕΕ πρέπει να αξιολογήσει την επίδραση που έχουν στη γεωργία ολόκληρης της ΕΕ οι πρόσφατες εμπορικές συμφωνίες της ΕΕ, καθώς και οι εξελίξεις στον τομέα του εμπορίου παγκοσμίως ( 15 ) . Η συμβολή του ΠΟΕ στη μείωση των αβεβαιοτήτων στο διεθνές εμπόριο θα είναι καθοριστικής σημασίας για το μέλλον της γεωργίας.

4.5.2. Η ύπαρξη ισχυρού και βιώσιμου γεωργικού τομέα σε κάθε χώρα μέλος του ΠΟΕ είναι ζωτικής σημασίας για τη διατήρηση ή την αύξηση της σταθερής και εξασφαλισμένης παροχής ασφαλών για την υγεία τροφίμων. Το εμπόριο συμβάλλει στην άμβλυνση των ανισορροπιών που εντοπίζονται σε επίπεδο ζήτησης και προσφοράς, προάγοντας την αποδοτική χρήση των πόρων και αυξάνοντας τις εμπορικές ευκαιρίες και την οικονομική ανάπτυξη, και, συμβάλλοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο, στη δημιουργία θέσεων εργασίας, εισοδήματος και ευημερίας στις αγροτικές περιοχές ( 16 )

4.5.3. Η «Συμφωνία για την εφαρμογή μέτρων υγειονομικής και φυτοϋγειονομικής προστασίας»του ΠΟΕ του 1995 καλύπτει την εφαρμογή κανονισμών για την ασφάλεια των τροφίμων και την υγεία ζώων και φυτών. Το άρθρο 5 παράγραφος 7 καλύπτει την αρχή της προφύλαξης, η οποία πλέον κατοχυρώνεται στη Συνθήκη της Λισαβόνας. Οποιαδήποτε προσπάθεια τροποποίησής του σε μη πολυμερές επίπεδο θα είχε σοβαρές επιπτώσεις για την παγκόσμια εμπορική τάξη και τη μελλοντική αξιοπιστία της ίδιας της συμφωνίας ( 17 ) . Ωστόσο, η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η αρχή της προφύλαξης, όπως αυτή κατοχυρώνεται στις Συνθήκες της ΕΕ, είναι ζωτικής σημασίας και ζητεί την επαρκή προστασία της και την πλήρη νομική αναγνώρισή της σε πολυμερές επίπεδο, για τη θέσπιση υψηλού επιπέδου προτύπων ασφάλειας των τροφίμων, καθώς και υψηλών προδιαγραφών για την καλή διαβίωση των ζώων και το περιβάλλον στη γεωργική παραγωγή. Η ΕΟΚΕ επισημαίνει με ανησυχία ότι η ΕΕ δεν κατόρθωσε να προασπίσει επιτυχώς τα μέτρα προφύλαξης σε δύο διαφορές στο πλαίσιο του ΠΟΕ δυνάμει των ισχυόντων κανόνων. Δεδομένης της καθοριστικής σημασίας της, η ΕΕ θα πρέπει να καταστήσει την αρχή της προφύλαξης «επιθετικό συμφέρον»σε όλες τις εμπορικές της διαπραγματεύσεις.

4.5.4. Όπως φάνηκε από το Ναϊρόμπι, όπου, παρά τις προβλέψεις, συμφωνήθηκε μια σημαντική υπουργική δήλωση, η ΕΕ βρίσκεται σε ισχυρή θέση για να διαδραματίσει ηγετικό ρόλο στις μελλοντικές διαπραγματεύσεις σχετικά με το εμπόριο γεωργικών προϊόντων. Τούτο βασίζεται στην επικρατούσα αντίληψη για τον ηγετικό ρόλο της ΕΕ στην προαγωγή τόσο της βιωσιμότητας όσο και της ανάπτυξης (τον ρόλο που διαδραμάτισε στο Ναϊρόμπι) και, λόγω των παλαιότερων μεταρρυθμίσεων της ΚΓΠ, η ΕΕ δεν θεωρείται πλέον ότι κρατά ως επί το πλείστον αμυντική στάση ( 18 ) . Σε κάθε περίπτωση, οι λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες και η ιδιαίτερη ευπάθειά τους στους γεωργικούς τομείς θα πρέπει να προστατεύονται με όλα τα διαθέσιμα μέσα, όπως για παράδειγμα μέσω των μηχανισμών ειδικής και διαφοροποιημένης μεταχείρισης και του ειδικού μηχανισμού διασφάλισης.

4.5.5. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι πρέπει να υπάρξει μια πολύ πιο συνεκτική στρατηγική μεταξύ της ΚΓΠ και της διεθνούς εμπορικής πολιτικής που επιδιώκει η ΕΕ.

4.6. Υπηρεσίες

4.6.1. Κατά τη διάρκεια της υπουργικής διάσκεψης στο Μπουένος Άιρες, 34 μέλη του ΠΟΕ ζήτησαν να ενισχυθούν οι εργασίες σχετικά με τους εσωτερικούς κανονισμούς (άδειες, επαγγελματικά προσόντα, διαδικασίες κ.λπ.), με στόχο την καθιέρωση ενός σαφούς και διαφανούς πολυμερούς πλαισίου, δεδομένου ότι οι διαπραγματεύσεις για την επίτευξη πολυμερούς Συμφωνίας για τις συναλλαγές στον τομέα των υπηρεσιών (TiSA) είχαν περιέλθει σε αδιέξοδο. Η κοινωνία πολιτών και τα συνδικάτα εξέφρασαν αρκετές ανησυχίες προκειμένου για την αποτελεσματική εφαρμογή των διασφαλίσεων στις δημόσιες υπηρεσίες.

4.6.2. Η προσπάθεια αυτή για τη θέσπιση ενός τέτοιου πολυμερούς πλαισίου είναι κρίσιμης σημασίας δεδομένου ότι, με συνδυασμένες εισαγωγές και εξαγωγές ύψους 1,809 τρισεκατομμυρίου ευρώ το 2017, η ΕΕ είναι μακράν ο μεγαλύτερος εμπορικός παράγοντας στον τομέα των υπηρεσιών παγκοσμίως και έχει αποφέρει οφέλη στους παραγωγούς και στους καταναλωτές εντός και εκτός της ΕΕ ( 19 ) . Οι τομείς των υπηρεσιών συμβάλλουν κατά περισσότερο από 75% στο ΑΕγχΠ των ανεπτυγμένων χωρών και 50% στων αναπτυσσόμενων χωρών και αποτελούν τη ραχοκοκαλιά των παγκόσμιων αλυσίδων αξίας.

4.7. Ο αντίκτυπος του Brexit

4.7.1. Το Ηνωμένο Βασίλειο θα λειτουργεί ως μεμονωμένη χώρα-μέλος του ΠΟΕ από τα τέλη Μαρτίου 2019. Η ΕΟΚΕ ευελπιστεί ότι, με την ιδιότητα αυτή, το Ηνωμένο Βασίλειο θα στηρίζει τις φιλόδοξες και προορατικές μεταρρυθμίσεις που θα ζητεί η ΕΕ. Η πρόσφατη δέσμευση για προσχώρηση στη Συμφωνία περί δημοσίων συμβάσεων κρίνεται θετική.

4.7.2. Η ΕΕ των 27 θα έχει ως καθήκον να αναδιαμορφώσει τις προσφορές πρόσβασης στην αγορά για τους εμπορικούς εταίρους της ΕΕ, ιδίως στον γεωργικό τομέα, με δίκαιη και ισορροπημένη ανακατανομή των ποσοστώσεων μεταξύ των κρατών μελών.

5. Έναρξη συζήτησης για μια σημαντική αλλά συστημική μεταρρύθμιση του ΠΟΕ

5.1. Σχεδιασμός ενός νέου συστήματος διοίκησης για έναν νέο κόσμο

5.1.1. Θα πρέπει να αναθεωρηθεί η εσωτερική οργάνωση του ΠΟΕ, ο οποίος συστάθηκε το 1994, ώστε να μπορέσει να προσαρμοστεί στις μεγάλες εξελίξεις, ήτοι: — την ταχεία αύξηση του αριθμού των μελών η οποία, εάν δεν τροποποιηθεί η αρχή της συναίνεσης, θα παρακωλύει τη λήψη αποφάσεων, — τις σημαντικές αλλαγές στη δομή του διεθνούς εμπορίου, — την επιδίωξη φιλόδοξων στόχων προκειμένου για τη βιώσιμη ανάπτυξη (ΣΒΑ) και την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής (συμφωνία του Παρισιού), — την πείρα της ΕΕ στην ενσωμάτωση κεφαλαίων για το εμπόριο και την αειφόρο ανάπτυξη σε όλες τις πρόσφατες συμφωνίες ελευθέρων συναλλαγών της.

5.1.2. Σχεδιασμός μιας δημιουργικής λύσης για να τερματιστεί η συστηματική ανάγκη ομοφωνίας

5.1.2.1. Η διαδικασία λήψης αποφάσεων του ΠΟΕ, την οποία κληρονόμησε από τη Γενική συμφωνία δασμών και εμπορίου, βασίζεται στην εκ των πραγμάτων συναίνεση, δηλαδή την ομοφωνία μεταξύ των 164 μελών. Για την έγκριση των αποφάσεων του Γενικού Συμβουλίου και των υπουργικών δηλώσεων απαιτείται η ομόφωνη αποδοχή τους. Όσον αφορά τη διευθέτηση των διαφορών, απαιτείται η ομόφωνη απόρριψη οριστικής έκθεσης που εκδίδει συγκεκριμένη ομάδα. Ο κανόνας αυτός προφανώς επιτρέπει σε μία χώρα η οποία ενεργεί μόνη της ή, στις περισσότερες περιπτώσεις, σε συνασπισμούς χωρών-μελών που διαμορφώνονται γύρω από κοινούς στόχους (Ομάδα των 3, Ομάδα των 20), να προβάλλουν βέτο στην ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων.

5.1.2.2. Οι περισσότεροι διεθνείς οργανισμοί έχουν υιοθετήσει μηχανισμούς λήψης αποφάσεων που επιτρέπουν τη συζήτηση και την αποφυγή αδιεξόδων, όπως η στάθμιση των ψήφων βάσει αντικειμενικών κριτηρίων (ΔΝΤ) ή η θέσπιση ψηφοφορίας με ειδική πλειοψηφία (Ευρωπαϊκή Ένωση). Η ΕΟΚΕ προτείνει την έναρξη διαδικασίας προβληματισμού σχετικά με τη θέσπιση πιθανών νέων κανόνων λήψης αποφάσεων με ειδική πλειοψηφία, με βάση τα διπλά κριτήρια που αφορούν το μερίδιο αγοράς στην παγκόσμια οικονομία και τον σύνθετο δείκτη ανάπτυξης.

5.1.2.3. Η ΕΟΚΕ προτείνει να μειωθεί ο αριθμός των θεμάτων που απαιτούν ομοφωνία, αποφεύγοντας την εφαρμογή της και στις συνήθεις εργασίες του ΠΟΕ. Στις συνήθεις αυτές εργασίες περιλαμβάνονται η συμφωνία επί της ημερήσιας διάταξης των συνεδριάσεων των επιτροπών, προτάσεις για τη διεξαγωγή συζήτησης με θέμα που σχετίζεται με την εμπορική πολιτική ή προτάσεις πρόσκλησης ανεξάρτητων ειδημόνων για την παροχή συμβουλών επί θέματος που αφορά άμεσα την εφαρμογή συμφωνίας του ΠΟΕ ( 20 )

5.1.3. Εξορθολογισμός της οργάνωσης ώστε να επιτευχθεί αποτελεσματικότητα

5.1.3.1. Ο ΠΟΕ έχει πολύπλοκη οργανωτική δομή ( 21 ) . Η βασική του δομή βασίζεται στο Γενικό Συμβούλιο, το οποίο απαρτίζεται από εκπροσώπους των χωρών-μελών που είναι επιφορτισμένοι με την έγκριση των θέσεων των τριών ειδικευμένων οργάνων: του Συμβουλίου Εμπορευματικών Συναλλαγών, του Συμβουλίου Συναλλαγών στον τομέα των Υπηρεσιών και του Συμβουλίου για τα Δικαιώματα Πνευματικής Ιδιοκτησίας στον Τομέα του Εμπορίου. Τα θεματικά αυτά συμβούλια συμπληρώνονται από άλλα όργανα που είναι επιφορτισμένα με τη διαχείριση των υφιστάμενων πολυμερών συμφωνιών και την ανάπτυξη νέων πολυμερών πρωτοβουλιών. Η πολιτικού επιπέδου υπουργική διάσκεψη, η οποία συνεδριάζει τουλάχιστον μία φορά ανά διετία και αποτελείται από τους υπουργούς εμπορίου των χωρών-μελών, λειτουργεί με βάση την ομόφωνη συμφωνία επί ψηφισμάτων που καταρτίζουν άλλα όργανα.

5.1.3.2. Ορισμένες επιτροπές που δημιουργούνται για μια συγκεκριμένη περίπτωση που μετέπειτα δεν έχει σημασία, όπως η ομάδα εργασίας για τα θέματα της Σιγκαπούρης, είναι σχεδιασμένες ως προσωρινές. Ο αριθμός των επιτροπών θα πρέπει να μειωθεί με βάση τον αριθμό των συνεδριάσεων που πραγματοποιούνται και τα επιτευχθέντα αποτελέσματα, έτσι ώστε να διατίθενται πόροι σε θέματα που θεωρούνται ως προτεραιότητες από τα μέλη. Πρέπει να επικρατήσει νοοτροπία αξιολόγησης.

5.1.4. Ενίσχυση του ρόλου της γραμματείας μέσω της διάθεσης πρόσθετων πόρων

5.1.4.1. Για να διασφαλιστεί ότι ο ΠΟΕ καταρτίζει υπουργικές αποφάσεις και δρομολογεί αποτελεσματικότερα νέες πολυμερείς πρωτοβουλίες, θα πρέπει να ενισχυθεί ο ρόλος της γραμματείας του, με την παροχή σε αυτήν του δικαιώματος ανάληψης πρωτοβουλίας όσον αφορά την υποβολή νέων προς διαπραγμάτευση θεμάτων, την πραγματοποίηση αλλαγών στη δέσμη κανόνων και υποχρεώσεων, καθώς και κατάθεσης προτάσεων συμβιβασμού στα υπό συζήτηση θέματα.

5.1.5. Παύση του κανόνα της ενιαίας δέσμευσης

5.1.5.1. Κατά την υπουργική διάσκεψη στο Μπαλί, ο ΠΟΕ εγκατέλειψε την προσέγγιση της ενιαίας δέσμευσης, σύμφωνα με την οποία «τίποτα δεν συμφωνείται μέχρις ότου συμφωνηθούν όλα». Αυτή η νέα, πιο ευέλικτη προσέγγιση επέτρεψε την έγκριση της πολυμερούς συμφωνίας διευκόλυνσης των εμπορικών συναλλαγών, η οποία τέθηκε σε ισχύ στις 22 Φεβρουαρίου 2017, όταν περισσότερα από τα δύο τρίτα των μελών του ΠΟΕ (ήτοι 110) υπέβαλαν το έγγραφο επικύρωσής τους. Η συμφωνία αυτή αποσκοπεί στη διευκόλυνση και επιτάχυνση του διεθνούς εμπορίου αγαθών χάρη σε αποτελεσματικότερες και ταχύτερες διαδικασίες σε τομείς όπως η χορήγηση άδειας παραλαβής και ο εκτελωνισμός των εμπορευμάτων ( 22 )

5.1.6. Δημιουργία ισχυρότερων δεσμών με την κοινωνία των πολιτών

5.1.6.1. Η ΕΕ διαθέτει σημαντική πείρα στη διαβούλευση και τη συμμετοχή της κοινωνίας πολιτών στην εμπορική πολιτική. Εργασιακές και περιβαλλοντικές δεσμεύσεις οι οποίες συμβάλλουν στην αειφόρο ανάπτυξη των μερών καθορίζονται στα κεφάλαια περί εμπορίου και αειφόρου ανάπτυξης όλων των πρόσφατα διαπραγματευθεισών συμφωνιών ελεύθερων συναλλαγών της ΕΕ. Προβλέπουν δε συνήθως μηχανισμούς παρακολούθησης της κοινωνίας πολιτών, γνωστούς και ως εθνικές συμβουλευτικές ομάδες, τόσο στην ΕΕ όσο και στη χώρα ή τις χώρες-εταίρους. Η ΕΟΚΕ προτείνει αυτή η πείρα της ενεργού συμμετοχής της κοινωνίας πολιτών να αξιοποιηθεί σε άλλα μέλη του ΠΟΕ έτσι ώστε να υποβληθούν προτάσεις για τους καταλληλότερους μηχανισμούς που θα μπορούσαν να τεθούν σε ισχύ σε πολυμερές επίπεδο

5.1.6.2. Η ΕΟΚΕ προτείνει το δημόσιο φόρουμ του ΠΟΕ —υπό τη μορφή μιας ισορροπημένης και αντιπροσωπευτικής συνέλευσης των κοινωνικών και οικονομικών συναρμοδίων από όλους τους διαφορετικούς τομείς και ομάδες συμφερόντων— να λειτουργεί ως βάση και να διαθέτει την εξουσιοδότηση να εκδίδει συστάσεις στο πλαίσιο των διαδικασιών του ΠΟΕ. Θα μπορούσε επίσης να ληφθεί υπόψη ο τρόπος με τον οποίο ο ΟΟΣΑ κατόρθωσε να διαρθρώσει τη διαβούλευση με ένα ευρύ φάσμα συναρμοδίων.

5.1.6.3. Όπως πρότεινε διμερώς η ΕΟΚΕ ( 23 ) , σε κάθε πολυμερή συμφωνία θα μπορούσε να περιλαμβάνεται ειδική ρήτρα παρακολούθησης «που θα απαιτεί και από τα δύο μέρη κάθε μηχανισμού παρακολούθησης της κοινωνίας των πολιτών να συνεργάζονται για την προώθηση των ΣΒΑ και να παρακολουθούν τα αποτελέσματά τους».

5.2. Η σύζευξη ενός πολυμερούς εμπορικού συστήματος με τα κοινωνικά και εργασιακά διεθνή πρότυπα

5.2.1. Ο ΟΟΣΑ και η ΕΕ καταπιάστηκαν με το θέμα των παγκόσμιων αλυσίδων προστιθέμενης αξίας το 2010, επιδιώκοντας να κατανοήσουν τον τρόπο λειτουργίας τους και να προτείνουν λύσεις για τη διόρθωση των δυσλειτουργιών που είχαν διαπιστωθεί όσον αφορά το περιβάλλον και τα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα. Έχουν εκπονηθεί λεπτομερείς μονογραφίες για διάφορους τομείς, έχουν καταρτιστεί πρακτικοί οδηγοί και έχουν προσδιοριστεί συγκεκριμένα θέματα εταιρικής κοινωνικής ευθύνης (παιδική εργασία, ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι και συλλογικές διαπραγματεύσεις, αξιοπρεπές βιοτικό επίπεδο, απώλεια βιοποικιλότητας και αθέμιτες μεθοδεύσεις τιμολόγησης).

5.2.2. Σε δήλωση της ΔΟΕ του 2016 για την αξιοπρεπή εργασία στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού εντοπίζονταν διάφορες γραμμές δράσης: προώθηση διεθνών προτύπων εργασίας, εξάλειψη των ελλειμμάτων διοίκησης, προώθηση αποτελεσματικού και χωρίς αποκλεισμούς κοινωνικού διαλόγου, ενίσχυση των συστημάτων διαχείρισης της εργασίας, βελτίωση της γνώσης και επέκταση των στατιστικών στοιχείων.

5.2.3. Η ΕΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι το πεδίο εφαρμογής του ισχύοντος άρθρου ΧΧ στοιχείο ε) περιορίζεται στην καταναγκαστική εργασία και προτείνει την επέκτασή του σε βασικά εργασιακά πρότυπα (παιδική εργασία, καταναγκαστική εργασία και ούτω καθεξής). Η ΕΟΚΕ θεωρεί επίσης ότι η πείρα της ΕΕ στην ενσωμάτωση της προστασίας των εργασιακών και περιβαλλοντικών προτύπων στην εμπορική της πολιτική θα μπορούσε να εμπνεύσει τον ΠΟΕ να κάνει αναφορά, για παράδειγμα σε ένα προοίμιο, στις οκτώ συμβάσεις της ΔΟΕ, στη συμφωνία του Παρισιού και στους ΣΒΑ. Κάθε μέλος του ΠΟΕ που δεν συμμορφώνεται πλήρως θα πρέπει να επικυρώσει τις ελλείπουσες συμβάσεις της ΔΟΕ ή, τουλάχιστον, να εφαρμόσει έμπρακτα ισοδύναμο επίπεδο προστασίας, και να επωφεληθεί από πόρους για την ανάπτυξη ικανοτήτων για να το πράξει.

5.2.4. Η ΔΟΕ και ο ΠΟΕ συνεργάζονται επί του παρόντος σε τεχνικό επίπεδο, εκπονώντας κοινές μελέτες. Το 2007, η μελέτη με θέμα « Trade and employment, challenges for policy research »(Εμπόριο και απασχόληση, προκλήσεις για την έρευνα πολιτικής) κατέδειξε ότι οι τεχνολογίες και όχι το εμπόριο ήταν περισσότερο υπεύθυνες για την αύξηση της ανισότητας. Το 2017, μια άλλη κοινή μελέτη με θέμα « Investing in skills for inclusive trade »(Επενδύοντας σε δεξιότητες για εμπόριο χωρίς αποκλεισμούς) κατέδειξε ότι η ενίσχυση των βασικών δεξιοτήτων και των τεχνικών και διαχειριστικών δεξιοτήτων βοηθούσε τις χώρες να αποκομίζουν τα οφέλη του εμπορίου.

5.2.5. Ο ΠΟΕ έχει αναπτύξει βάση δεδομένων για τις παγκόσμιες αλυσίδες προστιθέμενης αξίας και έχει εκπονήσει επιστημονικές μελέτες [όπως τη μελέτη με τίτλο « Trade patterns and global value chains in South-East Asia »(Εμπορικά πρότυπα και παγκόσμιες αλυσίδες αξίας στη Νοτιοανατολική Ασία)] Μέσω αυτών παρέχονται στοιχεία σχετικά με τη δομή και τις μεθόδους εργασίας τους που πρέπει να χρησιμοποιηθούν για την εκπόνηση νέων πολυμερών κατευθυντήριων γραμμών, κατά τα πρότυπα των αντίστοιχων του ΟΟΣΑ, έτσι ώστε να διασφαλιστεί η βιώσιμη διαχείριση των παγκόσμιων αλυσίδων προστιθέμενης αξίας.

5.2.6. Η ΕΟΚΕ τάσσεται υπέρ της δημιουργίας μιας νέας ομάδας εργασίας για το εμπόριο και την αξιοπρεπή εργασία εντός του ΠΟΕ, οι στόχοι της οποίας θα είναι διττοί, στην προσπάθεια σύζευξης με τις εργασίες που διεξάγονται στο πλαίσιο του ΟΗΕ για την ανάπτυξη ενός νομικά δεσμευτικού διεθνούς μέσου για τη ρύθμιση των δραστηριοτήτων των διεθνικών εταιρειών και άλλων επιχειρήσεων, και με βάση διάφορες πολυμερείς πρωτοβουλίες ( 24 ) . Αφενός, η νέα ομάδα θα αποσκοπεί στην προώθηση ορθών πρακτικών όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να τηρηθεί η ευθύνη σεβασμού και προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, δεδομένης της πολυπλοκότητας της υπεύθυνης επιχειρηματικής συμπεριφοράς στις παγκόσμιες αλυσίδες προστιθέμενης αξίας (γραμμικές ή σύνθετες, μεγάλες ή μικρές) ( 25 ) . Αφετέρου, θα αποσκοπεί στην ευαισθητοποίηση των αναπτυσσόμενων χωρών όσον αφορά την υπεύθυνη επιχειρηματική συμπεριφορά, εστιάζοντας σε συγκεκριμένες δράσεις για την αντιμετώπιση των τρεχουσών και μελλοντικών κοινωνικών, περιβαλλοντικών και διακυβερνητικών προκλήσεων και διερευνώντας τον τρόπο αποκατάστασης των πιθανών δυσμενών επιπτώσεων. Το σύστημα των ανασκοπήσεων των εμπορικών πολιτικών του ΠΟΕ θα πρέπει να περιλαμβάνει συστηματικά ανασκόπηση της εφαρμογής των βασικών εργασιακών προτύπων της ΔΟΕ από τις χώρες.

5.3. Συμβολή του διεθνούς εμπορίου στην καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής

5.3.1. Η προσαρμογή των κανόνων του ΠΟΕ στην ανάγκη καταπολέμησης της κλιματικής αλλαγής αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προτεραιότητες της μεταρρύθμισης του ΠΟΕ και αποσκοπεί στη διασφάλιση ότι το διεθνές εμπόριο βιομηχανικών και γεωργικών προϊόντων θα εισέλθει σε έναν πιο ενάρετο κύκλο. Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει τις επιχειρήσεις που επενδύουν σε πιο βιώσιμη παραγωγή και πιστεύει ότι πρέπει να αποφευχθεί ο αθέμιτος ανταγωνισμός. Οι προσπάθειες αυτές είναι περισσότερο από αναγκαίες όσον αφορά τις επενδύσεις που είναι ζωτικής σημασίας για την επίτευξη των ΣΒΑ: η Unctad (ΔΗΕΕΑ/Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για το εμπόριο και την ανάπτυξη- United Nations Conference on Trade and Development ) εκτιμά ότι απαιτείται ετήσιος προϋπολογισμός ύψους 2,5 τρισεκατομμυρίων δολαρίων ΗΠΑ, ο δε ΠΟΕ πρέπει να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο και στην ενθάρρυνση αυτών των υπεύθυνων επενδύσεων στις υποδομές μεταφορών, ύδρευσης και ενέργειας.

5.3.2. Θα μπορούσαν να ληφθούν υπόψη ορισμένα μέτρα: — παράταση των παρεκκλίσεων του άρθρου XX της Γενικής συμφωνίας δασμών και εμπορίου, οι οποίες χορηγούν αυτονομία στα μέλη του ΠΟΕ (με ορισμένους περιορισμούς) να θέτουν τους δικούς τους περιβαλλοντικούς στόχους (καταπολέμηση του καπνίσματος, προστασία των δελφινιών, αμίαντος κ.λπ.), προς κάλυψη των εθνικών μέτρων που λαμβάνονται για την υποστήριξη του αγώνα κατά των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Με τον τρόπο αυτό, για παράδειγμα, μια χώρα-μέλος μπορεί να επιβάλλει μηχανισμό ενσωμάτωσης του κόστους του άνθρακα στα σύνορά της με στόχο τη διαφύλαξη του καθαρού αέρα (άρθρο ΧΧ παράγραφος ζ)· — ανάπτυξη διεθνούς μεθόδου μέτρησης και μοντελοποίησης των νέων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου που συνδέονται με την ανάπτυξη των εμπορικών ροών, για παράδειγμα μεταξύ δύο χωρών ή δύο περιφερειών που έχουν υπογράψει συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών· — κοινές ομάδες προβληματισμού, συγκροτημένες από τον ΠΟΕ και τη Γραμματεία της UNFCCC (σύμβαση-πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για τις κλιματικές μεταβολές), η οποία καταγράφει όλες τις συνεισφορές της κάθε χώρας μεμονωμένα, θα μπορούσαν να καταρτίσουν προτάσεις για την αντιστάθμιση αυτών των πρόσθετων εκπομπών (αναδάσωση, δέσμευση CO2, επενδύσεις σε καθαρές τεχνολογίες). Οι προγραμματισμένες πενταετείς αναθεωρήσεις το 2023 θα μπορούσαν επίσης να συμβάλουν «καθιστώντας τις χρηματοδοτικές ροές συμβατές με την κατεύθυνση προς την ανάπτυξη με χαμηλές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου και την ανθεκτικότητα στις κλιματικές μεταβολές» (26), — εκ νέου δρομολόγηση της πολυμερούς συμφωνίας για την ελευθέρωση περιβαλλοντικών αγαθών και υπηρεσιών η οποία προωθεί την κυκλοφορία αγαθών και υπηρεσιών με θετικό αντίκτυπο στο περιβάλλον (ενέργεια, νερό, απόβλητα κ.λπ.).

5.4. Η ενσωμάτωση των ΣΒΑ στο πολυμερές θεματολόγιο

5.4.1. Οι κανόνες και οι υποχρεώσεις του ΠΟΕ συμβάλλουν εγγενώς στην επίτευξη ορισμένων από τους ΣΒΑ, ειδικά την προώθηση ενός καθολικού, ανοικτού, χωρίς διακρίσεις και δίκαιου πολυμερούς εμπορικού συστήματος βάσει κανόνων στο πλαίσιο του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (Στόχος 17.10) και την εξάλειψη της πείνας, επίτευξη επισιτιστικής ασφάλειας, βελτίωση της διατροφής και προώθηση της βιώσιμης γεωργίας (Στόχος 2).

5.4.2. Οι σχετικές εργασίες έχουν ξεκινήσει με την υπουργική δήλωση του Ναϊρόμπι, στην οποία διατυπώνεται η δέσμευση να καταργηθούν οι επιδοτήσεις εξαγωγών στα γεωργικά προϊόντα, αλλά και με την υπουργική δήλωση του Μπουένος Άιρες, η οποία εξέτασε τις πλέον επιβλαβείς επιδοτήσεις για την αλιεία. Ωστόσο, σίγουρα θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι και άλλοι ΣΒΑ αξίζει να λαμβάνονται υπόψη από τον ΠΟΕ στις δραστηριότητές του, όπως οι Στόχοι 8 ( Προώθηση της διαρκούς, χωρίς αποκλεισμούς και βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης, καθώς και της πλήρους και παραγωγικής απασχόλησης και της αξιοπρεπούς εργασίας για όλους ), 14 ( Διατήρηση και αειφόρος χρήση των ωκεανών, των θαλασσών και των θαλάσσιων πόρων ) και 17 ( Ενίσχυση των μέσων εφαρμογής και αναζωογόνηση της παγκόσμιας σύμπραξης για τη βιώσιμη ανάπτυξη ).

5.4.3. Αυτό σημαίνει ότι όλες οι πολυμερείς συμφωνίες που συνάπτονται υπό την αιγίδα του ΠΟΕ πρέπει να συμβάλλουν στην επίτευξη των στόχων αυτών και η μη συμμόρφωση θα μπορούσε ενδεχομένως να ενεργοποιεί τον μηχανισμό επίλυσης διαφορών.

5.4.4. Τα συμπεράσματα της 6ης γενικής επισκόπησης της βοήθειας για το εμπόριο, που πραγματοποιήθηκε στη Γενεύη τον Ιούλιο του 2017, θα πρέπει να μετατραπούν σε δράση προκειμένου να βοηθηθούν οι αναπτυσσόμενες χώρες να επωφεληθούν από το ηλεκτρονικό εμπόριο και τις ψηφιακές ευκαιρίες, αλλά και να ενθαρρυνθούν οι επενδύσεις σε φυσικές και ψηφιακές υποδομές.

Βρυξέλλες, 23 Ιανουαρίου 2019. Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής Luca JAHIER

(1) Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με τον «Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου (ΠΟΕ): Πορεία προς το μέλλον», σημείο 9, 29 Νοεμβρίου 2018 [2018/2084(INI)].

(2) «Trade for all — Towards a more responsible trade and investment policy»(Εμπόριο για όλους — Προς μια πιο υπεύθυνη πολιτική για το εμπόριο και τις επενδύσεις).

(3) Μερίδιο των λιγότερο ανεπτυγμένων χωρών στο παγκόσμιο εμπόριο [πηγή: «World Trade Statistical Review 2016»(Στατιστική επισκόπηση του παγκόσμιου εμπορίου 2016), ΠΟΕ, σ. 59].

(4) «Περιφερειακές συμφωνίες που κοινοποιήθηκαν στον ΠΟΕ»(Regional agreements notified to the WTO) (πηγή: www.wto.org).

(5) «Improving disciplines on subsidies notification»(Βελτίωση της πειθαρχίας ως προς την κοινοποίηση των επιδοτήσεων), TN/RL/GEN/188, ΠΟΕ, 2017.

(6) Βλέπε τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση πλαισίου για τον έλεγχο των άμεσων ξένων επενδύσεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση»[COM(2017) 487 final — 2017/0224 (COD)], εισηγητής: Christian Bäumler, συνεισηγητής: Gintaras Morkis, ( EUT C 262, 25.7.2018, s. 94 ).

(7) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Σύσταση για απόφαση του Συμβουλίου με την οποία εγκρίνεται η έναρξη διαπραγματεύσεων με σκοπό τη σύναψη σύμβασης για τη δημιουργία πολυμερούς δικαστηρίου για την επίλυση επενδυτικών διαφορών», εισηγητής: Philippe de Buck, συνεισηγήτρια: Tanja Buzek (ΕΕ C 110 της 22.3.2019, σ. 145).

(8) «Κοινή ερμηνευτική πράξη για τη συνολική οικονομική και εμπορική συμφωνία (CETA) μεταξύ του Καναδά και της ΕΕ και των κρατών μελών της»(http://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-13541-2016-INIT/el/pdf).

(9) Κανονισμός (ΕΕ) 2016/679 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Απριλίου 2016, για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών και την κατάργηση της οδηγίας 95/46/ΕΚ (Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων) (ΕΕ L 119 της 4.5.2016, σ. 1).

(10) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Ανταλλαγή και προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα σε έναν παγκοσμιοποιημένο κόσμο», εισηγητής: Christian Pîrvulescu (ΕΕ C 81 της 2.3.2018, σ. 209).

(11) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Ανταλλαγή και προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα σε έναν παγκοσμιοποιημένο κόσμο», εισηγητής: Christian Pîrvulescu (ΕΕ C 81 της 2.3.2018, σ. 209).

(12) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Ανταλλαγή και προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα σε έναν παγκοσμιοποιημένο κόσμο», εισηγητής: Christian Pîrvulescu (ΕΕ C 81 της 2.3.2018, σ. 209).

(13) «Κάθε συμβαλλόμενο μέρος μπορεί να εγκρίνει και να διατηρεί τις διασφαλίσεις που κρίνει κατάλληλες για την εξασφάλιση της προστασίας των προσωπικών δεδομένων και της ιδιωτικής ζωής, μεταξύ άλλων μέσω της θέσπισης και εφαρμογής κανόνων για τη διασυνοριακή διαβίβαση δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. Καμία διάταξη της παρούσας συμφωνίας δεν θίγει την προστασία των προσωπικών δεδομένων και της ιδιωτικής ζωής που παρέχουν οι αντίστοιχες διασφαλίσεις των μερών». (http://trade.ec.europa.eu/doclib/docs/2018/may/tradoc_156884.pdf).

(14) https://ec.europa.eu/agriculture/sites/agriculture/files/trade-analysis/statistics/graphs/eu-agrifood-trade.pdf.

(15) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Ο ρόλος της γεωργίας στις πολυμερείς, διμερείς και περιφερειακές εμπορικές διαπραγματεύσεις ενόψει της υπουργικής διάσκεψης του ΠΟΕ στο Ναϊρόμπι», εισηγητής: Jonathan Peel (ΕΕ C 173 της 31.5.2017, σ. 20).

(16) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Ο ρόλος της γεωργίας στις πολυμερείς, διμερείς και περιφερειακές εμπορικές διαπραγματεύσεις ενόψει της υπουργικής διάσκεψης του ΠΟΕ στο Ναϊρόμπι», εισηγητής: Jonathan Peel (ΕΕ C 173 της 31.5.2017, σ. 20).

(17) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Ο ρόλος της γεωργίας στις πολυμερείς, διμερείς και περιφερειακές εμπορικές διαπραγματεύσεις ενόψει της υπουργικής διάσκεψης του ΠΟΕ στο Ναϊρόμπι», εισηγητής: Jonathan Peel (ΕΕ C 173 της 31.5.2017, σ. 20).

(18) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Ο ρόλος της γεωργίας στις πολυμερείς, διμερείς και περιφερειακές εμπορικές διαπραγματεύσεις ενόψει της υπουργικής διάσκεψης του ΠΟΕ στο Ναϊρόμπι», εισηγητής: Jonathan Peel (ΕΕ C 173 της 31.5.2017, σ. 20).

(19) https://www.wto.org/english/res_e/statis_e/wts2018_e/wts2018_e.pdf.

(20) Ενημερωτικό σημείωμα με τίτλο «Αναζωογόνηση της πολυεπίπεδης διοίκησης του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου – Έκθεση του συμβουλίου ειδημόνων υψηλού επιπέδου για το μέλλον της παγκόσμιας διαχείρισης του εμπορίου»(Revitalizing Multilateral Governance at the World Trade Organization - Report of the High-Level Board of Experts on the Future of Global Trade Governance), Bertelsmann Stiftung, 2018.

(21) Δομή του ΠΟΕ [πηγή: «Revitalizing Multilateral Governance at the World Trade Organization»(Αναζωογόνηση της πολυεπίπεδης διοίκησης του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου), Bertelsmann Stiftung], σ. 54).

(22) Les trois réformes de l’OMC [Οι τρεις μεταρρυθμίσεις του ΠΟΕ], Zaki Laïdi, Libération, 2003.

(23) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Ο κεντρικός ρόλος του εμπορίου και των επενδύσεων στην υλοποίηση και την εφαρμογή των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ)», εισηγητής: Jonathan Peel, συνεισηγητής: Christophe Quarez (ΕΕ C 129 της 11.4.2018, σ. 27, σημείο 1.8).

(24) Π.χ. ο πρόσφατα θεσπισθείς γαλλικός νόμος σχετικά με το «καθήκον επαγρύπνησης»των θυγατρικών εταιρειών.

(25) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ με θέμα «Η αξιοπρεπής εργασία στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού», εισηγήτρια: Emmanuelle Butaud-Stubbs (ΕΕ C 303 της 19.8.2016, σ. 17).

(26) Άρθρο 2 της συμφωνίας του Παρισιού (UNFCCC).