[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 5.12.2005

COM(2005) 618 τελικό

2005/0244 (COD)

Πρόταση

ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

σχετικά με περιορισμούς κυκλοφορίας στην αγορά και χρήσης σουλφονικών υπερφθοροοκτανίων (τροποποίηση της οδηγίας 76/769/ΕΟΚ του Συμβουλίου)

.

(υποβληθείσα από την Επιτροπή)

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΚΟ

Τα σουλφονικά υπερφθοροοκτάνια (PFOS) είναι ανιόντα που διατίθενται στο εμπόριο υπό μορφή αλάτων, παραγώγων και πολυμερών. Οι κύριες χρήσεις των ουσιών που σχετίζονται με τα PFOS ήταν να αποκτήσουν τα υλικά όπως κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα, χαλιά, χαρτί και γενικά επενδύσεις, αντοχή στα λίπη, στα έλαια και στο νερό. Οι ουσίες που χρησιμοποιούνται στους τομείς αυτούς ήταν σε μεγάλο βαθμό πολυμερή των PFOS για τα κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα και ουσίες PFOS για την επεξεργασία του χαρτιού και τις επενδύσεις. Άλλες χρήσεις σε μικρότερες ποσότητες είναι η επιχρωμίωση, η φωτογραφία, η φωτολιθογραφία, οι αφροί κατάσβεσης και τα υδραυλικά υγρά στην αεροπορία.

Η πρόταση βασίζεται κυρίως στις ακόλουθες μελέτες:

- Μια αξιολόγηση κινδύνων του ΟΟΣΑ εγκρίθηκε κατά την 34η κοινή συνεδρίαση της επιτροπής χημικών προϊόντων και της ομάδας εργασίας για τα χημικά προϊόντα, τα φυτοφάρμακα και τη βιοτεχνολογία (5-8 Νοεμβρίου 2002). Σύμφωνα με την αξιολόγηση αυτή, τα PFOS παραμένουν μεγάλο χρονικό διάστημα στο περιβάλλον, είναι βιοσυσσωρευτικά και τοξικά για τα θηλαστικά.

- Το Ηνωμένο Βασίλειο εκπόνησε έκθεση για την αξιολόγηση του κινδύνου και τη στρατηγική για τη μείωση του κινδύνου η οποία περιλαμβάνει μια αξιολόγηση του αντικτύπου, σύνφωνα με τις αρχές του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 793/93 του Συμβουλίου, της 23ης Μαρτίου 1993, για την αξιολόγηση και τον έλεγχο των κινδύνων από τις υπάρχουσες ουσίες[1].

- Η επιστημονική επιτροπή για την υγεία και τους περιβαλλοντικούς κινδύνους (ΕΕΥΠΚ) εξέτασε τις επιστημονικές πτυχές της προαναφερόμενης στρατηγικής για τη μείωση του κινδύνου και επιβεβαίωσε στη γνώμη της, που εγκρίθηκε στις 18 Μαρτίου 2005, τα στοιχεία που αναφέρουν ότι τα PFOS παραμένουν μεγάλο χρονικό διάστημα στο περιβάλλον, είναι βιοσυσσωρευτικά και τοξικά.

Έγιναν εκτιμήσεις σχετικά με τις εκπομπές από κάθε χρήση. Από την αξιολόγηση του κινδύνου διαπιστώθηκε ότι είναι αναγκαίο να μειωθεί ο κίνδυνος για την υγεία και το περιβάλλον από τα PFOS. Η στρατηγική για τη μείωση του κινδύνου συστήνει περιορισμούς στην κυκλοφορία στην αγορά και στη χρήση για ορισμένους σκοπούς. Η προτεινόμενη οδηγία θα καλύψει μεγάλο μέρος των κινδύνων έκθεσης μέσω της απαγόρευσης της χρήσης των PFOS σε χαλιά, κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα, ταπετσαρίες, δέρμα, είδη ένδυσης, χαρτί, συσκευασίες και άλλες εφαρμογές. Οι χρήσεις αυτές φαίνεται ότι έχουν ήδη καταργηθεί και σκοπός της πρότασης είναι η πρόληψη της επανεισαγωγής τους. Ορισμένες άλλες ειδικές χρήσεις σε μικρότερες ποσότητες είναι η επιχρωμίωση, η φωτογραφία, η φωτολιθογραφία, οι αφροί κατάσβεσης και τα υδραυλικά υγρά στην αεροπορία. Οι ποσότητες που χρησιμοποιούνται σε αυτούς τους περιορισμένους τομείς και οι εκπομπές στο περιβάλλον πρέπει να αξιολογηθούν πιο διεξοδικά, αλλά αναμένεται να είναι πολύ μικρές επί του παρόντος. Θα πρέπει να αξιολογηθεί ο αντίκτυπος των πλεονεκτημάτων και των μειονεκτημάτων της ρύθμισης των χρήσεων αυτών.

Ένα σχέδιο έρευνας σε εξέλιξη, το PERFORCE ( http://www.science.uva.nl/perforce/ ), που χρηματοδοτείται από το πρόγραμμα πλαίσιο για την έρευνα, παράγει νέα δεδομένα, π.χ. σχετικά με την έκθεση, τις πηγές και διαδρομές και τις φυσικοχημικές παραμέτρους των PFOS.

Επομένως, η οδηγία 76/769/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 27ης Ιουλίου 1976 περί προσεγγίσεως των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών που αφορούν περιορισμούς κυκλοφορίας στην αγορά και χρήσεως μερικών επικινδύνων ουσιών και παρασκευασμάτων[2] πρέπει να τροποποιηθεί ανάλογα.

Στόχος της παρούσας οδηγίας είναι η θέσπιση εναρμονισμένων διατάξεων όσον αφορά τα PFOS, με σκοπό τη διαφύλαξη της εσωτερικής αγοράς και την εξασφάλιση υψηλού επιπέδου προστασίας της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος, όπως ορίζει το άρθρο 95 της Συνθήκης.

2. ΑΙΤΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ

Ποιοι είναι οι στόχοι της πρότασης σε σχέση με τις υποχρεώσεις της Κοινότητας;

Λαμβάνοντας υπόψη ότι ορισμένες χρήσεις των χημικών προϊόντων δεν είναι δυνατόν να ελεγχθούν σε ορισμένες συνθήκες, η ασφάλεια για την υγεία και το περιβάλλον μπορεί να εξασφαλιστεί μόνο με την απαγόρευση αυτών των χρήσεων των σχετικών ουσιών και παρασκευασμάτων.

Σκοπός της πρότασης είναι η προστασία της εσωτερικής αγοράς. Όταν τα κράτη μέλη θεσπίζουν εθνικές διατάξεις για τον περιορισμό της κυκλοφορίας στην αγορά και της χρήσης επικίνδυνων ουσιών και παρασκευασμάτων, δημιουργoύνται εμπόδια στις εμπορικές συναλλαγές λόγω των διαφορών στις νομοθεσίες των κρατών μελών. Το σχέδιο πρότασης αποσκοπεί στη βελτίωση των συνθηκών λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς προς όφελος της προστασίας της υγείας και του περιβάλλοντος.

Ποιες δυνατότητες δράσης διαθέτει η Κοινότητα;

Η μόνη δυνατότητα δράσης που υπάρχει είναι η υποβολή πρότασης για την τροποποίηση της οδηγίας 76/769/ΕΟΚ προβλέποντας εναρμονισμένους κανόνες για τη χρήση των PFOS.

Είναι αναγκαίο να υπάρχουν ομοιόμορφοι κανόνες; Δεν αρκεί να καθοριστούν στόχοι για τα κράτη μέλη;

Η προτεινόμενη οδηγία θεσπίζει ενιαίους κανόνες για την κυκλοφορία των PFOS. Εγγυάται επίσης υψηλό επίπεδο προστασίας της υγείας και του περιβάλλοντος. Η προτεινόμενη τροποποίηση της οδηγίας 76/769/ΕΟΚ είναι ο μόνος τρόπος για την επίτευξη των στόχων αυτών. Ο καθορισμός στόχων θα ήταν ανεπαρκής.

3. ΣΚΕΠΤΙΚΟ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ

Η προτεινόμενη οδηγία θα επεκτείνει το παράρτημα I της οδηγίας 76/769/ΕΟΚ με την προσθήκη των ουσιών PFOS. Έτσι, η κυκλοφορία στην αγορά και η χρήση των ουσιών αυτών θα περιοριστεί.

4. ΚΟΣΤΟΣ ΚΑΙ ΟΦΕΛΟΣ

4.1. Κόστος

Η προτεινόμενη οδηγία θα δημιουργήσει μόνο μικρά προβλήματα στη βιομηχανία ή στο εμπόριο, δεδομένου ότι η χρήση των PFOS μειώνεται συνεχώς στους σχετικούς τομείς και οι εταιρείες έχουν ήδη αναπτύξει εναλλακτικές λύσεις.

4.2. Όφελος

Το όφελος από την πρόταση αφορά τη δημιουργία της εσωτερικής αγοράς καθώς και την προστασία της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος. Οι προτεινόμενοι περιορισμοί θα εξασφαλίσουν ότι τα PFOS θα αποκλειστούν από την αγορά για ορισμένες χρήσεις που αποτελούν κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία ή για το περιβάλλον.

5. ΑΝΑΛΟΓΙΚΟΤΗΤΑ

Η προτεινόμενη οδηγία θα είναι προς όφελος της προστασίας της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος.Ο στόχος αυτός θα επιτευχθεί με χαμηλό κόστος.

6. ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΕΙΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ

Κατά την εκπόνηση της πρότασης πραγματοποιήθηκαν διαβουλεύσεις με εμπειρογνωμόνων των κρατών μελών και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ομοσπονδιών Χημικών Βιομηχανιών (CEFIC) στο πλαίσιο συνεδριάσεων, των οποίων τα αποτελέσματα περιλαμβάνονται στην πρόταση. Το ευρωπαϊκό γραφείο των ενώσεων καταναλωτών (BEUC) κλήθηκε επίσης να υποβάλει παρατηρήσεις.

7. ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗ ΜΕ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΗ

Σκοπός της πρότασης είναι η διαφύλαξη της εσωτερικής αγοράς και, παράλληλα, η εξασφάλιση υψηλού επιπέδου προστασίας της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος. Κατά συνέπεια, η πρόταση είναι σύμφωνη με το άρθρο 95 παράγραφος 3 της Συνθήκης.

8. ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Σύμφωνα με το άρθρο 95 της Συνθήκης, εφαρμόζεται η διαδικασία συναπόφασης με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Απαιτείται γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής.

2005/0244 (COD)

Πρόταση

ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

σχετικά με περιορισμούς κυκλοφορίας στην αγορά και χρήσης σουλφονικών υπερφθοροοκτανίων (τροποποίηση της οδηγίας 76/769/ΕΟΚ του Συμβουλίου) (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 95,

την πρόταση της Επιτροπής[3],

τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής[4],

Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 251 της Συνθήκης[5],

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

(1) Πραγματοποιήθηκε αξιολόγηση των κινδύνων από τον ΟΟΣΑ με βάση τις πληροφορίες που ήταν διαθέσιμες έως τον Ιούλιο του 2002. Το συμπέρασμα της αξιολόγησης αυτής είναι ότι οι δυνητικοί κίνδυνοι από τα σουλφονικά υπερφθοροοκτάνια (PFOS) αποτελούν λόγο ανησυχίας.

(2) Ο κίνδυνος που παρουσιάζουν τα PFOS για την υγεία και το περιβάλλον αξιολογήθηκε σύμφωνα με τις αρχές του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 793/93 του Συμβουλίου, της 23ης Μαρτίου 1993, για την αξιολόγηση και τον έλεγχο των κινδύνων από τις υπάρχουσες ουσίες[6]. Από την αξιολόγηση του κινδύνου διαπιστώθηκε ότι είναι αναγκαίο να μειωθεί ο κίνδυνος για την υγεία και το περιβάλλον.

(3) Ζητήθηκε η γνώμη της επιστημονικής επιτροπής για την υγεία και τους περιβαλλοντικούς κινδύνους (ΕΕΥΠΚ). Η ΕΕΥΠΚ θεώρησε αναγκαία μια πιο διεξοδική αξιολόγηση του κινδύνου από τα PFOS, αλλά συμφώνησε επίσης ότι μπορεί να είναι αναγκαία η λήψη μέτρων περιορισμού για την αποφυγή της επανεμφάνισης παλαιότερων χρήσεων. Σύμφωνα με την ΕΕΥΠΚ, οι τωρινές χρήσεις κρίσιμης σημασίας στην αεροπορική βιομηχανία, στη βιομηχανία ημιαγωγών και στη φωτογραφική βιομηχανία δεν φαίνεται να παρουσιάζουν σοβαρό κίνδυνο για το περιβάλλον ή την ανθρώπινη υγεία, αν μειωθούν στο ελάχιστο η απόρριψη στο περιβάλλον και η έκθεση στο χώρο εργασίας. Όσον αφορά τους αφρούς κατάσβεσης, η ΕΕΥΠΚ συμφωνεί ότι οι κίνδυνοι για την υγεία και το περιβάλλον πρέπει να αξιολογηθούν πριν από τη λήψη τελικής απόφασης. Όσον αφορά την επιχρωμίωση, πρέπει να αξιολογηθούν τα μέτρα για τη μείωση των εκπομπών.

(4) Για την προστασία της υγείας και του περιβάλλοντος θεωρείται συνεπώς αναγκαίο να περιοριστεί η κυκλοφορία στην αγορά και η χρήση των PFOS Η προτεινόμενη οδηγία καλύπτει το μεγαλύτερο μέρος των κινδύνων λόγω έκθεσης. Άλλες μικρότερης σημασίας χρήσεις των PFOS δεν θεωρείται ότι δημιουργούν κίνδυνο και για το λόγο αυτό εξαιρέθηκαν επί του παρόντος. Θα εξεταστούν περαιτέρω και θα πραγματοποιηθεί για αυτές ειδική αξιολόγηση αντικτύπου.

(5) Πρέπει επίσης να επιβληθούν περιορισμοί στα προϊόντα που περιέχουν PFOS, με σκοπό την προστασία του περιβάλλοντος. Η παρούσα οδηγία θα περιορίζει μόνο νέα προϊόντα και δεν θα εφαρμόζεται σε προϊόντα που χρησιμοποιούνται ήδη ούτε στην αγορά μεταχειρισμένων προϊόντων.

(6) Η οδηγία 76/769/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 27ης Ιουλίου 1976 περί προσεγγίσεως των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών που αφορούν περιορισμούς κυκλοφορίας στην αγορά και χρήσεως μερικών επικινδύνων ουσιών και παρασκευασμάτων[7] πρέπει να τροποποιηθεί ανάλογα.

(7) Στόχος της παρούσας οδηγίας είναι η θέσπιση εναρμονισμένων διατάξεων όσον αφορά τα PFOS, με σκοπό τη διαφύλαξη της εσωτερικής αγοράς και την εξασφάλιση υψηλού επιπέδου προστασίας της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος, όπως ορίζει το άρθρο 95 της Συνθήκης.

(8) Η παρούσα οδηγία δεν θίγει την κοινοτική νομοθεσία για τη θέσπιση ελάχιστων απαιτήσεων για την προστασία των εργαζομένων, όπως η οδηγία 89/391/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 12ης Ιουνίου 1989 σχετικά με την εφαρμογή μέτρων για την προώθηση της βελτίωσης της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων κατά την εργασία[8] και διάφορες οδηγίες που βασίζονται σε αυτήν, ιδίως την οδηγία 2004/37/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 29ης Απριλίου 2004 σχετικά με την προστασία των εργαζομένων από τους κινδύνους που συνδέονται με την έκθεση σε καρκινογόνους ή μεταλλαξιογόνους παράγοντες κατά την εργασία (έκτη ειδική οδηγία κατά την έννοια του άρθρου 16 παράγραφος 1 της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ) (κωδικοποιημένη έκδοση)[9] και την οδηγία 98/24/ΕΚ του Συμβουλίου της 7ης Απριλίου 1998 για την προστασία της υγείας και ασφαλείας των εργαζομένων κατά την εργασία από κινδύνους οφειλομένους σε χημικούς παράγοντες (14η ειδική οδηγία κατά την έννοια του άρθρου 16 παράγραφος 1 της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ)[10],

ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ:

Άρθρο 1

Το παράρτημα I της οδηγίας 76/769/EΟΚ τροποποιείται όπως ορίζεται στο παράρτημα της παρούσας οδηγίας.

Άρθρο 2

1. Τα κράτη μέλη θεσπίζουν και δημοσιεύουν, το αργότερο έως τις [ένα χρόνο μετά την ημερομηνία έναρξης ισχύος της οδηγίας ], τις αναγκαίες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις για να συμμορφωθούν με την παρούσα οδηγία. Ανακοινώνουν αμέσως στην Επιτροπή το κείμενο των διατάξεων αυτών και τον πίνακα αντιστοιχίας μεταξύ των εν λόγω διατάξεων και της παρούσας οδηγίας.

Εφαρμόζουν τις διατάξεις αυτές από την xx xx 200x [δεκαοκτώ μήνες μετά την έναρξη ισχύος της παρούσας οδηγίας] .

Όταν τα κράτη μέλη θεσπίζουν τις εν λόγω διατάξεις, αυτές περιέχουν παραπομπή στην παρούσα οδηγία ή συνοδεύονται από την παραπομπή αυτή κατά την επίσημη δημοσίευσή τους. Ο τρόπος της παραπομπής αποφασίζεται από τα κράτη μέλη.

2. Τα κράτη μέλη κοινοποιούν στην Επιτροπή το κείμενο των ουσιωδών διατάξεων εσωτερικού δικαίου τις οποίες θεσπίζουν στον τομέα που διέπεται από την παρούσα οδηγία.

Άρθρο 3

Η παρούσα οδηγία αρχίζει να ισχύει την ημέρα της δημοσίευσής της στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης .

Άρθρο 4

Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη.

Βρυξέλλες,

Για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Για το Συμβούλιο

Ο Πρόεδρος Ο Πρόεδρος

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Στο παράρτημα I της οδηγίας 76/769/EΟΚ προστίθεται το ακόλουθο σημείο [XX]:

«[XX]. Σουλφονικά υπερφθοροοκτάνια C8F17SO2X (X = OH, μεταλλικό άλας, αλογονίδιο, αμίδιο, και άλλα παράγωγα περιλαμβανομένων των πολυμερών) | (1) Δεν μπορούν να διατεθούν στην αγορά ή να χρησιμοποιηθούν ως ουσίες ή συστατικά παρασκευασμάτων σε συγκέντρωση ίση ή μεγαλύτερη του 0,1 % κατά μάζα. «(2) Δεν μπορούν να διατεθούν στην αγορά σε προϊόντα ή μέρη των προϊόντων αυτών σε συγκέντρωση ίση ή μεγαλύτερη του 0,1 % κατά μάζα». (3) Κατά παρέκκλιση, οι παράγραφοι 1 και 2 δεν εφαρμόζονται στα ακόλουθα - φωτοευαίσθητα υλικά ή αντιανακλαστικές επιστρώσεις για φωτολιθογραφικές διαδικασίες, - βιομηχανικές φωτογραφικές επιστρώσεις που εφαρμόζονται σε φιλμ, χαρτί, ή εκτυπωτικές πλάκες, - αντιθαμπωτικά για επιχρωμίωση, - υδραυλικά υγρά για την αεροπορία, - αφροί κατάσβεσης, - κλειστά ελεγχόμενα συστήματα στα οποία η συγκέντρωση PFOS που απορρίπτονται στο περιβάλλον είναι μικρότερη από 1µg ανά kg, και στην περίπτωση που η απόρριψη αυτή αντιστοιχεί σε τιμή μικρότερη από το 0,1% της μάζας των PFOS που χρησιμοποιούνται στο σύστημα. |

[1] ΕΕ L 84 της 5.4.1993, σ. 1.

[2] ΕΕ L 262 της 27.9.1976, σ. 201.

[3] ΕΕ C […], […], σ. […].

[4] ΕΕ C […], […], σ. […].

[5] ΕΕ C […], […], σ. […].

[6] ΕΕ L 84 της 5.4.1993, σ. 1. Κανονισμός όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1882/2003 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (ΕΕ L 57 της 25.2.2003).

[7] ΕΕ L 262 της 27.9.1976, σ. 201. Οδηγία όπως τροποποιήθηκε την τελευταία φορά με την οδηγία 2004/21/ΕΚ της Επιτροπής (ΕΕ L 57, 25.2.2004, σ. 4).

[8] ΕΕ L 183 της 29.6.1989, σ. 1. Οδηγία όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1882/2003 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (ΕΕ L 284 της 31.10.2003, σ. 1).

[9] ΕΕ L 158 της 30.4.2004, σ. 50.

[10] ΕΕ L 131 της 5.5.1998, σ. 11.