[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 28.6.2006

COM(2006) 347 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, KAI ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

Προς τη δημιουργία στρατηγικής εταιρικής σχέσης μεταξύ της ΕΕ και της Νότιας Αφρικής

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, KAI ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

Προς τη δημιουργία στρατηγικής εταιρικής σχέσης μεταξύ της ΕΕ και της Νότιας Αφρικής

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η Νότια Αφρική είναι μια χώρα πολύ διαφορετική από εκείνη που αναδύθηκε από το απαρτχάιντ πριν από δώδεκα χρόνια. Πρόβαλε μέσα από την τραυματική εμπειρία του απαρτχάιντ για να εξελιχθεί σε μια δημοκρατική, ανεκτική και πολυφυλετική κοινωνία. Επέτυχε τη δημοσιονομική και οικονομική σταθερότητα που επιτρέπει στη χώρα να αναπτύσσεται ακόμη περισσότερο οικονομικά προς όφελος όλων των κατοίκων της. Ξεπρόβαλε ως ηγετικό έθνος, υποστηρικτής της ειρήνης στην περιοχή και σε όλη την αφρικανική ήπειρο. Η παρουσία της είναι ισχυρή όχι μόνο στην Αφρική αλλά και στο πλαίσιο των διεθνών πολυμερών οργάνων.

Η διευρυμένη Ευρωπαϊκή Ένωση ανέπτυξε νέα προσέγγιση στη συνεργασία Βορρά-Νότου εγκρίνοντας τρία βασικά έγγραφα πολιτικής που αφορούν τους αναπτυξιακούς στόχους της χιλιετίας, την ευρωπαϊκή συναίνεση για την ανάπτυξη και τη στρατηγική της ΕΕ για την Αφρική. Ενισχύει την εξωτερική δράση της και επιδιώκει την προώθηση της σταθερότητας, της ασφάλειας και της ευημερίας στον κόσμο.

Η Νότια Αφρική είναι επομένως ο φυσικός εταίρος της Ευρώπης στην αφρικανική ήπειρο και στο διεθνές προσκήνιο. Με βάση κοινές αξίες και κοινά ενδιαφέροντα καθώς και ισχυρούς πολιτιστικούς δεσμούς, η ΕΕ και η Νότια Αφρική ανέπτυξαν μια εκτεταμένη εταιρική σχέση με πολλές πτυχές, η οποία στηρίζεται στη "συμφωνία για το εμπόριο, την ανάπτυξη και τη συνεργασία" (ΣΕΑΣ) μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και των κρατών μελών της και της Νότιας Αφρικής.

Σήμερα, ωστόσο, οι σχέσεις της ΕΕ με την Νότια Αφρική πρέπει να αποκτήσουν μεγαλύτερη συνοχή, σαφείς στόχους και κοινό πολιτικό όραμα στραμμένο προς το μέλλον, προκειμένου να ενισχυθεί η κοινή πολιτική δράση. Η εταιρική σχέση πρέπει να εκφράζει με σαφήνεια τις προσδοκίες αμφότερων των μερών από τη μεταξύ τους συνεργασία σε εθνικό, αφρικανικό και παγκόσμιο επίπεδο, και να αντικατοπτρίζει δεόντως την μοναδική θέση που κατέχουν στο νέο παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον, η Νότια Αφρική και η Ευρωπαϊκή Ένωση.

Στόχος της παρούσας ανακοίνωσης για τη δημιουργία στρατηγικής εταιρικής σχέσης με τη Νότια Αφρική είναι επομένως να προτείνει την καθιέρωση ενός περιεκτικού, συναφούς και συντονισμένου μακροπρόθεσμου πλαισίου πολιτικής συνεργασίας με τη Δημοκρατία της Νότιας Αφρικής, που να λαμβάνει υπόψη το τραυματικό παρελθόν της Νότιας Αφρικής, τον σταθεροποιητικό ρόλο της στην περιοχή και τη μοναδική θέση της τόσο στην αφρικανική ήπειρο όσο και στο διεθνές προσκήνιο.

1. Η ΝΟΤΙΑ ΑΦΡΙΚΗ ΜΕΤΑ ΤΟ ΑΠΑΡΤΧΑΙΝΤ

Δώδεκα χρόνια μετά το τέλος του απαρτχάιντ, το οποίο σημάδεψε βαθιά την κοινωνία στο σύνολό της, η Νότια Αφρική, αν και αγωνίζεται ακόμη να ξεπεράσει το πρόσφατο τραυματικό παρελθόν της, έχει επιτύχει αξιοσημείωτες προόδους.

Σε εθνικό επίπεδο , από το 1994, η κυβέρνηση έχει αναλάβει να εξαρθρώσει τις κοινωνικές δομές που είχε καθιερώσει το απαρτχάιντ και να δημιουργήσει μια δημοκρατική κοινωνία βασισμένη στην ισότητα, στην απόρριψη του φυλετικού διαχωρισμού και στο σεβασμό των δικαιωμάτων των θρησκευτικών, των πολιτιστικών, των γλωσσικών και των αυτόχθονων κοινοτήτων. Θεσπίστηκαν νέες πολιτικές και προγράμματα για να βελτιώσουν το βιοτικό επίπεδο της μεγάλης πλειοψηφίας του πληθυσμού, στα οποία συμπεριλαμβάνεται η παροχή βασικών κοινωνικών υπηρεσιών και η εφαρμογή θετικών μέτρων στο πλαίσιο της πολιτικής για την ενίσχυση της οικονομικής χειραφέτησης των μαύρων.

Στα μέχρι σήμερα επιτεύγματα περιλαμβάνονται τα εξής:

- ένα συνταγματικό πολιτικό σύστημα βασισμένο στην πολυφωνία,

- μια λειτουργούσα κοινοβουλευτική δημοκρατία,

- μια κοινή γνώμη που στην πλειονότητά της υποστηρίζει το σύνταγμα και το κράτος δικαίου,

- μηχανισμοί για την εξασφάλιση της λογοδοσίας, της διαφάνειας και της πληροφόρησης στη δημόσια διοίκηση,

- μια ανεξάρτητη δικαστική εξουσία.

Από οικονομική άποψη, το πιο έντονο χαρακτηριστικό της χώρας είναι η δυαδική οικονομία που της κληροδότησε το απαρτχάιντ, η οποία βασίζεται στον φυλετικό διαχωρισμό, με το ήμισυ του πληθυσμού να ζει κάτω από τα όρια της φτώχειας.

Μετά το τέλος του απαρτχάιντ, η χώρα επέτυχε να εξασφαλίσει τη μακροοικονομική σταθερότητα τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό. Οι δημόσιες δαπάνες παρέμειναν γενικά σε βιώσιμο επίπεδο, ενώ το δημοσιονομικό έλλειμμα ανήλθε σε λιγότερο από 3% του ΑΕΠ. Ωστόσο, η επίσημη οικονομία πρέπει να αναπτυχθεί ακόμη περισσότερο για να συμβάλει στην κρίσιμη "οικονομική απογείωση", στη δημιουργία θέσεων απασχόλησης και στην ενσωμάτωση της "ανεπίσημης" οικονομίας. Οι προοπτικές για τα επόμενα χρόνια είναι πιο ενθαρρυντικές, και η νέα κυβερνητική πρωτοβουλία για ταχύρυθμη και από κοινού ανάπτυξη της Νότιας Αφρικής (ASGISA – Accelerated and shared growth initiative for South Africa) αποσκοπεί στην καταπολέμηση της φτώχειας και στη μείωση της ανισότητας με την προαγωγή της οικονομικής ανάπτυξης και της απασχόλησης.

Η κυριότερη πρόκληση που αντιμετωπίζει η χώρα είναι χωρίς αμφιβολία οι εκτεταμένες κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες που επηρεάζουν όλο το κοινωνικό σύνολο. Ένδειξη του φαινομένου αυτού αποτελούν δύο σοβαρά προβλήματα που προσελκύουν την προσοχή εξαιτίας του εν δυνάμει αντίκτυπου στο κοινωνικό σύνολο:

- η ανησυχητική εξάπλωση του ιού HIV/AIDS από τον οποίο εκτιμάται ότι έχουν προσβληθεί περίπου 6 εκατομμύρια άτομα. Εκτιμάται ότι το ποσοστό των ενηλίκων που έχουν προσβληθεί ανέρχεται στο 21,5%. Οι μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες συνέπειες αυτής της πανδημίας θα είναι το πολύ υψηλό κοινωνικό κόστος συνεπεία της γενικής μείωσης του πληθυσμού, η μείωση του προσδόκιμου ζωής και η απώλεια οικονομικά ενεργών ατόμων, σε συνδυασμό με τη απότομη αύξηση του αριθμού των ορφανών παιδιών[1].

- το υψηλό επίπεδο του εγκλήματος γενικά και του οργανωμένου εγκλήματος και της βίας που πλήττει κυρίως τις γυναίκες και τα παιδιά και συνδέεται με τη διεθνή εμπορία ανθρώπων στην περιοχή της Νότιας Αφρικής.

Η Νότια Αφρική έχει να αντιμετωπίσει σημαντικές περιβαλλοντικές προκλήσεις. Η πρόσβαση σε αρδευτικό και πόσιμο νερό, η διάβρωση του εδάφους και η απερήμωση, η διαχείριση των αποβλήτων και η ρύπανση, είναι στοιχεία που επιδρούν στην επισιτιστική ασφάλεια, καθώς και στη μακρόχρονη ευημερία και την οικονομική ανάπτυξη των ενδεέστερων ομάδων, ιδίως του αγροτικού πληθυσμού. Επιπλέον, οι κλιματικές αλλαγές είναι δυνατόν να επιδεινώσουν πολλά από αυτά τα περιβαλλοντικά προβλήματα και να προκύψουν νέες προκλήσεις. Η Νότια Αφρική πρέπει να καταπολεμήσει την αύξηση των αερίων του θερμοκηπίου που προκαλείται από τον τομέα των μεταφορών και ιδίως από τον ενεργειακό τομέα, όπου η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας βασίζεται ουσιαστικά στον άνθρακα, και η κατάσταση αυτή δεν αναμένεται να αλλάξει.

Στην περιοχή της Μεσημβρινής Αφρικής , η Νότια Αφρική μαζί με την Μποτσουάνα, το Λεσόθο, τη Ναμίμπια και τη Σουαζιλάνδη αποτελούν την Τελωνειακή Ένωση Μεσημβρινής Αφρικής (ΤΕΜΑ). Από το 1994, η χώρα είναι μέλος της Αναπτυξιακής Κοινότητας Μεσημβρινής Αφρικής (SADC), περιφερειακής οικονομικής κοινότητας της Μεσημβρινής Αφρικής η οποία απαριθμεί 14 μέλη. Η Νότια Αφρική διαδραματίζει πρωταγωνιστικό ρόλο στην περιοχή. Συμβάλλει στο 50% του ΑΕΠ της Αφρικής νοτίως της Σαχάρας και περίπου στο 75% του ΑΕΠ της SADC. Οι επενδύσεις της Νότιας Αφρικής στην υπόλοιπη Μεσημβρινή Αφρική αντιπροσωπεύουν το 49% των ΑΞΕ της περιοχής, και το 80% των συναλλαγών της Μεσημβρινής Αφρικής πραγματοποιείται με τη Νότια Αφρική. Οι συναλλαγές αφορούν κυρίως εξαγωγές που πραγματοποιεί η Νότια Αφρική προς την υπόλοιπη περιοχή. Επιπλέον, η ανάπτυξη των νοτιοαφρικανικών επιχειρήσεων στην περιοχή εντείνεται και υπάρχει μακρά παράδοση μετανάστευσης εργατικού δυναμικού προς τη χώρα. Ακόμη, η επιστημονική και τεχνολογική ικανότητα της Νότιας Αφρικής αποτελεί σημαντική πλουτοπαραγωγική πηγή για την περιοχή γενικότερα.

Σε επίπεδο αφρικανικής ηπείρου , η Νότια Αφρική είναι ο κύριος εκπρόσωπος του αναδυόμενου νότου. Ο ρόλος της στην Αφρικανική Ένωση είναι ζωτικός και είναι ένας από τους ιδρυτές και τους κινητήριους μοχλούς της Νέας εταιρικής σχέσης για την ανάπτυξη της Αφρικής (NEPAD). Στον τομέα της ειρήνης και της ασφάλειας, είχε εποικοδομητικό ρόλο ως διαμεσολαβητής και υποστηρικτής της ειρήνης στην αφρικανική ήπειρο για παράδειγμα στη Ρουάντα, στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, στο Μπουρούντι, στη Λιβερία, στο Σουδάν και στην Ακτή του Ελεφαντοστού. Συνεχίζει να καταβάλει προσπάθειες προς τη διευθέτηση της κρίσης στη Ζιμπάμπουε.

Σε παγκόσμια κλίμακα , η Νότια Αφρική είναι ένα από τα ηγετικά μέλη του Κινήματος των Αδεσμεύτων. Είναι μέλος του ΠΟΕ και της Κοινοπολιτείας των Εθνών με πολύ ενεργό ρόλο σ’ αυτούς τους οργανισμούς. Κατά τις συνομιλίες της Ντόχα, ως μέλος της Ομάδας των 20 και της ομάδας των χωρών Cairns, η Νότια Αφρική επιζητεί να προωθήσει κοινή προσέγγιση με άλλες αναπτυσσόμενες χώρες μέσω στρατηγικών συμμαχιών και συνασπισμών προκειμένου να ενισχύσει την αναπτυξιακή διάσταση στις διαπραγματεύσεις του ΠΟΕ και να ενθαρρύνει μια μεγαλύτερη ενοποίηση των αναπτυσσόμενων χωρών στο πολυμερές εμπορικό σύστημα. Επίσης, είναι σημαντικός ο ρόλος της Νότιας Αφρικής στη μεταρρύθμιση των Ηνωμένων Εθνών. Επιπλέον, τελευταία συμμετέχει μαζί με τη Βραζιλία, τη Ρωσία, την Ινδία και την Κίνα, στην ομάδα των νεοεμφανιζόμενων χορηγών (χώρες BRICS) και ο ρόλος της ως χορηγού βοήθειας στην αφρικανική ήπειρο αναμένεται να αναπτυχθεί. Τέλος, η φωνή της Νότιας Αφρικής δυναμώνει στις συνομιλίες που πραγματοποιούνται με θέμα την ανάληψη περαιτέρω πολυμερούς δράσης για τις κλιματικές αλλαγές.

2. ΣΧΕΣΕΙΣ ΕΕ-ΝΟΤΙΑΣ ΑΦΡΙΚΗΣ

Η ΕΕ και η Νότια Αφρική έχουν κοινές πολιτικές, κοινωνικές και ηθικές αξίες όπως η δημοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα, ο σεβασμός του κράτους δικαίου και η χρηστή διακυβέρνηση, η ανοχή, η ισότητα, η προσήλωση στην καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού και η προώθηση της αειφόρου ανάπτυξης.

Εγκρίνουν τις βασικές οικονομικές αρχές στις οποίες βασίζεται η κοινωνική οικονομία της αγοράς, τις ελεύθερες συναλλαγές και την υλοποίηση ισόνομης διεθνούς οικονομικής τάξης.

Αναλαμβάνουν αμφότερες να υλοποιήσουν ενεργά σε ολόκληρη την αφρικανική ήπειρο ένα πρόγραμμα με άξονα την ειρήνη και τη σταθερότητα, τη διακυβέρνηση, τον εκδημοκρατισμό και την καταπολέμηση της φτώχειας. Είναι και οι δύο οπαδοί της επίλυσης των διεθνών συγκρούσεων με πολυμερείς λύσεις και φροντίζουν να εξασφαλίζουν ότι η φωνή των αναπτυσσόμενων και των αναδυόμενων χωρών ακούγεται στο διεθνές προσκήνιο.

Η ΣΕΑΣ αποτελεί τη νομική βάση που διέπει γενικά τις σχέσεις μεταξύ της ΕΕ και της Νότιας Αφρικής. Καλύπτει τον πολιτικό διάλογο, τις συναλλαγές, τη συνεργασία για την ανάπτυξη, την οικονομική συνεργασία και τη συνεργασία σε πολλούς άλλους τομείς. Η Νότια Αφρική είναι επίσης μέλος της συμφωνίας του Κοτονού, αλλά δεν έχει πρόσβαση στα χρηματοδοτικά μέσα αυτής ή στο προτιμησιακό εμπορικό καθεστώς της.

2.1. Πολιτικός διάλογος

Η διεξαγωγή του πολιτικού διαλόγου άρχισε μετά τον τερματισμό του καθεστώτος του απαρτχάιντ, στο πλαίσιο άτυπων συνομιλιών σε επίπεδο επικεφαλής αποστολών στην Πραιτόρια και μέσω επισκέψεων πολιτικών προσώπων και υπαλλήλων υψηλού επιπέδου στην ΕΕ και στη Νότια Αφρική.

Ο διαρθρωμένος και επίσημος πολιτικός διάλογος όπως αναφέρεται στο άρθρο 4 της ΣΕΑΣ εγκαινιάστηκε στο περιθώριο του «συμβουλίου συνεργασίας», του κοινού οργάνου που εποπτεύει το σύνολο των σχέσεων μεταξύ της ΕΕ και της Νότιας Αφρικής. Από το 2004, το συμβούλιο συνεργασίας συνεδριάζει σε υπουργικό επίπεδο συνοδευόμενο από συνεδρίαση της «Τρόικας» για πολιτικά θέματα.

Οι δύο εταίροι θεωρούν τον πολιτικό διάλογο ως βασικό στοιχείο της εταιρικής σχέσης τους. Επιτρέπει την ανταλλαγή απόψεων σε ευρύ φάσμα εθνικών, περιφερειακών, αφρικανικών και παγκόσμιων θεμάτων, στα οποία συμπεριλαμβάνεται το HIV/AIDS, η Ζιμπάμπουε, η NEPAD και η Αφρικανική Ένωση, οι ειρηνευτικές ενέργειες στην Αφρική και το ειρηνευτικό μέσο για την Αφρική, η διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι εξελίξεις στο πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών, η ειρηνευτική διαδικασία στη Μέση Ανατολή και η διεθνής τρομοκρατία.

2.2. Εμπόριο

Η ΕΕ είναι ο κύριος εμπορικός και οικονομικός εταίρος της Νότιας Αφρικής και καλύπτει περίπου το 32% των εξαγωγών και το 41% των εισαγωγών της. Η Νότια Αφρική είναι επίσης ο κυριότερος εμπορικός εταίρος της ΕΕ στην Αφρική. Από την έναρξη ισχύος της ΣΕΑΣ, παρατηρήθηκε αύξηση των εξαγωγών της ΕΕ στη Νότια Αφρική κατά 9,5% ετησίως κατά μέσο όρο.

Οι εμπορικές διατάξεις της ΣΕΑΣ ισχύουν από το 2000, και καλύπτουν το 90% περίπου του διμερούς εμπορίου μεταξύ των δύο εταίρων. Οι επιπτώσεις τους στις εμπορικές σχέσεις των δύο εταίρων ήταν θετικές και αποτελούν τη βάση της ζώνης ελευθέρων συναλλαγών (ΖΕΣ) που αναμένεται να ολοκληρωθεί μέχρι το 2012. Η διαδικασία θέσπισης της ΖΕΣ είναι ασύμμετρη λόγω του ότι η ΕΕ ανοίγει τις αγορές της ταχύτερα και σε περισσότερα προϊόντα από ό,τι η Νότια Αφρική.

2.3. Συνεργασία για την ανάπτυξη

Η ΕΕ είναι κατά πολύ ο κυριότερος χορηγός βοήθειας: η Επιτροπή μαζί με τα κράτη μέλη χορηγεί το 70% περίπου των κεφαλαίων, τα οποία αποτελούν το 1,3% του κρατικού προϋπολογισμού και το 0,3% του ΑΕΠ.

Η συνεργασία για την ανάπτυξη με τη μορφή του «Ευρωπαϊκού προγράμματος ανασυγκρότησης και ανάπτυξης» (ΕΠΑΑ), που αντιπροσωπεύει ετήσιο κονδύλιο περίπου 130 εκατομμυρίων ευρώ, χρηματοδοτείται από τον κοινοτικό προϋπολογισμό. Πρωταρχικός στόχος της είναι η προώθηση της οικονομικής δραστηριότητας και μεγέθυνσης και των κοινωνικών υπηρεσιών. Στον τελευταίο αυτό τομέα, η υποστήριξη αφορούσε την παροχή ύδρευσης και αποχέτευσης, την εκπαίδευση και την ανάπτυξη ικανότητας σε θέματα υγείας έτσι ώστε να συμβάλει στην καταπολέμηση του HIV/AIDS στη χώρα.

Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων έχει επίσης συνάψει μνημόνιο συμφωνίας με τη Νότια Αφρική και προβλέπει την παροχή δανείων με κοινοτικές εγγυήσεις για μέσο ετήσιο ποσό 120 εκατομμυρίων ευρώ περίπου.

Σύμφωνα με τις πραγματοποιηθείσες αξιολογήσεις, η συνεργασία για την ανάπτυξη μεταξύ της ΕΕ και της Νότιας Αφρικής είναι ουσιώδης για τις πολιτικές, τις στρατηγικές και τις αναπτυξιακές προτεραιότητες της Νότιας Αφρικής. Η αποτελεσματικότητα των προγραμμάτων ωστόσο μπορούσε να βελτιωθεί εάν υπήρχαν λιγότερες παρεμβάσεις.

2.4. Συνεργασία σε άλλους τομείς

Η Νότια Αφρική έχει συνάψει χωριστή συμφωνία επιστημονικής και τεχνολογικής συνεργασίας με την Ευρώπη. Η συμβολή της στα προγράμματα-πλαίσιο έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης βελτιώνεται σταθερά, όπως αποδεικνύει η επιτυχημένη συμμετοχή ερευνητικών οργανώσεων της Νότιας Αφρικής σε ορισμένες θεματικές προτεραιότητες του έκτου προγράμματος πλαισίου. Ορισμένα ερευνητικά ιδρύματα της Νότιας Αφρικής έχουν διευκολύνει κατά πολύ τη διεθνή επιστημονική συνεργασία μεταξύ των ερευνητικών προγραμμάτων της Ευρώπης και της Υποσαχάριας Αφρικής.

Επίσης, η Ευρωπαϊκή Κοινότητα και η Νότια Αφρική έχουν υπογράψει χωριστές συμφωνίες για το εμπόριο οίνων και αλκοολούχων ποτών.

Οι άλλοι τομείς – περιορισμένοι και ad hoc – στους οποίους αναπτύχθηκε συνεργασία με την Ευρώπη είναι τα υγειονομικά και φυτοϋγειονομικά μέτρα και η επισιτιστική ασφάλεια, τα τελωνεία, οι οίνοι και τα αλκοολούχα ποτά, κ.λπ. Στον τομέα της κοινωνίας των πληροφοριών, έχει αρχίσει διάλογος προκειμένου να προσδιοριστούν τομείς συνεργασίας σε θέματα πολιτικής και κανονιστικών ρυθμίσεων.

Στον τομέα της παιδείας, τα νοτιοαφρικανικά πανεπιστήμια συμμετέχουν σε διεθνείς εταιρικές σχέσεις που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο του προγράμματος Erasmus Mundus. Ένας μικρός αριθμός νοτιοαφρικανών φοιτητών έχει λάβει υποτροφίες για μεταπτυχιακές σπουδές σε ευρωπαϊκά πανεπιστήμια. Επίσης, έχουν χορηγηθεί υποτροφίες Μαρία Κιουρί που εντάσσονται στο έκτο πρόγραμμα πλαίσιο.

3. ΠΡΟΣ ΤΗ ΔΗΜΟΥΡΓΙΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΙΚΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΗΣ ΕΕ ΚΑΙ ΤΗΣ ΝΟΤΙΑΣ ΑΦΡΙΚΗΣ

Η Νότια Αφρική και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη, αφού συνήλθαν στο πλαίσιο του Μικτού Συμβουλίου Συνεργασίας, αναγνώρισαν ότι οι πρόσφατες αλλαγές στις σχέσεις ΕΕ – Νότιας Αφρικής δημιουργούν την ανάγκη για ένα συνεκτικότερο στρατηγικό πλαίσιο. Στη συνεδρίαση της 23ης Νοεμβρίου 2004, εξέδωσαν «κοινά συμπεράσματα» και «κοινή έκθεση» το Νοέμβριο του 2005, και συμφώνησαν ότι «πρέπει να ληφθούν νέα μέτρα που θα εξασφαλίσουν ότι οι σχέσεις ΕΕ – Νότιας Αφρικής θα εξελιχθούν σε μια πραγματική στρατηγική εταιρική σχέση που (…) θα δικαιώσει το ρόλο της Νότιας Αφρικής ως σταθεροποιητικού στοιχείου της αφρικανικής ηπείρου και βασικού παράγοντα στο διεθνές προσκήνιο».

Η προτεινόμενη στρατηγική εταιρική σχέση επιδιώκει να εφαρμόσει αυτή τη διαδικασία

- με την προσέγγιση των κρατών μελών, της Κοινότητας και της Νότιας Αφρικής σε ένα ενιαίο και συνεκτικό πλαίσιο, με σαφείς και κοινά καθορισμένους στόχους, που καλύπτουν όλους τους τομείς συνεργασίας και με τη συμμετοχή όλων των ενδιαφερόμενων φορέων·

- με τη μετάβαση από τον πολιτικό διάλογο στη στρατηγική πολιτική συνεργασία και τους κοινούς στόχους επί περιφερειακών, αφρικανικών και διεθνών θεμάτων·

- με την ενίσχυση της υφιστάμενης συνεργασίας, την ανάπτυξη ισχυρότερης και βιώσιμης οικονομικής συνεργασίας, την πλήρη εφαρμογή των διατάξεων της ΣΕΑΣ σε εμπορικούς τομείς, καθώς και την επέκταση της συνεργασίας στον κοινωνικό, πολιτιστικό και περιβαλλοντικό τομέα.

Επιπλέον, η στρατηγική εταιρική σχέση πρέπει να στηριχθεί στη λεγόμενη «δέσμη ΑΣΧ», την «ευρωπαϊκή κοινή αντίληψη για την ανάπτυξη» και τη «στρατηγική της ΕΕ για την Αφρική», τοποθετώντας στο κέντρο του πολιτικού διαλόγου την πορεία προς την υλοποίηση των ΑΣΧ παράλληλα με τα θέματα διακυβέρνησης και τα θέματα ειρήνης και ασφάλειας τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο.

3.1. Διμερείς σχέσεις – μια νέα στρατηγική προσέγγιση της συνεργασίας

3.1.1. Πολιτική συνεργασία

Το σημαντικότερο στοιχείο της προτεινόμενης στρατηγικής συνεργασίας συνίσταται στη μετάβαση από τον απλό πολιτικό διάλογο στην ενεργό πολιτική συνεργασία. Η εταιρική σχέση ΕΕ – Νότιας Αφρικής πρέπει να συμβάλει στη γεφύρωση των διαφορών μεταξύ δύο αντιπροσώπων Βορρά-Νότου που θα αναζητούν μια κοινή αντίληψη. Κατά κύριο λόγο πρέπει να επιτρέπει στα δύο μέρη να αναζητούν δυναμικά κοινό έδαφος σε θέματα κοινού ενδιαφέροντος, να υποστηρίζουν τα αντίστοιχα πολιτικά προγράμματά τους και να αναλαμβάνουν κοινή πολιτική δράση σε περιφερειακό, αφρικανικό ή παγκόσμιο επίπεδο.

Όπως αναφέρεται στο άρθρο 4 της ΣΕΑΣ, ο πολιτικός διάλογος πρέπει να καλύπτει κάθε πτυχή αυτής της εταιρικής σχέσης: εθνική, περιφερειακή, αφρικανική και διεθνή. Το ίδιο πρέπει να ισχύει για την ενεργό πολιτική συνεργασία, η οποία τότε αποτελεί στοιχείο κοινό σε όλα τα επίπεδα συνεργασίας: της διμερούς, της περιφερειακής, της αφρικανικής και της διεθνούς συνεργασίας.

3.1.2. Προώθηση του εμπορίου

Οι εμπορικές σχέσεις μπορούν να αναπτυχθούν όχι μόνο με μια μεγαλύτερη αμοιβαία ελευθέρωση του εμπορίου αγαθών και τη δημιουργία μεγαλύτερων αγορών αλλά και με την ενσωμάτωση του εμπορίου υπηρεσιών και των δεσμεύσεων πέραν αυτών που έχουν αναληφθεί στο πλαίσιο του ΠΟΕ σε πολλούς νέους τομείς κανονιστικών ρυθμίσεων.

Η συμφωνία ελευθέρων συναλλαγών που προβλέπεται στη ΣΕΑΣ πρέπει να αναπτυχθεί προκειμένου να συμπεριλάβει την εναρμόνιση των εμπορικών καθεστώτων και νέες δεσμεύσεις σε τομείς όπως οι υπηρεσίες, οι κρατικές προμήθειες και οι επενδύσεις.

Αμφότερα τα μέρη πρέπει να επιδιώξουν να αναπτύξουν τη συνεργασία σε ορισμένους συναφείς με το εμπόριο τομείς: τελωνειακή συνεργασία, κανόνες καταγωγής, καταπολέμηση της απάτης και των παρατυπιών στον τελωνειακό τομέα και σε άλλους συναφείς τομείς, πολιτική ανταγωνισμού, δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας, προστασία των καταναλωτών, ασφάλεια τροφίμων, υγειονομικά και φυτοϋγειονομικά μέτρα, τεχνικοί φραγμοί στο εμπόριο και, τέλος, προδιαγραφές και πρότυπα, με στόχο να την εφαρμόσουν σε εθνικό επίπεδο, αφενός και, αφετέρου, για την προώθηση των εξαγωγών. Οι αεροπορικές μεταφορές κατέχουν σημαντική θέση στην οικονομική ανάπτυξη, στην περιφερειακή ολοκλήρωση και στην προώθηση του εμπορίου. Η ΕΕ και η Νότια Αφρική πρέπει να δημιουργήσουν ένα υγιές νομικό πλαίσιο για να αναπτύξουν περαιτέρω τις αεροπορικές μεταφορές τους και την τεχνική συνεργασία στον εν λόγω τομέα.

Τέλος, ίσως χρειαστεί να επανεξεταστούν ορισμένες εμπορικές διατάξεις, π.χ. σχετικά με τις διασφαλίσεις και την επίλυση των διαφορών, στο πλαίσιο των σχέσεων που θα δημιουργηθούν μεταξύ της ΣΕΑΣ και της διαδικασίας συμφωνίας οικονομικής εταιρικής σχέσης στη Μεσημβρινή Αφρική.

3.1.3. Προς τη δημιουργία μιας καινοτόμου οικονομικής, κοινωνικής και περιβαλλοντικής εταιρικής σχέσης

Οι διατάξεις της ΣΕΑΣ για την οικονομική συνεργασία και άλλες μορφές συνεργασίας ανοίγουν το δρόμο για μια ευρεία δυνάμει καρποφόρα συνεργασία η οποία είναι δυνατόν να ωφελήσει αμφότερα τα μέρη. Ένας τομέας στον οποίο αυτή η μορφή συνεργασίας μπορεί να είναι ωφέλιμη για τη Νότια Αφρική και να συμπληρώσει την αναπτυξιακή συνεργασία είναι η περιφερειακή πολιτική και η κοινωνική συνοχή. Η Νότια Αφρική έχει εκδηλώσει έντονο ενδιαφέρον για την ευρωπαϊκή πείρα όσον αφορά την εφαρμογή της περιφερειακής πολιτικής και τη λειτουργία των διαρθρωτικών ταμείων. Θεωρεί ότι οι εν λόγω πολιτικές θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν ως υπόδειγμα στις προσπάθειες της Νότιας Αφρικής να αντιμετωπίσει τις κοινωνικές και τις οικονομικές διαφορές μεταξύ των επαρχιών και των περιφερειών της. Η ΕΕ είναι πρόθυμη να μοιραστεί την εμπειρία της στον τομέα της περιφερειακής πολιτικής και της κοινωνικής συνοχής προκειμένου να βοηθήσει τη Νότια Αφρική να διευθετήσει τις ανισορροπίες και τις ανισότητες που την χαρακτηρίζουν.

Λαμβάνοντας υπόψη την οικονομική σπουδαιότητα της Νότιας Αφρικής σε περιφερειακό και διεθνές επίπεδο, θα είναι επίσης σημαντικό να ενισχυθούν οι ανταλλαγές στον τομέα της οικονομικής συνεργασίας και ιδίως να αναπτυχθεί τακτικός οικονομικός διάλογος και ανταλλαγές στον μακροοικονομικό και χρηματοοικονομικό τομέα.

Όσον αφορά τη συνεργασία στον επιστημονικό και τεχνολογικό τομέα, υπάρχει η δυνατότητα να ενισχυθεί η συνεργασία ΕΕ-Νότιας Αφρικής στο πλαίσιο υφιστάμενων συμφωνιών. Επιπλέον, θα πρέπει να καταβληθεί κάθε προσπάθεια για να εξασφαλιστεί ότι οι επιστημονικές ανταλλαγές οδηγούν σε πρακτικές και βιομηχανικές εφαρμογές, έτσι ώστε να υπάρξει άμεσος αντίκτυπος στην οικονομική ανάπτυξη και την απασχόληση.

Το παράρτημα 1 περιλαμβάνει προσωρινό κατάλογο νέων πολλά υποσχόμενων τομέων συνεργασίας ο οποίος χρειάζεται περαιτέρω επεξεργασία.

3.1.4. Συνεργασία για την ανάπτυξη – νέα εθνική στρατηγική για τα έτη 2007-2013

Η Νότια Αφρική είναι χώρα μέσου εισοδήματος (ΧΜΕ) που παράγει σημαντικούς ίδιους δημοσιονομικούς πόρους και η αναπτυξιακή βοήθεια που της χορηγεί η Ευρώπη, χωρίς να είναι αμελητέα, είναι μικρή σε σύγκριση με τον προϋπολογισμό της χώρας. Η αναπτυξιακή βοήθεια ωστόσο έχει χορηγήσει τους απαραίτητους πόρους για τη θέσπιση τομεακών προγραμμάτων δημοσιονομικής στήριξης, πρωτοβουλιών βέλτιστων πρακτικών, δραστηριοτήτων ανάπτυξης ικανότητας και διεθνούς προβολής. Επιπλέον, όπως αναφέρεται στην ευρωπαϊκή κοινή αντίληψη για την ανάπτυξη, «πολλές χώρες μέσου εισοδήματος (...) αντιμετωπίζουν κατάφορες ανισότητες και αδύναμη διακυβέρνηση, που απειλούν τη βιωσιμότητα του αναπτυξιακού τους εγχειρήματος. Πολλές ΧΜΕ διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο σε ζητήματα πολιτικής, ασφάλειας και εμπορίου, καθότι παράγουν και προστατεύουν παγκόσμια δημόσια αγαθά και ενεργούν ως περιφερειακές άγκυρες.»

Το πρόγραμμα αναπτυξιακής συνεργασίας 2007-2013 πρέπει να λάβει υπόψη τα παραπάνω, να εξετάσει την ανάγκη της Νότιας Αφρικής για ΕΑΒ και να επικεντρωθεί στην προστιθέμενη αξία της συνεισφοράς της Ευρώπης. Πρέπει να διασφαλίσει την προστασία των φυσικών πόρων και το σεβασμό του περιβάλλοντος. Πρέπει να ευθυγραμμιστεί απόλυτα με τις οικονομικές και κοινωνικές πολιτικές της Νότιας Αφρικής και να ανταποκρίνεται στις προτεραιότητές της, ειδικότερα με την αντιμετώπιση των δυσχερειών που παρεμποδίζουν την παροχή κοινωνικών υπηρεσιών και λαμβάνοντας υπόψη την παρεμβατικότερη οικονομική πολιτική της νοτιοαφρικανικής κυβέρνησης, την προσανατολισμένη στην ανάπτυξη, η οποία επικεντρώνεται στην οικονομική μεγέθυνση, στην απασχόληση και στην αντιμετώπιση των σημαντικών εισοδηματικών διαφορών και ανισοτήτων.

3.2. Η Νότια Αφρική ως περιφερειακός σταθεροποιητικός παράγοντας

Η Νότια Αφρική αντιπροσωπεύει πάνω από το 75% του συνολικού ΑΕΠ της Αναπτυξιακής Κοινότητας Μεσημβρινής Αφρικής (SADC), και ως εκ τούτου είναι το κομβικό σημείο της περιοχής σε θέματα πολιτικής, οικονομίας, εμπορίου και ανθρώπινων πόρων. Ο ρόλος που θα αποφασίσει να διαδραματίσει θα είναι ζωτικής σημασίας για την υλοποίηση του περιφερειακού ενδεικτικού σχεδίου στρατηγικής ανάπτυξης της SADC καθώς και για την περιφερειακή ολοκλήρωση της Μεσημβρινής Αφρικής. Η SADC παραμένει η βασική κινητήρια δύναμη για την περιφερειακή πολιτική συνεργασία και τη «φυσική» συμμαχία στην περιοχή, ενώ η ΤΕΜΑ έχει σημαντικό ρόλο σε θέματα εμπορίου.

Η στρατηγική της ΕΕ για την Αφρική θεωρεί τις περιφερειακές οικονομικές κοινότητες ως ουσιαστικά στοιχεία για τις σχέσεις μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Αφρικής. Στη περίπτωση της Μεσημβρινής Αφρικής, η ΕΕ και η Νότια Αφρική, ως στρατηγικοί εταίροι, οφείλουν να εγκαινιάσουν έναν εντατικότερο και ουσιαστικότερο διάλογο και πολιτική συνεργασία σε θέματα που αφορούν το πολύπλοκο περιφερειακό πλαίσιο και τις πολιτικές προκλήσεις που αυτό συνεπάγεται. Οφείλουν να καθορίσουν σαφέστερα τους αντίστοιχους ρόλους τους στην περιοχή, λαμβάνοντας υπόψη την εμφάνιση νέων οικονομικών δυνάμεων.

Μια σημαντική διάσταση της συνεργασίας σε περιφερειακό επίπεδο είναι η ασφάλεια και η διατήρηση της ειρήνης. Η Νότια Αφρική και η ΕΕ πρέπει να προσπαθήσουν μαζί με τη SADC για να προωθήσουν το ενδεικτικό στρατηγικό σχέδιο σχετικά με το όργανο που θα είναι επιφορτισμένο με θέματα πολιτικής, άμυνας και ασφάλειας, το σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης και την ικανότητα της SADC για τη διατήρηση της ειρήνης.

Κατά τις διαπραγματεύσεις σχετικά με τη σύναψη συμφωνίας οικονομικής εταιρικής σχέσης (ΣΟΕΣ) μεταξύ της ΕΕ και της SADC πρέπει να εξεταστούν ζητήματα που θέτει η συνύπαρξη της ΣΕΑΣ και της μελλοντικής ΣΟΕΣ, λαμβάνοντας υπόψη ότι στόχοι της ΣΟΕΣ είναι η ανάπτυξη μιας πιο προβλέψιμης περιφερειακής αγοράς αγαθών και υπηρεσιών, βασισμένης σε κανόνες, με στόχο την προώθηση της περιφερειακής ολοκλήρωσης, την εναρμόνιση των εμπορικών κανόνων, τόσο εντός της περιφέρειας όσο και έναντι της ΕΚ, και τη δημιουργία απλού εμπορικού πλαισίου μεταξύ των χωρών της Μεσημβρινής Αφρικής και με την ΕΚ. Αυτό ίσως απαιτήσει νέα προσαρμογή της ΣΕΑΣ.

3.3. Η Νότια Αφρική ως καθοριστικός παράγοντας στην αφρικανική ήπειρο

Η Νότια Αφρική είναι καθοριστικός παράγοντας σε θέματα αφρικανικής ηπείρου. Είναι μια από τις κινητήριες δυνάμεις της Αφρικανικής Ένωσης και της NEPAD. Με την προσήλωσή της στον αφρικανικό μηχανισμό αξιολόγησης από ομοτίμους, προάγει τη χρηστή διακυβέρνηση στην αφρικανική ήπειρο. Η χώρα αποτελεί επίσης εξέχον παράδειγμα μεταμόρφωσης ενός άδικου πολιτικού συστήματος σε μια ανοικτή, δημοκρατική κοινωνία που προάγει την ανοχή και τη συμφιλίωση. Εξάλλου, εξελίσσεται σε έναν όλο και σημαντικότερο επενδυτή στην Αφρική, τόσο από χρηματοοικονομικής πλευράς όσο και σε θέματα μεταφοράς τεχνογνωσίας και βέλτιστων πρακτικών. Τέλος, η Νότια Αφρική έχει ενεργό ρόλο σε θέματα πρόληψης και διευθέτησης των συγκρούσεων και διαμεσολάβησης σε ορισμένες αφρικανικές χώρες και υποστηρίζει εντόνως τις προσπάθειες που καταβάλλει η Αφρικανική Ένωση στον τομέα αυτό.

Η Νότια Αφρική και η ΕΕ πρέπει να ενισχύσουν την αμοιβαία κατανόηση όσον αφορά την πολιτική και διπλωματική συνεργασία σε αφρικανικά θέματα. Η συνεργασία δεν θα πρέπει να περιορίζεται στη χρηματοδότηση της Αφρικανικής Ένωσης και των ειρηνευτικών αποστολών, αλλά να αποτελέσει αναπόσπαστο μέρος μιας ενισχυμένης εταιρικής σχέσης. Η ΕΕ και η Νότια Αφρική οφείλουν να επιδιώξουν την κατάρτιση ενός κοινού προγράμματος για την Αφρική και να στηρίξουν αμοιβαία τις προσπάθειές τους στην αφρικανική ήπειρο.

Αυτή η « entente» δεν επηρεάζει τις υφιστάμενες σχέσεις της ΕΕ με άλλες αφρικανικές χώρες ούτε πλήττει τη συνεργασία με την Αφρικανική Ένωση και τις περιφερειακές οικονομικές κοινότητες. Αντιθέτως, αποσκοπεί στο να μεταφέρει τη στρατηγική για την Αφρική σε εθνικό επίπεδο έτσι ώστε να μπορέσουν και άλλες χώρες να συμμετάσχουν στη δημιουργία στενότερων δεσμών με την ΕΕ.

3.4. Διεθνής συνεργασία σε θέματα παγκοσμίου ενδιαφέροντος

Η Νότια Αφρική κατέχει μοναδική θέση στο διεθνές προσκήνιο. Έχει επανειλημμένως εκφραστεί εξ ονόματος των αναδυόμενων και των αναπτυσσόμενων χωρών. Το κύρος της στα διεθνή φόρουμ είναι αξιοσημείωτο και υπερβαίνει την οικονομική της βαρύτητα. Η Νότια Αφρική και η ΕΕ, αν και δεν έχουν πάντοτε τις ίδιες θέσεις στα διεθνή θέματα, συμφωνούν σε πολλά εξ αυτών. Όπως και η Ευρώπη, η Νότια Αφρική έχει δεσμευθεί για τον περιορισμό της διάδοσης των όπλων μαζικής καταστροφής, την αναγνώριση της δικαιοδοσίας του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου, την κατάργηση της θανατικής ποινής και την καταπολέμηση της τρομοκρατίας. Αμφότερες είναι έντονα προσηλωμένες στο πολυμερές σύστημα συλλογικής ασφάλειας των Ηνωμένων Εθνών και αναγνωρίζουν την πρωταρχική ευθύνη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ για τη διατήρηση της ειρήνης και της ασφάλειας διεθνώς. Αμφότερες θεωρούν επίσης χρέος τους να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά τα αίτια και τις συνέπειες των κλιματικών αλλαγών και επιβεβαίωσαν ότι επιθυμούν να εμβαθύνουν τον μεταξύ τους διάλογο για τα συγκεκριμένα και άλλα περιβαλλοντικά προβλήματα.

Τα θέματα αυτά περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα πολιτικών συνομιλιών μεταξύ της ΕΕ και της Νότιας Αφρικής, αλλά πρέπει επίσης να οδηγήσουν σε συγκεκριμένες ενέργειες. Η ΕΕ και η Νότια Αφρική πρέπει να καθορίσουν κοινές θέσεις και να αρχίσουν αποτελεσματική συνεργασία σε όλους αυτούς τους τομείς και να υπερασπίσουν τα αμοιβαία συμφέροντά τους σε διεθνές επίπεδο.

Ομοίως, η ΕΕ πρέπει να επιδιώξει την υλοποίηση αμοιβαία ωφέλιμης συνεργασίας στον τομέα του περιβάλλοντος, της ασφάλειας του ενεργειακού εφοδιασμού και της βιώσιμης χρήσης των ενεργειακών πόρων, της μετανάστευσης, της καταπολέμησης του διεθνούς εμπορίου ναρκωτικών, της νομιμοποίησης παράνομων προσόδων, της φοροδιαφυγής, της διαφθοράς, της ασφάλειας των θαλάσσιων και των αεροπορικών μεταφορών, της εμπορίας ανθρώπων, ιδίως παιδιών, του εμπορίου μικρών όπλων και του οργανωμένου εγκλήματος.

Τέλος, και οι δύο εταίροι τάσσονται υπέρ της ισχυρότερης εκπροσώπησης των αναπτυσσόμενων και των αναδυόμενων χωρών στους διεθνείς οργανισμούς. Για το σκοπό αυτό, πρέπει να εντείνουν τον πολιτικό συντονισμό, τη συνεργασία στο πλαίσιο των διεθνών χρηματοπιστωτικών οργανισμών και των διεθνών φόρουμ, περιλαμβανομένων των οργανισμών των Ηνωμένων Εθνών, καθώς και κοινές ενέργειες.

4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Η Νότια Αφρική και η ΕΕ δημιουργούν εδώ και πολύ καιρό γέφυρες μεταξύ Βορρά και Νότου, Ανατολής και Δύσης, μεταξύ πολιτισμών, λαών και θρησκειών. Η Ευρώπη θεωρεί ότι μπορεί να ανταποκριθεί καλύτερα σε αυτόν το ρόλο στο πλαίσιο μιας εταιρικής σχέσης με τη Νότια Αφρική. Ωστόσο, μια τέτοια στρατηγική εταιρική σχέση δεν δημιουργείται εν μία νυκτί· είναι αποτέλεσμα μιας δυναμικής εξέλιξης. Η ΕΕ είναι διατεθειμένη να επιδοθεί σε αυτή τη δυναμική διαδικασία, κυρίως με τη θέσπιση εκ βαθέων και απρόσκοπτου πολιτικού διαλόγου και συνεργασίας με τη Νότια Αφρική σε όλα τα επίπεδα.

Η τρέχουσα οργάνωση του πολιτικού διαλόγου γίνεται βάσει ανταλλαγών με τους επικεφαλής της αποστολής της ΕΕ στην Πραιτόρια, τακτικών επισκέψεων υπουργών και ανώτατων διοικητικών υπαλλήλων στην ΕΕ και στη Νότια Αφρική και βάσει του ετήσιου συμβουλίου συνεργασίας. Επίσης, πραγματοποιούνται ανταλλαγές μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Κοινοβουλίου της Νότιας Αφρικής μέσω της αντιπροσωπείας του ΕΚ για τη Νότια Αφρική, και η Νότια Αφρική συμμετέχει ενεργά στην Συνέλευση Ίσης Εκπροσώπησης ΑΚΕ-ΕΕ. Το θεσμικό αυτό πλαίσιο κρίθηκε ικανοποιητικό στο παρελθόν αλλά θα πρέπει να επανεξεταστεί υπό το πρίσμα του στρατηγικού χαρακτήρα της εταιρικής σχέσης ΕΕ-Νότιας Αφρικής.

Η Επιτροπή καλεί το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή να στηρίξουν τις κύριες κατευθύνσεις της παρούσας ανακοίνωσης. Με βάση αυτές τις γενικές αρχές, η Επιτροπή θα καταρτίσει σχέδιο δράσης για την εφαρμογή της παρούσας ανακοίνωσης, το οποίο θα υποβληθεί στο συμβούλιο συνεργασίας ΕΕ-Νότιας Αφρικής εντός του έτους και αναμένεται να οδηγήσει στη διατύπωση κοινής δήλωσης από τα μέρη.

Αναλόγως των συζητήσεων στο πλαίσιο του Συμβουλίου, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, καθώς και των απόψεων που θα εκφραστούν στη Νότια Αφρική, το εν λόγω σχέδιο δράσης θα μπορούσε να επικεντρωθεί στα εξής:

- στην ενίσχυση του πολιτικού διαλόγου, με την υιοθέτηση κοινών πολιτικών θέσεων και την ανάληψη κοινής δράσης,

- στην κοινή ενεργό συμμετοχή σε περιφερειακά και παγκόσμια θέματα,

- στην εφαρμογή εγγράφου στρατηγικής χώρας, σύμφωνα με την παρούσα ανακοίνωση, το οποίο έχει καταρτιστεί από κοινού,

- στην αναθεώρηση και στην πλήρη εφαρμογή της ΣΕΑΣ με βάση τις παραπάνω προτεραιότητες.

LIST OF ANNEXES

ANNEX 1 - BROAD LINES OF A JOINT ACTION PLAN TO IMPLEMENT THE COMMUNICATON

ANNEX 2 - THE POLITICAL, ECONOMIC, SOCIAL AND ENVIRONMENTAL SITUATION IN SOUTH AFRICA

ANNEX 3 - ABBREVIATIONS

A NNEX 1

BROAD LINES OF A JOINT ACTION PLAN TO IMPLEMENT THE EU–SOUTH AFRICA STRATEGIC PARTNERSHIP

On the basis of the outcome of the discussions in the Council, the European Parliament and the European Economic and Social Committee, the Commission intends to draw up a draft Action Plan for the implementation of the Communication on a strategic partnership with South Africa. The draft Action Plan will be then be submitted to the Joint EU-South Africa Cooperation Council, which is expected to meet towards the end of the year. It is hoped that the partners will then adopt a Joint Declaration endorsing the Action Plan.

Such an action plan needs to be further developed but could focus on

- Strengthened political dialogue, leading to common positions and joint political action,

- Active joint involvement in regional and global issues,

- Implementation of a jointly drafted Country Strategy Paper in line with this Communication,

- Revision and full implementation of the TDCA according to the above priorities.

1. Political strategy and cooperation

As indicated in the Communication, stronger political dialogue, leading to common political positions on subjects of mutual interest and to joint political action where appropriate, forms the very backbone of the Strategic Partnership. This dialogue should be frank, open and uninhibited and exclude none of the domestic, regional, continental and global issues.

Possible themes for enhanced political and economic cooperation that could be included in the action plan are:

Domestic South African and European issues

- Economic and financial policy and Foreign Direct Investment

- HIV/AIDS

- Health and food security

- Crime

- Countering racism and xenophobia

- Land reform

- Governance, democracy and human rights

- Employment, economic growth, redistribution of wealth

- EU enlargement, neighbourhood policy

- Decent work, including employment, social safety mechanisms, social dialogue, rights at work, gender mainstreaming

- Social inclusion and cohesion

- …

Regional issues

- Social cohesion; regional integration

- See below, point 2

African matters

- EU–AU relations

- The EU–Africa summit

- The African Union

- Peace-keeping and mediation on the African continent

- The African Peace Facility

- APRM

- NEPAD

- …

International and global issues

- The MDGs

- Countering the proliferation of weapons of mass destruction

- Recognition of the jurisdiction of the International Criminal Court

- Abolition of the death penalty

- Combating terrorism

- Global environmental issues, including climate change

- Migration

- Energy security and sustainable use of energy resources

- The fight against the international drugs trade, money laundering, tax fraud and avoidance, corruption and organised crime

- Trafficking in human beings, in particular children

- ILO

- Ratification, implementation and enforcement of core labour standards

- Social dimension of globalisation

- Small arms and light weapons

- WTO and the DDA

- The reform and role of the United Nations

- Multilateralism and representations in International Financial Institutions

- The Middle East peace process

- Iraq

- Iran and nuclear non-proliferation

- …

2. Joint involvement in regional issues

Because of their topicality and particular interest, regional issues merit a special place in political dialogue and in joint action, trade cooperation, economic cooperation and development cooperation. Indeed, the regional context in Southern Africa is particularly complex and requires a sustained cooperative effort from all parties, including South Africa and Europe. The challenges the region is facing are manifold.

AIDS is hitting Southern Africa harder than any other region in the world. The impact of the pandemic on society, on the health infrastructure and services, on human resources and on the economy of the region as a whole will be hugely destructive over the coming years.

Politically speaking, the SADC region will have to come to terms with important shifts in power patterns as new regional powers are likely to emerge. In addition, it will have to find a solution to the political stalemate in the Zimbabwe crisis.

A major short-term challenge to the region is untangling the knot of regional cooperation and integration. Implementing the SADC Regional Indicative Strategic Development Plan, agreeing on the right recipe for EPA negotiations, clarifying the relationship between the SADC, SACU and the TDCA are issues to be dealt with urgently.

As the prime mover in the region, South Africa needs to assume its leading role in these matters and must be able to count on Europe’s support.

3. Country Strategy Paper 2007-2013

At the moment, the Commission, nine Member States, and the South African authorities are jointly drafting a new 2007-2013 Country Strategy Paper. Care will be taken to ensure that the drafting and approval of this CSP runs parallel to the discussion and adoption of the Communication and its subsequent Action Plan and that the CSP truly translates the broad political lines set out by the Communication.

The subsequent implementation of the CSP along these lines will form part of the Action Plan.

4. TDCA review

In recent months, the review of the TDCA has led to informal contacts between the Commission and South Africa and has enabled the two sides to

- tentatively identify those provisions that may need amending (revision);

- suggest priorities for those provisions that have not been implemented yet.

As regards the provisions that have not been implemented yet, there seems to be a strong interest in deepening cooperation in the following areas: trade and trade-related areas, intellectual property rights, customs, competition policy, regional policy, sanitary and phyto-sanitary measures, technical barriers to trade, maritime and air transport and security, energy, information and communication technologies, mining, tourism, consumer policy, social and employment policy, science and technology, education and training.

Among the promising areas of cooperation that can be developed, are

- The environment, with particular emphasis on Climate Change

- Economic co-operation

- Information society, where promising opportunities have been identified in research and education, but also at the policy and regulatory levels as well as on activities related to the World Summit on the Information Society follow-up

- Education and training, including student, teacher and academic exchanges and a “South Africa” window in the Erasmus Mundus programme

- Industrial, maritime and air transport including safety and security aspects, mining, energy in particular in promoting energy efficiency policy and technologies as well as clean coal technologies, and the environment, where there is a clear interest in exchanging the rich experiences of both

- Justice, where exchanges of information and cooperation on extradition could be developed

- Employment and social protection; gender equality and the promotion of women's rights, labour law and dialogue between social partners, with a view to promoting productive employment and decent work for all[2]

- Youth, exchange of approaches, experience and best practice

- Enhanced cultural cooperation, which would offer both sides an opportunity to promote, strengthen and exchange their rich cultural diversity, taking into account the recently adopted UNESCO Convention on the protection and promotion of the diversity of cultural expressions

- Cooperation in press and information, to improve mutual understanding and visibility

The Action Plan should contain concrete steps for implementing cooperation in these fields.

5. Institutional architecture

The Action Plan should also include proposals for institutional arrangements for political dialogue at various levels, in accordance with the ambitions of the Communication.

ANNEX 2

THE POLITICAL, ECONOMIC, SOCIAL AND ENVIRONMENTAL SITUATION IN SOUTH AFRICA

South Africa’s current social and economic situation has been shaped by fifty years of apartheid.

Black, Asian and “coloured” South Africans were forced off the land, out of agricultural markets, and increasingly into wage labour as migrants within South Africa’s growing mining and manufacturing industries. Black South Africans were forced into overcrowded, arid “homelands”, which were economically unsustainable and dependent on agricultural “exports” from white South Africa.

“Bantu” education systems were designed to meet the need for largely unskilled labour. The apartheid regime imposed limitations on company ownership by black people and the business activities that they could engage in, mainly involving the retail supply of food and fuel. The resulting shortage of managerial and specialist skills, compounded by limited access to savings and credit institutions, is recognised today as a key constraint on growth in the small business and informal sector, as demonstrated by the relatively low proportion of small and medium-sized enterprises in South Africa.

In contrast, the largely white-owned formal sector became highly concentrated and capital-intensive. During apartheid, it grew on capital-related subsidies and import substitution in response to sanctions. The result was that, by 1990, six conglomerates centred around mining and finance controlled companies with 80% of the market capitalisation on the Johannesburg stock exchange.

Twelve years after the apartheid regime was replaced by a democratic government, South Africa remains deeply marked by its historical heritage. Remarkable achievements have been made in reconciling the masters and victims of apartheid, but the “rainbow nation” propagated by Nelson Mandela is still far away. Economic disparity prevails. Large firms in the formal economy have been able to build on the dominant position secured during apartheid to take advantage of the new opportunities in post-apartheid South Africa. This contrasts starkly with the previously neglected subsistence and informal economies, in which many of the black majority of the population still live in dire poverty[3]. While the Government is committed to narrowing the enormous gap between rich and poor through a set of comprehensive policy measures such as employment generation, Black Economic Empowerment, skills development and social grants, a fundamental turn-around has not yet been achieved, leaving the country with the risk of growing discontent among the poor, with corresponding possible threats to its internal political stability.

1. Political situation

Since 1994, in line with the Reconstruction and Development Programme (RDP) , the government of South Africa has set out to dismantle the social relations of apartheid and create a democratic society based on equity, non-racialism and non-sexism. New policies and programmes have been put in place to substantially improve the quality of life of the vast majority of the people.

The RDP, the core of all post-1994 policies, has as its objectives:

- Meeting basic needs

- Building the economy

- Democratising the state and society

- Developing human resources

- Nation building

Although much remains to be done in order to consolidate the foundations of its young democracy , in which human rights and fundamental freedoms are respected, South Africa has made great efforts towards institutionalising democracy, and the country has experienced a stable political environment. Achievements to date include:

- A multi-party political system

- A functioning parliamentary democracy

- The entrenchment of constitutionalism and the rule of law

- An independent judiciary

- Mechanisms for accountability, transparency and information in public administration

The first general and free national and provincial elections in April 1994 put an end to apartheid and brought Nelson Mandela, leader of the African National Congress (ANC), to power as President of a Government of National Unity. The second and third elections held in June 1999 and April 2004 confirmed the mandate for the ANC, with Thabo Mbeki as President. In 2004, the ANC, which regularly gains the majority of black votes, received a little over a two-thirds majority. Since 2004, it has also been running all nine provinces. The ANC is in an alliance with the Congress of South African Trade Unions and the South African Communist Party, with which it established common lists for the elections. The main official opposition in Parliament is formed by the Democratic Alliance. The New National Party, led in 1994 by ex-President De Klerk, decided to disband in 2005 and to integrate with the ANC. The share of Mangosuthu Buthelezi’s Inkatha Freedom Party (based in KwaZulu-Natal) has been continuously shrinking (to 7% at national level in 2004). There are other smaller parties such as the Pan African Congress, Independent Democrats and Freedom Front, which have an active but small role in the debate on domestic and foreign policy issues.

During apartheid, civil society played a prominent role in taking pro-active action against the government to bring about political change. Since 1994, civil society has continued to make a vital and important impact on South African society by advocating proper and effective governance and by championing issues such as poverty, gender parity and the efficacy of service delivery, engaging the government on tangible reforms. However, it has been weakened by the loss of the donor funding that it received during apartheid, and the loss of many of its members to government, the civil service and the private sector. Thus, while new partnerships between civil society organisations and the government have gradually emerged, especially for service delivery in some social sectors, there is undoubtedly scope for strengthening the advocacy and campaigning role of civil society.

In spite of intense efforts to further the peace and reconciliation process following the apartheid era, both public authorities and civil society are conscious of the need to address the issues of exclusion and non-integration, which are still prevalent in all layers of South African society. In this context, the approval of the Black Economic Empowerment (BEE) Charter and, more specifically, the implementation of the Broad Based Black Economic Empowerment Act of 2003 are important steps towards economic inclusion and equity for the black majority of the population . However, black empowerment at the workplace is slow and much remains to be done to implement a “broad based” black economic empowerment.

South Africa plays a key role in the Southern African region. It contributes 50% of the GDP of sub-Saharan Africa, and close to 75% of the GDP of the SADC. South African investment in the rest of Southern Africa represents 49% of the region’s FDI, and 80% of trade in Southern Africa is with South Africa. Most of this consists of South African exports to the rest of the region. In addition, South Africa’s business expansion into the region is gaining momentum, and there is a long history of regional labour migration to the country. Furthermore, South Africa’s capacity in science and technology represents a significant resource for the region in general. While its economic dominance translates into significant political influence, South Africa’s diplomacy is based on consultation, consent and consensus. However, South Africa’s policy of “quiet diplomacy” vis-à-vis Zimbabwe has not yet had the desired results.

South Africa plays an active role at international and pan-African level , also as a mediator between the developed and the developing world. South Africa plays a crucial role within the African Union, NEPAD, the Non-Aligned Movement, the WTO and the Commonwealth of Nations. It has been the international venue for high-profile global conferences, including the World Summit on Sustainable Development. South Africa has concluded or is negotiating numerous multilateral and bilateral agreements within the WTO framework, notably with the EU, MERCOSUR, the USA and EFTA. In the area of peace and security as well, South Africa has been playing a very active and constructive role on the African continent. Here, it has been involved in addressing crises and brokering conflict resolution in Rwanda, the Democratic Republic of Congo, Burundi, Liberia, Sudan and Côte d’Ivoire.

2. Economic situation

Economic growth in the first 10 years after the end of the apartheid regime averaged only 2.9% per annum, but increased to 4.5% in 2004 and has been estimated at 5.0% in 2005. South Africa’s economy has moved from being dominated by mining (share in 2005 only 7%) and agriculture (in 2005 only 3%) to a situation where manufacturing (2005: 20%) and services (2005: 70%) contribute the main shares of GDP.

In recent years, macro-economic stability has been achieved. As a result, the government has had room to increase its expenditure. Fiscal policy has become more expansionary, while keeping within prudent limits. Since 2000, the budget deficit has remained between 1.4 and 2.3% of GDP. For 2005, the deficit has been estimated at 0.5%. Overall, public debt amounts to 30.5% of GDP and public expenditure remains at an affordable and sustainable level of 27% of GDP.

The achievement of macro-economic stability is also due to the strict monetary policy applied since the late 1990s, resulting in a reduced inflation rate of 3.9% in 2005, well within the South African Reserve Bank’s 3-6% target range. Since the middle of 2003, the Reserve Bank has been in a position to reduce interest rates, cutting the repo rate from 13.5% to 7%, which has also stimulated domestic demand and economic growth. In April 2005, when deciding on a further lowering of the interest rate, the Reserve Bank slightly changed its position: for the first time it took into consideration not only the level of inflation but also the impact of exchange rate fluctuations on the export sectors and thus on unemployment.

As regards external stability , following the depreciation of the rand in early 2001, the currency has strengthened considerably since the middle of 2002. This has had a dampening effect on the exports of the mining and manufacturing sectors and therefore implications for economic growth as well. Increased domestic demand resulting from a growing economy and lower interest rates, combined with lower prices for foreign products, has led to increased imports. As a consequence, the current account surplus enjoyed until 2002 became a deficit of about 4% of GDP in 2005. This reversal took place mainly vis-à-vis the EU, South Africa’s major trading partner. While South Africa had enjoyed a trade surplus with the EU since 1998, this turned into a slight deficit in 2004. So far, the current account deficit has been easily financed by significant portfolio inflows. Inflows of foreign direct investment continue to grow, though levels remain low and volatile, below $1bn per year or 3.2% of GDP. To counter the rand’s volatility, the Reserve Bank is in the process of increasing its foreign reserves to US $22 billion (23 weeks of imports) by February 2006.

However, this bright side of the economic medal also has a very prominent dark side. South Africa is a dual economy with high inequality in economic and social living standards, based on racial lines and on an urban/rural divide. The modern sector, built up under apartheid, has been best placed to take advantage of trade liberalisation and macroeconomic stability. Much of this comprises large, capital-intensive firms. Smaller firms and those in the informal economy have done less well. Many black, Asian and coloured South Africans live a precarious existence in the “second economy”, moving between unemployment, working in the informal sector (often as “hawkers”) and low-paid jobs in the formal sector. Often they have to travel great distances to formal jobs because of the apartheid policy of locating their communities away from the centres of formal employment. The “second economy” is also home to millions of the poor, mostly black, marginalised and unskilled, who engage in informal activities mainly for sheer survival.

While the country has an advanced physical infrastructure as well as sophisticated financial, IT and telecommunication networks similar to those of the developed world[4], it also faces extreme deprivation and exclusion and a level of poverty that compares to most least-developed countries. The Gini coefficient of 0.58 illustrates this significant social and economic divide in South Africa. This affects mainly the black population: almost 50% of the black population live below the national poverty line, against only 2% of whites[5].

The steady though modest economic growth and a stable internal and external macro-economic situation have not brought down unemployment, the key economic and social problem of the country.

Slow economic growth, a result of low investment and saving rates (16% and 15% of GDP, respectively), coupled with the continued ability of capital-intensive firms to benefit from the base built up under apartheid, has curtailed the demand for labour. The opening up of the economy has reduced the importance of sectors such as mining and clothes and textiles in favour of growth in sectors such as wholesale and retail trade, services, construction and communications. Jobs are being created, but not fast enough to incorporate the number of new entrants into the labour market. The apartheid legacy has left South Africa with structural obstacles to employment, with people living far from sources of employment growth, workers lacking skills, potential entrepreneurs lacking both collateral and access to financial and business services and a highly concentrated business structure. A workforce that is increasing faster (by 35% between 1995 and 2002) than the number of employment opportunities (by only 12% during the same period) has also contributed to unemployment. Presently, unemployment stands at between 26% and 41% of the workforce, depending on whether or not “discouraged” workers are included[6]. Of the unemployed, a large majority are young people[7]. There are proportionately more women unemployed then men and unemployment is geographically skewed, with the highest levels found in the provinces of Limpopo, KwaZulu Natal and the Free State.

Linked to the issue of unemployment is the problem of missing relevant skills among the labour force . Qualified employees are not only lacking in comparison to the needs of a growing economy and social system, but are also emigrating in large numbers, attracted by perceived better financial and living conditions abroad. In contrast, the growing numbers of unskilled young people entering the labour market do not meet the requirements of employers in either the social or economic sectors. On the other hand, there is a long history of regional labour migration to South Africa, which continues to act as a magnet for migrants of many kinds. These include skilled professionals, unskilled job seekers, illegal migrants, refugees, and cross-border traders; with human trafficking on the rise. While South Africa has ‘exported’ skills to the developed world, it has also contributed to the drain on skills in other parts of the region and the continent[8]. In total, however, the skills gap is considered a major impediment to economic growth.

One way of boosting the development of the second economy and employment is the promotion of small, micro and medium-sized enterprises (SMMEs )[9]. However, the anticipated employment boom in this sector has remained below expectations. Employment in the informal sector fell by 17% between September 2000 and March 2005[10]. This could possibly be attributed to a regulatory environment biased against SMMEs, and certainly to difficulties in gaining access to finance. There is an ongoing debate on whether to shift the focus away from promoting grassroots SMMEs towards establishing downstream and upstream links with larger (first economy) companies to integrate the SMMEs (second economy) into the development value-chain of the economy as a whole. This debate illustrates the need for a coherent strategy on how to develop the second economy and a comprehensive employment growth policy. Additional research and political discussion are required for more informed decision-making in this area.

Both the first and second economies have considerable adverse environmental impacts . South Africa is currently among the world’s top 20 greenhouse gas polluters, with an expected increase in emissions of 30% over the coming ten years[11]. There is ample room for energy-saving and climate-friendly technologies. Systematic and thorough environmental impact assessments are often not available due to the lack of capacity.

3. Social situation

A strong social network in support of those who cannot earn a living from the first or second economy is considered as the third pillar of South Africa’s socio-economic system. Remarkable efforts have been made to provide social services to previously disadvantaged communities. Government budgetary expenditure on social services has increased dramatically over the last 10 years and now represents about 63% of the total budget. Since 1994, close to 9 million people have been provided with a basic water supply: today, 85% of households have access to clean water. Over 1.5 million houses have been built to provide shelter to over 6 million people. At the beginning of the new millennium, 64% of households were living in formal houses. Over 500 000 houses were connected to the main electricity grid so that 70% of households were using electricity for lighting. As regards the health sector, the immunisation coverage of children against common infectious diseases has risen to 90% and the usage of antenatal clinics is as high as 95%. In the field of education, the gross enrolment rate in secondary schools increased to 89% in 2004 and matriculation pass rates improved from 49.3% in 1998 to 73.3% in 2003 and 70.7% in 2004 .

To deepen and broaden democracy, local governments have been given responsibility for delivering social and administrative services to their populations - health, education, water/sanitation, infrastructures, environmental protection, etc. But during the initial stage of the transfer of responsibilities, local governments were overwhelmed with the task. The underspending by provincial departments of conditional grants earmarked for basic services highlights this fact. Poor service delivery at local level has become the cause for riots and unrest in the communities concerned.

A major threat to stable social and economic development with higher economic growth is coming from the HIV/AIDS pandemic . The estimated number of HIV-infected people has grown from 3.8 million in 1999 to 5.2 million in 2005. This represents an estimated adult prevalence rate of 21.5%, which is substantially higher among the black than the white population. Currently only some 80 000 out of 500 000 to 750 000 people are receiving antiretroviral treatment[12]. The medium- to long-term consequences of the pandemic will be very high social and economic costs following a reduction in the total population, reduced life expectancy and the loss of economically active people, coupled with a drastic increase in the number of orphans[13].

South African crime levels are among the highest in the world. Although recent statistics released by the government in 2004/2005 indicate that some crime rates are declining, the high level of crime and violence has highly adverse effects on the lives and the well-being of all parts of the population. It also risks having adverse effects on domestic economic viability and on foreign direct investment in South Africa. White-collar crime in the form of corruption has a damaging effect on development for the poor and on public confidence in government, both nationally and at local level. The issue has received particular attention from the government.

Access to justice for vulnerable and indigent groups of the population remains an issue, partly due to the difficult accessibility mainly in rural areas and partly due to an overburdened system. The state’s response to crime has so far tended rather towards retribution, resulting in tougher laws and maximum sentencing, leading to the highest incarceration rate in Africa[14], while restorative justice approaches still need to be explored.

Under the apartheid regime, around 6 million people were forcibly moved from their land. As a result, land and land reform are unquestionably emotive issues. In 2000, the South African government recommitted itself to its 1994 RDP target of transferring 30% of the country’s agricultural land, around 24 million ha, to previously disadvantaged communities by 2014. The implementation of the land reform has, however, made only slow progress. Since 1994, black ownership of land has increased by only 3% (2.3 million ha) to 16% at present (12.8 million ha). As regards land restitution, of a total of 79 000 claims originally lodged, 57 900 have been settled at a cost of R2.5 billion. The deadline for settling claims has had to be extended to 2007. The slow progress of the reform has increased voices of discontent, in particular from organisations such as the Alliance of Land and Agrarian Reform (ALARM) composed of landless people’s organisations, NGOs, small farmer and producer groups and the South African Communist party. It is in general recognised that faster progress is required in order to ensure social cohesion and political stability.

4. Environment situation

As both an industrialised and a developing country, South Africa faces environmental challenges of both kinds. The causes and effects of climate change, air pollution resulting in acid rain, growth in water usage outpacing supply, pollution of rivers from agricultural runoff and urban discharge, soil erosion and desertification are among the major problems the country has to tackle.

Emissions from vehicles (aeroplanes, ships, trains and road vehicles), contribute 44% of the total national nitric oxide emissions and 45% of the total national volatile organic compound emissions (VOC). This is particularly a problem in urban areas.

The energy sector as a whole is the single largest source of carbon dioxide (CO2), one of the primary causes of climate change , and sulphur dioxide (SO2) emissions in South Africa. This is mainly due to the reliance on coal (75% of its primary energy) and oil or its products. A growing energy demand, combined with a continued reliance on coal, as well as a growing transport sector, will create increasing pressure on South Africa to tackle its greenhouse gas emissions to help address the causes from climate change. At the same time, South Africa's climatic sensitivity, with most crop agriculture taking place where it is only just climatically viable, will increase the need to adapt to the growing impacts of climate change.

South Africa is an arid country with only 8.6% of the rainfall available as surface water. This is one of the lowest conversion ratios in the world. Similar to surface waters, South Africa's groundwater resources are relatively limited compared to world averages. The scarcity of freshwater resources and highly variable hydrological conditions have led to every major river in South Africa being regulated in order to ensure adequate water supply for development. South Africa's available freshwater resources are already almost fully-utilised and under stress. At the projected population growth and economic development rates and with the increasing impacts of climate change it is unlikely that the projected demand on water resources in South Africa will be sustainable. Limits to both water supply and quality are thus likely to restrain the country's further socio-economic development. Many water resources are polluted by industrial effluents, domestic and commercial sewage, acid mine drainage, agricultural runoff and litter. To augment supplies, South Africa is looking towards water sources in other southern African countries (e.g. Lesotho) to assist in providing sufficient water for projected future demands.

More than 90% of South Africa’s land surface falls within a desertification risk area. The Department of Water Affairs and Forestry is promoting, via its National Action Plan, the development of community forestry to reduce the pressure on natural woodlands which as the only source of energy for many poor suffer from rapid depletion.

South Africa's coastal and marine resources are under considerable threat and are already severely degraded in many areas due to over-harvesting and urban/industrial development. Coastal areas in South Africa are mainly used for tourism, recreation and leisure, commercial and recreational fishing, agriculture and mining. Many South Africans are dependent on the coast for their subsistence. At present, it is estimated that about 12 million people live within 60 km of the coast, which constitutes about 30% of the population. Thus coastal and marine resources play a major role in sustaining the economic and social development, and contribute to the employment and food security of local populations. The major land-based pollutants are wastewater from industries and sewerage as well as run off from agricultural lands and urban areas. South Africa is situated on one of the major global oil tanker routes which, together with its notoriously rough sea conditions, make it highly vulnerable to oil spills. This is reflected in the relatively high number of shipping accidents, which have been recorded.

South Africa has one of the world's greatest diversity of plant and animal species contained within one country, and is home to many species found nowhere else in the world. With increasing demand for land restitution it is anticipated that there will be increased loss of natural habitats and, with it, potential loss of biodiversity.

South Africa's total waste stream for 1998 was estimated at 538 million tonnes of which industrial and mining waste amounts to about 470 million tonnes per annum (87%). Non-hazardous industrial waste amounts to approximately 16 million tonnes. 95% of urban waste is disposed of on landfill sites of which there are about 1,200 in South Africa.

South Africa has put in place a set of legislation and regulatory instruments to address these issues, which includes

- The Environmental Impact Assessment regulations and the associated schedule of activities as well as the Guideline Document for the Implementation of the Environmental Impact Assessment regulations were adopted in 1997,

- The Development Facilitation Act, 1995,

- The National Environmental Management Act, 1998 (NEMA),

- National Water Act, 1998.

In addition South Africa has signed or adhered to several international environment conventions [15] .

5. Medium Term Challenges

Over the next decade, South Africa must maintain a coherent and structured approach to tackling poverty by integrating it into sector policies, strategies, project activities and budgetary allocations. The vision for 2014 is to reach a united, non-racial, non-sexist and democratic society. The consolidation of democracy will be closely linked with measures aimed at integrating all of society into a growing economy from which all people can benefit. Failure to reach this target might well result in continued unacceptably high levels of economic and social poverty and inequality, which will adversely affect political stability, as occasional demonstrations and protests among the poor have already suggested.

High unemployment, resulting in poverty, crime and, eventually, political instability, as well as the incessant spread of the HIV/AIDS pandemic are the current main challenges facing South African society.

One way of tackling unemployment is considered to be sustainable higher economic growth, in particular resulting from labour-intensive economic activities. Under this approach, the first economy will need to continue to play the dominant economic role, but with the focus on supporting and strengthening the second economy to enable it to become part of the mainstream economy of South Africa. In this context, skills development in all crucial areas is high on the priority agenda. This approach should address the inequality of income distribution too. A further aim is to limit and, if possible, reduce the dependence of a large number of households on social grants.

The good health of the population is a further prerequisite for the prosperous social and economic development of South Africa. Key challenges in the health sector therefore include the expansion of access to the primary health-care system. This concerns in particular maternal and child health and infectious diseases (HIV/AIDS, tuberculosis and other communicable diseases), which need to be addressed in order to reduce mortality and morbidity. A multi-faceted approach to combating the HIV/AIDS pandemic needs to be placed high on the agenda, covering at least three areas: prevention, addressing health system constraints to scale up anti-retroviral treatment, and care for the increasing number of orphans and vulnerable children. Tackling these infectious/communicable diseases will also necessitate further EU-South Africa cooperation and partnership in the field of the clinical research for the development of new drugs and vaccines.

The fight against criminality (including corruption) and respect for the rule of law is a huge challenge that requires major investment in human resources and equipment. This needs to be coupled with strengthening of the capacity of law-enforcement agencies and strong cooperative partnerships with communities and civil society organisations. Crime prevention and the introduction of a credible restorative justice approach need to complement the mainly retributive approach so far pursued.

Social, political, economic and environmental stability can only be ensured in South Africa if the challenge of access to land and security of tenure is met. This has to be seen as part of a strategy to uplift the rural poor and give them access to the mainstream economy, while at the same time guaranteeing the constitutional protection of property rights. This process must ensure that the beneficiaries of land restitution and redistribution are able to use the land in a productive manner, which is the key to building sustainability into the process of redistributing assets to previously disadvantaged communities .

The protection of the environment and the sustainable use of natural resources also present a major challenge in the medium term.

All of the above challenges require better delivery of services to South Africans. This has become a major preoccupation for the government. In order to be able to meet these challenges and to deliver, government needs to continue its efforts to strengthen its own institutional and administrative capacity at national, provincial and local level. Capacity building efforts must consequently be considerably strengthened, in particular at local level.

Participation by communities and civil society is key to policy implementation. Public-private partnership encourages the mobilisation of private resources for development objectives. Specific mechanisms to ensure participation and partnership at local level are crucial.

In the light of South Africa’s current political and economic position and power as well as of its enormous additional potential, the country has a vital political role to play at international level in advocating the interest of developing countries. At pan-African level, the AU and NEPAD are faced with tremendous challenges in establishing functioning democracies based on peace and security and with the capacity for the sustainable development required to alleviate poverty. South Africa is expected to be continuously engaged in this important process[16].

ANNEX 3

Abbreviations

ACP | Africa, Caribbean, Pacific |

AIDS | Acquired Immunodeficiency Syndrome |

ANC | African National Congress |

APRM | African Peer Review Mechanism |

ASF | African Standby Force |

AU | African Union |

BEE | Black Economic Empowerment |

BRICS | Brazil, Russia, India, China and South Africa |

CSP | Country Strategy Paper |

EC | European Community |

EDCTP | European and Developing countries Clinical Trials Partnership |

EDF | European Development Fund |

EP | European Parliament |

EPA | Economic Partnership Agreement |

EPRD | European Programme for Reconstruction and Development |

ESDP | European Security and Defence Policy |

EU | European Union |

FTA | Free Trade Agreement |

G8 | Group of 8 |

GDP | Gross Domestic Product |

GNI | Gross National Income |

HIV | Human Immunodeficiency Virus |

ICT | Information and Communications Technology |

LDC | Least Developed Countries |

LIC | Low Income Countries |

MDGs | Millennium Development Goals |

MIC | Middle Income Countries |

MIP | Multi-annual Indicative Programme |

NEPAD | New Partnership for Africa’s Development |

NGO | Non-Governmental Organisation |

ODA | Official Development Assistance |

OECD | Organisation for Economic Cooperation and Development |

PRSP | Poverty Reduction Strategy Process |

REC | Regional Economic Community |

RDP | Reconstruction and Development Programme |

RIP | Regional Indicative Programme |

RISDP | Regional Indicative Strategic Development Plan (SADC) |

SACU | Southern African Customs Union |

SADC | Southern African Development Community |

SMEs | Small and Medium-Sized Enterprises |

SMMEs | Small, Micro and Medium-Sized Enterprises |

SWEEEP | Sector Wide Enterprise, Employment and Equity Programme |

TDCA | Trade, Development and Cooperation Agreement |

UN | United Nations |

WTO | World Trade Organisation |

[1] Εκτιμάται ότι μέχρι το 2010 ο αριθμός των παιδιών που θα έχουν μείνει ορφανά εξαιτίας του HIV/AIDS θα φθάσει το 1,5 εκατομμύριο.

[2] COM(2006) 249: Promoting decent work for all - The EU contribution to the implementation of the decent work agenda in the world.

[3] These contrasting situations conform roughly to what President Mbeki has termed the “first” and “second” economies. The second economy is “characterised by underdevelopment, contributes little to GDP, contains a big percentage of our population, incorporates the poorest of our rural and urban poor, is structurally disconnected from both the first and the global economy and is incapable of self-generated growth and development”.

[4] Infrastructure, however, is reaching its capacity limits mainly in power supply, ports and railway transport systems, creating the need for big investment programmes (outside ODA).

[5] The black population grew by 7.5 million people, or 25%, between 1994 and 2004 (coloureds by 0.6 million or 19%, Indians by 0.1 million or 12%, whites by 0.1 million or 2%).

[6] Employment statistics vary according to sources and can only indicate orders of magnitude and major trends, if any. Stats SA has since recently used only the lower figure.

[7] Currently more than two thirds of South Africans aged between 18 and 35 are unemployed.

[8] This explains the long delays in the finalisation of a protocol on the free movement of people within the SADC.

[9] Official statistics estimate that around one quarter of the whole workforce is employed in the informal sector (particularly in agriculture, construction and the wholesale and retail trade). SMMEs contribute 30% to GDP and account for 50-60% of formal employment.

[10] Stats SA: Labour Force Survey.

[11] In addition, the so-called “brown” environment issues adversely affect the lives mainly of the poor urban and peri-urban population.

[12] Government has allocated more than R3.4 bn for antiretroviral drugs up to end of 2007.

[13] It is estimated that there will be about 1.5 million children orphaned by HIV/AIDS by 2010.

[14] 413 of every 100 000 inhabitants (2004), with 186 000 prisoners held in overcrowded detention houses.

[15] These include:UNFCCC - Framework Convention on Climate Change (1992, New York) (UN)Basel Convention on the Control of Transboundary Movements of Hazardous Wastes and their Disposal (1989, Basle) (UNEP)UNCBD - Convention on Biological Diversity (1992, Rio) (UN)UNCCD - United Nations Convention to Combat Desertification in Countries Experiencing Serious Drought and/or Desertification, Particularly in Africa (1994, Paris)London Convention 1972 Convention on the Prevention of Marine Pollution by Dumping of Wastes and Other MatterCITES - Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Flora and Fauna) 1973RAMSAR - The Convention on Wetlands, Ramsar, Iran, 1971.

[16] South Africa has already developed a range of instruments to this effect, such as the Renaissance Fund, DBSA, etc.