[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 23.12.2005

COM(2005) 570 τελικό

ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ (2004){SEC(2005)1446}{SEC(2005)1447}

ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΕΓΧΟ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ (2004)

Η έκθεση για τον έλεγχο της εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου συντάσσεται κάθε χρόνο από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ως απάντηση στα διαδοχικά αιτήματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (ψήφισμα της 9ης Φεβρουαρίου 1983) και των κρατών μελών (δήλωση αριθ. 19, σημείο 2, που προσαρτάται στη συνθήκη η οποία υπογράφηκε στο Μάαστριχτ στις 7 Φεβρουαρίου 1992). Η έκθεση αυτή ανταποκρίνεται επίσης στα αιτήματα που εκφράστηκαν στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ή του Συμβουλίου για συγκεκριμένους τομείς.

1.1 Εισαγωγή

Kατά την άσκηση των αποκλειστικών της αρμοδιοτήτων ως θεματοφύλακα των συνθηκών, η Επιτροπή πρέπει να διασφαλίζει και να ελέγχει την ομοιόμορφη εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου από τα κράτη μέλη, όπως ορίζεται στο άρθρο 211 της συνθήκης ΕΚ. Το άρθρο 226 ΕΚ προβλέπει ότι η Επιτροπή μπορεί να κινήσει διαδικασία κατά κράτους μέλους το οποίο θεσπίζει ή διατηρεί νομοθεσία ή κανόνες αντίθετους προς τις θεμελιώδεις αρχές του κοινοτικού δικαίου οι οποίες ορίζονται στις συνθήκες.

Η Λευκή Βίβλος για την ευρωπαϊκή διακυβέρνηση[1] που δημοσιεύθηκε από την Επιτροπή το 2001 τονίζει ότι η κύρια ευθύνη εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου εναπόκειται στις εθνικές διοικήσεις και τα δικαστήρια των κρατών μελών. Ο κύριος στόχος των διαδικασιών παράβασης είναι να ενθαρρύνονται τα κράτη μέλη να συμμορφώνονται οικειοθελώς με το κοινοτικό δίκαιο το συντομότερο δυνατό. Η Επιτροπή αποβλέπει στην ενίσχυση της συνεργασίας με τα κράτη μέλη μέσω συμπληρωματικών ή εναλλακτικών μεθόδων επίλυσης των προβλημάτων.

Ο έλεγχος της εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου είναι ζωτικός από την άποψη του κράτους δικαίου εν γένει, αλλά βοηθά επίσης στο να καταστεί η αρχή της Κοινότητας δικαίου απτή πραγματικότητα για τους πολίτες της Ευρώπης και τους οικονομικούς παράγοντες. Οι πολυάριθμες καταγγελίες που υποβάλλουν οι πολίτες των κρατών μελών συνιστούν ουσιαστικό μέσο ανίχνευσης των παραβάσεων του κοινοτικού δικαίου.

Η 22α ετήσια Έκθεση, - συμπεριλαμβανομένων και των παραρτημάτων ως «εγγράφων εργασίας των υπηρεσιών» και των εισηγήσεων των υπηρεσιών της Επιτροπής (SEC(2005)1446) και των στατιστικών παραρτημάτων (SEC(2005)1447) -, εκθέτει τις δραστηριότητες της Επιτροπής που αφορούν τον έλεγχο της εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου κατά τη διάρκεια του 2004.

1.2. Η διεύρυνση της Ένωσης

Χαρακτηριστικό του 2004 ήταν η διεύρυνση της Ένωσης σε δέκα νέα κράτη μέλη. Ένα ενοποιημένο σύστημα ηλεκτρονικής κοινοποίησης των εθνικών μέτρων μεταφοράς των οδηγιών για τα 25 κράτη μέλη τέθηκε στην παραγωγή στις 3 Μαΐου 2004. Στο τέλος του 2004, μόνο η Γαλλία, οι Κάτω Χώρες και η Σουηδία παρέμεναν εκτός του συστήματος αφού ωστόσο είχαν αρχίσει τις προπαρασκευαστικές εργασίες για την ενσωμάτωσή τους.

Μία σημαντική προσπάθεια των δέκα νέων κρατών μελών, μέσω του συστήματος ηλεκτρονικής «προ-κοινοποίησης» το οποίο ανέπτυξε η Επιτροπή, διευκόλυνε την παραλαβή της πλειονότητας των οφειλόμενων μέτρων για τη μεταφορά όλου του «κοινοτικού κεκτημένου προένταξης» στον τομέα των οδηγιών.

Η πρόοδος της ανακοίνωσης των εθνικών μέτρων μεταφοράς έδειχνε ήδη τον Αύγουστο του 2004 μέσο όρο ύψους 94,14 % για τα δέκα νέα κράτη μέλη (97,96 % για την ΕΕ 15). Στις 31 Δεκεμβρίου 2004, ο μέσος όρος ανερχόταν σε 97,69 % για την ΕΕ 25, 97,30 % για τα δέκα νέα κράτη μέλη, και 97,95 % για την ΕΕ 15. Η Λιθουανία κατέλαβε την πρώτη θέση (99,45%), ακολουθούμενη από την Ισπανία (99,09%), την Αυστρία (98,81%), τη Δανία (98,81 %) και την Ουγγαρία (98,66 %).

Ο συνολικός αριθμός των διαδικασιών παράβασης που κίνησε η Επιτροπή αυξήθηκε επίσης από 2709 το 2003 (για την ΕΕ 15) σε 2993 το 2004 (για την ΕΕ 25). Για την ΕΕ 15, το 2004 σημειώθηκε μείωση σε 2146. Τα νέα κράτη μέλη υπέστησαν την ίδια μεταχείριση με τα παλιά. Στις 31 Δεκεμβρίου 2004, 2531 υποθέσεις βρίσκονταν σε εξέλιξη επί των 2993 που καταγράφηκαν.

Σημειώθηκε μείωση του αριθμού καταγγελιών που κατέγραψε η Επιτροπή για την ΕΕ 15 από 1290 το 2003 σε 1080 το 2004. Για την ΕΕ 25, αυτός ο αριθμός αυξάνει μέχρι 1146. Οι καταγγελίες αντιπροσωπεύουν σε συνολικούς όρους (για την ΕΕ 25) περίπου το 38% του συνόλου των παραβάσεων που ανιχνεύθηκαν το 2004.

Ο αριθμός των διαδικασιών που κίνησε η Επιτροπή βάσει των δικών της ερευνών αυξήθηκε από 253 το 2003 σε 285 το 2004 για την ΕΕ 15. Αυτός ο αριθμός αυξάνεται ακόμη μέχρι 328 για την ΕΕ 25.

Για την ΕΕ 25, ο αριθμός των διαδικασιών λόγω μη ανακοίνωσης των μέτρων μεταφοράς αυξήθηκε, φθάνοντας τις 1519 περιπτώσεις (781 ανιχνευθείσες περιπτώσεις για την ΕΕ 15 και 738 για την ΕΕ 10). Οι στατιστικές του 2004 δείχνουν αύξηση κατά 50,8% σε σχέση με το προηγούμενο έτος (από 1166 σε 1519 υποθέσεις). Οι αριθμοί του 2004 καλύπτουν και τις διαδικασίες λόγω μη μεταφοράς των οδηγιών των οποίων έληξαν οι προθεσμίες μεταφοράς για τα 15 κράτη μέλη, και τις διαδικασίες λόγω μη ανακοίνωσης για τα δέκα νέα κράτη μέλη όσον αφορά όλο το «κοινοτικό κεκτημένο προένταξης».

Για την λεπτομερή παρουσίαση, ανατρέξατε στους πίνακες του στατιστικού παραρτήματος SEC(2005)1447.

1.3 Σημαντικές εξελίξεις ανά τομέα δραστηριότητας της Επιτροπής

Στη συνέχεια παρουσιάζονται τα χαρακτηριστικά γεγονότα ανά τομέα. Οι λεπτομερείς αναλύσεις βρίσκονται στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής SEC(2005)1446 που παρατίθεται στο παράρτημα.

Στο γεωργικό τομέα, η δράση ελέγχου της εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου επικεντρώνεται στην κατάργηση των εμποδίων στην ελεύθερη κυκλοφορία των γεωργικών προϊόντων και στην υλοποίηση της αποτελεσματικής και ορθής εφαρμογής των μηχανισμών της γεωργικής ρύθμισης.

Η ισχυρή τάση μείωσης των κλασικών εμποδίων στην ελεύθερη κυκλοφορία των γεωργικών προϊόντων επιβεβαιώθηκε. Όσον αφορά τις νέες μορφές εμποδίων στην ελεύθερη κυκλοφορία των γεωργικών προϊόντων, σκοπός της δράσης της Επιτροπής είναι να αποφευχθεί η γενίκευση των αυθαίρετων διακρίσεων έναντι των παραγωγών άλλων κρατών μελών.

Όσον αφορά τον έλεγχο της εφαρμογής των ειδικών κανόνων της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής, η Επιτροπή αναγκάστηκε να παρέμβει σε διάφορους τομείς, όπως ο τομέας των γεωγραφικών ονομασιών. Στον τομέα των διαρθρωτικών ταμείων, η Επιτροπή φρόντισε να διασφαλίσει την τήρηση της ρήτρας πλήρους πληρωμής στους δικαιούχους, η οποία αμφισβητήθηκε λόγω των κρατήσεων που πραγματοποιεί το IFADAP στην Πορτογαλία. Η Επιτροπή παρενέβη για να διασφαλίσει την τήρηση των τεθέντων ορίων όσον αφορά τη χρησιμοποίηση και τον προορισμό των προϊόντων που επωφελούνται από τα πλεονεκτήματα της κοινοτικής πολιτικής υπέρ των άκρως απόμακρων περιφερειών της, ειδικότερα της μεταποιημένης ζάχαρης στις Αζόρες. Τέλος, η Επιτροπή υπενθύμισε στα κράτη μέλη ότι υποχρεούνται να ανακοινώνουν τις ετήσιες εκθέσεις για τα υφιστάμενα καθεστώτα κρατικών ενισχύσεων.

Τα περισσότερα εθνικά κείμενα που μεταφέρουν τις οδηγίες ανακοινώθηκαν.

Στον τομέα της εκπαίδευσης και του πολιτισμού, ένας από τους κύριους τομείς με τους οποίους ασχολείται η Επιτροπή είναι ο τομέας της ελεύθερης κυκλοφορίας των σπουδαστών. Τα εμπόδια οφείλονται είτε σε γραφειοκρατικές διοικητικές πρακτικές είτε σε διακρίσεις λόγω ιθαγενείας.

Στον τομέα αυτό, η Επιτροπή κίνησε διαδικασίες παράβασης λόγω καθυστερήσεων τεχνικής και διοικητικής φύσης στην ακαδημαϊκή αναγνώριση των διπλωμάτων.

Τα διοικητικά έξοδα που επιβάλλονται στους αιτούντες ακαδημαϊκή αναγνώριση διπλωμάτων αποτέλεσαν ένα άλλο από τα θέματα που απασχόλησαν την Επιτροπή. Όταν η οικονομική συμμετοχή που απαιτείται από τον σπουδαστή είναι δυσανάλογη, μπορεί να έχει ως συνέπεια την αδυναμία άσκησης των δικαιωμάτων, ιδίως την πρόσβαση στην εκπαίδευση και την ελεύθερη κυκλοφορία.

Όσον αφορά την πρόσβαση στην εκπαίδευση, η Επιτροπή έλαβε δύο καταγγελίες, στη συνέχεια της προσχώρησης των νέων κρατών μελών, σύμφωνα με τις οποίες αυτοί οι σπουδαστές τυγχάνουν άνισης μεταχείρισης σε σχέση με τους λοιπούς κοινοτικούς πολίτες. Η Επιτροπή απέστειλε προειδοποιητική επιστολή στο σχετικό κράτος μέλος.

Στην Επιτροπή καταγγέλθηκε η άρνηση ορισμένων κρατών μελών να εγγράφουν τους κατόχους πτυχίων νομικής τα οποία έλαβαν σε άλλο κράτος μέλος στα μητρώα των ασκούμενων δικηγόρων. Η περίπτωση εξετάζεται με βάση την υπόθεση Μorgenbesser.

Στον τομέα της οπτικοακουστικής πολιτικής, οι τεχνολογικές εξελίξεις καθώς και οι εξελίξεις της αγοράς οδήγησαν στην εξέταση με τα ενδιαφερόμενα μέρη της ενδεχόμενης αναθεώρησης της οδηγίας «Τηλεόραση χωρίς σύνορα».

Για τον τομέα της απασχόλησης όσον αφορά την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων, πρόκειται ιδίως για προβλήματα κακής εφαρμογής των διατάξεων της συνθήκης ΕΚ και των κανονισμών για τα οποία η Επιτροπή ενημερώθηκε μέσω καταγγελιών των πολιτών. Σε άλλους τομείς (ίση μεταχείριση ανδρών και γυναικών, συνθήκες εργασίας και υγεία και ασφάλεια στον τόπο εργασίας και ίση μεταχείριση/απαγόρευση των διακρίσεων (άρθρο 13 ΕΚ)), πρόκειται ιδίως για προβλήματα μη συμμόρφωσης και μη ανακοίνωσης των εθνικών μέτρων μεταφοράς των οδηγιών που τροφοδοτούν τις διαδικασίες παράβασης.

Ένα από τα χαρακτηριστικότερα γεγονότα αφορά την υποβολή στο Δικαστήριο των πρώτων διαδικασιών μη μεταφοράς των οδηγιών του άρθρου 13 (ίση μεταχείριση/ απαγόρευση διακρίσεων).

Το Δικαστήριο επελήφθη επίσης, δυνάμει του άρθρου 228 της συνθήκης ΕΚ, της διαδικασίας κατά της Ιταλίας λόγω μη εκτέλεσης της απόφασης του Δικαστηρίου για τη μη αναγνώριση σε ορισμένα ιταλικά πανεπιστήμια των δικαιωμάτων που απέκτησαν παλαιοί λέκτορες αλλοδαπής γλώσσας («Lettori») . Η Επιτροπή ζήτησε από το Δικαστήριο να επιβάλει χρηματική ποινή ποσού 309.750 ευρώ ανά ημέρα υπερημερίας.

Ο έλεγχος της εφαρμογής του κοινοτικού κεκτημένου από τα νέα κράτη μέλη αποτέλεσε άλλη σημαντική προτεραιότητα. Η περιοδική και συστηματική διαδικασία εποπτείας παρατάθηκε πέραν της 1ης Μαΐου. Διάφορες διμερείς επαφές επέτρεψαν να εντοπιστούν τα κυριότερα προβλήματα στη μεταφορά του κοινωνικού κεκτημένου και να επιλυθούν ορισμένα από αυτά. Η πρώτη συνεδρίαση-πακέτο πραγματοποιήθηκε το Δεκέμβριο και αφιερώθηκε κυρίως στην έλλειψη ανακοίνωσης των μέτρων μεταφοράς.

Ο τομέας των επιχειρήσεων και της βιομηχανίας αφορούσε, στο τέλος του 2004, 480 οδηγίες εκ των οποίων 23 άρχισαν να ισχύουν το 2004.

Ο αριθμός των καταγγελιών και των διαδικασιών παράβασης που εξετάσθηκαν στους τομείς αυτούς, σε αύξηση σε σχέση με το προηγούμενο έτος, κυμαίνεται το 2004 γύρω στο 12% του συνόλου των φακέλων που εξέτασε η Επιτροπή.

Ο συνολικός όγκος των διαδικασιών παράβασης μειώθηκε ωστόσο για τα 15 κράτη μέλη. Αυτό οφείλεται στο διάλογο που καθιερώθηκε τα τελευταία έτη για να διασφαλισθεί η τήρηση των προθεσμιών μεταφοράς, ειδικότερα για τις τρεις νέες οδηγίες στο φαρμακευτικό τομέα.

Η διαδικασία κοινοποίησης των σχεδίων τεχνικών κανόνων που προβλέπεται από την οδηγία 98/34/ΕΚ εξακολούθησε να αποδεικνύεται αποτελεσματική επιτρέποντας την ανεύρεση λύσεων σύμφωνων με το κοινοτικό δίκαιο σε 95% των περιπτώσεων. Επιπλέον, η Επιτροπή χρησιμοποίησε και άλλα μέσα πρόληψης και συνεργασίας με τα κράτη μέλη, όπως οι ομάδες εμπειρογνωμόνων και οι διμερείς επαφές με τα κράτη μέλη, ιδίως στον φαρμακευτικό τομέα και στον τομέα των καλλυντικών, προκειμένου να εντοπίσει τις πιθανές δυσχέρειες μεταφοράς και να παράσχει, ενδεχομένως, την τεχνική βοήθεια που θα τους επιτρέψει να εξασφαλίσουν την ορθή μεταφορά και την ομοιόμορφη εφαρμογή των οδηγιών.

Η διεύρυνση της Κοινότητας οδήγησε σε αύξηση των διαδικασιών λόγω μη ανακοίνωσης κατά των δέκα νέων κρατών μελών. Λαμβάνοντας υπόψη τον αριθμό των οδηγιών προς μεταφορά, οι περιπτώσεις αυτές είναι περιορισμένες. Αυτό οφείλεται στην προσπάθεια των εθνικών αρχών κατά την προπαρασκευαστική φάση της διεύρυνσης και στις ενέργειες της Επιτροπής στο πλαίσιο των συμφωνιών αξιολόγησης της συμμόρφωσης (ACAA).

Στον τομέα του περιβάλλοντος, η εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας από τα κράτη μέλη βελτιώθηκε κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών. Αυτό αποδεικνύεται από τη σημαντική μείωση του αριθμού των νέων καταγγελιών που κατέγραψε η Επιτροπή το 2004 - 336 αντί για 555 το 2002.

Η Επιτροπή διατύπωσε 101 αιτιολογημένες γνώμες δυνάμει του άρθρου 226 της συνθήκης ΕΚ και προσέφυγε στο Δικαστήριο για 45 διαδικασίες. Η Επιτροπή εξέδωσε επίσης 14 προειδοποιητικές επιστολές και 6 αιτιολογημένες γνώμες δυνάμει του άρθρου 228 της συνθήκης ΕΚ. Η Επιτροπή κίνησε διαδικασίες παράβασης κατά οκτώ νέων κρατών μελών.

Η Επιτροπή, για να διασφαλίσει την καλύτερη δυνατή εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου, χρησιμοποιεί επίσης συμπληρωματικά μέσα. Οι προληπτικές πρωτοβουλίες περιλαμβάνουν την επεξεργασία κατευθυντήριων γραμμών και ερμηνευτικών εγγράφων, τις συζητήσεις στο πλαίσιο τεχνικών επιτροπών και τις διμερείς επαφές με τα κράτη μέλη όπως είναι οι συνεδριάσεις-πακέτο.

Η Επιτροπή προσπαθεί να είναι όσο το δυνατόν συστηματικότερη στην εξακρίβωση της τήρησης της νομοθεσίας. Σε ορισμένους τομείς, οι εκθέσεις παίζουν σημαντικό ρόλο, ενώ σε άλλους, η Επιτροπή συγκεντρώνει και αναλύει ουσιώδη δεδομένα. Η Επιτροπή οργάνωσε την παροχή συνδρομής από εξωτερικούς νομομαθείς κατά την προπαρασκευαστική φάση της ετήσιας στρατηγικής εξακρίβωσης όσον αφορά την τήρηση της κοινοτικής νομοθεσίας. Η Επιτροπή ξεκίνησε τον έλεγχο της συμμόρφωσης της εθνικής νομοθεσίας που θέσπισαν τα δέκα νέα κράτη μέλη.

Στον τομέα της πολιτικής του ανταγωνισμού , ο έλεγχος της μεταφοράς της οδηγίας για τον ανταγωνισμό που αποτελεί μέρος του κανονιστικού πλαισίου για τις ηλεκτρονικές επικοινωνίες, καθώς και της οδηγίας για τη διαφάνεια (και οι δύο βασίζονται στο άρθρο 86 ΕΚ) συνεχίστηκε. Όσον αφορά τις ατομικές περιπτώσεις, η Επιτροπή εξέτασε πολλές καταγγελίες από την άποψη του άρθρου 86 σε συνδυασμό με το άρθρο 82 ΕΚ. Έλαβε ιδίως μία απόφαση κατά της Γερμανίας όσον αφορά την εθνική νομοθεσία της για τις ταχυδρομικές υπηρεσίες.

Στον τομέα της κοινωνίας της πληροφορίας, το κανονιστικό πλαίσιο του έτους 2002 που αφορά τις ηλεκτρονικές επικοινωνίες συνεχίζει τρεις από τους κύριους στόχους της στρατηγικής της Λισσαβόνας – δημιουργία σταθερού και προβλέψιμου κανονιστικού περιβάλλοντος, ενθάρρυνση της καινοτομίας και τόνωση των επενδύσεων στα δίκτυα επικοινωνιών και τις υπηρεσίες.

Το έργο στις νέες ομάδες και επιτροπές, καθώς και οι νέοι μηχανισμοί συντονισμού που προβλέπονται από το νέο κανονιστικό πλαίσιο, έφθασαν κατά το 2004 στο στάδιο της «σταθερής πορείας». Οι δραστηριότητες αυτές επικεντρώθηκαν κυρίως στην υλοποίηση των νέων κανόνων και τη δημιουργία κοινών κανονιστικών προσεγγίσεων. Η Επιτροπή συνέχισε τη στενή συνεργασία της με τις ρυθμιστικές αρχές σχετικά με τις κοινοποιήσεις σχεδίων μέτρων «άρθρο 7» και άσκησε για πρώτη φορά το δικαίωμα αρνησικυρίας.

Η Επιτροπή συνέχισε να παρακολουθεί από κοντά τη μεταφορά του κοινοτικού δικαίου στα 15 κράτη μέλη για τα οποία το κανονιστικό πλαίσιο άρχισε να εφαρμόζεται τον Ιούλιο του 2003. Επίσης συνεργάστηκε στενά με τα νέα κράτη μέλη για την εφαρμογή του νέου πλαισίου κατά την ημερομηνία προσχώρησης, κατά την οποία το εν λόγω πλαίσιο κατέστη εφαρμοστέο για αυτά. Στο τέλος του 2004, 20 κράτη μέλη είχαν ολοκληρώσει τη θέσπιση της πρωτογενούς νομοθεσίας που μεταφέρει το πλαίσιο 2002 και την είχαν κοινοποιήσει στην Επιτροπή. Κατά το 2004, το ενδιαφέρον μετατοπίστηκε συνεπώς σταδιακά από τη μεταφορά προς τη διασφάλιση της πλήρους συμμόρφωσης και της πρακτικής εφαρμογής στα 25 κράτη μέλη.

Η Ανακοίνωση «Κανονιστικές ρυθμίσεις και αγορές ηλεκτρονικών επικοινωνιών στην Ευρώπη κατά το 2004 » (10η έκθεση εφαρμογής) θεσπίστηκε το Δεκέμβριο[2].

Στον τομέα της δικαιοσύνης, ελευθερίας και ασφάλειας, η Επιτροπή προσέφυγε στο Δικαστήριο για σειρά περιπτώσεων που αφορούν τη μη ανακοίνωση των εθνικών μέτρων εκτέλεσης για δύο οδηγίες εκδοθείσες το 2001.

Στον τομέα της ελεύθερης κυκλοφορίας των προσώπων, η Επιτροπή απηύθυνε δύο αιτιολογημένες γνώμες στις Κάτω Χώρες λόγω απέλασης δύο ιταλών υπηκόων, κατοίκων μακράς διαρκείας. Η έκδοση του νόμου αριθ. 2003-1119 στη Γαλλία επέτρεψε στην Επιτροπή να κλείσει τη διαδικασία παράβασης κατά της Γαλλίας που αφορά το δικαίωμα διαμονής σπουδαστών. Μετά την τροποποίηση του ιταλικού κώδικα οδικής κυκλοφορίας, η Επιτροπή έκλεισε τη διαδικασία παράβασης που αφορούσε τη διαφορετική και δυσανάλογη μεταχείριση των οδηγών οχημάτων ταξινομημένων στα άλλα κράτη μέλη.

Τέλος, στον τομέα του δικαιώματος ψήφου, δεδομένου ότι το Βέλγιο απέστειλε στους υπηκόους των άλλων κρατών μελών, κατοίκους της κοινότητας Honnelles που είχαν διαγραφεί από τον εκλογικό κατάλογο για τις δημοτικές εκλογές, επιστολή με την οποία τους πληροφορούσε ότι θα εγγραφούν για τις προσεχείς δημοτικές εκλογές βάσει της αρχικής τους αίτησης, η Επιτροπή αποφάσισε να θέσει στο αρχείο τη διαδικασία κατά του Βελγίου.

Στον τομέα τις εσωτερικής αγοράς, η πολιτική επικεντρώθηκε σε τρεις κύριους άξονες:

Αναλήφθηκαν πολλές ενέργειες ανάπτυξης της συνεργασίας με τα κράτη μέλη όσον αφορά τη μεταφορά των οδηγιών και στο πλαίσιο των διαδικασιών παράβασης. Η Επιτροπή ενέκρινε σύσταση που καλεί τα κράτη μέλη να εμπνευστούν από τις βέλτιστες πρακτικές προκειμένου να διασφαλίσουν την ταχεία και ποιοτική μεταφορά των οδηγιών. Η δημοσίευση του πίνακα αποτελεσμάτων της εσωτερικής αγοράς καθώς και η δημοσίευση των τακτικών επικαιροποιήσεων του αριθμού των μεταφορών οδηγιών συνέβαλαν στη βελτίωση των συνολικών αποτελεσμάτων. Το μέσο έλλειμμα μεταφοράς για την ΕΕ 25 ανήλθε, από 7,1% τον Ιούλιο του 2004, σε 3,6 % τον Ιανουάριο του 2005. Οι επαφές, τόσο διμερείς (συνεδριάσεις-πακέτο μεταφοράς) όσο και πολυμερείς, για τη μεταφορά των οδηγιών πολλαπλασιάστηκαν. Διοργανώθηκαν ιδίως συνεδριάσεις εμπειρογνωμόνων για τις νέες οδηγίες σχετικά με τους ασφαλιστικούς διαμεσολαβητές, τις καταχρηστικές πρακτικές στην αγορά και τα συνταξιοδοτικά ταμεία. Στον τομέα των δημόσιων συμβάσεων, διοργανώθηκαν πολλές συνεδριάσεις-πακέτο για τους εκκρεμείς φακέλους παράβασης. Αυτές οι συνεδριάσεις κατέληξαν στις περισσότερες περιπτώσεις σε σημαντικά βήματα προόδου.

Επιπλέον, αναπτύχθηκε το δίκτυο SOLVIT για την επίλυση των προβλημάτων εφαρμογής του δικαίου της εσωτερικής αγοράς. Τα κέντρα SOLVIT των 10 νέων κρατών μελών άρχισαν να λειτουργούν από την ημέρα της προσχώρησης. Το δίκτυο εξέτασε 289 φακέλους, δηλαδή αύξηση κατά 73% σε σχέση με το 2003. Επιλύθηκε το 80% των φακέλων, έναντι 73% το 2003.

Τέλος, συνεχίστηκαν οι προσπάθειες προκειμένου να διασφαλισθεί ότι οι διαδικασίες παράβασης προχωρούν αποτελεσματικά και προσεκτικά.

Στον τομέα της υγείας και της προστασίας των καταναλωτών , η Επιτροπή κίνησε 457 διαδικασίες παράβασης λόγω μη ανακοίνωσης μέτρων μεταφοράς και απέστειλε 37 αιτιολογημένες γνώμες. Η Επιτροπή απέστειλε πέντε αιτιολογημένες γνώμες λόγω μη μεταφοράς της οδηγίας για τη γενική ασφάλεια των προϊόντων και κίνησε διαδικασία παράβασης κατά της Εσθονίας λόγω μη μεταφοράς της οδηγίας για τα καπνά.

Η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία παράβασης δυνάμει του άρθρου 228 της Συνθήκης κατά του Βελγίου (μη μεταφορά της οδηγίας για την προστασία των ωοτόκων ορνίθων) και της Γαλλίας (μη μεταφορά της οδηγίας για τις εγγυήσεις καταναλωτικών αγαθών).

Οι επιθεωρήσεις του Γραφείου Τροφίμων και Κτηνιατρικών Θεμάτων (OAV) συνέβαλαν στη βελτίωση της εφαρμογής των κοινοτικών νομοθεσιών στον τομέα της διατροφής ανθρώπων και ζώων, της υγείας των ζώων, της διατήρησης των φυτών και της προστασίας των ζώων. Η Επιτροπή απηύθυνε προειδοποιητική επιστολή και αιτιολογημένη γνώμη στην Ελλάδα για την ενίσχυση των κτηνιατρικών ελέγχων. Παρεμφερής διαδικασία παράβασης τέθηκε στο αρχείο μετά τη θέσπιση των κατάλληλων μέτρων από το Ηνωμένο Βασίλειο.

Η Ισπανία καταδικάστηκε από το Δικαστήριο για την εσφαλμένη μεταφορά της οδηγίας που αφορά τις καταχρηστικές ρήτρες στις συμβάσεις που συνάπτονται με τους καταναλωτές.

Καταβλήθηκαν σημαντικές προσπάθειες για τη διασφάλιση της προσχώρησης των δέκα νέων κρατών μελών. Το επίπεδο μεταφοράς στο τέλος του 2004 ήταν μόλις ανώτερο από αυτό των παλαιών κρατών μελών.

Στον τομέα της ενέργειας και των μεταφορών , εξετάσθηκαν 458 φάκελοι παραβάσεων μεταξύ των οποίων 266 παραβάσεις λόγω μη ανακοίνωσης των μέτρων μεταφοράς των οδηγιών και 192 παραβάσεις που αφορούν τη μη σύμφωνη μεταφορά των οδηγιών ή την κακή εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου. Διαπιστώνεται αύξηση του αριθμού φακέλων παράβασης παρά τους πολυάριθμους φακέλους που τέθηκαν στο αρχείο κατά την περίοδο αυτή (154, εκ των οποίων 103 φάκελοι παραβάσεων λόγω μη ανακοίνωσης). Αυτή η κατάσταση προκύπτει από την ταχύτερη μεταφορά των οδηγιών «Μεταφορές», μολονότι οι προθεσμίες μεταφοράς τηρούνται σπάνια από τα κράτη μέλη. 223 νέοι φάκελοι παραβάσεων ανοίχθηκαν (εκ των οποίων 183 περιπτώσεις μη ανακοίνωσης) και 38 καταγραφείσες καταγγελίες εξετάσθηκαν κατά την περίοδο αυτή. Το Δικαστήριο εξέδωσε αποφάσεις λόγω παράλειψης σε 22 φακέλους. Στον τομέα των μεταφορών σημειώνεται ότι για 8 οδηγίες έληξε η προθεσμία μεταφοράς (έναντι 15 το 2003). Το ποσοστό μεταφοράς των οδηγιών στους τομείς της ενέργειας και των μεταφορών παραμένει ακόμη πολύ μακριά από τον στόχο που καθορίστηκε στη Λισσαβόνα (98,5%).

Στον τομέα της ενέργειας, αποστάλθηκαν προειδοποιητικές επιστολές σε 18 κράτη μέλη λόγω μη ανακοίνωσης των εθνικών μέτρων μεταφοράς των δύο οδηγιών που αφορούν την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας ή/και φυσικού αερίου. Ασκήθηκε δίωξη κατά πολλών κρατών μελών λόγω μη τήρησης της οδηγίας που αφορά το ελάχιστο επίπεδο αργού πετρελαίου ή/και προϊόντων πετρελαίου. Εξετάζονται καταγγελίες σχετικά με την κακή εφαρμογή της οδηγίας που αφορά την προαγωγή της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές. Οι υπηρεσίες ενίσχυσαν τη δίωξη των παραβάσεων στον τομέα της προστασίας της υγείας από τις ιοντίζουσες ακτινοβολίες και την προστασία των πληθυσμών σε περίπτωση έκτακτου κινδύνου από ακτινοβολίες.

Στον τομέα των μεταφορών, όσον αφορά την οδική ασφάλεια, οι διαδικασίες συνεχίστηκαν τόσο στον τομέα της τεχνικής ρύθμισης όσο και στον τομέα των αδειών οδήγησης.

Σχετικά με τη δέσμη «σιδηροδρομική υποδομή», το Δικαστήριο καταδίκασε τα κράτη μέλη που δεν είχαν ανακοινώσει τα εθνικά μέτρα εκτέλεσης κάποιας από τις τρεις οδηγίες.

Στη συνέχεια των αποφάσεων «ελεύθερη αεροπλοΐα» της 19ης Νοεμβρίου 2002, η Επιτροπή ζήτησε από τα κράτη μέλη να λάβουν μέτρα για την επανόρθωση της κατάστασης. Νέες διαδικασίες κινήθηκαν για να καταγγελθούν οι διμερείς συμφωνίες που εισάγουν διακρίσεις με τις τρίτες χώρες. Επίσης κινήθηκαν διαδικασίες λόγω μη τήρησης της νομοθεσίας σχετικά με την ασφάλεια της πολιτικής αεροπορίας.

Στον τομέα της ασφάλειας στη θάλασσα, η Επιτροπή αποφάσισε να προσφύγει στο Δικαστήριο κατά των οκτώ κρατών μελών που δεν είχαν μεταφέρει τις οδηγίες σχετικά με τη δημιουργία συστημάτων παρακολούθησης της κυκλοφορίας των πλοίων και συστημάτων ενημέρωσης.

Στον τομέα της αλιείας, η Επιτροπή ενήργησε κατά ορισμένων κρατών μελών που παρέλειψαν την υποχρέωση ελέγχου λόγω της υπέρβασης ορισμένων ποσοστώσεων αλιείας, την υποχρέωση κοινοποίησης ορισμένων δεδομένων σχετικά με τα αλιεύματα και την αλιευτική προσπάθεια.

Το Δικαστήριο καταδίκασε τρία κράτη μέλη λόγω της υπέρβασης των ποσοστώσεων. Η Επιτροπή υπέβαλε προσφυγή στο Δικαστήριο κατά της Ελλάδος λόγω μη τήρησης της προθεσμίας εφαρμογής του συστήματος δορυφορικής παρακολούθησης των αλιευτικών σκαφών.

Στον τομέα της φορολογίας και των τελωνείων, παραλήφθηκε σημαντικός αριθμός επιστολών προερχόμενων από την κοινωνία των πολιτών με καταγγελίες κατά των κρατών μελών. Οι επιστολές αυτές αφορούν ιδίως, στον τομέα της άμεσης φορολογίας, τις εθνικές νομοθεσίες και πρακτικές που φορολογούν βαρύτερα τις δραστηριότητες και τις επενδύσεις που πραγματοποιούνται σε άλλα κράτη μέλη. Στον ίδιο τομέα, η Επιτροπή μπόρεσε ωστόσο να διαπιστώσει ότι τα κράτη μέλη αντέδρασαν θετικά στις δύο ανακοινώσεις της[3] που αφορούν αντίστοιχα τα επαγγελματικά συνταξιοδοτικά καθεστώτα και τα καθεστώτα φορολογίας των μερισμάτων συμμορφώνοντας τα εθνικά τους συστήματα με τις κοινοτικές αρχές. Η προσφυγή λόγω παράβασης ήταν ωστόσο αναγκαία σε μία περίπτωση (τη Δανία όσον αφορά τις συντάξεις, υπόθεση C-150/04).

Εξάλλου κινήθηκαν πολυάριθμες νέες διαδικασίες παράβασης. Στον τομέα της έμμεσης φορολογίας π.χ., δόθηκε προτεραιότητα στους φακέλους που έχουν επιπτώσεις στους ίδιους πόρους και συνεχίστηκε ο αυξημένος έλεγχος της ορθής εφαρμογής των οδηγιών (ιδίως της οδηγίας 2000/65/ΕΚ που αφορά το φορολογικό αντιπρόσωπο και της οδηγίας 2001/115/ΕΚ που αφορά την τιμολόγηση), ο δε έλεγχος αυτός οδήγησε σε συμμορφώσεις κατά τη διάρκεια της διαδικασίας.

Παράλληλα η Επιτροπή άσκησε την τεχνική παρακολούθηση ενός όλο και μεγαλύτερου αριθμού προδικαστικών υποθέσεων ενώπιον του Δικαστηρίου.

Στον τομέα του προϋπολογισμού, η Επιτροπή είναι υποχρεωμένη να διασφαλίζει, κατ’εφαρμογή της αρχής της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης, την δίκαιη κατανομή του βάρους του προϋπολογισμού μεταξύ των κρατών μελών. Φροντίζει ώστε οι παραβάσεις που έχουν αρνητική επίπτωση στους ίδιους πόρους να διώκονται προκειμένου τα άλλα κράτη μέλη να μην επιβαρύνονται με τις δημοσιονομικές επιπτώσεις των παραβάσεων αυτών. Στον τομέα των παραδοσιακών ίδιων πόρων υποβλήθηκαν πρόσφατα στο Δικαστήριο για διευκρίνιση αποκλίσεις ερμηνείας ως προς την ορθή είσπραξη των ιδίων πόρων.

Στον τομέα των κοινοτικών στατιστικών, καταγράφηκαν 20 νέες διαδικασίες παράβασης. Κινήθηκε μία διαδικασία παράβασης κατά της Ελλάδας λόγω μη τήρησης της υποχρέωσης διαβίβασης στην Επιτροπή των στατιστικών δεδομένων για τα υπερβολικά ελλείμματα.

Επίσης η Επιτροπή απηύθυνε προειδοποιητικές επιστολές στην Ελλάδα σχετικά με τις συγκυριακές στατιστικές και στο Βέλγιο σχετικά με τις κοινωνικές στατιστικές.

Στον τομέα των γεωργικών στατιστικών, κοινοποιήθηκαν προειδοποιητικές επιστολές σε 9 κράτη μέλη λόγω μη ανακοίνωσης των εθνικών μέτρων μεταφοράς. Λόγω της διεύρυνσης απαιτήθηκε πρόσθετη προσπάθεια. Η Επιτροπή κίνησε 8 διαδικασίες παράβασης κατά 5 νέων κρατών μελών λόγω μη ανακοίνωσης των εθνικών μέτρων μεταφοράς.

Στον τομέα των στατιστικών των οδικών μεταφορών εμπορευμάτων, η Επιτροπή προσέφυγε στο Δικαστήριο κατά της Ελλάδας.

Στο πλαίσιο της περιφερειακής πολιτικής η μεγάλη πλειονότητα των διαδικασιών παράβασης συνεπεία των παρατυπιών που διαπιστώθηκαν στη χρησιμοποίηση των διαρθρωτικών ταμείων αφορά την κακή εφαρμογή της τομεακής ρύθμισης, η τήρηση της οποίας αποτελεί προϋπόθεση για τη χορήγηση συνδρομής από τα κοινοτικά ταμεία. Οι διαπιστωθείσες παραβάσεις οδηγούν επίσης στην πλήρη ή μερική ακύρωση της κοινοτικής ενίσχυσης.

Στον τομέα της διεύρυνσης , οι διαδικασίες παράβασης βασίζονται σε καταγγελίες σχετικές με την κακή εφαρμογή των συμφωνιών σύνδεσης και των ευρωπαϊκών συμφωνιών μεταξύ της Κοινότητας και των υποψηφίων χωρών. Μετά την προσχώρηση των δέκα νέων κρατών μελών το Μάιο του 2004, οι αντίστοιχες συμφωνίες σύνδεσης και ευρωπαϊκές συμφωνίες πρέπει να θεωρηθούν ότι έχουν λήξει μετά τη σύναψη νέας μεταγενέστερης συνθήκης για το ίδιο θέμα.

Αυτή η μεταβολή έθιξε τις εκκρεμείς καταγγελίες ορισμένων Πολωνών και Λιθουανών πολιτών που αφορούσαν τη μη τήρηση των δικαιωμάτων τους εγκατάστασης από τις αυστριακές και σουηδικές αρχές. Ωστόσο, μετά από ανάλυση, αυτές οι καταγγελίες αποδείχθηκαν αβάσιμες.

Οι καταγγελίες ορισμένων πολιτών των νέων κρατών μελών που αφορούσαν τα δικαιώματα παροχής υπηρεσιών, το δικαίωμα κατοικίας και το δικαίωμα απόκτησης αδειών εργασίας απορρίφθηκαν επίσης, δεδομένου ότι αυτοί οι τομείς δεν έχουν ακόμη ελευθερωθεί πλήρως.

Η Επιτροπή άρχισε την εξέταση καταγγελιών που αφορούν τα δικαιώματα πρόσβασης στην αγορά εργασίας των κρατών μελών υπό την κάλυψη της απόφασης 1/80 σχετικά με τη συμφωνία σύνδεσης ΕΕ-Τουρκίας.

Όσον αφορά τις εξωτερικές σχέσεις, καταγράφηκε παράβαση - στην οποία ενέχονται έξη κράτη μέλη - λόγω μη τήρησης της κοινοτικής νομοθεσίας, στο πλαίσιο της εφαρμογής του άρθρου 27 του κανονισμού αριθ. 2368/2002 του Συμβουλίου για την εφαρμογή του συστήματος πιστοποίησης της διαδικασίας Κίμπερλυ στο διεθνές εμπόριο ακατέργαστων διαμαντιών .

[1] Ευρωπαϊκή διακυβέρνηση – Μία Λευκή Βίβλος, COM(2001)428

[2] COM(2004)759 της 2.12.2004

[3] Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την εξάλειψη των φορολογικών εμποδίων για τη διασυνοριακή παροχή επαγγελματικών συντάξεων της 19.4.2001 (IP/01/575) και Ανακοίνωση της Επιτροπής για τη φορολογία μερισμάτων φυσικών προσώπων στην Εσωτερική Αγορά (COM 2003/810) της 19.12.2003