ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
ΚθΜ(94) 510 τελικό 
Βρυξέλλες, 16.11.1994 
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ 
ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ 
ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ 
Ο ΝΕΟΣ ΣΤΟΧΟΣ 4 ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΤΑΜΕΙΟΥ 
ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ 
Ο ΝΕΟΣ ΣΤΟΧΟΣ 4 ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥ ΤΑΜΕΙΟΥ: mÊÊB 
ανακοίνωσης στο Συμβούλιο, στο Κοινοβούλιο, 
στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των περιφερειών 
1. Πλαίσιο 
Όταν ενέκρινε η Επιτροπή κατ' αρχήν το μεγαλύτερο μέρος των εγγράφων 
προγραμματισμού σχετικά με το στόχο 4, θεώρησε σημαντικό να ενημερώσει τα κοινοτικά 
όργανα σχετικά με τα αποτελέσματα του πρώτου αυτού σταδίου της εφαρμογής του εν λόγω 
νέου στόχου για το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (ΕΚΤ). 
Η Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση αναθέτει στο Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, στο 
άρθρο 123, εκτός από τα παραδοσιακά καθήκοντα του με σκοπό να προωθηθούν στο 
εσωτερικό της Κοινότητας οι δυνατότητες απασχόλησης και η γεωγραφική και 
επαγγελματική κινητικότητα των εργαζομένων και οι οποίες επικεντρώθηκαν στην 
καταπολέμηση της μακροχρόνιας ανεργίας και την επαγγελματική ένταξη των νέων, το 
καθήκον να διευκολύνει την προσαρμογή στις βιομηχανικές αλλαγές και στην εξέλιξη των 
συστημάτων παραγωγής, κυρίως με την επαγγελματική κατάρτιση και τον επαγγελματικό 
αναπροσανατολισμό. Το νέο αυτό καθήκον αναφέρεται αναλυτικά στους κανονισμούς 
σχετικά με τα διαρθρωτικά ταμεία1 και εξηγείται στα θεματικά έγγραφα που διένειμαν οι 
υπηρεσίες της Επιτροπής. 
Το πρόβλημα της προσαρμογής στις βιομηχανικές αλλαγές2, που αφορά το σύνολο των 
οικονομικών κλάδων συμπεριλαμβανομένων των υπηρεσιών, είναι ευρύτερο από το πεδίο 
παρέμβασης του ΕΚΤ. Πράγματι, το πρόβλημα αυτό αναφέρεται επίσης ρητά στο άρθρο 127 
της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση σχετικά με την κοινοτική πολιτική όσον αφορά 
την επαγγελματική κατάρτιση και ως δευτερεύον θέμα στο άρθρο 130 που προβλέπει τις 
ενέργειες της Κοινότητας και των κρατών μελών με σκοπό να εξασφαλιστούν οι αναγκαίες 
προϋποθέσεις για την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας. 
Βλ. κυρίως τον κανονισμό πλαίσιο (ΕΟΚ) 2081/93 που τροποποιεί τον καν. (ΕΟΚ) 
2052/88 σχετικά με τα καθήκοντα των διαρθρωτικών ταμείων, και τον καν. (ΕΟΚ) 2084/93 που 
τροποποιεί τον καν. (ΕΟΚ) 4255/88 όσον αφορά τις διατάξεις εφαρμογής του καν. (ΕΟΚ) 
2052/88 για το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο. 
ο όρος περιλαμβάνει επίσης τις αλλαγές στον κλάδο των υπηρεσιών 
Rue de la Loi 200, B-1049 Bruxelles 
Τηλ. (κέντρο) 235 11 11/299 11 11 
Τέλεξ: COMEU Β 21877, ΤηλεΥρ. διεύθυνση: COMEUR Bruxelles 
Αΰ^ 
Ο στόχος 4, που αφορά νέα ενέργεια, ανήκει συνεπώς στο πλαίσιο των πολιτικών για την 
απασχόληση, τη διαρθρωτική προσαρμογή και την επαγγελματική κατάρτιση στο επίπεδο της 
Ευρωπαϊκής Ενωσης: 
Με το να απευθύνεται στους εργαζομένους που απασχολούνται στις επιχειρήσεις, 
συμβάλλει ταυτόχρονα στη σταθεροποίηση της απασχόλησης των εργαζομένων που 
απειλούνται από ανεργία και στην ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού των 
επιχειρήσεων καθιστώντας αυτές έτσι ανταγωνιστικότερες· 
Επειδή πρόκειται για ενέργεια που περιλαμβάνει την πρόβλεψη των αναγκών, τη 
διάρθρωση της προσφοράς κατάρτισης, την προετοιμασία και την υλοποίηση 
ενεργειών κατάρτισης, ο στόχος αυτός αποτελεί μια από τις βάσεις ενεργούς πολιτικής 
για τις προσαρμογές στις βιομηχανικές αλλαγές. 
Οι ενέργειες στο πλαίσιο του στόχου 4 προωθούν την προληπτική προσαρμογή στις 
αλλαγές που προηγούνται μιας "βελτιωτικής" προσέγγισης. 
Οι ενέργειες στο πλαίσιο του στόχου 4 πρέπει να συμβάλουν στην ταυτόχρονη υλοποίηση 
2 στόχων: 
Την αύξηση της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας με την ενίσχυση της ικανότητας 
προσαρμογής των επιχειρήσεων στις βιομηχανικές αλλαγές· 
Την προώθηση της απασχόλησης με την ενίσχυση της προσαρμογής των εργαζομένων 
στις διαρθρωτικές αλλαγές στις επιχειρήσεις. 
2. Εφαρμογή των Λευκών Βιβλίων 
Με την προώθηση της επένδυσης στο ανθρώπινο δυναμικό, οι ενέργειες που υποστηρίζονται 
στο πλαίσιο του στόχου 4 ανταποκρίνονται άμεσα στην προοπτική και τις προτεραιότητες 
που ορίζονται στο Λευκό Βιβλίο "Ανάπτυξη, Ανταγωνιστικότητα και Απασχόληση": 
Όσον αφορά τους στόχους, τόσο ο κανονισμός πλαίσιο των διαρθρωτικών ταμείων 
όσο και αυτός του ΕΚΤ συνεπάγονται για τις ενέργειες στο πλαίσιο του στόχου 4 ότι 
πρέπει να εξαλειφθούν "οι πραγματικές αιτίες των προβλημάτων που συνδέονται με 
τις βιομηχανικές αλλαγές", να επιτευχθεί ανταγωνιστικότερη οικονομία και να 
αυξηθεί η ποιότητα του εργατικού δυναμικού με την εκπαίδευση και την 
επαγγελματική κατάρτιση. Όσον αφορά τους τομείς ενεργειών προτεραιότητας που 
όρισαν τα κράτη μέλη, στο πλαίσιο της συνέχειας του Λευκού Βιβλίου, γίνεται 
κυρίως αναφορά στη βελτίωση των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης, στην 
αναδιοργάνωση εργασίας στην επιχείρηση και στην αύξηση της ευελιξίας στο πλαίσιο 
των επιχειρήσεων, καθώς και στην αγορά εργασίας, πράγμα που φανερώνει τη 
σύγκλιση μεταξύ των μέτρων που προβλέπονται στο πλαίσιο του προγραμματισμού 
του στόχου 4 και της συνέχειας του Λευκού Βιβλίου στα διάφορα κράτη μέλη· 
Όσον αφορά τα μέσα, οι έννοιες της πρόβλεψης των αναγκών στο πλαίσιο 
προληπτικής πολιτικής, η ενίσχυση της συνεχούς κατάρτισης, η ανάπτυξη 
κατάλληλων συστημάτων κατάρτισης, η ανάπτυξη διαρθρώσεων συνεργασίας στους 
τομείς της εκπαίδευσης και της κατάρτισης μεταξύ των διαφόρων ενδιαφερομένων 
φορέων, η ιδιαίτερη προσοχή στις MME, παρουσιάζονται σε ολόκληρο το Λευκό 
Βιβλίο και αποτελούν τις ενέργειες προτεραιότητας του στόχου 4. 
Με την ενίσχυση των επενδύσεων σε άυλα στοιχεία, οι ενέργειες που διεξάγονται στο 
πλαίσιο του στόχου 4 αποτελούν συνεπώς έναν από τους σημαντικότερους άξονες που 
-2-
επιτρέπουν να ενισχυθεί η συνολική ανταγωνιστικότητα της οικονομίας με την προώθηση 
καλύτερης αντιστοιχίας μεταξύ τεχνολογικής προόδου και ειδίκευσης του εργατικού 
συναμικού. 
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η κοινωνική πολιτική πρέπει να διαδραματίσει ουσιαστικό ρόλο στη 
διαδικασία αλλαγής. Το Λευκό Βιβλίο σχετικά με την "Ευρωπαϊκή κοινοτική πολιτική, 
μια κατεύθυνση που πρέπει να ακολουθήσει η Ένωση" καταβάλλονται προσπάθειες για να 
οριστούν οι κύριες κατευθυντήριες γραμμές της δράσης στον τομέα αυτό στο επίπεδο της 
Ένωσης για τα επόμενα έτη: θεωρώντας ότι η κοινωνική πολιτική είναι ευρύτερη από την 
πολιτική απασχόλησης, μια από τις πρώτες προτεραιότητες αυτού του Λευκού Βιβλίου, 
αφορά τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης και την επένδυση σε υψηλού επιπέδου εργατικό 
δυναμικό. 
Οι ενέργειες που υποστηρίζονται από το στόχο 4 πρέπει να αναπτυχθούν σε συνεργασία με 
τοπρόγραμμαδράσηςτης Ευρωπαϊκής Κοινότητας LEONARDO για την εφαρμογήπολιτικής 
για την επαγγελματική κατάρτιση, και την κοινοτική πρωτοβουλία ADAPT. 
Πράγματι, η κοινοτική πρωτοβουλία ADAPT, η οποία αποσκοπεί στην υποστήριξη των 
εργαζομένων που απειλούνται από ανεργία λόγω των βιομηχανικών αλλαγών, ώστε να 
προσαρμοστούν στις νέες πρακτικές και μεθόδους εργασίας, επιτρέπει να δοθεί διεθνική 
διάσταση και να ενισχυθεί ο καινοτόμος χαρακτήρας των συγκεκριμένων ενεργειών. 
Η εν λόγω πρωτοβουλία πρέπει να επιδράσει σημαντικά ως καταλύτης στις προσπάθειες με 
σκοπό να προωθηθεί η ανάπτυξη και να βελτιωθεί η ποιότητα και τα πρότυπα των 
υπηρεσιών κατάρτισης. Όσον αφορά το πρόγραμμα δράσης LEONARDO, σκοπός του είναι 
να συνυπολογίσειτις βαθιές αλλαγές στα προσόντα και στις ειδικότητες στους μηχανισμούς 
κατάρτισης: θα αποδοθεί ιδιαίτερη προσοχή στα προσόντα όσον αφορά τις σχέσεις, τις 
μεθοδολογίες και στα κοινωνία προσόντα, καθώς και τις ικανότητες των ατόμων να 
αντιμετωπίζουν συνεχείς αλλαγές, να διαχειρίζονται την εξέλιξη τους και να διευκολύνουν 
τη δυνατότητα μεταφοράς των προσόντων. 
3. Οι σημαντικές προτεραιότητες του στόχου 4 
3.1 Γενικές κατευθύνσεις και αρχές 
Τα έγγραφα προγραμματισμού που εκπόνησαν τα κράτη μέλη από κοινού με την Επιτροπή 
εντάσσονται στην εφαρμογή των γενικών κατευθύνσεων και αρχών οι οποίες αναφέρονται 
στους κανονισμούς και στα έγγραφα της Επιτροπής. Τα εν λόγω έγγραφα είναι το 
αποτέλεσμα μερικές φορές μακροχρόνιων συζητήσεων, γεγονός για το οποίο υπάρχουν 
διάφοροι λόγοι: 
Από την άποψη των παρεμβάσεων των διαρθρωτικών ταμείων, ο στόχος 4 αποτελεί 
καινοτομία, πράγμα που συνεπάγεται στάδιο "εξοικείωσης" για την εφαρμογή των 
σχεδίων και τον επανακαθορισμό των μέσων 
- Σε σύγκριση με το στόχο 3, που υποστηρίζει και ενισχύει ήδη δοκιμασμένες πολιτικές 
στα κράτη μέλη, ο στόχος 4 αποτελεί ειδική προσέγγιση του προβλήματος της 
ανταγωνιστικότητας-απασχόλησης-κατάρτισης. Παρ' όλο που τα στοιχεία από τα 
οποία αποτελείται ο στόχος υπάρχουν στα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη, οι εθνικές 
πολιτικές δεν είναι απαραιτήτως διαρθρωμένες όπως ο στόχος 4· 
Η μεγάλη ποικιλία των αρχικών καταστάσεων στα κράτη μέλη δεν διευκολύνει την 
εφαρμογή του κοινού πλαισίου στόχων και μέτρων. 
-3-
Κατά τη διάρκεια των εν λόγω διαπραγματεύσεων, φάνηκε ότι η κοινή συμμετοχή των 
οικονομικών και κοινωνικών εταίρων, σε συνδυασμό με προσέγγιση "από κάτω προς τα 
επάνω" (bottom up) έχουν ουσιαστική σημασία κατά την επιλογή, την επεξεργασία και την 
εφαρμογή του στόχου 4. 
Οι διαπραγματεύσεις επέτρεψαν να επιτευχθούν ικανοποιητικές συμφωνίες σχετικά με τα 
σημαντικότερα θέματα, δηλαδή την πρόβλεψη, την οριζόντια προσέγγιση και τον τρόπο 
συγκέντρωσης των ενεργειών. 
3.2. Η πρόβλεψη 
Η πτυχή της πρόβλεψης ενισχύθηκε σε σχέση με τα σχέδια που υποβλήθηκαν. Η πρόληψη, 
που αποσκοπεί στην αναγνώριση των τάσεων και στην πρόβλεψη της εξέλιξης της 
απασχόλησης, των επαγγελμάτων και των προσόντων ως προϋπόθεση των συγκεκριμένων 
ενεργειών κατάρτισης, πρέπει να δώσει στις επιχειρήσεις μεγαλύτερη ικανότητα διαχείρισης 
των διαδικασιών αλλαγής στα συστήματα παραγωγής. 
3.3. Η οριζόντια προσέγγιση 
Η οριζόντια προσέγγιση, η οποία προβλέπεται ρητά στους κανονισμούς, προκύπτει από 
το γεγονός ότι οι βιομηχανικές αλλαγές και οι αλλαγές στα συστήματα παραγωγής αφορούν 
a priori όλες τις επιχειρήσεις και όλους τους εργαζόμενους. Είναι βέβαιο ότι υπάρχουν 
πάντα πρωτοποριακοί κλάδοι όσον αφορά τις αλλαγές αυτές. Πράγματι, οι οικονομικοί 
κλάδοι, παρ' όλο που αντιμετωπίζουν όλοι το ίδιο ανταγωνιστικό περιβάλλον, έχουν 
ειδική εξέλιξη. Έτσι, οι ρυθμοί βιομηχανικών αλλαγών στους διάφορους οικονομικούς 
κλάδους και δραστηριότητες δεν είναι ενιαίοι και έχουν διαφορετική χρονική εξέλιξη. 
Για το λόγο αυτό οι βιομηχανικές αλλαγές, που εμφανίζονται στους περισσότερους 
οικονομικούς κλάδους σε διαφορετικούς βαθμούς, είναι δυνατόν, σε δεδομένη χρονική 
στιγμή, να επηρεάσουν ειδικότερα τους εργαζόμενους σε ορισμένους οικονομικούς κλάδους 
με επιτάχυνση αυτής της διαδικασίας αλλαγών. Υπό τις συνθήκες αυτές, οι επενδύσεις σε 
άλλα στοιχεία και ειδικότερα η προσπάθεια που καταβάλλεται υπέρ της αξιοποίησης του 
ανθρώπινου δυναμικού, συμβάλλουν στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των 
επιχειρήσεων στους εν λόγω κλάδους. Στο πλαίσιο αυτό τα μέτρα πρόβλεψης και 
κατάρτισης που προβλέπονται στο στόχο 4 και στο ADAPT με οριζόντιους στόχους, μπορούν 
να διαδραματίσουν ειδικό ρόλο όσον αφορά τους εργαζόμενους που απασχολούνται σε 
πολλούς ειδικούς κλάδους. Το πρόβλημα αυτό αποτέλεσε πρόσφατα το θέμα ανακοινώσεων 
της Επιτροπής, στις οποίες επισημάνθηκε η σημασία της προσαρμογής των εργαζομένων 
στις αλλαγές ως συγκεκριμένη εκδήλωση αυτής της οριζόντιας προσέγγισης. Πρόκειται, 
για παράδειγμα, για την αυτοκινητιστική βιομηχανία, την κατασκευή μηχανών, την 
αεροναυτική και την υφαντουργίια και τη ναυτιλία. 
3.4 Η συγκέντρωση 
Η οριζόντια διακλαδική προσέγγιση συνδέεται θετικά με τη συγκέντρωση, που περιέχει 4 
τμήματα: 
Συγκέντρωση όσον αφορά τις επιχειρήσεις, εφόσον τονίζονται ιδιαιτέρως οι 
μικρομεσαίες επιχειρήσεις, συμπεριλαμβανομένων των σχέσεων με τις μεγάλες 
επιχειρήσεις. 
-4-
Συγκέντρωση όσον αφορά τους επωφελούμενους: πρόκειται για τους μισθωτούς των 
οποίων τα καθήκοντα θα καταργηθούν μακροπρόθεσμα ή θα υποστούν βαθιές 
μεταβολές, τους μισθωτούς που βρίσκονται στο ήμισι της επαγγελματικής τους 
σταδιοδρομίας και εκείνους των οποίων τα αρχικά προσόντα είναι ανεπαρκή για την 
αποτελεσματική και ενεργό συμμετοχή τους στις κλαδικές αλλαγές. Η δράση του ΕΚΤ 
πρέπει να επικεντρωθεί στους εργαζόμενους οι οποίοι έχουν μικρότερες ευκαιρίες 
πρόσβασης στην επαγγελματική κατάρτιση από την άποψη της συμπληρωματικότητας 
με τις προσπάθειες που καταβάλλουν οι επιχειρήσεις. 
Συγκέντρωση στο είδος των ενεργειών: πρόκειται για τις ενέργειες πρόβλεψης, 
παροχής συμβουλών, κατάρτισης και ενίσχυσης της προσφοράς κατάρτισης ως 
συνοδευτικό μέτρο των βιομηχανικών αλλαγών 
Θεματική συγκέντρωση: πρόκειται για την εξέταση κοινών θεμάτων περισσότερων 
οικονομικών κλάδων, όπως η προσαρμογή στις τεχνολογικές εξελίξεις και αλλαγές, 
η καθιέρωση της πλήρους ποιότητας, η διεθνοποίηση των αγορών, οι νέες μορφές 
διαχείρισης των επιχειρήσεων, καθώς και οι τεχνικές και τρόποι αύξησης της 
παραγωγικότητας. 
Τα διάφορα αυτά κριτήρια συγκέντρωσης επιτρέπουν να οριστούν οι εργαζόμενοι τους 
οποίους αφορούν περισσότεροοι αλλαγές καινά εφαρμοστούνοι πιο ενδεδειγμένες ενέργειες 
για να βελτιωθεί η ικανότητα προσαρμογής τους στις αλλαγές και η συμβολή στη βελτίωση 
της ανταγωνιστικότητας των πιχειρήσεων ενθαρρύνοντας τις επενδύσεις σε άυλα στοιχεία. 
Τέλος, πρέπει να τονιστεί ότι ο στόχος της συγκέντρωσης δεν είναι να αποκλειστούν οι 
άλλοι εργαζόμενοι και οι επιχειρήσεις που δύνανται να επωφεληθούν από τα εν λόγω μέτρα: 
Εξάλλου, τονίστηκε επίσης ειδιαιτέρως η ενίσχυση της τεχνικής υποστήριξης, κυρίως υπέρ 
των MME. 
Τέλος, οι συγχρηματοδοτούμενες ενέργειες πρέπει να συμπληρώνουν τις προσπάθειες που 
καταβάλλονται ήδη από τις επιχειρήσεις και τις δημόσιες αρχές στον τομέα αυτό. 
4. Τα βασικά χαρακτηριστικά των εγγράφων προγραμματισμού 
Οι προβλεπόμενες ενέργειες για την εφαρμογή του στόχου 4 ορίζονται σε σχέση με 4 άξονες 
προτεραιότητας, κοινούς στα διάφορα έγγραφα προγραμματισμού. 
Σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία για τα διαρθρωτικά ταμεία, οι άξονες αυτοί ορίζονται 
ως εξής: 
Πρόβλεψη των τάσεων της αγοράς εργασίας και των αναγκών σε επαγγελματικά 
προσόντα· 
Επαγγελματική κατάρτιση και επανειδίκευση, προσανατολισμός και παροχή 
συμβουλών· 
Βελτίωση και ανάπτυξη κατάλληλων συστημάτων κατάρτισης· 
Τεχνική υποστήριξη ή ενέργειες οριζόντιου χαρακτήρα στο σύνολο του ΚΠΣ. 
Στο εσωτερικό αυτού του κοινού πλαισίου προτεραιοτήτων, τα κράτη μέλη, από κοινού 
με τις υπηρεσίες της Επιτροπής, επεξεργάστηκαν σειρά μέτρων με σκοπό τη εφαρμογή του 
στόχου 4. 
Τα μέτρα αυτά αντικατοπτρίζουν τις γενικές αρχές σχετικά με το στόχο 4 και τα ιδιαίτερα 
χαρακτηριστικά των διαφόρων κρατών μελών. 
-5-
Παρουσιάζονται παρακάτω τα κύρια χαρακτηριστικά των εν λόγω εγγράφων 
προγραμματισμού σε σχέση με τους 4 άξονες προτεραιότητας. 
4.1 Η πρόβλεψη 
Πρόκειται για την πρόβλεψη των τάσεων της αγοράς εργασίας και των αναγκών σε 
επαγγελματικά προσόντα και δεξιότητες. Η πρόβλεψη περιλαμβάνεται στη διαδικασία 
προγραμματισμούκαι επιτρέπει την εκπόνηση συγκεκριμένων σχεδίων παροχής συμβουλών, 
προσανατολισμού και κατάρτισης των εργαζομένων καθώς και την προετοιμασία των 
ενεργειών στήριξης και προσαρμογής των δομών κατάρτισης στο κατάλληλο επίπεδο. 
Οι ενέργειες που προβλέπονται στον άξονα αυτό καλύπτουν τις προοπτικές μελέτες και 
ενέργειες που πραγματοποιούνται σε διάφορα επίπεδα (εθνικό, περιφερειακό, κλαδικό, 
όμιλοι επιχειρήσεων, επιχειρήσεις) και ταυτόχρονα την εισαγωγή αυτών των 
αποτελεσμάτων και πρακτικών πρόβλεψης στις επιχειρήσεις. 
Η συνεκτίμηση του άξονα αυτού διαφέρει σε κάθε κράτος μέλος τόσο όσον αφορά τη 
σχετική σημασία των χρηματοοικονομικών πόρων που διατίθενται γι'αυτόν (μεταξύ 10% 
και 17% επί των συνολικών πόρων για το στόχο 4) όσο και από την άποψη της προσέγγισης 
που υιοθετείται σε συνάρτηση με τις υφιστάμενες δομές. 
Υπάρχουν λειτουργικές δομές πρόβλεψης: στην περίπτωση αυτή, τα μέτρα έχουν 
στόχο να ευαισθητοποιήσουν τους φορείς, τις επιχειρήσεις, τα ιδρύματα κατάρτισης 
και τους εργαζομένους ως προς τη σημασία μιας τέτοιας προσέγγισης και ως προς τη 
χρησιμοποίηση των αποτελεσμάτων για τον καθορισμό των ενεργειών κατάρτισης· 
Υπάρχουν δομές πρόβλεψης, οι οποίες ωστόσο χρειάζεται να ενισχυθούν πριν τη 
διάδοση και τη χρησιμοποίηση των αποτελεσμάτων από τους ενδιαφερόμενουςφορείς· 
Σε περίπτωση που δεν υπάρχουν δομές πρόβλεψης ή αυτές είναι ανεπαρκείς, στην 
αρχή της περιόδου προγραμματισμού συμφωνείται να καταβληθούν ιδιαίτερες 
προσπάθειες ώστε να δημιουργηθούν οι κατάλληλες δομές, ενδεχομένως ταυτόχρονα 
με ένα σύστημα συνεχούς κατάρτισης. 
4.2 Η κατάρτιση 
Ο άξονας "κατάρτιση" αφορά την ανάπτυξη των προσπαθειών κατάρτισης καθώς και την 
παροχή προσανατολισμού και συμβουλών. Στόχος του είναι η πρόληψη του επαγγελματικού 
αποκλεισμού του προσωπικού των επιχειρήσεωνπου θίγονται από τις βιομηχανικές αλλαγές 
και από την εξέλιξη των συστημάτων οργάνωσης καθώς και η δημιουργία ενός προσωπικού 
ικανού να αποτελέσει ένα από τα στοιχεία της αυξημένης ανταγωνιστικότητας των 
ευρωπαϊκών επιχειρήσεων. 
Οι ενέργειες αυτές αποβλέπουν στη σταθεροποίηση της απασχόλησης είτε διευκολύνοντας 
τις μεταθέσεις του προσωπικού στο εσωτερικό των επιχειρήσεων είτε, όταν οι απολύσεις 
είναι αναπόφευκτες, παρέχοντας στους εργαζομένους τα κατάλληλα προσόντα ούτως ώστε 
να αυξάνονται οι δυνατότητες απασχόλησης τους σε άλλες επιχειρήσεις/κλάδους. 
Οι χρηματοοικονομικοίπόροιπου διατίθενται για τον άξονα αυτό κυμαίνονται μεταξύ 52% 
και 83% επί του συνόλου που προβλέπεται στα διάφορα έγγραφα προγραμματισμού. 
Σε όλα τα έγγραφα προγραμματισμού, το ενδιαφέρον εστιάζεται κυρίως, αφενός, στους 
εργαζομένους που διατρέχουν τον κίνδυνο να μείνουν άνεργοι λόγω της εξέλιξης των 
συστημάτων παραγωγής και οργάνωσης και, αφετέρου, στις MME. 
Οι εργαζόμενοι που διατρέχουν τον κίνδυνο να μείνουν άνεργοι προσδιορίζονται κυρίως 
βάσει δύο προσεγγίσεων: 
-6-
είτε σε συνάρτηση με την ιδιαίτερη κατάσταση τους -τα σημερινά τους επαγγελματικά 
προσόντα είναι ανεπαρκή, η θέση τους στην αγορά εργασίας είναι ασταθής, πράγμα 
το οποίο μειώνει τις ευκαιρίες τους για πρόσβαση σε ενέργειες κατάρτισης (σύμβαση 
εργασίας ορισμένου χρόνου, μή εκούσια μερική απασχόληση)· 
είτε σε συνάρτηση με τον τύπο του επαγγέλματος που ασκούν, στο βαθμό που τα 
επαγγέλματα αυτά κινδυνεύουν να εξαφανιστούν ή να επηρεαστούν σε μεγάλο βαθμό 
από τις αλλαγές οργάνωσης που πραγματοποιούνται, με οριζόντιο τρόπο, σε μια 
σειρά οικονομικών κλάδων. Πρόκειται για μια προσέγγιση θεματική μάλλον παρά 
ανά ομάδα-στόχο. 
Κατά συνέπεια, η έννοια του εργαζομένου που απειλείται με ανεργία δεν προσδιορίζεται 
βάσει ενός προκαθορισμένουκοινωνικοοικονομικούπροφίλ αλλά περισσότεροσε συνάρτηση 
με τις ανάγκες αναδιοργάνωσης των επιχειρήσεων. 
Η έμφαση που δίνεται στις MME αφορά όχι μόνο τους εργαζομένους των επιχειρήσεων 
αυτών που διατρέχουν τον κίνδυνο να μείνουν άνεργοι αλλά και τα διευθυντικά στελέχη και 
τους υπεύθυνους προσωπικού στο βαθμό που ενέργειες κατάρτισης, παροχής συμβουλών 
και ευαισθητοποίησης έναντι της σημασίας της διαχείρισης των ανθρώπινων πόρων 
επιτρέπουν τη διεύρυνση της πρόσβασης των εργαζομένων σε ενέργειες κατάρτισης. 
Εντούτοις, από την εφαρμογή των μέτρων αυτών δεν αποκλείονται οι υπόλοιποι 
εργαζόμενοι και επιχειρήσεις, εφόσον βεβαίως ανταποκρίνονται στους στόχους 
αναπροσαρμογής. 
Όσον αφορά το περιεχόμενο των ενεργειών κατάρτισης, πρόκειται για ενέργειες 
επιμόρφωσης, γενικής και εξειδικευμένης τεχνικής κατάρτισης, κατάρτισης σχετικά με την 
αντιδραστικότητα των αγορών ή την ποιότητα, εκπόνησης απολογισμού των δεξιοτήτων, 
προσανατολισμού και εξατομικευμένης παρακολούθησης των μισθωτών. Στους τομείς που 
καλύπτονται περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, οι νέες μορφές οργάνωσης της εργασίας, 
οι τεχνολογικές αλλαγές, οι νέες διαδικασίες παραγωγής, οι περιβαλλοντικές απαιτήσεις 
ή η βελτίωση της παραγωγικότητας, η συνολική ποιότητα, η εξέλιξη και η παγκοσμιοποίηση 
των αγορών. 
Στο πλαίσιο αυτό, τα κράτη μέλη έχουν εκπονήσει προτάσεις, αφενός, σχετικά με την 
αύξηση των βασικών και πολύπλευρων δεξιοτήτων που επιτρέπουν την ανάπτυξη της 
ικανότητας των επιχειρήσεων να ανταποκρίνονται σε μεταβαλλόμενες συνθήκες μέσω της 
ευελιξίας του προσωπικού και, αφετέρου, σχετικά με την προώθηση νέων πολύπλευρων 
επαγγελματικών προσόντων που έχουν σχέση με την εισαγωγή, την αξιοποίηση και την 
ανάπτυξη νέων τεχνολογιών και μεθόδων παραγωγής, με την αναδιοργάνωση της 
παραγωγής και με τα συστήματα διάθεσης. 
Τα έγγραφα προγραμματισμού προβλέπουν επίσης μέτρα κατάρτισης που έχουν σχέση με 
την ανάγκη προσαρμογής των MME στις νέες μορφές συνεργασίας με τις μεγάλες 
επιχειρήσεις, κυρίως στο πλαίσιο της υπεργολαβίας. Επιπλέον, προβλέπονται ενέργειες 
επαγγελματικού επαναπροσανατολισμού που επιτρέπουν στους ενδιαφερόμενους 
εργαζομένους να διατηρήσουν τη θέση εργασίας τους ή να διευκολύνουν την ένταξη τους 
σε κατάλληλες θέσεις εργασίας. 
4.3 Βελτίωση των συστημάτων και των δομών κατάρτισης 
Η βελτίωση των συστημάτων και των δομών κατάρτισης έχει στόχο να προσαρμόσει τις 
προτεινόμενες μορφές κατάρτισης στις ανάγκες κατάρτισης των ενδιαφερομένων 
προσώπων. 
-7-
Ανάλογα με το κράτος μέλος, η χρηματοδότηση που προορίζεται γι'αυτό τον τρίτο άξονα 
κυμαίνεται μεταξύ 5% και 30% των πόρων που είναι διαθέσιμοι για το στόχο 4. 
Το περιεχόμενο και οι ενδιαφερόμενοι φορείς διαφέρουν σημαντικά σε κάθε κράτος μέλος. 
Οι δραστηριότητες, ανάλογα με την περίπτωση, αφορούν: 
Τη στήριξη της δημιουργίας μιας δομής συνεχούς κατάρτισης στο πλαίσιο της 
επιχείρησης, όταν δεν υπάρχει κάτι τέτοιο· 
Την κατάρτιση των εκπαιδευτών, συμπεριλαμβανομένων των εργαζομένων σε μια 
επιχείρηση που καλούνται να παίξουν το ρόλο του εκπαιδευτή· 
Την επένδυση σε εργαλεία κατάρτισης, π.χ. σε νέο παιδαγωγικό υλικό ή σε νέα μέσα 
στήριξης (εξ αποστάσεως εκπαίδευση)· 
Την ανάπτυξη δικτύων μεταξύ των επιχειρήσεων, των ερευνητικών ιδρυμάτων και 
των κέντρων κατάρτισης με σκοπό την ταχεία αναπροσαρμογή του περιεχομένου της 
κατάρτισης. 
4.4 Τεχνική υποστήριξη 
Η τεχνική υποστήριξη είναι ιδιαίτερα σημαντική δεδομένου του νέου χαρακτήρα του στόχου 
4. Οι πόροι για τον άξονα αυτό κυμαίνονται μεταξύ 5% και 17% των πόρων του ΕΚΤ στα 
διάφορα έγγραςρα προγραμματισμού. Οι προβλεπόμενες ενέργειες έχουν οριζόντιο 
χαρακτήρα και καλύπτουν διάφορους τομείς: 
το συντονισμό και την οργάνωση της εταιρικής σχέσης μεταξύ των επιχειρήσεων, των 
κοινωνικών εταίρων και των δημόσιων αρχών 
την παροχή υποστήριξης για τη βελτίωση των εργαλείων πρόβλεψης· 
τα μέτρα διαφήμισης και διάδοσης των πληροφοριών που έχουν σχέση με τα 
αποτελέσματα των ενεργειών που διεξάγονται στο πλαίσιο του στόχου 4· 
τα μέτρα υποστήριξης για την εφαρμογή των επιμέρους σχεδίων, της παρακολούθησης 
και της αξιολόγησης των ενεργειών. 
5. Θέματα χρηματοοικονομικού χαρακτήρα 
Τα ποσά που διατίθενται στο πλαίσιο του στόχου 4 εκτός των περιφερειών του στόχου 1 
για τα διάφορα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη καθορίζονται στο πλαίσιο μιας διαδικασίας σε 
τρία στάδια: 
Το συνολικό κονδύλιο που διατίθεται για τα ΚΠΣ των στόχων 3 και 4, εκτός των 
περιφερειών του στόχου 1, αποφασίστηκε από την Επιτροπή στις 21 Νοεμβρίου 1993 
και ανέρχεται σε 13.948 εκατ. ECU για την περίοδο 1994-1999 (σταθερές τιμές 1994)· 
Στην αρχή του έτους, σύμφωνα με τα συμπεράσματα του ευρωπαϊκού Συμβουλίου του 
Εδιμβούργου, η Επιτροπή προέβη στην ενδεικτική κατανομή ανά κράτος μέλος αυτού 
του συνολικού κονδυλίου για τους στόχους 3 και 4 βάσει ορισμένων αντικειμενικών 
κριτηρίων 
Στο πλαίσιο της διαδικασίας προγραμματισμού των στόχων 3 και 4, το κάθε κράτος 
μέλος καθόρισε την κατανομή των χρηματοδοτικών πόρων που του αντιστοιχούν 
μεταξύ αυτών των στόχων συνεκτιμώντας τα κριτήρια που αναφέρονται στην κοινή 
δήλωση του Συμβουλίου και της Επιτροπής σχετικά με το άρθρο 1 του κανονισμού 
πλαισίου. Για την περίοδο 1994-1999, με εξαίρεση το Ηνωμένο Βασίλειο, οι πόροι 
για το στόχο 4 εκτός των περιφερειών του στόχου 1 ανέρχονται κατά μέσο όρο σε 19% 
περίπου του συνολικού κονδυλίου για τους στόχους 3 και 4. 
- 8 -
Κατέστη δυνατή η επίτευξη κατάλληλης ισορροπίας μεταξύ της δημόσιας 
εθνικής/περιφερειακής χρηματοδότησης, της ιδιωτικής χρηματοδότησης και της κοινοτικής 
στήριξης. 
Η σχέση μεταξύ αυτών των μορφών χρηματοδότησης, η οποία διαφέρει σε κάθε κράτος 
μέλος και διαμορφώνεται σε συνάρτηση με τους άξονες και το μέγεθος των επιχειρήσεων, 
είναι περίπου η εξής: ένα τρίτο δημόσιας εθνικής/περιφερειακής χρηματοδότησης, ένα 
τρίτο ιδιωτικής χρηματοδότησης και ένα τρίτο κοινοτικής χρηματοδότησης. 
Η εφαρμογή των μέτρων θα πραγματοποιηθεί σύμφωνα με τις διατάξεις που αφορούν τις 
κρατικές ενισχύσεις, των οποίων η εφαρμογή αναμένεται να εξετασθεί στο πλαίσιο του 
συστήματος ενισχύσεων για την απασχόληση και την κατάρτιση που θα εγκριθεί από την 
Επιτροπή. 
6. Διαδικασίες παρακολούθησης και αξιολόγησης 
Τα έγγραςρα προγραμματισμού που υποβλήθηκαν στην Επιτροπή προβλέπουν, με το ίδιο 
σκεπτικό που ίσχυσε και για τους άλλους στόχους, ενισχυμένους μηχανισμούς 
παρακολούθησης. Συγκεκριμένα, ενισχύθηκαν οι αρμοδιότητες των επιτροπών 
παρακολούθησης, κυρίως όσον αφορά τις ενδιάμεσες αξιολογήσεις καθώς και τη 
δυνατότητα διατύπωσης προτάσεων για την ενίσχυση ορισμένων ενεργειών και/ή τη 
δημιουργία νέων ενεργειών στο πλαίσιο του ΚΠΣ, π.χ. μέσω της διάθεσης των πόρων που 
προέρχονται από την ετήσια αναπροσαρμογή του αρχικού χρονοδιαγράμματος. Η αρχή της 
εταιρικής σχέσης είναι επίσης ενισχυμένη στο πλαίσιο των νέων επιτροπών 
παρακολούθησης. 
Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να δοθεί έμφαση στο σημαντικό ρόλο των κοινωνικών εταίρων 
οι οποίοι θα συμβάλουν από κοινού στην ανάπτυξη των μέτρων που είναι απαραίτητα για 
την πρόβλεψη των βιομηχανικών αλλαγών. 
Για την περίοδο 1994-1996, έχουν ήδη καθορισθεί τα περισσότερα έγγραφα 
προγραμματισμού (ΕΕΠ και ΚΠΣ). Η αξιολόγηση αυτής της πρώτης περιόδου που θα 
πραγματοποιηθεί στα μέσα της εφαρμογής της δεύτερης μεταρρύθμισης των διαρθρωτικών 
ταμείων, θα βασιστεί, μεταξύ άλλων, στα στοιχεία, στην εμπειρία και στις αξιολογήσεις 
από το πρόγραμμα δράσης LEONARDO και την κοινοτική πρωτοβουλία ADAPT. 
7. Μορφή των εγγράφων προγραμματισμού 
Τα έγγραφα προγραμματισμού που έχουν εγκριθεί κατ'αρχήν για το στόχο 4 εκτός του 
στόχου 1 αφορούν 8 κράτη μέλη. Στην περίπτωση των τριών κρατών μελών που 
καλύπτονται αποκλειστικά από το στόχο 1 (Ελάδα, Ιρλανδία και Πορτογαλία), οι 
ενέργειες του στόχου 4 καλύπτονται από τα έγγραφα προγραμματισμούπου εγκρίνονται για 
το στόχο 1. Μέχρι σήμερα, το Ηνωμένο Βασίλειο δεν έχει ακόμη προτείνει σχέδιο για το 
στόχο 4. Για την περίοδο 1994-1996, το ποσό που έχει προβλεφθεί για το Ηνωμένο 
Βασίλειο στο πλαίσιο του στόχου 3 ανέρχεται σε 95% του συνολικού ποσού που διατίθεται 
για τη χώρα αυτή στο πλαίσιο των στόχων 3 και 4. Όσον αφορά τη μορφή των εγγράφων, 
πρέπει να σημειωθεί ότι πρόκειται για Ενιαία Έγγραφα Προγραμματισμούγια όλα τα κράτη 
μέλη εκτός του Βελγίου, το οποίο επέλεξε τη μος>φί\ του Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης. 
8. Συμπεράσματα 
-9-
Γενικά, τα έγγραςρα προγραμματισμού εκφράζουν κατάλληλα τους στόχους και τις 
προτεραιότητες του στόχου 4 και συνιστούν το πρώτο στάδιο της εφαρμογής των ενεργειών 
στα διάφορα κράτη μέλη. 
Κατά τα επόμενα στάδια και καθόλη τη διάρκεια προγραμματισμού, οι συγκεκριμένες 
ενέργειες πρέπει να δίνουν έμφαση σε ορισμένα σημαντικά σημεία στα οποία θα πρέπει 
επίσης να δώσει προτεραιότητα και το έργο των νέων επιτροπών παρακολούθησης. Τα 
σημεία αυτά είναι τα εξής: 
Η προσέγγιση πρόβλεψης της απασχόλησης και των επαγγελματικών προσόντων θα 
λάβει συγκεκριμένη μορφή στα διάφορα επίπεδα οικονομικής δραστηριότητας -σε 
εθνικό αλλά και περιφερειακό και τοπικό επίπεδο καθώς και σε επίπεδο 
επιχειρήσεων. Επιπλέον, η προσέγγιση αυτή θα επιτρέψει τη διασύνδεση των 
οικονομικών και κοινωνικών φορέων. Η "προληπτική διαχείριση της απασχόλησης 
σε επίπεδο επιχειρήσεων" και η "προοπτική πολιτική για την απασχόληση στα άλλα 
κατάλληλα επίπεδα" αποτελούν εξάλλου μέρος των μέσων δημιουργίας απασχόλησης 
που έχουν προσδιορισθεί από τους κοινωνικούς εταίρους3· 
Η προσέγγιση "από κάτω προς τα πάνω" θα αναπτυχθεί δυναμικά και θα 
αντανακλάται κυρίως στις συγκεκριμένες μεθόδους εκπόνησης και επιλογής των 
σχεδίων 
Διαβουλεύσεις στο πλαίσιο διευρυμένης εταιρικής σχέσης πραγματοποιήθηκαν 
κατ'αρχήν κατά την εκπόνηση των εθνικών σχεδίων για το στόχο 4. Οι διαβουλεύσεις 
αυτές πρέπει να συνεχισθούν και να αναπτυχθούν καθόλη τη διάρκεια της εφαρμογής, 
συνεκτιμώντας τις ιδιαιτερότητες και τις θεσμικές πρακτικές των διαφόρων κρατών 
μελών, ούτως ώστε να εξασφαλίζεται η ευρεία συναίνεση των ενδιαφερόμενων 
φορέων επί των αναπτυσσόμενων ενεργειών 
Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να βελτιωθεί και να αναπτυχθεί η ενεργός συμμετοχή των 
κοινωνικών εταίρων. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή θα εξετάσει, σε συνεργασία με 
τους κοινωνικούς εταίρους, ποια είναι τα καταλληλότερα στοιχεία που θα πρέπει να 
διαθέτει ένας ευρωπαϊκός μηχανισμός ώστε να εξασφαλίζει αυτή τη συμμετοχή. 
Συγκεκριμένα, θα διοργανωθούν, τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, 
συναντήσεις και συνέδρια με σκοπό την εις βάθος εξέταση των καταλληλότερων 
πτυχών που θα πρέπει να διαθέτει η εφαρμογή του στόχου 4. Τέλος, ήδη το 1995, 
θα διοργανωθεί μια διάσκεψη σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης. 
Η αναζήτηση συνεργείων με τις άλλες εθνικές και κοινοτικές πολιτικές, όπως π.χ. 
οι πολιτικές για την επαγγελματική κατάρτιση ή για τη βιομηχανική 
ανταγωνιστικότητα, συνιστά απαραίτητη προϋπόθεση για την επίτευξη του 
πολλαπλασιαστικού αποτελέσματος που αναμένεται από τις ενέργειες διαρθρωτικού 
χαρακτήρα. 
3 Βλ. κοινή γνώμη της 13ης Φεβρουαρίου 1990 για τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού 
χώρου επαγγελματικής και γεωγραφικής κινητικότητας και για τη βελτίωση της 
λειτουργίας της αγοράς εργασίας στην Ευρώπη, σημείο 12 του ευρωπαϊκού 
κοινωνικού διαλόγου, "Οι κοινές γνώμες", σειρά εγγράφων της Επιτροπής των 
Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. 
-10-
Στόχος 4. Κατανομή του ποσού ΕΚΤ ανά χώρα και ανά άξονα προτεραιότητας, 1994-1996 (σε εκατ. ECU) 
Πρόβλεψη 
Κατάρτιση 
Δομές κατάρτισης 
Τεχνική υποστήριξη 
ΣΥΝΟΛΟ Βέλγιο 
8,3 (33%) 
8,7 (34%) 
6,4 (25%) 
2,0 ( 8%) 
25,5 Δανία 
1,9 (14%) 
6,7 (52%) 
3,9 (30%) 
0,5 ( 4%) 
13 Γερμανία 
11,6(11%) 
73,6 (70%) 
13,7 (13%) 
5,7 (6%) 
104,5 Ισπανία 
36,9 (10%) 
308,4 (83%) 
23,3 (7%) 
368,6 Γαλλία 
32,1 (11%) 
227,8 (78%) 
14,6 (5%) 
25,4(6%) 
299,6 Ιταλία 
56,9 (15%) 
321,8 (80%) 
19,9 (5%) 
398,7 Λουξεμβούργο 
0,09 (10%) 
0,5 (57%) 
0,15 (16%) 
0,17 (17%) 
0,895 Κάτω Χώρες 
15,1 (10%) 
105,4 (67%) 
23,9 (15%) 
11,7 (8%) 
156,2 
Για την Ισπανία, την Ιταλία και τις Κάτω Χώρες, η καλυπτόμενη περίοδος είναι 1994-1999 
Τα ποσοστά για τη Γαλλία είναι υπολογισμένα επί του συνολικού κόστους 
Για την Ισπανία και την Ιταλία, ο άξονας "κατάρτιση" συμπεριλαμβάνει τη βελτίωση των δομών κατάρτισης 
-11 -
ISSN 0254-1483 
COM(94) 510 τελικό 
EITPAfA 
GR 13 05 
Apifl. καταλόγου : CB-CO-94-546-GR-C 
ISBN 92-77-82436-0 
Υπηρεσία Επίσημων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L·2985 Luxembourg