Ο τομέας των λιγότερο σημαντικών ιδρυμάτων είναι ποικιλόμορφος και σκοπίμως ανατέθηκε στις εθνικές αρμόδιες αρχές η άμεση εποπτεία του, ενώ η ΕΚΤ είναι υπεύθυνη να επιβλέπει την άσκηση της εποπτείας από τις εθνικές αρμόδιες αρχές, προκειμένου να διασφαλίζεται η συνοχή των εποπτικών αποτελεσμάτων και η συνεπής εφαρμογή υψηλών εποπτικών προτύπων. Ο εποπτικός ρόλος της ΕΚΤ είναι ουσιαστικός για τη διαμόρφωση αυτής της άσκησης της εποπτείας στον βαθμό που θα διασφαλίζει τη συνεκτική και συνεπή εφαρμογή των κανόνων προληπτικής εποπτείας. Όπου κρίνεται απαραίτητη η διασφάλιση της συνεπούς εφαρμογής υψηλών εποπτικών προτύπων, η ΕΚΤ μπορεί να αναλάβει την άμεση εποπτεία των λιγότερο σημαντικών ιδρυμάτων. Δεδομένου του πλαισίου αυτού, η ΕΚΤ πρέπει να επιτύχει ισορροπία μεταξύ της εναρμόνισης, αφενός, και της ευελιξίας και αναλογικότητας, αφετέρου. Εναρμόνιση σημαίνει διασφάλιση επαρκούς επιπέδου σύγκλισης όσον αφορά την εποπτική προσέγγιση που εφαρμόζεται για τα λιγότερο σημαντικά ιδρύματα στα διάφορα συμμετέχοντα κράτη μέλη και μεταξύ των λιγότερο σημαντικών ιδρυμάτων και των σημαντικών ιδρυμάτων εντός των συμμετεχόντων κρατών μελών. Αυτό προϋποθέτει την ανάπτυξη κοινών προσεγγίσεων για την εποπτεία των λιγότερο σημαντικών ιδρυμάτων όσον αφορά τις βασικές ικανότητες των εθνικών αρμόδιων αρχών.

Η ευελιξία και η αναλογικότητα σημαίνουν ότι οι εθνικές αρμόδιες αρχές μπορούν να προσαρμόζουν τις δραστηριότητες εποπτείας τους στο μέγεθος, την πολυπλοκότητα και την επικινδυνότητα των αντίστοιχων ιδρυμάτων. Στο πλαίσιο αυτό, ιδίως οι προσπάθειες της ΕΚΤ για ανάπτυξη μιας μεθοδολογίας ΔΕΕΑ για τα λιγότερο σημαντικά ιδρύματα, η οποία βασίζεται στη μεθοδολογία της ΔΕΕΑ για τα σημαντικά ιδρύματα, αλλά ενσωματώνει χαρακτηριστικά που επιτρέπουν την αναλογικότητα και την ευελιξία της εποπτείας, κρίνονται ιδιαίτερα θετικές.

Άσκηση μακροπροληπτικών καθηκόντων

Οι μακροπροληπτικές εξουσίες και τα μακροπροληπτικά εργαλεία που προβλέπονται στην οδηγία και τον κανονισμό για τις κεφαλαιακές απαιτήσεις (ΟΚΑ–ΚΚΑ) είναι σχετικά καινούρια, με αποτέλεσμα οι εθνικές αρμόδιες αρχές και οι εντεταλμένες αρχές να έχουν περιορισμένη εμπειρία όσον αφορά την εφαρμογή τους. Η κατάλληλη αξιολόγηση των επιπρόσθετων μακροπροληπτικών εξουσιών της ΕΚΤ είναι δυνατή μόνο στο πλαίσιο διεξοδικότερης ανάλυσης της χρήσης των μακροπροληπτικών εξουσιών από τις εθνικές αρχές. Στο παρόν στάδιο δεν διαφαίνονται σημαντικά εμπόδια για τη συμμετοχή της ΕΚΤ στον συντονισμό μακροπροληπτικών μέτρων εντός της τραπεζικής ένωσης ούτε στην άσκηση των επιπλέον εξουσιών της. Το χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης των διαδικασιών είναι πολύ απαιτητικό, αλλά, όπως και σε άλλες περιπτώσεις, μπορεί να καταστεί εφικτό με την κατάλληλη έγκαιρη συνεργασία.

Υπάρχουν όμως ορισμένα ανοικτά ερωτήματα όσον αφορά το πεδίο εφαρμογής των μακροπροληπτικών εργαλείων, καθώς και την αλληλεπίδραση μεταξύ των διαφόρων εργαλείων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για σκοπούς μακροπροληπτικής εποπτείας και των αντίστοιχων ικανοτήτων των αρμόδιων αρχών. Μία πτυχή, ήτοι η χρήση μέτρων του πυλώνα 2 για σκοπούς μακροπροληπτικής εποπτείας, εξετάζεται επί του παρόντος από τους συννομοθέτες με βάση την πρόταση της Επιτροπής του Νοεμβρίου 2016 για την αναθεώρηση της οδηγίας για τις κεφαλαιακές απαιτήσεις, όπου οι προτεινόμενες αλλαγές αποσκοπούν στην απαγόρευση της χρήσης των απαιτήσεων του πυλώνα 2 με σκοπό την αντιμετώπιση των μακροπροληπτικών και συστημικών κινδύνων.

Δ. Σχέση με άλλους αρμόδιους φορείς

Η ΕΚΤ, κατά την άσκηση των εποπτικών αρμοδιοτήτων της, συνεργάζεται στενά με άλλους ευρωπαϊκούς και διεθνείς φορείς. Η αποτελεσματική συνεργασία είναι απαραίτητη προκειμένου να διασφαλίζεται ότι ο ΕΕΜ ασκεί την εντολή του, ενώ παράλληλα συμβάλλει στην αποτελεσματική διαχείριση της τραπεζικής κρίσης και την ευρύτερη εποπτική σύγκλιση τόσο σε επίπεδο ΕΕ όσο και σε διεθνές επίπεδο. Η τέταρτη θεματική ενότητα της επανεξέτασης από την Επιτροπή επικεντρώνεται στην αλληλεπίδραση μεταξύ, αφενός, της ΕΚΤ και της ΕΑΤ, του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου (ΕΣΣΚ), του Ενιαίου Συμβουλίου Εξυγίανσης (ΕΣΕ), διεθνών φορέων καθορισμού προτύπων (το Συμβούλιο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (FSB) και την Επιτροπή της Βασιλείας για την τραπεζική εποπτεία (BCBS)) και, αφετέρου, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, λόγω του ρόλου της όσον αφορά τα ζητήματα που εμπίπτουν στην αρμοδιότητα του ΕΕΜ και των ως άνω άλλων φορέων.

Αλληλεπίδραση με την Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών – εποπτική σύγκλιση και προσομοιώσεις ακραίων καταστάσεων

Ο κανονισμός ΕΕΜ δεν μετέβαλε τον ρόλο και τις εξουσίες της ΕΑΤ, η οποία παραμένει ο αρμόδιος ρυθμιστικός οργανισμός για την ολοκλήρωση και διαχείριση του ενιαίου εγχειριδίου κανόνων του τραπεζικού τομέα στην ΕΕ, καθώς και για τη διασφάλιση της συνεπούς εφαρμογής του ενιαίου εγχειριδίου κανόνων. Απαιτείται συμμόρφωση της ΕΚΤ με τους κανόνες της ΕΑΤ. Ωστόσο, θα πρέπει να αναγνωριστεί ότι η ΕΚΤ οφείλει να εφαρμόζει τους κανόνες της ΕΑΤ με τα δικά της μέσα, το οποίο μπορεί να επηρεάσει την ΕΑΤ, δεδομένης της διευρυμένης εφαρμογής των μέσων της ΕΚΤ σε 19 κράτη μέλη. Συνιστάται στην ΕΚΤ να αναφέρει συστηματικά στους δικούς της κανόνες, συμπεριλαμβανομένων των κανόνων που εκδίδονται με τη μορφή κανονισμών, τους αντίστοιχους κανόνες της ΕΑΤ ή τις συναφείς σε εξέλιξη ροές εργασίας της ΕΑΤ. Συνιστάται επίσης στην ΕΚΤ να συντονίζει προσεκτικά τις δικές της πρωτοβουλίες υλοποίησης όσον αφορά το περιεχόμενο και το χρονοδιάγραμμα με τις αντίστοιχες πρωτοβουλίες της ΕΑΤ. Επιπλέον, προκειμένου να αποφευχθούν επικαλύψεις και ασυνέπειες στην ερμηνεία του ενιαίου εγχειριδίου κανόνων, η ΕΚΤ καλείται να συνεργαστεί στενά με την ΕΑΤ και να καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια ώστε το δικό της εργαλείο ερωτήσεων και απαντήσεων να μην καλύπτει ζητήματα που θα πρέπει να χειρίζεται η ΕΑΤ ή να μην έρχεται σε αντίθεση με απαντήσεις που δόθηκαν ήδη από την ΕΑΤ.

Η πρόθεση της ΕΚΤ για διασφάλιση πλήρους συμμόρφωσης του ΕΕΜ με τις κατευθυντήριες οδηγίες και τις συστάσεις της ΕΑΤ κρίνεται θετικά. Η ΕΚΤ καλείται να συνεχίσει να καταβάλλει κάθε δυνατή προσπάθεια για επίτευξη πλήρους συμμόρφωσης με τις κατευθυντήριες οδηγίες και τις συστάσεις της ΕΑΤ, μεταξύ άλλων με βάση την ανατροφοδότηση από τις εργασίες σύγκλισης της ΕΑΤ.

Συγχρόνως, η θέσπιση του ΕΕΜ παρέχει τη δυνατότητα να σημειωθεί ταχύτερη πρόοδος προς την κατεύθυνση της εποπτικής σύγκλισης. Η ΕΚΤ συχνά διευκολύνει τον συντονισμό των θέσεων μεταξύ των εθνικών αρμόδιων αρχών του ΕΕΜ κατά την κατάρτιση των ρυθμιστικών παραδοτέων της ΕΑΤ και εξασφαλίζει πολύτιμη εμπειρογνωσία σε όλα τα επίπεδα της διαδικασίας λήψης αποφάσεων. Η ΕΚΤ ενθαρρύνεται να είναι προορατική κατά τρόπο συνεπή σε όλες τις ροές εργασίας της ΕΑΤ, ιδίως στις περιπτώσεις που αυτό ζητείται ρητά από την ΕΑΤ.

Επίσης, η ΕΚΤ συμμετέχει ενεργά στην προσομοίωση ακραίων καταστάσεων που διενεργείται σε ολόκληρη την ΕΕ. Δεδομένου ότι η προσομοίωση ακραίων καταστάσεων αποτελεί κοινή άσκηση στην οποία υπάρχει σαφής κατανομή των αρμοδιοτήτων, η στενή συνεργασία μεταξύ όλων των συμμετεχόντων αρμόδιων αρχών (συμπεριλαμβανομένης της ΕΚΤ) και της ΕΑΤ είναι απαραίτητη.

Συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Συστημικού Κινδύνου – σύγκλιση της μακροπροληπτικής εποπτείας

Η συνεργασία μεταξύ της ΕΚΤ στο πλαίσιο του εποπτικού της ρόλου και του ΕΣΣΚ είναι απαραίτητη ώστε να διασφαλίζεται η συνοχή μεταξύ των καθηκόντων της ΕΚΤ και του συνολικού συντονισμού της μακροπροληπτικής εποπτείας στην ΕΕ στους κόλπους του ΕΣΣΚ. Η αλληλεπίδραση και η συνεργασία μεταξύ του ΕΣΣΚ και των τεχνικών επιτροπών του ΕΕΜ έχουν σημειώσει σταδιακή βελτίωση, ιδίως όσον αφορά την ανταλλαγή πληροφοριών και την αποφυγή της επικάλυψης εργασιών, αλλά το πεδίο εφαρμογής και το σημείο εστίασής τους παραμένουν διαφορετικά. Στο πλαίσιο της επανεξέτασης των κανονισμών ΕΣΣΚ, προτείνεται να επισημοποιηθεί η θεσμική εκπροσώπηση της ΕΚΤ στο πλαίσιο του εποπτικού της ρόλου στη δομή διακυβέρνησης του ΕΣΣΚ και να ενισχυθεί περαιτέρω ο συντονισμός των δραστηριοτήτων τους.

Συνεργασία με το Ενιαίο Συμβούλιο Εξυγίανσης – έγκαιρη παρέμβαση και ενεργοποίηση της εξυγίανσης

Από τη συγκρότηση του Ενιαίου Συμβουλίου Εξυγίανσης (ΕΣΕ) τον Ιανουάριο του 2016 ως αρχής εξυγίανσης της τραπεζικής ένωσης, ο ΕΕΜ και το ΕΣΕ πρέπει να συνεργάζονται στενά. Έχει υπογραφεί μνημόνιο συνεννόησης που επιτρέπει την ανταλλαγή πληροφοριών οι οποίες είναι απαραίτητες για την προετοιμασία και την ανάληψη δράσεων εξυγίανσης από το Ενιαίο Συμβούλιο Εξυγίανσης. Οι δράσεις που ανελήφθησαν το 2017 όσον αφορά ορισμένες προβληματικές τράπεζες απέδειξαν ότι η συνεργασία αποδίδει. Η πείρα που έχει αποκομιστεί από πρόσφατες υποθέσεις θα βοηθήσει όλους τους εμπλεκόμενους παράγοντες να βελτιώσουν περαιτέρω την πρακτική εφαρμογή των κανόνων και τη λειτουργία του συστήματος. Όσον αφορά τα ζητήματα που άπτονται του ΕΕΜ, αυτό αφορά, για παράδειγμα, τις πρακτικές λεπτομέρειες της συνεργασίας και της ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ όλων των ευρωπαϊκών και των εθνικών φορέων που συμμετέχουν στην έγκαιρη παρέμβαση και εξυγίανση, τις διαδικασίες που οδηγούν στη λήψη απόφασης για το κατά πόσον μια τράπεζα βαδίζει προς πτώχευση ή κινδυνεύει να πτωχεύσει, και τη χρήση ελέγχων ποιότητας των στοιχείων ενεργητικού για να κριθεί κατά πόσον πληρούνται τα κριτήρια για προληπτική ανακεφαλαιοποίηση. Καθώς αποκτάται ολοένα και περισσότερη πείρα στην πράξη, είναι σημαντικό να αξιολογείται διαρκώς και να βελτιώνεται το πλαίσιο συνεργασίας, εφόσον κρίνεται αναγκαίο. Για τον σκοπό αυτόν, η Επιτροπή θα εξακολουθήσει να συντονίζει τις προσπάθειές της με τον ΕΕΜ και το ΕΣΕ ως προς τη συνολική λειτουργία του μηχανισμού εξυγίανσης και, μεταξύ άλλων, από την άποψη του ενωσιακού πλαισίου κρατικών ενισχύσεων,

Όταν η ΕΚΤ προγραμματίζει τη λήψη μέτρων έγκαιρης παρέμβασης όσον αφορά ένα εποπτευόμενο ίδρυμα για το οποίο το ΕΣΕ ενεργεί ως αρχή εξυγίανσης, τα εν λόγω μέτρα θα πρέπει να γνωστοποιούνται στο ΕΣΕ, το οποίο δύναται να προετοιμαστεί για την εξυγίανση του σχετικού ιδρύματος και, από κοινού με την ΕΚΤ, παρακολουθεί στενά τη συμμόρφωση με τα μέτρα έγκαιρης παρέμβασης. Διαπιστώθηκαν ορισμένες ασυνέπειες στο νομικό πλαίσιο για τα μέτρα έγκαιρης παρέμβασης, οι οποίες θα μπορούσαν να αντιμετωπιστούν με τη διευκρίνιση της χρήσης των εξουσιών έγκαιρης παρέμβασης στις περιπτώσεις που σημειώνεται επικάλυψη με εποπτικές εξουσίες. Επιπλέον, θα μπορούσε να εξεταστεί το ενδεχόμενο κατοχύρωσης των εξουσιών έγκαιρης παρέμβασης απευθείας στον κανονισμό για τη θέσπιση του ενιαίου μηχανισμού εξυγίανσης, ώστε να μπορεί η ΕΚΤ να χρησιμοποιεί τις εξουσίες που προβλέπονται στο άμεσα εφαρμοστέο ενωσιακό δίκαιο. Έως την ενσωμάτωση αυτών των διευκρινίσεων στη νομοθεσία, συμπεριλαμβανομένων των διευκρινίσεων που αφορούν τις περιπτώσεις έγκαιρης παρέμβασης, συνιστάται η ανάπτυξη στρατηγικής διαχείρισης κρίσεων από την ΕΚΤ, συγκεκριμένα με τον καθορισμό των περιστάσεων που απαιτούν μέτρα έγκαιρης παρέμβασης, και η σαφής κοινοποίηση από την ΕΚΤ στο Ενιαίο Συμβούλιο Εξυγίανσης όλων των μέτρων που αφορούν ιδρύματα σε επιδεινούμενη χρηματοοικονομική κατάσταση, ώστε να επιτευχθεί πιο αποτελεσματική συνεργασία.

Τέλος, η ΕΚΤ ως αρμόδια αρχή είναι εξουσιοδοτημένη να κρίνει πότε ένα ίδρυμα που βρίσκεται υπό την εποπτεία της βαδίζει προς πτώχευση ή κινδυνεύει να πτωχεύσει (failing or likely to fail – FOLF). Η εν λόγω κρίση αποτελεί προϋπόθεση για την ενεργοποίηση της εξυγίανσης και ο τρόπος άσκησής της θα πρέπει να εξεταστεί σε μελλοντικές επανεξετάσεις του ενιαίου μηχανισμού εξυγίανσης.

Συμμετοχή στην Επιτροπή της Βασιλείας για την τραπεζική εποπτεία και στο Συμβούλιο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας – διεθνής ρυθμιστική σύγκλιση

Είναι θετικό το γεγονός ότι η ΕΚΤ έχει εξασφαλίσει και χρησιμοποιεί ενεργά την ιδιότητα μέλους της στους αρμόδιους διεθνείς φορείς καθορισμού προτύπων, ήτοι το Συμβούλιο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας και την Επιτροπή της Βασιλείας για την τραπεζική εποπτεία. Με την εν λόγω ιδιότητα, η ΕΚΤ μπορεί να συμβάλει ενεργά στον καθορισμό διεθνών προτύπων που είναι συναφή για τον τραπεζικό τομέα με πιο καθοριστικό τρόπο απ’ ό,τι η ΕΑΤ ή η Επιτροπή, οι οποίες έχουν μόνο ρόλο παρατηρητή στην Επιτροπή της Βασιλείας για την τραπεζική εποπτεία. Η επίτευξη πλήρους εναρμόνισης των πληροφοριών των ευρωπαϊκών μελών στη Βασιλεία εξακολουθεί να αποτελεί πρόκληση, αλλά οι προσπάθειες της ΕΚΤ προς τον σκοπό αυτό, σε συνεργασία με την Επιτροπή, είναι σημαντικές και συνεπώς θα πρέπει να ενθαρρύνονται.