ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

Η εφαρμογή των κριτηρίων κατανομής των πόρων μεταξύ των κρατών μελών στο πλαίσιο του Ταμείου Εξωτερικών Συνόρων, του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ένταξης Υπηκόων Τρίτων Χωρών και του Ευρωπαϊκού Ταμείου Επιστροφής

ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥΣΑΣ ΕΚΘΕΣΗΣ

Σκοπός της παρούσας έκθεσης

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατάρτισε, για την περίοδο 2007-2013, το γενικό πρόγραμμα «Αλληλεγγύη και διαχείριση των μεταναστευτικών ροών», για το οποίο διέθεσε ένα συνολικό ποσό 4 020 εκατ. EUR. Το γενικό πρόγραμμα αποτελείται από τέσσερα Ταμεία και έχει ως στόχο να εξασφαλίσει τη δίκαιη κατανομή των ευθυνών μεταξύ των κρατών μελών όσον αφορά το οικονομικό βάρος που συνδέεται με την εισαγωγή ολοκληρωμένης διαχείρισης των εξωτερικών συνόρων της Ένωσης και με την εφαρμογή κοινών πολιτικών ασύλου και μετανάστευσης[1].

Τα εν λόγω Ταμεία διαφέρουν από τα περισσότερα άλλα δημοσιονομικά μέσα της ΕΕ υπό την έννοια ότι δημιουργούν ένα μηχανισμό για τη χορήγηση των πόρων τους στα κράτη μέλη σε ετήσια βάση.

Για το λόγο αυτό, οι βασικές πράξεις για τη σύσταση, αντίστοιχα, του Ταμείου Εξωτερικών Συνόρων[2], του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ένταξης Υπηκόων Τρίτων Χωρών[3] (στο εξής «Ταμείο Ένταξης») και του Ευρωπαϊκού Ταμείου Επιστροφής[4] καλούν την Επιτροπή, αφενός, να υποβάλει έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών σχετικά με την εφαρμογή των κριτηρίων για την κατανομή των πόρων στα κράτη μέλη και, αφετέρου, να εξετάσει κατά πόσον υπάρχει λόγος τροποποίησης αυτών των κριτηρίων.

Καμία υποχρέωση αυτού του είδους δεν προβλέπεται στο Ευρωπαϊκό Ταμείο για τους Πρόσφυγες, το τέταρτο Ταμείο που υπάγεται στο γενικό πρόγραμμα. Η βασική πράξη, η οποία θεσπίστηκε το 2000, αποτελεί παγίωση προηγούμενων διδαγμάτων, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αφορούν τα κριτήρια.

Η έκθεση παρουσιάζει τη μέθοδο εφαρμογής των κριτηρίων κατανομής των πόρων, ενώ το έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής που τη συνοδεύει περιγράφει λεπτομερώς τα αποτελέσματα που έχουν επιτευχθεί στα κράτη μέλη. Η παρουσίαση των δεδομένων, της χρησιμοποιούμενης μεθοδολογίας και των αποτελεσμάτων της εφαρμογής των κριτηρίων που περιλαμβάνεται σε αυτά τα έγγραφα μπορεί να τροφοδοτήσει τον προβληματισμό των κρατών μελών, άλλων οργάνων και ενδιαφερομένων, σχετικά με το μέλλον της χορηγούμενης από την ΕΕ χρηματοδότησης στον τομέα της διαχείρισης των μεταναστευτικών ροών δυνάμει του προσεχούς πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου.

Οι μηχανισμοί κατανομής των πόρων που χορηγούνται στο πλαίσιο των Ταμείων

Η υλοποίηση των Ταμείων ανατίθεται κυρίως στα κράτη μέλη, στο πλαίσιο της κοινής μεθόδου υλοποίησης. Ο προϋπολογισμός της ΕΕ στοχεύει, μέσω ετησίων προγραμμάτων των κρατών μελών, να υποστηρίξει σε αυτά διαρθρωμένη παρέμβαση (δημιουργία ικανοτήτων), καθώς και συγκεκριμένες δραστηριότητες που ανταποκρίνονται στις εθνικές ή τοπικές συνθήκες στον σχετικό τομέα πολιτικής, σύμφωνα με το πεδίο εφαρμογής που προβλέπεται στις βασικές πράξεις. Όλα τα μέτρα αποτελούν το αντικείμενο συγχρηματοδότησης εντός κοινού πλαισίου (στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές της ΕΕ).

Για κάθε Ταμείο, η ετήσια κατανομή των διαθέσιμων δημοσιονομικών πόρων της ΕΕ μεταξύ των κρατών μελών βασίζεται σε ειδικά και αντικειμενικά κριτήρια τα οποία αντικατοπτρίζουν την κατάσταση του κράτους μέλους σε σχέση με τις υποχρεώσεις που έχουν αναληφθεί για λογαριασμό ή για το γενικό συμφέρον της Ένωσης στον σχετικό τομέα πολιτικής: για παράδειγμα, το μέγεθος των εξωτερικών συνόρων που πρέπει να προστατεύονται και ο αριθμός των προσώπων που διέρχονται από αυτά· ο αριθμός των νομίμως διαμενόντων υπηκόων τρίτων χωρών που πρέπει να ενταχθούν στην κοινωνία· ο αριθμός των αποφάσεων επιστροφής που πρέπει να εφαρμοστούν. Ο ορισμός των κριτηρίων είναι η πιο συγκεκριμένη έκφραση της αρχής της αλληλεγγύης που αποτελεί το υπόβαθρο των Ταμείων υπό την έννοια ότι εκείνα τα κράτη μέλη που θίγονται ως επί το πλείστον από τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών πρέπει να επωφελούνται κατ’ εξοχήν από τη χρηματοδότηση της ΕΕ.

Κάθε έτος, η Επιτροπή στηρίζεται τόσο στις στατιστικές ΕΕ από την EUROSTAT όσο και στα ad hoc δεδομένα που χορηγούνται από τα κράτη μέλη με σκοπό αυτούς τους υπολογισμούς. Μόλις οι υπολογισμοί ανακοινωθούν στα κράτη μέλη κατά τη διάρκεια του έτους N-1[5], αυτά γνωρίζουν ποια θα είναι η συνδρομή της ΕΕ στο ετήσιο πρόγραμμά τους και μπορούν να αρχίσουν πραγματικά να επιλέγουν τα προς συγχρηματοδότηση μέτρα στο πλαίσιο του σχετικού προγράμματος. Πρόκειται για ενδεικτικά ποσά («προσωρινές χορηγήσεις») που θα επιβεβαιωθούν ή θα τροποποιηθούν μόλις η αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή εγκρίνει τον προϋπολογισμό της ΕΕ για το έτος N-1.

Διάρθρωση και περιεχόμενο της παρούσας έκθεσης

Η παρούσα έκθεση βασίζεται κυρίως στους υπολογισμούς που αφορούν τα οικονομικά έτη 2007 – 2011 , οι οποίοι είναι οριστικοί.

Όπως προβλέφθηκε κατά τη διάρκεια των συζητήσεων που κατέληξαν στη θέσπιση των βασικών πράξεων, η διαδικασία συγκέντρωσης δεδομένων ενισχύθηκε μετά την έναρξη ισχύος του κανονισμού αριθ. 862/200 [6] (στο εξής ο κανονισμός σχετικά με τις στατιστικές για τη μετανάστευση). Η εφαρμογή αυτού του κανονισμού στα δεδομένα που χρησιμοποιούνται για τους σκοπούς της κατανομής των πόρων στο πλαίσιο των Ταμείων επέτρεψε να βελτιωθεί η αξιοπιστία και η συγκρισιμότητα των δεδομένων. Τα διδάγματα που αντλήθηκαν από την εφαρμογή των κριτηρίων θα εξεταστούν για κάθε Ταμείο χωριστά.

Το έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής παρουσιάζει συμπληρωματικές πληροφορίες για τη μεθοδολογία και τη συγκέντρωση δεδομένων, καθώς και επισκόπηση και συγκριτική ανάλυση των αποτελεσμάτων της εφαρμογής των δεδομένων στο πλαίσιο των Ταμείων.

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΩΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΩΝ

Βασικές αρχές που αφορούν την παροχή δεδομένων και τη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών και της Επιτροπής

Εξαρχής, και για όλα τα Ταμεία, οι ακόλουθες αρχές ήταν καθοριστικής σημασίας στο πλαίσιο της συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών και της Επιτροπής, συμπεριλαμβανομένης της EUROSTAT, προκειμένου να εξασφαλιστεί η βέλτιστη εφαρμογή των διατάξεων των βασικών πράξεων που αφορούν τις κλείδες κατανομής:

1. Η αρμοδιότητα παροχής ακριβών και αξιόπιστων δεδομένων σχετικά με την κατανομή των πόρων μεταξύ των κρατών μελών ανατίθεται ουσιαστικά στα κράτη μέλη. Οι βασικές πράξεις προβλέπουν ότι στοιχεία αναφοράς είναι «τα τελευταία στατιστικά στοιχεία που έχουν παραχθεί από την Επιτροπή (EUROSTAT) βάσει δεδομένων που προσκομίζουν τα κράτη μέλη, σύμφωνα με το κοινοτικό δίκαιο». Εξάλλου, τα κράτη μέλη οφείλουν να «παρέχουν προσωρινά δεδομένα το συντομότερο δυνατό», στις περιπτώσεις που τα στατιστικά στοιχεία δεν έχουν χορηγηθεί στην Επιτροπή (EUROSTAT) ή όταν αυτά δεν έχουν δημοσιευθεί από την Επιτροπή (EUROSTAT), καθώς και τις απαραίτητες πληροφορίες για να δοθεί η δυνατότητα στην Επιτροπή να ελέγξει αυτά τα δεδομένα[7].

2. Αν τα κράτη μέλη δεν συμμορφώνονται με αυτή την υποχρέωση, η ουσιαστική συνέπεια της μη κοινοποίησης ιδιαίτερης κατηγορίας δεδομένων κατά παράβαση της σχετικής βασικής πράξης θα είναι ότι το τετραγωνίδιο του πίνακα που χρησιμοποιείται υποχρεωτικά για να προσδιορίσει την κατανομή των πόρων θα παραμείνει κενό, εκτός από την περίπτωση που αυτό θα ωφελούσε ένα κράτος μέλος.

Όσον αφορά τις στατιστικές της ΕΕ, προβλέπονται βασικοί έλεγχοι της ποιότητάς τους. Η EUROSTAT εφαρμόζει τώρα ένα πρόγραμμα εξασφάλισης της ποιότητας και ως μέρος των ευρύτερων προσπαθειών της να εξασφαλίσει ότι τα κράτη μέλη συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις της νομοθεσίας της ΕΕ που αφορά τις στατιστικές, εργάζεται με τους εθνικούς παρόχους δεδομένων για να αξιολογήσει και να εξασφαλίσει την ορθή εφαρμογή του κανονισμού που αφορά τις στατιστικές μετανάστευσης.

Σταθερή βελτίωση των μεθόδων εργασίας και της ποιότητας των δεδομένων

Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη συνεργάστηκαν εξαρχής για να εξασφαλίσουν τη διαθεσιμότητα και τη συγκρισιμότητα των δεδομένων. Ένα γενικό πλαίσιο συνεργασίας τέθηκε σε εφαρμογή και οι υφιστάμενες πηγές και συλλογές δεδομένων εξετάζονταν από κοινού. Τα αποτελέσματα σχετικά με τα οικονομικά έτη 2007 και 2008 κοινοποιήθηκαν στα κράτη μέλη κατά τη διάρκεια του θέρους 2007. Αυτά τα πρώτα διδάγματα εξετάστηκαν και επήλθαν ορισμένες βελτιώσεις. Αποφασίστηκε να χρησιμοποιηθούν όσο το δυνατόν περισσότερο ως βάση τα προσυμπληρωμένα υποδείγματα της EUROSTAT και να επισημοποιηθούν οι σχέσεις εργασίας (δημιουργία ενός δικτύου αρμοδίων επαφής για τις στατιστικές). Οι μέθοδοι εργασίας σταθεροποιήθηκαν και τα κράτη μέλη είναι πλήρως εξοικειωμένα με αυτές.

Από το οικονομικό έτος 2010, χρησιμοποιήθηκε το πρώτο σύνολο δεδομένων (έτος αναφοράς 2008) που συγκεντρώθηκαν σύμφωνα με τις λεπτομέρειες που προβλέπονται στον κανονισμό για τις στατιστικές μετανάστευσης.

ΤΟ ΕΙΔΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΠΟΥ ΠΡΟΒΛΕΠΕΤΑΙ ΓΙΑ ΚΑΘΕ ΤΑΜΕΙΟ

Το Ταμείο Εξωτερικών Συνόρων (ΤΕΣ)

Τα κριτήρια που προβλέπονται στη βασική πράξη

Τα άρθρα 14 και 15 της απόφασης 574/2007/ΕΚ (στο εξής «βασική πράξη ΤΕΣ») καθορίζουν τα κριτήρια που χρησιμοποιούνται για την κατανομή των ετήσιων πόρων που χορηγούνται από το Ταμείο μεταξύ των κρατών μελών. Ως έκφραση της αλληλεγγύης έναντι των κρατών μελών που επωμίζονται, προς όφελος της ΕΕ, μόνιμο και σημαντικό οικονομικό βάρος, οι διατάξεις θεσπίζουν αντικειμενικά κριτήρια που κατανέμονται ανάλογα με το είδος συνόρου, λαμβάνοντας υπόψη τη ροή και τα επίπεδα απειλής στα εξωτερικά σύνορα των κρατών μελών.

Το άρθρο 14 προβλέπει ότι οι διαθέσιμοι συνολικοί πόροι στο πλαίσιο του Ταμείου κατανέμονται μεταξύ των κρατών μελών σύμφωνα με τα ακόλουθα:

3. 30% για τα εξωτερικά χερσαία σύνορα·

4. 35% για τα εξωτερικά θαλάσσια σύνορα·

5. 20% για τους αερολιμένες·

6. 15% για τα προξενικά γραφεία.

Στα σημεία 1+2, όσον αφορά τα χερσαία και θαλάσσια σύνορα , το 70% των πόρων διατίθεται για το μήκος των εξωτερικών συνόρων το οποίο επεκτείνεται, ενδεχομένως, βάσει συντελεστών στάθμισης. Το υπόλοιπο 30% διατίθεται για το φόρτο εργασίας που συνδέεται με τη διαχείριση του συνόρου (που καθορίζεται βάσει του μέσου όρου κατά τη διάρκεια της προηγούμενης διετίας του αριθμού προσώπων που διέρχονται τα εξωτερικά σύνορα σε επιτρεπόμενα σημεία διέλευσης των συνόρων, του αριθμού υπηκόων τρίτων χωρών στους οποίους απαγορεύεται η είσοδος στα εξωτερικά σύνορα και του αριθμού των υπηκόων τρίτων χωρών που συλλαμβάνονται έχοντας διαβεί παρανόμως τα εξωτερικά σύνορα).

Το μήκος των θαλάσσιων συνόρων ορίζεται ως το εξωτερικό όριο χωρικών υδάτων των κρατών μελών, όπως προβλέπεται σύμφωνα με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας· αυτό το εξωτερικό όριο μπορεί εντούτοις να επεκταθεί όταν διεξάγονται τακτικές επιχειρήσεις ευρείας έκτασης προκειμένου να προληφθεί η λαθρομετανάστευση ή η παράνομη είσοδος σε ζώνες που αντιμετωπίζουν αυξημένη απειλή.

Στο σημείο 3, όσον αφορά τους αερολιμένες , το ποσό που διατίθεται υπολογίζεται σε συνάρτηση με το φόρτο εργασίας που έχει σχέση με τη διαχείριση των εναέριων συνόρων (που καθορίζεται βάσει του μέσου όρου κατά τη διάρκεια της προηγούμενης διετίας του αριθμού προσώπων που διέρχονται τα εξωτερικά σύνορα στα επιτρεπόμενα σημεία διέλευσης των συνόρων και του αριθμού υπηκόων τρίτων χωρών στους οποίους απαγορεύεται η είσοδος σε αυτά τα εξωτερικά σύνορα).

Στο σημείο 4, σχετικά με τα προξενικά γραφεία , το ποσό που διατίθεται υπολογίζεται σε συνάρτηση με τον αριθμό των γραφείων και τον αριθμό των αιτήσεων θεωρήσεων (φόρτος εργασίας).

Το άρθρο 15 ορίζει το πλαίσιο του υπολογισμού των συντελεστών στάθμισης όσον αφορά τα εξωτερικά χερσαία και θαλάσσια σύνορα . Ο οργανισμός Frontex έχει επιφορτιστεί με τον προσδιορισμό των επιπέδων απειλής για κάθε τμήμα των εξωτερικών συνόρων (υψηλό, μέσο, κανονικό επίπεδο κινδύνου για τα χερσαία σύνορα και υψηλό, μέσο, κανονικό, κατώτατο επίπεδο απειλής για τα θαλάσσια σύνορα). Οι εκθέσεις στηρίζονται στα δεδομένα που διαβιβάζονται από τις αρχές ελέγχου των συνόρων στον οργανισμό Frontex στο πλαίσιο του δικτύου ανάλυσης κινδύνων Frontex. Οι κατηγορίες δεδομένων που αναφέρονται στη βασική πράξη ΤΕΣ αποτελούν τις πιο σημαντικές πηγές πληροφοριών.

Η συλλογή δεδομένων

Ο υπολογισμός της κατανομής των πόρων στο πλαίσιο των Ταμείων είναι πολύπλοκος δεδομένου ότι προϋποθέτει την ετήσια συλλογή πολύ διαφορετικών κατηγοριών δεδομένων που προέρχονται από διαφορετικές πηγές. Λόγω της πολυπλοκότητας των διαφόρων δεδομένων που πρέπει να συλλεγούν, η Επιτροπή εξέδωσε λεπτομερείς ειδικές κατευθυντήριες γραμμές προς τα κράτη μέλη. Νέες κατευθυντήριες γραμμές δημοσιεύονταν τακτικά, λαμβάνοντας υπόψη την εξέλιξη του νομικού και επιχειρησιακού πλαισίου καθώς και τις πληροφορίες που ελήφθησαν κατά τη διάρκεια των προηγούμενων ετών. Πέραν των απόλυτα απαραίτητα δεδομένων για τον υπολογισμό της κατανομής, η Επιτροπή ζήτησε συμπληρωματικά στοιχεία με στόχο να επικυρώσει τα προηγούμενα.

Η βασική πράξη ΤΕΣ αναγνωρίζει ότι μόνο για ορισμένα δεδομένα σχετικά με το φόρτο εργασίας μπορούν να αποτελούν στοιχεία αναφοράς οι στατιστικές της ΕΕ και, υπ’ αυτήν την έννοια, η κατάσταση όσον αφορά το Ταμείο Εξωτερικών Συνόρων διαφέρει θεμελιωδώς από τα άλλα Ταμεία, στα οποία το μεγαλύτερο μέρος δεδομένων (αν όχι το σύνολο) συγκεντρώνονται ως στατιστικές ΕΕ.

Τα δεδομένα συγκεντρώθηκαν ως εξής:

- όσον αφορά το μήκος των εξωτερικών συνόρων και τον αριθμό αερολιμένων, τα δεδομένα χορηγήθηκαν απευθείας από τα κράτη μέλη, και η Επιτροπή τα επικύρωσε μέσω αντιπαραβολής διαφόρων πηγών (οι επίσημες ιστοσελίδες των υπουργείων των κρατών μελών, οι εκθέσεις αξιολόγησης Σένγκεν και άλλα)·

- όσον αφορά τις αιτήσεις θεώρησης , τα δεδομένα σχετικά με τις θεωρήσεις Σένγκεν (συγκεκριμένα θεωρήσεις βραχείας διαμονής, θεωρήσεις διέλευσης και θεωρήσεις διέλευσης από αερολιμένα) προέρχονται από τη συλλογή δεδομένων του Συμβουλίου, ενώ ο αριθμός των προξενικών γραφείων απεστάλη από τα κράτη μέλη και επικυρώθηκε μέσω των πληροφοριών που χορηγήθηκαν από το Συμβούλιο·

- τα δεδομένα σχετικά με την άρνηση εισόδου και τις συλλήψεις βασίζονται στη συλλογή δεδομένων σχετικά με τα κατασταλτικά μέτρα κατά της παράνομης μετανάστευσης· και

- τα δεδομένα που αφορούν τον αριθμό επιβατών που διέρχονται τα εξωτερικά σύνορα διαβιβάστηκαν απευθείας από τα κράτη μέλη.

Για ορισμένα κράτη μέλη, που είναι βασικοί πάροχοι δεδομένων στο πλαίσιο του Ταμείου, η ερμηνεία και η μέτρηση των δεδομένων αποδείχθηκαν ενίοτε δύσκολες. Σε ορισμένες περιπτώσεις, κρίθηκε δύσκολο να προσδιοριστεί με ακρίβεια η ύπαρξη «διέλευσης του εξωτερικού θαλάσσιου συνόρου» κατά την έννοια του Ταμείου, και τι εννοείται με την έκφραση «αριθμός συλληφθέντων μετά την παράνομη διέλευση του συνόρου». Σε άλλες περιπτώσεις, ακόμα και αν ο συντελεστής ήταν απόλυτα κατανοητός, ορισμένα κράτη μέλη είχαν δυσκολίες να ανακοινώσουν ακριβή στοιχεία, επειδή η συλλογή των δεδομένων είτε είχε εντελώς παραλειφθεί είτε δεν είχε γίνει σύμφωνα με τα κριτήρια της βασικής πράξης ΤΕΣ, κατά τρόπον ώστε να μπορούν να χορηγηθούν μόνο εκτιμήσεις. Επιπλέον, δυσκολίες αντιμετωπίστηκαν όσον αφορά την ερμηνεία του ορισμού των επιχειρήσεων ευρείας έκτασης και τον ορισμό της επέκτασης του θαλάσσιου συνόρου.

Συνολική αξιολόγηση της εφαρμογής των δεδομένων

Συμπερασματικά, παρά το γεγονός ότι υπήρξαν ορισμένες δυσκολίες κατά την εφαρμογή όλων των συντελεστών που ορίζονται για την κατανομή των πόρων, αποδείχθηκε εφικτή η συλλογή των απαραίτητων προς το σκοπό αυτό δεδομένων σύμφωνα με τη βασική πράξη ΤΕΣ και η έγκαιρη ανακοίνωση του υπολογισμού των προσωρινών ποσών που χορηγούνται στα κράτη μέλη για να τους δοθεί η δυνατότητα να τα λάβουν υπόψη τους κατά την προετοιμασία των ετησίων προγραμμάτων τους.

Τα αποτελέσματα της εφαρμογής των κριτηρίων παρουσιάζονται στο έγγραφο SEC. Η τελική κατανομή των πόρων προσδιορίζει ότι κύριοι δικαιούχοι του Ταμείου είναι τα κράτη μέλη που αναλαμβάνουν τη μέγιστη ευθύνη όσον αφορά την εφαρμογή της κοινής πολιτικής διαχείρισης των εξωτερικών συνόρων:

- Η Ισπανία, η Ελλάδα και η Ιταλία λαμβάνουν το 48% του ποσού που χορηγείται στο πλαίσιο του Ταμείου για την περίοδο 2007-2011.

- Εξάλλου, αν προστεθούν η Γαλλία, η Μάλτα και η Κύπρος στους τρεις κύριους δικαιούχους, η κατανομή του Ταμείου καταδεικνύει ότι το 60% της οικονομικής βοήθειας συγκεντρώνεται στα κράτη μέλη που βρίσκονται περί τη Μεσόγειο και στην περιοχή των Καναρίων Νήσων.

- Τα κράτη μέλη που έχουν χερσαίο σύνορο με την Ανατολή (Πολωνία, Ουγγαρία, Φινλανδία, Σλοβενία, Ρουμανία, Λιθουανία, Εσθονία, Βουλγαρία, Λετονία και Σλοβακία) λαμβάνουν από την πλευρά τους 25% του συνολικά χορηγηθέντος ποσού.

- Τα αποτελέσματα είναι σύμφωνα με το στόχο του Ταμείου, το οποίο αποτελεί μέσο οικονομικής αλληλεγγύης στο πλαίσιο της ολοκληρωμένης διαχείρισης των συνόρων στην ΕΕ.

Tο Ευρωπαϊκό Ταμείο Ένταξης Υπηκόων Τρίτων Χωρών

Τα κριτήρια που περιλαμβάνονται στη βασική πράξη

Το άρθρο 12 της βασικής πράξης (στο εξής «βασική πράξη Ταμείου Ένταξης (ΤΕ)»)[8] προσδιορίζει τα κριτήρια κατανομής των ετήσιων πόρων του Ταμείου μεταξύ των κρατών μελών.

Το άρθρο 12 παράγραφος 1 προβλέπει ότι κάθε κράτος μέλος λαμβάνει κατ’ αποκοπήν ποσό ύψους 500 000 EUR από την ετήσια χρηματοδότηση του Ταμείου.

Το άρθρο 12 παράγραφος 2 ορίζει τα κριτήρια κατανομής του υπολοίπου των ετήσιων διαθέσιμων πόρων μεταξύ των κρατών μελών:

α) 40% σε αναλογία προς το μέσο αριθμό του συνόλου των νομίμως διαμενόντων στα κράτη μέλη υπηκόων τρίτων χωρών κατά τα προηγούμενα τρία έτη (ΤΕ1, « απόθεμα νομίμως διαμενόντων υπηκόων τρίτων χωρών»)· και

β) 60% σε αναλογία προς τον αριθμό των υπηκόων τρίτων χωρών που έχουν αποκτήσει άδεια εκδοθείσα από κράτος μέλος για διαμονή στο έδαφός τους κατά τα τρία προηγούμενα έτη (ΤΕ2 « ροές νομίμως διαμενόντων υπηκόων τρίτων χωρών»).

Όσον αφορά την πρώτη κατηγορία, στοιχεία που αντικατοπτρίζουν δεδομένα για τέσσερα έτη αναφοράς λαμβάνονται υπόψη για να υπολογιστεί ο μέσος πληθυσμός για χρονικό διάστημα τριών ετών.

Σύμφωνα με το άρθρο 12 παράγραφος 3 της βασικής πράξης ΤΕ, για τους σκοπούς του υπολογισμού που αναφέρεται στο στοιχείο β) της παραγράφου 2 δεν περιλαμβάνονται οι ακόλουθες κατηγορίες προσώπων:

- οι εποχιακοί εργαζόμενοι, όπως ορίζονται από τo εθνικό δίκαιο·

- οι υπήκοοι τρίτων χωρών που έχουν γίνει δεκτοί για σπουδές , ανταλλαγές μαθητών , άμισθη μαθητεία ή εθελοντικές υπηρεσίες σύμφωνα με την οδηγία 2004/114/ΕΚ του Συμβουλίου·

- οι υπήκοοι τρίτων χωρών που έχουν γίνει δεκτοί για επιστημονική έρευνα σύμφωνα με την οδηγία 2005/71/ΕΚ του Συμβουλίου·

- οι υπήκοοι τρίτων χωρών που έχουν λάβει ανανέωση άδειας εκδοθείσας από κράτος μέλος ή έχουν αλλάξει καθεστώς , συμπεριλαμβανομένων των υπηκόων τρίτων χωρών που αποκτούν καθεστώς επί μακρόν διαμένοντος σύμφωνα με την οδηγία 2003/109/EΚ.

Τέλος, η βασική πράξη προβλέπει ότι πρέπει επίσης να αποκλείονται τα δεδομένα για τους αιτούντες άσυλο, τους πρόσφυγες και τους δικαιούχους επικουρικής προστασίας σύμφωνα με την οδηγία 2004/83/ΕΚ και για τα πρόσωπα που έχουν διπλή ιθαγένεια, εκ των οποίων η μία είναι ιθαγένεια κράτους μέλους.

Συλλογή δεδομένων

Η Επιτροπή χορήγησε λεπτομερείς κατευθυντήριες γραμμές στα κράτη μέλη σχετικά με τους ορισμούς των δεδομένων. Οι εθνικές πηγές και οι ορισμοί στον τομέα των δεδομένων για τη μετανάστευση διαφέρουν σημαντικά και αποτελεί πρόκληση η ανάγκη να μην ληφθούν υπόψη μερικές διαφορετικές κατηγορίες δεδομένων, όταν η προέλευση των δεδομένων βασίζεται περισσότερο σε στοιχεία δημογραφικού χαρακτήρα και όχι στο διοικητικό καθεστώς των ατόμων (νόμιμος ή μη χαρακτήρας της διαμονής και είδος της άδειας διαμονής).

Όσον αφορά τα οικονομικά έτη 2007 έως 2009, τα δεδομένα που απαιτούνται δυνάμει της βασικής πράξης ΤΕ συνελέγησαν με δύο τρόπους: αφενός μεν, για την περίπτωση που προβλέπεται από το άρθρο 12, παράγραφος 2, στοιχείο α), μέσω άτυπης αλλά τακτικής συλλογής δεδομένων, που διατηρεί η EUROSTAT, σχετικά με το απόθεμα υπηκόων τρίτων χωρών, αφετέρου δε, όσον αφορά την περίπτωση που προβλέπεται από το άρθρο 12, παράγραφος 2, στοιχείο β), μετά από ad hoc αιτήσεις προς τα κράτη μέλη για τη διαβίβαση δεδομένων σχετικά με τους υπηκόους τρίτων χωρών που έχουν αποκτήσει άδεια διαμονής στο έδαφός τους (στο πλαίσιο πιλοτικής βάσης δεδομένων για τις άδειες διαμονής).

Η έκδοση και η έναρξη ισχύος του κανονισμού σχετικά με τις στατιστικές για τη μετανάστευση είχε σημαντικές συνέπειες. Οι μέθοδοι εργασίας προσαρμόστηκαν. Με τη δέουσα συλλογή δεδομένων για τις άδειες διαμονής σύμφωνα με το άρθρο 6 του κανονισμού σχετικά με τις στατιστικές για τη μετανάστευση, τώρα, καταρχήν, όλα τα δεδομένα που απαιτούνται σύμφωνα με τη βασική πράξη ΤΕ (τόσο σχετικά με το απόθεμα όσο και με τις ροές) μπορούν να βασίζονται στις στατιστικές της ΕΕ.

Ενόψει της υποχρεωτικής προθεσμίας που ισχύει για τη διαβίβαση των στατιστικών σχετικά με τις άδειες διαμονής δυνάμει του εν λόγω κανονισμού (τέλη Ιουνίου κάθε έτους) και του απαραίτητου χρόνου για την επαλήθευση των δεδομένων, η Επιτροπή υιοθέτησε ως πρακτική την επανεξέταση των δεδομένων που χρησιμοποιούνται για να προσδιορίσει τα προσωρινά χορηγούμενα ποσά που ανακοινώνονται στα κράτη μέλη και, ενδεχομένως, να αναθεωρήσει αυτά τα ποσά για να ληφθούν υπόψη τα τελευταία δεδομένα που επικυρώθηκαν από τη EUROSTAT.

Για ορισμένα κράτη μέλη, αποδείχτηκε δύσκολο να αποκλειστούν τα δεδομένα για τους αιτούντες άσυλο και τους δικαιούχους διεθνούς προστασίας, δεδομένων των ιδιαιτεροτήτων των εθνικών πηγών δεδομένων. Σε ορισμένες περιπτώσεις, χρειάστηκε να γίνει χρήση εκτιμήσεων βασισμένων σε αντιπαραβολή με τις συλλογές δεδομένων σχετικά με το άσυλο. Για άλλα κράτη μέλη ο αποκλεισμός των ανανεώσεων απαίτησε πρόσθετη εργασία. Για ορισμένα άλλα, αποδείχτηκε απαραίτητο να προσαρμοστούν τα δεδομένα υπό το φως του ορισμού της άδειας διαμονής. Τέλος, μόνο ελάχιστα κράτη μέλη ανακοινώνουν, σε εθελοντική βάση, εκ των προτέρων, όπως ζητείται από την EUROSTAT, δεδομένα για τις άδειες διαμονής.

Πριν από την εφαρμογή του κανονισμού σχετικά με τις στατιστικές για τη μετανάστευση, η Επιτροπή πραγματοποιούσε πολυάριθμους συμπληρωματικούς ελέγχους, σε στενή συνεργασία με τους παρόχους δεδομένων. Η εφαρμογή του συγκεκριμένου κανονισμού εξασφαλίζει επαρκώς τη συγκρισιμότητα και την ποιότητα των δεδομένων. Εξάλλου, όσον αφορά ορισμένες ιδιαίτερες περιπτώσεις, όπως ο αποκλεισμός ορισμένων κατηγοριών δεδομένων, η Επιτροπή συνεχίζει να πραγματοποιεί συμπληρωματικούς ελέγχους με σκοπό να εξασφαλίσει την αξιοπιστία των δεδομένων που διαβιβάζονται από τα κράτη μέλη.

Συνολική αξιολόγηση της εφαρμογής κριτηρίων

Συμπερασματικά, κατέστη δυνατό, αφενός, να συλλεγούν τα δεδομένα που απαιτούνται για την εφαρμογή των κριτηρίων σύμφωνα με τη βασική πράξη ΤΕ και, αφετέρου, να ανακοινωθεί εγκαίρως ο υπολογισμός των προσωρινών ποσών που χορηγούνται στα κράτη μέλη προκειμένου να μπορέσουν να χρησιμοποιήσουν αυτά τα στοιχεία κατά την προετοιμασία των ετησίων προγραμμάτων τους, παρά το γεγονός ότι, δεδομένης της προθεσμίας για τη διαβίβαση δεδομένων που προβλέπεται στον κανονισμό σχετικά με τις στατιστικές για τη μετανάστευση, σε ορισμένες περιπτώσεις δεν θα μπορούσε να αποκλεισθεί η αναθεώρηση αυτών των ποσών.

Τα αποτελέσματα της εφαρμογής των κριτηρίων εκτίθενται στο έγγραφο SEC. Οι πέντε κύριοι δικαιούχοι είναι η Ιταλία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ισπανία, η Γερμανία και η Γαλλία, που έλαβαν περίπου το 70% των χορηγηθέντων ποσών. Λαμβάνοντας υπόψη το μέγεθος της μετανάστευσης προς αυτά τα κράτη μέλη και των προκλήσεων τις οποίες χρειάστηκε να αντιμετωπίσει στον τομέα αυτό η Ευρωπαϊκή Ένωση μεταξύ 2007 και 2010, τα αποτελέσματα είναι σύμφωνα με το στόχο του Ταμείου, το οποίο αποτελεί μέσο οικονομικής αλληλεγγύης για την ανάπτυξη πολιτών ένταξης στην ΕΕ.

Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επιστροφής (ΕΤΕ)

Τα κριτήρια που αναφέρονται στη βασική πράξη

Το άρθρο 14 της βασικής πράξης (εφεξής «βασική πράξη ΕΤΕ») προσδιορίζει τα κριτήρια ετήσιας κατανομής των πόρων του Ταμείου μεταξύ των κρατών μελών.

Το άρθρο 14 παράγραφος 1 προβλέπει ότι κάθε κράτος μέλος λαμβάνει ένα κατ’ αποκοπήν ποσό ύψους 300 000 EUR από την ετήσια χρηματοδότηση του Ταμείου. Το ποσόν αυτό θα αυξηθεί σε 500 000 EUR για εκείνα τα κράτη μέλη που προσχώρησαν στην ΕΕ μετά την 1η Μαΐου 2004.

Το άρθρο 14 παράγραφος 2 ορίζει τα κριτήρια για την κατανομή των υπολοίπων διαθέσιμων πόρων μεταξύ των κρατών μελών:

α) το 50%, ανάλογα με τον συνολικό αριθμό των υπηκόων τρίτων χωρών που δεν πληρούν ή δεν πληρούν πλέον τους όρους εισόδου και παραμονής στο έδαφος του κράτους μέλους και υπόκεινται σε απόφαση επιστροφής δυνάμει του εθνικού και/ή κοινοτικού δικαίου, δηλ. σε διοικητική ή δικαστική απόφαση ή πράξη που ορίζει ή δηλώνει τον παράνομο χαρακτήρα της διαμονής και επιβάλλει την υποχρέωση επιστροφής («υπήκοοι τρίτων χωρών που υπόκεινται σε απόφαση επιστροφής»)·

β) το 50%, ανάλογα με τον αριθμό των υπηκόων τρίτων χωρών που έχουν πραγματικά εγκαταλείψει, είτε εκούσια είτε αναγκαστικά, το έδαφος των κρατών μελών μετά από διοικητική ή δικαστική απόφαση αναχώρησης («πραγματικές επιστροφές»).

Η βασική πράξη ΕΤΕ προβλέπει ότι από αυτές τις κατηγορίες πρέπει να αποκλείονται οι υπήκοοι τρίτων χωρών στους οποίους απαγορεύθηκε η είσοδος ενώ βρίσκονταν σε ζώνη διέλευσης κράτους μέλους και οι υπήκοοι τρίτων χωρών που επαναπροωθήθηκαν σε άλλο κράτος μέλος, κυρίως δυνάμει του «Κανονισμού του Δουβλίνου» για τους αιτούντες άσυλο[9].

Η βασική πράξη ΕΤΕ επιβάλλει τη συλλογή δεδομένων για τρία έτη αναφοράς, για κάθε μία από τις δύο κατηγορίες.

Η συλλογή δεδομένων

Τα κράτη μέλη κλήθηκαν να διαβιβάζουν τα διαθέσιμα δεδομένα τηρώντας τις κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής, και κυρίως τα ακόλουθα στοιχεία:

7. για τους υπηκόους τρίτων χωρών που αποτελούν το αντικείμενο απόφασης επιστροφής, να υπολογίζονται όλοι οι υπήκοοι τρίτων χωρών που έχουν αποτελέσει το αντικείμενο μέτρου απομάκρυνσης κατά τη διάρκεια του σχετικού έτους (και όχι οι υπήκοοι τρίτων χωρών που παραμένουν στα κράτη μέλη και οι οποίοι έχουν αποτελέσει το αντικείμενο απόφασης επιστροφής, κατά τα τέλη του έτους), και να λαμβάνεται υπόψη μόνο ένα μέτρο απομάκρυνσης ανά άτομο, καταδεικνύοντας το φόρτο εργασίας του κράτους μέλους υπό την έννοια του φόρτου των ατομικών υποθέσεων που απορρέει από αρνητικές αποφάσεις στον τομέα του ασύλου και της μετανάστευσης κατά τη διάρκεια του έτους·

8. όσον αφορά τους υπηκόους τρίτων χωρών που έχουν πράγματι εγκαταλείψει το έδαφος, να λαμβάνονται υπόψη όλοι οι υπήκοοι τρίτων χωρών που έχουν πράγματι μεταφερθεί προς τρίτη χώρα μετά από μέτρο απομάκρυνσης, συμπεριλαμβανομένων των υποβοηθούμενων εκούσιων επιστροφών και των αναγκαστικών απομακρύνσεων, αλλά όχι των αυθόρμητα εκούσιων επιστροφών.

Για τα οικονομικά έτη 2008 και 2009, τα απαιτούμενα δεδομένα δυνάμει της βασικής πράξης ΕΤΕ συγκεντρώθηκαν με δύο τρόπους: αφενός, μέσω άτυπης αλλά τακτικής συλλογής στατιστικών δεδομένων που διατηρούνται από την EUROSTAT σχετικά με τα μέτρα εκτέλεσης που ελήφθησαν κατά των λαθρομεταναστών, αφετέρου δε, με ad hoc αιτήσεις που απευθύνθηκαν στα κράτη μέλη να χορηγήσουν δεδομένα που δεν καλύπτονται από αυτή τη συλλογή δεδομένων. Η συλλογή δεδομένων κάλυπτε αποκλειστικά τα στοιχεία που αφορούσαν τους υπηκόους τρίτων χωρών που είχαν πράγματι εγκαταλείψει το έδαφος, ενώ οι ad hoc αιτήσεις στόχευαν να συγκεντρώσουν τα δεδομένα που αφορούσαν τους υπηκόους τρίτων χωρών που είχαν αποτελέσει το αντικείμενο απόφασης επιστροφής.

Από το οικονομικό έτος 2010, οι μέθοδοι εργασίας προσαρμόστηκαν. Ο κανονισμός σχετικά με τις στατιστικές μετανάστευσης μπόρεσε να εφαρμοστεί επειδή προβλέπει τη συλλογή δεδομένων από το έτος αναφοράς 2008. Το άρθρο 7 του συγκεκριμένου κανονισμού καλύπτει σε μεγάλο βαθμό τις δύο κατηγορίες δεδομένων που απαιτούνται δυνάμει της βασικής πράξης ΕΤΕ.

Μια διαφορά που εμφανίστηκε μεταξύ των δεδομένων που συνελέγησαν δυνάμει του εν λόγω άρθρου 7 και εκείνων που απαιτούνται δυνάμει της βασικής πράξης ΕΤΕ επιλύθηκε με την προσθήκη ενός προαιρετικού πίνακα που περιλαμβάνεται στην τακτική συλλογή δεδομένων της EUROSTAT. Ο προαναφερόμενος κανονισμός δεν υποχρεώνει τα κράτη μέλη να διαβιβάζουν δεδομένα σχετικά με τον αριθμό υπηκόων τρίτων χωρών που επέστρεψαν σε τρίτες χώρες . Επιβάλλει μόνο την ανακοίνωση του συνολικού αριθμού υπηκόων τρίτων χωρών που επέστρεψαν μετά την έκδοση εντολής να εγκαταλείψουν το έδαφος (παρά το γεγονός ότι δεν καλύπτονται οι υποθέσεις που υπάγονται στον κανονισμό του Δουβλίνου). Ο συμπληρωματικός προαιρετικός πίνακας που διαβιβάζεται στο πλαίσιο της συλλογής δεδομένων δυνάμει του κανονισμού σχετικά με τις στατιστικές για τη μετανάστευση καλύπτει τα δεδομένα που αφορούν πραγματικές επιστροφές σε τρίτες χώρες. Κατά το οικονομικό έτος 2011 όλα τα κράτη μέλη υπέβαλαν εκούσια τον συμπληρωματικό πίνακα. Επομένως, δεν χρειάστηκε να γίνει ad hoc συμπληρωματική αίτηση όσον αφορά το Ταμείο Επιστροφής.

Ορισμένα κράτη μέλη είχαν δυσκολίες να διαβιβάσουν τα δεδομένα, συχνά λόγω του χαρακτήρα των εθνικών πηγών δεδομένων. Χρειάστηκε συχνά να πραγματοποιηθούν συμπληρωματικές αναθεωρήσεις ούτως ώστε να μην συνυπολογιστούν οι αιτούντες άσυλο και οι υπήκοοι τρίτων χωρών στις ζώνες διέλευσης. Αποδείχθηκε επίσης ότι, σε ορισμένα κράτη μέλη, ο αριθμός των αποφάσεων επιστροφής ήταν κατώτερος από εκείνον των πραγματικών επιστροφών. Αυτή η κατάσταση, εκ των προτέρων παράλογη, απορρέει, σύμφωνα με τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη, από το γεγονός ότι ορισμένοι υπήκοοι τρίτων χωρών επέστρεψαν χωρίς να εκδοθεί προηγουμένως απόφαση επιστροφής, στο πλαίσιο ειδικών διμερών συμφωνιών ή διακανονισμών που συνάφθηκαν με τρίτες χώρες. Για να επιτραπεί η δέουσα αξιολόγηση αυτών των δεδομένων, τα κράτη μέλη κλήθηκαν να χορηγήσουν στην Επιτροπή, σε επεξηγηματική σημείωση συνοδευτική των δεδομένων, όλες τις πληροφορίες που αφορούν τέτοιες διμερείς συμφωνίες ή διακανονισμούς, συμπεριλαμβανομένων των πληροφοριών για τον αριθμό υπηκόων τρίτων χωρών που επέστρεψαν, κατανεμημένων ανά ιθαγένεια. Σε συνάρτηση με τη διαχείριση των υποθέσεων στον τομέα των μεταναστευτικών ροών, επήλθαν μεταβολές.

Η εφαρμογή του συγκεκριμένου κανονισμού εξασφαλίζει επαρκώς τη συγκρισιμότητα και την ποιότητα των δεδομένων. Εξάλλου, όσον αφορά ορισμένες ιδιαίτερες περιπτώσεις, όπως την περίπτωση κατά την οποία οι αποφάσεις επιστροφής είναι περισσότερες από τις πραγματικές επιστροφές, η Επιτροπή πραγματοποίησε συμπληρωματικούς ελέγχους με σκοπό να κατοχυρώσει την αξιοπιστία των δεδομένων που διαβιβάστηκαν από τα κράτη μέλη.

Συνολική αξιολόγηση της εφαρμογής των κριτηρίων

Συμπερασματικά, παρά το γεγονός ότι υπήρξαν ορισμένες μικρές δυσκολίες για να εξασφαλιστεί ενιαία εφαρμογή των ορισμών που επιβάλλονται από τη λογική της βασικής πράξης ΕΤΕ, στάθηκε δυνατή η συλλογή των απαραίτητων δεδομένων για την εφαρμογή των κριτηρίων σύμφωνα με τη βασική πράξη ΕΤΕ και η έγκαιρη ανακοίνωση του υπολογισμού των προσωρινών ποσών που χορηγούνται στα κράτη μέλη προκειμένου να τους επιτραπεί να τα χρησιμοποιήσουν για την προετοιμασία των ετησίων προγραμμάτων τους.

Τα αποτελέσματα της εφαρμογής των κριτηρίων παρουσιάζονται στο έγγραφο SEC. Οι τρεις κύριοι δικαιούχοι είναι η Ελλάδα, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ισπανία. Με τη Γαλλία, την Ιταλία και τη Γερμανία, αυτές οι χώρες έλαβαν περίπου το 67% των χορηγηθέντων ποσών. Λαμβάνοντας υπόψη το μέγεθος της μεταναστευτικής πίεσης που ασκείται στις συγκεκριμένες χώρες και τη σταδιακή μεταφορά των ροών των παράνομων εισόδων από τις ισπανικές ακτές (Κανάριοι Νήσοι) προς τον άξονα της Κεντρικής Μεσογείου με κατεύθυνση τα ελληνικά σύνορα με την Αλβανία και την Τουρκία, τα αποτελέσματα είναι σύμφωνα με το στόχο του Ταμείου, το οποίο αποτελεί ένα μέσο οικονομικής αλληλεγγύης στο πλαίσιο της διαχείρισης των επιστροφών στην ΕΕ.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Οι βασικές πράξεις των τεσσάρων Ταμείων τέθηκαν σε ισχύ κατά το θέρος 2007, μερικές εβδομάδες πριν από τους πρώτους υπολογισμούς με σκοπό την κατανομή των πόρων μεταξύ των κρατών μελών.

Χάρη στις προπαρασκευαστικές εργασίες που διεξήχθηκαν από κοινού από την Επιτροπή και τα κράτη μέλη σχετικά με τα δεδομένα που αφορούν τα ποσά που χορηγούνται πριν από την έναρξη ισχύος αυτών των βασικών πράξεων, τον Ιούλιο του 2007 η Επιτροπή ήταν σε θέση να παρουσιάσει στα κράτη μέλη, όπως ήταν υποχρεωμένη να πράξει, τις πληροφορίες που αφορούσαν τα χορηγούμενα ποσά για το 2007 και το 2008. Σε συνδυασμό με τις προβολές για την περίοδο 2009-2013, αυτά τα στοιχεία κατηύθυναν τα κράτη μέλη κατά τον καθορισμό του ενδεικτικού δημοσιονομικού πλαισίου που αποτελεί τη βάση της πολυετούς στρατηγικής για την υλοποίηση των Ταμείων.

Κατά τη διάρκεια των οικονομικών ετών 2007-2011, οι αρχές και οι μέθοδοι εργασίας σχετικά με τη συλλογή δεδομένων, που καθιερώθηκαν και προσδιορίστηκαν σταδιακά κάθε έτος, απέδωσαν τους καρπούς τους· το τελευταίο οικονομικό έτος απέδειξε το βαθμό στον οποίο απλοποίησαν και διευκόλυναν σε μεγάλο βαθμό τις εργασίες υπολογισμού. Η χρησιμοποιούμενη μεθοδολογία αποδείχθηκε αποτελεσματική, έτσι ώστε η Επιτροπή ήταν γενικά σε θέση να παρουσιάσει τους υπολογισμούς στα κράτη μέλη εγκαίρως.

Ο κανονισμός σχετικά με τις στατιστικές για τη μετανάστευση αποτελεί ολοένα και περισσότερο τον ακρογωνιαίο λίθο του συστήματος συλλογής δεδομένων στο πλαίσιο του Ταμείου Επιστροφής και του Ταμείου Ένταξης. Το σύστημα που προβλέφθηκε για τη συλλογή δεδομένων για το Ταμείο Εξωτερικών Συνόρων, παρά το γεγονός ότι είναι διαφορετικό, αποδείχθηκε εξίσου επαρκές. Οι έλεγχοι που διοργανώνονται σε κάθε σύστημα, παρά το γεγονός ότι δεν είναι πάντα βέλτιστοι δεδομένων των εγγενών περιορισμών των πηγών δεδομένων, των εργαλείων επικύρωσης και των διοικητικών ικανοτήτων ανάλυσης των δεδομένων στην ΕΕ, αποτελούν παρά ταύτα σταθερή βάση στην οποία ενδείκνυται να συνεχίσουν να βασίζονται οι υπολογισμοί για τα προσεχή οικονομικά έτη. Όσον αφορά τους ορισμούς της συλλογής δεδομένων, μπορούν να υπάρχουν ορισμένες διαφορές μεταξύ του κανονισμού σχετικά με τις στατιστικές για τη μετανάστευση και των κριτηρίων που προβλέπονται στις βασικές πράξεις. Στην πράξη, βρέθηκαν λύσεις σε διμερή βάση και θα συνεχιστούν οι προσπάθειες με στόχο να βελτιωθεί περαιτέρω η συνεργασία και οι ανταλλαγές δεδομένων μεταξύ των κρατών μελών και της Επιτροπής (συμπεριλαμβανομένης της EUROSTAT). Η EUROSTAT μεριμνά για την ποιότητα των δεδομένων που χρησιμοποιούνται κατά την κατάρτιση των στοιχείων αναφοράς, ανεξάρτητα από το κατά πόσον αυτά τα στοιχεία διαβιβάζονται δυνάμει της ειδικής στατιστικής νομοθεσίας ή βάσει προαιρετικών συμφωνιών. Εντούτοις, αυτή η παρακολούθηση και ο έλεγχος ποιότητας περιορίζονται στις τρέχουσες στατιστικές πρακτικές και αντικατοπτρίζουν τη συνήθη κατανομή καθηκόντων και αρμοδιοτήτων μεταξύ EUROSTAT και εθνικών παρόχων δεδομένων. Πρέπει να παρατηρηθεί ότι η συγκέντρωση ευρωπαϊκών στατιστικών αποτελεί διαδικασία που βασίζεται στη συνεργασία και η οποία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την αξιοπιστία των δεδομένων που διαβιβάζονται από τις εθνικές αρχές.

Δεδομένης της ιδιαίτερης σημασίας την οποία έχει η εξασφάλιση της ποιότητας των στατιστικών που χρησιμοποιούνται για τους σκοπούς της κατανομής των πόρων των τεσσάρων Ταμείων, ένα ειδικό πρόγραμμα εξασφάλισης της ποιότητας καταρτίστηκε από την EUROSTAT και θα συνεχιστούν αδιάλειπτα οι προσπάθειες για τη βελτίωση της ποιότητας.

Παρά το γεγονός ότι η Επιτροπή μπόρεσε εν γένει να ανακοινώσει τους τελικούς υπολογισμούς εγκαίρως χάρη σε όλους αυτούς τους παράγοντες, πρέπει να σημειωθεί ότι η ποσότητα και η πολυπλοκότητα των δεδομένων που πρέπει να συλλεχθούν και να ελεγχθούν κάθε έτος συνεπάγεται επαναλαμβανόμενο διοικητικό φόρτο για τα κράτη μέλη και την Επιτροπή. Θα μπορούσαν να υπάρχουν πιο αποδοτικοί από άποψη κόστους τρόποι για να εξασφαλιστεί η εφαρμογή των κλειδών κατανομής που να αντικατοπτρίζουν την αρχή της αλληλεγγύης η οποία αποτελεί το θεμέλιο των Ταμείων.

Τα αποτελέσματα της εφαρμογής των κριτηρίων, όπως ορίζεται λεπτομερώς στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής που συνοδεύει την παρούσα ανακοίνωση, θεωρούνται γενικώς ικανοποιητικά. Η εφαρμογή των κριτηρίων υπήρξε σύμφωνη με τους στόχους που ορίστηκαν από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο στις βασικές πράξεις για τη σύσταση των Ταμείων, στο πλαίσιο του γενικού προγράμματος «Αλληλεγγύη και διαχείριση των μεταναστευτικών ροών», στο μέτρο που αυτά τα κριτήρια επέτρεψαν να συγκεντρωθεί το ουσιαστικό μέρος των διαθέσιμων πόρων της ΕΕ στα κράτη μέλη τα οποία θίγονται ως επί το πλείστον από τις προκλήσεις που δημιουργούνται από τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών υπηκόων τρίτων χωρών προς την Ευρωπαϊκή Ένωση. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή θεωρεί ότι δεν υπάρχει λόγος να υποβάλει προτάσεις τροποποίησης των κριτηρίων.

[1] COM(2005) 123 τελικό.

[2] Άρθρο 52, παράγραφος 3, στοιχείο α), της απόφασης αριθ. 574/2007/ΕΚ (ΕΕ L 144 της 6.6.2007, σ. 22).

[3] Άρθρο 48, παράγραφος 3, στοιχείο α), της απόφασης του Συμβουλίου αριθ. 435/2007/ΕΚ (ΕΕ L 168 της 28.6.2007, σ. 18).

[4] Άρθρο 50, παράγραφος 3, στοιχείο α), της απόφασης αριθ. 575/2007/ΕΚ (ΕΕ L 144 της 6.6.2007, σ. 45).

[5] Τα χορηγούμενα ποσά είναι ενδεικτικά επειδή η συνολική χρηματοδότηση του Ταμείου εξαρτάται από την οριστική έγκριση του προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης από την αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή της, πριν από τα τέλη του έτους. Εξάλλου, ο προσωρινός χαρακτήρας τους απορρέει επίσης από την ανάγκη τυπικής έγκρισης από την Επιτροπή.

[6] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 862/2007 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί κοινοτικών στατιστικών για τη μετανάστευση και τη διεθνή προστασία και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 311/76 του Συμβουλίου περί τηρήσεως στατιστικών για τους αλλοδαπούς εργαζόμενους (ΕΕ L 199 της 31.7.2007, σ. 23).

[7] Άρθρο 12 του Ταμείου Ένταξης, άρθρο 13 του Ευρωπαϊκού Ταμείου για τους Πρόσφυγες και άρθρο 14 του Ταμείου Εξωτερικών Συνόρων και του Ευρωπαϊκού Ταμείου Επιστροφής.

[8] Απόφαση 2007/435/ΕΚ του Συμβουλίου (ΕΕ L 168 της 28.6.2007, σ. 18).

[9] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 343/2003 του Συμβουλίου, της 18ης Φεβρουαρίου 2003, για τη θέσπιση των κριτηρίων και μηχανισμών για τον προσδιορισμό του κράτους μέλους που είναι υπεύθυνο για την εξέταση αίτησης ασύλου που υποβάλλεται σε κράτος μέλος από υπήκοο τρίτης χώρας (ΕΕ L 50 της 25.02.2003, σ. 1).