Τελική έκθεση του συμβούλου ακροάσεων στην υπόθεση COMP/37.919 - Τραπεζικά έξοδα για την ανταλλαγή νομισμάτων της ζώνης ευρώ - Γερμανία

[σύμφωνα με το άρθρο 15 της απόφασης 2001/462/ΕΚ, ΕΚΑΧ της Επιτροπής, της 23ης Μαΐου 2001, σχετικά με τα καθήκοντα του συμβούλου ακροάσεων σε ορισμένες διαδικασίες ανταγωνισμού (ΕΕ L 162 της 19.6.2001, σ. 21)]

(2003/C 14/02)

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

Από το σχέδιο απόφασης προκύπτουν οι ακόλουθες παρατηρήσεις όσον αφορά το δικαίωμα ακρόασης:

1. Την 1η Αυγούστου 2000 η Επιτροπή κίνησε επίσημη διαδικασία με σκοπό τη διαπίστωση παραβάσεων του άρθρου 81 ΕΚ που διέπραξαν τράπεζες στη γερμανική αγορά για την ανταλλαγή νομισμάτων της ζώνης ευρώ. Με επιστολές της 3ης και 10ης Αυγούστου 2000 εστάλη έκθεση αιτιάσεων (Ε/Α) στις ακόλουθες τράπεζες:

1. Bayerische Hypo- und Vereinsbank AG

2. Bayerische Landesbank Girozentrale

3. BfG Bank AG

4. Commerzbank AG

5. Deutsche Genossenschaftsbank AG

6. Deutsche Verkehrsbank AG

7. Dresdner Bank AG

8. Hamburgische Landesbank Girozentrale

9. Landesbank Hessen-Thüringen Girozentrale

10. Reisebank AG

11. Vereins- und Westbank AG

12. Westdeutsche Landesbank Girozentrale

13. Fortis NV

14. Fortis Services Nederland NV

15. Fortis Bank (Holding) Nederland NV

16. GWK Bank NV

17. De Grenswisselkantoren NV

Στη διαδικασία δεν συμμετείχε κανένας καταγγέλλων ούτε άλλος τρίτος ενδιαφερόμενος.

2. Ύστερα από αιτήσεις των άμεσα ενδιαφερομένων, ο σύμβουλος ακροάσεων παρέτεινε την αρχική προθεσμία για την αποστολή απαντήσεων στην Ε/Α από τις 3 στις 27 Νοεμβρίου 2000, λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι το CD-ROM με το περιεχόμενο του φακέλου της υπόθεσης είχε ληφθεί από τους ενδιαφερομένους μόλις στα μέσα του Σεπτεμβρίου 2000. Όλοι οι ενδιαφερόμενοι, με εξαίρεση την Deutsche Genossenschaftsbank, απήντησαν γραπτά στην Ε/Α και ζήτησαν προφορική ακρόαση.

3. Στις γραπτές παρατηρήσεις τους οι ενδιαφερόμενοι ζήτησαν επιπλέον πρόσβαση σε όλους τους παράλληλους φακέλους που σχετίζονται με εικαζόμενες παραβάσεις του άρθρου 81 ΕΚ σε αγορές άλλων κρατών μελών για την ανταλλαγή νομισμάτων της ζώνης ευρώ, και ειδικότερα στο φάκελο των Κάτω Χωρών.

α) Για να αιτιολογήσουν την αίτησή τους για γενική πρόσβαση σε παράλληλους φακέλους, οι τράπεζες βασίστηκαν κυρίως στο γεγονός ότι οι έρευνες στις προαναφερθείσες τραπεζικές υποθέσεις αρχικά είχαν διεξαχθεί υπό τον ένα και αυτό αριθμό φακέλου, και ότι η αρχικά κοινοτικών διαστάσεων υπόθεση COMP/37.391 στη συνέχεια χωρίστηκε τεχνητά σε επιμέρους εθνικές υποθέσεις. Ως εκ τούτου, θα έπρεπε να δοθεί στους ενδιαφερομένους η ευκαιρία να εξετάσουν όλους τους σχετικούς φακέλους προκειμένου να διαπιστώσουν εάν περιέχουν έγγραφα που σχετίζονται με τη γερμανική τραπεζική υπόθεση.

β) Το σκεπτικό της αίτησης για πρόσβαση στο φάκελο της τραπεζικής υπόθεσης των Κάτω Χωρών βασίστηκε κυρίως στο γεγονός ότι τα περισσότερα από τα αποδεικτικά στοιχεία που χρησιμοποίησε η Επιτροπή κατά των γερμανικών τραπεζών συγκεντρώθηκαν κατά τη διάρκεια ερευνών στα γραφεία της τράπεζας GWK και αποτέλεσαν μέρος του φακέλου των Κάτω Χώρων. Τα εν λόγω έγγραφα αναφέρονται στην Ε/Α προς τις γερμανικές τράπεζες στην οποία και επισυνάπτονται αντίγραφά τους. Οι εν λόγω τράπεζες υποψιάζονται ότι ο φάκελος των Κάτω Χωρών ενδέχεται επίσης να περιέχει απαλλακτικές πληροφορίες και διεκδίκησαν το δικαίωμα να εξετάσουν εάν η Επιτροπή παρείχε όντως όλα τα έγγραφα που θα μπορούσαν να αποβούν χρήσιμα για την υπεράσπισή τους.

4. Μετά την αίτηση που αναφέρεται ανωτέρω στο στοιχείο β), ο σύμβουλος ακροάσεων εξέτασε το φάκελο των Κάτω Χωρών και συγκέντρωσε όλα τα έγγραφα τα οποία σχετίζονται άμεσα ή έμμεσα με τη γερμανική τραπεζική υπόθεση. Τα εν λόγω έγγραφα απεστάλησαν σε καθέναν από τους αποδέκτες της Ε/Α με επιστολή της 12ης Ιανουαρίου 2001. Οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις κλήθηκαν είτε να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους γραπτώς πριν ή ύστερα από την προφορική ακρόαση ή να καταστήσουν γνωστές τις απόψεις τους προφορικά κατά τη διάρκεια της ακρόασης. Ο σύμβουλος ακροάσεων ανέβαλε τη λήψη τελικής θέσης όσον αφορά τις δύο αιτήσεις για μεταγενέστερο στάδιο της διαδικασίας.

5. Με επιστολή της 6ης Αυγούστου 2001 προς όλες τις ενδιαφερόμενες τράπεζες, οι αιτήσεις που αναφέρονται ανωτέρω στα σημεία 3α) και β) απορρίφθηκαν. Ο σύμβουλος ακροάσεων έκρινε ότι οι ενδιαφερόμενοι δεν έχουν το δικαίωμα να εξετάσουν τους φακέλους για παράλληλες τραπεζικές υποθέσεις, πρώτον, διότι η Επιτροπή, διαιρώντας τα έγγραφα αποδεικτικά στοιχεία που συγκέντρωσε κατά τη διάρκεια της έρευνάς της και κινώντας διάφορες διαδικασίες, έκαστη των οποίων σχετίζεται με ένα εικαζόμενο εθνικό καρτέλ, χρησιμοποίησε ορθά τις οργανωτικές εξουσίες της, και, δεύτερον, διότι το δικαίωμα πρόσβασης των ενδιαφερομένων αφορά μόνο έγγραφα τα οποία σχετίζονται άμεσα ή έμμεσα με τις αιτιάσεις που διατύπωσε επισήμως η Επιτροπή. Με την εξαίρεση του φακέλου των Κάτω Χωρών, κανένας από τους φακέλους για παράλληλες τραπεζικές υποθέσεις δεν περιέχει ανάλογα έγγραφα.

Επιπλέον, ο σύμβουλος ακροάσεων έκρινε ότι οι ενδιαφερόμενοι έλαβαν όλα τα έγγραφα αποδεικτικά στοιχεία, ενοχοποιητικά ή απαλλακτικά, τα οποία υπήρχαν στο φάκελο των Κάτω Χωρών και αφορούν το εικαζόμενο καρτέλ στη γερμανική αγορά για τις σχετικές τραπεζικές υπηρεσίες. Ο σύμβουλος ακροάσεων αρνήθηκε στις γερμανικές τράπεζες το δικαίωμα να διεκδικήσουν πρόσβαση σε άλλα μέρη του φακέλου των Κάτω Χωρών, διότι αυτά αφορούν αποκλειστικά εικαζόμενες συμφωνίες των τραπεζικών ιδρυμάτων των Κάτω Χωρών για την εθνική τους αγορά.

6. Ένας ενδιαφερόμενος, η Vereins- und Westbank AG, με επιστολή της 22ας Ιανουαρίου 2001, ζήτησε πρόσβαση στα έγγραφα που προστέθηκαν στο φάκελο της γερμανικής τραπεζικής υπόθεσης μετά τις 19 Σεπτεμβρίου 2000, την ημέρα παραλαβής του CD-ROM με τα έγγραφα που τοποθετήθηκαν στο φάκελο πριν από την εν λόγω ημερομηνία. Ο ενδιαφερόμενος ισχυρίστηκε ότι χρειαζόταν τις νέες πληροφορίες ώστε να προετοιμάσει την προφορική ακρόαση. Με επιστολή της 23ης Ιανουαρίου 2001 ο σύμβουλος ακροάσεων απάντησε ότι τα ζητούμενα έγγραφα συνίσταντο σε απαντήσεις άλλων ενδιαφερομένων στην Ε/Α, και στην αλληλογραφία με ορισμένους από τους ενδιαφερομένους για την περαιτέρω οργάνωση της διαδικασίας, και ότι η πρόσβαση και στις δύο κατηγορίες εγγράφων δεν είναι δυνατή.

7. Στην προφορική ακρόαση που πραγματοποιήθηκε την 1η και 2α Φεβρουαρίου 2001, οι ενδιαφερόμενοι ισχυρίστηκαν ότι δεν είχαν την ευκαιρία να λάβουν υπόψη τους όλα τα έγγραφα που είχαν σημασία για την υπεράσπισή τους. Η Επιτροπή επικρίθηκε για το θεωρητικά ατελή χαρακτήρα του φακέλου της υπόθεσης (παράλειψη των καταγγελιών που οδήγησαν στην κίνηση της επίσημης διαδικασίας, έλλειψη απογραφής, απουσία ενδείξεων σχετικά με το περιεχόμενο των μη προσβάσιμων εγγράφων). Οι προαναφερθείσες επικρίσεις είχαν προηγουμένως απορριφθεί από τη Διεύθυνση Ανταγωνισμού/Ε ύστερα από διαβούλευση με το σύμβουλο ακροάσεων.

8. Οι ενδιαφερόμενοι κλήθηκαν να υποβάλουν γραπτές παρατηρήσεις όσον αφορά αφενός τα αποτελέσματα της προφορικής ακρόασης και αφετέρου εσωτερικό σημείωμα της ΓΔ Αγοράς στο οποίο αναλύονται οι 700 σχεδόν καταγγελίες καταναλωτών. Οι εν λόγω καταγγελίες αναφέρονται στην Ε/Α που απεστάλη στους ενδιαφερομένους την 26η Φεβρουαρίου 2001. Η προθεσμία και στις δύο περιπτώσεις ήταν η 16η Μαρτίου 2001.

9. Κατά τη διάρκεια των μηνών από τον Απρίλιο έως τον Ιούνιο του 2001, οι ενδιαφερόμενοι διεξήγαγαν συζητήσεις με την Επιτροπή με σκοπό την περάτωση της διαδικασίας. Διακανονισμοί επιτεύχθηκαν με την Bayerische Landesbank Girozentrale, Hamburgische Landesbank Girozentrale, Landesbank Hessen Thüringen Girozentrale, Westdeutsche Landesbank Girozentrale και SEB Bank AG (πρώην BfG Bank AG). Μετά την επίσημη δέσμευση που ανέλαβαν οι ενδιαφερόμενοι να μειώσουν ουσιαστικά τα έξοδα που χρεώνουν για την ανταλλαγή νομισμάτων της ζώνης ευρώ πριν από την αρχή της περιόδου των διακοπών, οι φάκελοι έκλεισαν όσον αφορά τις προαναφερθείσες τράπεζες. Ανάλογοι διακανονισμοί επιτεύχθηκαν στην παράλληλη διαδικασία όσον αφορά τις τράπεζες στη Φινλανδία (υπόθεση COMP/37.788), στην Ιρλανδία (COMP/37.790), στο Βέλγιο (COMP/37.787), στην Πορτογαλία (COMP/37.789) και στις Κάτω Χώρες (COMP/37.791). Η διαδικασία κατά των Commerzbank AG, Dresdner Bank AG, Bayerische Hypo- und Vereinsbank AG, Vereins- und Westbank AG και Deutsche Verkehrsbank/Reisebank AG συνεχίστηκε.

10. Με επιστολές που έλαβε η Επιτροπή μεταξύ της 13ης και της 30ής Αυγούστου 2001, οι εν λόγω τράπεζες ζήτησαν πρόσβαση σε όλα τα έγγραφα στην κατοχή της Επιτροπής τα οποία περιέχουν πληροφορίες σχετικά με τους όρους βάσει των οποίων οι σχετικοί φάκελοι έκλεισαν όσον αφορά άλλες γερμανικές και μη γερμανικές τράπεζες, ισχυριζόμενες ότι είχαν το δικαίωμα να ελέγξουν εάν υπήρξαν θύματα άνισης μεταχείρισης από την Επιτροπή.

11. Με επιστολές της 16ης και 17ης Αυγούστου καθώς και της 4ης και 17ης Σεπτεμβρίου 2001 οι εν λόγω αιτήσεις απορρίφθηκαν από το σύμβουλο ακροάσεων. Ο σύμβουλος ακροάσεων δήλωσε ότι οι δεσμεύσεις που ανέλαβαν οι ενδιαφερόμενοι σε μη γερμανικές τραπεζικές υποθέσεις με σκοπό την παύση των παραβάσεων σε μη γερμανικές αγορές κατά κανένα τρόπο δεν επηρεάζουν τα δικαιώματα υπεράσπισης των εμπλεκόμενων γερμανικών τραπεζών σε ξεχωριστή διαδικασία η οποία κινήθηκε εναντίον τους για παραβάσεις στη γερμανική αγορά. Όσον αφορά τους λόγους για το κλείσιμο του φακέλου της γερμανικής υπόθεσης σε σχέση με τις άλλες γερμανικές τράπεζες, ο σύμβουλος ακροάσεων θεώρησε ότι οι ενδιαφερόμενοι ενημερώθηκαν επαρκώς μέσω των ανακοινώσεων Τύπου της Επιτροπής στις οποίες περιγράφονται οι εν λόγω δεσμεύσεις, και ότι οι λεπτομέρειες των διαπραγματεύσεων με μεμονωμένες τράπεζες ήταν εμπιστευτικού χαρακτήρα και, γι' αυτό το λόγο, οι ανταγωνιστές τους δεν μπορούν να έχουν πρόσβαση σε αυτές.

12. Δύο ενδιαφερόμενοι, η Reisebank AG και η Commerzbank AG, κατέθεσαν προσφυγή κατά των προαναφερθεισών επιστολών του συμβούλου ακροάσεων, τις οποίες χαρακτήρισαν ως "αποφάσεις", ενώπιον του Πρωτοδικείου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, καθώς και αίτηση δικαστικής εντολής για την αναστολή της εκτέλεσης των εν λόγω "αποφάσεων" και για να μην συνεχίσει η Επιτροπή τη διαδικασία που κίνησε κατά των ασκούντων την προσφυγή έως την εντολή του Δικαστηρίου και, ιδίως, για να μην υποβάλλει στη συμβουλευτική επιτροπή ή στην πλήρη Επιτροπή σχέδιο της τελικής απόφασης της Επιτροπής εάν αυτή θα ήταν σε βάρος των ασκούντων την προσφυγή.

13. Με εντολή της 5ης Δεκεμβρίου 2001 ο πρόεδρος του Πρωτοδικείου απέρριψη την αίτηση των ενδιαφερομένων. Η Reisebank AG και η Commerzbank AG άσκησαν έφεση κατά της εν λόγω εντολής. Η εν λόγω έφεση δεν έχει ανασταλτικό αποτέλεσμα.

Ως εκ τούτου, ο σύμβουλος ακροάσεων συνάγει ότι τα δικαιώματα υπεράσπισης των ενδιαφερομένων δεν έχουν παραβιαστεί. Το σχέδιο απόφασης περιέχει μόνο αιτιάσεις, όσον αφορά τις οποίες οι ενδιαφερόμενοι είχαν την ευκαιρία να καταστήσουν γνωστές τις απόψεις τους.