[pic] | ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ |

Βρυξέλλες, 24.2.2010

COM(2010)68 τελικό

2008/0247 (COD)

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

σύμφωνα με το άρθρο 294 παράγραφος 6 της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με τη θέση του Συμβουλίου σε πρώτη ανάγνωση όσον αφορά την έκδοση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με ανταγωνιστικό ευρωπαϊκό σιδηροδρομικό δίκτυο εμπορευματικών μεταφορών

2008/0247 (COD)

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ

σύμφωνα με το άρθρο 294 παράγραφος 6 της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με τη θέση του Συμβουλίου σε πρώτη ανάγνωση όσον αφορά την έκδοση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με ανταγωνιστικό ευρωπαϊκό σιδηροδρομικό δίκτυο εμπορευματικών μεταφορών (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

ΙΣΤΟΡΙΚΟ

Ημερομηνία διαβίβασης της πρότασης στο ΕΚ και το Συμβούλιο (έγγραφο COM(2008) 852 τελικό – 2008/0247 (COD)): | 11.12.2008 |

Ημερομηνία γνωμοδότησης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σε πρώτη ανάγνωση: Ημερομηνία γνωμοδότησης της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής: Ημερομηνία γνωμοδότησης της Επιτροπής των Περιφερειών: Ημερομηνία έκδοσης της θέσης του Συμβουλίου σε πρώτη ανάγνωση που εγκρίθηκε ομόφωνα: | 23.04.2009 15.07.2009 07.10.2009 22.02.2010 |

ΣΤΟΧΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Στόχος της πρότασης κανονισμού είναι να δεσμευθούν τα κράτη μέλη και κυρίως οι φορείς διαχείρισης σιδηροδρομικής υποδομής για την ανάπτυξη ανταγωνιστικού ευρωπαϊκού σιδηροδρομικού δικτύου εμπορευματικών μεταφορών, το οποίο θα αποτελείται από διεθνείς σιδηροδρομικούς διαδρόμους μεταφοράς εμπορευμάτων.

Οι διάδρομοι αυτοί θα εξασφαλίσουν στις εμπορευματικές αμαξοστοιχίες ποιοτικές διαδρομές ώστε να βελτιωθεί η αξιοπιστία και ανταγωνιστικότητά τους. Η δημιουργία τους θα καταστήσει επίσης δυνατή την απελευθέρωση πρόσθετης χωρητικότητας για τις εμπορευματικές μεταφορές.

Για τον σκοπό αυτό, η Επιτροπή προτείνει τη δημιουργία των εν λόγω εμπορευματικών διαδρόμων με βάση τέσσερις κατευθύνσεις:

- ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των φορέων διαχείρισης σιδηροδρομικών υποδομών τόσο για την επιχειρησιακή διαχείριση των υποδομών όσο και για τις επενδύσεις. Η ενίσχυση αυτή προϋποθέτει ιδίως τη δημιουργία διοικητικής δομής για κάθε διάδρομο·

- αύξηση της αξιοπιστίας της χωρητικότητας των υποδομών που διατίθενται για τις εμπορευματικές μεταφορές στους εν λόγω διαδρόμους·

- ενίσχυση του συντονισμού μεταξύ διαχείρισης των εμπορευματικών υποδομών και διαχείρισης των εμπορευματικών τερματικών σταθμών (θαλάσσιοι λιμένες και λιμένες εσωτερικής ναυσιπλοΐας, σταθμοί διαλογής, ….)·

- εξασφάλιση πρόσβασης στους εν λόγω διαδρόμους σε όλους τους μεταφορείς αδιακρίτως.

ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Η θέση του Συμβουλίου σε πρώτη ανάγνωση περιλαμβάνει τις βασικές αρχές της αρχικής πρότασης της Επιτροπής. Ορισμένα στοιχεία, σχετικά με την επιλογή των διαδρόμων, τη συνεργασία μεταξύ φορέων διαχείρισης υποδομών και την προτεραιότητα που αποδίδεται στις εμπορευματικές μεταφορές, έχουν ωστόσο αποδυναμωθεί.

Επίσης, άλλα στοιχεία, όπως οι διατάξεις σχετικά με τους αδειοδοτημένους ενδιαφερόμενους και την υποχρεωτική χρήση ενιαίων θυρίδων για τις αιτήσεις διεθνών διαδρομών, αφαιρέθηκαν.

Παρά τις τροποποιήσεις αυτές, η Επιτροπή κρίνει πως η θέση του Συμβουλίου σε πρώτη ανάγνωση εξακολουθεί να ανταποκρίνεται στους στόχους της αρχικής της πρότασης.

ΑΝΑΛΥΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΘΕΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΣΕ ΠΡΩΤΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗ

Κυριότερες τροποποιήσεις της πρότασης της Επιτροπής

- Η επιλογή των σιδηροδρομικών διαδρόμων εμπορευματικών μεταφορών (άρθρο 3) Η αρχική πρόταση της Επιτροπής προβλέπει τη δημιουργία 1 έως 3 διαδρόμων ανά κράτος μέλος, οι οποίοι επιλέγονται βάσει τεκμηριωμένων προτάσεων των ενδιαφερομένων κρατών μελών και των διαχειριστών σιδηροδρομικών υποδομών. Το Συμβούλιο προτείνει μια προσέγγιση σε δύο φάσεις: μια πρώτη δέσμη διαδρόμων επιλέγεται στο πλαίσιο της διαδικασίας συναπόφασης, προσαρτάται στον κανονισμό και καθιερώνεται εντός τριών ετών από την ημερομηνία έκδοσης του κανονισμού· άλλοι διάδρομοι (τουλάχιστον ένας ανά κράτος μέλος) επιλέγονται βάσει τεκμηριωμένων προτάσεων των κρατών μελών.Ενώ στόχος της πρότασης είναι η δημιουργία διαδρόμων που θα ανταποκρίνονται στις ανάγκες της αγοράς, η πρώτη δέσμη διαδρόμων καθορίζεται με βάση πολιτικά κριτήρια. Η πολιτική αυτή προσέγγιση είναι επίσης αντίθετη με τον πρώτο στόχο της νομοθετικής πρότασης που είναι να προωθηθεί η βελτίωση της διαχείρισης των υποδομών σε διακρατικό επίπεδο που διαφέρει από τον στόχο της δημιουργίας νέων υποδομών.

- Διοίκηση των διαδρόμων (άρθρο 7) Η αρχική πρόταση προβλέπει διοίκηση που στηρίζεται κυρίως στη δράση των διαχειριστών των σιδηροδρομικών υποδομών με τη δημιουργία διοικητικού οργάνου που θα διαθέτει διευθυντή και θα έχει το καθεστώς ανεξάρτητης νομικής οντότητας. Το Συμβούλιο θέλησε να έχει το όργανο αυτό πιο λιτή δομή (χωρίς να προβλέπεται πλέον διευθυντής ή ανεξάρτητη νομική οντότητα) και, βασιζόμενο στην υπό εξέλιξη εμπειρία σε ορισμένους διαδρόμους ERTMS, να καθιερώσει την εποπτεία των κρατών μελών με τη δημιουργία εκτελεστικού οργάνου που θα αποτελείται από εκπροσώπους τους.Η Επιτροπή μπορεί να δεχθεί την προσθήκη της εποπτείας αυτής στο βαθμό που δεν αμφισβητείται η ανεξαρτησία διαχείρισης των διαχειριστών υποδομής.

- Ενιαία θυρίδα (άρθρο 12) Η αρχική πρόταση προέβλεπε ότι κάθε αίτηση διεθνούς διαδρομής πρέπει να υποβάλλεται στην ενιαία θυρίδα του διαδρόμου. Η θέση του Συμβουλίου σε πρώτη ανάγνωση καθιστά προαιρετική την χρησιμοποίηση της ενιαίας αυτής θυρίδας. Η Επιτροπή μπορεί να δεχθεί την τροποποίηση αυτή.

- Κατανομή της χωρητικότητας για τις εμπορευματικές αμαξοστοιχίες (άρθρο 13) Το άρθρο αυτό αποτελεί την καρδιά του κανονισμού. Η πρόταση αποβλέπει στην εξασφάλιση πρόσθετης και αξιόπιστης χωρητικότητας στις εμπορευματικές αμαξοστοιχίες για τον καθορισμό διαδικασίας ικανής να ανταποκριθεί στις ανάγκες των χρηστών. Η αίτηση χωρητικότητας για τις εμπορευματικές αμαξοστοιχίες εξαρτάται από τις ανάγκες της αγοράς και δεν μπορεί να προκαθοριστεί αμετακλήτως ένα χρόνο πριν, όπως ισχύει για τις επιβατικές αμαξοστοιχίες.Εξ ου και η πρόταση της Επιτροπής για την πρόβλεψη της εκ των προτέρων κατανομής χωρητικότητας που θα χρησιμοποιηθεί στη φάση καθορισμού των ετήσιων δρομολογίων, καθώς και αποθέματος χωρητικότητας στα ετήσια δρομολόγια για να μπορέσει να υπάρξει ανταπόκριση στις αιτήσεις διαδρομών ad hoc για τις εμπορευματικές αμαξοστοιχίες.Μολονότι το Συμβούλιο ακολούθησε την πρόταση της Επιτροπής καθιστώντας την μάλιστα λειτουργικότερη (μέσω των προκαθορισμένων διαδρομών), επιθυμεί να περιορίσει τον αντίκτυπο της εκ των προτέρων κατανομής και του αποθέματος χωρητικότητας με την προσθήκη αναφοράς στις ανάγκες των επιβατικών μεταφορών.

- Κανόνες προτεραιότητας σε περίπτωση συμβάντων (άρθρο 15) Η πρόταση της Επιτροπής προβλέπει ότι μια αμαξοστοιχία που είναι στην ώρα της μπορεί να παραμείνει στην ώρα της σε περίπτωση διαταραχής. Η θέση του Συμβουλίου σε πρώτη ανάγνωση προτείνει επίσης να επιδιωχθεί η « ελαχιστοποίηση της συνολικής διάρκειας αποκατάστασης του δικτύου » (A) « λαμβάνοντας υπόψη τις ανάγκες όλων των τρόπων μεταφοράς » (B).Η προσθήκη του Συμβουλίου (μέρος A) είναι περιττή εφόσον υπάρχει η οδηγία 2001/14/ΕΚ. Το μέρος B δεν αποτελεί αρκετά σαφή και εύκολα κατανοητή νομοθετική διάταξη, δεδομένου ότι αφήνει περιθώρια ερμηνειών που ενδεχομένως αντιβαίνουν στους στόχους του κανονισμού αυτού.

Τροπολογίες του Κοινοβουλίου που ενσωματώθηκαν πλήρως ή εν μέρει στη θέση του Συμβουλίου σε πρώτη ανάγνωση

- Διοίκηση των διαδρόμων Η οργάνωση της διοίκησης των διαδρόμων στηρίζεται σε δύο όργανα : στην επιτροπή διαχείρισης, η οποία απαρτίζεται από εκπροσώπους των διαχειριστών υποδομής και την εκτελεστική επιτροπή, η οποία απαρτίζεται από εκπροσώπους των κρατών μελών (τροπολογία 31). Η αρχική πρόταση της Επιτροπής προέβλεπε ένα μόνο όργανο αποτελούμενο από εκπροσώπους των διαχειριστών υποδομής.Είναι δυνατόν να προβλεφθεί ενισχυμένη εποπτεία από τα κράτη μέλη στον βαθμό που δεν αμφισβητείται η ανεξαρτησία διαχείρισης των διαχειριστών υποδομών.

- Κανόνες σχετικά με τη διαχείριση της κυκλοφορίας Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (τροπολογία 62) όπως και το Συμβούλιο κατέστησαν ελαστικότερους τους κανόνες διαχείρισης της κυκλοφορίας σε περίπτωση διαταραχής. Η Επιτροπή μπορεί να δεχθεί ότι ο κανόνας «μια εμπορευματική αμαξοστοιχία στην ώρα της παραμένει στην ώρα της» εφαρμόζεται «στο μέτρο του δυνατού» και όχι συστηματικά.Αντίθετα, δεν μπορεί να δεχθεί ότι ο κανόνας αυτός δεν θα ισχύει στις ώρες αιχμής, δηλαδή κατά τις περιόδους της ημέρας κατά τις οποίες μπορεί να ενεργοποιηθεί. Πιστεύει λοιπόν πως η ισχύουσα νομοθεσία περιλαμβάνει ήδη τον στόχο της ταχύτερης δυνατής επανόδου στην προβλεπόμενη κατάσταση. Ως εκ τούτου, η προσθήκη του στο κείμενο αυτό είναι περιττή.

- Τροποποίηση του καταλόγου κριτηρίων που διέπουν τη δημιουργία ή την τροποποίηση διαδρόμων Η πρόταση της Επιτροπής και η πολιτική συμφωνία της 11ης Ιουνίου 2009 προέβλεπαν τη δυνατότητα τροποποίησης, στο πλαίσιο της διαδικασίας της επιτροπής (PRAC), του ανωτέρω καταλόγου κριτηρίων, όπως απαριθμείται στο παράρτημα II.Ως επακόλουθο της έναρξης ισχύος της συνθήκης για τη λειτουργία της ΕΕ, η διαδικασία της επιτροπής αντικαταστάθηκε από τις πράξεις κατ’ εξουσιοδότηση. Επ’αυτού η Επιτροπή διατυπώνει την ακόλουθη θέση:

- Πλαισίωση των εξουσιών της Επιτροπής: Το Συμβούλιο θέλησε να πλαισιώσει τις εξουσίες της Επιτροπής όσον αφορά τις πράξεις κατ’ εξουσιοδότηση, υποχρεώνοντας την Επιτροπή να τηρεί το δευτερογενές δίκαιο και λαμβάνοντας υπόψη σημαντικά στοιχεία της σιδηροδρομικής πολιτικής.Η προσθήκη αυτή του Συμβουλίου δεν ανταποκρίνεται στις προδιαγραφές των πράξεων κατ’ εξουσιοδότηση. Επιπλέον, η προσθήκη πλεονάζει επειδή εξυπακούεται ότι η Επιτροπή, ως θεματοφύλακας των Συνθηκών, θα τηρήσει το δευτερογενές δίκαιο.

- Άσκηση της εκχώρησης και αντιρρήσεις σε πράξεις κατ’ εξουσιοδότηση: Σύμφωνα με την ανακοίνωσή της σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 290 της ΣΛΕΕ και με βάση μια ανάλυση των ειδικών μέτρων η οποία προβλέπεται στη θέση του Συμβουλίου, και επίσης με τη συνεκτίμηση του δικαιώματος ανάκλησης η οποία προβλέπεται στο κείμενο του Συμβουλίου, η Επιτροπή προτιμά την εκχώρηση εξουσιών για αόριστο χρονικό διάστημα, δύναται όμως να αποδεχθεί την προσέγγιση του Συμβουλίου (5 έτη με σιωπηρή παράταση). Επιπλέον, η Επιτροπή λυπείται επειδή το Συμβούλιο, σε πρώτη ανάγνωση, εισάγει τρίμηνη προθεσμία ανακοπής για το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο. Η Επιτροπή προτιμά δίμηνη προθεσμία ανακοπής, δυνάμενη να παραταθεί κατά ένα μήνα κατόπιν εισηγήσεως του Συμβουλίου ή του Κοινοβουλίου. Αυτό θα συνέβαλε στην αύξηση της απόδοσης των διαδικασιών, χωρίς να αμφισβητείται κατ’ αρχήν η τρίμηνη συνολική χρονική περίοδος.

- Διαβούλευση με τους εμπειρογνώμονες: Η Επιτροπή έλαβε υπό σημείωση την αιτιολογική σκέψη με την οποία επιβάλλεται η διαβούλευση με τους εμπειρογνώμονες. Η Επιτροπή θεωρεί ότι δεν μπορούν να έχουν επίσημο θεσμικό ρόλο ομάδες εμπειρογνωμόνων. Συνεπώς μια τέτοια αιτιολογική σκέψη δεν μπορεί να περιληφθεί στο κείμενο της βασικής πράξης. Η Επιτροπή αναφέρεται στο πλαίσιο αυτό ομοίως στην ανακοίνωση που εξέδωσε στις 9 Δεκεμβρίου 2009.

Τροπολογίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που εγκρίθηκαν από την Επιτροπή και δεν ενσωματώθηκαν στη θέση του Συμβουλίου σε πρώτη ανάγνωση

- Κατανομή της χωρητικότητας Οι τροπολογίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με το θέμα αυτό (τροπολογίες 52 και 54 έως 58) δεν μεταβάλλουν ουσιωδώς την αρχική πρόταση της Επιτροπής. Αντιθέτως, η θέση του Συμβουλίου σε πρώτη ανάγνωση περιλαμβάνει αναφορές στις επιβατικές μεταφορές οι οποίες δυσχεραίνουν τη μετάδοση του μηνύματος και δεν κρίνονται κατάλληλες για ένα νομοθέτημα που αποβλέπει στην παροχή περισσότερων εγγυήσεων στις εμπορευματικές αμαξοστοιχίες.

- Επιλογή των διαδρόμων Η θέση του Συμβουλίου σε πρώτη ανάγνωση διαφέρει από τη θέση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου λόγω της προσθήκης καταλόγου διαδρόμων στο παράρτημα, ο οποίος καταρτίστηκε στο πλαίσιο της συναπόφασης.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Η Επιτροπή κρίνει ότι η θέση του Συμβουλίου σε πρώτη ανάγνωση που εγκρίθηκε ομόφωνα, παρά το γεγονός ότι ακολουθεί υπέρμετρα πολιτική προσέγγιση και δεν είναι επαρκώς προσανατολισμένη στις πραγματικές ανάγκες της αγοράς, στερείται δε φιλοδοξίας όσον αφορά τις πρόσθετες εγγυήσεις που παρέχει η υποδομή στις εμπορευματικές αμαξοστοιχίες, μπορεί να συμβάλει στους γενικούς στόχους της πρότασής της.

Η Επιτροπή εκφράζει τις επιφυλάξεις της ως προς το πλαίσιο που εισηγείται το Συμβούλιο όσον αφορά την προσφυγή στις πράξεις κατ’ εξουσιοδότηση από την Επιτροπή, όπως ορίζεται στο άρθρο 4 παράγραφος 8.

Συνεπώς, η Επιτροπή μπορεί να υποστηρίξει τη θέση του Συμβουλίου.