EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 175/1

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με την τροποποίηση της οδηγίας 92/84/ΕΟΚ για την προσέγγιση των συντελεστών των ειδικών φόρων κατανάλωσης για τα αλκοολούχα ποτά και την αλκοόλη»

COM(2006) 486 τελικό

(2007/C 175/01)

Στις 26 Σεπτεμβρίου 2006, και σύμφωνα με άρθρο 93 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Το ειδικευμένο τμήμα «Οικονομική και νομισματική ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή», στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, επεξεργάστηκε τη γνωμοδότησή του στις 19 Απριλίου 2007 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. IOZIA.

Κατά την 436η σύνοδο ολομέλειάς της, της 30ής και 31ης Μαΐου 2007 (συνεδρίαση της 30ής Μαΐου) η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, με 78 ψήφους υπέρ και 10 κατά, υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση:

1. Συμπεράσματα και συστάσεις

1.1 Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι δεν είναι σωστό να εφαρμοστεί αυτόματη αναπροσαρμογή ανάλογα με τον πληθωρισμό που έχει καταγραφεί στην ΕΕ από το 1992 στην ΕΕ των 12, δεδομένου ότι εν τω μεταξύ έχουν ενταχθεί στην Ένωση 3 επιπλέον κράτη το 1995, άλλα 10 κράτη την 1η Μαΐου 2004 και ακόμη δύο την 1η Ιανουαρίου 2007.

1.2 Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι για να επιτευχθεί η επιδιωκόμενη εναρμόνιση στο πλαίσιο της ΕΕ των 27 θα πρέπει, επίσης, να προβλεφθεί η υιοθέτηση ενός μέγιστου φορολογικού συντελεστή που αποτελεί όντως το ασφαλές μέτρο το οποίο επιτρέπει την αποτελεσματική αντιμετώπιση του λαθρεμπορίου και της απάτης και την προσέγγιση των επιπέδων φορολόγησης, και ευνοεί την πραγματική ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς. Η προάσπιση των συμφερόντων των καταναλωτών, που δεν πρέπει να θεωρούνται λαθρέμποροι εάν αγοράζουν αλκοολούχα προϊόντα εκεί όπου κοστίζουν φθηνότερα, υλοποιείται με μια προοδευτική εναρμόνιση.

1.3 Η ΕΟΚΕ συνιστά να απαγορευτεί ρητά στα κράτη μέλη να προσθέσουν άλλες μορφές φορολόγησης της κατανάλωσης στο κανονικό καθεστώς των ειδικών φόρων κατανάλωσης και του ΦΠΑ, ακόμη και εάν ονομάζουν του φόρους αυτούς με το πρωτότυπο όνομα «κοινοτικός φόρος», όπως όρισε το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (1).

1.4 Η ΕΟΚΕ εκτιμά ότι στην πρόταση δεν υφίστανται οι προϋποθέσεις συνοχής για να αιτιολογηθεί ως νομική βάση το άρθρο 39 της Συνθήκης, σύμφωνα με το οποίο το Συμβούλιο μπορεί να υιοθετήσει ομόφωνα διατάξεις που αφορούν την εναρμόνιση των εθνικών νομοθεσιών σε φορολογικά θέματα. Πράγματι, η πρόταση αφήνοντας ελευθέρα τα κράτη μέλη να καθορίζουν τους συντελεστές τους με βάση ένα ελάχιστο όριο κάθε άλλο παρά συμβάλει στην εναρμόνιση.

1.5 Η ΕΟΚΕ θεωρεί εσφαλμένη την ελαχιστοποίηση της σημασίας της πρότασης από την Επιτροπή η οποία με τον τρόπο αυτό δικαιολογεί την απουσία αξιολόγησης των επιπτώσεων και διαβούλευσης με τα ενδιαφερόμενα μέλη. Κατά την ακρόαση που πραγματοποίησε η ΕΟΚΕ, όλοι οι συμμετέχοντες όχι μόνο εξέφρασαν την αντίθεσή τους προς την πρόταση της Επιτροπής, αλλά ζήτησαν και από την Επιτροπή να προβεί στο μέλλον σε προσεκτική μελέτη των επιπτώσεων.

1.6 Η ΕΟΚΕ εύχεται να αποσυρθεί η πρόταση και απαιτεί στην επόμενη φάση η Επιτροπή να ενημερώσει τις αναφορές στους κωδικούς της συνδυασμένης ονοματολογίας που αναφέρονται στην οδηγία 92/83 και να επανεξετάσει τις μεθόδους ταξινόμησης.

2. Η πρόταση της Επιτροπής

2.1 Η Πρόταση οδηγίας του σχετικά με την τροποποίηση της οδηγίας 92/84/ΕΟΚ για την προσέγγιση των συντελεστών των ειδικών φόρων κατανάλωσης για τα αλκοολούχα ποτά και την αλκοόλη καθορίζει τους ελάχιστους φορολογικούς συντελεστές για την αλκοόλη και για τις διάφορες κατηγορίες αλκοολούχων ποτών. Σύμφωνα με το άρθρο 8 της οδηγίας, η Επιτροπή οφείλει να πραγματοποιεί τακτικές εξετάσεις, να υποβάλλει εκθέσεις και, ενδεχομένως, προτάσεις.

2.2 Η συζήτηση που διενεργήθηκε μετά την έκθεση που υπέβαλε η Επιτροπή στις 26 Μαΐου 2004, στην οποία κατέληγε στο συμπέρασμα ότι απαιτείται μεγαλύτερη σύγκλιση των συντελεστών των ειδικών φόρων κατανάλωσης στα διάφορα κράτη μέλη προκειμένου να διασφαλιστεί η ορθή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, ιδίως όσον αφορά τους κινδύνους στρέβλωσης του ανταγωνισμού και απάτης, συνέβαλε στην πρόσκληση του Συμβουλίου προς την Επιτροπή να υποβάλει πρόταση για την προσαρμογή των ελάχιστων συντελεστών των ειδικών φόρων κατανάλωσης προκειμένου να αποφευχθεί μείωση της πραγματικής αξίας των ελάχιστων κοινοτικών συντελεστών, προβλέποντας μεταβατικές περιόδους και παρεκκλίσεις στα κράτη μέλη τα οποία ενδέχεται να αντιμετωπίσουν δυσχέρειες στην αύξηση των συντελεστών τους. Το Συμβούλιο προσέθεσε, εξάλλου ότι «η Επιτροπή οφείλει, επίσης, να λάβει δεόντως υπόψη τη γενική πολιτική ευαισθησία του συγκεκριμένου αυτού θέματος».

2.3 Ωστόσο, η Επιτροπή προτείνει να τροποποιηθεί η οδηγία για: — να αναπροσαρμοστούν οι ελάχιστοι συντελεστές για την αλκοόλη, τα ενδιάμεσα προϊόντα και τη μπίρα, προκειμένου να ληφθεί υπόψη ο πληθωρισμός της τάξης του 31 % για την περίοδο από το 1993 έως το 2005 με ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2008, — να προβλεφθεί, για τη θέση σε ισχύ των νέων συντελεστών για τα κράτη μέλη τα οποία θα πρέπει να αυξήσουν τους εθνικούς συντελεστές τους για περισσότερο από 10 % μεταβατική περίοδος ενός έτους και για τα κράτη που θα πρέπει να αυξήσουν τους συντελεστές τους περισσότερο από 20 % μεταβατική περίοδος δύο ετών, — να παραταθεί η περίοδος που προβλέπεται στο άρθρο 8 της οδηγίας για τη διαδικασία εξέτασης από 2 σε 4 έτη.

2.4 Πρωταρχικός στόχος της αναπροσαρμογής των ελάχιστων συντελεστών, σύμφωνα με την αίτηση του Συμβουλίου, είναι να αποκατασταθεί η πραγματική αξία τους του 1992, δηλαδή, σύμφωνα με την Επιτροπή, να διατηρηθεί το επίπεδο συντελεστών «ως προϋπόθεση για τη διασφάλιση της λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς χωρίς φορολογικά σύνορα».

3. Παρατηρήσεις

3.1 Η ΕΟΚΕ, λόγω της μη διενέργειας αξιολόγησης των επιπτώσεων, έκρινε σκόπιμο να ζητήσει απευθείας τη γνώμη των ενώσεων των παραγωγών, των καταναλωτών, και των συνδικαλιστικών οργανώσεων. Κατά την ακρόαση, όλοι οι συμμετέχοντες εξέφρασαν ομόφωνα τις επιφυλάξεις τους για την πρόταση οδηγίας. Ορισμένες οργανώσεις επεσήμαναν, επίσης, ότι με την πρόταση αυτή θα αυξηθεί η διαφορά μεταχείρισης των διαφόρων αλκοολούχων ποτών, με εμφανές μειονέκτημα για τα αλκοολούχα ποτά που υπάγονται στον ειδικό φόρο κατανάλωσης. Εξάλλου, οι παραγωγοί των αφορολόγητων ποτών ζητούν να μην τροποποιηθεί η υφιστάμενη φορολογική βάση, που καθορίζεται εξάλλου στις συμφωνίες για την κοινή γεωργική πολιτική.

3.2 Οι συμμετέχοντες στην ακρόαση (2) συμφώνησαν, επίσης, ότι πρέπει να ληφθούν υπόψη οι κοινωνικοϋγειονομικές πτυχές, αλλά να μην αποτελούν το σημείο αναφοράς για τη φορολογία, ενώ παράλληλα — και η ΕΟΚΕ συμφωνεί εν προκειμένω — να διενεργηθεί μια εκστρατεία «υπεύθυνης κατανάλωσης», ώστε να περιοριστούν οι κίνδυνοι κατάχρησης. Υποστηρίχθηκε, επίσης, ότι η ευρωπαϊκή βιομηχανία είναι η πρώτη στον κόσμο στον τομέα αυτό, συμβάλλοντας σημαντικά στο ευρωπαϊκό ΑΕγχΠ αλλά και στην άμεση ή έμμεση απασχόληση.

3.3 Προφανώς, η πρόταση οδηγίας φαίνεται ως παρέμβαση ρουτίνας, απλής προσαρμογής των αριθμητικών αξιών στον πληθωρισμό που έχει καταγραφεί από 1993 έως σήμερα. Ωστόσο η πρόταση αφορά ένα θέμα εξαιρετικά περίπλοκο και λεπτό που δείχνει πώς οι πολιτικές και τα εθνικά συμφέροντα κάθε άλλο παρά πρόθυμα είναι να υποχωρήσουν έναντι μιας πορείας προς την κοινοτική φορολογική εναρμόνιση. Η ΕΟΚΕ έχει επανειλημμένα εκφράσει τη γνώμη της υπέρ μιας διαδικασίας φορολογικής εναρμόνισης, απαραίτητου μέσου ώστε να εκτιμήσουν οι καταναλωτές τα πλεονεκτήματα της ενιαίας αγοράς.

3.4 Οι συνεδριάσεις του Συμβουλίου ECOFIN της 7ης και 28ης Νοεμβρίου 2006, που είχαν ως θέμα και την εξέταση της πρότασης αυτής, συνέβαλαν στην επανέναρξη ατέρμονων συζητήσεων μεταξύ των κρατών μελών, παρουσιάζοντας ουσιαστικά την ίδια εικόνα με το 1992 όταν εγκρίθηκε η οδηγία, που κατάφερε να καθορίσει αποκλειστικά τους ελάχιστους συντελεστές, χωρίς καμιά δυνατότητα προσδιορισμού μιας κοινής πορείας για την εναρμόνιση και την προσέγγιση των συντελεστών των ειδικών φόρων κατανάλωσης.

3.5 Εάν εξεταστούν προσεκτικά οι συντελεστές των επιμέρους κρατών μελών, οι διαφορές είναι πραγματικά μακροσκοπικές. Στην έκθεση της 26ης Μαΐου 2004 αναφέρονταν τα μέτρα που εφαρμόζονται για τις διάφορες τυπολογίες από τα 25 κράτη μέλη και από τα τότε υποψήφια κράτη που από την 1η Ιανουαρίου 2007 είναι μέλη της Ένωσης, δηλαδή η Ρουμανία και η Βουλγαρία (3). Μεταξύ των ελάχιστων και των μέγιστων συντελεστών οι διαφορές φθάνουν το 1 100 %!

3.6 Για παράδειγμα, για το κρασί από 0 σε 273 € ανά εκατόλιτρο· για τον αφρώδη οίνο από 0 σε 546 € ανά εκατόλιτρο· για την μπίρα από 0,748 ανά βαθμό Plato (4) ίσο με 1,87 — έως 19,87 € ανά εκατόλιτρο/βαθμό αλκοόλης, για τα ενδιάμεσα προϊόντα ήρεμα και αφρώδη από 45 σε 497 € ανά εκατόλιτρο, για την καθαρή αλκοόλη από 550 σε 5 519 € ανά εκατόλιτρο, δηλαδή για τα αλκοολούχα ποτά των 40° σημαίνει αύξηση από 220 σε 2 210 € ανά εκατόλιτρο.

3.7 Η προσαρμογή της αξίας των ελάχιστων συντελεστών που προτείνει η Επιτροπή θα μειώσει τη διαφορά μεταξύ των συντελεστών που εφαρμόζονται στις διάφορες χώρες από 1 100 % σε ένα μέτρο που κυμαίνεται μεταξύ του 800 και 1 000 %. Συνεπώς, φαίνεται πραγματικά τολμηρή η διατύπωση της Επιτροπής ότι το μέτρο αυτό θα διασφαλίσει τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς! Για να υπάρξει αποδοτικό αποτέλεσμα, η ΕΟΚΕ προτείνει δίπλα στον ελάχιστο συντελεστή τη θέσπιση ενός μέγιστου συντελεστή, το μόνο μέτρο που μπορεί να καταπολεμήσει το λαθρεμπόριο και την απάτη.

3.8 Το ίδιο αναποτελεσματικός φαίνεται και ο ισχυρισμός ότι η προσαρμογή της αξίας των ελάχιστων συντελεστών ανάλογα με τον πληθωρισμό δεν συνεπάγεται αύξηση της πραγματικής αξίας. Η Επιτροπή θα έπρεπε, προς συμπλήρωση της ενημέρωσης, να παρουσιάσει δυναμικά την πορεία των ειδικών φόρων κατανάλωσης που εφαρμόζονται στα κράτη μέλη, από το έτος υποβολής της πρότασης εναρμόνισης, δηλαδή από τη Λευκή Βίβλο του 1985. Αντίθετα, το αποτέλεσμα που επιτεύχθηκε ήταν να καθοριστεί, εκτός εξαιρέσεων, στη λήξη του καθεστώτος παρέκκλισης ορισμένων χωρών, η αύξηση της πραγματικής αξίας των ειδικών φόρων κατανάλωσης στα κράτη μέλη. Η ΕΟΚΕ αποδοκιμάζει όλες τις εθνικές πρακτικές που προσθέτουν στους ειδικούς φόρους κατανάλωσης άλλες μορφές φορολογίας, έστω και με την ονομασία «κοινοτικός φόρος».

3.9 Η εξέλιξη αυτή έχει επιβεβαιωθεί από μελέτη που εκπόνησε η ίδια η Επιτροπή (5), στη οποία καταδεικνύεται ότι εκτός τριών κρατών μελών, όλα τα άλλα αυξάνουν την αξία των ειδικών φόρων κατανάλωσης κάθε χρόνο ή κάθε λίγα χρόνια.

3.10 Στην ίδια μελέτη, όπου λαμβανόταν υπόψη η ελαστικότητα της ζήτησης σε σχέση με τις τιμές, και αποδεικνυόταν ότι, σε περίπτωση ευθυγράμμισης των ελάχιστων συντελεστών με τον πληθωρισμό: — τα αλκοολούχα ποτά θα ωφελούνταν ιδιαίτερα στις βόρειες χώρες, αλλά και στο Ηνωμένο Βασίλειο και στην Ιρλανδία, — στην περίπτωση σχετικά υψηλής ελαστικότητας των τιμών, η κατανάλωση αλκοολούχων ποτών (υψηλού αλκοολικού τίτλου) είναι μεγαλύτερη λαμβανομένης υπόψη της διασταυρούμενης ελαστικότητας (σχέση μεταξύ της ζήτησης ενός συγκεκριμένου τύπου προϊόντος και των τιμών άλλων κατηγοριών προϊόντων) (6) — στην περίπτωση υψηλής ελαστικότητας των τιμών, οι μεγαλύτεροι χαμένοι θα είναι η μπίρα και το κρασί, στις βόρειες χώρες θα σημειωθεί σημαντική μείωση της κατανάλωσης οίνου, ενώ στη Γερμανία, στο Βέλγιο, στη Γαλλία και στο Λουξεμβούργο θα σημειωθεί μείωση της κατανάλωσης μπίρας.

3.11 Θα ήταν ενδιαφέρον να πραγματοποιηθεί σύγκριση των συνεπειών της διαφοροποίησης των ελάχιστων συντελεστών βάσει της νέας ευρωπαϊκής διάστασης των 27 σε σχέση με τη μελέτη που περιοριζόταν στην ΕΕ των 15.

3.12 Η ΕΟΚΕ διερωτάται εάν για ένα θέμα που θεωρείται ιδιαίτερα λεπτό, η Επιτροπή οφείλει να συνεχίσει να διαδραματίζει το ρόλο του συμβολαιογράφου ή, αντιθέτως, σε διάλογο με τα κράτη μέλη να πρέπει παρουσιάσει προτάσεις που να μπορούν πραγματικά να αμβλύνουν τις έντονες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού που οφείλονται στη διατήρηση ενός τόσο διαφοροποιημένου φορολογικού καθεστώτος.

3.13 Ένα άλλο στοιχείο που δεν έλαβε υπόψη η Επιτροπή στην πρόταση τροποποίηση της οδηγίας, είναι το γεγονός ότι το 1992, στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα των 12, η διαφορά του εγχώριου κατά κεφαλήν εισοδήματος δεν ήταν τόσο μεγάλη ώστε να καταστήσει πραγματικά επαχθείς τους επιμέρους συντελεστές. Στην Ευρώπη όμως των 27, όπου τα επίπεδα μισθών και συντάξεων είναι τόσο διαφορετικά, η εφαρμογή του ίδιου μέτρου φορολόγησης των παλαιών και των νέων κρατών μελών είναι άδικη και πλήττει αποκλειστικά τα χαμηλότερα εισοδήματα. Για τους εργαζόμενους και τους συνταξιούχους οι μισθοί και οι συντάξεις των οποίων δεν υπερβαίνουν τα 100-150 € μηνιαίως, οι οποίοι έχουν ήδη υποστεί την αύξηση των ειδικών φόρων κατανάλωσης στην αλκοόλη από 50 % σε 400 %, μια περαιτέρω αύξηση κατά 31 % θα έχει εμφανώς αρνητικές συνέπειες στην κατανάλωση αυτών των οικογενειών. Λόγω δε της άφιξης των νέων 12 χωρών εν τω μεταξύ, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι δεν είναι ορθή η εφαρμογή της αυτόματης αναπροσαρμογής ανάλογα με τον πληθωρισμό που έχει καταγραφεί στην ΕΕ των 15 από το 1992.

3.14 Εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων, ο προτεινόμενος αυτοματισμός αντιφάσκει με όλες τις αντιπληθωριστικές πολιτικές που εφαρμόζουν τα κράτη μέλη τα οποία από καιρό έχουν καταργήσει, όπου υπήρχαν, τους μηχανισμούς αυτόματης αναπροσαρμογής ανάλογα με τον πληθωρισμό, στους μισθούς και στις συντάξεις. Η Επιτροπή δεν εξηγεί καλά γιατί πρέπει να διατηρηθεί εν ζωή ο μηχανισμός αυτός μόνο για τους φόρους και τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης!

3.15 Η ΕΟΚΕ θεωρεί, αντιθέτως, ότι το ισχύον καθεστώς είναι εντελώς ακατάλληλο και την αναπροσαρμογή ανάλογα με τον πληθωρισμό (της ΕΕ των 12, των 25 ή των 27;) ένα μέτρο που πλήττει ανώφελα, ειδικότερα τα χαμηλότερα εισοδήματα, όπως είναι και όλοι οι έμμεσοι φόροι που δεν υπολογίζονται με βάση το πραγματικό εισόδημα του φορολογούμενου.

3.16 Όπως ο οίνος για ορισμένα κράτη μέλη, η κατανάλωση άλλων αλκοολούχων ποτών, πάντα σε λογικά πλαίσια, αποτελεί τμήμα του πολιτισμού και της ιστορίας των ευρωπαϊκών λαών. Το πρόβλημα, ωστόσο, θα πρέπει να εξεταστεί σφαιρικά παρά τις διαφορετικές επιμέρους πτυχές του.

3.17 Η ΕΟΚΕ σέβεται τις επιλογές των χωρών που έχουν υιοθετήσει μια αυστηρή φορολογική πολιτική για τα αλκοολούχα ποτά και τον καπνό, που ασφαλώς οφείλεται σε φαινόμενα κατάχρησης ιδιαίτερα στις νέες γενιές. Ορισμένα κράτη μέλη έχουν δηλώσει ότι στις φορολογικές τους πολιτικές πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η δημόσια υγεία, αλλά αυτές οι ελεύθερες αποφάσεις δεν μπορούν να επηρεάσουν τις επιλογές και τα κίνητρα των άλλων κρατών μελών.

3.18 Εν προκειμένω, η ΕΟΚΕ έχει ήδη εκφράσει τις απόψεις της σε γνωμοδότησή (7) της στην οποία υπογραμμιζόταν ότι: «Ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπιστεί η κατάχρηση είναι η παιδεία, η ενημέρωση και τα προγράμματα κατάρτισης πρωταρχικός στόχος των οποίων είναι τα άτομα που κάνουν κατάχρηση αλκοολούχων ποτών».

3.19 Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι δεν υφίστανται οι όροι των διατάξεων του άρθρου 93 της συνθήκης που επιτρέπει στο Συμβούλιο να αποφασίζει ομόφωνα για τις διατάξεις που αφορούν την εναρμόνιση του φορολογικού καθεστώτος για την καθιέρωση ή τη βελτίωση της εσωτερικής αγοράς εντός των προθεσμιών που προβλέπονται στο άρθρο 14. Η αύξηση των ελάχιστων ειδικών φόρων κατανάλωσης, όντως δεν ευνοεί την εναρμόνιση, αλλά μόνο τις ελάχιστες βάσεις που κάθε κράτος μέλος μπορεί να αποφασίσει να αυξήσει χωρίς όρια. Από την θέσπιση της οδηγίας 92/84 ΕΟΚ έως σήμερα, οι πραγματικοί ελάχιστοι συντελεστές διαφοροποιήθηκαν μεταγενέστερα και τούτο είναι η απόδειξη ότι με την οδηγία αυτή δεν κατέστη δυνατή η εναρμόνιση.

4. Η καταπολέμηση της απάτης και του λαθρεμπορίου

4.1 Μία από τις αρνητικές πλευρές που προκάλεσαν τα υψηλά επίπεδα διαφορετικής φορολόγησης, πέρα από την παρεμπόδιση της ομαλής λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς, είναι η έντονη τάση μερικής διαφυγής των ειδικών φόρων κατανάλωσης, όταν πληρώνονται σε κράτος μέλος άλλο από εκείνο της τελικής κατανάλωσης, ή ολικής φοροδιαφυγής κατά την εισαγωγή προϊόντων από τρίτες χώρες ή κατά την εκτροπή αγαθών που διακινούνται με αναστολή φόρου.

4.2 Η ανάπτυξη του ηλεκτρονικού εμπορίου δημιούργησε έναν επιπλέον δυνητικό χώρο φορολογικής απάτης, λόγω της αδυναμίας ελέγχου των πωλήσεων εξ αποστάσεως και της απουσίας συντονισμένης πολιτικής καταπολέμησης της απάτης σε ό,τι αφορά τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης της αλκοόλης, δεδομένου ότι ορισμένα κράτη μέλη δεν θεωρούν πρόβλημα την εν λόγω απάτη και ότι το φαινόμενο αφορά αποκλειστικά περιοχές με υψηλότερη φορολογία.

4.3 Με τη διεύρυνση, τα εξωτερικά σύνορα της Ένωσης επεκτάθηκαν σε χώρες όπου τα επίπεδα φορολόγησης είναι πολύ χαμηλότερα από τον μέσο όρο της ΕΕ και έχει σημειωθεί εκθετική αύξηση του δυναμικού της απάτης. Σε ορισμένα από αυτά τα κράτη η διαφθορά είναι πολύ υψηλή και αφορά ακόμη και τις τελωνειακές αρχές. Τα μέτρα αντιμετώπισης του λαθρεμπορίου θα πρέπει να ενισχυθούν περαιτέρω και εάν η αύξηση των ειδικών φόρων κατανάλωσης γίνει αποδεκτή όπως προτείνεται, τα περιθώρια κέρδους για τους λαθρεμπόρους σε διεθνές επίπεδο θα είναι ακόμη σημαντικότερα.

4.4 Από το 1992 η Ένωση έχει θέσει το πρόβλημα αντιμετώπισης της απάτης για τα προϊόντα που υπόκεινται σε ειδικούς φόρους κατανάλωσης, με τη θέσπιση της οδηγίας του Συμβουλίου της 25ης Φεβρουαρίου 1992 σχετικά με το γενικό καθεστώς την κατοχή, την κυκλοφορία, και τους ελέγχους των προϊόντων που υπόκεινται σε ειδικούς φόρους κατανάλωσης. Στη συνέχεια, λόγω των ισχνών αποτελεσμάτων η οδηγία αυτή τροποποιήθηκε το 2004 με την οδηγία 2004/106/ΕΚ του Συμβουλίου, της 16ης Νοεμβρίου 2004, για την τροποποίηση και της οδηγίας 77/799/EOK όσον αφορά την αμοιβαία συνδρομή των αρμοδίων αρχών των κρατών μελών στον τομέα των άμεσων φόρων, ορισμένων ειδικών φόρων κατανάλωσης και των φόρων επί των ασφαλίστρων.

4.5 Εν προκειμένω, η ΕΟΚΕ σε σχετική γνωμοδότησή (8) της υποστήριζε ότι για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της απάτης: «χρειάζεται να εκσυγχρονισθεί, να ενισχυθεί, να απλοποιηθεί και να καταστεί αποτελεσματικότερο το μέσο της διοικητικής συνεργασίας και των ανταλλαγών πληροφοριών μεταξύ κρατών μελών όσον αφορά τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης».

4.6 Στην ίδια γνωμοδότηση επισημαινόταν το γεγονός ότι «Για μια ακόμη φορά τα οφέλη που θα έπρεπε να προκύψουν από την αποτελεσματικότερη λειτουργία της ενιαίας αγοράς και επί του προκειμένου από τις διαδικασίες εντοπισμού και καταπολέμησης της απάτης και της φοροδιαφυγής, περιορίζονται από την προστασία των εθνικών συμφερόντων». Και επίσης ότι: «Είναι αναμφισβήτητο πράγματι ότι πολλές πρακτικές απάτης συνδέονται άμεσα με τις σημαντικές διαφορές που υφίστανται μεταξύ των συντελεστών των ειδικών φόρων κατανάλωσης που εφαρμόζονται στα διάφορα κράτη μέλη». «Η ΕΟΚΕ επωφελείται της ευκαιρίας για να καταγγείλει ακόμη μία φορά τους περιορισμούς σχετικά με την ισχύ της αρχής της ομοφωνίας που διέπει σήμερα το μεγαλύτερο μέρος των κοινοτικών αποφάσεων για θέματα κοινοτικής φορολογικής νομοθεσίας, και επαναλαμβάνει ότι είναι ανάγκη να αντικατασταθεί από την αρχή της πλειοψηφίας, έστω και ειδικής όταν πρόκειται για επιβολή φορολογίας που επηρεάζει τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς ή προκαλεί στρεβλώσεις του ανταγωνισμού».

4.7 Η ΕΟΚΕ έχει διατυπώσει επανειλημμένα τις ακόλουθες θεμελιώδεις έννοιες: — Ενίσχυση της διοικητικής συνεργασίας, του συνεχούς διαλόγου με τις φορολογικές διοικήσεις, της αμοιβαίας συνδρομής, της συνεχούς και από κοινού εκπαίδευσης των φορέων που είναι αρμόδιοι για την καταστολή της απάτης με τη σύνδεση μέσω δικτύου σε συμβατές πλατφόρμες των αστυνομικών δυνάμεων και με την από κοινού χρήση τραπεζών δεδομένων, — Προώθηση των διαδικασιών φορολογικής εναρμόνισης, τόσο στον τομέα της άμεσης φορολογίας όσο και στον πιο πολύπλοκο τομέα των ειδικών φόρων κατανάλωσης, — Έναρξη διαδικασίας για την κατάργηση της ομοφωνίας σε ορισμένα φορολογικά θέματα, αρχής γενομένης από τα ευκολότερα προς υλοποίηση θέματα, — Υπέρβαση του προτύπου του ΦΠΑ που ευνοεί τις πρακτικές απάτης, — Μη αύξηση της φορολογικής πίεσης.

4.8 Στη Σουηδία, για παράδειγμα, μόνο στον τομέα της μπίρας εισήχθησαν το 2004 από ταξιδιώτες ή λαθρεμπόρους περίπου 164 εκατομμύρια λίτρα, που ισοδυναμούν με τις πωλήσεις του κρατικού μονοπωλίου (Systembolaget) το οποίο πούλησε 173 εκατομμύρια λίτρα, χάνοντας σχεδόν 190 εκατομμύρια ευρώ από ειδικούς φόρους κατανάλωσης και από ΦΠΑ. Οι αγορές αυτές έχουν αυξηθεί κατά 40 % από το 2002, λόγω της άρσης του ειδικού καθεστώτος περιορισμών κατά την αγορά από το εξωτερικό. Υπολογίζεται ότι το λαθρεμπόριο έχει διπλασιαστεί κατά δύο τελευταία χρόνια. Η Δανία υπολογίζει σε 95 εκατομμύρια λίτρα την εισαγωγή μπίρας από τη Γερμανία και με την προσθήκη σχεδόν 10 % εμπορευμάτων από λαθρεμπόριο υπολογίζεται ότι το 30 % της μπίρας που καταναλώνεται στη Δανία δεν υπόκειται στη φορολογία του κράτους. Το 2005, στη Φινλανδία εισήχθησαν από ταξιδιώτες πάνω από 42 εκατομμύρια λίτρα, το 10 % του συνόλου, με αποτέλεσμα απώλεια εισπράξεων πάνω από 50 εκατομμύρια ευρώ. Στην Αυστρία εισήχθησαν 30 εκατομμύρια λίτρα από τη Γερμανία και την Τσεχία, ενώ στο ΗΒ (9) 100 εκατομμύρια, εκτός από το λαθρεμπόριο μεγάλης κλίμακας.

5. Διάρθρωση των ειδικών φόρων κατανάλωσης που επιβάλλονται στα αλκοολούχα ποτά

5.1 Στην έκθεση του 2004, η Επιτροπή επεσήμανε ορισμένα προβλήματα που είχαν διαπιστωθεί κατά την πρακτική εφαρμογή της οδηγίας 92/84, ειδικότερα δε τρία: — την επιλογή που επιτρέπει στα κράτη μέλη να φορολογούν διαφορετικά τα ήρεμα και τα αφρώδη αλκοολούχα ποτά, — την ανάγκη ενημέρωσης των αναφορών στους κωδικούς της συνδυασμένης ονοματολογίας που αναφέρονται στην οδηγία 92/83/ΕΟΚ για τον καθορισμό των κατηγοριών αλκοολούχων ποτών για φορολογικούς σκοπούς, ώστε να ληφθούν υπόψη ενδεχόμενες αλλαγές των κωδικών ονοματολογίας από το 1992 έως σήμερα, — την ταξινόμηση των αλκοολούχων ποτών στις κατηγορίες που προβλέπονται από την οδηγία 92/83/ΕΟΚ που καθόρισε την ύπαρξη αποκλινουσών ταξινομήσεων με αποτέλεσμα τη διαφορετική φορολογία του ίδιου προϊόντος στα διάφορα κράτη μέλη.

5.2 Όσον αφορά το πρώτο σημείο, η Επιτροπή αιτιολογεί την πρόταση να μην υπόκεινται σε διαφορετική μεταχείριση οι αφρώδεις οίνοι σε σχέση με τους ήρεμους, δεδομένου ότι δεν ισχύουν πλέον οι λόγοι που υπαγόρευαν αυτή την επιλογή, να θεωρούνται δηλαδή οι αφρώδεις οίνοι προϊόντα πολυτελείας (αντιθέτως για ορισμένους ήρεμους οίνους ισχύει το αντίθετο!).

5.3 Όσον αφορά το δεύτερο σημείο, η οδηγία 92/83 (σχετικά με την διάρθρωση των ειδικών φόρων κατανάλωσης) προβλέπει στο άρθρο 26 ότι οι κωδικοί της συνδυασμένης ονοματολογίας που υποδεικνύει, είναι εκείνοι που ισχύουν την ημέρα που υιοθετήθηκε η οδηγία (19 Οκτωβρίου 1992). Η Επιτροπή αντιθέτως προτείνει να γίνεται αναφορά στους κώδικες της συνδυασμένης ονοματολογίας που εφαρμόζονται κατά την πιο πρόσφατη ημερομηνία, υιοθετώντας για το μέλλον τις αποφάσεις τροποποίησης σύμφωνα με το άρθρο 24 της οδηγίας 92/12 ΕΟΚ (με τη συμμετοχή της επιτροπής για τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης, όπως ορίστηκε για τα ενεργειακά προϊόντα).

5.4 Τέλος, όσον αφορά το τρίτο σημείο, για να διορθωθεί το πρόβλημα που ανέφεραν πολλοί φορείς όσον αφορά τον γενικό χαρακτήρα της διατύπωσης της οδηγίας, που δεν καθορίζει το μέτρο της αποσταγμένης αλκοόλης που είναι δυνατόν να προστεθεί στα άλλα ποτά που έχουν υποστεί ζύμωση, η Επιτροπή προτείνει η ταξινόμηση των αλκοολούχων ποτών όσον αφορά τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης να εξαρτάται λιγότερο από την ταξινόμηση της συνδυασμένης ονοματολογίας.

5.5 Η ΕΟΚΕ θεωρεί βάσιμες και συναφείς τις τροποποιήσεις που ζητούν οι φορείς του κλάδου, για απλούστευση και προστασία του ανταγωνισμού, καθώς και τις προτάσεις που είχε διατυπώσει τότε η Επιτροπή και διερωτάται γιατί δεν πραγματοποιήθηκαν οι τροποποιήσεις αυτές, τροποποιώντας ανάλογα την οδηγία 92/83/ΕΟΚ.

5.6 Η ΕΟΚΕ εύχεται να αποσυρθεί η πρόταση οδηγίας και ταυτόχρονα συνιστά να υιοθετηθούν οι τροποποιήσεις που προτείνει η Επιτροπή στην οδηγία 92/83/ΕΟΚ.

Βρυξέλλες, 30 Μαΐου 2007. Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής Δημήτρης ΔΗΜΗΤΡΙΆΔΗΣ

(1) C-437\1997 Evangelischer Krankeshausverein Wien (EKW).

(2) Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία Οινοπνευματωδών προϊόντων (CEPS), Ένωση Βιομηχανιών Μηλίτη και Οίνων Φρούτων της ΕΕ — AICV; Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Επιχειρήσεων Οινοποιίας.

(3) Βλέπε πίνακα συνημμένο στη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ της 26ης Μαΐου 2004 για την Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου περί τροποποιήσεως της οδηγίας 92/84/ΕΟΚ του Συμβουλίου για την προσέγγιση των συντελεστών των ειδικών φόρων κατανάλωσης στην αλκοόλη και τα αλκοολούχα ποτά.

(4) Σύμφωνα με τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια: Οι βαθμοί Plato είναι μονάδες μέτρησης που χρησιμοποιούνται για τη μέτρηση της πυκνότητας ενός διαλύματος. Η κλίμακα Plato χρησιμοποιείται κυρίως στη ζυθοποιία λόγω του άμεσου της χρήσης της. Εξ ορισμού, η πυκνότητα ενός διαλύματος που υπολογίζεται με Plato ισοδυναμεί με την πυκνότητα που υπολογίζεται σε ποσοστό βάρους/βάρος ενός διαλύματος ζάχαρης που έχει διαλυθεί σε νερό. Με άλλα λόγια, για παράδειγμα, η αναφορά ότι ένα λίτρο μούστου μπίρας έχει περιεχόμενο ίσο με 12 βαθμούς Plato ισοδυναμεί με την αναφορά ότι η πυκνότητα του εν λόγω εκχυλίσματος (ή της ζάχαρης που έχει διαλυθεί στον μούστο) είναι ίση με την πυκνότητα ενός λίτρου υδατικού διαλύματος που περιέχει το 12 % του βάρους του σε ζάχαρη πλησιάζοντας το ειδικό βάρος του νερού σε 1 Kg/l και με την υπόθεση ότι είναι στο επίπεδο της θάλασσας και σε θερμοκρασία περιβάλλοντος. Μπορούμε να πούμε ότι το δείγμα του μούστου μας περιέχει 120 γραμμάρια εκχυλίσματος.

(5) Customs Associates Ltd, Study on the competition between alcoholic drinks (Μελέτη για των ανταγωνισμό των αλκοολούχων ποτών. Τελική έκθεση) — Final report — Φεβρουάριος 2001.

(6) Η διασταυρούμενη ελαστικότητα σε σχέση με την τιμή αποτελεί ένδειξη του βαθμού ανταγωνισμού που υπάρχει μεταξύ των ποτών.

(7) ΕΕ αριθ. C 69 της 21.3.2006 (Εισηγητής: WILKINSON).

(8) ΕΕ αριθ. C 112 της 30.4.2004, σελ. 64 (Εισηγητής: PEZZINI).

(9) Oxford economics «The consequences of the proposed Increase in the minimum excise duty rates for beer». February 2007.