Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την "Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση κοινοτικού προγράμματος δράσης για την προώθηση οργανισμών που δραστηριοποιούνται σε ευρωπαϊκό επίπεδο στον τομέα της νεολαίας"

(COM(2003) 272 τελικό - 2003/0113 (COD))

(2004/C 10/06)

Στις 24 Ιουνίου 2003, και σύμφωνα με το άρθρο 149 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την ανωτέρω πρόταση.

Το ειδικευμένο τμήμα "Απασχόληση, κοινωνικές υποθέσεις, δικαιώματα του πολίτη", στο οποίο ανατέθηκαν οι προπαρασκευαστικές εργασίες, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 10 Σεπτεμβρίου 2003 με βάση εισηγητική έκθεση της κας νan Turnhout και των συνεισηγητών κκ. Soares και Penzzini.

Κατά την 402η σύνοδο ολομέλειάς της, της 24ης και 25ης Σεπτεμβρίου 2003 (συνεδρίαση της 24ης Σεπτεμβρίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε, με 128 ψήφους υπέρ και μία κατά, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Σύνοψη

1.1. Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή επικροτεί το μέτρο αυτό, το οποίο διασφαλίζει τη συνέχεια της παροχής απαραίτητων πόρων σε φορείς που δραστηριοποιούνται σε ευρωπαϊκό επίπεδο στον τομέα της νεολαίας.

1.2. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ κατακρίνει την πρόταση μείωσης της χρηματοδότησης κατά 2,5 % κάθε χρόνο, έπειτα από το τρίτο έτος. Στην παρούσα γνωμοδότηση περιγράφεται ο πιθανός αντίκτυπος αυτής της πρότασης. Επιπλέον, γνώμη της ΕΟΚΕ είναι ότι ο οργανισμοί αυτοί θα πρέπει να αντιμετωπιστούν σύμφωνα με το άρθρο 162 του Κανονισμού της Επιτροπής (ΕΚ, ΕΚΑΕ) αριθ. 2342/2002(1). Οι εν λόγω οργανισμοί είναι φορείς που στοχεύουν στο γενικότερο ευρωπαϊκό όφελος(2) και, συνεπώς, δε θα πρέπει να αντιμετωπίζονται σύμφωνα με το άρθρο 113, παράγραφος 2, του κανονισμού του Συμβουλίου (ΕΚ, ΕΚΑΕ) αριθ. 1605/2002.

1.3. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τη σταθερότητα που θα προσφέρει στο Ευρωπαϊκό Φόρουμ για τη Νεολαία η χρηματοδότηση του μέτρου αυτού, διασφαλίζοντας την ανάπτυξη και ενίσχυσή του.

1.4. Η ΕΟΚΕ παρατηρεί με ανησυχία την τάση σταδιακής μείωσης της χρηματοδότησης των διεθνών οργανισμών νέων που επικρατεί τα τελευταία έτη. Η ΕΟΚΕ καλεί το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αναλάβουν ενεργό δράση για την αύξηση της γραμμής προϋπολογισμού. Θα πρέπει να αναγνωριστεί ότι η διεύρυνση και η ανάπτυξη των διεθνών οργανισμών νέων είναι απαραίτητη για την ανάπτυξη και το μέλλον της Ευρώπης.

1.5. Η ΕΟΚΕ τονίζει ότι η πρόταση αυτή καλύπτει την περίοδο 2004-2006. Προτείνεται στην Επιτροπή να ξεκινήσει όσο το δυνατόν ευρύτερες διαβουλεύσεις για τη διαχείριση των χρηματοδοτήσεων μετά το 2006.

1.6. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την άμεση εφαρμογή των σημαντικών συστάσεων που περιλαμβάνονται στην έκθεση αξιολόγησης για τη στήριξη των διεθνών μη κυβερνητικών οργανώσεων νέων που συνέταξε η Επιτροπή(3).

1.7. Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι η πρόταση αυτή αποτελεί μία από τις πολλές προτάσεις της Επιτροπής σχετικά με κοινοτικά προγράμματα δράσης και μέτρα για ευρύ φάσμα τομέων. Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να υιοθετήσει συνεκτική προσέγγιση έναντι των τομέων αυτών, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά την επιλεξιμότητα των κριτηρίων χρηματοδότησης.

2. Ιστορικό

2.1. Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή επικροτεί τη θέσπιση προγράμματος δράσης για την προώθηση φορέων που δραστηριοποιούνται σε ευρωπαϊκό επίπεδο στον τομέα της νεολαίας. Η πρόταση αυτή θα παράσχει τη βάση για επιδοτήσεις λειτουργίας σε φορείς που δραστηριοποιούνται σε ευρωπαϊκό επίπεδο στον τομέα της νεολαίας, για περίοδο τριών ετών (2004-2006).

2.2. Οι παρεμβάσεις αυτές πραγματοποιούνταν έως τώρα χωρίς καμία νομική βάση, μέσω των κονδυλίων προϋπολογισμού της Επιτροπής για διοικητικές δαπάνες:

- η θέση Α-3023 συγχρηματοδοτεί το κόστος λειτουργίας του Φόρουμ Νέων της Ευρωπαϊκής Ένωσης

- η θέση Α-3029 παρέχει στήριξη σε διεθνείς μη κυβερνητικούς οργανισμούς νέων.

2.3. Η στήριξη αυτή παρείχε ουσιαστική χρηματοδότηση στο Ευρωπαϊκό Φόρουμ Νέων μέσω του Φόρουμ Νέων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αναφορικά με τους διεθνείς μη κυβερνητικούς οργανισμούς νέων, η στήριξη αυτή παρείχε χρηματοδότηση ζωτικής σημασίας για τις διοικητικές και γραμματειακές υπηρεσίες των εν λόγω οργανισμών. Χρηματοδότηση, η οποία, σε άλλη περίπτωση, δεν είναι διαθέσιμη σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

2.4. Κατά τη σύνταξη της παρούσας γνωμοδότησης, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή ζήτησε τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Φόρουμ Νέων καθώς και των οργανισμών που είναι μέλη του, δηλαδή των μη κυβερνητικών οργανισμών νέων και των Εθνικών Συμβουλίων Νέων, που ανέρχονται συνολικά σε περισσότερους από 90 οργανισμούς.

3. Ευρωπαϊκό Φόρουμ Νέων

3.1. Η ΕΟΚΕ επικροτεί τη σταθερότητα που θα προσφέρει στο Ευρωπαϊκό Φόρουμ Νέων η χρηματοδότηση του μέτρου αυτού, διασφαλίζοντας την ανάπτυξη και ενίσχυσή του. Σήμερα, η χρηματοδότηση του εν λόγω οργανισμού θα πρέπει να διατεθεί μέσω του Φόρουμ Νέων της Ευρωπαϊκής Ένωσης όπου μερικά μέλη του Ευρωπαϊκού Φόρουμ Νέων δεν είναι πλήρη μέλη, π.χ. Εθνικά Συμβούλια Νέων που έχουν την έδρα τους εκτός της ΕΕ. Σε πρώτο επίπεδο, θα μπορούσε να θεωρηθεί ως εξάλειψη ενός τεχνικού εμποδίου αλλά η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει την πολιτική σημασία της ύπαρξης ενός μόνο φορέα νέων σε πανευρωπαϊκό επίπεδο.

3.2. Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει στο παράρτημα 2.1 την ανεξαρτησία και αυτονομία του Φόρουμ Νέων. Εκτός αυτού, αναφέρεται, επίσης, στην αρχή της "κατά το δυνατόν ευρύτερης συμμετοχής στις δραστηριότητες του Ευρωπαϊκού Φόρουμ Νέων οργανισμών που δεν είναι μέλη καθώς και νέων ανθρώπων που δεν ανήκουν σε οργανισμούς". Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι το παραπάνω δεν θα πρέπει να θεωρείται προϋπόθεση για την παροχή χρηματοδότησης καθώς το Φόρουμ Νέων ήδη αγωνίζεται για ευρύτερη συμμετοχή μελών, ομοίως με τους οργανισμούς UNICE και ΕTUC σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

4. Διεθνείς μη κυβερνητικοί οργανισμοί νέων

4.1. Έως τώρα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρείχε χρηματοδότηση ζωτικής σημασίας για τις διοικητικές και γραμματειακές υπηρεσίες των υπόψη ΜΚΟ, η οποία σε άλλη περίπτωση δεν είναι διαθέσιμη σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Τα περισσότερα Εθνικά Συμβούλια Νέων της Ευρωπαϊκής Ένωσης απολαμβάνουν παρόμοιο είδος χρηματοδότησης από τις κυβερνήσεις τους, σε επίπεδο κρατών μελών.

4.2. Ένας σαφέστερος ορισμός και μία σαφέστερη κατανόηση των εργασιών των διεθνών μη κυβερνητικών οργανισμών νέων είναι απαραίτητοι για την εφαρμογή και την επιτυχία της πρότασης. Η ΕΟΚΕ θα καλωσόριζε τη θέσπιση κριτηρίων, που να διασφαλίζουν ότι τους ΜΚΟ Νέων διαχειρίζονται οι ίδιοι οι νέοι για τους νέους, έχουν πραγματικά δημοκρατική δομή, καθιστούν δυνατή τη συμμετοχή των νέων σε τοπικό, εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, είναι μη κερδοσκοπικοί και βασίζονται στον εθελοντισμό. Θα πρέπει να εφαρμοστεί σταθερό κριτήριο αξιολόγησης που να εξασφαλίζει ότι μόνο οργανισμοί νέων που πληρούν τα υπόψη κριτήρια μπορούν να επωφεληθούν από τη χρηματοδότηση.

4.3. Η ΕΟΚΕ απορρίπτει την πρόταση μείωσης της χρηματοδότησης κατά 2,5 % κάθε χρόνο, έπειτα από το τρίτο έτος, όπως αναφέρεται στο παράρτημα 5.6.

- Η μη παροχή σταθερής στήριξης σε ΜΚΟ νέων θα άφηνε ανεκμετάλλευτη την εμπειρία και τη γνώση που οικοδομήθηκε σε διάφορους οργανισμούς με το πέρασμα των ετών. Από την πλευρά των φορολογουμένων, αυτό θα σήμαινε ολοκληρωτική σπατάλη της επένδυσης κρατικών κεφαλαίων που διανεμήθηκαν στο παρελθόν.

- Για τους ΜΚΟ νέων, η βιωσιμότητα της δομής τους αποτελεί ιδιαίτερα σημαντικό ζήτημα, καθώς τα μέλη, οι εθελοντές και το προσωπικό, παρουσιάζουν - εξαιτίας της ίδιας της φύσης των οργανισμών νέων - υψηλή κινητικότητα. Επίσης, περισσότερο από άλλους οργανισμούς που βασίζονται στον εθελοντισμό, οι ΜΚΟ νέων βασίζονται σε εθελοντές που έχουν μικρή εμπειρία όταν αποκτούν σχέση με τον οργανισμό.

- Οι ΜΚΟ περιλαμβάνουν ένα τμήμα της κοινωνίας με μικρό προσωπικό εισόδημα, κάτι το οποίο έχει αντίκτυπο στη δυνατότητα του οργανισμού να συλλέγει πόρους.

4.4. Επίσης, η πρόταση μείωσης της χρηματοδότησης έπειτα από τρία χρόνια, ίσως ενθαρρύνει τους οργανισμούς να διασπώνται, να ανασυντάσσονται, και να ανασυγκροτούνται με νέα μορφή. Το κίνητρο των οργανισμών θα πρέπει να είναι η ενίσχυση και η ανάπτυξή τους. Εάν η χρηματοδότηση των οργανισμών συνεχίσει να μειώνεται σε ετήσια βάση, τότε η ΕΟΚΕ κατανοεί για ποιο λόγο ορισμένα τμήματα ενός οργανισμού μπορούν να αποσχίζονται και να υποβάλλουν αιτήσεις χρηματοδότησης αυτόνομα. Θα πρέπει να ληφθούν μέτρα για τον περιορισμό του κινδύνου αυτού.

4.5. Η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία της πρόβλεψης μέτρων που να ενθαρρύνουν νέους οργανισμούς να συγκροτούνται, ιδιαίτερα όταν εκπροσωπούν οργανισμούς και νέους ανθρώπους που παραδοσιακά δεν εκπροσωπούνταν ή είναι υποεκπροσωπούμενες ομάδες. Κατά το 2003, που είναι το Ευρωπαϊκό Έτος των Ατόμων με Ειδικές Ανάγκες, η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι πρέπει να καταβληθούν ιδιαίτερες προσπάθειες προκειμένου να διασφαλισθεί η ανάπτυξη οργανώσεων που να περιλαμβάνουν και να εξυπηρετούν νέους με ειδικές ανάγκες.

4.6. Η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία της εμπλοκής της Επιτροπής στη διαδικασία επιλογής για χρηματοδότηση. Ενώ η ΕΟΚΕ κατανοεί την επιθυμία της Επιτροπής να αναθέσει σε εξωτερικούς φορείς ένα ορισμένο μέρος των εργασιών της, η λήψη πολιτικών αποφάσεων και ο πολιτικός έλεγχος θα πρέπει να παραμείνουν στην αρμοδιότητα της Επιτροπής.

4.7. Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι στο παράρτημα 1 του εγγράφου στην αγγλική γλώσσα γίνεται λόγος για άτυπη εκπαίδευση αντί για επίσημη εκπαίδευση. Τα κείμενα στις υπόλοιπες γλώσσες αναφέρονται σε μη επίσημη εκπαίδευση, όρο με τον οποίο συμφωνεί η ΕΟΚΕ.

Βρυξέλλες, 24 Σεπτεμβρίου 2003.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Roger Briesch

(1) Άρθρο 108 του κανονισμού (EK, Ευρατόμ) αριθ. 1605/2002 του Συμβουλίου, για τη θέσπιση του δημοσιονομικού κανονισμού.

(2) Άρθρο 162 του Κανονισμού της Επιτροπής (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 2342/2002.

"Οργανισμός που επιδιώκει σκοπούς γενικού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος είναι:

α) είτε ένας ευρωπαϊκός οργανισμός με αποστολή την εκπαίδευση, την κατάρτιση, την ενημέρωση ή την έρευνα και τη μελέτη των ευρωπαϊκών πολιτικών, καθώς και ένας ευρωπαϊκός οργανισμός τυποποίησης·

β) είτε ένα ευρωπαϊκό δίκτυο που εκπροσωπεί οργανισμούς μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα που δραστηριοποιούνται στα κράτη μέλη ή σε υποψήφιες τρίτες χώρες και προωθούν αρχές και πολιτικές σύμφωνες με τους στόχους των Συνθηκών."

(3) SEC(2003) Έγγραφο εργασίας της Επιτροπής, Στήριξη των Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων Νέων (Έκθεση Αξιολόγησης).