ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρυξέλλες, 14.05 1997 
COM(97) 202 τελικό 
96/0196 (PRT) 
Τροποποιημένη πρόταση 
ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 
σχετικά με το αποδεικτικό βάρος 
σε περιπτώσεις διακρίσεων λόγω φύλου 
(υποβληθείσα από την Επιτροπή 
σύμφωνα με το άρθρο 189 Α, παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ) 

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 
Η αρχική πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με το βάρος της απόδειξης 
σε περιπτώσεις διακρίσεων με βάση το φύλο, σύμφωνα με το άρθρο 2 (2) του 
Πρωτοκόλλου (αριθ. 14) σχετικά με την κοινωνική πολιτική, που επισυνάπτεται 
στη Συνθήκη, υποβλήθηκε από την Επιτροπή στο Συμβούλιο στις 20.09.1996(1). 
Ο κύριος στόχος που επιδιώκεται με αυτή την πρόταση είναι να προσαρμοστούν 
οι κανόνες σχετικά με το βάρος της απόδειξης σε περιπτώσεις διακρίσεων με 
βάση το φύλο και να εξασφαλιστεί ότι τα διαδικαστικά μέτρα που λαμβάνονται 
από τα κράτη μέλη ως προς το θέμα αυτό καθίστανται αποτελεσματικότερα. 
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή 
εξέφεραν τη γνώμη τους στις 10.04.1997(2) και27.02.1997(3) αντίστοιχα. 
Κατά την κατάρτιση αυτής της τροποποιημένης πρότασης η Επιτροπή έλαβε 
υπόψη της τις τροποποιήσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου οι οποίες 
αποσκοπούν να ενισχύσουν τις κύριες διατάξεις της αρχικής πρότασης της και 
ιδιαίτερα : 
α) τον ορισμό της έννοιας της "έμμεσης διάκρισης". Η τροποποιημένη 
πρόταση συμφωνεί περισσότερο με τη σημερινή νομολογία του 
Δικαστηρίουΐ] 
β) το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας. Η τροποποιημένη πρόταση ενημερώνει 
την αρχική πρόταση και λαμβάνει υπόψη την οδηγία 96/34/ΕΚ σχετικά με 
τη συμφωνία πλαίσιο για τη γονική άδεια που συνάφθηκε από τις 
οργανώσεις UNICE, CEEP και ETUCD 
γ) την προσαρμογή του βάρους της απόδειξης. Η τροποποιημένη πρόταση 
καθιστά εμφανέστερη τη σχέση με την έννοια με της έμμεσης διάκρισης 
που ορίζεται στο άρθρο 2 της πρότασης και των περιπτώσεων στις 
οποίες μπορεί να πραγματοποιηθεί προσαρμογή του βάρους της 
απόδειξης. 
Αυτές οι τροποποιήσεις ζητούνται από την Επιτροπή σύμφωνα με το άρθρο 
189α (2) της Συνθήκης. 
(1) EEC 332, 17.11.1996,σ.Π 
(2) ΕΕ ... 
ΕΕ... (3) 
Τροποποιημένη πρόταση 
ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 
σχετικά με το αποδεικτικό βάρος 
σε περιπτώσεις διακρίσεων λόγω φνλον 
ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ 
ΕΝΩΣΗΣ, 
Έχοντας υπόψη, 
τη συμφωνία για την κοινωνική πολιτική, που 
επισυνάπτεται στο πρωτόκολλο (αριθ. 14), 
παράρτημα της συνθήκης για την ίδρυση της 
Ευρωπαϊκής Κοινότητας και ιδίως το άρθρο 
2, παράγραφος 2, 
την πρόταση της Επιτροπής , 
τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής 
Επιτροπής , 
Ενεργώντας, σύμφωνα με τη διαδικασία που 
προβλέπεται στο άρθρο 189 Γ, 
Εκτιμώντας: 
(1) ότι, βάσει του πρωτοκόλλου για την 
κοινιυνική πολιτική που επισυνάπτεται στη 
Συνθήκη για την ίδρυση της Ευραχπαϊκής 
Κοινότητας, τα κράτη μέλη, εκτός του 
Ηνωμένου Βασιλείου της Μεγάλης 
Βρεταννίας και της Βορείου Ιρλανδίας (στο 
εξής αποκαλούμενα «κράτη μέλη»), 
επιθυμώντας να θέσουν σε ισχύ τον 
Κοινωνικό Χάρτη του 1989, συνήψαν μεταξύ 
τους συμφωνία σχετικά με την κοινωνική 
πολιτική. 
(2) ότι ο Κοινοτικός Χάρτης των 
Θεμελιωδών Κοινωνικών Δικαιωμάτων των 
Εργαζομένων αναγνωρίζει τη σημασία της 
καταπολέμησης των διακρίσεων σε ύλες τις 
μορφές τους συγκεκριμένα εκείνων που 
βασίζονται στο φύλο, το χρώμα, τη φυλή, τις ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΗ 
ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ 
ΕΝΩΣΗΣ, ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΗΣ 
ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ 
EEC 
EEC 
ιδέες και τις πεποιθήσεις· ότι η Επιτροπή 
εξέδωσε στις 13 Δεκεμβρίου 1995, 
ανακοίνωση σχετικά με το ρατσισμό, την 
ξενοφοβία και τον αντισημιτισμό· 
(3) ότι το σημείο 16 του Κοινοτικού Χάρτη 
των Θεμελιωδών Κοινωνικών Δικαιωμάτων 
των Εργαζομένων σχετικά με την ισότητα 
μεταχείρισης μεταξύ ανδρών και γυναικών 
προβλέπει, μεταξύ άλλων, ότι «αρμόζει να 
εντατικοποιηθεί, παντού όπου αυτό είναι 
απαραίτητο, η δράση για την εγγύηση της 
εφαρμογής της ισότητας ευκαιριών μεταξύ 
ανδρών και γυναικών, ιδίως όσον αφορά την 
πρόσβαση στην απασχόληση, την αμοιβή, τις 
συνθήκες εργασίας, την κοινωνική προστασία, 
την εκπαίδευση, την επαγγελματική κατάρτιση 
και την εξέλιξη της σταδιοδρομίας»· 
(4) ότι το Συμβούλιο, παρά την ύπαρξη 
ευρείας συμφωνίας της πλειονότητας των 
κρατών μελών, δεν μπόρεσε να αποφανθεί 
σχετικά με την πρόταση οδηγίας του 
Συμβουλίου σχετικά με το αποδεικτικό 
βάρος στον τομέα των ίσων αμοιβών και της 
ίσης μεταχείρισης μεταξύ γυναικών και 
ανδρών 
(5) ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο 
ψήφισμα του του Ιανουαρίου 1994 σχετικά 
με το Λευκό Βιβλίο για την Ευρωπαϊκή 
Κοινωνική Πολιτική, ζήτησε από την 
Επιτροπή να παρουσιάσει οδηγία σ'αυτόν τον 
τομέα· 
(6) ότι η Επιτροπή, σύμφωνα με το άρθρο 3, 
παράγραφος 2, της συμφωνίας για την 
κοινωνική πολιτική, διαβουλεύτηκε με τους 
κοινωνικούς εταίρους σε κοινοτικό επίπεδο 
(τχετικά με τον πιθανό προσανατολισμό μιας 
κοινοτικής δράσης όσον αφορά το βάρος 
αποδείξεως σε περιπτώσεις διακρίσεων λόγω 
φύλου· 
COM (95) 653 τελικό 
EEC 176,5.7.1988,0.5. 
EEC 43 της 20.2.1995, σ.63 
(7) ότι η Επιτροπή, εκτιμώντας έπειτα από 
αυτή τη διαβούλευση ότι μια κοινοτική δράση 
είναι σκόπιμη, διαβουλεύτηκε εκ νέου με τους 
κοινωνικούς εταίρους σχετικά με το 
περιεχόμενο της μελετώμενης πρότασης 
σύμφωνα με το άρθρο 3, παράγραφος 3, της 
εν λόγω συμφωνίας και ότι αυτοί διαβίβασαν 
στην Επιτροπή τη γνώμη τους· 
(8) ότι, ύστερα απ' αυτή τη δεύτερη φάση 
διαβούλευσης, οι κοινωνικοί εταίροι δεν 
πληροφόρησαν την Επιτροπή για τη θέληση 
τους να κινήσουν τη διαδικασία που θα 
μπορούσε να καταλήξει στη σύναψη 
συμφωνίας όπως προβλέπεται στο άρθρο 4 
της εν λόγω συμφωνίας· 
(9) ότι, σύμφωνα με το άρθρο 1 της 
συμφωνίας, η Κοινότητα και τα κράτη μέλη 
έχουν ως στόχο τη βελτίωση των συνθηκών 
διαβίωσης και εργασίας· ότι, η πραγματική 
εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχείρισης 
μεταξύ ανδρών και γυναικών συμβάλλει στην 
υλοποίηση αυτού του στόχου· 
( 10) ότι η αρχή της ίσης μεταχείρισης ορίστηκε 
από το άρθρο 119 της συνθήκης ΕΚ και την 
οδηγία 15/117/ΕΟΚ του Συμβουλίου σχετικά 
με την ισότητα των αμοιβών μεταξύ ανδρών 
εργαζομένων και γυναικών εργαζομένων, 
καθώς και από τις οδηγίες 76/207/ΕΟΚ του 
Συμβουλίου σχετικά με την πρόσβαση στην 
απασχόληση, την επαγγελματική κατάρτιση 
και προαγωγή και τις συνθήκες εργασίας, 
86/613/ΕΟΚ του Συμβουλίου για τους 
εργαζομένους που ασκούν ανεξάρτητη 
δραστηριότητα, συμπεριλαμβανομένης της 
γεωργικής δραστηριότητας και για την 
προστασία της μητρότητας, 79/7/ΕΟΚ του 
Συμβουλίου σχετικά με την κοινωνική 
ασφάλιση και 86/378/ΕΟΚ του Συμβουλίου (10) ότι η αρχή της ισότητας μεταχείρισης 
ορίστηκε από το άρθρο 119 της συνθήκης ΕΚ 
και την οδηγία 15/117/ΕΟΚ του Συμβουλίου 
σχετικά με την ισότητα των αμοιβών μεταξύ 
ανδρών εργαζομένων και γυναικών 
εργαζομένων , καθώς και από τις οδηγίες 
76/207/ΕΟΚ του Συμβουλίου σχετικά με την 
πρόσβαση στην απασχόληση, την 
επαγγελματική κατάρτιση και προαγωγή και 
τις συνθήκες εργασίας , 86/613/ΕΟΚ του 
Συμβουλίου για τους εργαζομένους που 
ασκούν ανεξάρτητη δραστηριότητα, 
συμπεριλαμβανομένης της γεωργικής 
δραστηριότητας και για την προστασία της g 
μητρότητας , 79/7/ΕΟΚ του Συμβουλίου 
σχετικά με την κοινωνική ασφάλιση , 
EEL 45, 19.2.1975,0.19 
EEL 39, 14.2.1976,0.40 
EEL 359, 19.12.1986,0.56 
ΕΕ L6,10.1.1979,o.24 
σχετικά με τα επαγγελματικά σ\κττήματα 
κοινωνικής ασφάλισης-
(11) ότι η οδηγία 92/85 σχετικά με την 
ασφάλεια και την υγεία των εγκύων, λεχώνων 
ή γαλουχουσών μητέρων συμβάλλει επίσης 
στην πραγματική υλοποίηση της ισότητας 
μεταχείρισης μεταξύ ανδρών και γυναικών 
ότι αυτή η οδηγία δεν πρέπει να προσκρούει 
στις παραπάνω αναφερόμενες οδηγίες όσον 
αφορά την ίση μεταχείριση· ότι αρμόζει 
επομένως οι εργαζόμενες γυναίκες τις οποίες 
αφορά η οδηγία να επωφελούνται, από την 
αλλαγή των κανόνων σχετικά με το βάρος 
αποδείξεως-
(12) ότι η πραγματική εφαρμογή της αρχής της 
ίσης μεταχείρισης απαιτεί να εφαρμόζονται 
συμπληρωματικά μέτρα όσον αφορά τις 
ακολουθητέες διαδικασίες και τις 
προσκομιστέες αποδείξεις ενώπιον των 
εθνικών δικαστηρίων ή άλλων αρμόδιων 
αρχών 86/378/ΕΟΚ του Συμβουλίου σχετικά με τα 
επαγγελματικά συστήματα κοινωνικής 
ασηώλισης και 96/34/ΕΟΚ του Συμβουλίου 
σχετικά με τη συμφωνία πλαίσιο για τη γονική 
άδεια που συνάφθηκε από τις οργανώσεις 
UNICE, CEEP και ETUC11 
(13) ότι, πράγματι, οι ενάγοντες θα 
εστερούντο κάθε αποτελεσματικού μέσου για 
την επίτευξη του σεβασμού της αρχής της 
ίσης μεταχείρισης ενώπιον του εθνικού 
δικαστηρίου, αν το γεγονός της προσκομίσεως 
αποδείξεως ενός τεκμηρίου διάκρισης δεν είχε 
ως αποτέλεσμα να επιβληθεί στον εναγόμενο 
να αποδείξει ότι η τακτική του δεν 
(τυνεπάγεται, στην πραγματικότητα, 
διακρίσεις· 
12 
(14) υτι το Δικαστήριο των ΕΚ θεώρησε 
κατά συνέπεια ότι επιβάλλεται η ρύθμιση του 
ίο 
II 
12 ΕΕ L 225, 12.8.1986, ο.40, όπο>ς τροποποιήθηκε οπό την οδηγία 96/97/ΕΚ της 20.12.1996, ΕΕ L 46, 17.2.97, ο. 20 
EEL 145, 19.6.1996,0. 4 
ΥπόΟ. C-109/88 DANFOSS, απόφαση της 17.10.1989, συλλ. 1989, σ.3199 (σημείο 16) 
ΥπόΟ. C-318/86 Επιτροπή κατά Γαλλίας, απόφαση της 30.6.1988, συλλ. 1988, σ.3559 (σημείο 27) 
ΥπόΟ. C-127/92 ENDERBY, απόφαση της 27.10.1993, συλλ. 1993, σ.Ι-5535 (σημεία 14 και 15) 
αποδεικτικού βάρους εφόσον υπάρχει 
προφανώς διάκριση και ότι στις περιπτώσεις 
κατά τις οποίες διαπιστώνεται αυτή η 
κατάσταση, η πραγματική εφαρμογή της 
αρχής της ισότητας μεταχείρισης απαιτεί να 
πίπτει το βάρος της απόδειξης στον 
εναγόμενο· 
(15) ότι η απόδειξη της διάκρισης είναι ακόμη 
πιο δύσκολη όταν η διάκριση είναι έμμεση· ότι 
είναι σημαντικό επομένως να διευκρινισθεί ο 
ορισμός της· 
(16) ότι σύμφωνα με την αρχή της 
επικουρικότητας και την αρχή της αναλογίας 
που διατυπώνονται στο άρθρο 3 Β της 
συνθήκης ΕΚ ο στόχος της κατάλληλης 
ρύθμισης του βάρους αποδείξεως δεν έχει 
υλοποιηθεί αρκετά σε επίπεδο κρατών μελών 
και ότι επιβάλλεται να επιτευχθεί σε 
κοινοτικό επίπεδο· ότι η παρούσα οδηγία 
περιορίζεται στις ελάχιστες απαιτήσεις και 
δεν υπερβαίνει αυτό που είναι απαραίτητο 
για την επίτευξη του εν λόγω σκοπού· 
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ: 
ΜΕΡΟΣ Ι 
Γενικές διατάξεις 
Αοθοο 1 
Αντικείμενο 
Η παρούσα οδηγία αποβλέπει στην εγγύηση 
του να καθίστανται πιο αποτελεσματικά τα 
μέτρα που λαμβάνονται από τα κράτη μέλη 
κατ'εφαρμογή της ίσης μεταχείρισης, τα οποία 
επιτρέπουν σε κάθε άτομο που κρίνει ότι 
θίγεται από τη μη εφαρμογή υπέρ αυτού της 
<*ρχήζ τΉς ίαης μεταχείρισης να διεκδικεί τα (15) ότι η απόδειξη της διάκρισης είναι ακόμη 
πιο δύσκολη όταν η διάκριση είναι έμμεση και 
ότι, δεδομένου ότι η έννοια δεν έχει εισαχθεί 
στην εθνική νομοθεσία όλων των κρατών 
μελών, είναι σημαντικό επομένως να 
διευκρινισθεί ο ορισμός της και να 
θεσμοθετηθούν κριτήρια με τα οποία θα 
εξασφαλίζεται εάν υπάρχουν ή δεν υπάρχουν 
έμμεσες διακρίσεις· 
(16) ότι σύμφωνα με την αρχή της 
επικουρικότητας και την αρχή της αναλογίας 
που διατυπώνονται στο άρθρο 3 Β της 
συνθήκης ΕΚ ο στόχος της διασφάλισης 
κατάλληλης ρύθμισης του βάρους αποδείξεως 
δεν έχει υλοποιηθεί αρκετά σε επίπεδο 
κρατών μελών και ότι επιβάλλεται να 
επιτευχθεί σε κοινοτικό επίπεδο· ότι η 
παρούσα οδηγία περιορίζεται στις ελάχιστες 
απαιτήσεις και δεν υπερβαίνει αυτό που είναι 
απαραίτητο για την επίτευξη του εν λόγω 
σκοπού· 
ΥπόΟ. C-400/93 ROYAL COPENHAGEN, απόφαση της 31.5.1995, συλλ. 1995, σ.1-1275 (σημείο 24) 
δικαια')ματά του δια της δικαστικής οδού 
ύστερα, ενδεχομένως, από την προσφυγή σε 
άλλες αρμόδιες αρχές. 
Αρθοο 2 
Ορισμοί 
1. Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, 
νοείται ως αρχή της ίσης μεταχείρισης η 
απουσία κάθε διάκρισης λόγω φύλου, είτε 
άμεσα είτε έμμεσα με αναφορά ιδίως στην 
προσωπική ή οικογενειακή κατάσταση. 
2. Για τους σκοπούς της αρχής της ισότητας 
που αναφέρεται στην παράγραφο 1 υφίσταται 
έμμεση διάκριση όταν μια διάταξη, ένα 
κριτήριο ή μια πρακτική φαινομενικά 
ουδέτερη θίγει ένα ποσοστό σημαντικά 
μεγαλύτερο ατόμων ενός φύλου, με αναφορά 
ιδίως στην προσωπική ή οικογενειακή 
κατάσταση, εκτός εάν ο στόχος που 
επιδιώκεται με την εφαρμογή αυτής της 
διάταξης, κριτηρίου ή πρακτικής 
δικαιολογείται αντικειμενικά και τα μέσα για 
την επίτευξη του είναι κατάλληλα και 
απαραίτητα. 
Αρθρο 3 
Πεδίο εφαρμογής_ 
1. Η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται: 
α) στις περιπτώσεις που καλύπτονται 
από το άρθρο 119 της συνθήκης ΕΚ και τις 
οδηγίες 75/177/ΕΟΚ, 76/207/ΕΟΚ, 79/7/ΕΟΚ, 
86/378/ΕΟΚ, 86/613/ΕΟΚ και 92/85/EOKD 
β) (ττις καταστάσεις που 
αντιμετωπίζονται από κάθε διάταξη σχετικά 
με την αρχή της ίσης μεταχείρισης που θα 
μπορούσε να εκδοθεί στο μέλλον και δεν 
αποκλείει ρητά την εφαρμογή της· 
γ) σε κάθε αστική ή διοικητική 
διαδικασία που εφαρμόζεται στον δημόσιο ή 
τον ιδιωτικό τομέα και προβλέπει τις 
προσφυγές σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο Αρθρο 2 
Ορισμοί 
1. Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, 
νοείται ως αρχή της ίσης μεταχείρισης η 
απουσία κάθε διάκρισης λόγω φύλου, είτε 
άμεσα είτε έμμεσα με αναφορά μεταξύ άλλων 
στην προσωπική ή οικογενειακή κατάσταση. 
2. Για τους σκοπούς της αρχής της ισότητας 
που αναφέρεται στην παράγραφο 1 υφίσταται 
έμμεση διάκριση όταν μια διάταξη, ένα 
κριτήριο ή μια πρακτική φαινομενικά 
ουδέτερη θέτει σε μειονεκτική θέση με τρόπο 
δυσανάλογο άτομα ενός φύλου, με αναφορά 
μεταξύ άλλων στην προσωπική ή 
οικογενειακή κατάσταση, εκτός εάν ο στόχος 
που επιδιώκεται αντιστοιχεί σε πραγματική 
ανάγκη της επιχείρησης ή επιδιώκει 
απαραίτητο στόχο κοινωνικής πολιτικής ενός 
κράτους μέλους, είναι εντελώς άσχετος με το 
φύλο και για το λόγο αυτό δικαιολογείται 
αντικειμενικά καθώς και εάν τα μέσα για την 
επίτευξη του στόχου αυτού είναι κατάλληλα 
και απαραίτητα. 
Αοθρο 3 
Πεδίο εφαρμογής_ 
1. Η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται: 
α) στις περιπτώσεις που καλύπτονται 
από το άρθρο 119 της συνθήκης ΕΚ και τις 
οδηγίες 75/177/ΕΟΚ, 76/207/ΕΟΚ, 79/7/ΕΟΚ, 
86/378/ΕΟΚ, 86/613/ΕΟΚ, 92/85/ΕΟΚ και 
96/34/ΕΟΚ · 
κατ'εφαρμογή των διατάξεων που 
ανα<ρέρονται παραπάνο)· 
2. Η παρούσα οδηγία δεν ισχύει για τις 
ποινικές διαδικασίες, εκτός εάν τα κράτη μέλη 
θεσπίζουν διαφορετικά. 
Μέρος II: Ειδικές διατάξεις 
Αρθρο 4 
Βάρος αποδείξεως 
1. Τα κράτη μέλη, σύμφωνα με τα εθνικά 
νομικά συστήματα τους, λαμβάνουν τα 
αναγκαία μέτρα: 
α) ώστε όταν ένα πρόσωπο 
κρίνει ότι θίγεται από τη μη τήρηση της αρχής 
της ίσης μεταχείρισης και αποδεικνύει 
ενώπιον δικαστηρίου ή άλλης αρμόδιας 
αρχής, κατα περίπτωση, πραγματικά 
περιστατικά από τα οποία πιθανολογείται η 
ύπαρξη διάκρισης, ο εναγόμενος οφείλει να 
αποδείξει ότι δεν υπήρξε παραβίαση της 
αρχής της ίσης μεταχείρισης. Οποιαδήποτε 
αμφιβολία είναι υπέρ του ενάγοντος. Μέρος II: Ειδικές διατάξεις 
Αρθρο 4 
Αποδεικτικό βάρος 
1. Τα κράτη μέλη, σύμφωνα με τα εθνικά 
νομικά συστήματα τους, λαμβάνουν τα 
αναγκαία μέτρα: 
α) ώστε όταν ένα πρόσωπο κρίνει ότι 
θίγεται από τη μη τήρηση της αρχής της ίσης 
μεταχείρισης όπως ορίζεται στο άρθρο 2 και 
αποδεικνύει ενώπιον δικαστηρίου ή άλλης 
αρμόδιας αρχής, κατά περίπτωση, 
πραγματικά περιστατικά από τα οποία 
πιθανολογείται η ύπαρξη άμεσης ή έμμεσης 
διάκρισης, ο εναγόμενος οφείλει να αποδείξει 
ότι δεν υπήρξε παραβίαση της αρχής της ίσης 
μεταχείρισης. Οποιαδήποτε αμφιβολία είναι 
υπέρ του ενάγοντος. 
β) ώστε, ο εναγόμενος, εφόσον 
εφαρμόζει σύστημα ή λαμβάνει απόφαση 
χωρίς διαφάνεια, να φέρει το βάρος της 
απόδειξης ότι η εμφάνιση διάκρισης εξηγείται 
από παράγοντες αντικειμενικούς και ξένους 
από κάθε διάκριση βασισμένη στο φύλο. 
γ) ώστε ο ενάγων να μην οφείλει γ) Διαγράφεται 
να αποδείξει την ύπαρξη πταίσματος εκ 
μέρους του εναγομένου για να αποδείξει 
παραβίαση της απαγόρευσης κάθε διάκρισης 
βασισμένης στο φύλο. 
2. Η παρούσα οδηγία δεν επηρεάζει το 
δικαίωμα των κρατών μελών να επιβάλλουν 
αποδεικτικό καθεστώς ευνοϊκότερο για τον 
ενάγοντα. 
Αρθρο 5 
Διαδικασίες 
Τα κράτη μέλη εισάγουν στην εσωτερική 
έννομη τάξη τους τα αναγκαία μέτρα ούτως 
ώστε: 
α) τα δικαστήρια και άλλες αρμόδιες 
αρχές να μπορούν να διατάσσουν κάθε μέτρο 
προκειμένου να εξασφαλίζεται η πραγματική 
εξέταση κάθε καταγγελίας διάκρισης· 
β) τα ενδιαφερόμενα μέρη να μπορούν 
να διαθέτουν κάθε χρήσιμη πληροφορία την 
οποία κατέχει ο αντίδικος ή που μπορεί 
λογικά να θεωρηθεί ότι αυτός την κατέχει και 
η οποία τους είναι απαραίτητη για να 
διεκδικήσουν τα δικαιώματα τους. Ένας 
διάδικος υποχρεούται να παράσχει μόνο τις 
πληροφορίες των οποίων η διάδοση δεν 
μπορεί να βλάψει σοβαρά τα συμφέροντα 
αυτού για λόγους διάφορους από εκείνους της 
συγκεκριμένης διαφοράς. α) τα δικαστήρια και άλλες αρμόδιες 
αρχές να μπορούν να διατάσσουν κάθε μέτρο 
προκειμένου να εξασφαλίζεται η 
αποτελεσματική δικαστική έρευνα κάθε 
καταγγελίας διάκρισης· 
β) τα ενδιαφερόμενα μέρη να μπορούν 
να διαθέτουν κάθε χρήσιμη πληροφορία την 
οποία κατέχει ο αντίδικος ή που μπορεί 
λογικά να θεωρηθεί ότι αυτός την κατέχει και 
η οποία τους είναι απαραίτητη για να 
διεκδικήσουν τα δικαιώματα τους. Οι 
διάδικοι υποχρεούνται να παράσχουν μόνο 
τις πληροφορίες των οποίων η διάδοση δεν 
μπορεί να βλάψει σοβαρά τα συμφέροντα 
τους για λόγους διάφορους από εκείνους της 
συγκεκριμένης διαφοράς. 
ΜΕΡΟΣ III 
Τελικές διατάξεις 
Αρθρο 6 
Πληροφόρηση 
Τα κράτη μέλη φροντίζουν να τίθενται τα 
μέτρα που λαμβάνονται κατ'εφαρμογή της 
παρούσας οδηγίας, καθώς και οι διατάξεις 
που ήδη ισχύουν, εις γνώσιν κάθε 
ενδιαφερομένου ατόμου με κάθε κατάλληλο 
τρόπο, όπως ενημέρωση στους χώρους 
εργασίας. 
Αρθρο 7 
Η εφαρμογή των διατάξεων της παρούσας 
οδηγίας δεν αποτελεί σε καμμιά περίπτωση 
επαρκή λόγο για τη μείωση του γενικού 
επιπέδου της προστασίας των εργαζομένων 
στον τομέα που καλύπτεται από αυτήν και 
τούτο με την επιφύλαξη το\) δικαιώματος των 
κρατών μελών να θεσπίζουν, ανάλογα με την 
εξέλιξη της κατάστασης, νομοθετικές, 
κανονιστικές ή συμβατικές διατάξεις 
διαφορετικές από εκείνες που υφίστανται 
κατά τη στιγμή της έκδοσης της παρούσας 
οδηγίας, εφόσον πληρούνται οι ελάχιστες Άοθρο 7 
Η εφαρμογή των διατάξεων της παρούσας 
οδηγίας δεν αποτελεί σε καμμιά περίπτωση 
επαρκή λύγο για τη μη εφαρμογή μέτρων 
θετικής δράσης για χη μείωση του γενικού 
επιπέδου της προστασίας των εργαζομένων 
στον τομέα που καλύπτεται από αυτήν και 
τούτο με την επιφύλαξη του δικαιώματος των 
κρατών μελών να θεσπίζουν, ανάλογα με την 
εξέλιξη της κατάστασης, νομοθετικές, 
κανονιστικές ή συμβατικές διατάξεις 
διαφορετικές από εκείνες που υφίστανται 
κατά τη στιγμή της έκδοσης της παρούσας 
απαιτηθείς που προβλέπονται στην παρούσα 
οδηγία λαμβάνονται υπόψη. 
Αοθοο 8 
Εφαρμογή 
Τα κράτη μέλη εκδίδουν τις αναγκαίες 
νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές 
διατάξεις για τη συμμόρφωση τους στην 
παρούσα οδηγία το αργότερο έως την 1η 
Ιανουαρίου 2001. Πληροφορούν αμέσως την 
Επιτροπή σχετικά. 
Όταν τα κράτη μέλη εκδίδουν τις ως άνω 
διατάξεις, αυτές περιέχουν αναφορά στην 
παρούσα οδηγία ή συνοδεύονται από μια 
τέτοια αναφορά κατά την επίσημη δημοσίευση 
τους. Οι διατυπώσεις αυτής της αναφοράς 
καθορίζονται από τα κράτη μέλη. οδηγίας, εφόσον πληρούνται οι ελάχιστες 
απαιτήσεις που προβλέπονται στην παρούσα 
οδηγία λαμβάνονται υπόψη. 
Αρθρο 8 
Εφαρμογή 
Τα κράτη μέλη εκδίδουν τις αναγκαίες 
νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές 
διατάξεις για τη συμμόρφωση τους στην 
παρούσα οδηγία το αργότερο έως την 1η 
Ιανουαρίου 2000. Πληροφορούν αμέσως την 
Επιτροπή σχετικά. 
Όταν τα κράτη μέλη εκδίδουν τις ως άνω 
διατάξεις, αυτές περιέχουν αναφορά στην 
παρούσα οδηγία ή συνοδεύονται από μια 
τέτοια αναφορά κατά την επίσημη δημοσίευση 
τους. Οι διατυπώσεις αυτής της αναφοράς 
καθορίζονται από τα κράτη μέλη. 
Εντός δύο ετών από την ημερομηνία 
εφαρμογής αυτής της οδηγίας και στη 
συνέχεια κάθε τρία χρόνια, τα κράτη μέλη 
ενημερώνουν την Επιτροπή για την πρόοδο 
που σημειώθηκε κατά την εφαρμογή της 
παρούσας οδηγίας και τις τάσεις στην 
εφαρμογή των διατάξεων της, κατά τρόπον 
ώστε να επιτραπεί στην Επιτροπή να 
υποβάλλει έκθεση κάθε τριετία στο Συμβούλιο 
και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. 
Αρθρο g 
Προορισμός 
Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη 
μέλη. 

ISSN 0254-1483 
COM(97) 202 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 04 05 
Αριθ. καταλόγου : CB-CO-97-186-GR-C 
ISBN 92-78-19398-4 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Λουξεμβούργο 
-ίο