Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την "Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη σύγκλιση των νομοθεσιών των κρατών μελών σχετικά με τα συμπληρώματα διατροφής"

(2001/C 14/10)

Στις 23 Ιουνίου 2000, και σύμφωνα με τα άρθρα 43 και 198 της ΣΕΚ, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την παραπάνω πρόταση.

Το τμήμα "Γεωργία ανάπτυξη της υπαίθρου, προστασία του περιβάλλοντος" στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των εργασιών υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 5 Οκτωβρίου 2000 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Jaschick.

Κατά την 376η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 19ης Οκτωβρίου 2000), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 96 ψήφους υπέρ και 1 ψήφο κατά την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Στόχος της πρότασης οδηγίας είναι να ρυθμίσει εντός των κρατών μελών την κυκλοφορία προϊόντων τα οποία διατίθενται πρόσθετα προς την κανονική διατροφή, γνωστά ως συμπληρώματα τροφής ή ολοκληρωτές διαίτης. Πρόκειται αποκλειστικά για συμπυκνωμένες μορφές θρεπτικών συστατικών που κυκλοφορούν προσυσκευασμένα σε διάφορες δόσεις σε κάψουλες, δισκία, ή σε κονιορτοποιημένη μορφή συχνά σε συνδυασμό με άλλα συστατικά και βασικές ή γευστικές ουσίες. Η πλούσια δέσμη συμπληρωμάτων διατροφής που υπάρχει στην αγορά περιλαμβάνει πληθώρα συστατικών, όπως αμινοξέα ή ορισμένα λιπαρά οξέα καθώς και βιταμίνες, μεταλλικά άλατα, εκχυλίσματα φυτών και άλλες ουσίες.

1.2. Ενώ προ δεκαετίας εκδόθηκαν συστάσεις για τα συστατικά των τροφίμων προκειμένου να καταπολεμηθούν η ασιτία και η αβιταμίνωση, ο σημερινός στόχος είναι η βελτίωση της υγείας (καλή φυσική κατάσταση, ευεξία) καθώς και η λήψη προληπτικών μέτρων με στόχο τον περιορισμό των κινδύνων που απειλούν την υγεία ορισμένων ομάδων όπως π.χ. τα ηλικιωμένα άτομα. Η αγορά των προϊόντων αυτών επεκτείνεται ραγδαία, δεν χαρακτηρίζεται από ιδιαίτερη διαφάνεια και παρουσιάζει έντονες διαφορές στα επιμέρους κράτη μέλη.

1.3. Στις διαφημίσεις τονίζονται ιδιαιτέρως οι πιθανές θετικές επιδράσεις στην υγεία, και προβάλλονται υποσχέσεις βελτιώσεων αισθητικού χαρακτήρα γεγονός το οποίο ωθεί ολοένα και περισσότερους καταναλωτές στην ακόμη μεγαλύτερη χρήση αυτών των προϊόντων. Κατ' αυτόν τον τρόπο αναπτύσσεται το ηλεκτρονικό εμπόριο σημαντικά χωρίς να διασφαλίζονται επαρκώς η πληροφόρηση και η προστασία των καταναλωτών.

1.4. Σε ορισμένα κράτη-μέλη, υπάρχουν συμπληρώματα διατροφής που θεωρούνται κατά παράδοση περισσότερο ως φάρμακα (που διατίθενται ελεύθερα). Όμως, διάφορα όργανα των υγειονομικών αρχών υποχρεώνονταν συχνά να αποσύρουν ορισμένα προϊόντα και ουσίες από την αγορά επειδή, ενώ αντιστοιχούσαν περισσότερο σε φάρμακα, δεν πληρούσαν τις αντίστοιχες νομικές προδιαγραφές.

1.5. Στόχος της Επιτροπής είναι να καλύψει πλέον αυτά τα κενά όσον αφορά τον ορισμό και την επισήμανση των εν λόγω προϊόντων, καθώς και άλλες απαιτήσεις με στόχο την προστασία και την πληροφόρηση των καταναλωτών, αλλά και για την ελεύθερη κυκλοφορία εμπορευμάτων στην Κοινότητα.

1.6. Η πρόταση της Επιτροπής για την προσέγγιση των νομοθετικών κανόνων για τα συμπληρώματα διατροφής ορίζει τις ουσίες αυτές ως μεμονωμένες ή συνδυασμένες πηγές συμπυκνωμένων θρεπτικών συστατικών που κυκλοφορούν σε διάφορες δοσομετρικές μορφές. Το πεδίο εφαρμογής περιορίζεται σε βιταμίνες και ανόργανες ουσίες που κατονομάζονται σε θετικούς καταλόγους (Παράρτημα Ι και ΙΙ). Αυτό σημαίνει ότι αποκλείεται η χρήση απαγορευμένων ουσιών αυτής της κατηγορίας. Άλλα συστατικά (άλλες θρεπτικές ουσίες και φυτικά εκχυλίσματα) δεν υπόκεινται στις διατάξεις αυτής της οδηγίας αλλά υπόκεινται προσωρινά σε εθνικές ρυθμίσεις.

1.7. Για τις επιτρεπόμενες βιταμίνες και ανόργανες ουσίες πραγματοποιείται επιστημονική αξιολόγηση των κινδύνων με βάση την οποία θα ορίζονται μέγιστες (ανώτατο όριο) αλλά και ελάχιστες ποσότητες με στόχο την εξασφάλιση του στόχου που επιδιώκεται. Θεωρείται ότι ο εντονότερος προσανατολισμός σε διατροφικές συστάσεις (ποσότητες αναφοράς) θα καλύψει τις απαιτήσεις που έχουν σχέση με την ασφάλεια για την περίπτωση ουσιών η οποίες οδηγούν εύκολα σε υπερβολική κατανάλωση ή βλάβες της υγείας.

1.8. Στην επισήμανση και τη συσκευασία των προϊόντων καθώς και στη σχετική διαφήμιση, απαγορεύονται αναφορές σε ιδιότητες που σχετίζονται με την πρόληψη ή τη θεραπεία ασθενειών. Η επισήμανση πρέπει να προσφέρει πληροφορίες σχετικά με την ενδεδειγμένη ημερήσια κατανάλωση για κάθε δόση των παρασκευασμάτων, να προειδοποιεί ότι οι ποσότητες αυτές δεν πρέπει να υπερβαίνονται και να διασαφηνίζει ότι κανένα συμπλήρωμα δεν μπορεί να υποκαταστήσει την κανονική διατροφή.

1.9. Στην ετικέτα πρέπει να αναφέρονται οι ποσότητες των διάφορων συστατικών σε σχέση με την ενδεδειγμένη ημερήσια αλλά και κάθε μεμονωμένη δόση σε αριθμητική μορφή με τις μονάδες του παραρτήματος Ι, καθώς και ως ποσοστό της ποσότητας αναφοράς.

1.10. Για να διευκολυνθεί ο αποτελεσματικός έλεγχος, η παραγωγή, η εισαγωγή εάν το προϊόν κατασκευάζεται σε τρίτη χώρα, υποχρεούνται να χορηγούν στις αρμόδιες αρχές "δείγμα της ετικέτας" και όχι δείγμα των προϊόντων που διαθέτουν στην αγορά.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η πρόταση για τη θέσπιση κοινοτικής ρύθμισης για τα προϊόντα αυτά θεωρείται πολύ θετική τόσο από την άποψη των παραγωγών και του εμπορίου, όσο και από την άποψη της εποπτείας τροφίμων και των καταναλωτών. Η ΟΚΕ υποστηρίζει την προσπάθεια της Επιτροπής να δώσει ύψιστη προτεραιότητα στην προστασία της υγείας των καταναλωτών, στην ασφάλεια και την πληροφόρηση του κοινού. Διαπιστώνει δε με ικανοποίηση ότι η Επιτροπή συμπεριλαμβάνει ρητώς στην πρότασή της και τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (ΕΟΧ).

2.2. Η Επιτροπή ορίζει τα συμπληρώματα διατροφής ως τρόφιμα, παρόλο που σε ορισμένες χώρες τα προϊόντα αυτά δεν φέρουν εκ πρώτης όψεως τα χαρακτηριστικά αυτά.. Ωστόσο, ως τρόφιμα, τα προϊόντα αυτά δεν υπόκεινται στους αυστηρότερους κανόνες της νομοθεσίας που ισχύει για τα φάρμακα.

2.3. Το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας περιορίζεται στις βιταμίνες και τις ανόργανες ουσίες που αναφέρονται ρητώς ως θετικά συστατικά που θεωρούνται "ουσιώδη" στην έκθεση για τις θρεπτικές ουσίες και για τις ενεργειακές συμβουλές που έχει συνταχθεί για την ευρωπαϊκή κοινότητα από την επιστημονική επιτροπή ανθρώπινης διατροφής (31η σειρά). Κατά την άποψη της ΟΚΕ, η προσπάθεια αυτή δεν είναι αρκετά φιλόδοξη, επειδή καλύπτει μόνο ένα μικρό μέρος της προσφοράς συμπληρωμάτων διατροφής. Κρίνεται σκόπιμο να επεκταθεί ο κατάλογος ουσιών για τη χρήση και την ασφάλεια των οποίων υπάρχουν επαρκή στοιχεία το συντομότερο δυνατό.

2.4. Ο τίτλος της οδηγίας (Νομοθεσίες σχετικά με τα συμπληρώματα διατροφής) προξενεί την εντύπωση ότι πρόκειται για ένα ευρύτερο φάσμα ουσιών, η ρύθμιση των οποίων θα καθυστερούσε για δυσανάλογο διάστημα λόγω του χρόνου που απαιτείται για την εφαρμογή των διατάξεων και τις μεταβατικές περιόδους. Συνεπώς η ΟΚΕ εύχεται όπως η Επιτροπή εκδώσει το ταχύτερο δυνατό διατάξεις και για άλλες ουσίες, και να ενεργήσει σε συνεννόηση με τα κράτη μέλη ώστε οι κανόνες για την επισήμανση και τη διαφήμιση και σε σχέση με αυτά τα προϊόντα να εναρμονισθούν και να αποφευχθούν οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού, σε βλάβες στην υγεία και η σύγχυση των καταναλωτών.

2.5. Η ΟΚΕ επικροτεί ρητώς το γεγονός ότι η Επιτροπήπεριορίζει τις ποσότητες (ανώτατα όρια) των επιτρεπόμενων ουσιών στα συμπληρώματα διατροφής, εξασφαλίζοντας ταυτόχρονα μια κατώτατη δόση για τη διασφάλιση της θρεπτικής τους αξίας. Το σχέδιο οδηγίας στηρίζεται στις ισχύουσες διατάξεις (οδηγία 90/496/ΕΟΚ) οι οποίες ωστόσο - κατά τη γνώμη της Επιστημονικής Επιτροπής Τροφίμων (SCF) της ΕΕ - πρέπει να εκσυγχρονιστούν, δεδομένου ότι σε ορισμένα κράτη μέλη ισχύουν από τον Ιανουάριο 2000 νέες τιμές αναφοράς για τα συμπληρώματα διατροφής.

2.6. Είναι, επίσης, επειγόντως αναγκαίο να λαμβάνεται υπόψη η ηλικία του καταναλωτή, επειδή οι ανάγκες, π.χ. παιδιών μικρής ηλικίας, είναι πολύ χαμηλότερες, μολονότι τα αναβράζοντα δισκία τα οποία περιέχουν εν μέρει υψηλότερες δόσεις βιταμινών και ιχνοστοιχείων, αρωματικών, χρωστικών και γλυκαντικών ουσιών είναι ιδιαίτερα ελκυστικά για αυτά.

2.7. Θα ήταν σκόπιμο να διεξαχθεί συστηματικός έλεγχος σχετικά με την κατανάλωση συμπληρωμάτων διατροφής καθώς και μια έρευνα της κατάστασης προκειμένου να ληφθούν αμέσως εύστοχα μέτρα σε περίπτωση που διαπιστωθούν παρενέργειες (π.χ. σε περίπτωση υπέρβασης της κανονικής δόσης).

2.8. Όσον αφορά τα διαφημιστικά μηνύματα, ανάλογα με τη νομοθεσία που ισχύει και στον τομέα των τροφίμων, πρέπει να απαγορεύονται ισχυρισμοί ή υποσχέσεις που προξενούν την εντύπωση ότι ένα προϊόν μπορεί να θεραπεύσει, να αμβλύνει ή να προλάβει ασθένειες(1). Η ΟΚΕ θεωρεί ότι αυτό δικαιολογείται δεδομένου ότι οι επιστημονικές μελέτες που διενεργήθηκαν σχετικά με την επίδραση μεμονωμένων ουσιών - π.χ στον τομέα της πρόληψης - δεν οδήγησαν πάντοτε σε αδιαμφισβήτητα πορίσματα. Αντιθέτως, σε περίπτωση υπερβολικής δόσης σε ασθενείς υψηλού κινδύνου προέκυψε αύξηση των κινδύνων για την υγεία.

2.9. Ωστόσο, στα διαφημιστικά μηνύματα για συμπληρώματα διατροφής γίνεται συχνά αναφορά σε ευνοϊκές επιδράσεις για την υγεία ή την εμφάνιση (καταπολέμηση της τριχόπτωσης, γήρανση του δέρματος κ.λπ.), οι οποίες είναι υποθετικές. Όμως, οι αναφορές αυτές δεν εμπίπτουν στην απαγόρευση των διαφημίσεων για θέματα υγείας και συνεπώς η Επιτροπή καλείται να θεσπίσει το συντομότερο δυνατό μια ρύθμιση για τους διαφημιστικούς ισχυρισμούς σχετικά με την υγεία.

2.10. Τα μέλη της ΟΚΕ εκφράζουν από το φόβο ότι πολλά προϊόντα τρίτων χωρών δεν πληρούν πάντα τις προϋποθέσεις που ισχύουν για την ενιαία αγορά και σπανίως μπορούν να ελεγχθούν από τις αρμόδιες αρχές. Το πρόβλημα αυτό είναι ακόμη πιο έντονο στον τομέα του ηλεκτρονικού εμπορίου. Για το λόγο αυτό, οι διατάξεις της οδηγίας θα πρέπει να συμπληρωθούν ώστε να ισχύουν και για το ηλεκτρονικό εμπόριο και το Διαδίκτυο(2) δεδομένου ότι οι τομείς αυτοί ρυθμίζονται μόνο μερικώς σε εθνικό επίπεδο.

2.11. Εξαιρετική σημασία έχει η διαπίστωση ότι μια πλήρης και προσαρμοσμένη στις ανάγκες του οργανισμού διατροφή επαρκεί, ιδίως κάτω από τις σύγχρονες συνθήκες παραγωγής. Η απαγόρευση να χαρακτηρίζονται μέσω διαφημιστικών μηνυμάτων τα συμπληρώματα ως ανώτερα ή κατώτερα της φυσικής διατροφής εμποδίζει τη χρήση των προϊόντων αυτών ως πρόφαση. Αυτό επιδοκιμάζεται από την άποψη της προστασίας των καταναλωτών. Συνεπώς, τα προϊόντα για τη συμπλήρωση της διατροφής δεν είναι οπωσδήποτε απαραίτητα, αλλά δεν χρειάζεται να περιοριστεί άσκοπα η αγορά, εφόσον υπάρχει ζήτηση ή ακόμα και ανάγκη, π.χ για ορισμένες κατηγορίες του πληθυσμού (όπως οι ηλικιωμένοι) ή κάτω από ορισμένες συνθήκες διαβίωσης (π.χ. κατά την κύηση ή το θηλασμό). Η ρύθμιση αυτή δε θίγει το πεδίο εφαρμογής των τροφίμων διαίτης τα οποία χρησιμεύουν στην κάλυψη ειδικών αναγκών διατροφής.

2.12. Θα πρέπει να αναληφθεί μια εντατική προσπάθεια για να ενημερωθεί το κοινό σε ποιές περιπτώσεις μπορεί να είναι ευεργετική η χρήση συμπληρωμάτων διατροφής, σε ποιές περιπτώσεις πρέπει να περιορίζεται η χρήση των ειδών αυτών και σε ποιές περιπτώσεις συνιστάται να προσφεύγει κανείς σε ανεξάρτητους διαιτολόγους. Από αυτή την άποψη οι κυβερνήσεις, οι φορείς των συστημάτων υγείας, οι παραγωγοί συμπληρωμάτων διατροφής θα πρέπει να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο.

2.13. Η ΟΚΕ(3), στη γνωμοδότησή της για τη Λευκή Βίβλο για την ασφάλεια των τροφίμων, τονίζει ότι η πολιτική της ΕΕ για τα τρόφιμα πρέπει να επικεντρωθεί όχι μόνο στην ασφάλεια (σημείο 2.1.7) αλλά και στη διατροφή και τη δίαιτα. Για το λόγο αυτό επιδοκιμάζει τη συμπερίληψη θεμάτων που αφορούν τη δίαιτα στη Λευκή Βίβλο και παροτρύνει τις μελλοντικές αρχές να ασχοληθούν με "τις πτυχές της διατροφής".

3. Παρατηρήσεις σχετικά με τα άρθρα

Άρθρο 2

3.1. Ο ορισμός σύμφωνα με τον οποίο πρόκειται για συμπυκνωμένα απλά ή συνδυασμένα συστατικά συγκεκριμένων θρεπτικών ουσιών, αφορά μεν τις βιταμίνες και τις ανόργανες ουσίες ως μικροσυστατικά, δεν καλύπτει, ωστόσο, την ιδιαιτερότητα των συμπληρωμάτων διατροφής χωρίς θρεπτική αξία. Ωστόσο, αυτές ακριβώς οι βιοενεργές ουσίες, όπως δευτερεύουσες φυτικές ουσίες, τροφικές ίνες, ορμονικά συστατικά, ένζυμα κλπ. έχουν καταστεί επίκεντρο του ενδιαφέροντος των επιστημόνων και διατίθενται από τη βιομηχανία τροφίμων ολοένα και πιο συχνά σε συμπυκνωμένη μορφή, συνοδευόμενες από παραπομπές στις ευμενείς επιδράσεις που έχει για την υγεία η κατανάλωση ορισμένων τροφίμων. Ο ορισμός των προϊόντων που συμπληρώνουν τη διατροφή, πρέπει συνεπώς να επιτρέπει την επέκταση της οδηγίας.

3.1.1. Οι "μορφές δοσολογίας" που αναφέρονται στο άρθρο 2γ) είναι σκόπιμο να εκφραστούν με απλούστερο τρόπο π.χ. "χάπια, σκόνες, υγρά και άλλες παρόμοιες μορφές".

Άρθρο 3

3.2. Όσον αφορά την υποχρέωση των κρατών μελών να μεριμνήσουν ώστε τα συμπληρώματα διατροφής με τις επιτρεπόμενες ουσίες να συμμορφώνονται με τις διατάξεις της οδηγίας, ΟΚΕ επισημαίνει ότι τα ελεγκτικά όργανα πρέπει να ενισχυθούν με το απαραίτητο προσωπικό και τεχνικό υλικό.

Άρθρα 4 και 5

3.3. Κατά συνέπεια, και στην περίπτωση αυτή, αντί για "βιταμίνες και ανόργανες ουσίες", πρέπει να χρησιμοποιούνται γενικώς αποδεκτές έννοιες, όπως ουσίες, συστατικά κα.

Άρθρο 5, παράγραφος 1, σημείο β)

3.4. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι το άρθρο 5 έχει ουσιαστική σημασία για την εξίσωση των νομοθετικών διατάξεων που ισχύουν στα κράτη μέλη για τα συμπληρώματα διατροφής. Με την καθιέρωση μέγιστων τιμών τον προσανατολισμό σε ποσότητες αναφοράς και σε επίπεδα ασφαλείας για τη διατροφή, αφενός, και τον προσδιορισμό ελάχιστων ορίων, αφετέρου, επιτυγχάνεται ένα υψηλό επίπεδο ασφάλειας και εξασφαλίζεται προστασία από την απάτη. Ωστόσο, για τον προσδιορισμό των μέγιστων και των ελάχιστων ποσοτήτων, πρέπει να ληφθούν ιδιαιτέρως υπόψη ορισμένες ηλικιακές ομάδες - κυρίως τα μικρά παιδιά. Για την παράγραφο 1 εδάφιο β, μετά το κόμμα, η ΟΚΕ προτείνει την ακόλουθη διατύπωση: "εφόσον η διαφορά μεταξύ τιμών αναφοράς και μέγιστου ορίου (upper safe levels) είναι μικρή".

Άρθρο 5, παράγραφος 3

3.5. Ο κατάλογος των ελάχιστων ποσοτήτων και ανώτατων ορίων, καθώς και τα κριτήρια καθαρότητας πρέπει να καθοριστούν το ταχύτερο δυνατό από τις SCF ώστε μετά την έναρξη ισχύος της οδηγίας να αποφευχθεί μια μακρύτερη περίοδος νομικής ανασφάλειας. Τούτο θα είχε τελικά μια περιορισμένη ασφάλεια προϊόντων ως συνέπεια.

Άρθρο 6

3.6. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει τους κανόνες για την επισήμανση των συμπληρωμάτων διατροφής, οι οποίοι εξασφαλίζουν την πληροφόρηση των καταναλωτών σχετικά με πιθανούς κινδύνους για την υγεία ή ανεπιθύμητες συμπεριφορές. Η απαγόρευση της διαφήμισης με αναφορά σε ασθένειες, η υποχρεωτική αναφορά των ποσοτήτων λήψης καθώς και η επισήμανση των κινδύνων συμβάλουν σημαντικά στην προστασία από την παραπλάνηση.

Άρθρο 6, παράγραφος 1

3.7. Η διατύπωση της ονομασίας με την οποία τα προϊόντα πωλούνται φαίνεται ωστόσο υπερβολικά γενική και υπάρχει κίνδυνος να συγχέεται με την εμπορική ονομασία του προϊόντος. Συνεπώς, η πρόταση οδηγίας θα πρέπει να ορίζει σαφώς ότι "η επισήμανση" του προϊόντος θα πρέπει να αναφέρει την ονομασία με την οποία πωλούνται τα προϊόντα και να περιλαμβάνει τη λέξη "συμπλήρωμα".

Άρθρο 6, παράγραφος 2

3.8. Επιπλέον, η Επιτροπή πρέπει να επανεξετάσει επειγόντως τους κανόνες και τις πρακτικές που ισχύουν στα κράτη μέλη όσον αφορά τους διαφημιστικούς ισχυρισμούς σχετικά με την υγεία προκειμένου να συμπληρώσει τις απαιτήσεις για την προστασία από την απάτη και την παραπλάνηση(4).

Άρθρο 6, παράγραφος 3, σημείο β)

3.9. Να προστεθούν οι λέξεις: "ενδεχομένως για ορισμένες κατηγορίες του πληθυσμού".

Άρθρο 6, παράγραφος 3, σημείο γ)

3.10. Προτείνεται η λέξη "ποικίλης" να αντικατασταθεί από τις λέξεις "προσαρμοσμένης στις ανθρώπινες ανάγκες".

Άρθρο 6, σημείο 4

3.11. Η ένδειξη να διατυπωθεί με θετικό τρόπο: "Το παρόν προϊόν αποτελεί συμπλήρωμα διατροφής".

3.12. Αν και σύμφωνα με την υφιστάμενη νομοθεσία γενετικώς παραγόμενα μέρη μόνο τότε επισημαίνονται όταν υπολείμματα τροποποιημένων πρωτεϊνών παραμένουν στο προϊόν, οι καταναλωτές συμπληρωμάτων διατροφής, τα οποία εκτιμώνται ως ιδιαιτέρως υγιεινά, έχουν θεμελιώδες συμφέρον να γνωρίζουν αν οι σχετικές τροφές παρήχθησαν γενετικώς.

Άρθρο 7

3.13. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει την απαγόρευση διαφημιστικών μηνυμάτων σύμφωνα με τα οποία η διατροφή χωρίς συμπληρώματα είναι ανεπαρκής. Επειδή όμως είναι επιστημονικά αποδεδειγμένο ότι η σύνθεση μιας παρόμοιας διατροφής πρέπει να είναι πιο προσεγμένη, προτείνεται να αντικατασταθούν οι λέξεις "επαρκής και ποικίλη δίαιτα" από τις λέξεις "πλήρης και προσαρμοσμένη στις ανάγκες του ανθρώπινου οργανισμού".

Άρθρο 8, παράγραφος 2

3.14. Ενόψει του μεγάλου αριθμού προϊόντων και των συστατικών τους, η Επιτροπή καλείται επειγόντως να προτείνει έναν τρόπο με τον οποίο οι καταναλωτές θα έχουν τη δυνατότητα σύγκρισης των τιμών. Ένας τρόπος θα ήταν η αναφορά των συστατικών ανά 100 γραμ., ως ενιαία και διαδεδομένη ποσότητα αναφοράς ή ενδεχομένως, η υποχρεωτική αναφορά της τιμής ανά μονάδα συνιστώμενης δόσης.

3.15. Η εναρμόνιση των μονάδων μέτρησης και των συντομογραφιών (παράρτημα Ι) θα διευκολύνει την κατανόηση των ενδείξεων της επισήμανσης.

Άρθρο 10

3.16. Η υποχρεωτική κοινοποίηση αποσκοπεί στη διευκόλυνση του ελέγχου των συμπληρωμάτων διατροφής από τις αρμόδιες αρχές. Μπορεί μεν οι παρεμβάσεις για την προστασία των καταναλωτών, σύμφωνα με την αρχή "δήλωνε και κάνε", να είναι εφικτές μόνο εφόσον τα εν λόγω προϊόντα κυκλοφορούν ήδη στην αγορά, αλλά οι δυνατότητες ελέγχου είναι τουλάχιστο αυξημένες σε σύγκριση με την περίπτωση που η κοινοποίηση δεν θα ήταν υποχρεωτική. Κατά συνέπεια, η ρύθμιση αυτή πρέπει να ισχύει για όλα τα κράτη μέλη. Η ΟΚΕ έχει την εντύπωση ότι είναι πολύ δύσκολο να ελεγχθεί η εγκυρότητα ειδικών λόγων που προβάλλονται για τη μη συμμόρφωση συγκεκριμένων κρατών μελών με την υποχρέωση αυτή.

Άρθρο 15, σημείο β)

3.17. Προτείνεται να αλλάξει η ημερομηνία από 1η Ιουνίου 2004 σε 1η Ιουλίου 2003.

4. Περίληψη

4.1. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει το γεγονός ότι το σχέδιο οδηγίας εναρμονίζει τις νομικές διατάξεις για τα συμπληρώματα διατροφής στην Κοινότητα, καλύπτοντας κατ' αυτόν τον τρόπο τα κενά που υφίστανται ως προς την προστασία της υγείας και την πληροφόρηση των καταναλωτών, καταργώντας συγχρόνως και τα εμπορικά εμπόδια.

4.2. Ωστόσο, οι διατυπώσεις που αφορούν το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας πρέπει να συνταχθούν κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να μπορούν να ενταχθούν στο πεδίο εφαρμογής και άλλα προϊόντα από τον τομέα των συμπληρωμάτων διατροφής όσο το δυνατό συντομότερο, με βάση ένα χρονοδιάγραμμα και με ελάχιστες επιβαρύνσεις.

4.3. Απολύτως απαραίτητη είναι επίσης η επεξεργασία ενιαίας επιστημονικής βάσης για την συγκέντρωση δεδομένων τα οποία πρέπει να ισχύουν ή λαμβάνονται υπόψη για την κατάρτιση θετικών καταλόγων (ανώτατες συνιστώμενες δόσεις, ανώτατες επιτρεπόμενες δόσεις). Επίσης είναι απαραίτητο να προσαρμοστούν και να συμπληρωθούν οι τιμές αναφοράς που ορίζει η οδηγία 90/496/ΕΟΚ και να υιοθετηθούν από όλα τα κράτη μέλη.

4.4. Μετά την έναρξη ισχύος της οδηγίας πρέπει να αποφευχθεί μια ανασφάλεια δικαίου ως προς τους καταναλωτές σχετικά με τα ελάχιστα και τα ανώτατα επίπεδα καθώς και τα κριτήρια καθαρότητας.

4.5. Πρέπει να συνεκτιμηθεί ακόμη περισσότερο το θέμα της προστασίας από την παραπλάνηση στην περίπτωση διαφημιστικών μηνυμάτων για ευμενείς επιδράσεις στην υγεία.

4.6. Φαίνεται ότι είναι απαραίτητο να επεκταθεί το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας στα προϊόντα που διατίθενται μέσω του διαδικτύου ή μέσω του εμπορίου εξ αποστάσεως.

4.7. Η υποχρεωτική δήλωση θα πρέπει να ισχύει ανεξαιρέτως για όλα τα κράτη μέλη ενώ θα πρέπει να βελτιωθεί ο εξοπλισμός των αρμόδιων υπηρεσιών προκειμένου να καταστεί αποτελεσματικότερος ο έλεγχος.

4.8. Η ΟΚΕ επισημαίνει ότι το κοινό πρέπει να ενημερωθεί καλύτερα αν η χρήση συμπληρωμάτων διατροφής είναι σκόπιμη και σε ποιες περιπτώσεις, είναι προτιμότερο να προσφεύγει κανείς σε διαιτολόγους.

Βρυξέλλες, 19 Οκτωβρίου 2000.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Göke Frerichs

(1) Παρόμοιες υποσχέσεις συναντά κανείς ολοένα και πιο συχνά στα μέσα ενημέρωσης που ασχολούνται με θέματα όπως ο τρόπος ζωής και η φυσική κατάσταση.

(2) Βλέπε τη γνωμοδότηση της ΟΚΕ για το ηλεκτρονικό εμπόριο (ΕΕ C 169, 16.6.1999, σ. 36).

(3) Βλέπε τη γνωμοδότηση της ΟΚΕ του Μαΐου 2000 (CES585/2000).

(4) Γνωμοδότηση της ΟΚΕ για το Λευκό Βιβλίο για την ασφάλεια των τροφίμων· "Συχνά, στη συσκευασία ή στη διαφήμιση προϊόντων προβάλλονται ισχυρισμοί όσον αφορά την θρεπτική αξία τους χωρίς κατάλληλη επιστημονική τεκμηρίωση, πράγμα που προκαλεί ακατάλληλη χρήση και δημιουργεί αδικαιολόγητες προσδοκίες. Για το λόγο αυτό, τα συμπληρώματα διατροφής, τα εμπλουτισμένα τρόφιμα (σημείο 105 της Λευκής Βίβλου), και τα φυτοθεραπευτικά προϊόντα επιβάλλεται να ρυθμιστούν σε κοινοτική κλίμακα το ταχύτερο δυνατό με εναρμόνιση του ορισμού, της επισήμανσης, και της διαφήμισής τους (ιδιαίτερα για αξιώσεις σχετικά με την υγεία). Επειδή οι ισχυρισμοί όσον αφορά την θρεπτική αξία δεν ρυθμίζονται τώρα σε κοινοτικό επίπεδο και δεν αναφέρονται στο σχέδιο δράσης, η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να αρχίσει διαβουλεύσεις για τους ισχυρισμούς όσον αφορά την θρεπτική αξία και τις κοινές πρακτικές στα κράτη μέλη με σκοπό να εναρμονισθεί η σχετική κοινοτική νομοθεσία".