EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 70/9

Κοινή έκθεση 2012 του Συμβουλίου και της Επιτροπής, σχετικά με την εφαρμογή του στρατηγικού πλαισίου για την ευρωπαϊκή συνεργασία στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης (ΕΚ 2020)

«Εκπαίδευση και κατάρτιση σε μια έξυπνη, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς Ευρώπη»

2012/C 70/05

1. ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΕΥΡΩΠΗ 2020

Το 2009, το Συμβούλιο κατάρτισε το στρατηγικό πλαίσιο για την ευρωπαϊκή συνεργασία στην εκπαίδευση και την κατάρτιση (ΕΚ 2020) (1). Έκτοτε, το οικονομικό και πολιτικό πλαίσιο έχει αλλάξει, δημιουργώντας νέες αβεβαιότητες και περιορισμούς. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έπρεπε να αναλάβει περαιτέρω δράση για να ανακοπεί η χείριστη χρηματοπιστωτική και οικονομική κρίση στην ιστορία της και, σε απάντηση, συμφώνησε σχετικά με μια στρατηγική για έξυπνη, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη: την «Ευρώπη 2020».

Η εκπαίδευση και η κατάρτιση διαδραματίζουν καίριο ρόλο στην εν λόγω στρατηγική, ιδιαίτερα στο πλαίσιο των ολοκληρωμένων κατευθυντήριων γραμμών, των εθνικών προγραμμάτων μεταρρύθμισης των κρατών μελών και των συστάσεων ανά χώρα (ΣΑΧ) που έχουν εκδοθεί για να καθοδηγήσουν τις μεταρρυθμίσεις των κρατών μελών. Ένας από τους πέντε κύριους στόχους της στρατηγικής για την Ευρώπη του 2020 αφορά την πρόωρη εγκατάλειψη του σχολείου και την πρόσβαση στην τριτοβάθμια ή ισοδύναμη εκπαίδευση.

Στην ετήσια επισκόπηση της ανάπτυξης (ΕΕΑ) του 2012 τονίζεται ότι: το επίκεντρο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» πρέπει να είναι: τόσο τα μέτρα μεταρρύθμισης με βραχυπρόθεσμο αποτέλεσμα ανάπτυξης, όσο και ο καθορισμός του σωστού μεσοπρόθεσμου προτύπου. Τα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης πρέπει να εκσυγχρονιστούν ώστε να ενισχυθεί η αποτελεσματικότητα και η ποιότητά τους και να εφοδιάζουν τα άτομα με τις δεξιότητες και ικανότητες τις οποίες χρειάζονται για την επιτυχία τους στην αγορά εργασίας. Αυτό θα ενισχύσει την πεποίθηση των ατόμων ότι είναι σε θέση να αντιμετωπίσουν τις σημερινές και τις μελλοντικές προκλήσεις. Θα συμβάλει στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης και θα δημιουργήσει ανάπτυξη και απασχόληση. Η ΕΕΑ του 2012 ζητά επίσης να επικεντρωθεί η προσοχή ιδιαίτερα στους νέους, οι οποίοι περιλαμβάνονται στις ομάδες που πλήττονται περισσότερο από την κρίση.

Το ΕΚ 2020, που αποτελεί σημαντικό μέσο για τον εκσυγχρονισμό της εκπαίδευσης και της κατάρτισης, μπορεί να συμβάλει σημαντικά στην επίτευξη των στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Προς τον σκοπό αυτόν, όμως, το ΕΚ 2020 πρέπει να προσαρμοστεί με την επικαιροποίηση των προτεραιοτήτων εργασίας, των εργαλείων και των δομών διακυβέρνησης.

Με βάση μια αξιολόγηση της προόδου που διεξάχθηκε σε βασικούς τομείς πολιτικής κατά τα τρία τελευταία έτη, το παρόν σχέδιο κοινής έκθεσης προτείνει νέες προτεραιότητες εργασίας για την περίοδο 2012-2014 ως στόχο την κινητοποίηση της εκπαίδευσης και της κατάρτισης για τη στήριξη της στρατηγικής «Ευρώπη 2020».

Το σχέδιο κοινής έκθεσης διατυπώνει επίσης ορισμένες επιλογές για την προσαρμογή της διακυβέρνησης του ΕΚ 2020, ώστε να εξασφαλιστεί ότι αυτό συμβάλλει στη στρατηγική «Ευρώπη 2020».

Το σχέδιο κοινής έκθεσης συνοδεύουν δύο έγγραφα εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής (2). Προβαίνουν σε απολογισμό της κατάστασης που επικρατεί στην εκάστοτε χώρα και σε βασικούς θεματικούς τομείς, με βάση τις εθνικές εκθέσεις που υποβάλλονται από τα κράτη μέλη, καθώς και άλλες πληροφορίες και δεδομένα.

2. ΠΡΟΟΔΟΣ ΚΑΙ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ ΣΕ ΤΟΜΕΙΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑΣ

2.1. Επένδυση και μεταρρυθμίσεις στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης

Όλοι οι τομείς των δημοσίων προϋπολογισμών βρίσκονται επί του παρόντος υπό εξέταση, συμπεριλαμβανομένης της εκπαίδευσης και της κατάρτισης. Τα περισσότερα κράτη μέλη αντιμετωπίζουν δυσκολίες όσον αφορά τη διατήρηση των σημερινών επιπέδων των δαπανών και ακόμη περισσότερο όσον αφορά την αύξησή τους.

Ωστόσο, η έρευνα δείχνει ότι η βελτίωση των εκπαιδευτικών επιδόσεων μπορεί να αποδώσει τεράστια μακροπρόθεσμα οφέλη και να δημιουργήσει ανάπτυξη και απασχόληση στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η επίτευξη του στόχου αναφοράς της ΕΕ που συνίσταται στο να περιοριστεί σε λιγότερο από 15 % το ποσοστό των ατόμων με χαμηλές επιδόσεις στις βασικές δεξιότητες έως το 2020, για παράδειγμα, θα μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα τεράστια συνολικά οικονομικά οφέλη για την Ευρωπαϊκή Ένωση μακροπρόθεσμα (3).

Αυτό έρχεται σε αντίθεση με το γεγονός ότι, ακόμη και πριν από την κρίση, οι δαπάνες σε ορισμένα κράτη μέλη ήταν μάλλον χαμηλές, δηλαδή περίπου 4 % του ΑΕγχΠ ή λιγότερο, ενώ ο μέσος όρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης ανερχόταν σε σχεδόν 5 % του ΑΕγχΠ, δηλαδή κάτω από το επίπεδο του 5,3 % στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Οι περικοπές του προϋπολογισμού για την παιδεία ενέχουν τον κίνδυνο υπονόμευσης του δυναμικού οικονομικής ανάπτυξης, καθώς και της ανταγωνιστικότητας. Με την ΕΕΑ του 2012, η Επιτροπή επιβεβαίωσε την πεποίθησή της ότι, κατά την εξυγίανση των δημόσιων οικονομικών τους, τα κράτη μέλη πρέπει να δίδουν προτεραιότητα στις δαπάνες για τις πολιτικές που ευνοούν την ανάπτυξη, όπως η εκπαίδευση και η κατάρτιση.

Δεν υπάρχει σαφής τάση στον τρόπο με τον οποίο τα κράτη μέλη διαχειρίζονται τον προϋπολογισμό τους για την παιδεία στο πλαίσιο της αντιμετώπισης της κρίσης. Έχουν θεσπίσει ευρύ φάσμα μέτρων για την ανάσχεση των δαπανών: πολλά έχουν περικόψει τις δαπάνες προσωπικού (ολλανδόφωνο BE, ΒΓ, ΕΛ, ΙΣ, ΓΑ, ΟΥ, ΙΡ, ΛΕ, ΠΡ, ΡΜ και ΣΔ) ή τις προμήθειες για την υποδομή, τη συντήρηση και τον εξοπλισμό (ολλ. ΒΓ, ΙΡ, ΚΧ, ΡΜ)·άλλα έχουν μειώσει τις προμήθειες για την προσχολική εκπαίδευση (για παιδιά 2 ετών στη ΓΑ), ανέβαλαν ή επιβράδυναν την εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων (ΒΓ), ή έλαβαν άλλα μέτρα, όπως ελάττωση της οικονομικής ενίσχυσης των σπουδαστών (ολλανδόφωνο BE, ΙΡ, ΠΡ).

Οι τάσεις αυτές χρειάζονται προσοχή μέσω πολιτικής. Το στρατηγικό πλαίσιο ΕΚ 2020 πρέπει να χρησιμοποιηθεί για να συζητηθεί ο βέλτιστος τρόπος επένδυσης στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης, έτσι ώστε να συνδυάζεται η αποδοτικότητα και η αποτελεσματικότητά τους με έναν αντίκτυπο φιλικό για την ανάπτυξη. Οι έξυπνες επενδύσεις συμβαδίζουν με την έξυπνη πολιτική μεταρρυθμίσεων που συμβάλλει στη βελτίωση της ποιότητας της εκπαίδευσης και της κατάρτισης. Ένας ευρύς προβληματισμός στον οποίο θα συμμετέχουν όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ώστε να εντοπιστούν οι αποτελεσματικές μέθοδοι για την κατανομή των αντίστοιχων οικονομικών επιβαρύνσεων και την εξεύρεση νέων πηγών χρηματοδότησης.

2.2. Πρόωρη εγκατάλειψη του σχολείου

Η κρίση έχει σοβαρές επιπτώσεις στις προοπτικές για τους νέους. Το 2010 η ανεργία των νέων αυξήθηκε από 15,5 % το 2008 σε 20,9 %, ενώ το ποσοστό των νέων ηλικίας 15 έως 24 ετών που δεν παρακολουθούν εκπαίδευση, δεν έχουν απασχόληση ούτε παρακολουθούν κατάρτιση αυξήθηκε κατά δύο ποσοστιαίες μονάδες· Το 53 % των μαθητών που εγκαταλείπουν πρόωρα το σχολείο ήταν άνεργοι.

Στο πλαίσιο αυτό, ο στόχος της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» για μείωση του ποσοστού των νέων ηλικίας 18-24 ετών που εγκαταλείπουν πρόωρα την εκπαίδευση και την κατάρτιση σε λιγότερο από 10 % έως το 2020 αποκτά ιδιαίτερα κρίσιμη σημασία. Εάν οι σημερινές τάσεις συνεχιστούν, ο στόχος αυτός δεν θα μπορέσει να επιτευχθεί. Το 2010, παρά την κάποια πρόοδο, το ποσοστό της ΠΕΣ ανερχόταν ακόμη κατά μέσο όρο σε 14,1 % σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση, με μεγάλες διαφορές μεταξύ των χωρών. Σύμφωνα με ορισμένα στοιχεία τα αγόρια τείνουν να εγκαταλείπουν πρόωρα το σχολείο (16 %) περισσότερο από ό,τι τα κορίτσια (12,6 %).

Η μείωση του ποσοστού ΠΕΣ κάτω του 10 % είναι δύσκολη πρόκληση. Η σύσταση του Συμβουλίου του 2011 (4) σχετικά με τις πολιτικές για τη μείωση της ΠΕΣ καλεί τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν συνεκτικές, γενικές και τεκμηριωμένες στρατηγικές που πρέπει να εφαρμοστούν επειγόντως, ιδίως όσα κράτη μέλη έλαβαν ειδική σύσταση σ’ αυτόν τον τομέα το 2011 (ΑΥ, ΔΑ, ΙΣ, ΜΑ). Όμως και οι χώρες που βρίσκονται κοντά στον στόχο (ΔΑ, ΙΡ, ΟΥ, ΚΧ, ΦΙ) θα πρέπει επίσης να εντείνουν τις προσπάθειες για την επίτευξη περαιτέρω προόδου και / ή την αντιμετώπιση της στασιμότητας. Όλα τα κράτη μέλη θα πρέπει να εφαρμόσουν στοχοθετημένα μέτρα για να βοηθήσουν τους νέους που κινδυνεύουν να εγκαταλείψουν το σχολείο.

Με ορισμένες αξιοσημείωτες εξαιρέσεις, οι πολιτικές των κρατών μελών δεν βασίζονται επαρκώς σε επικαιροποιημένες πληροφορίες και σε ανάλυση των αιτίων και της εμφάνισης της ΠΕΣ. Λίγες μόνο χώρες υιοθετούν συστηματική προσέγγιση για τη συλλογή, την παρακολούθηση και την ανάλυση δεδομένων για την ΠΕΣ (ΕΣ, ΓΑ, ΟΥ, IT, ΛΞ, ΚΧ, ΗΒ).

Η πρόληψη και η έγκαιρη παρέμβαση είναι καίριας σημασίας για την αντιμετώπιση του προβλήματος· ωστόσο, τα κράτη μέλη αφιερώνουν πολύ λίγη προσοχή στην πρόληψη. Αποσπασματικά, αντισταθμιστικά μέτρα, όπως η εκπαίδευση δεύτερης ευκαιρίας, αν και είναι σημαντικά, δεν επαρκούν για να αντιμετωπίσουν τις βαθύτερες αιτίες του προβλήματος. Πρέπει να ενισχυθούν και να επικεντρωθούν σε προληπτικά και έγκαιρα μέτρα στο πλαίσια της εκπαίδευσης των διδασκόντων, της συνεχούς επαγγελματικής ανάπτυξης και της ποιοτικής προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας.

Η αύξηση της παροχής υψηλής ποιότητας αρχικής επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης (ΕΕΚ), προσαρμοσμένης στις ανάγκες των νέων, μεταξύ των οποίων η μικτή μάθηση, που συνδυάζει την ΕΕΚ και τη γενική δευτεροβάθμια εκπαίδευση, μπορεί να συμβάλει στη μείωση της ΠΕΣ. Παρέχει μια διαφορετική και, για μερικούς μαθητές, πιο ενδιαφέρουσα εκπαιδευτική πορεία. Παράλληλα, όμως, υπάρχει σοβαρή ανάγκη να μειωθεί το επίπεδο της σχολικής αποτυχίας στην ΕΕΚ.

Πολλές χώρες χρησιμοποιούν ευρύ φάσμα μέτρων για την αντιμετώπιση διαφόρων πτυχών της ΠΕΣ, αλλά αυτά δεν συντελούν απαραίτητα σε μια συνολική στρατηγική. Τα ενδιαφερόμενα μέρη από διαφόρους τομείς εκπαίδευσης και πολιτικής, όπως η πολιτική για τους νέους, καθώς και οι κοινωνικές υπηρεσίες και υπηρεσίες απασχόλησης, θα πρέπει να συνεργάζονται στενότερα. Θα πρέπει να ενταθεί η συνεργασία με γονείς και τοπικές κοινότητες. Η συνεργασία σχολείου – επιχείρησης, οι εκτός διδακτέας ύλης και εκτός σχολείου δραστηριότητες και οι «εγγυήσεις για τους νέους» είναι πιθανοί τρόποι για να προσελκυθεί η συμμετοχή διαφόρων τοπικών φορέων.

Λόγω του ότι η Ευρώπη βρίσκεται εκτός πορείας για την επίτευξη του πρωταρχικού στόχου, υπάρχει επείγουσα ανάγκη να ενισχυθεί η προσέγγιση βάσει πολιτικής. Κατά τα επόμενα έτη, η δράση για την αντιμετώπιση της ΠΕΣ, καθοδηγούμενη από τη σύσταση του Συμβουλίου του Ιουνίου 2011, πρέπει να είναι μία από τις πρωταρχικές προτεραιότητες στο πλαίσιο της στρατηγικής «εκπαίδευση και κατάρτιση 2020».

Πρόωρη εγκατάλειψη του σχολείου Ποσοστά του 2010 (5) και εθνικοί στόχοι

— Επιδόσεις το 2010 (%)

— Εθνικός στόχος 2020 (%)

9,5 11 5,5 10 10 9,5 8 9,7 15 9,5 15 16 10 13,4 9 10 10 29 8 9,5 4,5 10 11,3 5 6 8 10 :

2.3. Ποσοστά πτυχιούχων τριτοβάθμιας ή ισοδύναμης εκπαίδευσης

Για να εξέλθει ισχυρότερη από την κρίση, η Ευρώπη πρέπει να δημιουργήσει οικονομική ανάπτυξη με βάση τη γνώση και την καινοτομία. Η τριτοβάθμια εκπαίδευση ή ισοδύναμη εκπαίδευση, μπορεί να αποτελέσει σημαντική κινητήρια δύναμη από την άποψη αυτή. Παρέχει το προσωπικό υψηλής ειδίκευσης που χρειάζεται η Ευρώπη για να προωθήσει την έρευνα και την ανάπτυξη και εφοδιάζει τα άτομα με τις δεξιότητες και τα επαγγελματικά προσόντα που χρειάζονται σε μια οικονομία βασισμένη στη γνώση.

Ένας από τους πρωταρχικούς στόχους της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» είναι να αυξηθεί σε 40 % έως το 2020 το ποσοστό των ατόμων ηλικίας 30-34 ετών με πτυχίο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης ή ισοδύναμο πτυχίο. Το 2010, το μέσο ποσοστό πτυχιούχων τριτοβάθμιας ή ισοδύναμης εκπαίδευσης της ίδιας ηλικιακής ομάδας ήταν 33,6 %. Τα ποσοστά πτυχιούχων, οι εθνικοί στόχοι και τα επίπεδα φιλοδοξίας διαφέρουν σημαντικά από χώρα σε χώρα.

Για να επιτευχθεί ο στόχος αυτός, τα κράτη μέλη θα πρέπει να συνεχίσουν τις μεταρρυθμιστικές προσπάθειές τους, όπως συμφωνήθηκε στα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 28ης Νοεμβρίου 2011 για τον εκσυγχρονισμό της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (6) και σύμφωνα με τις συστάσεις του Συμβουλίου σχετικά με το θέμα αυτό προς πέντε χώρες (ΒΓ, ΤΣ, ΜΑ, ΠΛ, ΣΚ).

Οι μεταρρυθμίσεις πρέπει να αντιμετωπίζουν την πρόκληση της αύξησης του αριθμού των πτυχιούχων, διατηρώντας και βελτιώνοντας παράλληλα την ποιότητα και τη συνάφεια της εκπαίδευσης και της έρευνας.

Παράλληλα με τις προσπάθειες για τη βελτιστοποίηση της χρηματοδότησης και της διακυβέρνησης, η συμμετοχή των υποεκπροσωπούμενων ομάδων θα πρέπει να αυξηθεί σε όλα τα κράτη μέλη, περιλαμβανομένων των ατόμων από μειονεκτούντα κοινωνικοοικονομικά στρώματα ή από μειονεκτούσες γεωγραφικά περιοχές, εθνοτικές ομάδες, καθώς και των ατόμων με αναπηρία.

Η πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση για τους εκπαιδευόμενους ενηλίκους θα πρέπει να διευκολυνθεί. Υπάρχουν σημαντικές δυνατότητες να βοηθηθούν τα άτομα που ήδη ανήκουν στο εργατικό δυναμικό να αρχίσουν τριτοβάθμια εκπαίδευση ή να επανέλθουν σ’ αυτήν, να προωθηθεί η μετάβαση από την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, καθώς και να βελτιωθεί η αναγνώριση προηγούμενης μάθησης η οποία αποκτήθηκε σε άτυπα πλαίσια.

Πάρα πολλοί σπουδαστές εγκαταλείπουν την τριτοβάθμια εκπαίδευση. Η καθοδήγηση και η παροχή συμβουλών στον τομέα της εκπαίδευσης και της σταδιοδρομίας, που συμβάλλουν στη διατήρηση των κινήτρων των να ολοκληρώσουν τις σπουδές τους, είναι αποφασιστικής σημασίας για την πρόληψη και τη μείωση των κινδύνων εγκατάλειψης της εκπαίδευσης.

Η προσέλκυση ξένων ταλαντούχων σπουδαστών μπορεί να είναι ακόμη ένας τρόπος για να αυξηθεί η συμμετοχή και το μορφωτικό επίπεδο.

Ο εκσυγχρονισμός της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης θα συμβάλει σημαντικά στην επίτευξη των στόχων της στρατηγικής «Ευρώπη 2020». Θα πρέπει, ως εκ τούτου, να αποτελέσει μια ακόμη πρωταρχική προτεραιότητα για τις ανταλλαγές κατά την επόμενη περίοδο του στρατηγικού πλαισίου ΕΚ 2020, συμπεριλαμβανομένης της εφαρμογής της ανακοίνωσης για την τριτοβάθμια εκπαίδευση του 2011 και των συμπερασμάτων του Συμβουλίου σχετικά με τον εκσυγχρονισμό των συστημάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης της Ευρώπης.

Ποσοστά πτυχιούχων τριτοβάθμιας ή ισοδύναμης εκπαίδευσης: Επίπεδα του 2010 και εθνικοί στόχοι (7)

— Επιδόσεις το 2010 (%)

— Εθνικός στόχος 2020 (%)

47 36 32 40 42 40 60 32 44 50 26 27 46 34 36 40 40 30,3 33 45 38 45 40 26,7 40 40 42 40 45 :

2.4. Στρατηγικές διά βίου μάθησης

Για την πλειονότητα των Ευρωπαίων, η δια βίου μάθηση (ΔΒΜ) δεν αποτελεί πραγματικότητα. Ενώ έχει αυξηθεί η συμμετοχή στην εκπαίδευση και κατάρτιση κατά την πρώτη νεότητα, πρόσφατα στοιχεία σχετικά με τον αριθμό των ενηλίκων 25-64 ετών που συμμετέχουν στη διά βίου μάθηση παρουσιάζουν ελαφρά πτωτική τάση. Το τρέχον επίπεδο του 9,1 % (2010) είναι κατά πολύ μικρότερο από το όριο αναφοράς του 15 % του στρατηγικού πλαισίου ΕΚ 2020 που πρέπει να επιτευχθεί έως το 2020.

Αυτή η χαμηλή επίδοση είναι ιδιαίτερα ανησυχητική λαμβανομένης υπόψη της κρίσης. Οι άνεργοι νέοι και οι ενήλικοι με χαμηλή ειδίκευση που πρέπει να είναι σε θέση να στηριχθούν για την εκπαίδευση και την κατάρτιση, προκειμένου να έχουν καλύτερες ευκαιρίες στην αγορά εργασίας. Η παράλειψη της επένδυσης στις δεξιότητές τους αποδυναμώνει τις ευκαιρίες τους να επανέλθουν στην αγορά εργασίας και περιορίζει τις δυνατότητες της Ευρώπης για ανάπτυξη και δημιουργία θέσεων απασχόλησης. Θα πρέπει ταυτόχρονα να εστιάσουμε στη συμβολή της εκπαίδευσης στην οικονομική ανάπτυξη της Ευρώπης μέσω της αναβάθμισης των δεξιοτήτων του εργατικού δυναμικού και της ενσωμάτωσης προγραμμάτων εκπαίδευσης ενηλίκων με σκοπό την οικονομική ανάπτυξη και καινοτομία.

Η ΔΒΜ είναι συνεχής διαδικασία που μπορεί να διαρκέσει καθ’ όλη τη ζωή ενός ατόμου, από την ποιοτική προσχολική εκπαίδευση έως την κατάρτιση μετά τη συνταξιοδότηση. Επιπλέον, η μάθηση λαμβάνει χώρα επίσης εκτός των πλαισίων της τυπικής μάθησης, ιδίως στο χώρο εργασίας.

Πρόσφατα, σημειώθηκε πρόοδος σχετικά με τα ευρωπαϊκά κριτήρια αναφοράς για τη μείωση του ποσοστού των ατόμων με χαμηλή επίδοση σε βασικές δεξιότητες (20 % το 2009 έναντι ορίου αναφοράς κάτω του 15 % έως το 2020) και στην αύξηση της συμμετοχής στην προσχολική εκπαίδευση (92 % το 2009 έναντι ορίου αναφοράς 95 % έως το 2020). Ωστόσο, πρέπει να συνεχιστούν οι προσπάθειες και για τους δύο στόχους.

Εξακολουθούν να υπάρχουν εμπόδια στη ΔΒΜ, όπως οι περιορισμένες και ανεπαρκώς προσαρμοσμένες στις ανάγκες των διαφόρων ομάδων στόχων ευκαιρίες για μάθηση· η έλλειψη ευπρόσιτων πληροφοριών και συστημάτων υποστήριξης και οι ανεπαρκώς ευέλικτες πορείες μάθησης (π.χ. μεταξύ της ΕΕΚ και της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης). Τα προβλήματα συχνά επιδεινώνονται από το γεγονός ότι οι μαθητές προέρχονται από μειονεκτούντα κοινωνικοοικονομικά στρώματα και είναι χαμηλού μορφωτικού επιπέδου.

Για την υπερπήδηση αυτών των εμποδίων δεν αρκούν οι αποσπασματικές μεταρρυθμίσεις σε επιμέρους τομείς της εκπαίδευσης. Αν και τα κράτη μέλη αναγνώρισαν την ανάγκη αυτή εδώ και μια δεκαετία, το πρόβλημα του κατακερματισμού παραμένει. Σήμερα λίγες μόνο χώρες διαθέτουν ολοκληρωμένη στρατηγική για τη στήριξη μιας ορθής εκπαιδευτικής αλληλουχίας (ΑΥ, ΚΥ, ΔΑ, ΣΛ, ΗΒ Σκωτ.).

Από τη θετική πλευρά, η χρήση εργαλείων όπως τα ευρωπαϊκά και εθνικά πλαίσια απόκτησης επαγγελματικών προσόντων (ολλανδόφωνο ΒΕ, ΤΣ, ΔΑ, ΕΣ, ΦΙ, ΓΑ, ΙΡ, ΛΕ, ΛΙ, ΛΞ, ΜΑ, ΚΧ, ΠΡ, ΗΒ)· μηχανισμών για την επικύρωση της μη τυπικής και της άτυπης μάθησης (ΓΕ, ΔΑ, ΙΣ, ΦΙ, ΓΑ, ΛΞ, ΚΧ, ΠΡ, ΠΜ, ΣΔ, ΗΒ) και πολιτικών διά βίου καθοδήγησης (ΑΥ, ΔΑ, ΓΕ, ΕΣ, ΙΣ, ΦΙ, ΓΑ, ΟΥ, ΙΡ, ΛΙ, ΛΞ, ΛΕ, ΚΧ), δείχνει ότι τα εμπόδια στη συνεργασία μεταξύ των τομέων της εκπαίδευσης μπορούν να υπερνικηθούν.

Είναι αναγκαίο τα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης να παρέχουν ευκαιρίες ΔΒΜ για όλους. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να προγραμματίζουν τα συστήματα για τον εντοπισμό εμποδίων στην ΔΒΜ. Σε συνεργασία με τους κοινωνικούς εταίρους και άλλους βασικούς ενδιαφερόμενους παράγοντες, θα πρέπει να καταστρώσουν ολοκληρωμένες στρατηγικές και να λάβουν μέτρα για τη διευκόλυνση της πρόσβασης στη ΔΒΜ, σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές δεσμεύσεις και με βάση τα μέσα και τα πλαίσια διαφάνειας (ευρωπαϊκό πλαίσιο επαγγελματικών προσόντων (8), ECVET/ECTS (9), EQAVET, Πλαίσιο Βασικών Ικανοτήτων (10)). Έμφαση θα πρέπει να δοθεί στη διασφάλιση βασικών δεξιοτήτων για όλους και στην καλύτερη ενσωμάτωση της παροχής ΔΒΜ, ιδίως για να ενθαρρυνθεί η συμμετοχή των ενηλίκων με χαμηλή ειδίκευση.

2.5. Μαθησιακή κινητικότητα

Η κινητικότητα ενισχύει τις βάσεις της Ευρώπης για μια μελλοντική ανάπτυξη βασισμένη στη γνώση και την ικανότητά της να καινοτομεί και να ανταγωνίζεται σε διεθνές επίπεδο (11). Ενισχύει την απασχολησιμότητα και την προσωπική ανάπτυξη των ατόμων και εκτιμάται από τους εργοδότες. Τα εκπαιδευτικά ιδρύματα, τα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης και οι επιχειρήσεις επωφελούνται επίσης από την εμπειρία της μάθησης, των προσωπικών επαφών και των δικτύων που δημιουργούνται με την κινητικότητα. Η προαγωγή της διακρατικής μαθησιακής κινητικότητας αποτελεί θαυμάσιο παράδειγμα ευρωπαϊκής προστιθέμενης αξίας.

Ωστόσο, τα σημερινά επίπεδα κινητικότητας δεν είναι αντιπροσωπευτικά της αξίας της. Περίπου 10 %-15 % των αποφοίτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης πραγματοποιούν μέρος των σπουδών τους στο εξωτερικό, όπου η προστιθέμενη αξία της κινητικότητας είναι η πλέον ευρέως γνωστή· όμως μόνο 3 % περίπου των αποφοίτων αρχικής ΕΕΚ το πράττουν. Απαιτείται περισσότερη εργασία για την προώθηση της κινητικότητας στην επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση. Οι περιορισμένοι οικονομικοί πόροι και η ανεπαρκής γνώση ξένων γλωσσών αποτελούν τροχοπέδη στη μαθησιακή κινητικότητα. Η κινητικότητα δεν αναγνωρίζεται πάντοτε ούτε επικυρώνεται. Υπάρχει συχνά έλλειψη πληροφοριών σχετικά με τις διαθέσιμες ευκαιρίες. Επιπλέον, η ειδική κατάσταση των μαθητών με ειδικές ανάγκες (π.χ. αναπηρία) δεν αντιμετωπίζεται επαρκώς.

Οι περισσότερες χώρες προωθούν κατά κύριο λόγο την κινητικότητα των μαθητών και σπουδαστών. Ενώ ορισμένες χώρες (ΒΓ, ΙΡ, ΜΑ, ΣΔ, ολλ. ΒΕ, ΓΕ, ΕΣ, ΕΛ, ΙΣ, ΦΙ, ΚΧ, ΡΜ, ΛΙ, ΓΑ) περιλαμβάνουν στην κινητικότητα και άλλες ομάδες, όπως εκπαιδευτικούς ή μαθητευόμενους, απομένουν ακόμη να γίνουν πολλά στον τομέα αυτό τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Τα ευρωπαϊκά προγράμματα χρηματοδότησης έχουν να διαδραματίσουν καίριο ρόλο. Στο πλαίσιο του νέου πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου για το 2014-2020, η Επιτροπή πρότεινε να διπλασιαστεί σχεδόν ο αριθμός των δικαιούχων του μελλοντικού προγράμματος «Εκπαίδευση και κατάρτιση» με την αύξησή του από 400 000 άτομα σχεδόν σε 700 000 άτομα ετησίως.

Ωστόσο, τα οικονομικά προγράμματα πρέπει να συνοδεύονται από πολιτικές μεταρρυθμίσεις. Το Συμβούλιο ενέκρινε ένα νέα ποσοστά αναφοράς σχετικά με τη μαθησιακή κινητικότητα τον Νοέμβριο του 2011 (20 % για την τριτοβάθμια εκπαίδευση, 6 % για την αρχική ΕΕΚ έως το 2020). Αυτή η πολιτική δέσμευση θα πρέπει να υλοποιηθεί με την εφαρμογή της σύστασης του Συμβουλίου «Νεολαία σε κίνηση — Προώθηση της μαθησιακής κινητικότητας των νέων» και με την πλήρη χρήση των ευρωπαϊκών εργαλείων που ενισχύουν τη διαφάνεια, όπως το ΕΠΕΠ, το ECTS/ECVET και το ευρωπαϊκό βιβλιάριο κατάρτισης (Europass) (12).

2.6. Νέες δεξιότητες και θέσεις εργασίας

Η κρίση προξένησε αλλαγές στη ζήτηση δεξιοτήτων. Η ζήτηση για θέσεις απασχόλησης που απαιτούν χαμηλού επιπέδου προσόντα μειώνεται και οι βιομηχανίες που μελλοντικά θα βασίζονται στη γνώση απαιτούν προσόντα όλο και υψηλότερου επιπέδου. Σύμφωνα με πρόσφατες προβλέψεις (13) αναμένεται ότι το ποσοστό των θέσεων εργασίας υψηλής εξειδίκευσης θα αυξηθεί κατά 16 εκατ. περίπου, από 29 % (2010) σε 35 % του συνόλου των θέσεων εργασίας το 2020. Αντίθετα, το ποσοστό των θέσεων απασχόλησης που απαιτεί χαμηλό επίπεδο δεξιοτήτων αναμένεται να σημειώσει πτώση κατά 12 εκατ. περίπου, από 20 % σε λιγότερο από 15 %. Ορισμένες χώρες αντιμετωπίζουν ήδη περιπτώσεις συμφόρησης για θέσεις εργασίας υψηλής εξειδίκευσης. Αυτό θα επιδεινωθεί από τον αντίκτυπο της δημογραφικής γήρανσης, όταν το εργατικό δυναμικό αρχίσει να συρρικνώνεται μετά το 2012. Συστάσεις του Συμβουλίου για τη βελτίωση των δεξιοτήτων για την αγορά εργασίας και για την ειδική στήριξη σε εργαζομένους χαμηλής ειδίκευσης έχουν απευθυνθεί σε ορισμένα κράτη μέλη (ΒΓ, ΚΥ, ΤΣ, ΕΣ, ΠΛ, ΣΝ, ΣΚ, ΗΒ).

Τα κράτη μέλη έχουν σημειώσει πρόοδο όσον αφορά την εφαρμογή μεθόδων, εργαλείων και προσεγγίσεων για την πρόβλεψη και την εκτίμηση της ζήτησης για δεξιότητες, των προβλημάτων αναντιστοιχίας και της απασχολησιμότητας των πτυχιούχων. Πολλά επικεντρώνονται σε βασικούς τομείς όπως οι ΤΠΕ και η υγεία.

Ωστόσο, λίγες μόνο χώρες (ΑΥ, ΓΕ, ΓΑ, ΙΡ, ΠΛ, ΗΒ) έχουν συντονισμένη προσέγγιση για τη διάδοση των αποτελεσμάτων μεταξύ των βασικών παραγόντων. Θεσμικοί μηχανισμοί αναπτύσσονται συχνά σε περιφερειακό ή σε τομεακό επίπεδο, αλλά τείνουν να αντανακλούν και να αναπαράγουν τον κατακερματισμό των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης.

Οι χώρες αντιμετωπίζουν το θέμα της ανταπόκρισης των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης στις εξελίξεις της αγοράς εργασίας μέσω εταιρικών σχέσεων με τους βασικούς παράγοντες (ΕΣ,ΦΙ, ΣΔ)· μηχανισμών διασφάλισης της ποιότητας και πρωτοβουλιών με στόχο τις ικανότητες που απαιτούνται στην αγορά εργασίας, ιδίως τη γραφή και την ανάγνωση, τα μαθηματικά, τις επιστήμες και την τεχνολογία (ΑΥ, ολλ BE, ΓΕ, ΓΑR, ΠΛ, ΛΙ, ΙΡ), τις γλώσσες, τις ψηφιακές ικανότητες και το αισθητήριο πρωτοβουλίας και το επιχειρηματικό πνεύμα (ΙΣ, ΕΣ, ΒΓ, ΛΙ, ΓΑ).

Η ενθάρρυνση προς αγόρια και κορίτσια να επιλέγουν τη σταδιοδρομία σε τομείς στους οποίους υποεκπροσωπούνται, θα μειώσει το διαχωρισμό των δύο φύλων στην εκπαίδευση και την κατάρτιση, και ενδεχομένως θα μειώσει τις ελλείψεις δεξιοτήτων στην αγορά εργασίας.

Το ΕΚ 2020 θα πρέπει να υποστηρίξει την εφαρμογή της εμβληματικής πρωτοβουλίας «Ατζέντα για νέες δεξιότητες και θέσεις εργασίας». Η Επιτροπή ενέκρινε ανακοίνωση σχετικά με την πρωτοβουλία «Ευκαιρίες για τους νέους» (14) η οποία τονίζει τη σημασία της εκπαίδευσης και κατάρτισης για την πρόληψη της ανεργίας των νέων, και θα υποβάλει αργότερα το 2012 ανακοίνωση για επανεξέταση των δεξιοτήτων με την οποία θα προτείνει την ανάληψη δράσης για τη βελτίωση των βασικών ικανοτήτων και την προώθηση στενότερων δεσμών μεταξύ εκπαίδευσης και αγοράς εργασίας. Οι εργασίες στο πλαίσιο του ΕΚ 2020 θα εξακολουθήσουν να προωθούν τις βασικές ικανότητες για όλους τους πολίτες, να βελτιώνουν την παρακολούθηση με την ανάπτυξη ενός νέου ευρωπαϊκού κριτηρίου αναφοράς σχετικά με την απασχολησιμότητα, να προωθούν τον τακτικό εκσυγχρονισμό δεξιοτήτων και την επανεκπαίδευση και να προβλέπουν τη ζήτηση στην αγορά εργασίας του αύριο για δεξιότητες, ιδίως με το ευρωπαϊκό πανόραμα δεξιοτήτων.

3. Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΕΚ 2020 ΣΤΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ «ΕΥΡΩΠΗ 2020»

Η ανωτέρω αξιολόγηση του κύκλου 2009-2011, λαμβανομένης υπόψη της αργής προόδου προς τον πρωταρχικό στόχο της εκπαίδευσης και τα κριτήρια αναφοράς του ΕΚ 2020, υπογραμμίζει τη σημασία της αποτελεσματικής επένδυσης στη μεταρρύθμιση της εκπαίδευσης και της κατάρτισης, έτσι ώστε να υποστηριχθεί η βιώσιμη ανάπτυξη και απασχόληση, καθώς και να προαχθεί η κοινωνική ένταξη.

Η ετήσια επισκόπηση της ανάπτυξης (ΕΕΑ) του 2012 δίνει έμφαση στην ανάγκη για ευαπόδεικτη εφαρμογή από τα κράτη μέλη των πολιτικών προσανατολισμών της ΕΕ. Το ΕΚ 2020 θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την υποστήριξη των κρατών μελών να ανταποκρίνονται στις προκλήσεις που προσδιορίζονται στις διάφορες συστάσεις του Συμβουλίου: σχετικά με την ΠΕΣ (ΑΥ, ΔΑ, ΙΣ, ΜΑ) και την πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση (ΒΓ, ΤΣ, ΜΑ, ΠΛ, ΣΚ)· σχετικά με τη δια βίου μάθηση, την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση και τις δεξιότητες για την αγορά εργασίας (ΑΥ, ΚΥ, ΔΑ, ΕΣ, ΙΣ, ΦΙ, ΓΑ, ΛΞ,ΜΑ, ΠΛ, ΣΝ, ΣΚ, ΗΒ)· και την προσχολική και τη σχολική εκπαίδευση ή τα θέματα ίσης μεταχείρισης (ΒΓ, ΓΕ, ΕΣ).

Με βάση την αξιολόγηση της Επιτροπής και τη διαβούλευση με τα κράτη μέλη και τις ευρωπαϊκές οργανώσεις των ενδιαφερομένων μερών, το Συμβούλιο και η Επιτροπή επιβεβαιώνουν ότι οι τέσσερις στρατηγικοί στόχοι του ΕΚ 2020 που τέθηκαν το 2009 εξακολουθούν να ισχύουν. Ο κατάλογος των ενδιάμεσων τομέων προτεραιότητας που συμφωνήθηκαν το 2009 αντικαθίσταται από νέο κατάλογο που θα επικεντρώνεται στην κινητοποίηση της εκπαίδευσης και της κατάρτισης για τη στήριξη της ανάπτυξης και της απασχόλησης (παρατίθεται στο παράρτημα).

Επιπλέον, η Επιτροπή προτείνει την αναθεώρηση των ρυθμίσεων εργασίας σύμφωνα με το ΕΚ 2020 που θεσπίστηκαν πριν από τη στρατηγική Ευρώπη 2020 και το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο. Το ΕΚ 2020 θα πρέπει να ευθυγραμμιστεί καλύτερα με τη στρατηγική Ευρώπη 2020· πρέπει να αποτελέσει το μηχανισμό για την κινητοποίηση των ενδιαφερομένων μερών του ΕΚ 2020, να ενισχύσει τη συμμετοχή τους και να αξιοποιήσει την εμπειρία τους για την υποστήριξη της στρατηγικής Ευρώπη 2020, με βάση επίσης στοιχεία και δεδομένα από σχετικούς ευρωπαϊκούς οργανισμούς και δίκτυα (15).

Με στόχο την αύξηση της συμβολής του ΕΚ 2020 στην «Ευρώπη 2020», η διακυβέρνηση του ΕΚ 2020 και τα εργαλεία του θα μπορούσαν να τροποποιηθούν ως εξής:

1) Το Συμβούλιο EYCS θα μπορούσε να εξετάσει τη διάσταση εκπαίδευσης και κατάρτισης της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» στο πλαίσιο τόσο του ευρωπαϊκού όσο και των εθνικών εξαμήνων. Το Συμβούλιο θα μπορούσε να εξετάσει την ΕΕΑ και να υποβάλει σχετική έκθεση στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Μαρτίου, θα μπορούσε να εξετάσει τα κοινά θέματα που προκύπτουν από τις οδηγίες που έδωσε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καθώς και την εφαρμογή τους μέσω των εθνικών μεταρρυθμιστικών προγραμμάτων, καθώς και να συγκεντρωθεί στην παρακολούθηση των αποτελεσμάτων του ευρωπαϊκού εξαμήνου.

2) Δεδομένης της ολοκληρωμένης φύσης της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», υπάρχουν περιθώρια για την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ της επιτροπής παιδείας και της επιτροπής οικονομικής πολιτικής, της επιτροπής απασχόλησης και της επιτροπής κοινωνικής προστασίας. Η συνεργασία θα μπορούσε να εξασφαλίσει ότι το ΕΚ 2020 θα αντλήσει στοιχεία από τη διαδικασία της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», μεταξύ άλλων σε ό,τι αφορά τη χρήση των δεικτών παρακολούθησης.

3) Το μέσο αμοιβαίας μάθησης θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί καλύτερα και να συνδέεται στενότερα με τη στρατηγική «Ευρώπη 2020». Πρώτον, για την προετοιμασία και την τροφοδότηση της συζήτησης σε επίπεδο Συμβουλίου, θα μπορούσε να διεξάγεται ετήσια επισκόπηση από ομοτίμους κάθε Σεπτέμβριο/Οκτώβριο και να διοργανώνεται σε στενή συνεργασία με την προεδρία του Συμβουλίου. Αυτή η πολυμερής προσέγγιση θα μπορούσε να επικεντρώνεται σε πολιτικά ζητήματα που προκύπτουν κατά τη διάρκεια του προηγούμενου Ευρωπαϊκού Εξαμήνου τα οποία αποτελούν αντικείμενο μεγάλου αριθμού συστάσεων του Συμβουλίου. Δεύτερον, τα κράτη μέλη που το επιθυμούν θα μπορούσαν να συγκαλούν στη χώρα τους εμπειρογνώμονες για τη συζήτηση ειδικών ζητημάτων σε βάθος. Η Επιτροπή θα πρέπει να χρησιμοποιήσει συναφή χρηματοδοτικά μέσα για να υποστηρίξει το έργο αυτό, μεταξύ άλλων με την υποστήριξη της συμμετοχής εμπειρογνωμόνων διεθνούς φήμης.

4) Για την ενίσχυση της σχέσης μεταξύ της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» και του ΕΚ 2020, η Επιτροπή θα μπορούσε να διοργανώνει κάθε έτος ανταλλαγή απόψεων μεταξύ ενδιαφερομένων μερών στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης. Αυτό το νέο φόρουμ εκπαίδευσης και κατάρτισης θα μπορούσε να συνέλθει στις αρχές του Οκτωβρίου για να συζητήσει την πρόοδο του εκσυγχρονισμού των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης βάσει της συζήτησης σχετικά με εκπαιδευτικά ζητήματα που έγινε στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού εξαμήνου.

5) Το Συμβούλιο θα επικαιροποιήσει τον κατάλογο δεικτών στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης (16), ώστε να εξασφαλίζεται ότι οι δείκτες που χρησιμοποιούνται στο πλαίσιο ΕΚ 2020 είναι συναφείς προς τους στόχους του. Αντικαθιστώντας την υφιστάμενη έκθεση προόδου (17), η Επιτροπή θα εκδίδει κάθε φθινόπωρο μια νέα έκθεση παρακολούθησης της εκπαίδευσης και της κατάρτισης, που θα παρουσιάζει, σε συνοπτικό έγγραφο, την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά τα κριτήρια αναφοράς και τους βασικούς δείκτες του ΕΚ 2020, συμπεριλαμβανομένου του πρωταρχικού στόχου της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» για την εκπαίδευση και την κατάρτιση. Αυτό το έγγραφο θα συμβάλλει στις συζητήσεις στο Συμβούλιο.

Τέλος, θα πρέπει να κινητοποιηθούν όλα τα μέσα για την επίτευξη των στόχων που έχουν τεθεί στο πλαίσιο της στρατηγικής «Ευρώπη 2020» και του ΕΚ 2020, συμπεριλαμβανομένων των τρεχόντων και των μελλοντικών προγραμμάτων στον τομέα της εκπαίδευσης και κατάρτισης, των διαρθρωτικών ταμείων και της πρωτοβουλίας «Ορίζοντας 2020».

(1) ΕΕ C 119 της 28.5.2009, σ. 2.

(2) Έγγρ. 18577/11 ADD 1 [SEC(2011) 1607 τελικό] και έγγρ. 18577/11 ADD 2 [SEC(2011) 1608 τελικό].

(3) Ευρωπαϊκό Δίκτυο Εμπειρογνωμόνων στα Οικονομικά της Εκπαίδευσης (EENEE): σύνοψη πολιτικής του EENEE 1/2011: The Cost of Low Educational Achievement in the European Union (Το κόστος του χαμηλού μορφωτικού επιπέδου στην Ευρωπαϊκή Ένωση).

(4) ΕΕ C 191 της 1.7.2011, σ. 1.

(5) Πηγή δεδομένων για το 2010: Eurostat (LFS).

(6) ΕΕ C 372 της 20.12.2011, σ. 36.

(7) Πηγή δεδομένων για το 2010: Eurostat (LFS). (επίπεδα 5-6 της Διεθνούς Τυποποιημένης Ταξινόμησης Εκπαίδευσης — ISCED). Για τη Γερμανία, ο στόχος περιλαμβάνει επίσης το επίπεδο ISCED 4 και, για την Αυστρία, το επίπεδο ISCED 4A.

(8) ΕΕ C 111 της 6.5.2008, σ. 1.

(9) Ευρωπαϊκό σύστημα ακαδημαϊκών μονάδων για την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση (ECVET), ευρωπαϊκό σύστημα μεταφοράς και συσσώρευσης ακαδημαϊκών μονάδων, βλ. http://ec.europa.eu/education/lifelong-learning-policy/doc48_en.htm

(10) ΕΕ L 394 της 30.12.2006, σ. 10.

(11) COM(2009) 329 τελικό.

(12) ΕΕ L 390 της 31.12.2004, σ. 6.

(13) http://www.cedefop.europa.eu/en/Files/3052_en.pdf

(14) Έγγρ. 5166/12 [COM(2011) 933 τελικό].

(15) Ιδίως, το Cedefop, το Ευρωπαϊκό Ίδρυμα Κατάρτισης και το δίκτυο Euridyce.

(16) ΕΕ C 311 της 21.12.2007, σ. 13.

(17) Τελευταία έκδοση: SEC(2011) 526.