Πρόταση για ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για τη δημοσίευση της σύστασης για την έγκαιρη προειδοποίηση της Ιταλίας με σκοπό την πρόληψη της εμφάνισης υπερβολικού ελλείμματος (υποίλήθηκε από την Επιτροπή βάσει του άρθρου 99 παράγραφος 4 της Συνθήκης)

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Ο κανονισμός του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. 1466/97 για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και το συντονισμό των οικονομικών πολιτικών [1] περιλαμβάνει ένα σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης βάσει του οποίου το Συμβούλιο επισημαίνει εγκαίρως σε ένα κράτος μέλος ότι πρέπει να ληφθούν τα αναγκαία δημοσιονομικά διαρθρωτικά μέτρα για την πρόληψη της εμφάνισης υπερβολικού ελλείμματος γενικής κυβέρνησης. Το άρθρο 6 παράγραφος 2 του κανονισμού θεσπίζει τον τρόπο με τον οποίο το σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης εφαρμόζεται στα κράτη μέλη που συμμετέχουν στο ενιαίο νόμισμα. Η τακτική παρακολούθηση της εφαρμογής των προγραμμάτων σταθερότητας από το Συμβούλιο αποσκοπεί κυρίως στον εντοπισμό μιας πραγματικής ή αναμενόμενης σημαντικής απόκλισης της δημοσιονομικής θέσης από το μεσοπρόθεσμο στόχο που έχει τεθεί για το δημοσιονομικό αποτέλεσμα, ή τις προσπάθειες προσαρμογής για την επίτευξή του, όπως περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα Σε περίπτωση που το Συμβούλιο εντοπίσει σημαντική απόκλιση και με σκοπό την έγκαιρη προειδοποίηση του κράτους μέλους ώστε να προληφθεί η εμφάνιση υπερβολικού ελλείμματος, απευθύνει σύσταση προς το εν λόγω κράτος μέλος ώστε να λάβει τα αναγκαία μέτρα προσαρμογής. Η έγκαιρη αυτή προειδοποίηση γίνεται βάσει του άρθρου 99 παράγραφος 4 της συνθήκης με σύσταση της Επιτροπής.

[1] ΕΕ L 209, της 2.8.1997

Κατά τη λήψη της απόφασης για ενεργοποίηση του συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης, η Επιτροπή [2] λαμβάνει υπόψη τα ακόλουθα στοιχεία: το μέγεθος της δημοσιονομικής απόκλισης, δηλαδή τον βαθμό στον οποίο η δημοσιονομική θέση ενός κράτους μέλους αποκλίνει από τους στόχους που τίθενται στο πρόγραμμα σταθερότητας ή σύγκλισης. τους λόγους που οδήγησαν στη δημοσιονομική απόκλιση, δηλαδή κατά πόσο η απόκλιση του πραγματικού αποτελέσματος από τον στόχο οφείλεται σε καθαρά κυκλικούς παράγοντες. και, τέλος, τον κίνδυνο εμφάνισης υπερβολικού ελλείμματος, δηλαδή αν υπάρχει κίνδυνος υπέρβασης της τιμής αναφοράς του 3% του ΑΕΠ.

[2] COM(2002) 668 τελικό, της 27.11.2002.

Στόχοι ως προς το έλλειμμα και αποτελέσματα

Το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας του 2002 της Ιταλίας, που υποβλήθηκε στην Επιτροπή στις 20 Νοεμβρίου 2002, κάλυπτε την περίοδο 2002 - 2006. Προέβλεπε έλλειμμα γενικής κυβέρνησης 1,5 % του ΑΕΠ το 2003, με αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 2,3 % και έλλειμμα γενικής κυβέρνησης 0,6 % του ΑΕΠ το 2004 με αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ κατά 2,9 %. Ακολούθησε μια σειρά αναθεωρήσεων (που συνοψίζονται στον πίνακα που ακολουθεί) μετά το χειρότερο σε σχέση με το αναμενόμενο δημοσιονομικό αποτέλεσμα του 2002, την επικαιροποίηση των προβλέψεων για την οικονομική ανάπτυξη και την επανεξέταση των δημοσιονομικών στόχων. Στις επίσημες προβλέψεις που υποβλήθηκαν τον Σεπτέμβριο του 2003 μαζί με τον προϋπολογισμό, το έλλειμμα για το 2003 ανερχόταν σε 2,5 % του ΑΕΠ, και το πραγματικό ΑΕΠ παρουσίαζε αύξηση 0,5 %. Για το έλλειμμα του 2004 τέθηκε ως στόχος το 2,2 % του ΑΕΠ με βάση την υπόθεση ότι ο ρυθμός αύξησης του πραγματικού ΑΕΠ θα είναι 1,9 %. Τα στοιχεία για το 2003 και το 2004 επιβεβαιώθηκαν στο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας που υποβλήθηκε την 1η Δεκεμβρίου 2003.

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Οι διαδοχικές αναθεωρήσεις των προβλέψεων για την οικονομική ανάπτυξη προς τα κάτω και των προβλέψεων για το δημοσιονομικό έλλειμμα προς τα πάνω αντικατοπτρίζουν μια τάση που υπογραμμίζεται τόσο στην τεχνική αξιολόγηση των επικαιροποιημένων προγραμμάτων σταθερότητας [3] από τις υπηρεσίες της Επιτροπής όσο και στις γνώμες του Συμβουλίου για τα εν λόγω προγράμματα [4]. Τα δημοσιονομικά προγράμματα βασίσθηκαν επανειλημμένα σε υπεραισιόδοξες προβλέψεις σχετικά με την ανάπτυξη, ιδίως όσον αφορά τις μεσοπρόθεσμες προοπτικές. Έτσι, τα δημοσιονομικά αποτελέσματα ως ποσοστό του ΑΕΠ δεν ανταποκρίθηκαν στους στόχους ούτε από ονομαστική ούτε από κυκλικά προσαρμοσμένη άποψη, ακόμη και χωρίς πρόσθετα διακριτικά επεκτατικά μέτρα κατά τη διάρκεια του οικονομικού έτους [5]. Οι διαδοχικές αναθεωρήσεις του πραγματικού ΑΕΠ πίεσαν προς τα κάτω το δυνητικό ΑΕΠ. Αυτό που βάσει των επίσημων προβλέψεων θα ήταν μια κυκλική δημοσιονομική επιδείνωση διαπιστώθηκε τελικά ότι είχε διαρθρωτικό χαρακτήρα. Μολονότι οι προβλέψεις για την ανάπτυξη εμπεριέχουν τον κίνδυνο σφάλματος, ενώ και η διάρκεια της παρούσας κυκλικής επιβράδυνσης της οικονομίας δεν είχε προβλεφθεί από την πλειονότητα των ειδικών, ο βαθμός αισιοδοξίας και η επιμονή με την οποία η αισιοδοξία αυτή εμφανιζόταν στις επίσημες αναπτυξιακές προβλέψεις της Ιταλίας δεν συνάδουν με το πνεύμα μιας συνετής δημοσιονομικής στρατηγικής.

[3] Οι αξιολογήσεις των επικαιροποιημένων προγραμμάτων σταθερότητας του 2002 και του 2003 διατίθενται στη διεύθυνση:

[4] ΕΕ C 026 , της 4.2.2003. ΕΕ C 051, της 26.2.2002. ΕΕ C 077, της 9.3.2001.

[5] Βάσει της μεθόδου υπολογισμού της δυνητικής παραγωγής και του κενού παραγωγής που εγκρίθηκε από το Συμβούλιο στις 12 Ιουλίου 2002.

Η απόκλιση από τον δημοσιονομικό στόχο το 2003

Σύμφωνα με τα στοιχεία που υποβλήθηκαν την 1η Μαρτίου 2004 σχετικά με το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης και τα επίπεδα του χρέους (κοινοποίηση ΔΥΕ), το 2003 το πραγματικό ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 0,3 % και το έλλειμμα ανήλθε σε 2,4 % του ΑΕΠ, ήταν δηλαδή κατά 0,9 % μεγαλύτερο από τον αρχικό στόχο για το έλλειμμα, παρά τα έκτακτα μέτρα που λήφθηκαν και των οποίων ο αντίκτυπος υπολογίζεται ότι ήταν άνω του 2 % του ΑΕΠ. Χωρίς τα έκτακτα μέτρα, το έλλειμμα θα υπερέβαινε το 4½ % του ΑΕΠ [6].

[6] «Έκτακτα μέτρα» είναι μέτρα που οδηγούν σε προσωρινή (και ως εκ τούτου πλήρως αναστρέψιμη) επιδείνωση ή βελτίωση του δημοσιονομικού αποτελέσματος. Χαρακτηρίζονται από σημαντικό, προσωρινό και διαπιστώσιμο αντίκτυπο επί των δημόσιων λογαριασμών, ο οποίος υπερβαίνει όλες τις δυνατές μόνιμες επιπτώσεις που θα μπορούσαν να έχουν τα μέτρα. Συγκεκριμένα, μολονότι δεν αποκλείεται οι φορολογικές αμνηστίες να οδηγήσουν σε μόνιμη αύξηση της φορολογικής βάσης με αποτέλεσμα να μην αποτελούν καθαρά έκτακτο μέτρο, ο αντίκτυπος για το έτος στο οποίο πραγματοποιούνται τα έσοδα από την φορολογική αμνηστία μπορεί, σε κάθε περίπτωση, να χαρακτηριστεί ως προσωρινός.

Η επιδείνωση το 2003 σε σχέση με το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας του 2002 οφείλεται στο ότι ο λόγος πρωτογενών δαπανών προς το ΑΕΠ υπερέβη τις προβλέψεις κατά 1,7 %, συνυπολογιζομένων των μειωμένων εισπράξεων κατά 0,4% του ΑΕΠ [7] από την πώληση ενσώματων περιουσιακών στοιχείων. Η υπεραισιόδοξη εκτίμηση για τον αντίκτυπο που θα είχε η οικονομική ανάπτυξη στη φορολογία οδήγησε σε πρόσθετο έλλειμμα σε σχέση με τις προβλέψεις, το οποίο όμως αντισταθμίστηκε πλήρως από έκτακτες εισπράξεις στο πλαίσιο φορολογικής αμνηστίας. Συνολικά, η απόκλιση του πρωτογενούς δημοσιονομικού αποτελέσματος σε σχέση με το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας του 2002 αντιστοιχεί στο 1,6 % του ΑΕΠ και επιβεβαιώνει την καθοδική τάση που εμφανίζει το πρωτογενές αποτέλεσμα μετά τα μεγάλα πλεονάσματα που σημειώθηκαν στα τέλη της δεκαετίας του 1990. Χάρη στις μειωμένες κατά 0,7 % του ΑΕΠ πληρωμές τόκων σε σχέση με τις επίσημες προβλέψεις, το δημοσιονομικό αποτέλεσμα επιδεινώθηκε συνολικά περίπου κατά 0,9% του ΑΕΠ, όπως αναφέρεται ανωτέρω.

[7] Σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Σύστημα Εθνικών Λογαριασμών (EΣΟΛ95), η πώληση πραγματικών περιουσιακών στοιχείων εγγράφεται ως μείωση των ακαθάριστων επενδύσεων παγίου κεφαλαίου.

Βάσει της κοινής μεθόδου υπολογισμού της δυνητικής παραγωγής και του κενού παραγωγής, στις εαρινές προβλέψεις 2004 η Επιτροπή υπολογίζει ότι το κυκλικά προσαρμοσμένο έλλειμμα για το 2003 θα ανέλθει στο 1,9 % του ΑΕΠ, δηλαδή θα βελτιωθεί κατά 0,3 % σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Το αποτέλεσμα αυτό επιτεύχθηκε χάρη σε έκτακτα μέτρα που, όπως προαναφέρεται, εκτιμάται ότι αντιπροσωπεύουν ποσοστό ελαφρώς ανώτερο του 2 % του ΑΕΠ, έναντι 1,5 % το 2002.

Η απόκλιση από τον δημοσιονομικό στόχο το 2004

Σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις της Επιτροπής του 2004, η αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ το 2004 αναμένεται ότι θα είναι 1,2% και, χωρίς τη λήψη πρόσθετων μέτρων, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης προβλέπεται ότι θα ανέλθει σε 3,2 % του ΑΕΠ με αποτέλεσμα να υπερβεί την τιμή αναφοράς που ορίζεται στη Συνθήκη. Μολονότι μειώνονται σε σχέση με το 2003, τα έκτακτα μέτρα, που υπολογίζονται σε 1 % του ΑΕΠ, εξακολουθούν να είναι σημαντικά. Συνεπώς, αν δεν συνυπολογιστεί η συμβολή των έκτακτων μέτρων, το εκτιμώμενο έλλειμμα θα ανέλθει περίπου σε 4Ό % του ΑΕΠ.

Στις εαρινές προβλέψεις του 2004 η Επιτροπή εκτιμά ότι το 2004 το δημοσιονομικό έλλειμμα θα υπερβεί κατά 1,0 % τον αναθεωρημένο στόχο του 2,2 % του ΑΕΠ που καθορίζεται στο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας του 2003 και κατά 2,6 % τον στόχο του 0,6 % για το έλλειμμα που καθορίζεται στο αντίστοιχο πρόγραμμα του 2002. Η Επιτροπή εκτιμά επίσης ότι το κυκλικά προσαρμοσμένο έλλειμμα θα αυξηθεί κατά 0,7 % σε σχέση με το 2003, στο 2,6 % του ΑΕΠ, ποσοστό που είναι πολύ ανώτερο εκείνου με το οποίο εξασφαλίζεται περιθώριο ασφαλείας ώστε το έλλειμμα να μην υπερβεί την τιμή αναφοράς του 3% του ΑΕΠ.

Η διαφορά μεταξύ της εκτίμησης της Επιτροπής στις εαρινές προβλέψεις του 2004 ότι το έλλειμμα θα ανέλθει σε 3,2 % του ΑΕΠ, και του αναθεωρημένου επίσημου στόχου του 2,2 % που καθορίστηκε στο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας του 2003, οφείλεται στα εξής στοιχεία που λαμβάνονται υπόψη στις εαρινές προβλέψεις του 2004: (i) χειρότερα αποτελέσματα το 2003 - εξαιρουμένης της συμβολής των έκτακτων μέτρων, (ii) μικρότερη οικονομική ανάπτυξη το 2004, (iii) μεγαλύτερες αυξήσεις στις αποδοχές των δημοσίων υπαλλήλων βάσει των πρόσφατων συμβάσεων, (iv) επιφυλακτικότερη, αλλά και πάλι αισιόδοξη, εκτίμηση των εσόδων από πωλήσεις πραγματικών περιουσιακών στοιχείων του δημοσίου, και (v) για λόγους σύνεσης θεωρείται ότι η ANAS, ο φορέας που είναι επιφορτισμένος με τις επενδύσεις και τη συντήρηση του κρατικού οδικού δικτύου, θα εξακολουθήσει να υπάγεται στον τομέα της γενικής κυβέρνησης, αντίθετα με τις επίσημες προβλέψεις [8]. Ωστόσο, οι εαρινές προβλέψεις του 2004 ενσωματώνουν επίσημες εκτιμήσεις όσον αφορά τον δημοσιονομικό αντίκτυπο ορισμένων μέτρων (επέκταση των όρων της φορολογικής αμνηστίας για την απόκρυψη παρελθόντων εσόδων, αμνηστία για τις παραβάσεις του πολεοδομικού κώδικα, και καθεστώς διακανονισμού φορολογικών υποχρεώσεων) ο οποίος, όμως, μπορεί να μην υλοποιηθεί.

[8] Η ANAS μετατράπηκε σε ανώνυμη εταιρεία το 2002. Το 2002 και το 2003 οι Istat και Eurostat θεώρησαν ότι δεν πληρούσε τα κριτήρια κατάταξης στον εκτός της γενικής κυβέρνησης τομέα, και κυρίως το κριτήριο βάσει του οποίου οι πωλήσεις πρέπει να καλύπτουν τουλάχιστον το 50 % του κόστους παραγωγής (περιλαμβανομένης της απόσβεσης των υφιστάμενων περιουσιακών στοιχείων), όπως μπορεί να συναχθεί από το Ευρωπαϊκό Σύστημα Εθνικών Λογαριασμών (ΕΣΟΛ95).

Βραδεία μείωση του δείκτη χρέους γενικής κυβέρνησης προς το ΑΕΠ

Το ψηλό επίπεδο του δείκτη χρέους γενικής κυβέρνησης προς το ΑΕΠ εξακολουθεί να προκαλεί μεγάλη ανησυχία. Στο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας του 2002, είχε προγραμματισθεί η μείωση του δείκτη κατά 9,5 % από τα τέλη του 2001 έως τα τέλη του 2004, ώστε να φθάσει το 100,4 % του ΑΕΠ. Στο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας του 2003, ο επίσημος στόχος για τον δείκτη χρέους προς το ΑΕΠ στα τέλη του 2004 αναθεωρήθηκε σε 105 % του ΑΕΠ. Τον Μάρτιο του 2004 κοινοποιήθηκε ότι το χρέος στα τέλη του 2003 είχε φθάσει το 106,2 % του ΑΕΠ [9]. Αν δεν είχαν ληφθεί υπόψη έκτακτα μέτρα όπως η μετατροπή των χρεών της Banca d'Italia το 2002 και η πώληση κρατικών συμμετοχών στις εταιρείες ENEL, ENI και Poste SpA που συνδυάστηκε με την μετατροπή της Cassa Depositi e Prestiti (της πρώην κρατικής τράπεζας καταθέσεων και δανείων) σε ανώνυμη εταιρεία το 2003, ο δείκτης χρέους ελάχιστα θα είχε μειωθεί μετά το 2001. Στις εαρινές προβλέψεις του 2004 αναφέρεται ότι ο δείκτης αυτός θα είναι 106% του ΑΕΠ, θα παραμείνει δηλαδή σχεδόν αμετάβλητος σε σχέση με το προηγούμενο έτος παρά τα έσοδα από ιδιωτικοποιήσεις της τάξεως του 1 % του ΑΕΠ (σύμφωνα με το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας του 2003).

[9] Εκτός από τις τακτικές αναθεωρήσεις των δεδομένων ως προς το χρέος και το ΑΕΠ, μετά την κοινοποίηση ΔΥΕ της 1ης Μαρτίου 2004, η σειρά αριθμητικών στοιχείων σχετικά με το χρέος γενικής κυβέρνησης από το 1999 αναθεωρήθηκε για να συμπεριλάβει δεδομένα σχετικά με τις ταχυδρομικές καταθέσεις (λογαριασμοί όψεως) που δεν είχαν ληφθεί υπόψη προηγουμένως. Τα αριθμητικά στοιχεία αναθεωρήθηκαν περαιτέρω προκειμένου να γίνουν προσαρμογές σε ορισμένα ενοποιημένα στοιχεία.

Η μείωση του χρέους επιβραδύνθηκε από τους εξής παράγοντες: (i) τις αλλεπάλληλες αποκλίσεις στο δημοσιονομικό αποτέλεσμα, (ii) τη μικρότερη από το αναμενόμενο αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ κατά περίπου 0,5% το 2002-2003, εξαιτίας αισιόδοξων προβλέψεων όσον αφορά την αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ, που αντισταθμίστηκαν εν μέρει από μια μεγαλύτερη από το αναμενόμενο αύξηση του αποπληθωριστή του ΑΕΠ και (iii) όσον αφορά την προσαρμογή αποθεμάτων-ροών, το συστηματικό υπερδανεισμό (fabbisogno di cassa delle amministrazioni pubbliche - μέθοδος μέτρησης του ελλείμματος που βασίζεται στις ταμειακές ροές και περιλαμβάνει όλες τις συναλλαγές σε χρηματοπιστωτικά περιουσιακά στοιχεία πλην των εσόδων από ιδιωτικοποιήσεις) σε σχέση με το έλλειμμα σύμφωνα με τον ορισμό του Μάαστριχτ (που υπολογίζεται βάσει δεδουλευμένων και δεν περιλαμβάνει τις χρηματοπιστωτικές πράξεις).

Η σχέση μεταξύ fabbisogno και ορισμού του Μάαστριχτ όσον αφορά το έλλειμμα δεν είναι απολύτως σαφής. Η διαφορά μεταξύ των δύο μεγεθών οφείλεται: (i) στην ανεξήγητη και επίμονη διαφορά που εμφανίζεται μεταξύ λογαριασμών που τηρούνται σε ταμειακή βάση και λογαριασμών που τηρούνται σε βάση δεδουλευμένων και η οποία, εξαιτίας της φύσεως των δύο αυτών μεγεθών, πρέπει να εξαλειφθεί με την πάροδο του χρόνου, (ii) σε χρηματοπιστωτικές πράξεις και (iii) σε στατιστικές προσαρμογές. Η συνολική διαφορά μεταξύ fabbisogno και ελλείμματος βάσει του ορισμού του Μάαστριχτ συνέβαλε κατά 8 % περίπου του ΑΕΠ στη μείωση του δείκτη χρέους από το 1999 και μετά.

Μελλοντικά, διάφοροι παράγοντες μπορούν να θέσουν σε κίνδυνο τη μακροπρόθεσμη διατηρησιμότητα των δημόσιων οικονομικών. Πρώτον, το πρωτογενές πλεόνασμα παρουσιάζει σταθερή μείωση τα τελευταία χρόνια και το 2003 ανήλθε σε 2,9 % του ΑΕΠ ποσοστό που, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, ισοδυναμεί με κυκλικά προσαρμοσμένο πρωτογενές πλεόνασμα 3,4 %. Αμφότερα τα μεγέθη αναμένεται ότι θα επιδεινωθούν περαιτέρω το 2004 (εαρινές προβλέψεις του 2004). Όπως τονίζεται στην τεχνική αξιολόγηση του επικαιροποιημένου προγράμματος σταθερότητας από τις υπηρεσίες της Επιτροπής και όπως αναγνωρίζεται στο ίδιο το πρόγραμμα, αυτό το επίπεδο δεν εξασφαλίζει τη διατηρησιμότητα των δημόσιων οικονομικών μακροπρόθεσμα, ενόψει του δημοσιονομικού αντίκτυπου που θα έχει η γήρανση του πληθυσμού [10]. Δεύτερον, στενεύουν τα περιθώρια μείωσης του τεκμαρτού επιτοκίου εξυπηρέτησης του χρέους, τα οποία δημιουργήθηκαν στο πλαίσιο της διαδικασίας σύγκλισης του Μάαστριχτ: τα περιθώρια για αποκόμιση οφέλους από την αναχρηματοδότηση παλαιότερων ομολόγων μεγαλύτερου επιτοκίου με την έκδοση νέων ομολόγων με πολύ χαμηλότερο επιτόκιο έχουν σχεδόν εξαντληθεί. Μάλιστα, υπάρχει κίνδυνος οι τόκοι επί του χρέους να αρχίσουν και πάλι να αυξάνονται διότι τα επιτόκια είναι πιθανό να αυξηθούν μετά τα ιστορικά χαμηλά επίπεδα στα οποία έφθασαν τα τελευταία χρόνια. Επιπλέον, η μελλοντική πορεία μείωσης του χρέους θα επηρεαστεί και από το χαμηλό δείκτη αύξησης του δυνητικού ΑΕΠ, ο οποίος αναμένεται ότι θα παρουσιάσει σημαντική ανάκαμψη μόνον όταν η Ιταλία εφαρμόσει με αποφασιστικότητα διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις στο πλαίσιο των στόχων της Λισσαβόνας. Τέλος, η διαφορά μεταξύ λογαριασμών τηρούμενων σε ταμειακή βάση και λογαριασμών βάσει δεδουλευμένων αποτελεί πρόσθετο εμπόδιο όσον αφορά τη μείωση του χρέους.

[10] Αξιολόγηση του επικαιροποιημένου προγράμματος σταθερότητας της Ιταλίας για το 2003 (2003-2007), ECFIN/18/04-EN (http://europa.eu.int/comm/economy_finance/ about/activities/sgp/country/commwd/it/com_it20032004.pdf).

Πολιτικά συμπεράσματα

Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι εαρινές προβλέψεις του 2004 δείχνουν: (1) ότι υφίσταται σημαντική επιδείνωση της δημοσιονομικής θέσης το 2004, της τάξεως του 1%, σε σύγκριση με τον στόχο για το έλλειμμα που θέτει το επικαιροποιημένο πρόγραμμα του 2003 (2,2 % του ΑΕΠ), ο οποίος ήταν, επίσης, αυξημένος σε σχέση με τον στόχο 0,6 % του ΑΕΠ του επικαιροποιημένου προγράμματος σταθερότητας του 2002. (2) ότι η σημαντική απόκλιση από την επίτευξη σχεδόν ισοσκελισμένης ή πλεονασματικής θέσης μεσοπρόθεσμα μπορεί σε μεγάλο βαθμό να οφείλεται σε επιβράδυνση του ΑΕΠ η οποία, όπως τονίστηκε σε διαδοχικές γνώμες του Συμβουλίου για τα επικαιροποιημένα προγράμματα σταθερότητας, επανειλημμένα δεν είχε ληφθεί δεόντως υπόψη.(3) ότι η απόκλιση εμφανίστηκε παρά τη σημαντική συμβολή έκτακτων μέτρων, της τάξεως του 1 % του ΑΕΠ. (4) ότι αν δεν ληφθούν πρόσθετα διορθωτικά μέτρα το αναμενόμενο έλλειμμα θα υπερβεί το 2004 την τιμή αναφοράς 3% που ορίζεται στη Συνθήκη. (5) ότι το εκτιμώμενο κυκλικά προσαρμοσμένο δημοσιονομικό αποτέλεσμα υπερβαίνει κατά πολύ το 1,5 % του ΑΕΠ, ποσοστό που θα παρείχε το αναγκαίο περιθώριο ασφαλείας ώστε το έλλειμμα να μην υπερβεί την τιμή αναφοράς 3 % του ΑΕΠ. (6) ότι η απόκλιση από την πορεία προς σχεδόν ισοσκελισμένη ή πλεονασματική δημοσιονομική θέση μεσοπρόθεσμα ενδέχεται να αυξηθεί ακόμη περισσότερο το 2005 εάν ληφθεί υπόψη και η προγραμματιζόμενη σταδιακή κατάργηση των έκτακτων μέτρων. βάσει της ισχύουσας νομοθεσίας, η Επιτροπή προβλέπει έλλειμμα 4 % του ΑΕΠ, με παράλληλη ανάκαμψη της οικονομίας. και (7) ότι και η πορεία μείωσης του χρέους ενδέχεται να περιέλθει σε κίνδυνο, παρά τα μεγάλης κλίμακας σχέδια ιδιωτικοποιήσεων που ισοδυναμούν με 1,1 % του ΑΕΠ.

Συνεπώς, στην περίπτωση της Ιταλίας, απαιτείται η ενεργοποίηση του συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης.

Λαμβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω, οι ιταλικές αρχές πρέπει να λάβουν πρόσθετα μέτρα προκειμένου να εξασφαλίσουν ότι το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης δεν πρόκειται να υπερβεί την τιμή αναφοράς 3 % του ΑΕΠ.

Μια σωστά σχεδιασμένη προσαρμογή στη διάρκεια του τρέχοντος έτους, ως πρώτο μέτρο ενός αξιόπιστου πολυετούς προγράμματος, θα μπορούσε να επηρεάσει θετικά την εμπιστοσύνη και θα συμβάλει στην αντιστάθμιση των βραχυπρόθεσμων αρνητικών επιπτώσεων στη ζήτηση. Η προσαρμογή αυτή πρέπει να στηρίζεται, αφενός, στη σοβαρή μείωση και στην αναδιοργάνωση των δαπανών ώστε να δημιουργηθούν περιθώρια για την επιδιωκόμενη μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης και, αφετέρου, στην ταχύτερη μείωση του δείκτη χρέους. Αυτό θα τονώσει μακροπρόθεσμα τον δυνητικό ρυθμό ανάπτυξης.

Επομένως, το 2004, θα ήταν σκόπιμο να τεθούν σε εφαρμογή πρόσθετα μέτρα μόνιμου χαρακτήρα, ύψους τουλάχιστον 7 δισεκ. ευρώ (0,5 % του ΑΕΠ) τα οποία, με βάση τις εαρινές προβλέψεις του 2004, θα ανακόψουν την επιδείνωση του κυκλικά προσαρμοσμένου αποτελέσματος το 2004. Έτσι θα δημιουργηθεί επαρκές περιθώριο για τη μείωση του ελλείμματος κάτω από την τιμή αναφοράς 3 % του ΑΕΠ, λαμβάνοντας επίσης υπόψη ότι υπάρχει κίνδυνος τα έκτακτα μέτρα να μην αποφέρουν τα ποσά που αναφέρονται στις εαρινές προβλέψεις του 2004, οι οποίες σε μεγάλο βαθμό αντικατοπτρίζουν τις επίσημες προβλέψεις όσον αφορά τον αντίκτυπο των μέτρων αυτών.

Τα επόμενα έτη η Ιταλία πρέπει θέσει ως στόχο να εξασφαλίσει ετήσια βελτίωση ίση με 0,5 % του ΑΕΠ σε κυκλικά προσαρμοσμένους όρους και να συνεχίσει τη σταδιακή κατάργηση των έκτακτων μέτρων σύμφωνα με τα όσα αναφέρονται στο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας του 2003. Στο πλαίσιο αυτό και λαμβάνοντας υπόψη τον στόχο της κυβέρνησης της χώρας να μειώσει προοδευτικά την φορολογική επιβάρυνση, η συγκράτηση των δαπανών θα αποτελέσει κρίσιμο στοιχείο για την αποφυγή μεγαλύτερων ελλειμμάτων οφειλόμενων σε μη αντισταθμισμένες φορολογικές περικοπές. Για να μεγιστοποιηθούν τα μεσοπρόθεσμα οφέλη της δημοσιονομικής εξυγίανσης η κυβέρνηση της χώρας πρέπει επίσης να δώσει προσοχή στη σύνθεση και την ποιότητα των δαπανών.

Με βάση την αξιολόγηση αυτή, η Επιτροπή ενέκρινε την συνημμένη σύσταση για σύσταση του Συμβουλίου για την έγκαιρη προειδοποίηση της Ιταλίας και τη διαβιβάζει στο Συμβούλιο προκειμένου να λάβει τη σχετική απόφαση. Η Επιτροπή θεωρεί ότι για λόγους διαφάνειας, η έγκαιρη προειδοποίηση του Συμβουλίου πρέπει να δημοσιευθεί και, ως εκ τούτου, ενέκρινε σχετική πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σύμφωνα με το άρθρο 99 παράγραφος 4 της συνθήκης.

Πρόταση για ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για τη δημοσίευση της σύστασης για την έγκαιρη προειδοποίηση της Ιταλίας με σκοπό την πρόληψη της εμφάνισης υπερβολικού ελλείμματος

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη,

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 99 παράγραφος 4,

την πρόταση της Επιτροπής,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

(1) Στις [....], το Συμβούλιο εξέδωσε σύσταση για την έγκαιρη προειδοποίηση της Ιταλίας με σκοπό την πρόληψη της εμφάνισης υπερβολικού ελλείμματος, απευθυνόμενη προς την ιταλική κυβέρνηση.

(2) Το Συμβούλιο θεωρεί ότι η δημοσίευση της σύστασης θα διευκολύνει την εποπτεία και το συντονισμό των οικονομικών πολιτικών των κρατών μελών και της Κοινότητας και ότι θα συμβάλει στην καλύτερη κατανόηση από τους οικονομικούς παράγοντες διευκολύνοντας την εφαρμογή των συνιστώμενων μέτρων,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο

Η σύσταση του Συμβουλίου της [....] για την έγκαιρη προειδοποίηση της Ιταλίας με σκοπό την πρόληψη της εμφάνισης υπερβολικού ελλείμματος θα δημοσιευτεί στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Βρυξέλλες, [...]

Για το Συμβούλιο

Ο πρόεδρος [...]