ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΕΣ 
Βρυξέλλες, 17.01.1997 
COM(96) 672 τελικό 
ΕΚ9ΕΣΗ ΤΗΖ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
για την εφαρμογή 
ενεργειών προώθησης των δικαιωμάτων του ανθρώπου 
και του εκδημοκρατισμού 
(για το 1995) 

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 
ΠΡΟΛΟΓΟΣ 
Α. ΓΡΑΜΜΕΣ ΔΡΑΣΗΣ ΜΕ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΝ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ 
Εισαγωγή 
Ι. θεματική προσέγγιση 
1.1 II στήριξη οι. ι ς διαδικασίες μετάβασης OLn δημοκρατία, περιλαμβανομένης ι ης διενέργειας 
ελεύθερων και τακτικών εκλογών 
1.2 Η προώθηση ή η ενίσχυση του κράτους δικαίου 
1.2.1 Στήριξη στις κοινοβουλευτικές δραστηριότητες 
1.2.2 Ενίσχυση του νομικού συστήματος και της ανεξαρτησίας του 
1.2.3 Νομική βοήθεια που αποσκοπεί στην προοχασία χων πολιτικών ελευθεριών και των ελευθεριών 
ι.ου πολίτη 
1.2.4 Στήριξη στα κρατικά θεσμικά όργανα υπεράσπισης και προώθησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων 
1.2.5 Διαφάνεια της δημόσιας διοίκησης 
1.3 Η προώθηση μιας πλουραλιστικής κοινωνίας των πολιτών 
1.3.1 Προώθηση της ανεςυ,ρτησίας, του πλουραλισμού και της υπευθυνότητας των μέσων ενημέρωσης, 
ενίσχυση στην ελευθερία έκφρασης και στην ελευθερία του τύπου 
π. Οικονομική και. χρηματοδοτική στήριξη των μέσων ενημέρωσης σε ένα πλαίσιο επιβίωσης 
β. Ενίσχυση των ανεξάριτιι ων πηγών ενημέρωσης 
γ. Λνάιπυξη χων ανεξάρι η ι.ων μέσων ενημέρωσης 
δ. Κυα.ι σϋη ιοποΐηση όοον αφορά χον ρόλο χων μέσων ενημέρωσης στην κοινωνία 
ε. Ενίσχυση της επαγγελματικής συνείδησης στα μέσα ενημέρωσης 
στ. Νομική βοήθεια και παρακολούθηση των μέσων ενημέρωσης 
ζ. Προώθηση της ελευθερίας έκφρασης 
1.3.2 Εκπαίδευση και ευαισθητοποίηση όσον αφορά τα ανθρώπινα δικαιώματα 
1.3.3 Προώθηση ίσων ευκαιριών και πρακτικών που δεν εισάγουν διακρίσεις 
1.3.4 Ενίσχυση των μη κυβερνητικών οργανώσεων, ενώσεων και τοπικών ομάδων 
1.4 Ενίσχυση στα μέτρα εμπιστοσύνης για την αποκατάσταση της ειρήνης 
1.4.1 Πρόληψη των συγκρούσεων 
1.4.2 Στήριξη στις δράσεις που έχουν σκοπό να καταπολεμήσουν την ατιμωρησία όσον διαπράττουν 
σοβαρές παραβιάσεις του ανθρωπιστικού δικαίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων 
1.4.3 Στήριξη στις εθνικές προσπάθειες που τείνουν να ενισχύουν την εξάρτηση των ένοπλων 
δυνάμεων από τις πολιτικές αρχές 
1.5 Οι πρωτοβουλίες που απευθύνονται στις ομάδες στόχους 
1.5.1 Ομάδες που απαιτούν ιδιαίτερη προστασία 
α. Τα παιδιά 
β. Οι εθνικές μειονότητες 
γ. 0.1 αυτόχθονες πληθυσμοί 
δ. Οι πρόσφυγες και tu ακουσίως μετακτνηθέντα άτομα 
ε. Οι. φυλακισμένοι 
στ. Θύματα βασανισμών 
1.5.2 Ομάδες με προχεραιότηχα για δράσεις προστασίας και ευαισθητοποίησης 
α. Οι γυναίκες 
β. Οι δημοσιογράφοι και οι άλλοχ εργαζόμενοι στον τομέα των μέσων ενημέρωσης 
γ. Οι δικαστές, οι δικηγόροι και το λοιπό δικαστικό προσωπικό, καθώς και το προσωπικό 
ι.ων φυλακών 
δ. Οι ένοπλες δυνάμι ι ς, to προσωπικό ι ης αοι.υνομίας και της ασφάλειας 
II. ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ 
2.1 OL uvuntυσσόμενες χώρες (εκ ιός από την Λατινική Αμερική) 
• Αφρχκή, Καραϊβική, Ειρηνικός 
• Μαγκρέμπ 
• Μέση Αναχολή 
• Ασία 
2.2 Η Λατινική Αμερική 
2.3 Η Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη και οι χώρες της Κοινότητας των Ανεξάρτητων Κρατών και η 
Μογγολία 
2.4 Η πρώην Γιουγκοσλαβία (εκτός από τη Σλοβενία) 
2.5 Η Τουρκία 
Β. ΘΕΜΑΤΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ 
ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ 
1. Συντονισμός 
2. Διαφάνεια 
3. Αποτελεσματικότητα 
* Προσδιορισμός των δικαιούχων και των έργων 
* παρακολούθηση και αξιολόγηση των έργων 
* Σχέσεις με τους διεθνείς και περιφερειακούς οργανισμούς. 
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι : Παρουσίαση των κονδυλίων του προϋπολογισμού και άλλων χρηματοδοτικών πόρων που 
δααχίθενχαι γχα χην προώθηση χων ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των δημοκρατικών αρχών 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II : Διυπηρεσιακή ομάδα συνχονισμού για χα ανθρώπινα δικαιώμαι.α 
ΠΡΟΛΟΓΟΣ 
Η παρούσα έκθεση, η οποία αποτελεί την τρίτη του είδους αυτού1, 
εκθέτει τις βασικές γραμμές δράσης που ακολουθούνται όσον αφορά 
την χρησιμοποίηση των χρηματοδοτικών πόρων που διατίθενται για 
το οικονομικό έτος 1995 στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας 
για τη δημοκρατία και την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων 
(κεφάλαιο Β7-52 του κοινοτικού προϋπολογισμού). Η πρωτοβουλία 
αυτή αποσκοπεί στην υλοποίηση των στόχων που εγγράφονται στην 
Συνθήκη υπέρ της ανάπτυξης και της ενίσχυσης της δημοκρατίας και 
του κράτους δικαίου καθώς και του σεβασμού των ανθρωπίνων 
δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών2. Η εν λόγω 
πρωτοβουλία, η οποία ξεκίνησε το 1994 με τη βοήθεια του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου επιδιώκοντας τη συνοχή και την 
αποτελεσματικότητα της δράσης στον τομέα αυτό, περιλαμβάνει το 
σύνολο των κονδυλίων του προϋπολογισμού που προορίζονται ρητώς 
για την προώθηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των δημοκρατικών 
αρχών. 
Άλλοι πόροι από πιστώσεις βοηθείας και χρηματοδοτικής και 
τεχνικής συνεργασίας καθώς και από άλλα μέσα δίνουν επίσης την 
δυνατότητα σημαντικής συμβολής στο στόχο των ανθρωπίνων 
δικαιωμάτων και της δημοκρατίας. Δεν είναι δυνατόν να αναφερθούν 
στο σύνολο τους οι πόροι αυτοί στην παρούσα έκθεση. Μόνο ορισμένα 
σημαντικά παραδείγματα θα αναφερθούν κατωτέρω. 
Η έκθεση αυτή αναπτύχθηκε στο πλαίσιο της διϋπηρεσιακής ομάδας 
"ανθρώπινα δικαιώματα"3 και παρουσιάζει τις εργασίες 
προσδιορισμού μίας κοινής προσέγγισης όσον αφορά τις κατευθύνσεις 
και τα κριτήρια εξέτασης και επιλογής των έργων. Η κοινή αυτή 
προσπάθεια εκφράστηκε με την ανάπτυξη ενός σχεδίου ανακοίνωσης 
με θέμα "Η Ευρωπαϊκή Ένωση και η εξωτερική διάσταση της πολιτικής 
για τα ανθρώπινα δικαιώματα: από την Ρώμη στο Μάαστριχτ και 
επέκεινα" που εγκρίθηκε από την Επιτροπή στις 22 Νοεμβρίου 1995. 
Αυτό το έγγραφο αναφοράς επέτρεψε τον βαθύτερο προβληματισμό 
σχετικά με τα μέσα και τους στόχους της δράσης της Επιτροπής στον 
τομέα αυτό, λαμβανομένης υπόψη της πρόσφατης εξέλιξης των διεθνών 
σχέσεων, της εμφάνισης νέων θεμάτων και της σημασίας των ομάδων 
1 
2 
3, έκθεση για τη χρήση των χρηματοδοτρικών πόρων για την 
υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και τον 
εκδημοκρατισμό (για τα έτη 1992-1993) - 26.3.93 - DOCF 
FR/242/242847. GH, ΡΕ 207.805 - έκθεση για την υλοποίηση 
δράσεων προώθησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του 
εκδημοκρατισμού για το έτος 1994 - 12 Ιουλίου 1995 -
COM(95)191 τελικό. 
άρθρο J.1 § 2 εδάφιο 5 σχετικά με την κοινή εξωτερική 
πολιτική και πολιτική ασφαλείας· άρθρο 130u § 2 της 
Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με την κοινοτική 
πολιτική συνεργασίας στην ανάπτυξη· άρθρα F1 και F2 των 
κοινών διατάξεων άρθρα 8 έως 8Ε σχετικά με την ιδιότητα 
του πολίτη στην Ένωση. 
Βλέπε αποστολή της ομάδας στο παράρτημα 2. 
3 
στόχου στην δημοκρατική εξέλιξη των κοινωνιών. 
Η διάρθρωση της παρούσας έκθεσης διαμορφώθηκε έτσι ώστε να 
παρουσιάζει τις κατευθύνσεις που ακολουθούνται στην χρήση των 
χρηματοδοτικών πόρων από θεματική και γεωγραφική άποψη. Οι 
πληροφορίες που βρίσκονται στην παρούσα έκθεση συμπληρώνουν τις 
άλλες εκθέσεις, οι οποίες καλύπτουν το ίδιο θέμα, κυρίως τις 
ετήσιες εκθέσεις για την εφαρμογή του ψηφίσματος του Συμβουλίου 
και των κρατών μελών που συνεδρίασαν στους κόλπους του Συμβουλίου 
για τα ανθρώπινα δικαιώματα, την δημοκρατία και την ανάπτυξη στις 
28 Νοεμβρίου 1991 καθώς και τις ειδικές εκθέσεις για κάθε 
κονδύλιο του προϋπολογισμού. 
Α. ΓΡΑΜΜΕΣ ΔΡΑΣΗΣ ΜΕ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΑ ΣΤΗΝ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗ TÛN 
ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ 
Εισανωνή 
Η δράση της Ευρωπαϊκής Ένωσης εγγράφεται στο γενικότερο πλαίσιο 
του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και της Παγκόσμιας Διακήρυξης των 
Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων που συμπληρώθηκε από τα δύο διεθνή σύμφωνα 
σχετικά με τα δικαιώματα του πολίτη και τα πολιτικά δικαιώματα 
καθώς και τα οικονομικά, κοινωνικά και πολιτιστικά δικαιώματα. 
Θεμελιώνεται επίσης στις υποχρεώσεις που ανέλαβαν τα κύρια διεθνή 
και περιφερειακά μέσα για την προστασία των ανθρωπίνων 
δικαιωμάτων. Οι προτεραιότητες που όρισε η διεθνής κοινότητα στην 
τελική δήλωση και το πρόγραμμα δράσης της παγκόσμιας διάσκεψης 
για τα ανθρώπινα δικαιώματα (Βιέννη, Ιούνιος 1993) ορίζουν 
πλαίσιο δράσης το οποίο αποτελεί προνομιούχο πηγή έμπνευσης για 
την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι άλλες παγκόσμιες διασκέψεις που αφορούσαν 
ειδικά θέματα ή ειδικές ομάδες πληθυσμού και οι οποίες 
πολλαπλασιάστηκαν κατά τα τελευταία έτη4 επέτρεψαν επίσης 
βαθύτερο προβληματισμό και καθορισμό λειτουργικών στόχων. 
Στη βάση αυτή, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή οδηγείται στην δράση της από 
τις γενικότερες κατευθύνσεις, οι οποίες αξιοποιούν μία θετική και 
ολοκληρωμένη προσέγγιση, υπογραμμίζοντας το δίκτυο 
αλληλεπιδράσεων που συνδέει τα ανθρώπινα δικαιώματα, τη 
δημοκρατία και την ανάπτυξη. Η προσέγγιση αυτή προϋποθέτει επίσης 
την ύπαρξη ειδικών κονδυλίων του προϋπολογισμού που συγκροτήθηκαν 
για πρώτη φορά το 1994, με τη βοήθεια του Ευρωπαϊκού 
Κοινοβουλίου,, σε ένα ξεχωριστό κεφάλαιο (κεφάλαιο Β7-52), καθώς 
και χρηματοδοτικών πόρων που αφορούν αποκλειστικά τη συνεργασία 
στην ανάπτυξη και την τεχνική βοήθεια καθώς και κονδύλια του 
προϋπολογισμού που δεν περιλαμβάνονται στο κεφάλαιο Β7-52 και 
αφορούν την υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Στους πόρους 
αυτούς προστίθενται πιστώσεις σχετικά με την εφαρμογή κοινών 
δράσεων που αποφασίζονται στο πλαίσιο της "κοινής εξωτερικής 
πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας" (υποτομέας Β8) από τις οποίες 
σημαντικό μέρος αφιερώθηκε στην στήριξη της διαδικασίας μετάβασης 
στη δημοκρατία. Στο πλαίσιο αυτό, οι παρεμβάσεις διενεργούνται 
4 για το έτος 1995: Κοπεγχάγη για την κοινωνική ανάπτυξη 
(Μάρτιος 1995)· Beijing για τις γυναίκες (Σεπτέμβριος 
1995). 
σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές δράσης και τις 
προτεραιότητες που λαμβάνουν υπό τις ανάγκες και τα ιδιαίτερα 
χαρακτηριστικά των σχετικών χωρών. 
Οι πρώτοι εταίροι της κοινοτικής δράσης είναι τα κράτη, τα οποία 
rivai άμεσα υπεύθυνα για την οικοδόμηση της δημοκρατίας και το 
σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Για τον λόγο αυτό, είναι 
σημαντική η διατήρηση και η εμβάθυνση του διαλόγου με τις 
διάφορες κρατικές αρχές και τις εθνικές οργανώσεις, προκειμένου 
να προσδιοριστούν οι κοινές προτεραιότητες και, στη βάση αυτή, 
να αναπτυχθούν συγκεκριμένα προγράμματα δράσης. Η απαίτηση αυτή 
είναι επίσης σημαντική στο πλαίσιο της προνομιακής συνεργασίας 
που αναπτύσσει η Ευρωπαϊκή Κοινότητα με τις διάφορες συνιστώσες 
της κοινωνίας των πολιτών, κυρίως τις μη κυβερνητικές οργανώσεις 
των οποίων η συμβολή στην δημιουργία, την εδραίωση και την 
υπεράσπιση του κράτους δικαίου είναι πρωταρχική. Τα τελευταία 
χρόνια, η συνεργασία αυτή διευρύνθηκε σε νέους τομείς δράσης όπως 
η υπεράσπιση των δικαιωμάτων των ευάλωτων ομάδων, η προώθηση των 
δημοκρατικών ελευθεριών και η στήριξη των δημοκρατικών 
διαδικασιών. 
Η εξέλιξη των διεθνών σχέσεων, η εμφάνιση νέων θεμάτων και η 
μεγάλη σημασία που δίνεται στα θέματα πρόληψης στην δράση υπέρ 
των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των δημοκρατικών αρχών, οδήγησαν 
την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εμβαθύνει τον προβληματισμό σχετικά με 
τα μέσα και τους στόχους της δράσης της. Κατά την διάρκεια του 
1995, αυτό εκφράστηκε με ειδικές πρωτοβουλίες, κυρίως για τις 
ρήτρες "ανθρώπινα δικαιώματα" στις συμφωνίες που οδήγησαν στην 
ανακοίνωση της Επιτροπής, την οποία ενέκρινε το Συμβούλιο και με 
την οποία αναγνωρίζονται τα κεκτημένα στον τομέα αυτό και 
ενισχύεται η νομική ισχύς των συμβατικών διατάξεων σχετικά με τα 
ανθρώπινα δικαιώματα και τις δημοκρατικές αρχές που πρέπει να 
περιληφθούν σε όλα τα νέα σχέδια οδηγιών διαπραγμάτευσης των 
συμφωνιών με τις τρίτες χώρες. Εκδίδοντας τον Νοέμβριο του ιδίου 
έτους ανακοίνωση με θέμα "Η Ευρωπαϊκή Ένωση και η εξωτερική 
διάσταση της πολιτικής των ανθρωπίνων δικαιωμάτων: από τη Ρώμη 
στο Μάαστριχτ και επέκεινα", η Επιτροπή προώθησε το πρώτο μέρος 
μιας σειράς δράσεων με σκοπό να επιβεβαιωθεί η δέσμευση του 
προέδρου Σαντέρ να αποτελέσουν τα ανθρώπινα δικαιώματα 
προτεραιότητα της δράσης. Είναι η πρώτη φορά που η Επιτροπή 
αποφάνθηκε συνολικά για τις επιπτώσεις ενός θέματος που η Συνθήκη 
του Μάαστριχτ τοποθετεί μεταξύ των γενικών στόχων της κοινής 
εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας καθώς και της 
κοινοτικής πολιτικής συνεργασίας για την ανάπτυξη. Με βάση το 
κεκτημένο αυτό, το παρόν έγγραφο αναφοράς παρουσιάζει τους 
προσανατολισμούς για το μέλλον και τις κατευθύνσεις που πρέπει 
να ακολουθηθούν προκειμένου να εξευρεθούν συγκεκριμένες λύσεις 
που θα ενισχύουν την συνοχή, τις επιπτώσεις και τη διαφάνεια της 
κοινοτικής δράσης και θα δώσουν μία καθαρά κοινοτική διάσταση 
στην θεματική των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. 
Η δομή της παρούσας έκθεσης διαμορφώθηκε, προκειμένου να 
ανταποκριθεί καλύτερα στην απαίτηση για γενικότερη συνοχή. Στην 
έκθεση αναπτύσσεται διαδοχικά μία προσέγγιση ανά θέμα και ανά 
γεωγραφική περιοχή προκειμένου να καθίστανται εμφανείς οι κοινές 
κατευθύνσεις που ακολουθούνται στη χρήση των χρηματοδοτικών πόρων 
υπέρ του στόχου των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του 
εκδημοκρατισμού. Η παρουσίαση αυτή επιτρέπει επίσης να ληφθούν 
υπόψη τα εμπόδια που συναντώνται και ενδεχομένως να προταθούν 
λύσεις. 
Ι. ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ 
Τα στοιχεία που εκθέτονται παρακάτω αφορούν τις κατευθύνσεις που 
ακολουθούνται στη χρήση των κονδυλίων του προϋπολογισμού του 
κεφαλαίου Β7-52 και τα οποία συμπληρώνονται με ορισμένα σημαντικά 
παραδείγματα για τις δράσεις που ενισχύονται από άλλους 
χρηματοδοτικούς πόρους, και οι οποίες επηρεάζουν τον στόχο των 
ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Έτσι, πρέπει να τονιστεί ότι το κεφάλαιο 
Β7-52 πρέπει να διαδραματίσει καταλυτικό ρόλο, που θα ευνοεί την 
στήριξη καινοτόμων πρωτοβουλιών με παρακινητικό χαρακτήρα, οι 
οποίες, σε περίπτωση θετικών αποτελεσμάτων, είναι δυνατόν να 
αναπαραχθούν σε μεγαλύτερη κλίμακα στο πλαίσιο άλλων 
χρηματοδοτικών μέσων. Υπό αυτό το πρίσμα πρέπει να εκτιμηθούν τα 
στοιχεία που παρατίθενται κατωτέρω. 
1.1. Η στήριξη στις διαδικασίες μετάβασης στη δημοκρατία, 
περιλαμβανομένης της διενέργειας ελεύθερων και τακτικών 
εκλογών 
Η στήριξη στις διαδικασίες μετάβασης στη δημοκρατία αποτελεί μία 
νέα θεματική στο γενικότερο πλαίσιο δράσης για την συνεργασία 
υπέρ της ενίσχυσης του κράτους δικαίου και των δημοκρατικών 
ελευθεριών. Η ανάπτυξη αυτού του τύπου παρεμβάσεων συνδέεται με 
την συνειδητοποίηση, σε μεγάλο βαθμό, στους κόλπους της διεθνούς 
κοινότητας, της ανάγκης να υπάρξει παρέμβαση στο πλέον πρώϊμο 
στάδιο με συνοδευτικές δράσεις και δράσεις ενθάρρυνσης. 
Το βασικό στοιχείο της προσέγγισης αυτής είναι η παροχή βοήθειας 
για την προετοιμασία και διεξαγωγή εκλογών που χαρακτηρίζεται 
κυρίως από τις θετικές επιπτώσεις εμπιστοσύνης που αποκτούν οι 
πληθυσμοί, τις ισχυρές πολιτικές επιπτώσεις καθώς και ένα επίπεδο 
διαφάνειας που υπερβαίνει αυτό των παραδοσιακών πρωτοβουλιών. 
Κατά την διάρκεια της περιόδου 1990-1995, η Κοινότητα/η Ευρωπαϊκή 
Ένωση παρείχε μέσω ειδικευμένων οργανισμών σημαντική ιεχνική 
στήριξη σε περίπου 44 χώρες. Μία τυπολογία δράσεων που συνδέονται 
τόσο με την φάση πριν και μετά τις εκλογές αναπτύχθηκε και 
εξετάσθηκε εις βάθος κατά την διάρκεια ορισμένων ετών, 
προκειμένου να δημιουργηθούν οι συνθήκες για τη μετάβαση στη 
δημοκρατία και την εγκαθίδρυση της δημοκρατίας μετά την εκλογική 
περίοδο. Πρόκειται, κυρίως, για ειδικές μορφές στήριξης για την 
ανεξαρτησία της δικαστικής εξουσίας, τη δημιουργία της κοινωνίας 
των πολιτών, συμπεριλαμβανομένης της συμμετοχής των γυναικών στην 
εκλογική διαδικασία (ως υποψηφίων και ως ενημερωμένων εκλογέων), 
στην ευαισθητοποίηση των μέσων επικοινωνίας, στην αγωγή του 
πολίτη και στην δημιουργία των κοινοβουλευτικών δομών. Η πολιτική 
διάσταση αυτού του τύπου παρέμβασης είχε ως αποτέλεσμα, από τις 
τρεις αυτές πρώτες κοινές δράσεις που αποφάσισε η Ευρωπαϊκή Ένωση 
στο πλαίσιο της νέας "κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής 
ασφαλείας", να δημιουργηθεί αυτή η μορφή βοηθείας για την 
προετοιμασία και διεξαγωγή των εκλογών: Ρωσία (Δεκέμβριος 1993)· 
Νότιος Αφρική (Μάιος 1994) και στήριξη στην ειρηνευτική 
διαδικασία στη Μέση Ανατολή (Απρίλιος 1994). Οι διάφορες αυτές 
παρεμβάσεις προσέδωσαν στην εν λόγω βοήθεια της Ένωσης μία δική 
της ταυτότητα. 
Το 1995, αυτός ο τύπος δράσης εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα 
κρίσιμα στοιχεία της εξωτερικής πολιτικής συνεργασίας υπέρ των 
ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των δημοκρατικών αρχών. Το κεφάλαιο 
Β7-52 συνέβαλε κατά 5,2 περίπου εκατ. ECU στην χρηματοδότηση 
δράσεων που αφορούσαν είτε την οργάνωση συγκεκριμένης εκλογικής 
διαδικασίας είτε την εγκαθίδρυση στην κοινωνία των δημοκρατικών 
αξιών που βρίσκονται στη βάση των εκλογικών διαδικασιών. Άλλα 
χρηματοδοτικά μέσα που προέρχονται από πιστώσεις που αφορούν την 
βοήθεια και την οικονομική και τεχνική συνεργασία καθώς και από 
άλλα μέσα συμβάλλουν επίσης στην εφαρμογή των μέτρων που σκοπό 
έχουν να στηρίξουν την διαδικασία μετάβασης στη δημοκρατία. Έτσι, 
τα ειδικά χρηματοδοτικά μέσα για τη Σύμβαση της Λομέ επιτρέπουν 
να χρηματοδοτηθούν, με σημαντικά ποσά, υλική και τεχνική βοήθεια 
για την προετοιμασία και την οργάνωση των διαδικασιών εκλογικών 
διαβουλεύσεων. Για το οικονομικό έτος 1995, 6 χώρες (Κένυα, 
Μπενίν, Ουγκάντα, Σιέρρα Λεόνε, Τσαντ κα Αϊτή) έλαβαν την 
ενίσχυση αυτή στο πλαίσιο των αντίστοιχων εθνικών ενδεικτικών 
προγραμμάτων τους για ένα σημαντικό ποσό ύψους 4,34 εκατ. ECU. 
Αυτός ο τύπος της παρέμβασης αφορά κυρίως τις χώρες μέλη της 
Σύμβασης της Λομέ (Αφρική, Καραϊβική και Ειρηνικό) καθώς και τις 
χώρες της Κεντρικής και της Νοτίου Αμερικής. Η οργάνωση των 
τοπικών εκλογών, κοινοβουλευτικών (Ιούνιος 1995) και προεδρικών 
(Δεκέμβριος 1995) στην Αϊτή αποτέλεσαν το αντικείμενο της πλέον 
σημαντικής χρηματοδοτικής συμβολής από το κεφάλαιο αυτό. Ένα 
μέρος των δράσεων που έλαβαν ενίσχυση στο πλαίσιο της βοήθειας 
για τις εκλογές αφορά κυρίως την χοηυατοδοτηση προηγούμενων 
μέτρων που ανταποκρίνονται στια υλικέο ή τεχνικές ανάνκεο που 
αφορούν Γ ι δικά ι ην ιιροε ι ο ιμαο ί α, ι ην οργάνωση, ή την επίβλεψη me 
εκλογικά διαδικασία£: δημιουργία ενός εκλογικού κεντρικού 
μηχανογραφημένου μητρώου ενόψει των εκλογών του παλαιστινιακού 
Συμβουλίου· στην Γκάνα, έκδοση αφισσών και ενός εγχειριδίου που 
αφορά τους υπεύθυνους εκλογικών κέντρων, παροχή ηλεκτρικής 
γεννήτριας στο κεντρικό επιτελείο της επιτροπής εκλογών. 
Η παροχή βασικού εξοπλισμού και εκλογικού υλικού συνδυάζεται, 
ενδεχομένως, με την αποστολή τεχνικών βοηθών (στην Αϊτή για 
παράδειγμα) , οι οποίοι είναι αρμόδιοι για τη διεξαγωγή και την 
παρακολούθηση των εκλογών ή αποστολών αξιολόγησης σε ένα πρώιμο 
στάδιο της εκλογικής διαδικασίας. Έτσι μία ομάδα εμπειρογνωμόνων 
επιφορτίστηκε στο Ζαΐρ με την παροχή βοήθειας στην εθνική 
επιτροπή εκλογών προκειμένου να ξεκινήσουν οι εργασίες και να 
διευκολυνθεί ο συντονισμός των πρωτοβουλιών για τη χρηματοδότηση 
των εκλογών. 
Η σηυασία του ρόλου των υέσων επlκolvωvίac στο πλαίσιο των 
εκλογικών διαδικασιών τονίστηκε το 1995 με την εφαρμογή δράσεων 
προώθησης και ενίσχυσης των μέσων ενημέρωσης. Στην Μοζαμβίκη, με 
την προοπτική κοινοτικών εκλογών, ένα έργο που αποσκοπούσε κυρίως 
στην ενίσχυση των μέσων ενημέρωσης στο επίπεδο των επαρχιών, 
έλαβε κοινοτική ενίσχυση. Στο Πράσινο Ακρωτήριο, στο πλαίσιο ενός 
προγράμματος ευαισθητοποίησης για τη δημοκρατική συμμετοχή, 
χορηγήθηκε ειδική στήριξη στις ραδιοφωνικές εκπομπές που 
αφορούσαν το θέμα της δημοκρατίας. Τα μέσα ενημέρωσης αξίζουν 
επίσης ιδιαίτερης προσοχής λαμβανομένων υπόψη των συχνά 
αποφασιστικών επιπτώσεων για την έκβαση της εκλογικής 
διαδικασίας. Στο πλαίσιο των παλαιστινιακών εκλογών, χορηγήθηκε 
στήριξη στο ειδικό έργο παρακολούθησης των μέσων ενημέρωσης, που 
σκοπό είχε να μετρήσει τον βαθμό ανεξαρτησίας των βασικών μέσων 
ενημέρωσης, την ποιότητα της κάλυψης των εκλογών και την ισότιμη 
πρόσβαση των κομμάτων. Ένα παρόμοιο έργο έλαβε στήριξη στο 
πλαίσιο του προγράμματος PHARE-Δημοκρατία με την προοπτική των 
κοινοβουλευτικών και προεδρικών εκλογών στην Ρουμανία, και το 
οποίο οδήγησε σε δράσεις ανάλυσης (νομική και πολιτική μελέτη της 
κατάστασης των μέσων ενημέρωσης) και παρακολούθησης (ποιοτική και 
ποσοτική ανάλυση της δέσμευσης των μέσων ενημέρωσης στην εκλογική 
εκστρατεία). Βάσει της στήριξης που χορηγήθηκε στο πλαίσιο του 
προγράμματος TACIS-Δημοκρατία σε ένα ειδικευμένο όργανο, δράσεις 
παρακολούθησης των μέσων ενημέρωσης αναλήφθηκαν επίσης στη 
Λευκορωσία (βουλευτικές εκλογές), στην Αρμενία (βουλευτικές 
εκλογές και δημοψήφισμα για το Σύνταγμα) στην Γεωργία 
(βουλευτικές και προεδρικές εκλογές) , στο Αζερμπαϊτζάν 
(βουλευτικές εκλογές και δημοψήφισμα για το νέο Σύνταγμα) και στη 
Ρωσία (βουλευτικές εκλογές). 
Πολυάριθμες δράσεις είχαν ως στόχο το 1995 την ωοίυανση των 
πολιτικών διαρθρώσεων υε την προοπτική των εκλονικών 
χρονοδιανοαυυάτων. Στον Παναμά, χορηγήθηκε ειδική στήριξη για τον 
εκσυγχρονισμό των πολιτικών κομμάτων και την αφομοίωση των αξιών 
και των διαδικασιών που αφορούν την δημοκρατική πορεία. Έμφαση 
δόθηκε επίσης στις δράσει navicoonc των μεταβάσεων που έχουν ήδη 
επιτευχθεί. Πρόκειται κυρίως για την Λατινική Αμερική όπου τα 
έργα αποσκοπούν στην τόνωση της συμμετοχής και της άσκησης των 
πολιτικών δικαιωμάτων κατά τρόπο ώστε να καταπολεμηθεί το 
αυξανόμενο κύμα έλλειψης ενδιαφέροντος εκ μέρους της νεολαίας 
όσον αφορά την άσκηση του δικαιώματος του πολίτη, που συνιστά η 
συμμετοχή στις εκλογές: κατ' αυτόν τον τρόπο, στηρίχθηκε στη Χιλή 
μία δράση που σκοπό είχε να προωθήσει την εγγραφή νέων στους 
εκλογικούς καταλόγους. Ο στόχος για την παγίωση των μεταβάσεων 
που έχουν επιτευχθεί, λαμβάνει ιδιαίτερη σημασία στην περίπτωση 
της Ρωσίας όπου, η ειδική ενίσχυση στη διαδικασία παρακολούθησης 
των βουλευτικών εκλογών, τον Δεκέμβριο του 1995, βασίστηκε στη 
δημιουργία μιας μονάδας εκλογών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (UEUE), 
συμβουλευτικού χαρακτήρα, η οποία ήταν αρμόδια κυρίως για την 
διευκόλυνση της εκτέλεσης των καθηκόντων που ανέλαβαν οι 
παρατηρητές των κρατών μελών, παρέχοντας την εμπειρογνωμοσύνη και 
την απαραίτητη ενημέρωση, εξασφαλίζοντας την κατάρτιση των 
παρατηρητών και παρέχοντας βοήθεια στον συντονισμό της 
γεωγραφικής κατανομής των παρατηρητών. 
Η άσκηση του εκλογικού δικαιώπατοο εκφράζει την επιλονή για 
ειρήνη ενώ παράλληλα συμβάλλει στη διαδικασία εκδημοκρατισυού. 
Οι εκλογές του παλαιστινιακού συμβουλίου αποτέλεσαν αναπόσπαστο 
μέρος της ειρηνευτικής διαδικασίας στη Μέση Ανατολή και στο 
πλαίσιο αυτό το Συμβούλιο ενέκρινε, τον Απρίλιο του 1994, κοινή 
δράση δεσμεύοντας την Ευρωπαϊκή Ένωση να εφαρμόσει συντονισμένο 
πρόγραμμα βοηθείας για την προετοιμασία και την παρακολούθηση των 
παλαιστινιακών εκλογών. Η τεχνική βοήθεια της Ευρωπαϊκής 
8 
Κοινότητας στο πλαίσιο των πιστώσεων συνεργασίας - που 
αντιστοιχούν σε συνολικό ποσό ύψους περίπου 7,6 εκατ. ECU-
επέτρεψε την συμβολή στις προπαρασκευαστικές δράσεις της 
εκλογικής διαδικασίας, όπως η σύνταξη του εκλογικού νόμου, η 
δημιουργία εκλογικών κέντρων σε εθνικό και τοπικό επίπεδο, η 
δημιουργία ενός γραφείου τύπου, ο εκλογικός καταμερισμός, η 
οργάνωοη εκστρατείας για την αγωγή του πολίτη, η κατάρτιση των 
εκλογικών φορέων και η παροχή εκλογικού υλικού (ψηφοδέλτια, κλπ) . 
Η Ευρωπαϊκή Ένωση, μετά από πρόσκληση τον Σεπτέμβριο του 1995 να 
συμμετάσχει στην διεθνή παρατήρηση των παλαιστινιακών εκλογών και 
στον συντονισμό, αποφάσισε σε άμεση σχέση με τα κράτη μέλη να 
αναπτύξει ομάδα 300 παρατηρητών και να δημιουργήσει μία ευρωπαϊκή 
μονάδα εκλογών η οποία είναι επιφορτισμένη με τον συντονισμό της 
διεθνούς παρατήρησης. 
Λαμβανομένου υπόψη του αυξανόμενου ρόλου της 
Κοινότητας/Ευρωπαϊκής Ένωσης στις δραστηριότητες εκλογικής 
παρακολούθησης, στήριξη χορηγήθηκε σε δύο πειραματικά έργα που 
αποσκοπούν στον βαθύτερο ποοβληυατισυό όσον αφορά τις διάφορες 
πλευρές της προετοιμασίας και της οργάνωσης των διαδικασιών 
αυτών, κυρίως όσον αφορά την ανάγκη τυποποίησης των διαδικασιών 
επιλογής, κατάρτισης και ανάπτυξης των παρατηρητών. 
1.2 Η προώθηση ή η ενίσχυση του κράτους δικαίου 
Η δημιουργία ή η εδραίωση του κράτους δικαίου αποτελεί μία 
εξελικτική διαδικασία, η οποία απαιτεί ριζικές νομοθετικές και 
πολιτικές μεταρρυθμίσεις, προκειμένου να εξασφαλιστεί κυρίως η 
υπεροχή του δικαίου, η ανεξαρτησία του δικαστή, η διαφάνεια των 
διαδικασιών λήψης απόφασης και η δημιουργία μιας νομικής βάσης 
που θα προσφέρει τις απαραίτητες νομικές εγγυήσεις για τον 
σεβασμό των δικαιωμάτων του πολίτη. Ήδη από την αρχή της 
δεκαετίας, πολλές χώρες άρχισαν να εφαρμόζουν την διαδικασία 
αυτή· πολλές μεταξύ αυτών βρίσκονται σήμερα σε μία αποφασιστική 
περίοδο για την εξέλιξη τους, γεγονός το οποίο δικαιολογεί το 
ότι περίπου το 20", των πιστώσεων που έχουν αναληφθεί στο πλαίσιο 
της ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας προώθησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων 
και της δημοκρατίας, αφιερώθηκαν το 1995 σε δράσεις που σκοπό 
είχαν να συνοδεύσουν και να επηρεάσουν καταλυτικά την διαδικασία 
των διενεργούμενων μεταρρυθμίσεων. 
1.2.1 Στήριξη στις κοινοβουλευτικές δραστηριότητες 
Η στήριξη στους κοινοβουλευτικούς θεσμούς και τις πρακτικές και 
η τόνωση της νομοθετικής ικανότητας αποτελεί βασικό στοιχείο της 
επιτυχίας για την μετάβαση στη δημοκρατία. Η πολυπλοκότητα των 
κοινοβουλευτικών παραδόσεων των κρατών μελών αποτελεί σημαντικό 
πλεονέκτημα για τις δραστηριότητες που αφορούν την μεταφορά 
γνώσεων, τεχνογνωσίας και πληροφοριών που αποτελούν ένα από τα 
σημαντικότερα τμήματα της συνεργασίας στον τομέα αυτό. Οι δράσεις 
που στηρίζονται διαφοροποιούνται ανάλογα με το επίπεδο 
εκδημοκρατισμού και, ειδικότερα, σε συνάρτηση με την ύπαρξη ή μη 
προηγούμενης κοινοβουλευτικής παράδοσης. Στις δημοκρατίες που 
γεννιούνται, και οι οποίες είναι ακόμη ευαίσθητες, δίνεται έμφαση 
στη βασική κατάρτιση των βουλευτικών και του προσωπικού τους όσον 
αφορά τις διάφορες πλευρές του νομοθετικού ρόλου (Μοζαμβίκη) 
καθώς και την παροχή υλικού και βασικού εξοπλισμού, που είναι 
απαραίτητοι για την λειτουργία των κοινοβουλίων (Μπουργκίνα Φάσο, 
Κομόρες). Αλλες δράσεις αποσκοπούν στην εδραίωση των 
κοινοβουλευτικών διαρθρώσεων αναπτύσσοντας κυρίως τα δίκτυα 
ανταλλαγής και συνεργασίας. Έτσι ξεκίνησε τον Δεκέμβριο του 1995 
χάρη σε στήριξη που χορηγήθηκε στο πλαίσιο του προγράμματος 
TAC ΙS-Δημοκρατία ένα πρόγραμμα κατάρτιβης των Ουκρανών βουλευτών, 
το οποίο προβλέπει επίσης δεσμούς συνεργασίας με τα κοινοβούλια 
της Γερμανίας, της Γαλλίας, του Ηνωμένου Βασιλείου καθώς και το 
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. 
Ένα σημαντικό θέμα είναι επίσης η στήριξη, στο πλαίσιο τήρησης 
της αρχής της ουδετερότητας, του εκσυγχρονισμού του συστήματος 
των πολιτικών κομμάτων (Παναμάς, περιοχή της Λατινικής Αμερικής). 
Άλλες δράσεις στόχο έχουν να βοηθήσουν την ανάπτυξη νομοθετικών 
στρατηγικών σε σχέση με ειδικά θέματα στη χώρα ή στην σχετική 
περιοχή: έτσι, στήριξη έλαβε μία σειρά σεμιναρίων στην Ανατολική 
Ευρώπη που αφορούσαν το θέμα της αποκέντρωσης και το θέμα της 
εθνικής διαφοροποίησης και των διασυνοριακών περιοχών. Η ανάγκη 
για δράση σχετικά με το μέλλον των δημοκρατιών αυτών, οδήγησε 
στον προσδιορισμό έργων που στοχεύουν στην κατάρτιση των νέων 
γενεών της πολιτικής τάξης: πρόκειται για το έργο που έλαβε 
ενίσχυση στη Ρουμανία και το οποίο προσφέρει ενότητες κατάρτισης 
κυρίως στην εκλογική διαδικασία, την διαχείριση των πολιτικών 
κομμάτων και των κυβερνητικών διαρθρώσεων. 
1.2.2 - Ενίσχυση του νομικού συστήματος και της 
ανεξαρτησίας του 
Η οιήριξη οι:ην ενίσχυση ή ι ην αναουγκρόιηση των νομικών 
συστημάτων κινητοποιεί με αυξανόμενους ρυθμούς τον κοινοτικό 
προϋπολογισμό. Παρεμβαίνει σε καταστάσεις κρίσης για να 
αντιμετωπίσει τις θεμελιώδεις ανάγκες στον τομέα της δικαιοσύνης 
αλλά επίσης και μέσα σε μία μακροπρόθεσμη προοπτική προκειμένου 
να ενισχυθεί ο ρόλος της δικαστικής αρχής, ως φύλακα των 
δημοκρατικών ελευθεριών. 
Οι σοβαοέα ελλείιυεια του δικαστικού μηχανισυού εκ πρώτης όψεως 
εκδηλώνονται από τα ανησυχητικά επίπεδα υπερπληθυσμού των φυλακών 
και τις απάνθρωπες συνθήκες κράτησης. Η σοβαρότητα της κατάστασης 
στην Ρουάντα - όπου η δικαιοσύνη αποτελεί σημαντικό στοιχείο για 
την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης και της εδραίωσης της πολιτικής 
ειρήνης - οδήγησε στην κινητοποίηση της διεθνούς κοινότητας, ένα 
από τα στοιχεία της οποίας ήταν η δημιουργία, τον Οκτώβριο 1994, 
του διεθνούς ποινικού δικαστηρίου για την Ρουάντα. Συμπληρωματικά 
προς τις δράσεις που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο της τεχνικής 
βοηθείας, στήριξη χορηγήθηκε σε συνδρομές για την αποκατάσταση 
του δικαστικού συστήματος στην Ρουάντα, στο. πλαίσιο της 
ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας για την προώθηση των ανθρωπίνων 
δικαιωμάτων και της δημοκρατίας. Ένα πρόγραμμα βοήθειας για την 
ανασύσταση του δικαστικού συστήματος στην Ρουάντα συμπεριλαμβάνει 
δύο τμήματα, το ένα αφορά την δημιουργία ενός ταμείου νομικής 
βοηθείας και δικαιοδοσίας που επιτρέπουν την δημιουργία μιας 
μόνιμης νομικής μονάδας προκειμένου να εξασφαλιστεί η δικαστική 
εκπροσώπηση 600 οικογενειών θυμάτων και διασωθέντων, το άλλο 
προβλέπει σειρά σεμιναρίων κατάρτισης και εξειδίκευσης για τους 
10 
δικηγόρους και τους δικαστές. Ένα άλλο έργο αποσκοπεί στην παροχή 
βασικής κατάρτισης για το δικαστικό προσωπικό (κυρίως δικαστές 
και εισαγγελείς) και στην κάλυψη της αγοράς διοικητικού 
εξοπλισμού των πρωτοδικείων. Εξάλλου, στήριξη χορηγήθηκε για τη 
διοργάνωση, στην Αρούσα (Τανζανία), της πρώτης εκπαιδευτικής 
ενότητας της Σχολής διεθνούς ποινικού δικαίου και ανθρωπίνων 
δικαιωμάτων, στην οποία συμμετείχαν 30 νομικοί, δικηγόροι και 
σπουδαστές νομικής στην Ευρώπη (10) και στην Αφρική (20), 
προκειμένου να εξοικειωθούν, κατά γενικό τρόπο, με τους κανόνες 
και τους μηχανισμούς προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και, 
ειδικότερα, με την λειτουργία του διεθνούς ποινικού δικαστηρίου 
για την Ρουάντα. Λαμβανομένου υπόψη του ανθρωπιστικού δράματος 
που είναι αποτέλεσμα της κατάστασης που επικρατεί στις φυλακές 
της Ρουάντα, οι πιστώσεις ανθρωπιστικής βοηθείας συνέβαλαν επίσης 
στο πλαίσιο της αποκατάστασης του δικαστικού συστήματος στην 
Ρουάντα προκειμένου να λάβουν στήριξη ειδικές δράσεις: κατάρτιση 
δελτίων δαπανών για τους κρατούμενους 4 φυλακών προκειμένου να 
σταματήσουν οι αυθαίρετες συλλήψεις/κρατήσεις· επίσκεψη στους 
κρατούμενους και παροχή βασικής υγειονομικής περίθαλψης στους 
κρατούμενους. 
Άλλες χώρες οι οποίεα αντιυετωπί£ουν σηυαντικέο ανάνκεο στον 
δικαστικό και νομικό τομέα επωφελήθηκαν από έργα που στόχευαν σε 
ειδικά θέματα. Έτσι το τμήμα του προγράμματος της Ένωσης Γουϊνέας 
για τα ανθρώπινα δικαιώματα που αφορούσε την εξυγίανση του 
σωφρονιστικού συστήματος, καλύφθηκε εξ' ολοκλήρου από 
χρηματοδότηση του κοινοτικού προϋπολογισμού. Η Αϊτή, από την 
πλευρά της, επωφελήθηκε από το πρόγραμμα στήριξης - το 
περιεχόμενο του οποίου καθορίστηκε βάσει των συμπερασμάτων μιας 
αποστολής αξιολόγησης - το οποίο περιλαμβάνει το ίδιο τμήμα 
(παροχή των αναγκαίων και υλικού) το οποίο συνοδεύεται κυρίως από 
μία δράση παροχής νομικής βοήθειας στους κρατουμένους και μία 
αποστολή τεχνικής εμπειρογνωμοσύνης για την κατάρτιση των 
γραμματέων δικαστηρίων. Στην Παλαιστίνη, ένα έργο νομικής 
βοήθειας επιτρέπει να εξασφαλιστεί η παρακολούθηση των 
κρατουμένων προσφέροντας νομικές συμβουλές στις διάφορες φάσεις 
της κατάστασης τους όχι μόνο από ποινικής αλλά και από 
διοικητικής και κοινωνικής πλευράς (οργάνωση της έρευνας τους, 
επανασύνδεση των οικογενειών, θέματα παραμονής, άδεια εισόδου και 
εξόδου από το έδαφος, βελτίωση των συνθηκών κράτησης, κλπ.). 
Παράλληλα, μία δράση επιτρέπει την προετοιμασία προσφυγών στην 
δικαιοσύνη υπέρ των Παλαιστινίων από τα Κατεχόμενα Εδάφη, οι 
οποίοι ήταν θύματα βασανισμού μετά από τις συλλήψεις τους. 
Ειδικότερα, μία δράση αναφέρεται στην αμφισβήτηση εδαφών στην 
Βραζιλία. Πηγή πολυάριθμων παραβιάσεων των ανθρωπίνων 
δικαιωμάτων, πρόκειται για ένα πρόγραμμα παροχής νομικής βοηθείας 
για τις δράσεις απονομής δικαιοσύνης στον τομέα αυτό, που 
περιλαμβάνει επίσης ένα τμήμα για την δημιουργία συνδικάτων. 
Η καταπολέυηση της ατιμωρησίαα αυτών που διαπράττουν σοβαρές 
παραβιάσεις του ανθρωπιστικού δικαίου και των ανθρωπίνων 
δικαιωμάτων αποτελεί σημαντική εγγύηση για το αξιόπιστο των 
δικαστικών συστημάτων και για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης 
και της πολιτικής ειρήνης. Η συνισταμένη αυτή είναι παρούσα 
ειδικότερα στα έργα που λαμβάνουν στήριξη στην Λατινική Αμερική 
και στην Καραϊβική, όπως το πρόγραμμα δικαστικής στήριξης στην 
11 
Αϊτή, το οποίο περιλαμβάνει την παροχή στήριξης προς την Εθνική 
Επιτροπή Αλήθειας και Δικαιοσύνης. Η πολιτική και κοινωνική βία, 
των οποίων θύματα είναι κυρίως τα παιδιά και οι φυλακισμένοι, 
οδήγησε στο να λάβουν στήριξη έργα που αποσκοπούν στην ενίσχυση 
των δικαιωμάτων άμυνας γενικότερα (Ισημερινός) και υπέρ των 
ανηλίκων ειδικότερα (Περού), στη στήριξη ειδικών μηχανισμών όπως 
"ε ιοαγγελί ίς ανθρωπίνων δικαιωμάι_ων" (Γουατεμάλα, Σαλβαδόρ) ή 
"Δικαστές της Ειρήνης" (Περού), να υπάρξει βαθύτερος 
προβληματισμός και ευαισθητοποίηση για τα θέματα αυτά και να 
προωθηθούν οι θεμελιώδεις αρχές ποινικής δικαιοσύνης στο πλαίσιο 
των μεταρρυθμίσεων που έχουν αναληφθεί (Χιλή, Ουρουγουάη). 
Το θέυα της θανατικά noivnc, το οποίο απασχολεί σε πολύ μεγάλο 
βαθμό το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, οδήγησε στην πρωτοβουλία υπέρ της 
κατάργησης της θανατικής ποινής στις ισλαμικές χώρες, η οποία 
έτυχε κοινοτικής στήριξης ως πρόγραμμα περιόδων άσκησης που 
προσφέρθηκαν σε φοιτητές, πανεπιστημιακούς και ασκούμενους 
δικηγορικών γραφείων στις Ηνωμένες Πολιτείες και στην Καραϊβική, 
οι οποίοι ασχολούνται με εγκληματικές υποθέσεις για τις οποίες 
εκδόθηκε απόφαση για θανατική ποινή. Ένα άλλο έργο που αφορά 
επίσης την περιοχή της Καραϊβικής, προβλέπει έρευνα επί των 
περιπτώσεων 70 καταδικασθέντων σε θάνατο προκειμένου να 
διενεργηθούν οι κατάλληλες προσφυγές σε εθνικό και διεθνές 
επίπεδο. 
Η ενίσχυση του δικαστικού πηχανισμού αποτελεί προτεραιότητα σε 
πολλές χώρες οι οποίες δίνουν ιδιαίτερη σημασία στον 
εκσυγχρονισμό του δικαστικού μηχανισμού και του νομικού 
συστήματος και στην ενίσχυση των δράσεων κατάρτισης του 
δικαστικού και σωφρονιστικού προσωπικού. Με την προοπτική αυτή, 
το κεφάλαιο Β7-52 δίνει τη δυνατότητα παροχής στήριξης σε έργα 
έρευνας και ανάλυσης που αποσκοπούν στην ενδυνάμωση της 
διαδικασίας προσαρμογής των νομικών και δικαστικών δομών στις 
αρχές του κράτους δικαίου. Οι κυριότεροι άξονες συνίστανται στην 
αντιμετώπιση του θέματος του υπερπληθυσμού των φυλακών, της 
διαδικασίας προσαρμογής των συστημάτων ποινικής δικαιοσύνης 
(κυρίως μεταρρύθμιση της ποινικής διαδικασίας) και της ενίσχυσης 
των υπηρεσιών δημόσιας υπεράσπισης. Αυτό μεταφράζεται με την 
υποστήριξη στον Ισημερινό της επεξεργασίας τεχνικού και νομικού 
προγράμματος στον ποινικό τομέα ή της ανάπτυξης, σε περιφερειακή 
κλίμακα, επιστημονικής ανάλυσης για το θέμα του υπερπληθυσμού στα 
σωφρωνιστήρια ενηλίκων και ανηλίκων. 
Ο κοινοτικός προϋπολογισμός επιτρέπει την ουσιαστική συμβολή σε 
πρωτοβουλίες θεσμικής φύσης βασιζόμενη στις πρωτότυπες νομικές 
παραδόσεις κυρίως στην Λατινική Αμερική. Η ενίσχυση που 
χορηγείται αφορά την υποδομή ενημέρωσης, παροχής βοηθείας και 
κατάρτισης όπως το γραφείο του εισαγγελέα για την υπεράσπιση των 
ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Γουατεμάλα, το "Defensoria del Pueblo" 
στην Κολομβία ή "Insitucion de Defensor de Pueblo" στον Παναμά 
ή "Officina del Conciliador" στη Γουατεμάλα. Άλλες δράσεις 
αφορούν την ενίσχυση των Υπουργείων Εσωτερικών είτε μέσω τεχνικής 
βοηθείας (Ονδούρα) είτε ειδικότερα με τη στήριξη δράσεων 
κατάρτισης (Γουατεμάλα). Παράλληλα, τονίζεται η περιφερειακή 
προσέγγιση που επιτρέπει να οργανωθούν ανταλλαγές εμπειριών ή 
κοινών περιόδων κατάρτισης, να εδραιωθούν εθνικά και περιφερειακά 
12 
δίκτυα και να αυξηθεί η διαφάνεια των θεσμικών αυτών οργάνων.Την 
ίδια προσέγγιση υιοθετεί και ένα μεγάλο πρόγραμμα στην Κεντρική 
Αμερική που περιλαμβάνει διάφορα συμπληρωματικά κεφάλαια όπως η 
νομική βοήθεια, η εκπαίδευση σι α δικαιώμαια ι ου ανθρώπου και η 
διάδοση πληροφοριών σχειικά με tnv προσιασία ιων θεμελιωδών 
δικαιωμάτων. Το πρόγραμμα αυτό προβλέπει επίσης την παρακολούθηση 
περιπτώσεων που εκδικάζονται στο Διαμερικανικό Δικαστήριο για τα 
δικαιώματα του ανθρώπου. Στην κλίμακα II χωρών της Κεντρικής 
Αμερικής, ένα πρόγραμμα προβλέπει σειρά σεμιναρίων που 
συγκεντρώνουν δικαστές, εισαγγελείς και δικηγόρους του οποίου ο 
στόχος πέρα από τις πλευρές πληροφόρησης και ευαισθητοποίησης, 
είναι να πολλαπλασιάσει τα προγράμματα νομικής κατάρτισης στο 
επίπεδο κάθε μιας από τις ενδιαφερόμενες χώρες. Το πρόγραμμα αυτό 
επιτρέπει επίσης τη βελτίωση της λειτουργίας των βιβλιοθηκών περί 
δικαίου, των διαφόρων χωρών. Στο Περού, ο κοινοτικός 
προϋπολογισμός προσφέρει τη συνεισφορά του σε πρόγραμμα 
κατάρτισης που προορίζεται για 168 ειρηνοδίκες. 
Προγράμματα συνδυάζουν ένα κεφάλαιο που αφιερώνεται στην 
ερευνητική δράση με ενότητες κατάρτισης και ευαισθητοποίησης που 
στοχεύουν είτε τους δικαστές, δικηγόρους, δικαστικούς υπαλλήλους 
ειδικότερα είτε τον πολίτη γενικότερα. Στον τομέα της κατάρτισης, 
οι ενισχύσεις που χορηγήθηκαν περιελάμβαναν επίσης καινοτόμες 
μορφές, όπως στην περίπτωση ενός έργου που πραγματοποιήθηκε από 
το δικηγορικό σώμα του Ισμίρ στην Τουρκία το οποίο συνδυάζει μια 
θεωρητική διδασκαλία με μία συγκεκριμένη πρακτική εφαρμογή στις 
λιγότερο ευνοημένες γειτονιές της πόλης. Αλλα έργα, τα οποία 
υπάγονται στην νομική συνεργασία με την αυστηρή έννοια, 
προβλέπουν εκπαιδευτικές επισκέψεις που επιτρέπουν πρακτικές 
συγκριτικές μελέτες και αποσκοπούν στην ευαισθητοποίηση σχετικά 
με το θέμα της ανεξαρτησίας των νομικών επαγγελμάτων (Ρωσία, 
Αλβανία). 
Υπό το ενδοκοινοτικό πρίσμα, κοινοτική στήριξη χορηγήθηκε σε 
πρωτότυπες πρωτοβουλίες, μεταξύ των οποίων μπορούμε να αναφέρουμε 
μία δράση που αποσκοπεί στην δημιουργία ενός δικτύου δίγλωσσων 
δικηγόρων που είναι ικανοί να εκπροσωπήσουν νόμιμα πολίτες της 
Ένωσης σε μία χώρα της Ένωσης διαφορετική από αυτήν της οποίας 
είναι υπήκοοι. 
1.2.3. - Νομική βοήθεια που αποσκοπεί στην προστασία των 
πολιτικών ελευθεριών και των ελευθεριών του 
πολίτη 
Η προστασία των πολιτικών ελευθεριών και των ελευθεριών του 
πολίτη απαιτεί ειδικές παρεμβάσεις που σκοπό έχουν να θέσουν την 
κανονιστική μηχανή σε συμφωνία με τις αρχές της δημοκρατίας και 
το κράτος δικαίου. Πρόκειται κυρίως για την προσφορά 
εμπειρογνωμοσύνης και τεχνικής βοήθειας που είναι απαραίτητες 
προκειμένου να ολοκληρωθούν οι μεταρρυθμίσεις που είναι 
σημαντικές για την δημοκρατική εξέλιξη των σχετικών κοινωνιών. 
Πρόκειται για έναν τομέα συνεργασίας ο οποίος είναι ακόμη σχετικά 
λίγο αναπτυγμένος, μολονότι περιλαμβάνεται στην σύνθεση πολλών 
έργων. 
Στο πλαίσιο του προγράμματος PHARE-Δημοκρατία, χορηγήθηκε τεχνική 
13 
βοήθεια προκειμένου να αναθεωρηθούν οι ποινικοί κώδικες και η 
ποινική διαδικασία στην Ουκρανία· η δράση αυτή περιλαμβάνει 
επίσης ένα τμήμα κατάρτισης που παρέχεται στους ευρωπαίους 
εμπειρογνώμονες προκειμένου να καταρτιστούν εκπαιδευτές κυρίως 
πάνω στους νέους κώδικες. Όσον αφορά ειδικότερα ένα φιλόδοξο 
σχέδιο στήριξης στην Ερυθραία για την σύνταξη του Συντάγματος, 
η προσέγγιση αφορούσε κυρίως την τόνωβη μιας ευρείας συζήτησης 
στους κόλπους της κοινωνίας και στην προώθηση ανταλλαγής 
εμπειριών προκειμένου να επιτευχθεί εθνική συμφωνία επί του 
περιεχομένου του Συντάγματος. Ειδικότερα, μία δράση που 
διενεργήθηκε στο Μαλάουι αποσκοπούσε στην υποβολή προτάσεων για 
την αναθεώρηση του συνόλου των νομοθετικών κειμένων που δεν 
συμφωνούν με τις συνταγματικές εγγυήσεις και τους διεθνείς 
κανόνες που έχει υπογράψει η χώρα στον τομέα της ελευθερίας της 
έκφρασης. 
1.2.4. - Στήριξη στα κρατικά θεσμικά όργανα υπεράσπισης 
και προώθησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων 
Στο πλαίσιο των διεθνών υποχρεώσεων του, το κράτος είναι ο πρώτος 
υπεύθυνος για τον σεβασμό και την προώθηση των ανθρωπίνων 
δικαιωμάτων προς όφελος των πολιτών του. Ο ρόλος αυτός δεν 
περιορίζεται στην επεξεργασία και στην εφαρμογή του κανόνα 
δικαίου· περιλαμβάνει επίσης ειδικότερες παρεμβάσεις κυρίως υπό 
μορφή πρόληψης, προώθησης και εκπαίδευσης. Πρόκειται για τη 
στήριξη της θεσμικής βοήθειας για την άσκηση των δικαιωμάτων 
υπεράσπισης ή για τη στήριξη δράσεων εκλαΐκευσης και προώθησης 
των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. 
Με την ίδια προοπτική, μία σημαντική ενίσχυση χορηγήθηκε στο 
Διαμερικανικό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, το μόνο 
νομοθετικό όργανο με αρμοδιότητα σε περιφερειακό επίπεδο στον 
τομέα αυτό, προκειμένου να του επιτραπεί να αναπτύξει σύστημα 
έκδοσης της νομολογίας του, να εμπλουτίσει τις βάσεις τεκμηρίωσης 
και να αυξήσει την ποιότητα του εξοπλισμού του. Μία κοινοτική 
συνδρομή επέτρεψε επίσης την οργάνωση του πρώτου διηπειρωτικού 
συνεδρίου, στο οποίο συγκεντρώθηκαν όλα τα θεσμικά όργανα 
προστασίας και προώθησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από τις τρεις 
ηπείρους (Αφρική, Αμερική και Ευρώπη). 
1.2.5 - Διαφάνεια της δημόσιας διοίκησης 
Η διαφάνεια και η υπευθυνότητα αποτελούν βασικές έννοιες της 
δημοκρατικής ζωής. Υπογραμμίζουν τόσο τον επιτακτικό χαρακτήρα 
της διαφάνειας της διαχείρισης και της δημόσιας διοίκησης καθώς 
και τη συμμετοχή του πολίτη στην διαδικασία λήψης αποφάσεων σε 
τοπικό επίπεδο. 
Πολυάριθμα έργα, κυρίως στο πλαίσιο των προγραμμάτων PHARE και 
TACIS δημοκρατία, συνδράμουν στην προώθηση των δημοκρατικών 
συστημάτων τοπικής αυτονομίας χάρη σε δραστηριότητες κατάρτισης, 
ανταλλαγής εμπειριών, δημιουργίας βάσεων δεδομένων και δικτύων 
ενημέρωσης καθώς και με την εμβάθυνση του προβληματισμού για τις 
πρακτικές εφαρμογές της δημοκρατίας σε τοπικό επίπεδο. Η 
προτεραιότητα δίνεται σε δράσεις που συνδυάζουν συμπληρωματικά 
μέσα δράσης που επιτρέπουν ειδικότερα να αξιοποιηθεί η συνεργεία 
14 
μεταξύ αστικής κοινωνίας και δημοσίου τομέα επί των κοινών 
στόχων. Ένα από τα έργα που έλαβαν ενίσχυση βασίζεται στην 
διακρατική συνεργασία μεταξύ της Πολωνίας και της Ουκρανίας, που 
συνδυάζουν τις δράσεις που έχουν σχέση με την αμοιβαία τόνωση της 
αποτελεσματικότητας των τοπικών αρχών στο πλαίσιο μιας 
συνεργασίας μεταξύ των φορέων των δύο χωρών που απολαύουν της 
βοηθείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Βασιζόμενη σε εμπειρίες που έχουν 
αποκτηθεί στην Γερμανία και την Πορτογαλία, μία άλλη δράση 
αποσκοπεί στην εξοικείωση των τοπικών πολιτικών αρμοδίων, μετά 
τις πρώτες ελεύθερες τοπικές εκλογές στη Βουλγαρία και στη 
Σλοβακία, στα διάφορα θέματα δημοκρατικής πρακτικής. Σε μία 
παρόμοια προοπτική, ένα πρόγραμμα κατάρτισης τοπικών συμβούλων 
σε όλη την επικράτεια της Τανζανίας, έτυχε της κοινοτικής 
στήριξης. 
Ο κοινοτικός προϋπολογισμός επέτρεψε επίσης να ενισχυθούν 
πρωτοβουλίες που θέτουν ως βάση την μεταρρύθμιση του κράτους και 
της διοίκησης του. Στο πλαίσιο του προγράμματος Tacis-δημοκρατία, 
ένα πρόγραμμα από κοινού με το Συμβούλιο της Ευρώπης προβλέπει 
διάφορες δραστηριότητες που αποσκοπούν στη βελτίωση της 
λειτουργίας των βασικών τομέων της δημόσιας διοίκησης στην 
Ουκρανία. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει διάφορα τμήματα σχετικά με 
τη μεταρρύθμιση του νομικού συστήματος, τη βελτίωση του 
συστήματος εφαρμογής των νόμων, την κατάρτιση των τοπικών 
υπευθύνων τοπικής αυτοδιοίκησης και την βοήθεια που χορηγείται 
απευθείας στο Υπουργείο Δικαιοσύνης. 
Μεταξύ των δράσεων ευαισθητοποίησης, πρέπει να αναφερθούν η 
στήριξη που δίνεται για τη διοργάνωση στη Ν. Αφρική ενός 
σεμιναρίου σε περιφερειακό επίπεδο με θέμα "διαφθορά, δημοκρατία 
και ανθρώπινα δικαιώματα" στην Ν. Αφρική, που σκοπό έχει κυρίως 
να ενισχύσει την ευαισθητοποίηση των πολιτικών υπευθύνων και της 
κοινωνίας των πολιτών για τη σημασία της καταπολέμησης της 
διαφθοράς. 
1.3. Η προώθηση μιας πλουραλιστικής κοινωνίας των πολιτών 
Η διαδικασία εκδημοκρατισμού εξαρτάται από την ανάπτυξη μιας 
δημοκρατικής κουλτούρας που βασίζεται στον πλουραλισμό, την ανοχή 
και την συμμετοχή των πολιτών. Το κεφάλαιο Β7-52 αφιερώνει ένα 
μεγάλο τμήμα του προϋπολογισμού σε δράσεις που σκοπό έχουν να 
διαφοροποιήσουν και να ενισχύσουν τον "κοινωνικό ιστό" όσον αφορά 
την δημοκρατία, τονώνοντας την άσκηση των δημοκρατικών 
ελευθεριών, την συμμετοχή των πληθυσμών και την δημιουργία 
δυναμικών μορφών αλληλεγγύης. 
1.3.1 - Προώθηση της ανεξαρτησίας, του πλουραλισμού και 
της υπευθυνότητας των μέσων ενημέρωσης, ενίσχυση 
στην ελευθερία έκφρασης και στην ελευθερία του 
τύπου 
Η ελευθερία έκφρασης είναι τόσο το δικαίωμα να εκφράζει κανείς 
την προσωπική του γνώμη, όσο και το δικαίωμα να δέχεται 
πληροφορίες και ιδέες καθώς και η ελευθερία να τις διακινεί. Ο 
όλο και μεγαλύτερος ρόλος των μέσων ενημέρωσης στη διαμόρφωση της 
κοινής γνώμης και στην προώθηση των δημοκρατικών αξιών αποτελεί 
15 
σήμερα τον πρώτο στόχο των καθεστώτων καταπίεσης. Τούτο παίρνει 
τη μορφή απειλών και παρενοχλήσεων για τους δημοσιογράφους καθώς 
και εμποδίων νομικής, οικονομικής ή εμπορικής φύσης τόσο όσον 
αφορά την ανεξαρτησία των μέσων ενημέρωσης, όσο και την ελεύθερη 
κυκλοφορία των πληροφοριών. 
Στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας για την προώθηση των 
ανθρωπίνων δικαιωμάτων, περίπου 7 εκατ. ECU, τα οποία 
κατανεμήθηκαν σε 85 έργα, αφιερώθηκαν για την υπεράσπιση και την 
προώθηση της ελευθερίας της έκφρασης και κυρίως του δικαιώματος 
για μία ελεύθερη και ανεξάρτητη ενημέρωση. 
α - Οικονοπική και χρηματοδοτική στήοιΕη των μέσων ενηπέρωσηο 
σε ένα πλαίσιο επιβίωσηο 
Ειδικότερα στις Δημοκρατίες της πρώην Γιουγκοσλαβίας, η ενίσχυση 
συνέβαλε ουσιαστικά να αντιμετωπιστούν οι επείγουσες ανάγκες των 
μέσων ενημέρωσης, που υπάγονται τόσο στη χρηματοδοτική και 
οικονομική στήριξη όσο και στην υλικοτεχνική στήριξη. Η πρόκληση 
ήταν μεγάλη στο μέτρο που επρόκειτο για την διατήρηση του μόνου 
χώρου ελευθερίας που υφίστατο ακόμη στην περιοχή. Η ιδιαίτερα 
δύσκολη κατάσταση των μέσων ενημέρωσης προέκυπτε, σε μεγάλο 
βαθμό, από τα εμπόδια κάθε είδους που έθεταν οι αρχές για τη 
μετάδοση και την ακρόαση αυτών των μέσων ενημέρωσης, κατά τρόπο 
ώστε για μεγάλο αριθμό από αυτά, να τίθεται θέμα όσον αφορά την 
επιβίωση τους. 
Πράγματι, ένα μεγάλο μέρος της κοινοτικής ενίσχυσης συνέβαλε στην 
παροχή του βασικού εξοπλισμού που ήταν απαραίτητος για την 
συνέχιση των δραστηριοτήτων καθώς και των κεφαλαίων που ήταν 
απαραίτητα για την διατήρηση της χρηματοδοτικής ισορροπίας του 
τύπου και των ανεξάρτητων ηλεκτρονικών μέσων ενημέρωσης. Έτσι η 
καθημερινή ανεξάρτητη εφημερίδα "Nasa Borba", συμβολικό στοιχείο 
της ελευθερίας του τύπου στο Βελιγράδι, που δημιουργήθηκε στις 
αρχές του αιώνα από δημοσιογράφους που είχαν παραιτηθεί από τη 
σύνταξη της "Borba" που μόλις είχε περιέλθει στα χέρια των αρχών, 
έτυχε σε μία πρώτη φάση, χρηματοδοτικής στήριξης που επέτρεψε την 
διοχέτευση 300 τόνων χαρτιού, προκειμένου να εξασφαλιστεί η 
καθημερινή κυκλοφορία της εφημερίδας. Με την ίδια προοπτική, η 
Επιτροπή συνέβαλε στην δημιουργία ενός ειδικού ταμείου που θα 
επιτρέψει να καλυφθούν επείγουσες και συγκεκριμένες ανάγκες των 
μέσων ενημέρωσης στην περιοχή αυτή. 
β - Ενίσχυση των ανεΕάοτητων πηνών ενηυέρωσ^ 
Η ανεξαρτησία των μέσων ενημέρωσης στηρίζεται στην ελεύθερη 
κυκλοφορία των πληροφοριών και στην ελεύθερη πρόσβαση στις πηγές 
πληροφοριών. Πάντα στην πρώην Γιουγκοσλαβία, ορισμένα έργα έδωσαν 
τη δυνατότητα να λάβουν ενίσχυση γραφεία τύπου όπως το γραφείο 
BETA, το πλέον σημαντικό ανεξάρτητο γραφείο τύπου στην Σερβία, 
το νέο γραφείο Montena Fax στο Μαυροβούνιο ή το μικρό αλλά πολύ 
αποτελεσματικό γραφείο Stina, το οποίο παρέχει πληροφορίες στα 
ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης της Κροατίας. Σημαντική ενίσχυση 
χορηγήθηκε επίσης στα περιφερειακά γραφεία στην πρώην 
Γιουγκοσλαβία από ένα διεθνές γραφείο, το οποίο μεταδίδει 
πληροφορίες με ηλεκτρονικά μέσα βάσει ενός κεντρικού υπολογιστή 
που είναι εγκατεστημένος στο Παρίσι. Ένα άλλο έργο το οποίο 
λαμβάνει κοινοτική ενίσχυση αφορά την δημιουργία μιας 
16 
ηλεκτρονικής εφημερίδας που συνδέεται με το Internet και σκοπό 
έχει να διανείμει πληροφορίες που προέρχονται από ανεξάρτητες 
πηγές. Αυτός ο τύπος δράσεων επιτρέπει να αντιμετωπιστούν τα 
εμπόδια που θέτουν οι αρχές, στη μετάδοση των γραπτών και 
οπτικοακουστικών μέσων ενημέρωσης. 
γ - ΑνάπτυΕη των ανεξάρτητων μέσων ενηυέρωσηα 
Η κοινοτική ενίσχυση αποσκοπεί επίσης στην ανάπτυξη μέσων 
ενημέρωσης επιτρέποντας τους να αποκτήσουν τα τεχνικά μέσα και 
το προσωπικό που θα είναι ικανά να διευρύνουν το φάσμα του 
αναγνωστικού τους κοινού και των ακροατών τους (χαρτί, υλικό 
εκτύπωσης, υλικό πληροφορικής, εξοπλισμοί γραφικής σύνθεσης, 
εξοπλισμός που επιτρέπει σύνδεση με δορυφόρο, μίσθωση τηλεφωνικών 
γραμμών, αύξηση της δύναμης ενός πομπού, οχήματα για τις 
ανταποκρίσεις ή για την εξασφάλιση της διανομής, έξοδα διανομής, 
μισθοί δημοσιογράφων, κλπ) . Στο πλαίσιο των προγραμμάτων Phare-
Δημοκρατία και Tacis-Δημοκρατία, εφιστάται η προσοχή ειδικότερα 
στην διαδικασία τεχνικής και νομικής προσαρμογής των μέσων 
ενημέρωσης στο πλαίσιο της οικονομίας της αγοράς. Με την έννοια 
αυτή, δράσεις κατάρτισης περιλαμβάνουν τμήματα σχετικά με την 
συγκριτική ανάλυση των νομοθεσιών, τη μεταφορά της τεχνογνωσίας 
και την ευαισθητοποίηση στις σύγχρονες τεχνικές επικοινωνίας. Ένα 
πρωτότυπο έργο που εφαρμόστηκε στη Ρωσία και αφορά τους 
επαγγελματίες των μέσων ενημέρωσης συνδυάζει έναν κύκλο τεχνικής 
κατάρτισης με ανταλλαγή εμπειριών που αφορούν τις διαδικασίες 
συνδικαλιστικών διαπραγματεύσεων στην βιομηχανία της ψυχαγωγίας. 
Προτεραιότητα επίσης δόθηκε σε έργα που εντάσσονται άμεσα στο 
πλαίσιο της προώθησης του πλουραλισμού· πρόκειται κυρίως για έργα 
στην πρώην Γιουγκοσλαβία που αφορούσαν την διαμόρφωση ενός πολύ-
κοινοτικού αναγνωστικού κοινού και ακροατών, για παράδειγμα μέσω 
της μετάδοσης σε πολλές γλώσσες (μεταφράσεις, υπότιτλοι, 
δημιουργία νέων καναλιών που εκπέμπουν σε γλώσσες των άλλων 
κοινοτήτων, κλπ), την επέκταση της γεωγραφικής ακτίνας μετάδοσης 
ή την εκτίμηση των διαφορών στο περιεχόμενο των προγραμμάτων. 
δ - Ευαισθητοποίηση όσον αφορά τον ρόλο των μέσων ενηυέρωσηε. 
στην κοινωνία 
Με την ίδια αυτή προοπτική, ιδιαίτερη σημασία δίνεται στα έργα 
που καταδεικνύουν τον ρόλο των μέσων ενημέρωσης στην κοινωνία και 
κυρίως την ιδιαίτερη ευθύνη τους στο πλαίσιο της δημοκρατικής 
εξέλιξης. Προωθήθηκε η ενίσχυση στις εκδόσεις που συμβάλλουν στην 
εκλαΐκευση των δημοκρατικών αξιών και στην καταγγελία των 
παραβιάσεων τους, εφόσον επίσης αυτές εμπίπτουν εν μέρει στον 
ρόλο των μέσων ενημέρωσης. Για τον σκοπό αυτό, πρέπει να 
υπογραμμιστεί η σημασία των έργων που αποσκοπούν στην 
καταπολέμηση της ανάπτυξης των "μέσων ενημέρωσης του μίσους" τα 
οποία, με την κάλυψη της ελεύθερης έκφρασης, διαδίδουν το εθνικό 
ή θρησκευτικό μίσος και ακρότητες κάθε είδους. Στο Μπουρούντι, 
το ένα από τα δύο μέρη ενός έργου που λαμβάνει κοινοτική 
ενίσχυση, προέβλεπε την χορήγηση επείγουσας βοήθειας στα 
ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης, η οποία σκοπό είχε να αντιτεθεί στα 
μέσα ενημέρωσης που μεταδίδουν εξτρεμιστικά μηνύματα και σλόγκαν. 
Στο Βελιγράδι, το κέντρο μέσων ενημέρωσης έλαβε ενίσχυση που 
στόχευε στην υλοποίηση ενός έργου σχετικά με την ευθύνη των μέσων 
ενημέρωσης στη διάδοση μηνυμάτων που προωθούν το μίσος. Η 
17 
Επιτροπή συνέβαλε επίσης στην παραγωγή από ανεξάρτητους 
δημοσιογράφους - θύματα κάθαρσης στα ελεγχόμενα από το κράτος 
μέσα ενημέρωσης - ενός τηλεοπτικού ντοκυμανταίρ για τον ρόλο της 
κρατικής προπαγάνδας πριν και μετά τον πόλεμο. 
ε - Ενίσχυση της επαγγελματικήε συνείδησηε στα ιιέσα ενηυέρωσηε 
Η ανεξαρτησία, ο πλουραλισμός και το αξιόπιστο των μέσων 
ενημέρωσης για την κοινή γνώμη εξαρτώνται, σε μεγάλο βαθμό, από 
την επαγγελματική συνείδηση αυτών που αναλαμβάνουν την ευθύνη. 
Η τεχνική κατάρτιση καθώς και η διδασκαλία της επαγγελματικής 
ηθικής οδήγησε σε ειδικές δράσεις: πρόγραμμα κατάρτισης των 
δημοσιογράφων και των τεχνικών που εργάζονται για το ανεξάρτητο 
τηλεοπτικό κανάλι studio Β του Βελιγραδίου που υλοποιήθηκε με τη 
διαμεσολάβηση της UNESCO· σχέδιο σεμιναρίου στη Σενεγάλη που 
αποσκοπεί στην εξέταση των συνθηκών κατάρτισης των δημοσιογράφων 
στην Αφρική· πρόγραμμα κατάρτισης των δημοσιογράφων στην Γκάνα, 
για περίοδο δύο ετών πρόγραμμα κατάρτισης και ευαισθητοποίησης 
των -σπουδαστών και επαγγελματιών των μέσων ενημέρωσης για τα 
ανθρώπινα δικαιώματα σε διάφορες περιοχές της Λατινικής Αμερικής. 
Πολυάριθμα προγράμματα κατάρτισης υλοποιούνται επίσης στο πλαίσιο 
των προγραμμάτων Phare-Δημοκρατία και Tacis-Δημοκρατία (κυρίως 
στην Αλβανία, Τσεχική Δημοκρατία, Ουκρανία, Ρωσία, Μογγολία). 
Η προσφορά των επαγγελματικών οργανώσεων δημοσιογράφων στην 
βελτίωση του κοινωνικού τους καθεστώτος, στην συνοχή του 
επαγγέλματος και στην υπεράσπιση των συμφερόντων τους είναι 
σημαντική. Στην Ν. Αφρική, ένα ευρύ πρόγραμμα "μέσα ενημέρωσης 
για την δημοκρατία" οδήγησε σε δράσεις που αποσκοπούν στην 
ενίσχυση ή στην δημιουργία εθνικών και περιφερειακών ενώσεων 
δημοσιογράφων που εντάσσονται στο γενικότερο πλαίσιο απόκτησης 
επαγγελματικής συνείδησης στον τομέα των μέσων ενημέρωσης. 
Λαμβανομένου υπόψη του ειδικού ρόλου των μέσων ενημέρωσης στις 
εκλογικές διαδικασίες, ενότητες κατάρτισης αναφέρονται ειδικά στο 
θέμα των εκλογών. Πρόκειται για μία πρωτοβουλία που προβλέπει 
κύκλο αρχικής κατάρτισης δεκαπέντε πορτογαλόφωνων Αφρικανών 
δημοσιογράφων που συνδέονται με Πορτογάλους συναδέλφους για την 
κάλυψη των εκλογών στην Πορτογαλία από τα μέσα ενημέρωσης. 
Πρόκειται επίσης για την περίπτωση ενός κύκλου κατάρτισης στο 
θέμα των εκλογών που απευθύνεται σε δημοσιογράφους της Μογγολίας 
με την προοπτική των προεδρικών εκλογών του 1996. 
στ - Νουική βοήθεια και παρακολούθηση των μέσων ενημέρωσηο 
Είναι σημαντικό η ελευθερία της έκφρασης να εξασφαλίζεται όχι 
μόνο στο Σύνταγμα αλλά και στο σύνολο των νομοθετικών και 
κανονιστικών κειμένων σύμφωνα με τους διεθνείς κανόνες που 
ισχύουν στον τομέα αυτό. 0 κοινοτικός προϋπολογισμός επιτρέπει 
να ενισχυθούν πολυάριθμα έργα που αφορούν την εξέταση και την 
επεξεργασία νομοθεσιών σχετικά με την ελευθερία του τύπου 
(Μπουρούντι, Λατινική Αμερική, Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, 
Αλβανία, Μογγολία). Τούτο παίρνει τη μορφή στήριξης προκειμένου 
να συνταχθούν κώδικες για τον τύπο, κώδικες δεοντολογίας, 
νομοθεσία για τις συχνότητες. Εξάλλου, οι δράσεις παρακολούθησης 
των μέσων ενημέρωσης μέσω της εφαρμογής ενός δικτύου επιφυλακής 
ή ειδικών ενοτήτων παροχής βοηθείας (Μπουρούντι, πρώην 
Γιουγκοσλαβία κυρίως) επιτρέπουν να δοθεί άμεση βοήθεια στα μέσα 
18 
ενημέρωσης και στις εθνικές, περιφερειακές και διεθνείς 
οργανώσεις για την υπεράσπιση της ελευθερίας της έκφρασης. Για 
τον σκοπό αυτό, χορηγείται ενίσχυση στις εργασίες του Ευρωπαϊκού 
ιδρύματος για την ελευθερία της έκφρασης που εξέδοσε το 1995, 
χάρη σ'αυτήν την συμβολή, μία δεύτερη έκθεση σχετικά με την 
κατάσταση της δημοκρατικής διαδικασίας σε 14 χώρες της Κεντρικής 
και Ανατολικής Ευρώπης. 
ζ - Προώθηση της ελευθερία της έκωρασηο 
Η ελευθερία της έκφρασης αφορά κάθε πολίτη· δεν περιορίζεται στην 
ανεξαρτησία των μέσων ενημέρωσης. Έτσι τα έργα που λαμβάνουν 
κοινοτική συνδρομή, επιτρέπουν συγκριτική ανάλυση των νομοθεσιών 
σχετικά με την ελευθερία της έκφρασης ή παρεμβαίνουν με μία 
πρωτότυπη διαδικασία η οποία συνίσταται στο να εξασφαλιστεί η 
προστασία των συγγραφέων που καταδιώκονται μέσω της δημιουργίας 
ενός διεθνούς δικτύου πόλεων-καταφυγίων. 
1.3.2- Εκπαίδευση και ευαισθητοποίηση όσον αφορά τα 
ανθρώπινα δικαιώματα 
Η εκπαίδευση και η ευαισθητοποίηση επιτρέπουν όχι μόνο την 
μετάδοση πληροφοριών ή γνώσεων αλλά και την δυνατότητα αφύπνισης 
σε κάθε άτομο ικανοτήτων για δημιουργία, δράση και συμμετοχή. Το 
πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης 
την καθιστά ένα ιδιαίτερα αποτελεσματικό μέσο προώθησης των 
ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Πολυάριθμα έργα που χρηματοδοτήθηκαν από 
τον κοινοτικό προϋπολογισμό έχουν μία εκπαιδευτική συνιστώσα. Η 
εκπαίδευση θεωρείται επίσης μέσον προώθησης των πλέον ευάλωτων 
ομάδων της κοινωνίας καθώς και σημαντικό μέσο καταπολέμησης των 
φυλετικών διακρίσεων και της ξενοφοβίας. Για το πρώτο έτος της 
δεκαετίας της εκπαίδευσης για τα ανθρώπινα δικαιώματα που 
ανακήρυξαν τα Ηνωμένα Έθνη, το κεφάλαιο Β7-52 διέθεσε συνδρομή 
ύψους 10 εκατ. περίπου ECU σε δράσεις που αποσκοπούν, μέσω της 
εκπαίδευσης και της κατάρτισης, στον εκδημοκρατισμό της κοινωνίας 
των πολιτών. 
Πρώτον, η κοινοτική ενίσχυση συμβάλει στην ανάπτυΕη τηο 
διδασκαλίαο, inc έρευνας και τηε εκπαίδευσηε νια τα ανθρώπινα 
δικαιώυατα, κυρίως στηρίζοντας την υλοποίηση προσαρμοσμένων 
εκπαιδευτικών υλικών και την δημιουργία δικτύων πληροφοριών για 
τα ανθρώπινα δικαιώματα. Έτσι η ίδρυση στη Μόσχα ενός Κέντρου 
εκδόσεων σχετικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα, προκειμένου να 
παρέχει πληροφορίες στους ΜΚΟ και προκειμένου να τους δοθεί η 
πρακτική βοήθεια, λαμβάνει κοινοτική ενίσχυση. Για να δοθεί η 
δυνατότητα εκλαΐκευσης και όσο το δυνατόν ευρύτερης διάδοσης των 
εννοιών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, χορηγήθηκε ενίσχυση σε μία 
αυθεντική πρωτοβουλία που αποσκοπεί στην ανάπτυξη ενός 
προγράμματος πληροφορικής με πολλαπλά μέσα ενημέρωσης στο Χόνγκ-
Κόνγκ, το οποίο περιλαμβάνει βάση δεδομένων στην οποία 
αναφέρονται τα διεθνή θεσμικά όργανα προστασίας των ανθρωπίνων 
δικαιωμάτων καθώς και ενότητες κατάρτισης και εκπαιδευτικών 
παιχνιδιών για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Πάντα στο Χόνγκ Κόνγκ, 
ένα άλλο έργο συμβάλει στην παραγωγή εκπαιδευτικού υλικού, στα 
κινεζικά, για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Στην Κεντρική Αμερική, 
χορηγήθηκε στήριξη για την επεξεργασία μιας μεθοδολογίας και 
προγραμμάτων κατάρτισης που σκοπό έχουν να καταρτίσουν 
19 
εκπαιδευτές για τα ανθρώπινα δικαιώματα, οι οποίοι ανήκουν σε 
οργανώσεις που αναπτύσσουν δράση στον τομέα αυτό. Στην 
Γουατεμάλα, δύο προγράμματα κατάρτισης και ευαισθητοποίησης, το 
ένα στοχεύει στην κατάρτιση για τα διάφορα θέματα των τοπικών 
πολιτικών επιτροπών, το άλλο απευθύνεται σε ένα γενικότερο κοινό, 
έτυχαν κοινοτικής στήριξης. Στην Αφρική πλατιές εκστρατείες 
ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης, σεμινάρια κατάρτισης εκπαιδευτών 
(Μπουρούντι, Γουϊνέα, Γουϊνέα-Μπισάου, Τζιμπουντί, 
Κεντροαφρικανική Δημοκρατία) που πραγματοποιήθηκαν επιτόπου ή 
στην Ευρώπη, αποτέλεσαν επίσης το αντικείμενο κοινοτικών 
επιδοτήσεων. 
Αποσκοπώντας στην διαφάνεια, έργα που συνδέουν την θευατική των 
ανθρωπίνων δικαιωυάτων υε την όσο το δυνατόν ευρύτερη διάδοση 
πληροφοριών σχετικά με την Ευρωπαϊκή Ένωση, τις δράσεις της και 
τις δεσμεύσεις της, έτυχαν κοινοτικής συνδρομής. Ένα έργο που 
πραγματοποιήθηκε στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη έχει ως στόχο 
να καταστεί η συζήτηση για την Ευρώπη, στην οποία συμμετέχουν 
βουλευτές, πανεπιστημιακοί, αρμόδιοι των ΜΚΟ και εκπρόσωποι των 
κοινοτικών οργάνων, ένα καταλυτικό στοιχείο για την ανάπτυξη των 
δημοκρατικών παραδόσεων στην περιοχή. 
Έργα με εκπαιδευτική συνιστώσα, κυρίως στην Αφρική και την 
Κεντρική Αμερική, καταδεικνύουν την εΕάοτηση που υφίσταται υεταΕύ 
των αΕιών ειρήνηο, του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και 
των δηποκρατικών αρχών. Πρόκειται για δύο προγράμματα 
ευαισθητοποίησης στη Σομαλία και στο Σαλβαδόρ, για μία δράση που 
αποσκοπεί στην υλοποίηση και την διάδοση μαγνητοσκοπημένων 
ταινιών με θέμα την ειρήνη και την συμφιλίωση στη Ρουάντα και το 
Μπουρούντι καθώς και για μία πρωτότυπη πρωτοβουλία που 
αναπτύχθηκε στην Ιορδανία και στην λωρίδα της Γάζας προκειμένου 
να διευκολυνθεί η ειρηνική συνύπαρξη μέσω δραστηριοτήτων 
κατάρτισης. Πάντα με θέμα την ειρήνη, η Επιτροπή προσφέρει την 
στήριξη της στη διοργάνωση κύκλων κατάρτισης που απευθύνονται 
στους διδάσκοντες, τους εκπαιδευτές και το προσωπικό των ΜΚΟ. 
Ο κοινοτικός προϋπολογισμός δίνει τη δυνατότητα παροχής στήριξης 
σε δράσεις που αποσκοπούν στον εκδηποκοατισυό τηε Koivooviac σε 
τοπικό επίπεδο καθώο και στην ανάπτυΕη μορφών τοπικήε 
δηυοκοατίας. Στο πλαίσιο του προγράμματος Phare-Δημοκρατία, η 
θεματική αυτή εντάσσεται στα προγράμματα με ευρύτερους στόχους 
υπό μορφή ενοτήτων που αφορούν κυρίως δεσμούς μεταξύ της τοπικής 
δημοκρατίας και των κοινωνκών εταίρων (Τσεχική Δημοκρατία) που 
συγκεντρώνουν σε ημερίδες προβληματισμού ή κατάρτισης τοπικούς 
διευθύνοντες και υπευθύνους των ΜΚΟ ή ενώσεων που αναπτύσσουν 
δραστηριότητα σε τοπικό επίπεδο (Πολωνία). Στην Βοσνία-
Ερζεγοβίνη, ένα έργο αφορά την επικάλυψη θεμάτων που έχουν σχέση 
με την τοπική δημοκρατία και την ύπαρξη μιας πολυπολιτιστικής 
κοινωνίας: προβλέπει δραστηριότητες κατάρτισης και ενημέρωσης που 
σκοπό έχουν να προωθήσουν την ανάπτυξη δημοκρατικών πρακτικών σε 
κοινοτική κλίμακα (Τούζλα) . Με διαφορετική προσέγγιση εμφανίζεται 
ένα έργο που εφαρμόζεται στο Σαλβαδόρ· στόχος είναι να 
ενισχυθούν μέσω των δραστηριοτήτων κατάρτισης η ικανότητα δράσης 
των εκπροσώπων τομέων της κοινωνίας των πολιτών που είναι 
παραδοσιακά αποκομμένοι από τα κέντρα λήψης απόφασης. Πρόκειται 
για τη συμβολή στην δημιουργία μίας δύναμης για την υποβολή 
20 
προτάσεων στο εσωτερικό των τοπικών πληθυσμών ικανής να επηρεάσει 
τις πολιτικές και κοινωνικές διαδικασίες. 
Η εκπαίδευση αποτελεί ένα προνομιούχο μέσο δράσης υπέρ της 
προστασίας και της προώθησης του ρόλου καθορισμένων ομάδων της 
κοινωνίας. Πρόκειται κυρίως για την καταπολέμηση, στο πλέον 
πρώιμο στάδιο, των προκαταλήψεων που αποτελούν το έναυσμα των 
διακρίσεων, της βίας και της έλλειψης ανοχής. Τούτο ερμηνεύεται 
με δράσεις που στοχεύουν την αγωγή του πολίτη και την εκμάθηση 
των δημοκρατικών αξιών για τον σεβασμό του άλλου, τη συμμετοχή 
και τον πλουραλισμό στους νεότερους. Χορηγείται επίσης στήριξη 
σε έργα που αφορούν κυρίως τους φυλακισμένους και τους πρόσφυγες 
μέσω εκπαιδευτικών δράσεων που προσανατολίζονται σε στόχους που 
έχουν σχέση με την επανένταξη τους στην κοινωνία. Οι δράσεις 
αυτές απευθύνονται, μεταξύ άλλων, στο προσωπικό της αστυνομίας 
που εκτίθεται σε καταστάσεις όπου η αποτελεσματική προστασία των 
ανθρωπίνων δικαιωμάτων επιβάλλει την τήρηση ενός καθορισμένου 
κώδικα συμπεριφοράς. Όσον αφορά τη δράση υπέρ των γυναικών, η 
προσέγγιση επικεντρώνεται κυρίως στην καταπολέμηση των διακρίσεων 
των οποίων είναι θύματα, και στην προώθηση του ρόλου τους στην 
κοινωνία. Η κατάρτιση και η εκπαίδευση αποτελούν επίσης 
προνομιούχα μέσα δράσης για την προώθηση των δικαιωμάτων των 
ιθαγενών και για την προστασία των θυμάτων ακραίας μορφής βίας. 
1.3.3 - Προώθηση ίσων ευκαιριών και πρακτικών που δεν 
εισάγουν διακρίσεις 
Η ισότητα για τα δικαιώματα και τον αυτοσεβασμό αποτελεί έναν από 
τους στηλοβάτες κάθε συστήματος προστασίας των θεμελιωδών 
δικαιωμάτων. Η προσέγγιση αυτή συμπληρώθηκε προοδευτικά με τη 
μεγαλύτερη προσοχή που δόθηκε όχι μόνο στις διάφορες ιδιαίτερα 
ευάλωτες ομάδες της κοινωνίας, αλλά και στους διαφορετικούς 
τρόπους για να εξασφαλιστούν η ανάπτυξη του ατόμου και ο σεβασμός 
των δικαιωμάτων ως θεμελιώδους προϋπόθεσης για την δημοκρατία. 
Η πρόληψη είναι ουσιαστική καθώς και η μακροπρόθεσμη δράση αλλά 
και η βοήθεια στα θύματα κατέχει επίσης μία μεγάλη θέση μεταξύ 
των δράσεων που λαμβάνουν ενίσχυση. Το θέμα των ίσων ευκαιριών 
οδηγεί σε μία σειρά ποικίλων πρωτοβουλιών τόσο έναντι των τρίτων 
χωρών, όσο και στο εσωτερικό των κοινοτικών συνόρων. Για το σκοπό 
αυτό, τα προνομιούχα μέσα δράσης είναι η εκπαίδευση και η 
ευαισθητοποίηση τόσο ως μέσον προώθησης υπέρ των πλέον ευάλωτων 
ομάδων της κοινωνίας ως και ως μέσο καταπολέμησης των διαφόρων 
μορφών μισαλλοδοξίας. Η νομική βοήθεια αποτελεί επίσης μέσο με 
προτεραιότητα όπως φαίνεται σε ένα σχέδιο, το οποίο, υπό μορφή 
σεμιναρίου, προσφέρει νομική ουσιαστικά εμπειρογνωμοσύνη που 
απευθύνεται σε νομικούς, κυβερνητικούς υπεύθυνους και εκπροσώπους 
των ΜΚΟ του Χόνγκ Κόνγκ προκειμένου να ενσωματωθούν οι αρχές των 
ίσων ευκαιριών στο δίκαιο. 
Το κεφάλαιο Β7-52 επέτρεψε τη συμβολή, κατά ουσιαστικό τρόπο, σε 
πολυάριθμες πρωτοβουλίες υπέρ της προστασίας των γυναικών και της 
προώθησης του ρόλου τους στην κοινωνία και τις σφαίρες πολιτικής 
εκπροσώπησης. Τα έργα αυτά καταπολεμούν τις διάφορες αιτίες που 
εισάγουν διακρίσεις και τις διάφορες μορφές βίας, των οποίων 
θύματα είναι οι γυναίκες, μέσω δραστηριοτήτων κατάρτισης και 
ευαισθητοποίησης, ενίσχυσης των ΜΚΟ και γυναικείων οργανώσεων και 
21 
προστασίας των γυναικών-θυμάτων βίας . 0 κοινοτικός προϋπολογισμός 
επιτρέπει επίσης τη συμβολή στην προώθηση ίσων ευκαιριών μεταξύ 
γυναικών και ανδρών στα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. 
Οι ίσες ευκαιρίες απευθύνονται, κατά κύριο λόγο,στις νεότερες 
γενιές και πολυάριθμες δράσεις καλύπτουν τη διάσταση αυτή κυρίως 
μέσω εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων. Οι στόχοι που επιδιώκονται 
αναφέρονται στα διάφορα στάδια και πλευρές ανάπτυξης του ατόμου, 
είτε πρόκειται για προώθηση της συμμετοχής τους στην κοινωνική, 
οικονομική και πολιτική ζωή, είτε για την υπεράσπιση του και την 
αποκατάσταση του μετά από περιπτώσεις άσκησης βίας. 
Η μισαλλοδοξία και οι διάφορες μορφές διάκρισης που ασκούνται σε 
καθορισμένες κοινωνικές ομάδες οδηγούν σε δραστηριότητες που 
εντάσσονται στο πλαίσιο παρόμοιας προσέγγισης, που διακρίνει 
αφενός, την υπεράσπιση των δικαιωμάτων και την προστασία των 
ατόμων, και,αφετέρου, την προώθηση του ρόλου τους στην κοινωνία. 
Τα έργα που αφορούν τους πρόσφυγες, τους βιαίως μετακινηθέντες 
πληθυσμούς, τις εθνικές μειονότητες κυρίως στην Κεντρική και 
Ανατολική Ευρώπη, κατανέμονται σύμφωνα με αυτή την διπλή οπτική. 
Επιτρέπουν επίσης να καταπολεμηθούν οι διακρίσεις στο επίπεδο των 
νομοθεσιών που ισχύουν στις σχετικές χώρες και να οργανωθούν 
εκστρατείες ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης της κοινής γνώμης που 
σκοπό έχουν να εξαλείψουν τις προκαταλήψεις των οποίων αποτελούν 
το αντικείμενο. 
Στο εσωτερικό των κοινοτικών συνόρων, η καταπολέμηση των 
φυλετικών διακρίσεων και της ξενοφοβίας ανταποκρίνεται στο 
μέγεθος των φαινομένων φυλετικών διακρίσεων και ξενοφοβίας που 
διαπιστώνονται εδώ και μερικά χρόνια σε όλη την ευρωπαϊκή ήπειρο. 
Περιλαμβάνει μία ευρωπαϊκή διάσταση η οποία συμπληρώνει την 
εθνική δράση στον τομέα αυτό και απαιτεί την ανάπτυξη 
συντονισμένης δράσης των διεθνών και περιφερειακών οργανώσεων που 
αναπτύσσουν δραστηριότητα στον τομέα αυτό. Οδήγησε στην 
κινητοποίηση των θεσμικών οργάνων της Κοινότητας και των κρατών 
μελών. Η γενικότερη στρατηγική που υιοθετήθηκε κατά τη σύνοδο 
κορυφής της Βιέννης του Συμβουλίου της Ευρώπης, έθεσε ένα πλαίσιο 
δράσης το οποίο οδήγησε στην διεξοδική ανάπτυξη συζητήσεων επί 
των μέσων που πρέπει να τεθούν σε εφαρμογή. Μία συμβουλευτική 
επιτροπή, που αποτελείται από εξέχουσες προσωπικότητες, ανέλαβε 
με εντολή του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Κέρκυρας (Ιούνιος 1994) 
να διατυπώσει συστάσεις σχετικά με τη συνεργασία μεταξύ των 
κυβερνήσεων και των διαφόρων κοινωνικών φορέων από τον Ιούνιο 
του 1995, κλήθηκε να μελετήσει, σε στενή συνεργασία με το 
Συμβούλιο της Ευρώπης, την σκοπιμότητα του Ευρωπαϊκού Οργανισμού 
Παρατήρησης φαινομένων φυλετικών διακρίσεων και ξενοφοβίας. 
Παράλληλα με τις εργασίες αυτές, κοινοτικές δράσεις που 
συμπληρώνουν αυτές των κρατών μελών αναπτύχθηκαν κυρίως στους 
τομείς της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της ενημέρωσης των 
μέσων ενημέρωσης. Προωθήθηκαν πειραματικά έργα που υλοποιήθηκαν 
από τους ΜΚΟ και από οργανώσεις μεταναστών. Μία πρωτότυπη 
πρωτοβουλία αναπτύχθηκε υπό μορφή σχεδίου "πόλεις κατά των 
φυλετικών διακρίσεων" που σκοπό έχει να παράσχει ενίσχυση σε ένα 
μικρό αριθμό τοπικών πρωτοβουλιών με τις οποίες επιδιώκεται η 
ενθάρρυνση των τοπικών συνεργατών γύρω από τρία θέματα με 
προτεραιότητα: η πρόληψη της φυλετικής βίας και της 
22 
εγκληματικότητας των νέων, η ανάπτυξη προσέγγισης για την 
παρατήρηση των περιπτώσεων φυλετικών διακρίσεων από πολλούς 
οργανισμούς και η προώθηση της ιδιότητας του πολίτη και της 
τοπικής δημοκρατίας στις κοινωνίες που έχουν διαφορετικούς 
πολιτισμούς. Προγράμματα κοινοτικής δράσης ε ι δ ι.κότερα στον ιομέα 
ι ης εκπαίδευσης και της νεόιητας (Leonardo, Socrates, Νεολαία για 
την Ευρώπη III) ενημέρωσης και πολιτισμού (Media II) συμβάλλουν 
επίσης στην καταπολέμηση των διαφόρων μορφών μισαλλοδοξίας. Τον 
Δεκέμβριο του 1995, η Επιτροπή εξέδοσε ανακοίνωση για τις 
φυλετικές διακρίσεις, την ξενοφοβία και τον αντισημιτισμό, που 
συνοδεύεται από πρόταση στο Συμβούλιο προκειμένου να οριστεί το 
1997 ως "Ευρωπαϊκό έτος κατά των φυλετικών διακρίσεων". Το 
κείμενο αυτό σκοπό έχει να συντονίσει τις δραστηριότητες της 
Επιτροπής στον τομέα αυτό και να περιγράψει τη δράση που 
προτίθεται να αναλάβει η Επιτροπή στο μέλλον στον τομέα αυτό. 
1.3.4. - Ενίσχυση των μη κυβερνητικών οργανώσεων,, ενώσεων 
και τοπικών ομάδων 
Η συνεργασία με τις διάφορες αρχές της κοινωνίας των πολιτών και 
κυρίως των ΜΚΟ, οργανώσεων και τοπικών ομάδων υπέρ της 
υπεράσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αποτελεί καθοριστικό 
στοιχείο για την επιτυχία των δράσεων που στηρίζει η Ευρωπαϊκή 
Κοινότητα στον τομέα της προώθησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. 
Η συμμετοχή των ΜΚΟ στην εφαρμογή δράσεων προώθησης των πολιτικών 
δικαιωμάτων και των δικαιωμάτων του πολίτη καθώς και των 
οικονομικών, κοινωνικών και πολιτιστικών δικαιωμάτων αυξάνεται 
προοδευτικά και επεκτείνεται σε νέους τομείς δράσης, όπως η 
υπεράσπιση των δικαιωμάτων των ευάλωτων ομάδων, η προώθηση των 
δημοκρατικών ελευθεριών και η στήριξη στις εκλογικές διαδικασίες. 
Παράλληλα, σημαντική στήριξη παρέχεται στη δημιουργία και στην 
εδραίωση των ΜΚΟ ως ουσιαστικών συνιστωσών για μία πλουραλιστική 
και δημοκρατική κοινωνία των πολιτών. 
Ένα υενάλο τμήυα των δράσεων που στηρίχθηκαν από τον κοινοτικό 
ποοϋπολονισυό στον τουέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του 
εκδημοκρατισυού απευθύνεται στον un κυβερνητικό τουέα στηρί^οντάε 
τον άυεσα και αναθέτοντας του την υλοποίηση έονων που 
αντιστοιχούν στις προτεραιότητες του καθώς και στις 
προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Λαμβανομένου υπόψη του 
καθοριστικού ρόλου των ΜΚΟ στην διαδικασία εκδημοκρατισμού και 
κοινωνικής και οικονομικής ανάπτυξης, ένα σημαντικό μέρος των 
πόρων αφιερώνεται στην ενίσχυση και την εδραίωση των ΜΚΟ και 
άλλων συνιστωσών της κοινωνίας των πολιτών. Τούτο συνίσταται 
κυρίως στην ενίσχυση των διαρθρώσεων, του τρόπου οργάνωσης και 
την λειτουργική ικανότητα των ΜΚΟ μέσω άμεσης στήριξης ή 
δραστηριοτήτων κατάρτισης, προσαρμοσμένων στις ανάγκες τους και 
στις προτεραιότητες τους. Τέθηκαν σε εφαρμογή πρωτότυπες μορφές 
δράσης, όπως στην περίπτωση ενός έργου που υλοποιήθηκε στην 
Κροατία το οποίο προβλέπει την δημιουργία ενός "Κέντρου για μη 
κυβερνητική ανάπτυξη" το οποίο είναι αρμόδιο για την εκ νέου 
ώθηση της εμπειρογνωμοσύνης των ΜΚΟ, προσφέροντας τους κατάρτιση, 
πληροφορίες και στήριξη στην αποστολή τους. Με τον τρόπο αυτό θα 
δημιουργηθούν μέσα που επιτρέπουν στον μη κυβερνητικό τομέα να 
θεμελιώσει την νομιμότητα του στην κοινωνία σχετικά με την 
ποιότητα των παρεμβάσεων του χάρη στις δικές του δομές 
23 
κατάρτισης, επικοινωνίας και χρηματοδότησης. 
Οι κοινοτικές συνδρομές των οποίων τυγχάνουν οι ΜΚΟ και η 
κοινωνία των πολιτών υπό την ευρεία έννοια, υπαγορεύονται από μία 
ανησυχία νια την συνέχεια. Έτσι, ουσιαστική ενίσχυση χορηγήθηκε 
για τη δημιουργία δικτύου χιλιανών οργανώσεων, οι οποίες έχουν 
ήδη λάβει στο παρελθόν κοινοτικές επιδοτήσεις. Το έργο αυτό 
αποσκοπεί ειδικότερα στην ενίσχυση του επιπέδου εξειδίκευσης του 
προσωπικού που είναι αρμόδιο για το δίκτυο σε θέματα που αφορούν 
την πρακτική εφαρμογή της δημοκρατίας. Ένα ευρύ πρόγραμμα 
στήριξης στην ανάπτυξη της κοινωνίας των πολιτών, το οποίο 
υλοποιήθηκε στον αραβικό κόσμο και το οποίο προβλέπει την 
ενίσχυση της ικανότητας δράσης των ΜΚΟ κυρίως μέσω δραστηριοτήτων 
κατάρτισης, αποτελεί την δεύτερη φάση μιας δράσης, τα 
αποτελέσματα της οποίας είναι μακροπρόθεσμα. Τα ιδιαίτερα 
χαρακτηριστικά των ΜΚΟ τα οποία είναι δυνατόν να ληφθούν υπόψη 
βάσει ενός μόνο τρόπου παρέμβασης, οδήγησαν στην εφαρμογή μεθόδων 
με μεγάλο περιθώριο ευελιξίας όσον αφορά την αντιμετώπιση των 
αναγκών των ΜΚΟ. Έτσι μια κοινοτική ενίσχυση επέτρεψε την 
δημιουργία ενός ειδικού ταμείου το οποίο συμβάλλει στην εφαρμογή 
μικροέργων με στόχο την υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. 
Η στήριΕη στον εκδηυοκρατισμό της κοινωνίας των πολιτών 
ε(ραουό£εται επίσης στις κοινωνικοοικονουικές διαρθρώσεις, ο ρόλος 
των οποίων είναι καθοριστικός στην δημοκρατική εξέλιξη των 
σχετικών χωρών. Στο πλαίσιο των προγραμμάτων Phare-Δημοκρατία και 
Tacis -Δημοκρατία, τα εμπορικά επιμελητήρια της Σλοβενίας και της 
Ρωσίας επωφελούνται από ένα πρόγραμμα αναδιοργάνωσης το οποίο 
συνοδεύεται με την παροχή τεχνικής βοηθείας, δραστηριοτήτων 
κατάρτισης και ανάπτυξης των δραστηριοτήτων τους κυρίως μέσω 
σεμιναρίων με θέμα την δημοκρατία και την οικονομία της αγοράς. 
Πολυάριθμα έργα, τα οποία έχουν τεθεί σε εφαρμογή κυρίως στις 
χώρες της Βαλτικής, στη Σλοβενία, τη Ρουμανία, τη Ρωσία, τη 
Μογγολία και την πρώην Γιουγκοσλαβία απευθύνονται στις 
συνδικαλιστικές οργανώσεις, κυρίως με σκοπό να ενισχυθούν οι 
δομές τους και να ευαισθητοποιηθούν ως προς τις αρμοδιότητες 
τους, στο πλαίσιο της δημοκρατίας και της οικονομίας της αγοράς. 
Χορηγήθηκε επίσης συνδρουή στην ενίσχυση των θεσυικών φορέων σε 
τοπικό και εθνικό επίπεδο οι οποίοι έχουν δεσμευτεί ή έχουν ως 
αρμοδιότητα την προώθηση και τον σεβασμό των ανθρωπίνων 
δικαιωμάτων και των δημοκρατικών αρχών. Πρόκειται ειδικότερα για 
την περίπτωση στη Λατινική Αμερική όπου πολυάριθμα έργα στοχεύουν 
στην ενίσχυση των τοπικών θεσμικών οργάνων που έχουν 
συγκεκριμένες αρμοδιότητες στον τομέα της απονομής της 
δικαιοσύνης. Η μέριμνα για δράσεις που βρίσκονται κοντά στον 
πολίτη, στις ανησυχίες του και στις προσδοκίες του, αποτελεί 
χαρακτηριστικό ενός έργου που εφαρμόζεται στην Κόστα Ρίκα και το 
οποίο συνδυάζει εκστρατείες ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης για 
τα ανθρώπινα δικαιώματα με την παγιοποίηση δικτύων άμυνας του 
πολίτη και συμμετοχής στις διάφορες πλευρές της τοπικής ζωής. Η 
ίδια προσέγγιση κυριαρχεί στην υλοποίηση ενός προγράμματος που 
καλύπτει την Κεντρική Αμερική το οποίο, μεταξύ άλλων, φιλοδοξεί 
να ευνοήσει τη λειτουργία νέων συστημάτων δημόσιας διοίκησης με 
την εμπειρία των ΜΚΟ. 
24 
Η στήριξη στον μη κυβερνητικό τομέα παρεμβαίνει σε διάφορους 
τομείς δράσης. Απευθύνεται επίσης σε οργανώσεις που αναπτύσσουν 
δραστηριότητα υπέρ καθορισμένων κοινωνικών ομάδων καθώς και 
ενώσεων και ομάδων που ασχολούνται με ειδικά θέματα. Με την 
προοπτική της παγκόσμιας διάσκεψης για τις γυναίκες, δόθηκε 
σημαντική ενίσχυση στην προετοιμασία και στη συμμετοχή των ΜΚΟ 
και των γυναικείων οργανώσεων στην συνεδρίαση αυτή, για την 
επιτυχία της οποίας η συμβολή τους ήταν ουσιαστική. Η ενίσχυση 
αυτή περιέλαβε τις ευρωπαϊκές οργανώσεις καθώς και τις οργανώσεις 
Λατινικής Αμερικής και της ζώνης που καλύπτει η σύμβαση Λομέ IV. 
Συνοδεύεται από πρωτοβουλίες που σκοπό είχαν κυρίως να ευνοήσουν 
την δημιουργία δικτύων γυναικείων ενώσεων και οργανώσεων: 
κατάρτιση ενός δικτύου γυναικών που ασκούν αρμοδιότητες σε τοπικό 
επίπεδο στην Χιλή, επέκταση και ενίσχυση των δραστηριοτήτων ενός 
δικτύου γυναικείων οργανώσεων στη Ρωσία και στην Τσεχική 
Δημοκρατία. Κοινοτική ενίσχυση έλαβαν επίσης οργανώσεις νέων στο 
πλαίσιο προγραμμάτων δραστηριοτήτων που βασίζονται στην αγωγή του 
πολίτη και την ευαισθητοποίηση σε θέματα που αφορούν τη 
δημοκρατική συμμετοχή (Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, Γεωργία). 
Αλλα έργα απευθύνονται σε οργανώσεις που αναπτύσσουν 
δραστηριότητα υπέρ των μειονεκτούντων ατόμων (Σλοβακία). Στο 
πλαίσιο των προγραμμάτων Phare-Δημοκρατία και Tacis-Δημοκρατία, 
ουσιαστική συμβολή δόθηκε στους ΜΚΟ που αναπτύσσουν δραστηριότητα 
στο θέμα της προστασίας του περιβάλλοντος. 
Η ενίσχυση της ικανότητας δράσης των ΜΚΟ και άλλων οργανισμών της 
κοινωνίας των πολιτών εξαρτάται κυρίως από την εφαρμογή έργων που 
προσανατολίζονται στην ανάπτυξη των δραστηριοτήτων τους. Τούτο 
ερμηνεύεται με πρωτοβουλίες που αποσκοπούν στην εδραίωση του 
εκπαιδευτικού ρόλου των ΜΚΟ (Εσθονία, Λετονία), ενισχύοντας τις 
ικανότητες τους και την εμπειρογνωμοσύνη τους σε θέματα που 
αφορούν την δημοκρατική διαδικασία, και ευνοώντας τις ανταλλαγές 
εμπειριών και τις διασυνοριακές επαφές. Στο πλαίσιο των 
προγραμμάτων Phare-Δημοκρατία και Tacis-Δημοκρατία αυτός ο τύπος 
δράσης περιλαμβάνει μορφές ανταλλαγών και επισκέψεων σε χώρες 
μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης : ενίσχυση των τοπικών διαρθρώσεων στην 
Πολωνία μέσω εκπαιδευτικών επισκέψεων σε παρόμοιους οργανισμούς 
στην Ισπανία· ενίσχυση των εκπαιδευτικών μη κυβερνητικών 
διαρθρώσεων στην Εσθονία και τη Λετονία χάρη σε μία 
διαφοροποιημένη σειρά δραστηριοτήτων που περιλαμβάνει 
εκπαιδευτικές επισκέψεις σε διάφορες χώρες της Ένωσης. Είναι 
επίσης πρωταρχικό οι ΜΚΟ και άλλοι φορείς της κοινωνίας των 
πολιτών να αναπτύξουν θετική εμπειρία στις σχέσεις τους υε τις 
εθνικές ή τοπικές αρχές. Έμφαση δίνεται επίσης στην δημιουργία 
σχέσεων συνεργασίας μεταξύ της πολιτικής εκπροσώπησης και των 
διαφόρων φορέων της κοινωνίας των πολιτών. Τα έργα που λαμβάνουν 
ενίσχυση δίνουν τη δυνατότητα να αναπτυχθούν συνεργείες στην 
επιδίωξη κοινών στόχων. Πρόκειται για ένα από τα χαρακτηριστικά 
των πρωτοβουλιών που υλοποιήθηκαν στην Λατινική Αμερική με θέμα 
τη δικαιοσύνη, την καταπολέμηση της ατιμωρησίας και την δημόσια 
διοίκηση με την ευρεία έννοια. Πρόκειται επίσης για έναν από τους 
άξονες των πρωτοβουλιών που έλαβαν στήριξη στο πλαίσιο των 
προγραμμάτων Phare-Δημοκρατία και Tacis-Δημοκρατία: περίοδοι 
κατάρτισης με θέματα κοινού ενδιαφέροντος που συνδέουν την 
κοινωνική μεταρρύθμιση και την δημοκρατική διαδικασία και 
συγκεντρώνουν εκπροσώπους της κρατικής εξουσίας και αρμόδιους των 
25 
ΜΚΟ ή οργανώσεων περίοδοι κατάρτισης και εκλαΐκευσης που αφορούν 
τις σχέσεις μεταξύ ΜΚΟ και δημοσίου τομέα σε ένα δημοκρατικό 
πλαίσιο. Αυτός ο τύπος δράσης συνδυάζεται με έργα που συμβάλλουν 
στην συμμετοχή των ΜΚΟ στην διαδικασία επεξεργασίας νόμων, είτε 
αφορά τους τομείς δράσης τους, είτε νομικά θέματα σχετικά με το 
καθεστώς τους κατ τις προϋποθέσεις ύπαρξης τους (Εσθονία, 
Μογγολία κυρίως). Αλλες δράσεις, όπως για παράδειγμα το 
πειραματικό έργο που πραγματοποιήθηκε στη Ρωσία, επικεντρώνονται 
στην ενίσχυση της ικανότητας των ΜΚΟ να αναπτύξουν σχέσεις 
συνεργασίας με τις τοπικές αρχές, ειδικότερα σε πολιτικά πλαίσια 
όπου δεν υπάρχει παράδοση τοπικής διοίκησης. Η σημασία της 
συμβολής των ΜΚΟ στην προώθηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των 
δημοκρατικών αρχών μεταφράζεται με την σηυαντική ενίσχυση που 
χορηνήθηκε στους ΜΚΟ που αναπτύσσουν δραστηριότητα σε διάφορα 
διεθνή (DOPQUU. Πρόκειται, ειδικότερα, για την περίπτωση του 
συνόλου των πρωτοβουλιών που λαμβάνονται υπέρ των ΜΚΟ και των 
γυναικείων οργανώσεων ενόψει της διάσκεψης του Πεκίνου αλλά και 
για ειδικά έργα που αποσκοπούν στον συντονισμό και στην παροχή 
βοηθείας στους εκπροσώπους των ΜΚΟ που πρόκειται να καταθέσουν 
ενώπιον των υπηρεσιών των Ηνωμένων Εθνών. Ένα παρόμοιο έργο 
αναπτύσσει δραστηριότητες κατάρτισης, παρακολούθησης και 
ευαισθητοποίησης που αποσκοπούν στην ενίσχυση της συμμετοχής του 
μη κυβερνητικού τομέα στις εργασίες των διαφόρων θεσμικών οργάνων 
του OSCE (ΟΑΣΕ). 
1.4 Ενίσχυση στα μέτρα εμπιστοσύνης για την αποκατάσταση της 
ειρήνης 
Η διεθνής κοινότητα συνειδητοποιεί όλο και περισσότερο την 
επίδραση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην ειρήνη και την διεθνή 
και περιφερειακή ασφάλεια καθώς και στην γενικότερη κατάσταση 
μιας χώρας, όσον αφορά την πολιτική της σταθερότητα καθώς και την 
κοινωνική και οικονομική της ανάπτυξη. Αυτή η συνειδητοποίηση 
συνοδεύεται από ένα όλο και μεγαλύτερο ενδιαφέρον για τα θέματα 
πρόληψης στις δράσεις που αναλαμβάνονται για το σεβασμό των 
ανθρωπίνων δικαιωμάτων και τις δημοκρατικές αρχές. Παράλληλα, η 
μέριμνα για παρέμβαση στο πλέον πρώιμο στάδιο με διαρκή 
αποτελέσματα οδήγησε στην ανάπτυξη δράσεων που συνδυάζουν την 
ενίσχυση των ειρηνευτικών διαδικασιών με μέτρα προώθησης των 
αξιών ανοχής, συμφιλίωσης και αμοιβαίου σεβασμού που δημιουργούν 
τις προϋποθέσεις για ειρήνη. 
1.4.1 - Πρόληψη των συγκρούσεων 
Η έννοια της πρόληψης δεν είναι νέα και κάθε πολιτική προώθησης 
των ανθρωπίνων δικαιωμάτων έχει απαραίτητα το χαρακτήρα αυτό. 
Ωστόσο, η εμβάθυνση του προβληματισμού στο θέμα αυτό οδήγησε στην 
ανάπτυξη γενικότερης και πολυδιάστασης προσέγγισης (ανθρώπινα 
δικαιώματα, ανάπτυξη, περιβάλλον) και στον καθορισμό νέων 
προοπτικών όπου εντάσσονται οι πρωτότυπες πρωτοβουλίες που 
περιγράφονται κατωτέρω. 
Πολυάριθμα έργα που έχουν λάβει κοινοτική ενίσχυση αναπτύσσουν 
θέματα σχετικά με την εκμάθηση τεχνικών συυφιλίωσης και επίλυσης 
των διαφοοών. Χαρακτηρίζονται επίσης από την προσοχή που δίνεται 
στις σχέσεις μεταξύ προώθησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, 
26 
εμψύχωσης της κοινωνίας των πολιτών και προώθησης των αξιών της 
ειρήνης. Ένα έργο που αναπτύχθηκε στην Ουγγαρία και το οποίο 
παρουσιάζει εκτεταμένη σειρά δραστηριοτήτων κατάρτισης σε θέματα 
που αφορούν τη δημόσια διοίκηση σε τοπικό επίπεδο, τονίζει 
ιδιαίτερα την αναζήτηση συμφωνίας, τις πρακτικές συλλογικής 
διαπραγμάτευσης και τη διαχείριση των κοινωνικών διαφορών. Με το 
ίδιο πνεύμα, μία πρωτοβουλία που λαμβάνει στήριξη στη Νικαράγουα 
ενθαρρύνει την εθνική συμφωνία και τις διάφορες μορφές κοινοτικής 
αλληλεγγύης, κυρίως προωθώντας την ανταλλαγή εμπειριών στην 
οικονομική, κοινωνική και πολιτική ζωή. Στο πλαίσιο ενός 
προγράμματος το οποίο σκοπό έχει να εδραιώσει τη συμβολή της 
κοινωνίας των πολιτών για την εδραίωση της δημοκρατίας στο Περού, 
προωθούνται τρία θέματα: απονομή της δικαιοσύνης και δημοκρατία· 
ασφάλεια του πολίτη στην δημοκρατία· συμμετοχή των πολιτών στις 
κρατικές υποθέσεις. Η εκπαιδευτική συνιστώσα δεσπόζει σε ένα έργο 
που καλύπτει πολλές πόλεις του Καζακστάν και περιλαμβάνει 
δραστηριότητες κατάρτισης και ενημέρωσης όσον αφορά την επίλυση 
των· διαφορών και την διαχείριση των κρίσεων. Η δράση αυτή η οποία 
προβλέπει τη δημιουργία ενός "Centre on Beace-Building and 
Conflict resolution" στο Άλματυ περιλαμβάνει επίσης περιόδους 
άσκησης, σεμινάρια και συζητήσεις που σκοπό έχουν να εδραιώσουν 
την δραστηριότητα του μη κυβερνητικού τομέα. 
Η εμβάθυνση στον προβληματισμό για την προληπτική διάσταση της 
δράσης υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της ειρήνης 
προσανατόλισε την κοινοτική ενίσχυση σε έργα που προβλέπουν 
καινοτόυες υορφές παοέυΒασης. Έτσι η ανάπτυξη της ικανότητας 
επίλυσης των διαφορών, ταχείας κινητοποίησης και προληπτικής 
διπλωματίας βρίσκεται στο κέντρο ενός πολυπεριφερειακού έργου που 
απευθύνεται σε περιφερειακούς φορείς και οργανώσεις ώστε να τους 
επιτραπεί να ρυθμίσουν τις διαφορές πριν αυτές να καταλήξουν στη 
βία. Σε περιπτώσεις κρίσης ή κινητοποίησης, δεδομένου ότι το 
ουσιώδες στοιχείο είναι η ικανότητα άμεσης αντίδρασης, ένα 
πρωτότυπο έργο προσφέρει διαφοροποιημένα μέσα δράσης (κυρίως 
αποστολές αξιολόγησης, κατανομή ειδικών απεσταλμένων) που 
επιτρέπουν παρεμβάσεις πριν την εμφάνιση διαφορών. 
Ειδικές πρωτοβουλίες στήριξης στις ειρηνευτικές διαδικασίες 
αποτέλεσαν επίσης το αντικείμενο της κοινοτικής ενίσχυσης. 
Χαρακτηρίζονται από μία σημαντική εκπαιδευτική συνιστώσα: 
προγράμματα εκπαίδευσης για την ειρήνη, συμφιλίωση για τη 
δημοκρατία στη Νικαράγουα και το Σαλβαδόρ, εθνικά εργαστήρια 
αγωγής του πολίτη και εκλαΐκευσης του πρωτοκόλλου ειρήνης της 
Λουζάκα στην Αγκόλα· κατάρτιση μέσω περιόδων άσκησης των 
Παλαιστινίων της λωρίδας της Γάζας και της Υπεριορδανίας στην 
κοινοτική και κοινωνική εργασία στον τομέα των ανθρωπίνων 
δικαιωμάτων ("ασκούμενοι της ειρήνης")· κατάρτιση που απευθύνεται 
στους ΜΚΟ και στους οργανισμούς που αναπτύσσουν δραστηριότητα 
στην ειρηνευτική διαδικασία στη Γουατεμάλα. 
Νέοι τρόποι παοέυβασης αναπτύχθηκαν σε καταστάσεις σοβαρών και 
παοατεταπένων παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωπιάτων. Έτσι η 
Ευρωπαϊκή Κοινότητα συνέβαλε στην αποστολή παρατηρητών για τα 
ανθρώπινα δικαιώματα στη Ρουάντα η οποία πραγματοποιήθηκε μετά 
από μία προπαρασκευαστική αποστολή το Μάρτιο του 1995 και 
παρατάθηκε μέχρι τις 15 Ιανουαρίου 1996. Η δράση αυτή σκοπό έχει 
27 
να εισάγει το στοιχείο της αμεροληψίας στην περίπτωση των σοβαρών 
και παρατεταμένων παραβιάσεων των θεμελιωδών δικαιωμάτων της 
ανθρώπινης ύπαρξης και στόχο έχει να απαλύνει τις ενστάσεις και 
να ευνοήσει, ενδεχομένως, την επιστροφή των προσφύγων. 
Πραγματοποιείται υπό την αιγίδα της Ύπατης Αρμοστείας των 
Ηνωμένων Εθνών για τα ανθρώπινα δικαιώματα στο πλαίσιο της 
αποστολής των Ηνωμένων Εθνών, σε ουγδυασμό με το Κέντρο 
ανθρωπίνων δικαιωμάτων της Γενεύης. Το κεφάλαιο Β7-52 επέτρεψε 
επίσης τη συμβολή για την αποστολή πέντε παρατηρητών στο 
Μπουρούντι, οι οποίοι έχουν αναλάβει να συμβάλουν στην 
αποκατάσταση κλίματος εμπιστοσύνης και ασφάλειας στον πληθυσμό, 
βοηθώντας τον ανταποκριτή για τα ανθρώπινα δικαιώματα των 
Ηνωμένων Εθνών, καταρτίζοντας και υλοποιώντας προγράμματα 
εκπαίδευσης για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Κατά παρόμοιο τρόπο, στο 
πλαίσιο της συμβολής για την εφαρμογή κοινής θέσης του Συμβουλίου 
που θεσπίστηκε τον Οκτώβριο του 1995, ένα από τα μέρη του 
προγράμματος δράσης στην Ανγκόλα προβλέπει την υλοποίηση 
αποστολής παρατήρησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο πλαίσιο της 
Αποστολής Ελέγχου των Ηνωμένων Εθνών (UNAVEM III). 
1.4.2 - Στήριξη στις δράσεις που σκοπό έχουν να 
καταπολεμήσουν την ατιμωρησία όσων διαπράττουν 
σοβαρές παραβιάσεις του ανθρωπιστικού δικαίου και 
των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. 
Η πρόληψη περιλαμβάνει επίσης πλευρές καταστολής, κυρίως σε 
καταστάσεις όπου η ατιμωρησία όσων διαπράττουν σοβαρές 
παραβιάσεις διατηρεί ένα κλίμα ανασφάλειας, η οποία ευνοεί νέες 
παραβιάσεις. Η σοβαρότητα αυτών των φαινομένων οδήγησε κυρίως 
στην δημιουργία ad hoc δικαστηρίων για την πρώην Γιουγκοσλαβία 
και τη Ρουάντα, αρμοδίων να κρίνουν όσους διαπράττουν σοβαρές 
παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και θίγουν το ανθρωπιστικό 
δίκαιο. Οι καινοτομίες αυτές, που έχουν σημαντική θέση στο 
διεθνές δίκαιο, έτυχαν της ενεργούς στήριξης της Ευρωπαϊκής 
Ένωσης καθώς και ειδικών πρωτοβουλιών της Επιτροπής που σκοπό 
έχουν να διευκολύνουν την έναρξη των εργασιών. Η κοινοτική 
συνδρομή στις εργασίες των δύο ad hoc δικαστηρίων επέτρεψε να 
ανατεθεί σε ειδικευμένες μη κυβερνητικές οργανώσεις η υλοποίηση 
δράσεων στήριξης που στοχεύουν ειδικά θέματα: προστασία και 
στήριξη των θυμάτων που έρχονται να καταθέσουν, διάθεση 15 
νομικών βοηθών, ευασθητοποίηση στο ρόλο του δικαστηρίου, δράση 
που σκοπό έχει να συλλέξει νέες μαρτυρίες, δημιουργία κέντρων 
τεκμηρίωσης και βάσης δεδομένων, τεχνική παρακολούθηση των 
εργασιών του δικαστηρίου, παροχή υπηρεσίας συνεδριάσεων με 
μαγνητοσκόπηση κλπ. Οι διάφορες αυτές δραστηριότητες αντιστοιχούν 
σε μία ανάληψη υποχρέωσης για χρηματοδότηση της τάξεως των 3,1 
εκατ. ECU. Με πρωτοβουλία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ένα νέο 
κονδύλιο του προϋπολογισμού ύψους 300.000 χιλιάδων ECU 
δημιουργήθηκε το 1995 το οποίο επιτρέπει να δοθεί ειδική ενίσχυση 
στις μη κυβερνητικές οργανώσεις που εργάζονται για την καθιέρωση 
μιας διαρκούς διεθνούς ποινικής νομολογίας. Οι δραστηριότητες που 
λαμβάνουν στήριξη συμβάλλουν στην επεξεργασία της ευρωπαϊκής 
θέσης για το θέμα αυτό. Τούτο ερμηνεύεται με την ανάπτυξη 
εκστρατειών ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης της κοινής γνώμης και 
οδηγούν επίσης σε δράσεις που σκοπό έχουν να καθιερώσουν 
μηχανισμούς συντονισμού και συνεργασίας μεταξύ των ΜΚΟ, των 
28 
κυβερνήσεων, των ad hoc Δικαστηρίων και των υπηρεσιών των 
Ηνωμένων Εθνών κατά την εξέλιξη των εργασιών σχετικά με την 
ίδρυση ενός μόνιμου διεθνούς Δικαστηρίου. 
1.4.3 - ΣτήριΕη στις εθνικές προσπάθειες που τείνουν να 
ενισχύουν την εΕάοτηση των ένοπλων δυνάηεων από 
τις πολιτικές αρχές. 
Το κεφάλαιο Β7-52 δίνει τη δυνατότητα στήριξης προσπαθειών των 
χωρών της Λατινικής Αμερικής που αναπτύσσουν δράση για την 
αποτελεσματική εξάρτηση των δυνάμεων ασφαλείας και των ένοπλων 
δυνάμεων από τις πολιτικές αρχές και για το διαχωρισμό των ρόλων 
αυτών των θεσμικών οργάνων στα δημοκρατικά κράτη. Η υλοποίηση του 
στόχου αυτού εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την κατάρτιση, έτσι 
η κοινοτική ενίσχυση διατέθηκε σε πολυάριθμες δράσεις κατάρτισης 
των ενόπλων δυνάμεων της Κεντρικής Αμερικής, της περιοχής των 
Ανδεων, της Παραγουάης και του Περού στον τομέα του σεβασμού των 
ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του κράτους δικαίου. Οι πόροι της 
χρηματοδοτικής και τεχνικής βοήθειας επέτρεψαν επίσης τη συμβολή 
σε παρόμοιες δράσεις υπέρ της εθνικής αστυνομίας του Σαλβαδόρ . 
Ιδιαίτερη σημασία δόθηκε επίσης στην κατάρτιση απόστρατου 
στρατιωτικού προσωπικού όπως στην περίπτωση ενός έργου που 
αναπτύχθηκε στη Νικαράγουα και το οποίο αποσκοπεί, μέσω 
δραστηριοτήτων κατάρτισης που αφορούν κυρίως το θέμα της ειρήνης 
και της επίλυσης των διαφορών, να ευνοήσει τη συμφιλίωση και την 
κοινωνική επανένταξη των αποστρατευμένων στρατιωτών. 
Πρωτοβουλίες που βασίζονται στο πλαίσιο του προγράμματος Phare-
Δημοκρατία, οδήγησαν σε δραστηριότητες ενημέρωσης και 
ευαισθητοποίησης οι οποίες σκοπό έχουν να ευνοήσουν την ανάπτυξη 
προβληματισμού για τα θέματα που έχουν σχέση με την διεθνή 
ασφάλεια και τις σχέσεις μεταξύ των ενόπλων δυνάμεων και των 
πολιτικών αρχών. Πρόκειται για μία δράση που αναπτύχθηκε στην 
Βουλγαρία και η οποία απευθύνεται σε διάφορες ομάδες-στόχους της 
κοινωνίας των πολιτών ενόψει της εξοικείωσης τους με τις έννοιες 
της διεθνούς ασφάλειας. Ένα άλλο έργο που αναπτύχθηκε στην 
Εσθονία προτίθεται να ενισχύσει τις εθνικές οργανώσεις που 
ασχολούνται με τις σχέσεις μεταξύ ενόπλων δυνάμεων και πολιτικών 
αρχών. Το έργο αυτό περιλαμβάνει διάφορα μέρη ευαισθητοποίησης, 
κατάρτισης, δημοσκόπησης για το θέμα αυτό και συγκριτικής μελέτης 
της κατάστασης των πολιτικών-στρατιωτικών σχέσεων στη Λετονία και 
στη Λιθουανία. 
1.5- Οι πρωτοβουλίες που απευθύνονται στις ομάδες στόχους 
1.5.1 - Ομάδες που απαιτούν ιδιαίτερη προστασία 
α. Τα παιδιά 
Τα δικαιώματα του παιδιού αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα των 
ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Δεδομένου ότι τα παιδιά χρειάζονται 
ειδικότερη προστασία, οι διεθνείς κανόνες για την προστασία των 
ανθρωπίνων δικαιωμάτων συμπληρώθηκαν με ένα ειδικό μέσο σχετικά 
με τα δικαιώματα του παιδιού και την ευημερία του. Η συνθήκη των 
29 
Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα του παιδιού, η οποία άρχισε να 
ισχύει στις δύο Σεπτεμβρίου του 1990 και σήμερα έχει σε μεγάλο 
βαθμό επικυρωθεί, αφορά τα πολιτικά δικαιώματα και τις ατομικές 
ελευθερίες των παιδιών, τα οικονομικά κοινωνικά και πολιτιστικά 
τους δικαιώματα, καθώς και το δικαίωμα για ειδική προστασία από 
όλες τις μορφές βίας. 
Η εκπαίδευση βρίσκεται στο κέντρο της δράσης υπέρ των παιδιών και 
ένα μεγάλο τμήμα των έργων που έχουν τύχει κοινοτικής ενίσχυσης 
ευνοούν τις δραστηριότητες εκπαίδευσης και κατάρτισης στο πλαίσιο 
των πρωτοβουλιών τους όσον αφορά τα παιδιά. Η καταπολέμηση των 
προκαταλήψεων στο πλέον πρώιμο στάδιο οι οποίες αποτελούν τη βάση 
των διακρίσεων, της βίας και της μισαλλοδοξίας αποτελεί ένα 
μακροχρόνιο καθήκον το μοναδικό όμως ικανό να έχει διαρκή και 
πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα στο σύνολο του κοινωνικού ιστού. 
Για το λόγο αυτό το κεφάλαιο Β7-52 δίνει προτεραιότητα στα έργα 
που στοχεύουν στην αγωγή του πολίτη και την ννώση των 
δημοκρατικών αΕιών όσον αφορά το σεβασμό του άλλου, τη συμμετοχή 
και τον πλουραλισμό στους κύκλους των νεότερων. Με σκοπό να 
αναπτυχθεί στο Περού ένας πολιτισμός ειρήνης και ανοχής, μία 
δράση βασίστηκε στην προώθηση της εκπαίδευσης για τα ανθρώπινα 
δικαιώματα και την πρακτική της δημοκρατίας στη σχολική 
εκπαίδευση. Μία πρωτότυπη πρωτοβουλία που βασίστηκε στο πρόγραμμα 
Tacis-Δημοκρατία, ενδιαφέρεται ειδικότερα για τις μεθόδους 
διδασκαλίας, της ιστορίας στη Ρωσία, προσπαθώντας να συμβάλει στον 
προβληματισμό για τα μέσα ανανέωσης της διδασκαλίας αυτής. Ένα 
πειραματικό σχέδιο που αναπτύχθηκε στη Λιθουανία χαρακτηρίζεται 
από παρόμοια προσέγγιση: μέσω της παραγωγής εκπαιδευτικών υλικών 
και ειδικής κατάρτισης των καθηγητών της δευτεροβάθμιας 
εκπαίδευσης, σκοπό έχει να ευνοήσει την ενεργό συμμετοχή των 
μαθητών στην ζωή της πόλης. Παρομοίως, ένα πρόγραμμα αγωγής του 
πολίτη που εφαρμόστηκε σε 250 σχολεία της πρωτοβάθμιας και 
δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στην Πολωνία επιτρέπει ουσιαστικά την 
ευαισθητοποίηση στο θέμα της δημοκρατίας και των θεμελιωδών αρχών 
της. Στην Τουρκία, ένα πρόγραμμα κατάρτισης απευθύνεται σε 
περίπου 1200 δασκάλους που κατανέμονται σε 12 επαρχίες της χώρας. 
Η σημασία που δίνεται στην εκπαίδευση ερμηνεύεται επίσης με την 
υλοποίηση έργων που σκοπό έχουν να περιλάβουν την εκπαίδευση για 
τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη δημοκρατία στο πλαίσιο των 
σχολικών προγραμμάτων (Παναμάς, Ονδούρα, Περού) ή να παρέχουν στα 
σχετικά υπουργεία την απαραίτητη τεχνική βοήθεια για την 
προετοιμασία των εκπαιδευτικών προγραμμάτων (Τυνησία). Έργα, όπως 
μία δραστηριότητα που πραγματοποιήθηκε στη Ρωσία, τονίζουν τις 
αξίες της συμμετοχής και της αλληλεγγύης, υπογραμμίζοντας κυρίως 
τη σημασία της αφιλοκερδούς προσφοράς στην κοινωνική δράση. 
Η κάθε μορφής άσκησης βίας που πλήττει τα παιδιά οδήγησε σε 
πολυάριθμες πρωτοβουλίες σε όλες τις περιοχές του κόσμου. Στην 
Ινδία, ένα πρόγραμμα ευαισθητοποίησης όσον αφορά την εργασία των 
παιδιών που αποσκοπεί μακροπρόθεσμα στην κατάργηση της εργασίας 
των παιδιών, έτυχε κοινοτικής ενίσχυσης. Το πρόγραμμα αυτό 
προβλέπει σε μία δεύτερη φάση, να προταθούν εναλλακτικές λύσεις 
σε αυτούς που απασχολούν παιδιά. Προκειμένου να αντιμετωπιστεί 
η κατάσταση του αναλφαβητισμού και της στέρηοης δικαιωμάτων, 
δράσεις που αναπτύσσονται επιτόπου στην Αϊτή, περιλαμβάνουν σειρά 
δραστηριοτήτων που αποσκοπούν στην επανένταξη των παιδιών του 
30 
δρόμου (εκμάθηση γραφής και ανάγνωσης, σχολική επανένταξη, 
ευαισθητοποίηση των οικογενειών, κλπ) . Άλλες δράσεις επιτρέπουν 
να εξασφαλιστεί στο Περού μία γενική βοήθεια, τόσο νομική όσο και 
ψυχοκοινωνικη και ιατρική, σε ανήλικους που κατηγορούνται για 
εγκληματικές δράσεις ή σε θύματα βασανισμού ή άλλης κακής 
μεταχείρισης. Τούτο συνοδεύεται με την διοργάνωση εκστρατειών 
ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης. Στην Αργεντινή, μία κοινοτική 
ενίσχυση χορηγήθηκε σε ειδική πρωτοβουλία που απευθύνεται στη 
στήριξη νόμιμων ενεργειών και ερευνών που θα επιτρέψουν να 
χορηγηθεί η βοήθεια στις οικογένειες παιδιών που έχουν 
εξαφανιστεί για πολιτικούς λόγους. Μία συμπληρωματική δράση, 
πάντα στην Αργεντινή, προβλέπει ιατρική, νομική, ψυχολογική, 
παιδαγωγική και κοινωνική βοήθεια σε 140 εφήβους που προέρχονται 
από οικογένειες που υπήρξαν θύματα καταπίεσης υπό δικτατορικό 
στρατιωτικό καθεστώς. Μια παρόμοια προσέγγιση επικρατεί στην 
υλοποίηση ενός έργου στη Σλοβενία που απευθύνεται σε παιδιά της 
Βοσνίας. Ένα άλλο έργο που πραγματοποιείται στην Κροατία 
αφιερώνεται στον πειραματισμό μεθόδων θεραπείας ομάδων σε δύο 
ομάδες παιδιών ηλικίας από 6 έως 12 ετών σε περίπτωση επιτυχίας, 
η μέθοδος μπορεί να επαναληφθεί σε μεγαλύτερη κλίμακα. Ειδικά 
έργα που απευθύνονται σε παιδιά προσφύγων στα στρατόπεδα της 
πρώην Γιουγκοσλαβίας και τα οποία παρουσίασαν στην κοινή γνώμη 
γενικότερα την μαρτυρία των παιδιών αυτών, έτυχαν επίσης 
κοινοτικής ενίσχυσης. 
0 κοινοτικός προϋπολογισμός συνέβαλε στη διοργάνωση διάσκεψης 
στην οποία συμμετείχαν οργανώσεις που είναι ιδιαίτερα ενεργές 
στον τομέα της παροχής βοηθείας σε παιδιά θύματα παραβιάσεων και 
η οποία επέτρεψε να αναφερθεί ορισμένος αριθμός συστάσεων που 
σκοπό έχουν να ενισχύσουν την εμπειρογνωμοσύνη στο θέμα αυτό, να 
συντονίσουν τις δραστηριότητες των οργανώσεων που αναπτύσσουν 
δραστηριότητα στον τομέα αυτό και να αναπτύξουν μηχανισμούς 
λειτουργίας που θα επιτρέψουν ταχεία αντιμετώπιση των κρίσιμων 
καταστάσεων. Η σημασία των σχέσεων μεταξύ κυβερνήσεων και ΜΚΟ 
όσον αφορά την προστασία των παιδιών στις ένοπλες συγκρούσεις 
στην Αφρική, οδήγησε στην πρωτοβουλία που αναπτύσσεται στην 
Αφρική και η οποία περιλαμβάνει σειρά συνεδριάσεων σε 
περιφερειακό επίπεδο καθώς και αποστολές αξιολογήσεων που οδηγούν 
στην διοργάνωση μιας παγκόσμιας διάσκεψης. Ειδικότερα, δόθηκε 
συνδρομή στη διοργάνωση διεθνούς διάσκεψης στην Β.Ιρλανδία η 
οποία απευθύνεται στους δικαστές προκειμένου να κατανοηθούν 
καλύτερα τα προβλήματα των νέων που αντιμετωπίζουν καταστάσεις 
ακραίας βίας. Μία κοινοτική χρηματοδότηση επιτρέπει επίσης την 
συμμετοχή εκπροσώπων ΜΚΟ από την Ασία, την Λατινική Αμερική και 
την Αφρική στο πρώτο διεθνές συνέδριο για την σεξουαλική και 
εμπορική εκμετάλλευση των παιδιών που διοργανώθηκε στη Σουηδία 
τον Αύγουστο του 1996. 
Η συνθήκη για τα δικαιώματα του παιδιού αποτελεί αναφορά για όλα 
τα έργα που λαμβάνουν κοινοτική ενίσχυση, και πρέπει να τονιστεί 
ένα πρωτότυπο έργο, το οποίο έχει ως στόχο να καθορισθούν, βάσει 
συγκεκριμένων περιπτώσεων, δείκτες που θα επιτρέψουν να μετρηθεί 
σε ποιο βαθμό η συνθήκη για τα δικαιώματα του παιδιού τηρήθηκε 
ή όχι. 
31 
β) Οι εθνικές μειονότητες 
Το θέμα των μειονοτήτων βρίσκεται σήμερα στο κέντρο των θεμάτων 
που απασχολούν την διεθνή κοινότητα. Ήδη από την αρχή της 
δεκαετίας, το θέμα τίθεται με μεγάλη οξύτητα, που οδήγησε κυρίως 
την Ευρωπαϊκή Ένωση να αναλάβει το Μάιο του 1994 ιδιαίτερα 
φιλόδοξη διπλωματική πρωτοβουλία η οποία ολοκληρώθηκε το Μάρτιο 
του 1995 με την υπογραφή συμφώνου σταθερότητας του οποίου η 
εφαρμογή ανατέθηκε στον ΟΑΣΕ. Ο στόχος του συμφώνου αυτού που 
περιλαμβάνει πολιτική δήλωση που συνοδεύεται από έναν κατάλογο 
με 100 περίπου διμερείς συμφωνίες, σκοπό έχει να ενισχύσει, με 
προληπτικά μέτρα, την σταθερότητα στην Ευρώπη, χάρη στην προώθηση 
σχέσεων καλής γειτνίασης, συμπεριλαμβανομένων και των θεμάτων 
σχετικά με τα σύνορα και τις μειονότητες. Δύο συζητήσεις 
στρογγυλής τράπεζας σε περιφερειακό επίπεδο πραγματοποιήθηκαν, 
η μία για την περιοχή της Βαλτικής, η άλλη για τις άλλες χώρες 
της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, οι οποίες κατέληξαν στην 
σύναψη σημαντικών συμφωνιών προκειμένου να εξασφαλιστεί η νομική 
ασφάλεια μεταξύ των κρατών ως προς τις μειονότητες. Η πρωτοβουλία 
αυτή οδήγησε στην λήψη συνοδευτικών μέτρων στα οποία χορηγήθηκε 
ουσιαστική οικονομική ενίσχυση στο πλαίσιο των προγραμμάτων Phare 
και Phare-Δημοκρατία. 
Μία από τις κυριότερες ελλείψεις που διαπιστώθηκαν όσον αφορά την 
διαχείριση του θέματος των μειονοτήτων στην Κεντρική και 
Ανατολική Ευρώπη είναι η ανεπάρκεια του διαλόγου, αφενός, μεταξύ 
κυβερνητικών διαρθρώσεων και εκπροσώπων των μειονοτήτων και, 
αφετέρου, μεταξύ των αρμόδιων κυβερνητικών οργάνων για το θέμα 
των διαφόρων χωρών της περιοχής. Με την προοπτική αυτή, στο 
πλαίσιο του προγράμματος Phare-Δημοκρατία, χορηγήθηκε ενίσχυση 
σε μία πρωτοβουλία που υλοποιήθηκε από κοινού με το Συμβούλιο της 
Ευρώπης και η οποία αποσκοπούσε στην καθιέρωση θεσμικών σχέσεων 
μεταξύ των εθνικών υπηρεσιών των κρατών της περιοχής που είναι 
αρμόδιες για το θέμα των μειονοτήτων. Πρόκειται ουσιαστικά για 
την ανάπτυξη δομημένων σχέσεων συνεργασίας μεταξύ των διαφόρων 
σχετικών κυβερνητικών φορέων μέσω δραστηριοτήτων κατάρτισης, 
εκπαιδευτικών επισκέψεων και τεχνικής βοήθειας. 
Άλλα έργα που υπάγονται στην νομική βοήθεια συμβάλουν στην 
εναρμόνιση της θρησκευτικής νομοθεσίας στη Βουλγαρία, την 
Ρουμανία και την Αλβανία προκειμένου να την καταστήσουν σύμφωνη 
προς την Ευρωπαϊκή Συμφωνία για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Μία 
δράση που πραγματοποιήθηκε στην πρώην Γιουγκοσλαβία χορηγεί 
νομική βοήθεια απευθείας στα θύματα εθνικών διακρίσεων, 
διευκολύνοντας την προώθηση των δικαιωμάτων τους και συμβάλλοντας 
στην ανάπτυξη του διακοινοτικού διαλόγου. Η προστασία των 
μειονοτήτων απαιτεί επίσης δράσεις ευαισθητοποίησης στις σχετικές 
ομάδες για τα δικαιώματα τους και τις διάφορες πλευρές της 
κατάστασης τους. Αυτός ο τύπος της δράσης συνδυάζεται επίσης και 
με ειδικές δραστηριότητες που ευνοούν την προσέγγιση των 
υπαρχόντων δικτύων κατά τρόπο ώστε να καταστεί αποτελεσματικότερη 
η προστασία και η προώθηση των δικαιωμάτων των ομάδων 
μειονότητας. 
γ. Οι αυτόχθονες πληθυσμοί 
Όπως ζητήθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και λαμβανομένων υπόψη 
των συμπερασμάτων της Παγκόσμιας Διάσκεψης του Ρίο το 1992, 
32 
δίνεται ιδιαίτερη σημασία στο μέλλον των ενδογενών πληθυσμών, 
κυρίως σε μία προοπτική που συνδυάζει τα δικαιώματα των πληθυσμών 
και την ανησυχία για το περιβάλλον. Συγκεκριμένα και καινοτόμα 
έργα έλαβαν στήριξη, τα οποία σκοπό έχουν να τους δώσουν τη 
δυνατότητα να οργανωθούν, να δρομολογήσουν τις διεκδικήσεις τους 
και να εξασφαλίσουν μία καλύτερη επιρροή στην διεθνή σκηνή, 
κυρίως στα Ηνωμένα Έθνη. Εργαστήρια, σεμινάρια καθώς και 
εκπαιδευτικά προγράμματα στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων 
πραγματοποιήθηκαν επίσης για λογαριασμό τους. 
δ. Οι πρόσφυγες και τα ακουσίως μετακινηθέντα άτομα 
Σύμφωνα με πρόσφατες εκτιμήσεις, υπάρχουν σήμερα στον κόσμο 
περίπου 20 εκατομμύρια προσφύγων και 24 εκατομμύρια ακουσίως 
μετακινηθέντων ατόμων στις ίδιες τους τις χώρες. Η Ευρωπαϊκή 
Ένωση συμβάλει ουσιαστικά στις δράσεις που αναλαμβάνει η Ύπατη 
Αρμοστεία για τους πρόσφυγες (HCR), κυρίως μέσω δραστηριοτήτων 
της Υπηρεσίας για την ανθρωπιστική βοήθεια της Ευρωπαϊκής 
Κοινότητας (ECHO) που δημιουργήθηκε το 1992. Η καθιέρωση, το 
Δεκέμβριο του 1993, συνεργασίας μεταξύ του HCR και της Ευρωπαϊκής 
Κοινότητας επέτρεψε να αυξηθεί η αποτελεσματικότητα όλων των 
δράσεων που περιλαμβάνουν κυρίως την πρόληψη, την παροχή 
επείγουσας βοηθείας, την προστασία, την βοήθεια και την προώθηση 
βιώσιμων λύσεων. Έτσι συνολικό ποσό ύψους 345 εκατ. ECU 
χορηγήθηκε επί του κοινοτικού προϋπολογισμού σε δράσεις υπέρ των 
προσφύγων και των ακουσίως μετακινηθέντων ατόμων στον κόσμο. 
Μεταξύ των δράσεων που αναπτύχθηκαν στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής 
Ένωσης, η κοινοτική βοήθεια δόθηκε σε προγράμματα κατάρτισης. 
Τούτο ερμηνεύεται με την συνδρομή στην διοργάνωση εκπαιδευτικών 
συνεδρίων στην Ελλάδα που απευθύνονται σε δικαστές, αστυνομικούς 
και υπαλλήλους που συμμετέχουν στην διαδικασία υποδοχής και 
μεταχείρισης των αιτούντων άσυλο. Ένα άλλο έργο ευνοεί το 
συντονισμό, σε ευρωπαϊκή κλίμακα, δραστηριοτήτων που σκοπό έχουν 
να βοηθήσουν τους νέους πρόσφυγες που προέρχονται από ζώνες 
μάχης, με σκοπό να αποφύγουν να καταταγούν δια της βίας στο 
στρατό της χώρας καταγωγής τους. Η βοήθεια που παρέχεται στους 
πρόσφυγες βρίσκεται επίσης στο κέντρο ενός έργου που καλύπτει τη 
Λευκορωσία, τη Ρωσία και την Ουκρανία και βασίζεται στην ενίσχυση 
των ΜΚΟ που αναλαμβάνουν δραστηριότητα στον τομέα αυτό και στο 
συντονισμό των πρωτοβουλιών τους στην περιοχή. Ένα παρόμοιο έργο 
αποσκοπεί στο να καταστήσει προσιτή σε 600 οργανώσεις, που 
αναπτύσσουν δραστηριότητα ως προς το θέμα των προσφύγων στην 
Ισπανία και στην Λατινική Αμερική, τεκμηρίωση σχετικά με τις 
διάφορες πλευρές της κατάστασης των προσφύγων και της προστασίας 
τους. Μία πρωτοβουλία που αναπτύσσεται στην Γερμανία και η οποία 
σκοπό έχει να παρατηρήσει και να εκτιμήσει την κατάσταση στις 
φυλακές δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στο μέλλον των αιτούντων άσυλο 
εν αναμονή απέλασης τους, τυγχάνει επίσης της κοινοτικής 
ενίσχυσης. 
Πρέπει να σημειωθεί ότι στο πλαίσιο της σύμβασης Λομέ IV, επτά 
χώρες (Ανγκόλα, Ακτή του Ελεφαντοστού, Τζιμπουντί, Κένυα, 
Μαλάουι, Μοζαμβίκη, Ουγκάντα) έτυχαν ειδικών παρεμβάσεων υπέρ των 
προσφύγων των επαναπατρισθέντων και των βιαίως μετακινηθέντων 
ατόμων με συνολικό ποσό ύψους 13,58 εκατ. ECU. Ο κοινοτικός 
προϋπολογισμός επιτρέπει επίσης να στηριχθεί η δημιουργία και οι 
33 
δραστηριότητες ειδικευμένων κέντρων στις χώρες της Ευρωπαϊκής 
Ένωσης που θα παρέχουν ιατρική, κοινωνική και ψυχολογική βοήθεια 
στους πρόσφυγες και στους αιτούντες άσυλο, που προέρχονται κυρίως 
από τις αναπτυσσόμενες χώρες, όπου είχαν υποστεί βασανιστήρια ή 
άλλη κακή μεταχείριση. 
ε. Οι φυλακισμένοι 
Στήριξη επίσης δόθηκε σε έργα που προορίζονταν ειδικά για τους 
φυλακισμένους, θέμα το οποίο προκάλεσε την κινητοποίηση του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Οι εκπαιδευτικές δράσεις οι οποίες 
απευθύνονται σε άτομα των φυλακών, προσανατολίζονται σε 
συγκεκριμένους στόχους που αφορούν την επανένταξη τους στην 
κοινωνία. Στη Ρωσία, η εκπαίδευση και η κατάρτιση αποτελούν το 
κέντρο ενός ιδιαίτερα φιλόδοξου έργου που περιλαμβάνει πολλά 
μέρη: εκπαιδευτικές και ενημερωτικές υπηρεσίες που απευθύνονται 
στους φυλακισμένους, κατάρτιση του προσωπικού των φυλακών, 
δημιουργία δικτύου δικηγόρων που αναλαμβάνουν να εκπροσωπήσουν 
νομικά τους κρατούμενους και να δώσουν ώθηση στην διαδικασία 
μεταρρυθμίσεων, κλπ. Με την προοπτική της ευαισθητοποίησης της 
κοινής γνώμης, ένα έργο αποσκοπεί στην όσο το δυνατόν ευρύτερη 
διάδοση πληροφοριών σχετικά με την κατάσταση στις φυλακές οι 
οποίες έχουν συλλέγει χάρη σε μια ερευνητική εργασία που 
πραγματοποιήθηκε επί τόπου. Το κεφάλαιο Β-52 συμβάλει επίσης στην 
υλοποίηση μιας σειράς δραστηριοτήτων που σκοπό έχουν να 
προωθήσουν τα δικαιώματα των κρατουμένων στην Αφρική. Η 
εκπαίδευση και η ευαισθητοποίηση, που αποτελούν τους 
σημαντικότερους φορείς, επεκτείνονται με πρωτοβουλίες που 
επικεντρώνονται στην στήριξη των ΜΚΟ οι οποίοι παρεμβαίνουν σε 
καταστάσεις κρίσης και με εκστρατείες στις αρμόδιες αφρικανικές 
αρχές για την επικύρωση των διεθνών οργάνων προστασίας των 
ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Άλλα έργα, όπως στην περίπτωση ενός έργου 
στην Παλαιστίνη, οδηγούν σε δραστηριότητες υπέρ των κρατουμένων 
οι οποίοι υπάγονται στην νομική βοήθεια που χορηγείται στους 
κρατούμενους, που αφορούν όχι μόνο την υπεράσπιση τους αλλά και 
τις συνθήκες κράτησης τους. 
στ. Θύματα βασανισμών 
Το τελικό έγγραφο της παγκόσμιας διάσκεψης για τα ανθρώπινα 
δικαιώματα που πραγματοποιήθηκε στη Βιέννη τον Ιούνιο του 1993 
ορίζει το βασανισμό ως την πλέον απάνθρωπη βία ενάντια στην 
αξιοπρέπεια της ανθρώπινης ύπαρξης. Το θέμα αυτό απασχόλησε το 
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το οποίο όρισε ειδικό κονδύλιο του 
προϋπολογισμού για την παροχή βοηθείας στα θύματα βασανισμού για 
την ψυχική, υλική και κοινωνική αποκατάσταση τους. Οι πιστώσεις 
αυτές που ανέρχονται το 1995 σε 5,5 εκατ. ECU, επιτρέπουν την 
προσφυγή σε ειδικευμένους οργανισμούς οι οποίοι παρέχουν βοήθεια 
στους τοπικούς οργανισμούς για την κατάρτιση, την έναρξη και την 
αρχική περίοδο της εφαρμογής· τούτο περιλαμβάνει δραστηριότητες 
κατάρτισης, παροχής νομικών συμβουλών, έρευνας και κοινωνικής 
βοήθειας. Άλλες δράσεις αποσκοπούν στην ευαισθητοποίηση, την 
έρευνα και την τεκμηρίωση. Ενίσχυση χορηγείται επίσης στα θύματα 
του πολέμου, όπως στην πρώην Γιουγκοσλαβία όπου η δράση 
ενισχύεται το χρόνο αυτό. 
34 
1.5.2. - Ομάδες με προτεραιότητα για δράσεις προστασίας 
και ευαισθητοποίησης 
α. Οι νυναίκες 
Οι γυναίκες βρίσκονται τόσο μεταξύ των πλέον ευάλωτων ομάδων όσο 
και των ομάδων που καλούνται να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο 
στην κοινωνία. Η γυναίκα - τα θεμελιώδη δικαιώματα της οποίας 
επιβεβαιώθηκαν στο έγγραφο της Βιέννης, ως αναπόσπαστο, και 
αδιαίρετο τμήμα των παγκόσμιων δικαιωμάτων της ανθρώπινης 
ύπαρξης, είδε να αναγνωρίζεται και να προωθείται ο ρόλος της στη 
δήλωση και την βάση δραστηριοποίησης της Παγκόσμιας Διάσκεψης του 
Πεκίνου που πραγματοποιήθηκε τον Σεπτέμβριο του 1995. Η διεθνής 
κοινότητα επιβεβαίωσε την ανάγκη πλήρους και ισότιμης συμμετοχής 
των γυναικών στην πολιτική ζωή και τη ζωή του πολίτη, την 
οικονομική, την κοινωνική και την πολιτιστική ζωή καθώς και την 
ενίσχυση της συμμετοχής τους στη διαδικασία λήψης αποφάσεων σε 
όλους τους τομείς. 
0 κοινοτικός προϋπολογισμός με ποσό ύψους 2 εκατ. ECU περίπου 
συνέβαλε στην προετοιμασία και στη συμμετοχή των νυναικείων 
οργανώσεων και των ΜΚΟ των χωρών του Νότου αλλά και της Κεντρικής 
και Ανατολικής Ευρώπης στις διάοοοες οάσεις της Διάσκεψης του 
Πεκίνου καθώς και στο φόρουμ των ΜΚΟ που πραγματοποιήθηκε 
παράλληλα. Πενήντα εκπρόσωποι γυναικείων οργανώσεων από την 
Λατινική Αμερική και την Καραϊβική έλαβαν έτσι μέρος στις 
εργασίες της συνδιάσκεψης και του φόρουμ των ΜΚΟ. Η ενίσχυση αυτή 
συνοδεύεται με δραστηριότητες κατάρτισης υπέρ των εκπροσώπων των 
ΜΚΟ και της οργάνωσης διασκέψεων και προπαρασκευαστικών 
σεμιναρίων των οποίων τα συμπεράσματα σκοπό έχουν να συμβάλουν 
στις εργασίες της συνδιάσκεψης. Οι πρώτες πρωτοβουλίες πού 
συνδέονται άμεσα με την εφαρμογή των αποτελεσμάτων της 
συνδιάσκεψης, πραγματοποιήθηκαν επίσης. Πρόκειται για ένα 
πρόγραμμα κατάρτισης στην Κένυα, στη Ζάμπια και στην Τανζανία που 
απευθύνεται στους ΜΚΟ για την υπεράσπιση των δικαιωμάτων των 
γυναικών προκειμένου να τους ευαισθητοποιήσουν κυρίως σε 
λειτουργικές προτεραιότητες που απορρέουν από την συνδιάσκεψη του 
Πεκίνου. 
Υπό το πρίσμα της πρόληψης και της προστασίας, η εκπαίδευση 
κατέχει προτεραιότητα στην δράση υπέρ των γυναικών. Πρωτοβουλίες 
απευθύνονται σε ομάδες γυναικών που βρίσκονται σε μειονεκτική 
θέση, όπως η πρωτοβουλία που πραγματοποιήθηκε στην Κολομβία υπέρ 
των μετακινούμενων γυναικών ή των γυναικών που ζουν στο 
περιθώριο, η οποία περιλαμβάνει δράσεις γενικής κατάρτισης και 
η οποία συνδυάζεται με δραστηριότητες ενημέρωσης για τα 
δικαιώματα τους. Η υπεράσπιση των δικαιωμάτων των γυναικών 
βρίσκεται επίσης στο κέντρο μιας δράσης που πραγματοποιήθηκε 
κυρίως σε γυναίκες που είναι εσώκλειστες σε κέντρα 
επανεκπαίδευσης στο Μεξικό. Επί ειδικών θεμάτων (οικογενειακός 
προγραμματισμός, μέσα ενημέρωσης, δημοκρατική πρακτική και 
δικαιώματα των γυναικών) ένα έργο που πραγματοποιήθηκε στο 
πλαίσιο του προγράμματος Phare-Δημοκρατία, προβλέπει περιόδους 
κατάρτισης και σεμιναρίων υπέρ των γυναικών της Πολωνίας και της 
Αλβανίας. Η βία της οποίας είναι θύματα οι γυναίκες είναι στο 
επίκεντρο μίας δράσης που πραγματοποιήθηκε στην Τουρκία και 
αφιερώνεται στην διάδοση πληροφοριών σχετικά με τις διάφορες 
35 
μορφές βίας κατά των γυναικών καθώς και στις δυνατότητες τις 
οποίες έχουν για να αμυνθούν. Πρόκειται για μία άλλη προσέγγιση 
που προέχει όσον αφορά ένα πρωτότυπο έργο στο Σαλβαδόρ το οποίο 
επικεντρώνεται στην κατάρτιση του προσωπικού της αστυνομίας και 
των ένοπλων δυνάμεων για τα μέσα καταπολέμησης και αντιμετώπισης 
των περιπτώσεων βίας που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες.Το κεφάλαιο 
Β7-52 δίνει επίσης τη δυνατότητα παροχής στήριξης σε ειδικές 
δράσεις θεραπευτικής, ψυχολογικής και κοινωνικής βοήθειας υπέρ 
των γυναικών θυμάτων σεξουαλικής βίας, κυρίως στην πρώην 
Γιουγκοσλαβία. Σε ένα έργο που πραγματοποιήθηκε στην Τουρκία, στο 
θεραπευτικό τμήμα προστίθενται η παροχή νομικής βοηθείας και οι 
δράσεις ευαισθητοποίησης της κοινής γνώμης. 
Η δράση σκοπό έχει να ευαισθητοποιήσει την κοινωνία και τις 
ορνανώσεις υπεράσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων κυρίως όσον 
αφορά το θέμα της βίας, των οποίων θύματα είναι οι γυναίκες. Στο 
πλαίσιο της προοπτικής για την πρόληψη, ένα πρόγραμμα που 
πραγματοποιήθηκε στην Πολωνία και στην Τσεχική Δημοκρατία 
συμβάλλει στην ενίσχυση της δράσης των τοπικών ΜΚΟ κυρίως μέσω 
της διοργάνωσης εκστρατείας τύπου και ευαισθητοποίησης καθώς και 
δραστηριοτήτων ενημέρωσης και παροχής βοηθείας στα πιθανά θύματα 
εμπορίου γυναικών. Μία πρωτοβουλία που ανελήφθη στην Καραϊβική 
συνίσταται κυρίως στην ευαισθητοποίηση των οργανώσεων υπεράσπισης 
των ανθρωπίνων δικαιωμάτων για την ίση αντιμετώπιση ανδρών και 
γυναικών στο γενικότερο πλαίσιο της προστασίας των ανθρωπίνων 
δικαιωμάτων. 
Πολυάριθμα έρνα αποσκοπούν κυρίως στην καταπολέμηση των 
διακρίσεων των οποίων θύματα είναι οι γυναίκες και στην προώθηση 
της συμμετοχής τους στην πολιτική, κοινωνική και οικονομική Ζωή. 
Στο Μαρόκο, ένα έργο επιτρέπει να αναπτυχθούν περίοδοι βασικής 
εκπαίδευσης στο πλαίσιο της καταπολέμησης του αναλφαβητισμού που 
αγγίζει το 80% περίπου των μαροκινών γυναικών. Ένα έργο που 
πραγματοποιείται στην Ινδία εφαρμόζει πρόγραμμα ειδικής 
κατάρτισης που σκοπό έχει να ενισχύσει τη συμμετοχή των γυναικών 
ως εκλεκτόρων αλλά και ως εκλεγμένων, στην διαδικασία λήψης 
πολιτικών αποφάσεων. Στη Χιλή, ένα έργο συγκεντρώνει 1600 
γυναίκες που ασκούν πολιτικές αρμοδιότητες σε τοπικό επίπεδο 
προκειμένου να τις κάνουν να συμμετέχουν σε συζήτηση για τις 
διακρίσεις, των οποίων είναι θύματα, στους τομείς της πολιτικής 
εκπροσώπησης. Στο πλαίσιο των προγραμμάτων Phare-Δημοκρατία και 
Tacis-Δημοκρατία, ένα πρόγραμμα που απευθύνεται στις νέες 
γυναίκες βασίζεται στις δραστηριότητες ευαισθητοποίησης και 
ειδικής κατάρτισης προκειμένου να καθιερωθεί η συμμετοχή των 
γυναικών στη διαδικασία εκδημοκρατισμού. Ένα άλλο έργο που 
πραγματοποιείται στην Πολωνία σκοπό έχει να αναπτυχθεί η 
ικανότητα της συμμετοχής των γυναικών στην οικονομική ζωή καθώς 
και να ενισχυθεί η μορφή αλληλεγγύης, με την δημιουργία δικτύων 
γυναικών και δραστηριοτήτων γυναικείων κινημάτων και ενώσεων. Στη 
Σλοβενία, ένα άλλο πρόγραμμα κατάρτισης απευθύνεται σε μία ομάδα 
γυναικών που έχουν την αρμοδιότητα να εκπροσωπούν τα συμφέροντα 
των γυναικών στο χώρο της εργασίας και στις συνδικαλιστικές 
οργανώσεις και οι οποίες στην συνέχεια πρέπει να αναλάβουν δράση 
για την ευαισθητοποίηση των γυναικών στα θέματα αυτά στις 
διάφορες επιχειρήσεις. Η Ένωση γυναικών της Τούζλα έτυχε 
κοινοτικής συνδρομής στις δραστηριότητες αυτές για την προώθηση 
36 
των κοινωνικών, οικονομικών πολιτικών και πολιτιστικών 
δικαιωμάτων των γυναικών της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης. 
Οι γυναίκες συχνά είναι τα πρώτα θύματα ένοπλων συγκρούσεων και 
η διατήρηση ή η αποκατάσταση της ειρήνης αποτελεί προϋπόθεση sine 
qua non της αστικής, πολιτικής και κοινωνικής τους χειραφέτησης. 
Η συμβολή τους στην ειρήνη είναι επίσης σημαντική και με το 
πνεύμα αυτό ένα πρόγραμμα κατάρτισης εξυπηρετεί τον διπλό στόχο 
της ειρήνης και της χειραφέτησης της γυναίκας συγκεντρώνοντας 
γυναίκες από το Ισραήλ και την Παλαιστίνη μέσω κοινών 
δραστηριοτήτων εκμάθησης και ευαισθητοποίησης. 
Ο κοινοτικός προϋπολογισμός επιτρέπει επίσης τη συμβολή στην 
προώθηση των ίσων ευκαιριών μεταξύ ανδρών και γυναικών στα κράτη 
μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η εφαρμογή του τρίτου προγράμματος 
δράσης για τις ίσες ευκαιρίες (1991-1995) καλύπτει επίσης τόσο 
την εφαρμογή και την ανάπτυξη της νομοθεσίας, όσο και την 
ενσωμάτωση των γυναικών στην αγορά απασχόλησης και τη βελτίωση 
του καθεστώτος της γυναίκας στην κοινωνία. Σημαντική ενίσχυση 
επίσης χορηγήθηκε στο Ευρωπαϊκό Λόμπυ των γυναικών το οποίο 
αποτελεί το μεγαλύτερο όργανο συντονισμού γυναικείων-εθνικών και 
ευρωπαϊκών-ΜΚΟ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το οποίο έγινε 
απαραίτητος εταίρος για την κοινοτική δράση στον τομέα αυτό. Ποσό 
ύψους 200.000 ECU χορηγήθηκε σε ευρωπαϊκούς ΜΚΟ που είχαν 
συγκεκριμένο πρόγραμμα δραστηριοτήτων ενόψει του φόρουμ των ΜΚΟ 
της Διάσκεψης του Πεκίνου, το οποίο επίσης έλαβε κοινοτική 
ενίσχυση προκειμένου να χορηγηθεί ενίσχυση για την έκδοση της 
καθημερινής εφημερίδας του. 
β. Οι δημοοιονοαφοι και οι άλλοι ερνα£όμενοι στον τομέα των 
μέσων ενημέρωσης 
Στους δημοσιογράφους και στους άλλους εργαζόμενους στα μέσα 
ενημέρωσης εμπίπτει ιδιαίτερη αρμοδιότητα στο πλαίσιο των 
διαδικασιών εκδημοκρατισμού. Πολυάριθμες δράσεις αφιερώθηκαν στην 
ενίσχυση της επαγγελματικής τους συνείδησης, στη διδασκαλία μιας 
επαγγελματικής ηθικής, στην οργάνωση του επαγγέλματος, στη 
βελτίωση του κοινωνικού καθεστώτος τους. Παράλληλα, σε ειδικές 
δράσεις ελήφθη υπόψη ο ρόλος των δημοσιογράφων στο πλαίσιο των 
εκλογικών διαδικασιών καθώς και η αρμοδιότητα τους στην προώθηση 
των αξιών ανοχής, ειρήνης και συμφιλίωσης [βλέπε ειδικότερα 
σημείο 1.3.1]. 
γ. Οι δικαστές, οι δικηγόροι και το λοιπό δικαστικό προσωπικό 
καθώς και το προσωπικό των Φυλακών 
Στο πλαίσιο της στήριξης για την ενίσχυση ή για την αναμόρφωση 
των δικαστικών συστημάτων, μεγάλο μέρος εξαρτάται από τις δράσεις 
που απευθύνονται στους δικαστές, τους δικηγόρους και το λοιπό 
δικαστικό προσωπικό. Οι δράσεις αυτές εφαρμόζονται ανάλογα με τις 
ειδικές ανάγκες και τις δικαστικές παραδόσεις των σχετικών χωρών. 
Η αναμόρφωση της δικαστικής μηχανής απαιτεί παρεμβάσεις που 
βασίζονται στη χορήγηση βασικής κατάρτισης προκειμένου να 
αντιμετωπιστούν οι πλέον άμεσες ανάγκες. Η κοινοτική ενίσχυση 
επιτρέπει επίσης να συνδυαστεί ή να παγιωθεί με πρωτότυπες 
πρωτοβουλίες ο εκσυγχρονισμός δικαστικών μηχανισμών. Η 
ευαισθητοποίηση των δικαστών και δικηγόρων σε ειδικά θέματα 
(εγκληματικότητα των νέων, παραβιάσεις του τύπου, κλπ) είναι 
37 
επίσης σημαντική [βλέπε ειδικότερα σημείο 1.2.2.]. 
δ. Οι ένοπλες δυνάμεις, το προσωπικό της αστυνομίας και της 
ασφάλειας 
Οι ένοπλες δυνάμεις καθώς και το προσωπικό της αστυνομίας και της 
ασφάλειας διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην κοινωνία, κυρίως 
όσον αφορά το σεβασμό των ατομικών ελευθεριών. Για το λόγο αυτό 
είναι σημαντικό να αναπτυχθούν για λογαριασμό τους δράσεις 
ευαισθητοποίησης για τον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων στις 
οποίες λαμβάνεται υπόψη η ιδιαιτερότητα των καθηκόντων τους. Έτσι 
μία πρωτότυπη πρωτοβουλία λαμβάνει ήδη από το 1992 κοινοτική 
ενίσχυση. Πρόκειται για το πολυετές πρόγραμμα προώθησης των 
ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Κεντρική Αμερική που δίνει 
προτεραιότητα σε εκπαιδευτικά έργα και έργα ευαισθητοποίησης του 
προσωπικού της αστυνομίας, των ενόπλων δυνάμεων, της διοίκησης, 
της δικαιοσύνης και του προσωπικού των φυλακών. Η πρωτοτυπία 
αυτής της πρωτοβουλίας έγκειται στο γεγονός όχι αναπτύσσει στενή 
σχέση συνεργασίας για την εκτίμηση της κατάστασης των ανθρωπίνων 
δικαιωμάτων και επί ειδικών έργων παροχής νομικής βοηθείας και 
ενίσχυσης του δικαστικού μηχανισμού. Το 1995, έλαβαν στήριξη 9 
έργα με συνολικό ποσό ύψους 1.559.000 ECU στο πλαίσιο του 
κεφαλαίου Β7-52. Αυτός ο τύπος δράσης επεκτάθηκε και σε χώρες της 
Νοτίου Αμερικής. 
II. ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ 
Η παρουσίαση, υπό το γεωγραφικό πρίσμα, κατευθυντηρίων γραμμών 
δράσης που ακολουθούνται στην προώθηση των ανθρωπίνων 
δικαιωμάτων, βασίζεται ουσιαστικά αλλά όχι αποκλειστικά5 στην 
κατανομή του προϋπολογισμού του κεφαλαίου Β7-52. Οι πληροφορίες 
που παρατίθενται κατωτέρω παραπέμπουν σε λεπτομερέστερα στοιχεία 
που παρέχονται στο θεματικό τμήμα. 
2.1 Οι αναπτυσσόμενες χώρες (εκτός από την Λατινική Αμερική) 
α/- Οι χώρες ΑΚΕ 
Μεταξύ των δράσεων που συνδέονται με την άσκηση της δημόσιας 
αρχής, ένα μεγάλο μέρος υπάγεται στην στήριξη για την παροχή 
βοηθείας στη διαδικασία των εκλογών καθώς και στις πρωτοβουλίες 
που σχετίζονται με την ενίσχυση του κράτους δικαίου. 
Περίπου το 22% των διαθέσιμων πόρων στο πλαίσιο του κονδυλίου Β7-
522 αφιερώθηκε στην παροχή βοηθείας για την προετοιμασία και την 
διενέργεια εκλογών. Επρόκειτο κυρίως για δράσεις στήριξης των 
εκλογικών διαδικασιών στην Αϊτή, στη Γκάνα και στο Ζαΐρ. Οι 
συνδρομές έλαβαν τη μορφή τεχνικής βοήθειας, κατάρτισης των 
βουλευτών και χρηματοδότησης εξοπλισμών καθώς και άμεσης 
συμμετοχής στις εκλογικές διαδικασίες. 
Όσον αφορά τη στήριξη στην ενίσχυση του κράτους δικαίου, 
εκπροσώπησε το 1995 το 33% περίπου των ποσών που χορηγήθηκαν σε 
5 Δεδομένου ότι οι δύο θεματικές κατευθυντήριες γραμμές του 
κεφαλαίου επιτρέπουν να υποστηριχθούν ενέργειες χωρίς 
γεωγραφικό περιορισμό. 
38 
πρωτοβουλίες όπως η αναμόρφωση και η εδραίωση του δικαστικού 
συστήματος στο Μπουργκίνα Φάσο, στη Ρουάντα και στην Αϊτή, οι 
αποστολές παρατήρησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Ρουάντα, στο 
Μπουρούντι και στην Αγκόλα καθώς και στη στήριξη για τις θεσμικές 
μεταρρυθμίσεις και τις δράσεις που αποσκοπούν στην δημιουργία 
περισσότερο ανθρώπινων συστημάτων στις φυλακές. Η Ρουάντα έτυχε 
ιδιαίτερης προσοχής: τεχνική βοήθεια στην αναμόρφωση του 
δικαστικού συστήματος, στήριξη στο διεθνές ad hoc δικαστήριο, 
χρηματοδότηση της αποστολής παρατήρησης των ανθρωπίνων 
δικαιωμάτων. 
Μεταξύ των δράσεων που σκοπό έχουν να ενισχύσουν την κοινωνία των 
πολιτών, δόθηκε προτεραιότητα στην ευαισθητοποίηση και την 
εκπαίδευση για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Η κατάσταση των γυναικών 
και η εκπαίδευση των παιδιών οδήγησαν σε πολυάριθμες 
πρωτοβουλίες). Όσον αφορά τις πλέον ευάλωτες ομάδες, δόθηκε 
ιδιαίτερη προσοχή στο μέλλον των παιδιών που ζουν στους δρόμους 
στην Αϊτή. 
125 ΜΚΟ έτυχαν κοινοτικής ενίσχυσης για την προετοιμασία και τη 
συμμετοχή στις διάφορες φάσεις της διάσκεψης του Πεκίνου και του 
φόρουμ των ΜΚΟ καθώς και στο πρώτο παγκόσμιο συνέδριο για την 
σεξουαλική εκμετάλλευση των παιδιών στη Στοκχόλμη. 
Η ενίσχυση για ένα ανεξάρτητο, πλουραλιστικό και υπεύθυνο τύπο 
αντιπροσωπεύει το 16% των αναλήψεων υποχρεώσεων για χρηματοδότηση 
του κονδυλίου Β7-522. Δεδομένου του πρωτότυπου και πειραματικού 
χαρακτήρα της, ιδιαίτερη μνεία γίνεται σε μία δράση που προβλέπει 
την εφαρμογή ενός "δικτύου ταχείας ειδοποίησης" για τις 
παραβιάσεις της ελευθερίας του τύπου. 
Όσον αφορά το θέμα της πρόληψης και της επίλυσης των διαφορών, 
το 3% περίπου του διαθέσιμου προϋπολογισμού αφιερώθηκε σε 
καινοτόμες δράσεις όπως η ενίσχυση για τη δημιουργία ειδικού 
ταμείου σύντομων απαντήσεων σε καταστάσεις επείγοντος χαρακτήρα 
καθώς και σε διάφορα προγράμματα κατάρτισης για τις τεχνικές 
επίλυσης των διαφορών. 
Έργα που απευθύνονται σε θύματα βασανισμού έτυχαν επίσης 
κοινοτικής στήριξης. Πρόκειται κυρίως για τη στήριξη 
δραστηριοτήτων ειδικευμένων κέντρων από χώρες της Ευρωπαϊκής 
Ένωσης που υποδέχονται πρόσφυγες ή αιτούντες άσυλο, οι οποίοι 
έχουν υποστεί βασανισμούς ή άλλη κακή μεταχείριση στις χώρες 
καταγωγής τους και οι οποίες τους παρέχουν ιατρική, ψυχολογική 
και κοινωνική βοήθεια. Άλλα έργα επιτρέπουν να δημιουργηθούν 
παρόμοια κέντρα και να στηριχθούν οι δραστηριότητες τους στις 
σχετικές χώρες κυρίως μέσω περιόδων ειδικής κατάρτισης (κυρίως 
Κένυα, Αϊτή). 
β/- Η πολιτική προώθησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων έναντι των 
χωρών του Μαγκρέμπ βρίσκεται ακόμη σε εμβρυακό στάδιο στο πλαίσιο 
του κεφαλαίου Β7-52. Ένα ευρύ πρόγραμμα που καλύπτει όλη την 
περιοχή και πέρα από αυτήν, σκοπό έχει να ενισχύσει την κοινωνία 
των πολιτών μέσω δραστηριοτήτων κατάρτισης και ενημέρωσης 
προκειμένου να αυξηθούν η εμπειρογνωμοσύνη και η ικανότητα δράσης 
των ΜΚΟ στον αραβικό κόσμο. Το πρόγραμμα αυτό αποτελεί την 
39 
δεύτερη φάση μίας πρωτοβουλίας που ξεκίνησε το περασμένο έτος. 
Η ενίσχυση της κοινωνίας των πολιτών βρίσκεται επίσης στο κέντρο 
μίας πρωτοβουλίας η οποία επιτρέπει να ευαισθητοποιηθούν οι 
αρχές, οι οποίες ασχολούνται με θέματα εκπαίδευσης, για να 
συμπεριληφθεί η γνώση για τα ανθρώπινα δικαιώματα στα εγχειρίδια 
της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Τούτο 
συνοδεύεται από μία διάσκεψη με θέμα τη διδασκαλία των ανθρωπίνων 
δικαιωμάτων, τη χορήγηση τεχνικής βοήθειας προκειμένου να 
αναθεωρηθούν τα σχολικά κείμενα και ένα πρόγραμμα ειδικής 
κατάρτισης που απευθύνεται στους εκπαιδευτές. Πάντα στον τομέα 
της εκπαίδευσης, ένα πρόγραμμα που πραγματοποιήθηκε στο Μαρόκο 
συνδυάζει δράσεις που σκοπό έχουν να καταπολεμήσουν τον 
αναλφαβητισμό των γυναικών και τμήματα σχετικά με την 
ευαισθητοποίηση όσον αφορά τα δικαιώματα τους και την κατάρτιση. 
Η κοινοτική ενίσχυση χορηγείται επίσης για την υλοποίηση και τη 
διάδοση εβδομαδιαίου περιοδικού στην Αλγερία που ασχολείται με 
θεμελιώδη θέματα τα οποία αντιμετωπίζει η κοινωνία και το 
πολιτικό σύστημα της χώρας. Πρέπει να τονιστεί η ενίσχυση που 
χορηγείται σε πρωτότυπη πρωτοβουλία που πραγματοποιείται στην 
Τυνησία, και η οποία επέτρεψε να αναπτυχθεί προβληματισμός 
σχετικά με το θέμα της ποινής του θανάτους στις ισλαμικές χώρες, 
συγκεντρώνοντας κυρίως τους εμπειρογνώμονες της περιοχής. 
γ/- Έργα που πραγματοποιήθηκαν στις χώρες της Μέσης Ανατολής 
έτυχαν επίσης κοινοτικής στήριξης. Στα Κατεχόμενα Εδάφη, ενίσχυση 
έλαβαν συνοδευτικά μέτρα και μέτρα προετοιμασίας της εκλογικής 
διαδικασίας. Αφενός επρόκειτο για συμβολή στη δημιουργία ενός 
αυτοματοποιημένου εκλογικού μητρώου και στην εφαρμογή μονάδας 
παρακολούθησης των μέσων ενημέρωσης πριν και κατά την εκλογική 
διαδικασία, προκειμένου να μετρηθεί κυρίως ο βαθμός ανεξαρτησίας 
των μέσων ενημέρωσης. Ένα ευαίσθητο θέμα, όπως το μέλλον των 
φυλακισμένων, οδήγησε επίσης στην ανάληψη δράσης που επιτρέπει 
την παροχή νομικής βοήθειας για διάφορα θέματα σχετικά με την 
τήρηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων των Παλαιστινίων κρατουμένων. 
Άλλες πρωτοβουλίες εντάσσονται ειδικότερα στην προοπτική της 
ειρήνευσης και της συμφιλίωσης των κοινοτήτων πράγμα το οποίο 
ερμηνεύεται με πρωτότυπες μορφές που ευνοούν το διάλογο και την 
αμοιβαία κατανόηση (πρόγραμμα "ασκουμένων για την ειρήνευση", 
πρόγραμμα κοινής κατάρτισης που απευθύνεται στις γυναίκες της 
Παλαιστίνης και του Ισραήλ). 
δ/- Όσον αφορά την Ασία, τα έργα που έλαβαν κοινοτική ενίσχυση 
απευθύνονται κυρίως στα παιδιά και στις γυναίκες. Στην Ινδία, ένα 
έργο αποσκοπεί ειδικότερα στην άνοδο του επιπέδου δημοκρατικής 
συμμετοχής των γυναικών στη διαδικασία λήψης πολιτικών αποφάσεων 
μέσω δραστηριοτήτων κατάρτισης και παροχής βοηθείας. Τούτο αφορά 
τις γυναίκες τόσο ως εκλέκτορες όσο και ως εκλεγμένες. Στήριξη 
χορηγήθηκε επίσης για την υλοποίηση προγράμματος ευαισθητοποίησης 
όσον αφορά την εργασία των παιδιών στην Ινδία. Η πρωτοβουλία αυτή 
της οποίας απώτερος στόχος είναι η καταστολή της εργασίας των 
παιδιών, αποσκοπεί, σε μία δεύτερη φάση και προκειμένου να είναι 
ρεαλιστική, να προτείνει εναλλακτικές λύσεις σε αυτούς που 
απασχολούν παιδιά. 
Σύμφωνα με τη βούληση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου "να προωθηθεί 
η προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στις χώρες τις οποίες 
40 
σύντομα θα υπάρξει αλλαγή δικαιοδοσίας"6. Χορηγήθηκε συνδρομή για 
την εφαρμογή στον Χόνγκ-Κόγκ έργων που αποσκοπούν σε 
δραστηριότητες ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης όσον αφορά τα 
ανθρώπινα δικαιώματα. Πρόκειται για πρωτότυπες πρωτοβουλίες που 
προσφεύγουν στην μηχανογραφική στήριξη κυρίως για την εφαρμογή 
βάσης δεδομένων στα ανθρώπινα δικαιώματα και την επεξεργασία 
εκπαιδευτικών προγραμμάτων αλληλεπίδρασης στον τομέα. Ένα άλλο 
έργο συνίσταται στην ενίσχυση της εκλαΐκευσης των ανθρωπίνων 
δικαιωμάτων με την έκδοση και διάδοση τεκμηρίωσης στα κινεζικά 
και την δημιουργία κατάλληλου εκπαιδευτικού υλικού. 
Πρέπει επίσης να τονιστεί η ενίσχυση που χορηγήθηκε για την 
προετοιμασία των διαφόρων φάσεων της τέταρτης παγκόσμιας 
Διάσκεψης για τις γυναίκες που διοργανώθηκε στο Πεκίνο το 
Σεπτέμβριο του 1995, κυρίως μέσω στήριξης στους ΜΚΟ και τις 
γυναικείες ενώσεις όλων των ηπείρων προκειμένου να τους επιτραπεί 
να συμβάλουν και να συμμετέχουν ενεργά στην διάσκεψη καθώς και 
στο φόρουμ των ΜΚΟ που έλαβε χώρα παράλληλα. 
2.2 Η Λατινική Αμερική 
Η στήριξη στον εκδημοκρατισμό και τα ανθρώπινα δικαιώματα στην 
Λατινική Αμερική στόχο έχει να ενισχύσει τις προσπάθειες των 
Λατινοαμερικάνικων χωρών στην διαδικασία εκδημοκρατισμού 
προκειμένου να συσταθούν και να εδραιωθούν πραγματικά κράτη 
δικαίου και να προωθηθούν τα ανθρώπινα δικαιώματα. Οι γενικότεροι 
στόχοι της κοινοτικής συνεργασίας διαγράφονται σύμφωνα με τους 
ακόλουθους άξονες: 
* να ευνοηθεί η ειρήνευση στις χώρες που βρίσκονται σε 
διαμάχη· 
* να υλοποιηθεί εμπεριστατωμένη δράση στην κοινωνία των 
πολιτών προκειμένου να καταστεί πιο συγκεκριμένη, πιο 
ενημερωμένη, πιο υπεύθυνη, πιο συνειδητοποιημένη για τα 
δικαιώματα και τις υποχρεώσεις, να επαγρυπνά περισσότερο 
και να είναι πιο απαιτητική· 
* να ενθαρρυνθεί η συμπληρωματικότητα της δράσης μεταξύ των 
δημοσίων αρχών και της κοινωνίας των πολιτών μέσα σε ένα 
πνεύμα διαλόγου και διαπραγμάτευσης, προκειμένου να 
ξεπεραστούν οι ανταγωνισμοί που κυριαρχούν τις τελευταίες 
δεκαετίες· 
* η εξέλιξη να ακολουθεί το δρόμο της ειρήνης και όχι της 
βίας, το δρόμο των διαπραγματεύσεων και όχι των 
συγκρούσεων. 
Οι στόχοι αυτοί βρίσκονται στη βάση της δράσης που αναπτύσσεται 
μέσω του κονδυλίου του προϋπολογισμού "ενίσχυση για τον 
εκδημοκρατισμό και τα ανθρώπινα δικαιώματα στην Λατινική Αμερική" 
που δημιουργήθηκε το 1990 με πρωτοβουλία του Ευρωπαϊκού 
Κοινοβουλίου προς όφελος, σε πρώτη φάση, της Κεντρικής Αμερικής 
και της Χιλής και στη συνέχεια προς όφελος όλης της Νοτίου 
Αμερικής. Κατά την περίοδο 1990-1995, το κονδύλιο αυτό επέτρεψε 
6 σχόλιο στον προϋπολογισμό για το κονδύλιο Β7-5240. 
"Επιδοτήσεις υπέρ ορισμένων δραστηριοτήτων διοργάνωσης με 
στόχο τα δικαιώματα του ανθρώπου". 
41 
τη χρηματοδότηση 328 έργων με ποσό ύψους 72 εκατ. ECU. 
Το 1995, 77 έργα έλαβαν κοινοτική ενίσχυση. Οι συνδρομές 
απευθύνονταν κυρίως σε λατινοαμερικανικές, κυβερνητικές (50%) και 
μη κυβερνητικές (50%), εθνικές ή περιφερειακές αρχές, και σε 
διεθνείς οργανισμούς που αναπτύσσουν δραστηριότητα υπέρ των 
ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην περιοχή.7 Δεν πρόκειται μόνο για τους 
ΜΚΟ που έτυχαν κοινοτικής στήριξης αλλά και άλλων πρωτοβουλιών 
που αφορούν την κοινωνία των πολιτών (κοινοτικοί οργανισμοί, 
συνεταιρισμοί, διάφορες οργανώσεις, κλπ) . Παράλληλα, χορηγήθηκε 
ενίσχυση στα νέα υπουργεία εσωτερικών της Γουατεμάλας και της 
Ονδούρας καθώς και στις διάφορες δράσεις που αποσκοπούν στην 
καταπολέμηση της ατιμωρησίας, στη στήριξη των μεταρρυθμίσεων στον 
τομέα της δικαιοσύνης, στην διευκόλυνση ίσης πρόσβασης στη 
δικαιοσύνη για όλους, στην ανάπτυξη κατάρτισης των δικαστών και 
του δικαστικού προσωπικού και στη συμβολή για την δημιουργία 
ανώτατων δικαστικών συμβουλίων. Στο επίπεδο της ηπείρου, το 
Διαμερικανικό Δικαστήρο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων επωφελήθηκε 
από την κοινοτική ενίσχυση καθώς και από τις πρωτοβουλίες που 
επικεντρώνονταν στην ανάπτυξη νομικής βοηθείας υπέρ των 
οργανώσεων που προσφεύγουν στο διαμερικανικό σύστημα προστασίας 
των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Τούτο αντιστοιχεί σε συνολικό ποσό 
ύψους 2.195.500 ECU που επέτρεψε την συμβολή σε 12 δράσεις. 
Εξάλλου, δράσεις που αποσκοπούν στην δημιουργία και τη βελτίωση 
των συνθηκών κράτησης τόσο στις φυλακές για ενήλικες όσο και στις 
φυλακές για ανηλίκους, τέθηκαν σε εφαρμογή, κυρίως στη Βενεζουέλα 
και στη Γουατεμάλα. 
Μία από τις γραμμές δράσης συνίστατο στη στήριξη των προσπαθειών 
στις Λατινοαμερικάνικες χώρες για την αποτελεσματική εξάρτηση των 
δυνάμεων της ασφαλείας και των ενόπλων δυνάμεων από την πολιτική 
αρχή και για το διαχωρισμό των ρόλων των θεσμών αυτών στα 
δημοκρατικά κράτη. Κοινοτική ενίσχυση έλαβαν επίσης δράσεις 
κατάρτισης των ενόπλων δυνάμεων της Κεντρικής Αμερικής, της 
περιοχής των Άνδεων, της Παραγουάης και του Περού στον τομέα του 
σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του κράτους δικαίου. Οι 
πόροι της χρηματοδοτικής και τεχνικής βοήθειας επέτρεψαν επίσης 
τη συμβολή σε παρόμοιες δράσεις προς όφελος της εθνικής 
αστυνομίας του Σαλβαδόρ. 
Ο κοινοτικός προϋπολογισμός συνέχισε να στηρίζει το 1995 την 
ανάπτυξη του θεσμού "εισαγγελείς για τα ανθρώπινα δικαιώματα" 
(Σαλβαδόρ, Γουατεμάλα, Κολομβία, Κόστα Ρίκα, ή τη δημιουργία του 
(κυρίως στον Παναμά και στην Νικαράγουα). Η στήριξη αυτή 
συμβάλλει στο να εξασφαλιστεί η απαραίτητη ανεξαρτησία για την 
λειτουργία και την αποκέντρωση της προκειμένου να διευρυνθεί το 
πεδίο της δράσης αυτής. Περιλαμβάνει επίσης την κατάρτιση του 
προσωπικού που απασχολεί. 
Το πολυετές πρόγραμμα προώθησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην 
Κεντρική Αμερική, που ξεκίνησε το 1992, απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή 
7 Ορισμένες χώρες της Καραϊβικής όπως η Αϊτή καλύπτονται 
από άλλα κονδύλια του προϋπολογισμού, κυρίως από το 
κονδύλιο Β7-522. 
42 
ώστε να συγκεκριμενοποιηθεί η σχέση συνεργασίας όσον αφορά τα 
ανθρώπινα δικαιώματα και, ειδικότερα, τα έργα νομικής βοήθειας, 
στήριξης της δικαστικής εξουσίας και κατάρτισης των ομάδων -
στόχων όπως το προσωπικό της αστυνομίας και των ενόπλων δυνάμεων 
που εμπλέκονται ειδικότερα στην επιχείρηση εδραίωσης της 
δημοκρατίας. 
Η στήριξη στις εκλογικές διαδικασίες πραγματοποιήθηκε όχι μόνο 
σε επίπεδο συγκεκριμένων εκλογικών διαβουλεύσεων αλλά και σε 
δράσεις εκπαίδευσης των νέων στην άσκηση του δικαιώματος του 
πολίτη. Εξάλλου, ενίσχυση χορηγήθηκε στον εκσυγχρονισμό των 
πολιτικών κομμάτων με σκοπό να ευνοηθεί ο συντονισμός και η 
διαπραγμάτευση. 
Πρέπει να τονιστεί η κοινοτική στήριξη που χορηγήθηκε ειδικότερα 
σε έργα στη Χιλή και την Αργεντινή, τα οποία παρέχουν ιατρική και 
ψυχολογική βοήθεια στα θύματα βασανισμού ή άλλης απάνθρωπης και 
εξευτελιστικής μεταχείρισης. Οι δραστηριότητες αυτές υλοποιούνται 
στο πλαίσιο ειδικευμένων κέντρων και περιλαμβάνουν επίσης δράσεις 
έρευνας όσον αφορά τη μεταχείριση και τις επιπτώσεις, από ψυχο-
κοινωνικής πλευράς, του βασανισμού στα άτομα και στην κοινωνία 
γενικότερα. 
2.3 Η Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη και οι χώρες της 
Κοινότητας των Ανεξάρτητων Κρατών και η Μογγολία 
Το Πρόγραμμα για την δημοκρατία που ξεκίνησε σε πειραματική βάση 
το 1992 στο πλαίσιο του προγράμματος Phare, σκοπό έχει να 
ενθαρρύνει την εδραίωση των δημοκρατικών κοινωνιών που διέπονται 
από τις θεμελιώδεις αρχές του κράτους δικαίου στις χώρες της 
Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Το 1993 επεκτάθηκε στις χώρες 
της Κοινότητας των Ανεξάρτητων Κρατών και στη Μογγολία στο 
πλαίσιο του προγράμματος Tacis, και στηρίζει ειδικότερα: 
την απόκτηση και την εφαρμογή της γνώσης και των τεχνικών 
κοινοβουλευτικής πρακτικής και της οργάνωσης της από τους 
πολιτικούς που εκπροσωπούν διάφορα κόμματα (βουλευτές και 
εκλεγμένους εκπροσώπους των τοπικών και περιφερειακών 
διοικήσεων) και το κοινοβουλευτικό προσωπικό· 
την ενίσχυση των ΜΚΟ και των οργανώσεων οι οποίες, με την 
αποστολή τους και τις ειδικές δραστηριότητες, μπορούν να 
συνδράμουν τακτικά στην προώθηση της πλουραλιστικής 
δημοκρατικής κοινωνίας· 
τη μεταφορά ειδικών αρμοδιοτήτων και τεχνικών ικανοτήτων 
που αφορούν τις δημοκρατικές πρακτικές και το κράτος 
δικαίου στις επαγγελματικές ομάδες και στις οργανώσεις 
των σχετικών χωρών. 
Η ενίσχυση της κοινωνίας των πολιτών βρίσκεται στο κέντρο των 
δράσεων που αναπτύσσονται στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη. 
Θεωρούμενος ως καθοριστικός παράγοντας για την διαδικασία του 
εκδημοκρατισμού, αυτός ο τομέας δράσης οδήγησε σε δράσεις που 
αφορούν την αγωγή του πολίτη σε πληθυσμούς και σε ομάδες-στόχους, 
για την προώθηση δημοκρατικών σχημάτων σε τοπικό επίπεδο, την 
δράση υπέρ της διαφάνειας της δημόσιας διοίκησης και την ανάπτυξη 
κοινωνικής συνεργασίας στην οποία συμμετέχουν οι βασικοί φορείς 
της κοινωνίας. Πολλές πρωτοβουλίες που απευθύνονται ή που 
43 
εμπλέκουν κυρίως τα εμπορικά επιμελητήρια (Σλοβενία, Ρωσία), 
συνδικαλιστικές οργανώσεις, κοινωνικές οργανώσεις αναπτύσσουν 
παράλληλα τη διαδικασία εκδημοκρατισμού και το πέρασμα στην 
οικονομία της αγοράς, τονίζοντας τις πλευρές που αφορούν την από 
κοινού λήψη των ευθυνών των κοινωνικών, θεσμικών ή μη φορέων. Μία 
ενεργός εταιρική σχέση με τις μη κυβερνητικές οργανώσεις 
συμβάλλει συγκεκριμένα στον πλουραλισμό της κοινωνίας και στην 
καθιέρωση μιας πραγματικής δημοκρατικής κοινωνίας των πολιτών. 
Το θέμα των ίσων ευκαιριών αποτελεί το αντικείμενο πολυάριθμων 
πρωτοβουλιών κυρίως όσον αφορά τις γυναίκες. Τονίστηκε η ενίσχυση 
της συμμετοχής τους στην κοινωνική ζωή, στη ζωή του πολίτη και 
στην πολιτική ζωή μέσω έργων με εκπαιδευτικό κυρίως χαρακτήρα, 
για την προώθηση του ρόλου τους, της ικανότητας διοργάνωσης και 
της δυναμικής ένταξης τους στον κοινωνικό ιστό. 
Το θέμα των εθνικών μειονοτήτων οδήγησε σε διάφορες δράσεις. 
Ειδικότερη προσοχή στο διάλογο μεταξύ των κυβερνητικών 
διαρθρώσεων και των εκπροσώπων των μειονοτήτων προκειμένου να 
ευνοηθεί η διαπραγμάτευση και η συμφιλίωση. Είναι επίσης 
σημαντικό να ενισχυθούν τα δίκτυα συνεργασίας όχι μόνο στο τοπικό 
επίπεδο αλλά και σε περιφερειακή κλίμακα. Τα μέσα δράσης που 
χρησιμοποιήθηκαν είναι κυρίως η εκπαίδευση, η ευαισθητοποίηση 
καθώς και η προώθηση της τεχνικής για την επίλυση των διαφορών. 
Η νομική βοήθεια σε θέματα σχετικά με τις νέες νομοθεσίες που 
αφορούν τις μειονότητες είναι επίσης σημαντική προκειμένου να 
εξασφαλιστεί η συμφωνία τους ειδικότερα με τις διατάξεις της 
Ευρωπαϊκής Συνθήκης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. 
Έργα αποκατάστασης των θυμάτων βασανισμού, έρευνας και 
ευαισθητοποίησης για το θέμα αυτό, κυρίως στη Σλοβενία, την 
Αλβανία, τη Ρουμανία και τις χώρες της Βαλτικής, έλαβαν επίσης 
κοινοτική ενίσχυση. 
2.4 Η πρώην Γιουγκοσλαβία (εκτός από τη Σλοβενία) 
Το κεφάλαιο Β7-52 επέτρεψε να δοθεί χρηματοδοτική συνδρομή ύψους 
6.5 εκατ. ECU υπέρ της ειρηνευτικής διαδικασίας και προώθησης των 
ανθρωπίνων δικαιωμάτων στα εδάφη των δημοκρατιών της πρώην 
Γιουγκοσλαβίας. 
Προτεραιότητα δόθηκε στην ενίσχυση των μέσων ενημέρωσης, κυρίως 
για την αγορά εξοπλισμού και υλικού. Πρόκειται για τη συμβολή στη 
διατήρηση και την παγιοποίηση ανεξάρτητων μέσων ενημέρωσης που 
εκπροσωπούν το μόνο χώρο ελευθερίας που αποτελεί πραγματικότητα 
ακόμη στην περιοχή. Είναι επίσης πρωταρχικό να επιτραπεί η 
πρόσβαση σε αξιόπιστες πηγές πληροφοριών. Τούτο συνοδεύεται από 
δράσεις κατάρτισης προκειμένου να ενισχυθεί η επαγγελματική 
συνείδηση των δημοσιογράφων και του λοιπού προσωπικού των μέσων 
ενημέρωσης. Άλλα έργα έδωσαν έμφαση στην ευαισθητοποίηση για το 
ρόλο των μέσων ενημέρωσης στην κοινωνία, την τάση τους προς τον 
πλουραλισμό και στην ιδιαίτερη ευθύτητα τους για την δημοκρατική 
εξέλιξη της κοινωνίας και τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. 
Μία άλλη γραμμή δράσης αναφέρεται στην ενίσχυση των οργανώσεων 
και των τοπικών ενώσεων και τη στήριξη στις τοπικές ή εξωτερικές 
44 
πρωτοβουλίες που αναπτύσσουν δραστηριότητα για την προώθηση της 
πλουραλιστικής δημοκρατίας. Τούτο επιτρέπει κυρίως να λάβουν 
ενίσχυση οι πρωτοβουλίες που αναπτύσσονται επιτόπου και οι οποίες 
αφορούν την προσέγγιση των πληθυσμών, την συμφιλίωση των 
κοινοτήτων και την πολυεθνική συνύπαρξη, συμπεριλαμβανομένων των 
δραστηριοτήτων σχετικά με την ενημέρωση και την εκπαίδευση για 
τα ανθρώπινα δικαιώματα και την πρακτική της δημοκρατίας. 
0 κοινοτικός προϋπολογισμός επιτρέπει να χορηγηθεί ενίσχυση για 
την αποκατάσταση των θυμάτων σοβαρών παραβιάσεων των ανθρωπίνων 
δικαιωμάτων ή του ανθρωπιστικού δικαίου. Η ενίσχυση συνίσταται 
κυρίως στην ενίσχυση των πρωτοβουλιών που αναπτύσσονται επιτόπου 
ή από μια χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης από οργανισμούς και 
ειδικευμένες αρχές που αναπτύσσουν δραστηριότητα στον τομέα της 
ψυχολογικής, φυσικής και κοινωνικής μεταχείρισης των ανθρώπων που 
έχουν υποφέρει από σοβαρούς τραυματισμούς. Ειδικότερη προσοχή 
δόθηκε στο μέλλον των γυναικών - θυμάτων σεξουαλικής βίας και των 
παιδιών που έχουν ιδιαίτερα θιγεί από τις διαπραχθείσες 
θηριωδείες. 
Περίπου 1,5 εκατ. ECU αφιερώθηκαν σε παρεμβάσεις του τύπου αυτού. 
2.5 Η Τουρκία 
Ένα ειδικό κονδύλιο του προϋπολογισμού επιτρέπει τη συμβολή στην 
προώθηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και την ενίσχυση του κράτους 
δικαίου στην Τουρκία. Τα έργα που έλαβαν ενίσχυση συνίστανται 
κυρίως σε δραστηριότητες κατάρτισης και ευαισθητοποίησης. Τα έργα 
αυτά αφορούν ιδιαίτερα το δικαστικό προσωπικό, τους δικηγόρους 
ή εργαζόμενους σε άλλα νομικά επαγγέλματα, και προβλέπουν επίσης 
την ανάπτυξη πρακτικής διδασκαλίας, προσαρμοσμένης στην τοπική 
πραγματικότητα. Ο μικρός αριθμός των ενώσεων στην Τουρκία οδηγεί 
στην ενίσχυση των τουρκικών ΜΚΟ κυρίως δίνοντας τους τη 
δυνατότητα να συμμετέχουν σε διεθνείς διασκέψεις για τα ανθρώπινα 
δικαιώματα ή να πραγματοποιούν εκπαιδευτικές επισκέψεις σε 
παρόμοιες οργανώσεις στο εξωτερικό. Η στήριξη αυτή συνδυάζεται 
με δραστηριότητες που αποσκοπούν στην διάδοση αξιόπιστης 
ενημέρωσης στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων καθώς και στην 
κατάρτιση των εκπαιδευτικών της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης. 
Η κοινοτική ενίσχυση ευνοεί επίσης δράσεις που σκοπό έχουν να 
παρέχουν ψυχο-κοινωνική βοήθεια στις γυναίκες θύματα βίας. Η 
βοήθεια αυτή συνδυάζεται με δραστηριότητες ευαισθητοποίησης της 
κοινής γνώμης για το θέμα αυτό. Ένα άλλο έργο στοχεύει στην 
κατάρτιση των νομομαθών ιατρών που εργάζονται σε ιδιαίτερα 
δύσκολες συνθήκες, κυρίως στα νοτιοανατολικά της Ανατολίας. 
45 
Β. ΘΕΜΑΤΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ 
ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗΣ TÛN ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ 
ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ 
Η εισαγωγή του κεφαλαίου Β7-52 με πρωτοβουλία του Ευρωπαϊκού 
Κοινοβουλίου το 1994 υπογράμμισε τη διάσταση των ανθρωπίνων 
δικαιωμάτων στις κοινοτικές πολιτικές μετά από την έναρξη ισχύος 
της συνθήκης του Μάαστριχτ. Ανταποκρινόταν στη βούληση του 
Κοινοβουλίου να εξασφαλίσει ότι οι δαπάνες με εξωτερική 
σκοπιμότητα που έχουν σχέση με το στόχο των ανθρωπίνων 
δικαιωμάτων και τον εκδημοκρατισμό μπορούν να τύχουν διαχείρισης 
που διέπεται από την απαραίτητη συνοχή και διαφάνεια. Το κεφάλαιο 
περιελάμβανε το 1995 οκτώ κονδύλια του προϋπολογισμού που 
καλύπτουν διάφορες θεματικές και γεωγραφικές πλευρές. Η τάση για 
αύξηση των πόρων βεβαιώνεται το 1995. 
Η χρησιμοποίηση των κονδυλίων του προϋπολογισμού από το κεφάλαιο 
Β7-52 αποτελεί το αντικείμενο ιδιαίτερων μέτρων που σκοπό έχουν 
να εξασφαλίσουν το συντονισμό, τη διαφάνεια και την 
αποτελεσματικότητα των πρωτοβουλιών. 
1/ Συντονισμός 
Κατά κύριο λόγο, η διϋπηρεσιακή ομάδα "ανθρώπινα δικαιώματα" που 
δημιουργήθηκε το 1991 αποτελεί ένα πλαίσιο συντονισμού μεταξύ των 
διαφόρων υπηρεσιών της Επιτροπής που εμπλέκονται στην εξωτερική 
και εσωτερική πολιτική για την προώθηση των ανθρωπίνων 
δικαιωμάτων και των δημοκρατικών αρχών. Όσον αφορά τη 
χρησιμοποίηση των κονδυλίων του κεφαλαίου Β7-52, οι εργασίες της 
ομάδας αυτής επέτρεψαν να καθοριστούν οι κατευθυντήριες γραμμές, 
να προσδιοριστούν οι αναφορές και τα κοινά κριτήρια επιλογής των 
έργων και να εναρμονιστούν οι διαδικασίες. Έτσι ο κανονισμός του 
προϋπολογισμού ορίζει ότι "οι προτάσεις εξετάζονται βάσει των 
κατευθυντηρίων γραμμών και των κριτηρίων που προσδιορίζονται 
στους κόλπους της μόνιμης διϋπηρεσιακής ομάδας (αριθ. 52) 
συντονισμός ανθρωπίνων δικαιωμάτων". Ο συντονισμός αυτός 
επιτρέπει επίσης τη διάδοση πληροφοριών σχετικά με τις θέσεις της 
Ένωσης στα διεθνή και περιφερειακά φόρουμ. 
Οι διαχειριστές των διαφόρων κονδυλίων του κεφαλαίου λαμβάνουν 
συμβουλές στο πλαίσιο ομάδων ad hoc για κάθε έργο αφού έχουν 
συγκεντρώσει τις γνωμοδοτήσεις άλλων σχετικών υπηρεσιών και, 
ενδεχομένως, της σχετικής αντιπροσωπείας. Κάθε έργο αποτελεί το 
αντικείμενο απόφασης της Επιτροπής της οποίας προηγείται γραπτή 
διαδικασία8, η οποία πρέπει να συγκεντρώσει τη σύμφωνη γνώμη των 
αρμοδίων για τα κονδύλια του προϋπολογισμού του κεφαλαίου, καθώς 
και της Νομικής Υπηρεσίας, της Γενικής Διεύθυνσης XIX 
("Προϋπολογισμοί") και της Γενικής Διεύθυνσης XX ("Δημοσιονομικός 
έλεγχος"). 
8 εκτός από το τμήμα "μικροσχέδια" του προγράμματος Phare-
Δημοκρατία που διοχετεύεται απευθείας από τις 
αντιπροσωπείες χωρίς να απαιτείται η δέσμευση γραπτής 
διαδικασίας για κάθε σχέδιο. 
46 
2/Διαφάνεια 
Διάφορες εκθέσεις που αποτελούν τον ετήσιο απολογισμός της χρήσης 
των χρηματοδοτικών αυτών πόρων. Οι θεματικές πλευρές εξετάζονται' 
οριζοντίως με ειδικές εκθέσεις, ήτοι "εκθέσεις για την εφαρμογή 
των δράσεων προώθησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του 
εκδημοκρατισμού" (1992-1993, 1994) καθώς και εκθέσεις σχετικά με 
την εφαρμογή του ψηφίσματος "ανθρώπινα δικαιώματα, δημοκρατία και 
ανάπτυξη" της 28ης Νοεμβρίου 1991 του Συμβουλίου και των κρατών 
μελών που συνήλθαν στους κόλπους του Συμβουλίου" (1992, 1993, 
1994) . Η γενική έκθεση για τη δραστηριότητα των Ευρωπαϊκών 
Κοινοτήτων παρέχει γενικότερη ενημέρωση για την εκτέλεση των 
διαφόρων κονδυλίων του προϋπολογισμού. Σ1αυτό προστίθενται οι 
διάφορες εκθέσεις σχετικά με την χρησιμοποίηση κάθε κονδυλίου του 
προϋπολογισμού από το κεφάλαιο Β7-52. Τα κονδύλια του 
προϋπολογισμού Β7-5240 και Β7-5270 αποτελούν το αντικείμενο 
ειδικής ενημέρωσης που ο αρμόδιος επίτροπος παρέχει, στις αρχές 
του οικονομικού έτους, στον Πρόεδρο του Κοινοβουλίου καθώς και 
στους προέδρους των σχετικών κοινοβουλευτικών επιτροπών. Το 
Κοινοβούλιο δέχεται επίσης συγκεκριμένη ενημέρωση σχετικά με τις 
ειδικές πλευρές, μέσω γραπτών και προφορικών ερωτήσεων που 
απευθύνει στην Επιτροπή. 
Εξάλλου, με ιδιαίτερη μνεία ειδικότερα στις μη κυβερνητικές 
οργανώσεις (ΜΚΟ), η Επιτροπή προσπαθεί να βελτιώσει την ενημέρωση 
σχετικά με τους διάφορους κοινοτικούς χρηματοδοτικούς πόρους στον 
τομέα αυτό, κυρίως εκδίδοντας "συλλογή με σχόλια για τους 
διαθέσιμους κοινοτικούς πόρους για τη χρηματοδότηση των δράσεων 
ΜΚΟ"9. Εξάλλου, αυξάνονται κάθε χρόνο οι εκπρόσωποι των ΜΚΟ που 
επισκέπτονται τις σχετικές υπηρεσίες της Επιτροπής οι οποίες τους 
παρέχουν την κατάλληλη ενημέρωση. 
3/Αποτελεσματικότητα 
Η αποτελεσματικότητα της δράσης υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων 
και του εκδημοκρατισμού βασίζεται στην ποιότητα των στηριζόμενων 
πρωτοβουλιών. Συνδέεται επίσης στενά με την εφαρμογή ανοιχτής και 
εποικοδομητικής εταιρικής σχέσης με τους διεθνείς και 
περιφερειακούς οργανισμούς. 
* Προσδιορισμόα των δικαιούχων και των έογων 
Οι δικαιούχοι μπορούν να είναι κρατικές μονάδες, διεθνείς ή 
περιφερειακοί οργανισμοί, ΜΚΟ ή άλλες μονάδες που προέρχονται από 
την κοινωνία των πολιτών. Τα περισσότερα κονδύλια του 
προϋπολογισμού δεν αποκλείουν καμμία κατηγορία δικαιούχων. Τα 
κονδύλια Tacis και Phare ευνοούν τη συνεργασία μεταξύ των ΜΚΟ των 
χωρών μελών της Ένωσης και των ΜΚΟ. 
Η διαδικασία προσδιορισμού κυμαίνεται ανάλογα με δύο προσεγγίσεις 
(πρόσκληση για την υποβολή υποψηφιοτήτων στο πλαίσιο των 
προγραμμάτων Phare και Tacis-Δημοκρατία· αιτήσεις που προέρχονται 
από δικαιούχους) οι οποίες έχουν εγκριθεί ως προς την αρχή τους. 
Όσον αφορά την διατύπωση των αιτήσεων η εμβάθυνση του διαλόγου 
με τους δικαιούχους επέτρεψε να προσδιοριστούν τα έργα στα οποία 
Έκδοση Απριλίου 1995: VIII/222/95-FR(πρωτότυπο). 
47 
λαμβάνονται υπόψη οι στόχοι τους ως προτεραιότητες της 
Κοινότητας. Αυτός ο μόνιμος διάλογος με τους δικαιούχους 
επιτρέπει την απαραίτητη ενημέρωση προκειμένου να εξασφαλιστεί 
εκ των προτέρων η αξιοπιστία των οργανώσεων και η σκοπιμότητα των 
δράσεων που προτείνουν, ως προς την ικανότητα δράσης τους. 
Επιτρέπει επίσης καλύτερη γνώση για τους ΜΚΟ, τους περιορισμούς 
τους, τις ανάγκες τους και τις προτεραιότητες τους, το οποίο 
φαίνεται από τις όλο και περισσότερες επισκέψεις εκπροσώπων των 
οργανισμών αυτών - που έχουν ή δεν έχουν τύχει κοινοτικών 
επιδοτήσεων - στις αρμόδιες υπηρεσίες της Επιτροπής. Έτσι 
προκύπτει η ανάπτυξη μιας μορφής ευέλικτης συνεργασίας που δεν 
περιλαμβάνει βάσει καταστατικού τους ΜΚΟ όπως πρόκειται για τα 
Ηνωμένα Έθνη και το Συμβούλιο της Ευρώπης. Ωστόσο, η διατύπωση 
των αιτήσεων δεν είναι ικανοποιητική από την άποψη της κοινοτικής 
ενίσχυσης. 
Η διατύπωση πρόσκλησης για την υποβολή υποψηφιοτήτων παρουσιάζει 
το πλεονέκτημα της διαφάνειας και, σε κάποιο μέτρο, της προβολής. 
Το μειονέκτημα είναι, ωστόσο, η έλλειψη ευελιξίας που οδήγησε στο 
να κρατηθεί ένα μέρος των διαθέσιμων πιστώσεων για δράσεις ad hoc 
των οποίων οι στόχοι ορίζονται από τις υπηρεσίες της Επιτροπής 
βάσει πολιτικών προτεραιοτήτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και σε έργα 
λιγότερο των 10.000 ECU, τα ονομαζόμενα μικροέργα που 
υλοποιούνται με υπευθυνότητα των αντιπροσωπειών από τους ΜΚΟ που 
έχουν τη βάση τους στις δικαιούχους χώρες του προγράμματος Phare 
και χωρίς υποχρέωση συνεργασίας. 
Το ενδιαφέρον να εκτιμηθεί καλύτερα οι καταστάσεις των σχετικών 
χωρών και περιοχών και να εξασφαλιστεί η ισχύς των προτεινόμενων 
δράσεων όσον αφορά τις τοπικές καταστάσεις, οδήγησε στην ανάπτυξη 
μιας ποοσένγισηο πριν από την δοάση. Τούτο ερμηνεύεται με τις 
πρώτες αποστολές ανίχνευσης που αποτελούνται από ανεξάρτητους 
εμπειρογνώμονες και οι οποίοι πρέπει να προσδιορίσουν για 
λογαριασμό της Επιτροπής, τους νέους τομείς δραστηριότητας 
(Αιθιοπία, Καμπότζη, Αϊτή, κλπ) . Οι αποστολές αυτές 
περιλαμβάνουν, ενδεχομένως, τμήμα αξιολόγησης των έργων που έχουν 
λάβει προηγούμενη κοινοτική ενίσχυση. Πρέπει επίσης να τονιστούν 
οι προκαταρκτικές δράσεις που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο της 
βοήθειας για τις εκλογικές διαδικασίες οι οποίες επιτρέπουν την 
παρέμβαση σε ένα πρώιμο στάδιο με προπαρασκευαστικές αποστολές 
που σκοπό έχουν να προσδιορίσουν τις ανάγκες και να καθορίσουν 
ένα πλαίσιο δράσης. 
* Παρακολούθηση και αΕιολόγηση των έρνων 
ενδιάμεση 
Ιδιαίτερη προσπάθεια καταβλήθηκε προκειμένου να βελτιωθεί η 
παρακολούθηση των έργων καθ' (όλη τη διάρκεια της εκτέλεσης τους, 
κυρίως με την ενδιάμεση αξιολόγηση υπό τη μορφή δημοσκοπήσεων από 
τους οργανισμούς που λαμβάνουν κοινοτική επιδότηση. 
Κλήθηκαν εμπειρογνώμονες και ανεξάρτητοι οργανισμοί για να 
αξιολογήσουν ορισμένες ομάδες έργων που λαμβάνουν ενίσχυση από 
κάποια κονδύλια του προϋπολογισμού του κεφαλαίου, και να προβούν, 
μέσω των αντιπροσωπειών, σε επαληθεύσεις επιτόπου και επί 
τμημάτων για- τα έργα που υλοποιούνται. Η αξιολόγηση των 
δραστηριοτήτων των ειδικευμένων κέντρων στην Ευρώπη στον τομέα 
48 
της αποκατάστασης των θυμάτων βασανισμού, απαίτησε τη συνεργασία 
ιατρών εμπειρογνωμόνων. Το Ευρωπαϊκό Ίδρυμα ανθρωπίνων 
δικαιωμάτων στο οποίο ανατέθηκε η διαχείριση των μακροέργων των 
προγραμμάτων Phare-Δημοκρατία και Tacis-Δημοκρατία, ασχολήθηκε 
επίσης με την παρακολούθηση της εκτέλεσης των έργων. Το έργο αυτό 
είναι ιδιαίτερα σύνθετο λαμβανομένης υπόψη της ίδιας της δομής 
της συνεργασίας στο πρόγραμμα για τη δημοκρατία και στους κανόνες 
συγχρηματοδότησης. 
εκ των υστέρων 
Όλοι οι δικαιούχοι πρέπει να υποβάλουν έκθεση για τις 
δραστηριότητες που αναπτύσσουν καθώς και για τις δαπάνες που 
πραγματοποιούν στο πλαίσιο των έργων πριν να κλείσει ο φάκελλος. 
Οι εκθέσεις αυτές εξετάζονται σε συνάρτηση με το επίπεδο 
εργασίας, τους στόχους και τον προϋπολογισμό, που χορηγήθηκε 
αρχικά, βάσει μιας σειράς κριτηρίων, κυρίως η σχέση κόστος-
αποτελεσματικότητα, ο πολλαπλασιαστικός χαρακτήρας των 
δραστηριοτήτων και η προβολή της κοινοτικής ενίσχυσης. Για κάθε 
ανισομέρεια που διαπιστώνεται και για την οποία ο οργανισμός 
κρίνεται ότι δεν είναι δυνατόν να παρέχει εξηγήσεις, είναι 
δυνατόν να πραγματοποιηθεί αποστολή επαλήθευσης επιτόπου από την 
σχετική Μονάδα ή, ενδεχομένως, τις υπηρεσίες του Δημοσιονομικού 
Ελέγχου ή/και Ελεγκτικού Συνεδρίου. 
Τον Μάιο του 1995, το "Γερμανικό Ινστιτούτο Ανάπτυξης" στο οποίο 
ανετέθη μελέτη με τίτλο "αξιολόγηση των θετικών μέτρων υπέρ των 
ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της δημοκρατίας στις αναπτυσσόμενες 
χώρες" παρουσίασε την τελική έκθεση του. Ο στόχος της δράσης 
αυτής ήταν η βελτίωση της επίδρασης των δράσεων που χρηματοδότησε 
η Ευρωπαϊκή Ένωση υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της 
δημοκρατίας. Οι συστάσεις και τα συμπεράσματα που 
συμπεριλαμβάνονται στην έκθεση, υπογραμμίζουν τις ακόλουθες 
πλευρές : 
οι προβλεπόμενοι στόχοι στις αιτήσεις χρηματοδότησης, 
κατά γενικό κανόνα, υλοποιήθηκαν. Η επιλογή των 
συμβαλλομένων αποτέλεσε σημαντικό παράγοντα που επέτρεψε 
την αποτελεσματικότητα ενός μεγάλου αριθμού έργων και την 
καλή κατανομή των πόρων 
τα μέτρα τόσο στο διοικητικό επίπεδο (απλοποίηση των 
διαδικασιών, βελτίωση της εσωτερικής εμπειρογνωμοσύνης, 
βελτίωση στο συντονισμό και την εναρμόνιση των δράσεων 
κλπ, όσο και στο στρατηγικό επίπεδο (βελτίωση της συνοχής 
των δράσεων, καλύτερος προσδιορισμός των προτεραιοτήτων 
σε σχέση με το τοπικό πλαίσιο, ενίσχυση των συνεργείων 
κυρίως με την ομαδοποίηση των έργων, κλπ) είναι δυνατόν 
να συμβάλουν στην αύξηση της επίδρασης των πρωτοβουλιών. 
* Σχέσεια υε τουο διεθνείο και περιφερειακούα οονανισυούε 
Η αποτελεσματικότητα της κοινοτικής δράσης στηρίζεται επίσης σε 
μια ανοικτή και εποικοδομητική σχέση με τους διεθνείς οργανισμούς 
όπως το Κέντρο των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των Ηνωμένων 
Εθνών, (Συμβούλιο της Ευρώπης, ΟΣΑΕ, ΟΕΑ και OUA). Οι εταίροι 
αυτοί αποσκοπούν στο να ενισχύσουν τον αντίκτυπο των διαφόρων 
πρωτοβουλιών βάσει προσέγγισης που λαμβάνει υπόψη τα κριτήρια 
επικουρικότητας, αποτελεσματικότητας, προβολής, 
συμπληρωματικότητας και διαφάνειας. 
49 
Τα κριτήρια αυτά καθορίζονται με τον ακόλουθο τρόπο : 
επικουρικότητα : η κοινοτική ενίσχυση πρέπει καταρχήν να 
προτιμά τους τομείς που δεν καλύπτονται από άλλους 
οργανισμούς· μπορεί να εξασφαλίζει συνεισφορά εφόσον 
πρόκειται για την εφαρμογή συγκεκριμένων δράσεων βάσει κοινών 
προτεραιοτήτων. 
αποτελεσματικότητα : η κοινοτική ενίσχυση πρέπει να φροντίζει 
να εξασφαλίζει τη συνεργεία με τις άλλες πρωτοβουλίες για 
μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα. 
προβολή : με την εγγραφή των κονδυλίων αυτών στον κοινοτικό 
προϋπολογισμό, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξεδήλωσε τη βούληση 
να εξασφαλίσει την ταυτότητα της δράσης της Ένωσης στον τομέα 
των δικαιωμάτων του ανθρώπου· για το λόγο αυτό, οι διάφορες 
πρωτοβουλίες θα πρέπει να αναγνωρίζονται ως κοινοτικές 
πρωτοβουλίες. 
συμπληρωματικότητα : εφόσον το δικαιολογεί η κατάσταση (βλέπε 
παραπάνω) , η κοινοτική ενίσχυση παρεμβαίνει σαν συμπλήρωμα 
σε πρωτοβουλίες άλλων οργανισμών με την προϋπόθεση ότι 
τηρούνται οι κανόνες για τη χρησιμοποίηση του κοινοτικού 
προϋπολογισμού. 
διαφάνεια : ανεξάρτητα από τους χρησιμοποιηθέντες πόρους 
(κονδύλια του κεφαλαίου Β7-70, πίστωση χρηματοδοτικής και 
τεχνικής βοήθειας και συνεργασίας καθώς και το ταμείο Λομέ 
ή το κοινωνικό ταμείο) , η χρησιμοποίηση τους συνδέεται με το 
σεβασμό των διαδικασιών του προϋπολογισμού που προβλέπονται 
στη συνθήκη, των οικονομικών κανονισμών, των οδηγιών του 
Συμβουλίου καθώς και των εσωτερικών κανόνων για την εκτέλεση. 
Οι διαδικασίες αυτές ποικίλλουν σε συνάρτηση με το 
χρησιμοποιηθέν μέσο του προϋπολογισμού- παραδείγματος χάρη, 
για τη χρηματοδοτική και τεχνική βοήθεια, την πρωτοβουλία 
έχει η τρίτη χώρα ενώ η χρησιμοποίηση των κονδυλίων του 
προϋπολογισμού "δικαιώματα του ανθρώπου" (PHARE και TACIS 
Δημοκρατία) υπόκειται, για ιστορικούς λόγους, σε σχετικό 
κανονισμό και σε διαδικασία πρόσκλησης για την υποβολή 
προσφορών. Άλλα κονδύλια "δικαιώματα του ανθρώπου" μπορούν 
να χρησιμοποιηθούν απευθείας με απόφαση της Επιτροπής βάσει 
επίσημης αίτησης για επιδότηση. Οι διαδικασίες χρησιμοποίησης 
αυτών των χρηματοδοτικών μέσων καθορίζουν συχνά τον τύπο του 
δικαιούχου, κρατώντας, σε ορισμένες περιπτώσεις, την πρόσβαση 
μόνο στα ΜΚΟ. Τέλος, στο θεσμικό πλαίσιο, οι διαδικασίες 
ποικίλουν σε συνάρτηση με την προβλεπόμενη δράση· 
παραδείγματος χάρη, η κοινή δράση PESC προβλέπει τη 
χρησιμοποίηση των πιστώσεων που εγγράφονται για το σκοπό αυτό 
στον προϋπολογισμό. 
Οι σχέσεις με τους εταίρους αυτούς λαμβάνουν επίσης υπόψη τους 
μία εκτίμηση : 
οικονομικού χαρακτήρα· παραδείγματος χάρη, είναι δύσκολο να 
γίνει αποδεκτό, ως διοικητική επιβάρυνση, επιπλέον κόστος 13% 
για κάθε πρόγραμμα που προορίζεται για έναν οργανισμό των 
Ηνωμένων Εθνών 
που στηρίζεται σε προηγούμενες εμπειρίες· παραδείγματος χάρη, 
η θετική εμπειρία με τα διεθνή δικαστήρια της πρώην 
Γιουγκοσλαβίας και της Ρουάντας και οι δυσκολίες που 
συναντήθηκαν στις επιχειρήσεις παρατήρησης στη Ρουάντα και 
στο Μπουρούντι. 
50 
Σαν συμπέρασμα, η Ευρωπαϊκή Κοινότητα στις σχέσεις της με τους 
διεθνείς και περιφερειακούς οργανισμούς παρουσιάζεται όχι σαν 
χορηγός πόρων αλλά εταίρος στην εφαρμογή μιας πολιτικής για τα 
δικαιώματα του ανθρώπου όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση της 
Επιτροπής της 22.11.95. 
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ 
Ο πολλαπλασιασμός των χρηματοδοτικών πόρων που είναι προσιτοί για 
την εφαρμογή των σχεδίων "ανθρώπινα δικαιώματα" επέτρεψε να 
διευρυνθεί σημαντικά η ισχύς των παρεμβάσεων τόσο από 
γεωγραφικής, όσο και από θεματικής πλευράς. Στο στάδιο αυτό, 
λαμβανομένων υπόψη των δυσκολιών όσον αφορά τον συντονισμό που 
οφείλονται στην διεύρυνση αυτή του πεδίου δράσης καθώς και στην 
εξέλιξη των απαιτήσεων στην δράση υπέρ των ανθρωπίνων 
δικαιωμάτων, πρέπει να εξεταστεί σε ποιο βαθμό οι πόροι αυτοί 
προσφέρουν τη δυνατότητα αποτελεσματικής δράσης μεσοπρόθεσμα και 
μακροπρόθεσμα, αντιμετώπισης των επειγουσών καταστάσεων, 
εξασφάλισης της συνοχής και της απαραίτητης επίδρασης και 
προβολής. 
Μία σημαντική προσπάθεια καταβλήθηκε όχι μόνο στα διάφορα επίπεδα 
της διαδικασίας με την προώθηση μιας προσέγγισης πριν από τη 
δράση και την ενίσχυση της ικανότητας ειδικής αξιολόγησης των 
σχεδίων "ανθρώπινα δικαιώματα", αλλά και στο επίπεδο της συνοχής 
και της επίδρασης της δράσης συνολικά: 
* η ενίσχυση της, συνερναδίας · με ne περιφερειακές και 
διεθνείο οργανώσει που αναπτύσσουν δραστηριότητα στον 
τομέα της προώθησης και της προστασίας των ανθρωπίνων 
δικαιωμάτων: ο διάλογος με τα Ηνωμένα Έθνη, τον ΟΑΣΕ και 
το Συμβούλιο της Ευρώπης προχώρησε εις βάθος και έλαβε 
λειτουργική μορφή10 κατά τρόπο ώστε οι συμπληρωματικές 
παρεμβάσεις να τεθούν σε εφαρμογή, και να επιτρέψουν να 
υπάρξουν οφέλη από τη γνώση και την εμπειρογνωμοσύνη όλων 
και να αποφευχθούν οι αλληλεπικαλύψεις, βλέπε διαμάχες. 
Τούτο επιτρέπει επίσης να ενισχυθεί η συνέχεια μεταξύ των 
θέσεων της Ένωσης στα διεθνή και περιφερειακά όργανα 
καθώς και των δράσεων που πραγματοποιήθηκαν σε κοινοτικό 
επίπεδο. 
* Η ανάπτυξη υορφών ενθάρρυνσης : η μορφή των ποσών 
παρότρυνσης που περιλαμβάνεται στην αναθεωρημένη σύμβαση 
Λομέ IV, προβλέπει τη διάθεση πόρων υπέρ των θεσμικών ή 
διοικητικών μεταρρυθμίσεων εφόσον το κράτος ΑΚΕ έχει 
αποφασίσει ήδη τη χρηματοδότηση τέτοιων μεταρρυθμίσεων 
Λειτουργικές στενές σχέσεις αναπτύχθηκαν με την 
Ύπατη Αρμοστεία για τα ανθρώπινα δικαιώματα των 
Ηνωμένων Εθνών, το Κέντρο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων 
της Γενεύης, το Γραφείο Δημοκρατικών Θεσμών και 
Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΑΣΕ-κυρίως όσον αφορά 
τα θέματα που έχουν σχέση με την παροχή βοηθείας 
στην εκλογική διαδικασία,- την Ύπατη Αρμοστεία 
για τις εθνικές μειονότητες του ΟΑΣΕ καθώς και 
τις υπηρεσίες του Συμβουλίου της Ευρώπης και την 
Επιτροπή για τη δημοκρατία μέσω του δικαίου. 
51 
από τα κεφάλαια στο πλαίσιο της σύμβασης Λομέ για δράσεις 
ανάπτυξης. Ο τύπος αυτός περιλαμβάνεται στην θετική 
προσέγγιση που ορίζεται στο ψήφισμα "ανθρώπινα 
δικαιώματα, δημοκρατία και ανάπτυξη". 
* Η ενίσχυση τηο συμπληρωυατικότηταα των ιιέσων και της 
συνέχειαο τηε δοάσηο: ορισμένα κονδύλια του κεφαλαίου Β7-
52 σκοπό έχουν να παίξουν εισηγητικό και συντελεστικό 
ρόλο, συμβάλλοντας έτσι στην ανάπτυξη μιας ιεραρχίας για 
την χρησιμοποίηση των μέσων. Τα έργα με καινοτόμο 
χαρακτήρα, που λαμβάνουν ενίσχυση σε μειωμένη κλίμακα από 
τα ειδικά κονδύλια, μπορούν να αναπτυχθούν, εάν η 
εμπειρία κρίνεται ολοκληρωμένη, σε μεγαλύτερη κλίμακα από 
τα κεφάλαια της τεχνικής βοήθειας ή της βοήθειας 
συνεργασίας για την ανάπτυξη. Εξάλλου, οι κανονισμοί που 
. διέπουν την τεχνική βοήθεια καθώς και τα κεφάλαια 
συνεργασίας για την ανάπτυξη επιτρέπουν να εξασφαλιστεί 
η συνέχεια των παρεμβάσεων επί γεωγραφικής βάσης μέσω της 
εφαρμογής πολυετών προγραμμάτων. 
Η προσπάθεια αυτή δεν είχε μέχρι τώρα σημαντικά αποτελέσματα 
κυρίως λόγω έλλειψης γενικότερης στρατηγικής για τη χρησιμοποίηση 
των χρηματοδοτικών πόρων υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της 
δημοκρατίας. Για το λόγο αυτό η Επιτροπή εξετάζει συνολικά το 
χώρο αυτό προβαίνοντας σε συνολική θεώρηση των κεκτημένων, η 
οποία δείχνει τις κατευθύνσεις που πρέπει να ακολουθηθούν επί των 
διαφόρων θεμάτων που προκύπτουν από την απαίτηση για μία 
συνεκτική, αποτελεσματική και ορατή δράση στον τομέα αυτό. Για 
να επιτραπεί η καλύτερη χρησιμοποίηση των διαφόρων χρηματοδοτικών 
μέσων για τον σεβασμό και την προώθηση των ανθρωπίνων 
δικαιωμάτων, το έγγραφο αυτό περιλαμβάνει τις ακόλουθες 
προτάσεις : 
* να ληφθεί περισσότερο υπόψη η ιδιαιτερότητα του τομέα 
"ανθρώπινα δικαιώματα" σε διάφορα επίπεδα: 
- η ιδιαιτερότητα των δικαιούχων (κυρίως ο μη 
κερδοσκοπικός χαρακτήρας των δραστηριοτήτων τους) 
που πρέπει να ληφθεί υπόψη στις διάφορες φάσεις 
της διαδικασίας του προϋπολογισμού (επιλογή, 
χορήγηση, αξιολόγηση, πληρωμές)· 
η ιδιαιτερότητα των πρωτοβουλιών που 
αναλαμβάνονται στον τομέα της προώθησης των 
ανθρωπίνων δικαιωμάτων, διαχωρίζοντας τις 
βραχυπρόθεσμες δράσεις που απαιτούν άμεση διάθεση 
πόρων από τις μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες 
δράσεις που απαιτούν τη συνέχιση των παρεμβάσεων 
πέρα από την εκτέλεση του προϋπολογισμού. 
* να εξασφαλιστεί η συμπληρωματικότητα για τη χρησιμοποίηση 
των διαφόρων μέσων προκειμένου να αποφευχθούν οι 
επικαλύψεις και να εξασφαλιστεί η συνέχεια και η 
επιδιωκόμενη επίδραση (πράγμα που συνεπάγεται ότι είναι 
σημαντικό να αποφευχθεί ο πολλαπλασιασμός των κονδυλίων 
του προϋπολογισμού των οποίων τα σχόλια περιέχουν γενικές 
αναφορές στα ανθρώπινα δικαιώματα, δεδομένου ότι η μόνη 
διαφορά είναι γεωγραφικής φύσης). Για παράδειγμα, κάθε 
έργο μπορεί επίσης να εκτιμηθεί σε συνάρτηση με τις 
δυνατότητες αίτησης για άλλες πηγές χρηματοδότησης, 
κυρίως στην περίπτωση που οι συμπληρωματικές δράσεις 
52 
κρίνονται απαραίτητες για την υλοποίηση των στόχων που 
ορίζονται στο έργο αυτό. 
να αναπτυχθούν οι μορφές ενθάρρυνσης που είναι δυναιιόν να 
ενισχύσουν το αντίκτυπο των πρωτοβουλιών, για παράδειγμα, 
διευρύνοντας τη μορφή των ποσών παρότρυνσης σε άλλες 
χώρες ή ομάδες χωρών από αυτές της σύμβασης Λομέ. 
να ενισχυθεί η διάρθρωση μεταξύ της θεματικής προσέγγισης 
και της γεωγραφικής προσέγγισης κατά τρόπο ώστε να 
αναπτυχθεί η ικανότητα παρέμβασης στις καταστάσεις που 
απαιτούν ταχεία αντιμετώπιση. 
να προχωρήσει η εμπειρογνωμοσύνη στα διάφορα θέματα των 
ανθρωπίνων δικαιωμάτων και να ενισχυθεί η ικανότητα 
πρωτοβουλίας με καλύτερη γνώση των ειδικών αναγκών και 
των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών των σχετικών χωρών ή 
περιοχών. 
να εξασφαλιστεί η διαφάνεια της ενημέρωσης και να ληφθούν 
υπόψη οι θεσμικές κατευθύνσεις κατά τον προσδιορισμό των 
προτεραιοτήτων δράσης, κυρίως μέσω ενός εποικοδομητικού 
διαλόγου με τις υπηρεσίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. 
να ενισχυθεί η συνέχεια μεταξύ της δράσης των κρατών 
μελών της Ένωσης και της κοινοτικής δράσης, κυρίως 
προωθώντας την τακτική ανταλλαγή πληροφοριών με τα κράτη 
μέλη. 
να ενισχυθούν οι δεσμοί συνεργείας με τους διεθνείς και 
περιφερειακούς οργανισμούς, κυρίως προωθώντας 
μεσοπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο προγραμματισμό των 
δραστηριοτήτων με προτεραιότητα που πρέπει να εφαρμοστούν 
από κοινού και αναπτύσσοντας ικανότητα αντίδρασης για 
συγκεκριμένες δράσεις. 
53 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 
ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΚΟΝΔΥΛΙΩΝ ΤΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ 
ΚΑΙ ΑΛΛΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΩΝ ΠΟΡΩΝ ΠΟΥ ΔΙΑΤΙΘΕΝΤΑΙ ΓΙΑ ΤΗΝ 
ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΩΝ ΑΡΧΩΝ 
Α. Κονδύλια του ποοϋπολονισυού που διατίθενται ειδικά για την 
προώθηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της δηυοκρατίαο: το 
κεφάλαιο Β7-52 "Ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για την δηιιοκρατία και 
την προώθηση των ανθρωπίνων δικαιωυάτων" 
Το κεφάλαιο "Ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για τη δημοκρατία και την 
προώθηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων" δημιουργήθηκε το 1994 με 
πρωτοβουλία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου βάσει ψηφίσματος της 14ης 
Μαίου 1992. Συγκεντρώνει το σύνολο των κονδυλίων του κοινοτικού 
προϋπολογισμού που διατίθενται ειδικά για την προώθηση των 
ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των δημοκρατικών αρχών. Η αναδιάρθρωση 
αυτή ανταποκρίνεται στην ανησυχία να εξασφαλιστεί η συνοχή και 
η διαφάνεια της κοινοτικής ενίσχυσης στον τομέα αυτό. 
Αντικατοπτρίζει τις νέες υπευθυνότητες που εισάγει η συνθήκη για 
την Ευρωπαϊκή Ένωση καθώς και ορισμένες διαρθρωτικές αλλαγές που 
πραγματοποιούνται στα διάφορα κοινοτικά όργανα. Το συνολικό ποσό 
των πιστώσεων που χορηγήθηκαν, ήτοι 75,960 εκατ. ECU το 1995 
(59,1 εκατ. ECU το 1994) επιβεβαιώνει την τάση για συνεχόμενη 
αύξηση των πόρων του προϋπολογισμού που διατίθενται για την 
υπεράσπιση και την προώθηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των 
δημοκρατικών αρχών. Οι πόροι αυτοί εξετάζονται κατά προτεραιότητα 
στην έκθεση. 
Β7-520 : Στήριξη στη δημοκρατία στια χώρεο τηο Κεντοικήο 
και Ανατολικήσ Ευρώπης καθώς και στην Βαλκανική 
Ευρώπη 
Β7-5200 + Β7-5201) 
1. Β7-5200 : Πρόγραμμα Phare για την δημοκρατία 
Πιστώσεις που χορηγήθηκαν το 1994 10.000.000 ECU1 
Πιστώσεις που αναλήφθηκαν το 1994 10.000.000 ECU 
Πιστώσεις που χορηγήθηκαν το 1995 10.000.000 ECU 
Πιστώσεις που αναλήφθηκαν το 1995 10.000.000 ECU 
Σχόλιο του ποοϋπολονισυού 
Το πρόγραμμα Phare για τη δημοκρατία στηρίζει την ανάπτυξη της 
δημοκρατίας, του κράτους δικαίου και την ανάπτυξη της κοινωνίας 
των πολιτών στις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. 
Η πίστωση αυτή μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να λάβουν ενίσχυση 
δράσεις γυναικείων οργανώσεων που μάχονται για την αποκατάσταση 
της δημοκρατίας στην ζωή του πολίτη στις χώρες της Κεντρικής και 
Ανατολικής Ευρώπης. 
1 από τα οποία 5 εκατ. ECU είναι εγγεγραμμένα στο κεφάλαιο 
ΒΟ-40 
54 
2. B7-5201: κοινοτικές δράσεις 
δημοκρατίας και τη 
διαδικασίας για 
Γιουγκοσλαβίας για την ενίσχυση της 
στήριξη της ειρηνευτικής 
τις δημοκρατίες της πρώην 
Πιστώσεις που χορηγήθηκαν το 1994 5.000.000 ECU2 
Πιστώσεις που αναλήφθηκαν το 1994 4.887.000 ECU 
Πιστώσεις που χορηγήθηκαν το 1995 5.000.000 ECU 
Πιστώσεις που αναλήφθηκαν το 1995 5.000.000 ECU 
Σχόλιο του ποοϋπολονισυού 
Η πίστωση αυτή σκοπό έχει να καλύψει τη χρηματοδότηση δράσεων που 
αποσκοπούν στη στήριξη της ειρηνευτικής διαδικασίας, να μειώσει 
τις εντάσεις και να αναπτύξει τη δημοκρατία με την προώθηση, 
μεταξύ άλλων, ελεύθερων και ανεξάρτητων μέσων ενημέρωσης στις 
δημοκρατίες της πρώην Γιουγκοσλαβίας (Σλοβενία, Κροατία, 
Μαυροβούνιο, ARYM, Βοσνία-Ερζεγοβίνη). 
Ένα μέρος της πίστωσης αυτής πρέπει να χρησιμοποιηθεί για m 
στήριξη του διεθνικού διαλόγου, των μέσων ενημέρωσης, των 
γυναικών, των δημοκρατικών ομάδων, την ελευθερία του τύπου και 
τη στήριξη των πλέον ευάλωτων ομάδων. Οι χρηματοδοτήσεις που 
προβλέπονται από τη θέση αυτή προορίζονται αποκλειστικά για τις 
δράσεις εκδημοκρατισμού και σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. 
3. Β7-5210: στήριξη στη δημοκρατία στα Ανεξάρτητα Κράτη της 
πρώην Σοβιετικής Ένωσης 
Πιστώσεις που χορηγήθηκαν το 1994 10. 000. 000 ' ECU 
Πιστώσεις που αναλήφθηκαν το 1994 10.000.000 ECU 
Πιστώσεις που χορηγήθηκαν το 1995 10.000.000 ECU 
Πιστώσεις που αναλήφθηκαν το 1995 10.000.000 ECU 
Σχόλιο του προϋπολογισμού 
Η πίστωση αυτή προορίζεται να καλύψει την εφαρμογή προγράμματος 
στήριξης της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου καθώς και την 
ανάπτυξη της κοινωνίας των πολιτών στα Ανεξάρτητα Κράτη της πρώην 
Σοβιετικής Ένωσης. Προέρχεται από το πρόγραμμα Tacis (Technical 
assistance to the Commonwealth of Independent States and 
Georgia). 
4. B7-5220: ανθρώπινα δικαιώματα και δημοκρατία στις 
αναπτυσσόμενες χώρες 
Πιστώσεις που χορηγήθηκαν το 1994 14.000.000 ECU 
Πιστώσεις που αναλήφθηκαν το 1994 14.000.000 ECU 
Πιστώσεις που χορηγήθηκαν το 1995 19.000.000 ECU 
Πιστώσεις που αναλήφθηκαν το 1995 18.978.243 ECU 
από τα οποία 1 εκατ. ECU (μεταφορά). 
από τα οποία τα 5 εκατ. ECU εγγράφονται στο κεφάλαιο Β0-
40. 
55 
Σχόλιο του ποοϋπολονισμού 
Η πίστωση αυτή προορίζεται να καλύψει δράσεις υπέρ των ανθρωπίνων 
δικαιωμάτων και της δημοκρατίας, σε στενή συνεργασία με τις 
πολιτικές ανάπτυξης της Κοινότητας στις αναπτυσσόμενες χώρες, 
συμπεριλαμβανομένων και αυτών της νότιας ακτής της Μεσογείου. 
Καλύπτει επίσης τη χρηματοδότηση του Ευρωπαϊκού Κέντρου Προώθησης 
της Ανάπτυξης της Δημοκρατίας, της στήριξης των δικαιωμάτων των 
μειονοτήτων και των ευάλωτων ομάδων καθώς και την παροχή τεχνικών 
συμβουλών για προβλήματα που σχετίζονται με τις εκλογικές 
διαδικασίες, την διοίκηση, το κράτος δικαίου και το σεβασμό των 
ανθρωπίνων δικαιωμάτων. 
5. Β7-5230 : διαδικασία εκδημοκρατισμού στη Λατινική Αμερική 
Πιστώσεις που χορηγήθηκαν το 1994 13.000.000 ECU 
Πιστώσεις που αναλήφθηκαν το 1994 12.999.978 ECU 
Πιστώσεις που χορηγήθηκαν το 1995 14.000.000 ECU 
Πιστώσεις που αναλήφθηκαν το 1995 14.000.000 ECU 
Σχόλιο του ποοϋπολονισυού 
Η πίστωση αυτή προορίζεται να καλύψει τη χρηματοδότηση ειδικών 
δράσεων για τη συμβολή στη διαδικασία εκδημοκρατισμού στη 
Λατινική Αμερική, συμπεριλαμβανομένης της Αϊτής και της Κούβας, 
κυρίως στην επανένταξη στη ζωή του πολίτη των αγωνιστών εμφυλίων 
πολέμων στην Κεντρική Αμερική. 
Καλύπτει επίσης τη στήριξη στις αρχές που έχουν εκλεγεί 
δημοκρατικά, θύματα απόπειρας πραξικοπήματος και που διατηρούν 
την εμπιστοσύνη της Κοινότητας. Καταλογίζεται επίσης στο παρόν 
άρθρο η συμμετοχή στη χρηματοδότηση των δραστηριοτήτων του 
λατινοαμερικάνικου Κοινοβουλίου στο πλαίσιο των συμφωνιών που 
έχουν συναφθεί με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η πίστωση αυτή 
καλύπτει, εξάλλου, τις δαπάνες μελετών, συνεδριάσεων 
εμπειρογνωμόνων, διασκέψεων και συνεδρίων, ενημέρωσης και 
δημοσιεύσεων που σχετίζονται άμεσα με την υλοποίηση του στόχου 
της δράσης της οποίας αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα, εκτός από 
αυτές που προκύπτουν από τη διαχείριση των δράσεων αυτών ή την 
γενικότερη διοίκηση (βλέπε ανακοίνωση της Επιτροπής της 22ας 
Απριλίου 1992). 
Β7-524: άλλες δράσε ι c υπεράσπισης των ανθρωπίνων 
δικαιωυάτων 
(Β7-5240 + Β7-5241) 
6. Β7-5240: επιδοτήσεις υπέρ διαφόρων δραστηριοτήτων 
οργανισμών που επιδιώκουν στόχους σχετικούς με τα 
ανθρώπινα δικαιώματα 
Πιστώσεις που χορηγήθηκαν το 1994 5.000.000 ECU 
Πιστώσεις που αναλήφθηκαν το 1994 5.000.000 ECU 
Πιστώσεις που χορηγήθηκαν το 1995 5.500.000 ECU 
Πιστώσεις που αναλήφθηκαν το 1995 5.490.000 ECU 
56 
Σχόλιο του προϋπολογισμού 
Η πίστωση αυτή προορίζεται να καλύψει τη χορήγηση ενισχύσεων σε 
οργανισμούς που επιδιώκουν ανθρωπιστικούς στόχους και ασχολούνται 
με την υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως το Ευρωπαϊκό 
Ιδρυμα για τα ανθρώπινα δικαιώματα και το Ευρωπαϊκό Ιδρυμα για 
την ελευθερία της έκφρασης. 
Καλύπτει επίσης τα διοικητικά έξοδα που σχετίζονται με τη 
διαχείριση της θέσης και τον έλεγχο των έργων που λαμβάνουν 
ενίσχυση. 
Η ενίσχυση αυτή χορηγείται για έργα που θα πραγματοποιηθούν σε 
τρίτες χώρες (αναπτυσσόμενες χώρες, χώρες της Κεντρικής και 
Ανατολικής Ευρώπης και άλλες χώρες), καθώς και στην Ευρωπαϊκή 
Κοινότητα υπό μορφή επιδοτήσεων προκειμένου: 
- να προωθηθούν διεθνείς και κοινοτικές πρωτοβουλίες για την 
κατάργηση της ποινής του θανάτου σε όλα τα κράτη μέχρι το 
έτος 2000, 
- να λάβουν στήριξη τα κέντρα αποκατάστασης για τα θύματα 
βασανισμού καθώς και άλλων οργανισμών που παρέχουν 
συγκεκριμένη βοήθεια στα θύματα παραβίασης των ανθρωπίνων 
δικαιωμάτων και που πρέπει να λάβουν ίδιο μέρος από την 
πίστωση της θέσης όπως και στο παρελθόν, 
- να καταρτίσουν υπεύθυνους οι οποίοι θα είναι επιφορτισμένοι 
με το έργο του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων (δικαστές, 
δικηγόροι, υπάλληλοι, αρμόδιοι της κατάρτισης των δυνάμεων 
της αστυνομίας και της ασφάλειας, εκπαιδευτικοί, κλπ), 
- να ενισχυθεί η δράση για το σεβασμό των δικαιωμάτων των 
παιδιών και να βοηθηθούν τα παιδιά-θύματα παραβίασης των 
ανθρωπίνων δικαιωμάτων, 
- να ενθαρρυνθεί η κατάρτιση στους ειδικευμένους οργανισμούς 
για την υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, 
- να λάβει ενίσχυση η δράση παρατήρησης στις φυλακές σε 
διεθνές επίπεδο και η διοχέτευση των επακόλουθων εκθέσεων, 
- να προωθηθεί η προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στις 
χώρες τις οποίες θα υπάρξει σύντομα αλλαγή αρχής. 
Προτεραιότητα δίνεται σε έργα συγκεκριμένης και άμεσης ενίσχυσης. 
Τα έργα που αφορούν την έρευνα και τα ακαδημαϊκά σεμινάρια που 
παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον λαμβάνονται υπόψη στο μέτρο του 
δυνατού. Ποσόν ύψους 250.000 ECU διατίθεται για τη στήριξη 
δραστηριοτήτων του Διεθνούς Παρατηρητηρίου φυλακών. Καταλογίζεται 
επίσης στη θέση αυτή η χορήγηση επιδοτήσεων σε οργανισμούς που 
αναπτύσσουν δραστηριότητα στον τομέα της υπεράσπισης των 
ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως το Ευρωπαϊκό Ίδρυμα για τα ανθρώπινα 
δικαιώματα. 
Ποσό ύψους 200.000 ECU χορηγείται στο Ευρωπαϊκό Ίδρυμα για την 
ελευθερία της έκφρασης. 
7. Β7-5241 - Ενίσχυση της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς τις μη 
κυβερνητικές οργανώσεις που αναπτύσσουν 
δραστηριότητα στον τομέα της υπεράσπισης και της 
προώθησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Τουρκία 
Πιστώσεις που χορηγήθηκαν το 1994 500.000 ECU 
Πιστώσεις που αναλήφθηκαν το 1994 500.000 ECU 
Πιστώσεις που χορηγήθηκαν το 1995 500.000 ECU 
57 
Πιστώσεις που αναλήφθηκαν το 1995 413.000 ECU 
Σχόλιο του ποοϋπολονισμού 
Η πίστωση αυτή προορίζεται να καλύψει κοινοτική ενίσχυση στις μη 
κυβερνητικές οργανώσεις που αναπτύσσουν δραστηριότητα στον τομέα 
της υπεράσπισης και της προώθησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην 
Τουρκία. 
8. Β7-5270: στήριξη στα κέντρα αποκατάστασης για τα θύματα 
βασανισμού και στους οργανισμούς που παρέχουν 
συγκεκριμένη ενίσχυση στα θύματα παραβίασης των 
ανθρωπίνων δικαιωμάτων 
Πιστώσεις που χορηγήθηκαν το 1994 2.000.000 ECU 
Πιστώσεις που αναλήφθηκαν το 1994 2.000.000 ECU 
Πιστώσεις που χορηγήθηκαν το 1995 5.000.000 ECU 
Πιστώσεις που αναλήφθηκαν το 1995 5.000.000 ECU 
Κανένα σχόλιο του προϋπολονισυού 
Β. Συνοπτική παρουσίαση άλλων πόρων του ποοϋπολογισυού που 
διατίθενται νια την προώθηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και 
τηε δημοκρατίαα 
Στο πλαίσιο του κεφαλαίου Β7-30 "Συνεργασία με τις αναπτυσσόμενες 
χώρες της Λατινικής Αμερικής και της Ασίας": 
1. Β7-3020 : ενίσχυση για την αυτονομία των προσφύγων και των 
ακουσίως μετακινηθέντων προσώπων 
Πιστώσεις που χορηγήθηκαν το 1994 60.000.000 ECU 
Πιστώσεις που αναλήφθηκαν το 1994 59.831.000 ECU 
Πιστώσεις που χορηγήθηκαν το 1995 70.000.000 ECU 
Πιστώσεις που αναλήφθηκαν το 1995 69.898.000 ECU 
Σχόλιο του προϋπολονισυού 
Η πίστωση αυτή προορίζεται να καλύψει τη χρηματοδότηση μέτρων 
ενίσχυσης για την αυτονομία των προσφύγων, των ακουσίως 
μετακινηθέντων προσώπων και άλλων πληθυσμών που έχουν 
εγκαταλείψει τη χώρα καταγωγής τους ή κατοικίας τους λόγω 
συγκρούσεων, κατάστασης ανασφάλειας ή άλλων μη φυσικών κρίσεων. 
Καλύπτει επίσης μέτρα επιβίωσης, επαναπατρισμού και 
επανεγκατάστασης. Ειδικότερα, η ενίσχυση μπορεί να επεκταθεί σε 
τοπικούς πληθυσμούς των χωρών υποδοχής και καταγωγής, εκεί όπου 
οι οικονομικές συνθήκες το απαιτούν. Μπορεί επίσης, εφόσον 
υπάρχει ανάγκη, να χρησιμοποιηθεί για τη στήριξη δράσεων που 
αποσκοπούν στην αποφυγή μετακινήσεων των πληθυσμών. Μέτρα μπορούν 
επίσης να συγχρηματοδοτηθούν με μη κυβερνητικές και διεθνείς 
οργανώσεις. Καταλογίζονται επίσης στο άρθρο αυτό δαπάνες για 
μελέτες, επιτόπου συντονισμό, συνεδριάσεις εμπειρογνωμόνων, 
διασκέψεις και συνέδρια, ενημέρωση και δημοσιεύσεις που 
58 
σχετίζονται άμεσα με την υλοποίηση του στόχου της δράσης της 
οποίας αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα, εκτός από αυτές που υπάγονται 
στη διαχείριση των δράσεων αυτών ή την γενικότερη διοίκηση (βλέπε 
ανακοίνωση της Επιτροπής της 22 Απριλίου 1992) . 
Στο πλαίσιο του κεφαλαίου Β7-21 "Ανθρωπιστική βοήθεια": 
2. Β7-210, Β7-211,Β7-214, Β7-215, Β7-219 
Πιστώσεις που χορηγήθηκαν το 1994 500.159.000 ECU 
Πιστώσεις που αναλήφθηκαν το 1994 499.315.000 ECU 
Πιστώσεις που χορηγήθηκαν το 1995 642.500.000 ECU 
Πιστώσεις που αναλήφθηκαν το 1995 641.927.000 ECU 
Τα διάφορα κονδύλια του προϋπολογισμού που διαχειρίζεται η 
Υπηρεσία για την ανθρωπιστική βοήθεια της Ευρωπαϊκής Κοινότητας 
(ECHO) προορίζονται για την κάλυψη της χρηματοδότησης των 
ενεργειών ανθρωπιστικής βοήθειας σε πληθυσμούς τρίτων χωρών που 
έχουν πληγεί από φυσικές καταστροφές ή άλλα γεγονότα που είχαν 
σημαντικό οικονομικό και κοινωνικό αντίκτυπο. Οι βοήθειες αυτές 
χορηγούνται χωρίς εισαγωγή διακρίσεων ως προς τη φυλή, τη 
θρησκεία ή τις πολιτικές πεποιθήσεις. Χορηγούνται υπό μορφή 
ιατρικών ομάδων, φαρμάκων, καταλυμάτων, ενεργειακών προϊόντων, 
αγαθών πρώτης ανάγκης, επισιτιστικής βοήθειας, προϊόντων 
υγιεινής... Επιτρέπουν επίσης τη χρηματοδότηση ενεργειών 
ψυχολογικής υποστήριξης στα θύματα, αποκατάστασης του νομοθετικού 
συστήματος ή ακόμα ιατρικής και ψυχολογικής βοήθειας στους 
κρατούμενους. 
Τέλος, το κονδύλιο Β7-217 αφορά ειδικά τους πρόσφυγες και τους 
ακουσίως μετακινηθέντες και αποσκοπεί στο να ανταποκριθεί στις 
μετακινήσεις πληθυσμού, συμβάλλοντας στον επαναπατρισμό και στην 
επανεγκατάσταση στη χώρα ή στην περιοχή καταγωγής. 
Στο πλαίσιο του κεφαλαίου Β3-41 "Κοινωνική προστασία και ελεύθερη 
κυκλοφορία" : 
3. Β3-4110: ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων και δράσεις 
υπέρ των διακινούμενων εργαζομένων 
συμπεριλαμβανομένων των μεταναστών από τρίτες 
χώρες. 
Πιστώσεις που χορηγήθηκαν το 1994 9.200.000 ECU 
Πιστώσεις που αναλήφθηκαν το 1994 9.102.000 ECU 
Πιστώσεις που χορηγήθηκαν το 1995 9.599.000 ECU 
Πιστώσεις που αναλήφθηκαν το 1995 9.599.000 ECU 
Σχόλιο του προϋπολογισμού 
Σύμφωνα με τις διατάξεις για τις κατευθύνσεις του προγράμματος 
κοινωνικής δράσης, η Επιτροπή παρέχει χρηματοδοτική ενίσχυση σε 
οργανισμούς και ενώσεις που έχουν δημοκρατική διαχείριση και οι 
οποίοι εκπροσωπούν διακινούμενους εργαζομένους, 
59 
συμπεριλαμβανομένων και αυτών που προέρχονται από το εξωτερικό 
της Κοινότητας, ή ενεργούν προς όφελος τους (υποδοχή και 
υπηρεσίες παροχής συμβουλών και πληροφοριών, διασκέψεις και 
συζητήσεις για θέματα που σχετίζονται με τα προγράμματα προώθησης 
της μετανάστευσης και που ευνοούν την ενσωμάτωση και τη συμμετοχή 
ι ων δ ι.ακ ι.νούμενων εργαζομένων, συμπεριλαμβανομένων των μεταναστών 
που προέρχονται από χώρες εκτός της Κοινότητας, στα διάφορα 
επίπεδα της κοινωνικής και διοικητικής ζωής των χωρών υποδοχής) 
και στηρίζουν μέτρα τα οποία αποσκοπούν στην ενσωμάτωση, 
συμπεριλαμβανομένων και των περιοχών με μεγάλη πυκνότητα 
πληθυσμού, την κατασκευή και την ανακαίνιση των κτιρίων και την 
διάθεση κοινωνικών κέντρων. 
Επιπλέον, ελάχιοτο ποσό ύψους 3 εκατ. ECU διατίθεται για μέτρα 
και έργα σχετικά με την ανάληψη της ευθύνης και την ενσωμάτωση 
των μεταναστών από τρίτες χώρες και των βιαίως μετακινηθέντων 
προσώπων. Τα μέτρα αυτά και τα έργα τίθενται ουσιαστικά σε 
εφαρμογή από τις μη κυβερνητικές οργανώσεις. 
Σύμφωνα με την ανακοίνωση της στις 9 Δεκεμβρίου 1987, η Επιτροπή 
προτίθεται να εξασφαλίσει την ορθή εφαρμογή του άρθρου 48 
παράγραφος 4 της συνθήκης σχετικά με την πρόσβαση στις δημόσιες 
θέσεις, που ανήκουν σε τομείς που θεωρούνται τομείς 
προτεραιότητας στην Κοινότητα. 
Η πίστωση αυτή καλύπτει επίσης αναλήψεις υποχρεώσεων που πρέπει 
να ρευστοποιηθούν σχετικά με δαπάνες μελετών. Επίσης 
καταλογίζονται στη θέση αυτή οι δαπάνες σπουδών, συνεδριάσεις 
εμπειρογνωμόνων, διασκέψεις και συνέδρια, ενημέρωση και 
δημοσιεύσεις που σχετίζονται άμεσα με την υλοποίηση του στόχου 
της δράσης της οποίας αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα, εκτός από 
αυτές που υπάγονται στη διαχείριση των δράσεων αυτών ή στην 
γενικότερη διοίκηση (βλέπε ανακοίνωση της Επιτροπής της 22ας 
Απριλίου 1992). 
4. Β3-4114 : δράσεις καταπολέμησης των φυλετικών διακρίσεων, 
της ξενοφοβίας και του αντισημιτισμού 
Πιστώσεις που χορηγήθηκαν το 1995 5.400.000 ECU4 
Σχόλιο του προϋπολογισυού 
Η δράση αυτή προορίζεται να : 
ευνοήσει τη συνεργασία με τους διάφορους κοινωνικούς 
οργανισμούς που αναπτύσσουν δραστηριότητα υπέρ της ανοχής και 
κατά των φυλετικών διακρίσεων καθώς και των καταστάσεων και 
συμπεριφορών που οφείλονται στην ξενοφοβία και τον αντισημιτισμό, 
και να καλύψει την χρηματοδότηση συγκεκριμένων δράσεων στον τομέα 
αυτό, 
- να θέσει σε εφαρμογή και να αναπτύξει δράσεις με την προοπτική 
μιας γενικότερης στρατηγικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την 
καταπολέμηση της φυλετικής βίας και της ξενοφοβίας, 
- να αναπτύξει δράσεις κατάρτισης στις εθνικές διοικητικές 
υπηρεσίες που σχετίζονται πιο άμεσα με τα φαινόμενα αυτά. Η 
πίστωση αυτή προορίζεται να καλύψει τη χρηματοδότηση 
δραστηριοτήτων για την προώθηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και 
την καταπολέμηση των φυλετικών διακρίσεων και της ξενοφοβίας. 
4 από τα οποία 2 εκατ. ECU (μεταφορά) 
60 
Χωρίζεται ως εξής: 
- ποσό ύψους 550.000 ECU χορηγείται στη δράση κατά των φυλετικών 
διακρίσεων και της ξενοφοβίας στα σχολεία, 
- ποσό ύψους 200.000 ECU χορηγείται σε μη κυβερνητικές οργανώσεις 
που αναπτύσσουν δράση για την καταπολέμηση των φυλετικών 
διακρίσεων, της ξενοφοβίας και του αντισημιτισμού, 
ποσό ύψους 50.000 ECU χορηγείται στο ευρωπαϊκό δίκτυο 
πληροφοριών για μηνιαίες δημοσιεύσεις στο Migration Newssheet και 
στην γαλλική έκδοση Migration d'Europe, 
- ποσό ύψους 500.000 χορηγείται για την διοργάνωση εκστρατείας 
κατά των φυλετικών διακρίσεων και υπέρ της οικονομικής και 
πολιτιστικής αναγνώρισης των ξένων, 
- ποσό ύψους 100.000 ECU χορηγείται για την οργάνωση της δράσης 
κατά της λήθης, για την καταπολέμηση των φυλετικών διακρίσεων, 
- ποσό 250.000 ECU χορηγείται στο ευρωπαϊκό κέντρο έρευνας για 
τις φυλετικές διακρίσεις και τον αντισημιτισμό, 
ποσό ύψους 500.000 ECU χορηγείται για τη χρηματοδότηση 
δραστηριοτήτων που αναλαμβάνονται σε συνδυασμό με την Ευρωπαϊκή 
συνομοσπονδία συνδικάτων για την καταπολέμηση της ξενοφοβίας που 
αφορά τους διακινούμενους εργαζομένους, συμπεριλαμβανομένων των 
μεταναστών από τρίτες χώρες, 
ποσό ύψους 200.000 ECU χορηγείται για την μελέτη της 
πολιτιστικής, νομικής, πολιτικής και κοινωνικής κατάστασης των 
μειονοτήτων στην Κοινότητα και στην Ευρώπη, προκειμένου να 
καταστεί δυνατή η καταπολέμηση, σε εύθετο χρόνο, των φυλετικών 
διακρίσεων και της ξενοφοβίας. 
Στο πλαίσιο του κεφαλαίου Β3-40 "Κοινωνικός διάλογος και 
απασχόληση" 
5. Β3-4012 : δράσεις για την ισότητα ανδρών και γυναικών 
Πιστώσεις που χορηγήθηκαν το 1994 6.260.000 ECU 
Πιστώσεις που αναλήφθηκαν το 1994 6.257.000 ECU ' 
Πιστώσεις που χορηγήθηκαν το 1995 6.420.000 ECU 
Πιστώσεις που αναλήφθηκαν το 1995 6.419.000 ECU 
Σχόλιο του προϋπολογισυού 
Η πίστωση αυτή προορίζεται να καλύψει τη χρηματοδότηση για την 
εφαρμογή του τρίτου προγράμματος και κυρίως των δικτύων, των 
τοπικών πρωτοβουλιών απασχόλησης και άλλων δράσεων και έργων. Η 
Επιτροπή συμμετέχει σε δράσεις μελετών και ενημέρωσης που 
υλοποιούνται στον τομέα αυτό από τις εθνικές διοικήσεις στα 
θέματα της ισότητας και θέτει σε εφαρμογή δράσεις, σε συνδυασμό 
με την συμβουλευτική επιτροπή για την ισότητα ανδρών και 
γυναικών. 
Στο πλαίσιο των δράσεων αυτών, είναι απαραίτητο αυτοί που 
εκτελούν τις δαπάνες να δώσουν ιδιαίτερη σημασία στην κατάσταση 
των γυναικών που αποτελούν μειονότητα στον πληθυσμό. Ένα' ποσό 
επίσης χορηγείται σε προγράμματα δράσης που σκοπό έχουν να 
εξασφαλίσουν προσωρινή υποδοχή, κυρίως διακινούμενων γυναικών που 
έχουν να αντιμετωπίσουν τη βία στο οικογενειακό τους 
περιβάλλον.Καλύπτει επίσης δαπάνες σπουδών, συνεδριάσεων 
εμπειρογνωμόνων, διασκέψεων και συνεδρίων, ενημέρωσης και 
δημοσιεύσεων που συνδέονται άμεσα με την υλοποίηση του στόχου της 
61 
δράσης της οποίας αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα, εκτός από αυτές 
που υπάγονται στον τομέα της διαχείρισης των δράσεων αυτών και 
της γενικότερης διοίκησης (βλέπε ανακοίνωση της Επιτροπής της 22 
Απριλίου 1992) . 
Στο πλαίσιο του κεφαλαίου -30 "Επιδοτήσεις γενικού χαρακτήρα" 
6. Α-3091 ; Φόρουμ των γυναικών 
Πιστώσεις που χορηγήθηκαν το 1994 350.000 ECU 
Πιστώσεις που χορηγήθηκαν το 1995 450.000 ECU 
Σχόλιο του ποοϋπολονισυού 
Η πίστωση αυτή προορίζεται να καλύψει τη λειτουργία του φόρουμ 
των γυναικών. Όπως και το φόρουμ της νεότητας, το φόρουμ ή το 
λόμπυ των γυναικών έχει καταστεί ένα βοηθητικό μέσο απαραίτητο 
για τις κοινοτικές δράσεις που προορίζονται για τις γυναίκες. 
7. Α-3093 : στήριξη σε μη κυβερνητικές οργανώσεις που 
αναλαμβάνουν δραστηριότητα για την δημιουργία 
διεθνούς ποινικού δικαιοδοτικού οργάνου 
Πιστώσεις που χορηγήθηκαν το 1995 300.000 ECU 
Σχόλιο του προϋπολογισμού (νέα θέση) 
Η πίστωση αυτή προορίζεται να καλύψει χρηματοδοτική συνδρομή στις 
διεθνείς μη κυβερνητικές οργανώσεις που αναλαμβάνουν 
δραστηριότητα για την καθιέρωση μιας διεθνούς ποινικού 
δικαιοδοτικού οργάνου. 
62 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 
12/07/96 Ομάδα αριθ. 14 
Μόνιμη ομάδα 
ΔΙΫΠΗΡΕΣΙΑΚΗ ΟΜΑΔΑ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ 
ΑΠΟΣΤΟΛΗ: Να ενισχυθεί ο εσωτερικός συντονισμός προκειμένου 
να εξασφαλιστεί η συνοχή μεταξύ των προσεγγίσεων 
και των άλλων κοινοτικών πολιτικών που 
περιλαμβάνουν τη χρησιμοποίηση των πόρων του 
προϋπολογισμού (αναφ: σημείωμα αριθ. 014903 του 
κ. Williamson της 24.09.1994) 
Απόφαση της Επιτροπής: COM(84) PV 722 
Πρόεδρος: κ. Napoli (ΓΔΙΑ) 
Γραμματέας: κ. Γαβριλιάδης (ΓΔΙΑ) 
Συμμετέχουσες ΓΔ: SG, CdPj SJ; DGI, ΙΑ, IB, il, ν, vin, χ, 
ΧΙ, XII, XIII, XV, XIX, 
XXII, XXIV, XXIII, ECHO 
Συχνότητα συνεδριάσεων: 1995:7 
Κατάσταση λειτουργίας : 
Η ομάδα ανταποκρίνεται σε μία απαίτηση η οποία καθίσταται όλο και 
πιο αισθητή στον τομέα του συντονισμού όλων των πρωτοβουλιών των 
υπηρεσιών της Επιτροπής για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τον 
εκδημοκρατισμό συμπεριλαμβανομένης και της βοήθειας στις εκλογές. 
Ο ρόλος αυτός που βεβαιώθηκε από τους γενικούς διευθυντές RELEX, 
επικεντρώνεται: 
- στην εφαρμογή της ανακοίνωσης της Επιτροπής "Η Ευρωπαϊκή Ένωση 
και οι εξωτερικές πλευρές της πολιτικής των ανθρωπίνων 
δικαιωμάτων: από τη Ρώμη στο Μάαστριχτ και επέκεινα", 
- τη συνοχή και τη διαφάνεια στη χρησιμοποίηση των κονδυλίων του 
προϋπολογισμού του κεφαλαίου Β7-52. 
- την εξέταση των σχεδίων των κονδυλίων Β7-5240 "Επιδοτήσεις υπέρ 
ορισμένων δραστηριοτήτων οργανώσεων που επιδιώκουν την προώθηση 
των ανθρωπίνων δικαιωμάτων" και Β7-5270 "Στήριξη των κέντρων 
αποκαταστάσεως των θυμάτων βασανιστηρίων και των οργανώσεων που 
παρέχουν συγκεκριμένη βοήθεια στα θύματα παραβιάσεων των 
ανθρωπίνων δικαιωμάτων". 
63 

ISSN 0254-1483 
COM(96) 672 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 06 il 
Αριθ. καταλόγου : CB-CO-96-685-GR-C 
ISBN 92-78-13539-9 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Λουξεμβούργο 
Ί