Λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με τα αποτελέσματα της διαδικασίας διαβούλευσης περιλαμβάνονται στο παράρτημα 2 της εκτίμησης επιπτώσεων που συνοδεύει την παρούσα πρόταση.

•Συλλογή και χρήση εμπειρογνωσίας

Η Επιτροπή ανέθεσε σύμβαση στο Centre for Strategy & Evaluation Services (CSES) για την εκπόνηση μελέτης με θέμα «Πρωτοβουλίες πολιτικής της ΕΕ σχετικά με έγγραφα διαμονής και ταυτότητας για τη διευκόλυνση της άσκησης του δικαιώματος της ελεύθερης κυκλοφορίας» (ολοκληρώθηκε τον Αύγουστο του 2017).

Διενεργήθηκε επανεξέταση των εννοιών της πρωτοβουλίας από το Κοινό Κέντρο Ερευνών της Επιτροπής.

Μία μελέτη που διεξήχθη από το Milieu για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με τίτλο «Το νομικό και πολιτικό πλαίσιο για τη δημιουργία ευρωπαϊκού δελτίου ταυτότητας», (The Legal and Political Context for setting up a European Identity Document) του Μαίου του 2016, παρείχε επίσης χρήσιμες πληροφορίες.

•Εκτίμηση επιπτώσεων

Η εκτίμηση επιπτώσεων που συνοδεύει την παρούσα πρόταση έλαβε τη θετική γνώμη της Επιτροπής Ρυθμιστικού Ελέγχου, με ορισμένες προτάσεις για βελτίωση. Η εκτίμηση επιπτώσεων εξέτασε μια σειρά από επιλογές για τα δελτία ταυτότητας και τα έγγραφα διαμονής σε σύγκριση με την υπάρχουσα κατάσταση: μη δεσμευτικά μέτρα, ελάχιστες κοινές απαιτήσεις και ευρύτερη εναρμόνιση. Η υπάρχουσα κατάσταση θεωρήθηκε μη ικανοποιητική και δεν θεωρήθηκε αναλογική η ευρύτερη εναρμόνιση. Ως εκ τούτου η προτιμώμενη επιλογή ήταν ο καθορισμός ελάχιστων προτύπων ασφάλειας για τα δελτία ταυτότητας και ελάχιστων κοινών απαιτήσεων για τα έγγραφα διαμονής που εκδίδονται για πολίτες της ΕΕ, και, στην περίπτωση των δελτίων διαμονής για υπηκόους τρίτων χωρών που είναι μέλη της οικογένειας πολιτών της ΕΕ, η χρήση του κοινού ενιαίου τύπου των αδειών διαμονής για τους υπηκόους τρίτων χωρών. Η προσέγγιση αυτή θα πρέπει να συνοδεύεται από μη δεσμευτικά μέτρα, ώστε να εξασφαλιστεί η ομαλή εφαρμογή η οποία θα είναι προσαρμοσμένη στη συγκεκριμένη κατάσταση και στις ειδικές ανάγκες κάθε κράτους μέλους. Τα μέτρα στο πλαίσιο αυτής της επιλογής θα βελτιώσουν την αποδοχή των εγγράφων σε ολόκληρη την ΕΕ, ενώ τα ενισχυμένα χαρακτηριστικά ασφάλειας των εγγράφων που προβλέπονται θα αποφέρουν άμεσα και επαναλαμβανόμενα εξοικονόμηση κόστους και μειωμένο κόστος ταλαιπωρίας για τους πολίτες της Ένωσης και τα μέλη των οικογενειών τους, τις δημόσιες διοικήσεις (π.χ. συνοριοφύλακες που ελέγχουν τα έγγραφα) και τους δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς παροχής υπηρεσιών (π.χ. αεροπορικές εταιρείες, φορείς υγείας, τράπεζες, ασφαλιστικές εταιρείες και φορείς κοινωνικής ασφάλισης). Άλλα οφέλη της προτιμώμενης επιλογής περιλαμβάνουν τη μείωση της απάτης σχετικά με τα έγγραφα και της υποκλοπής της ταυτότητας και, εν γένει, βελτίωση του επιπέδου ασφάλειας (μείωση του εγκλήματος, της απάτης και της τρομοκρατίας) εντός της ΕΕ και στα σύνορά της. Η υποχρεωτική λήψη δακτυλικών αποτυπωμάτων προστέθηκε στην προτιμώμενη επιλογή για τα δελτία ταυτότητας προκειμένου να αυξηθεί περαιτέρω η αποτελεσματικότητα όσον αφορά την ασφάλεια. Η ενσωμάτωση δύο βιομετρικών αναγνωριστικών στοιχείων (εικόνα προσώπου, δακτυλικά αποτυπώματα) θα βελτιώσει την ταυτοποίηση προσώπων και θα εναρμονίσει το επίπεδο ασφάλειας των δελτίων ταυτότητας των πολιτών της ΕΕ καθώς και των δελτίων διαμονής που εκδίδονται για τα μέλη της οικογένειας τα οποία είναι υπήκοοι τρίτων χωρών προς τα πρότυπα, αντιστοίχως, των διαβατηρίων που χορηγούνται στους πολίτες της ΕΕ και των αδειών διαμονής που εκδίδονται για υπηκόους τρίτων χωρών οι οποίοι δεν είναι μέλη της οικογένειας πολιτών της ΕΕ. Η ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων θα διευκολυνθεί μέσω των βελτιωμένων εγγράφων, διότι θα καταστεί δυνατή η ταχύτερη, ευκολότερη και ασφαλέστερη χρήση των εγγράφων. Η περίοδος σταδιακής κατάργησης των δελτίων ταυτότητας και των δελτίων διαμονής για τα μέλη της οικογένειας πολιτών της ΕΕ που δεν συμμορφώνονται με τα πρότυπα που προβλέπονται στην προτιμώμενη επιλογή περιορίστηκε στα 5 έτη. Τα λιγότερο ασφαλή έγγραφα θα καταργηθούν σταδιακά εντός 2 ετών. Τυχόν περαιτέρω καθυστερήσεις στην υλοποίηση των εν λόγω τροποποιήσεων θα δημιουργήσουν μακροπρόθεσμα κενά ασφάλειας και θα περιορίσουν την αποτελεσματικότητα και τη συνοχή με άλλα προσφάτως εγκριθέντα μέτρα ασφάλειας εντός της ΕΕ και στα εξωτερικά της σύνορα. Ως εκ τούτου, η μικρότερης διάρκειας σταδιακή κατάργηση θα επιταχύνει τα οφέλη που παρέχουν τα βελτιωμένα έγγραφα όσον αφορά την ασφάλεια.

•Καταλληλότητα και απλούστευση του κανονιστικού πλαισίου

Η πρωτοβουλία περιλαμβάνεται στο πρόγραμμα εργασίας της Επιτροπής για το 2018 στο πλαίσιο των πρωτοβουλιών REFIT στον χώρο δικαιοσύνης και θεμελιωδών δικαιωμάτων με βάση την αμοιβαία εμπιστοσύνη.

Αυτή η πρωτοβουλία ανταποκρίνεται στη γνώμη της πλατφόρμας REFIT. Στη γνώμη της, η πλατφόρμα REFIT ενθάρρυνε την Επιτροπή να εξετάσει τη δυνατότητα εναρμόνισης των εγγράφων ταυτότητας και διαμονής ή οποιουδήποτε βασικού χαρακτηριστικού τους, με στόχο τη διευκόλυνση της ελεύθερης κυκλοφορίας και την επίλυση των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι μετακινούμενοι πολίτες της ΕΕ στις χώρες υποδοχής τους

Η Επιτροπή εξέτασε επίσης τις ευκαιρίες για απλούστευση και μείωση του φόρτου. Αυτοί που θα ωφεληθούν από την παρούσα πρόταση ποικίλλουν και εκτείνονται από τους πολίτες έως τις επιχειρήσεις και τη δημόσια διοίκηση. Στην εκτίμηση των επιπτώσεων υπολογίστηκε η ετήσια επαναλαμβανόμενη εξοικονόμηση κόστους που προκύπτει από, μεταξύ άλλων, ταχύτερους ελέγχους προ της επιβίβασης σε ολόκληρη την ΕΕ, ταχύτερους ελέγχους των εγγράφων κατά το άνοιγμα τραπεζικών λογαριασμών σε ολόκληρη την ΕΕ και από μειωμένες πληρωμές αποζημιώσεων για τις αρχές και τις αεροπορικές εταιρείες. Οι πολίτες, οι επιχειρήσεις και οι δημόσιες διοικήσεις θα ωφεληθούν και από τη μείωση του κόστους ταλαιπωρίας μέσω της καλύτερης ενημέρωσης σχετικά με τους τύπους εγγράφων και τα δικαιώματα που συνδέονται μ’ αυτά τα έγγραφα, μέσω της βελτιωμένης αποδοχής ασφαλέστερων εγγράφων.

•Θεμελιώδη δικαιώματα και προστασία δεδομένων

Η παρούσα πρόταση επηρεάζει θετικά το θεμελιώδες δικαίωμα στην ελεύθερη κυκλοφορία και διαμονή σύμφωνα με το άρθρο 45 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Χάρτης), αντιμετωπίζοντας τις δυσκολίες στην αναγνώριση και την ανεπαρκή ασφάλεια τόσο των δελτίων ταυτότητας όσο και των εγγράφων διαμονής, ιδίως για μέλη της οικογένειας που δεν είναι υπήκοοι χωρών της ΕΕ. Η βελτίωση της αξιοπιστίας της ταυτοποίησης θα καταστεί δυνατή μέσω της χρήσης βιομετρικών δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που διασφαλίζουν τη δέουσα ακρίβεια και προστασία των δεδομένων.

Η παρούσα πρόταση συνεπάγεται την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, συμπεριλαμβανομένων των βιομετρικών δεδομένων. Υπάρχουν δυνητικές επιπτώσεις στα θεμελιώδη δικαιώματα των ατόμων, δηλαδή στο άρθρο 7 του Χάρτη σχετικά με τον σεβασμό της ιδιωτικής ζωής και στο άρθρο 8 σχετικά με το δικαίωμα προστασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. Η επεξεργασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα των ατόμων, καθώς και η συλλογή, η πρόσβαση και η χρήση των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα επηρεάζουν το δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή και το δικαίωμα στην προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα βάσει του Χάρτη. Η παρέμβαση στα εν λόγω θεμελιώδη δικαιώματα πρέπει να δικαιολογείται.

Όσον αφορά το δικαίωμα στην προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, συμπεριλαμβανομένης της ασφάλειας δεδομένων, εφαρμόζεται η σχετική νομοθεσία της ΕΕ, δηλαδή ο κανονισμός 2016/679. Δεν προβλέπεται παρέκκλιση από το ενωσιακό καθεστώς προστασίας δεδομένων και τα κράτη μέλη θα εφαρμόσουν σαφείς κανόνες, προϋποθέσεις και αυστηρές εγγυήσεις σύμφωνα με το κεκτημένο της ΕΕ για την προστασία των δεδομένων, ανάλογα με την περίπτωση. Η υποχρεωτική καταχώριση των βιομετρικών στοιχείων στα δελτία ταυτότητας των πολιτών της ΕΕ και στα δελτία διαμονής που εκδίδονται για μέλη της οικογένειας πολιτών της Ένωσης τα οποία είναι υπήκοοι τρίτων χωρών θα υλοποιηθεί με συγκεκριμένες εγγυήσεις σύμφωνα με τους κανόνες που ισχύουν για τα διαβατήρια και άλλα ταξιδιωτικά έγγραφα και για τις άδειες διαμονής.

4.ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ