EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 28/25

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα την «Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με τον καθορισμό ελάχιστων κανόνων για την προστασία των κοτόπουλων που εκτρέφονται για την παραγωγή κρέατος»

COM(2005) 221 τελικό -2005/0099 CNS

(2006/C 28/05)

Στις 13 Ιουνίου 2005 η Επιτροπή αποφάσισε, σύμφωνα με το άρθρο 37 της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας,, να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Το ειδικευμένο τμήμα «Γεωργία, ανάπτυξη της υπαίθρου, περιβάλλον» στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 7 Οκτωβρίου 2005 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Leif E. Nielsen.

Κατά την 421η σύνοδο ολομέλειάς της, της 26ης και 27ης Οκτωβρίου 2005 (συνεδρίαση της 26ης Οκτωβρίου 2005), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 123 ψήφους υπέρ, 3 κατά και 2 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση:

1. Εισαγωγή

1.1 Η εντατική εκτροφή κοτόπουλων για την παραγωγή κρέατος δημιουργεί προβλήματα καλής διαβίωσης και υγείας των ζώων. Σύμφωνα με την έκθεση της επιστημονικής επιτροπής για την υγεία και την καλή διαβίωση των ζώων τα περισσότερα προβλήματα καλής διαβίωσης οφείλονται στη γενετική επιλογή με σκοπό ταχύτερους ρυθμούς ανάπτυξης και καλύτερη αξιοποίηση της τροφής χωρίς να συνοδεύεται η επιλογή αυτή με τη βελτίωση του επιπέδου καλής διαβίωσης και υγείας των ζώων. Η γενετική επιλογή είχε ως αποτέλεσμα τη μεταβολή των χαρακτηριστικών μεταβολισμού και συμπεριφοράς που οδηγούν σε προβλήματα στα πόδια, σε ασκίτιδα, στο σύνδρομο αιφνίδιου θανάτου ή σε άλλα προβλήματα υγείας. Η επιστημονική επιτροπή αναφέρει συγχρόνως ότι οι επιπτώσεις της υψηλής πυκνότητας εκτροφής είναι μειωμένες σε κτίρια όπου μπορούν να διατηρηθούν καλές εσωτερικές κλιματικές συνθήκες (1).

1.2 Υπάρχουν μόνο γενικές απαιτήσεις στην ΕΕ σχετικά με την προστασία των ζώων στα εκτροφεία (2). Σε ορισμένα κράτη μέλη υπάρχει νομοθεσία για την προστασία των κοτόπουλων για την παραγωγή κρέατος όπως υπάρχουν και εθελοντικά συστήματα εξασφάλισης της ποιότητας που εμπεριέχουν ποιοτικές απαιτήσεις για την καλή διαβίωση των ζώων. Σύμφωνα με την Επιτροπή, κοινοί ελάχιστοι κανόνες μπορούν να ανταποκριθούν στα προβλήματα για την καλή διαβίωση των ζώων, διασφαλίζοντας ισότιμες συνθήκες ανταγωνισμού και την καλύτερη λειτουργία της κοινής αγοράς, καθώς και τις αυξανόμενες απαιτήσεις της κοινωνίας η οποία θεωρεί αναγκαίο να εισαχθούν εύλογα πρότυπα για την προστασία και την καλή διαβίωση των ζώων. Τα πρότυπα αυτά θα πρέπει να συμπεριληφθούν στο αντίστοιχο πρόγραμμα δράσης της Επιτροπής.

1.3 Η ανώτατη πυκνότητα εκτροφής των κοτόπουλων ανά τετραγωνικό μέτρο χρησιμοποιήσιμης περιοχής («πυκνότητα εκτροφής») προτείνεται να καθορισθεί στα 30 χιλιόγραμμα ζωντανού βάρους. Τα κράτη μέλη μπορούν όμως να επιτρέψουν μέχρι 38 χιλιόγραμμα ανά τετραγωνικό μέτρο σε εκμεταλλεύσεις ή σε μεμονωμένες μονάδες εκμετάλλευσης, εφόσον ο ιδιοκτήτης ή ο εκτροφέας πληρούν ορισμένες απαιτήσεις π.χ. επιθεωρήσεις, εποπτεία και παρακολούθηση που προβλέπονται από την αρμόδια αρχή των κρατών μελών. Στην πρόταση περιέχονται επίσης λεπτομερώς ορισμένες ελάχιστες απαιτήσεις που ισχύουν για όλες τις εκμεταλλεύσεις με τη μορφή ελέγχου και επιθεώρησης, συστημάτων τροφοδοσίας και παροχής νερού, στρωμνής, θορύβου, φωτός, καθαρισμού και απολύμανσης, καταγραφής, χειρουργικών επεμβάσεων, κατάρτισης και ενημέρωσης. Για τις εκμεταλλεύσεις με υψηλότερη πυκνότητα εκτροφής τίθενται πρόσθετες απαιτήσεις όσον αφορά την καταγραφή και την τεκμηρίωση, τη συγκέντρωση σε NH3 και σε CO2, τη θερμοκρασία και την υγρασία, ότι κάθε μονάδα μιας εκμετάλλευσης είναι εξοπλισμένη με συστήματα εξαερισμού, θέρμανσης και ψύξης και αξιολόγηση των δεικτών καλής διαβίωσης των ζώων στην επιθεώρηση μετά τη σφαγή και διαδικασίες σε περίπτωση που δεν πληρούνται οι απαιτήσεις. Η ενιαία εφαρμογή καθώς και η συνεχής προσαρμογή των διατάξεων των παραρτημάτων προτείνεται να πραγματοποιηθεί με την υπάρχουσα διαδικασία σε συνεργασία με τη μόνιμη επιτροπή για την τροφική αλυσίδα και την υγεία των ζώων.

1.4 Η αποκαλούμενη «ολοκληρωμένη προσέγγιση» για εκμεταλλεύσεις ή μεμονωμένες μονάδες εκμετάλλευσης με υψηλότερη πυκνότητα εκτροφής βασίζεται στη μεγαλύτερη ενημέρωση παραγωγού, αρμόδιων αρχών και σφαγείου με βάση τον έλεγχο μετά τη σφαγή. Σύμφωνα με την Επιτροπή, η συγκέντρωση πληροφοριών για τις παραμέτρους παραγωγής για εμπορικούς λόγους και για την εποπτεία, για την τήρηση (3) της νομοθεσίας περί ζωοτροφών και τροφίμων και των κανόνων σχετικά με την υγεία, θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τη βελτίωση της διαβίωσης των ζώων. Η ολοκληρωμένη προσέγγιση αποτελεί επίσης τη βάση για τις νέες διατάξεις για την υγιεινή των τροφίμων και τους κτηνιατρικούς ελέγχους. (4)

1.5 Η Επιτροπή το αργότερο 2 χρόνια μετά την έγκριση της οδηγίας και με βάση την πείρα που αποκτήθηκε από την εφαρμογή τέτοιων εθελοντικών συστημάτων επισήμανσης, είναι σκόπιμο να υποβάλει έκθεση σχετικά με την πιθανή καθιέρωση ενός συγκεκριμένου εναρμονισμένου συστήματος υποχρεωτικής επισήμανσης σε κοινοτικό επίπεδο για το κρέας κοτόπουλου, τα προϊόντα και τα παρασκευάσματα κρέατος, που θα βασίζεται στη συμμόρφωση προς τα πρότυπα καλής διαβίωσης των ζώων. Η εν λόγω έκθεση πρέπει να εξετάζει επίσης τις πιθανές κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις, τις επιπτώσεις στους οικονομικούς εταίρους της Κοινότητας και τη συμμόρφωση ενός τέτοιου συστήματος επισήμανσης με τους κανόνες του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου. Είναι σκόπιμο να υποβάλει η Επιτροπή έκθεση, που να συνοδεύεται από κατάλληλες νομοθετικές προτάσεις, με βάση τα νέα επιστημονικά στοιχεία, λαμβάνοντας υπόψη την περαιτέρω έρευνα σχετικά με τη σημασία που έχει η επίδραση των γενετικών παραμέτρων στις προσδιορισμένες ανεπάρκειες που έχουν ως αποτέλεσμα την κακή διαβίωση των κοτόπουλων που εκτρέφονται για την παραγωγή κρέατος.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1 Η κοινή γνώμη στην Ευρωπαϊκή Ένωση ενδιαφέρεται όλο και περισσότερο για την καλή διαβίωση των ζώων στα εντατικά συστήματα παραγωγής, όπως επισημαίνει η Επιτροπή. Αυτό τεκμηριώνεται με σαφήνεια από έρευνα που διενήργησε το 2005 το Ευρωβαρόμετρο (5). Πρέπει συνεπώς η καλή διαβίωση των ζώων όπως και άλλοι σημαντικοί παράγοντες να συμπεριληφθούν στα στοιχεία του «ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου» προκειμένου να εξισορροπηθούν οι συνέπειες του ελεύθερου εμπορίου και της αύξησης του ανταγωνισμού τόσο εντός της ΕΕ όσο και στον υπόλοιπο κόσμο.

2.2 Δεν είναι δυνατόν να αποδοθεί ευθύνη για όλα τα προβλήματα της καλής διαβίωσης των ζώων σε μια μόνο φάση της αλυσίδας παραγωγής και εμπορίας των κοτόπουλων που προορίζονται για την παραγωγή κρέατος στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Πρέπει επίσης να ληφθούν υπόψη η γενετική επιλογή στα κέντρα εκτροφής που είναι συγκεντρωμένα σε διεθνές επίπεδο, η παραγωγή των αποθεμάτων αναπαραγωγής κοτόπουλων, οι εκκολαπτικές μηχανές, η πραγματική κλίμακα παραγωγής, τα σφαγεία, η εμπορία και οι καταναλωτές. Σε κάθε κατηγορία εξάλλου, υπάρχουν διαφορές πού αφορούν τόσο τα προβλήματα που συνδέονται με την καλή διαβίωση των ζώων, όσο και τις οικονομικές πλευρές και τις πλευρές που συνδέονται με τον ανταγωνισμό. Η ΕΟΚΕ, ως εκπρόσωπος της κοινωνίας των πολιτών και έχοντας υπόψη την ποικιλία της σύνθεσης της, έχει προφανώς καθήκον να συνεργασθεί για την εκπόνηση ελάχιστων κανόνων για την καλή διαβίωση των ζώων στην Ευρωπαϊκή Ένωση σε ένα επίπεδο που θα είναι συγχρόνως λογικό και αποδεκτό.

2.3 Η ΕΟΚΕ εκτιμά τη σοβαρότητα με την οποία η Επιτροπή πραγματοποίησε τις προπαρασκευαστικές εργασίες και συμφωνεί με την προτεινόμενη προσέγγιση για την εξέταση του προβλήματος. Οι γενικές διατάξεις που εφαρμόζονται σε όλα τα σμήνη αποτελούν απαιτήσεις που βασίζονται στο μεγαλύτερο έλεγχο της εκμετάλλευσης από την ίδια και γενικότερα δεν παρουσιάζουν κανένα πρόβλημα. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί εξάλλου σε γενικές γραμμές με τις περαιτέρω απαιτήσεις για την ολοκληρωμένη προσέγγιση για τα σμήνη με αυξημένη πυκνότητα εκτροφής, η οποία βασίζεται στο προτεινόμενο σύστημα βαθμολογίας όσον αφορά τη δερματίτιδα των πελμάτων, τη θνησιμότητα κι άλλες πιθανές ενδείξεις κακών συνθηκών διαβίωσης για παρέμβαση και βελτίωση των συνθηκών στην εκμετάλλευση ή στη μονάδα της εκμετάλλευσης καταγωγής.

2.4 Το κρισιμότερο θέμα είναι εκείνο της πυκνότητας εκτροφής. Οι σχετικοί κανόνες πρέπει να βασίζονται στα αρτιότερα επιστημονικά δεδομένα που είναι διαθέσιμα και στην ισορροπία μεταξύ των διαφόρων δεικτών που αφορούν τη φυσική κατάσταση, τη συμπεριφορά και την υγεία. Η ΕΟΚΕ με βάση την έκθεση της επιστημονικής επιτροπής κρίνει ασφαλές και αποδεκτό να καθιερωθούν ως ανώτατο όριο τα 30 κιλά ανά τετραγωνικό μέτρο για τα σμήνη γενικά, και των 38 κιλών ανά τετραγωνικό μέτρο για τα σμήνη στα οποία οι επιπτώσεις αντιμετωπίζονται με συγκεκριμένες απαιτήσεις για καλές εσωτερικές κλιματικές συνθήκες.

2.5 Συγχρόνως πρέπει να αναγνωριστεί ότι η πυκνότητα εκτροφής αποτελεί αποφασιστικό παράγοντα όσον αφορά τις δαπάνες παραγωγής και την ανταγωνιστικότητα. Σύμφωνα με μελέτη που πραγματοποιήθηκε στην Ολλανδία το Μάρτιο του 2005, η ανώτατη πυκνότητα εκτροφής που προτείνεται θα επηρεάσει στην πράξη όλα τις εκμεταλλεύσεις της χώρας. Δηλαδή, σε μια μέση εκμετάλλευση κοτόπουλων για την παραγωγή κρέατος, μετά την αφαίρεση των κυμαινόμενων και των σταθερών δαπανών, για την κάλυψη του κόστους της εργασίας μένουν μόνο, κατά μέσον όρο, 1,89 λεπτά του ευρώ ανά κοτόπουλο (6). Αυτό δείχνει το πολύ στενό περιθώριο κέρδους της παραγωγής. Για να διατηρηθεί το ίδιο κέρδος με πυκνότητα εκτροφής 30 και 38 κιλά ανά τετραγωνικό μέτρο αντίστοιχα, η τιμή ανά κοτόπουλο για την παραγωγή κρέατος, με βάση τις εν λόγω προϋποθέσεις, πρέπει να αυξηθεί με 8,0 και 2,5 λεπτά αντίστοιχα, δηλ. η επιβάρυνση του καταναλωτή θα είναι ελάχιστη. Πάντως, ο κλάδος σε ευρωπαϊκό επίπεδο υποστηρίζει ότι η ανώτατη πυκνότητα εκτροφής κάτω των 42 κιλών ανά τετραγωνικό μέτρο αναπόφευκτα θα οδηγήσει στη βαθμιαία περιθωριοποίηση των πωλήσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης τόσο στην ευρωπαϊκή αγορά όσο και στις αγορές των τρίτων χωρών, λόγω του ανταγωνισμού από τις κυριότερες εξαγωγικές τρίτες χώρες.

2.6 Αυτός είναι και ο λόχος για τον οποίο η απαίτηση για τη μείωση της πυκνότητας εκτροφής και στην Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να συνοδεύεται από την προσαρμογή των κανόνων του διεθνούς εμπορίου προκειμένου να εφαρμόζονται οι ίδιες ή αντίστοιχες απαιτήσεις και στις εισαγωγές από τις τρίτες χώρες. Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι είναι δύσκολο να συζητηθεί το θέμα αυτό στις διαπραγματεύσεις που διεξάγονται σήμερα στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου (ΠΟΕ). Πάντως, εάν η Ευρωπαϊκή Ένωση αποφασίσει να υιοθετήσει εύλογους κανόνες που να αιτιολογούνται όσον αφορά την καλή διαβίωση των ζώων στον τομέα αυτό όπως και σε άλλους τομείς, τότε θα πρέπει να επιβάλει επίσης στη διεθνή κοινότητα, εφόσον είναι μια από τις μεγαλύτερες εμπορικούς εταίρους στον κόσμο, την καθιέρωση ρήτρας που θα επιτρέπει τη διατήρηση του εν λόγω επιπέδου (7).

2.7 Οι τρίτες χώρες με συγκριτικά πλεονεκτήματα και αποδεκτές συνθήκες διαβίωσης έχουν τη δυνατότητα να κατακτούν μεγαλύτερα μερίδια της αγοράς στην ΕΕ και, ως εκ τούτου πρέπει να θεωρηθεί ότι θα μπορούσαν να υποστηρίξουν τη θέσπιση διεθνών κανόνων. Ωστόσο, θα ήταν παράδοξο και απαράδεκτο εάν είτε τρίτες χώρες με χαμηλότερες προδιαγραφές αναλάβουν σταδιακά την παραγωγή της Ε.Ε. και το εμπόριο στην αγορά της και στις αγορές των τρίτων χωρών, λόγω των υψηλότερων προδιαγραφών της Ε.Ε., είτε η ΕΕ χάσει τη δυνατότητα να βελτιώσει τις συνθήκες καλής διαβίωσης των ζώων, εξαιτίας των ελλειμματικών συνθηκών που επικρατούν σε άλλους σημαντικούς εμπορικούς εταίρους και του κινδύνου μετεγκατάστασης της παραγωγής στις εν λόγω χώρες.

2.8 Είναι συνεπώς απαραίτητο να ζητήσει η ΕΕ, με ή χωρίς την εκ των προτέρων διεθνή αποδοχή την τήρηση ανάλογων κανόνων για τις εισαγωγές από όλες τις τρίτες χώρες. Σε περίπτωση απουσίας της διεθνούς αποδοχής πιθανόν να χρειαστεί ένα είδος πρόκλησης για να δοθεί η απαιτούμενη προσοχή και κατανόηση όσον αφορά την ανάγκη μεταβολής του νομικού καθεστώτος. Η Επιτροπή οφείλει οπωσδήποτε να εκπονήσει μια λεπτομερή οικονομική ανάλυση της κατάστασης του ανταγωνισμού δύο χρόνια μετά την εφαρμογή της οδηγίας στα κράτη μέλη ώστε να διαμορφωθεί η απαιτούμενη εικόνα για τις εξελίξεις.

2.9 Ο Παγκόσμιος Οργανισμός για την Υγεία των Ζώων (O.I.E.) υιοθέτησε πρόσφατα συστάσεις για ορισμένες άλλες πτυχές της καλής διαβίωσης των ζώων, πράγμα που δείχνει την αυξημένη διεθνή κατανόηση της ανάγκης για ελάχιστες διεθνείς προδιαγραφές. Η βάση των συστάσεων του Ο.Ι.Ε. διαμορφώθηκε σε μια διάσκεψη το 2004, στην οποία πραγματοποιήθηκε ένας εποικοδομητικός διάλογος μεταξύ αρμόδιων φορέων, επιστημόνων, ομάδων συμφερόντων και ΜΚΟ από όλο τον κόσμο, στον οποίο συμμετείχαν και ορισμένες αναπτυσσόμενες χώρες. Στη διάσκεψη τονίσθηκε ότι οι διεθνείς κανόνες για την καλή διαβίωση των ζώων πρέπει να έχουν επιστημονική βάση. Ο ΠΟΕ οφείλει, κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ να ασχοληθεί με αυτό το θέμα, έτσι ώστε οι ελάχιστοι κανόνες που αποφασίζονται από τον (O.I.E.) να ισχύουν και στα πλαίσια του ΠΟΕ.

2.10 Έχοντας υπόψη τις αρνητικές εμπειρίες από τη μη εφαρμογή ή την εφαρμογή σε εθνικό επίπεδο, αυστηρότερων απαιτήσεων με αποτέλεσμα τη στρέβλωση του ανταγωνισμού, ο κλάδος φρονεί ότι οι κανόνες πρέπει να θεσπισθούν σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης μέσω κανονισμού. Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τα πλεονεκτήματα του κανονισμού, αλλά διαπιστώνει ότι τα κράτη μέλη προτιμούν τις οδηγίες, διότι αυτές επιτρέπουν την εφαρμογή των διατάξεων λαμβάνοντας υπόψη τις εθνικές ιδιαιτερότητες. Η μορφή της οδηγίας είναι εξάλλου καταλληλότερη για την εισαγωγή της προτεινόμενης ολοκληρωμένης προσέγγισης, όπως και μια κοινή ρύθμιση των τεχνικών λεπτομερειών όσον αφορά τις μεθόδους πτηνοτροφίας δεν θα διαθέτει την απαραίτητη ευελιξία όσον αφορά τα συστήματα που χρησιμοποιούνται και θα εμποδίζει τις τεχνικές εξελίξεις για αποτελεσματικότερες μεθόδους πτηνοτροφίας που θα αποβλέπουν στην καλή διαβίωση. Πάντως πρέπει να τονισθεί έντονα στην Επιτροπή ότι δεν μπορεί γίνουν ανεκτές ούτε η παράλειψη εφαρμογής ούτε η ελλιπής εφαρμογή.

2.11 Ωστόσο, είναι παράδοξο ότι η Επιτροπή αιτιολογεί την πρότασή της και την ανάγκη για κοινούς κανόνες λόγω της στρέβλωσης του ανταγωνισμού που προκαλείται από τις σημερινές αποκλίνουσες εθνικές ρυθμίσεις, ενώ ταυτόχρονα η πρότασή της ανοίγει τον δρόμο για αυστηρότερους εθνικούς κανόνες στα μεμονωμένα κράτη μέλη. Οι κοινοί κανόνες στην ΕΕ αποτελούν σημαντικό σημείο εκκίνησης της δράσης της ΕΕ για κοινούς κανόνες σε διεθνές επίπεδο. Όσον αφορά την ανεπαρκή εφαρμογή των οδηγιών από τα κράτη μέλη, η Επιτροπή πρέπει στο μέλλον να λάβει σοβαρά υπόψη της τα καθήκοντα που της αναθέτει η Συνθήκη και να διασφαλίσει τη σωστή εφαρμογή των κανόνων εντός των προθεσμιών στων οποίων τον καθορισμό συνέβαλαν τα ίδια τα κράτη μέλη

2.12 Η Επιτροπή υποστηρίζει πλήρως την ύπαρξη πιο προοδευτικών εθελοντικών συστημάτων με τη μορφή «κωδίκων πρακτικής» και αντιμετωπίζει ευνοϊκά την αντικατάσταση τους με ένα κοινό ευρωπαϊκό σύστημα που θα είναι σύμφωνο με το πνεύμα της νομοθεσίας για τα οικολογικά προϊόντα. Με τον τρόπο αυτό παρέχεται στους καταναλωτές η δυνατότητα επιλογής και επιτρέπεται στην αγορά να δείξει εάν ενδιαφέρεται για περισσότερη βελτίωση των συνθηκών καλής διαβίωσης των ζώων σε σύγκριση με τις ελάχιστες απαιτήσεις που ισχύουν σήμερα. Εφόσον βέβαια είναι συμβατό με τους κανόνες του Παγκοσμίου Οργανισμού Εμπορίου, η ΕΟΚΕ διάκειται επίσης ευνοϊκά για ένα υποχρεωτικό σύστημα επισήμανσης για τα προϊόντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Είναι σαφές ότι πρέπει να τηρείται η ισχύουσα κοινοτική νομοθεσία. Η τήρηση αυτή δεν χρειάζεται να συνάγεται ιδιαίτερα από την επισήμανση. Επίσης, πρέπει να εξετασθεί κατά πόσο, όπως γίνεται με τη συσκευασία αυγών, θα ήταν δυνατό να αναφέρεται ο χρησιμοποιηθείς τρόπος παραγωγής για τα συσκευασμένα κοτόπουλα.

2.13 Όπως έχει ζητηθεί, είναι σκόπιμο να υποβάλει η Επιτροπή έκθεση με βάση τα νέα επιστημονικά στοιχεία, λαμβάνοντας υπόψη την περαιτέρω έρευνα και τις εμπειρίες, που αποκτήθηκαν στην πράξη προκειμένου να βελτιωθεί περισσότερο η καλή διαβίωση των κοτόπουλων που εκτρέφονται για την παραγωγή κρέατος. Η έκθεση αυτή πρέπει ειδικότερα να εξετάζει την επίδραση των γενετικών παραμέτρων στις ανεπάρκειες που έχουν εντοπιστεί. Ωστόσο, η πρόταση θα έπρεπε ήδη από τώρα να λαμβάνει υπόψη τις συνέπειες της γενετικής επιλογής, ενώ θα έπρεπε επίσης να ρυθμισθούν οι συνθήκες καλής διαβίωσης των πτηνών αναπαραγωγής τέτοιων κοτόπουλων. Συνεπώς οι εργασίες θα πρέπει να αρχίσουν το συντομότερο δυνατό και εάν χρειαστεί να επανεξεταστούν αργότερα λαμβάνοντας υπόψη τα στοιχεία για τη σφαγή. Σε αντίθετη περίπτωση, οι εργασίες της Επιτροπής δεν θα μπορούσαν να αρχίσουν παρά μόνο πέντε χρόνια μετά τη θέσπιση της οδηγίας, όταν θα υπάρχουν στοιχεία για τη σφαγή.

2.14 Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει ότι η έρευνα απαιτεί μακροχρόνια προσπάθεια και ότι οι ισχύοντες κανόνες πρέπει να προσαρμόζονται συνεχώς με βάση τις νέες γνώσεις και την τεχνολογική εξέλιξη. Ταυτόχρονα η έρευνα πρέπει να εντατικοποιηθεί στον τομέα αυτό όπως και σε άλλους τομείς προκειμένου να αποκτηθούν καλύτερες γνώσεις για τις περιπτώσεις που παρατηρούνται ελλείψεις. Αυτό ισχύει μεταξύ άλλων για την αμοιβαία σχέση μεταξύ της υψηλής πυκνότητας εκτροφής, των κλιματολογικών και των περιβαλλοντικών συνθηκών (8). Τέλος, ενδείκνυται να δοθεί μεγαλύτερη βαρύτητα στη βιολογική ασφάλεια λόγω της στενής σχέσης μεταξύ της υγείας των ζώων, της καλής διαβίωσης και του περιβάλλοντος, όπως π.χ. για τη γρίπη των πτηνών (9).

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1 Ανεξαρτήτως συστήματος παραγωγής, η πυκνότητα εκτροφής και ο τεχνικός εξοπλισμός κτλ., η «stockmanship» η καλή διαχείριση και η ορθή πτηνοτροφική πρακτική έχουν αποφασιστική σημασία την καλή διαβίωση και την κατάσταση της υγείας των ζώων. Οι συνθήκες αυτές και η σημασία τους κατά την καθημερινή επαφή με τα ζώα — και οι φροντίδες που τους παρέχονται — δεν μπορούν να διασφαλισθούν εκ των πραγμάτων μέσω της νομοθεσίας και του ελέγχου. Στα πλαίσια αυτά, οι διατάξεις της πρότασης, όσον αφορά τις οδηγίες, την ενημέρωση, τα μαθήματα και την κατάρτιση, όπως και ο έλεγχος τουλάχιστον δύο φορές την ημέρα πρέπει να είναι αυτονόητα. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι δημιουργείται κάποιο πρόβλημα που δεν υπάρχει απαίτηση για την ύπαρξη προσόντων και ότι η πείρα μπορεί να αντικαταστήσει την εκπαίδευση, ανεξαρτήτως του είδους της εν λόγω εμπειρίας.

3.2 Πρέπει να διασφαλιστεί ότι η εκτίμηση για την καλή διαβίωση των ζώων είναι ανεξάρτητη και πραγματοποιείται από επιθεωρητές που είναι επαρκώς καταρτισμένοι και έμπειροι για να εκτιμήσουν την κατάσταση των ζώων. Επίσης η γραπτή έκθεση πρέπει να έχει ενιαία μορφή στα κράτη μέλη.

3.3 Για λόγους σαφήνειας πρέπει να διευκρινιστεί επίσης ότι οι περιπτώσεις χαμηλής πυκνότητας εκτροφής επιθεωρούνται μόνο στα πλαίσια των «κανόνων υγιεινής». Θα πρέπει να απαιτούνται συγχρόνως εγκεκριμένα σχέδια εκπαίδευσης και τεκμηριωμένες καταρτίσεις για όλες τις επιχειρήσεις που υπερβαίνουν ένα συγκεκριμένο μέγεθος.

3.4 Οι απαιτήσεις για ανώτατη συγκέντρωση σε NH3 και CO2 πρέπει να διατυπώνονται κατά τρόπο ώστε να μην παραβιάζονται τα όρια υπό κανονικές συνθήκες. Σε ατυπικές κλιματικές καταστάσεις δεν θα είναι δυνατό να τηρούνται τα όρια αυτά από τα περισσότερα συστήματα παραγωγής που διαθέτουν καλή οργάνωση.

3.5 Σύμφωνα με την πρόταση «όλα τα κτίρια έχουν φως με ένταση τουλάχιστον 20 lux κατά τη διάρκεια των περιόδων φωτισμού», η σχετική μέτρηση «πρέπει να γίνεται στο επίπεδο των οφθαλμών του πτηνού και το φως πρέπει να ακολουθεί έναν 24ωρο ρυθμό και να περιλαμβάνει περιόδους σκότους οι οποίες διαρκούν τουλάχιστον 8 ώρες συνολικά, με μία τουλάχιστον συνεχή περίοδο σκότους διάρκειας τουλάχιστον 4 ωρών». Αυτό ισοδυναμεί με σύσταση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου (10). Αντίθετα, ο κλάδος φρονεί, βάσει επιστημονικών εκθέσεων και εμπειρίας, ότι είναι αρκετά τουλάχιστο 15 lux τις πρώτες 14 ημέρες και εν συνεχεία τουλάχιστο 5 lux καθώς και μια συνεχής περίοδος σκότους 4 ωρών. Ο κλάδος υποστηρίζει ότι δοκιμές με περισσότερο φως και μεγαλύτερες περιόδους σκότους προκάλεσαν πολλά προβλήματα στα πόδια ώστε να κριθούν ακατάλληλα τα ζώα λόγω των κακώσεων στο δέρμα. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι πρόκειται για στάθμιση περισσότερων παραγόντων και ότι η χάραξη μιας πολιτικής στον εν λόγω τομέα πρέπει να βασίζεται στα σημαντικότερα επιστημονικά στοιχεία και στην πείρα. Σε περίπτωση αβεβαιότητας ή ανεπαρκούς τεκμηρίωσης θα πρέπει να διεξάγονται συμπληρωματικές έρευνες για την προσαρμογή των διατάξεων ώστε να αντικατοπτρίζουν διαρκώς τις πλέον πρόσφατες γνώσεις που υπάρχουν στον εν λόγω τομέα.

3.6 Η υπό εξέταση πρόταση οδηγίας προβλέπει τη δυνατότητα παρέμβασης στις εκμεταλλεύσεις με την υψηλότερη πυκνότητα εκτροφής εάν η θνησιμότητα στην εκμετάλλευση υπερβαίνει το 1 %+0,06 % πολλαπλασιαζόμενο επί την ηλικία σφαγής του σμήνους σε ημέρες, δηλαδή περίπου 3,5 %. Ο κλάδος φρονεί ότι ένα ελάχιστο όριο θνησιμότητας 0,12 % ημερησίως είναι φυσικό και ότι δεν υπάρχει σχέση μεταξύ καλής διαβίωσης και θνησιμότητας τις πρώτες 7 ημέρες, το όριο όμως θα μπορούσε να καθορισθεί, αν χρειαστεί, σε 1,5 %. Κατά τη γνώμη της ΕΟΚΕ το όριο πρέπει να καθοριστεί σε ένα επίπεδο που θα ανταποκρίνεται στις πρακτικές δυνατότητες μιας εκμετάλλευσης που λειτουργεί κανονικά. Πρέπει εξάλλου να εξετασθεί η συμπλήρωση της καταγραφής της θνησιμότητας και δερματίτιδας με την καταγραφή π.χ. των προβλημάτων στα πόδια και της περιτονίτιδας στα σμήνη όταν αναφέρονται σοβαρές παραλείψεις.

3.7 Προκειμένου να τυποποιηθούν οι κατηγορίες, η Επιτροπή πρέπει να καθιερώσει λεπτομερείς, γραπτές, περιγραφές με φωτογραφίες για τα προβλήματα στα πόδια που διαπιστώνονται στις διάφορες ομάδες.

4. Συμπέρασμα

4.1 Η ΕΟΚΕ δέχεται σε γενικές γραμμές, με την επιφύλαξη των διατυπωθεισών ανωτέρω παρατηρήσεων, την προσέγγιση της Επιτροπής αλλά και τις λεπτομερείς διατάξεις της πρότασης οδηγίας. Ο καθορισμός διαφορετικών ορίων για την ένταση του φωτός, την ανώτατη συγκέντρωση σε NH3 και σε CO2, τη θνησιμότητα και τη δερματίτιδα, κλπ. πρέπει να γίνεται σε ένα επίπεδο που να ανταποκρίνεται στις πρακτικές δυνατότητες μιας εκμετάλλευσης υπό κανονικές συνθήκες λειτουργίας.

4.2 Κάθε μείωση της πυκνότητας εκτροφής σε σχέση με τις ισχύουσες πρακτικές πρέπει οπωσδήποτε να συνοδεύεται από τη ρήτρα της καλής διαβίωσης που θα περιέχεται στους κανόνες που διέπουν τις διεθνείς εμπορικές συναλλαγές, έτσι ώστε να μπορεί η Ευρωπαϊκή Ένωση να θεσπίζει παρόμοιες ή αντίστοιχες απαιτήσεις με εκείνες για τις εισαγωγές από τις τρίτες χώρες προκειμένου οι παραλείψεις που διαπιστώνονται σε σημαντικές εξαγωγικές τρίτες χώρες να μην εμποδίζουν την υιοθέτηση εύλογων και καλά αιτιολογημένων κανόνων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Σε περίπτωση απουσίας της διεθνούς αποδοχής πιθανόν να χρειαστεί μια μονομερής ενέργεια της Ε.Ε. που θα προκαλέσει την απαραίτητη προσοχή και κατανόηση όσον αφορά την ανάγκη προσαρμογής του νομικού καθεστώτος. Στην αντίθετη περίπτωση πρέπει να προβλεφθεί ότι η παραγωγή θα μεταφερθεί ευρέως σε χώρες με χαμηλότερο επίπεδο. Ταυτόχρονα, η Επιτροπή πρέπει να εκπονήσει λεπτομερή οικονομική ανάλυση των εξελίξεων δύο χρόνια μετά την εφαρμογή της οδηγίας από τα κράτη μέλη.

4.3 Επειδή η έρευνα απαιτεί πολύ χρόνο, οι κανόνες πρέπει να προσαρμόζονται υπό το φως των νέων γνώσεων και των τεχνολογικών εξελίξεων. Συγχρόνως, η έρευνα πρέπει να εντατικοποιηθεί για την απόκτηση ευρύτερων γνώσεων στους τομείς που παρατηρούνται ελλείψεις.

Βρυξέλλες, 26 Οκτωβρίου 2005 Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής Anne-Marie SIGMUND

(1) The Welfare of Chickens Kept for Meat Production – Έκθεση της 21ης Μαρτίου 2000 Οδηγία 98/58/EF, ΕΕ L 221 της 8.8.1998, σελ. 23 (η οδηγία καταρτίσθηκε με βάση τη σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης, στα πλαίσια της οποίας εγκρίθηκε σύσταση για τις κότες και περιέχει επίσης συμπληρωματικές διατάξεις για τα πουλερικά που προορίζονται για την παραγωγή κρέατος).

(2) Οδηγία 98/58/EF, ΕΕ L 221 της 8.8.1998, σελ. 23 (η οδηγία καταρτίσθηκε με βάση τη σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης, στα πλαίσια της οποίας εγκρίθηκε σύσταση για τις κότες και περιέχει επίσης συμπληρωματικές διατάξεις για τα πουλερικά που προορίζονται για την παραγωγή κρέατος).

(3) Κανονισμός 882/2004, ΕΕ L 165 της 30.4.2004, σελ. 1. διορθωμένη έκδοση (ΕΕ L 191 της 25.6.2004, σ. 1).

(4) Κανονισμός 882/2004 της 29.4.2004 («Κανόνες για την υγεία») ΕΕ L 165 της 30.4.2004

(5) Special Eurobarometer June 2005: Attitudes of consumers towards the welfare of farmed animals

(6) Economic consequences of reduction of stocking density of broilers, Ir. P. van Horne, LEI (Agricultural Economics Research Institute), Wageningen University and Research Centre, March 2005

(7) Το εν λόγω θέμα εξετάζεται στην ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για τη νομοθεσία σχετικά με την καλή διαβίωση των ζώων που εκτρέφονται στις τρίτες χώρες και συνέπειες για την ΕΕ.(COM (2002) 626 της 18.11.2002).

(8) Από νεώτερες επιστημονικές εκδόσεις μπορεί να αναφερθεί εκείνη με τίτλο «Chicken welfare is influenced more by housing conditions than by stocking density» NATURE/VOL 427/22.1.2004/www.nature.com

(9) Βλ. πρόταση της Επιτροπής COM(2005) 171 τελικό, της 28.4.2005, και τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ της 28.9.2005 με θέμα την καταπολέμηση της γρίππης των πουλερικών.

(10) Άρθρο 14 της σύστασης του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του 1995 το οποίο, σύμφωνα με τη σύμβαση, εγκρίθηκε ομόφωνα από 40 περίπου κράτη μέλη.