EL    EL  ΕΠΙΤΡΟΠΗ  ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ  ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ  
Βρυξέλλες , 15.07.2005 
COM(2005) 292 τελικό  
  
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ  ΤΗΣ  ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ  ΠΡΟΣ  ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ  
ΚΑΙ  ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ  ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ  
Ετήσια  έκθεση  2005 για την αναπτυξιακή  πολιτική  της Ευρωπαϊκής  Κοινότητας  και την 
εφαρ µογή της εξωτερικής  βοήθειας  κατά  το 2004 
   
{SEC(2005)892} 
 
EL 2   EL ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ  ΤΗΣ  ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ  ΠΡΟΣ  ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ  
ΚΑΙ  ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ  ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ  
Ετήσια  έκθεση  2005 για την αναπτυξιακή  πολιτική  της Ευρωπαϊκής  Κοινότητας  και την 
εφαρ µογή της εξωτερικής  βοήθειας  κατά  το 2004 
A. ΣΥΝΟΨΗ   
Εισαγωγή  
Η παρούσα  ετήσια  έκθεση  παρουσιάζει  τα κύρια  χαρακτηριστικά  των πρωτοβουλιών  
της Ευρωπαϊκής  Κοινότητας  και των διαφόρων  δραστηριοτήτων  της στον  τοµέα της 
συνεργασίας  για την ανάπτυξη  και της εξωτερικής  βοήθειας , κατά  το 2004. 
Απευθύνεται , αφενός , σ’ ένα ευρύ  κοινό , στο οποίο  περιλα µβάνονται  τα όργανα  της 
Ευρωπαϊκής  Ένωσης , σηµαντικά  όργανα  των κρατών  µελών  (κυρίως  κοινοβούλια  
και δηµόσιοι  φορείς ), η κοινωνία  των πολιτών  και το κοινό  εν γένει , τα οποία  
συµβάλλουν  στην  υλοποίηση  της σηµαντικής  αυτής  προσπάθειας , και, αφετέρου , 
στις αναπτυσσό µενες χώρες -εταίρους  και άλλους  φορείς  και οργανισ µούς που 
δραστηριοποιούνται  στον  τοµέα της ανάπτυξης  και της εξωτερικής  βοήθειας . 
Η Ευρωπαϊκή  Ένωση  κατέχει  ξεχωριστή  θέση  σε διεθνές  επίπεδο  και σε επίπεδο  
χορηγών  βοήθειας . Αποτελεί  τον µεγαλύτερο  χορηγό  βοήθειας  στον  κόσµο, 
δεδοµένου ότι χορηγεί  πάνω  από το µισό της παγκόσ µιας επίση µης αναπτυξιακής  
βοήθειας . Η ίδια η Επιτροπή  διαχειρίζεται  το 11% περίπου  του παγκοσ µίου συνόλου , 
αφού  το 2004 χορήγησε  πάνω  από 6,9 δις ευρώ . Αυτό  σηµαίνει  ότι η Ευρωπαϊκή  
Επιτροπή  διαχειρίζεται  το ένα πέµπτο της Επίση µης Αναπτυξιακής  Βοήθειας  (ΕΑΒ ), 
την οποία  παρέχει  η Ευρωπαϊκή  Ένωση . Τα τελευταία  τέσσερα  χρόνια , η Επιτροπή  
προβαίνει  σε µεταρρυθ µίσεις  όσον  αφορά  τον τρόπο  καθορισ µού των 
προτεραιοτήτων , οργάνωσης  και υλοποίησης  των έργων  και προγρα µµάτων  παροχής  
βοήθειας  στο εξωτερικό , µε σκοπό  την αποτελεσ µατικότερη  χρησι µοποίηση  των 
πόρων  που προέρχονται  από τον Ευρωπαίο  φορολογού µενο1. Σύµφωνα  µε ειδική  
δηµοσκόπηση  του ευρωβαρό µετρου , που πραγ µατοποιήθηκε  το 2004, 
επιβεβαιώνεται  ότι το ευρωπαϊκό  κοινό  αναµένει από την Ευρωπαϊκή  Ένωση  να 
διαδρα µατίσει  σηµαντικό  ρόλο  στον  τοµέα της ανάπτυξης . Οι 6 στους  10 
Ευρωπαίους  πολίτες  πιστεύουν  ότι η Ευρωπαϊκή  Επιτροπή  παρέχει  βοήθεια  τους 
φτωχούς  πληθυσ µούς των αναπτυσσό µενων  χωρών  – στόχος  τον οποίον  
αναγνωρίζουν  ως σηµαντικό  επίσης  οι 9 στους  10.  
Στις περιπτώσεις  σοβαρών  κρίσεων  και φυσικών  καταστροφών , που συνέβησαν  το 
2004, η Ευρωπαϊκή  Επιτροπή  έπαιξε  σηµαντικό  ρόλο , παρέχοντας  βοήθεια  έκτακτης  
ανάγκης , όποτε  χρειαζόταν , και συνεχίζοντας  παράλληλα  τις δράσεις  παροχής  
βοήθειας  στις περιοχές  που είχαν  πέσει  θύµατα κρίσεων  τα προηγού µενα χρόνια . Η 
στήριξη  αυτή  υπέρ  της ειρήνης , της σταθερότητας  και της ανασυγκρότησης  σε 
χώρες , όπως  το Αφγανιστάν , το Ανατολικό  Τιµόρ, η Λαϊκή  ∆ηµοκρατία  του Κογκό , 
η Αϊτή  και τα νησιά  Φίτζι , καθώς  και οι δράσεις  υπέρ  της οικονο µικής ανάπτυξης  
                                                 
1 http://europa.eu.int/comm/public_opi nion/archives/ebs/ebs_222_en.pdf 
 
EL 3   EL και της µείωσης  της φτώχειας  σε χώρες , όπως  η Ουγκάντα , το Βιετνά µ ή η Ρουάντα , 
µαρτυρούν  τον ζωτικό  ρόλο  που παίζει  σήµερα η Επιτροπή  σ’όλο τον κόσµο. 
Το 2004 ήταν  επίσης  το έτος διεύρυνσης  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης , γεγονός  το οποίο  
είχε σηµαντικό  αντίκτυπο  στις εξωτερικές  σχέσεις  της Ένωσης . Η Επιτροπή  
υποστήριξε  την ενεργό  συµµετοχή  των νέων  κρατών  µελών  στην  αναπτυξιακή  
πολιτική  της ΕΕ µέσω του προγρά µµατος “Χάρτης  Πορείας ”, το οποίο  θεσπίστηκε  
το 2003 και συνεχίστηκε  και επεκτάθηκε  κατά  την περίοδο  2004-2005. Τα 
αποτελέσ µατα της διεύρυνσης  ξεπερνούν  κατά  πολύ  την άµεσα γειτονική  περιοχή  
της Ευρωπαϊκής  Ένωσης , και το γεγονός  αυτό  κάνει  την ΕΕ να αποκτά  µεγαλύτερο  
βάρος , σε παγκόσ µιο επίπεδο , όσον  αφορά  τις προσπάθειες  προώθησης  της ειρήνης , 
της σταθερότητας  και του παγκόσ µιου εµπορίου , καθώς  και τις προσπάθειες  
καταπολέ µησης  της φτώχειας . 
Στόχοι  και σχετικές  αναλύσεις  
Οι κυριότεροι  αναπτυξιακοί  στόχοι  για το 2004, στο πλαίσιο  της αειφόρου  
ανάπτυξης , καθορίστηκαν  στη Στρατηγική  Ετήσιας  Πολιτικής  2004 της Επιτροπής2. 
Οι στόχοι  αυτοί  περιελά µβαναν  τα εξής: 
• να δοθεί  συνέχεια  στην  Παγκόσ µια ∆ιάσκεψη  Κορυφής  για την Αειφόρο  
Ανάπτυξη  (WSSD), ιδίως  µέσω των πρωτοβουλιών  της ΕΕ για το νερό και την 
ενέργεια , 
• να ολοκληρωθούν  µε επιτυχία  ο γύρος  της Ντόχα  και άλλες  σηµαντικές  εµπορικές  
διαπραγ µατεύσεις , ιδίως  µε τη Νοτιοανατολική  Ασία  και τη Λατινική  Αµερική , 
• να εφαρ µοστεί  και να αναθεωρηθεί  η συµφωνία  του Κοτονού  µε τις χώρες  της 
Αφρικής , της Καραϊβικής  και του Ειρηνικού , 
• να σηµειωθεί  πρόοδος  όσον  αφορά  την υλοποίηση  της πρωτοβουλίας  για το χρέος  
καθώς  και όσον  αφορά  τα µέτρα για την καταπολέ µηση, σε παγκόσ µιο επίπεδο , 
των µεταδοτικών  ασθενειών  που µαστίζουν  τις αναπτυσσό µενες χώρες . 
Ένας  άλλος  στόχος  για το 2004 ήταν  η προετοι µασία της διάσκεψης  ανωτάτου  
επιπέδου , η οποία  προβλέπεται  να πραγ µατοποιηθεί  στη Νέα Υόρκη  το Σεπτέ µβριο 
του 2005. Στο πλαίσιο  της προετοι µασίας  αυτής , δηµοσιεύτηκε  τον Οκτώβριο  του 
2004 έκθεση  της Ευρωπαϊκής  Επιτροπής  για τους Αναπτυξιακούς  Στόχους  της 
Χιλιετίας , όπου  προτείνεται  η θέσπιση  ειδικών  µέτρων  από την ΕΕ για τη 
χρηµατοδότηση  της ανάπτυξης , τη συνεκτικότητα  των αναπτυξιακών  πολιτικών  και 
την ιδιαίτερη  έµφαση  στην  Αφρική . 
α) Η πολιτική  διάσταση  
Κύριος  στόχος  της κοινοτικής  αναπτυξιακής  πολιτικής  πρέπει  να είναι  η µείωση  και, 
τελικά , η εξάλειψη  της φτώχειας . Ο στόχος  αυτός  συνεπάγεται  στήριξη  της βιώσι µης 
οικονο µικής, κοινωνικής  και περιβαλλοντικής  ανάπτυξης , προώθηση  της σταδιακής  
                                                 
2 COM(2003)83 τελικό  
 
EL 4   EL ένταξης  των αναπτυσσό µενων  χωρών  στην  παγκόσ µια οικονο µία και 
αποφασιστικότητα  στην  καταπολέ µηση των ανισοτήτων . 
Η Ευρωπαϊκή  Επιτροπή  εξακολούθησε  να στηρίζει  τις διάφορες  χώρες  στην  
καταπολέ µηση της φτώχειας  και να ενθαρρύνει  τις προσπάθειές  τους για την 
εδραίωση  της ειρήνης , της ασφάλειας  και της δηµοκρατίας , καθώς  και να προωθεί  το 
κράτος  δικαίου , τη χρηστή  διακυβέρνηση  και τον σεβασ µό των ανθρωπίνων  
δικαιω µάτων , στοιχεία  τα οποία  αποτελούν  καθοριστικούς  παράγοντες  για την 
ανάπτυξη . 
Το 2004 η Ευρωπαϊκή  Επιτροπή  θέσπισε  µέτρα για την προώθηση  της ασφάλειας  
των προσώπων , η οποία  στηρίζεται , αφενός , στη στρατηγική  ασφάλεια  και την 
πολιτική  σταθερότητα  και, αφετέρου , στη χρηστή  διακυβέρνηση  και τα ανθρώπινα  
δικαιώ µατα. Η καινοτό µος αυτή  ανθρωποκεντρική  προσέγγιση  έχει ως στόχο  να 
µετουσιώσει  τα τυπικά  δικαιώ µατα σε συγκεκρι µένες δυνατότητες  πρόσβασης : πέρα  
από τον παραδοσιακό  στόχο  της προστασίας  και προάσπισης  των περιουσιακών  
στοιχείων , δίνει  ιδιαίτερη  έµφαση  στην  κάλυψη  των βασικών  αναγκών  και την 
ευηµερία των προσώπων . 
β) Επίτευξη  των Αναπτυξιακών  Στόχων  της Χιλιετίας  
Το Νοέµβριο του 2000, η Κοινότητα  θέσπισε  ένα ενιαίο  συνολικό  πλαίσιο  για την 
καθοδήγηση  της πολιτικής  της στον  τοµέα της συνεργασίας  µε τις αναπτυσσό µενες 
χώρες  για την ανάπτυξη3. Στόχος  είναι  η µείωση  και, τελικά , η εξάλειψη  της 
φτώχειας . Από το 2000, ο στόχος  αυτός  ενισχύεται  και υποστηρίζεται  από 
λεπτο µερείς  δηλώσεις  πολιτικής  σχετικά  µε συγκεκρι µένους  τοµείς συνεργασίας , και 
ιδίως  για τους τοµείς της εκπαίδευσης , της υγείας , των µεταφορών  και της θεσµικής 
ανάπτυξης . 
Επιπλέον , για να υπάρξει  σαφής  σύνδεση  µεταξύ  της αναπτυξιακής  πολιτικής  και 
των διεθνώς  αναγνωρισ µένων  στόχων  για την καταπολέ µηση της φτώχειας  
(Αναπτυξιακοί  Στόχοι  της Χιλιετίας  ή ΑΣΧ ), η Επιτροπή  καθόρισε  - σε στενή  
συνεργασία  µε τα κράτη  µέλη της ΕΕ και διεθνείς  οργανισ µούς, όπως  η Παγκόσ µια 
Τράπεζα , ο ΟΗΕ  και ο ΟΟΣΑ  - δέκα  βασικούς  δείκτες  για το εισόδη µα, τον 
υποσιτισ µό των παιδιών , την εγγραφή  στην  πρωτοβάθ µια εκπαίδευση , τον 
εµβολιασ µό και άλλους  δείκτες  υγείας  (όπως  ο επιπολασ µός του HIV). Το 2003 η 
Επιτροπή  άρχισε  να χρησι µοποιεί  τους δείκτες  αυτούς , προκει µένου να αξιολογεί  τις 
επιδόσεις  των χωρών  και περιοχών , στις οποίες  παρέχει  αναπτυξιακή  βοήθεια . 
Ωστόσο , αξίζει  να σηµειωθούν  τα εξής: 
• Πρώτον , οι διάφοροι  δείκτες  συνδέονται  στενά  µεταξύ  τους – για παράδειγ µα, η 
έλλειψη  πρόσβασης  σε πόσιµο νερό και σε εγκαταστάσεις  αποχέτευσης  έχει µεν 
σηµαντικές  επιπτώσεις  στην  υγεία , αλλά  και η έλλειψη  αποχέτευσης  σε σχολικά  
κτίρια  αποτελεί , µεταξύ  άλλων , ισχυρό  αποτρεπτικό  παράγοντα  για την εγγραφή  
κοριτσιών  στο σχολείο . 
                                                 
3 ∆ήλωση  του Συµβουλίου  και της Επιτροπής  για την αναπτυξιακή  πολιτική  της Ευρωπαϊκής  
Κοινότητας , 13458/00, της 16ης Νοεµβρίου  2000 
 
EL 5   EL • ∆εύτερον , καθοριστικής  σηµασίας  µπορεί  να είναι  και η στήριξη  άλλων  τοµέων, 
ούτως  ώστε  να δηµιουργηθούν  οι αναγκαίες  προϋποθέσεις  για τη βελτίωση  των 
δεικτών  – για παράδειγ µα, η αποτελεσ µατική  παροχή  βασικών  κοινωνικών  
υπηρεσιών  εξαρτάται  σε µεγάλο  βαθµό από παράγοντες , όπως  η ύπαρξη  
κατάλληλου  οδικού  δικτύου  και ενός αποτελεσ µατικού  συστή µατος διαχείρισης  
των δηµοσίων  οικονο µικών . 
• Τρίτον , οι στόχοι  δεν µπορούν  να επιτευχθούν  υπό συνθήκες  χρόνιας  
ανασφάλειας  και, συνεπώς , η αποτροπή  των συγκρούσεων  θεωρήθηκε  ότι 
αποτελεί  οριζόντιο  ζήτηµα αποφασιστικής  σηµασίας  για τις εξωτερικές  σχέσεις  
της Κοινότητας . 
• Τέταρτον , πρέπει  να επιτευχθεί  περαιτέρω  πρόοδος , ιδίως  στις λιγότερο  
αναπτυγ µένες χώρες , για τη βελτίωση  της διαχείρισης  των στατιστικών , 
προκει µένου να εξασφαλιστεί  ότι τα απαιτού µενα δεδοµένα παρέχονται  µε τον 
κατάλληλο  τρόπο  και σε βιώσι µη βάση . 
Οι εργασίες  στον  τοµέα αυτόν  συνεχίστηκαν  το 2004. Επιπλέον , τον Οκτώβριο  του 
2004, η Επιτροπή  υπέβαλε  πλήρη  έκθεση  για τους Αναπτυξιακούς  Στόχους  της 
Χιλιετίας  (ΑΣΧ ) για την περίοδο  2000-20044. Η έκθεση  περιέχει  πληροφορίες  για 
τον τρόπο  µε τον οποίο  η Ευρωπαϊκή  Επιτροπή  συνέβαλε  στο να σηµειωθεί  πρόοδος  
για την επίτευξη  των ΑΣΧ , µε ιδιαίτερη  έµφαση  στον  ΑΣΧ 8 (δηµιουργία  µιας 
παγκόσ µιας εταιρικής  σχέσης  για την ανάπτυξη ). Η έκθεση  καταλήγει  στο 
συµπέρασ µα ότι, για να υπάρξουν  οι προϋποθέσεις  για µια ουσιαστική  πρόοδο , 
απαιτείται  ευρύτερη  δράση  των χορηγών  βοήθειας  σε τρία επίπεδα : 1) περισσότερη  
και καλύτερη  χρηµατοδότηση  υπέρ  της ανάπτυξης , 2) βελτίωση  της συνεκτικότητας  
µεταξύ  των αναπτυξιακών  πολιτικών  και 3) ιδιαίτερη  έµφαση  στην  (Υποσαχάρια ) 
Αφρική . 
γ) Στρατηγική  εταιρικής  σχέσης  
Στο βαθµό που αυτό  είναι  δυνατό , τα προγρά µµατα αναπτυξιακής  βοήθειας  που 
χρηµατοδοτούνται  από την Επιτροπή  βασίζονται  στη στρατηγική  κάθε  χώρας  για τη 
µείωση  της φτώχειας , όπως  αυτή  περιγράφεται  στο σχετικό  έγγραφο  στρατηγικής  
της. Οι στρατηγικές  αυτές  πρέπει  να χρησι µοποιούνται  για το συντονισ µό του 
συνόλου  της βοήθειας  που παρέχεται  από τους αναπτυξιακούς  εταίρους  και 
συγχρόνως  να εξασφαλίζουν  τη συνεκτικότητα  και αποτελεσ µατικότητα  των 
προγρα µµάτων . 
Η εµπειρία  που έχει αποκο µίσει η Επιτροπή  στον  τοµέα της εξωτερικής  βοήθειας  
επιβεβαιώνει  ότι η οικειοποίηση  των διαφόρων  πρωτοβουλιών  από πλευράς  των 
εταίρων  της ΕΕ είναι  ζωτικής  σηµασίας  για την αποτελεσ µατικότητα  και 
βιωσι µότητα  του συνόλου  των πρωτοβουλιών . Η προσέγγιση  αυτή , δίνοντας  
µεγαλύτερη  υπευθυνότητα  στις χώρες  δικαιούχους , συµβάλλει  στο να βελτιώνουν  
την εµπειρία  τους όσον  αφορά  την ακολουθητέα  στρατηγική  και τη διαχείριση , 
καθώς  και στη διάδοση  βέλτιστων  πρακτικών  προσαρ µοσµένων  στις ανάγκες . 
                                                 
4 http://europa.eu.int/comm/development/body/communications/communications_en.htm  
 
EL 6   EL ∆ράσεις  για την επίτευξη  των στόχων  
α) Η πολιτική  διάσταση  
Το 2004 χαρακτηρίστηκε , αφενός , από την εδραίωση  και εµβάθυνση  των 
παραδοσιακών  δεσµών µε τις χώρες  της Αφρικής , της Καραϊβικής  και του Ειρηνικού  
και, αφετέρου , από τη δηµιουργία  και προώθηση  ενός καινοτό µου πλαισίου  
εταιρικής  σχέσης  µε τις γειτονικές  χώρες  της ΕΕ. 
Τον Μάιο  του 2004 άρχισαν  οι διαπραγ µατεύσεις  για την αναθεώρηση  της 
συµφωνίας  του Κοτονού  στο Μικτό  Συµβούλιο  Υπουργών  ΑΚΕ -ΕΕ, που συνήλθε  
στη Γκαµπορόνε . Πρωταρχικός  στόχος  της αναθεώρησης  ήταν , εκτός  από την 
επαναβεβαίωση  του θεµελιώδους  κεκτη µένου της συµφωνίας  του Κοτονού , η 
βελτίωση  της αποτελεσ µατικότητας  και της ποιότητας  της εταιρικής  σχέσης  ΕΕ-
ΑΚΕ . Κατά  τις διαπραγ µατεύσεις  σηµειώθηκε  σηµαντική  πρόοδος , καθ’όλη τη 
διάρκεια  του έτους , µε αποκορύφω µα τη διάσκεψη  του ∆εκε µβρίου  του 2004, στην  
οποία  οι υπουργοί  επανέλαβαν  τον κοινό  τους στόχο  να ολοκληρώσουν  τις 
συζητήσεις  µέχρι τον Φεβρουάριο  του 2005. 
Στις 12 Μαΐου  2004, το Συµβούλιο  ενέκρινε  την Ευρωπαϊκή  Πολιτική  Γειτονίας  
(EΠΓ)5, η οποία  αποσκοπεί  στο να συµµετέχουν  οι γειτονικές  χώρες  της ΕΕ στην  
κατανο µή των οφελών  της διεύρυνσης , προσφέροντάς  τους κυρίως  τη δυνατότητα  
συµµετοχής  στην  εσωτερική  αγορά . Ενισχύοντας  τη σταθερότητα , την ασφάλεια  και 
την ευηµερία όλων  των εµπλεκο µένων  εταίρων , η ΕΠΓ  προλα µβάνει  τη δηµιουργία  
νέων  διαχωριστικών  γραµµών µεταξύ  της διευρυ µένης ΕΕ και των γειτόνων  της. Η 
ΕΠΓ  αποτελεί  ένα ρεαλιστικό  πλαίσιο  συνεργασίας , που βασίζεται  σε ένα κοινό  
σύνολο  βασικών  αξιών , οι οποίες  όµως είναι  προσαρ µοσµένες στις συγκεκρι µένες 
ανάγκες  κάθε  εταίρου , σε διµερή βάση , βάσει  σχεδίων  δράσης  (τα πρώτα  επτά 
σχέδια  δράσης , για το Ισραήλ , την Ιορδανία , το Μαρόκο , τη Μολδαβία , την 
Παλαιστινιακή  Αρχή , την Τυνησία  και την Ουκρανία , υποβλήθηκαν  το 2004). 
Απώτερος  στόχος  της πολιτικής  αυτής  είναι  η δηµιουργία  ενός “δακτυλίου  φιλικών  
χωρών ” γύρω  από την ΕΕ. 
Η πρόληψη  των συγκρούσεων  και η διαχείριση  των κρίσεων  εξακολούθησαν  να 
αποτελούν  θέµατα άµεσης  προτεραιότητας  για την Επιτροπή . Τον ∆εκέ µβριο του 
2004, δηµοσιεύθηκε  πρόσκληση  υποβολής  προτάσεων  για τη δηµιουργία  ενός 
δικτύου  πρόληψης  των συγκρούσεων , ενώ παράλληλα  συγκροτήθηκε  οµάδα ειδικών  
για µελλοντικές  αποστολές  διαχείρισης  κρίσεων , υπό την αιγίδα  της ΕΕ – διδάγ µατα 
επίσης  θα αντληθούν  από την παρέ µβαση  της ΕΕ στις περιοχές  που επλήγησαν  από 
το τσουνά µι στα τέλη του 2004, προκει µένου να βελτιωθούν  περαιτέρω  οι 
µηχανισ µοί συντονισ µού της διαχείρισης  κρίσεων . 
Επιπλέον , το 2004, οι προσπάθειες  των Αφρικανών  για την αποκατάσταση  της 
ειρήνης , οι οποίες  χρηµατοδοτήθηκαν  κυρίως  από την ΕΕ, άρχισαν  να αποδίδουν  
καρπούς . Η Αφρικανική  Ένωση  εγκαινίασε  το Συµβούλιο  Ειρήνης  και Ασφάλειας , 
µε σκοπό  να χρησι µοποιηθούν  δυνά µεις για την αποτροπή  της γενοκτονίας  και των 
εγκλη µάτων  κατά  της ανθρωπότητας , καθώς  και για τη διατήρηση  της ειρήνης . 
Ειρηνευτικές  δυνά µεις εστάλησαν  ταχύτατα  στο Μπουρούντι  και παρατηρητές  της 
                                                 
5 COM(2004)373 final 
 
EL 7   EL κατάπαυσης  του πυρός  στην  περιοχή  του Νταρφούρ , στο Σουδάν . Σε έκτακτη  
σύνοδο  κορυφής  της Αφρικανικής  Ένωσης  στη Λιβύη , ο απερχό µενος Πρόεδρος  της 
Ευρωπαϊκής  Επιτροπής , κ. Ροµάνο Πρόντι , εξήρε  τον δυνα µισµό της Αφρικανικής  
Ένωσης  καθώς  και τον εντυπωσιακό  ρυθµό της σηµειωθείσας  προόδου . 
Το 2004, η Επιτροπή  διέθεσε  συνολικό  ποσό  ύψους  217,5 εκατο µµύρια ευρώ  για την 
ανασυγκρότηση  στο Ιράκ, γεγονός  που τοποθετεί  την Επιτροπή  µεταξύ  των 
σηµαντικότερων  χορηγών  βοήθειας . Η χρηµατοδότηση  διοχετεύθηκε  κυρίως  µέσω 
του ∆ιεθνούς  Ταµείου Ανασυγκρότησης  του Ιράκ, το οποίο  αποσκοπεί  στην  επίλυση  
των καθη µερινών  προβλη µάτων  που αντιµετωπίζουν  οι Ιρακινοί , π.χ. στους  τοµείς 
της εκπαίδευσης , της υγείας , της ύδρευσης  και της αποχέτευσης . 
Οι αναλήψεις  υποχρεώσεων  για τη στήριξη  της επιστροφής  στη σταθερότητα  στο 
Αφγανιστάν  ανήλθαν  σε 216,5 εκατο µµύρια ευρώ  και χρηµατοδοτούν  τόσο  την 
ανακατασκευή  του οδικού  δικτύου , όσο και την ενίσχυση  της δηµοκρατίας  στη χώρα  
µέσω της στήριξης  που παρέχεται  για την εγγραφή  στους  εκλογικούς  καταλόγους  
και τη διαχείριση  των εκλογών . Η ΕΕ συµµετείχε  επίσης  σε δραστηριότητες , όπως  ο 
έλεγχος  των συνόρων  και η καταπολέ µηση του λαθρε µπορίου  ναρκωτικών , 
στηρίζοντας  κυρίως  µε αποφασιστικό  τρόπο  την Εθνική  Στρατηγική  του Αφγανιστάν  
για την Καταπολέ µηση των Ναρκωτικών . 
Επίσης , το έτος 2004 χαρακτηρίστηκε  από τη σηµαντική  στήριξη  που παρείχε  η ΕΕ 
στα ανθρώπινα  δικαιώ µατα και τη δηµοκρατία . Ένα από τα πλέον  άµεσα και ορατά  
εργαλεία  υπήρξαν  οι αποστολές  εκλογικών  παρατηρητών . Η Επιτροπή  απέστειλε  
632 εκλογικούς  παρατηρητές  στην  Ινδονησία , τη Σρι Λάνκα , το Μαλάουι , τη 
Μοζα µβίκη, τη ∆υτική  Όχθη  και τη Γάζα , καθώς  και στο Αφγανιστάν , ενώ 
παράλληλα  ασχολήθηκε  µε την προετοι µασία των εκλογών  στο Ιράκ. Επιπλέον , 
χάρη  στη χρηµατοδοτική  στήριξη  της Ευρωπαϊκής  Επιτροπής , πολλές  αφρικανικές  
χώρες  µπόρεσαν  να συνεχίσουν  τις προσπάθειές  τους για τη βελτίωση  του τρόπου  
διακυβέρνησής  τους. Στη Γκάνα , τη Γουϊνέα -Μπισάου  και τον Νίγηρα  
πραγ µατοποιήθηκαν  ελεύθερες  και αδιάβλητες  εκλογές , οι οποίες  εν µέρει 
χρηµατοδοτήθηκαν  από την Επιτροπή , ενώ οι εκλογείς  της Κεντροαφρικανικής  
∆ηµοκρατίας  ενέκριναν  ένα νέο σύνταγ µα. 
Στον  τοµέα της διεθνούς  δικαιοσύνης , το 2004 σηµατοδότησε  την έναρξη  
στοχοθετη µένων  πρωτοβουλιών  για την ενίσχυση  της λειτουργίας  των ∆ιεθνών  
∆ικαστηρίων  για τη Ρουάντα  και την πρώην  Γιουγκοσλαβία , καθώς  και του ∆ιεθνούς  
Ποινικού  ∆ικαστηρίου . Η συνεργασία  µε το Συµβούλιο  της Ευρώπης  αποτέλεσε  τη 
βάση  για τη διεξαγωγή  δράσεων  µε στόχο  την εδραίωση  του κράτους  δικαίου  και 
του εκδη µοκρατισ µού στα Βαλκάνια , την Κεντρική  Ασία  και τη Ρωσσική  
Οµοσπονδία . 
Το 2004 δοκιµάστηκε  επιτόπου  η πρώτη  έκδοση  ενός οδηγού  της Επιτροπής  σχετικά  
µε τη χρηστή  διακυβέρνηση , ο οποίος  εκπονήθηκε  σε συνεργασία  µε τα κράτη  µέλη 
και εταίρους  της κοινωνίας  των πολιτών . Επίσης , η Επιτροπή  συνεργάζεται  µε 
χορηγούς  βοήθειας  του ΟΟΣΑ  για τον καθορισ µό δεικτών  στον  τοµέα της 
διακυβέρνησης . 
Ορισ µένες ενέργειες  έγιναν , ώστε  να ληφθούν  υπόψη  τα δικαιώ µατα των 
αυτόχθονων  πληθυσ µών στη διαδικασία  του προγρα µµατισµού, ιδίως  µε την 
εκπόνηση  ενός πρακτικού  οδηγού , ενώ παράλληλα  υπεγράφη  σύµβαση  µε τα 
 
EL 8   EL Ηνωµένα Έθνη  για τη στήριξη  ενός έργου  στον  τοµέα αυτόν  στη Γουατε µάλα και το 
Μεξικό . Μεταξύ  των προσπαθειών  για µεγαλύτερη  ενσω µάτωση  των δικαιω µάτων  
του παιδιού  στα διάφορα  προγρά µµατα, συγκαταλέγονται  η έναρξη  ενός 
προγρά µµατος κατάρτισης  από κοινού  µε την UNICEF και η σύσταση  µιας 
διοργανικής  οµάδας . Αυτή  τη στιγµή έχουν  κληθεί  οι επικεφαλής  των αποστολών  
της ΕΕ στις χώρες  που πλήττονται  από ένοπλες  συγκρούσεις  να υποβάλουν  εκθέσεις  
σχετικά  µε τον αντίκτυπο  στα παιδιά , όχι µόνο σε σχέση  µε τη στρατολόγηση  
παιδιών  αλλά  και µε τις επιπτώσεις  στα σχολεία  και τα νοσοκο µεία. 
β) Πρωτοβουλίες  που αφορούν  τους  Αναπτυξιακούς  Στόχους  της Χιλιετίας  
(ΑΣΧ ) 
Στο πλαίσιο  των ενεργειών  για να δοθεί  συνέχεια  στην  Παγκόσ µια ∆ιάσκεψη  
Κορυφής  για την Αειφόρο  Ανάπτυξη , η Επιτροπή  εγκαινίασε  µια καινοτό µο 
πρωτοβουλία , τη Χρηµατοδοτική  ∆ιευκόλυνση  ΑΚΕ -ΕΕ για το Νερό6, 
προϋπολογισ µού ύψους  500 εκατο µµυρίων  ευρώ  (η πρώτη  δόση  250 εκατ. ευρώ  
εγκρίθηκε  το 2004), η οποία  θα χρηµατοδοτήσει  προτάσεις  από οµάδες δήµων και 
κοινοτήτων , ιδιωτικές  εταιρείες  και άλλους  µη κρατικούς  φορείς , καθώς  και από 
δηµόσιες  αρχές . Επίσης , το 2004 άρχισε  να εκπονείται  µια ανάλογη  χρηµατοδοτική  
διευκόλυνση  για έργα  στον  τοµέα της ενέργειας . 
Η αύξηση  των συναλλαγών  θεωρείται  ένα από τα σηµαντικότερα  µέσα για την 
επίτευξη  των Αναπτυξιακών  Στόχων  της Χιλιετίας . Κατά  τη διάρκεια  του 2004, η 
Επιτροπή  συνέχισε  τις προσπάθειες  ούτως  ώστε  το Αναπτυξιακό  Πρόγρα µµα της 
Ντόχα  να έχει αποτέλεσ µα ευνοϊκό  για την ανάπτυξη . ∆ίνοντας  ιδιαίτερη  έµφαση  
στον  παράγοντα  ανάπτυξη , η απόφαση  του Γενικού  Συµβουλίου  του ΠΟΕ , της 1ης 
Αυγούστου  2004, αποτελεί  µια καλή  βάση  για τη συνέχεια  των διαπραγ µατεύσεων , 
οι οποίες  θα πρέπει  τελικά  να οδηγήσουν  σε δικαιότερους  όρους  ανταγωνισ µού για 
όλους , και ιδίως  για τις αναπτυσσό µενες χώρες  που αγωνίζονται  για να 
ενσω µατωθούν  στην  παγκόσ µια οικονο µία. Αυτό  που επιδιώκει  η Επιτροπή  είναι  να 
µπορέσουν  όλες οι αναπτυσσό µενες χώρες , και ιδιαίτερα  οι λιγότερο  ανεπτυγ µένες 
(ΛΑΧ ) και άλλες  οικονο µίες ευπαθείς  και µικρού  µεγέθους  να αποκο µίσουν  
σηµαντικά  οφέλη  από τον Γύρο  της Ντόχα . 
Οι ενδιά µεσες εκθέσεις  των σχετικών  εγγράφων  στρατηγικής  των χωρών  ΑΚΕ , οι 
οποίες  καταρτίστηκαν  το 2004, αποτέλεσαν  κατάλληλη  ευκαιρία  για την αξιολόγηση  
της µέχρι σήµερα εφαρ µογής της συµφωνίας  του Κοτονού , αλλά  και για τη 
µεγαλύτερη  επικέντρωση  των διαφόρων  στρατηγικών  στο συντονισ µό και τη 
συνεκτικότητα  για τη διευκόλυνση  της επίτευξης  των Αναπτυξιακών  Στόχων  της 
Χιλιετίας . Για να ληφθούν  υπόψη  τα διδάγ µατα του παρελθόντος  και να καλυφθούν  
καταλλήλως  θέµατα, όπως  η ισότητα  των φύλων  και η βιώσι µη ανάπτυξη , ιδιαίτερη  
έµφαση  δόθηκε  στην  ποιότητα  του προγρα µµατισµού και του σχεδιασ µού των 
διαφόρων  έργων  και δράσεων . Μια εσωτερική  µελέτη , που πραγ µατοποιήθηκε  το 
2004, επιβεβαίωσε  σε µεγάλο  βαθµό τη σταδιακή  βελτίωση  του σχεδιασ µού των 
δράσεων . Προσπάθειες  καταβάλλονται  αυτή  τη στιγµή για την ενίσχυση  του 
συστή µατος καθώς  και για την ανάπτυξη  και εφαρ µογή ενός πληρέστερου  
συστή µατος στήριξης  της ποιότητας . Το 2004 ελήφθησαν  µέτρα πρακτικής  φύσεως  
για τη βελτίωση  των εθνικών  στρατηγικών  στο θέµα της ισότητας  των φύλων  καθώς  
                                                 
6 http://europa.eu.int/comm/europeaid/projects/water/index_en.htm 
 
EL 9   EL και για την ευαισθητοποίηση  όσον  αφορά  τη σηµασία της παροχής  των δεδοµένων  
ανά φύλο , πράγ µα απολύτως  αναγκαίο  για την ανάλυση  της χώρας . Επίσης , 
προσπάθειες  καταβλήθηκαν  για επιτόπου  συνεργασία  µε τα κράτη  µέλη, µέσω της 
ανταλλαγής  εµπειριών  στους  τοµείς της τεχνογνωσίας , των εργαλείων  ανάλυσης  και 
των βέλτιστων  πρακτικών . Τα έργα  και προγρά µµατα ύψους  άνω των 770 
εκατο µµυρίων  ευρώ  είχαν  ως σηµαντικό  ή κυριότερο  στόχο  την προώθηση  της 
ισότητας  των φύλων , γεγονός  που δείχνει  ότι το στοιχείο  αυτό  έχει ήδη αρχίσει  να 
λαµβάνεται  υπόψη . Επίσης , ιδιαίτερη  έµφαση  δόθηκε  και στη στήριξη  των 
περιβαλλοντικών  πτυχών  της συνεργασίας  - µε ποσό  ύψους  770 εκατο µµυρίων  
ευρώ . Τέλος , η Επιτροπή  έπαιξε  ηγετικό  ρόλο  σε άλλες  διεθνείς  πρωτοβουλίες , όπως  
το Παγκόσ µιο Ταµείο για την καταπολέ µηση του AIDS, της φυµατίωσης  και της 
ελονοσίας  και η Παγκόσ µια Πρωτοβουλία  για την εξάλειψη  της πολυο µυελίτιδας . 
Στις 26 Οκτωβρίου  2004, η Επιτροπή  εξέδωσε  ανακοίνωση  για “Ένα συνεκτικό  
ευρωπαϊκό  πλαίσιο  πολιτικής  για τις εξωτερικές  ενέργειες  καταπολέ µησης  του 
HIV/AIDS, της ελονοσίας  και της φυµατίωσης ”7. 
γ) Μια στρατηγική  εταιρικής  σχέσης  
Η Ευρωπαϊκή  Επιτροπή  χρηµατοδοτεί  δράσεις  της Αφρικανικής  Ένωσης  και άλλων  
υποπεριφερειακών  οντοτήτων  µε στόχο  τη διατήρηση  της ειρήνης , µέσω της 
χρηµατοδοτικής  διευκόλυνσης  για τη διατήρηση  της ειρήνης  στην  Αφρική , 
προϋπολογισ µού ύψους  250 εκατο µµυρίων  ευρώ , που εγκαινιάστηκε  τον Μάιο  του 
2004. Η σηµαντική  αυτή  εταιρική  σχέση  έδωσε  τη δυνατότητα  στην  Ευρωπαϊκή  
Ένωση  να ανταποκριθεί  άµεσα στο αίτηµα της Αφρικανικής  Ένωσης  για βοήθεια  
σχετικά  µε την αποστολή  οµάδας  παρακολούθησης  της κατάπαυσης  του πυρός  στο 
Νταρφούρ  του ∆υτικού  Σουδάν . Κατά  τα µέσα Αυγούστου , ο Οργανισ µός Τροφί µων 
και Γεωργίας  (FAO) των Ηνωµένων  Εθνών  ζήτησε  τη βοήθεια  της Ευρωπαϊκής  
Επιτροπής  για την αντιµετώπιση  επιδρο µής ακρίδων  στη ∆υτική  Αφρική . Μέσα  σε 
35 ηµέρες η Ευρωπαϊκή  Επιτροπή  είχε µεταφέρει  ποσό  24 εκατο µµυρίων  ευρώ . 
Επίσης , κατάρτισε  λεπτο µερές πρόγρα µµα ώστε  να µπορεί  να ανταποκρίνεται  
καλύτερα  στις ανάγκες  των εθνικών  διατακτών , δηλαδή  των υπαλλήλων  των 
δικαιούχων  κρατών , οι οποίοι  εκταµιεύουν  τα κοινοτικά  κονδύλια . 
Τον Μάρτιο  του 2004, θεσπίστηκε  το πρόγρα µµα AENEAS (2004-2008)8, 
ενδεικτικού  συνολικού  προϋπολογισ µού ύψους  250 εκατ. ευρώ , για να παρέχει  
χρηµατοδοτική  και τεχνική  βοήθεια  σε τρίτες  χώρες  µε σκοπό  τη στήριξη  των 
προσπαθειών  τους για την αποτελεσ µατικότερη  διαχείριση  όλων  των θεµάτων  που 
συνδέονται  µε µεταναστευτικά  ρεύµατα. Το Νοέµβριο του 2004, το Συµβούλιο  
εγκαινίασε  ένα νέο πρόγρα µµα (το πρόγρα µµα της Χάγης ) για την καλύτερη  ένταξη  
των θεµάτων  ασφάλειας , µετανάστευσης  και ασύλου  στις σχέσεις  µε τις τρίτες  
χώρες . 
                                                 
7 COM(2004) 726 τελικό  
8 http://europa.eu.int/comm/europeaid/projects/eidhr/pdf/themes-migration-reglement_en.pdf  
 
EL 10   EL Θέµατα διαχείρισης  
α) Το πλαίσιο : πλήρης  λειτουργία  της διαδικασίας  αποσυγκέντρωσης  το 2004 
Παράλληλα  µε την έµφαση  που έδωσε  στη βελτίωση  των πολιτικών  της, η Επιτροπή  
το 2000 ξεκίνησε  µια σειρά  µεταρρυθ µίσεων  στον  τρόπο  διαχείρισης , ώστε  να 
βελτιωθούν  ριζικά  η ταχύτητα  και η ποιότητα  της υλοποίησης  των προγρα µµάτων  
εξωτερικής  βοήθειας . Η εκτετα µένη αυτή  µεταρρύθ µιση περιελά µβανε , αφενός , την 
καθιέρωση , από τον Ιανουάριο  του 2001, µιας ενιαίας  οργάνωσης  της διαχείρισης  
των προγρα µµάτων  εξωτερικής  αναπτυξιακής  βοήθειας  (EuropeAid) και, αφετέρου , 
την αποσυγκέντρωση , κατά  την περίοδο  2001-2004, των διαφόρων  αρµοδιοτήτων  
και πόρων  στα κατά  τόπους  γραφεία  της Επιτροπής  (αντιπροσωπείες ). Χάρη  στην  
αποσυγκέντρωση , αναβαθ µίστηκε  ο ρόλος  των αντιπροσωπειών  σε θέµατα, όπως  ο 
διάλογος  µε τις αρχές  για πολύπλοκες  µεταρρυθ µίσεις  στις δηµόσιες  υπηρεσίες  και 
στη διακυβέρνηση  και ο συντονισ µός µε άλλους  χορηγούς  βοήθειας . 
Η διαδικασία  αποσυγκέντρωσης  ολοκληρώθηκε  το 2004 (µε ελάχιστες  εξαιρέσεις ). 
Το Ευρωπαϊκό  Ελεγκτικό  Συνέδριο  προέβη , το 2004, σε λογιστικό  έλεγχο  της 
διαχείρισης  της εν λόγω  διαδικασίας  εκ µέρους  της Επιτροπής . Βεβαίως , θα 
χρειαστεί  κάποιος  χρόνος  ώστε  να γίνουν  ορατά  όλα τα αποτελέσ µατα της 
αποσυγκέντρωσης , αλλά  ήδη το Ελεγκτικό  Συνέδριο  αναφέρει  ότι, στις 
περισσότερες  αντιπροσωπείες  στις οποίες  πραγ µατοποιήθηκε  επίσκεψη , υπήρξαν  
ενδείξεις  ότι η ταχύτητα  και η ποιότητα  της διαχείρισης  των προγρα µµάτων  έχουν  
αρχίσει  να βελτιώνονται  χάρη  στην  αυξη µένη δυνα µικότητα  των επιχειρησιακών  
µονάδων . Αυτό  συνεπάγεται  µεγαλύτερες  δυνατότητες  επίλυσης  των προβλη µάτων  
στις αντιπροσωπείες , περισσότερες  επαφές  µε τους δικαιούχους  και καλύτερη  
κατανόηση  των τοπικών  συνθηκών . Οι συστάσεις  του Ελεγκτικού  Συνεδρίου  
συµφωνούν  σε µεγάλο  βαθµό µε τις εν εξελίξει  πρωτοβουλίες  της Επιτροπής . 
β) Η παροχή  της βοήθειας  
Στο πλαίσιο  αυτό , προτεραιότητα  αποτελεί  η παροχή  βοήθειας  µε τη µορφή  άµεσης  
δηµοσιονο µικής στήριξης , εφόσον  οι συνθήκες  το επιτρέπουν . Η µέθοδος  αυτή  
παρουσιάζει  πολλά  πλεονεκτή µατα σε σχέση  µε τις παραδοσιακές  µορφές  παροχής  
βοήθειας , οι οποίες  δηµιουργούν  συνήθως  δύο παράλληλες  διοικητικές  δοµές µε 
εκπατριζό µενους  συµβούλους  και µε ξεχωριστές  διαδικασίες  παρακολούθησης , 
δηµοσίων  συµβάσεων  και δηµοσιονο µικού ελέγχου . Ωστόσο , απαιτεί  προσεκτική  
εκτίµηση των δηµοσιονο µικών  συστη µάτων  και των µεταρρυθ µιστικών  σχεδίων  του 
δικαιούχου . Η Επιτροπή  συνεργάζεται  στενά  µε άλλους  σηµαντικούς  χορηγούς  
βοήθειας , και ιδίως  µε την Παγκόσ µια Τράπεζα , στο πλαίσιο  του Προγρά µµατος 
∆ηµοσίων  ∆απανών  και ∆ηµοσιονο µικής Ευθύνης  (PEFA), προκει µένου να εξεύρει  
τρόπους  για τη βελτίωση  της διαφάνειας  και της αποτελεσ µατικότητας  της 
δηµοσιονο µικής διαχείρισης  των δικαιούχων  χωρών , ενώ το 2004 συµµετείχε  σε 
αξιολόγηση  των δοκιµών που έγιναν  για τους δείκτες  επιδόσεων . 
Το µεγαλύτερο  µέρος της κοινοτικής  βοήθειας  προορίζεται  για τις διάφορες  χώρες -
εταίρους  και, συνεπώς , η βελτίωση  της ταχύτητας  και της ποιότητας  της βοήθειας  
αυτής  εξαρτάται  σε µεγάλο  βαθµό από τη βελτίωση  του σχεδιασ µού των εθνικών  
προγρα µµάτων . Στόχος  δεν είναι  µόνο η χάραξη  της πλέον  αποτελεσ µατικής  για τη 
συγκεκρι µένη χώρα  στρατηγικής , λαµβανο µένων  υπόψη  των πόρων  που διαθέτει  και 
των πολιτικών  που ακολουθεί , αλλά  και η εξασφάλιση  της συνεκτικότητας  του 
 
EL 11   EL συνόλου  των πολιτικών  της ΕΕ µε τις εθνικές  στρατηγικές , καθώς  και του 
συντονισ µού των δράσεων  της ΕΕ µε τις δράσεις  άλλων  χορηγών  βοήθειας . 
Η ανάγκη  να εξασφαλιστεί  ο κατάλληλος  συντονισ µός µεταξύ  βοήθειας  έκτακτης  
ανάγκης , αποκατάστασης  και αναπτυξιακής  βοήθειας  έχει γίνει αντιληπτή  και 
αποτελεί  αντικεί µενο ειδικής  µελέτης  που διεξάγεται  σε οκτώ  χώρες  και δύο 
περιφέρειες . 
Η Ευρωπαϊκή  Ένωση  βρίσκεται  στην  πρώτη  γραµµή των διεθνών  προσπαθειών  για 
την εναρ µόνιση  των πρακτικών  των διαφόρων  χορηγών  βοήθειας . Σε περισσότερες  
από 60 αναπτυσσό µενες χώρες , οι χορηγοί  βοήθειας  αρχίζουν  να χρησι µοποιούν  
εναρ µονισµένες και απλουστευ µένες διαδικασίες  και να εκπονούν  κοινές  αναλύσεις , 
να δίνουν  µεγαλύτερη  προσοχή  στα αποτελέσ µατα που αφορούν  την ανάπτυξη  και 
να χρησι µοποιούν  κοινές  διαδικασίες  υλοποίησης  και κοινά  συστή µατα στήριξης  
µέσω του προϋπολογισ µού της χώρας -εταίρου . Η πιλοτική  πρωτοβουλία  της ΕΕ, που 
ξεκίνησε  το 2002 µε σκοπό  την προώθηση  της εναρ µόνισης  στο Μαρόκο , τη 
Μοζα µβίκη, τη Νικαράγουα  και το Βιετνά µ, ολοκληρώθηκε  µε επιτυχία  το 2004, 
δεδοµένου ότι οι χώρες  αυτές  έχουν  γίνει διεθνή  σηµεία αναφοράς  στο θέµα αυτό . Οι 
εργασίες  που πραγ µατοποιήθηκαν  στο πλαίσιο  του ΟΟΣΑ /ΕΑΒ  το 2004, στις οποίες  
η Επιτροπή  και τα κράτη  µέλη έπαιξαν  ενεργό  ρόλο , υπήρξαν  ζωτικής  σηµασίας  για 
τον καθορισ µό του πλαισίου , των πρώτων  επιχειρησιακών  στόχων  και των δεικτών  
που εγκρίθηκαν  αργότερα  στο φόρου µ ανωτάτου  επιπέδου  για την 
αποτελεσ µατικότητα  της βοήθειας , που διεξήχθη  στο Παρίσι  τον Φεβρουάριο  του 
2005. 
Για να συµβάλει  στην  υλοποίηση  των δεσµεύσεων  αυτών , η ΕΕ θέσπισε  ένα 
πρόγρα µµα εργασίας  στο πλαίσιο  του Συµβουλίου  Γενικών  Υποθέσεων  και 
Εξωτερικών  Σχέσεων , που πραγ µατοποιήθηκε  το Νοέµβριο του 2004. Με βάση  τη 
σχετική  έκθεση  της οµάδας  ad hoc, στην  οποία  συµµετείχαν  εµπειρογνώ µονες της 
Επιτροπής  και των κρατών  µελών , το εν λόγω  πρόγρα µµα εργασίας , το οποίο  είναι  
ανοιχτό  σε όλους  τους χορηγούς  βοήθειας , δίνει  τη δυνατότητα  στη χώρα -εταίρο  να 
παίξει  αποφασιστικό  ρόλο  και στηρίζεται  σε µια επιτόπια  ρεαλιστική  προσέγγιση . 
Το πρόγρα µµα προβλέπει  τέσσερις  άξονες  εργασίας  για τα επόµενα χρόνια : 
• κατάρτιση  χαρτών  πορείας  της ΕΕ σε κάθε  χώρα , οι οποίοι  θα βασίζονται  σε µια 
σειρά  δράσεων  στήριξης  των τοπικών  διαδικασιών  εναρ µόνισης  
• καθορισ µός κοινού  πλαισίου  προγρα µµατισµού της ΕΕ, µε σκοπό  τη βελτίωση  
της συµπληρω µατικότητας  
• κατάρτιση  κοινής  χρηµατοδοτικής  συµφωνίας , µε σκοπό  την εναρ µόνιση  των 
διαδικασιών  των εθνικών  συστη µάτων  
• ανάπτυξη  µιας ουσιαστικής  επιχειρησιακής  στρατηγικής  για τη 
συµπληρω µατικότητα . 
Παράλληλα , ενισχύθηκε  η συνεργασία  µε την Παγκόσ µια Τράπεζα  και τις 
οργανώσεις  των Ηνωµένων  Εθνών , µε αποτέλεσ µα να διπλασιαστεί  σχεδόν  το ύψος  
των χρηµατοδοτήσεων  µεταξύ  2002 και 2004. 
 
EL 12   EL Ήδη από το 2000, καταβάλλεται  κάθε  δυνατή  προσπάθεια  ώστε  να εξασφαλίζεται  
πολύ  ευρύτερη  διαβούλευση  κατά  την προετοι µασία των στρατηγικών  αυτών , ενώ 
θα επιδιωχθούν  περαιτέρω  βελτιώσεις  στην  ποιότητα  και το εύρος  αυτής  της 
συµµετοχής , στις µελλοντικές  στρατηγικές , µε ιδιαίτερη  έµφαση  κυρίως  στην  
κοινωνία  των πολιτών . Το 2004 η Επιτροπή  συνέχισε  να εφαρ µόζει τις 
κατευθυντήριες  γραµµές της ανακοίνωσης  του 2002 σχετικά  µε τη συµµετοχή  µη 
κρατικών  φορέων  (ΜΚΦ ) στην  αναπτυξιακή  πολιτική  µε τα ακόλουθα  µέσα: 
διεξαγωγή  τακτικού  διαλόγου  τόσο  επί γενικών  όσο και επί τοµεακών  θεµάτων , 
χρηµατοδοτική  στήριξη  για να εφαρ µόζουν  οι εν λόγω  φορείς  τις δικές  τους 
πρωτοβουλίες  και να ενεργούν  ως «εταίροι  υλοποίησης » σε προγρά µµατα 
συνεργασίας  της Ευρωπαϊκής  Επιτροπής  και, τέλος , διεξαγωγή  δράσεων  
ευαισθητοποίησης  στα δέκα  νέα κράτη  µέλη της ΕΕ. Επιπλέον , δηµοσιεύθηκαν  
πέρυσι  οι κατευθυντήριες  γραµµές για τις αρχές  και τις ορθές  πρακτικές  σε ό,τι 
αφορά  τη συµµετοχή  των ΜΚΦ  στο διάλογο  και τις διαβουλεύσεις  για την 
ανάπτυξη9.  
Η Επιτροπή  καταβάλλει  κάθε  προσπάθεια  για τη βελτίωση  της αποτελεσ µατικότητας  
και των αποτελεσ µάτων  των προγρα µµάτων  της, δίνοντας  διαρκώς  µεγαλύτερη  
έµφαση  σ’ έναν περιορισ µένο αριθµό τοµέων παρέ µβασης  και αποφεύγοντας  τον 
κατακερ µατισµό της βοήθειάς  της σ’ ένα µεγάλο  αριθµό µικρών  έργων  που δεν 
έχουν  σχέση  µεταξύ  τους. Ιδιαίτερη  προσοχή  δίδεται  επίσης  στη διατήρηση  της 
ισορροπίας  µεταξύ  αναλήψεων  υποχρεώσεων  και πληρω µών («υπόλοιπο  προς  
εκκαθάριση ») και στην  παρακολούθηση  του µέσου  χρόνου  που απαιτείται  για την 
ολοκλήρωση  ενός έργου  ή προγρά µµατος. Τα έργα  που δεν εξελίσσονται  οµαλά, είτε 
επειδή  δεν πραγ µατοποιούνται  συναλλαγές  για κάποιο  χρονικό  διάστη µα, είτε επειδή  
οι λογαριασ µοί δεν έχουν  κλείσει  µετά από πέντε  χρόνια , εξετάζονται  ένα προς  ένα. 
γ) Μελλοντικές  προοπτικές : εξορθολογισ µός των νοµικών  µέσων  
Τα προγρά µµατα εξωτερικής  βοήθειας  υλοποιούνται  πάνω  από πενήντα  χρόνια . 
Στηρίζονται  σε 30 και πλέον  διαφορετικά  νοµικά µέσα, είτε θεµατικά  (όπως  
επισιτιστική  ασφάλεια  και ανθρώπινα  δικαιώ µατα), είτε γεωγραφικά  (µε παροχή  
βοήθειας  στις χώρες  ΑΚΕ , εκτός  κυρίου  προϋπολογισ µού της Ένωσης ). Υπάρχουν  
επίσης  ορισµένα ειδικά  µέσα, τα οποία  καλύπτουν  τον εξωτερικό  αντίκτυπο  των 
εσωτερικών  πολιτικών . Η αποτελεσ µατική  και συντονισ µένη διαχείριση  αυτών  των 
ποικίλων  προγρα µµάτων  γίνεται  ολοένα  και δυσχερέστερη  και καθιστά  χωρίς  λόγο  
πιο περίπλοκες  τις δραστηριότητες  παροχής  βοήθειας , όχι µόνο για µας αλλά  και για 
τους δικαιούχους . Έτσι , τον Σεπτέ µβριο του 2004, η Επιτροπή  πρότεινε  µια 
σηµαντική  απλούστευση  των µέσων , ώστε  να επιτυγχάνονται  καλύτερα  
αποτελέσ µατα µε τους διαθέσι µους πόρους . 
Αποτελέσ µατα και διδάγ µατα 
α) Εκτέλεση  προϋπολογισ µού και νέες αναλήψεις  υποχρεώσεων  
Tο συνολικό  επίπεδο  εκτέλεσης  του προϋπολογισ µού παρα µένει υψηλό , ενώ η 
σταθερή  βελτίωση  των χρηµατοοικονο µικών  επιδόσεων  των τελευταίων  ετών  
συνεχίστηκε  το 2004. Ενώ οι συνολικές  αναλήψεις  υποχρεώσεων  (6,916 δις ευρώ ) 
                                                 
9 http://europa.eu.int/comm/development/body/tmp_doc s/guidelines_principles_good_practices.en.pdf 
 
EL 13   EL ήταν  χαµηλότερες  απ’ό,τι το 2003, η διαφορά  εξηγείται  από το πολύ  υψηλό  επίπεδο  
αναλήψεων  υποχρεώσεων  του Ευρωπαϊκού  Ταµείου Ανάπτυξης  (EΤΑ) το 2003 (που 
οφείλεται  στην  καθυστερη µένη κύρωση  του 9ου ΕΤΑ  και στον  ασυνήθιστα  µεγάλο  
αριθµό δράσεων  που αναβλήθηκαν  µέχρι να καταστεί  διαθέσι µη η νέα 
χρηµατοδότηση ). Το 2004, οι αναλήψεις  υποχρεώσεων  από τον προϋπολογισ µό 
(4,268 δις ευρώ ) έφθασαν  για µια ακόµη φορά  σε επίπεδα  ρεκόρ . Οι πληρω µές 
ανήλθαν  σε 6,211 δις ευρώ , πράγ µα που σηµαίνει  σηµαντική  αύξηση  σε σχέση  µε το 
προηγού µενο έτος και σχεδόν  1 δις ευρώ  περισσότερα  από το 2002, δηλαδή  
καλύτερες  επιδόσεις  τόσο  για τον προϋπολογισ µό όσο και για το ΕΤΑ . 
Πόροι  που διαχειρίζεται  η EuropeAid: Επίση µη Αναπτυξιακή  Βοήθεια  (ΕΑΒ ), 
Επίση µη Βοήθεια  (ΕΒ) και λοιπά10.  
(σε εκατ . ευρώ )
Βαλκάνια ΝΑΚΛατινική  
ΑµερικήΑσία ΜεσόγειοςΝότια  
ΑφρικήΑΚΕ Θε µατική Σύνολο
2001 705        426        301        407        709        121        1.927     972        5.568     
2002 658        432        333        575        762        124        2.125     993        6.002     
2003 620        504        342        558        782        127        3.769     985        7.687     
2004 663        504        312        611        1.003     135        2.648     1.039     6.916     EuropeAid - Εξέλιξη  περιφερειακής  κατανο µής 2001-2004. Ανάληψη  υποχρεώσεων   
- 500 1.000 1.500 2.000 2.500 3.000 3.500 4.000ΒαλκάνιαΝΑΚΛατινική  ΑµερικήΑσίαΜεσόγειοςΝότια  ΑφρικήΑΚΕΘεµατική
2004
2003
2002
2001
 
                                                 
10 Τα στοιχεία  αυτά  δεν περιλα µβάνουν  τους πόρους  που διαχειρίζονται  άλλες  Γενικές  ∆ιευθύνσεις , όπως  
οι ECHO, ECFIN, FISH κ.λπ.  
 
EL 14   EL Πληρω µές  (σε εκατ . ευρώ )
Βαλκάνια ΝΑΚΛατινική  
ΑµερικήΑσία ΜεσόγειοςΝότια  
ΑφρικήΑΚΕ Θε µατική Σύνολο
2001 845      402    152     383   488       99      1.779   806      4.954   
2002 619      384    182     455   707       119    1.922   861      5.249   
2003 425      396    290     470   700       118    2.345   872      5.616   
2004 510      359    314     526   1.125    116    2.464   797      6.211   EuropeAid - Εξέλιξη  περιφερειακής  κατανο µής 2001-2004. 
-  500 1.000 1.500 2.000 2.500 ΒαλκάνιαΝΑΚΛατινική  ΑµερικήΑσίαΜεσόγειοςΝότια  ΑφρικήΑΚΕΘεµατική
2004
2003
2002
2001
 
Ποια  συµπεράσ µατα µπορούν  να συναχθούν  από τα στοιχεία  αυτά ; 
• Πρώτον , οι επιδόσεις  βελτιώθηκαν  συνολικά  κατά  τη διάρκεια  της διαδικασίας  
αποσυγκέντρωσης · η επιτόπου  διαχείριση  της βοήθειας  συνέβαλε  σηµαντικά  στην  
επίσπευση  των αναλήψεων  υποχρεώσεων  και των εκταµιεύσεων · 
• ∆εύτερον , η ταχύτητα  υλοποίησης  εξακολουθεί  να βελτιώνεται  – ο λόγος  
πληρω µών-αναλήψεων  υποχρεώσεων  δείχνει  ότι η Επιτροπή  καταφέρνει  όλο και 
περισσότερο  να µετατρέπει  τις αναλήψεις  υποχρεώσεων  σε επιτόπιες  δράσεις  και 
τούτο  µέσα σε λιγότερο  χρόνο · 
• Τρίτον , έχει µειωθεί  η ευελιξία  µας σε ό,τι αφορά  την αντιµετώπιση  απρόβλεπτων  
κρίσεων  και αναγκών  – οι πόροι , που δεν χρησι µοποιήθηκαν  σε έναν τοµέα του 
κονδυλίου  του προϋπολογισ µού της Ένωσης  για εξωτερικές  δράσεις , δεν µπορούν  
πλέον  να χρησι µοποιούνται  για την κάλυψη  αναγκών  άλλου  τοµέα, επειδή  
χρησι µοποιείται  το σύνολο  των διαθέσι µων πόρων . 
 
EL 15   EL Στις χώρες  της Αφρικής , της Καραϊβικής  και του Ειρηνικού  (AΚΕ), παρ’ολίγο  να 
επιτευχθεί  ο στόχος  το 2004, όσον  αφορά  τις αναλήψεις  υποχρεώσεων , και τούτο  
επειδή  οι συνθήκες  που επικρατούσαν  σε δύο χώρες  δεν ήταν  ικανοποιητικές  για την 
έγκρισή  τους. Ωστόσο , οι προβλέψεις  δείχνουν  ότι, µέχρι το 2007, θα έχουν  γίνει 
αναλήψεις  υποχρεώσεων  για το σύνολο  των πόρων  που έχουν  διατεθεί  από το 
Ευρωπαϊκό  Ταµείο Ανάπτυξης  για τις χώρες  ΑΚΕ . Οι πληρω µές που έγιναν  από το 
ΕΤΑ  έφθασαν  επίσης  σε επίπεδα  ρεκόρ  το 2004. Όσον  αφορά  το µεσογειακό  
πρόγρα µµα (MEDA), η πρόοδος  υπήρξε  εντυπωσιακή , δεδοµένου ότι οι µεν 
αναλήψεις  υποχρεώσεων  αυξήθηκαν  κατά  22%, οι δε πληρω µές κατά  60%. Οι 
αναλήψεις  υποχρεώσεων  και οι πληρω µές αυξήθηκαν  επίσης  (κατά  6% και 20%) 
στο πρόγρα µµα CARDS για τα Βαλκάνια  και στο πρόγρα µµα για την Ασία  (κατά  
9% και 12%). Στις χώρες  της Ανατολικής  Ευρώπης  και της Κεντρικής  Ασίας , που 
καλύπτονται  από το πρόγρα µµα TACIS, ενώ οι αναλήψεις  υποχρεώσεων  
διατηρήθηκαν  στα υψηλά  επίπεδα  του 2003, οι πληρω µές µειώθηκαν  λόγω  της 
καθυστερη µένης υπογραφής  των συµφωνιών  χρηµατοδότησης  από ορισµένες χώρες -
εταίρους . Στη Λατινική  Αµερική , οι πληρω µές σηµείωσαν  νέα βελτίωση , αλλά  οι 
αναλήψεις  υποχρεώσεων  µειώθηκαν  ελαφρά . 
Έµφαση  στην  καταπολέ µηση της φτώχειας  2000-2004
ΛΑΧ ΑΧΧΕ ΛΑΧ+ΑΧΧΕ
2000-2003 Εκθέσεις  της Ευρ. Επιτροπής  προς  την Επιτροπή  Αναπτυξιακής  Βοήθειας  (σύµφωνα  
µε την ίδια µέθοδο : ειδικές  εθνικές  χορηγήσεις  για τις ΛΑΧ/ΧΧΕ-συµπεριλα µβανο µένης της 
ΕΤΕ/Σύνολο  εκταµιεύσεων )
 ΛΑΧ (LDC) : Λιγότερο  Ανεπτυγ µένες Χώρες
ΑΧΧΕ  (OLIC) : Άλλες  Χώρες  Χαµηλού  Εισοδή µατος21,6%26,7%32,7%35,8%
33,4%
10,4%11,2%10,4%8,7%10,3%32,0%37,9%43,1%44,5%43,7%
0%10%20%30%40%50%
2000 2001 2002 2003 2004
LDC OLIC LDC+OLIC
 
Οι δαπάνες  υπέρ  των χωρών  χαµηλού  εισοδή µατος και των λιγότερο  ανεπτυγ µένων  
χωρών  σηµείωσαν  νέα αύξηση  και έφθασαν  τα 2,9 περίπου  δις ευρώ . Ως ποσοστό  
επί των συνολικών  πληρω µών, µειώθηκαν  ελαφρά , αλλά  παρα µένουν  στο 45% 
περίπου . 
 
EL 16   EL Τοµεακή  κατανο µή EuropeAid 2004.
Ανάληψη  υποχρεώσεων  σε εκατο µµύρια ευρώ
∆ιαχείριση  του συνόλου  των πόρων  από την EuropeAid το 2004. (ΕΑΒ /ΕΒ/Μη ΕΑΒ /ΕΒ))Μη ΕΑΒ/ΕΒ, 250 
εκατ. ευρώ , 4%
Υπηρεσίες  κοινωνική ς
υποδο µής, 3180 εκατ.
ευρώ , 46%Λοιπά /άνευ 
προσδιορισ µού, 150 
εκατ. ευρώ , 2%Βοήθεια  έκτακτης  
ανάγκης , 206 εκατ. 
ευρώ ,  3% ∆ράσεις  σχετικές  µε 
το χρέος , 5 εκατ. 
ευρώ , 0%
Βοήθεια  σε βασικά  
προϊόντα  και γενική  
βοήθεια  
προγρα µµάτων , 809 
εκατ. ευρώ ,12%
Πολυτο µεακά /οριζόντι
α προγρά µµατα, 963 
εκατ. ευρώ , 14%
Παραγωγικοί  τοµείς, 
424 εκατ. ευρώ , 6%
Οικονο µικές 
υποδο µές και 
υπηρεσίες , 929 εκατ. 
ευρώ , 13%
 
Ένα µεγάλο  ποσοστό  των νέων  αναλήψεων  υποχρεώσεων  (πάνω  από το ένα τρίτο ) 
διατέθηκαν  για ειδικά  έργα  στήριξης  των κοινωνικών  υποδο µών και υπηρεσιών , 
όπως  στον  τοµέα των βασικών  υπηρεσιών  υγείας  και εκπαίδευσης . Ωστόσο , η υγιής  
οικονο µική πολιτική  αποτελεί , ίσως, το αποτελεσ µατικότερο  µέσο για τη µείωση  της 
φτώχειας , ενώ η ολοένα  µεγαλύτερη  έµφαση  που δίδεται  στην  παροχή  βοήθειας  µε 
τη µορφή  στήριξης  του προϋπολογισ µού, η οποία  συνήθως  συνδέεται  µε τοµεακές  
µεταρρυθ µίσεις  στήριξης  κοινωνικών  υπηρεσιών , εντάσσεται  σαφώς  στο πλαίσιο  
αυτό . 
Όσον  αφορά  την υλοποίηση  των Αναπτυξιακών  Στόχων  της Χιλιετίας , η Αφρική  
θεωρήθηκε  “το επίκεντρο  της κρίσης ”. Παρόλο  που υπήρξαν  βάσιµοι λόγοι  για 
αισιόδοξες  προβλέψεις  το 2004 – τα ποσοστά  φτώχειας  µειώνονται  σε πολλές  χώρες  
και παράλληλα  βελτιώνεται  η πρόσβαση  στην  υγεία  και την εκπαίδευση  – εντούτοις , 
εξακολουθούν  να υφίστανται  σοβαρά  προβλή µατα φτώχειας , συγκρούσεων  και 
αστάθειας . Η Επιτροπή  συνέχισε  το 2004 να αναζητεί  νέους  τρόπους  για την αύξηση  
του αντικτύπου  της συνεργασίας  της, ενισχύοντας  περαιτέρω  τις λύσεις  των 
Αφρικανών  στα προβλή µατα της ηπείρου , µέσω της χρηµατοδότησης  του σχετικού  
µέσου  στήριξης  της ειρήνης  στην  Αφρική  και του αντίστοιχου  για το νερό, καθώς  
και συνεχίζοντας  να κατέχει  την πρώτη  θέση  όσον  αφορά  τη στήριξη  του 
προϋπολογισ µού. 
 
EL 17   EL Στις ασιατικές  χώρες , 11 έργα , για τα οποία  έγιναν  αναλήψεις  υποχρεώσεων  
συνολικού  ύψους  180 εκατο µµυρίων  ευρώ , θα στηρίξουν  την καταπολέ µηση της 
φτώχειας , όπως  π.χ. το έργο οικονο µικής και κοινωνικής  ανάκα µψης στην  Καµπότζη  
(25 εκατο µµύρια ευρώ ), η πίστωση  υπέρ  της µείωσης  της φτώχειας  στο Βιετνά µ (20 
εκατο µµύρια ευρώ ) και η τοµεακή  στήριξη  της βασικής  εκπαίδευσης  στην  Ινδονησία  
(20 εκατο µµύρια ευρώ ). Πράγ µατι, η Επιτροπή  συµβάλλει  στη βελτίωση  της 
πρόσβασης  στην  εκπαίδευση  σε οκτώ  ασιατικές  χώρες , ιδίως  για κορίτσια  και 
µειονεκτούσες  οµάδες παιδιών , όπως  τα παιδιά  µειονοτήτων , τα παιδιά  µε αναπηρία  
και τα παιδιά  του δρόµου. Όσον  αφορά  την καθολική  πρόσβαση  σε ποιοτικές  
υπηρεσίες  υγειονο µικής περίθαλψης , πράγ µα το οποίο  αποτελεί  βασικό  στοιχείο  των 
Αναπτυξιακών  Στόχων  της Χιλιετίας , διάφορα  έργα  ύψους  άνω των 100 
εκατο µµυρίων  ευρώ  βοηθούν  τις χώρες  αυτές  είτε να προβαίνουν  σε τοµεακές  
µεταρρυθ µίσεις  για τη βελτίωση  των υπηρεσιών  υγειονο µικής περίθαλψης  είτε (σε 
χώρες  που µόλις συνέρχονται  από συγκρούσεις , όπως  το Αφγανιστάν  και το 
Ανατολικό  Τιµόρ) να παρέχουν  βασικές  υγειονο µικές υπηρεσίες  στις φτωχότερες  
οµάδες του πληθυσ µού. 
Σε περιοχές , όπως  η Μεσόγειος  και η Λατινική  Αµερική , οι περισσότερες  χώρες  
θεωρούνται  µεν χώρες  µέσου  εισοδή µατος, όµως το σηµερινό  επίπεδο  ανάπτυξής  
τους συνδυάζεται  συχνά  µε χαµηλή οικονο µική ανάπτυξη , δηµογραφικές  πιέσεις , 
οικονο µικές µεταρρυθ µίσεις  και αντιφατική  διακυβέρνηση , και, συνεπώς , 
απαιτούνται  πρωτοβουλίες  που να εστιάζονται  στην  καταπολέ µηση της φτώχειας  και 
τη βελτίωση  της διακυβέρνησης . Στο πλαίσιο  αυτό , παρέχεται  στήριξη  π.χ. στην  
πρωτοβάθ µια εκπαίδευση  στη Νικαράγουα  και στα συστή µατα πρωτοβάθ µιας 
περίθαλψης  στη Βολιβία . Πολλά  έργα  αποσκοπούν  στην  ενίσχυση  των φτωχών  και 
άλλων  µειονεκτουσών  πληθυσ µιακών  οµάδων . Το πρόγρα µµα MEDA αποσκοπεί  
στην  προώθηση  της βιώσι µης οικονο µικής και κοινωνικής  ανάπτυξης , µέσω της 
εξάλειψης  της φτώχειας  στην  περιοχή . Οι προοπτικές  για µια καλύτερη  
περιφερειακή  συνεργασία  και οικονο µική ανάπτυξη  βελτιώθηκαν  το 2004, 
δεδοµένου ότι σηµειώθηκε  συνεχής  πρόοδος  στις εµπορικές  διαπραγ µατεύσεις  για τη 
δηµιουργία  ζώνης  ελευθέρων  συναλλαγών  µε την περιοχή  της Μεσογείου , ενώ 
αναλήφθηκαν  νέες ελπιδοφόρες  πρωτοβουλίες  για τη µείωση  της φτώχειας , οι οποίες  
εστιάστηκαν  κυρίως  στην  αποκεντρω µένη τοπική  ανάπτυξη . Επιπλέον , αυτή  τη 
στιγµή αναπτύσσονται  νέες πρωτοβουλίες  για την ενίσχυση  της δηµοκρατίας  και των 
ανθρωπίνων  δικαιω µάτων , καθώς  και για ευρύτερη  συµµετοχή  της κοινωνίας  των 
πολιτών . Χαρακτηριστικά  παραδείγ µατα τέτοιων  έργων  στη Λατινική  Αµερική  είναι  
η εν εξελίξει  µεταρρύθ µιση του δικαστικού  συστή µατος στο Περού , η θέσπιση , σε 
περιφερειακό  επίπεδο , ενός προγρά µµατος επισιτιστικής  ασφάλειας , το οποίο  
συµβάλλει  στην  ενίσχυση  της ισότητας  των φύλων , δίνοντας  δικαίω µα γαιοκτησίας  
στις γυναίκες , και η βελτίωση  της λειτουργίας  των περιφερειακών  οργάνων . 
β) Αποτελέσ µατα, αποτελεσ µατικότητα  και αντίκτυπος  
Η Επιτροπή  χρησι µοποιεί  ένα σύστη µα παρακολούθησης  προσανατολισ µένο στα 
αποτελέσ µατα (ROM), το οποίο  βασίζεται  στη διενέργεια  τακτικών  επιθεωρήσεων  
από ανεξάρτητους  εµπειρογνώ µονες στα υπό εξέλιξη  έργα  και προγρά µµατα. Το 
2004, το σύστη µα εφαρ µόστηκε  σε 117 χώρες , ενώ υποβλήθηκαν  εκθέσεις  για 1100 
έργα  συνολικής  αξίας  7,6 περίπου  δις ευρώ . Τα έργα  και προγρά µµατα 
βαθµολογούνται  µε βάση  διεθνώς  αναγνωρισ µένα κριτήρια . Τα αποτελέσ µατα 
δείχνουν  ότι τα έργα  και προγρά µµατα, που επιθεωρήθηκαν  το 2004, εξελίσσονταν  
κατά  µέσο όρο «σύµφωνα  µε το σχέδιο » και ακόµη καλύτερα , για όλα τα κριτήρια . 
 
EL 18   EL Πράγ µατι, τα αποτελέσ µατα δείχνουν  ότι 90% περίπου  των έργων  επιτυγχάνουν  τα 
επιδιωκό µενα αποτελέσ µατα, παρά  τις αναπροσαρ µογές των προθεσ µιών, οι οποίες  
µπορεί  να είναι  αναγκαίες  για ένα µικρό αριθµό έργων . Χάρη  στην  έµφαση  που 
δίδεται  στο θέµα της ποιότητας  της προετοι µασίας  των έργων  και προγρα µµάτων , 
αναµένεται  ότι η βελτίωση  των βαθµολογιών , για όλα τα κριτήρια , θα είναι  βιώσι µη. 
Τα καλύτερα  αποτελέσ µατα επιτυγχάνονται  στον  τοµέα της αποτελεσ µατικότητας  
και του αντικτύπου . Οι πρώτες  ενδείξεις  βελτίωσης  της αποτελεσ µατικότητας  λόγω  
αποσυγκέντρωσης  επιβεβαιώνονται , ενώ το γεγονός  ότι οι χώρες  ΑΚΕ  σηµείωσαν  
χαµηλότερες  επιδόσεις  από άλλες  περιοχές  µπορεί  να οφείλεται  εν µέρει στο γεγονός  
ότι η αποσυγκέντρωση  µόλις ολοκληρώθηκε  σε πολλές  από τις χώρες  αυτές , αλλά  
και στις εν γένει  δυσµενείς  συνθήκες  τις οποίες  αντιµετωπίζουν . Αυτή  τη στιγµή 
συνεχίζονται  οι εργασίες  πάνω  στη µεθοδολογία  του συστή µατος, ώστε  να µπορούν  
να συνάγονται  περισσότερο  συγκρίσι µα και ακριβή  συµπεράσ µατα. 
Tα αποτελέσ µατα ανά τοµέα δείχνουν  ότι τα έργα  στον  µακροοικονο µικό και 
κοινωνικό  τοµέα σηµείωσαν  υψηλές  επιδόσεις  από την άποψη  της καταλληλότητας , 
της αποτελεσ µατικότητας  και του αντικτύπου , ενώ παρόλο  που τα έργα  στον  τοµέα 
της επισιτιστικής  ασφάλειας  δεν σηµείωσαν  υψηλές  επιδόσεις  συνολικά , οι 
βαθµολογίες  µε βάση  τα τρία αυτά  βασικά  κριτήρια  υπήρξαν  εξίσου  ικανοποιητικές . 
Το γεγονός  αυτό  επηρεάζει  την αξιολόγηση  της συµβολής  των έργων  αυτών  στην  
επίτευξη  των Αναπτυξιακών  Στόχων  της Χιλιετίας . 
Ενώ η διαχείριση  των τακτικών  αξιολογήσεων  των ολοκληρωθέντων  έργων  και 
προγρα µµάτων  γίνεται  από τις κατά  τόπους  υπηρεσίες , η Κεντρική  Μονάδα  
Αξιολόγησης , η οποία  είναι  υπόλογη  στον  Επίτροπο  Εξωτερικών  Σχέσεων , εκδίδει  
κατευθυντήριες  οδηγίες  για τη βελτίωση  της µεθόδου  αξιολόγησης  και, παράλληλα , 
διενεργεί  αξιολογήσεις  που αφορούν  τους διάφορους  τοµείς, στρατηγικές  και 
θέµατα. Τα κείµενα των τελικών  εκθέσεων  αξιολόγησης  δηµοσιεύονται  στο τµήµα 
‘αξιολόγηση ’ του δικτυακού  τόπου  της EuropeAid11. Το 2004, ολοκληρώθηκαν  12 
αξιολογήσεις , ενώ άλλες  13 βρίσκονταν  σε εξέλιξη . Επιπλέον , στο στάδιο  της 
εκπόνησης  βρίσκονταν  δύο κοινές  αξιολογήσεις  (η πρώτη  για τον συντονισ µό, τη 
συµπληρω µατικότητα  και τη συνεκτικότητα  και η δεύτερη  για τη στήριξη  του 
προϋπολογισ µού). 
γ) Μακροπρόθεσ µες προοπτικές  
Παρόλο  που δεν µπορού µε να δώσου µε πολύ  µεγάλη  σηµασία στα αποτελέσ µατα 
ενός µόνον  έτους , οι µέχρι στιγµής ενδείξεις  φανερώνουν  ότι οι µεταρρυθ µίσεις , που 
είχαν  αρχίσει  το έτος 2000, έχουν  αυτή  τη στιγµή πολύ  θετικά  αποτελέσ µατα. Πέντε  
χρόνια  µετά, είναι  καιρός  να αξιολογηθούν  τα αποτελέσ µατα αυτά . Στο τέλος  του 
2004, η Επιτροπή  ξεκίνησε  µια διαδικασία  προβλη µατισµού σχετικά  µε την 
εφαρ µογή και τον αντίκτυπο  της ∆ήλωσης  για την Αναπτυξιακή  Πολιτική , καθώς  
και για την καταλληλότητά  της µετά τις σηµαντικές  µεταβολές  που έγιναν  τόσο  στο 
εσωτερικό  της Ένωσης  – κυρίως  µε την πρόσφατη  διεύρυνση  – όσο και εκτός  των 
συνόρων  της, όπως  η δηµιουργία  µιας ενισχυ µένης σχέσης  µε τις γειτονικές  της 
χώρες , µέσω της Ευρωπαϊκής  Πολιτικής  Γειτονίας , η επίσπευση  και επέκταση  της 
παγκοσ µιοποίησης  πέρα  από τα καθαρά  εµπορικά  και οικονο µικά θέµατα, η ολοένα  
                                                 
11 http://europa.eu.int/comm/europeaid/index_en.htm  
 
EL 19   EL µεγαλύτερη  διεθνής  συναίνεση  για τους Αναπτυξιακούς  Στόχους  της Χιλιετίας  και η 
διαρκώς  αυξανό µενη ανησυχία  στα θέµατα ασφάλειας . Έτσι , αποφασίστηκε  ότι είναι  
αναγκαία  η διεξαγωγή  µιας δηµόσιας  συζήτησης , προκει µένου να ξεκαθαρίσει  ο 
ρόλος  της αναπτυξιακής  πολιτικής , µέσα στο ευρύτερο  πλαίσιο  της εξωτερικής  
δράσης  της ΕΕ, και να αξιοποιηθεί  πλήρως  το δυνα µικό της, το οποίο  συνιστά  το 
πλέον  κατάλληλο  µέσο πολιτικής  για την αντιµετώπιση  των βαθύτερων  αιτίων  της 
φτώχειας  και των ανισοτήτων . 
∆εύτερον , η διαδικασία  προγρα µµατισµού µπορεί  να βελτιωθεί  υπό το πρίσµα των 
εκθέσεων  που καταρτίζονται  στο µέσον  της περιόδου . Όπως  συµβαίνει  και µε 
άλλους  χορηγούς  βοήθειας , υπάρχει  διαρκής  ανάγκη  ανάπτυξης  των ικανοτήτων  µας 
για τη βελτίωση  της συµπληρω µατικότητας  και την ένταξη  οριζόντιων  θεµάτων , 
όπως  η ισότητα  των φύλων , η πρόληψη  των συγκρούσεων  και το περιβάλλον , στην  
πολιτική  για την ανάπτυξη , πέρα  από τα πρόσφατα  θέµατα της ασφάλειας , της 
µετανάστευσης  και του ασύλου . Οι συγκεκρι µένες εκθέσεις  υπήρξαν  µια σηµαντική  
ευκαιρία  για την αναπροσαρ µογή των προγρα µµάτων  και τον εντοπισ µό των 
παρακάτω  τοµέων στους  οποίους  έπρεπε  να επέλθουν  βελτιώσεις : 
– ενίσχυση  της αξιολόγησης  των επιδόσεων  µε βάση  ορισµένους  δείκτες  (παρά  
τη βελτίωση  των πλαισίων  των δεικτών , η βάση  παρα µένει συχνά  ανεπαρκής )· 
– µεγαλύτερη  συνάφεια  µε τα αρχικά  έγγραφα  στρατηγικής , και 
– βελτίωση  της συµπληρω µατικότητας  µε τους άλλους  χορηγούς  βοήθειας . 
Τρίτον , η ΕΕ πρέπει  να εξακολουθήσει  να παίζει  ενεργό  ρόλο  στις προσπάθειες  
εναρ µόνισης  των διαδικασιών  σε διεθνές  επίπεδο , καθώς  και να διατηρήσει  τη 
δυνα µική των προσπαθειών  αυτών , ούτως  ώστε  να µπορέσουν  να υλοποιηθούν  στις 
διάφορες  χώρες . Οι δείκτες  και οι στόχοι , που καθορίστηκαν  το 2004 και εγκρίθηκαν  
από το Συµβούλιο  το Νοέµβριο του 2004, είναι  βέβαια  χρήσι µοι, αλλά  απαιτούνται  
περισσότερες  προσπάθειες  από όλους  τους χορηγούς  βοήθειας  ούτως  ώστε  να 
εξασφαλιστεί  η εφαρ µογή τους στην  πράξη .