Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για το «Σχέδιο οδηγίας της Επιτροπής που τροποποιεί την οδηγία 90/388/ΕΟΚ όσον αφορά το νομικό διαχωρισμό της παροχής δικτύων τηλεπικοινωνιών από την παροχή δικτύων καλωδιακής τηλεόρασης που ανήκουν στον ίδιο φορέα»

(98/C 407/21)

Στις 4 Μαρτίου 1998, η Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει, με βάση το άρθρο 198 της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα το ανωτέρω σχέδιο.

Το τμήμα μεταφορών και επικοινωνιών, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, συνέστησε ομάδα μελέτης και όρισε εισηγητή τον κ. von Schwerin.

Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή κατά την 357η σύνοδο ολομέλειάς της στις 9 και 10 Σεπτεμβρίου 1998 (συνεδρίαση της 9ης Σεπτεμβρίου), όρισε γενικό εισηγητή τον κ. von Schwerin και υιοθέτησε με 85 ψήφους υπέρ, 3 ψήφους κατά και 7 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η οδηγία 90/388/ΕΟΚ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (στη συνέχεια αποκαλούμενη «Επιτροπή») της 28ης Ιουνίου 1990 σχετικά με τον ανταγωνισμό στις αγορές των τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών (), ελευθερώνει ορισμένες τηλεπικοινωνιακές υπηρεσίες στον ανταγωνισμό και υποχρεώνει τα κράτη μέλη να λάβουν τα απαραίτητα μέτρα για το σταδιακό άνοιγμα των τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών.

1.2. Στις 18 Οκτωβρίου 1995, η Επιτροπή υιοθέτησε την οδηγία 95/51/ΕΚ () σχετικά με τα καλωδιακά τηλεοπτικά δίκτυα με την οποία τα κράτη μέλη καλούνται να καταργήσουν τον περιορισμό στη χρήση των καλωδιακών τηλεοπτικών δικτύων για την παροχή ήδη ελευθερωμένων τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών.

Ακόμη, καλούνται τα κράτη μέλη να λάβουν μέτρα ώστε στην περίπτωση που ο τηλεπικοινωνιακός οργανισμός διαχειρίζεται συγχρόνως το καλωδιακό τηλεοπτικό δίκτυο, να τηρούνται χωριστοί λογαριασμοί για την παροχή δημοσίων τηλεπικοινωνιακών δικτύων, την παροχή καλωδιακών τηλεοπτικών δικτύων και τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών.

1.3. Στα πλαίσια της οδηγίας περί των καλωδιακών τηλεοπτικών δικτύων και της οδηγίας για τον ανταγωνισμό 96/19/ΕΚ (), η Επιτροπή κλήθηκε να εξετάσει πριν από την πλήρη ελευθέρωση της αγοράς το 1998 τις ακόλουθες δύο πτυχές:

- επιπτώσεις ως προς τον ανταγωνισμό της παροχής δικτύων τηλεπικοινωνιών και καλωδιακών τηλεοπτικών δικτύων από τον ίδιο οργανισμό διαχείρισης,

- περιορισμός των ικανοτήτων του καλωδιακού τηλεοπτικού δικτύου σε περίπτωση ταυτόχρονης χρήσης των τηλεπικοινωνιακών δικτύων.

1.4. Η Επιτροπή ανταποκρίνεται στις υποχρεώσεις της αυτές με την έκδοση της ανακοίνωσης της 7ης Μαρτίου 1998 σχετικά με την παροχή δικτύων τηλεπικοινωνιών και καλωδιακής τηλεόρασης από τον ίδιο φορέα και την κατάργηση των περιορισμών στην παροχή χωρητικότητας της τηλεόρασης μέσω τηλεπικοινωνιακών δικτύων λαμβάνοντας υπόψη τους κανόνες ανταγωνισμού ().

2. Η πρόταση της Επιτροπής

2.1. Η πρόταση της Επιτροπής καλεί τα κράτη μέλη να λάβουν μέτρα ώστε οι οργανισμοί τηλεπικοινωνιών οι οποίοι διαθέτουν αποκλειστικά δικαιώματα για τη διαχείριση καλωδιακών τηλεοπτικών δικτύων να διαχειρίζονται τα τηλεοπτικά καλωδιακά δίκτυα στα πλαίσια μιας ξεχωριστής νομικής ενότητας.

2.2. Σκοπός της οδηγίας της Επιτροπής είναι η ανάπτυξη του ανταγωνισμού στα κράτη μέλη ιδιαίτερα στον τομέα του τηλεπικοινωνιακού δικτύου. Αυτό αφορά τόσο τις υπηρεσίες τηλεφωνίας όσο και τηλεοπτικής αναμετάδοσης, εφόσον η διαχείριση των δικτύων πραγματοποιείται από διαφορετικούς φορείς.

2.3. Η Επιτροπή στηριζόμενη στις μελέτες στις οποίες είχε ζητήσει την εκπόνηση (), υποστηρίζει την άποψη ότι η ιδιοκτησία από τον ίδιο φορέα δικτύων τηλεπικοινωνιών και καλωδιακών δικτύων ευρείας ζώνης επιδρά αρνητικά στην καινοτομία, στον ανταγωνισμό, στην ανάπτυξη των υποδομών και, συνεπώς, η διπλή ιδιοκτησία τόσο δικτύων τηλεπικοινωνιών όσο και δικτύων καλωδιακής τηλεόρασης αναχαιτίζει την τεχνολογική ανάπτυξη της υποδομής των δικτύων. Η Επιτροπή αιτιολογεί την άποψη αυτή με τα ακόλουθα επιχειρήματα:

- σε πολλά κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης οι επιχειρήσεις που κατέχουν δεσπόζουσα θέση διαθέτουν, εκ των πραγμάτων, καλύτερη αφετηρία από ό,τι οι φορείς που εισέρχονται για πρώτη φορά στην αγορά αυτή 7

- κατά την παροχή ικανότητας τηλεοπτικής διανομής μέσω τηλεπικοινωνιακών δικτύων, υφίστανται περιορισμοί όσον αφορά τη χρήση των τηλεπικοινωνιακών δικτύων 7

- η τήρηση χωριστών λογαριασμών κατά την παροχή δικτύων τα οποία βρίσκονται σε ανταγωνισμό μεταξύ τους από τον ίδιο φορέα όπως απαιτείται στην οδηγία 95/51/ΕΚ δεν παρέχει τις απαραίτητες εγγυήσεις για την αποφυγή οιασδήποτε εκδήλωσης αντι-ανταγωνιστικής συμπεριφοράς 7

- δημιουργείται σύγκρουση συμφερόντων στις επιχειρήσεις αυτές επειδή κάθε ουσιαστική ανάπτυξη, είτε του δικτύου τηλεπικοινωνιών, είτε του δικτύου καλωδιακής τηλεόρασης οδηγεί στην απώλεια πελατών για το ένα ή το άλλο δίκτυο.

3. Γενικές παρατηρήσεις

3.1. Η ΟΚΕ λαμβάνει γνώση του γεγονότος ότι η Επιτροπή εξακολουθεί να είναι αποφασισμένη να ολοκληρώσει την ελευθέρωση του τομέα των τηλεπικοινωνιών και υποστηρίζει το στόχο της Επιτροπής για την προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων απασχόλησης μέσω κοινοτικών μέτρων κανονιστικού χαρακτήρα.

3.2. Η Επιτροπή θεωρεί ότι τα κανονιστικά και ρυθμιστικά μέτρα της Επιτροπής ακόμη και τα μέτρα που αφορούν την καλωδιακή τηλεόραση:

- συμβάλουν στην ανάπτυξη της κοινωνικής πτυχής της κοινωνίας των πληροφοριών και στη βελτίωση της ποιότητας διαβίωσης 7

- ενισχύουν την οικονομική και κοινωνική συνοχή στην Κοινότητα 7

- προωθούν την ανταγωνιστικότητα και την ικανότητα καινοτομίας των επιχειρήσεων 7 και

- διασφαλίζουν τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης.

4. Ειδικές παρατηρήσεις

4.1. Η ΟΚΕ μετά την εξέταση του σχεδίου οδηγίας καθώς και των σχετικών μελετών (), δεν πείστηκε ότι ο νομικός διαχωρισμός των δικτύων τηλεπικοινωνιών και καλωδιακής τηλεόρασης επιταχύνει την ανάπτυξη της τεχνικής υποδομής σε καθοριστικό βαθμό. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει ότι στις ΗΠΑ, όπου είναι γνωστό ότι ο τοπικός ανταγωνισμός είναι περιορισμένος, χορηγήθηκε στην εταιρεία γίγαντα των τηλεφωνικών επικοινωνιών στις ΗΠΑ ΑΤ& Τ, να προβεί στην εξαγορά της επιχείρησης καλωδιακής τηλεόρασης TCI. Συνεπώς, στη χώρα αυτή η αναπτυξιακή διαδικασία ανατρέπεται και οι σχετικές αιτίες πρέπει να αναλυθούν και στην Ευρώπη.

4.2. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει επίσης ότι η κανονιστική και ρυθμιστική προσέγγιση της Επιτροπής δεν λαμβάνει υπόψη τις πολύ διαφορετικές νομοθεσίες στα επιμέρους κράτη μέλη στον τομέα των μέσων μαζικής ενημέρωσης.

4.3. Η ΟΚΕ συμφωνεί με την άποψη της Επιτροπής ότι θα ήταν ευκταίο, ανεξάρτητα από το καθεστώς ιδιοκτησίας, να μην καθυστερήσει η δημιουργία νέων προηγμένων υπηρεσιών επικοινωνιών ώστε να μην περιοριστεί η τεχνολογική ανάπτυξη σε βάρος των χρηστών.

4.3.1. Στα αιτιολογικά σημεία του σχεδίου οδηγίας η Επιτροπή αιτιολογεί την εφαρμογή του άρθρου 90 ΕΟΚ σε συνάρτηση με το άρθρο 96 σημείο β) της Συνθήκης ΕΚ με το επιχείρημα ότι σε περίπτωση διπλής ιδιοκτησίας αναμένεται να παραβιαστούν οι κανόνες του ανταγωνισμού.

4.3.2. Σύμφωνα με τη γνώμη της ΟΚΕ η ερμηνεία αυτή επεκτείνει υπερβολικά το πεδίο εφαρμογής του άρθρου 86 σημείο β). Τούτο προκύπτει από το νομικό πλαίσιο που ορίζεται από το άρθρο 86 σημείο β) ().

4.4. Σύμφωνα με την οδηγία 95/51/ΕΚ (βλ. υποσημείωση 2, σ. 115) τα κράτη μέλη είναι υποχρεωμένα να απαιτήσουν από τις επιχειρήσεις σε περίπτωση κοινής διαχείρισης τηλεπικοινωνιακών και δικτύων καλωδιακής τηλεόρασης να τηρούν χωριστούς λογαριασμούς. Το άρθρο αυτό εφαρμόζεται από το 1996. Παρά τις πραγματοποιηθείσες μελέτες, δεν υφίστανται ακόμα πλήρεις αναλύσεις, ιδίως ανά τομέα.

4.5. Προκειμένου να διασφαλιστεί η τήρηση του άρθρου 90 ΕΟΚ της Συνθήκης ΕΚ, η Επιτροπή προβλέπει το νομικό διαχωρισμό των τηλεπικοινωνιακών δικτύων και των δικτύων καλωδιακής τηλεόρασης ενώ η ιδιοκτησία μπορεί να παραμείνει στον ίδιο φορέα. Ο όρος αυτός, σύμφωνα με τις αιτιολογικές σκέψεις, τηρείται στην περίπτωση που ένας οργανισμός τηλεπικοινωνιών αναθέτει τη διαχείριση του καλωδιακού δικτύου τηλεόρασης σε μία κατά 100 % θυγατρική εταιρεία. Η Επιτροπή θεωρεί το νομικό διαχωρισμό ως ένα από τα ενδεχόμενα. Στις αιτιολογικές σκέψεις ανακοινώνει ότι προτίθεται να λάβει περαιτέρω μέτρα έναντι των κρατών μελών στα πλαίσια της εξέτασης μεμονωμένων περιπτώσεων. Η ΟΚΕ θεωρεί την εφαρμογή επιπλέον μέτρων της Επιτροπής ως προβληματική. Προειδοποιεί την Επιτροπή ότι παρόμοιο βήμα θα μπορούσε να δημιουργήσει νομική ανασφάλεια και να είναι αντίθετο προς τους στόχους της Επιτροπής να προωθήσει την καινοτομία, τον ανταγωνισμό και την ανάπτυξη των υποδομών στον τομέα των τηλεπικοινωνιών.

4.6. Σύμφωνα με τη γνώμη της ΟΚΕ οι περαιτέρω δυνατότητες παρέμβασης που ανακοινώνονται στα αιτιολογικά σημεία, όπως η ενδεχόμενη υποχρεωτική εξαγορά του τομέα καλωδιακής τηλεόρασης αποτελούν δυσανάλογα μέτρα. Αυτό αφορά κυρίως την αναγκαστική πώληση του δικτύου καλωδιακής τηλεόρασης.

Για το λόγο αυτό, σύμφωνα με τη γνώμη της ΟΚΕ και σύμφωνα με το άρθρο 222 της Συνθήκης ΕΚ, πρέπει να παραμείνει ως έχει το καθεστώς της ιδιοκτησίας στα κράτη μέλη.

4.7. Στις 3 Δεκεμβρίου 1997, η Επιτροπή παρουσίασε την Πράσινη Βίβλο για τη σύγκλιση των κλάδων των τηλεπικοινωνιών των μέσων μαζικής ενημέρωσης και των τεχνολογιών πληροφόρησης καθώς και τις κανονιστικές και ρυθμιστικές συνέπειες των κλάδων αυτών (στη συνέχεια αποκαλούμενη Πράσινη Βίβλος). Η Πράσινη Βίβλος περιγράφει την τεχνολογική σύγκλιση και τη χρήση ψηφιακών τεχνολογικών οι οποίες οδηγούν στη σύγκλιση των αγορών.

Η ΟΚΕ εκφράζει την άποψη ότι η ιδέα της σύγκλισης θα πρέπει να υιοθετηθεί και από τον τομέα της καλωδιακής τηλεόρασης. Αντίθετα, ο νομικός διαχωρισμός των δικτύων των τηλεπικοινωνιών και των δικτύων καλωδιακής τηλεόρασης περιορίζουν τις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις σε ένα τμηματικό τομέα των συγκλινουσών αγορών και αυτό ακόμη εντονότερα σε μία περίοδο διεθνοποίησης της αγοράς αυτής με αποτέλεσμα να βρεθούν οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις σε μειονεκτική θέση όσον αφορά τον ανταγωνισμό.

5. Συμπεράσματα

5.1. Κατά τη διάρκεια της συζήτησης η Επιτροπή επεσήμανε ότι το κείμενο του άρθρου 9 της πρότασής της μπορεί να τροποποιηθεί κατά την κατάρτιση του τελικού κειμένου της πρότασης, ώστε να ληφθούν υπόψη τα άρθρα 86 Β και 90 καθώς και τα κείμενα των υφιστάμενων οδηγιών. Η ΟΚΕ εκφράζει λύπη διότι η Επιτροπή δεν παρέσχε περισσότερες διευκρινήσεις. Εάν το είχε πράξει ίσως ορισμένες από τις απόψεις που διετύπωσε η ΟΚΕ να ήταν διαφορετικές.

5.2. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει το στόχο της Επιτροπής να προωθήσει την ανάπτυξη και τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης μέσω ρυθμιστικών και κανονιστικών μέτρων σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Όπως αναφέρθηκε στις «γενικές παρατηρήσεις», το ρυθμιστικό και κανονιστικό πλαίσιο έχει καθοριστική σημασία και στον τομέα της καλωδιακής τηλεόρασης όσον αφορά τόσο την ασφάλεια και την ενίσχυση της ικανότητας για καινοτομία των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων όσο και την απασχόληση και τις συνθήκες εργασίας και διαβίωσης στην Ευρώπη.

5.3. Η ΟΚΕ υποστηρίζει την άποψη ότι, σύμφωνα με την υφιστάμενη νομική βάση (), η οδηγία της Επιτροπής δεν ανταποκρίνεται επαρκώς στους στόχους αυτούς. Το σχέδιο οδηγίας αφήνει πολυάριθμα ερωτήματα σχετικά με την αρχή της αναλογικότητας χωρίς απάντηση και οδηγεί, τουλάχιστον εν μέρει, σε νομική ανασφάλεια.

Βρυξέλλες, 9 Σεπτεμβρίου 1998.

Ο Πρόεδρος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Tom JENKINS

() ΕΕ L 192 της 24.7.1990, σ. 10.

() ΕΕ L 256 της 26.10.1995, σ. 49.

() ΕΕ L 74 της 22.3.1996, σ. 13.

() ΕΕ C 71 της 7.3.1998, σ. 4.

() Arthur D. Little International, «Cable Review - Study on the competition implications in telecommunications and multimedia markets of (a) joint provision of cable and telecoms networks by a single dominant operator and (b) restriction on the use of the telecommunications networks for the provision of cable television services», 1997 and Coudert, «Study on the Scope of the Legal Instruments under EC Competition Law available to the European Commission to implement the Results of the ongoing review of certain situations in the telecommunications and cable television sectors», 1997.

() «Άρθρο 86 : Είναι ασυμβίβαστη με την κοινή αγορά και απαγορεύεται, κατά το μέτρο που δύναται να επηρεάσει το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών, η καταχρηστική εκμετάλλευση από μία ή περισσότερες επιχειρήσεις της δεσπόζουσας θέσης τους ενός της κοινής αγοράς ή σημαντικού τμήματός της. Η κατάχρηση αυτή δύναται να συνίσταται ιδίως: α) στον περιορισμό της παραγωγής, της διαθέσεως ή της τεχνολογικής αναπτύξεως επί ζημία των καταναλωτών.»

() «Άρθρο 2 της Συνθήκης ΕΟΚ: Η Κοινότητα έχει ως αποστολή, με τη δημιουργία κοινής αγοράς, οικονομικής και νομισματικής ένωσης και με την εφαρμογή των κοινών πολιτικών ή δράσεων που αναφέρονται στα άρθρα 3 και 3Α, να προάγει την αρμονική και ισόρροπη ανάπτυξη των οικονομικών δραστηριοτήτων στο σύνολο της Κοινότητας, μία σταθερή και διαρκή, μη πληθωριστική και σεβόμενη το περιβάλλον ανάπτυξη, έναν υψηλό βαθμό σύγκλισης των οικονομικών επιδόσεων, ένα υψηλό επίπεδο απασχόλησης και κοινωνικής προστασίας, την άνοδο του βιοτικού επιπέδου και της ποιότητας ζωής, την οικονομική και κοινωνική συνοχή και την αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών μελών.» Και το «Άρθρο 117 της Συνθήκης ΕΟΚ: Τα κράτη μέλη ..... Θεωρούν ότι η εξέλιξη αυτή θα προκύψει τόσο από τη λειτουργία της κοινής αγοράς, η οποία θα ευνοήσει την εναρμόνιση των κοινωνικών συστημάτων, όσο και από τις διαδικασίες που προβλέπονται από την παρούσα Συνθήκη και από την προσέγγιση των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων.»