ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ σχετικά με τις αποφάσεις που έλαβε η Επιτροπή στις 7 Ιουλίου 2004 για τα εθνικά σχέδια κατανομής δικαιωμάτων εκπομπής αερίων του φαινομένου του θερμοκηπίου που υπέβαλαν η Αυστρία, η Δανία, η Γερμανία, η Ιρλανδία, οι Κάτω Χώρες, η Σλοβενία, η Σουηδία και το Ηνωμένο Βασίλειο σύμφωνα με την οδηγία 2003/87/ΕΚ

1. Εισαγωγη

Η καταπολέμηση της αλλαγής του κλίματος αποτελεί σημαντικό στόχο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ΕΕ αποφάσισε να επιδιώξει την πραγμάτωσή του ανταποκρινόμενη στις υποχρεώσεις που έχει αναλάβει δυνάμει του πρωτοκόλλου του Κυότο, το οποίο αποτελεί πολυμερή συμφωνία αντιμετώπισης του συγκεκριμένου παγκοσμίου προβλήματος μέσω της πολυμερούς συνεργασίας. Σε στενή συνεργασία με τα κράτη μέλη, τη βιομηχανία, την κοινωνία και τους ακαδημαϊκούς κύκλους διαμορφώθηκε το Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα για την Αλλαγή του Κλίματος (ECCP-ΕΠΑΚ) ώστε να μπορέσει η ΕΕ να καταλήξει σε τρόπους οικονομικής αντιμετώπισης των δεσμεύσεων που έχει αναλάβει βάσει του πρωτοκόλλου του Κυότο. Καθοριστικής σημασίας πρόταση από το ΕΠΑΚ αποτέλεσε η δημιουργία ενός συστήματος εμπορίας των εκπομπών για ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση ώστε να διευκολυνθεί η μείωση των εκπομπών των αερίων του θερμοκηπίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση με οικονομικό τρόπο. Το 2003, το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο ενέκριναν την οδηγία 2003/87/ΕΚ που προέβλεπε την έναρξη της εμπορίας των εκπομπών ανά την Ευρωπαϊκή Ένωση από τον Ιανουάριο του 2005.

Το πρώτο στάδιο της εμπορίας των εκπομπών στην Ευρωπαϊκή Ένωση καλύπτει τις εκπομπές του CO2 από 12.000 εγκαταστάσεις (μονάδες). Έκαστο κράτος μέλος οφείλει να καταρτίσει εθνικό σχέδιο κατανομής των εμπορεύσιμων δικαιωμάτων εκπομπής (ποσοστώσεων) και να το κοινοποιήσει στην Επιτροπή για αξιολόγηση. Η οδηγία καθορίζει τα κριτήρια βάσει των οποίων η Επιτροπή επιχειρεί την ως άνω αξιολόγηση και της δίνει το δικαίωμα να απορρίπτει, εν μέρει ή πλήρως, εθνικά σχέδια κατανομής που δεν ανταποκρίνονται σε αυτά. Για να διευκολυνθούν τα κράτη μέλη κατά την προπαρασκευή των σχεδίων κατανομής, η Επιτροπή χάραξε κατευθύνσεις [1] σχετικά με την εφαρμογή των κριτηρίων της οδηγίας.

[1] Ανακοίνωση για τη χάραξη κατευθύνσεων ώστε να διευκολυνθούν τα κράτη μέλη κατά την εφαρμογή των κριτηρίων που αναφέρονται στο παράρτημα ΙΙΙ της οδηγίας 2003/87/ΕΚ σχετικά με τη θέσπιση συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου εντός της Κοινότητας και την τροποποίηση της οδηγίας του Συμβουλίου 96/61/ΕΚ, COM(2003) 830 τελικό της 7ης Ιανουαρίου 2004. Παράγραφοι 48 έως 64.

Η παρούσα ανακοίνωση συνοψίζει την αξιολόγηση εκ μέρους της Επιτροπής 8 σχεδίων και συνοδεύεται από τις αποφάσεις που απευθύνονται σε έκαστο κράτος μέλος. Ένας από τους λόγους για τους οποίους σύμφωνα με την οδηγία η Επιτροπή θεωρείται υπεύθυνη για τα εθνικά σχέδια κατανομής είναι ότι επιδιώκεται να εξασφαλισθεί ότι τα κριτήρια της οδηγίας έχουν εφαρμοστεί ορθά για την κατανομή των δικαιωμάτων εκπομπής πριν από την έναρξη της εμπορίας τους. Δεδομένου ότι η εσωτερική αγορά είναι ενιαία και ότι εφαρμόζεται ένα και μοναδικό σύστημα εμπορίας των εκπομπών στην Ευρωπαϊκή Ένωση, είναι σημαντικό να καταβληθεί κάθε δυνατή προσπάθεια ώστε να αποφευχθούν τυχόν στρεβλώσεις του ανταγωνισμού συνεπεία της εσφαλμένης εφαρμογής των διατάξεων της οδηγίας ή της συνθήκης. Είναι η πρώτη φορά που η ΕΕ ασχολείται με την εμπορία εκπομπών σε ολόκληρη την ΕΕ και η πρώτη περίοδος συναλλαγών, 2005-2007, θεωρείται "στάδιο εκμάθησης". Ωστόσο, εάν τα κράτη μέλη εκδώσουν περισσότερα δικαιώματα εκπομπής από την ποσότητα των πραγματικών εκπομπών από τις καλυπτόμενες εγκαταστάσεις, η οδηγία θα εξασφαλίσει ελάχιστο ή μηδενικό περιβαλλοντικό όφελος. Η ανάπτυξη νέων και καθαρών τεχνολογιών θα παρεμποδιστεί ενώ παράλληλα θα υπονομευθεί η ανάπτυξη μίας δυναμικής αγοράς με ρευστότητα.

2. Ο Αριθμός των υποβληθέντων Εθνικών Σχεδίων Κατανομής

Έως τις 25 Ιουνίου 2004, 16 κράτη μέλη κοινοποίησαν εθνικά σχέδια κατανομής στην Επιτροπή. Εξ αυτών 8 (βλέπε πίνακα κατωτέρω) είναι αρκετά ολοκληρωμένα και επιτρέπουν στην Επιτροπή να λάβει απόφαση σχετικά με το κατά πόσο συμφωνούν με την οδηγία. Τα εν λόγω σχέδια αντιπροσωπεύουν περίπου το ήμισυ της συνολικής ποσότητας που αναμένεται να καλύψουν τα δικαιώματα εκπομπής κατά την πρώτη περίοδο εμπορίας.

Πίνακας 1

Κράτος μέλος // Συνολικά προβλεπόμενη ποσότητα για την περίοδο (σε τόνους)

Αυστρία // 98.242.719

Δανία // 100.500.000

Γερμανία // 1.499.000.000

Ιρλανδία // 66.960.000

Κάτω Χώρες // 285.900.000

Σλοβενία // 26.329.969

Σουηδία // 68.700.000

Ηνωμένο Βασίλειο // 736.000.000

Σύνολο // 2.881.632.688

3. Η Αξιολόγηση των Εθνικών Σχεδίων Κατανομής

Τα υποβληθέντα εθνικά σχέδια κατανομής αναλύθηκαν λεπτομερώς. Η οδηγία υποχρεώνει την Επιτροπή να αξιολογεί τα σχέδια αυτά βάσει των κριτηρίων του παραρτήματος ΙΙΙ της οδηγίας και κατά την ανάλυσή τους, η Επιτροπή επισήμανε πολλά θέματα τα οποία εξετάσθηκαν λεπτομερώς για να διαπιστωθεί κατά πόσο συμφωνούν με τα εν λόγω κριτήρια. Τα ως άνω θέματα κατατάσσονται εν γένει στις εξής κατηγορίες:

- συνέπεια προς τις υποχρεώσεις εκάστου κράτους μέλους για το πρωτόκολλο του Κυότο («κατευθύνσεις (πορεία) του Κυότο»),

- εκ των υστέρων προσαρμογές,

- κανόνες μεταφοράς,

- σχεδιασμός και διαχείριση των αποθεμάτων για τους νεοεισερχομένους,

- άλλα θέματα τα οποία προσιδιάζουν σε επιμέρους σχέδια κατανομής (συμπεριλαμβανομένης της συνέπειας προς άλλες νομοθετικές πράξεις της Κοινότητας).

Έκαστο των εν λόγω θεμάτων αναλύεται λεπτομερέστερα στα τμήματα που ακολουθούν.

3.1. Συνέπεια προς την πορεία του Κυότο

Η οδηγία εγκρίθηκε για να εξασφαλισθεί η οικονομική συμμόρφωση προς τις υποχρεώσεις που έχουν αναλάβει τα κράτη μέλη όσον αφορά τη μείωση των εκπομπών αερίων του φαινομένου του θερμοκηπίου. Ως εκ τούτου τα κριτήρια 1 και 2 του παραρτήματος ΙΙΙ αποτελούν καθοριστικά στοιχεία για την εκπόνηση του εκάστοτε εθνικού σχεδίου κατανομής.

Κατά την περίοδο 2005-2007 το κριτήριο 1 προβλέπει ότι έκαστο κράτος μέλος οφείλει να υποβάλει σχέδια για την απόδοση συνολικών δικαιωμάτων εκπομπής που να "συμβαδίζει με την κατεύθυνση της επίτευξης ή της υπερ-επίτευξης του στόχου κάθε κράτους μέλους σύμφωνα με την απόφαση 2002/358/ΕΚ και του πρωτοκόλλου του Κυότο».

Τα κριτήρια 1 έως 5 θα πρέπει να τηρηθούν κατά τον καθορισμό της συνολικής ποσότητας των δικαιωμάτων εκπομπής. Η συνολική ποσότητα επιβάλλεται να μην υπερβαίνει την ποσότητα που αναμένεται να είναι απαραίτητη για την αυστηρή εφαρμογή των κριτηρίων του παραρτήματος ΙΙΙ, και κανένα κράτος μέλος δεν πρέπει να εγκρίνει δικαιώματα εκπομπής που να υπερβαίνουν τα εντελώς απαραίτητα ή δικαιολογημένα βάσει των πλέον περιοριστικών από τα εν λόγω κριτήρια. Απαγορεύεται κάθε αύξηση της συνολικής ποσότητας λόγω προαιρετικών κριτηρίων ή στοιχείων.

Εφόσον η χρήση των μηχανισμών του Κυότο ενσωματώνεται στον καθορισμό της πορείας προς το Κυότο, το έγγραφο χάραξης αντιστοίχων κατευθύνσεων ορίζει ότι "στο εκάστοτε εθνικό σχέδιο κατανομής, το κράτος μέλος καλείται να τεκμηριώνει κάθε ανάλογη πρόθεση χρησιμοποίησης των μηχανισμών του Κυότο. Η Επιτροπή θα βασίσει την αξιολόγησή της στην πρόοδο της αντίστοιχης νομοθεσίας ή των διατάξεων εφαρμογής σε εθνικό επίπεδο".

Κατά την αξιολόγηση της συνέπειας προς την εν λόγω πορεία, η Επιτροπή έλαβε υπόψη:

- την ήδη συντελεσθείσα και την προβλεπόμενη πρόοδο του εκάστοτε κράτους μέλους.

- την αξιοπιστία και το βαθμό προπαρασκευής καθώς και τα μέτρα εφαρμογής για τις αγορές μορίων (μονάδων) του Κυότο με κυβερνητικούς πόρους.

- την αξιοπιστία, την κατάσταση προπαρασκευής και την εφαρμογή των μέτρων σε τομείς που δεν συμμετέχουν στις εν λόγω συναλλαγές, συμπεριλαμβανομένων των μεταφορών.

Τέσσερα από τα αξιολογηθέντα σχέδια προέβλεπαν την αγορά μορίων του Κυότο με κυβερνητικούς πόρους. Εν προκειμένω, η Αυστρία, η Δανία, η Ιρλανδία και οι Κάτω Χώρες προτίθενται να προβούν στην αγορά 172 εκατομμυρίων μορίων του Κυότο [2].

[2] Αυστρία - 35 εκατομμύρια. Δανία - 18,5 εκατομμύρια. Ιρλανδία - 18,5 εκατομμύρια. Κάτω Χώρες - 100 εκατομμύρια.

Σύμφωνα με το έγγραφο για τη χάραξη των κατευθύνσεων, η Επιτροπή αξιολόγησε κατά πόσο η προβλεπόμενη χρήση των μηχανισμών του Κυότο είναι δικαιολογημένη, βασίζοντας την αξιολόγησή της κυρίως στον βαθμό προόδου της αντίστοιχης νομοθεσίας και των διατάξεων εφαρμογής σε εθνικό επίπεδο. Η Επιτροπή αξιολόγησε τον βαθμό προόδου ως προς τα εξής θέματα:

(α) Αναφέρει το σχέδιο πόσα μόρια Κυότο προβλέπεται να αγοράσει το εκάστοτε κράτος μέλος για την περίοδο 2008-2012;

(β) Αναφέρει το σχέδιο τι είδους μόρια Κυότο (κοινής εφαρμογής, μηχανισμού καθαρής ανάπτυξης και διεθνούς εμπορίας εκπομπών) θα χρησιμοποιηθούν και σε ποιο βαθμό;

(γ) Περιλαμβάνει το σχέδιο πληροφορίες σχετικά με το βαθμό προόδου της αντίστοιχης νομοθεσίας;

(δ) Έχει το κράτος μέλος ορίσει και κοινοποιήσει στον ΟΗΕ αντίστοιχη εθνική αρχή;

(ε) Προκύπτει από το σχέδιο ότι έχουν ήδη εκπονηθεί διατάξεις εφαρμογής σε εθνικό επίπεδο (επιχειρησιακά προγράμματα, θεσμικές αποφάσεις);

(στ) Έχουν υπογραφεί συμβόλαια αγοράς πιστωτικών μορίων εκπομπής ή έχουν κινηθεί διαδικασίες δημοπρασίας για πιστωτικά μόρια εκπομπής;

(ζ) Έχει το κράτος μέλος συγκροτήσει ή πραγματοποιήσει οικονομική συνεισφορά σε ταμεία αγοράς άνθρακα (ταμεία κοινής εφαρμογής/μηχανισμού καθαρής ανάπτυξης);

(η) Διευκρινίζει το σχέδιο ποια ποσά έχουν δεσμευθεί στο παρόν στάδιο;

Τα αποτελέσματα συνοψίζονται στον κάτωθι πίνακα 2.

Πίνακας 2

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Η Επιτροπή θεωρεί ότι η προβλεπόμενη χρήση των μηχανισμών του Κυότο δεν είναι δικαιολογημένη στις περιπτώσεις για τις οποίες το κράτος μέλος δεν έχει υπογράψει συμβόλαιο ή δεν έχει κινήσει διαδικασίες δημοπρασίας για πιστωτικά μόρια ανθρακούχων εκπομπών, δεν έχει ορίσει εθνική αρχή, δεν διαθέτει επιχειρησιακό πρόγραμμα και δεν έχει δεσμεύσει οιουσδήποτε ή επαρκείς πόρους.

Εφόσον ένα κράτος μέλος δεν έχει αιτιολογήσει την προβλεπόμενη χρήση των μηχανισμών, διαπιστώνεται παράβαση του κριτηρίου 1 όσον αφορά την προβλεπόμενη συνολική ποσότητα των δικαιωμάτων εκπομπής που ενσωματώνονται στην πορεία της χώρας προς το Κυότο και αποδίδονται για την προβλεπόμενη χρήση. Για να καθοριστεί το στοιχείο αυτό λαμβάνεται υπόψη το ποσοστό των συνολικών εκπομπών που καλύπτει το σύστημα εμπορίας συγκριτικά προς τις εκπομπές από πηγές που δεν καλύπτονται από την οδηγία.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι η Αυστρία, η Δανία και οι Κάτω Χώρες αιτιολόγησαν επαρκώς την προβλεπόμενη χρήση των μηχανισμών.

Η Ιρλανδία, ενώ αναφέρει ότι προτίθεται να αγοράσει 18,5 εκατομμύρια μόρια Κυότο, δεν έχει αναφέρει ποιους μηχανισμούς ή ποιο μηχανισμό θα χρησιμοποιήσει και σε ποιο βαθμό, δεν διαθέτει αντίστοιχο νομικό πλαίσιο, δεν έχει ορίσει εθνική αρχή, δεν διαθέτει επιχειρησιακό πρόγραμμα, δεν έχει υπογράψει συμβόλαιο ούτε έχει κινήσει διαδικασίες δημοπρασίας για πιστωτικά μόρια εκπομπής άνθρακα, δεν έχει συνεισφέρει σε ταμεία αγοράς πιστωτικών μορίων ανθρακούχων εκπομπών και δεν έχει ακόμη δεσμεύσει αντίστοιχους δημοσιονομικούς πόρους. Οι ιρλανδικές αρχές κοινοποίησαν στην Επιτροπή, στις 6 Ιουλίου, τις δεσμεύσεις να εκπονηθεί επιχειρησιακό πρόγραμμα έως τις 30 Νοεμβρίου 2004, να οριστεί και να κοινοποιηθεί στη γραμματεία του ΟΗΕ για το κλίμα η ορισθείσα εθνική αρχή έως τις 30 Νοεμβρίου 2004, και να δεσμευθούν δημοσιονομικοί πόροι στον προϋπολογισμό του 2005. Λαμβάνοντας υπόψη τις προαναφερόμενες αλλαγές και τη μειωμένη συνολική ποσότητα των δικαιωμάτων εκπομπής, η Επιτροπή θεωρεί ότι το ιρλανδικό σχέδιο πληροί το κριτήριο 1.

Σύμφωνα με την απόφαση 2002/358/ΕΚ του Συμβουλίου, η Δανία υποχρεώνεται από το νόμο να περιορίσει τις εκπομπές της κατά 21% την περίοδο 2008-2012 εν σχέση προς τις εκπομπές του 1990. Το εθνικό σχέδιο κατανομής της Δανίας αναφέρει ότι βάσει των γνώσεων που είναι σήμερα στη διάθεσή μας, αυτό αντιστοιχεί σε μέσες ετήσιες εκπομπές 54,9 εκατομμυρίων τόνων ισοδυνάμου CO2 κατά την περίοδο 2008-2012. Ωστόσο, η Δανία βασίστηκε σε εικασίες στις οποίες αναφέρεται κοινή δήλωση του Συμβουλίου και της Επιτροπής για την απόφαση 2002/358/ΕΚ, βάσει των οποίων υπολογίζεται διαφορετικός στόχος για τον ετήσιο μέσο όρο που ανέρχεται σε 59,7 εκατομμύρια τόνους ισοδυνάμου CO2 [3]. Σε περίπτωση που δεν επαληθευθεί η υπόθεση επί της οποίας βασίστηκε ο συγκεκριμένος στόχος της Δανίας, η χώρα αυτή θα έχει την υποχρέωση να επιτύχει περαιτέρω μειώσεις λαμβάνοντας εσωτερικά (εγχώρια) μέτρα ή αξιοποιώντας τους ευέλικτους μηχανισμούς.

[3] Βλέπε πίνακα 0.1 του εθνικού σχεδίου κατανομής της Δανίας.

Για τα κράτη μέλη που βάσισαν το εθνικό σχέδιο κατανομής τους στις προβλέψεις σχετικά με την εξέλιξη των εκπομπών κατά την περίοδο 2005-2007 για δραστηριότητες που καλύπτονται από το σύστημα, η Επιτροπή εξέτασε προσεκτικά τις προβλεπόμενες εξελίξεις, καθώς και τις σημαντικότερες υποθέσεις που διατυπώθηκαν σχετικά.

Η Επιτροπή επιχείρησε σύγκριση των ρυθμών αύξησης της παραγωγής και των εκπομπών για τον τομέα στον οποίο πραγματοποιούνται ανάλογες συναλλαγές προς τους συνολικούς ρυθμούς οικονομικής ανάπτυξης ως αναφέρονται στο σχέδιο ή διατίθενται από αξιόπιστες ανεξάρτητες πηγές. Στις περιπτώσεις όπου διαπιστώθηκε ότι ο ρυθμός ανάπτυξης του τομέα στον οποίο πραγματοποιούνται οι συναλλαγές υπερβαίνει τον συνολικό ρυθμό οικονομικής ανάπτυξης, η Επιτροπή αξιολόγησε κατά πόσον είναι εύλογο να υποτεθεί ότι συγκριτικά προς τη συνολική οικονομία ο τομέας των συναλλαγών εμφανίζει ταχύτερη ανάπτυξη, λαμβάνοντας υπόψη ότι σε πολλά από τα κράτη μέλη πραγματοποιείται διαρθρωτικού χαρακτήρα στροφή από τον δευτερογενή στον τριτογενή τομέα.

Η Επιτροπή κατέβαλε κάθε δυνατή προσπάθεια για να συγκρίνει δίκαια τα δεδομένα για όλα τα κράτη μέλη, παρά τις διαφορές της ποιότητας των στοιχείων που παρέχουν τα επιμέρους σχέδια.

Στις περιπτώσεις όπου οι προβλεπόμενες εξελίξεις συνεπάγονται αύξηση της παραγωγής και των εκπομπών από τις δραστηριότητες που καλύπτει το σύστημα, η Επιτροπή αξιολόγησε πώς προβλέπεται να αποδοθούν τα δικαιώματα εκπομπής σε υφιστάμενες εγκαταστάσεις εν σχέση προς τις πρόσφατες πραγματικές εκπομπές, πόσα δικαιώματα εκπομπής προβλέπεται να αποδοθούν σε ήδη γνωστούς νεοεισερχόμενους σύμφωνα με την παράγραφο 54 του εγγράφου για τη χάραξη των κατευθύνσεων, και πόσα δικαιώματα εκπομπής προβλέπεται να καταλήξουν στο απόθεμα για τους νεοεισερχόμενους.

Στις περιπτώσεις όπου από την αξιολόγηση προέκυψε ότι το κράτος μέλος προτίθεται να κατανείμει περισσότερα δικαιώματα εκπομπής στις υφιστάμενες εγκαταστάσεις από τις εκπομπές κατά την περίοδο αναφοράς, η Επιτροπή εκτίμησε κατά πόσον η προβλεπόμενη αύξηση της παραγωγής και των εκπομπών στις ήδη υφιστάμενες εγκαταστάσεις είναι ρεαλιστική και δικαιολογημένη εάν ληφθεί υπόψη ο πραγματικός και προκύπτων μέσος βαθμός πραγματικής αξιοποίησης του υφιστάμενου δυναμικού για την επίτευξη της αναμενόμενης ανάπτυξης.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι όλα τα εξετασθέντα σχέδια, συμπεριλαμβανομένου του σχεδίου των Κάτω Χωρών όπως διαμορφώθηκε μετά από τις μεταβολές που κοινοποιήθηκαν στην Επιτροπή στις 23 Ιουνίου, βασίζονται σε αρκετά δικαιολογημένες προβλέψεις.

Η Επιτροπή αξιολόγησε κατά πόσον τα σχέδια ευνοούν αδικαιολόγητα ορισμένες επιχειρήσεις ή δραστηριότητες σε αντίθεση με τις απαιτήσεις της συνθήκης. Βάσει των πληροφοριών που διαβίβασαν τα κράτη μέλη, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα μέτρα συνεπάγονται επιλεκτικά πλεονεκτήματα για ορισμένες επιχειρήσεις με αποτέλεσμα να υφίστανται περιθώρια να στρεβλωθεί ο ανταγωνισμός και να επηρεαστεί το ενδοκοινοτικό εμπόριο. Κατά τα φαινόμενα τα μέτρα οφείλονται στα κράτη μέλη και προϋποθέτουν τη χρήση κρατικών πόρων στο βαθμό που ποσοστό υψηλότερο του 95% των δικαιωμάτων εκπομπής αποδίδεται δωρεάν. Κατά συνέπεια, μολονότι η Επιτροπή δεν μπορεί να αποκλείσει ότι τα σχέδια συνεπάγονται κρατικές ενισχύσεις κατά το νόημα του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης, οιαδήποτε ενίσχυση χορηγηθεί στο πλαίσιό τους (εκτός φυσικά των σχεδίων που απορρίπτονται επειδή παραβαίνουν το κριτήριο 1), θεωρείται σύμφωνη και απαραίτητη για την επίτευξη του συνολικού περιβαλλοντικού στόχου της οδηγίας βάσει των κριτηρίων 1 και 2. Οι δικαιούχοι θα εξακολουθήσουν να έχουν κίνητρα για να βελτιώσουν τις περιβαλλοντικές τους επιδόσεις. Οιαδήποτε πιθανώς ανισότιμη αντιμετώπιση δικαιολογήθηκε από τα κράτη μέλη αντικειμενικά και διαφανώς.

3.2. Εκ των υστέρων προσαρμογές

Η οδηγία προβλέπει στο παράρτημα ΙΙΙ, κριτήριο 10 και στο άρθρο 11 ότι το εκάστοτε κράτος μέλος οφείλει να αποφασίζει εκ των προτέρων (ήτοι πριν από την έναρξη της περιόδου εμπορίας) τις οριστικές ποσότητες των δικαιωμάτων εκπομπής που κατανέμονται συνολικά και ανά φορέα εκμετάλλευσης εγκαταστάσεων. Η εν λόγω απόφαση δεν μπορεί να αναθεωρηθεί ούτε επιτρέπεται η αναδιανομή δικαιωμάτων εκπομπής με την προσθήκη ή την αφαίρεση από τις ήδη καθορισμένες ποσότητες για κάθε φορέα εκμετάλλευσης βάσει κυβερνητικής απόφασης ή προαγορασμένου κανόνα. Η οδηγία επιτρέπει ρητά τις εκ των υστέρων προσαρμογές σε περίπτωση ανωτέρας βίας σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 29. Επιπλέον:

- οι αποφάσεις αυτές επιτρέπουν διορθωτικές ενέργειες όσον αφορά τις προβλεπόμενες κατανομές βάσει της ποιότητας των παρεχόμενων δεδομένων ανά πάσα στιγμή πριν από τη λήψη απόφασης για την κατανομή των δικαιωμάτων εκπομπής βάσει του άρθρου 11 παράγραφος 1.

- η οδηγία δεν αποκλείει, στις περιπτώσεις κατά τις οποίες μια εγκατάσταση κλείνει κατά τη διάρκεια της περιόδου, τα κράτη μέλη να αποφασίσουν ότι δεν υφίσταται πλέον φορέας εκμετάλλευσης υπέρ του οποίου να αποδοθούν δικαιώματα εκπομπής. και

- κατά την κατανομή των δικαιωμάτων εκπομπής στους νεοεισερχόμενους από απόθεμα, τα δικαιώματα εκπομπής σε έκαστο νεοεισερχόμενο αποφασίζονται επακριβώς μετά από τη λήψη της απόφασης σχετικά με την κατανομή των δικαιωμάτων εκπομπής βάσει του άρθρου 11 παράγραφος 1.

Βάσει του κριτηρίου 10 απαιτείται η ποσοτική κατανομή δικαιωμάτων εκπομπής σε υφιστάμενες εγκαταστάσεις να αναφέρεται στο σχέδιο πριν από την έναρξη της περιόδου εμπορίας. Η δυνατότητα να γίνουν δεκτές οι προσαρμογές εκ των υστέρων αξιολογήθηκε από την Επιτροπή ανεξάρτητα του κατά πόσον η προβλεπόμενη προσαρμογή, ή το μέγεθός της, μπορεί να αποδοθεί σε ή να θεωρηθεί ανεξάρτητη από τη συμπεριφορά του φορέα εκμετάλλευσης για τον οποίο προτείνεται να μεταβληθεί το δικαίωμα εκπομπής κατά τη διάρκεια της περιόδου.

Βάσει του παραρτήματος ΙΙΙ, κριτήριο 5, η ίδια αρχή ισχύει για τους νεοεισερχόμενους. Αφ'ης στιγμής κράτος μέλος οριστικοποιήσει κατά τη διάρκεια της περιόδου εμπορίας τα δικαιώματα εκπομπής που θα εκχωρηθούν στο απόθεμα για τους νεοεισερχομένους, δεν έχει το δικαίωμα να αναθεωρήσει την απόφαση αυτή. Ειδάλλως ορισμένες εταιρείες θα μπορούσαν να ευνοηθούν αδικαιολόγητα ή να υποστούν αρνητικές και αδικαιολόγητες διακρίσεις λόγω της εφαρμογής μιας αρχής η οποία δεν γίνεται δεκτή για τις ήδη υφιστάμενες εγκαταστάσεις.

Οι εκ των υστέρων προσαρμογές θα μπορούσαν να προκαλέσουν αβεβαιότητα για τους φορείς εκμετάλλευσης και να αποβούν εις βάρος τόσο των επενδυτικών αποφάσεων όσο και της αγοράς εμπορίας. Οι εκ των υστέρων προσαρμογές αποτελούν υποκατάστατα αποτελεσματικότερων λύσεων στο επίπεδο της αγοράς από διοικητικές διαδικασίες που θα μπορούσαν να είναι δυσεφάρμοστες. Οι εκ των υστέρων μειώσεις επίσης, που θα μπορούσε να ισχυριστεί κανείς ότι έχουν θετικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις, αποβαίνουν εις βάρος της βεβαιότητας που οι επιχειρήσεις χρειάζονται για να πραγματοποιήσουν επενδύσεις που θα οδηγήσουν σε μειώσεις των εκπομπών.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι προβλεπόμενες εκ των υστέρων προσαρμογές στα σχέδια της Γερμανίας και της Αυστρίας παραβαίνουν τα κριτήρια 5 και/ή 10.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι το γερμανικό σχέδιο έρχεται σε αντίθεση με το κριτήριο 10 επειδή η Γερμανία προτίθεται να προσαρμόσει ή ενδεχομένως να προσαρμόσει την ανά μονάδα αποδιδόμενη ποσότητα κατά την περίοδο 2005-2007 σε περίπτωση που (i) ήδη υφιστάμενες εγκαταστάσεις που έχουν αρχίσει να λειτουργούν από 1ης Ιανουαρίου 2003, αντιμετωπίσουν χαμηλότερη χρησιμοποίηση της διαθέσιμης δυναμικότητας. (ii) ήδη υφιστάμενες εγκαταστάσεις εμφανίζουν ετήσιες εκπομπές χαμηλότερες τουλάχιστον κατά 40% εν σχέση προς τις εκπομπές της περιόδου αναφοράς. (iii) ήδη υφιστάμενες εγκαταστάσεις λαμβάνουν επιπρόσθετα δικαιώματα εκπομπής λόγω της μεταφοράς δικαιωμάτων εκπομπής που έχουν προβλεφθεί για εγκατάσταση που κλείνει. (iv) ήδη υφιστάμενες εγκαταστάσεις ή νεοεισερχόμενοι που είναι δικαιούχοι πριμοδοτημένης κατανομής δικαιωμάτων εκπομπής επειδή ασχολούνται με τη συνδυασμένη παραγωγή θερμικής και ηλεκτρικής ενέργειας, εμφανίσουν χαμηλότερη συνδυασμένη παραγωγή ηλεκτρικής και θερμικής ενέργειας απ'ό,τι κατά την περίοδο αναφοράς. Η πρόθεση της Γερμανίας να προσαρμόσει ενδεχομένως την κατανομή των δικαιωμάτων εκπομπής στους νεοεισερχόμενους έρχεται σε αντίθεση με το κριτήριο 5 το οποίο απαιτεί αμερόληπτη αντιμετώπιση σύμφωνα με τη συνθήκη, δεδομένου ότι η εφαρμογή ανάλογων εκ των υστέρων προσαρμογών θα είχε ως αποτέλεσμα διακρίσεις υπέρ των νεοεισερχομένων συγκριτικά προς τους φορείς εκμετάλλευσης άλλων εγκαταστάσεων για τις οποίες δεν επιτρέπονται από την οδηγία εκ των υστέρων προσαρμογές των αποδιδόμενων δικαιωμάτων εκπομπής.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι το πλάνο της Αυστρίας έρχεται σε αντίθεση με το κριτήριο 10 επειδή οι κανόνες της Αυστρίας σχετικά με τη μεταφορά του δικαιώματος ποσοτικής κατανομής ορισμένων δικαιωμάτων εκπομπής από τις ήδη υφιστάμενες εγκαταστάσεις που κλείνουν συνεπάγονται ποσοτική αναπροσαρμογή των αποδοθέντων δικαιωμάτων εκπομπής σε υφιστάμενες εγκαταστάσεις κατά την περίοδο 2005-2007.

3.3. Οι κανόνες μεταφοράς

Δεδομένου ότι οι προσδοκίες σχετικά με το χρόνο που θα χρειαστεί για την εγκαθίδρυση μιας μεγάλης αγοράς με ρευστότητα ποικίλλουν, η οδηγία αφήνει στα κράτη μέλη ορισμένα περιθώρια να αποφασίσουν με ποιο τρόπο οι νεοεισερχόμενοι θα μπορέσουν να αρχίσουν να συμμετέχουν στο σύστημα εμπορίας. Επιπλέον, τα κράτη μέλη έχουν την ευχέρεια να αντιμετωπίσουν κατά το δοκούν τις εγκαταστάσεις που κλείνουν.

Εάν ένα κράτος δεν σταματήσει την έκδοση δικαιωμάτων εκπομπής υπέρ εγκατάστασης που κλείνει για το υπόλοιπο της περιόδου εμπορίας, ισχύει η μεταφορά των δικαιωμάτων εκπομπής από την εγκατάσταση που κλείνει σε νέα εγκατάσταση υπό τον έλεγχο του ιδίου φορέα εκμετάλλευσης.

Εάν κράτος μέλος έχει αποφασίσει να διακόψει την έκδοση περαιτέρω δικαιωμάτων εκπομπής σε εγκατάσταση που έχει κλείσει για το υπόλοιπο της περιόδου εμπορίας και έχει συγκροτήσει απόθεμα για τους νεοεισερχομένους, είναι απαραίτητο να εξετασθούν οι προϋποθέσεις υπό τις οποίες το συγκεκριμένο τμήμα του συστήματος θα εφαρμοστεί ώστε να εξασφαλιστεί ότι οι εγκαταστάσεις που επωφελούνται από τον κανόνα της μεταφοράς δεν ευνοούνται αδικαιολόγητα έναντι των εγκαταστάσεων που δεν αποτελούν αντικείμενο των εν λόγω ευεργετικών ρυθμίσεων. Η εφαρμογή του κανόνα μεταφοράς μπορεί να είναι περιορισμένη όταν ο φορέας εκμετάλλευσης είναι επιλέξιμος μόνο σε περίπτωση κατά την οποία τόσο η εγκατάσταση που έκλεισε όσο και η νέα εγκατάσταση βρίσκονται στο έδαφος του ιδίου κράτους μέλους.

Η Επιτροπή σημειώνει επιπλέον ότι η διατήρηση των δικαιωμάτων εκπομπής και μετά από το κλείσιμο των εγκαταστάσεων αναμένεται να δημιουργήσει κίνητρα για επενδύσεις υπέρ καθαρών και αποτελεσματικών εγκαταστάσεων. Οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις του κανόνα μεταφοράς θεωρούνται εντούτοις ουδέτερες εκτός και εάν το κράτος μέλος ακυρώσει τυχόν δικαιώματα εκπομπής που δεν έχουν εκδοθεί μετά από το κλείσιμο. Οιαδήποτε πλεονασματικά δικαιώματα εκπομπής ενδέχεται να παραδοθούν από άλλη εγκατάσταση στο ίδιο κράτος μέλος ή αλλού για την κάλυψη των εκπομπών.

3.4. Τα αποθέματα για τους νεοεισερχομένους

Όπως εξηγείται ανωτέρω, η οδηγία αφήνει στα κράτη μέλη κάποια περιθώρια όσον αφορά τις αποφάσεις του κατά πόσον θα κατακρατήσουν μερίδιο της συνολικής ποσότητας των δικαιωμάτων εκπομπής υπέρ του αποθέματος για τους νεοεισερχομένους, ώστε να κατανείμουν δικαιώματα εκπομπής δωρεάν στους νεοεισερχομένους που αρχίζουν να λειτουργούν νέες εγκαταστάσεις κατά τη διάρκεια της περιόδου εκπομπής όπως διευκρινίζεται στις παραγράφους 48-64 του εγγράφου για τη χάραξη των κατευθύνσεων.

Σύμφωνα με το έγγραφο για τη χάραξη των κατευθύνσεων η Επιτροπή κάλυψε τα εξής θέματα κατά την αξιολόγηση των αποθεμάτων για τους νεοεισερχομένους:

- αιτιολόγηση του μεγέθους τους.

- περιγραφή της μεθοδολογίας σύμφωνα με την οποία τα δικαιώματα εκπομπής θα κατανεμηθούν στους νεοεισερχόμενους.

- δεσμεύσεις υπέρ συγκεκριμένων δραστηριοτήτων, τεχνολογιών ή σκοπών.

- χρήση υπολοίπων δικαιωμάτων εκπομπής στο τέλος της περιόδου.

- προβλέψεις για την περίπτωση εξάντλησης του αποθέματος κατά τη διάρκεια της περιόδου.

Τα 8 αξιολογηθέντα σχέδια προβλέπουν την καθιέρωση αποθεμάτων για τους νεοεισερχομένους που ανέρχονται σε 80,8 εκατομμύρια δικαιώματα εκπομπής συνολικά. [4]

[4] Αυστρία - 1,0 εκατομμύριο. Δανία - 3,0 εκατομμύρια. Γερμανία - 9,0 εκατομμύρια. Ιρλανδία- 1.0 εκατομμύριο. Κάτω Χώρες - 7,5 εκατομμύρια. Σλοβενία - 0,2 εκατομμύρια. Σουηδία - 2,4 εκατομμύρια. ΗΒ - 56,8 εκατομμύρια.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι όλα τα εξετασθέντα σχέδια προβλέπουν απόθεμα επαρκώς δικαιολογημένου μεγέθους. Η Επιτροπή αξιολόγησε ιδίως σε ποιο βαθμό αναμένεται να σημειωθεί αύξηση των υφιστάμενων εγκαταστάσεων (εξαιρουμένων των διευρύνσεων της δυναμικότητας που εμπίπτουν στην αντιμετώπιση των νεοεισερχόμενων) σε αντίθεση προς τις νέες εγκαταστάσεις, λαμβάνοντας υπόψη κάθε απόδοση δικαιωμάτων εκπομπής για γνωστούς νεοεισερχόμενους, σύμφωνα με την παράγραφο 54 του εγγράφου χάραξης κατευθύνσεων.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι όλα τα εξετασθέντα σχέδια περιέχουν ορισμένες πληροφορίες σχετικά με τη μεθοδολογία σύμφωνα με την οποία θα χορηγηθούν τα δικαιώματα εκπομπής από το απόθεμα για τους νεοεισερχομένους. Ωστόσο, από τα σχέδια εξακολουθούν να απουσιάζουν οι επιχειρησιακές λεπτομέρειες. Η Επιτροπή έως ότου τεθούν στη διάθεσή της όλες οι απαραίτητες πληροφορίες, δεν μπορεί να αποκλείσει το ενδεχόμενο οι λεπτομερέστεροι κανόνες, όταν θα αναπτυχθούν, να έρχονται σε αντίθεση με άλλα κριτήρια ή τις διατάξεις της συνθήκης. Η Επιτροπή θεωρεί επίσης ότι δεν ικανοποιήθηκε το κριτήριο 6 δεδομένου ότι στις περιπτώσεις για τις οποίες υποβλήθηκαν πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο οι νεοεισερχόμενοι θα μπορέσουν να αρχίσουν να συμμετέχουν στο σύστημα εμπορίας, οι εν λόγω πληροφορίες ήταν ανεπαρκείς. Χαρακτηριστική περίπτωση αποτελεί το Ηνωμένο Βασίλειο.

Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η Αυστρία, η Ιρλανδία, η Σουηδία και το Ηνωμένο Βασίλειο θέσπισαν ορισμένους κανόνες επιλεκτικών προτιμήσεων όσον αφορά το απόθεμα των νεοεισερχομένων δεδομένου ότι προβλέπουν πρόσβαση κατά προτεραιότητα για ορισμένες τεχνολογίες (Σουηδία) ή το διαχωρισμό του αποθέματος σε επιμέρους τομείς (Αυστρία, Ιρλανδία και Ηνωμένο Βασίλειο). Η Επιτροπή αξιολόγησε κατά πόσον οι εν λόγω επιλεκτικοί κανόνες μπορεί να θεωρηθούν υπερβολικοί στο βαθμό που ενδεχομένως υπερβαίνουν το δικαίωμα εγκατάστασης που εγγυάται η συνθήκη και θεώρησε ότι κανένα από τα εξετασθέντα σχέδια δεν περιέχει ανάλογους υπερβολικούς κανόνες.

Κατά την αξιολόγηση των πιθανών χρήσεων των υπολοίπων δικαιωμάτων εκπομπής στο απόθεμα κατά το τέλος της περιόδου, η Δανία και η Γερμανία προτίθενται να ακυρώσουν το υπόλοιπο των δικαιωμάτων εκπομπής στο τέλος της περιόδου. Η Αυστρία, η Ιρλανδία, η Σλοβενία και το Ηνωμένο Βασίλειο [5] προβλέπουν την πώληση του υπολοίπου των δικαιωμάτων εκπομπής. Η Σουηδία και οι Κάτω Χώρες δεν έχουν ακόμη αποφασίσει εάν το υπόλοιπο των δικαιωμάτων εκπομπής θα ακυρωθεί ή θα πωληθεί, αλλά έχουν δεσμευθεί να μην μεταφέρουν το υπόλοιπο αυτό στις ήδη υφιστάμενες εγκαταστάσεις. Η μεταφορά του υπολοίπου των δικαιωμάτων εκπομπής δωρεάν στις ήδη υφιστάμενες εγκαταστάσεις έρχεται σε αντίθεση με το κριτήριο 10 σχετικά με τις εκ υστέρων προσαρμογές. Η κατάργηση ή πώληση του υπολοίπου των δικαιωμάτων εκπομπής είναι επιτρεπτή στο βαθμό που, σύμφωνα με το άρθρο 10, ποσοστό που δεν υπερβαίνει το 5% της ποσότητας των συνολικώς αποδοθέντων δικαιωμάτων εκπομπής κατά την περίοδο 2005-2007 μπορεί να πωληθεί. Η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι η πώληση τυχόν υπολοίπων των δικαιωμάτων εκπομπής επιβάλλεται, όπως εξηγείται στο έγγραφο για τη χάραξη σχετικών κατευθύνσεων, να πραγματοποιηθεί στο τέλος της περιόδου εμπορίας, όταν είναι βέβαιο ότι δεν θα υπάρξουν περαιτέρω νεοεισερχόμενοι που θα μπορούσαν ενδεχομένως να είναι επιλέξιμοι για την κατανομή δικαιωμάτων εκπομπής από το απόθεμα για τους νεοεισερχόμενους.

[5] Το Ηνωμένο Βασίλειο έχει δεσμευθεί να μην πωλήσει ποσοστό υψηλότερο του 5% της συνολικής ποσότητας των δικαιωμάτων εκπομπής που εκδίδει το Ηνωμένο Βασίλειο για την περίοδο 2005-2007 ώστε να τηρήσει το άρθρο 10 της οδηγίας.

Κατά την αξιολόγηση του τι συμβαίνει όταν το απόθεμα εξαντλείται κατά τη διάρκεια της περιόδου, η Επιτροπή σημειώνει ότι η Αυστρία, η Δανία, η Ιρλανδία, οι Κάτω Χώρες, η Σλοβενία, η Σουηδία και το Ηνωμένο Βασίλειο προτίθενται να προσφέρουν στους νεοεισερχόμενους τη δυνατότητα να αγοράσουν δικαιώματα εκπομπής μέσω της αγοράς.

3.5. Η συνέπεια προς τις άλλες νομοθετικές πράξεις

Η οδηγία αναφέρει στο παράρτημα ΙΙΙ, κριτήριο 4, ότι τα εθνικά σχέδια διανομής πρέπει να συνάδουν προς τις νομοθετικές πράξεις και τα πολιτικά μέσα της Κοινότητας.

Η οδηγία 2001/77/ΕΚ για την προαγωγή της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές στην εσωτερική αγορά [6] υποχρεώνει τα κράτη μέλη να καθορίζουν ενδεικτικούς στόχους σε εθνικό επίπεδο όσον αφορά το μερίδιο των ανανεώσιμων μορφών ενέργειας το 2010 καθώς και να λαμβάνουν μέτρα για να επιτευχθούν οι εν λόγω στόχοι. Αυτό θα οδηγήσει σε μείωση των καλυπτόμενων εκπομπών ανεξαρτήτως των επιπτώσεων του συστήματος εμπορίας των εκπομπών. Ως εκ τούτου η οδηγία αποτελεί κοινοτικό μέσο το οποίο επιβάλλεται να λαμβάνεται υπόψη κατά την εκπόνηση των εθνικών σχεδίων διανομής. Συγκεκριμένα θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη με τη μορφή του αριθμού των δικαιωμάτων εκπομπής που παρέχονται για τη δραστηριότητα της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και είναι χαμηλότερα απ'ό,τι θα συνέβαινε ειδάλλως.

[6] ΕΕ L 283, 27.10.2001, σ. 33.

Κατά την αξιολόγηση των αντιστοίχων σχεδίων, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι όλα συμφωνούν προς την οδηγία 2001/77/ΕΚ.

3.6. Θέματα που προσιδιάζουν στα επιμέρους σχέδια

Το σχέδιο του Ηνωμένου Βασιλείου περιλαμβάνει κατάλογο των καλυπτόμενων εγκαταστάσεων εκτός των εγκαταστάσεων του Γιβραλτάρ. Ως εκ τούτου, ο απαιτούμενος κατάλογος βάσει του κριτηρίου 10 δεν θεωρείται πλήρης.

Στον κάτωθι πίνακα 3 συνοψίζεται η αξιολόγηση της Επιτροπής, αναφέροντας ποια κριτήρια δεν τηρήθηκαν.

Πίνακας 3

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>