Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την "Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για μηχανισμό παρακολούθησης των εκπομπών αερίων που συμβάλλουν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου στην Κοινότητα και την εφαρμογή του πρωτοκόλλου του Κυότο"

(COM(2003) 51 τελικό - 2003/0029 (COD))

(2003/C 234/14)

Στις 19 Φεβρουαρίου 2003, και σύμφωνα με το άρθρο 175, παράγραφος 1, της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Το ειδικευμένο τμήμα "Γεωργία, ανάπτυξη της υπαίθρου, περιβάλλον", στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 27 Ιουνίου 2003, με βάση εισηγητική έκθεση της κας Le Nouail Marlière.

Κατά την 401η σύνοδο ολομέλειας της 16ης και 17ης Ιουλίου 2003 (συνεδρίαση της 16ης Ιουλίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση με 106 ψήφους υπέρ και 8 αποχές.

1. Εισαγωγή

1.1. Τα επιστημονικά στοιχεία επιβεβαιώνουν(1) ότι λαμβάνουν χώρα κλιματικές μεταβολές και ότι το μεγαλύτερο μέρος της αύξησης της θερμοκρασίας που παρατηρείται τα τελευταία πενήντα χρόνια οφείλεται σε ανθρώπινες δραστηριότητες. Η συγκέντρωση διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα αυξήθηκε κατά 31 % σε 25 χρόνια, η μέση θερμοκρασία του πλανήτη αυξήθηκε κατά 0,6 °C από το 1861 και, εάν δεν ληφθούν μέτρα για τον περιορισμό των εκπομπών, αναμένεται να επιταχυνθεί ο ρυθμός των μεταβολών, με αύξηση της θερμοκρασίας κατά 1,4 έως 5,8 °C εντός της προσεχούς εκατονταετίας, πράγμα που θα σημάνει άνοδο της στάθμης της θάλασσας μεταξύ 0,1 και 0,9 του μέτρου(2).

Οι κλιματικές μεταβολές θα οδηγήσουν σε οικονομικές απώλειες λόγω συχνότερων τροπικών κυκλώνων, απώλειας ξηράς ως αποτέλεσμα ανόδου της στάθμης της θάλασσας και ζημιών σε αλιευτικά αποθέματα, στη γεωργία και την ύδρευση. Μία άνοδος της στάθμης της θάλασσας μικρότερη του ενός μέτρου σε 100 χρόνια θα είναι επαρκής για να σβηστούν από το χάρτη πολλά νησιωτικά κράτη, για να κατακλυσθούν οι παράκτιες περιοχές και για να μετακινηθούν περισσότεροι από 150 εκατομμύρια άνθρωποι έως το 2050.

Οι κλιματικές μεταβολές επιτείνουν την επισιτιστική ανασφάλεια στις χώρες που βρίσκονται σε τροπικές ή υποτροπικές ζώνες και έχουν μεγάλο ποσοστό αγροτικού πληθυσμού. Στις χώρες αυτές θα μειωθεί η δυνητική απόδοση των καλλιεργειών, γεγονός που θα τις καταστήσει ακόμα πιο ευάλωτες στην πείνα, τις κοινωνικές αναταραχές και την πολιτική αστάθεια.

Οι πληθυσμοί που διαβιούν σε χώρες που τελούν υπό την πίεση του ύδατος θα αυξηθούν από 1,7 δισ. (το ένα τρίτο του σημερινού πληθυσμού του πλανήτη) σε 5 δισ. μέχρι το 2025. Η γεωγραφική εξάπλωση της δυνητικής μετάδοσης ελονοσίας και δάγκειου πυρετού θα αυξηθεί, ενώ οι ασθένειες αυτές πλήττουν ήδη το 40 έως 50 % του πληθυσμού του πλανήτη.

Όλες οι προσομοιώσεις που έχουν εκπονηθεί προειδοποιούν ότι, λόγω της θερμικής αδράνειας του πλανήτη, ακόμη και αν αποφασιστεί η ανάληψη δραστικών ενεργειών, θα χρειαστούν δεκαετίες για μια αξιοσημείωτη επιβράδυνση της αύξησης της θερμοκρασίας.

1.2. Η Σύμβαση-Πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για τις κλιματικές μεταβολές (UNFCCC), που υπεγράφη από 154 χώρες κατά τη Σύνοδο Κορυφής για τη Γη που πραγματοποιήθηκε στο Ρίο τον Ιούνιο του 1992, τέθηκε σε ισχύ στις 21 Μαρτίου 1994 και αποτελεί μια συντονισμένη προσπάθεια για την αντιμετώπιση της αύξησης της θερμοκρασίας του πλανήτη που επέρχεται ως αποτέλεσμα των προκαλούμενων από τον άνθρωπο (ανθρωπογενών) κλιματικών μεταβολών. Απώτερος στόχος της είναι η "σταθεροποίηση των συγκεντρώσεων αερίων φαινομένου θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα σε ένα επίπεδο που θα απέτρεπε κάθε επικίνδυνη ανθρωπογενή παρέμβαση στο κλιματικό σύστημα. Ένα τέτοιο επίπεδο πρέπει να επιτευχθεί εντός ενός χρονικού πλαισίου επαρκούς για να επιτραπεί στα οικοσυστήματα να προσαρμοστούν φυσικά στις κλιματικές μεταβολές, να εξασφαλιστεί ότι η παραγωγή τροφίμων δεν απειλείται και να επιτραπεί στην οικονομική ανάπτυξη να προχωρήσει με βιώσιμο τρόπο(3)".

1.3. Το Πρωτόκολλο του Κυότο (ΠΚ) στην UNFCCC εγκρίθηκε τον Δεκέμβριο του 1997, κατά την τρίτη σύνοδο της Διάσκεψης των Μερών στο Κυότο της Ιαπωνίας. Μέχρι στιγμής το έχουν επικυρώσει 76 χώρες, καθώς και η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη της, και οι περισσότερες από τις υπό ένταξη χώρες.

Για να τεθεί σε ισχύ, το Πρωτόκολλο του Κυότο πρέπει να επικυρωθεί από περισσότερες από 55 χώρες, που αντιπροσώπευαν περισσότερο από το 55 % των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα (CO2) το 1990. Οι Ηνωμένες Πολιτείες αποσύρθηκαν από το πρωτόκολλο το 1998. Παρά τις προσπάθειες για την επίτευξη του στόχου αυτού πριν από τη Διάσκεψη Κορυφής του Γιοχάνεσμπουργκ, τον Αύγουστο του 2002, το πρωτόκολλο δεν έχει ακόμη τεθεί σε ισχύ.

1.4. Η ΕΕ είχε δεσμευτεί να μειώσει κατά 8 % τις εκπομπές αερίων φαινομένου του θερμοκηπίου για την περίοδο 2008-2012 σε σύγκριση με τα επίπεδα που κατεγράφησαν το 1990. Ωστόσο, με βάση τα μέτρα που έχουν επί του παρόντος υιοθετηθεί και τεθεί σε εφαρμογή, το σύνολο των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου στην ΕΕ αναμένεται να μειωθεί κατά 4,7 % από το 1990 έως το 2010, οπότε θα εναπομένει ποσοστό 3,3 % για να επιτευχθεί ο στόχος της κατά 8 % μείωσης. Για να επιτύχει η ΕΕ το στόχο που όρισε στο Κυότο, θα χρειασθεί να αναλάβει ουσιαστικές δράσεις και να χαράξει νέες πολιτικές(4). Το 1998, τα δεκαπέντε κράτη μέλη ενέκριναν "συμφωνία επιμερισμού των βαρών", όπου συμφώνησαν να κατανείμουν μεταξύ τους τη συλλογική υποχρέωση μείωσης, ορίζοντας ένα στόχο για την κάθε χώρα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση επικύρωσε το Πρωτόκολλο του Κυότο κατά τη συνεδρίαση του Συμβουλίου της 4ης Μαρτίου 2002, σύμφωνα με την απόφαση του Συμβουλίου αριθ. 358/2002/ΕΚ(5). Τα κράτη μέλη ολοκλήρωσαν τη διαδικασία της εθνικής επικύρωσης στις 31 Μαΐου 2002.

1.5. Προκειμένου να ενθαρρυνθεί και να διευκολυνθεί η εκπλήρωση των δεσμεύσεών τους για μείωση των εκπομπών, τα Μέρη του παραρτήματος Ι του ΠΚ διαθέτουν τους λεγόμενους ευέλικτους μηχανισμούς, που δημιουργήθηκαν με σκοπό την προώθηση της επίτευξης μειώσεων των εκπομπών με αποτελεσματικό ως προς το κόστος τρόπο. Οι εν λόγω ευέλικτοι μηχανισμοί είναι: η εμπορία δικαιωμάτων εκπομπών, η κοινή εφαρμογή και ο μηχανισμός καθαρής ανάπτυξης (προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης και της συνεργασίας μεταξύ ανεπτυγμένων και αναπτυσσόμενων χωρών).

Κατά την 7η Διάσκεψη των Μερών της UNFCCC, που πραγματοποιήθηκε στο Μαρακές το Νοέμβριο του 2001, τα Μέρη εξέδωσαν επίσης την Υπουργική Δήλωση του Μαρακές, που αναγνωρίζει ότι η Παγκόσμια Διάσκεψη Κορυφής για την Αειφόρο Ανάπτυξη αποτελεί σημαντική ευκαιρία για την εξέταση των σχέσεων μεταξύ κλιματικών μεταβολών και αειφόρου ανάπτυξης(6).

2. Περιεχόμενο της πρότασης

2.1. Η υπό εξέταση πρόταση απόφασης θα αντικαταστήσει την απόφαση αριθ. 389/93/EOK του Συμβουλίου για ένα μηχανισμό παρακολούθησης των εκπομπών CO2 και άλλων αερίων που συμβάλλουν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου μέσα στην Κοινότητα (7), με την οποία καθιερώθηκε μηχανισμός για την παρακολούθηση των ανθρωπογενών αερίων που συμβάλλουν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου και την αξιολόγηση της προόδου στον τομέα της τήρησης των ανειλημμένων υποχρεώσεων ως προς τις ως άνω εκπομπές.

2.2. Η αναθεώρηση έχει τους κάτωθι στόχους:

- Να ληφθούν υπόψη στο μηχανισμό παρακολούθησης οι υποχρεώσεις υποβολής εκθέσεων και οι κατευθύνσεις για την εφαρμογή της σύμβασης-πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για τις κλιματικές μεταβολές ("UNFCCC") και του πρωτοκόλλου του Κυότο, κατόπιν της πολιτικής συμφωνίας και των νομικών αποφάσεων που ελήφθησαν κατά την έβδομη διάσκεψη των μερών ("COP7") στο Μαρακές.

- Να παρασχεθεί περαιτέρω πληροφόρηση σχετικά με τις προβλέψεις για τις εκπομπές σε επίπεδο κρατών μελών και Κοινότητας και παράλληλα να επιδιωχθεί η εναρμόνιση των ως άνω προβλέψεων, βάσει της πείρας από τον ήδη υφιστάμενο μηχανισμό παρακολούθησης.

- Να αντιμετωπισθούν θέματα σχετικά με τις υποχρεώσεις και την εφαρμογή που απορρέουν από τη συμφωνία περί εσωτερικού καταμερισμού των βαρών μεταξύ της Κοινότητας και των κρατών μελών.

2.3. Η συγκεντρωθείσα πείρα από την εφαρμογή του μηχανισμού παρακολούθησης αποδεικνύει ότι είναι αναγκαίο να εναρμονισθούν περαιτέρω οι υποβαλλόμενες εκθέσεις ως προς τις πολιτικές, τα μέτρα και τις προβλέψεις των κρατών μελών. Μέχρι σήμερα, η ορθή αξιολόγηση των πολιτικών και των προβλέψεων των κρατών μελών ήταν δυσχερής λόγω των σημαντικών μεθοδολογικών διαφορών στα πλαίσια του εφαρμοζόμενου προγράμματος. Το να διατίθενται αξιόπιστες προβλέψεις για τις εκπομπές έχει πλέον καθοριστική σημασία για το σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης και την πρόληψη φαινομένων μη συμμόρφωσης.

2.4. Προβλέπεται κοινοτικό σύστημα απογραφών για τα αέρια που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου, βάσει του πρωτοκόλλου του Κυότο. Η συμμόρφωση της Κοινότητας προς τις κατευθύνσεις του πρωτοκόλλου του Κυότο και η ποιότητα της κοινοτικής απογραφής δεδομένων για τα αέρια που συντελούν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου, εξαρτώνται από την εφαρμογή των εθνικών συστημάτων μητρώων καταγραφής των αντίστοιχων εκπομπών και την ποιότητα των απογραφών στα κράτη μέλη.

2.5. Για να αξιολογηθεί κατά πόσον η Κοινότητα και τα κράτη μέλη της οδεύουν προς επίτευξη των θεσπισμένων στόχων βάσει του πρωτοκόλλου του Κυότο, δηλαδή για να αξιολογηθεί η όντως επιτελεσθείσα πρόοδος και οι προβλεπόμενες πρόοδοι, θα συνεχισθεί η ετήσια υποβολή έκθεσης προς το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο.

2.6. Οι κατευθύνσεις δυνάμει του άρθρου 7, παρ. 4 του πρωτοκόλλου του Κυότο προβλέπουν για κάθε Μέρος του παραρτήματος Ι την υποχρεωτική δημιουργία και τήρηση εθνικών μητρώων ώστε να εξασφαλίζεται η ακριβής λογιστική παρακολούθηση της έκδοσης, διατήρησης, μεταφοράς, απόκτησης, κατάργησης και απόσυρσης των καταλογισμένων ποσοτικών μονάδων, των μονάδων μείωσης των εκπομπών, των πιστοποιημένων μειώσεων των εκπομπών και των μονάδων εξάλειψης. Ως Μέρη του πρωτοκόλλου του Κυότο, η Κοινότητα και τα κράτη μέλη καλούνται να καθιερώσουν εθνικά μητρώα.

3. Γενικές παρατηρήσεις

3.1. Το πρωτόκολλο του Κυότο, που αποφασίστηκε το 1997 για να περιοριστούν οι εκπομπές αερίων που συμβάλλουν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου, αντιστοιχεί στο 3 % και μόνον της προσπάθειας που είναι αναγκαία για την αναχαίτιση της διαδικασίας αύξησης της θερμοκρασίας του πλανήτη. Η εφαρμογή του θα είχε ασήμαντη επίδραση, ακόμη και αντιπαραγωγική για ορισμένους, δεδομένου ότι θα ευνοούσε ενεργειακές λύσεις που παρουσιάζουν άλλους κινδύνους, όπως την πυρηνική ενέργεια ή την επιτάχυνση της αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα, με απροσδιόριστες παρενέργειες. Εντούτοις, η ΕΟΚΕ επικροτεί τις τροποποιήσεις που θα επιτρέψουν την απλούστευση των διαδικασιών για τις ετήσιες ή περιοδικές εκθέσεις των κρατών μελών της διευρυμένης Ευρωπαϊκής Ένωσης και την τήρηση των υποχρεώσεών τους για ενημέρωση της Γραμματείας της Σύμβασης.

3.2. Η ΕΟΚΕ ενθαρρύνει τις προσπάθειες που καταβάλλει η Επιτροπή για την υποβολή σχεδίων και διερευνητικών μελετών, όπως η μελέτη WETO ("World Energy, Τechnology, and Climate Policy Outlook")(8), δεδομένου ότι πρόκειται για μια από τις προτεραιότητες του έκτου κοινοτικού προγράμματος δράσης για την έρευνα 2003-2006, το οποίο θα αφιερώσει 2,12 δισεκατομμύρια ΕUR για την αειφόρο ανάπτυξη, την πλανητική μεταβολή και τα οικοσυστήματα, στη διάρκεια των τεσσάρων προσεχών ετών. Η προαναφερόμενη αυτή μελέτη περιλαμβάνει: τις προβλέψεις για την ενέργεια στον πλανήτη, τις προόδους που έχουν σημειωθεί στον τομέα των ενεργειακών τεχνολογιών, τις επιδράσεις επί της πολιτικής που αφορά την κλιματική μεταβολή, τις τεχνολογικές προοπτικές.

3.2.1. Εάν εμφανιστούν νέες πηγές ενέργειας, οι στόχοι του Κυότο ως προς τις εκπομπές αερίων θα μπορούσαν να επιτευχθούν πιο εύκολα. Σύμφωνα με τη μελέτη WETO οι δαπάνες για την υλοποίηση των στόχων αυτών θα μπορούσαν να περιοριστούν κατά ποσοστό έως και 30 % εάν χρησιμοποιηθούν σε μεγάλη κλίμακα οι πυρηνικές ή οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Θα μπορούσαν επίσης να περιοριστούν αισθητά οι εκπομπές αερίων με την αύξηση της ενεργειακής απόδοσης και της εξοικονόμησης ενέργειας, πράγμα που θα έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας και του ποσοστού εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα της καταναλωνόμενης ενέργειας. Σύμφωνα πάντα με τη μελέτη WETO, τις μεγαλύτερες προσπάθειες για τον περιορισμό της κατανάλωσης ενέργειας θα κληθεί πιθανότατα να τις καταβάλει ο κλάδος της βιομηχανίας. Ο περιορισμός της κατανάλωσης ενέργειας με υψηλό ποσοστό εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα θα πρέπει να επιτευχθεί κυρίως με την αντικατάσταση του άνθρακα από το φυσικό αέριο και τη βιομάζα και, σε μικρότερο βαθμό, από το πετρέλαιο. Στο σενάριο αυτό θα μπορούσε επίσης να συνυπολογιστεί μια αξιόλογη αύξηση της παραγωγής ενέργειας με τη χρησιμοποίηση διάφορων πηγών ανανεώσιμης ενέργειας, όπως η ηλιακή και η αιολική ενέργεια. Η ΕΟΚΕ φρονεί ότι όλοι οι τομείς ανθρώπινων δραστηριοτήτων πρέπει να συμμετάσχουν στην προσπάθεια για τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας.

3.3. Εξάλλου, το Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα για την Αλλαγή του Κλίματος (ΕΠΑΚ) επιβεβαίωσε ότι υπάρχουν μεγάλες δυνατότητες περαιτέρω μείωσης των εκπομπών, αλλά μεγάλο μέρος των εν λόγω δυνατοτήτων επί του παρόντος παραμένει ανεκμετάλλευτο επειδή υφίστανται φραγμοί που παρεμποδίζουν τη διείσδυση στην αγορά των αντίστοιχων τεχνολογιών. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο, στο πλαίσιο του ΕΠΑΚ, έχουν ήδη εντοπισθεί ορισμένοι από τους επιμέρους φραγμούς καθώς και οι ειδικές ενέργειες που απαιτούνται για την υπερκέρασή τους(9).

4. Ειδικές παρατηρήσεις

4.1. Ο Μηχανισμός Καθαρής Ανάπτυξης (ΜΚΑ) επιτρέπει στις αναπτυγμένες χώρες να επιτυγχάνουν Πιστοποιημένες Μειώσεις Εκπομπών χρηματοδοτώντας έργα μείωσης των εκπομπών στις αναπτυσσόμενες χώρες. Οι πιστοποιημένες μειώσεις εκπομπών θα επιτρέψουν με τη σειρά τους στις αναπτυγμένες χώρες να εκπληρώσουν τους δικούς τους στόχους μείωσης των εκπομπών. Συνεπώς, ο ΜΚΑ παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον όσον αφορά τις σχέσεις και τη συνεργασία μεταξύ αναπτυγμένων και αναπτυσσόμενων χωρών.

4.2. Προτού ακόμα τεθεί σε ισχύ το πρωτόκολλο του Κυότο, οι βασισμένες σε έργα δραστηριότητες μπορούν να είναι επιλέξιμες βάσει του ΜΚΑ και να δημιουργήσουν πιστώσεις. Οι πιστώσεις αυτές θα έχουν αξία, εφόσον οι κυβερνήσεις μπορούν να τις αγοράζουν για να εκπληρώνουν σε ό,τι τις αφορά τους στόχους του Κυότο. Κατ' αυτόν τον τρόπο, ο ΜΚΑ αντιπροσωπεύει οικονομικό κίνητρο για τον οικολογικό προσανατολισμό των Άμεσων Ξένων Επενδύσεων. Υπ' αυτή την έννοια, και με συνεκτίμηση της απαίτησης περιβαλλοντικής προσθετικότητας που προβλέπει το Πρωτόκολλο του Κυότο, ο ΜΚΑ αναμένεται να αποτελέσει ικανοποιητικό μέσον για τη μεταφορά καθαρών και σύγχρονων τεχνολογιών προς τις αναπτυσσόμενες χώρες, παρέχοντας παράλληλα πραγματικά αναπτυξιακά οφέλη(10).

5. Συμπεράσματα

5.1. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι έχει μεγάλη σημασία να εκσυγχρονίσει η Ευρωπαϊκή Ένωση τον ίδιο μηχανισμό της για την παρακολούθηση των εκπομπών αερίων φαινομένου του θερμοκηπίου εντός της Κοινότητας και να εφαρμόσει το πρωτόκολλο του Κυότο, προκειμένου να μπορέσει να αναπτύξει ενεργό δράση για τις προσχωρήσεις στο Πρωτόκολλο του Κυότο και τις επικυρώσεις του, στα πλαίσια της πανευρωπαϊκής περιβαλλοντικής συνεργασίας και μετά τη σχετική Διάσκεψη στο Κίεβο(11).

Βρυξέλλες, 16 Ιουλίου 2003.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Roger Briesch

(1) "Τρίτη έκθεση αξιολόγησης της ΙPCC (Διακυβερνητική επιτροπή για την αλλαγή του κλίματος) 2001" και μελέτη που δημοσίευσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή με τίτλο "Προοπτικές της παγκόσμιας πολιτικής για την ενέργεια, την τεχνολογία και το κλίμα".

(2) Το περιβάλλον στην Ευρώπη: τρίτη αξιολόγηση - Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος, Κοπεγχάγη, 2003, σ. 91.

(3) Άρθρο 2 της UNFCCC.

(4) Βλέπε υποσημείωση 2, σ. 102.

(5) Απόφαση αριθ. 358/2002/ΕΚ, της 25ης Απριλίου 2002, για την έγκριση, εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, του Πρωτοκόλλου του Κυότο στη Σύμβαση-Πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για τις κλιματικές μεταβολές και την από κοινού τήρηση των σχετικών δεσμεύσεων (ΕΕ L 130 της 15.5.2002, σ. 1-20, όπου περιλαμβάνεται το πρωτόκολλο και τα παραρτήματά του.

Έκθεση του ΕΚ Α5-0025/2002 σχετικά με την πρόταση του Συμβουλίου όσον αφορά την έγκριση εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, κ.λπ.

(6) Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο - Οι κλιματικές μεταβολές στο πλαίσιο της συνεργασίας για την ανάπτυξη. COM(2003) 85 τελικό.

(7) ΕΕ L 167 της 9.7.1993, σ. 31, όπως τροποποιήθηκε με την απόφαση αριθ. 296/1999/ΕΚ (ΕΕ L 117 της 5.5.1999, σ. 35)·

Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την "Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για ένα μηχανισμό παρακολούθησης των εκπομπών CO2 και άλλων αερίων που συμβάλλουν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου μέσα στην Κοινότητα", ΕΕ C 73, της 15.3.1993, σ. 73·

Γνωμοδότηση του ΕΚ σε μόνη ανάγνωση ΕΕ C 115, της 26.4.1993, σ. 246·

Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την "Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για την τροποποίηση της απόφασης 389/93/ΕΟΚ για ένα μηχανισμό παρακολούθησης των εκπομπών CO2 και άλλων αερίων που συμβάλλουν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου μέσα στην Κοινότητα", ΕΕ C 89 της 19.3.1997, σ. 7·

Απόφαση του ΕΚ, 2η ανάγνωση, PE T4-0079/1999, EE C 150 της 28.5.1999.

(8) "Ενέργεια, τεχνολογία και κλιματική πολιτική: οι παγκόσμιες προοπτικές με ορίζοντα το 2030". Πρέπει να αναφερθούν επίσης δύο πρόσφατες ανακοινώσεις της Επιτροπής: "Οι κλιματικές μεταβολές στο πλαίσιο της συνεργασίας για την ανάπτυξη", COM(2003) 85 τελικό της 11.3.2003, και "Διαμόρφωση προγράμματος δράσης για την περιβαλλοντική τεχνολογία", COM(2003) 131 τελικό της 25.3.2003 αντίστοιχα.

(9) COM(2003) 131 τελικό.

(10) COM(2003) 85 τελικό.

(11) Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο "Πανευρωπαϊκή περιβαλλοντική συνεργασία μετά τη διάσκεψη του 2003 στο Κίεβο" COM(2003) 62 τελικό.