Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών σχετικά με τις «Νέες δραστηριότητες και υπηρεσίες στις αγροτικές ζώνες»

(97/C 215/03)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την απόφασή της της 12ης Ιουνίου 1996, βάσει του άρθρου 198Γ, 4η παράγραφος, της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, να καταρτίσει γνωμοδότηση σχετικά με τις «νέες δραστηριότητες και υπηρεσίες στις αγροτικές ζώνες» και να αναθέσει στην επιτροπή 2 «Χωροταξία της Υπαίθρου, Γεωργία, Θήρα, Αλιεία, Δάση, Θάλασσα και Ορεινές Περιοχές» την προετοιμασία των σχετικών εργασιών 7

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης (CDR 3/97 rev.) που υιοθέτησε η επιτροπή 2 στις 12 Φεβρουαρίου 1997 (εισηγήτρια: η κυρία Kaija-Maija Perkkiφ) 7

κατά την 17η σύνοδο ολομέλειάς της της 12ης και 13ης Μαρτίου 1997 (συνεδρίαση της 12ης Μαρτίου) υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση 7

1. Εισαγωγή

1.1. Αν και οι αγροτικές ζώνες στην Ευρώπη παρουσιάζουν μεγάλες διαφορές, έχουν ωστόσο ορισμένα κοινά σημεία στην ανάπτυξή τους, η οποία χαρακτηρίζεται γενικά από έντονες διαρθρωτικές αλλαγές. Μια από τις αλλαγές αυτές είναι η μείωση του γεωργικού πληθυσμού. Το 1988 ο γεωργικός πληθυσμός αποτελούσε το 18 % του συνολικού πληθυσμού, ενώ το 1965 το 29 %. Ειδικότερα όσον αφορά τις απομακρυσμένες περιοχές (στόχοι 1, 5β και 6) ο πληθυσμός τους μετακινήθηκε προς τις πόλεις προς ανεύρεση εργασίας.

1.2. Ο πληθυσμός της υπαίθρου γηράσκει. Επειδή ο ενεργός πληθυσμός μεταβαίνει στις πόλεις, στην ύπαιθρο παραμένουν οι ηλικιωμένοι, το ποσοστό των οποίων αυξάνεται συνεχώς, διότι αυξάνεται ο μέσος όρος ηλικίας και μειώνεται συνεχώς ο αριθμός των νέων.

1.3. Τα προβλήματα της υπαίθρου ποικίλλουν ανάλογα με τις συνθήκες που επικρατούν σε τοπικό και σε περιφερειακό επίπεδο. Στα αραιοκατοικημένα χωριά των Βόρειων χωρών το κύριο πρόβλημα είναι η μείωση του πληθυσμού και ειδικότερα η μετακίνηση των γυναικών σε άλλα μέρη. Στη Νότια Ευρώπη το συνηθέστερο είναι οι γυναίκες να παραμένουν στα χωριά και να φεύγουν οι άνδρες προς ανεύρεση εργασίας. Από την άλλη πλευρά, σε ορισμένες περιοχές της Βαυαρίας, για παράδειγμα, ευνοείται ο αγροτικός εποικισμός, επειδή διευκολύνεται η μετακίνηση για λόγους εργασίας σε κοντινές αποστάσεις.

1.4. Η ελλιπής παροχή υπηρεσιών στην ύπαιθρο είναι πανευρωπαϊκό φαινόμενο. Πράγματι, οι κάτοικοι των αραιοκατοικημένων περιοχών αναγκάζονται πολλές φορές να διανύσουν μεγάλες αποστάσεις προκειμένου να έχουν πρόσβαση σε υπηρεσίες που έχουν συγκεντρωθεί σε διάφορα κέντρα. Αντίθετα οι κάτοικοι των περιφερειών επωφελούνται από τις υπηρεσίες που τους παρέχονται στον τόπο εργασίας τους. Και στις δύο περιπτώσεις η προσφορά υπηρεσιών στις αγροτικές ζώνες και στα χωριά είναι μεγαλύτερη από τη ζήτηση. Όταν οι υπηρεσίες απομακρύνονται, η παροχή τους συνεπάγεται αύξηση της κυκλοφορίας και κατά συνέπεια περιβαλλοντικά προβλήματα.

1.5. Πρέπει να διασφαλιστεί η παροχή υπηρεσιών στην ύπαιθρο ούτως ώστε να αποφευχθεί η ερήμωση των μειονεκτικών και απομακρυσμένων περιοχών. Πράγματι, με την ερήμωση των απομακρυσμένων περιοχών οι υφιστάμενες υποδομές θα παραμείνουν ανεκμετάλλευτες. Η παροχή υπηρεσιών στην ύπαιθρο και κατά συνέπεια η διατήρηση του πληθυσμού δεν μπορεί να επιτευχθεί χωρίς νέες στρατηγικές δράσεις σε ευρωπαϊκό, τοπικό και ατομικό επίπεδο. Προκειμένου να αναπτυχθούν και να διατηρηθούν οι υπηρεσίες ανάλογα με τις ανάγκες του αγροτικού πληθυσμού, πρέπει να υπάρξει αναδιάρθρωση των δράσεων αγροτικής ανάπτυξης και να δημιουργηθούν νέες μορφές παροχής ενισχύσεων. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί ώστε να διασφαλιστούν μακροπρόθεσμα οι προϋποθέσεις πρόσβασης στις υπηρεσίες και η διατήρηση των υπηρεσιών αυτών. Στις απομακρυσμένες περιφέρειες η σημασία των δημόσιων υπηρεσιών είναι πολύ μεγαλύτερη από ό,τι στις περιοχές που βρίσκονται κοντά σε αστικά κέντρα. Προτεραιότητα πρέπει να δοθεί στη θέσπιση συστήματος συνδυασμένων υπηρεσιών με στόχο την μείωση του ορίου αποδοτικότητας κάθε μεμονωμένης δραστηριότητας.

1.6. Κατά τη διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών, ο τομέας των υπηρεσιών - συμπεριλαμβανομένων και των νέων δραστηριότητων που συνδέονται με τις υπηρεσίες αυτές - έχει αναπτυχθεί σημαντικά και αποτελεί σήμερα τον κύριο φορέα θέσεων απασχόλησης σε ολόκληρη την Ένωση. Το πιθανότερο είναι να συνεχιστεί η κατάσταση αυτή και να δημιουργηθούν νέες προοπτικές για την ύπαιθρο. Οι παράγοντες που συμβάλλουν στην ανάπτυξη του τομέα των υπηρεσιών είναι η αυξανόμενη ανάγκη για μείωση του χρόνου εργασίας και για περισσότερο ελεύθερο χρόνο, η ανάπτυξη της τεχνολογίας, οι απαιτήσεις του αγροτικού πληθυσμού για παροχή υπηρεσιών ανάλογων με εκείνες που παρέχονται στα αστικά κέντρα κ.λπ.

1.7. Ο τομέας των υπηρεσιών χαρακτηρίζεται από την έντονη παρουσία των γυναικών, το υψηλό ποσοστό μερικής απασχόλησης - σε σύγκριση με άλλους τομείς - καθώς και από την αρχή του «απασχολούμενου για ίδιο λογαριασμό». Εκτός από τις κοινωνικές υπηρεσίες ή τις υπηρεσίες κατάρτισης που διοργανώνουν οι δήμοσιες αρχές, οι ιδιοκτήτες επιχειρήσεων είναι οι ίδιοι απασχολούμενοι και προσλαμβάνουν ελάχιστους υπαλλήλους. Εν προκειμένω υπάρχουν άπειρες δυνατότητες προς εκμετάλλευση αλλά και πολλά προβλήματα προς επίλυση.

1.8. Σημαντικός και αξιοσημείωτος παράγοντας είναι η ιδιαιτερότητα των περιφερειών - τα ισχυρά σημεία και οι αδυναμίες εναλλάσσονται. Για το λόγο αυτό σε κάθε στρατηγική ανάπτυξης πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι ιδιαιτερότητες της περιοχής. Εξυπακούεται ότι η ανάπτυξη των υπηρεσιών και η οργάνωση νέων δραστηριοτήτων πρέπει να παρέχουν τη δυνατότητα δημιουργίας εντελώς νέων θέσεων εργασίας. Τούτο προϋποθέτει τον καθορισμό του διαθέσιμου ανθρώπινου και οργανωτικού δυναμικού κάθε περιοχής, καθώς και των ενδεχόμενων αναγκών σε υπηρεσίες σε πρακτικό επίπεδο. Τούτο θα καταστήσει δυνατή την εξεύρεση λύσεων και μέσων δράσης κατάλληλων για κάθε περιφέρεια και κάθε χώρα, ανάλογα με την οικονομική κατάσταση και τη διάρθρωση της οικονομίας, τον πολιτισμό, τις παραδόσεις και την πολιτική κατάσταση.

2. Προοπτικές ανάπτυξης των υπηρεσιών και των νέων δραστηριοτήτων

Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Οι στρατηγικές που χαράσσονται με βάση τις ιδιαιτερότητες των περιφερειών και στις οποίες λαμβάνονται υπόψη οι ικανότητες πρωτοβουλίας αποτελούν γερά θεμέλια. Η ΕΤΠ εκτιμά ότι η Επιτροπή τήρησε δεόντως την αρχή της προσέγγισης «εκ των κάτω προς τα άνω», καθώς και την αρχή της επικουρικότητας κατά τη διάρκεια της εξέτασης των προγραμμάτων που αφορούν τη διαρθωτική πολιτική και κατά τη διάρκεια περαιτέρω ενίσχυσης των διαφόρων κοινοτικών πρωτοβουλιών, ιδιαίτερα δε του προγράμματος Leader.

2.2. Το φάσμα των υπηρεσιών και των δραστηριοτήτων που αφορούν τις αγροτικές ζώνες είναι ευρύτατο. Η πρωτοβουλία σε τοπικό επίπεδο συμβάλλει στη δημιουργία δραστηριοτήτων που αφορούν την καθημερινή ζωή, τη βελτίωση της ποιότητας ζωής, την προστασία του περιβάλλοντος, τον πολιτισμό και την αξιοποίηση του ελεύθερου χρόνου.

2.3. Οι δραστηριότητες που συνδέονται με την καθημερινή ζωή αφορούν την παροχή υπηρεσιών σε παιδιά και ηλικιωμένους, τη χορήγηση οικογενειακών επιδομάτων ή τη θέσπιση συστημάτων κατάρτισης. Μεταξύ των υπηρεσιών που καθιστούν δυνατή τη βελτίωση της ποιότητας ζωής, συμπεριλαμβάνονται οι υπηρεσίες που αφορούν το εμπόριο και τις μεταφορές. Πρόκειται για υπηρεσίες που παρέχουν νέες δυνατότητες εργασίας κυρίως στις γυναίκες. Όταν τα παραδοσιακά δημόσια μέσα μεταφοράς δεν επαρκούν για τη μεταφορά των κατοίκων των απομονωμένων περιοχών, ενδείκνυται η θέσπιση του συστήματος των ταξί (βλ. Γαλλία, Φινλανδία) ή η σύσταση δημόσιας κοινοπραξίας μεταφοράς (Ιταλία). Παράδειγμα προς μίμηση αποτελεί ο συνδυασμός μεταφοράς ταχυδρομικού υλικού με τις δημόσιες υπηρεσίες μεταφοράς (Ιρλανδία, Βόρειος Ιρλανδία). Οι υπηρεσίες στον πολιτιστικό και τουριστικό τομέα αποτελούν αφ'εαυτών πηγές δημιουργίας θέσεων απασχόλησης.

2.4. Η ολοένα και μεγαλύτερη ρύπανση του περιβάλλοντος και η συνειδητοποίηση του ρόλου που αυτό διαδραματίζει έχουν ως συνέπεια τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης στον τομέα της προστασίας του περιβάλλοντος. Η ανακύκλωση και η ανάκτηση πρώτων υλών από τα απόβλητα, η διαφύλλαξη και διατήρηση των τοπίων καθώς και ο αγροτικός τουρισμός αποτελούν απτά παραδείγματα (Βέλγιο, Ιρλανδία, Γαλλία).

Προβλήματα και εμπόδια στην ανάπτυξη νέων υπηρεσιών και δραστηριοτήτων στις αγροτικές ζώνες

2.5. Η δημιουργία νέων υπηρεσιών και η αναδιάρθρωση των υφιστάμενων συναντά πολλά εμπόδια στα κράτη μέλη. Οι δημόσιες αρχές είναι συνήθως ελλιπώς οργανωμένες για να δημιουργήσουν το πλαίσιο από το οποίο θα προκύψουν καινοτόμες δομές παραγωγής και νέα διοικητικά πρότυπα. Η πολύπλοκη νομοθεσία αποτελεί συχνά ανυπέρβλητο εμπόδιο για τις μικρές καινοτόμες επιχειρήσεις αν δεν τους παρασχεθούν οι κατάλληλες συμβουλές.

2.6. Οικονομικοί λόγοι επίσης επιβραδύνουν τη δημιουργία νέων υπηρεσιών. Για πολλές υπηρεσίες απαιτείται πολυάριθμο εργατικό δυναμικό, πράγμα το οποίο σημαίνει αύξηση των πρόσθετων δαπανών. Από την άλλη πλευρά οι οικονομικές δυνατότητες των αποδεκτών των υπηρεσιών αυτών παρουσιάζουν μεγάλες διαφορές. Το υψηλό κόστος των δραστηριοτήτων αυτών είναι γεγονός ότι δεν προσελκύει τους επενδυτές, και από την άλλη πλευρά οι μικρές επιχειρήσεις δεν έχουν τη δυνατότητα να δώσουν εγγυήσεις στους χρηματοδότες τους. Είναι συνεπώς δύσκολο χορηγηθεί κεφάλαιο επιχειρηματικού κινδύνου για την ίδρυση ή την έναρξη λειτουργίας επιχείρησης.

2.7. Η ανάπτυξη του τομέα των υπηρεσιών ενδέχεται να προσκρούσει επίσης και σε ελλείψεις που υπάρχουν στον τομέα της κατάρτισης. Πολλοί εργαζόμενοι με μερική απασχόληση (για παράδειγμα στον τομέα του τουρισμού) δεν έχουν κίνητρα για να παρακολουθήσουν μαθήματα κατάρτισης. Εξάλλου πολλές επιχειρήσεις που βρίσκονται σε αγροτικές ζώνες καλύπτουν πολλούς τομείς δραστηριότητας και απαιτούν από τους υπαλλήλους τους να έχουν ευρεία κατάρτιση, ενώ η θέση που τους προσφέρεται απαιτεί συγκεκριμένη ειδικότητα. Είναι απαραίτητη η θέσπιση συστήματος διαρκούς κατάρτισης προκειμένου η εξέλιξη της επιχείρησης να συμβαδίζει με το γενικό επίπεδο τεχνογνωσίας. Πέρα από τις τεχνικές γνώσεις, διαίτερη έμφαση πρέπει να δοθεί, μέσω της κατάρτισης, και στις ανθρώπινες σχέσεις κυρίως σε θέματα ευελιξίας.

2.8. Η κατάρτιση βρίσκεται ακόμη στο στάδιο της θεωρίας. Στις επαγγελματικές σχολές και στο πλαίσιο των προγραμμάτων ανάπτυξης (κατά τη διάρκεια της κατάρτισης) θα πρέπει, η αποκτηθείσα εμπειρία στη σχολή, να αξιοποιείται στην επαγγελματική ζωή και μέσα από διάφορες μελέτες για το θέμα αυτό να τίθεται στην υπηρεσία των επιχειρηματιών και των εργαζομένων.

2.9. Ένα από τα εμπόδια που εμφανίζονται στην ανάπτυξη του τομέα των υπηρεσιών ως φορέα θέσεων εργασίας οφείλεται στη νομοθεσία που ισχύει στα διάφορα κράτη μέλη. Επειδή οι νέες επιχειρήσεις των αγροτικών ζωνών έχουν πολλούς τομείς δραστηριοτήτων, είναι δύσκολο να διευθετηθούν τα θέματα που ανακύπτουν σε ό,τι αφορά τη φορολογία ή τα συστήματα χρηματοδότησης, την ποιότητα των προϊόντων και το σύστημα ελέγχου, και τούτο λόγω των περιορισμένων οικονομικών και ανθρώπινων πόρων. Παρ'όλα αυτά πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην ποιότητα των υπηρεσιών, δεδομένου ότι οι εργαζόμενοι στους τομείς αυτούς συνδιαλέγονται άμεσα με άλλους ανθρώπους στο πλαίσιο της εργασίας τους.

Παραδείγματα εφικτών λύσεων

2.10. Τα προαναφερθέντα οικονομικά προβλήματα μπορούν να λυθούν σε τοπικό επίπεδο με την εισαγωγή των επιταγών ως τρόπου πληρωμής (όπως συμβαίνει στη Γαλλία για τους ηλικιωμένους) ή με τη σύσταση ταμείου κεφαλαίων επιχειρηματικού κινδύνου για τις μικρές επιχειρήσεις. Παράδειγμα προς μίμηση στον τομέα των υπηρεσιών αποτελεί η ενίσχυση που χορηγεί η Φινλανδία στις γυναίκες ιδιοκτήτριες μικρών επιχειρήσεων.

2.11. Σε εθνικό επίπεδο μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν τα εξής μέσα: φορολογικά μέτρα, μείωση των επιβαρύνσεων επί των μισθών, χορήγηση επιδομάτων τόσο στους χρήστες (με τη μορφή άμεσης ενίσχυσης) όσο και στους παρέχοντες υπηρεσίες. Η σχέση κόστους-οφέλους μιας δράσης είναι συνήθως αποδοτικότερη όταν η δράση αυτή χρηματοδοτείται εν μέρει μόνο από το δημόσιο τομέα (για παράδειγμα, μέριμνα για τους ηλικιωμένους στο σπίτι ή σε ίδρυμα, έργα διατήρησης του τοπίου που εκτελούνται από τους ίδιους τους γεωργούς και όχι από υπαλλήλους, κ.λπ.).

2.12. Οι τοπικές ομάδες δράσης που έχουν συγκροτηθεί στο πλαίσιο του προγράμματος Leader συνέβαλαν στην επίλυση οικονομικών προβλημάτων με τη σύσταση επιχειρήσεων με πολλούς τομείς δραστηριότητας, όπου οι πλέον ισχυροί τομείς δραστηριότητας στηρίζουν τους ασθενέστερους. Οι ομάδες δράσης-Leader που απαρτίζονται από γυναίκες προέβησαν σε καινοτόμες ενέργειες για την οργάνωση των υπηρεσιών στον τομέα της υγείας, των βρεφονηπιακών σταθμών και της κατάρτισης, ούτως ώστε οι γυναίκες να μπορούν κατέχουν αμειβόμενη θέση, με τη μορφή της τηλεεργασίας ή στις δικές τους επιχειρήσεις (Ιρλανδία, Ουαλία).

2.13. Η συνεργασία στο δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα δημιουργεί ευνοϊκό πλαίσιο για την ανάπτυξη αποτελεσματικού συστήματος υπηρεσιών. Ο τομέας παροχής υπηρεσιών μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο ιδιωτικοποίησης ή να ανατεθεί σε μια κοινότητα χωρίς ωστόσο να μειωθεί το ποσοστό ευθύνης του δημόσιου τομέα σε ό,τι αφορά την οργάνωση παρόμοιου συστήματος. Η παροχή υπηρεσιών με τη μορφή υπεργολαβίας αποτελεί επίσης παράδειγμα προς μίμηση. Στην Ιρλανδία έχουν επιτευχθεί θετικά αποτελέσματα για την ανάπτυξη νέων τρόπων παροχής υπηρεσιών με την σύσταση ημιανεξάρτητων τοπικών επιχειρηματικών συμβουλίων στα οποία συμμετέχουν εκπρόσωποι τόσο του ιδιωτικού όσο και του δημόσιου τομέα.

Δυνατότητες που παρέχει η κοινωνία των πληροφοριών

2.14. Οι δυνατότητες που παρέχει η κοινωνία των πληροφοριών θα πρέπει να αξιοποιηθούν και για την ανάπτυξη της υπαίθρου. Η άμεση πρόσβαση στις υπηρεσίες που βασίζονται στην πληροφορική είναι δυνατή με τη βοήθεια των προσωπικών υπολογιστών (τραπεζικές υπηρεσίες, αγορές, κ.λπ.), πράγμα το οποίο διευκολύνει την πρόσβαση των κατοίκων των απομακρυσμένων περιοχών στις διάφορες υπηρεσίες. Τούτο όμως προϋποθέτει τη διανομή ΠΥ. Επισημαίνεται ωστόσο ότι οι οικονομικοί και οι ανθρώπινοι πόροι δεν επαρκούν για τη διάθεση και εκμετάλλευση ΠΥ.

2.15. Θα πρέπει να δημιουργηθούν στις αγροτικές ζώνες περισσότερα κέντρα πληροφορικής τα οποία θα διαθέτουν στους χρήστες δίκτυο πληροφορικής μέσω του οποίου θα έχουν πρόσβαση σε διάφορες υπηρεσίες. Με τον τρόπο αυτό θα βελτιωθεί σημαντικά η πρόσβαση στις υπηρεσίες. Στη Φινλανδία, παρόμοια κέντρα υπάρχουν από τη δεκαετία του '80, αλλά το ανεπίσημο καθεστώς τους εμπόδισε τη διάδοσή τους. Η περαιτέρω ανάπτυξη των κέντρων αυτών θα πρέπει να γίνει σύμφωνα με την αρχή της οικονομικής των επιχειρήσεων ή με τη μορφή κέντρων παροχής υπηρεσιών που χρηματοδοτούνται εν μέρει από το δημόσιο. Τα κέντρα πληροφορικής/κέντρα τηλεεργασίας μπορούν να λειτουργήσουν ως δίκτυο ή να συγκεντρώσουν διάφορες υπηρεσίες πληροφορικής που υπάγονται σε σχολεία ή σε βιβλιοθήκες.

2.16. Η κοινωνία των πληροφοριών παρέχει επίσης νέες δυνατότητες για την τηλεεργασία μέσω των κέντρων πληροφορικής ή των επιχειρήσεων. Με τη γενίκευση της τηλεεργασίας, μεώνεται η κυκλοφορία, και παράλληλα αυξάνεται το ποσοστό ενεργού πληθυσμού στις αγροτικές ζώνες καθώς και οι τοπικές ανάγκες σε υπηρεσίες. Επειδή δεν έχουν ακόμη διευκρινιστεί όλες οι δυνατότητες που παρέχει η τηλεεργασία (όπως η διδασκαλία, η παροχή ιατρικών φροντίδων) θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη σημασία στην ανάπτυξη της τηλεεργασίας στο πλαίσιο της ανάπτυξης της υπαίθρου.

3. Γενικές παρατηρήσεις

3.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών εκφράζει την ικανοποίησή της για τις δράσεις που έχουν αναληφθεί στο πλαίσιο των κοινοτικών πρωτοβουλιών Leader I και ΙΙ και οι οποίες αποσκοπούν στη δημιουργία νέων υπηρεσιών και δραστηριοτήτων στις αγροτικές ζώνες. Η ΕΤΠ θεωρεί ιδιαίτερα σημαντικές τις αρχές που διέπουν τις κοινοτικές πρωτοβουλίες για την έγκριση της χρηματοδότησης των δράσεων, όπως είναι δηλαδή, η αρχή της προσέγγισης «εκ των κάτω προς τα άνω», το πνεύμα πρωτοβουλίας, η ικανότητα πρότυπης δράσης και η κινητικότητα. Με τον τρόπο αυτό προάγεται το πνεύμα πρωτοβουλίας, η συνεργασία και η έκφραση νέων ιδεών τόσο σε τοπικό επίπεδο όσο και στο επίπεδο των χωριών. Η ΕΤΠ θεωρεί ότι τα σχέδια Leader ή και το ίδιο το πρόγραμμα Leader θα μπορούσαν να υλοποιούνται αποτελεσματικότερα αν υπήρχε καλύτερος συντονισμός με τους στόχους των Διαρθρωτικών Ταμείων ή την «ολοκληρωμένη προσέγγιση» σύμφωνα με το σημείο 2 της Δήλωσης του Κόρκ.

3.2. Η καινοτομία εκφράζεται με την υλοποίηση σχεδίων σε συνεργασία με νέους εταίρους. Πρόκειται για την δημιουργία νέας μορφής καταμερισμού εργασίας μεταξύ του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα και μεταξύ των διαφόρων κλάδων της διοίκησης. Η ΕΤΠ επισημαίνει ότι η αποτελεσματικότητα δεν είναι το μοναδικό κριτήριο σε ό,τι αφορά τις υπηρεσίες, αλλά πρέπει να ληφθεί υπόψη η κοινωνική τους διάσταση και η πρόσβαση όλων σε αυτές, πράγμα που δεν εκτιμάται πάντα από τις αποκλειστικά ιδιωτικού χαρακτήρα υπηρεσίες οι οποίες διέπονται από τους κανόνες της οικονομίας της αγοράς.

3.3. Η ΕΤΠ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι η Επιτροπή, κατά τη διάρκεια εξέτασης πολλών εγγράφων για τη διαρθρωτική πολιτική, έλαβε υπόψη της την αρχή «εκ των κάτω προς τα άνω», ιδιαίτερα δε για την υλοποίηση των στόχων 1, 5β και 6. Με τον τρόπο αυτό κατέστη δυνατή η δημιουργία δικτύου διαπεριφερειακής συνεργασίας για την ικανοποίηση των αναγκών των περιφερειών και τη διάδοση νέων πληροφοριών, το οποίο βασίζεται σε φορείς που είναι έτοιμοι να χρησιμεύσουν συνδετικός κρίκος σε ό,τι αφορά την προσφορά και τη ζήτηση εργασίας και την εκπόνηση νέων αναπτυξιακών σχεδίων.

3.4. Η ΕΤΠ είναι ιδιαίτερα ικανοποιημένη για το περιεχόμενο του 4ου προγράμματος πλαισίου (1994-1998) της ΕΕ για την έρευνα και την κατάρτιση, κυρίως δε τα κεφάλαια που αφορούν τις τεχνολογίες και τις υπηρεσίες στον τομέα των πληροφοριών και των τηλεπικοινωνιών, δεδομένου ότι το πρόγραμμα αυτό συμβάλλει στην υλοποίηση πρότυπων σχεδίων για την τηλεεργασία και την «τηλεκατάρτιση». Κατά την προετοιμασία του 5ου προγράμματος πλαισίου θα πρέπει να ληφθούν υπόψη οι πτυχές αυτές για τη χρηματοδότηση των σχετικών δράσεων.

3.5. Η Επιτροπή έχει προβεί στη σύνταξη έκθεσης σχετικά με την χάραξη ευρωπαϊκής στρατηγικής για την προώθηση της ανάπτυξης και την ανάληψη πρωτοβουλιών σε τοπικό επίπεδο (). Κατά την άποψη της ΕΤΠ, στην έκθεση προτείνονται 17 διαφορετικοί τομείς ανάπτυξης συμπεριλαμβανομένων των νέων υπηρεσιών και δραστηριοτήτων στις αγροτικές ζώνες. Η Επιτροπή θα πρέπει να αναπτύξει περαιτέρω τις προτάσεις που περιλαμβάνονται στην έκθεσή της λαμβάνοντας τις κατάλληλες αποφάσεις και παρέχοντας βοήθεια στα κράτη μέλη για την υλοποίηση των δράσεων δυνάμει της αρχής της επικουρικότητας.

4. Προτάσεις της Επιτροπής των Περιφερειών για την προώθηση νέων υπηρεσιών και δραστηριοτήτων στις αγροτικές ζώνες

4.1. Η ΕΤΠ καλεί τα θεσμικά όργανα να προαγάγουν τις τοπικές και περιφερειακές πρωτοβουλίες που αποσκοπούν στην οργάνωση υπηρεσιών στις αγροτικές ζώνες απλουστεύοντας και επισπεύδοντας τις διαδικασίες υποβολής υποψηφιοτήτων και εξέτασης των σχεδίων πιλότων στον τομέα της έρευνας.

4.2. Η ΕΤΠ καλεί την Επιτροπή να επιδείξει ιδιαίτερη προσοχή ώστε τα διάφορα υφιστάμενα προγράμματα για τη διαρθρωτική πολιτική να συμβάλλουν στη βελτίωση της ποιότητας των υπηρεσιών, και κυρίως στη θέσπιση συστήματος ελέγχου της ποιότητας.

4.3. Η ΕΤΠ ζητά από την Επιτροπή να ενθαρρύνει δράσεις που προωθούν την παροχή νέων υπηρεσιών από τις αποκαλούμενες επιχειρήσεις συνδυασμένων υπηρεσιών και την αύξηση των ελάχιστων απαιτήσεων για την ποιότητα των υπηρεσιών αυτών σε κοινοτικό επίπεδο.

4.4. Η ΕΤΠ ζητά από την Επιτροπή να ενθαρρύνει δράσεις που συμβάλλουν στη βελτίωση μεταβίβασης δεδομένων και αφορούν τις διάφορες δυνατότητες που δημιουργούνται κατά τη διάρκεια της εφαρμογής των κοινοτικών πρωτοβουλιών (π.χ. Leader, NOW, SME) για την οργάνωση υπηρεσιών και δραστηριοτήτων. Για το λόγο αυτό πρέπει να διατεθούν επαρκείς πόροι για την τεχνική υποστήριξη των προγραμμάτων στον τομέα αυτό. Για τον ίδιο λόγο πρέπει να αξιοποιηθούν περαιτέρω τα στοιχεία που λαμβάνονται στον τομέα αυτό. Για τον ίδιο λόγο πρέπει να αξιοποιηθούν περαιτέρω τα στοιχεία που λαμβάνονται από τα εθνικά δίκτυα Leader και από το κοινοτικό παρατηρητήριο Leader, γεγονός που είναι ανάγκη να εξετασθεί στις διαβουλεύσεις για την προσεχή μεταρρύθμιση της διαρθρωτικής πολιτικής όσον αφορά τους στόχους, τη δομή, τη χρηματοδότηση και το μέλλον των πρωτοβουλιών αυτών.

4.5. Η ΕΤΠ καλεί τα θεσμικά όργανα να ενθαρρύνουν τα κράτη μέλη στην υλοποίηση των δράσεων που ορίζονται στο πλαίσιο του προγράμματος Leader και να εφαρμόσουν σε εθνικό επίπεδο τις τοπικές πρωτοβουλίες, προκειμένου να δημιουργηθούν οι απαραίτητες προϋποθέσεις για την προώθηση νέων υπηρεσιών. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στους όρους που θα διέπουν την πρόσβαση στις υπηρεσίες και τη διασφάλισή τους καθώς και στην επίλυση των προβλημάτων καταμερισμού της εργασίας μεταξύ του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα.

4.6. Η ΕΤΠ θεωρεί ότι πρέπει να ενθαρρυνθούν τα κράτη μέλη στην προσπάθεια εξεύρεσης νέων λύσεων που θα καταστήσουν δυνατή την απλούστευση και τη μείωση της φορολογίας και των επιβαρύνσεων επί των μισθών στις μικρές επιχειρήσεις που παρέχουν υπηρεσίες.

4.7. Η ΕΤΠ καλεί την Επιτροπή να προβεί στην βελτίωση των συστημάτων χρηματοδότησης κεφαλαίων επιχειρηματικού κινδύνου για τις επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών ούτως ώστε να λειτουργούν εξίσου καλά με τα αντίστοιχα συστήματα άλλων επιχειρήσεων. Τούτο καθίσταται ακόμη σημαντικότερο εφόσον τίθεται το πρόβλημα των επιχειρήσεων με πολλούς τομείς δραστηριότητας στις αγροτικές ζώνες.

4.8. Η ΕΤΠ θεωρεί ότι η Επιτροπή πρέπει να εντείνει τις κοινοτικές δράσεις που αποσκοπούν στην αξιοποίηση των τηλεπικοινωνιακών δικτύων στις απομονωμένες περιοχές (μείωση των δαπανών κατασκευής, κ.λπ.). Ενδείκνυται η επίλυση των προβλημάτων προστασίας των πληροφοριών που είναι συμφυείς με τις νέες τεχνολογίες, τόσο σε επίπεδο ΕΕ όσο και σε επίπεδο κάθε κράτους μέλους.

4.9. Η ΕΤΠ καλεί την Επιτροπή να λάβει υπόψη της, τόσο κατά τη μεταρρύθμιση των διαρθρωτικών ταμείων όσο και κατά τον επαναπροσδιορισμό των ζωνών με βάση τους στόχους της διαρθρωτικής πολιτικής, το γεγονός ότι ο καθορισμός των ζωνών παρουσιάζει μια σαφή διάσταση σε σχέση με τις περιοχές και τα προβλήματα και τούτο, προκειμένου να αποφεύγεται ο κατακερματισμός των σημαντικών τομέων συνεργασίας για την ανάπτυξη των υπηρεσιών και άλλων παρόμοιων πρωτοβουλιών για την προώθηση του ενδογενούς αναπτυξιακού δυναμικού. Πρέπει επίσης να βελτιωθεί ο συντονισμός των διαρθρωτικών δράσεων στις διάφορες περιοχές-στόχους (πρβ. rural package) προκειμένου να επιτευχθεί η μέγιστη δυνατή συνεργία. Θα πρέπει επίσης να συντάσσεται ξεχωριστό έγγραφο για το πρόγραμμα κάθε αγροτικής ζώνης αντί για αρκετά πρόγράμματα (π.χ. για τους στόχους 5α, 5β, 3 και 4) όπως συμβαίνει σήμερα.

4.10. Η ΕΤΠ συντάσσεται με τη δήλωση της διάσκεψης του Cork () με την οποία προτείνεται η εκπόνηση προγράμματος για την ανάπτυξη της υπαίθρου. Τα μέτρα που προτείνονται στη δήλωση συμφωνούν με τα μέτρα και τους στόχους που αναφέρονται στην παρούσα γνωμοδότηση.

Βρυξέλλες, 12 Μαρτίου 1997.

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής των Περιφερειών

Pasqual MARAGALL i MIRA

() COM (95) 273 τελικό.

() ΕΕ αριθ C 116 της 14. 4. 1996, σ. 46.