EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 467/8

Συμπεράσματα του Συμβουλίου και των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών, συνερχομένων στο πλαίσιο του Συμβουλίου, για την προώθηση νέων προσεγγίσεων στον τομέα των κοινωνικομορφωτικών δραστηριοτήτων για νέους με στόχο την ανάδειξη και ανάπτυξη των δυνατοτήτων τους

(2016/C 467/03)

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΟΙ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΟΙ ΤΩΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΝ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ,

ΥΠΕΝΘΥΜΙΖΟΝΤΑΣ:

1. Το πολιτικό υπόβαθρο του ζητήματος όπως εκτίθεται στο παράρτημα των παρόντων συμπερασμάτων.

ΑΝΑΓΝΩΡΙΖΟΥΝ ΟΤΙ:

2. Οι νέες γυναίκες και οι νέοι άνδρες διαθέτουν εσωτερικές δυνατότητες και ταλέντα που μπορούν να αποβούν προς όφελος των ιδίων αλλά και του συνόλου της κοινωνίας. Οι δυνατότητες των νέων γυναικών και ανδρών αφορούν προσόντα (γνώσεις, δεξιότητες, συμπεριφορές), τα οποία αξιοποιούν τη δημιουργικότητα και την πολυμορφία που υπάρχει στο χώρο τους.

3. Οι νέοι αγωνίζονται να αναπτύξουν τις δυνατότητες, τα ταλέντα και τη δημιουργικότητά τους σε συνδυασμό με τη συμμετοχή στα κοινά, την προσωπική εξέλιξη και την απασχολησιμότητα. Ενώ ανάπτυξη των ταλέντων σημαίνει μετατροπή των ιδιαίτερων ικανοτήτων σε αριστεία, ανάπτυξη των δυνατοτήτων σημαίνει ανάπτυξη των λανθανουσών ιδιοτήτων ή ικανοτήτων που μπορεί να οδηγήσει σε μελλοντική επιτυχία ή χρησιμότητα, ανάλογα με την ατομική κατάσταση του κάθε νέου.

4. Προκειμένου να αποκαλυφθούν και να αναπτυχθούν οι δυνατότητες και τα ταλέντα όλων των νέων, η ΕΕ και τα κράτη μέλη της οφείλουν να στηρίζουν και να προάγουν την εφαρμογή αποτελεσματικών διατομεακών πολιτικών που ενθαρρύνουν, στηρίζουν και βοηθούν τους νέους να αναπτύξουν πλήρως τις δυνατότητές τους. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί σε εκείνους τους νέους που αντιμετωπίζουν δύσκολες καταστάσεις διαβίωσης.

5. Οι κοινωνικομορφωτικές δραστηριότητες για τους νέους χρησιμοποιούνται για να προσεγγίσουν τους νέους, ακόμα και εκείνους που έχουν περιθωριοποιηθεί ή κινδυνεύουν να περιθωριοποιηθούν. Ωστόσο, δεδομένου ότι ο τρόπος ζωής και η συμπεριφορά των νέων μεταβάλλονται λόγω των κοινωνικών και τεχνολογικών εξελίξεων, είναι σημαντικό να συνεχίσουν να αναπτύσσονται νέες μέθοδοι και προσεγγίσεις στον τομέα των κοινωνικομορφωτικών δραστηριοτήτων για τους νέους. Προκειμένου να υπάρξει κατανόηση και επικοινωνία με τους νέους, πρέπει να βελτιωθεί επίσης η προβολή αυτών των δραστηριοτήτων στον ψηφιακό κόσμο.

ΤΟΝΙΖΟΥΝ ΟΤΙ:

6. Οι κοινωνικομορφωτικές δραστηριότητες για τους νέους προσφέρονται σε διάφορες μορφές και τύπους, ανταποκρινόμενες στις διάφορες ανάγκες, όνειρα, επιθυμίες και συνθήκες διαβίωσης των νέων. Η ικανότητά τους να προσεγγίζουν τους νέους και να ανταποκρίνονται στις διαφαινόμενες αλλαγές επιφέρει ποιοτική αλλαγή στη ζωή των νέων και στην κοινωνία.

7. Οι διαδικασίες μάθησης στο πλαίσιο των εν λόγω κοινωνικομορφωτικών δραστηριοτήτων βοηθούν τους νέους να αναπτύξουν τις ικανότητές τους —γνώσεις, δεξιότητες και συμπεριφορές— με ολιστικό τρόπο. Οι δραστηριότητες για τους νέους συχνά χρησιμοποιούνται για να βοηθήσουν τους νέους να αντιμετωπίσουν διάφορες προκλήσεις στη ζωή, κατά τη μετάβασή τους από την εκπαίδευση στην απασχόληση ή σε περιόδους ανεργίας, να καταπολεμήσουν διάφορες νεοεμφανιζόμενες απειλές όπως η ριζοσπαστικοποίηση που οδηγεί σε βίαιο εξτρεμισμό ή να αναζητήσουν θετική ταυτότητα και να αποκτήσουν την αίσθηση του ανήκειν.

8. Το περιβάλλον των κοινωνικομορφωτικών δραστηριοτήτων για τους νέους θα πρέπει να διεγείρει το ενδιαφέρον, να είναι προσαρμοστικό, ελκυστικό και να ανταποκρίνεται στις νέες τάσεις στη ζωή των νέων και με τον τρόπο αυτόν να συμβάλλει στην ανάδειξη και ανάπτυξη των δυνατοτήτων τους, οι οποίες συχνά δεν είναι εμφανείς στο πλαίσιο της τυπικής εκπαίδευσης ή σε άλλους τομείς. Το περιβάλλον αυτό θα πρέπει να αποτελεί τόπο για πειραματισμό και δοκιμή νέων ιδεών, όπου η αποτυχία επιτρέπεται και θεωρείται μέρος της μάθησης και της κοινωνικής ενσωμάτωσης.

9. Οι δραστηριότητες που αναπτύχθηκαν σε αυτόν τον τομέα αποδείχθηκαν αποτελεσματικές για τη θετική ανάπτυξη της προσωπικότητας των νέων και θα πρέπει να υποστηριχθούν και να ενισχυθούν περαιτέρω. Η ενθάρρυνση της καινοτομίας στον τομέα των δραστηριοτήτων για τους νέους θα πρέπει να θεωρηθεί ως στοιχείο της απάντησης στη συνεχή αλλαγή, με στόχο την προσέλκυση του ενδιαφέροντος όλων των νέων, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που δεν έχουν ακόμη λάβει ενεργό μέρος σε τέτοιες δραστηριότητες. Οι καινοτομίες θα πρέπει να αποτελούν μέρος της διαρκούς βελτίωσης της ποιότητας των κοινωνικομορφωτικών δραστηριοτήτων για τους νέους και να ανταποκρίνονται στις ανάγκες, τα ενδιαφέροντα και τις εμπειρίες των νέων όπως τα αντιλαμβάνονται οι ίδιοι (1).

10. Για να προσελκύονται και να επηρεάζονται περισσότερο οι νέοι, στην περαιτέρω διαμόρφωση της εκπαίδευσης και της κατάρτισης των διοργανωτών δραστηριοτήτων για νέους θα πρέπει να εξετάζονται και να συνεκτιμώνται τα νέα περιβάλλοντα στα οποία οι νέοι περνούν τον χρόνο τους, όπως οι σύγχρονες αστικές υποδομές και ο εικονικός χώρος, καθώς και νέες προσεγγίσεις που χρησιμοποιούν καινοτόμα ηλεκτρονικά και άλλα μέσα (π.χ. παιχνιδοποίηση (2), δραστηριότητες βασιζόμενες στο σύστημα προσδιορισμού θέσης (GPS) (3), διακριτικά σήματα μάθησης (4) ή σχεδιαστική σκέψη (5)).

11. Οι ίδιοι οι νέοι πρέπει να διαδραματίσουν καίριο ρόλο στον σχεδιασμό, την ανάπτυξη και την εφαρμογή της καινοτομικής διαδικασίας των δραστηριοτήτων για τους νέους, προκειμένου οι καινοτομίες να είναι επιτυχείς.

12. Οι ικανότητες των διοργανωτών δραστηριοτήτων για νέους (εθελοντών ή μισθωτών) μπορούν να ενισχυθούν μέσω της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και των ευκαιριών δικτύωσης, της καθοδήγησης, καθώς και της χρηματοδοτικής στήριξης, αποβλέποντας στην αναζήτηση και την εφαρμογή νέων και καινοτόμων προσεγγίσεων στον τομέα των κοινωνικομορφωτικών δραστηριοτήτων για τους νέους, με στόχο την προσέγγιση και την ευαισθητοποίηση περισσότερων νέων, ιδίως όσων είναι πιο απομονωμένοι.

13. Η θέσπιση τεκμηριωμένης πολιτικής για τη νεολαία απαιτεί τακτικές ενημερώσεις μέσω της συγκέντρωσης επικαιροποιημένων και κατάλληλων στοιχείων σε τοπικό, περιφερειακό, εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο. Θα πρέπει να περιλαμβάνονται και πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο ζωής και τις τρέχουσες τάσεις διαβίωσης των νέων (6).

14. Εκτός από αυτή καθαυτή την ανάπτυξη του τομέα των κοινωνικομορφωτικών δραστηριοτήτων για τους νέους, η διατομεακή συνεργασία έχει ζωτική σημασία για την ανάπτυξη νέων προσεγγίσεων στον εν λόγω τομέα. Στο πλαίσιο της εφαρμογής νέων προσεγγίσεων όσον αφορά τον τομέα των κοινωνικομορφωτικών δραστηριοτήτων για τους νέους και την πολιτική για τη νεολαία, η συνεργασία των ενδιαφερόμενων φορέων που εκπροσωπούν διάφορους τομείς πρέπει να διευκολυνθεί και να προαχθεί, με τον αποτελεσματικό εντοπισμό δυνατοτήτων συνεργασίας (7), και να συμβάλλει στην ποιότητα των κοινωνικομορφωτικών προγραμμάτων και την καλύτερη ικανοποίηση των αναγκών των νέων.

ΛΑΜΒΑΝΟΝΤΑΣ ΥΠΟΨΗ ΤΗΝ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΤΗΤΑΣ, ΚΑΛΟΥΝ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ:

15. Να προωθούν, να στηρίζουν και να αξιολογούν τη χρήση, τον σχεδιασμό, την ανάπτυξη, τη δοκιμή και τη διάδοση νέων εργαλείων και προσεγγίσεων που πρόκειται να χρησιμοποιηθούν σε κοινωνικομορφωτικές δραστηριότητες για νέους μέσω διατομεακής συνεργασίας, προκειμένου να ανταποκρίνονται δεόντως στις σημερινές ανάγκες, τις μελλοντικές προκλήσεις, τα ενδιαφέροντα και τις προσδοκίες των νέων και της κοινωνίας. Για να διασφαλίζεται η ποιότητα, νέοι άνθρωποι, νέοι ερευνητές, διοργανωτές δραστηριοτήτων για νέους και οργανώσεις νέων θα πρέπει να καλούνται να συμμετάσχουν ενεργά σε όλα τα στάδια της διαδικασίας.

16. Να ενισχύουν τις ικανότητες των διοργανωτών δραστηριοτήτων για νέους (εθελοντών ή μισθωτών) όσον αφορά την καινοτομία και την ανάπτυξη των δυνατοτήτων και των ταλέντων των νέων με την παροχή ευκαιριών εκπαίδευσης και κατάρτισης, ιδιαίτερα όσον αφορά: α) τη χρήση και την προσαρμογή καινοτόμων προσεγγίσεων στον τομέα των κοινωνικομορφωτικών δραστηριοτήτων για νέους· β) την ενσωμάτωση πληροφοριών για τις τελευταίες τάσεις διαβίωσης των νέων στις κοινωνικομορφωτικές δραστηριότητες για τους νέους· γ) τη χρήση διατομεακής συνεργασίας κατά τον σχεδιασμό νέων και καινοτόμων εργαλείων και προσεγγίσεων όσον αφορά τις κοινωνικομορφωτικές δραστηριότητες για τους νέους· δ) τις μεθόδους κυρίως για την ανάδειξη και την ανάπτυξη των δυνατοτήτων και των ταλέντων των νέων, καλλιεργώντας την αυτοεκτίμηση και την αυτοπεποίθησή τους· ε) τη συμμετοχή νέων ανθρώπων ως πηγής πολύτιμων πληροφοριών και εμπειρογνωμοσύνης, π.χ. στην ανάπτυξη ψηφιακών ικανοτήτων· στ) την προσέγγιση νέων που διατρέχουν κίνδυνο περιθωριοποίησης, με τη χρήση καινοτόμων προσεγγίσεων και εστίαση στην ανάπτυξη των δυνατοτήτων και του ταλέντου τους.

17. Να ενθαρρύνουν όπου χρειάζεται, τη βιώσιμη υποστήριξη, συμπεριλαμβανομένης της χρηματοδοτικής υποστήριξης, των οργανώσεων που εργάζονται με τους νέους και για τους νέους, κυρίως σε συλλογικά έργα, και που ακολουθούν τις αρχές που έχουν καθοριστεί για τις κοινωνικομορφωτικές δραστηριότητες για τους νέους (8), με σκοπό την ενίσχυση των ικανοτήτων τους για καινοτομία.

18. Να συνεργάζονται στενά με τους εκπροσώπους των περιφερειακών και τοπικών αρχών, τα συμβούλια νεολαίας και τις οργανώσεις κοινωνικομορφωτικών δραστηριοτήτων για τους νέους, τους νέους και άλλους παράγοντες στον τομέα της νεολαίας, ώστε τα μηνύματα που περιλαμβάνονται στα παρόντα συμπεράσματα να εφαρμοστούν στην πράξη σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο.

19. Να προάγουν και να στηρίζουν χώρους και ευκαιρίες σε συνεργασία με τοπικές αρχές, όπου χρειάζεται, προκειμένου να μπορούν οι νέοι να συναντώνται και να διαμορφώνουν κοινές πρωτοβουλίες.

20. Να εξετάσουν το ενδεχόμενο δημιουργίας ευέλικτων χώρων και δυνατοτήτων πειραματισμού, μέσω εμπειρικής προσέγγισης («trial and error»), όπου οι διοργανωτές δραστηριοτήτων για νέους και οι νέοι μπορούν να μάθουν να αντιδρούν στις ταχέως μεταβαλλόμενες συνθήκες και τρόπους ζωής και να αντιμετωπίζουν την πολυπλοκότητα.

ΚΑΛΟΥΝ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ, ΕΝΤΟΣ ΤΩΝ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΩΝ ΤΟΜΕΩΝ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΤΗΡΟΥΜΕΝΗΣ ΔΕΟΝΤΩΣ ΤΗΣ ΑΡΧΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΤΗΤΑΣ:

21. Να εξετάσουν την τακτική συλλογή και ανάλυση πληροφοριών σχετικά με τις τάσεις διαβίωσης των νέων και να στηρίξουν τη διάδοση των πορισμάτων στους ενδιαφερόμενους φορείς, μεταξύ των οποίων οι εθνικοί, περιφερειακοί και τοπικοί φορείς χάραξης πολιτικής, τους εθελοντές των κοινωνικομορφωτικών δραστηριοτήτων για νέους, τους επικεφαλής της νεολαίας και τους διοργανωτές δραστηριοτήτων για νέους.

22. Να επιδιώξουν την εφαρμογή καινοτόμων προσεγγίσεων στον τομέα των κοινωνικομορφωτικών δραστηριοτήτων για τους νέους, καθώς και σε άλλους σχετικούς τομείς, όπως η εκπαίδευση και η κατάρτιση, ο αθλητισμός και ο πολιτισμός, οι κοινωνικές υπηρεσίες, οι τεχνολογίες της πληροφορίας και της επικοινωνίας κ.λπ. και να δημιουργήσουν ευκαιρίες για την προσαρμογή καινοτόμων προσεγγίσεων που χρησιμοποιούνται σε άλλους τομείς στον τομέα των δραστηριοτήτων για τους νέους καθώς και για την ανταλλαγή παραδειγμάτων ορθών πρακτικών.

23. Κατά περίπτωση, να εντοπίζουν τις νέες ικανότητες που χρειάζονται οι διοργανωτές κοινωνικομορφωτικών δραστηριοτήτων για νέους και να αναπτύσσουν ενότητες εκπαίδευσης και κατάρτισης που διευκολύνουν την απόκτηση νέων ικανοτήτων από τους διοργανωτές δραστηριοτήτων για νέους, συμπεριλαμβανομένων των ψηφιακών ικανοτήτων.

24. Μέσω της θέσπισης, παρακολούθησης και αξιολόγησης πολιτικών, στρατηγικών και πρωτοβουλιών για τη νεολαία σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, να εντοπίσουν νέες προσεγγίσεις στον τομέα των κοινωνικομορφωτικών δραστηριοτήτων για νέους που θα βοηθήσουν στην ανάδειξη και την ανάπτυξη των δυνατοτήτων και του ταλέντου όλων των νέων.

ΚΑΛΟΥΝ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ:

25. Να προβαίνει σε τακτική ανάλυση της Έκθεσης για τη Νεολαία και να προσθέσει κεφάλαιο με επικαιροποιημένες και ακριβείς πληροφορίες σχετικά με την εξέλιξη του τρόπου ζωής και τις τελευταίες τάσεις διαβίωσης των νέων.

26. Να υποστηρίξει την ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τον τρόπο ζωής και τις τάσεις διαβίωσης των νέων, καθώς και παραδειγμάτων ορθών πρακτικών και καινοτόμων προσεγγίσεων που εφαρμόζονται στον τομέα των δραστηριοτήτων για τους νέους τόσο στα κράτη μέλη της ΕΕ όσο και εκτός της ΕΕ. Να οργανώσει συναντήσεις εμπειρογνωμόνων, συνέδρια και άλλες δραστηριότητες αμοιβαίας μάθησης και να εξετάσει τη δυνατότητα χρήσης πλατφορμών όπως η Ευρωπαϊκή Συνέλευση σχετικά με τις κοινωνικομορφωτικές δραστηριότητες για τους νέους με στόχο την προώθηση καινοτόμων προσεγγίσεων στον τομέα των κοινωνικομορφωτικών δραστηριοτήτων για τους νέους.

27. Να αξιοποιήσει στο έπακρο τα υφιστάμενα ενωσιακά προγράμματα όπως το Erasmus+, προκειμένου να υποστηρίξει την εφαρμογή καινοτόμων προσεγγίσεων στον τομέα των κοινωνικομορφωτικών δραστηριοτήτων για τους νέους.

(1) Ποιοτικές κοινωνικομορφωτικές δραστηριότητες για τους νέους — ένα κοινό πλαίσιο για τις μελλοντικές εξελίξεις των δραστηριοτήτων για νέους. Έκθεση της ομάδας εμπειρογνωμόνων για τα ποιοτικά συστήματα κοινωνικομορφωτικών δραστηριοτήτων για τους νέους στα κράτη μέλη της ΕΕ, 2015.

(2) Παιχνιδοποίηση (gamification) είναι η εφαρμογή των μηχανισμών του παιχνιδιού σε δραστηριότητες που δεν είναι παιχνίδια, με στόχο την αλλαγή της ανθρώπινης συμπεριφοράς. Υπάρχουν παραδείγματα εφαρμογών μέτρησης των βημάτων που κάποιος κάνει την ημέρα, προσφοράς επιβράβευσης και δυνατότητας σύγκρισης με άλλους. Διάφορα στοιχεία της δυναμικής και των μηχανισμών των παιχνιδιών μπορούν να εφαρμοστούν και στις κοινωνικομορφωτικές δραστηριότητες για τους νέους. (Gamification 101: An Introduction to the Use of Game Dynamics to Influence Behaviour, Bunchball, 2010).

(3) Οι βασιζόμενες στο σύστημα προσδιορισμού θέσης (GPS) δραστηριότητες χρησιμοποιούν ηλεκτρονικές συσκευές με σύστημα GPS (κυρίως έξυπνα τηλέφωνα) για διάφορες δραστηριότητες για την υποστήριξη της φυσικής κίνησης, τον προσανατολισμό σε νέο περιβάλλον, την εκπλήρωση διάφορων καθηκόντων ή την ενημέρωση σχετικά με ενδιαφέροντες τόπους.

(4) Τα διακριτικά σήματα μάθησης (learning badges) είναι εικονικά διακριτικά σήματα στον διαδικτυακό χώρο που επιβεβαιώνουν τα επιτεύγματα του εκπαιδευόμενου. Ορισμένες εταιρείες υποστηρίζουν την ιδέα αυτή, όπως η Mozilla, η οποία δημιούργησε διαδικτυακή πλατφόρμα με το όνομα «Open badges». Η προσπάθεια αυτή συνάδει με τις πρωτοβουλίες για την αναγνώριση της μη τυπικής μάθησης στο πλαίσιο των κοινωνικομορφωτικών δραστηριοτήτων για τους νέους.

(5) Η σχεδιαστική σκέψη (design thinking) είναι μια ανθρωποκεντρική, συνεργατική, αισιόδοξη και πειραματική προσέγγιση. Λειτουργεί ικανοποιητικά με τους νέους επειδή αυτοί καθίστανται αναπόσπαστο μέρος της αλλαγής, σχεδιάζοντας συγχρόνως μια νέα λύση. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τον (επανα)σχεδιασμό διάφορων προγραμμάτων, εργαλείων ή χώρων για τους νέους. (Design Thinking for Educators Toolkit, 2012).

(6) Οι πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο ζωής και τις τάσεις διαβίωσης των νέων περιλαμβάνουν λεπτομέρειες σχετικά με τους νέους από κοινωνιολογική, ψυχολογική και παιδαγωγική σκοπιά. Οι πληροφορίες αυτές θα πρέπει να απαντούν σε ερωτήσεις όπως: Ποια είναι τα ενδιαφέροντα των νέων; Τι φοβούνται; Πώς μαθαίνουν; Πώς περνούν τον ελεύθερο χρόνο τους; Πώς αλληλεπιδρούν στα κοινωνικά δίκτυα; Πώς διαχειρίζονται τα οικονομικά τους;

(7) Στο σημείο αυτό θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως παράδειγμα ένα δημιουργικό εργαστήριο με στόχο τη δημιουργία μιας νέας εφαρμογής για κινητές συσκευές, με τη συμμετοχή διοργανωτών δραστηριοτήτων για νέους, νέων και ειδικών σε θέματα ΤΠΕ.

(8) Βλέπε υποσημείωση 1.