Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την "Ανακοίνωση της Επιτροπής για τη δασική στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης"

(2000/C 51/23)

Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε στις 27 Απριλίου 1999, και σύμφωνα με το άρθρο 23 του Εσωτερικού της Κανονισμού, να καταρτίσει γνωμοδότηση με θέμα: "Η δασική στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης".

Η προετοιμασία των σχετικών εργασιών ανατέθηκε στο Τμήμα "Γεωργία, ανάπτυξη της υπαίθρου, περιβάλλον" το οποίο στις 16 Νοεμβρίου 1999 υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του. Εισηγητής: ο κ. Seppo Kallio, συνεισηγητής: ο κ. Hans-Joachim Wilms.

Κατά την 368η σύνοδο ολομέλειάς της (συνεδρίαση της 9ης Δεκεμβρίου), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 53 ψήφους υπέρ, 7 κατά και 7 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Γνωμοδότηση πρωτοβουλίας της ΟΚΕ για τη δασική στρατηγική της ΕΕ

1.1.1. Στις 18.11.1998, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε απάντηση του ψηφίσματος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου εξέδωσε την ανακοίνωση για τη δασική στρατηγική της ΕΕ. Στις 15.12.1998, το Συμβούλιο ενέκρινε ψήφισμα για τη δασική στρατηγική της ΕΕ το οποίο βασίζεται στο έγγραφο της Επιτροπής.

1.1.2. Στις 31.1.1997, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υιοθέτησε ψήφισμα για τη δασική πολιτική της Κοινότητας (έκθεση Thomas), ασκώντας για πρώτη φορά το δικαίωμα κατάρτισης έκθεσης πρωτοβουλίας που του παρέχει το άρθρο 138Β της Συνθήκης ΕΚ. Στο ψήφισμά του, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καλούσε την Επιτροπή να υποβάλει πρόταση για μια δασική στρατηγική της ΕΕ.

1.1.3. Στις 24.5.1997, η ΟΚΕ υιοθέτησε γνωμοδότηση πρωτοβουλίας(1) σχετικά με την κατάσταση και τα προβλήματα της δασοκομίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση καθώς και τις δυνατότητες ανάπτυξης της δασικής πολιτικής.

1.1.4. Στις 19.11.1997, η ΕΤΠ υιοθέτησε γνωμοδότηση σχετικά με την "Διαχείριση, εκμετάλλευση και προστασία των δασών στην ΕΕ(2)".

1.1.5. Τον Ιούλιο του 1997 η Επιτροπή δημοσίευσε το Πρόγραμμα Δράσης 2000 Στο οποίο περιλαμβάνονται το νέο συνολικό χρηματοδοτικό πλαίσιο για την ανάπτυξη της ΕΕ, η μεταρρύθμιση της κοινής γεωργικής πολιτικής, καθώς και η μεταρρύθμιση της περιφερειακής και διαρθρωτικής πολιτικής. Τον Μάρτιο του 1998, η Επιτροπή υπέβαλε μια σειρά νομοθετικών προτάσεων σχετικά με το Πρόγραμμα Δράσης 2000, που εγκρίθηκαν στο σύνολό τους στις 26 Μαρτίου 1999 κατά τη διάρκεια της Διάσκεψης Κορυφής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στο Βερολίνο. Στο έγγραφο αυτό εξετάζεται το θέμα των δασών στο πλαίσιο του Κανονισμού για την ανάπτυξη της υπαίθρου.

1.1.6. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στις 5.10.1999 εξέδωσε ανακοίνωση σχετικά με την "Ανταγωνιστικότητα της δασικής βιομηχανίας της ΕΕ και των συναφών με αυτή κλάδων".

1.2. ΕΕ και διεθνής δασική πολιτική

1.2.1. Ο διάλογος της δεκαετίας του '90 για την ευρωπαϊκή δασική στρατηγική επικεντρωνόταν κυρίως στον ορισμό των δασικών αρχών και στην εφαρμογή τους. Η αειφόρος διαχείριση των δασών ορίστηκε ως εξής κατά την πανευρωπαϊκή διάσκεψη των υπουργών των δασών που πραγματοποιήθηκε στο Ελσίνκι (ψήφισμα Η1): "Η διαχείριση και χρήση των δασών και της δασικής γης κατά τρόπο και με ρυθμούς που να διατηρείται η βιοποικιλότητά τους, η παραγωγικότητά τους, η δυνατότητα ανανέωσής τους, η ζωτικότητα και το δυναμικό τους για την άμεση και μελλοντική εξασφάλιση των σχετικών οικολογικών, οικονομικών και κοινωνικών λειτουργιών, σε τοπικό, εθνικό και παγκόσμιο επίπεδο και που δεν προκαλούν ζημιές σε άλλα οικοσυστήματα". Η άσκηση της δασοκομικής δραστηριότητας πρέπει να είναι βιώσιμη από οικονομική, οικολογική και βιολογική καθώς και πολιτιστική άποψη. Η ΕΕ έχει συμμετάσχει ενεργά στην ανάπτυξη μιας παγκόσμιας δασικής στρατηγικής. Οι αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης και της βιώσιμης διαχείρισης των δασών ορίστηκαν στη Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον και την Ανάπτυξη που πραγματοποιήθηκε στο Ρίο ντε Τζανέιρο το 1992. Τα τελευταία χρόνια, οι αρχές για τα δάση που υιοθετήθηκαν στο Ρίο αποδείχτηκαν πολύ σημαντικές, έστω και αν νομικά δεν είναι δεσμευτικές. Επίσης η Οργάνωση των Ηνωμένων Εθνών για τη Διατροφή και τη Γεωργία αποτελεί σημαντικό φόρουμ για τη διεθνή δασική πολιτική.

1.2.2. Μετά το Ρίο, οι ευρωπαϊκές χώρες πραγματοποίησαν τρεις υπουργικές διασκέψεις(3) για την προστασία των δασών στην Ευρώπη προωθώντας την εφαρμογή των εγγράφων που υιοθετήθηκαν στο Ρίο. Αυτή η αποκαλούμενη πανευρωπαϊκή διεργασία συνεχίζεται. Μετά την υπουργική διάσκεψη του Ελσίνκι, θεσπίστηκαν στην Ευρώπη τα κριτήρια και οι δείκτες της αειφόρου δασοκομίας, που καλύπτουν τα βασικά στοιχεία της αειφόρου διαχείρισης των δασών, δηλαδή τους οικονομικούς, τους περιβαλλοντικούς, τους κοινωνικούς και τους πολιτιστικούς παράγοντες.

1.2.3. Η συζήτηση για τη διεθνή δασική πολιτική συνεχίστηκε κατά τα έτη 1995-1997 στο πλαίσιο της διακυβερνητικής ομάδας για τα δάση (ΔΟΔ), το έργο της οποίας θα συνεχιστεί έως το 2000 στο πλαίσιο του Διακυβερνητικού Φόρουμ για τα Δάση (ΔΦΔ). Ένα από τα κύρια καθήκοντα του ΔΦΔ είναι η θέσπιση ενός δεσμευτικού από νομική άποψη μέσου. Κύριος ρόλος του μέσου αυτού θα είναι η επίλυση θεμάτων που αφορούν την βιώσιμη δασοκομία, όπως το εμπόριο, το περιβάλλον και η χρηματοδότηση, σε ενιαία βάση, και όχι αποσπασματικά. Στη δασική στρατηγική της ΕΕ επισημαίνεται ότι η Κοινότητα υποστηρίζει τη θέσπιση ενός ενιαίου και νομικά δεσμευτικού μέσου με στόχο τη διαχείριση, τη διατήρηση και τη βιώσιμη ανάπτυξη κάθε είδους δάσους.

1.2.4. Άλλες προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπιστούν σύντομα τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε διεθνές επίπεδο είναι, μεταξύ άλλων, ο ρόλος που διαδραματίζουν τα δάση όσον αφορά τον έλεγχο των κλιματικών μεταβολών και την προώθηση αξιόπιστων συστημάτων πιστοποίησης των δασών.

1.2.5. Με την ευκαιρία των διαπραγματεύσεων για την προς Ανατολάς διεύρυνση της ΕΕ, πρέπει να διασφαλιστεί μακροπρόθεσμα η βιώσιμη διαχείριση των δασών των ΧΚΑΕ από οικονομική, περιβαλλοντική, βιολογική, κοινωνική και πολιτισμική πλευρά καθώς και η εφαρμογή της δασικής στρατηγικής της ΕΕ στις χώρες αυτές.

2. Η δασική στρατηγική της ΕΕ

2.1. Η βάση της αειφόρου δασοκομίας και των εθνικών δασικών πολιτικών

2.1.1. Βάση της δασικής στρατηγικής της ΕΕ είναι η αποκαλούμενη αρχή της επικουρικότητας. Τούτο σημαίνει ότι η βιώσιμη διαχείριση και εκμετάλλευση των δασών είναι αρμοδιότητα των εθνικών πολιτικών και προγραμμάτων για τα δάση. Συνεπώς η ΕΕ δεν έχει μια κοινή δασική πολιτική παράλληλα με την κοινή γεωργική πολιτική. Όπως αναφέρεται στο ψήφισμα του Συμβουλίου η δασοκομία και οι εμπορικές δραστηριότητες που συνδέονται με αυτή πρέπει να εξακολουθούν να βασίζονται στην αγορά (σημείο 14).

2.1.2. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό η δασική στρατηγική να βασίζεται στην έννοια της βιώσιμης διαχείρισης των δασών όπως ορίστηκε το 1993 στην προαναφερθείσα πανευρωπαϊκή υπουργική διάσκεψη για την προστασία των δασών. Η βιώσιμη δασοκομία συνίσταται στον συντονισμό των οικολογικών, οικονομικών, κοινωνικών και πολιτιστικών δραστηριοτήτων.

2.1.3. Αν και το έγγραφο για τη δασική στρατηγική είναι ευπρόσδεκτο, αφήνει ορισμένα κενά, όπως π.χ. ο τρόπος με τον οποίο θα εφαρμοστεί μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα η δασική στρατηγική. Συγκεκριμένα μέτρα αναφέρονται μόνο στο Πρόγραμμα Δράσης 2000. Εξάλλου στη στρατηγική αυτή δεν υπάρχουν αξιολογήσεις και αναλύσεις για τα υφιστάμενα μέτρα ούτε προβλέψεις για το μέλλον. Για την επίλυση των υφιστάμενων προβλημάτων δεν προτείνονται συγκεκριμένες δράσεις, απλώς απαριθμούνται τα υφιστάμενα μέτρα της ΕΕ που αφορούν το δασικό τομέα.

2.1.4. Μέρος των προτάσεων της ΟΚΕ που περιλαμβάνονται στην προαναφερθείσα γνωμοδότηση(4) πρωτοβουλίας έχουν ληφθεί υπόψη στη δασική στρατηγική. Ωστόσο στη γνωμοδότηση επισημαινόταν ότι η διασφάλιση των συμφερόντων του δασικού τομέα στην ΕΕ προϋποθέτει ότι σε κάθε κοινοτική πολιτική θα λαμβάνονται υπόψη οι συνέπειές της στο δασικό τομέα. Εξάλλου πρέπει να γίνει αποτελεσματικότερος ο συντονισμός της διαχείρισης των δασών στην ΕΕ. Αυτές οι προτάσεις της ΟΚΕ δεν ελήφθησαν υπόψη στη δασική στρατηγική.

2.2. Η προστιθέμενη αξία των κοινοτικών μέτρων

2.2.1. Έστω και εάν η αρχή της επικουρικότητας πρέπει να τηρείται κατά την εξέταση των δασικών θεμάτων, ενδείκνυται η ανάληψη δράσεων σε κοινοτικό επίπεδο όταν παράγουν προστιθέμενη αξία σε σχέση με μια παρέμβαση σε εθνικό επίπεδο. Στο πλαίσιο της δασικής στρατηγικής θεωρείται ότι μια κοινοτική δράση είναι επωφελής κυρίως όσον αφορά την ανάπτυξη της υπαίθρου, την προστασία των δασών από την ατμοσφαιρική ρύπανση και τις πυρκαγιές, την ανάπτυξη συστήματος δασικών πληροφοριών και επικοινωνίας, την έρευνα και την ανάπτυξη καθώς και την συνεργασία κατά την ανάπτυξη. Τα κυριότερα θέματα που αφορούν τα δάση και τα οποία προβάλλονται είναι η διαφύλαξη της βιοποικιλότητας των δασών, η προώθηση της χρησιμοποίησης ξυλείας ως φιλικής προς το περιβάλλον και ανανεώσιμης πηγής ενέργειας, η πρόληψη των κλιματικών μεταβολών και η πιστοποίηση των δασών.

2.2.2. Η συμμετοχή της ΕΕ στις δράσεις διεθνούς συνεργασίας τόσο σε πανευρωπαϊκό όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο συμβάλλει επίσης στην επίτευξη της απαιτούμενης προστιθέμενης αξίας και στην ενίσχυση των εθνικών δράσεων.

2.2.3. Στη δασική στρατηγική της ΕΕ δεν περιλαμβάνονται θέματα που αφορούν τη δασική βιομηχανία επειδή η ΓΔ βιομηχανίας της Επιτροπής δημοσίευσε τη δική της ανακοίνωση με θέμα "Η ανταγωνιστικότητα των δασικών και συναφών βιομηχανιών της ΕΕ(5)". Ωστόσο κατά τη γνώμη της ΟΚΕ είναι σημαντικό η δασική βιομηχανία και η δασοκομία να συντονίζουν τις δράσεις τους στο δασικό τομέα. Με τον τρόπο αυτό προωθείται όσο το δυνατό αποτελεσματικότερα από οικονομικής και περιβαλλοντικής πλευράς η χρησιμοποίηση ξυλείας και άλλων δασικών προϊόντων όπως για παράδειγμα ο φελλός, η ρητίνη κλπ. ως φιλικών προς το περιβάλλον και ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Παράδειγμα της προστιθέμενης αξίας θα μπορούσε να είναι η εκπόνηση ενός προγράμματος επικοινωνίας και ενημέρωσης με τη βοήθεια του οποίου να γίνει γνωστή στο ευρύ κοινό η χρησιμοποίηση των ανανεώσιμων φυσικών δασικών πόρων για τη βελτίωση της ευημερίας των ανθρώπων. Μια παρόμοια εκστρατεία θα μπορούσε να ευοδωθεί με τη διοργάνωση ευρωπαϊκού έτους για τα δάση.

2.2.4. Για να μπορέσει η δασοκομία να λειτουργήσει ως βάση μιας ανταγωνιστικής ευρωπαϊκής δασικής βιομηχανίας πρέπει να είναι αποδοτική από οικονομική άποψη. Επίσης στο διεθνές εμπόριο ακατέργαστης ξυλείας πρέπει να τηρείται η αρχή της βιώσιμης και αποδοτικής δασοκομίας.

2.2.5. Ο δασικός τομέας είναι σημαντική πηγή οικονομικής ευημερίας και απασχόλησης στην ΕΕ. Στη δασική βιομηχανία απασχολούνται σχεδόν 5 εκατομμύρια άνθρωποι. Κατά συνέπεια η ΕΕ πρέπει να προωθήσει ένα κοινό πεδίο δράσης για το σύνολο του δασικού τομέα και να μεριμνήσει ώστε η δασοκομία να συνεχίζει να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο ως φορέας απασχόλησης στις αγροτικές ζώνες. Η ανάπτυξη των υπηρεσιών που παρέχονται στο δασικό τομέα και η εξασφάλιση καλύτερων προϋποθέσεων για την ανάπτυξη της βιομηχανίας αποτελούν στοιχεία καθοριστικής σημασίας. Η επίδραση της δασοκομίας στην απασχόληση δεν περιορίζεται μόνο στον τομέα της επεξεργασίας της ξυλείας, αλλά συμπεριλαμβάνει κυρίως τη βιολογική παραγωγή των δασών και άλλων προϊόντων που δεν προέρχονται από ξύλο. Εξάλλου η δασοκομία παρέχει απασχόληση στο προσωπικό των δασικών εκμεταλλεύσεων και σε άλλους εργαζόμενους. Πρέπει να αποφευχθεί η λήψη μονόπλευρων μέτρων τα οποία οδηγούν στη μείωση των θέσεων απασχόλησης. Αντιθέτως πρέπει να ενθαρρυνθεί η λήψη μέτρων που δημιουργούν νέες θέσεις απασχόλησης και επίσης θα πρέπει να ληφθεί μέριμνα για την εκ νέου επαγγελματική κατάρτιση των εργαζομένων.

2.3. Οι μελλοντικές προκλήσεις για το δασικό τομέα στην ΕΕ

2.3.1. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 65 % των δασών είναι ιδιωτικά και οι ιδιοκτήτες δασών ανέρχονται σε 12 εκατομμύρια. Στη σχετική συζήτηση για τα δάση της Ευρώπης δεν έχει δοθεί η δέουσα προσοχή στη σημαντική θέση των οικογενειακών δασικών εκμεταλλεύσεων. Η συνεργασία μεταξύ των διάφορων ιδιοκτητών δασικών εκτάσεων αποτελεί σημαντικό μέσο για την επίτευξη ισορροπίας στην αγορά μεταξύ αγοραστών και ιδιοκτητών ξυλείας. Η ΟΚΕ υποθέτει ότι η εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού της ΕΕ καθιστά δυνατή τη συνεργασία αυτή σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ Για πολλούς ιδιοκτήτες οικογενειακών δασικών εκμεταλλεύσεων η δασοκομία αποτελεί σημαντική οικονομική δραστηριότητα. Η οικονομική σημασία των δασών και για παράδειγμα η αγορά της ξυλείας δεν επισημαίνονται επαρκώς στη δασική στρατηγική. Εξάλλου τα τελευταία χρόνια στην αγορά πολλών χωρών της ΕΕ κυριαρχούν ορισμένες μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες. Είναι σημαντικό να υπενθυμιστεί ότι η οικονομικά βιώσιμη δασοκομία συμβάλλει στη διατήρηση της βιοποικιλότητας καθώς και στην κοινωνική και πολιτισμική αειφορία. Μια επαρκώς αποδοτική δασοκομία συμβάλλει στο να διασφαλιστεί ότι όλες οι πτυχές της βιώσιμης δασοκομίας λαμβάνονται υπόψη. Τμήμα της τιμής πώλησης ξυλείας ως πρώτης ύλης θα πρέπει να διατίθεται εκ νέου για μέτρα που αποσκοπούν στη διατήρηση της οικολογικής ισορροπίας των δασών. Σημαντικά επίσης από άποψη εισοδήματος είναι τα δασικά προϊόντα που δεν προέρχονται από την ξυλεία όπως τα μανιτάρια, τα μούρα και ο φελλός.

2.3.2. Η δασική στρατηγική της ΕΕ θα πρέπει να στηρίζει σαφώς την ορθή λειτουργία και την προώθηση του εμπορίου της ξυλείας και των προϊόντων επεξεργασίας ξυλείας σύμφωνα με τις αρχές της βιώσιμης δασοκομίας. Αυτή η βασική προσέγγιση πρέπει να ληφθεί υπόψη κατά τις προσεχείς διαπραγματεύσεις του ΠΟΕ για το παγκόσμιο εμπόριο. Οι ίδιοι στόχοι πρέπει να ληφθούν υπόψη και στην πολιτική για την ανάπτυξη της συνεργασίας της ΕΕ στο δασικό τομέα.

2.3.3. Η ΟΚΕ θεωρεί θετικό το γεγονός ότι η δασική στρατηγική επιδιώκει να βελτιώσει το συντονισμό των δασικών θεμάτων στην Κοινότητα μέσω της συνεργασίας. Ωστόσο δεν υπάρχουν συγκεκριμένες προτάσεις για τη βελτίωση της συνεργασίας. Στο ψήφισμά του, το Συμβούλιο υπογραμμίζει τα πλεονεκτήματα της αποτελεσματικής συνεργασίας. Προς το παρόν η Επιτροπή διαθέτει μερικές μόνο ειδικές για δασικά θέματα υπηρεσίες οι οποίες υπάγονται σε διαφορετικές ΓΔ και αποτελούν αντικείμενο αποκεντρωμένης διαχείρισης. Η ΓΔ εξωτερικών σχέσεων εξετάζει τα δασικά θέματα της ΕΕ από την πλευρά των εξωτερικών σχέσεων, η ΓΔ βιομηχανίας από την πλευρά της δασικής βιομηχανίας, η ΓΔ ανταγωνισμού από την πλευρά του ανταγωνισμού, η ΓΔ απασχόλησης, εργασιακών σχέσεων και κοινωνικών υποθέσεων από την πλευρά της απασχόλησης, η ΓΔ γεωργίας από την πλευρά της γεωργίας και της ανάπτυξης της υπαίθρου, η ΓΔ ανάπτυξης από την πλευρά της ανάπτυξης της συνεργασίας, η ΓΔ περιφερειακών πολιτικών από την πλευρά της περιφερειακής πολιτικής και η ΓΔ ενέργειας από την πλευρά της ενέργειας.

2.3.4. Η εφαρμογή της δασικής στρατηγικής απαιτεί ωστόσο περισσότερη προσοχή στο δασικό τομέα και αποτελεσματικότερο συντονισμό των υφιστάμενων φορέων για την ολοκληρωμένη εξέταση των θεμάτων που αφορούν τη βιώσιμη ανάπτυξη των δασών. Εξάλλου, από τη δεκαετία του '90 έχει αυξηθεί ο όγκος των δασικών θεμάτων που εξετάζει η Επιτροπή και απαιτείται η συμβολή εμπειρογνωμόνων. Με τη Διάσκεψη για το Περιβάλλον και την Ανάπτυξη του Ρίο ντε Τζανέιρο η δασική και η περιβαλλοντική πολιτική έχουν λάβει σημαντικές διαστάσεις σε διεθνές επίπεδο. Η τάση αυτή αυξάνεται εφόσον τα θέματα που αφορούν τη βιοποικιλότητα και τις κλιματικές μεταβολές είναι ολοένα και σημαντικότερα κατά την λήψη των αποφάσεων για τη δασική πολιτική.

2.3.5. Επίσης το Συμβούλιο επισημαίνει το ρόλο που διαδραματίζουν η Μόνιμη Δασική Επιτροπή, η συμβουλευτική επιτροπή για τα δάση και την παραγωγή φελλού και η συμβουλευτική επιτροπή για τη δασική βιομηχανία της Κοινότητας, η εμπειρογνωμοσύνη των οποίων μπορεί να χρησιμοποιηθεί προς όφελος όλων των δράσεων που αφορούν τα δάση στο πλαίσιο των υφιστάμενων πολιτικών της Κοινότητας. Οι δύο τελευταίες επιτροπές συμβάλουν στο να διασφαλιστεί ότι, κατά τη διαδικασία λήψεως αποφάσεων, θα ακουστούν και θα ληφθούν υπόψη οι θέσεις όλων των πλευρών. Σε αυτές τις επιτροπές πρέπει να διατεθούν επαρκείς πόροι.

2.3.6. Η δασοκομία των υποψήφιων προς ένταξη ΧΚΑΕ στην ΕΕ χρειάζεται την υποστήριξη της Κοινότητας για τη διαχείριση, τη διατήρηση και τη βιώσιμη ανάπτυξη των δασών μακροπρόθεσμα. Πρόβλημα αποτελεί μεταξύ άλλων η συμπερίληψη των περιβαλλοντικών θεμάτων στη δασοκομία καθώς και η ανάπτυξη της διάρθρωσης ιδιοκτησίας των δασικών πόρων. Η Κοινότητα θα πρέπει να την στηρίξει την ιδιωτικοποίηση των δασών εκεί όπου ενδείκνυται καθώς και την ενίσχυση της δασοκομίας με την καθιέρωση θεσμών για την προώθηση της βιώσιμης δασοκομίας. Επίσης ενδείκνυται η αξιοποίηση των δυνατοτήτων του δασικού τομέα για τη βελτίωση της απασχόλησης.

2.3.7. Η δασική έκταση των 10 ΧΚΑΕ αποτελεί περίπου 34 εκατομμύρια εκτάρια. Τούτο θα αυξήσει τη σημερινή δασική έκταση της ΕΕ κατά ένα τέταρτο περίπου. Εξάλλου οι εν λόγω χώρες προτίθενται μακροπρόθεσμα να προβούν σε αναδάσωση μιας έκτασης 1.5 έως 2 εκατ. εκταρίων. Ιδιαίτερα η Πολωνία και η Ουγγαρία έχουν φιλόδοξους στόχους για τη δασοκομία τους. Εκτιμάται ότι το ένα τρίτο περίπου της δασικής έκτασης των ΧΚΑΕ θα ιδιωτικοποιηθεί πράγμα που θα επιφέρει τη δημιουργία νέων ιδιωτικών δασικών εκμεταλλεύσεων. Τούτο θα έχει ως συνέπεια την αύξηση του αριθμού των εκμεταλλεύσεων αυτών στην ΕΕ από 12 σε 16 εκατομμύρια.

2.3.8. Σήμερα οι κύριοι στόχοι της δασικής πολιτικής των ΧΚΑΕ συνίστανται στην δημιουργία ενώσεων ιδιοκτητών δασικών εκτάσεων, στην κατάρτιση και στη βελτίωση της τεχνογνωσίας των εν λόγω ιδιοκτητών αλλά και των εργαζόμενων καθώς και στην ενίσχυση της αποτελεσματικότητας της δασοκομίας. Επίσης η πολλαπλή χρήση των δασών και κυρίως η οικολογική και βιολογική βιωσιμότητα αποτελούν σημαντικούς στόχους. Όσον αφορά τις ΧΚΑΕ, σχεδόν το 10 % των δασικών εκτάσεων έχει πληγεί από την ατμοσφαιρική ρύπανση. Για την υλοποίηση των στόχων πρέπει να εφαρμοστούν τα κοινοτικά προγράμματα. Στο πλαίσιο του προγράμματος Sapard(6) μπορεί να στηριχτούν μεταξύ άλλων η αναδάσωση και η διαχείριση των δασών των αγροτικών περιοχών, οι επενδύσεις σε μεμονωμένες δασικές εκτάσεις, η επεξεργασία και η εμπορία δασοκομικών προϊόντων.

2.3.9. Κατά την ανάπτυξη της δασοκομίας και των άλλων εμπορικών δραστηριοτήτων που συνδέονται με το δάσος θα προκύψουν διαρθρωτικά προβλήματα λόγω της έλλειψης δασικής ιδιοκτησίας και των συναφών δομών. Σχέδια δράσης που αφορούν το δασικό τομέα έχουν ήδη εκπονηθεί στις ΧΚΑΕ και παρέχονται οικονομικές ενισχύσεις για την προώθηση της ιδιωτικής δασοκομίας. Η χρήση των κοινοτικών δασικών ενισχύσεων εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις εθνικές χρηματοδοτήσεις που σε ορισμένες χώρες είναι περιορισμένες.

2.3.10. Η αναμενόμενη ταχεία οικονομική ανάπτυξη στις ΧΚΑΕ αποτελεί ταυτόχρονα μια ευκαιρία και μια απειλή για τα σημερινά κράτη μέλη της ΕΕ. Από τη μια πλευρά οι αγορές τους σημειώνουν ταχεία ανάπτυξη, αλλά από την άλλη τα νέα κράτη μέλη ενδέχεται να αναστατώσουν λίγο την αγορά της ξυλείας και την μηχανική δασική βιομηχανία της ΕΕ που απασχολεί πολυάριθμο εργατικό δυναμικό επειδή στις ΧΚΑΕ είναι ακόμη χαμηλές οι τιμές της ξυλείας και το κόστος εργασίας. Ωστόσο η βελτίωση της επεξεργασίας προϊόντων της δασικής βιομηχανίας, η τυποποίηση των προϊόντων και η αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών αποτελούν σημαντικές προκλήσεις για τις ΧΚΑΕ στο εγγύς μέλλον. Εξάλλου αναμένεται ότι θα αυξηθούν οι δαπάνες.

2.4. Πρόγραμμα Δράσης 2000

2.4.1. Στη δασική στρατηγική επισημαίνεται ότι το σχετικά με τα δάση νομικό πλαίσιο της Κοινότητας βασίζεται πρωτίστως στις προτάσεις του προγράμματος δράσης 2000 της Επιτροπής. Τα δάση είναι σημαντικά για την ύπαιθρο και τούτο πρέπει να ληφθεί υπόψη για την αρμονική ανάπτυξη της υπαίθρου. Ο δασικός τομέας είναι σημαντικός φορέας απασχόλησης για την ύπαιθρο. Ιδιαίτερα η δασοκομία και η μικρής κλίμακας δασική βιομηχανία είναι καθοριστικής σημασίας για τη διατήρηση της οικονομικής ευρωστίας της υπαίθρου. Για θέματα που αφορούν την ανάπτυξη της υπαίθρου η ΓΔ γεωργίας της Επιτροπής επικουρείται από την αποκαλούμενη επιτροπή star (επιτροπή διαχείρισης των γεωργικών δομών και της ανάπτυξης της υπαίθρου) στην οποία δεν εκπροσωπούνται οι εμπειρογνώμονες επί δασικών θεμάτων των κρατών μελών εκτός εάν έχουν ατομικά προσκληθεί να συμμετάσχουν σε συνεδριάσεις. Τούτο ενισχύει την προαναφερθείσα ανησυχία για την έλλειψη μιας σφαιρικής προσέγγισης κατά την εξέταση των δασικών θεμάτων καθώς και την έλλειψη συντονισμού όσον αφορά τα δασικά θέματα.

2.4.2. Τα μέχρι σήμερα μέτρα στήριξης της Επιτροπής για τα δάση δεν προέβλεπαν μηχανισμούς αξιολόγησης για τον τρόπο και το βαθμό χρησιμοποίησης των κοινοτικών ενισχύσεων στις δράσεις για τη στήριξη της δασοκομίας. Δεν υπάρχουν συγκεκριμένα στοιχεία για το πως οι ενισχύσεις αυτές συνέβαλαν στην επίτευξη των επιδιωκόμενων στόχων. Ωστόσο στα κεφάλαια του προγράμματος δράσης 2000 που αφορούν τα δάση προβλέπονται νέες δυνατότητες για τη χρησιμοποίηση των κοινοτικών ενισχύσεων.

2.4.3. Γενικός στόχος είναι οι ενισχύσεις αυτές να συμβάλουν στην προώθηση της οικονομικής, οικολογικής και κοινωνικής ανάπτυξης των αγροτικών περιοχών. Μια σημαντική αλλαγή συνίσταται στο ότι υπάρχουν τώρα περισσότερες δυνατότητες στήριξης της δασοκομίας σε μη γεωργικές περιοχές. Επίσης η προστασία και η διαχείριση του περιβάλλοντος λαμβάνονται περισσότερο υπόψη στο πλαίσιο του καθεστώτος ενισχύσεων για τα δάση. Εξάλλου, οι παράγραφοι που αφορούν τα δάση παρέχουν μεγαλύτερη στήριξη στη συνήθη δασοκομία δηλαδή την υλοτομία και τη διαχείριση των δασών.

2.4.4. Οι ομάδες των δικαιούχων των δασικών ενισχύσεων έχουν αυξηθεί και περιλαμβάνουν και τις τοπικές αρχές και τις ενώσεις ιδιοκτητών δασικών εκτάσεων. Πριν από τη διεύρυνση της ΕΕ προς την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, η ΕΕ πρέπει να μελετήσει τον τρόπο με τον οποίο η δασοκομία των χωρών αυτών θα ενσωματωθεί στα κοινοτικά συστήματα.

2.4.5. Οι κοινοτικές χρηματοδοτήσεις θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν όσο το δυνατό αποτελεσματικότερα. Εξάλλου στο ψήφισμα του για τη δασική στρατηγική, το Συμβούλιο, στο σημείο 14, τονίζει ότι η δασοκομία και οι εμπορικές δραστηριότητες που συνδέονται με το δάσος θα πρέπει να καθορίζονται κυρίως από τις δυνάμεις της αγοράς. Η Επιτροπή θα πρέπει να διασφαλίσει ότι οι δασικές ενισχύσεις που χορηγούνται στο πλαίσιο του προγράμματος δράσης 2000 δεν θα επιφέρουν στρέβλωση του ανταγωνισμού στην αγορά δασικών προϊόντων τόσο σε περιφερειακό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

3. Πρωτόκολλο του Κυότο - Κλιματικές μεταβολές και δάση

3.1. Η Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών στο Ρίο ντε Τζανέιρο το 1992 έληξε με την υπογραφή συμφωνίας επί των κλιματικών μεταβολών. Στόχος της συμφωνίας αυτής είναι η σταθεροποίηση των εκπομπών αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου ούτως ώστε οι ανθρώπινες δραστηριότητες να μην διαταράξουν επικίνδυνα το κλίμα του πλανήτη. Η συμφωνία τέθηκε σε ισχύ το 1994. Το αποκαλούμενο πρωτόκολλο του Κυότο, το οποίο βασίζεται στη συμφωνία για το κλίμα, εγκρίθηκε το 1997. Η ΕΕ το υπέγραψε το 1998. Στο πρωτόκολλο του Κυότο οι βιομηχανικές και οι αναπτυσσόμενες χώρες δεσμεύονται να μειώσουν τις εκπομπές αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου ούτως ώστε ο συνολικός όγκος των εκπομπών να μειωθεί κατά μέσο όρο κατά 5 % σε σχέση με το επίπεδο των τιμών του 1990.Το ποσοστό μείωσης των εκπομπών ορίστηκε στο 8 % για την ΕΕ σε σχέση με το επίπεδο του 1990. Οι υπουργοί περιβάλλοντος των κρατών μελών κατέληξαν (Λουξεμβούργο 16-17 Ιουνίου 1998) σε συμφωνία για την αρχή των αποκαλούμενων "φυσαλίδων" των εκπομπών της ΕΕ, στο εσωτερικό των οποίων τα κράτη μέλη είναι ελεύθερα να αποφασίσουν τον τρόπο κατανομής της μείωσης. Οι δεσμεύσεις για τη μείωση πρέπει να έχουν πραγματοποιηθεί έως το 2008-2012, δηλαδή κατά την πρώτη περίοδο δεσμεύσεων. Σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος οι προσπάθειες που καταβάλλονται για την επίτευξη του στόχου μείωσης των εκπομπών δεν επαρκούν, και έτσι η ΕΕ πρέπει να λάβει αποτελεσματικά μέτρα για τη μείωση των εκπομπών σε όλους τους σχετικούς τομείς.

3.2. Το διοξείδιο του άνθρακα είναι το κυριότερο αέριο που προκαλεί το φαινόμενο του θερμοκηπίου. Επειδή τα δάση κατά την ανάπτυξή τους δεσμεύουν άνθρακα και λειτουργούν ως δεξαμενές άνθρακα, διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην πολιτική για το κλίμα. Ο άνθρακας συσσωρεύεται στα δάση αλλά και στο έδαφος. Στη Φινλανδία για παράδειγμα εκτιμάται ότι ο συνολικός όγκος άνθρακα που έχει συσσωρευτεί στο έδαφος είναι δέκα φορές μεγαλύτερος από τον όγκο άνθρακα που έχει συσσωρευτεί στα δάση. Όπως αναφέρεται στη δασική στρατηγική της Ένωσης, τα δάση επηρεάζουν την ποσότητα διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα χάρη στην προστασία των υφιστάμενων πόρων και δεξαμενών άνθρακα, στην αύξηση των δασικών εκτάσεων, στην αντικατάσταση των ορυκτών καυσίμων από ξυλεία που προέρχεται από δάση τα οποία αποτελούν αντικείμενο βιώσιμης διαχείρισης, και στην αντικατάσταση δασικών προϊόντων που προέρχονται από μη ανανεώσιμες πρώτες ύλες από προϊόντα ξυλείας. Τα προϊόντα ξυλείας που δεσμεύουν τον άνθρακα για μεγάλο χρονικό διάστημα είναι καθοριστικής σημασίας για την τήρηση των απαιτήσεων για τη μείωση των εκπομπών.

3.3. Από την πλευρά της, η ΕΕ επιθυμεί να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις που δημιουργούν οι κλιματικές μεταβολές με την υποστήριξη της χρησιμοποίησης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Στόχος της είναι να διπλασιάσει το ποσοστό της ενέργειας που παράγεται από ανανεώσιμους πόρους έως το έτος 2010, δηλαδή από 6 % που είναι σήμερα στο 12 %. Τούτο προϋποθέτει μεταξύ άλλων τη σημαντική αύξηση της βιομάζας κατά την παραγωγή ενέργειας. Το ποσοστό της βιοενέργειας στα νέα δασόφυτα κράτη μέλη (Αυστρία, Σουηδία και Φινλανδία) είναι ήδη αρκετά υψηλό (12 %, 18 % και 23 % αντιστοίχως)(7).

3.4. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη εκδώσει ανακοίνωση για την εφαρμογή του πρωτοκόλλου του Κυότο.

3.5. Στο πρωτόκολλο του Κυότο εξετάζονται μόνο οι πηγές άνθρακα που είναι αποτέλεσμα της αλλαγής της χρήσης της γης από τους ανθρώπους και των δασοκομικών δραστηριοτήτων συμπεριλαμβανομένης της δάσωσης, της αναδάσωσης και της αποψίλωσης των δασών. Θα ληφθούν υπόψη μόνο οι δράσεις που έχουν αναληφθεί από το 1990 και μετά. Στα όρια αυτά δεν ελήφθησαν υπόψη οι αρχές που συνδέονται με τη βιώσιμη δασοκομία ούτε οι μεγάλες χρονικές περίοδοι που την χαρακτηρίζουν.

3.6. Στο Κυότο αποφασίστηκε να μην περιληφθεί στις συζητήσεις η υλοτομία ούτε και τα προϊόντα ξυλείας έστω και εάν μακροπρόθεσμα συμβάλλουν στο σχηματισμό πηγών άνθρακα. Όταν ο ιδιοκτήτης δασικής έκτασης υλοτομεί, σύμφωνα με το Πρωτόκολλο του Κυότο, απελευθερώνεται άνθρακας και συμβάλλει στη μείωση του άνθρακα που έχει συσσωρευτεί στα δάση. Στην πραγματικότητα, η τήρηση των αρχών μιας βιώσιμης δασοκομίας εξασφαλίζει ότι η ισορροπία του άνθρακα στα δάση παραμένει μακροπρόθεσμα σταθερή. Κατά την υλοτομία ο άνθρακας μεταφέρεται στα προϊόντα της δασικής βιομηχανίας.

3.7. Απομένουν πολλά ακόμη να γίνουν όσον αφορά την εφαρμογή του Πρωτοκόλλου του Κυότο. Ιδιαίτερα σημαντικό πρόβλημα είναι ο ορισμός των διαφόρων εννοιών. Το έγγραφο που υπεγράφη στο Κυότο έχει μέχρι σήμερα επιβάλει στον τομέα της δασοκομίας απαιτήσεις που δεν θα πρέπει να δημιουργήσουν κανένα πρόβλημα ως προς την ερμηνεία.

3.8. H διακυβερνητική ομάδα εργασίας για τις κλιματικές μεταβολές (IPCC) ετοιμάζει μια έκθεση με βάση τις απόψεις εμπειρογνωμόνων για τα θέματα που αφορούν τις πηγές άνθρακα και τα οποία τίθενται στο Πρωτόκολλο του Κυότο προκειμένου να αποσαφηνιστεί η σημερινή κατάσταση. Η έκθεση αυτή (έκθεση της IPCC για τη χρήση της γης, για την αλλαγή χρήσης της γης και για τη δασοκομία) θα είναι έτοιμη την άνοιξη του 2000. Η έκθεση αυτή θα καλύπτει ολόκληρο τον τομέα όσον αφορά τις πηγές άνθρακα.

3.9. Στο Πρωτόκολλο του Κυότο περιλαμβάνονται τρεις "ευέλικτοι μηχανισμοί": διεθνές εμπόριο των δικαιωμάτων εκπομπών, κοινή εφαρμογή και μηχανισμός υγιούς ανάπτυξης. Οι στόχοι για τη μείωση των εκπομπών μπορούν να επιτευχθούν είτε μέσω των εθνικών μέτρων, είτε με την αξιοποίηση των μηχανισμών που καθορίστηκαν στο Κυότο. Η κοινή εφαρμογή αφορά τις βιομηχανικές χώρες που επενδύουν σε προγράμματα που οδηγούν στη μείωση των εκπομπών σε μια άλλη βιομηχανική χώρα και που ωφελούνται με τον τρόπο αυτό των δικαιωμάτων εκπομπών. Ο μηχανισμός υγιούς ανάπτυξης προβλέπει την εκπόνηση σχεδίων μείωσης των εκπομπών σε μια αναπτυσσόμενη χώρα. Οι όροι εφαρμογής αυτών των μηχανισμών θα καθοριστούν σε μια μεταγενέστερη έκθεση της διακυβερνητικής ομάδας για το κλίμα. Δεν είναι ακόμη σαφές, για παράδειγμα, εάν θα περιοριστεί το εμπόριο των εκπομπών. Πρέπει να διασφαλιστεί ότι η φύτευση δασών από επιχειρήσεις στις αναπτυσσόμενες χώρες δεν θα προκαλέσει στρέβλωση του ανταγωνισμού στην αγορά ξυλείας λόγω χορήγησης κρατικών ενισχύσεων ή άλλων.

4. Πιστοποίηση των δασών

4.1. Βασικές αρχές της πιστοποίησης των δασών

4.1.1. Όλη τη δεκαετία του '90 ο δασοκομικός τομέας αντιμετωπίζει μια σειρά προκλήσεων που τίθενται λόγω της βιώσιμης ανάπτυξης. Από την αρχή της δεκαετίας, απάντηση σε αυτές τις προκλήσεις υπήρξαν τα διάφορα συστήματα πιστοποίησης που εφαρμόστηκαν σε εθελοντική βάση και σε συνάρτηση με τα διάφορα είδη αγοράς.

4.1.2. Η πιστοποίηση των δασών ορίζεται ως διαδικασία που συνίσταται στην επαλήθευση, από ανεξάρτητο φορέα, ότι η διαχείριση των εν λόγω δασών πραγματοποιείται κατά τρόπο βιώσιμο. Εξασφαλίζει δε στους καταναλωτές και στους πελάτες ότι τα προϊόντα που αγοράζουν κατασκευάστηκαν από πρώτες ύλες που προέρχονται από δάση που αποτελούν αντικείμενο βιώσιμης διαχείρισης. Η πιστοποίηση είναι ένα μέσο που βασίζεται στην αγορά, συμβάλλει στην προώθηση της βιώσιμης διαχείρισης των δασών και καθιστά δυνατή την ικανοποίηση των αναγκών των αγοραστών. Τα συστήματα πιστοποίησης πρέπει να τηρούν τις ακόλουθες αρχές: εθελοντικό χαρακτήρα, αξιοπιστία, διαφάνεια, αποτελεσματικότητα του κόστους και έλλειψη διακρίσεων.

4.1.3. Η βιώσιμη χρήση των δασών έχει μακρά παράδοση στην Ευρώπη. Ένα αυστηρό νομοθετικό πλαίσιο και ένα ευρύ φάσμα πολιτικών μέσων θα αποτελέσουν τον πυρήνα μιας λειτουργικής δασικής στρατηγικής στις διάφορες χώρες. Στην Ευρώπη η πιστοποίηση των δασών αποτελεί το ιδανικό συμπληρωματικό μέσο για την προώθηση της βιώσιμης δασοκομίας. Αποτελεί ένα μέσο ελέγχου της βιώσιμης δασοκομίας και προωθεί την εμπορία προϊόντων ξυλείας.

4.1.4. Η ΕΕ διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην προώθηση της χρήσης ξυλείας σε σχέση με άλλα ανταγωνιστικά προϊόντα. Η βιώσιμη δασοκομία συμβάλλει στο να εμποδίσει την αντικατάσταση προϊόντων ξυλείας από άλλα λιγότερο φιλικά προς το περιβάλλον προϊόντα όπως είναι το αλουμίνιο ή το πλαστικό. Πολλοί καταναλωτές δεν συνδέουν τη χρήση πλαστικών με την γεώτρηση πετρελαίου ή με την εξόρυξη μεταλλευμάτων για τη βιομηχανία και έτσι δεν λαμβάνονται υπόψη οι συνέπειες αυτών των δραστηριοτήτων στο περιβάλλον.

4.2. Τα υφιστάμενα συστήματα πιστοποίησης των δασών

4.2.1. Το Συμβούλιο Διαχείρισης των Δασών ( FSC - Forest Stewardship Council) είναι μια διεθνής οργάνωση που ιδρύθηκε στο Μεξικό το 1993 και αποτελείται κυρίως από περιβαλλοντικές ενώσεις. Το FSC αποτελείται από τρία σώματα στα οποία εκπροσωπούνται οι οικονομικοί, κοινωνικοί και περιβαλλοντικοί κύκλοι. Το FSC δεν προβαίνει σε πιστοποιήσεις το ίδιο, αλλά προωθεί τις αρχές και τα κριτήρια της βιώσιμης ανάπτυξης και την εφαρμογή κανόνων που έχουν θεσπιστεί σε τοπικό επίπεδο σε ό,τι αφορά τη δασοκομία. Επίσης αναγνωρίζει τα όργανα πιστοποίησης και ελέγχει το έργο τους καθώς και τη χρήση του σήματος του FSC. Το FSC διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη της πιστοποίησης των δασών σε παγκόσμια κλίμακα.

4.2.2. Τον Αύγουστο του 1998 εκπονήθηκε το αποκαλούμενο πανευρωπαϊκό σχέδιο για την πιστοποίηση των δασών (PEFC). Στόχος του είναι η δημιουργία σε διεθνές επίπεδο ενός αξιόπιστου συστήματος πιστοποίησης για τα συστήματα πιστοποίησης που έχουν αναπτυχθεί στις διάφορες χώρες και για την αμοιβαία αναγνώρισή τους. Το PEFC ορίζει και θέτει τους όρους και τις διαδικασίες που πρέπει να ακολουθούν τα συστήματα πιστοποίησης κάθε χώρας προκειμένου να ενταχθούν σε αυτό. Το σύστημα πιστοποίησης επιδιώκει να δημιουργήσει ένα σύστημα που να είναι προσαρμοσμένο στις μικρές και μεσαίες οικογενειακές δασικές εκμεταλλεύσεις και παράλληλα να τηρούνται οι αρχές της δημοκρατίας του ελεύθερου εμπορίου.

4.2.3. Στην ανάπτυξη του συστήματος συμμετείχαν οι εθνικοί και τοπικοί αντιπρόσωποι του δασικού τομέα, της δασικής βιομηχανίας και εμπορίου από 17 ευρωπαϊκές χώρες. Οι ΗΠΑ, ο Καναδάς, η Μαλαισία και η Αυστραλία συμμετείχαν επίσης στη διαδικασία ως παρατηρητές. Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις και οι ενώσεις καταναλωτών καθώς και οι συνδικαλιστικές οργανώσεις κλήθηκαν να συμμετάσχουν σε ανοικτό διάλογο με τους εκπροσώπους του PEFC. Το σύστημα PEFC τέθηκε σε ισχύ τον Ιούνιο του 1999, και επιδιώκει να ενισχύσει τις θετικές συνέπειες του δασικού τομέα στην απασχόληση.

4.3. Ο ρόλος της ΕΕ στην πιστοποίηση των δασών

4.3.1. Η πιστοποίηση των δασών αναφέρεται στη δασική στρατηγική της ΕΕ ως ένα από τα ειδικά θέματα που συνδέονται με τη δασοκομία. Στη δασική στρατηγική επισημαίνεται ότι η Επιτροπή υποστηρίζει το προαναφερθέν παράδειγμα για την ανάπτυξη πανευρωπαϊκού συστήματος πιστοποίησης των δασών.

4.3.2. Εάν τα κράτη μέλη το επιθυμούν μπορεί να εφαρμοστεί σε κοινοτικό επίπεδο ένα σύστημα συνεργασίας για την πιστοποίηση των δασών. Η ταχεία ανάπτυξη του πανευρωπαϊκού συστήματος πιστοποίησης έδειξε ότι ο ευρωπαϊκός δασικός τομέας επιθυμεί να συμμετάσχει ενεργά στην προώθηση μιας βιώσιμης δασοκομίας και στην ανάπτυξη της αγοράς των προϊόντων ξυλείας. Η ΕΕ πρέπει να εξασφαλίσει ότι τα συστήματα πιστοποίησης των δασών που εφαρμόζονται στην επικράτειά της τηρούν την αρχή του ελεύθερου εμπορίου και ότι τα συστήματα αυτά χαρακτηρίζονται από διαφάνεια και αντικειμενικότητα. Τα συστήματα πιστοποίησης των δασών έχουν δυνατότητα επιτυχίας στην αγορά μόνο εάν γίνουν αποδεκτά τους καταναλωτές και από άλλες ομάδες συμφερόντων.

5. Συμπεράσματα

5.1. Η ΟΚΕ εκφράζει τη λύπη της που στη δασική στρατηγική της ΕΕ δεν περιλαμβάνονται συγκεκριμένες αναλύσεις και εκτιμήσεις των υφιστάμενων κοινοτικών δράσεων και προβλημάτων στο δασικό τομέα. Η ΟΚΕ ζητά επίσης σαφείς μελλοντικούς στόχους στους οποίους να λαμβάνεται υπόψη η προς ανατολάς διεύρυνση της ΕΕ και η ανάπτυξη σχετικά με το δασικό τομέα.

5.2. Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της που η δασική στρατηγική βασίζεται στην αρχή της επικουρικότητας καθώς και στην έννοια μιας βιώσιμης από οικονομική, οικολογική και βιολογική, κοινωνική και πολιτιστική άποψη δασοκομίας.

5.3. Η ΟΚΕ υπενθυμίζει ότι ο δασικός τομέας αποτελεί σημαντική πηγή απασχόλησης για την ΕΕ. Η ΕΕ θα πρέπει να προωθήσει όχι μόνο την εφαρμογή της δασικής στρατηγικής αλλά και τη χρήση ξυλείας ως ανανεώσιμης και φιλικής προς το περιβάλλον ύλης προκειμένου να βελτιωθεί η απασχόληση στην ΕΕ. Ιδιαίτερα, η ανάπτυξη των υπηρεσιών που παρέχονται στο δασικό τομέα και η εξασφάλιση των βέλτιστων συνθηκών για την ανάπτυξη της βιομηχανίας είναι καθοριστικής σημασίας.

5.4. Η ΟΚΕ θεωρεί απαραίτητο η Επιτροπή να ενισχύει τη στήριξή της στο δασικό τομέα κάθε φορά που μια κοινοτική δράση μπορεί να δημιουργήσει προστιθέμενη αξία με την ενίσχυση των εθνικών μέτρων.

5.5. Η ΟΚΕ θεωρεί σημαντικό να βελτιώσει η Επιτροπή το συντονισμό των δασικών θεμάτων μεταξύ των διαφόρων γενικών διευθύνσεών της προκειμένου να διασφαλιστεί η ολοκληρωμένη διαχείριση της βιώσιμης δασοκομίας. Η νέα Επιτροπή πρέπει κυρίως να ενισχύσει και να ενεργοποιήσει τη διαχείριση και το συντονισμό των δασικών θεμάτων λαμβάνοντας υπόψη την αυξανόμενη σημασία των δασών ως ενός εκ των σημαντικότερων τομέων της βιώσιμης ανάπτυξης. Ο δασικός τομέας είναι πρωταρχικής σημασίας για την οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική ανάπτυξη της ΕΕ.

5.6. Η ΟΚΕ επισημαίνει τις θετικές συνέπειες του δασικού τομέα στην απασχόληση, κυρίως δε στις αγροτικές περιοχές. Η βιώσιμη δασοκομία συμβάλλει επίσης στην ισορροπημένη ανάπτυξη των αγροτικών περιοχών.

5.7. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι η Επιτροπή πρέπει να εξασφαλίσει ότι οι νέες δασικές ενισχύσεις στο πλαίσιο του προγράμματος δράσης 2000 δεν θα προκαλέσουν στρέβλωση του ανταγωνισμού στην αγορά ξυλείας και των άλλων δασικών προϊόντων σε περιφερειακό ή σε κοινοτικό επίπεδο. Η ΟΚΕ απαιτεί να πραγματοποιείται αυστηρός έλεγχος των ενισχύσεων αυτών καθώς και αξιολόγηση της χρήσης των κοινοτικών πιστώσεων.

5.8. Η ΟΚΕ θεωρεί σημαντικό η ανακοίνωση της Επιτροπής, που δημοσιεύτηκε από την ΓΔ Βιομηχανίας για τη δασική βιομηχανία της ΕΕ και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας του τομέα αυτού, να συμβαδίζει με τη δασική στρατηγική της ΕΕ. Μια αποδοτική και βιώσιμη δασοκομία είναι απαραίτητη για την εδραίωση της ανταγωνιστικότητας της δασικής βιομηχανίας.

5.9. Η ΟΚΕ υπενθυμίζει ότι η ΕΕ πρέπει, τόσο σε εθνικό όσο και σε κοινοτικό επίπεδο, να απαντήσει στις απαιτήσεις που αφορούν τις κλιματικές μεταβολές με την ενθάρρυνση π.χ. της χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, ξυλείας και άλλων δασικών προϊόντων.

5.10. Η ΕΕ πρέπει να εξασφαλίσει ότι η αρχή της βιώσιμης δασοκομίας τηρείται κατά την εφαρμογή του πρωτοκόλλου του Κυότο. Η ΟΚΕ υπενθυμίζει ότι τα προϊόντα της δασικής βιομηχανίας λειτουργούν μακροπρόθεσμα ως δεξαμενές άνθρακα. Εξάλλου η ΕΕ πρέπει να ενημερώσει τα κράτη μέλη για τη δυνατότητα χρησιμοποίησης των ευέλικτων μηχανισμών.

5.11. Η ΟΚΕ υπενθυμίζει ότι η ΕΕ πρέπει να εξασφαλίσει ότι τα υφιστάμενα συστήματα πιστοποίησης των δασών που εφαρμόζονται στην επικράτειά της τηρούν την αρχή του ελεύθερου εμπορίου και ότι τα συστήματα αυτά χαρακτηρίζονται από διαφάνεια, αντικειμενικότητα, αποτελεσματικότητα ως προς το κόστος και εφαρμόζονται σε εθελοντική βάση.

5.12. Η ΟΚΕ απαιτεί η ΕΕ να ελέγχει σοβαρά τις εξελίξεις της δασοκομίας και των συναφών δραστηριοτήτων στις ΧΚΑΕ, και να προβαίνει σε ανάλυση των ευκαιριών, των απειλών και των προκλήσεων που συνεπάγεται η ένταξη των νέων κρατών μελών στην ΕΕ. Οι αξιολογήσεις αυτές πρέπει να θεσπιστούν βάσει των αποφάσεων που εγκρίθηκαν κατά την Πανευρωπαϊκή Υπουργική Συνδιάσκεψη του Ελσίνκι για την άσκηση μιας βιώσιμης δασοκομίας.

5.13. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι η ΕΕ πρέπει να προωθήσει την εφαρμογή, σε διεθνές επίπεδο, ενός νομικά δεσμευτικού μέσου για τη διαχείριση, τη διατήρηση και τη βιώσιμη ανάπτυξη κάθε είδους δάσους, το οποίο να τηρεί τις αρχές που υιοθετήθηκαν στο Ρίο σχετικά με τα δάση.

5.14. Η ΟΚΕ απαιτεί η ΕΕ να συμμετέχει ενεργά στο διάλογο για την παγκόσμια δασική πολιτική και στη διαδικασία λήψεως αποφάσεων, π.χ. στις διαπραγματεύσεις για το σύστημα πιστοποίησης ή στο πλαίσιο του Οργανισμού για τη Διατροφή και τη Γεωργία.

5.15. Η ΟΚΕ θεωρεί σημαντικό στις προσεχείς διαπραγματεύσεις του ΠΟΕ να ληφθεί υπόψη η αρχή της βιώσιμης δασοκομίας κατά τη διάρκεια των συζητήσεων που αφορούν το δασικό τομέα στο πλαίσιο του διεθνούς εμπορίου.

Βρυξέλλες, 9 Δεκεμβρίου 1999.

Η Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Batrice RANGONI MACHIAVELLI

(1) ΕΕ C 206 της 7.7.1997.

(2) EE C 64 της 27.2.1998.

(3) Υπουργικές διασκέψεις: Στρασβούργο 1990, Ελσίνκι 1993 και Λισσαβόνα 1998.

(4) ΕΕ C 206 της 7.7.1997.

(5) COM(1999) 457.

(6) ΕΕ L 244 της 16.9.1999, σ. 64.

(7) COM (97) 599 τελικό της 26.11.1997.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

στη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Οι ακόλουθες τροπολογίες που συγκέντρωσαν περισσότερο από το ένα τέταρτο των ψήφων απορρίφθηκαν κατά τη διάρκεια των συζητήσεων:

Σημείο 2.2.1

Μετά τη φράση "δασικών θεμάτων" να προστεθεί το ακόλουθο κείμενο:

Η ΟΚΕ επιμένει ότι πρέπει να υπάρξει συνεργασία σε επίπεδο ΕΕ, επειδή κατ' αυτόν τον τρόπο επιτυγχάνονται περισσότεροι στόχοι απ' ό,τι μόνο με εθνικά μέτρα.

Αιτιολογία

Όσον αφορά τη δασοκομία, έχει ιδιαίτερη σημασία να προωθήσει στο μέγιστο δυνατό βαθμό η συνεργασία σε επίπεδο ΕΕ. Αυτό πρέπει να τονιστεί και στο κείμενο.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 29, ψήφοι κατά: 30, αποχές: 3.

Σημείο 2.3.7, δεύτερη πρόταση

Να αντικατασταθεί από το ακόλουθο κείμενο:

Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να προάγεται διαρκώς η βιώσιμη δασοκομία. Δεδομένου ότι η διαχείριση των δασών ευρίσκεται στα χέρια ιδιωτών, του Δημοσίου και οργανώσεων όπως η οργάνωση για την προστασία της Φύσης, πρέπει να δημιουργηθεί στην ΕΕ ένα πλαίσιο εντός του οποίου θα μπορούν να εξεταστούν τα θέματα που αφορούν την υπεύθυνη διαχείριση των δασών.

Το περιεχόμενο της τελευταίας πρότασης του σημείου 2.3.7 μπορεί να αποδοθεί καλύτερα σε μια άλλη πρόταση.

Αιτιολογία

Δεν είναι καθήκον της ΕΕ να ισχυριστεί ότι πρέπει να προαχθεί η ατομική ιδιοκτησία των δασών. Στην ΕΕ, εκτός από ιδιώτες, υπάρχουν και άλλες οργανώσεις που μπορούν να αναλάβουν την υπεύθυνη διαχείριση των δασών.

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 27, ψήφοι κατά: 35, αποχές: 2.