Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα τους "Γενικούς προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών το 2000"

(2001/C 139/14)

Στις 13 Ιουλίου 2000, και σύμφωνα με το άρθρο 23 παράγραφος 3 του Εσωτερικού Κανονισμού της, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση με θέμα τους "Γενικούς προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών το 2000".

Το τμήμα "Οικονομική και Νομισματική Ένωση, Οικονομική και Κοινωνική Συνοχή", στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 8 Φεβρουαρίου 2001, με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Putzhammer.

Κατά την 379η σύνοδο ολομέλειας της 28ης Φεβρουαρίου και 1ης Μαρτίου 2001 (συνεδρίαση της 1ης Μαρτίου), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, υιοθέτησε με 81 ψήφους υπέρ, 1 ψήφο κατά και 1 αποχή την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή: η αυξανόμενη σημασία των γενικών οικονομικών προσανατολισμών της ΕΕ

1.1. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αναγνωρίζει τη θεμελιώδη και πρωταρχική σημασία των γενικών οικονομικών προσανατολισμών των κρατών μελών και της Κοινότητας για την χάραξη μιας οικονομικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης που να προσανατολίζεται στην ανάπτυξη και τη σταθερότητα και να επιδιώκει την πλήρη απασχόληση και τη διατήρηση της σταθερότητας των τιμών και της κοινωνικής συνοχής. Οι γενικοί προσανατολισμοί διαμορφώνουν σαφώς ένα δεσμό με τα ζητήματα που εξετάζουν και τις τρεις παράλληλες διαδικασίες σχετικά με την πολιτική για την απασχόληση, δηλαδή τις διαδικασίες του Λουξεμβούργου, του Κάρντιφ και της Κολωνίας.

1.2. Οι γενικοί προσανατολισμοί λαμβάνουν ακόμη μεγαλύτερη σημασία εφέτος στο πλαίσιο της έκθεσης του Συμβουλίου με θέμα τον "Συντονισμό της οικονομικής πολιτικής", η οποία υιοθετήθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Ελσίνκι, καθώς επίσης και λόγω των Συμπερασμάτων του έκτακτου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Λισσαβώνας, σύμφωνα με τα οποία το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο θα πραγματοποιήσει ετήσια συνάντηση την προσεχή άνοιξη, κατά την οποία θα εξετάσει ζητήματα απασχόλησης, οικονομικών μεταρρυθμίσεων και κοινωνικής συνοχής. Στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβώνας, η ΕΕ έθεσε τους στρατηγικούς στόχους για την προσεχή δεκαετία: να αντικαταστήσει τις ΗΠΑ ως η δυναμικότερη περιοχή του κόσμου, να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα και να υλοποιήσει το στόχο της βιώσιμης ανάπτυξης με την ποσοτική και ποιοτική βελτίωση της απασχόλησης μέσω της μετάβασης σε μια κοινωνία της επικοινωνίας και των πληροφοριών. Τούτο μπορεί να επιτευχθεί συγκεκριμένα με την δημιουργία ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος για τη σύσταση και την ανάπτυξη καινοτόμων επιχειρήσεων, ιδίως ΜΜΕ και με την επιτάχυνση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων και την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή θα κρίνει τους αρχηγούς των κρατών και των κυβερνήσεων με βάση την ανταπόκρισή τους στο στόχο της πλήρους ανάπτυξης στην ΕΕ, ο οποίος είχε ανακοινωθεί επίσημα στη Λισσαβώνα.

1.3. Στο πλαίσιο αυτό, η ΟΚΕ τάσσεται υπέρ της σφαιρικής διαδικασίας που υιοθετήθηκε εφέτος όσον αφορά την κατάρτιση και την διαβίβαση των γενικών προσανατολισμών, στην οποία περιλαμβάνονται η Επιτροπή, το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο στις διάφορες συνθέσεις του - και συγκεκριμένα, για πρώτη φορά όχι μόνο στη σύνθεση Οικονομίας και Οικονομικών-, την ετήσια εαρινή συνεδρίαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου καθώς και τις διάφορες ακροάσεις των κοινωνικών εταίρων. Με τον τρόπο αυτό καθίσταται δυνατή μια εκτεταμένη, διαφανής και δημοκρατική διαδικασία που συντονίζεται με ένα σύστημα κυλιόμενων διαβουλεύσεων, με βάση το οποίο το Συμβούλιο Οικονομίας και Οικονομικών αποφασίζει τους γενικούς προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 98 και 99 της Συνθήκης.

1.4. Οι γενικοί προσανατολισμοί απαρτίζονται από δύο κύρια μέρη· το πρώτο περιλαμβάνει τους γενικούς προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών ενώ το δεύτερο περιγράφει τους προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών ανά χώρα και προβαίνει σε συστάσεις στα κράτη μέλη. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή στην παρούσα γνωμοδότηση εξετάζει μόνο τους γενικούς προσανατολισμούς και συστάσεις, οι οποίοι ισχύουν σε επίπεδο ΕΕ και περιλαμβάνουν ένα γενικό μέρος με αναλύσεις και συμπεράσματα (Τμήμα 1 (Εισαγωγή) και 2 (Προτεραιότητες και κυριότερες δράσεις που πρέπει να αναληφθούν) καθώς και ένα μέρος με συστάσεις.

Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε το Φεβρουάριο 2001 πολλές γνωμοδοτήσεις για παρεμφερή θέματα:

- γνωμοδότηση πρωτοβουλίας με θέμα "Ο συντονισμός των οικονομικών πολιτικών ως συνέπεια της ΟΝΕ"·

- γνωμοδότηση πρωτοβουλίας με θέμα την "Εντατικοποίηση των συγκριτικών μελετών ανά χώρα μέσω της σύγκρισης των μακροοικονομικών επιδόσεων στον τομέα της οικονομίας και της απασχόλησης", ενόψει της πρότασης ενός πλαισίου για την μακροοικονομική βαθμονόμηση·

- γνωμοδότηση (κατόπιν αιτήσεως) με θέμα την Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τους διαρθρωτικούς δείκτες·

- γνωμοδότηση πρωτοβουλίας με θέμα "Ενδιάμεση επισκόπηση των τριών διαδικασιών στις οποίες στηρίζεται η ευρωπαϊκή στρατηγική για την απασχόληση", η οποία θα υποβληθεί λίγο πριν από τη Διάσκεψη της Στοκχόλμης, το Μάρτιο 2001.

Εξάλλου, η ΟΚΕ υιοθέτησε πρόσφατα γνωμοδότηση με θέμα "Νέες γνώσεις - νέες δυνατότητες απασχόλησης"(1), προκειμένου να συμβάλει αποφασιστικά στον κύριο αυτό στόχο της Γαλλικής Προεδρίας και να ασκήσει την επιρροή της στο πρόγραμμα εργασίας της ΕΕ στον τομέα αυτό.

2. Κύριες προτεραιότητες και απαιτούμενες οικονομικές δράσεις

2.1. Παραπέμποντας στη δεκαετία του '90, οι γενικοί προσανατολισμοί πραγματοποιούν ορισμένες δυσάρεστες συγκρίσεις μεταξύ της οικονομικής ανάπτυξης της ΕΕ και των ΗΠΑ. Η οικονομική ανάπτυξη της ΕΕ ήταν απογοητευτική, πολύ χαμηλότερη από εκείνης των ΗΠΑ· ύστερα από μια δεκαετία σχετικής ύφεσης, το επίπεδο διαβίωσης στην ΕΕ είναι χαμηλότερο κατά 35 % κατά μέσο όρο από εκείνο στις ΗΠΑ, παρά το γεγονός ότι η αποδοτικότητα της εργασίας συνέχισε να πλησιάζει το αμερικανικό επίπεδο κατά την ίδια περίοδο (βλ. γραφική παράσταση 1). Ως μια από τις μεγαλύτερες αδυναμίες αναφέρεται η ύφεση των επενδύσεων στην ΕΕ, ενώ στις ΗΠΑ οι πραγματικές επενδύσεις διπλασιάσθηκαν κατά την ίδια περίοδο.

Γραφική παράσταση 1:

Εξέλιξη του επιπέδου διαβίωσης και της παραγωγικότητας (PPS, USA = 100)

>PIC FILE= "C_2001139EL.007301.EPS">

Πηγή:

Επιτροπή.

2.2. Πρέπει ωστόσο να επισημανθεί ότι από την αρχή του 1999, για πρώτη φορά μετά από μία δεκαετία, σημειώθηκε μια σθεναρή και γενικευμένη ανάκαμψη στην ΕΕ - στο πλαίσιο της σταθερότητας των εσωτερικών επιτοκίων από τον Ιανουάριο 1999, έναρξη της τρίτης φάσης της ΟΝΕ - με μη πληθωριστικό ποσοστό ανάπτυξης ύψους 3 % και με τη διατήρηση της σταθερότητας των τιμών, η οποία θα οδηγήσει σε μεγάλη αύξηση των θέσεων απασχόλησης. Σε γενικές γραμμές, θεωρείται ότι μια μείωση της ανεργίας δυνατή, με την προϋπόθεση ότι θα συνδυασθούν ορθά τα μακροοικονομικά μέτρα και οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, με τρόπο αποτελεσματικό και συντονισμένο.

2.3. Στο πλαίσιο αυτό, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή συμφωνεί με τις πέντε θεμελιώδεις προκλήσεις που εγγράφονται στους γενικούς προσανατολισμούς και τις οποίες θα πρέπει να αντιμετωπίσει: επιστροφή στην πλήρη απασχόληση, μετάβαση σε μία κοινωνία της γνώσης, προετοιμασία για τη γήρανση του πληθυσμού, βελτίωση της κοινωνικής συνοχής στην ΕΕ και συνέχιση των μεταρρυθμίσεων, χάρη στις οποίες η ΕΕ θα μπορέσει στο μέλλον να ενισχύσει καλύτερα τη θέση της στο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης των οικονομιών. Βεβαίως, όταν η Επιτροπή παρουσίασε τους γενικούς προσανατολισμούς της, δεν μπορούσε να προβλεφθεί ότι η τιμή της ενέργειας και του ακαθάριστου πετρελαίου θα συνέχιζε να αυξάνει· παρόλα αυτά οι θεμελιώδεις αυτές προκλήσεις παραμένουν επίκαιρες και εφικτές, ακόμη και στην περίπτωση της λιγότερο αισιόδοξης αναθεώρησης των προβλέψεων. Τούτο καταδεικνύει την ανάγκη πρόσθετης, συντονισμένης δράσης χωρίς ωστόσο να μεταβάλλει οτιδήποτε στις βασικές στρατηγικές.

2.4. Η ΕΕ και τα κράτη μέλη της καθορίζουν σαφείς και μετρημένους στόχους που θα χρησιμεύσουν ως σημεία αναφοράς για τις μελλοντικές προόδους: ένα μεσοπρόθεσμο ποσοστό ανάπτυξης ύψους 3 % και περισσότερο, αύξηση του ποσοστού απασχόλησης από 61 % κατά μέσο όρο σήμερα σε 70 % έως το 2010 και αύξηση του αριθμού των γυναικών που διαθέτουν θέση απασχόλησης από 51 % σήμερα σε 60 % για την ίδια περίοδο. Η Επιτροπή επιβεβαίωσε στα σενάρια που παρουσιάζουν τη δυνατή εξέλιξη του ποσοστού απασχόλησης μέχρι το 2001 ότι οι εν λόγω στόχοι είναι εφικτοί στις συνθήκες που περιγράφονται στο σημείο 2.3. Οι στόχοι συνεπάγονται μια μεγαλύτερη πρόκληση για οικονομικές μεταρρυθμίσεις στα κράτη μέλη. Οι πραγματικές διαφορές των ποσοστών απασχόλησης είναι σημαντικές, κυρίως η διαφορά 50 % περίπου (μεταξύ Ισπανίας και Δανίας). Οι διαφορές αυτές υποτίθεται ότι θα μειωθούν κατά το ήμισυ τη δεκαετία αυτή, ενώ ταυτόχρονα το ποσοστό απασχόλησης αυξάνεται και στις χώρες με το υψηλότερο ποσοστό.

Πίνακας 1: Απασχόληση, ενεργός πληθυσμός και ποσοστό απασχόλησης έως το 2001

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Πηγή:

Επιτροπή ΕΕ, ΓΔ Απασχόληση.

2.4.1. Οι ενθαρρυντικές προβλέψεις ανάπτυξης για το ευρωπαϊκό ΑΕγχΠ που αναφέρουν ένα ποσοστό ύψους άνω του 3 % για τα δύο προσεχή έτη, σε συνδυασμό με την συνεπόμενη ώθηση, θα δώσουν στην ΕΕ την απαραίτητη βάση για μια αυτοσυντηρούμενη ανάκαμψη και για μια ισχυρότερη και βιώσιμη ανάπτυξη. Τελικά, με τον τρόπο αυτό, θα υπάρξει και στην Ευρώπη συνειδητοποίηση του ότι μια βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη αποτελεί σημαντική προϋπόθεση για την πλήρη απασχόληση.

2.4.2. Μια άλλη πτυχή που είχε παραβλεφθεί στο παρελθόν είναι το ποσοστό επενδύσεων, το οποίο ανέρχεται σε 19 % του ΑΕγχΠ και είναι πολύ χαμηλότερο από το 24 % της εποχής της πλήρους απασχόλησης στην Ευρώπη στις αρχές της δεκαετίας του '70 και το οποίο πρέπει να γίνει ο φορέας της μελλοντικής ανάπτυξης. Μια μεγάλη εσωτερική αγορά πρέπει να μπορεί να παράγει η ίδια ευμάρεια χωρίς να εξαρτάται από τα έσοδα από τις εξαγωγές σε τρίτες χώρες. Παράλληλα με τις δημόσιες επενδύσεις, ο τομέας των δημοσίων επενδύσεων πρέπει μελλοντικά να συμβάλει σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση του ποσοστού επενδύσεων, το οποίο μειώθηκε σημαντικά κατά τη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας και, σύμφωνα με μια έκθεση της Επιτροπής του 1998, προκάλεσε με τη σειρά του μείωση κατά μισό έως 1 % του ποσοστού της οικονομικής ανάπτυξης. Οι αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Λισσαβώνας σχετικά με την προώθηση της καινοτομίας, της έρευνας και της ανάπτυξης ενόψει της μετάβασης σε μια οικονομία της γνώσης διανοίγουν νέες προοπτικές. Επιπλέον, η ανάπτυξη των επενδύσεων για υλικές επενδύσεις κατέχει μεγάλη σημασία.

2.4.3. Η μεταμόρφωση της ευρωπαϊκής οικονομίας σε μια οικονομία που να βασίζεται στη γνώση θα δώσει ώθηση στην παραγωγικότητα, την ανάπτυξη και την απασχόληση. Αρμόζει λοιπόν να ενισχυθούν οι επενδύσεις στο ανθρώπινο δυναμικό και τις υποδομής ενημέρωσης και επικοινωνίας και, παράλληλα, να συνεχισθεί η ελευθέρωση και η ελαστικοποίηση των αγορών αγαθών και υπηρεσιών. Ακόμη, πρέπει να γίνει καλύτερη προσαρμογή της κατατομής της κατάρτισης και των σταδιοδρομιών, προκειμένου να υλοποιηθεί το πλήρες δυναμικό της οικονομίας που βασίζεται στην γνώση. Το ίδιο ισχύει και για τις καινοτόμες μορφές της δια βίου μάθησης και της συνεπόμενης συναλλαγής μεταξύ επαγγελματικού βίου και κατάρτισης.

2.4.4. Τα συνταξιοδοτικά καθεστώτα αναμένεται να αντιμετωπίσουν προβλήματα ως αποτέλεσμα της μεταβολής της ευρωπαϊκής ηλικιακής πυραμίδας. Τα προβλήματα αυτά μπορούν να επιλυθούν, πρώτον, με τη μείωση των σημερινών ποσοστών ανεργίας, δεύτερον, με την επιτυχή συνέχιση της ελεγχόμενης σε επίπεδο ΕΕ πολιτικής για την μετανάστευση, τρίτον, με την αύξηση του ποσοστού απασχόλησης των γυναικών και τέλος, με την αύξηση του ποσοστού απασχόλησης των πιο ηλικιωμένων εργαζομένων. Με τον τρόπο αυτό, μπορεί να διασφαλισθεί ότι οι δυσχέρειες που αντιμετωπίζουν τα συνταξιοδοτικά καθεστώτα, δεν θα μετατεθούν στα δημόσια οικονομικά. Συνεπώς, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίησή της για την έκκληση του Συμβουλίου της Λισσαβώνας για ένα εντονότερο συντονισμό μεταξύ των κρατών μελών στον τομέα της μελλοντικής ανάπτυξης της κοινωνικής προστασίας.

2.5. Η ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς, δηλαδή οι ολοκληρωμένες αγορές αγαθών, υπηρεσιών και κεφαλαίων στην Ευρώπη, είναι ουσιαστική για την επίτευξη της επιδιωκόμενης ισχυρής οικονομικής απόδοσης. Τα τελευταία έτη, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή διαδραμάτισε το ρόλο της στην ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς με τις εργασίες του Παρατηρητηρίου της Ενιαίας Αγοράς, οι οποίες βασίζονται στην πρακτική εμπειρία. Με την παγκοσμιοποίηση της οικονομίας όμως, η ΕΕ δεν μπορεί να επιτρέψει την απομόνωσή της. Η ενιαία αγορά συμπληρώνεται από την κοινή εξωτερική πολιτική, η οποία επιδιώκει να διασφαλίσει μια ανοιχτή παγκόσμια οικονομία, με ένα θεμιτό και βάσει κανόνων εμπορικό και επενδυτικό καθεστώς, στο πλαίσιο του ΠΟΕ.

3. Συστάσεις για την οικονομική πολιτική

3.1. Κύριος στόχος των συστάσεων για την οικονομική πολιτική είναι να θέσουν στην πράξη με τη μορφή ευρωπαϊκών και εθνικών πολιτικών, το νέο στρατηγικό στόχο της ΕΕ για την προσεχή δεκαετία - όπως διαμορφώθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβώνας. Οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων έθεσαν στη Λισσαβώνα το στόχο να εξελιχθεί η ΕΕ "στην πιο ανταγωνιστική και δυναμική οικονομία της γνώσης στον κόσμο, η οποία να βασίζεται στη βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη με περισσότερες και καλύτερες θέσεις απασχόλησης και μεγαλύτερη κοινωνική συνοχή"(2). Εάν εξετασθούν υπό το πρίσμα αυτού του φιλόδοξου στόχου, οι κατευθυντήριες γραμμές δεν ανταποκρίνονται στις προσδοκίες της ΟΚΕ. Συνεπώς, δεν είναι πάντοτε εύκολο να γίνει κατανοητό πώς η επανάληψη συστάσεων από προηγούμενα έτη μπορεί να συνδυασθεί με τη νέα στρατηγική της ΕΕ. Ακόμη, οι κατευθυντήριες γραμμές δεν παρέχουν ενδείξεις για το πώς θα διατηρηθεί πέρα από το 2001, η επιστροφή στα υψηλά ποσοστά επενδύσεων. Μια μεγαλύτερη ανακολουθία μεταξύ των νέων στρατηγικών στόχων και των συστάσεων για την οικονομική πολιτική οφείλεται στην υποτίμηση του ρόλου της νομισματικής πολιτικής στην παροχή βιώσιμης ανάπτυξης που να προσανατολίζεται στη σταθερότητα.

3.2. Οι παρούσες ανησυχίες σχετικά με τις συναλλαγματικές ισοτιμίες και με την εξωτερική αξία του ευρώ οδηγούν την ΟΚΕ να προβεί στις ακόλουθες παρατηρήσεις. Λόγω της υγιούς οικονομικής βάσης της ΕΕ και της ύπαρξης σαφώς προσανατολισμένης, σταθερής ανάπτυξης, το ενιαίο ευρωπαϊκό νόμισμα είναι σαφώς υποτιμημένο εξωτερικά παρά τον υψηλό βαθμό σταθερότητας. Μια ματιά στις συναλλαγματικές ισοτιμίες μεταξύ του δολαρίου και των ευρωπαϊκών νομισμάτων πριν από την τρίτη φάση της ΟΝΕ - όταν ήταν ακόμη ανεξάρτητα - δείχνει ακόμη ότι δεν είναι κυρίως ότι το ευρώ είναι ασθενικό αλλά ότι το δολάριο είναι εξαιρετικά ισχυρό. Τούτο οφείλεται στις σημαντικές διαφορές στην ανάπτυξη και στις συναλλαγματικές ισοτιμίες μεταξύ ΕΕ και ΗΠΑ, οι οποίες συνεχίζουν να υφίστανται στο τελευταίο τρίμηνο του 2000. Πρέπει να απαιτηθεί από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα τόσο να συνεχίσει να επιδιώκει το στόχο της σταθερότητας όσο και να συμβάλλει στην οικονομική ανάπτυξη της ΕΕ. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι η μελλοντική αξιοπιστία του ενιαίου νομίσματος θα εξαρτηθεί ακόμη περισσότερο από την ικανότητα της ΕΕ να μιλάει με μια φωνή για τα ζητήματα που αφορούν το νόμισμα.

3.3. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή συμφωνεί με την Επιτροπή και το Συμβούλιο ότι η παρούσα ανάκαμψη μπορεί να οδηγήσει την ευρωπαϊκή οικονομία σε μια αυτοσυντηρούμενη, εντονότερη και μη πληθωριστική ανάπτυξη. Προς τούτο απαιτείται μια νομισματική πολιτική που έχει δεσμευθεί για την σταθερότητα των τιμών και την ανάπτυξη όπως προβλέπει η Συνθήκη (άρθρο 105). Η περαιτέρω συνέχιση της παρούσας πολιτικής δημοσιονομικής σταθεροποίησης θα συμβάλει στην βραχυπρόθεσμη και μεσοπρόθεσμη περαιτέρω βελτίωση της προσφοράς και της ζήτησης, εφόσον η μείωση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων όπως το χρέος του δημόσιου τομέα θα συνοδευτούν από προσπάθειες για τη βελτίωση της ποιότητας των δαπανών μέσω επενδύσεων που προσανατολίζονται στο μέλλον. Η υψηλή ανάπτυξη και τα ποσοστά απασχόλησης αποτελούν τον ταχύτερο και λιγότερο οδυνηρό τρόπο επίτευξης ισορροπημένων προϋπολογισμών, αν και ένας ισορροπημένος προϋπολογισμός δεν αποτελεί αυτοσκοπό για κάθε περίπτωση και για όλες τις οικονομικές συνθήκες. Στις κατευθυντήριες γραμμές αναγνωρίζεται ότι οι κοινωνικοί εταίροι τήρησαν υπεύθυνη στάση στο παρελθόν στο ζήτημα των μισθών και η Επιτροπή αναμένει ότι η μελλοντική πολιτική μισθών θα συνδεθεί με την σταθερότητα των τιμών και θα προσανατολισθεί προς την αύξηση της παραγωγικότητας. Η παρούσα πετρελαϊκή κρίση δεν αναμένεται επί του παρόντος να έχει δευτερεύουσες επιπτώσεις.

3.4. Η δημοσιονομική πολιτική πρέπει να διασφαλίσει ότι οι στόχοι σταθεροποίησης που έχουν θέσει τα κράτη μέλη στα αναθεωρημένα προγράμματα σταθερότητας τηρούνται αυστηρά και ότι οι δημόσιες δαπάνες διοχετεύονται προς επενδύσεις στις υποδομές και την εκπαίδευση. Κάθε νέα θέση απασχόλησης που δημιουργείται με τον τρόπο αυτό θα μειώνει τις πιέσεις στα συστήματα κοινωνικής προστασίας. Η ανάγκη ποιοτικών επενδύσεων απαιτεί να κατευθύνονται οι εν λόγω επενδύσεις από τα αιτήματα μετάβασης σε μια κοινωνία της γνώσης χωρίς το ψηφιακό χάσμα να διευρύνει το κοινωνικό χάσμα.

3.5. Προκειμένου να βελτιωθεί η ποιότητα και η βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή θεωρεί ότι και όσον αφορά τα έσοδα, οι προϋπολογισμοί των κρατών μελών θα μπορούσαν να βελτιωθούν μέσω της αποτελεσματικότερης συλλογής των φόρων. Η ΟΚΕ, σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της, ζητούσε επανειλημμένα τη βελτίωση της συνεργασίας στον τομέα της φορολογικής πολιτικής στην ΕΕ και εξέφρασε την ικανοποίησή της για τις πρώτες προσπάθειες καταπολέμησης του επιβλαβούς φορολογικού ανταγωνισμού μεταξύ των κρατών μελών. Ακόμη, μεγαλύτερη πρόοδος πρέπει να σημειωθεί μέσω της άρσης των φορολογικών φραγμών που δυσχεραίνουν την λειτουργία της ενιαίας αγοράς.

3.6. Προκειμένου να έχουν θετικές επιπτώσεις στη σταθερότητα και - κατ' αρχήν - στην απασχόληση, οι μισθολογικές εξελίξεις πρέπει να κατευθύνονται από την αύξηση της παραγωγικότητας. Παράλληλα, δεν πρέπει να θεωρούνται δευτερεύουσες σε σχέση με άλλους τομείς της μακροοικονομικής πολιτικής (δημοσιονομική και οικονομική πολιτική). Μια μισθολογική πολιτική που προωθεί τη σταθερότητα και την απασχόληση πρέπει να υποστηρίζεται από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και τη δημοσιονομική πολιτική στο πλαίσιο των νέων πολιτικών σχεδιασμών που επιδιώκουν την ανάπτυξη. Ωστόσο, παρατηρήθηκαν πρόσφατα εντονότερα σήματα ότι, λόγω της ανησυχίας ότι αναμένεται να βελτιωθεί η αγορά εργασίας με επιπτώσεις στην άνοδο του πληθωρισμού, η νομισματική πολιτική επιδιώκει να αναλάβει προληπτική δράση και να αναγκάσει τα διάφορα μέρη να προβούν σε εξαιρετικά πειθαρχημένες μισθολογικές συμβάσεις, αν και δεν υπάρχει λόγος να πιστεύει κανείς ότι αναμένονται προσεχώς πληθωριστικές τάσεις όσον αφορά την προσφορά στην αγορά εργασίας. Τούτο οφείλεται κυρίως στην κοινή στρατηγική απασχόλησης της ΕΕ που χαράχθηκε με βάση τις κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση της διαδικασίας του Λουξεμβούργου. Οι κατευθυντήριες γραμμές υπογραμμίζουν την σημασία των πραγματικών μισθολογικών εξελίξεων για την προώθηση της απασχόλησης και τούτο είναι, κατ' αρχήν, ορθό. Ωστόσο, δεν ισχύει στην πράξη στο βαθμό που τα μέρη που συνάπτουν μισθολογικές συμβάσεις μπορούν να επηρεάσουν μόνο τις ονομαστικές μισθολογικές εξελίξεις στις πολιτικές μισθών. Μια ματιά στο πραγματικό εργατικό κόστος στην ΕΕ δείχνει επίσης ότι η σχετική τιμή της εργασίας μειώθηκε σταθερά κατά την τελευταία δεκαετία και, συνεπώς, δεν αποτελεί, κατ' αρχήν, εμπόδιο στην αύξηση της απασχόλησης.

Πίνακας 2: Τάσεις της παραγωγικότητας εργασίας

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Πηγή:

Επιτροπή.

Πίνακας 3: Σύγκριση του κατά μονάδα πραγματικού εργατικού κόστους

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

Το ετήσιο ποσοστό % υπολογίσθηκε με βάση την εφαρμογή του αποπληθωριστή του ΑΕγχΠ στο πραγματικό εργατικό κόστος ανά μονάδα.

Πηγή:

Eurostat και ΓΔ "Ecofin". (Ευρωπαϊκή Οικονομία, Συμπληρωματικό τεύχος αριθ. 10/11-2000)

3.7. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή εκφράζει με έμφαση τη συμφωνία της με τις συστάσεις όσον αφορά την ανάπτυξη μιας κοινωνίας της γνώσης που περιλαμβάνονται στις κατευθυντήριες γραμμές. Η διαδικασία ενημέρωσης του Κάρντιφ υπογράμμισε την ανάγκη περαιτέρω μεταρρύθμισης της κοινοτικής αγοράς αγαθών, υπηρεσιών και κεφαλαίων. Η ΟΚΕ έχει επανειλημμένα εκφράσει κατά το παρελθόν τις σχετικές απόψεις της. Οι προσπάθειες της ΕΕ για την ενίσχυση της κοινοτικής συνεργασίας στους τομείς της έρευνας και της ανάπτυξης έχουν εξαιρετική σημασία και θα καταλήξουν στη θέσπιση ενός ευρωπαϊκού χώρου έρευνας και καινοτομίας. Συνεπώς, η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το χρονοδιάγραμμα που θέσπισε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβώνας και εκφράζει την ρητή υποστήριξή της στην διαδικασία παρακολούθησης της ολοκληρωμένης διαρθρωτικής έκθεσης που θα χρησιμοποιηθεί για πρώτη φορά την άνοιξη του 2001. Η μετάβαση στην κοινωνία της γνώσης εξαρτάται όχι μόνο από την πρόοδο στις αγορές προϊόντων και κεφαλαίων. Αποφασιστικό ρόλο διαδραματίζουν και οι άνθρωποι που υποστηρίζουν και διαμορφώνουν την οικονομία αυτή. Συνεπώς, μεγαλύτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στην απόκτηση προσόντων για την κοινωνία των πληροφοριών ως τμήμα της δια βίου μάθησης. Και στη περίπτωση αυτή, οι ποιοτικοί και ποσοτικοί στόχοι στις συστάσεις, παρέχουν προσανατολισμούς για μελλοντικές διαδικασίες οροθέτησης επιδόσεων. Σε συνδυασμό με την ανάπτυξη των ανθρώπινων πόρων, πρέπει να διασφαλισθεί ότι τμήματα του ευρωπαϊκού πληθυσμού δεν έχουν αποκοπεί από την πρόοδο που σημειώνεται στην οικονομία της γνώσης, με αποτέλεσμα την πρόκληση κοινωνικών εντάσεων. Συνεπώς, πρέπει να καταβληθούν ιδιαίτερες προσπάθειες κυρίως όσον αφορά τους λιγότερο ειδικευμένους εργαζόμενους.

3.8. Οι συστάσεις για την επίτευξη αποτελεσματικών αγορών προϊόντων (αγαθών και υπηρεσιών) εστιάζονται ιδιαίτερα στον τομέα των υπηρεσιών, ο οποίος είναι λιγότερο αναπτυγμένος από εκείνον στις ΗΠΑ και όπου μέχρι σήμερα ο ρυθμός της προόδου δεν είναι ικανοποιητικός. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αναμένει με ενδιαφέρον τη στρατηγική για την άρση των φραγμών στις υπηρεσίες. Εξάλλου, η ΟΚΕ συμφωνεί γενικά με τις συστάσεις και παραπέμπει σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις και εργασίες της και, συγκεκριμένα, τις εργασίες της για το Παρατηρητήριο της Ενιαίας Αγοράς.

3.9. Μια εσωτερική αγορά με 15 χωριστές αγορές κεφαλαίων, με την καθεμία να υπόκειται σε εθνικούς κανόνες, αποτελεί αναχρονιστικό φαινόμενο ενόψει της μεγάλης προόδου που σημειώθηκε στην αγορά αγαθών. Συνεπώς, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίησή της για το αίτημα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Λισσαβώνας για πλήρη εφαρμογή του σχεδίου δράσης όσον αφορά την ολοκλήρωση των χρηματοοικονομικών αγορών έως το 2005, ως παρελκόμενο της πραγματοποιούμενης εφαρμογής των σχεδίων δράσης όσον αφορά τις οικονομικές υπηρεσίες και τα επιχειρηματικά κεφάλαια. Όσον αφορά την ολοκλήρωση των αγορών στα συνταξιοδοτικά ταμεία, υπάρχει ανάγκη σαφών κανόνων για τη διαφάνεια, την προστασία των επενδυτών και των καταναλωτών καθώς και ένα σταθερό νομικό πλαίσιο για τις δραστηριότητες των θεσμικών επενδυτών. Όσον αφορά τις διασυνοριακές πληρωμές, η ΟΚΕ έχει επανειλημμένα ζητήσει την θέσπιση λιγότερο δαπανηρών διαδικασιών για τους καταναλωτές. Στον τομέα του δικαίου των επιχειρήσεων και της λογιστικής πρέπει να καταβληθούν σημαντικές προσπάθειες για τη θέσπιση ομοιόμορφων και συγκρίσιμων ισολογισμών των επιχειρήσεων. Έτσι, θα επιταχυνθεί η ολοκλήρωση των αγορών στις αξίες και τις μετοχές. Ακόμη, θα χρειασθεί και εντονότερη συνεργασία μεταξύ των ρυθμιστικών και εποπτικών αρχών των κεφαλαιαγορών της ΕΕ.

3.10. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή εκφράζει ρητά την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι οι κατευθυντήριες γραμμές εξετάζουν την ανάγκη για ακόμη πιο βιώσιμη ανάπτυξη της ΕΕ και αναφέρουν ότι η ΕΕ πρέπει να προχωρήσει προς ένα νέο πρότυπο βιώσιμης ανάπτυξης που να περιλαμβάνει σε μια κοινή προσέγγιση τις περιβαλλοντικές, οικονομικές και κοινωνικές απαιτήσεις. Η Συνθήκη του Άμστερνταμ ενίσχυσε τις νομικές βάσεις για τη συνεκτίμηση του προτύπου βιώσιμης ανάπτυξης στην ΕΕ(3). Οι συστάσεις που περιλαμβάνονται στις κατευθυντήριες γραμμές βασίζονται σε τούτο και ορθά επισημαίνουν την ανάγκη περαιτέρω ανάπτυξης των εναλλακτικών πηγών ενέργειας και του διαχωρισμού της οικονομικής ανάπτυξης από την περιβαλλοντικά βλαβερή χρήση των πόρων. Συνεπώς, πρέπει να δοθεί έμφαση στη συμμόρφωση με το πρωτόκολλο του Κιότο, το οποίο η ΕΕ έχει υπογράψει και με τα μέτρα που προτείνονται από τις κατευθυντήριες γραμμές. Σχετικά, η ΟΚΕ εκφράζει την έντονη λύπη της για την διακοπή των εργασιών της Διάσκεψης της Χάγης για το κλίμα και ζητεί από τις κυβερνήσεις να επαναλάβουν τις διαπραγματεύσεις χωρίς καθυστέρηση. Σε γενικές γραμμές, η κοινοτική προσέγγιση προς τη βιώσιμη ανάπτυξη πρέπει να εφαρμοσθεί αυστηρότερα στο μέλλον. Η παρούσα συζήτηση όσον αφορά τις παραχωρήσεις για τους ενεργειακούς φόρους και το αυξανόμενο κυνήγι επιδοτήσεων σε ορισμένα κράτη μέλη, οδηγεί από την πλευρά της ΕΕ, στη θέσπιση μιας οδηγίας για ομοιόμορφη ενεργειακή φορολογία, όπως πρότεινε και ο επίτροπος Monti το 1997.

3.11. Οι συστάσεις για την αγορά εργασίας που περιλαμβάνονται στις κατευθυντήριες γραμμές, βασίζονται στην στρατηγική για πλήρη απασχόληση στην Ευρώπη, η οποία υποβλήθηκε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβώνας. Η δημιουργία περισσότερων και καλύτερων θέσεων απασχόλησης χωρίς να τεθεί σε κίνδυνο η ευρύτερη κοινωνική συνοχή, μπορεί να επιτευχθεί με την εφαρμογή της προαναφερθείσας μακροοικονομικής πολιτικής. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή θεωρεί ότι, αφενός, οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, οι επενδύσεις στους ανθρώπους, η καταπολέμηση του κοινωνικού αποκλεισμού, μια ελεγχόμενη ευρωπαϊκή πολιτική για τη μετανάστευση (η οποία να περιλαμβάνει μέσα ενσωμάτωσης που να παρέχουν ίσες ευκαιρίες στην αγορά εργασίας για τους μετανάστες) και, αφετέρου, η περισσότερο βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη, είναι αλληλένδετες. Οι περιφερειακές και οι τομεακές διαφορές όσον αφορά την ανεργία στην ΕΕ είναι σημαντικές ενώ, παράλληλη, η συνολική ανεργία βρίσκεται ακόμη σε απαράδεκτα υψηλό επίπεδο. Η εστίαση στις κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση, οι οποίες χαράχθηκαν ως τμήμα της διαδικασίας του Λουξεμβούργου, για την ενίσχυση των αγορών εργασίας, έχει αποδειχθεί ορθή και χαίρει της σαφούς στήριξης της ΟΚΕ. Τούτο ισχύει ιδιαίτερα για την καταπολέμηση της μακροχρόνιας ανεργίας, την αύξηση του ποσοστού απασχόλησης για τις γυναίκες και τους πιο ηλικιωμένους εργαζόμενους, την καταπολέμηση της ανεργίας των νέων, τη μετάβαση από τα παθητικά μέτρα σε μια ενεργό πολιτική για την αγορά εργασίας, την προσαρμογή του φορολογικού καθεστώτος και του καθεστώτος παροχών έτσι ώστε να βελτιωθεί η απασχολησιμότητα, η προώθηση του επιχειρηματικού πνεύματος, των ΜΜΕ και της κινητικότητας, ο εκσυγχρονισμός της οργάνωσης εργασίας από κοινού με τους κοινωνικούς εταίρους (κατευθυντήρια γραμμή 14 στην πρόταση κατευθυντήριων γραμμών για το 2001) και οι ίσες ευκαιρίες για τις γυναίκες και τους άνδρες. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή θεωρεί ακόμη ότι ο στενότερος συντονισμός των τριών παράλληλων διαδικασιών του Λουξεμβούργου, του Κάρντιφ και της Κολωνίας, θα λαμβάνει μεγαλύτερη ώθηση από την ειδική συνεδρίαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για την απασχόληση που θα πραγματοποιείται κάθε άνοιξη.

Βρυξέλλες, 1η Μαρτίου 2001.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Göke Frerichs

(1) EE C 14 της 16.1.2001.

(2) Συμπεράσματα της Προεδρίας; Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβώνας, 23-24 Μαρτίου 2000, σημείο 5.

(3) Οι γενικοί στόχοι που ορίζονται στο άρθρο 2 της ΣΕΚ προβλέπουν όχι μόνο την προώθηση μιας ισόρροπης και αειφόρου ανάπτυξης των οικονομικών δραστηριοτήτων αλλά και ένα υψηλό επίπεδο προστασίας και βελτίωσης της ποιότητας του περιβάλλοντος. Το άρθρο 6 προβλέπει ότι οι απαιτήσεις περιβαλλοντικής προστασίας πρέπει να ενσωματωθούν στον καθορισμό και την εφαρμογή των κοινοτικών πολιτικών, ιδίως όσον αφορά την προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης.