ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ - Όσον αφορά την κατανομή των υπηρεσιών χρηματοπιστωτικής διαμεσολάβησης που μετρώνται έμμεσα (ΥΧΔΜΕ) - Περιέχει ποιοτική και ποσοτική ανάλυση των αποτελεσμάτων των δοκιμαστικών υπολογισμών για την κατανομή και τον υπολογισμό των ΥΧΔΜΕ όπως περιγράφεται στον κανονισμό (EΚ) αριθ. 448/98 του Συμβουλίου της 16ης Φεβρουαρίου 1998

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. Περιληψη

1.1 Νομικεσ Διαταξεισ

1.2 Δυο επιλογες

2. Παρουσιαση του ζητήματος: Το προσ επιλυση θεμα στα πλαισια των εθνικων λογαριασμων και ο αντικτυποσ τουσ στο Ακαθαριστο Εγχωριο Προϊον (ΑΕγχΠ)

3. Η μεθοδολογια κατανομησ των ΥΧΔΜΕ

4. Πηγεσ δεδομένων

4.1 Καλυψη των τομεων S122 και S123

4.2 Διαθεσιμα δεδομενα για τα αποθεματα δανειων και καταθεσεων, καθως και για τισ ροεσ των τοκων

5. Κυριοτερα αποτελεσματα

5.1 Συγκριση μεταξυ μη κατανεμημενων ΥΧΔΜΕ οπως οριζονται σημερα και κατανεμημενων ΥΧΔΜΕ

5.2 Παραγωγη της Κεντρικησ Τραπεζασ

5.3 Εμφανιση αρνητικων ΥΧΔΜΕ

5.4 ΥΧΔΜΕ κατα βιομηχανικο κλαδο

5.5 αναλυση του αντικτυπου στο ΑΕγχΠ

5.5.1 Μέσος αντίκτυπος στο ΑΕγχΠ κατά χώρα

5.5.2 Μέσος αντίκτυπος στο ΑΕΕ κατά χώρα

5.5.3 Μέσος αντίκτυπος στο ΑΕγχΠ κατά μέθοδο και κατά χώρα

5.5.4 Δείκτης «μεταβλητότητας»

5.5.5 ΥΧΔΜΕ σε σταθερές τιμές

6. επιλογη μεθοδου κατανομησ των ΥΧΔΜΕ

7. συμπερασμα

1. Περιληψη

Οι ενδιάμεσοι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί χρεώνουν άμεσα στους πελάτες τους προμήθειες και αμοιβές. Η μέτρηση της παραγωγής και της κατανάλωσης αυτών των υπηρεσιών δεν δημιουργεί ιδιαίτερα εννοιολογικά ή πρακτικά προβλήματα για τους αρμόδιους για την κατάρτιση των εθνικών λογαριασμών.

Όμως, οι ενδιάμεσοι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί είναι επίσης σε θέση να παρέχουν υπηρεσίες για τις οποίες χρεώνουν έμμεσα με την καταβολή ή τη χρέωση διαφορετικών επιτοκίων σε δανειζόμενους και δανειστές. Καταβάλλουν χαμηλότερα επιτόκια από αυτά που θα κατέβαλαν σε άλλη περίπτωση σε αυτούς που τους δανείζουν χρήματα και χρεώνουν υψηλότερα επιτόκια σε αυτούς που δανείζονται από αυτούς. Τα καθαρά έσοδα που προκύπτουν από τους τόκους χρησιμοποιούνται για την κάλυψη των δαπανών τους και παρέχουν λειτουργικό πλεόνασμα. Αυτός ο χειρισμός των επιτοκίων αποφεύγει την ανάγκη να χρεώνονται ξεχωριστά οι πελάτες τους για τις υπηρεσίες που έχουν παρασχεθεί και οδηγεί στο φάσμα των επιτοκίων που παρατηρείται στην πράξη. Εν τούτοις, στην περίπτωση αυτή, οι εθνικοί λογαριασμοί πρέπει να χρησιμοποιήσουν ένα έμμεσο μέτρο, που καλείται Υπηρεσίες Χρηματοπιστωτικής Διαμεσολάβησης που Μετρώνται Έμμεσα (ΥΧΔΜΕ), για την αξία των υπηρεσιών για τις οποίες οι ενδιάμεσοι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί δεν χρεώνουν άμεσα.

Στην πράξη, η παραγωγή ΥΧΔΜΕ θα πρέπει να κατανέμεται στους διάφορους χρήστες των υπηρεσιών για τις οποίες δεν γίνεται άμεση χρέωση, και επομένως θα πρέπει να αντιμετωπίζεται στους εθνικούς λογαριασμούς ως ενδιάμεση ανάλωση των επιχειρήσεων, ως τελική κατανάλωση των νοικοκυριών, του δημοσίου, και των Μη Κερδοσκοπικών Ιδρυμάτων που Εξυπηρετούν Νοικοκυριά (ΜΚΙΕΝ), ή ως εξαγωγές σε μη μονίμους κατοίκους.

Αυτό θα εξασφαλίσει ότι τα επίπεδα του Ακαθάριστου Εγχωρίου Προϊόντος (ΑΕγχΠ) και του Ακαθάριστου Εθνικού Εισοδήματος (ΑΕΕ) θα λαμβάνουν υπόψη τις ΥΧΔΜΕ, όπως γίνεται για κάθε άλλο είδος παραγωγής.

Εν τούτοις, στην πράξη, μπορεί να είναι δύσκολο να βρεθεί μια μέθοδος για την κατανομή των ΥΧΔΜΕ στους διάφορους χρήστες με τρόπο που θα είναι εννοιολογικά ικανοποιητικός από οικονομική άποψη και για τον οποίο θα είναι διαθέσιμα τα απαραίτητα δεδομένα.

1.1 Νομικεσ Διαταξεισ

Ο κανονισμός (EΚ) αριθ. 448/98 του Συμβουλίου για τη συμπλήρωση και την τροποποίηση του κανονισμού (EΚ) αριθ. 2223/96 του Συμβουλίου όσον αφορά την κατανομή των Υπηρεσιών Χρηματοπιστωτικής Διαμεσολάβησης που Μετρώνται Έμμεσα (ΥΧΔΜΕ) στο Ευρωπαϊκό Σύστημα Εθνικών και Περιφερειακών Λογαριασμών (ΕΣΛ 95) εισάγει την αρχή της κατανομής των ΥΧΔΜΕ. Αυτός ο κανονισμός του Συμβουλίου παρουσίασε δοκιμαστικές μεθόδους για την κατανομή των ΥΧΔΜΕ, οι οποίοι δοκιμάστηκαν από τα κράτη μέλη στο διάστημα 1995 ως 2001.

Η παρούσα τελική έκθεση πληροί τις απαιτήσεις του άρθρου 5 του κανονισμού : "Η Επιτροπή, μετά από διαβούλευση με την Επιτροπή του Στατιστικού Προγράμματος, υποβάλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, πριν από την 1η Ιουλίου 2002, τελική έκθεση με ποιοτική και ποσοτική ανάλυση των συνεπειών των δοκιμαστικών μεθόδων κατανομής και υπολογισμού των ΥΧΔΜΕ". Λεπτομερέστερες τεχνικές εκθέσεις υποβλήθηκαν στις Εθνικές Στατιστικές Υπηρεσίες τακτικά κατά τη διάρκεια της δοκιμαστικής περιόδου.

Ο κανονισμός αναφέρει επίσης ότι, αν τα ευρήματα της τελικής έκθεσης αξιολόγησης για την αξιοπιστία των αποτελεσμάτων που προκύπτουν κατά τη δοκιμαστική περίοδο είναι θετικά, οι ΥΧΔΜΕ θα κατανέμονται στους εθνικούς λογαριασμούς.

Αυτό συνεπάγεται μεταβολές (αυξήσεις) του επιπέδου του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος και του Ακαθάριστου Εθνικού Εισοδήματος, που θα έχουν επιπτώσεις σε ορισμένες κοινοτικές πολιτικές. Εν τούτοις, ο κανονισμός του Συμβουλίου αναφέρει, στο άρθρο 8(1) ότι "η απόφαση κατανομής των ΥΧΔΜΕ για τον καθορισμό του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος που χρησιμοποιείται για τους σκοπούς του εθνικού προϋπολογισμού και τους κοινοτικούς ιδίους πόρους, λαμβάνεται ομόφωνα από το Συμβούλιο βάσει προτάσεων της Επιτροπής".

Αν τα ευρήματα της τελικής έκθεσης αξιολόγησης είναι αρνητικά, δηλαδή καμία από τις δοκιμαστικές μεθόδους για την κατανομή των ΥΧΔΜΕ δεν είναι πιο αξιόπιστη για την ορθότερη μέτρηση της οικονομικής δραστηριότητας από ότι η νυν ισχύουσα μηδενική κατανομή, η Επιτροπή θα πρέπει να υποβάλει στο Συμβούλιο κατάλληλη πρόταση για την τροποποίηση του κανονισμού (EΚ) αριθ. 2223/96, για να αφαιρεθεί από τη μεθοδολογία του ΕΣΛ 95 η αρχή της κατανομής των ΥΧΔΜΕ η οποία είχε εισαχθεί με τον κανονισμό (EΚ) αριθ. 448/98.

1.2 Δυο επιλογες

Κατά τη δοκιμαστική περίοδο, η Eurostat δημιούργησε μια Επιχειρησιακή Ομάδα ΥΧΔΜΕ, στην οποία συμμετείχαν εθνικοί εμπειρογνώμονες αρμόδιοι για την εφαρμογή της άσκησης δοκιμών σε κάθε κράτος μέλος. Οι υποψήφιες χώρες συνδέθηκαν στα τελευταία στάδια αυτής της Επιχειρησιακής Ομάδας και μία από αυτές, η Σλοβακία, εκτέλεσε πλήρως της άσκηση.

Οι συνεδριάσεις της Επιχειρησιακής Ομάδας έδωσαν τη δυνατότητα αξιολόγησης της κοινής πρακτικής για να βελτιωθεί η συγκρισιμότητα και να συζητηθούν ζητήματα σχετικά με τα δεδομένα και μεθοδολογικά ζητήματα. Οι εργασίες αυτής της Επιχειρησιακής Ομάδας ΥΧΔΜΕ και τα αποτελέσματα που προέκυψαν από τα κράτη μέλη συζητήθηκαν τακτικά στην Ομάδα Εργασίας για τους Εθνικούς Λογαριασμούς.

Τα κύρια αποτελέσματα της άσκησης δοκιμών είναι τα εξής:

- Αναγνωρίζεται ευρέως ότι, από θεωρητική άποψη, η κατανομή των ΥΧΔΜΕ θα βελτιώσει τη μεθοδολογία του ΕΣΛ δεδομένου ότι θα προκύπτουν ακριβέστερα επίπεδα ΑΕγχΠ: το ΑΕγχΠ θα περιλαμβάνει το σύνολο της προστιθεμένης αξίας που δημιουργείται από τους ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς και όχι μόνο το τμήμα (που διαφέρει σημαντικά από το ένα κράτος μέλος στο άλλο) το οποίο αντιστοιχεί με τις προμήθειες και τις αμοιβές που χρεώνονται άμεσα στους πελάτες.

- Η επίπτωση της κατανομής των ΥΧΔΜΕ στο ΑΕγχΠ (και το ΑΕΕ) θα αντιστοιχεί, κατά μέσο όρο, με αύξηση 1,3%.

- Ταυτόχρονα, από πρακτική άποψη, για την κατανομή των ΥΧΔΜΕ απαιτείται η χρήση ακριβών δεδομένων, δεδομένου ότι οι ΥΧΔΜΕ υπολογίζονται ως περιθώρια. Τα κράτη μέλη έχουν παρατηρήσει έλλειψη άμεσων πηγών για ορισμένα δεδομένα, πράγμα που θα οδηγήσει σε αμφισβήτηση της αξιοπιστίας των εθνικών μακροοικονομικών μεγεθών εάν περιλαμβάνουν τις κατανεμημένες ΥΧΔΜΕ.

Είναι δυνατές δύο επιλογές, ανάλογα με την εκτίμηση της μεθόδου τόσο από εννοιολογική όσο και από πρακτική άποψη:

- Η πρώτη επιλογή είναι, παρά την έλλειψη άμεσων πηγών για ορισμένα δεδομένα, τα περισσότερα κράτη μέλη να είναι σε θέση να εφαρμόσουν τις δοκιμαστικές μεθόδους και να έχουν συγκρίσιμα και αρκετά σταθερά αποτελέσματα.

Αναγνωρίζεται ότι η κατανομή των ΥΧΔΜΕ, που είναι ιδιαίτερα επιθυμητή από εννοιολογική άποψη, δεν είναι τέλεια από πρακτική άποψη. Μπορεί όμως να θεωρηθεί ότι η ποιότητα της κατανομής θα βελτιωθεί με την πάροδο των ετών, ιδίως με την ανάπτυξη πηγών για να καλυφθούν οι νέες απαιτήσεις δεδομένων της ΕΚΤ, και ότι έχει ήδη εξασφαλιστεί επαρκές επίπεδο ποιότητας.

Επομένως, η κατανομή των ΥΧΔΜΕ στους εθνικούς λογαριασμούς είναι εφικτή, πράγμα που θα ευθυγραμμίσει του εθνικούς λογαριασμούς των κρατών μελών με τους εθνικούς λογαριασμούς των Ηνωμένων Πολιτειών, του Καναδά και της Αυστραλίας, οι οποίες ήδη κατανέμουν τις ΥΧΔΜΕ στους εθνικούς λογαριασμούς τους.

Ορισμένα κράτη μέλη προτείνουν την αναβολή της κατανομής των ΥΧΔΜΕ μέχρι το 2004 ή το 2005, δεδομένου ότι θεωρούν ότι αυτή η συμπληρωματική καθυστέρηση μπορεί να είναι χρήσιμη για τη βελτίωση των πηγών και των μεθόδων που χρησιμοποιούνται.

Μια τέτοια θετική τελική απάντηση για την κατανομή των ΥΧΔΜΕ αναμένεται ότι θα δώσει τη δυνατότητα στις Εθνικές Στατιστικές Υπηρεσίες να συγκεντρώνουν πληροφορίες καλύτερης ποιότητας από διάφορες πηγές, ιδιαίτερα από το τραπεζικό σύστημα.

Η πλειονότητα των κρατών μελών είναι υπέρ αυτής της επιλογής.

- Η δεύτερη επιλογή είναι να θεωρηθεί ότι μπορούν να προβληθούν εννοιολογικές επιφυλάξεις για την κατανομή των ΥΧΔΜΕ, ιδίως με βάση το γεγονός ότι η αμοιβή ενός χρηματοπιστωτικού μέσου συνδέεται με οικονομικές λειτουργίες (π.χ. παραγωγή και κατανάλωση).

Επιπλέον, ακόμη κι αν φαίνεται χρήσιμη από εννοιολογική άποψη η κατανομή των ΥΧΔΜΕ, θεωρείται ότι η δοκιμαστική περίοδος αποκάλυψε ότι τα αποτελέσματα εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από υποθέσεις που διατυπώνονται λόγω της απουσίας άμεσων δεδομένων. Ιδίως τα δεδομένα που είναι απαραίτητα για την εφαρμογή των περιφερειακών και των τριμηνιαίων λογαριασμών θα είναι ασθενή αν κατανέμονται οι ΥΧΔΜΕ.

Επομένως, στην πράξη, καμία από τις δοκιμαστικές μεθόδους που παρουσιάζονται στον κανονισμό δεν είναι ικανοποιητική και θα ήταν πιο αξιόπιστο να μην κατανέμονται οι ΥΧΔΜΕ στους εθνικούς λογαριασμούς. Συνιστάται να διατηρηθεί η σημερινή σύμβαση της μηδενικής κατανομής για την αντιμετώπιση των ΥΧΔΜΕ στους εθνικούς λογαριασμούς. Εν τούτοις, τα κράτη μέλη μπορούν, εάν επιθυμούν, να παρουσιάζουν τις κατανεμημένες ΥΧΔΜΕ σε δορυφορικούς λογαριασμούς.

Μια μειονότητα των κρατών μελών υποστηρίζει αυτή την επιλογή.

Είναι σαφές ότι η πρώτη επιλογή υποστηρίζεται από τη μεγάλη πλειονότητα των κρατών μελών: θεωρείται ευρέως ότι η κατανομή των ΥΧΔΜΕ θα βελτιώσει την ακρίβεια των μακροοικονομικών μεγεθών των εθνικών λογαριασμών.

Θα είναι χρήσιμο να υπενθυμίσουμε τα συμπεράσματα της ενδιάμεσης έκθεσης που υπέβαλε το 2000 η Επιτροπή στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο: "Δεδομένου ότι οι ΥΧΔΜΕ υπολογίζονται ως περιθώρια, για την κατανομή τους απαιτείται η χρήση ακριβών στοιχείων. Παρά την έλλειψη άμεσων πηγών όσον αφορά ορισμένα στοιχεία, τα κράτη μέλη μπόρεσαν να εφαρμόσουν τις δοκιμαστικές μεθόδους καθώς και να εξαγάγουν συγκρίσιμα και επαρκώς σταθερά αποτελέσματα. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί ότι η κατανομή των ΥΧΔΜΕ είναι εφικτή, εφόσον συνεχιστεί η βελτίωση των πηγών των στοιχείων".

Τα κράτη μέλη παρουσίασαν, κατά τα δύο τελευταία έτη, αναθεωρημένα αποτελέσματα για τα πρώτα έτη της δοκιμαστικής περιόδου (1995 ως 1997), τα οποία προέκυψαν από βελτιώσεις των πηγών των δεδομένων και των χρησιμοποιούμενων μεθόδων εκτίμησης.

Η Επιτροπή δεν επιθυμεί να υποβαθμίσει τις πρακτικές δυσκολίες που εμφανίζονται όσον αφορά την κατανομή των ΥΧΔΜΕ, αλλά θεωρεί ότι τα αποτελέσματα της δοκιμαστικής περιόδου είναι θετικά. Η Επιτροπή αναμένει ότι η ποιότητα των πηγών και των μεθόδων θα βελτιωθεί περαιτέρω τα μελλοντικά έτη, εφόσον τα κράτη μέλη θα επωφεληθούν από τη μεγαλύτερη εμπειρία όσον αφορά την άσκηση κατανομής.

Έχοντας υπόψη τα ανωτέρω, και σύμφωνα με τον κανονισμό (EΚ) αριθ. 448/98 του Συμβουλίου, η Επιτροπή, πριν από το τέλος του 2002, θα υποβάλει πρόταση κανονισμού της Επιτροπής για την κατανομή των ΥΧΔΜΕ στους εθνικούς λογαριασμούς.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι δύο επιπλέον έτη θα είναι χρήσιμα για να είναι σε θέση τα κράτη μέλη να πραγματοποιήσουν περαιτέρω βελτιώσεις στις πηγές και τις μεθόδους που χρησιμοποιούνται. Από την 1η Ιανουαρίου του 2005, τα δεδομένα που θα διαβιβάζονται (σχετικά με τα προηγούμενα έτη) σύμφωνα με το Πρόγραμμα Διαβίβασης Δεδομένων των εθνικών λογαριασμών (Παράρτημα Β του κανονισμού (EΚ) αριθ. 2223/96 του Συμβουλίου) θα πρέπει να αντικατοπτρίζουν την κατανομή των ΥΧΔΜΕ.

Όμως, σύμφωνα με τον κανονισμό (EΚ) αριθ. 448/98 του Συμβουλίου (άρθρο 8), η κατανομή των ΥΧΔΜΕ δεν θα λαμβάνεται υπόψη για τους σκοπούς του κοινοτικού προϋπολογισμού και τους κοινοτικούς ίδιους πόρους παρά μόνον εάν το Συμβούλιο λάβει σχετικά απόφαση ομόφωνα βάσει προτάσεως της Επιτροπής.

2. Παρουσιαση του ζητήματος: Το προσ επιλυση θεμα στα πλαισια των εθνικων λογαριασμων και ο αντικτυποσ τουσ στο Ακαθαριστο Εγχωριο Προϊον (ΑΕγχΠ)

Η επίλυση του προβλήματος της καταβολής των ΥΧΔΜΕ θα έχει ως αποτέλεσμα μεγάλες βελτιώσεις της μεθοδολογίας του ευρωπαϊκού συστήματος εθνικών και περιφερειακών λογαριασμών (ΕΣΛ 1995) και, ιδιαιτέρως, πιο ακριβή επίπεδα ΑΕγχΠ.

Η κατανομή των ΥΧΔΜΕ συνιστάται από το Σύστημα Εθνικών Λογαριασμών (ΣΕΛ 93), το οποίο καταρτίστηκε από κοινού από τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), τον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), την Παγκόσμια Τράπεζα και την Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

Σκοπός του κανονισμού του Συμβουλίου της 16ης Φεβρουαρίου 1998 σχετικά με την κατανομή των ΥΧΔΜΕ στο ΕΣΛ είναι ο ορισμός μιας μεθοδολογίας που θα χρησιμοποιείται σε εναρμονισμένη βάση από όλα τα κράτη μέλη.

Σύμφωνα με τον κανονισμό (EΚ) αριθ. 448/98 του Συμβουλίου, η κατανομή των ΥΧΔΜΕ θα γίνεται με βάση τη χρήση ενός επιτοκίου "αναφοράς".

Στους δοκιμαστικούς υπολογισμούς, η κατανομή των ΥΧΔΜΕ στους χρήστες βασίζεται στη διαφορά ανάμεσα στα πραγματικά πληρωτέα και εισπρακτέα επιτόκια και σε ένα επιτόκιο "αναφοράς".

Αυτό το επιτόκιο αναφοράς αντιπροσωπεύει το καθαρό κόστος του δανεισμού κεφαλαίων - δηλαδή, ένα επιτόκιο από το οποίο έχει απαλειφθεί στο μεγαλύτερο δυνατό βαθμό το ασφάλιστρο κινδύνου και το οποίο δεν περιλαμβάνει υπηρεσίες χρηματοπιστωτικής διαμεσολάβησης.

Για να υπολογιστούν σαφέστερα οι υπολογισμοί των ΥΧΔΜΕ, λαμβάνουμε δύο παραδείγματα:

- Δάνειο 100 μονάδων:

- Επιτόκιο εισπρακτέο από τον ενδιάμεσο χρηματοπιστωτικό οργανισμό 5%

- Επιτόκιο αναφοράς 2 %

- ΥΧΔΜΕ = 100 x (5% - 2%) = 3

- Κατάθεση 100 μονάδων:

- Επιτόκιο πληρωτέο από τον ενδιάμεσο χρηματοπιστωτικό οργανισμό 1,5 %

- Επιτόκιο αναφοράς 2 %

- ΥΧΔΜΕ = 100 x (2 % - 1,5 %) = 0,5

Σύνολο ΥΧΔΜΕ = 3,5

Στο ΕΣΛ που θεσπίστηκε το 1995 (πριν από τις τροποποιήσεις που εισήγαγε ο κανονισμός αριθ. 448/98 του Συμβουλίου) καθώς και στα δεδομένα που υποβλήθηκαν από τα κράτη μέλη, κατά συνθήκη, η παραγωγή ΥΧΔΜΕ δεν κατανέμεται μεταξύ των χρηστών αλλά θεωρείται ως απορροφηθείσα από την ενδιάμεση ανάλωση ενός πλασματικού τομέα και, κατά συνέπεια, το ΑΕγχΠ δεν επηρεάζεται από το μέγεθος της παραγωγής ΥΧΔΜΕ, ενώ το αντίθετο ισχύει για τις προμήθειες και τις αμοιβές τις οποίες χρεώνουν απευθείας οι ενδιάμεσοι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί στους χρήστες. Όμως, η σχετική σημασία του μέρους που χρεώνεται άμεσα ως προμήθειες και αμοιβές, σε σχέση με το μέρος που χρεώνεται έμμεσα ως ΥΧΔΜΕ, διαφέρει από χώρα σε χώρα.

Τα μερίδια των ΥΧΔΜΕ και των προμηθειών και αμοιβών στην παραγωγή στων ενδιάμεσων χρηματοπιστωτικών οργανισμών (τελευταίο έτος για το οποίο υπάρχουν στοιχεία):

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Ο πίνακας αυτός δείχνει ότι η υπάρχουσα μέθοδος οδηγεί σε μια μη εναρμονισμένη μεθοδολογία.

3. Η μεθοδολογια κατανομησ των ΥΧΔΜΕ

Οι ΥΧΔΜΕ πρέπει να υπολογίζονται και να κατανέμονται μόνο για τα δάνεια και τις καταθέσεις που χορηγούνται από ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς (οι οποίοι ανήκουν στους τομείς S.122 λοιποί νομισματικοί χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί και S.123 λοιποί ενδιάμεσοι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί, εκτός από τις ασφαλιστικές εταιρείες και τα συνταξιοδοτικά ταμεία) σε τομείς-χρήστες. Αυτό γίνεται γιατί μόνο τα επιτόκια των εν λόγω δανείων και καταθέσεων ελέγχονται από τους ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς (ΕΧΟ).

Η παραγωγή της Κεντρικής Τράπεζας (S121) μετράται ως το άθροισμα των κοστών της. Η Κεντρική Τράπεζα δεν λαμβάνεται υπόψη κατά τον υπολογισμό της παραγωγής ΥΧΔΜΕ και της κατανομής της στους τομείς - χρήστες.

Οι ΥΧΔΜΕ κατανέμονται μόνο σε δάνεια και καταθέσεις: οι ΥΧΔΜΕ δεν κατανέμονται σε χρεόγραφα εκτός από μετοχές (ομολογίες, για παράδειγμα), δεδομένου ότι όταν οι ενδιάμεσοι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί αγοράζουν ή πωλούν χρεόγραφα στην ελεύθερη αγορά, αποδέχονται απλώς τις τιμές χωρίς να μπορούν να επηρεάσουν τις τιμές στις οποίες αγοράζουν ή πωλούν και, συνεπώς, ούτε τα επιτόκια που εισπράττουν ή καταβάλλουν. Τα χρεόγραφα εκτός από μετοχές χρησιμοποιούνται μόνο για τον υπολογισμό του επιτοκίου αναφοράς σύμφωνα με τις μεθόδους 2 και 4γ (που περιγράφονται παρακάτω).

Ο υπολογισμός των ΥΧΔΜΕ για τα δάνεια και τις καταθέσεις βασίζεται στη διαφορά μεταξύ του πραγματικού πληρωτέου και εισπρακτέου επιτοκίου και ενός επιτοκίου "αναφοράς".

Το παράρτημα ΙΙΙ του κανονισμού 448/98 του Συμβουλίου παρουσιάζει τα απαιτούμενα στατιστικά δεδομένα για τον υπολογισμό και την κατανομή των παραγόμενων ΥΧΔΜΕ. Στο κείμενο ορίζεται ότι "πρέπει να χρησιμοποιείται ο πίνακας των μέσων αποθεμάτων δανείων, καταθέσεων (κατανεμημένων ανά τομείς-χρήστες) και των χρεογράφων εκτός από μετοχές που έχουν εκδοθεί από ΕΧΟ για την συγκεκριμένη περίοδο (μέσος όρος 4 τριμήνων) καθώς και οι δεδουλευμένοι τόκοι, μετά από ανακατανομή των επιδοτήσεων επιτοκίων στους πραγματικούς αποδέκτες όπως ορίζεται από το ΕΣΛ 1995."

Αυτά τα στατιστικά δεδομένα θα επιτρέψουν το δοκιμαστικό υπολογισμό έξι εσωτερικών επιτοκίων αναφοράς καθώς και τον υπολογισμό ενός εξωτερικού επιτοκίου αναφοράς για τις εξαγωγές και τις εισαγωγές των ΥΧΔΜΕ:

Mέθοδοι υπολογισμού του επιτοκίου αναφοράς

Μέθοδος 1 // Εισπρακτέοι τόκοι από διατραπεζικά δάνεια σε μονίμους κατοίκους, δια το απόθεμα των διατραπεζικών δανείων σε μονίμους κατοίκους.

Μέθοδος 2 // Εισπρακτέοι τόκοι από διατραπεζικά δάνεια σε μονίμους κατοίκους και από χρεόγραφα εκτός από μετοχές που έχουν εκδοθεί από ΕΧΟ δια το απόθεμα των διατραπεζικών δανείων σε κατοίκων και των χρεογράφων εκτός από μετοχές που έχουν εκδοθεί από ΕΧΟ.

Μέθοδος 3 // Μέθοδος 1 για τις βραχυπρόθεσμες συναλλαγές.

Δημοσιοποιημένα επιτόκια χρεογράφων εκτός από μετοχές που ισχύουν για τις μακροπρόθεσμες συναλλαγές.

Μέθοδος 4α // Μέσος όρος των μέσων επιτοκίων δανεισμού και καταθέσεων που εφαρμόζονται σε θεσμικούς τομείς-χρήστες μονίμους κατοίκους (εκτός από τις κεντρικές τράπεζες)

Μέθοδος 4β // Μέσος όρος των μεθόδων 4α και 1.

Μέθοδος 4γ // Μέσος όρος των μεθόδων 4α και 2.

Μέθοδος για τις εξαγωγές και τις εισαγωγές // Σταθμικό μέσο διατραπεζικό επιτόκιο των δανείων και καταθέσεων μεταξύ ΕΧΟ μονίμων κατοίκων και ΕΧΟ μη μονίμων κατοίκων.

Τα αποθέματα καθώς και οι τόκοι δανείων και καταθέσεων πρέπει να κατανέμονται ανά τομείς-χρήστες.

Ο τομέας των νοικοκυριών στα πλαίσια των εθνικών λογαριασμών περιλαμβάνει τα νοικοκυριά ως καταναλωτές και ως παραγωγούς εφόσον είναι ιδιοκτήτες μη μετοχικών επιχειρήσεων.

Για την επισήμανση του μέρους των ΥΧΔΜΕ που θα κατανεμηθεί στην τελική κατανάλωση καθώς και για την αξιολόγηση του αντικτύπου στο ΑΕγχΠ, είναι επίσης αναγκαία η περαιτέρω ανάλυση των αποθεμάτων και των τόκων των δανείων που χορηγούνται στον τομέα των νοικοκυριών, στις εξής κατηγορίες:

- Στεγαστικά δάνεια (ενδιάμεση ανάλωση, δεδομένου ότι οι ιδιοκτήτες σε ιδιοκατοίκηση αντιμετωπίζονται στο σύστημα ως ιδιοκτήτες επιχειρήσεων που παράγουν στεγαστικές υπηρεσίες για ίδια τελική κατανάλωση).

- Δάνεια σε νοικοκυριά ως ιδιοκτήτες μη μετοχικών επιχειρήσεων (ενδιάμεση ανάλωση).

- Λοιπά δάνεια σε νοικοκυριά (τελική κατανάλωση).

Τα αποθέματα των καταθέσεων των νοικοκυριών και οι τόκοι για τις καταθέσεις αυτές πρέπει επίσης να αναλύονται στις εξής κατηγορίες:

- Καταθέσεις νοικοκυριών ως ιδιοκτητών μη μετοχικών επιχειρήσεων (ενδιάμεση ανάλωση).

- Καταθέσεις νοικοκυριών ως καταναλωτών (τελική κατανάλωση).

4. Πηγεσ δεδομένων

4.1 Καλυψη των τομεων S122 και S123

Οι προς κατανομή ΥΧΔΜΕ παράγονται από λοιπούς νομισματικούς χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς (τομέας S122, που δεν περιλαμβάνει την Κεντρική Τράπεζα) και από λοιπούς ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς, εκτός από τις ασφαλιστικές εταιρείες και τα συνταξιοδοτικά ταμεία (τομέας S123), ανάλογα με τα χαρακτηριστικά των οντοτήτων που περιλαμβάνονται στον τομέα αυτόν.

Οι πληροφορίες είναι πιο αξιόπιστες για τον τομέα S122 από ότι για τον S123, αλλά ο δεύτερος είναι πολύ μικρότερος.

4.2 Διαθεσιμα δεδομενα για τα αποθεματα δανειων και καταθεσεων, καθως και για τισ ροεσ των τοκων

Οι πληροφορίες για το απόθεμα δανείων και καταθέσεων είναι διαθέσιμες από άμεσες πηγές, με ανάλυση κατά τομείς - χρήστες. Γενικά, λιγότερο αναλυτικές πληροφορίες είναι διαθέσιμες για τις ροές των τόκων παρά για τα αποθέματα. Στις περισσότερες χώρες, οι πληροφορίες για τις ροές των τόκων είναι διαθέσιμες από άμεσες πηγές, αλλά χωρίς ανάλυση μεταξύ θεσμικών τομέων, και είναι επομένως απαραίτητο να εκτιμώνται οι ροές τόκων για κάθε θεσμικό τομέα με την εφαρμογή κατ' εκτίμησην επιτοκίων στα υπάρχοντα αντίστοιχα αποθέματα.

Ένα σημαντικό πρόβλημα είναι η κατανομή των καταθέσεων και των δανείων των νοικοκυριών για να προσδιοριστεί το μέρος που αντιστοιχεί στην τελική κατανάλωση (που έχει αντίκτυπο στο ΑΕγχΠ) και το μέρος που αντιστοιχεί στην ενδιάμεση ανάλωση (που δεν έχει αντίκτυπο στο ΑΕγχΠ). Η διαίρεση αυτή είναι ιδιαίτερα δύσκολη στην πλευρά των καταθέσεων, για την οποία είναι απαραίτητο να γίνεται η διάκριση, με βάση εκτιμήσεις, μεταξύ των καταθέσεων των νοικοκυριών ως ιδιοκτητών μη μετοχικών εταιρειών και των καταθέσεων των ατόμων (που έχουν τον μεγαλύτερο αντίκτυπο στην αύξηση του ΑΕγχΠ που παράγεται από την κατανομή των ΥΧΔΜΕ).

Εμφανίζονται δυσκολίες στον υπολογισμό των εισαγωγών (ενώ οι εξαγωγές είναι καλύτερα γνωστές) δεδομένου ότι υπάρχει ατελής γνώση σχετικά με τα δάνεια και τις καταθέσεις των θεσμικών τομέων μονίμων κατοίκων σε χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς μη μονίμους κατοίκους.

Η εφαρμογή της "Μεθόδου 3" όπως ορίζεται από τον κανονισμό προϋποθέτει μια διάκριση μεταξύ των μακροπροθέσμων και των βραχυπροθέσμων δανείων και καταθέσεων, και οκτώ κράτη μέλη δεν μπορούν να εφαρμόσουν τη διαίρεση αυτή.

5. Κυριοτερα αποτελεσματα

5.1 Συγκριση μεταξυ μη κατανεμημενων ΥΧΔΜΕ οπως οριζονται σημερα και κατανεμημενων ΥΧΔΜΕ

Πρόκειται γενικά για μικρές διαφορές στα αποτελέσματα των μεθόδων που χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό των συνολικών (μη κατανεμημένων σε χρήστες) ΥΧΔΜΕ όπως ορίζονται σήμερα και του αθροίσματος της κατανεμημένης παραγωγής ΥΧΔΜΕ. Οι διαφορές αυτές - θετικές ή αρνητικές στα διάφορα κράτη μέλη - εξαρτώνται από τους πληρωτέους μείον τους εισπρακτέους τόκους από ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς για χρεόγραφα εκτός από μετοχές, επειδή τα χρεόγραφα εκτός από μετοχές περιλαμβάνονται στον υπολογισμό των συνολικών ΥΧΔΜΕ, ενώ ο υπολογισμός των κατανεμημένων ΥΧΔΜΕ περιορίζεται στα δάνεια και τις καταθέσεις (λόγω του γεγονότος ότι μόνο τα επιτόκια των δανείων και των καταθέσεων ελέγχονται από τους ΕΧΟ).

5.2 Παραγωγη της Κεντρικησ Τραπεζασ

Σύμφωνα με τον κανονισμό για τις ΥΧΔΜΕ, η παραγωγή της Κεντρικής Τράπεζας δεν θα πρέπει να υπολογίζεται όπως για τους άλλους ενδιάμεσους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς, αλλά ως το άθροισμα των κοστών. Τα περισσότερα κράτη μέλη στις εκθέσεις τους εκφράζονται ευνοϊκά για αυτή τη μέθοδο.

5.3 Εμφανιση αρνητικων ΥΧΔΜΕ

Είναι δυνατόν να προκύψουν αρνητικές ΥΧΔΜΕ δεδομένου ότι οι κατανεμημένες ΥΧΔΜΕ υπολογίζονται με βάση τη διαφορά μεταξύ του εισπρακτέου τόκου εκ μέρους των ΕΧΟ και του επιτοκίου αναφοράς (για τα δάνεια) καθώς και τη διαφορά μεταξύ του επιτοκίου αναφοράς και του πληρωτέου επιτοκίου εκ μέρους των ΕΧΟ (για τις καταθέσεις).

Η εμφάνιση αρνητικών ΥΧΔΜΕ μπορεί να εξηγηθεί από γεγονός ότι το επιτόκιο αναφοράς μεταβάλλεται γρήγορα, ενώ τα επιτόκια ορισμένων δανείων ή καταθέσεων είναι πιο σταθερά.

Τα περισσότερα κράτη μέλη είναι απρόθυμα να έχουν αρνητικές ΥΧΔΜΕ, υπογραμμίζοντας τη δυσκολία παρουσίασης μιας υπηρεσίας με αρνητική αξία. Άλλα κράτη μέλη παραδέχονται την ενδεχόμενη ύπαρξη αρνητικών ΥΧΔΜΕ, με το επιχείρημα ότι τα έσοδα από τους τομείς S122/S123 δεν παράγονται μόνο από τη διαφορά μεταξύ εισπρακτέων/πληρωτέων τόκων, αλλά και από τις αμοιβές και τις προμήθειες.

Αρνητικές ΥΧΔΜΕ παρατηρούνται περιστασιακά κατά την κατανομή των ΥΧΔΜΕ ανά τομείς - χρήστες, όμως τα αποτελέσματα των ΥΧΔΜΕ είναι σχεδόν πάντοτε θετικά χρησιμοποιώντας όλες τις μεθόδους, και τα συνολικά αποτελέσματα των ΥΧΔΜΕ για το σύνολο του τραπεζικού τομέα είναι πάντοτε θετικά.

Σε όλους τους τομείς εμφανίστηκαν μόνο σπάνια και σποραδικά αρνητικά αποτελέσματα, ενώ ο τομέα τον οποίο παρατηρούνται συχνότερα αρνητικές ΥΧΔΜΕ είναι ο τομέας των ασφαλιστικών εταιρειών και των συνταξιοδοτικών ταμείων (στην πλευρά των καταθέσεων).

5.4 ΥΧΔΜΕ κατα βιομηχανικο κλαδο

Η Eurostat πρότεινε δύο εναλλακτικές μεθόδους για την κατανομή των ΥΧΔΜΕ κατά βιομηχανικό κλάδο:

- Μέθοδος A: με βάση την εκτίμηση των αποθεμάτων ταμείων και καταθέσεων για κάθε βιομηχανικό κλάδο

- Μέθοδος B: με βάση την παραγωγή για κάθε βιομηχανικό κλάδο.

Και οι δύο μέθοδοι είναι εννοιολογικά ασθενείς, προτάθηκαν όμως λόγω της έλλειψης βασικών δεδομένων. Η μέθοδος Α θεωρήθηκε πιο ακριβής από τη μέθοδο Β, αν και τα αποθέματα αντανακλούν χονδρικά μόνο τα επίπεδα ΥΧΔΜΕ. Λίγα μόνο κράτη μέλη είναι σε θέση να υπολογίσουν την κατανομή με τη μέθοδο Α. Η μέθοδος Β χρησιμοποιήθηκε από τα περισσότερα κράτη μέλη για τον υπολογισμό της κατανομής κατά βιομηχανικό κλάδο, σε επίπεδο NACE 60.

5.5 αναλυση του αντικτυπου στο ΑΕγχΠ

5.5.1 Μέσος αντίκτυπος στο ΑΕγχΠ κατά χώρα

Η σύγκριση του μέσου αντίκτυπου στο ΑΕγχΠ, κατά χώρα, της κατανομής των ΥΧΔΜΕ, παρέχει μια μερική εικόνα της σημασίας των ΕΧΟ για την οικονομία, δεδομένου ότι η ΕΧΟ χρεώνουν επίσης άμεσα προμήθειες και αμοιβές οι οποίες έχουν ήδη κατανεμηθεί σε τομείς - χρήστες και, επομένως, έχουν ήδη ληφθεί υπόψη κατά τον υπολογισμό του ΑΕγχΠ.

Στις χώρες που έχουν ήδη πραγματοποιήσει τη σύγκριση μεταξύ ΥΧΔΜΕ και προμηθειών και αμοιβών, μπορεί να παρατηρηθεί για την περίοδο αυτή μια καθοδική τάση των ΥΧΔΜΕ, γιατί οι προμήθειες και οι αμοιβές που χρεώνονται άμεσα αποτελούν αυξανόμενη μέρος της παραγωγής χρηματοπιστωτικής διαμεσολάβησης.

Παραχθείσες ΥΧΔΜΕ δια το σύνολο των προμηθειών και αμοιβών που χρεώνουν η S122 και η S123

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Για το μέσο όρο όλων των ετών και για όλες τις μεθόδους, η κατανομή των ΥΧΔΜΕ θα αυξήσει το ΑΕγχΠ κατά 1,3% περίπου (σταθμικός μέσος όρος των χωρών).

Πιο συγκεκριμένα, ο αντίκτυπος στο ΑΕγχΠ (σταθμικός μέσος όρος των χωρών) ήταν ο εξής κάθε έτος:

1995: 1,43 % 1996: 1,37 % 1997: 1,34 % 1998: 1,32 % 1999: 1,27 % 2000: 1,34 %

Η μεταβλητότητα αυτού του αντίκτυπου εξετάζεται, κατά χώρα, στο τμήμα 5.5.4.

Ο παρακάτω πίνακας δείχνει, κατά χώρα, τον αντίκτυπο στο ΑΕγχΠ, με βάση τον μέσο όρο των διαφόρων μεθόδων κατά τη δοκιμαστική περίοδο. Ο αντίκτυπος αυτός αναλύεται στα εξής:

- Αύξηση της τελικής κατανάλωσης των νοικοκυριών (περιλαμβανομένων των μη κερδοσκοπικών ιδρυμάτων όταν ο τομέας αυτός δεν μπορεί να εμφανιστεί χωριστά) η οποία αντιστοιχεί με τις υπηρεσίες που παράγονται από ΕΧΟ μονίμους κατοίκους.

- Αύξηση της τελικής κατανάλωσης των μη εμπορεύσιμων υπηρεσιών που παρέχουν οι τομείς του δημοσίου και των ΜΚΙΕΝ (όταν ο δεύτερος τομέας εμφανίζεται χωριστά) που αντιστοιχεί με τις υπηρεσίες που παράγονται από ΕΧΟ μονίμους κατοίκους.

- Εξαγωγές ΥΧΔΜΕ μείον εισαγωγές ΥΧΔΜΕ για ενδιάμεση ανάλωση από παραγωγούς εμπορεύσιμου προϊόντος (δεδομένου ότι οι ΥΧΔΜΕ που εισάγονται για τελική κατανάλωση είναι ουδέτερες για το ΑΕγχΠ). Οι εξαγωγές και οι εισαγωγές ΥΧΔΜΕ δεν υπολογίζονται μόνο βάσει των δανείων και των καταθέσεων μεταξύ των ΕΧΟ και των μονάδων που δεν είναι ΕΧΟ, αλλά και βάσει των διατραπεζικών δανείων και των καταθέσεων μεταξύ ΕΧΟ μονίμων κατοίκων και ΕΧΟ μη μονίμων κατοίκων που αντιμετωπίζονται ως εξαγωγές ή εισαγωγές ανάλογα με το πρόσημο του καθαρού αποτελέσματος.

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

(1) Η χώρα δεν έχει ακόμη εκτελέσει υπολογισμούς για τις εισαγωγές ΥΧΔΜΕ

(2) Η χώρα δεν έχει ακόμη εκτελέσει υπολογισμούς για τις εισαγωγές και τις εξαγωγές ΥΧΔΜΕ

Περίπου 90% του αντικτύπου αυτού δικαιολογείται από την αύξηση της τελικής κατανάλωσης των νοικοκυριών, που αντιστοιχεί με τις ΥΧΔΜΕ οι οποίες είναι κατανεμημένες σε δάνεια και καταθέσεις των νοικοκυριών ως τελικών καταναλωτών.

Αυτό αποδεικνύει ότι η ανάλυση του τομέα των νοικοκυριών για να προσδιορίζονται τα δάνεια και οι καταθέσεις των νοικοκυριών ως τελικών καταναλωτών έχει κρίσιμη σημασία για την αξιοπιστία των αποτελεσμάτων.

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι ο αντίκτυπος στο ΑΕγχΠ είναι παρόμοιος στα κράτη μέλη - με εξαίρεση το Λουξεμβούργο, το οποίο εξάγει μεγάλο ποσοστό των παραγόμενων ΥΧΔΜΕ

5.5.2 Μέσος αντίκτυπος στο ΑΕΕ κατά χώρα

Αν κατανεμηθούν οι ΥΧΔΜΕ, οι εξαγωγές μείον τις εισαγωγές ΥΧΔΜΕ, στη μετάβαση από το ΑΕγχΠ στο ΑΕΕ, αντισταθμίζονται, κατά το ίδιο ποσό, από τη μεταβολή των πληρωτέων μείον εισπρακτέων τόκων από την αλλοδαπή.

Ο αντίκτυπος αυτός θα είναι χαμηλός (μεταξύ - 0,3 % και + 0,4 % του ΑΕγχΠ), με εξαίρεση το Λουξεμβούργο όπου οι εξαγωγές ΥΧΔΜΕ (7,2% του ΑΕγχΠ) θα αντισταθμίζονται από μια σημαντική αύξηση των πληρωτέων μείον εισπρακτέων τόκων από την αλλοδαπή. Αυτό θα είχε ως συνέπεια, για τη χώρα αυτή, αντίκτυπο 1% στο ΑΕΕ, αντί για 8,2% στο ΑΕγχΠ.

Μπορεί να παρατηρηθεί, από στατιστική άποψη, ότι ο αντίκτυπος της κατανομής των ΥΧΔΜΕ είναι παρόμοιος για το ΑΕΕ σε όλα τα κράτη μέλη (περίπου 1,3 %), περιλαμβανομένου του Λουξεμβούργου.

5.5.3 Μέσος αντίκτυπος στο ΑΕγχΠ κατά μέθοδο και κατά χώρα

Οι μέθοδοι υπολογισμού του επιτοκίου αναφοράς περιγράφονται στο κεφάλαιο III. Ο αντίκτυπος για το ΑΕγχΠ είναι παρόμοιος, ασχέτως του εσωτερικού επιτοκίου αναφοράς που χρησιμοποιείται

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Ο πίνακας αυτός εκφράζει το μέσο όρο όλων των ετών.

Η μέθοδος 1 που βασίζεται στο διατραπεζικό επιτόκιο αντιστοιχεί κατά μέσο όρο με αύξηση 1,26 % του ΑΕγχΠ.

Η μέθοδος 2, που περιλαμβάνει επίσης το επιτόκιο για τις ομολογίες, έχει κατά μέσο όρο ένα ελαφρά υψηλότερο αποτέλεσμα (1,38 % του ΑΕγχΠ) για τα υπό εξέταση έτη.

Δεδομένου ότι, για τα έτη υπό εξέταση, τα μακροπρόθεσμα επιτόκια ήταν υψηλότερα από τα διατραπεζικά επιτόκια, το επιτόκιο αναφοράς στη μέθοδο 2 είναι γενικά υψηλότερο από το επιτόκιο αναφοράς στη μέθοδο 1. Δεδομένου ότι τα αποθέματα που έχουν αντίκτυπο στο ΑΕγχΠ (κυρίως δάνεια και καταθέσεις νοικοκυριών ως καταναλωτών) είναι υψηλότερα στην πλευρά των καταθέσεων παρά στην πλευρά των δανείων, ο αντίκτυπος της κατανομής των ΥΧΔΜΕ για το ΑΕγχΠ αυξάνει όταν είναι υψηλότερο το επιτόκιο αναφοράς.

Η μέθοδος 3 έχει χαμηλότερο αντίκτυπο, αλλά δεν μπορεί να εφαρμοστεί από ορισμένα κράτη μέλη που δεν είναι σε θέση να κατανείμουν τα δάνεια και τις καταθέσεις ανάλογα με το χρόνο λήξης τους. Επιπλέον, η μέθοδος αυτή, δεδομένου ότι θεσπίζει δύο επιτόκια αναφοράς (ένα για τις μακροπρόθεσμες συναλλαγές και άλλο για τις βραχυπρόθεσμες συναλλαγές), έχει το μειονέκτημα ότι απαλείφει συστηματικά τα «αντισταθμιστικά πλεονεκτήματα», που συνίστανται στη χρήση, εκ μέρους των ΕΧΟ, των βραχυπρόθεσμων καταθέσεων για τη χρηματοδότηση δανείων με μεγαλύτερη προθεσμία λήξης. Η μέθοδος 3 θα πρέπει να απορριφθεί, σύμφωνα με τη γνώμη των περισσότερων κρατών μελών.

Η μέθοδος 4α μετρά μόνο το χάσμα μεταξύ των επιτοκίων δανεισμού και κατάθεσης, κανένα από τα οποία δεν έχει μετρήσιμη σχέση με την έννοια του καθαρού τόκου (και τα δύο περιλαμβάνουν ένα στοιχείο επιβάρυνσης για παρασχεθείσες υπηρεσίες, αλλά το μέγεθος της επιβάρυνσης αυτής στο καθένα είναι άγνωστο). Αρκετά κράτη μέλη αμφισβήτησαν την καταλληλότητα αυτής της συνθήκης.

Οι μέθοδοι 4β και 4γ είναι συνδυασμός της μεθόδου 4α και των μεθόδων 1 κσι 2, αντιστοίχως.

Από μεθοδολογική άποψη, το επιτόκιο αναφοράς θα πρέπει να μετρά το καθαρό κόστος των κεφαλαίων για μια δανειοληπτική ή δανειοδοτική συναλλαγή, χωρίς οποιοδήποτε στοιχείο επιβάρυνσης για παρασχεθείσα υπηρεσία ή κινδύνου. Επομένως, οι μέθοδοι 1 και 2 είναι εννοιολογικά καλύτερες από τις μεθόδους 4, αλλά οι μέθοδοι 4 συμπεριλήφθηκαν στον κανονισμό διότι θεωρήθηκε ότι θα παρείχαν σταθερότερα αποτελέσματα, δεδομένου ότι η αναλογία των ΥΧΔΜΕ που θα κατανέμονται στα δάνεια και τις καταθέσεις, αντιστοίχως, θα είναι πιο σταθερή.

5.5.4 Δείκτης «μεταβλητότητας»

Για να δοκιμαστεί η σταθερότητα των αποτελεσμάτων, μετρήθηκε η «μεταβλητότητα» στα αποτελέσματα της κάθε μεθόδου, ως εξής:

Δείκτης «μεταβλητότητας» της κατανομής των ΥΧΔΜΕ, με βάση τα αποτελέσματα κατά χώρα και κατά μέθοδο

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Ο μέσος δείκτης «μεταβλητότητας» κατά μέθοδο και χώρα (μέσος όρος όλων των ετών %) είναι ο εξής:

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

(*) Εξαιρείται η μέθοδος 3

Όπως ήταν αναμενόμενο, η μέθοδος 4α εμφανίζει, κατά μέσο όρο, τη μικρότερη μεταβλητότητα. Εν τούτοις, η διαφορά με τις μεθόδους 1 και 2 δεν είναι σημαντική: περίπου 1% κατά μέσο όρο. Εν τούτοις, ο παραπάνω πίνακας δείχνει ότι τα επίπεδα μεταβλητότητας των διαφόρων μεθόδων είναι αρκετά διαφορετικά από το ένα κράτος μέλος στο άλλο, και γενικά από τη μια μέθοδο στην άλλη στο ίδιο κράτος μέλος.

Θα πρέπει να καταστεί σαφές ότι το επίπεδο μεταβλητότητας των ΥΧΔΜΕ (7 %) είναι συγκρίσιμο με τη μεταβλητότητα των άλλων βιομηχανικών κλάδων. Για παράδειγμα, ο κλάδος της γεωργίας (όπου περιλαμβάνεται η γεωργία, η θήρα, η δασοκομία και η αλιεία) που είναι ένας μεγάλος βιομηχανικός κλάδος που αντιπροσωπεύει κατά μέσο όρο, το 2 % του ΑΕγχΠ σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει, για την ίδια περίοδο, δείκτη μεταβλητότητας 5 %. Ορισμένες άλλες σειρές στους λογαριασμούς παρουσιάζουν επίπεδο μεταβλητότητας παρόμοιο με το επίπεδο μεταβλητότητας των ΥΧΔΜΕ. Θα πρέπει επομένως να σημειωθεί ότι η μεταβλητότητα των ΥΧΔΜΕ δεν θα πρέπει να εμποδίζει το συνυπολογισμό τους σε μια κατάλληλα κατανεμημένη βάση.

θα είναι σημαντικό να γνωρίζουμε αν η μέση μεταβλητότητα των ΥΧΔΜΕ προέρχεται από μεταβολές των αποθεμάτων (εκφρασμένων σε % του ΑεγχΠ) ή από μεταβολές των επιτοκίων.

Υπολογίστηκε ένας δείκτης «μεταβλητότητας» βασισμένος στο σύνολο των αποθεμάτων δανείων και καταθέσεων μονίμων κατοίκων (σε % του ΑΕγχΠ), συν τα συνολικά εξαχθέντα αποθέματα δανείων και καταθέσεων (σε % του ΑΕγχΠ), μείον τα συνολικά εισαχθέντα αποθέματα δανείων και καταθέσεων (για ενδιάμεση ανάλωση σε % του ΑΕγχΠ):

=

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Tα μεγέθη αυτά εκφράστηκαν με βάση το ΑΕγχΠ, για να είναι συνεπή με το γενικό δείκτη μεταβλητότητας που παρουσιάστηκε προηγουμένως.

Το αποτέλεσμα του δείκτη μεταβλητότητας των αποθεμάτων που έχουν αντίκτυπο στο ΑΕγχΠ είναι 4,5%. Αυτό σημαίνει ότι - αν τα επιτόκια παραμείνουν αμετάβλητα - η μεταβλητότητα των ΥΧΔΜΕ που έχουν αντίκτυπο στο ΑΕγχΠ θα ήταν 4,5% και όχι 7,6% (αποτέλεσμα που προέκυψε με τη μέθοδο 1 σε τρέχουσες τιμές). Σε κάθε περίπτωση, θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ότι το αποτέλεσμα του δείκτη μεταβλητότητας εξαρτάται επίσης από τη χρηματοπιστωτική δομή των χωρών.

Ο σταθμικός μέσος της ΕΕ της μεταβλητότητας των αποθεμάτων είναι αρκετά χαμηλός, και αυτό σημαίνει αρκετά σταθερές ΥΧΔΜΕ σε σταθερές τιμές.

5.5.5 ΥΧΔΜΕ σε σταθερές τιμές

Η εξέλιξη των ΥΧΔΜΕ σε σταθερές τιμές εξαρτάται από τις μεταβολές δύο συνιστωσών του υπολογισμού: της συνιστώσας του όγκου (μεταβολές σε αποπληθωρισμένα αποθέματα δανείων και καταθέσεων) και της συνιστώσας της τιμής (μεταβολές των επιπέδων της διαφοράς μεταξύ του επιτοκίου των δανείων και του επιτοκίου αναφοράς, και της διαφοράς μεταξύ του επιτοκίου αναφοράς και του επιτοκίου καταθέσεων).

Ο κανονισμός ΥΧΔΜΕ περιλαμβάνει έναν τύπο για την κατανομή των ΥΧΔΜΕ σε σταθερές τιμές. Ο τύπος αυτός μπορεί να παρουσιαστεί με απλό τρόπο:

ΥΧΔΜΕ για τα δάνεια στο θεσμικό τομέα σε σταθερές τιμές 1995 = αποθέματα δανείων σε σταθερές τιμές 1995 x περιθώριο ΥΧΔΜΕ έτους βάσης (1995)

Ο ίδιος τύπος ισχύει και για τις καταθέσεις.

Τα περισσότερα κράτη μέλη έχουν επιλέξει ως δείκτη τιμών τον σιωπηρό αποπληθωριστή τιμών για την εγχώρια τελική ζήτηση.

Είναι σαφές από τον τύπο αυτόν ότι οι ΥΧΔΜΕ σε σταθερές τιμές περιλαμβάνουν μόνο την εξέλιξη των αποθεμάτων δανείων και καταθέσεων, αποπληθωρισμένων με έναν γενικό δείκτη τιμών.

Όπως εξηγήθηκε ήδη στο προηγούμενο τμήμα, η μεταβλητότητα των ΥΧΔΜΕ λόγω της συνιστώσας όγκου είναι αρκετά χαμηλή κατά μέσο όρο. Το συμπέρασμα αυτό προκύπτει επίσης από την ανάλυση των υψηλών ΥΧΔΜΕ σε σταθερές τιμές και, ιδιαίτερα, από την ανάλυση του αντίκτυπου της κατανομής των ΥΧΔΜΕ στην αύξηση του ΑΕγχΠ σε σταθερές τιμές.

Ξεκινώντας από τους υπολογισμούς ΥΧΔΜΕ σε σταθερές τιμές, όπως δόθηκαν από τα κράτη μέλη, υπολογίστηκε μια σταθμισμένη μέση μεταβλητότητα αυτού του αντίκτυπου των ΥΧΔΜΕ στο ΑΕγχΠ: αντιστοιχεί με 4,4%.

Η μέση μεταβλητότητα των ΥΧΔΜΕ σε σταθερές τιμές που αντιστοιχούν με την τελική κατανάλωση των νοικοκυριών είναι χαμηλή (3,0%), ενώ το ίδιο ισχύει για τις ΥΧΔΜΕ σε σταθερές τιμές που αντιστοιχούν με την τελική κατανάλωση του δημοσίου και των μη κερδοσκοπικών ιδρυμάτων που εξυπηρετούν νοικοκυριά (1,8%). Όμως, η υψηλότερη μεταβλητότητα των εξαγωγών και των εισαγωγών εξηγεί τα συνολικό αποτέλεσμα που προέκυψε (4,4%) και σημαίνει μεγαλύτερη σταθερότητα για το ΑΕΕ σε σταθερές τιμές σε σχέση με το ΑΕγχΠ σε σταθερές τιμές.

Από τους υπολογισμούς αυτούς μπορούμε να συμπεράνουμε ότι η μέση μεταβλητότητα των ΥΧΔΜΕ σε σταθερές τιμές (4,4%) και η αναλογία των ΥΧΔΜΕ στο συνολικό ΑΕγχΠ (1,3%) έχουν τόσο χαμηλό επίπεδο ώστε δεν μπορούν να διαταράξουν σημαντικά το ρυθμό αύξησης του ΑΕγχΠ σε σταθερές τιμές.

6. επιλογη μεθοδου κατανομησ των ΥΧΔΜΕ

Ο κανονισμός θέσπισε 6 δοκιμαστικές μεθόδους (βλέπε μέρος ΙΙΙ) για την επιλογή ενός επιτοκίου αναφοράς. Κατά τη δοκιμαστική περίοδο, ζητήθηκε από τα κράτη μέλη να συγκρίνουν τα αποτελέσματα για την κατανομή των ΥΧΔΜΕ χρησιμοποιώντας το εσωτερικό επιτόκιο αναφοράς που υπολογίζεται σύμφωνα με την κάθε μια από αυτές τις 6 μεθόδους.

Ποια είναι η καλύτερη μέθοδος για την κατανομή των ΥΧΔΜΕ;

Η μέθοδος 3, που θεσπίζει 2 επιτόκια αναφοράς (ένα για τις μακροπρόθεσμες συναλλαγές και άλλο για τις βραχυπρόθεσμες συναλλαγές) είναι δύσκολο να εφαρμοστεί και έχει την εννοιολογική δυσχέρεια ότι εξαλείφει συστηματικά τα «αντισταθμιστικά πλεονεκτήματα», που είναι η χρήση των βραχυπρόθεσμων καταθέσεων εκ μέρους των ΕΧΟ για τη χρηματοδότηση δανείων με μεγαλύτερη προθεσμία λήξης. Θα πρέπει να απορριφθεί.

Οι μέθοδοι 4 (4α, 4β και 4γ) βασίζονται στο μέσο όρο των επιτοκίων δανείων και καταθέσεων των θεσμικών τομέων μονίμων κατοίκων. Επομένως, υποτίθεται ότι το επιτόκιο αναφοράς, που ορίζεται ως μέσος όρος, παράγει πιο σταθερά αποτελέσματα, δεδομένου ότι έτσι αποφεύγεται η περίπτωση, το επιτόκιο αναφοράς να προσεγγίζει το επιτόκιο δανείων το ένα έτος ενώ το επόμενο έτος να προσεγγίζει το επιτόκιο καταθέσεων.

Όμως, οι υπολογισμοί της μεταβλητότητας έδειξαν ότι η μεταβλητότητα των μεθόδων 4 δεν είναι σημαντικά χαμηλότερη από τη μεταβλητότητα των μεθόδων 1 και 2. Επομένως, θα πρέπει να προτιμηθούν οι δύο τελευταίες μέθοδοι επειδή αντικατοπτρίζουν καλύτερα το καθαρό κόστος των χρημάτων που αντιστοιχούν με μια συναλλαγή δανειοληψίας ή δανειοδότησης, αποκλείοντας κάθε στοιχείο επιβάρυνσης για παροχή υπηρεσιών ή κινδύνου, το οποίο είναι, από μεθοδολογική άποψη, ο ορισμός του ικανοποιητικού επιτοκίου αναφοράς.

Επομένως, θα πρέπει να γίνει επιλογή μεταξύ των μεθόδων 1 και 2.

Η μέθοδος 1 βασίζεται στο διατραπεζικό επιτόκιο.

Η μέθοδος 2 βασίζεται στο διατραπεζικό επιτόκιο, αλλά περιλαμβάνει επίσης το επιτόκιο ομολογιών για να καλύπτει συναλλαγές με ευρύτερο φάσμα προθεσμίας λήξης.

Το επιτόκιο αναφοράς και στις δύο μεθόδους μπορεί να θεωρηθεί ότι δεν περιλαμβάνει επιβαρύνσεις για παροχή υπηρεσιών και κινδύνους και παρέχει αρκετά σταθερά αποτελέσματα. Και οι δύο μέθοδοι ικανοποιούν τις προτιμήσεις που έχουν εκφράσει τα κράτη μέλη, τα οποία έχουν προτείνει 2 κριτήρια για τον εντοπισμό ενός κατάλληλου επιτοκίου αναφοράς. Τα κριτήρια αυτά είναι η ανάγκη να υπάρχει ένα επιτόκιο αναφοράς που θα προσεγγίζει αρκετά την έννοια του «καθαρού επιτοκίου» και θα παρέχει τα πιο αξιόπιστα αποτελέσματα όσον αφορά τα διαθέσιμα δεδομένα.

Κατά τη δοκιμαστική περίοδο, η μέθοδος 2 γενικά έδινε υψηλότερο επιτόκιο από τη μέθοδο 1, δεδομένου ότι τα μακροπρόθεσμα επιτόκια ήταν υψηλότερα από τα διατραπεζικά επιτόκια. Όμως, η διαφορά μεταξύ των δύο μεθόδων δεν ήταν σημαντική.

Η Eurostat συνιστά τη χρήση της μεθόδου 1, που βασίζεται στο διατραπεζικό επιτόκιο, η οποία είναι πιο απλή στον υπολογισμό και πιο εύκολα κατανοητή από τους χρήστες των εθνικών λογαριασμών. Η επιλογή της μεθόδου 1 είναι πλήρως συνεπής με το ΣΕΛ 1993 (Σύστημα Εθνικών Λογαριασμών) που συνιστά (παράγραφος 6.128) το διατραπεζικό επιτόκιο επειδή αντιπροσωπεύει το καθαρό κόστος του δανεισμού χρημάτων - πρόκειται για το επιτόκιο από το οποίο έχουν εξαλειφθεί όσο το δυνατόν περισσότερο τα ασφάλιστρα έναντι κινδύνου και το οποίο δεν περιλαμβάνει υπηρεσίες διαμεσολάβησης.

Η δοκιμαστική άσκηση έδειξε ότι η μέθοδος αυτή παρείχε αρκετά σταθερά και παρόμοια αποτελέσματα στα κράτη μέλη, παρά ορισμένα προβλήματα δεδομένων που είναι κοινά για όλες τις μεθόδους.

7. συμπερασμα

Ο κανονισμός (EΚ) αριθ. 448/98 του Συμβουλίου όρισε διάφορες μεθόδους κατανομής των ΥΧΔΜΕ στους εθνικούς λογαριασμούς και θέσπισε μια δοκιμαστική περίοδο για να δοκιμαστούν αυτές οι μέθοδοι.

Τα κράτη μέλη εφάρμοσαν την άσκηση δοκιμών για την κατανομή των ΥΧΔΜΕ κατά την περίοδο 1995 ως 2001.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι τα αποτελέσματα της δοκιμαστικής περιόδου είναι θετικά. Σύμφωνα με τον κανονισμό (EΚ) αριθ. 448/98, η Επιτροπή, πριν από το τέλος του 2002, θα εκδώσει κανονισμό της Επιτροπής για την κατανομή των ΥΧΔΜΕ στους εθνικούς λογαριασμούς, χρησιμοποιώντας τη μέθοδο 1.

Σύμφωνα με το παρόν σχέδιο κανονισμού της Επιτροπής, τα κράτη μέλη θα πρέπει να κατανέμουν τις ΥΧΔΜΕ στους εθνικούς λογαριασμούς τους από το ημερολογιακό έτος 2005.

Η Επιτροπή θα συζητήσει με τα κράτη μέλη την ενδεχόμενη περίοδο για την οποία θα μπορούν να γίνουν αναδρομικοί υπολογισμοί. Θα πραγματοποιηθούν περαιτέρω συζητήσεις στην Επιχειρησιακή Ομάδα ΥΧΔΜΕ, όσον αφορά την κατανομή των ΥΧΔΜΕ στους εθνικούς και τους τριμηνιαίους λογαριασμούς.

Για να αποφευχθεί η σύγχυση, η Επιτροπή συνιστά να χρησιμοποιούνται νέα στοιχεία για σκοπούς του προϋπολογισμού, εφόσον το ΑΕΕ είναι περίπου 1% υψηλότερο για όλα τα κράτη μέλη. Εν τούτοις, σύμφωνα με τον κανονισμό (EΚ) 448/98, η κατανομή των ΥΧΔΜΕ δεν θα λαμβάνεται υπόψη για τον προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τους ίδιους πόρους της παρά μόνον αν το Συμβούλιο αποφασίσει ομόφωνα βάσει προτάσεως της Επιτροπής.