CORSIA Carbon Offsetting and Reduction Scheme for International Aviation (σύστημα αντιστάθμισης και μείωσης των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα για τις διεθνείς αεροπορικές μεταφορές)

Η παρούσα έκθεση σχετικά με τη λειτουργία της ευρωπαϊκής αγοράς άνθρακα υποβάλλεται σύμφωνα με τις απαιτήσεις του άρθρου 10 παράγραφος 5 και του άρθρου 21 παράγραφος 2 της οδηγίας 2003/87/ΕΚ (οδηγία για το ΣΕΔΕ της ΕΕ). Όπως προβλέπεται στην οδηγία, στόχος της έκθεσης είναι να παρέχει τακτική απεικόνιση των εξελίξεων στην ευρωπαϊκή αγορά άνθρακα σε ετήσια βάση.

Πίνακας 1: Εκθέσεις για την αγορά άνθρακα που δημοσιεύτηκαν κατά τα προηγούμενα έτη

Αναφορά Καλυπτόμενη περίοδος Πολιτικό πλαίσιο COM(2012) 652 2008-2011 Αξιολόγηση της ανάγκης ανάληψης κανονιστικής δράσης υπό το πρίσμα του αυξανόμενου πλεονάσματος δικαιωμάτων εκπομπής COM(2015) 576 2013-2014 Πρώτη έκθεση σχετικά με την κατάσταση της Ενεργειακής Ένωσης COM(2017) 48 2015 Δεύτερη έκθεση σχετικά με την κατάσταση της Ενεργειακής Ένωσης

Η παρούσα έκθεση καλύπτει το έτος 2016, αλλά παρουσιάζει επίσης ορισμένες πρωτοβουλίες που προτάθηκαν ή συμφωνήθηκαν το 2017.Σε σύγκριση με την προηγούμενη έκθεση, περιέχει ένα νέο κεφάλαιο σχετικά με τα καθεστώτα αντιστάθμισης του έμμεσου κόστους ανθρακούχων εκπομπών, καθώς και πληροφορίες σχετικά με τον δείκτη πλεονάσματος για το αποθεματικό για τη σταθερότητα της αγοράς, ο οποίος δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά τον Μάιο του 2017. Εκτός εάν ορίζεται κάτι διαφορετικό, τα στοιχεία που χρησιμοποιήθηκαν για την παρούσα έκθεση ήταν τα μόνα διαθέσιμα στο κοινό και τα μόνα που ήταν στη διάθεση της Επιτροπής έως τις 30 Ιουνίου 2017.

Γενικές και περιγραφικές πληροφορίες σχετικά με διάφορες πτυχές του ΣΕΔΕ της ΕΕ παρουσιάζονται εντός των πλαισίων που παρατίθενται σε όλη την έκταση της παρούσας έκθεσης.



2.ΥΠΟΔΟΜΗ ΣΕΔΕ ΤΗΣ ΕΕ

2.1.Κάλυψη των δραστηριοτήτων, των εγκαταστάσεων και των φορέων εκμετάλλευσης αεροσκαφών

Το ΣΕΔΕ της ΕΕ λειτουργεί στις 31 χώρες του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ). Περιορίζει τις εκπομπές από περίπου 11 000 σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και βιομηχανικές εγκαταστάσεις, καθώς και λίγο περισσότερους από 500 φορείς εκμετάλλευσης αεροσκαφών που εκτελούν πτήσεις μεταξύ αερολιμένων του ΕΟΧ. Το σύστημα καλύπτει περίπου το 45 % των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου της ΕΕ. Από την 3η περίοδο (2013-2020)* οι τομείς με σταθερές εγκαταστάσεις που ρυθμίζονται από το ΣΕΔΕ της ΕΕ είναι οι ενεργοβόρες βιομηχανίες, οι οποίες περιλαμβάνουν σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και άλλες εγκαταστάσεις καύσης με ονομαστική θερμική ισχύ >20MW (εκτός εγκαταστάσεων επικίνδυνων ή αστικών αποβλήτων), τα διυλιστήρια πετρελαίου, οι εγκαταστάσεις οπτανθρακοποίησης, η παραγωγή σιδήρου και χάλυβα, κλίνκερ , γυαλιού, ασβέστη, τούβλων, κεραμικών ειδών, χαρτοπολτού, χαρτιού και χαρτονιού, αλουμινίου, πετροχημικών προϊόντων, αμμωνίας, νιτρικού, αδιπικού οξέος, γλυοξάλης και γλυοξυλικού οξέος, η δέσμευση CO2, η μεταφορά με αγωγούς και η αποθήκευση CO2 σε γεωλογικούς σχηματισμούς. Το πεδίο εφαρμογής του ΣΕΔΕ της ΕΕ στην αεροπορία περιορίστηκε στις πτήσεις εντός του ΕΟΧ μέχρι το τέλος του 2016, εν αναμονή της υιοθέτησης παγκόσμιας προσέγγισης από τον Διεθνή Οργανισμό Πολιτικής Αεροπορίας (ΔΟΠΑ). Τον Οκτώβριο του 2016 ο ΔΟΠΑ ενέκρινε ψήφισμα σχετικά με το σύστημα αντιστάθμισης και μείωσης των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα για τις διεθνείς αεροπορικές μεταφορές (Carbon Offsetting and Reduction Scheme for International Aviation/CORSIA), το οποίο θα τεθεί σε ισχύ το 2021. Βάσει των παραπάνω, η Επιτροπή πρότεινε τη συνέχιση της προσέγγισης για τις πτήσεις εντός ΕΟΧ πέραν του 2016 (βλ. τμήμα 4). Το ΣΕΔΕ της ΕΕ καλύπτει τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα (CO2), τις εκπομπές υποξειδίου του αζώτου (N2O) από το σύνολο της παραγωγής νιτρικού οξέος, αδιπικού οξέος, γλυοξυλικού οξέος και γλυοξάλης, καθώς και τις εκπομπές υπερφθορανθράκων (PFC) από την παραγωγή αλουμινίου. Παρότι η συμμετοχή στο ΣΕΔΕ της ΕΕ είναι υποχρεωτική, σε ορισμένους τομείς περιλαμβάνονται μόνο εγκαταστάσεις άνω ενός συγκεκριμένου μεγέθους. Επιπλέον, οι συμμετέχουσες χώρες μπορούν να εξαιρέσουν τις μικρές εγκαταστάσεις από το σύστημα αν έχουν θεσπίσει μέτρα για τη μείωση των εκπομπών τους κατά μία ποσότητα ανάλογη με την ποσότητα κατά την οποία θα είχαν μειωθεί οι εκπομπές αν οι εγκαταστάσεις είχαν συμπεριληφθεί στο ΣΕΔΕ της ΕΕ. Οι συμμετέχουσες χώρες μπορούν επίσης να προσθέτουν περισσότερους τομείς και εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου στο ΣΕΔΕ της ΕΕ. * Πληροφορίες σχετικά με την 1η και τη 2η περίοδο του ΣΕΔΕ της ΕΕ διατίθενται στη διεύθυνση https://ec.europa.eu/clima/policies/ets/pre2013_el

Σύμφωνα με τις εκθέσεις του άρθρου 21 που υποβλήθηκαν από τις συμμετέχουσες χώρες το 2017, ο συνολικός αριθμός των επιτρεπόμενων εγκαταστάσεων ανερχόταν σε 10 790 το 2016, σε σύγκριση με περίπου 10 950 εγκαταστάσεις το 2015 και περίπου 11 200 εγκαταστάσεις το 2014.

Όπως και κατά τα προηγούμενα έτη, τα καύσιμα που χρησιμοποιήθηκαν στο πλαίσιο του ΣΕΔΕ της ΕΕ το 2016 παρέμειναν στη συντριπτική τους πλειονότητα ορυκτά καύσιμα. Ωστόσο, 29 χώρες ανέφεραν επίσης τη χρήση βιομάζας (έναντι 27 το 2015) σε σχέση με 2 079 εγκαταστάσεις (19 % του συνολικού αριθμού των εγκαταστάσεων). Μόνο δύο χώρες (LI και MT) δεν ανέφεραν καθόλου χρήση βιομάζας. Οι εκπομπές από τη βιομάζα το 2016 ανήλθαν περίπου σε 141 εκατ. τόνους CO2 (8 % των εκπομπών που αναφέρθηκαν στο πλαίσιο του συστήματος ΣΕΔΕ της ΕΕ), σε σύγκριση με περίπου 125 εκατ. τόνους CO2 το 2015 (περίπου 7 % των εκπομπών που αναφέρθηκαν στο πλαίσιο του συστήματος ΣΕΔΕ της ΕΕ). Οι δύο ίδιες χώρες όπως και κατά το προηγούμενο έτος (DE και SE) ανέφεραν περιορισμένη χρήση βιοκαυσίμων αναφορικά με τρεις φορείς εκμετάλλευσης αεροσκαφών (έναντι τεσσάρων το 2015).

Στο πλαίσιο των κατηγοριών των εγκαταστάσεων με βάση τις ετήσιες εκπομπές , από τα δεδομένα για το 2016 προκύπτει ότι, όπως και κατά τα προηγούμενα έτη, το 72 % περίπου των εγκαταστάσεων είναι κατηγορίας Α, σχεδόν το 21 % είναι κατηγορίας Β και λίγο πάνω από το 7 % είναι κατηγορίας Γ. Περισσότερες από 6 202 εγκαταστάσεις αναφέρθηκαν ως «εγκαταστάσεις με χαμηλά επίπεδα εκπομπών» (57,5 % επί του συνόλου).

Εγκαταστάσεις του ΣΕΔΕ της ΕΕ που περιλαμβάνουν δραστηριότητες καύσης υπάρχουν σε όλες τις συμμετέχουσες χώρες, ενώ δραστηριότητες διύλισης πετρελαίου, παραγωγής χάλυβα, τσιμέντου, ασβέστη, γυαλιού, κεραμικών και χαρτοπολτού και χαρτιού απαντώνται στις περισσότερες χώρες. Όσον αφορά τις δραστηριότητες που περιλαμβάνονται επιπροσθέτως για τις μη ανθρακούχες εκπομπές, αναφέρεται ότι σε 13 χώρες (DE, ES, FR, GR, IS, IT, NL, NO, RO, SE, SI, SK, UK) έχουν εκδοθεί άδειες για την παραγωγή πρωτογενούς αλουμινίου και υπερφθορανθράκων (PFC), ενώ σε 21 χώρες (εξαιρουμένων των CY, DK, EE, IE, IS, LI, LU, LV, MT και SI) έχουν εκδοθεί άδειες για την παραγωγή νιτρικού οξέος και N2O. Οι υπόλοιποι τομείς εκπομπών N2O —παραγωγή αδιπικού οξέος και παραγωγή γλυοξάλης και γλυοξυλικού οξέος— αναφέρονται σε τρεις (DE, FR, IT) και δύο (DE, FR) χώρες αντίστοιχα. Δραστηριότητες δέσμευσης και αποθήκευσης CO2 αναφέρθηκαν πέρυσι από τις ίδιες δύο χώρες (FR και NO) .

Οκτώ χώρες (DE, ES, FR, HR, IS, IT, SI, UK) έχουν κάνει χρήση της δυνατότητας να εξαιρούν τους μικρούς προξένους εκπομπών από το ΣΕΔΕ της ΕΕ σύμφωνα με το άρθρο 27 της οδηγίας για το ΣΕΔΕ της ΕΕ. Όπως και το 2015, οι εκπομπές που εξαιρέθηκαν για το 2016 ανήλθαν περίπου σε 4 εκατ. τόνους CO2 (ήτοι περίπου το 0,22 % του συνόλου των εξακριβωμένων εκπομπών).

Σύμφωνα με τις εκθέσεις που υποβλήθηκαν βάσει του άρθρου 21 το 2017, μέχρι στιγμής επτά χώρες (BE, DK, FR, HR, HU, LI, LT) αξιοποίησαν το πλεονέκτημα που προσφέρει η διάταξη του άρθρου 13 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 601/2012 της Επιτροπής («κανονισμός για την παρακολούθηση και την υποβολή εκθέσεων»), βάσει της οποίας επιτρέπεται η χρήση απλουστευμένων σχεδίων παρακολούθησης σε περιπτώσεις χαμηλού κινδύνου για σταθερές εγκαταστάσεις. Από το 2015 η μόνη χώρα που προσχώρησε ήταν η Δανία. Στην περίπτωση των φορέων εκμετάλλευσης αεροσκαφών με χαμηλά επίπεδα εκπομπών, η χρήση της εν λόγω διάταξης αναφέρθηκε από τέσσερις χώρες (BE, FI, IS και PL), με μόνη την προσθήκη του Βελγίου από το 2015.

Όσον αφορά την κάλυψη των φορέων εκμετάλλευσης αεροσκαφών, οι φορείς εκμετάλλευσης αεροσκαφών που αναφέρθηκε ότι διαθέτουν σχέδιο παρακολούθησης ανέρχονταν σε 503 για το 2016 (έναντι 524 που αναφέρθηκαν για το 2015 και 611 για το 2014). Το γεγονός αυτό υποδεικνύει τη σταθεροποίηση του αριθμού των φορέων εκμετάλλευσης αεροσκαφών στο πλαίσιο του ΣΕΔΕ της ΕΕ. Περίπου το 60 % (300) των φορέων εκμετάλλευσης που αναφέρθηκαν ήταν εμπορικοί φορείς εκμετάλλευσης, ενώ το υπόλοιπο 40 % (203) μη εμπορικοί φορείς εκμετάλλευσης. Συνολικά 249 φορείς (52 % περίπου) χαρακτηρίζονταν ως μικροί πρόξενοι εκπομπών [έναντι 274 (52 %) το 2015 και 329 (54 %) το 2014].

2.2.Ενωσιακό μητρώο και ημερολόγιο συναλλαγών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUTL)