30. 11. 81 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 'Αριθ. C 310/43 
Γνώμη γιά μία πρόταση δεύτερης οδηγίας τοϋ Συμβουλίου περί προστασίας των εργαζομένων από 
τους κινδύνους πού προέρχονται από τήν έκθεση σέ ουσίες στον τόπο της εργασίας (αμίαντος) 
Τό κείμενο πού αποτελεί αντικείμενο αυτής τής γνώμης δημοσιεύεται στην Επίσημη Εφημερίδα 
τών Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων αριθ. C 262 τής 9ης 'Οκτωβρίου 1980, σελίδα 7. 
Α. ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ ΤΗΣ ΓΝΩΜΗΣ 
Τό Συμβούλιο αποφάσισε στίς 7 'Οκτωβρίου 1980 νά συμβουλευθεί, σύμφωνα με τίς διατάξεις 
τοϋ άρθρου 100 τής Συνθήκης περί ιδρύσεως τής Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητος, τήν 
Οικονομική καί Κοινωνική 'Επιτροπή γιά τήν ανωτέρω πρόταση/σχέδιο. 
Β. ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
Ή Οικονομική καί Κονιωνική Επιτροπή διαμόρφωσε τή γνώμη της γιά τό προαναφερθέν θέμα 
κατά τήν 190ή σύνοδο τής ολομελείας της, πού έλαβε χώρα στίς Βρυξέλλες, στίς 23 καί 24 
Σεπτεμβρίου 1981. 
Τό κείμενο αυτής τής γνώμης είναι τό ακόλουθο: 
Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ, 
έχοντας υπόψη τή Συνθήκη περί ιδρύσεως τής Ευρωπαϊ­
κής Οικονομικής Κοινότητος, καί ιδίως τό 'Άρθρο 100, 
έχοντας υπόψη τήν αίτηση γνωμοδοτήσεως τοϋ Συμβου­
λίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων τής 7ης 'Οκτωβρίου 
1980 γιά τήν πρόταση δεύτερης οδηγίας τοϋ Συμβουλίου 
περί προστασίας των εργαζομένων από τους κινδύνους 
πού προέρχονται από τήν έκθεση σέ ουσίες στον τόπο τής 
εργασίας· Αμίαντος (J), 
έχοντας υπόψη τήν απόφαση τοϋ Προεδρείου της τής 28ης 
'Οκτωβρίου 1980, πού αναθέτει στό Τμήμα Κοινωνικών 
'Υποθέσεων τήν κατάρτιση μιας γνώμης καί μιας εκθέ­
σεως επί τοϋ θέματος, 
έχοντας υπόψη τή γνώμη πού υιοθέτησε τό εν λόγω 
ττμήμα κατά τή συνεδρίαση του τής 10ης Σεπτεμβρίου 
1981, 
έχοντας υπόψη τήν εισήγηση πού υπέβαλε ό Εισηγητής 
κ. Etty, κατά τή συνεδρίαση αυτή, 
έχοντας υπόψη τή μελέτη τής, 'Επιτροπής τής 22ας 
Φεβρουαρίου 1979 γιά τους κινδύνους τοϋ αμίαντου όσον 
άφορα τό περιβάλλον καί τήν υγεία, 
έχοντας υπόψη τή γνώμη τής 'Επιτροπής τής 30ής 
'Οκτωβρίου 1980 γιά τήν πρόταση οδηγίας τοϋ Συμβου­
λίου περί πέμπτης τροποποιήσεως τής οδηγίας 76/769/ 
ΕΟΚ περί προσεγγίσεως των νομοθετικών, κανονιστικών 
καί διοικητικών διατάξεων τών Κρατών μελών, τών 
σχετικών μέ τόν περιορισμό τής διαθέσεως στην αγορά 
καί τή χρήση ορισμένων επικίνδυνων ουσιών καί παρα­
σκευασμάτων (2), 
(') ΕΕ αριθ. C 262 τής 9. 10. 1980, σ. 7. 
(2) ΕΕ αριθ. C 331 τής 7. 12. 1980, σ. 6. έχοντας υπόψη τίς συζητήσεις τής συνεδριάσεως τής 24ης 
Σεπτεμβρίου 1981 πού πραγματοποιήθηκαν κατά τήν 190ή 
σύνοδο ολομελείας τής 23ης καί 24ης Σεπτεμβρίου 
1981, 
εκτιμώντας ότι ή Ευρωπαϊκή Κοινότητα έχει μιαν υπο­
χρέωση νά συμβάλει στή βελτίωση τών συνθηκών εργα­
σίας καί τοϋ βιοτικοΰ επιπέδου τών εργαζομένων καί τών 
οικογενειών έλεγχο τών επαγγελματικών ασθενειών, 
εκτιμώντας οτι ή Οικονομική καί Κοινωνική 'Επιτροπή 
επιδοκιμάζει τίς προτάσεις πού επιδιώκουν τήν εναρμό­
νιση τής νομοθεσίας τών Κρατών μελών σχετικά μέ τή 
μείωση τών επαγγελματικών κινδύνων πού οφείλονται 
στον αμίαντο, 
ΥΙΟΘΕΤΗΣΕ ΤΗΝ ΑΚΟΛΟΥΘΗ ΓΝΩΜΗ 
μέ 79 ψήφους υπέρ, 42 κατά καί 10 αποχές: 
1. Γενικές παρατηρήσεις 
1.1. Τό σχέδιο οδηγίας είναι τό δεύτερο μιας σειράς 
συγκεκριμένων προτάσεων πού αναφέρονται στην προ­
στασία τοϋ γενικότερου περιβάλλοντος καί τής ανθρώπι­
νης ζωής καί υγείας από τους κινδύνους πού συνδέονται 
μέ τή χρήση τοϋ αμίαντου. Ή πρώτη, ή πρόταση οδηγίας 
τοϋ Συμβουλίου περί πέμπτης τροποποιήσεως τής οδηγίας 
76/769/ΕΟΚ περί προσεγγίσεως τών νομοθετικών, κανο­
νιστικών καί διοικητικών διατάξεων τών Κρατών μελών, 
τών σχετικών μέ τόν περιορισμό τής διαθέσεως στην 
αγορά καί τής χρήσεως ορισμένων επικίνδυνων ουσιών 
καί παρασκευασμάτων ήταν τό αντικείμενο τής γνώμης 
τής Οικονομικής καί Κοινωνικής 'Επιτροπής πού υιοθε­
τήθηκε στίς 30 'Οκτωβρίου 1980 (3). 
(3) ΕΕ αριθ. C 78 τής 28. 3. 1980, σ. 10. 
'Αριθ. C 310/44 'Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 30. 11. 81 
1.2. Ή Οικονομική καί Κοινωνική Επιτροπή στην 
ανωτέρω γνώμη, επιδοκίμασε τό έργο της Επιτροπής τών 
Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Μεταξύ άλλων, έσχολίασε τή 
σχέση πού υπάρχει ανάμεσα σ' αυτές τίς προτάσεις καί 
τήν ανάγκη κοινής εξετάσεως της άπό τό Συμβούλιο . 
1.3. Καθώς τονίζει ή Επιτροπή τών Ευρωπαϊκών Κοι­
νοτήτων στην πρόταση της, ό αμίαντος είναι μία επι­
κίνδυνη ουσία. 'Υπάρχει επιστημονική απόδειξη ότι όλα 
τά εϊδη τοϋ αμίαντου είναι καρκινογόνα. 
1.4. Ή 'Επιτροπή τών Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων θεω­
ρεί, βάσει τών επιστημονικών στοιχείων, ότι ό γαλάζιος 
αμίαντος (κροκιδόλιθος) είναι ή πιό επικίνδυνη ποικιλία. 
Ή Επιτροπή ήταν της ϊδιας γνώμης. Τά επιστημονικά 
στοιχεία αυτά αντανακλώνται στή νομοθεσία της πλειο­
ψηφίας τών Κρατών μελών. "Εθεσαν περισσότερους 
περιορισμούς στον γαλάζιο αμίαντο (κροκιδόλιθο) παρά 
στον λευκό (χρυσόλιθο) ή τόν φαιό αμίαντο (άμοσίτη). Σε 
ορισμένες περιπτώσεις έχουν φθάσει ώς τό σημείο νά 
επιβάλουν πλήρη απαγόρευση. Όρισμένα Κράτη μέλη 
έχουν ακολουθήσει μιά διαφορετική γραμμή. Άπό τή 
νομοθεσία καί τά μέτρα πού έχουν υιοθετηθεί, συνάγεται 
ότι τά Κράτη μέλη αυτά θεωρούν όλα τά εϊδη του αμίαντου 
εξ ϊσου επικίνδυνα. 
1.5. Ή έκθεση τών ατόμων στον αμίαντο παίρνει 
πολλές μορφές. "Ινες αμίαντου βρίσκονται εκτεταμένα 
στό γενικό περιβάλλον, ιδιαίτερα σέ αστικές περιοχές. 
Τούτο οφείλεται στην απότομη αύξηση της καταναλώ­
σεως τών προϊόντων αμίαντου. 
1.6. Έν τούτοις, ή εργασία καί οι δραστηριότητες πού 
είναι συνδεδεμένες μέ αυτήν αποτελούν τήν πιό άμεση καί 
πιό σημαντική πηγή εκθέσεως. Συνεπώς, ιδιαίτερη σημα­
σία πρέπει νά δοθεί στον τομέα της εργασίας, καθώς 
σωστά κάνει ή 'Επιτροπή τών Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
στην πρόταση της. Θά έπρεπε νά υπάρχει πιό αυστηρή 
προστασία στον τόπο τής εργασίας παρά άλλου, επειδή ή 
έκθεση στον τόπο τής εργασίας καί επομένως ό κίνδυνος, 
είναι μεγαλύτερος. 
1.7. Σ' αυτό τό θέμα πρέπει νά γίνει ειδική μνεία τής 
Συμβάσεως 139 καί τής Συστάσεως 147 του Διεθνούς 
'Οργανισμού 'Εργασίας σχετικά μέ τήν πρόληψη καί τόν 
έλεγχο τών επαγγελματικών κινδύνων πού προκαλούνται 
άπό καρκινογόνα υλικά καί ουσίες. Ή Σύμβαση αυτή έχει 
επικυρωθεί άπό δύο Κράτη μέλη, τή Δυτική Γερμανία καί 
τή Δανία. 
1.8. Συνήθως οί ίνες αμίαντου μπαίνουν στό σώμα 
μέσω τοΰ αναπνευστικού συστήματος καί τών πνευμό­
νων. Δέν υπάρχει αμφιβολία ότι ή εισπνοή τοΰ αμίαντου 
είναι πολύ επικίνδυνη. Μπορεί νά προκαλέσει σοβαρές 
ασθένειες, όπως, π.χ., άμιάντωση καί διάφορες μορφές 
καρκίνου. Επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι ή απορ­
ρόφηση τοΰ αμίαντου δυνατόν νά αποτελεί κίνδυνο γιά 
τήν υγεία. Σχετικά μέ τούτο θά έπρεπε νά αναφερθούν τά 
μεσοθηλιώματα. 'Υποτίθεται, άλλα δέν έχει ακόμα απο­
δειχθεί, ότι ή απορρόφηση μπορεί νά προκαλέσει όγκους 
στό στομάχι. Σύμφωνα μέ ορισμένες μελέτες, στον αμί­
αντο αποδίδεται συχνά ή εμφάνιση γαστροεντερικών 
καρκίνων. 1.9. Σύμφωνα μέ τά πιό πρόσφατα επιστημονικά 
πορίσματα, δέν είναι δυνατόν νά προσδιορισθούν ασφαλή 
επίπεδα εκθέσεως όσον άφορα τίς επιβλαβείς ιδιότητες 
τοΰ αμίαντου. Ό αμίαντος, άπό αυτή τήν άποψη, διαφέρει 
άπο τόν μόλυβδο, μιαν άλλη επικίνδυνη ουσία γιά τήν 
οποία ή Οικονομική και Κοινωνική 'Επιτροπή εξέδωσε 
πρόσφατα . . . μιά γνώμη ('). Τό πρόβλημα είναι οί καρ-
κινογόνες ιδιότητες τού αμίαντου. "Έστω καί μιά πολύ 
μικρή δόση μπορεί νά προκαλέσει καρκίνο. Ή μόνη 
αληθινά «ασφαλής» λύση, κατά συνέπεια, είναι ή απαγό­
ρευση τοΰ αμίαντου. Τά όρια πού έχουν καθορισθεί γιά τόν 
αμίαντο (καί τά όποια εκτίθενται στην παρούσα πρόταση 
τής 'Επιτροπής τών Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων) πρέπει νά 
θεωρηθούν όχι σάν «ασφαλή» όρια πού είναι βασισμένα σέ 
επιστημονικά πορίσματα, άλλα μάλλον σάν αποτέλεσμα 
υπολογισμών στους οποίους έπαιξαν ρόλο παράγοντες 
άσχετοι μέ τήν υγεία. 
1.10. Ή 'Επιτροπή τών Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων έζή-
τησε άπό εμπειρογνώμονες στά Κράτη μέλη επαρκή 
επαγγελματικά στατιστικά στοιχεία σχετικά μέ τίς βιο­
μηχανίες όπου οί εργαζόμενοι εκτίθενται στον αμίαντο, 
άλλα δέν έλαβε ικανοποιητικές απαντήσεις. Είναι σαφές 
ότι, προς τό παρόν, ή πρόταση τής 'Επιτροπής τών 
Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων συζητείται μέσα στό γενικότερο 
πλαίσιο τής μεγάλης ανεργίας πού υπάρχει σ" όλη τήν 
έκταση τής Κοινότητος καί πού εξακολουθεί νά ανέρχεται 
ταχέως. 
1.11. Ή Οικονομική καί Κοινωνική Επιτροπή επανα­
λαμβάνει τήν άποψη πού εξέφρασε στην μελέτη της τού 
1979 ότι θά ήταν ανεδαφικό νά διανοηθεί κανείς μιά 
γενική, χωρίς διάκριση απαγόρευση τοΰ αμίαντου. Ταυ­
τόχρονα, προς τό παρόν, είναι πεπεισμένη ότι ή επιβλαβής 
έκθεση πρέπει νά εξαλειφθεί σέ όλα τά στάδια όπου 
γίνεται εξόρυξη, χειρισμός, επεξεργασία, μεταποίηση, 
φόρτωση, εκφόρτωση, χρήση, αφαίρεση τοΰ αμίαντου, ή 
χρήση του στην κατασκευή αντικειμένων. Παραμένει τό 
ερώτημα όσον άφορα τό πόσον αυστηρά θά πρέπει νά 
είναι τά προφυλακτικά μέτρα. 
1.12. Ή Οικονομική καί Κοινωνική Επιτροπή συμφω­
νεί ότι δέν θά έπρεπε κανείς νά ασχολείται μόνο μέ τους 
εργαζόμενους μέ τόν αμίαντο. Ή έμμεση έκθεση, επίσης, 
είναι ανησυχητική. Αυτή μπορεί νά πάρει τή μορφή 
μολύνσεως πού προσβάλλει τίς οικογένειες τών εργαζο­
μένων, ή τής μολύνσεως τού αέρα άπό εργασίες στίς 
όποιες ή πρώτη ύλη είναι ό αμίαντος. 
Πρέπει βέβαια νά ληφθοΰν υπόψη καί οί επιπτώσεις στά 
άτομα πού κατοικούν καί εργάζονται κοντά στίς εγκα­
ταστάσεις επεξεργασίας καί στή ρύπανση τών αγροτικών 
καλλιεργειών καί ιδιαίτερα τών οπωροκηπευτικών. Ή 
έρευνα γιά τήν εξεύρεση αποτελεσματικής προστασίας θά 
έπρεπε νά ενταθεί γιά νά μειωθεί όσο τό δυνατόν περισ­
σότερο ό κίνδυνος γιά τά άτομα πού υπόκεινται σ' αυτό τό 
συγκεκριμένο είδος μολύνσεως, όσο καί γιά νά εντοπισ­
θούν ειδικές εκτάσεις γιά τίς νέες εγκαταστάσεις όπου ό 
κίνδυνος γιά τά άτομα καί τίς καλλιέργειες θά ελαχιστο­
ποιηθεί. 
(3) ΕΕ αριθ. C 78 τής 28. 3. 1980, σ. 10. 
30. 11. 81 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 'Αριθ. C 310/45 
1.13. Ό ορισμός της εκθέσεως αποτελεί ένα σημαντικό 
σημείο τοΰ σχεδίου οδηγίας. Μετά από εκτεταμένες 
συζητήσεις, ή Οικονομική καί Κοινωνική Επιτροπή σχη­
μάτισε τη γνώμη ότι ό ορισμός πού δίδεται από τήν 
Επιτροπή τών Ευρωπαϊκών Κοινοτήτο)ν στό άρθρο 3 είναι 
αποδεκτός. 
1.14. Δεδομένου τοΰ στόχου της οδηγίας, θά έπρεπε νά 
γίνει χρήση τοΰ πιό σύγχρονου εξοπλισμού γιά τή δειγμα­
τοληψία καί ανάλυση τοΰ αμίαντου, ούτως ώστε νά 
μπορέσουν νά μετρηθούν όλες οί ίνες. Ή Οικονομική καί 
Κοινωνική Επιτροπή έχει υπόψη της ότι τό ηλεκτρονικό 
μικροσκόπιο εντοπίζει τίς αιωρούμενες ϊνες καλλίτερα 
από τήν οπτική μέθοδο. 'Αλλά επίσης αντιλαμβάνεται ότι 
υπάρχουν τεχνικά, οικονομικά καί πρακτικά προβλήμα­
τα πού καθιστοΰν τή μέθοδο αυτή προτιμότερη προς τό 
παρόν. Οί ισχύουσες μέθοδοι αναλύσεως έχουν προσαρ­
μοσθεί προς τό οπτικό μικροσκόπιο. Αυτές οί μέθοδοι 
έχουν παράσχει τό μεγαλύτερο μέρος τών στοιχείων πού 
υπάρχουν σήμερα όσον1 άφορα τή σχέση δόσεως-άντιδρά-
σεως. Έν τούτοις, ή Οικονομική καί Κοινωνική 'Επι­
τροπή πιστεύει ότι υπάρχει ανάγκη νά ενταθεί ή έρευνα μέ 
σκοπό νά εξελιχθεί ή ηλεκτρονική μικροσκοπία στό 
επίπεδο πού θά μπορεί, χάρη στό μεγαλύτερο βαθμό 
ευαισθησίας της, νά επηρεάσει αποτελεσματικά τά μέτρα 
ελέγχου. 
2. Ειδικές παρατηρήσεις 
2.1. Άρθρο 1 
Ό στόχος της οδηγίας, όπως έχει καθορισθεί, αναφέρεται 
στην προστασία τών εργαζομένων καί τήν πρόληψη τών 
κινδύνων πού προκαλούνται άπό τήν έκθεση. Θά έπρεπε 
νά περιλαμβάνει επίσης τήν εξάλειψη τών κινδύνων 
αυτών. 
2.2. 'Άρθρο 2 
Ή Οικονομική καί Κοινωνική Επιτροπή θεωρεί ότι ό 
ορισμός τοΰ αμίαντου πού δίδεται άπό τήν 'Επιτροπή τών 
Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων εΐναι αποδεκτός. Όρισμοί πού 
αναφέρονται μόνο στην «ψιλή σκόνη αμίαντου» θεω­
ρούνται άπό τήν Οικονομική καί Κοινωνική 'Επιτροπή ώς 
λιγότερο κατάλληλοι, γιατί καλύπτουν ένα μόνο συγκε­
κριμένο τρόπο εκθέσεως. 
2.3. Άρθρο 3 
Ό ορισμός της «εκθέσεως», όπως δίδεται στό σχέδιο, 
είναι αποδεκτός. Έν τούτοις, θά έπρεπε νά δοθεί προσοχή 
στην περιστασιακή έκθεση. 
2.4. Άρθρο 4 
2.4.1. Ή Οικονομική καί Κοινωνική 'Επιτροπή επιδο­
κιμάζει τήν άποψη της 'Επιτροπής τών Ευρωπαϊκών 
Κοινοτήτων ότι ό αμίαντος θά έπρεπε νά αντικατασταθεί 
άπό «κατάλληλα καί ασφαλέστερα υποκατάστατα». 
Τοΰτο είναι ένα θέμα θεμελιώδους σημασίας. Ή έρευνα 
γιά τήν ανάπτυξη καί τή διάθεση τών υποκατάστατων 
αυτών θά έπρεπε νά επιταχυνθεί. Σύμφωνα μέ τή Σύμβαση 
139 καί τήν Σύσταση 147 της ΔΟΕ, ή Οικονομική καί 
Κοινωνική 'Επιτροπή τονίζει ότι ή αντικατάσταση αυτή 
πρέπει νά πραγματοποιηθεί άσχετα μέ τό εάν υπάρχουν ή 
όχι απορροές. Ή αντικατάσταση αυτή δέν συνεπάγεται κατ' ανάγκη μείωση της απασχολήσεως. Σε ορισμένους 
κλάδους θά μπορούσε ακόμη νά δημιουργήσει απασχόλη­
ση. 
2.4.2. Τό άρθρο 4(2) θά έπρεπε νά αντικατασταθεί ώς 
έξης: 
«Ό ψεκασμός μέ αμίαντο καί άλλες τεχνικές, στίς 
όποιες γίνεται κατά κανόνα υπέρβαση τών επιτρεπομέ­
νων ορίων, πρέπει νά απαγορευθούν.» 
2.4.3. Τό παρόν σχέδιο οδηγίας αποσκοπεί στό νά 
ελαττώσει τή χρήση τοΰ γαλάζιου αμίαντου (κροκιδόλι-
θου) στό ελάχιστο, καθώς ή 'Επιτροπή τών Ευρωπαϊκών 
Κοινοτήτων πιστεύει ότι είναι ή πιό επιβλαβής ποικιλία. 
Σύμφωνα μέ τό σχέδιο, μπορεί νά συνεχιστεί ή χρήση τοϋ 
γαλάζιου αμίαντου (κροκιδόλιθου) γιά δύο σκοπούς, άλλα 
μόνον βάσει ετήσιων εγκρίσεων άπό τίς αρμόδιες αρχές 
τών Κρατών μελών. 
2.4.4. Στή γνώμη της τοΰ 1980, ή Οικονομική καί 
Κοινωνική 'Επιτροπή παρατήρησε ότι ή 'Επιτροπή τών 
Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων θεωρεί τόν γαλάζιο αμίαντο 
(κροκιδόλιθο) ώς τήν πιό επικίνδυνη ποικιλία σήμερα. Ή 
Επιτροπή, στή Μελέτη της τοΰ 1979, είχε προτείνει τήν 
απαγόρευση τοΰ γαλάζιου αμίαντου (κροκιδόλιθου) εκτός 
άπό τίς περιπτώσεις όπου είναι γιά τεχνικούς λόγους 
απαραίτητος καί αποδεδειγμένα ακίνδυνος. 
2.4.5. Ή Οικονομική καί Κοινωνική 'Επιτροπή συμμε­
ρίζεται τή γνώμη της 'Επιτροπής τών Ευρωπαϊκών Κοινο­
τήτων ότι οί τεχνικές ανάγκες πού επιβάλλουν τή χρήση 
τοΰ γαλάζιου αμίαντου (κροκιδόλιθου) δέν είναι τόσο 
μεγάλες όσο έπιστεύετο αρχικά. 
2.4.6. Λαμβάνοντας όλα αυτά υπόψη καί ενόψει της 
ανάγκης - περί της οποίας έγιναν σχόλια προηγουμένως 
- γιά μία αυστηρή προστασία τών εργαζομένων στον 
τόπο της εργασίας, όπου καί ή έκθεση εΐναι μεγαλύτερη, ή 
Οικονομική καί Κοινωνική 'Επιτροπή θεωρεί ότι ή χρήση 
τοΰ γαλάζιου αμίαντου (κροκιδόλιθου) θά έπρεπε νά 
απαγορευθεί. Εισηγείται νά τηρηθεί μιά μεταβατική περίο­
δος σάν καί αυτή πού έχει ήδη προταθεί (δηλ. ώς τίς 
31 Δεκεμβρίου 1983). 
2.5. Άρθρο 5 
'Αντί νά έχουν δικαίωμα προσβάσεως στίς γνωστοποιή­
σεις, όπως προβλέπεται άπό τό άρθρο 5(1), οί αντιπρόσω­
ποι τών εργαζομένων στίς επιχειρήσεις ή στίς βιομηχανι­
κές εγκαταστάσεις, θά έπρεπε νά λαβαίνουν ένα αντίγρα­
φο της γνωστοποιήσεως. 'Επιπλέον, ή αρμόδια αρχή θά 
έπρεπε νά ύποχρεοΰται, σέ αμφίβολες περιπτώσεις, νά 
συμβουλεύεται τους αντιπροσώπους τών εργαζομένων. 
Ό κατάλογος τών δραστηριοτήτων πού καλύπτονται άπό 
τό σύστημα τών γνωστοποιήσεων θά έπρεπε νά περι­
λαμβάνει τήν εξόρυξη τοΰ αμίαντου. 
2.6. Άρθρο 6 
Οί εργασίες κατεδαφίσεως θά έπρεπε νά καλύπτονται άπό 
ένα ανεξάρτητο άρθρο. 
2.7. Άρθρο 7 
Θά έπρεπε νά παρέχονται πληροφορίες καί συμβουλές γιά 
νά εξαλειφθεί ή εντύπωση ότι ό κίνδυνος τοΰ καρκίνου τοΰ 
'Αριθ. C 310/46 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 30. 11. 81 
πνεύμονα εξαφανίζεται αν απλώς αποφεύγεται τό κάπνι­
σμα στον τόπο της εργασίας. Ή έπιδεινωτική επίδραση 
τοϋ καπνίσματος, δσον άφορα τόν καρκίνο τοϋ πνεύμονα 
μεταξύ τών εργαζομένων στή βιομηχανία τοΰ αμίαντου, 
πρέπει νά τονίζεται συνεχώς. 
2.8. Άρθρο 8 
2.8.1. Ή Οικονομική καί Κοινωνική Επιτροπή αποδέ­
χεται τίς διατάξεις πού ορίζουν ότι ή δειγματοληψία τοϋ 
αμίαντου πρέπει νά προγραμματίζεται καί νά πραγματο­
ποιείται κατά κανονικά διαστήματα καί ότι θά είναι 
αντιπροσωπευτική της εκθέσεως τών εργαζομένων. Γενι­
κά ή Οικονομική καί Κοινωνική Επιτροπή θεωρεί ότι οι 
διατάξεις πού ρυθμίζουν τους ελάχιστους όρους συμμορ­
φώσεως μέ τήν οδηγία καί τή δυνατότητα συγκρίσεως τών 
αποτελεσμάτων, είναι επαρκείς. Έν τούτοις, οί,μέθοδοι 
δειγματοληψίας καί αναλύσεως θά έπρεπε νά επεξηγη­
θούν λεπτομερέστερα, κατά προτίμηση σέ ένα παράρτη­
μα της οδηγίας. 'Ιδιαίτερη προσοχή θά έπρεπε νά δοθεί 
στην τυποποίηση τους. Νέες μέθοδοι αναλύσεως πού 
βασίζονται στην ηλεκτρονική μικροσκόπηση πρέπει νά 
αναπτυχθούν όσο τό δυνατόν γρηγορότερα γιά νά 
δημιουργηθούν πιό έξελειγμένες μέθοδοι ελέγχου από 
αυτούς πού προσφέρονται άπό τό οπτικό μικροσκόπιο. 
2.8.2. Ή Οικονομική καί Κοινωνική Επιτροπή, έν 
τούτοις, έχει σοβαρές επιφυλάξεις όσον άφορα τήν υπό­
θεση πού διατυπώνεται στό σημείο 9 τοΰ άρθρου αύτου, 
ότι, στην περίπτωση ενός μίγματος πού περιέχει γαλάζιο 
αμίαντο (κροκιδόλιθο), τό ποσοστό τοϋ γαλάζιου αμία­
ντου (κροκιδόλιθου) στον αέρα μπορεί νά θεωρηθεί ϊσο 
προς τό ποσοστό τοϋ γαλάθιου αμίαντου (κροκιδόλιθου) 
στό μίγμα. 
2.9. 'Άρθρα 9 καί 10 
Οί προτεινόμενες οριακές τιμές θά έρπεπε νά μειωθοΰν 
αμέσως κατά τό ήμισυ λόγω τών επικίνδυνων καρκινογό­
νων ιδιοτήτων τοϋ αμίαντου καί τοϋ γεγονότος ότι τά όρια 
αυτά δέν προσφέρουν καμιά βεβαιότητα. 
"Οσον άφορα τόν λευκό καί τόν φαιό αμίαντο (χρυσόλιθο 
καί άμοσίτη), αυτές οί οριακές τιμές πρέπει νά μειωθοΰν 
βαθμιαία ακόμη περισσότερο. 
2.10. Άρθρο 11 
Ή οδηγία θά έπρεπε νά περιλαμβάνει ένα άρθρο σχετικά 
μέ τό δικαίωμα τών εργαζομένων νά διακόπτουν τήν 
εργασία εάν υπάρχουν βάσιμοι λόγοι νά υποπτεύονται ότι 
υπάρχει άμεσος, σοβαρός κίνδυνος γιά τήν υγεία ή τή ζωή 
τους. 
Σ' αυτό τό θέμα ή Οικονομική καί Κοινωνική Επιτροπή 
θά έπρεπε νά αναφερθεί στην νέα Σύμβαση καί Σύσταση 
της Διεθνούς 'Οργανώσεως Εργασίας περί της υγείας καί 
ασφαλείας στον τόπο της εργασίας, πού υιοθετήθηκαν 
κατά τήν 67η σύνοδο της Διευθνοϋς Συνδιασκέψεως 
Εργασίας, τόν 'Ιούνιο τοΰ 1981. 2.11. Άρθρο 12 
«Ό ύπό τό στοιχείο (Β) ατομικός προστατευτικός εξοπλι­
σμός θά διατίθεται καί θά φοριέται μόνον όταν υπερβαίνο­
νται οί οριακές τιμές πού καθορίζει τό άρθρο 9. Τοΰτο 
προφανώς αγνοεί τό γεγονός ότι, έστω καί όταν τηρούνται 
οί οριακές τιμές, αρκετά εκατομμύρια ϊνες μπορεί νά 
είσπνευσθοΰν άπό τους εργαζόμενους κάθε εργάσιμη 
ημέρα. Κατά συνέπεια, ό ατομικός προστατευτικός εξο­
πλισμός πρέπει νά διατίθεται καί όταν τηρούνται οί 
οριακές τιμές γιατί πάντα υπάρχει κίνδυνος προκλήσεως 
καρκίνου άπό τήν έκθεση σέ σκόνη αμίαντου.» 
2.12. Άρθρο 13 
Θά έπρεπε νά προστεθεί μία διάταξη ή οποία νά υποχρε­
ώνει τόν εργοδότη νά γνωστοποιεί αμέσως στους εργαζό­
μενους καί στους αντιπροσώπους τους τήν εμφάνιση τών 
βλαβών στον προστατευτικό εξοπλισμό. 
2.13. Άρθρο 14 
Ή τήρηση ιατρικών μητρώων καί ή ιατρική παρακολού­
θηση π.χ., τών εργατών τοΰ αμίαντου θά μπορούσε νά 
βελτιωθεί σημαντικά μέ τή δημιουργία ενός πανευρωπαϊ­
κού μητρώου καρκίνου πού θά έδινε μιά τεκμηριωμένη 
εικόνα της καταστάσεως της υγείας καί της θνησιμότη­
τας τών εργαζομένων στίς επικίνδυνες βιομηχανίες. Τό 
μητρώο θά έπρεπε νά περιλαμβάνει όχι μόνο τό παρόν 
προσωπικό, μόνιμο ή απασχολούμενο άπό υπεργολά­
βους, άλλα καί πρώην εργαζόμενους πού έχουν φύγει καί 
έχουν βρει άλλη άποσχόληση. Οί ιατρικοί φάκελοι θά 
έπρεπε νά διατηροΰνται γιά μιά ελάχιστη περίοδο 40 ετών 
μετά τή λήξη της απασχολήσεως πού συνδέεται μέ τόν 
αμίαντο. Ή αξία ενός τέτοιου μητρώου θά αυξανόταν 
πολύ άν θά μπορούσε νά διακρίνει ανάμεσα στά διάφορα 
επαγγέλματα. 
2.14. Άρθρο 15 
«Θά έπρεπε νά διασαφηνισθεί σχετικά μέ τήν πρώτη 
πρόταση τοΰ άρθρου 15 (1) ότι ή εισπνοή ινών αμίαντου 
είναι πάντα ένας άντενδεικνυόμενος κίνδυνος. Κατά 
συνέπεια θά έπρεπε νά δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στην 
ύπαρξη υγειονομικών περιορισμών, όπως αναφέρεται 
έμμεσα ύπό τό στοιχείο (Β).» 
2.15. Άρθρο 16 
Ή Οικονομική καί Κοινωνική 'Επιτροπή δύναται νά 
δεχθεί τόν όρο «προστατευτικός ρουχισμός», ύπό τόν όρο 
ότι τό κείμενο καθιστά σαφές ότι καλύπτει προστατευτι­
κά μέσα έκτος άπό απλώς ρούχα. 
2.16. Άρθρο 17 
2.16.1. Οί εργαζόμενοι θά έπρεπε νά λαβαίνουν τίς 
απαραίτητες πληροφορίες σχετικά μέ τους κινδύνους τοΰ 
αμίαντου στον τόπο της εργασίας. Οί πληροφορίες θά 
πρέπει νά δίδονται προφορικά καί γραπτά καί θά πρέπει 
νά εκτίθενται εμφανώς στον τόπο της εργασίας. 
2.16.2. «Τά προϊόντα αμίαντου πρέπει νά επισημαίνο­
νται όχι μόνο γιά νά δηλώνεται ότι περιέχουν αμίαντο 
άλλα επίσης γιά νά αναφέρεται ότι ό αμίαντος μπορεί νά 
30. 11. 81 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 'Αριθ. C 310/47 
προκαλέσει καρκίνο. Αυτά τά σήματα πρέπει νά παραμέ­
νουν ευδιάκριτα καθ' όλη τή ζωή των προϊόντων.» 
2.17. 'Άρθρο 18 
Ή παράγραφος 1 δέν έχει πολύ νόημα. Δέν είναι σαφές 
πώς μπορεί νά εξακριβωθεί ότι ορισμένες απουσίες λόγω 
ασθένειας οφείλονται στην έκθεση στον αμίαντο. 2.18. Παράρτημα 
Οί πληροφορίες πού πρέπει νά παρέχονται από όσους 
ζητούν τή χορήγηση εγκρίσεως, θά πρέπει νά επεκταθούν 
καί πολλές απόψεις. Ή παράγραφος 2 θά πρέπει νά 
παρέχει πληροφορίες γιά τή πορεία της παραγωγής καί 
τήν περαιτέρω επεξεργασία του προϊόντος. Ή παράγρα­
φος 6 δέν θά έπρεπε νά περιορίζεται στον γαλάζιο αμίαντο 
(κροκιδόλιθο) αλλά θά έπρεπε νά καλύπτει όλες τίς 
ποικιλίες. 
Έγινε στίς Βρυξέλλες, στίς 24 Σεπτεμβρίου 1981. 
Ό Πρόεδρος 
της Οικονομικής καί Κοινωνικής 
Επιτροπής 
Tomas ROSEINGRAVE 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 
στή γνώμη της Οικονομικής καί Κοινωνικής Επιτροπής 
Στίς συζητήσεις δέν έγιναν δεκτές οί εξής τροπολογίες: 
Σελίδα 45, παράγραφος 1.13. 
Νά προστεθεί στην παράγραφο αύτη τό ακόλουθο κείμενο: 
«. . . εισηγείται δμως νά ζητηθεί από τήν Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων νά δώσει ένα 
σαφέστερο ορισμό της έννοιας της «εκθέσεως». 
Αιτιολογία 
Γιά νά μπορούν νά εφαρμόζουν σωστά αυτή τή διάταξη, οί διευθύνσεις τών επιχειρήσεων πρέπει νά 
γνωρίζουν ακριβώς ποιος εκτίθεται καί ποιος δέν εκτίθεται. Ό παρών ορισμός δέν είναι σαφής σ' αυτό τό 
σημείο. 
Αποτελέσματα της ψηφοφορίας 
Ψήψοι υπέρ: 42, Ψήψοι κατά: 61, Αποχές: 8. 
Σελίδα 45, σημείο 2.4.1. 
Νά απαλειφθεί ή 4η φράση. 
Αιτιολογία 
Δέν είναι δυνατόν νά συνάγουμε από τή Σύμβαση 139 καί τή Σύσταση 147 της ΔΟΕ, πού αναφέρονται στό 
σχέδιο γνώμης, οτι πρέπει νά χρησιμοποιούνται υποκατάστατα σέ όλες τίς περιπτώσεις, έστω καί αν δέν 
υπάρχουν απορροές. Τά υποκατάστατα είναι υποχρεωτικά μόνον όταν ή σκόνη αποτελεί έναν ενδεχόμενο 
κίνδυνο. 
Αποτελέσματα της ψηφοφορίας 
Ψήφοι υπέρ: 43, Ψήφοι κατά: 62, Αποχές: 12. 
'Αριθ. C 310/48 'Επίσημη 'Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 30. 11. 81 
Σελίδα 45, σημείο 2.4.1. 
Νά απαλειφθεί ή 5η φράση. 
Αιτιολογία 
Δεν έχουν υποβληθεί στην Οικονομική καί Κοινωνική Επιτροπή αναμφισβήτητα στοιχεία δσον άφορα τίς 
επιπτώσεις της υποκαταστάσεως στην απασχόληση. 
Αποτελέσματα της ψηφοφορίας 
Ψήφοι υπέρ: 45, Ψήφοι κατά: 58, Αποχές: 5. 
Σελίδα 45, σημείο 2.4.3. 
Νά παρεμβληθεί ή έξης νέα παράγραφος: 
«Ή Οικονομική καί Κοινωνική Επιτροπή πιστεύει δτι ή έγκριση πρέπει νά ισχύει εκάστοτε γιά δύο 
τουλάχιστο έτη». 
Αιτιολογία 
Ή βιομηχανία χρειάζεται περισσότερο χρόνο γιά προγραμματισμό. Ή διάρκεια τής προτεινόμενης στό 
σχέδιο οδηγίας τής Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων εγκρίσεως, ή οποία πρέπει νά ανανεώνεται έπί 
ετησίας βάσεως, είναι πολύ σύντομη. 
Αποτελέσματα τής ψηφοφορίας 
Ψήφοι υπέρ: 52, Ψήφοι κατά: 60, Αποχές: 7. 
Σελίδα 45, σημείο 2.4.6. 
Νά τροποποιηθεί ή παράγραφος αυτή ώς ακολούθως, αρχίζοντας άπό τήν τετάρτη γραμμή: 
«... μεγαλύτερη, ή Οικονομική καί Κοινωνική Επιτροπή προτείνει τήν απαγόρευση τής χρήσεως τοϋ 
γαλάζιου αμίαντου (κροκιδόλιθου), εκτός άπό τίς περιπτώσεις όπου ή χρήση αυτή αντιπροσωπεύει 
αναμφισβήτητα μιά τεχνική ανάγκη. Ώς προς τό σημείο αύτο ...» 
Αιτιολογία 
Ή προτεινόμενη σύνταξη αντιστοιχεί, όσον άφορα τήν ουσία, μέ τή σύνταξη τής γνώμης τής Οικονομική καί 
Κοινωνική Επιτροπή τοϋ 'Οκτωβρίου 1980, γιά τήν «Πρόταση οδηγίας τοΰ Συμβουλίου περί πέμπτης 
τροποποιήσεως τής οδηγίας 76/769/ΕΟΚ περί προσεγγίσεως των νομοθετικών, κανονιστικών καί διοικη­
τικών διατάξεων τών Κρατών μελών τών σχετικών μέ τόν περιορισμό τής διαθέσεως στην αγορά καί τή 
χρήση ορισμένων επικινδύνων ουσιών καί παρασκευασμάτων». Δέν υπάρχουν νέα πορίσματα πού θά 
δικαιολογούσαν μιαν αλλαγή στάσεως σ'αύτό τό σημείο σήμερα. 
Αποτελέσματα τής ψηφοφορίας 
Ψήφοι υπέρ: 58, Ψήφοι κατά: 62, 'Αποχές: 2. 
Σελίδα 46, σημείο 2.9. (άρθρα 9 καί 10) 
Νά διαγραφούν οι παρατηρήσεις γιά τά άρθρα 9 καί 10 καί νά αντικατασταθούν άπό τίς ακόλουθες: 
«Τό άρθρο 9 (1) τής προτάσεως τής Επιτροπής θά έπρεπε νά διαγραφεί καί νά καθορισθεί μία ενιαία 
οριακή τιμή περιεκτικότητος ινών αμίαντου στον αέρα γιά όλες τίς ποικιλίες αμίαντου. 
Ή Οικονομική καί Κοινωνική Επιτροπή είναι τής γνώμης ότι ή οριακή τιμή πού προβλέπεται άπό τό 
άρθρο 9 (2) θά έπρεπε νά καθορισθεί σέ 2.0 ϊνες άνά κυβικό έκατοστόμετρο.» 
30. 11. 81 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 'Αριθ. C 310/49 
Αιτιολογία 
Άρθρο 9 (Ι): Οί επιστήμονες δέν συμφωνούν ότι ό κροκιδόλιθος ενδέχεται νά είναι πιό επιβλαβής. Ό 
κροκιδόλιθος είναι απαραίτητος γιά τή σύγχρονη τεχνολογία καί αναντικατάστατος. Μία ενιαία οριακή 
τιμή δέν δημιουργεί διακρίσεις. 
"Αρθρο 9 (2): Ή οριακή τιμή των 2.0 ινών ανά κυβικό έκατοστόμετρο είναι ή ίδια μέ αυτή πού καθορίζεται από 
τους Αμερικανούς υγιεινολόγους (ACGIH) καί πού βασίζεται σε πρόσφατες πειραματικές έρευνες. 
Δέν υπάρχει καμιά επιστημονική θεμελίωση γιά νά ελαττωθεί κατά τό ήμισυ ή οριακή τιμή (από 2.0 ίνες άνά 
κυβικό έκατοστόμετρο σέ 1.0 ίνα άνά κυβικό έκατοστόμετρο). Ή οριακή τιμή πού ορίσθηκε από τους 
Αμερικανούς υγιεινολόγους βασίζεται (α) στά πιό έγκυρα πορίσματα πού προέρχονται από τόν τομέα της 
βιομηχανίας καί (β) σέ στοιχεία πού προέρχονται από πειραματικές έρευνες πάνω στον άνθρωπο καί τά ζώα. 
Γι' αυτό, τό όριο τών Αμερικανών υγιεινολόγων δέν θά έπρεπε νά αναθεωρηθεί οΰτε, πολύ περισσότερο, νά 
μειωθεί κατά τό ήμισυ, εκτός εάν υπάρχει επιστημονική θεμελίωση. 
Οί οριακές τιμές πού καθορίζονται στό άρθρο 10 θά έπρεπε ανάλογα νά αναθεωρηθούν λόγω ελλείψεως 
επαρκών επιστημονικών δεδομένων -γεγονός πού τό τμήμα γνωρίζει άπό τό Επεξηγηματικό 'Υπόμνημα πού 
προηγείται τοϋ σχεδίου οδηγίας. 
Ή μείωση της οριακής τιμής κατά τό ήμισυ θά απαιτούσε μιά τεχνολογία πού δέν υπάρχει επί τοΰ παρόντος 
καί οΰτε πρόκειται νά υπάρξει στό άμεσο μέλλον. Μιά τέτοια μείωση θά είχε σοβαρές συνέπειες γιά τήν 
βιομηχανία (π.χ. τήν αυτοκινητοβιομηχανία καί τή χημική βιομηχανία) καί γιά τήν απασχόληση 
γενικότερα. 
Τά αποτελέσματα της ψηφοφορίας (γιά τό άρθρο 9 (1) 
Ψήφοι υπέρ: 42, Ψήφοι κατά: 70, Αποχές: 4. 
Αποτελέσματα της ψηφοφορίας (γιά τό άρθρο 9 (2) 
Ψήφοι υπέρ: 42, Ψήφοι κατά: 71, Αποχές: 6. 
Σελίδα 46, σημείο 2.162. 
Ή Οικονομική καί Κοινωνική Επιτροπή απεφάνθη υπέρ μιας τροπολογίας ζητώντας νά προστεθούν οί 
λέξεις «μπορεί νά προκαλέσει καρκίνο» στό σήμα «περιέχει αμίαντο» πού προβλέπεται στό άρθρο 17 
παράγραφος 2 τής προτάσεως οδηγίας. 
Αυτή ή προσθήκη πρέπει νά απαλειφθεί. 
Αιτιολογία 
Δέν είναι λογικό νά απαιτείται αυτή ή προειδοποίηση γιά τόν αμίαντο, ό όποιος αποτελεί ένα κίνδυνο 
καρκίνου πολύ κατώτερο π.χ. άπό εκείνο στον όποιο εκτίθεται ένας καπνιστής, τή στιγμή πού τά τσιγάρα 
δέν φέρουν αύτη τήν προειδοποίηση. 
Επιπλέον, υπάρχει ήδη στό σύνολο σχεδόν τών χωρών τής Κοινής Αγοράς μιά «επιγραφή» τής οποίας ό 
τύπος καί τό κείμενο έχουν ήδη τυποποιηθεί. 
Αποτελέσματα τής ψηφοφορίας 
Ψήφοι υπέρ: 42, Ψήφοι κατά: 73, Αποχές: 4.