ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ Βρυξέλλες, 20.7.2021 SWD(2021) 722 final ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ Έκθεση του 2021 για το κράτος δικαίου

































Κεφάλαιο για την κατάσταση του κράτους δικαίου στην Πολωνία











που συνοδεύει το έγγραφο ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ Έκθεση του 2021 για το κράτος δικαίου





Η κατάσταση του κράτους δικαίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση



















{COM(2021) 700 final} - {SWD(2021) 701 final} - {SWD(2021) 702 final} - {SWD(2021) 703 final} - {SWD(2021) 704 final} - {SWD(2021) 705 final} - {SWD(2021) 706 final} - {SWD(2021) 707 final} - {SWD(2021) 708 final} - {SWD(2021) 709 final} - {SWD(2021) 710 final} - {SWD(2021) 711 final} - {SWD(2021) 712 final} - {SWD(2021) 713 final} - {SWD(2021) 714 final} - {SWD(2021) 715 final} - {SWD(2021) 716 final} - {SWD(2021) 717 final} - {SWD(2021) 718 final} - {SWD(2021) 719 final} - {SWD(2021) 720 final} - {SWD(2021) 721 final} - {SWD(2021) 723 final} - {SWD(2021) 724 final} - {SWD(2021) 725 final} - {SWD(2021) 726 final} - {SWD(2021) 727 final}



Περίληψη Οι μεταρρυθμίσεις στο πολωνικό σύστημα απονομής δικαιοσύνης, συμπεριλαμβανομένων των νέων εξελίξεων, εξακολουθούν να αποτελούν πηγή σοβαρής ανησυχίας, όπως αναφέρθηκε το 2020. Οι μεταρρυθμίσεις που πραγματοποιήθηκαν μετά το 2015 αύξησαν την επιρροή της εκτελεστικής και της νομοθετικής εξουσίας στο σύστημα απονομής δικαιοσύνης εις βάρος της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης και ώθησαν την Επιτροπή να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 7 παράγραφος 1 της ΣΕΕ, η οποία είναι ακόμη σε εξέλιξη. Τον Απρίλιο του 2021 η Επιτροπή παρέπεμψε την Πολωνία στο Δικαστήριο λόγω ενός νόμου για το δικαστικό σώμα ο οποίος υπονομεύει την ανεξαρτησία των δικαστών και είναι ασύμβατος με το δίκαιο της ΕΕ. Τον Ιούλιο του 2021 το Δικαστήριο διέταξε ασφαλιστικά μέτρα στην υπόθεση αυτή. Την ίδια ημέρα, το Συνταγματικό Δικαστήριο έκρινε ότι τα ασφαλιστικά μέτρα που διέταξε το Δικαστήριο στον τομέα της δικαιοσύνης δεν συνάδουν με το πολωνικό Σύνταγμα. Επίσης, τον Ιούλιο του 2021, το Δικαστήριο έκρινε ότι το πειθαρχικό καθεστώς των δικαστών στην Πολωνία δεν είναι συμβατό με το δίκαιο της ΕΕ. Το Εθνικό Δικαστικό Συμβούλιο εξακολουθεί να λειτουργεί παρά την αμφισβητούμενη ανεξαρτησία του, ενώ η λειτουργία του Ανώτατου Δικαστηρίου επηρεάστηκε περαιτέρω, μεταξύ άλλων από αλλαγές στη νομοθεσία. Τον Μάιο του 2021 το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου διαπίστωσε παρατυπίες σε διαδικασία διορισμού δικαστή στο Συνταγματικό Δικαστήριο. Το νομικό και θεσμικό πλαίσιο για την πρόληψη και την καταπολέμηση της διαφθοράς έχει τεθεί σε εφαρμογή σε μεγάλο βαθμό. Ωστόσο, υπάρχουν κίνδυνοι όσον αφορά την αποτελεσματικότητα της καταπολέμησης της διαφθοράς σε υψηλά κλιμάκια, συμπεριλαμβανομένου του κινδύνου αθέμιτης επιρροής στις ποινικές διώξεις σε υποθέσεις διαφθοράς για πολιτικούς σκοπούς. Στο πλαίσιο αυτό, εξακολουθούν να υπάρχουν ανησυχίες σχετικά με την ανεξαρτησία των κύριων θεσμών που είναι αρμόδιοι για την πρόληψη και την καταπολέμηση της διαφθοράς, ιδίως δεδομένης της υπαγωγής του Κεντρικού Γραφείου για την Καταπολέμηση της Διαφθοράς στην εκτελεστική εξουσία και του γεγονότος ότι ο υπουργός Δικαιοσύνης είναι επίσης και γενικός εισαγγελέας. Κατά την περίοδο 2018-2020 εφαρμόστηκε το ειδικό κυβερνητικό πρόγραμμα για την καταπολέμηση της διαφθοράς, ωστόσο ακόμη δεν έχουν ολοκληρωθεί βασικές νομοθετικές εργασίες. Εξακολουθούν να υφίστανται διαρθρωτικές αδυναμίες όσον αφορά το σύστημα δήλωσης περιουσιακών στοιχείων και την άσκηση πίεσης ή επιρροής από ομάδες συμφερόντων (lobbying). Όσον αφορά την ελευθερία και την πολυφωνία των μέσων μαζικής επικοινωνίας, η κυβέρνηση αναμένεται να θεσπίσει νομοθεσία για τη μεταφορά της αναθεωρημένης οδηγίας για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων στο εθνικό δίκαιο, με στόχο την ενίσχυση της ανεξαρτησίας των ρυθμιστικών αρχών των μέσων μαζικής επικοινωνίας. Μέχρι στιγμής, θεωρείται ότι η πολωνική αγορά μέσων μαζικής επικοινωνίας χαρακτηρίζεται από πολυμορφία, ωστόσο τα ενδιαφερόμενα μέρη φοβούνται ότι η εξαγορά της Polska Press από την κρατική εταιρεία Orlen θα έχει αρνητικές επιπτώσεις. Μολονότι η πράξη εγκρίθηκε από την αρχή ανταγωνισμού (UOKiK), ο Πολωνός Διαμεσολαβητής προσέβαλε την απόφαση αυτή, καθώς θεώρησε ότι η εν λόγω αρχή δεν εξέτασε κατά πόσον η εξαγορά θα οδηγήσει στον περιορισμό της ελευθερίας του Τύπου. Εκφράστηκαν επίσης ανησυχίες σχετικά με φορολογικό νομοσχέδιο το οποίο αφορά ορισμένες ομάδες μέσων μαζικής επικοινωνίας, σε ένα περιβάλλον που θεωρείται όλο και λιγότερο φιλόξενο προς τα μέσα μαζικής επικοινωνίας ξένης ιδιοκτησίας. Από το 2020 το επαγγελματικό περιβάλλον για τους δημοσιογράφους έχει επιδεινωθεί, με τη χρήση δικαστικών διαδικασιών που έχουν στόχο τον εκφοβισμό, την αυξανόμενη αδυναμία προστασίας των δημοσιογράφων και τις βίαιες ενέργειες κατά τη διάρκεια διαδηλώσεων, μεταξύ άλλων από τις αστυνομικές δυνάμεις. Το σύστημα ελέγχων και ισορροπιών (μηχανισμός θεσμικών αντιβάρων) εξακολουθεί να δέχεται σημαντικές πιέσεις. Η ταχεία διαδικασία θέσπισης νομοθεσίας εξακολουθεί να χρησιμοποιείται, και για ζητήματα πέραν αυτών που συνδέονται με την πανδημία COVID-19, μεταξύ άλλων και για διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις στον τομέα της δικαιοσύνης, χωρίς ή με περιορισμένη διαβούλευση με τα ενδιαφερόμενα μέρη. Ορισμένα μέτρα που θέσπισε η κυβέρνηση το 2020 για την αντιμετώπιση της πανδημίας COVID-19 κρίθηκαν παράνομα από τα δικαστήρια σε μεμονωμένες περιπτώσεις. Ο Διαμεσολαβητής εξακολουθεί να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο ως θεματοφύλακας του κράτους δικαίου. Κατόπιν απόφασης του Συνταγματικού Δικαστηρίου, η δυνατότητα του απερχόμενου Διαμεσολαβητή να συνεχίσει να ασκεί τα βασικά του καθήκοντα έπαυσε τον Ιούλιο του 2021. Επί του παρόντος, οι κοινοβουλευτικές διαδικασίες κατευθύνονται προς τον διορισμό νέου Διαμεσολαβητή με διακομματική στήριξη. Ο χώρος της κοινωνίας των πολιτών παραμένει δυναμικός, ωστόσο έχει επηρεαστεί περαιτέρω από γενικά προβλήματα που σχετίζονται με τα δικαιώματα των γυναικών και από επιθέσεις κατά ομάδων ΛΟΑΔΜ. I.Σύστημα απονομής δικαιοσύνης Το πολωνικό σύστημα απονομής δικαιοσύνης διακρίνεται σε δύο κύριους κλάδους, τα διοικητικά και τα τακτικά δικαστήρια. Το Ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριο και 16 διοικητικά δικαστήρια ασκούν έλεγχο στη δημόσια διοίκηση, μεταξύ άλλων στη νομιμότητα των μέτρων που θεσπίζουν φορείς της τοπικής αυτοδιοίκησης και τοπικά όργανα της κεντρικής διοίκησης. Τα τακτικά δικαστήρια, που υπάγονται στην εποπτεία του Ανώτατου Δικαστηρίου, διακρίνονται σε τρία επίπεδα: σε 11 εφετεία, 46 περιφερειακά δικαστήρια και 318 επαρχιακά δικαστήρια. Οι δικαστές διορίζονται από τον πρόεδρο της Δημοκρατίας κατόπιν αιτήματος του Εθνικού Δικαστικού Συμβουλίου. Το Συνταγματικό Δικαστήριο, το οποίο αποφαίνεται κυρίως σχετικά με τη συνταγματικότητα της νομοθεσίας, απαρτίζεται από 15 δικαστές που επιλέγονται από την Κάτω Βουλή του Κοινοβουλίου (Sejm) για θητεία 9 ετών. Καθήκον του Εθνικού Δικαστικού Συμβουλίου, σύμφωνα με το Σύνταγμα, είναι να διαφυλάσσει την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης. Ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του εισαγγελικού συστήματος, που δεν αποτελεί τμήμα της ανεξάρτητης δικαστικής εξουσίας, είναι ότι ο γενικός εισαγγελέας και ο υπουργός Δικαιοσύνης είναι το ίδιο πρόσωπο. Το Σύνταγμα προβλέπει την αυτορρύθμιση του επαγγέλματος των δικηγόρων και των νομικών συμβούλων. Ανεξαρτησία Η αντίληψη του γενικού πληθυσμού και των επιχειρήσεων για την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης είναι σε χαμηλά επίπεδα και εξακολουθεί να φθίνει. Ενώ το 2021 το 29 % του γενικού πληθυσμού θεωρεί την ανεξαρτησία των δικαστηρίων και των δικαστών «αρκετά καλή ή πολύ καλή», μόνο το 18 % των επιχειρήσεων έχει την ίδια άποψη. Η αντίληψη τόσο του γενικού πληθυσμού όσο και των επιχειρήσεων για την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης έχει σημειώσει σταθερή επιδείνωση κατά την τελευταία πενταετία. Όπως και πέρυσι, ο δημόσιος διάλογος για το δικαστικό σύστημα εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από ισχυρές εντάσεις. Όσον αφορά την εκστρατεία δυσφήμισης που διεξήχθη το 2019 κατά δικαστών οι οποίοι επέκριναν ανοικτά τις μεταρρυθμίσεις στον τομέα της δικαιοσύνης, μέχρι στιγμής δεν έχουν εκδοθεί δικαστικές αποφάσεις. Οι μεταρρυθμίσεις στον τομέα της δικαιοσύνης που δρομολογήθηκαν τον Νοέμβριο του 2015 εξακολουθούν να εφαρμόζονται στην πράξη. Οι εν λόγω μεταρρυθμίσεις πραγματοποιήθηκαν με περισσότερους από 30 νόμους που αφορούν ολόκληρη τη διάρθρωση του συστήματος απονομής δικαιοσύνης, συμπεριλαμβανομένου του Συνταγματικού Δικαστηρίου, του Εθνικού Δικαστικού Συμβουλίου, του Ανώτατου Δικαστηρίου, των τακτικών δικαστηρίων, των διοικητικών δικαστηρίων και της εισαγγελικής αρχής. Πολλές πτυχές της μεταρρύθμισης στον τομέα της απονομής δικαιοσύνης εγείρουν σοβαρές ανησυχίες όσον αφορά το κράτος δικαίου, ιδίως δε την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης. Αυτό ακριβώς το ζήτημα βρίσκεται στο επίκεντρο της διαδικασίας του άρθρου 7 παράγραφος 1 της ΣΕΕ που κίνησε η Επιτροπή και τελεί ακόμη υπό εξέταση από το Συμβούλιο. Επίσης, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επανέλαβε σε ψήφισμά του τις ανησυχίες του σχετικά με την κατάσταση του κράτους δικαίου στην Πολωνία. Η διαφύλαξη της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης στην Πολωνία είναι μία από τις ειδικές ανά χώρα συστάσεις που της είχαν απευθυνθεί στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2020, η οποία δεν έχει ακόμη υλοποιηθεί. Εν τω μεταξύ, η πολωνική κυβέρνηση αμφισβήτησε ανοικτά τον δεσμευτικό χαρακτήρα της διάταξης ασφαλιστικών μέτρων που εξέδωσε το Δικαστήριο στις 21 Μαΐου 2021 σε υπόθεση που εισήχθη κατά της Πολωνίας για παραβίαση της περιβαλλοντικής νομοθεσίας της ΕΕ. Το Δικαστήριο αποσαφήνισε περαιτέρω τις απαιτήσεις του δικαίου της ΕΕ σχετικά με την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης στο πολωνικό πλαίσιο. Στις 2 Μαρτίου 2021 το Δικαστήριο εξέδωσε απόφαση στο πλαίσιο προδικαστικής διαδικασίας, στην οποία διευκρίνισε τις απαιτήσεις του δικαίου της ΕΕ όσον αφορά τους διορισμούς δικαστών στο Ανώτατο Δικαστήριο που πραγματοποιήθηκαν το 2018. Το Δικαστήριο, μολονότι άφησε στο αιτούν δικαστήριο την οριστική εκτίμηση, έκρινε ότι οι διαδοχικές τροποποιήσεις του πολωνικού νόμου για το Εθνικό Δικαστικό Συμβούλιο οι οποίες είχαν ως αποτέλεσμα την κατάργηση του αποτελεσματικού δικαστικού ελέγχου των αποφάσεων του εν λόγω Συμβουλίου με τις οποίες προτείνονται στον πρόεδρο της Δημοκρατίας οι υποψήφιοι για το αξίωμα του δικαστή στο Ανώτατο Δικαστήριο ενδέχεται να παραβιάζουν το δίκαιο της ΕΕ. Στο πλαίσιο αυτό, το Δικαστήριο σημείωσε ότι, δεδομένου του καθοριστικού ρόλου του Εθνικού Δικαστικού Συμβουλίου στη διαδικασία διορισμού των δικαστών στην Πολωνία, ο βαθμός της ανεξαρτησίας του είναι σημαντικός για τη διασφάλιση της ανεξαρτησίας των δικαστών, επισημαίνοντας ότι η ανεξαρτησία του Εθνικού Δικαστικού Συμβουλίου είναι αμφίβολη. Στις 6 Μαΐου 2021 το Ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριο εφάρμοσε την ανωτέρω απόφαση του Δικαστηρίου, αποφαινόμενο ότι το υφιστάμενο Εθνικό Δικαστικό Συμβούλιο, κατά τη διαδικασία διορισμού των δικαστών, δεν παρέχει επαρκή εχέγγυα ανεξαρτησίας από την εκτελεστική και τη νομοθετική εξουσία και ότι, κατά συνέπεια, ακυρώνονται οι αποφάσεις του εν λόγω Συμβουλίου που οδήγησαν στον διορισμό δικαστών στο ποινικό και το πολιτικό τμήμα του Ανώτατου Δικαστηρίου το 2018. Ενώπιον του Δικαστηρίου εκκρεμούν διάφορα πρόσθετα αιτήματα για την έκδοση προδικαστικών αποφάσεων από διάφορα πολωνικά δικαστήρια σχετικά με τις μεταρρυθμίσεις του 2017 και του 2018 στον τομέα της δικαιοσύνης. Στις 15 Ιουλίου 2021, στο πλαίσιο διαδικασίας επί παραβάσει που κίνησε η Επιτροπή, το Δικαστήριο έκρινε ότι το πειθαρχικό καθεστώς των δικαστών στην Πολωνία δεν είναι συμβατό με το δίκαιο της ΕΕ. Ειδικότερα, το Δικαστήριο έκρινε ότι το πειθαρχικό τμήμα του Ανώτατου Δικαστηρίου δεν παρέχει όλα τα εχέγγυα αμεροληψίας και ανεξαρτησίας και δεν προστατεύεται από την άμεση ή έμμεση επιρροή της πολωνικής νομοθετικής και εκτελεστικής εξουσίας. Στις 31 Μαρτίου 2021 η Επιτροπή αποφάσισενα παραπέμψει την Πολωνία στο Δικαστήριο λόγω ανησυχιών σχετικά με τον νόμο του Δεκεμβρίου του 2019 για το δικαστικό σώμα. Η Επιτροπή θεωρεί ότι η επίμαχη πολωνική νομοθεσία υπονομεύει την ανεξαρτησία των Πολωνών δικαστών κατά παράβαση του άρθρου 19 παράγραφος 1 της ΣΕΕ και της υπεροχής του δικαίου της ΕΕ. Ο νόμος απαγορεύει στα πολωνικά δικαστήρια, μεταξύ άλλων και επ’ απειλή πειθαρχικών διαδικασιών, να εφαρμόζουν απευθείας το δίκαιο της ΕΕ για την προστασία της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης, καθώς και να υποβάλλουν προδικαστικά ερωτήματα στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την έκδοση προδικαστικής απόφασης. Επιπλέον, το πειθαρχικό τμήμα του Ανώτατου Δικαστηρίου, για την ανεξαρτησία του οποίου δεν υπάρχουν εγγυήσεις, εξακολουθεί να λαμβάνει αποφάσεις που έχουν άμεσο αντίκτυπο στους δικαστές και στον τρόπο με τον οποίο ασκούν τα καθήκοντά τους. Αυτό περιλαμβάνει περιπτώσεις άρσης της ασυλίας των δικαστών για την άσκηση ποινικής δίωξης εναντίον τους ή τη θέση τους υπό κράτηση, καθώς και την επακόλουθη προσωρινή θέση τους σε αργία και τη μείωση των αποδοχών τους. Και μόνον η προοπτική διαδικασίας ενώπιον οργάνου για την ανεξαρτησία του οποίου δεν υπάρχουν εγγυήσεις λειτουργεί αποτρεπτικά για τους δικαστές και μπορεί να επηρεάσει την ανεξαρτησία τους. Αυτό υπονομεύει σοβαρά την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης στην Πολωνία, την αποτελεσματική δικαστική προστασία των πολιτών στην Πολωνία και την έννομη τάξη της ΕΕ στο σύνολό της. Η πολωνική κυβέρνηση θεωρεί ότι η Επιτροπή υπερβαίνει τις αρμοδιότητές της βάσει της Συνθήκης και απορρίπτει τη θέση που έλαβε η Επιτροπή σε αυτή τη διαδικασία επί παραβάσει. Η Επιτροπή ζήτησε από το Δικαστήριο να διατάξει ασφαλιστικά μέτρα για την αναστολή των δικαστικών διαδικασιών του πειθαρχικού τμήματος οι οποίες αφορούν δικαστές, ιδίως όσον αφορά την άρση της δικαστικής ασυλίας, προκειμένου να αποφευχθεί σοβαρή και ανεπανόρθωτη ζημία στην ανεξαρτησία της δικαιοσύνης και στην έννομη τάξη της ΕΕ. Στις 14 Ιουλίου 2021 η αντιπρόεδρος του Δικαστηρίου εξέδωσε διάταξη ασφαλιστικών μέτρων στην υπόθεση C-204/21 R, ικανοποιώντας πλήρως το αίτημα της Επιτροπής. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, το οποίο επιλήφθηκε διαφόρων υποθέσεων που σχετίζονταν με τη λειτουργία του πολωνικού συστήματος απονομής δικαιοσύνης, έκρινε ότι ο διορισμός δικαστή το 2015 στο Συνταγματικό Δικαστήριο οδήγησε σε παραβίαση της απαίτησης περί «δικαστηρίου νομίμως λειτουργούντος». Τον Φεβρουάριο του 2021 το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου γνωστοποίησε ότι επί του παρόντος εκκρεμούν ενώπιόν του 27 υποθέσεις στο πλαίσιο των οποίων τίθενται διάφορα ζητήματα σχετικά με τις μεταρρυθμίσεις του 2017 και του 2018. Μέχρι στιγμής, έχει αποσταλεί κοινοποίηση στην πολωνική κυβέρνηση για 21 από τις υποθέσεις που εισήχθησαν. Στις 7 Μαΐου 2021 το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου αποφάνθηκε ότι η σύνθεση έδρας που περιλαμβάνει δικαστή ο οποίος έχει διοριστεί σε θέση δικαστικού λειτουργού η οποία είχε ήδη πληρωθεί κατά την κοινοβουλευτική περίοδο 2011-2015 δεν συνιστούσε δικαστήριο που έχει συσταθεί νομίμως. Οι εν λόγω παρατυπίες στη διαδικασία διορισμού δικαστών στο Συνταγματικό Δικαστήριο επισημάνθηκαν ως σοβαρή ανησυχία στην αιτιολογημένη πρόταση που εξέδωσε η Επιτροπή βάσει της διαδικασίας του άρθρου 7 παράγραφος 1 της ΣΕΕ. Το Συνταγματικό Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι η εν λόγω απόφαση είναι «ανυπόστατη». Στις 29 Ιουνίου 2021 το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου εξέδωσε απόφαση σχετικά με την πρόωρη παύση δικαστών από τα καθήκοντά τους ως αντιπροέδρων τακτικών δικαστηρίων, από τον υπουργό Δικαιοσύνης. Το ΕΔΔΑ τόνισε τη σημασία της διασφάλισης της ανεξαρτησίας της δικαστικής εξουσίας και του σεβασμού της δικονομικής δικαιοσύνης στις υποθέσεις που αφορούν τη σταδιοδρομία των δικαστών, και αποφάνθηκε ότι, δεδομένου ότι η πρόωρη παύση δικαστή από τα καθήκοντα αντιπροέδρου του δικαστηρίου δεν είχε αιτιολογηθεί και δεν είχε εξεταστεί ούτε από τακτικό δικαστήριο ούτε από άλλο όργανο που ασκεί δικαιοδοτικά καθήκοντα, χωρίς να υπάρχει σοβαρός λόγος που να δικαιολογεί την έλλειψη δικαστικού ελέγχου, η Πολωνία είχε παραβιάσει το δικαίωμα πρόσβασης σε δικαστήριο. Οι ανησυχίες σχετικά με την ανεξαρτησία και τη νομιμότητα του Συνταγματικού Δικαστηρίου που είχε διατυπώσει η Επιτροπή στο πλαίσιο της διαδικασίας του άρθρου 7 παράγραφος 1 της ΣΕΕ δεν έχουν ακόμη εξαλειφθεί. Αυτό προκύπτει και από την απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου της 7ης Μαΐου 2021. Το 2020 ο Διαμεσολαβητής συνέχισε να εκφράζει ανησυχίες σχετικά με τη λειτουργία και τη νομιμότητα του Συνταγματικού Δικαστηρίου, μεταξύ άλλων και όσον αφορά τις αλλαγές στην ήδη ορισθείσα σύνθεση της έδρας και την απόρριψη αιτημάτων εξαίρεσης δικαστών λόγω εικαζόμενης μεροληψίας ή αμφισβητούμενου καθεστώτος. Το Συμβούλιο της Ευρώπης εξέφρασε επίσης παρόμοιες ανησυχίες. Εν τω μεταξύ, το Συνταγματικό Δικαστήριο εξακολουθεί να επιλαμβάνεται υποθέσεων που αφορούν μεταρρυθμίσεις στον τομέα της δικαιοσύνης, κατόπιν αίτησης όχι μόνο από τον πρωθυπουργό, την πρόεδρο της Κάτω Βουλής, το Εθνικό Δικαστικό Συμβούλιο και το νεοσυσταθέν πειθαρχικό τμήμα του Ανώτατου Δικαστηρίου, αλλά και από άλλους (νεοδιορισθέντες) δικαστές του Ανώτατου Δικαστηρίου και την προσφάτως διορισθείσα πρώτη πρόεδρο του Ανώτατου Δικαστηρίου. Σε τρεις υποθέσεις που κινήθηκαν ενώπιον του Συνταγματικού Δικαστηρίου από τον γενικό εισαγγελέα, τον πρωθυπουργό και ομάδα μελών της Κάτω Βουλής, ζητείται η αξιολόγηση της συμβατότητας διατάξεων της ΣΕΕ με το Σύνταγμα και η κήρυξη της υπεροχής του πολωνικού Συντάγματος επί του δικαίου της ΕΕ. Η Επιτροπή εξέφρασε τις ανησυχίες της σχετικά με την αίτηση που υπέβαλε ο πρωθυπουργός, καθώς αμφισβητεί τις θεμελιώδεις αρχές του δικαίου της ΕΕ, ιδίως την υπεροχή του δικαίου της ΕΕ. Παρά τη σαφή νομολογία του Δικαστηρίου, το Συνταγματικό Δικαστήριο έχει ήδη δηλώσει σε obiter dictum ότι το Δικαστήριο δεν είναι αρμόδιο να εκδίδει αποφάσεις όσον αφορά τα δικαστικά συστήματα των κρατών μελών. Παρά τις ανησυχίες που προαναφέρθηκαν, το Συνταγματικό Δικαστήριο εξέδωσε αποφάσεις που είχαν σημαντικό αντίκτυπο τόσο στα άτομα όσο και στο θεσμικό πλαίσιο. Ειδικότερα, στις 22 Οκτωβρίου 2020 και στις 15 Απριλίου 2021 αντίστοιχα, το Συνταγματικό Δικαστήριο εξέδωσε αποφάσεις σχετικά με το δικαίωμα στην άμβλωση και την κατάσταση του Διαμεσολαβητή. Οι αποφάσεις αυτές πυροδότησαν έντονες επικρίσεις εντός και εκτός Πολωνίας. Επιπλέον, στις 14 Ιουλίου 2021 —μετά την έκδοση διάταξης ασφαλιστικών μέτρων από την αντιπρόεδρο του Δικαστηρίου— το Συνταγματικό Δικαστήριο έκρινε ότι το άρθρο 4 παράγραφος 3 δεύτερο εδάφιο της ΣΕΕ, σε συνδυασμό με το άρθρο 279 της ΣΛΕΕ, είναι αντισυνταγματικό, στον βαθμό που υποχρεώνει την Πολωνία να συμμορφωθεί με διατάξεις ασφαλιστικών μέτρων που εκδίδονται από το Δικαστήριο και επηρεάζουν την οργάνωση και τη λειτουργία των πολωνικών δικαστηρίων και τη διαδικασία ενώπιόν τους. Η Επιτροπή, σε δημόσια δήλωσή της, εξέφρασε τη βαθιά της ανησυχία για την εν λόγω απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου. Το Εθνικό Δικαστικό Συμβούλιο εξακολουθεί να αποτελείται κυρίως από μέλη που διορίζονται με πολιτικά κριτήρια. Υπενθυμίζεται ότι η μεταρρύθμιση του 2018 στον τομέα της δικαιοσύνης επέφερε αλλαγές στη διαδικασία διορισμού των δικαστών-μελών του Εθνικού Δικαστικού Συμβουλίου. Στην απόφασή του της 2ας Μαρτίου 2021, με αφορμή αίτηση του Ανώτατου Δικαστηρίου για την έκδοση προδικαστικής απόφασης, το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης επανέλαβε ότι, προκειμένου να είναι πιο αντικειμενική η συμμετοχή Δικαστικού Συμβουλίου στη διαδικασία διορισμού δικαστών από πολιτικά όργανα, θα πρέπει το εν λόγω όργανο να είναι επαρκώς ανεξάρτητο τόσο από τη νομοθετική και την εκτελεστική εξουσία όσο και από τον φορέα στον οποίο απευθύνονται οι γνωμοδοτήσεις του. Στις 6 Μαΐου 2021 το Ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι το υφιστάμενο Εθνικό Δικαστικό Συμβούλιο δεν παρέχει επαρκή εχέγγυα ανεξαρτησίας από την εκτελεστική και τη νομοθετική εξουσία κατά τη διαδικασία διορισμού δικαστών. Παρά τις σοβαρές ανησυχίες που εξέφρασαν και ορισμένα άλλα πολωνικά δικαστήρια, τα οποία επισήμαναν την έλλειψη ανεξαρτησίας του, το Εθνικό Δικαστικό Συμβούλιο εξακολουθεί να προτείνει στον πρόεδρο της Δημοκρατίας υποψηφίους για διορισμό στο δικαστικό σώμα, οι οποίοι διορίζονται συστηματικά. Καθ’ όλη τη διάρκεια του 2020 και του 2021 το Εθνικό Δικαστικό Συμβούλιο εξέδωσε μία απόφαση για την προστασία της ανεξαρτησίας Πολωνού δικαστή, και συγκεκριμένα για να εκφράσει την υποστήριξή του σε μέλος του πειθαρχικού τμήματος του Ανώτατου Δικαστηρίου, ενώ αρνήθηκε να εκφράσει παρόμοια υποστήριξη προς τους δικαστές που βρέθηκαν στο επίκεντρο ποινικών ερευνών που διεξήγαγαν οι εισαγγελικές αρχές κατά την ίδια περίοδο. Το Εθνικό Δικαστικό Συμβούλιο εξέδωσε επίσης δηλώσεις προς στήριξη ορισμένων πτυχών των μεταρρυθμίσεων στον τομέα της δικαιοσύνης που επικρίθηκαν από την Επιτροπή. Το Ανώτατο Δικαστήριο, μετά τις αλλαγές που επήλθαν το 2020, αποτέλεσε αντικείμενο περαιτέρω μεταρρυθμίσεων όσον αφορά τη λειτουργία του. Την 1η Απριλίου 2021 ο πρόεδρος της Δημοκρατίας υπέγραψε το νομοσχέδιο της 30ής Μαρτίου 2021 για την τροποποίηση του νόμου για το Ανώτατο Δικαστήριο, δίνοντάς του ισχύ νόμου. Ο νέος νόμος μειώνει τις απαιτήσεις απαρτίας για την επιλογή υποψηφίων για τη θέση του προέδρου τμήματος από τους δικαστές και δίνει στον πρόεδρο της Δημοκρατίας τη δυνατότητα να διορίζει «προσωρινό» πρόεδρο του τμήματος, εάν δεν πληρούνται οι εν λόγω απαιτήσεις. Επιπλέον, ο νόμος απονέμει στον πρώτο πρόεδρο του Ανώτατου Δικαστηρίου την εξουσία ελέγχου των συνεδριάσεων των κοινών τμημάτων για την επίλυση νομικών ζητημάτων, οι οποίες συγκαλούνται είτε αυτεπαγγέλτως από τον πρώτο πρόεδρο είτε κατόπιν αιτήματος, μεταξύ άλλων, του γενικού εισαγγελέα ή του Διαμεσολαβητή. Ο νέος νόμος τροποποιεί επίσης τους κανόνες που διέπουν τη διαδικασία έκτακτης προσφυγής παρατείνοντας κατά 2 έτη την προθεσμία για την άσκηση έκτακτων προσφυγών κατά όλων των αποφάσεων όλων των πολωνικών δικαστηρίων που κατέστησαν τελεσίδικες μετά τις 17 Οκτωβρίου 1997. Ο Διαμεσολαβητής και ο Εθνικό Συμβούλιο Δικηγορικών Συλλόγων εξέφρασαν επικριτικές απόψεις σχετικά με τον νέο νόμο, επισημαίνοντας ότι θα επηρεάσει περαιτέρω την ανεξαρτησία του Ανώτατου Δικαστηρίου. Η εν ενεργεία πρώτη πρόεδρος του Ανώτατου Δικαστηρίου, η οποία διορίστηκε, όπως αναφέρθηκε πέρυσι, κατόπιν αμφισβητούμενης διαδικασίας, έχει λάβει αποφάσεις που εγείρουν ανησυχίες, ιδίως προσφεύγοντας στο Συνταγματικό Δικαστήριο για αμφιλεγόμενα ζητήματα, μεταξύ άλλων για τον περιορισμό του δικαιώματος πρόσβασης σε έγγραφα και ζητώντας την προστασία των νεοδιορισθέντων δικαστών του Ανώτατου Δικαστηρίου —συμπεριλαμβανομένης της ίδιας— έναντι της αμφισβήτησης του καθεστώτος τους σε υποθέσεις που εκκρεμούν ενώπιον του Ανώτατου Δικαστηρίου. Η πρώτη πρόεδρος προσέφυγε επίσης στο τμήμα έκτακτου ελέγχου και δημόσιων υποθέσεων ζητώντας την εξαίρεση ορισμένων δικαστών του Ανώτατου Δικαστηρίου από υποθέσεις στις οποίες είχαν ήδη υποβάλει αίτηση στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την έκδοση προδικαστικής απόφασης. Στις 16 Ιουλίου 2021 η πρώτη πρόεδρος του Ανώτατου Δικαστηρίου εξέδωσε δήλωση στην οποία αναφέρθηκε στην απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου της 14ης Ιουλίου 2021 και, κρίνοντας ότι το δίκαιο της ΕΕ δεν καλύπτει ζητήματα που αφορούν την οργάνωση και τη λειτουργία του δικαστικού συστήματος των κρατών μελών, γνωστοποίησε την ανάκληση της εντολής για αναστολή της δραστηριότητας του πειθαρχικού τμήματος του Ανώτατου Δικαστηρίου όσον αφορά τις πειθαρχικές διαδικασίες σε βάρος δικαστών. Πολλοί δικαστές βρίσκονται σε αργία και δεν μπορούν να εκδικάσουν υποθέσεις μετά την έκδοση των αποφάσεων του πειθαρχικού τμήματος για άρση της ασυλίας τους. Το πειθαρχικό καθεστώς, το οποίο τροποποιήθηκε ουσιαστικά το 2018, έχει προκαλέσει ανησυχίες, και η Επιτροπή προέβαλε ότι αντιβαίνει στο δίκαιο της ΕΕ σε διαδικασία επί παραβάσει. Στις 8 Απριλίου 2020, κατόπιν της υποβολής αίτησης για ασφαλιστικά μέτρα, το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης διέταξε την Πολωνία να αναστείλει αμέσως την εφαρμογή των εθνικών διατάξεων σχετικά με τις εξουσίες του πειθαρχικού τμήματος του Ανώτατου Δικαστηρίου για πειθαρχικές υποθέσεις που αφορούν δικαστές. Μετά την αναστολή της αρμοδιότητάς του επί πειθαρχικών υποθέσεων, το πειθαρχικό τμήμα άρχισε να ασκεί ενεργά τις νέες του εξουσίες για τη λήψη αποφάσεων σχετικά με αιτήσεις της εισαγγελικής αρχής για άρση της ασυλίας των δικαστών που εικάζεται ότι διέπραξαν ποινικό αδίκημα. Από τις 14 Φεβρουαρίου 2020, ημερομηνία έναρξης ισχύος του νέου νόμου για το δικαστικό σώμα, έως τις 15 Μαρτίου 2021, το πειθαρχικό τμήμα εξέτασε ήδη πάνω από 40 τέτοιες αιτήσεις, και σε περισσότερες από 10 τέτοιες υποθέσεις οι οικείοι δικαστές τέθηκαν σε αργία και οι αποδοχές τους μειώθηκαν. Εκκρεμούν αρκετές αιτήσεις ενώπιον του πειθαρχικού τμήματος, οι οποίες αφορούν, μεταξύ άλλων, δικαστές του Ανώτατου Δικαστηρίου. Στο πλαίσιο της διαδικασίας επί παραβάσει στην υπόθεση C-204/21, η Επιτροπή ζήτησε από το Δικαστήριο να αναστείλει όλες τις δραστηριότητες του πειθαρχικού τμήματος όσον αφορά υποθέσεις που αφορούν δικαστές, συμπεριλαμβανομένων των αποφάσεων άρσης της ασυλίας δικαστών. Στις 14 Ιουλίου 2021 η αντιπρόεδρος του Δικαστηρίου έκανε πλήρως δεκτό το αίτημα της Επιτροπής και διέταξε την αναστολή όλων των δραστηριοτήτων του πειθαρχικού τμήματος του Ανώτατου Δικαστηρίου όσον αφορά δικαστές — πέραν των πειθαρχικών υποθέσεων που αφορούν δικαστές. Στις 15 Ιουλίου 2021 το Δικαστήριο εξέδωσε οριστική απόφαση στη διαδικασία επί παραβάσει που είχε κινήσει η Επιτροπή, αποφαινόμενο ότι το πειθαρχικό καθεστώς των δικαστών στην Πολωνία δεν είναι συμβατό με το δίκαιο της ΕΕ . Οι δικαστές εξακολουθούν να υπόκεινται σε παρεμβατικές απαιτήσεις. Ο νέος νόμος της 20ής Δεκεμβρίου 2019 για το δικαστικό σώμα υποχρεώνει όλους τους δικαστές στην Πολωνία να δημοσιοποιούν πληροφορίες προσωπικού χαρακτήρα, όπως τη συμμετοχή τους σε ενώσεις, τα καθήκοντά τους σε μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς και τη συμμετοχή και τη θέση τους σε πολιτικά κόμματα πριν από τις 29 Δεκεμβρίου 1989. Εξακολουθούν να εκκρεμούν πειθαρχικές διαδικασίες σε βάρος δικαστών που αρνήθηκαν να συμμορφωθούν με την απαίτηση αυτή. Στο πλαίσιο της διαδικασίας επί παραβάσει στην υπόθεση C-204/21, η Επιτροπή θεωρεί ότι η απαίτηση αυτή δεν συνάδει με το δίκαιο της ΕΕ όσον αφορά το δικαίωμα στον σεβασμό της ιδιωτικής ζωής και το δικαίωμα στην προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα όπως κατοχυρώνονται στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ και τον γενικό κανονισμό για την προστασία δεδομένων. Η γενική απαγόρευση σύμφωνα με την οποία τα πολωνικά δικαστήρια απαγορεύεται να αμφισβητούν τις εξουσίες δικαστηρίων, συνταγματικών οργάνων και υπηρεσιών επιβολής του νόμου εξακολουθεί να ισχύει. Ο νέος νόμος για το δικαστικό σώμα δεν επιτρέπει στους Πολωνούς δικαστές να εκδίδουν αποφάσεις σχετικά με τη νομιμότητα των διορισμών δικαστών και με την εξουσία δικαστή να ασκεί δικαστικά καθήκοντα. Η ίδια απαγόρευση ισχύει για τους δικαστές που κρίνουν τη νομιμότητα της σύνθεσης της έδρας. Παράλληλα, με τον νόμο χορηγήθηκε στο νέο τμήμα έκτακτου ελέγχου και δημόσιων υποθέσεων η αποκλειστική εξουσία να αποφασίζει επί ζητημάτων που σχετίζονται με την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης. Η Επιτροπή αποφάσισε στις 31 Μαρτίου 2021 να προσβάλει τις εν λόγω απαγορεύσεις του νόμου για το δικαστικό σώμα στο πλαίσιο διαδικασίας επί παραβάσει ενώπιον του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στις 14 Ιουλίου 2021 η αντιπρόεδρος του Δικαστηρίου εξέδωσε διάταξη ασφαλιστικών μέτρων στην υπόθεση C-204/21 R, διατάσσοντας την αναστολή της εφαρμογής των σχετικών διατάξεων. Σε ορισμένες υποθέσεις στις οποίες τα τακτικά δικαστήρια αμφισβήτησαν τη νομιμότητα των αποφάσεων του Συνταγματικού Δικαστηρίου και του πειθαρχικού τμήματος, κινήθηκαν πειθαρχικές διαδικασίες σε βάρος των δικαστών.

Εξακολουθούν να υπάρχουν ανησυχίες σχετικά με το γεγονός ότι το ίδιο πρόσωπο κατέχει το αξίωμα του υπουργού Δικαιοσύνης και το αξίωμα του γενικού εισαγγελέα. Όπως αναφέρθηκε ήδη στην έκθεση του 2020 για το κράτος δικαίου, μετά τη συγχώνευση, στο πλαίσιο των μεταρρυθμίσεων του 2016, των θέσεων του γενικού εισαγγελέα και του υπουργού Δικαιοσύνης, ο υπουργός Δικαιοσύνης ασκεί άμεσα τις εξουσίες του ανώτατου εισαγγελικού αξιώματος, συμπεριλαμβανομένης της εξουσίας να απευθύνει εντολές προς τους εισαγγελείς σε συγκεκριμένες υποθέσεις και να μεταθέτει εισαγγελείς. Η εξουσία αυτή έχει αποτελέσει αντικείμενο επικρίσεων, μεταξύ άλλων και από την Επιτροπή της Βενετίας και από την Επιτροπή, στην αιτιολογημένη πρότασή της που εκδόθηκε βάσει του άρθρου 7 παράγραφος 1 της ΣΕΕ σχετικά με το κράτος δικαίου στην Πολωνία. Πρόσφατα, ο εθνικός εισαγγελέας άσκησε με ενεργό τρόπο την εξουσία μετάθεσης εισαγγελέων σε άλλη θέση, για χρονικό διάστημα έως και 6 μηνών, χωρίς τη συγκατάθεση των τελευταίων και χωρίς να παρέχει αιτιολόγηση. Σύμφωνα με πληροφορίες, η εξουσία αυτή χρησιμοποιείται στην πράξη ως εργαλείο κατά των εισαγγελέων που εκφράζουν επικριτικές απόψεις σχετικά με τη λειτουργία της εισαγγελικής αρχής. Οι δικαστές που επιλαμβάνονται διαφορών στις οποίες προσβάλλονται τέτοιες αποσπάσεις έχουν κληθεί από τις εισαγγελικές αρχές να καταθέσουν στο πλαίσιο ποινικών ερευνών. Επιπλέον, εκφράζονται ανησυχίες ότι η άσκηση από τον γενικό εισαγγελέα και τον εθνικό εισαγγελέα της εξουσίας τους να προβαίνουν, κατά διακριτική ευχέρεια, σε αναδιανομή υποθέσεων μεταξύ εισαγγελέων μπορεί να επηρεάζεται από πολιτικές σκοπιμότητες με στόχο τον επηρεασμό της διεξαγωγής της ποινικής διαδικασίας, μεταξύ άλλων σε περιπτώσεις καταγγελιών για υπεξαίρεση. Σύμφωνα με το Εθνικό Συμβούλιο Δικηγορικών Συλλόγων, οι εισαγγελικές αρχές στρέφονται το τελευταίο διάστημα και κατά συνηγόρων υπεράσπισης που αναλαμβάνουν πολιτικά ευαίσθητες υποθέσεις, γεγονός που συνιστά απειλή για το δικαίωμα στο επαγγελματικό απόρρητο. Την κατάσταση αυτή επιδεινώνει το γεγονός ότι οι εισαγγελείς έχουν την εξουσία να αναστέλλουν την άδεια άσκησης του δικηγορικού επαγγέλματος χωρίς την προηγούμενη συγκατάθεση δικαστηρίου. Ποιότητα Όσον αφορά τους ανθρώπινους πόρους, όπως και το 2020, πολλές θέσεις δικαστών παραμένουν κενές. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία που δημοσίευσε το Υπουργείο Δικαιοσύνης, το 2020 υπήρχαν 1048 κενές θέσεις στα τακτικά δικαστήρια. Τούτου λεχθέντος, οι δαπάνες της Πολωνίας για τα δικαστήρια βρίσκονται στο επίπεδο του μέσου όρου της ΕΕ ανά κάτοικο και οι δαπάνες γενικής κυβέρνησης της Πολωνίας για το σύστημα απονομής δικαιοσύνης (συμπεριλαμβανομένης της εισαγγελίας και της νομικής συνδρομής) ως ποσοστό του ΑΕΠ εξακολουθούν είναι από τις υψηλότερες. Έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος όσον αφορά την ψηφιοποίηση του συστήματος απονομής δικαιοσύνης, ωστόσο υπάρχει ακόμη περιθώριο βελτίωσης. Εξακολουθεί να υπάρχει ανάγκη εισαγωγής περισσότερων εργαλείων ΤΠ στο πλαίσιο των δικαστικών διαδικασιών, και τα ενδιαφερόμενα μέρη έχουν ζητήσει να καταβληθούν περισσότερες προσπάθειες για την ψηφιοποίηση των δικαστηρίων. Είναι επίσης αναγκαίο να αναθεωρηθούν τα εργαλεία ΤΠ τα οποία το Ανώτατο Ελεγκτικό Συνέδριο έκρινε ότι αφήνουν περιθώρια κατάχρησης, ιδίως το σύστημα κατανομής των υποθέσεων στα δικαστήρια. Φέτος η Κάτω Βουλή ενέκρινε τροποποιήσεις του κώδικα πολιτικής δικονομίας με στόχο την περαιτέρω ψηφιοποίηση της πολιτικής δικονομίας. Η μεταρρύθμιση θα εισαγάγει ηλεκτρονικούς πλειστηριασμούς ακινήτων, τους οποίους θα χρησιμοποιούν οι δικαστικοί επιμελητές στο πλαίσιο της εκτέλεσης δικαστικών αποφάσεων. Επιπλέον, παρά τις επικριτικές απόψεις που εξέφρασαν εκπρόσωποι των νομικών επαγγελμάτων, οι μεταρρυθμίσεις αποσκοπούν στην εισαγωγή ενός συστήματος ηλεκτρονικής υποβολής εγγράφων μέσω ολοκληρωμένου συστήματος ΤΠ για τα τακτικά δικαστήρια, στο πλαίσιο του οποίου τα έγγραφα θα τεκμαίρεται ότι έχουν δεόντως παραδοθεί 14 ημέρες μετά την υποβολή τους. Έχουν εγκριθεί περαιτέρω μεταρρυθμίσεις που αφορούν το ποινικό και το αστικό δικονομικό δίκαιο. Προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι προκλήσεις που δημιούργησε η πανδημία COVID-19, πρόσφατα εγκρίθηκαν διατάξεις που θεσπίζουν την υποχρέωση διεξαγωγής συνεδριάσεων κεκλεισμένων των θυρών, σε περίπτωση που δεν είναι δυνατή η διαδικτυακή σύνδεση με τους διαδίκους σε αστικές διαδικασίες. Κατά συνέπεια, κατά τη διάρκεια της κατάστασης επιδημίας, οι αστικές υποθέσεις θα εξετάζονται ως επί το πλείστον αποκλειστικά από μονομελή τμήματα και θα αναστέλλονται οι ρυθμίσεις που ισχύουν για συγκεκριμένες διαδικασίες. Επιπλέον, οι αλλαγές αυτές θα εισαγάγουν την απαγόρευση σύγκλησης γενικών συνελεύσεων από τα δικαστήρια της Πολωνίας. Επίσης, η Κάτω Βουλή ενέκρινε σειρά τροποποιήσεων και όσον αφορά το ποινικό δικονομικό δίκαιο. Οι αλλαγές, μεταξύ άλλων, θα περιορίσουν την πρόσβαση στους φακέλους των υποθέσεων σε περατωθείσες προκαταρκτικές έρευνες και θα εισαγάγουν υποχρέωση των φορέων εκμετάλλευσης τηλεπικοινωνιών να διασφαλίζουν τα δεδομένα αμέσως μετά από αίτημα δικαστηρίου ή εισαγγελέα χωρίς καμία διάταξη να περιορίζει αυτή την εξουσία. Θα εισαχθούν επίσης ειδικές αλλαγές στις ρυθμίσεις που ισχύουν για τη σύνθεση της έδρας. Ορισμένες από αυτές τις αλλαγές αποτέλεσαν αντικείμενο επικρίσεων. Αποδοτικότητα Οι συνολικές επιδόσεις των τακτικών δικαστηρίων είναι κοντά στον μέσο όρο της ΕΕ όσον αφορά τη χρονική διάρκεια των διαδικασιών. Το 2019 σημειώθηκε μικρή μείωση του εκτιμώμενου χρόνου που απαιτείται για την εκδίκαση αστικών και εμπορικών υποθέσεων αμφισβητούμενης δικαιοδοσίας, και το ποσοστό εκδίκασης των εν λόγω υποθέσεων βελτιώθηκε. Παρά το γεγονός ότι το 2019 ο αριθμός των εν λόγω υποθέσεων μειώθηκε, ο αριθμός των εκκρεμών υποθέσεων παρέμεινε ο ίδιος. Όσον αφορά τις συνολικές επιδόσεις των τακτικών δικαστηρίων, σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσίευσε το Υπουργείο Δικαιοσύνης το 2021, μεταξύ 2015 και 2020 η μέση διάρκεια των διαδικασιών αυξήθηκε από 4,2 μήνες σε 7 μήνες. Η Πολωνία εξακολουθεί να βρίσκεται υπό καθεστώς ενισχυμένης εποπτείας από την Επιτροπή Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης για τη διάρκεια των αστικών και των ποινικών διαδικασιών. Οι επιδόσεις των διοικητικών δικαστηρίων υπερβαίνουν τον μέσο όρο της ΕΕ. Έχει σημειωθεί ελαφρά αύξηση στον αριθμό των εισερχόμενων διοικητικών υποθέσεων, ενώ ο εκτιμώμενος χρόνος εκδίκασής τους εξακολουθεί να μειώνεται. Το ποσοστό εκδίκασης των εν λόγω υποθέσεων έχει μειωθεί κάτω από το 100 %. II.Πλαίσιο για την καταπολέμηση της διαφθοράς Το νομικό και θεσμικό πλαίσιο για την πρόληψη και την καταπολέμηση της διαφθοράς έχει τεθεί σε εφαρμογή σε μεγάλο βαθμό. Στην Πολωνία, αρκετές αρχές είναι αρμόδιες για την καταπολέμηση της διαφθοράς, μεταξύ άλλων ο υπουργός Δικαιοσύνης, ο οποίος είναι επίσης γενικός εισαγγελέας, και ο υπουργός Εσωτερικών και Διοίκησης, που είναι αρμόδιος για θέματα πρόληψης, όπως το μητρώο ομάδων συμφερόντων για δημόσιους λειτουργούς. Το Κεντρικό Γραφείο για την Καταπολέμηση της Διαφθοράς είναι η εξειδικευμένη υπηρεσία επιβολής του νόμου για την καταπολέμηση της διαφθοράς στον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα, μαζί με το Κεντρικό Γραφείο Αστυνομικών Ερευνών και την τακτική αστυνομία, την Υπηρεσία Εσωτερικής Ασφάλειας και την εισαγγελική αρχή. Συνδυάζει αρμοδιότητες συγκέντρωσης πληροφοριών και αστυνομικά καθήκοντα και μπορεί να κινήσει τόσο διοικητικές όσο και ποινικές διαδικασίες. Πιο πρόσφατα, το Κεντρικό Γραφείο για την Καταπολέμηση της Διαφθοράς ανέλαβε επίσης τα καθήκοντα του συντονισμού των πολιτικών και της πρόληψης της διαφθοράς, συμπεριλαμβανομένων εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων ευαισθητοποίησης κατά της διαφθοράς και μιας πλατφόρμας ηλεκτρονικής μάθησης. Το Ανώτατο Ελεγκτικό Συνέδριο (NIK) διαδραματίζει προληπτικό ρόλο, με την παρακολούθηση των δημόσιων δαπανών των κυβερνητικών διοικητικών φορέων, συμπεριλαμβανομένης της Εθνικής Τράπεζας της Πολωνίας και των κρατικών νομικών προσώπων, μεταξύ άλλων. Σύμφωνα με την αντίληψη εμπειρογνωμόνων και διευθυντικών στελεχών επιχειρήσεων, το επίπεδο διαφθοράς στον δημόσιο τομέα παραμένει σχετικά υψηλό. Στον δείκτη αντίληψης της διαφθοράς της Διεθνούς Διαφάνειας για το 2020, η Πολωνία βαθμολογήθηκε με 56/100 και κατέλαβε τη 13η θέση στην Ευρωπαϊκή Ένωση και την 45η θέση παγκοσμίως . Η αντίληψη αυτή έχει επιδεινωθεί σημαντικά κατά την τελευταία πενταετία . Σε κεντρικό επίπεδο, για την περίοδο 2018-2020 η Πολωνία διέθετε ένα ανεπτυγμένο στρατηγικό πλαίσιο για την καταπολέμηση της διαφθοράς, αλλά ακόμη δεν έχει δημοσιευθεί το σχέδιο που θα το διαδεχθεί. Σύμφωνα με την κυβέρνηση, βρίσκονται σε εξέλιξη προπαρασκευαστικές εργασίες για μια νέα εθνική στρατηγική για την πρόληψη και την καταπολέμηση της διαφθοράς για τα προσεχή έτη, η οποία αναμένεται να λάβει υπόψη τις συστάσεις της ΕΕ, της ομάδας χωρών κατά της διαφθοράς (GRECO), του ΟΟΣΑ και του ΟΗΕ . Εκτός από τα κύρια καθήκοντά του ως εκτελεστικού οργάνου, το Κεντρικό Γραφείο για την Καταπολέμηση της Διαφθοράς είναι επίσης ο συντονιστικός φορέας για το κυβερνητικό πρόγραμμα για την καταπολέμηση της διαφθοράς για την περίοδο 2018-2020 και το συνοδευτικό σχέδιο δράσης , και, ως εκ τούτου, έχει την εντολή να υποβάλλει νομοθετικές προτάσεις και να αναλαμβάνει τη χάραξη πολιτικής. Η έκθεση του Μαρτίου του 2021 για την εφαρμογή του προγράμματος , η οποία θα ελεγχθεί από το Ανώτατο Ελεγκτικό Συνέδριο εντός του 2021, παρουσιάζει την πρόοδο που επιτεύχθηκε το 2020. Στο πλαίσιο της εφαρμογής του προγράμματος, κατά τη διάρκεια του 2020 δημοσιεύθηκαν δύο δέσμες κατευθυντήριων γραμμών για την καταπολέμηση της διαφθοράς, με σκοπό την τυποποίηση και την ενοποίηση των κανόνων για την καταπολέμηση της διαφθοράς που ισχύουν για τα υπουργεία και τις αρχές της τοπικής αυτοδιοίκησης . Υπάρχουν αμφιβολίες όσον αφορά την εκτέλεση των βασικών νομοθετικών καθηκόντων που περιγράφονται στο πρόγραμμα, ιδίως όσον αφορά τη συνέχιση της εφαρμογής του νόμου για τη διαφάνεια του δημόσιου βίου, τη δημοσίευση του νέου νομοσχεδίου για τη ρύθμιση των δηλώσεων περιουσιακών στοιχείων και για την άσκηση πίεσης ή επιρροής από ομάδες συμφερόντων . Οι τομείς υψηλού κινδύνου διαφθοράς προσδιορίζονται στο πρόγραμμα και περιλαμβάνουν τους τομείς της άμυνας, της ενέργειας και των κατασκευών, της υγειονομικής περίθαλψης, του περιβάλλοντος και της δημόσιας διοίκησης, καθώς και των δημόσιων συμβάσεων . Ο προϋπολογισμός για το Κεντρικό Γραφείο για την Καταπολέμηση της Διαφθοράς αυξήθηκε , ωστόσο οι δραστηριότητες του προγράμματος πρέπει ακόμη να εγγράφονται ειδικά στον προϋπολογισμό . Ο πολωνικός ποινικός κώδικας ποινικοποιεί ευρέως τη διαφθορά. Το βασικό αδίκημα που τιμωρείται βάσει του ποινικού κώδικα είναι η δωροδοκία των δημόσιων λειτουργών τόσο σε παθητική (δωροληψία) όσο και σε ενεργητική μορφή . Προκειμένου να αντιμετωπιστεί η σύμπραξη μεταξύ του προσφέροντος και του λήπτη του δώρου, ο ποινικός κώδικας επιτρέπει στους δράστες της δωροδοκίας να αποφύγουν τις νομικές κυρώσεις εάν ενημερώσουν τις αρμόδιες αρχές σχετικά με το έγκλημα και να αποκαλύψουν όλες τις περιστάσεις προτού αυτές περιέλθουν σε γνώση των αρχών. Ο ΟΟΣΑ κάλεσε την Πολωνία να καταργήσει τη διάταξη αυτή, καθώς οδηγεί σε ατιμωρησία . Επισημάνθηκαν επίσης ελλείψεις όσον αφορά την αποτελεσματική επιβολή της νομοθεσίας για την αντιμετώπιση της δωροδοκίας αλλοδαπών δημόσιων λειτουργών . Ιδιωτική εταιρεία μπορεί να κριθεί ότι υπέχει ποινική ευθύνη για δωροδοκία αλλοδαπού δημόσιου λειτουργού μόνο μετά την αμετάκλητη καταδίκη του προσώπου που διέπραξε τη δωροδοκία. Το επίπεδο των κυρώσεων δεν θεωρείται αποτελεσματικό, αναλογικό ή αποτρεπτικό. Υπάρχουν ανησυχίες όσον αφορά την αποτελεσματικότητα της καταπολέμησης της διαφθοράς σε υψηλά κλιμάκια. Το 2020 η αστυνομία κίνησε 2 544 έρευνες που σχετίζονται με τη διαφθορά (έναντι 3 129 το 2019) . Από το 2006 παρατηρείται σταθερή μείωση των αστυνομικών ερευνών για υποθέσεις διαφθοράς (από 6 388 αστυνομικές έρευνες το 2006 σε 2 544 το 2020) . Η έκθεση του Ανώτατου Ελεγκτικού Συνεδρίου του 2020 επισημαίνει συνολικά σημαντική μείωση του κινδύνου διαφθοράς σε τομείς που αφορούν τη λειτουργία του κράτους, όπως για παράδειγμα στη φορολογική διοίκηση, τονίζοντας, ωστόσο, τους σοβαρούς κινδύνους διαφθοράς που σχετίζονται με τη χρήση συμβουλευτικών υπηρεσιών και υπηρεσιών εμπειρογνωμόνων από δημόσιους οργανισμούς . Η διαφθορά μικρής κλίμακας έχει σημειώσει περαιτέρω μείωση. Όσον αφορά τις υποθέσεις διαφθοράς σε υψηλά κλιμάκια, υπάρχουν ανησυχίες σχετικά με την αύξηση της θεσμοθετημένης διαφθοράς, τις ασυλίες και την ατιμωρησία που οφείλεται στον άνισο χειρισμό των υποθέσεων διαφθοράς για πολιτικούς σκοπούς. Στο πλαίσιο αυτό, το γεγονός ότι ο υπουργός Δικαιοσύνης ασκεί ταυτόχρονα καθήκοντα γενικού εισαγγελέα αυξάνει τις ανησυχίες που έχουν επίσης εκφραστεί σχετικά με την ανεξαρτησία του Κεντρικού Γραφείου για την Καταπολέμηση της Διαφθοράς από την εκτελεστική εξουσία . Η αύξηση των εποπτικών εξουσιών του γενικού εισαγγελέα, ο οποίος μπορεί να αναλάβει υποθέσεις που είχαν αρχικά ανατεθεί στους υφιστάμενους του εισαγγελείς, δημιουργεί συνθήκες που ευνοούν την άσκηση πολιτικής επιρροής στις διώξεις για την καταπολέμηση της διαφθοράς. Η συνεργασία στην πράξη μεταξύ των αρμόδιων φορέων για την καταπολέμηση της διαφθοράς στην Πολωνία έρχεται ενίοτε αντιμέτωπη με ορισμένους νομικούς και οργανωτικούς περιορισμούς. Ειδικότερα, οι περιορισμοί στην πρόσβαση σε χρηματοοικονομικά δεδομένα αποτελούν εμπόδιο για τον εντοπισμό και τη δίωξη της διαφθοράς . Σύμφωνα με την κυβέρνηση, οι πόροι και το επίπεδο εξειδίκευσης και ψηφιοποίησης των σχετικών υπηρεσιών δεν επαρκούν πάντοτε για την αποτελεσματική εκτέλεση των καθηκόντων τους όσον αφορά την καταπολέμηση της διαφθοράς. Η ανησυχία αυτή αφορά ειδικότερα την έλλειψη προσωπικού για την καταπολέμηση της διαφθοράς, τους ανεπαρκείς τεχνολογικούς πόρους και ικανότητες, και την αποτελεσματική συλλογή αποδεικτικών στοιχείων για την τήρηση των κανόνων απόδειξης, παράγοντες οι οποίοι έχουν παρατείνει τη διάρκεια των διαδικασιών και έχουν παρεμποδίσει την εκτέλεση επίσημων καθηκόντων, ιδίως κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19 . Ένας πρακτικός οδηγός σχετικά με τις συγκρούσεις συμφερόντων για δημόσιους λειτουργούς συνοδεύει τη σχετική νομοθεσία για την άσκηση πίεσης ή επιρροής από ομάδες συμφερόντων. Ένας οδηγός με τίτλο «Σύγκρουση συμφερόντων — τι είναι και πώς αποφεύγεται;» απευθύνεται σε κυβερνητικούς υπαλλήλους με στόχο να τους παράσχει συνδρομή στην πρακτική εφαρμογή των κανόνων που προβλέπονται στον νόμο για την άσκηση πίεσης ή επιρροής από ομάδες συμφερόντων στη νομοθετική διαδικασία . Το 2020 το Κεντρικό Γραφείο για την Καταπολέμηση της Διαφθοράς εξέτασε 2 353 περιπτώσεις σύγκρουσης συμφερόντων στα υπουργεία Υγείας και Άμυνας (έναντι 2 477 το 2019), οι οποίες αφορούσαν 1 949 άτομα (έναντι 2 187 το 2019), ενώ καμία υπόθεση δεν παραπέμφθηκε στην εισαγγελία . Λειτουργούν τρία μητρώα ομάδων συμφερόντων, ένα για την κυβέρνηση (με βάση τον νόμο για την άσκηση πίεσης ή επιρροής από ομάδες συμφερόντων), ένα για την Κάτω Βουλή και ένα για την Άνω Βουλή (Γερουσία) . Ο υπουργός Εσωτερικών και Διοίκησης είναι το εποπτικό όργανο για τις δραστηριότητες άσκησης πίεσης ή επιρροής από ομάδες συμφερόντων έναντι της κυβέρνησης . Όσον αφορά τις δραστηριότητες άσκησης πίεσης ή επιρροής από ομάδες συμφερόντων έναντι βουλευτών, εποπτικά καθήκοντα έχουν τα δύο σώματα του Κοινοβουλίου (Κάτω Βουλή και Γερουσία) . Υπάρχουν ανησυχίες σχετικά με την αποτελεσματικότητα των μητρώων. Σύμφωνα με πληροφορίες, μόνο ένας εκπρόσωπος συμφερόντων συμμετείχε σε μία μόνο συνεδρίαση κοινοβουλευτικής επιτροπής το 2020, ενώ 508 οντότητες συνολικά είναι εγγεγραμμένες στο μητρώο της Κάτω Βουλής . Συνολικά, ο αριθμός των εκπροσώπων ομάδων συμφερόντων που εγγράφονται στα μητρώα εξακολουθεί να μειώνεται, η εποπτεία δεν είναι συστηματική και δεν υπάρχουν πληροφορίες σχετικά με το αν έχουν επιβληθεί κυρώσεις σε μη καταχωρισμένους εκπροσώπους ομάδων συμφερόντων . Οι κανόνες σχετικά με την απασχόληση μετά την έξοδο από την υπηρεσία («μεταπήδηση από τον δημόσιο στον ιδιωτικό τομέα») εφαρμόζονται μόνο στους ανώτατους λειτουργούς (εξαιρουμένων των μελών του Κοινοβουλίου) και περιορίζονται στις οντότητες για τις οποίες ο δημόσιος λειτουργός έχει εκδώσει ειδικές αποφάσεις . Έχουν αναληφθεί τεχνικές εργασίες για τη δημιουργία τυποποιημένου συστήματος δήλωσης περιουσιακών στοιχείων Το επίπεδο ψηφιοποίησης των δηλώσεων περιουσιακών στοιχείων των πολιτικών είναι χαμηλό και δεν υπάρχει κεντρικό σύστημα υποβολής και παρακολούθησης . Οι περισσότερες δηλώσεις εξακολουθούν να συμπληρώνονται χειρόγραφα, ενώ χρησιμοποιούνται διάφορα έντυπα δήλωσης . Το πεδίο των δεδομένων προς δημοσιοποίηση είναι παρόμοιο αλλά όχι πανομοιότυπο για κάθε υπόχρεο δημόσιο λειτουργό. Το 2020 το Κεντρικό Γραφείο για την Καταπολέμηση της Διαφθοράς διενήργησε 81 ελέγχους δηλώσεων περιουσιακών στοιχείων (έναντι 90 το 2019), από τους οποίους οι 45 αφορούσαν εικαζόμενο έγκλημα , και 385 προελεγκτικές αναλύσεις οι οποίες αφορούσαν δηλώσεις περιουσιακών στοιχείων και τη συμμόρφωση με τις διατάξεις για την καταπολέμηση της διαφθοράς (έναντι 364 το 2019). Σε δύο περιπτώσεις, παρασχέθηκε υλικό για εκκρεμείς διαδικασίες και, σε δύο επιπλέον περιπτώσεις, τα πορίσματα των επιθεωρήσεων του Κεντρικού Γραφείου για την Καταπολέμηση της Διαφθοράς υποβλήθηκαν στην εισαγγελία. Υπάρχει ειδική κυβερνητική ανοικτή τηλεφωνική γραμμή για την καταγγελία περιπτώσεων διαφθοράς και εγκλημάτων που σχετίζονται με τη διαφθορά από μάρτυρες δημόσιου συμφέροντος. Το Κεντρικό Γραφείο για την Καταπολέμηση της Διαφθοράς λαμβάνει ανοικτές και ανώνυμες καταγγελίες από τους πολίτες . Έως ότου εισαχθούν τροποποιήσεις στις ισχύουσες διατάξεις για τους μάρτυρες δημόσιου συμφέροντος που προβλέπονται σε διάφορες νομικές πράξεις, εξακολουθούν να είναι επίκαιρες οι εκκλήσεις για ενίσχυση της προστασίας των καταγγελλόντων . Οι εξαιρέσεις από τους κανόνες για τις δημόσιες συμβάσεις που θεσπίστηκαν κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19 έχουν προκαλέσει ανησυχίες σχετικά με πιθανούς κινδύνους διαφθοράς. Αυτό αφορά ιδίως την απαλλαγή από την ποινική και πειθαρχική ευθύνη των υπαλλήλων που διαχειρίζονται δημόσια κονδύλια ή αγοράζουν εξοπλισμό, υπηρεσίες και άλλους πόρους για την καταπολέμηση της πανδημίας COVID-19 . Ωστόσο, στις αρχές του 2021 τέθηκε επίσης σε ισχύ νέος νόμος για τις δημόσιες συμβάσεις , για τον οποίο τα ενδιαφερόμενα μέρη στον τομέα της καταπολέμησης της διαφοράς εξέφρασαν την εκτίμηση ότι αποτελεί ορθή πρακτική προς τη σωστή κατεύθυνση . Το Κεντρικό Γραφείο για την Καταπολέμηση της Διαφθοράς είναι αρμόδιο για τις πτυχές που σχετίζονται με την καταπολέμηση της διαφθοράς όσον αφορά την κυβερνητική «ασπίδα για την αντιμετώπιση της κρίσης», η οποία παρέχει χρηματοδοτική στήριξη σε πολύ μικρές, μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις και μεγάλες επιχειρήσεις για την καταπολέμηση των επιπτώσεων της πανδημίας COVID-19. III.Πολυφωνία και ελευθερία των μέσων μαζικής επικοινωνίας

Η προστασία των δημοσιογράφων βασίζεται σε συνταγματικές αρχές και προσδιορίζεται σε τομεακή νομοθεσία. Ο νόμος για τη ραδιοτηλεόραση και ο νόμος για τον Τύπο παρέχουν, αντίστοιχα, το νομικό πλαίσιο για τη ρυθμιστική αρχή των μέσων μαζικής επικοινωνίας —το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης (KRRiT)— και διασφαλίσεις για τη δημοσιογραφική ανεξαρτησία. Ο νόμος για τη ραδιοτηλεόραση αναμένεται να τροποποιηθεί σε συνέχεια της υπό εξέλιξη μεταφοράς της αναθεωρημένης οδηγίας για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων στο εθνικό δίκαιο. Οι επικείμενες αλλαγές στο νομικό πλαίσιο θα έχουν ως στόχο την ενίσχυση των νομικών διασφαλίσεων για την ανεξαρτησία της ρυθμιστικής αρχής των μέσων μαζικής επικοινωνίας. Σύμφωνα με το Σύνταγμα, τα μέλη του Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης (KRRiT) διορίζονται από την Κάτω Βουλή, τη Γερουσία και τον πρόεδρο της Δημοκρατίας. Δεν επιτρέπεται να ανήκουν σε πολιτικό κόμμα, συνδικαλιστική οργάνωση ή να ασκούν δημόσιες λειτουργίες ασυμβίβαστες με τη θέση τους. Στην Πολωνία βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη οι εργασίες για τη μεταφορά της αναθεωρημένης οδηγίας για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων στο εθνικό δίκαιο. Σύμφωνα με τις πολωνικές αρχές, οι επικείμενες τροποποιήσεις του νόμου για τη ραδιοτηλεόραση αναμένεται να καταστήσουν αυστηρότερη τη διαδικασία για την παύση των μελών του KRRiT από τα καθήκοντά τους. Σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο, η απόρριψη της ετήσιας έκθεσης του KRRiT από την Κάτω Βουλή και τη Γερουσία συνεπάγεται την αυτοδίκαιη λήξη της θητείας όλων των μελών του (άρθρο 12 του νόμου γα τη ραδιοτηλεόραση). Ο νέος νόμος θα εισαγάγει πρόσθετες τυπικές απαιτήσεις για την εν λόγω διαδικασία απόρριψης. Ειδικότερα, θα απαιτείται επιβεβαίωση της λήξης της θητείας των μελών του KRRiT από τον πρόεδρο της Δημοκρατίας, μετά από αρνητική ψήφο της Κάτω Βουλής και της Γερουσίας. Τόσο οι αποφάσεις της Κάτω Βουλής και της Γερουσίας όσο και η επιβεβαίωση από τον πρόεδρο θα πρέπει να είναι αιτιολογημένες. Επίσης, ο κατάλογος αρμοδιοτήτων της ρυθμιστικής αρχής των μέσων μαζικής επικοινωνίας θα διευρυνθεί ώστε να εναρμονιστεί με την αναθεωρημένη οδηγία για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων. Ούτε το KRRiT ούτε το Εθνικό Συμβούλιο Μέσων Μαζικής Επικοινωνίας (RMN) —ο δημόσιος φορέας που είναι αρμόδιος για τα δημόσια μέσα μαζικής επικοινωνίας— ασχολούνται με τα ειδησεογραφικά προγράμματα των δημόσιων μέσων μαζικής επικοινωνίας. Αυτό επισημάνθηκε ως πρόβλημα στο πλαίσιο της κάλυψης της προεδρικής εκστρατείας του 2020. Ωστόσο, το KRRiT συνεργάζεται με το Κέντρο Παρακολούθησης του Δημόσιου Διαλόγου, το οποίο εκπονεί εκθέσεις σχετικά με τις εμφανίσεις πολιτικών και εμπειρογνωμόνων στο ραδιόφωνο και την τηλεόραση, ιδίως σε σταθμούς και δημοσιογραφικά προγράμματα. Οι πρόσφατες εξελίξεις στην πολωνική αγορά μέσων μαζικής επικοινωνίας ενέχουν τον κίνδυνο μείωσης της πολυφωνίας των μέσων μαζικής επικοινωνίας. Έχουν εκφραστεί ανησυχίες σχετικά με τα σχέδια για την πραγματοποίηση νομοθετικών αλλαγών βάσει των οποίων θα επιτραπεί η μη παραχώρηση αδειών ραδιοτηλεοπτικών μεταδόσεων σε φορείς εκμετάλλευσης που ελέγχονται άμεσα ή έμμεσα από πρόσωπα καταχωρισμένα εκτός του ΕΟΧ. Τα ενδιαφερόμενα μέρη έχουν ήδη εκφράσει ανησυχίες σχετικά με το μέλλον του καναλιού TVN24, η άδεια του οποίου ακόμη δεν έχει ανανεωθεί, ενώ η αίτηση υποβλήθηκε τον Φεβρουάριο του 2020. Η ενδεχόμενη εξαγορά της γερμανικής ιδιοκτησίας Polska Press από την ελεγχόμενη από το κράτος εταιρεία πετρελαίου PKN Orlen προκάλεσε ανησυχίες ως δυνητική απειλή για την πολυφωνία της αγοράς των μέσων μαζικής επικοινωνίας. Η πράξη εγκρίθηκε από την πολωνική αρχή ανταγωνισμού (UOKiK). Στη συνέχεια, η έγκριση προσβλήθηκε από τον Πολωνό Διαμεσολαβητή, ο οποίος υποστήριξε ότι η πράξη θα πρέπει να ανατραπεί καθώς απειλεί την ελευθερία του Τύπου. Εν αναμονή της επί της ουσίας εξέτασης της προσφυγής του Διαμεσολαβητή, το δικαστήριο ανταγωνισμού και προστασίας των καταναλωτών διέταξε ασφαλιστικά μέτρα αναστέλλοντας προσωρινά την απόφαση της UOKiK. Η αρχή ανταγωνισμού έχει στη διάθεσή της τρεις μήνες για να ασκήσει την προσφυγή της. Ωστόσο, η PKN Orlen δήλωσε ότι θεωρεί ότι η απόκτηση των μετοχών είχε ήδη ολοκληρωθεί πριν από την απόφαση του δικαστηρίου και προέβη σε διάφορες διαχειριστικές αποφάσεις, συμπεριλαμβανομένων αλλαγών στο προσωπικό των συντακτικών ομάδων των εφημερίδων της Polska Press. Σύμφωνα με τους Δημοσιογράφους Χωρίς Σύνορα, οι αποφάσεις αυτές θα πρέπει να θεωρηθούν επιβεβαίωση του γεγονότος ότι η εξαγορά επηρεάζει την ανεξαρτησία του ομίλου μέσων μαζικής επικοινωνίας, ενώ ο Διαμεσολαβητής δήλωσε ότι οι ενέργειες της PKN Orlen καταδεικνύουν «κατάφωρη παραβίαση» της απόφασης του δικαστηρίου. Επιπλέον, το Διεθνές Ινστιτούτο Τύπου εξέφρασε την ανησυχία ότι η απόφαση της αρχής ανταγωνισμού θα μπορούσε να οδηγήσει σε αποδυνάμωση των εταιρειών μέσων μαζικής επικοινωνίας που θεωρείται ότι αντιτίθενται στο κυβερνών κόμμα. Αναμένεται να ενισχυθούν οι υποχρεώσεις διαφάνειας όσον αφορά το ιδιοκτησιακό καθεστώς των μέσων μαζικής επικοινωνίας. Στο πλαίσιο των τροποποιήσεων του νόμου για τη ραδιοτηλεόραση, με τον οποίο μεταφέρεται στο εθνικό δίκαιο η αναθεωρημένη οδηγία για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων, οι πολωνικές αρχές προτίθενται να επεκτείνουν το πεδίο εφαρμογής των υποχρεώσεων διαφάνειας για τους παρόχους υπηρεσιών μέσων μαζικής επικοινωνίας. Αυτό θα περιλαμβάνει την παροχή πληροφοριών σχετικά με τους πραγματικούς δικαιούχους με παραπομπή στην καταχώριση στο KRS (εθνικό δικαστικό μητρώο) και στο κεντρικό μητρώο πραγματικών δικαιούχων. Οι τροποποιήσεις αναμένεται να θεσπιστούν το τρίτο τρίμηνο του 2021. Το παρατηρητήριο για την πολυφωνία στα μέσα επικοινωνίας 2021 ανέφερε μέτριο κίνδυνο όσον αφορά τη διαφάνεια της ιδιοκτησίας των μέσων μαζικής επικοινωνίας και υψηλό κίνδυνο συγκέντρωσης των ειδησεογραφικών μέσων μαζικής επικοινωνίας . Η κρατική διαφήμιση φαίνεται να απευθύνεται κυρίως στα μέσα μαζικής επικοινωνίας που θεωρείται ότι πρόσκεινται στην κυβέρνηση. Τα ενδιαφερόμενα μέρη αναφέρουν ότι οι κρατικές αρχές και οι εταιρείες που ανήκουν στο Δημόσιο Ταμείο δημοσιεύουν τις ανακοινώσεις και τα διαφημιστικά τους μηνύματα μόνο σε μέσα μαζικής επικοινωνίας που θεωρείται ότι έχουν ευνοϊκή στάση προς την κυβέρνηση. Μολονότι τα δημόσια μέσα μαζικής επικοινωνίας αναφέρονται ως οι κύριοι ωφελούμενοι από την κρατική στήριξη, πρόσφατη μελέτη επιβεβαίωσε την αύξηση του μεριδίου των φιλοκυβερνητικών ιδιωτικών μέσων. Το Διεθνές Ινστιτούτο Τύπου προειδοποίησε ότι η χειραγώγηση της δημόσιας διαφήμισης επηρεάζει αρνητικά τη δυναμική της αγοράς και θα μπορούσε να οδηγήσει σε υποβάθμιση των δημοσιογραφικών προτύπων.Ομοίως, το παρατηρητήριο για την πολυφωνία στα μέσα επικοινωνίας 2021 επισήμανε ότι ορισμένες μορφές κρατικής στήριξης, συμπεριλαμβανομένων των επιχορηγήσεων, των δανείων ή της κρατικής διαφήμισης, εξακολουθούν να είναι κατακερματισμένες και αδιαφανείς . Επιπλέον, τον Μάρτιο του 2020, για την αντιμετώπιση της πανδημίας COVID-19,η κυβέρνηση ενεργοποίησε μια οριζόντια «ασπίδα για την αντιμετώπιση της κρίσης» της COVID-19, στο πλαίσιο της οποίας προσφέρθηκαν διάφορα μέτρα στήριξης (τόσο οικονομικής όσο και νομοθετικής) σε όλες τις εταιρείες. Το παρατηρητήριο για την πολυφωνία στα μέσα επικοινωνίας 2021 αναφέρει ότι δεν υπέβαλαν όλοι οι όμιλοι μέσων μαζικής επικοινωνίας αίτηση χρηματοδότησης για την κάλυψη των μισθών των εργαζομένων κατά τη διάρκεια των απαγορευτικών. Στο πλαίσιο της «ασπίδας για την αντιμετώπιση της κρίσης», η κυβέρνηση θέσπισε πρόσθετη εισφορά επί των τοπικών εσόδων των πλατφορμών διάθεσης βίντεο κατά παραγγελία που λειτουργούν στην Πολωνία. Σύμφωνα με τους εκπροσώπους της κυβέρνησης, η νέα εισφορά θεσπίστηκε για να αντισταθμιστούν οι οικονομικές απώλειες των κινηματογραφικών αιθουσών, καθώς και για τη στήριξη του Πολωνικού Ινστιτούτου Κινηματογράφου. Το πολωνικό νομικό πλαίσιο αναγνωρίζει το δικαίωμα πρόσβασης σε δημόσιες πληροφορίες, ωστόσο οι ολοένα αυξανόμενοι περιορισμοί εμποδίζουν την εφαρμογή του στην πράξη. Τα ενδιαφερόμενα μέρη αναφέρουν περιστατικά περιορισμού της πρόσβασης σε πληροφορίες χωρίς εξηγήσεις, περιστατικά ακύρωσης ή άρνησης της διαπίστευσης δημοσιογράφων ή απαγόρευσης εισόδου σε ορισμένες εκδηλώσεις. Η άσκηση του δικαιώματος πρόσβασης σε δημόσιες πληροφορίες κινδυνεύει να περιοριστεί περαιτέρω λόγω της συνεχιζόμενης συνταγματικής κρίσης. Το Διεθνές Ινστιτούτο Τύπου επισημαίνει ότι η κατάσταση επιδεινώθηκε κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19. Ομοίως, το παρατηρητήριο για την πολυφωνία στα μέσα επικοινωνίας 2021 αναφέρει ότι οι νομικές διατάξεις που θεσπίστηκαν στο πλαίσιο της «ασπίδας για την αντιμετώπιση της κρίσης» της COVID-19 έδωσαν στις αρχές τη δυνατότητα να αναστείλουν τις προθεσμίες που προβλέπονται στο διοικητικό δίκαιο, περιορίζοντας ή καθυστερώντας με τον τρόπο αυτό την πρόσβαση σε δημόσιες πληροφορίες. Κατά συνέπεια, το παρατηρητήριο για την πολυφωνία στα μέσα επικοινωνίας 2021 υποδεικνύει υψηλότερους κινδύνους όσον αφορά την πρόσβαση σε πληροφορίες στην Πολωνία σε σύγκριση με την έκδοση του προηγούμενου έτους. Στην Πολωνία, το επαγγελματικό περιβάλλον για τους δημοσιογράφους επιδεινώνεται. Μολονότι στον νόμο για τη ραδιοτηλεόραση και στον νόμο για τον Τύπο περιλαμβάνονται διασφαλίσεις της δημοσιογραφικής ανεξαρτησίας, δεν υπάρχουν διατάξεις που να αποσκοπούν στον περιορισμό του πολιτικού ελέγχου των μέσων μαζικής επικοινωνίας (για παράδειγμα, περιορισμοί στον έλεγχο μέσων μαζικής επικοινωνίας από πολιτικούς) . Λόγω πολιτικών παρεμβάσεων (τόσο στα ιδιωτικά όσο και στα δημόσια μέσα μαζικής επικοινωνίας), έχουν υπάρξει περιπτώσεις στις οποίες οι δημοσιογράφοι αποφάσισαν να δημιουργήσουν νέα μέσα μαζικής επικοινωνίας στο διαδίκτυο, βασιζόμενοι σε επιχειρηματικά μοντέλα πληθοχρηματοδότησης. Οι βίαιες ενέργειες των αστυνομικών δυνάμεων κατά τη διάρκεια πορειών διαμαρτυρίας και διαδηλώσεων επηρέασαν επίσης τους δημοσιογράφους που κάλυπταν αυτά τα γεγονότα. Ο παγκόσμιος δείκτης ελευθερίας του Τύπου (World Press Freedom Index) για το 2021 ανέφερε ότι οι πολωνικές αστυνομικές δυνάμεις απέτυχαν επανειλημμένα να προστατεύσουν τους δημοσιογράφους κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων και, αντ’ αυτού, χρησιμοποίησαν βία και προέβησαν σε αυθαίρετες συλλήψεις. Κατά τη διάρκεια της περιόδου απαγόρευσης της κυκλοφορίας, οι δημοσιογράφοι χαρακτηρίστηκαν ως μία από τις προνομιούχες επαγγελματικές ομάδες στις οποίες επιτρεπόταν να διαμείνουν σε ξενοδοχείο κατά τη διάρκεια επαγγελματικών ταξιδιών. Η κοινότητα των ειδησεογραφικών μέσων μαζικής επικοινωνίας έχει παρατηρήσει αύξηση των αγωγών κατά δημοσιογράφων, με στόχο τον εκφοβισμό, και προειδοποιητικές επιστολές που απευθύνονται σε δημοσιογράφους και σε αίθουσες σύνταξης προκειμένου να αναβληθεί ή να διακοπεί επικριτική ειδησεογραφική κάλυψη σχετικά με εταιρείες ή δημόσιους οργανισμούς. Η τάση αυτή φαίνεται να επηρεάζει ιδιαίτερα τα μικρότερα μέσα μαζικής επικοινωνίας και τους ελεύθερους επαγγελματίες, που διατρέχουν υψηλό κίνδυνο αυτολογοκρισίας λόγω φόβου νομικών συνεπειών. Μολονότι συνήθως οι περισσότερες από τις εν λόγω αγωγές δεν ευδοκιμούν, σύμφωνα με πληροφορίες εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται ευρέως για την παρενόχληση των επικριτών της κυβέρνησης. Η πλατφόρμα του Συμβουλίου της Ευρώπης για την προώθηση της προστασίας της δημοσιογραφίας και της ασφάλειας των δημοσιογράφων δημοσίευσε 10 προειδοποιήσεις για την Πολωνία το 2020 και δύο το 2021. Η φύση των προειδοποιήσεων επιβεβαιώνει την τάση να χρησιμοποιούνται νομικές διαδικασίες κατά δημοσιογράφων με στόχο τον εκφοβισμό. Σύμφωνα με την αξιολόγηση του παρατηρητηρίου για την πολυφωνία στα μέσα επικοινωνίας 2021, οι κίνδυνοι που σχετίζονται με το δημοσιογραφικό επάγγελμα, τα δημοσιογραφικά πρότυπα και την προστασία των δημοσιογράφων είναι μετρίου επιπέδου. IV.Άλλα θεσμικά θέματα σχετικά με το σύστημα ελέγχων και ισορροπιών (μηχανισμός θεσμικών αντιβάρων) Η Πολωνία είναι αντιπροσωπευτική δημοκρατία στο πλαίσιο της οποίας ο πρόεδρος εκλέγεται άμεσα από τον λαό, το Κοινοβούλιο απαρτίζεται από δύο σώματα και το Συνταγματικό Δικαστήριο είναι αρμόδιο για τον συνταγματικό έλεγχο των νόμων. Η Κάτω Βουλή (Sejm) έχει την εξουσία λήψης της τελικής απόφασης κατά τη θέσπιση νόμων. Δικαίωμα να προτείνουν νέα νομοθεσία έχουν ο πρόεδρος της Δημοκρατίας, η Γερουσία, ομάδα 15 βουλευτών, το Υπουργικό Συμβούλιο και ομάδα τουλάχιστον 100 000 πολιτών. Ο ανεξάρτητος Διαμεσολαβητής είναι επιφορτισμένος με τη διασφάλιση των ελευθεριών και των δικαιωμάτων ατόμων και πολιτών τα οποία προσδιορίζονται στο Σύνταγμα και σε άλλες κανονιστικές πράξεις. Η ταχεία διαδικασία θέσπισης νομοθεσίας εξακολουθεί να χρησιμοποιείται για σημαντικές διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις στον τομέα της δικαιοσύνης ή άλλων ανεξάρτητων αρχών. Οι πρόσφατες τροποποιήσεις του νόμου για το Ανώτατο Δικαστήριο εγκρίθηκαν σε τρίτη ανάγνωση από την Κάτω Βουλή εντός 24 ωρών από την κατάθεσή τους. Υπενθυμίζεται ότι η διασφάλιση αποτελεσματικών δημόσιων διαβουλεύσεων και της συμμετοχής των κοινωνικών εταίρων στη διαδικασία χάραξης πολιτικής στην Πολωνία ήταν μία από τις ειδικές ανά χώρα συστάσεις που εκδόθηκαν στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου 2020. Η Επιτροπή της Βενετίας και ο ΟΑΣΕ έχουν επανειλημμένως υπογραμμίσει τη σημασία της προσεκτικής εξέτασης των νομοθετικών προτάσεων και τροποποιήσεων, συμπεριλαμβανομένων ουσιαστικών διαβουλεύσεων με τα ενδιαφερόμενα μέρη, εμπειρογνώμονες και την κοινωνία των πολιτών, καθώς και τη σημασία του διαλόγου με την αντιπολίτευση. Η κατάσταση επιδημίας που κήρυξε η κυβέρνηση τον Μάρτιο του 2020 βρίσκεται ακόμη σε ισχύ. Στις 20 Μαρτίου 2020 ο υπουργός Υγείας κήρυξε πανεθνική κατάσταση επιδημίας για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της πανδημίας COVID-19. Η κατάσταση επιδημίας βρίσκει έρεισμα σε τυπικές νομοθετικές διατάξεις και επιτρέπει στον υπουργό Υγείας και σε άλλα μέλη του Υπουργικού Συμβουλίου να εισάγουν περιορισμούς στις συνταγματικές ελευθερίες και να επιβάλλουν υποχρεώσεις στους πολίτες και τους ιδιοκτήτες επιχειρήσεων. Η κατάσταση επιδημίας έχει επιβληθεί χωρίς χρονικό περιορισμό και θα παραμείνει σε ισχύ έως ότου ο υπουργός Υγείας την ανακαλέσει με διάταγμα. Η κατάσταση επιδημίας και τα μέτρα που επιτρέπει να θεσπιστούν μέσω κυβερνητικών διαταγμάτων έχουν δημιουργήσει ερωτήματα ως προς τη συνταγματικότητά τους, λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι το πολωνικό Σύνταγμα προβλέπει ρητά ότι οποιοσδήποτε περιορισμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών μπορεί να επιβληθεί μόνο στο πλαίσιο κατάστασης έκτακτης ανάγκης. Τη θέση αυτή έχουν επίσης υιοθετήσει δικαστήρια που επιλήφθηκαν μεμονωμένων υποθέσεων σχετικά με την επιβολή κυρώσεων λόγω παραβιάσεων των μέτρων κατά της νόσου COVID-19. Ορισμένα μέτρα που θεσπίστηκαν το 2020 για την αντιμετώπιση της πανδημίας COVID-19 από την κυβέρνηση εξακολουθούν να θεωρούνται παράνομα από τα δικαστήρια. Όταν κηρύχθηκε η κατάσταση επιδημίας, τα ενδιαφερόμενα μέρη εξέφρασαν ανησυχίες σχετικά με τα μέτρα που επιβλήθηκαν στο πλαίσιο αυτό λόγω των επιπτώσεών τους στα θεμελιώδη δικαιώματα. Σε συνέχεια της επιβολής προστίμων από κρατικές αρχές όπως η αστυνομία και η υγειονομική επιθεώρηση λόγω παραβιάσεων των μέτρων κατά της νόσου COVID-19, σύμφωνα με πληροφορίες, τα τακτικά και διοικητικά δικαστήρια έχουν απορρίψει, σε μεγάλο βαθμό, τα εν λόγω πρόστιμα, μεταξύ άλλων και αναφορικά με την απαγόρευση των δημόσιων συναθροίσεων, κρίνοντας ότι δεν συνάδουν με το πολωνικό Σύνταγμα. Ο πρωθυπουργός υπέβαλε στο Συνταγματικό Δικαστήριο αίτηση, η οποία εξακολουθεί να εκκρεμεί, η οποία αποσκοπεί στο να μην υποχρεωθεί το πολωνικό κράτος να καλύψει ζημίες που προκλήθηκαν από μέτρα κατά της νόσου COVID-19. Το Ανώτατο Δικαστήριο εξακολουθεί να επανεξετάζει αποφάσεις τακτικών δικαστηρίων σε ορισμένες υποθέσεις 20ετίας. Σύμφωνα με τη νέα διαδικασία έκτακτης προσφυγής, το νέο τμήμα έκτακτου ελέγχου και δημόσιων υποθέσεων έχει την εξουσία να ανατρέπει πλήρως ή εν μέρει οποιαδήποτε τελεσίδικη απόφαση έχει εκδοθεί από τακτικά δικαστήρια σε βάθος εικοσαετίας, με ορισμένες εξαιρέσεις. Αυτή η νέα διαδικασία έκτακτης προσφυγής, βάσει ευρέων κριτηρίων, θέτει ζητήματα ασφάλειας δικαίου και αποτελεί μια από τις ανησυχίες που διατύπωσε η Επιτροπή στην αιτιολογημένη πρότασή της που εκδόθηκε δυνάμει της διαδικασίας του άρθρου 7 παράγραφος 1 της ΣΕΕ. Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, οι περισσότερες διαδικασίες μέχρι στιγμής έχουν κινηθεί από τον γενικό εισαγγελέα. Ο χώρος της κοινωνίας των πολιτών εξακολουθεί να επηρεάζεται αρνητικά . Η Πολωνία έχει ευρεία και δραστήρια κοινωνία των πολιτών, που αποτελείται από περισσότερες από 120 000 διαφορετικές ΜΚΟ. Ωστόσο, σύμφωνα με την επικαιροποίηση του 2020 της έκθεσης της CIVICUS, το πεδίο δράσης των ΜΚΟ στην κοινωνία των πολιτών έχει συρρικνωθεί. Η πρόσβαση των ΜΚΟ σε δημόσια χρηματοδότηση εξακολουθεί να αποτελεί πρόβλημα. Η απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου της 22ας Οκτωβρίου 2020, η οποία οδήγησε σε de facto απαγόρευση των αμβλώσεων, πυροδότησε διαδηλώσεις σε εθνικό επίπεδο εν μέσω της πανδημίας COVID-19, ενώ εκφράστηκαν ανησυχίες σχετικά με τον εκφοβισμό, την άσκηση βίας σε βάρος ειρηνικών διαδηλωτών και τη θέση τους υπό κράτηση. Εξακολουθούν να υπάρχουν καταγγελίες για αυξανόμενες απειλές κατά ακτιβιστριών, για τις οποίες φαίνεται να μην υπάρχει εμφανής αντίδραση από τις δημόσιες αρχές. Το Συμβούλιο της Ευρώπης εξέφρασε ανησυχίες όσον αφορά την παρενόχληση και τον εκφοβισμό της κοινότητας ΛΟΑΔΜ στην Πολωνία, που καθιστούν ιδιαίτερα δυσχερή τη λειτουργία των ΜΚΟ για τις ομάδες ΛΟΑΔΜ, μεταξύ άλλων όσον αφορά την πρόσβαση σε χρηματοδότηση. Ο Διαμεσολαβητής προσέβαλε ενώπιον του Ανώτατου Διοικητικού Δικαστηρίου την απόφαση ορισμένων περιφερειών να αυτοανακηρυχθούν «ζώνες απαλλαγμένες από την ιδεολογία των ΛΟΑΔΜ». Κατόπιν απόφασης του Συνταγματικού Δικαστηρίου, ο Διαμεσολαβητής υποχρεούται να τερματίσει τη θητεία του ενώ δεν έχει ακόμη εκλεγεί διάδοχός του. Καθ’ όλη τη διάρκεια του 2020 και του 2021, ο Διαμεσολαβητής συνέχισε να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο ως θεματοφύλακας του κράτους δικαίου. Σύμφωνα με τον νόμο για τον Διαμεσολαβητή —ο οποίος είναι φορέας ισότητας βάσει του δικαίου της ΕΕ— ο εν ενεργεία Διαμεσολαβητής εξακολουθεί να ασκεί τα καθήκοντά του για όσο διάστημα εκκρεμεί ο διορισμός του νέου αξιωματούχου. Ο διορισμός, ο οποίος γίνεται από την Κάτω Βουλή, απαιτεί τη συναίνεση της Γερουσίας, στην οποία κατέχουν την πλειοψηφία τα κόμματα της αντιπολίτευσης. Μετά τη λήξη της θητείας του Διαμεσολαβητή τον Σεπτέμβριο του 2020, η οποία, σύμφωνα με το Σύνταγμα, είναι πενταετής, εκπρόσωποι του κυβερνητικού συνασπισμού προσέφυγαν στο Συνταγματικό Δικαστήριο ζητώντας του να κηρύξει αντισυνταγματική την ανωτέρω μεταβατική νομοθετική διάταξη. Στις 15 Απριλίου 2021 το Συνταγματικό Δικαστήριο εξέδωσε απόφαση σύμφωνα με την οποία, εάν δεν εκλεγεί νέος Διαμεσολαβητής, ο απερχόμενος Διαμεσολαβητής πρέπει να παύσει να ασκεί τα βασικά καθήκοντά του τρεις μήνες μετά τη δημοσίευση της απόφασης του Συνταγματικού Δικαστηρίου (δηλαδή στις 16 Ιουλίου 2021). Επί του παρόντος, οι κοινοβουλευτικές διαδικασίες κατευθύνονται προς τον διορισμό νέου Διαμεσολαβητή με διακομματική στήριξη. Παρά τον αυξημένο φόρτο εργασίας, οι δημόσιες αρχές περιόρισαν περαιτέρω τον προϋπολογισμό που διατέθηκε στο γραφείο του Διαμεσολαβητή το 2021, ακολουθώντας την τάση που παρατηρείται από το 2016. Παράρτημα I: Κατάλογος των πηγών με αλφαβητική σειρά* * Ο κατάλογος των σχολίων που λήφθηκαν στο πλαίσιο της διαβούλευσης για την έκθεση του 2021 για το κράτος δικαίου διατίθεται στη διεύθυνση https://ec.europa.eu/info/policies/justice-and-fundamental-rights/upholding-rule-law/rule-law/rule-law-mechanism/2021-rule-law-report-targeted-stakeholder-consultation Antyweb.pl, «Raport UW: Spółki Skarbu Państwa reklamują się głównie w mediach sprzyjających władzy», 17 Φεβρουαρίου 2021 ( https://antyweb.pl/raport-uw-spolki-skarbu-panstwa-reklamuja-sie-glownie-w-mediach-sprzyjajacych-wladzy/ ). Ίδρυμα Batory, «Stanowisko Zespołu Ekspertów Prawnych w sprawie rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego aborcji», 26 Οκτωβρίου 2020 ( https://www.batory.org.pl/oswiadczenie/stanowisko-zespolu-ekspertow-prawnych-w-sprawie-rozstrzygniecia-trybunalu-konstytucyjnego-dotyczacego-aborcji/ ).

Bezprawnik.pl, «Sądy uchylają mandaty, a także umarzają postępowania w związku z nienoszeniem maseczek. A co z karami administracyjnymi?», 11 Οκτωβρίου 2020 ( https://bezprawnik.pl/uchylenie-kary-administracyjnej-za-brak-maseczki/ ). Κεντρικό Γραφείο για την Καταπολέμηση της Διαφθοράς, Πληροφορίες σχετικά με τα αποτελέσματα των επιχειρήσεων για το 2020 ( https://cba.gov.pl/ftp/dokumenty_pdf/informacja_2020_.pdf ). Centre for Media Pluralism and Media Freedom (Κέντρο για την πολυφωνία και την ελευθερία των μέσων επικοινωνίας) (2021), Παρατηρητήριο για την πολυφωνία στα μέσα επικοινωνίας 2021. Ανώτατο Συμβούλιο Δικηγορικών Συλλόγων, απόφαση της 12ης Μαρτίου 2020 ( http://www.nra.pl/admin/wgrane_dokumenty/uchwala-nr-1552020covid19obiegowo.pdf ). Ανώτατο Συμβούλιο Δικηγορικών Συλλόγων, δήλωση της 16ης Οκτωβρίου 2020 ( http://www.nra.pl/szukaj-dokumenty/dokument/690/?page=1&dataod=2020&datado=2021&organ=15&sort=2 ). Ανώτατο Συμβούλιο Δικηγορικών Συλλόγων, γνωμοδότηση της 12ης Φεβρουαρίου 2021 ( https://orka.sejm.gov.pl/Druki9ka.nsf/0/7643D6B48A81923CC125867D00459CA6/%24File/867-008.pdf ). Ανώτατο Συμβούλιο Δικηγορικών Συλλόγων, γνωμοδότηση της 9ης Μαρτίου 2021 ( http://www.nra.pl/szukaj-dokumenty/dokument/699/?page=1&dataod=2020&datado=2021&organ=15&sort=2 ). CIVICUS, Monitor tracking civic space (Παρατηρητήριο του χώρου δράσης της κοινωνίας των πολιτών) ( https://monitor.civicus.org/ ). Civicus, Monitor Watch List (Κατάλογος επιτήρησης του παρατηρητηρίου της CIVICUS), 18 Φεβρουαρίου 2021 ( https://monitor.civicus.org/watch-list/ ). Civicus, δήλωση της 31ης Μαρτίου 2021 ( http://www.civicus.org/index.php/media-resources/news/5017-poland-escalating-threats-to-women-activists ). Επιτροπή για την Προστασία των Δημοσιογράφων, Polish riot police attack journalists covering demonstrations (Η πολωνική αστυνομία ταραχών επιτίθεται σε δημοσιογράφους που κάλυπταν διαδηλώσεις), 16 Νοεμβρίου 2020 ( https://cpj.org/2020/11/polish-riot-police-attack-journalists-covering-demonstrations/ Συμβούλιο της Ευρώπης: Επιτροπή Υπουργών (2010), Σύσταση CM/Rec(2010)12 της Επιτροπής Υπουργών προς τα κράτη μέλη σχετικά με τους δικαστές: ανεξαρτησία, αποδοτικότητα και αρμοδιότητες. Συμβούλιο της Ευρώπης: Επιτροπή Τρεχουσών Υποθέσεων του Κογκρέσου των Τοπικών και Περιφερειακών Αρχών (2020), Report on a fact-finding mission to Poland of November 2020 (Έκθεση σχετικά με τη διερευνητική αποστολή στην Πολωνία τον Νοέμβριο του 2020) ( https://www.coe.int/en/web/portal/-/new-reports-show-increasing-discrimination-and-attacks-on-lgbti-people-in-poland-and-europe-as-a-whole ). Συμβούλιο της Ευρώπης: Επιτροπή Υπουργών (2021), Ενδιάμεσο Ψήφισμα της 12ης Μαρτίου 2021 [CM/ResDH(2021)44]. Συμβούλιο της Ευρώπης: Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, δελτία Τύπου 066(2021) και 140/2021. Συμβούλιο της Ευρώπης: Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης (2021), Judges in Poland and in the Republic of Moldova must remain independent (Οι δικαστές στην Πολωνία και στη Δημοκρατία της Μολδαβίας πρέπει να παραμείνουν ανεξάρτητοι) — Ψήφισμα 2359(2021), 6 Ιανουαρίου 2021. Συμβούλιο της Ευρώπης, Πλατφόρμα για την προώθηση της προστασίας της δημοσιογραφίας και της ασφάλειας των δημοσιογράφων (https://www.coe.int/en/web/media-freedom ). Συμβούλιο της Ευρώπης, γενική γραμματέας του Συμβουλίου της Ευρώπης: Ανοικτή επιστολή προς τον υπουργό Δικαιοσύνης της Πολωνίας, 30 Ιουνίου 2021 ( https://rm.coe.int/zbigniew-moj-poland-30-06-21/1680a30491 ). Συμβούλιο της Ευρώπης: Επιτροπή της Βενετίας (2016), Opinion on the Act on the Constitution Tribunal (Γνώμη σχετικά με τον νόμο για το Συνταγματικό Δικαστήριο), [CDL Ad(2016)026-e)], 14 Οκτωβρίου 2016. Συμβούλιο της Ευρώπης: Επιτροπή της Βενετίας (2017), Opinion on the Act on the Public Prosecutor's office, as amended (Γνώμη σχετικά με τον νόμο για την εισαγγελία, όπως τροποποιήθηκε) [CDL-AD(2017)028], 11 Δεκεμβρίου 2017.

Συμβούλιο της Ευρώπης: Επιτροπή της Βενετίας (2019), Parameters on the Relationship between the Parliamentary Majority and the Opposition in a Democracy: a checklist (Παράμετροι για τη σχέση μεταξύ κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας και αντιπολίτευσης σε μια δημοκρατία: κατάλογος ελέγχου) [CDL-AD(2019)015], 24 Ιουνίου 2019. Συμβούλιο της Ευρώπης: Επιτροπή της Βενετίας (2020), Joint Urgent Opinion of the Venice Commission and the Directorate General of Human Rights and Rule of Law (DGI) of the Council of Europe on amendments to the Law on the Common courts, the Law on the Supreme court and some other Laws [Κοινή επείγουσα γνώμη της Επιτροπής της Βενετίας και της Γενικής Διεύθυνσης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και Κράτους Δικαίου (DGI) του Συμβουλίου της Ευρώπης όσον αφορά τις τροποποιήσεις του νόμου για τα κοινά δικαστήρια, του νόμου για το Ανώτατο Δικαστήριο και ορισμένων άλλων νόμων] [CDL-AD(2020)017], 22 Ιουνίου 2020. Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2020), Σύσταση σχετικά με το εθνικό πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Πολωνίας για το 2020 και τη διατύπωση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το πρόγραμμα σύγκλισης της Πολωνίας για το 2020 (ΕΕ C 282/21), 20 Ιουλίου 2020. Court Watch Polska (2020), Sądy dostępne przez Internet – Szanse i Zagrożenia, ( https://courtwatch.pl/wp-content/uploads/2020/12/FCWP_raport_sady_dostepne_przez_internet_szanse_i_zagrozenia.pdf ). Γενική Διεύθυνση Επικοινωνίας (2019), Έκτακτο Ευρωβαρόμετρο 482: Businesses’ attitudes towards corruption in the EU (Στάση των επιχειρήσεων απέναντι στη διαφθορά στην ΕΕ) ( https://data.europa.eu/data/datasets/s2248_482_eng?locale=fr ). Γενική Διεύθυνση Επικοινωνίας (2020), Ειδικό Ευρωβαρόμετρο 502: Διαφθορά ( https://data.europa.eu/data/datasets/s2247_92_4_502_eng?locale=en ). Υπεύθυνος πειθαρχικών διαδικασιών για δικαστές των τακτικών δικαστηρίων, Ανακοινωθέν Τύπου του αναπληρωτή υπευθύνου πειθαρχικών διαδικασιών της 22ας Ιουλίου 2020 ( http://rzecznik.gov.pl/2020/07/komunikat-zastepcy-rzecznika-dyscyplinarnego-sedziego-przemyslawa-radzika-w-sprawie-wszczecia-postepowan-dyscyplinarnych-przeciwko-14-sedziom/ ). Υπεύθυνος πειθαρχικών διαδικασιών για δικαστές των τακτικών δικαστηρίων, Ανακοινωθέν Τύπου του αναπληρωτή υπευθύνου πειθαρχικών διαδικασιών της 4ης Αυγούστου 2020 ( http://rzecznik.gov.pl/wp-content/uploads/2020/08/KOMUNIKAT04082020.pdf ). doRzeczy, «NIK przygląda się sprawie Obajtka. Analizowane są dokumenty», 22 Μαρτίου 2021 ( https://dorzeczy.pl/kraj/176701/dworek-obajtka-i-wysoka-dotacja-z-ministerstwa-nik-analizuje-dokumenty.html ). doRzeczy.pl «Przyłębska o wyroku ETPCz. Padły mocne słowa», 7 Μαΐου 2021 ( https://dorzeczy.pl/kraj/183919/etpcz-wydal-wyrok-ws-tk-jest-komentarz-przylebskiej.html ). EURACTIV.com, Η πολωνική PKN ORLEN αναφέρει ότι οι δικαστικές αποφάσεις δεν αλλάζουν την εξαγορά στον χώρο των μέσων μαζικής επικοινωνίας», 14 Απριλίου 2021 ( https://www.euractiv.com/section/politics/short_news/polands-pkn-orlen-says-media-takeover-unchanged-by-court-decision/ ). Ευρωπαϊκή Επιτροπή (2017, 2019, 2021), δελτία Τύπου IP/17/5367, IP/19/6033, IP/21/1524. Ευρωπαϊκή Επιτροπή (2017), Αιτιολογημένη πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για τη διαπίστωση της ύπαρξης σαφούς κινδύνου σοβαρής παραβίασης του κράτους δικαίου από τη Δημοκρατία της Πολωνίας [COM/2017/0835 final — 2017/0360 (NLE)]. Ευρωπαϊκή Επιτροπή (2020), Έκθεση χώρας του 2020 για την Πολωνία, SWD(2020)520 final. Ευρωπαϊκή Επιτροπή (2021), Πίνακας αποτελεσμάτων της ΕΕ στον τομέα της δικαιοσύνης. Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (2017), Ψήφισμα της 15ης Νοεμβρίου 2017 σχετικά με την κατάσταση του κράτους δικαίου και της δημοκρατίας στην Πολωνία. Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (2018), Ψήφισμα της 1ης Μαρτίου 2018 σχετικά με την απόφαση της Επιτροπής να ενεργοποιήσει το άρθρο 7 παράγραφος 1 ΣΕΕ όσον αφορά την κατάσταση στην Πολωνία. Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (2020α), Ψήφισμα της 16ης Ιανουαρίου 2020 σχετικά με τις εν εξελίξει ακροάσεις σύμφωνα με το άρθρο 7 παράγραφος 1 ΣΕΕ σχετικά με την Πολωνία και την Ουγγαρία. Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (2020β), Ψήφισμα της 17ης Σεπτεμβρίου 2020 σχετικά με την πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για τη διαπίστωση της ύπαρξης σαφούς κινδύνου σοβαρής παραβίασης του κράτους δικαίου από τη Δημοκρατία της Πολωνίας Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (2021), Ψήφισμα της 3ης Φεβρουαρίου 2021 σχετικά με τις μελλοντικές προκλήσεις για τα δικαιώματα των γυναικών στην Ευρώπη: πάνω από 25 χρόνια από τη Διακήρυξη και την Πλατφόρμα Δράσης του Πεκίνου.

Gazeta Wyborcza, «Sądy lawinowo uchylają kary nakładane przez sanepid za łamanie obostrzeń», 16 Ιανουαρίου 2021 ( https://warszawa.wyborcza.pl/warszawa/7,54420,26689917,kary-sanepidu-lawinowo-uchylane-w-sadzie.html ). Gazeta Prawna: «Przedsiębiorcy pozywają Skarb Państwa za restrykcje. Pozew grupowy a indywidualny – co wybrać?», 19 Ιανουαρίου 2021 ( https://prawo.gazetaprawna.pl/artykuly/8071943,pozwy-przedsiebiorcow-za-lockdown-ograniczenia-obostrzenia-restrykcje-zakazy.html ). Gazeta Wyborcza, «Lex Obajtek. Jego sprawa zniknęła z sądu, gdy PiS pozmieniał prawo.», 8 Μαρτίου 2021 ( https://wyborcza.pl/7,75398,26858443,lex-obajtek-tak-pis-zmienial-prawo-by-oczyscic-prezesa-orlenu.html ). Gazeta Wyborcza, «Międzynarodowy Instytut Prasy: Czystka w Polska Press nabrała tempa», 11 Ιουνίου 2021 ( https://wyborcza.pl/7,75399,27189270,miedzynarodowy-instytut-prasy-czystka-w-polska-press-nabrala.html ). GRECO (Ομάδα χωρών κατά της διαφθοράς) (2009), Third Evaluation Round — Evaluation Report on Poland (Τρίτος γύρος αξιολογήσεων — Έκθεση αξιολόγησης της Πολωνίας). GRECO (Ομάδα χωρών κατά της διαφθοράς) (2019), Fifth evaluation round – evaluation report on Poland on preventing corruption and promoting integrity in central governments (top executive functions) and law enforcement agencies [Πέμπτος γύρος αξιολογήσεων — Έκθεση αξιολόγησης της Πολωνίας σχετικά με την πρόληψη της διαφθοράς και την προώθηση της ακεραιότητας στις κεντρικές διοικήσεις (ανώτατα εκτελεστικά καθήκοντα) και στις υπηρεσίες επιβολής του νόμου]. GRECO (Ομάδα χωρών κατά της διαφθοράς) (2021), Fifth Evaluation Round — Draft Compliance Report on Poland (Πέμπτος γύρος αξιολογήσεων — Σχέδιο έκθεσης συμμόρφωσης της Πολωνίας). Human Rights Watch (Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων) (2021), Έκθεση: Εξελίξεις στην Πολωνία το 2020 ( https://www.hrw.org/pl/world-report/2021/country-chapters/377419 ). Infor.pl, Wpłaty na rzecz polskiej kinematografii (tzw. podatek od seriali) od 1 lipca 2020 r., 22 Μαΐου 2020 ( https://ksiegowosc.infor.pl/wiadomosci/4586080,Wplaty-na-rzecz-polskiej-kinematografii-tzw-podatek-od-seriali-od-1-lipca-2020-r.html ). Ένωση δικαστών «Iustitia», Έκθεση 2020, Judges under pressure (Δικαστές υπό πίεση) ( https://www.iustitia.pl/en/activity/informations/3724-report-justice-under-pressure-years-2015-2019 ). Ένωση δικαστών «Iustitia», δήλωση της 9ης Μαΐου 2020 ( https://www.iustitia.pl/83-komunikaty-i-oswiadczenia/3830-rekomendacje-ssp-iustitia-dotyczace-funkcjonowania-sadow-podczas-pandemii-koronawirusa ). Ένωση δικαστών «Themis», Έκθεση (2η έκδοση), From bad to worse – the Polish judiciary in the shadow of the ‘muzzle act’ (Από το κακό στο χειρότερο — η πολωνική δικαιοσύνη στη σκιά του «νόμου φίμωσης»), 31 Δεκεμβρίου 2020 ( http://themis-sedziowie.eu/materials-in-english/from-bad-to-worse-the-polish-judiciary-in-the-shadow-of-the-muzzle-act-annual-report-for-2020-second-publication/ ). Kowalski Τ. (2020), Analiza wydatków reklamowych spółek skarbu Państwa (SSP) w latach 2015-2019 (na podstawie monitoringu firmy Kantar Media) ( https://www.researchgate.net/publication/339800640_Analiza_wydatkow_reklamowych_spolek_skarbu_panstwa_SSP_w_latach_2015-2019 ). Lexology.com (2020), Poland to introduce “Netflix tax” to support local filmmakers (Η Πολωνία θα θεσπίσει «φόρο Netflix» για να στηρίξει τους τοπικούς κινηματογραφιστές) ( https://www.lexology.com/library/detail.aspx?g=e090553b-f313-4855-95d5-95ab6ce4c05a ). Media Freedom Rapid Response (μηχανισμός ταχείας αντίδρασης για την ελευθερία των μέσων μαζικής επικοινωνίας) (2020) Mission to Poland (November-December 2020) mission report, [έκθεση αποστολής για την αποστολή στην Πολωνία (Νοέμβριος-Δεκέμβριος 2020)] ( https://ipi.media/wp-content/uploads/2021/02/20210211_Poland_PF_Mission_Report_ENG_final.pdf ). Media Freedom Rapid Response (μηχανισμός ταχείας αντίδρασης για την ελευθερία των μέσων μαζικής επικοινωνίας) (2021), Democracy declining: Erosion of Media Freedom in Poland (Συρρίκνωση της Δημοκρατίας: Διάβρωση της ελευθερίας των μέσων μαζικής επικοινωνίας στην Πολωνία) ( https://www.mfrr.eu/purchase-of-polska-press-by-state-energy-giant-spells-disaster-for-media-freedom-in-poland/ ). Υπουργείο Δικαιοσύνης (2021), Στοιχεία σχετικά με την αποδοτικότητα των δικαστικών διαδικασιών κατά τα έτη 2011-2020 ( https://isws.ms.gov.pl/pl/baza-statystyczna/opracowania-wieloletnie/download,2853,53.html ). Υπουργείο Δικαιοσύνης (2021), Sędziowie Pokoju — Sprawiedliwość Blisko ludzi — ανακοινωθέν Τύπου της 18ης Μαρτίου 2021 ( https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/sedziowie-pokoju--sprawiedliwosc-blisko-ludzi ). Υπουργείο Δικαιοσύνης (2021), TSUE stosuje podwójne standardy w ocenie krajów Unii Europejskiej — συνέντευξη Τύπου του Υπουργείου Δικαιοσύνης της 6ης Μαΐου 2021 ( https://www.gov.pl/web/sprawiedliwosc/tsue-stosuje-podwojne-standardy-w-ocenie-krajow-unii-europejskiej ). Money.pl, «Podatek od mediów wróci? GW: Kaczyński chce go w Nowym Ładzie», 30 Απριλίου 2021 ( https://www.money.pl/gospodarka/podatek-od-mediow-wroci-gw-kaczynski-chce-go-w-nowym-ladzie-6634607311055392a.html ).

Εθνικό Δικαστικό Συμβούλιο, γνωμοδότηση της 12ης Μαρτίου 2021 (WO 420.18.2021). Εθνικό Δικαστικό Συμβούλιο, δηλώσεις WW.023.1.2021 και WP 024-13/19 της 12ης Μαρτίου 2021. ΟΟΣΑ (2015), Poland: Follow up to the Phase 3 Report and Recommendations (Πολωνία: Συνέχεια στην έκθεση σταδίου 3 και συστάσεις), 19 Οκτωβρίου 2015 ( https://www.oecd.org/daf/anti-bribery/Poland-Phase-3-Written-Follow-Up-Report-ENG.pdf ). ΟΟΣΑ (2018), δήλωση Poland must make urgent legislative reforms to combat foreign bribery (Η Πολωνία πρέπει να προβεί επειγόντως σε νομοθετικές μεταρρυθμίσεις για την καταπολέμηση της δωροδοκίας αλλοδαπών δημόσιων λειτουργών), 22 Μαρτίου 2018 ( https://www.oecd.org/newsroom/poland-must-make-urgent-legislative-reforms-to-combat-foreign-bribery.htm ). Oko.Press, «Szaleństwo Prokuratury Krajowej. Ściga 7 sędziów za korzystane dla gnębionego prokuratora orzeczenia», 16 Δεκεμβρίου 2020 ( https://oko.press/szalenstwo-prokuratury-krajowej-sciga-7-sedziow-za-korzystne-dla-gnebionego-prokuratora-orzeczenia/ ). Γραφείο του Διαμεσολαβητή (2020), «Koronawirus. RPO do MS: elektronizacja wymiaru Sprawiedliwości niezbędna nie tylko ze względu na epidemię» — επιστολή της 9ης Ιουνίου 2020 προς το Υπουργείο Δικαιοσύνης ( https://www.rpo.gov.pl/pl/content/koronawirus-rpo-elektronizacja-wymiaru-sprawiedliwosci-niezbedna ). Γραφείο του Διαμεσολαβητή (2021), ανακοινωθέντα Τύπου της 25ης Φεβρουαρίου, της 17ης Μαρτίου, της 19ης Μαρτίου, της 29ης Μαρτίου, της 7ης Απριλίου, της 15ης Απριλίου, της 20ής Απριλίου, της 22ας Απριλίου, της 19ης Μαρτίου 2021 και της 5ης Ιουλίου 2021. Γραφείο του Διαμεσολαβητή (2020), επιστολή της 4ης Ιουνίου 2020 προς τον πρωθυπουργό ( https://www.rpo.gov.pl/sites/default/files/do%20Prezesa%20RM%20ws%20naruszania%20praw%20i%20wolno%C5%9Bci%20w%20czasie%20pandemii%2C%204.06.2020_0.pdf ). Γραφείο του Διαμεσολαβητή (2021), «Zmiany w ustawie o SN- niekonstytucyjne. Opinia Rzecznika dla Senatu» — Γνωμοδότηση (IV.510.20.2021) της 23ης Μαρτίου 2021 ( https://www.rpo.gov.pl/pl/content/rpo-nowela-ustawy-sn-niekonstytucyjna ). Γραφείο του Διαμεσολαβητή (2021), Bezprawna manipulacja składem TK ws. kadencji RPO. Wniosek Rzecznika o wyłączenie Julii Przyłębskiej, δήλωση της 9ης Απριλίου 2021 ( https://www.rpo.gov.pl/pl/content/manipulacja-skladem-tk-kadencja-rpo-wylaczenie-juli-przylebskiej ). ΟΑΣΕ: Γραφείο Δημοκρατικών Θεσμών και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ODIHR) (2014), Guidelines on the Protection of Human Rights Defenders (Κατευθυντήριες γραμμές για την προστασία των υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων) ( https://www.osce.org/odihr/guidelines-on-the-protection-of-human-rights-defenders ). ΟΑΣΕ: Γραφείο Δημοκρατικών Θεσμών και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ODIHR) (2020), Final Report on the Presidential Election held in Poland on 28 June and 12 July 2020 (Special Election Assessment Mission) (Τελική έκθεση σχετικά με τις προεδρικές εκλογές που διεξήχθησαν στην Πολωνία στις 28 Ιουνίου και 12 Ιουλίου 2020) (ειδική αποστολή αξιολόγησης των εκλογών) ( https://www.osce.org/files/f/documents/6/2/464601.pdf ). Politico «Polish media suspend reporting to protest planned tax on advertising» (Τα πολωνικά μέσα μαζικής επικοινωνίας αναστέλλουν την ειδησεογραφική κάλυψη για να διαμαρτυρηθούν για τον σχεδιαζόμενο φόρο διαφήμισης), 10 Φεβρουαρίου 2021 ( https://www.politico.eu/article/polish-media-suspend-reporting-to-protest-a-planned-tax-on-advertising/ ). Press.pl, «Postraszyć redaktora», 21 Αυγούστου 2020. ( https://www.press.pl/tresc/62912,postraszyc-redaktora ). Prawo.pl, «Rząd myśli o zmianach w prawie, a sądy już uniewinniają osoby bez maseczek», 5 Αυγούστου 2020 ( https://www.prawo.pl/prawo/rzad-mysli-o-zmianach-w-prawie-a-sady-juz-uniewinniaja-osoby-bez,502143.html ). Prawo.pl, «Raport: Pandemia musi przyspieszyć informatyzację sądów», 3 Φεβρουαρίου 2021 ( https://www.prawo.pl/prawnicy-sady/jak-cyfryzowac-wymiar-sprawiedliwosci-z-korzyscia-dla-obywateli,506250.html ). Press.pl, «Spółki Skarbu Państwa wydały na reklamę mniej, niż rok wcześniej», 18 Φεβρουαρίου 2021 ( https://www.press.pl/tresc/64910,spolki-skarbu-panstwa-wydaly-na-reklame-mniej_-niz-rok-wczesniej ). Ένωση εισαγγελέων Lex Super Omnia, δηλώσεις της 26ης Απριλίου και της 3ης Ιουνίου 2020. Δημοσιογράφοι Χωρίς Σύνορα (2021), With firing of four editors, “repolonisation” under way in Poland (Με την απόλυση τεσσάρων συντακτών ξεκίνησε η «επαναπολωνοποίηση» στην Πολωνία), 10 Μαΐου 2021 ( https://rsf.org/en/news/firing-four-editors-repolonisation-under-way-poland ). Δημοσιογράφοι Χωρίς Σύνορα (2021), World Press Freedom Index for 2021 (Παγκόσμιος δείκτης ελευθερίας του Τύπου για το 2021) ( https://rsf.org/en/ranking ).

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 stycznia 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii, Dz.U. 2021 poz. 153, 22 Ιανουαρίου 2021. Ανώτατο Ελεγκτικό Συνέδριο, «P/19/038 – Realizacja projektów informatycznych mających na celu usprawnienie wymiaru sprawiedliwości», έκθεση της 15ης Ιανουαρίου 2021. Ανώτατο Ελεγκτικό Συνέδριο, «Działania wybranych podmiotów w związku z przygotowaniem wyborów powszechnych na Prezydenta rzeczypospolitej Polskiej zarządzonych na dzień 10 maja 2020 r. z wykorzystaniem głosowania korespondencyjnego», έκθεση της 13ης Μαΐου 2021 (D/20/502). Ανώτατο Ελεγκτικό Συνέδριο, δήλωση του προέδρου του Ανώτατου Ελεγκτικού Συνεδρίου της 28ης Απριλίου 2021 ( https://wpolityce.pl/polityka/548859-banas-reaguje-na-dzialania-cba-padly-mocne-slowa ). Ανώτατο Ελεγκτικό Συνέδριο, «Zagrożenie korupcją w świetle wyników kontroli NIK opublikowanych w latach 2016-2020», έκθεση της 21ης Δεκεμβρίου 2020. Transparency International (Διεθνής Διαφάνεια) (2020), Exporting Corruption 2020 (Εξαγωγή της διαφθοράς 2020) ( https://www.transparency.org/en/publications/exporting-corruption-2020 ). Transparency International (Διεθνής Διαφάνεια) (2021), Corruption Perception Index 2020 (Δείκτης αντίληψης για τη διαφθορά 2020) ( https://www.transparency.org/en/cpi/2020/index/nzl ). TVP Info, «Kim jest Agnieszka Domańska? Sędzia zdecydowała o nieprzedłużeniu aresztu Sławomira Nowaka», 12 Απριλίου 2021 ( https://www.tvp.info/53268943/afera-slawomira-nowaka-kim-jest-sedzia-agnieszka-domanska-ktora-nie-przedluzyla-aresztu-jest-zwiazana-ze-stowarzyszeniem-iustitia ). Ηνωμένα Έθνη (2020), Ύπατη Αρμοστής για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα — Δήλωση της 14ης Σεπτεμβρίου 2020 ( https://www.ohchr.org/EN/NewsEvents/Pages/DisplayNews.aspx?NewsID=26226 ). Ηνωμένα Έθνη (2021), Ομάδα Επισκόπησης της Εφαρμογής της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών κατά της Διαφθοράς (κύκλος 1) ( https://www.unodc.org/unodc/en/corruption/IRG/implementation-review-group.html ). Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, «UOKiK President’s approval» (Έγκριση του προέδρου της UOKiK), 5 Φεβρουαρίου 2021 ( https://www.uokik.gov.pl/news.php?news_id=17202 ). wPolityce.pl, «Ujawniamy. Sędzie ze składu orzekającego ws. Noakowskiego 16 są członkami skrajnie upolitycznionych stowarzyszeń sędziowskich», 19 Ιανουαρίου 2021 ( https://wpolityce.pl/polityka/535533-sedzie-z-iustitii-w-skladzie-orzekajacym-ws-noakowskiego-16 ). wPolityce.pl, «"Kasta" wspiera LGBT! Sędzia nie uznaje płci metrykalnych i zwraca się do powoda tak jak on sobie tego życzy. To sąd, czy lewacka pogawędka?», 20 Απριλίου 2021 ( https://wpolityce.pl/polityka/547773-kasta-wspiera-lgbt-sedzia-nie-uznaje-plci-metrykalnych ). wPolityce.pl, «Ujawniamy. Kto steruje antypolską narracją w TSUE? Podwójne standardy i zblatowanie z „kastą” Tancheva – Rzecznika Generalnego TSUE», 26 και 27 Απριλίου 2021 ( https://wpolityce.pl/polityka/548527-ujawniamy-kto-steruje-antypolska-narracja-w-tsue ). wPolityce.pl, «Rzecznik TSUE na straży bezkarności „kasty”: ‘Polskie prawo ws. systemu odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów jest sprzeczne z prawem UE», 6 Μαΐου 2021 ( https://wpolityce.pl/polityka/549853-rzecznik-tsue-na-strazy-bezkarnosci-kasty ). wPolityce.pl, «Ujawniamy. Z rządu Tuska do TSUE! Kim jest rozgrywający, który przydziela polskie sprawy rzecznikowi trzymającemu z polską „kastą”», 6 Μαΐου 2021 ( https://wpolityce.pl/polityka/549862-ujawniamy-z-rzadu-tuska-do-tsuekto-pociaga-za-sznurki ). Παράρτημα II: Επίσκεψη στην Πολωνία Οι υπηρεσίες της Επιτροπής διεξήγαγαν εικονικές συνεδριάσεις τον Απρίλιο του 2021 με τους ακόλουθους φορείς: ·Διεθνής Αμνηστία· ·Ίδρυμα Batory·

·Trybunał Konstytucyjny (Συνταγματικό Δικαστήριο)· ·Forum Obywatelskiego Rozwoju (Φόρουμ για την πολιτική ανάπτυξη)· ·Fundacja — Instytut Prawa Ustrojowego (Ίδρυμα του Ινστιτούτου Συνταγματικού Δικαίου)· ·Fundacja Bona Notitia (Ίδρυμα Bona Notitia)· ·Fundacja Mamy i Taty (Ίδρυμα για τη Μητέρα και τον Πατέρα)· ·Helsinska Fundacja Praw Człowieka (Ίδρυμα του Ελσίνκι για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου)· ·Instytut Prawa i Społeczeństwa (Ινστιτούτο Δικαίου και Κοινωνίας)· ·Instytut Sobieskiego (Ινστιτούτο Sobieski)· ·Izba Wydawców Prasy (Επιμελητήριο Εκδοτών Τύπου)· ·Klub Jagielloński (Λέσχη Jagielloński)· ·Ministerstvo Kultury (Υπουργείο Πολιτισμού)· ·Krajowa Rada Sądownictwa (Εθνικό Δικαστικό Συμβούλιο)· ·Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji (Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης)· ·Krajowa Rada Radców Prawnych (Εθνικό Συμβούλιο Νομικών Συμβούλων)· ·Rada Mediów Narodowych (Εθνικό Συμβούλιο για τα Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας)· ·Rzecznik Praw Obywatelskich (Διαμεσολαβητής)· ·Fundacja — Instytut na rzecz Kultury Prawnej Ordo Iuris (Ίδρυμα — Ινστιτούτο Νομικού Πολιτισμού Ordo Iuris)· ·Stowarzyszenie Polskich Mediów (Ένωση Πολωνικών Μέσων Μαζικής Επικοινωνίας)· ·Stowarzyszenie Polskie Telewizje Lokalne i Regionalne (Ένωση Πολωνικών Τοπικών και Περιφερειακών Τηλεοπτικών Φορέων)· ·Naczelny Sąd Administracyjny (Ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριο)·

·Naczelna Rada Adwokacka (Ανώτατο Συμβούλιο Δικηγορικών Συλλόγων)· ·Sąd Najwyższy (Ανώτατο Δικαστήριο)· ·Stowarzyszenie prokuratorów ‘Lex Super Omnia’ (ένωση εισαγγελέων «Lex Super Omnia»)· ·Stowarzyszenie sędziów ‘Iustitia’ (ένωση δικαστών «Iustitia»)· ·Stowarzyszenie sędziów ‘Themis’ (ένωση δικαστών «Themis»)· ·Towarzystwo Dziennikarskie (Ένωση Δημοσιογράφων)· ·Towarzystwo Dziennikarzy Polskich (Ένωση Πολωνών Δημοσιογράφων)· ·Watchdog Polska. * H Επιτροπή είχε επίσης επαφές με τις ακόλουθες οργανώσεις στο πλαίσιο σειράς οριζόντιων συνεδριάσεων: ·Διεθνής Αμνηστία ·Κέντρο για τα Δικαιώματα Αναπαραγωγής ·CIVICUS ·Civil Liberties Union for Europe (Ένωση για τις ατομικές ελευθερίες στην Ευρώπη) ·Civil Society Europe (Κοινωνία των Πολιτών της Ευρώπης) ·Conference of European Churches (Διάσκεψη Ευρωπαϊκών Εκκλησιών) ·EuroCommerce ·European Center for Not-for-Profit Law (Ευρωπαϊκό κέντρο για τις μη κερδοσκοπικές οργανώσεις) ·Ευρωπαϊκό Κέντρο για την Ελευθερία του Τύπου και των Μέσων Ενημέρωσης ·Ευρωπαϊκό Φόρουμ Πολιτών ·Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Δημοσιογράφων