1. ΑΙΤΙΟΛΟΓΗΣΗ ΚΑΙ ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Η μεταρρύθμιση του τομέα της ασφάλειας (ΜΤΑ) είναι η διαδικασία μετατροπής του συστήματος ασφάλειας μιας χώρας , ώστε βαθμιαία να παρέχει στα φυσικά πρόσωπα και το κράτος αποτελεσματικότερη και πιο υπεύθυνη ασφάλεια με συνέπεια και με σεβασμό προς τα ανθρώπινα δικαιώματα, τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου και τις αρχές της χρηστής διακυβέρνησης. Η ΜΤΑ είναι μια μακροχρόνια και πολιτική διαδικασία, διότι αγγίζει τον πυρήνα των σχέσεων εξουσίας σε μια χώρα. Χρειάζεται να αποκτήσει εθνικό χαρακτήρα και απαιτεί πολιτική δέσμευση και πολιτική ηγεσία, διοργανική συνεργασία και ευρεία συμμετοχή των ενδιαφερόμενων φορέων για την επίτευξη της ευρύτερης δυνατής συναίνεσης.

Η διαμάχη, η ανασφάλεια και η αστάθεια είναι διάχυτες και σε χώρες που γειτνιάζουν άμεσα με την ΕΕ . Οδηγούν σε ανθρώπινο πόνο, εκτόπιση και ολέθρια αναπτυξιακά αποτελέσματα , όπως γίνεται δεκτό από την αναπτυξιακή πολιτική της ΕΕ , στις εργασίες ασφάλειας και ανάπτυξης εν γένει και στο Ψήφισμα των Ηνωμένων Εθνών «Transforming our world – The 2030 Agenda for Sustainable Development» («Να αλλάξουμε τον κόσμο μας – Η ατζέντα του 2030 για τη βιώσιμη ανάπτυξη»), συμπεριλαμβανομένου του Στόχου 16 και των σχετικών με την ασφάλεια αντικειμένων του.

Η ανασφάλεια και η αστάθεια συχνά δημιουργούνται ή επιτείνονται από την έλλειψη αποτελεσματικών και διαφανών συστημάτων ασφάλειας. Η ενίσχυση των χωρών εταίρων στη μεταρρύθμιση των οικείων συστημάτων ασφαλείας στηρίζει τους στόχους της ΕΕ για ειρήνη και σταθερότητα, βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη, δημιουργία κρατικού μηχανισμού και δημοκρατία, το κράτος δικαίου, τα δικαιώματα του ανθρώπου και τις αρχές του διεθνούς δικαίου . Όπως αναγνωρίζεται στο ευρωπαϊκό θεματολόγιο για την ασφάλεια του 2015, που προσδίδει έμφαση στον ισχυρό σύνδεσμο μεταξύ της εσωτερικής και εξωτερικής ασφάλειας της ΕΕ, οι συγκρούσεις και η ανασφάλεια στις χώρες εταίρους, ενίοτε σχετιζόμενες με τον βίαιο εξτρεμισμό, θίγουν επίσης την εσωτερική ασφάλεια της ΕΕ και την ασφάλεια των πολιτών και του εμπορίου της ΕΕ, καθώς και τα επενδυτικά συμφέροντα στο εξωτερικό.

Η μέχρι στιγμής δέσμευση της ΕΕ ως προς τη ΜΤΑ αξιολογείται στο κοινό έγγραφο εργασίας που συνοδεύει την παρούσα κοινή ανακοίνωση, το οποίο συνοψίζει τα πορίσματα διάφορων αξιολογήσεων, εκθέσεων «αποκομισθέντων διδαγμάτων», μελετών και διαβουλεύσεων με ενδιαφερόμενους φορείς κατά τα τελευταία 15 έτη. Η αξιολόγηση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι υπάρχει περιθώριο βελτίωσης ως προς τη συνοχή, τη συμπληρωματικότητα και τον συντονισμό των ικανοτήτων και των μέσων της ΕΕ. Τονίζει επίσης ότι η εις βάθος ΜΤΑ είναι περίπλοκη και απαιτεί μακροπρόθεσμη δέσμευση, υπό την επιφύλαξη περισσότερο βραχυπρόθεσμων πρωτοβουλιών που μπορεί να απαιτηθούν για την αντιμετώπιση άμεσων απειλών κατά της ασφάλειας.

Οι διπλωματικές και οικονομικές, στρατιωτικές και μη, βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες παρεμβάσεις της ΕΕ θα πρέπει να στηρίζονται με μεγαλύτερη ασφάλεια σε ένα ενιαίο πανευρωπαϊκό πλαίσιο στήριξης της ΜΤΑ που λαμβάνει υπόψη τις διασυνδέσεις ανάμεσα στην πολιτική, την ασφάλεια, τη δικαιοσύνη, την ανθρωπιστική επέμβαση , την ανάπτυξη, τις συγκρούσεις και την αστάθεια. Ιδιαίτερα σε ευάλωτες, αναπτυσσόμενες και υπό μετάβαση χώρες, η ΜΤΑ απαιτεί πολιτική, οικονομική και τεχνική υποστήριξη από τους διεθνείς εταίρους. Με την παγκόσμια εμβέλεια, τις μακρόπνοες εξωτερικές πολιτικές της, τα μέσα, τα εργαλεία και την καλά εδραιωμένη παρουσία και πείρα της, η ΕΕ είναι σε θέση να στηρίξει από την άποψη αυτή τις χώρες εταίρους, σε συντονισμό με άλλους διεθνείς φορείς, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Εθνών.

Η παρούσα κοινή ανακοίνωση παρέχει στοιχεία για το εν λόγω πλαίσιο, όπως εκτίθενται στα συμπεράσματα του Συμβουλίου του Μαΐου 2015 , μεταξύ άλλων και για την καθοδήγηση των εργασιών της ΕΕ σχετικά με την ανάπτυξη ικανοτήτων για τη στήριξη της ασφάλειας και της ανάπτυξης (CBSD). Αντικατοπτρίζει την «ολοκληρωμένη προσέγγιση» των εξωτερικών συγκρούσεων και κρίσεων ενώνοντας την κοινή πολιτική ασφάλειας και άμυνας (ΚΠΑΑ) με όλα τα άλλα σχετικά εργαλεία κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας (ΚΕΠΠΑ), εξωτερικά όργανα δράσης και φορείς ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης, συγχωνεύοντας και επικαιροποιώντας έτσι δύο άλλοτε διαφορετικές έννοιες πολιτικής της ΕΕ για τη στήριξη της ΜΤΑ . Θα συμβάλει στην αποτελεσματικότητα, αφενός, της Παγκόσμιας Στρατηγικής για την εξωτερική πολιτική και την πολιτική ασφάλειας, και, αφετέρου, του ευρωπαϊκού θεματολογίου για την ασφάλεια. Λαμβάνει επίσης υπόψη σχετικές αποφάσεις της ΕΑΒ του ΟΟΣΑ και, κατά περίπτωση, τις οδηγίες της ΕΑΒ του ΟΟΣΑ στον τομέα της ειρήνης και ασφάλειας.

Το πλαίσιο αυτό:

εφαρμόζεται σε όλους τους φορείς και τους μηχανισμούς της ΕΕ: πολιτικοί/διπλωματικοί, μηχανισμοί εξωτερικής δράσης, μηχανισμοί αντιμετώπισης κρίσης και πολιτικοί και στρατιωτικοί φορείς ΚΠΑΑ σε όλα τα επίπεδα. Τα κράτη μέλη της ΕΕ ενθαρρύνονται να καταρτίσουν τα διμερή προγράμματά τους ΜΤΑ εντός του πλαισίου αυτού, μεταξύ άλλων, μέσω κοινών προγραμματικών ασκήσεων, σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Συμβουλίου σχετικά με την «επιτάχυνση υλοποίησης του κοινού προγραμματισμού».

θα καθοδηγεί την αναγνώριση, τον σχεδιασμό και/ή την εφαρμογή/εκτέλεση όλων των μηχανισμών/προγραμμάτων/έργων εξωτερικής δράσης της ΕΕ που σχετίζονται με τη ΜΤΑ, συμπεριλαμβανομένων των εργαλείων ΚΠΑΑ με συγκεκριμένες ή/και τμηματικές εντολές που περιλαμβάνουν δραστηριότητες σχετιζόμενες με τη ΜΤΑ. Παρόλο που δίνεται βαρύτητα στη στήριξη από την ΕΕ των τομέων ασφάλειας σε άλλες χώρες, η παρούσα κοινή ανακοίνωση αναγνωρίζει την αλληλεξάρτηση μεταξύ της ασφάλειας και της δικαιοσύνης. Οι αρχές που πρεσβεύει μπορούν να εφαρμοστούν και σε φορείς δικαιοσύνης, εφόσον οι ρόλοι και οι λειτουργίες τους έχουν σαφείς επιπτώσεις στον τομέα της ασφάλειας.

εφαρμόζεται σε κάθε περιβάλλον, όχι μόνο σε συγκρουσιακές και μετασυγκρουσιακές καταστάσεις , και είναι επαρκώς ευρύ προκειμένου να επιτρέψει την προσαρμογή στις ανάγκες κάθε συγκεκριμένης κατάστασης.

2. ΠΟΙΟΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΜΑΣ

Ο πρωταρχικός στόχος του στρατηγικού πλαισίου σε επίπεδο ΕΕ είναι να βοηθήσει ώστε τα κράτη να καταστούν πιο σταθερά και οι πολίτες πιο ασφαλείς. Για τον σκοπό αυτό, επιδιώκει την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας της ΕΕ στην προώθηση και στήριξη:

A.των προσπαθειών των χωρών εταίρων, προκειμένου να εγγυηθούν την ασφάλεια των πολιτών και του κράτους, και

B.της νομιμότητας, της ορθής διακυβέρνησης, της ακεραιότητας και της βιωσιμότητας του τομέα της ασφάλειας των χωρών εταίρων.

A. Διασφάλιση της ασφάλειας των ατόμων και του κράτους

Για να είναι αποτελεσματικός, ο εθνικός τομέας ασφάλειας πρέπει:

να επωφελείται από ένα σαφές και κατάλληλο νομικό πλαίσιο,

να στηρίζεται σε κατάλληλες πολιτικές και στρατηγικές ασφάλειας και δικαιοσύνης και