ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ - Αναδημιουργία των αποθεμάτων του μπακαλιάρου Gadus morhua και του μπακαλιάρου Μerluccius merluccius στα κοινοτικά και παρακείμενα ύδατα

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

1. Εισαγωγή

2. Σκοποί και στόχοι των σχεδίων αποκατάστασης

3. Ενέργειες που έχουν ήδη γίνει

4. Κατάρτιση των σχεδίων πλήρους αποκατάστασης

4.1. Καθορισμός των TAC

4.2. Περιορισμός της αλιευτικής προσπάθειας

4.2.1. Η ανάγκη για τον περιορισμό της αλιευτικής προσπάθειας

4.2.2. Επιλογές για τον περιορισμό της αλιευτικής προσπάθειας

4.3. Τεχνικά μέτρα

4.3.1. Βελτίωση της επιλεκτικότητας των αλιευτικών εργαλείων

4.3.2. Κλειστές ή ελεγχόμενες περιοχές

4.4. Ενίσχυση των μέτρων ελέγχου

4.5. Μέσα λήψης επειγόντων μέτρων

5. Συνοδευτικά μέτρα

5.1. Προώθηση της σχετικής έρευνας

5.1.1. Πληροφορίες για την κατανομή των αποθεμάτων, τη σύνθεση των αλιευμάτων, τις περιοχές αναπαραγωγής και ύπαρξης ιχθυδίων

5.1.2. Βελτίωση της επιλεκτικότητας των αλιευτικών εργαλείων

5.1.3. Ορισμός των βιολογικών σημείων αναφοράς για τα σχέδια αποκατάστασης

5.2. Μέτρα αγοράς

5.3. Συνοδευτικά διαρθρωτικά μέτρα

6. Επόμενα βήματα

1. Εισαγωγή

Κατά τη συνεδρίαση του Συμβουλίου των Υπουργών Αλιείας στις 14-15 Ιουλίου 2000, το Συμβούλιο και η Επιτροπή εξέφρασαν την ανησυχία τους ότι τα αποθέματα του μπακαλιάρου Gadus Μorhua της Βορείου Θαλάσσης και δυτικά της Σκωτίας και του μπακαλιάρου Merluccius Merluccius του Βορρά ευρίσκοντο σε πολύ κρίσιμη κατάσταση και συμφώνησαν ότι, εκτός από τις μειώσεις των TAC για το 2001 θα έπρεπε να τεθούν σε εφαρμογή το συντομότερο δυνατόν μέτρα διατήρησης μεγαλύτερης διάρκειας, τα οποία θα διατυπωθούν στο πλαίσιο των πολυετών σχεδίων αποκατάστασης πενταετούς τουλάχιστον διάρκειας. Το Συμβούλιο κάλεσε την Επιτροπή να υποβάλει, πριν τα μέσα Μαΐου 2001, προτάσεις για πολυετή σχέδια αποκατάστασης των εν λόγω αποθεμάτων.

Η παρούσα ανακοίνωση παρουσιάζει τους στόχους και τα κυριότερα μέσα που πρέπει να χρησιμοποιηθούν στα σχέδια αποκατάστασης, συνοψίζει τα μέτρα διατήρησης, είτε αυτά που εφαρμόζονται ήδη είτε εκείνα που πρόκειται να εφαρμοστούν προσεχώς, και υπογραμμίζει την προσέγγιση την οποία προτίθεται να ακολουθήσει η Επιτροπή κατά την κατάρτιση επίσημων προτάσεων που θα παρουσιαστούν πριν τα τέλη του 2001 μετά τη λήψη των πλέον πρόσφατων επιστημονικών συμβουλών. Η προσέγγιση αυτή πρόκειται να αποτελέσει τη βάση για τεχνικές διαβουλεύσεις με τα κράτη μέλη και τον κλάδο της αλιείας κατά τους προσεχείς μήνες. Οι δύσκολες αποφάσεις που θα πρέπει να ληφθούν στην περίπτωση αυτή αποτελούν ένα σαφές παράδειγμα των ευρύτερων προβλημάτων που αντιμετωπίζει η Κοινή Αλιευτική Πολιτική, όπως αναφέρεται στον Πράσινο Χάρτη της Επιτροπής σχετικά με το μέλλον της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής [1], και τα είδη των μέτρων που προτείνονται για την αποκατάσταση των δύο αυτών ειδών μπορούν να θεωρηθούν ως δοκιμή των επιλογών που προτείνονται στον Πράσινο Χάρτη.

[1] COM (2001) 135 τελικό (20.3.2001)

Επί πολλά έτη, δεν έγιναν δεκτές από το Συμβούλιο προτάσεις της Επιτροπής για TAC που είχαν ως στόχο τη μείωση της θνησιμότητας λόγω της αλιείας τόσο για τον μπακαλιάρο Gadus Μorhua όσο και για τον μπακαλιάρο Merluccius Merluccius. Συμφωνήθηκαν συμβιβαστικές λύσεις οι οποίες παρέκκλιναν από τις επιστημονικές συμβουλές. Κατά τα πλέον πρόσφατα έτη έγιναν δεκτά, ιδιαίτερα για τον μπακαλιάρο Gadus Μorhua, συνολικά επιτρεπόμενα αλιεύματα (TAC) για τη μείωση του ποσοστού θνησιμότητας λόγω της αλιείας από το Συμβούλιο, πράγμα, ωστόσο, που δεν συνέβη για τον μπακαλιάρο Merluccius Merluccius λόγω άρνησης αποδοχής των εν λόγω TAC. Επιπροσθέτως, δεν ήταν δυνατή η επίτευξη επαρκούς βελτίωσης της επιλεκτικότητας των εργαλείων που χρησιμοποιούνται για την αλιεία των δύο αυτών ειδών κατά τη διάρκεια της επαναδιατύπωσης του κοινοτικού κανονισμού 850/98 [2] σχετικά με τα τεχνικά μέτρα. Τα κράτη μέλη έδειξαν απροθυμία να αποδεχτούν τον άμεσο περιορισμό της αλιευτικής προσπάθειας στο βαθμό που απαιτείται για την επίτευξη της απαιτούμενης μείωσης της αλιευτικής πίεσης (δηλαδή, του ποσοστού θνησιμότητας λόγω της αλιείας). Υπάρχουν επίσης υποψίες ότι πραγματοποιούνται ακόμη εκφορτώσεις «μαύρων ψαριών» [3].

[2] ΕΕ L 125 της 24.4.1998, σ.1.

[3] Η έκφραση «μαύρα ψάρια» αναφέρεται σε εκφορτώσεις ψαριών που αλιεύονται πέραν των καθορισμένων ποσοστώσεων. Τα ψάρια αυτά είτε δεν δηλώνονται καθόλου είτε δηλώνονται ως εκφορτώσεις που ανήκουν σε απόθεμα ή/και γεωγραφική περιοχή από την οποία δεν προέρχονται.

Με λίγα λόγια, η αλιευτική πίεση στα αποθέματα αυτά και στα αλιεύματα μικρών ψαριών και ιχθυδίων, πολλά από τα οποία απορρίπτονται, είναι υπερβολικά υψηλή. Και οι δύο αυτοί παράγοντες είχαν ως αποτέλεσμα τη μείωση των ποσοτήτων ώριμων ψαριών (βιομάζα αναπαραγωγικού αποθέματος) σε τέτοιο βαθμό ώστε υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να μην μπορούν πλέον τα αποθέματα να ανανεωθούν από μόνα τους μέσω της αναπαραγωγής. Τα αποθέματα αυτά θα παύσουν να είναι βιώσιμα εάν συνεχιστεί μια τέτοια υψηλή αλιευτική πίεση και εκτεταμένες αλιεύσεις νεαρών ψαριών. Τα αποθέματα αυτά βρίσκονται σε κρίσιμη κατάσταση και, ως εκ τούτου, απαιτούνται επειγόντως προγράμματα αναδημιουργίας τους.

Από καθαρά βιολογική άποψη, ο καλύτερος τρόπος επίτευξης της ταχύτερης αποκατάστασης των αποθεμάτων των μπακαλιάρων Gadus Μorhua και Merluccius Merluccius είναι να απαγορευθεί τελείως, και πιθανόν επί πολλά έτη οποιοσδήποτε τύπος αλιείας που μπορεί να προκαλέσει αλίευση ψαριών των εν λόγω αποθεμάτων.

Ωστόσο, οι μπακαλιάροι Gadus Μorhua και Merluccius Merluccius αλιεύονται το πλαίσιο μεικτών τύπων αλιείας, στους οποίους αλιεύονται πολλά άλλα είδη ταυτόχρονα με κάθε ανάσυρση των χρησιμοποιούμενων αλιευτικών εργαλείων. Η απαγόρευση της αλιείας του μπακαλιάρου Gadus Μorhua ή/και του Merluccius Merluccius συνεπάγεται, κατά συνέπεια, απαγόρευση της αλιείας πολλών άλλων ειδών, συμπεριλαμβανομένου του μπακαλιάρου Melanogrammus aeglefinus, του νταουκιού του Ατλαντικού, της καραβίδας, της ευρωπαϊκής χωματίδας, της γλώσσας, της πεσκαντρίτσας, της ζαγκέτας, κλπ. Η λήψη ενός τέτοιου μέτρου θα προκαλούσε τεράστιες κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες και, ως εκ τούτου, θα πρέπει να αναζητηθούν εναλλακτικές λύσεις για τη μείωση της αλιευτικής πίεσης που ασκείται στους μπακαλιάρους Gadus Μorhua και Merluccius Merluccius διατηρώντας, ταυτόχρονα, στο βαθμό που είναι δυνατό, την αλιεία άλλων ειδών. Αναγνωρίζεται ότι οποιαδήποτε διαθέσιμη εναλλακτική λύση απέχει πολύ από το να είναι τέλεια λόγω του ότι θα έχει ως αποτέλεσμα τη συνέχιση της αλιείας των ειδών τα οποία θα έπρεπε, θεωρητικά, να προστατεύονται πλήρως και θα απαιτήσει, κατά συνέπεια, μεγαλύτερη περίοδο αποκατάστασης από εκείνη που θα απαιτείτο στο πλαίσιο ενός βιολογικά βέλτιστου συστήματος. Η προσέγγιση αυτή σημαίνει ότι αποδεχόμαστε μεγαλύτερο κίνδυνο για τα αποθέματα των μπακαλιάρων Gadus Μorhua και Merluccius Merluccius προκειμένου να διατηρηθούν τα αλιεύματα των άλλων ειδών.

Τα σχέδια αποκατάστασης θα λάβουν υπόψη την ανάγκη μιας οικολογικής προσέγγισης, όπως καθορίζεται στην ανακοίνωση προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο - Στοιχεία μιας στρατηγικής για την ενσωμάτωση απαιτήσεων περιβαλλοντικής προστασίας στην Κοινή Αλιευτική Πολιτική (COM (2001) 143). Επί παραδείγματι, η μείωση της αλιευτικής προσπάθειας και η καθιέρωση απαγορευμένων περιοχών θα συμβάλει στη μείωση των επιπτώσεων της αλιείας επί των ειδών που δεν αποτελούν στόχο καθώς και στο θαλάσσιο περιβάλλον.

Τα σχέδια αποκατάστασης θα λάβουν επίσης υπόψη τις διεθνείς υποχρεώσεις της Κοινότητας και, ιδίως, θα συμφωνούν με τον κώδικα συμπεριφοράς για μία υπεύθυνη αλιεία του FAO καθώς και με τη δήλωση των συμπερασμάτων της ενδιάμεσης υπουργικής συνεδρίασης του 1997 σχετικά στο πλαίσιο της διάσκεψης της Βορείου Θαλάσσης, καθώς και την εφαρμογή της αρχής της πρόληψης.

2. Σκοποί και στόχοι των σχεδίων αποκατάστασησ

Σκοπός των σχεδίων αποκατάστασης είναι η αποκατάσταση της βιομάζας του αναπαραγωγικού αποθέματος σε επίπεδα που θεωρούνται από την επιστήμη ότι παρέχουν μεγάλη πιθανότητα να μην απειληθεί η ανανέωση των αποθεμάτων. Τα μέτρα που προβλέπονται στα σχέδια αποκατάστασης των δύο αυτών ειδών θα πρέπει να στηρίζονται σε συνεκτικά κριτήρια.

Τα μόνα μέσα που διατίθενται για τη διαχείριση της επίτευξης του στόχου αυτού είναι η μείωση των δραστηριοτήτων των αλιέων κατά τρόπο ώστε να μειωθεί ουσιαστικά το ποσοστό θνησιμότητας λόγω της αλιείας του μπακαλιάρου Gadus Μorhua ή/και του Merluccius Merluccius. Κατά τη διάρκεια των σχεδίων αποκατάστασης, η θνησιμότητα λόγω της αλιείας ενήλικων ψαριών θα πρέπει να μειωθεί σε πολύ χαμηλότερα επίπεδα από ό,τι τα σημερινά υψηλά επίπεδα θνησιμότητας. Λόγω του γεγονότος ότι η βιομάζα ενήλικων ψαριών βρίσκεται σήμερα σε χαμηλό επίπεδο, αυτό θα είχε αναπόφευκτα ως αποτέλεσμα μειωμένα TAC για τα δύο αυτά είδη επί ορισμένα έτη.

Επιπροσθέτως, η μείωση της θνησιμότητας λόγω της αλιείας για τα δύο αυτά αποθέματα δεν μπορεί να επιτευχθεί εάν δεν γίνει επίσης αποδεκτή η μείωση του ποσοστού θνησιμότητας λόγω της αλιείας για είδη που αλιεύονται κατά την αλιεία των δύο αυτών ειδών. Στα είδη αυτά περιλαμβάνονται ο μπακαλιάρος Melanogrammus aeglefinus, το νταούκι του Ατλαντικού, η ευρωπαϊκή χωματίδα, η γλώσσα, η καραβίδα, η πεσκανδρίτσα, και η ζαγκέτα. Προσπάθειες για τη διατήρηση της σημερινής αλιευτικής πίεσης επί των αποθεμάτων αυτών θα οδηγήσουν αναπόφευκτα σε αποτυχία επίτευξης της επιδιωκόμενης μείωσης της αλιευτικής πίεσης στα αποθέματα των μπακαλιάρων Gadus Μorhua και Merluccius Merluccius. Πολλά από τα αποθέματα αυτά βρίσκονται σε ανεπαρκή κατάσταση ή κατευθύνονται προς μία κρίσιμη κατάσταση και απαιτούνται οπωσδήποτε σημαντικές μειώσεις της θνησιμότητας λόγω της αλιείας τους.

Ως εκ τούτου, είναι δυνατόν να αναμένεται ότι η Επιτροπή θα προτείνει, μεταξύ άλλων, TAC για τα είδη αυτά τα οποία είναι σύμφωνα με την απαιτούμενη μείωση της αλιευτικής πίεσης βάσει των επιστημονικών συμβουλών.

Λόγω της σημερινής μικρής επιλεκτικότητας των αλιευτικών εργαλείων, έστω και μειωμένα TAC θα συνεχίσουν ακόμη να προκαλούν σημαντικά αλιεύματα ιχθυδίων από τα οποία εξαρτώνται, σε τελική ανάλυση, οι αλλαγές της αποκατάστασης των αποθεμάτων. Εκτός από τη γενική μείωση της θνησιμότητας λόγω της αλιείας, το ποσοστό επιβίωσης νεαρών ψαριών πρέπει να αυξηθεί μέσω της βελτιωμένης επιλεκτικότητας των αλιευτικών εργαλείων. Εάν μπορέσει να επιτευχθεί αυτό, περισσότερα νεαρά ψάρια θα επιβιώσουν από το ένα έτος στο άλλο απ'ό,τι θα συνέβαινε λόγω μειωμένης επιλεκτικότητας. Η συσσώρευση αυξημένων επιζώντων, τόσο από απόψεως αριθμού όσο και από απόψεως βάρους, κατά την περίοδο του σχεδίου αποκατάστασης θα αυξήσει τη βιομάζα, συμπεριλαμβανομένης της βιομάζας του αναπαραγωγικού αποθέματος, στα απαιτούμενα επίπεδα.

Από τα ανωτέρω συνάγεται ότι πρέπει να δοθεί ο ορισμός μιας αναπαραγωγικής βιομάζας η οποία παρέχει υψηλή δυνατότητα εξαφάνισης της απειλής για την ανανέωση των αποθεμάτων.

Επί του παρόντος, το ICES παρουσίασε προτάσεις για προληπτικά σημεία αναφοράς για πολλά ιχθυαποθέματα, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων των μπακαλιάρων Gadus Μorhua και Merluccius Merluccius. Για τον μπακαλιάρο Gadus Μorhua της Βορείου Θαλάσσης, η Κοινότητα και η Νορβηγία συμφώνησαν ανεπιφύλακτα με τις προτάσεις του ICES. Για τον μπακαλιάρο Gadus Μorhua άλλων περιοχών και για τον μπακαλιάρο Merluccius Merluccius, η Επιτροπή, κατά την κατάρτιση των προτάσεών της για TAC και ποσοστώσεις κατά τα πρόσφατα έτη, ακολούθησε τις συμβουλές του ICES. Οι προτεινόμενες τιμές της προληπτικής βιομάζας (Bpa) από το ICES θα μπορούσαν να ληφθούν υπόψη ως στόχοι για τα σχέδια αποκατάστασης. Οι τιμές αυτές είναι οι εξής:

Μπακαλιάρος Gadus Μorhua Βορείου Θαλάσσης - 150 000 τόνοι (αναφέρεται επίσης στην κοινοτική συμφωνία με τη Νορβηγία)

Μπακαλιάρος Gadus Μorhua δυτικά της Σκωτίας - 22 000 τόνοι

Μπακαλιάρος Gadus Μorhua της Θάλασσας της Ιρλανδίας - 10 000 τόνοι

Μπακαλιάρος Merluccius Merluccius του Βορρά - 165 000 τόνοι.

Η σχετική μείωση της θνησιμότητας λόγω της αλιείας που απαιτείται για την αναδημιουργία των αποθεμάτων εξαρτάται από τα βιολογικά χαρακτηριστικά των ειδών και από το πόσο γρήγορα και ασφαλώς θα επιτευχθεί η αποκατάσταση. Κατά την άποψη της Επιτροπής, η θνησιμότητα λόγω της αλιείας πρέπει να είναι σημαντικά χαμηλότερη από εκείνη που προτείνεται από το ICES ως βιώσιμη μακροπρόθεσμα προκειμένου να δοθεί μεγάλη δυνατότητα επίτευξης της αποκατάστασης εντός ευλόγου χρονικού διαστήματος.

Οι πληροφορίες που διατίθενται για τον μπακαλιάρο Gadus Μorhua της Βορείου Θαλάσσης οι οποίες χορηγήθηκαν από το ICES, δείχνουν ότι εάν το ποσοστό θνησιμότητας λόγω της αλιείας μειωθεί κατά 50% από το επίπεδο του 1997-1999 και διατηρηθεί στο μειωμένο αυτό επίπεδο επί πέντε έτη, υπάρχει μεγάλη δυνατότητα αποκατάστασης της βιομάζας αναπαραγωγικού αποθέματος στο επίπεδο των 150 000 τόνων ή περισσότερο μέχρι τα τέλη της περιόδου αυτής.

Μία παρόμοια προσέγγιση φαίνεται κατάλληλη για κάθε ένα από τα άλλα αποθέματα που αποτελούν αντικείμενο σχεδίων αποκατάστασης. Στην περίπτωση αυτή, τα σχετικά ποσοστά θνησιμότητας λόγω της αλιείας για το σχέδιο αποκατάστασης θα μπορούσαν να είναι:

Μπακαλιάρος Gadus Μorhua Βορείου Θαλάσσης: περίπου 0,45 έναντι 0,65 στην κοινοτική συμφωνία με τη Νορβηγία

Μπακαλιάρος Gadus Μorhua δυτικά της Σκωτίας: περίπου 0,35 όπως καθορίστηκε από το ICES

Μπακαλιάρος Gadus Μorhua Θάλασσας περίπου 0,50 όπως καθορίστηκε από το της Ιρλανδίας : ICES

Μπακαλιάρος Merluccius Merluccius του Βορρά: περίπου 0,15

Ωστόσο, το ICES δεν χορήγησε αρκετά λεπτομερείς πληροφορίες για ορισμένα από τα αποθέματα αυτά και δεν υπάρχουν επί του παρόντος επίσημες επιστημονικές συμβουλές σχετικά με τους όρους που πρέπει να τηρηθούν κατά τη διάρκεια των σχεδίων αποκατάστασης.

Κατά τους προσεχείς μήνες, η Επιτροπή θα διοργανώσει κατάλληλες συνεδριάσεις επιστημόνων, είτε μέσω του Διεθνούς Συμβουλίου για την Εξερεύνηση της Θάλασσας (ICES) είτε μέσω της Επιστημονικής, Τεχνικής και Οικονομικής Επιτροπής Αλιείας της (ΕΤΟΕΑ), για τη λήψη των συμβουλών αυτών. Για τον μπακαλιάρο Gadus Μorhua της Βορείου Θαλάσσης, θα απαιτηθεί η επίτευξη συμφωνίας με τη Νορβηγία σχετικά με τα μέτρα αποκατάστασης.

3. Ενέργειες που έχουν ήδη γίνει

Το Συμβούλιο συμφώνησε το Δεκέμβριο του 2000 για την ουσιαστική μείωση των TAC για το 2001 για τους μπακαλιάρους Gadus Μorhua και Merluccius Merluccius και για μέτριες μειώσεις για τα συναφή είδη. Εκτός από το απόθεμα του μπακαλιάρου Gadus Μorhua της Βορείου Θαλάσσης, για το οποίο συμφωνήθηκε TAC με τη Νορβηγία, τα TAC καθορίστηκαν υψηλότερα από εκείνα που προτάθηκαν από την Επιτροπή.

Η Επιτροπή σημειώνει ότι, ακόμη και στην κρίσιμη αυτή κατάσταση, τα κράτη μέλη δεν μπόρεσαν να συμφωνήσουν μέτρα τα οποία να είναι περισσότερο ευθυγραμμισμένα με τις επιστημονικές συμβουλές.

Κάνοντας χρήση των έκτακτων εξουσιών που διαθέτει βάσει των κανονισμών του Συμβουλίου (ΕΚ) 3760/92 και 850/98, η Επιτροπή θα λάβει προσεχώς πρόσθετα μέτρα για την αναδημιουργία των αποθεμάτων των μπακαλιάρων Gadus Μorhua και Merluccius Merluccius. Με λίγα λόγια, τα μέτρα αυτά περιλαμβάνουν τη δημιουργία απαγορευμένων ή ελεγχόμενων περιοχών για την προστασία των ώριμων μπακαλιάρων Gadus Μorhua και των ιχθυδίων μπακαλιάρων Merluccius Merluccius και τη βελτίωση της επιλεκτικότητας των αλιευτικών εργαλείων όσον αφορά τα δύο αυτά είδη.

Στο πλαίσιο της νομοθεσίας που αναφέρεται ανωτέρω, προβλέπονται ή πρόκειται να προβλεφθούν ειδικοί όροι προκειμένου να επιτραπεί η συνέχιση της αλιείας, κυρίως στην περίπτωση που η απαγόρευση των διαφόρων αλιευτικών δραστηριοτήτων θα οδηγήσει σε μεγάλης κλίμακας δυσμενείς κοινωνικές συνέπειες για τους στόλους που δραστηριοποιούνται με μικρά σκάφη περιορισμένης γεωγραφικής εμβέλειας. Ωστόσο, τέτοιου είδους ειδικοί όροι θα μειώσουν την επίπτωση των μέτρων και θα καθυστερήσουν την αποκατάσταση των αποθεμάτων. Το Συμβούλιο θα έχει την ευκαιρία να επανεξετάσει και, εφόσον παραστεί ανάγκη, να τροποποιήσει τις αποφάσεις που ήδη έχει λάβει αναφορικά με τους ειδικούς όρους βάσει των προτάσεων της Επιτροπής για τα σχέδια πλήρους αποκατάστασης.

Όπου προβλέπονται ειδικοί όροι για ορισμένους τύπους αλιείας, υπάρχει η απαίτηση για τη θέσπιση συστημάτων παρατήρησης για τη συλλογή δεδομένων σχετικά με τις ποσότητες των δύο αυτών αποθεμάτων που αλιεύονται από σκάφη τα οποία ασχολούνται με τους τύπους αυτούς αλιείας.

Πραγματοποιήθηκαν εκτενείς διαβουλεύσεις με τον κλάδο της αλιείας καθόλη τη διάρκεια της διαδικασίας. Η Επιτροπή προτίθεται να συνεχίσει τη διαβούλευση με τον κλάδο κατά τη διάρκεια της περαιτέρω ανάπτυξης των σχεδίων αποκατάστασης.

Δεδομένου ότι τα επείγοντα μέτρα λήγουν έξι μήνες μετά την έναρξη ισχύος τους, η Επιτροπή θα τα επανεξετάσει και θα προτείνει ένα μακροπρόθεσμο σχέδιο αποκατάστασης.

4. Κατάρτιση των σχεδίων πλήρους αποκατάστασησ

Μετά από διαβουλεύσεις με βάση το έγγραφο αυτό και τη λήψη των πλέον πρόσφατων επιστημονικών συμβουλών, η Επιτροπή προτίθεται να υποβάλει, κατά τα τέλη του έτους αυτού, προτάσεις για την έκδοση κανονισμών του Συμβουλίου που θα αφορούν σχέδια πλήρους αποκατάστασης για τα δύο αυτά αποθέματα. Το σχέδιο πλήρους αποκατάστασης θα πρέπει να θέσει σε εφαρμογή κατά ισόρροπο τρόπο μία μεγάλη σειρά διαχειριστικών εργαλείων. Ελπίζεται ότι οι προτάσεις αυτές θα εγκριθούν μέχρι την άνοιξη του 2002 προκειμένου να εφαρμοστούν το καλοκαίρι του 2002.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι είναι αναγκαίος ένας συνδυασμός των κάτωθι διαχειριστικών ενεργειών προκειμένου να μειωθεί η θνησιμότητα λόγω της αλιείας όλων των ομάδων ηλικίας:

* καθορισμός των TAC σε αυστηρή συμφωνία με τα ποσοστά - στόχους θνησιμότητας λόγω της αλιείας στο πλαίσιο του σχεδίου υποκατάστασης,

* περιορισμοί αλιευτικής προσπάθειας,

* τεχνικά μέτρα,

* βελτιωμένος έλεγχος και εφαρμογή

Βάσει της εμπειρίας του παρελθόντος, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα τεχνικά μέτρα είναι πιθανόν να διαδραματίσουν δευτερεύοντα μόνο ρόλο και ότι το μεγαλύτερο μέρος της μείωσης της θνησιμότητας λόγω της αλιείας θα πρέπει να επιτευχθεί με μειώσεις των TAC και με περιορισμό της αλιευτικής προσπάθειας.

4.1. Καθορισμός των TAC

Εξυπακούεται από την προσέγγιση που περιγράφεται ανωτέρω στο τμήμα 2 ότι θα καταστεί αναγκαία η υιοθέτηση, κατά τη διάρκεια κάθε έτους της περιόδου αποκατάστασης, TAC σύμφωνα με προκαθορισμένα ποσοστά θνησιμότητας λόγω της αλιείας. Δεν μπορεί να υπάρξει καμία εγγύηση ότι τα TAC αυτά μπορούν να διατηρηθούν ακόμη σε πρόσφατα χαμηλά επίπεδα ή ότι δεν θα κυμαίνονται, ίσως σημαντικά, από το ένα έτος στο άλλο λόγω της μεταβαλλόμενης και απρόβλεπτης εισόδου στο απόθεμα νέων ψαριών. Οι προσπάθειες για τη μείωση των ετήσιων διακυμάνσεων των TAC θα συνεπάγονταν παρέκκλιση από το συμφωνημένο ποσοστό θνησιμότητας λόγω της αλιείας. Εάν υιοθετηθεί ένα TAC, το οποίο είναι μικρότερο από εκείνο το οποίο θα εφαρμοζόταν σύμφωνα με το προκαθορισμένο ποσοστό θνησιμότητας λόγω της αλιείας, αυτό θα επέσπευδε τη διαδικασία αποκατάστασης. Ο καθορισμός ενός TAC σε υψηλότερο επίπεδο από εκείνο που θα μπορούσε να εφαρμοστεί, θα μπορούσε, ωστόσο, να καθυστερήσει την αποκατάσταση.

Θα πρέπει να τονιστεί ότι δεν μπορεί να υπάρξει καμία εγγύηση ότι η επίτευξη πολύ μειωμένων ποσοστών θνησιμότητας λόγω της αλιείας θα έχει ως αποτέλεσμα την αποκατάσταση των αποθεμάτων εντός, λόγου χάριν, μιας πενταετίας. Εάν, επί παραδείγματι, μειωθεί η είσοδος νέων ψαριών στο απόθεμα κατά τη διάρκεια της περιόδου αυτής, δεν θα είναι δυνατή η αναδημιουργία στον απαιτούμενο βαθμό και η περίοδος αναδημιουργίας θα πρέπει να παραταθεί.

Από τα ανωτέρω συνάγεται ότι η σημερινή αλιευτική προσπάθεια που εφαρμόζεται από τους στόλους που αλιεύουν μπακαλιάρο Gadus Μorhua και Merluccius Merluccius καθώς και συναφή είδη δεν μπορεί να διατηρηθεί και ότι θα χρειαστεί μία σημαντική μείωση της αλιευτικής προσπάθειας.

4.2. Περιορισμός της αλιευτικής προσπάθειας

4.2.1. Η ανάγκη για τον περιορισμό της αλιευτικής προσπάθειας

Υπάρχουν τρεις λόγοι προκειμένου να συμπεριληφθεί ο περιορισμός της αλιευτικής προσπάθειας στα σχέδια αποκατάστασης των αποθεμάτων μπακαλιάρων Gadus Μorhua και Merluccius Merluccius.

Εν πρώτοις, δεν υπάρχουν αρκετά ψάρια στη θάλασσα προκειμένου να στηρίζουν τη σημερινή αλιευτική προσπάθεια. Τα περισσότερα βενθοπελαγικά αποθέματα δείχνουν εμφανή σημεία υπεραλίευσης και η σημερινή κατάσταση δεν είναι βιώσιμη. Επί του παρόντος, μόνο τρεις μπακαλιάροι Gadus Μorhua της Βορείου Θαλάσσης στους δέκα φθάνουν στην ηλικία των τεσσάρων ετών και το 60% περίπου της βιομάζας αλιεύεται κάθε χρόνο. Οποιαδήποτε μετατόπιση της αλιευτικής προσπάθειας που προκαλείται από μειώσεις της αλιείας των μπακαλιάρων αυτών πιθανόν να επιδεινώσει την κατάσταση για τα ήδη επαπειλούμενα αποθέματα. Οι πρόσφατες πληροφορίες υποδεικνύουν ότι τα περισσότερα αποθέματα πιθανόν να καταλήξουν στην ίδια κρίσιμη κατάσταση στο πολύ προσεχές μέλλον.

Κατά δεύτερο λόγο, όπως ήδη αναφέρθηκε, θα πρέπει να συμφωνηθούν για μία σειρά ετών πολύ χαμηλότερα ποσοστά θνησιμότητας λόγω της αλιείας για τα δύο αυτά αποθέματα (και χαμηλότερα ποσοστά θνησιμότητας λόγω της αλιείας για πολλά άλλα είδη). Αυτό, με τη σειρά του, θα οδηγήσει σε πολύ χαμηλότερα TAC. Δεδομένου ότι τα TAC και οι ποσοστώσεις απέχουν πολύ από το να θεωρούνται το τέλειο μέσο για την εξασφάλιση ενός συγκεκριμένου ποσοστού θνησιμότητας λόγω της αλιείας για μεικτούς τύπους αλιείας (μπορούν να περιορίσουν τις εκφορτώσεις παρά τα αποθέματα, δεν έχουν καμία επίπτωση στις απορρίψεις και δεν υφίστανται πάντοτε αποτελεσματικό έλεγχο), η αλιευτική προσπάθεια των στόλων που αλιεύουν μπακαλιάρους Gadus Μorhua, Merluccius Merluccius και συναφή είδη θα πρέπει να καθοριστεί σε ένα επίπεδο το οποίο να είναι πλησιέστερο προς το επίπεδο που είναι συμβατό με ένα προβλέψιμο ποσοστό εκμετάλλευσης των σχετικών αποθεμάτων. Το να αφεθεί η αλιευτική προσπάθεια στα σημερινά της επίπεδα, θα είναι σαν να αποδεχόμαστε με βεβαιότητα σχεδόν την αποτυχία των σχεδίων αποκατάστασης.

Κατά τρίτο λόγο, η μείωση της αλιευτικής προσπάθειας θα είναι αναγκαία για την αντιστάθμιση των ελλείψεων των τεχνικών μέτρων για τη βελτίωση της επιλεκτικότητας ή, με άλλα λόγια, τη μείωση της αλιευτικής πίεσης επί των σχετικών αποθεμάτων.

Η μείωση της θνησιμότητας της αλιείας που είναι αναγκαία για την αποκατάσταση των δύο αυτών αποθεμάτων δεν μπορεί να επιτευχθεί αποκλειστικά και μόνο με τεχνικά μέτρα. Ένα πολύ μεγάλο μέγεθος ματιών που ισχύει για όλους τους σχετικούς τύπους αλιείας προκειμένου να προστατευθούν τα ιχθύδια των δύο αυτών αποθεμάτων θα μπορούσε να εξασφαλίσει την αποκατάσταση των αποθεμάτων αυτών χωρίς οποιαδήποτε μεταβολή των σημερινών επιπέδων της αλιευτικής προσπάθειας, αλλά θα μπορούσε επίσης να εξαφανίσει έναν μεγάλο αριθμό τύπων αλιείας που αφορά είδη εκτός των δύο αυτών ειδών. Λόγω του μεγάλου αριθμού μεικτών τύπων αλιείας στις περιοχές στις οποίες εμφανίζονται τα δύο αυτά αποθέματα και της κοινωνικοοικονομικής επίπτωσης από την απώλεια των αλιευμάτων λόγω της χρήσεως μεγαλύτερων μεγεθών ματιών των διχτυών, είναι αναπόφευκτα λιγότερο φιλόδοξα τεχνικά μέτρα όσον αφορά τα δύο αυτά αποθέματα. Στην περίπτωση αυτή, θα καταστεί αναγκαίος ο περαιτέρω περιορισμός της αλιευτικής προσπάθειας και, όσο μεγαλύτερη είναι η απομάκρυνση από βέλτιστα τεχνικά μέτρα, τόσο μεγαλύτερη θα πρέπει να είναι η μείωση της αλιευτικής προσπάθειας.

Επί παραδείγματι, η υιοθέτηση μεγέθους ματιών 120 mm για τους περισσότερους τύπους αλιείας βενθοπελαγικών ειδών στη Βόρειο Θάλασσα που υπόκεινται σε έναν αριθμό παρεκκλίσεων μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2002, η οποία αποτελεί τη βάση για τις διεξαγόμενες επί του παρόντος συζητήσεις με τη Νορβηγία, θα αφήσει ένα "έλλειμμα" 80% όσον αφορά τα οφέλη διατήρησης που απαιτούνται προκειμένου να βρεθεί το απόθεμα σε ασφαλή όρια. Με άλλα λόγια, τα τεχνικά μέτρα θα συμβάλλουν σε σχετικά μικρό βαθμό στην αποκατάσταση (τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα) και η μεγαλύτερη συμβολή θα πρέπει να επιτευχθεί από τον περιορισμό των αλιευτικής προσπάθειας.

Μία μείωση της συνολικής αλιευτικής προσπάθειας κατά 40 έως 50% περίπου σε σύγκριση με τα σημερινά επίπεδα πιθανόν να είναι αναγκαία εκτός από την αύξηση του μεγέθους των ματιών των διχτυών που προβλέπονται για τον μπακαλιάρο Gadus Μorhua. Μία ανάλογη μείωση ενδεχομένως να απαιτηθεί για τον μπακαλιάρο Merluccius Merluccius.

4.2.2. Επιλογές για τον περιορισμό της αλιευτικής προσπάθειας

Η αλιευτική προσπάθεια μπορεί να μειωθεί κατά δύο τρόπους: με τον περιορισμό του χρόνου αλιείας του υπάρχοντος στόλου (μέσω ενός συστήματος "μέρες στη θάλασσα") ή με τη μόνιμη μείωση της αλιευτικής ικανότητας του στόλου (παροπλισμός). Στην πράξη, είναι πιθανόν αναγκαίος ο συνδυασμός και των δύο μεθόδων.

Τα συστήματα του τύπου "ημέρες στη θάλασσα" παρουσιάζουν προβλήματα. Είναι δύσκολη η εφαρμογή τους, ιδίως εάν αφορά έναν μεγάλο αριθμό σκαφών. Οι αλιείς έχουν την τάση να θεωρούν «αυθαίρετους» τους περιορισμούς της δραστηριότητάς τους. Εάν υποστηρίζονται με κρατική ενίσχυση, τα μέτρα αυτά τείνουν να είναι ακριβότερα από τον παροπλισμό [4]. Κυρίως, δεν συμβάλλουν καθόλου στη μόνιμη μείωση της αλιευτικής προσπάθειας. Στις περιπτώσεις αργής διαδικασίας αποκατάστασης, όπως στην περίπτωση των μπακαλιάρων Gadus Μorhua και Merluccius Merluccius, δεν αποτελούν μια βιώσιμη οικονομική επιλογή είτε για τους αλιείς, των οποίων τα στοιχεία του ενεργητικού δεν χρησιμοποιούνται πλήρως, ή για τις κυβερνήσεις, οι οποίες δυνατόν να δαπανούν σημαντικά ποσά για ενισχύσεις χωρίς να επιτυγχάνουν μακροπρόθεσμα αποτελέσματα.

[4] Με βάση την αποζημίωση που καταβλήθηκε σε ισπανούς αλιείς κατά τη διάρκεια του έτους 2000 για την αντιστάθμιση της μη ανανέωσης της αλιευτικής συμφωνίας με το Μαρόκο, το κόστος της αποζημίωσης για τη διακοπή της δραστηριότητας πιθανόν να ανέλθει σε 1500 EUR ανά σκάφος ανά ημέρα. Αυτό μπορεί να συγκριθεί με το κόστος της διακοπής των δραστηριοτήτων ενός σκάφους μέσου μεγέθους και ηλικίας, το οποίο, σύμφωνα με τα στοιχεία του μητρώου του στόλου έχει χωρητικότητα περίπου 73 GT και ηλικία 26 ετών. Ένα τέτοιο σκάφος θα λάβει πριμοδότηση μόνιμης απόσυρσης ύψους 320 000 EUR περίπου ή το ισοδύναμο της αντιστάθμισης που απαιτείται για 213 ημέρες μη άσκησης δραστηριοτήτων. Εάν υποθέσουμε ότι τα σχέδια αποκατάστασης απαιτούν μείωση κατά 50% της δραστηριότητας και ότι η κανονική αλιευτική περίοδος ανέρχεται σε 240 ημέρες περίπου, τότε αυτό ανέρχεται σε μείωση 120 αλιευτικών ημερών ανά σκάφος και το ποσό που θα δαπανηθεί για την αποζημίωση όλων των σχετικών σκαφών για μείωση κατά 50% της δραστηριότητας για ένα έτος θα είναι αρκετό για τη μόνιμη διακοπή των αλιευτικών δραστηριοτήτων του 50% των σκαφών αυτών.

Αντιθέτως, ο παροπλισμός αντιμετωπίζει τη ρίζα του προβλήματος της υπερβολικής αλιευτικής προσπάθειας, η οποία θα πρέπει να αντιμετωπιστεί οπωσδήποτε σε κάποιο στάδιο. Βελτιώνει μόνιμα την κατάσταση των υπολοίπων σκαφών του στόλου. Επιπροσθέτως, είναι φθηνότερη και ευκολότερη η εφαρμογή και ο έλεγχος του συστήματος αυτού παρά στην περίπτωση της προσωρινής διακοπής των αλιευτικών δραστηριοτήτων.

Η Επιτροπή θεωρεί ότι η μείωση της αλιευτικής προσπάθειας που απαιτείται για την αποκατάσταση των δύο αυτών ειδών είναι πιθανόν να είναι και σημαντική και μόνιμη. Η κοινοτική στρατηγική για τον περιορισμό της αλιευτικής προσπάθειας στην περίπτωση αυτή θα πρέπει, κατά συνέπεια, να στηρίζεται κυρίως στον παροπλισμό. Ίσως να είναι σκόπιμο να καταστεί ο παροπλισμός περισσότερο ελκυστικός στους πλοιοκτήτες. Η Επιτροπή επανεξετάζει τα ποσοστά της κοινοτικής ενίσχυσης για παροπλισμό που διατίθεται και τα συγκρίνει με τις τιμές αγοράς για μεταχειρισμένα σκάφη. Προκειμένου να ενθαρρυνθεί η έγκαιρη λήψη αποφάσεων για την απόσυρση αλιευτικής ικανότητας, θα ήταν ενδεχομένως επιθυμητή, στο πλαίσιο των ισχυόντων μέγιστων δημοσιονομικών επιπέδων, η προσφορά μιας σημαντικής πριμοδότησης για έγκαιρη απόσυρση (αυξάνοντας π.χ. την πριμοδότηση κατά περίπου 30% κατά το πρώτο έτος του σχεδίου αποκατάστασης και 20% κατά το δεύτερο έτος).

Ωστόσο όμως, ακόμη και με αύξηση του ποσοστού της ενίσχυσης, ο εθελοντικός παροπλισμός θα χρειαστεί κάποιο χρόνο για να έχει σημαντικά αποτελέσματα. Προκειμένου να εξασφαλιστεί μια άμεση μείωση της αλιευτικής προσπάθειας, θα είναι αναγκαίος ο περιορισμός της συνολικής αλιευτικής προσπάθειας για κάθε τύπο αλιευτικού στόλου ο οποίος αλιεύει τα δύο αυτά είδη μέσω του συστήματος "ημέρες στη θάλασσα". Η συνολική αυτή αλιευτική προσπάθεια θα κατανεμηθεί μεταξύ των εθνικών στόλων με βάση την αντίστοιχη συμβολή τους στη συνολική θνησιμότητα λόγω της αλιείας του αποθέματος που αποτελεί αντικείμενο σχεδίου αποκατάστασης. Κάθε σκάφος που παροπλίζεται, θα οδηγεί σε αύξηση της κατανομής αλιευτικού χρόνου στον σχετικό εθνικό στόλο. Τα κράτη μέλη θα είναι ελεύθερα να αποφασίζουν τόσο για τις λεπτομέρειες εφαρμογής του συστήματος «ημέρες στη θάλασσα» όσο και για την κατανομή των ημερών αλιείας μεταξύ των σκαφών.

Μία προσέγγιση που στηρίζεται στη μείωση της αλιευτικής προσπάθειας θα παρουσιάζει επίπεδα ακρίβειας ανάλογα με τα δεδομένα σχετικά με τα τρέχοντα επίπεδα της αλιευτικής προσπάθειας στα οποία στηρίζεται. Η Επιτροπή ζητεί από τα κράτη μέλη να της διαβιβάσουν όλα τα σχετικά δεδομένα. Σε περίπτωση έλλειψης αξιόπιστων δεδομένων, η Επιτροπή θα υποχρεωθεί να καταλήξει σε αυθαίρετες υποθέσεις σχετικά με το μέσο αριθμό των ημερών στη θάλασσα των σχετικών στόλων.

Θα εξαρτάται από κάθε κράτος μέλος να αποφασίσει εάν, και σε ποιο βαθμό, επιθυμεί να χορηγήσει ενισχύσεις στο στόλο της προκειμένου να αντισταθμίσει τη συμμόρφωση με τα όρια που αφορούν τις «ημέρες στη θάλασσα». Όπως αναφέρθηκε ανωτέρω, η επιλογή αυτή πιθανόν να είναι δαπανηρή ενόψει του αριθμού των σχετικών σκαφών. Ωστόσο όμως, ενόψει της ανάγκης μόνιμων μειώσεων της αλιευτικής προσπάθειας στην περίπτωση στόλων που αλιεύουν τα δύο αυτά είδη, πιθανόν να είναι σκόπιμος ο καθορισμός χρονικών ορίων για επιλεξιμότητα για κοινοτική συνεισφορά στην ενίσχυση αυτή τα οποία να είναι περισσότερο περιοριστικά από εκείνα που ισχύουν βάσει του άρθρου 16 παράγραφος 1 στοιχείο γ) του κανονισμού του Συμβουλίου 2792/99.

4.3. Τεχνικά μέτρα

Έχει σημειωθεί κάποια πρόοδος στη βελτίωση των τεχνικών μέτρων που εφαρμόζονται τόσο για τον μπακαλιάρο Gadus Μorhua όσο και για τον Merluccius Merluccius και, σε πολλές περιπτώσεις, για πολλά άλλα βενθοπελαγικά είδη. Ωστόσο, σύμφωνα με τρέχοντα επιστημονικά στοιχεία, φαίνεται ότι, στην καλύτερη περίπτωση, η επίπτωση των τεχνικών μέτρων στην περίπτωση του μπακαλιάρου Gadus Μorhua στη Βόρειο Θάλασσα θα μπορούσε να συμβάλει κατά 20% περίπου στην απαιτούμενη βελτίωση όσον αφορά τη διατήρηση. Το υπόλοιπο θα πρέπει να εξασφαλιστεί με μείωση της θνησιμότητας λόγω της αλιείας. Στην περίπτωση του μπακαλιάρου Merluccius Merluccius, η επίπτωση των τεχνικών μέτρων δεν έχει ακόμη εκτιμηθεί, αλλά είναι πιθανόν ότι θα συνεισφέρουν ακόμη λιγότερο απ'ό,τι στην περίπτωση του μπακαλιάρου Gadus Μorhua.

Είναι επιθυμητά πρόσθετα τεχνικά μέτρα για τη βελτίωση της επιλεκτικότητας των αλιευτικών εργαλείων, τα οποία θα προταθούν υπό το φως συμπληρωματικών επιστημονικών συμβουλών.

4.3.1. Βελτίωση της επιλεκτικότητας των αλιευτικών εργαλείων

Οι όροι που έχουν μέχρι σήμερα θεσπιστεί (ή βρίσκονται στο στάδιο της θέσπισης) μέσω μέτρων της Επιτροπής αντανακλούν τα όρια των σημερινών γνώσεων σχετικά με την επιλεκτικότητα. Οι όροι αυτοί πρέπει, σε ορισμένες περιπτώσεις, να αξιολογηθούν περαιτέρω και πιθανόν να απαιτηθεί περισσότερη αποτελεσματικότητα από απόψεως επιλεκτικότητας. Είναι απίθανο να μπορεί να αξιολογηθεί κατάλληλα η επίπτωση των μέτρων που θεσπίστηκαν πρόσφατα σχετικά με τη θνησιμότητα λόγω της αλιείας πριν εφαρμοστούν επί δύο τουλάχιστον έτη. Η Επιτροπή γνωρίζει επίσης ότι διεξάγεται επιστημονική έρευνα σχετικά με την επιλεκτικότητα των αλιευτικών εργαλείων όσον αφορά τον μπακαλιάρο Merluccius Merluccius και ότι θα πρέπει να υπάρξει ενθάρρυνση για περαιτέρω εργασίες.

Ως εκ τούτου, η Επιτροπή προτίθεται να παρουσιάσει πρόσθετες προτάσεις σχετικά με τη βελτιωμένη επιλεκτικότητα όλων των εργαλείων υπό το φως νέων επιστημονικών στοιχείων που θα προκύψουν κατά τη διάρκεια του σχεδίου αποκατάστασης, και οι οποίες μπορούν να περιλαμβάνουν περαιτέρω αύξηση του γενικού μεγέθους των ματιών από 120 mm που προτείνεται επί του παρόντος για τις τράτες με πόρτες τη Βορείου Θαλάσσης.

Οι όροι που απαιτούνται για την αύξηση της επιλεκτικότητας σύμφωνα με τις επιστημονικές συμβουλές θα θεσπιστούν προσεχώς και θα διατηρηθούν μέσω κανονισμών της Επιτροπής που απορρέουν από το άρθρο 45 του κανονισμού 850/98. Κατά την παρουσίαση των προτάσεών της για το σχέδιο πλήρους αποκατάστασης, η Επιτροπή θα περιλάβει προτάσεις για την κωδικοποίηση των όρων που είχαν θεσπιστεί προηγουμένως, ίσως με τροποποιήσεις και προσθήκες που απορρέουν από νέες συμβουλές, σε έναν νέο κανονισμό. Αυτό θα επιτρέψει ιδίως στο Συμβούλιο να επανεξετάσει την έκταση και τη διάρκεια των ειδικών όρων που πρέπει να θεσπιστούν για συγκεκριμένους τύπους αλιείας.

4.3.2. Κλειστές ή ελεγχόμενες περιοχές

Η Επιτροπή δεν αποκλείει τη δυνατότητα διατήρησης των περιοχών που θεσπίστηκαν στο πλαίσιο επειγόντων μέτρων. Η περιοχή που ορίστηκε το 2000 για την προστασία του μπακαλιάρου Gadus Μorhua στη θάλασσα της Ιρλανδίας τροποποιήθηκε και παρατάθηκε και για το 2001. Για την επαρκή προστασία των ιχθυδίων του μπακαλιάρου Merluccius Merluccius φαίνεται αναπόφευκτη η διατήρηση των περιοχών που έχουν οριστεί μέχρι σήμερα, παρά το γεγονός ότι πιθανόν να χρειαστεί να τροποποιηθούν ή/και να αυξηθούν υπό το φως των αποτελεσμάτων των συστημάτων παρατήρησης.

Θα έπρεπε να εξεταστεί περαιτέρω η συνέχιση των κλειστών περιοχών για την προστασία του μπακαλιάρου Gadus Μorhua στη Βόρεια Θάλασσα και στα δυτικά της Σκωτίας, ιδιαίτερα μετά τη διάθεση των πληροφοριών σχετικά με τις περιοχές και εποχές αναπαραγωγής του γάδου αυτού στις περιοχές αυτές.

4.4. Ενίσχυση των μέτρων ελέγχου

Η επιτυχία των σχεδίων αποκατάστασης δεν μπορεί να εξασφαλιστεί εφόσον πραγματοποιούνται εκφορτώσεις «μαύρων ψαριών» και δεν λαμβάνονται υπόψη τα μέτρα για τη βελτίωση της επιλεκτικότητας. Εάν δεν εξασφαλισθεί η συμμόρφωση προς τα μέτρα διατήρησης για τον περιορισμό των αλιευμάτων και τη μείωση των αλιευμάτων νεαρών ψαριών, η μόνη εναλλακτική λύση είναι η θέσπιση πολύ δραστικών μέτρων τα οποία να μπορούν να ελέγχονται, όπως είναι το πλήρες κλείσιμο μεγάλων θαλάσσιων περιοχών ή η απαγόρευση του απόπλου των πλοίων.

Ως θέμα πρώτης προτεραιότητας, θα πρέπει να εξασφαλισθεί η επαρκής εφαρμογή της ισχύουσας νομοθεσίας. Ο κλάδος της αλιείας και οι αρχές που είναι αρμόδιες για τον έλεγχο της αλιείας θα πρέπει να συνεργαστούν στενά προκειμένου να αυξήσουν τη συμμόρφωση προς τα μέτρα διατήρησης.

Οι εθνικές αρχές, οι οποίες έχουν την πρωταρχική ευθύνη για την εφαρμογή της αλιευτικής νομοθεσίας, θα πρέπει να δώσουν προτεραιότητα σε αποθέματα που αποτελούν αντικείμενο προγραμμάτων αποκατάστασης. Η αυστηρή εφαρμογή των μέτρων αποκατάστασης σε όλη την Κοινότητα αποτελεί θέμα βασικής σημασίας. Για το σκοπό αυτό, η Επιτροπή θα προωθήσει τη συνεργασία μεταξύ όλων των ενδιαφερομένων αρχών. Η εφαρμογή των επειγόντων μέτρων στη Βόρειο Θάλασσα αποτελεί ένα καλό παράδειγμα. Οι αρχές που είναι αρμόδιες για τον έλεγχο των μέτρων που αφορούν τον μπακαλιάρο Gadus Μorhua στη Βόρειο Θάλασσα συνεργάστηκαν ήδη στενά, χρησιμοποιώντας από κοινού ιδίως μέσα επιθεώρησης και εποπτείας. Έχει πραγματοποιηθεί επίσης και ανταλλαγή επιθεωρητών.

Προκειμένου να διασφαλιστεί διαφάνεια στην εφαρμογή των προγραμμάτων αποκατάστασης, η Επιτροπή προτίθεται να θεσπίσει ειδικά προγράμματα ελέγχου σύμφωνα με το άρθρο 34 γ του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2847/93, τα οποία θα καθορίσουν τις προτεραιότητες για τις δραστηριότητες επιθεώρησης και εποπτείας που πραγματοποιούνται από τις αρχές ελέγχου όσον αφορά όλες τις σχετικές δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένης της εμπορίας και της μεταφοράς. Η εφαρμογή των ειδικών προγραμμάτων ελέγχου θα παρακολουθείται από επιθεωρητές της Επιτροπής. Για σκοπούς διαφάνειας, η Επιτροπή θα προσκαλέσει επίσης εθνικούς επιθεωρητές από άλλα κράτη μέλη προκειμένου να συνοδεύσουν τους επιθεωρητές της Επιτροπής.

Επιπροσθέτως, η Επιτροπή προτίθεται να διαβουλευθεί με τον κλάδο της αλιείας σχετικά με τη δυνατότητα ελέγχου των μέτρων αυτών. Κάθε μέτρο που πρόκειται να συμπεριληφθεί σε προγράμματα αποκατάστασης, θα πρέπει να αξιολογείται όσον αφορά τη δυνατότητα ελέγχου του στο πλαίσιο των ισχυουσών διατάξεων ελέγχου, και εφόσον παρίσταται ανάγκη, θα πρέπει να θεσπιστούν πρόσθετα μέτρα ελέγχου.

Ορισμένες διατάξεις που περιλαμβάνονται στα επείγοντα μέτρα για τον μπακαλιάρο Merluccius Merluccius, όπως είναι οι καθορισμένοι λιμένες, η προειδοποίηση σχετικά με τις προς εκφόρτωση ποσότητες και το βάρος των εκφορτώσεων, θα πρέπει να διατηρηθούν στα προγράμματα αποκατάστασης. Όσον αφορά τον μπακαλιάρο Gadus Μorhua της Βορείου Θαλάσσης, τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη χρησιμοποίησαν τη δυνατότητα θέσπισης τέτοιου τύπου συστημάτων σε εθνικό επίπεδο.

Η εφαρμογή του περιορισμού της προσπάθειας μπορεί να στηρίζεται σε ισχύοντα μέτρα ελέγχου, όπως είναι οι ειδικές άδειες αλιείας και το σύστημα παρακολούθησης σκαφών ΣΠΣ. Για το σκοπό αυτό, το ΣΠΣ θα πρέπει ενδεχομένως να επεκταθεί σε μικρότερα σκάφη.

Η τοποθέτηση παρατηρητών πάνω σε έναν ελάχιστο αριθμό αλιευτικών σκαφών που εξαιρούνται, θα αυξήσει τη διαφάνεια των ελέγχων μέσω μιας ανεξάρτητης πηγής πληροφοριών. Οι εκθέσεις αξιολόγησης που θα καταρτίζονται με βάση τις πληροφορίες των παρατηρητών, θα πρέπει να διατίθενται ευρέως.

Η Επιτροπή υπέβαλε πρόσφατα πρόταση στο Συμβούλιο για την εξουσιοδότηση της Επιτροπής να διακόψει όλες τις σχετικές αλιευτικές δραστηριότητες κατά τις οποίες ενδέχεται να αλιευθεί μπακαλιάρος Gadus Μorhua και Merluccius Merluccius, ακόμη και ως παρεμπίπτον αλίευμα, σε περίπτωση που έχει εξαντληθεί η ποσόστωση των ειδών αυτών που έχει χορηγηθεί σε ένα κράτος μέλος [5]. Επί του παρόντος, η Επιτροπή μπορεί να διακόψει μόνο τις εκφορτώσεις των εν λόγω ειδών. Ωστόσο, η εμπειρία δείχνει ότι οι αλιευτικές δραστηριότητες, στις οποίες αλιεύονται τα δύο αυτά είδη ως παρεμπίπτοντα αλιεύματα, θα συνεχισθεί αλλά θα ακολουθήσει η απόρριψή τους. Οι ισχύουσες απαγορεύσεις αλιείας έχουν, ως εκ τούτου, περιορισμένη μόνο επίπτωση στη θνησιμότητα λόγω της αλιείας. Η πρόταση της Επιτροπής έχει ως σκοπό να εξασφαλίσει την απαγόρευση όλων των τύπων αλιείας που ενδέχεται να θέσουν σε σοβαρό κίνδυνο την αποκατάσταση των δύο αυτών αποθεμάτων στην περίπτωση εξάντλησης των ποσοστώσεων για τα δύο αυτά είδη.

[5] COM(2001) 201 τελικό.

4.5. Μέσα λήψης επειγόντων μέτρων

Κατά τη διάρκεια της περιόδου αποκατάστασης, μπορούν να προκύψουν περιστάσεις οι οποίες απαιτούν την άμεση λήψη νομικών μέτρων. Σχετικό παράδειγμα είναι η θέσπιση προσωρινών απαγορεύσεων αλιείας πραγματικού χρόνου για την προστασία πυκνών συγκεντρώσεων ιχθυδίων.

Αναγνωρίζεται γενικώς ότι η διαδικασία μέσω κανονισμού του Συμβουλίου είναι πολύ χρονοβόρα. Η έκτακτη περίσταση έχει λήξει και η ζημία έχει προκληθεί πριν συμφωνήσει να ενεργήσει η Κοινότητα. Η διαδικασία με κανονισμό της Επιτροπής είναι ταχύτερη αλλά παραμένει ακόμη υπερβολικά αργή.

Η Επιτροπή διερευνά δυνατότητες για «ταχείες διαδικασίες» οι οποίες θα επιτρέψουν την ταχύτερη λήψη βραχυπρόθεσμων αποφάσεων.

5. Συνοδευτικά μέτρα

5.1. Προώθηση της σχετικής έρευνας

Η διαδικασία εξέλιξης των πρώτων φάσεων των σχεδίων αποκατάστασης αποκάλυψε σημαντικά κενά στις πληροφορίες που απαιτούνται και εντόπισε τομείς στους οποίους απαιτείται πρόσθετη έρευνα.

5.1.1. Πληροφορίες για την κατανομή των αποθεμάτων, τη σύνθεση των αλιευμάτων, τις περιοχές αναπαραγωγής και ύπαρξης ιχθυδίων

Από τα προτεινόμενα συστήματα παρατήρησης θα προκύψουν πρόσθετες πληροφορίες σχετικά με τη σύνθεση των αλιευμάτων σε διάφορους τύπους αλιείας. Οι πληροφορίες αυτές και τα δεδομένα που θα συλλεχθούν κατά τη διάρκεια των συνήθων δραστηριοτήτων δειγματοληψίας και εποπτείας πρέπει να συγκεντρωθούν σε μία εύκολα προσβάσιμη βάση για την υποστήριξη της περαιτέρω ανάπτυξης των σχεδίων αποκατάστασης.

5.1.2. Βελτίωση της επιλεκτικότητας των αλιευτικών εργαλείων

Η νομοθεσία που θεσπίστηκε πρόσφατα, απαιτεί την προσθήκη δικτυωμάτων με τετραγωνικά μάτια ή/και δικτυωμάτων με εξαγωνικά μάτια μεγάλου μεγέθους σε ορισμένους τύπους αλιευτικών εργαλείων. Η προσθήκη δικτυωμάτων διαλογής σε αλιευτικά εργαλεία είναι γνωστό ότι βελτιώνει την επιλεκτικότητα σε ορισμένες περιστάσεις. Επιπροσθέτως, το σύστημα BACOMA που αναπτύχθηκε για τον μπακαλιάρο Gadus Μorhua στη Βαλτική φαίνεται ενθαρρυντικό.

Οι δυνατότητες αυτές, και ίσως και άλλες, πρέπει να διερευνηθούν περαιτέρω στα κοινοτικά ύδατα εκτός της Βαλτικής με ειδική, αλλά όχι κατ'ανάγκη αποκλειστική, αναφορά στα δύο αυτά είδη. Ιδίως, απαιτούνται συμπληρωματικές γνώσεις για τη βελτίωση της επιλεκτικότητας εργαλείων που αφορούν τα δύο αυτά είδη με την εφαρμογή των εν λόγω διατάξεων μαζί με τις σχετικές επιπτώσεις σε είδη που αλιεύονται κατά την αλιεία των δύο αυτών ειδών.

Η Επιτροπή προτίθεται να συγκαλέσει ομάδα τεχνολόγων αλιευτικών εργαλείων, γεωλόγων και αλιέων (συμπεριλαμβανομένων, ει δυνατόν, εκπροσώπων της Νορβηγίας) για την κατάρτιση ενός προγράμματος εργασίας και για τη θέση σε εφαρμογή του προγράμματος αυτού το συντομότερο δυνατό.

5.1.3. Ορισμός των βιολογικών σημείων αναφοράς για τα σχέδια αποκατάστασης

Όπως αναφέρθηκε στο τμήμα 2 του παρόντος εγγράφου, οι αρχικές συμβουλές για τον μπακαλιάρο Gadus Μorhua της Βορείου Θαλάσσης πρέπει να επανεξεταστούν και θα πρέπει να ζητηθούν συμβουλές για τους μπακαλιάρους Gadus Μorhua και Merluccius Merluccius στη Θάλασσα της Ιρλανδίας και δυτικά της Σκωτίας.

5.2. Μέτρα αγοράς

Η Επιτροπή εξετάζει εάν θα ήταν σκόπιμο να προσαρμόσει τους κοινοτικούς κανόνες για την οργάνωση κοινής αγοράς για προϊόντα αλιείας με στόχο τη στήριξη των σχεδίων αποκατάστασης, επί παραδείγματι:

- ζητώντας από τις οργανώσεις παραγωγών να καταρτίσουν σχέδια αλιευμάτων για τα δύο αυτά είδη, έστω και αν τα είδη αυτά αντιπροσωπεύουν μια μικρή αναλογία των εκφορτώσεών τους.

- αναστέλλοντας τη στήριξη παρέμβασης για οποιοδήποτε είδος που αποτελεί αντικείμενο σχεδίου αποκατάστασης.

- απαιτώντας από τους εμπορευόμενους να επισημαίνουν στο σημείο πώλησης το ελάχιστο νόμιμο μέγεθος οποιουδήποτε είδους που αποτελεί αντικείμενο σχεδίου αποκατάστασης.

5.3. Συνοδευτικά διαρθρωτικά μέτρα

Η Επιτροπή γνωρίζει καλά τις σοβαρές επιπτώσεις των σχεδίων αποκατάστασης των αποθεμάτων για τον τομέα της αλιείας. Η μείωση κατά το ήμισυ της αλιευτικής προσπάθειας για σημαντικά τμήματα του κοινοτικού στόλου θα οδηγήσει αναπόφευκτα στην απώλεια θέσεων απασχόλησης για πολλούς αλιείς.

Κοινοτικά κεφάλαια διατίθενται στα κράτη μέλη στο πλαίσιο του ΧΜΠΑ για την αποζημίωση των ατόμων αυτών. Η Επιτροπή θεωρεί ότι τα κράτη μέλη πρέπει να επανεξετάσουν τις εθνικές προτεραιότητές τους για τη χρήση των κεφαλαίων του ΧΜΠΑ υπό το φως των σχεδίων αποκατάστασης των δύο αυτών ειδών. Για την ενίσχυση των μέσων αντιμετώπισης των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων των σχεδίων αποκατάστασης, τα κράτη μέλη μπορούν να προσφύγουν σε υπάρχοντα περιφερειακά προγράμματα και προγράμματα ανθρώπινων πόρων που στηρίζονται από τα Διαρθρωτικά Ταμεία για την περίοδο 2000-2006. Δεν υπάρχει καμία προοπτική πρόσθετων πόρων κοινοτικής χρηματοδότησης για το σκοπό αυτό.

6. Επόμενα βήματα

Η Επιτροπή προτίθεται να παρουσιάσει νομοθετικές προτάσεις για απόφαση του Συμβουλίου για ένα οριστικό σχέδιο αποκατάστασης των δύο αυτών ειδών μέχρι τον Νοέμβριο του 2001. Το χρονοδιάγραμμα αυτό θα επιτρέψει να ληφθούν υπόψη πρόσθετες επιστημονικές συμβουλές του ICES και του ΕΤΟΕΑ καθώς και τα αποτελέσματα των δοκιμών των διατάξεων επιλεκτικότητας που διεξάγονται σήμερα για ορισμένα αλιευτικά εργαλεία.

Η Επιτροπή προτίθεται να διοργανώσει διαβουλεύσεις σχετικά με την προσέγγιση που περιγράφεται στην παρούσα ανακοίνωση με τα κράτη μέλη και τον κλάδο της αλιείας, με στόχο την επίτευξη της ευρύτερης δυνατής συναίνεσης σχετικά με τους στόχους που πρέπει να επιτευχθούν μέσω κάθε οργάνου πολιτικής και για την πρακτικότερη μέθοδο εφαρμογής οποιωνδήποτε νέων κανόνων.

Η Επιτροπή ζητεί την στενή συνεργασία των κρατών μελών για τη συλλογή των σχετικών δεδομένων στον τομέα αυτόν, συμπεριλαμβανομένων κοινωνικο-οικονομικών δεδομένων, και ελπίζει ότι τα κράτη μέλη θα θελήσουν επίσης να κινητοποιήσουν τους επιστημονικούς εμπειρογνώμονές τους κατά τη διάρκεια της κατάρτισης των προτάσεων της Επιτροπής ενόψει της προτεραιότητας που πρέπει να δοθεί στο έργο αυτό.