[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 15.9.2008

COM(2008) 551 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

Δεύτερη ετήσια έκθεση 2007 σχετικά με την υλοποίηση της κοινοτικής βοήθειας δυνάμει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 389/2006 του Συμβουλίου, της 27ης Φεβρουαρίου 2006, για τη σύσταση μέσου χρηματοδοτικής στήριξης για την προαγωγή της οικονομικής ανάπτυξης της τουρκοκυπριακής κοινότητας

{SEC(2008)2469 final}

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

Δεύτερη ετήσια έκθεση 2007 σχετικά με την υλοποίηση της κοινοτικής βοήθειας δυνάμει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 389/2006 του Συμβουλίου, της 27ης Φεβρουαρίου 2006, για τη σύσταση μέσου χρηματοδοτικής στήριξης για την προαγωγή της οικονομικής ανάπτυξης της τουρκοκυπριακής κοινότητας

1. Εισαγωγή

Στις 26 Απριλίου 2004, το Συμβούλιο προέβη στην ακόλουθη δήλωση:

«Η τουρκοκυπριακή κοινότητα εξέφρασε τη σαφή της επιθυμία για ένα μέλλον εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το Συμβούλιο είναι αποφασισμένο να θέσει τέρμα στην απομόνωση της τουρκοκυπριακής κοινότητας και να διευκολύνει την επανένωση της Κύπρου ενθαρρύνοντας την οικονομική ανάπτυξη της τουρκοκυπριακής κοινότητας. Το Συμβούλιο κάλεσε την Επιτροπή να υποβάλει συνολικές προτάσεις για το σκοπό αυτό, με ιδιαίτερη έμφαση στην οικονομική ολοκλήρωση της νήσου και στη βελτίωση των επαφών των δύο κοινοτήτων τόσο μεταξύ τους όσο και με την ΕΕ. Το Συμβούλιο συνέστησε να χρησιμοποιηθούν τώρα τα 259 εκατ. ευρώ που προορίζονταν για το βόρειο τμήμα της Κύπρου σε περίπτωση διευθέτησης».

Στις 27 Φεβρουαρίου 2006, εγκρίθηκε ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 389/2004 του Συμβουλίου για τη σύσταση μέσου χρηματοδοτικής στήριξης για την προαγωγή της οικονομικής ανάπτυξης της τουρκοκυπριακής κοινότητας[1] (στο εξής ο "κανονισμός χρηματοδοτικής στήριξης").

Η παρούσα δεύτερη έκθεση καλύπτει την περίοδο από την 1η Μαρτίου ως τις 31 Δεκεμβρίου 2007.

2. Προγραμματισμός της ενίσχυσης

Βάσει του προϋπολογισμού του 2007 δεν διατέθηκαν συμπληρωματικοί πόροι που να απαιτούν προγραμματισμό. Δεν απαιτήθηκε αναπρογραμματισμός κατά την περίοδο αναφοράς. Ήσσονος σημασίας αλλαγές πραγματοποιήθηκαν σε ορισμένα δελτία έργων τα οποία δεν απαιτούν τροποποιήσεις των πέντε αποφάσεων της Επιτροπής που εκδόθηκαν το 2006.

3. Μηχανισμοί υλοποιησης

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι αρμόδια για τη διαχείριση της βοήθειας. Οι μηχανισμοί υλοποίησης υπαγορεύτηκαν από τον ειδικό χαρακτήρα αυτού του προγράμματος βοήθειας και των δικαιούχων του. Το πρόγραμμα υλοποιείται σε κράτος μέλος της ΕΕ, αλλά σε περιοχή που βρίσκεται εκτός του αποτελεσματικού ελέγχου της κυβέρνησης του εν λόγω κράτους μέλους και στην οποία έχει ανασταλεί η εφαρμογή του κεκτημένου της ΕΕ.

Το 2006 συστήθηκε ομάδα διαχείρισης του προγράμματος αποτελούμενη από μόνιμους και συμβασιούχους υπαλλήλους της Επιτροπής με σκοπό την υλοποίηση του προγράμματος στο πλαίσιο της «ειδικής ομάδας τουρκοκυπριακή κοινότητα» της Γενικής Διεύθυνσης Διεύρυνσης. Κατά την περίοδο αναφοράς, η ομάδα διαχείρισης του προγράμματος ενισχύθηκε περισσότερο. Τον Δεκέμβριο του 2007, η ομάδα διέθετε προσωπικό 27 ατόμων, εκ των οποίων 3 ήταν μόνιμοι υπάλληλοι της Επιτροπής, 14 ήταν συμβασιούχοι υπάλληλοι και 10 ανήκαν στο προσωπικό ιδιώτη εργολάβου (GTZ) και προσέφεραν διοικητική και υλικοτεχνική υποστήριξη.

Η ομάδα διαχείρισης του προγράμματος, η οποία εργάζεται στην Κύπρο σε καθεστώς αποστολής μακράς διαρκείας, εξακολούθησε να χρησιμοποιεί τις εγκαταστάσεις του Γραφείου Στήριξης του προγράμματος, το οποίο εγκαινιάστηκε τον Σεπτέμβριο του 2006 και βρίσκεται στο βόρειο τμήμα της εντός των τειχών Λευκωσίας. Η διοικητική υποστήριξη συνέχισε να παρέχεται από ιδιώτη εργολάβο (GTZ) βάσει σύμβασης με ισχύ μέχρι τις 20 Ιουνίου 2008. Το Γραφείο Στήριξης του προγράμματος αποδείχθηκε πολύ σημαντικό εργαλείο για τη διασφάλιση του συντονισμού με τους τουρκοκύπριους ενδιαφερόμενους και την εξασφάλιση ενός χώρου συνεδριάσεων και σεμιναρίων. Ο χώρος που είχε αρχικά επιλεγεί αποδείχθηκε υπερβολικά μικρός λόγω της αύξησης του αριθμού του προσωπικού που ήταν αναγκαίο για τη σύναψη των συμβάσεων επιχορήγησης πριν από τα τέλη του 2009. Το φθινόπωρο του 2007, ελήφθη η απόφαση μετεγκατάστασης σε νέα γραφεία ύστερα από την αναγκαία ανακαίνιση[2]. Δημοσιεύτηκε επίσης η πρόσκληση υποβολής προσφορών για υπηρεσίες διαχείρισης γραφείου (εγκαταστάσεις, εξοπλισμός, βοηθητικό προσωπικό) μετά τον Ιούνιο του 2008.

4. Υλοποίηση κατά την περίοδο αναφοράς

4.1. Γενική επισκόπηση

Η Επιτροπή υλοποιεί το παρόν πρόγραμμα βοήθειας σε ένα ενιαίο πολιτικό, νομικό και διπλωματικό πλαίσιο. Κατά την περίοδο αναφοράς, η Επιτροπή βρέθηκε αντιμέτωπη με ορισμένες πρακτικές συνέπειες που συνεπάγεται η δραστηριοποίηση σε ανάλογο περιβάλλον. Κρίθηκε αναγκαία η θέσπιση ειδικών ρυθμίσεων που της επέτρεψαν να προχωρήσει στην υλοποίηση τηρώντας παράλληλα τις αρχές της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης.

Υπενθυμίζεται ότι στην περίπτωση παρόμοιων προγραμμάτων βοήθειας χρηματοδοτούμενων από την ΕΚ, οι χρηματοδοτικές συμβάσεις που συνάπτονται με την κυβέρνηση της δικαιούχου χώρας θέτουν συνήθως τους κανόνες και τους όρους βάσει των οποίων τίθεται σε εφαρμογή η βοήθεια. Ρυθμίζουν θέματα όπως η φορολογία και οι άδειες εργασίας και παραμονής. Όσον αφορά το παρόν πρόγραμμα βοήθειας για την οικονομική ανάπτυξη της τουρκοκυπριακής κοινότητας δεν υφίσταται παρόμοια συμφωνία. Συνεπώς, για την υλοποίηση του παρόντος προγράμματος, η Επιτροπή πρέπει να βασιστεί στους κανόνες και τους όρους που κρίνει ότι μπορούν να εφαρμοστούν σήμερα σε τοπικό επίπεδο. Οι κανόνες και οι όροι αυτοί δεν είναι εκτελεστοί και ενδέχεται να τροποποιηθούν κατά τη διάρκεια της σύμβασης. Με τη σύναψη συμβατικών ρυθμίσεων με τους αναδόχους της, η Επιτροπή αντιμετωπίζει επομένως τον κίνδυνο να υποχρεωθεί να αναλάβει ευθύνες που, κατά κανόνα, δεν υφίστανται στο πλαίσιο μιας σύμβασης χρηματοδότησης. Οι ανάδοχοι ενδέχεται να κοστολογήσουν τις υπηρεσίες τους σε υψηλότερη τιμή για να προστατευθούν από αυτούς τους κινδύνους.

Για την επιτυχία του παρόντος προγράμματος η Επιτροπή βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στη στήριξη της τουρκοκυπριακής κοινότητας, αρχικά στο στάδιο υλοποίησης και στη συνέχεια για τη διασφάλιση της βιωσιμότητας των ολοκληρωμένων σχεδίων. Η Επιτροπή μεριμνά ώστε οι τοπικοί δικαιούχοι να αισθάνονται ότι τα χρηματοδοτούμενα από την ΕΚ προγράμματα είναι δικά τους. Οι τουρκοκύπριοι εμπειρογνώμονες συμμετέχουν στην κατάρτιση των τεχνικών προδιαγραφών και της συγγραφής υποχρεώσεων. Οι τουρκοκύπριοι ενδιαφερόμενοι συμμετείχαν ενεργά στο στάδιο της υποβολής προσφορών, και οι εμπειρογνώμονες περιελήφθησαν σε επιτροπές αξιολόγησης των προσφορών. Μετά την ανάθεση των συμβάσεων, οι Τουρκοκύπριοι δικαιούχοι διαδραματίζουν ενεργό ρόλο στις διευθύνουσες επιτροπές.

Η τουρκοκυπριακή κοινότητα όρισε ομολόγους για κάθε σχέδιο. Συστήθηκε επιτροπή αρωγής. Οι Τουρκοκύπριοι δεν είναι εξοικειωμένοι με τις διαδικασίες της Κοινότητας. Πρέπει να αφομοιώσουν πολλές γνώσεις σε σύντομο χρονικό διάστημα και, παρά την επίτευξη σημαντικής προόδου, τα αποτελέσματα είναι ανάμεικτα όσον αφορά την ικανότητα απορρόφησης. Απαιτούνται περισσότερες προσπάθειες για να διασφαλιστεί η μακροχρόνια βιωσιμότητα. Πρόσθετη επιπλοκή συνιστά το σύντομο χρονοδιάγραμμα που διαθέτει η Επιτροπή για την ολοκλήρωση του προγράμματος βοήθειας.

Ορισμένοι από τους κινδύνους που υπογραμμίζονται στην πρώτη ετήσια έκθεση, ιδίως ο τρόπος με τον οποίο το συνολικό πολιτικό πλαίσιο επηρεάζει την υλοποίηση της ενίσχυσης, εμφανίζονται και κατά την παρούσα περίοδο αναφοράς.

Προβλήματα εμφανίστηκαν στα σχέδια συμφιλίωσης. Η εκκαθάριση των ναρκοπεδίων ξεκίνησε αργά, εξαιτίας της αρχικής απροθυμίας της τουρκοκυπριακής ηγεσίας να χρησιμοποιήσει το πρόγραμμα βοήθειας για τις δραστηριότητες αυτές. Δεν κατέστη δυνατή η έναρξη του σχεδίου διδασκαλίας της Ιστορίας (που βασίζεται στη συνεργασία που καλλιεργήθηκε μεταξύ διδασκόντων και συνδικαλιστικών οργανώσεων από τις δύο κοινότητες κατά την περίοδο 2004-2006) λόγω των επιφυλάξεων της κυβέρνησης της Κυπριακής Δημοκρατίας όσον αφορά την εμπλοκή της Επιτροπής σε ένα σχέδιο που πρόκειται να τεθεί σε εφαρμογή από το Συμβούλιο της Ευρώπης.

Όσον αφορά την ιδιοκτησία, ο σημαντικός χρόνος που απαιτήθηκε από την κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας για τη διαβίβαση πληροφοριών σχετικών με τα ονόματα των ιδιωτών ελληνοκύπριων ιδιοκτητών, καθυστέρησε ένα ήδη πιεστικό χρονοδιάγραμμα. Για να καλυφθεί η καθυστέρηση, θα πρέπει, μεταξύ άλλων, να δημοσιεύονται ταχύτερα οι πληροφορίες αυτού του είδους.

Η ανάθεση δημοσίων έργων, παροχής υπηρεσιών και προμηθειών πραγματοποιείται σύμφωνα με τους κανόνες εξωτερικής βοήθειας της ΕΚ. Κατά την περίοδο αναφοράς, οι προσκλήσεις υποβολής προσφορών για την εκτέλεση έργων που προκηρύχθηκαν πρώτες επηρεάστηκαν αρνητικά από την απόφαση των τοπικών τουρκοκύπριων αναδόχων να μη λάβουν μέρος σε διαγωνισμούς χρηματοδοτούμενους από την ΕΚ διότι η ανοικτή, ανταγωνιστική προσέγγιση των διαγωνισμών βάσει των κοινοτικών κανόνων που διέπουν τη σύναψη δημόσιων συμβάσεων ήταν αντίθετη με τα τοπικά συμφέροντα.

4.2. Πρόοδος ανά στόχο

Η χρηματοδοτική ενίσχυση στο πλαίσιο του προγράμματος βοήθειας εστιάζει σε πέντε στόχους προτεραιότητας (βλ. παράρτημα 1 για την κατανομή ανά στόχο και ανά σχέδιο). Από το συνολικά διατεθέν ποσό ύψους 259 εκατ. ευρώ, 240,15 εκατ. ευρώ διατέθηκαν στο επιχειρησιακό μέρος του προγράμματος. Οι κυριότερες δραστηριότητες και ζητήματα που τέθηκαν κατά την περίοδο αναφοράς ήταν τα εξής:

4.2.1. Στόχος 1: Ανάπτυξη και αναδιάρθρωση των υποδομών

Κατά την περίοδο αναφοράς, οι δραστηριότητες εστιάστηκαν στην προκήρυξη των συμβάσεων παροχής υπηρεσιών για την κατάρτιση των μελετών σχεδιασμού και υποβολής προσφορών για τα μεγάλα έργα και τις προμήθειες που πρόκειται να χρηματοδοτηθούν στο πλαίσιο αυτής της προτεραιότητας.

Η προκήρυξη της πρώτης πρόσκλησης υποβολής προσφορών εκτέλεσης έργου για την αναγκαία αντικατάσταση των σωλήνων αμιαντοτσιμέντου στο βόρειο τμήμα της Λευκωσίας συνάντησε δυσκολίες που επιδεινώθηκαν από την απόφαση των τοπικών τουρκοκυπριακών εταιρειών να μη συμμετάσχουν (βλ. σημείο 4.1 ανωτέρω). Ελήφθησαν λίγες προσφορές (λόγω της σχετικά χαμηλής αξίας της, η πρόσκληση υποβολής προσφορών δεν προσείλκυσε μεγάλο ενδιαφέρον εκ μέρους διεθνών κατασκευαστικών εταιρειών), καμία προσφορά δεν κρίθηκε σύμφωνη με τους όρους και ο διαγωνισμός ακυρώθηκε[3].

Όσον αφορά την προστασία της φύσης, η Επιτροπή επιδίωξε την επίσπευση της διαδικασίας κατάρτισης σχεδίου διαχείρισης της χερσονήσου της Καρπασίας. Στη διάρκεια του θέρους του 2007, η κατασκευή γραμμής ηλεκτρικής ενέργειας από το χωριό Ριζοκάρπασο/Dipkarpaz ως την άκρη της χερσονήσου της Καρπασίας γέννησε ανησυχίες ότι η τυχαία ανάπτυξη θα υποβάθμιζε την οικολογική αξία της περιοχής, εξ ου και η ανάγκη αρωγής της τουρκοκυπριακής κοινότητας ώστε να καταρτίσει γρήγορα το σχέδιο διαχείρισης για τη ζώνη ειδικής προστασίας της Καρπασίας. Η απουσία κατάλληλων προσφορών εκ μέρους αναδόχων, οδήγησε στην απόφαση να συμπεριληφθεί η δραστηριότητα αυτή στον κύριο διαγωνισμό παροχής υπηρεσιών που προκηρύχθηκε για τον σκοπό αυτό[4].

Υπογράφηκε σύμβαση για τη «Μελέτη σκοπιμότητας για την αποκατάσταση της περιοχής ορυχείων Λεύκαι» (“Feasibility study for the rehabilitation of the Lefke mining area”). Πριν από την υπογραφή της σύμβασης, η Επιτροπή πληροφορήθηκε ότι είχε ανατεθεί σε εταιρεία του ιδιωτικού τομέα σύμβαση παραχώρησης για τον καθαρισμό της περιοχής, με αντάλλαγμα το δικαίωμα δημιουργίας ελεύθερης λιμενικής ζώνης στα περίχωρα. Η Επιτροπή υπέγραψε τη σύμβαση μόνον όταν κατέστη σαφές ότι ο επιλεγείς σύμβουλος μπορούσε να δράσει αποτελεσματικά και να ανταποκριθεί στις συμβατικές του υποχρεώσεις.

Ένα σχέδιο προγράμματος διαχείρισης στερεών αποβλήτων ολοκληρώθηκε το φθινόπωρο και μελετήθηκε με την τουρκοκυπριακή κοινότητα. Το σχέδιο αυτό αποτελεί σημαντική προϋπόθεση για την προκήρυξη των διαγωνισμών για την εκτέλεση των έργων που προβλέπονται στο πρόγραμμα διαχείρισης στερεών αποβλήτων . Επισημάνθηκαν οι επιλογές της θέσης εγκατάστασης ενός νέου χώρου υγειονομικής ταφής και ενός σταθμού διαμετακόμισης αποβλήτων.

Στον τομέα της ενέργειας, η προετοιμασία του πρώτου διαγωνισμού για την παροχή μετρητών ηλεκτρικής ενέργειας καθυστέρησε σε σχέση με το χρονοδιάγραμμα λόγω της καθυστερημένης λήψης παρατηρήσεων για τις τεχνικές προδιαγραφές από τους Τουρκοκύπριους ενδιαφερόμενους. Η στήριξη της ΕΚ για ένα σύστημα SCADA[5] καθυστέρησε, ενώ οι ενδιαφερόμενοι φορείς εξετάζουν το ενδεχόμενο χρηματοδότησης του σχεδίου από άλλες πηγές.

Στον τομέα των τηλεπικοινωνιών, πραγματοποιήθηκε η προγραμματισμένη μελέτη σχεδιασμού με σκοπό την προετοιμασία της τεχνικής βοήθειας για την αναδιάρθρωση του τομέα από άποψη κανονιστικών ρυθμίσεων και διαχείρισης δικτύων, καθώς και οι απαιτούμενες επενδύσεις για τη βελτίωση των υφιστάμενων λειτουργικών υποδομών ώστε να είναι απολύτως σύμφωνες με τη διασύνδεση μέσω δικτύου IP[6] και να μπορεί επίσης να φθάσει τους πελάτες που βρίσκονται σε απομακρυσμένες περιοχές.

Δρομολογήθηκε το πρόγραμμα οδικής ασφάλειας, με την υπογραφή της σύμβασης για την πτυχή «διαχείριση σχεδίων».

4.2.2. Στόχος 2: Προώθηση της κοινωνικής και οικονομικής ανάπτυξης

Στον τομέα της αγροτικής ανάπτυξης, καταρτίστηκε ενδιάμεσο πρόγραμμα αγροτικής ανάπτυξης, που οδήγησε στην προκήρυξη πιλοτικής πρόσκλησης για αγρότες, με έμφαση στη βελτίωση της υγιεινής στις εκμεταλλεύσεις εκτροφής αιγοπροβάτων.

Όσον αφορά την ανάπτυξη των ανθρώπινων πόρων, ένα μικρό πιλοτικό σχέδιο για τη προμήθεια εξοπλισμού ΤΠ σε τρία δημοτικά σχολεία συνάντησε δυσκολίες και ακυρώθηκε επειδή οι τοπικοί προμηθευτές δεν συμμετείχαν στο διαγωνισμό. Οργανώθηκε διήμερο εργαστήριο κατάρτισης σε διοικητικά καθήκοντα για διευθυντές σχολείων. Συνήφθησαν επίσης συμφωνίες με το ευρωπαϊκό ίδρυμα κατάρτισης για να στηρίξει την Επιτροπή στην υλοποίηση του τομεακού προγράμματος ανάπτυξης των ανθρώπινων πόρων.

Η ανακαίνιση των αστικών και τοπικών υποδομών έχει ξεκινήσει σε συνδιαχείριση με το UNDP. Ξεκίνησαν οι εργασίες της τελευταίας φάσης αποκατάστασης του κτηρίου Bedestan στην εντός των τειχών Λευκωσία. Προσδιορίστηκαν χωριά για πιλοτικά σχέδια όπως η ανάπλαση πλατειών χωριών. Ωστόσο, ένα σχέδιο για την ανακαίνιση του δικτύου ύδρευσης σε ένα μικρό χωριό ακυρώθηκε επειδή κανένας τοπικός εργολήπτης δεν συμμετείχε στο διαγωνισμό.

Η υλοποίηση του «προγράμματος δανειοδότησης πολύ μικρών και μικρών επιχειρήσεων» συνάντησε δυσχέρειες διότι ο μηχανισμός εφαρμογής που θεσπίζει η απόφαση της Επιτροπής (μέσω σύμβασης επιχορήγησης με τράπεζα αναπτύξεως και σύμβαση παροχής υπηρεσιών) αποδείχθηκε ανέφικτος και θα πρέπει να αναθεωρηθεί. Η εξέλιξη αυτή υπήρξε αποτέλεσμα της ασυμβατότητας μεταξύ του κερδοσκοπικού χαρακτήρα των τραπεζών αναπτύξεως και της απαίτησης που προκύπτει από τον δημοσιονομικό κανονισμό της ΕΚ ότι οι επιχορηγήσεις δεν θα πρέπει να παράγουν κέρδη.

4.2.3. Στόχος 3: Ενθάρρυνση της συμφιλίωσης, μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης και στήριξη της κοινωνίας των πολιτών

Υπογράφηκε συμφωνία επιχορήγησης για τη στήριξη της Επιτροπής Αγνοουμένων. Η συμβολή της ΕΚ είναι η μεγαλύτερη ενιαία χρηματοδοτική συνεισφορά στην Επιτροπή Αγνοουμένων. Το 2007, η Επιτροπή Αγνοουμένων πραγματοποίησηε ένα πολύ σημαντικό βήμα, την επιστροφή των σορών των αγνοουμένων στις οικογενειές τους. Με στήριξη της ΕΚ δημιουργήθηκε επίσης δικτυακός τόπος σε τρεις γλώσσες (αγγλικά, ελληνικά και τουρκικά). Δημοσιεύτηκε η πρώτη πρόσκληση υποβολής προτάσεων για την υποστήριξη της κοινωνίας των πολιτών.

Η επιτυχημένη εφαρμογή στον τομέα αυτόν εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το πολιτικό πλαίσιο. Από την άποψη αυτή, εντοπίστηκαν τα ακόλουθα προβλήματα:

1. Αποναρκοθέτηση : η συμφωνία επιχορήγησης υπογράφηκε με το Πρόγραμμα Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών (UNDP) τον Μάρτιο του 2007, αλλά η υλοποίηση παρεμποδίστηκε μέχρι τον Ιούλιο λόγω των επιφυλάξεων της τουρκοκυπριακής ηγεσίας. Η αρχική τους θέση ήταν ότι η εκκαθάριση ναρκοπεδίων θα πρέπει να χρηματοδοτείται από διαφορετικά δημοσιονομικά μέσα όπως την περίοδο 2004-2006[7] και όχι βάσει του προγράμματος βοήθειας ύψους 259 εκατ. ευρώ. Εξάλλου, μόλις τον Δεκέμβριο του 2007 επετεύχθη συμφωνία μεταξύ της Ειρηνευτικής Δύναμης του ΟΗΕ στην Κύπρο (UNFICYP) και του τουρκικού στρατού για τη διαβίβαση πληροφοριών (π.χ. χάρτες ναρκοπεδίων) που είναι απαραίτητες για την ταχύτατη υλοποίηση των ενεργειών εκκαθάρισης ναρκοπεδίων. Λίγο μετά την υπογραφή της σύμβασης, τον Απρίλιο, το UNDP απέστειλε επιτόπου ομάδα εκκαθάρισης ναρκοπεδίων. Οι καθυστερήσεις αυτές προκάλεσαν πρόσθετες δαπάνες που δεν είχαν αρχικά προβλεφθεί.

2. Σχέδιο διδασκαλίας της Ιστορίας: η Επιτροπή υπέγραψε τη σύμβαση τον Ιούλιο του 2007, αλλά το Συμβούλιο της Ευρώπης δεν συνεπέγραψε διότι έκρινε ότι δεν ήταν σε θέση να υλοποιήσει το σχέδιο. Η Κυπριακή Δημοκρατία προέβαλε αιτιάσεις, υποστηρίζοντας ότι ο τρόπος διάρθρωσης και χρηματοδότησης του σχεδίου αλλοίωνε το προϋπάρχον πλαίσιο συνεργασίας της με το Συμβούλιο της Ευρώπης και είχε ζητήσει τη σύναψη επίσημων συμφωνιών (μέσω της υπογραφής μνημονίου συμφωνίας)[8] που δεν έγιναν δεκτές από το Συμβούλιο της Ευρώπης.

3. Ακαδημία πολιτικών σπουδών : παρά το γεγονός ότι η σύμβαση υπεγράφη κατά την περίοδο αναφοράς, το Συμβούλιο της Ευρώπης αποφάσισε να μεταθέσει την εφαρμογή μετά τις προεδρικές εκλογές της Κυπριακής Δημοκρατίας τον Φεβρουάριο του 2008.

4.2.4. Στόχος 4: Προσέγγιση της τουρκοκυπριακής κοινότητας στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Το κυριότερο επίτευγμα που μπορεί να αναφερθεί στην παρούσα έκθεση είναι η οριστικοποίηση της πρώτης πρόσκλησης υποβολής προτάσεων για τη χορήγηση υποτροφιών το ακαδημαϊκό έτος 2007/2008·(105 υποτροφίες - 25 για διδάσκοντες και 80 για φοιτητές), αλλά ελήφθησαν μόνο 39 αιτήσεις, πράγμα που οδήγησε στη χορήγηση 30 μόνο υποτροφιών (15 διδάσκοντες και 15 φοιτητές). Ο ισχνός αριθμός υποψηφίων, ιδίως εκ μέρους των φοιτητών, καταλογίζεται στον καινοφανή χαρακτήρα του προγράμματος και στην έλλειψη επαρκούς χρόνου για την κατάλληλη προώθησή του. Επίσης, τα τοπικά πανεπιστήμια θα έχαναν τα δίδακτρα των φοιτητών οι οποίοι θα έφευγαν για να σπουδάσουν ένα χρόνο στο εξωτερικό, εξ ου και η απροθυμία τους να προωθήσουν το πρόγραμμα στους σπουδαστές τους. Για το ακαδημαϊκό έτος 2008/2009 το πρόγραμμα επεκτάθηκε και στους μεταπτυχιακούς φοιτητές, για τους οποίους η πρόσκληση υποβολής προτάσεων δημοσιεύτηκε τον Σεπτέμβριο.

4.2.5. Στόχος 5: Προετοιμασία της τουρκοκυπριακής κοινότητας για τη μεταφορά και την εφαρμογή του κοινοτικού κεκτημένου

Ο στόχος αυτός εφαρμόζεται κυρίως μέσω του Γραφείου Τεχνικής Βοήθειας και Ανταλλαγής Πληροφοριών (TAIEX) της Επιτροπής.

Μέχρι τα τέλη του 2007, οργανώθηκαν 122 εκδηλώσεις με τη συμμετοχή 197 εμπειρογνωμόνων. Η βοήθεια εστιάστηκε κυρίως στους παρακάτω πέντε τομείς. Μεγάλο μέρος της χρησιμοποιήθηκε επίσης συμπληρωματικά για συναφή επενδυτικά σχέδια και προγράμματα επιχορηγήσεων χρηματοδοτούμενα από άλλα τμήματα του προγράμματος βοήθειας.

- Η στήριξη για την εφαρμογή του κανονισμού της «πράσινης γραμμής», ιδίως μέσω της κινητοποίησης εμπειρογνωμμόνων σε φυτοϋγειονομικά θέματα για την επίβλεψη της φύτευσης, καλλιέργειας, συγκομιδής και εμπορίας γεωμήλων.

- Η γεωργία, ιδίως η ανάλυση των υφιστάμενων πολιτικών και οι απαιτούμενες μεταρρυθμίσεις για τη μελλοντική μεταφορά του κοινοτικού κεκτημένου. Βασική δραστηριότητα ήταν ο προσδιορισμός προτεραιοτήτων για το ενδιάμεσο πρόγραμμα γεωργικής ανάπτυξης.

- Το περιβάλλον, ιδίως ο προσδιορισμός τομέων προτεραιότητας για μελλοντική κατάρτιση και δημιουργία ικανότητας σχετικά με το κεκτημένο. Η εργασία οριοθέτησης των περιοχών προστασίας της φύσης που ενδέχεται να αποκτήσουν μελλοντικά καθεστώς Natura 2000 πρέπει να οδηγήσει στην έγκριση σχεδίων διαχείρισης στο πλαίσιο του στόχου 2.

- Η ασφάλεια των τροφίμων, στο πλαίσιο της οποίας ορισμένες ενέργειες περιλάμβαναν στήριξη για την αντιμετώπιση εκ μέρους της τουρκοκυπριακής κοινότητας της επιδημίας του αφθώδους πυρετού στη νήσο τον Οκτώβριο του 2007, η εκτίμηση των μελλοντικών επενδυτικών αναγκών ώστε να ανταποκρίνονται στους κανόνες κτηνιατρικού ελέγχου, τόσο στον τομέα της υγείας των ζώων όσο και στον τομέα της κτηνιατρικής δημόσιας υγείας, και οι προτεραιότητες για μελλοντική κατάρτιση και δημιουργία ικανότητας στον τομέα του κεκτημένου .

- Στατιστικές, περιλαμβανομένης της ανάλυσης των αναγκών για την ανάπτυξη πιο αξιόπιστου και συγκρίσιμου συνόλου δεδομένων για το βόρειο τμήμα της Κύπρου, πράγμα που, μετά την επανένωση, θα στήριζε τη δημιουργία στατιστικών σε επίπεδο νήσου, σύμφωνα με τα πρότυπα της ΕΕ.

Στο πλαίσιο αυτού του στόχου, δρομολογήθηκε επίσης σχέδιο για την επανεξέταση της ισχύουσας κατάστασης όσον αφορά την κατάσταση προόδου του τρόπου με τον οποίο παρέχονται οι υφιστάμενες υπηρεσίες στον τομέα του περιβάλλοντος και την υπόδειξη βελτιώσεων.

4.2.6. Μέσο μη διατεθείσας τεχνικής υποστήριξης και αποθεματικού του προγράμματος

Κατά την περίοδο αναφοράς δεν έγινε χρήση αυτού του μέσου.

4.2.7. Χρηματοδοτική ενίσχυση για την κάλυψη διοικητικών δαπανών σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 3 του κανονισμού για την παροχή βοήθειας

Συνολικό ποσό ύψους 18,85 εκατ. ευρώ (ήτοι 7,2% της συνολικής χρηματοδότησης) χορηγήθηκε στην Επιτροπή για την υλοποίηση του προγράμματος βοήθειας. Η ενίσχυση καλύπτει τις δαπάνες του προσωπικού που συμμετέχει στην υλοποίηση του προγράμματος (συμβασιούχοι υπάλληλοι και αποσπασμένοι εθνικοί εμπειρογνώμονες) και τα έξοδα αποστολής τους, καθώς και τις δαπάνες που συνδέονται με το Γραφείο Στήριξης του προγράμματος. Υπογράφηκαν συμβάσεις για αρωγή της Επιτροπής στη διαδικασία ανάθεσης των συμβάσεων, παραδείγματος χάρη για τη σύνταξη της συγγραφής υποχρεώσεων, την αξιολόγηση των προτάσεων, κτλ..

4.3. Δημοσιονομική εκτέλεση (ανάθεση συμβάσεων και εκταμιεύσεις)

Τα παραρτήματα 2 και 3 περιλαμβάνουν αντίστοιχα κατάλογο των συμβάσεων που υπογράφηκαν κατά την περίοδο αναφοράς, καθώς και κατάλογο του συνόλου των συμβάσεων.

4.3.1. Ανάθεση συμβάσεων:

Κατά την περίοδο αναφοράς, ανατέθηκαν συμβάσεις συνολικού ύψους 17,5 εκατ. ευρώ. Από το ποσό αυτό, περίπου 17 εκατ. ευρώ διατέθηκαν για συμβάσεις που εμπίπτουν στο επιχειρησιακό μέρος του προγράμματος βοήθειας και 0,5 εκατ. ευρώ περίπου για δραστηριότητες υποστήριξης βάσει του άρθρου 4 παράγραφος 3 του κανονισμού για την παροχή βοήθειας.

Μέχρι τα τέλη του 2007, ανατέθηκαν συμβάσεις συνολικού ύψους 33 εκατομμυρίων ευρώ. Από το ποσό αυτό, περίπου 31,2 εκατ. ευρώ διατέθηκαν για συμβάσεις που εμπίπτουν στο επιχειρησιακό μέρος του προγράμματος βοήθειας και 1,8 εκατ. ευρώ για δραστηριότητες υποστήριξης. Στο παράρτημα 4 εμφαίνεται η κατανομή των διαφόρων συμβάσεων που συνήφθησαν στο πλαίσιο του επιχειρησιακού μέρους και εκείνων που αφορούν τις δραστηριότητες υποστήριξης.

4.3.2. Πληρωμές

Κατά την περίοδο αναφοράς, η Επιτροπή εκταμίευσε στους αναδόχους της ποσό ύψους 8,1 εκατ. ευρώ περίπου και δαπάνησε περίπου 0,9 εκατ. ευρώ σε έξοδα προσωπικού και αποστολών[9].

Μέχρι τα τέλη του 2007, η Επιτροπή είχε εκταμιεύσει στους αναδόχους της ποσό συνολικού ύψους 12,29 εκατ. ευρώ περίπου και είχε δαπανήσει περίπου 1,24 εκατ. ευρώ σε έξοδα προσωπικού και αποστολών.

4.4. Παρακολούθηση

Κατά την περίοδο αναφοράς, η Επιτροπή σύστησε ένα μηχανισμό εξέτασης της υλοποίησης του προγράμματος, στον οποίο συμμετείχαν τουρκοκύπριοι δικαιούχοι. Στόχος του μηχανισμού αυτού είναι να επανεξετάζει περιοδικά την πρόοδο που σημειώνεται όσον αφορά την επίτευξη των στόχων του προγράμματος και να ενθαρρύνει την αποτελεσματικότητα και την ποιότητα κατά την εφαρμογή του προγράμματος βοήθειας προς την τουρκοκυπριακή κοινότητα. Επιδιώκει επίσης να καταδείξει στους τουρκοκύπριους δικαιούχους ότι το πρόγραμμα είναι προσωπική τους υπόθεση, πράγμα που αποτελεί βασική προϋπόθεση για την εξασφάλιση της επιτυχίας του τόσο από πλευράς εφαρμογής όσο και από πλευράς βιωσιμότητας.

Η πρώτη συνάντηση του μηχανισμού εξέτασης της υλοποίησης του προγράμματος πραγματοποιήθηκε στις 20 Σεπτεμβρίου 2007. Στη συνέχεια, καθορίστηκε ένα σύνολο σημείων δράσης για την ταχύτερη και καλύτερη εφαρμογή του προγράμματος, η πραγματοποίηση των οποίων παρακολουθείται στενά μέσω τακτικών συναντήσεων μεταξύ της ομάδας διαχείρισης του προγράμματος και των τουρκοκύπριων δικαιούχων και ενδιαφερόμενων.

4.5. Πληροφόρηση, Δημοσιότητα και Προβολή

Η προβολή είναι σημαντική για να καταδειχθεί σε ολόκληρη την τουρκοκυπριακή κοινότητα ότι έχει τη στήριξη της ΕΕ. Κατά την περίοδο αναφοράς, εκδόθηκαν 15 δελτία τύπου[10], για να προβληθεί ιδίως η προκήρυξη των προσκλήσεων υποβολής προτάσεων και η δρομολόγηση των σχεδίων. Δόθηκαν δύο συνεντεύξεις σε τουρκοκυπριακά μέσα ενημέρωσης. Οργανώθηκαν τρεις βασικές εκδηλώσεις προβολής: 1) μια αποχαιρετιστήρια δεξίωση (στην οποία παραβρέθηκε ο τουρκοκύπριος ηγέτης Μεχμέτ Αλί Ταλάτ) για τους σπουδαστές και τους καθηγητές οι οποίοι έλαβαν κοινοτική υποτροφία για το ακαδημαϊκό έτος 2007/2008, 2) τελετή για την αποτίμηση έξι ετών επιτυχούς συνεργασίας μεταξύ του Προγράμματος Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών (UNDP) και της Επιτροπής, επ’ευκαιρία της υπογραφής της τελευταίας συμφωνίας επιχορήγησης που είχε προγραμματιστεί στο πλαίσιο του προγράμματος, και 3) την εγκαινίαση του χρηματοδοτούμενου από την ΕΚ δικτυακού τόπου της Επιτροπής Αγνοουμένων. Κυκλοφόρησαν φυλλάδια για τη δημοσιοποίηση ορισμένων σχεδίων και δημιουργήθηκε δικτυακός τόπος για την προώθηση του κοινοτικού προγράμματος υποτροφιών.

Επιπλέον, ο δικτυακός τόπος της ΓΔ Διεύρυνσης:

http://ec.europa.eu/enlargement/turkish_cypriot_community/index_en.htm εξακολουθεί να χρησιμοποιείται για τη δημοσιοποίηση του προγράμματος βοήθειας, ενώ περιλαμβάνει επίσης το κείμενο του κανονισμού για την παροχή βοήθειας, τις αποφάσεις χρηματοδότησης της Επιτροπής και συναφή έγγραφα.

4.6. Διαβούλευση με την κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας

Σε δήλωση που περιλήφθηκε στα πρακτικά του Συμβουλίου κατά την έκδοση του κανονισμού για την παροχή βοήθειας, η Επιτροπή, λαμβάνοντας υπόψη την παρούσα πολιτική κατάσταση στην Κύπρο, καθώς και τον στόχο της ολοκλήρωσης και της επανένωσης της νήσου, δήλωσε ότι είναι έτοιμη να προβεί σε διαβούλευση με την κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας σχετικά με τις σημαντικότερες πτυχές της υλοποίησης της βοήθειας στο πλαίσιο του κανονισμού. Η Επιτροπή δήλωσε επίσης ότι είναι έτοιμη να προβεί σε διαβούλευση με την κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας εφόσον οι μελέτες σκοπιμότητας γεννούν την υπόνοια ότι οι ενέργειες που πρόκειται να χρηματοδοτηθούν βάσει του εν λόγω κανονισμού ενδέχεται να θίγουν τα δικαιώματα ιδιοκτησίας.

Μετά το στάδιο προγραμματισμού, πραγματοποιήθηκαν συναντήσεις με εκπροσώπους της κυβέρνησης της Κυπριακής Δημοκρατίας, ιδίως κατά την επίσκεψη ανώτερων υπαλλήλων της Επιτροπής στη νήσο. Κατά την περίοδο αναφοράς, πραγματοποιήθηκαν επτά επισκέψεις αυτού του είδους. Πραγματοποιήθηκαν επίσης συσκέψεις εργασίας με εκπροσώπους βασικών υπουργείων, ιδίως στους τομείς του περιβάλλοντος, της ενέργειας και των τηλεπικοινωνιών ώστε να συνεκτιμηθούν πτυχές του προγραμματισμού ολόκληρης της νήσου, κατά περίπτωση σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 8 του κανονισμού για την παροχή βοήθειας.

Όσον αφορά τα δικαιώματα ιδιοκτησίας, κατά την περίοδο αναφοράς, εγκαινιάστηκαν λίγα μικρά σχέδια υποδομής, κυρίως για τη βελτίωση των αστικών και τοπικών υποδομών, την υλοποίηση των οποίων διαχερίζεται από κοινού με το UNDP. Για τον σκοπό αυτό, η Επιτροπή ζήτησε την υποστήριξη της Δημοκρατίας της Κύπρου για την επιβεβαίωση των ονομάτων των ιδιοκτητών. Ο χρόνος που απαιτείται για την απάντηση των αιτημάτων αυτών από την Κυπριακή Δημοκρατία είναι πολύς. Το γεγονός αυτό κινδυνεύει να αποβεί μείζων ανασταλτικός παράγοντας που θα θέσει σε κίνδυνο ορισμένα επενδυτικά σχέδια. Η λήψη των ονομάτων των ιδιωτών ιδιοκτητών αποτελεί μόνο το πρώτο βήμα. Η Επιτροπή πρέπει εν συνεχεία να ζητήσει και να λάβει τη συγκατάθεσή τους πριν από την υπογραφή των συμβάσεων εκτέλεσης των έργων.

5. Συμπεράσματα

Κατά την περίοδο αναφοράς, οι δραστηριότητες εστιάστηκαν στα εξής:

4. Επίτευξη σταθερού ρυθμού υλοποίησης: δρομολογήθηκαν προπαρασκευαστικά μέτρα όσον αφορά την κατάρτιση των εγγράφων των διαγωνισμών, και προκηρύχθηκαν προσκλήσεις υποβολής προτάσεων για προγράμματα επιχορηγήσεων και συμβάσεις εκτέλεσης έργου και παροχής υπηρεσιών. Όλες οι άμεσες συμφωνίες που δεν συνεπάγονται προσκλήσεις υποβολής προτάσεων όπως αναφέρεται στις αποφάσεις της Επιτροπής υπογράφηκαν με το UNDP και το Συμβούλιο της Ευρώπης, με εξαίρεση το σχέδιο διδασκαλίας της Ιστορίας το οποίο δεν προσυπέγραψε το Συμβούλιο της Ευρώπης.

5. Εδραίωση των μηχανισμών εφαρμογής μέσω της πρόσληψης πρόσθετου προσωπικού και της θέσπισης των απαιτούμενων διαδικασιών εφαρμογής. Λόγω του ειδικού χαρακτήρα του προγράμματος και του πλαισίου στο οποίο λειτουργεί η Επιτροπή, τέθηκαν σε εφαρμογή ειδικά προσαρμοσμένες ρυθμίσεις.

Η υλοποίηση είναι και παραμένει δυσχερής λόγω του ενιαίου πλαισίου εντός του οποίου λειτουργεί η Επιτροπή. Ορισμένα από τα προβλήματα που παρατηρήθηκαν στην πρώτη ετήσια έκθεση εμφαίστηκαν και στη διάρκεια του 2007, πράγμα που θα εξακολουθήσει να ισχύει και για την υπόλοιπη περίοδο υλοποίησης :

6. Σύντομες προθεσμίες για την ανάθεση των συμβάσεων και μείωση της διάρκειας του προγράμματος :

(α) Η ανάθεση συμβάσεων για επενδύσεις υποδομής μεγάλης κλίμακας κατά τα επόμενα τρία έτη θα αποτελέσει ιδιαίτερα σημαντική πρόκληση λόγω της απουσίας προηγούμενης προετοιμασίας των σχεδίων.

(β) Οι δραστηριότητες που προγραμματίζονται σε ετήσια βάση μπορούν να πραγματοποιηθούν μόνο επί τρία διαδοχικά έτη (2007-2009) και όχι πέντε όπως είχε αρχικά προγραμματιστεί (2005-2009). Το 2009 θα είναι το τελευταίο έτος κατά το οποίο θα προκηρυχθεί πρόσκληση υποβολής προτάσεων για μεγάλα προγράμματα για αγρότες, σχολεία, τοπικές κοινότητες, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, κτλ.. Η τελευταία πρόσκληση για το πρόγραμμα υποτροφιών θα προκηρυχθεί τον Σεπτέμβριο του 2008. Θα απαιτηθεί περαιτέρω χρηματοδότηση για τη συνέχιση της στήριξης της τουρκοκυπριακής κοινότητας μετά το 2009.

7. Το θέμα των περιουσιών : δεν έχει ακόμη καθοριστεί η τοποθεσία των περισσότερων προγραμματισμένων επενδύσεων σε έργα υποδομής. Ωστόσο, δεδομένης της μεγάλης έκτασης των περιουσιών που ανήκουν σε ελληνοκυπρίους ιδιώτες[11], είναι πιθανόν ότι πολλές από τις επενδύσεις θα ήταν δυνατό να πραγματοποιηθούν μόνο με τη σύμφωνη γνώμη των ιδιοκτητών των σχετικών εκτάσεων. Ο σημαντικός χρόνος που απαιτήθηκε για τη διαβίβαση από την κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας των πληροφοριών σχετικά με τα ονόματα των ιδιοκτητών, καθώς και η ανάγκη εξασφάλισης της συγκατάθεσης των τελευταίων πρέπει να ληφθούν υπόψη σε ένα ήδη πολύ πιεστικό χρονοδιάγραμμα εφαρμογής. Θα καταρτιστούν εφεδρικά σχέδια, ώστε να περιοριστούν οι κίνδυνοι να μην μπορέσουν να υλοποιηθούν ορισμένα σχέδια ελλείψει της συγκατάθεσης του ιδιοκτήτη· ενδέχεται πάντως το μέτρο αυτό να είναι ανεπαρκές για την εξασφάλιση της ανάθεσης των συμβάσεων για όλα τα προγραμματιζόμενα επενδυτικά σχέδια.

8. Χαμηλή απορροφητικότητα των κονδυλίων από τη δικαιούχο κοινότητα : η τουρκοκυπριακή κοινότητα είναι μικρή και δεν διαθέτει τις αναγκαίες δομές προκειμένου να λάβει τέτοια σημαντική χρηματοδότηση σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα. Παρά την αυξανόμενη συμμετοχή και συνεργασία, τα αποτελέσματα εξακολουθούν να είναι ανάμεικτα σε αυτόν τον τομέα .

9. Συνεργασία μεταξύ της τουρκοκυπριακής και της ελληνοκυπριακής κοινότητας : η επιτυχία του προγράμματος όσον αφορά την επίτευξη του γενικού στόχου του να διευκολύνει την επανένωση της Κύπρου εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την επιτυχή συνεργασία μεταξύ των δύο κοινοτήτων της νήσου. Οι δύο κοινότητες θα μπορούσαν να εμποδίσουν την εφαρμογή ορισμένων μερών του προγράμματος λόγω πολιτικών ζητημάτων τα οποία δεν συνδέονται άμεσα με το ίδιο το πρόγραμμα βοήθειας αλλά εγγράφονται στο ευρύτερο πολιτικό πλαίσιο. Η πρόοδος στη διαδικασία επανένωσης θα διευκόλυνε τα μάλα την υλοποίηση του προγράμματος. Η απόφαση που έλαβαν οι δύο Ηγέτες να ξεκινήσουν τις πλήρεις διαπραγματεύσεις τους στις 3 Σεπτεμβρίου 2008, στο πλαίσιο της αποστολής καλής θέλησης του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, θα δημιουργήσει θετικό πλαίσιο για τη διευκόλυνση της υλοποίησης και της επιτυχίας αυτού του προγράμματος βοήθειας.

[1] ΕΕ L 65 της 7.3.2006, σ. 5.

[2] Η μετακόμιση στα νέα γραφεία πραγματοποιήθηκε τον Ιούνιο του 2008.

[3] Η απόφαση ακύρωσης του διαγωνισμού ελήφθη τον Φεβρουάριο του 2008.

[4] Η Επιτροπή υπέγραψε τον Απρίλιο του 2008 τη σύμβαση παροχής υπηρεσιών "Technical assistance for management and protection of potential Natura 2000 sites in the northern part of Cyprus" (τεχνική συνδρομή για τη διαχείριση και την προστασία δυνητικών ζωνών Natura 2000 στο βόρειο τμήμα της Κύπρου) .

[5] Εποπτικός έλεγχος και συλλογή δεδομένων.

[6] Πρωτόκολλο Ίντερνετ.

[7] 5 εκατομμύρια ευρώ χρησιμοποιήθηκαν για την εκκαθάριση ναρκοπεδίων στην Κύπρο μέσω πιλοτικού σχεδίου/προπαρασκευαστικής δράσης κατά την περίοδο 2004-2006.

[8] Παράλληλα με την έγκριση της παρούσας έκθεσης, το σχέδιο εξακολουθεί να εκκρεμεί. Έχει παρέλθει ένας και πλέον χρόνος και θα απαιτηθεί τροποποίηση της σύμβασης ώστε να ληφθεί υπόψη η μεταβληθείσα κατάσταση.

[9] Οι δαπάνες προσωπικού και αποστολών υπολογίζονται χωριστά από τις άλλες δαπάνες υποστήριξης, λόγω του ειδικού χαρακτήρα των δραστηριοτήτων αυτών.

[10] 17 δελτία τύπου εκδόθηκαν συνολικά από την έναρξη εφαρμογής του προγράμματος.

[11] Εκτιμάται ότι το 78% ιδιωτικών ιδιοκτησιών στο βόρειο τμήμα της Κύπρου ανήκει σε ελληνοκύπριους ιδιώτες.