ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ για την προετοιμασια της συναντησης των ευρωμεσογειακων υπουργων εξωτερικων, στις 22 και 23 απριλιου 2002, στη βαλενθια

1. Εισαγωγή

Πριν από δεκαπέντε περίπου μήνες, η Επιτροπή ανέλαβε πρωτοβουλία για νέα ώθηση στη διαδικασία της Βαρκελώνης [1], αναγνωρίζοντας το δυναμικό που αντιπροσωπεύει πάντα ο ευρωμεσογειακός χώρος και την ανάγκη ενεργοποίησής του. Εν συνεχεία, τα αποτρόπαια γεγονότα της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 ενίσχυσαν τον επιτακτικό χαρακτήρα και τη σημασία των προσπαθειών αυτών.

[1] Ανακοίνωση της Επιτροπής για νέα ώθηση στη διαδικασία της Βαρκελώνης (COM (2000) 497). Η διαδικασία της Βαρκελώνης αποτελείται από τα 15 κράτη μέλη της ΕΕ και τους 12 μεσογειακούς εταίρους: Αλγερία, Κύπρο, Αίγυπτο, Ισραήλ, Ιορδανία, Λίβανο, Μάλτα, Μαρόκο, Παλαιστινιακή Αρχή, Συρία, Τυνησία και Τουρκία.

Κατά το δεύτερο ήμισυ του 20ου αιώνα, ο κόσμος ήταν διαιρεμένος στα δύο από το σιδηρούν παραπέτασμα, το οποίο χώριζε την Ανατολή από τη Δύση και την Ανατολική Ευρώπη από τη Δυτική. Κατά το πρώτο ήμισυ του 21ου αιώνα, ο πρωταρχικός στόχος της Ευρώπης είναι να αποτρέψει τη δημιουργία νέας διαχωριστικής γραμμής στην περιοχή της Μεσογείου. Αντίθετα, η περιοχή αυτή πρέπει να αποτελεί πηγή δυναμισμού, δημιουργικότητας και ανταλλαγών, χάρη στην πολιτιστική πολυμορφία που την χαρακτήριζε δια μέσου των αιώνων.

Οι χώρες της μεσογειακής περιοχής συνδέονται μεταξύ τους γεωγραφικά, αλλά υπάρχουν και πολλά άλλα στοιχεία που τις ενώνουν. Βρισκόμαστε αντιμέτωποι με πολυάριθμα κοινά προβλήματα από τις αυξανόμενες μεταναστευτικές πιέσεις μέχρι τα διεθνή δίκτυα εγκληματικότητας. Πρέπει να συνεργαστούμε στενά για την εγκαθίδρυση διαρκούς ειρήνης στη Μέση Ανατολή. Οι χώρες της Νότιας Μεσογείου πρέπει να ενταχθούν πιο εντατικά και πιο ανοιχτά τόσο στην περιφερειακή όσο και στην παγκόσμια οικονομία ώστε να μπορέσουν να συνδυάσουν την οικονομική ανάπτυξή τους με τη σταθερή οικονομική και κοινωνική μετάβαση. Η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει, από την πλευρά της, να είναι πιστή στο πνεύμα της Ατζέντας της Ντόχα για την ανάπτυξη: να συνεχιστεί η ελευθέρωση της πρόσβασης στην αγορά, ακόμη και στους ευαίσθητους τομείς, και να διασφαλιστεί ότι η πολυμερής ελευθέρωση θα ωφελήσει όλες τις χώρες της περιοχής.

Η διαδικασία της Βαρκελώνης έχει καταστεί σημαντικό στρατηγικό πολιτικό και οικονομικό μέσο και για τους 27 εταίρους της. Μετά την αναζωογόνησή της στη Μασσαλία το 2000, δόθηκε σημαντική πολιτική ώθηση στη διαδικασία αυτή, η οποία επέτρεψε να επιτευχθεί φιλόδοξη και απτή πρόοδος.

Ο πολιτικός διάλογος έχει αποκτήσει νέο δυναμισμό για θέματα όπως η διακυβέρνηση, τα ανθρώπινα δικαιώματα και η δημοκρατία, παρά το δύσκολο πολιτικό πλαίσιο της περιοχής. Η Ευρώπη και η περιοχή της Μεσογείου έχουν πλησιάσει το στόχο της δημιουργίας μιας Ευρωμεσογειακής Ζώνης Ελεύθερων Συναλλαγών έως το 2010 και η πρωτοβουλία του Αγαδίρ έχει δώσει νέα ώθηση στη διαδικασία εμπορικής ολοκλήρωσης Νότου-Νότου. Η διαδικασία διαπραγμάτευσης και σύναψης συμφωνιών σύνδεσης έχει σχεδόν ολοκληρωθεί. Τέλος, το πρόγραμμα MEDA, το κυριότερο χρηματοδοτικό μέσο στήριξης, έχει καταστεί πιο αποτελεσματικό και ανταποκρίνεται περισσότερο στις ανάγκες των μεσογειακών εταίρων.

Έχουν ήδη γίνει πολλά. Τώρα έχει έλθει η στιγμή για την εμβάθυνση και της ενίσχυσης των αποφάσεων της Μασσαλίας και την προώθηση νέων πρωτοβουλιών που αποβλέπουν στην αύξηση του ευρωμεσογειακού πλούτου και ευημερίας.

Η παρούσα ανακοίνωση σκοπό έχει να προβεί στον απολογισμό της επιτευχθείσας προόδου και να παρουσιάσει νέες ιδέες για την Ευρωμεσογειακή Συνάντηση Υπουργών που θα πραγματοποιηθεί τον Απρίλιο του 2002 στη Βαλένθια. Η συνάντηση αυτή θα αποτελέσει για όλους τους εταίρους σημαντική ευκαιρία για να επαναβεβαιώσουν την προσήλωσή τους στη διαδικασία της Βαρκελώνης και να λάβουν αποφάσεις επί των οικονομικών, κοινωνικών και πολιτιστικών κεφαλαίων που μπορούν να προωθήσουν την ευρωμεσογειακή ολοκλήρωση.

2. Προσφατα επιτευγματα τησ Εταιρικησ σχεσησ: Επιτευξη τησ κρισιμησ μαζασ

Έχοντας επίγνωση της στρατηγικής σημασίας της λεκάνης της Μεσογείου και της επιθυμίας των εταίρων μας να συσφίγξουν και να εμβαθύνουν τους δεσμούς τους με την ΕΕ, η Επιτροπή, τον Σεπτέμβριο του 2000, ανέλαβε πρωτοβουλία για νέα ώθηση στη διαδικασία της Βαρκελώνης με σκοπό την αναθέρμανση των ευρωμεσογειακών σχέσεων. Οι προτάσεις που διατυπώθηκαν έγιναν ευρέως δεκτές από τους εταίρους και αναπτύχθηκαν περαιτέρω στις υπουργικές συναντήσεις στη Μασσαλία το Νοέμβριο του 2000 και στις Βρυξέλλες το Νοέμβριο του 2001.

Χάρη στην αποφασιστικότητα με την οποία εφαρμόστηκαν οι συστάσεις που διατυπώθηκαν κατά τις υπουργικές αυτές συναντήσεις, επετεύχθη σημαντική πρόοδος κατά την τελευταία διετία στον οικονομικό τομέα και έχει αρχίσει η επεξεργασία σειράς νέων πρωτοβουλιών στον κοινωνικοπολιτιστικό τομέα. Στον πολιτικό τομέα, παρά την επιδείνωση της κατάστασης στη Μέση Ανατολή, η διαδικασία της Βαρκελώνης απέδειξε ότι ευνοεί κατά τρόπο μοναδικό την προσέγγιση όλων των εταίρων της περιοχής.

Συνολικά, δημιουργήθηκε νέος δυναμισμός με τη συναίνεση των εταίρων ως προς τις θεμελιώδεις προτεραιότητες και ορισμένες νέες εξελίξεις που σημειώθηκαν από το Σεπτέμβριο του 2000 επέτρεψαν στην εταιρική σχέση να αποκτήσει κρίσιμη μάζα:

* Ολοκλήρωση του πλέγματος των συμφωνιών σύνδεσης: η συμφωνία με την Αίγυπτο υπογράφηκε τον Σεπτέμβριο του 2001. Οι διαπραγματεύσεις με την Αλγερία και τον Λίβανο ολοκληρώθηκαν έως το τέλος του 2001. Έτσι, η Επιτροπή επέτυχε τρεις από τους τέσσερις στόχους που είχε θέσει. Οι διαπραγματεύσεις με τη Συρία συνεχίζονται αλλά δεν σημειώθηκε πρόοδος το 2001. Στην ανακοίνωσή της, η Επιτροπή καλεί επίσης τα κράτη μέλη να επισπεύσουν την κύρωση της συμφωνίας με την Ιορδανία και να καθορίσουν ταχύτερες διαδικασίες κύρωσης των μελλοντικών συμφωνιών. Δυστυχώς, δεν έχει επιτευχθεί κανένα αποτέλεσμα μέχρι στιγμής ως προς το θέμα αυτό.

* Πρόοδος προς τη δημιουργία Ευρωμεσογειακής Ζώνης Ελεύθερων Συναλλαγών: οι Ευρωμεσογειακοί Υπουργοί Μεταφορών συνήλθαν για πρώτη φορά το Μάιο του 2001 για να αναπτύξουν περαιτέρω τις εμπορικές συναλλαγές στο πλαίσιο της περιοχής και ιδίως τη διάσταση Νότου-Νότου των συναλλαγών αυτών. Η Επιτροπή πρότεινε να προωθηθεί η εφαρμογή εναρμονισμένων κανόνων καταγωγής, να επισπευσθούν οι προετοιμασίες για την ελευθέρωση του τομέα των υπηρεσιών και να αναπτυχθούν μέτρα εναρμόνισης του είδους της ενιαίας αγοράς στους τομείς προτεραιότητας. Χάρη στην ενδελεχή τεχνική προετοιμασία, στην οποία έλαβαν μέρος όλοι οι εταίροι, σημειώθηκε πρόοδος σε όλους τους τομείς αυτούς. Οι μεσογειακοί εταίροι αποφάσισαν όχι μόνο να συνδέσουν την οικονομία τους με την ΕΕ αλλά και να ανοίξουν αμοιβαία την αγορά τους και να βρουν νέες μορφές συνεργασίας με τις υποψήφιες χώρες και άλλους ευρωπαίους εταίρους, λαμβάνοντας τα αναγκαία μέτρα για την προσχώρηση στο πανευρωπαϊκό σύστημα σώρευσης. Η Επιτροπή έχει εξάρει και υποστηρίζει ανεπιφύλακτα την πρόθεση των τεσσάρων εταίρων που υπέγραψαν συμφωνίες σύνδεσης (Μαρόκου, Τυνησίας, Αιγύπτου, Ιορδανίας) να δημιουργήσουν ζώνη ελευθέρων συναλλαγών μεταξύ τους (διαδικασία του Αγαδίρ) και να ανοίξουν τη ζώνη αυτή στους λοιπούς εταίρους που θα υπογράψουν συμφωνίες σύνδεσης. Επιπλέον, η Επιτροπή ενθαρρύνει κάθε άλλη πρωτοβουλία περιφερειακής οικονομικής ολοκλήρωσης. Η εφαρμογή ορισμένων άλλων προτάσεων θα πρέπει να έχει ολοκληρωθεί κατά τους προσεχείς μήνες ώστε να μπορέσουν να ληφθούν αποφάσεις στη Βαλένθια (βλέπε παρακάτω).

* Επανεστίαση του προγράμματος MEDA σε στρατηγικούς στόχους: μετά την αναθεώρηση του κανονισμού MEDA το 2000, παρατηρήθηκε ποιοτική εξέλιξη όσον αφορά τον προγραμματισμό και την εφαρμογή του MEDA. Έχει μόλις ολοκληρωθεί μια θεμελιώδης διαδικασία προγραμματισμού. Για το διάστημα 2000-2006, τα Έγγραφα Στρατηγικής ανά Χώρα και τα Ενδεικτικά Προγράμματα που καταρτίστηκαν σε στενή συνεργασία με τους μεσογειακούς εταίρους και τα κράτη μέλη εστιάζουν το πρόγραμμα MEDA στους κυριότερους τομείς προτεραιότητας που καθορίζονται στο πλαίσιο των διαφόρων συμφωνιών σύνδεσης, συμπεριλαμβανομένης της στήριξης διαρθρωτικής προσαρμογής. Η ποιοτική αυτή βελτίωση, η οποία εντάσσεται στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας για τη βελτίωση της απήχησης της βοήθειας MEDA, συνοδεύεται από πλήρη αναθεώρηση των λεπτομερειών εφαρμογής. Τα προσωρινά ποσά που αντιστοιχούν στις πληρωμές που πραγματοποιήθηκαν δυνάμει του προγράμματος MEDA για το 2001 φανερώνουν ότι ο λόγος πληρωμών-αναλήψεων υποχρεώσεων έχει διπλασιαστεί σε σχέση με την περίοδο 1995-1999 (βλέπε παράρτημα για λεπτομέρειες). Το γεγονός αυτό εκφράζει τόσο την αύξηση της στήριξης διαρθρωτικής προσαρμογής που σημειώθηκε παραπάνω όσο και την καλύτερη εφαρμογή. Η κατάσταση αυτή θα βελτιωθεί ακόμη περισσότερο όταν αρχίσουν να λαμβάνονται επιτόπου οι αποφάσεις σχετικά με την εφαρμογή των προγραμμάτων και γίνει αποκέντρωση προς τις οικείες αντιπροσωπίες της ΕΚ. Η αποκέντρωση αυτή των αποφάσεων θα αρχίσει τον Ιανουάριο του 2002 για το Μαρόκο, την Τυνησία και την Αίγυπτο και θα ολοκληρωθεί το 2002 για τις υπόλοιπες χώρες.

* Ενίσχυση της περιφερειακής συνεργασίας στο πλαίσιο του MEDA: το 2001 καταβλήθηκαν αξιοσημείωτες προσπάθειες για να ευνοηθούν η περιφερειακή συνεργασία με την υιοθέτηση σχεδίου χρηματοδότησης 250 εκατ. ευρώ που καλύπτει νέα διευκόλυνση επιχειρηματικών κεφαλαίων, της οποίας η διαχείριση θα ανατεθεί στην Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (100 εκατ. ευρώ), η στατιστική συνεργασία (30 εκατ. ευρώ), η ευρωμεσογειακή συνεργασία και η κατάρτιση στον τομέα των μεταφορών (20 εκατ. ευρώ), η διαχείριση υδάτινων πόρων (40 εκατ. ευρώ), η κοινωνία των πληροφοριών (20 εκατ. ευρώ), το περιβάλλον (30 εκατ. ευρώ) και η νεολαία (10 εκατ. ευρώ). Η εφαρμογή των προγραμμάτων αυτών θα οδηγήσει στη δημιουργία νέων δικτύων για την ανταλλαγή πληροφοριών και εμπειριών και θα δημιουργήσει νέες ευκαιρίες συνεργασίας μεταξύ των χωρών της περιοχής.

* Διατήρηση του πολιτικού διαλόγου: παρά την δυσχερή πολιτική κατάσταση στην περιοχή, ο πολιτικός διάλογος ενισχύθηκε και διευρύνθηκε σε τομείς όπως η διακυβέρνηση, τα ανθρώπινα δικαιώματα και η δημοκρατία. Ωστόσο, σημειώθηκε ελάχιστη πρόοδος όσον αφορά τον Ευρωμεσογειακό Χάρτη Ειρήνης και Σταθερότητας.

3. Τα προσεχη σταδια: ενισχυση τησ εταιρικησ σχεσησ

3.1 Εταιρική σχέση στον τομέα της πολιτικής και της ασφάλειας

Ο συνεχιζόμενος πολιτικός διάλογος φανερώνει την ωριμότητα των ευρωμεσογειακών σχέσεων. Για να εντατικοποιηθεί η διαδικασία αυτή, είναι σκόπιμο να δοθεί συγκεκριμένη συνέχεια στην έκκληση της Τυνησίας να αυξηθεί η συχνότητα των συναντήσεων υψηλού επιπέδου για την εξέταση καίριων πολιτικών ζητημάτων, η οποία έγινε ευνοϊκά δεκτή στη συνάντηση Υπουργών Εξωτερικών στις Βρυξέλλες.

Πρώτη σύσταση

Για να ενισχυθεί περισσότερο ο διάλογος, είναι σκόπιμο να μελετηθεί η δυνατότητα διοργάνωσης συναντήσεων στο επίπεδο των πολιτικών διευθυντών μεταξύ των ετησίων συναντήσεων των Υπουργών Εξωτερικών. Αν και δεν έχει έρθει ακόμη η στιγμή για την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων των σχετικών με τον Ευρωμεσογειακό Χάρτη Ειρήνης και Σταθερότητας, ο διάλογος μεταξύ ανωτέρων υπαλλήλων θα πρέπει να συνεχιστεί με απώτερο στόχο την επίτευξη συμφωνίας επί του χάρτη.

Υπό τις σημερινές συνθήκες, η καταπολέμηση της τρομοκρατίας θα πρέπει να αποτελεί θεμελιώδες στοιχείο του διαλόγου. Αν και αναγνωρίζεται ότι οι απόψεις επί του ορισμού της τρομοκρατίας διαφέρουν μεταξύ των μελών της εταιρικής σχέσης, η Επιτροπή εκτιμά ότι τούτο δεν θα πρέπει να εμποδίσει τους εταίρους να καθορίσουν τους τομείς συνεργασίας. Κατά την επόμενη ad hoc συνάντηση των ευρωμεσογειακών υπαλλήλων επί του θέματος αυτού θα πρέπει να συμφωνηθούν τα επιχειρησιακά μέτρα που πρέπει να υιοθετηθούν κατά τη διάσκεψη της Βαλένθια.

Δεύτερη σύσταση

Κατά τη διάσκεψη στη Βαλένθια, οι Υπουργοί θα πρέπει να υιοθετήσουν μέτρα σχετικά με την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, τα οποία θα αποβλέπουν ιδίως στην προώθηση της υπογραφής, της κύρωσης και της ταχείας εφαρμογής όλων των συναφών διεθνών πράξεων, και κυρίως του ψηφίσματος 1373 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών. να εργαστούν για τον ορισμό κοινής προσέγγισης ενόψει της επεξεργασίας της συνολικής διεθνούς σύμβασης των ΗΕ για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και να εντείνουν τη συνεργασία τους για την αποτροπή της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας.

Η κατάσταση στην περιοχή στον τομέα των ανθρώπινων δικαιωμάτων και της δημοκρατίας εξακολουθεί να αποτελεί πηγή ανησυχίας. Με εξαίρεση την Κύπρο και τη Μάλτα, ο απολογισμός δεν είναι καθόλου ικανοποιητικός στις υπόλοιπες μεσογειακές χώρες-εταίρους της ΕΕ. Η κατάσταση είναι προφανώς διαφορετική από τη μία χώρα στην άλλη, αλλά έχει επιδεινωθεί σε ορισμένες από αυτές μετά την υπουργική σύνοδο της Μασσαλίας. Η ΕΕ έχει εκφράσει την ανησυχία της σε καθέναν από τους εταίρους όσον αφορά τις συλλήψεις και φυλακίσεις χωρίς νόμιμη διαδικασία, την κακή μεταχείριση των φυλακισμένων, την ανικανότητα περιστολής της βίας των εξτρεμιστικών ομάδων, τις εκτελέσεις χωρίς δίκη από την πλευρά των αρχών, την εφαρμογή της θανατικής ποινής, τους περιορισμούς στην ελευθερία της έκφρασης και του συνεταιρίζεσθαι και τα προβλήματα που σχετίζονται με το κράτος δικαίου και την ισότητα των δύο φύλων.

Η Επιτροπή διατύπωσε πολλές συστάσεις ως προς το θέμα αυτό στην υπουργική συνάντηση της Μασσαλίας, οι οποίες όμως δεν εφαρμόστηκαν δεόντως. Αν και αναγνωρίζει την ευαισθησία των ζητημάτων αυτών, η Επιτροπή θεωρεί ότι απαιτείται η εξέτασή τους κατά τη διάσκεψη της Βαλένθια λόγω του σφαιρικού χαρακτήρα της εταιρικής σχέσης.

Τρίτη σύσταση

Οι Υπουργοί πρέπει να συμφωνήσουν ότι τα θέματα που άπτονται των ανθρώπινων δικαιωμάτων και της δημοκρατίας θα εξετάζονται συστηματικά σε όλες τις επαφές μεταξύ της ΕΕ και των εταίρων ώστε να ευνοηθεί η διαρθρωμένη προσέγγιση της προόδου. τα ποσά που χορηγούνται για το MEDA θα πρέπει να συνδέονται περισσότερο με την πρόοδο που σημειώνεται στους τομείς αυτούς. θα πρέπει να δημιουργηθούν κοινές ομάδες συνεργασίας, αποτελούμενες από υπαλλήλους, μεταξύ της ΕΕ και καθενός από τους εταίρους στον τομέα αυτό. Επιπλέον, οι εταίροι θα πρέπει να ενθαρρύνουν την υπογραφή, την κύρωση και την εφαρμογή των σχετικών διεθνών πράξεων και θα πρέπει να αναγνωρίσουν το ρόλο της κοινωνίας των πολιτών στην ενδυνάμωση της δημοκρατίας και των ανθρώπινων δικαιωμάτων.

3.2 Ελευθερία, δικαιοσύνη και διακυβέρνηση

Ο διάλογος μεταξύ των εταίρων στον τομέα της πολιτικής και της ασφάλειας αφορά την εξωτερική πολιτική αλλά απαιτεί σε συνεχώς αυξανόμενο βαθμό στενή διοικητική και δικαστική συνεργασία για την αντιμετώπιση προβλημάτων διασυνοριακής διάστασης, όπως η καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος, η παράνομη μετανάστευση και η εμπορία ανθρώπων, η διαχείριση νόμιμων μεταναστευτικών ρευμάτων και η μεταχείριση των μεταναστών. Τα γεγονότα της 11ης Σεπτεμβρίου έφεραν στο φως με δραματικό τρόπο την αδυναμία μας μπροστά στις τρομοκρατικές ενέργειες και προέβαλαν την ανάγκη στενής διεθνούς συνεργασίας για την καταπολέμησή τους. Όλα τα στοιχεία αυτά έχουν άμεσες συνέπειες στον πληθυσμό των χωρών μας και αφορούν πολυάριθμους τομείς της κυβερνητικής πολιτικής, ιδίως τα ιδιαίτερα ευαίσθητα θέματα της εθνικής ασφάλειας και των εσωτερικών υποθέσεων. Η συνεργασία στους τομείς αυτούς αποτελεί μεν ένδειξη της νέας ωριμότητας και της σύσφιγξης των ευρωμεσογειακών σχέσεων αλλά και απαιτεί την υιοθέτηση νέων προσεγγίσεων στον τομέα της διοικητικής συνεργασίας. Η ΕΕ προσπαθεί να ευνοήσει την αμοιβαία επικοινωνία για να μπορέσει αφενός να λάβει υπόψη τις ανάγκες και τις προσδοκίες των εταίρων της και, αφετέρου, να συνεχίσει την πολιτική της σε τομείς όπως η μεταχείριση των νόμιμων μεταναστών και των κοινοτήτων μεταναστών εντός της ΕΕ και η ενίσχυση του αυστηρού ελέγχου της παράνομης μετανάστευσης που προέρχεται επίσης από άλλες περιοχές.

Ειδικότερα, η μετανάστευση και οι ανθρώπινες ανταλλαγές είναι καθοριστικής σημασίας για την εταιρική σχέση. Μεγάλο ποσοστό των μεταναστών που διαμένουν νομίμως στην Ευρωπαϊκή Ένωση προέρχεται από τις μεσογειακές χώρες-εταίρους της ΕΕ. Η εναρμονισμένη ανάπτυξη της εταιρικής σχέσης θα διευκολυνθεί με μέτρα που αποβλέπουν στην προώθηση της κοινωνικής τους ένταξης και στην καταπολέμηση του ρατσισμού και της ξενοφοβίας. Ωστόσο, η γεωγραφική εγγύτης και οι διαφορές του επιπέδου ευημερίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των μεσογειακών εταίρων της έχουν προκαλέσει παράνομα μεταναστευτικά ρεύματα και την εμπορία ανθρώπων, γεγονός που έχει ολέθριες συνέπειες από κοινωνικής και ανθρώπινης απόψεως. Επομένως, οι εταίροι πρέπει να εξετάσουν τα μεταναστευτικά ζητήματα στο σύνολό τους ώστε να κατανοήσουν τα αίτιά τους και να ανταποκριθούν στην ανάγκη εξεύρεσης σφαιρικής λύσης στο πρόβλημα αυτό με πιο δραστήρια πολιτική στον τομέα της κοινωνικοοικονομικής συνεργασίας, της παράνομης και νόμιμης μετανάστευσης, καθώς και του ολοένα και συχνότερου φαινομένου της διέλευσης μεταναστών από απομακρυσμένες τρίτες χώρες.

Η Επιτροπή θα παράσχει τεχνική βοήθεια στους μεσογειακούς εταίρους της για τη βελτίωση των διαθέσιμων πληροφοριών και στατιστικών. το μέτρο αυτό εντάσσεται στο πλαίσιο της σημερινής συνεργασίας για τη νόμιμη μετανάστευση και την καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης. Θα εξετάσει τις διάφορες δυνατές λύσεις, καθώς και την ενδεχόμενη δημιουργία μηχανισμού για την τακτική παρακολούθηση των μεταναστευτικών ρευμάτων.

Μετά τις συζητήσεις του 2001 και του 2002, οι εταίροι θα πρέπει να αποφασίσουν ομού στη Βαλένθια ένα γενικό πλαίσιο συνεργασίας στους προαναφερόμενους τομείς. Αν επιτευχθεί συμφωνία, η Επιτροπή είναι έτοιμη να παρουσιάσει, το 2002, περιφερειακό πρόγραμμα για την προαγωγή της ελευθερίας, της δικαιοσύνης και της χρηστής διακυβέρνησης για να βοηθήσει τους εταίρους της να συνεργαστούν στους τομείς αυτούς. Το πρόγραμμα αυτό θα πρέπει να διευκολύνει το διάλογο και να επιτρέψει να καθοριστούν οι δραστηριότητες που μπορούν να εφαρμοστούν στο εθνικό ή υποπεριφερειακό επίπεδο. Η ΕΕ είναι πρόθυμη να παράσχει χρηματοδοτική βοήθεια στο πλαίσιο του προγράμματος MEDA ώστε να καλύψει την τεχνική βοήθεια και κατάρτιση που απαιτούνται για να βοηθήσει τους εταίρους της να αντιμετωπίσουν όλα αυτά τα δύσκολα προβλήματα και να αναπτύξει, με τον τρόπο αυτό, μακροχρόνιες διοικητικές σχέσεις εργασίας μεταξύ των εμπειρογνωμόνων και των κυβερνήσεων, μέσω των οποίων μπορεί να ευνοηθεί η ανάπτυξη μιας σταθερής ζώνης δικαιοσύνης και ελευθερίας στην περιοχή.

Τέταρτη σύσταση

Οι εταίροι οφείλουν να ολοκληρώσουν τις συζητήσεις και να συμφωνήσουν ένα γενικό πλαίσιο, το οποίο θα αποτελεί τη βάση ενός περιφερειακού ευρωμεσογειακού προγράμματος στον τομέα της ελευθερίας, της δικαιοσύνης και της διακυβέρνησης που να μπορεί να υιοθετηθεί στη Βαλένθια.

3.3 Κοινωνική, πολιτιστική και ανθρωπιστική εταιρική σχέση

Σε σχέση με τις άλλες περιφερειακές - ή και διμερείς - εξωτερικές πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η ευρωμεσογειακή εταιρική σχέση παρουσιάζει ένα μοναδικό πλεονέκτημα: τις ανθρωπιστικές, κοινωνικές και πολιτιστικές συνιστώσες της χάρη στις οποίες οι σχέσεις της ξεφεύγουν από τις συνήθεις πολιτικές και οικονομικές πτυχές. Ήδη το 1995, και οι 27 εταίροι συμφώνησαν στη Διακήρυξη της Βαρκελώνης ότι "ο διάλογος και ο σεβασμός μεταξύ των πολιτισμών και των θρησκειών αποτελούν απαραίτητη προϋπόθεση για την προσέγγιση των λαών". Με το πνεύμα αυτό, η Επιτροπή παρουσίασε πάνω από 400 έργα κατά την τελευταία τριετία, σε τομείς όπως η προστασία της κοινής πολιτιστικής μας κληρονομιάς, ο οπτικοακουστικός τομέας (διανομή ευρωμεσογειακών ταινιών, παραγωγή ντοκιμαντέρ, διαφύλαξη αρχείων, κ.λπ.), οι συναντήσεις των νέων, κ.λπ. Κατά το παρελθόν έτος, διοργανώθηκαν διασκέψεις σχετικά με θέματα που άπτονται της πολιτικής στον οπτικοακουστικό τομέα (Ραμπάτ, Σεπτέμβριος 2000), των ανθρώπινων δικαιωμάτων (Ουψάλα, Απρίλιος 2001), της νομικής συνεργασίας (Γαλατασαράι, Oκτώβριος 2001), οι οποίες χρηματοδοτήθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος MEDA. Φέτος, τον Μάρτιο, η Επιτροπή θα διοργανώσει σημαντική πρωτοβουλία, στις Βρυξέλλες, για την προώθηση της αμοιβαίας κατανόησης και διαλόγου μεταξύ πολιτιστικών αξιών και θρησκειών.

Είναι αναγκαίο πλέον να αξιοποιηθεί η τόσο πλούσια αυτή πείρα, να διασφαλιστεί η ενημέρωση της ευρύτερης κοινής γνώμης σχετικά με τις δραστηριότητες αυτές και να ενθαρρυνθεί η συμμετοχή της σ'αυτές. Δεδομένης της αυξανόμενης σημασίας των διαπροσωπικών επαφών μετά τα γεγονότα της 11ης Σεπτεμβρίου, και λαμβανομένης υπόψη της συνολικής ατζέντας των Ηνωμένων Εθνών για το διάλογο μεταξύ των πολιτισμών, η Επιτροπή σκοπεύει να παρουσιάσει νέα σειρά πρωτοβουλιών στους τομείς αυτούς. Οι πρωτοβουλίες αυτές περιγράφονται παρακάτω.

α) Διάλογος μεταξύ πολιτιστικών αξιών και πολιτισμών

Κατά τη σύνοδο Υπουργών Εξωτερικών στις Βρυξέλλες, οι Υπουργοί "συμφώνησαν να εργαστούν για να ενισχύσουν τον υπάρχοντα διάλογο μεταξύ των πολιτισμών, αποδίδοντας ιδιαίτερη σημασία στη νεολαία, την εκπαίδευση και τα μέσα ενημέρωσης." Η Επιτροπή χαιρετίζει το έργο της ισπανικής προεδρίας - σε στενή συνεργασία με τη Σουηδία - για την δημιουργία καταλόγου των υφιστάμενων και προβλεπόμενων δραστηριοτήτων, τόσο στο κοινοτικό όσο και στο εθνικό επίπεδο, καθώς και διαφόρων άλλων δραστηριοτήτων στον τομέα αυτό. Την επομένη της 11ης Σεπτεμβρίου, είναι αισθητή η ανάγκη προώθησης ενεργού διαλόγου μεταξύ των πολιτισμών και πολιτιστικών αξιών στο πλαίσιο της ευρωμεσογειακής εταιρικής σχέσης. Εξ ορισμού, οι δραστηριότητες αυτές θα πρέπει να συμπεριλάβουν το σύνολο των εταίρων και να καλύψουν όσο το δυνατό περισσότερους τομείς της κοινωνίας.

Απαιτείται νέα προσέγγιση για την προώθηση του πολιτιστικού διαλόγου και ανταλλαγών στη λεκάνη της Μεσογείου. Η πείρα φανερώνει ότι τα προγράμματα που υπόκεινται σε κεντρική διαχείριση δεν μπορούν πάντα να προσφέρουν ικανοποιητική ευελιξία και αποτελεσματικότητα ώστε να διευκολύνουν δυναμικές και έγκαιρες ανταλλαγές. Λόγω των δημοσιονομικών περιορισμών, είναι σκόπιμο να εξευρεθούν τα μέσα ώστε να επιτευχθεί ο μεγαλύτερος δυνατός αντίκτυπος με περιορισμένους χρηματικούς πόρους. Η νέα προσέγγιση για την οποία γίνεται λόγος θα μπορούσε να εμπνευσθεί από το μοντέλο του ιδρύματος Ασίας-Ευρώπης, το οποίο έχει στεφθεί με επιτυχία. Με βάση την εμπειρία που αποκτήθηκε από τη δημιουργία του ιδρύματος αυτού, η Επιτροπή προτείνει να δημιουργηθεί ευρωμεσογειακό ίδρυμα για την προώθηση του διαλόγου μεταξύ πολιτισμών και πολιτιστικών αξιών. Το ίδρυμα αυτό θα χρηματοδοτείται με συνεισφορές αξίας ενός εκατ. ευρώ από κάθε κράτος μέλος και την Επιτροπή και με εθελοντικές συνεισφορές κάθε μεσογειακού εταίρου. Ο στόχος του ιδρύματος θα είναι να προωθήσει την καλύτερη αμοιβαία κατανόηση στην περιοχή μέσω πνευματικών, πολιτισμικών και διαπροσωπικών ανταλλαγών. Θα εργάζεται σε σύμπραξη με τα λοιπά θεσμικά όργανα ανάλογου προσανατολισμού, καθώς και με οντότητες του ιδιωτικού τομέα.

Η Επιτροπή θα συνεχίσει επίσης και θα ενισχύσει τις δραστηριότητες που εντάσσονται στο πλαίσιο των σημερινών προγραμμάτων - και οι οποίες έχουν στεφθεί με επιτυχία - σχετικά με τον πολιτισμικό διάλογο - το Ευρωμεσογειακό Πρόγραμμα Πολιτιστικής Κληρονομιάς και το Ευρωμεσογειακό Οπτικοακουστικό Πρόγραμμα. Για το σκοπό αυτό, σύμφωνα με το περιφερειακό ενδεικτικό πρόγραμμα που καλύπτει την περίοδο 2002-2004, θα προκηρύξει νέες προσκλήσεις για υποβολή προτάσεων σε εύθετο χρόνο. Επιπλέον, για να ευνοήσει τον διαπολιτισμικό διάλογο, η Επιτροπή μελετά επί του παρόντος τους τρόπους χρησιμοποίησης των σημερινών προγραμμάτων Culture 2000 και Media Plus, καθώς και άλλων ειδικών δραστηριοτήτων.

Στο πλαίσιο της ευρείας αυτής στρατηγικής, η Επιτροπή θα αξιολογήσει επίσης τη δυνατότητα ανάληψης νέων πρωτοβουλιών που αποβλέπουν στην προώθηση της αμοιβαίας γνωριμίας και κατανόησης.

β) Νεολαία, εκπαίδευση και μέσα ενημέρωσης

* Eκπαίδευση: η εκπαίδευση είναι θεμελιώδης για την ενθάρρυνση της ανεκτικότητας και του αμοιβαίου σεβασμού μεταξύ των λαών. Η Επιτροπή προτείνει, επομένως, δύο νέες πρωτοβουλίες στον τομέα αυτό:

- Eπέκταση του Tempus: λαμβανομένης υπόψη της θεμελιώδους σημασίας που διαδραματίζει η ανωτάτη εκπαίδευση στις ανταλλαγές απόψεων και των αμοιβαίων οφελών που μπορούν να προκύψουν από την ανταλλαγή εμπειριών, η Επιτροπή αποφάσισε να προτείνει την επέκταση του επιτυχούς προγράμματος τριτοβάθμιας εκπαίδευσης Tempus στους μη υποψήφιους για προσχώρηση μεσογειακούς εταίρους. Το πρόγραμμα αυτό θα ευνοήσει την αύξηση των επαφών μεταξύ του εκπαιδευτικού προσωπικού και των φοιτητών τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, καθώς και τη διάδοση των καλύτερων ευρωπαϊκών πρακτικών όσον αφορά το περιεχόμενων των μαθημάτων και τη χρηματοοικονομική διαχείριση της εκπαίδευσης πανεπιστημιακού επιπέδου. Μέσω του προγράμματος Tempus, η ΕΕ θα συμβάλει πνευματικά και οικονομικά στην ανάπτυξη νέων προγραμμάτων σπουδών, στη διεύρυνση των εκπαιδευτικών προσφορών σύμφωνα με τις σημερινές απαιτήσεις για δεξιότητες καθώς και στην αναβάθμιση της διαχείρισης των πανεπιστημίων. Η συμμετοχή στο Tempus θα ανοίξει νέους ορίζοντες στους φοιτητές και στους εκπαιδευτικούς εκατέρωθεν των ακτών της Μεσογείου και τα νέα δίκτυα και δεσμοί που θα δημιουργηθούν με τον τρόπο αυτό θα συμβάλουν στην αμοιβαία κατανόηση των λαών.

- Έναρξη του NETDAYS και eSchola: τα σχολεία, ιδίως, αποτελούν το πρώτο στάδιο της εκπαιδευτικής διαδικασίας και, επομένως, διαδραματίζουν θεμελιώδη ρόλο στη διαπολιτισμική ευαισθητοποίηση και ανεκτικότητα. Στον τομέα αυτό, η Επιτροπή εξετάζει τη δυνατότητα συμμετοχής των μεσογειακών εταίρων στις πρωτοβουλίες NETDAYS και eSchola. Οι δύο αυτές πρωτοβουλίες αποβλέπουν στην τόνωση και στην ενθάρρυνση της χρησιμοποίησης των νέων τεχνολογιών για την προώθηση δραστηριοτήτων όπως η αδελφοποίηση των σχολείων, τα κοινά σχέδια μεταξύ σχολείων και οι ανταλλαγές εκπαιδευτικών. Χρησιμοποιούν πολιτισμικά πολυμέσα ως παιδαγωγικό μέσο για να ευνοήσουν τις ανταλλαγές εμπειριών στον τομέα της εκπαίδευσης καθώς και τη δημιουργία πολιτισμικών δικτύων.

* Νεολαία: το Ευρωμεσογειακό Πρόγραμμα για τη Νεολαία σκοπό έχει να διευκολύνει την ένταξη των νέων στην κοινωνική και οικονομική ζωή και να βελτιώσει την αμοιβαία κατανόηση, σεβασμό και ανεκτικότητα. Πρόκειται για ένα αποκεντρωμένο σε μεγάλο βαθμό πρόγραμμα, το οποίο εφαρμόζεται υπό μορφή δράσεων περιορισμένης κλίμακας σε τοπικό επίπεδο, οι οποίες ποικίλλουν από ανταλλαγές νέων έως σεμινάρια κατάρτισης. Mε βάση την αποκτηθείσα πείρα στο πλαίσιο της χρηματοδότησης άνω των 200 έργων στην περιοχή της Μεσογείου, η Επιτροπή έχει αποφασίσει τώρα να απλουστεύσει σημαντικά το πρόγραμμα ώστε να βελτιώσει την προβολή του και να αυξήσει την αποτελεσματικότητά του. Στην επόμενη φάση του, τα εθνικά σημεία εστίασης θα πρέπει να διαδραματίσουν σημαντικότερο ρόλο.

* Μέσα ενημέρωσης: η ευρωμεσογειακή εταιρική σχέση πάσχει από έλλειψη προβολής και κατανόησης, ιδίως από την πλευρά των μέσων ενημέρωσης. Ως εκ τούτου, η σημασία της εταιρικής σχέσης ως μοναδικού πλαισίου που προσφέρει πραγματική δυνατότητα διαλόγου και συζήτησης μεταξύ όλων των μερών είτε αγνοείται (από το ευρύ κοινό) είτε υποτιμάται (από τους βασικούς παράγοντες). Επομένως, η Επιτροπή προβλέπει να παρουσιάσει ένα πρόγραμμα πληροφόρησης και επικοινωνίας για την καλύτερη προβολή της εταιρικής σχέσης. Το πρόγραμμα θα περιλάβει δραστηριότητες που απευθύνονται σε όλους τους εταίρους εν γένει καθώς και ειδικές δράσεις για ορισμένους εταίρους. Ο πρωταρχικός στόχος του θα είναι να προωθήσει τη φιλοσοφία που διέπει την εταιρική σχέση και να δημοσιεύσει συγκεκριμένα επιτεύγματά της. Το πρόγραμμα δεν θα περιορίζεται σε απλές "δράσεις πληροφόρησης" αλλά θα παρουσιάζει την εταιρική σχέση ως μέσο προαγωγής του διαλόγου μεταξύ των κοινωνιών. Για το σκοπό αυτό, η συνεργασία μεταξύ των μέσων ενημέρωσης (τηλεόρασης και γραπτού τύπου) πρέπει να ενισχυθεί κατά τρόπο ώστε να φθάνει στο ευρύ κοινό.

Πέμπτη σύσταση

Οι Υπουργοί πρέπει να συμφωνήσουν, στη Βαλένθια, τη δημιουργία ευρωμεσογειακού ιδρύματος για να ενθαρρύνουν το διάλογο μεταξύ πολιτισμών και πολιτιστικών αξιών στον ευρωμεσογειακό χώρο. Το ίδρυμα αυτό θα χρηματοδοτηθεί από τις συνεισφορές των κρατών μελών, της Επιτροπής και των μεσογειακών εταίρων. Οι Υπουργοί θα πρέπει επίσης να συμφωνήσουν να υιοθετήσουν γρήγορα προτάσεις για τη συμμετοχή στο πρόγραμμα Tempus. Οι προετοιμασίες για τη συμμετοχή αυτή θα πρέπει να αρχίσουν κατά το 2002 ώστε να εξασφαλιστεί η επιτυχία της πρώτης πρόσκλησης για την υποβολή προσφορών που θα πρέπει να προκηρυχθεί πριν από το τέλος του 2002.

γ) Η κοινωνική διάσταση

Μετά τις συζητήσεις των Υπουργών Εξωτερικών στις Βρυξέλλες, κατά τις οποίες υπογραμμίστηκε η κοινωνική διάσταση της εταιρικής σχέσης, η Επιτροπή προτείνει δύο νέες πρωτοβουλίες:

* Επαγγελματική κατάρτιση: η δημογραφική δομή των περισσότερων μεσογειακών χωρών-εταίρων της ΕΕ αποτελεί σημαντικό πρόβλημα για τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης και τη διαχείριση της αγοράς εργασίας κατά την προσεχή δεκαετία. Η δημογραφική αυτή πίεση τονίζει την ανάγκη μεταρρύθμισης των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης, καθώς και της αγοράς εργασίας. Οι περισσότεροι εταίροι έχουν αρχίσει τον απολογισμό των εθνικών πολιτικών τους στους τομείς αυτούς. Με τη βοήθεια του Ευρωπαϊκού Ιδρύματος Επαγγελματικής Κατάρτισης, η Επιτροπή αναπτύσσει προγράμματα στήριξης, στο περιφερειακό και εθνικό επίπεδο, τα οποία σκοπό έχουν να βοηθήσουν τους πολιτικούς ιθύνοντες να καταστρώσουν και να εφαρμόσουν πολιτικές μεταρρυθμίσεων και μέσα προσαρμοσμένα στην κατάσταση της απασχόλησης και ισόρροπα από κοινωνικής απόψεως. Οι παρεμβάσεις αυτές αφορού κυρίως την ποιότητα και την καταλληλότητα των συστημάτων επαγγελματικής κατάρτισης και της προσφοράς κατάρτισης σύμφωνα με τις ανάγκες της αγοράς εργασίας, τους καινοτόμους μηχανισμούς χρηματοδότησης της κατάρτισης, τα πρότυπα επαγγελματικής πιστοποίησης και εκπαίδευσης και τον καθορισμό της σχέσης μεταξύ των μέτρων για την κατάρτιση, την απασχόληση και την αγορά εργασίας. Μπορεί επίσης να αποδειχθεί σκόπιμο να συνδεθούν με την ιδιαίτερη πείρα που έχει αποκτήσει η ΕΕ όσον αφορά την προώθηση της απασχολησιμότητας, ιδίως στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση και του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου.

* Αύξηση των ευκαιριών των γυναικών στην οικονομική ζωή. Όπως αναγνωρίστηκε στη διακήρυξη της Βαρκελώνης, οι γυναίκες διαδραματίζουν καίριο ρόλο στην οικονομική και κοινωνική ζωή καθώς και στη δημιουργία θέσεων απασχόλησης, και θα πρέπει να βοηθηθούν και να ενθαρρυνθούν για να αυξήσουν τη συμμετοχή τους. Με βάση τα αποτελέσματα ενός περιφερειακού φόρουμ σχετικά με "το ρόλο των γυναικών στην οικονομική ανάπτυξη" (Bρυξέλλες, Ιούλιος 2001) η Επιτροπή σκοπεύει να προωθήσει ένα περιφερειακό πρόγραμμα που αποβλέπει στην προώθηση των ευκαιριών για τις γυναίκες ευνοώντας τη δημιουργία ικανοτήτων και την πληροφόρηση (καθώς και την επεξεργασία μέσων που επιτρέπουν την παρακολούθηση της δραστήριας συμμετοχής των γυναικών στην οικονομική ζωή), με τη δημιουργία πλαισίων για την ανταλλαγή των καλύτερων δυνατών πρακτικών και την επεξεργασία σχεδίων δράσης στο εθνικό επίπεδο. Στη συνάρτηση αυτή, οι προσπάθειες της ΕΕ που αποβλέπουν στην προώθηση ίσων ευκαιριών μεταξύ ανδρών και γυναικών και στη συστηματική ενσωμάτωση των θεμάτων του φύλου σε όλες τις πολιτικές μπορούν να χρησιμεύσουν ως παράδειγμα. Οι κυριότεροι τομείς δράσης είναι οι εξής:

- πρόσβαση και συμμετοχή των γυναικών στην αγορά εργασίας, ιδίως με την υποστήριξη των μεταρρυθμίσεων του νομοθετικού πλαισίου και την επεξεργασία πολιτικών για μια δραστήρια πολιτική εκπαίδευσης και αγοράς εργασίας.

- προώθηση του ρόλου των γυναικών στις επιχειρήσεις, ιδίως με την ανάπτυξη δικτύων για γυναίκες επιχειρηματίες και επαγγελματίες και με τη διευκόλυνση της πρόσβασης των γυναικών σε χρηματοδοτικά μέσα.

3.4 Οικονομική και χρηματοδοτική εταιρική σχέση

Η σύναψη έντεκα εκ των δώδεκα συμφωνιών σύνδεσης διανοίγει νέο κεφάλαιο στις ευρωμεσογειακές σχέσεις. Όλοι σχεδόν οι εταίροι έχουν πλέον αποδυθεί σε διαδικασία κατάργησης των δασμών και στη σταδιακή εγκαθίδρυση ζώνης ελεύθερων συναλλαγών με την ΕΕ. Εξάλλου, έχουν αναλάβει σημαντικές πρωτοβουλίες, όπως η διαδικασία του Αγαδίρ, με σκοπό την ανάπτυξη ελεύθερων συναλλαγών Νότου-Νότου, γεγονός που θα ενισχύσει τη σημασία του Ευρωμεσογειακού Χώρου Ελεύθερων Συναλλαγών. Η σύναψη ή οι προοπτικές σύναψης συμφωνιών σύνδεσης με την Ευρωπαϊκή Ένωση υπήρξε ο κυριότερος καταλύτης των οικονομικών μεταβολών που σημειώθηκαν στην περιοχή. Το άνοιγμα του εξωτερικού εμπορίου, ιδίως με την ΕΕ, η οποία αποτελεί τον μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο, είναι ένας από τους παράγοντες που προώθησαν τη μετάβαση και συνέβαλαν στο να συνειδητοποιηθεί περισσότερο η ανάγκη πολιτικών και διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων στην περιοχή.

Οι περισσότεροι εταίροι ανέλαβαν σημαντικές και φιλόδοξες μεταρρυθμίσεις κατά την τελευταία δεκαετία, των οποίων όμως τα αποτελέσματα είναι μέχρι στιγμής μέτρια. Ο οικονομικός εκσυγχρονισμός θα πρέπει να συνεχιστεί με τον ίδιο ρυθμό, αν όχι να επισπευσθεί, για να συναχθούν τα αναμενόμενα αποτελέσματα ως προς την οικονομική μεγέθυνση και την ενδυνάμωση της βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας. Για να αυξηθεί η ανταγωνιστικότητα των χωρών αυτών, είναι σημαντικό να ενισχυθούν οι ικανότητές τους στον τομέα της έρευνας και ανάπτυξης. Οι προκλήσεις που θα αντιμετωπίσουν οι μεσογειακές χώρες κατά τα προσεχή έτη είναι τεράστιες. Η απασχόληση θα αποτελέσει μείζον πρόβλημα, δεδομένου ότι, σύμφωνα με μια πρόσφατη έκθεση, η περιοχή θα πρέπει να δημιουργήσει πάνω από 45 εκατ. θέσεων απασχόλησης για να διατηρήσει το σημερινό επίπεδο απασχόλησης [2]. Οι ξένες και εθνικές επενδύσεις θα πρέπει να αυξηθούν αισθητά ώστε να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις μεγέθυνσης και εκσυγχρονισμού της οικονομίας. Επιπλέον, το θεσμικό και ρυθμιστικό πλαίσιο θα πρέπει να προσαρμοστεί περαιτέρω ώστε να δημιουργηθούν οι συνθήκες που απαιτούνται για την αειφόρο ανάπτυξη των μεσογειακών οικονομιών. Οι μακροχρόνιες αυτές προκλήσεις πρέπει να αντιμετωπιστούν σε μια εποχή που οι βραχυπρόθεσμες οικονομικές προοπτικές είναι αβέβαιες τόσο σε κοινοτική όσο και σε διεθνή κλίμακα. Όλες οι χώρες της περιοχής φοβούνται τις αρνητικές επιπτώσεις που θα μπορούσαν να έχουν τα γεγονότα της 11ης Σεπτεμβρίου, κυρίως όσον αφορά τις επενδύσεις και τον τουρισμό.

[2] Έκθεση FEMISE, Σεπτεμβρίου 2001, σελίδα 12

Όλοι οι παράγοντες αυτοί ενισχύουν την ανάγκη διπλασιασμού των προσπαθειών ώστε να αξιοποιηθούν οι οικονομικές δυνατότητες της ευρωμεσογειακής εταιρικής σχέσης. Είναι σκόπιμο να ληφθούν αποφάσεις στους ακόλουθους τομείς:

i. συνέχιση της ολοκλήρωσης του εμπορίου Νότου-Νότου.

ii. προετοιμασία για την ελευθέρωση των συναλλαγών στον τομέα των υπηρεσιών.

iii. βελτίωση της πρόσβασης στις γεωργικές αγορές.

iv. ανάπτυξη και διασύνδεση των υποδομών.

v. εναρμόνιση των πολιτικών και των ρυθμίσεων/μετάβαση από τις ελεύθερες συναλλαγές στην εσωτερική αγορά.

vi. διασφάλιση της αειφόρου ανάπτυξης και υψηλό επίπεδο προστασίας του περιβάλλοντος

vii. χρηματοδοτικά μέσα.

θ) ανάπτυξη του εμπορίου Νότου-Νότου και βελτίωση της οικονομικής ολοκλήρωσης

Οι ελεύθερες συναλλαγές μεταξύ των χωρών της περιοχής αποτελούν ένα επιθυμητό συμπλήρωμα των ελεύθερων συναλλαγών Βορρά-Νότου, όπως προβλέπεται σε κάθε συμφωνία σύνδεσης. Οι συναλλαγές αυτές θα βοηθήσουν την περιοχή να προσελκύσει επενδύσεις, να αποφύγει τον κατακερματισμό της αγοράς και να διευκολύνει την οικονομική εξειδίκευση και διαφοροποίηση. Η ΕΕ υποστηρίζει ενεργά τις πρωτοβουλίες υπέρ των ελεύθερων συναλλαγών και το οικονομικό άνοιγμα μεταξύ των μεσογειακών εταίρων. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή είναι έτοιμη να ανταποκριθεί στις εξελίξεις στην περιοχή και θα τις εξετάσει διαφοροποιώντας την προσέγγισή της, ενδεχομένως, ώστε να λάβει υπόψη την ικανότητα κάθε εταίρου να προχωρήσει προς την εταιρική σχέση. Ειδικότερα, η Επιτροπή χαιρετίζει την πρωτοβουλία που έλαβαν ορισμένες χώρες στο Αγαδίρ, τον Μάιο του 2001, με σκοπό να εγκαθιδρύσουν ζώνη ελεύθερων συναλλαγών μεταξύ τους και να επεκτείνουν της διαδικασία αυτή σε άλλες χώρες που έχουν υπογράψει συμφωνίες σύνδεσης με την ΕΕ. Η Επιτροπή πρότεινε να παράσχει τεχνική βοήθεια, με βάση τη δική της ενδοκοινοτική εμπειρία, σε θέματα όπως η εναρμόνιση των κανόνων καταγωγής, οι τελωνειακές διαδικασίες και η αμοιβαία στήριξη μεταξύ της διαδικασίας του Αγαδίρ και της προστασίας του περιβάλλοντος.

Έκτη σύσταση

Σύμφωνα με τις προτάσεις που θα εξεταστούν από τους Ευρωμεσογειακούς Υπουργούς Εμπορίου το Μάρτιο του 2002, στο Τολέδο, η ΕΕ θα πρέπει να εκφράσει τη σθεναρή πολιτική της στήριξη προς τις πρωτοβουλίες περιφερειακής ολοκλήρωσης, όπως η δήλωση του Αγαδίρ, την οποία θεωρεί ως θεμελιώδη πρωτοβουλία για την προώθηση της οικονομικής ολοκλήρωσης και το άνοιγμα του εμπορίου Νότου-Νότου. Η ΕΕ θα πρέπει να επαναβεβαιώσει τη βούλησή της να βοηθήσει τους εταίρους της να συνάψουν συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών μεταξύ τους, ει δυνατόν το 2002. Συγχρόνως, η ΕΕ θα πρέπει να υπογραμμίσει ότι η μεγαλύτερη ελευθέρωση των πολυμερών συναλλαγών είναι εξίσου σημαντική στο πλαίσιο του ΠΟΕ.

Ένα σημαντικό στοιχείο για την περαιτέρω οικονομική ολοκλήρωση είναι η διευκόλυνση των υπεργολαβιών και η χρησιμοποίηση των πιο ανταγωνιστικών συντελεστών παραγωγής στους κατασκευαστικούς και μεταποιητικούς βιομηχανικούς κλάδους. Εν προκειμένω, η σώρευση της καταγωγής και η συμμετοχή των μεσογειακών εταίρων στο πανευρωπαϊκό σύστημα σώρευσης θα αποτελέσει σημαντικό στάδιο για τη βελτίωση της βιομηχανικής και εμπορικής συνεργασίας μεταξύ των ευρωπαϊκών εταίρων (συμπεριλαμβανομένων των χωρών της ΕΖΕΣ και της Ανατολικής Ευρώπης) και των μεσογειακών εταίρων. Η συμμετοχή στο πανευρωπαϊκό σύστημα θα επιτρέψει στα εμπορεύματα που κατασκευάζονται από συντελεστές παραγωγής προερχόμενους από διαφορετικά μέρη της περιοχής να τύχουν προτιμησιακής πρόσβασης στις αγορές της ΕΕ υπό τις συνθήκες που καθορίζονται στις συμφωνίες σύνδεσης. Με τον τρόπο αυτό θα ανοίξουν νέες προοπτικές για τις εμπορικές συναλλαγές και τις επενδύσεις. Τούτο, θα μπορούσε να έχει ιδιαίτερα θετικές επιπτώσεις στην οικονομική ανάπτυξη και στην προσέλκυση ευρωπαϊκών και άλλων ξένων επενδύσεων στην περιοχή.

Η έκθεση που δημοσιεύθηκε στις 20 Δεκεμβρίου 2001 από την πανευρωμεσογειακή ομάδα εργασίας για τους κανόνες καταγωγής και η οποία θα υποβληθεί προς εξέταση στους Ευρωμεσογειακούς Υπουργούς Εμπορίου επ'ευκαιρία της συνάντησής τους στις 19 Μαρτίου 2002, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η επέκταση, στους μεσογειακούς εταίρους, του πανευρωπαϊκού συστήματος σχετικά με τους κανόνες καταγωγής είναι τεχνικώς εφικτή. Για την επέκταση αυτή απαιτούνται ορισμένες προϋποθέσεις, όπως:

* η συμφωνία όλων των χωρών που συμμετέχουν επί του παρόντος στο πανευρωπαϊκό σύστημα.

* η εισαγωγή των απαιτούμενων τροποποιήσεων στα πρωτόκολλα των συμφωνιών.

* η υποχρέωση σύναψης συμφωνιών ελεύθερων συναλλαγών που να προβλέπουν τους ίδιους ακριβώς κανόνες καταγωγής ώστε να μπορούν να επωφεληθούν από το πανευρωπαϊκό σύστημα διαγώνιας σώρευσης.

Έβδομη σύσταση

Κατά την υπουργική διάσκεψη στη Βαλένθια, θα πρέπει να υποστηριχθεί η απόφαση των Υπουργών Εμπορίου να επεκτείνουν το πανευρωπαϊκό σύστημα κανόνων καταγωγής στους μεσογειακούς εταίρους. Η Επιτροπή θα προτείνει τις τεχνικές τροποποιήσεις που πρέπει να επέλθουν στα πρωτόκολλα καταγωγής που έχουν υπογραφεί με τις πανευρωπαϊκές χώρες καθώς και τις ευρωμεσογειακές συμφωνίες σύνδεσης. Μόλις συμφωνηθούν με όλους τους εταίρους, οι τροποποιήσεις αυτές θα πρέπει να υιοθετηθούν γρήγορα. Για να διευκολυνθεί η συμμετοχή των μεσογειακών εταίρων στο σύστημα, η Επιτροπή θα παράσχει, ενδεχομένως, την απαιτούμενη τεχνική βοήθεια.

ii) Ανάπτυξη των ελεύθερων συναλλαγών στον τομέα των υπηρεσιών

Ο τομέας των υπηρεσιών αποτελεί θεμελιώδη άξονα μεγέθυνσης και δημιουργίας θέσεων απασχόλησης στις σύγχρονες οικονομίες. Τα μέτρα που αποβλέπουν στην ελευθέρωση της διασυνοριακής παροχής υπηρεσιών και του δικαιώματος εγκατάστασης μπορούν να συμβάλουν κατά τρόπο θετικό στην οικονομική ανάπτυξη. Οι υπηρεσίες μπορούν να συμβάλουν επίσης σημαντικά στον εκσυγχρονισμό και τη γενική ανταγωνιστικότητα των βιομηχανικών τομέων. Έχει δημιουργηθεί ευρωμεσογειακή ομάδα εργασίας για τις υπηρεσίες, η οποία εξετάζει τη δυνατότητα ελευθέρωσης πολλών τομέων υπηρεσιών τόσο στο διμερές πλαίσιο των συμφωνιών σύνδεσης όσο και στο πολυμερές πλαίσιο της GATS. Oι ευρωμεσογειακοί εταίροι συμμερίζονται την άποψη ότι, λόγω του αυστηρού χρονοδιαγράμματος που συμφωνήθηκε στη Ντόχα, πρέπει να επιτευχθεί κατά προτεραιότητα συμφωνία ως προς τις νέες παραχωρήσεις στο πολυμερές επίπεδο πριν αρχίσουν διαπραγματεύσεις σχετικά με τις προτιμησιακές συμφωνίες στο πλαίσιο των συμφωνιών σύνδεσης. Οι μεσογειακοί εταίροι και η Επιτροπή πρέπει επίσης να καθορίσουν τις ανάγκες τεχνικής βοήθειας, ιδίως στον τομέα της προσαρμογής και της εναρμόνισης του ρυθμιστικού πλαισίου.

Όγδοη σύσταση

Σύμφωνα με τις διατάξεις των διαφόρων συμφωνιών σύνδεσης, η υπουργική συνάντηση στη Βαλένθια θα πρέπει να υποστηρίξει τις αποφάσεις για τον καθορισμό των προτεραιοτήτων των διμερών διαπραγματεύσεων με τους μεσογειακούς εταίρους για την ελευθέρωση των συναλλαγών στον τομέα των υπηρεσιών, λαμβανομένης υπόψη της προόδου που σημειώθηκε κατά τον γύρο πολυμερών διαπραγματεύσεων της Ντόχα.

iii) Καλύτερη πρόσβαση στις γεωργικές αγορές

H διακήρυξη των Υπουργών που υιοθετήθηκε στη Ντόχα σχετικά με το νέο γύρο πολυμερών διαπραγματεύσεων εκφράζει την πολιτική βούληση της Ευρωπαϊκής Ένωσης να αρχίσει ουσιαστική ελευθέρωση του εμπορίου γεωργικών προϊόντων. Η σταδιακή και αυξανόμενη ελευθέρωση των γεωργικών συναλλαγών θα αποτελέσει σημαντικό θέμα των διαπραγματεύσεων για την εγκαθίδρυση Ευρωμεσογειακής Ζώνης Ελεύθερων Συναλλαγών που προβλέπεται στις συμφωνίες σύνδεσης. Μια ρήτρα αναθεώρησης που προβλέπεται σε κάθε συμφωνία σύνδεσης επιτρέπει την εμβάθυνση της διαδικασίας ελευθέρωσης στον γεωργικό τομέα. Έτσι, το 2000, συμφωνήθηκε στην Τυνησία η αναθεώρηση των γεωργικών παραχωρήσεων. Οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται με το Ισραήλ και το Μαρόκο. Η ίδια διαδικασία θα πρέπει να ακολουθηθεί με την Ιορδανία, μόλις κυρωθεί η συμφωνία σύνδεσης, καθώς και με την Παλαιστινιακή Αρχή. Όπως συμφωνήθηκε στην ανακοίνωση της Μασσαλίας, η Επιτροπή θα πρέπει επομένως να εξακολουθήσει να εξετάζει τα μέτρα που είναι δυνατό να ληφθούν για να επιτευχθεί ευρύτερη και σταδιακή ελευθέρωση στον γεωργικό τομέα, σύμφωνα με τους στόχους της αρχής της αμοιβαιότητας που διασφαλίζεται στις συμφωνίες σύνδεσης και σε εναρμόνιση με τους στόχους αειφόρου ανάπτυξης της ΕΕ.

Ένατη σύσταση

Οι Ευρωμεσογειακοί Υπουργοί που θα συνέλθουν στη Βαλένθια πρέπει να ζητήσουν από την Επιτροπή να εξετάσει τις προοπτικές μεγαλύτερης αμοιβαίας ελευθέρωσης των συναλλαγών εμπορικών προϊόντων, σύμφωνα με τις διατάξεις των συμφωνιών σύνδεσης και με νέο δυναμισμό που να αντανακλά τις σημαντικές πρόσφατες προόδους στο πολυμερές πλαίσιο.

iv) Διευκόλυνση των επενδύσεων υποδομής και διασύνδεσης, και ανάπτυξη του σχετικού ρυθμιστικού πλαισίου

Για να βοηθηθούν οι εταίροι να επωφεληθούν πλήρως από το δυναμικό που προσφέρει η Ευρωμεσογειακή Ζώνη Ελεύθερων Συναλλαγών, είναι σκόπιμο να εκσυγχρονιστούν οι βασικές υποδομές, ιδίως στον τομέα των μεταφορών, των τηλεπικοινωνιών και της ενέργειας, και να συνδεθούν μεταξύ τους σε περιφερειακό επίπεδο και, εν συνεχεία, με τα αντίστοιχα ευρωπαϊκά δίκτυα.

Στον τομέα της υποδομής μεταφορών, για τον οποίο η Επιτροπή έχει καθορίσει τις πολιτικές κατευθύνσεις της σε λευκό βιβλίο, η πρωταρχική ανάγκη είναι να καθοριστούν σχέδια για τις σημαντικότερες υποδομές με τους μεσογειακούς εταίρους και να εξασφαλιστεί η διασύνδεσή τους με τα διευρωπαϊκά δίκτυα. Οι προτεραιότητες θα καθοριστούν με βάση τις υπάρχουσες συνολικές ή ειδικές μελέτες σκοπιμότητας. Μία τέτοια προσέγγιση θα διευκολύνει τη συγκέντρωση κεφαλαίων τόσο από δημόσιες όσο και από ιδιωτικές πηγές. Οι θαλάσσιες μεταφορές πρέπει να αναπτυχθούν κατά προτεραιότητα, με τη δημιουργία "θαλάσσιων λεωφόρων" που θα συνδέουν τους κυριότερους μεσογειακούς λιμένες. Οι θαλάσσιες μεταφορές σε μικρές αποστάσεις έχουν ιδιαίτερη σημασία στη Μεσόγειο, λόγω των αποστάσεων και της έλλειψης βατών χερσαίων οδών σε πολλές περιοχές. Τα θαλάσσια δρομολόγια μικρών αποστάσεων αποτελούν επίσης ουσιαστικό στοιχείο της πολυτροπικής αλυσίδας μεταφορών (οδικών/θαλάσσιων ή σιδηροδρομικών/θαλάσσιων). Θα πρέπει να ληφθούν τεχνικά μέτρα (όπως η αριστοποίηση των μονάδων φόρτωσης και ο εκσυγχρονισμός του στόλου) καθώς και διοικητικά (ιδίως η απλούστευση των διοικητικών και τελωνειακών διατυπώσεων) και ρυθμιστικά (όπως μέτρα για την εξασφάλιση διαφανούς και μη μεροληπτικής πρόσβασης στις λιμενικές υπηρεσίες). Θα πρέπει επίσης να αναπτυχθεί πολυτροπικό σύστημα αεροπορικών-θαλάσσιων μεταφορών. Το σύστημα αυτό θα μπορούσε να συμπληρωθεί με χερσαίες διασυνδέσεις που μπορούν να συμβάλουν στην ανάπτυξη του εμπορίου Νότου-Νότου. Από την άποψη αυτή, οι πολυτροπικές υποδομές (σύνδεση μεταξύ λιμένων και αεροδρομίων και της ενδοχώρας) θα διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο.

Κατά τον ίδιο τρόπο, στον τομέα της ενεργειακής υποδομής, θα είναι σημαντικό να εξασφαλιστούν κατάλληλες και αποτελεσματικές υποδομές, όχι μόνο για να ευνοηθεί η οικονομική ανάπτυξη αλλά και για την ασφάλεια του εφοδιασμού, σύμφωνα με τις κατευθύνσεις που καθορίζονται στο πράσινο βιβλίο της Επιτροπής. Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να προσδιοριστούν έργα προτεραιότητας με βάση την εξυπηρέτηση των μεσογειακών εταίρων στις μεταξύ τους σχέσεις (Νότου-Νότου) και τη διασύνδεσή τους με τα διευρωπαϊκά δίκτυα (Βορρά-Νότου). Ένα συγκεκριμένο παράδειγμα της προσέγγισης αυτής είναι η κατασκευή νέου αγωγού αερίου από την Αλγερία στην Ισπανία και στη Γαλλία.

Πέρα από την ανάπτυξη των στρατηγικών αυτών πρέπει επίσης να αναληφθεί δράση στους ακόλουθους τομείς:

* ναυτιλιακή ασφάλεια: επέκταση της δέσμης μέτρων για το Erika Ι και ΙΙ σε συνδυασμό με τη δέσμη των κοινοτικών μέτρων που προβλέπεται για τα επιβατηγά πλοία.

* αεροπορικές μεταφορές και ασφάλεια των αεροδρομίων: οι προσπάθειες πρέπει να συγκεντρωθούν στην ανάπτυξη κατάλληλου ρυθμιστικού και χρηματοδοτικού πλαισίου που θα καλύπτει τις πτυχές αυτές.

Δέκατη σύσταση

Κατά την ευρωμεσογειακή διάσκεψη, οι Υπουργοί πρέπει να υποστηρίξουν την επεξεργασία βιώσιμων περιφερειακών στρατηγικών, οι οποίες θα αποβλέπουν στη σύνδεση των κυριότερων υποδομών μεταξύ τους, συμπεριλαμβανομένων των υποδομών στο τομέα της έρευνας, και, ενδεχομένως, με τα ευρωπαϊκά δίκτυα. Θα πρέπει να ενθαρρύνουν τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, ιδίως την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και την Παγκόσμια Τράπεζα, να συμμετάσχουν ενεργά στην επεξεργασία των στρατηγικών αυτών για τη χρηματοδότηση της εφαρμογής τους, ενδεχομένως με τη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα. Θα πρέπει επίσης να ευνοήσουν την εναρμόνιση του ρυθμιστικού πλαισίου μέσω του πολιτικού διαλόγου.

v) Εναρμόνιση των πολιτικών και των ρυθμίσεων/Από τις ελεύθερες συναλλαγές στην εσωτερική αγορά

Οι δυνατότητες που προσφέρει η δημιουργία ζώνης ελεύθερων συναλλαγών θα μπορέσουν να αναπτυχθούν πλήρως μόνο αν συνοδεύονται με μέτρα στήριξης σε τομείς όπως η εναρμόνιση των κανόνων και τεχνικών ρυθμίσεων, καθώς και των περιβαλλοντικών, υγειονομικών και φυτοϋγειονομικών απαιτήσεων. Επίσης, επιβάλλεται μεγαλύτερη εναρμόνιση του ρυθμιστικού πλαισίου σε διάφορους άλλους τομείς. Τα διάφορα άλλα πολιτικά μέτρα, για παράδειγμα στον τομέα της έρευνας και ανάπτυξης, που έχουν απήχηση γενικής εμβέλειας, πρέπει να ολοκληρωθούν περισσότερο. Μια τέτοια δράση στους τομείς αυτούς μπορεί να δημιουργήσει τις βάσεις για τη δημιουργία ευρωμεσογειακής εσωτερικής αγοράς. Η προσεχής ευρωμεσογειακή διάσκεψη Υπουργών Βιομηχανίας θα πρέπει να διατυπώσει προτάσεις για τη θέσπιση των απαιτούμενων μεταρρυθμίσεων ενόψει της σταδιακής ανάπτυξης ευρωμεσογειακής εσωτερικής αγοράς.

Επιπλέον, οι μεσογειακοί εταίροι θα μπορέσουν να αντλήσουν οφέλη από την εγκαθίδρυση της ευρωπαϊκής ζώνης ελεύθερων συναλλαγών μόνο αν συνεχίσουν τις προσπάθειές τους για να βελτιώσουν τις θεμελιώδεις προϋποθέσεις που απαιτούνται για την προσέλκυση επενδύσεων, ιδίως ξένων, και τη συμβολή στη δημιουργία και ανάπτυξη επιχειρήσεων.

Ενδέκατη σύσταση

Οι μεσογειακοί εταίροι πρέπει να αξιοποιήσουν πλήρως τα διάφορα μέσα στήριξης που διαθέτουν, και ιδίως τα μέτρα που λαμβάνονται στο πλαίσιο του προγράμματος MEDA, ώστε να εξακολουθήσουν να βελτιώνουν τις συνθήκες λειτουργίας των επιχειρήσεων. ειδικότερα, πρέπει να συμμετάσχουν ενεργά στο πρόγραμμα για την ευρωμεσογειακή αγορά και να εργαστούν για τη μεταφορά των αποτελεσμάτων των δραστηριοτήτων αυτών στους οικείους τομείς εσωτερικής πολιτικής.

vi) Διασφάλιση της αειφόρου ανάπτυξης και υψηλού επιπέδου προστασίας του περιβάλλοντος

Ο στόχος της δημιουργίας μιας ζώνης ευημερίας για όλους χάρη στην αειφόρο και ισόρροπη οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη θα πρέπει να διασφαλίσει τη συμπληρωματικότητα μεταξύ της δημιουργίας ζώνης ελεύθερων συναλλαγών και της προστασίας του περιβάλλοντος. Για το σκοπό αυτό, είναι σκόπιμο να υιοθετηθούν κατάλληλες πολιτικές και πράξεις, που θα εκπονηθούν με βάση τη μελέτη για την αξιολόγηση του αντίκτυπου στην αειφόρο ανάπτυξη, η οποία πρόκειται να διεξαχθεί σύντομα. Στόχος της αξιολόγησης αυτής είναι να συγκεντρωθούν συστάσεις από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες σχετικά με την κατάστρωση εθνικών και περιφερειακών πολιτικών ικανών να επιφέρουν τα καλύτερα δυνατά αποτελέσματα όχι μόνο όσον αφορά την ελευθέρωση και την οικονομική μεγέθυνση, αλλά και για άλλες συνιστώσες της αειφόρου ανάπτυξης.

Γενικότερα, με την πρόοδο της οικονομικής και χρηματοδοτικής εταιρικής σχέσης αυξάνεται συνεχώς η ανάγκη ανάπτυξης στρατηγικών περιβαλλοντικής ολοκλήρωσης για τις διάφορες τομεακές προτεραιότητες με σκοπό την προαγωγή της αειφόρου ανάπτυξης. Οι στρατηγικές αυτές θα μπορούσαν να βασιστούν στην πείρα της ΕΕ και θα πρέπει να αναπτυχθούν από τους ίδιους τους διαφορετικούς τομείς. Η δέσμευση των εταίρων ως προς την περιβαλλοντική ολοκλήρωση θα αποτελέσει πολύτιμη συνεισφορά στις προετοιμασίες της Παγκόσμιας Συνόδου Κορυφής για την αειφόρο ανάπτυξη που θα πραγματοποιηθεί τον Αύγουστο του τρέχοντος έτους στο Γιοχάνεσμπουργκ.

Σε πιο πρακτικό επίπεδο, η Επιτροπή σκοπεύει να ενθαρρύνει τους μεσογειακούς εταίρους να συμμετάσχουν στην ανάπτυξη και εφαρμογή των προτεινόμενων θεματικών στρατηγικών στο πλαίσιο του 6ου προγράμματος περιβαλλοντικής δράσης, οι οποίες παρουσιάζουν αμοιβαίο ενδιαφέρον. Οι στρατηγικές για το θαλάσσιο περιβάλλον και τα εδάφη αποτελούν προφανή παραδείγματα.

Η επόμενη ευρωμεσογειακή υπουργική διάσκεψη για το περιβάλλον θα πραγματοποιηθεί τον Ιούλιο του 2002 στην Αθήνα. Κατά τη διάσκεψη αυτή θα μπορούσε να καθοριστεί ένα πλαίσιο για τη διαδικασία περιβαλλοντικής ολοκλήρωσης που θα υποβληθεί σε προσεχή συνάντηση Υπουργών Εξωτερικών. Οι Υπουργοί Περιβάλλοντος θα προβούν στον απολογισμό της προόδου που έχει επιτευχθεί όσον αφορά την εφαρμογή του προγράμματος SMAP (Βραχυπρόθεσμο και Μεσοπρόθεσμο Πρόγραμμα Περιβαλλοντικών Δράσεων Προτεραιότητας) και θα μελετήσουν τρόπους για την ενίσχυση της τεχνικής και θεσμικής ικανότητας στην περιοχή. Κατά τη διάρκεια της διάσκεψης θα μπορέσουν επίσης να ανταλλαγούν απόψεις επί των κλιματικών μεταβολών.

Δωδέκατη σύσταση

Οι Ευρωμεσογειακοί Υπουργοί θα πρέπει να αναγνωρίσουν την ανάγκη ανάπτυξης στρατηγικών περιβαλλοντικής ολοκλήρωσης για τις διάφορες τομεακές προτεραιότητες της εταιρικής σχέσης ώστε να προαγάγουν την αειφόρο ανάπτυξη, και θα πρέπει να ενθαρρύνουν τους Υπουργούς που θα συνέλθουν κατά την ευρωμεσογειακή διάσκεψη για το περιβάλλον στην Αθήνα να καθορίσουν το πλαίσιο που απαιτείται για τη διαδικασία αυτή. Τα μέτρα για την προστασία του περιβάλλοντος που έχουν ήδη ληφθεί στο περιφερειακό επίπεδο στο πλαίσιο του προγράμματος SMAP θα πρέπει να συνεχιστούν και να δώσουν μεγαλύτερη έμφαση στη δημιουργία τεχνικής και θεσμικής ικανότητας. Επίσης, η συνεργασία στο εθνικό επίπεδο θα πρέπει να δώσει μεγαλύτερη έμφαση στο πρόγραμμα SMAP.

vii) Χρηματοδοτικά μέσα

Η Επιτροπή θα συνεχίσει τις προσπάθειές της που αποβλέπουν στην ταχεία και αποτελεσματική παροχή της χρηματοδοτικής βοήθειας στο πλαίσιο του προγράμματος MEDA.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κάλεσε την Επιτροπή και το Συμβούλιο να εξετάσουν τη δυνατότητα δημιουργίας ευρωμεσογειακής τράπεζας ανάπτυξης για να διευρύνουν το φάσμα των διαθέσιμων χρηματοδοτικών μέσων στην περιοχή. Είναι αναμφισβήτητο ότι η περιοχή πάσχει από την περιορισμένη ανάπτυξη των ενδιάμεσων χρηματοπιστωτικών φορών και την έλλειψη αποτελεσματικότητας και ανταγωνισμού του τοπικού τραπεζικού τομέα. Οι κεφαλαιαγορές δεν είναι επαρκώς ανεπτυγμένες στις περισσότερες χώρες της περιοχής και δεν προσφέρουν σημαντικές εναλλακτικές λύσεις για την αντιμετώπιση της έλλειψης μακροπρόθεσμων τραπεζικών δανείων. Υπό τις συνθήκες αυτές, η δημιουργία νέας διευκόλυνσης ή ευρωπαϊκής ή διεθνούς τράπεζας ανάπτυξης, ή η αναδιάρθρωση των υφιστάμενων ιδρυμάτων όπως η ΕΤΕ, μπορούν να ενεργήσουν ως καταλύτες για την τόνωση της οικονομικής ανάπτυξης. Η Επιτροπή θα υποβάλει ανακοίνωση σχετικά με τα θέματα αυτά προσεχώς.

Η Επιτροπή θα συνεχίσει τη στενή συνεργασία της με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων για την αύξηση των δυνατοτήτων επένδυσης. Η δημιουργία νέας διευκόλυνσης επιχειρηματικών κεφαλαίων που θα χρηματοδοτηθεί από το MEDA θα πρέπει να αποτελέσει ένα επιπλέον κίνητρο για την πραγματοποίηση επενδύσεων στην περιοχή.

Δέκατη τρίτη σύσταση

Η Επιτροπή θα διατυπώσει σύσταση για τη δημιουργία νέας χρηματοδοτικής διευκόλυνσης ή νέας ευρωπαϊκής/διεθνούς τράπεζας σε ανακοίνωση που θα υποβάλει σύντομα.

4. Η κοινωνια των πολιτων και η Εταιρικη σχεση

Από το 1995 και μετά, πραγματοποιήθηκαν έξι ευρωμεσογειακά φόρουμ πολιτών (στη Βαρκελώνη το 1995, στη Μάλτα και στη Νάπολη το 1997, στη Στουτγάρδη το 1999, στη Μασσαλία το 2000 και στις Βρυξέλλες το 2001). Μέσω των φόρουμ αυτών οι παράγοντες της ευρωμεσογειακής κοινωνίας των πολιτών προσπάθησαν να διαρθρώσουν το διάλογο τόσο με την Επιτροπή όσο και με διάφορους άλλους παράγοντες της εταιρικής σχέσης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστήριξε τα φόρουμ αυτά αμέσως μόλις δημιουργήθηκαν. Η κοινωνία των πολιτών της ευρωμεσογειακής ζώνης έχει συνδεθεί στενά με την επεξεργασία και την εφαρμογή των περιφερειακών προγραμμάτων. Μπορεί να συμμετέχει στα φόρουμ που αφορούν τους τομείς του περιβάλλοντος, της ενέργειας, των μεταφορών, της βιομηχανικής συνεργασίας κ.λπ., όπως και στα προγράμματα από τα οποία επωφελείται άμεσα, όσον αφορά για παράδειγμα την κοινωνία των πληροφοριών, την πολιτιστική κληρονομιά, τη συνεργασία στον οπτικοακουστικό τομέα, τη νεολαία και το περιβάλλον.

Το πρόγραμμα MEDA έχει επίσης χρηματοδοτήσει διάφορα δίκτυα οικονομικών παραγόντων (π.χ. εμπορικά επιμελητήρια, ενώσεις εργοδοτών, οργανισμούς εμπορικής προώθησης, εμποροπανηγύρεις) που έχουν συμβάλει στη διάρθρωση της κοινωνίας των πολιτών και στην ευαισθητοποίηση των μεσογειακών εταίρων. Το πρόγραμμα MEDA χρηματοδοτεί επί του παρόντος δύο έργα στα οποία συμμετέχουν τα συμβουλευτικά οικονομικά και κοινωνικά όργανα της ευρωμεσογειακής περιοχής. Η στήριξη για τη δημιουργία άλλων δικτύων της κοινωνίας των πολιτών (π.χ. τοπικών οντοτήτων, ερευνητικών ιδρυμάτων για τα κοινωνικοπολιτιστικά θέματα της εταιρικής σχέσης) μπορούν επίσης να διερευνηθούν στο άμεσο μέλλον, σε συνάρτηση με τα διαθέσιμα κεφάλαια.

Ενώ οι δράσεις του γενικού φόρουμ πολιτών επιτρέπουν πιθανώς να ευαισθητοποιηθεί η κοινή γνώμη και να βελτιωθεί η προβολή του προγράμματος, η συμμετοχή των ΜΚΟ και των ειδικευμένων ενώσεων στα τομεακά ευρωμεσογειακά φόρουμ επιτρέπει στην κοινωνία των πολιτών να επηρεάζει αποτελεσματικά την εξέλιξη της εταιρικής σχέσης. Σε συνεννόηση με τους αντιπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών, η Επιτροπή θα εξετάσει εκ του σύνεγγυς τον αποτελεσματικότερο δυνατό τρόπο στήριξης της συμμετοχής της κοινωνίας των πολιτών στην εταιρική σχέση στο μέλλον. Με βάση τα σημερινά παραδείγματα βέλτιστης πρακτικής, η Επιτροπή σκοπεύει επίσης να διατυπώσει συστάσεις που σκοπό έχουν να ευνοήσουν τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στα πρώτα στάδια του πολιτικού διαλόγου, κατά τρόπο ώστε να ληφθεί δεόντως υπόψη η συνεισφορά της κατά τις υπουργικές συνόδους της εταιρικής σχέσης.

Δέκατη τέταρτη σύσταση

Οι Υπουργοί πρέπει να αποφασίσουν να προτείνουν ανάλυση του πιο αποδοτικού τρόπου στήριξης και διασφάλισης της περαιτέρω συμμετοχής της κοινωνίας των πολιτών στην ανάπτυξη της εταιρικής σχέσης, ήδη από τα πρώτα στάδια των διαδικασιών.

5. Θεσμικές ρυθμίσεις

Η διαδικασία της Βαρκελώνης χαρακτηρίστηκε ευθύς εξαρχής από τη συχνή διοργάνωση συναντήσεων, οι οποίες συνέβαλαν στο να ευνοηθούν οι επαφές και η κατανόηση. Η διαδικασία αυτή διακρίνεται από τον πολυσυλλεκτικό χαρακτήρα της, ένα από τα μοναδικά χαρακτηριστικά της που αποτελεί και τη δύναμή της. πράγματι, οι είκοσι επτά χώρες εταίροι που συγκεντρώνει συνεργάζονται στο περιφερειακό επίπεδο. Είναι σημαντικό να διατηρηθεί στο μέλλον ο πολυσυλλεκτικός αυτός χαρακτήρας. Η θέση σε ισχύ συνεχώς αυξανόμενου αριθμού συμφωνιών σύνδεσης θα συμβάλει στην εμβάθυνση των διμερών σχέσεων της ΕΕ με καθεμία από τις χώρες αυτές, αλλά η ανάγκη περιφερειακού διαλόγου θα εξακολουθήσει να υφίσταται. Με την ανάπτυξη των σχέσεων, ο διάλογος θα πρέπει να διευρυνθεί σε σειρά θεμάτων που άπτονται της τομεακής πολιτικής και να μην περιοριστεί στην εξωτερική πολιτική.

Ενίοτε θίγεται το θέμα της "συνοικειοποίησης" της διαδικασίας και διατυπώνονται προτάσεις για την κοινή προεδρία των συναντήσεων, την από κοινού λήψη αποφάσεων, κ.λπ. Η σημερινή κατάσταση αντανακλά τις διαφοροποιημένες σχέσεις μεταξύ των εταίρων. Η ΕΕ διαθέτει εσωτερικούς μηχανισμούς που της επιτρέπουν να συντονίζει τις θέσεις των κρατών μελών της και να μιλά με μία φωνή. αντίθετα, οι διαφορές που υφίστανται μεταξύ των μεσογειακών εταίρων, τους έχουν εμποδίσει μέχρι σήμερα να εφοδιαστούν με ανάλογους μηχανισμούς. Ενόσω επικρατεί η κατάσταση αυτή, είναι δύσκολο να σκεφθεί κανείς τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσε να λειτουργήσει αποτελεσματικά μία κοινή προεδρία. Ωστόσο, έχει παρατηρηθεί τελευταία σχετική πρόοδος χάρη στην από κοινού κατάρτιση της ημερήσιας διάταξης των συναντήσεων μεταξύ ανωτέρων υπαλλήλων και μελών της ευρωμεσογειακής επιτροπής. Επίσης, η πρώτη σύνοδος του ενισχυμένου οικονομικού διαλόγου κατέδειξε ότι υπάρχουν δυνατότητες συνοικειοποίησης. Τέλος, η πρωτοβουλία του Αγαδίρ συμφωνεί απόλυτα με το πνεύμα της διαδικασίας της Βαρκελώνης και δείχνει τον τρόπο με τον οποίο μπορούν οι εταίροι να χρησιμοποιήσουν τη διαδικασία αυτή για να βελτιώσουν τη μεταξύ τους συνεργασία.

Εντούτοις, θα μπορούσαν να ληφθούν ορισμένα πρακτικά μέτρα για να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα των σημερινών τρόπων εργασίας.

Δέκατη πέμπτη σύσταση

* Τα κράτη μέλη πρέπει να προσπαθήσουν να επισπεύσουν τις διαδικασίες κύρωσης των συμφωνιών σύνδεσης ώστε να περατωθεί η κύρωση εντός μίας διετίας

* Θα πρέπει να ενισχυθεί ο ρόλος του διευθύνοντος οργάνου της εταιρικής σχέσης, της ευρωμεσογειακής επιτροπής. Με την εμβάθυνση της εταιρικής σχέσης στο πλαίσιο της διαδικασίας σύνδεσης, η εν λόγω επιτροπή θα πρέπει να εστιάσει περισσότερο τις εργασίες της σε θέματα που συνδέονται με το κεκτημένο. Επιπλέον, η ημερήσια διάταξη των συνεδριάσεων θα πρέπει να καταρτίζεται από κοινού από την ΕΕ και τους εταίρους της ώστε να αυξηθεί η αίσθηση της συνοικειοποίησης.

* Ο διάλογος στον τομέα της οικονομικής πολιτικής θα πρέπει να ενισχυθεί τόσο στο διμερές όσο και στο περιφερειακό επίπεδο. Στο περιφερειακό επίπεδο, η διαδικασία θα πρέπει να περάσει από γενικά πολιτικά θέματα σε πιο συγκεκριμένα θέματα, όπως η ανταλλαγή των καλύτερων δυνατών πρακτικών και η εξέταση των πολιτικών από την ομάδα αξιολόγησης από ομότιμους. Εξάλλου, το θέμα "Μεγέθυνση και απασχόληση" του προσεχούς σεμιναρίου θα πρέπει να χρησιμεύσει για την εξεύρεση νέας προσέγγισης για την προώθηση της περιφερειακής συνεργασίας με τη συγκέντρωση των εμπειρογνωμόνων για την ανταλλαγή πληροφοριών, εμπειριών και τεχνογνωσίας, και με τη διάδοση των καλύτερων δυνατών πρακτικών στον τομέα αυτό.

6. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Η υπουργική συνάντηση της Βαλένθια πραγματοποιείται σε καίρια στιγμή των ευρωμεσογειακών σχέσεων. Στις παραμονές των αποφάσεων για την προσεχή διεύρυνση της Ένωσης, και μετά την αναστάτωση που προκάλεσαν τα γεγονότα της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, οι εταίροι οφείλουν να δώσουν σαφές πολιτικό μήνυμα όσον αφορά την αμοιβαία δέσμευσή τους για την οικοδόμηση ζώνης σταθερότητας και ευημερίας, με την εμβάθυνση και την ενίσχυση της εταιρικής σχέσης που ξεκίνησε στη Βαρκελώνη το 1995.

Η διατήρηση πολιτικών σχέσεων παρά τις συνεχείς εντάσεις στην περιοχή μαρτυρά τη βιωσιμότητα και την ανθεκτικότητα του πολιτικού πλαισίου της Βαρκελώνης. Η καθιέρωση ελεύθερων συναλλαγών μεταξύ της ΕΕ και των μεσογειακών εταίρων αποτελεί πλέον μη αναστρέψιμη διαδικασία και οι εταίροι έχουν αναλάβει πρωτοβουλία εγκαθίδρυσης ζώνης ελεύθερων συναλλαγών μεταξύ τους. Οι περισσότεροι από αυτούς έχουν αποδυθεί στις οικονομικές μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται για την επιτυχία του εγχειρήματος αυτού. Επιπλέον, η ΕΕ και οι εταίροι της έχουν καθιερώσει πλέον εντατικό οικονομικό διάλογο, ο οποίος είναι αναγκαίος για το συντονισμό των πολιτικών αποφάσεων που θα υπαγορεύσουν τις μελλοντικές εξελίξεις.

Όλοι οι εταίροι θα πρέπει να τονίσουν την επιθυμία τους να προωθήσουν τη διαδικασία αυτή. Επομένως, η Επιτροπή προτείνει να συμπεριληφθούν οι ακόλουθες συστάσεις σε πλαίσιο δράσης που θα υιοθετηθεί κατά την ευρωμεσογειακή διάσκεψη Υπουργών Εξωτερικών τον Απρίλιο του 2002, στη Βαλένθια. Το εν λόγω σχέδιο δράσης θα διέπεται από τα ακόλουθα στοιχεία:

Πολιτικές σχέσεις και ασφάλεια

* Οι Υπουργοί θα πρέπει να επαναβεβαιώσουν με σθένος την προσήλωσή τους στην εμβάθυνση των πολιτικών σχέσεών τους. Ο πολιτικής διάλογος πρέπει να ενισχυθεί, ενδεχομένως με τη διεξαγωγή συναντήσεων στο επίπεδο πολιτικών διευθυντών μεταξύ των ετήσιων συνεδριάσεων Υπουργών Εξωτερικών.

* Οι Υπουργοί πρέπει να τονίσουν ότι είναι αποφασισμένοι να ενισχύσουν τη συνεργασία τους για να βελτιώσουν το σεβασμό των ανθρώπινων δικαιωμάτων και της δημοκρατίας, με βάση τις διεθνώς συμφωνηθείσες δεσμεύσεις, και να συμφωνήσουν επί σειράς συγκεκριμένων δράσεων για την εξασφάλιση της προόδου στους τομείς αυτούς.

* Οι Υπουργοί πρέπει να εκδηλώσουν με σαφήνεια την αλληλεγγύη τους στην καταπολέμηση της τρομοκρατίας και να υιοθετήσουν σειρά συγκεκριμένων μέτρων.

Ελευθερία, δικαιοσύνη και διακυβέρνηση

* Οι εταίροι πρέπει να φέρουν εις πέρας τις συζητήσεις και να συνάψουν συμφωνία-πλαίσιο που θα προβλέπει συγκεκριμένα μέτρα συνεργασίας στους τομείς της ελευθερίας, της δικαιοσύνης και της διακυβέρνησης, τα οποία θα έχουν ως επίκεντρο τη δικαστική συνεργασία, την καταπολέμηση της διακίνησης ναρκωτικών, του οργανωμένου εγκλήματος και της τρομοκρατίας, και θα αφορούν ζητήματα σχετικά με τη μετανάστευση, ιδίως την καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης, την ίση μεταχείριση των νόμιμα εγκατεστημένων μεταναστών και τη διευκόλυνση της κυκλοφορίας των επιχειρηματιών και των τουριστών.

Κοινωνικά, πολιτιστικά και ανθρωπιστικά θέματα

* Στη Βαλένθια, οι Υπουργοί πρέπει να συμφωνήσουν για τη δημιουργία Ευρωμεσογειακού Ιδρύματος που θα αποβλέπει στην προώθηση του διαλόγου μεταξύ των πολιτισμών και πολιτιστικών αξιών στην ευρωμεσογειακή περιοχή. Το ίδρυμα αυτό θα χρηματοδοτείται από τις συνεισφορές των κρατών μελών, της Επιτροπής και των μεσογειακών εταίρων. Οι Υπουργοί πρέπει επίσης να συμφωνήσουν να υιοθετήσουν γρήγορα προτάσεις για τη συμμετοχή τους στο πρόγραμμα Tempus. Οι προετοιμασίες της συμμετοχής αυτής πρέπει να αρχίσουν εντός του 2002 ώστε να εξασφαλιστεί η επιτυχία της πρώτης πρόσκλησης υποβολής προτάσεων που θα προκηρυχθεί πριν από το τέλος του 2002.

Κοινωνία πολιτών

* Οι Υπουργοί πρέπει να αποφασίσουν να προτείνουν ανάλυση του πλέον αποδοτικού τρόπου στήριξης και διασφάλισης της περαιτέρω συμμετοχής της κοινωνίας των πολιτών στην ανάπτυξη της εταιρικής σχέσης, ήδη από τα πρώτα στάδια των διαδικασιών.

Οικονομικός και χρηματοδοτικός τομέας

* Οι Υπουργοί πρέπει να χαιρετίσουν την αξιοσημείωτη πρόοδο που έχει επιτευχθεί προς την εγκαθίδρυση Ευρωμεσογειακού Χώρου Ελεύθερων Συναλλαγών και να αναγνωρίσουν ότι η δημιουργία του είναι μη αναστρέψιμη.

* Θα πρέπει να εκφράσουν τη σθεναρή πολιτική τους υποστήριξη για τη δήλωση του Αγαδίρ, η οποία αποτελεί θεμελιώδη πρωτοβουλία για την ελευθέρωση των εμπορικών συναλλαγών Νότου-Νότου και την ενίσχυση της οικονομικής ολοκλήρωσης. η ΕΕ θα πρέπει να επαναβεβαιώσει τη βούλησή της να βοηθήσει τους εταίρους της να συνάψουν συμφωνία μεταξύ τους, ει δυνατόν κατά το πρώτο εξάμηνο του 2002.

* Οι Υπουργοί θα πρέπει να δεχθούν ευνοϊκά τις τεχνικές αποφάσεις που έχουν ληφθεί στον τομέα του εμπορίου (κανόνες καταγωγής), οι οποίες θα ενισχύσουν την περιφερειακή ολοκλήρωση μεταξύ των μεσογειακών εταίρων και θα διανοίξουν νέες προοπτικές συνεργασίας μεταξύ των επιχειρήσεων που είναι εγκατεστημένες στις χώρες-εταίρους, αφενός, και εκείνων της ΕΕ και της υπόλοιπης Ευρώπης, αφετέρου. Θα πρέπει να επικροτήσουν επίσης τα μέτρα που έχουν ληφθεί υπέρ της ελευθέρωσης του σημαντικότατου τομέα των υπηρεσιών.

* Οι Υπουργοί θα πρέπει να καλέσουν τους εταίρους να καταβάλουν επιπλέον προσπάθειες για την επίτευξη αμοιβαίας ελευθέρωσης του εμπορίου γεωργικών προϊόντων.

Η Επιτροπή θα υποβάλει πολύ σύντομα ανακοίνωση σχετικά με τη δημιουργία νέας χρηματοδοτικής διευκόλυνσης ή την ίδρυση ευρωπαϊκής/διεθνούς τράπεζας. Οι Υπουργοί θα πρέπει να εξετάσουν τις συστάσεις της εν λόγω ανακοίνωσης στη συνάντησή τους στη Βαλένθια.

* Οι Υπουργοί θα πρέπει να υποστηρίξουν την επεξεργασία περιφερειακών πολιτικών που αποβλέπουν στη σύνδεση των βασικών υποδομών στον τομέα των μεταφορών, της ενέργειας, των τηλεπικοινωνιών, μεταξύ τους και, ενδεχομένως, με τα ευρωπαϊκά δίκτυα, καθώς και, στη συνάρτηση αυτή, θα πρέπει να υποστηρίξουν την προώθηση της διαπεριφερειακής συνεργασίας για την ανάπτυξη νέων οικονομικών ευκαιριών και νέων θέσεων απασχόλησης.

* Οι Υπουργοί θα πρέπει να τονίσουν τη σημασία των εθνικών στρατηγικών για την αειφόρο ανάπτυξη και να αναγνωρίσουν την αναγκαιότητα ανάπτυξης στρατηγικών περιβαλλοντικής ολοκλήρωσης για τις διάφορες τομεακές προτεραιότητες της εταιρικής σχέσης.

Θεσμικές ρυθμίσεις

* Τα κράτη μέλη πρέπει να προσπαθήσουν να επισπεύσουν τις διαδικασίες κύρωσης των συμφωνιών σύνδεσης ώστε να περατωθεί η κύρωση εντός μίας διετίας.

* Θα πρέπει να ενισχυθεί ο ρόλος του διευθύνοντος οργάνου της εταιρικής σχέσης, της ευρωμεσογειακής επιτροπής. Με την περαιτέρω εμβάθυνση της εταιρικής σχέσης στο πλαίσιο της διαδικασίας σύνδεσης, η εν λόγω επιτροπή θα πρέπει να εστιάσει περισσότερο τις εργασίες της σε θέματα που συνδέονται με το κεκτημένο. Επιπλέον, η ημερήσια διάταξη των συνεδριάσεων θα πρέπει να καταρτίζεται από κοινού από την ΕΕ και τους εταίρους της ώστε να αυξηθεί η αίσθηση της συνοικειοποίησης.

* Ο διάλογος για την οικονομική πολιτική πρέπει να ενισχυθεί τόσο σε διμερές όσο και σε περιφερειακό επίπεδο και να περάσει από γενικά πολιτικά θέματα σε πιο συγκεκριμένα θέματα, όπως η ανταλλαγή των καλύτερων δυνατών πρακτικών και η εξέταση των πολιτικών από ομάδα αξιολόγησης από ομότιμους. Το θέμα "Μεγέθυνση και απασχόληση" που έχει επιλεγεί για το 2002, πρέπει να χρησιμεύσει για την εξεύρεση νέας προσέγγισης όσον αφορά την επεξεργασία οικονομικής στρατηγικής από κοινού με άλλους χορηγούς βοήθειας.

* * *

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2

Αντίκτυπος της μεταρρύθμισης της διαχείρισης της εξωτερικής βοήθειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως προς τις επιδόσεις του προγράμματος MEDA το 2001

Στις 16 Μαΐου 2000, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να εφαρμόσει πρόγραμμα μεταρρύθμισης για τη διαχείριση της εξωτερικής βοήθειας, το οποίο βασίζεται στη βελτίωση της ποιότητας των προγραμμάτων και των έργων και στην ταχύτητα εφαρμογής τους. Ειδικότερα, πρόκειται για:

ουσιαστικές βελτιώσεις της ποιότητας διαχείρισης των έργων.

ουσιαστική μείωση του χρόνου που απαιτείται για την εφαρμογή των έργων.

βελτίωση της απήχησης και της προβολής της συνεργασίας και της βοήθειας για την ανάπτυξη που παρέχει η Ευρωπαϊκή Ένωση.

Οι κύριοι άξονες του εν λόγω προγράμματος μεταρρύθμισης και ο αντίκτυπός του στις επιδόσεις του προγράμματος ΜΕDA το 2001 περιγράφονται παρακάτω:

1) Δημιουργία ενιαίας υπηρεσίας που θα αναλάβει την εκτέλεση των έργων και την επανένωση της διαχείρισης του κύκλου του έργου

Η υπηρεσία συνεργασίας που είναι γνωστή ως EuropeAid, η οποία δημιουργήθηκε με απόφαση της Επιτροπής της 21ης Δεκεμβρίου 2000, αντικατέστησε σε επιχειρησιακό επίπεδο την Κοινή Υπηρεσία Εξωτερικών Σχέσεων από την 1η Ιανουαρίου 2001.

Η νέα υπηρεσία θα διαχειρίζεται τον κύκλο των έργων από τον προσδιορισμό έως την αξιολόγηση και θα αναλαμβάνει καθήκοντα έγκρισης καθώς και τις τεχνικές, συμβασιακές και χρηματοδοτικές πτυχές της επιχειρησιακής λειτουργίας των μεσογειακών προγραμμάτων. Η ΓΔ RELEX θα εξακολουθήσει να είναι υπεύθυνη για τον πολυετή προγραμματισμό (Έγγραφα Στρατηγικής ανά Χώρα) και τα Εθνικά Ενδεικτικά Προγράμματα (ΕΕΠ)).

2) Ταχύτερη επίτευξη αποτελεσμάτων κατά την εκτέλεση των προγραμμάτων

Η ενοποίηση της διαχείρισης του κύκλου έργου, σε συνδυασμό με τη συγκέντρωση του συνόλου των τεχνικών και οικονομικών εμπειρογνωμόνων στο πλαίσιο μίας μόνο υπηρεσίας έχει συμβάλει σημαντικά στη βελτίωση, ήδη από το 2001, της δημοσιονομικής εκτέλεσης των προγραμμάτων MEDA.

* Όλες οι διαθέσιμες αναλήψεις υποχρεώσεων το 2001 χρησιμοποιήθηκαν κατά 100% (756,5 εκατ.). Επιπλέον, από το 2001, 200 εκατ. ευρώ για τα έργα ήταν διαθέσιμα προς ανάληψη ήδη από το 2001 πέραν του ποσού των διαθέσιμων πιστώσεων.

* Το ποσό των πληρωμών που πραγματοποιήθηκαν το 2001 στο πλαίσιο των κονδυλίων του προϋπολογισμού για τη Μεσόγειο ανέρχεται σε πάνω από 550 εκατ. ευρώ, γεγονός που αντιπροσωπεύει ιδιαίτερα σημαντική αύξηση σε σχέση με το 2000 (περίπου 25%). Μόνο για το πρόγραμμα MEDA, καταβλήθηκαν πάνω από 400 εκατ. ευρώ το 2001 έναντι 330 εκατ. ευρώ το 2000.

3) Κατάργηση των παλαιών και των αδρανών αναλήψεων υποχρεώσεων

Το 2001, η υπηρεσία EuropeAid ανέλαβε συστηματική επανεξέταση των παλαιών αναλήψεων υποχρεώσεων (προγενέστερων του 1995) και των αδρανών αναλήψεων υποχρεώσεων (αναλήψεων για τις οποίες δεν πραγματοποιήθηκαν πληρωμές επί δύο συναπτά έτη) το 2001. Η εξέταση αυτή επέτρεψε να μειωθούν αισθητά (κατά 370 εκατ. ευρώ) οι εν λόγω αναλήψεις υποχρεώσεων στο τέλος του 2001. Οι παλαιότερες αναλήψεις υποχρεώσεων μειώθηκαν κατά 39% και οι αδρανείς αναλήψεις υποχρεώσεων κατά 48% μεταξύ του τέλους του 2000 και του τέλους του 2001.

4) Αποκέντρωση της διαχείρισης των έργων προς τις αντιπροσωπείες της Επιτροπής

Η μεταρρύθμιση βασίζεται στην ακόλουθη αρχή: "οτιδήποτε μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο επιτόπιας διαχείρισης ή απόφασης, δεν πρέπει πλέον να αποτελεί αντικείμενο διαχείρισης ή απόφασης στις Βρυξέλλες".

Σύμφωνα με την αρχή αυτή, η αποκέντρωση των προγραμμάτων εξωτερικής βοήθειας προς τις αντιπροσωπείες αποτελεί μία από τις προτεραιότητες και τα κυριότερα καθήκοντα της υπηρεσίας EuropeAid. Έως το τέλος του 2001, όλες οι αντιπροσωπείες της ευρωμεσογειακής ζώνης θα είναι σε θέση να διαχειρίζονται τα προγράμματα εξωτερικής βοήθειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη χώρα που υπάγεται στην αρμοδιότητά τους.

Η διαδικασία αυτή, η οποία εγκαινιάστηκε από την υπηρεσία EuropeAid σε συνεργασία με άλλες υπηρεσίες εξωτερικών σχέσεων το 2001, αφορά κατά κύριο λόγο το πρόγραμμα MEDA, με τέσσερις υπηρεσίες που αποκεντρώθηκαν την 1η Ιανουαρίου 2002 (στην Αίγυπτο, στο Μαρόκο, στην Τυνησία, στην Τουρκία). Η αποκέντρωση των υπολοίπων πέντε μεσογειακών αντιπροσωπειών (Αλγερίας, Συρίας, Λιβάνου, Ιορδανίας, Δυτικής Όχθης/Γάζας) προβλέπεται για το 2002.