ΕΠΙΤΡΟΠΗ  ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ  ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ
Βρυξέλλες , 7.10.2002
COM(2002) 548 τελικό
2002/0242 (CNS)
Πρόταση
Ο∆ΗΓΙΑΣ  ΤΟΥ  ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
για τις προϋποθέσεις  εισόδου  και διαµονής  υπηκόων  τρίτων  χωρών  µε σκοπό  τις
σπουδές , την επαγγελ µατική  κατάρτιση  ή τον εθελοντισ µό
(υποβληθείσα  από την Επιτροπή )
2ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ  ΕΚΘΕΣΗ
1.ΙΣΤΟΡΙΚΟ
1.1.Σύµφωνα  µε τους στόχους  που ορίζονται  στον  πίνακα  αποτελεσ µάτων  για την
παρακολούθηση  της προόδου  όσον  αφορά  τη δηµιουργία  χώρου  "ελευθερίας ,
ασφάλειας  και δικαιοσύνης " στην  Ευρωπαϊκή  Ένωση  1, η Ευρωπαϊκή  Επιτροπή
παρουσιάζει  πρόταση  οδηγίας  "για τις προϋποθέσεις  εισόδου  και διαµονής υπηκόων
τρίτων  χωρών  µε σκοπό  τις σπουδές , την επαγγελ µατική  κατάρτιση  ή τον
εθελοντισ µό". Η πρόταση  αυτή  συµπληρώνει  τις ήδη υποβληθείσες  πρωτοβουλίες
όσον  αφορά  τη µετανάστευση  µε σκοπό  την απασχόληση2 και την οικογενειακή
επανένωση3 µε σκοπό  την προσέγγιση  των εθνικών  νοµοθεσιών  που αφορούν  τις
προϋποθέσεις  εισόδου  και διαµονής των υπηκόων  τρίτων  χωρών  µε την προοπτική  της
δηµιουργίας  πλήρους  νοµικού πλαισίου  που θα διέπει  την αποδοχή  τους σε συνάρτηση
µε το αντικεί µενο της διαµονής τους. Αποφασίστηκε  να µην υποβληθεί  πρόταση  που
θα ρυθµίζει την αποδοχή  υπηκόων  τρίτων  χωρών  µε κάθε  άλλο  σκοπό  πλην  αυτών  που
προβλέπονται  ήδη από άλλες  προτάσεις  οδηγίας , η οποία  θα συνιστούσε  κατά  κάποιο
τρόπο  το αντίβαρο  της οδηγίας  90/364/ΕΟΚ  της 28ης Ιουνίου  1990 « σχετικά  µε το
δικαίω µα διαµονής »4 των κοινοτικών  υπηκόων  που δεν έχουν  αυτό  το δικαίω µα
δυνά µει άλλων  διατάξεων  του κοινοτικού  δικαίου . Πράγ µατι φαίνεται  ότι η αποδοχή
του περιορισ µένου αριθµού προσώπων  αυτής  της κατηγορίας  µπορεί , σε αυτό  το
στάδιο  της διαδικασίας  προσέγγισης  των µεταναστευτικών  νοµοθεσιών , να ρυθµιστεί
κατάλληλα  από τα κράτη  µέλη στο εσωτερικό  τους δίκαιο . Αν παρουσιαστεί  στο
µέλλον  ανάγκη  κοινών  κανόνων  για το σηµείο αυτό , η Επιτροπή  επιφυλάσσεται  να
κάνει  χρήση  του δικαιώ µατος πρωτοβουλίας  της για να συµπληρώσει  το κοινοτικό
νοµοθετικό  πλαίσιο . Η Επιτροπή  παρουσίασε  έτσι, σε ό,τι αφορά  τα µέτρα για την
µεταναστευτική  πολιτική , το σύνολο  των αναγκαίων  προτάσεων  για την εφαρ µογή του
άρθρου  63 σηµείο 3), α) και σηµείο 4) της συνθήκης  για την ίδρυση  της Ευρωπαϊκής
Κοινότητας , όπως  αυτή  τροποποιήθηκε  από τη συνθήκη  του Άµστερντα µ. Συνεπώς ,
όσον  αφορά  την Επιτροπή , εκπληρώθηκε  για το θέµα αυτό  η εντολή  του Ευρωπαϊκού
Συµβουλίου  του Τάµπερε το οποίο , στο σηµείο 20 των συµπερασ µάτων  που
εγκρίθηκαν  στις 15 και 16 Οκτωβρίου  1999, "αναγνωρίζει  την ανάγκη  προσέγγισης
των εθνικών  νοµοθεσιών  περί των προϋποθέσεων  εισδοχής  και διαµονής  υπηκόων
τρίτων  χωρών  (...) και προς  το σκοπό  αυτό  ζητά την ταχεία  λήψη  αποφάσεων  από το
Συµβούλιο , µε βάση  προτάσεις  της Επιτροπής ".
1.2.Οι διακινήσεις  µε σκοπό  τις σπουδές , την επαγγελ µατική  κατάρτιση  ή τον εθελοντισ µό
παρουσιάζουν  την ιδιαιτερότητα  ότι είναι  αφενός  εξ ορισµού προσωρινές  και
αφετέρου  ανεξάρτητες  από την κατάσταση  της αγοράς  εργασίας  του κράτους
                                                
1 Εξαµηνιαία  ενηµέρωση  του πρώτου  εξαµήνου  2002, COM(2002) 261, σ.23.
2 Πρόταση  οδηγίας  του Συµβουλίου  για τις προϋποθέσεις  εισόδου  και διαµονής  υπηκόων  τρίτων  χωρών
µε σκοπό  τη µισθωτή  απασχόληση  και την άσκηση  ανεξάρτητων  οικονο µικών  δραστηριοτήτων
(COM(2001)386).
3 Πρόταση  οδηγίας  του Συµβουλίου  σχετικά  µε το δικαίω µα στην  οικογενειακή  επανένωση
(COM(1999)638) και τροποποιη µένες προτάσεις  οδηγίας  σχετικά  µε το δικαίω µα στην  οικογενειακή
επανένωση  (COM(2000)624) και COM(2002)225).
4 ΕΕ L 180 της 13.7.1990, σ.26.
3υποδοχής . Εντάσσονται  εξάλλου  σε πλαίσιο  αµοιβαίου  εµπλουτισ µού, προφανές  για
τους διακινού µενους  που επωφελούνται  άµεσα, και ικανοποιητικό  τόσο  για το κράτος
καταγωγής  τους όσο και για το κράτος  που τους υποδέχεται , ενώ παράλληλα
συµβάλλουν  γενικά  στην  καλύτερη  κατανόηση  µεταξύ  πολιτισ µών. Για τους λόγους
αυτούς , η αποδοχή  υπηκόων  τρίτων  χωρών  µε σκοπό  την κατάρτισή  τους
αντιµετωπίζεται   κατά  παράδοση  ευνοϊκά , ειδικότερα  σε ό,τι αφορά  τους σπουδαστές
της τριτοβάθ µιας εκπαίδευσης , όπως  δείχνει  το ψήφισ µα "σχετικά  µε την εισδοχή
υπηκόων  τρίτων  χωρών  στο έδαφος  των κρατών  µελών  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  για
λόγους  σπουδών "5 το οποίο  εγκρίθηκε  από το Συµβούλιο  των Υπουργών  στις 30
Νοεµβρίου  1994 στο πλαίσιο  της συνεργασίας  στους  τοµείς της δικαιοσύνης  και των
εσωτερικών  υποθέσεων  η οποία  δηµιουργήθηκε  από τη συνθήκη  του Μάαστριχτ .
Ορισ µένα κράτη  µέλη εφαρ µόζουν  εξάλλου  πολιτικές  ολοένα  και πιο ελκυστικές  για
τους σπουδαστές  υπηκόους  τρίτων  χωρών .
1.3.Ο αριθµός των σπουδαστών  που επωφελούνται  από διεθνείς  ανταλλαγές  δεν υπήρξε
ποτέ τόσο  υψηλός  όσο σήµερα και η ζήτηση  στον  τοµέα της διεθνούς  εκπαίδευσης  και
της κινητικότητας  των σπουδαστών αυξάνεται  συνεχώς . Ένας  από τους στόχους  της
δράσης  της Ευρωπαϊκής  Κοινότητας  στον  τοµέα της εκπαίδευσης  και των εξωτερικών
σχέσεων  είναι  να προαγάγει  τα κράτη  µέλη στο σύνολό  τους ως παγκόσ µιο κέντρο
αριστείας  για την εκπαίδευση  και να κατανεί µει καλύτερα  τη γνώση  στον  κόσµο,
πράγ µα που συµβάλλει  στη διάδοση  των αξιών  τις οποίες  πρεσβεύει  δηλ. των
δικαιω µάτων  του ανθρώπου , της δηµοκρατίας  και του κράτους  δικαίου . Στην  κοινή
τους δήλωση  της Μπολώνιας  της 19ης Ιουνίου  1999, οι υπουργοί  παιδείας  των 29
ευρωπαϊκών  κρατών  επεσή µαναν  ότι "παντού , η ζωτικότητα  και η
αποτελεσ µατικότητα  των πολιτισ µών µετρώνται  βάσει  της πολιτιστικής  ακτινοβολίας
τους προς  τις άλλες  χώρες . Πρέπει  να φροντίσου µε ώστε  το ευρωπαϊκό  σύστη µα
τριτοβάθ µιας εκπαίδευσης  να ασκεί  σε όλο τον κόσµο έλξη αντάξια  των εξαιρετικών
πολιτιστικών  και επιστη µονικών  παραδόσεών  του". Όπως  δείχνουν  ορισµένες
εµπειρίες , το γεγονός  της υποδοχής  µεγάλου  αριθµού  υπηκόων  τρίτων  χωρών  στο
πλαίσιο  των ευρωπαϊκών  εκπαιδευτικών  ιδρυµάτων , ιδίως  στο επίπεδο  του µάστερ  και
του διδακτορικού , µπορεί  µε τη σειρά  του να έχει θετικό  αντίκτυπο  στο δυνα µισµό
των συστη µάτων  κατάρτισης  στην  Ευρώπη . Τα ιδρύµατα θα παρακινηθούν  πράγ µατι
να αναπτύσσουν  όλο και περισσότερο  προγρά µµατα υψηλής  ποιότητας ,
προσαρ µοσµένα στη ζήτηση  διεθνοποίησης  της εκπαίδευσης  και στην  αύξηση  της
κινητικότητας  των σπουδαστών . Η παρούσα  πρόταση  οδηγίας  επινοήθηκε  κατά
τρόπον  ώστε  η προσέγγιση  των εθνικών  νοµοθεσιών  των κρατών  µελών  που διέπουν
τις προϋποθέσεις  εισόδου  και διαµονής των υπηκόων  τρίτων  χωρών  µε σκοπό  τις
σπουδές  να συµβάλει  στην  υλοποίηση  αυτών  των στόχων , ενθαρρύνοντας  την
αποδοχή  των εν λόγω  υπηκόων . Κατ’ αυτό  τον τρόπο  αποτελεί  έµµεση συνεισφορά
στο στόχο  ανάπτυξης  παιδείας  υψηλού  επιπέδου , ο οποίος  αναφέρεται  στο άρθρο  149
της συνθήκης  για την ίδρυση  της Ευρωπαϊκής  Κοινότητας , και εντάσσεται , µαζί µε
την πρόταση  για τη θέσπιση  του προγρά µµατος Erasmus World6, στη στρατηγική
                                                
5 ΕΕ C 274 της 19.9.1996, σ.10.
6 Πρόταση  απόφασης  του Ευρωπαϊκού  Κοινοβουλίου  και του Συµβουλίου  σχετικά  µε τη θέσπιση
προγρά µµατος για την αύξηση  της ποιότητας  στην  τριτοβάθ µια εκπαίδευση  και για την προώθηση  της
διαπολιτισ µικής κατανόησης  µέσω της συνεργασίας  µε τρίτες  χώρες   (COM(2002)401).
4ενίσχυσης  της συνεργασίας  µε τρίτες  χώρες  στον  τοµέα της τριτοβάθ µιας εκπαίδευσης ,
την οποία  πρότεινε  η Επιτροπή  στην  Ανακοίνωσή  της, της 18ης Ιουλίου  20017.
1.4.Αρκετά  κράτη  µέλη παρέχουν  ολοένα  και συχνότερα  σε ορισµένους  υπηκόους  τρίτων
χωρών  τη δυνατότητα  να παρα µείνουν  στο τέλος  της κατάρτισής  τους ως εργαζό µενοι,
τουλάχιστον  για διάστη µα εκ των προτέρων  περιορισ µένο, µε σκοπό  τη συµπλήρωση
ενδεχό µενων  ελλείψεων  ειδικευ µένου εργατικού  δυνα µικού στην  αγορά  εργασίας
τους. Μεταβολές  από το καθεστώς  του σπουδαστή στο καθεστώς  του εργαζό µενου
προβλέπονται  για τους υπηκόους  τρίτων  χωρών  στο πλαίσιο  της πρότασης  οδηγίας  για
τις προϋποθέσεις  εισόδου  και διαµονής υπηκόων  τρίτων  χωρών  µε σκοπό  τη µισθωτή
απασχόληση  και την άσκηση  ανεξάρτητων  οικονο µικών  δραστηριοτήτων8, της οποίας
το άρθρο  5 επιτρέπει  την κατάθεση  αιτήσεων  άδειας  διαµονής «απευθείας  στην
επικράτεια  του ενδιαφερό µενου κράτους  µέλους  εφόσον  ο αιτών  διαµένει ήδη ή
ευρίσκεται  νοµίµως στην  επικράτεια  του συγκεκρι µένου κράτους  µέλους ». Ωστόσο , η
βούληση  προαγωγής  της αποδοχής  υπηκόων  τρίτων  χωρών  για λόγους  σπουδών
απαιτεί  να ληφθούν  από την Ένωση  και τα κράτη  µέλη της συνοδευτικά  µέτρα
προκει µένου να αποφευχθεί  η όξυνση  του φαινο µένου φυγής  των επιστη µόνων  από το
Νότο  προς  το Βορρά  το οποίο  έχει επεκταθεί  άνευ  προηγου µένου. Αυτά  τα
συνοδευτικά  µέτρα εντάσσονται  στο πλαίσιο  της εταιρικής  σχέσης  µε τις χώρες
καταγωγής  που συγκαταλέγονται , στα συµπεράσ µατα της συνόδου  κορυφής  του
Τάµπερε, µεταξύ  των αναγκαίων  στοιχείων  για την χάραξη  σφαιρικής  πολιτικής  της
µετανάστευσης  και πρέπει  κατά  προτεραιότητα  να αποβλέπουν  στην  εφαρ µογή της
δέσµευσης  που αναλήφθηκε  από την Κοινότητα  και τα κράτη  µέλη στο άρθρο  13
παράγραφος  4 εδάφιο  3 της συµφωνίας  της Κοτονού  της 23ης Ιουνίου  2000, δηλ. να
φροντίζουν , όσον  αφορά  την κατάρτιση  σε ένα κράτος  µέλος, ώστε  τα εθνικά  και
περιφερειακά  προγρά µµατα συνεργασίας  να προσανατολίζονται  προς  την
επαγγελ µατική  ένταξη  των υπηκόων  ΑΚΕ  στις χώρες  καταγωγής  τους.
1.5.Η βούληση  προαγωγής  της εισόδου  υπηκόων  τρίτων  χωρών  για λόγους  σπουδών ,
επαγγελ µατικής  κατάρτισης  ή εθελοντισ µού πρέπει  να συµβαδίζει  µε τη διαρκή
µέριµνα διατήρησης  της δηµόσιας  τάξης  και της δηµόσιας  ασφάλειας . Η πρόταση
περιλα µβάνει  σχετικά  µε το θέµα αυτό  αρκετά  ευρείες  διατάξεις  που παρέχουν  στα
κράτη  µέλη το αναγκαίο  περιθώριο  για να αρνούνται  την αποδοχή  ή να τερµατίζουν
την διαµονή υπηκόου  τρίτης  χώρας  ο οποίος  αποτελεί  απειλή  για τη δηµόσια τάξη  ή τη
δηµόσια ασφάλεια  (άρθρα  5 και 15, παράγραφος  2). Το γεγονός  ότι οι διάφοροι  τύποι
άδειας  διαµονής που καλύπτονται  από την παρούσα  οδηγία  έχουν , εκτός  εξαιρέσεων ,
ανώτατη  διάρκεια  ισχύος  ενός έτους  ή πρέπει  καταρχήν  να ανανεώνονται  ετησίως , θα
ευνοήσει  την άσκηση  αυστηρού  ελέγχου  από τα κράτη  µέλη.
2.ΓΕΝΕΣΗ  ΚΑΙ  ΣΥΜΒΑΤΟΤΗΤΑ  ΤΗΣ  ΠΡΟΤΑΣΗΣ  ΜΕ ΤΙΣ ΥΠΟΛΟΙΠΕΣ
ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΕΣ  ΤΗΣ  ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
2.1.Το αντικεί µενο της παρούσας  πρότασης  οδηγίας  είχε ήδη καλυφθεί  στο παρελθόν  εν
µέρει ή εν όλω από ορισµένα κείµενα ή πρωτοβουλίες  σε ευρωπαϊκό  επίπεδο . Εκτός
από το ψήφισ µα για την εισδοχή  υπηκόων  τρίτων  χωρών  µε σκοπό  τις σπουδές  που
εγκρίθηκε  από το Συµβούλιο  Υπουργών  το 1994 (βλ. ανωτέρω  το σηµείο 1.2), η
                                                
7 COM(2001)385.
8COM(2001)386.
5πρόταση  πράξης  του Συµβουλίου  για την κατάρτιση  της σύµβασης  σχετικά  µε τους
κανόνες  αποδοχής  των υπηκόων  τρίτων  χωρών  στα κράτη  µέλη που εγκρίθηκε  από
την Επιτροπή  το 19979 περιελά µβανε  διατάξεις  που αφορούν  την αποδοχή  µε σκοπό
τις σπουδές  και την επαγγελ µατική  κατάρτιση  καθώς  και µε άλλους  σκοπούς , αλλά
δεν εγκρίθηκε  λόγω  της έναρξης  ισχύος  της συνθήκης  του Άµστερντα µ.
2.2Προκει µένου να τροφοδοτηθεί  ο προβλη µατισµός για την προετοι µασία αυτής  της
πρότασης  οδηγίας , µε αίτηµα της Επιτροπής  πραγ µατοποιήθηκε  µελέτη  συγκριτικού
δικαίου  από το International Centre for Migrati on Policy Development (I.C.M.P.D.).
Τα αποτελέσ µατά της δηµοσιεύθηκαν  το 2001 µε τον τίτλο  « Admission of third
country nationals to an EU Member Stat e for the purposes of study or vocational
training and admission of persons not gainfully employed » από την Υπηρεσία
Επισή µων Εκδόσεων  των Ευρωπαϊκών  Κοινοτήτων . Επίσης  η Επιτροπή
πραγ µατοποίησε  πολυάριθ µες διαβουλεύσεις  στο πλαίσιο  των προπαρασκευαστικών
εργασιών  για την πρόταση  αυτή  βάσει  εσωτερικού  υποµνήµατος συζήτησης . Εκτός
από τις διµερείς  διαβουλεύσεις  µε αντιπροσωπείες  αποτελού µενες από υπαλλήλους
διαφόρων  ενδιαφερό µενων  διοικήσεων  των κρατών  µελών , συγκεντρώθηκαν  οι
απόψεις  πολυάριθ µων αντιπροσωπευτικών  οργανώσεων  που δρουν  στον  τοµέα της
εκπαίδευσης , της επαγγελ µατικής  κατάρτισης , του εθελοντισ µού και των διακινήσεων ,
καθώς  και οι απόψεις  των κοινωνικών  εταίρων , τόσο  σε ευρωπαϊκό  επίπεδο , όσο και
σε κάθε  κράτος  µέλος. Τα αποτελέσ µατα των εργασιών  αυτών  επέτρεψαν  τον
εµπλουτισ µό ή την αισθητή  βελτίωση  του περιεχο µένου της πρότασης  σε πολλά
σηµεία.
3.ΣΤΟΧΟΙ  ΚΑΙ  ΓΕΝΙΚΗ  ΕΙΚΟΝΑ  ΤΩΝ  ∆ΙΑΤΑΞΕΩΝ  ΤΗΣ  ΠΡΟΤΑΣΗΣ
3.1.Η πρόταση  διακρίνει  µεταξύ  τεσσάρων  κατηγοριών  υπηκόων  τρίτων  χωρών : τους
σπουδαστές , τους µαθητές , τους µη αµειβόµενους  ασκού µενους  και τους εθελοντές . Η
αποδοχή  µε σκοπό  τις σπουδές  αφορά  κυρίως  την τριτοβάθ µια εκπαίδευση , για το
γνωστό  λόγο  ότι αυτή  αποτελεί  το επίπεδο  σπουδών  στο οποίο  είναι  πιο συχνή  η
διεθνής  κινητικότητα , και την αποδοχή  µε σκοπό  την επαγγελ µατική  κατάρτιση , την
απόκτηση  επαγγελ µατικών  ικανοτήτων  σε ιδιωτική  ή δηµόσια επιχείρηση  ή σε
δηµόσιο ή ιδιωτικό  οργανισ µό επαγγελ µατικής  κατάρτισης .  Στην  πρόταση  οδηγίας
περιλήφθηκαν  διατάξεις  για να ευνοηθεί  η ανταλλαγή  µαθητών  στη δευτεροβάθ µια
εκπαίδευση  µεταξύ  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  και των τρίτων  χωρών , προκει µένου να
τονωθεί  το ενδιαφέρον  των νέων  από τρίτες  χώρες  για την ανακάλυψη  του
ευρωπαϊκού  πολιτισ µού, ιδίως  διότι  οι νέοι αυτοί  ενδέχεται  να θέλουν  αργότερα  να
επιστρέψουν  στο κράτος  µέλος που τους δέχθηκε  για να παρακολουθήσουν  ανώτερες
σπουδές . Η πρόταση  περιλα µβάνει  επίσης  διατάξεις  για τους εθελοντές  που
αντιµετωπίζουν  σε ορισµένες περιπτώσεις  δυσκολίες  να λάβουν  άδεια  διαµονής  διότι ,
εφόσον  δεν είναι  ούτε εργαζό µενοι (λόγω  έλλειψης  αµοιβής ), ούτε σπουδαστές  (λόγω
έλλειψης  εγγραφής  σε εκπαιδευτικό  ίδρυµα), θεωρούνται  ορισµένες φορές  ότι δεν
ανήκουν  σε καµία ιδιαίτερη  κατηγορία  διακινου µένων .
3.2.Εκτός  από τις γενικές  προϋποθέσεις  αποδοχής , η πρόταση  ορίζει  τις ειδικές
προϋποθέσεις  αποδοχής  για κάθε  µία από αυτές  τις τέσσερις  κατηγορίες . Οι
προϋποθέσεις  αυτές  έχουν  συνταχθεί  µε τρόπο  όσο γίνεται  πιο αντικει µενικό
προκει µένου να προαχθεί  η αποδοχή  των ενδιαφερό µενων  προσώπων  για τους λόγους
που αναφέρονται  στα σηµεία 1.2 και 1.3 και παράλληλα  να διατηρηθεί  η εξουσία
                                                
9ΕΕ C 337 της 7.11.1997, σ.9.
6εκτίµησης  των κρατών  µελών . Το κύριο  κριτήριο  για την αποδοχή   υπηκόων  τρίτων
χωρών  µε σκοπό  τις σπουδές , την επαγγελ µατική  κατάρτιση  ή τον εθελοντισ µό πρέπει
να είναι , εκτός  από τη διαβεβαίωση  ότι οι εν λόγω  υπήκοοι  διαθέτουν  επαρκείς  πόρους
για να καλύπτουν  τις ανάγκες  τους κατά  τη διάρκεια  της διαµονής τους, αντίστοιχα  η
αποδοχή  σε εκπαιδευτικό  ίδρυµα, η συµµετοχή  σε πρόγρα µµα ανταλλαγής  µαθητών , η
υπογραφή  σύµβασης  επαγγελ µατικής  κατάρτισης  και η συµµετοχή  σε πρόγρα µµα
εθελοντισ µού. Σε ό,τι αφορά  την προϋπόθεση  των πόρων , προτείνεται , όσον  αφορά
τους σπουδαστές  και τους ασκού µενους , να δηµοσιοποιήσουν  τα κράτη  µέλη το
ελάχιστο  ποσό  µηνιαίων  οικονο µικών  πόρων  που απαιτούν . Αντίθετα , το θέµα των
πόρων  των µαθητών  και των εθελοντών  ρυθµίζεται  αντίστοιχα  µέσω της οικογένειας
υποδοχής  τους ή του οργανισ µού που εφαρ µόζει το πρόγρα µµα εθελοντισ µού, ο
οποίος  πρέπει  να καλύψει  τις ανάγκες  τους.
3.3Η κινητικότητα  των σπουδαστών  µεταξύ  κρατών  µελών  πρέπει  να διευκολυνθεί ,
προκει µένου να εντάξει  την Ευρωπαϊκή  Ένωση  στην  πραγ µατικότητα  µιας
εκπαίδευσης  που τείνει  όλο και περισσότερο  να διεθνοποιείται . Στο θέµα αυτό  πρέπει
να γίνει διάκριση  µεταξύ  δύο καταστάσεων : καταρχήν  της κατάστασης  των υπηκόων
τρίτων  χωρών  που έγιναν  δεκτοί  στην  Ευρωπαϊκή  Ένωση  για λόγους  σπουδών , στους
οποίους  το άρθρο  7 της παρούσας  πρότασης  οδηγίας  αναγνωρίζει , υπό ακριβείς
προϋποθέσεις , αφού  έγιναν  δεκτοί  µία πρώτη  φορά  από ένα κράτος  µέλος, το
δικαίω µα διαµονής σε άλλο  κράτος  µέλος, για να παρακολουθήσουν  µέρος του
προγρά µµατος σπουδών  το οποίο  έχουν  αρχίσει  ή να το συµπληρώσουν  µε νέο
πρόγρα µµα σπουδών · στη συνέχεια , της κατάστασης  των υπηκόων  τρίτων  που
κατοικούν  ήδη στην  Ευρωπαϊκή  ΄Ενωση , για τους οποίους  η παρούσα  πρόταση  δεν
περιλα µβάνει  καµία διάταξη , δεδοµένου ότι η πρόταση  οδηγίας  σχετικά  µε το
καθεστώς  κατοίκου  µακράς  διαρκείας  υπέρ  των υπηκόων  τρίτων  χωρών  περιλα µβάνει
το άρθρο  16 παράγραφος  1 το οποίο  τους παρέχει , εφόσον  απολαύουν  του καθεστώτος
κατοίκου  µακράς  διαρκείας  (δηλαδή  µετά πέντε  έτη νόµιµης και αδιάκοπης
κατοικίας ), το δικαίω µα διαµονής σε άλλο  κράτος  µέλος για την παρακολούθηση
σπουδών  ή επαγγελ µατικής  κατάρτισης . Η πρόταση  περιλα µβάνει  εξάλλου  διάταξη  µε
σκοπό  τη διευκόλυνση  της αποδοχής  υπηκόων  τρίτων  χωρών  που συµµετέχουν  σε
κοινοτικά  προγρά µµατα για την ενθάρρυνση  της κινητικότητας  προς  την Ευρωπαϊκή
Ένωση  ή στο πλαίσιο  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης   (βλ. το άρθρο  5 παράγραφος  2).
3.4.Προκει µένου να ληφθεί  υπόψη  το κόστος  των καταρτίσεων  και το γεγονός  ότι ολοένα
και περισσότερα  πρόσωπα  αναγκάζονται  να εργασθούν  κατά  τη διάρκεια  των
καταρτίσεων  για να συµβάλουν  στη χρηµατοδότησή  τους, η πρόταση  παρέχει  γενικά
στους  σπουδαστές , καθώς  και ενδεχο µένως  στους  µη αµειβόµενους  ασκού µενους ,
περιορισ µένη πρόσβαση  στην  αγορά  εργασίας  µέχρι ένα ανώτατο  επιτρεπό µενο
ωράριο , το οποίο  θα καθοριστεί  από κάθε  κράτος  µέλος σε ό,τι το αφορά , µεταξύ  10
και 20 ωρών  την εβδο µάδα, παρέχοντας  παράλληλα  τη δυνατότητα  στα κράτη  µέλη να
επιβάλλουν  στα ενδιαφερό µενα πρόσωπα  υποχρέωση  εκ των προτέρων  δήλωσης  της
άσκησης  επαγγελ µατικής  δραστηριότητας , προκει µένου να διευκολύνουν  τον έλεγχο
τήρησης  αυτού  του ορίου .
73.5.Η πρόταση  περιλα µβάνει  επίσης  ορισµένες διατάξεις  διαδικαστικής  φύσης .
Σηµειώνεται  ιδιαίτερα  ότι επιτρέπει  στους  αιτούντες  να ζητούν  επί τόπου  άδεια
διαµονής, ενώ αποκλείει  τη δυνατότητα  αυτή  για τους κατόχους  θεωρήσεων  σύντο µης
διαµονής. Εκτός  από την ανώτατη  προβλεπό µενη προθεσ µία για τη χορήγηση  των
αδειών  διαµονής η οποία , εφόσον  ο φάκελος  που υποβάλλει  ο αιτών  είναι  πλήρης ,
ανέρχεται  σε 90 ηµέρες, η πρόταση  παρέχει  θεµέλιο για τις καλές  πρακτικές
ορισµένων  κρατών  µελών  που αφορούν  την επιτάχυνση  των διαδικασιών  αποδοχής
των σπουδαστών  και των µαθητών  µε σκοπό  την ενδεχό µενη γενίκευσή  τους στο
σύνολο  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  χάρη  σε συµβάσεις  προς  υπογραφή  µεταξύ  της
αρµόδιας  για τη µετανάστευση  αρχής  των κρατών  µελών  αφενός , και των
εκπαιδευτικών  ιδρυµάτων  ή των οργανισ µών που εφαρ µόζουν  προγρά µµατα
ανταλλαγών  µαθητών  αφετέρου . Με σκοπό  την προώθηση  στις τρίτες  χώρες  των
δυνατοτήτων  εκπαίδευσης  και επαγγελ µατικής  κατάρτισης  που παρέχονται  στην
Ευρώπη , ζητείται  από τα κράτη  µέλη να καταβάλουν  πρόσθετες  προσπάθειες  στον
τοµέα της διαφάνειας , προκει µένου να εξασφαλίσουν  την πρόσβαση  των υπηκόων
τρίτων  χωρών , στις χώρες  καταγωγής  τους, σε πληροφορίες  σχετικά  µε τα ιδρύµατα
και προγρά µµατα εκπαίδευσης  ή επαγγελ µατικής  κατάρτισης  στα οποία  µπορούν  να
έχουν  πρόσβαση  στα κράτη  µέλη της Ευρωπαϊκής  Ένωσης , καθώς  και σχετικά  µε τις
προϋποθέσεις  και διαδικασίες  αποδοχής  στο έδαφος  των κρατών  µελών .
4.ΕΠΙΛΟΓΗ  ΤΗΣ  ΝΟΜΙΚΗΣ  ΒΑΣΗΣ
4.1.Η νοµική βάση  της πρότασης  καθορίστηκε  σε σχέση  µε το αντικεί µενό της: αυτό
συνίσταται  στην  ρύθµιση των προϋποθέσεων  και διαδικασιών  εισόδου  και διαµονής
στο έδαφος  των κρατών  µελών  υπηκόων  τρίτων  χωρών  µε σκοπό  τις σπουδές , την
επαγγελ µατική  κατάρτιση  ή τον εθελοντισ µό. Εποµένως  δεν αφορά  καθόλου  τις
προϋποθέσεις  αποδοχής  στα ιδρύµατα εκπαίδευσης  ή τα κυκλώ µατα επαγγελ µατικής
κατάρτισης , οι οποίες  παρα µένουν  στην  ευθύνη  των κρατών  µελών  και ενδεχο µένως
των ενδιαφερό µενων  ιδρυµάτων , οργανισ µών ή επιχειρήσεων . Η παρούσα  πρόταση
δεν θα αναγκάσει  συνεπώς  τα κράτη  µέλη ούτε να ανοίξουν  τα εκπαιδευτικά  τους
δίκτυα  ή κυκλώ µατα επαγγελ µατικής  κατάρτισης  στους  υπηκόους  τρίτων  χωρών  όταν
αυτοί  αποκλείονται  από αυτά , ούτε να δηµιουργήσουν  ένα από τα κυκλώ µατα
επαγγελ µατικής  κατάρτισης  που αναφέρονται  στην  παρούσα  οδηγία  (π.χ. τις
περιόδους  κατάρτισης  σε επιχείρηση ) που δεν υπάρχουν  σε κάποιο  από αυτά .
Σύµφωνα  µε τις τροποποιήσεις  που επήλθαν  στη συνθήκη  για την ίδρυση  της
Ευρωπαϊκής  Κοινότητας  από τη συνθήκη  του Άµστερντα µ, που άρχισε  να ισχύει  την
1η Μαΐου  1999,  επελέγη  ως νοµική βάση  το άρθρο  63 σηµείο 3) α) και σηµείο 4) της
συνθήκης  για την ίδρυση  της Ευρωπαϊκής  Κοινότητας , που προβλέπει  ότι το
Συµβούλιο  θεσπίζει  µέτρα περί µεταναστευτικής  πολιτικής  στους  ακόλουθους  τοµείς:
"« α) προϋποθέσεις  εισόδου  και διαµονής και προδιαγραφές  διαδικασιών  κατά  τις
οποίες  τα κράτη  µέλη χορηγούν  θεωρήσεις  και άδειες  διαµονής µακράς  διαρκείας
συµπεριλα µβανο µένων  εκείνων  που αποσκοπούν  στην  επανένωση  οικογενειών ".
4.2.Η παρούσα  πρόταση  πρέπει  συνεπώς  να θεσπιστεί  σύµφωνα  µε τη διαδικασία  του
άρθρου  67 της συνθήκης  για την ίδρυση  της Ευρωπαϊκής  Κοινότητας : το Συµβούλιο
αποφασίζει  οµόφωνα  βάσει  πρότασης  της Επιτροπής  ή κατόπιν  πρωτοβουλίας
κράτους  µέλους  και µετά από διαβούλευση  µε το Ευρωπαϊκό  Κοινοβούλιο .
∆εδο µένου ότι η πρόταση  βασίζεται  στον  τίτλο  IV αυτής  της συνθήκης , η ∆ανία  δεν
συµµετέχει  στη θέσπιση  της πρότασης  οδηγίας  η οποία  δεν έχει δεσµευτική  ισχύ και
δεν εφαρ µόζεται  σε αυτή  δυνά µει των άρθρων  1 και 2 του πρωτοκόλλου  για τη θέση
της ∆ανίας  που προσαρτάται  στη συνθήκη  για την Ευρωπαϊκή  Ένωση  και στη
συνθήκη  για την ίδρυση  της Ευρωπαϊκής  Κοινότητας . Η πρόταση  δεν θα εφαρ µοστεί
8ούτε στο Ηνωµένο Βασίλειο  και στην  Ιρλανδία  δυνά µει των άρθρων  1 και 2 του
πρωτοκόλλου  για τη θέση  του Ηνωµένου Βασιλείου  και της ∆ανίας , εκτός  αν αυτά  τα
κράτη  αποφασίσουν  διαφορετικά  σύµφωνα  µε τις λεπτο µέρειες  που καθορίζονται  στο
προαναφερό µενο πρωτόκολλο .
5.ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΤΗΤΑ  ΚΑΙ  ΑΝΑΛΟΓΙΚΟΤΗΤΑ
5.1.Η Ευρωπαϊκή  Κοινότητα  δεν διαθέτει , στον  τίτλο  IV « Θεωρήσεις , άσυλο ,
µετανάστευση  και άλλες  πολιτικές  σχετικές  µε την ελεύθερη  κυκλοφορία  των
προσώπων " της συνθήκης  ΕΚ, αποκλειστικές  αρµοδιότητες  και συνεπώς  µπορεί  να
παρέ µβει, σύµφωνα  µε τις αρχές  της επικουρικότητας  και της αναλογικότητας , µόνο
εάν και στο βαθµό που οι στόχοι  της προβλεπό µενης δράσης  είναι  αδύνατον  να
επιτευχθούν  επαρκώς  από τα κράτη  µέλη και δύνανται  συνεπώς , λόγω  των
διαστάσεων  ή των αποτελεσ µάτων  της προβλεπό µενης δράσης , να επιτευχθούν
καλύτερα  σε κοινοτικό  επίπεδο , η δε δράση  της Κοινότητας  δεν υπερβαίνει  τα
αναγκαία  όρια για την επίτευξη  των στόχων  της συνθήκης . Η πρόταση  οδηγίας
ανταποκρίνεται  σε αυτά  τα κριτήρια .
5.2.Οι προϋποθέσεις  αποδοχής  υπηκόων  τρίτων  χωρών  στο έδαφος  µε σκοπό  τις σπουδές
ή την επαγγελ µατική  κατάρτιση  παρουσιάζουν  σήµερα διαφορές  µεταξύ  των κρατών
µελών . Ο πρώτος  στόχος  της παρούσας  οδηγίας , που είναι  η δηµιουργία
εναρ µονισµένου νοµικού πλαισίου  στο επίπεδο  της Κοινότητας  όσον  αφορά  τις
προϋποθέσεις  εισόδου  και διαµονής στο έδαφος  των κρατών  µελών  των υπηκόων
τρίτων  χωρών  για διάρκεια  ανώτερη  των τριών  µηνών  για τους προαναφερό µενους
σκοπούς , καθώς  και σε ό,τι αφορά  τις διαδικασίες  χορήγησης  από τα κράτη  µέλη
αδειών  διαµονής  που τους επιτρέπουν  να εισέλθουν  και να διαµείνουν  για τους
σκοπούς  αυτούς , δεν µπορεί  να επιτευχθεί  επαρκώς  από τα κράτη  µέλη. Επιπλέον , η
προαγωγή  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  στο σύνολό  της ως παγκόσ µιου κέντρου
αριστείας  για την εκπαίδευση  και την επαγγελ µατική  κατάρτιση , στην  οποία
συµβάλλει  η παρούσα  πρόταση , µπορεί  εµφανώς  να επιτευχθεί  καλύτερα  στο
κοινοτικό  επίπεδο  απ’ ό,τι στο εθνικό .
5.3.Η προτεινό µενη πράξη  είναι  οδηγία  που  ορίζει  µόνο τις κύριες  αρχές  και αφήνει ,
όσον  αφορά  πολλά  σηµεία, στα κράτη  µέλη που είναι  αποδέκτες  της την επιλογή  της
καταλληλότερης  µορφής  και των µέσων  για την εφαρ µογή της στο εσωτερικό  τους
δίκαιο , σε συνάρτηση  µε την εθνική  τους πραγ µατικότητα . Η πρόταση  παραπέ µπει
στη ρύθµιση ή τη διοικητική  πρακτική  του οικείου  κράτους  µέλους  σε ό,τι αφορά  τον
ορισµό των εννοιών  ίδρυµα τριτοβάθ µιας εκπαίδευσης , επαγγελ µατικής  εκπαίδευσης ,
δευτεροβάθ µιας εκπαίδευσης  και οργανισ µός επαγγελ µατικής  κατάρτισης , καθώς  και
των απαιτήσεων  για την ενδεχό µενη αναγνώρισή  τους, δήλωση , έγκριση  ...,  και για
τον ορισµό των οντοτήτων  και προγρα µµάτων  εκµάθησης  γλωσσών  για τα οποία  οι
υπήκοοι  τρίτων  χωρών  µπορούν  να ζητήσουν  την αποδοχή  τους. Ορισ µένες
προϋποθέσεις , όπως  η απόδειξη  πληρω µής των τελών  εγγραφής  που απαιτούνται  από
το εκπαιδευτικό  ίδρυµα και του τέλους  επεξεργασίας  των αιτήσεων  άδειας  διαµονής  ή
οι γλωσσικές  γνώσεις  των αιτούντων , δεν είναι  υποχρεωτικές  αλλά  αφήνονται  στη
διάκριση  των κρατών  µελών  (άρθρο  5 παράγραφος  1 σηµείο δ), άρθρο  6 παράγραφος
1 σηµεία γ) και δ) και άρθρο  9 σηµείο γ)). Επίσης  λήφθηκε  υπόψη  το γεγονός  ότι τα
πρόσωπα  µπορούν  σε ορισµένα κράτη  µέλη να καλύπτονται  αυτό µατα από ασφάλιση
9ασθενείας  λόγω  της εγγραφής  τους σε εκπαιδευτικό  ίδρυµα (άρθρο  6 παράγραφος  2).
Τέλος , οι οικονο µικοί πόροι , τους οποίους  οφείλουν  να διαθέτουν  οι σπουδαστές  και
οι µη αµειβόµενοι ασκού µενοι για να γίνουν  δεκτοί , δεν καθορίζονται  στην  οδηγία ,
αλλά  τα κράτη  µέλη καλούνται  απλώς  να δηµοσιοποιήσουν  το ελάχιστο  ποσό  που
πρέπει  να καθορίσουν . Για τους ίδιους  λόγους  ευελιξίας , και άλλες  προϋποθέσεις  δεν
καθορίζονται  από την οδηγία , αλλά  αφήνονται  στη διακριτική  ευχέρεια  των κρατών
µελών  (π.χ. αυτές  που αφορούν  τα όρια ηλικίας  των µαθητών  και των εθελοντών ). Η
οδηγία  περιορίζεται  επίσης , στο θέµα της επιτάχυνσης  των διαδικασιών , στη
δηµιουργία  συµβατικού  πλαισίου  εντός  του οποίου  η αρµόδια αρχή  των κρατών
µελών  και τα εκπαιδευτικά  ιδρύµατα ή οι οργανισ µοί που εφαρ µόζουν  προγρά µµατα
ανταλλαγής  µαθητών  µπορούν  να καθορίσουν  µε κοινή  συµφωνία  τις λεπτο µέρειες
χορήγησης  των αδειών  διαµονής, ειδικότερα  τις συντο µότερες  προθεσ µίες που
εφαρ µόζονται  στο πλαίσιο  αυτό .
10ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ  ΤΩΝ  ΑΡΘΡΩΝ
Κεφάλαιο  I
Γενικές  διατάξεις
Άρθρο  1
Η παρούσα  πρόταση  έχει ως αντικεί µενο τον ορισµό των προϋποθέσεων  εισόδου  και
διαµονής των υπηκόων  τρίτων  χωρών  στο έδαφος  των κρατών  µελών  µε σκοπό  τις σπουδές ,
την επαγγελ µατική  κατάρτιση  ή τον εθελοντισ µό, καθώς  και των κανόνων  που αφορούν  τις
διαδικασίες  χορήγησης  των αδειών  διαµονής.
Άρθρο  2
Η διάταξη  αυτή  ορίζει , όταν είναι  αναγκαίο , τις έννοιες  που χρησι µοποιούνται  στην  πρόταση .
Οι ορισµοί αυτοί  εµπνέονται  άµεσα από αυτούς  που περιλα µβάνονται  ήδη σε διάφορες
υφιστά µενες πράξεις  του κοινοτικού  δικαίου .
α)«  Υπήκοος  τρίτης  χώρας » : πρόκειται  για πρόσωπα  που δεν διαθέτουν  την
ιθαγένεια  ενός των κρατών  µελών  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης ,  καθώς  και για
τους απάτριδες .
β)«  Σπουδαστής » : πρόκειται  κυρίως  για πρόσωπα  που γίνονται  δεκτά  σε ίδρυµα
τριτοβάθ µιας εκπαίδευσης . Λόγω  του γεγονότος  ότι η πρόταση  οδηγίας
καλύπτει  γενικά  την αποδοχή  µε σκοπό  την επαγγελ µατική  κατάρτιση , η
επαγγελ µατική  εκπαίδευση , που αποτελεί  διαδεδο µένο τύπο  επαγγελ µατικής
κατάρτισης  και από την οποία  οι υπήκοοι  τρίτων  χωρών  µπορούν  να
επωφεληθούν  ιδιαίτερα  όταν  δεν διατίθεται  στη χώρα  καταγωγής  τους,
εντάχθηκε  επίσης  στο πεδίο  εφαρ µογής της πρότασης  οδηγίας , ακόµα και αν
δεν είναι  τριτοβάθ µιου επιπέδου . Αντίθετα , εκτός  από την επαγγελ µατική
εκπαίδευση , η αποδοχή  υπηκόων  τρίτων  χωρών  σε κατώτερα  επίπεδα
εκπαίδευσης  δεν υπάγεται  στην  πρόταση  οδηγίας , εκτός  σε ό,τι αφορά  τους
µαθητές  της δευτεροβάθ µιας εκπαίδευσης  που µετακινούνται  στο πλαίσιο
προγρα µµάτων  ανταλλαγής .
γ)«  Πρόγρα µµα σπουδών » : πρόκειται  για προγρά µµατα µαθηµάτων  µε πλήρες
ωράριο , γεγονός  που αποκλείει  ιδίως  τα βραδινά  µαθήµατα για τα οποία  τα
κράτη  µέλη εν γένει  δεν κάνουν  δεκτούς  τους υπηκόους  τρίτων  χωρών  ως
σπουδαστές . Επιπλέον  η κατάρτιση  πρέπει  να παρακολουθείται  για την
απόκτηση  διπλώ µατος, τίτλου  ή πιστοποιητικού  στο οποίο  οδηγεί , πράγ µα που
αποκλείει  τα πρόσωπα  που παρακολουθούν  τα µαθήµατα απλώς  ως ακροατές
ή ελεύθεροι  µαθητές .
δ)«  Μαθητής » : πρόκειται  για πρόσωπα  που έγιναν  δεκτά  σε ίδρυµα
δευτεροβάθ µιας εκπαίδευσης . Σε σχέση  µε τα πρόσωπα  αυτά , η πρόταση
οδηγίας  καλύπτει  µόνο την οργανω µένη κινητικότητα  στο πλαίσιο
προγρα µµάτων  ανταλλαγής  τα οποία  διαχειρίζονται  ειδικευ µένοι οργανισ µοί,
εγκεκρι µένοι για το σκοπό  αυτό  από το οικείο  κράτος  µέλος, σύµφωνα  µε το
άρθρο  8 παράγραφος  1, σηµείο γ), και όχι την ατοµική κινητικότητα  που θα
εξακολουθήσει  να ρυθµίζεται  από το εσωτερικό  δίκαιο  των κρατών  µελών .
11ε)«  Μη αµειβόµενος ασκού µενος» : πρόκειται  για πρόσωπα  που παρακολουθούν
µη αµειβόµενη επαγγελ µατική  κατάρτιση , δυνά µει σύµβασης  κατάρτισης  που
αναφέρεται  στο άρθρο  9, σηµείο α).
στ)«  Επαγγελ µατική  κατάρτιση » : πρόκειται  για κάθε  µορφής  επαγγελ µατική
κατάρτιση , τόσο  για τη βασική  επαγγελ µατική  κατάρτιση  που αποβλέπει  στην
απόκτηση  πρώτων  επαγγελ µατικών  ικανοτήτων , για την επαγγελ µατική
τελειοποίηση  που αποβλέπει  στη βελτίωση  των επαγγελ µατικών  ικανοτήτων
(επανεκπαίδευση  ή ειδίκευση ), όσο και για τον επαγγελ µατικό
αναπροσανατολισ µό, αρκεί  το ·πρόγρα µµα να είναι  µε πλήρες  ωράριο . ∆όθηκε
ευρύς  ορισµός στις οντότητες  στις οποίες  υπάρχει  δυνατότητα
παρακολούθησης  κατάρτισης , λόγω  της ποικιλο µορφίας  των συστη µάτων
επαγγελ µατικής  κατάρτισης  των κρατών  µελών , που είναι  ακόµη µεγαλύτερη
από αυτή  των εκπαιδευτικών  συστη µάτων : πρόκειται  αφενός  για οργανισ µούς
επαγγελ µατικής  κατάρτισης , δηµόσιους  ή ιδιωτικούς , εγκεκρι µένους  ή
χρηµατοδοτού µενους  από κράτος  µέλος κατά  την έννοια  της ρύθµισης ή της
διοικητικής  πρακτικής  του, µε εξαίρεση  των οργανισ µών που εξοµοιώνονται
δυνά µει του σηµείου ζ) µε εκπαιδευτικά  ιδρύµατα, και αφετέρου  για
επιχειρήσεις  του ιδιωτικού  ή του δηµόσιου  τοµέα, ανεξάρτητα  από το νοµικό
καθεστώς  τους, το µέγεθος  ή τη δραστηριότητά  τους, συµπεριλα µβανο µένων
και αυτών  που δεν επιδιώκουν  κερδοσκοπικό  σκοπό .
ζ)«  Ίδρυ µα» : πρόκειται  για εκπαιδευτικά  ιδρύµατα τόσο  δηµόσια όσο και
ιδιωτικά , εφόσον  τα τελευταία  είναι  εγκεκρι µένα ή χρηµατοδοτούνται  από τα
κράτη  µέλη. Γίνεται  παραπο µπή, όσον  αφορά  τόσο  τον ορισµό των ιδρυµάτων
που υπάγονται  στην  τριτοβάθ µια εκπαίδευση , στην  επαγγελ µατική  εκπαίδευση
ή  στη δευτεροβάθ µια εκπαίδευση , όσο και τις λεπτο µέρειες  έγκρισής  τους (µε
την ευρεία  έννοια  της αναγνώρισης , είτε της δήλωσης  ενώπιον  της αρµόδιας
αρχής ), στο εσωτερικό  δίκαιο  ή στη διοικητική  πρακτική  κάθε  κράτους
µέλους , όπως  συµβαίνει  γενικά  στις πράξεις  κοινοτικού  δικαίου  που αφορούν
την πολιτική  εκπαίδευσης  ή επαγγελ µατικής  κατάρτισης  της Κοινότητας  (βλ.
ιδίως  την απόφαση  253/2000/ ΕΚ του Ευρωπαϊκού  Κοινοβουλίου  και του
Συµβουλίου  της 24ης Ιανουαρίου  2000 για τη θέσπιση  του δεύτερου  σταδίου
του προγρά µµατος κοινοτικής  δράσης  στον  τοµέα της εκπαίδευσης
"Σωκράτης "10). Προτείνεται  να εξοµοιωθούν  µε τα εκπαιδευτικά  ιδρύµατα οι
οργανισ µοί επαγγελ µατικής  κατάρτισης  όταν παρέχουν  µαθήµατα στα
πρόσωπα  που εγγράφονται  σε αυτούς . Πρόκειται  για οργανισ µούς (µερικές
φορές  καλούνται  "επαγγελ µατικές  σχολές " σε ορισµένα κράτη  µέλη), οι
οποίοι , για διάφορους  λόγους  (ιδίως  διότι  δεν εξαρτώνται  από το υπουργείο
παιδείας ), δεν θεωρούνται  επίση µα ως εκπαιδευτικά  ιδρύµατα. Πράγ µατι δεν
υπάρχει  λόγος  να είναι  η µεταχείριση  των οργανισ µών αυτών  διαφορετική  από
των εκπαιδευτικών  ιδρυµάτων , εφόσον  η δραστηριότητά  τους είναι  ταυτόση µη
µε αυτών  και ο δεσµός που τους συνδέει  µε τους φοιτούντες  σε αυτούς  είναι  η
εγγραφή  σε µαθήµατα και όχι η υπογραφή  σύµβασης  κατάρτισης , όπως  στην
περίπτωση  των µη αµειβόµενων  ασκού µενων .
η)«  Πρόγρα µµα εθελοντισ µού» : αυτός  ο ορισµός εµπνέεται  από την απόφαση
1686/98/ΕΚ του Ευρωπαϊκού  Κοινοβουλίου  και του Συµβουλίου  της 20ής
Ιουλίου  1998 για τη θέσπιση  προγρά µµατος κοινοτικής  δράσης  «Ευρωπαϊκή
                                                
10 ΕΕ L 28 της 3.2.2000, σ.15.
12εθελοντική  υπηρεσία  των νέων »11 καθώς  και από τη σύµβαση  του Συµβουλίου
της Ευρώπης  της 11ης Μαΐου  2000 «για την προώθηση  µακροπρόθεσ µης
διακρατικής  εθελοντικής  υπηρεσίας  για τους νέους ». Ο εθελοντής  είναι
πρόσωπο  που ασκεί  συγκεκρι µένη δραστηριότητα  µε σκοπό  την αλληλεγγύη
έναντι  τρίτων , καθώς  και για τον προσωπικό  εµπλουτισ µό του. Κανένας
κερδοσκοπικός  σκοπός  δεν µπορεί  να επιδιώκεται  ούτε από την οργάνωση  στο
πλαίσιο  της οποίας  εργάζεται , ούτε από αυτό  το πρόσωπο . Το πρόσωπο  δεν
µπορεί  να αµείβεται , αλλά  τα πλεονεκτή µατα σε είδος  και το χαρτζιλίκι  που
του χορηγούνται  δεν θεωρούνται  ως αµοιβή.
Άρθρο  3
1.Υπάρχουν  ορισµένες πράξεις  που διέπουν  τις προϋποθέσείς  εισόδου  και διαµονής των
υπηκόων  τρίτων  χωρών  για τους σκοπούς  που καλύπτονται  από την παρούσα  οδηγία .
Η Επιτροπή , προτείνοντας  την παρούσα  οδηγία , δεν είχε την πρόθεση  να αποκλίνει
απ’ αυτές  τις πράξεις  των οποίων  οι διατάξεις  θα εξακολουθήσουν  να εφαρ µόζονται
στους  οικείους  υπηκόους  τρίτων  χωρών , εφόσον  είναι  πιο ευνοϊκές  γι’ αυτούς .
2.Αυτή  η παράγραφος  επιτρέπει  στα κράτη  µέλη να εισάγουν  ή να διατηρούν
ευνοϊκότερες  διατάξεις  εσωτερικού  δικαίου , εφόσον  αυτές  συµβιβάζονται  µε την
παρούσα  οδηγία . Για παράδειγ µα, µπορεί  να πρόκειται  για διατάξεις  που παρέχουν
στους  αναφερό µενους  στην  παρούσα  οδηγία  υπηκόους  τρίτων  χωρών  το ευεργέτη µα
της αρχής  της απαγόρευσης  των διακρίσεων  λόγω  ιθαγενείας  για ορισµένα
δικαιώ µατα.
3.Αυτή  η παράγραφος  αποκλείει  ορισµένες κατηγορίες  προσώπων  από το πεδίο
εφαρ µογής της παρούσας  οδηγίας :
α)Ο αποκλεισ µός των αιτούντων  άσυλο  και των προσώπων  που απολαύουν
προσωρινής  προστασίας  ή επικουρικής  µορφής  προστασίας  δεν αφορά  το
δικαίω µά τους για εκπαίδευση  ή επαγγελ µατική  κατάρτιση  το οποίο
ρυθµίζεται  από τις (προτάσεις  οδηγιών ) οδηγίες  που τους αφορούν , αλλά  το
γεγονός  ότι αυτά  δεν µπορούν  να βασιστούν  στην  παρούσα  οδηγία  για να
υποβάλουν  αίτηση  αλλαγής  τους καθεστώτος  τους (π.χ. για να περάσουν  από
την ιδιότητα  του αιτούντος  άσυλο  στην  ιδιότητα  του σπουδαστή ), διότι  οι
αλλαγές  αυτές  είναι  δυνατές  µόνο δυνά µει ευνοϊκότερων  διατάξεων  του
εσωτερικού  δικαίου  που εξαρτώνται  από κάθε  κράτος  µέλος.
β)Οι υπήκοοι  τρίτων  χωρών  που είναι  µέλη της οικογένειας  πολίτη  της Ένωσης
που άσκησε  το δικαίω µά του για ελεύθερη  κυκλοφορία  των προσώπων  στο
εσωτερικό  της Ευρωπαϊκής  Κοινότητας  αποκλείονται  από το πεδίο  εφαρ µογής
της παρούσας  οδηγίας  διότι  επωφελούνται  έµµεσα του δικαιώ µατος ελεύθερης
κυκλοφορίας  του οποίου  απολαύουν  οι κοινοτικοί  υπήκοοι .
γ)Οι υπήκοοι  τρίτης  χώρας  που έχουν  το καθεστώς  κατοίκου  µακράς  διαρκείας
σε ένα κράτος  µέλος αποκλείονται  από το πεδίο  εφαρ µογής της παρούσας
οδηγίας , διότι  προτείνεται  να τους αναγνωριστεί  δικαίω µα διαµονής στα άλλα
κράτη  µέλη, για να παρακολουθήσουν  εκεί σπουδές  ή επαγγελ µατική
κατάρτιση , στο άρθρο  16 παράγραφος  1 σηµείο β) της πρότασης  οδηγίας
                                                
11 ΕΕ L 214 της 31.7.1998, σ.1.
13σχετικά  µε το καθεστώς  κατοίκου  µακράς  διαρκείας  υπέρ  υπηκόων  τρίτων
χωρών .
Κεφάλαιο  II
Προϋποθέσεις  εισόδου  και διαµονής
Άρθρο  4
Η διάταξη  αυτή  αποβλέπει  να διασφαλίσει  την πραγ µατική  εφαρ µογή της προσέγγισης  των
εθνικών  νοµοθεσιών  που πραγ µατοποιείται  από την παρούσα  πρόταση  οδηγίας  προβλέποντας
ότι τα κράτη  µέλη δεν δέχονται  υπηκόους  τρίτων  χωρών  που υπάγονται  στο πεδίο  εφαρ µογής
της παρά  µόνο στις περιπτώσεις  που η κατάλληλη  άδεια  διαµονής έχει χορηγηθεί  µε τήρηση
των διατάξεών  της.
Άρθρο  5
1.Η διάταξη  αυτή  θεσπίζει  τις γενικές  προϋποθέσεις  αποδοχής , τις οποίες  πρέπει  να
πληρούν  σε όλες τις περιπτώσεις  οι υπήκοοι  τρίτων  χωρών  που υπάγονται  στην
παρούσα  πρόταση , επιπλέον  των ειδικών  προϋποθέσεων  για την κατηγορία  που
αναφέρεται  στο άρθρο  6, 7, 8, 9 ή 10, στην  οποία  υπάγονται  ειδικότερα :
α)επιπλέον  των συνήθων  εγγράφων  (διαβατήριο  ή ισοδύνα µο ταξιδιωτικό
έγγραφο ), προβλέπεται  ότι οι ανήλικοι , σε σχέση  µε το εσωτερικό
δίκαιο  του οικείου  κράτους  µέλους , πρέπει  να διαθέτουν  την γονική
άδεια  για την προβλεπό µενη διαµονή·
β)η προϋπόθεση  αυτή  περιλα µβάνεται  διότι  αποτελεί  βασική  απαίτηση
κατά  τον ίδιο τρόπο  µε την απαίτηση  που αφορά  τους περισσότερους
από τους δικαιούχους  της ελεύθερης  κυκλοφορίας  προσώπων  στην
Ευρώπη ·
γ)αυτή  η συνήθης  προϋπόθεση  στο δίκαιο  περί αλλοδαπών  διατυπώθηκε
ευέλικτα , αφήνοντας  στα κράτη  µέλη το καθήκον  καθορισ µού των
αναγκαίων  εγγράφων , κατά  τρόπο  ώστε  να µην διατυπωθούν
απαιτήσεις  (όπως  π.χ. προσκό µιση πιστοποιητικού  ηθών  ή
αποσπάσ µατος ποινικού  µητρώου ) σε σχέση  µε τρίτα  κράτη , στα οποία
είναι  δύσκολο  ή ακόµη και αδύνατο  να τηρηθούν  εάν το αιτού µενο
έγγραφο  δεν υπάρχει ·
δ)για λόγους  ευελιξίας , η προϋπόθεση   αυτή  δεν κατέστη  υποχρεωτική
και θα επιβάλλεται  ως προαπαιτού µενο για την αποδοχή  µόνο από τα
κράτη  µέλη που το επιθυ µούν.
2.Η διάταξη  αυτή  αποβλέπει  λογικά  στη διευκόλυνση  αποδοχής  των υπηκόων  τρίτων
χωρών  όταν συµµετέχουν  σε κοινοτικά  προγρά µµατα, όπως  το Σωκράτης  στον  τοµέα
της εκπαίδευσης , το Leonardo da Vinci στον  τοµέα της επαγγελ µατικής  κατάρτισης ,
το Νεολαία  σε ό,τι αφορά  τον εθελοντισ µό, ή ακόµη σε άλλα  ειδικότερα
προγρά µµατα (π.χ. Alpha και Alban για τη Λατινική  Αµερική , Scholarship 2000 για
την Κίνα ,…). Η διάταξη  αυτή  θα έχει ακόµη µεγαλύτερη  σηµασία διότι  η Επιτροπή
προτείνει  να δηµιουργηθεί  ένα νέο κοινοτικό  πρόγρα µµα « Erasmus world » µ ε σκοπό
14να ευνοηθεί , µε τη χορήγηση  υποτροφιών , η αποδοχή  υπηκόων  τρίτων  χωρών  στα
κράτη  µέλη για λόγους  σπουδών12. Η διευκόλυνση  χορήγησης  αδειών  διαµονής και,
ενδεχο µένως , θεωρήσεων , απαιτεί  ιδίως  από τα κράτη  µέλη να φροντίζουν  ώστε  αυτές
να χορηγούνται  µε τρόπο  που επιτρέπει  την χωρίς  καθυστέρηση  συµµετοχή  στις
δραστηριότητες  που καλύπτονται  από τα κοινοτικά  προγρά µµατα. Λόγω  του άρθρου  7
της παρούσας  πρότασης  και του άρθρου  16 της πρότασης  οδηγίας  σχετικά  µε το
καθεστώς  κατοίκου  µακράς  διαρκείας  υπέρ  των υπηκόων  τρίτων  χωρών , η διάταξη
αυτή  θα αφορά  µόνο τους υπηκόους  τρίτης  χώρας  (ιδιαίτερα  τους υπηκόους  των
υποψηφίων  χωρών ) που ζητούν  µία πρώτη  αποδοχή  σε κράτος  µέλος καθώς  και
αυτούς  που κατοικούν  σε ένα κράτος  µέλος και προτίθενται  να καταρτιστούν  σε άλλο
κράτος  µέλος, πριν να είναι  σε θέση  να επωφεληθούν  από το καθεστώς  κατοίκου
µακράς  διαρκείας .
Άρθρο  6
1.Αυτή  η διάταξη  καθορίζει  τις ειδικές  προϋποθέσεις  για την αποδοχή  υπηκόων  τρίτων
χωρών  µε σκοπό  τις σπουδές .
α)Η πρώτη  βασική  προϋπόθεση  είναι  να έχει γίνει δεκτός  ο υπήκοος  τρίτης  χώρας
σε ίδρυµα τριτοβάθ µιας εκπαίδευσης  ή επαγγελ µατικής  εκπαίδευσης  κατά  την
έννοια  του άρθρου  2 σηµείο ζ) για να παρακολουθήσει  εκεί πρόγρα µµα σπουδών
κατά  την έννοια  του άρθρου  2 σηµείο γ). Η αποδοχή  σε ένα ίδρυµα αποτελεί
προαπαιτού µενο για τη χορήγηση  της άδειας  διαµονής . Η προϋπόθεση , την οποία
πρέπει  να πληρούν  οι υπήκοοι  τρίτης  χώρας  κατά  τη στιγµή της χορήγησης  της
άδειας  διαµονής ή της θεώρησής  τους, είναι  να έχουν  γίνει δεκτοί , και όχι να
έχουν  πραγ µατικά  εγγραφεί , διότι  τα έντυπα  εγγραφής  χορηγούνται  συχνά  µόνον
όταν ο σπουδαστής  έχει φθάσει  επιτόπου . Ο σπουδαστής  µπορεί  έτσι να αποδείξει
ότι πληροί  αυτή  την προϋπόθεση  µε την προσκό µιση επιστολής  οριστικής
αποδοχής , χωρίς  ωστόσο  να πρέπει  να προσκο µίσει πιστοποιητικό  εγγραφής . Η
διάταξη  παρέχει  επίσης  τη δυνατότητα  να επιτρέπεται  προσωρινά  η διαµονή
υπηκόων  τρίτων  χωρών  που έχουν  γίνει δεκτοί  σε ίδρυµα µε την επιφύλαξη  της
επιτυχίας  σε εισαγωγικό  διαγωνισ µό ή της απόκτησης  απόφασης  ισοτι µίας του
αλλοδαπού  διπλώ µατός τους.
β)Η δεύτερη  προϋπόθεση  αναφέρεται  στους  πόρους  που απαιτούνται  από τους
σπουδαστές  προκει µένου να µπορούν  να γίνονται  δεκτοί  για είσοδο  και διαµονή
στο έδαφος  των κρατών  µελών . Οι σπουδαστές  πρέπει  να προσκο µίζουν  την
απόδειξη  ότι θα µπορούν  να διαθέτουν  κατά  τη διάρκεια  της διαµονής τους
επαρκείς  πόρους  για την κάλυψη  των εξόδων  διαβίωσης , σπουδών  και
επιστροφής . Αυτή  η διάταξη  διατυπώθηκε  ευέλικτα  ώστε  να δώσει  στα κράτη
µέλη εξουσία  εκτίµησης  σε σχέση  µε όλα τα αποδεικτικά  µέσα µε τα οποία  οι
σπουδαστές  µπορούν  να αποδείξουν  ότι πληρούν  αυτή  την προϋπόθεση . ∆εν
προτείνεται  κανένα  ελάχιστο  ποσό  στην  οδηγία , διότι  ο καθορισ µός του
παραπέ µπεται  σε απόφαση  την οποία  πρέπει  να λάβει  κάθε  κράτος  µέλος για τους
πόρους  που πρέπει  συνήθως  να διαθέτει  πρόσωπο  που σπουδάζει  στο έδαφός  του.
Το ποσό  αυτό  θα αποτελέσει  σηµείο αναφοράς  βάσει  του οποίου  θα εκτιµάται ο
φάκελος  κάθε  υποψηφίου   ανάλογα  µε την προσωπική  του κατάσταση  (π.χ.
                                                
12 Πρόταση  απόφασης  του Ευρωπαϊκού  Κοινοβουλίου  και του Συµβουλίου  σχετικά  µε τη θέσπιση
προγρά µµατος για την αύξηση  της ποιότητας  στην  τριτοβάθ µια εκπαίδευση  και για την προώθηση  της
διαπολιτισ µικής κατανόησης  µέσω της συνεργασίας  µε τρίτες  χώρες  (Erasmus World 2004-2008)
(Έγγραφο  COM(2002)401).
15ενδεχό µενη αποδοχή  του υποψηφίου  σε πανεπιστη µιακές  εστίες  µε χαµηλό
ενοίκιο , πόροι  σε είδος , όπως  η στέγαση  ή η διατροφή , τους οποίους  µπορεί  ο
υποψήφιος  να έχει δωρεάν  λόγω  µελών  της οικογένειάς  του που διαµένουν  ήδη
νόµιµα στο έδαφος  του οικείου  κράτους  µέλους  ...). Από την πρώτη  ανανέωση
της άδειας  διαµονής "σπουδαστής ", τα κράτη  µέλη λαµβάνουν  εν µέρει υπόψη
τους πόρους  που ενδέχεται  να αποκο µίζει ο σπουδαστής  από την άσκηση
επαγγελ µατικής  δραστηριότητας  κατά  τη διάρκεια  της διαµονής του, εντός  των
ορίων  που προβλέπονται  στο άρθρο  18.
γ)και δ) Οι δύο τελευταίες  προϋποθέσεις , δηλαδή  η επαρκής  γνώση  της γλώσσας
του προγρά µµατος σπουδών  που παρακολουθεί  ο σπουδαστής  και η εκ των
προτέρων  πληρω µή των τελών  εγγραφής  που απαιτούνται  από το εκπαιδευτικό
ίδρυµα, δεν κατέστησαν  υποχρεωτικές , αλλά  η επιβολή  τους αφέθηκε  στη
διάκριση  των κρατών  µελών  για λόγους  ευελιξίας .
2.Σε ορισµένα κράτη , τα πρόσωπα  που φοιτούν  σε εκπαιδευτικό  ίδρυµα καλύπτονται
αυτό µατα από ασφάλιση  αυτού  του είδους  λόγω  της εγγραφής  τους. Η παράγραφος
αυτή  έχει ως σκοπό  να διευκρινίσει  την κατάστασή  τους σε σχέση  µε την προϋπόθεση
ασφάλισης  ασθενείας  που εµφαίνεται  µεταξύ  των γενικών  προϋποθέσεων  αποδοχής
που αναφέρονται  στο άρθρο  5 παράγραφος  1 σηµείο β).
3.Αυτή  η παράγραφος  αφορά  την εκµάθηση  µιας γλώσσας  για την οποία  οι υπήκοοι
τρίτης  χώρας  µπορούν  να ζητήσουν  την αποδοχή  τους. Αυτή  η µορφή  εκπαίδευσης
παρουσιάζει  µεγάλη  ποικιλία  όσον  αφορά  τόσο  τους οργανωτές  (πρόκειται  πράγ µατι
σε ορισµένες περιπτώσεις  για εµπορικές  επιχειρήσεις ) όσο και τη διάρκεια  των
προγρα µµάτων  (πολλά  απ’ αυτά  δεν είναι  µε πλήρες  ωράριο ). Λόγω  της κατάστασης
αυτής , φάνηκε  λογικό  να αφεθεί  στα κράτη  µέλη η φροντίδα  καθορισ µού τόσο  των
οντοτήτων  όσο και των τύπων  προγρά µµατος για τους οποίους  είναι  διατεθει µένα να
κάνουν  δεκτούς  τους υπηκόους  τρίτων  χωρών  στο έδαφός  τους για το σκοπό  αυτό .
Άρθρο  7
Αυτό  το άρθρο , που έχει ως σκοπό  να ανταποκριθεί  στην  ολοένα  αυξανό µενη ζήτηση
κινητικότητας  των σπουδαστών , αφορά  αποκλειστικά  αυτούς  που έγιναν  δεκτοί  σε ένα
κράτος  µέλος µε αυτή  την ιδιότητα  και όχι τους υπηκόους  τρίτων  χωρών  που κατοικούν  µε
άλλη  ιδιότητα  και που µπορούν  να επωφεληθούν , εφόσον  προτίθενται  να σπουδάσουν  ή να
παρακολουθήσουν  επαγγελ µατική  κατάρτιση  σε κράτος  µέλος διαφορετικό  από αυτό  στο
οποίο  είναι  εγκατεστη µένοι, από το άρθρο  16 παράγραφος  1 σηµείο β) της πρότασης  οδηγίας
σχετικά  µε το καθεστώς  κατοίκου  µακράς  διαρκείας  υπέρ  των υπηκόων  τρίτων  χωρών . Η
άδεια  διαµονής "σπουδαστής " που χορηγείται  βάσει  της παρούσας  οδηγίας  δηµιουργεί , υπέρ
του κατόχου  της, δικαίω µα διαµονής στο κράτος  µέλος στο οποίο  επιθυ µεί να συνεχίσει  τις
σπουδές  του, εφόσον  πληροί , εκτός  από τις ειδικές  προϋποθέσεις  που προβλέπονται  στην
παρούσα  διάταξη , και τις γενικές  και ειδικές  προϋποθέσεις  αποδοχής  που καθορίζονται  στα
άρθρα  5 και 6. Προκει µένου να περιοριστούν  οι κίνδυνοι  χάσµατος µεταξύ  της ηµεροµηνίας
λήξης  της ισχύος  της άδειας  διαµονής που χορηγείται  από το πρώτο  κράτος  µέλος και της
έναρξης  της περιόδου  ισχύος  της άδειας  διαµονής στο δεύτερο  κράτος  µέλος, η προθεσ µία
χορήγησης  ορίσθηκε  σε 30 ηµέρες.
Αυτό  το δικαίω µα διαµονής περιορίζεται  στις περιπτώσεις , στις οποίες  ο σπουδαστής
επιθυ µεί είτε να συνεχίσει , επί διάστη µα άνω των τριών  µηνών  σε άλλο  κράτος  µέλος, µέρος
του προγρά µµατος σπουδών  του και στη συνέχεια  να επανέλθει  για να το τελειώσει  στο
κράτος  στο οποίο  έγινε  αρχικά  δεκτός , ή να ολοκληρώσει  το πρόγρα µµα σπουδών  του σε
16άλλο  κράτος  µέλος, ή να συµπληρώσει  ήδη ολοκληρω µένο πρόγρα µµα σπουδών  (γεγονός
που προϋποθέτει  ότι ο σπουδαστής  πέτυχε  στις επιβληθείσες  δοκιµασίες ) στο κράτος  στο
οποίο  έγινε  αρχικά  δεκτός , µε νέο πρόγρα µµα σπουδών  σε άλλο  κράτος  µέλος. Η τελευταία
αυτή  περίπτωση  δεν καλύπτει  τους σπουδαστές  που προτίθενται  να παρακολουθήσουν
πρόγρα µµα σπουδών  το οποίο  δεν παρουσιάζει  επαρκή  δεσµό µε αυτό  που ολοκλήρωσαν
(γεγονός  που αποκλείει  ειδικότερα  αυτούς  που επιθυ µούν να αλλάξουν  προσανατολισ µό),
οπότε  το κράτος  µέλος στο οποίο  υποβάλλεται  η αίτηση  θα βρει εκ νέου, στις περιπτώσεις
αυτές , την εξουσία  εκτίµησης  που διαθέτει  γενικά  βάσει  της παραγράφου  1 του άρθρου  6.
Αυτό  το δικαίω µα διαµονής περιορίζεται  επίσης  από τη δυνατότητα  κράτους  µέλους  να
αντιτάξει  στο σπουδαστή  λόγους  απόρριψης  που προκύπτουν  από το άρθρο  11 παράγραφος
2, σηµεία γ) και δ), και από τα άρθρα  15 και 16. Προκει µένου να αποφευχθεί  ειδικότερα  ο
σπουδαστής  που δεν προοδεύει  επαρκώς  στις σπουδές  του να επιχειρήσει  να παρακά µψει την
εφαρ µογή του άρθρου  11 παράγραφος  2 σηµείο δ), προβλέπεται  ότι ο σπουδαστής  πρέπει  να
διαβιβάσει  στο κράτος , στο οποίο  επιθυ µεί να συνεχίσει  τις σπουδές  του, φάκελο  µε
λεπτο µερή αναφορά  της προηγού µενης ακαδη µαϊκής  πορείας  του (ειδικότερα  τον αριθµό
ετών  σπουδών  που πραγ µατοποίησε  και τα διαδοχικά  αποτελέσ µατα) κατά  την υποβολή  της
αίτησης  για την άδεια  διαµονής, και ότι το κράτος , στο οποίο  ο σπουδαστής  έχει ήδη γίνει
δεκτός , πρέπει  να διαβιβάσει , µετά από αίτηµα του κράτους  στο οποίο  υποβάλλεται  η αίτηση ,
τις πληροφορίες  σχετικά  µε την ακαδη µαϊκή πορεία  του σπουδαστή  στα ιδρύµατα που
βρίσκονται  στο έδαφός  του. Αν ο σπουδαστής  επιθυ µεί να αρχίσει  νέο πρόγρα µµα σπουδών
σε άλλο  κράτος  µέλος, πρέπει  να προκύπτει  από το φάκελό  του ότι το πρόγρα µµα αυτό  είναι
όντως  συµπληρω µατικό  του προγρά µµατος που ολοκλήρωσε  ήδη στο κράτος  µέλος στο
οποίο  έγινε  δεκτός . Το σύνολο  των προϋποθέσεων  αυτών  θα αποτρέψει  τη δυνατότητα  να
κάνουν  οι υπήκοοι  τρίτων  χωρών  κατάχρηση  του δικαιώ µατος διαµονής  που τους παρέχεται
µε τη διάταξη  αυτή , παρατείνοντας  υπερβολικά  τη διαµονή τους στην  Ευρωπαϊκή  Ένωση  µε
την κάλυψη  του καθεστώτος  του σπουδαστή .
Άρθρο  8
1.Αυτή  η διάταξη  αφορά  τους µαθητές , υπηκόους  τρίτων  χωρών  που παρακολουθούν
σπουδές  δευτεροβάθ µιας εκπαίδευσης  κατά  την έννοια  της ρύθµισης ή της
διοικητικής  πρακτικής  του οικείου  κράτους  µέλους . Η διάταξη  καλύπτει  αποκλειστικά
την κινητικότητα  που οργανώνεται  στο πλαίσιο  προγρα µµάτων  ανταλλαγών  τα οποία
διαχειρίζονται  ειδικευ µένοι οργανισ µοί και όχι την ατοµική κινητικότητα  που θα
εξακολουθήσει  να ρυθµίζεται  από το εσωτερικό  δίκαιο  των κρατών  µελών .
α)Ακόµα και αν η πλειονότητα  των ενδιαφερό µενων  νέων  έχει ηλικία
συνήθως  µεταξύ  16 και 18 ετών , για λόγους  ευελιξίας , η πρόταση
αφήνει   σε κάθε  κράτος  µέλος το µέληµα να καθορίσει  τα όρια ηλικίας
των µαθητών  σε ό,τι το αφορά ·
β)Αυτή  η προϋπόθεση  διατυπώθηκε  µε παρό µοιο τρόπο  όπως  και αυτή
που αφορά  τους σπουδαστές  στην  τριτοβάθ µια ή επαγγελ µατική
εκπαίδευση ·
γ)Αυτή  η ουσιώδης  προϋπόθεση  αναφέρεται  στη συµµετοχή  του µαθητή
σε πρόγρα µµα ανταλλαγής . Το πρόγρα µµα αυτό  πρέπει  να
εφαρ µόζεται  από εγκεκρι µένο οργανισ µό, αναγνωρισ µένο ή δηλω µένο
για το σκοπό  αυτό  στο οικείο  κράτος  µέλος σύµφωνα  µε τις
λεπτο µέρειες  που αυτό  ορίζει ·
17δ)Ο µαθητής  πρέπει  να προσκο µίζει την απόδειξη  ότι ο οργανισ µός που
εφαρ µόζει το πρόγρα µµα ανταλλαγής  στο οποίο  συµµετέχει , και όχι η
οικογένεια  που τον υποδέχεται  και που αναφέρεται  στο σηµείο ε),
φέρει  την πλήρη  αστική  ευθύνη , για την κάλυψη , ενδεχο µένως , των
εξόδων  διαµονής, σπουδών  και υγείας  του µαθητή  καθόλη  τη διάρκεια
της διαµονής του, καθώς  και των εξόδων  επιστροφής  του, κατά  τρόπον
ώστε  το κράτος  υποδοχής  να µπορεί  να θεωρεί  αυτόν  τον οργανισ µό
ως εγγυητή . Η επιβολή  µιας τέτοιας  µορφής  ευθύνης  δικαιολογείται
από το γεγονός  ότι δεν ελέγχονται  οι πόροι  του µαθητή . Εξάλλου  αυτή
η ευθύνη  έχει ιδιαίτερη  έννοια  στο πλαίσιο  της ταχείας  διαδικασίας
που αναφέρεται   στο άρθρο  21 της παρούσας  πρότασης ·
ε)Αυτή  η προϋπόθεση , που αφορά  την υποδοχή  του µαθητή  σε
οικογένεια , είναι  επίσης  ουσιώδης . Πράγ µατι, αυτή  η υποδοχή
αποτελεί  αναπόσπαστο  µέρος των στόχων  της διαµονής του µαθητή  µε
σκοπό  να του επιτρέψει  να ανακαλύψει  τον πολιτισ µό του οικείου
κράτους  και να εµβαθύνει  τη γνώση  της γλώσσας  αυτού  του κράτους .
Η οικογένεια  θα επιλέγεται  σύµφωνα  µε τους κανόνες  του
προγρά µµατος ανταλλαγής  στο οποίο  συµµετέχει  ο µαθητής  και µπορεί
να αποτελεί  ένα από τα κριτήρια  βάσει  των οποίων  το κράτος  µέλος θα
εκτιµά τη σκοπι µότητα  χορήγησης  της άδειας  διαµονής σε συνάρτηση
µε τις προϋποθέσεις  που µπορεί  να ορίσει  το ίδιο για το σκοπό  αυτό .
2.Αυτή  η προϋπόθεση  αµοιβαιότητας  έχει ως σκοπό  να επιτρέψει  σε κάθε  κράτος  µέλος,
εφόσον  το επιθυ µεί, να εξακολουθήσει  την διενέργεια  ανταλλαγών  µόνο µε τις τρίτες
χώρες  που διοργανώνουν  ανταλλαγές  µε τους δικούς  του µαθητές .
Άρθρο  9
Αυτή  η διάταξη  ορίζει  τις ειδικές  προϋποθέσεις  για την αποδοχή  υπηκόων  τρίτων  χωρών  µε
σκοπό  την επαγγελ µατική  κατάρτιση . Η έννοια  αυτή  επιδέχεται , στο πλαίσιο  της παρούσας
οδηγίας , στενή  ερµηνεία  και όχι ευρεία  όπως  στην  οδηγία  93/96/ΕΟΚ  του Συµβουλίου  της
29ης Οκτωβρίου  1993 σχετικά  µε το δικαίω µα διαµονής των σπουδαστών13. Ο όρος  που
χρησι µοποιήθηκε  για να ονοµασθούν  τα πρόσωπα  που παρακολουθούν   κατάρτιση  αυτού  του
είδους  είναι  ο όρος  "ασκού µενος" που χρησι µοποιήθηκε  από το Συµβούλιο  στο ψήφισ µά του
της 20ής Ιουλίου  1994 « για τον περιορισ µό της εισδοχής  υπηκόων  τρίτων  χωρών  στο έδαφος
των κρατών  µελών  προς  ανάληψη  εργασίας »14 και στη συνέχεια  από την Επιτροπή  στην
πρόταση  οδηγίας  της για τις προϋποθέσεις  εισόδου  και διαµονής υπηκόων  τρίτων  χωρών  µε
σκοπό  τη µισθωτή  απασχόληση  και την άσκηση  ανεξάρτητων  οικονο µικών  δραστηριοτήτων .
α)Οι ασκού µενοι τους οποίους  αφορά  η παρούσα  πρόταση  οδηγίας  είναι  αυτοί
που δεν αµείβονται , ενώ οι αµειβόµενοι ασκού µενοι καλύπτονται  από την
πρόταση  οδηγίας  για τις προϋποθέσεις  εισόδου  και διαµονής υπηκόων  τρίτων
χωρών  µε σκοπό  τη µισθωτή  απασχόληση  και την άσκηση  ανεξάρτητων
οικονο µικών  δραστηριοτήτων . Εκτός  από το ουσιώδες  κριτήριο  που αφορά
την απουσία  αµοιβής , η διαφορά  µεταξύ  των δύο κατηγοριών  παραπέ µπει στη
νοµική πράξη  που δεσµεύει τον ασκού µενο µε την οντότητα  στην  οποία
παρακολουθεί  την επαγγελ µατική  του κατάρτιση . Στην  περίπτωση  του
                                                
13 ΕΕ L 317 της 18.12.1993, σ.59.
14 ΕΕ C 274 της 19.9.1996, σ.6.
18ασκού µενου που καλύπτεται  από την παρούσα  πρόταση , θα πρόκειται  για
σύµβαση  κατάρτισης , ενώ στην  περίπτωση  των ασκού µενων  που καλύπτονται
από την άλλη  πρόταση , θα πρόκειται  για σύµβαση  εργασίας  ειδικού  τύπου
(π.χ. σύµβαση  µαθητείας ). Η σύµβαση  κατάρτισης  πρέπει  να είναι
εγκεκρι µένη στις περιπτώσεις  που το απαιτούν  τα κράτη  µέλη, γεγονός  που
αφορά  κυρίως  τις περιπτώσεις  άσκησης  που πραγ µατοποιείται  σε επιχειρήσεις
και όχι σε οργανισ µούς επαγγελ µατικής  κατάρτισης  οι οποίοι  είναι  ήδη
εγκεκρι µένοι ή χρηµατοδοτού µενοι από τα κράτη  µέλη. Τα πλεονεκτή µατα σε
είδος , τα χρηµατικά  ποσά  µε σκοπό  την επιστροφή  διαφόρων  εξόδων  στα
οποία  υποβλήθηκε  ο ασκού µενος, ή αυτά  που του δίνονται  ως χαρτζιλίκι
καθώς  και τα φιλοδωρή µατα, δεν θεωρούνται  στο πλαίσιο  της παρούσας
οδηγίας  ως αµοιβή. Η εξακρίβωση  της τήρησης  των προϋποθέσεων  αποδοχής
από τα κράτη  µέλη θα έχει ιδίως  ως σκοπό  να µην χρησι µοποιούνται  οι µη
αµειβόµενοι ασκού µενοι στη θέση  των εργαζο µένων . Προκει µένου να
περιορισθεί  όσο το δυνατόν  περισσότερο  αυτός  ο κίνδυνος , η παρούσα
πρόταση  έχει αυστηρό  χρονικό  περιορισ µό για τη διάρκεια  ισχύος  της άδειας
διαµονής "µη αµειβόµενος ασκού µενος" (βλ. άρθρο  13).
β)Η προϋπόθεση  αυτή  που αφορά  τους πόρους  διατυπώθηκε  µε παρό µοιο τρόπο
όπως  και αυτές  που απαιτούνται  από τους σπουδαστές , µε την επιφύλαξη  των
αναγκαίων  προσαρ µογών  λόγω  του ότι αφορά  ασκού µενους  που
παρακολουθούν  επαγγελ µατική  κατάρτιση . Κατά  τα άλλα  γίνεται  παραπο µπή
στα σχόλια  του άρθρου  6 παράγραφος  1 σηµείο β)·
γ)Η προϋπόθεση  που αφορά  τη γνώση  της γλώσσας  του κράτους  µέλους
υποδοχής  απαλύνθηκε  σε σχέση  µε αυτή  που απαιτείται  από τους σπουδαστές .
Οι αναγκαίες  γλωσσικές  γνώσεις  για την παρακολούθηση  άσκησης
επαγγελ µατικής  κατάρτισης  είναι  πράγ µατι λιγότερες  από αυτές  που
απαιτούνται  για την παρακολούθηση  σπουδών , και η εµπειρία  δείχνει  ότι
πολλοί  ασκού µενοι βελτιώνουν  τις  γλωσσικές  γνώσεις  τους κατά  τη διάρκεια
της άσκησής  τους. Ανάλογα  µε τις περιπτώσεις , και εφόσον  απαιτείται  από το
οικείο  κράτος  µέλος, αυτή  η µύηση  µπορεί  να παρέχεται  στον  ασκού µενο πριν
από την αναχώρησή  του ή στην  αρχή  της διαµονής  του, εφόσον  έχει ήδη
στοιχειώδη  γνώση  της σχετικής  γλώσσας .
Άρθρο  10
Αυτή  η διάταξη  ορίζει  τις ειδικές  προϋποθέσεις  για την αποδοχή  υπηκόων  τρίτων  χωρών  µε
σκοπό  τον εθελοντισ µό:
α)αυτή  η προϋπόθεση  διατυπώθηκε  κατά  τρόπο  παρό µοιο µε εκείνη  που αφορά
τους µαθητές  που αναφέρονται  στο άρθρο  8 παράγραφος  1 σηµείο α). Για
παράδειγ µα, τα όρια ηλικίας  για τους εθελοντές  καθορίστηκαν  µεταξύ  18 και 25
έτη τόσο  στο πρόγρα µµα κοινοτικής  δράσης  "ευρωπαϊκή  εθελοντική  υπηρεσία
των νέων " όσο και στη σύµβαση  του Συµβουλίου  της Ευρώπης  "για την
προαγωγή  της µακροπρόθεσ µης διακρατικής  εθελοντικής  υπηρεσίας  για τους
νέους ".
β)Αυτή  η ουσιώδης  προϋπόθεση  αναφέρεται  στη συµµετοχή  του υπηκόου  τρίτης
χώρας  σε πρόγρα µµα εθελοντισ µού. Το πρόγρα µµα αυτό  πρέπει  να εφαρ µόζεται
στο οικείο  κράτος  µέλος από οργανισ µό χωρίς  κερδοσκοπικό  σκοπό  που
επιδιώκει  στόχους  γενικού  ενδιαφέροντος . Ο οργανισ µός υποδοχής  πρέπει  να
19είναι  εγκεκρι µένος από το οικείο  κράτος  µέλος σύµφωνα  µε τις λεπτο µέρειες  που
αυτό  καθορίζει  για το σκοπό  αυτό . Η άφιξη  του εθελοντή  πρέπει  να αποτελεί
αντικεί µενο σύµβασης  υπογραφό µενης από τον ίδιο και από τον οργανισ µό που
τον υποδέχεται . Η σύµβαση  αυτή  πρέπει  να αναφέρει  µε επαρκή  ακρίβεια  τα
καθήκοντα  και το ωράριο  που θα πρέπει  να πραγ µατοποιεί  ο εθελοντής  κατά
τρόπο  ώστε  να επιτρέπει  στο οικείο  κράτος  µέλος να βεβαιώνεται  ότι ο
προβλεπό µενος εθελοντισ µός δεν καλύπτει  δραστηριότητες  οι οποίες  κανονικά  θα
έπρεπε  να αποτελέσουν  αντικεί µενο σύµβασης  εργασίας . Η σύµβαση  πρέπει
επίσης  να αναφέρει  την πλαισίωση  την οποία  θα έχει ο εθελοντής  κατά  την
εκτέλεση  των καθηκόντων  για την επίλυση  τυχόν  δυσχερειών , γεγονός  που π.χ.
µπορεί  να σηµαίνει  τον ορισµό στο πλαίσιο  του οργανισ µού υποδοχής  ενός
επόπτη  επιφορτισ µένου να τον βοηθά  κατά  τη διαµονή του. Τέλος  η σύµβαση  θα
πρέπει  να αναφέρει  επακριβώς  τους πόρους  σε χρήµα ή σε είδος  που θα είναι
διαθέσι µοι για την κάλυψη  των εξόδων  ταξιδίου , ενδεχό µενης κατάρτισης ,
τροφής , κατοικίας  και µεταφοράς  του εθελοντή  καθώς  και το ποσό  για τα
µικροέξοδά  του (χαρτζιλίκι ). Οι πόροι  αυτοί  δεν χρειάζεται  να προέρχονται
αποκλειστικά  από τον οργανισ µό που εφαρ µόζει το πρόγρα µµα εθελοντισ µού,
αλλά  µπορούν  να προέρχονται  και από άλλες  πηγές  (π.χ. κατοικία  προσφερό µενη
από µέλος της οικογενείας  του εθελοντή  το οποίο  διαµένει νοµίµως στο έδαφος
του οικείου  κράτους  µέλους ). Το γεγονός  ότι ο οργανισ µός που είναι
επιφορτισ µένος µε την υποδοχή  του αναλα µβάνει  πλήρως  το οικονο µικό βάρος
του καθόλη  τη διάρκεια  της διαµονής του εξηγεί  γιατί  δεν απαιτείται  από τον ίδιο
τον εθελοντή  καµία προϋπόθεση  πόρων .
γ)Ο εθελοντής  πρέπει  να προσκο µίζει την απόδειξη  ότι ο οργανισ µός που
εφαρ µόζει το πρόγρα µµα δραστηριοτήτων  στο οποίο  συµµετέχει  συνήψε  προς
όφελός  του ασφάλιση  ευθύνης  για τις δραστηριότητές  του και φέρει  την πλήρη
αστική  ευθύνη  για την κάλυψη  ενδεχο µένως  των εξόδων  διαµονής, υγείας  και
επιστροφής  του εθελοντή  καθόλη  τη διάρκεια  της παρουσίας  του στο έδαφος  του
οικείου  κράτους  µέλους , κατά  τρόπον  ώστε  το εν λόγω  κράτος  να µπορεί  να
θεωρεί  αυτόν  τον οργανισ µό ως εγγυητή .
δ)Για την καλή  πορεία  των εθελοντικών  δραστηριοτήτων , καθώς  και για τον
προσωπικό  εµπλουτισ µό του εθελοντή , ο οποίος  πρέπει  επίσης  να επωφελείται
από τη διαµονή του πέρα  από τη χειρονο µία συγκεκρι µένης αλληλεγγύης , πρέπει
να υπάρχει  η βεβαιότητα  ότι ο εθελοντής  λαµβάνει  µύηση  στη γλώσσα , την
ιστορία  και την κοινωνία  του κράτους  που τον υποδέχεται . Ανάλογα  µε τις
περιπτώσεις , η µύηση  αυτή  µπορεί  να του παρέχεται  είτε πριν από την
αναχώρησή  του, είτε στην  αρχή  της διαµονής του.
Κεφάλαιο  III
∆ιάρκεια  ισχύος  και ανανέωση  των αδειών  διαµονής
Άρθρο  11
1.Η διάταξη  αυτή  έχει διατυπωθεί  ευέλικτα  ώστε  η διάρκεια  των αδειών  διαµονής
« σπουδαστής » να µπορεί  να προσαρ µόζεται  στη διάρκεια  των περιόδων  σπουδών  η
οποία  µπορεί  να ποικίλλει  ανάλογα  µε τον τύπο  τους. Η βασική  ιδέα, που
ανταποκρίνεται  στην  πρακτική  πολλών  κρατών  µελών , είναι  ότι αυτές  οι άδειες
20διαµονής χορηγούνται  για ένα έτος, εκτός  αν η διάρκεια  του προγρά µµατος σπουδών
είναι  συντο µότερη , οπότε  η χορηγού µενη άδεια  θα καλύπτει  αυτή  τη διάρκεια , καθώς
και στις περιπτώσεις  που ο σπουδαστής  γίνεται  δεκτός  στο έδαφος  µε την επιφύλαξη
απόκτησης  απόφασης  ισοτι µίας του αλλοδαπού  διπλώ µατός του ή επιτυχίας  σε
εισαγωγικό  διαγωνισ µό. Η πρόταση   επιτρέπει  επίσης  στα κράτη  µέλη που το
επιθυ µούν να χορηγούν  άδειες  διαµονής "σπουδαστής " που ισχύουν  για διάρκεια
µεγαλύτερη  του έτους , προκει µένου να καλύπτεται  το σύνολο  κύκλου  σπουδών .
Προβλέπεται  ότι οι άδειες  διαµονής θα ανανεώνονται  σε ετήσια  βάση , εκτός  εάν η
ανανέωση  ζητείται  για πρόγρα µµα σπουδών  διάρκειας   κατώτερης  του έτους .
2.Η παράγραφος  αυτή  διευκρινίζει  τις προϋποθέσεις   ανανέωσης  ή ανάκλησης  σε
οποιαδήποτε  στιγµή των αδειών  διαµονής "σπουδαστής ". Ορισ µένες από αυτές  είναι
συµπληρω µατικές  προϋποθέσεις  οι οποίες  προστίθενται  σε εκείνες  που προβλέπονται
για τη χορήγηση  των αδειών  διαµονής  στα άρθρα  5 και 6.
α)Αυτή  η διάταξη  αφορά  την περίπτωση  σπουδαστή  ο οποίος  είχε γίνει δεκτός
στο πρόγρα µµα σπουδών  που σχεδίαζε  να παρακολουθήσει , µε την επιφύλαξη
επιτυχίας  σε εισαγωγικό  διαγωνισ µό, στον  οποίο  απέτυχε  και συνεπώς  το
ίδρυµα στο οποίο  υπέβαλε  αίτηση  δεν τον ενέγραψε .
β)Αυτή  η διάταξη  αφορά  την περίπτωση  σπουδαστή  ο οποίος  είχε γίνει δεκτός
µε την επιφύλαξη  απόκτησης  απόφασης  ισοτι µίας του αλλοδαπού  διπλώ µατός
του και ο οποίος  δεν έλαβε  αυτή  την απόφαση ·
γ)Αυτή  η διάταξη  επιτρέπει  στα κράτη  µέλη να εµποδίζουν  την εκτροπή  του
καθεστώτος  του σπουδαστή  από το αντικεί µενό του από υπηκόους  τρίτων
χωρών  οι οποίοι  κάνουν  κατάχρηση  αυτής  της δυνατότητας  για να εργαστούν
αντί να σπουδάσουν ·
δ)Αυτή  η διάταξη  αφορά  την περίπτωση  σπουδαστή  ο οποίος  δεν σηµειώνει
επαρκή  πρόοδο  στις σπουδές  του. Προκει µένου να µετρηθεί  σαφώς  η έκτασή
της, πρέπει  να ληφθεί  υπόψη  το γεγονός  ότι τα εκπαιδευτικά  ιδρύµατα
αποτελούν  ένα πρώτο  φίλτρο  πριν από τον έλεγχο  των αδειών  διαµονής που
ασκούν  οι αρµόδιες  αρχές , διότι , εάν δεν επανεγγράψουν  έναν σπουδαστή ,
αυτός  θα χάσει  αυτό µατα τη δυνατότητα  ανανέωσης  της άδειας  διαµονής του
αν δεν συνεχίσει  να πληροί  τους όρους  του άρθρου  6 παράγραφος  1 σηµείο α).
Χρησι µοποιήθηκε  γενική  διατύπωση  διότι  είναι  αδύνατο  να προβλεφθούν
ακριβείς  διατάξεις  λόγω  των ποικίλων  µορφών  αξιολόγησης  των σπουδαστών
στα ευρωπαϊκά  εκπαιδευτικά  ιδρύµατα.  ∆εδο µένου ότι η προϋπόθεση  αυτή
παρέχει  στα κράτη  µέλη ευρεία  εξουσία  εκτίµησης  που τα αναγκάζει  να
κρίνουν  την ακαδη µαϊκή πορεία  των σπουδαστών  στις περιπτώσεις  που αυτοί
έχουν  επανεγγραφεί  σε εκπαιδευτικό  ίδρυµα, φάνηκε  σκόπι µο να γίνει
υποχρεωτική  η προηγού µενη γνωµοδότηση  του εκπαιδευτικού  ιδρύµατος στο
οποίο  ο εν λόγω  σπουδαστής  είναι  εγγεγρα µµένος προκει µένου να
εξασφαλιστεί  ότι η αρµόδια αρχή  σε θέµατα αδειών  διαµονής  θα λάβει  ορθή
απόφαση . Αυτή  η γνώµη του εκπαιδευτικού  ιδρύµατος, η οποία  δεν θα
δεσµεύει την αρµόδια αρχή , θα αφορά  τόσο  τα λεπτο µερή αποτελέσ µατα του
σπουδαστή  όσο και τους λόγους  που τα εξηγούν . Η απουσία  απάντησης  του
εκπαιδευτικού  ιδρύµατος µέσα σε εύλογη  προθεσ µία θα επιτρέψει  στην
αρµόδια αρχή  να παρακά µψει την απουσία  γνωµοδότησης .
21Άρθρο  12
Αυτή  η διάταξη  αφορά  την άδεια  διαµονής « ανταλλαγές  µαθητών  » της οποίας  η ανώτατη
διάρκεια  ισχύος  είναι  ένα έτος χωρίς  δυνατότητα  ανανέωσης .
Άρθρο  13
Αυτή  η διάταξη  αφορά  την άδεια  διαµονής « µη αµειβόµενος ασκού µενος» της οποίας  η
ανώτατη  διάρκεια  ισχύος  είναι  ένα έτος, µε µοναδική  δυνατότητα  κατ’ εξαίρεση  ανανέωσης
στις περιπτώσεις  που φαίνεται  αναγκαίο  να παραταθεί  η διαµονή του ασκού µενου για να του
επιτραπεί  η ολοκλήρωση  της επαγγελ µατικής  κατάρτισης  την οποία  άρχισε . Όπως  και για
τους σπουδαστές , η άδεια  διαµονής αυτού  του είδους  µπορεί  να ανακληθεί  εφόσον  ο κάτοχός
της δεν τηρεί  τα όρια που του επιβάλλει  το άρθρο  18 για την άσκηση  εργασίας  στις
περιπτώσεις  που του αναγνωρίζεται  η δυνατότητα  αυτή  από κράτος  µέλος.
Άρθρο  14
Αυτή  η διάταξη  αφορά  την άδεια  διαµονής  «εθελοντής » της οποίας  η ανώτατη  διάρκεια
ισχύος  είναι  ένα έτος χωρίς  δυνατότητα  ανανέωσης .
Άρθρο  15
Αυτή  η διάταξη  αφορά  τις περιπτώσεις  στις οποίες  οι άδειες  διαµονής και οι θεωρήσεις  που
αναφέρονται  στην  παρούσα  οδηγία  µπορούν  να µην χορηγηθούν  ή να ανακληθούν . Η πρώτη
παράγραφος  αφορά  καταστάσεις  στις οποίες  φαίνεται  ότι ο κάτοχος  δεν πληροί  ή δεν πληροί
πλέον  τις απαιτού µενες προϋποθέσεις  για την είσοδο  και διαµονή στο έδαφος  των κρατών
µελών .  Η δεύτερη  παράγραφος  αφορά  επιφυλάξεις  δηµόσιας  τάξης , δηµόσιας  ασφάλειας  ή
δηµόσιας  υγείας  που πρέπει  να βασίζονται  στην  προσωπική  συµπεριφορά  του
ενδιαφερό µενου υπηκόου  τρίτης  χώρας . Οι αποφάσεις  αυτές  πρέπει  να λαµβάνονται  για κάθε
µεµονωµένη περίπτωση , µε γνώµονα την ιδιαίτερη  κατάσταση  του ενδιαφερό µενου
προσώπου  και την αρχή  της αναλογικότητας . Επιπλέον , ένα πρόσωπο  δεν πρέπει  να ζηµιωθεί
διότι  πάσχει  από ασθένεια  που εµφανίστηκε  µετά την είσοδό  του στο έδαφος .
Άρθρο  16
Ενώ το άρθρο  15 παράγραφος  2, που αφορά  λόγους  δηµόσιας  τάξης , δηµόσιας  ασφάλειας  ή
δηµόσιας  υγείας , αφήνει  στα κράτη  µέλη ορισµένο περιθώριο  εκτίµησης , η διάταξη  αυτή
τους επιβάλλει  να ανακαλούν  κάθε  άδεια  διαµονής  ή θεώρηση  που χορηγήθηκε  βάσει  της
παρούσας  οδηγίας  στις περιπτώσεις  αποδεδειγ µένης απάτης .
Κεφάλαιο  IV
∆ικαιώ µατα των υπηκόων  τρίτων  χωρών
Άρθρο  17
Αυτή  η διάταξη  διευκρινίζει  ευλόγως  ότι ο κάτοχος  άδειας  διαµονής που χορηγήθηκε
σύµφωνα  µε την παρούσα  οδηγία  έχει το δικαίω µα εισόδου  και διαµονής στο έδαφος  του
κράτους  µέλους  που τη χορήγησε . ∆εδο µένου ότι πολλά  κράτη  µέλη χορηγούν  τις άδειες
διαµονής µόνο αφού  ο αλλοδαπός  έχει εισέλθει  στο έδαφός  τους  και απαιτούν  συνεπώς
22θεώρηση  µακράς  διαµονής για την πρώτη  είσοδό  του, προβλέπεται  ότι τα κράτη  µέλη πρέπει
να διευκολύνουν  τη χορήγησή  της.
Σηµειώνεται  ότι η πρόταση  οδηγίας  δεν περιλα µβάνει  καµία διάταξη  παρό µοια µε αυτή  του
άρθρου  3 της οδηγίας  93/96/ΕΟΚ  του Συµβουλίου  της 29ης Οκτωβρίου  1993 « σχετικά  µε το
δικαίω µα διαµονής των σπουδαστών »15 σύµφωνα  µε την οποία  « Η παρούσα  οδηγία  δεν
θεµελιώνει  δικαίω µα χορήγησης , εκ µέρους  του κράτους  µέλους  υποδοχής , οποιασδήποτε
υποτροφίας  σπουδών  για σπουδαστές  που είναι  κάτοχοι  δικαιώ µατος διαµονής ". Η
διευκρίνιση  αυτή  είναι  πράγ µατι άχρηστη  στο µέτρο που οι υπήκοοι  τρίτων  χωρών  δεν
απολαύουν  της αρχής  της απαγόρευσης  διακρίσεων  βάσει  της ιθαγένειας , η οποία
εξαγγέλλεται  στο άρθρο  12 της Συνθήκης  για την ίδρυση  της Ευρωπαϊκής  Κοινότητας .
Άρθρο  18
Αυτή  η διάταξη , που ρυθµίζει το δικαίω µα πρόσβασης  στην  αγορά  εργασίας , αφορά  µόνο
τους σπουδαστές  και τους µη αµειβόµενους  ασκού µενους , κατά  τρόπον  ώστε  όλες οι άλλες
κατηγορίες  υπηκόων  τρίτης  χώρας  που αναφέρονται  στην  παρούσα  οδηγία  (µαθητές ,
εθελοντές  ) αποκλείονται  από την εφαρ µογή της.
Το πρώτο  εδάφιο  αναγνωρίζει  στους  σπουδαστές  το δικαίω µα να εργάζονται  µέσα σε
ορισµένα όρια προκει µένου να διατηρηθεί  ο ουσιώδης  στόχος  της διαµονής τους που είναι  η
παρακολούθηση  προγρά µµατος σπουδών . Προβλέπεται  γενικά  ότι οι σπουδαστές  µπορούν  να
εργάζονται   µόνο εκτός  του ωραρίου  που διατίθεται  κανονικά  για τις ώρες  µαθηµάτων , το
οποίο  ποικίλλει  ολοένα  και περισσότερο  ανάλογα  µε τον τύπο  του παρακολουθού µενου
προγρά µµατος. Εξάλλου , επιβάλλεται  σε αυτούς  ένα ανώτατο  εβδο µαδιαίο  ωράριο :
προκει µένου να ληφθεί  υπόψη , καθόλο  το µέτρο του δυνατού , η ποικιλο µορφία  των κανόνων
που εφαρ µόζονται  σήµερα στα κράτη  µέλη, η πρόταση  οδηγίας  δεν ορίζει  αυτό  τον αριθµό
αλλά  τους αφήνει  το µέληµα να τον καθορίσουν , καθένα  σε ό,τι το αφορά , µεταξύ  ελάχιστου
ορίου  10 και ανώτατου  20 ωρών  ανά εβδο µάδα. Το ελάχιστο  όριο καθορίστηκε  ώστε  να
επιτρέπει  στο σπουδαστή  τη δυνατότητα  αισθητής  συµπλήρωσης  των πόρων  που χρειάζεται
για να ζήσει , ενώ τα κράτη  µέλη λαµβάνουν  υπόψη , από την πρώτη  ανανέωση  της άδειας
διαµονής του, τα εισοδή µατα που αποκο µίζει ο σπουδαστής  από την εργασία  του
προκει µένου να αξιολογούν  τους πόρους  που πρέπει  να διαθέτει  (βλ. το σχόλιο  του άρθρου  6
παράγραφος  1 σηµείο β))· το ανώτατο  όριο που αντιστοιχεί  κατά  προσέγγιση  σε
ηµιαπασχόληση , θεωρήθηκε  ως  όριο συµβατό  µε πρόγρα µµα σπουδών  πλήρους  ωραρίου
(βλ. το άρθρο  6 παράγραφος  1 σηµείο α)). Αυτοί  οι περιορισ µοί δεν εφαρ µόζονται  ευλόγως
στις περιόδους  διακοπών .
Το δεύτερο  εδάφιο  έχει σκοπό  να επιτρέψει  στα κράτη  µέλη που το επιθυ µούν να µην
χορηγούν  γενικά  σε όλους  τους σπουδαστές  το δικαίω µα εργασίας  κατά  το πρώτο  έτος της
διαµονής τους. Αυτή  η διάταξη  προβλέφθηκε  προκει µένου να αποθαρρύνονται  αυτοί  που θα
ήθελαν  να εργασθούν  στην  Ευρωπαϊκή  Ένωση  κάνοντας  κατάχρηση  του καθεστώτος  του
σπουδαστή  και επίσης  διότι  το πρώτο  έτος διαµονής είναι  για πολλούς  σπουδαστές  µερικές
φορές  δύσκολο  µεταβατικό  έτος, κατά  τη διάρκεια  του οποίου  είναι  προς  το συµφέρον  τους
να συγκεντρωθούν  στις σπουδές  τους για να προοδεύσουν . Εξάλλου  προβλέπεται  ότι τα
κράτη  µέλη µπορούν  να ανακαλούν  το δικαίω µα εργασίας  σπουδαστή  εφόσον  αυτός  δεν
προοδεύει  στις σπουδές  του, προκει µένου να διαφυλάσσουν  τον στόχο  της διαµονής ο οποίος
είναι  οι σπουδές  και όχι η εργασία . Υπενθυ µίζεται  ότι η µη τήρηση  από τους σπουδαστές  των
                                                
15 ΕΕ L 317 της 18.12.1993, σ.59.
23επιβαλλό µενων  ορίων  για την άσκηση  του δικαιώ µατος εργασίας  µπορεί  να δικαιολογήσει  τη
µη ανανέωση  ή την ανάκληση  της άδειας  διαµονής τους.
Το τρίτο  εδάφιο  αφορά  τους µη αµειβόµενους  ασκού µενους , στους  οποίους  η πρόταση
οδηγίας  δεν παρέχει  το δικαίω µα εργασίας , επιτρέποντας  παράλληλα  στα κράτη  µέλη που το
επιθυ µούν να το προβλέπουν  στα ίδια όρια µε τους σπουδαστές . Αυτή  η διάταξη
προβλέφθηκε  προκει µένου να επιτρέπει  ενδεχο µένως  στα ενδιαφερό µενα πρόσωπα  να
συµπληρώνουν  τους πόρους  που πρέπει  να διαθέτουν , µολονότι  η διάρκεια  διαµονής τους δεν
µπορεί  να είναι  τόσο  µακρά  όσο η διαµονή για λόγους  σπουδών  (βλ. σχετικά  το άρθρο  13).
Για να διατηρηθεί  ο µη αµειβόµενος χαρακτήρας  της περιόδου  άσκησης , προβλέπεται  ότι οι
ασκού µενοι δεν µπορούν  να εργάζονται  ούτε άµεσα ούτε έµµεσα για λογαριασ µό της
επιχείρησης  στην  οποία  διανύουν  την περίοδο  άσκησης .
Το τέταρτο  εδάφιο  αφορά  τις διατυπώσεις  που µπορούν  ενδεχο µένως  να επιβληθούν  στους
σπουδαστές  που εργάζονται . Από τη διάταξη  αυτή  προκύπτει  ότι οι σπουδαστές  που ασκούν
µισθωτή  απασχόληση  απαλλάσσονται  συνήθως  (εκτός  των περιόδων  σχολικών  διακοπών  ή
κατά  τις περιόδους  αυτές ) από την άδεια  εργασίας  διότι  η υποχρέωση  αυτή  δεν φαίνεται
αναγκαία . Το πρώτο  εδάφιο  υποβάλλει  αντίθετα  τους σπουδαστές  που επιθυ µούν να
ασκήσουν  ανεξάρτητη  οικονο µική δραστηριότητα  στους  ειδικούς  κανόνες  για την άσκηση
του επιλεγό µενου επαγγέλ µατος για την εξακρίβωση  ότι διαθέτουν  τα αναγκαία  προσόντα .
Προκει µένου να διευκολυνθεί  η εξακρίβωση  ότι οι σπουδαστές  τηρούν  τα όρια των  ωραρίων
που επιβάλλονται  για την εργασία  τους, προβλέπεται  ότι τα κράτη  µέλη µπορούν  να τους
υποχρεώνουν  να δηλώνουν  την άσκηση  µισθωτής  ή ανεξάρτητης  δραστηριότητας  στην  αρχή
την οποία  αυτά  ορίζουν . Η δήλωση  αυτή  µπορεί  να επιβάλλεται  ως προαπαιτού µενο για την
άσκηση  της δραστηριότητας  ή αντίθετα  να γίνεται  εκ των υστέρων . Παρό µοια δήλωση
µπορεί  να επιβάλλεται  στους  εργοδότες  των σπουδαστών . Αυτό  το σύστη µα δήλωσης  δεν
κατέστη  υποχρεωτικό  για να µην επιβαρύνονται  οι διατυπώσεις  στα κράτη  µέλη που δεν
επιθυ µούν να το εφαρ µόσουν .
Κεφάλαιο  V
∆ιαδικασία  και διαφάνεια
Άρθρο  19
Αυτή  η διάταξη  αφορά  την υποβολή  των αιτήσεων  άδειας  διαµονής. Η συνήθης  διαδικασία
απαιτεί  να υποβάλλονται  οι αιτήσεις  ενώ οι υπήκοοι  τρίτης  χώρας  βρίσκονται  ακόµη εκτός
του εδάφους  και καταρχήν  σε χώρα  στην  οποία  κατοικούν  νόµιµα. Φάνηκε  σκόπι µο να
επιτρέπεται  στους  υπηκόους  τρίτων  χωρών  που υπάγονται  στο πεδίο  εφαρ µογής της
παρούσας  πρότασης  οδηγίας  να υποβάλλουν  αίτηση  άδειας  διαµονής επιτόπου , ενώ
βρίσκονται  ήδη στο έδαφος  του οικείου  κράτους  µέλους . Αυτή  η δυνατότητα  περιορίζεται
ωστόσο  στα πρόσωπα  που διαµένουν  σε αυτό  νόµιµα και για περίοδο  ανώτερη  των τριών
µηνών , γεγονός  που αποκλείει  ιδίως  όλους  τους κατόχους  θεώρησης  ανώτατης  διάρκειας
τριών  µηνών . Για λόγους  ευελιξίας , και για να µην εµποδίζεται  κάθε  δυνατότητα
τακτοποίησης  από τα κράτη  µέλη, προβλέφθηκε  επίσης  γενική  παρέκκλιση  που επιτρέπει   να
εξετάζεται  κάθε  αίτηση  υποβαλλό µενη από πρόσωπο  που δεν πληροί  τις προϋποθέσεις  της
παρούσας  διάταξης .
24Άρθρο  20
Αυτή  η διάταξη  αφορά  τις εγγυήσεις  που παρέχονται  στους  υπηκόους  τρίτων  χωρών  στο
πλαίσιο  διαδικασιών  χορήγησης  αδειών  διαµονής ή θεωρήσεων  που καλύπτονται  από την
παρούσα  πρόταση  οδηγίας . Πρόκειται  για τις προθεσ µίες χορήγησης , για την αιτιολόγηση
των αποφάσεων  άρνησης , τροποποίησης , µη ανανέωσης  ή ανάκλησης  καθώς  και για το
δικαίω µα άσκησης  δικαστικής  προσφυγής  κατά  των αποφάσεων  αυτών .
Με την επιφύλαξη  του άρθρου  21, η ανώτατη  προθεσ µία του κοινού  δικαίου  που προτείνεται
για την χορήγηση  των αδειών  διαµονής είναι  τρεις  µήνες, γεγονός  που θα επιτρέπει
ειδικότερα  στους  σπουδαστές , που υποβάλλουν  αίτηση  στο τέλος  των δευτεροβάθ µιων
σπουδών  τους, να λαµβάνουν  την άδεια  διαµονής τους στην  αρχή  του επόµενου ακαδη µαϊκού
έτους .
Άρθρο  21
Αυτή  η διάταξη  αφορά  τη δηµιουργία  ταχείας  διαδικασίας  χορήγησης  των αδειών  διαµονής
« σπουδαστής » και « ανταλλαγή  µαθητών » προκει µένου να διευκολύνεται  η αποδοχή  αυτών
των δύο κατηγοριών  υπηκόων  τρίτων  χωρών . Παρέχει  νοµική βάση  στις θετικές  σχετικές
εµπειρίες  ορισµένων  κρατών  µελών  προκει µένου να ευνοήσει  τη διάδοσή  τους στο σύνολο
της Ευρωπαϊκής  Ένωσης . Ο µηχανισ µός βασίζεται  στη σύναψη  σύµβασης  µεταξύ  της
αρµόδιας  αρχής  για τη χορήγηση  των αδειών  διαµονής, αφενός , και των εκπαιδευτικών
ιδρυµάτων  ή των οργανισ µών που εφαρ µόζουν  προγρά µµατα ανταλλαγής  µαθητών ,
αφετέρου , δυνά µει της οποίας  οι άδειες  διαµονής ή οι θεωρήσεις  θα χορηγούνται  σε
συντο µότερη  προθεσ µία από αυτή  των τριών  µηνών  που προβλέπεται  στο άρθρο  20
παράγραφος  1. Οι αιτήσεις  στο πλαίσιο  αυτό  υποβάλλονται  καταρχήν  από το ίδρυµα ή από
τον οργανισ µό, ενώ η άδεια  διαµονής χορηγείται  πάντα  στο όνοµα του ενδιαφερό µενου
σπουδαστή  ή µαθητή . Αυτή  η διάταξη  αποτελεί  µία απλή  δυνατότητα  τόσο  για τα κράτη  µέλη
όσο και για τα ιδρύµατα ή τους οργανισ µούς τους οποίους  ενδέχεται  να αφορά .
Η σύµβαση  πρέπει  να ρυθµίζει τουλάχιστον  τα ακόλουθα  σηµεία:
α) και  β)Τις λεπτο µέρειες  σύµφωνα  µε τις οποίες  το ίδρυµα ή ο οργανισ µός
ανταλλαγής  µαθητών  θα αναγκαστεί  να επαληθεύσει  την τήρηση  των
προϋποθέσεων  εισόδου  και διαµονής στο έδαφος , για λογαριασ µό της
αρµόδιας  αρχής  για τη χορήγηση  αδειών  διαµονής. Αυτό  αποτελεί  ουσιώδες
στοιχείο  για να επιταχυνθεί  η διαδικασία  και να αποφευχθεί  η πολυπλοκότητά
της σε σχέση  µε το κοινό  δίκαιο . Ωστόσο  δεν πρόκειται  καθόλου  για
µεταβίβαση  αρµοδιοτήτων  στα ιδρύµατα ή τους οργανισ µούς από την αρµόδια
αρχή  για τη χορήγηση  αδειών  διαµονής, στο µέτρο που αυτή  παρα µένει
πλήρως  αρµόδια για την εξακρίβωση  της τήρησής  τους, αλλά  µπορεί  να
εξετάζει  ταχύτερα  τον φάκελο  λόγω  των σχέσεων  εµπιστοσύνης  που
προϋποθέτει  η υπογραφή  της εν λόγω  σύµβασης . Εξυπακούεται  ότι η τήρηση
των απαιτήσεων  δηµόσιας  τάξης , δηµόσιας  ασφάλειας  και δηµόσιας  υγείας
εξασφαλίζεται  εξ ολοκλήρου  από την αρµόδια αρχή  του κράτους  µέλους .
γ)Η προθεσ µία που θα αναφέρεται  στη σύµβαση  δεν καθορίστηκε  στην  ίδια την
οδηγία  για λόγους  ευελιξίας , αλλά  πρέπει  αναγκαστικά  να είναι  συντο µότερη
από την προθεσ µία των τριών  µηνών  του κοινού  δικαίου  που προβλέπεται  στο
άρθρο  20 παράγραφος  1.
25δ)Προκει µένου να καθίστανται  πιο υπεύθυνα  τα ενδιαφερό µενα ιδρύµατα και
οργανισ µοί κατά  το έργο τους που συνίσταται  στην  επιλογή  και την
επεξεργασία  των φακέλων  τους οποίους  αποφασίζουν  να υποβάλουν  στην
ταχεία  διαδικασία , η σύµβαση  πρέπει  αναγκαστικά  να προβλέπει  ρήτρα
καταγγελίας  για τις περιπτώσεις  που θα διαπιστώνεται  ότι οι υπήκοοι  τρίτης
χώρας  που έγιναν  δεκτοί  µε τον τρόπο  αυτό  δεν πληρούν  πλέον  τις
προϋποθέσεις  διαµονής.
ε)Αυτή  η ρήτρα  αφορά  µόνο τις συµβάσεις  που συνάπτονται  µε τους
οργανισ µούς που εφαρ µόζουν  προγρά µµατα ανταλλαγών  µαθητών . ∆εδο µένου
ότι αυτοί  οφείλουν  δυνά µει του άρθρου  8 παράγραφος  1 σηµείο δ) να φέρουν
την ευθύνη  έναντι  του οικείου  κράτους  µέλους  για τα έξοδα  διαµονής ,
σπουδών , υγείας  και επιστροφής  του µαθητή  καθόλη  τη διάρκεια  της
παρουσίας  του στο έδαφος  του οικείου  κράτους  µέλους , είναι  λογικό  να
διευκρινίζει  η σύµβαση  της λεπτο µέρειες  αυτής  της ευθύνης  και ειδικότερα  τις
προϋποθέσεις  χρηµατικής  ιδίως  φύσης  που πρέπει  να πληρούν  οι οργανισ µοί.
∆εν αποκλείεται  να αποτελεί  συµβαλλό µενο µέρος παρό µοιας σύµβασης  ένα εκπαιδευτικό
ίδρυµα τρίτης  χώρας  το οποίο  αποστέλλει  τους σπουδαστές  του σε εκπαιδευτικό  ίδρυµα της
Ευρωπαϊκής  Κοινότητας , ιδιαίτερα  στις περιπτώσεις  που η διαπανεπιστη µιακή συνεργασία
µεταξύ  των εν λόγω  δύο ιδρυµάτων  αποτελεί  αντικεί µενο ειδικής  συµφωνίας  (π.χ. στο
πλαίσιο  του νέου προγρά µµατος Erasmus World). Μολονότι  είναι  σαφές  ότι τα ιδρύµατα της
τρίτης  χώρας  δεν µπορούν  να συµµετέχουν  στην  εξακρίβωση  της τήρησης  των
προϋποθέσεων  αποδοχής  στο έδαφος  των κρατών  µελών , η σύµβαση  θα µπορούσε  να
ρυθµίζει στην  περίπτωση  αυτή  τις λεπτο µέρειες  διαβίβασης  των φακέλων  των σπουδαστών
µεταξύ  των οικείων  ιδρυµάτων  και την εκ των προτέρων  εξέταση  των προϋποθέσεων
αποδοχής  στο ευρωπαϊκό  εκπαιδευτικό  ίδρυµα.
Άρθρο  22
Αυτή  η διάταξη  αφορά  τα τέλη, την πληρω µή των οποίων  µπορούν  να απαιτούν  τα κράτη
µέλη από τους αιτούντες  άδεια  διαµονής. Προτείνεται  να καθορίζεται  το επίπεδο  των τελών
από κάθε  κράτος  µέλος σε ό,τι το αφορά  µέχρι ανώτατο  ποσό  το οποίο  θα αποτελεί
συνάρτηση  του πραγ µατικού  κόστους  στο οποίο  υποβάλλεται  η διοίκησή  του για την
επεξεργασία  των αιτήσεων .
Άρθρο  23
Αυτή  η διάταξη  έχει ως σκοπό  να ενθαρρύνει  τη διάδοση  σε όλο τον κόσµο πληροφοριών
σχετικά  µε τις δυνατότητες  σπουδών   που παρέχονται  στην  Ευρωπαϊκή  Ένωση  για τους
υπηκόους  τρίτων  χωρών  µε σκοπό  την προαγωγή  των εκπαιδευτικών  ιδρυµάτων  των κρατών
µελών . Οι πληροφορίες  αυτές , οι οποίες  πρέπει  να ενηµερώνονται  τακτικά , αφορούν  τόσο  τις
προϋποθέσεις  και διαδικασίες  εισόδου  και διαµονής στο έδαφος  των κρατών  µελών  για
λόγους  σπουδών  (ιδίως  διαδίδοντας  το ελάχιστο  ποσό  µηνιαίων  χρηµατικών  πόρων  που
απαιτεί  το κράτος  µέλος από τους σπουδαστές , σε ό,τι το αφορά , κατ’ εφαρ µογή του άρθρου
6 παράγραφος  1 σηµείο β)) όσο και, καθόλο  το µέτρο του δυνατού , λόγω  του µεγάλου
αριθµού και της ποικιλίας  τους, τα προγρά µµατα και τα ιδρύµατα που είναι  προσιτά  στους
υπηκόους  τρίτων  χωρών . Τα κράτη  µέλη δεν πρέπει  αναγκαστικά  να διαδίδουν  αυτές  τις
πληροφορίες  τα ίδια, αλλά  µπορούν  π.χ. να επαφίενται  στα εκπαιδευτικά  ιδρύµατα,
φροντίζοντας  ειδικότερα  να είναι  διαθέσι µες µέσω του Ίντερνετ .
26Κεφάλαιο  VI
Τελικές  διατάξεις
Άρθρο  24
Το άρθρο  αυτό  περιλα µβάνει  την τυπική  ρήτρα  απαγόρευσης  των διακρίσεων . Η διατύπωσή
της εµπνέεται  από το άρθρο  13 της συνθήκης  για την ίδρυση  της Ευρωπαϊκής  Κοινότητας  και
από το άρθρο  21 του Χάρτη  Θεµελιωδών  ∆ικαιω µάτων  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης . Η διάταξη
αυτή  δεν θίγει  τις υποχρεώσεις  που απορρέουν  από άλλες  διεθνείς  πράξεις  όπως  η ευρωπαϊκή
σύµβαση  για την προάσπιση  των δικαιω µάτων  του ανθρώπου  και των θεµελιωδών
ελευθεριών .
Άρθρο  25
Πρόκειται  για τυπική  διάταξη  του κοινοτικού  δικαίου  που αφήνει  στα κράτη  µέλη το µέληµα
καθορισ µού των κυρώσεων  που εφαρ µόζονται  σε περίπτωση  παράβασης  των εθνικών
διατάξεων  οι οποίες  θεσπίζονται  κατ’ εφαρ µογήν  της οδηγίας , εφόσον  οι κυρώσεις  αυτές
είναι  αποτελεσ µατικές , αναλογικές  και αποτρεπτικές .
Άρθρο  26
Η Επιτροπή  επιφορτίζεται  µε την υποβολή  έκθεσης  στο Συµβούλιο  και στο Κοινοβούλιο
σχετικά  µε την εφαρ µογή της παρούσας  οδηγίας  από τα κράτη  µέλη, ιδίως  προκει µένου να
εντοπίζονται  οι τροποποιήσεις  ή συµπληρώσεις  που είναι  ενδεχο µένως  σκόπι µες. Μία πρώτη
έκθεση  θα υποβληθεί  αναγκαστικά  τρία έτη µετά την εκπνοή  της προθεσ µίας µεταφοράς  στο
εθνικό  δίκαιο  που καθορίζεται  στο άρθρο  27 και στη συνέχεια  σύµφωνα  µε την
περιοδικότητα  που θα καθοριστεί .
Άρθρο  27
Αυτή  η διάταξη  ορίζει  την ηµεροµηνία κατά  την οποία  πρέπει  τα κράτη  µέλη να έχουν
µεταφέρει  την παρούσα  οδηγία  στο εσωτερικό  τους δίκαιο , δηλαδή  το αργότερο  την 31η
∆εκε µβρίου  2004. Τα κράτη  µέλη είναι  υποχρεω µένα να ενηµερώνουν  αµέσως  και
συστη µατικά   την Επιτροπή  για τις νοµοθετικές , κανονιστικές  και διοικητικές  τροποποιήσεις
που θεσπίζουν  σχετικά  και να εντάσσουν  σε αυτές  αναφορά  στην  παρούσα  οδηγία .
Άρθρο  28
Η διάταξη  αυτή  καθορίζει  την ηµεροµηνία έναρξης  της ισχύος  της οδηγίας  σε συνάρτηση  µε
την δηµοσίευσή  της στην  Επίση µη Εφηµερίδα .
Άρθρο  29
Η διάταξη  αυτή  διευκρινίζει  ότι η παρούσα  οδηγία  απευθύνεται  στα κράτη  µέλη, µε εξαίρεση
της ∆ανίας , δυνά µει των άρθρων  1 και 2 του Πρωτοκόλλου  για τη θέση  της ∆ανίας  που
προσαρτάται  στη Συνθήκη  για την Ευρωπαϊκή  Ένωση  και στη Συνθήκη  για την ίδρυση  της
Ευρωπαϊκής  Κοινότητας , καθώς  και του Ηνωµένου Βασιλείου  και της Ιρλανδίας  δυνά µει των
άρθρων  1 και 2 του Πρωτοκόλλου  για τη θέση  του Ηνωµένου Βασιλείου  και της Ιρλανδίας
που προσαρτάται  στη συνθήκη  για την Ευρωπαϊκή  Ένωση  και στη συνθήκη  για την ίδρυση
της Ευρωπαϊκής  Κοινότητας , εκτός  αν αυτά  τα δύο τελευταία  κράτη  αποφασίσουν
διαφορετικά  σύµφωνα  µε τις λεπτο µέρειες  που καθορίζονται  στο προαναφερθέν
Πρωτόκολλο .
272002/0242 (CNS)
Πρόταση
Ο∆ΗΓΙΑΣ  ΤΟΥ  ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
για τις προϋποθέσεις  εισόδου  και διαµονής  υπηκόων  τρίτων  χωρών  µε σκοπό  τις
σπουδές , την επαγγελ µατική  κατάρτιση  ή τον εθελοντισ µό
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ  ΤΗΣ  ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ  ΕΝΩΣΗΣ ,
Έχοντας  υπόψη  :
τη συνθήκη  για την ίδρυση  της Ευρωπαϊκής  Κοινότητας  και ιδίως  το άρθρο  63, πρώτο
εδάφιο , σηµείο 3, α) και σηµείο 4,
την πρόταση  της Επιτροπής16,
τη γνώµη του Ευρωπαϊκού  Κοινοβουλίου17,
τη γνώµη της Οικονο µικής και Κοινωνικής  Επιτροπής18,
τη γνώµη της Επιτροπής  των Περιφερειών19.
Εκτιµώντας  τα εξής :
(1)Για την προοδευτική  εγκαθίδρυση  ενός χώρου  ελευθερίας , ασφάλειας  και
δικαιοσύνης , η Συνθήκη  για την ίδρυση  της Ευρωπαϊκής  Κοινότητας  προβλέπει  τη
θέσπιση  µέτρων  στον  τοµέα του ασύλου , της µετανάστευσης  και της διαφύλαξης  των
δικαιω µάτων  των υπηκόων  τρίτων  χωρών .
(2)Το άρθρο  63, σηµείο 3, α) της Συνθήκης  προβλέπει  ότι το Συµβούλιο  θεσπίζει  µέτρα
περί µεταναστευτικής  πολιτικής  στον  τοµέα των προϋποθέσεων  εισόδου  και διαµονής
και προδιαγραφές  διαδικασιών  κατά  τις οποίες  τα κράτη  µέλη χορηγούν  θεωρήσεις
και άδειες  διαµονής µακράς  διαρκείας .
(3)Κατά  την ειδική  σύνοδό  του στο Τάµπερε στις 15 και 16 Οκτωβρίου  1999, το
Ευρωπαϊκό  Συµβούλιο  τόνισε  την ανάγκη  προσέγγισης  των εθνικών  νοµοθεσιών  περί
των προϋποθέσεων  εισδοχής  και διαµονής υπηκόων  τρίτων  χωρών  και ζήτησε  προς  το
σκοπό  αυτόν  από το Συµβούλιο  την ταχεία  λήψη  αποφάσεων  µε βάση  προτάσεις  της
Επιτροπής .
                                                
16 ΕΕ C [...] της [...], σ. [...].
17 ΕΕ C [...] της [...], σ. [...].
18 ΕΕ C [...] της [...], σ. [...].
19 ΕΕ C [...] της [...], σ. [...].
28(4)Ένας  από τους στόχους  της Ευρωπαϊκής  Κοινότητας  στον  τοµέα της παιδείας  και των
εξωτερικών  σχέσεων  είναι  η προώθηση  της Ευρώπης , στο σύνολό  της, ως παγκόσ µιου
κέντρου  αριστείας  για την εκπαίδευση  και η καλύτερη  κατανο µή της γνώσης  στον
κόσµο, γεγονός  που συµβάλλει  στη διάδοση  των αξιών  τις οποίες  πρεσβεύει  δηλ. των
δικαιω µάτων  του ανθρώπου , της δηµοκρατίας  και του κράτους  δικαίου . Η
ενθάρρυνση  της αποδοχής  και της κινητικότητας  στο πλαίσιο  της Ευρωπαϊκής
Κοινότητας  των υπηκόων  τρίτων  χωρών  µε σκοπό  τις σπουδές  αποτελεί  πρωταρχικό
στοιχείο  αυτής  της στρατηγικής . Η προσέγγιση  των εθνικών  νοµοθεσιών  των κρατών
µελών  στον  τοµέα των προϋποθέσεων  εισόδου  και διαµονής αποτελεί  µέρος της εν
λόγω  στρατηγικής .
(5)Η διακίνηση  µε σκοπό  τις σπουδές , την επαγγελ µατική  κατάρτιση  ή τον εθελοντισ µό,
εξ ορισµού προσωρινή  και ανεξάρτητη  από την κατάσταση  της αγοράς  εργασίας ,
εντάσσεται  σε πλαίσιο  αµοιβαίου  εµπλουτισ µού για τα πρόσωπα  που επωφελούνται ,
για το κράτος  καταγωγής  τους και για το κράτος  που τα υποδέχεται  και ταυτόχρονα
συµβάλλει  γενικά  στην  καλύτερη  κατανόηση  µεταξύ  των πολιτισ µών.
(6)Οι νέοι κοινοτικοί  κανόνες  βασίζονται  στους  ορισµούς των όρων  σπουδαστής ,
ασκού µενος, εκπαιδευτικό  ίδρυµα, οργανισ µός επαγγελ µατικής  κατάρτισης  και
εθελοντισ µός, οι οποίοι  έχουν  ήδη χρησι µοποιηθεί  σε ευρωπαϊκό  επίπεδο  και
ειδικότερα  σε διάφορα  κοινοτικά  προγρά µµατα (Leonardo da Vinci, Σωκράτης ,
Ευρωπαϊκή  εθελοντική  υπηρεσία  των νέων , ...) που αποβλέπουν  στην  ενθάρρυνση  της
κινητικότητας  των οικείων  προσώπων .
(7)Η κινητικότητα  των σπουδαστών  υπηκόων  τρίτων  χωρών  που συνεχίζουν  τις σπουδές
τους σε περισσότερα  κράτη  µέλη πρέπει  να διευκολυνθεί , όπως  και η αποδοχή
υπηκόων  τρίτων  χωρών  που συµµετέχουν  σε κοινοτικά  προγρά µµατα µε σκοπό  την
ενθάρρυνση  της κινητικότητας  στο πλαίσιο  της Ευρωπαϊκής  Κοινότητας  ή προς  την
Ευρωπαϊκή  Κοινότητα  όσον  αφορά  την εκπαίδευση , την επαγγελ µατική  κατάρτιση  ή
τον εθελοντισ µό.
(8)Προκει µένου να ληφθεί  υπόψη  το κόστος  των σπουδών  και το γεγονός  ότι όλο και
περισσότεροι  σπουδαστές  αναγκάζονται  να εργασθούν  κατά  τη διάρκεια  των σπουδών
τους για να συµβάλουν  στη χρηµατοδότησή  τους, η αποδοχή  των υπηκόων  τρίτων
χωρών  µε σκοπό  τις σπουδές  πρέπει  να συνεπάγεται  περιορισ µένη πρόσβαση  στην
αγορά  εργασίας .
(9)Οι διαδικασίες  αποδοχής  µε σκοπό  τις σπουδές  πρέπει  να µπορούν  να επιταχύνονται ,
ιδίως  όταν πρόκειται  για κινητικότητα  στο πλαίσιο  εταιρικών  σχέσεων  που
διοργανώνονται  µεταξύ  ευρωπαϊκών  εκπαιδευτικών  ιδρυµάτων  και ιδρυµάτων  τρίτων
χωρών  ή στο πλαίσιο  προγρα µµάτων  ανταλλαγής  µαθητών , η διαχείριση  των οποίων
γίνεται  από οργανισ µούς που έχουν  εγκρίνει  για το σκοπό  αυτό  τα κράτη  µέλη.
(10)Πρέπει  να καταβληθούν  προσπάθειες  διαφάνειας  προκει µένου να εξασφαλισθεί  η
πρόσβαση  των υπηκόων  τρίτων  χωρών  στις πληροφορίες  που αφορούν  τα ιδρύµατα
και τα προγρά µµατα εκπαίδευσης  ή επαγγελ µατικής  κατάρτισης  στα οποία   µπορούν
να έχουν  πρόσβαση  στην  Ευρωπαϊκή  Κοινότητα .
(11)Η παρούσα  οδηγία  σέβεται  τα θεµελιώδη  δικαιώ µατα και τηρεί  τις αρχές  που
αναγνωρίζονται  ιδίως  από τον Χάρτη  Θεµελιωδών  ∆ικαιω µάτων  της Ευρωπαϊκής
Ένωσης .
29(12)Οι στόχοι  της προβλεπό µενης δράσης , δηλαδή  η θέσπιση  εναρ µονισµένου νοµικού
πλαισίου  στο επίπεδο  της Κοινότητας  όσον  αφορά  τις προϋποθέσεις  εισόδου  και
διαµονής στο έδαφος  των κρατών  µελών , για διάρκεια  άνω των τριών  µηνών , των
υπηκόων  τρίτων  χωρών  µε σκοπό  τις σπουδές , την επαγγελ µατική  κατάρτιση  ή τον
εθελοντισ µό, καθώς  και όσον  αφορά  τις διαδικασίες  χορήγησης  από τα κράτη  µέλη
των αδειών  διαµονής που τους επιτρέπουν  την είσοδο  και τη διαµονή για τους
σκοπούς  αυτούς , είναι  αδύνατον  να επιτευχθούν  επαρκώς  από τα κράτη  µέλη και
δύνανται  συνεπώς , λόγω  των διαστάσεων  ή των αποτελεσ µάτων  της προβλεπό µενης
δράσης , να επιτευχθούν  καλύτερα  σε κοινοτικό  επίπεδο , σύµφωνα  µε την αρχή  της
επικουρικότητας , όπως  αυτή  εξαγγέλλεται  στο άρθρο  5 της συνθήκης . Σύµφωνα  µε
την αρχή  της αναλογικότητας , όπως  αυτή  εξαγγέλλεται  στο εν λόγω  άρθρο , η
παρούσα  οδηγία  δεν υπερβαίνει  τα αναγκαία  όρια για την επίτευξη  των εν λόγω
στόχων .
(13)Η ∆ανία , δυνά µει των άρθρων  1 και 2 του πρωτοκόλλου  για τη θέση  της ∆ανίας , που
προσαρτάται  στη συνθήκη  για την Ευρωπαϊκή  Ένωση  και στη συνθήκη  για την
ίδρυση  της Ευρωπαϊκής  Κοινότητας , δεν συµµετέχει  στη θέσπιση  της παρούσας
οδηγίας . Συνεπώς  η παρούσα  οδηγία  δεν έχει δεσµευτική  ισχύ ούτε εφαρ µόζεται  στη
∆ανία ,
ΕΞΕ∆ΩΣΕ  ΤΗΝ  ΠΑΡΟΥΣΑ  Ο∆ΗΓΙΑ  :
Κεφάλαιο  I
Γενικές  διατάξεις
Άρθρο  1 : αντικεί µενο
Η παρούσα  οδηγία  έχει ως αντικεί µενο τον καθορισ µό:
α)των προϋποθέσεων  εισόδου  και διαµονής των υπηκόων  τρίτων  χωρών  στο έδαφος
των κρατών  µελών , για διάρκεια  ανώτερη  των τριών  µηνών , µε σκοπό  τις σπουδές ,
την επαγγελ µατική  κατάρτιση  ή τον εθελοντισ µό·
β)των κανόνων  που αφορούν  τις διαδικασίες  χορήγησης  από τα κράτη  µέλη των
αδειών  διαµονής  που επιτρέπουν  στους  υπηκόους  τρίτων  χωρών  την είσοδο  και τη
διαµονή για τους σκοπούς  αυτούς .
Άρθρο  2 : ορισµοί
Κατά  την έννοια  της παρούσας  οδηγίας , νοείται  ως :
α)«  υπήκοος  τρίτης  χώρας », κάθε  πρόσωπο  που δεν είναι  πολίτης  της Ένωσης  κατά  την
έννοια  του άρθρου  17 παράγραφος  1 της συνθήκης , συµπεριλα µβανο µένων  και των
απατρίδων ·
β)«  σπουδαστής », υπήκοος  τρίτης  χώρας  που έγινε  δεκτός  για διαµονή στο έδαφος
κράτους  µέλους  µε σκοπό  την παρακολούθηση  προγρά µµατος σπουδών  σε ίδρυµα
τριτοβάθ µιας εκπαίδευσης  ή επαγγελ µατικής  εκπαίδευσης ·
30γ)«  πρόγρα µµα σπουδών », σύνολο  µαθηµάτων  µε πλήρες  ωράριο  που οδηγεί  στην
απόκτηση  διπλώ µατος, τίτλου  ή πιστοποιητικού , µέχρι και το επίπεδο  του
διδακτορικού , ή έτος προπαρασκευαστικών  σπουδών  για την τριτοβάθ µια εκπαίδευση ·
δ)«  µ αθητής », υπήκοος  τρίτης  χώρας  που έγινε  δεκτός  για διαµονή στο έδαφος  κράτους
µέλους  µε σκοπό  την παρακολούθηση  µαθηµάτων  σε ίδρυµα δευτεροβάθ µιας
εκπαίδευσης , στο πλαίσιο  προγρά µµατος ανταλλαγής  εφαρ µοζόµενου από οργανισ µό
εγκεκρι µένο για το σκοπό  αυτό  από κράτος  µέλος, κατά  την έννοια  της ρύθµισης ή
της διοικητικής  πρακτικής  του·
ε)«  µ η αµειβόµενος ασκού µενος», υπήκοος  τρίτης  χώρας  που έγινε  δεκτός  για διαµονή
στο έδαφος  κράτους  µέλους  για να παρακολουθήσει  µη αµειβόµενη επαγγελ µατική
κατάρτιση ·
στ)«  επαγγελ µατική  κατάρτιση », πρόγρα µµα κατάρτισης  µε πλήρες  ωράριο  µε σκοπό  την
απόκτηση  ή την ανάπτυξη  επαγγελ µατικών  ικανοτήτων , το οποίο  παρακολουθείται  σε
δηµόσιο ή ιδιωτικό  οργανισ µό επαγγελ µατικής  κατάρτισης , εγκεκρι µένο ή
χρηµατοδοτού µενο από κράτος  µέλος κατά  την έννοια  της ρύθµισης ή της διοικητικής
πρακτικής  του, ή σε επιχείρηση  του ιδιωτικού  ή του δηµόσιου  τοµέα, και το οποίο
οδηγεί  στην  απόκτηση  επαγγελ µατικής  ειδίκευσης , αναγνωρισ µένης από κράτος
µέλος κατά  την έννοια  της ρύθµισης ή της διοικητικής  πρακτικής  του·
ζ)«  ίδρυµα», δηµόσιο ή ιδιωτικό  ίδρυµα τριτοβάθ µιας εκπαίδευσης , επαγγελ µατικής
εκπαίδευσης  ή δευτεροβάθ µιας εκπαίδευσης , εγκεκρι µένο ή χρηµατοδοτού µενο από
κράτος  µέλος κατά  την έννοια  της ρύθµισης ή της διοικητικής  πρακτικής  του·
η)«  πρόγρα µµα εθελοντισ µού», πρόγρα µµα συγκεκρι µένων , µη κερδοσκοπικών  και µη
αµειβόµενων  δραστηριοτήτων  αλληλεγγύης  που εφαρ µόζεται  από µη κερδοσκοπικό
οργανισ µό ο οποίος  επιδιώκει  στόχους  γενικού  ενδιαφέροντος  και είναι  εγκεκρι µένος
για το σκοπό  αυτό  από κράτος  µέλος κατά  την έννοια  της ρύθµισης ή της διοικητικής
πρακτικής  του.
Άρθρο  3 : πεδίο  εφαρ µογής
1.Οι διατάξεις  της παρούσας  οδηγίας  εφαρ µόζονται  στους  υπηκόους  τρίτων  χωρών  µε
την επιφύλαξη  των ευνοϊκότερων  διατάξεων  που µπορούν  να προκύψουν :
α)από τις διµερείς  ή πολυ µερείς  συµφωνίες  που συνάπτονται  µεταξύ  της
Κοινότητας  ή της Κοινότητας  και των κρατών  µελών  της, αφενός , και
ενός ή περισσότερων  τρίτων  κρατών , αφετέρου ·
β)από τις διµερείς  ή πολυ µερείς  συµφωνίες  που συνάπτονται  µεταξύ  ενός
ή περισσότερων  κρατών  µελών  και ενός ή περισσότερων  τρίτων
κρατών .
2.Η παρούσα  οδηγία  δεν θίγει  την ευχέρεια  των κρατών  µελών  να θεσπίζουν  ή να
διατηρούν  ευνοϊκότερες  διατάξεις  για τα πρόσωπα  στα οποία  αυτή  εφαρ µόζεται .
3.Οι διατάξεις  της παρούσας  οδηγίας  δεν εφαρ µόζονται  :
α)στους  υπηκόους  τρίτων  χωρών  που διαµένουν  σε ένα κράτος  µέλος ως
αιτούντες  άσυλο , υπό επικουρικές  µορφές  προστασίας  ή στο πλαίσιο
συστη µάτων  προσωρινής  προστασίας ·
31β)στους  υπηκόους  τρίτων  χωρών , των οποίων  η απέλαση  αναστάλθηκε
για πραγ µατικούς  ή νοµικούς  λόγους ·
γ)στους  υπηκόους  τρίτων  χωρών , µέλη της οικογένειας  πολιτών  της
Ένωσης  που άσκησαν  το δικαίω µά τους στην  ελεύθερη  κυκλοφορία
στο εσωτερικό  της Κοινότητας ·
δ)στους  υπηκόους  τρίτων  χωρών  που έχουν  το καθεστώς  κατοίκου
µακράς  διαρκείας , κατά  την έννοια  της οδηγίας  του Συµβουλίου  της
[...] σχετικά  µε το [....], σε ένα κράτος  µέλος και που ασκούν  το
δικαίω µα διαµονής σε άλλο  κράτος  µέλος για την παρακολούθηση
σπουδών  ή επαγγελ µατικής  κατάρτισης .
Κεφάλαιο  II
Προϋποθέσεις  εισόδου  και διαµονής
Άρθρο  4 : αρχή
1.Τα κράτη  µέλη επιτρέπουν  στους  υπηκόους  τρίτων  χωρών , που υπάγονται  στις
αναφερό µενες στα άρθρα  6 έως 10 κατηγορίες , να εισέρχονται  και να διαµένουν  στο
έδαφός  τους, µόνον  εάν η άδεια  διαµονής  χορηγήθηκε  από τις αρµόδιες  αρχές  τους
σύµφωνα  µε την παρούσα  οδηγία .
2.Άδεια  διαµονής προβλεπό µενη από την παρούσα  οδηγία  χορηγείται  µόνον  εφόσον ,
µετά από εξακρίβωση  του φακέλου  του, διαπιστώνεται  ότι ο αιτών  πληροί  τις
απαιτού µενες προϋποθέσεις  για την απόκτησή  της σύµφωνα  µε το άρθρο  5 και,
ανάλογα  µε την κατηγορία  του, µε το άρθρο  6, 7, 8, 9 ή 10.
Άρθρο  5 : γενικές  προϋποθέσεις
1.Τα κράτη  µέλη µπορούν  να χορηγούν  άδεια  διαµονής προβλεπό µενη από την
παρούσα  οδηγία  σε υπήκοο  τρίτης  χώρας  µόνον  εφόσον  αυτός , εκτός  από τις ειδικές
προϋποθέσεις  που αναφέρονται  στο άρθρο  6, 7, 8, 9 ή 10 ανάλογα  µε την κατηγορία
στην  οποία  υπάγεται , πληροί  και τις ακόλουθες  προϋποθέσεις :
α)προσκο µίζει έγκυρο  διαβατήριο  ή ισοδύνα µα ταξιδιωτικά  έγγραφα  και,
στην  περίπτωση  που είναι  ανήλικος  σε σχέση  µε το εσωτερικό  δίκαιο
του κράτους  µέλους  υποδοχής , την γονική  άδεια  για την προβλεπό µενη
διαµονή·
β) διαθέτει  ασφάλιση  ασθενείας  που καλύπτει  το σύνολο  των κινδύνων
στο κράτος  µέλος υποδοχής ·
γ) δεν θεωρείται  ως απειλή  για τη δηµόσια τάξη , τη δηµόσια ασφάλεια  ή
τη δηµόσια υγεία  και, ενδεχο µένως , προσκο µίζει το έγγραφο  που
απαιτεί  για το σκοπό  αυτό  το κράτος  µέλος. Οι λόγοι  δηµόσιας  τάξης  ή
δηµόσιας  ασφάλειας  πρέπει  να θεµελιώνονται  αποκλειστικά  στην
προσωπική  συµπεριφορά  του οικείου  υπηκόου  τρίτης  χώρας ·
δ)αν το κράτος  µέλος το ζητήσει , προσκο µίζει την απόδειξη  πληρω µής
του τέλους  για την επεξεργασία  της αίτησης  αδείας  διαµονής που
απαιτείται  βάσει  του άρθρου  22 της παρούσας  οδηγίας .
322.Τα κράτη  µέλη διευκολύνουν  την χορήγηση  των αδειών  διαµονής και, ενδεχο µένως ,
των θεωρήσεων  που απαιτούν , υπέρ  των υπηκόων  τρίτων  χωρών  που αναφέρονται
στα άρθρα  6 έως 10, οι οποίοι  συµµετέχουν  σε κοινοτικά  προγρά µµατα για την
ενθάρρυνση  της κινητικότητας  προς  την Ευρωπαϊκή  Ένωση  ή στο πλαίσιο  της
Ευρωπαϊκής  Ένωσης .
Άρθρο  6 : ειδικές  προϋποθέσεις  για τους σπουδαστές
1. Τα κράτη  µέλη µπορούν  να χορηγούν  άδεια  διαµονής « σπουδαστής » σε υπήκοο
τρίτης  χώρας  µόνον  εφόσον  αυτός , εκτός  από τις γενικές  προϋποθέσεις  που απαιτεί  το
άρθρο  5, πληροί  και τις ακόλουθες  προϋποθέσεις :
α) έχει γίνει δεκτός  σε ίδρυµα τριτοβάθ µιας ή επαγγελ µατικής
εκπαίδευσης  για να παρακολουθήσει  πρόγρα µµα σπουδών . Ο
σπουδαστής  αποδεικνύει  ότι πληροί  τον όρο αυτό  προσκο µίζοντας
ιδίως  είτε επιστολή  οριστικής  αποδοχής  ή πιστοποιητικό  εγγραφής , είτε
την απόδειξη  ότι γίνεται  δεκτός  υπό τον όρο έκδοσης  απόφασης
ισοτι µίας του αλλοδαπού  διπλώ µατός του ή επιτυχίας  σε εισαγωγικές
εξετάσεις ·
β)προσκο µίζει µε όλα τα µέσα την απόδειξη  ότι θα µπορεί  να διαθέτει
κατά  τη διάρκεια  της διαµονής  του επαρκείς  πόρους  για την κάλυψη
των εξόδων  διαβίωσης , σπουδών  και επιστροφής  του. Τα κράτη  µέλη
δηµοσιοποιούν  το ελάχιστο  ποσό  µηνιαίων  πόρων  το οποίο  απαιτούν
σε σχέση  µε τους πόρους  που πρέπει  να διαθέτει  καταρχήν  πρόσωπο
που παρακολουθεί  σπουδές  στο έδαφός  τους, µε την επιφύλαξη
ατοµικής εξέτασης  κάθε  περίπτωσης ·
γ)αν το κράτος  µέλος το ζητήσει , διαθέτει  επαρκή  γνώση  της γλώσσας
του προγρά µµατος σπουδών  το οποίο  παρακολουθεί  ο σπουδαστής ·
δ)αν το κράτος  µέλος το ζητήσει , προσκο µίζει την απόδειξη  πληρω µής
των τελών  εγγραφής  που απαιτούνται  από το ίδρυµα.
2.Οι σπουδαστές  που έχουν  αυτό µατα κάλυψη  ασφάλισης  ασθενείας  λόγω  της εγγραφής
τους σε ίδρυµα, θεωρούνται  ότι πληρούν  την προϋπόθεση  του άρθρου  5 παράγραφος
1 σηµείο β).
3.  Τα κράτη  µέλη καθορίζουν  τις οντότητες  και τους τύπους  µαθηµάτων  για τους
οποίους  υπήκοος  τρίτης  χώρας  που πληροί  τις προϋποθέσεις  της παραγράφου  1,
σηµείο β) και, ενδεχο µένως , σηµείο δ), µπορεί  να ζητήσει  άδεια  διαµονής
«σπουδαστής » για την εκµάθηση  γλώσσας .
Άρθρο  7 : κινητικότητα  των σπουδαστών
Υπήκοος  τρίτης  χώρας , κάτοχος  άδειας  διαµονής « σπουδαστής » εκδοθείσας  από ένα κράτος
µέλος, ο οποίος  επιθυ µεί είτε να παρακολουθήσει  ένα µέρος του προγρά µµατος σπουδών  το
οποίο  έχει αρχίσει , είτε να συµπληρώσει  ολοκληρω µένο πρόγρα µµα σπουδών  µε άλλο
πρόγρα µµα σπουδών  σε άλλο  κράτος  µέλος, λαµβάνει  από το τελευταίο  αυτό  κράτος , µε την
επιφύλαξη  του άρθρου  11 παράγραφος  2, σηµεία γ) και δ), και των άρθρων  15, 16 και 20
παράγραφος  2, εντός  προθεσ µίας 30 ηµερών  από την υποβολή  της αίτησής  του, άδεια
διαµονής « σπουδαστής » :
33α)εφόσον  πληροί  τις προϋποθέσεις  που ορίζονται  στα άρθρα  5 και 6 σε ό,τι
αφορά  αυτό  το κράτος  µέλος και
β)εφόσον  διαβίβασε , µε την αίτηση  άδειας  διαµονής , φάκελο  ο οποίος  αναλύει
την πλήρη  ακαδη µαϊκή του πορεία  και δείχνει , ενδεχο µένως , ότι το νέο πρόγρα µµα
σπουδών  που προτίθεται  να παρακολουθήσει  είναι  όντως  συµπληρω µατικό  του
προγρά µµατος το οποίο  ολοκλήρωσε  ήδη.
Το κράτος  µέλος στο οποίο  έγινε  δεκτός  ο σπουδαστής  διαβιβάζει , µετά από αίτηµα του
κράτους  µέλους  στο οποίο  υποβλήθηκε  η αίτηση , τις πληροφορίες  που αφορούν  την
ακαδη µαϊκή πορεία  του σπουδαστή  στα ιδρύµατα που βρίσκονται  στο έδαφός  του.
Άρθρο  8 :
ειδικές  προϋποθέσεις  για τους µαθητές  που συµµετέχουν  σε πρόγρα µµα ανταλλαγής
1. Τα κράτη  µέλη µπορούν  να χορηγούν  άδεια  διαµονής « ανταλλαγή  µαθητών » σε
υπήκοο  τρίτης  χώρας  µόνον  εφόσον  αυτός , εκτός  από τις γενικές  προϋποθέσεις  που
απαιτεί  το άρθρο  5, πληροί  και τις ακόλουθες  προϋποθέσεις :
α) έχει το ελάχιστο  όριο ηλικίας  και δεν υπερβαίνει  το ανώτατο  όριο που
καθορίζεται  από το οικείο  κράτος  µέλος·
β)προσκο µίζει την απόδειξη  αποδοχής  του σε ίδρυµα δευτεροβάθ µιας
εκπαίδευσης ·
γ) προσκο µίζει την απόδειξη  συµµετοχής  του σε πρόγρα µµα ανταλλαγής
µαθητών , εφαρ µοζόµενο από εγκεκρι µένο για το σκοπό  αυτό
οργανισ µό από το οικείο  κράτος  µέλος, κατά  την έννοια  της ρύθµισης
ή της διοικητικής  πρακτικής  του·
δ) προσκο µίζει την απόδειξη  ότι ο οργανισ µός ανταλλαγής  µαθητών
φέρει  την πλήρη  ευθύνη  γι' αυτόν  καθόλη  τη διάρκεια  της παρουσίας
του στο έδαφος  του οικείου  κράτους  µέλους , ειδικότερα  σε ό,τι αφορά
τα έξοδα  διαµονής, σπουδών , υγείας  και επιστροφής  του·
ε) γίνεται  δεκτός  καθόλη  τη διάρκεια  της διαµονής του σε οικογένεια  που
ανταποκρίνεται  στις καθορισθείσες  από το οικείο  κράτος  µέλος
προϋποθέσεις  και που επιλέγεται  σύµφωνα  µε τους κανόνες  του
προγρά µµατος ανταλλαγής  µαθητών  στο οποίο  αυτός  συµµετέχει .
2.Τα κράτη  µέλη µπορούν  να περιορίζουν  τη χορήγηση  αδειών  διαµονής  « ανταλλαγή
µαθητών » στους  υπηκόους  που προέρχονται  από τρίτες  χώρες  οι οποίες  παρέχουν
παρό µοια δυνατότητα  στους  δικούς  τους υπηκόους .
Άρθρο  9 : ειδικές  προϋποθέσεις  για τους µη αµειβόµενους  ασκού µενους
Τα κράτη  µέλη µπορούν  να χορηγούν  άδεια  διαµονής « µη αµειβόµενος ασκού µενος» σε
υπήκοο  τρίτης  χώρας  µόνον  εφόσον  αυτός , εκτός  από τις γενικές  προϋποθέσεις  που απαιτεί
το άρθρο  5, πληροί  και τις ακόλουθες  προϋποθέσεις  :
α) έχει υπογράψει  σύµβαση  κατάρτισης , εγκεκρι µένη ενδεχο µένως  από την
αρµόδια αρχή  του οικείου  κράτους  µέλους , κατά  την έννοια  της ρύθµισης ή
της διοικητικής  πρακτικής  του, µε σκοπό  την πραγ µατοποίηση  µη αµειβόµενης
34άσκησης  σε επιχείρηση  του ιδιωτικού  ή του δηµοσίου  τοµέα, ή σε δηµόσιο ή
ιδιωτικό  οργανισ µό επαγγελ µατικής  κατάρτισης , εγκεκρι µένο ή
χρηµατοδοτού µενο από κράτος  µέλος, κατά  την έννοια  της ρύθµισης ή της
διοικητικής  πρακτικής  του·
β) προσκο µίζει µε όλα τα µέσα την απόδειξη  ότι θα µπορεί  να διαθέτει  κατά  τη
διάρκεια  της διαµονής του επαρκείς  πόρους  για την κάλυψη  των εξόδων
διαβίωσης , άσκησης  και επιστροφής  του. Τα κράτη  µέλη δηµοσιοποιούν  το
ελάχιστο  ποσό  µηνιαίων  πόρων  το οποίο  απαιτούν  καταρχήν  από πρόσωπο
που παρακολουθεί  µη αµειβόµενη επαγγελ µατική  κατάρτιση , µε την
επιφύλαξη  ατοµικής εξέτασης  κάθε  περίπτωσης ·
γ) αν το κράτος  µέλος το ζητήσει , παρακολουθεί  γλωσσική  µύηση  ώστε  να
διαθέτει  τις αναγκαίες  γνώσεις  για την εκπλήρωση  της άσκησης .
Άρθρο  10 : ειδικές  προϋποθέσεις  για τους εθελοντές
Τα κράτη  µέλη µπορούν  να χορηγούν  άδεια  διαµονής « εθελοντής » σε υπήκοο  τρίτης  χώρας
µόνον  εφόσον  αυτός , εκτός  από τις γενικές  προϋποθέσεις  που απαιτεί  το άρθρο  5, πληροί  και
τις ακόλουθες  προϋποθέσεις  :
α)έχει το ελάχιστο  όριο ηλικίας  και δεν υπερβαίνει  το ανώτατο  όριο που
καθορίζεται  από το οικείο  κράτος  µέλος·
β) προσκο µίζει σύµβαση , υπογεγρα µµένη µε τον οργανισ µό που είναι
επιφορτισ µένος στο οικείο  κράτος  µέλος µε το πρόγρα µµα εθελοντισ µού στο
οποίο  συµµετέχει ,  η οποία  περιλα µβάνει  περιγραφή  των καθηκόντων  του, των
προϋποθέσεων  πλαισίωσής  του κατά  την εκπλήρωση  των εν λόγω
καθηκόντων , του ωραρίου  που θα πρέπει  να πραγ µατοποιεί , των πόρων  που θα
διατεθούν  για  την κάλυψη  των εξόδων  ταξιδίου  του, της διατροφής , της
κατοικίας , της µεταφοράς  και των µικροεξόδων  του καθόλη  τη διάρκεια  της
διαµονής του, καθώς  και, ενδεχο µένως , της κατάρτισης  που θα
παρακολουθήσει  για την καλή  εκπλήρωση  των καθηκόντων  του·
γ) προσκο µίζει την απόδειξη  ότι ο οργανισ µός που είναι  επιφορτισ µένος µε το
πρόγρα µµα εθελοντισ µού στο οποίο  συµµετέχει  έχει συνάψει  ασφάλιση  της
ευθύνης  για τις δραστηριότητές  του και φέρει  την πλήρη  ευθύνη  γι' αυτόν
καθόλη  τη διάρκεια  της παρουσίας  του στο έδαφος  του οικείου  κράτους
µέλους , ειδικότερα  σε ό,τι αφορά  τα έξοδα  διαµονής, υγείας  και επιστροφής
του·
δ) παρακολουθεί  µύηση  στη γλώσσα , την ιστορία  και τις πολιτικές  και
κοινωνικές  δοµές του κράτους  µέλους  υποδοχής .
35Κεφάλαιο  III
Άδειες  διαµονής
Άρθρο  11 : άδεια  διαµονής « σπουδαστής »
1.Εκτός  από τις περιπτώσεις  όπου  ο σπουδαστής  έγινε  δεκτός  µε την επιφύλαξη  λήψης
απόφασης  ισοτι µίας του αλλοδαπού  διπλώ µατός του ή µε την επιφύλαξη  επιτυχίας  σε
εισαγωγικές  εξετάσεις , η άδεια  διαµονής  « σπουδαστής » χορηγείται  για διάρκεια  ίση
ή ανώτερη  του έτους  και ανανεώνεται  κατ’ έτος, εφόσον  ο κάτοχός  της εξακολουθεί
να πληροί  τις απαιτού µενες προϋποθέσεις  των άρθρων  5 και 6. Αν η διάρκεια  του
παρακολουθού µενου προγρά µµατος σπουδών  είναι  κατώτερη  από ένα έτος, η άδεια
διαµονής καλύπτει  την περίοδο  σπουδών .
2.Με την επιφύλαξη  των άρθρων  15 και 16, η άδεια  διαµονής « σπουδαστής » µπορεί  να
µην ανανεωθεί  ή να ανακληθεί  στις περιπτώσεις  που ο κάτοχός  της:
α) έγινε  δεκτός  για διαµονή µε την επιφύλαξη  επιτυχίας  σε εισαγωγικές
εξετάσεις  στο ίδρυµα στο οποίο  επιθυ µεί να σπουδάσει , εφόσον  ο
κάτοχός  της δεν προσκο µίζει πιστοποιητικό  εγγραφής ·
β) έγινε  δεκτός  για διαµονή µε την επιφύλαξη  απόφασης  ισοτι µίας του
αλλοδαπού  διπλώ µατός του, εφόσον  ο κάτοχός  της δεν προσκο µίζει
αυτή  την απόφαση ·
γ) δεν τηρεί  τα επιβαλλό µενα όρια για την άσκηση  του δικαιώ µατος
εργασίας  δυνά µει του άρθρου  18 της παρούσας  οδηγίας ·
δ) δεν σηµειώνει  επαρκή  πρόοδο  στις σπουδές  του. Το κράτος  µέλος δεν
µπορεί  να αρνηθεί  την ανανέωση  άδειας  διαµονής για το λόγο  αυτό
παρά  µόνον  µε ειδικά  αιτιολογη µένη απόφαση  σε σχέση  µε τη γνώµη
του εκπαιδευτικού  ιδρύµατος, την οποία  πρέπει  να έχει λάβει  εκ των
προτέρων  σχετικά  µε την πορεία  του σπουδαστή , εκτός  αν το ίδρυµα
δεν απάντησε  στο αίτηµα γνώµης σε εύλογη  προθεσ µία.
Άρθρο  12 : άδεια  διαµονής « ανταλλαγή  µαθητών »
Η άδεια  διαµονής  « ανταλλαγή  µαθητών » χορηγείται  µόνο για ανώτατη  διάρκεια  ενός έτους
µη ανανεώσι µη.
Άρθρο  13 : άδεια  διαµονής «µη αµειβόµενος ασκού µενος»
1.Η διάρκεια  ισχύος  άδειας  διαµονής  «µη αµειβόµενος ασκού µενος» καλύπτει  τη
διάρκεια  της άσκησης  χωρίς  καταρχήν  να µπορεί  να υπερβαίνει  το έτος. Σε έκτακτες
περιπτώσεις , η διάρκεια  αυτή  µπορεί  να παραταθεί  µία µόνο φορά  αποκλειστικά  για
το χρόνο  που είναι  αναγκαίος  για την απόκτηση  επαγγελ µατικής  ειδίκευσης
αναγνωρισ µένης από κράτος  µέλος, κατά  την έννοια  της ρύθµισης ή της διοικητικής
πρακτικής  του, εφόσον  ο κάτοχός  της εξακολουθεί  να πληροί  τις προϋποθέσεις  των
άρθρων  5 και 9.
362.Η άδεια  διαµονής  «µη αµειβόµενος ασκού µενος» µπορεί  να ανακληθεί  στις
περιπτώσεις  που ο κάτοχός  της δεν τηρεί  τα επιβαλλό µενα από το άρθρο  18 όρια για
την άσκηση  εργασίας .
Άρθρο  14 :άδεια  διαµονής « εθελοντής »
Η άδεια  διαµονής  « εθελοντής » χορηγείται  µόνον  για ανώτατη  διάρκεια  ενός έτους  µη
ανανεώσι µη.
Άρθρο  15 : ανάκληση
1.Τα κράτη  µέλη µπορούν  να ανακαλούν  τις άδειες  διαµονής ή τις θεωρήσεις  που
χορηγούν  βάσει  της παρούσας  οδηγίας  εφόσον  αποδεικνύεται  ότι ο κάτοχος  δεν
πληρούσε  ή δεν πληροί  πλέον  τις προϋποθέσεις  εισόδου  και διαµονής που
προβλέπονται  στο άρθρο  5 καθώς  και, ανάλογα  µε την κατηγορία  στην  οποία  ανήκει ,
στα άρθρα  6 έως 10.
2.Τα κράτη  µέλη µπορούν  να ανακαλούν  τις άδειες  διαµονής ή τις θεωρήσεις  για λόγους
δηµόσιας  τάξης , δηµόσιας  ασφάλειας  ή δηµόσιας  υγείας .  Οι λόγοι  δηµόσιας  τάξης  ή
δηµόσιας  ασφάλειας  πρέπει  να θεµελιώνονται  αποκλειστικά  στην  προσωπική
συµπεριφορά  του οικείου  υπηκόου  τρίτης  χώρας . Η επέλευση  ασθενειών  ή αναπηριών
µετά τη χορήγηση  της άδειας  διαµονής δεν µπορεί  από µόνη της να δικαιολογήσει  την
άρνηση  ανανέωσης  της άδειας  διαµονής, την ανάκλησή  της ή την αποµάκρυνση  από
το έδαφος  από την αρµόδια αρχή  του οικείου  κράτους  µέλους .
Άρθρο  16 : απάτη
Οι αρµόδιες  αρχές  ανακαλούν  κάθε  άδεια  διαµονής ή θεώρηση  που χορήγησαν  βάσει  της
παρούσας  οδηγίας  εφόσον  έχει αποκτηθεί  µε απάτη .
Κεφάλαιο  IV
∆ικαιώ µατα των υπηκόων  τρίτων  χωρών
Άρθρο  17 : δικαιώ µατα παρεχό µενα σε όλες τις κατηγορίες  υπηκόων  τρίτων  χωρών  που
αναφέρονται  στην παρούσα  οδηγία
Ο κάτοχος  έγκυρης  άδειας  διαµονής, η οποία  χορηγήθηκε  σύµφωνα  µε την παρούσα  οδηγία ,
έχει δικαίω µα εισόδου  και διαµονής  στο έδαφος  του κράτους  µέλους  που του την χορήγησε ·
τα κράτη  µέλη παρέχουν  στους  υπηκόους  τρίτων  χωρών  κάθε  διευκόλυνση  για την απόκτηση
των απαιτού µενων  θεωρήσεων , εφόσον  χορηγούν  τις άδειες  διαµονής µόνο στο έδαφός  τους
και επιβάλλουν  στους  εν λόγω  υπηκόους  θεώρηση  κατά  την πρώτη  είσοδό  τους στο έδαφος .
Άρθρο  18 : εργασία  των σπουδαστών  και των µη αµειβόµενων  ασκού µενων
Οι σπουδαστές  µπορούν  να ασκούν  µισθωτή  ή ανεξάρτητη  δραστηριότητα , µε την επιφύλαξη
των κανόνων  που εφαρ µόζονται  στο επιλεγό µενο επάγγελ µα, εκτός  του χρόνου  που είναι
αφιερω µένος στο πρόγρα µµα σπουδών . Κάθε  κράτος  µέλος ορίζει  τον ανώτατο  επιτρεπό µενο
αριθµό ωρών  εργασίας  από 10 έως 20 ώρες  ανά εβδο µάδα. Αυτός  ο περιορισ µός δεν
εφαρ µόζεται  κατά  τις περιόδους  διακοπών .
37Τα κράτη  µέλη µπορούν  να µην χορηγούν  αυτό  το δικαίω µα κατά  το πρώτο  έτος διαµονής
και να το ανακαλούν  στην  περίπτωση  που ο σπουδαστής  προοδεύει  ανεπαρκώς  στις σπουδές
του.
Τα κράτη  µέλη µπορούν  να επιτρέπουν  στους  µη αµειβόµενους  ασκού µενους  να εργάζονται
εντός  των ίδιων  ορίων  µε αυτά  που επιβάλλονται  στους  σπουδαστές , χωρίς  να µπορούν  να
προσλα µβάνονται , άµεσα ή έµµεσα, από την επιχείρηση  µε την οποία  υπέγραψαν  σύµβαση
κατάρτισης  σύµφωνα  µε το άρθρο  9 σηµείο α).
Τα κράτη  µέλη µπορούν  να απαιτούν  από τους σπουδαστές  και τους µη αµειβόµενους
ασκού µενους  να δηλώνουν , ενδεχο µένως  εκ των προτέρων , την άσκηση  µισθωτής  ή
ανεξάρτητης  δραστηριότητας  στην  αρχή  την οποία  αυτά  ορίζουν . Υποχρέωση  δήλωσης ,
ενδεχο µένως  εκ των προτέρων , µπορεί  επίσης  να επιβάλλεται  στους  εργοδότες  τους.
Κεφάλαιο  V
∆ιαδικασία  και διαφάνεια
Άρθρο  19 : υποβολή  των αιτήσεων  άδειας  διαµονής
Οι αιτήσεις  άδειας  διαµονής υποβάλλονται  µέσω της αντιπροσωπείας  του κράτους  µέλους
που είναι  αρµόδια για τη χώρα  νόµιµης κατοικίας  του αιτούντος  ή απευθείας  στο έδαφος  του
οικείου  κράτους  µέλους , εφόσον  ο αιτών  έλαβε  την άδεια  να διαµείνει σε αυτό  για περίοδο
άνω των τριών  µηνών . Κατά  παρέκκλιση , ένα κράτος  µέλος µπορεί  να εξετάσει  αίτηση  που
δεν υποβλήθηκε  σύµφωνα  µε το παρόν  άρθρο .
Άρθρο  20 : διαδικαστικές  εγγυήσεις
1.Με την επιφύλαξη  του άρθρου  7, οι αποφάσεις  για τις αιτήσεις  αποδοχής  ή
ανανέωσης  εκδίδονται  και ανακοινώνονται  στον  αιτούντα  το αργότερο  εντός  90
ηµερών  από την ηµεροµηνία κατάθεσης  της αίτησής  του.
2Εφόσον  οι προσκο µισθείσες  πληροφορίες  προς  στήριξη  της αίτησης  είναι  ανεπαρκείς ,
οι αρµόδιες  αρχές  γνωστοποιούν  στον  αιτούντα  τις αναγκαίες  συµπληρω µατικές
πληροφορίες . Η προθεσ µία που καθορίζεται  στην  παράγραφο  1 αναστέλλεται  µέχρι
να λάβουν  οι αρχές  τις απαιτού µενες πληροφορίες .
3.Υπήκοος  τρίτης  χώρας  έχει το δικαίω µα να προσφύγει  στα δικαστήρια  του οικείου
κράτους  µέλους  κατά  κάθε  απόφασης  για την άρνηση , την τροποποίηση , την µη
ανανέωση  ή την ανάκληση  άδειας  διαµονής ή θεώρησης . Η απόφαση  αυτή  πρέπει  να
περιλα µβάνει  αιτιολόγηση  θεµελιωµένη σε αντικει µενικά  και εξακριβώσι µα κριτήρια
και να αναφέρει  τα ένδικα  µέσα και τις αντίστοιχες  προθεσ µίες.
Άρθρο  21 : ταχεία  διαδικασία  χορήγησης  αδειών  διαµονής
 « σπουδαστές » και «ανταλλαγές  µαθητών  »
Σύµβαση  για τη δηµιουργία  ταχείας  διαδικασίας  αποδοχής , στο πλαίσιο  της οποίας  θα
χορηγούνται  οι άδειες  διαµονής  ή οι θεωρήσεις  στο όνοµα του οικείου  υπηκόου  τρίτης
χώρας , µπορεί  να συναφθεί  µεταξύ , αφενός , της αρχής  κράτους  µέλους  της αρµόδιας  για την
είσοδο  και τη διαµονή σπουδαστών ή µαθητών  υπηκόων  τρίτης  χώρας , και, αφετέρου ,
ιδρύµατος τριτοβάθ µιας ή επαγγελ µατικής  εκπαίδευσης  ή οργανισ µού που εφαρ µόζει
38προγρά µµατα ανταλλαγής  µαθητών , εγκεκρι µένου για το σκοπό  αυτό  από το οικείο  κράτος
µέλος, κατά  την έννοια  της ρύθµισης ή της διοικητικής  πρακτικής  του.
Η σύµβαση  αυτή  ρυθµίζει ειδικότερα  :
α)τις λεπτο µέρειες  σύµφωνα  µε τις οποίες  θα εξακριβώνεται  η τήρηση  των
προϋποθέσεων  εισόδου  και διαµονής στο έδαφος , από το ίδρυµα ή τον
οργανισ µό ανταλλαγής  µαθητών  για λογαριασ µό του κράτους  µέλους , µε
επιφύλαξη  των προνο µίων τα οποία  έχει αυτό  δυνά µει της παρούσας  οδηγίας ·
β) τις λεπτο µέρειες  σύµφωνα  µε τις οποίες  θα υποβάλλονται  οι αιτήσεις  αδειών
διαµονής από το ίδρυµα ή τον οργανισ µό ανταλλαγής  µαθητών  και τις
λεπτο µέρειες  σύµφωνα  µε τις οποίες  θα χορηγούνται  οι άδειες  διαµονής ή οι
θεωρήσεις  από την αρµόδια αρχή  στο πλαίσιο  αυτής  της διαδικασίας ·
γ)την συντο µότερη  προθεσ µία από αυτή  που αναφέρεται  στο άρθρο  20,
παράγραφος  1, εντός  της οποίας  θα χορηγούνται  οι άδειες  διαµονής ή οι
θεωρήσεις . Η αφετηρία  αυτής  της προθεσ µίας είναι  η ηµεροµηνία υποβολής
της αίτησης  άδειας  διαµονής του ιδρύµατος ή του οργανισ µού ανταλλαγής
µαθητών ·
δ) τη δυνατότητα  καταγγελίας  αυτής  της σύµβασης  στις περιπτώσεις  που θα
αποδειχθεί  ότι υπήκοοι  τρίτων  χωρών  που έχουν  γίνει δεκτοί  στο πλαίσιο
αυτής  της διαδικασίας  δεν πληρούν  πλέον  τις προϋποθέσεις  διαµονής·
ε)καθώς  και, στην  περίπτωση  σύµβασης  συναπτό µενης µε οργανισ µό
ανταλλαγής  µαθητών , τις προϋποθέσεις , ειδικότερα  τις χρηµατικές , τις οποίες
πρέπει  να πληροί  αυτός  ο οργανισ µός στο πλαίσιο  αυτής  της διαδικασίας  και
τις λεπτο µέρειες  της ευθύνης  που φέρει  για το µαθητή  καθόλη  τη διάρκεια  της
διαµονής του στο έδαφος  του οικείου  κράτους  µέλους .
Άρθρο  22 : τέλη
Τα κράτη  µέλη µπορούν  να απαιτούν  από τους αιτούντες  να καταβάλλουν  τέλη για την
επεξεργασία  των αιτήσεων  άδειας  διαµονής σύµφωνα  µε την παρούσα  οδηγία . Το επίπεδο
των τελών  δεν µπορεί  να υπερβαίνει  τα διοικητικά  έξοδα  στα οποία  υποβάλλονται .
Άρθρο  23 : διαφάνεια
Κάθε  κράτος  µέλος φροντίζει  να διατίθεται  στο ευρύ  κοινό , ιδίως  µέσω του Ίντερνετ , όσο το
δυνατόν  πληρέστερο , και τακτικά  ενηµερωνό µενο, σύνολο  πληροφοριών  σχετικά  µε τα
ιδρύµατα που αναφέρονται  στο άρθρο  2 σηµείο ζ) και τους κύκλους  σπουδών  στους  οποίους
µπορούν  να γίνονται  δεκτοί  οι υπήκοοι  τρίτων  χωρών , καθώς  και σχετικά  µε τις
προϋποθέσεις  και διαδικασίες  εισόδου  και διαµονής στο έδαφός  του για λόγους  σπουδών .
39Κεφάλαιο  VI
Τελικές  διατάξεις
Άρθρο  24 : απαγόρευση  διακρίσεων
Τα κράτη  µέλη θέτουν  σε ισχύ τις διατάξεις  της παρούσας  οδηγίας  χωρίς  διάκριση  λόγω
φύλου , φυλής , χρώµατος, εθνοτικής  καταγωγής  ή κοινωνικής  προέλευσης , γενετικών
χαρακτηριστικών , γλώσσας , θρησκείας  ή πεποιθήσεων , πολιτικών  φρονη µάτων  ή κάθε  άλλης
γνώµης, ιδιότητας  µέλους  εθνικής  µειονότητας , περιουσίας , γέννησης , αναπηρίας , ηλικίας , ή
γενετήσιου  προσανατολισ µού.
Άρθρο  25 : κυρώσεις
Τα κράτη  µέλη καθορίζουν  το καθεστώς  των κυρώσεων  που εφαρ µόζονται  στις παραβάσεις
των εθνικών  διατάξεων  οι οποίες  εκδίδονται  κατ’ εφαρ µογή της παρούσας  οδηγίας  και
λαµβάνουν  κάθε  αναγκαίο  µέτρο για την εξασφάλιση  της εφαρ µογής τους. Οι κυρώσεις  που
προβλέπονται  κατ’ αυτό  τον τρόπο  πρέπει  να είναι  αποτελεσ µατικές , αναλογικές  και
αποτρεπτικές . Τα κράτη  µέλη κοινοποιούν  τις εν λόγω  διατάξεις  στην  Επιτροπή  το αργότερο
κατά  την ηµεροµηνία που αναφέρεται  στο άρθρο  27 και κάθε  µεταγενέστερη  τροποποίηση
που τις αφορά  το συντο µότερο  δυνατό .
Άρθρο  26 : έκθεση
Σε τακτά  διαστή µατα, και για πρώτη  φορά  το αργότερο  τρία έτη µετά την εκπνοή  της
προθεσ µίας που ορίζεται  στο άρθρο  27, η Επιτροπή  υποβάλλει  έκθεση  στο Ευρωπαϊκό
Κοινοβούλιο  και στο Συµβούλιο  σχετικά  µε την εφαρ µογή της παρούσας  οδηγίας  στα κράτη
µέλη και προτείνει , ενδεχο µένως , τις αναγκαίες  τροποποιήσεις .
Άρθρο  27 : µεταφορά  στο εθνικό  δίκαιο
Τα κράτη  µέλη θέτουν  σε ισχύ τις αναγκαίες  νοµοθετικές , κανονιστικές  και διοικητικές
διατάξεις  για να συµµορφωθούν  µε την παρούσα  οδηγία  το αργότερο  στις 31 ∆εκε µβρίου
2004.  Ενηµερώνουν  αµέσως  την Επιτροπή  σχετικά .
Όταν  τα κράτη  µέλη θεσπίζουν  τις εν λόγω  διατάξεις , οι τελευταίες  αυτές  περιέχουν  αναφορά
στην  παρούσα  οδηγία  ή συνοδεύονται  από παρό µοια αναφορά  κατά  την επίση µη δηµοσίευσή
τους. Ο τρόπος  της αναφοράς  καθορίζεται  από τα κράτη  µέλη.
Άρθρο  28 :έναρξη  ισχύος
Η παρούσα  οδηγία  αρχίζει  να ισχύει  την εικοστή  ηµέρα από τη δηµοσίευσή  της στην  Επίση µη
Εφηµερίδα  των Ευρωπαϊκών  Κοινοτήτων .
40Άρθρο  29 : αποδέκτες
Η παρούσα  οδηγία  απευθύνεται  στα κράτη  µέλη.
Έγινε  στις Βρυξέλλες , στις
Για το Συµβούλιο
Ο Πρόεδρος