Α4-0355/96

Ψήφισμα σχετικά με την ανακοίνωση της Επιτροπής «Σχέδιο δράσης σχετικά με την πρόσβαση των καταναλωτών στη δικαιοσύνη και τη ρύθμιση των διαφορών σε θέματα κατανάλωσης στην εσωτερική αγορά» (COM(96)0013 - C4-0195/96)

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

- έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής (COM(96)0013 - C4-0195/96),

- έχοντας υπόψη τις Συνθήκες περί Ιδρύσεως των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, τροποποιηθείσες από τη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση, ειδικότερα δε το άρθρο 6 και 129 Α της Συνθήκης ΕΚ,

- έχοντας υπόψη τη Σύμβαση των Βρυξελλών της 27ης Σεπτεμβρίου 1968 για τη διεθνή δικαιοδοσία και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις ((ΕΕ C 189 της 28.07.1990, σελ. 1)),

- έχοντας υπόψη την οδηγία 84/450/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 10ης Σεπτεμβρίου 1984, για την προσέγγιση των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών σχετικά με την παραπλανητική διαφήμιση ((ΕΕ L 250 της 19.9.1984, σελ. 17)),

- έχοντας υπόψη την οδηγία 85/577/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 20ής Δεκεμβρίου 1985, για την προστασία των καταναλωτών κατά τη σύναψη συμβάσεων εκτός εμπορικού καταστήματος ((ΕΕ L 372 της 31.12.1985, σελ. 31)),

- έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 13ης Μαρτίου 1987 για «την επανόρθωση της ζημίας του καταναλωτή» ((ΕΕ C 099 της 13.04.1987, σελ.203)),

- έχοντας υπόψη τη Σύμβαση της Ρώμης, της 19ης Ιουνίου 1980, για το νόμο που εφαρμόζεται στις συμβατικές υποχρεώσεις ((ΕΕ L 266 της 9.10.1980, σελ. 1)),

- έχοντας υπόψη την οδηγία 93/13/ΕΟΚ της 5ης Απριλίου 1993 για τις καταχρηστικές ρήτρες των συμβάσεων που συνάπτονται με καταναλωτές ((ΕΕ L 095 της 21.4.1993, σελ. 29)),

- έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Νομικών Θεμάτων και Δικαιωμάτων των Πολιτών και τη γνωμοδότηση της Επιτροπής Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Προστασίας των Καταναλωτών (Α4-0355/96),

Α. λαμβάνοντας υπόψη ότι η υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς και η αυξημένη κινητικότητα των κοινοτικών καταναλωτών σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Κοινότητα, είχαν ως επακόλουθο τη δυνατότητα πραγματοποίησης αγορών σε άλλο κράτος μέλος και έδωσαν στους επιχειρηματίες το δικαίωμα να πραγματοποιούν πωλήσεις αγαθών και υπηρεσιών εξ αποστάσεως, και, ιδίως, την αύξηση των διασυνοριακών εμπορικών συναλλαγών,

Β. θεωρώντας όμως ότι οι δυνατότητες αυτές και η άσκηση των εν λόγω δικαιωμάτων εκ μέρους των καταναλωτών και των επιχειρηματιών δημιουργούν πολυάριθμες διασυνοριακές διαφορές σε θέματα κατανάλωσης,

Γ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι διαφορές αυτές δημιουργούν, εξ αιτίας της ίδιας της φύσης τους, σειρά προβλημάτων όπως η δυσκολία εκδίκασης της υπόθεσης απο δικαστή της χώρας του εναγομένου, η δυσκολία αναζήτησης των αναγκαίων για την ανάκριση αποδεικτικών στοιχείων, οι δυσκολίες όσον αφορά την κοινοποίηση των διαδικαστικών πράξεων στο εξωτερικό, η εκτέλεση της απόφασης σε χώρα διαφορετική από εκείνη στην οποία την εξέδωσε ο δικαστής, καθώς και διάφορες άλλες δυσκολίες γύρω από την ακολουθητέα διαδικασία, είναι παράγοντες που αποθαρρύνουν τον καταναλωτή στον να επιδιώξει τη διεκδίκηση των δικαιωμάτων του,

Δ. λαμβάνοντας υπόψη ότι το ομοιόμορφο έντυπο το προοριζόμενο για την επίσημη υποβολή των διασυνοριακών απαιτήσεων που αφορούν μικρά ποσά θα ήταν ένα κατάλληλο μέσο για την παροχή στον καταναλωτή όλων εκείνων των πληροφοριών που έχουν σχέση με το νόμο που εφαρμόζεται επί της ουσίας, τις δικαστικές διαδικασίες, τις δράσεις που το δικαίωμα καθιστά δυνατές καθώς και τις υφιστάμενες διαδικασίες εξώδικης επίλυσης των διαφορών.

Ε. λαμβάνοντας υπόψη ότι στα προβλήματα αυτά προστίθεται το βασικό χαρακτηριστικό των ειδικών διαφορών σε θέματα κατανάλωσης, ήτοι η δυσαναλογία μεταξύ της οικονομικής αξίας της διαφοράς και οι δαπάνες που απαιτούν οι δικαστικές διαδικασίες,

ΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι είναι ανάγκη να δοθούν στους Ευρωπαίους πολίτες οι μηχανισμοί για να μπορούν να επιλύουν τις διασυνοριακές διαφορές σε θέματα κατανάλωσης, ακόμη και ελάχιστης σημασίας, με προσιτές τιμές και με τις απαραίτητες εγγυήσεις,

Ζ. εκτιμώντας ότι η καλύτερη μέθοδος επίλυσης των διασυνοριακών διαφορών σε θέματα κατανάλωσης είναι η καθιέρωση ομοιμόμορφων εντύπων για την επίλυση των εν λόγω διαφορών,

Η. λαμβάνοντας υπόψη ότι η πρόσβαση στη δικαιοσύνη αποτελεί συγχρόνως θεμελιώδες δικαίωμα του ανθρώπου και απαραίτητο όρο για την εξασφάλιση του εν λόγω δικαιώματος τόσο σε εθνικό όσο και σε κοινοτικό επίπεδο[semigr ]

Θ. διαπιστώνοντας ότι σχεδόν σε όλα τα κράτη μέλη προβλέπεται για τον καταναλωτή, εκτός από τις δικαστικές διαδικασίες, η δυνατότητα πρόσβασης, σε εθελοντική βάση, σε μια σειρά από εξωδικαστικές δράσεις στον τομέα της κατανάλωσης,

Ι. υπενθυμίζοντας ότι όλες αυτές οι διαδικασίες πρέπει να πληρούν ορισμένες αρχές που θα εξασφαλίζουν την αμεροληψία της απόφασης και την αποτελεσματικότητα, τη δημοσιότητα και τη διαφάνεια της διαδικασίας,

ΙΑ. υπενθυμίζοντας ότι πρέπει να εξασφαλισθεί στον καταναλωτή η δυνατότητα να προσφεύγει, αφού δοκιμασθούν όλες οι διαδικασίες για την επίτευξη συμβιβασμού, στις κανονικές δικαστικές οδούς, με σεβασμό της αρχής της αποτελεσματικότητας και της ευθυδικίας,

ΙΒ. επισημαίνοντας επίσης ότι σχεδόν σε όλα τα κράτη μέλη έχουν πραγματοποιηθεί ενέργειες για τροποποίηση των ισχυουσών δικαστικών διαδικασιών όπως δημιουργία απλοποιημένων διαδικασιών, δημιουργία ειδικών διαδικασιών μόνο για τους καταναλωτές,

ΙΓ. χαιρετίζει το «Σχέδιο δράσης» της Επιτροπής,

ΙΔ. εκτιμώντας ότι η νομική βάση των πρωτοβουλιών που αναφέρονται στο σχέδιο δράσης σχετικά με την πρόσβαση των καταναλωτών στη δικαιοσύνη και τη ρύθμιση των διαφορών σε θέματα κατανάλωσης στην εσωτερική αγορά δεν μπορεί να είναι άλλη από το άρθρο 129 Α της Συνθήκης ΕΚ,

ΙΕ. θεωρώντας ότι στο άρθρο 6 της Συνθήκης ΕΚ, όπως τροποποιήθηκε από τη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση, ορίζεται η αρχή της μη δημιουργίας διακρίσεων για λόγους ιθαγένειας, πράγμα το οποίο δημιουργεί την υποχρέωση εξασφάλισης στους καταναλωτές της πρόσβασης στη δικαιοσύνη επί ίσοις όροις,

ΙΣΤ. θεωρώντας ότι η Επιτροπή πρέπει να ευνοήσει τη δικαστική συνεργασία στην Ευρωπαϊκή Ένωση, εκμεταλλευόμενη στο έπακρον και τις δυνατότητες που της προσφέρει το άρθρο Κ.1 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση,

ΙΖ. θεωρώντας ότι οι ενέργειες που προβλέπονται στο «Σχέδιο δράσης» μπορούν να θεωρηθούν συμπληρωματικές στην πρόταση οδηγίας για της απαγορευτικές δράσεις στον τομέα της προστασίας των συμφερόντων των καταναλωτών που υποβλήθηκε στις 24 Ιανουαρίου 1996 και να συμπληρώσουν τα πρότυπα σχέδια που εφαρμόζονται ήδη για να ευνοηθεί η πρόσβαση των καταναλωτών στη δικαιοσύνη ((ΕΕ C 107 της 13.4.1996, σελ. 3)),

ΙΗ. θεωρώντας ότι η σημασία του προβλήματος της πρόσβασης των καταναλωτών στη δικαιοσύνη είναι τέτοια ώστε να δικαιολογεί μια κοινοτική δράση, δεδομένου ότι ένας τέτοιος στόχος δεν μπορεί να επιτευχθεί με κατάλληλο τρόπο μέσω δράσεων που προέρχονται μόνον από τα κράτη μέλη,

ΙΘ. θεωρώντας ότι πρέπει να δημιουργηθεί ένα συνεκτικό λειτουργικό πλαίσιο που θα καταστήσει αποτελεσματική την πρόσβαση των καταναλωτών στη δικαιοσύνη,

1. καλεί την Επιτροπή να λάβει υπόψη τις γενικές παρατηρήσεις που περιέχει το παρόν ψήφισμα[semigr ]

2. λαμβάνει υπόψη τα σχέδια της Επιτροπής για την εισαγωγή ενός απλοποιημένου εντύπου για τις ενδοκοινοτικές διαφορές αξίας χαμηλότερης ενός ορισμένου ποσού. Η εισαγωγή διαδικασίας εντύπου, σε συνδυασμό με τις «οδηγίες χρήσεως» που θα θεσπισθούν στη δεύτερη φάση με κανονισμό, δεν πρέπει να θίγει το εθνικό δικονομικό δίκαιο[semigr ]

3. καλεί την Επιτροπή να εκπονήσει περαιτέρω προτάσεις με στόχο τη διευκόλυνση της πρόσβασης των ευρωπαίων πολιτών που δεν είναι μόνιμοι κάτοικοι μιας χώρας στις εθνικές δικαστικές διαδικασίες[semigr ]

4. ζητεί από την Επιτροπή να περιορίσει την περίοδο πειραματισμού σχετικά με την πρόσβαση στις δικαστικές και εξωδικαστικές διαδικασίες που αναφέρονται στο παράρτημα 1 - «ενδεικτικό χρονοδιάγραμμα σχετικά με τα ληπτέα μέτρα για την εφαρμογή των μελετωμένων πρωτοβουλιών» της ανακοίνωσης της Επιτροπής[semigr ]

5. εκφράζει ευνοϊκή άποψη για τη δημοσίευση, εκ μέρους της Επιτροπής, του «Οδηγού Δικαστικής Συνδρομής στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο» ο οποίος διατίθεται σε όλες τις κοινοτικές γλώσσες και μοιράζεται δωρεάν σε όλους τους ενδιαφερομένους φορείς[semigr ]

6. προτρέπει την Επιτροπή να συνεχίσει να εφαρμόζει πρότυπα σχέδια με στόχο την προώθηση και τη δημιουργία ευνοϊκών συνθηκών για τη συνεργασία μεταξύ των οργανώσεων καταναλωτών[semigr ]

7. θεωρεί ότι, όσον αφορά τις παράνομες εμπορικές συμπεριφορές, πρέπει να προωθηθεί από τα κράτη μέλη η δυνατότητα άσκησης δράσης εκ μέρους των ενώσεων των καταναλωτών, των επαγγελματιών και των βιομηχάνων, ως εντολοδόχων όσων εγείρουν μεμονωμένως απαίτηση, καθώς και να αναγνωρισθεί στις εν λόγω ενώσεις το δικαίωμα άσκησης αγωγής εν ονόματι του συλλογικού συμφέροντος, κατά συγκεκριμένων παράνομων εμπορικών συμπεριφορών που ήδη προβλέπονται από τις εθνικές νομοθεσίες, έχοντας, π.χ., το δικαίωμα να ειδοποιούνται εκ των προτέρων για την εκδίκαση υποθέσεων που έχουν τους ιδίους αντιδίκους και το ίδιο αντικείμενο[semigr ]

8. καλεί την Επιτροπή να τηρεί ενήμερο το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με την εφαρμογή των διαφόρων προβλεπομένων σταδίων του «Σχεδίου δράσης»[semigr ]

9. προτρέπει τα κράτη μέλη να διασφαλίσουν, με νομικά ή διοικητικά μέτρα, ότι οι επιχειρήσεις των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης οι οποίες πωλούν τα προϊόντα τους ή παρέχουν τις υπηρεσίες τους στο έδαφός τους, θα διαθέτουν ένα μόνιμο αντιπρόσωπο (για παράδειγμα, δικό τους παράρτημα, θυγατρική, άλλη επιχείρηση, ανεξάρτητη ένωση ή οργάνωση), ο οποίος εξ ονόματος της επιχείρησης και για λογαριασμό της θα μπορεί να προβαίνει σε εξωδικαστική ρύθμιση των απαιτήσεων των καταναλωτών που ενδέχεται να προκύψουν στο πλαίσιο των διασυνοριακών εμπορικών δραστηριοτήτων των εν λόγω επιχειρήσεων[semigr ]

10. καλεί τα κράτη μέλη να ευνοήσουν κατά το δυνατόν τη δημιουργία μη δικαστικών διαδικασιών για την επίλυση των διαφορών για τα θέματα κατανάλωσης και να απλοποιήσουν τους μηχανισμούς για την πρόσβαση σε αυτές, βάσει των αρχών της ανεξαρτησίας και της αμεροληψίας του αρμοδίου για τη λήψη απόφασης οργάνου, καθώς και της αποτελεσματικότητας και της διαφάνειας της διαδικασίας[semigr ] η δημιουργία και η λειτουργία των εν λόγω δομών πρέπει να στηριχθεί σε μια συμφωνία με τις καταναλωτικές και εμπορικές οργανώσεις και να υπαχθεί σε διοικητικό έλεγχο[semigr ]

11. αναγνωρίζει τη σημασία των συμπεφωνημένων μηχανισμών που ισχύουν για την επίλυση των θεμάτων περί των οποίων γίνεται λόγος, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται οι προαναφερθείσες Συμβάσεις των Βρυξελλών και της Ρώμης, αλλά επισημαίνει ότι οι μηχανισμοί αυτοί δεν είναι πλέον επαρκείς για την επίλυση των διαμεθοριακών διαφορών στα θέματα κατανάλωσης και κυρίως των προβλημάτων που οι τελευταίες δημιουργούν[semigr ]

12. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στην Επιτροπή και, προς ενημέρωση, στο Συμβούλιο και τα εθνικά κοινοβούλια.