ARCHIVES HISTORIQUES 
DE LA COMMISSION 
 
 
 
COLLECTION RELIEE DES 
DOCUMENTS "COM" 
 
 
 
 
COM (84) 125 
 
 
 
Vol. 1984/0 047 
  
 
Disclaimer  
Conformém ent au règlement (CEE, Euratom) n° 354/83 du Conseil du 1er février 1983 
concernant l'ouverture au public des archives historiques de la Communauté économique 
européenne et de la Communauté européenne de l'énergie atomique (JO L 43 du 15.2.1983, 
p. 1), tel que modifié par le règlement (CE, Euratom) n° 1700/2003 du 22 septembre 2003 
(JO L 243 du 27.9.2003, p. 1), ce dossier est ouvert au public. Le cas échéant, les documents 
classifiés présents dans ce dossier ont été déclassifiés conformément à l'article 5 dudit 
règlem ent. 
In accordance with Council Regulation (EEC, Euratom) No 354/83 of 1 February 1983 
concerning the opening to the public of the historical archives of the European Econom ic 
Communit y and the European Atom ic Energy Communit y (OJ L 43, 15.2.1983, p. 1), as 
amended by Regulation (EC, Euratom) No 1700/2003 of 22 September 2003 (OJ L 243, 
27.9.2003, p. 1), t his file is open to the public. Where necessary, classified documents in this 
file have been declassified in conformity with Article 5 of the aforementioned regulation.  
In Übereinstimmung mit der Verordnung (EWG, Euratom) Nr. 354/83 des Rates vom  1. 
Februa r 1983 über die Freigabe der historischen Archive der Europäischen  
Wirtschaftsgemeinschaft und der Europäischen Atomgem einschaft (ABI. L 43 vom  15.2.1983,  
S. 1), geändert durch die Verordnung (EG, Euratom) Nr. 1700/2003 vom 22. Septem ber 2003  
(ABI. L 243 v om 27.9.2003, S. 1), ist diese Datei der Öffentlichkeit zugänglich. Soweit  
erforderlich, wurden die Verschlusssachen in dieser Datei in Übereinstimmung mit Artikel 5  
der genannten Verordnung freigegeben.  
ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ
COM(84) 125 τελικό  
Βρυξέλλες, 6  Μαρτίου 1984
ΠΕΝΤΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΏΠΗ  
(Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο)
CO M ( 84) 125 τελ ικ ό

ΠΕΝΤΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ  
(Μάρτιος 1979 - Μάρτιος 1984)
Εισαγωγή
Πριν από το Μάρτιο του 1979, η νομισματική συνεργασία στην  
Κοινότητα, βασιζόταν σε διατάξεις της Συνθήκης και αποφάσεις του  
Συμβουλίου. Απέκτησε όμως νέες διαστάσεις και κατευθύνσεις με την  
καθιέρωση του Ευρωπαϊκού Νομισματικού Συστήματος του οποίου ο στόχος  
σαφώς καθορισμένος από την αρχή, ήταν η αποκατάσταση "στενότερης  
νομισματικής συνεργασίας που να οδηγήσει σε μια ζώνη οικονομικής  
σταθερότητας στην Ευρώπη". Στο μέτρο που η ιστορία της νομισματικής  
συνεργασίας στην Ευρώπη από το Μάρτιο του 1979 είναι ταυτόσημη με  
την ιστορία του ΕΝΣ, ο απολογισμός είναι κοινός και για τα δυό.
Η έκθεση αυτή κάνει έναν απολογισμό του ΕΝΣ. Αρχίζει με μίαν  
ανάλυση της συνεισφοράς του ΕΝΣ στην πραγματοποίηση της απαραίτητης  
σύγκλισης προς τη σταθερότητα, προσπαθεί να εκτιμήσει το βαθμό  
σύγκλισης που επιτεύχθηκε από τη λειτουργία του συστήματος και εκθέτει  
τα αποτελέσματα.
Στη συνέχεια ασχολείται με τον τρόπο με τον οποίο οι μηχανισμοί  
του συστήματος εξασφάλισαν μια λελογισμένη διαχείριση των συναλλαγών  
και εξετάζει διαδοχικά το βαθμό προσαρμογής των μηχανισμών και την  
έκταση του πεδίου εφαρμογής τους.

I. ΤΟ ΕΝΣ, ΜΕΣΟ ΣΥΓΚΛΙΣΗΣ ΤΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ
Ο βαθμός επιτυχίας του ΕΝΣ πρέπει να εκτψηθεί υπό το πρίομα του  
διπλού στόχου που του έχει ανατεθεί: η ικανότητά του να ωθήαει προς  
μεγαλύτερη σύγκλιση των οικονομικών πολιτικών και τα αποτελέσματα  
σχετικά με τη σταθεροποίηση των νομισματικών μεταβλητών.
Α. Η σύγκλιση που προήλθε από τη λειτουργία του ΕΝΣ
α) Το ΕΝΣ κατέστησε ουσιαστικότερες τις κοινοτικές διαδικασίες  
εποπτε(ας
Η καθιέρωση του ΕΝΣ δεν επέφερε καμία επίσημη αλλαγή ή επέκταση  
στο σύστημα κοινοτικής εποπτείας που είχε προοδευτικά τεθεί σε λειτουργία  
την προηγούμενη δεκαετία. Αντίθετα συνέβαλε ενεργά στην ένταση των  
υπαρχουσών διαδικασιών και την κινητοποίησή τους προς έναν ενιαίο  
στόχο.
Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 70 το σύστημα εποπτείας,  
και συντονισμού της Κοινότητας αποδείχτηκε σχετικά ανεπαρκές. Η ανεπάρκεια  
αυτή υπήρξε ένας από τους κυριότερους λόγους της σχετικής αποτυχίας  
των πρώτων προσπαθειών για την εγκαθίδρυση ενός καθεστώτος σταθερών  
ισοτιμιών στην Κοινότητα (η εμπειρία του "νομισματικού φιδιού").
Μπροστά στις σοβαρές διαταραχές του διεθνούς περιβάλλοντος που είχαν  
σχέση με την εγκατάλειψη του συστήματος των σταθερών ισοτιμιών και  
την αύξηση της τιμής του πετρελαίου, οι χώρες μέλη προτίμησαν να  
επιλέξουν οικονομικές πολιτικές μερικές φορές διαμετρικά αντίθετες  
μεταξύ τους, γιατί καμιά δεν ήταν πραγματικά διατεθειμένη να παρεκκλίνει  
από τους στόχους που είχε θέσει σε εθνικό επίπεδο για να υποβληθεί  
σε συναλλαγματική πειθαρχία.
Η δημιουργία του ΕΝΣ αποτέλεσε έναν αμυντικό μηχανισμό απέναντι  
στις απρόβλεπτες ανατιμήσεις του δολλαρίου και τους κινδύνους υποβάθ-  
μ ίσης της οικονομικής κατάστασης στους οποίους ήταν εκτεθειμένη  
η Κοινότητα εξαιτίας της τόσο διαφορετικής αντιμετώπισης της κατάστασης  
εκ μέρους των κρατών μελών. Η εφαρμογή του συστήματος βοήθησε σταδιακά  
στο να συνειδητοποιηθεί η σοβαρότητα της κατάστασης.

- 3 -
Οι βασικές κατευθυντήριες γραμμές των οικονομικών πολιτικών των κρατών  
μελών αινέκλιναν προς την ανάγκη σταθεροποίησης των τιμών και την  
καλύτερη δυνατή ευθυγράμμιση στον τομέα αυτό. Αυτή ήταν άλλωστε  
και η βασική επιλογή κατά τη δεύτερη πετρελαϊκή κρίση.
~ Οι διαβουλευσεις μεταξύ των κοινοτικών οργάνων έγιναν συστηματική  
πρακτική. Οι περιορισμοί που επέβαλαν οι κανόνες του ΕΝΣ έδωσαν  
συγκεκριμένο και λειτουργικό χαρακτήρα στην τακτική εξέταση της  
πορείας των οικονομικών και νομισματικών πολιτικών που διενεργούσε  
η επιτροπή των Διοικητών και η Νομισματική επιτροπή.
- Οι πιέσεις στο εσωτερικό του συστήματος οδήγησαν σε μεγαλύτερη  
πειθαρχία. Οι αναπροσαρμογές στο εσωτερικό του συστήματος υπήρξαν  
οι κατάλληλες ευκαιρίες για μια σε βάθος εξέταση των οικονομικών  
πολίτικων των κρατών μελών. Η πρακτική αυτή, που δεν περιλαμβανόταν  
ρητά στους κανόνες λειτουργίας του ΕΝΣ, έχει τώρα γίνει συνήθης  
μετά την αναπροσαρμογή του Φεβρουαρίου του 1982. Ενώ στο παρελθόν  
οι αναπροσαρμογές είχαν κυρίως τεχνικό χαρακτήρα, από την ημερομηνία  
αυτή και μετά οι μεταβολές των ισοτιμιών συνδυάζονται με ένα πρόγραμμα  
συνοδευτικών μέτρων για τις χώρες που ζητούν την υποτίμηση του  
νομίσματός τους. Μέσα σε ένα πληθωριστικό περιβάλλον μια έστω  
μη σύμμετρη προσπάθεια του είδους αυτού ήταν μέσα στο πνεύμα του  
στόχου της σταθερότητας.
β) Η σημασία των υποχρεώσεων σύγκλισης παραμένει πάντως περιορισμένη
Η πρόοδος που πραγματοποιήθηκε όσον αφορά τη σύγκλιση - ιδιαίτερα  
κατά τη διάρκεια των δύο τελευταίων χρόνων - εξακολουθεί να είναι^ανεπαρ­
κής και ασταθής. Αν το ΕΝΣ ώθησε τους συμμετέχοντες σ'αυτό να εντείνουν  
τη συνεργασία τους σε συγκεκριμένους τομείς της νομισματικής πολιτικής,  
διατηρούν ωστόσο σχεδόν πλήρη ελευθερία κινήσεων και οι εσωτερικές σκο­
πιμότητες μπορούν να τους απομακρύνουν από τη γραμμή που είναι πλησιέ-  
στερη προς την υλοποίηση των κοινών στόχων.
Η εμπειρία από τις ποοσπάθειες προσαοιιονής που έγιυαν στα.διάφορα κράτη  
υέλη της Κοινότητας νια να αντιυετωπισθούν οι επιπτώσεις των δυο. πετρελαϊκών  
κρίσεων και της εξέλιξης της τιμής του δολαρίου, δείχνει ότι η σύγκλιση είναι  
προϊόν κυρίως της βούλησης των κυβερνήσεων να ακολουθήσουν τις κατάλληλες

- 4 -
πολιτικές και η βούληση αυτή ενισχύεται, για τις χώρες που συμμετέχουν  
στο ΕΝΣ, από την πειθαρχία στην οπο^α ωθεί η τήοηση των υποχρεώσεων  
στο συναλλαγματικό τομέα.
Η σύνδεση των συμμετεχόντων στους μηχανισμούς του ΕΝΣ επέβαλε  
τη στενότερη μεταξύ τους συνεργασία ως προς την πορεία της νομισματικής  
πολιτικής τους. Επιπλέον σύμφωνα με το στόχο της εσωτερικής και εξωτερι­
κής σταθερότητας που έχει τεθεί, ο καθορισμός των ποσοτικών στόχων  
όσον αφορά την κυκλοφορία χρήματος και τις πιστώσεις στράφηκε προς  
προοδευτική μείωση της προσφοράς χρήματος στα περισσότερο κράτη μέλη.
Η ένταση της συνεργασίας και της νομισματικής πειθαρχίας συνέβαλε απο­
τελεσματικά στη μείωση των πιέσεων που ασκούντο επί των ισοτιμιών και  
των τιμών. Ωστόσο, οι συγκλίνοντες ποσοτικοί στόχοι δεν αρκούσαν για  
να εξασφαλίσουν διαρκή σταθερότητα στο ΕΝΣ. Η εναρμόνιση των νομισμα­
τικών πολιτικών με τους στόχους του συναλλαγματικού τομέα είναι στην  
πραγματικότητα καρπός συνθέτων αλληλεπιδράσεων, συνέπεια του βαθμού  
ανοίγματος κάθε χώρας προς το εξωτερικό, απόρροια ακόμη του τρόπου  
με τον οποίο έχει επιτευχθεί ο στόχος της αύξησης της κυκλοφορίας χρή­
ματος - υπερβολική αύξηση των τραπεζικών πιστώσεων παράλληλα με διαρροή  
κεφαλαίων μπορεί να έχει τις ίδιες επιπτώσεις για τη δημιουργία χρή­
ματος με μια ελεγχόμενη αύξηση των πιστώσεων στο εσωτερικό - και κυρίως  
αποτέλεσμα, του γενικού προσανατολισμού της οικονομικής πολιτικής  
και των προβλέψεων που έχουν γίνει βάσει της πολιτικής αυτής. Για το  
λόγο αυτό ο προσανατολισμός προς νομισματικές πολιτικές περισσότερο  
περιοριστικές δεν μπόρεσε να επεκταθεί σε μεγαλύτερη κλίμακα λόγω των  
εξαιρετικά υψηλών δημοσιονομικών ελλειμμάτων και του ανεπαρκούς ελέγχου  
της ονομαστικής αύξησης των εισοδημάτων και του κόστους.
Το ΕΝΣ δεν μπόρεσε να ασκήσει σταθερή πίεση στα μέσα δράσης  
που δεν έχουν άμεση σχέση με τη νομισματική πολιτική, αλλά και τις  
περισσότερες φορές η πίεση ερχόταν καθυστερημένα. Δύο συγκεκριμένοι  
παράγοντες συνέβαλαν στην εξασθένιση του δυναμικού σύγκλισης των συνο­
λικών πολιτικών αναπροσαρμογής.
- Κατά πρώτο λόγο, η διατήρηση των περιορισμών στην ελεύθερη κυκλοφορία  
κεφαλαίων σε πολλά κράτη μέλη, παρεμπόδισε την επέκταση των επιπτώσεων  
των οικονομικών και νομισματικών πολιτικών των κρατών μελών στο σύνολο

- 5 -
της Κοινότητας μείωσε τη σημασία της νομισματικής συνεργασίας και  
δεν μπόρεσε να επιβραδύνει τη συσσώρευση των πιέσεων επί των ισοτι­
μιών.
- Κατά δεύτερο λόγο, οι δυνατότητες και οι διευκολύνσεις οργανωμένου  
και χωρίς όρου δανεισμού από τις διεθνείς αγορές έδωσαν τη δυνατότητα  
να αποφευχθεί η εσπευσμένη προσφυγή στους βραχυπρόθεσμους και μεσο­
πρόθεσμους πιστωτικούς μηχανισμούς του συστήματος. Από τη δημιουργία  
του ΕΝΣ χρησιμοποιήθηκε μόνο ο εκτός του συστήματος μηχανισμός δανειο-  
δοσίας και δανειοληψ!ας της Κοινότητας. Δεν έγινε χρήση του πιστωτικού  
μηχανισμού του συστήματος ως μέσου σύγκλισης και επομένως δεν έγινε  
εκμετάλλευση της δυνατότητας που παρέχει ο μηχανισμός αυτός για να  
διευκολυνθεί η εφαρμογή του προγράμματος αναπροσαρμογής.
Β. Τα αποτελέσματα όσον αφορά την υλοποίηση του στόχου της σταθερότητας  
α) Το σύστημα συνέβαλε θετικά στη σταθερότητα των ισοτιμιών
Παρά την αστάθεια του διεθνούς οικονομικού περιβάλλοντος, το  
ΕΝΣ πέτυχε να περιορίσει την αστάθεια των ισοτιμιών των νομισμάτων  
που συμμετέχουν σ'αυτό και να αποκαταστήσει μεταξύ τους ένα κανονικό  
ρυθμό εξέλιξης.
Η υποχρέωση διατήρησης των τιμών σε στενά πλαίσια οδήγησε,  
όπως είναι φυσικό, σε μεγαλύτερη σταθερότητα των ισοτιμών βραχυπρόθεσμα.  
Αν ληφθεί ως νόμισμα αναφοράς το γερμανικό μάρκο, μεταξύ 1979 και 1983  
οι μέσες μηνιαίες αποκλίσεις των υπόλοιπων νομισμάτων του ΕΝΣ κυμάνθηκαν  
μεταξύ 0,5 και 0,8%, δηλαδή τρείς φορές λιγότερο από τα μεγάλα νομίσμα­
τα που δεν συμμετέχουν στο σύστημα-δολλάριο, γεν και στερλίνα - για  
τα οποία οι διαφορές ήσαν μεταξύ 2,4% και 2,7%. Όσον αφορά το γαλλικό  
φράγκο και την ιταλική λιρέττα - που κυμαίνονταν ελεύθερα πριν από  
τη συμμετοχή του ΕΝΣ η μέση απόκλισή τους έναντι του γερμανικού  
μάρκου μειώθηκε περισσότερο από το μισό από το 1979 σε σύγκριση με  
την περίοδο 1974-78 (από 1,7% σε 0,8% για τη Γαλλία και από 2,2%  
σε 0,8% για την Ιταλία).

-  6 -
Δεδομένου του σημαντικού ρόλου των ενδοκοινοτικών σχέσεων στο  
εξωτερικό εμπόριο των κρατών μελών, η μεγαλύτερη σταθερότητα των  
ισοτιμιών των νομισμάτων που συμμετέχουν στο σύστημα είχε ως αποτέλεσμα  
μεγαλύτερη σταθερότητα στις πραγματικές ισοτιμίες τους, δηλ. τις  
μέσες τιμές στις οποίες κάθε χώρα πραγματοποιεί τις συναλλαγές της  
με τον υπόλοιπο κόσμο. Η μέση μηνιαία απόκλιση των πραγματικών ισοτιμιών  
των νομισμάτων του ΕΝΣ εκτείνεται μεταξύ 1,2% και 1,5% για την  
περίοδο 1979-83. Παρατηρείται δηλαδή αισθητή μείωση σε σύγκριση με  
την προηγούμενη περίοδο (μεταξύ 1,3% και 2% για το διάστημα 1974-79)  
και η διακύμανση ήταν σαφώς κατώτερη από τα μεγάλα εκτός του Συστή­
ματος νομίσματα (μέση διαφορά μεταξύ 2,3% και 2,8% για το δολλάριο,  
το γεν και τη στερλίνα).
Από τη δημιουργία του ΕΝΣ έχουν γίνει επτά πράξεις αναπροσαρμογής.
Η συχνότητα των αναπροσαρμογών δείχνει βεβαίως τα όρια που έχει  
η μεσοπρόθεσμη σταθεροποίηση των τιμών συναλλάγματος ανάμεσα σε  
χώρες των οποίων ο πληθωρισμός και τα αποτελέσματα των ισοζυγίων  
πληρωμών διαφέρουν ουσιαστικά. Σε όλες τις περιπτώσεις πάντως,  
οι μεταβολές των ισοτιμιών ακολούθησαν την εξέλιξη των βασικών  
οικονομικών παραγόντων και συνέβαλαν στο να αποτραπούν οι απότομες  
διακυμάνσεις των πραγματικών τιμών συναλλάγματος (πραγματική τιμή  
συναλλάγματος διορθωμένη κατά τη διαφορά του πληθωρισμού ανάμεσα  
στην εξεταζόμενη χώρα και στους εμπορικούς εταίρους της). Από  
το 1979 ως το 1983, η μεγάλη διαφορά σε σχέση με την τάση μεσοπρόθετ*  
σμης εξέλιξης των πραγματικών συναλλαγματικών ισοτιμιών του μάρκου,  
του γαλλικού φράγκου, της λιρέττας και της ιρλανδικής λίρας έναντι  
των άλλων νομισμάτων που συμμετέχουν στο σύστημα, ήταν περίπου  
η μισή από τη διαφορά που είχε παρατηρηθεί κατά προηγούμενα πέντε  
χρόνια. Κατά τον ίδιο τρόπο, οι αποκλίσεις από τη βασική τάση  
των πραγματικών συναλλαγματικών ισοτιμιών κάθε νομίσματος που

- 7 -
συμμετέχει ατο σύστημα, έναντι του ουνόλου των κυριοτέρων νομισμάτων  
παρέμειναν σε σαφώς στενότερα όρια (το εύρος των αποκλίσεων τοποθετεί­
ται μεταξύ του 8,2 και 13,1%) από τα μεγάλα νομίσματα που δεν  
συμμετέχουν (δεδομένου ότι το μέγεθος της διαφοράς είναι σε 16%  
για το δολάριο ενώ υπερβαίνει τα 29 και 41% για το γιεν και τη  
στερλίνα αντίστοιχα). Αυτή η τακτική συναλλαγματική διαχείριση  
απέτρεψε βεβαίως την εμφάνιση προστατευτικών αντιδράσεων που θα  
μπορούσαν να εκδηλωθούν στην περίπτωση σημαντικών διακυμάνσεων  
των τιμών ή ανταγωνιστικής υποτίμησης.
β) Τα αποτελέσματα που έχουν επιτευχθεί ως προς τη σύγκλιση των  
τιμών απαιτούν μια πιο λεπτομερειακή εκτίμηση  
Κατά το σύνολο των προηγουμένων πέντε ετών, τα αποτελέσματα σχετικά  
με τη μείωση του πληθωρισμού παραμένουν μέτρια. 0 μέσος ρυθμός  
του πληθωρισμού στην Κοινότητα, που έχει μετρηθεί βάσει του δείκτη  
τιμών κατανάλωσης, υπολογίζεται ότι μειώθηκε κατά 2,7 μονάδες  
από το 1979 (8,9%) ως το 1983 (6,2%). Μόνο για τους συμμετέχοντες  
στο μηχανισμό συναλλάγματος, η μείωση του ρυθμού του πληθωρισμού  
θα είναι μικρότερη από 2 μονάδες με βάση ένα χαμηλότερο αρχικό  
επίπεδο ( 8% το 1979 και 6,1% το 1983). Η τάση επιβράδυνσης του  
πληθωρισμού αναμένεται να συνεχιστεί κατά το 1984, δεδομένου  
ότι οι σημερινές προβλέψεις για το ρυθμό του πληθωρισμού τοποθετούνται  
στο 5,2% για τον κοινοτικό μέσο όρο και στο 5% για τις χώρες που  
συμμετέχουν στον μηχανισμό συναλλάγματος του ΕΝΣ. Κατά την ίδια  
περίοδο, οι διαφορές στην εξέλιξη των τιμών μειώθηκαν ελάχιστα  
ανάμεσα στις χώρες της Κοινότητας (ο μέσος όρος των απόλυτων διάφορων  
περνά από 4,3 ποσοστιαίες μονάδες το 1979 σε 3,9 το 1983), ενώ  
διατηρήθηκαν ανάμεσα στις χώρες που συμμετέχουν στο μηχανισμό  
συναλλάγματος (μέσος όρος των απόλυτων διαφορών 4,4 το 1983 έναντι  
4,2 το 1979). Πάντως, έχει επιτευχθεί ουσιαστική πρόοδος στη  
μείωση των αποκλίσεων για το χρόνο αυτό ( ο μέσος όρος των απόλυ­
των διαφορών εκτιμάται σε 2,5 για την Κοινότητα και σε 2,7 για  
τους συμμετέχοντες στο μηχανισμό συναλλάγματος του ΕΝΣ).

-  8 -
Κατά την περίοδο αυτή διακρίνονται δύο διαδοχικές φάοεις. Υπογραμμί­
ζοντας περισσότερο τις εξελίξεις των τιμών των χωρών που συμμετέχουν  
στο μηχανισμό συναλλάγματος του ΕΝΣ, διαπιστώνεται :
- κατά τη διάρκεια των δύο πρώτων ετών λειτουργίας του ΕΝΣ, ο  
μέσος ρυθμός αύξησης των τιμών στη ζώνη τείνει να επιβραδύνεται  
για να φθάσει το 10,3% το 1980. Παράλληλα, οι πληθωριστικές  
διαφορές ανάμεσα στις χώρες, αυξάνονται,
- εν συνεχεία, και κυρίως από το 1982, τα ποσοστά του πληθωρισμού  
συγκλίνουν προς μία αισθητά φθίνουσα τάση.
Εσωτερικοί λόγοι, καθώς επίσης και οι επιπτώσεις του διέθνούς  
περιβάλλοντος, εξηγούν τις εξελίξεις αυτές.
Στο εσωτερικό επίπεδο, λαμβάνοντας υπόψη τις κεκτημένες αποκλίσεις,  
δεν ήταν δυνατό να επιτευχθεί ο στόχος σταθεροποίησης με ίσους  
όρους και στα ίδια χρονικά όρια σε όλες τις χώρες. Εξάλλου, η  
Γαλλία , η Ιταλία και η Ιρλανδία δεσμεύτηκαν στα πλαίσια του ΕΝΣ  
με σχετικές θέσεις των νομισμάτων τους, ΐ - ευνοϊκές ως προς την  
πραγματική τιμή συναλλάγματος. Αντίθετα, οι πραγματικές συναλ’ -  
λαγματικές ισοτιμίες των νομισμάτων του ϊ'φιδιού" είχαν τοποθετηθεί  
σε ένα σχετικά υψηλό επίπεδο. Σε μία πρώτη φάση, αναπτύχθηκε  
μια πληθωριστική διαφορά προτού ασκηθεί πλήρως η πίεση των τιμών  
συναλλάγματος. Επειδή οι αναπροσαρμογές που έγιναν τότε, αντιστάθ­
μισαν μόνο μερικώς τις διαφορές του πληθωρισμού, το σύστημα ακολού­
θησε προοδευτικά μια πειθαρχημένη πορεία προς τη σταθερότητα.
Κατά τη δεύτερη φάση, η πειθαρχία αυτή είχε περισσότερο εκούσιο  
χαρακτήρα ο οποίος παγιώθηκε κυρίως της αξιοσημείωτης σύγκλισης  
τόσο των κατευθύνσεων των νομισματικών πολιτικών όσο και των αναπ  
προσαρμογών των οικονομικών και δημοσιονομικών πολιτικών.
0 αντίκτυπος των δύο διαδοχικών πετρελαϊκών κρίσεων στις οικονο-!  
μίες των βιομηχανικών χωρών, ήταν περίπου ισοδύναμος:

- 9 -
κάθε φορά, αντιστοιχούσε για τη ζώνη ΟΟΣΑ σε μία εκροή της τάξης  
του 2% του ΑΕΠ. ίίστοσο, ο πληθωριστικός αντίκτυπος της δεύτερης  
πετρελαϊκής κρίσης στις χώρες του ΕΝΣ ήταν δυνατό να ελεχθεί καλύτερα  
από ότι το 1974. Από το 1972 ως το 1974, το μέσο ποσοστό πληθωρι­
σμού στις χώρες του ΕΝΣ ανήλθε απότομα από 6,3% σε 12,9%. Η επιτάχυνση  
περιορίστηκε περισσότερο κατά το 1980 (10,2% πληθωρισμός έναντι 6,7%  
το 1978). Μια δεύτερη κρίση προήλθε από το εξωτερικό λόγω της εξέ­
λιξης του δολαρίου το οποίο ανατιμήθηκε κατά 70% περίπου από  
το 1979. Η άνοδος του δολαρίου συνέβαλε στο να διατηρηθούν οι  
πληθωριστικές πιέσεις στις χώρες μέλη όπου η κατάσταση στον τομέα  
αυτό ήταν επισφαλής. Το υψηλό επίπεδο των αμερικανικών επιτοκίων  
επηρέασε επίσης τα τρέχοντα ισοζύγια των κρατών μελών. Αντίθετα,  
η σταθερή άνοδος του δολαρίου ευνόησε τη σταθερότητα των συναλλαγμα-  
κών σχέσεων στα πλαίσια του ΕΝΣ επιβαρύνοντας την πραγματική ισοτιμία  
του κυριοτέρου νομίσματος του συστήματος, πράγμα που αποδείχτηκε  
ιδιαίτερα χρήσιμο σε μία περίοδο όπου άρχισε να διαμορφώνεται  
προοδευτικά η ιδέα και η πρακτική της σύγκλισης.

-ΙΟ-
ΙΙ. TO ΕΝΣ, ΜΕΣΟ ΓΙΑ MIA ΤΑΚΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΣΥΝΑΛΛΑΓΜΑΤΩΝ
Οι πολιτικές και οι θέσεις που απορρέουν από την ίδια την ύπαρξη  
του συστήματος, συνέβαλαν στη σταθεροποίηση των συναλλαγματικών  
σχέσεων ανάμεσα στα νομίσματα που συμμετέχουν, αλλά το αποτέλεσμα  
αυτό οφείλεται επίσης και στους μηχανισμούς του συστήματος του  
οποίου η λειτουργία πρέπει να εξεταστεί στην καθημερινή πρακτική  
της και υπό το φως των ψηφισμάτων των Ευρωπαϊκών Συμβουλίων της Βρέμης  
και των Βρυξελλών και των διατάξεων της συμφωνίας της 13ης Μαρτίου 1979  
για τον καθορισμό, μεταξύ των εθνικών τραπεζών των κρατών μελών, των  
τοόπων λειτουργίας του ΕΝΣ. Η εξέταση αυτή πρέπει να γίνει με τη διπλή  
ποοοπτική του τοόπου με τον οποίο χρησιμοποιήθηκαν οι υπγανισυοί - η  
προσαρμογή τους στις ανάνκες - και του πεδίου εφορμογής τους - την εμβέλειά τους.
Α. Η προσαρμογή των μηχανισμών  
α) Χρησιμοποίηση του ECU
Τα ECU που λαμβάνουν οι εθνικές τράπεζες ως αντάλλαγμα για τη  
συμβολή τους σε χρυσό και δολάρια, χρησιμοποιούνται ελάχιστα.
0 τρόπος με τον οποίο δημιουργούνται (ανανεώσιμες διασταυρούμενες  
πιστώσεις (swaps) με αβέβαιη κατάληξη κατά το τέλος της μεταβατικής  
φάσης ) και η αστάθεια της αξίας τους (που συνδέεται με δύο κινητές  
μεταβλητές, δηλαδή την τιμή του χρυσού και την τιμή του δολαρίου)  
τις καθιστούν επισφαλή στοιχεία ενεργητικού. Σαν στοιχείο ενεργητι­
κού ελάχιστα προσελκύουν λόγω του ότι δεν γίνονται ευρέως αποδεκτές  
(ένας πιστωτής είναι υποχρεωμένος να δεχτεί μια εξόφληση σε ECU  
μόνο στη λήξη μιας πολύ βραχυπρόθεσμης χρηματοδότησης και μέχρι  
το 50Χ της απαίτησης που εξοφλείται) της μη μετατρεψιμότητας των  
συσωρευμένων πιστωτικών υπολοίπων και της χαμηλής τους απόδοσης  
(ένας μεόος όρος των επίσημων προεξοφλητικών επιτοκίων). "Ολα  
αυτά τα χαρακτηριστικά του ECU συμβάλλουν στο να χρησιμοποιείται  
ελάχιστα ακόμη και στις περιπτώσεις όπου το δικαίωμα αυτό προβλέ-  
πεται ρητά. Εντούτοις, έχει προκύψει ένας νέος τύπος πράξεων:  
για να κινητοποιηθούν τα ECU έχουν συναφθεί συμβάσεις για πιστώσεις  
swaps σε ECU/εθνικά νομίσματα. Πράγματι, το ECU θεωρείται λιγότερο  
ως αποθεματικο στοιχείο ενεργητικού παρά ως πίστωση της οποίας η  
ρύθμιση πρέπει να πραγματοποιηθεί μέσω άλλων στοιχείων ενεργητικού.

-  11 -
Από το 1979 ως το 1983, περίπου το 80% των πολύ βραχυπρόθεσμων χρημα­
τοδοτικών πράξεων πραγματοποιήθηκαν χωρίς να χρησιμοποιηθεί το  
ECU, μεσω αντισταθμιστικών πληρωμών ή προσωρινών εξοφλήσεων στο νόμισμα  
του πιστωτή. Το συνολικό ποσό των διακανονισμών σε ECU για το  
σύνολο της περίόδου,είναι της τάξης των 2 δις ECU που αποτελούν  
το συνολικό απόθεμα σε ECU, έναντι 53 δις που αποτελούν το συνολικό  
απόθεμα σε ECU κατά το τέλος του 1983. Οι εκούσιες συναλλαγές  
σε ECU, που κλείνουν με μία καθαρή εξαγορά ECU, δείχνουν επίσης  
την επιθυμία των εθνικών τραπεζών να περιορίσουν την καθαρή θέση  
τους σε ECU.
β) Μηχανισμός συναλλάγματος και παρέμβασης
Τα 4/5 του συνόλου των παρεμβάσεων των εθνικών τραπεζών που συμμετέ­
χουν, έχουν πραγματοποιηθεί "εντός των ορίων", προτού επιτευχθούν  
τα όρια υποχρεωτικής παρέμβασης.
Αυτή η εξέχουσα θέση των παρεμβάσεων "εντός των ορίων" δεν είχε  
ληφθεί υπόψη κατά την αρχική σύλληψη του μηχανισμού και δεν είχε  
καθόλου προβλεφθεί κατά το 1979. Γta την περίπτωση αυτή είχε θεσπι­
στεί μόνο ένας κανόνας βάσει του οποίου η χρησιμοποίηση ενός κοινοτι­
κού νομίσματος για τις παρεμβάσεις "εντός των ορίων" (και η μετα­
γενέστερη προσφυγή σε πολύ βραχυπρόθεσμη χρηματοδότηση) υπόκειται  
στην προηγούμενη έγκριση της εθνικής τράπεζας της οποίας ^ζητείται  
το νόμισμα. Το κυριότερο νόμισμα που χρησιμοποιήθηκε ήταν το  
γερμανικό μάρκο, εφόσον η Bundesbank δέχτηκε σημαντικές παρεμ­
βάσεις σε DM εκ μέρους των άλλων εθνικών τραπεζών. Κυρίως όμως  
καθώς η χρησιμοποίηση του δολαρίου δεν υπέστη κανέναν περιορισμό,  
το μεγαλύτερο μέρος των παρεμβάσεων "εντός των ορίων" πραγματοποιή­
θηκε στο νόμισμα αυτό.
Γενικά, λόγω της δεσπόζουσας θέσης του δολαρίου κατά το μεγαλύτερο  
μέρος της εξεταζομένης περιόδου και των σημαντικών ελλειμμάτων  
των ισοζυγίων πληρωμών των χωρών του ΕΝΣ έναντι του υπολοίπου κοσμου,  
δεν προέκυψε κανένα σοβαρό μειονέκτημα. Πάντως, σήμερα είναι

-  12  -
κάπως παράδοξο, για παράδειγμα, ενώ το δολάριο έχει ανατιμηθεί, να αγο­
ράζονται δολάρια για να επηρεαστεί η τιμή ενός νομίσματος που είναι  
σχετικά ισγυρό στα πλαίσια του ΕΝΣ, όπως, αντιστρόφως, θα ήταν ανακόλουθο  
να πωλούνται δολάρια αν η τιμή του δολαρίου
ήταν χαμηλότερη, προκειμενού να στηριχτεί η τιμή ενός αμφισβη­
τούμενου νομίσματος στα πλαίσια του μηχανισμού συναλλάγματος.
Επιπλέον, η επίπτώση,από την παρέμβαση σε δολάρια, στη θέση ενός  
νομίσματος μέσα στη ζώνη της διακύμανσης, είναι καταρχήν ασθε­
νέστερη από την επίπτωση των παρεμβάσεων σε κοινοτικά νομίσματα.
Πρακτικά, η διαχείριση των ισοτιμιών "εντός των ορίων", υπαγο-  
ρεύθηκε από διάφορες σκέψεις: να διατηρηθεί μια δεδομένη ισοτιμία  
έναντι ενός άλλου νομίσματος που συμμετέχει' να διατηρηθούν οι  
εσωτερικοί νομισματικοί όροι και τα επιτόκια" να εξομαλυνθούν  
οι άτακτες κινήσεις του ιδίου του νομίσματος. Αυτές οι εύλογες  
σκέψεις οδήγησαν σε εντατικοποίηση των παρεμβάσεων, που δεν εξυπη­
ρετούν όλες τη συνοχή tou'συστήματος.
ζ) Δείκτης απόκλισης
Έχοντας ως στόχο να επισημάνει την εμφάνιση μιας παρέκκλισης  
και να θέτει σε κίνηση μία ενέργεια, ο δείκτης απόκλισης δεν  
ανταποκρίνεται πια επαρκώς στη λειτουργία του. Τόσο λόγω ελλείψεων  
που οφείλονται σε τεχνικές δυσχέρειες (αδυναμία να ληφθεί πλήρως  
υπόψη το βάρος των νομισμάτων μέσα στην ECU και να εξαλειφθεί εντέλώς  
η επίδραση των νομισμάτων που συνθέτουν το καλάθι και που δεν  
σμμετέχουν στον "κλειστό" μηχανισμό) όσο και λόγω της τάσης που  
προέκυψε από την πρωταρχική σημασία που δίνεται στην πράξη σε ορισμέ­
νες διμερείς συναλλαγματικές σχέσεις στα πλαίσια του μηχανισμού,  
έχασεένα μεγάλο μέρος από τη σημασία του και συχνά απέτυχε στο  
να δώσει το αναμενόμενο σήμα. Επιπλέον, η ενέργεια που είναι  
το αποτέλεσμα της υπέρβασης του ορίου απόκλισης, θεωρείται ως  
ένας περιορισμός αρκετά ασθενέστερος από εκείνον που επιβάλλει  
η τήρηση των διμερών ορίων.

■  13 -
δ) Μηχανισμοί πιστώσεων
Με την εξαίρεση των προσφυγών στο μηχανισμό της πολύ βραχυπρόθεσμης  
χρηματοδότησης, δεν έχει χρησιμοποιηθεί κανένας από τους δύο μηχανισμούς  
πιστώσεων του συστήματος (βραχυπρόθεσμη νομισματική στήριξη και μεσο­
πρόθεσμη οικονομική συνδρομή). Κατά κάποιο τρόπο το γεγονός αυτό μπόρεσε  
να εξυπηρετήσει τη χρηματοδοτική αξιοπιστία του συστήματος. Οπωσδήποτε,  
η ενεργοποίηση των μηχανισμών αυτών θα μπορούσε σε ορισμένες περιπτώσεις  
να ασκήσει ισχυρότερη πίεση για πρόωρη προσαρμογή.
ε) Περιστάσεις και τρόποι μεταβολής των κεντρικών ισοτιμιών
Ένα από τα μέσα τρωισυστήματος είναι ριμεταβολές ισοτιμίας.
Αποφασίζονται με κοινή συμφωνία κατά τη διάρκεια μιας πράξης  
επανευθυγράμμισης, η διαδικασία της οποίας έχει πλέον αποσαφη­
νιστεί και αποτελούν μέσο κάλυψης των κενών της σύγκλισης.
Οι επανευθυγραμμίσεις θα έπρεπε να είναι μικτής έκτασης  
και όχι συχνές. Ήταν, όμως, σχετικά πολυάριθμες (επτά)  
και οι διαφορές που συμφωνήθηκαν για τις αμοιβαίες κεντρικές  
ισοτιμίες ήταν μερικές φορές της τάξης των 8 με 10%. Η  
κερδοσκοπία, προσδοκώντας απότομες διακοπές της εξέλιξης  
των τιμών αγοράς δεν δίνει πάντοτε τη δυνατότητα να πραγματο­
ποιηθούν οι επανευθυγραμμίσεις με όλη την επιθυμητή ηρεμία.
Φαίνεται πάντως, στην πράξη, ότι,μέσα στο πλαίσιο της σημερι­
νής λειτουργίας'του συναλλαγματικού μηχανισμού, ,η κερδοσκοπία  
μπορεί να αποδειχθεί επιζήμια και ότι τα αποτελέσματά της  
παραμένουν απρόβλεπτα.

- 14 -
οτ) Μηχανισμός μεταφοράς
Το Δεκέμβριο 1978, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συμφώνησε ότι  
ήταν δύσκολο να εξασφαλισθεί η σύγκλιση των οικονομικών  
πολιτικών και αποτελεσμάτων' αναγνώρισε λοιπόν την ανάγκη  
λήψης μέτρων που θα"αποσκοπούσαν στην ενίσχυση του οικονομικού  
δυναμικού των λιγότερο ευημερουσών χωρών της Κοινότητας".
Τα μέτρα που αποφασίσθηκαν πήραν την μορφή επιδοτήσεων  
των επιτοκίων (200 εκατομμύρια ECU το χρόνο για διάστημα  
πέντε ετών) των δανείων της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων  
(ETE) και του Νέου Κοινοτικού Μέσου (ΝΚΜ) που προοριζόταν  
για τη χρηματοδότηση σχεδίων υποδομής στην Ιταλία και την  
Ιρλανδία. Η επιλογή αυτού του τρόπου μεταφοράς ήταν αποτέλεσμα  
της μέριμνας να ενισχυθούν αποτελεσματικά οι δομές των  
λιγότερο ευημερουσών χωρών και να συνδυασθεί η διατήρηση  
φιλοδόξων στόχων ανάπτυξης και απασχόλησης με τις νέες  
απαιτήσεις για σταθερότητα που επέβαλλε το σύστημα. 0 
μηχανισμός των επιδοτήσεων επιτοκίων - η ανανέωση του οποίου  
συζητείται τη στιγμή αυτή από το Συμβούλιο - επέτρεψε μια  
σαφή αύξηση των κοινοτικών δανείων που χορηγούνται στην  
Ιρλανδία και την Ιταλία, κατευθύνοντας έτσι προς της χώρες  
αυτές ένα αυξανόμενο τμήμα του συνόλου των κοινοτικών χρηματο­
δοτικών μέσων καν συμβάλλοντας στη σύγκλιση των δομών.
Β. Η επιρροή των μηχανισμών
Το Ευρωπαϊκό Νομισματικό Σύστημα (ΕΝΣ) δεν περιλαμβάνει  
όλους τους τομείς των νομισματικών σχέσεων των χωρών της  
Κοινότητας. Παραμένει ελλιπές, έξαιτίας της μη συμμετο­
χής στον συναλλαγματικό μηχανισμό δύο κοινοτικών νομισμά­
των και του ειδικού καθεστώτος που διέπει προσωρινά κάποιο  
άλλο. Εξάλλου, είτε πρόκειται για εξωτερικούς τομείς  
του συστήματος είτε για κάποιιο συναφές φαινόμενο - η εξέλιξη  
της χρησιμοποίησης του ECU στον ιδιωτικό τομέα - ολόκληροι  
τομείς νομισματικών σχέσεων παραμένουν εκτός του πεδίου  
επιρροής του.

15 -
Τα νομίσματα που 6εν συμμετέχουν ή διέπονται από ειδικό  
καθεστώς
Η ιταλική λίρα καταλαμβάνει στο σύστημα μια ξεχωριστή θέση, που οφείλεται  
σε μια ιδιαίτερη αρχική κατάσταση στο θέμα του πληθωρισμού και το  
ευεργέτημα ενός περιθωρίου διακυμάνσεως της τάξεως του 6%, επέτρεφε  
μια προοδευτική μείωση της τιμής της προστατεύοντας την συγχρόνως  
απο την κερδοσκοπία. Εντούτοις, οι ιταλικές αρχές δεν έκαναν  
πλήρη χρήση, για ανταγωνιστικούς σκοπούς, του περιθωρίου που είχαν  
στη διάθεση τους, και μαλιστα δέχθηκαν μια προοδευτική άνοδο της  
πραγματικής τιμής της λίγας , χρησιμοποιώντας την ως όπλο για  
την καταπολέμηση του πληθωρισμού, Αντιθέτως η διευρυνθείσα ζώνη  
διακυμάνσεως της λίρας και οι υποτιμήσεις της "στο περιθώριο"  
των υπολοίπων νομισμάτων, προφύλαξαν την Ιταλία τόσο από τη δραμα­
τική κατάσταση που καλούσε μια κρίση συναλλάγματος, όσο και από  
την εξ αυτής υποχρέωση να επαναπροσανατολίσέΐι: ριζικά τις πολιτικές  
της. Κατά συνέπεια μπορεί να αναρωτηθεί κανείς μήπως η ελάφρυνση  
της υποχρέωσης για προσαρμογή που επέβαλε το ΕΝΣ παρέχει κάποια  
εξήγηση για την κάπως χαμηλή επίδοση της Ιταλίας στο θέμα της  
σταθεροποίησης.
Η μη συμμετοχή της στερλίνας υπήρξε προφανώς ευεργετική για τον  
συναλλαγματικό μηχανισμό σεμμία εποχή κατά την οποία η οικονομική  
και νομισματική πολιτική του Ηνωμένου Βασιλείου είχε επαναπροσανατο*;  
λισθεί ριζικά και η χώρα αυτή έπρεπε να προσαρμοσθεί στη νέα της  
κατάσταση του καθαρού εξαγωγέα πετρελαίου. Σήμερα όμως, η μή  
συμμετοχή της στερλίνας και της δραχμής στον συναλλαγματικό μηχα­
νισμό δείχνει την έλειψη συνοχής στο νομισματικό και οικονομικό  
σύστημα της Ευρώπης. Η μη συμμετοχή της στερλίνας έχει ιδιαίτερα  
σημαντικές συνέπειες. Εμποδίζει την πλήρη υλοποίηση των δυνατοτήτων  
του ΕΝΣ και μειώνει τη βαρύτητα της κοινοτικής θέσης στις συζητήσεις  
για την οργάνωση του διεθνούς νομισματικού συστήματος. Ενισχύει  
την πόλωση του ΕΝΣ γύρω από ένα κυρίαρχο νόμισμα, στο οποίο έχει  
εκ των πραγμάτων ανατεθεί ο ρόλος να εξασφαλίσει τη σύνδεση μεταξύ  
του ΕΝΣ και του διεθνούς νομισματικού συστήματος. Η σημασία της  
στερλίνας, στις διεθνείς νομισματικές σχέσεις θα οδηγούσε κατ’  
ανάγκη σε ένα πιο ισόρροπο καταμερισμό των ευθυνών, οι οποίες

- 16 -
μπορούν να αποδειχθούν βαρείες, όπως έδειξε η εμπειρία. Η απουοία .η  
της στερλίνας περί έπλεξε εξάλλου τη συναλλαγματική διαχείριση  
σε χίρες.όπως η Ιρλανδία, που συμμετέχουν στο ΕΝΣ και έχουν ιδιαίτερα  
στενούς εμπορικούς και οικονομικούς δεσμούς με το Ηνωμένο Βασίλειο.  
Τέλος μείωσε σημαντικά την επιθυμία τρίτων χωρών να συνδεθούν  
με το ΕΝΣ.
β) Οι εξωτερικές σχέσεις του συστήματος
Δεν έχει συναφθεί καμία συμφωνία μεταξύ του ΕΝΣ και των ευρωπαϊκών  
χωρών που έχουν ιδιαίτερα στενούς χρηματο-οικονομικούς δεσμούς  
με τις Κοινότητες, εφόσον το ECU και ένα ελλιπές νομισματικό σύστημα  
δεν επαρκούν για να τις προσελκύσουν. Αν και μπορούμε να θεωρήσουμε  
ότι η σταθεροποιητική επίδραση του ΕΝΣ επεκτάθηκε στις χώρες αυτές,  
υποτίμηση της σουηδικής κορώνας τον Οκτώβριο 1982 κατέστησε προφανές  
ότι οι κίνδυνοι ανταγωνιστικής υποτίμησης στο άμεσο νομισματικό  
περιβάλλον του ΕΝΣ ήταν πραγματικοί.
Αν και δεν υπάρχει κοινή πολιτική του συστήματος απέναντι στα  
ισχυρά τρίτα νομίσματα, ο συντονισμός των πολιτικών των χωρών  
που συμμετέχουν στο σύστημα απέναντι στο δολάριο έχει κάπως βελτιωθεί·.  
Οι πρόοδοι που πραγματσποιήθηκαν ήταν διαφόρων μορφών που δεν είχαν πάντα την  
ίδια σπουδαιότητα : σχεδόν μόνιμη ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ  
των κεντρικών τραπεζών°συντονισμένες ενέργειες των τραπεζών αυτών,  
ανάλογα με την περίσταση, στο πλαίσιο της καθημερινής διαχείρισης  
των αγορών συναλλάγματος" τέλος, πιο πρόσφατα, διεξοδικές συζητήσεις  
στις αρμόδιες επιτροπές για τις κοινές κατευθύνσεις που πρέπει  
να ακολουθηθούν ώστε να υπάρξει μια συντονισμένη αντί δράση στις  
ανησυχητικές διεθνείς εξελίξεις (επικρατούσες ή πόοβλεπόμενες)  
όσον αφορά τα επιτόκια και τις τιμές συναλλάγματος. Όλες αυτές  
οι εξελίξεις βοήθησαν, ::κάθεμτά σε διαφορετικό βαθμό, το συντονισμό.  
Όμως, δύο γεγονότα εμπόδισαν την περαιτέρω πρόοδο προς αυτήν  
την κατεύθυνση 3αφενός η αδιαφορία των αμερικανικών αρχών σχετικά  
με την τιμή συνναλλάγματος του δολαρίου, και αφερέτου, οι διαφορε­
τικές θέσεις των χωρών παι συμμετέχουν στο ΕΝΣ έναντι του δολαρίου.

- 17 -
Είναι προφανές ότι ο ρόλος του αποθεματικού νομίσματος, τον οποίον έχει αποκτη­
θεί το ΟΙΊ, αλλά και οι άνιοες επιπτώσεις του επιπέδου και των διακυμάνσεων του  
δολαρίου πάνω 0:ΐς οικονομίες των κρατών μελών, καθιστούν περίπλοκη την αναζήτηση  
ταυτότητας απόψεων και τον καθορισμό κοινής στάσης έναντι του δολαρίου, πράγμα  
που, εντούτοις, ρητώς προβλέπεται στο παράρτημα της Βρέμης και στο ψήφισμα των  
Βρυξελλών.
Υ> συναφές φαινόμενο : η εξέλιξη tou ECU στις αγορές
Ανεξάρτητα απο το ρόλο του μέσα στο σύστημα και χωρίς κανένα σύνδεσμο  
με το "επίσημο" κύκλωμα που το έχει καθιερώσει, το ECU χρησιμοποιείται όλο και  
περισσότερο από τους ιδιωτικούς οικονομικούς φορείς. Η έκταση της βραχυπρόθεσμης  
αγοράς του ECU .διατραπεζική αγορά και βραχυπρόθεσμες πράξεις) υπολογίζεται σήμερα  
σε 10 δισ. ECU , ενώ ο όγκος των μακροπρόθεσμων εκδόσεων ανέρχεται σε 3,3 δια. ECU  
(γεγονός που καθιστά το ECU το τρίτο κατά σειρά νόμισμα δανεισμού στις ευρω-  
αγορές το 1983) και το σύνολο των μεσοπρόθεσμων κοινοπρακτικών πιστώσεων υπολο­
γίζεται σε 2 δισ. ECU.
Το φαινόμενο αυτό μπορεί αφενός να προωθήσει την ευρωπαϊκή νομισματική  
συνοχή και αφετέρου να βελτιώσει τη δυνατότητα αντίστασης του ΕΝΖ στους εξωγενείς  
κλονισμούς. Πράγματι, μια μεγαλύτερη ελευθερία στη χρήση του ECU στις εμπορικέε  
ή χρηματοδοτικές πράξεις στην Ευρώπη μπορεί να συμβάλει τόσο στη σύγκλιση από  
πλευράς επιτοκίων όσο και στή χρηματοπιστωτική ολοκλήρωση. Η ευρύτερη χρήση  
του ECU σαν διεθνούς μέσου τιμολόγησης, πληρωμής, δανεισμού και τοποθέτησης  
θα μπορούσε επίσης να μειώσει τον αντίκτυπο των εξωγενών κραδασμών και να  
επιτύχει την κατανομή του στο σύνολο των ευρωπαϊκών νομισμάτων.
Η εξέλιξη του ρόλου του ECU στις αγορές υπήρξε μέχρι τώρα σχεδόν τυχαία,  
κάτω από τη διακριτική αλλά και άνιση παρακολούθηση των κρατών μελών.
Οι διαστάσεις όμως που έχει πάρει σήμερα η αγορά του ECU είναι τέτοιες ώστε  
επιβάλλουν στα κράτη μέλη μια π ιό ομοιογενή ανταπόκριση στις ανάγκες της αγοράς.

-  18  -
Συμπέραομα
Η κατάσταση, όπως σκιαγραφήθηκε, εμφανίζει θετικά και αρνητικά  
στοιχεία και δεν μπορεί κανείς να καταλήξει σε ένα ξεκάθαρο απολογισμό.
Απο τα θετικά στοιχεία, εκείνο που εμφανίζεται σαφέστερα είναι η πρόοδος  
που πραγματοποιήθηκε στην κατεύθυνση της σύγκλισης των οικονομικών πολιτικών.
Η τελευταία αυτή πρόοδος εγγράφεται αναμφισβήτητα στο ενεργητικό του συστήμα­
τος, το οποίο έχει δημιουργήσει το πλαίσιο που είναι απαραίτητο για την ολο­
κλήρωσή του. Πάντως, η κατάσταση που έχει δημιουργηθεί μέχρι τώρα είναι  
εύθραυστη και πρέπει να παγιοποιηθεί και να διευρυνθεί. Εν πάση περιπτώσει, οι  
υποχρεώσεις που προέκυψαν απο τη δημιουργία και τη λειτουργία του συστήματος  
έχουν δημιουργήσει μια πρακτική που αποτελεί πλέον αναπόσπαστο μέρος αυτού  
που αποκαλείται "καλή χρήση" του συστήματος.
Η λειτουργία των μηχανισμών κρίνεται, γενικά,ικανοποιητική, αν και  
προέρχεται από την άσκηση μιας πρακτικής διαφορετικής από εκείνη για την οποία  
επινοήθηκαν. Η συνολική αυτή εκτίμηση δεν πρέπει να συγκαλύπτει τις λιγότερο  
ευνοϊκές πλευρές του απολογισμού αυτού. Το ECU παραμένει ένα αποθεματικό  
μέσο δευτέρας τάξεως. Από την πρακτική των παραμβάσεων "εντός των ορίων "  
καθώς και από τη χρηματοδότηση των παρεμβάσεων αυτών λείπει η διαφάνεια.
0 δείκτης απόκλισης αποδεικνύεται ανεπαρκής. Το πεδίο εφαρμογής του ΕΝΣ  
παραμένει περιορισμένο και το γεγονός αυτό έχει επιπτώσεις στην εσωτερική  
ισορροπία του συστήματος, του οποίου η βάση και η ακτινοβολία περιορίζονται.
Σε όλα αυτά τα σημεία ο απολογισμός είναι περίπου ίδιος με αυτόν που είχε κάνει  
η Επιτροπή πριν από δύο χρόνια, και ο οποίος την είχε οδηγήσει στο να προτείνει  
στο Συμβούλιο τροποποιήσεις που αφορούσαν κυρίως τη.χρήση του ECU στο δημόσιο  
και ιδιωτικό τομέα καθώς και ορισμένους μηχανισμούς του συστήματος συναλλαγών.

Παράρτημα
ΠΕΝΤΕ ΧΡΟΝΙΑ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ  
Στατιστικά στοιχεία
1. Μηναίες μεταβολές των τιμών συναλλάγματος.
2. Μεσοπρόθεσμες μεταβολές των πραγματικών τιμών συναλλάγματος.
3. Εξέλιξη των τάσεων των πραγματικών τιμών συναλλάγματος των εταίρων του ΕΝΣ.
4. Εξέλιξη του δολαρίου και του γιέν έναντι του ΕΟΙ).
5. Εξέλιξη της προσφοράς χρήματος (ετήσιος ρυθμός και μέση απόκλιση σε από­
λυτους όρους).
6. Εξέλιξη των τιμών καταναλωτή : ετήσιο ποσοστό και μέση απόκλιση σε από­
λυτους όρους).
7. Εξέλιξη των ισοζυγίων τρεχουσών πληρωμών ως ποσοστών επί % του Ακαθάριστου  
Εγχώριου Προϊόντος.

1. Μηνιαίες μεταβολές των τιμών συναλλάγματος  
(μέσες μηνιαίες μεταβολές σε ποσοστό επί τοις ανεξαρτήτως σημείου)
1974 1975 1976 1977 1978 1974-78
Έναντι του ΟΜ
Ρ Ργ
ι . η
Η  ΡI
ίθ Ιυχ
$1'3
Υβη
£2.8
2.2
’1.1
0.8
2.9
2.4
1.70.8
1.0
0.4
0.4
2.5
2.0
2.01.9
4.4
0.6
0.5
1.3
1.1
3.1
Έναντι του συνόλου  
των κυριότερων νομισμάτων
ΰΜ
ΡΡγ
1.1«
ΗΡΙ
Ρ Β  Ιυχ
$υε
Υβη
£2 .1
2.4
1.9
1.8
1.5
2.0
2.1
1.71.4
1.5
1.3
1 .2
1.0
1.8
1.5
2.01.9
2.0
3.8
1.6
1.5
1.5
1.4
2.81.1
1.5 
0.6 
0.5
1.6 
1 .7 
1.3
1.3
1.0
1.1
1 .1
1.0
1.3
1.8
1.31.7
1.8 
0.4 
0.4
3.6
3.2
2.4
2.2
2.1
1.9
1.8
1.7
2.9
3.5
2.51.7
2.2
0.6
0.5
2.4
2 .1
2.1
1.8
1.8
2.0
1.5
1.3
1.9
2 .1
2.11979 1980 1981 1982 1983 1979-83
0.5
1.0
0.5
0.5
1.9
2.9
2.2
1.3
1 .2
1.3
1.1
1 .0
2.0
2.6
2.40.8
0.6
0.4
0.3
2.7
4.0
2.5
1.5
1.5
1.6
1.2
1.0
2.4
3.5
2.41.0
1 .2
0.4
0.8
3.2
3.3
3.1
1.9
1.9
2.0
1.6
1.4
2.9 
3.0 
3.21.0 0.7 0.8
0.80.6 0.8
0.60.4 0.5
1.30.4 0.7
2.3 1.7 2.4
1.9 1.5 2.7
1 .7 2.5 2.4
1.4
1.7
1.6
1.3
1.8
2.6
3.3
2.01.2
1.3
1.1
1.0
0.9
1.5
1.5
2.31.5
1.5
1.5
1.2
1.2
2.3
2.8
2.5

2. Μεσοπρόθεσμες μεταβολές υν πραγματικών τιμών ουναΛλά,ματ'ος
(μέγιοτη απόκλιση από τη βααική τάση» σε ποσοστό επί %)
α) Μεταξύ των νομισυάτων του ΕΝΙ
1974-78 1979-83
DM 16.8 8.5
FFp 15.1 8.8
Lit16.9 7.0
Hf L6.7 6.5
FB LUX 6.0 8.1
DKr 7.5 10.2
b IRL 14.3 8.4
β) Έναντι του συνόλου των κυριότερων νομισμάτων
Νομίσματα του ΕΝΣ 1979-83
DM 13.1
FFr 8.2
Lit 10.1
HFl 11.2
FB Lux 11.6
DKr 12.2
b IRL 12.3
Άλλα νομίσματα»
t US 16.6
Yen 29.1
b
NKr41.5
SFr 18.4
9.7
Os 8·7

3. ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΕΣ ΤΙΜΕΣ ΣΥΝΑΛΛΑΓΜΑΤΟΣ ΤΩΝ ΕΤΑΙΡΩΝ ΤΟΥ ΕΝΣ
ΓΕΡΜΑΝΙΑΤΑΣΗ 
-- ΣΤΟΙΧΕΙΑ
ΓΑ
ΛΛΙΑ
ΙΤΑΛΙΑ
ΚΑΤΩ ΧΩΡΕΣ
ΒΕΛΓΙΟ-ΛΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟ
ΔΑΝΙΑ
ΙΡΛΑΝΔΙΑ

4. ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΟΥ ΔΟΛΑΡΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΓΙΕΝ ΕΝΑΝΤΙ ΤΟΥ ECU
( ο δείκτης βαοίζεται οτις τιμές τέλους μηνός)ΔΟΛΑΡΙΟ
ΓΙΕΝ

ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΦΟΡΑΣ ΧΡΗΜΑΤΟΣ
α. ΜΕΣΟΣ "ΕΟΚ ΤΟΝ 10"
■ρ. ΜΕΣΟΣ 'ΈΝΣ"

6. ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΩΝ ΤΙΜΩΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗ
α. ΜΕΣΟΙ "ΕΟΚ ΤΏΝ 10”
β. ΜΕΣΟΣ "ΕΝΣ"

7. ΙΣΟΖΥΓΙΟ ΤΡΕΧΟΥΣΩΝ ΠΛΗΡΩΜΩΝ
1974 1975 1976 1977 1978 1979 1980 1981 1982 1983(1)11984(2) ;
i
D 2,7 1,0 0,9 0,8 1,4 -0,8 “1,9 -0,9 0,5 0,54
o g a
F -1,5 0,8 -1,0 -0,1 1,5 0,9 -0,6 -0,8 -2,2 -1,0 -0,7
I -4,7 -0,3 -1,5 1,1 2,4 1,7 “2,5 -2,3 -1,6 -0,4 -0,1
N L 3,0 2,3 2,8 0,5 -1,1 -1,3 -1,8 2,0 2,5 3,0 3,7
B/L 1,7 0,4 -0,1 -0,9 -1,0 -2,8 -4,2 -4,1 -3,1 -1,6 -0,5
D K -3,1 -1,3 -4,6 -3,7 -2,6 -4,5 -3,7 -3,2 -4,0 -2,2 -1,5
IRL -10,0 -0,7 -4,1 -3,9 -4,1 -11,0 -9,8 -12,5 -8,2(1) -2,6 -1,4
S M E 0,0 0,7 -0,2 0,3 1,1 -0,3 -1,9 -1,3 -0,9(1) 0,1 0,3
Ü K -3,9 -1,5 -0,7 0,0 0,6 -0,4 1,5 2  j r  6 1,9 0,5 0,3
6R -6,1 -4,2 -4,1 -4,1 -3,1 -4,9 -5,5 -6,5 -5,0 -5,1 -5,5
C E -0,7 0,3 -0,3 0,2 0,9 -0,4 -1 *  3 -0,5 -0,4(1) -0,1 0,2
(1) Εκτιμήσεις
(2) Π ρ ο β λέψ εις
Π η γ ές :  Eurostat "Στατιστικά στοιγεία για τα  ισοζύγια π λ η ρ ω μ ώ ν " , κ α ι υ π η ρ εσ ίες τη ς Ε π ιτ ρ ο π ή ς