ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρυξέλλες, 29.05.1997 
COM(97) 256 τελικό 
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΣΥΝΕΧΕΙΑΣ ΠΟΥ ΔΟΘΗΚΕ ΣΤΟ ΛΕΥΚΟ ΒΙΒΛΙΟ 
ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΕΚΜΑΘΗΣΗ: ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ 

^ΑΚΟΙΝΩΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΣΥΝΕΧΕΙΑΣ ΠΟΥ ΔΟΘΗΚΕ ΣΤΟ ΛΕΥΚΟ ΒΙΒΛΙΟ 
'ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΚΑΙ ΕΚΜΑΘΗΣΗ: ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ 
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, καλώντας τα κοινοτικά θεσμικά όργανα, τα κράτη μέλη, 
τους κοινωνικούς εταίρους, τις οργανώσεις των εργοδοτών, τα πανεπιστημιακά 
και τα ερευνητικά ιδρύματα και τις ΜΚΟ να συζητήσουν σχετικά με το λευκό 
βιβλίο "Διδασκαλία και εκμάθηση: προς την κοινωνία της γνώσης" πήρε την 
πρωτοβουλία να ανοίξει μια πραγματική συζήτηση όπου ο καθένας μπορεί να 
διατυπώσει τη γνώμη του. Οι πολυάριθμες τοποθετήσεις, γνωμοδοτήσεις και 
σχόλια που συγκέντρωσε έτσι η Επιτροπή συμπλέουν με ένα από τα σημαντικότερα 
συμπεράσματα που συνήχθησαν από το "Ευρωπαϊκό Έτος της διά βίου 
εκπαίδευσης και κατάρτισης", ότι οι συμπολίτες μας συνειδητοποιούν ολοένα και 
περισσότερο ότι είναι ανάγκη να εκσυγχρονίζουν τις γνώσεις τους και τις 
επαγγελματικές τους ικανότητες καθ' όλη τη διάρκεια της ζωής τους και 
αναλογίζονται σαφώς πόσο μεγάλη είναι αυτή η πρόκληση όσον αφορά τόσο τις 
συνθήκες πρόσβασης στην απασχόληση όσο και την ενσωμάτωση στην κοινωνική 
ζωή και την άσκηση των δικαιωμάτων του πολίτη. 
Η πολιτική συνεισφορά του λευκού βιβλίου, το οποίο τοποθετεί την εκπαίδευση και 
την κατάρτιση στο επίκεντρο ενός πραγματικού κοινωνικού οράματος, αξίζει να 
υπογραμμιστεί. Για να πάρει σάρκα και οστά αυτό το όραμα, η Επιτροπή ανέλαβε 
να ευαισθητοποιήσει όσο το δυνατόν περισσότερα άτομα στην ανάγκη να 
οικοδομηθεί η κοινωνία της γνώσης, για μια πιο ανταγωνιστική Ευρώπη, με 
μεγαλύτερη αυτογνωσία και επίγνωση των αξιών της. 
Η παρούσα ανακοίνωση πραγματοποιεί τη σύνθεση των κυριότερων πολιτικών 
μηνυμάτων που έστειλαν αυτές οι συζητήσεις των τελευταίοι δεκαοκτώ μηνών, 
των οποίων η Επιτροπή υπογραμμίζει με αυτή την ευκαιρία την ποιότητα και τον 
πλούτο. Οι συζητήσεις αυτές συνέβαλαν σε μεγάλο βαθμό στον εμπλουτισμό και 
στον αναπροσανατολισμό της σημερινής της δράσης αλλά και στην προετοιμασία 
της μελλοντικής. Έτσι, οι συνεισφορές των κοινοτικών οργάνων, και, ιδίως οι 
συνεισφορές που πραγματοποίησαν το Συμβούλιο με τα συμπεράσματα του της 6ης 
Μαΐου 1996 και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, αποτέλεσαν σημαντική βοήθεια. 
Επίσης, έδωσαν τη δυνατότητα να αρχίσουν πειραματισμοί, οι οποίοι θα 
περιγραφούν επίσης στην παρούσα ανακοίνωση. Παράλληλα, οι εργασίες της 
ομάδας προβληματισμού για την εκπαίδευση και την κατάρτιση επέτρεψαν να 
μελετηθούν σε βάθος οι ορίζοντες που άνοιξε το λευκό βιβλίο. 
Ι. Τα θεμέλια ττις Ευρωπαϊκής Ένωσης ττις γνώσης 
Όλες οι συζητήσεις και οι τοποθετήσεις που συγκεντρώθηκαν συμβάλλουν στο να 
τεθούν τα θεμέλια της Ευρωπαϊκής Ένωσης της γνώσης και επιβεβαιώνουν εν 
πολλοίς τους μεγάλους θεματικούς άξονες αυτού του κειμένου. 
• Οι οικονομικές βάσεις 
Στο νέο οικονομικό τοπίο που χαρακτηρίζεται από τον εξοικουμενισμό και τις νέες 
μορφές ανταγωνισμού, κάθε βελτίωση της εκπαίδευσης και της κατάρτισης κρίνεται 
2/15 
ικανή να ενισχύσει τη μεγέθυνση και την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης. Αυτό 
επιβεβαιώνει την ανάλυση που έχει ως προηγούμενα τις σκέψεις του λευκού βιβλίου 
"Ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα και απασχόληση"." Οι σχέσεις εκπαίδευσης, 
κατάρτισης και απασχόλησης αναγνωρίζονται από τους πάντες, και ιδίως από τους 
εκπροσώπους των εργοδοτών, ενώ οι εκπρόσωποι του εκπαιδευτικού κόσμου 
προειδοποιούν για τον κίνδυνο της απαρέγκλιτης προσαρμογής των συστημάτων 
εκπαίδευσης και κατάρτισης στις σημερινές δομές της απασχόλησης. 
• Οι ηθικές αξίες 
Η ανάγκη, όπως υποστηρίζει το λευκό βιβλίο, να μην περιοριστούμε στις αυστηρώς 
οικονομικές πλευρές της ανάπτυξης αλλά να συνεκτιμήσουμε την προσωπική 
ανέλιξη του ατόμου και την κατάρτιση του πολίτη ως ένα από τους ουσιαστικούς 
στόχους της εκπαίδευσης και της κατάρτισης, υπογραμμίζεται επανειλημμένως. Το 
Συμβούλιο πιστεύει ότι πρέπει να τονιστούν επίσης οι πολιτιστικές και 
εκπαιδευτικές πλευρές, ενώ το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζητεί να συνεκτιμηθούν 
και οι κοινωνικές, συναισθηματικές, ηθικές και πνευματικές πλευρές. Ο όρος 
"κοινωνία της γνώσης", ο οποίος είναι ορισμένες φορές δυσνόητος, δεν πρέπει να 
ερμηνεύεται με περιοριστικό τρόπο: περιγράφει αντίθετα μια κατάσταση που 
πρέπει να επιτρέπει στον καθένα να έχει πρόσβαση στη γνώση. 
• Οι κοινωνικές βάσεις 
Οι αναλύσεις του λευκού βιβλίου βασίζονται σε ένα κοινωνικό μοντέλο που 
απορρίπτει την προοπτική μιας κοινωνίας η οποία, απαρνούμενη ένα μέρος των 
μελών της, θα διαρρηγνυόταν σε εκείνους που γνωρίζουν και σε εκείνους που δεν 
γνωρίζουν. Έτσι, το Συμβούλιο, η Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία Συνδικαλιστικών 
Οργανώσεων (CES) ή οι ΜΚΟ, που θεωρούν επίφοβη την επίταση του κοινωνικού 
αποκλεισμού, πρεσβεύουν την ενδυνάμωση του αγώνα για την ισότητα των 
ευκαιριών. Χωρίς να υποτιμάται η σοβαρότητα της κατάστασης των νέων, το 
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, καθώς και 
πολλά άλλα όργανα είναι της άποψης ότι πρέπει να δοθεί επίσης ιδιαίτερη έμφαση 
στα προβλήματα των γυναικών, των νέων παιδιών, των ενήλικων εργαζομένων και 
όλων των ατόμων που βρίσκονται σε μειονεκτική θέση - των ατόμων με ειδικές 
ανάγκες, των ηλικιωμένων, των μακροχρόνια ανέργων, των εθνοτικών 
μειονοτήτων - που, για κάποιο λόγο, διατρέχουν τον κίνδυνο να βρεθούν στο 
περιθώριο της κοινωνίας. Πολλές είναι οι συνεισφορές που ζητούν να αρχίσει 
κοινωνικός διάλογος με όλους τους πρωταγωνιστές, και τους κοινωνικούς 
εταίρους, και κρίνουν ευκταίο να αναπτυχθούν εκ του σύνεγγυς εταιρικές σχέσεις 
μεταξύ των τοπικών και περιφερειακών αρχών, των επιχειρήσεων, των ΜΚΟ και 
του πληθυσμού. 
• Η έννοια της διά βίου εκπαίδευσης και κατάρτισης 
Η εκπαίδευση και η κατάρτιση που πραγματοποιούνται καθ' όλη τη διάρκεια της 
ζωής των ατόμων είναι πια ένας ευρύτατα αποδεκτός στόχος και συνδέεται σαφώς 
με τις προοπτικές που ανοίγει η κοινωνία της γνώσης. Ο στόχος αυτός, ο οποίος θα 
επιστρατεύσει τις δυνατότητες πον εργαλείων της κοινωνίας της πληροφορίας, 
καταδεικνύει την ορθότητα των ενεργειών που καλύπτουν ταυτόχρονα και τους 
δύο τομείς, και την εκπαίδευση και την κατάρτιση. Καθένας αναγνωρίζει ότι είναι 
ανάγκη να βελτκηθούν τα σημεία σύγκλισης της γενικής και της επαγγελματικής 
εκπαίδευσης και να (Αναβαθμιστεί η επαγγελματική κατάρτιση γενικώς. Η ανάγκη 
αυτή αναγνωρίζεται ιδίως επειδή θα πρέπει να αντιμετωπιστεί η πρόκληση που 
θέτει η γήρανση του ευρωπαϊκού πληθυσμού, όπως υπενθυμίζει το Ευρωπαϊκό 
Κοινοβούλιο. 
3/15 
• Οι νέες τεχνολογίες 
Η πρακτική εφαρμογή της διά βίου εκπαίδευσης και κατάρτισης προϋποθέτει ότι 
καθένας γν<ι)ρίζει να χρησιμοποιεί τις τεχνικές της πληροφορίας ως εργαλεία 
επικοινωνίας και εργασίας. Η οικοδόμηση της κοινωνίας της πληροφορίας είναι 
μια ευρύτατα αποδεκτή ιδέα, με την έννοια ότι μπορεί να δημιουργήσει μια 
δυναμική ανταλλαγών μεταξύ των εταίρων, ιδίως με τη χρήση διαδραστικών 
δικτύων κόμβων Internet. Έτσι στο θέμα της αξιολόγησης και της πιστοποίησης των 
δεξιοτήτων φαίνεται ότι πρόκειται να σημειωθεί σημαντική πρόοδος μέσω της 
προώθησης νέων εργαλείων. 
• Η πολιτική κινητοποίηση των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης 
Το γεγονός ότι η οικοδόμηση της κοινωνίας της γνώσης δεν θα γίνει μηχανικά 
επιβάλλει να διερευνηθούν ο τύπος και η φύση των πολιτικών και των ενεργειών 
που απαιτούνται για την επίτευξη αυτού του στόχου. Όλοι σχεδόν υποστηρίζουν 
ότι πρέπει να υπενθυμιστούν οι αρμοδιότητες των κρατών μελών επί του 
περιεχομένου και της οργάνωσης του εκπαιδευτικού συστήματος και της 
επαγγελματικής κατάρτισης, στο πλαίσιο της τήρησης της αρχής της 
επικουρικότητας. Πολλές όμως είναι ταυτόχρονα και οι επικρίσεις για το ότι τα 
συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης δεν έχουν αναλυθεί επαρκώς ενώ 
παρουσιάζουν πολλές ακαμψίες που αποτελούν ισάριθμα κωλύματα στον αναγκαίο 
εκσυγχρονισμό τους, αλλά παράλληλα και σποραδικές καινοτομίες οι οποίες 
μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως βάση για την πραγματοποίηση των απαιτούμενων 
αλλαγών. Αυτό ακριβώς .επισημαίνει και το Συμβούλιο στα συμπεράσματα του, ότι 
"η μελλοντική ανάλυση συνεπώς προβλέπεται ότι ίσως ανοίξει περαιτέρω χώρους 
κοινοτικής συνεργασίας", πράγμα που αποτελεί ένα ενθαρρυντικό άνοιγμα σε μια 
νέα φάση συνεργασίας στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης και 
επιβεβαιώνει τη σημασία της ανάλυσης που πραγματοποιεί η Επιτροπή. 
• Οι νέες συμπεριφορές 
Η έλευση της κοινωνίας της γνώσης μας υποχρεώνει να διερωτηθούμε σχετικά με τη 
συμπεριφορά των πρωταγωνιστών. Είναι γενικώς αποδεκτό το επιχείρημα ότι, 
χάρη στην ανάπτυξη της κοινωνίας της πληροφορίας, καθένας θα έχει όλο και 
μεγαλύτερη πρόσβαση σε ποικίλους εκπαιδευτικούς πόρους, και ότι αυτό 
προϋποθέτει εξέλιξη των αντιλήψεων των ατόμων. Η συζήτηση όμως σχετικά με 
τον τρόπο συνδυασμού, αφενός, των ευθυνών που πρέπει να επωμισθούν οι 
εκπαιδευτικές δομές και τα εκπαιδευτικά ιδρύματα και, αφετέρου, της ανάπτυξης 
των τρόπων εκμάθησης που προφέρονται στα άτομα και του ρόλου που ανατίθεται 
στα ίδια τα άτομα μέσα στην κοινωνία της γνώσης, εξακολουθεί να είναι έντονη. Το 
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κρίνει ότι "η ευθύνη της παροχής εκπαίδευσης σε όλους 
ανήκει περισσότερο στο δημόσιο τομέα και όχι στα άτομα". Επίσης υπογραμμίζεται 
η σημασία των συστημάτων πληροφόρησης (τράπεζες δεδομένων, δείκτες, κτλ.) και 
προσανατολισμού, προκειμένου να μην εγκαταλειφθεί ο δυνητικός χρήστης μόνος 
του χωρίς εφόδια. Ο αποφασιστικός αντίκτυπος της παιδαγωγικής - συνδετικός 
κρίκος μεταξύ του ατόμου και της γνώσης-έχει υπενθυμιστεί επανειλημμένως. 
Διάφορες τοποθετήσεις τονίζουν το ρόλο της οικογένειας και του περίγυρου και 
όλες υπογραμμίζουν την προεξάρχουσα σημασία της κατάρτισης των 
εκπαιδευτικών και των επιμορφωτών. 
• Οι πόροι που πρέπει να εξασφαλιστούν 
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εκφράζει την ανησυχία του για τη μείωση - σε σχετικές 
τιμές - των δημόσιων δαπανών για την εκπαίδευση και την κατάρτιση. Εάν η 
4/15 
πολιτική προτεραιότητα πρέπει να δοθεί στις ενέργειες με στόχο να γίνει η Ευρώπη 
ανοιχτός εκπαιδευτικός χώρος για όλους τους πολίτες, τότε οι τυχόν 
δημοσιονομικές συνέπειες πρέπει να συζητηθούν στο πλαίσιο των μελλοντικών 
δημοσιονομικών προοπτικών. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καλεί την αρμόδια για 
τον προϋπολογισμό αρχή να αυξήσει τα μέσα για τα προγράμματα Leonardo da 
Vinci και Σωκράτης, ώστε να χρηματοδοτηθούν οι νέοι στόχοι που τίθενται μέσα 
στην προοπτική της κοινωνίας της γνώσης. 
II. Οι εκτελούμενοι πειραματισμοί 
Το λευκό βιβλίο πρότεινε να γίνουν ορισμένοι πειραματισμοί στο πλαίσιο των 
προγραμμάτων δράσης με τους πόρους που τους έχουν διατεθεί. Η Επιτροπή πήρε 
τα απαραίτητα μέτρα για τη διεξαγωγή τους, αρχής γενομένης με τη συνεκτίμηση 
των σχολίων, των τοποθετήσεων και των γνωμών που εκφράστηκαν κατά τη 
διάρκεια των συζητήσεων και ανάγκασαν την Επιτροπή να διευκρινίσει και να 
προσαρμόσει τους προσανατολισμούς που είχαν προβλεφθεί αρχικώς για την 
υλοποίηση το>ν στόχο>ν του λευκού βιβλίου. 
Στόχος Ι; Η πιστοποίηση των δεξιοτήτοιν και η αρχή του "προσωπικού δελτίου 
δεξιοτήτων" 
α) Ποώτα συμπεράσματα 
Στόχος είναι να γίνουν πειραματισμοί σε παρθένους τομείς και με ρηξικέλευθες 
μεθόδους. Η ανάγκη να ληφθούν υπόψη σε μεγαλύτερο βαθμό τα ανεπίσημα 
κεκτημένα με βάση την πείρα που αποκτούν τα άτομα κατά την εργασία, για να 
χρησιμοποιηθούν οι όροι της CES, είναι και κατανοητή και αποδεκτή, η ίδια η αρχή 
όμως γέννησε απορίες τις οποίες οι συζητήσεις βοήθησαν να εξαλειφθούν. 
Η πιστοποίηση των δεξιοτήτων δεν αποσκοπεί στο να υποκαταστήσει το 
παραδοσιακό πτυχίο, ούτε να υποτιμήσει την αναγνώριση των πτυχίων που 
χορηγούνται από το σχολικό σύστημα, ούτε επ' ουδενί τρόπω να εγκαθιδρύσει μια 
νέα γραφειοκρατία σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η -CES, μολονότι εκφράζει τις 
επιφυλάξεις της έναντι της ίδιας της έννοιας της δεξιότητας, δείχνει ενδιαφέρον 
για την ιδέα του "προσωπικού δελτίου δεξιοτήτων". Αντίθετα, οι περισσότερες 
εργοδοτικές οργανώσεις διερωτώνται κατά πόσον αυτές οι μέθοδοι είναι σκόπιμες. 
Σε απάντηση στο ερώτημα αυτό, το θεματικό συνέδριο έδωσε την ευκαιρία να 
παρουσιαστεί ένα πρώτο πρωτότυπο λογισμικό αξιολόγησης των γνώσεων στα 
μαθηματικά, το οποίο μπορεί να διατίθεται μέσω Internet. 
β) Η υλοποίηση 
Η ενημέρωση του κοινού σχετικά με την αυτόματη διαδικασία επικύρωσης με τη 
χρήση τεχνικών της πληροφορικής και των πολυμέσων επέτρεψε να αρθούν οι 
παρανοήσεις και να εντοπιστούν ορισμένες διακρατικές ομάδες που έχουν 
αναλάβει να πειραματιστούν με αυτή την προσέγγιση. Τελικώς επελέγησαν 34 
σχέδια, τα οποία καλύπτουν ευρύτατο φάσμα επιστημονικών και επαγγελματικών 
τομέων, όπως α) οι θεμελιώδεις γνώσεις (μαθηματικά, φυσικές επιστήμες, γραπτός 
λόγος, γλώσσες, γεωγραφία, περιβάλλον/ύδατα), β) οι τεχνικές και επαγγελματικές 
γνώσεις (τραπεζικά επαγγέλματα, μάρκετινγκ, συναρμολόγηση, πληροφορική, 
αυτοματοποίηση γραφείου, βιομηχανικές διεργασίες, υπηρεσία εξυπηρέτησης 
πελαπόν, νομικά, χημεία, βιολογία, στατιστική) και γ) οι ικανότητες κλειδιά (ή 
εγκάρσιες ικανότητες). Για παράδειγμα, το σχέδιο "Dialang" έχει ως αντικείμενο την 
ανάπτυξη υλικού που θα επιτρέπει σε κάθε πολίτη να αξιολογεί τις δεξιότητες του 
5/15 
σε 15 ευρωπαϊκές γλώσσες. Για το 1997 προβλέπονται 35 πειραματικά σχέδια 
επιπλέον, που θα καλύπτουν νέους επαγγελματικούς τομείς. Επίσης, η Επιτροπή 
εκπονεί μια μελέτη σχετικά με την κατάσταση που επικρατεί στις Ηνωμένες 
Πολιτείες και στην Ευρώπη στον τομέα της αυτόματης αξιολόγησης και των 
προσωπικοΥν δελτίων δεξιοτήτων. 
Καθένα σχέδιο αποσκοπεί στον καθορισμό ενός πλαισίου ανα(ροράς γνώσεων και 
δεξιοτήτων με στόχο την οργάνωση τους σε στοιχειώδεις μονάδες που θα 
αποτελέσουν τη βάση για την ανάπτυξη εξελιγμένων και διαδραστικών λογισμικών 
αξιολόγησης, τα οποία θα μπορούν να διατίθενται μέσω Internet και θα επιτρέπουν 
την επικύρωση στο επίπεδο που θα έχει φθάσει ο υποψήφιος. 
Παρά τη διχογνωμία που επικρατεί σχετικά με την επιλογή της αυτόματης 
επικύρωσης, η Θετική υποδοχή που επιφυλάχθηκε στο σχέδιο αποκαλύπτει μια 
γνήσια ζήτηση. Έτσι, επικροτούνται τόσο ο στόχος του εκδημοκρατισμού της 
πρόσβασης στην αναγνώριση της γνώσης και των ατομικών δεξιοτήτων, όσο και η 
δυνατότητα που παρέχεται σε κάθε άτομο να εκσυγχρονίζει αδιάλειπτα τις 
δεξιότητες του. 
Φαίνεται, όπως προκύπτει από πολλά αιτήματα, ότι μια προσέγγιση που Θα 
βασιζόταν λιγότερο στον αυτόματο χαρακτήρα της διαδικασίας θα ενίσχυε τον 
αντίκτυπο του πειραματικού σχεδίου πιστοποίησης των δεξιοτήτων. Η επιτυχία 
του σχεδίου πιστοποίησης θα είναι πράγματι δυνατόν να εξασφαλιστεί μόνον εάν 
το σχέδιο εντάσσεται στο πλαίσιο μιας γνήσιας οικονομικής δυναμικής και 
ανταποκρίνεται σε μια συγκεκριμένη ανάγκη των σχετικών επαγγελματικών 
κύκλο)ν που δέχονται να εμπλακούν σ' αυτό. 
Όσον αφορά το σημείο αυτό, η επανατοποθέτηση του σχεδίου στο πλαίσιο της 
διαφάνειας των δεξιοτήτων και των πτυχίων, τόσο σε επίπεδο κρατών μελών όσο 
και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, είναι χρήσιμη και θα πρέπει να του δώσει τη 
δυνατότητα να επωφεληθεί από τη δυναμική που έχουν δημιουργήσει το λευκό 
βιβλίο "Τα κωλύματα στη διακρατική κινητικότητα" και το σχέδιο δράσης "Η 
μάθηση στην κοινωνία των πληροφοριών". Στην προοπτική αυτή, αρχίζουν 
εργασίες μαζί με τους επαγγελματικούς κλάδους. 
Στην υλοποίηση αυτού του στόχου συνεισέφερε επίσης η κοινή πρόσκληση 
υποβολής προτάσεων που ανακοίνωσε η Task Force "Εκπαιδευτικά πολυμέσα"1, 
προκειμένου να προετοιμαστούν τα νέα παιδαγωγικά εργαλεία που θα δώσουν τη 
δυνατότητα στους Ευρωπαίους να καταρτίζονται καλύτερα και στα εκπαιδευτικά 
τους ιδρύματα να αντιμετωπίσουν την πρόκληση της κοινωνίας της πληροφορίας. 
Στόχος Η: Η αμοιβαία προσέγγιση σχολείου-επιγείρησης και η ανάπτυξη της 
μαθητείας 
α) ΙΙοώτα συμπεράσματα 
Σε μια ιδιαίτερα ανησυχητική κατάσταση ανεργίας, απαιτείται προσήλωση στην 
αρχή αυτή καθαυτή του πλησιάσματος του σχολείου και του κόσμου της εργασίας. 
Αυτή η πρόσκληση για την υποβολή προτάσεων καλύπτει τα προγράμματα "Τηλεματικές 
εφαρμογές", "Esprit", "Στοχοθετημένη κοινωνικοοικονομική έρευνα", "Σωκράτης", "Leonardo da 
Vinci" και "Ten-Telecom". Τα σχέδια που θα επιλεγούν (τον Ιούνιο του 1997) Bu αφορούν 
καινοτόμα εργαλεία, υπηρεσίες και περιεχόμενα για τα σχολεία, τα πανεπιστήμια, τα κέντρα 
επαγγελματικής κατάρτισης και τις επιχειρήσεις, συμπεριλαμβανομένων τονν MME. 
6/15 
Όμως, όπως υπογραμμίζουν το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 
στόχος δεν μπορεί να είναι η μηχανική προσαρμογή τα>ν τρόπων κατάρτισης 
αποκλειστικά και μόνο στις απαιτήσεις του κόσμου της εργασίας. Η ιδέα να 
καθιερωθεί ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο για το μαθητευόμενο επικροτήθηκε επίσης 
γενικά ως στοιχείο αναφοράς σε ευρωπαϊκή κλίμακα για τη διευκόλυνση της 
κινητικότητας και την προαγωγή της ποιότητας της μαθητείας. 
Τα σχόλια που έγιναν κατά τις συζητήσεις οδήγησαν την Επιτροπή να διευκρινίσει 
ότι δεν υπάρχει κανένα μοντέλο μαθητείας που να μπορεί να θεωρηθεί 
αποκλειστική οδός προς την επαγγελματική κατάρτιση, όπως φοβάται π.χ. η 
Ευρωπαϊκή Συνδικαλιστική Επιτροπή Εκπαίδευσης, αλλά ότι, αντίθετα, αυτό που 
επιδιώκεται είναι να ενθαρρυνθεί η διαφοροποίηση της μαθητείας και των τρόπων 
εναλλασσόμενης κατάρτισης και να διευκολυνθούν τα συστήματα "εκ περιτροπής" 
μαθητείας στην Ευρωπαϊκή Ένωση καθιστώντας ευκολότερη την αμοιβαία 
αναγνώριση των δεξιοτήτων που αποκτώνται. 
Έτσι, η Ευρωπαϊκή Ένωση Βιοτεχνίας και Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων 
(UEAPME) είναι της άποψης ότι η εισαγωγή ενός καθεστώτος για το μαθητευόμενο 
είναι σκόπιμη, εφόσον αίρει τα εμπόδια που συνδέονται με την κοινωνική 
προστασία και τα διάφορα διοικητικά εμπόδια, ενώ η UNICE υποστηρίζει αμέριστα 
το στόχο της ανάπτυξης της μαθητείας που συνεκτιμά όμως τις εθνικές 
ιδιαιτερότητες. 
Οι συζητήσεις επέτρεψαν να σημειωθεί αισθητή πρόοδος στον καθορισμό των 
προϋποθέσεων που πρέπει να συντρέχουν για την επιτυχία της παιδαγωγικής 
εταιρικής σχέσης που αποτελεί τα θεμέλια της μαθητείας. 
β) Η υλοποίηση 
Κατά τον ορισμό των ετήσιων προτεραιοτήτων του προγράμματος Leonardo da 
Vinci δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση στην ανάπτυξη της γεωγραφικής συνεργασίας των 
ιδρυμάτων εκπαίδευσης και των επιχειρήσεων. Έτσι, η Επιτροπή υποστήριξε την 
ανάπτυξη διακρατικών προγραμμάτων τοποθετήσεων και ανταλλαγών στο πλαίσιο 
της αρχικής κατάρτισης - ιδίως υπέρ των νέων εργαζομένων και υπέρ των νέων που 
πραγματοποιούν κατάρτιση μέσω της μαθητείας ή της εναλλασσόμενης κατάρτισης. 
Επίσης, η Επιτροπή ενίσχυσε τα διακρατικά προγράμματα τοποθετήσεων 
σπουδαστών σε επιχειρήσεις, μεριμνώντας για τη συνεκτίμηση αυτής της 
κατάρτισης από τα πανεπιστήμια από τα οποία προέρχονταν αυτοί οι σπουδαστές. 
Το 1998, ευρωπαϊκή υποτροφία κινητικότητας για επαγγελματική κατάρτισης θα 
χορηγηθεί σε 100.000 νέους έναντι 20.000 το 1995. 
Αμφότεροι οι τρόποι επαγγελματικής κατάρτισης - αρχική κατάρτιση υπό το 
καθεστώς του μαθητή και μαθητεία, που εκφράζουν διαφορετικές πολιτιστικές 
παραδόσεις - δεν μπορούν να αναπτυχθούν πραγματικά παρά μόνο εάν είναι 
υψηλής ποιότητας και δεν φυλακίζουν τα άτομα σε θέσεις εργασίας που 
θεωρούνται λιγότερο ειδικευμένες. Σε αυτό το πνεύμα, η Επιτροπή υποστήριξε 
επίσης την ανάπτυξη της μαθητείας και της εναλλασσόμενης κατάρτισης στο 
επίπεδο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. 
Αυτή την εποχή πραγματοποιούνται δύο μεγαλεπήβολες ενέργειες, οι οποίες 
προϋποθέτουν την άρση ορισμένων νομικών και διοικητικών εμποδίων στη 
διακρατική κινητικότητα των ατόμων που παρακολουθούν κατάρτιση. Πρόκειται, 
αφενός, για την ανάπτυξη της μαθητείας τύπου Erasmus που περιγράφεται στο 
λευκό βιβλίο και, αφετέρου, για τη θέσπιση ενός ευρωπαϊκού καθεστώτος για το 
μαθητευόμενο. Με τη δεύτερη ενέργεια θα επιδιωχθεί ο καθορισμός, στο πλαίσιο 
7/15 
της τήρησης της αρχής της επικουρικότητας, των ποιοτικών συνθηκών για την 
ανάπτυξη των ευρωπαϊκών τρόπων κατάρτισης μέσω της μαθητείας και της 
εναλλασσόμενης κατάρτισης. Πρέπει να υπογραμμιστεί στο σημείο αυτό η πολιτική 
αξία της αναληφθείσας πρωτοβουλίας που αποσκοπεί στο να συμβάλλει στην 
ενίσχυση αυτο')ν των τρόπων κατάρτισης στα κράτη μέλη λαμβάνοντας ταυτόχρονα 
υπόψη την ευρωπαϊκή διάσταση. 
Τέλος, η Επιτροπή υποστήριξε μια ενέργεια που επέτρεψε ιτε 500 εκπαιδευτικούς να 
πραγματοποιήσουν περίοδο πρακτικής άσκησης σε επιχείρηση, προκειμένου να 
ενισχυθούν οι δεσμοί της γενικής εκπαίδευσης με τον κόσμο της εργασίας. Για το 
(Τκοπό αυτό, πολλές εταιρικές σχέσεις που αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο κοινοτικών 
προγραμμάτοον έδωσαν, στο εκπαιδευτικό τους σχέδιο, προτεραιότητα στο θέμα της 
συνεργασίας σχολείου-επιχείρησης. Η πρωτοβουλία αυτή πυροδότησε επίσης την 
εφαρμογή σχεδίων στα οποία συμμετέχουν ινστιτούτα κατάρτισης και επιχειρήσεις 
για την κατάρτιση των εκπαιδευτικών στην επιχειρηματική φιλοσοφία. 
Στόχος III: Καταπολέμηση του αποκλεισμού ιιέσω της εκπαίδευσης και της 
κατάρτισης 
α) Πρώτα συμπεράσματα 
Το φαινόμενο του αποκλεισμού πρέπει να καταπολεμηθεί με όλα τα μέσα: το 
φαινόμενο αυτό παίρνει νέες διαστάσεις λόγω του υποβαθμισμένου 
κοινωνικοοικονομικού πλαισίου και υπάρχει ο κίνδυνος να επιδεινωθεί. Για να 
αντιμετωπιστεί η κατάσταση αυτή, το λευκό βιβλίο αναπτύσσει, ως πειραματικό 
σχέδιο, τη φιλοσοφία του σχολείου δεύτερης ευκαιρίας. 
Οι φόβοι που εκδηλώθηκαν κατά τη διάρκεια το>ν συζητήσεων σχετικά με αυτή τη 
φιλοσοφία έδωσαν τη -δυνατότητα να διασαψηστεί η πρωτοβουλία. Πράγματι, 
στόχος δεν είναι να τεθεί υπό αμφισβήτηση η ικανότητα του κανονικού σχολείου να 
δέχεται όλα τα παιδιά ούτε να δημιουργηθούν γκέτο, για να χρησιμοποιηθούν οι 
όροι της IRDAC και της CES. Όπως αναφέρει το Συμβούλιο, πρέπει κατά πρώτο 
λόγο να βελτιωθεί η ποιότητα των συστημάτων εκπαίδευσης και αρχικής 
κατάρτισης, για να αποφευχθούν καταστάσεις δυσμένειας ή αποτυχίας. Ωστόσο, 
όπως υποστηρίζουν τα κράτη μέλη, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και 
ορισμένες ΜΚΟ, πρέπει οπωσδήποτε να δίνεται μια δεύτερη ευκαιρία στους νέους 
που εγκαταλείπουν τη σχολική εκπαίδευση πρόωρα χωρίς να έχουν αποκτήσει 
κάποιο τίτλο και έτσι περιέρχονται σε κατάσταση αποκλεισμού. Επιπλέον, 
διάφορες συνεισφορές, κυρίως του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της Επιτροπής 
των Περιφερειών και πολλών ενώσεων, διαπνέονται από την ιδέα ότι μία ευκαιρία 
διά βίου εκπαίδευσης και κατάρτισης πρέπει να παρέχεται σε όλους τους πολίτες. 
β) Η υλοποίηση 
Η Επιτροπή υποστηρίζει, με τη σύμφωνη γνώμη των ενδιαφερόμενων κυβερνήσεων, 
πρότυπα σχέδια κοινωνικής και οικονομικής επανένταξης το>ν νέων που 
αντιμετωπίζουν μεγάλες δυσκολίες μετά την ηλικία υποχρεωτικής σχολικής 
φοίτησης. Η φιλοσο(-ρία των "σχολείων δεύτερης ευκαιρίας" βασίζεται στα 
παρακάτω στοιχεία: 
- ισχυρή και βιώσιμη εταιρική σχέση μεταξύ των φορέων τοπικής αυτοδιοίκησης, 
των κοινωνικών υπηρεσιών, των ενώσεων και των επιχειρήσεων του δημόσιου 
και του ιδιωτικού τομέα, που θα συνεργαστούν για τον καθορισμό του τρόπου 
8/15 
κατάρτισης και θα προτείνουν στους νέους πατρωνείες και πραγματικές 
προοπτικές πρόσληψης· 
- παιδαγωγική προσέγγιση επικεντρωμένη στις ανάγκες και στις φιλοδοξίες του 
νέου, η οποία θα αξιοποιήσει τις δεξιότητες του βοηθίόντας τον να αναπλάσει 
την αυτοεκτίμησή του, απαραίτητη για την (επαν)ένταξή του στην κοινωνία· 
- ανάθεση κεντρικού ρόλου στη χρήση των νέων τεχνολογιών τοποθετώντας το 
νέο σε ένα καινούργιο και υποκινητικό πλαίσιο μαθητείας. 
Η φιλοσοφία αυτή πρέπει να μπορεί ανταποκρίνεται στην ευρύτατη ποικιλία 
κοινωνικών, οικονομικών, πολιτιστικών και θεσμικών δομών των κρατών μελών, 
τα οποία θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό τα χαρακτηριστικά κάθε σχεδίου. Δεν 
πρόκειται σε καμιά περίπτωση για επιβολή της θεσμοθέτησης ενός συγκεκριμένου 
μηχανισμού αλλά για εκτέλεση ενός πειράματος. 
Μετά το συνέδριο για την έναρξη της λειτουργίας του σχολείου δεύτερης ευκαιρίας 
της Μασσαλίας το Δεκέμβριο του 1996, πρόκειται να αρχίσουν να υλοποιούνται 
και άλλα σχέδια στο Μπιλμπάο (Ισπανία), στην Κατάνια (Ιταλία), στη Hâmeenlinna 
(Φινλανδία), στη Σετουμπάλ (Πορτογαλία) και στην Αττική (Ελλάδα). 
Συμπληρωματικά πρότυπα σχέδια πρόκειται να επιβεβαιωθούν από τις εθνικές 
αρχές έως τα τέλη του 1997. Επιπλέον, είναι ενθαρρυντικό να σημειωθεί ότι η 
φιλοσοφία του σχολείου δεύτερης ευκαιρίας υιοθετήθηκε σε μερικά εθνικά 
προγράμματα προγράμματα του αποκλεισμού. 
Παράλληλα, για να αξιοποιηθούν οι αξιοσημείωτες εμπειρίες και τα κεκτημένα των 
κρατών μελών, θα δημιουργηθεί ένα ευρύτατο δίκτυο ανταλλαγών ώστε να 
αναπτυχθούν οι συνέργειες και να χρησιμοποιηθεί όλος ο πλούτος των 
μηχανισμών που αποσκοπούν στην κοινωνική και οικονομική επανένταξη των 
νέων που πλήττονται από τον αποκλεισμό. Χάρη στο δίκτυο αυτό θα καταδειχθεί 
όσο εύστοχη είναι αυτή η πρωτοβουλία. 
Στόχος IV: Γνώση τριών κοινοτικών γλωσσών και χορήγηση ευρωπαϊκού σήματος 
ποιότητας 
α) Ποώτα συμπεράσματα 
Ο στόχος της Επιτροπής να μπορεί κάθε ευρωπαίος πολίτης να επικοινωνεί σε δύο 
κοινοτικές γλώσσες πέρα από τη μητρική του κρίνεται ουσιαστικός για την 
προώθηση της ευρωπαϊκής ιθαγένειας και για την πρόσβαση στην απασχόληση. 
Ωστόσο, κατά τη συζήτηση υπογραμμίστηκε η ιδιαίτερη θέση που πρέπει να δοθεί 
στην πολύ καλή γνώση της μητρικής γλώσσας και το ενδιαφέρον που έχει η 
"παθητική γνώση" μιας ή περισσότερων ξένων γλωσσών, όπως επισημαίνει 
συγκεκριμένα το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. 
Πολλές επιφυλάξεις εκφράστηκαν "μήπως το σχέδιο σήματος τονίσει τις διαφορές 
που υπάρχουν μεταξύ των εκπαιδευτικών πολιτικών των διαφόρων χωρών και 
μήπως η προσπάθεια να υποδειχθεί ο καλύτερος - ή ο χειρότερος - από 
οποιαδήποτε άποψη, εγκυμονεί τον κίνδυνο να διαιωνιστούν οι ανισότητες αντί να 
αμβλυνθούν". Για το λόγο αυτό η Επιτροπή πρότεινε τη χορήγηση σήματος στις 
καινοτόμες πρωτοβουλίες στον τομέα της εκμάθησης γλωσσών, πρόταση που 
υιοθέτησε το Συμβούλιο στα συμπεράσματα του της 6ης Μαΐου 1996. 
Πέρα από αυτή την ενθάρρυνση της καινοτομίας, οι συνεισφορές υπογράμμισαν τις 
παρακάτω ανάγκες: 
9/15 
- εμβάθυνση της ανάλυσης του ρόλου του καθηγητή γλωσσών και των συνθηκών 
εκμάθησης των γλωσσών από τους ενηλίκους· 
- τοποθέτηση του διδασκόμενου στο επίκεντρο της παιδαγωγικής που έχει 
σχεδιαστεί ως συνεχής ανελικτική πορεία με τη βοήθεια ιδίως των νέων 
τεχνολογιών της πληροφορίας· 
- ενθάρρυνση της κινητικότητας τόσο των καθηγητών όσο και των νέων ή των 
ενηλίκων. 
β) Η υλοποίηση 
Το ευρωπαϊκό σήμα ποιότητας θα χορηγείται σε νεωτεριστικές πρωτοβουλίες που 
ενθαρρύνουν την εκμάθηση γλωσσών. Η Επιτροπή συγκρότησε ομάδα εργασίας, 
που απαρτίζεται από εκπροσώπους των κρατών μελών, με στόχο να καθοριστούν 
οι λεπτομέρειες χορήγησης του σήματος. 
Η εκμάθηση των γλωσσών από πολύ νεαρή ηλικία, τα πλεονεκτήματα της οποίας 
αναγνωρίζονται ευρύτατα, αποτελεί αντικείμενο αναλύσεων και συζητήσεων που 
επιχειρούν να εντοπίσουν τις συνθήκες υπό τις οποίες πρέπει να αναπτυχθεί. 
Η δίγλωσση ή πολύγλωσση διδασκαλία, όπου χρησιμοποιείται μια ξένη γλώσσα ως 
γλώσσα διδασκαλίας, εφαρμόζεται στην Ένωση στο πλαίσιο ποικίλων δοκιμών: η 
διδασκαλία αυτή πρόκειται να ενθαρρυνθεί παρέχοντας βοήθεια για την την ειδική 
κατάρτιση των καθηγητών και για την εκπόνηση αναλυτικών προγραμμάτων και 
υλικών. 
Η σταυροειδής κατανόηση των γλωσσών ή η εισαγωγή στην κατανόηση πολλών 
γλωσσών (κατανόηση άλλων γλωσσών που ωστόσο δεν συνοδεύεται από τη χρήση 
τους στον προφορικό λόγο) κρίθηκε ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα προσέγγιση λόγω του 
ότι παρέχει δυνατότητες για βελτίωση της επικοινωνίας των ευρωπαίων πολιτών 
και θα αναπτυχθεί με βάση την αξιοποίηση των ομοιοτήτων που παρουσιάζουν 
συγγενείς γλώσσες. Συναντήσεις που θα πραγματοποιηθούν σχετικά με αυτό το 
θέμα θα συμβάλουν στον καθορισμό του καλύτερου τρόπου προώθησης του. 
Η ποιότητα των υλικών και των μεθόδων πρέπει να μπορεί να αξιολογείται. Για να 
διευκολυνθεί η ανάπτυξη αυτής της αξιολόγησης σε ευρωπαϊκό επίπεδο, θα 
συνταχθεί οδηγός προκειμένου οι εκπαιδευτικοί, οι επιμορφωτές τους, οι 
συγγραφείς, και οι εκδότες να διαθέτουν τα απαιτούμενα στοιχεία. 
Η ανταλλαγή πληροφοριών και υλικών θα αναπτυχθεί μέσω της δημιουργίας ενός 
δικτύου που θα χρησιμοποιεί τους υπάρχοντες εξυπηρετητές (servers). 
Ο ρόλος του καθηγητή γλώσσας θα αποτελέσει αντικείμενο συνολικού 
προβληματισμού, λόγω της σημασίας του, της αδιάλειπτης εξέλιξης του 
περιβάλλοντος του και της αναγκαίας ανύψωσης του επιπέδου ικανοτήτων του για 
τη διδασκαλία σε ενηλίκους. 
Στόχος V : Η ισότιμη αντιμετώπιση των υλικών επενδύσεων και των επενδύσεων 
στην κατάρτιση 
α) ΓΙοώτα συμπεράσματα 
10/15 
Ο στόχος έγινε αποδεκτός, στο βαθμό που καθένας αναγνωρίζει ότι είναι ανάγκη 
να αυξηθούν οι επενδύσεις στην κατάρτιση και συμφωνεί ότι πρέπει να αναζητηθεί 
μια άλλη επενδυτική πολιτική στη γνώση και στις δεξιότητες. 
Από τις συζητήσεις η Επιτροπή συγκρατεί ότι είναι απαραίτητο να γίνει 
ανακατανομή των δαπανών μετοιξύ των διαφόρων πρωταγωνιστών και να 
αναπτυχθούν νέες σχέσεις μεταξύ του κεφαλαίου και της εργασίας. Επίσης 
επισημαίνει ότι είναι απαραίτητο να γίνουν ιδιαίτερα σημαντικές αλλαγές στις 
προσεγγίσεις, στις συμπεριφορές ακόμη και στις νοοτροπίες, ιδίως από τις 
επιχειρήσεις και τους υπευθύνους λήψης αποφάσεων στον τομέα των δημόσιων και 
ιδιωτικών επενδύσεων, με στόχο την ισότιμη αντιμετώπιση των άυλων επενδύσεων, 
οι οποίες θα διαδραματίζουν ολοένα και κεντρικότερο ρόλο στη σύγχρονη 
οικονομία. Όσον αφορά το σημείο αυτό, το Κοινοβούλιο είναι της άποψης ότι "οι 
δημόσιες αρχές έχουν καθήκον να παρέχουν το καταλληλότερο περιβάλλον (από 
φορολογικής, νομοθετικής και κοινωνικής σκοπιάς)." 
β) Η υλοποίηση 
Η υλοποίηση αυτού του στόχου διαρθρώνεται γύρω από τρεις κύριους άξονες. 
Πρώτον, το θέμα της χρηματοδότησης της εκπαίδευσης σε ευρωπαϊκό επίπεδο: ένα 
σημαντικό βήμα έγινε συνεπώς με τη συμφωνία όλων των κρατών μελών να 
συμμετάσχουν στην πρώτη δημοσίευση που εξετάζει με συγκριτικό τρόπο τα θέματα 
χρηματοδότησης των διαφόρων επιπέδων της εκπαίδευσης. Σχετικά με το θέμα 
αυτό πρόκειται να αρχίσει πολιτική συζήτηση στο ανώτατο επίπεδο. 
Δεύτερον, η συστηματική καταγραφή των φορολογικών και λογιστικών πρακτικών 
και διατάξεων που χρησιμοποιούνται από τα κράτη μέλη για την προώθηση των 
επενδύσεων στην κατάρτιση: αυτή η "Μελέτη σχετικά με τους λογιστικούς ή 
φορολογικούς μηχανισμούς που μπορούν να εξασφαλίσουν την ίση αντιμετώπιση 
των επενδύσεων σε κεφαλαιουχικά αγαθά και των επενδύσεων στην κατάρτιση", 
θέτει δύο μείζονες στόχους, καταγραφή κατ' αρχάς των κυριότερων λογιστικών και 
φορολογικών προσεγγίσεων στο χειρισμό των επενδύσεων στην κατάρτιση που 
πραγματοποιούνται από τα άτομα και τις επιχειρήσεις σε όλα τα κράτη μέλη και 
στη συνέχεια πραγματοποίηση μιας πρώτης αποτίμησης της σχέσης 
κόστους/αποτελεσματικότητας των μέτρων παροχής κινήτρων για την προώθηση 
των επενδύσεων στην κατάρτιση, υπό το φως των κυριότερων πορισμάτων της 
αξιολόγησης των διαφόρων μηχανισμών παροχής κινήτρων. Αυτός ο κατάλογος, ο 
οποίος θα είναι διαθέσιμος στα τέλη του 1997, θα αποτελέσει τη βάση μιας 
συνεδρίασης εμπειρογνωμόνων που θα επιτρέψει να οριοθετηθεί η συζήτηση και 
κυρίως να εντοπιστούν οι ορθές πρακτικές που μπορούν να υποστηρίξουν την 
ανάπτυξη πρωτοβουλιαΥν σε αυτόν τον τομέα. 
Τέλος, η πραγματοποίηση επενδύσεων στην κατάρτιση προϋποθέτει καλύτερη 
γνώση της σχέσης μεταξύ του κόστους και των ωφελειών αυτής της κατάρτισης. Τα 
πορίσματα αυτής της μελέτης αναμένονται για τα τέλη Μαρτίου του 1997 και 
αναμένεται να επιτρέψουν να εντοπιστεί ένας αξιόπιστος δείκτης μέσω της 
διαχρονικής, διακρατικής και διατομεακής σύγκρισης για τη μέτρηση των 
ελλείψεων σε προσόντα που μπορεί να αντικατοπτρίζουν ελλιπή κατάρτιση, 
ελλείψεις οι οποίες με τη σειρά τους θα προκαλέσουν υψηλότερη ανεργία και να 
μελετηθεί η σκοπιμότητα εκτέλεσης ενός προγράμματος για τη διερεύνηση της 
σχέσης μεταξύ έλλειψης προσόντων/απασχόλησης/ανεργίας στην Ευρίύπη. 
III. Συμπεράσματα και παρακολούθηση 
1/15 
Αυτός ο απολογισμός των συζητήσεων σχετικά με το λευκό βιβλίο και η 
παρουσίαση τοον πρώτων αποτελεσμάτων των εκτελούμενων πειραματισμών θα 
συμπληρωθούν με ένα έγγραφο εργασίας που θα παρουσιάζει τις τοποθετήσεις που 
εκφράστηκαν κατά τα θεματικά συνέδρια. 
Σκοπός της Επιτροπής είναι να εκτελεστεί με τη μέγιστη προσοχή η τρέχουσα φάση 
πειραματισμού και να εξασφαλιστεί η ακριβής αξιολόγηση της που θα υποβληθεί το 
1998. Τα πρώτα επιτεύγματα θα αποτελέσουν αντικείμενο ευρείας διάδοσης στους 
δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς. 
Επίσης, πρόκειται να αρχίσουν οι προπαρασκευαστικές εργασίες προκειμένου να 
προβλες)θούν, στο βαθμό που απαιτούνται, τα κατάλληλα νομοθετικά μέσα που θα 
επιτρέψουν να δοθεί μεγαλύτερο πολιτικό κύρος στους στόχους του λευκού 
βιβλίου και στα αποτελέσματα της φάσης πειραματισμού. Αυτή η διαδικασία έχει 
ήδη αρχίσει όσον αφορά το ευρωπαϊκό καθεστώς του μαθητευομένου. 
Στη διαδικασία αναμόρφωσης των διαρθρωτικών ταμείων για τα νέα προγράμματα 
που θα αρχίσουν το 2000 θα συνεισφέρουν τα διδάγματα των συζητήσεων σχετικά 
με το λευκό βιβλίο. Η διαδικασία που έχει αρχίσει επιβεβαιώνει τον αποφασιστικό 
ρόλο που διαδραματίζουν οι επενδύσεις στο ανθρώπινο δυναμικό για την 
ανταγωνιστικότητα της ευροοπαϊκής οικονομίας και το επίπεδο και την ποιότητα 
των θέσεων απασχόλησης. Η Επιτροπή θα καταβάλει όλες τις προσπάθειες ώστε να 
δοθεί στις άυλες επενδύσεις η θέση που τους αξίζει. 
Τέλος, η Επιτροπή θα αρχίσει συζήτηση σχετικά με την εξέλιξη των προγραμμάτων 
δράσης στους τομείς της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της νεολαίας γύρω από 
κατευθυντήριες γραμμές που θα υποβάλει κατά το δεύτερο εξάμηνο του 1997. Αυτό 
το έγγραφο γενικού προσανατολισμού θα επιδιώξει να διευκρινιστεί σε τι και πώς / 
θα συμβάλει αυτή η νέα γενιά κοινοτικών ενεργειών στην επίτευξη του γενικού 
στόχου της διά βίου εκπαίδευσης και κατάρτισης. Για να υλοποιηθεί η Ευρωπαϊκή 
Ένωση της γνώσης, ως ευρωπαϊκός χώρος πρόσβασης στις γνώσεις και στις 
δεξιότητες, απαιτείται μια φιλόδοξη προσπάθεια στον τομέα της εκπαίδευσης και 
της κατάρτισης. Η συνειδητοποίηση αυτής της ανάγκης καθώς και η βούληση να 
τεθούν τα θεμέλια αποτελούσαν τον πρωταρχικό στόχο του λευκού βιβλίου 
"Διδασκαλία και εκμάθηση: προς την κοινωνία της γνώσης". Ο πλούτος των 
συζητήσεων που ακολούθησαν επιβεβαιώνει ότι αυτή η πρωτοβουλία προπορεύεται 
των ερωτήσεων και των φιλοδοξιών των συμπολιτών μας. 
12/15 
Παράρτημα: Οι συζητήσεις σχετικά με το λευκό βιβλίο και την κοινωνία της 
γνώσης 
Δήλωση της Συμβουλευτικής Επιτροπής για την Επαγγελματική Κατάρτιση που 
εξεδόθη πριν από την έγκριση του λευκού βιβλίου: στις 16 και 17 Οκτωβρίου 1995 
καθώς και στις 9 Νοεμβρίου 1995. 
Κατάλογος των κυριότεροι συνεισφορών που πραγματοποιήθηκαν μετά την 
έγκριση του λευκού βιβλίου: 
1. Τα κοινοτικά όργανα πραγματοποίησαν τις παρακάτω συζητήσεις, και 
ενέκριναν τα παρακάτο) κείμενα: 
- Το κείμενο που ενέκρινε το Συμβούλιο κατά τη σύνοδο του Συμβουλίου 
υπουργών Παιδείας της 6ης Μαΐου 1996. Απόσπασμα που επιλέχθηκε: 
σημείο 2, τελευταία παράγραφος: "Θα πρέπει τέλος να υπογραμμισθεί 
ακόμη μια φορά πόσο θετική αποδεικνύεται η σε κοινοτικό επίπεδο μελέτη, η 
συναφής με τη διεξαγόμενη στα επί μέρους κράτη μέλη, και εναρμονισμένη 
με τις γραμμές καινοτομίας και μεταρρύθμισης που τηρούν οι εθνικές 
πολιτικές, και η οποία ασχολείται, ταυτόχρονα, με ορισμένα προβλήματα 
που αντιμετωπίζουν οι πολιτικές αυτές. Ως εκ τούτου, είναι ανάγκη να 
υπογραμμιστεί ο σημαντικότατος ρόλος του εκπαιδευτικού προσωπικού 
στις διαδικασίας καινοτομίας και βελτίωσης της ποιότητας των συστημάτων 
εκπαίδευσης και κατάρτισης". 
Ενημέροκτη της Επιτροπής σχετικά με τα πέντε θεματικά συνέδρια και 
έκθεση της Επιτροπής σχετικά με τα τέσσερα θεματικά συνέδρια που 
υποβλήθηκαν κατά τη σύνοδο του Συμβουλίου υπουργών Παιδείας της 21ης 
Νοεμβρίου 1996. 
- Τη γνώμη που ενέκρινε σε συνεδρίαση ολομέλειας το Κοινοβούλιο στις 12 
Μαρτίου 1997. Απόσπασμα που επιλέχθηκε: παράγραφοι 40, 41 και 42: "Το 
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο: 
• αναμένει από το Συμβούλιο υπουργών και την Επιτροπή, κατά την 
κατάρτιση των ετήσιων σχεδίων προϋπολογισμού, να λαμβάνουν 
περισσότερο υπόψη το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση προσδίδει 
πρωταρχική σημασία στη γενική επαγγελματική κατάρτιση ως μέσο για τη 
βελτίωση της κατάστασης στον τομέα της απασχόλησης-
• υπενθυμίζει ότι οι εκπαιδευτικές και οι πολιτικές δράσεις της ΕΕ 
χρηματοδοτούνται από την κατηγορία 3 του προϋπολογισμού 
("εσωτερικές δράσεις"), όπου 80% των δαπανών χορηγούνται για την 
έρευνα και τα δίκτυα, ενώ οι υπόλοιπες δαπάνες κρατούνται σε χαμηλά 
επίπεδα- εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι προγράμματα όπως το 
Σωκράτης και το Leonardo da Vinci, τα οποία αναφέρονται στο λευκό 
βιβλίο συχνά ως χρηματοδοτικό πλαίσιο για τις προβλεπόμενες δράσεις, 
δεν διαθέτουν ούτε σήμερα τις απαραίτητες πιστώσεις-
• ζητεί, κατά συνέπεια, από την Επιτροπή να αυξήσει τα χρηματοδοτικά 
κονδύλια των προγραμμάτων Leonardo da Vinci και Σωκράτης, 
προκειμένου να καταστεί δυνατή η χρηματοδότηση προγραμμάτων 
δράσης για τη βελτίωση της εκπαίδευσης και της κατάρτισης " 
13/15 
- Την έκθεση που ενέκρινε η Επιτροπή των Περιφερειών στις 21 Μαρτίου 
1996. Απόσπασμα που επιλέχθηκε: παράγραφος 2.5: "Η ΕΤΠ επιδοκιμάζει 
επίσης την έμφαση που δίνεται στην ανάπτυξη τοπικών και περιφερειακών 
δικτύων- η Επιτροπή αναγνωρίζει στο λευκό βιβλίο ότι η ανάπτυξη των εν 
λόγω δικτύων αποτελεί μία από τις κύριες μεθόδους με τις οποίες μπορεί να 
παρέχεται η κατάρτιση σε ολόκληρη την ΕΕ και να ενισχυθεί η συνοχή στην 
ΕΕ. Ζητεί ωστόσο να αναγνωριστεί ο σημαντικός ρόλος των τοπικών και 
περιφερειακών αρχών στη σύναψη και το συντονισμό εταιρικών σχέσεων σε 
τοπική και περιφερειακή κλίμακα Η πολυδιάσταση προσέγγιση που έχουν 
υιοθετήσει οι τοπικές και περιφερειακές αρχές, η οποία προϋποθέτει τη 
συμμετοχή όλων των οικονομικών και κοινωνικών παραγόντων σε τοπική 
κλίμακα - εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, σχολείων, πανεπιστημίων, MME, 
εργαζομένων, εκπαιδευτικών, ερευνητών, φοιτητ<ον, κτλ. - μπορεί να 
συμ(3άλει στην αντιμετώπιση των νέων προκλήσεων που Θέτει η ανεργία και 
ο κοινωνικός αποκλεισμός, μέσω της τόνωσης της καινοτομίας και της 
δημιουργικότητας σε τοπικό επίπεδο, καθώς και μέσω της συμμετοχής και 
κινητοποίησης των τοπικών φορέων. " 
- Την έκθεση που ενέκρινε η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή στις 10 
Ιουλίου 1996. Απόσπασμα που επιλέχθηκε: παράγραφος 2.3 : "Η ΟΚΕ 
κρίνει ότι ο στόχος για τον εκσυγχρονισμό και την αναβάθμιση των 
συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης και πολύ περισσότερο ο στόχος 
για την κατάκτηση της κοινωνίας της γνώσης, δεν μπορεί να επιτευχθεί με 
μεμονωμένες πορείες, στρατηγικές και αναζητήσεις των κρατών μελών, 
καθώς και με συζητήσεις, αναζητήσεις και επιλογές σε επίπεδο κορυφής. 
Μπορεί να κατακτηθεί μόνον μέσα από μια συνολική, συνειδητή και 
συστηματική κοινωνική προσπάθεια Μια κοινωνική προσπάθεια που θα 
έχει κοινό και αποδεκτό φορέα συντονισμού, κοινές και αποδεκτές 
διαδικασίες σύνθεσης των αντιθέσεων, κοινούς, ορατούς και αποδεκτούς 
ενδιάμεσους στόχους για κατάκτηση. Ο συντονισμός αυτής της κοινωνικής 
προσπάθειας για την κατάκτηση της κοινωνίας της γνώσης δεν μπορεί παρά 
να χρεωθεί στην ΕΕ και τα όργανα της και ειδικότερα στην Επιτροπή". 
2. Συζητήσεις και τοποθετήσεις των παρακάτω κρατών μελών: Γερμανία 
(πρακτικά που υποβλήθηκαν στη Γραμματεία της Kultusministerkonferenz και 
πρακτικά της Επιτροπής Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Bundesrat του 
Φεβρουαρίου 1996), Αυστρία (υπουργός Εργασίας και Κοινωνικών 
Υποθέσεων), Δανία (ο Γενικός Διευθυντής Επαγγελματικής Εκπαίδευσης του 
Υπουργείου Παιδείας και Έρευνας και ο Διευθυντής Διεθνών Σχέσεων), 
Γαλλία (ο υπουργός Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων), Ιταλία (ο 
υπουργός Πανεπιστημίου και Επιστημονικής και Τεχνολογικής Έρευνας), 
Κάτω Χώρες (ο υπουργός Παιδείας, Πολιτισμού και Επιστημών και ο 
διευθυντής έρευνας και επιστημονικής πολιτικής) και Σουηδία (υπουργός 
αρμόδιος για τα σχολικά ιδρύματα και για την κατάρτιση των ενηλίκων). 
3. Συζητήσεις εμπειρογνωμόνων που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο των 
θεματικών συνεδρίων που διοργάνωσε η Επιτροπή σε συνεργασία με τα κράτη 
μέλη: πέντε θεματικά συνέδρια, καθένα με βάση έναν από τους στόχους του 
λευκού βιβλίου, διοργανώθηκαν από την Επιτροπή, σύμφωνα με τη διαδικασία 
που ανακοινώθηκε στη Βιέννη κατά την κοινή συνεδρίαση τυ>ν υπουργών 
Παιδείας και Εργασίας, η οποία πραγματοποιήθηκε με την ευκαιρία της 
έναρξης του Ευρωπαϊκού έτους της διά βίου εκπαίδευσης και κατάρτισης, στις 
2 και 3 Φεβρουαρίου 1996. Στα συνέδρια αυτά συμμετείχαν, ανάλογα με το 
14/15 
θέμα, 60 έως 80 εμπειρογνώμονες, αναγνωρισμένου κύρους σε ευρωπαϊκό 
επίπεδο. Οι εμπειρογνώμονες αυτοί προσεκλήθησαν βάσει προτάσεων ποτ? 
πραγματοποίησαν τα κράτη μέλη ή οι κοινωνικοί εταίροι, ή βάσει 
προηγούμενων εργασιών τους και πραγματοποίησαν τις εισηγήσεις τους ως 
ανεξάρτητοι εμπειρογνοήμονες. 
4. Συζητήσεις και διδάγματα που αντλήθηκαν από το Ευρωπαϊκό έτος της διά 
βίου εκπαίδευσης και κατάρτισης που διοργανώθηκε το 1996. 
5. Συζητήσεις και τοποθετήσεις των κοινωνικών εταίρων και των οργανώσεων 
εργοδοτών: ψήφισμα της Ευρωπαϊκής Συνομοσπονδίας Συνδικαλιστικών 
Οργανώσεων (CES) της 6ης και 7ης Ιουνίου 1996, τοποθέτηση της UNICE της 
7ης Απριλίου 1997, γνώμη του Ευρωπαϊκού Κέντρου Επιχειρήσεων με 
συμμετοχή του δημοσίου (CEEP) του Ιουλίου 1996, τοποθέτηση της 
Ευρωπαϊκής Συνδικαλιστικής Επιτροπής Εκπαίδευσης (CSEE) της 20ής 
Σεπτεμβρίου 1996, σχόλια της δανικής ένωσης εκπαιδευτικών (DLF 
International) της 27ης Ιουνίου 1996, σύσταση της Ευρωπαϊκής 
Συνομοσπονδίας Ανεξάρτητων Συνδικαλιστικών Οργανώσεων του 
Φεβρουαρίου 1996, καθώς και τοποθέτηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης 
Βιοτεχνίας και Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων (UEAPME) της 12ης Μαρτίου 
1996 και γνώμη της IRDAC της 20ής Ιανουαρίου 1997. 
6. Συζητήσεις και σκέψεις των πανεπιστημιακών και ερευνητικών ιδρυμάτων : 
τοποθέτηση της γερμανικής συνομοσπονδίας λαϊκών πανεπιστημίων της 11ης 
Ιουνίου 1996, απάντηση της "Ένωσης πανεπιστημίων για τη συνεχή 
εκπαίδευση" της 16ης Σεπτεμβρίου 1996, φυλλάδιο του "Εθνικού 
επιστημονικού κέντρου" του Ηνωμένου Βασιλείου, συνεισφορά του Εθνικού 
ιδρύματος παιδαγωγικής έρευνας (INRP) της 3ης Απριλίου 1996. 
7. Συνεισφορές της κοινωνίας των πολιτών (συζητήσεις και θέσεις των ΜΚΟ): 
απάντηση της ευρωπαϊκής ένωσης γονέων μαθητών (ΕΡΑ) της 20ής 
Δεκεμβρίου 1996, σχόλια της "Ευρωπαϊκής ένωσης για τη διεθνή εκπαίδευση" 
(ΕΑΙΕ) της 21ης Μαΐου 1996, αντιδράσεις του διεθνούς κινήματος ATD Quart 
Monde της 20ής Σεπτεμβρίου 1996 και δηλώσεις της 2ας Δεκεμβρίου 1996 των 
"Σκανδιναβικών οργανώσεων για την εκπαίδευση των ενηλίκων", όπου 
συμμετέχουν οι οργανώσεις της Δανίας, της Σουηδίας, της Φινλανδίας και της 
Νορβηγίας, και πολυάριθμες επιστολές, που απεστάλησαν απ' ευθείας στην 
επίτροπο που είναι αρμόδια για την εκπαίδευση και την κατάρτιση, και 
εκφράζουν την ικανοποίηση τους για την έναρξη της συζήτησης ενώ τονίζουν 
τα θεμελιώδη θέματα της διαφύλαξης του περιβάλλοντος, της αντιπαράθεσης 
των πολιτισμών και της ανάπτυξης της ιθαγένειας με ευρωπαϊκή διάσταση 
καθώς και τη σημασία των άτυπων συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης 
στην οικοδόμηση της κοινωνίας της γνώσης. 
5/15 

ISSN 0254-1483 
COM(97) 256 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 16 06 
Αριθ. καταλόγου : CB-CO-97-265-GR-C 
ISBN 92-78-20801-9 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Λουξεμβούργο