ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑ"fΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρυξέλλες, 12.05.1999 
COM(1999) 192 τελικό 
ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥ ΛΙΟ 
ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥ ΛΙΟ 
ΓΙΑ ΤΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ ΑΡΙΘ. 3932/92 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
ΣΧΕΤΙΚΆ ΜΕ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 
81 ("ΠΖΝΩ-85), , ΤΗΣ ΣΥΝΘΗΚΗΣ ΣΕ ΟΡΙΣΜΕΝΕΣ ΚΑ ΤΗΓΟΡΙΕΣ 
ΣΥΜΦΩΝΙΩΝ, ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΝΑΡΜΟΝΙΣΜΕΝΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ 
ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ. 
ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥ ΛΙΟ 
ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝ_ΟΒΟΥ ΛΙΟ 
ΓΙΑ ΤΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΆ ΤΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ ΑΡΙΘ. 3932/92 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
ΣΧΕΤΙΚΆ ΜΕ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΑΡΘf>ΟΥ 
81 (""ΠΖΝΩ-85), , ΤΗΣ ΣΥΝΘΗΚΗΣ ΣΕ ΟΡΙΣΜΕΝΕΣ ΚΑ ΤΗΓΟΡΙΕΣ 
ΣΥΜΦΩΝΙΩΝ, ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΝΑΡΜΟΝΙ4ΣΜΕΝΩΝ ΠΡΑΚΤΙΚΩΝ 
ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ. 
(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) 
«Σημείωση: η παρούσα έκθεση ακολουθεί την νέα αρίθμηση των άρθρων της 
Συνθήκης ΕΚ όπως αυτή προέκυψε από την θέση σε ισχύ της Συνθήκης του 
Άμστερνταμ την 1 η Μα ίου 1999. Ωστόσο, η προηγούμενη αρίθμηση παρατίθεται 
εντός παρενθέσεως.» 
ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
1. Με τον κανονισμό αριθ. 1534/91 της 31ης Μαt:ου 19911, το Συμβούλιο 
εξουσιοδότησε την Εmτροπή να εκδώσει κανονισμό για την εφαρμογή του άρθρου 
81-3 ('πωην-85-3), της συνθήκης ΕΚ σε ορισμένες κατηγορίες συμφωνιών μεταξύ 
επιχειρήσεων, αποφάσεων ενώσεων επιχειρήσεων και εναρμονισμένων πρακτικών 
(στη συνέχεια συμφωνίες) στον τομέα των ασφαλειών. Η εξουσιοδότηση αφορά 
ιδίως τις συμφωνίες για α) τον από κοινού καθορισμό των ασφαλίστρων με βάση 
αθροιστικά στατιστικά στοιχεία ή με βάση τον αριθμό των ζημιών, β) την 
καθιέρωση τυποποιημένων όρων ασφάλισης, γ) την από κοινού κάλυψη ορισμένων 
ειδών ασφαλιστικών κινδύνων, δ) το διακανονισμό αποζημιώσεων, ε) τον έλεγχο και 
την έγκριση εξοπλισμών ασφαλείας και στ) τα μητρά)α για τους επαυξημένους 
κινδύνους και τα σχετικά με αυτά συστήματα ενημέρωσης. 
Πρέπει να υπενθυμιστεί ότι οι συμφωνίες που έχουν ως αντικείμενο ή ως 
αποτέλεσμα την παρεμπόδιση του ανταγωνισμού κατά την έννοια του άρθρου 81-1 
( 'πωην-85-1 ), της συνθήκης μπορούν να επιτραπο1Ν βάσr.ι του (ι ρ θρου 81-3 ( 'πζ ν ω 
85-3 ), εφόσον συμβάλλουν στην προιJ)Οηση της τεχνικi1ς 1Ί οικονομικής προ{)()ου 11 
στη βελτίωση της παραγωγής ή της διανομής ασφαλιστικάΝ προϊόντων και εάν οι 
ασφαλιζόμενοι αποκομίζουν όφελος, υπό την προϋπόθεση ότι δεν επιβάλλονται 
περιορισμοί μη απαραίτητοι για την επίτευξη των σχετικών στόχων (αρχή της 
ΕΕ αριθ. L 143 της 07.06.1991, σ. 1. 
αναλογικότητας) και ί>τι οι προαναφ~:μΟ~:ίσι:ι.; συμφωνί~:ι.; ()~:ν 1\:Ητιιμγοι'ιν πλι'ιιΗ•ιι.; ιον 
ανταγωνισμό στην υπό εξέταση αγορiι. 
2. Η Επιτροπή, βασιζόμενη στον κανονισμό εξουσιοδ6τησης του L:υμβουλίου, f:ξ{:δωσ[ 
στις 21 Δεκεμβρίου 1992 τον κανονισμό αριθ. 3932/92 για την απαλλαγή η:σσάρων 
από τους έξι προαναφερθέντες τύπους συμφωνιών2
. Ο κανονισμός αυτός καλύπτει, 
πράγματι, τις συμφωνίες για τον υπολογισμό των ασφαλίστρων, την καθιέρωση 
τυποποιημένων όρων ασφάλισης, την από κοινοί> κάλυψη ορισμένων ειδιi)ν 
ασφαλιστικών κινδύνων και τους εξοπλισμούς ασφάλειας. Η Επιτροπή θεώρησε ότι 
δεν έχει αποκτήσει επαρκή εμπειρία στη διαχείριση συμφωνιών που αφορούν το 
διακανονισμό αποζημιώσεων και τα μητρώα επαυξημένων κινδύνων, cJ)στε να 
περιλάβει τις συμφωνίες αυτές στο πεδίο του προαναφερθέντος κανονισμού 
απαλλαγής (στη συνέχεια, ο κανονισμός). 
Βάσει του άρθρου 8 του κανονισμού εξουσιοδότησης του Συμβουλίου, η Επιτροπή 
οφείλει να υποβάλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο, έκθεση περί 
της λειτουργίας του κανονισμού, διατυπώνοντας ενδεχομένως και τυχόν προτάσεις 
τροποποίησης. Η Επιτροπή οφείλει να υποβάλει την έκθεση αυτή το αργότερο έξι 
έτη από την έναρξη ισχύος του κανονισμού ( 1 η Απριλίου 1993 ). 
Η Παρούσα έκθεση ανταποκρίνεται στο αίτημα αυτό. Στο πρώτο μέρος περιγράφεται 
η εφαρμογή του άρθρου 81 ('πζνω-85) στους τέσσερις τύπους συμφωνιών που 
αναφέρονται στον κανονισμό, ενώ το δεύτερο μέρος ( σαφιi)ς μικρότερης έκτασης) 
αφορά την εφαρμογή του άρθρου 81 (' πζνω-85) στους δύο τύπους συμφωνιιJ)V που 
δεν καλύπτονται από τον κανοyισμό. Για κάθε τύπο συμφωνίας, η Επιτροπή 
παραθέτει ορισμένες γενικές παρατηρήσεις, περιγράφει την πρακτική της εμπειρία 
και αναπτύσσει τις σχετικές προοπτικές. Η έκθεση δεν περιλαμβάνει εγκριθείσες 
προτάσεις τροποποίησης. Περιέχει ωστόσο ορισμένες σκέψεις για τη μελλοντική 
εξέλιξη του υπό εξέταση θέματος, για τις οποίες η Επιτροπi1 επιθυμεί να 
συγκεντρώσει τις απόψεις των εποπτικών αρχών και των αρμοδίων για τον 
ανταγωνισμό υπηρεσιών των κρατών μελών καθώς και των ενδιαφερομένων τρίτων. 
3. Πριν από τη λεπτομερή παρουσίαση, πρέπει να διατυπωθούν ορισμένες γενικές 
παρατηρήσεις. 
2 Καταρχάς, ο κανονισμός αποσκοπεί, όπως και κάθε άλλος κανονισμός απαλλαγής, 
στο να απαλλάξει την Επιτροπή από την υποχρέωση εξf~ταση μεγάλου αριθμού 
παρόμοιων συμφωνιών και να της επιτρέψει να διαθέσει τους πόρους της στην 
εξέταση των περιπτώσεων εκείνων που απαιτούν ιδιαίτερη ανάλυση. Όμως, από τη 
θέση σε ισχύ του κανονισμού, στις υπηρεσίες της Επιτροπής (ΓΔ IV) υποβλήθηκαν 
(κοινοποιήθηκαν) πολλές εκατοντάδες συμφωνιών. Από τη θέση σε ισχύ του 
κανονισμού αυτού, οι υπηρεσίες της Επιτροπής κάλεσαν τα κοινοποιούντα μέρη να 
διευκρινίσουν εάν επιθυμούν να διατηρήσουν την (τις) κοινοποίηση( σεις) τους ή 
εάν, αντίθετα, επέμεναν να λάβει η Επιτροπή θέση σχετικά με το συμβιβάσιμο των 
συμφωνιών αυτών με το άρθρο 81 ('πζνω-85). Οι υπηρεσίες της Επιτροπής τόνισαν 
εξάλλου ότι σε περίπτωση που οι ενδιαφερόμενοι δεν απαντήσουν εντός έξι μηνών 
από την παραλαβή αυτής της πρόσκλησης, θα προέβαινε στο κλείσιμο χωρίς 
συνέχεια αυτών των υποθέσεων. Με τον τρόπο αυτό μειώθηκε ο αριθμός των υπό 
εξέταση κοινοποιήσεων σε μερικές δεκάδες. Οι περισσότερες από αυτές αφορούσαν, 
εξάλλου, τις συμφωνίες για τη δημιουργία ομίλων συνασφάλισης ή 
ΕΕ αριθ. L 398 της 31.12.1992, σ. 7. 
2 
4. 
3 συναντασφάλισης (στη συνέχεια οι όμιλοι). Πρέπει να υπογραμμιστεί εξαρχής ότι η 
εκτίμηση των συμφωνιών αυτci)ν βάσει των διατάξεων του κανονισμοί> (τίτλος IV) 
είναι σαφό)ς η πλ{:ον πι:ρίπλοκη και Οιι t:ξακολουΟi1σι:ι να αποη:λι:ί Πf)Οη:ι1αι{ηητα 
της Επιτροπής κατ(ι. τα επόμcνα {:τη. 
Όπως κάθε άλλος κανονισμός απαλλαγής, ο κανονισμός συμβάλλει στην 
αποκεντρωμένη εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας περί ανταγωνισμού. 
Πράγματι, τόσο τα εθνικά δικαστήρια όσο και οι εθνικές αρχές ανταγωνισμού 
διαθέτουν οι ίδιες αρμοδιότητες ελέγχου για το εάν μία συμφωνία πληροί τους όρους 
εφαρμογής του κανονισμού και δύναται επομένως να τύχει απαλλαγής. Από τη θέση 
σε ισχύ του κανονισμού, η Επιτροπή διευκρίνισε εξάλλου τις λεπτομέρειες της 
συνεργασίας μεταξύ της ίδιας και των προαναφερθεισών εθνικών αρχών και 
δικαστηρίων3
. Στον τομέα των ασφαλειών, η Επιτροπή δεν διαθέτει ωστόσο 
ενημερωμένο κατάλογο των περιπτώσεων στις οποίες οι εθνικές αρχές ή δικαστήρια 
εφάρμοσαν τον κανονισμό. Θεωρεί ότι θα ήταν χρήσιμη η ύπαρξη ενός τέτοιου 
καταλόγου πριν διατυπωθούν συγκεκριμένες προτάσεις τροποποίησης του 
κανονισμού. Καλεί επομένως τις εθνικές αρχές ανταγωνισμού να της διαβιβάσουν 
καταλόγους αυτού του είδους. Οι κατάλογοι αυτοί θα μπορούσαν ενδεχομένως να 
αποτελέσουν τη βάση για μία ανταλλαγή απόψεων, η οποία θα πραγματοποιηθεί στο 
πλαίσιο της συμβουλευτικής επιτροπής συμπράξεων και δεσποζουσών θέσεων και 
θα έχει ως αντικείμενο την εφαρμογή του κανονισμού. 
Από τη θέση σε ισχύ του κανονισμού, οι υπηρεσίες της Επιτροπής είχαν, σε δύο 
περιπτώσεις, την ευκαιρία να παράσχουν εξηγήσεις για την εφαρμογή του εν λόγω 
κανονισμού στις εποπτικές αρχές των κρατών μελών· αυτό έγινε στο πλαίσιο της 
εmτροπής ασφαλειών που συνεδριάζει υπό την προεδρία της Γ Δ XV. 
ΠΡΩΤΟΜΕΡΟΣ 
ΟΙ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΣΥΜΦΩΝΙΩΝ ΤΙΣ ΟΠΟΙΕΣ 
ΑΦΟΡΑ Ο ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ 
Ι. Υπολογισμός του ασφαλίστρου (τίτλος 11) 
Α. Γενικές παρατηρήσεις 
Το εμπορικό ασφάλιστρο (ή ακαθάριστο) είναι η τιμή που ο ασφαλιζόμενος 
καταβάλλει για την κάλυψη καθορισμένου κινδύνου. Η τιμή αυτή περιέχει ένα 
στοιχείο που αντικατοπτρίζει το καθαρό κόστος αυτής της κάλυψης. Πρόκειται για 
το ασφάλιστρο κινδύνου. Το ασφάλιστρο αυτό καθορίζεται σε συνάρτηση με την 
έκταση (ένταση) του ασφαλιζόμενου κινδύνου καθώς και την συχνότητα επέλευσης 
αυτού του κινδύνου. Οι ασφαλιστές καθορίζουν το ασφάλιστρο κινδύνου 
υπολογίζοντας αρχικά το καθαρό ασφάλιστρο, το οποίο βασίζεται σε στατιστικά 
δεδομένα σχετικά με τη συχνότητα και τη μέση ένταση του κινδύνου κατά το 
παρελθόν~ και εφαρμόζοντας στη συνέχεια συντελεστή που λαμβάνει υπόψη τις 
Βλ. τις ανακοινώσεις της Επιτροπής του 1993 (ΕΕ αριθ. C 39 της 13.02.1993, σ. Ι Ο) και του 1997 (ΕΕ 
αριθ. C 313 της 15.10.1997, σ. 9). 
3 
προβλέψεις όσον αφορά τη μελλοντική εξέλιξη του κινδύνου. Το εμπορικό (ή 
ακαθάριστο) ασφάλιστρο αντιστοιχεί στο ασφάλιστρο κινδύνου προσαυξημένο με 
το διοικητικό κόστος και το περιθώριο κέρδους των μεμονωμένων ασφαλιστι.Ον. 
5. Ο κανονισμός προβλέπει ότι οι ασφαλιστές μποροί>ν να συνεργάζονται για τον 
υπολογισμό του ενιαίου καθαρού ασφαλίστρου που αντιστοιχεί στο μέσο κόστος 
κάλυψης των κινδύνων. Στο άρθρο 2, στοιχείο α) διευκρινίζεται ότι η συνεργασία 
πρέπει να περιορίζεται σε αυτό που είναι απαραίτητο για τη λήψη αξιόπιστων 
στατιστικών στοιχείων σχετικών με την έκταση καt. τη συ-χvότητα των ζημι<i>ν κατά 
το παρελθόν. Οι ασφαλιστές δύνανται επίσης να πραγματοποιούν από κοινοίJ 
μελέτες για την κατάρτιση προβλέψεων σχετικά με τη συ-χvίηητα ή την έκταση των 
ζημιών στο μέλλον (άρθρο 2, στοιχείο β)) χωρίς ωστόσο να υπολογίζουν από κοινού 
τις επιβαρύνσεις ασφάλειας με τις οποίες λαμβάνονται υπόψη οι προαναφερΟείσες 
προβλέψεις (άρθρο 3, στοιχείο β)). Η συνεργασία μεταξύ ασφαλιστών δεν μπορεί 
επίσης να έχει ως αποτέλεσμα τον από κοινού υπολογισμό των διοικητικών εξόδων 
ή εμπορικών περιθωρίων των ασφαλιστών (άρθρο 3, στοιχείο β)). 
6. Όσον αφορά τον τίτλο ΙΙ, το πνεύμα του νομοθέτη (ratίo legίs) είναι το ακόλουθο. 
Κάθε μεμονωμένος κίνδυνος είναι ειδικός. Ποικίλλει σύμφωνα με μία σειρά 
παραμέτρων. Π.χ., η έκταση και η συχνότητα του κινδύνου αστικής ευθύνης (ΑΕ) 
αυτοκινήτου που διατρέχει ένας μεμονωμένος ασφαλιζόμενος θα εξαρτάται από 
συνδυασμό παραμέτρων όπως ο τύπος του αυτοκινήτου του (μοντέλο, ισχύς του 
κινητήρα), ο τόπος ταξινόμησης του αυτοκινήτου, τα προσωπικά χαρακτηριστικά 
του ασφαλιζόμενου (ηλικία, επάγγελμα), κλπ .. Ένας ασφαλιστής θα επιδι{οξει να 
αποφύγει (ή τουλάχιστον να μειώσει όσο το δυνατόν περισσότερο) τη "διασπορά", 
δηλαδή την απόκλιση μεταξύ, αφενός, της πραγματικής αξίας μίας ζημίας για την 
οποία πρέπει να αποζημιωθεί ο ασφαλιζόμενος και, αφετέρου, του ασφαλίστρου που 
ο ασφαλιζόμενος αυτός έχει καταβάλει. Για το σκοπό "αυτό, ο ασφαλιζόμενος Θα 
ομαδοποιήσει τους παρεμφερείς κινδύνους και θα υπολογίσει το μέσο κόστος τους. 
Η διασπορά θα μειωθεί στο βαθμό που α) οι ομαδοποιημένοι κίνδυνοι είναι πιο 
ομοιογενείς και β) ο αριθμός των κινδύνων αυτών είναι υψηλότερος. Το άρθρο 2, 
στοιχείο α) επιτρέπει ακριβώς στους ασφαλιστές να πραγματοποιούν αυτή την από 
κοινού ομαδοποίηση κινδύνων. Εναπόκειται στους αναλογιστές και στους 
στατιστικολόγους να καθορίσουν τον επαρκή αριθμό για κάθε είδος κινδύνου. Το 
άρθρο 2, στοιχείο β) παρέχει στους ασφαλιστές τη δυνατότητα να τελειοποιήσουν τα 
στατιστικά δεδομένα μέσω της από κοινού εκπόνησης μελετών σχετικά με τη 
μελλοντική εξέλιξη του εκάστοτε εξεταζόμενου κινδύνου. Μία τέτοια συνεργασία 
επιτρέπει την καλύτερη γνώση των κινδύνων και διευκολύνει την εκτίμησή τους εκ 
μέρους των μεμονωμένων εταιρειών (βλ. έκτο σημείο του αιτιολογικού). 
Ως προς το θέμα αυτό, κρίνεται σκόπιμο να θιγεί ένα ειδικό ζήτημα. Συγκεκριμένα, 
το κατά πόσο θα είναι απαραίτητο για έναν ασφαλιστή να συνεργαστεί με τους 
ανταγωνιστές του σε θέματα υπολογισμού των ασφαλίστρων, θα είναι συνάρτηση 
του μεγέθους του. Έτσι, δεν μπορεί να αποκλειστεί η περίπτωση να διαθέτει ένας 
μεγάλος ασφαλιστής επαρκές μέγεθος για να ομαδοποιήσει μόνος του τους 
παρεμφερείς κινδύνους προκειμένου να εξαγάγει αξιόπιστα στατιστικά στοιχεία. Σε 
τέτοιες περιπτώσεις, κάθε συνεργασία κατά την έννοια του τίτλου 11 θα βελτίωνε -
κατά την άποψη του εν λόγω ασφαλιστή -όχι την εκ μέρους του γνώση των 
κινδύνων, αλλά μάλλον εκείνη των ανταγωνιστών του, των οποίων το μέγεθος δεν 
επαρκεί για την ομαδοποίηση των παρεμφερών κινδύνων. Στην περίπτωση αυτή, 
μεταβάλλεται η φύση του πλεονεκτήματος μιας τέτοιας συνεργασίας. Με την εν 
λόγω συνεργασία εδραιώνεται κάποια αλληλε·yγύη μεταξύ ασφαλιστών 
4 
διαφορετικού μεγέθους και δημιουργούνται έτσι ισότιμοι ()ροι ανταγωνισμο-ί> πrος 
όφελος των ασφαλιστών μικρότερου μεγέθους4
. 
Β. Πρακτική εμπειρία 
7. Η Επιτροπή δεν χρειάστηκε να εξετάσει λεπτομερ(i>ς συμφωνία που αφορούσε τον 
από κοινού υπολογισμό των ασφαλίστρων στον τομέα των ασφαλειών ζωής. 
Αντίθετα, ασχολήθηκε με ορισμένο αριθμό συμφωνιών αυτού του είδους που 
ανήκαν στον τομέα των ασφαλειών ζημιών. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, 
επρόκειτο · πιο συγκεκριμένα για συστάσεις εκδοθείσες από εθνικές ενώσεις 
ασφαλιστών. Με άλλα λόγια, η συνεργασία όσον αφορά τον υπολογισμό των 
ασφαλίστρων επεκτεινόταν σε όλους σχεδόν τους ασφαλιστές που ήταν παρόντες 
στην εκάστοτε υπό εξέταση εθνική αγορά. 
8. 
9. 
4 Σε δύο περιπτώσεις (η πρώτη αφορούσε τη γερμανική ένωση VdS, και η άλλη τη 
βελγική ένωση UPEA), η εξέταση έγινε εκτός κάΟε τυπικής διαδικάσίας. Μία τρίτη 
περίπτωση αφορούσε κοινοποίηση εκ μέρους της Ul:>EA. Οι δύο τελευταίες 
περιπτώσεις (πρόκειται για συστάσεις εκδοθείσες από την ιταλική ένωση ΑΝΙΑ) 
αποτέλεσαν το αντικείμενο αυτεπάγγελτης διαδικασίας. 
Η γερμανική περίπτωση αφορούσε την κατάρτιση στατιστικών για τους κινδύνους 
αστικής ευθύνης αυτοκινήτου. Η ένωση Verband der Sachversίcherer (V dS) έθεσε 
ως στόχο της τον προσδιορισμό του μέσου κόστους κάλυψης των κινδύνων (μέσο 
καθαρό ασφάλιστρο) σε συνάρτηση με την ισχύ του κινητήρα καθώς και σε 
συνάρτηση με το ποσοστό επέλευσης των ζημιών στις διάφορες περιοχές. Στη 
Γερμανία; υπάρχουν 400 περιοχές ταξινόμησης. Η V dS είχε υποστηρίξει ότι πρέπει 
να υπάρχουν τουλάχιστον 30.000 περίπου κίνδυνοι για να υπολογιστεί κατά τρόπο 
αξιόπιστο το περιφερειακό ποσοστό επέλευσης των ζημιών. Για το λόγο αυτό, η 
προαναφερθείσα ένωση ομαδοποίησε όμορες περιφέρειες και κατέληξε σε 320 
περιφέρειες που καλύπτουν η κάθε μία τουλάχιστον 30.000 κινδύνους. Είχε ατύπως 
υποβάλει στις υπηρεσίες της Επιτροπής το ερώτημα εάν μπορούσε να ομαδοποιήσει 
περισσότερο τα 320 καθαρά ασφάλιστρα που προέκυπταν από αυτή την πρώτη 
ομαδοποίηση σε 1 Ο συνολικές περιφερειακές κατηγορίες. Στα τέλη του 1995, οι 
υπηρεσίες της Επιτροπής απάντησαν αρνητικά τονίζοντας ότι η ζητούμενη δεύτερη 
ομαδοποίηση υπερέβαινε τα όρια που καθόριζε το άρθρο 2, στοιχείο α) του 
κανονισμού. Πράγματι, ο επαρκής αριθμός για τη σύσταση "πληθυσμού ικανού να 
χρησιμοποιηθεί για στατιστικούς σκοπούς" κατά την έννοια αυτής της διάταξης είχε 
εmτευχθεί με τη μείωση σε 320 περιφέρειες. Εναπόκειται επομένως αποκλειστικά 
και μόνο στους μεμονωμένους ασφαλιστές να μειώσουν ακόμη περισσότερο αυτό 
τον αριθμό και να διευρύνουν περαιτέρω τις προαναφερθείσες κατηγορίες. 
Η περίπτωση που αφορά την επαγγελματική ένωση ασφαλιστικών επιχειρήσεων 
(UPEA) περιήλθε σε γνώση των υπηρεσιών της Επιτροπής μέσω της βελγικής 
ένωσης καταναλωτών Test Achats. Μεταξύ άλλων, η εν λόγω ένωση υπέβαλε 
καταγγελία για σύσταση της UPEA η οποία αποσκοπούσε στη θέσπιση ελάχιστου 
Το καθοριζόμενο στον τίτλο 11 πλαίσιο είναι ευρύτερο εκείνου που καθορίζεται με τις αποφάσεις 
Νuονο Cegam (ΕΕ αριθ. L 99 της ι ι .04. ι 984, σ. 29) και Concordato Incendio (ΕΕ αριθ. ι 15 της 
19.0 ι .1990, σ. 25) με τις οποίες η Επιτροπή απάλλαξε συμφωνίες περί υπολογισμοί) των 
ασφαλίστρων. Στις δύο αυτές περιπτώσεις, οι συμμετέχοντες στη συμφωνία αντιπροσώπευαν τμήμα 
μόνο της αγοράς (αντιστοίχως 26% και 50%) και η Επιτροπή αιτιολόγησε την απαλλαγή 
επικαλούμενη τις δυσχέρειες που θα είχαν οι συμμετέχοντες προκειμένου να εισέλθουν, ελλείψει μιας 
τέτοιας συμφωνίας, στην αγορά. 
5 
καθαρού ασφαλίστρου για την κάλυψη των εξόδων νοσοκομειακής περίθαλψης 
στην πεrίπτωση ομαδικι;>ν ασφαλιστήrιων συμΒολαίων. Υπήrχι. ομοιόμορφο 
ασφάλιστρο για τα ομαδικά συμβόλαια που αφuρuί>σαν μi:χρι I Ο ασφαλιζ<'>μ~:νους 
και εκπτώσεις για τα συμβόλαια που αφορούσαν μεγαλίηερες ομάδες 
ασφαλιζόμενων. Από κανένα στοιχείο δεν προέκυπτε ότι αυτή η σύσταση βασιζόταν 
σε στατιστικά δεδομένα. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής κατέληξαν επομένως στο 
συμπέρασμα ότι η σύσταση δεν ήταν σύμφωνη με τον τίτλο ΙΙ και ενημέρωσαν 
σχετικά την Test Achats και την UPEA. Η υπόθεση συνεχίστηκε ενώπιον των 
εθνικών δικαστηρίων. Το Εμποροδικείο και στη συνέχεια το Εφετείο των 
Βρυξελλών ακολούθησαν αμφότερα την άτυπη θέση των υπηρεσιών της 
ΕπιτροπήςS. Εν τω μεταξύ η υπόθεση εκκρεμεί ενώπιον του Αρείου Πάγου. 
10. Η άλλη περίπτωση στην οποία εμπλεκόταν η UPEA, αφορούσε σύσταση σχετικά με 
τον υπολογισμό ασφαλίστρων για τους λεγόμενους ειδικούς κινδύνους, οι οποίοι 
σχετίζονται με την κάλυψη των ζημιών από πυρκαγιά κινητών αγαθών και ακινήτων 
αξίας ανώτερης από ένα ορισμένο ποσό, δηλαδi1 ιδίως πολυάριθμων βιομηχανικών 
αγαθών. Η UPEA είχε ήδη κοινοποιήσει αυτή τη σύσταση το 1988, δηλαδi1 πολύ 
πριν από τη θέση σε ισχύ του κανονισμού. Αντί να συστήσει την εφαρμογ1Ί μέσου 
καθαρού ασφαλίστρου, η UPEA ενθάρρυνε τα μέλη της να αυξήσουν ή να μειώσουν 
το "βασικό εμπορικό ασφάλιστρο", δηλαδή το καθαρό βασικό ασφάλιστρο 
προσαυξημένο με τα διοικητικά έξοδα και τα έξοδα διάθεσης κάθε μεμονωμένου 
ασφαλιστή. Και μόνο λόγω της επιλογής αυτής της βάσης, η σύσταση εξερχόταν 
από το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού. Εξάλλου, κάθε συντελεστής αύξησης ή 
μείωσης εκφραζόταν σε ποσοστό αύξησης ή μείωσης (τυπικά 1 0%) που δεν 
φαινόταν να βασίζεται σε κανένα αξιόπιστο στατιστικό στοιχείο. Αυτό αποτελούσε 
έναν επιπλέον λόγο για να θεωρηθεί ότι η σύσταση δεν καλυπτόταν από τον 
κανονισμό. Η ορθότητα του συμπεράσματος αυτού ενισχύθηκε περαιτέρω από 
δήλωση της ίδιας της UPEA, σύμφωνα με την οποία τα ασφάλιστρα που εφάρμοζαν 
πραγματικά οι ασφαλιστές ήταν γενικώς αισθητά κατ{iηερα από εκείνα που θα 
προέκυπταν από την εφαρμογή του προτεινόμενου τιμοκαταλόγου. Λαμβανομένων 
. υπόψη των σημαντικών αποκλίσεων μεταξύ των ασφαλίστρων που εφάρμοζαν οι 
ασφαλιστές, οι υπηρεσίες της Επιτροπής περιορίστηκαν τελικά στο να ενημερώσουν 
την UPEA για το μη συμβιβάσιμο της σύστασής της με τον τίτλο Π και θα θέσουν 
την υπόθεση στο αρχείο. 
11. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής κίνησαν επίσης δύο αυτεπάγγελτες διαδικασίες με 
σκοπό την εξέταση συστάσεων που είχε εκδό)σει η ΑΝΙΑ. 
Η πρώτη σύσταση αφορούσε επιπλέον επιβαρύνσεις που έπρεπε να εφαρμόζουν οι 
ασφαλιστές στα ασφάλιστρα θαλάσσιας μεταφοράς φορτίου (cargo). Δεδομένου ότι 
οι ασφαλιστές πρόσθεταν τις εν λόγω επιπλέον επιβαρύνσεις στα (ακαθάριστα) 
εμπορικά ασφάλιστρα, η σύσταση της ΑΝΙΑ έμοιαζε με εκείνη της V dS που η 
Επιτροπή είχε τυΠικά καταδικάσει το 1987, θεωρώντας παράλληλα ότι προδήλως ο 
κανονισμός δεν μΠορούσε να εφαρμοστεί στην περίπτωση αυτή. Μετά την 
αποστολή τυπικής κοινοποίησης αιτιάσεων, η ΑΝΙΑ τόνισε, κατά την προφορική 
ακρόαση (και στη συνέχεια επιβεβαίωσε εγγράφως), ότι οι επιπλέον επιβαρύνσεις 
εκφράζονταν σε ποσοστό της αξίας των ασφαλιζόμενων αγαθών (και όχι του 
εμπορικού ασφαλίστρου) και ότι όλα αυτά τα ποσοστά βασίζονταν σε συγκεκριμένα 
στατιστικά στοιχεία. Στις συνθήκες αυτές, οι υπηρεσίες της Επιτροπής αποφάσισαν 
5 Απόφαση του Προέδρου του Εμποροδικείου της 1 ης Σεπτεμβρίου 1995, επιβεβαιωθείσα από το 
Εφετείο των Βρυξελλών στις 24 Μαίου 1996. 
6 
να τεθεί η υπόθεση στο αρχείο αμέσως μόλις η ΑΝΙΛ διευκρινίσει περαιτέρω ότι η 
σύστασή της έχει καθαρά ενδεικτικό χαρακτήρα και δεν δεσμεύει κατά κανένα 
τρόπο τα μέλη της (βλ. άρθρο 3, στοιχείο α)). 
Το 1997, οι υπηρεσίες της Επιτροπής κίνησαν αυτεπάγγελτη διαδικασία 
προκειμένου να ελέγξουν εάν ορισμένες άλλες συστάσεις της ΑΝΙΑ πληρούσαν 
πράγματι όλες τις προϋποθέσεις εφαρμογής του τίτλου 11 του κανονισμού 3932/92. 
Πρόκειται, μεταξύ άλλων, για συστάσεις ή τράπεζες δεδομένων στον τομέα της 
ασφάλισης αυτοκινήτων (που αφορούν τους διάφορους κινδύνους κλοπής και 
πυρκαγιάς όσο και την αστική ευθύνη)6
. Η διαδικασία αυτή φέρει εκ νέου τις 
υπηρεσίες της Επιτροπής aντιμέτωπες με το δυσχερές έργο του ελέγχου του 
συμβιβάσιμου μίας συμφωνίας με τον τίτλο 11. Η συνεχιζόμενη εξέταση αποσκοπεί 
στο να ελεγχθεί, αφενός, εάν τα στοιχεία που ο κάθε ασφαλιστής οφείλει να 
διαβιβάσει στην ANIA περιορίζονται σε εκείνα που είναι απαραίτητα για τον 
προσδιορισμό της μέσης συχνότητας επέλευσης των ζημιών και του μέσου κόστους 
κάλυψής τους και, αφετέρου, η επίπτωση της σύστασης στα εμπορικά ασφάλιστρα 
που οι ασφαλιστές τιμολογούν στην πράξη. 
Γ. Προοπτικές 
12. Οι καθοριζόμενες στον τίτλο Π προϋποθέσεις γιά το συμβιβάσιμο είναι σαφείς: η 
συνεργασία για τον υπολογισμό του ασφαλίστρου πρέπει να αφορά μόνο ό,τι είναι 
απαραίτητο για το σχηματισμό ομάδων συγκρίσιμων κινδύνων, σε επαρκή αριθμό 
για τη σύσταση πληθυσμού ικανού να χρησιμοποιηθεί για στατιστικούς σκοπούς 
(άρθρο 2, στοιχείο α)). Ο σχηματισμός άλλων ομάδων πρέπει να αποτελεί ελεύθερη 
επιλογή του κάθε ασφαλιστή. Ο τελευταίος θα πραγματοποιήσει την επιλογή του 
βάσει κριτηρίων που συνδέονται με τις χρησιμοποιούμενες στατιστικές μεθόδους 
αλλά και άλλων κριτηρίων που συνδέονται με την εμπορική του πολιτική. 
Αν και οι προαναφερθείσες προϋποθέσεις είναι σαφείς, η εφαρμογή τους δεν είναι 
εύκολη. Η προβλεπόμενη από τον κανονισμό ομαδοποίηση κινδύνων είναι, 
πράγματι, μία τεχνική άσκηση την οποία οι ασφαλιστές αναθέτουν σε αναλογιστές 
και οι υπηρεσίες της Επιτροπής δεν είναι σε θέση να αναλύσουν και να εκτιμήσουν 
λεπτομερώς. Εξάλλου, εάν οι εν λόγω υπηρεσίες αναλάμβαναν να επιτελέσουν αυτό 
το έργο, ο κανονισμός θα έχανε το λόγο ύπαρξής του, δηλαδή να προσφέρει στους 
ασφαλιστές τη δυνατότητα απαλλαγής των συμφωνιών τους χωρίς να απαιτείται η 
αποστολή σχετικής κοινοποίησης στην Επιτροπή. 
Επομένως, οι υπηρεσίες της Επιτροπής θα περιοριστούν να εξετάσουν εάν ο 
οργανισμός στον οποίο έχει ανατεθεί ο υπολογισμός του μέσου καθαρού 
ασφαλίστρου α) συλλέγει από τους ασφαλιστές μόνο τα απαραίτητα από τεχνική 
άποψη στοιχεία για τον υπολογισμό αυτού του ασφαλίστρου και β) διαβιβάζει στη 
συνέχεια στους ασφαλιστές μόνο αυτά τα συγκεντρωτικά στοιχεία (δηλαδή το 
6 Στις αρχές του 1993, η ΑΝΙΑ είχε παράσχει τη διαβεβαίωση ότι η σύσταση για την ασφάλιση 
διαφόρων κινδύνων αυτοκινήτου (κλοπή, πυρκαγιά) θα προσαρμοζόταν βάσει των' διατάξεων του 
τίτλου 11 του κανονισμού. Η ιταλική αρχή ανταγωνισμού (I' Autorita) αμφισβiμησε στη συνέχεια την 
ισχύ αυτής της σύστασης καθώς και άλλων συστάσεων βάσει της ιταλικής νομοθεσίας περί 
ανταγωνισμού, και αυτό διότι η εν λόγω σύσταση υποχρέωνε τους ασφαλιστές να εφαρμόζουν ενιαία 
εμπορικά ασφάλιστρα. Η "Autorita" εξέδωσε απόφαση απαγόρευσης και επέβαλε πρόστιμο στην 
ΑΝΙΑ· όμως, η τελευταία κατόρθωσε αρχικά να ακυρώσει το πρόστιμο ενώπιον του δικαστηρίου του 
Latium και στη συνέχεια την ίδια την απόφαση ενώπιον του Συμβουλίου Επικρατείας. 
7 
συνολικό αριθμό ζημιών της εξεταζόμενης περιόδου και το σύνολο των 
καταβληθεισών ή οφειλόμενων αποζημιώσεων για ζημίες που επήλθαν κατά τη 
διάρκεια αυτής της περιόδου). 
Εάν οι υπηρεσίες της Επιτροπής αντιμετωπίζουν δυσχέρειες στο να ελέγξουν εάν 
πληρούνται οι όροι εφαρμογής του τίτλου 11 του κανονισμσ\), θα εξετάζουν τη 
συγκεκριμένη επίπτωση που έχει στην εν λόγω αγορά η συνεργασία όσον αφορά τον 
υπολογισμό των ασφαλίστρων. Εάν οι ασφαλιστές αποκλίνουν από τους κοινούς 
υπολογισμούς του μέσου καθαρού ασφαλίστρου ή/και εφαρμόζουν διαφορετικά 
εμπορικά ασφάλιστρα, οι υπηρεσίες της Επιτροπής θα πρέπει να εκτιμούν το 
μέγεθος αυτών των αποκλίσεων ή/και διαφορών προκειμένου να κρίνουν εάν η εν 
λόγω συμφωνία περιορίζει σημαντικά τον ανταγωνισμό. Εάν αυτό δεν συμβαίνει, 
δεν υπάρχει λόγος παρέμβασης. 
11. Τυποποιημένοι όροι ασφάλισης (τίτλος 111) 
Α. Γενικές παρατηρήσεις 
13. Ο τίτλος ΠΙ του κανονισμού αφορά τις συμφωνίες που έχουν ως αντικείμενο τον 
καθορισμό και τη διάδοση τυποποιημένων όρων πρωτασφάλειας (άρθρο 5, 
παράγραφος 1) καθώς και τον από κοινού καθορισμό και διάδοση των τρόπων 
παρουσίασης των οφελών ενός ασφαλιστήριου συμβολαίου που περιέχει στοιχείο 
κεφαλαιοποίησης (άρθρο 5, παράγραφος 2). 
Οι συμφωνίες αυτές περιορίζουν τον ανταγωνισμό στο βαθμό που επιδιώκουν τον 
καθορισμό ομοιόμορφων όρων που θα προτείνουν οι ασφαλιστές και, συνεπώς, στον 
περιορισμό της επιλογής των καταναλωτών. Ωστόσο, οι συμφωνίες αυτές 
"παρουσιάζουν το πλεονέκτημα μιας καλύτερης σύγκρισης των προσφορών για τον 
ασφαλιζόμενο και μεγαλύτερης ομοιογενοποίησης των κινδύνων" (έβδομη 
αιτιολογική σκέψη). Δεδομένου ότι μία πλήρης τυποποίηση θα αφαιρούσε 
πρακτικώς κάθε δυνατότητα επιλογής εκ μέρους των καταναλωτών, η απαλλαγή 
εφαρμόζεται μόνο στους τυποποιημένους όρους και κοινούς τρόπους παρουσίασης 
που αναφέρουν ρητά ότι είναι καθαρώς ενδεικτικοί, δηλαδή καθορίζονται και 
διαδίδονται μόνον ενδεικτικά (άρθρο 6, παράγρα(pοι 1 και 2). Επιπλέον, οι 
ασφαλιστές δεν δύνανται να συμφωνούν μεταξύ τους ότι θα χρησιμοποιούν μόνο 
αυτούς τους τυποποιημένους όρους στα ασφαλιστήρια συμβόλαια (άρθρο 7, 
παράγραφος 2). 
14. Από τη θέση σε ισχύ του κανονισμού, οι υπηρεσίες της Επιτροπής δεν χρειάστηκε 
να εξετάσουν περιπτώσεις που αφορούσαν κοινούς τρόπους παρουσίασης. Η 
παρούσα έκθεση αφορά επομένως μόνο τα άρθρα 7 και 8, τα οποία σχετίζονται με 
τους όρους του ασφαλιστήριου συμβολαίου. 
15. Το άρθρο 7 περιλαμβάνει κατάλογο όρων τους οποίους οι ασφαλιστές δεν δύνανται, 
μετά από σχετική μεταξύ τους συμφωνία, να επιβάλουν στους καταναλωτές. Οι μη 
απαλλασσόμενοι αυτοί όροι (βάσει του κανονισμού) είναι γνωστοί με την ονομασία 
"μαύρες ρήτρες". Ουσιαστικά, οι εν λόγω ρήτρες ανήκουν σε τρεις κατηγορίες. 
Η πρώτη κατηγορία περιλαμβάνει τις ρήτρες που αναφέρονται στο άρθρο 7, 
στοιχεία α) έως δ), και οι οποίες στο σύνολό τους αφορούν την έκταση της 
ασφαλιστικής κάλυψης. Πρόκειται για τις ρήτρες που αποκλείουν από την κάλυψη 
ζημίες απορρέουσες από τον αντίστοιχο κλάδο ασφαλιζόμενου κινδύνου (στοιχείο 
8 
α)), που υποβάλλουν την κάλυψη ορισμ{:νων κινδ'ί>νων σ~:_ συγκεκrΗμ{:νους <'ψους 
(στοιχείο β)) ή που επιβάλλουν συνολικi1 κιίλυψη πt:ριλα~Φιίνουσα κινδ1>νους στοΗς 
οποίους σημαντικός αριθμός αντισυμf)αλλ<'>μι:νων δs:v ~:κτίΟs:ται ταυτοχρ()νως 
(στοιχείο γ)), δύνανται ωστόσο να τύχουν απαλλαγ1)ς εφ6σον αναφ{:ρουν ρητιί)ς (ηι 
ο ασφαλιστής δύναται να προτείνει ξεχωριστές καλύψεις. Αντίθετα, οι ρήτρες του 
στοιχείου δ), οι οποίες αναφέρουν ποσά εγγύησης ή απαλλαγής, θεωρούνται σε κάθε 
περίπτωση ως "μαύρες ρήτρες" (δηλαδή, ακόμη και αν σε αυτές ορίζεται ότι οι 
ασφαλιστές μπορούν να προτείνουν ξεχωριστές καλύψεις). 
Η δεύτερη κατηγορία περιλαμβάνει τις αναφερόμενες στα στοιχεία ε) έως θ) ρήτρες, οι 
οποίες αφορούν τη διάρκεια των ασφαλιστήριων συμβολαίων. Σκοπός του 
κανονισμούς είναι να αποφευχθεί η μέσω των ρητρών αυτών υπ€ρβολική δέσμευση 
των πελατών εκ μέρους των ασφαλιστών. Ωστόσο, δύο από τις ρήτρες αυτές μπορούν 
να τύχουν απαλλαγής εφόσον ο ασφαλιζόμενος συμφωνήσει ρητώς με αυτές 
(πρόκειται για τις ρήτρες που αναφέρονται στα σημεία ε) και στ)). Οι υπόλοιπες ρήτρες 
δεν μπορούν να τύχουν απαλλαγής σε καμία περίπτωση. 
Η τρίτη κατηγορία μη απαλλασσόμενων σε καμία περίπτωση ρητρών, οι οποίες 
αναφέρονται στα στοιχεία ι) και ια), αφορά τις μορφές «δεμένων» πωλήσεων. Με την 
πρώτη ρήτρα επιβάλλεται στον αντισυμβαλλόμενο η υποχρέωση να καλύψει στον ίδιο 
ασφαλιστή διαφορετικούς κινδύνους, ενώ με την άλλη ρήτρα υποχρεούται ο 
αντισυμβαλλόμενος, σε περίπτωση μεταβίβασης του ασφαλισμένου αντικειμένου, να 
επιβάλει στο δικαιοδόχο τη συνέχιση της ασφαλιστικής σύμβασης. 
16. Εξάλλου, σύμφωνα με το άρθρο 8, ο κανονισμός απαλλαγής δεν εφαρμόζεται στις 
συμφωνίες που αποσκοπούν στην άρνηση κάλυψης ορισμένων κατηγοριών 
κινδύνων λόγω χαρακτηριστικών τα οποία συνδέονται με τον αντισυμβαλλόμενο. 
Ωστόσο, το άρθρο 8 επιτρέπει τον καθορισμό ειδικών όρων ασφάλισης για 
συγκεκριμένες κοινωνικές ή επαγγελματικές κατηγορίες του πληθυσμού. 
Β. Πρακτική εμπειρία 
17. Πολλές κοινοποιήσεις που είχαν υποβληθεί πριν από την έναρξη ισχύος του 
κανονισμού, εν συνεχεία αποσύρθηκαν, δεδομένου ότι τα μέρη θεώρησαν ότι οι 
κοινοποιηθείσες συμφωνίες καλύπτονταν πλέον από τον κανονισμό. Άλλες 
κοινοποιήσεις παρέμειναν, επειδή τα μέρη θεώρησαν ότι οι διατάξεις του 
κανονισμού επέτρεπαν ορισμένα περιθώρια ερμηνείας, ιδίως εκείνες σχετικά με τις 
μαύρες ρήτρες, και ζήτησαν από τις υπηρεσίες της Επιτροπής να τους 
επιβεβαιώσουν ότι η απαλλαγή μπορούσε όντως να εφαρμοστεί στις 
κοινοποιηθείσες ρήτρες. Ορισμένες φορές ζητήθηκε από τις υπηρεσίες της 
Επιτροπής να διευκρινιστεί το πεδίο εφαρμογής του άρΟρου 7 όταν δεν υπάρχει 
οποιαδήποτε επίσημη κοινοποίηση. Σε μία περίπτωση, οι διευκρινίσεις αυτές 
ζητήθηκαν επ' ευκαιρία μιας καταγγελίας (βλ. παρακάτω). 
18. Σε ορισμένες περιπτώσεις, αμφισβητήθηκε ο λόγος ύπαρξης του όρου που απορρέει 
από το άρθρο 7, σημείο α) όσον αφορά την ύπαρξη κινδύνων που θεωρείται ότι δεν 
μπορούν να αcrφαλιστούν. Οι σχετικοί ασφαλιστές θεώρησαν ότι θα έπρεπε να είναι 
σε θέση, με κοινή συμφωνία, να αποκλείσουν τους κινδύνους αυτούς από 
οποιαδήποτε κάλυψη. Έτσι, υποστηρίχθηκε ότι ο κίνδυνος πλημμύρας στις Κάτω 
Χώρες, και ιδίως της πλημμύρας από θαλάσσια ύδατα (ένα σημαντικό τμήμα της 
χώρας βρίσκεται κάτω από τη στάθμη της θάλασσας) δεν μπορεί να ασφαλιστεί. Η 
Παγκόσμια Οργάνωση Ασφαλιστών (V ν V) είχε αποφασίσει να απαγορεύσει την 
9 
κάλυψη του κινδύνου πλημμύρας (τόσο από θαλάσσια όσο και από ποτάμια ύδατα). 
Οι υπηρεσίες της Επιτροπής ζήτησαν να πληροφορηθούν για ποιο λόγο ήταν 
απαραίτητο να ληφθεί μια τέτοια απόφαση, r.φ6σον οι ασφαλιστ{:ς Οαιφο1>σαν (ηι σs: 
κάθε περίπτωση ο κίνδυνος αυτός δεν μποροί>σε να ασφαλιση:ί. 11 VνV αιτιολί)γησs: 
την απόφασή της υπογραμμίζοντας τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των Κάτω ΧωριίJν. 
Σε άλλες χώρες, διάφορες περιοχές μπορεί να πληγούν από άλλους κινδύνους 
θεομηνιών (πλημμύρες, πυρκαγιές δασών, κλπ ... ). Αυτό επιτρέπει στην κυβέρνηση 
να εmβάλει μέτρα αλληλεγγύης για το σύνολο του πληθυσμού και στους ασφαλιστές 
να προσφέρουν μία συνολική κάλυψη για όλους αυτούς τους κινδί>νους." Αυτό ήταν 
αδύνατο για τις Κάτω Χώρες. Στο πλαίσιο αυτό, η VνV συνέλαβε την ιδέα της 
σύστασης μιας κοινοπραξίας (pool) για την κάλυψη των κινδύνων πλημμύρας μόνο 
όσον αφορά τα ποτάμια ύδατα και στην οποία θα συμμετείχαν τόσο οι ασφαλιστές 
όσο και η κυβέρνηση. Ωστόσο, το Συμβούλιο Επικρατείας των Κάτω Χωρών δεν 
ενέκρινε το σχέδιο επειδή έκρινε ότι δεν ήταν σκόπιμο να χρηματοδοτηθεί η κάλυψη 
του κινδύνου πλημμύρας από ποτάμια ύδατα, ο. οποίος στην πραγματικότητα 
αφορούσε μόνο 200.000 νοικοκυριά, από το σύνολο 6.000.000 νοικοκυριών που 
είχαν συνολική ασφάλιση έναντι κινδύνων της φύσης. Εν τέλει, η VvV εναρμόνισε 
τον τυποποιημένο όρο ασφάλισης των συμβολαίων της με βάση το άρθρο 7, 
παράγραφος 1, σημείο α) έτσι ώστε να μην είναι δεσμευτικός, αφήνοντας στη 
διακριτική ευχέρεια του κάθε ασφαλιστή να καλύψει τον κίνδυνο πλημμύρας. 
Εξετάστηκε επίσης μία άλλη περίπτωση που αφορούσε μία συμφωνία από την οποία 
αποκλείονταν οι κίνδυνοι πολέμου όσον αφορά την ασφάλιση σωμάτων πλωτών 
σκαφών. Οι υπηρεσίες της Εmτροπής έκριναν ότι δεν ήταν ασυμβίβαστη με το 
άρθρο 7, παράγραφος 1, σημείο α) στο μέτρο που η εξαίρεση εφαρμοζόταν για 
απώλειες που "κανονικά" δεν απέρρεαν από τον αντίστοιχο κλάδο. Ωστόσο, ο όρος 
"κανονικά" δεν εμφανίζεται σε όλες τις γλωσσικές εκδοχές του κανονισμού. Το εν 
λόγω θέμα πρέπει να εξεταστεί κατά τη λήξη της ισχύος του κανονισμού. 
19. Συζητήθηκε επίσης επανειλημμένα το ακριβές πεδίο εφαρμογής του <iρΟρου 7, 
παράγραφος 1, σημείο δ). Εξάλλου, η μοναδική καταγγελία που έλαβε η Επιτροπή 
σχετικά με τον τίτλο ΠΙ αφορούσε το θέμα αυτό. Η καταγγελία (ανεπίσημη) 
προερχόταν από τη βελγική οργάνωση καταναλωτών Test Achat και αφορούσε, 
μεταξύ άλλων, τη σύσταση της UPEA σχετικά με την τυποποιημένη κάλυψη των 
δαπανών νοσηλείας σε νοσοκομείο και τον καθορισμό ενός τυποποιημένου ποσού 
απαλλαγής που αναφέρθηκε ανωτέρω (για τις πτυχές που αφορούν τον τίτλο Π, βλ. 
ανωτέρω σημείο 9). Η UPEA πρότεινε να περιοριστεί η κάλυψη σε ένα ποσό το 
ύψος του οποίου ορίστηκε στο ·διπλάσιο των δαπανών που καλύπτονταν από τη 
βασική κοινωνική ασφάλιση του ασφαλισμένου και να καθοριστεί η απαλλαγή σε 
ποσοστό 10% της κάλυψης αυτής (με ανώτατο όριο 20.000 BEF). Οι υπηρεσίες της 
Εmτροπής θεώρησαν ότι η σύσταση αυτή παραβίαζε το άρθρο 7, παράγραφος 1, 
σημείο δ)Ί. 
7 Η γερμανική Gliedertaxe, στην οποία απευθύνθηκε επίσημη κοινοποίηση, έθεσε 
επίσης ερώτημα σχετικά με την ερμηνεία του άρθρου 7, παράγραφος 1, σημείο δ). 
Όπως και για τους κινδύνους πολέμου που αναφέρθηκαν προηγουμένως, το πρόβλημα 
της ερμηνείας προέκυψε λόγω μιας απόκλισης μεταξύ. των διαφόρων γλωσσικών 
εκδοχών του κανονισμού. Σύμφωνα με το γερμανικό κείμενο, η απαλλαγή κατά 
κατηγορίες δεν εφαρμόζεται όχι μόνο εάν οι ασφαλιστές συμφωνούν μεταξύ τους όσον 
αφορά το ποσό της κάλυψης, αλλά επίσης και όσον αφορά οποιαδήποτε άλλη πτυχή 
της κάλυψης ("Angabe"). Μία σύσταση της γερμανικής ένωσης ασφαλιστών (GDV) 
Όπως αναφέρθηκε στο σημείο 9, η υπόθεση αυτή παραπέμφθηκε στο εθνικό δικαστήριο. 
10 
σχετικά με τη γενική ασφάλιση ατυχημάτων προσδιορίζει με τον τρόπο αυτό τους 
βαθμούς αναπηρίας των προσώπων των οποίων αχρηστεί)εται κάποιο μέλος του 
σώματός τους ή αισθητήριο όργανο. Οι ενδείξεις αυτές έχουν προφανώς εmπτώσεις 
στο επίπεδο κάλυψης που προσφέρεται από τους ασφαλιστές. Ωστόσο, οι υπηρεσίες 
της Επιτροπής θεώρησαν μεν ότι εφαρμόζεται το άρθρο 7, παράγραφος 1, σημείο δ), 
έκριναν όμως ότι πληρούντο οι προϋποθέσεις για την αποστολή διοικητικής επιστολής 
θέσεως στο αρχείο προς την GDV το Σεπτέμβριο του 1998. Πράγματι, δεν 
διαπίστωσαν την ύπαρξη οποιουδήποτε στοιχείου για την κατάρριψη του 
εmχειρήματος σύμφωνα με το οποίο ο καθορισμός ομοιόμορφων βαθμών αναπηρίας 
προσφέρει διαφάνεια στην αγορά η οποία εmτρέπει τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό 
μεταξύ των ασφαλιστών προς όφελος των ασφαλισμένων. Επιπλέον, οι υπηρεσίες της 
Επιτροπής έλαβαν υπόψη το γεγονός ότι οι βαθμοί αναπηρίας προσδιορίζοντο με βάση 
ιατρικές εκθέσεις και ότι οι ασφαλιστές είχαν σε ιςάΟε περίπτωση την ευχέρεια να 
παρεκκλίνουν από τις ρυθμίσεις της Glίedertaxe. 
Το 1996, εξετάστηκε επίσης στο πλαίσιο του άρθρου 7, παράγραφος 1, σημείο δ) η 
τυποποιημένη ρήτρα " % της ευθύνης σύγκρουσης" για την ασφάλιση σωμάτων 
πλωτών σκαφών. Το ερώτημα που έπρεπε να εξεταστεί ήταν κατά πόσο το υπόλοιπο 
1/4 έπρεπε να θεωρηθεί ως τυποποιημένο ποσό απαλλαγής που θα ήταν ασυμβίβαστο 
με τις διατάξεις του άρθρου 7, παράγραφος 1, σημείο δ). Ωστόσο, στην προκειμένη 
περίπτωση διαmστώθηκε ότι υπήρχαν συμπληρωματικές καλύψεις γι' αυτό το 
υπόλοιπο 1/4 (οι οποίες προσφέρονταν από τους ασφαλιστές σωμάτων σκαφών ή τους 
Συλλόγους Ρ&Ι (Ρ&Ι Clubs)). Οι καλύψεις αυτές θεωρήθηκαν τόσο ικανοποιητικές 
ώστε στην πραγματικότητα δεν υπήρχε απαλλαγή. Σε κάθε περίπτωση, οι υπηρεσίες 
της Εmτροπής έλαβαν διαβεβαίωση εκ μέρους της "Institute of London Underwήters" 
(ILU) και της "Lloyd"s Underwήters' Association" (LUA) οι οποίες διευκρίνισαν ότι ο 
κανόνας των % δεν ήταν δεσμευτικός. 
20. Οι διατάξεις του άρθρου 7, παράγραφος 1, σημείο ε) συζητήθηκαν επίσης 
επανειλημμένα. Ζητήθηκε από τις υπηρεσίες της Εmτροπής να σχολιάσουν την 
τυποποιημένη ρήτρα της GDV η οποία επέτρεπε στους ασφαλιστές να διατηρήσουν 
ένα ασφαλιστήριο συμβόλαιο σε περίπτωση που προέβαιναν σε . αύξηση των 
ασφαλίστρων χωρίς να μεταβάλουν την κάλυψη (ασφάλιση αυτοκινήτων) ή σε 
περίπτωση που προέβαιναν σε μείωση της κάλυψης ( ασφάλιση έναντι της θαλάσσιας 
πειρατείας). Οι ρήτρες αυτές δεν απαλλάσσονται βάσει του κανονισμού παρά μόνο με 
τη ρητή σύμφωνη γνώμη του ασφαλιζόμενου. Ωστόσο, στις δύο αυτές περιπτώσεις, οι 
υπηρεσίες της Εmτροπής αποδέχθηκαν αυτούς τους τυποποιημένους όρους στο μέτρο 
που προέβλεπαν την έγκαιρη προειδοποίηση του ασq)αλιζόμενου που του παρείχε τη 
δυνατότητα να διατυπώσει τις αντιρρήσεις του. 
21. Σύμφωνα με το άρθρο 8, ο κανονισμός δεν εφαρμόζεται σε συμφωνίες σχετικά με τον 
αποκλεισμό κάλυψης ορισμένων κατηγοριών κινδύνων λόγω χαρακτηριστικών τα 
οποία συνδέονται με τον αντισυμβαλλόμενο. Έτσι, κηρύχθηκε ασυμβίβαστη με το 
άρθρο 8, μία τυποποιημένη ρήτρα με την οποία αποκλείονταν από τη γενική ασφάλιση 
ατυχημάτων τα πρόσωπα που είχαν ανάγκη συνεχό>ν εντατικ(}>V φροντίδων ή τα 
πρόσωπα με ψυχιατρικά προβλήματα. Το γεγονός ότι ο αποκλεισμός αυτός δεν μπορεί 
να επέλθει παρά εντός ελαχίστου χρόνου μετά τη σύναψη της m'>μβασης, δεν μετέβαλε 
την εν λόγω εκτίμηση. 
11 
Γ. Προοπτικές 
22. Όπως μπορεί να διαπιστωΟεί από τα παραδείγματα που αναφi:ρΟηκαν ανωτi:rω. οι 
διαφορές μεταξύ των γλωσσικών εκδοχών του κανονισμού μπορεί να προκαλέσουν 
προβλήματα ερμηνείας. Η έκθεση αυτή προσφέρει την ευκαιρία στην Επιτροπή να 
καλέσει όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη να της επισημάνουν και άλλες γλωσσικές 
διαφορές που θα μπορούσαν να προκαλέσουν παρόμοια προβλήματα και να 
διατυπώσουν κατάλληλες προτάσεις για την τροποποίηση των κειμi:νων. 
23. Όπως επισημάνθηκε ανωτέρω, τρεις τυποποιημένες ρήτρες που περιλαμβάνονται στο 
άρθρο 7, παράγραφος 1 δεν απαλλάσσονται βάσει του κανονισμού; εκτός εάν 
προσδιορίζουν ότι κάθε ασφαλιστής είναι ελεύθερος να παρεκκλίνει από αυτές (ρήτρες 
που προβλέπονται στο άρθρο 7, παράγραφος 1, σημείο α) έως γ)). Η επανεξέταση της 
αρχής αυτής είναι απαραίτητη. 
Πράγματι, κατ' αρχήν, το άρθρο 6, παράγραφος 1 προβλέπει ότι ο κανονισμός μπορεί 
να εφαρμοστεί στις "λευκές ρήτρες" εάν "καθορίζονται και διαδίδονται με τη ρητή 
ένδειξη ότι είναι μόνο ενδεικτικές", δηλαδή εάν κάθε ασφαλιστής έχει την ευχέρεια να 
μην τις εφαρμόσει. Οι διατάξεις του άρθρου 7, παράγραφος 1, σημείο α) έως γ) 
εξαλείφουν με τον τρόπο αυτό τη διάκριση μεταξύ "μαύρων ρητρών" και "λευκών 
ρητρών". Δεύτερον, ανεξάρτητα αν οι τυποποιημένες ρήτρες των ασφαλιστηρίων 
συμβολαίων περιέχουν ή όχι ρητή ένδειξη ότι δεν είναι υποχρεωτικές για τους 
ασφαλιστές, αυτό που έχει σημασία είναι να διαπιστωθεί σε ποιο βαθμό οι όροι αυτοί 
αντανακλούν τη βούληση μιας ένωσης ασφαλιστών να συντονίσει τη συμπεριφορά 
των μελών της στην αγορά8. Αυτό συμβαίνει εάν στην πράξη όλοι οι ασφαλιστές 
ακολουθούν τη σύσταση της ένωσης. Τρίτον, το άρθρο 7, παράγραφος 1, σημείο δ) 
έως ια) και το άρθρο 8 αφορούν σε κάθε περίπτωση "μαύρες ρήτρες" (δηλαδή οι 
ρήτρες αυτές είναι μαύρες, ακόμη και αν οι ασφαλιστές είναι ελεύθεροι να μην τις 
εφαρμόζουν). Ωστόσο, οι ρήτρες αυτές δεν είναι πιο επιβλαβείς για τους 
ασφαλιζόμενους από εκείνες που προβλέπονται στο άρθρο 7, παράγραφος 1, σημείο α) 
έως γ). 
24. Όπως διαπιστώσαμε, ο κανονισμός δεν εφαρμόζεται σε συμφωνίες με τις οποίες οι 
ασφαλιστές αναλαμβάνουν την υποχρέωση να μην προτείνουν, σε ατομική βάση, 
ορισμένες καλύψεις (άρθρο 7, παράγραφος 1, σημείο α) και άρθρο 8). Το θέμα είναι να 
διαπιστωθεί αν αυτό θα έπρεπε επίσης να ισχύει όταν οι ασφαλιστές αποφασίζουν να 
προσφέρουν κοινή κάλυψη με τη σύσταση ομίλων κατά την έννοια του τίτλου IV και 
σε ποιο μέτρο οι όμιλοι αυτοί τηρούν τους όρους που προβλέπονται στον εν λόγω τίτλο 
(βλ. κατωτέρω). 
25. 
8 111 Κοινή κάλυψη ορισμένων ειδών κινδύνων (Τίτλος IV) 
Α. Γενικές παρατηρήσεις 
Ο τίτλος IV αφορά τις συμφωνίες με τις οποίες οι ασφαλιστές προβαίνουν στη 
σύσταση ομίλων συνασφάλισης ή αμοιβαίας aντασφάλισης με σκοπό "την κάλυψη 
απροσδιόριστου αριθμού κινδύνων" (αιτιολογική σκέψη αριθ. 1 0). Αυτό αφορά 
δηλαδή μόνο τους θεσμοθετημένους ομίλους για την από κοινοί> κάλυψη κινδύνων 
και όχι ad hoc ομίλους που μπορεί να συσταθούν για την κάλυψη ενός 
Βλ. απόφαση Verband der Sachversicherer, σημείο 32-Υπόθεση 45/85, Συλλογή Ι 987, σ. 405. 
12 
συγκεκριμi:νου ατομικοί) κινδύνου κιιι οι οποίοι (~t:ν πι)ο"·ιιλοι'Ιν πιΗψλι'ηωτΗ οι: 
επίπεδο ανταγωνισμού. 
26. Αντίθετα, ο παρών κανονισμός στηρίζεται στην παραδοχή ότι κάθε θεσμοθετημένος 
όμιλος μπορεί εν δυνάμει να περιορίζει τον ανταγωνισμό. Ωστόσο, η απαλλαγή κατά 
κατηγορίες μπορεί να εφαρμοστεί για έναν τέτοιο όμιλο εάν το μερίδιο αγοράς των 
συμμετεχουσών επιχειρήσεων (ή του ίδιου του ομίλου αν πρόκειται για 
επαυξημένους κινδύνους ή κινδύνους καταστροφών) δεν υπερβαίνει ένα ορισμένο 
όριο. 
27. 
9 Πράγματι, σύμφωνα με το άρθρο 11, παράγραφος 1, οι 6μιλοι μπορούν να 
απαλλαγούν βάσει του κανονισμού όταν το μερίδιο αγοράς των μελών τους δεν 
υπερβαίνει το 1 Οο/ο (για τους ομίλους συνασφάλισης) ή το 15% (για τους ομίλους 
αμοιβαίας aντασφάλισης). Το μερίδιο αγοράς υπολογίζεται με βάση το συνολικό 
κύκλο εργασιών των μελών στη σχετική ασφαλιστική αγορά, είτε ο εν λόγω κύκλος 
εργασιών πραγματοποιείται μέσω του ομίλου, είτε ανεξάρτητα. Σχετικά με το θέμα 
αυτό, πρέπει να σημειωθεί ότι η υποχρέωση ασφάλισης όλων των κινδύνων στον 
όμιλο συνιστά υπερβολικό περιορισμό του ανταγωνισμού και δεν μπορεί να τύχει 
απαλλαγής βάσει του κανονισμού ( 13η αιτιολογική σκέψη). 
Το άρθρο 11, παράγραφος 2 διευκρινίζει ότι το μερίδιο αγοράς που πρέπει να ληφθεί 
υπόψη στην περίπτωση. της κάλυψης των κινδύνων καταστροφών ή των 
επαυξημένων κινδύνων αφορά μόνο τα "προϊόντα που φέρονται προς ασφάλιση 
απευθείας στον όμιλο", δηλαδή προσδιορίζεται με βάση τον κύκλο εργασιών που 
πραγματοποιείται μέσω του ομίλου (με την επιφύλαξη των δύο όρων που διΎ 
επαναλαμβάνονται εδώ). 
Η ικανοποιητική εφαρμογή του άρθρου 11 στηρίζεται στον ορθό ορισμό της αγοράς 
των σχετικών προϊόντων και της γεωγραφικής αγοράς αναφοράς. Σε μία πρόσφατη 
ανακοίνωση9, η Επιτροπή όρισε ότι η αγορά των σχετικών προϊόντων περιλαμβάνει 
όλα τα προϊόντα που ασκούν ανταγωνιστική πίεση στο σχετικό προϊόν. Η Επιτροπή 
είχε εντοπίσει τρεις βασικές πηγές ανταγωνιστικών πιέσεων: τη δυνατότητα 
υποκατάστασης από την πλευρά της ζήτησης, τη δυνατότητα υποκατάστασης από 
την πλευρά της προσφοράς και το δυνητικό ανταγωνισμό. Δεδομένου ότι κάθε 
ασφαλιστήριο συμβόλαιο είναι μοναδικό, και συνεπώς η δυνατότητα 
υποκατάστασης από πλευράς ζήτησης είναι ουσιαστικά ανύπαρκτη, η δυνατότητα 
υποκατάστασης από πλευράς προσφοράς έχει ιδιαίτερη σημασία για τον ορισμό των 
αγορών στον τομέα των ασφαλειών. Όσον αφορά το δυνητικό ανταγωνισμό, αυτός 
δεν λαμβάνεται υπόψη για τον ορισμό της αγοράς, αλλά λαμβάνεται υπόψη σε 
μεταγενέστερο στάδιο, για να αξιολογηθεί η θέση των επιχειρήσεων στην αγορά 
αυτή (βλ. παράγραφο 24 της ανακοίνωσης). 
Οι άλλες διατάξεις του κανονισμού, και ιδίως το άρθρο 1 Ο, παράγραφοι 3 και 4, 
καθώς και τα άρθρα 12 και 13 προσδιορίζουν ποιοι άλλοι περιορισμοί της 
ελευθερίας δράσης μπορούν να συμφωνηθούν μεταξύ των μελών ενός ομίλου χωρίς 
να παύει να ισχύει το ευεργέτημα της απαλλαγής κατά κατηγορίες για τον όμιλο. 
Ορισμένοι από τους περιορισμούς αυτούς μειώνουν αισθητά τον ανταγωνισμό 
μεταξύ των συμμετεχόντων: π.χ. η υποχρέωση να χρησιμοποιούν τους ίδιους όρους 
για τα ασφαλιστήρια συμβόλαια και τα ίδια ασφάλιστρα ( ασφάλιστρα κινδύνου σε 
Ανακοίνωση της Επιτροπής όσον αφορά τον ορισμό της σχετικής αγοράς για τους σκοπούς του 
κοινοτικού δικαίου ανταγωνισμού, ΕΕ αριθ. C 372 της 9. J 2.97. 
13 
περίπτωση αμοιβαίας aντασφάλισης, εμπορικά ασφάλιστρα στην περίπτωση της 
συνασφάλισης) ή να υποβάλλουν στην έγκριση του ομίλου το διακανονισμ6 των 
ζημιών. !1στόσο, οι περιορισμοί αυτοί Οαιφο1>ντ<ιι ιι.νιιπ<'>σπαστο ηLl1μα μιας 
συμφωνίας ομίλου. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο δεν δημιουργούν αυτοί 
καθαυτοί προβλήματα ανταγωνισμού, πάντα υπό την προϋπόθεση ότι δεν υπάρχει 
υπέρβαση των μεριδίων αγοράς που προβλέπονται στο άρθρο 11. 
Β. Πρακτική εμπειρία 
28. Αφότου τέθηκε σε ισχύ ο κανονισμός, οι υπηρεσίες της Επιτροπής βελτίωσαν την 
προσέγγισή τους όσον αφορά τους ομίλους. Σε εννοιολογικό επίπεδο, εφαρμόζουν 
μία δοκιμή νομιμότητας που περιλαμβάνει τρία στάδια προκειμένου να 
προσδιορίσουν εάν ένας όμιλος εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 81-1 
('πζνω 85-1), Το δεύτερο στάδιο της δοκιμής αυτής είναι νέο, δεδομένου ότι δεν 
προβλέπεται ρητά στον κανονισμό. 
α) Το πρώτο ερώτημα που πρέπει να εξεταστεί είναι εάν ο όμιλος 11 τα μέλη του 
πληρούν το κριτήριο των μεριδίων της αγοράς που προβλέπεται στο άρθρο 11. Μία 
από τις κυριότερες δυσχέρειες είναι να προσδιοριστούν σωστά οι αγορές των 
σχετικών προϊόντων καθώς και οι γεωγραφικές αγορές αναφοράς, και στη συνέχεια 
να εκτιμηθούν με τον ίδιο τρόπο τα μερίδια αγοράς. Αυτή η δυσχέρεια οφείλεται στο 
γεγονός ότι ο τομέας των ασφαλίσεων είναι οργανωμένος κατά κλάδους κινδύνων 
(παράρτημα· της πρώτης οδηγίας για την πρωτασφάλιση εκτός της ασφάλειας 
ζωής Ι Ο) και ότι οι κλάδοι αυτοί δεν καλύπτουν αναγκαστικά τις αγορές των σχετικών 
προϊόντων. Μία άλλη δυσχέρεια είναι απόρροια του γεγονότος ότι ένας όμιλος 
συχνά καλύπτει ταυτόχρονα κινδύνους καταστροφών ή επαυξημένους κινδύνους 
καθώς και κανονικούς κινδύνους. Αυτό απαιτεί εξέταση του ομίλου τόσο στο 
πλαίσιο του άρθρου 11, παράγραφος 1 όσο και του άρθρου 11, παράγραφος 2. 
β) Το δεύτερο ερώτημα τίθεται μόνοεάν ο όμιλος δεν πληροί (ή όχι απόλυτα) τα 
κριτήρια του άρθρου 11, και ιδίως εάν υπερβαίνει τα προβλεπόμενα όρια. Στην 
περίπτωση αυτή πρέπει να εξεταστεί εάν ο όμιλος είναι αναγκαίος έτσι ώστε να 
επιτρέπει στα μέλη του να παρεμβαίνουν σε μία συγκεκριμένη αγορά. Πράγματι, σε 
όλους τους τομείς των ασφαλειών, ένας ασφαλιστής πρέπει να ασφαλίζει έναν 
ελάχιστο αριθμό κινδύνων για να είναι παρών στην αγορά χωρίς να διατρέχει 
υπερβολικούς κινδύνους, έτσι ώστε οι μέσοι κίνδυνοι του χαρτοφυλακίου του να 
αντιστοιχούν στο μέσο όρο του συνόλου των κινδύνων του είδους αυτού. Πρέπει 
συνεπώς να υπάρχει μία πολύ μεγάλη πιθανότητα έτσι ώστε οι πραγματικές ζημίες 
των ασφαλιστών να είναι ίσες με το μέσο όρο των ζημιών του συνόλου των 
ασφαλιστών. Αυτή η πολύ μεγάλη πιθανότητα μπορεί να εξασφαλιστεί μόνο ότι 
υπάρχει ένας ελάχιστος αριθμός κινδύνων που καλύπτονται από τον ασφαλιστή. 
Πρόκειται γι' αυτό που αποκαλούμε ελάχιστο μέγεθος. Ωστόσο, η φύση ορισμένων 
κινδύνων καταστροφών είναι τέτοια ώστε κανένας ασφαλιστής δεν θα μπορούσε να 
τους ασφαλίσει σε μεμονωμένη βάση. Σ' αυτή την περίπτωση, ένας όμιλος που 
αποσκοπεί στην εξασφάλιση ενός ελάχιστου μεγέθους δεν περιορίζει τον 
ανταγωνισμό. Αντίθετα, τον ενισχύει δεδομένου ότι επιτρέπει σε ορισμένους 
ασφαλιστές που δεν θα ήταν σε θέση να καλύψουν ατομικά τους κινδύνους αυτούς 
να ενώσουν τις δυνάμεις τους και να δημιουργήσουν ένα νέο φορέα στην αγορά 
10 Οδηγία 73/239 του Συμβουλίου της 24ης Ιουλίου 1973, περί συντονισμού των vομοθετικ<i>ν 
κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων που αφοροί>ν την ανάληψη δραστηρι6τητας 
πρωτασφαλίσεως, εκτός της ασφαλίσεως ζωής, και την άσκηση αυτής. ΕΕ αριθ. L 228/3 της 16ης 
Αυγούστου 1973. 
14 
προς όφελος των προσώπων που έχουν ανάγκη μίας τέτοιας ασφάλειας. Θα 
μπορούσαμε να προσθέσουμε ότι ακόμη και για τους κινδύνους εκτός των κινδύνων 
καταστροφών, οι μικροί ασφαλιστές μπορεί να είναι υποχρεωμένοι να 
συγκr.ντρ{ίκrουν τις ()υνάμr.ις τους f.τσι ιί)ση: να αποκηΊσουν μί.α f:λ{ιχιστη ()ιάσταση. 
l:ε κάUε περίπτωση, η cπιτροπ1Ί Οαιψl:ί ι'ηι οι ι')μιλοι ΠΟΙ) ι:ίναι (I.J[({JK(ί ι η rοι 
προκειμένου να ·επιτρέψουν στα μέλη τους να προσφέρουν ένα είδος κάλυψης το 
οποίο δεν θα ήταν σε θέση να προσφέρουν σε μεμονωμένη βάση, δεν εμπίπτει στο 
πεδίο εφαρμογής του άρθρου 81-1 ( 'πζ νω-85-1 ), και τοί>το ανεξάρτητα από το 
μερίδιο αγοράς των ενδιαφερομένων. 
γ) Στην περίπτωση που ο όμιλος δεν είναι απαραίτητος για να επιτρέπει την κάλυψη 
ενός κινδύνου εκ μέρους των μελών του, τίθεται ένα τρίτο ερώτημα, και 
συγκεκριμένα κατά πόσο τα μέλη του ομίλου έχουν συμβατική υποχρέωση να 
φέρουν προς ασφάλιση στον όμιλο το σύνολο ή μέρος των συμβάσεών τους για το 
σχετικό κίνδυνο. Εάν υπάρχει μία τέτοια υποχρέωση, τότε εφαρμόζεται το άρθρο 
81-1 ('πζνω-85-1), Εάν μία τέτοια υποχρέωση δεν υπάρχει, το άρθρο 81-1 ('πζνω-
85-1 ), θα μπορούσε να εφαρμοστεί εάν τα μέλη δεν έχουν εμπορικό συμφέρον να 
προσφέρουν τα προϊόντα τους εκτός της κοινοπραξίας (βλ. σχετικά σημείο 33, 
τελευταία παράγραφος). 
29. Αυτή η νέα προσέγγιση σχετικά με τους ομίλους ασφαλιστών (ιδίως εκείνη που 
συνδέεται με την εκτίμηση της αναγκαιότητας του ομίλου έτσι ώστε να επιτευχθεί 
μία ελάχιστη διάσταση) προσδίδει στο άρθρο 11 του κανονισμού το αποτέλεσμα 
ενός κανόνα de mίnίmίs. Ο κανόνας αυτός έχει ήδη εφαρμοστεί σε μία συμφωνία 
καταμερισμού των ζημιών μεταξύ των εταιρειών αλληλασφάλισης (το ισοδύναμο 
ενός ομίλου στον τομέα της αλληλασφάλισης) στην υπόθεση Ρ&! CΊub.s-(Protection 
and Indemnity insurance ). Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι αυτή η 
συμφωνία μεταξύ των εταιρειών αλληλασφάλισης που κατείχαν το 89ο/ο της 
παγκόσμιας αγοράς ναυτασφάλισης συμβατικής και μη συμβατικής ευθύνης, δεν 
ενέmπτε στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 81-1 ('πζνω-85-1), στο μέτρο που ο εν 
λόγω όμιλος ήταν απαραίτητος δεδομένου ότι επιτρέπει στα μέλη του να 
προσφέρουν το επίπεδο της κάλυψης που προσφέρουν επί του παρόντος (4,25 δισ. 
δολάρια ΗΠΑ). Μετά από διεξοδική έρευνα της αγοράς στο πλαίσιο της οποίας 
ερωτήθηκαν οι κυριότεροι ασφαλιστικοί πράκτορες και aντασφαλιστές που 
συμμετέχουν στην αγορά των Ρ&Ι Clubs καθώς και ο ίδιος ο Σύλλογος Ρ&Ι Clubs 
διαmστώθηκε ότι καμία εmχείρηση ή όμιλος που κατείχε μερίδιο αγοράς 
χαμηλότερο του 50ο/Ό δεν ήταν επί του παρόντος σε θέση να προσφέρει ένα τέτοιο 
επίπεδο κάλυψης. Συνεπώς, η Εmτροπή εξέδωσε απαλλακτική απόφαση όσον 
αφορά τη διαδικασία καθορισμού των τιμολογίων η οποία σκοπό είχε να αποφευχθεί 
η προσφορά χαμηλότερων τιμών εκ μέρους των Clubs σε σχέση με τις τιμές των 
άλλων (εκφραζόμενες ως "rates per ton"). Η Επιτροπή ενήργησε κατ' αναλογία με το 
άρθρο 13 του κανονισμού το οποίο επιτρέπει τον καθορισμό ομοιόμορφων 
ασφαλίστρων κινδύνου σε ομίλους αμοιβαίας aντασφάλισης, αλλά όχι τον 
καθορισμό ομοιόμορφων εμπορικών ασφαλίστρων. Πράγματι, η διαδικασία 
κάθορισμού των τιμολογίων, όπως τροποποιήθηκε σε σχέση με τον αρχικό 
μηχανισμό, εφαρμόζεται αποκλειστικά για τις δαπάνες των Clubs που δεν 
συνδέονται με τον κίνδυνο (συμπεριλαμβανομένων, για συγκεκριμένους πρακτικούς 
λόγους, των δαπανών κράτησης) ούτε με τις διοικητικές δαπάνες. Για περισσότερες 
πληροφορίες, οι ενδιαφερόμενοι παραπέμπονται στην απόφαση της Επιτροπής που 
εκδόθηκε πρόσφατα. 
30. Εξάλλου, το Σεπτέμβριο του 1997, οι υπηρεσίες της Επιτροπής ανέλαβαν τη 
διεξαγωγή μιας έρευνας στην αγορά της αεροπορικής ασφάλισης πρόκειμένου να 
15 
εξεταστεί κατά πόσον οι όμιλοι (ανεξαρτήτως αν αποτ{:λεσαν αντικι:ί~Η:νο 
κοινοποίησης ή όχι) που ασκούν δραστηριότητες στον τομ{:α αυτόν εντί)ς της 
Κοινότητας εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 81-1 ('πζνω-85-1), Η 
έρευνα αυτή έδειξε ότι για το μεγαλύτερο μέρος των κινδί)νων αυτό) ν, η γεωγραφική 
αγορ{ι. αναφοράς t:ίναι δη:Ονής λ{ηω του γι:γον{ηος {η ι οι πι:λ<'iη:ς ( ι:ιδικ<'>η:ρΗ οι 
αεροπορικές εταιρείες που διαθέτουν μεγάλο αεροπορικί> στόλο) είναι μεγάλl:ς 
εταιρείες που είναι σε θέση να αναζητήσουν τους καλύτερους όρους ασφάλισης σε 
όλο τον κόσμο. Στην αγορά αυτή, κανένας όμιλος δεν κατέχει μερίδιο αγοράς που 
προσεγγίζει τα όρια που καθορίζονται στο άρθρο 11 του κανονισμού. Κατά 
συνέπεια, κανένας από τους όμιλους αυτούς δεν περιορίζει αισθητά τον 
ανταγωνισμό, κατά την έννοια του άρθρου 81-1 ('πζνω-85-1), στην αγορά αυτή 
(πρώτο στάδιο της δοκιμής). Αντίθετα, για τους μικρούς κινδύνους, που δεν είναι 
κίνδυνοι καταστροφών (και οι οποίοι αντιπροσωπεί>συν σχετικά χαμηλές 
ασφαλιστικές αξίες σε σχέση με άλλους αεροπορικούς κινδύνους του ιδίου κλάδου) 
διαmστώθηκε ότι η αγορά χωρίζεται σε εθνικές αγορές. Οι πελάτες είναι ιδιοκτήτες 
μικρότερων αεροπλάνων, αεροπορικών λεσχό)V ή λεσχών αλεξιπτωτιστών οι οποίοι 
έχουν περιορισμένες δυνατότητες αναζήτησης καλύτερων ασφαλιστικών όρων στο 
εξωτερικό. Σε αυτές τις εθνικές αγορές, οι όμιλοι κατέχουν μερίδια αγοράς που 
υπερβαίνουν αισθητά τα όρια που προβλέπονται στο άρθρο 11 (πρώτο στάδιο). 
Επιπλέον, η ύπαρξή τους δεν θεωρείται απαραίτητη για την κάλυψη των εν λόγω 
κινδύνων (δεύτερο στάδιο). Ωστόσο, οι υπηρεσίες της Επιτροπής αποφάσισαν να 
μην προχωρήσουν σε διεξοδικότερη έρευνα. Πράγματι, η έρευνα της αγοράς Δδειξε 
ότι η κάλυψη αυτών των μικρών κινδύνων δεν αντιπροσωπεύει παρά ένα πολύ μικρό 
τμήμα του κύκλου εργασιών των ενδιαφερομένων σε παγκόσμιο επίπεδο. Κατά 
συνέπεια, οι υπηρεσίες της Εmτροπής κατέληξαν στο συμπέρασμα στις αρχές του 
1999, ότι δεν υπήρχαν επαρκή κοινοτικά συμφέροντα που να δικαιολογούν την 
εξέταση ενδεχόμενων παραβιάσεων των κοινοτικών κανόνων ανταγωνισμού και 
απέστειλαν διοικητικές εmστολές θέσεως στο αρχείο στους ασφαλιστές που είχαν 
κοινοποιήσει ομίλους για την ασφάλιση αεροπορικών κινδύνων. Οι εν λόγω 
εmστολές συνοδεύονταν, ωστόσο, από ορισμένες παρατηρήσεις σχετικά με τις 
εθνικές αγορές, όπου υπογραμμιζόταν ότι οι εθνικές αρχές ανταγωνισμού θα 
μπορούσαν να παρέμβουν όσον αφορά διαρθρωτικές πτυχ{:ς και συμπεριφορές των 
ομίλων που αντέβaιναν στους κανόνες ανταγωνισμού, εφόσον το θεωρούσαν 
σκόπιμο. Σε δύο περιπτώσεις, δεν θεωρήθηκε απαραίτητη η αποστολή διοικητικής 
εmστολής θέσεως στο αρχείο δεδομένου ότι οι ενδιαφερόμενοι, μετά την υποβολή 
της κοινοποίησης, αποφάσισαν τη λύση του ομίλου (Ιταλία) ή τη μετατροπή του σε 
εταιρεία ασφάλισης αεροπορικών κινδύνων επ' ονόματί της (Κάτω Χώρες). Για 
λόγους διοικητικής δεοντολογίας, οι υπηρεσίες της Επιτροπής ενημέρωσαν επίσης 
εγγράφως τους ασφαλιστές οι οποίοι δεν είχαν υποβάλει κοινοποίηση σχετικά με 
τον όμιλό τους, αλλά οι οποίοι είχαν ερωτηθεί στο πλαίσιο της έρευνας αγοράς, μετά 
την ολοκλήρωση της έρευνας αυτής. 
31. Θα πρέπει να γίνουν ορισμένες διευκρινίσεις σχετικά με την πρακτική εμπειρία της 
Εmτροπής όσον αφορά τους ομίλους. 
Πρώτον, οι ασφαλιστές μπορεί να θεωρήσουν ότι ένας όμιλος είναι απαραίτητος μία 
δεδομένη στιγμή, αλλά εν συνεχεία να κρίνουν ότι δεν είναι πλέον αναγκαίος. Αυτό 
μπορεί να συμβεί όταν μετά από κάποιο χρονικό διάστημα, οι ασφαλιστές αποκτούν 
το ελάχιστο μέγεθος ή επαρκή τεχνογνωσία που τους επιτρέπει να ασφαλίζουν μόνοι 
τους τούς κινδύνους αυτούς. Είναι επίσης πιθανό η σπουδαιότητα ή η φί>ση των 
κινδύνων που καλύπτονται από τον όμιλο να μεταβληθεί κατά τέτοιο τρόπο cJ)στε τα 
μέλη του ομίλου να είναι σε θέση να καλύψουν ατομικά τους κινδύνους αυτούς. 
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η περίπτωση του ολλανδικού ομ~λου 
16 
αμοιβαίας aντασφάλισης για τους κινδύνους αναπηρίας lnvaliιlίteίt8centrale (IVC), 
που είχε συσταθεί το 1955. Σε ένα αρχικδ στ(ί.διο, {>λοι σι ασφαλιστ{:ς 
πραγματοποιούσαν το σύνολο των πράξα.J)ν τους μf:σω του ομίλου και Οαιφοί>σαν 
ότι δεν ήταν σε θέση να προσφέρουν κάλυψη σε ατομικ1Ί r1<ίση δεδομi:νου {ηι δ~:ν 
διέθεταν επαρκή εμπειρία όσον αφορά τους κινδύνους αυτούς. L:υν τω χρόνω {>μως, 
οι ασφαλιστές απέκτησαν περισσότερη εμπειρία και άρχισαν να ανταγωνίζονται 
μεταξύ τους. Το 1983, το μερίδιο αγοράς του ομίλου μειώθηκε σε 25%. Το 1993, το 
μερίδιο αυτό μειώθηκε σε ποσοστό χαμηλότερο του 5°/ο και το 1994, οι ασφαλιστές 
αποφάσισαν να μην προσφέρουν πλέον νέα ασφαλιστήρια συμβόλαια μέσω του 
ομίλου. Ο όμιλος αυτός διατηρήθηκε μόνο για τη διαχείριση των τρεχόντων 
συμβολαίων. Ο όμιλος δεν θα έχει πλέον λόγο ύπαρξης αφ' ης στιγμής οι 
ασφαλισμένοι φθάσουν σε ηλικία συνταξιοδότησης ή αποβιώσουν. Στην προκειμένη 
περίπτωση, ο κανονισμός περί απαλλαγής δεν μπορούσε να εφαρμοστεί δεδομένου 
ότι τα μέλη του ομίλου είχαν από κοινού μερίδιο αγοράς που υπερέβαινε αισθητά το 
όριο του 15% που προβλέπεται στο άρθρο 11, παράγραφος 1. Ωστόσο, οι υπηρεσίες 
της Επιτροπής απέστειλαν διοικητική επιστολή θέσεως στο αρχείο στο πλαίσιο του 
άρθρου 81-3 ('πζνω-85-3), Παρατήρησαν ιδίως ότι προφανώς έπρεπε να 
αποκλειστεί ο κίνδυνος συντονισμού της ανταγωνιστικής συμπεριφοράς των 
συμμετεχόντων εκτός του πλαισίου του ομίλου (ο λεγόμενος κίνδυνος "spill over") 
χωρίς άλλη ανάλυση της αγοράς, λαμβάνοντας υπόψη ότι το μερίδιο αγοράς του 
ιδίου του ομίλου ήταν εντελώς αμελητέο. Όπως είναι φυσικό, τα πράγματα είναι 
διαφορετικά σε άλλες περιπτώσεις στις οποίες ο όμιλος δεν είναι πλ{:ον · 
απαραίτητος, αλλά εξακολουθεί να κατέχει σημαντικά μερίδια αγοράς. Έτσι, στην 
υπόθεση Ρ&/ C'lubs (βλ. ανωτέρω), η Επιτροπή επιφυλάχθηκε να αποσύρει την 
απαλλαγή που χορηγήθηκε στη διαδικασία καθορισμού των τιμολογίων (βλ. 
ανωτέρω σημείο 29), στην περίπτωση που η συμφωνία δεν θα ήταν πλέον 
απαραίτητη για να επιτρέπει στα μέρη να προσφέρουν το επίπεδο της κάλυψης που 
προσφέρουν επί του παρόντος. 
Δεύτερον, σε ορισμένες περιπτώσεις, οι υπηρεσίες της Επιτροπής απέστειλαν 
διοικητικές επιστολές θέσεως στο αρχείο λόγω του γεγονότος ότι ο συνολικός 
κύκλος εργασιών που πραγματοποιείτο μέσω του ομίλου ήταν πολύ χαμηλός για να 
δικαιολογηθεί μία διεξοδικότερη ανάλυση. Οι εν λόγω κύκλοι εργασιών ήταν 
αισθητά χαμηλότεροι από εκείνους που λαμβάνονται υπόψη όσον αφορά τις ΜΜΕ 
στην κοινοποίηση de minίmis της Επιτροπής 1 1• Ορισμένοι ολλανδικοί όμιλοι που 
κάλυπταν επαγγελματικούς κινδύνους επωφελήθηκαν από αυτήν την πραγματιστική 
προσέγγιση. Σε άλλες περιπτώσεις, το χαμηλό επίπεδο του κύκλου εργασιών 
οδήγησε τις υπηρεσίες της Επιτροπής να κλείσουν το φάκελο λόγω ελλείψεως 
κοινοτικού ενδιαφέροντος (π.χ. για έναν ολλανδικό όμιλο για την πυρασφάλιση 
τροχόσπιτων) ή χωρίς να λάβουν θέση όσον αφορά την ύπαρξη παραβίασης του 
άρθρου 81-1 ('πζνω-85-1), (γερμανικός όμιλος ασφάλισης αυτοκινήτων για 
αλλοδαπούς οδηγούς που δεν διέθεταν επαρκή ασφάλιση αστικής ευθύνης κατά τη 
διέλευση των συνόρων). 
Τρίτον, σε άλλες περιπτώσεις, οι υπηρεσίες της Επιτροπής εφάρμοσαν χωρίς 
επιφυλάξεις τον κανόνα "de minimί.f)" που προβλέπεται στο άρθρο 11, ορίζοντας 
κατά τρόπο ευρύ την αγορά των σχετικών προϊόντων ή τη γεωγραφική αγορά 
αναφοράς (π.χ., ένας aυστριακός όμιλος που ασφάλιζε διεθνείς μεταφορές και 
11 Ε Ε αριθ. C 3 72 της 9. 12. 1 997, σ. 13, κυρίως παράγραφος 19. Είναι βεβαίως αυτονόητο ότι από τυπική 
άποψη δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως βάση η ανακοίνωση αυτή, δr;δομένου ότι οι ασφαλιστικές 
εταιρείες που συμμετείχαν στον όμιλο δεν αποτελούσαν ΜΜΕ κατά την έννοια της ανακοίνωσης. 
17 
πραγματοποιούσε το 1/3 περίπου του κύκλου εργασιά>ν του μι: αλλοδαποί>ς πl:λ<ίη:ς, 
θεωρήθηκε ότι ασκεί δραστηριότητες σε αγορά cυρύτερη απ' ί),τι η Αυστρία· το 
μερίδιο αγοράς ενός άλλου αυστριακού ομίλου που ασκούσc δραστηριότητες στις 
ασφαλίσεις αυτοκινήτων Volkswagen προσδιορίστηκε σε σχέση με μία αγορά 
προϊόντων ευρύτερη απ' ό,τι οι ασφαλίσεις αυτοκινήτων εν γένει· ένας ιταλικός 
όμιλος που προσέφερε σε επιχειρήσεις ασφαλίσεις έναντι των καθυστερήσεων 
εκτέλεσης εργασιών, θεωρήθηκε ότι υπόκειται στον ανταγωνισμό των 
χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων. που προσέφεραν τραπεζικές εγγυήσεις για τέτοιους 
κινδύνους). · 
Γ. Μελλοντικές προοπτικές 
32. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής ξεκίνησαν την εξέταση των ομίλων συνασφάλισης ή 
αμοιβαίας aντασφάλισης στον τομέα των περιβαλλοντικών κινδύνων και στον τομέα 
των πυρηνικών κινδύνων. Ορισμένοι από τους ομίλους αυτούς αποτέλεσαν 
αντικείμενο κοινοποίησης (με τον τρόπο αυτό ο γαλλικός όμιλος Assurpol έλαβε 
απαλλαγή για το 1991 η οποία έληξε πέρυσι'2). Όλοι αυτοί οι όμιλοι θα εξεταστούν 
βάσει του τεστ νομιμότητας που προαναφέρεται και το οποίο θα περιλαμβάνει τρία 
στάδια (σημείο 28). 
33. Άλλες παρατηρήσεις όσον αφορά τη μελλοντική εφαρμογή του κανονισμού 
απαλλαγής στους ομίλους: 
Πρώτον, η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι για ορισμένους πολύ συγκεκριμένους 
κινδύνους (π.χ. δορυφόρους και διαστημικά σκάφη), μπορεί να είναι αδύνατο να 
προσδιοριστεί με βεβαιότητα το ελάχιστο χαρτοφυλάκιο εισόδου στην αγορά και 
κατ' επέκταση η ανάγκη ύπαρξης ή όχι του ομίλου για τα μέλη του. Στην περίπτωση 
αυτή, η Εmτροπή σκοπεύει να εφαρμόζει την αρχή της απαλλαγής λόγω αμφιβολιών 
στον εκάστοτε όμιλο και να τον αξιολογεί θετικά εκτός αν υπάρχουν άλλοι ειδικοί 
λόγοι που δεν το επιτρέψουν. 
Δεύτερον, είναι δυνατό η ί>παρξη ενός ομίλου στον οποίο συμμετέχουν επιχειρήσεις 
με αισθητή διαφορά μεγέθους να είναι απαραίτητη για ορισμένες από αυτές αλλά 
όχι για άλλες οι οποίες δύνανται να κινηθούν μόνες τους στην αγορά. Στις 
περιπτώσεις αυτές η Επιτροπή δεν θα ζητά τη διάλυση του ομίλου εάν ως 
αποτέλεσμα αυτής οι πρώτες εmχειρήσεις δεν θα έχουν τη δυνατότητα να δό)σουν το 
παρόν στην αγορά. Σε κάθε περίπτωση, εάν το μέγεθος του ομίλου επιτρέπει την 
αντικατάστασή του από δύο ή περισσότερους άλλους ομίλους ανταγωνιστικούς 
μεταξύ τους, η Επιτροπή θα ζητά την αναδιάρθρωση αυτή. 
Τρίτον, η Επιτροπή έχει επίγνωση του γεγονότος ότι οι ασφαλιστές δύνανται να 
δημιουργήσουν ομίλους συνασφάλισης ή αμοιβαίας aντασφάλισης για λόγους 
άλλους πλην της δυνατότητας άσκησης δραστηριοτήτων σε κάποια συγκεκριμένη 
αγορά. Ένας όμιλος μπορεί να συσταθεί ώστε να χρησιμεύσει ως μέσο εφαρμογής 
μηχανισμών σταυρωτών εmδοτήσεων μεταξύ διαφόρων ειδών κινδύνου 
προκειμένου να γίνεται από κοινού η αγορά aντασφάλισης, προκειμένου να 
συγχωνευθεί η τεχνική εμπειρογνωμοσύνη των μελών του 11 να απλοποιηθεί η 
διαχείριση διαφόρων κινδύνων. Σε αυτό το στάδιο οι υπηρεσίες της Επιτροπής 
θέλουν να mστεύουν ότι οι ασφαλιστές μπορούν να πετύχουν τους στόχους αυτούς 
12 ΕΕ αριθ. L 37 της 14.02.1992, σ. 16. 
18 
χωρίς να συστιΊσουν ομίλους δηλαδή με άλλα λόγια χρησιμοποιώντας άλλες 
μεθόδους λιγότερο περιοριστικές για τον ανταγωνισμό (βλ. επίσης σημείο 28 
παραπάνω). 
IV. Εξοπλισμός ασφάλειας (Τίτλος V) 
Α. Γενικά 
34. Ο τίτλος V επιτρέπει στους ασφαλιστές να καθορίζουν με κοινή συμφωνία α) τα 
τεχνικά πρότυπα καθώς και τους κανόνες αξιολόγησης και πιστοποίησης της 
συμμόρφωσης των εξοπλισμών ασφάλειας με τα πρότυπα αυτά (άρθρο 14 πρώτη 
παύλα) και β) τους κανόνες έγκρισης των επιχειρήσεων εγκατάστασης ή 
συντήρησης και τις διαδικασίες αξιολόγησης της συμμόρφωσής τους με τους 
κανόνες αυτούς (άρθρο 14 δεύτερη παύλα). Η συνεργασία αυτή επιτρέπει στους 
ασφαλιστές να αξιολογούν καλύτερα τους κινδύνους που καλύπτουν και να 
υπολογίζουν ακριβέστερα τα ασφάλιστρα που εισπράττουν. Επίσης ενθαρρύνει τους 
κατασκευαστές συστημάτων ασφαλείας να βελτιώνουν τα προϊόντα τους και κατά 
συνέπεια να ελαχιστοποιούν τους ασφαλισμένους κινδύνους. Καταρχήν, ο 
ασφαλισμένος ωφελείται δεδομένου ότι όταν αγοράζει έναν καλό εξοπλισμό 
ασφάλειας ο κίνδυνος και κατ' επέκταση το ασφάλιστρο που καταβάλλει 
μειώνονται. 
35. 'Οσον αφορά τα τεχνικά πρότυπα για τους εξοπλισμούς ασφάλειας, ο κανονισμός 
ακολουθεί τη νέα προσέγγιση σε θέματα τεχνικής εναρμόνισης και τυποποίησης 
καθώς και την προσέγγιση σε θέματα πιστοποίησης και δοκιμών της Επιτροπής13
• Η 
πολιτική αυτή προβλέπει μια διαδικασία εναρμόνισης βασιζόμενη, αφενός, σε μία 
νομοθεσία που θεσπίζει τις βασικές απαιτήσεις και, αφετέρου, στις εργασίες 
αναγνωρισμένων ευρωπαϊκών οργανισμών τυποποίησης, με τη συμμετοχή όλων των 
φορέων της αγοράς. Το άρθρο 14 βασίζεται σ' αυτή την οπτική γωνία όταν 
αναφέρεται "κυρίως" σε τεχνικά πρότυπα "που προορίζονται να γίνουν ευρωπαϊκά 
πρότυπα" (βλ. επίσης αιτιολογική σκέψη 16). Η λέξη "κυρίως" πάντως δείχνει ότι τα 
τεχνικά πρότυπα που καθορίζονται από τους ασφαλιστές (ή τις ενώσεις τους) σε 
εθνικό επίπεδο (και κατά συνέπεια δεν έχουν ευρωπαϊκή διάσταση) είναι επίσης 
απαλλάξιμα δυνάμει του κανονισμού υπό τον όρο (μεταξύ άλλων) ότι 
"δικαιολογούνται από τεχνική άποψη" (άρθρο 15, σημείο α)). Τα πρότυπα αυτά 
πρέπει μάλιστα να περιλαμβάνουν κατάταξη ανάλογα με το επίπεδο της 
επιτευχθείσας επίδοσης (άρθρο 15, σημείο ε)). Κατ' αυτόν τον τρόπο το άρθρο 15 
εξαρτά την εφαρμογή της απαλλαγής στα πρότυπα αυτά από όρους νομιμότητας 
τύπου "Cassίs de Di,jon" που ισχύουν για τα κρατικά μέτρα που έχουν ως 
αποτέλεσμα τον περιορισμό της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων κατά 
την έννοια του άρθρου 28 ('πζνω-30) της Συνθήκης. 
36. Όσον αφορά τους κανόνες έγκρισης των επιχειρήσεων εγκατάστασης και 
συντήρησης, το άρθρο 14 δεν περιλαμβάνει καμία αναφορά στην ευρωπαϊκή τους 
διάσταση. Αρκεί οι κανόνες αυτοί να είναι "αντικειμενικοί", να εφαρμόζονται κατά 
13 Βλ. ψήφισμα του Συμβουλίου της 7ης Μα'fου 1985 (ΕΕ αριΟ. C 136/ I της 4ης Ιουνίου 1985), 
ανακοίνωση της Επιτροπής της I 5ης Ιουνίου 1989 (ΕΕ αριθ. C 267/3 της 19ης Οκτωβρίου 1989) και 
οδηγία 98/34 του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 22ας Ιουνίου 1998 (ΕΕ αριθ. C 204/37 της 
21 ης Ιουλίου 1998). 
19 
τρόπο που δεν εισάγει διακρίσεις μεταξ1> των υπ6ψη l:πιχεφήσαην και να αφορο1>ν 
"την τεχνική κατάρτιση των επιχειρήσεων αυτιίΝ" (ιίρΟρο 15, σημ~:ίο J~)). 
Β. Πρακτική εμπειρία 
37. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής δεν χρειάστηκε παρά να εξετάσουν ορισμένες 
περιπτώσεις υπαγόμενες στις διατάξεις του τίτλου V. Εκτός από κάποιες ανεπίσημες, 
καταγγελίες όσον αφορά τα συστήματα συναγερμού για τα αυτοκίνητα, έλαβαν και 
ορισμένες κοινοποιήσεις από μέρους εθνικών ενώσεων ασφαλιστών για 
εξοπλισμούς ασφαλείας κατά της διάρρηξης κτιρίων. Εκτός αυτού, η Ευρωπαϊκή 
Επιτροπή Ασφαλειών (CEA) πληροφόρησε τις υπηρεσίες της Επιτροπής ότι 
ορισμένες μεμονωμένες πρωτοβουλίες του τομέα για την θέσπιση συστημάτων 
"ευρωπαϊκής εμβέλειας" (σύστημα καταπολέμησης των πυρκαγιών, ελάχιστοι κοινοί 
κανόνες έγκρισης των επιχειρήσεων εγκατάστασης). Ανέφερε ότι αντίθετα, στον 
τομέα των συναγερμών κατά των κλοπών ή των διαρρήξεων, λίγα είναι τα 
ευρωπαϊκά πρότυπα που μέχρι στιγμής έχουν εκπονηθεί. 
38. Κατά την αξιολόγηση των υπόψη συστημάτων, οι υπηρεσίες της Επιτροπής κάνουν 
διάκριση μεταξύ δύο καταστάσεων. Είτε ο κοινοτικός νομοθέτης έχει εκδώσει 
οδηγίες εναρμόνισης στον υπό εξέταση τομέα, πράγμα το οποίο ισχύει για τα 
αυτοκίνητα για τα οποία υπάρχει διαδικασία έγκρισης ΕΚ και για τα συστήματα 
συναγερμού που εγκαθίστανται σ' αυτά για τα οποία υπάρχουν κανόνες 
προαιρετικής εναρμόνισης14
• Είτε δεν υπήρξε εναρμόνιση πράγμα το οποίο ισχύει 
για iους υπόλοιπους εξοπλισμούς ασφαλείας. Οι οδηγίες "χαμηλής τάσης" και 
"ηλεκτρομαγνητικής συμβατότητας" δεν καλύπτουν ορισμένες πτυχές των 
εξοπλισμών αυτών. Απουσία εναρμόνισης, τα κράτη μέλη είναι υποχρεωμένα να 
κοινοποιούν τα σχέδια εθνικών τεχνικών κανόνων στην Επιτροπή και στα άλλα 
κράτη μέληΙs. Δυστυχ(.Ος διαπιστώνεται ότι οι εργασίες εθελοντικής εναρμόνισης 
των αναγνωρισμένων ευρωπαϊκών οργανισμών τυποποίησης (ιδίως οι εργασίες της 
τεχνικής επιτροπής TC 79 του Cenelec) δεν προόδευσαν καθόλου εξαιτίας της 
ύπαρξης εθνικών κανόνων και προτύπων. 
39. Στην πρώτη περίπτωση (π.χ. συστήματα συναγερμού για οχήματα), οι υπόψη 
οδηγίες προβλέπουν την προαιρετική εναρμόνιση: αφενός μεν επιτρέπουν στα κράτη 
μέλη να θεσπίσουν αυστηρότερους κανόνες όσον αφορά τους κατασκευαζόμενους 
στην επικράτειά τους εξοπλισμούς αλλά αφετέρου τους απαγορεύουν να 
αντιταχθούν στην εμπορία εισαγόμενων εξοπλισμών εφόσον αυτοί τηρούν τις 
διατάξεις των οδηγιών. Συνεπώς, mutati.ι; mutandί8 το άρθρο 81 ('πζνω-85) 
απαγορεύει στις εθνικές ενώσεις ασφαλιστικών εταιρει{υν να εκδίδουν συστάσεις 
που εμποδίζουν την ελεύθερη κυκλοφορία εξοπλισμών που συμμορφώνονται με τις 
οδηγίες εναρμόνισης. Άρα αυτό που δεν επιτρέπεται στις δημόσιες αρχές ενός 
κράτους μέλους δεν επιτρέπεται ούτε στις ιδιωτικές επιχειρήσειςΙ6. 
14 Βλ. για τα συστήματα συναγερμού την οδηγία 74/61 του Συμβουλίου, ΕΕ αριθ. L 42 της 23ης 
Φεβρουαρίου 1970, όπως τροποποιήθηκε με την ·οδηγία 95/56 της Επιτροπής, ΕΕ αριθ. ι 286 της 
29ης Νοεμβρίου 1995. 
15 Βλ. οδηγία 98/34 του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, ΕΕ αριθ. ι 204 της 21 ης Ιουλίου 1998 για 
την κωδικοποίηση της οδηγίας 83/189 του Συμβουλίου, ΕΕ αριθ. ι Ι 09 της 26ης Απριλίου 1983, για 
την καθιέρωση διαδικασίας πληροφόρησης στον τομέα των τεχνικό)ν προτύπων και κανονισμ<JJν. 
16 Βλ. απάντηση στη γραπτή ερώτηση Ε-0021 /98 του κ. ν ο η Wogau : " ... η οδηγία του Συμβουλίου 
74/61, όπως τροποποιήθηκε την τελευταία φορά με την οδηγία της Επιτροπής 95/56 ( ... )προβλέπει 
εναρμονισμένες τεχνικές απαιτήσεις για οχήματα εξοπλισμένα με συστήματα συναγερμού καθώς και 
20 
Για παράδειγμα, εάν η οδηγία προβλέπf:ι ένα συγκεκριμένο χp<ί>μα για τα καλιJ)δια 
των συστημάτων συναγερμοί), οι ασφαλιστές δr.ν μποροί>V να αντιταχΟοί)ν στην 
εμπορία εξοπλισμό)V με καλό)δια εξοπλισμού χρώματος εκ~:ίνου που προβλi:πει η 
οδηγία. Γενικότερα, δεν μπορούν να υποβάλουν τους εξοπλισμούς που φέρουν 
mστοποιητικό συμμόρφωσης κατά την έννοια της οδηγίας, σε εθνική διαδικασία 
αξιολόγησης (συμπληρωματική) για να ελεγχθεί αν οι εξοπλισμοί αυτοί τηρούν τις 
εθνικές τεχνικές προδιαγραφές. Η παραβίαση των κανόνων ανταγωνισμού θα ήταν 
ακόμα mo κατάφωρη εάν η ένωση ασφαλιστικών επιχειρήσεων επιφύλασσε 
διαφορετική μεταχείριση στα συστήματα συναγερμού που τοποθετούνται εξ' αρχής 
στα αυτοκίνητα κάθε σήματος. 
40. Στη δεύτερη περίπτωση (π.χ. συστήματα ασφαλείας κατά κλοπών ή διαρρήξεων), 
εmσημαίνεται εξ' αρχής ότι δεν είναι δυνατό να αποκλειστεί εκ των προτέρων ότι οι 
συστάσεις των εθνικών ενώσεων ασφαλιστών, όσον αφορά τα τεχνικά πρότυπα, 
συμμορφώνονται με τις διατάξεις της οδηγίας που προβλέπουν μια ενημερωτική 
διαδικασία στον τομέα των τεχνικών προτύπων και κανονισμών 17• Όσον αφορά τους 
όρους εφαρμογής του άρθρου 81 ('πζνω-85), προκύπτει από το άρθρο 15 του 
κανονισμού ότι θα πρέπει να συγκλίνουν με εκείνους που αφορούν την εφαρμογή 
του άρθρου 28 ('πζνω-30) (ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων), 43 ('πζνω-
52)- και 49 ('πζνω-59) (ελεύθερη κυκλοφορία των ατόμων και των υπηρεσιών). 
Εκτός από την περίπτωση ειδικού αντικειμενικού λόγου, οι ασφαλιστικές 
εmχειρήσεις που είναι εγκατεστημένες σε ένα κράτος μέλος οφείλουν να σέβονται 
την αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης. Ως εκ τούτου οφείλουν να μην παρεμβάλλουν 
εμπόδια στην εμπορία εξοπλισμών ασφαλείας που παράγονται και κυκλοφορούν 
νομίμως στο εμπόριο σε άλλο κράτος μέλος ή στις δραστηριότητες επιχειρήσεων 
εγκατάστασης και συντήρησης των · οποίων οι επαγγελματικές ικανότητες και 
προσόντα αναγνωρίζονται σε άλλο κράτος μέλος. Αυτό σημαίνει ότι όταν οι 
εξοπλισμοί ή οι επιχειρήσεις εγκατάστασης και συντήρησης έχουν ήδη περάσει από 
διαδικασίες αξιολόγησης στο κράτος μέλος καταγωγής δεν πρέπει να υποβάλλονται 
σε παρόμοιες συμπληρωματικές διαδικασίες στο κράτος μέλος υποδοχής. 
Στο πλαίσιο της διεκπεραίωσης της κοινοποίησής της για τους εξοπλισμούς 
ασφαλείας κατά της διάρρηξης κτιρίων, η SKAFOR (δανική ένωση ασφαλιστικό)V 
επιχειρήσεων) συμφώνησε ως προς την αρχή της αμοιβαίας αναγνώρισης. Ωστόσο 
ζήτησε από τις υπηρεσίες της Επιτροπής να εγκρίνουν την εφαρμογή μίας "έξυπνης" 
μεθόδου για τον έλεγχο των επιδόσεων των υπόψη εξοπλισμών ασφαλείας (από τη 
Δανία ή από άλλα κράτη μέλη). Η μεθοδος αυτή ισχύει τόσο για τους μηχανικούς 
εξοπλισμούς (π.χ. μεταλλικά κιγκλιδώματα πίσω από τη είσοδο f:νός κτιρίου) όσο 
και για τα ηλεκτρονικά συστήματα συναγερμού. Αντί να ελεγχθεί ο βαθμός 
αντίστασης των εξοπλισμών αυτών στις διάφορες βίαιες μεθόδους παραβίασης, η 
"έξυπνη" μέθοδος ελέγχει κατά πόσο μπορούν να παρακαμφθούν από το διαρρήκτη. 
Οι υπηρεσίες της Επιτροπής εκτίμησαν ότι η μέθοδος αυτή είναι αποδεκτή. Το 
άρθρο 15, σημείο ε) επιτρέπει στους ασφαλιστές να θεσπίζουν τεχνικά πρότυπα που 
περιλαμβάνουν "ταξινόμηση σε συνάρτηση με το αποκτώμεν(} επίπεδο εmδόσεων". 
Συνεπώς, η "έξυπνη" μέθοδος έχει ως στόχο την ακριβέστερη μέτρηση των 
για συστήματα συναγερμού προοριζόμενα για οχήματα. Συνεπώς, από 1 ης Ιανουαρίου 1997, τα κράτη 
μέλη δεν δύνανται να αρνηθούν ... για οχήματα εξοπλισμένα κατ' αυτόν τον τρόπο ή για τα υπόψη 
συστήματα συναγερμού. Οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις πρέπει επίσης να συμμορφωθούν". 
17 Βλ. υποσημείωση 15. 
21 
εmδόσεων των διαφόρων εξοπλισμών ασφάλειας. Εκτός αυτού, η SΚAFOR έχει 
αναλάβει να αναθέσει σε ανεξάρτητο φορέα την εκτέλεση δοκιμών αντίστασης στις 
δολιοφθορές βάσει της μεθόδου αυτής. Υπό τους όρους αυτούς οι υπηρεσίες της 
Εmτροπής έκλεισαν την υπόθεση με διοικητική επιστολή. 
Γ. Μελλοντικές προοπτικές 
41. Όπως προκύπτει από την αναφορά στο άρθρο 14, πρώτη παύλα, στα "ευρωπαϊκά 
πρότυπα" ο τίτλος ν όχι μόνον επιτρέπει στους ασφαλιστές να συμφωνοί)ν πρότυπα 
υπό τον όρο ότι δεν εμποδίζουν την ολοκλήρωση των εθνικιί>ν αγορ<i>ν αλλά τους 
ενθαρρύνει να παρέχουν κοινοτικές βάσεις για πραγματικά ευρωπαϊκά πρ6τυπα που 
συμβάλουν ενεργά στην ενοποίηση αυτή. Από την άποψη αυτή τα αποτελέσματα 
είναι απογοητευτικά. Από ότι γνωρίζουν οι υπηρεσίες της Επιτροπής μέχρι στιγμής 
δεν υποβλήθηκε κανένα έγγραφο από μέρους των ενώσεων ασφαλιστικ<ί>ν 
εmχειρήσεων που να αποτέλεσε τη βάση ευρωπαϊκών εργασιών τυποποίησης. 
Οποιαδήποτε αναθεώρηση του τίτλου ν του κανονισμού θα πρέπει να συμβαδίζει με 
μελέτη της εφαρμογής της κοινοτικής προσέγγισης στον τομέα της τεχνικής 
εναρμόνισης βάσει ευρωπαϊκών προτύπων. Προκειμένου να δημιουργηθεί μια 
πραγματική κοινή αγορά, η Εmτροπή προτίθεται να ζητήσει από τους ευρωπαϊκούς 
οργανισμούς να εκπονήσουν βάσει ενός σαφούς πλαισίου ευρωπαϊκά πρότυπα σε 
συνεργασία με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη. 
ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ 
ΚΑ ΤΗΓΟΡΙΕΣ ΣΥΜΦΩΝΙΩΝ ΠΟΥ ΔΕΝ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΟΝΤ ΑΙ 
ΣΤΟΝ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ 
Ι. Διακανονισμός ζημιών 
Α. Γενικά 
42. Όσον αφορά τον διακανονισμό ζημιών, η συμφωνία μεταξύ ασφαλιστών αφορά 
κατά κανόνα δύο πτυχές που μπορεί να εμφανίζονται μόνες τους ή μαζί. Η πρώτη 
αφορά την άμεση αποζημίωση του ασφαλισμένου. Η συμφωνία αυτή θα επιτρέψει 
στους ασφαλισμένους να απευθύνονται απευθείας στον ασφαλιστή τους για τις 
απαιτήσεις τους χωρίς να πρέπει να περιμένουν την έκβαση μιας διαδικασίας 
καθορισμού της ευθύνης καθενός. Το πλεονέκτημα της συμφωνίας αυτής έγκειται 
στον ταχύ διακανονισμό ζημιών. Η δεύτερη πτυχή αφορά την κατανομή μεταξύ 
ασφαλιστικών επιχειρήσεων του κόστους της αποζημίωσης η οποία μπορεί να γίνει 
κατ' αποκοπή ή βάσει ενός ποσοστού ευθύνης των ασφαλισμένων. Μια συμφωνία 
του τύπου αυτού επιτρέπει στους ασφαλιστές να μειώσουν τις διαχειριστικές τους 
δαπάνες πράγμα το οποίο θα πρέπει να επηρεό.σει το ύψος των ασφαλίστρων. 
Β. Πρακτική εμπειρία 
43. Την εποχή της έκδοσης του κανονισμού, η Επιτροπή δεν είχε αρκετή πείρα ώστε να 
συμπεριλάβει τις συμφωνίες διακανονισμού ζημιών στον υπόψη κανονισμό. Έξι 
χρόνια αργότερα η πείρα αυτή έχει αυξηθεί ελάχιστα. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής 
χρειάστηκε να εξετάσουν ορισμένες κοινοποιηθείσες συμφωνίες άμεσης 
22 
αποζημίωσης ασφαλισμ{:νων 1Ί κιιτιινομι'1ς τοι1 κ<'κπους των αποζημιιί>σι:ων μι:τα[,ι'ι 
ασφαλιστικ<ίΝ l:πιχι:φι)σαι>ν 1Ί συν()ιΗtσμο\Ι των ()ι'ιο αιηιί1ν μι:Ο<'>()ων. ~ι: <'>λι:ς ιις 
περιπτό)σεις έστειλαν διοικητική επιστuλ1) στους κοινοπuιοίJVτες ι~πψεβαιιί>νοντας 
ότι οι συμφωνίες δεν προκαλούν προβλήματα όσον αφορά το άρθρο 81 ('πζνω-85). 
44. Υπογραμμίζεται ότι το πεδίο εφαρμογής των συμφωνιών αυτών ήταν πάντοτε 
περιορισμένο. Οι συμφωνίες αντές αφορούσαν στην ουσία ζημίες που οδηγούσαν σε 
σχετικά μικρές αποζημιώσεις. Μία συμφωνία βάσει της οποίας οι ασφαλιστικές 
επιχειρήσεις κάλυπταν εκάστη το 50% των ζημιό>ν από τη σύγκρουση μεταξύ 
πλοίων διαφορετικής σημαίας στις εσωτερικές πλωτές οδούς των Κάτω Χωρών 
(χωρίς μάλιστα να προσδιοριστεί η ευθύνη), περιοριζόταν σε αποζημιώσεις που δεν 
ξεπερνούσαν τα 10.000 ελβετικά φράγκα. Το πεδίο εφαρμογής μιας ισπανικής 
συμφωνίας που αφορούσε τόσο την αρχή της κατ' αποκοπή κατανομής του κόστους 
αποζημίωσης μεταξύ ασφαλιστικών επιχειρήσεων όσο και την αρχή της άμεσης 
αποζηj.ιίωσης των ασφαλισμένων στον τομέα της ασφάλισης αστικής ευθύνης 
οχημάτων, περιοριζόταν σε απαιτήσεις 1 εκατ. ΡΤΑ κατ' ανώτατο όριο. Οι 
υπηρεσίες της Επιτροπής εκτίμησαν ότι τα πλεονεκτήματα των υπόψη συμφωνιών 
διακανονισμού που αφορούν ζημίες περιορισμένου οικονομιΚής σημασίας (ταχύς 
διακανονισμός, εξοικονόμηση διαχειριστικών εξόδων) αντισταθμίζουν τα τυχόν 
μειονεκτήματα (σταυρωτή επιδότηση σε κάποιο βαθμό μεταξύ των ασφαλίστρων 
που καταβάλλουν οι ασφαλισμένοι που δεν αναλαμβάνουν την ευθύνη και των 
ασφαλίστρων που καταβάλλουν οι ασφαλισμένοι που έχουν αναλάβει ευθύνη). 
45. Πρόσφατα, οι υπηρεσίες της Επιτροπής για πρώτη φορά έλαβαν καταγγελία όσον 
αφορά μια συμφωνία διακανονισμού ζημιών. Οι καταγγέλλοντες ισχυρίζονται ότι η 
συμφωνία έχει ως αποτέλεσμα την αθέμιτη αύξηση των ασφαλίστρων που 
καλούνται να καταβάλουν και αθέμιτη σταυρωτή επιδότηση μεταξύ ασφαλισμένων. 
Η καταγγελία είναι υπό εξέταση. 
Γ. Μελλοντικές προοπτικές 
46. Λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι η καταγγελία των αρνητικών αποτελεσμάτων 
που έχουν για τους ασφαλισμένους συμφωνίες για το διακανονισμό ζημιών είναι 
σχετικά πρόσφατη, η Επιτροπή θα πρέπει να την ερευνήσει σε βάθος και 
ενδεχομένως, και άλλες περιπτώσεις που θα τεθούν υπόψη της πριν θελήσει να 
επεκτείνει το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού σε αυτή την κατηγορία συμφωνιών. 
11. Μητρώα επαυξημένων κινδύνων και σχετικά συστήματα πληροφόρησης 
Α. Γενικά 
4 7. Οι συμφωνίες για την τήρηση μητρώων και την .ανταλλαγή πληροφοριών για 
επαυξημένους κινδύνους σκοπό έχουν να δοθεί στους ασφαλιστές η δυνατότητα να 
γνωρίσουν καλύτερα τη φύση των υπό ασφάλιση κινδύνων. Χρησιμοποιούνται 
ιδιαίτερα στον τομέα της ασφάλισης αυτοκινήτων όπου τα μητρώα αυτά ή οι 
μηχανισμοί πληροφόρησης επιτρέπουν για παράδειγμα να γίνει γνωστό το ιστορικό 
των "κακών" οδηγών ή "κακών" πληρωτών ή ακόμη να καταγράφονται τα κλεμμένα 
αυτοκίνητα. 
Οι συμφωνίες αυτές δεν υπάγονται κανονικά στις διατάξεις του άρθρου 81-1 ('πζνω-
85-1 ), εφόσον περιορίζονται στην ανταλλαγή πληροφοριών για επαυξημένους 
23 
κινδύνους με την επιφύλαξη, 6μως, των διατίιξεων για την πι)οστασίο. των 
προσωπικιί>V δεδομ{:νων. l:ε κάΟr. περίπτωση, η απλ1) ανταλλαγi1 πληροφοριιί>ν ως 
προς το χαρακτήρα ενός κινδύνου δεν φαίνεται να έχει ως σκοπό τον περιορισμό του 
ανταγωνισμού μεταξύ ασφαλιστών. Η κατάσταση είναι διαφορετική όταν η 
ανταλλαγή πληροφοριών συνοδεύεται από συμφωνία που αποσκοπεί στην 
υιοθέτηση κοινής συμπεριφοράς έναντι των υπόψη κινδύνων. Για παράδειγμα, οι 
συστάσεις για άρνηση της κάλυψης των υπόψη επαυξημένων κινδύνων ή για 
προσαύξηση των ασφαλίστρων για τους υπόψη κινδύνους (είτε πρόκειται για 
προκαθορισμένο ποσοστό ή συγκεκριμένη προσαί>ξηση) υπάγονται σαφι;>ς στο 
πεδίο εφαρμογής του άρθρου 81-1 (, πζ νω-85-1 ), και δεν φαίνεται να είναι 
απαλλάξιμες δυνάμει του άρθρου 81-3 ('πζνω-85-3), (βλ. ήδη τίτλο Π και ΠΙ του 
κανονισμού). 
Β. Πρακτική εμπειρία 
48. Από την έναρξη ισχύος του κανονισμού μέχρι σήμερα, η Επιτροπή έλαβε γνώση 
τριών μόνο συμφωνιών σχετικά με την κατάρτιση μητρώων ή την ανταλλαγή 
πληροφοριών για επαυξημένους κινδύνους. Μόνο σε μία περίπτωση (Ισπανία) οι 
υπηρεσίες της Επιτροπής επέμειναν στην κατάργηση μιας ρήτρας η οποία έβαινε 
πέραν του νόμιμου αντικειμένου των συμφωνιών αυτών. Η ρήτρα υποχρέωνε τους 
ασφαλιστές να επιβάλουν προσαύξηση ενός ελάχιστου ποσοί> στα ασφάλιστρα 
"κακών" οδηγών; Και στις τρεις περιπτώσεις οι υπηρεσίες της Επιτροπής δήλωσαν 
με διοικητική επιστολή θέσεως στο αρχείο ότι το άρθρο 81-1 ('πζνω-85-1), δεν 
ίσχυε και διευκρίνισαν ότι η εκτίμηση αυτή γινόταν με την επιφύλαξη των 
διατάξεων για την προστασία των προσωπικών δεδομένων. 
Πιο πολύπλοκο είναι το εάν θα πρέπει να υπάρξει παρέμβαση όσον αφορά τις 
συμφωνίες για την κατάρτιση μητρώων κακών κινδύνων όταν έχουν ως αποτέλεσμα 
τη συστηματική άρνηση της κάλυψης των κινδύνων αυτών από τους ασφαλιστές. 
Χωρίς την ύπαρξη επίσημης δέσμευσης των ασφαλιστών ως προς το θέμα αυτό η 
σύσταση από μέρους της ένωσής τους η οποία τους ενθαρρύνει να παύσουν να 
ασφαλίζουν τους κινδύνους αυτούς, το άρθρο 7, παράγραφος Ι, στοιχείο α) του 
τίτλου ΠΙ (που απαγορεύει κάθε ρήτρα που αποκλίνει από την κάλυψη των ζημιών 
για το σχετικό κλάδο κινδύνου) δεν ισχύει. Σε κάθε περίπτωση, οι υπηρεσίες της 
Επιτροπής δεν διαθέτουν προς το παρόν ενδείξεις τέτοιας παράλληλης 
συμπεριφοράς στους κύκλους των ασφαλιστών. 
Γ. Μελλοντικές προοπτικές 
49. Οι συμφωνίες που περιορίζονται στην κατάρτιση μητρώων και στην. ανταλλαγή 
πληροφοριών για επαυξημένους κινδύνους δεν φαίνεται ότι υπάγονται στο πεδίο 
εφαρμογής του άρθρου 81('πζνω-85) εκτός από εξαιρετικές περιπτώσεις. Οι 
συμφωνίες που εκτείνονται περισσότερο θα πρέπει καταρχήν να εξετάζονται βάσει 
των τίτλων ΙΙ και ΠΙ του κανονισμού. Η Επιτροπή δεν θεωρεί επίκαιρη σήμερα τη 
θέσπιση τομεακού μηχανισμού απαλλαγής γι' αυτές. 
ΣΥΜΠΕΡΆΣΜΑΤΑ 
50. Ο κανονισμός ισχύει για δύο είδη συμφωνιών όσον αφορά παραμέτρους του 
ανταγωνισμού οι οποίες κατά την εποχή της έκδοσης του κανονισμού αποτελούσαν 
24 
αντικείμενο ελευΟiφωσης σε κοινοτικί> t:πίπι:δο, δηλαδή τα ασφ<iλιστρα και τους 
όρους των ασφαλιστηρίων συμβολαίων. 2:τί)χος του κανονισμοΊ) i1ταν να συνοδε1Jσα 
τη διαδικασία αυτή ελευθέρωσης και να εξασφαλίσει (ηι ο ν{:ος ανταγωνισμ6ς δt:ν 
Οα περιοριζόταν απδ αυτορυΟμιστικ{:ς πρωτοf~ουλίt:ς π{:fχtν των <'>σων 
δικαιολογούνται από τις ιδιαιτερότητες του ασφαλιστικού τομi:α. 
Το θέμα είναι αν ο κανονισμός επέτυχε το στόχο αυτό. Από την πείρα προκύπτει ότι 
η εφαρμογή του τίτλου 11 σχετικά με τον υπολογισμό των ασφαλίστρων δεν είναι 
εύκολη. Εξαιτίας του τεχνικού χαρακτήρα του θέματος οι υπηρεσίες της Επιτροπής 
δυσκολεύονται να επαληθεύσουν αν η συνεργασία σε θέματα ασφαλίστρων είναι 
συμβιβάσιμη ή όχι με τον κανονισμό. Στις λίγες περιπτώσεις όπου οι υπηρεσίες 
συγκέντρωσαν στοιχεία για τα "ακαθάριστα" εμπορικά ασφάλιστρα των 
ασφαλιστικών επιχειρήσεων, έμειναν ικανοποιημένες από την διαφοροποίησή τους. 
Όσον αφορά τους όρους των ασφαλιστηρίων συμβολαίων (τίτλος III) η εμπειρία 
δείχνει ότι υπάρχει πρόβλημα εφαρμογής άλλης φύσεως. Μεταξύ των λεγόμενων 
"μαύρων" ρητρών που είναι οι πλέον βλαβερές για τον ανταγωνισμό υπάρχουν 
πολλές οι οποίες ακόμη και βάσει του άρθρου 7 απαλλάσσονται μόλις δηλωθεί ότι 
δεν είναι δεσμευτικές για τους ασφαλιστές. 
51. Από την εξέταση των ομίλων ("pools") συνασφάλισης ή αμοιβαίας aντασφάλισης 
βάσει του τίτλου IV του κανονισμού εξακολουθεί να έχει προτεραιότητα. Η 
οικονομική προσέγγιση που πρέπει να τηρηθεί έχει ήδη προσδιοριστεί (βλ. 
παράγραφος 28) και ήδη εφαρμόζεται στους ομίλους που καλύπτουν αεροπορικούς 
κινδύνους. Οι διατάξεις του τίτλου IV θα πρέπει να προσαρμοστούν βάσει της 
προσέγγισης αυτής ενώ θα πρέπει να ισχύουν και για τις κατηγορίες ομίλων που 
σήμερα κοινοποιούνται στην Επιτροπή. 
Κάθε στάδιο της οικονομικής αυτής προσέγγισης προκαλεί ερωτήματα στα οποία οι 
απαντήσεις εξαρτώνται από τις περιστάσεις. Το ερώτημα αν ο όμιλος υπάγεται στον 
κανόνα "de mίnίmi.\·" του άρθρου 11 του κανονισμού εξαρτάται από τον ορισμό της 
σχετικής αγοράς (πρώτο στάδιο). Το ερώτημα αν ο όμιλος είναι απαραίτητος για την 
κάλυψη του κινδύνου εξαρτάται από την ελάχιστη διάστασή του (δεύτερο στάδιο). 
Το θέμα του περιοριστικού χαρακτήρα ενός ομίλου για τον οποίο δεν υπάρχει 
υποχρέωση εισφοράς απαιτεί την εξέταση του βαθμού στον οποίο οι ασφαλιστές 
έχουν οικονομικό συμφέρον να παράσχουν κάλυψη εκτός του ομίλου (τρίτο στάδιο). 
52. Οι συμφωνίες που υπάγονται στον τίτλο V (εξοπλισμός ασφαλείας) καθώς και 
εκείνες που αναφέρονται στον κανονισμό του Συμβουλίου (διακανονισμός ζημιών 
και μητρώο επαυξημένων κινδύνων) δεν απέκτησαν μέχρι σήμερα σημαντική θέση 
στο πλαίσιο της διοικητικής πρακτικής της Επιτροπής. Η Επιτροπή ενεργεί μόνο σε 
περίπτωση καταγγελιών και στην περίπτωση εκείνη αποκλειστικά και μόνο στο 
βαθμό που δεν είναι αρμοδιότερες οι εθνικές αρχές αν~αγωνισμού. 
53. Η παρούσα έκθεση προσφέρει στην Επιτροπή τη δυνατότητα να πληροφορήσει τις 
ενδιαφερόμενες αρχές και επιχειρήσεις ως προς τον τρόπο με τον οποίο οι υπηρεσίες 
της εφάρμοσαν τον κανονισμό καθώς και να κάταγράψει τα στοιχεία 
πληροφόρησης, τις παρα:rηρήσεις και τις προτάσεις βελτίωσης από μέρους των 
υπόψη αρχών και επιχειρήσεων. Στο πλαίσιο αυτό εάν χρειαστεί θα μπορούσε να 
πραγματοποιηθεί ακρόαση σχετικά. 
25