ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠHΣ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΟΙ ΕΤΗΣΙΟΙ ΛΟΓΑΡΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012 /* COM/2013/0570 final */





ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Σελίδα ΣΥΝΟΔΕΥΤΙΚΗ ΣΗΜΕΙΩΣΗ ΤΩΝ ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΩΝ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΩΝ 5 ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΕ: ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΈΩΣ ΤΗΝ ΑΠΑΛΛΑΓΗ 7 ΜΕΡΟΣ Ι: ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΕΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΠΕΞΗΓΗΜΑΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 14 Ισολογισμός 15 Κατάσταση οικονομικών αποτελεσμάτων 16 Κατάσταση ταμειακών ροών 17 Κατάσταση μεταβολών καθαρού ενεργητικού 18 Σημειώσεις των δημοσιονομικών καταστάσεων 19 ΜΕΡΟΣ ΙΙ: ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΕΠΕΞΗΓΗΜΑΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ 105 Αποτέλεσμα της εκτέλεσης του προϋπολογισμού της ΕΕ και επεξηγηματικές σημειώσεις 107 Συγκεντρωτικές καταστάσεις σχετικά με την εκτέλεση του προϋπολογισμού 120 ΣΥΝΟΔΕΥΤΙΚΗ ΣΗΜΕΙΩΣΗ ΤΩΝ ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΩΝ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΩΝ Οι ετήσιοι ενοποιημένοι λογαριασμοί της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το 2012 καταρτίστηκαν με βάση τις πληροφορίες που υποβλήθηκαν από τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και οργανισμούς βάσει του άρθρου 148 παράγραφος 2 του δημοσιονομικού κανονισμού που εφαρμόζεται στον γενικό προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Διά της παρούσης, δηλώνω ότι οι ετήσιοι ενοποιημένοι λογαριασμοί καταρτίστηκαν σύμφωνα με τον Τίτλο IX του ισχύοντος δημοσιονομικού κανονισμού και σύμφωνα με τις αρχές, τους κανόνες και τις μεθόδους που ορίζονται στις σημειώσεις των δημοσιονομικών καταστάσεων. Από τους υπόλογους των εν λόγω θεσμικών οργάνων και οργανισμών, αφού πιστοποίησαν την αξιοπιστία τους, παρέλαβα όλες τις πληροφορίες που απαιτούνται για την κατάρτιση των λογαριασμών, οι οποίοι παρουσιάζουν τα στοιχεία ενεργητικού και παθητικού της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και την εκτέλεση του προϋπολογισμού. Διά της παρούσης, πιστοποιώ ότι, με βάση τις πληροφορίες αυτές και τους ελέγχους τους οποίους έκρινα αναγκαίους να διενεργήσω πριν από την υπογραφή των λογαριασμών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, διαθέτω εύλογη βεβαιότητα ότι οι λογαριασμοί παρουσιάζουν πιστά όσον αφορά όλα τα ουσιαστικά σημεία την οικονομική κατάσταση, τα αποτελέσματα των πράξεων και τις ταμειακές ροές της Ευρωπαϊκής Ένωσης. [υπογραφή] Manfred Kraff Υπόλογος της Επιτροπής 24 Ιουλίου 2013 ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΕ: ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΈΩΣ ΤΗΝ ΑΠΑΛΛΑΓΗ Οι ενοποιημένοι ετήσιοι λογαριασμοί της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) παρέχουν πληροφορίες σχετικά με τις δραστηριότητες των θεσμικών οργάνων, υπηρεσιών και λοιπών οργανισμών της ΕΕ από άποψη λογιστικής του προϋπολογισμού και λογιστικής δεδουλευμένων. Οι παρόντες λογαριασμοί δεν περιλαμβάνουν τους ετήσιους λογαριασμούς των κρατών μελών. 1. ΕΤΗΣΙΟΣ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ Ο προϋπολογισμός της ΕΕ χρηματοδοτεί μεγάλο φάσμα πολιτικών και προγραμμάτων σε όλη την ΕΕ. Σύμφωνα με τις προτεραιότητες που έχουν καθορίσει τα κράτη μέλη στο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ), η Επιτροπή αναλαμβάνει την εκτέλεση συγκεκριμένων προγραμμάτων, δραστηριοτήτων και έργων. Οι δραστηριότητες αυτές μπορεί να αφορούν από την υποστήριξη εκπαιδευτικών προγραμμάτων υπέρ της κινητικότητας σπουδαστών και εκπαιδευτικών έως τη στήριξη των γεωργών, την πραγματοποίηση παραγωγικών επενδύσεων για τη δημιουργία ή τη διατήρηση θέσεων εργασίας, την παροχή αναπτυξιακής βοήθειας και την εφαρμογή προγραμμάτων για τη βελτίωση του εργασιακού περιβάλλοντος των εργαζόμενων στην ΕΕ ή ακόμη την ενίσχυση του ελέγχου των εξωτερικών συνόρων. Πάνω από το 90 % του προϋπολογισμού της ΕΕ χρησιμοποιείται για τη χρηματοδότηση αυτών των πολιτικών και δραστηριοτήτων της ΕΕ, οι οποίες αποφασίζονται σε συμφωνία από όλα τα κράτη μέλη. Η άμεση σχέση μεταξύ ετήσιου προϋπολογισμού και πολιτικών της ΕΕ εξασφαλίζεται μέσω της κατάρτισης προϋπολογισμού βάσει δραστηριοτήτων (ΠΒΔ). Η ονοματολογία της κατάρτισης του προϋπολογισμού βάσει δραστηριοτήτων επιτρέπει τον σαφή καθορισμό των τομέων πολιτικής της ΕΕ και του συνολικού ύψους των πόρων που διατίθενται για καθέναν από τους αυτούς τομείς. Οι τομείς πολιτικής υποδιαιρούνται σε περίπου 200 δραστηριότητες, από τις οποίες περισσότερες από 110 περιλαμβάνουν τομείς του προϋπολογισμού λειτουργίας, οπότε περιλαμβάνονται ως κεφάλαια στην ονοματολογία του προϋπολογισμού. Οι εν λόγω τομείς πολιτικής έχουν κυρίως επιχειρησιακό χαρακτήρα, δεδομένου ότι οι βασικές τους δραστηριότητες αποβλέπουν στο να προσπορίσουν οφέλη σε τρίτους, έκαστος στο πλαίσιο του αντίστοιχου τομέα δραστηριότητας. Ωστόσο, άλλοι τομείς πολιτικής έχουν οριζόντιο χαρακτήρα και εξασφαλίζουν την ορθή λειτουργία της Επιτροπής, όπως οι τομείς «Συντονισμός των πολιτικών και παροχή νομικών συμβουλών» και «Προϋπολογισμός». Η κατά δραστηριότητες δομή παρέχει ένα κοινό εννοιολογικό πλαίσιο για την ιεράρχηση προτεραιοτήτων, τον προγραμματισμό, την κατάρτιση του προϋπολογισμού, την παρακολούθηση και την υποβολή εκθέσεων, με πρωταρχικό σκοπό την ενίσχυση της ορθολογικής από οικονομική άποψη, της αποδοτικής και της αποτελεσματικής αξιοποίησης των πόρων. Ο προϋπολογισμός συντάσσεται από την Επιτροπή και εγκρίνεται συνήθως στα μέσα του Δεκεμβρίου από το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 314 της Συνθήκης για τη λειτουργία της ΕΕ. 2. ΤΡΟΠΟΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ ΤΗΣ ΕΕ Η ΕΕ χρηματοδοτείται με δύο τρόπους: έσοδα από ίδιους πόρους και διάφορα έσοδα. 2.1 Έσοδα από ίδιους πόρους Τα έσοδα από ίδιους πόρους περιέρχονται αυτομάτως στην ΕΕ, ούτως ώστε να μπορεί να χρηματοδοτήσει τον προϋπολογισμό της χωρίς να απαιτείται επακόλουθη απόφαση των εθνικών αρχών. Το συνολικό ποσό των ιδίων πόρων που απαιτείται για τη χρηματοδότηση του προϋπολογισμού καθορίζεται από το σύνολο των δαπανών μείον τα άλλα έσοδα. Το συνολικό ποσό ιδίων πόρων δεν δύναται να υπερβεί το 1,23 % του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος (ΑΕΕ) της ΕΕ. Οι ίδιοι πόροι μπορούν να χωριστούν σε τρεις κατηγορίες: στους παραδοσιακούς ίδιους πόρους, τους ίδιους πόρους που βασίζονται στον φόρο προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ) και στους πόρους που βασίζονται στο ακαθάριστο εθνικό εισόδημα (ΑΕΕ). 2.2 Διάφορα έσοδα Διάφορα έσοδα προερχόμενα από τις δραστηριότητες της ΕΕ αντιπροσωπεύουν κατά κανόνα λιγότερο από το 10 % των συνολικών εσόδων. Σε αυτά περιλαμβάνονται, για παράδειγμα, πρόστιμα σε υποθέσεις ανταγωνισμού και εντάλματα είσπραξης ποσών σε ιδιώτες και δημόσιους χρεώστες σε σχέση με τη διαχείριση έργων της ΕΕ. Τα πρόστιμα που επιβάλλει το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε κράτη μέλη που δεν πληρούν τις υποχρεώσεις που επιβάλλει μια δεδομένη απόφαση εντάσσονται επίσης στην κατηγορία αυτή. Στις οφειλές που δεν εξοφλούνται εγκαίρως επιβάλλονται τόκοι υπερημερίας. Οσάκις δεν εξοφλούνται οφειλές τρίτων, πλην κρατών μελών, η Επιτροπή (και το Συμβούλιο) μπορεί να εγκρίνει αποφάσεις με τις οποίες επιβάλλεται υποχρέωση πληρωμής και οι οποίες είναι άμεσα εκτελεστές σύμφωνα με τους κανόνες πολιτικής δικονομίας που ισχύουν στην επικράτεια στην οποία προβλέπεται η εκτέλεση. Οι αθετήσαντες οφειλέτες υπόκεινται σε διαδικασίες είσπραξης χρεών τις οποίες κινεί η νομική υπηρεσία της Επιτροπής με τη βοήθεια εξωτερικών δικηγορικών γραφείων. 3. ΤΡΟΠΟΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΛΩΣΗΣ ΤΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΕΕ 3.1 Πρωτογενείς επιχειρησιακές δαπάνες Οι επιχειρησιακές δαπάνες της ΕΕ καλύπτουν όλους τους τομείς του δημοσιονομικού πλαισίου και λαμβάνουν διάφορες μορφές, ανάλογα με τον τρόπο πληρωμής και διαχείρισης των χρημάτων. Για τους λογαριασμούς του 2012, η Επιτροπή ταξινομεί τις δαπάνες της ως εξής: Άμεση κεντρική διαχείριση: πρόκειται για την άμεση εκτέλεση του προϋπολογισμού από τις υπηρεσίες της Επιτροπής. Έμμεση κεντρική διαχείριση: πρόκειται για περιπτώσεις στις οποίες η Επιτροπή αναθέτει καθήκοντα εκτέλεσης του προϋπολογισμού σε φορείς δικαίου της ΕΕ ή εθνικού δικαίου, όπως στους οργανισμούς δημόσιου δικαίου της ΕΕ ή στους οργανισμούς με αποστολή δημόσιας υπηρεσίας. Αποκεντρωμένη διαχείριση: πρόκειται για τις περιπτώσεις στις οποίες η Επιτροπή αναθέτει ορισμένα καθήκοντα εκτέλεσης του προϋπολογισμού σε τρίτες χώρες. Επιμερισμένη διαχείριση: στο πλαίσιο αυτής της μεθόδου διαχείρισης της εκτέλεσης του προϋπολογισμού, ανατίθενται καθήκοντα σε κράτη μέλη. Η πλειονότητα των δαπανών εμπίπτει στη συγκεκριμένη μέθοδο που καλύπτει τομείς όπως οι γεωργικές δαπάνες και οι διαρθρωτικές δράσεις. Κοινή διαχείριση: στο πλαίσιο αυτής της μεθόδου, η Επιτροπή αναθέτει την εκτέλεση ορισμένων καθηκόντων σε διεθνή οργανισμό. Από το 2014 και μετά, οι παραπάνω κατηγορίες πρόκειται να αλλάξουν, κατόπιν της θέσης σε ισχύ του επικαιροποιημένου δημοσιονομικού κανονισμού. 3.2 Οι διάφοροι δημοσιονομικοί παράγοντες εντός της Επιτροπής Το Σώμα των Επιτρόπων αναλαμβάνει συλλογικά την πολιτική ευθύνη, αλλά στην πράξη δεν ασκεί το ίδιο τις εξουσίες που του έχουν δοθεί όσον αφορά την εκτέλεση του προϋπολογισμού. Αναθέτει τα καθήκοντα αυτά κατ’ έτος σε συγκεκριμένους υπαλλήλους, οι οποίοι είναι υπόλογοι έναντι του Σώματος των Επιτρόπων και υπάγονται στις διατάξεις του δημοσιονομικού κανονισμού και του κανονισμού υπηρεσιακής κατάστασης. Τα υπόψη μέλη του προσωπικού -γενικοί διευθυντές και επικεφαλής υπηρεσιών εν γένει- είναι γνωστά ως «κύριοι διατάκτες». Με τη σειρά τους τα πρόσωπα αυτά δύνανται επίσης να αναθέσουν καθήκοντα εκτέλεσης του προϋπολογισμού σε «δευτερεύοντες διατάκτες». Η ευθύνη των διατακτών καλύπτει ολόκληρη τη διαχειριστική διαδικασία, από τον προσδιορισμό του τι απαιτείται προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι πολιτικής που έχουν τεθεί από το θεσμικό όργανο έως τη διαχείριση των δραστηριοτήτων που δρομολογούνται τόσο από επιχειρησιακή όσο και από δημοσιονομική άποψη. Μεταξύ των στόχων αυτών περιλαμβάνονται η ανάληψη νομικών δεσμεύσεων, η παρακολούθηση των επιδόσεων, η πραγματοποίηση πληρωμών και η είσπραξη κεφαλαίων, εάν είναι ανάγκη. Στο πλαίσιο κάθε υπηρεσίας, η χρηστή δημοσιονομική διαχείριση και ο κατάλληλος βαθμός λογοδοσίας εξασφαλίζονται με τον διαχωρισμό του διαχειριστικού ελέγχου (που αναλαμβάνουν οι διατάκτες) από τον εσωτερικό έλεγχο και τον έλεγχο συμμόρφωσης με σαφή πρότυπα εσωτερικού ελέγχου (που βασίζονται σε διεθνή πρότυπα), εκ των προτέρων και εκ των υστέρων ελέγχους, ανεξάρτητους εσωτερικούς ελέγχους βάσει της αξιολόγησης κινδύνων, καθώς και με την τακτική υποβολή εκθέσεων δραστηριότητας στους διαφόρους Επιτρόπους. Έκαστος διατάκτης οφείλει να καταρτίσει ετήσια έκθεση δραστηριότητας για το πεδίο των αρμοδιοτήτων του. Στην ετήσια έκθεση δραστηριότητας, ο διατάκτης αναφέρεται στα αποτελέσματα πολιτικής και στην εύλογη βεβαιότητα την οποία έχει ότι οι πόροι που διατέθηκαν για τις δραστηριότητες που περιγράφονται στην έκθεσή του χρησιμοποιήθηκαν για τον προβλεπόμενο σκοπό και σύμφωνα με τις αρχές της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης και ότι οι ισχύουσες διαδικασίες ελέγχου παρέχουν τις απαιτούμενες εγγυήσεις σχετικά με τη νομιμότητα και την κανονικότητα των υποκείμενων πράξεων. Βάσει του άρθρου 66 του δημοσιονομικού κανονισμού, η Επιτροπή εγκρίνει συνοπτική έκθεση (συγκεφαλαιωτική έκθεση) με βάση τις ετήσιες εκθέσεις δραστηριότητας και τη συνολική γνώμη του εσωτερικού ελεγκτή, μέσω της οποίας η Επιτροπή αναλαμβάνει τη συνολική πολιτική ευθύνη της διαχείρισης του προϋπολογισμού της ΕΕ σύμφωνα με το άρθρο 317 της ΣΛΕΕ. Η εν λόγω έκθεση και οι ετήσιες εκθέσεις δραστηριότητας διατίθενται στη διεύθυνση: http://ec.europa.eu/atwork/planning-and-preparing/synthesis-report/index_en.htm. Ο υπόλογος εκτελεί τα εντάλματα πληρωμής και είσπραξης που εκδίδουν οι διατάκτες και είναι υπεύθυνος για τη διαχείριση του ταμείου, τη θέσπιση λογιστικών κανόνων και μεθόδων, την επικύρωση λογιστικών συστημάτων, την τήρηση λογαριασμών, καθώς και την κατάρτιση των ετήσιων λογαριασμών του θεσμικού οργάνου. Επιπλέον, ο υπόλογος υποχρεούται να υπογράψει τους ετήσιους λογαριασμούς δηλώνοντας ότι παρουσιάζουν πιστά όσον αφορά όλα τα ουσιαστικά σημεία την οικονομική κατάσταση, τα αποτελέσματα των πράξεων και τις ταμειακές ροές. 3.3 Ανάληψη δεσμεύσεων για την ανάλωση του προϋπολογισμού της ΕΕ Προτού αναληφθεί νομική δέσμευση (π.χ. σύμβαση ή συμφωνία επιχορήγησης) έναντι τρίτου, πρέπει να περιλαμβάνεται κονδύλιο για την εν λόγω δραστηριότητα στον ετήσιο προϋπολογισμό. Πρέπει επίσης να υπάρχουν επαρκή κεφάλαια στο κονδύλιο για την κάλυψη της δαπάνης. Εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις αυτές πρέπει να γίνει κράτηση των απαιτούμενων κεφαλαίων στον προϋπολογισμό μέσω ανάληψης υποχρεώσεων που εγγράφεται στο λογιστικό σύστημα. Χωρίς ανάληψη νομικής δέσμευσης από τον διατάκτη, δεν δύναται να δαπανηθεί κανένα κονδύλιο του προϋπολογισμού της ΕΕ. Αφ' ης στιγμής εγκριθεί, η δημοσιονομική ανάληψη υποχρεώσεων εγγράφεται στο λογιστικό σύστημα του προϋπολογισμού και οι σχετικές πιστώσεις αναλώνονται καταλλήλως. Αυτό, ωστόσο, δεν επηρεάζει ουδόλως τους οικονομικούς λογαριασμούς (ή το γενικό καθολικό), δεδομένου ότι σε αυτό το στάδιο δεν έχει ακόμη υπάρξει δαπάνη. 3.4 Πραγματοποίηση πληρωμών 3.4.1 Γενικοί κανόνες Καμία πληρωμή δεν πραγματοποιείται εάν δεν έχει εγκριθεί σχετική δημοσιονομική ανάληψη υποχρεώσεων από τον αρμόδιο διατάκτη. Αφού εγκριθεί μια πληρωμή στο λογιστικό σύστημα, ακολουθεί η μεταφορά πιστώσεων στον λογαριασμό του δικαιούχου. Η Επιτροπή πραγματοποιεί περισσότερες από 1,8 εκατομμύρια πληρωμές ετησίως και συμμετέχει στον οργανισμό SWIFT (Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication). 3.4.2 Προχρηματοδότηση, καταστάσεις δαπανών και επιλεξιμότητα δαπανών Προχρηματοδότηση είναι πληρωμή που αποβλέπει στην παροχή προκαταβολής, δηλαδή χρηματικού αποθέματος, στον δικαιούχο. Μπορεί να κατανεμηθεί σε διάφορες δόσεις κατά τη διάρκεια της περιόδου που ορίζεται στην εκάστοτε νομική δέσμευση. Το χρηματικό απόθεμα ή η προκαταβολή χρησιμοποιούνται για τους σκοπούς που προβλέπονται κατά τη διάρκεια της περιόδου που καθορίζεται στη νομική δέσμευση ή επιστρέφεται. Αν ο δικαιούχος δεν πραγματοποιήσει τις επιλέξιμες δαπάνες, είναι υποχρεωμένος να επιστρέψει την προχρηματοδότηση στην ΕΕ. Η καταβληθείσα προχρηματοδότηση δεν αποτελεί συνεπώς οριστική δαπάνη όσο δεν πληρούνται οι αντίστοιχες προϋποθέσεις. Συνεπώς, εγγράφεται ως στοιχείο ενεργητικού στον ισολογισμό της ΕΕ όταν πραγματοποιείται η αρχική πληρωμή. Το ύψος της προχρηματοδότησης μειώνεται (εξ ολοκλήρου ή εν μέρει) κατά τις αποδεκτές επιλέξιμες δαπάνες και τα ποσά που επιστρέφονται. Μετά την παρέλευση κάποιου χρονικού διαστήματος από την πληρωμή της προχρηματοδότησης, ο αρμόδιος φορέας της ΕΕ λαμβάνει δήλωση δαπανών που αιτιολογεί τον τρόπο δαπάνης του σχετικού ποσού από τον δικαιούχο βάσει της νομικής δέσμευσης. Η συχνότητα υποβολής των εν λόγω δηλώσεων δαπανών κατά τη διάρκεια του έτους ποικίλλει. Εξαρτάται από το είδος της χρηματοδοτούμενης ενέργειας και τους όρους, ενώ οι δηλώσεις δαπανών δεν υποβάλλονται υποχρεωτικά στο τέλος της χρήσης. Τα κριτήρια επιλεξιμότητας καθορίζονται στη βασική πράξη, στην πρόσκληση υποβολής προτάσεων, στα λοιπά ενημερωτικά έγγραφα για τους δικαιούχους της επιχορήγησης ή/και στις συμβατικές ρήτρες των συμφωνιών επιχορήγησης ή στην απόφαση επιχορήγησης. Μετά από εξέταση, τα επιλέξιμα ποσά καταχωρίζονται στις δαπάνες και ο δικαιούχος ενημερώνεται για τυχόν μη επιλέξιμα ποσά. 4. Δανειοδοτικές και δανειοληπτικές πράξεις H EE έχει αρμοδιότητα, δυνάμει βασικών πράξεων που απορρέουν από τη Συνθήκη της ΕΕ, να εγκρίνει προγράμματα δανειοληψίας που κινητοποιούν τους αναγκαίους χρηματοδοτικούς πόρους για την παροχή οικονομικής βοήθειας σε κράτη μέλη και μη. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, που ενεργεί εξ ονόματος της ΕΕ, εφαρμόζει επί του παρόντος τρία βασικά προγράμματα, τον ευρωπαϊκό μηχανισμό χρηματοοικονομικής σταθεροποίησης (ΕΜΧΣ – EFSM), το ισοζύγιο πληρωμών (ΙΠ – B0P) και τη μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή (ΜΧΣ – MFA), στο πλαίσιο των οποίων μπορεί να χορηγεί δάνεια και να τα χρηματοδοτεί με την έκδοση χρεωστικών τίτλων στις κεφαλαιαγορές ή μέσω χρηματοπιστωτικών οργανισμών. Καθώς οι αντληθέντες πόροι συνιστούν συνακόλουθες πράξεις, δεν έχουν άμεσο αντίκτυπο στον προϋπολογισμό της ΕΕ. Ωστόσο, από νομικής άποψης, η εξυπηρέτηση του χρέους των δανειοληπτικών πράξεων εξακολουθεί να αποτελεί υποχρέωση της ΕΕ. 5. Προστασία του προϋπολογισμού της ΕΕ: δημοσιονομικές διορθώσεις και εισπράξεις Ο δημοσιονομικός κανονισμός και η ισχύουσα νομοθεσία, ιδιαίτερα όσον αφορά τη γεωργία και την πολιτική συνοχής, δίνουν το δικαίωμα να πραγματοποιούνται έλεγχοι σχετικά με δαπάνες για πολλά έτη μετά το έτος που πραγματοποιήθηκαν. Όταν διαπιστώνονται σφάλματα, παρατυπίες ή περιπτώσεις απάτης, πραγματοποιούνται εισπράξεις ή δημοσιονομικές διορθώσεις. Η διαπίστωση σφαλμάτων, παρατυπιών ή περιπτώσεων απάτης και οι διορθώσεις τους είναι το τελευταίο στάδιο λειτουργίας των συστημάτων ελέγχου, το οποίο είναι απαραίτητο για την απόδειξη της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης. Όσον αφορά τις επιχορηγήσεις, η επιλεξιμότητα των δαπανών που χρεώνονται στον προϋπολογισμό ελέγχεται από τις υπηρεσίες της ΕΕ, ή στην περίπτωση επιμερισμένης διαχείρισης, από τα κράτη μέλη, με βάση τα δικαιολογητικά που προβλέπονται στην εφαρμοστέα νομοθεσία ή στους όρους κάθε επιχορήγησης. Για να βελτιστοποιηθεί η σχέση κόστους-ωφελείας των συστημάτων ελέγχου, οι έλεγχοι των δικαιολογητικών για τις τελικές δηλώσεις δαπανών υπό άμεση κεντρική διαχείριση τείνουν να είναι πιο αυστηροί από εκείνους για τις ενδιάμεσες δηλώσεις, και παρέχουν τη δυνατότητα να διαπιστωθούν σφάλματα στις ενδιάμεσες πληρωμές τα οποία διορθώνονται με την προσαρμογή της τελικής πληρωμής. Επίσης, η ΕΕ ή/και τα κράτη μέλη έχουν την υποχρέωση να ελέγχουν την ακεραιότητα των δικαιολογητικών διενεργώντας ελέγχους στις εγκαταστάσεις του αιτούντος, κατά τη διάρκεια της υλοποίησης της χρηματοδοτούμενης ενέργειας ή/και εκ των υστέρων. Η ισχύουσα νομοθεσία προβλέπει διάφορες διαδικασίες για την αντιμετώπιση των σφαλμάτων, των παρατυπιών ή των περιπτώσεων απάτης που διαπιστώνονται από την Επιτροπή και τα κράτη μέλη – λεπτομερέστερες πληροφορίες περιλαμβάνονται στη σημείωση 6 των δημοσιονομικών καταστάσεων. 6. ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΩΝ ΕΚΘΕΣΕΩΝ Οι ετήσιοι λογαριασμοί της ΕΕ περιλαμβάνουν δύο χωριστά μεν, αλλά συνδεόμενα μεταξύ τους σκέλη: (α) τις δημοσιονομικές καταστάσεις, (β) τις εκθέσεις σχετικά με την εκτέλεση του προϋπολογισμού, που επιτρέπουν τη λεπτομερή παρακολούθηση της εκτέλεσης του προϋπολογισμού. Οι ετήσιοι λογαριασμοί εγκρίνονται από την Επιτροπή και υποβάλλονται στο Ελεγκτικό Συνέδριο προς έλεγχο και εν τέλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο στο πλαίσιο της διαδικασίας χορήγησης απαλλαγής. Πέραν της υποβολής των προαναφερθεισών ετήσιων εκθέσεων, συντάσσονται επίσης μηνιαίες εκθέσεις εκτέλεσης του προϋπολογισμού. 6.1 Δημοσιονομικές καταστάσεις Η κατάρτιση των δημοσιονομικών καταστάσεων της ΕΕ και η διασφάλιση ότι παρουσιάζουν πιστά όσον αφορά όλα τα ουσιαστικά σημεία την οικονομική κατάσταση, τα αποτελέσματα των πράξεων και τις ταμειακές ροές της ΕΕ αποτελεί αρμοδιότητα του υπόλογου της Επιτροπής. Οι εν λόγω καταστάσεις συντάσσονται σύμφωνα με τους λογιστικούς κανόνες της ΕΕ, οι οποίοι βασίζονται στα Διεθνή Λογιστικά Πρότυπα του Δημόσιου Τομέα (IPSAS). Για περισσότερες πληροφορίες, βλ. τη σημείωση 1 των δημοσιονομικών καταστάσεων. 6.2 Λογιστική του προϋπολογισμού Η κατάρτιση των εκθέσεων σχετικά με την εκτέλεση του προϋπολογισμού σε μηνιαία και ετήσια βάση αποτελεί αρμοδιότητα του υπόλογου της Επιτροπής. Μόνον ο προϋπολογισμός της Επιτροπής περιλαμβάνει διοικητικές και λειτουργικές πιστώσεις. Τα άλλα όργανα, στην ουσία, διαθέτουν μόνον διοικητικές πιστώσεις. Επίσης, στον προϋπολογισμό διακρίνονται δύο είδη πιστώσεων: μη διαχωριζόμενες πιστώσεις (ΜΔΠ) και διαχωριζόμενες πιστώσεις (ΔΠ). Οι μη διαχωριζόμενες πιστώσεις προορίζονται για τη χρηματοδότηση πράξεων που έχουν ετήσιο χαρακτήρα (και ανταποκρίνονται στην αρχή του ενιαυσίου). Οι διαχωριζόμενες πιστώσεις θεσπίστηκαν προκειμένου να συμβιβασθεί η αρχή του ενιαυσίου με την ανάγκη διαχείρισης πολυετών πράξεων. Προορίζονται κυρίως για την κάλυψη πολυετών πράξεων. Οι διαχωριζόμενες πιστώσεις υποδιαιρούνται σε πιστώσεις ανάληψης υποχρεώσεων (ΠΑΥ) και σε πιστώσεις πληρωμών (ΠΠ): – Πιστώσεις ανάληψης υποχρεώσεων: καλύπτουν το σύνολο των νομικών υποχρεώσεων που αναλαμβάνονται κατά τη διάρκεια του οικονομικού έτους για μέτρα η εκτέλεση των οποίων εκτείνεται σε αρκετά οικονομικά έτη. Ωστόσο, οι δημοσιονομικές δεσμεύσεις για την ανάληψη ενεργειών των οποίων η υλοποίηση εκτείνεται σε περισσότερα του ενός οικονομικά έτη μπορούν να υποδιαιρούνται, επί περισσότερων οικονομικών ετών, σε ετήσιες δόσεις. – Πιστώσεις πληρωμών: καλύπτουν δαπάνες που προκύπτουν από υποχρεώσεις που αναλαμβάνονται κατά τη διάρκεια του τρέχοντος οικονομικού έτους ή/και των προηγούμενων οικονομικών ετών. Η καθιέρωση των διαχωριζόμενων πιστώσεων (ΔΠ) είχε ως αποτέλεσμα τη δημιουργία αποκλίσεων μεταξύ αναλήψεων υποχρεώσεων και πραγματοποιούμενων πληρωμών. Πράγματι, οι αποκλίσεις που αντιστοιχούν στις εκκρεμούσες αναλήψεις υποχρεώσεων αντιπροσωπεύουν το χρονικό διάστημα που μεσολαβεί από τη στιγμή που γίνονται οι αναλήψεις υποχρεώσεων μέχρι τη στιγμή που γίνονται οι αντίστοιχες πληρωμές. Οι αποκλίσεις αυτές είναι γνωστές ως «υπόλοιπα προς εκκαθάριση» (ΥΠΕ). 7. ΛΟΓΙΣΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΚΑΙ ΑΠΑΛΛΑΓΗ 7.1 Λογιστικός έλεγχος Οι ετήσιοι λογαριασμοί και η διαχείριση των πόρων της ΕΕ τελούν υπό τον έλεγχο του εξωτερικού ελεγκτή της, δηλαδή του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου, το οποίο καταρτίζει ετήσια έκθεση και την υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Κύρια αποστολή του Συνεδρίου είναι η διεξαγωγή εξωτερικού ανεξάρτητου ελέγχου των ετήσιων λογαριασμών της ΕΕ. Ως μέρος των δραστηριοτήτων του, το Ελεγκτικό Συνέδριο: (1) καταρτίζει ετήσια έκθεση σχετικά με τις δραστηριότητες που χρηματοδοτούνται από τον γενικό προϋπολογισμό, με αναλυτικές παρατηρήσεις για τους ετήσιους λογαριασμούς και τις υποκείμενες πράξεις, (2) εκφέρει γνώμη, βασιζόμενη στους ελέγχους που έχει πραγματοποιήσει, περιλαμβανόμενη στην ετήσια έκθεση υπό μορφή δήλωσης αξιοπιστίας όσον αφορά i) την αξιοπιστία των λογαριασμών και ii) τη νομιμότητα και κανονικότητα των υποκείμενων πράξεων που περιλαμβάνουν τόσο την είσπραξη εσόδων από τους φορολογουμένους όσο και τις πληρωμές προς τελικούς δικαιούχους, (3) συντάσσει ειδικές εκθέσεις με τα πορίσματα των ελέγχων που διεξάγει σε συγκεκριμένους τομείς. 7.2 Απαλλαγή Το τελικό στάδιο στον κύκλο ζωής ενός προϋπολογισμού είναι η απαλλαγή του προϋπολογισμού για ένα δεδομένο οικονομικό έτος. Η αρμόδια για την απαλλαγή αρχή στην ΕΕ είναι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Αυτό σημαίνει ότι μετά τον λογιστικό έλεγχο και την οριστικοποίηση των ετήσιων λογαριασμών εναπόκειται στο Συμβούλιο να συστήσει τη χορήγηση απαλλαγής και, στη συνέχεια, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να χορηγήσει απαλλαγή στην Επιτροπή και σε άλλους φορείς της ΕΕ όσον αφορά την εκτέλεση του προϋπολογισμού της ΕΕ για το προηγούμενο οικονομικό έτος. Η απόφαση απαλλαγής βασίζεται στην εξέταση των ετήσιων λογαριασμών, της ετήσιας έκθεσης αξιολόγησης της Επιτροπής και της ετήσιας έκθεσης του Ελεγκτικού Συνεδρίου και στις απαντήσεις της Επιτροπής, καθώς και σε ερωτήσεις και αιτήσεις περαιτέρω πληροφοριών που απευθύνονται στην Επιτροπή. Η απαλλαγή αποτελεί την πολιτική πτυχή του εξωτερικού ελέγχου της εκτέλεσης του προϋπολογισμού και είναι η απόφαση με την οποία το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ενεργώντας κατόπιν συστάσεως του Συμβουλίου, «αποδεσμεύει» την Επιτροπή (και άλλους φορείς της ΕΕ) από την ευθύνη της διαχείρισης ενός δεδομένου προϋπολογισμού και σηματοδοτεί το τέλος της ύπαρξης του εν λόγω προϋπολογισμού. Η διαδικασία απαλλαγής δύναται να παράγει ένα από τα εξής τρία αποτελέσματα: χορήγηση, αναστολή ή άρνηση χορήγησης απαλλαγής. Αναπόσπαστο μέρος της ετήσιας διαδικασίας απαλλαγής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είναι οι ακροάσεις με Επιτρόπους, οι οποίοι δέχονται ερωτήσεις από τα μέλη της Επιτροπής Ελέγχου του Προϋπολογισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με τους τομείς πολιτικής που εμπίπτουν στην αρμοδιότητά τους. Η τελική έκθεση για τη χορήγηση απαλλαγής, μαζί με ειδικό αίτημα προς την Επιτροπή για την ανάληψη δράσης, εγκρίνεται στην Ολομέλεια. Η σύσταση του Συμβουλίου για χορήγηση απαλλαγής εγκρίνεται από το Συμβούλιο ECOFIN. Τόσο η έκθεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τη χορήγηση απαλλαγής όσο και οι συστάσεις του Συμβουλίου σχετικά με τη χορήγηση απαλλαγής υπόκεινται στην υποβολή ετήσιας έκθεσης παρακολούθησης στην οποία η Επιτροπή περιγράφει τις συγκεκριμένες δράσεις που ανέλαβε για την ικανοποίηση των αιτημάτων που υπέβαλε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο στις συστάσεις του. ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΕΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΠΕΞΗΓΗΜΑΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ* ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012 * Επισημαίνεται ότι εξαιτίας της στρογγυλοποίησης των στοιχείων σε εκατομμύρια ευρώ, ορισμένα οικονομικά στοιχεία που περιλαμβάνονται στους παρακάτω πίνακες μπορεί να μην ανταποκρίνονται στο ακριβές άθροισμα. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Σελίδα ΜΕΡΟΣ Ι: ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΕΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΠΕΞΗΓΗΜΑΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ Ισολογισμός 15 Κατάσταση οικονομικών αποτελεσμάτων 16 Κατάσταση ταμειακών ροών 17 Κατάσταση μεταβολών καθαρού ενεργητικού 18 Σημειώσεις των δημοσιονομικών καταστάσεων: 19 1. Θεμελιώδεις λογιστικές πολιτικές 20 2. Σημειώσεις του ισολογισμού 32 3. Σημειώσεις της κατάστασης οικονομικών αποτελεσμάτων 54 4. Σημειώσεις της κατάστασης ταμειακών ροών 65 5. Ενδεχόμενες απαιτήσεις και ενδεχόμενες υποχρεώσεις, καθώς και άλλες σημαντικές πληροφορίες 66 6. Προστασία του προϋπολογισμού της ΕΕ 70 7. Μηχανισμοί χρηματοδοτικής στήριξης 82 8. Διαχείριση οικονομικού κινδύνου 90 9. Πληροφορίες σχετικά με τα συνδεδεμένα μέρη 97 10. Γεγονότα μετά την ημερομηνία του ισολογισμού 99 11. Πεδίο ενοποίησης 100 ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΣ || || || || σε εκατ. ευρώ || Σημείωση || 31.12.2012 || 31.12.2011 ΜΗ ΚΥΚΛΟΦΟΡΟΥΝ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ Άυλα στοιχεία ενεργητικού || 2.1 || 188 || 149 Ενσώματα πάγια στοιχεία ενεργητικού || 2.2 || 5 978 || 5 071 Επενδύσεις καταλογιζόμενες με τη μέθοδο της καθαρής θέσης || 2.3 || 392 || 374 Χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού || 2.4 || 62 311 || 43 672 Απαιτήσεις και ανακτήσιμα ποσά || 2.5 || 564 || 289 Προχρηματοδότηση || 2.6 || 44 505 || 44 723 || || 113 938 || 94 278 ΚΥΚΛΟΦΟΡΟΥΝ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ || || || Αποθέματα || 2.7 || 138 || 94 Χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού || 2.8 || 1 981 || 3 721 Απαιτήσεις και ανακτήσιμα ποσά || 2.9 || 14 039 || 9 477 Προχρηματοδότηση || 2.10 || 13 238 || 11 007 Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα || 2.11 || 10 674 || 18 935 || || 40 070 || 43 234 ΣΥΝΟΛΟ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟΥ || || 154 008 || 137 512 || || || || ΜΗ ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ || || || Συντάξεις και άλλες παροχές προσωπικού || 2.12 || (42 503) || (34 835) Προβλέψεις || 2.13 || (1 258) || (1 495) Χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις || 2.14 || (57 232) || (41 179) Λοιπά στοιχεία του παθητικού || 2.15 || (2 527) || (2 059) || || (103 520) || (79 568) ΤΡΕΧΟΥΣΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ || || || Προβλέψεις || 2.16 || (806) || (270) Χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις || 2.17 || (15) || (51) Πληρωτέοι λογαριασμοί || 2.18 || (90 083) || (91 473) || || (90 904) || (91 794) ΣΥΝΟΛΟ ΠΑΘΗΤΙΚΟΥ || || (194 424) || (171 362) || || || ΚΑΘΑΡΟ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ || || (40 416) || (33 850) || || || Αποθεματικά || 2.19 || 4 061 || 3 608 Ποσά αιτηθέντα έναντι κρατών μελών* || 2.20 || (44 477) || (37 458) ΚΑΘΑΡΟ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ || || (40 416) || (33 850) * Τη 13η Δεκεμβρίου 2012, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε προϋπολογισμό ο οποίος προβλέπει την πληρωμή των βραχυπρόθεσμων υποχρεώσεων της Ένωσης από ιδίους πόρους που πρέπει να εισπραχθούν ή να ζητηθούν από τα κράτη μέλη το 2013. Επιπλέον, βάσει του άρθρου 83 του Κανονισμού Υπηρεσιακής Κατάστασης (κανονισμός 259/68 του Συμβουλίου, της 29ης Φεβρουαρίου 1968, όπως τροποποιήθηκε), τα κράτη μέλη εγγυώνται συλλογικά τις συντάξεις των υπαλλήλων. || ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ || || || || || || || σε εκατ. ευρώ || Σημείωση || 2012 || 2011 ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΑ ΕΣΟΔΑ || Ίδιοι πόροι και έσοδα από συνεισφορές || 3.1 || 130 919 || 124 677 Άλλα λειτουργικά έσοδα || 3.2 || 6 826 || 5 376 || || 137 745 || 130 053 ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΑ ΕΞΟΔΑ || || || Διοικητικά έξοδα || 3.3 || (9 320) || (8 976) Λειτουργικά έξοδα || 3.4 || (124 633) || (123 778) || || (133 953) || (132 754) ΠΛΕΟΝΑΣΜΑ/(ΕΛΛΕΙΜΜΑ) ΑΠΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ || || 3 792 || (2 701) Έσοδα από χρηματοοικονομικές πράξεις || 3.5 || 2 157 || 1 491 Έξοδα χρηματοοικονομικών πράξεων || 3.6 || (1 942) || (1 355) Μεταβολή των υποχρεώσεων σχετικά με συντάξεις και άλλες παροχές προσωπικού || || (8 846) || 1 212 Μερίδιο του καθαρού ελλείμματος κοινών και συγγενών επιχειρήσεων || 3.7 || (490) || (436) ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΧΡΗΣΗΣ || || (5 329) || (1 789) || ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΑΜΕΙΑΚΩΝ ΡΟΩΝ || || || || || σε εκατ. ευρώ || Σημείωση || 2012 || 2011 Οικονομικό αποτέλεσμα χρήσης || || (5 329) || (1 789) Λειτουργικές δραστηριότητες || 4.2 || || Αποσβέσεις || || 39 || 33 Απαξίωση || || 405 || 361 (Αύξηση)/μείωση δανείων || || (16 062) || (27 692) (Αύξηση)/μείωση απαιτήσεων και ανακτήσιμων ποσών || || (4 837) || 1 605 (Αύξηση)/μείωση προχρηματοδοτήσεων || || (2 013) || (1 534) (Αύξηση)/μείωση αποθεμάτων || || (44) || (3) Αύξηση/(μείωση) προβλέψεων || || 299 || 234 Αύξηση/(μείωση) χρηματοοικονομικών υποχρεώσεων || || 16 017 || 27 781 Αύξηση/(μείωση) λοιπών στοιχείων παθητικού || || 468 || (45) Αύξηση/(μείωση) οφειλών || || (1 390) || 6 944 Δημοσιονομικό πλεόνασμα προηγούμενου έτους ως μη ταμειακά έσοδα || || (1 497) || (4 539) Άλλες μη ταμειακές μεταβολές || || 260 || (75) Αύξηση/(μείωση) υποχρεώσεων σχετικά με συντάξεις και λοιπές παροχές προς το προσωπικό || || 7 668 || (2 337) Επενδυτικές δραστηριότητες || 4.3 || || (Αύξηση)/μείωση άυλων και ενσώματων πάγιων στοιχείων ενεργητικού || || (1 390) || (693) (Αύξηση)/μείωση επενδύσεων καταλογιζόμενων με τη μέθοδο της καθαρής θέσης || || (18) || 118 (Αύξηση)/μείωση χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού διαθέσιμων προς πώληση || || (837) || (1 497) ΚΑΘΑΡΕΣ ΤΑΜΕΙΑΚΕΣ ΡΟΕΣ || || (8 261) || (3 128) Καθαρή αύξηση/(μείωση) ταμειακών διαθεσίμων και ισοδύναμων || || (8 261) || (3 128) Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα στην αρχή του οικονομικού έτους || 2.11 || 18 935 || 22 063 Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα στο τέλος του οικονομικού έτους || 2.11 || 10 674 || 18 935 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΕΤΑΒΟΛΩΝ ΚΑΘΑΡΟΥ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟΥ || || || || || || || σε εκατ. ευρώ || || Αποθεματικά (Α) || Απαιτήσεις έναντι των κρατών μελών (Β) || Καθαρό ενεργητικό =(A)+(B) Αποθεματικό εύλογης αξίας || Άλλα αποθεματικά || Σωρευτικό πλεόνασμα/ (έλλειμμα) || Οικονομικό αποτέλεσμα χρήσης ΥΠΟΛΟΙΠΟ ΤΗΝ 31.12.2010 || (61) || 3 545 || (48 163) || 17 232 || (27 447) Μεταβολές του αποθεματικού του Ταμείου Εγγύησης || || 165 || (165) || || 0 Μεταβολή εύλογης αξίας || (47) || || || || (47) Άλλα || || 2 || (30) || || (28) Διάθεση οικονομικού αποτελέσματος 2010 || || 4 || 17 228 || (17 232) || 0 Αποτέλεσμα του προϋπολογισμού 2010 που πιστώθηκε σε κράτη μέλη || || || (4 539) || || (4 539) Οικονομικό αποτέλεσμα χρήσης || || || || (1 789) || (1 789) ΥΠΟΛΟΙΠΟ ΤΗΝ 31.12.2011 || (108) || 3 716 || (35 669) || (1 789) || (33 850) Μεταβολές του αποθεματικού του Ταμείου Εγγύησης || || 168 || (168) || || 0 Μεταβολή εύλογης αξίας || 258 || || || || 258 Άλλα || || 21 || (19) || || 2 Διάθεση οικονομικού αποτελέσματος 2011 || || 6 || (1 795) || 1 789 || 0 Αποτέλεσμα του προϋπολογισμού 2011 που πιστώθηκε σε κράτη μέλη || || || (1 497) || || (1 497) Οικονομικό αποτέλεσμα χρήσης || || || || (5 329) || (5 329) ΥΠΟΛΟΙΠΟ ΤΗΝ 31.12.2012 || 150 || 3 911 || (39 148) || (5 329) || (40 416) Σημειώσεις των δημοσιονομικών καταστάσεων 1. ΘΕΜΕΛΙΩΔΕΙΣ ΛΟΓΙΣΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ 1.1 ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ ΚΑΙ ΛΟΓΙΣΤΙΚΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ Η λογιστική της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) τηρείται σύμφωνα με τις διατάξεις του κανονισμού (ΕΕ, Ευρατόμ) αριθ. 966/2012 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 25ης Οκτωβρίου 2012 (ΕΕ L 298 της 26ης Οκτωβρίου 2012), σχετικά με τους δημοσιονομικούς κανόνες που εφαρμόζονται στον γενικό προϋπολογισμό της Ένωσης (στο εξής, αναφέρεται ως «δημοσιονομικός κανονισμός») και του κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1268/2012 της Επιτροπής, της 29ης Οκτωβρίου 2012, σχετικά με τους κανόνες εφαρμογής του δημοσιονομικού κανονισμού. Σύμφωνα με το άρθρο 143 του δημοσιονομικού κανονισμού, η ΕΕ καταρτίζει τις δημοσιονομικές καταστάσεις της σύμφωνα με τους κανόνες της λογιστικής σε δεδουλευμένη βάση οι οποίοι βασίζονται στα Διεθνή Λογιστικά Πρότυπα του Δημόσιου Τομέα (IPSAS). Αυτοί οι κανόνες λογιστικής, που υιοθετήθηκαν από τον υπόλογο της Επιτροπής, πρέπει να εφαρμόζονται από όλα τα θεσμικά όργανα και οργανισμούς της ΕΕ που εμπίπτουν στο πεδίο της ενοποίησης, ώστε να δημιουργηθεί ένα ενιαίο σύνολο κανόνων όσον αφορά τη λογιστική μεταχείριση, την εκτίμηση της αξίας και την εμφάνιση των λογαριασμών με στόχο την εναρμόνιση των διαδικασιών κατάρτισης των δημοσιονομικών καταστάσεων και την ενοποίηση. Οι λογαριασμοί αυτοί τηρούνται σε ευρώ ανά ημερολογιακό έτος. 1.2 ΛΟΓΙΣΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ Στόχος των δημοσιονομικών καταστάσεων είναι να παρέχουν χρήσιμες πληροφορίες σε ένα ευρύ φάσμα χρηστών για την οικονομική κατάσταση, την απόδοση και τις ταμειακές ροές μιας οντότητας. Στόχος της ΕΕ ως οντότητα δημόσιου τομέα, είναι ειδικότερα η παροχή χρήσιμων πληροφοριών για τη λήψη αποφάσεων και την απόδειξη της λογιστικής αξιοπιστίας της ίδιας της οντότητας όσον αφορά τους πόρους που έχουν τεθεί στη διάθεσή της. Το παρόν έγγραφο καταρτίστηκε με βάση αυτούς τους στόχους. Οι γενικές κατευθύνσεις (ή οι λογιστικές αρχές) που πρέπει να τηρούνται κατά την κατάρτιση των δημοσιονομικών καταστάσεων ορίζονται στον λογιστικό κανόνα 2 της ΕΕ και είναι οι ίδιες με αυτές που περιγράφονται στα IPSAS 1, δηλαδή: πιστή παρουσίαση, δεδουλευμένη βάση, συνέχεια της δράσης, συνεκτικότητα της παρουσίασης, συγκεντρωτική παρουσίαση, συμψηφισμός και συγκριτικές πληροφορίες. Για την κατάρτιση των δημοσιονομικών καταστάσεων σύμφωνα με τους προαναφερθέντες κανόνες και αρχές, η διοίκηση πρέπει να προβαίνει σε εκτιμήσεις που επηρεάζουν τα ποσά ορισμένων θέσεων του ισολογισμού και της κατάστασης οικονομικών αποτελεσμάτων, καθώς και τις πληροφορίες σχετικά με ενδεχόμενες απαιτήσεις και υποχρεώσεις. 1.3 ΕΝΟΠΟΙΗΣΗ Πεδίο ενοποίησης Οι ενοποιημένες δημοσιονομικές καταστάσεις της ΕΕ περιλαμβάνουν όλες τις σημαντικές ελεγχόμενες οντότητες (θεσμικά όργανα και οργανισμούς), συγγενείς και κοινές επιχειρήσεις, που αντιστοιχούν σε 51 ελεγχόμενες οντότητες, 5 κοινές επιχειρήσεις και 4 συγγενείς επιχειρήσεις. Ο πλήρης κατάλογος των ενοποιημένων οντοτήτων παρατίθεται στη σημείωση 11.1. Σε σύγκριση με το 2011, το πεδίο ενοποίησης επεκτάθηκε κατά 1 ελεγχόμενη οντότητα (οργανισμό). Οι προσθήκες αυτές δεν έχουν ουσιώδη αντίκτυπο στις ενοποιημένες δημοσιονομικές καταστάσεις. Ελεγχόμενες οντότητες Η απόφαση να συμπεριληφθεί οντότητα στο πεδίο εφαρμογής της ενοποίησης βασίζεται στην έννοια του ελέγχου. Ελεγχόμενες οντότητες είναι όλες οι οντότητες επί των οποίων η ΕΕ έχει, άμεσα ή έμμεσα, την εξουσία να ελέγχει τις οικονομικές και λειτουργικές πολιτικές, ώστε να επωφελείται από τις δραστηριότητες των οντοτήτων αυτών. Επί του παρόντος, η εξουσία αυτή πρέπει να μπορεί να ασκείται. Οι ελεγχόμενες οντότητες είναι πλήρως ενοποιημένες. Η ενοποίηση αρχίζει την ημερομηνία του πρώτου ελέγχου και τελειώνει με την περάτωση αυτών των ελέγχων. Οι πλέον κοινοί δείκτες ελέγχου στο πλαίσιο της ΕΕ είναι οι ακόλουθοι: η δημιουργία της οντότητας μέσω ιδρυτικών συνθηκών ή παράγωγου δικαίου, η χρηματοδότηση της οντότητας από τον γενικό προϋπολογισμό, η ύπαρξη δικαιωμάτων ψήφου στα διευθυντικά όργανα, ο λογιστικός έλεγχος από το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο και η απαλλαγή από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Για να αποφασισθεί κατά πόσο ένα ή όλα τα προαναφερθέντα κριτήρια επαρκούν για να κινητοποιήσουν τη διενέργεια ελέγχου, είναι σαφές ότι πρέπει να γίνεται εκτίμηση για κάθε οντότητα. Με βάση την προσέγγιση αυτή, τα θεσμικά όργανα (εκτός από την ΕΚΤ) και οι οργανισμοί της ΕΕ (με εξαίρεση τους οργανισμούς του πρώην 2ου πυλώνα) θεωρείται ότι τελούν υπό τον αποκλειστικό έλεγχο της ΕΕ και ως εκ τούτου συμπεριλαμβάνονται στο πεδίο ενοποίησης. Επιπλέον, η υπό εκκαθάριση Ευρωπαϊκή Κοινότητα Άνθρακα και Χάλυβα (ΕΚΑΧ) θεωρείται επίσης ως ελεγχόμενη οντότητα. Όλες οι ουσιώδεις ενδοεταιρικές συναλλαγές και υπόλοιπα μεταξύ των ελεγχόμενων οντοτήτων της ΕΕ απαλείφονται, ενώ τα μη υλοποιηθέντα κέρδη και ζημίες από συναλλαγές μεταξύ οντοτήτων δεν είναι ουσιώδη και συνεπώς δεν απαλείφονται. Κοινές επιχειρήσεις Κοινή επιχείρηση είναι μια συμβατική ρύθμιση με την οποία η ΕΕ και ένα ή περισσότερα μέρη (οι «εταίροι») αναλαμβάνουν οικονομική δραστηριότητα υποκείμενη σε κοινό έλεγχο. Ως κοινός έλεγχος ορίζεται ο συμβατικός επιμερισμός του ελέγχου, άμεσα ή έμμεσα, μιας δραστηριότητας που συνίσταται σε δυναμικό εξυπηρέτησης. Οι συμμετοχές σε κοινές επιχειρήσεις υπολογίζονται με τη μέθοδο της καθαρής θέσης και αναγνωρίζονται αρχικά στην τιμή κόστους. Οι συμμετοχές της ΕΕ στα αποτελέσματα των από κοινού ελεγχόμενων οντοτήτων της αναγνωρίζονται στην κατάσταση οικονομικών αποτελεσμάτων, και οι συμμετοχές της στις μεταβολές των αποθεματικών αναγνωρίζονται στα αποθεματικά. Το αρχικό κόστος συν όλες οι μεταβολές (περαιτέρω συνεισφορές, μερίδιο οικονομικών αποτελεσμάτων και μεταβολές αποθεματικών, απομειώσεις αξίας, και μερίσματα) δίνουν τη λογιστική αξία των κοινών επιχειρήσεων στη λογιστική την ημερομηνία του ισολογισμού. Τα μη υλοποιηθέντα κέρδη και ζημίες από συναλλαγές μεταξύ της EE και των από κοινού ελεγχόμενων οντοτήτων της δεν είναι ουσιώδη και συνεπώς δεν απαλείφονται. Οι λογιστικές πολιτικές των κοινών επιχειρήσεων μπορεί να διαφέρουν από αυτές της EE για παρεμφερείς συναλλαγές και γεγονότα υπό παρόμοιες συνθήκες. Συγγενείς επιχειρήσεις Συγγενείς επιχειρήσεις είναι οι οντότητες επί των οποίων η EE ασκεί, άμεσα ή έμμεσα, σημαντική επιρροή, αλλά όχι έλεγχο. Τεκμαίρεται ότι ασκείται σημαντική επιρροή εάν η EE κατέχει άμεσα ή έμμεσα 20 % και πλέον των δικαιωμάτων ψήφου. Οι συμμετοχές σε συγγενείς επιχειρήσεις υπολογίζονται με τη μέθοδο της καθαρής θέσης και αναγνωρίζονται αρχικά στην τιμή κόστους. Το μερίδιο της EE στα αποτελέσματα των συγγενών της επιχειρήσεων αναγνωρίζεται στην κατάσταση οικονομικών αποτελεσμάτων, και το μερίδιό της στις μεταβολές των αποθεματικών αναγνωρίζεται στα αποθεματικά. Το αρχικό κόστος συν όλες οι μεταβολές (περαιτέρω συνεισφορές, μερίδιο οικονομικών αποτελεσμάτων και μεταβολές αποθεματικών, απομειώσεις αξίας, και μερίσματα) δίνουν τη λογιστική αξία των συγγενών επιχειρήσεων στη λογιστική την ημερομηνία του ισολογισμού. Τα μερίσματα από συγγενή επιχείρηση μειώνουν τη λογιστική αξία του στοιχείου ενεργητικού. Τα μη υλοποιηθέντα κέρδη και ζημίες από συναλλαγές μεταξύ της ΕΕ και των συγγενών επιχειρήσεών της δεν είναι ουσιώδη και συνεπώς δεν απαλείφονται. Οι λογιστικές πολιτικές των συγγενών επιχειρήσεων μπορεί να διαφέρουν από αυτές της ΕΕ για παρεμφερείς συναλλαγές και γεγονότα υπό παρόμοιες συνθήκες. Όταν η ΕΕ συμμετέχει με μερίδιο 20 % και πλέον σε ταμείο επενδυτικών κεφαλαίων, δεν προσπαθεί να ασκήσει σημαντική επιρροή επ’ αυτών. Συνεπώς, τα ταμεία αυτά αντιμετωπίζονται ως χρηματοοικονομικά μέσα και ταξινομούνται ως χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού διαθέσιμα προς πώληση. Μη ενοποιημένες οντότητες τα κεφάλαια των οποίων διαχειρίζεται η Επιτροπή Η Επιτροπή διαχειρίζεται τα κεφάλαια του κοινού καθεστώτος ασφάλισης ασθένειας για το προσωπικό της ΕΕ, τα κεφάλαια του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανάπτυξης και τα κεφάλαια του Ταμείου Εγγύησης Συμμετεχόντων, για λογαριασμό τους. Ωστόσο, επειδή οι οντότητες αυτές δεν ελέγχονται από την ΕΕ, δεν έχουν ενοποιηθεί στους λογαριασμούς της – για περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με τα εν λόγω ποσά βλ. σημείωση 11.2. 1.4 BΑΣΗ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ 1.4.1 Νομίσματα και βάσεις μετατροπής Νόμισμα λειτουργίας και τηρούμενο νόμισμα Οι δημοσιονομικές καταστάσεις καταρτίζονται σε εκατομμύρια ευρώ, διότι το ευρώ αποτελεί το νόμισμα λειτουργίας και το τηρούμενο νόμισμα της ΕΕ. Συναλλαγές και υπόλοιπα Οι συναλλαγές σε ξένο νόμισμα μετατρέπονται σε ευρώ με βάση τη συναλλαγματική ισοτιμία την ημερομηνία των συναλλαγών. Τα συναλλαγματικά κέρδη και ζημίες που προκύπτουν από τον διακανονισμό συναλλαγών σε ξένο νόμισμα και από τη μετατροπή στο τέλος της χρήσης των συναλλαγματικών ισοτιμιών χρηματικών στοιχείων ενεργητικού και παθητικού σε ξένα νομίσματα αναγνωρίζονται στην κατάσταση οικονομικών αποτελεσμάτων. Εφαρμόζονται διαφορετικές μέθοδοι μετατροπής για τα ενσώματα πάγια και άυλα στοιχεία ενεργητικού τα οποία αποτιμώνται στην τιμή αγοράς, η οποία μετατρέπεται σε ευρώ με βάση την ισοτιμία που ίσχυε την ημέρα της αγοράς τους. Τα υπόλοιπα τέλους χρήσης χρηματικών στοιχείων ενεργητικού και παθητικού εκφρασμένων σε ξένο νόμισμα μετατρέπονται σε ευρώ με βάση τις συναλλαγματικές ισοτιμίες της 31ης Δεκεμβρίου: Συναλλαγματικές ισοτιμίες ΕΥΡΩ Νόμισμα || 31.12.2012 || 31.12.2011 || Νόμισμα || 31.12.2012 || 31.12.2011 BGN || 1,9558 || 1,9558 || PLN || 4,0740 || 4,4580 CZK || 25,1510 || 25,7870 || RON || 4,4445 || 4,3233 DKK || 7,4610 || 7,4342 || SEK || 8,5820 || 8,9120 GBP || 0,8161 || 0,8353 || CHF || 1,2072 || 1,2156 HUF || 292,3000 || 314,5800 || JPY || 113,6100 || 100,2000 LVL || 0,6977 || 0,6995 || USD || 1,3194 || 1,2939 LTL || 3,4528 || 3,4528 || || || Οι μεταβολές στην εύλογη αξία χρηματικών χρηματοοικονομικών μέσων εκφρασμένων σε ξένο νόμισμα και χαρακτηρισμένων ως διαθέσιμων προς πώληση που οφείλονται σε διαφορά μετατροπής αναγνωρίζονται στην κατάσταση οικονομικών αποτελεσμάτων. Διαφορές μετατροπής μη χρηματικών χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού και παθητικού αποτιμώμενων στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων αναγνωρίζονται στην κατάσταση οικονομικών αποτελεσμάτων. Οι διαφορές μετατροπής μη χρηματικών χρηματοοικονομικών μέσων ταξινομημένων ως διαθέσιμων προς πώληση περιλαμβάνονται στο αποθεματικό εύλογης αξίας. 1.4.2 Χρησιμοποίηση εκτιμήσεων Σύμφωνα με τα Διεθνή Λογιστικά Πρότυπα του Δημόσιου Τομέα (International Public Sector Accounting Standards — IPSAS) και τις γενικώς παραδεκτές λογιστικές αρχές, οι δημοσιονομικές καταστάσεις αναγκαστικά περιλαμβάνουν ποσά στηριζόμενα σε εκτιμήσεις και παραδοχές των διαχειριστών με βάση τις πλέον αξιόπιστες διαθέσιμες πληροφορίες. Στις σημαντικές εκτιμήσεις συγκαταλέγονται, χωρίς να περιορίζονται σε αυτά, ποσά για παροχές στο προσωπικό, προβλέψεις, ο χρηματοοικονομικός κίνδυνος επί αποθεμάτων και εισπρακτέων λογαριασμών, τα δεδουλευμένα έσοδα και έξοδα, οι ενδεχόμενες απαιτήσεις και υποχρεώσεις και ο βαθμός απομείωσης της αξίας άυλων και ενσώματων πάγιων στοιχείων ενεργητικού. Τα τελικά αποτελέσματα μπορεί να διαφέρουν από τις εκτιμήσεις αυτές. Οι αλλαγές που αφορούν τις εκτιμήσεις αντανακλώνται στην περίοδο κατά την οποία καθίστανται γνωστές. 1.5 ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΣ 1.5.1 Άυλα στοιχεία ενεργητικού Οι αγοραζόμενες άδειες λογισμικού υπολογιστών εμφανίζονται στο ιστορικό τους κόστος μείον σωρευμένες αποσβέσεις και ζημίες απομείωσης. Τα στοιχεία ενεργητικού υφίστανται γραμμική απόσβεση επί της εκτιμώμενης ωφέλιμης ζωής τους. Τα άυλα στοιχεία ενεργητικού που αναπτύσσονται εσωτερικά κεφαλαιοποιούνται όταν πληρούνται τα σχετικά κριτήρια των λογιστικών κανόνων της ΕΕ. Στις κεφαλαιοποιήσιμες δαπάνες περιλαμβάνονται όλες οι άμεσα καταλογίσιμες δαπάνες που απαιτούνται για τη δημιουργία, την παραγωγή και την προετοιμασία του περιουσιακού στοιχείου για τη λειτουργία που έχει προσδιορίσει η διοίκηση. Οι δαπάνες που αφορούν ερευνητικές δραστηριότητες, μη κεφαλαιοποιήσιμες αναπτυξιακές δαπάνες και δαπάνες συντήρησης αναγνωρίζονται ως έξοδα, κάθε φορά που πραγματοποιούνται. 1.5.2 Ενσώματα πάγια στοιχεία ενεργητικού Όλα τα ενσώματα πάγια στοιχεία ενεργητικού εμφανίζονται στο ιστορικό τους κόστος μείον σωρευμένες αποσβέσεις και ζημίες απομείωσης. Στο ιστορικό κόστος περιλαμβάνονται οι δαπάνες που αφορούν άμεσα στην απόκτηση ή την κατασκευή του εκάστοτε στοιχείου ενεργητικού. Τα επακόλουθα έξοδα περιλαμβάνονται στη λογιστική αξία του περιουσιακού στοιχείου ή, ανάλογα με την περίπτωση, αναγνωρίζονται ως χωριστό περιουσιακό στοιχείο μόνον όταν υπάρχει πιθανότητα να απορρεύσουν από αυτό στο μέλλον οικονομικά οφέλη ή δυναμικό εξυπηρέτησης για την ΕΕ και το κόστος του συγκεκριμένου στοιχείου μπορεί να μετρηθεί με αξιόπιστο τρόπο. Οι δαπάνες επισκευής και συντήρησης χρεώνονται στην κατάσταση οικονομικών αποτελεσμάτων κατά τη διάρκεια της δημοσιονομικής περιόδου κατά την οποία πραγματοποιούνται. Γήπεδα και έργα τέχνης δεν υφίστανται απόσβεση, δεδομένου ότι η ωφέλιμη ζωή τους είναι αορίστου διάρκειας. Τα υπό κατασκευή πάγια στοιχεία ενεργητικού δεν υφίστανται απόσβεση, δεδομένου ότι δεν είναι ακόμη διαθέσιμα προς χρήση. Η απόσβεση άλλων στοιχείων ενεργητικού υπολογίζεται σύμφωνα με τη γραμμική μέθοδο για τον καταλογισμό του κόστους τους στις υπολειμματικές τους αξίες κατά τη διάρκεια της εκτιμώμενης ωφέλιμης ζωής τους, ως εξής: Είδος στοιχείου ενεργητικού || Συντελεστές γραμμικής απόσβεσης Κτίρια || 4 % Εγκαταστάσεις, μηχανήματα και εξοπλισμός || 10 % έως 25 % Έπιπλα || 10 % έως 25 % Τεχνικός εξοπλισμός || 10 % έως 33 % Οχήματα || 25 % Υλικό πληροφορικής || 25 % Άλλα ενσώματα στοιχεία ενεργητικού || 10 % έως 33 % Κέρδη ή ζημίες από πωλήσεις προκύπτουν από τη σύγκριση των προσόδων μείον τα έξοδα πώλησης με τη λογιστική αξία του πωληθέντος στοιχείου και περιλαμβάνονται στην κατάσταση οικονομικών αποτελεσμάτων. Μισθώσεις Οι μισθώσεις ενσώματων στοιχείων κατατάσσονται ως χρηματοδοτικές μισθώσεις, όταν ουσιαστικά οι κίνδυνοι και τα οφέλη από την κυριότητα περιέρχονται στο σύνολό τους στην ΕΕ. Οι χρηματοδοτικές μισθώσεις κεφαλαιοποιούνται κατά τη σύναψη της μίσθωσης στη χαμηλότερη τιμή μεταξύ εύλογης αξίας του μισθωμένου στοιχείου και παρούσας αξίας των ελάχιστων μισθωμάτων. Κάθε μίσθωμα περιλαμβάνει δύο μέρη, το ένα αναφερόμενο στο κυρίως ποσό και το άλλο στο κόστος χρηματοδότησης, ούτως ώστε να επιτυγχάνεται ένας σταθερός ρυθμός εξόφλησης του υπολοίπου. Οι υποχρεώσεις μίσθωσης, μείον το κόστος χρηματοδότησης, περιλαμβάνονται στα λοιπά στοιχεία παθητικού (μη τρέχοντα και τρέχοντα). Οι τόκοι, οι οποίοι αποτελούν στοιχείο του κόστους χρηματοδότησης, χρεώνονται στην κατάσταση οικονομικών αποτελεσμάτων για την περίοδο της μίσθωσης, έτσι ώστε, για κάθε περίοδο, να προκύπτει ένα σταθερό περιοδικό επιτόκιο ως προς το υπόλοιπο της υποχρέωσης. Τα στοιχεία ενεργητικού στο πλαίσιο χρηματοδοτικών μισθώσεων αποσβένονται με βάση τη μικρότερη χρονική περίοδο μεταξύ χρήσιμης διάρκειας ζωής και χρόνου μίσθωσης. Σε περίπτωση που στον εκμισθωτή αναλογεί σημαντικό μερίδιο των κινδύνων και οφελών κυριότητας, οι μισθώσεις ταξινομούνται ως λειτουργικές μισθώσεις. Οι πληρωμές που πραγματοποιούνται για λειτουργικές μισθώσεις χρεώνονται στην κατάσταση οικονομικών αποτελεσμάτων με γραμμικό τρόπο για την περίοδο που καλύπτει η μίσθωση. 1.5.3 Απομείωση αξίας μη χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού Στοιχεία ενεργητικού με αόριστη διάρκεια ζωής δεν υπόκεινται σε απόσβεση/απαξίωση, αλλά ελέγχονται κατ’ έτος για το ενδεχόμενο απομείωσης της αξίας τους. Στοιχεία ενεργητικού που υπόκεινται σε απόσβεση/απαξίωση ελέγχονται για το ενδεχόμενο απομείωσης της αξίας τους κάθε φορά που υπάρχουν ενδείξεις ότι εξαιτίας ορισμένων γεγονότων ή αλλαγής των περιστάσεων, η λογιστική αξία μπορεί να μην είναι εισπράξιμη. Ζημία απομείωσης αναγνωρίζεται για το ποσό κατά το οποίο η λογιστική αξία του περιουσιακού στοιχείου υπερβαίνει το εισπράξιμο ποσό. Εισπράξιμο ποσό είναι η υψηλότερη τιμή μεταξύ εύλογης αξίας ενός περιουσιακού στοιχείου μείον το κόστος πώλησης, και αξίας χρήσης. Η υπολειμματική αξία και ωφέλιμη ζωή των άυλων και ενσώματων πάγιων στοιχείων ενεργητικού επανεξετάζονται και, ενδεχομένως, προσαρμόζονται τουλάχιστον μία φορά το χρόνο. Η λογιστική αξία ενός περιουσιακού στοιχείου προσαρμόζεται αμέσως στο εκτιμώμενο εισπράξιμο ποσό, εάν είναι μεγαλύτερη από αυτό. Εάν οι λόγοι για απομειώσεις αξίας που αναγνωρίστηκαν κατά τα προηγούμενα έτη δεν ισχύουν πλέον, αυτές οι ζημίες απομείωσης αντιλογίζονται κατάλληλα. 1.5.4 Επενδύσεις Συμμετοχές σε συγγενείς επιχειρήσεις και σε κοινές επιχειρήσεις Οι συμμετοχές σε συγγενείς επιχειρήσεις και σε κοινές επιχειρήσεις καταλογίζονται με τη μέθοδο της καθαρής θέσης. Το κόστος συμμετοχικών τίτλων προσαρμόζεται έτσι ώστε να αντανακλά το μερίδιο των αυξήσεων ή των μειώσεων των καθαρών στοιχείων ενεργητικού των συγγενών επιχειρήσεων και των κοινών επιχειρήσεων που μπορεί να καταλογιστεί στην ΕΕ μετά την αρχική αναγνώριση εάν υπάρχουν ενδείξεις απομείωσης αξίας και μειώνεται, ενδεχομένως, στο χαμηλότερο εισπράξιμο ποσό. Το εισπράξιμο ποσό προσδιορίζεται όπως περιγράφεται στη σημείωση 1.5.3. Εάν ο λόγος για μείωση αξίας παύσει να ισχύει σε μεταγενέστερη ημερομηνία, η ζημία απομείωσης αντιλογίζεται στη λογιστική αξία που θα είχε προσδιοριστεί εάν δεν είχε αναγνωριστεί ζημία απομείωσης. Επενδύσεις σε ταμεία επιχειρηματικών κεφαλαίων Οι επενδύσεις σε ταμεία επιχειρηματικών κεφαλαίων ταξινομούνται ως χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού διαθέσιμα προς πώληση (βλ. 1.5.5) και, ως εκ τούτου, εμφανίζονται στην εύλογη αξία τους, με κέρδη και ζημίες που προκύπτουν από τις μεταβολές της εύλογης αξίας (συμπεριλαμβανομένων των συναλλαγματικών διαφορών) οι οποίες αναγνωρίζονται στο αποθεματικό εύλογης αξίας. Οι επενδύσεις σε ταμεία επιχειρηματικών κεφαλαίων, δεδομένου ότι δεν έχουν χρηματιστηριακή τιμή σε ενεργό αγορά, αποτιμώνται μεμονωμένα με βάση τη χαμηλότερη τιμή μεταξύ κόστους αγοράς και καθαρής αξίας ενεργητικού (net asset value ή «NAV»). Τα μη υλοποιηθέντα κέρδη που προκύπτουν από τη μέτρηση της εύλογης αξίας αναγνωρίζονται μέσω των αποθεματικών και οι μη υλοποιηθείσες ζημίες ελέγχονται για το ενδεχόμενο απομείωσης αξίας, έτσι ώστε να προσδιοριστεί αν πρέπει να αναγνωρισθούν ως ζημίες απομείωσης στην κατάσταση οικονομικών αποτελεσμάτων ή ως μεταβολές στο αποθεματικό εύλογης αξίας. 1.5.5 Χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού Ταξινόμηση Η ΕΕ ταξινομεί τα χρηματοοικονομικά στοιχεία του ενεργητικού της στις ακόλουθες κατηγορίες: χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων, δάνεια και απαιτήσεις, επενδύσεις που διακρατούνται μέχρι τη λήξη και χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού διαθέσιμα προς πώληση. Η ταξινόμηση των χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού καθορίζεται κατά την αρχική αναγνώριση και επανεκτιμάται την ημερομηνία κάθε ισολογισμού. i) Χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων Τα χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού ταξινομούνται στην κατηγορία αυτή εάν έχουν αποκτηθεί κυρίως για λόγους βραχυπρόθεσμης πώλησης ή εάν έχουν χαρακτηρισθεί έτσι από την ΕΕ. Τα παράγωγα ταξινομούνται επίσης στην κατηγορία αυτή. Τα στοιχεία ενεργητικού στην κατηγορία αυτή ταξινομούνται ως κυκλοφορούν ενεργητικό αν προβλέπεται ότι θα υλοποιηθούν εντός 12 μηνών από την ημερομηνία του ισολογισμού. ii) Δάνεια και απαιτήσεις Τα δάνεια και οι απαιτήσεις είναι μη παράγωγα χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού με καθορισμένες ή προσδιοριστέες πληρωμές που δεν αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης σε ενεργό αγορά. Προκύπτουν όταν η ΕΕ παρέχει χρήματα, αγαθά ή υπηρεσίες απευθείας σε έναν οφειλέτη χωρίς πρόθεση διαπραγμάτευσης της απαίτησης. Συμπεριλαμβάνονται στο μη κυκλοφορούν ενεργητικό, εκτός από προθεσμίες που λήγουν εντός 12 μηνών από την ημερομηνία του ισολογισμού. iii) Επενδύσεις που διακρατούνται μέχρι τη λήξη Επενδύσεις διακρατούμενες μέχρι τη λήξη τους είναι μη παράγωγα χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού με καθορισμένες ή προσδιορίσιμες πληρωμές και σταθερές προθεσμίες, τις οποίες η ΕΕ έχει σαφώς την πρόθεση και τη δυνατότητα να διακρατήσει μέχρι τη λήξη τους. Κατά τη διάρκεια αυτού του οικονομικού έτους, η ΕΕ δεν είχε καθόλου επενδύσεις στην κατηγορία αυτήν. iv) Χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού διαθέσιμα προς πώληση Διαθέσιμα προς πώληση χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού είναι μη παράγωγα στοιχεία τα οποία είτε χαρακτηρίζονται ως τέτοια είτε δεν ανήκουν σε καμία από τις υπόλοιπες κατηγορίες. Ταξινομούνται είτε ως κυκλοφορούν είτε ως μη κυκλοφορούν ενεργητικό, ανάλογα με τη χρονική περίοδο κατά την οποία η ΕΕ αναμένει να τα διαθέσει, που συνήθως είναι η υπολειπόμενη ληκτότητα κατά την ημερομηνία του ισολογισμού. Οι επενδύσεις σε μη ενοποιημένες οντότητες και άλλες επενδύσεις μετοχικού κεφαλαίου (π.χ. πράξεις επιχειρηματικού κεφαλαίου) για τις οποίες δεν χρησιμοποιείται η μέθοδος της καθαρής θέσης, ταξινομούνται επίσης ως διαθέσιμα προς πώληση χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού. Αρχική αναγνώριση και επιμέτρηση Αγοραπωλησίες χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων, διακρατούμενων μέχρι τη λήξη και διαθέσιμων προς πώληση αναγνωρίζονται κατά την ημερομηνία της συναλλαγής, δηλαδή την ημερομηνία κατά την οποία η ΕΕ αναλαμβάνει δέσμευση αγοράς ή πώλησης του στοιχείου ενεργητικού. Τα δάνεια αναγνωρίζονται όταν μεταβιβάζονται μετρητά στους δανειζόμενους. Τα χρηματοοικονομικά μέσα αναγνωρίζονται αρχικά στην εύλογη αξία τους. Για όλα τα χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού που δεν αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων, το κόστος συναλλαγής προστίθεται στην εύλογη αξία τους κατά την αρχική αναγνώριση. Τα χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού που αποτιμώνται στην εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων αναγνωρίζονται αρχικά στην εύλογη αξία τους, ενώ το κόστος συναλλαγής καταχωρίζεται στην κατάσταση οικονομικών αποτελεσμάτων. Η εύλογη αξία ενός χρηματοοικονομικού στοιχείου ενεργητικού κατά την αρχική αναγνώριση, ισοδυναμεί συνήθως με την τιμή συναλλαγής (δηλαδή, με την εύλογη αξία του καταβληθέντος τιμήματος). Ωστόσο, όταν χορηγείται μακροπρόθεσμο δάνειο άτοκο ή με επιτόκιο κατώτερο της αγοράς, ως εύλογη αξία του μπορεί να ληφθεί η παρούσα αξία όλων των μελλοντικών εισπράξεων προεξοφλημένων με το ισχύον επιτόκιο για παρεμφερές μέσο παρόμοιας πιστοληπτικής αξιολόγησης. Τα δάνεια που χορηγούνται από κεφάλαια ληφθέντων δανείων μετρώνται στην ονομαστική τους αξία, η οποία θεωρείται ότι είναι η εύλογη αξία του δανείου. Αυτό αιτιολογείται ως εξής: – Το «εμπορικό περιβάλλον» για τις δανειοδοτικές πράξεις της ΕΕ είναι πολύ συγκεκριμένο και διαφορετικό από την κεφαλαιαγορά που χρησιμοποιείται για την έκδοση εμπορικών και κρατικών ομολόγων. Δεδομένου ότι δανειστές στις αγορές αυτές έχουν την ευκαιρία να επιλέξουν εναλλακτικές επενδύσεις, η ευκαιρία/ δυνατότητα συνυπολογίζεται στις τιμές της αγοράς. Ωστόσο, αυτή η ευκαιρία για εναλλακτικές επενδύσεις δεν ισχύει για την ΕΕ, στην οποία δεν επιτρέπεται να επενδύει χρήματα στις κεφαλαιαγορές, αλλά μπορεί μόνο να δανείζεται κεφάλαια με σκοπό τη χορήγηση δανείων με το ίδιο επιτόκιο. Αυτό σημαίνει ότι η ΕΕ δεν έχει την εναλλακτική επιλογή μεταξύ δανειοδοτικών ή επενδυτικών πράξεων για τα κεφάλαια τα οποία δανείζεται. Έτσι, δεν υπάρχει «κόστος ευκαιρίας» και συνεπώς ούτε βάση σύγκρισης με τις τιμές της αγοράς. Στην πραγματικότητα, οι δανειοδοτικές πράξεις της ΕΕ αυτές καθ' αυτές αντιπροσωπεύουν την αγορά. Στην ουσία, δεδομένου ότι η «επιλογή» του κόστους ευκαιρίας δεν ισχύει, η τιμή αγοράς δεν αντανακλά ορθά την ουσία των δανειοδοτικών συναλλαγών της ΕΕ. Ως εκ τούτου, δεν είναι σκόπιμο να προσδιορίζεται η εύλογη αξία των δανειοδοτικών πράξεων της ΕΕ σε σχέση με εμπορικά ή κρατικά ομόλογα. – Επίσης, δεδομένου ότι δεν υπάρχει ενεργός αγορά ή άλλες παρόμοιες πράξεις προς σύγκριση, το επιτόκιο που πρέπει να χρησιμοποιείται από την ΕΕ για την αποτίμηση των δανειοδοτικών της πράξεων με βάση την εύλογη αξία στο πλαίσιο των δανείων ΕΜΧΣ, ΙΠ και άλλων παρόμοιων δανείων, θα πρέπει να είναι το επιτόκιο που χρεώνεται. – Επιπλέον, για τα δάνεια αυτά, υπάρχουν αντισταθμιστικά αποτελέσματα μεταξύ δανειοληπτικών και δανειοδοτικών πράξεων λόγω του χαρακτήρα τους ως «συνακόλουθες πράξεις». Έτσι, το πραγματικό επιτόκιο για τις δανειοδοτικές πράξεις ισούται με το πραγματικό επιτόκιο για τις σχετικές δανειοληπτικές πράξεις. Το κόστος συναλλαγής που βαρύνει την ΕΕ, το οποίο στη συνέχεια μετακυλίεται στον δικαιούχο του δανείου, αναγνωρίζεται απευθείας στην κατάσταση οικονομικών αποτελεσμάτων. Τα χρηματοοικονομικά μέσα παύουν να αναγνωρίζονται όταν τα δικαιώματα είσπραξης ταμειακών ροών από τις επενδύσεις έχουν λήξει ή μεταβιβαστεί και όταν η ΕΕ έχει μεταβιβάσει όλους τους κινδύνους και τα οφέλη κυριότητας. Επακόλουθη επιμέτρηση i) Τα χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού που αποτιμώνται σε εύλογη αξία μέσω των αποτελεσμάτων καταχωρίζονται λογιστικώς στη συνέχεια στην εύλογη αξία τους. Τα αποτελέσματα που απορρέουν από μεταβολές της εύλογης αξίας «χρηματοοικονομικών μέσων που αποτιμώνται στην εύλογη αξία τους χάρη στα αποτελέσματα» συμπεριλαμβάνονται στην κατάσταση οικονομικών αποτελεσμάτων της περιόδου κατά την οποία προέκυψαν. ii) Τα δάνεια και οι απαιτήσεις, καθώς και οι διακρατούμενες μέχρι τη λήξη επενδύσεις καταχωρίζονται στο αποσβεσμένο κόστος με τη μέθοδο του πραγματικού επιτοκίου. Στην περίπτωση δανείων χορηγηθέντων από δανειακούς πόρους, εφαρμόζεται το ίδιο πραγματικό επιτόκιο τόσο στις δανειοδοτικές όσο και στις δανειοληπτικές πράξεις, δεδομένου ότι τα δάνεια αυτά έχουν τα χαρακτηριστικά «συνακόλουθων πράξεων», και οι διαφορές μεταξύ των δανειοδοτικών και δανειοληπτικών όρων και ποσών δεν είναι σημαντικές. Το κόστος συναλλαγής που βαρύνει την ΕΕ, το οποίο στη συνέχεια μετακυλίεται στον δικαιούχο του δανείου, αναγνωρίζεται απευθείας στην κατάσταση οικονομικών αποτελεσμάτων. iii) Επενδύσεις διακρατούμενες μέχρι τη λήξη τους – επί του παρόντος η ΕΕ δεν έχει επενδύσεις διακρατούμενες μέχρι τη λήξη τους. iv) Τα διαθέσιμα προς πώληση χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού καταχωρίζονται λογιστικώς στη συνέχεια στην εύλογη αξία τους. Τα αποτελέσματα που απορρέουν από μεταβολές της εύλογης αξίας διαθέσιμων προς πώληση χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού αναγνωρίζονται στο αποθεματικό εύλογης αξίας. Όταν στοιχεία ενεργητικού που έχουν ταξινομηθεί ως διαθέσιμα προς πώληση χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού πωλούνται ή υφίστανται απομείωση αξίας, οι σωρευτικές προσαρμογές εύλογης αξίας που αναγνωρίζονταν στο αποθεματικό εύλογης αξίας αναγνωρίζονται στην κατάσταση οικονομικών αποτελεσμάτων. Οι τόκοι επί διαθέσιμων προς πώληση χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού υπολογιζόμενοι βάσει της μεθόδου του πραγματικού επιτοκίου αναγνωρίζονται στην κατάσταση οικονομικών αποτελεσμάτων. Μερίσματα από διαθέσιμους προς πώληση συμμετοχικούς τίτλους αναγνωρίζονται όταν διαπιστώνεται το δικαίωμα της ΕΕ να λαμβάνει πληρωμές. Οι εύλογες αξίες επενδύσεων εισηγμένων σε ενεργές αγορές βασίζονται σε τρέχουσες τιμές ζήτησης. Εάν η αγορά ενός χρηματοοικονομικού στοιχείου ενεργητικού είναι μη ενεργή (και για μη εισηγμένους τίτλους), η ΕΕ υπολογίζει την εύλογη αξία χρησιμοποιώντας τεχνικές αποτίμησης. Σε αυτές περιλαμβάνεται η χρήση πρόσφατων συναλλαγών σε καθαρά εμπορική βάση, η αναφορά σε άλλα μέσα ίδιας φύσεως, η ανάλυση προεξοφλημένων ταμειακών ροών, τα μοντέλα τιμολόγησης δικαιωμάτων προαίρεσης και άλλες τεχνικές αποτίμησης που χρησιμοποιούνται ευρέως από τους συμμετέχοντες στην αγορά. Σε περίπτωση που η εύλογη αξία επενδύσεων σε συμμετοχικούς τίτλους που δεν έχουν χρηματιστηριακή τιμή σε ενεργό αγορά δεν μπορεί να μετρηθεί με αξιοπιστία, οι επενδύσεις αποτιμώνται στην τιμή κόστους μείον τις ζημίες από απομείωση αξίας. Απομείωση χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού Η ΕΕ ελέγχει κατά την ημερομηνία του ισολογισμού αν υπάρχουν αντικειμενικές αποδείξεις ως προς την απομείωση αξίας ενός χρηματοοικονομικού στοιχείου ενεργητικού. Απομείωση αξίας χρηματοοικονομικού στοιχείου ενεργητικού και ζημίες απομείωσης υφίστανται όταν, και μόνον όταν, υπάρχουν αντικειμενικές αποδείξεις μείωσης της αξίας του ως αποτέλεσμα ενός ή περισσότερων γεγονότων επελθόντων μετά την αρχική αναγνώριση του στοιχείου ενεργητικού και όταν η ζημία (ή ζημίες) έχει αντίκτυπο στις εκτιμώμενες μελλοντικές ταμειακές ροές του χρηματοοικονομικού στοιχείου ενεργητικού που μπορεί να εκτιμηθεί με αξιοπιστία. α) Στοιχεία ενεργητικού αποτιμώμενα στο αποσβεσμένο κόστος Εάν υπάρχουν αντικειμενικές αποδείξεις ότι επήλθε ζημία απομείωσης σε δάνεια και απαιτήσεις ή σε επενδύσεις διακρατούμενες μέχρι τη λήξη τους αποτιμώμενες στο αποσβεσμένο κόστος τους, το ποσό της ζημίας υπολογίζεται ως η διαφορά μεταξύ της λογιστικής αξίας του στοιχείου και της παρούσας αξίας των εκτιμώμενων μελλοντικών ταμειακών ροών (χωρίς μελλοντικές πιστωτικές ζημίες που δεν έχουν πραγματοποιηθεί) προεξοφλημένη με το αρχικό πραγματικό επιτόκιο του χρηματοοικονομικού στοιχείου ενεργητικού. Η λογιστική αξία του στοιχείου ενεργητικού μειώνεται και το ποσό της ζημίας αναγνωρίζεται στην κατάσταση οικονομικών αποτελεσμάτων. Εάν ένα δάνειο ή μια επένδυση διακρατούμενη μέχρι τη λήξη φέρει μεταβλητό επιτόκιο, ως συντελεστής προεξόφλησης για τη μέτρηση της ζημίας απομείωσης λαμβάνεται το τρέχον πραγματικό επιτόκιο που προσδιορίζει η σύμβαση. Ο υπολογισμός της παρούσας αξίας των εκτιμώμενων μελλοντικών ταμειακών ροών ενός χρηματοοικονομικού στοιχείου ενεργητικού καλυμμένου από εξασφαλίσεις, αντικατοπτρίζει τις ταμειακές ροές που ενδέχεται να προκύψουν από κατάσχεση μείον τις δαπάνες απόκτησης και πώλησης των εξασφαλίσεων, ανεξαρτήτως του εάν υπάρχει πιθανότητα κατάσχεσης. Εάν σε μεταγενέστερη περίοδο, το ποσό της ζημίας απομείωσης ελαττωθεί και η ελάττωση αυτή μπορεί να συνδεθεί αντικειμενικά με ένα γεγονός που συνέβη μετά την αναγνώριση της απομείωσης, η ζημία που είχε ήδη αναγνωρισθεί αντιλογίζεται μέσω της κατάστασης οικονομικών αποτελεσμάτων. β) Στοιχεία ενεργητικού αποτιμώμενα στην εύλογη αξία τους Στην περίπτωση επενδύσεων σε ίδια κεφάλαια ταξινομημένων ως διαθέσιμων προς πώληση χρηματοοικονομικών στοιχείων, προκειμένου να θεωρηθεί ότι υφίσταται απομείωση της αξίας τους απαιτείται σημαντική ή σταθερή (παρατεταμένη) υποχώρηση της εύλογης αξίας τους κάτω από το κόστος. Εάν υπάρχουν τέτοιες αποδείξεις για διαθέσιμα προς πώληση χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού, η σωρευτική ζημία - μετρούμενη ως η διαφορά μεταξύ κόστους απόκτησης και τρέχουσας εύλογης αξίας, μείον τυχόν ζημίες απομείωσης του χρηματοοικονομικού στοιχείου ενεργητικού αναγνωρισθείσες στην κατάσταση οικονομικών αποτελεσμάτων - αφαιρείται από τα αποθεματικά και αναγνωρίζεται στην κατάσταση οικονομικών αποτελεσμάτων. Οι ζημίες απομείωσης που αναγνωρίζονται στην κατάσταση οικονομικών αποτελεσμάτων σε σχέση με συμμετοχικούς τίτλους δεν αντιλογίζονται μέσω της κατάστασης οικονομικών αποτελεσμάτων. Εάν, σε μεταγενέστερη περίοδο, η εύλογη αξία ενός χρεωστικού τίτλου ταξινομημένου ως διαθέσιμου προς πώληση χρηματοοικονομικού στοιχείου ενεργητικού αυξηθεί και η αύξηση αυτή μπορεί να συνδεθεί αντικειμενικά με γεγονός που επήλθε μετά την αναγνώριση της ζημίας απομείωσης, η ζημία απομείωσης αντιλογίζεται μέσω της κατάστασης οικονομικών αποτελεσμάτων. 1.5.6 Αποθέματα Τα αποθέματα εμφανίζονται στη χαμηλότερη τιμή μεταξύ κόστους και καθαρής πραγματοποιήσιμης αξίας. Το κόστος προσδιορίζεται με τη μέθοδο FIFO (first-in, first-out). Το κόστος έτοιμων και ημιτελών προϊόντων περιλαμβάνει πρώτες ύλες, άμεσα εργατικά, άλλες άμεσα καταλογίσιμες δαπάνες και συναφή γενικά έξοδα παραγωγής (βάσει του κανονικού δυναμικού εκμετάλλευσης). Η καθαρή πραγματοποιήσιμη αξία αντιστοιχεί στην εκτιμώμενη τιμή πώλησης υπό κανονικές εμπορικές συνθήκες, μείον τα έξοδα ολοκλήρωσης και πώλησης. Όταν τα αποθέματα διακρατούνται προς διανομή δωρεάν ή με κάποιο ονομαστικό αντίτιμο, τότε μετρώνται στη χαμηλότερη τιμή μεταξύ κόστους και τρέχοντος κόστους αντικατάστασης. Το τρέχον κόστος αντικατάστασης ισοδυναμεί με το ποσό που θα κατέβαλε η ΕΕ για την αγορά του υπόψη στοιχείου την ημερομηνία του ισολογισμού. 1.5.7 Προχρηματοδοτήσεις Προχρηματοδότηση είναι πληρωμή που αποβλέπει στην παροχή προκαταβολής, δηλαδή χρηματικού αποθέματος, στον δικαιούχο. Μπορεί να κατανεμηθεί σε διάφορες δόσεις κατά τη διάρκεια της περιόδου που ορίζεται στην εκάστοτε συμφωνία προχρηματοδότησης. Το χρηματικό απόθεμα ή η προκαταβολή επιστρέφεται ή χρησιμοποιείται για τον σκοπό για τον οποίο έχει παρασχεθεί κατά τη διάρκεια της περιόδου που ορίζεται στη συμφωνία. Εάν ο δικαιούχος δεν πραγματοποιήσει επιλέξιμες δαπάνες, υποχρεούται να επιστρέψει την προχρηματοδότηση στην ΕΕ. Το ύψος της προχρηματοδότησης μειώνεται (εξ ολοκλήρου ή εν μέρει) κατά τις επιλέξιμες δαπάνες (που αναγνωρίζονται ως έξοδα) και τα ποσά που επιστρέφονται. Στο τέλος του έτους, τα εκκρεμή ποσά των προχρηματοδοτήσεων αποτιμώνται στο αρχικό ποσό που καταβλήθηκε μείον: τα ποσά που επιστράφηκαν, τα επιλέξιμα ποσά που δαπανήθηκαν, τα επιλέξιμα ποσά που δεν έχουν ακόμη συμψηφιστεί στο τέλος της χρήσης και τις μειώσεις αξίας. Οι τόκοι επί των προχρηματοδοτήσεων αναγνωρίζονται στο μέτρο που καθίστανται δεδουλευμένοι σύμφωνα με ό,τι προβλέπει η σχετική συμφωνία. Στο τέλος της χρήσης, εκτιμώνται τα έσοδα από δεδουλευμένους τόκους, βάσει των πλέον αξιόπιστων πληροφοριών, και η εκτίμηση αυτή περιλαμβάνεται στον ισολογισμό. 1.5.8 Εισπρακτέοι λογαριασμοί Οι εισπρακτέοι λογαριασμοί καταχωρίζονται στο αρχικό ποσό μείον την απομείωση αξίας. Η προσαρμογή για απομείωση αξίας εισπρακτέων λογαριασμών πραγματοποιείται όταν υπάρχουν αντικειμενικές αποδείξεις ότι η ΕΕ δεν θα μπορέσει να εισπράξει όλα τα ποσά που της οφείλονται βάσει των αρχικών όρων συναλλαγής εισπρακτέων. Η προσαρμογή ισούται με τη διαφορά μεταξύ λογιστικής αξίας του στοιχείου ενεργητικού και του ανακτήσιμου ποσού. Το ποσό της απομείωσης αναγνωρίζεται στην κατάσταση οικονομικών αποτελεσμάτων. Πραγματοποιείται επίσης γενική απομείωση με βάση την αποκτηθείσα πείρα για μη εισπραχθέντα εντάλματα είσπραξης τα οποία δεν αποτελούν ήδη αντικείμενο συγκεκριμένης προσαρμογής. Σχετικά με τη λογιστική μεταχείριση δεδουλευμένων εσόδων στο τέλος της χρήσης, βλ. σημείωση 1.5.14 κατωτέρω. 1.5.9 Ταμειακά διαθέσιμα και ισοδύναμα Τα ταμειακά διαθέσιμα και τα ισοδύναμά τους είναι χρηματοοικονομικά μέσα και χαρακτηρίζονται ως στοιχεία του κυκλοφορούντος ενεργητικού. Σε αυτά περιλαμβάνονται τα διαθέσιμα μετρητά, οι τραπεζικές καταθέσεις όψεως, άλλες βραχυπρόθεσμες επενδύσεις ρευστών διαθεσίμων με αρχική προθεσμία λήξης τριών μηνών ή μικρότερη. 1.5.10 Συντάξεις και άλλες παροχές προσωπικού Συνταξιοδοτικές υποχρεώσεις Η ΕΕ τηρεί συνταξιοδοτικά προγράμματα καθορισμένων παροχών. Μολονότι το προσωπικό συνεισφέρει κατά το ένα τρίτο του προβλεπόμενου κόστους των παροχών αυτών από τον μισθό του, η υποχρέωση δεν χρηματοδοτείται. Η υποχρέωση που αναγνωρίζεται στον ισολογισμό όσον αφορά τα συνταξιοδοτικά προγράμματα καθορισμένων παροχών είναι η παρούσα αξία των υποχρεώσεων καθορισμένων παροχών κατά την ημερομηνία του ισολογισμού. Η υποχρέωση καθορισμένων παροχών υπολογίζεται από αναλογιστές με βάση τη μέθοδο της προβεβλημένης πιστωτικής μονάδας. Η παρούσα αξία της υποχρέωσης καθορισμένων παροχών προσδιορίζεται με την προεξόφληση των μελλοντικών ταμειακών εκροών με βάση τα επιτόκια κρατικών ομολόγων που έχουν εκδοθεί στο νόμισμα στο οποίο πρόκειται να καταβληθούν οι παροχές και έχουν προθεσμία λήξης που πλησιάζει τους όρους της υπόψη συνταξιοδοτικής υποχρέωσης. Τα αναλογιστικά κέρδη και ζημίες που απορρέουν από προσαρμογές με βάση την πείρα και τις μεταβολές των αναλογιστικών παραδοχών αναγνωρίζονται αμέσως στην κατάσταση οικονομικών αποτελεσμάτων. Το κόστος προϋπηρεσίας αναγνωρίζεται αμέσως στην κατάσταση οικονομικών αποτελεσμάτων, εκτός εάν οι μεταβολές στο πρόγραμμα συνταξιοδότησης εξαρτώνται από το εάν οι εργαζόμενοι θα παραμείνουν στη θέση τους για συγκεκριμένη χρονική περίοδο (περίοδος απαιτούμενη για την απόκτηση συνταξιοδοτικού δικαιώματος). Στην περίπτωση αυτή, το κόστος προϋπηρεσίας αποσβένεται σε γραμμική βάση κατά την περίοδο απόκτησης συνταξιοδοτικού δικαιώματος. Ιατροφαρμακευτική περίθαλψη μετά την αποχώρηση από την υπηρεσία Η ΕΕ παρέχει ιατροφαρμακευτική περίθαλψη στους υπαλλήλους της με την επιστροφή των ιατρικών εξόδων. Δημιουργήθηκε ένα χωριστό ταμείο για την τρέχουσα διαχείριση. Από το σύστημα αυτό επωφελούνται τόσο οι εν ενεργεία υπάλληλοι, οι συνταξιούχοι και οι χήροι/ες όσο και άλλοι δικαιούχοι. Οι παροχές που χορηγούνται στους «αέργους» (συνταξιούχους, ορφανά, κ.λπ.) ταξινομούνται ως «Παροχές προσωπικού μετά την αποχώρηση». Λόγω της φύσης των παροχών αυτών, απαιτείται αναλογιστικός υπολογισμός. Η υποχρέωση στον ισολογισμό προσδιορίζεται σε παρόμοια βάση με αυτή που προβλέπεται για τις συνταξιοδοτικές υποχρεώσεις (βλ. ανωτέρω). 1.5.11 Προβλέψεις Οι προβλέψεις αναγνωρίζονται εφόσον η ΕΕ υπέχει υποχρέωση προβλεπόμενη ή απορρέουσα από τον νόμο έναντι τρίτων μερών ως αποτέλεσμα παρελθόντων γεγονότων, εφόσον είναι πολύ πιθανό να απαιτηθεί εκροή πόρων για τον διακανονισμό της υποχρέωσης και εφόσον το ποσό μπορεί να εκτιμηθεί με αξιοπιστία. Δεν αναγνωρίζονται προβλέψεις για μελλοντικές λειτουργικές ζημίες. Το ποσό της πρόβλεψης ισούται με τη βέλτιστη δυνατή εκτίμηση των δαπανών που αναμένεται ότι θα απαιτηθούν για τον διακανονισμό μιας παρούσας υποχρέωσης κατά την ημερομηνία του ισολογισμού. Όταν η πρόβλεψη περιλαμβάνει μεγάλο αριθμό επί μέρους στοιχείων, η υποχρέωση εκτιμάται μέσω της στάθμισης όλων των δυνατών αποτελεσμάτων με τις αντίστοιχες πιθανότητες πραγματοποίησής τους (μέθοδος «αναμενόμενης αξίας»). 1.5.12 Χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις Οι χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις ταξινομούνται ως χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις στην εύλογη αξία τους μέσω των αποτελεσμάτων ή ως χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις στο αποσβεσμένο κόστος τους (δανειοληπτικές πράξεις). Οι δανειοληπτικές πράξεις απαρτίζονται από δάνεια από πιστωτικά ιδρύματα και χρεωστικούς τίτλους. Αναγνωρίζονται αρχικά στην εύλογη αξία τους, η οποία ισοδυναμεί με τα έσοδα από την έκδοσή τους (εύλογη αξία ληφθέντος αντιτίμου) μείον τις πραγματοποιηθείσες δαπάνες συναλλαγής, και στη συνέχεια καταχωρίζονται στο αποσβεσμένο κόστος τους με τη μέθοδο του πραγματικού επιτοκίου. Η διαφορά μεταξύ εσόδων, μείον δαπάνες συναλλαγής, και αξίας εξαγοράς αναγνωρίζεται στην κατάσταση οικονομικών αποτελεσμάτων για τη διάρκεια της δανειοληπτικής πράξης, με τη μέθοδο του πραγματικού επιτοκίου. Οι χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις ταξινομούνται ως μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις, εκτός από εκείνες με προθεσμία λήξης μικρότερη των 12 μηνών από την ημερομηνία του ισολογισμού. Στην περίπτωση δανείων χορηγηθέντων από δανειακούς πόρους, η μέθοδος του πραγματικού επιτοκίου δεν δύναται να εφαρμοσθεί χωριστά στις δανειοδοτικές και τις δανειοληπτικές πράξεις, βάσει του σκεπτικού της ουσιαστικής σημασίας. Το κόστος συναλλαγής που βαρύνει την ΕΕ, το οποίο στη συνέχεια μετακυλίεται στον δικαιούχο του δανείου, αναγνωρίζεται απευθείας στην κατάσταση οικονομικών αποτελεσμάτων. Στις χρηματοοικονομικές υποχρεώσεις που ταξινομούνται στην εύλογη αξία τους μέσω των αποτελεσμάτων περιλαμβάνονται παράγωγα όταν η εύλογη αξία τους είναι αρνητική. Υφίστανται την ίδια λογιστική μεταχείριση όπως τα χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού στην εύλογη αξία τους μέσω των αποτελεσμάτων, βλ. σημείωση 1.5.5. 1.5.13 Πληρωτέοι λογαριασμοί Σημαντικό μέρος των πληρωτέων λογαριασμών της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν αφορά την αγορά αγαθών ή υπηρεσιών. Αντιθέτως, πρόκειται για μη εξοφληθείσες δηλώσεις δαπανών που έχουν υποβάλει οι δικαιούχοι επιχορήγησης ή άλλου είδους χρηματοδότησης ΕΕ. Καταχωρίζονται ως πληρωτέοι λογαριασμοί για το σχετικό ποσό όταν υποβληθεί η δήλωση δαπανών. Μετά τον έλεγχο και την αποδοχή των επιλέξιμων δαπανών, οι πληρωτέοι λογαριασμοί αποτιμώνται στο αποδεκτό και επιλέξιμο ποσό. Οι πληρωτέοι λογαριασμοί που αφορούν την αγορά αγαθών και υπηρεσιών αναγνωρίζονται κατά την παραλαβή τιμολογίου για το αρχικό ποσό και τα σχετικά έξοδα εγγράφονται στους λογαριασμούς κατά την παράδοση και αποδοχή των αγαθών ή υπηρεσιών από την ΕΕ. 1.5.14 Δεδουλευμένα έσοδα και έξοδα μελλοντικών χρήσεων Σύμφωνα με τους λογιστικούς κανόνες της ΕΕ, οι συναλλαγές και τα γεγονότα αναγνωρίζονται στις δημοσιονομικές καταστάσεις της περιόδου την οποία αφορούν. Στο τέλος της λογιστικής περιόδου, τα δεδουλευμένα έξοδα αναγνωρίζονται βάσει της εκτιμώμενης αξίας της υποχρέωσης μεταβίβασης για την περίοδο. Ο υπολογισμός των δεδουλευμένων εξόδων ακολουθεί λεπτομερείς επιχειρησιακές και πρακτικές κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής οι οποίες εξασφαλίζουν ότι οι δημοσιονομικές καταστάσεις δίνουν πιστή εικόνα της κατάστασης. Τα έσοδα καταχωρίζονται, επίσης, στην περίοδο την οποία αφορούν. Στο τέλος του έτους, εάν δεν έχει εκδοθεί τιμολόγιο, αλλά η σχετική υπηρεσία έχει παρασχεθεί ή τα σχετικά αγαθά έχουν παραδοθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση ή υφίσταται συμβατική σχέση (δηλαδή με αναφορά σε Συνθήκη) αναγνωρίζεται δεδουλευμένο έσοδο στις δημοσιονομικές καταστάσεις. Επιπλέον, στο τέλος του έτους, εάν εκδοθεί τιμολόγιο, αλλά οι σχετικές υπηρεσίες δεν έχουν ακόμη παρασχεθεί ή τα σχετικά αγαθά δεν έχουν ακόμη παραδοθεί, τα έσοδα μεταφέρονται σε επόμενες χρήσεις και αναγνωρίζονται έκαστο στην αντίστοιχη λογιστική περίοδο. 1.6 ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ 1.6.1 Έσοδα Έσοδα μη προερχόμενα από συναλλαγές Τα έσοδα αυτά αποτελούν τη συντριπτική πλειοψηφία των εσόδων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και περιλαμβάνουν κυρίως άμεσους και έμμεσους φόρους, καθώς και ποσά ιδίων πόρων. Εκτός από φόρους η ΕΕ ενδέχεται να λάβει πληρωμές από άλλα μέρη όπως δασμούς, πρόστιμα και δωρεές. Πόροι βασιζόμενοι στο ΑΕΕ και στον ΦΠΑ Τα έσοδα αναγνωρίζονται για την περίοδο για την οποία η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απευθύνει στα κράτη μέλη έκκληση για την καταβολή κεφαλαίων, αξιώνοντας με τον τρόπο αυτόν την πληρωμή των συνεισφορών τους. Τα έσοδα μετρώνται με βάση το «αιτηθέν ποσό». Δεδομένου ότι οι πόροι ΦΠΑ και ΑΕΕ βασίζονται σε εκτιμήσεις των δεδομένων για το εν λόγω οικονομικό έτος, μπορούν να αναθεωρηθούν ανάλογα με τις μεταβολές που επέρχονται έως ότου τα κράτη μέλη δημοσιεύσουν τα οριστικά δεδομένα. Το αποτέλεσμα μεταβολής στην εκτίμηση λαμβάνεται υπόψη κατά τον προσδιορισμό του καθαρού πλεονάσματος ή ελλείμματος της περιόδου κατά την οποία επήλθε η μεταβολή. Παραδοσιακοί ίδιοι πόροι Απαιτήσεις και συναφή έσοδα αναγνωρίζονται κατά τη λήψη των σχετικών μηνιαίων καταστάσεων της λογιστικής Α (περιλαμβανομένων των εισπραχθέντων δασμών και των εγγυημένων οφειλόμενων ποσών για τα οποία δεν έχει γίνει προσφυγή) που καταθέτουν τα κράτη μέλη. Τα έσοδα τα οποία τα κράτη μέλη έχουν εισπράξει για την εν λόγω περίοδο, αλλά που δεν έχουν καταβάλει ακόμη στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, την ημερομηνία του ισολογισμού εκτιμώνται και αναγνωρίζονται ως δεδουλευμένα. Οι τριμηνιαίες καταστάσεις λογιστικής Β (περιλαμβανομένων των μη εισπραχθέντων και των μη εγγυημένων δασμών, καθώς και των εγγυημένων ποσών για τα οποία έχει γίνει προσφυγή από τους οφειλέτες) που καταθέτουν τα κράτη μέλη αναγνωρίζονται ως έσοδα μείον τις δαπάνες είσπραξης τις οποίες δικαιούνται (25 %). Επιπλέον, αναγνωρίζεται μείωση αξίας για το ποσό του εκτιμώμενου ελλείμματος είσπραξης στην κατάσταση οικονομικών αποτελεσμάτων. Πρόστιμα Έσοδα από πρόστιμα αναγνωρίζονται όταν η Ευρωπαϊκή Ένωση λαμβάνει απόφαση επιβολής προστίμου και την κοινοποιεί επισήμως στον ενδιαφερόμενο. Εάν υφίστανται αμφιβολίες περί της φερεγγυότητας της επιχείρησης αναγνωρίζεται μείωση στην αξία της απαίτησης. Μετά την απόφαση επιβολής προστίμου, ο οφειλέτης μπορεί εντός δύο μηνών από την ημερομηνία της κοινοποίησης: – είτε να δεχθεί την απόφαση, οπότε οφείλει να πληρώσει το ποσό του προστίμου εντός της προθεσμίας που έχει οριστεί και, επομένως, το ποσό αυτό εισπράττεται οριστικά από την ΕΕ, – είτε να μη δεχθεί την απόφαση, οπότε ασκεί προσφυγή βάσει του δικαίου της ΕΕ. Ωστόσο, ακόμη και αν έχει ασκηθεί προσφυγή, το βασικό ποσό του προστίμου πρέπει να καταβληθεί εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας των τριών μηνών, δεδομένου ότι η προσφυγή δεν έχει ανασταλτικό αποτέλεσμα (άρθρο 278 της Συνθήκης της ΕΕ) ή, υπό ορισμένες προϋποθέσεις και εφόσον συμφωνήσει ο υπόλογος της Επιτροπής, μπορεί αντ’ αυτού να καταβληθεί τραπεζική εγγύηση. Εάν η επιχείρηση προσβάλει την απόφαση και έχει ήδη καταβάλει, σε προσωρινή βάση, το πρόστιμο, το σχετικό ποσό καταχωρίζεται ως ενδεχόμενη υποχρέωση. Ωστόσο, επειδή οι προσφυγές κατά των αποφάσεων της ΕΕ από τους ενδιαφερομένους δεν έχουν ανασταλτικό αποτέλεσμα, το εισπραττόμενο ποσό χρησιμεύει για τον συμψηφισμό της απαίτησης. Εάν αντί πληρωμής ληφθεί εγγύηση, τότε το πρόστιμο παραμένει ως απαίτηση. Εάν υπάρχει το ενδεχόμενο το Γενικό Δικαστήριο να μην αποφανθεί υπέρ της ΕΕ, αναγνωρίζεται σχετική πρόβλεψη για την κάλυψη αυτού του κινδύνου. Αντίθετα, εάν έχει δοθεί εγγύηση, τότε καταχωρίζεται αντίστοιχη μείωση αξίας όσον αφορά την εκκρεμούσα απαίτηση. Οι τόκοι που εισπράττει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή από τους τραπεζικούς λογαριασμούς στους οποίους κατατίθενται οι πληρωμές που λαμβάνει αναγνωρίζονται σωρευτικά ως έσοδα και οι τυχόν ενδεχόμενες υποχρεώσεις αυξάνονται αντιστοίχως. Έσοδα από συναλλαγές Τα έσοδα από την πώληση αγαθών ή υπηρεσιών αναγνωρίζονται όταν μεταβιβάζεται στον αγοραστή σημαντικό μέρος του κινδύνου και των οφελών που απορρέουν από την κυριότητα των αγαθών. Έσοδα συνδεόμενα με συναλλαγή που συνεπάγεται την παροχή υπηρεσιών αναγνωρίζονται ανάλογα με στάδιο εξέλιξης της συναλλαγής την ημερομηνία του ισολογισμού. Έσοδα και έξοδα υπό μορφή τόκων Έσοδα και έξοδα υπό μορφή τόκων αναγνωρίζονται στην κατάσταση οικονομικών αποτελεσμάτων με βάση τη μέθοδο του πραγματικού επιτοκίου. Πρόκειται για μέθοδο υπολογισμού του αποσβεσμένου κόστους ενός χρηματοοικονομικού στοιχείου ενεργητικού ή παθητικού και καταλογισμού των σχετικών εσόδων ή δαπανών υπό μορφή τόκων της περιόδου αναφοράς. Κατά τον υπολογισμό του πραγματικού επιτοκίου, η ΕΕ εκτιμά τις ταμειακές ροές λαμβάνοντας υπόψη όλους τους συμβατικούς όρους του χρηματοοικονομικού μέσου (π.χ. δυνατότητες προπληρωμής) χωρίς, ωστόσο, τις μελλοντικές πιστωτικές ζημίες. Ο υπολογισμός περιλαμβάνει όλες τις αμοιβές και πληρωμές που πραγματοποιήθηκαν μεταξύ των συμβαλλομένων μερών που αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του πραγματικού επιτοκίου, το κόστος συναλλαγής και άλλες προσαυξήσεις ή εκπτώσεις. Αφ' ης στιγμής μειωθεί η αξία ενός μεμονωμένου χρηματοοικονομικού στοιχείου ενεργητικού ή μιας ομάδας παρόμοιων μεταξύ τους χρηματοοικονομικών στοιχείων ενεργητικού ως αποτέλεσμα ζημίας απομείωσης, τα έσοδα από τόκους αναγνωρίζονται με βάση το επιτόκιο για την προεξόφληση μελλοντικών ταμειακών ροών για τους σκοπούς της επιμέτρησης της ζημίας απομείωσης. Έσοδα από μερίσματα Τα έσοδα από μερίσματα αναγνωρίζονται κατά τη βεβαίωση του δικαιώματος λήψης πληρωμών. 1.6.2 Έξοδα Έξοδα συναλλαγών που απορρέουν από την αγορά αγαθών και υπηρεσιών αναγνωρίζονται κατά την παράδοση προμηθειών στην ΕΕ και την αποδοχή τους από αυτήν. Αποτιμώνται στο αρχικό κόστος τιμολογίου. Έξοδα μη οφειλόμενα σε συναλλαγές αποτελούν ιδιαιτερότητα της ΕΕ και συνιστούν την πλειονότητα των εξόδων της. Αφορούν μεταβιβάσεις προς δικαιούχους και λαμβάνουν τρεις μορφές: δικαιώματα, μεταβιβάσεις στο πλαίσιο συμφωνίας και επιλεκτικές επιχορηγήσεις, συνεισφορές και δωρεές. Οι μεταβιβάσεις αναγνωρίζονται ως έξοδα την περίοδο στην οποία συνέβησαν τα γενεσιουργά ως προς τη μεταβίβαση γεγονότα, εφόσον η φύση της μεταβίβασης επιτρέπεται από κάποια κανονιστική ρύθμιση (δημοσιονομικός κανονισμός, κανονισμός υπηρεσιακής κατάστασης των υπαλλήλων, ή άλλη κανονιστική ρύθμιση) ή εφόσον έχει υπογραφεί σύμβαση που επιτρέπει τη μεταβίβαση, εφόσον ο δικαιούχος πληροί τα κριτήρια επιλεξιμότητας, και εφόσον είναι δυνατή η εύλογη εκτίμηση του οφειλόμενου ποσού. Κατά τη λήψη αίτησης πληρωμής ή δήλωσης δαπανών που πληροί τα κριτήρια αναγνώρισης, αυτή αναγνωρίζεται ως έξοδο κατά το επιλέξιμο ποσό. Στο τέλος του έτους, πραγματοποιηθείσες επιλέξιμες δαπάνες οφειλόμενες στους δικαιούχους και οι οποίες δεν έχουν ακόμη καταχωρηθεί, εκτιμώνται και καταχωρίζονται ως δεδουλευμένα έξοδα. 1.7 ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΝΔΕΧΟΜΕΝΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ 1.7.1 Ενδεχόμενες απαιτήσεις Ενδεχόμενη απαίτηση είναι ένα πιθανό στοιχείο ενεργητικού που απορρέει από παρελθόντα γεγονότα και του οποίου η ύπαρξη θα επιβεβαιωθεί μόνον εφόσον συμβούν ή δεν συμβούν ένα ή περισσότερα αβέβαια μελλοντικά γεγονότα τα οποία δεν ελέγχει πλήρως η ΕΕ. Πληροφορίες σχετικά με ενδεχόμενη απαίτηση παρέχονται όταν υπάρχει πιθανότητα εισροής οικονομικών οφελών ή δυναμικού εξυπηρέτησης. 1.7.2 Ενδεχόμενες υποχρεώσεις Ενδεχόμενη υποχρέωση είναι ένα πιθανό στοιχείο παθητικού που απορρέει από παρελθόντα γεγονότα και του οποίου η ύπαρξη θα επιβεβαιωθεί μόνον εφόσον συμβούν ή δεν συμβούν ένα ή περισσότερα αβέβαια μελλοντικά γεγονότα τα οποία δεν ελέγχει πλήρως η ΕΕ, ή ενδεχόμενη υποχρέωση είναι μια παρούσα υποχρέωση που απορρέει από παρελθόντα γεγονότα, αλλά δεν αναγνωρίζεται διότι δεν είναι πιθανό ότι θα απαιτηθεί εκροή πόρων που συνίσταται σε οικονομικά οφέλη ή δυναμικό εξυπηρέτησης προκειμένου να διακανονισθεί η υποχρέωση, ή διότι το ποσό της υποχρέωσης δεν μπορεί να αποτιμηθεί με επαρκή ακρίβεια, όπερ είναι σπάνιο. 2. ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΙΣΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΜΗ ΚΥΚΛΟΦΟΡΟΥΝ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟ 2.1 ΆYΛΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟΥ || σε εκατ. ευρώ || Ποσό Ακαθάριστη λογιστική αξία την 31.12.2011 || 301 Αγορές || 89 Πωλήσεις || (11) Λοιπές αλλαγές || 0 Ακαθάριστη λογιστική αξία την 31.12.2012 || 379 Σωρευτικές αποσβέσεις την 31.12.2011 || (152) Αποσβέσεις οικονομικού έτους || (39) Πωλήσεις || 4 Λοιπές αλλαγές || (4) Σωρευτικές αποσβέσεις την 31.12.2012 || (191) || Καθαρή λογιστική αξία την 31.12.2012 || 188 Καθαρή λογιστική αξία την 31.12.2011 || 149 Τα ανωτέρω ποσά αφορούν κατά κύριο λόγο λογισμικό υπολογιστών. 2.2 ΠΑΓΙΑ ΕΝΣΩΜΑΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟΥ Μεταξύ των υπό κατασκευή στοιχείων ενεργητικού, στις 31 Δεκεμβρίου 2012, περιλαμβάνονται στοιχεία ενεργητικού αξίας 660 εκατ. ευρώ (2011: 219 εκατ. ευρώ) που αφορούν το πρόγραμμα Galileo, δηλαδή το παγκόσμιο δορυφορικό σύστημα πλοήγησης της ΕΕ, το οποίο αναπτύσσεται με τη βοήθεια του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ΕΟΔ). Όταν ολοκληρωθεί, το σύστημα θα περιλαμβάνει 30 δορυφόρους, 2 κέντρα έλεγχου και 16 επίγειους σταθμούς. Το ποσό στον ισολογισμό αντανακλά τις κεφαλαιοποιήσιμες δαπάνες που πραγματοποιήθηκαν από την Επιτροπή για το πρόγραμμα αυτό από τις 22 Οκτωβρίου 2011, την ημερομηνία κατά την οποία οι δύο πρώτοι δορυφόροι του συστήματος εκτοξεύτηκαν με επιτυχία. Πριν από την ημερομηνία αυτή, και όπως εξηγήθηκε στους προηγούμενους ετήσιους λογαριασμούς, η Επιτροπή θεωρούσε ότι το πρόγραμμα ήταν σε στάδιο έρευνας και, σύμφωνα με τους λογιστικούς κανόνες της ΕΕ, όλο το σχετικό κόστος καταλογίστηκε ως δαπάνες. Από την αρχή του προγράμματος και μέχρι το τέλος του τρέχοντος δημοσιονομικού πλαισίου, το προβλεπόμενο κόστος ανέρχεται σε 3 837 εκατομμύρια ευρώ. Όσον αφορά το επόμενο δημοσιονομικό πλαίσιο, προβλέπεται να δαπανηθούν ακόμη 5 400 εκατ. ευρώ για την πλήρη εγκατάσταση του συστήματος, την αξιοποίησή του, την παροχή υπηρεσιών Galileo μέχρι το 2020 και την προετοιμασία της συστοιχίας δορυφόρων επόμενης γενεάς. Όλα αυτά θα χρηματοδοτηθούν εξ ολοκλήρου από τον προϋπολογισμό της ΕΕ. Το 2012, μη κεφαλαιοποιήσιμες αναπτυξιακές δαπάνες ύψους 13 εκατομμυρίων ευρώ αναγνωρίστηκαν ως έξοδα. Κατά την ημερομηνία του ισολογισμού, είχαν εκτοξευθεί συνολικά τέσσερις δορυφόροι από τον Οκτώβριο του 2011 και, μόλις περατωθούν οι επακόλουθες σχετικές δοκιμές, το στάδιο επικύρωσης σε κατάσταση τροχιάς («IOV») του προγράμματος θα ολοκληρωθεί. Το στάδιο αυτό χρηματοδοτήθηκε από κοινού από την ΕΕ και τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος (ΕΟΔ) και, με βάση τη συμφωνία επιδότησης που συνάφθηκε μεταξύ των δύο μερών, ο ΕΟΔ θα προβεί σε επίσημη μεταβίβαση των δημιουργηθέντων στοιχείων ενεργητικού στην ΕΕ. Αυτή η νομική μεταβίβαση θα απαιτήσει τη σύμφωνη γνώμη του Συμβουλίου του ΕΟΔ, δεδομένου ότι όλα τα κράτη μέλη του ΕΟΔ (με εξαίρεση τη Νορβηγία και την Ελβετία), είναι επίσης κράτη μέλη της ΕΕ. Επί του παρόντος, η Επιτροπή δεν έχει κανένα λόγο να πιστεύει ότι η μεταβίβαση αυτή θα μπορούσε να παρεμποδιστεί από ένα ή περισσότερα μέλη του ΕΟΔ. ΠΑΓΙΑ ΕΝΣΩΜΑΤΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟΥ || || || || || || || || || σε εκατ. ευρώ || Γήπεδα και || Εγκαταστάσεις και || Έπιπλα και || Υλικό πληροφορικής || Άλλα ενσώματα || Χρηματοδοτικές μισθώσεις || Στοιχεία ενεργητικού υπό || ΣΥΝΟΛΟ || κτίρια || εξοπλισμός || μεταφορικά μέσα || || στοιχεία ενεργητικού || || κατασκευή || || || || || || || || || Ακαθάριστη λογιστική αξία στο τέλος του προηγούμενου έτους || 4 118 || 528 || 229 || 557 || 228 || 2 685 || 645 || 8 990 Αγορές || 96 || 42 || 22 || 52 || 11 || 511 || 583 || 1 317 Πωλήσεις || (26) || (23) || (21) || (54) || (11) || 0 || 0 || (135) Μεταφορές μεταξύ κατηγοριών στοιχείων ενεργητικού || 102 || 8 || 0 || 12 || 0 || (14) || (111) || (3) Λοιπές αλλαγές || 24 || 3 || 3 || 11 || 3 || (1) || 1 || 44 Ακαθάριστη λογιστική αξία στο τέλος του έτους || 4 314 || 558 || 233 || 578 || 231 || 3 181 || 1 118 || 10 213 Σωρευτικές αποσβέσεις στο τέλος του προηγούμενου έτους || (1 999) || (425) || (166) || (396) || (137) || (796) || || (3 919) Αποσβέσεις οικονομικού έτους || (138) || (45) || (20) || (67) || (21) || (114) || || (405) Απάλειψη απόσβεσης || 0 || 0 || 0 || 0 || 0 || 1 || || 1 Πωλήσεις || 3 || 23 || 21 || 51 || 10 || 5 || || 113 Μεταφορές μεταξύ κατηγοριών στοιχείων ενεργητικού || - || 0 || 0 || (11) || 0 || 14 || || 3 Λοιπές αλλαγές || (3) || (2) || (1) || (13) || (2) || (7) || || (28) Σωρευτικές αποσβέσεις στο τέλος του έτους || (2 137) || (449) || (166) || (436) || (150) || (897) || || (4 235) || || || || || || || || ΚΑΘΑΡΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΑΞΙΑ ΤΗΝ 31.12.2012 || 2 177 || 109 || 67 || 142 || 81 || 2 284 || 1 118 || 5 978 ΚΑΘΑΡΗ ΛΟΓΙΣΤΙΚΗ ΑΞΙΑ ΤΗΝ 31.12.2011 || 2 119 || 103 || 63 || 161 || 91 || 1 889 || 645 || 5 071 Τα έξοδα που απομένουν προς πληρωμή για χρηματοδοτικές μισθώσεις και συναφή δικαιώματα περιλαμβάνονται στις μακροπρόθεσμες και τρέχουσες υποχρεώσεις στο παθητικό του ισολογισμού (βλ. επίσης σημειώσεις 2.15 και 2.18.1). Τα έξοδα αυτά αναλύονται ως εξής: Χρηματοδοτικές μισθώσεις || σε εκατ. ευρώ Περιγραφή || Σωρευτικά έξοδα (Α) || Μελλοντικά καταβλητέα ποσά || Συνολική αξία || Μεταγενέστερες δαπάνες για στοιχεία ενεργητικού || Αξία στοιχείων ενεργητικού || Αποσβέσεις || Καθαρή λογιστική αξία = (Α+Β+Γ+Δ) < 1 έτος || > 1 έτος || > 5 έτη || Σύνολο παθητικού (Β) || (A+B) || (Γ) || (A+B+Γ) || (Δ) Γήπεδα και κτίρια || 992 || 63 || 342 || 1 686 || 2 091 || 3 083 || 61 || 3 144 || (877) || 2 267 Άλλα ενσώματα στοιχεία ενεργητικού || 18 || 7 || 11 || 1 || 19 || 37 || - || 37 || (20) || 17 Σύνολο την 31.12.2012 || 1 010 || 70 || 353 || 1 687 || 2 110 || 3 120 || 61 || 3 181 || (897) || 2 284 Τόκοι || || 85 || 307 || 502 || 893 || || || || || Σύνολο της ελάχιστης καταβολής μελλοντικών μισθωμάτων την 31.12.2012 || || 155 || 660 || 2 189 || 3 003 || || || || || Σύνολο της ελάχιστης καταβολής μελλοντικών μισθωμάτων την 31.12.2011 || || 153 || 608 || 1 859 || 2 620 || || || || || 2.3 ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΚΑΤΑΛΟΓΙΖΟΜΕΝΕΣ ΜΕ ΤΗ ΜΕΘΟΔΟ ΤΗΣ ΚΑΘΑΡΗΣ ΘΕΣΗΣ || || || σε εκατ. ευρώ || Σημείωση || 31.12.2012 || 31.12.2011 Συμμετοχές σε κοινές επιχειρήσεις || 2.3.1 || 42 || 62 Συμμετοχές σε συγγενείς επιχειρήσεις || 2.3.2 || 350 || 312 Σύνολο || || 392 || 374 2.3.1 Συμμετοχές σε κοινές επιχειρήσεις || σε εκατ. ευρώ || GJU || SESAR || ITER || IMI || FCH || Σύνολο Ποσό την 31.12.2011 || 0 || 0 || 0 || 25 || 37 || 62 Συνεισφορές || - || 70 || 116 || 98 || 54 || 338 Μερίδιο καθαρού αποτελέσματος || - || (70) || (106) || (91) || (91) || (358) Ποσό την 31.12.2012 || 0 || 0 || 10 || 32 || 0 || 42 Οι συμμετοχές σε κοινές επιχειρήσεις καταλογίζονται με τη μέθοδο της καθαρής θέσης. Οι ακόλουθες λογιστικές αξίες καταλογίζονται στην ΕΕ με βάση το ποσοστό συμμετοχής της: || || || σε εκατ. ευρώ || || 31.12.2012 || 31.12.2011 Μη κυκλοφορούν ενεργητικό || || 226 || 211 Κυκλοφορούν ενεργητικό || || 106 || 123 Μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις || || 0 || 0 Τρέχουσες υποχρεώσεις || || (291) || (314) Έσοδα || || 8 || 8 Έξοδα || || (427) || (379) Κοινή επιχείρηση Galileo (GJU) υπό εκκαθάριση Η κοινή επιχείρηση Galileo (GJU) τέθηκε υπό εκκαθάριση στο τέλος του 2006 και η διαδικασία συνεχίζεται. Δεδομένου ότι η οντότητα αυτή συνέχισε να είναι αδρανής και υπό εκκαθάριση το 2012, δεν υπήρξαν ούτε έσοδα ούτε έξοδα. Κοινή επιχείρηση SESAR Σκοπός αυτής της κοινής επιχείρησης είναι να εξασφαλίσει τον εκσυγχρονισμό του ευρωπαϊκού συστήματος διαχείρισης της εναέριας κυκλοφορίας και την ταχεία εφαρμογή του γενικού προγράμματος για τη διαχείριση της εναέριας κυκλοφορίας στην Ευρώπη με τον συντονισμό και τη συγκέντρωση όλων των συναφών προσπαθειών έρευνας και ανάπτυξης στην ΕΕ. Την 31η Δεκεμβρίου 2012, η Επιτροπή κατείχε ποσοστό συμμετοχής 46,12 % στο SESAR. Η συνολική (ενδεικτική) συνεισφορά της Επιτροπής που προβλέπεται για το SESAR (από το 2007 έως το 2013) ανέρχεται σε 700 εκατ. ευρώ. Το σωρευτικό μη αναγνωρισμένο μερίδιο ζημιών ανέρχεται σε 157 εκατ. ευρώ. Διεθνής οργανισμός ενέργειας σύντηξης (ITER) Στον ITER συμμετέχουν η ΕΕ και η Κίνα, η Ινδία, η Ρωσία, η Νότιος Κορέα, η Ιαπωνία και οι ΗΠΑ. Ο οργανισμός ΙΤΕR συστάθηκε με σκοπό τη διαχείριση των εγκαταστάσεων ITER, την ενθάρρυνση της εκμετάλλευσης των εγκαταστάσεων ITER, την προώθηση της κατανόησης και αποδοχής της ενέργειας σύντηξης από το κοινό, και την εκτέλεση κάθε άλλης δραστηριότητας αναγκαίας για την επίτευξη του σκοπού του. Η συνεισφορά της ΕΕ (Ευρατόμ) στον ITER International παρέχεται μέσω του οργανισμού σύντηξης για την παραγωγή ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων επίσης των συνεισφορών των κρατών μελών και της Ελβετίας. Η συνολική συνεισφορά θεωρείται, από νομικής πλευράς, ως συνεισφορά της Ευρατόμ στον ITER, δεδομένου ότι τα κράτη μέλη και η Ελβετία δεν έχουν δικαιώματα ιδιοκτησίας στον ITER. Δεδομένου ότι η ΕΕ έχει στη νόμιμη κατοχή της την κοινή επιχείρηση ITER, η Επιτροπή πρέπει να αναγνωρίσει τη συμμετοχή αυτή στους λογαριασμούς της. Την 31η Δεκεμβρίου 2012, η Επιτροπή κατείχε ποσοστό συμμετοχής 44,25 % στον ITER. Η συνολική (ενδεικτική) συνεισφορά Ευρατόμ που προβλέπεται για τον ITER (από το 2007 έως το 2041) ανέρχεται σε 8 949 εκατ. ευρώ. Κοινές Τεχνολογικές Πρωτοβουλίες Δημιουργήθηκαν εταιρικές σχέσεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα με τη μορφή κοινών τεχνολογικών πρωτοβουλιών, που εφαρμόσθηκαν μέσω κοινών επιχειρήσεων κατά την έννοια του άρθρου 187 της Συνθήκης, προκειμένου να εφαρμοσθούν οι στόχοι του θεματολογίου της Λισαβόνας για την ανάπτυξη και την απασχόληση. Οι επιχειρήσεις IMI και FCH περιλαμβάνονται σ'αυτό τον λογαριασμό, αλλά τρεις άλλες επιχειρήσεις, ARTEMIS, Clean Sky και ENIAC, μολονότι αναφέρονται νόμιμα ως κοινές επιχειρήσεις, από λογιστική άποψη πρέπει να θεωρούνται ως συγγενείς επιχειρήσεις (και επομένως περιλαμβάνονται στη σημείωση 2.3.2) διότι η Επιτροπή έχει σημαντική επιρροή (όχι όμως κοινό έλεγχο) επί των οντοτήτων αυτών. Κοινή τεχνολογική πρωτοβουλία IMI για τα καινοτόμα φάρμακα Η κοινή επιχείρηση IMI υποστηρίζει την προανταγωνιστική φαρμακευτική έρευνα και ανάπτυξη στα κράτη μέλη και στις συνδεδεμένες χώρες, με σκοπό την αύξηση των ερευνητικών επενδύσεων στον βιοφαρμακευτικό τομέα και προωθεί τη συμμετοχή μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ) στις δραστηριότητές της. Την 31η Δεκεμβρίου 2012, η Επιτροπή κατείχε ποσοστό συμμετοχής 78,58 % στην IMI. Η μέγιστη ενδεικτική συνεισφορά της Επιτροπής θα ανέλθει σε 1 δισεκατ. ευρώ μέχρι την 31.12.2017. Κοινή επιχείρηση «Κυψέλες καυσίμου και υδρογόνου» (FCH) Στόχος της κοινής επιχείρησης FCH είναι να συνδυάσει πόρους από τον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα για την ενίσχυση των ερευνητικών δραστηριοτήτων προκειμένου να αυξηθεί η συνολική απόδοση των ευρωπαϊκών ερευνητικών προσπαθειών και να επιταχυνθεί η ανάπτυξη και η διάδοση των τεχνολογιών κυψελών καυσίμου και υδρογόνου. Την 31η Δεκεμβρίου 2012, η Επιτροπή κατείχε ποσοστό συμμετοχής 80,6 % στην FCH. Η μέγιστη ενδεικτική συνεισφορά της ΕΕ θα ανέλθει σε 470 εκατ. ευρώ μέχρι την 31.12.2017. Το σωρευτικό μη αναγνωρισμένο μερίδιο ζημιών ανέρχεται σε 12 εκατ. ευρώ. 2.3.2 Συμμετοχές σε συγγενείς επιχειρήσεις || || || || σε εκατ. ευρώ || ΕΤΕ || ARTEMIS || Clean Sky || ENIAC || Σύνολο Ποσό την 31.12.2011 || 292 || 0 || 0 || 20 || 312 Συνεισφορές || - || 22 || 97 || 16 || 135 Μερίδιο καθαρού πλεονάσματος /(ελλείμματος) || 9 || (22) || (97) || (22) || (132) Άλλες μεταβολές ιδίων κεφαλαίων || 35 || - || - || - || 35 Ποσό την 31.12.2012 || 336 || 0 || 0 || 14 || 350 Οι συμμετοχές σε συγγενείς επιχειρήσεις καταλογίζονται με τη μέθοδο της καθαρής θέσης. Οι ακόλουθες λογιστικές αξίες καταλογίζονται στην ΕΕ με βάση το ποσοστό συμμετοχής της: || || || σε εκατ. ευρώ || || 31.12.2012 || 31.12.2011 Στοιχεία ενεργητικού || || 505 || 460 Στοιχεία παθητικού || || (191) || (162) Έσοδα || || 33 || 28 Έλλειμμα || || (177) || (182) Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων (ΕΤΕ) Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων είναι το χρηματοπιστωτικό όργανο της ΕΕ που ειδικεύεται στα επιχειρηματικά κεφάλαια και στις εγγυήσεις προς ΜΜΕ. Η Επιτροπή κατέβαλε το 20 % της συμμετοχής της, ενώ το υπόλοιπο είναι μη απαιτητό και ανέρχεται σε 720 εκατ. ευρώ. σε εκατ. ευρώ ΕΤΕ || Συνολικό κεφάλαιο ΕΤΕ || Συμμετοχή της Επιτροπής Σύνολο μετοχικού κεφαλαίου || 3 000 || 900 Καταβληθέν κεφάλαιο || (600) || (180) Μη αιτηθέν κεφάλαιο || 2 400 || 720 Κοινή επιχείρηση ARTEMIS Η οντότητα αυτή δημιουργήθηκε για την εφαρμογή κοινής τεχνολογικής πρωτοβουλίας με τον ιδιωτικό τομέα σχετικά με ενσωματωμένα συστήματα πληροφορικής. Η μέγιστη ενδεικτική συνεισφορά της Επιτροπής θα ανέλθει σε 420 εκατ. ευρώ. Το σωρευτικό μη αναγνωρισμένο μερίδιο ζημιών ανέρχεται σε 5 εκατ. ευρώ (ποσοστό συμμετοχής 95,2 %). Κοινή επιχείρηση Clean Sky Στόχος αυτής της οντότητας είναι να επιταχύνει την ανάπτυξη, την επικύρωση και την επίδειξη καθαρών τεχνολογιών αερομεταφορών στην ΕΕ και ιδιαίτερα να δημιουργήσει ένα ριζικά καινοτόμο σύστημα αερομεταφορών με σκοπό τη μείωση των επιπτώσεων των αεροπορικών μεταφορών στο περιβάλλον. Η μέγιστη ενδεικτική συνεισφορά της Επιτροπής θα ανέλθει σε 800 εκατ. ευρώ. Το σωρευτικό μη αναγνωρισμένο μερίδιο ζημιών ανέρχεται σε 48 εκατ. ευρώ (ποσοστό συμμετοχής 62,89 %). Κοινή επιχείρηση ENIAC Στόχος της ENIAC είναι να ορίσει ένα κοινώς αποδεκτό θεματολόγιο έρευνας στον τομέα της νανοηλεκτρονικής με σκοπό να τεθούν ερευνητικές προτεραιότητες για την ανάπτυξη και υιοθέτηση καίριων ικανοτήτων στον τομέα αυτό. Οι στόχοι αυτοί θα επιτευχθούν με συγκέντρωση πόρων από τον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα για την υποστήριξη δραστηριοτήτων Ε&Α υπό μορφή έργων. Η συνολική δέσμευση της ΕΕ θα ανέλθει σε 450 εκατ. ευρώ. Την 31η Δεκεμβρίου 2012, η Επιτροπή κατείχε ποσοστό συμμετοχής 95,90 % στην ENIAC. 2.4 ΜΗ ΚΥΚΛΟΦΟΡΟΥΝΤΑ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΕΝΕΡΓΗΤΙΚΟΥ || || σε εκατ. ευρώ || Σημείωση || 31.12.2012 || 31.12.2011 Χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού διαθέσιμα προς πώληση || 2.4.1 || 4 870 || 2 272 Δάνεια || 2.4.2 || 57 441 || 41 400 Σύνολο || || 62 311 || 43 672 2.4.1 Μη κυκλοφορούντα χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού διαθέσιμα προς πώληση || || σε εκατ. ευρώ || 31.12.2012 || 31.12.2011 Ταμείο Εγγύησης* || 1 327 || 1 475 Υπό εκκαθάριση ΕΚΑΧ || 1 102 || - Επενδύσεις BUFI || 832 || - Μηχανισμός χρηματοδότησης με επιμερισμό των κινδύνων (RSFF) || 593 || - Μέσο εγγύησης δανείων για έργα ΔΕΔ-Μ (LGTT) || 52 || - Ευρωπαϊκός Οργανισμός Χημικών Προϊόντων || 52 || - Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (ΕΤΑΑ) || 188 || 188 Πράξεις επιχειρηματικού κεφαλαίου || 123 || 134 Μηχανισμός εκκίνησης του ΕΜΤ || 305 || 234 Λοιπές επενδύσεις διαθέσιμες προς πώληση || 296 || 241 Σύνολο || 4 870 || 2 272 * Το Ταμείο Εγγύησης έχει στην κατοχή του ομόλογα ΕΜΧΣ τα οποία εκδίδει η Επιτροπή, με αποτέλεσμα να έχουν καταργηθεί. Προκειμένου να απεικονίζεται ακριβέστερα η οικονομική πραγματικότητα, από το 2012 και μετά όλα τα διαθέσιμα προς πώληση χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού παρουσιάζονται με βάση την υπολειπόμενη ληκτότητά τους την ημερομηνία του ισολογισμού. Τα στοιχεία ενεργητικού με ληκτότητα μεγαλύτερη από 1 έτος την ημερομηνία του ισολογισμού εμφανίζονται ως μη κυκλοφορούντα, ενώ τα στοιχεία ενεργητικού με ημερομηνία λήξης πριν από το τέλος του 2013 εμφανίζονται ως κυκλοφορούντα (βλ. τη σημείωση 2.8). Το παραπάνω ποσό του 2012 για το Ταμείο Εγγύησης δεν περιλαμβάνει, σε αντίθεση με το 2011, τα ταμειακά διαθέσιμα και τα ισοδύναμά τους (2011: 302 εκατ. ευρώ) και τη σχετική υποχρέωση (2011: 1 εκατ. ευρώ). Εάν είχε ακολουθηθεί η σημερινή προσέγγιση στους λογαριασμούς του 2011, τα συγκριτικά δεδομένα θα είχαν ως εξής: || || σε εκατ. ευρώ || 31.12.2012 || 31.12.2011 Ταμείο Εγγύησης* || 1 327 || 973 Υπό εκκαθάριση ΕΚΑΧ || 1 102 || 982 Επενδύσεις BUFI || 832 || 588 Μηχανισμός χρηματοδότησης με επιμερισμό των κινδύνων (RSFF) || 593 || 365 Μέσο εγγύησης δανείων για έργα ΔΕΔ-Μ (LGTT) || 52 || 47 Ευρωπαϊκός Οργανισμός Χημικών Προϊόντων || 52 || 91 Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (ΕΤΑΑ) || 188 || 188 Πράξεις επιχειρηματικού κεφαλαίου || 123 || 134 Μηχανισμός εκκίνησης του ΕΜΤ || 305 || 234 Λοιπές επενδύσεις διαθέσιμες προς πώληση || 296 || 241 Σύνολο || 4 870 || 3 843 * Το Ταμείο Εγγύησης έχει στην κατοχή του ομόλογα ΕΜΧΣ τα οποία εκδίδει η Επιτροπή, με αποτέλεσμα να έχουν καταργηθεί. Ταμείο Εγγύησης Το Ταμείο Εγγύησης για εξωτερικές δράσεις καλύπτει δάνεια εγγυημένα από την ΕΕ μετά από απόφαση του Συμβουλίου, ιδίως δε τις δανειοδοτικές πράξεις της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ) εκτός της ΕΕ, τα δάνεια μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής (ΜΧΣ) και τα δάνεια Ευρατόμ εκτός ΕΕ. Είναι ένα μακροπρόθεσμο μέσο κάλυψης υπερήμερων δανείων με εγγύηση της ΕΕ. Το Ταμείο Εγγύησης τροφοδοτείται με ποσά που καταβάλλονται από τον γενικό προϋπολογισμό της ΕΕ και τα οποία ισοδυναμούν με το 9 % της αξίας των πράξεων, με τους τόκους από τοποθετήσεις των διαθεσίμων του Ταμείου και με τις εισπράξεις ποσών από τους οφειλέτες που αθέτησαν τις υποχρεώσεις τους, εφόσον το Ταμείο έχει κληθεί να παρέμβει ως εγγυητής. Τα ετήσια πλεονάσματα που ενδεχομένως προκύπτουν επιστρέφονται ως έσοδα για τον γενικό προϋπολογισμό της ΕΕ. Η ΕΕ υποχρεούται να συστήσει αποθεματικό εγγύησης για την κάλυψη δανείων προς τρίτες χώρες. Το αποθεματικό αυτό προορίζεται για την αντιμετώπιση των αναγκών τροφοδότησης του Ταμείου Εγγύησης και, εφόσον συντρέχει περίπτωση, για τις καταπτώσεις εγγυήσεων που υπερβαίνουν το διαθέσιμο ποσό του εν λόγω Ταμείου, έτσι ώστε να είναι δυνατός ο καταλογισμός τους στον προϋπολογισμό. Το αποθεματικό αυτό αντιστοιχεί στο ποσοστό-στόχο του 9 % των εκκρεμών δανείων στο τέλος του έτους. Υπό εκκαθάριση ΕΚΑΧ Όσον αφορά τα ποσά της υπό εκκαθάριση ΕΚΑΧ, όλα τα διαθέσιμα προς πώληση χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού είναι χρεωστικοί τίτλοι σε ευρώ εισηγμένοι σε χρηματιστήριο. Την 31η Δεκεμβρίου 2012, οι χρεωστικοί τίτλοι (στην εύλογη αξία τους), που λήγουν εντός του 2013, ανέρχονται σε 490 εκατ. ευρώ (2011: 481 εκατ. ευρώ). Επενδύσεις BUFI Από την 1η Ιανουαρίου 2010, η Επιτροπή διαχειρίζεται τα προσωρινά εισπραχθέντα πρόστιμα σε ένα ταμείο που δημιουργήθηκε ειδικά για τον σκοπό αυτόν (BUFI). Τα ποσά αυτά επενδύονται σε χρηματοοικονομικά μέσα τα οποία ταξινομούνται ως διαθέσιμα προς πώληση χρηματοοικονομικά στοιχεία ενεργητικού. Μηχανισμός χρηματοδότησης με επιμερισμό των κινδύνων (RSFF) Η ΕΤΕπ διαχειρίζεται τον μηχανισμό χρηματοδότησης με επιμερισμό των κινδύνων και το χαρτοφυλάκιο επενδύσεων της Επιτροπής χρησιμοποιείται ως πρόβλεψη για χρηματοοικονομικούς κινδύνους δανείων και εγγυήσεων της ΕΤΕπ σχετικά με επιλέξιμα ερευνητικά προγράμματα. Για την περίοδο 2007-2013, η Επιτροπή προβλέπει συνολικά προϋπολογισμό έως 1 δισεκατ. ευρώ, εκ των οποίων έως 800 εκατ. ευρώ προέρχονται από το ειδικό πρόγραμμα «Συνεργασία» και έως 200 εκατ. ευρώ από το ειδικό πρόγραμμα «Ικανότητες». Η ΕΤΕπ έχει δεσμευθεί να συνεισφέρει το αντίστοιχο ποσό. Στις 31 Δεκεμβρίου 2012, η Επιτροπή συνεισέφερε, συμπεριλαμβανομένων επίσης των συνεισφορών της ΕΖΕΣ και τρίτων χωρών, 1 006 εκατ. ευρώ στον RSFF. Οι συνεισφορές αυτές επενδύθηκαν από την ΕΤΕπ σε ομόλογα (εύλογης αξίας 754 εκατ. ευρώ στις 31 Δεκεμβρίου 2012) και σε καταθέσεις σε μετρητά και προθεσμιακές καταθέσεις (314 εκατ. ευρώ). Το ποσό που εμφανίζεται ως ενδεχόμενη υποχρέωση (σημείωση 5.2.1 ), ύψους 948 εκατ. ευρώ, αντιπροσωπεύει τη μέγιστη εκτιμώμενη ζημία την 31η Δεκεμβρίου 2012 που μπορεί να υποστεί η Επιτροπή σε περίπτωση αδυναμίας πληρωμής των δανείων ή των εγγυήσεων που χορηγούνται από την ΕΤΕπ στο πλαίσιο του μηχανισμού χρηματοδότησης με επιμερισμό των κινδύνων. Επισημαίνεται ότι ο συνολικός κίνδυνος της Επιτροπής περιορίζεται στο ποσό το οποίο συνεισφέρει στον μηχανισμό. Μέσο εγγύησης δανείων για έργα ΔΕΔ-Μ (LGTT) Το μέσο εγγύησης δανείων για έργα ΔΕΔ-Μ χορηγεί εγγυήσεις, ώστε να περιοριστεί ο εγγενής κίνδυνος σε σχέση με τα έσοδα κατά τα πρώτα έτη των έργων ΔΕΔ-Μεταφορές. Ειδικότερα, η εγγύηση θα καλύπτει πλήρως τα πιστωτικά όρια «stand-by», η οποία θα ενεργοποιείται μόνο αν οι ταμειακές ροές του προγράμματος δεν επαρκούν για την εξυπηρέτηση των προνομιούχων απαιτήσεων. Το μέσο αυτό είναι ένα κοινό χρηματοοικονομικό προϊόν της Επιτροπής και της ΕΤΕπ και ο κανονισμός ΔΕΔ-Μ έχει προβλέψει τη χορήγηση 500 εκατ. ευρώ από τον προϋπολογισμό της ΕΕ κατά την περίοδο 2007-2013. Η ΕΤΕπ θα χορηγήσει στο μέσο άλλα 500 εκατ. ευρώ, με αποτέλεσμα το διαθέσιμο ποσό να είναι 1 δισεκατ. ευρώ. Στις 31 Δεκεμβρίου 2012, η συνεισφορά της Επιτροπής στο LGTT ανήλθε σε 155 εκατ. ευρώ. Το ποσό