P8_TA(2019)0195

Αντίρρηση σύμφωνα με το άρθρο 106 του Κανονισμού: ανώτατα όρια καταλοίπων διαφόρων ουσιών συμπεριλαμβανομένης της clothianidin

Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 13ης Μαρτίου 2019 σχετικά με το σχέδιο κανονισμού της Επιτροπής για την τροποποίηση των παραρτημάτων II, III και IV του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 396/2005 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά τα ανώτατα όρια καταλοίπων των ουσιών clothianidin, cycloxydim, epoxiconazole, flonicamid, haloxyfop, mandestrobin, mepiquat, Metschnikowia fructicola στέλεχος NRRL Y-27328 και prohexadione μέσα ή πάνω σε ορισμένα προϊόντα (D059754/02 — 2019/2520(RPS))

(2021/C 23/05)

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

— έχοντας υπόψη την οδηγία 2009/128/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 21ης Οκτωβρίου 2009, σχετικά με την κοινή θέση του Συμβουλίου που αφορά τον καθορισμό πλαισίου κοινοτικής δράσης με σκοπό την επίτευξη ορθολογικής χρήσης των γεωργικών φαρμάκων (1),

— έχοντας υπόψη το σχέδιο κανονισμού της Επιτροπής για την τροποποίηση των παραρτημάτων II, III και IV του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 396/2005 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά τα ανώτατα όρια καταλοίπων των ουσιών clothianidin, cycloxydim, epoxiconazole, flonicamid, haloxyfop, mandestrobin, mepiquat, Metschnikowia fructicola στέλεχος NRRL Y-27328 και prohexadione μέσα ή πάνω σε ορισμένα προϊόντα (D059754/02,

— έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 396/2005 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Φεβρουαρίου 2005, για τα ανώτατα όρια καταλοίπων φυτοφαρμάκων μέσα η πάνω στα τρόφιμα και τις ζωοτροφές φυτικής και ζωικής προέλευσης και για την τροποποίηση της οδηγίας 91/414/ΕΟΚ του Συμβουλίου, και ιδίως το άρθρο 5 παράγραφος 1 και το άρθρο 14 παράγραφος 1 στοιχείο α) (2),

— έχοντας υπόψη την αιτιολογημένη γνώμη της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA), της 25ης Νοεμβρίου 2014, σχετικά με την επανεξέταση των υφιστάμενων ανώτατων όριων καταλοίπων (ΑΟΚ) για τις ουσίες clothianidin και thiamethoxam σύμφωνα με το άρθρο 12 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 396/2005, η οποία δημοσιεύθηκε την 4η Δεκεμβρίου 2014 (3),

— έχοντας υπόψη την αιτιολογημένη γνώμη της EFSA, της 30ής Αυγούστου 2018, σχετικά με την τροποποίηση των υφιστάμενων ανώτατων ορίων καταλοίπων για την ουσία clothianidin σε πατάτες, η οποία δημοσιεύθηκε την 20ή Σεπτεμβρίου 2018 (4),

— έχοντας υπόψη τη γνώμη που εξέδωσε, την 27η Νοεμβρίου 2018, η μόνιμη επιτροπή φυτών, ζώων, τροφίμων και ζωοτροφών,

— έχοντας υπόψη το άρθρο 5α παράγραφος 3 στοιχείο β) και παράγραφος 5 της απόφασης 1999/468/ΕΚ του Συμβουλίου, της 28ης Ιουνίου 1999, για τον καθορισμό των όρων άσκησης των εκτελεστικών αρμοδιοτήτων που ανατίθενται στην Επιτροπή (5),

— έχοντας υπόψη την πρόταση ψηφίσματος της Επιτροπής Περιβάλλοντος, Δημόσιας Υγείας και Ασφάλειας των Τροφίμων,

— έχοντας υπόψη το άρθρο 106 παράγραφοι 2, 3 και 4 στοιχείο γ) του Κανονισμού του,

Α. λαμβάνοντας υπόψη ότι η clothianidin είναι νεονικοτινοειδές εντομοκτόνο και μείζων μεταβολίτης ενός άλλου νεονικοτινοειδούς, της thiamethoxam, με στόχο σειρά εντόμων, συμπεριλαμβανομένων των επικονιαστών·

Β. λαμβάνοντας υπόψη ότι, στις 21 Σεπτεμβρίου 2017, η EFSA εξέδωσε γνώμη σχετικά με την τοξικότητα των νεονικοτινοειδών·

Γ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, στις 28 Φεβρουαρίου 2018, η EFSA δημοσίευσε επικαιροποιημένες εκτιμήσεις κινδύνου για τρία νεονικοτινοειδή –την clothianidin, την imidacloprid και τη thiamethoxam– όπου επιβεβαιώνει ότι, στις περισσότερες περιπτώσεις, η χρήση νεονικοτινοειδών φυτοφαρμάκων ενέχουν κίνδυνο για τις άγριες και τις ήμερες μέλισσες (6)·

Δ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η clothianidin αποτελεί ένα από τα τρία νεονικοτινοειδή που απαγορεύονται στην Ένωση·

Ε. λαμβάνοντας υπόψη ότι διάφορες μελέτες υποδεικνύουν ότι η clothianidin έχει αντίκτυπο στη μεταβολική λειτουργία του ήπατος και των νεφρών και έχει ανοσοτοξική επίδραση στα θηλαστικά (7)·

ΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι στο άρθρο 191 παράγραφος 2 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) η αρχή της προφύλαξης ορίζεται ως μία από τις θεμελιώδεις αρχές της Ένωσης·

Ζ. λαμβάνοντας υπόψη ότι το άρθρο 168 παράγραφος 1 ΣΛΕΕ ορίζει ότι «κατά τον καθορισμό και την εφαρμογή όλων των πολιτικών και δράσεων της Ένωσης, εξασφαλίζεται υψηλού επιπέδου προστασία της υγείας του ανθρώπου»·

Η. λαμβάνοντας υπόψη ότι η οδηγία 2009/128/ΕΚ έχει ως στόχο την επίτευξη ορθολογικής χρήσης των γεωργικών φαρμάκων στην Ένωση, με τη μείωση των κινδύνων και των επιπτώσεων της χρήσης γεωργικών φαρμάκων στην υγεία του ανθρώπου και στο περιβάλλον, και με την προώθηση της χρησιμοποίησης ολοκληρωμένης φυτοπροστασίας και εναλλακτικών προσεγγίσεων ή τεχνικών, όπως οι μη χημικές εναλλακτικές λύσεις αντί των γεωργικών φαρμάκων·

Θ. λαμβάνοντας υπόψη ότι το σχέδιο κανονισμού της Επιτροπής, με βάση αιτήσεις που υποβλήθηκαν για την ανοχή κατά την εισαγωγή για την ουσία clothianidin που χρησιμοποιείται στις Ηνωμένες Πολιτείες στις πατάτες, εκτιμά ότι είναι αναγκαίο να καθοριστούν υψηλότερα ΑΟΚ για την αποφυγή εμπορικών φραγμών όσον αφορά την εισαγωγή των εν λόγω προϊόντων·

Ι. λαμβάνοντας υπόψη ότι η πρόταση της Επιτροπής για την αύξηση των ΑΟΚ για την clothianidin ήγειρε αμφιβολίες, με βάση την αρχή της προφύλαξης, καθώς τα δεδομένα ήταν ελλιπή, ενώ εξακολουθεί να υπάρχει αβεβαιότητα ως προς τις επιπτώσεις της clothianidin στη δημόσια υγεία, στα νεαρά θηλαστικά και στο περιβάλλον·

ΙΑ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, όσον αφορά την αίτηση για αύξηση των ΑΟΚ, η EFSA δηλώνει ότι τα κράτη μέλη πρέπει να τροποποιήσουν ή να ανακαλέσουν το αργότερο έως τις 19 Σεπτεμβρίου 2018 τις υφιστάμενες άδειες, τις οποίες εξέδωσαν δυνάμει του εκτελεστικού κανονισμού (ΕΕ) 2018/784 της Επιτροπής (8), για φυτοπροστατευτικά προϊόντα που περιέχουν clothianidin ως δραστική ουσία· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι εν λόγω περιορισμοί ως προς τους όρους έγκρισης της clothianidin δεν είναι σχετικοί, καθώς η εφαρμογή των ΑΟΚ αφορά εισαγόμενο προϊόν·

ΙΒ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, στη γνωμοδότηση που εξέδωσε στις 30 Αυγούστου 2018, η EFSA επισημαίνει ότι: «Όπως ορίζει το άρθρο 6 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 396/2005, η Bayer CropScience AG υπέβαλε αίτηση στην αρμόδια εθνική αρχή στη Γερμανία (κράτος μέλος αξιολόγησης (ΚΜΑ)) για τον καθορισμό ανοχής κατά την εισαγωγή για τη δραστική ουσία clothianidin σε πατάτες που εισάγονται από τον Καναδά. Το ΚΜΑ συνέταξε έκθεση αξιολόγησης σύμφωνα με το άρθρο 8 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 396/2005, η οποία υποβλήθηκε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και διαβιβάστηκε στην Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) στις 26 Απριλίου 2018. Το ΚΜΑ πρότεινε να καθοριστεί ανοχή κατά την εισαγωγή σε επίπεδο 0,3 mg/kg σε πατάτες που εισάγονται από τον Καναδά»·

ΙΓ. λαμβάνοντας υπόψη ότι τα συμπεράσματα στα οποία κατέληξε η EFSA στη γνώμη που εξέδωσε στις 30 Αυγούστου 2018 αιτιολογούν την αύξηση των ΑΟΚ για την clothianidin μόνο με βάση την ανάγκη συμμόρφωσης με τις κανονιστικές τιμές του Καναδά, ενώ διόλου δεν αναλύεται ο σωρευτικός περιβαλλοντικός αντίκτυπος των νεονικοτινοειδών και της χρήσης τους·

ΙΔ. λαμβάνοντας υπόψη ότι τα συμπεράσματα της EFSA διατυπώθηκαν με βάση θεωρητικές εκτιμήσεις, ιδίως όσον αφορά τον υπολογισμό της μέγιστης ημερήσιας πρόσληψης σε σχέση με τον βραχυπρόθεσμο κίνδυνο· λαμβάνοντας υπόψη ότι ο θεωρητικός χαρακτήρας ορισμένων πτυχών της ανάλυσης της EFSA εγείρει αμφιβολίες για το κατά πόσον μπορεί να βασίζεται σε εμπειρικά στοιχεία και, κατά συνέπεια, να αντικατοπτρίζει την πραγματικότητα στα αποτελέσματά της·

ΙΕ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η EFSA κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η αύξηση των ΑΟΚ για την clothianidin είναι «απίθανο» να θέσει σε κίνδυνο την υγεία των καταναλωτών· λαμβάνοντας, ωστόσο, υπόψη ότι το πόρισμα αυτό ενέχει έναν βαθμό πιθανότητας και, επομένως, αφήνει κάποια αμφιβολία όσον αφορά την ουσιαστική ασφάλεια των νέων τιμών ΑΟΚ·

1. αντιτίθεται στην έκδοση του σχεδίου κανονισμού της Επιτροπής·

2. θεωρεί ότι το εν λόγω σχέδιο κανονισμού της Επιτροπής υπερβαίνει τις εκτελεστικές αρμοδιότητες που προβλέπονται στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 396/2005·

3. θεωρεί ότι το εν λόγω σχέδιο κανονισμού της Επιτροπής δεν είναι συμβατό με τον σκοπό και το περιεχόμενο του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 396/2005·

4. επισημαίνει ότι, σύμφωνα με το σχέδιο κανονισμού, τα υφιστάμενα ΑΟΚ για την clothianidin θα μπορούσαν να αυξηθούν από 0,03 σε 0,3 mg/kg·

5. συνιστά να παραμείνουν τα ΑΟΚ για την clothianidin στα 0,03 mg/kg·

6. θεωρεί ότι δεν δύναται να αιτιολογηθεί η απόφαση για την καταχώριση της clothianidin, δεδομένου ότι δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία που να καταδεικνύουν ότι θα αποφευχθούν οι μη αποδεκτοί κίνδυνοι για τα ζώα, την ασφάλεια των τροφίμων και τους επικονιαστές·

7. επισημαίνει ότι, ακόμα και αν η διαδικασία τήρησε την ισχύουσα οδηγία 2009/128/ΕΚ για τα φυτοφάρμακα, το γεγονός ότι η γερμανική αιτούσα εταιρεία επέλεξε τη γερμανική αρμόδια εθνική αρχή ως κράτος μέλος αξιολόγησης απηχεί τις ανησυχίες που εξέφρασαν διάφοροι συμφεροντούχοι σχετικά με τη διαδικασία αξιολόγησης των φυτοφαρμάκων, όπως αναφέρεται στις αιτιολογικές σκέψεις ΛΣΤ και ΛΖ του ψηφίσματος του Κοινοβουλίου της 16ης Ιανουαρίου 2019 σχετικά με την ενωσιακή διαδικασία έγκρισης φυτοφαρμάκων ( 9 )

8. υπενθυμίζει ότι η χρήση της clothianidin ως φυτοφαρμάκου επηρεάζει τους επικονιαστές σε παγκόσμια κλίμακα ( 10 )

9. θεωρεί ότι η γνώμη της EFSA δεν συνεκτίμησε τον σωρευτικό κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία και για τις μέλισσες· πιστεύει ότι κατά την αξιολόγηση των ΑΟΚ θα πρέπει να συνεκτιμώνται οι επιπτώσεις στους επικονιαστές και στο περιβάλλον· ζητεί από τα κράτη μέλη και από την EFSA περαιτέρω επαγρύπνηση όσον αφορά τη δημόσια υγεία και τους επικονιαστές όταν αξιολογούν αιτήσεις σχετικά με τα ΑΟΚ·

10. ζητεί από την Επιτροπή να αποσύρει το σχέδιο κανονισμού της·

11. ζητεί από την Επιτροπή να υποβάλει νέα πράξη, βάσει της ΣΛΕΕ, η οποία θα σέβεται την αρχή της προφύλαξης·

12. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο και στην Επιτροπή, καθώς και στις κυβερνήσεις και στα κοινοβούλια των κρατών μελών.

(1) ΕΕ L 309 της 24.11.2009, σ. 71.

(2) ΕΕ L 70 της 16.3.2005, σ. 1.

(3) DOI: 10.2903/j.efsa.2014.3918, EFSA Journal 2014· 12(12):3918.

(4) DOI: 10.2903/j.efsa.2018.5413, EFSA Journal 2018· 16(9):5413.

(5) ΕΕ L 184 της 17.7.1999, σ. 23.

(6) DOI: 10.2903/sp.efsa.2018.EN-1378.

(7) Bal R. et al., «Effects of clothianidin exposure on sperm quality, testicular apoptosis and fatty acid composition in developing male rats», Cell Biol Toxicol, τ. 28, αριθ. 3, 2012, σ. 187-200· Tokumoto J. et al., «Effects of exposure to clothianidin on the reproductive system of male quails», J. Vet. Med. Sci., τ. 75, αριθ. 6, 2013, σ. 755–760· Wang Y. et al., «Metabolism distribution and effect of thiamethoxam after oral exposure in Mongolian racerunner (Eremias argus)», J. Agric. Food Chem., τ. 66, αριθ. 28, 2018, σ. 7376–7383· Wang X. et al., «Mechanism of neonicotinoid toxicity: Impact on oxidative stress and metabolism», Annu. Rev. Pharmacol. Toxicol., τ. 58, αριθ. 1, 2018, σ. 471-507.

(8) Εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) 2018/784 της Επιτροπής, της 29ης Μαΐου 2018, για την τροποποίηση του εκτελεστικού κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 540/2011 όσον αφορά τους όρους έγκρισης της δραστικής ουσίας clothianidin (κλοθειανιδίνη) (ΕΕ L 132 της 30.5.2018, σ. 35).

(9) Κείμενα που εγκρίθηκαν, P8_TA(2019)0023

(10) El Hassani, A. K., Dacher, M., Gary, V., Lambin, M., Gauthier, M. και Armengaud, C., «Effets sublétaux de l’Acétamipride et du Thiamethoxam sur le comportement de l’abeille (Apis mellifera)», 23 Μαΐου 2014, https://www.researchgate.net/publication/255636607_Effets_subletaux_de_l%27Acetamipride_et_du_Thiamethoxam_sur_le_comportement_de_l%27abeille_Apis_mellifera