Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την προσέγγιση των καθεστώτων νομικής προστασίας των εφευρέσεων με υπόδειγμα χρησιμότητας» () (98/C 235/06)

Στις 13 Ιανουαρίου 1998, και σύμφωνα με το άρθρο 100Α της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα βιομηχανίας, εμπορίου, βιοτεχνίας και υπηρεσιών, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 6 Μαΐου 1998 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Ataνde Ferreira.

Κατά την 355η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 27ης Μαΐου 1998), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 102 ψήφους υπέρ, 2 ψήφους κατά και 3 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Προκαταρκτικές παρατηρήσεις

1.1. Η παρούσα γνωμοδότηση αφορά την πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου που παρουσίασε η Επιτροπή () σχετικά με την προσέγγιση των καθεστώτων νομικής προστασίας των εφευρέσεων με υπόδειγμα χρησιμότητας.

1.2. Η πρόταση αυτή αποτελεί συνέχεια του Πράσινου Βιβλίου - «Η Προστασία με υπόδειγμα χρησιμότητας στην εσωτερική αγορά» () καθώς και συνέχεια της γνωμοδότησης που υιοθέτησε η ΟΚΕ σχετικά με το Πράσινο Βιβλίο ().

1.3. Πρόκειται, επομένως, για μία ιδιαίτερα σταθμισμένη νομοθετική διαδικασία, με συμμετοχή των διαφόρων αρμόδιων οργάνων καθώς και με τη συμμετοχή διαφόρων οργανισμών οι οποίοι ενδιαφέρονται για το θέμα αυτό.

1.4. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει, επομένως, τη σημασία του θεσμού του Υποδείγματος Χρησιμότητας για την τεχνική και βιομηχανική καινοτομία και, ιδίως, για τις ΜΜΕ, και για την ανάπτυξη της Ένωσης.

2. Η Πρόταση της Επιτροπής - Γενικές Παρατηρήσεις

2.1. Η πρόταση της Επιτροπής βασίζεται, αφενός, σε ορισμένες προϋποθέσεις γενικού χαρακτήρα και, αφετέρου, στην ανάλυση της πραγματικότητας που επικρατεί σχετικά με την προστασία με υπόδειγμα χρησιμότητας στην οποία προέβη η Επιτροπή με έρευνα σε διάφορα κράτη μέλη.

2.2. Η πρώτη γενική προϋπόθεση αναφέρεται στο γεγονός ότι, στον τομέα αυτό, «Η προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας που παραχωρείται από τα κράτη μέλη μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να εμποδίσει την υλοποίηση της ελεύθερης κυκλοφορίας εμπορευμάτων» (), όπως ορίζεται στις παραγράφου στ) και ζ) του άρθρου της Συνθήκης, οι οποίες θέτουν τις βάσεις για την προσέγγιση των νομοθεσιών που επιδιώκεται.

2.3. Γι' αυτό το λόγο η Επιτροπή, βάσει του κοινοτικού δίκαιου, στηρίζει - και δικαιολογημένα - την παρούσα γνωμοδότηση στο άρθρο 100 Α της Συνθήκης.

2.4. Η Επιτροπή αναφέρει επίσης την ανάγκη υλοποίησης έργων με σκοπό «να γίνει πιο διαφανής η ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων, αποτέλεσμα μικρών τεχνικών εφευρέσεων μέσα στην Κοινότητα και να αποφεύγονται οι νοθεύσεις του ανταγωνισμού στις οποίες οδηγούν οι διαφορετικές ή ανύπαρκτες διατάξεις των εθνικών νομοθεσιών» () και επιπλέον η ενέργεια αυτή «θα βελτίωνε το νομικό περιβάλλον των επιχειρήσεων της Κοινότητας που συμμετέχουν σε διαδικασίες καινοτομίας και συνεχούς προσαρμογής και θα βελτίωνε έτσι την ανταγωνιστικότητα τους στην παγκόσμια αγορά χάρη στην προστασία των εφευρέσεων τους με το υπόδειγμα χρησιμότητας, που αποτελεί ένα μηχανισμό ιδιαίτερα προσαρμοσμένο στις ανάγκες των ΜΜΕ» ().

2.5. Η Επιτροπή καταλήγει, με βάση την έρευνα που πραγματοποίησε και η οποία αναφέρεται στο σημείο 2.1, ότι «υπάρχει πραγματική αναγκαιότητα προστασίας των εφευρέσεων με υπόδειγμα χρησιμότητας στην Κοινότητα (...) δεδομένου ότι η προστασία μέσω διπλώματος ευρεσιτεχνίας δεν είναι προσαρμοσμένη σε ορισμένα είδη εφευρέσεων, όπως οι μικρές τεχνικές εφευρέσεις» ().

2.6. Η ΟΚΕ είχε ήδη την ευκαιρία να εκφράσει τη γνώμη της σχετικά με τις μελέτες και έρευνες που εκπόνησε η Επιτροπή και εξακολουθεί να διατηρεί τις επιφυλάξεις της σχετικά με αυτές τις μελέτες και έρευνες, για τις οποίες πιστεύει ότι δεν είναι «τόσο πλήρως έγκυρες όσο φαίνεται να θεωρούν οι υποστηρικτές τους» ().

2.7. Η ΟΚΕ, όσον αφορά τη βασική προϋπόθεση στην οποία βασίζεται αυτή η νομοθετική διαδικασία δηλαδή, ότι καθίσταται απολύτως απαραίτητη η καθιέρωση κανόνων με σκοπό την προστασία της βιομηχανικής ιδιοκτησίας με συστήματα τα οποία θα διαφέρουν από τα συστήματα του διπλώματος ευρεσιτεχνίας - επαναλαμβάνει την άποψη της την οποία εξέφρασε στην προηγούμενη γνωμοδότησή της σύμφωνα με την οποία «το δίδαγμα που μπορεί ενδεχομένως να προκύψει από την ύπαρξη αυτών των εθνικών συστημάτων "σύντομης διάρκειας" είναι ότι η πρωταρχική απαίτηση στην Ευρώπη είναι να καταστεί πιο αποτελεσματική (πιο ταχεία και λιγότερο δαπανηρή) η προστασία των ευρεσιτεχνιών, και όχι να δημιουργηθεί μία συμπληρωματική προστασία (υπόδειγμα χρησιμότητας) σε κοινοτικό επίπεδο» (). Όσον αφορά το θέμα αυτό, η ΟΚΕ υπογραμμίζει την προσπάθεια της Επιτροπής να εξετάσει την κατάσταση που επικρατεί σχετικά με την προστασία μέσω διπλώματος ευρεσιτεχνίας (). Επίσης θα πρέπει να αναφερθεί το γεγονός ότι η Επιτροπή προετοιμάζει μία Ανακοίνωση σχετικά με το κοινοτικό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας.

2.8. Η ΟΚΕ επαναλαμβάνει, για άλλη μία φορά, ότι το πρόβλημα της αναγκαιότητας ενός συστήματος προστασίας των τεχνικών καινοτομιών, το οποίο θα συμπληρώσει το σύστημα προστασίας των εφευρέσεων, πρέπει να ενταχθεί στην στρατηγική των πολιτικών έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

2.8.1. Επομένως, ως προς το θέμα αυτό, πρέπει να εξαχθούν συμπεράσματα από τις εμπειρίες των μεγάλων ανταγωνιστών της Ένωσης σε σχέση με τους οποίους η Ένωση παρουσιάζει σημαντική καθυστέρηση.

2.8.1.1. Πράγματι, η εμπειρία των ΗΠΑ, όπου δεν ισχύει ο θεσμός των Υποδειγμάτων Χρησιμότητας, καθιστά αναγκαίο «να καταστεί πιο αποτελεσματικό το σύστημα αδειών ευρεσιτεχνίας, με την αντιμετώπιση των γνωστών δυσχερειών που προκύπτουν ειδικότερα από τις χρονοβόρες και δαπανηρές διαδικασίες εξέτασης και χορήγησης» ().

2.8.1.2. Αφετέρου, η ιαπωνική εμπειρία αποδεικνύει, όπως ήδη υπογράμμισε η ΟΚΕ, ότι ο υπό εξέταση θεσμός θα πρέπει πάντα να συνδέεται με τον τρισδιάστατο χαρακτήρα της εφεύρεσης στην οποία παρέχεται σχετική προθεσμία προστασίας πολύ πιο σύντομη σε σχέση με το Δίπλωμα Ευρεσιτεχνίας (έξι έτη, αντί για είκοσι).

2.9. Η ΟΚΕ εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι οι πρωτοβουλίες οι οποίες αποσκοπούν στη νομοθετική προσέγγιση στον τομέα αυτό θα πρέπει πάντα να έχουν τη δική τους αιτιολογική βάση και όχι να βασίζονται σε ατέλειες και αντιφάσεις που περιλαμβάνονται στη διαδικασία διπλώματος ευρεσιτεχνίας, οι οποίες και θα πρέπει να διορθωθούν και να εξαλειφθούν από τη συγκεκριμένη διαδικασία, όπως φαίνεται να είναι η πρόθεση της Επιτροπής, σύμφωνα με το Πράσινο Βιβλίο σχετικά με το ευρωπαϊκό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας.

2.10. Μεταξύ των επιχειρημάτων τα οποία έχουν τη δική τους εγκυρότητα συμπεριλαμβάνονται και εκείνα που συνδέονται με την προστασία της βιομηχανικής ιδιοκτησίας, τη νομική προστασία κατά της παραποίησης και, κατά έμμεσο τρόπο, την ενίσχυση της καινοτομίας και ανάπτυξης σε κοινοτικό επίπεδο, με συνεκτίμηση της παγκόσμιας κατάστασης που καθιστά εμφανή την ύπαρξη όλο και πιο σύντομων κύκλων παραγωγής και διάρκειας των εφευρέσεων.

2.11. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει επίσης ότι οι οποιεσδήποτε προτάσεις εναρμόνισης αυτού του θεσμού θα πρέπει να καθορίζονται από την εναρμόνιση προθεσμιών και διαδικασιών, διαφορετικά δεν θα καταστεί λειτουργική η εναρμόνιση η οποία επιχειρείται σε πιο ουσιαστικό επίπεδο.

3. Η Πρόταση της Επιτροπής - Η νομοθετική επιλογή την οποία προωθεί η Πρόταση

3.1. Η Επιτροπή είχε παραθέσει, στο Πράσινο Βιβλίο () τις διάφορες δυνατότητες παρέμβασης στον τομέα αυτό, και συγκεκριμένα τις εξής τέσσερις:

3.1.1. η προσέγγιση των ισχυόντων εθνικών καθεστώτων προστασίας και η δημιουργία συστήματος προστασίας στις χώρες που δεν διαθέτουν παρόμοιο σύστημα 7

3.1.2. η αμοιβαία αναγνώριση - και μετά την προσέγγιση αυτή - των εθνικών καθεστώτων προστασίας εκ μέρους των κρατών μελών 7

3.1.3. η δημιουργία, μέσω κανονισμού, ενός κοινοτικού συστήματος προστασίας το οποίο θα υπερισχύει των εθνικών συστημάτων προστασίας 7

3.1.4. ο συνδυασμός των διαφόρων δυνατοτήτων και, ιδίως, η εναρμόνιση των εθνικών δικαιωμάτων προστασίας μέσω μίας οδηγίας και η δημιουργία ενός ομοιογενούς συστήματος προστασίας, μέσω ενός κανονισμού.

3.2. Η ΟΚΕ διαπιστώνει ότι η Επιτροπή περιόρισε την παρούσα πρωτοβουλία στον πρώτο στόχο (βλ. σημείο 3.1.1) αφού καταλήγει ότι «η εναρμόνιση θα επιτρέψει τη συνύπαρξη αντίστοιχων εθνικών συστημάτων προστασίας με υπόδειγμα χρησιμότητας» και ότι «ο καταθέτης υποδείγματος χρησιμότητας θα γνωρίζει ότι θα έχει αντίστοιχο δικαίωμα προστασίας στα άλλα κράτη μέλη και δεν θα αντιμετωπίζει μια σειρά διαφορετικών νομοθεσιών» (), και επομένως η ΟΚΕ υπογραμμίζει το γεγονός ότι οι καταθέτες πρέπει να υποβάλλουν χωριστή αίτηση σε κάθε χώρα στην οποία επιθυμούν να προστατεύεται η εφεύρεσή τους ως υπόδειγμα χρησιμότητας.

3.3. Η ΟΚΕ πιστεύει ότι δεν είναι δυνατόν να επιτευχθεί ο επιδιωκόμενος στόχος χωρίς, παράλληλα, να καθιερωθεί ένα σύστημα αμοιβαίας αναγνώρισης της εθνικής προστασίας από τα κράτη μέλη. Κατά τη γνώμη της ΟΚΕ, είναι βασικό το σχέδιο εναρμόνισης των εθνικών δικαιωμάτων να προβλέπει «ως ενδεχόμενη φάση μετά την πραγματική εναρμόνιση, την αμοιβαία αναγνώριση των εθνικών δικαιωμάτων» ().

3.4. Η ΟΚΕ επίσης θεωρεί, ότι αντί να διατυπωθούν ορισμένες γενικές σκέψεις, θα πρέπει μάλλον να ενισχυθούν δύο βασικές ιδέες που ήδη περιλαμβάνονται στην προηγούμενη γνωμοδότησή της σχετικά με το θέμα αυτό.

3.4.1. Πρώτον, «ορισμένα από τα εθνικά συστήματα, που το Πράσινο Βιβλίο ομαδοποιεί υπό τον τίτλο "υπόδειγμα χρησιμότητας" δεν είναι τίποτα άλλο στην πραγματικότητα παρά συστήματα ευρεσιτεχνιών "χωρίς εξέταση" (της καινοτομίας και της εφευρετικής δραστηριότητας) και συνεπώς αποτελούν ευρεσιτεχνίες "καταγραφής" (και όχι προκαταρκτικής εξέτασης επί της ουσίας) που ενδεχομένως έχουν μια πιο σύντομη διάρκεια από τις κανονικές άδειες ευρεσιτεχνίας (περίπτωση Βελγίου, Ολλανδίας και Γαλλίας)» (), διατηρώντας ωστόσο κριτήρια επιλεξιμότητας των εφευρέσεων που ανταποκρίνονται περισσότερο στις απαιτήσεις για την προστασία μέσω διπλώματος ευρεσιτεχνίας.

3.4.1.1. Ως προς αυτό, η ΟΚΕ επιθυμεί να επαναλάβει ότι τα υποδείγματα χρησιμότητας πρέπει να αποκτήσουν τη δική τους υπόσταση ως αυτόνομος θεσμός, εντασσόμενα σε ένα συνολικό κύκλο προστασίας της βιομηχανικής ιδιοκτησίας, και όχι να χρησιμεύουν ως ασφαλιστική δικλείδα για την κάλυψη ενδεχόμενων ελλείψεων (κόστους και προθεσμιών) του συστήματος διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας.

3.4.2. Δεύτερον, η ΟΚΕ επισημαίνει ότι οι στόχοι της παρούσας νομοθετικής πρότασης - ενίσχυσης της εσωτερικής αγοράς και εξάλειψης των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού - δεν θα επιτευχθούν μέσω μέτρων παρόμοιου περιεχομένου, διότι οι στόχοι αυτοί εξαρτώνται από πιο προωθημένες νομοθετικές εναρμονίσεις και, βασικά, πιο εκτεταμένες.

3.4.3. Επομένως, η ΟΚΕ επιθυμεί να υπογραμμίσει ότι για τα μέτρα που λαμβάνονται στον τομέα αυτό είναι βασικό να εξετάζονται οι ουσιαστικές απαιτήσεις από διάφορες πλευρές:

3.4.3.1. από πλευράς προστασίας: τα υποδείγματα χρησιμότητας θα πρέπει να εξετάζονται ως διαδικαστικό μέσο το οποίο ενδείκνυται κυρίως για να προστατευθούν οι πιο απλές εφευρέσεις 7

3.4.3.2. από πλευράς διαδικασίας: η προστασία μέσω των υποδειγμάτων χρησιμότητας θα πρέπει να εξασφαλίζεται με ταχύ και οικονομικό τρόπο, διότι το ύψος της νομικής προστασίας που παρέχει δεν είναι συμβατό με βραδείες και δαπανηρές διαδικασίες 7

3.4.3.3. από πλευράς νομικής ασφάλειας: το πεδίο εφαρμογής της προστασίας θα πρέπει να είναι σαφές τόσο έναντι των παραποιητών όσο και έναντι τρίτων καλής πίστης 7

4. Η πρόταση της Επιτροπής - Ειδικές παρατηρήσεις

4.1. Άρθρο 1

Η Επιτροπή ορίζει κατ' αρχήν ως υπόδειγμα χρησιμότητας το «καταχωρημένο δικαίωμα που παρέχει στους δικαιούχους του αποκλειστική προστασία για τις τεχνικές εφευρέσεις» (), παραθέτοντας στη συνέχεια τις ονομασίες υπό τις οποίες η πραγματικότητα αυτή αναγνωρίζεται στα διάφορα κράτη μέλη.

4.1.1. Η ΟΚΕ εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι στη φαινομενικά μοναδική αυτή περίπτωση θα ενταχθούν πολύ διαφορετικές πραγματικότητες οι οποίες, σύμφωνα με την Επιτροπή, πρέπει και να ενταχθούν σε τρεις ιδιαίτερες ομάδες, πράγμα που αποδεικνύει την ανάγκη ενός πλήρους και σαφούς καθορισμού των σχετικών κανόνων. Στο μέτρο αυτό, ο κατάλογος των περιπτώσεων που αναφέρονται στο άρθρο 1 χρειάζεται να παρατεθεί μόνο ως Ερμηνευτικό Παράρτημα, διότι αποσκοπεί, ακριβώς, στη διασαφήνιση των εσωτερικών κανόνων που είναι ανάγκη να εναρμονισθούν και όχι στον οποιοδήποτε καθορισμό του εν λόγω θεσμού.

4.1.2. Επιπλέον, η ΟΚΕ επισημαίνει την περιορισμένη σημασία του ορισμού που προτείνεται και συνιστά, επομένως, αν διατηρηθεί η παρούσα διατύπωση του όρου στο άρθρο 1, να συμπεριληφθούν άμεσα οι έννοιες «εφευρετική δραστηριότητα» και «βιομηχανική εφαρμογή», ώστε να καθιερωθούν ως οι αληθινοί πρακτικοί όροι, όπως εξάλλου το αναγνωρίζει η Επιτροπή στο άρθρο 3.

4.2. Άρθρο 4

Η ΟΚΕ θεωρεί ότι η προτεινόμενη διατύπωση για το σημείο δ) του άρθρου 4 είναι υπερβολικά ευρεία και, συνεπώς, πιστεύει ότι, σύμφωνα με τη ρύθμιση που εγκρίθηκε σχετικά με το κοινοτικό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, η εξαίρεση θα πρέπει να περιορίζεται ακριβώς στα προγράμματα ηλεκτρονικών υπολογιστών.

4.3. Άρθρο 5

Όσον αφορά την απαίτηση για «καινοτομία», η ΟΚΕ επισημαίνει την προσπάθεια της Επιτροπής να προσαρμόσει τον όρο στην έννοια «επίπεδο της τεχνικής» (απόλυτη καινοτομία) και να καταστήσει αυτή την έννοια λειτουργική, με τη συνδρομή σαφών και επακριβών όρων.

4.4. Άρθρο 6

Όσον αφορά την απαίτηση για «εφευρετική δραστηριότητα», η οποία επίσης προσδιορίζεται μέσω του όρου «επίπεδο της τεχνικής», η ΟΚΕ επισημαίνει ότι οι απαιτήσεις για «ιδιαίτερη αποτελεσματικότητα» και «πρακτικό ή βιομηχανικό πλεονέκτημα» αποτελούν τα απαραίτητα κριτήρια για τη χορήγηση υποδείγματος χρησιμότητας, διότι πρέπει να αναφερθεί ότι, στον τομέα αυτό, το ζήτημα που τίθεται είναι να προστατευθούν εφευρέσεις οι οποίες προορίζονται για σημαντικές πρακτικές εφαρμογές, κυρίως στους τομείς της μηχανολογίας, της βιομηχανίας ηλεκτρικού εξοπλισμού, της μηχανικής ακριβείας των οπτικών ειδών και της αυτοκινητοβιομηχανίας. Η Επιτροπή θα πρέπει να διατυπώσει την εν λόγω απαίτηση κατά τρόπο που να διασφαλίζεται καλύτερα η νομική βεβαιότητα τόσο για τον αιτούμενο όσο και για τρίτα ενδιαφερόμενα μέρη.

4.4.1. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει επομένως, ότι η προστασία των υποδειγμάτων χρησιμότητας πρέπει να ανταποκρίνεται σε τρεις βασικές απαιτήσεις:

4.4.1.1. καινοτομία: με την έννοια της απόλυτης καινοτομίας, σε σχέση με το επίπεδο της τεχνικής 7

4.4.1.2. δυνατότητα εφαρμογής στη βιομηχανία: με την πιο ευρεία έννοιά της 7

4.4.1.3. εφευρετική δραστηριότητα: η οποία περιλαμβάνεται στη διπλή πτυχή της ιδιαίτερης αποτελεσματικότητας (διευκόλυνση εφαρμογής ή χρήσης) και του πρακτικού και βιομηχανικού πλεονεκτήματος.

4.5. Άρθρο 8

Η γνώμη της ΟΚΕ είναι ότι η διατύπωση που προτείνεται δεν λαμβάνει κατά ορθό τρόπο υπόψη την ανάγκη ρύθμισης της καταβολής των φόρων διατήρησης των υποδειγμάτων χρησιμότητας, όπως προβλέπεται στο άρθρο 19.

4.6. Άρθρο 10

Η ΟΚΕ θεωρεί βασικό, εκτός από την ένδειξη του τρόπου απόκτησης του δικαιώματος στο υπόδειγμα χρησιμότητας, να καταστεί υποχρεωτική επίσης η ένδειξη του χρόνου ισχύος αυτής της παραχώρησης δικαιώματος, στην περίπτωση που αυτή είχε προσωρινό χαρακτήρα.

4.7. Άρθρο 12

Η ΟΚΕ υπογραμμίζει την ορθότητα της επιβολής ειδικών απαιτήσεων ακρίβειας στους καταθέτες της αίτησης όσον αφορά την περιγραφή της εφεύρεσης, διότι αυτή η περιγραφή θα επιτρέψει σε έναν επαγγελματία του κλάδου (ο οποίος γνωρίζει το επίπεδο της τεχνικής) να διαπιστώσει, στην συγκεκριμένη περίπτωση, την πρακτική εφαρμογή της (βλ. άρθρο 24).

4.8. Άρθρο 13

Όσον αφορά τον αριθμό των αξιώσεων, η ΟΚΕ επισημαίνει ότι δεν αξιοποιήθηκε η ευκαιρία «να περιορισθεί ο αριθμός των αξιώσεων» (), πράγμα που η ίδια η Επιτροπή αναγνώρισε ως σκόπιμο. Επιπλέον, η ΟΚΕ θεωρεί ότι η Επιτροπή θα πρέπει να διευκρινίσει αν παρέχεται ή όχι στα κράτη μέλη η δυνατότητα να περιοριστεί ο αριθμός αξιώσεων που προβλέπεται για τους καταθέτες αιτήσεων ή αν, αντίθετα, ο μοναδικός τρόπος να διευκρινισθεί η ασαφής έννοια που χρησιμοποιείται στο άρθρο 13 - «αυστηρά απαραίτητο, λαμβανομένης υπόψη της φύσης της εφεύρεσης» - είναι μέσω της αντίθεσης τρίτων προς τις «υπερβολικές αξιώσεις».

4.9. Άρθρο 16

Η ΟΚΕ φρονεί ότι, παρά το γεγονός ότι η έκθεση έρευνας θεωρείται ως μία δυνατότητα των ατόμων που καταθέτουν αιτήσεις για υποδείγματα χρησιμότητας, θα πρέπει να διευκρινιστούν οι περιπτώσεις στις οποίες ο καταθέτης θα μπορεί να απαιτήσει μία έκθεση έρευνας, διότι θα πρέπει να αποφευχθεί το ενδεχόμενο να χρησιμοποιηθούν οι εκθέσεις αυτές κυρίως από τους καταθέτες οι οποίοι διαθέτουν μεγαλύτερη οικονομική δύναμη, και επίσης η περίπτωση κατά την οποία, για την επιβίωση του συστήματος, αυτές θα πρέπει να εξετάζονται κατ' εξαίρεση.

4.9.1. Επιπλέον η γνώμη της ΟΚΕ είναι να ενισχυθεί η άποψη σύμφωνα με την οποία τα κράτη μέλη θα πρέπει να προβλέψουν, στις αντίστοιχες εθνικές νομοθεσίες, την υποχρεωτική κατάρτιση έκθεσης έρευνας στις περιπτώσεις δικαστικών αγωγών, με σκοπό την ανάκληση των δικαιωμάτων που έχουν παραχωρηθεί για υπόδειγμα χρησιμότητας, διότι είναι βάσιμο να θεωρείται η έκθεση έρευνας υποχρεωτική και όχι απλώς προαιρετική.

4.10. Άρθρα 17 και 18

Η ΟΚΕ εκτιμά ότι το ζήτημα σχετικά με τα δικαιώματα προτεραιότητας και εσωτερικής προτεραιότητας, εφόσον σχετίζεται με τα αποτελέσματα της αίτησης και όχι με την αίτηση αυτή καθ' εαυτή, πρέπει να περιληφθεί σε ένα πρόσθετο κεφάλαιο και όχι τα κεφάλαια σχετικά με την αίτηση και τα αποτελέσματα του υποδείγματος.

4.10.1. Πράγματι, πρόκειται για ένα από τα πιο σημαντικά αποτελέσματα της Πρότασης Οδηγίας, διότι παραχωρεί στον καταθέτη μίας αίτησης υποδείγματος χρησιμότητας δικαίωμα προτεραιότητας για να καταθέσει την αίτηση υποδείγματος χρησιμότητας όσον αφορά την ίδια εφεύρεση σε ένα ή περισσότερα κράτη μέλη.

4.11. Άρθρο 19

Η διάρκεια της προστασίας που προτείνεται φαίνεται υπερβολική ως προς τα δεδομένα που παρέχει η Επιτροπή σχετικά με τον κύκλο ζωής των εφευρέσεων, κυρίως όταν η διάρκεια εξετάζεται ανεξάρτητα από την οικονομική εκμετάλλευση της εφεύρεσης, αν και πρέπει να συνεκτιμηθεί το γεγονός ότι η εναρμόνιση θα συντομεύσει τη διάρκεια προστασίας σε ορισμένα κράτη μέλη.

4.11.1. Η πτυχή αυτή ενδέχεται να αποδειχθεί ιδιαιτέρως ανησυχητική αν ληφθεί υπόψη ότι ο καταθέτης της αίτησης μπορεί να εξασφαλίσει εύκολα δύο παρατάσεις για ίσες και διαδοχικές περιόδους δύο ετών, μέχρι ανώτατο όριο 10 ετών. Ως προς αυτό, η ΟΚΕ υπογραμμίζει ότι θα πρέπει να εξεταστεί το ενδεχόμενο να υποχρεωθούν τα κράτη μέλη να αυξήσουν τους φόρους ανανέωσης μετά τα έξι έτη.

4.12. Άρθρο 20

Όσον αφορά τα αποκλειστικά δικαιώματα που παραχωρούνται, θεωρείται κατάλληλη η έκτασή τους όπως επίσης και οι νομικοί περιορισμοί που τους επιβάλλονται, εφόσον είναι βέβαιο ότι η δυνατότητα των κρατών μελών να θέσουν πρόσθετους περιορισμούς μπορεί, σε ορισμένο βαθμό, να είναι αντίθετα με τα αποτελέσματα που επιδιώκει η προτεινόμενη Οδηγία.

4.13. Άρθρο 21

Όσον αφορά την κοινοτική και όχι διεθνή υλοποίηση των δικαιωμάτων, η αρχή που καθιερώνεται κρίνεται ορθή, διότι συμβαδίζει με την Κοινοτική Νομολογία που ισχύει στο θέμα αυτό.

4.14. Άρθρο 22

Η ΟΚΕ πιστεύει ότι η δυνατότητα που παρέχεται στα κράτη μέλη να ακυρώνουν ένα υπόδειγμα χρησιμότητας μετά την παραχώρηση διπλώματος ευρεσιτεχνίας σχετικά με την ίδια εφεύρεση πρέπει να θεωρηθεί από την Επιτροπή ως υποχρεωτική.

4.14.1. Πράγματι μόνο ο μηχανισμός αυτός δύναται να εξασφαλίσει μία πραγματική εναρμόνιση, διότι οι συνέπειες αυτής της νομοθετικής επιλογής δεν περιορίζονται στο επίπεδο της διπλής δράσης προστασίας (βλ. π.χ. κανόνες σχετικούς με την προτεραιότητα).

4.14.2. Επιπλέον, κρίνεται σκόπιμο να «υποχρεούται» ο καταθέτης της αίτησης να διατηρεί την προστασία μόνο μέσω διπλώματος ευρεσιτεχνίας, διότι το μεγαλύτερο κόστος που συνδέεται με αυτό θα αντισταθμίζεται μέσω των ειδικών χαρακτηριστικών αυτού του είδους προστασίας, κυρίως όσον αφορά τη νομική ασφάλεια.

4.15. Άρθρο 23

Η ΟΚΕ πιστεύει ότι στον κατάλογο των λόγων απόσβεσης των υποδειγμάτων χρησιμότητας θα πρέπει να προστεθεί, ως συνέχεια αυτού που αναφέρθηκε στο προηγούμενο σημείο, η απόσβεση με την απόκτηση του διπλώματος ευρεσιτεχνίας για την ίδια εφεύρεση, για λόγους που ήδη αναφέρθησαν. Επιπλέον, πιστεύει ότι η μη καταβολή φόρων δεν θα πρέπει να θεωρείται ως αιτία απόσβεσης, αλλά ως απλή απουσία των προϋποθέσεων παραχώρησης. Ωστόσο, η ΟΚΕ συνιστά, στον κατάλογο των φόρων που αναφέρονται στο σημείο 2 του άρθρου 8, να περιληφθούν, επίσης, οι φόροι παράτασης.

4.16. Άρθρο 24

Η ΟΚΕ, αν και αποδέχεται τις αρχές που προτείνονται, συνιστά στην Επιτροπή ορισμένες τροποποιήσεις όσον αφορά τη διατύπωση του άρθρου αυτού, κυρίως όσον αφορά τις παραγράφους οι οποίες προσδιορίζουν τους λόγους που χρησιμεύουν ως βάση για τις αιτήσεις ακύρωσης των υποδειγμάτων χρησιμότητας.

4.17. Άρθρο 25

Όσον αφορά τις ημερομηνίες μεταφοράς της παρούσας Οδηγίας στις εθνικές νομοθεσίες, η ΟΚΕ τονίζει όπως πάντα ότι οποιαδήποτε μεταφορά θα πρέπει να εξαρτάται από την εναρμόνιση που θα πραγματοποιηθεί στο επίπεδο της προστασίας μέσω διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, εφόσον αυτή αποτελεί τη λυδία λίθο του όλου του προβλήματος.

5. Συμπεράσματα

5.1. Τα υποδείγματα χρησιμότητας αποτελούν ένα κατάλληλο μέσο προστασίας της βιομηχανικής ιδιοκτησίας και επομένως συμβάλλουν στην ανάπτυξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στο βαθμό που επιτρέπουν επενδύσεις στους τομείς της έρευνας και της ανάπτυξης.

5.2. Η συνύπαρξη διαφόρων εθνικών συστημάτων προστασίας της βιομηχανικής ιδιοκτησίας μέσω των υποδειγμάτων χρησιμότητας μπορεί να αποβεί επιζήμια για την υλοποίηση της ελεύθερης κυκλοφορίας προϊόντων και να αποτελέσει ένα μηχανισμό δημιουργίας στρεβλώσεων στον ανταγωνισμό.

5.3. Τα υποδείγματα χρησιμότητας αποτελούν ιδανικό μηχανισμό για την προστασία των εφευρέσεων για τις οποίες δεν μπορεί να χορηγηθεί δίπλωμα ευρεσιτεχνίας και, στο μέτρο αυτό, αποτελούν ένα νομικό μέσο ιδιαιτέρως κατάλληλο για τις ΜΜΕ.

5.4. Η πρωτοβουλία της Επιτροπής αποδεικνύεται κατάλληλη για την υλοποίηση των επιδιωκόμενων στόχων, αν και επιδέχεται τεχνικές τελειοποιήσεις, όπως επισημαίνεται στην παρούσα γνωμοδότηση.

5.5. Επιπλέον η παρούσα πρωτοβουλία είναι σκόπιμο να εξεταστεί μαζί με τις πρωτοβουλίες που αποσκοπούν στη ρύθμιση της προστασίας μέσω του συστήματος διπλώματος ευρεσιτεχνίας, λόγω της εγγύτητας που υπάρχει μεταξύ των δύο εν λόγω συστημάτων.

Βρυξέλλες, 27 Μαΐου 1998.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Tom JENKINS

() ΕΕ C 36 της 3.2.1998, σ 13.

() COM(97) 691 τελικό, ΕΕ C 36 της 3.2.1998.

() COM(95) 370 τελικό.

() ΕΕ C 174 της 17.6.1996.

() COM(97) 691 τελικό, ΕΕ C 36 της 3.2.1998, σ. 3, σημείο 3.

() COM(97) 691 τελικό, ΕΕ C 36 της 3.2.1998, σ. 4, σημείο 6.

() ΕΕ C 174 της 17.6.1996, σ. 10, σημείο 5.5.

() ΕΕ C 174 της 17.6.1996, σημείο 5.3.3.

() COM(97) 314 τελικό - «Πράσινο Βιβλίο για το κοινοτικό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας και το σύστημα διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας στην Ευρώπη» ΕΕ C 129 της 27.4.1998.

() ΕΕ C 174 της 17.6.1996, σ. 5, σημείο 2.8.

() COM(95) 370 τελικό, σ. 6 και επόμενες σελίδες.

() COM(97) 691 τελικό, ΕΕ C 36 της 3.2.1998, σ. 6, σημείο 10.

() ΕΕ C 174 της 17.6.1996, σ. 13, σημείο 6.11.

() ΕΕ C 174 της 17.6.1996, σ. 9, σημείο 5.3.1.

() COM(97) 691 τελικό, ΕΕ C 36 της 3.2.1998, σ. 3, σημείο 1.

() COM(95) 370 τελικό, σ. 76, 4η παράγραφος.