Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση μιας κοινοτικής πρωτοβουλίας με στόχο την ενίσχυση της εκδήλωσης «Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης»

(97/C 362/09) (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) COM(97) 549 τελικό - 97/0290(COD)

(Υποβλήθηκε από την Επιτροπή στις 30 Οκτωβρίου 1997)

ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 128,

την πρόταση της Επιτροπής,

τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών,

Αποφασίζοντας:

σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 189 Β της συνθήκης,

Εκτιμώντας:

ότι η Ευρώπη, καθ' όλη τη διάρκεια της ιστορίας της, στάθηκε και παραμένει ένας πόλος πολιτιστικής ανάπτυξης που χαρακτηρίζεται από εξαιρετικό πλούτο και μεγάλη ποικιλομορφία και ότι το φαινόμενο της αστικοποίησης έχει διαδραματίσει θεμελιώδη ρόλο κατά τη διαμόρφωση και την ακτινοβολία των ευρωπαϊκών πολιτισμών 7

ότι, εφόσον η συνθήκη ΕΚ (άρθρο 128) αναθέτει στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα αρμοδιότητες σε πολιτιστικά ζητήματα, καθίσταται επιτακτικό να τοποθετηθούν σε νέα νομική βάση όλες οι ενέργειες ενθάρρυνσης τις οποίες διεξάγει η Κοινότητα στον πολιτιστικό τομέα, ανάλογα με τους στόχους και τα μέσα που προβλέπει η συνθήκη για την Κοινότητα 7

ότι οι αρμόδιοι για πολιτιστικά θέματα υπουργοί, που συνήλθαν στα πλαίσια του Συμβουλίου, ενέκριναν στις 13 Ιουνίου 1985 ψήφισμα σχετικά με την ετήσια διοργάνωση της «Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης», με βασικότερο στόχο να «καταστούν προσιτές στο ευρύ κοινό ορισμένες πολιτιστικές πλευρές της εν λόγω πόλης, περιφέρειας ή χώρας», εκδήλωση την οποία ενισχύει χρηματικά η Ευρωπαϊκή Κοινότητα 7

ότι το Κοινοβούλιο, κατά τη διάρκεια των συζητήσεων που προηγήθηκαν της γνώμης που εξέδωσε στις 7 Απριλίου 1995 σχετικά με το πρόγραμμα Καλειδοσκόπιο (1) ζήτησε από την Επιτροπή να υποβάλει πρόγραμμα για την «Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης» από το έτος 2001 και μεταγενέστερα με βάση το άρθρο 128 της συνθήκης ΕΚ 7

ότι μια κοινοτική πρωτοβουλία για την ενίσχυση της «Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης» θα πρέπει να ανταποκρίνεται σε καθορισμένος στόχους και να χρησιμοποιεί πόρους που προβλέπει η συνθήκη σύμφωνα με τους όρους οι οποίοι ορίζονται στο άρθρο 128 7

ότι για να ανταποκριθεί στις αρχές δράσης που ορίζονται στο άρθρο 128, πρέπει να ορίζεται κάθε χρόνο μία «Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης» η οποία θα έχει ως αποστολή να υλοποιήσει ένα πολιτιστικό σχέδιο επί ενός ειδικού θέματος κοινοτικού ενδιαφέροντος, σε συνεργασία ενδεχομένως με άλλες ευρωπαϊκές πόλεις 7

ότι πρέπει να τεθεί τέρμα στην εκδήλωση «Ευρωπαϊκός Πολιτιστικός Μήνας» 7

ότι μέχρι τώρα προβλεπόταν μια κοινοτική συνδρομή για την «Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης» και για τον «Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Μήνα» στο πλαίσιο του προγράμματος Καλειδοσκόπιο και ότι το πρόγραμμα αυτό πρόκειται να τελειώσει το 1998 (2) 7

ότι η απόφαση του Συμβουλίου της 30ής Ιουνίου 1997 με την οποία ζητείται από την Επιτροπή, βάσει του άρθρου 152 της συνθήκης ΕΚ, να πραγματοποιήσει μια μελέτη πριν την υποβολή προτάσεων για την καθιέρωση ενός ενιαίου προγράμματος για τον πολιτισμό πριν το Μάιο του 1998, στο πλαίσιο του οποίου θα ενσωματωθεί, συμπεριλαμβανομένης και της χρηματοδότησής της, μια δράση με τον τίτλο «Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης»,

ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ:

Άρθρο 1

Η Κοινότητα οργανώνει μια πρωτοβουλία με τον τίτλο «Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης». Η πρωτοβουλία αυτή έχει ως στόχο να αξιοποιήσει τον πλούτο, την ποικιλία και τα κοινά χαρακτηριστικά των ευρωπαϊκών πολιτισμών και να συμβάλει στη βελτίωση της αμοιβαίας γνωριμίας μεταξύ των πολιτών της Ένωσης.

Άρθρο 2

Η επιλογή της «Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης» από το έτος 2002 γίνεται με βάση τους ακόλουθους κανόνες:

- τρία χρόνια πριν την έναρξη της εκδήλωσης τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη υποβάλλουν στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή το φάκελο υποψηφιότητας της επιλέξιμης ή των επιλέξιμων πόλεων για κάθε έτος, όπως περιγράφεται στο άρθρο 3,

- η Επιτροπή ορίζει μια επιτροπή η οποία θα κληθεί να εκφέρει τη γνώμη της σχετικά με τις υποψηφιότητες που θα υποβάλλονται λαμβάνοντας υπόψη τους στόχους και τα χαρακτηριστικά της παρούσας δράσης. Η επιτροπή αυτή αποτελείται από 7 ανεξάρτητες διακριμένες προσωπικότητες εκ των οποίων δύο ορίζονται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, δύο από το Συμβούλιο, δύο από την Επιτροπή και μια από την Επιτροπή Περιφερειών. Η επιτροπή αυτή υποβάλλει τη γνώμη της στην Επιτροπή,

- με βάση την πρόταση της Επιτροπής και μετά από διαβούλευση με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο επιλέγει με ειδική πλειοψηφία την «Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης».

Άρθρο 3

Ο φάκελος της υποψηφιότητας πρέπει να περιλαμβάνει ένα ευρωπαϊκό πολιτιστικό σχέδιο που αφορά ένα ειδικό θέμα ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος και βασίζεται κυρίως στην πολιτιστική συνεργασία σύμφωνα με τους στόχους και τις δράσεις που προβλέπονται στο άρθρο 128 της συνθήκης ΕΚ. Το σχέδιο αυτό μπορεί να υλοποιηθεί σε συνεργασία και με άλλες ευρωπαϊκές πόλεις.

Στο φάκελο πρέπει να προσδιορίζεται πώς - με βάση το επιλεγέν θέμα - σκοπεύει η υποψήφια ευρωπαϊκή πόλη:

- να παρουσιάσει στους ευρωπαίους τα κοινά πολιτιστικά ρεύματα που αυτή έχει εμπνεύσει ή στα οποία έχει συνεισφέρει σημαντικά,

- να προωθήσει τις πολιτιστικές εκδηλώσεις και δημιουργίες σε συνεργασία με πολιτιστικούς φορείς άλλων πόλεων των κρατών μελών της Ένωσης και με στόχο την καθιέρωση διαρκών πολιτιστικών συνεργασιών,

- να υποδεχθεί τους πολίτες της Ένωσης και να ευνοήσει την ευρύτερη δυνατή διάδοση των προβλεπόμενων ενεργειών μέσω την πολυμέσων και της πολυγλωσσικής προσέγγισης,

- να προωθήσει το διάλογο μεταξύ των πολιτισμών της Ευρώπης και των άλλων πολιτισμών του κόσμου.

Άρθρο 4

Η παρούσα πρωτοβουλία είναι ανοικτή για τη συμμετοχή των χωρών του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου, των συνδεδεμένων χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, της Κύπρου καθώς και των τρίτων ευρωπαϊκών χωρών που έχουν συνάψει συμφωνίες συνεργασίας με την Κοινότητα, οι οποίες περιλαμβάνουν μια πολιτιστική ρήτρα.

Άρθρο 5

Η Επιτροπή είναι υπεύθυνη για την εφαρμογή της παρούσας πρωτοβουλίας. Καταρτίζει κάθε χρόνο μια έκθεση αξιολόγησης με βάση τα αποτελέσματα του προηγούμενου έτους. Η έκθεση αυτή υποβάλλεται στο Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο και στην Επιτροπή Περιφερειών.

Άρθρο 6

Η παρούσα πρωτοβουλία, η οποία περιλαμβάνει λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με τη διαδικασία καθώς και τις προθεσμίες υποβολής των υποψηφιοτήτων, θα δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, τεύχος C.

Άρθρο 7

Η παρούσα απόφαση τίθετει σε ισχύ στις . . .

(1) Βλέπε έκθεση του κ. Augias PE 211.166/τελ. της 27. 3. 1995. Τροποποιημένη πρόταση της Επιτροπής COM(95) 373 τελικό της 28. 7. 1995. Απόφαση αριθ. 719/96/ΕΚ της 29. 3. 1996 (11η αιτιολογική σκέψη) για τη θέσπιση προγράμματος στήριξης των καλλιτεχνικών και πολιτιστικών δραστηριοτήτων με ευρωπαϊκή διάσταση (Καλειδοσκόπιο).

(2) Απόφαση αριθ. 719/96/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 29. 3. 1996 για τη θέσπιση του προγράμματος Καλειδοσκόπιο (δράση 4).

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Κοινοτική πρωτοβουλία «Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης»

Όροι συμμετοχής

Η Κοινότητα, στην προσπάθειά της να προωθήσει τον πολιτισμό και τη βελτίωση της αμοιβαίας γνωριμίας των πολιτών της Ευρώπης και να ενθαρρύνει τη συνεργασία και τις ανταλλαγές μεταξύ των ευρωπαϊκών πολιτιστικών φορέων, προτίθεται να ενισχύσει την πρωτοβουλία «Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης». Για το σκοπό αυτό η Κοινότητα οργανώνει την παρούσα πρωτοβουλία σύμφωνα με τους ακόλουθους κανόνες:

1. Η πρωτοβουλία περιλαμβάνει την επιλογή κάθε χρόνο μιας πόλης, η οποία θα αποκαλείται «Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης», σύμφωνα με τους στόχους που προβλέπονται στο άρθρο 1.

Η επιλογή αυτή θα γίνει βάσει των φακέλων υποψηφιότητας σχετικά με ένα πολιτιστικό σχέδιο που θα αφορά ένα ειδικό θέμα ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος, το οποίο θα μπορεί να υλοποιηθεί σε συνεργασία με άλλες πόλεις και να βασίζεται κυρίως στην πολιτιστική συνεργασία, σύμφωνα με τους στόχους και τις δράσεις που προβλέπονται στο άρθρο 128 της συνθήκης ΕΚ.

Αυτό το ευρωπαϊκό πολιτιστικό σχέδιο θα πρέπει να περιλαμβάνει ειδικές δράσεις που θα έχουν τους ακόλουθους στόχους:

- αξιοποίηση των κοινών πολιτιστικών ρευμάτων κατά τη διαμόρφωση των οποίων η πόλη έχει διαδραματίσει ιδιαίτερο ρόλο,

- πραγματοποίηση κοινών πολιτιστικών εκδηλώσεων και δημιουργιών (μουσική, χορός, θέατρο, εικαστικές τέχνες, κινηματογράφος κ.λπ.) με στόχο να αναδειχθεί ο πολιτισμός της πόλης σε συνεργασία με πολιτιστικούς φορείς άλλων πόλεων των κρατών μελών της Ένωσης και με απώτερο σκοπό την καθιέρωση διαρκών συνεργασιών,

- παρουσίαση στους πολίτες της Ένωσης προσωπικοτήτων και γεγονότων που έχουν σημαδέψει την ιστορία και τον πολιτισμό της πόλης,

- ανάληψη πρωτοβουλιών για την πρόσβαση και την ευαισθητοποίηση σε θέματα υλικής και πραγματικής κληρονομιάς καθώς και στις πολιτιστικές δημιουργίες που χαρακτηρίζουν την πόλη,

- παρουσίαση της πολιτιστικής κληρονομιάς η οποία μερικές φορές δεν είναι και τόσο γνωστή αλλά θα άξιξε, λόγω της ποιότητάς της, να γίνει περισσότερο γνωστή στους ευρωπαίους πολίτες,

- οργάνωση ειδικών πολιτιστικών σχεδίων για τη διευκόλυνση της πρόσβασης των νέων στον πολιτισμό,

- οργάνωση ειδικών πολιτιστικών σχεδίων για την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής,

- διάδοση των προγραμματισμένων ενεργειών ιδίως με τα πολυμέσα και τα οπτικοασκουστικά μέσα καθώς και με την πολυγλωσσική προσέγγιση,

- ανάληψη προωτοβουλιών για την προώθηση και τη διαχείριση του πολιτισμού,

- συμβολή στην ανάπτυξη της οικονομικής δραστηριότητας, κυρίως της απασχόλησης και του τουρισμού,

- ανάγκη ανάπτυξης του ποιοτικού πολιτιστικού τουρισμού με καινοτόμο χαρακτήρα (εναλλακτικές μορφές τουρισμού, πρωτότυπες μεθόδοι διαχείρισης των τουριστικών ροών, νέα συστήματα συνεργασίας μεταξύ των ενδιαφερόμενων φορέων) λαμβανομένης υπόψη της σημασίας που έχει στο πλαίσιο αυτό να εξασφαλίζεται η διαρκής διαχείριση της πολιτιστικής κληρονομιάς και η εναρμόνιση των προσδοκιών των επισκεπτών (υποδοχή, πλαισίωση, πληροφόρηση, στέγαση), με τις προσδοκίες του τοπικού πληθυσμού (σεβασμός της ποιότητας ζωής, του περιβάλλοντος κ.λπ.),

- ανάληψη πρωτοβουλιών για την προώθηση του πολιτιστικού διαλόγου μεταξύ των λαών της Ευρώπης και των λαών του υπόλοιπου κόσμου.

2. Οι υποψηφιότητες θα στέλνονται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή από τα κράτη μέλη, τα οποία θα πρέπει να χρησιμοποιήσουν το έντυπο υποψηψιότητας που δημοσιεύεται στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

Ο φάκελος υποψηφιότητας θα πρέπει να περιλαμβάνει την παρουσίαση του ειδικού θέματος ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος στο οποίο βασίζεται το πολιτιστικό σχέδιο της πόλης 7 μια λεπτομερή περιγραφή των ειδικών δράσεων που θα γίνουν (βλέπε σημείο 1) και οι οποίες θα πρέπει να πληρούν τα κριτήρια που προβλέπονται στο άρθρο 3, τα αναμενόμενα έξοδα και έσοδα, τη χρηματική συνεισφορά των ενδιαφερόμενων κρατών μελών καθώς και τα αναμενόμενα αποτελέσματα.

3. Οι υποψηφιότητες θα πρέπει να υποβάλλονται από τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη 3 χρόνια πριν την προβλεπόμενη ημερομηνία έναρξης αυτής της ετήσιας εκδήλωσης.

Οι αποφάσεις σχετικά με την επιλογή της «Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης» λαμβάνονται κατά τη διάρκεια του έτους που υποβάλλονται οι υποψηφιότητες.

4. Ο φάκελος υποψηφιότητας των πόλεων πρέπει να περιλαμβάνει ένα ισοσκελισμένο σχέδιο χρηματοδότησης και να αναφέρει τα απαραίτητα μέσα για την υλοποίησή του.