[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 17.6.2005

SEC(2005) 805 τελικό

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

Έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού 2004

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

Εισαγωγή 6

Εισαγωγή του Γενικού Διευθυντή Ανταγωνισμού 6

I – Συμπράξεις και καταχρήσεις δεσπόζουσας θέσης: άρθρα 81, 82 και 86 της συνθήκης ΕΚ 14

A – Νομοθετικοί και ερμηνευτικοί κανόνεσ 14

1. Εκσυγχρονισμός της αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας: εκτελεστικός κανονισμός 773/2004, Κατευθυντήριες γραμμές και ανακοινώσεις 14

2. Κανονισμός και κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την απαλλαγή κατά κατηγορία των συμφωνιών μεταφοράς τεχνολογίας 16

3. Κανονισμοί απαλλαγής κατά κατηγορία στον τομέα των μεταφορών 19

3.1 Θαλάσσιες μεταφορές 19

3.2 Αεροπορικές μεταφορές 21

4. Αναθεώρηση των διαδικαστικών κανόνων: νέα ανακοίνωση για την πρόσβαση στον φάκελο 22

B – Εφαρμογή των άρθρων 81, 82 και 86 24

1. Κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης (αρθρο 82 EΚ) 24

1.1 Αποφάσεις 24

1.2 Εξέταση άλλων υποθέσεων και απόρριψη καταγγελιών 29

2. Συμπράξεις 32

3. Άλλες συμφωνίες και εναρμονισμένες πρακτικές 37

3.1 Αποφάσεις της Επιτροπής 37

3.2 Εξελίξεις σε άλλες υποθέσεις 42

3.3 Έρευνες κατά τομείς 44

4. Κρατικά μέτρα (δημόσιες επιχειρήσεις/επιχειρήσεις με αποκλειστικά ή ειδικά δικαιώματα) 47

4.1 Αποφάσεις 47

4.2 Απόρριψη καταγγελιών 49

Γ – Επισκόπηση της συνεργασίας στο ευρωπαϊκό δίκτυο ανταγωνισμού (ΕΔΑ) 50

1. Γενική επισκόπηση 50

2. Εφαρμογή των κοινοτικών κανόνων ανταγωνισμού από τα εθνικά δικαστήρια στην ΕΕ: Έκθεση σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 15 του κανονισμού 1/2003 52

3. Ενέργεια 53

4. Μεταφορές 54

5. Χρηματοοικονομικές υπηρεσίες 55

Δ – Επιλεγμένες δικαστικές υποθέσεις 56

ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΕΣ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΕΣ 62

ΙΙ - Έλεγχος συγκεντρώσεων 65

Α – Νομοθετικοί και ερμηνευτικοί κανόνες 66

1. Αναδιατυπωμένος κανονισμός για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων, νέες ανακοινώσεις και τροποποιημένος κανονισμός εφαρμογής 66

1.1. Νέος κανονισμός για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων: Κανονισμός 139/2004 66

1.2. Αναθεωρημένη εκτελεστική νομοθεσία 66

1.3. Αναθεωρημένη «ανακοίνωση για απλοποιημένη διαδικασία». 71

1.4. Νέα ανακοίνωση για τους παρεπόμενους περιορισμούς 74

1.5. Ανακοίνωση για την αξιολόγηση οριζόντιων συγκεντρώσεων 75

B – Υποθέσεις της Επιτροπής 77

1. Αποφάσεις βάσει του άρθρου 8 77

2. Αποφάσεις βάσει του άρθρου 6 παράγραφος (1) στοιχείο (β) και του άρθρου 6 παράγραφος (2) 87

3. ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ 99

4. Aποσυρθείσες κοινοποιήσεις 101

Γ—Επιλεγμένες δικαστικές υποθέσεις 103

Δ - Στατιστικές 107

III – Εξελίξεις ανά τομέα 109

A – Απελευθερωμένοι τομείς 109

1. Ενέργεια 109

2. Ηλεκτρονικές επικοινωνίες 111

3. Μεταφορές 114

3.1 Αερομεταφορές 114

3.2 Σιδηροδρομικές μεταφορές 114

4. Χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες 115

B – Λοιποί τομείς 117

1. Ελεύθερα επαγγέλματα 117

IV – Έλεγχος των κρατικών ενισχύσεων 122

A – Νομοθετικοί και ερμηνευτικοί κανόνες 122

1. Κανονισμοί, κατευθυντήριες γραμμές και ανακοινώσεις 122

1.1. Διαδικαστικοί κανόνες 122

1.2. Έρευνα και ανάπτυξη 125

1.3. Ενισχύσεις για κατάρτιση 127

1.4. Διάσωση και αναδιάρθρωση 127

2. Ναυπηγική βιομηχανία 130

3. Γεωργία: Εξελίξεις της πολιτικής και νομοθετικές πρωτοβουλίες κατά το 2004 130

4. Αλιεία 134

5. Άνθρακας και μεταφορές 135

6. Δημόσιες υπηρεσίες/υπηρεσίες γενικού (οικονομικού) συμφέροντος 137

7. Διαφάνεια 139

B – Υποθέσεις 141

1. Ελευθερωμένες αγορές 141

2. Ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης 144

3. Περιφερειακές ενισχύσεις 154

4. Αποφάσεις για τη μη ύπαρξη κρατικής ενίσχυσης 159

5. Φορολογικές ενισχύσεις 160

6. Ενισχύσεις στην έρευνα και ανάπτυξη 164

7. Ενισχύσεις για την προστασία του περιβάλλοντος 167

8. Διεύρυνση 170

9. Ναυπηγική βιομηχανία 173

10. Γεωργία 175

11. Αλιεία 183

12. Ανθρακας και μεταφορές 183

13. Δημόσια τηλεόραση, ευρυζωνικές επικοινωνίες, τομεας κινηματογραφου 189

Γ – Εφαρμογή των αποφάσεων σχετικά με κρατικές ενισχύσεις 194

1. Εισαγωγή 194

2. Ατομικές περιπτώσεις 196

Δ – Επιλογή υποθέσεων του Δικαστηρίου 197

V – Διεθνείς δραστηριότητες 202

A – Διεύρυνση και Δυτικά Βαλκάνια 202

B – Πολιτική γειτονίας 204

Γ – Διμερής συνεργασία 205

1. Εισαγωγή 205

2. Συμφωνίες με τις ΗΠΑ, τον Καναδά και την Ιαπωνία 205

3. Συνεργασία με άλλες χώρες και περιφέρειες 208

Δ – Πολυμερής συνεργασία 211

1. Διεθνές Δίκτυο Ανταγωνισμού 211

2. ΟΟΣΑ 214

VI – Προοπτικές για το 2005 217

1. Περιοριστικές συμφωνίες και καταχρήσεις δεσπόζουσας θέσης 217

2. Συγκεντρώσεις 217

3. Κρατικές ενισχύσεις 218

4. Διεθνείς δραστηριότητες 218

Παράρτημα – Υποθέσεις που συζητήθηκαν στην έκθεση 220

1. Άρθρα 81, 82 και 86 220

2. Έλεγχος συγκεντρώσεων 220

3. Κρατικές ενισχύσεις 221

Εισαγωγή

Εισαγωγή του Γενικού Διευθυντή Ανταγωνισμού

Στη διάρκεια του 2004, οι εργασίες της Γενικής Διεύθυνσης Ανταγωνισμού (ΓΔ Ανταγωνισμού) επηρεάστηκαν από σημαντικές εξελίξεις: διεύρυνση της ΕΕ σε 25 μέλη, εκσυγχρονισμός των κανόνων ανταγωνισμού, ανάληψη καθηκόντων της νέας Επιτροπής τον Νοέμβριο και εσωτερική αναδιοργάνωση της ΓΔ συνεπεία του εκσυγχρονισμού. Οι εξελίξεις αυτές αντικατοπτρίζονται στους γενικούς στόχους της πολιτικής ανταγωνισμού που έθεσε η Επιτροπή για το 2005 και τα επόμενα χρόνια, βασιζόμενη στην απόφασή της σχετικά με την ετήσια στρατηγική πολιτικής (ΕΣΠ) για το 2005 και στις πολιτικές προτεραιότητες της νέας Επιτροπής. Η Ετήσια Έκθεση Ανταγωνισμού για το 2004 αποτελεί συνεπώς την κατάλληλη ευκαιρία για να εκτεθεί στο ευρύτερο κοινό ο μεσοπρόθεσμος προσανατολισμός των εργασιών της Επιτροπής στον τομέα της πολιτικής ανταγωνισμού.

Η αλληλεπίδραση της πολιτικής ανταγωνισμού με τις άλλες πολιτικές της Επιτροπής

Στην απόφασή της για την ΕΣΠ του 2005, η οποία έτυχε ευνοϊκής υποδοχής από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, η Επιτροπή έθεσε ως κεντρικό πολιτικό στόχο της την ανάκαμψη των ρυθμών ανάπτυξης, σε μια προσπάθεια να βελτιωθεί η ανταγωνιστικότητα του ευρωπαϊκού μοντέλου με ταυτόχρονη διατήρηση της ευημερίας, της απασχόλησης, της συνοχής και της προστασίας του περιβάλλοντος. Η είσοδος των δέκα νέων κρατών μελών έδωσε μια πρόσθετη γεωγραφική διάσταση στον στόχο για βελτίωση της οικονομικής ανάπτυξης στην εσωτερική αγορά. Βασικός στόχος στην πολιτική ατζέντα της νέας Επιτροπής είναι να ενεργοποιηθεί εκ νέου η διαδικασία της Λισσαβόνας που ξεκίνησε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του 2000 και αποσκοπούσε γενικότερα να καταστήσει την Ένωση την ανταγωνιστικότερη και δυναμικότερη οικονομία της γνώσης ανά την υφήλιο. Η Επιτροπή θα λάβει υπόψη της τις συστάσεις της ομάδας υψηλού επιπέδου, της οποίας προΐσταται ο κ. Wim Kok, όσον αφορά την επίτευξη των στόχων της Λισσαβόνας.

Στηρίζοντας το πλαίσιο της ανταγωνιστικότητας που ορίζεται στην ΕΣΠ του 2005, η Επιτροπή θα προχωρήσει στην εφαρμογή του φιλόδοξου προγράμματος αναθεώρησης των διατάξεων που ισχύουν στον τομέα του ανταγωνισμού, και ιδίως των κρατικών ενισχύσεων, και θα συνεχίσει τον εκσυγχρονισμό της αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας και τις σημαντικές μεταρρυθμίσεις στον έλεγχο των συγκεντρώσεων που άρχισε το 2004. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή προτίθεται να προωθήσει την προδραστική εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού σε όλη την ΕΕ.

Σε συνδυασμό με την αυστηρή εφαρμογή της πολιτικής ανταγωνισμού, η ενδελεχής εξέταση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας που ισχύει σε διάφορους οικονομικούς κλάδους, όπως οι βιομηχανίες δικτύων και οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, προκειμένου να αξιολογηθούν οι επιπτώσεις στον ανταγωνισμό, μπορεί να επηρεάσει πολύ θετικά την ανταγωνιστικότητα και την ανάπτυξη της ευρωπαϊκής οικονομίας, καθώς και τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, προστατεύοντας παράλληλα τα συμφέροντα και ενισχύοντας την εμπιστοσύνη των καταναλωτών.

Μεταξύ των βασικών πολιτικών προτεραιοτήτων που καθορίζονται στην έκθεση Kok για την επίτευξη των στόχων της Λισσαβόνας, η πολιτική ανταγωνισμού μπορεί να συμβάλει σημαντικά σε τρία επίπεδα:

Προώθηση της κοινωνίας της γνώσης . Η έντονη ανταγωνιστική πίεση δημιουργεί ισχυρά κίνητρα στις επιχειρήσεις ώστε να επενδύουν συνεχώς στην καινοτομία και στην έρευνα και ανάπτυξη (Ε&Α). Ενισχύοντας τα κίνητρα για καινοτομία και εστιάζοντας παράλληλα στους περιορισμούς που μπορεί να παρακωλύσουν σοβαρά τον ανταγωνισμό, η πολιτική ανταγωνισμού μπορεί να συμβάλει ώστε οι ευρωπαϊκές οικονομίες να γίνουν περισσότερο δυναμικές και να υλοποιηθούν έτσι οι στόχοι της Λισσαβόνας. Συγκεκριμένα, η πολιτική κρατικών ενισχύσεων μπορεί να συμβάλει στην κοινωνία της γνώσης, με την καλύτερη στόχευση των πόρων που διατίθενται από το κράτος για τη στήριξη κλάδων όπως η έρευνα και ανάπτυξη, η καινοτομία και η κατάρτιση.

Ανάπτυξη της ενιαίας αγοράς . Δώδεκα χρόνια μετά την τυπική ολοκλήρωσή της, η εσωτερική αγορά δεν έχει ακόμα αξιοποιήσει όλο της το δυναμικό. Ένας από τους λόγους είναι ότι η κατάργηση των φραγμών στις διασυνοριακές συναλλαγές δεν συνδέεται αυτόματα με την ανάπτυξη αποτελεσματικού ανταγωνισμού. Τόσο το κανονιστικό πλαίσιο όσο και η εφαρμογή του πρέπει να δημιουργούν ένα περιβάλλον που προκαλεί και ευνοεί τον ανταγωνισμό, την είσοδο νέων επιχειρήσεων στην αγορά και την καινοτομία. Η εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού και η ευαισθητοποίηση για την τήρησή τους μπορούν να συμβάλουν στην καλύτερη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, ιδίως σε κλάδους που θεωρούνται βασικοί για την ατζέντα της Λισσαβόνας, επειδή αφορούν βασικές συνιστώσες της ευρωπαϊκής οικονομίας. Οι ανοικτές και ανταγωνιστικές ευρωπαϊκές αγορές θα κάνουν τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις περισσότερο ανταγωνιστικές διεθνώς, προς όφελος των ευρωπαίων καταναλωτών και της ευρωπαϊκής απασχόλησης. Η ίδια η εφαρμογή των κανόνων, που αποσκοπεί στην άρση των σημαντικών εμποδίων στον ανταγωνισμό στις αγορές, βοηθά στη δημιουργία υγιών συνθηκών ανάπτυξης.

Προώθηση ευνοϊκού κλίματος για τις επιχειρήσεις. Η πολιτική ανταγωνισμού μπορεί να συμβάλει σημαντικά στη δημιουργία ευνοϊκών συνθηκών για τις επιχειρήσεις. Οι κανόνες κρατικών ενισχύσεων διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στις προσπάθειες για βελτίωση της πρόσβασης των μικρομεσαίων και των νέων επιχειρήσεων στα επιχειρηματικά κεφάλαια. Επίσης, η διεθνής πολιτική ανταγωνισμού συμβάλλει στην ενίσχυση της συνοχής σε παγκόσμιο επίπεδο και στην προβλεψιμότητα που απαιτείται από τις επιχειρήσεις. Τέλος, δίνεται η δυνατότητα να εξετάζονται διεξοδικά τα νέα και τα υφιστάμενα κανονιστικά πλαίσια σε άλλους σημαντικούς τομείς πολιτικής, σύμφωνα με τις αρχές του ανταγωνισμού, ώστε να αποφεύγεται ο χωρίς λόγο περιορισμός του ανταγωνισμού λόγω κανονιστικών ρυθμίσεων. Η ευαισθητοποίηση σε θέματα ανταγωνισμού μπορεί έτσι να συμβάλει στη διαμόρφωση ευρωπαϊκών και εθνικών κανονιστικών πλαισίων με σκοπό τη δημιουργία ευνοϊκού καθεστώτος για τον ανταγωνισμό και την ανταγωνιστικότητα.

Γενικοί στόχοι της πολιτικής ανταγωνισμού

Προτεραιότητες όσον αφορά την εφαρμογή: εστίαση στις πλέον επιζήμιες για την ευρωπαϊκή οικονομία αντιανταγωνιστικές πρακτικές. Με τους νέους κανονισμούς για τις συμπράξεις και τις συγκεντρώσεις η ΓΔ Ανταγωνισμού θα μπορεί να καθορίζει καλύτερα τις προτεραιότητές της όσον αφορά τον έλεγχο της εφαρμογής, ώστε να επικεντρώνεται στις πρακτικές και συγκεντρώσεις που έχουν τις πλέον αρνητικές επιπτώσεις στην ευημερία των καταναλωτών.

Στον τομέα της αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας, με τον κανονισμό αριθ. 1/2003 θεσπίσθηκε ένα νέο σύστημα ελέγχου της εφαρμογής των κανόνων ανταγωνισμού, στο οποίο έχουν αρμοδιότητα η Επιτροπή και τα κράτη μέλη. Για τον σκοπό αυτό, η Επιτροπή και τα 25 κράτη μέλη δημιούργησαν ένα Ευρωπαϊκό Δίκτυο Ανταγωνισμού (ΕΔΑ), στο οποίο η ΓΔ Ανταγωνισμού διαδραματίζει κεντρικό ρόλο. Δημιουργείται έτσι ένα σημαντικό δυναμικό για πιο αποτελεσματική και προδραστική εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού της ΕΕ. Ωστόσο, θα χρειάζεται καλύτερη παρακολούθηση των αγορών προκειμένου να διαπιστώνεται ποιες πρακτικές ενδέχεται να δημιουργήσουν τα μεγαλύτερα προβλήματα στον ανταγωνισμό και τους καταναλωτές. Ο νέος κανονισμός αποτελεί επίσης ένα πρώτο βήμα για την ενίσχυση της προσφυγής εκ μέρους ιδιωτών ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων, στα οποία παρέχεται επίσης η εξουσία εφαρμογής του άρθρου 81 παράγραφος 3. Η εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού θα εξακολουθήσει να επικεντρώνεται στις παράνομες συμπράξεις, τις καταχρήσεις δεσποζουσών θέσεων, τις ασυμβίβαστες κρατικές ενισχύσεις και τους πρόσφατα απελευθερωμένους και άλλους ρυθμιζόμενους κλάδους της οικονομίας.

Στον τομέα του ελέγχου των συγκεντρώσεων, με τον νέο κανονισμό αυξάνονται οι δυνατότητες παραπομπής υποθέσεων από τα κράτη μέλη προς την Επιτροπή και αντίστροφα, πράγμα το οποίο θα βοηθήσει την Επιτροπή να εστιάσει τις δραστηριότητές της σε υποθέσεις που έχουν καθαρά διασυνοριακή διάσταση. Επιπλέον, με το νέο ουσιαστικό κριτήριο της «σημαντικής παρεμπόδισης του αποτελεσματικού ανταγωνισμού» καθίσταται σαφές ότι ο νέος κανονισμός καλύπτει όλες τις αντιανταγωνιστικές πράξεις συγκέντρωσης.

Στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων, η ΓΔ Ανταγωνισμού θα επικεντρωθεί κυρίως στον έλεγχο της εφαρμογής των αρνητικών αποφάσεων και στην επιστροφή ασυμβίβαστων κρατικών ενισχύσεων. Επίσης, η βελτίωση της διεθνούς συνεργασίας, τόσο της διμερούς όσο και της πολυμερούς, θα εξακολουθήσει να αποτελεί βασικό στοιχείο για την αποτελεσματικότητα της ευρωπαϊκής πολιτικής ανταγωνισμού στην καταπολέμηση των αντιανταγωνιστικών πρακτικών με διεθνή διάσταση

Βελτίωση της ανταγωνιστικότητας στην ΕΕ συμβάλλοντας στη διαμόρφωση του κανονιστικού πλαισίου. Οι κανονιστικές ρυθμίσεις, τόσο σε κοινοτικό όσο και σε εθνικό επίπεδο, μπορεί να αποτελέσουν, αναίτια και ακούσια, τροχοπέδη στον ανταγωνισμό και να περιορίσουν το δυναμικό που προσφέρει η εσωτερική αγορά. Σε ορισμένους τομείς, όπως οι απελευθερωθέντες κλάδοι δικτύων, και ιδίως της ενέργειας, πρέπει να προωθηθεί ένα κανονιστικό πλαίσιο που θα δημιουργεί προϋποθέσεις εισόδου νέων επιχειρήσεων στην αγορά και υγιούς ανταγωνισμού. Επομένως, η ευαισθητοποίηση σε θέματα ανταγωνισμού και η ενδελεχής εξέταση των διαφόρων πολιτικών θα πρέπει να χρησιμοποιούνται για τον επηρεασμό της εθνικής και κοινοτικής νομοθεσίας ώστε να δίνεται η δέουσα προσοχή στη διατήρηση ανταγωνιστικών αγορών.

Οι κανόνες ανταγωνισμού που αφορούν τον έλεγχο των κρατικών ενισχύσεων θα πρέπει να αναθεωρηθούν ώστε να λαμβάνονται περισσότερο υπόψη οι ειδικές ανεπάρκειες της αγοράς που επηρεάζουν το επίπεδο των κοινοτικών επενδύσεων στην Ε&Α και την πρόσβαση στα επιχειρηματικά κεφάλαια, αφενός, και η διατήρηση ανισοτήτων στην περιφερειακή ανάπτυξη, αφετέρου. Η προσαρμογή του συστήματος ελέγχου των κρατικών ενισχύσεων θα συμβάλει άμεσα στις προσπάθειες της Επιτροπής να προωθήσει την καινοτομία.

Εστίαση στους τομείς που είναι σημαντικοί για την εσωτερική αγορά και την ατζέντα της Λισσαβόνας. Έμφαση θα πρέπει να δοθεί στην άρση των εμποδίων του ανταγωνισμού σε τομείς που έχουν πρόσφατα απελευθερωθεί, καθώς και σε ορισμένους άλλους ρυθμιζόμενους τομείς, και συγκεκριμένα στις τηλεπικοινωνίες, τις ταχυδρομικές υπηρεσίες, την ενέργεια και τις μεταφορές. Οι τομείς αυτοί συμβάλλουν σημαντικά σε πολλές άλλες οικονομικές δραστηριότητες και έχουν βασική σημασία για την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα. Η δυνατότητα ανταγωνισμού μεταξύ περισσότερων φορέων παροχής υπηρεσιών θα οδηγήσει σε διεύρυνση των επιλογών, βελτίωση της ποιότητας και μείωση των τιμών για τους καταναλωτές. Οι εξελίξεις στον κλάδο των τηλεπικοινωνιών τα τελευταία δέκα χρόνια αποτελεί ένα καλό παράδειγμα για τα οφέλη της απελευθέρωσης.

Οι πρόσφατα απελευθερωθέντες κλάδοι αντιμετωπίζουν, ωστόσο, διάφορες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού, όπως επιβλαβείς εμπορικές συμπεριφορές εκ μέρους των άλλων επιχειρήσεων έως ακατάλληλες κανονιστικές ρυθμίσεις, ή ακόμη και κρατικές ενισχύσεις. Θα πρέπει να ληφθεί δεόντως υπόψη το γεγονός ότι χαρακτηριστικό των τομέων αυτών μπορεί να είναι, όσον αφορά τις υπηρεσίες γενικού οικονομικού συμφέροντος (ΥΓΟΣ), η ανάγκη εκπλήρωσης υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας. Παρόλα αυτά, η Επιτροπή πρέπει να μεριμνά ώστε οι επιχορηγήσεις για τη λειτουργία αυτών των υπηρεσιών να μην υπερβαίνουν το αναγκαίο μέτρο. Επιπλέον, πρέπει να προσδιορίζονται σαφέστερα τα προβλήματα εκείνα για τα οποία η καλύτερη λύση είναι η εφαρμογή της νομοθεσίας ανταγωνισμού. Για τον σκοπό αυτό, πρέπει να επιδιώκεται η άσκηση μιας ολοκληρωμένης πολιτικής ρυθμίσεων και ελέγχου στους διάφορους τομείς.

Πολλοί άλλοι σημαντικοί τομείς για τη συνολική ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας χαρακτηρίζονται από μεγάλο βαθμό αυτορρύθμισης ή από συνδυασμό αυτορρύθμισης και κρατικής ρύθμισης. Αυτό συμβαίνει ιδίως με τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες. Η δημιουργία μιας αποτελεσματικής και ρευστής αγοράς κεφαλαίων είναι ένας από τους βασικούς στόχους του σχεδίου δράσης για τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες. Στη διάρκεια της θητείας της τελευταίας Επιτροπής αναλήφθηκαν ορισμένες πολιτικές πρωτοβουλίες στον τομέα της εσωτερικής αγοράς για την εξάλειψη των εμποδίων στις διασυνοριακές συναλλαγές κινητών αξιών και για τη διευκόλυνση του ανταγωνισμού μεταξύ των επιχειρήσεων επενδύσεων. Η πολιτική ανταγωνισμού αποτελεί σημαντικό συμπλήρωμα αυτής της διαδικασίας ελευθέρωσης. Επιπλέον, οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες λιανικής διαδραματίζουν μείζονα ρόλο στην καθημερινή ζωή των πολιτών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι υπηρεσίες αυτές πρέπει να παρέχονται υπό συνθήκες ανταγωνισμού, πράγμα που σημαίνει ότι ο μεμονωμένος καταναλωτής πρέπει να έχει ένα ευρύ φάσμα επιλογής προϊόντων και υπηρεσιών υψηλής ποιότητας στην καλύτερη δυνατή τιμή.

ΕΝΘΕΤΟ 1: Ο Προϊστάμενος Οικονομικών Αναλύσεων για τον ανταγωνισμό στη ΓΔ Ανταγωνισμού το 2004 Η Ομάδα Οικονομικών Αναλύσεων (ΟΟΑ) αποτελεί χωριστή διοικητική μονάδα που υπάγεται απευθείας στον γενικό διευθυντή. Αποτελείται από 10 μέλη, τα οποία διαθέτουν όλα διδακτορικό τίτλο (PhD) στην βιομηχανική οικονομική. Το έργο και ο ρόλος της ΟΟΑ είναι: να παρέχει συμβουλές σε θέματα μεθοδολογίας οικονομικών και οικονομετρίας κατά την εφαρμογή των κοινοτικών κανόνων ανταγωνισμού, να παρέχει γενικές συμβουλές σε μεμονωμένες υποθέσεις ανταγωνισμού από τα πρώτα τους στάδια, να παρέχει ειδικές συμβουλές στις σημαντικότερες υποθέσεις ανταγωνισμού που αφορούν περίπλοκα οικονομικά ζητήματα, ιδίως εφόσον απαιτούν προωθημένη ποσοτική ανάλυση· στις περιπτώσεις αυτές, ενδέχεται να αποσπασθεί ένα μέλος της ομάδας για να εργασθεί στην ομάδα που ασχολείται με την υπόθεση, να συμμετέχει στην εκπόνηση μέτρων γενικής πολιτικής με οικονομικό περιεχόμενο. Συμβολή στη διεκπεραίωση υποθέσεων και τη θέσπιση κατευθυντηρίων γραμμών. Το 2004, η ΟΟΑ ασχολήθηκε συνολικά με 33 υποθέσεις (11 συγκεντρώσεις, 15 συμπράξεις και 7 κρατικές ενισχύσεις). Επιπλέον, η ΟΟΑ συνέβαλε σημαντικά στην εκπόνηση κατευθυντήριων γραμμών και την εξέταση ζητημάτων γενικής πολιτικής. Οι υποθέσεις·επιλέγονται σε συμφωνία με τον Γενικό Διευθυντή ανάλογα με την ανάγκη για πιο προωθημένη οικονομική ανάλυση, ιδίως ποσοτική. Στις περιπτώσεις αυτές, ένα μέλος της ομάδας τοποθετείται στην ομάδα που είναι υπεύθυνη για την υπόθεση, έχει πρόσβαση σε όλες τις σχετικές πληροφορίες και συμμετέχει σε όλες τις συνεδριάσεις με τους εξωτερικούς εμπειρογνώμονες και τα μέρη της υπόθεσης. Στο πλαίσιο της ομάδας τα αποσπώμενα μέλη της ΟΟΑ έχουν ειδικό ανεξάρτητο καθεστώς και αναφέρονται απευθείας στον Προϊστάμενο Οικονομικών Αναλύσεων για τη γραμμή που ακολουθούν. Λόγω της σημασίας που έχει η διαμόρφωση της οικονομικής ανάλυσης μιας υπόθεσης, η ΟΟΑ κατά κανόνα παρεμβαίνει όσο το δυνατόν νωρίτερα στην υπόθεση. Η ΟΟΑ επίσης παρακολουθεί την προφορική ακρόαση και συμμετέχει στις συζητήσεις της ομάδας εσωτερικής επιθεώρησης. Ο Προϊστάμενος Οικονομικών Αναλύσεων παρίσταται στην εβδομαδιαία σύσκεψη με τον Επίτροπο. Επιπλέον, παρέχει γραπτές συμβουλές για όλες τις υποθέσεις στις οποίες έλαβε μέρος. Συμβολή στην ανάπτυξη οικονομικής εμπειρογνωμοσύνης στη ΓΔ Ο Προϊστάμενος Οικονομικών Αναλύσεων συμμετέχει στη γενικότερη συζήτηση οικονομικών θεμάτων σε όλη τη ΓΔ Ανταγωνισμού και διοργανώνει προγράμματα κατάρτισης, σεμινάρια και συζητήσεις. Επιπλέον, διατηρεί και ενισχύει τους δεσμούς με την ακαδημαϊκή κοινότητα. Έχει προβεί σε αναδιάρθρωση της Οικονομικής Συμβουλευτικής Ομάδας για την πολιτική ανταγωνισμού, η οποία απαρτίζεται από εξέχοντες πανεπιστημιακούς που ειδικεύονται στη βιομηχανική οικονομική. Σημαντικό έργο της ομάδας αυτής είναι οι ανεξάρτητες γνωμοδοτήσεις σε θέματα γενικής πολιτικής. Απαρτίζεται από τρεις υποομάδες: συγκεντρώσεων, συμπράξεων και κρατικών ενισχύσεων. |

- Mήνυμα του συμβούλου ακροάσεων

Η Επιτροπή δημιούργησε τη θέση του συμβούλου ακροάσεων ώστε η διεξαγωγή των διοικητικών διαδικασιών σε υποθέσεις συμπράξεων και συγκεντρώσεων να ανατεθεί σε ένα ανεξάρτητο πρόσωπο με εμπειρία σε θέματα ανταγωνισμού και με την αναγκαία ακεραιότητα που συμβάλλει στην αντικειμενικότητα, τη διαφάνεια και αποτελεσματικότητα αυτών των διαδικασιών. Η αποστολή του συμβούλου ακροάσεων περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την υποχρέωση σύνταξης τελικής έκθεσης για κάθε σχέδιο απόφασης που υποβάλλεται στο Σώμα των Επιτρόπων με τη δήλωση ότι έγινε σεβαστό το δικαίωμα ακρόασης. Ως εκ τούτου, οι δύο σύμβουλοι ακροάσεων συμμετέχουν επίσημα σε όλες τις υποθέσεις όπου κινείται επίσημη διαδικασία και περατώνεται με τον τρόπο αυτό. Από τον Μάιο του 2004, στις υποθέσεις αυτές περιλαμβάνονται οι λεγόμενες «αποφάσεις για ανάληψη δεσμεύσεων» βάσει του άρθρου 9 του κανονισμού 1/2003, η πρώτη από τις οποίες εκδόθηκε τον Ιανουάριο του 2005 στην υπόθεση DFB. Κατ’εξαίρεση, η γνώμη του συμβούλου ακροάσεων μπορεί να ζητηθεί πριν από την κίνηση επίσημης διαδικασίας, για παράδειγμα, εφόσον προκύπτουν ζητήματα εμπιστευτικότητας των πληροφοριών που περιέχονται σε κοινοποίηση αιτιάσεων, ή σε σχέση με το κείμενο μιας απόφασης που προορίζεται για δημοσίευση. Έτσι, στη διάρκεια του 2004, οι δύο σύμβουλοι ακροάσεων συμμετείχαν επίσημα σε 40 περίπου υποθέσεις. Ορισμένα βασικά στοιχεία από τις παρεμβάσεις τους είναι τα ακόλουθα:

Εξασφάλιση του δικαιώματος ακρόασης με την παροχή κατάλληλης πρόσβασης στον φάκελο

Οι σύμβουλοι ακροάσεων εξέδωσαν διάφορες αποφάσεις με τις οποίες επέτρεψαν ή αρνήθηκαν στα μέρη την πρόσβαση σε έγγραφα του φακέλου της υπόθεσης, λαμβάνοντας υπόψη το θεμιτό συμφέρον των παρεχόντων πληροφορίες για προστασία των εμπιστευτικών στοιχείων, το δημόσιο συμφέρον για τήρηση των κανόνων ανταγωνισμού και τα δικαιώματα άμυνας εκείνων στους οποίους απευθύνονται οι αιτιάσεις.

Μεταξύ των σχετικών αποφάσεων που εκδόθηκαν το 2004, ορισμένες αφορούσαν τα δικαιώματα πρόσβασης των μερών που τους κοινοποιείται η λεγόμενη «έκθεση πραγματικών περιστατικών» (letters of facts), με την οποία ενημερώνονται για τα επιπλέον στοιχεία που θα ληφθούν υπόψη στην τελική απόφαση. Σχετικά παραδείγματα είναι οι αποφάσεις στις υποθέσεις Microsoft και Clearstream, όπου, υπό τις συνθήκες αυτές, δόθηκε στα μέρη πρόσβαση σε περαιτέρω πληροφορίες.

Εξασφάλιση της προστασίας των επιχειρηματικών απορρήτων της επιχείρησης και των θεμιτών συμφερόντων για τήρηση της εμπιστευτικότητας

Σε περίπτωση διαφωνίας μεταξύ της αρμόδιας υπηρεσίας της Επιτροπής και των ενδιαφερομένων μερών, αρμόδιοι να αποφασίσουν για την προστασία των επιχειρηματικών απορρήτων της επιχείρησης και των θεμιτών συμφερόντων για τήρηση της εμπιστευτικότητας είναι οι σύμβουλοι ακροάσεων. Τα εν λόγω συμφέροντα πρέπει να σταθμισθούν σε σχέση με το ενδεχόμενο συμφέρον ορισμένων μερών για δημοσιοποίηση των εν λόγω απορρήτων ή, εφόσον πρόκειται για δημοσίευση απόφασης, με το δημόσιο συμφέρον για ενημέρωση της νομικής και επιχειρηματικής κοινότητας σχετικά με την έκβαση της διαδικασίας.

Στην υπόθεση του βελγικού Συλλόγου Αρχιτεκτόνων , λόγω του κινδύνου αντιποίνων, οι σύμβουλοι ακροάσεων αρνήθηκαν την πρόσβαση σε ένα έγγραφο του σχετικού φακέλου, το οποίο θα αποκάλυπτε στα μέρη την ταυτότητα του πληροφοριοδότη.

Το 2004, οι περισσότερες αποφάσεις των συμβούλων ακροάσεων για γνωστοποίηση πληροφοριών δυνάμει εμπιστευτικών, αφορούσαν τη νομιμότητα της δημοσίευσης των τελικών αποφάσεων της Επιτροπής. Με τις εν λόγω αποφάσεις παγιώθηκαν ορισμένες αρχές οι οποίες θα εφαρμόζονται σε μελλοντικές υποθέσεις.

Πρώτον, σύμφωνα με τη νομολογία, σε κάθε αίτηση για τήρηση της εμπιστευτικότητας πρέπει να τεκμηριώνονται οι λόγοι για τους οποίους η επιχείρηση θα υφίστατο σοβαρή βλάβη από την κοινολόγηση των θεωρούμενων ως εμπιστευτικών πληροφοριών.[1] Δεύτερον, ο κίνδυνος να ανακύψει ιδιωτική διαφορά λόγω της δημοσίευσης των σχετικών πληροφοριών δεν αποτελεί αφ’ εαυτού ισχυρό επιχείρημα. Η αποζημίωση που επιδικάζεται λόγω παραβίασης των κανόνων ανταγωνισμού θα αποτελούσε την έννομη και επιθυμητή συνέπεια της εν λόγω αντιανταγωνιστικής συμπεριφοράς.[2] Τρίτον, δεν εμπίπτει στις αρμοδιότητες των συμβούλων ακροάσεων να κρίνουν κατά πόσον είναι απαραίτητη η δημοσίευση ορισμένων αποσπασμάτων των τελικών αποφάσεων για να εξασφαλισθεί η ορθή κατανόησή τους. Η κρισιμότητα μιας δεδομένης πληροφορίας για την πλήρη κατανόηση της απόφασης θα εξετασθεί μόνο εάν το εν λόγω απόσπασμα αποτελεί εμπιστευτική πληροφορία.

Επιπλέον, στη διάρκεια του 2004 καθιερώθηκε μια διαδικασία που εφαρμόζεται πριν από την έκδοση νομικά δεσμευτικών αποφάσεων για την κοινολόγηση εμπιστευτικών πληροφοριών, ώστε να αποφεύγονται όσον το δυνατόν οι νομικές διενέξεις. Σε πρώτη φάση, οι σύμβουλοι ακροάσεων ενδέχεται να διατυπώσουν προκαταρκτική γνώμη. Μόνο εάν αμφισβητηθεί η πρότασή τους αυτή μέσα σε ορισμένη προθεσμία, οι σύμβουλοι ακροάσεων προβαίνουν σε έκδοση δεσμευτικής απόφασης, η οποία μπορεί να προσβληθεί ενώπιον του Πρωτοδικείου. Σε πολλές περιπτώσεις, αυτή η νέα πρακτική συνέβαλε ώστε να αποφευχθούν οι λεγόμενες διαδικασίες «AKZO», στο πλαίσιο των οποίων οι σύμβουλοι ακροάσεων εκδίδουν επίσημη και δεσμευτική απόφαση εκ μέρους της Επιτροπής για κοινολόγηση δυνάμει εμπιστευτικών πληροφοριών, απόφαση η οποία υπόκειται σε έλεγχο από το Πρωτοδικείο.

Οργάνωση και διεξαγωγή των προφορικών ακροάσεων

Οι προφορικές ακροάσεις παρέχουν στα μέρη την ευκαιρία να συμπληρώσουν τη γραπτή τους απάντηση σχετικά με τα προβλήματα ανταγωνισμού που εντόπισε η Επιτροπή, παρουσιάζοντας τα βασικά ζητήματα προφορικά ενώπιον ευρέως ακροατηρίου και έχοντας την ευκαιρία να απαντήσουν σε ερωτήσεις και να συζητήσουν απευθείας με τις αρμόδιες υπηρεσίες της Επιτροπής και τους αντιπροσώπους των κρατών μελών. Μπορεί επίσης να αποτελέσει μοναδική ευκαιρία για τους καταγγέλλοντες ή άλλους τρίτους ενδιαφερόμενους που εμπλέκονται στη διαδικασία ώστε να ακούσουν και να σχολιάσουν απευθείας τα ζητήματα που εξετάζονται. Αυτό ακριβώς συνέβη στην περίπτωση της υπόθεσης Microsoft όπου, μετά από έρευνα και γραπτή διαδικασία που διήρκησε πέντε χρόνια, με τρεις κοινοποιήσεις αιτιάσεων, υποβολή γραπτών απαντήσεων και παρατηρήσεων από πολλούς τρίτους ενδιαφερόμενους, οι αντιπρόσωποι όλων των ενδιαφερομένων μερών συναντήθηκαν για πρώτη φορά και επί τρεις μέρες παρουσίασαν τις απόψεις τους και σχολίασαν τις απόψεις των άλλων, προς όφελος όλων των ενδιαφερομένων.

Οι σύμβουλοι ακροάσεων έχουν διαπιστώσει από την εμπειρία τους ότι οι παρουσιάσεις των θέσεων στην προφορική ακρόαση, μαζί με τις ερωτήσεις που τίθενται, οδηγούν σχεδόν πάντοτε σε καλύτερη κατανόηση των ζητημάτων που τίθενται. Ως εκ τούτου, οι σύμβουλοι ακροάσεων επιτελούν σημαντικό έργο με την οργάνωση και διεξαγωγή των προφορικών ακροάσεων στις διαδικασίες που συμπράξεων και συγκεντρώσεων, λόγω της βαρύτητας που έχουν στο πλαίσιο της όλης διαδικασίας. Η ίδια η οργάνωση γίνεται σε στενή συνεργασία με τα ενδιαφερόμενα μέρη. Όσον αφορά τους συμμετέχοντες, καλούνται οι αρχές ανταγωνισμού των κρατών μελών και όλες οι αρμόδιες υπηρεσίες της Επιτροπής. Οι σύμβουλοι ακροάσεων καθιέρωσαν και την υποχρέωση συμμετοχής στην ακρόαση του διευθυντή που είναι υπεύθυνος για την εξέταση της υπόθεσης, πράγμα με το οποίο συμφώνησε και ο Επίτροπος.

Κατά την προφορική ακρόαση μπορεί να γίνουν δεκτά και νέα έγγραφα από τους συμβούλους ακροάσεων, εφόσον το ζητήσει η αρμόδια υπηρεσία της Επιτροπής, τα μέρη ή ενδιαφερόμενοι τρίτοι. Οι νέες νομοθετικές διατάξεις που θεσπίστηκαν το 2004, τόσο για τις υποθέσεις συγκεντρώσεων όσο και τις υποθέσεις συμπράξεων, προβλέπουν ρητά τη δυνατότητα υποβολής ερωτήσεων από όλους τους ενδιαφερόμενους υπό την εποπτεία του συμβούλου ακροάσεων. Παρόλο που εξακολουθεί να εφαρμόζεται σε πειραματική βάση, με τη νέα αυτή πρακτική η διαδικασία έχει γίνει πιο διαδραστική.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως στην υπόθεση της χλωριούχου χωλίνης, οι σύμβουλοι ακροάσεων έκαναν δεκτά νέα αποδεικτικά στοιχεία κατά την προφορική ακρόαση. Όπως προκύπτει από τις τελικές εκθέσεις που δημοσιεύτηκαν το 2004, μετά την πραγματοποίηση των προφορικών ακροάσεων, επήλθαν αλλαγές στην προσέγγιση των σχετικών υποθέσεων, όπως στην υπόθεση συγκέντρωσης Sony/BMG.

Επιπλέον, με τις προφορικές ακροάσεις ευαισθητοποιούνται περισσότερο οι σύμβουλοι ακροάσεων για τις κρίσιμες πτυχές της συγκεκριμένης υπόθεσης, ώστε να συμμετέχουν πιο ενεργά στα επόμενα στάδια της διαδικασίας, υποβάλλοντας ενδεχομένως παρατηρήσεις για την περαιτέρω διεξαγωγή της, σύμφωνα με την εντολή τους.

Παροχή συμβουλών στον Επίτροπο που είναι υπεύθυνος για την πολιτική ανταγωνισμού

Πρωταρχικό καθήκον των συμβούλων ακροάσεων είναι να εξασφαλίζουν την τήρηση των δικαιωμάτων άμυνας των μερών και την τήρηση των διαδικαστικών κανόνων για όλους τους ενδιαφερόμενους. Ωστόσο, στο πλαίσιο της ενδιάμεσης έκθεσής τους, ή γενικότερα όταν αναφέρονται στον Επίτροπο, ιδίως όσον αφορά τη διεξαγωγή της ακρόασης, οι σύμβουλοι ακροάσεων μπορούν να κάνουν χρήση της δυνατότητας να επιστήσουν την προσοχή του Επιτρόπου σε ένα ουσιαστικό ζήτημα που προέκυψε στη συγκεκριμένη υπόθεση, εφόσον κρίνουν ότι αυτό θα βελτιώσει την ποιότητα της τελικής απόφασης. Το 2004, οι σύμβουλοι ακροάσεων κατέβαλαν προσπάθειες για σύνταξη σαφέστερων τελικών αποφάσεων. Διατύπωσαν παρατηρήσεις σε διάφορες υποθέσεις, ιδίως υποθέσεις καρτέλ, πράγμα που συνέβαλε στη βελτίωση της διαδικασίας λήψης αποφάσεων και, σε τελευταία ανάλυση, της ποιότητας των τελικών αποφάσεων.

Οι σύμβουλοι ακροάσεων συζήτησαν επίσης διάφορα ζητήματα πολιτικής ανταγωνισμού με τον Γενικό Διευθυντή. Οι συζητήσεις αυτές αφορούσαν, μεταξύ άλλων, την αναθεώρηση της ανακοίνωσης της Επιτροπής για την πρόσβαση στον φάκελο, την προσαρμογή των κανόνων σχετικά με τις δηλώσεις που γίνονται στο πλαίσιο της πολιτικής επιεικούς μεταχείρισης, τους κανόνες κοινολόγησης (discovery rules) που εφαρμόζουν τα αλλοδαπά δικαστήρια, με παράλληλο σεβασμό του δικαιώματος πρόσβασης στον φάκελο, και τον ρόλο των συμβούλων ακροάσεων ως δυνάμει μεσολαβητών σε διαφορές μεταξύ της ΓΔ Ανταγωνισμού και των επιχειρήσεων όσον αφορά το απόρρητο των εγγράφων.

I – Συμπράξεις και καταχρήσεις δεσπόζουσας θέσης: άρθρα 81, 82 και 86 της συνθήκης ΕΚ

A – Νομοθετικοί και ερμηνευτικοί κανόνες

1. Εκσυγχρονισμοσ Της Αντιμονοπωλιακησ Νομοθεσιασ: εκτελεστικοσ Κανονισμοσ 773/2004, Κατευθυντηριεσ Γραμμεσ Και Ανακοινωσεισ

1. Την 1η Μαΐου, τέθηκε σε ισχύ το νέο σύστημα εφαρμογής των άρθρων 81 και 82 της συνθήκης και καταργήθηκε ο κανονισμός 17/62. Σε συμπλήρωση του κανονισμού 1/2003[3] και μετά από εκτενείς διαβουλεύσεις, η Επιτροπή ενέκρινε τη «δέσμη εκσυγχρονιστικών μέτρων», που αποτελείται από ένα νέο κανονισμό της Επιτροπής για τις λεπτομέρειες εφαρμογής των διαδικασιών σε θέματα συμπράξεων και δεσποζουσών θέσεων, καθώς και έξι νέες ανακοινώσεις της Επιτροπής με σκοπό την παροχή οδηγιών για διάφορα ζητήματα που έχουν ιδιαίτερη σημασία στο πλαίσιο του νέου συστήματος. Η δέσμη αυτή περιέχει τα ακόλουθα στοιχεία:

Εκτελεστικός κανονισμός[4]

2. Ο εκτελεστικός κανονισμός περιέχει λεπτομερείς κανόνες όσον αφορά, ειδικότερα, την κίνηση διαδικασίας, τις προφορικές καταθέσεις, τις καταγγελίες, την ακρόαση των μερών, την πρόσβαση στον φάκελο και τον χειρισμό πληροφοριών εμπιστευτικού χαρακτήρα κατά τις διαδικασίες που διεξάγει η Επιτροπή σε υποθέσεις συμπράξεων και δεσποζουσών θέσεων.

Ανακοίνωση για το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Ανταγωνισμού [5]

3. Η ανακοίνωση αυτή θέτει τους κύριους πυλώνες συνεργασίας μεταξύ της Επιτροπής και των αρχών ανταγωνισμού των κρατών μελών στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Δικτύου Ανταγωνισμού (ΕΔΑ). Διατυπώνονται οι αρχές σχετικά με την κατανομή των εργασιών για τις εξεταζόμενες υποθέσεις μεταξύ των μελών του Δικτύου. Στο θέμα αυτό η ανακοίνωση βασίζεται στην κοινή δήλωση του Συμβουλίου και της Επιτροπής[6] που διατυπώθηκε την ημέρα έκδοσης του κανονισμού 1/2003. Έχουν γίνει ειδικές ρυθμίσεις διασύνδεσης για την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των αρχών, σύμφωνα με το άρθρο 11 παράγραφοι 2 και 3 και το άρθρο 12 του κανονισμού 1/2003, καθώς και για την εφαρμογή των προγραμμάτων επιεικούς μεταχείρισης. Οι εθνικές αρχές των κρατών μελών[7] έχουν υπογράψει δήλωση ότι θα συμμορφώνονται με τις αρχές που διατυπώνονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής.

Ανακοίνωση για τη συνεργασία με τα εθνικά δικαστήρια [8]

4. Σκοπός της ανακοίνωσης είναι να αποτελέσει πρακτικό εργαλείο για τους εθνικούς δικαστές που εφαρμόζουν τα άρθρα 81 και 82 σύμφωνα με τον κανονισμό 1/2003. Συνοψίζει τη σχετική νομολογία του Δικαστηρίου, διευκρινίζοντας έτσι το διαδικαστικό πλαίσιο στο οποίο εργάζονται οι εθνικοί δικαστές. Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στις περιπτώσεις που το εθνικό δικαστήριο εξετάζει μια υπόθεση παράλληλα με την Επιτροπή ή μετά από αυτήν. Επιπλέον, ο κανονισμός 1/2003 καθιερώνει μια ειδική νομική βάση δυνάμει της οποίας οι εθνικοί δικαστές μπορούν να ζητούν τη γνώμη της Επιτροπής ή τις πληροφορίες που διαθέτει, και παρέχει τη δυνατότητα στην Επιτροπή, υπό ορισμένους όρους, να υποβάλει γραπτές και προφορικές παρατηρήσεις στα εθνικά δικαστήρια. Στην ανακοίνωση εξηγείται η λειτουργία αυτών των μηχανισμών συνεργασίας.

Ανακοίνωση σχετικά με τις καταγγελίες [9]

5. Η ανακοίνωση αυτή παρέχει κατ’ αρχάς γενικές πληροφορίες σχετικά με τους ρόλους των αρχών ανταγωνισμού και των δικαστηρίων και καλεί τους καταγγέλοντες να επιλέγουν με κάθε επίγνωση εάν θα απευθυνθούν στην Επιτροπή, σε εθνική αρχή ανταγωνισμού ή σε εθνικό δικαστήριο σύμφωνα με τις οδηγίες που δίνονται. Το μεγαλύτερο μέρος της ανακοίνωσης εξηγεί τον τρόπο που αξιολογεί η Επιτροπή τις καταγγελίες στον τομέα των συμπράξεων και δεσποζουσών θέσεων, καθώς και τις ισχύουσες διαδικασίες. Η ανακοίνωση αναφέρει επίσης μια ενδεικτική προθεσμία τεσσάρων μηνών εντός της οποίας η Επιτροπή προσπαθεί να ενημερώνει τους καταγγέλλοντες αν προτίθεται ή όχι να προβεί σε περαιτέρω διερεύνηση της καταγγελίας.

Ανακοίνωση σχετικά με τις επιστολές καθοδήγησης [10]

6. Ένας από τους στόχους του κανονισμού 1/2003 είναι να επανεστιάσει η Επιτροπή την προσοχή της στον έλεγχο των πλέον σοβαρών παραβάσεων. Η κατάργηση του συστήματος κοινοποιήσεων είναι βασικό στοιχείο στο πλαίσιο αυτό. Ωστόσο, φαίνεται επίσης σκόπιμο σε ορισμένες περιπτώσεις, εφόσον προκύπτει πραγματικά καινοφανές ζήτημα σχετικά με τα άρθρα 81 ή 82, η Επιτροπή να έχει τη δυνατότητα, εφόσον της το επιτρέπουν οι άλλες της προτεραιότητες στον τομέα αυτό, να απευθύνει γραπτές οδηγίες στις επιχειρήσεις (επιστολή καθοδήγησης). Η ανακοίνωση περιέχει λεπτομερείς διευκρινίσεις σχετικά με το μέσο αυτό.

Η ανακοίνωση για τον επηρεασμό του εμπορίου [11]

7. Η έννοια του επηρεασμού του εμπορίου αποτελεί κριτήριο δικαιοδοσίας, από το οποίο εξαρτάται η εφαρμογή των άρθρων 81 και 82. Προσδιορίζει επίσης το πεδίο εφαρμογής του άρθρου 3 του κανονισμού 1/2003. Στο πλαίσιο αυτό, τα κράτη μέλη εξέφρασαν ισχυρή επιθυμία να εκδοθεί μια ερμηνευτική ανακοίνωση για την έννοια αυτή. Στην ανακοίνωση περιγράφεται η υπάρχουσα σχετική νομολογία, χωρίς να επιδιώκεται επουδενί περιορισμός της δικαιδοσίας εφαρμογής των άρθρων 81 και 82. Επίσης, τίθεται ένα ποσοτικό όριο το οποίο η Επιτροπή θεωρεί, στις δικές της διαδικασίες, ότι αποτελεί μαχητό τεκμήριο, όταν ο συνολικός ετήσιος κύκλος εργασιών των ενδιαφερομένων επιχειρήσεων εντός της Κοινότητας, στα προϊόντα που καλύπτει η συμφωνία, δεν υπερβαίνει τα 40 εκατομμύρια ευρώ και το (συνολικό) μερίδιο αγοράς των μερών σε κάθε επηρεαζόμενη σχετική αγορά εντός της Κοινότητας δεν υπερβαίνει το 5%.

Κατευθυντήριες γραμμές για την εφαρμογή του άρθρου 81 παράγραφος 3 [12]

8. Ένας από τους βασικούς πυλώνες της εκσυγχρονιστικής μεταρρύθμισης είναι η εξουσία εφαρμογής του άρθρου 81 παράγραφος 3 από τα δικαστήρια και τις αρχές ανταγωνισμού των κρατών μελών. Η ανακοίνωση προβλέπει ένα πλαίσιο για την εφαρμογή της διάταξης αυτής της συνθήκης και παρέχει οδηγίες για την εφαρμογή καθεμιάς από τις τέσσερις προϋποθέσεις που πρέπει να πληρούνται σωρευτικά. Απαριθμούνται οι διάφορες μορφές βελτίωσης της αποτελεσματικότητας που μπορεί να αποτελούν αντικειμενικά οικονομικά οφέλη κατά την έννοια που ορίζει η πρώτη προϋπόθεση. Επίσης επεξηγείται η έννοια των καταναλωτών και η απαίτηση να εξασφαλίζουν δίκαιο τμήμα από την εν λόγω βελτίωση της αποτελεσματικότητας που προκύπτει από τη συμφωνία. Οι αντιανταγωνιστικές πτυχές της συμφωνίας αναλύονται βάσει του άρθρου 81 παράγραφος 1, ενώ τα θετικά για τον ανταγωνισμό στοιχεία της αναλύονται και σταθμίζονται σε σχέση με τα αντιανταγωνιστικά βάσει του άρθρου 81 παράγραφος 3.

2. Κανονισμοσ και κατευθυντηριεσ οδηγιεσ σχετικα με την απαλλαγη κατά κατηγορία των συμφωνιών μεταφορας τεχνολογιασ

9. Στο πλαίσιο της θεμελιώδους μεταρρύθμισης των κανόνων εφαρμογής της κοινοτικής αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας, η Επιτροπή ενέκρινε στις 7 Απριλίου νέους κανόνες, και συγκεκριμένα ένα νέο κανονισμό απαλλαγής κατά κατηγορία, τον κανονισμό ΕΚ αριθ. 772/2004 (στο εξής «κανονισμός απαλλαγής κατά κατηγορία»)[13], και μια σειρά κατευθυντήριων γραμμών[14] σχετικά με τη μεταβίβαση διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, τεχνογνωσίας και δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας λογισμικού. Από την 1η Μαΐου 2004 καλύπτονται καλύτερα οι συμφωνίες παροχής αδειών εκμετάλλευσης, καθώς πολλές συμφωνίες απαλλάσσονται από τη διαδικασία ατομικής εξέτασης. Οι νέοι κανόνες διευκολύνουν την παροχή αδειών εκμετάλλευσης και περιορίζουν τις κανονιστικές υποχρεώσεις των επιχειρήσεων, εξασφαλίζοντας ταυτόχρονα αποτελεσματικό έλεγχο όσον αφορά τη μεταβίβαση αδειών εκμετάλλευσης μεταξύ επιχειρήσεων που κατέχουν σημαντική ισχύ στην αγορά. Με τους νέους κανόνες προωθείται η διάδοση της τεχνολογίας εντός της ΕΕ συμβάλλοντας έτσι στην εκπλήρωση των στόχων της Λισσαβόνας.

10. Οι νέοι κανόνες αποτέλεσαν αντικείμενο εκτεταμένων διαβουλεύσεων[15], κατά τις οποίες οι ενδιαφερόμενοι έδειξαν ζωηρό ενδιαφέρον και υπέβαλαν εμπεριστατωμένες και υψηλής ποιότητας εισηγήσεις. Με τις νέες διατάξεις αντικαθίσταται ο κανονισμός 240/96[16], ο οποίος είχε επικριθεί για το περιορισμένο πεδίο εφαρμογής του και τον τυπολατρικό του χαρακτήρα. Οι νέοι κανόνες ευθυγραμμίζονται απόλυτα με τη νέα γενιά κανονισμών απαλλαγής κατά κατηγορία της Επιτροπής και έχουν τα ακόλουθα γενικά χαρακτηριστικά:

11. Ο κανονισμός απαλλαγής κατά κατηγορία περιέχει μόνο μία «μαύρη λίστα»[17]: ό,τι δεν αποκλείεται ρητά από την απαλλαγή κατά κατηγορία, τώρα πλέον απαλλάσσεται, πράγμα που αφήνει στις επιχειρήσεις περισσότερα περιθώρια να καταρτίζουν συμφωνίες αδειών εκμετάλλευσης ανάλογα με τις εμπορικές τους ανάγκες.

12. Οι νέοι κανόνες καλύπτουν όλες τις μορφές συμφωνιών μεταφοράς τεχνολογίας για την παραγωγή αγαθών ή υπηρεσιών: όχι μόνο τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας και την τεχνογνωσία, αλλά και τα σχέδια και υποδείγματα, καθώς και τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας λογισμικού. Όσον αφορά τις συμφωνίες για τις οποίες η Επιτροπή δεν εξουσιοδοτείται να εκδώσει κανονισμό απαλλαγής κατά κατηγορία[18], όπως στην περίπτωση των κοινοπραξιών εκμετάλλευσης ευρεσιτεχνιών και των αδειών εκμετάλλευσης πνευματικής ιδιοκτησίας γενικά, οι κατευθυντήριες οδηγίες δίνουν σαφείς ενδείξεις ως προς την πολιτική εφαρμογής που θα ακολουθεί στο μέλλον·

13. Οι νέοι κανόνες διακρίνουν σαφώς τις άδειες εκμετάλλευσης μεταξύ ανταγωνιστών (που είναι πιθανότερο να βλάψουν τον ανταγωνισμό) από τις άδειες εκμετάλλευσης μεταξύ μη ανταγωνιστών. Έτσι, η απαρίθμηση των περιορισμών ιδιαίτερης σοβαρότητας διαφέρει μεταξύ αυτών των δύο κατηγοριών·

14. Ο κανονισμός απαλλαγής κατά κατηγορία καλύπτει μόνο τις συμφωνίες που αντιστοιχούν σε ορισμένα ανώτατα όρια μεριδίων αγοράς, και συγκεκριμένα 20% σωρευτικά για τις συμφωνίες μεταξύ ανταγωνιστών και 30% για κάθε συμμετέχοντα όσον αφορά τις συμφωνίες μεταξύ μη ανταγωνιστών. Τα μερίδια αγοράς πρέπει να υπολογίζονται τόσο για την επηρεαζόμενη αγορά (ή αγορές) σχετικών προϊόντων όσο και για την αγορά των σχετικών τεχνολογιών[19]·

15. Μια συμφωνία παραχώρησης άδειας εκμετάλλευσης δεν μπορεί να υπαχθεί στον κανονισμό απαλλαγής κατά κατηγορία, αν περιέχει έναν από τους λεγόμενους «ιδιαίτερης σοβαρότητας» περιορισμούς του ανταγωνισμού·

16. Ορισμένοι περιορισμοί αποκλείουν την απαλλαγή κατά κατηγορία, η οποία όμως μπορεί να εξακολουθήσει να ισχύει για το υπόλοιπο μέρος της συμφωνίας[20].

17. Κατά την απαρίθμηση των ιδιαίτερης σοβαρότητας περιορισμών στο άρθρο 4 του κανονισμού απαλλαγής κατά κατηγορία, προσδιορίζονται οι περιορισμοί που αποκλείουν την απαλλαγή κατά κατηγορία για το σύνολο της συμφωνίας, και για τους οποίους είναι επίσης απίθανη η ατομική απαλλαγή του άρθρου 81 παράγραφος 3[21].

18. Για τις άδειες εκμετάλλευσης μεταξύ ανταγωνιστών, ιδιαίτερης σοβαρότητας περιορισμοί είναι: α) ο καθορισμός τιμών, β) ο περιορισμός της παραγωγής, γ) η κατανομή των αγορών ή της πελατείας, δ) ο περιορισμός του δικαιοδόχου ως προς την εκμετάλλευση της δικής του τεχνολογίας και ε) ο περιορισμός των μερών ως προς την πραγματοποίηση Ε&Α (εκτός αν απαιτείται για να εμποδισθεί η διάδοση της παραχωρηθείσας τεχνογνωσίας). Για τις άδειες εκμετάλλευσης μεταξύ μη ανταγωνιστών, ιδιαίτερης σοβαρότητας περιορισμοί είναι: α) ο κάθετος καθορισμός των τιμών, β) ο περιορισμός των παθητικών πωλήσεων του δικαιοδόχου και γ) ο περιορισμός των ενεργητικών και παθητικών πωλήσεων του δικαιοδόχου εντός συστήματος επιλεκτικής διανομής. Τόσο για τις άδειες εκμετάλλευσης μεταξύ ανταγωνιστών όσο και μεταξύ μη ανταγωνιστών, το άρθρο 4 περιέχει ειδικές εξαιρέσεις από την παραπάνω απαρίθμηση.

19. Στις κατευθυντήριες γραμμές αναφέρεται ρητά ότι οι συμφωνίες που δεν εμπίπτουν στο πεδίο του κανονισμού απαλλαγής κατά κατηγορία δεν τεκμαίρεται ότι είναι παράνομες, υπό τον όρο ότι η συγκεκριμένη συμφωνία δεν περιέχει ιδιαίτερης σοβαρότητας περιορισμό. Ιδιαίτερα, δεν υπάρχει τεκμήριο εφαρμογής του άρθρου 81 παράγραφος 1, απλώς και μόνο λόγω υπέρβασης του ανωτάτου ορίου μεριδίων αγοράς, αλλά απαιτείται ατομική αξιολόγηση με βάση τις αρχές που περιγράφονται στις κατευθυντήριες γραμμές.

20. Για να υπάρχει προβλεψιμότητα πέραν της εφαρμογής του κανονισμού απαλλαγής κατά κατηγορία, και να περιοριστούν οι λεπτομερείς αναλύσεις μόνο στις υποθέσεις όπου υπάρχει πιθανότητα εμφάνισης πραγματικών προβλημάτων ανταγωνισμού, η Επιτροπή δημιούργησε ένα δεύτερο πλαίσιο κάλυψης εντός των κατευθυντήριων γραμμών. Θεωρεί ότι εκτός των ιδιαίτερης σοβαρότητας περιορισμών, δεν υπάρχουν πιθανότητες παράβασης του άρθρου 81, εφόσον, εκτός από τις τεχνολογίες που ελέγχουν τα μέρη της συμφωνίας, υπάρχουν τουλάχιστον τέσσερις τεχνολογίες ανεξάρτητες που μπορούν να υποκαταστήσουν την παραχωρούμενη τεχνολογία με ανάλογο κόστος για τον χρήστη.

21. Οι κατευθυντήριες γραμμές παρέχουν όχι μόνο ένα γενικό πλαίσιο για την ανάλυση των συμφωνιών παραχώρησης αδειών εκμετάλλευσης, αλλά και ειδικά τμήματα για την εφαρμογή του άρθρου 81 σε διάφορες μορφές περιορισμών που περιέχουν οι εν λόγω συμφωνίες, ιδίως όσον αφορά τις υποχρεώσεις καταβολής δικαιωμάτων εκμετάλλευσης, τις συμφωνίες αποκλειστικών αδειών εκμετάλλευσης και τους περιορισμούς των πωλήσεων, τους περιορισμούς της παραγωγής, τους περιορισμούς τομέα χρήσης, τους περιορισμούς δέσμιας χρήσης, τις ρήτρες δέσμευσης και ομαδικής πώλησης και τις υποχρεώσεις μη ανταγωνισμού. Περιέχουν επίσης ένα τμήμα για την αξιολόγηση των κοινοπραξιών εκμετάλλευσης τεχνολογίας[22].

3. Κανονισμοι απαλλαγησ κατά κατηγορια στον τομεά των μεταφορων

3.1 Θαλάσσιες μεταφορές

Αναθεώρηση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 4056/86

22. Η Επιτροπή σημείωσε σημαντική πρόοδο στην αναθεώρηση του κανονισμού 4056/86 που είχε αρχίσει τον Μάρτιο του 2003. Ο εν λόγω κανονισμός αποτελεί εφαρμογή των κοινοτικών κανόνων ανταγωνισμού στις θαλάσσιες μεταφορές, και ένα από τα βασικά ζητήματα που προκύπτουν με την αναθεώρησή του είναι κατά πόσον εξακολουθούν να ισχύουν οι προϋποθέσεις υπό τις οποίες δικαιολογείται η απαλλαγή του καθορισμού τιμών και της ρύθμισης της μεταφορικής ικανότητας από ναυτιλιακές διασκέψεις.

23. Κατόπιν διεξοδικών διαβουλεύσεων (υποβλήθηκαν 36 εισηγήσεις ως απάντηση στο έγγραφο διαβούλευσης και πραγματοποιήθηκε μια δημόσια ακρόαση), στις 28 Μαΐου, σε ανεπίσημη συνάντηση με τις αρχές ανταγωνισμού και μεταφορών από τα κράτη μέλη, η Επιτροπή συζήτησε την μέχρι στιγμής έκβαση της διαδικασίας αναθεώρησης. Στις 13 Οκτωβρίου, η Επιτροπή κατέληξε σε έγκριση μιας Λευκής Βίβλου[23], στην οποία συνάγεται ότι, υπό τις παρούσες συνθήκες της αγοράς και με βάση τις τέσσερις προϋποθέσεις του άρθρου 81 παράγραφος 3, που πρέπει να πληρούνται σωρευτικά, δεν υπάρχουν οικονομικά στοιχεία από τα οποία προκύπτει ότι ισχύουν ακόμη οι λόγοι στους οποίους βασίστηκε η απαλλαγή κατά κατηγορία κατά τον χρόνο έκδοσης του κανονισμού το 1986. Στη βάση αυτή, η Επιτροπή εξέτασε το ενδεχόμενο να προτείνει κατάργηση της ισχύουσας απαλλαγής κατά κατηγορία για τις ναυτιλιακές διασκέψεις. Στη Λευκή Βίβλο, ωστόσο, η Επιτροπή άφησε ανοικτό το ενδεχόμενο εφαρμογής εναλλακτικών συστημάτων σε σχέση με το ισχύον σύστημα ναυτιλιακών διασκέψεων για τις γραμμές από και προς την ΕΕ. Οι παρέχοντες υπηρεσίες τακτικών γραμμών, που εκπροσωπούνται από την Ευρωπαϊκή Ένωση Τακτικών Ναυτιλιακών Γραμμών (ELAA), έχουν ήδη διατυπώσει συγκεκριμένες ιδέες σχετικά με ένα τέτοιο πλαίσιο. Ωστόσο, προτού παγιώσει τη θέση της σχετικά με τις ιδέες αυτές, η Επιτροπή κάλεσε τους ενδιαφερόμενους τρίτους να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους, καθώς και να προτείνουν εναλλακτικές λύσεις.

Εκσυγχρονισμός του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 823/2000 της Επιτροπής (κοινοπραξίες)

24. Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 823/2000 για την εφαρμογή του άρθρου 81 παράγραφος 3 της συνθήκης σε ορισμένες κατηγορίες συμφωνιών, αποφάσεων και εναρμονισμένων πρακτικών μεταξύ ναυτιλιακών εταιριών τακτικών γραμμών (κοινοπραξίες) προβλέπει απαλλαγή κατά κατηγορία για τις συμφωνίες κοινοπραξιών στον τομέα των θαλάσσιων μεταφορών. Στόχος της συμφωνίας κοινοπραξίας μεταξύ δύο ή περισσοτέρων εταιριών που εκμεταλλεύονται πλοία τα οποία εκτελούν τακτικά δρομολόγια διεθνών θαλάσσιων μεταφορών, είναι να επιτευχθεί συνεργασία για την από κοινού εκμετάλλευση μιας υπηρεσίας θαλάσσιων μεταφορών, ώστε να βελτιωθεί η παραγωγικότητα και η ποιότητα της υπηρεσίας τακτικών δρομολογίων και να διευκολυνθεί η χρησιμοποίηση σε μεγαλύτερο βαθμό των εμπορευματοκιβωτίων και η κατά το δυνατόν πιο αποτελεσματική χρήση της χωρητικότητας των σκαφών.

25. Δεδομένου ότι ο κανονισμός αυτός λήγει στις 25 Απριλίου 2005, η Επιτροπή άρχισε τον Ιούνιο δημόσια διαβούλευση[24] σχετικά με τις διάφορες εναλλακτικές δυνατότητες μελλοντικής θέσπισης νομοθεσίας στον τομέα αυτό, και ιδίως για να μάθει τις γνώμες των παραγόντων του κλάδου, των κρατών μελών και άλλων ενδιαφερομένων τρίτων. Η διαβούλευση αυτή έγινε στο πλαίσιο της συνεχιζόμενης αναθεώρησης της απαλλαγής κατά κατηγορία για τις συμφωνίες μεταξύ ναυτιλιακών διασκέψεων που περιέχεται στον κανονισμό 4056/86. Στις 23 Δεκεμβρίου, η Επιτροπή δημοσίευσε ένα προκαταρκτικό σχέδιο κανονισμού για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) 823/2000, και κάλεσε τους ενδιαφερόμενους να στείλουν τις παρατηρήσεις τους[25].

3.2 Αεροπορικές μεταφορές

Επέκταση των εξουσιών εφαρμογής των κανόνων ανταγωνισμού στον τομέα των διεθνών αεροπορικών μεταφορών - τροποποίηση των κανονισμών ΕΟΚ αριθ. 3975/87 και 3976/87

26. Στις 26 Φεβρουαρίου, το Συμβούλιο εξέδωσε τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 411/2004[26] που τροποποιεί τους δύο ισχύοντες κανονισμούς στον τομέα των αεροπορικών μεταφορών[27] και τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1/2003. Κατ’ ουσίαν ο κανονισμός 1/2003 θα εφαρμόζεται έτσι και στις αεροπορικές μεταφορές μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και τρίτων χωρών. Επιπλέον, διευρύνεται το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού του Συμβουλίου με τον οποίο η Επιτροπή εξουσιοδοτείται να εκδίδει κανονισμούς απαλλαγής κατά κατηγορίες σε ορισμένες απαριθμούμενες δραστηριότητες αεροπορικών μεταφορών (που αφορούν επίσης τα δρομολόγια μεγάλων αποστάσεων). Πριν από την έκδοση του κανονισμού αυτού, η Επιτροπή δεν είχε πραγματικές εξουσίες εφαρμογής των κανόνων ανταγωνισμού στον τομέα των αεροπορικών μεταφορών μεταξύ ΕΕ και τρίτων χωρών, παρόλο που δεν υπήρχε αμφιβολία για την ισχύ των κανόνων ανταγωνισμού και σ’ αυτές τις διαδρομές.[28] Με την εφαρμογή του κανονισμού 1/2003 σε όλες τις αεροπορικές μεταφορές, ανεξαρτήτως των διαδρομών που αφορούν, οι αεροπορικές μεταφορές εντάσσονται τελικά στο γενικό πλαίσιο της εφαρμογής της αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας. Ο κανονισμός 411/2004 άρχισε να ισχύει από την 1η Μαΐου, μαζί με τη δέσμη εκσυγχρονιστικών ρυθμίσεων.

Αναθεώρηση του κανονισμού (ΕΟΚ) 1617/93

27. Το βασικό στοιχείο του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 1617/93 της Επιτροπής, του οποίου η ισχύς λήγει στις 30 Ιουνίου 2005, είναι η ισχύουσα σήμερα απαλλαγή των διασκέψεων της ΙΑΤΑ για τους ναύλους στις εντός της ΕΕ διαδρομές. Το έτος αυτό, η Επιτροπή άρχισε την αναθεώρηση του κανονισμού 1617/93 και στις 30 Ιουνίου δημοσίευσε ένα έγγραφο διαβούλευσης με το οποίο καλεί τις κυβερνήσεις, τους παράγοντες του κλάδου και τους καταναλωτές να υποβάλουν σχόλια και στοιχεία σχετικά με τα βασικά ζητήματα που σχετίζονται με την αξιολόγηση των εν λόγω διασκέψεων για τους ναύλους βάσει του άρθρου 81 παράγραφος 3.

28. Η Επιτροπή έλαβε και ανέλυσε συνολικά 52 απαντήσεις. Από την ανάλυση αυτή προέκυψε η ανάγκη πιο εμπεριστατωμένης διερεύνησης ορισμένων ζητημάτων. Γι’ αυτό εκπονήθηκε ένα έγγραφο συζήτησης, ώστε οι σχετικές αποφάσεις να ληφθούν υπό συνθήκες διαφάνειας και να δοθεί η δυνατότητα στις δημόσιες αρχές και στον κλάδο να υποβάλουν τις τελικές παρατηρήσεις τους.

4. Αναθεωρηση Των Διαδικαστικων Κανονων: Νεα Ανακοινωση Για Την Προσβαση Στον Φακελο

29. Η πρόσβαση στον φάκελο αποτελεί σημαντικό στοιχείο της διαδικασίας και εγγύηση των δικαιωμάτων άμυνας σε όλες τις υποθέσεις συμπράξεων και συγκεντρώσεων που αποτελούν αντικείμενο διαφοράς. Όταν η Επιτροπή προβαίνει σε κοινοποίηση αιτιάσεων, η πρόσβαση των μερών στον φάκελο τους παρέχει τη δυνατότητα να γνωρίσουν τα αποδεικτικά στοιχεία που βρίσκονται στον φάκελο της Επιτροπής προκειμένου να διατυπώσουν λυσιτελώς τις προτάσεις τους επί των συμπερασμάτων στα οποία κατέληξε η Επιτροπή[29]. Για να είναι περισσότερο διαφανής και σαφής η διαδικασία που ακολουθεί η Επιτροπή κατά την εξέταση των αιτήσεων πρόσβασης στον φάκελο[30], η Επιτροπή άρχισε την αναθεώρηση της ισχύουσας ανακοίνωσης για την πρόσβαση στο φάκελο, η οποία χρονολογείται από το 1997[31]. Έχοντας την εμπειρία από την εφαρμογή της ανακοίνωσης αυτής, για την αναθεώρηση λαμβάνονται υπόψη οι εξελίξεις τόσο στην πρακτική της Επιτροπής[32] όσο και στην πρόσφατη νομολογία[33]. Σκοπός της αναθεώρησης είναι επίσης να εναρμονισθούν οι κανόνες πρόσβασης στον φάκελο με τους εκσυγχρονισμένους κανόνες περί συμπράξεων, δεσποζουσών θέσεων και συγκεντρώσεων, καθώς και με την τρέχουσα εντολή των συμβούλων ακροάσεων[34].

30. Μετά από συζήτηση με τα κράτη μέλη, η Επιτροπή δημοσίευσε στις 21 Οκτωβρίου ένα σχέδιο ανακοίνωσης για τους κανόνες πρόσβασης στον φάκελο της Επιτροπής σε διαδικασίες συμπράξεων, δεσποζουσών θέσεων και συγχωνεύσεων[35] και άρχισε νέα δημόσια διαβούλευση σχετικά με το εν λόγω σχέδιο, στο πλαίσιο της οποίας υποβλήθηκαν περίπου 20 εισηγήσεις, κυρίως από νομικούς, αλλά και από ενώσεις καταναλωτών και εργατικά σωματεία.

31. Τα βασικά στοιχεία του σχεδίου αυτού είναι:

32. διάκριση μεταξύ του δικαιώματος πρόσβασης στον φάκελο (των μερών στα οποία απευθύνεται η κοινοποίηση αιτιάσεων) και της πρόσβασης σε ορισμένα έγγραφα (για τους καταγγέλλοντες σε διαδικασίες συμπράξεων και δεσποζουσών θέσεων και για άλλα εμπλεκόμενα μέρη σε διαδικασίες συγκεντρώσεων)·

33. ορισμός του τι συνιστά «φάκελο της Επιτροπής» και σαφής διάκριση μεταξύ προσπελάσιμων και μη προσπελάσιμων εγγράφων·

34. διάκριση διαδικασιών συμπράξεων και δεσποζουσών θέσεων αφενός και συγκεντρώσεων αφετέρου ως προς το χρονικό σημείο κατά το οποίο επιτρέπεται η πρόσβαση στον φάκελο·

35. περιγραφή των διαδικασιών για τη μεταχείριση εμπιστευτικών πληροφοριών και για την πραγματοποίηση της πρόσβασης στο φάκελο, καθώς και των διαδικασιών για την επίλυση διαφωνιών σχετικά με τις αιτήσεις τήρησης εμπιστευτικότητας, ιδίως όσον αφορά τον ρόλο του συμβούλου ακροάσεων.

B – Εφαρμογη των αρθρων 81, 82 και 86

1. Καταχρηση δεσποζουσασ θεσησ (αρθρο 82 EΚ)

1.1 Αποφάσεις

CEWAL

26. Στις 30 Απριλίου, η Επιτροπή εξέδωσε απόφαση με την οποία επέβαλε πρόστιμο 3,4 εκατ. ευρώ στη βελγική ναυτιλιακή εταιρεία Compagnie Maritime Belge (“CMB”). Το πρόστιμο αυτό επεβλήθη λόγω του ρόλου της CMB στην καταχρηστική συμπεριφορά της διάσκεψης Central West Africa Lines (CEWAL), της οποίας η CMB ήταν μέλος, στα τέλη της δεκαετίας του 1980[36].

27. Προηγούμενη απόφαση[37] της Επιτροπής, με την οποία ήδη είχε επιβάλει πρόστιμα σε τέσσερα μέλη της CEWAL, και στην CMB, εν μέρει ακυρώθηκε από το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (ΔΕΚ) ως προς τα πρόστιμα[38]. Το ΔΕΚ έκρινε ότι η Επιτροπή είχε διαπράξει διαδικαστικό σφάλμα παραλείποντας να αναφέρει σαφώς στις αιτιάσεις που προηγούνταν της εν λόγω απόφασης ότι προτίθετο να επιβάλει πρόστιμα σε τέσσερα μέλη της CEWAL.

28. Για να αποφευχθεί η ατιμωρησία των παραβάσεων (η προσφυγή κατά των πορισμάτων ως προς τις παραβάσεις απορρίφθηκε τόσο από το ΔΕΚ όσο και από το Πρωτοδικείο), η Επιτροπή εξέδωσε νέα απόφαση, με την οποία επέβαλε στη CMB πρόστιμο στο πλαίσιο διαδικασίας σύμφωνης με το σκεπτικό του ΔΕΚ[39]. Η απόφαση αυτή βασίζεται πλήρως στα πραγματολογικά πορίσματα της πρώτης απόφασης.

29. Ο υπολογισμός του προστίμου βασίζεται σε εκτίμηση της επίπτωσης της επίδικης συμπεριφοράς της CMB σε σύγκριση με την εμπλοκή των λοιπών μελών της CEWAL. Το επιβληθέν πρόστιμο ήταν χαμηλότερο του προηγούμενου, διότι δεν ελήφθησαν πλέον υπόψη ορισμένα επιβαρυντικά στοιχεία που ίσχυαν όταν εξεδόθη η πρώτη απόφαση.

Clearstream [40]

30. Στις 2 Ιουνίου, η Επιτροπή εξέδωσε απόφαση με την οποία έκρινε ότι η Clearstream Banking AG και η μητρική της, Clearstream International SA (“Clearstream”), παραβίαζαν το άρθρο 82 ΕΚ με το να αρνούνται την παροχή διασυνοριακών υπηρεσιών εκκαθάρισης και διακανονισμού τίτλων[41] προς την Euroclear Bank SA (“Euroclear Bank”) και με το να εφαρμόζουν διακρίσεις ως προς τις τιμές εις βάρος του πελάτη αυτού.

31. H Clearstream Banking AG αποτελεί στη Γερμανία το μοναδικό κεντρικό αποθετήριο αξιών (Wertpapiersammelbank)[42]. Η Επιτροπή έκρινε ότι κατά την περίοδο αναφοράς, 1997-2001, η Clearstream κατείχε δεσπόζουσα θέση στην παροχή διασυνοριακών υπηρεσιών εκκαθάρισης και διακανονισμού προς μεσάζοντες εγκατεστημένους στα λοιπά κράτη μέλη.

32. Η άρνηση παροχής υπηρεσιών αφορούσε ονομαστικές μετοχές[43] που είχαν εκδοθεί κατά τη γερμανική νομοθεσία. Αν και η νομοθεσία περί ανταγωνισμού αναγνωρίζει στις επιχειρήσεις την ελευθερία να επιλέγουν τους εταίρους τους, οι εταιρείες που κατέχουν δεσπόζουσα θέση υπέχουν ειδική ευθύνη. Στην προκειμένη περίπτωση, η συμπεριφορά της Clearstream χαρακτηρίσθηκε ως άρνηση παροχής υπηρεσιών, διότι:

- η Clearstream Banking AG αποτελεί το μοναδικό τελικό αποθετήριο τίτλων στη Γερμανία, με συλλογική φύλαξη των τίτλων, η οποία αποτελεί σήμερα τη μοναδική μορφή φύλαξης των εισηγμένων μετοχών. Η είσοδος νέων φορέων στον τομέα αυτόν θεωρείται εξωπραγματική για το προβλεπτό μέλλον. Ως εκ τούτου, η Clearstream Banking AG μπορεί να θεωρηθεί ως αναπόφευκτος εταίρος·

- η Euroclear Bank δεν μπορούσε να εξασφαλίσει αλλιώς τις υπηρεσίες που ζητούσε· και

- η συμπεριφορά της Clearstream είχε ως αποτέλεσμα τη φαλκίδευση της ικανότητας της Euroclear Bank να παρέχει αποδοτικές διασυνοριακές υπηρεσίες εκκαθάρισης και διακανονισμού σε πελάτες στην ενιαία αγορά.

33. Η Euroclear Bank εξασφάλισε τις υπηρεσίες που ζητούσε τον Νοέμβριο του 2001, δηλαδή δύο έτη και πλέον αφότου τις ζήτησε. Σε όλο αυτό το διάστημα, η Clearstream Banking AG αρνήθηκε να παράσχει στην Euroclear Bank υπηρεσίες εκκαθάρισης και διακανονισμού για ονομαστικές μετοχές. Η παρελκυστική συμπεριφορά της Clearstream έναντι της Euroclear Bank έρχεται σε αντίθεση με τη συνήθη πρακτική, κατά την οποία εντός το πολύ τεσσάρων μηνών παρείχε σε ανάλογους πελάτες υπηρεσίες εκκαθάρισης και διακανονισμού.

34. Όσον αφορά την εφαρμογή διακρίσεων στις τιμές, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι, από τον Ιανουάριο του 1997 έως τον Ιανουάριο του 2002, η Clearstream χρέωσε στην Euroclear Bank, για ισοδύναμες υπηρεσίες, υψηλότερες τιμές ανά πράξη σε σύγκριση με άλλα αποθετήρια εκτός Γερμανίας. Η Επιτροπή εξέτασε λεπτομερώς το περιεχόμενο και το κόστος των παρασχεθεισών υπηρεσιών, με σκοπό να αποφανθεί αν η διαφορά στις τιμές θα μπορούσε να δικαιολογηθεί, αλλά κατέληξε στο αντίθετο συμπέρασμα.

35. Η Επιτροπή αποφάσισε να μην επιβάλει πρόστιμα. Μεταξύ άλλων, η Επιτροπή έλαβε υπόψη της το γεγονός ότι δεν υπάρχει κοινοτική νομολογία αναφερόμενη στην ανάλυση της εκκαθάρισης και του διακανονισμού από τη σκοπιά του ανταγωνισμού. Ακόμη, μεταξύ των διαφόρων φορέων διεξάγεται ευρεία συζήτηση με σκοπό τον ορισμό του ρόλου των διαφόρων πρωταγωνιστών στον τομέα αυτόν.

Microsoft

36. Στις 24 Μαρτίου, η Επιτροπή εξέδωσε απόφαση απαγόρευσης με πρόστιμα κατά της Microsoft Corporation (“Microsoft”), δυνάμει του άρθρου 82 ΕΚ[44]. Η απόφαση αυτή κατέληγε στο συμπέρασμα ότι η Microsoft είχε κάνει κατάχρηση της δεσπόζουσας θέσης της στον τομέα των λειτουργικών συστημάτων προσωπικών υπολογιστών (PC)[45] κατά δύο τρόπους:

(1) Άρνηση παροχής πληροφοριών λειτουργικής διασύνδεσης

37. Η Microsoft απέκρυβε από τους ανταγωνιστές της, στον τομέα των λειτουργικών συστημάτων διακομιστή για ομάδα εργασίας, τις πληροφορίες που ήσαν απαραίτητες για την πλήρη λειτουργική διασύνδεση των προϊόντων τους με το δικό της, δεσπόζον, λειτουργικό σύστημα Windows. Ενώ η Microsoft είχε προηγουμένως αποκαλύψει τις πληροφορίες αυτές κατά την ένταξή της στην εν λόγω αγορά, στη συνέχεια υιοθέτησε μια πολιτική άρνησης παροχής των πληροφοριών αυτών στους ανταγωνιστές της, οπότε διέκοψε την μέχρι τότε ροή των πληροφοριών αυτών. Το 1998, η Microsoft απέρριψε επίσημη αίτηση της Sun για την παροχή τέτοιων πληροφοριών λειτουργικής διασύνδεσης. Μετά από εκτεταμένη έρευνα της αγοράς, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι πληροφορίες αυτές ήσαν απαραίτητες για την ανάπτυξη ανταγωνισμού στην αγορά των λειτουργικών συστημάτων διακομιστή για ομάδα εργασίας και ότι, με την απόκρυψη των πληροφοριών αυτών, η Microsoft κατέκτησε δεσπόζουσα θέση, με κίνδυνο να εξαλειφθεί κάθε απομένων ανταγωνισμός στην αγορά αυτή. Ακόμη, η Επιτροπή συμπέρανε ότι η άρνηση της Microsoft να δίδει τις πληροφορίες αυτές περιόριζε την τεχνική ανάπτυξη, επί ζημία των καταναλωτών: Εάν οι ανταγωνιστές είχαν πρόσβαση στις αποκρυπτόμενες πληροφορίες, θα ήσαν σε θέση να παρέχουν στους καταναλωτές νέα, εξελιγμένα προϊόντα χωρίς να αντιγράφουν τα αντίστοιχα της Microsoft.

(2) Συνδυασμένη αγορά Windows Media Player και Windows

38. Η Microsoft έβλαψε τον ανταγωνισμό στην αγορά της συνεχούς αναπαραγωγής πολυμέσων, συνδυάζοντας το δεσπόζον λειτουργικό της σύστημα Windows PC με ένα χωριστό προϊόν της, το Windows Media Player. Αυτή η πρακτική έδωσε στο Windows Media Player τη δυνατότητα να ακολουθεί παντού το σύστημα Windows, πράγμα που οδηγούσε τεχνητά τους παρόχους προγραμμάτων και σχεδιαστές λογισμικού στο να βασίζονται στην τεχνολογία των Windows Media, μη επιτρέποντας έτσι στους ανταγωνιστές της στην αγορά των μέσων συνεχούς αναπαραγωγής να ανταγωνίζονται βάσει των πλεονεκτημάτων των δικών τους προϊόντων. Η εκδοθείσα απόφαση της Επιτροπής καταδεικνύει ότι η Microsoft επέτυχε σαφές προβάδισμα έναντι των ανταγωνιστών της αφότου άρχισε να εφαρμόζει την ως άνω στρατηγική, στα μέσα του 1999.

39. Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η καταχρηστική συμπεριφορά της Microsoft αποτελεί σοβαρότατη παράβαση της κοινοτικής νομοθεσίας περί ανταγωνισμού και επέβαλε στη Microsoft πρόστιμο ύψους 497,196 εκατ. ευρώ[46].

40. Για να τεθεί τέρμα στην ως άνω παράβαση, η Επιτροπή ζήτησε από τη Microsoft να λάβει τα εξής διορθωτικά μέτρα:

- Αποκάλυψη των σχετικών πληροφοριών και παροχή της δυνατότητας να χρησιμοποιούνται για την ανάπτυξη συμβατών λειτουργικών συστημάτων διακομιστή για ομάδα εργασίας (“διορθωτικό μέτρο επαν διαλειτουργικότητας”).

- Διάθεση εκδοχής του λειτουργικού συστήματος Windows PC η οποία να μην περιέχει το Windows Media Player (“διορθωτικό μέτρο αποσύνδεσης των συστημάτων”). Έτσι, οι κατασκευαστές προσωπικών υπολογιστών και οι καταναλωτές θα μπορούν να αποκτούν το σύστημα Windows με το σύστημα αναπαραγωγής της αρεσκείας τους.

- Ακόμη, υποχρέωση της Microsoft να υποβάλει πρόταση για τη σύσταση μηχανισμού παρακολούθησης μέσω καταπίστευσης. Η Microsoft υπέβαλε ήδη σχετική πρόταση.

41. Η Microsoft υπέβαλε αίτηση ακύρωσης της απόφασης της Επιτροπής ενώπιον του Πρωτοδικείου[47], καθώς και αίτηση ασφαλιστικών μέτρων με σκοπό την αναστολή της λήψης των διορθωτικών μέτρων επανόρθωσης της διαλειτουργικότητας και αποσύνδεσης των συστημάτων της έως ότου εκδικασθεί η αίτηση ακύρωσης[48]. Η Επιτροπή αποφάσισε να μην επιδιώξει τη λήψη των ως άνω μέτρων έως ότου εκδοθεί η απόφαση του Προέδρου του Πρωτοδικείου σχετικά με την αίτηση ασφαλιστικών μέτρων της Microsoft[49]. Στις 22 Δεκεμβρίου, ο Πρόεδρος απέρριψε εν τω συνόλω την αίτηση ασφαλιστικών μέτρων της Microsoft[50].

Πλαίσιο 2: Εφαρμογή των κοινοτικών κανόνων ανταγωνισμού στις υπηρεσίες κινητής τηλεφωνίας και ευρυζωνικής σύνδεσης με το Διαδίκτυο Το 2004, ο ανταγωνισμός στον τομέα των ηλεκτρονικών επικοινωνιών εντάθηκε , με έντονη επέκταση σε ορισμένα τμήματα της αγοράς[51]. Στη διευρυμένη ΕΕ των 25 κρατών μελών, οι δύο βασικοί συντελεστές της επέκτασης ήσαν οι ευρυζωνικές υπηρεσίες σταθερής τηλεφωνίας και οι υπηρεσίες κινητής τηλεφωνίας, με τις πρώτες να υπερακοντίζουν τις δεύτερες. Όσον αφορά τις δραστηριότητες της Επιτροπής για την καταπολέμηση των μονοπωλίων, αυτές εστιάσθηκαν στους ως άνω, μείζονος σημασίας, τομείς. Εντός του νέου κανονιστικού πλαισίου για τις ηλεκτρονικές επικοινωνίες, το οποίο ετέθη σε ισχύ στις 25 Ιουλίου 2003, η πολιτική ανταγωνισμού συνεχίζει να διαδραματίζει πρωτεύοντα ρόλο στην ευθυγράμμιση του πλαισίου αυτού με τις αρχές της νομοθεσίας περί ανταγωνισμού. Στον τομέα των ευρυζωνικών υπηρεσιών Διαδικτύου, οι ενέργειες της Επιτροπής σχετικά με εικαζόμενη συμπίεση των περιθωρίων κέρδους οδήγησε την Deutsche Telekom - τον παραδοσιακό διαχειριστή των γραμμών σταθερής τηλεφωνίας στη Γερμανία - σε σημαντική μείωση των τελών χρησιμοποίησης των γραμμών της[52]. Υπό το πρίσμα αυτών των μειωμένων τελών, η Επιτροπή ήταν σε θέση να ολοκληρώσει την έρευνά της για την εικαζόμενη κατάχρηση της δεσπόζουσας θέσης που διαθέτει Deutsche Telekom στην αγορά σε ό,τι αφορούσε την παροχή ευρυζωνικής πρόσβασης στο δίκτυό της σταθερών τηλεπικοινωνιών. Η Επιτροπή εδέχθη τις δεσμεύσεις που ανέλαβε η Deutsche Telekom να θέση τέρμα στη συμπίεση των περιθωρίων κέρδους, από την 1η Απριλίου 2004 και σε μόνιμη βάση[53]. Όσον αφορά τις υπηρεσίες κινητών τηλεπικοινωνιών, η Επιτροπή εξέδωσε στις 26 Ιουλίου δύο κοινοποιήσεις αιτιάσεων, οι οποίες αναφέρονταν στη διεθνή περιαγωγή στο Ηνωμένο Βασίλειο. Οι ως άνω αιτιάσεις αφορούσαν τις χονδρικές τιμές που χρέωναν οι O2 και Vodafone στους άλλους παρόχους υπηρεσιών κινητής τηλεφωνίας για διεθνή περιαγωγή. Βάσει της έρευνας που διεξήγαγε, η Επιτροπή έκρινε ότι και οι δύο αυτές εταιρείες χρέωναν αδικαιολόγητες και υπερβολικές τιμές, η Vodafone από το 1997 και έως τουλάχιστον τον Σεπτέμβριο του 2003, και η Ο2 από το 1998 και έως τουλάχιστον τον Σεπτέμβριο του 2003[54]. Τέλος, όσον αφορά τις υπηρεσίες διεθνούς περιαγωγής, η Επιτροπή εξετάζει και τις επιπτώσεις που έχουν στον ανταγωνισμό οι πρόσφατες στρατηγικές συμμαχίες στον τομέα της κινητής τηλεφωνίας (“Freemove” και “Starmap”). |

1.2 Εξέταση άλλων υποθέσεων και απόρριψη καταγγελιών

Interbrew (κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης)[55]

42. Στις 30 Απριλίου, η Επιτροπή ολοκλήρωσε τις έρευνες βάσει του άρθρου 82 που είχε αρχίσει το 1999, με δική της πρωτοβουλία, σχετικά με τη συμπεριφορά της Interbrew NV (σήμερα Inbev NV) απέναντι στους Βέλγους χονδρεμπόρους μπύρας, αφότου η Interbrew ανέλαβε ορισμένες δεσμεύσεις. Πιο συγκεκριμένα, η Interbrew δεσμεύθηκε να τροποποιήσει τα συστήματα εκπτώσεων και τις συμφωνίες εταιρικής σχέσης και εμπορικών συναλλαγών με τους χονδρεμπόρους, έτσι ώστε οι ανταγωνιστές προμηθευτές να μην εμποδίζονται από τον αποτελεσματικό ανταγωνισμό με την Interbrew στο Βέλγιο.

43. Κατά πρώτον, η Interbrew συμφώνησε καταστήσει πλήρως διαφανές, για όλους τους χονδρεμπόρους, το τυποποιημένο σύστημα εκπτώσεων όγκου που εφαρμόζει, παρά να τους γνωστοποιεί απλώς τα ποσοστά έκπτωσης που αντιστοιχούν στο φάσμα όπου εμπίπτουν οι αγορές τους για τα διάφορα είδη μπύρας και τα ποσοστά για τις ποσότητες άνω και κάτω του φάσματος αυτού. Ένα άλλο σύστημα εκπτώσεων, το οποίο έχει δημιουργηθεί ειδικά για τους χονδρεμπόρους που είναι διατεθειμένοι να πωλούν τα διάφορα είδη μπύρας της Interbrew στα εξαρτώμενα από αυτούς σημεία λιανικής πώλησης, θα τροποποιηθεί και αυτό, έτσι ώστε να μην αυξάνονται πλέον οι εκπτώσεις ανάλογα με τον αριθμό των σημείων πώλησης, αλλά να αντιστοιχούν σε ένα πάγιο ποσό ανά εκατόλιτρο κάθε είδους μπύρας, ανεξάρτητα από τον αριθμό των σημείων πώλησης.

44. Στο πλαίσιο των συμφωνιών εταιρικής σχέσης της Interbrew, αυτή δεν θα έχει πλέον πρόσβαση στα εμπιστευτικά επαγγελματικά δεδομένα των χονδρεμπόρων, ούτε και το δικαίωμα να προβάλλει προσκόμματα στην προσφορά ανταγωνιστή για την εξαγορά της επιχείρησης χονδρεμπόρου με σκοπό να υποβάλει η ίδια αντίστοιχη προσφορά (κατάργηση του «δικαιώματος πρώτης άρνησης»). Τέλος, και σχετικά με τις εμπορικές συμφωνίες με τις οποίες η Interbrew παρέχει στους χονδρεμπόρους κίνητρα, όπως οικονομική ενίσχυση ή τεχνουργήματα, με αντάλλαγμα την προώθηση των προϊόντων της, η Interbrew δέχθηκε α) να καταργήσει κάθε απαίτηση αποκλειστικότητας, β) να καταστήσει τα κριτήρια επιλεξιμότητας πλήρως διαφανή και γ) να δηλώσει σαφώς ότι τα ίδια κίνητρα θα ισχύουν για όλους ανεξαιρέτως τους χονδρεμπόρους .

Scandlines κατά Port of Helsingborg[56] και Sundbusserne κατά Port of Helsingborg[57]

45. Στις 23 Ιουλίου, η Επιτροπή εξέδωσε δύο αποφάσεις[58] με τις οποίες απέρριπτε δύο καταγγελίες εκ μέρους εταιρειών πορθμείων – της Scandlines Sverige AB και της Sundbusserne AS – κατά του λιμένα του Helsingborg, στη Σουηδία. Αυτές οι δύο παράλληλες καταγγελίες αναφέρονταν σε εικαζόμενες καταχρήσεις δεσπόζουσας θέσεις κατά την έννοια του άρθρου 82 ΕΚ, μέσω υπερβολικών λιμενικών τελών τα οποία επιβάλλονταν από τον λιμένα του Helsingborg για υπηρεσίες που παρέχονταν σε εταιρείες πορθμείων που λειτουργούσαν στη διαδρομή Helsingborg–Elsinore, μεταξύ Σουηδίας και Δανίας.

46. Μετά από εξονυχιστική έρευνα, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα διαθέσιμα στοιχεία δεν αρκούσαν για να αποδειχθεί κατά τις απαιτήσεις του νόμου ότι τα επίδικα τέλη ήσαν υπερβολικά. Οι εκδοθείσες αποφάσεις αναδεικνύουν γενικότερες δυσχέρειες στην εφαρμογή του άρθρου 82 ΕΚ σε υποθέσεις υπερβολικών τιμών, ιδίως δε σε υποθέσεις όπου δεν υπάρχουν αξιοποιήσιμα στοιχεία αναφοράς. Επειδή δε η υφιστάμενη σχετικά νομολογία είναι μάλλον περιορισμένη[59], οι αποφάσεις αυτές είναι δυνατόν να αποτελέσουν χρήσιμα στοιχεία αναφοράς κατά τον προσδιορισμό της οικονομικής αξίας μιας υπηρεσίας και του αν η ζητούμενη τιμή είναι υπερβολική/αδικαιολόγητη, οπότε και στοιχειοθετείται κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης κατά την έννοια του άρθρου 82 ΕΚ.

Τιμές τερματισμού κλήσεων κινητής τηλεφωνίας KPN[60]

47. Η Επιτροπή γνωστοποίησε στους καταγγελλόμενους ότι η MCI απέσυρε την καταγγελία της στις 21 Οκτωβρίου και ότι η ίδια η Επιτροπή δεν προτίθεται να προβεί σε άλλες ενέργειες στην υπόθεση αυτή. Στις 22 Μαρτίου 2002 εξεδόθη κοινοποίηση αιτιάσεων όπου υποστηριζόταν ότι η KPN Mobile είχε αρνηθεί να δώσει τη δυνατότητα άμεσης διασύνδεσης σε ανεξάρτητους παρόχους και ότι είχε αρχίσει να συμπιέζει το περιθώριο μεταξύ των χονδρικών τιμών της για τον τερματισμό των κλήσεων σύνδεσης και των λιανικών τιμών για τις υπηρεσίες εικονικού ιδιωτικού δικτύου κινητής τηλεφωνίας (MVPN - Mobile Virtual Private Network). Όταν αποφάσιζε να μη συνεχίσει αυτεπαγγέλτως την εξέταση της υπόθεσης, η Επιτροπή έλαβε υπόψη της το γεγονός ότι οι ενέργειες της ολλανδικής ρυθμιστικής αρχής OPTA είχαν εν των μεταξύ οδηγήσει σε εύλογου ύψους προσφορά άμεσης διασύνδεσης εκ μέρους της KPN Mobile. Επίσης, και οι χονδρικές τιμές διασύνδεσης κινητής τηλεφωνίας είχαν και αυτές μειωθεί στην Ολλανδία, η δε OPTA διεξήγε περαιτέρω ανάλυση των αγορών για τα τέλη τερματισμού κλήσεων στα επιμέρους δίκτυα κινητής τηλεφωνίας στο πλαίσιο της νέας ρύθμισης για τις ηλεκτρονικές τηλεπικοινωνίες που θεσπίσθηκε στην Ολλανδία την άνοιξη του 2004. Τέλος, η Επιτροπή, με τις έρευνές της, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι στο συγκεκριμένο πλαίσιο των υπηρεσιών MVPN δεν μπορούσε να στοιχειοθετηθεί κατά τα δέοντα συμπίεση των περιθωρίων κέρδους δυνάμει του άρθρου 82 ΕΚ.

B2/Telia[61]

48. Τον Νοέμβριο, η B2 Bredband AB (B2) απέσυρε την καταγγελία της κατά της TeliaSonera AB, τον παραδοσιακό πάροχο υπηρεσιών τηλεπικοινωνίας στη Σουηδία. Στη συνέχεια, η Επιτροπή έκλεισε την υπόθεση αυτή. Τον Δεκέμβριο του 2003, η Επιτροπή απηύθυνε κοινοποίηση αιτιάσεων προς την TeliaSonera, υποστηρίζοντας ότι η εταιρεία αυτή είχε καταχρασθεί τη δεσπόζουσα θέση της εφαρμόζοντας επιθετική τιμολογιακή πολιτική κατά την υποβολή προσφοράς για μια μεγάλη σύμβαση για την κατασκευή και διαχείριση ευρυζωνικού δικτύου οπτικών ινών με σκοπό την παροχή υψηλών ταχυτήτων πρόσβαση στο Διαδίκτυο στην περιοχή του Malmö. Η Επιτροπή υποστήριζε ότι η προσφορά της TeliaSonera ήταν εσκεμμένα κάτω του κόστους και δεν επέτρεπε στον διαχειριστή του δικτύου να αποσβέσει τις επενδύσεις και τα έξοδά του από την παροχή των έργων υποδομής και των υπηρεσιών που εντάσσονταν στη σύμβαση αυτή, καθώς και ότι, με τις προσφερόμενες τιμές, η TeliaSonera εμπόδιζε την εκτέλεση εναλλακτικών έργων υποδομής και την είσοδο ανταγωνιστών στην αντίστοιχη αγορά. Ωστόσο, μετά από πρόσθετες έρευνες που επακολούθησαν μετά την κοινοποίηση αιτιάσεων, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι δεν μπορούσε να στοιχειοθετηθεί με επαρκή βεβαιότητα το ότι η TeliaSonera κατείχε δεσπόζουσα θέση στις αντίστοιχες αγορές κατά τη χρονική στιγμή της υποβολής της ως άνω προσφοράς.

2. Συμπραξεισ Πλαίσιο 3: Επισκόπηση της εφαρμογής των κειμένων διατάξεων κατά των συμπράξεων ιδιαίτερης σοβαρότητας Κατά το 2004, η Επιτροπή συνέχισε να δίδει έμφαση στις ενέργειές της κατά των συμπράξεων που είχε αναλάβει κατά τα τρία προηγούμενα έτη με την έκδοση 6 αποφάσεων κατά παράνομων οριζόντιων συμφωνιών, όπου εμπλέκονταν 30 επιχειρήσεις. Οι υποθέσεις αυτές αφορούσαν: υδραυλικούς χαλκοσωλήνες, γλυκονικό νάτριο, γαλλική μπύρα, ακατέργαστο καπνό στην Ισπανία, μεταλλικά ψιλικά είδη/Βελόνες και χλωρίδιο της χολίνης[62]. Με τις αποφάσεις αυτές επεβλήθησαν πρόστιμα συνολικού ύψους 390 εκατ. ευρώ. Κατά το παρελθόν έτος, σημειώθηκαν ορισμένες εξελίξεις στον αγώνα κατά των συμπράξεων. Αξίζει να επισημανθούν τρεις πτυχές, και συγκεκριμένα οι εξελίξεις στον τομέα της επιείκειας, οι συνέπειες της εφαρμογής του κανονισμού 1/2003 κατά των συμπράξεων και η αποσαφήνιση των κανόνων που διέπουν το νομικό απόρρητο. Επιείκεια Η ανακοίνωση επιείκειας του 2002[63] συνέχισε να αποτελεί σημαντικό μέσο για την εφαρμογή των κειμένων διατάξεων. Ο μεγάλος αριθμός των υποθέσεων που προέκυψαν από την ως άνω ανακοίνωση επιείκειας καταδεικνύει ότι αυτή είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική, και πολύ περισσότερο σε σύγκριση με την αντίστοιχη του 1996. Οι περισσότερες από τις υποθέσεις που καταλήγουν σήμερα στην έκδοση απόφασης διεκπεραιώνονται βάσει της εν λόγω ανακοίνωσης του 2002[64]. Κανονισμός (EΚ) αριθ. 1/2003 Η θέση σε ισχύ του κανονισμού 1/2003 τον Μάιο[65] ενίσχυσε σημαντικά τις εξουσίες έρευνας της Επιτροπής. Αξίζει να επισημανθούν τρεις βασικές πτυχές: Πρώτον, ο κανονισμός αυτός επεκτείνει τις εξουσίες έρευνας της Επιτροπής και στους χώρους πέραν των επαγγελματικών, συμπεριλαμβάνοντας και την ιδιωτική κατοικία των μελών του προσωπικού μιας επιχείρησης, εφόσον υπάρχουν βάσιμες υποψίες ότι στους χώρους αυτούς φυλάσσονται επαγγελματικά έγγραφα[66]. Οι σχετικές έρευνες μπορούν να διεξάγονται μόνο μετά από σχετική εξουσιοδότηση των εθνικών δικαστικών αρχών του εμπλεκόμενου κράτους μέλους. Δεύτερον, οι εξουσίες έρευνας της Επιτροπής ενισχύονται με τη δυνατότητα που της παρέχεται να σφραγίζει τους επαγγελματικούς χώρους για όσο χρονικό διάστημα απαιτείται για τη διεξαγωγή των ερευνών[67]. Τρίτον, η Επιτροπή απέκτησε ρητές εξουσίες να εξετάζει προφορικά κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο που συγκατατίθεται προς τούτο, για τους σκοπούς των ερευνών[68]. Νομικό απόρρητο Μετά από προσφυγή της Επιτροπής, ο Πρόεδρος του Δικαστηρίου ακύρωσε, με απόφασή του της 27ης Σεπτεμβρίου[69], τη (μερική) αναστολή της εκτέλεσης μιας απόφασης της Επιτροπής η οποία απέρριπτε την αίτηση αναγνώρισης του νομικού απορρήτου, το οποίο είχε πριν αναγνωρισθεί από το Πρωτοδικείο στο πλαίσιο της σχετικής υπόθεσης[70]. Ένας φάκελος με έγγραφα ο οποίος είχε κατασχεθεί κατά την έρευνα ενώ τα μέρη υποστήριζαν ότι καλυπτόταν από το νομικό απόρρητο[71], και ο οποίος είχε κρατηθεί στη Γραμματεία του Πρωτοδικείου, επεστράφη στην Επιτροπή. Το ΔΕΚ σημείωσε τη δέσμευση της Επιτροπής να μην κοινολογήσει τα επίδικα έγγραφα σε τρίτους μέχρις ότου ολοκληρωθεί η κύρια διαδικασία. Επειδή δε η καινοφανής προσέγγιση που ανέπτυξαν τα μέρη σε σχέση με το πεδίο εφαρμογής του νομικού απορρήτου δεν έχει επιβεβαιωθεί από τα κοινοτικά δικαστήρια, η Επιτροπή συνεχίζει να διεξάγει τις έρευνεας όπως πριν, βάσει της ισχύουσας νομολογίας[72], η οποία, κατά τη γνώμη της Επιτροπής, παραμένει έγκυρη και ενδεδειγμένη. |

Υδραυλικοί χαλκοσωλήνες[73]

49. Στις 3 Σεπτεμβρίου, η Επιτροπή εξέδωσε απόφαση με την οποία διαπίστωνε ότι οι κορυφαίοι παραγωγοί υδραυλικών χαλκοσωλήνων στην Ευρώπη, Boliden AB (μαζί με τις πρώην θυγατρικές Boliden Fabrication AB και Boliden Cuivre & Zinc SA), Halcor SA, HME Nederland BV, IMI plc (μαζί με τις (πρώην) θυγατρικές IMI Kynoch Ltd. και IMI Yorkshire Copper Tube Ltd.), KM Europa Metal AG (μαζί με τις υπό την πλήρη κυριότητά της θυγατρικές Europa Metalli SpA και Tréfimétaux SA), Mueller Industries, Inc. (μαζί με τις θυγατρικές WTC Holding Company, Inc., Mueller Europe Ltd., DENO Holding Company, Inc. και DENO Acquisition EURL), Outokumpu Oyj (μαζί με την υπό την πλήρη κυριότητά της θυγατρική Outokumpu Copper Products Oy) και Wieland Werke AG (μαζί με τις θυγατρικές Austria Buntmetall AG και Buntmetall Amstetten Ges.m.b.H.), είχαν παραβεί τους κοινοτικούς κανόνες ανταγωνισμού λόγω της συνεννόησής τους να καθορίζουν τις τιμές και τα μερίδια στην αγορά των υδραυλικών χαλκοσωλήνων στον ΕΟΧ. Μετά από έρευνα που άρχισε το 2001, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι η παράβαση διήρκεσε από το μέσα του 1998 έως τις αρχές του 2001.

50. Το σχετικό προϊόν χρησιμοποιείται πρωτίστως στην κατασκευαστική βιομηχανία, για τις εγκαταστάσεις παροχής νερού, πετρελαίου, αερίου και θέρμανσης. Κυριότεροι πελάτες είναι οι διανομείς, χονδρέμποροι και λιανέμποροι που πωλούν τους σωλήνες αυτούς στους εγκαταστάτες και λοιπούς πελάτες τους. Η συνολική αγοραία αξία των απλών και των πλαστικοποιημένων υδραυλικών χαλκοσωλήνων ανήλθε το 2000 στον ΕΟΧ σε 1.151 εκατ. ευρώ, με αντίστοιχα μερίδια 970,1 και 180,9 εκατ. ευρώ.

51. Το συνολικό ύψος των προστίμων που επιβλήθηκαν στις εμπλεκόμενες στην υπόθεση αυτή επιχειρήσεις ανήλθε σε 222,3 εκατ. ευρώ. Με εξαίρεση την HME Nederland BV, όλες οι άλλες επιχειρήσεις συνεργάσθηκαν με την Επιτροπή κατά τις έρευνες, βάσει της ανακοίνωσης επιείκειας του 1996. Η Επιτροπή χορήγησε απαλλαγή από τα πρόστιμα στον όμιλο Mueller, μείωση του προστίμου κατά 50% στην Outokumpu, κατά 35% στον όμιλο KME και στον όμιλο Wieland, 15% στη Halcor και 10% στον όμιλο IMI καθώς και στον όμιλο Boliden, λόγω της συνεργασίας τους. Το υψηλότερο πρόστιμο επιβλήθηκε στις εταιρείες του ομίλου KME, συνολικά 67,08 εκατ. ευρώ. Στον όμιλο Wieland επιβλήθηκε πρόστιμο 27,8411 εκατ. ευρώ, στον όμιλο IMI 44,98 εκατ. ευρώ, στην Outokumpu 36,14 εκατ. ευρώ, στη Boliden 32,6 εκατ. ευρώ, στη Halcor 9,16 εκατ. ευρώ και στην HME 4,49 εκατ. ευρώ. Οι Outokumpu και KME ανταμείφθηκαν με μείωση των προστίμων λόγω της συνεργασίας τους εκτός ανακοίνωσης επιείκειας του 1996. Η Outokumpu υπήρξε η πρώτη επιχείρηση που αποκάλυψε τη συνολική διάρκεια της σύμπραξης, ανερχόμενη σε 12 έτη και πλέον, και η KME η πρώτη που αποκάλυψε αποφασιστικής σημασίας στοιχεία σε σχέση με τη συνεργασία ως προς τους πλαστικοποιημένους υδραυλικούς χαλκοσωλήνες. Από την άλλη πλευρά, η Outokumpu επιβαρύνθηκε λόγω υποτροπής, δεδομένου ότι για αυτή είχε εκδοθεί και άλλη απόφαση της Επιτροπής, με την οποία καταδικαζόταν σύμπραξη στον τομέα του ανοξείδωτου χάλυβα το 1990, το δε πρόστιμό της επαυξήθηκε προς αποτροπή μελλοντικής υποτροπής.

Γλυκανικό νάτριο[74]

52. Στις 29 Σεπτεμβρίου, η Επιτροπή επέβαλε πρόστιμα 19,04 εκατ. Ευρώ σε τέσσερις εταιρείες του ομίλου Jungbunzlauer, λόγω της συμμετοχής τους στον καθορισμό των τιμών και των μεριδίων της αγοράς του γλυκανικού νατρίου, μιας χημικής ουσίας που χρησιμοποιείται κυρίως για τον καθαρισμό μετάλλων και γυαλιού.

53. Η εκδοθείσα απόφαση συμπληρώνει μια πρώτη απόφαση που εξεδόθη το 2001[75] και η οποία διαπίστωνε ότι έξι εταιρείες, με μία από τον όμιλο Jungbunzlauer, συμμετείχαν από το 1987 έως το 1995 σε μυστική σύμπραξη. Όσον αφορά την εταιρεία του ομίλου Jungbunzlauer, η απόφαση του 2001 απεσύρθη το 2002 λόγω πραγματολογικού σφάλματος στην αιτιολογική έκθεση της απόφασης σχετικά με την ευθύνη της για την παράβαση.

54. Οι εταιρείες που συμμετείχαν στη σύμπραξη για το γλυκανικό νάτριο κάλυπταν σχεδόν το σύνολο της παγκόσμιας παραγωγής. Η παράβαση ήταν ιδιαίτερα σοβαρή, ο δε όμιλος Jungbunzlauer παραβίαζε τους κοινοτικούς κανόνες ανταγωνισμού επί επτά έτη. Για τον προσδιορισμό του ύψους του προστίμου, η Επιτροπή έλαβε υπόψη της το περιορισμένο μέγεθος της αγοράς του γλυκανικού νατρίου. Ακόμη, ο όμιλος Jungbunzlauer έτυχε έκπτωσης επί του προστίμου του λόγω του ότι συνεργάσθηκε με την Επιτροπή, βάσει της ανακοίνωσης επιείκειας του 1996.

Γαλλική μπύρα[76]

55. Στις 29 Σεπτεμβρίου, η Επιτροπή εξέδωσε απόφαση απαγόρευσης με πρόστιμα, βάσει του άρθρου 81 παρ. 1 της Συνθήκης ΕΚ, κατά δύο ομίλων ζυθοποιίας, του Brasseries Kronenbourg και της μητρικής του εταιρείας, Groupe Danone, αφενός, και του ομίλου Heineken France (πρώην Sogebra) και της μητρικής του εταιρείας Heineken NV, αφετέρου, λόγω του ότι είχαν συνάψει συμφωνία «εκεχειρίας» με σκοπό να διαμοιρασθούν την εκτός εγκαταστάσεων αγορά[77] στη Γαλλία και να θέσουν τέρμα στον πόλεμο προσεταιρισμού των χονδρεμπόρων. Ωστόσο, η συμφωνία αυτή ουδέποτε εφαρμόσθηκε.

56. Συνολικά, η παράβαση θεωρήθηκε ιδιαίτερα σοβαρή. Η Επιτροπή επέβαλε πρόστιμο 1 εκατ. ευρώ στη Heineken France και στη Heineken NV, και πρόστιμο 1,5 εκατ. Ευρώ στον όμιλο Danone και στην Brasseries Kronenbourg, με επιβαρυντικό στοιχείο την υποτροπή.

Ακατέργαστος καπνός στην Ισπανία[78]

57. Στις 20 Οκτωβρίου, η Επιτροπή επέβαλε πρόστιμα συνολικού ύψους 20 εκατ. ευρώ σε τέσσερις ισπανικές επιχειρήσεις επεξεργασίας ακατέργαστου καπνού (Cetarsa, Agroexpansión, World Wide Tobacco España και Taes), καθώς και σε μία ιταλική (Deltafina), λόγω της σύναψης συμφωνίας βλαπτικής του ανταγωνισμού, η οποία σκοπό είχε τον καθορισμό των μέσων μέγιστων τιμών που θα καταβάλλονταν στους Ισπανούς παραγωγούς ακατέργαστου καπνού, καθώς και των ποσοτήτων που θα αγοράζονταν. Η σύμπραξη αυτή διήρκεσε από το 1996 έως το 2001. Από το 1998 και μετά, οι μεταποιητές δημιούργησαν ένα περίτεχνο σύστημα εφαρμογής και παρακολούθησης. Από το 1999 και μετά, συμφώνησαν μεταξύ τους και το φάσμα των τιμών που επρόκειτο τότε να διαπραγματευθούν για τον ακατέργαστο καπνό με τους εκπροσώπους των παραγωγών, με σκοπό την ένταξη των τιμών αυτών στις τυποποιημένες συμβάσεις καλλιέργειας, οι οποίες παρέχουν το πλαίσιο για τον προσδιορισμό των τελικών τιμών του ακατέργαστου καπνού κατά την παράδοση. Οι μητρικές εταιρείες των Agroexpansión και WWTE θεωρήθηκε ότι ήσαν υπεύθυνες από κοινού και εις ολόκληρον για τη συμπεριφορά των θυγατρικών τους.

58. Με την ίδια απόφαση, η Επιτροπή απαγόρευσε και μια σύμπραξη την οποία αποτελούσαν οι ενώσεις των παραγωγών ακατέργαστου καπνού (ASAJA, UPA, COAG and CCAE). Η Επιτροπή έκρινε ότι, κατά την ίδια περίοδο, είχαν συμφωνήσει τα φάσμα τιμών και τις ελάχιστες τιμές για τον ακατέργαστο καπνό, τις οποίες στη συνέχεια θα διαπραγματεύονταν συλλογικά με τους μεταποιητές κατά τη συζήτηση των τυποποιημένων συμβάσεων καλλιέργειας, επέβαλε δε σε καθεμία από τις ενώσεις αυτές συμβολικό πρόστιμο 1.000 ευρώ, λαμβάνοντας υπόψη την επίδραση που είχε στη συμπεριφορά τους το εθνικό κανονιστικό πλαίσιο. Τούτο ελήφθη υπόψη ως ελαφρυντικό και κατά τον προσδιορισμό των προστίμων για τους μεταποιητές.

Μεταλλικά είδη ψιλικών/Βελόνες[79]

59. Στην απόφαση που εξέδωσε στις 26 Οκτωβρίου, η Επιτροπή διαπίστωνε ότι τρεις επιχειρήσεις και οι θυγατρικές τους, και συγκεκριμένα οι William Prym GmbH & Co. KG και Prym Consumer GmbH & Co. KG, Coats Holdings Ltd και J & P Coats Ltd, και Entaco Ltd και Entaco Group Ltd, είχαν συνάψει ορισμένες γραπτές, επίσημα διμερείς, συμφωνίες μεταξύ 10ης Σεπτεμβρίου 1994 και 31ης Δεκεμβρίου 1999, οι οποίες στην πράξη αποτελούσαν τριμερείς συμφωνίες με τις οποίες οι επιχειρήσεις αυτές μοιράζονταν ή επιχειρούσαν να μοιρασθούν τις αγορές για προϊόντα (μεταλλικά ψιλικά είδη) και από γεωγραφική άποψη (βελόνες). Ακόμη, οι εν λόγω επιχειρήσεις έλαβαν μέρος σε διμερείς ή τριμερείς συσκέψεις μεταξύ 10ης Μαΐου 1993 και 8ης Νοεμβρίου 2001.

60. Η Επιτροπή θεμελίωσε την απόφασή της ιδίως στην ύπαρξη όρων αμοιβαίας ισχύος στις προαναφερόμενες συμφωνίες. Οι όροι αυτοί ανανεώνονταν κατά διαστήματα.

61. Η Επιτροπή προσδιόρισε τρεις σχετικές αγορές: α) την ευρωπαϊκή αγορά των βελονών για ράψιμο στο χέρι και για εργόχειρο (μαζί με τις ειδικές βελόνες), η οποία είχε μοιρασθεί τόσο ως προς τα προϊόντα όσο και από γεωγραφική άποψη, β) την ευρωπαϊκή αγορά των «άλλων προϊόντων ραπτικής και πλεξίματος, συμπεριλαμβανόμενων των καρφιτσών και των καρφοτσών/βελονών πλεξίματος», και γ) την ευρωπαϊκή αγορά των λοιπών μεταλλικών ψιλικών ειδών, συμπεριλαμβανόμενων των φερμουάρ και λοιπών συστημάτων κλεισίματος ενδυμάτων, ενώ και στις δύο αυτές περιπτώσεις η αντίστοιχη αγορά είχε μοιρασθεί μόνο μεταξύ 10ης Σεπτεμβρίου 1994 και 13ης Μαρτίου 1997.

62. Η παράβαση ήταν ιδιαίτερα σοβαρή από τη φύση της, διότι αφορούσε τον καταμερισμό αγορών για πολλά προϊόντα και γεωγραφικών αγορών. Οι συμφωνίες καταμερισμού των αγορών για προϊόντα συνάπτονταν σε διάφορα επίπεδα, δηλαδή τόσο κατά την παραγωγή όσο και κατά τη διανομή (χονδρική και λιανική), δεδομένου ότι η Coats ήταν κυρίως διανομέας βελονών, αλλά και στις λιανικές πωλήσεις ανταγωνιζόταν τις Prym και Entaco μέσω του εμπορικού σήματος “Milward” για τις λιανικές πωλήσεις βελονών.

63. Βάσει της ανακοίνωσης επιείκειας του 1996, η Επιτροπή χορήγησε στην Entaco πλήρη απαλλαγή από τα πρόστιμα τα οποία άλλως θα της είχε επιβάλει, λόγω του ότι ενημέρωσε την Επιτροπή για την ύπαρξη των συμφωνιών κατανομής της αγοράς και έδωσε αποφασιστικής σημασίας αποδεικτικά στοιχεία, χωρίς τα οποία πιθανώς η παράβαση δεν θα είχε στοιχειοθετηθεί. Στις Coats και Prym, από κοινού και εις ολόκληρον υπεύθυνες με τις θυγατρικές τους, επιβλήθηκε, σε καθεμία, πρόστιμο 30 εκατ. ευρώ.

Χλωρίδιο της χολίνης[80]

64. Στις 9 Δεκεμβρίου, η Επιτροπή εξέδωσε απόφαση κατά των Akzo Nobel NV, Akzo Nobel Nederland BV, Akzo Nobel Chemicals International BV, Akzo Nobel Chemicals BV και Akzo Nobel Functional Chemicals BV, από κοινού και εις ολόκληρον, Chinook Group Limited Partnership και Chinook Group Limited, από κοινού και εις ολόκληρον, BASF AG, Bioproducts Incorporated, DuCoa LP και UCB SA.

65. Οι ως άνω επιχειρήσεις είχαν παραβιάσει τους κοινοτικούς κανόνες ανταγωνισμού συμμετέχοντας σε σύμπραξη στον τομέα του χλωριδίου της χολίνης. Όσον αφορά τον ΕΟΧ, η εν λόγω σύμπραξη λειτουργούσε σε δύο διαφορετικά, αλλά σε στενή σχέση, επίπεδα, το παγκόσμιο και το ευρωπαϊκό. Στο παγκόσμιο επίπεδο, όλοι οι παραγωγοί κατά των οποίων εξεδόθη η προαναφερόμενη απόφαση συμμετείχαν σε βλαπτικές του ανταγωνισμού δραστηριότητες, οι οποίες αφορούσαν τον ΕΟΧ μεταξύ Ιουνίου 1992 και Απριλίου 1994. Οι δραστηριότητες αυτές περιελάμβαναν τον καθορισμό και τις αυξήσεις των τιμών παγκοσμίως, την κατανομή των αγορών παγκοσμίως, τον έλεγχο των διανομέων και των μεταποιητών και την ανταλλαγή ευαίσθητων εμπορικών πληροφοριών.

66. Οι παραγωγοί της Βόρειας Αμερικής δεν έλαβαν μέρος στις περαιτέρω βλαπτικές του ανταγωνισμού συσκέψεις που πραγματοποιήθηκαν με τη συμμετοχή αυστηρά Ευρωπαίων παραγωγών με σκοπό τον συντονισμό της τακτικής τους στην ευρωπαϊκή αγορά. Οι συσκέψεις αυτές πραγματοποιήθηκαν μεταξύ Μαρτίου 1994 και Οκτωβρίου 1998, ασχολήθηκαν δε, μεταξύ άλλων, με τον καθορισμό και τις αυξήσεις των τιμών (τόσο στον ΕΟΧ συνολικά όσο και στις επιμέρους εθνικές αγορές και έναντι των μεμονωμένων πελατών), με την κατανομή των πελατών μεταξύ των συμμετεχόντων, την κατανομή των μεριδίων σε ολόκληρη την αγορά του ΕΟΧ μεταξύ των επιχειρήσεων, τον έλεγχο των διανομέων και των μεταποιητών και την ανταλλαγή ευαίσθητων εμπορικών πληροφοριών.

67. Το μέγεθος της παγκόσμιας αγοράς του χλωριδίου της χολίνης, το οποίο χρησιμοποιείται κυρίως για την παρασκευή ζωοτροφών, υπολογιζόταν το 1997, έτος που καλύφθηκε πλήρως με παραβάσεις, σε 183,7 εκατ. ευρώ, με 52,6 εκατ. ευρώ να αντιστοιχούν στον ΕΟΧ. Κατά την περίοδο αναφοράς, οι παραγωγοί που εμπλέκονταν στις παραβάσεις έλεγχαν το 80% και πλέον της παγκόσμιας αγοράς. Οι εμπλεκόμενοι Ευρωπαίοι παραγωγοί έλεγχαν σχεδόν το 80% της αγοράς στον ΕΟΧ.

68. Οι παραγωγοί της Βόρειας Αμερικής έπαυσαν να συμμετέχουν στις παραβάσεις με τη λήξη μιας παγκόσμιας συνόδου που πραγματοποιήθηκε μεταξύ 14ης και 20ής Απριλίου 1994. Η πρώτη ερευνητική ενέργεια της Επιτροπής πραγματοποιήθηκε στις 26 Μαΐου 1999. Επειδή δε είχαν ήδη παρέλθει πέντε έτη από τη λήξη της συμμετοχής των παραγωγών της Βόρειας Αμερικής (Bioproducts, Chinook και DuCoa) στις παραβάσεις, δεν επιβλήθηκαν σε αυτούς πρόστιμα.

69. Η Επιτροπή επέβαλε στους Ευρωπαίους παραγωγούς τα εξής πρόστιμα: 20,99 εκατ. ευρώ από κοινού και εις ολόκληρον στις Akzo Nobel NV, Akzo Nobel Nederland BV, Akzo Nobel Chemicals International BV, Akzo Nobel Chemicals BV και Akzo Nobel Functional Chemicals BV. 34,97 εκατ. ευρώ στην BASF AG και 10,38 εκατ. ευρώ στην UCB SA.

3. Άλλες συμφωνιεσ και εναρμονισμενεσ πρακτικεσ

3.1 Αποφάσεις της Επιτροπής

Air France/Alitalia[81]

70. Στις 7 Απριλίου, η Επιτροπή ενέκρινε τη συνεργασία Air France και Alitalia, υπό τον όρο της ανάληψης σημαντικών δεσμεύσεων εκ μέρους των μερών. Οι όροι που ετέθησαν στη σχετική απόφαση αποσκοπούν στη μείωση των εμποδίων στην είσοδο νέων εταιρειών στον αντίστοιχο τομέα, και στην προσφορά σε αυτούς πραγματικών ευκαιριών για να εγκατασταθούν και να αναδειχθούν σε πραγματικούς ανταγωνιστές. Η Επιτροπή εντόπισε επτά επικαλυπτόμενερς διαδρομές, όπου ο συνδυασμός των δυνάμεων της Air France και της Alitalia θα μπορούσε να εξαλείψει ή να μειώσει σημαντικά τον ανταγωνισμό. Πρόκειται για τις διαδρομές Παρίσι-Μιλάνο, Παρίσι-Ρώμη, Παρίσι-Βενετία, Παρίσι-Φλωρεντία, Παρίσι-Μπολώνια, Παρίσι-Νάπολη και Μιλάνο-Λυών, όπου, πριν από τη συνεργασία, οι Air France και Alitalia αποτελούσαν τους δύο κυριότερους ανταγωνιστές. Αφότου οι δύο αυτές εταιρείες συμφώνησαν ιδίως να παραχωρήσουν επαρκή αριθμό χρονικών διαστημάτων προσγείωσης και απογείωσης στα αντίστοιχα αεροδρόμια και να χορηγήσουν διάφορες άλλες διευκολύνσεις για να αποκαταστήσουν συνθήκες πραγματικού ανταγωνισμού στις ως άνω διαδρομές, η Επιτροπή ήταν σε θέση να περαιώσει την εξέταση της συνεργασίας αυτής[82].

Topps [83]

71. Στις 26 Μαΐου, η Επιτροπή εξέδωσε απόφαση[84] με την οποία επέβαλλε πρόστιμο 1,59 εκατ. ευρώ στην The Topps Company Inc και στις ευρωπαϊκές θυγατρικές της, Topps Europe Ltd, Topps International Ltd, Topps UK Ltd και Topps Italia SRL (“Topps”), λόγω παραβίασης του άρθρου 81 παρ.1 της Συνθήκης, Ο όμιλος Topps παράγει είδη για συλλογές, όπως αυτοκόλλητα, ανταλλάξιμες κάρτες με ποδοσφαιριστές ή χαρακτήρες από κόμικς.

72. Η Επιτροπή διαπίστωσε ότι η Topps είχε συνάψει συμφωνίες και εναρμονισμένες πρακτικές με διάφορους μεσάζοντες στο Ηνωμένο Βασίλειο, στην Ιταλία, στη Φινλανδία, στη Γερμανία, στη Γαλλία και στην Ισπανία, με σκοπό τον περιορισμό των παράλληλων εισαγωγών καρτών Ποκεμόν. Ποκεμόν είναι η ονομασία μιας ολόκληρης σειράς χαρακτήρων που είχαν αρχικά σχεδιασθεί για το βιντεοπαιχνίδι ‘Game Boy’ της Nintendo, αλλά χρησιμοποιείτο, με άδεια της Topps, για την εικονογράφηση ειδών για συλλογές, όπως αυτοκόλλητων και ανταλλάξιμων καρτών. Το 2000, σημειώθηκε τεράστια ζήτηση τέτοιων καρτών Ποκεμόν, ενώ οι τιμές διέφεραν σημαντικά από τον ένα κράτος μέλος στο άλλο. Οι τιμές σε χώρες όπως η Φινλανδία ήσαν διπλάσιες από εκείνες στην Πορτογαλία για τις ίδιες ακριβώς κάρτες Ποκεμόν.

73. Τέτοιοι περιορισμοί των παράλληλων εισαγωγών έχουν καταδικασθεί ρητά από την Επιτροπή και τα κοινοτικά δικαστήρια πολλές φορές κατά το παρελθόν. Αποτελούν δε ιδιαίτερα σοβαρές παραβιάσεις του άρθρου 81 παρ. 1 της Συνθήκης και θέτουν σε κίνδυνο μια θεμελιώδη αρχή της εσωτερικής αγοράς. Με τις προαναφερόμενες μεθοδεύσεις, η Topps εμπόδιζε τους διανομείς και τελικά τους καταναλωτές να επωφεληθούν από τις σημαντικές διαφορές τιμών μεταξύ κρατών μελών.

74. Η απόφαση αφορούσε και τις τέσσερις θυγατρικές της Topps στην Ευρώπη, οι οποίες συμμετείχαν στις βλαπτικές του ανταγωνισμού συμφωνίες και εναρμονισμένες πρακτικές, καθώς και τη μητρική εταιρεία στις ΗΠΑ, λόγω της αποφασιστικής επιρροής της στη συμπεριφορά των κατά πλήρη κυριότητα θυγατρικών της. Η απόφαση αυτή δεν αφορούσε τους μεσάζοντες της Topps, διότι η ευθύνη της για την παράβαση ήταν λιγότερη σημαντική. Για τον προσδιορισμό του ύψους του προστίμου, η Επιτροπή θεώρησε τη διαπραχθείσα από την Topps παράβαση, και παρά τον ιδιαίτερα σοβαρό χαρακτήρα της, ως απλώς σοβαρή, διότι από τα αποδεικτικά στοιχεία που διέθετε δεν προέκυπτε ότι οι περιορισμοί των παράλληλων εισαγωγών εφαρμόζονταν συστηματικά για όλους τους μεσάζοντες.

Πλαίσιο 4: Διαχείριση των συλλογικών δικαιωμάτων στην ΕΕ Η ισχυρή παρουσία της ποικιλότητας της ευρωπαϊκής μουσικής και του ευρωπαϊκού πολιτισμού στις νέες, πανευρωπαϊκές αγορές ηλεκτρονικής απευθείας σύνδεσης αποτελεί αντικείμενο ζωτικής μέριμνας στο πλαίσιο των στόχων της Λισαβώνας. Τούτο σημαίνει ότι χρειάζεται νέος δυναμισμός στη διάθεση των ευρωπαϊκών μουσικών δικαιωμάτων στους ενδιαφερόμενους χρήστες, οι οποίοι μπορούν να επεκτείνουν την ευρωπαϊκή παρουσία στα νέα ηλεκτρονικά μέσα, διατηρώντας παράλληλα τις κατάλληλες προϋποθέσεις για την ανάπτυξη και των τοπικών παραμέτρων. Όσον αφορά την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού στη διαχείριση των δικαιωμάτων αυτών, οι βλαπτικές του ανταγωνισμού περιοριστικές πρακτικές καθώς και τα κίνητρα για την αποδοτική παροχή των σχετικών υπηρεσιών απαιτούν ειδική προσοχή. Η Επιτροπή έδωσε ορισμένες κατευθυντήριες οδηγίες ως προς το ζήτημα αυτό με την απόφαση IFPI[85]. Μερικές από τις αρχές που διέπουν την απόφαση αυτή ετέθησαν από τότε σε εφαρμογή, σήμερα δε εφαρμόζονται σχεδόν γενικευμένα κατά την έκδοση πανευρωπαϊκής εμβέλειας αδειών για τη διάθεση μουσικής μέσω του Διαδικτύου από τα μέλη της IFPI, και καλύπτουν τα δικαιώματά τους. Όσον αφορά τη λεγόμενη «Συμφωνία του Σαντιάγκο»[86], η οποία αναφέρεται στη διαχείριση των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας για τη διάθεση μουσικής μέσω του Διαδικτύου, η Επιτροπή εξέδωσε επίσημη κοινοποίηση αιτιάσεων[87] κατά της συμφωνίας αυτής, επισημαίνοντας στους φορείς διαχείρισης συλλογικών δικαιωμάτων τις ανησυχίες που προκαλεί η συμφωνία αυτή για τον ανταγωνισμό, ιδίως λόγω της κατάτμησης της αγοράς μέσω της περιοριστικής ρήτρας περί «οικονομικού τόπου διαμονής». Σε μια ανακοίνωση που εξεδόθη τον Απρίλιο τίθενται οι μελλοντικές αρχές διακυβέρνησης που προτείνει η Επιτροπή για τον τομέα αυτόν[88]. Από την άποψη του ανταγωνισμού, ιδιαίτερη σημασία έχουν τα ακόλουθα ζητήματα: Οι νέες ρυθμίσεις για τα πανευρωπαϊκά ενιαία κέντρα εξυπηρέτησης που απαιτούνται για την αύξηση της αποδοτικότητας των αδειοδοτήσεων για τη χρήση, σε πανευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο, των δικαιωμάτων στις νέες αγορές για τη μουσική στην Ευρωπαϊκή Ένωση δεν θα πρέπει να παρεμποδίζονται από εδαφικούς περιορισμούς. Βάσει των νομοθετικών διατάξεων περί ανταγωνισμού, η Επιτροπή θα εξετάσει ευνοϊκά τις συμφωνίες για ενιαία κέντρα εξυπηρέτησης και τις συναφείς διμερείς συμφωνίες μεταξύ φορέων διαχείρισης συλλογικών δικαιωμάτων. Ωστόσο, η Επιτροπή δεν μπορεί να επιτρέψει τη διαιώνιση των παλαιών περιορισμών εκεί όπου δεν είναι πλέον αναγκαίοι. Οι κάτοχοι μουσικών δικαιωμάτων πρέπει να είναι σε θέση να προσδιορίζουν οι ίδιοι την κατάλληλη αναλογία συνδυασμού της ατομικής με τη συλλογική διαχείριση των δικαιωμάτων αυτών. Οι ρυθμίσεις δεν θα πρέπει να ομαδοποιούν υπέρ το δέον τις προσφορές διαχείρισης δικαιωμάτων. Η ατομική διαχείριση δικαιωμάτων πρέπει να αφεθεί να αναπτυχθεί. Με γνώμονα τη βιωσιμότητα των συστημάτων συλλογικής διαχείρισης, οι κάτοχοι δικαιωμάτων θα πρέπει να έχουν το δικαίωμα να επιλέξουν νέες, ψηφιακές τεχνικές για την ατομική διαχείριση των δικαιωμάτων τους. |

- Ένωση Αρχιτεκτόνων Βελγίου[89]

75. Στις 24 Ιουνίου, η Επιτροπή καταδίκασε το τιμολόγιο των συνιστώμενων ελάχιστων αμοιβών που εφάρμοζε η Ένωση Αρχιτεκτόνων Βελγίου.

76. Το τιμολόγιο των συνιστώμενων ελάχιστων αμοιβών εξεδόθη από το Εθνικό Συμβούλιο της Ένωσης Αρχιτεκτόνων Βελγίου το 1967 και στη συνέχεια τροποποιήθηκε αρκετές φορές. Η πλέον πρόσφατη τροποποίηση, του Ιουνίου 2002, περιέγραφε το τιμολόγιο αυτό ως «ενδεικτικό» ( indicatif/leidraad ). Το τιμολόγιο καθορίζει τις ελάχιστες αμοιβές ενός αρχιτέκτονα για τις υπηρεσίες που παρέχει ως ελεύθερος επαγγελματίας στο Βέλγιο.

77. Η Επιτροπή έκρινε ότι η απόφαση με την οποία θεσπίσθηκε το τιμολόγιο αμοιβών ήταν ανεξάρτητη πράξη κανονιστικού χαρακτήρα, για την οποία η Ένωση Αρχιτεκτόνων, ως ένωση επιχειρήσεων, ήταν πλήρως υπεύθυνη. Ακόμη, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η ένωση αυτή αποσκοπούσε στον συντονισμό της συμπεριφοράς των μελών της στην αγορά μέσω των αποφάσεων για τη δημιουργία και την τροποποίηση του τιμολογίου αυτού. Επίσης, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι το εν λόγω τιμολόγιο εφαρμοζόταν τουλάχιστον ως έναν βαθμό.

78. Το ότι το ως άνω τιμολόγιο αποσκοπούσε στον περιορισμό του ανταγωνισμού προέκυπτε και από τον ηθελημένα κανονιστικό χαρακτήρα του τίτλου και των αιτιολογικών σκέψεων του προοιμίου, το γεγονός ότι επί 18 έτη η ένωση αυτή συνέτασσε και κυκλοφορούσε τυποποιημένη σύμβαση στην οποία ως μόνη επιλογή για τον προσδιορισμό των αμοιβών αναφερόταν η παραπομπή στο τιμολόγιο, καθώς και από το γεγονός ότι η ένωση υπερέβαινε κατά πολύ την απλή παροχή πληροφοριών προς τα μέλη της, τους πελάτες και τα δικαστήρια.

79. Αν και η απόφαση για τον καθορισμό ή τη σύσταση των ελάχιστων αμοιβών είναι από τη φύση της ιδιαίτερα σοβαρή παράβαση, η Επιτροπή χαρακτήρισε την απόφαση αυτή συνολικά ως απλώς σοβαρή, με γνώμονα το ότι το τιμολόγιο πιθανώς δεν εφαρμοζόταν καθολικά από όλους τους αρχιτέκτονες και ότι η γεωγραφικά εμβέλεια της απόφασης περιοριζόταν σε ένα μόνο κράτος μέλος.

80. Με την επιβολή προστίμου 100.000 ευρώ, η Επιτροπή εδέχθη ως ελαφρυντικό το ότι η ένωση ήταν δυνατόν να είχε εύλογες αμφιβολίες ως προς το αν το τιμολόγιο αμοιβών αποτελούσε πράγματι παράβαση πριν η Επιτροπή εκδώσει την απόφαση CNSD το 1993[90]. Ακόμη, πολιτική της Επιτροπής, όπως αυτή καθορίζεται στην έκθεσή της τής 9ης Φεβρουαρίου 2004, είναι η ενθάρρυνση των εθνικών ρυθμιστικών αρχών και επαγγελματικών φορέων να αναθεωρήσουν και τροποποιήσουν τους περιοριστικούς κανόνες τους, και να δώσει σε αυτούς την ευκαιρία να το πράξουν. Ακόμη, το ύψος του προστίμου αποτυπώνει και τη βαθμιαία προσέγγιση[91] της Επιτροπής κατά την επιβολή προστίμων για βλαπτικές του ανταγωνισμού πρακτικές των ελεύθερων επαγγελμάτων.

Gaz de France[92]

81. Στις 26 Οκτωβρίου, η Επιτροπή εξέδωσε δύο αποφάσεις σχετικά με δύο συμβάσεις που είχε συνάψει η Gaz de France (GDF) το 1997, μία με την ιταλική επιχείρηση αερίου ΕΝΙ και μία με τη ιταλική επιχείρηση ηλεκτρισμού ENEL. Αντικείμενο της σύμβασης μεταξύ GDF και ENI ήταν η μεταφορά από τη GDF στο γαλλικό έδαφος, και μέχρι τη μεθόριο με την Ελβετία, αερίου που είχε αγορασθεί από την ΕΝΙ στη βόρεια Ευρώπη. Η σύμβαση αυτή περιείχε ρήτρα η οποία απαιτούσε από την ΕΝΙ να διαθέτει το αέριο σε παράγοντες της αγοράς αποκλειστικά μετά το σημείο παράδοσης, δηλαδή αφού θα εγκατέλειπε το γαλλικό έδαφος, Η σύμβαση GDF-ENEL αναφερόταν στην ανταλλαγή υγροποιημένου φυσικού αερίου που αγοραζόταν από την ENEL στη Νιγηρία, περιείχε δε ρήτρα που απαιτούσε από την ENEL να το χρησιμοποιεί μόνο στην Ιταλία.

82. Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι δύο προαναφερόμενες ρήτρες περιόριζαν το έδαφος στο οποίο τα μέρη θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν το αέριο και αποσκοπούσαν στην κατανομή των εθνικών αγορών μέσω της παρεμπόδισης των καταναλωτών φυσικού αερίου που είναι εγκατεστημένοι στη Γαλλία από τον εφοδιασμό από τις ENEL και ENI. Ως εκ τούτου, αποτελούσαν περιορισμό του ανταγωνισμού κατά την έννοια του άρθρο 81 της Συνθήκης ΕΚ και σημαντικό εμπόδιο στη δημιουργία πραγματικά ανταγωνιστικής και πανευρωπαϊκής αγοράς για το φυσικό αέριο.

83. Οι δύο ως άνω αποφάσεις είναι ακόμη περισσότερο σημαντικές εν όψει της απελευθέρωσης της αγοράς του φυσικού αερίου που άρχισε στην ΕΕ τα τελευταία χρόνια, και της οποίας τα οφέλη προκύπτουν με βραδύ ρυθμό. Οι εδαφικοί περιορισμοί αποτελούν ένα από τα βασικά στοιχεία των πρακτικών που διαιωνίζουν την κατανομή της ευρωπαϊκής αγοράς και συμβάλλουν στη μη ομαλή λειτουργία του τομέα αυτού. Λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες του ευρωπαϊκού τομέα του φυσικού αερίου και τις περιστάσεις της υπόθεσης αυτής, η Επιτροπή αποφάσισε να μην επιβάλει πρόστιμα.

3.2 Εξελίξεις σε άλλες υποθέσεις

Προγράμματα υψηλής στάθμης για τα ΜΜΕ

84. Η Επιτροπή εξακολουθεί να αποδίδει πρώτη προτεραιότητα στον ανταγωνισμό ως προς τα προγράμματα υψηλής στάθμης, ως κίνητρο για την καινοτομία στην αγορά των ΜΜΕ με σκοπό τη συμβολή στη δημιουργία της κοινωνίας της γνώσης. Μια σημαντική σειρά από υποθέσεις αφορά τα δικαιώματα για τις αθλητικές εκδηλώσεις, όπου η Επιτροπή έχει ακολουθήσει μια ισορροπημένη τακτική: καταπολέμηση των συγκεντρωτικών και περιοριστικών αποτελεσμάτων της εμπορικής πολιτικής που βασίζεται σε ευρείες και αποκλειστικές συμφωνίες από έναν μόνο πωλητή, αφενός, και συνεκτίμηση της πιθανής αύξησης της αποδοτικότητας μέσω της ομαδοποίησης των προγραμμάτων, αφετέρου.

85. Στην υπόθεση Bundesliga , η οποία αναφέρεται στην από κοινού εμπορική διαχείριση των δικαιωμάτων εκμετάλλευσης σε ό,τι αφορά τους ποδοσφαιρικούς αγώνες της πρώτης και της δεύτερης κατηγορίας ανδρών στη Γερμανία, η Επιτροπή έκρινε ότι η αποκλειστική πώληση των εμπορικών δικαιωμάτων αναμετάδοσης από τη γερμανική ομοσπονδία θα μπορούσε να περιορίσει τον ανταγωνισμό μεταξύ συλλόγων και εταιρειών στην πρώτη και στη δεύτερη κατηγορία.

86. Μετά την κοινοποίηση μιας πρώτης αξιολόγησης στις αρχές του 2004, η γερμανική ομοσπονδία ανέλαβε δεσμεύσεις, οι οποίες δοκιμάσθηκαν στην πράξη[93] τον Σεπτέμβριο[94].

87. Ακόμη, η Επιτροπή συνέχισε και τη διαδικασία σε σχέση με την πρώτη κατηγορία της Αγγλίας ( English Premier League - FAPL)[95], δημοσιεύοντας μιαν ανακοίνωση σχετικά με τις δεσμεύσεις που ανέλαβε η FAPL[96]. Η συνεχιζόμενη διαδικασία σχετικά με τη Eurovision συνεχίσθηκε με πραγματολογική έρευνα σχετικά με ορισμένες πλευρές της από κοινού αγοράς και κατανομής των αθλητικών προγραμμάτων, συμπεριλαμβανόμενων των δικαιωμάτων για του Ολυμπιακούς Αγώνες 2010/2012, από τους δημόσιους φορείς εκπομπής – μέλη της EBU. Οι προτάσεις και υποδείξεις της EBU με σκοπό την εγγύηση ότι το σύστημα της Eurovision είναι συμβατό με τους κοινοτικούς κανόνες ανταγωνισμού θα πρέπει να ακολουθήσουν τις υποδείξεις που διατύπωσε το ΔΕΚ στην υπόθεση αυτή[97].

88. Στις 26 Οκτωβρίου, η Επιτροπή ανήγγειλε το πέρας της έρευνας[98] σχετικά με τις ρήτρες για το πλέον ευνοούμενο έθνος (Most Favoured Nation - MFN[99]), οι οποίες εντοπίσθηκαν στις συμβάσεις των κινηματογραφικών εταιρειών του Hollywood με τις εταιρείες συνδρομητικής τηλεόρασης, με την εξαίρεση δύο κινηματογραφικών εταιρειών.

89. Οι ρήτρες MFN εμφανίζονταν στις περισσότερες συμφωνίες προαγοράς (output deals) μεταξύ των εταιρειών του Hollywood και των ευρωπαϊκών εταιρειών συνδρομητικής τηλεόρασης. Οι συμφωνίες αυτές είναι συνήθεις στην κινηματογραφική βιομηχανία του Hollywood, όπου οι εταιρείες συνηθίζεται να συμφωνούν