Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την "Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου που τροποποιεί την οδηγία 91/671/EΟΚ του Συμβουλίου για την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών σχετικά με την υποχρεωτική χρήση της ζώνης ασφαλείας στα οχήματα κάτω των 3,5 τόνων"

(2001/C 260/04)

Στις 19 Ιανουαρίου 2001, και σύμφωνα με το άρθρο 262 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα "Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών" στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 6 Ιουνίου 2001 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. García Alonso.

Κατά την 383η σύνοδο ολομέλειας της 11ης και 12ης Ιουλίου 2001 (συνεδρίαση της 11ης Ιουλίου), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 103 ψήφους υπέρ και 1 ψήφο κατά την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Κύριος στόχος της παρούσας πρότασης είναι η αντιμετώπιση του προβλήματος της ανεπαρκούς εναρμόνισης που οφείλεται στον διαφορετικό τρόπο εφαρμογής της οδηγίας 91/671/ΕΟΚ(1) του Συμβουλίου για την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών σχετικά με την υποχρεωτική χρήση των ζωνών ασφαλείας στα οχήματα κάτω των 3,5 τόνων.

1.2. Κατ' αρχήν τα διαθέσιμα στατιστικά δεδομένα σχετικά με τα παιδιά που υπήρξαν θύματα θανατηφόρων ατυχημάτων καταδεικνύουν την ύπαρξη σημαντικών διαφορών στην ΕΕ, που οφείλονται κυρίως στη διαφορετική νομική ερμηνεία που δίδουν τα κράτη μέλη στην προαναφερθείσα οδηγία.

1.3. Η παρούσα αναθεώρηση καθίσταται αναγκαία για τους τρεις ακόλουθους λόγους:

1.3.1. Η οδηγία του 1991 προβλέπει την υποχρεωτική χρήση στα αυτοκίνητα συστημάτων συγκράτησης για παιδιά σε καθίσματα που είναι εφοδιασμένα με ζώνες ασφαλείας, αλλά δεν προσδιορίζει ποιος είναι ο ενδεδειγμένος τύπος συστήματος συγκράτησης και επιτρέπει να μεταφέρονται τα παιδιά χωρίς να συγκρατούνται με κατάλληλο σύστημα στις περιπτώσεις που αυτό δεν υφίσταται.

1.3.2. Η οδηγία 2000/3/ΕΚ(2) απαιτεί τα νέα αυτοκίνητα να διαθέτουν ετικέτα η οποία να προειδοποιεί τους οδηγούς για τον κίνδυνο που διατρέχουν τα παιδιά που στερεώνονται με σύστημα συγκράτησης με μέτωπο προς τα πίσω σε περίπτωση ενεργοποίησης του αερόσακου στο εμπρός κάθισμα, αλλά δεν απαγορεύει τη χρήση των εν λόγω συστημάτων σε αυτές τις περιπτώσεις.

1.3.3. Οι οδηγίες 96/36/ΕΚ(3), 96/37/ΕΚ(4) και 96/38/ΕΚ(5) θεσπίζουν σε συνδυασμό μεταξύ τους ένα ευρωπαϊκό πρότυπο για την τοποθέτηση ζωνών ασφαλείας σε όλα τα καθίσματα των νέων μικρών λεωφορείων και τουριστικών λεωφορείων που κατασκευάζονται από τον Οκτώβριο του 1999 και μετά και στα φορτηγά, αλλά δεν καθιστούν υποχρεωτική τη χρήση των ζωνών ασφαλείας.

1.4. Το νέο σχέδιο οδηγίας προβλέπει τις τρεις ακόλουθες βασικές διατάξεις:

1.4.1. Καταργεί τις εξαιρέσεις που προέβλεπε η οδηγία 91/671/EΟΚ απαιτώντας την υποχρεωτική χρήση των συστημάτων συγκράτησης για παιδιά στα αυτοκίνητα. Ορίζει επίσης ότι τα συστήματα συγκράτησης για παιδιά πρέπει να πληρούν τουλάχιστον το τεχνικό πρότυπο του Κανονισμού 44.03 της ΟΕΕ του ΟΗΕ ή ισοδύναμου νομοθετήματος.

1.4.2. Απαγορεύει στο εμπρός κάθισμα του συνοδηγού τη χρήση συστημάτων συγκράτησης για παιδιά που έχουν μέτωπο προς τα πίσω, εκτός εάν έχει απενεργοποιηθεί ο αερόσακος.

1.4.3. Υποχρεώνει όλους τους χρήστες μηχανοκινήτων οχημάτων να προσδένονται εφόσον υπάρχουν ζώνες ασφαλείας.

1.4.4. Απαιτεί την ενημέρωση των επιβατών σχετικά με την υποχρεωτική χρησιμοποίηση των ζωνών ασφαλείας στην περίπτωση που κάθονται σε όχημα που βρίσκεται σε κίνηση.

1.5. Το πεδίο εφαρμογής της υπό αναθεώρηση οδηγίας ήταν τυχαίο και δεν λάμβανε υπόψη τις κατηγορίες αυτοκινήτων που καθορίζονται από την οδηγία 70/156/ΕΟΚ(6). Αντίθετα, στο πλαίσιο της πρότασης αναθεώρησης λαμβάνονται υπόψη και οι εν λόγω κατηγορίες, ενώ επεκτείνεται το πεδίο εφαρμογής της προκειμένου να περιληφθούν σε αυτό και οι κατηγορίες M1, M2, M3, N1, N2 και N3.

2. Ιστορικό

Η Επιτροπή, το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο έχουν εξετάσει επανειλημμένα το ζήτημα της οδικής ασφάλειας και ιδιαίτερα της παθητικής ασφάλειας. Απόδειξη των προαναφερθέντων αποτελεί η έκταση των σχετικών κανονιστικών ρυθμίσεων, μεταξύ των οποίων θα πρέπει να αναφερθούν τα ακόλουθα κυριότερα έγγραφα:

- η οδηγία 77/541/ΕΟΚ(7) του Συμβουλίου της 28ης Ιουνίου 1977 σχετικά με την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών για τις ζώνες ασφαλείας και τα συστήματα συγκράτησης των οχημάτων με κινητήρα·

- το ψήφισμα του Κοινοβουλίου της 13.3.1984·

- το ψήφισμα του Κοινοβουλίου της 18.2.1986·

- η οδηγία 91/671/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 16ης Δεκεμβρίου 1991 σχετικά με την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών για την υποχρεωτική χρήση των ζωνών ασφαλείας στα οχήματα κάτω των 3,5 τόνων·

- η οδηγία 96/36/ΕΚ(8) της Επιτροπής της 17ης Ιουνίου 1996 για την προσαρμογή στην τεχνική πρόοδο που έχει συντελεσθεί της οδηγίας 77/541/ΕΟΚ του Συμβουλίου σχετικά με την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών για τις ζώνες ασφαλείας και τα συστήματα συγκράτησης των οχημάτων με κινητήρα·

- η οδηγία 96/37/ΕΚ(9) της Επιτροπής της 17ης Ιουνίου 1996 για την προσαρμογή στην τεχνική πρόοδο που έχει συντελεσθεί της οδηγίας 74/408/ΕΟΚ του Συμβουλίου σχετικά με την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών των αναφερομένων στην εσωτερική διαρρύθμιση των οχημάτων με κινητήρα (αντοχή των καθισμάτων και της αγκυρώσεώς τους)·

- η οδηγία 96/38/ΕΚ(10) της Επιτροπής της 17ης Ιουνίου 1996 για την προσαρμογή στην τεχνική πρόοδο που έχει συντελεσθεί της οδηγίας 76/115/ΕΟΚτου Συμβουλίου σχετικά με την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών των αναφερομένων στις αγκυρώσεις των ζωνών ασφαλείας των οχημάτων με κινητήρα·

- η απόφαση 97/836/ΕΚ(11) του Συμβουλίου της 27ης Νοεμβρίου 1997 σχετικά με την προσχώρηση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας στη Συμφωνία της Οικονομικής Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για την Ευρώπη σχετικά με την υιοθέτηση ομοιόμορφων τεχνικών προδιαγραφών για τροχοφόρα οχήματα, εξοπλισμούς και εξαρτήματα τα οποία δύνανται να τοποθετηθούν ή/και να χρησιμοποιηθούν στα τροχοφόρα οχήματα και τις συνθήκες για την αμοιβαία αναγνώριση των εγκρίσεων που χορηγούνται με βάση τις προδιαγραφές αυτές·

- η οδηγία 2000/3/ΕΚ της Επιτροπής της 22ας Φεβρουαρίου 2000 για την προσαρμογή στην τεχνική πρόοδο που έχει συντελεσθεί της οδηγίας 77/541/ΕΟΚ του Συμβουλίου σχετικά με την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών για τις ζώνες ασφαλείας και τα συστήματα συγκράτησης των οχημάτων με κινητήρα·

- η ανακοίνωση της Επιτροπής της 17ης Μαρτίου 2000(12) - "Προτεραιότητες στην οδική ασφάλεια στην ΕΕ - Έκθεση προόδου και ιεράρχηση δράσεων"·

- το ψήφισμα του Κοινοβουλίου της 7.12.2000 τελικό Α5-0381/2000.

3. Παρατηρήσεις γενικού χαρακτήρα

3.1. Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την υποβολή της παρούσας πρότασης αναθεώρησης της οδηγίας 91/671/ΕΟΚ για την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών σχετικά με την υποχρεωτική χρήση της ζώνης ασφαλείας στα οχήματα κάτω των 3,5 τόννων, διότι η ενίσχυση της οδικής ασφάλειας και ειδικότερα της ασφάλειας των παιδιών εξακολουθεί να αποτελεί ζήτημα άμεσης προτεραιότητας.

3.2. Η ΟΚΕ θεωρεί ωστόσο ότι η πρόταση δεν δίνει την πρέπουσα σημασία στο ζήτημα της αύξησης του βαθμού συνειδητοποίησης των κινδύνων από τους πολίτες και ιδιαίτερα από τους γονείς. Η καθιέρωση των προαναφερθεισών υποχρεώσεων δεν έχει κανένα νόημα εάν οι χρήστες δεν συνειδητοποιήσουν τα οφέλη που προκύπτουν. Για το λόγο αυτό πρέπει να ζητηθεί από τα κράτη μέλη να αναλάβουν ενημερωτικές εκστρατείες σχετικά με τα πλεονεκτήματα της χρήσης των συστημάτων συγκράτησης, ειδικότερα όσον αφορά τα παιδιά, πράγμα που δεν έχει επισημανθεί όσο θα έπρεπε μέχρι σήμερα. Το παράδειγμα που δίνουν οι γονείς σχετικά με το θέμα αυτό είναι καθοριστικής σημασίας.

3.3. Η προτεινόμενη υποχρεωτική χρήση των ζωνών ασφαλείας θα πρέπει να επεκταθεί και στην κυκλοφορία εντός των πόλεων.

3.4. Τα στατιστικά στοιχεία στα οποία βασίσθηκε η Επιτροπή για την κατάρτιση της παρούσας πρότασης ήταν, τουλάχιστον εν μέρει, αποσπασματικά διότι δεν αφορούν, λόγω ασυμβατότητας, την πλειοψηφία των κρατών μελών. Για τον λόγο αυτό είναι αναγκαία η κατάρτιση μίας βάσης ομοιόμορφων και ολοκληρωμένων στατιστικών στοιχείων, που θα μπορεί να οδηγήσει στη συναγωγή χρήσιμων συμπερασμάτων που θα αξιοποιούν τις θετικές εμπειρίες των κρατών μελών και δεν θα βασίζονται απλώς σε αυθαίρετες προβολές.

3.5. Σύμφωνα με ορισμένες πρόσφατες μελέτες, αντενδείκνυται να ταξιδεύουν τα παιδιά σε εμπρός κάθισμα που διαθέτει σύστημα συγκράτησης με κατεύθυνση προς τα πίσω όχι μόνον στην περίπτωση που το όχημα έχει στη θέση αυτή αερόσακο αλλά και στην περίπτωση που διαθέτει ένα από τα υπόλοιπα συστήματα συγκράτησης. Κατά συνέπεια, επιβάλλεται να καταστεί υποχρεωτική η απενεργοποίηση του αερόσακου του εμπρός καθίσματος στην περίπτωση που στο όχημα υπάρχουν στη θέση αυτή παιδιά, ανεξάρτητα από το σύστημα συγκράτησης που χρησιμοποιείται.

3.6. Ωστόσο, λόγω του ότι το εμπρός κάθισμα του οχήματος παρουσιάζει περισσότερους κινδύνους σε σχέση με τις υπόλοιπες θέσεις του αυτοκινήτου αλλά και λόγω της δυσκολίας ενεργοποίησης/απενεργοποίησης του αερόσακου ιδιαίτερα όσον αφορά την πρώτη γενεά αυτοκινήτων που φέρουν το εν λόγω σύστημα, θα ήταν προτιμότερο ο αερόσακος της εν λόγω θέσης να είναι ενεργοποιημένος, αλλά να χρησιμοποιείται μόνο στην περίπτωση παιδιών το βάρος των οποίων δεν υπερβαίνει τα 36 κιλά. Τα τελευταία πρέπει να τοποθετούνται στα πίσω καθίσματα του οχήματος.

3.7. Οι εν λόγω περιορισμοί θα μπορούσαν να αναγράφονται σε ένα απλό διευκρινιστικό σήμα που θα τοποθετείται σε ευκρινές σημείο του χώρου των επιβατών από τους κατασκευαστές ή τους φορείς διανομής των οχημάτων.

3.8. Στο πλαίσιο της παρούσας πρότασης δεν υπάρχει καμία αναφορά στους κινδύνους που διατρέχουν τα παιδιά από τους αερόσακους που τοποθετούνται στο οπίσθιο μέρος του αυτοκινήτου ή πλαγίως. Κατά τη γνώμη της ΟΚΕ το εν λόγω κενό θα πρέπει να καλυφθεί.

3.9. Ένα άλλο θέμα καθοριστικής σημασίας είναι η ανάγκη ουσιαστικής τυποποίησης των μηχανισμών αγκύρωσης των συστημάτων συγκράτησης των παιδιών. Στον τομέα αυτό θα πρέπει να ληφθούν σοβαρά υπόψη οι εμπειρίες του Διεθνούς Οργανισμού Τυποποίησης (ΔΟΤ). Η ενσωμάτωση του συστήματος ΙSOFIX του εν λόγω οργανισμού, το οποίο προσαρμόζεται στις διατάξεις του κανονισμού 44.03 της ΟΕΕ του ΟΗΕ θα πρέπει, μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας τελειοποίησής του, να καταστεί υποχρεωτική σε όλα τα νέα αυτοκίνητα που κυκλοφορούν στην ΕΕ.

3.10. Η Επιτροπή θα πρέπει να επισημάνει στο πλαίσιο της πρότασης ότι είναι απαραίτητο οι κατασκευαστές αυτοκινήτων να ενημερώνουν τους καταναλωτές σχετικά με το σύστημα συγκράτησης των παιδιών που ταιριάζει καλύτερα σε κάθε τύπο αυτοκινήτου που κατασκευάζουν.

3.11. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι είναι αδύνατον να αξιολογηθεί κατά πόσον τα συστήματα συγκράτησης παρουσιάζουν πραγματικά πλεονεκτήματα στην περίπτωση των μικρών λεωφορείων ή των λεωφορείων μέσης ή μεγάλης χωρητικότητας, διότι στην περίπτωση αυτή υπάρχει επιπλέον η δυσκολία της επαλήθευσης της ορθής χρήσης τους. Για το λόγο αυτό θα πρέπει να συγκεντρωθούν συγκεκριμένα στοιχεία που θα βασίζονται σε έγκυρες μελέτες ώστε να αποφευχθεί η περιττή αύξηση του κόστους των εν λόγω μεταφορικών μέσων, που συνήθως είναι προσιτό, χωρίς μάλιστα να υπάρξει ουσιαστική αύξηση της ασφάλειας.

3.12. Θα πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι, παραδείγματος χάρη, όσον αφορά τις κατηγορίες N2 και N3, λόγω της διάρθρωσης των εν λόγω οχημάτων και της απόστασης της θέσης του οδηγού από το έδαφος, ο οδηγός εκτίθεται σε διαφορετικούς κινδύνους σε σχέση με αυτούς στους οποίους εκτίθενται σε περίπτωση ατυχήματος οι οδηγοί άλλων τύπων οχημάτων, ιδιαίτερα στην περίπτωση οπίσθιων συγκρούσεων.

3.13. Η ΟΚΕ διαφωνεί με την πρόβλεψη εξαιρέσεων στη μελλοντική οδηγία, ιδιαίτερα στις περιπτώσεις κατά τις οποίες διακυβεύεται η ασφάλεια των πολιτών. Εξάλλου, η επιδιωκόμενη απόκτηση της συνήθειας της χρήσης των ζωνών ασφαλείας δεν συμβαδίζει με την πρόβλεψη εξαιρέσεων. Δεν είναι επίσης δύσκολο να προβλεφθεί η διατήρηση ενός συστήματος συγκράτησης παιδιών μάζας 10 kg στο χώρο αποσκευών των αυτοκινήτων αγοραίας χρήσης προκειμένου να χρησιμοποιηθούν κατά τη μεταφορά επιβατών με τα εν λόγω χαρακτηριστικά. Για το λόγο αυτό θα πρέπει να απαλειφθεί η πρόβλεψη σχετικής εξαίρεσης από την πρόταση.

3.14. Η ΟΚΕ θεωρεί απαραίτητη την τοποθέτηση, εκ μέρους των κατασκευαστών αυτοκινήτων, ενός συστήματος σηματοδότησης (που θα παράγει οπτικά ή/και ηχητικά σήματα) που θα ενεργοποιείται στην περίπτωση που ένας από τους επιβάτες δεν χρησιμοποιεί τις ζώνες ασφαλείας. Για το λόγο αυτό η ΟΚΕ ζητεί από την Επιτροπή να προωθήσει την εκπόνηση σχετικών μελετών και στη συνέχεια να προβλέψει την τοποθέτηση των εν λόγω συστημάτων στα νέα αυτοκίνητα που θα κυκλοφορούν στην ΕΕ.

Βρυξέλλες, 11 Ιουλίου 2001.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Göke Frerichs

(1) ΕΕ L 373 της 31.12.1991.

(2) ΕΕ L 53 της 25.2.2000.

(3) ΕΕ L 178 της 17.7.1996, σ. 15.

(4) ΕΕ L 186 της 25.7.1996, σ. 28.

(5) ΕΕ L 187 της 26.7.1996, σ. 95.

(6) ΕΕ L 42 της 23.2.1970.

(7) ΕΕ L 220 της 29.8.1977.

(8) ΕΕ L 178 της 17.7.1996.

(9) ΕΕ L 186 της 25.7.1996.

(10) ΕΕ L 187 της 26.7.1996.

(11) ΕΕ L 346 της 17.12.1997.

(12) COM(2000) 125 τελικό, της 17.3.2000.