Ειδική έκθεση Σφάλματα στις δαπάνες 
αγροτικής ανάπτυξης: 
αιτίες και αντιμετώπισηEL 2014  αριθ.  23
ΕΥΡΩΠΑÏK Ο
ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ
ΣΥΝΕ∆ΡΙΟ

ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙO  
12, rue Alcide De Gasperi  
1615 Luxembourg  
LUXEMBOURG
Τηλ +352 4398-1
E-mail: eca-info@eca.europa.eu  
Internet: http://eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditorsECA  
YouTube: EUAuditorsECA
Περισσότερες πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Ένωση παρέχονται από το διαδίκτυο ( http://europa.eu ).
Λουξεμβούργο: Υπηρεσία Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 2015
ISBN 978-92-872-1607-6
doi: 10.2865/13292
© Ευρωπαϊκή Ένωση, 2015
Επιτρέπεται η αναπαραγωγή με αναφορά της πηγής.
Printed in Luxembourg
Σφάλματα στις δαπάνες 
αγροτικής ανάπτυξης: 
αιτίες και αντιμετώπιση
(υποβαλλόμενες δυνάμει του άρθρου 287, παράγραφος 4, 
δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ)Ειδική έκθεσηEL 2014  αριθ.  23
02
 Περιεχόμενα
Σημεία
 Γλωσσάριο
I–XI Σύνοψη
1–5 Εισαγωγή
6–11 Εμβέλεια και τρόπος προσέγγισης του ελέγχου
12–21 Είδη και συχνότητα των διαπιστωθέντων σφαλμάτων
12–14 Γενικά
15–16 Επενδυτικά μέτρα
17 Ενισχύσεις συνδεόμενες με την έκταση
18–21 Διαφορές στο ποσοστό εκτέλεσης του προϋπολογισμού και στο ποσοστό σφάλματος μεταξύ 
ομάδων κρατών μελών
22–92 Παρατηρήσεις
22–54 ΜΕΡΟΣ I — Ποιες είναι οι κύριες αιτίες του ποσοστού σφάλματος στα επενδυτικά μέτρα;
23–29 Οι δημόσιοι φορείς συνιστούν σημαντική πηγή σφάλματος λόγω της μη συμμόρφωσης με τους κανόνες 
σύναψης δημόσιων συμβάσεων
30–38 Η μη συμμόρφωση των δικαιούχων με τα κριτήρια επιλεξιμότητας είχε σημαντικό αντίκτυπο στο ποσοστό 
σφάλματος
39–45 Ενδείξεις ότι ιδιώτες δικαιούχοι διέπραξαν πιθανώς εκ προθέσεως παρατυπίες
46 – 54 Οι αρχές των κρατών μελών θα μπορούσαν να είχαν εντοπίσει και διορθώσει τα σφάλματα που εμφανίζουν 
τα επενδυτικά μέτρα
55–69 ΜΕΡΟΣ ΙΙ — Ποιες είναι οι κύριες αιτίες του ποσοστού σφάλματος στις συνδεόμενες με την έκταση 
ενισχύσεις;
56–65 Οι γεωργοπεριβαλλοντικές ενισχύσεις είναι το συνδεόμενο με την έκταση μέτρο που ενέχει τον μεγαλύτερο 
κίνδυνο εμφάνισης σφάλματος
66–69 Οι πληρωμές προς γεωργούς σε μειονεκτικές περιοχές εμφανίζουν σε μικρότερο βαθμό σφάλματα
03 Περιεχόμενα
70–92 ΜΕΡΟΣ ΙΙΙ — Είναι δυνατό να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά οι αιτίες αυτές μέσω των σχεδίων 
δράσης των κρατών μελών και του νέου νομοθετικού πλαισίου της ΕΕ;
71–81 Η διαδικασία της κατάρτισης σχεδίων δράσης που δρομολόγησε η Επιτροπή αποτελεί κίνηση προς 
τη σωστή κατεύθυνση για την αντιμετώπιση των αιτιών των σφαλμάτων
82–92 Το νέο νομοθετικό πλαίσιο της ΕΕ ενδέχεται να έχει θετικό αντίκτυπο στην αντιμετώπιση των αιτιών 
των σφαλμάτων
93–100 Συμπεράσματα και συστάσεις
 Παράρτημα — Κατάσταση μέτρων αγροτικής ανάπτυξης
 Απαντήσεις της Επιτροπής
04
 Γλωσσάριο
Γεωργική δραστηριότητα : Η παραγωγή, εκτροφή ή η καλλιέργεια γεωργικών 
προϊόντων, συμπεριλαμβανομένων της συγκομιδής, της άμελξης, της 
αναπαραγωγής και της εκτροφής ζώων για γεωργικούς σκοπούς, ή η διατήρηση 
της γης σε καλή γεωργική και περιβαλλοντική κατάσταση.
Δέσμευση όσον αφορά τις γεωργικές πρακτικές : Γ εωργικές πρακτικές τις 
οποίες ο γεωργός δεσμεύεται να τηρήσει.
Δημόσιες συμβάσεις : Διαδικασία δημόσιου διαγωνισμού που οφείλουν να 
εφαρμόζουν οι δημόσιοι φορείς για την προμήθεια αγαθών, εργασιών και 
υπηρεσιών, των οποίων η αξία υπερβαίνει συγκεκριμένο όριο. Σκοπός είναι 
η εξασφάλιση της πλέον συμφέρουσας από οικονομική άποψη προσφοράς 
μέσω της δημιουργίας επαρκούς ανταγωνισμού μεταξύ των προμηθευτών και 
η διασφάλιση της ανάθεσης των συμβάσεων κατά τρόπο δίκαιο, διαφανή και 
χωρίς διακρίσεις. Οι οδηγίες 2004/18/ΕΚ και 2004/17/ΕΚ θέτουν το νομικό πλαίσιο 
που διέπει τις δημόσιες συμβάσεις, το οποίο υποχρεούνται να εφαρμόζουν οι 
εθνικές αρχές.
Διαχειριστική αρχή : Εθνικός ή περιφερειακός φορέας που ορίζεται από το 
κράτος μέλος για τη διαχείριση προγράμματος αγροτικής ανάπτυξης (ΠΑΑ).
Διοικητικοί έλεγχοι : Τυποποιημένοι, αυτοματοποιημένοι έλεγχοι που 
διενεργούν οι οργανισμοί πληρωμών επί του συνόλου των αιτήσεων, 
προκειμένου να επιβεβαιωθεί ότι πληρούνται οι όροι χορήγησης της ενίσχυσης. 
Στο πλαίσιο των ελέγχων αυτών πρέπει να επαληθεύεται κάθε στοιχείο που είναι 
δυνατό και ενδεδειγμένο να ελεγχθεί με διοικητικά μέσα.
Ενισχύσεις συνδεόμενες με την έκταση : Στήριξη χορηγούμενη για τη 
βιώσιμη διαχείριση της γεωργικής γης. Η ενίσχυση καταβάλλεται ανά επιλέξιμο 
δηλούμενο εκτάριο.
Επενδυτικό μέτρο : Στήριξη που χορηγείται για την πραγματοποίηση υλικών 
ή άυλων επενδύσεων.
Επιμερισμένη διαχείριση : Μέθοδος εκτέλεσης του προϋπολογισμού της ΕΕ, στο 
πλαίσιο της οποίας καθήκοντα εκτέλεσης μεταβιβάζονται στα κράτη μέλη1.  Για 
τον σκοπό αυτό, οι αρχές των κρατών μελών ορίζουν φορείς υπεύθυνους για τη 
διαχείριση και τον έλεγχο των κεφαλαίων της ΕΕ. Οι φορείς αυτοί αναφέρονται 
στην Επιτροπή. Στο πλαίσιο της παρούσας έκθεσης, οι εν λόγω φορείς 
αναφέρονται ως «οργανισμοί πληρωμών».
Επιτόπιοι έλεγχοι : Εξακριβώσεις που διενεργούν οι επιθεωρητές του 
οργανισμού πληρωμών προκειμένου να διαπιστωθεί η συμμόρφωση με τους 
εφαρμοστέους κανόνες, συμπεριλαμβανομένης επίσκεψης στις εγκαταστάσεις 
του αιτούντος (π.χ. επιθεωρήσεις σε γεωργικές εκμεταλλεύσεις για τη μέτρηση και 
την αξιολόγηση της επιλεξιμότητας των δηλωθέντων αγροτεμαχίων). Ορισμένα 
στοιχεία, όπως η ύπαρξη ζώων, μπορούν να ελεγχθούν μόνον επιτόπου.
Κανονιστικός υπερθεματισμός : Περιττοί και/ή δυσανάλογοι κανόνες, όπως 
υπερβολικές προϋποθέσεις επιλεξιμότητας.1 Άρθρο 59 του κανονισμού (ΕΕ, 
Ευρατόμ) αριθ. 966/2012 του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και 
του Συμβουλίου, 
της 25ης Οκτωβρίου 2012, 
σχετικά με τους 
δημοσιονομικούς κανόνες που 
εφαρμόζονται στον γενικό 
προϋπολογισμό της Ένωσης 
και την κατάργηση του 
κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) 
αριθ. 1605/2002 του 
Συμβουλίου (ΕΕ L 298 
της 26.10.2012, σ. 1).
05 Γλωσσάριο
Κριτήρια επιλεξιμότητας : Κανόνες, η μη συμμόρφωση με τους οποίους 
συνεπάγεται μη καταβολή ή απόσυρση της ενίσχυσης που ζητείται. Δεδομένων 
των περιορισμένων οικονομικών πόρων, οι εν λόγω κανόνες πρέπει να 
αποσκοπούν στην επιλογή έργων που συμβάλλουν στην επίτευξη των στόχων 
του προγράμματος.
Μέτρο : Καθεστώς ενισχύσεων για την υλοποίηση μιας πολιτικής. Κάθε μέτρο 
προβλέπει συγκεκριμένους κανόνες με τους οποίους πρέπει να συμμορφώνονται 
τα έργα ή οι δράσεις που μπορούν να χρηματοδοτηθούν. Δύο είδη μέτρων είναι 
τα σημαντικότερα: επενδυτικά μέτρα και ενισχύσεις συνδεόμενες με την έκταση.
Μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) : Επιχειρήσεις που απασχολούν 
λιγότερους από 250 εργαζομένους και των οποίων ο ετήσιος κύκλος εργασιών 
δεν υπερβαίνει τα 50 εκατομμύρια ευρώ και/ή των οποίων το σύνολο του ετήσιου 
ισολογισμού δεν υπερβαίνει τα 43 εκατομμύρια ευρώ2.
Οργανισμός πληρωμών : Οργανισμός κράτους μέλους, υπεύθυνος για την ορθή 
αξιολόγηση, τον υπολογισμό, την επιθεώρηση και την καταβολή των γεωργικών 
ενισχύσεων. Μέρος του έργου του οργανισμού πληρωμών μπορεί να εκτελείται 
από εξουσιοδοτημένους φορείς.
Παρατυπία : Οποιαδήποτε παραβίαση διάταξης του κοινοτικού δικαίου που 
απορρέει είτε από πράξη ή παράλειψη οικονομικού φορέα, με πραγματικό 
ή ενδεχόμενο αποτέλεσμα να ζημιωθεί ο γενικός προϋπολογισμός των 
Κοινοτήτων ή άλλος προϋπολογισμός υπό τη διαχείριση αυτών, είτε από 
τη μείωση ή ματαίωση εσόδων που προέρχονται από ίδιους πόρους 
που εισπράττονται απευθείας για λογαριασμό των Κοινοτήτων, είτε από 
αδικαιολόγητη δαπάνη3.
Ποσοστό σφάλματος : Το ποσοστό σφάλματος που αντιστοιχεί σε κάθε 
παράτυπη πράξη είναι ο λόγος του ποσού του σφάλματος προς το συνολικό 
καταβληθέν ποσό. Ο τρόπος υπολογισμού του συνολικού ποσοστού σφάλματος 
αναλύεται στο πλαίσιο 1 .
Πρόγραμμα αγροτικής ανάπτυξης : Έγγραφο το οποίο καταρτίζεται από κράτος 
μέλος ή περιφέρεια, εγκρίνεται από την Επιτροπή και αφορά τον σχεδιασμό και 
την παρακολούθηση της εφαρμογής της πολιτικής αγροτικής ανάπτυξης. Μπορεί 
να περιλαμβάνει έως και 46 διαφορετικά μέτρα, καθώς και πρόσθετα επιμέρους 
μέτρα.
Φαινόμενο μη αποδοτικής δαπάνης : Κατάσταση στην οποία μια επιδοτούμενη 
ενέργεια θα είχε πραγματοποιηθεί συνολικά ή εν μέρει, ακόμη και ελλείψει της 
δημόσιας ενίσχυσης.2 Σύσταση 2003/361/ΕΚ της 
Επιτροπής, της 6ης Μαΐου 
2003, σχετικά με τον ορισμό 
των πολύ μικρών, των μικρών 
και των μεσαίων επιχειρήσεων 
(ΕΕ L 124 της 20.5.2003, σ. 36).
3 Άρθρο 1, παράγραφος 2, του 
κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) 
αριθ. 2988/95 του Συμβουλίου, 
της 18ης Δεκεμβρίου 1995, 
σχετικά με την προστασία των 
οικονομικών συμ ϕερόντων 
των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
(ΕΕ L 312 της 23.12.1995, σ. 1).
06
I
Κατά την περίοδο προγραμματισμού 2007-2013, 
η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) και τα κράτη μέλη διέθεσαν 
περισσότερα από 150 δισεκατομμύρια ευρώ για την 
πολιτική αγροτικής ανάπτυξης. Ο συνολικός προϋ -
πολογισμός, ο οποίος εκτελέστηκε στο πλαίσιο του 
συστήματος της επιμερισμένης διαχείρισης, κατανεμή -
θηκε σχεδόν εξίσου μεταξύ επενδυτικών μέτρων (ως 
επί το πλείστον για τη στήριξη επενδύσεων σε υλικά 
και άυλα στοιχεία ενεργητικού) και ενισχύσεων συνδε -
όμενων με την έκταση (μέσω των οποίων οι γεωργοί 
αποζημιώνονται για την άσκηση συγκεκριμένων γεωρ -
γικών δραστηριοτήτων).
II
Το Συνέδριο εκτιμά ότι το μέσο ποσοστό σφάλματος 
για τις δαπάνες στον τομέα της αγροτικής ανάπτυξης 
των τελευταίων τριών ετών ήταν 8,2 %4. Τα επενδυ -
τικά μέτρα αντιστοιχούσαν στα δύο τρίτα του εν λόγω 
ποσοστού σφάλματος, και οι συνδεόμενες με την 
έκταση ενισχύσεις στο ένα τρίτο. Στο πλαίσιο αυτό, 
σκοπός της παρούσας ειδικής έκθεσης είναι να περι -
γραφούν οι κύριες αιτίες του υψηλού αυτού ποσοστού 
σφάλματος και να εκτιμηθεί κατά πόσον, στο μέλλον, 
τα μέτρα που έλαβαν τα κράτη μέλη και η Επιτροπή θα 
άρουν αποτελεσματικά τις αιτίες που εντοπίστηκαν.
III
Το Συνέδριο καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η Επι -
τροπή και τα κράτη μέλη αντιμετώπισαν κατά τρόπο 
εν μέρει αποτελεσματικό τις κύριες αιτίες του υψηλού 
ποσοστού σφάλματος στον τομέα της αγροτικής ανά -
πτυξης. Το γενικό αυτό συμπέρασμα βασίζεται κυρίως 
στην εκτίμηση ότι, παρά τις πρωτοβουλίες της Επιτρο -
πής, τα σχέδια δράσης των κρατών μελών δεν αποκα -
θιστούσαν κατά τρόπο συστηματικό τις εντοπιζόμενες 
αδυναμίες.
4 Το πιθανότερο ποσοστό σφάλματος που αναφέρθηκε για την ομάδα 
πολιτικής συνολικά (αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον, αλιεία και 
υγεία) ήταν 7,7 % για το οικονομικό έτος 2011, 7,9 % για το 2012 
και 6,7 % για το 2013. Το ποσοστό σφάλματος ειδικά για τον τομέα της 
αγροτικής ανάπτυξης είναι υψηλότερο από ό,τι για τις άλλες 
συνιστώσες της ομάδας πολιτικής (για τα αριθμητικά στοιχεία που 
αφορούν ειδικά την αγροτική ανάπτυξη, βλέπε επίσης 
υποσημείωση 5, σημείο 4).IV
Οι αιτίες των σφαλμάτων προσδιορίστηκαν μέσω της 
ανάλυσης δείγματος 461 πληρωμών που επελέγησαν 
τυχαία κατά τη διάρκεια των ελέγχων νομιμότητας 
και κανονικότητας για τα έτη 2011, 2012 και 2013. Το 
πρώτο αυτό στάδιο των εργασιών συμπληρώθηκε με 
γνώσεις προερχόμενες από την αξιολόγηση, εκ μέρους 
του Συνεδρίου, των συστημάτων ελέγχου που εφαρ -
μόζονται στα κράτη μέλη. Σε ένα δεύτερο στάδιο, το 
Συνέδριο εξέτασε τα σχέδια δράσης δέκα από τα 27 
κράτη μέλη, προκειμένου να διαπιστώσει εάν αυτά 
εντόπιζαν αποτελεσματικά τις αιτίες των σφαλμάτων 
και εάν προέβλεπαν διορθωτικά μέτρα. Οι εργασίες 
αυτές συμπληρώθηκαν με την αξιολόγηση του δυνητι -
κού αντικτύπου στις αιτίες των σφαλμάτων του νομο -
θετικού πλαισίου της ΕΕ για την περίοδο προγραμματι -
σμού 2014-2020.
V
Η μη συμμόρφωση με τους κανόνες περί δημόσιων 
συμβάσεων αντιστοιχούσε στο ένα όγδοο του ποσο -
στού σφάλματος. Οι κύριες παραβιάσεις αφορούσαν 
αδικαιολόγητη άμεση ανάθεση χωρίς να έχει προηγη -
θεί ανταγωνιστική διαδικασία, εσφαλμένη εφαρμογή 
των κριτηρίων επιλογής και ανάθεσης ή άνιση μετα -
χείριση των υποψηφίων. Οι καταστάσεις αυτές οφεί -
λονται κυρίως στην ελλιπή ενημέρωση σχετικά με την 
εφαρμογή των κανόνων σύναψης συμβάσεων και σε 
προτιμήσεις όσον αφορά τη συνεργασία με συγκεκρι -
μένους προμηθευτές.
VI
Οι ακούσιες παραβιάσεις των κριτηρίων επιλεξιμότη -
τας από δικαιούχους του δημόσιου και του ιδιωτικού 
τομέα αντιστοιχούσαν σε ένα τέταρτο του ποσοστού 
σφάλματος. Ένα ακόμη όγδοο του ποσοστού σφάλμα -
τος αποδίδεται σε εικαζόμενες εκ προθέσεως παραβι -
άσεις από πλευράς δικαιούχων του ιδιωτικού τομέα. 
Το Συνέδριο διαπίστωσε ότι το μέτρο για τη στήριξη 
της μεταποίησης γεωργικών προϊόντων ήταν αυτό που 
ενείχε τον μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης σφάλματος, 
ενώ το μέτρο για τη στήριξη της εγκατάστασης νέων 
γεωργών δεν εμφάνιζε σφάλματα επιλεξιμότητας.Σύνοψη
07
 Σύνοψη
VII
Οι αρχές ελέγχου των κρατών μελών μπορούσαν και 
όφειλαν να είχαν εντοπίσει και διορθώσει την πλειονό -
τητα των σφαλμάτων που εμφανίζουν τα επενδυτικά 
μέτρα (σφάλματα δικαιούχων τόσο από τον ιδιωτικό 
όσο και από τον δημόσιο τομέα). Τα συστήματα 
ελέγχου είναι ελλιπή επειδή οι έλεγχοι δεν είναι εξα -
ντλητικοί και βασίζονται σε ανεπαρκή πληροφοριακά 
στοιχεία.
VIII
Οι συνδεόμενες με την έκταση ενισχύσεις αντιστοιχού -
σαν στο ένα τρίτο σχεδόν του ποσοστού σφάλματος. 
Οι κύριες αιτίες σφαλμάτων ήταν η μη συμμόρφωση 
με τις δεσμεύσεις όσον αφορά τις γεωργικές πρακτι -
κές. Τρεις είναι οι λόγοι που οδήγησαν στην κατά -
σταση αυτή: περιορισμένα κίνητρα για συμμόρφωση 
των γεωργών, χαμηλό ποσοστό ελέγχου της συμμόρ -
φωσης με τις δεσμεύσεις και χαμηλό ποσοστό επιβο -
λής κυρώσεων σε περίπτωση μη συμμόρφωσης. Από 
την άλλη πλευρά, οι αντισταθμιστικές πληρωμές προς 
γεωργούς σε μειονεκτικές περιοχές, μέτρο με χαρα -
κτηριστικά παρεμφερή με εκείνο για την εγκατάσταση 
νέων γεωργών, εμφανίζουν σφάλματα.
IX
Η διαδικασία της κατάρτισης σχεδίων δράσης που 
δρομολόγησε η Επιτροπή αποτελεί κίνηση προς τη 
σωστή κατεύθυνση για την αντιμετώπιση των αιτιών 
των σφαλμάτων. Ωστόσο, τα σχέδια δράσης που εφαρ -
μόζουν τα κράτη μέλη έχουν κυρίως κατασταλτικό 
ρόλο και δεν αντιμετωπίζουν κατά τρόπο συστηματικό 
τα προβλήματα που προκάλεσαν τα σφάλματα στο 
σύνολο των κρατών μελών. Επιπλέον, παρατηρείται 
έλλειψη προληπτικών μέτρων για την αποκατάσταση 
ευρέως διαδεδομένων αδυναμιών σε επίπεδο ΕΕ. Το 
νομοθετικό πλαίσιο της ΕΕ για την περίοδο προγραμ -
ματισμού 2014-2020 μπορεί να συντελέσει στην αντι -
μετώπιση των αιτιών των σφαλμάτων. Ωστόσο, δύο 
στάδια του κανονιστικού πλαισίου, που βρίσκονται επί 
του παρόντος σε εξέλιξη, παρέχουν τις μεγαλύτερες 
δυνατότητες για μείωση των σφαλμάτων. Πρόκειται 
για το στάδιο της εξέτασης και έγκρισης από την Επι -
τροπή των προγραμμάτων αγροτικής ανάπτυξης και 
για το στάδιο της ανάπτυξης των εθνικών κανονιστι -
κών πλαισίων από τα κράτη μέλη.X
Στο πλαίσιο της αντιμετώπισης των αιτιών των σφαλ -
μάτων, στην έκθεση αυτή διαπιστώνεται σε αρκετές 
περιπτώσεις η ανάγκη διατήρησης της ενδεδειγμέ -
νης ισορροπίας μεταξύ, αφενός, του αριθμού και της 
πολυπλοκότητας των κανόνων, ως αντανάκλαση της 
ανάγκης επίτευξης των προκαθορισμένων στόχων, και, 
αφετέρου, της ανάγκης διασφάλισης της νομιμότητας 
και κανονικότητας των δαπανών. Κατά τη γνώμη του 
Συνεδρίου, η επίτευξη αυτής της ενδεδειγμένης ισορ -
ροπίας μεταξύ των δύο αυτών πτυχών έχει κομβική 
σημασία για την επιτυχή υλοποίηση της πολιτικής 
αγροτικής ανάπτυξης.
XI
Το Συνέδριο διατυπώνει τις ακόλουθες συστάσεις:
α) Η Επιτροπή πρέπει να συμπληρώσει τα διορθωτικά 
μέτρα που έχει λάβει μέχρι στιγμής συνεχίζοντας 
να εστιάζει στις βασικές αιτίες εμφάνισης σφαλ -
μάτων στις δαπάνες αγροτικής ανάπτυξης. Στο 
πλαίσιο αυτό, τα κράτη μέλη οφείλουν να λάβουν 
προληπτικά και διορθωτικά μέτρα όπου κρίνεται 
σκόπιμο σε σχέση με: τη σύναψη δημόσιων συμβά -
σεων, τη δόλια καταστρατήγηση των κανόνων και 
τις γεωργοπεριβαλλοντικές ενισχύσεις.
β) Η Επιτροπή πρέπει να παρακολουθεί στενά την 
εφαρμογή των ΠΑΑ και να λαμβάνει υπόψη τους 
εφαρμοστέους κανόνες κατά τους ελέγχους 
συμμόρφωσης που διενεργεί, συμπεριλαμβανομέ -
νων εκείνων που έχουν τυχόν εγκριθεί σε εθνικό 
επίπεδο, προκειμένου να μειωθεί ο κίνδυνος 
επανεμφάνισης αδυναμιών και σφαλμάτων που 
παρατηρήθηκαν κατά την περίοδο προγραμματι -
σμού 2007-2013.
γ) Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη οφείλουν να 
αναλύσουν:
i) σε ποιο βαθμό τα χαρακτηριστικά της πιο 
περιορισμένης εμβέλειας, των περιορισμένων 
κριτηρίων επιλεξιμότητας και της χρήσης 
απλουστευμένων μεθόδων απόδοσης δαπα -
νών μπορούν να αναπαραχθούν στον σχεδια -
σμό και την υλοποίηση μεγαλύτερου αριθμού 
μέτρων στήριξης, χωρίς να διακυβεύονται οι 
γενικοί στόχοι των εν λόγω μέτρων·
Σύνοψη 08
ii) με ποιον τρόπο μπορεί να βελτιωθεί το μέτρο 
για τη στήριξη επενδύσεων στον τομέα της 
μεταποίησης γεωργικών προϊόντων, λαμβα -
νομένων υπόψη τουλάχιστον των ακόλουθων 
στοιχείων:
 — την πραγματική ανάγκη για δημόσιες ενι -
σχύσεις στον τομέα αυτό και τον κίνδυνο 
εμφάνισης του φαινομένου μη αποδοτικής 
δαπάνης,
 — τις κατηγορίες δικαιούχων στις οποίες 
απευθύνεται: γεωργούς που επιδιώκουν 
την κάθετη ολοκλήρωση των επιχειρήσεών 
τους ή εταιρείες που δεν ασκούν γεωργική 
δραστηριότητα,
 — το υψηλό ανώτατο όριο δημόσιας ενί -
σχυσης, το οποίο συνιστά κίνητρο για 
μεγάλες επιχειρήσεις, δεδομένου ότι είναι 
οι μόνες με πρόσβαση στην αναγκαία 
συγχρηματοδότηση,
 — το σύνολο των προϋποθέσεων επιλεξιμό -
τητας και τις δυνατότητες καταστρατήγη -
σής τους,
 — ενίσχυση των προσπαθειών βελτίωσης του 
σχεδιασμού και των επιδόσεων των διοικη -
τικών και των επιτόπιων ελέγχων·
iii) το μέτρο των γεωργοπεριβαλλοντικών ενισχύ -
σεων προκειμένου, στο μέτρο του δυνατού, οι 
δεσμεύσεις να ελέγχονται μέσω των διοικητι -
κών ελέγχων των κρατών μελών.
09
 Εισαγωγή
01 
Κατά την περίοδο προγραμματισμού 
2007 -2013, η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) 
διέθεσε σχεδόν 100 δισεκατομμύ -
ρια ευρώ για την επίτευξη των στόχων 
στον τομέα της αγροτικής ανάπτυξης. 
Τα κράτη μέλη διέθεσαν επίσης 58 δι -
σεκατομμύρια ευρώ από δικούς τους 
πόρους για τη συγχρηματοδότηση της 
πολιτικής αγροτικής ανάπτυξης της 
ΕΕ. Αυτή η δημόσια στήριξη εκτελεί -
ται στο πλαίσιο του συστήματος της 
επιμερισμένης διαχείρισης (βλέπε 
γράφημα 1 ).
02 
Τα κράτη μέλη διέθεσαν το ήμισυ πε -
ρίπου του προϋπολογισμού αγροτικής 
ανάπτυξης για τη στήριξη επενδυτικών 
μέτρων.  Παραδείγματα τέτοιων μέτρων 
είναι ο εκσυγχρονισμός γεωργικών 
εκμεταλλεύσεων, η εγκατάσταση νέων 
γεωργών και η βελτίωση βασικών υπη -
ρεσιών για τον αγροτικό πληθυσμό. Το 
άλλο ήμισυ της χρηματοδότησης δια -
τέθηκε για ενισχύσεις συνδεόμενες με 
την έκταση . Τα κυριότερα μέτρα αυτού 
του είδους είναι οι γεωργοπεριβαλλο -
ντικές ενισχύσεις και οι αντισταθμιστι -
κές πληρωμές προς γεωργούς σε περι -
οχές με φυσικά μειονεκτήματα, όπως 
οι ορεινές περιοχές. Στο παράρτημα  
της έκθεσης απαριθμούνται τα μέτρα 
και η δημοσιονομική εκτέλεσή τους.
03 
Οι ετήσιες εκθέσεις που δημοσίευσε 
το Συνέδριο από το 2011 περιλαμβά -
νουν ειδικές εκτιμήσεις σχετικά με την 
ομάδα πολιτικής «Αγροτική ανάπτυξη, 
περιβάλλον, αλιεία και υγεία». Οι δαπά -
νες αγροτικής ανάπτυξης αντιστοιχούν 
στο 90 % των δαπανών της εν λόγω 
ομάδας πολιτικής. Η εκτίμηση αυτή 
βασίζεται στα αποτελέσματα των ελε -
γκτικών δοκιμασιών με αντικείμενο τη 
νομιμότητα και την κανονικότητα των 
πράξεων και της αποτελεσματικότητας 
των συστημάτων ελέγχου που διενερ -
γεί το Συνέδριο.04 
Γ ια τον τομέα αγροτικής ανάπτυξης 
ειδικά, το Συνέδριο εκτιμά, βάσει αντι -
προσωπευτικού δείγματος πράξεων, 
ότι το μέσο ποσοστό σφάλματος για 
τις δαπάνες της τελευταίας τριετίας 
ήταν 8,2 % (βλέπε επίσης σημείο 8)5. 
Στο πλαίσιο 1  παρουσιάζεται ο τρό -
πος με τον οποίο προσδιορίζονται 
ποσοτικώς, για τους σκοπούς του 
υπολογισμού του ποσοστού σφάλμα -
τος, οι περιπτώσεις μη συμμόρφωσης 
που εντοπίζονται στις μεμονωμένες 
πράξεις.
05 
Το σημαντικό επίπεδο μη συμμόρφω -
σης με τους εφαρμοστέους κανόνες, 
όπως αντικατοπτρίζεται στο υψηλό 
ποσοστό σφάλματος6, σημαίνει ότι 
τα σχετικά κεφάλαια δεν δαπανώνται 
σύμφωνα με τους κανόνες. Το γεγο -
νός αυτό ενδέχεται να έχει αρνητικό 
αντίκτυπο στην επίτευξη των στόχων 
της πολιτικής αγροτικής ανάπτυξης 
(βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της 
γεωργίας και της δασοκομίας, βελτίω -
ση του περιβάλλοντος και της υπαί -
θρου, βελτίωση της ποιότητας ζωής 
στις αγροτικές περιοχές και ενθάρρυν -
ση της διαφοροποίησης της οικονομι -
κής δραστηριότητας).5 Το 8,2 % είναι ο μέσος όρος 
των τριών ετών με κατώτατο 
όριο σφάλματος 6,1 % και 
ανώτατο όριο σφάλματος 
10,3 %. Ο μέσος όρος 
προκύπτει από τα εξής 
ποσοστά: 8,4 % για το 2011, 
8,3 % για το 2012 και 7,9 % για 
το 2013.
6 Το όριο σημαντικότητας του 
Συνεδρίου έχει οριστεί στο 
2 % των ελεγχόμενων 
δαπανών. Αυτό σημαίνει ότι, 
κατά την κρίση των ελεγκτών, 
τα συνολικά σφάλματα που 
βρίσκονται κάτω από το όριο 
αυτό δεν θεωρείται πιθανό να 
είναι ουσιώδη, ήτοι δεν 
αναμένεται να επηρεάσουν 
τους χρήστες των 
χρηματοοικονομικών 
πληροφοριών.
10 Εισαγωγή Γράφημα 1Υλοποίηση της πολιτικής αγροτικής ανάπτυξης της ΕΕ βάσει του συστήματος 
της επιμερισμένης διαχείρισης
Κανονιστικό πλαίσιο:
Βάσει των κανονισ/uni03BCών που θεσπίζονται σε 
επίπεδο ΕΕ, τα κράτη /uni03BCέλη καταρτίζουν 
προγρά/uni03BC/uni03BCατα αγροτική/uni03C2 ανάπτυξη/uni03C2 σε 
εθνικό ή περιφερειακό επίπεδο, στα οποία 
καθορίζουν τη στρατηγική του/uni03C2 και προτείνουν τα /uni03BCέτρα που επιθυ/uni03BCούν να χρησι/uni03BCοποιήσουν για την αντι/uni03BCετώπιση των διαπιστω/uni03BCένων αναγκών του/uni03C2. 
Τα διαθέσι/uni03BCα κεφάλαια κατανέ/uni03BCονται βάσει 
κριτηρίων επιλεξι/uni03BCότητα/uni03C2 ή/και επιλογή/uni03C2 που καθορίζονται στι/uni03C2 εκτελεστικέ/uni03C2 διατάξει/uni03C2 των κρατών /uni03BCελών.
Εκτέλεση του προϋπολογισ/uni03BCού:
Βάσει των συ/uni03BCβάσεων χρη/uni03BCατοδότηση/uni03C2 
που έχουν υπογραφεί /uni03BCε τα κράτη /uni03BCέλη, οι δικαιούχοι υλοποιούν τα έργα και υποβάλλουν αιτήσει/uni03C2 πληρω/uni03BCή/uni03C2 
προκει/uni03BCένου να εισπράξουν τη δη/uni03BCόσια 
στήριξη που αντιστοιχεί σε ορισ/uni03BCένο 
ποσοστό των επιλέξι/uni03BCων δαπανών τι/uni03C2 
οποίε/uni03C2 πραγ/uni03BCατοποίησαν.
Τα κράτη /uni03BCέλη διενεργούν επαληθεύσει/uni03C2 
προκει/uni03BCένου να διαπιστώσουν εάν το έργο υλοποιήθηκε κατά τον ενδεδειγ/uni03BCένο τρόπο και να εξακριβώσουν την ορθότητα τη/uni03C2 αίτηση/uni03C2 πληρω/uni03BCή/uni03C2 και, στη συνέχεια, καταβάλλουν τη δη/uni03BCόσια ενίσχυση στου/uni03C2 δικαιούχου/uni03C2 (συ/uni03BCπεριλα/uni03BCβανο/uni03BCένη/uni03C2 τη/uni03C2 συγχρη/uni03BCατοδότηση/uni03C2 τη/uni03C2 ΕΕ).
Κάθε τρί/uni03BCηνο, τα κράτη /uni03BCέλη υποβάλλουν 
στην Επιτροπή δηλώσει/uni03C2 δαπανών, προκει/uni03BCένου να διεκδικήσουν το /uni03BCερίδιο τη/uni03C2 δη/uni03BCόσια/uni03C2 ενίσχυση/uni03C2 που αντιστοιχεί στην ΕΕ. Μετά τη διενέργεια επαληθεύσεων, η Επιτροπή αποδίδει στο κράτο/uni03C2 /uni03BCέλο/uni03C2 τα ποσά που καταβλήθηκαν ω/uni03C2 συγχρη/uni03BCατοδότηση τη/uni03C2 ΕΕ.Στάδιο υποβολή/uni03C2 αιτήσεων πληρω/uni03BCή/uni03C2 (τα κράτη /uni03BCέλη καταβάλλουν 
τη δη/uni03BCόσια στήριξη στου/uni03C2 δικαιούχου/uni03C2 /uni03BCετά τη διενέργεια ελέγχων)
(αιτήσει/uni03C2 πληρω/uni03BCή/uni03C2) 
Τα κράτη /uni03BCέλη διεκδικούν 
από την Επιτροπή τη 
συγχρη/uni03BCατοδότηση τη/uni03C2 ΕΕΟι δικαιούχοι υποβάλλουν 
αιτήσει/uni03C2 πληρω/uni03BCή/uni03C2 Οι δικαιούχοι θέτουν σε 
εφαρ/uni03BCογή το εγκριθέν 
έργοΤα κράτη /uni03BCέλη διοργανώνουν 
πρόσκληση υποβολή/uni03C2 
προτάσεων για έργαΠροτείνεται από τα κράτη 
/uni03BCέλη και εγκρίνεται από 
την ΕπιτροπήΠροτείνεται από την 
Επιτροπή και εγκρίνεται 
από το Συ/uni03BCβούλιο
Η Επιτροπή καταβάλλει τη συγχρη/uni03BCατοδότηση τη/uni03C2 ΕΕ στα κράτη /uni03BCέλη(δηλώσει/uni03C2 δαπανών)Στάδιο υλοποίηση/uni03C2 (οι δικαιούχοι υλοποιούν το έργο / εκπληρώνουν 
τη δέσ/uni03BCευση)
(σύναψη συ/uni03BCβάσεων /uni03BCε τρίτου/uni03C2/γεωργικέ/uni03C2 πρακτικέ/uni03C2)Στάδιο υποβολή/uni03C2 αιτήσεων (η χρη/uni03BCατοδότηση κατανέ/uni03BCεται 
στου/uni03C2 δικαιούχου/uni03C2)
(υπογραφή συ/uni03BCβάσεων /uni03BCεταξύ δικαιούχων και κρατών /uni03BCελών)Λεπτο/uni03BCερεί/uni03C2 κανόνε/uni03C2 και διαδικασίε/uni03C2 σε επίπεδο κρατών /uni03BCελών
(εθνική ή περιφερειακή νο/uni03BCοθεσία, διαδικασίε/uni03C2, οδηγίε/uni03C2)Στρατηγικό/uni03C2 προγρα/uni03BC/uni03BCατισ/uni03BCό/uni03C2 σε επίπεδο κρατών /uni03BCελών
(εθνικά στρατηγικά σχέδια, προγρά/uni03BC/uni03BCατα αγροτική/uni03C2 ανάπτυξη/uni03C2)Η πολιτική αγροτική/uni03C2 ανάπτυξη/uni03C2 καθορίζεται σε επίπεδο ΕΕ
(κοινοτικέ/uni03C2 στρατηγικέ/uni03C2 κατευθυντήριε/uni03C2 γρα/uni03BC/uni03BCέ/uni03C2, κανονισ/uni03BCό/uni03C2 
του Συ/uni03BCβουλίου)
11 Εισαγωγή
Υπολογισμός του ποσοστού σφάλματος
Το Συνέδριο ορίζει ως σφάλματα τις πράξεις εκείνες (ή τα τμήματα αυτών) που, αφενός, δεν ήταν σύμφωνες με 
τους σκοπούς που προβλέπονται στον προϋπολογισμό και τη σχετική νομική βάση και, αφετέρου, δεν υπολο -
γίστηκαν ορθά και σύμφωνα με τους σχετικούς κανόνες και κανονισμούς.
Προκειμένου να αξιολογήσει εάν υπάρχει σφάλμα, το Συνέδριο προσπαθεί να απαντήσει στο ακόλουθο ερώ -
τημα: «Εάν είχαν τηρηθεί ορθά οι εφαρμοστέες διαδικασίες, θα διέφερε το ύψος του καταβληθέντος ποσού 
ή θα είχε επιλεγεί διαφορετικός ανάδοχος;»
Εάν η απάντηση στο ανωτέρω ερώτημα είναι θετική, και εάν είναι δυνατό να προσδιοριστεί το ποσοστό του 
ελεγχθέντος ποσού που περιέχει σφάλμα, η χρηματική αξία του σφάλματος υπολογίζεται ως εξής:
 οΣτην περίπτωση των επενδυτικών μέτρων, το ποσό του σφάλματος αντιστοιχεί στην αξία του στοιχείου 
κόστους που θεωρείται μη επιλέξιμο.
 οΣτην περίπτωση των δημόσιων συμβάσεων, τυχόν περιπτώσεις μη τήρησης των διαδικαστικών απαιτήσεων 
της νομοθεσίας για τις δημόσιες συμβάσεις, οι οποίες εμποδίζουν την επίτευξη των στόχων του θεμιτού 
ανταγωνισμού και της ανάθεσης της σύμβασης στον υποψήφιο που υπέβαλε την καλύτερη προσφορά, 
θεωρείται ότι επηρεάζουν τη συνολική αξία της πληρωμής που σχετίζεται με τη σύμβαση.
 οΣτην περίπτωση των συνδεόμενων με την έκταση ενισχύσεων, το σύστημα μειώσεων που εφαρμόζουν τα 
κράτη μέλη χρησιμοποιείται για τον ποσοτικό προσδιορισμό των παραβιάσεων ειδικών δεσμεύσεων που 
ισχύουν για τον γεωργό7. Το ποσό του σφάλματος περιλαμβάνει επίσης αποκλίσεις όσον αφορά την έκτα -
ση των αγροτεμαχίων, οι οποίες αποκαλύπτονται μέσω μετρήσεων που πραγματοποιούνται με συσκευές 
δορυφορικού προσδιορισμού γεωγραφικής θέσης (GPS).
Το ποσοστό σφάλματος για κάθε παράτυπη πράξη είναι ο λόγος του ποσού του σφάλματος προς το συνολικό 
καταβληθέν ποσό. Τα εν λόγω ποσοστά σφάλματος ανάγονται στη συνέχεια στο ποσό του συνολικού ελεγχθέ -
ντος πληθυσμού.
7 Σύμφωνα με τη νομοθεσία της ΕΕ, τα κράτη μέλη οφείλουν να εφαρμόζουν μειώσεις όταν οι δικαιούχοι προβαίνουν σε δηλώσεις έκτασης 
ή αριθμού ζώων καθ’ υπέρβαση των πραγματικών ή δεν συμμορφώνονται με δεσμεύσεις.Πλαίσιο 1
12
 Εμβέλεια και τρόπος 
προσέγγισης του ελέγχου
06 
Στην παρούσα έκθεση περιγράφονται 
οι κύριες αιτίες του υψηλού ποσοστού 
σφάλματος στον τομέα της αγροτικής 
ανάπτυξης. Αξιολογείται επίσης εάν τα 
μέτρα που έλαβαν τα κράτη μέλη και 
η Επιτροπή αναμένεται να αντιμετω -
πίσουν αποτελεσματικά στο μέλλον 
τις προσδιορισθείσες αιτίες. Η έκθεση 
περιλαμβάνει πληροφορίες που συνέ -
λεξαν οι ελεγκτές έως το τέλος Σεπτεμ -
βρίου 2014, οπότε ολοκληρώθηκαν οι 
ελεγκτικές εργασίες.
07 
Με τον έλεγχο επιδιώχθηκε να δοθεί 
απάντηση στο εξής γενικό ερώτημα:
Σε ποιο βαθμό αντιμετωπίζονται 
αποτελεσματικά από την Επιτροπή 
και τα κράτη μέλη οι κύριες αιτί -
ες του υψηλού ποσοστού σφάλ -
ματος στον τομέα της αγροτικής 
ανάπτυξης;
Τα επιμέρους ερωτήματα που επιδιώ -
χθηκε να απαντηθούν με τον έλεγχο 
ήταν τα εξής:
 — Ποιες είναι οι κύριες αιτίες του 
ποσοστού σφάλματος στα επενδυ -
τικά μέτρα;
 — Ποιες είναι οι κύριες αιτίες του 
ποσοστού σφάλματος στις συνδεό -
μενες με την έκταση ενισχύσεις;
 — Είναι δυνατό να αντιμετωπιστούν 
αποτελεσματικά οι αιτίες αυτές 
μέσω των σχεδίων δράσης των 
κρατών μελών και του νέου νομο -
θετικού πλαισίου της ΕΕ;08 
Το Συνέδριο, προκειμένου να απα -
ντήσει στα δύο πρώτα επιμέρους 
ερωτήματα, ανέλυσε τα αποτελέσμα -
τα που αναφέρθηκαν για το δείγμα 
πράξεων που επελέγη τυχαία στο 
πλαίσιο των ελέγχων νομιμότητας και 
κανονικότητας για τα οικονομικά έτη 
2011, 2012 και 2013. Η χρησιμοποίηση 
των αποτελεσμάτων τριών ετών και 
όχι μόνον ενός καθιστά δυνατή την 
λεπτομερέστερη ανάλυση των ειδών 
σφάλματος. Στο πλαίσιο της ανάλυσης 
εξετάστηκαν 4618 πράξεις, εκ των οποί -
ων 160 είχαν αντίκτυπο στο ποσοστό 
σφάλματος. Ο προσδιορισμός των 
αιτιών των σφαλμάτων συμπληρώθηκε 
από γνώσεις που προήλθαν από την 
εξέταση, εκ μέρους του Συνεδρίου, των 
συστημάτων ελέγχου που εφαρμόστη -
καν στα κράτη μέλη κατά το διάστημα 
2011-2013.
09 
Στην απάντησή της στην ετήσια έκθε -
ση για το 2012, η Επιτροπή ανέφερε 
ότι είχαν εφαρμοστεί εκτενή σχέδια 
δράσης για καθένα από τα 27 κράτη 
μέλη, προκειμένου να προσδιοριστούν 
οι αιτίες των σφαλμάτων και να σχεδι -
αστούν οι ενδεδειγμένες διορθωτικές 
δράσεις. Το Συνέδριο επέλεξε δέκα από 
τα εν λόγω σχέδια δράσης9 και διερεύ -
νησε κατά πόσο στόχευαν στην αντι -
μετώπιση των αδυναμιών που είχαν 
εντοπιστεί από το ίδιο, την Επιτροπή 
και τα ίδια τα κράτη μέλη. Η διαδικασία 
αυτή, η οποία εν μέρει βασίστηκε στις 
εργασίες που πραγματοποιήθηκαν στο 
πλαίσιο της ετήσιας έκθεσης, περι -
λάμβανε επίσης συνεντεύξεις με τους 
αρμόδιους για τα οικεία κράτη μέλη 
υπαλλήλους της Επιτροπής.8 Από τις 482 πράξεις που 
αναφέρθηκαν στις ετήσιες 
εκθέσεις για τα οικονομικά έτη 
2011, 2012 και 2013, 
αποκλείστηκαν 21, οι οποίες 
αφορούσαν πληρωμές 
σχετικές με το κλείσιμο 
προηγούμενων περιόδων 
προγραμματισμού 
ή πληρωμές στο πλαίσιο του 
προγράμματος προενταξιακής 
βοήθειας.
9 Βουλγαρία, Δανία, Γερμανία 
— Βερολίνο και 
Βραδεμβούργο, Ισπανία, 
Γαλλία, Ιταλία — Λομβαρδία, 
Λετονία, Ουγγαρία, 
Πορτογαλία και Ρουμανία.
13 Εμβέλεια και τρόπος προσέγγισης του ελέγχου
10 
Κατά την ημερομηνία έγκρισης της πα -
ρούσας έκθεσης, οι κανονισμοί της ΕΕ 
για τη νέα περίοδο προγραμματισμού 
2014 -2020 στον τομέα της αγροτικής 
ανάπτυξης είχαν ήδη εγκριθεί. Επο -
μένως, οι ελεγκτές είχαν τη δυνατό -
τητα να εξετάσουν σε ποιον βαθμό 
οι αλλαγές που επέφερε το νέο νομο -
θετικό πλαίσιο ήταν πιθανό να έχουν 
σημαντικό αντίκτυπο στις αιτίες των 
σφαλμάτων. Τα κανονιστικά πλαίσια 
των κρατών μελών για τη νέα περίοδο 
προγραμματισμού τελούσαν ακόμη 
υπό κατάρτιση και, επομένως, δεν εξε -
τάστηκαν στο πλαίσιο της παρούσας 
έκθεσης.
11 
Η έκθεση αυτή επικεντρώνεται στη 
συμμόρφωση της υλοποίησης της 
πολιτικής αγροτικής ανάπτυξης με 
τους εφαρμοστέους νόμους και κανο -
νισμούς, και μόνον παρεμπιπτόντως 
αναφέρεται στις πτυχές που αφορούν 
τις επιδόσεις - την οικονομία, την απο -
τελεσματικότητα και την αποδοτικότη -
τα. Αυτές οι συνιστώσες της χρηστής 
δημοσιονομικής διαχείρισης εξετάζο -
νται εκτενώς σε άλλες ειδικές εκθέσεις 
του Συνεδρίου.
14
 Είδη και συχνότητα 
των διαπιστωθέντων σφαλμάτων
Γενικά
12 
Η ενότητα αυτή περιέχει ανάλυση του 
δείγματος των 461 πληρωμών που 
εξετάστηκαν, καθώς και των 160 στις 
οποίες βασίζεται το μέσο ποσοστό 
σφάλματος του 8,2 %.
13 
Από το γράφημα 2  προκύπτει ότι το 
δείγμα ήταν κατανεμημένο σχεδόν 
εξίσου μεταξύ των δύο κύριων ειδών 
μέτρων. Προκύπτει επίσης ότι τα 
επενδυτικά μέτρα αντιστοιχούσαν 
σε μεγαλύτερο μέρος του ποσοστού 
σφάλματος (στα δύο τρίτα περίπου) 
από ό,τι οι συνδεόμενες με την έκταση 
ενισχύσεις (περίπου ένα τρίτο).14 
Όπως καταδεικνύει το γράφημα 1 , το 
κανονιστικό πλαίσιο περιλαμβάνει δύο 
επίπεδα: το επίπεδο της ΕΕ, στο οποίο 
τίθενται γενικές απαιτήσεις και όροι, 
και το επίπεδο των κρατών μελών. Τα 
κράτη μέλη εφαρμόζουν τις απαιτήσεις 
των κανονισμών της ΕΕ και θεσπίζουν 
πρόσθετες απαιτήσεις βάσει των δικών 
τους στόχων πολιτικής. Όσον αφορά 
το είδος της νομοθεσίας που παραβι -
άστηκε, το Συνέδριο διαπίστωσε ότι 
μόλις 1,3 εκατοστιαίες μονάδες του 
ποσοστού σφάλματος οφείλονταν σε 
μη συμμόρφωση με διατάξεις κανονι -
σμών της ΕΕ. Το μεγαλύτερο μέρος του 
ποσοστού σφάλματος (6,9 εκατοστι -
αίες μονάδες) οφείλεται σε παραβιά -
σεις όρων που είχαν τεθεί σε επίπεδο 
κρατών μελών.Γράφημα 2Μερίδιο των συνδεόμενων με την έκταση ενισχύσεων 
και των επενδυτικών μέτρων στο δείγμα και το ποσοστό 
σφάλματος
2475,7 %2142,5 %
δείγ/uni03BCα ποσοστό σφάλ/uni03BCατο/uni03C2Ενισχύσει/uni03C2 συνδεό/uni03BCενε/uni03C2
 /uni03BCε την έκταση
Επενδυτικά /uni03BCέτρα
15 Είδη και συχνότητα των διαπιστωθέντων σφαλμάτων
Επενδυτικά μέτρα
15 
Το γράφημα 3  παρουσιάζει ανάλυση 
των διαφόρων ειδών δικαιούχων των 
επενδυτικών μέτρων και καταδεικνύει 
ότι οι δημόσιοι φορείς ευθύνονται για 
το ένα τέταρτο του ποσοστού σφάλ -
ματος του 8,2 %. Δύο είναι οι κύριες 
κατηγορίες δικαιούχων του ιδιωτικού 
τομέα: γεωργοί και δικαιούχοι που δεν 
ασκούν γεωργική δραστηριότητα. Οι 
τελευταίοι αντιστοιχούσαν στο ένα πέ -
μπτο του δείγματος, αλλά ευθύνονταν 
για το ένα τρίτο του ποσοστού σφάλ -
ματος στα επενδυτικά έργα.16 
Στην περίπτωση των επενδυτικών 
μέτρων, τα συνηθέστερα σφάλματα 
που διαπιστώθηκαν ήταν παραβιάσεις 
των προϋποθέσεων επιλεξιμότητας, 
ενδείξεις ότι ιδιώτες δικαιούχοι διέπρα -
ξαν πιθανώς εκ προθέσεως παρατυπίες 
και περιπτώσεις μη συμμόρφωσης 
με τους κανόνες περί δημόσιων και 
ιδιωτικών συμβάσεων (βλέπε γράφη -
μα 4 ). Τα επενδυτικά έργα συνήθως 
περιλαμβάνουν μικρό αριθμό επιμέ -
ρους στοιχείων κόστους υψηλής αξίας. 
Αυτό συνεπάγεται ότι, όταν επιμέρους 
στοιχεία κόστους κρίνονται μη επιλέξι -
μα, το αποτέλεσμα είναι σχετικά υψηλό 
ποσοστό σφάλματος ως ποσοστό της 
συνολικής πληρωμής. Επίσης, εάν έργα 
ή δικαιούχοι κριθούν μη επιλέξιμοι, 
στην ελεγχόμενη πληρωμή εφαρμόζε -
ται ποσοστό σφάλματος 100 %.Γράφημα 3Μερίδιο των διαφόρων ειδών δικαιούχων επενδυτικών 
έργων στο δείγμα και το ποσοστό σφάλματος
106
1,6 %46
1,8 %95 2,3 %
δείγ/uni03BCα ποσοστό σφάλ/uni03BCατο/uni03C2∆η/uni03BCόσιοι φορεί/uni03C2
Ιδιώτε/uni03C2 δικαιούχοι εκτό/uni03C2 γεωργών
Γεωργοί
16 Είδη και συχνότητα των διαπιστωθέντων σφαλμάτων Γράφημα 4 Γράφημα 5Κατανομή της συμβολής του 5,7 % στο ποσοστό σφάλματος ανά επενδυτικό μέτρο
Κατανομή της συμβολής του 2,5 % στο ποσοστό σφάλματος ανά συνδεόμενη 
με την έκταση ενίσχυσηΕικαζό/uni03BCενε/uni03C2 εκ προθέσεω/uni03C2
παρατυπίε/uni03C2 1,1 %Ιδιωτικέ/uni03C2 συ/uni03BCβάσει/uni03C2 0,6 %Υπέρβαση ανώτατου ορίου ενίσχυση/uni03C2 0,5 %Άλλο 0,5 %
∆η/uni03BCόσιε/uni03C2 συ/uni03BCβάσει/uni03C2 1,1 %
Κριτήρια επιλεξι/uni03BCότητα/uni03C2 — δικαιούχοι από τον 
δη/uni03BCόσιο το/uni03BCέα 0,9 %
Κριτήρια επιλεξι/uni03BCότητα/uni03C2 —
δικαιούχοι από τον ιδιωτικό το/uni03BCέα 1 %
∆εσ/uni03BCεύσει/uni03C2 όσον αφορά τι/uni03C2 γεωργικέ/uni03C2
πρακτικέ/uni03C2 0,9 %
Κριτήρια επιλεξι/uni03BCότητα/uni03C2 0,9 %Άλλο 0,4 %
Αποκλίσει/uni03C2 ω/uni03C2 προ/uni03C2 την έκταση 0,3 %Ενισχύσεις συνδεόμενες 
με την έκταση
17 
Όσον αφορά τις συνδεόμενες με την 
έκταση ενισχύσεις, η πλειονότητα 
των διαπιστωθεισών παρατυπιών 
αφορούσε μη συμμόρφωση με γεωρ -
γοπεριβαλλοντικές δεσμεύσεις (υπο -
χρεώσεις σχετικές με τη διαχείριση της 
γης ή γεωργικών εκμεταλλεύσεων), μη επιλέξιμα αγροτεμάχια και δηλώσεις 
εκτάσεων μεγαλύτερων των πραγματι -
κών (βλέπε γράφημα 5 ). Τα σφάλματα 
αφορούν κατά κανόνα περιορισμένο 
τμήμα της εκμετάλλευσης, με αποτέ -
λεσμα μικρότερο ποσοστό σφάλματος 
ανά πληρωμή, σε αντίθεση με ό,τι 
ισχύει για τα επενδυτικά μέτρα, στην 
περίπτωση των οποίων οι παραβιάσεις 
που σχετίζονται με την επιλεξιμότητα 
επηρεάζουν μεγαλύτερο τμήμα της 
πληρωμής.
17 Είδη και συχνότητα των διαπιστωθέντων σφαλμάτων
Διαφορές στο ποσοστό 
εκτέλεσης 
του προϋπολογισμού και 
στο ποσοστό σφάλματος 
μεταξύ ομάδων κρατών 
μελών
18 
Ο προϋπολογισμός αγροτικής ανάπτυ -
ξης για την περίοδο 2007 -2013 (βλέπε 
σημείο 1) αναλύεται ανά κράτος μέλος 
σε ετήσια βάση. Ο κανονισμός (ΕΚ) 
αριθ. 1290/200510 του Συμβουλίου 
προβλέπει ότι η Επιτροπή αποδεσμεύει 
το τμήμα ετήσιας ανάληψης υποχρέ -
ωσης το οποίο τυχόν δεν έχει χρησι -
μοποιηθεί εντός περιόδου δύο ετών 
από το έτος ανάληψης της υποχρέω -
σης (κανόνας γνωστός ως «κανόνας 
ν+2»). Ο κανόνας αυτός αποσκοπεί 
στην επιτάχυνση της υλοποίησης των 
προγραμμάτων.
19 
Το Συνέδριο συνέκρινε τα ποσοστά 
εκτέλεσης του προϋπολογισμού των 
κρατών μελών (ήτοι τον λόγο των 
σωρευτικών πραγματικών πληρωμών 
προς τις πληρωμές που είχαν προγραμ -
ματιστεί) με τα ποσοστά σφάλματός 
τους. Προκειμένου να συγκεντρω -
θούν αντιπροσωπευτικά στατιστικά 
πληροφοριακά στοιχεία, τα 27 κράτη 
μέλη τα οποία διέθεταν προγράμματα 
αγροτικής ανάπτυξης για την περίοδο 
2007 -2013, κατανεμήθηκαν σε τρεις 
ομάδες των εννέα κρατών μελών κατά 
φθίνουσα σειρά κατάταξης των ποσο -
στών εκτέλεσης του προϋπολογισμού 
τους ως είχαν στις 15 Οκτωβρίου 2013. 
Τα διαθέσιμα πληροφοριακά στοιχεία 
δεν καθιστούν δυνατή την παρουσία -
ση των αποτελεσμάτων για τα επι -
μέρους κράτη μέλη. Οι τρεις ομάδες 
απαρτίζονται από τα εξής κράτη μέλη:
 — Υψηλότερο ποσοστό εκτέλεσης 
του προϋπολογισμού: Βέλγιο, 
Τσεχική Δημοκρατία, Εσθονία, 
Ιρλανδία, Λετονία, Λουξεμβούργο, 
Αυστρία, Σλοβακία και Φινλανδία. — Μεσαίο ποσοστό εκτέλεσης του 
προϋπολογισμού: Γερμανία, Γαλλία, 
Λιθουανία, Κάτω Χώρες, Πολωνία, 
Πορτογαλία, Σλοβενία, Σουηδία και 
Ηνωμένο Βασίλειο.
 — Χαμηλότερο ποσοστό εκτέλεσης 
του προϋπολογισμού: Βουλγαρία, 
Δανία, Ελλάδα, Ισπανία, Ιταλία, 
Κύπρος, Ουγγαρία, Μάλτα και 
Ρουμανία.
20 
Στο γράφημα 6  παρουσιάζονται συ -
γκεντρωτικά στοιχεία τα οποία αφο -
ρούν το διάστημα από την έναρξη της 
περιόδου προγραμματισμού (2007) 
έως το τέλος του οικονομικού έτους 
201311. Καταδεικνύουν ισχυρή αρνητι -
κή σχέση μεταξύ, αφενός, των ποσο -
στών εκτέλεσης του προϋπολογισμού 
και, αφετέρου, των ποσοστών σφάλ -
ματος, για τις τρεις ομάδες κρατών 
μελών. Η ίδια ανάλυση διενεργήθηκε 
για διαφορετικά χρονικά διαστήματα 
καθώς και, χωριστά, για τα επενδυτι -
κά μέτρα και τις συνδεόμενες με την 
έκταση ενισχύσεις, με παρόμοια απο -
τελέσματα. Ωστόσο, οι συνδεόμενες με 
την έκταση ενισχύσεις βασίζονται ως 
επί το πλείστον σε πολυετείς συμβά -
σεις, γεγονός που έχει ως αποτέλεσμα 
σχετικά σταθερά ποσοστά εκτέλεσης 
και σφάλματος. Η σχέση αυτή είναι 
καταφανέστερη στην περίπτωση των 
επενδυτικών μέτρων, τα οποία εμφανί -
ζουν χαμηλότερα ποσοστά εκτέλεσης 
και υψηλότερα ποσοστά σφάλματος.
21 
Η λεπτομερής ανάλυση της σχέσης 
μεταξύ του ποσοστού εκτέλεσης του 
προϋπολογισμού και του ποσοστού 
σφάλματος δεν ενέπιπτε στην εμβέ -
λεια του παρόντος ελέγχου.10 Άρθρο 29 του κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 1290/2005 του 
Συμβουλίου, της 21ης Ιουνίου 
2005, για τη χρηματοδότηση 
της κοινής γεωργικής 
πολιτικής (ΕΕ L 209 
της 11.8.2005, σ. 1).
11 Έως τη 10η Νοεμβρίου, τα 
κράτη μέλη δηλώνουν στην 
Επιτροπή τις δαπάνες 
αγροτικής ανάπτυξης στις 
οποίες υποβλήθηκαν κατά την 
περίοδο 1 Ιουλίου - 
15 Οκτωβρίου. Μετά την 
έγκριση των δαπανών, 
η συνεισφορά της ΕΕ 
καταβάλλεται εντός του 
Δεκεμβρίου. Επομένως, 
ο έλεγχος κάλυψε δαπάνες 
πραγματοποιηθείσες έως τις 
15 Οκτωβρίου 2013.
18 Είδη και συχνότητα των διαπιστωθέντων σφαλμάτων Γράφημα 6Σύγκριση των ποσοστών εκτέλεσης του προϋπολογισμού με τα ποσοστά σφάλματος 
για τρεις ομάδες εννέα κρατών μελών
83,0 %
72,3 %
57,5 %
3,6 %8,6 %10,0 %
0 %2 %4 %6 %8 %10 %12 %
0 %10 %20 %30 %40 %50 %60 %70 %80 %90 %
ποσοστό
σφάλ/uni03BCατο/uni03C2
τα 9 κράτη /uni03BCέλη /uni03BCε /uni03BCεσαίο 
ποσοστό εκτέλεση/uni03C2 του 
προϋπολογισ/uni03BCούτα 9 κράτη /uni03BCέλη /uni03BCε το 
υψηλότερο ποσοστό εκτέλεση/uni03C2 
του προϋπολογισ/uni03BCούτα 9 κράτη /uni03BCέλη /uni03BCε το 
χα/uni03BCηλότερο ποσοστό 
εκτέλεση/uni03C2 του προϋπολογισ/uni03BCού
19
 Παρατηρήσεις
12 Οδηγία 2004/18/ΕΚ του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και 
του Συμβουλίου, της 31ης 
Μαρτίου 2004, περί 
συντονισμού των διαδικασιών 
σύναψης δημόσιων 
συμβάσεων έργων, 
προμηθειών και υπηρεσιών 
(ΕΕ L 134 της 30.4.2004, σ. 114).
13 Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 65/2011, 
της 27ης Ιανουαρίου 2011, για 
τη θέσπιση λεπτομερών 
κανόνων εφαρμογής του 
κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 
1698/2005 του Συμβουλίου 
όσον αφορά την εφαρμογή 
διαδικασιών ελέγχου καθώς 
και την πολλαπλή 
συμμόρφωση σε σχέση με 
μέτρα στήριξης της αγροτικής 
ανάπτυξης (ΕΕ L 25 της 
28.1.2011, σ. 8).ΜΕΡΟΣ I — Ποιες είναι 
οι κύριες αιτίες 
του ποσοστού σφάλματος 
στα επενδυτικά μέτρα;
22 
Στην παρούσα ενότητα εξετάζονται 
οι αιτίες σφάλματος στα επενδυτικά 
μέτρα, οι οποίες ευθύνονται για τα δύο 
τρίτα του ποσοστού σφάλματος (βλέπε 
γράφημα 2 ). Το Συνέδριο διαπίστωσε 
ότι οι κύριοι παράγοντες που διαμόρ -
φωσαν το ποσοστό σφάλματος ήταν 
το είδος του δικαιούχου και το είδος 
του μέτρου. Ορισμένα μέτρα ενείχαν 
μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης σφάλ -
ματος, ενώ άλλα δεν εμφάνιζαν σχεδόν 
καθόλου σφάλματα.
Οι δημόσιοι φορείς συνι -
στούν σημαντική πηγή 
σφάλματος λόγω της μη συμ -
μόρφωσης με τους κανό -
νες σύναψης δημόσιων 
συμβάσεων
23 
Κύριοι στόχοι των ενισχύσεων προς 
δημόσιους φορείς στο πλαίσιο μέτρων 
αγροτικής ανάπτυξης είναι η βελτίωση 
της ποιότητας ζωής στις αγροτικές πε -
ριοχές, η αναβάθμιση και η ανάπτυξη 
της γεωργικής υποδομής και η αποκα -
τάσταση του δασοκομικού δυναμικού. 
Τα μέτρα που αποσκοπούσαν στην 
επίτευξη των εν λόγω στόχων αντι -
στοιχούσαν στο ένα τέταρτο περίπου 
των συνολικών επενδυτικών δαπανών. 
Επιπροσθέτως, οι διαχειριστικές αρχές 
μπορούν να χρησιμοποιούν έως και το 
4 % του συνολικού προϋπολογισμού 
για την αγροτική ανάπτυξη ως «τεχνι -
κή βοήθεια» για τη χρηματοδότηση 
δραστηριοτήτων προετοιμασίας, 
διαχείρισης, παρακολούθησης, αξι -
ολόγησης, ενημέρωσης και ελέγχου, 
οι οποίες εκτελούνται στο πλαίσιο προ -
γραμμάτων αγροτικής ανάπτυξης.24 
Στην πλειονότητά τους, οι ελεγχθέντες 
δημόσιοι φορείς ήταν δήμοι ή ενώσεις 
δήμων. Το Συνέδριο προέβη επίσης 
στον έλεγχο κεντρικών, περιφερειακών 
και τοπικών αρχών (συμπεριλαμβανο -
μένων οργανισμών πληρωμών), καθώς 
και άλλων δημόσιων οργανισμών, 
όπως αρδευτικών κοινοπραξιών.
25 
Σύμφωνα με την οδηγία 2004/18/ΕΚ12, 
τα κράτη μέλη υποχρεώνουν τους 
δημόσιους οργανισμούς να εφαρμό -
ζουν ανταγωνιστικές διαδικασίες για 
τη σύναψη δημόσιων συμβάσεων. 
Η οδηγία προβλέπει ότι εξαιρέσεις 
επιτρέπονται μόνο σε δικαιολογημένες 
περιπτώσεις (π.χ. σε περιπτώσεις κα -
τεπείγουσας ανάγκης οφειλομένης σε 
γεγονότα τα οποία δεν θα μπορούσαν 
να προβλεφθούν). Ο κανονισμός (ΕΕ) 
αριθ. 65/201113 της Επιτροπής ορίζει 
ότι τα επενδυτικά έργα πρέπει να 
συμμορφώνονται με τους εφαρμοστέ -
ους εθνικούς κανόνες περί δημόσιων 
συμβάσεων.
26 
Τα σφάλματα που σχετίζονται με τις 
διαδικασίες σύναψης δημόσιων συμ -
βάσεων αντιστοιχούν στο ένα όγδοο 
του μέσου ποσοστού σφάλματος στον 
τομέα της αγροτικής ανάπτυξης. Το εν 
λόγω ποσοστό περιλαμβάνει μόνον τις 
περιπτώσεις σοβαρών παραβιάσεων 
των κανόνων περί δημόσιων συμβά -
σεων που επηρέασαν την επιλογή της 
πλέον συμφέρουσας προσφοράς.
20 Παρατηρήσεις
27 
Επί του συνόλου των εφαρμοστέων 
κανόνων, μόνον τρεις κατηγορίες σο -
βαρών παραβιάσεων των κανόνων σύ -
ναψης συμβάσεων ευθύνονται γι’ αυτό 
τον σημαντικό αντίκτυπο στο ποσοστό 
σφάλματος (βλέπε πίνακα 1 ).28 
Το Συνέδριο διαπίστωσε δύο βασικούς 
λόγους οι οποίοι εξηγούν ενδεχομένως 
τις παραβιάσεις των κανόνων περί δη -
μόσιων συμβάσεων. Πρώτον, τα έργα 
αγροτικών υποδομών κατά κανόνα 
υλοποιούνται από μικρούς δήμους, οι 
οποίοι συχνά διαθέτουν περιορισμένη 
εμπειρία στη διοργάνωση διαδικασιών 
ανάθεσης δημόσιων συμβάσεων και 
δεν έχουν στη διάθεσή τους ειδικά 
καταρτισμένο και έμπειρο προσωπικό. 
Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας του 
διαγωνισμού, οι εθνικές αρχές δεν πα -
ρέχουν λεπτομερή καθοδήγηση.Πίνακας 1Παραβίαση κανόνα σύναψης δημόσιων συμβάσεων Παράδειγμα
Αδικαιολόγητη απευθείας ανάθεση χωρίς να έχει προηγηθεί αντα -
γωνιστική διαδικασίαΟ δικαιούχος επενδυτικού έργου (δήμος των Κάτω Χωρών) συμφώνησε να διοργανώ -
σει διαδικασία δημόσιου διαγωνισμού και ανέθεσε την υλοποίηση του έργου σε ένα 
ίδρυμα. Η συμφωνία με το ίδρυμα προέβλεπε τη διαδικασία ανάθεσης της σύμβασης, 
ορίζοντας ότι έπρεπε να εφαρμοστεί ανταγωνιστική διαδικασία, με δημοσίευση σε 
ειδικό ιστότοπο.
Ωστόσο, τρεις εβδομάδες μετά την υπογραφή της συμφωνίας, το διοικητικό συμβού -
λιο του ιδρύματος αποφάσισε να εφαρμόσει διαδικασία απευθείας ανάθεσης, χωρίς να 
τη δημοσιεύσει στον ειδικό ιστότοπο.
Πλημμελής εφαρμογή κριτηρίων επιλογής και ανάθεσηςΣτη Γερμανία (Βραδεμβούργο — Βερολίνο), ένας δήμος διοργάνωσε ανταγωνιστική 
διαδικασία για την επιλογή προμηθευτή ευρυζωνικής πρόσβασης στο διαδίκτυο.
Κατά την αξιολόγηση των προσφορών ο δήμος εφάρμοσε κριτήρια ανάθεσης 
διαφορετικά από εκείνα που προέβλεπε η προκήρυξη του διαγωνισμού. Ακολούθησε 
διαδικασία με διαπραγμάτευση, στην οποία επιτράπηκε η συμμετοχή μόνο σε δύο 
από τους προσφέροντες. Τελικά, ο δήμος δεν επέλεξε την πλέον συμφέρουσα από 
οικονομική άποψη προσφορά.
Άνιση μεταχείριση των προσφερόντωνΣτη Ρουμανία, ένας αγροτικός δήμος έλαβε ενίσχυση για την υλοποίηση επενδυτικού 
έργου που περιλάμβανε την κατασκευή δικτύου ύδρευσης και αποχέτευσης, την 
αναβάθμιση τοπικών οδών και την κατασκευή ενός κοινοτικού κέντρου.
Υποβλήθηκαν επτά προσφορές για τη σύμβαση δημόσιων έργων, εκ των οποίων 
ο δικαιούχος απέρριψε πέντε με το σκεπτικό ότι δεν πληρούσαν τις απαιτήσεις. Το 
Συνέδριο διαπίστωσε ότι ούτε ο επιλεγείς υποψήφιος πληρούσε δύο απαιτήσεις τις 
οποίες είχε επικαλεστεί ο δικαιούχος για την απόρριψη άλλων προσφορών.
21 Παρατηρήσεις
14 Άρθρο 71 του κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 1698/2005 του 
Συμβουλίου, 
της 20ής Σεπτεμβρίου 2005, 
για τη στήριξη της αγροτικής 
ανάπτυξης από το Ευρωπαϊκό 
Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής 
Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) (ΕΕ L 277 
της 21.10.2005, σ. 1).29 
Δεύτερον, σφάλματα προκαλούνται 
και από την προτίμηση ορισμένων δι -
καιούχων να συνεργάζονται με συγκε -
κριμένους αναδόχους, με αποτέλεσμα 
να αναθέτουν απευθείας συμβάσεις, 
χωρίς να προηγείται δημοσίευση προ -
κήρυξης ή να καλούνται να υποβά -
λουν προσφορές και άλλοι δυνητικοί 
προσφέροντες. Στο 80 % των περιπτώ -
σεων αυτών, επιλέγεται προσφέρων από τον οποίο ο δικαιούχος έχει 
προμηθευθεί και στο παρελθόν ανά -
λογα προϊόντα ή υπηρεσίες (βλέπε 
πλαίσιο 2 ). Οι οργανισμοί πληρωμών 
σε καμία περίπτωση δεν προέβαλαν 
αντιρρήσεις σε σχέση με την πρακτι -
κή αυτή, μολονότι δεν πληρούνταν 
οι βασικές αρχές της διαφάνειας, της 
αντικειμενικότητας, της απαγόρευσης 
των διακρίσεων και της δημοσιοποίη -
σης των απαραίτητων πληροφοριών.
Απευθείας ανάθεση συμβάσεων σε υπάρχοντες προμηθευτές
Στη Σουηδία, ένα περιφερειακός κρατικός φορέας υλοποίησε έργο στο πλαίσιο του μέτρου «Υποδομή σχετι -
κή με την ανάπτυξη και την προσαρμογή της γεωργίας και της δασοκομίας». Το ελεγχθέν έργο αποτελούσε 
συνέχεια προηγούμενου έργου.
Η σουηδική νομοθεσία περί δημόσιων συμβάσεων επιτρέπει την απευθείας ανάθεση συμβάσεων μόνον σε 
εξαιρετικές περιπτώσεις ή εάν η αξία της σύμβασης δεν υπερβαίνει ένα συγκεκριμένο όριο. Στην περίπτωση 
αυτή, η αναθέτουσα αρχή οφείλει να συγκεντρώσει τουλάχιστον τρεις προσφορές.
Ο δικαιούχος δεν συμμορφώθηκε με τους κανόνες αυτούς και ανέθεσε απευθείας τρεις συμβάσεις, έχοντας 
λάβει μία μόνον προσφορά σε κάθε περίπτωση, και μάλιστα από τις εταιρείες που είχαν παράσχει τις ίδιες 
υπηρεσίες στο πλαίσιο του προηγούμενου έργου.Πλαίσιο 2
Η μη συμμόρφωση των δικαι -
ούχων με τα κριτήρια επι -
λεξιμότητας είχε σημαντικό 
αντίκτυπο στο ποσοστό 
σφάλματος
30 
Ο κανονισμός του Συμβουλίου για τη 
στήριξη της αγροτικής ανάπτυξης14 
προβλέπει ότι οι δαπάνες είναι επιλέξι -
μες μόνον εφόσον πραγματοποιήθηκαν 
σύμφωνα με τους κανόνες επιλεξιμότη -
τας και τα κριτήρια επιλογής που έχουν 
θεσπιστεί σε εθνικό επίπεδο. Τα κράτη 
μέλη πρέπει να θεσπίζουν τους κανόνες 
και τα κριτήρια αυτά προκειμένου οι 
περιορισμένοι οικονομικοί πόροι να 
διοχετεύονται στις περιοχές, τα έργα 
και τους δικαιούχους που συνεισφέρουν 
περισσότερο στην επίτευξη των στόχων 
του προγράμματος.31 
Οι παραβιάσεις που σχετίζονται με την 
επιλεξιμότητα αντιστοιχούσαν στο ένα 
τέταρτο του ποσοστού σφάλματος 
στον τομέα της αγροτικής ανάπτυξης, 
και αποδίδονταν ισομερώς σε δικαιού -
χους από τον ιδιωτικό και τον δημόσιο 
τομέα. Το Συνέδριο διαπίστωσε ευρύ 
φάσμα παραβιάσεων που σχετίζονται 
με την επιλεξιμότητα, γεγονός που αντι -
κατοπτρίζει την πλειάδα επενδυτικών 
μέτρων και τον μεγάλο αριθμό εκτε -
λεστικών κανόνων και κριτηρίων που 
ισχύουν στα κράτη μέλη.
22 Παρατηρήσεις
32 
Παραβιάσεις σχετικές με την επιλεξιμό -
τητα σημειώνονται σε επίπεδο δικαιού -
χου, έργου και επιμέρους στοιχείων κό -
στους. Στον πίνακα 2  παρουσιάζονται 
παραδείγματα τέτοιων περιπτώσεων. Πίνακας 2Επίπεδο παραβίασης Παράδειγμα
ΔικαιούχοςΣτην Ισπανία, προκειμένου να λάβουν ενίσχυση για επενδύσεις σε εγκαταστάσεις μεταποίησης 
γεωργικών προϊόντων, οι επιχειρήσεις πρέπει να απασχολούν λιγότερους από 750 εργαζομένους 
και ο κύκλος εργασιών τους να μην υπερβαίνει τα 200 εκατομμύρια ευρώ. Κατά την αξιολόγηση της 
συμμόρφωσης προς τα όρια αυτά, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη και τα στοιχεία που αφορούν τις 
μητρικές εταιρείες (έως και τον τελικό πραγματικό δικαιούχο).
Ένας δικαιούχος υπέβαλε αίτηση για έργο που αφορούσε την επέκταση των εγκαταστάσεων 
παραγωγής του. Στην αίτησή του συμπεριέλαβε τα δεδομένα μόνον για το ήμισυ των εταιρειών του 
ομίλου. Βάσει των ελλιπών αυτών πληροφοριακών στοιχείων, ο δικαιούχος δήλωσε ότι συμμορ -
φωνόταν με τα ανώτατα όρια όσον αφορά τον αριθμό των εργαζομένων και τον συνολικό κύκλο 
εργασιών.
Το Συνέδριο προέβη σε εκ νέου υπολογισμό των δεικτών, λαμβάνοντας υπόψη τα δεδομένα για 
όλες τις εταιρείες του ομίλου και διαπίστωσε ότι είχαν παραβιαστεί αμφότερα τα ανώτατα όρια. 
Επομένως, ο δικαιούχος δεν ήταν επιλέξιμος.
ΈργοΣτην Πολωνία, αρκετοί γεωργοί εισέπραξαν ενισχύσεις για τη δημιουργία ομάδας παραγωγών, 
η οποία θα προμηθευόταν γεωργικά προϊόντα από τα μέλη της και θα τα πωλούσε σε τρίτους 
(αποσκοπώντας στην εξασφάλιση καλύτερων τιμών σε σχέση με αυτές που θα μπορούσε να 
εξασφαλίσει κάθε γεωργός χωριστά).
Ένας από τους όρους χορήγησης της ενίσχυσης ήταν η πώληση των προϊόντων σε τρίτους.
Το Συνέδριο διαπίστωσε ότι ο μοναδικός πελάτης της ομάδας παραγωγών ήταν εταιρεία που 
ανήκε στους ίδιους γεωργούς. Επομένως, το ελεγχθέν έργο δεν ήταν επιλέξιμο.
Επιμέρους στοιχεία κόστουςΣτην Πορτογαλία, ένας δικαιούχος υπέβαλε αίτηση για έργο που αφορούσε τη φύτευση ελαιοδέν -
δρων. Οι δαπάνες, προκειμένου να είναι επιλέξιμες, έπρεπε, μεταξύ άλλων, να έχουν πραγματο -
ποιηθεί μετά την υποβολή της αίτησης για το έργο (προκειμένου να αποφευχθεί το φαινόμενο της 
μη αποδοτικής δαπάνης και να διασφαλιστεί η χορήγηση ενισχύσεων μόνο σε γεωργούς που τις 
χρειάζονται).
Κατά την εξέταση της αίτησης πληρωμής, το Συνέδριο εντόπισε δαπάνες που αντιστοιχούσαν σε 
ποσοστό υψηλότερο του 10 % του δηλωθέντος ποσού και είχαν πραγματοποιηθεί πριν από την 
ημερομηνία της αίτησης για στήριξη. Επομένως, τα συγκεκριμένα στοιχεία δαπανών δεν ήταν 
επιλέξιμα.
33 
Τα κράτη μέλη εφάρμοσαν τις απαιτή -
σεις της ΕΕ και επιδίωξαν τους στόχους 
πολιτικής που είχαν θέσει τα ίδια μέσω 
εθνικής και περιφερειακής νομοθεσίας. 
Επρόκειτο κατά κανόνα για προγράμμα -
τα αγροτικής ανάπτυξης, εκτελεστικούς 
κανονισμούς, εγχειρίδια διαδικασιών και 
οδηγούς για τους αιτούντες. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την ύπαρξη μεγάλου 
πλήθους εφαρμοστέων κανόνων και 
απαιτήσεων. Ωστόσο, κατά τη γνώμη 
του Συνεδρίου, τέτοιοι κανόνες είναι συ -
χνά αναγκαίοι προκειμένου να διασφα -
λίζεται η χρησιμοποίηση των δημόσιων 
πόρων για την επίτευξη στόχων πολι -
τικής και ο σεβασμός των αρχών της 
χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης.
23 Παρατηρήσεις
34 
Το Συνέδριο θεωρεί ότι, στην περίπτω -
ση των ελεγχθέντων έργων, οι κανόνες 
δεν ήταν αδικαιολόγητα πολύπλοκοι 
και δεν επέβαλαν αδικαιολόγητες 
απαιτήσεις στους δικαιούχους και τις 
αρχές των κρατών μελών. Τα περιο -
ρισμένα παραδείγματα κανονιστικού 
υπερθεματισμού που διαπιστώθηκαν 
είχαν ελάχιστο αντίκτυπο στο ποσοστό 
σφάλματος.
35 
Είναι υπαρκτός ο κίνδυνος τα κράτη 
μέλη να αποσύρουν αποτελεσματικούς 
κανόνες προκειμένου να αποτρέψουν 
την εμφάνιση σφαλμάτων. Η ύπαρξη 
αποτελεσματικών κανόνων είναι σημα -
ντική για την επίτευξη των στόχων της 
συγκεκριμένης πολιτικής. Το Συνέδριο 
φρονεί ότι η απλούστευση δεν πρέπει 
να υπονομεύσει τις αρχές της χρηστής 
δημοσιονομικής διαχείρισης. Παρα -
δείγματος χάριν (βλέπε πλαίσιο 3 ), 
ο αρχικός πορτογαλικός κανόνας που 
περιγράφεται στην κατωτέρω αναφε -
ρόμενη υπόθεση αποτελεί έναν αποτε -
λεσματικό τρόπο αποκλεισμού επεν -
δύσεων που θα είχαν πραγματοποιηθεί 
ούτως ή άλλως, ακόμη και χωρίς τη 
δημόσια ενίσχυση. Στις περιπτώσεις 
που οι επενδύσεις θα πραγματοποιού -
νταν σε κάθε περίπτωση, η δημόσια 
στήριξη δεν είναι αναγκαία. Μάλιστα, 
το Συνέδριο έχει επικρίνει σε αρκετές 
ειδικές εκθέσεις του το γεγονός ότι 
θεωρούνται επιλέξιμες δαπάνες που 
πραγματοποιούνται πριν από την υποβολή της αίτησης, και έχει εισηγη -
θεί να θεωρούνται επιλέξιμες μόνον 
δαπάνες που πραγματοποιούνται μετά 
την έγκριση της επιχορήγησης. Επο -
μένως, στη συγκεκριμένη περίπτωση, 
η λύση για την αποτροπή των σφαλ -
μάτων δεν θα ήταν η απόσυρση ενός 
αποτελεσματικού κανόνα από πλευράς 
του κράτους μέλους αλλά ο καλύτερος 
έλεγχος των αιτήσεων πληρωμής.
Στο μέτρο «Εγκατάσταση νέων 
γεωργών» δεν διαπιστώθηκαν 
σφάλματα επιλεξιμότητας
36 
Το δείγμα των 461 έργων που ελέγ -
χθηκαν περιλάμβανε 20 έργα που 
υλοποιήθηκαν στο πλαίσιο του μέτρου 
«Εγκατάσταση νέων γεωργών». Η στή -
ριξη αυτή χορηγείται σε άτομα ηλικίας 
κάτω των 40 ετών, που αποκτούν για 
πρώτη φορά γεωργική εκμετάλλευση. 
Η στήριξη λαμβάνει τη μορφή της 
καταβολής κατ’ αποκοπήν μέγιστου 
ποσού 70 000 ευρώ, που σκοπό έχει να 
βοηθήσει τους εν λόγω γεωργούς στην 
εγκατάστασή τους και την ανάπτυξη 
των εκμεταλλεύσεων. Οι δικαιούχοι 
μπορούν να χρησιμοποιούν το ποσό 
της ενίσχυσης για την αγορά εκτάσεων, 
κτιρίων, εξοπλισμού και ζώων, καθώς 
και για την κάλυψη των αναγκών τους 
σε κεφάλαιο κίνησης.
Παράδειγμα περίπτωσης απόσυρσης αποτελεσματικού κριτηρίου επιλεξιμότητας
Στην Πορτογαλία, κατά την έναρξη της περιόδου προγραμματισμού, το 2007, οι επενδύσεις που είχαν πραγμα -
τοποιηθεί πριν από την υποβολή της αίτησης για ενίσχυση θεωρούνταν μη επιλέξιμες. Στο δείγμα ελεγχθεισών 
περιπτώσεων περιλαμβάνονταν δύο στις οποίες, για ορισμένα στοιχεία κόστους, δεν είχε τηρηθεί ο κανόνας 
αυτός, με αποτέλεσμα οι σχετικές δαπάνες να μην είναι επιλέξιμες.
Οι εθνικοί κανόνες τροποποιήθηκαν το 2011. Οι δαπάνες που πραγματοποιήθηκαν πριν από την υποβολή της 
αίτησης για ενίσχυση θεωρούνται πλέον επιλέξιμες.Πλαίσιο 3
24 Παρατηρήσεις
37 
Επιπλέον των βασικών απαιτήσεων 
επιλεξιμότητας (ηλικία κάτω των 40 
ετών και εγκατάσταση για πρώτη φορά 
σε γεωργική εκμετάλλευση), ο κανο -
νισμός του Συμβουλίου15 προβλέπει 
δύο ακόμη όρους. Οι δικαιούχοι πρέπει 
να διαθέτουν επαρκή επαγγελματι -
κά προσόντα και ικανότητες και να 
υποβάλουν επιχειρηματικό σχέδιο. Στις 
περιπτώσεις των 20 έργων που ελέγ -
χθηκαν, τα κράτη μέλη έθεσαν έναν μι -
κρό αριθμό λεπτομερών απαιτήσεων. 
Παραδείγματος χάριν, οι γεωργοί ήταν 
υποχρεωμένοι να αποκτήσουν επαρκή 
επαγγελματικά προσόντα και ικανότη -
τες εντός τριών ετών μέσω κατάρτισης 
και να αναπτύξουν και να εφαρμόσουν 
ένα απλουστευμένο επιχειρηματικό 
σχέδιο στο οποίο να περιγράφεται 
η αρχική κατάσταση της γεωργικής 
εκμετάλλευσης και να τίθενται συγκε -
κριμένα ορόσημα και στόχοι για την 
ανάπτυξη των δραστηριοτήτων.
38 
Μολονότι το Συνέδριο εντόπισε 
ορισμένες διαδικαστικές αδυναμίες 
και προβλήματα σχετικά με τη χρη -
στή δημοσιονομική διαχείριση, δεν 
διαπίστωσε σφάλματα νομιμότητας 
και κανονικότητας σε σχέση με τον 
τρόπο με τον οποίο οι νέοι γεωργοί 
είχαν σχεδιάσει και υλοποιήσει τα έργα 
τους. Κατά τη γνώμη του Συνεδρίου, 
αυτό οφειλόταν στον μικρό αριθμό 
λεπτομερών απαιτήσεων, την περιο -
ρισμένη εμβέλεια του μέτρου και τη 
χρήση των κατ’ αποκοπήν πληρωμών. 
Εννοείται ότι τα προγράμματα αυτού 
του είδους πρέπει να εξασφαλίζουν 
τη βέλτιστη χρήση των πόρων και τη 
χρηστή δημοσιονομική διαχείριση, 
στοιχεία που δεν καλύπτονται από 
την εμβέλεια της παρούσας έκθεσης. 
Ωστόσο, το παράδειγμα καταδεικνύει 
ότι η σχετική απλότητα ενός προγράμ -
ματος έχει αντίκτυπο στο επίπεδο των 
παρατυπιών.Ενδείξεις ότι ιδιώτες δικαι -
ούχοι διέπραξαν πιθανώς 
εκ προθέσεως παρατυπίες
39 
Ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 65/2011 της 
Επιτροπής ορίζει ότι σε περίπτωση 
που διαπιστωθεί ότι ο δικαιούχος έχει 
υποβάλει ψευδή δήλωση εκ προθέσε -
ως, η υπό εξέταση ενέργεια αποκλείε -
ται από την ενίσχυση και τα ποσά που 
τυχόν έχουν καταβληθεί ανακτώνται16.
40 
Η απάτη μπορεί να συνίσταται σε 
μία ή περισσότερες από τις εξής 
ενέργειες17:
 — χρησιμοποίηση ή παρουσίαση 
εσφαλμένων ή ελλιπών δηλώσεων 
ή εγγράφων που έχουν ως αποτέ -
λεσμα την αχρεώστητη καταβολή 
κεφαλαίων από τον προϋπολο -
γισμό της ΕΕ ή από άλλους των 
οποίων η διαχείριση ασκείται από 
την ΕΕ ή για λογαριασμό της,
 — μη γνωστοποίηση απαιτούμε -
νων πληροφοριών με το ίδιο 
αποτέλεσμα,
 — καταχρηστική χρησιμοποίηση κε -
φαλαίων για σκοπούς άλλους από 
εκείνους για τους οποίους αρχικώς 
διατέθηκαν.
41 
Στο 4 % των ιδιωτικών επενδυτικών 
έργων που ελέγχθηκαν (6 επί συνό -
λου 152), το Συνέδριο διαπίστωσε 
ενδείξεις ότι οι δικαιούχοι διέπραξαν 
ενδεχομένως εκ προθέσεως παρατυπί -
ες. Οι περιπτώσεις αυτές αντιστοιχούν 
στο ένα όγδοο του μέσου ποσοστού 
σφάλματος στον τομέα της αγροτικής 
ανάπτυξης.15 Άρθρο 22 του κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 1698/2005 του 
Συμβουλίου, της 20ής 
Σεπτεμβρίου 2005.
16 Άρθρα 4, παράγραφος 8, 
και 30, παράγραφος 2, του 
κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 65/2011 
της Επιτροπής.
17 Η έννοια της απάτης, όπως 
ισχύει στο πλαίσιο της 
κοινοτικής νομοθεσίας, 
ορίζεται στο άρθρο 1 της 
πράξης του Συμβουλίου της 
26ης Ιουλίου 1995 για την 
κατάρτιση της σύμβασης 
σχετικά με τη προστασία των 
οικονομικών συμφερόντων 
των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.
25 Παρατηρήσεις
42 
Το Συνέδριο παραπέμπει όλες τις περι -
πτώσεις στις οποίες διαπιστώνει ενδεί -
ξεις εκ προθέσεως παρατυπιών στην 
OLAF, η οποία προβαίνει σε περαιτέρω 
ανάλυση και δίνει την κατάλληλη 
συνέχεια. Στο πλαίσιο 4  παρουσιάζεται 
σχετικό παράδειγμα.
Το μέτρο για τη στήριξη 
επενδύσεων σε εγκαταστάσεις 
μεταποίησης τροφίμων εγείρει 
τις μεγαλύτερες ανησυχίες
43 
Το μέτρο αγροτικής ανάπτυξης «Αύ -
ξηση της αξίας των γεωργικών και 
δασοκομικών προϊόντων» συνέβαλε 
στον μεγαλύτερο βαθμό στο ποσοστό 
σφάλματος για τις ιδιωτικές επενδύ -
σεις. Το μέτρο αυτό απευθύνεται σε 
μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) 
και χρηματοδοτεί επενδύσεις σε 
εγκαταστάσεις μεταποίησης βασικών 
προϊόντων. Στις εγκαταστάσεις αυτές 
περιλαμβάνονται οινοποιεία, μύλοι και 
γραμμές επεξεργασίας και συσκευασί -
ας οπωροκηπευτικών.44 
Επί συνόλου 19 έργων που ελέγχθη -
καν στο πλαίσιο του μέτρου αυτού, 
10 περιείχαν σφάλματα (3 εξ αυτών 
παραπέμφθηκαν στην OLAF). Οι κύριες 
αδυναμίες που επισημάνθηκαν ήταν 
η μη συμμόρφωση με το κριτήριο της 
ΜΜΕ και η μη τήρηση των διαδικασιών 
σύναψης συμβάσεων. Στο πλαίσιο του 
μέτρου αυτού, η δημόσια στήριξη κατά 
κανόνα ανέρχεται σε αρκετά εκατομ -
μύρια ευρώ ανά έργο. Επομένως, οι 
αιτούντες έχουν ισχυρό κίνητρο να 
καταστρατηγήσουν τους κανόνες προ -
κειμένου να εισπράξουν την ενίσχυση.
Παράδειγμα ενδείξεων εκ προθέσεως παρατυπίας
Ένας δικαιούχος υπέβαλε αίτηση για ενίσχυση στο πλαίσιο επενδυτικού μέτρου οι κανόνες του οποίου προ -
έβλεπαν ότι οι δαπάνες για την αγορά μεταχειρισμένου εξοπλισμού δεν ήταν επιλέξιμες. Κατά την υποβολή 
της αίτησης πληρωμής, ο δικαιούχος δήλωσε ότι είχε αγοράσει καινούργιο, από έμπορο, τον εξοπλισμό που 
απαιτείτο για το έργο.
Κατά την επιτόπια επίσκεψή τους, οι ελεγκτές του Συνεδρίου εντόπισαν στοιχεία που καταδείκνυαν ότι το εν 
λόγω μηχάνημα δεν είχε αγοραστεί καινούργιο. Στη συνέχεια, μέσω εγγράφων που έλαβαν από τρίτο, επιβε -
βαίωσαν ότι ο εξοπλισμός είχε αγοραστεί μεταχειρισμένος.
Η δαπάνη χαρακτηρίστηκε μη επιλέξιμη και η υπόθεση διαβιβάστηκε στην OLAF.Πλαίσιο 4
26 Παρατηρήσεις
45 
Επιπλέον, το Συνέδριο αναφέρθηκε 
πρόσφατα σε ειδική έκθεσή του στις 
πολυάριθμες αδυναμίες που διαπί -
στωσε στην υλοποίηση του εν λόγω 
μέτρου, οι οποίες είχαν σημαντικό 
αντίκτυπο στην αποδοτικότητα και την 
αποτελεσματικότητά του όσον αφορά 
την επίτευξη των στόχων του18.
Οι αρχές των κρατών μελών 
θα μπορούσαν να είχαν 
εντοπίσει και διορθώσει 
τα σφάλματα που εμφανί -
ζουν τα επενδυτικά μέτρα
46 
Ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 65/2011 της 
Επιτροπής ορίζει ότι τα κράτη μέλη 
πρέπει να θεσπίσουν σύστημα ελέγχου 
το οποίο να εξασφαλίζει ότι διενερ -
γούνται όλοι οι αναγκαίοι έλεγχοι για 
την αποτελεσματική εξακρίβωση της 
συμμόρφωσης προς τους όρους χο -
ρήγησης της ενίσχυσης. Ο κανονισμός 
προβλέπει τον τρόπο διενέργειας των 
ελέγχων αυτών, συμπεριλαμβανομέ -
νων των συγκεκριμένων εξακριβώσε -
ων που απαιτούνται, του τρόπου επι -
λογής των δειγμάτων και της ελάχιστης 
κάλυψης κάθε είδους στήριξης.
47 
Διοικητικοί έλεγχοι πρέπει να διενερ -
γούνται στο σύνολο των αιτήσεων για 
ενίσχυση και των αιτήσεων πληρωμής 
και πρέπει να περιλαμβάνουν τουλά -
χιστον μία επίσκεψη στη χρηματο -
δοτούμενη επιχείρηση ή στον χώρο 
πραγματοποίησης της επένδυσης, προ -
κειμένου να επιβεβαιωθεί η υλοποίησή 
της. Επιπλέον, πρέπει να διενεργούνται 
ετησίως επιτόπιοι έλεγχοι σε δείγμα 
έργων τα οποία αντιστοιχούν τουλά -
χιστον στο 5 % των πραγματοποιηθει -
σών δαπανών.48 
Κατά τη γνώμη του Συνεδρίου, τα κρά -
τη μέλη θα μπορούσαν και θα έπρεπε 
να είχαν αποτρέψει την πλειονότητα 
των σφαλμάτων στα επενδυτικά μέ -
τρα, για τους εξής δύο λόγους.
49 
Πρώτον, οι αναγκαίες για τον εντοπι -
σμό και τη διόρθωση του σφάλματος 
πληροφορίες ήταν στη διάθεση των 
κρατών μελών. Ωστόσο, οι πληροφο -
ρίες αυτές δεν αξιοποιήθηκαν και, σε 
πολλές περιπτώσεις, ούτε καν ζητήθη -
καν. Οι συνηθέστερες καταστάσεις που 
διαπιστώθηκαν ήταν οι ακόλουθες:
 — οι πληροφορίες περιέχονταν στα 
δικαιολογητικά έγγραφα που υπέ -
βαλε ο δικαιούχος (π.χ. ημερομη -
νίες τιμολογίων), αλλά δεν χρησι -
μοποιήθηκαν από τον οργανισμό 
πληρωμών,
 — οι πληροφορίες ήταν διαθέσι -
μες στο επίπεδο του δικαιούχου 
(π.χ. λογιστικά αρχεία), αλλά 
ο οργανισμός πληρωμών δεν τις 
αναζήτησε,
 — οι πληροφορίες ήταν διαθέσιμες σε 
άλλο επίπεδο (π.χ. μετοχική διάρ -
θρωση των εταιρειών του δικαιού -
χου), αλλά δεν αναζητήθηκαν από 
τον οργανισμό πληρωμών.
50 
Δεύτερον, οι έλεγχοι που διενήργησαν 
οι αρχές των κρατών μελών δεν ήταν 
εξαντλητικοί. Σχετικά παραδείγματα 
παρουσιάζονται στο πλαίσιο 5 .18 Ειδική έκθεση αριθ. 1/2013 
«Υπήρξε η στήριξη της ΕΕ 
προς τη βιομηχανία τροφίμων 
αποτελεσματική και 
αποδοτική όσον αφορά την 
αύξηση της αξίας των 
γεωργικών προϊόντων;».
27 Παρατηρήσεις
51 
Με την εξέταση των συστημάτων που 
διενήργησε το Συνέδριο επιβεβαιώ -
θηκε ότι η ποιότητα των ελέγχων των 
κρατών μελών ήταν ανεπαρκής. Το 
Συνέδριο αξιολόγησε την ποιότητα 
βασικών πτυχών των συστημάτων επο -
πτείας και ελέγχου για τα επενδυτικά 
μέτρα που εφαρμόζουν 14 οργανισμοί 
πληρωμών σε 13 κράτη μέλη19 κατά 
την τελευταία τριετία. Κανένας οργανι -
σμός πληρωμών δεν κρίθηκε ότι διαθέ -
τει αποτελεσματικά συστήματα όσον 
αφορά τους διοικητικούς ελέγχους και 
μόνον πέντε αξιολογήθηκαν αποτελε -
σματικοί όσον αφορά τα συστήματα 
επιτόπιων ελέγχων.52 
Στην περίπτωση των επενδυτικών 
μέτρων, τα περισσότερα σφάλματα 
εμφανίζονται στο αρχικό στάδιο της 
αίτησης για στήριξη και στο στάδιο 
σύναψης των συμβάσεων που ακολου -
θεί. Η επαλήθευση των αιτήσεων για 
ενίσχυση είναι πολύπλοκη και χρονο -
βόρα διαδικασία.Παραδείγματα ανεπαρκούς ποιότητας των διενεργούμενων από τις αρχές 
των κρατών μελών ελέγχων
Στην Πολωνία, μια σύμβαση συγχρηματοδοτούμενη από το μέτρο τεχνικής βοήθειας (βλέπε σημείο 23) ανα -
τέθηκε απευθείας, χωρίς να προηγηθεί η αναγκαία ανταγωνιστική διαδικασία. Το Συνέδριο διαπίστωσε ότι οι 
απαιτούμενοι έλεγχοι δεν είχαν διενεργηθεί, καθώς ο οργανισμός πληρωμών δεν είχε εξακριβώσει εάν τα έργα 
τεχνικής βοήθειας συμμορφώνονταν με τους κανόνες σύναψης δημόσιων συμβάσεων.
Στη Ρουμανία, ο οργανισμός πληρωμών διενήργησε εξακριβώσεις σχετικά με την αίτηση πληρωμής που 
υπέβαλε ο δικαιούχος για έργο παροχής γεωργικών συμβουλευτικών υπηρεσιών. Η έκθεση ελέγχου του ορ -
γανισμού πληρωμών κατέδειξε ότι η διαφορά μεταξύ του ποσού που δήλωσε ο δικαιούχος και του ποσού που 
ενέκρινε ο οργανισμός πληρωμών υπερέβαινε το 3 %. Ο οργανισμός πληρωμών δεν εφάρμοσε την κύρωση 
που προβλέπεται στις περιπτώσεις αυτές, επειδή τέτοιος έλεγχος δεν πραγματοποιήθηκε για το μέτρο αυτό.
Στην Ισπανία, το κόστος των κατασκευαστικών εργασιών που πραγματοποιήθηκαν τεκμηριώθηκε βάσει 
αντιγράφων των τιμολογίων του κατασκευαστή και αντιγράφων των εξοφλητικών αποδείξεων. Από τα τιμο -
λόγια αυτά προκύπτει ότι ο κατασκευαστής προσέφερε έκπτωση 5 % επί της συνολικής αξίας των τιμολογίων. 
Από τις καταχωρίσεις πληρωμών προέκυψε επίσης ότι ο δικαιούχος δεν εξόφλησε πλήρως τα τιμολόγια, αλλά 
αφαίρεσε την έκπτωση του 5 %. Μολονότι ο οργανισμός πληρωμών είχε επαληθεύσει τα τιμολόγια και τις κα -
ταχωρίσεις πληρωμών, οι δαπάνες εγκρίθηκαν στο σύνολό τους, χωρίς να αφαιρεθεί η έκπτωση του 5 %, που 
συνιστούσε δαπάνη που δεν είχε πραγματοποιήσει ο δικαιούχος.
Στη Σουηδία, μια περιφερειακή αρχή δεν τήρησε τους εφαρμοστέους κανόνες σύναψης συμβάσεων (βλέ -
πε πλαίσιο 2 ). Το Συνέδριο διαπίστωσε ότι ο οργανισμός πληρωμών είχε αναθέσει τα καθήκοντα της έγκρισης 
των αιτήσεων για ενίσχυση και των αιτήσεων πληρωμής για το ελεγχθέν έργο στην εν λόγω περιφερειακή 
αρχή. Παράλληλα, η αρχή αυτή εισέπραττε την ενίσχυση ως δικαιούχος. Η περιφερειακή αρχή δεν είχε ελέγξει 
τη συμμόρφωση με τους εθνικούς κανόνες περί δημόσιων συμβάσεων στο πλαίσιο των διοικητικών ελέγχων.Πλαίσιο 5
19 Βλέπε το παράρτημα 4.2 
των ετήσιων εκθέσεων 
του Συνεδρίου για 
τα οικονομικά έτη 2011, 2012 
και 2013.
28 Παρατηρήσεις
53 
Το Συνέδριο επισημαίνει ότι οι δυ -
σκολίες που ανακύπτουν στο στάδιο 
αυτό ενδέχεται να οφείλονται εν μέρει 
σε ανεπάρκειες των διαδικασιών των 
οργανισμών πληρωμών. Οι οργανισμοί 
πληρωμών διενεργούν συνήθως το 
σύνολο των επαληθεύσεων σε σχέση 
με τις αιτήσεις για ενίσχυση, ακόμη και 
στις περιπτώσεις που, από ένα σημείο 
της διαδικασία επαλήθευσης και έπει -
τα, είναι σαφές ότι η αίτηση δεν είναι 
επιλέξιμη. Ως εκ τούτου, ο χρόνος που 
αναλώνεται για τη συνέχιση των επα -
ληθεύσεων, αφότου έχει διαπιστωθεί 
ότι η αίτηση δεν είναι επιλέξιμη, είναι 
αναποδοτικός.54 
Δεδομένων των περιορισμένων 
οικονομικών πόρων, ιδίως στο τέλος 
της περιόδου προγραμματισμού, είναι 
πιθανό να είναι δυνατή η συγχρημα -
τοδότηση μικρού μόνο ποσοστού των 
αιτήσεων για ενίσχυση (των αιτήσεων 
που συγκεντρώνουν τους περισσότε -
ρους βαθμούς). Ωστόσο, ορισμένοι 
οργανισμοί πληρωμών διενεργούν το 
σύνολο των επαληθεύσεων επί όλων 
των αιτήσεων που υποβλήθηκαν, μολο -
νότι πολλά από τα επιλέξιμα έργα δεν 
θα ενισχυθούν επειδή δεν θα έχουν 
λάβει αρκετούς βαθμούς επιλογής. Στο 
πλαίσιο αυτό, ο οργανισμός πληρωμών 
για την περιφέρεια Ιταλία — Σικελία 
εφαρμόζει την αποδοτική διαδικασία 
η οποία περιγράφεται στο  πλαίσιο 6 .
Παράδειγμα βέλτιστης πρακτικής για την αξιολόγηση αιτήσεων για ενίσχυση
Στην Ιταλία — Σικελία, οι αιτήσεις για ενίσχυση αξιολογούνται σε δύο στάδια.
Στο πρώτο στάδιο, διενεργείται ένας περιορισμένος αριθμός ελέγχων στο σύνολο των αιτήσεων. Στη συνέ -
χεια, αυτές δημοσιεύονται σε προκαταρκτική έκθεση επιλογής. Τα έργα ταξινομούνται κατά φθίνουσα σειρά 
κατάταξης, βάσει του αριθμού των βαθμών επιλογής που έλαβαν, έως ότου η συνολική αξία των επιλεγέντων 
έργων αγγίξει το σύνολο του διαθέσιμου προϋπολογισμού.
Στο δεύτερο στάδιο διενεργούνται πλήρεις επαληθεύσεις μόνο για τα έργα που πέρασαν επιτυχώς την προκα -
ταρκτική διαδικασία επιλογής. Εάν μεταξύ των έργων αυτών εντοπιστούν μη επιλέξιμα έργα, αυτά αντικαθί -
στανται από τα έργα με την υψηλότερη βαθμολογία τα οποία δεν είχαν επιλεγεί αρχικώς.Πλαίσιο 6
29 Παρατηρήσεις
ΜΕΡΟΣ ΙΙ — Ποιες είναι 
οι κύριες αιτίες 
του ποσοστού σφάλματος 
στις συνδεόμενες 
με την έκταση ενισχύσεις;
55 
Στην παρούσα ενότητα εξετάζονται οι 
αιτίες των σφαλμάτων στις συνδεόμενες 
με την έκταση ενισχύσεις. Μολονότι 
ο συνολικός προϋπολογισμός κατανέ -
μεται ισομερώς μεταξύ επενδυτικών 
μέτρων και συνδεόμενων με την έκταση 
ενισχύσεων, οι τελευταίες ευθύνονται 
μόνο για το ένα τρίτο του ποσοστού 
σφάλματος (βλέπε γράφημα 2 ). Τον 
μεγαλύτερο αντίκτυπο στο ποσοστό 
σφάλματος είχε η μη συμμόρφωση με 
γεωργοπεριβαλλοντικές δεσμεύσεις, και 
τον μικρότερο η ενίσχυση για μειονεκτι -
κές περιοχές.
Οι γεωργοπεριβαλλοντικές 
ενισχύσεις είναι το συνδεό -
μενο με την έκταση μέτρο που 
ενέχει τον μεγαλύτερο κίν -
δυνο εμφάνισης σφάλματος
56 
Οι γεωργοπεριβαλλοντικές ενισχύσεις 
χορηγούνται σε γεωργούς που ανα -
λαμβάνουν εθελοντικά να συμμορφω -
θούν με ορισμένες δεσμεύσεις για την 
επίτευξη περιβαλλοντικών στόχων. 
Σκοπός των ενισχύσεων είναι η κάλυ -
ψη του πρόσθετου κόστους και του 
διαφυγόντος εισοδήματος των γεωργών 
ως αποτέλεσμα των φιλικών προς το 
περιβάλλον γεωργικών μεθόδων που 
εφαρμόζουν για διάστημα πέντε έως 
επτά ετών. Οι γεωργοπεριβαλλοντικές 
ενισχύσεις είναι το σημαντικότερο από 
οικονομική άποψη μέτρο αγροτικής 
ανάπτυξης, για το οποίο διατέθηκαν 
περίπου 20 δισεκατομμύρια ευρώ (ένα 
πέμπτο του συνολικού προϋπολογισμού 
για την αγροτική ανάπτυξη για την περί -
οδο προγραμματισμού 2007 -2013).57 
Οι παραβιάσεις γεωργοπεριβαλλο -
ντικών δεσμεύσεων αντιστοιχούσαν 
στο ένα όγδοο του συνολικού ποσο -
στού σφάλματος. Τα σφάλματα ήταν 
κατά κύριο λόγο αποτέλεσμα της μη 
τήρησης απλών δεσμεύσεων (βλέπε 
πλαίσιο 7 ) που, όμως, εμπόδισαν σε 
σημαντικό βαθμό την επίτευξη των 
επιθυμητών περιβαλλοντικών οφελών.
30 Παρατηρήσεις
Παραδείγματα μη τήρησης απλών γεωργοπεριβαλλοντικών δεσμεύσεωνΠλαίσιο 7
Πηγή:  Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο.
 Πηγή:  Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο.
 Πηγή:  Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο.  Στις Κάτω Χώρες, ένας γεωργός υπέγραψε σύμβαση έντα -
ξής του στο μέτρο «Παρυφές βοσκότοπου που παρουσιά -
ζουν βοτανικό ενδιαφέρον».
Από τις τρεις δεσμεύσεις που ανέλαβε, η μία αφορούσε 
τη βυθοκόρηση (για την προστασία της βιοποικιλότητας, 
απαγορευόταν η κάλυψη των παρυφών του βοσκότοπου 
με την ιλύ της βυθοκόρησης των καναλιών).
Κατά τη διάρκεια της επιτόπιας επίσκεψης, το Συνέδριο 
διαπίστωσε ότι, αντί να έχει κατανεμηθεί ομοιόμορφα, 
η ιλύς είχε αποτεθεί σε λωρίδα πλάτους 2 μέτρων, κατά 
μήκος των καναλιών, σε έκταση 4 000 μέτρων.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο (Αγγλία), ένας γεωργός έλαβε 
ενίσχυση για μόνιμους βοσκότοπους με πολύ χαμηλές 
εισροές (π.χ. λιπάσματα). Μία από τις απαιτήσεις ήταν 
η αποφυγή της υπερβόσκησης, ώστε να μην επηρεάζεται 
η ανάπτυξη, η ποιότητα ή η ποικιλότητα της βλάστησης.
Το Συνέδριο διαπίστωσε ότι τμήμα του αγροτεμαχίου είχε 
υποστεί ζημία λόγω υπερβόσκησης.
Στη Μάλτα, ένας γεωργός δεσμεύθηκε να μην καλλι -
εργήσει ζώνη πλάτους τουλάχιστον ενός μέτρου κατά 
μήκος της περίφραξης και να την αφήσει ακαλλιέργητη, 
αψέκαστη και χωρίς άροση και διασπορά λιπάσματος. 
Σκοπός της δέσμευσης αυτής ήταν η διατήρηση της 
βιοποικιλότητας.
Το Συνέδριο διαπίστωσε ότι ο δικαιούχος δεν είχε συμ -
μορφωθεί με την υποχρέωση αυτή σε κανένα από τα 
αγροτεμάχια για τα οποία ίσχυε η δέσμευση.
31 Παρατηρήσεις
58 
Το Συνέδριο θεωρεί ότι τρεις είναι οι 
αιτίες στις οποίες αποδίδεται, συνδυ -
αστικά, το ποσοστό σφάλματος για 
τα γεωργοπεριβαλλοντικά μέτρα. Οι 
αιτίες αυτές παρουσιάζονται στο γρά -
φημα 7  και περιγράφονται λεπτομερέ -
στερα στα σημεία που ακολουθούν.
Η συμμόρφωση με 
τις δεσμεύσεις δεν έχει 
άμεσο θετικό αντίκτυπο για 
τον γεωργό
59 
Το κόστος της συμμόρφωσης με τις δε -
σμεύσεις και/ή η απώλεια εισοδήματος 
λόγω της μειωμένης απόδοσης εξαιτί -
ας της εφαρμογής φιλικότερων προς 
το περιβάλλον τεχνικών έχουν άμεσο 
αντίκτυπο στους γεωργούς. Ωστόσο, 
στην πλειονότητα των περιπτώσεων, οι 
προσπάθειες αυτές δεν ανταμείβονται άμεσα με θετικές συνέπειες για την 
εκμετάλλευση. Επομένως, οι γεωργοί 
είναι λιγότερο πιθανό να συμμορ -
φωθούν, εφόσον δεν υπάρχει άμεση 
σχέση μεταξύ των δεσμεύσεων που 
αναλαμβάνουν και των αποτελεσμά -
των που επέρχονται στη γεωργική 
δραστηριότητά τους.
60 
Αυτό ίσχυε στην περίπτωση 13 από 
τα 17 σφάλματα που εντοπίστηκαν, 
όπου τα προβλεπόμενα οφέλη των 
μέτρων ήταν φιλόδοξα, μακροπρόθε -
σμα οφέλη για το περιβάλλον (όπως, 
παραδείγματος χάριν, η προστασία της 
βιοποικιλότητας).Γράφημα 7Αιτίες του ποσοστού σφάλματος για 
τις γεωργοπεριβαλλοντικές ενισχύσεις
Περιορισ/uni03BCένο κίνητρο 
για συ/uni03BC/uni03BCόρφωση
Χα/uni03BCηλό 
ποσοστό 
επιβολή/uni03C2 
κυρώσεωνΧα/uni03BCηλό ποσοστό 
ελέγχου
32 Παρατηρήσεις
61 
Το Συνέδριο δεν έκρινε ότι η έλλειψη 
ενημέρωσης σχετικά με τις δεσμεύ -
σεις αποτελούσε πειστικό λόγο για 
την πλειονότητα των παραβιάσεων 
των γεωργών. Πριν από την υπογρα -
φή της δήλωσης ανάληψης της δέ -
σμευσης, παρέχεται στους γεωργούς 
λεπτομερής κατάλογος των όρων που 
πρέπει να τηρούν. Επιπροσθέτως, σε 
13 από τις 17 περιπτώσεις, το σφάλ -
μα αφορούσε γεωργούς με μεγάλες 
εκμεταλλεύσεις, οι οποίοι διαθέτουν 
τις αναγκαίες γνώσεις και επαρκείς 
πόρους. Συγκεκριμένα, οι εν λόγω 
γεωργοί διέθεταν εκτάσεις άνω των 50 
εκταρίων και η γεωργία αποτελούσε 
την κύρια πηγή εισοδήματός τους.
Χαμηλό ποσοστό ελέγχου για 
τις γεωργοπεριβαλλοντικές 
δεσμεύσεις
62 
Τα κράτη μέλη ελέγχουν τη συμμόρ -
φωση με τις περισσότερες γεωργοπε -
ριβαλλοντικές δεσμεύσεις μόνο στο 
πλαίσιο επιτόπιων ελέγχων, οι οποίοι 
διενεργούνται σε δείγμα 5 % του 
συνόλου των δικαιούχων που επιδο -
τούνται. Αυτό σημαίνει ότι, κατά μέσο όρο, κάθε γεωργός υπάρχει πιθανότη -
τα να ελεγχθεί μία φορά ανά εικοσαε -
τία. Επιπροσθέτως, δεν είναι δυνατός 
ο έλεγχος της συμμόρφωσης με όλες 
τις δεσμεύσεις καθ’ όλη τη διάρκεια 
του έτους, γεγονός που περιορίζει το 
πεδίο των ελέγχων και τη δυνατότητα 
εντοπισμού περιπτώσεων μη συμ -
μόρφωσης. Αυτό το χαμηλό ποσοστό 
ελέγχου της συμμόρφωσης με τις δε -
σμεύσεις αποτελεί μία ακόμη αιτία του 
διαπιστωθέντος ποσοστού σφάλματος.
63 
Μεταξύ των 17 περιπτώσεων σφαλμά -
των που διαπιστώθηκαν, το Συνέδριο 
εντόπισε οκτώ περιπτώσεις στις οποίες 
οι επιτόπιοι έλεγχοι θα μπορούσαν να 
είχαν υποκατασταθεί από διοικητικούς 
(βλέπε παράδειγμα στο πλαίσιο 8 ). Μια 
τέτοια διαδικαστική αλλαγή θα είχε 
δώσει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα 
να εντοπίζουν και να διορθώνουν τα 
σφάλματα στο πλαίσιο των διοικητικών 
ελέγχων, καθώς τέτοιοι έλεγχοι διενερ -
γούνται για το 100 % των δικαιούχων. 
Η αλλαγή αυτή ενδείκνυται ιδίως στις 
περιπτώσεις ελέγχων βάσει εγγράφων, 
όπως είναι τα μητρώα δραστηριοτή -
των που τηρεί ο γεωργός (λίπανση, 
βόσκηση, χορτοκοπή) και τα πιστοποι -
ητικά που εκδίδονται από τρίτους.
Παράδειγμα γεωργοπεριβαλλοντικής δέσμευσης, η συμμόρφωση με την οποία θα 
μπορούσε να είχε ελεγχθεί μέσω διοικητικών ελέγχων
Στην Εσθονία, μία από τις δεσμεύσεις του μέτρου ήταν ότι ο γεωργός οφείλει να λαμβάνει τουλάχιστον ένα 
δείγμα εδάφους ανά πέντε εκτάρια γης και να το αποστέλλει σε πιστοποιημένο εργαστήριο για ανάλυση της 
οξύτητας του εδάφους και της περιεκτικότητας σε φώσφορο και κάλιο. Βάσει των κανόνων, τα εργαστηριακά 
αποτελέσματα έπρεπε να τηρούνται στην εκμετάλλευση και να τίθενται στη διάθεση των επιθεωρητών κατά 
τις επιτόπιες επισκέψεις.
Κατά τη διάρκεια της επιτόπιας επίσκεψης των ελεγκτών του Συνεδρίου, ο γεωργός παρουσίασε τα εργαστηρι -
ακά αποτελέσματα των εννέα δειγμάτων εδάφους που είχαν ληφθεί. Όμως, με τον εκ νέου υπολογισμό δια -
πιστώθηκε ότι, βάσει της έκτασης των αγροτεμαχίων, ο γεωργός έπρεπε να είχε λάβει 13 και όχι εννέα μόνον 
δείγματα. Η εν λόγω περίπτωση μη συμμόρφωσης με τις δεσμεύσεις θα μπορούσε να είχε διαπιστωθεί με τη 
διενέργεια διοικητικών ελέγχων.Πλαίσιο 8
33 Παρατηρήσεις
Το σύστημα μειώσεων και 
κυρώσεων δεν έχει ισχυρό 
αποτρεπτικό αποτέλεσμα
64 
Τα κράτη μέλη εφαρμόζουν ένα 
αναλογικό σύστημα μειώσεων και 
κυρώσεων το οποίο, βάσει της σοβα -
ρότητας, της έκτασης και της διάρκειας 
της παραβίασης, συνήθως οδηγεί σε 
μερική μείωση της ενίσχυσης προς τον 
γεωργό. Παραδείγματος χάριν, στην 
περίπτωση που περιγράφεται στο 
πλαίσιο 8 , εφαρμόστηκε μείωση 5 % 
για μη συμμόρφωση με τη δέσμευση. 
Οι γεωργοί δεν κινδυνεύουν να χάσουν 
ίδια κεφάλαια λόγω της μη συμμόρ -
φωσης, αλλά μόνον να επιστρέψουν 
ποσά που έχουν λάβει ως ενίσχυση. Σε 
ακραίες περιπτώσεις, κατά τις οποίες οι 
γεωργοί δεν έχουν εκπληρώσει καμία 
από τις αναληφθείσες δεσμεύσεις και 
ο οργανισμός πληρωμών αποφασίσει 
να ανακτήσει το σύνολο της πραγμα -
τοποιηθείσας πληρωμής, οι γεωργοί 
ενδέχεται να περιέλθουν στην κα -
τάσταση που θα ήταν εάν δεν είχαν 
αναλάβει καμία δέσμευση.65 
Στο πλαίσιο αυτό, η συχνότητα εμφά -
νισης των σφαλμάτων (17 επί συνό -
λου 121 πληρωμών που ελέγχθηκαν) 
δείχνει ότι το αποτρεπτικό αποτέλεσμα 
του συστήματος μείωσης των πληρω -
μών σε περίπτωση μη συμμόρφωσης 
είναι περιορισμένο (βλέπε παράδειγμα 
στο πλαίσιο 9 ).
Οι πληρωμές προς γεωργούς 
σε μειονεκτικές περιοχές 
εμφανίζουν σε μικρότερο 
βαθμό σφάλματα
66 
Οι πληρωμές προς γεωργούς σε ορει -
νές περιοχές και άλλες περιοχές με 
φυσικά μειονεκτήματα (που συνήθως 
αναφέρονται από κοινού ως «μειο -
νεκτικές περιοχές») αποζημιώνουν 
τους γεωργούς που εξακολουθούν 
να ασκούν γεωργική δραστηριότητα 
στις περιοχές αυτές. Τα εν λόγω μέτρα 
αγροτικής ανάπτυξης αποβλέπουν στη 
βιώσιμη χρήση της γεωργικής γης και, 
επομένως, συμβάλλουν στη βελτίωση 
του περιβάλλοντος και της υπαίθρου.
Οι παραβιάσεις έχουν περιορισμένες οικονομικές συνέπειες
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, ένας γεωργός ανέλαβε δέσμευση για την ανάπτυξη βλάστησης με ερείκη σε χορτολι -
βαδική έκταση με αυξημένη οξύτητα. Το μέτρο προέβλεπε δύο μόνο δεσμεύσεις: τη μείωση της πυκνότητας 
του ζωικού πληθυσμού (μείωση του αριθμού των ζώων που βόσκουν ανά εκτάριο) και την απαγόρευση βό -
σκησης μεταξύ Οκτωβρίου και Μαρτίου.
Το κλιμάκιο ελέγχου του Συνεδρίου επισκέφθηκε τον γεωργό τον μήνα Οκτώβριο και διαπίστωσε ότι τα ζώα έβο -
σκαν ακόμη στα αγροτεμάχια. Η οικονομική συνέπεια για τον γεωργό ήταν μείωση της πληρωμής κατά 3 %.Πλαίσιο 9
34 Παρατηρήσεις
67 
Ο αντίκτυπος των 78 ελεγχθεισών 
πληρωμών προς γεωργούς σε μειο -
νεκτικές περιοχές επί του συνολικού 
ποσοστού σφάλματος θα ήταν αμελη -
τέος, εάν δεν είχαν διαπιστωθεί δύο 
περιπτώσεις σφαλμάτων σχετικών με 
μη τήρηση πρόσθετων προϋποθέσεων 
επιλεξιμότητας που είχαν θεσπίσει τα 
ενδιαφερόμενα κράτη μέλη (βλέπε 
πλαίσιο 10 ). Αυτό είναι ενδεικτικό του 
εξής διλήμματος: οι προϋποθέσεις επι -
λεξιμότητας είναι αναγκαίες προκειμέ -
νου να διασφαλίζεται ότι τα κεφάλαια 
δαπανώνται ορθά, κάτι που μπορεί να 
αυξήσει όμως τον κίνδυνο σφάλματος.
68 
Το σχετικά χαμηλό αυτό ποσοστό 
σφάλματος οφείλεται στα κύρια χαρα -
κτηριστικά των σχετικών μέτρων:
 — μικρός αριθμός λεπτομερών 
προϋποθέσεων επιλεξιμότητας: 
η έκταση πρέπει να βρίσκεται σε 
περιοχή που έχει οριστεί από το 
κράτος μέλος και εγκριθεί από την 
Επιτροπή και πρέπει να διατηρείται 
σε καλή γεωργική και περιβαλλο -
ντική κατάσταση, — φθίνουσες κατ’ αποκοπήν πληρω -
μές ανά εκτάριο. Αυτό σημαίνει ότι 
οι μεγαλύτερες γεωργικές εκμεταλ -
λεύσεις εισπράττουν χαμηλότερες 
πληρωμές για εκτάσεις που υπερ -
βαίνουν ένα ορισμένο όριο και ότι, 
για τις εκμεταλλεύσεις αυτές, τυχόν 
διαφορές ως προς την έκταση 
έχουν περιορισμένο αντίκτυπο.
69 
Το Συνέδριο επισημαίνει ότι το χαμηλό 
ποσοστό σφάλματος για το επενδυτικό 
μέτρο «Εγκατάσταση νέων γεωργών» 
αποδίδεται επίσης στα ακόλουθα 
χαρακτηριστικά του: μικρός αριθμός 
λεπτομερών απαιτήσεων, περιορισμέ -
νη εμβέλεια και χρήση κατ’ αποκοπήν 
πληρωμών.
Πρόσθετες προϋποθέσεις επιλεξιμότητας για πληρωμές προς γεωργούς 
σε μειονεκτικές περιοχές που επέβαλαν κράτη μέλη
Στην Ιταλία και την Πορτογαλία, η επιλεξιμότητα βοσκότοπων σε ορεινές περιοχές ήταν συνδεδεμένη με την 
κατοχή ενός ελάχιστου αριθμού ζώων από τον δικαιούχο. Κατά τη διάρκεια των επιτόπιων επισκέψεων, το Συ -
νέδριο διαπίστωσε ότι οι ενδιαφερόμενοι γεωργοί δεν διέθεταν τον απαιτούμενο αριθμό ζώων και ότι, επομέ -
νως, οι βοσκότοποι δεν ήταν επιλέξιμοι για στήριξη.
Οι δύο αυτές περιπτώσεις αντιστοιχούν στο μεγαλύτερο μέρος του ποσοστού σφάλματος στις πληρωμές προς 
γεωργούς σε μειονεκτικές περιοχές.Πλαίσιο 10
35 Παρατηρήσεις
ΜΕΡΟΣ ΙΙΙ — Είναι δυνατό 
να αντιμετωπιστούν 
αποτελεσματικά οι αιτίες 
αυτές μέσω των σχεδίων 
δράσης των κρατών μελών 
και του νέου νομοθετικού 
πλαισίου της ΕΕ;
70 
Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη έχουν 
λάβει μέτρα για την αντιμετώπιση των 
αιτιών του σφάλματος στον τομέα της 
αγροτικής ανάπτυξης. Στην παρούσα 
ενότητα εξετάζεται κατά πόσον τα δύο 
κύρια μέτρα —τα σχέδια δράσης και το 
νομοθετικό πλαίσιο της ΕΕ— είναι δυνα -
τό να αποδειχθούν αποτελεσματικά.
Η διαδικασία της κατάρτισης 
σχεδίων δράσης που δρομο -
λόγησε η Επιτροπή αποτελεί 
κίνηση προς τη σωστή κατεύ -
θυνση για την αντιμετώπιση 
των αιτιών των σφαλμάτων
71 
Οι δαπάνες αγροτικής ανάπτυξης εκτε -
λούνται στο πλαίσιο του συστήματος 
της επιμερισμένης διαχείρισης μεταξύ 
των κρατών μελών και της Επιτροπής20. 
Σύμφωνα και με την αρχή της επικουρι -
κότητας, τα κράτη μέλη είναι υπεύθυνα 
για την υλοποίηση των προγραμμάτων 
αγροτικής ανάπτυξης στο ενδεδειγμένο 
διοικητικό επίπεδο, σύμφωνα με τις θε -
σμικές ρυθμίσεις τους. Η Επιτροπή είναι 
υπεύθυνη για την εποπτεία των κρατών 
μελών και διασφαλίζει ότι εκπληρώνουν 
τις υποχρεώσεις τους.
72 
Εάν, κατά την υλοποίηση, το επίπεδο 
του σφάλματος παραμένει σταθερά 
υψηλό, η Επιτροπή21 οφείλει να εντο -
πίσει τις αδυναμίες στα συστήματα 
ελέγχου, να αναλύσει το κόστος και τα 
οφέλη τυχόν διορθωτικών μέτρων και 
να λάβει ή να προτείνει τα ενδεδειγμένα 
μέτρα. Εάν οι αδυναμίες οδηγήσουν στη διατύπωση επιφύλαξης στη δήλω -
ση αξιοπιστίας του γενικού διευθυντή, 
η Επιτροπή οφείλει να αναλύσει τις 
πληροφορίες που περιέχονται στην 
ετήσια έκθεση δραστηριοτήτων και να 
υποβάλει σχέδιο δράσης. Αυτό συμβαί -
νει σε σχέση με τις δαπάνες στον τομέα 
της αγροτικής ανάπτυξης από το 2011 
και εξής.
73 
Στο πλαίσιο αυτό, σε μια προσπάθεια 
μείωσης του ποσοστού σφάλματος 
στις δαπάνες του τομέα της αγροτι -
κής ανάπτυξης, η Επιτροπή ζήτησε 
από όλα τα κράτη μέλη να καταρτί -
σουν σχέδιο δράσης με τρία σκέλη, 
προκειμένου να προσδιορίσουν τις 
αιτίες του σφάλματος, να εφαρμόσουν 
στοχευμένα μέτρα για τη μείωση των 
σφαλμάτων που παρατηρήθηκαν και 
να εντείνουν τα προληπτικά μέτρα για 
τη μείωση του κινδύνου εμφάνισης 
σφαλμάτων.
Τα σχέδια δράσης δεν αποτελούν 
ακόμη πλήρως ανεπτυγμένο 
εργαλείο για την αντιμετώπιση 
των αιτιών του σφάλματος
74 
Το πεδίο εφαρμογής και η ποιότητα 
των σχεδίων δράσης παρουσιάζουν 
σημαντικές αποκλίσεις μεταξύ των 
κρατών μελών. Το Συνέδριο διαπίστω -
σε ότι δύο σχέδια δράσης (Γ ερμανία — 
Βερολίνο-Βραδεμβούργο και Ουγγα -
ρία) ήταν σχετικά ανεπαρκή, καθώς 
προέβλεπαν ελάχιστες δράσεις και 
είχαν μικρές πιθανότητες να αντιμετω -
πίσουν επιτυχώς τις αιτίες σφάλματος, 
ενώ δύο άλλα (Ιταλία — Λομβαρδία και 
Ρουμανία) ήταν σχετικά επαρκή, με πο -
λυάριθμες δράσεις και μεγάλες πιθανό -
τητες να αντιμετωπίσουν επιτυχώς τις 
αιτίες σφάλματος. Τρεις κύριες αδυνα -
μίες, οι οποίες αναλύονται στα σημεία 
που ακολουθούν, ευθύνονται γι’ αυτές 
τις αποκλίσεις στη δυνητική αποτελε -
σματικότητα των σχεδίων δράσης.20 Κανονισμός (EΚ) 
αριθ. 1290/2005 του 
Συμβουλίου, της 21ης Ιουνίου 
2005.
21 Κανονισμός (ΕΕ, Ευρατόμ) 
αριθ. 966/2012 του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και 
του Συμβουλίου, 
της 25ης Οκτωβρίου 2012.
36 Παρατηρήσεις
75 
Πρώτον, τα κράτη μέλη δεν ανέλαβαν 
τις ευθύνες τους για τον εντοπισμό των 
σφαλμάτων και την υποβολή προτά -
σεων διορθωτικών μέτρων. Τα σχέδια 
δράσης υπόκεινται σε επίσημη διαδι -
κασία παρακολούθησης και ανάληψης 
της εκάστοτε κατάλληλης δράσης. Σε 
περίπτωση μη εφαρμογής των προ -
τεινόμενων δράσεων, τα κράτη μέλη 
μπορεί να αντιμετωπίσουν διακοπή, 
αναστολή ή μείωση των πληρωμών 
και να υποβληθούν σε δημοσιονο -
μικές διορθώσεις. Τα σχέδια δράσης 
αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο μιας επαναληπτικής διαδικασίας. Κατά τον 
χρόνο ολοκλήρωσης των ελεγκτικών 
εργασιών βρισκόταν σε εξέλιξη η τέ -
ταρτη επικαιροποίησή τους. Αρχικά, 
η Επιτροπή γνωστοποίησε μια ενδει -
κτική κατάσταση αιτιών σφαλμάτων. 
Ωστόσο, τα κράτη μέλη δεν αντιμε -
τώπισαν το σύνολο των αιτιών αυτών 
και ορισμένα από τα προτεινόμενα 
μέτρα έχουν περιορισμένες δυνατότη -
τες να αντιμετωπίσουν τις αιτίες των 
σφαλμάτων (βλέπε πλαίσιο 11 ). Στη 
συνέχεια, τα σχέδια δράσης σταδιακά 
βελτιώθηκαν βάσει των απαιτήσεων 
της Επιτροπής.
Παράδειγμα προτεινόμενου μέτρου για τη μείωση του ποσοστού σφάλματος
Το σύστημα μειώσεων και κυρώσεων ήταν μία από τις δυνητικές αιτίες σφάλματος στις συνδεόμενες με την 
έκταση ενισχύσεις που εντόπισε η Επιτροπή και τις οποίες αντιμετώπισαν τα κράτη μέλη. Το σύστημα δεν κρί -
θηκε αναλογικό (σε ορισμένες περιπτώσεις, τα κράτη μέλη εφάρμοσαν μείωση 100 % στην πληρωμή, ακόμη 
και εάν είχε παραβιαστεί μία μόνον επί συνόλου πολλών δεσμεύσεων).
Το Συνέδριο συμφωνεί ότι πρέπει να γίνουν προσαρμογές στο σύστημα μειώσεων και κυρώσεων προκειμένου 
αυτό να αντικατοπτρίζει με ακρίβεια τον βαθμό μη εκπλήρωσης του επιδιωκόμενου περιβαλλοντικού στόχου.
Ωστόσο, μολονότι μια μείωση των εφαρμοζόμενων κυρώσεων θα μείωνε το ποσοστό σφάλματος, δεν θα επα -
νόρθωνε τις παραβιάσεις στις οποίες αυτό οφείλεται, ούτε τον δυνητικά επιζήμιο αντίκτυπό τους στο περιβάλ -
λον. Στόχος των κυρώσεων είναι να αποτρέπουν τους γεωργούς από το να παραβιάζουν τις υποχρεώσεις τους, 
κάτι που δεν επιτεύχθηκε στην περίπτωση που παρουσιάζεται στο πλαίσιο 9 .Πλαίσιο 11
22 Η Επιτροπή διενεργεί 
ελέγχους συμμόρφωσης στα 
κράτη μέλη προκειμένου να 
βεβαιωθεί ότι οι δαπάνες 
πραγματοποιήθηκαν 
σύμφωνα με τους 
εφαρμοστέους κανόνες. 
Ο έλεγχος περατώνεται με 
ή χωρίς την εφαρμογή 
δημοσιονομικών διορθώσεων, 
ανάλογα με τα σφάλματα που 
διαπιστώνονται. Η μέση 
διάρκεια της διαδικασίας 
συμμόρφωσης των ελέγχων 
που περατώθηκαν το 2013 
ήταν 36 μήνες.76 
Δεύτερον, τέσσερα επί συνόλου δέκα 
σχεδίων δράσης που εξετάστηκαν δεν 
ανταποκρίνονταν κατά τρόπο συστη -
ματικό στις διαπιστώσεις ελέγχου της 
Επιτροπής και του Συνεδρίου. Τα κράτη 
μέλη δεν έλαβαν υπόψη τους το σύ -
νολο των αδυναμιών που ανέφεραν οι 
ελεγκτές της Επιτροπής έως την περά -
τωση των διαδικασιών στο πλαίσιο του 
ελέγχου συμμόρφωσης, με αποτέλε -
σμα οι αιτίες των σφαλμάτων πιθανώς 
να μην αντιμετωπιστούν ακόμη για ένα 
διάστημα22.
37 Παρατηρήσεις
Βέλτιστες πρακτικές για τον σχεδιασμό συγκεκριμένων στοχοθετημένων μέτρων
Στη Βουλγαρία, οι γεωργοί λαμβάνουν μήνυμα SMS από τον οργανισμό πληρωμών, το οποίο τους ενημερώνει 
για δεσμεύσεις που υπόκεινται σε συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα (περίοδοι κατά τις οποίες απαγορεύονται 
ορισμένες πρακτικές).
Στην Ιταλία — Λομβαρδία, οι γεωργοί ενημερώνονται εγγράφως σχετικά με αποκλίσεις μεταξύ της έκτασης 
που δηλώθηκε κατά την προηγούμενη περίοδο και της έκτασης που προκύπτει από την ανανέωση του συστή -
ματος αναγνώρισης αγροτεμαχίων (το σύστημα ΤΠ που χρησιμοποιείται για τον προσδιορισμό της θέσης και 
της έκτασης των αγροτεμαχίων).
Στη Ρουμανία, ο οργανισμός πληρωμών εξασφάλισε πλήρη και δωρεάν πρόσβαση στο μητρώο επιχειρήσεων, 
το οποίο περιέχει πληροφοριακά στοιχεία για την επαλήθευση του καθεστώτος ΜΜΕ των δικαιούχων.Πλαίσιο 1277 
Τρίτον, ο σχεδιασμός της πλειονότη -
τας των προτεινόμενων μέτρων ήταν 
αρκετά αόριστος. Τα περισσότερα 
κράτη μέλη προτείνουν γενικές λύσεις, 
όπως την επικαιροποίηση των εγχει -
ριδίων διαδικασιών ή τη διοργάνωση 
επιμορφωτικών μαθημάτων. Παραδείγ -
ματος χάριν, σε σχέση με τις δημόσιες 
συμβάσεις, μια λύση που προτάθηκε 
σε αρκετές περιπτώσεις ήταν η επι -
μόρφωση επιθεωρητών και δικαιού -
χων σχετικά με τους εφαρμοστέους 
κανόνες σύναψης δημόσιων συμβά -
σεων. Ωστόσο, τα σχέδια δράσης δεν 
αναλύουν ποιες πτυχές των κανόνων 
είναι πιθανότερο να μην τηρηθούν και 
για ποιους λόγους. Αυτό ενδέχεται να 
υπονομεύσει την αποτελεσματικότητα 
των προτεινόμενων μέτρων.
78 
Το Συνέδριο διαπίστωσε επίσης παρα -
δείγματα βέλτιστων πρακτικών όσον 
αφορά τον σχεδιασμό κατάλληλων 
λύσεων στα προβλήματα που εντοπί -
στηκαν (βλέπε πλαίσιο 12 ). Η Επιτροπή 
διοργανώνει σε εξαμηνιαία βάση σεμι -
νάρια στα οποία συμμετέχουν εκπρό -
σωποι όλων των κρατών μελών και τα οποία παρέχουν την ευκαιρία διαλόγου 
σχετικά με την πρόοδο εφαρμογής των 
σχεδίων δράσης, ανταλλαγής εμπειρι -
ών και διάδοσης βέλτιστων πρακτικών.
Ανεπαρκής εστίαση 
στην πρόληψη ευρέως 
διαδεδομένων αδυναμιών 
σε επίπεδο ΕΕ
79 
Τα σχέδια δράσης καλύπτουν τις αδυ -
ναμίες που εντοπίζονται συγκεκριμένα 
σε κάθε κράτος μέλος, χωρίς να περι -
λαμβάνουν μέτρα πρόληψης αδυναμι -
ών που εντοπίστηκαν σε άλλες χώρες. 
Η Επιτροπή δεν ζήτησε από τα κράτη 
μέλη να ασχοληθούν συστηματικά με 
τις σοβαρότερες διαδεδομένες αδυ -
ναμίες που εμφανίζονται σε επίπεδο 
ΕΕ, όπως η μη συμμόρφωση με τους 
κανόνες σύναψης δημόσιων συμβάσε -
ων, οι εκ προθέσεως παρατυπίες και οι 
ανεπαρκείς διοικητικοί έλεγχοι συμ -
μόρφωσης με τις γεωργοπεριβαλλοντι -
κές δεσμεύσεις.
38 Παρατηρήσεις
80 
Το Συνέδριο εξέτασε δέκα σχέδια δράσης 
προκειμένου να ελέγξει εάν περιλαμβά -
νουν μέτρα για την αντιμετώπιση των 
ευρέως διαδεδομένων ανεπαρκειών 
και κατέληξε σε αρνητικό συμπέρασμα. 
Τρία κράτη μέλη δεν είχαν συμπεριλάβει 
κανένα μέτρο στον τομέα των δημόσιων 
συμβάσεων, πέντε είχαν συμπεριλάβει 
γενικόλογα μέτρα και μόνον δύο (Λε -
τονία και Ρουμανία) είχαν σχεδιάσει 
λεπτομερή ερωτηματολόγια ελέγχου. Το 
Συνέδριο διαπίστωσε ότι οι παραβιάσεις 
που σχετίζονταν με γεωργοπεριβαλ -
λοντικές δεσμεύσεις θα μπορούσαν να 
είχαν εντοπιστεί μέσω διοικητικών ελέγ -
χων (βλέπε σημείο 63). Ωστόσο, μόνον 
ένα κράτος μέλος (Ισπανία) περιέλαβε 
το ζήτημα αυτό στο σχέδιο δράσης του, 
αλλά μόνο για 7 από τις 17 περιφέρειες. 
Ο εντοπισμός των εκ προθέσεως παρα -
τυπιών περιλαμβανόταν σε ένα μόνο 
σχέδιο δράσης (Ρουμανία).
81 
Στο πλαίσιο αυτό, τα σχέδια δράσης απο -
τελούν βήμα προς τη σωστή κατεύθυν -
ση, ωστόσο ο ρόλος τους είναι κυρίως 
κατασταλτικός. Το γεγονός ότι τα κράτη 
μέλη δεν ασχολήθηκαν με τα προβλήμα -
τα που απαντούν μεν στο σύνολο της ΕΕ, 
αλλά τα οποία έκριναν ότι δεν τα αφο -
ρούν, περιορίζει τη μελλοντική αποτελε -
σματικότητα των σχεδίων αυτών.
Το νέο νομοθετικό πλαίσιο 
της ΕΕ ενδέχεται να έχει θετικό 
αντίκτυπο στην αντιμετώπιση 
των αιτιών των σφαλμάτων
82 
Η πολιτική αγροτικής ανάπτυξης θα υλο -
ποιηθεί κατά την περίοδο προγραμματι -
σμού 2014 -2020 στο πλαίσιο της μεταρ -
ρυθμισμένης κοινής γεωργικής πολιτικής, 
η οποία τέθηκε σε εφαρμογή μέσω μιας 
δέσμης τεσσάρων βασικών κανονισμών23 
και των σχετικών κατ’ εξουσιοδότηση και 
εκτελεστικών πράξεων24.83 
Στο πλαίσιο του θεσμικού ρόλου του, το 
Συνέδριο εξέδωσε τη γνώμη αριθ. 1/2012 
σχετικά με ορισμένες προτάσεις κανονι -
σμών που αφορούν την κοινή γεωργική 
πολιτική για την περίοδο 2014 -202025. 
Στη γνώμη αριθ. 1/2012, το Συνέδριο δια -
τύπωσε τις απόψεις του σχετικά με όλες 
τις πτυχές της κοινής γεωργικής πολιτι -
κής, κυρίως από την οπτική της χρηστής 
δημοσιονομικής διαχείρισης, ενώ στην 
παρούσα ειδική έκθεση εξετάζεται μόνον 
ο πιθανός αντίκτυπος της νέας νομοθε -
σίας στις αιτίες των σφαλμάτων νομιμό -
τητας και κανονικότητας στον τομέα της 
αγροτικής ανάπτυξης.
Η νέα νομοθετική δέσμη 
περιέχει παράγοντες που 
ενδέχεται να συμβάλλουν 
στην αντιμετώπιση των αιτιών 
των σφαλμάτων
84 
Το νέο νομοθετικό πλαίσιο καθιερώνει 
την έννοια των εκ των προτέρων όρων, 
δηλαδή ενός σαφώς προκαθορισμένου 
κρίσιμου παράγοντα, ο οποίος αποτελεί 
αναγκαία προϋπόθεση για την αποτελε -
σματική και αποδοτική επίτευξη του ει -
δικού στόχου, έχει δε άμεση και πραγμα -
τική σχέση με την επίτευξη του στόχου26. 
Η σύναψη δημόσιων συμβάσεων είναι 
ένας από τους γενικούς εκ των προτέ -
ρων όρους που προβλέπει η νομοθεσία, 
η οποία ορίζει ότι πρέπει να θεσπιστούν 
κατάλληλες ρυθμίσεις που να διασφαλί -
ζουν την αποτελεσματική εφαρμογή των 
κανόνων της ΕΕ για τη σύναψη δημόσιων 
συμβάσεων, να εξασφαλίζουν τη δια -
φάνεια των διαδικασιών ανάθεσης, την 
κατάλληλη επιμόρφωση των αρμόδιων 
υπαλλήλων και τη διαβίβαση σε αυτούς 
των σχετικών πληροφοριών. Το Συνέδριο 
εκφράζει την ικανοποίησή του για την 
έμφαση που δίνεται στη συμμόρφωση 
με τους εφαρμοστέους κανόνες περί 
δημόσιων συμβάσεων, καθώς ο τομέας 
αυτός είχε χαρακτηριστεί ως μία από 
τις σημαντικότερες πηγές σφάλματος 
κατά την περίοδο προγραμματισμού 
2007 -2013.23 http://ec.europa.eu/
agriculture/cap -post-2013/
legislation/index_en.htm
24 http://ec.europa.eu/
agriculture/cap -post-2013/
implementation/
index_en.htm
25 http://www.eca.europa.eu/
Lists/ECADocuments/
OP12_01/OP12_01_EL.PDF
26 Άρθρο 2, παράγραφος 33, του 
κανονισμού (ΕΕ) 
αριθ. 1303/2013 του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και 
του Συμβουλίου, της 17ης 
Δεκεμβρίου 2013 (ΕΕ L 347 της 
20.12.2013, σ. 320).
39 Παρατηρήσεις
85 
Αν και ήδη καλυπτόταν στις γενικές αρχές 
του ελέγχου της περιόδου προγραμμα -
τισμού 2007 -2013, η επαληθευσιμότητα 
και ελεγξιμότητα των μέτρων27 υπογραμ -
μίζεται και στη νέα νομοθεσία. Βάσει των 
νέων κανόνων, τα κράτη μέλη οφείλουν 
να διασφαλίζουν ότι όλα τα μέτρα αγρο -
τικής ανάπτυξης είναι επαληθεύσιμα και 
ελέγξιμα πριν αρχίσει η υλοποίησή τους, 
αλλά και στη συνέχεια, κατά τη διάρκεια 
της υλοποίησης. Το Συνέδριο θεωρεί 
ότι η προσέγγιση αυτή είναι πιθανό να 
συμβάλει στη μείωση του ποσοστού 
σφάλματος με δύο τρόπους: αφενός, 
καθιστώντας δυνατό τον ακριβέστερο 
καθορισμό κριτηρίων επιλεξιμότητας και 
άλλων δεσμεύσεων που θα κατανοούνταν 
καλύτερα από τους δικαιούχους και θα 
διασφαλίζουν περισσότερη συμμόρφωση, 
και, αφετέρου, διευκολύνοντας τον καλύ -
τερο σχεδιασμό των διαδικασιών ελέγχου, 
προκειμένου να διασφαλίζεται η αποτελε -
σματική επαλήθευση της συμμόρφωσης 
με τα κριτήρια.
86 
Με τη νέα νομοθεσία βελτιώθηκαν επίσης 
οι μέθοδοι που χρησιμοποιούνται για τον 
καθορισμό και την επιστροφή των δαπα -
νών στις οποίες υποβλήθηκαν οι δικαιού -
χοι. Έτσι, επιπλέον της συνήθους μεθόδου 
επιστροφής που βασίζεται στις επιλέξιμες 
δαπάνες που πραγματοποιήθηκαν από 
τους δικαιούχους, το νέο νομοθετικό 
πλαίσιο προβλέπει επί ίσοις όροις με την 
επιστροφή των δαπανών εναλλακτικές 
μεθόδους, όπως την τυποποιημένη κλίμα -
κα κόστους, τις κατ’ αποκοπήν πληρωμές 
και τη χρηματοδότηση βάσει ενιαίου 
συντελεστή. Το Συνέδριο θεωρεί ότι 
η χρησιμοποίηση αυτών των απλουστευ -
μένων μεθόδων απόδοσης των δαπανών 
θα είναι επωφελής για όλους τους ενδια -
φερόμενους, επειδή μπορεί να μειώσει τις 
διοικητικές διατυπώσεις και να περιορίσει 
το περιθώριο εμφάνισης σφαλμάτων 
που σχετίζονται με την κατάρτιση και τον 
έλεγχο των αιτήσεων πληρωμής βάσει 
τιμολογίων και παραστατικών πληρωμής.87 
Οι πιστοποιημένοι οργανισμοί πληρω -
μών οφείλουν να συμμορφώνονται με 
πρόσθετα κριτήρια που σχετίζονται 
με την απάτη. Μολονότι η απαίτηση 
οι έλεγχοι να περιλαμβάνουν αυτά 
τα στοιχεία για την πρόληψη και τον 
εντοπισμό περιπτώσεων απάτης μετα -
φέρθηκε στη νέα νομοθεσία, δύο νέες 
διατάξεις υπογραμμίζουν τον ρόλο των 
οργανισμών πληρωμών στον τομέα 
αυτό: η επιμόρφωση των υπαλλήλων 
πρέπει να περιλαμβάνει ενημέρωση 
για την απάτη και οι δραστηριότητες 
παρακολούθησης πρέπει να περιλαμ -
βάνουν και τις διαδικασίες πρόληψης 
και εντοπισμού περιπτώσεων απάτης. 
Οι εξελίξεις αυτές θεωρείται ότι θα βο -
ηθήσουν τους οργανισμούς πληρωμών 
να αυξήσουν την αποτελεσματικότητά 
τους στον τομέα της πρόληψης και του 
εντοπισμού περιπτώσεων απάτης.
88 
Ο κανόνας «ν+2», ως ίσχυε κατά την 
περίοδο προγραμματισμού 2007 -2013 
(βλέπε σημείο 18) χαλάρωσε και μετα -
τράπηκε σε κανόνα «ν+3»28, παρέχο -
ντας στα κράτη μέλη ένα επιπλέον έτος 
για να αναλώσουν τον προϋπολογισμό 
που τους έχει διατεθεί. Η εξέλιξη αυτή 
ενδέχεται να μειώσει την ανισορροπία 
μεταξύ της πίεσης που υφίστανται τα 
κράτη μέλη να αναλώσουν τον προϋ -
πολογισμό και της ανάγκης να διασφα -
λιστεί η ορθή διάθεσή του, σύμφωνα με 
τις αρχές της χρηστής δημοσιονομικής.
89 
Κατά γενικό κανόνα, οι δικαιούχοι 
επενδύσεων σε δραστηριότητες με -
ταποίησης τροφίμων έπρεπε να είναι 
μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (βλέπε 
σημείο 43). Το νέο νομοθετικό πλαίσιο 
καταργεί αυτό το κριτήριο επιλεξιμό -
τητας, το οποίο αποτελούσε μία από τις 
κύριες αιτίες σφάλματος στις επενδύ -
σεις αυτού του είδους. Η πρόταση αυτή 
μπορεί να έχει θετικό αντίκτυπο στη 
μείωση του ποσοστού σφάλματος αλλά 
αρνητικό στην αποτελεσματικότητα 
της πολιτικής (βλέπε σημείο 35).27 Άρθρο 62 του κανονισμού (ΕΕ) 
αριθ. 1305/2013 του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και 
του Συμβουλίου, της 17ης 
Δεκεμβρίου 2013 (ΕΕ L 347 της 
20.12.2013, σ. 487).
28 Άρθρο 38, παράγραφος 1, του 
κανονισμού (ΕΕ) 
αριθ. 1306/2013 του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και 
του Συμβουλίου, της 17ης 
Δεκεμβρίου 2013 (ΕΕ L 347 της 
20.12.2013, σ. 549).
40 Παρατηρήσεις
90 
Κατά την περίοδο προγραμματισμού 
2007 -201329, σε περίπτωση που η από -
κλιση μεταξύ της αίτησης πληρωμής 
του δικαιούχου και του ποσού που 
δηλωνόταν ως επιλέξιμο από τον 
οργανισμό πληρωμών υπερέβαινε 
το 3 %, εφαρμοζόταν κύρωση ίση με 
το ποσό της απόκλισης. Σκοπός του 
συστήματος αυτού είναι να αποτρέπε -
ται η δήλωση μη επιλέξιμων δαπανών 
από τους δικαιούχους. Βάσει του νέου 
νομοθετικού πλαισίου30, το όριο για 
την εφαρμογή της κύρωσης αυξήθηκε 
σε 10 %. Η αλλαγή αυτή αναμένεται να 
περιορίσει το αποτρεπτικό αποτέλε -
σμα της διάταξης, γεγονός που μπορεί 
να οδηγήσει σε αύξηση των μη επιλέ -
ξιμων δαπανών που περιλαμβάνονται 
στις αιτήσεις πληρωμής.
Οι διατάξεις κανονισμών 
της ΕΕ δεν ήταν η κύρια πηγή 
σφάλματος
91 
Όπως καταδείχθηκε ανωτέρω, το νέο 
νομοθετικό πλαίσιο της ΕΕ αναμέ -
νεται να συμβάλει στη μείωση του 
ποσοστού σφάλματος. Στα επόμενα 
στάδια της κανονιστικής διαδικασίας 
σε επίπεδο κρατών μελών πρέπει να 
δοθεί πρόσθετη προσοχή, δεδομένου 
ότι τα περισσότερα σφάλματα προκύ -
πτουν από την εφαρμογή των ειδικών 
διατάξεων της νομοθεσίας των κρατών 
μελών (βλέπε σημείο 14).
92 
Δεδομένου ότι η νομοθεσία των 
κρατών μελών δεν έχει εγκριθεί ακόμη 
(βλέπε σημείο 10), δεν κατέστη δυνατό 
να σχηματιστεί σαφής εικόνα του δυ -
νητικού αντικτύπου των κανονιστικών 
αλλαγών στο ποσοστό σφάλματος.29 Άρθρο 30, παράγραφος 1, του 
κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 65/2011 
της Επιτροπής, της 27ης 
Ιανουαρίου 2011.
30 Άρθρο 63, παράγραφος 1, του 
εκτελεστικού κανονισμού (ΕΕ) 
αριθ. 809/2014 της Επιτροπής, 
της 17ης Ιουλίου 2014, για τη 
θέσπιση κανόνων εφαρμογής 
του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 
1306/2013 του Ευρωπαϊκού 
Κοινοβουλίου και του 
Συμβουλίου όσον αφορά το 
ολοκληρωμένο σύστημα 
διαχείρισης και ελέγχου, τα 
μέτρα αγροτικής ανάπτυξης 
και την πολλαπλή 
συμμόρφωση (ΕΕ L 227 
της 31.7.2014, σ. 69).
41
 Συμπεράσματα 
και συστάσεις
93 
Το Συνέδριο καταλήγει στο συμπέρα -
σμα ότι η Επιτροπή και τα κράτη μέλη 
αντιμετώπισαν κατά τρόπο εν μέρει 
αποτελεσματικό τις κύριες αιτίες του 
υψηλού ποσοστού σφάλματος στον 
τομέα της αγροτικής ανάπτυξης. Το 
γενικό αυτό συμπέρασμα βασίζεται 
κυρίως στην εκτίμηση ότι, παρά τις 
πρωτοβουλίες της Επιτροπής, τα 
σχέδια δράσης των κρατών μελών δεν 
αποκατέστησαν κατά τρόπο συστημα -
τικό τις εντοπισθείσες αδυναμίες.
94 
Προκειμένου να προσδιορίσει τις αιτίες 
σφαλμάτων στις δαπάνες στον τομέα 
της αγροτικής ανάπτυξης, το Συνέδριο 
προέβη σε ανάλυση δείγματος πρά -
ξεων που επελέγησαν τυχαία κατά τη 
διάρκεια των ελέγχων νομιμότητας και 
κανονικότητας για τα έτη 2011, 2012 
και 2013. Τα αποτελέσματα της ανάλυ -
σης αυτής κατέδειξαν ότι, παρά τα ίσα 
μερίδια από άποψη δαπανών, τα επεν -
δυτικά μέτρα αντιστοιχούν στα δύο 
τρίτα του ποσοστού σφάλματος και οι 
συνδεόμενες με την έκταση ενισχύσεις 
στο ένα τρίτο (σημεία 12 έως 21).
95 
Στην περίπτωση των επενδυτικών 
μέτρων, οι αιτίες των σφαλμάτων 
μπορούν να προσδιοριστούν με δύο 
τρόπους (σημεία 22 έως 54):
 — από τη σκοπιά των δικαιούχων, 
οι κύριες πηγές μη συμμόρφω -
σης σχετίζονταν με τις δημόσιες 
συμβάσεις, τα κριτήρια επιλεξιμό -
τητας για τους δικαιούχους από 
τον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα 
και με απάτες που εικάζεται ότι 
διέπραξαν ιδιώτες δικαιούχοι, — από τη σκοπιά των οργανισμών 
πληρωμών, το Συνέδριο καταλήγει 
στο συμπέρασμα ότι η πλειονότη -
τα των σφαλμάτων μπορούσαν και 
θα έπρεπε να είχαν αποτραπεί στο 
πλαίσιο των διοικητικών και των 
επιτόπιων ελέγχων.
96 
Όσον αφορά τις συνδεόμενες με την 
έκταση ενισχύσεις, το ποσοστό σφάλ -
ματος αποδίδεται σε τρεις παράγοντες: 
περιορισμένα κίνητρα για συμμόρφωση 
των δικαιούχων με τις δεσμεύσεις όσον 
αφορά τις γεωργικές πρακτικές, χαμηλό 
ποσοστό ελέγχου συμμόρφωσης με 
τις δεσμεύσεις αυτές και περιορισμένο 
αποτρεπτικό αποτέλεσμα του συστήμα -
τος κυρώσεων (σημεία 55 έως 69).
97 
Λόγω του υψηλού ποσοστού σφάλμα -
τος που εμφανίζει ο τομέας της αγροτι -
κής ανάπτυξης, η Επιτροπή ζήτησε από 
τα κράτη μέλη να καταρτίσουν σχέδια 
δράσης για την πρόληψη και την άρση 
των αιτιών των σφαλμάτων. Μολονότι 
πρόκειται για θετική εξέλιξη, τα σχέδια 
δράσης έχουν κυρίως κατασταλτικό 
ρόλο και δεν αντιμετωπίζουν κατά 
τρόπο συστηματικό τα προβλήματα 
που προκάλεσαν τα σφάλματα στο 
σύνολο των κρατών μελών. Ειδικότερα, 
παρατηρείται έλλειψη προληπτικών 
μέτρων για την αντιμετώπιση ευρέως 
διαδεδομένων αδυναμιών σε επίπεδο 
ΕΕ (σημεία 70 έως 81).
42 Συμπεράσματα και συστάσεις
Σύσταση 1
Η Επιτροπή πρέπει να συμπληρώσει 
τα διορθωτικά μέτρα που έχει λάβει 
μέχρι στιγμής συνεχίζοντας να εστι -
άζει στις βασικές αιτίες εμφάνισης 
σφαλμάτων στις δαπάνες αγροτικής 
ανάπτυξης. Στο πλαίσιο αυτό, τα κράτη 
μέλη οφείλουν να λάβουν προληπτικά 
και διορθωτικά μέτρα όπου κρίνεται 
σκόπιμο σε σχέση με:
τις δημόσιες συμβάσεις
• Στο πλαίσιο της εφαρμογής της 
έννοιας των εκ των προτέρων 
όρων (βλέπε σημείο 84), τα κράτη 
μέλη πρέπει να αναπτύξουν και 
να παράσχουν στους δικαιούχους 
κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με 
τον τρόπο εφαρμογής των κανό -
νων σύναψης δημόσιων συμβάσε -
ων. Στη διαδικασία αυτή θα πρέπει 
να εμπλακούν οι εθνικές αρχές που 
ειδικεύονται στην παρακολούθη -
ση της συμμόρφωσης προς τους 
κανόνες σύναψης δημόσιων συμ -
βάσεων. Ιδιαίτερη έμφαση πρέπει 
να δοθεί στις τρεις κύριες παραβι -
άσεις των κανόνων: αδικαιολόγητη 
άμεση ανάθεση συμβάσεων χωρίς 
να έχει προηγηθεί ανταγωνιστική 
διαδικασία, εσφαλμένη εφαρμογή 
κριτηρίων επιλογής και ανάθε -
σης και άνιση μεταχείριση των 
υποψηφίων.
τη δόλια καταστρατήγηση 
των  κανόνων
• Βάσει των ειδικών κριτηρίων 
επιλεξιμότητας και επιλογής που 
προβλέπονται στα προγράμματα 
αγροτικής ανάπτυξης των κρα -
τών μελών, τα τελευταία πρέπει 
να καταρτίσουν κατευθυντήριες 
γραμμές προς διευκόλυνση των 
επιθεωρητών τους στον εντοπισμό 
ενδείξεων απάτης.τις γεωργοπεριβαλλοντικές ενισχύσεις
• Τα κράτη μέλη πρέπει να επεκτεί -
νουν την εμβέλεια των διοικητικών 
ελέγχων τους, προκειμένου να 
συμπεριλάβουν δεσμεύσεις που 
είναι δυνατό να ελεγχθούν βάσει 
εγγράφων και οι οποίες επί του 
παρόντος ελέγχονται σε ποσοστό 
μόλις 5 % στο πλαίσιο των επιτό -
πιων ελέγχων. Επιπροσθέτως, το 
σύστημα μειώσεων και κυρώσεων 
πρέπει να σχεδιαστεί κατά τρόπο 
ώστε να αποτρέπει αποτελεσματι -
κά τους δυνητικούς παραβάτες.
98 
Το νομοθετικό πλαίσιο της ΕΕ για την 
περίοδο προγραμματισμού 2014-2020 
εγκρίθηκε και αποτελεί ένα δυνητικό 
μέσο αντιμετώπισης των αιτιών των 
σφαλμάτων. Ωστόσο, δύο στάδια που 
βρίσκονται επί του παρόντος σε εξέ -
λιξη παρέχουν τις μεγαλύτερες δυνα -
τότητες για μείωση των σφαλμάτων: 
πρόκειται για το στάδιο της εξέτασης 
και έγκρισης από την Επιτροπή των 
προγραμμάτων αγροτικής ανάπτυξης 
και για την ανάπτυξη των εθνικών ρυθ -
μιστικών πλαισίων από τα κράτη μέλη 
(σημεία 82 έως 92).
Σύσταση 2
Η Επιτροπή πρέπει να παρακολουθεί 
στενά την εφαρμογή των ΠΑΑ και να 
λαμβάνει υπόψη τους εφαρμοστέους 
κανόνες κατά τους ελέγχους συμμόρ -
φωσης που διενεργεί, συμπεριλαμ -
βανομένων εκείνων που έχουν τυχόν 
εγκριθεί σε εθνικό επίπεδο, προκειμέ -
νου να μειωθεί ο κίνδυνος επανεμφά -
νισης αδυναμιών και σφαλμάτων που 
παρατηρήθηκαν κατά την περίοδο 
προγραμματισμού 2007-2013.
43 Συμπεράσματα και συστάσεις
99 
Το Συνέδριο εντόπισε ένα επενδυτικό 
μέτρο («Εγκατάσταση νέων γεωργών», 
βλέπε σημεία 36 έως 38) και δύο συν -
δεόμενα με την έκταση μέτρα («Πλη -
ρωμές προς γεωργούς σε μειονεκτικές 
περιοχές», βλέπε σημεία 66 έως 69) 
τα οποία εμφάνιζαν χαμηλά ποσο -
στά σφάλματος. Τρία είναι τα κύρια 
χαρακτηριστικά των μέτρων αυτών: 
περιορισμένη εμβέλεια, περιορισμέ -
νος αριθμός απαιτήσεων και χρήση 
κατ’ αποκοπήν πληρωμών. Το Συνέδριο 
διαπίστωσε ότι ένα άλλο επενδυτικό 
μέτρο, το οποίο στηρίζει επενδύσεις 
στη μεταποίηση γεωργικών προϊόντων, 
ήταν εκείνο που ενείχε τον μεγαλύτερο 
κίνδυνο εμφάνισης σφάλματος. Ποσο -
στό μεγαλύτερο του 50 % των έργων 
που ελέγχθηκαν περιείχε σφάλματα, 
το ένα τρίτο των οποίων οφειλόταν 
σε εικαζόμενες περιπτώσεις απάτης. 
Το Συνέδριο είχε διατυπώσει επικρί -
σεις για την αποτελεσματικότητα του 
μέτρου αυτού σε παλαιότερη ειδική 
έκθεσή του.
Σύσταση 3
Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη οφεί -
λουν να αναλύσουν:
• σε ποιο βαθμό τα χαρακτηριστικά 
της πιο περιορισμένης εμβέλειας, 
των περιορισμένων κριτηρίων 
επιλεξιμότητας και της χρήσης 
απλουστευμένων μεθόδων απόδο -
σης δαπανών μπορούν να αναπα -
ραχθούν στον σχεδιασμό και την 
υλοποίηση μεγαλύτερου αριθμού 
μέτρων στήριξης, χωρίς να διακυ -
βεύονται οι γενικοί στόχοι των εν 
λόγω μέτρων·• με ποιον τρόπο μπορεί να βελ -
τιωθεί το μέτρο για τη στήριξη 
επενδύσεων στον τομέα της με -
ταποίησης γεωργικών προϊόντων, 
λαμβανομένων υπόψη τουλάχι -
στον των ακόλουθων στοιχείων:
— την πραγματική ανάγκη για δη -
μόσιες ενισχύσεις στον τομέα 
αυτό και τον κίνδυνο εμφάνι -
σης φαινομένου μη αποδοτι -
κής δαπάνης,
— τις κατηγορίες δικαιούχων 
στις οποίες απευθύνεται: 
γεωργούς που επιδιώκουν 
την κάθετη ολοκλήρωση των 
επιχειρήσεών τους ή εταιρεί -
ες που δεν ασκούν γεωργική 
δραστηριότητα,
— το υψηλό ανώτατο όριο δη -
μόσιας ενίσχυσης, το οποίο 
συνιστά κίνητρο για μεγάλες 
επιχειρήσεις, δεδομένου ότι εί -
ναι οι μόνες με πρόσβαση στην 
αναγκαία συγχρηματοδότηση,
— το σύνολο των προϋποθέσεων 
επιλεξιμότητας και τις δυνατό -
τητες καταστρατήγησής τους,
— ενίσχυση των προσπαθειών 
βελτίωσης του σχεδιασμού 
και των επιδόσεων των διοι -
κητικών και των επιτόπιων 
ελέγχων·
• το μέτρο των γεωργοπεριβαλλο -
ντικών ενισχύσεων προκειμένου, 
στο μέτρο του δυνατού, η συμμόρ -
φωση με τις δεσμεύσεις να ελέγχε -
ται μέσω των διοικητικών ελέγχων 
των κρατών μελών.
44 Συμπεράσματα και συστάσεις
100  
Στο πλαίσιο του περιορισμού των 
αιτιών των σφαλμάτων, σε αρκετά ση -
μεία της παρούσας έκθεσης διαπιστώ -
νεται (βλέπε σημεία 33 έως 35, 38, 67, 
88 έως 90, πλαίσιο 3  και πλαίσιο 11 ) 
η ανάγκη διατήρησης της ενδεδειγμέ -
νης ισορροπίας μεταξύ του αριθμού 
και της πολυπλοκότητας των κανό -
νων, ως αντανάκλαση της ανάγκης επίτευξης των προκαθορισμένων στό -
χων, και της ανάγκης διασφάλισης της 
νομιμότητας και κανονικότητας των 
δαπανών. Κατά τη γνώμη του Συνεδρί -
ου, η επίτευξη της ενδεδειγμένης ισορ -
ροπίας μεταξύ των δύο αυτών πτυχών 
έχει κομβική σημασία για την επιτυχή 
υλοποίηση της πολιτικής αγροτικής 
ανάπτυξης.
Η παρούσα έκθεση εγκρίθηκε από το Τμήμα I, του οποίου προεδρεύει η κυρία 
Rasa BUDBERGYTĖ, Μέλος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, στο Λουξεμβούργο, κατά 
τη συνεδρίασή του της 17ης Δεκεμβρίου 2014.
 Γ ια το Ελεγκτικό Συνέδριο
 Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA
 Πρόεδρος
45
 Παράρτημα
Κατάσταση μέτρων αγροτικής ανάπτυξης
Επενδυτικά μέτρα
Μέτρο Δαπάνες1 (ευρώ) Ελεγχθείσες πράξεις
Εκσυγχρονισμός γεωργικών εκμεταλλεύσεων 8 204 333 653 53
Βασικές υπηρεσίες για την οικονομία και τον αγροτικό πληθυσμό 1 965 164 204 24
Εγκατάσταση νέων γεωργών 2 096 198 537 20
Ανάπλαση και ανάπτυξη χωριών 2 300 229 913 20
Προστιθέμενη αξία στα γεωργικά και δασοκομικά προϊόντα 2 990 722 693 19
Εφαρμογή στρατηγικών τοπικής ανάπτυξης. Ποιότητα ζωής / διαφοροποίηση 1 707 595 920 17
Υποδομές σχετικές με την ανάπτυξη και την προσαρμογή της γεωργίας και της δασοκομίας 2 355 539 793 15
Πρόωρη συνταξιοδότηση 2 051 938 167 13
Δημιουργία και ανάπτυξη επιχειρήσεων 881 435 718 9
Διατήρηση και αναβάθμιση της αγροτικής κληρονομιάς 682 545 431 8
Αποκατάσταση του δασοκομικού δυναμικού και εισαγωγή δράσεων πρόληψης 963 189 776 5
Τεχνική βοήθεια 763 706 346 4
Διαφοροποίηση προς μη γεωργικές δραστηριότητες 714 070  708 4
Δράσεις επαγγελματικής κατάρτισης και ενημέρωσης 518 543  051 4
Ενθάρρυνση τουριστικών δραστηριοτήτων 482 748 900 4
Αποκατάσταση του δυναμικού γεωργικής παραγωγής που επλήγη από θεομηνίες και καθιέρωση 
ενδεδειγμένων προληπτικών δράσεων348 644 877 4
Συνεργασία για την ανάπτυξη νέων προϊόντων, επεξεργασιών και τεχνολογιών στον τομέα της 
γεωργίας και των τροφίμων, καθώς και στον δασοκομικό τομέα113 588 163 4
Λειτουργία της ομάδας τοπικής δράσης, απόκτηση δεξιοτήτων και εμψύχωση στην περιοχή 545 795 172 3
Γεωργικές εκμεταλλεύσεις υπό αναδιάρθρωση εξαιτίας της μεταρρύθμισης της κοινής οργάνωσης 
της αγοράς146 941 744 3
Εφαρμογή στρατηγικών τοπικής ανάπτυξης. Ανταγωνιστικότητα 145 665 094 3
Πρώτη δάσωση γεωργικής γης (κόστος εγκατάστασης) 1 226 065 54522
Μη παραγωγικές επενδύσεις που συνδέονται με τα δάση 379 677 940 2
Γεωργία ημιαυτοσυντήρησης 609 703  070 1
Μη παραγωγικές επενδύσεις που συνδέονται με γεωργοπεριβαλλοντικές δεσμεύσεις ή το δίκτυο 
Natura 2000315 192 539 1
Ομάδες παραγωγών 152 989 100 1
Χρήση συμβουλευτικών υπηρεσιών 89 316 108 1
Συμμετοχή γεωργών σε προγράμματα για την ποιότητα τροφίμων 65 390 549 1
Σύσταση υπηρεσιών διαχείρισης, αντικατάστασης και παροχής συμβουλών 24 853 320 1
1 Συνολικά ποσά τα οποία καταβλήθηκαν στα κράτη μέλη από την ένταξη της περιόδου προγραμματισμού (2007) έως το τέλος του οικονομικού έτους 
2013 (15 Οκτωβρίου 2013), όπως έχουν καταχωριστεί στη βάση δεδομένων SFC της Επιτροπής.
2 Το μέτρο «Πρώτη δάσωση γεωργικής γης» παρέχει στήριξη για την κάλυψη του κόστους εγκατάστασης (επενδύσεις για την προετοιμασία της γης και 
τη φύτευση) και ενισχύσεις συνδεόμενες με την έκταση (διατήρηση και αποζημίωση). Δεν γίνεται διάκριση στη δήλωση των δαπανών στην Επιτροπή.Παράρτημα
46 Παράρτημα
Επενδυτικά μέτρα
Μέτρο Δαπάνες1 (ευρώ) Ελεγχθείσες πράξεις
Παροχή συμβουλευτικών υπηρεσιών και υπηρεσιών γεωργικών εφαρμογών στη Βουλγαρία και 
Ρουμανία7 136 945 1
Βελτίωση της οικονομικής αξίας των δασών 211 138 607 0
Πρώτη δάσωση μη γεωργικής γης (κόστος εγκατάστασης) 111 889  830 0
Απόκτηση δεξιοτήτων, προώθηση και εφαρμογή στρατηγικών τοπικής ανάπτυξης 73 558 357 0
Δραστηριότητες ενημέρωσης και προώθησης 66 792  678 0
Τήρηση των προτύπων που βασίζονται στην κοινοτική νομοθεσία 59 547 670 0
Κατάρτιση και ενημέρωση 58 573 586 0
Υλοποίηση σχεδίων συνεργασίας 46 980  838 0
Εφαρμογή στρατηγικών τοπικής ανάπτυξης. Περιβάλλον / διαχείριση γης 21 311 569 0
Πρώτη εγκατάσταση γεωργοδασοκομικών συστημάτων σε γεωργική γη 536 880 0
Σύνολο 33 499 252 991 247
Ενισχύσεις συνδεόμενες με την έκταση
Μέτρο Δαπάνες1 (ευρώ) Ελεγχθείσες πράξεις
Γεωργοπεριβαλλοντικές ενισχύσεις 18 616 040 063 121
Ενισχύσεις λόγω φυσικών μειονεκτημάτων στους γεωργούς ορεινών περιοχών 6 267 068 345 43
Ενισχύσεις στους γεωργούς περιοχών με μειονεκτήματα, εκτός των ορεινών περιοχών 6 357 074 251 35
Ενισχύσεις για την καλή διαβίωση των ζώων 409 206 501 8
Πρώτη δάσωση γεωργικής γης (ετήσια ενίσχυση επί πέντε έτη για την κάλυψη του κόστους συντήρη -
σης ή αντιστάθμιση απωλειών εισοδήματος επί 15 έτη) 1 226 065 54526
Ενισχύσεις Natura 2000 και ενισχύσεις που συνδέονται με την οδηγία 2000/60/ΕΚ 165 985 883 1
Δασοπεριβαλλοντικές ενισχύσεις 40 496 635 0
Ενισχύσεις Natura 2000 33 193  755 0
Συμπληρωματικές άμεσες ενισχύσεις στη Βουλγαρία και τη Ρουμανία 436 997  683 0
Σύνολο 33 552 128 661 214
1 Συνολικά ποσά τα οποία καταβλήθηκαν στα κράτη μέλη από την ένταξη της περιόδου προγραμματισμού (2007) έως το τέλος του οικονομικού έτους 
2013 (15 Οκτωβρίου 2013), όπως έχουν καταχωριστεί στη βάση δεδομένων SFC της Επιτροπής.
2 Το μέτρο «Πρώτη δάσωση γεωργικής γης» παρέχει στήριξη για την κάλυψη του κόστους εγκατάστασης (επενδύσεις για την προετοιμασία της γης και 
τη φύτευση) και ενισχύσεις συνδεόμενες με την έκταση (διατήρηση και αποζημίωση). Δεν γίνεται διάκριση στη δήλωση των δαπανών στην Επιτροπή.Παράρτημα
47
III
Από το 2012 η Επιτροπή αντιμετωπίζει το ζήτημα του 
υψηλού ποσοστού σφάλματος απαιτώντας από τα 
κράτη μέλη (ΚΜ) εθνικά σχέδια δράσης και παρακο -
λουθώντας την εφαρμογή τους. Με βάση την κτηθείσα 
πείρα και τις συστάσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου, 
αυτά τα σχέδια δράσης βελτιώθηκαν με την πάροδο 
του χρόνου.
Τα αναμενόμενα αποτελέσματα όλων των δράσεων 
δεν θα είναι πάντα ορατά σε βραχυπρόθεσμο ορί -
ζοντα, ιδίως όσον αφορά μέτρα που υλοποιούνται 
με πολυετείς δεσμεύσεις. Ωστόσο, τα πρώτα απο -
τελέσματα των κοινών προσπαθειών για τη μείωση 
των ποσοστών σφάλματος μέσω της εφαρμογής των 
σχεδίων δράσης μπορούν ήδη να γίνουν ορατά στο 
χαμηλότερο ποσοστό σφάλματος όσον αφορά τον 
τομέα της αγροτικής ανάπτυξης το 2013.
Η Επιτροπή θα συνεχίσει να παρακολουθεί την εφαρ -
μογή των σχεδίων δράσης τόσο από την άποψη των 
ελέγχων όσο και από επιχειρησιακή άποψη, μέσω 
διμερών συνεδριάσεων, επιτροπών παρακολούθησης 
και ετήσιων συνεδριάσεων επανεξέτασης.
V
Η Επιτροπή στο πλαίσιο των δικών της ελέγχων εντό -
πισε επίσης αδυναμίες σχετικά με τη σύναψη δημο -
σίων συμβάσεων. Έχουν ήδη γίνει σημαντικές δημοσι -
ονομικές διορθώσεις ως προς το θέμα αυτό.
Οι δημόσιες συμβάσεις αποτελούν ένα από τα 
κεντρικά στοιχεία των σχεδίων δράσης για την αγρο -
τική ανάπτυξη.
Ωστόσο, οφείλει να σημειωθεί ότι η μη συμμόρφωση 
με τους κανόνες σύναψης δημοσίων συμβάσεων δεν 
συνεπάγεται αναγκαστικά ότι το 100 % των σχετικών 
δαπανών είναι μη επιλέξιμο. Το ίδιο το έργο μπορεί να 
επιτύχει τον στόχο του και να αποφέρει πραγματική 
προστιθέμενη αξία.Σύνοψη
II
Η Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίησή της για την 
έκθεση του Συνεδρίου σχετικά με την ανάλυση των 
βασικών αιτιών των σφαλμάτων, στην οποία συνο -
ψίζονται τα αποτελέσματα των τελευταίων τριών 
ετών του εγχειρήματος της δήλωσης αξιοπιστίας και 
επιβεβαιώνονται σε μεγάλο βαθμό τα κύρια συμπερά -
σματα που έχει ήδη αντλήσει η Επιτροπή και τα οποία 
περιλαμβάνονται στο έγγραφο εργασίας των υπηρε -
σιών της για την εκτίμηση των βασικών αιτιών των 
σφαλμάτων στην εφαρμογή της πολιτικής αγροτικής 
ανάπτυξης και τις διορθωτικές δράσεις που υποβλή -
θηκε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο 
τον Ιούνιο του 20131.
Το Συνέδριο αναφέρει ότι το μέσο ποσοστό σφάλ -
ματος για την περίοδο 2011-2013 όσον αφορά την 
αγροτική ανάπτυξη ανέρχεται στο 8,2 %. Ωστόσο, 
η Επιτροπή επισημαίνει την ελαφρά πτωτική εξέλιξη 
του ποσοστού σφάλματος όσον αφορά το ΕΓΤΠΑ (από 
8,4 % το 2011 σε 7,9 % το 2013).
Αυτό το ποσοστό σφάλματος είναι υψηλότερο από 
τα επιμέρους ποσοστά που δημοσιεύονται κάθε έτος 
από το ΕΕΣ στο κεφάλαιο 4 της ετήσιας έκθεσης. 
Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η παρούσα ανάλυση 
καλύπτει 461 πράξεις από σύνολο 532 πράξεων για 
τα τρία έτη (που περιλαμβάνουν τις πολιτικές υγείας, 
περιβάλλοντος και αλιείας). Οι 71 πράξεις που δεν 
καλύπτονται από την εν λόγω έκθεση έχουν χαμηλό -
τερο μέσο ποσοστό σφάλματος. Επίσης, η Επιτροπή 
σημειώνει ότι το Συνέδριο καθορίζει το δείγμα και 
υπολογίζει σε ετήσια βάση το ποσοστό σφάλματος σε 
επίπεδο πολιτικής (αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον, 
αλιεία και υγεία).
Η αγροτική ανάπτυξη αντιπροσωπεύει το 90 % των 
δαπανών πολιτικής και, γενικότερα, ενέχει μεγαλύτερη 
πιθανότητα εμφάνισης σφαλμάτων από τους άλλους 
τομείς της ομάδας πολιτικής. Ο πολύπλοκος χαρακτή -
ρας ορισμένων απαιτήσεων επιλεξιμότητας στα μέτρα 
αγροτικής ανάπτυξης διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο 
στο υψηλό επίπεδο ποσοστών σφάλματος.
1 SWD(2013) 244 της 27ης Ιουνίου 2013.Απαντήσεις  
της Επιτροπής
Απαντήσεις της Επιτροπής 48
VIII
Ως προς τα περιορισμένα κίνητρα για τη συμμόρφωση 
των δικαιούχων με τις δεσμεύσεις όσον αφορά τις 
γεωργικές πρακτικές, τα γεωργοπεριβαλλοντικά καθε -
στώτα αντικατοπτρίζουν εκούσιες δεσμεύσεις των 
αγροτών για την παροχή περιβαλλοντικών οφελών 
και δημοσίων αγαθών που υπερβαίνουν τις υποχρε -
ωτικές απαιτήσεις. Ο αντισταθμιστικός χαρακτήρας 
των γεωργοπεριβαλλοντικών πληρωμών (που καλύ -
πτουν τα πραγματοποιηθέντα έξοδα και το διαφυγόν 
εισόδημα) δεν συνεπάγεται άμεσα οικονομικά οφέλη 
για τους αγρότες, μολονότι αυτά δεν αποκλείονται 
μακροπρόθεσμα.
Όσον αφορά το «χαμηλό» ποσοστό ελέγχου των 
δεσμεύσεων, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, 
όπου οι επιτόπιοι έλεγχοι αποκαλύπτουν σημαντική 
έλλειψη συμμόρφωσης, το κράτος μέλος είναι υπο -
χρεωμένο να αυξήσει το ποσοστό των δικαιούχων που 
ελέγχονται επιτόπου. Η ορθή εφαρμογή των ανωτέρω 
εξακριβώνεται κατά τους ελέγχους συμμόρφωσης που 
διενεργεί η Επιτροπή.
Το ποσοστό ελέγχου για τις δεσμεύσεις όσον αφορά 
τις γεωργικές πρακτικές καθορίζεται σε 100 % για τους 
διοικητικούς ελέγχους και σε 5 % για τους επιτόπιους 
ελέγχους. Το κόστος της διαχείρισης και των ελέγχων 
που δημοσιεύθηκε στην ΕΕΔ για το 2013 ανέρχεται σε 
4 δισεκατομμύρια ευρώ για ολόκληρη την κοινή γεωρ -
γική πολιτική (ΚΓΠ). Επομένως, θα πρέπει να δοθεί 
έμφαση στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των 
ελέγχων και όχι στην αύξησή τους.
Όσον αφορά τις κυρώσεις, η Επιτροπή εκτιμά ότι 
μολονότι οι κυρώσεις για τη μη συμμόρφωση πρέπει 
να είναι αναλογικές, αυτές θα πρέπει να εξακολουθούν 
να αποτελούν αποτρεπτικό εργαλείο.Γ ια την περίοδο 2014-2020, η Επιτροπή έχει ήδη 
παρουσιάσει κατευθυντήριες γραμμές για τους 
επαγγελματίες με στόχο την αποφυγή των κοινών 
σφαλμάτων στα έργα των ευρωπαϊκών διαρθρωτικών 
και επενδυτικών ταμείων. Οι κατευθυντήριες αυτές 
γραμμές παρουσιάστηκαν στις διαχειριστικές αρχές 
και στους οργανισμούς πληρωμών στο σεμινάριο για 
το ποσοστό σφάλματος που πραγματοποιήθηκε τον 
Οκτώβριο του 2014.
VI
Οι σημαντικές ελλείψεις σχετικά με το μέτρο για τη 
στήριξη της μεταποίησης γεωργικών προϊόντων 
παρακολουθούνται στο πλαίσιο των διαδικασιών για 
τη συμμόρφωση με τους ελέγχους.
Όσον αφορά τις εκ προθέσεως παραβάσεις, η Επι -
τροπή εφαρμόζει στρατηγική για την καταπολέμηση 
της απάτης και διοργανώνει ειδικά σεμινάρια σε διά -
φορα κράτη μέλη.
Η Επιτροπή συμμερίζεται αυτό το συμπέρασμα.
Η Επιτροπή θα συνεχίσει να απευθύνει στα κράτη 
μέλη συστάσεις και κατευθυντήριες γραμμές, καθώς 
και να διαδίδει τις βέλτιστες πρακτικές για τη βελτίωση 
του συστήματος ελέγχου ώστε να αποφεύγονται τα 
σφάλματα.
Περαιτέρω, οι οργανισμοί πληρωμών πρέπει να 
συμμορφώνονται με τα κριτήρια διαπίστευσης που 
θεσπίζονται στο παράρτημα Ι του κανονισμού (ΕΕ) 
αριθ. 907/2014 (πρόγραμμα 2014-2020) πριν από τη 
διενέργεια των πληρωμών. Οι υπηρεσίες της Επιτρο -
πής επανεξετάζουν τη διαπίστευση μέσω των εκ των 
υστέρων ελέγχων.
Απαντήσεις της Επιτροπής 49
Περαιτέρω, η Επιτροπή έχει ήδη παρουσιάσει στα κράτη 
μέλη ειδικές κατευθυντήριες γραμμές για τις δημόσιες 
συμβάσεις και τα γεωργο -περιβαλλοντικο -κλιματικά 
μέτρα, μεταξύ άλλων και για διπλή χρηματοδότηση.
Η εσκεμμένη παράκαμψη των κανόνων αποτελεί μέρος 
της στρατηγικής για την καταπολέμηση τη απάτης και σε 
διάφορα κράτη μέλη διοργανώνονται σεμινάρια σχετικά 
με το θέμα αυτό.
XI β)
Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση αυτή. Επί του 
παρόντος, η Επιτροπή εκτιμά την ελεγξιμότητα και την 
επαληθευσιμότητα των νέων προγραμμάτων και θα εγεί -
ρει το θέμα τυχόν ελλείψεων στο πλαίσιο των επιτροπών 
παρακολούθησης και των συνεδριάσεων ετήσιας επανε -
ξέτασης με τις διαχειριστικές αρχές.
Επιπλέον, θα παρακολουθούνται στενά οι διαπιστώσεις 
ελέγχου για την ανίχνευση και διόρθωση οποιασδή -
ποτε πηγής σφάλματος που μπορεί να αποδοθεί στους 
εθνικούς εκτελεστικούς κανόνες, και θα ζητούνται άμεσες 
τροποποιήσεις εάν απαιτείται.
Τα διδάγματα που αντλούνται από την εκτέλεση των 
προγραμμάτων και από τους σχετικούς εθνικούς κανό -
νες θα ανταλλάσσονται μέσω του ευρωπαϊκού δικτύου 
αγροτικής ανάπτυξης (ΕΔΑΑ) και ειδικών σεμιναρίων για 
τα ποσοστά σφάλματος.
XI γ)
Η Επιτροπή αποδέχεται εν μέρει τη σύσταση διότι δεν 
μπορεί να προδικάσει την εμβέλεια και το αποτέλεσμα 
της εν λόγω ανάλυσης ή των μελλοντικών επιλογών 
πολιτικής από τους νομοθέτες για την επόμενη περίοδο 
προγραμματισμού.IX
Η κατάρτιση των σχεδίων δράσης είχε σχεδιαστεί ως 
προληπτική διαδικασία δυνάμει του εγγράφου εργα -
σίας των υπηρεσιών της Επιτροπής SWD(2013) 244, 
που βασίστηκε στην αυτοαξιολόγηση των κρατών 
μελών όσον αφορά τις βασικές αιτίες που είχαν αντί -
κτυπο στα ποσοστά σφάλματος. Στη διαδικασία αυτή 
σταδιακά ενσωματώθηκε η κατασταλτική προσέγγιση, 
με τον συστηματικό συνυπολογισμό των διαπιστώ -
σεων ελέγχου και την πρόταση ειδικών διορθωτικών 
δράσεων. Η διττή προσέγγιση (προληπτική και κατα -
σταλτική) αποτελεί ακόμα τμήμα του εγχειρήματος. 
Η τελευταία επικαιροποίηση των σχεδίων δράσης 
καταδεικνύει ότι σχεδόν το 50 % των δράσεων είχε ως 
αφετηρία συγκεκριμένες διαπιστώσεις ελέγχου του 
Συνεδρίου ή της Επιτροπής, ενώ το υπόλοιπο μισό 
βασίστηκε στην αυτοαξιολόγηση των κρατών μελών.
Περαιτέρω, η εκ των προτέρων εκτίμηση της επαλη -
θευσιμότητας και ελεγξιμότητας όλων των μέτρων 
που περιλαμβάνονται στα προγράμματα αγροτικής 
ανάπτυξης της περιόδου 2014-2020 εξετάζει επίσης 
τον κίνδυνο του ποσοστού σφάλματος στο πλαίσιο 
προληπτικής προσέγγισης.
X
Η Επιτροπή συμμερίζεται την άποψη ότι είναι σημα -
ντική η επίτευξη της ενδεδειγμένης ισορροπίας 
μεταξύ, αφενός, του αριθμού και της πολυπλοκότητας 
των κανόνων, και αφετέρου, της ταυτόχρονης δια -
σφάλισης της νομιμότητας και κανονικότητας των 
δαπανών.
XI α)
Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση. Τα ειδικά ζητή -
ματα που εγείρονται από το Συνέδριο θα πρέπει να 
αντιμετωπιστούν μόνο στο πλαίσιο των σχεδίων δρά -
σης εάν έχουν διαπιστωθεί ελλείψεις. Η Επιτροπή ανα -
γνωρίζει τη σημασία των κατευθυντήριων γραμμών σε 
συνάρτηση με τις τρεις βασικές αιτίες σφαλμάτων και 
τη διάδοση των βέλτιστων πρακτικών. Το θέμα αυτό 
θα διερευνηθεί από το ευρωπαϊκό δίκτυο αγροτικής 
ανάπτυξης και τα σεμινάρια.
Απαντήσεις της Επιτροπής 50
Αυτό το ποσοστό σφάλματος είναι υψηλότερο από 
τα επιμέρους ποσοστά που δημοσιεύονται κάθε έτος 
από το ΕΕΣ στο κεφάλαιο 4 της ετήσιας έκθεσης. 
Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η παρούσα ανάλυση 
καλύπτει 461 πράξεις από σύνολο 532 πράξεων για 
τα τρία έτη (που περιλαμβάνουν τις πολιτικές υγείας, 
περιβάλλοντος και αλιείας). Οι 71 πράξεις που δεν 
καλύπτονται από την εν λόγω έκθεση έχουν χαμηλό -
τερο μέσο ποσοστό σφάλματος. Επίσης, η Επιτροπή 
σημειώνει ότι το Συνέδριο καθορίζει το δείγμα και 
υπολογίζει σε ετήσια βάση το ποσοστό σφάλματος σε 
επίπεδο πολιτικής (αγροτική ανάπτυξη, περιβάλλον, 
αλιεία και υγεία).
Η αγροτική ανάπτυξη αντιπροσωπεύει το 90 % των 
δαπανών πολιτικής και, γενικότερα, ενέχει μεγαλύτερη 
πιθανότητα εμφάνισης σφαλμάτων από ό,τι οι άλλοι 
τομείς της ομάδας πολιτικής. Ο πολύπλοκος χαρακτή -
ρας ορισμένων απαιτήσεων επιλεξιμότητας στα μέτρα 
αγροτικής ανάπτυξης διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο 
στο υψηλό επίπεδο ποσοστών σφάλματος.
05
Τα ποσοστά σφάλματος δεν συνεπάγονται αναγκαία 
τη μη επίτευξη των στόχων πολιτικής, η οποία θα 
μπορούσε να διαπιστωθεί μόνο με την αξιολόγηση 
των επιδόσεων των στηριζόμενων πράξεων. Γ ια την 
επίτευξη των στόχων της πολιτικής όσον αφορά την 
αγροτική ανάπτυξη είναι αναπόφευκτο να υπάρ -
χει ένας ορισμένος βαθμός πολυπλοκότητας στην 
εκτέλεση της πολιτικής, λαμβανομένων υπόψη των 
φιλόδοξων στόχων της αγροτικής ανάπτυξης (ΑΑ). 
Ενόψει αυτού, πρέπει να αναγνωριστεί ότι θα είναι 
πολύ δύσκολη η επίτευξη ποσοστού σφάλματος ίσου 
ή μικρότερου από το 2 % χωρίς τη χρησιμοποίηση μη 
εύλογων πόρων ελέγχου με απαγορευτικό κόστος.Το 2017 η Επιτροπή θα εκπονήσει στρατηγική έκθεση 
για το Ταμείο, στην οποία θα συνοψίζονται οι ετήσιες 
εκθέσεις προόδου που υποβάλλονται από τα κράτη 
μέλη (άρθρο 53 του κανονισμού  (ΕΕ) αριθ. 1303/2013). 
Περαιτέρω, η Επιτροπή και τα κράτη μέλη θα αξιολο -
γήσουν τις επιδόσεις των προγραμμάτων αγροτικής 
ανάπτυξης κατά τη διάρκεια της διαδικασίας επανε -
ξέτασης που προβλέπεται στο άρθρο 21 του κανονι -
σμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013. Ενόψει αυτών και άλλων 
αποδεικτικών στοιχείων (π.χ. διαπιστώσεων ελέγχου), 
η Επιτροπή θα αξιολογήσει τον σχεδιασμό της πολιτι -
κής και την ενδεχόμενη ανάγκη υποβολής προτάσεων 
για την επόμενη περίοδο προγραμματισμού.
Στο τέλος της περιόδου προγραμματισμού, η Επι -
τροπή θα πραγματοποιήσει διεξοδική ανάλυση της 
συνεχιζόμενης ανάγκης για κάθε μέτρο στήριξης πριν 
από την υποβολή πρότασης για την επόμενη περίοδο 
προγραμματισμού όπως συνέβη και για την παρούσα 
περίοδο.
Η Επιτροπή συμφωνεί ότι οι διοικητικοί έλεγχοι θα 
πρέπει να χρησιμοποιούνται όπου αυτό είναι δυνατό, 
μολονότι επισημαίνει ότι στις περισσότερες περιπτώ -
σεις αυτό δεν είναι εφικτό για τις γεωργοπεριβαλλο -
ντικές πράξεις.
Εισαγωγή
01
Η ΕΕ διέθεσε 96 δισεκατομμύρια ευρώ και τα ΚΜ 
συνεισέφεραν 55  δισεκατομμύρια  ευρώ.
04
Το Συνέδριο αναφέρει ότι το μέσο ποσοστό σφάλ -
ματος για την περίοδο 2011-2013 όσον αφορά την 
αγροτική ανάπτυξη ανέρχεται στο 8,2 %. Ωστόσο, 
η Επιτροπή επισημαίνει την ελαφρά πτωτική εξέλιξη 
του ποσοστού σφάλματος όσον αφορά το ΕΓΤΠΑ (από 
8,4 % το 2011 σε 7,9 % το 2013).
Απαντήσεις της Επιτροπής 51
Οι δημόσιες συμβάσεις αποτελούν ένα από τα κεντρικά 
στοιχεία των σχεδίων δράσης για την αγροτική 
ανάπτυξη.
Ωστόσο, θα πρέπει να σημειωθεί ότι η μη συμμόρ -
φωση των δημοσίων συμβάσεων δεν σημαίνει απαραί -
τητα ότι το 100 % των σχετικών δαπανών δεν είναι επι -
λέξιμες. Το ίδιο το έργο μπορεί να επιτύχει τον στόχο 
του και να αποφέρει πραγματική προστιθέμενη αξία.
Επιπλέον, στις 19 Δεκεμβρίου 2013, η Επιτροπή ενέ -
κρινε νέες κατευθυντήριες γραμμές για τον καθορισμό 
των δημοσιονομικών διορθώσεων που πρέπει να 
επέλθουν στις δαπάνες οι οποίες χρηματοδοτούνται 
στο πλαίσιο της επιμερισμένης διαχείρισης, λόγω μη 
συμμόρφωσης με τους κανόνες των δημοσίων συμβά -
σεων2. Σύμφωνα με αυτές τις κατευθυντήριες γραμμές, 
η μη τήρηση των κανόνων δημοσίων συμβάσεων πρέ -
πει να κριθεί με βάση την αρχή της αναλογικότητας.
Ένα έγγραφο καθοδήγησης για τις πλέον κοινές παρα -
τυπίες στη διαχείριση των ευρωπαϊκών διαρθρωτικών 
και επενδυτικών ταμείων έχει ήδη παρουσιαστεί στα 
κράτη μέλη (4ο Σεμινάριο για το ποσοστό σφάλματος, 
Οκτώβριος 2014).
27
Όσον αφορά τον πίνακα 1:
Ρουμανία : Το αναφερθέν σφάλμα εντοπίστηκε από το 
ΕΕΣ στη δήλωση αξιοπιστίας του 2012. Το ρουμανικό 
σχέδιο δράσης για το ποσοστό σφάλματος περιλαμ -
βάνει μέτρα για την αντιμετώπιση των αδυναμιών στις 
διαδικασίες δημοσίων συμβάσεων.
Κάτω Χώρες : Οι κανόνες για τις δημόσιες συμβάσεις 
ανακλήθηκαν από την επαρχία το 2012, με αναδρομική 
ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2010. Ωστόσο, ο κανόνας 
αυτός δεν θα έπρεπε να έχει εφαρμοστεί στην εν λόγω 
υπόθεση. Η Επιτροπή παρακολουθεί την υπόθεση αυτή 
μαζί με το κράτος μέλος.
Γερμανία (Βραδεμβούργιο–Βερολίνο) : Δεδομένου ότι 
οι τελευταίες αναλήψεις υποχρεώσεων για την ευρυ -
ζωνική πρόσβαση μπορούσαν να γίνουν το 2012, δεν 
μπορούσαν να εφαρμοστούν περαιτέρω προληπτικές 
και διορθωτικές ενέργειες. Γ ια την περίοδο 2014-2020 
δεν προβλέπεται πλέον στήριξη για την ευρυζωνική 
πρόσβαση.
2 Απόφαση C(2013) 9527 της Επιτροπής.Είδη και συχνότητα των διαπιστω -θέντων σφαλμάτων
12
Όσον αφορά τα είδη των σφαλμάτων που εντοπίστη -
καν από το Συνέδριο, οφείλει να σημειωθεί ότι κατά 
τη διάρκεια των ιδίων ελέγχων της Επιτροπής για τα 
επενδυτικά μέτρα και τα συνδεόμενα με την έκταση 
καθεστώτα διαπιστώθηκαν ελλείψεις παρόμοιες με 
εκείνες που εντοπίστηκαν από το Ελεγκτικό Συνέδριο. 
Στα οικεία κράτη μέλη έχουν επιβληθεί δημοσιονομι -
κές διορθώσεις (ή διενεργούνται διαδικασίες εκκα -
θάρισης ως προς τη συμμόρφωση προκειμένου να 
γίνουν οι εν λόγω διορθώσεις) για την προστασία του 
προϋπολογισμού της ΕΕ. Περαιτέρω, όπου διαπιστώ -
νονται ελλείψεις, ζητείται από τα οικεία κράτη μέλη να 
λάβουν διορθωτικά μέτρα.
14
Η πολιτική αγροτικής ανάπτυξης εφαρμόζεται μέσω 
εθνικού ή περιφερειακού προγράμματος αγροτικής 
ανάπτυξης. Η πλειονότητα των σφαλμάτων αφορά 
τους ειδικούς όρους που θεσπίζονται στα προγράμ -
ματα και στους άλλους εθνικούς κανόνες. Αυτοί είναι 
αναγκαίοι για την εφαρμογή της πολιτικής, αλλά για 
τα κράτη μέλη το πρόβλημα έγκειται στον περιορισμό 
αυτών των εθνικών κανόνων στους απολύτως απαραί -
τητους για την επίτευξη των στόχων της πολιτικής.
Γ ια την περίοδο προγραμματισμού 2014-2020 όλα τα 
προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης απαιτείται να 
συμπεριλαμβάνουν εκ των προτέρων εκτίμηση για την 
επαληθευσιμότητα και την ελεγξιμότητα των μέτρων, 
που διενεργείται από κοινού από τη διαχειριστική 
αρχή και τον οργανισμό πληρωμών.
Παρατηρήσεις
26
Κατά τη διάρκεια των ιδίων ελέγχων η Επιτροπή δια -
πίστωσε επίσης ελλείψεις σχετικά με τις διαδικασίες 
δημοσίων συμβάσεων. Έχουν ήδη γίνει δημοσιονομι -
κές διορθώσεις για το θέμα αυτό.
Απαντήσεις της Επιτροπής 52
40
Η Επιτροπή θέλει να σημειώσει ότι οι σχετικές με περι -
πτώσεις απάτης δαπάνες στον τομέα της αγροτικής 
ανάπτυξης που ανιχνεύθηκαν και αναφέρθηκαν από 
τα κράτη μέλη ανέρχονται σε ποσοστό 0,11 %3.
43
Κατά τη διάρκεια των ιδίων ελέγχων η Επιτροπή δια -
πίστωσε επίσης αδυναμίες κατά την επαλήθευση του 
κριτηρίου για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) και 
τη τήρηση των δεόντων διαδικασιών για τις ιδιωτικές 
συμβάσεις. Όταν διαπιστώθηκαν ελλείψεις επιβλήθη -
καν καθαρές δημοσιονομικές διορθώσεις στα οικεία 
κράτη μέλη (ή διενεργούνται διαδικασίες εκκαθάρισης 
ως προς τη συμμόρφωση προκειμένου να γίνουν οι 
εν λόγω διορθώσεις) για την προστασία του προϋπο -
λογισμού της ΕΕ. Περαιτέρω, ζητήθηκε από τα οικεία 
κράτη μέλη να λάβουν διορθωτικά μέτρα.
Στο τρέχον νομικό πλαίσιο 2014-2020, δεν υπάρχουν 
όρια για το μέγεθος της εταιρείας προκειμένου να γίνει 
δικαιούχος στήριξης βάσει των επενδύσεων σε υλικά 
στοιχεία ενεργητικού. Τα κράτη μέλη μπορούν να 
διοχετεύουν τη στήριξη σε συγκεκριμένους δικαιού -
χους μετά τα συμπεράσματα της ανάλυσης ΠΑΕΑ και 
την εκτίμηση αναγκών. Αυτές οι περαιτέρω απαιτήσεις 
πρέπει να είναι ελέγξιμες και επαληθεύσιμες.
46
Παρόμοιες διατάξεις θα εφαρμόζονται κατά την περί -
οδο 2014-2020.
48
Η Επιτροπή συμμερίζεται την άποψη ότι οι εθνικές 
αρχές θα μπορούσαν να έχουν εντοπίσει πολλά από 
τα σφάλματα που διαπίστωσε το Ελεγκτικό Συνέδριο. 
Οι κανόνες της ΚΓΠ παρέχουν στα κράτη μέλη όλα τα 
αναγκαία μέσα για τον μετριασμό των περισσότερων 
από τους κινδύνους σφάλματος.
Η Επιτροπή θα συνεχίσει να απευθύνει στα κράτη μέλη 
συστάσεις και κατευθυντήριες γραμμές, καθώς και να 
διαδίδει βέλτιστες πρακτικές για τη βελτίωση του συστή -
ματος ελέγχου προκειμένου να αποφύγει σφάλματα.
3  Έκθεση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το 
Συμβούλιο: Προστασία των οικονομικών συμφερόντων της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης — Καταπολέμηση της απάτης Ετήσια 
έκθεση για το 2013 (COM(2014) 474 final).Πλαίσιο 2
Η Σουηδία περιέλαβε «τις δημόσιες συμβάσεις» στις 
βασικές αιτίες των σφαλμάτων και των διορθωτικών 
και προληπτικών μέτρων στο σχέδιο δράσης της για 
το ποσοστό σφάλματος.
32
Οι αδυναμίες που απαριθμούνται στον πίνακα 2 
καλύπτονται στα αντίστοιχα σχέδια δράσης που απο -
βλέπουν στη βελτίωση του συστήματος διοικητικού 
ελέγχου.
35
Η Επιτροπή συμμερίζεται την άποψη ότι η απλού -
στευση δεν θα πρέπει να εμποδίζει τις αρχές της 
χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης.
Το νέο νομικό πλαίσιο για την ΚΓΠ της περιόδου 2014-
2020 περιλαμβάνει παράγοντες απλούστευσης που 
δεν επηρεάζουν αρνητικά τη χρηστή δημοσιονομική 
διαχείριση (π.χ. κατ’ αποκοπή ποσά, τυποποιημένο 
κόστος). Το άρθρο 60 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 
1305/2013 ορίζει ότι μόνο οι δαπάνες για επενδύσεις 
που πραγματοποιήθηκαν μετά την αίτηση στήριξης 
θα είναι επιλέξιμες.
Πλαίσιο 3
Οι αδυναμίες αυτές καλύπτονται στα αντίστοιχα 
σχέδια δράσης που αποβλέπουν στη βελτίωση του 
συστήματος διοικητικού ελέγχου.
Αυτό δεν είναι πλέον δυνατό βάσει του νέου νομικού 
πλαισίου. Βλέπε απάντηση στο σημείο 35.
38
Η κατ’ αποκοπή πληρωμή, όπως στην περίπτωση 
της στήριξης νέων γεωργών, μπορεί να μην αντα -
ποκρίνεται στους στόχους πολιτικής άλλων μέτρων. 
Επομένως, η απλούστευση της εφαρμογής πρέπει να 
διασφαλίζει την κατάλληλη ισορροπία μεταξύ της επί -
τευξης των στόχων πολιτικής και της χρηστής δημο -
σιονομικής ισορροπίας. Το όφελος από τη μείωση του 
ποσοστού σφάλματος δεν θα πρέπει να αποτελεί τον 
μόνο παράγοντα που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη.
Απαντήσεις της Επιτροπής 53
62
Όσον αφορά το «χαμηλό» ποσοστό ελέγχου των 
γεωργοπεριβαλλοντικών δεσμεύσεων, σύμφωνα με 
την ισχύουσα νομοθεσία, όπου οι επιτόπιοι έλεγχοι 
αποκαλύπτουν σημαντική έλλειψη συμμόρφωσης 
στο πλαίσιο συγκεκριμένου καθεστώτος ενίσχυσης 
ή μέτρου στήριξης ή σε περιφέρεια ή τμήμα περιφέ -
ρειας, το κράτος μέλος είναι υποχρεωμένο να αυξήσει 
το ποσοστό των δικαιούχων που ελέγχονται επιτόπου.
Ανάλογα με το κράτος μέλος και το επιμέρους μέτρο, 
το πραγματικό ποσοστό επιτόπιου ελέγχου θα 
μπορούσε να είναι μεγαλύτερο από το 5 %. Η ορθή 
εφαρμογή του εξακριβώνεται κατά τους ελέγχους 
συμμόρφωσης που διενεργεί η Επιτροπή.
Όλα τα κριτήρια επιλεξιμότητας, οι δεσμεύσεις και 
οι άλλες υποχρεώσεις πρέπει να ελέγχονται κατά τη 
διάρκεια του επιτόπιου ελέγχου. Αν κάτι από αυτά 
δεν μπορεί να ελεγχθεί κατά τη στιγμή του επιτόπιου 
ελέγχου, θα οργανωθεί δεύτερη επίσκεψη.
63
Σύμφωνα με τις εφαρμοστέες νομικές πράξεις, οι διοι -
κητικοί έλεγχοι πρέπει να καλύπτουν όλα τα στοιχεία 
για τα οποία είναι δυνατός και κατάλληλος ο έλεγχος 
με διοικητικά μέσα (συμπεριλαμβανομένης της τήρη -
σης των γεωργοπεριβαλλοντικών δεσμεύσεων).
Κατά τους ελέγχους συμμόρφωσης που διενεργεί, 
η Επιτροπή εξακριβώνει επίσης κατά πόσον οι έλεγ -
χοι θα μπορούσαν να γίνουν με διοικητικό τρόπο 
επιπλέον του επιτόπιου ελέγχου. Όπου είναι σκόπιμο, 
εκδίδονται συστάσεις προς τα κράτη μέλη και εφαρ -
μόζονται δημοσιονομικές διορθώσεις.
Επιπλέον, το νέο νομικό πλαίσιο για την ΚΓΠ 2014-2020 
περιλαμβάνει διατάξεις που απαιτούν από τα κράτη 
μέλη να διασφαλίσουν ότι όλα τα μέτρα αγροτικής 
ανάπτυξης που σκοπεύουν να υλοποιήσουν είναι επα -
ληθεύσιμα και ελέγξιμα. Η εκ των προτέρων εκτίμηση 
της επαληθευσιμότητας και της ελεγξιμότητας των 
μέτρων πρέπει να συμπεριλαμβάνεται στο πρόγραμμα 
αγροτικής ανάπτυξης.Πλαίσιο 5
Οι αδυναμίες αυτές καλύπτονται στα αντίστοιχα 
σχέδια δράσης που αποβλέπουν στη βελτίωση του 
συστήματος διοικητικού ελέγχου.
51
Κατά τη διάρκεια των ιδίων ελέγχων η Επιτροπή διαπί -
στωσε επίσης αδυναμίες σχετικά με τη διενέργεια των 
διοικητικών ελέγχων. Ζητήθηκε από τα οικεία κράτη 
μέλη να λάβουν διορθωτικά μέτρα και επιβλήθηκαν 
δημοσιονομικές διορθώσεις, όταν χρειαζόταν.
57
Κατά τη διάρκεια των ιδίων ελέγχων η Επιτροπή διαπί -
στωσε επίσης αδυναμίες σχετικά με την επαλήθευση 
των γεωργοπεριβαλλοντικών δεσμεύσεων και ζητή -
θηκε από τα οικεία κράτη μέλη να λάβουν διορθωτικά 
μέτρα. Επιπλέον επιβλήθηκαν δημοσιονομικές διορ -
θώσεις στα οικεία κράτη μέλη, όταν χρειαζόταν.
Πλαίσιο 7
Οι ελλείψεις στη Μάλτα οφείλονται σε μεγάλο βαθμό 
στο γεγονός ότι οι δικαιούχοι του γεωργοπεριβαλλο -
ντικού μέτρου στήριξης δεν τηρούν τις δεσμεύσεις. Οι 
διοικητικές υπηρεσίες της Μάλτας ανέλαβαν πολλές 
εστιασμένες δράσεις ενημέρωσης και παρείχαν εξατο -
μικευμένη κατάρτιση σε ορισμένους δικαιούχους.
59
Τα γεωργοπεριβαλλοντικά καθεστώτα αντικατο -
πτρίζουν εκούσιες δεσμεύσεις των αγροτών για την 
παροχή περιβαλλοντικών οφελών και περιβαλλοντι -
κών δημοσίων αγαθών που υπερβαίνουν τις υποχρε -
ωτικές απαιτήσεις. Ο αντισταθμιστικός χαρακτήρας 
των γεωργοπεριβαλλοντικών πληρωμών (που καλύ -
πτουν τα πραγματοποιηθέντα έξοδα και το διαφυγόν 
εισόδημα) δεν συνεπάγεται άμεσα οικονομικά οφέλη 
για τους αγρότες, μολονότι αυτά δεν αποκλείονται 
μακροπρόθεσμα.
Απαντήσεις της Επιτροπής 54
Η Επιτροπή θα συνεχίζει να παρακολουθεί την εφαρ -
μογή των σχεδίων δράσης τόσο από την άποψη των 
ελέγχων όσο και από επιχειρησιακή άποψη, μέσω 
διμερών συνεδριάσεων, επιτροπών παρακολούθησης 
και ετήσιων συνεδριάσεων επανεξέτασης.
75
Οι εξουσίες της Επιτροπής ενισχύθηκαν με τον νέο 
κανονισμό για την ΚΓΠ (ΕΕ) αριθ. 1306/2013. Το άρθρο 
41, παράγραφος 2, προβλέπει ότι οι ενδιάμεσες πλη -
ρωμές στο κράτος μέλος μπορούν να ανασταλούν 
ή να μειωθούν όταν διαπιστωθεί ότι βασικά στοιχεία 
του εθνικού συστήματος ελέγχου δεν εφαρμόζονται 
ουσιαστικά ή όταν τα αναγκαία διορθωτικά μέτρα 
δεν έχουν εφαρμοστεί. Το άρθρο 36, παράγραφος 7, 
προβλέπει τη διακοπή των ενδιάμεσων πληρωμών ως 
πρώτο γρήγορο και κατασταλτικό εργαλείο σε περί -
πτωση ανησυχιών για τη νομιμότητα και την κανονικό -
τητα των πληρωμών.
Περαιτέρω, για την αποφυγή των δημοσιονομικών 
διορθώσεων, κάθε οργανισμός πληρωμών για τον 
οποίο έχουν διατυπωθεί επιφυλάξεις στην ετήσια 
έκθεση δραστηριοτήτων της ΓΔ AGRI θα πρέπει να 
ενεργήσει πάραυτα.
Η Επιτροπή θεωρεί ότι, μολονότι οι κυρώσεις για 
μη συμμόρφωση πρέπει να είναι αναλογικές, αυτές 
πρέπει να εξακολουθούν να αποτελούν αποτρεπτικό 
εργαλείο.
76
Οι διαπιστώσεις ελέγχου ακολουθήθηκαν περισσό -
τερο συστηματικά στις τελευταίες επικαιροποιήσεις 
των σχεδίων δράσης (Σεπτέμβριος του 2014). Τα 
κράτη μέλη έπρεπε να λάβουν υπόψη τις διαπιστώσεις 
ελέγχου του Συνεδρίου και της Επιτροπής σε πολύ 
μεγαλύτερο βαθμό. Πράγματι, το 46 % των δράσεων 
που παρουσιάστηκαν από τα κράτη μέλη αντιστοι -
χούσαν σε συγκεκριμένες διαπιστώσεις ελέγχου, εκ 
των οποίων το 50 % προήλθε από τις εκθέσεις του 
Συνεδρίου.
Επίσης, θα πρέπει να σημειωθεί ότι όλες οι σημαντικές 
υποθέσεις που αναφέρθηκαν από το Συνέδριο παρα -
κολουθούνται από την Επιτροπή, μεταξύ άλλων με 
διαδικασία συμμόρφωσης, όπου απαιτείται.64
Η Επιτροπή θεωρεί ότι, μολονότι οι κυρώσεις για 
μη συμμόρφωση πρέπει να είναι αναλογικές, αυτές 
πρέπει να εξακολουθούν να αποτελούν αποτρεπτικό 
εργαλείο.
Βάσει του νέου νομικού πλαισίου, η επανάληψη πρέπει 
να ληφθεί επίσης υπόψη κατά τον υπολογισμό της μεί -
ωσης. Εναπόκειται στα κράτη μέλη να καθορίσουν την 
πραγματική εφαρμογή των κριτηρίων που περιλαμβά -
νονται στο νομικό κείμενο, καθώς και τα συγκεκριμένα 
ποσοστά και ποσά.
65
Σε περίπτωση σοβαρής μη συμμόρφωσης με τις 
δεσμεύσεις, ο δικαιούχος πρέπει να αποκλείεται από 
τη στήριξη κατά τη διάρκεια του έτους της διαπίστω -
σης και του επόμενου έτους.
Πλαίσιο 10
Οι αδυναμίες αυτές καλύπτονται στα αντίστοιχα 
σχέδια δράσης που αποβλέπουν στη βελτίωση του 
συστήματος διοικητικού ελέγχου.
74
Από το 2012 η Επιτροπή αντιμετωπίζει το ζήτημα του 
υψηλού ποσοστού σφάλματος απαιτώντας από τα 
κράτη μέλη εθνικά σχέδια δράσης και παρακολουθώ -
ντας την εφαρμογή τους. Με βάση την κτηθείσα πείρα 
και τις συστάσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου, αυτά 
τα σχέδια δράσης βελτιώθηκαν με την πάροδο του 
χρόνου.
Τα αναμενόμενα αποτελέσματα όλων των δράσεων 
δεν θα είναι πάντα ορατά σε βραχυπρόθεσμο ορί -
ζοντα, ιδίως όσον αφορά μέτρα που υλοποιούνται 
με πολυετείς δεσμεύσεις. Ωστόσο, τα πρώτα αποτε -
λέσματα των κοινών προσπαθειών της Επιτροπής 
και των κρατών μελών για τη μείωση των ποσοστών 
σφάλματος μέσω της εφαρμογής των σχεδίων δράσης 
μπορούν ήδη να γίνουν ορατά στο χαμηλότερο ποσο -
στό σφάλματος όσον αφορά τον τομέα της αγροτικής 
ανάπτυξης το 2013.
Απαντήσεις της Επιτροπής 55
80
Οι ελλείψεις που καταδείχθηκαν μέσω των διαπιστώ -
σεων ελέγχου παρακολουθούνται από την Επιτροπή 
και ζητείται συστηματικά από τα κράτη μέλη να τις 
αντιμετωπίσουν στα σχέδια δράσης τους.
81
Το γεγονός ότι τα κράτη μέλη διενέργησαν εκ των 
προτέρων εκτίμηση της επαληθευσιμότητας και της 
ελεγξιμότητας των μέτρων (προληπτικά), μαζί με τη 
στενότερη παρακολούθηση των διαπιστώσεων ελέγ -
χου, θα επιτρέψει τη βελτίωση της αποτελεσματικό -
τητας των σχεδίων δράσης, όπως καταδείχθηκε στην 
επικαιροποίηση του Οκτωβρίου 2014.
90
Η αλλαγή που αναφέρεται από το Συνέδριο καθιερώ -
θηκε διότι το κόστος της εφαρμογής των διοικητικών 
ποινών για μικρά ποσά θα μπορούσε να είναι δυσανά -
λογο σε σχέση με τα οφέλη, και να θέτει επομένως σε 
κίνδυνο τη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση.
91
Η Επιτροπή έχει πλήρη επίγνωση της σημασίας των 
επόμενων σταδίων της κανονιστικής διαδικασίας. Από 
την πλευρά αυτή, οι αρμοδιότητες των κρατών μελών 
έχουν ενισχυθεί λόγω της απαίτησης υποβολής εκ των 
προτέρων εκτίμησης της επαληθευσιμότητας και της 
ελεγξιμότητας των προγραμματισμένων μέτρων από 
μέρους τόσο των διαχειριστικών αρχών όσο και των 
οργανισμών πληρωμών. Επιπλέον, η Επιτροπή διαθέτει 
τώρα ενισχυμένα εργαλεία πρόληψης όπως οι αναστο -
λές και οι διακοπές, που θα πρέπει να αποτρέπουν τα 
σφάλματα.
Όπως επιβεβαιώθηκε από το Συνέδριο σ’ αυτή την 
ειδική έκθεση, ο κανονιστικός υπερθεματισμός 
(πρόσθετοι και αδικαιολόγητοι εθνικοί/περιφερειακοί 
κανόνες) έχει περιθωριακό μόνο αντίκτυπο στο ποσο -
στό σφάλματος.77
Στο πλαίσιο της τρίτης επικαιροποίησης των σχεδίων 
δράσης τον Σεπτέμβριο του 2014, ζητήθηκε από τα 
κράτη μέλη να παράσχουν δείκτες παρακολούθησης 
και τα τελευταία γνωστά αποτελέσματα για να βελτιω -
θεί η αποτελεσματικότητα των δράσεων.
78
Οι τέσσερις συνεδριάσεις των κοινών επιτροπών 
για την αγροτική ανάπτυξη και τα γεωργικά ταμεία 
με αποκλειστικό θέμα τα ποσοστά σφάλματος (τα 
σεμινάρια) που έχουν οργανωθεί μέχρι σήμερα, 
αποτελούν συστηματική διαδικασία μέσω της οποίας 
πραγματοποιήθηκε η ανταλλαγή ορθών και καινο -
τόμων πρακτικών. Επιπλέον, θα πρέπει να σημειω -
θεί ότι, εκτός του πλαισίου των σεμιναρίων και των 
δραστηριοτήτων του ΕΔΑΑ, πραγματοποιείται επίσης 
ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών κατά τις επίσημες 
συνεδριάσεις της επιτροπής αγροτικής ανάπτυξης και 
κατά τη διάρκεια των τριών ανά έτος συνεδριάσεων 
των διευθυντών των οργανισμών πληρωμών από όλα 
τα κράτη μέλη.
Από το 2015 το ΕΔΑΑ θα αποτελεί άλλο μέσο διάδο -
σης των βέλτιστων πρακτικών κατά τη διάρκεια της 
περιόδου 2014-2020. Το ΕΔΑΑ θα διοργανώνει ειδικές 
εκδηλώσεις, θα ανταλλάσσει σχετικές πληροφορίες 
και θα καλεί τους ενδιαφερόμενους σε πρωτοβουλίες 
ενίσχυσης της ευαισθητοποίησης.
79
Η Επιτροπή διασφαλίζει τις τακτικές ανταλλαγές από -
ψεων με τα κράτη μέλη για τα ζητήματα που αφορούν 
τα ποσοστά σφάλματος και έχει χορηγήσει πλήρη 
δέσμη εγγράφων κατεύθυνσης για τα μέτρα αγρο -
τικής ανάπτυξης και άλλα σχετικά οριζόντια θέματα 
(π.χ. επιλογές απλουστευμένης απόδοσης δαπανών, 
κανόνες σύναψης δημοσίων συμβάσεων).
Ειδικότερα, το έγγραφο SWD(2013) 244 για τα ποσο -
στά σφάλματος στην αγροτική ανάπτυξη περι -
λάμβανε την κοινή δέσμη των βασικών αιτιών που 
ενδεχομένως μπορεί να αφορούν όλα τα κράτη μέλη, 
τα οποία σε τελική ανάλυση θα πρέπει να καθορίζουν 
από ποιες αιτίες επηρεάζονται και να προβαίνουν στις 
κατάλληλες δράσεις μετριασμού.
Απαντήσεις της Επιτροπής 56
95 — Δεύτερη περίπτωση
Η Επιτροπή συμμερίζεται το συμπέρασμα αυτό.
Η Επιτροπή θα συνεχίσει να απευθύνει στα κράτη μέλη 
συστάσεις και κατευθυντήριες γραμμές, καθώς και να 
διαδίδει βέλτιστες πρακτικές για τη βελτίωση του συστή -
ματος ελέγχου προκειμένου να αποφύγει σφάλματα.
Περαιτέρω, οι οργανισμοί πληρωμών πρέπει να συμμορ -
φώνονται με τα κριτήρια διαπίστευσης που θεσπίζονται 
στο παράρτημα Ι του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 907/2014 
(πρόγραμμα 2014-2020) πριν από τη διενέργεια των 
πληρωμών. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής επανεξετάζουν 
τη διαπίστωση μέσω εκ των υστέρων ελέγχων.
96
Όσον αφορά τα περιορισμένα κίνητρα των δικαιούχων να 
συμμορφωθούν με τις γεωργικές δεσμεύσεις, τα γεωργο -
περιβαλλοντικά καθεστώτα αντικατοπτρίζουν εκούσιες 
δεσμεύσεις των αγροτών για την παροχή περιβαλλο -
ντικών οφελών και δημοσίων αγαθών που υπερβαί -
νουν τις υποχρεωτικές απαιτήσεις. Ο αντισταθμιστικός 
χαρακτήρας των γεωργοπεριβαλλοντικών πληρωμών 
(που καλύπτουν τα πραγματοποιηθέντα έξοδα και το 
διαφυγόν εισόδημα) δεν συνεπάγεται άμεσα οικονομικά 
οφέλη για τους αγρότες, μολονότι αυτά δεν αποκλείονται 
μακροπρόθεσμα.
Όσον αφορά το «χαμηλό» ποσοστό ελέγχου των γεωρ -
γοπεριβαλλοντικών δεσμεύσεων, σύμφωνα με την 
ισχύουσα νομοθεσία, όπου οι επιτόπιοι έλεγχοι αποκα -
λύπτουν σημαντική έλλειψη συμμόρφωσης, το κράτος 
μέλος είναι υποχρεωμένο να αυξήσει το ποσοστό των 
δικαιούχων που ελέγχονται επιτόπου. Η ορθή εφαρμογή 
του εξακριβώνεται κατά τους ελέγχους συμμόρφωσης 
που διενεργεί η Επιτροπή.
Το ποσοστό ελέγχου για τις δεσμεύσεις όσον αφορά 
τις γεωργικές πρακτικές καθορίζεται σε 100 % για τους 
διοικητικούς ελέγχους και σε 5 % για τους επιτόπιους 
ελέγχους. Το κόστος της διαχείρισης και των ελέγχων που 
δημοσιεύθηκε στην ΕΕΔ για το 2013 ανέρχεται σε 4 δισε -
κατομμύρια ευρώ για ολόκληρη την ΚΓΠ. Επομένως, θα 
πρέπει να δοθεί έμφαση στη βελτίωση της αποτελεσματι -
κότητας των ελέγχων και όχι στην αύξησή τους.Συμπεράσματα και συστάσεις
93
Από το 2012 η Επιτροπή αντιμετωπίζει το ζήτημα του 
υψηλού ποσοστού σφάλματος απαιτώντας από τα 
κράτη μέλη εθνικά σχέδια δράσης και παρακολουθώ -
ντας την εφαρμογή τους. Με βάση την κτηθείσα πείρα 
και τις συστάσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου, αυτά 
τα σχέδια δράσης βελτιώθηκαν με την πάροδο του 
χρόνου.
Τα αναμενόμενα αποτελέσματα όλων των δράσεων 
δεν θα είναι πάντα ορατά σε βραχυπρόθεσμο ορί -
ζοντα, ιδίως όσον αφορά μέτρα που υλοποιούνται 
με πολυετείς δεσμεύσεις. Ωστόσο, τα πρώτα αποτε -
λέσματα των κοινών προσπαθειών της Επιτροπής 
και των κρατών μελών για τη μείωση των ποσοστών 
σφάλματος μέσω της εφαρμογής των σχεδίων δράσης 
μπορούν ήδη να γίνουν ορατά στο χαμηλότερο ποσο -
στό σφάλματος στον τομέα της αγροτικής ανάπτυξης 
το 2013.
Η Επιτροπή θα συνεχίσει να παρακολουθεί την εφαρ -
μογή των σχεδίων δράσης τόσο από την άποψη των 
ελέγχων όσο και από επιχειρησιακή άποψη, μέσω 
διμερών συνεδριάσεων, επιτροπών παρακολούθησης 
και ετήσιων συνεδριάσεων επανεξέτασης.
95 — Πρώτη περίπτωση
Στο πλαίσιο ιδίων ελέγχων η Επιτροπή εντόπισε επίσης 
αδυναμίες σχετικά με τα ζητήματα αυτά. Έχουν ήδη 
γίνει σχετικές σημαντικές δημοσιονομικές διορθώσεις.
Οι δημόσιες συμβάσεις και η μη τήρηση των δεσμεύ -
σεων αποτελούν κεντρικά στοιχεία των σχεδίων 
δράσης για την αγροτική ανάπτυξη.
Ωστόσο, θα πρέπει να σημειωθεί ότι η μη συμμόρ -
φωση με τους κανόνες σύναψης δημοσίων συμβά -
σεων δεν συνεπάγεται αναγκαστικά ότι το 100 % των 
σχετικών δαπανών είναι μη επιλέξιμο. Το ίδιο το έργο 
μπορεί να επιτύχει τον στόχο του και να αποφέρει 
πραγματική προστιθέμενη αξία.
Απαντήσεις της Επιτροπής 57
Σύσταση 1 — Δημόσιες συμβάσεις
Η σύσταση απευθύνεται στα κράτη μέλη.
Ωστόσο, η Επιτροπή θα ήθελε να σημειώσει ότι, για 
την περίοδο 2014-2020, έχει ήδη παρουσιάσει κατευ -
θυντήριες γραμμές για τους επαγγελματίες με στόχο 
την αποφυγή των κοινών σφαλμάτων στα έργα των 
ευρωπαϊκών διαρθρωτικών και επενδυτικών ταμείων. 
Οι κατευθυντήριες αυτές γραμμές παρουσιάστηκαν 
στις διαχειριστικές αρχές και στους οργανισμούς πλη -
ρωμών στο σεμινάριο για το ποσοστό σφάλματος που 
πραγματοποιήθηκε τον Οκτώβριο του 2014.
Σύσταση 1 — Εκ προθέσεως παράκαμψη 
των κανόνων
Η Επιτροπή συμφωνεί με τη σύσταση που απευθύνε -
ται στα κράτη μέλη.
Σύσταση 1 — Γεωργοπεριβαλλοντικές 
ενισχύσεις
Η Επιτροπή συμφωνεί με τη σύσταση που απευθύ -
νεται στα κράτη μέλη και θα ήθελε να σημειώσει ότι 
κατά τη διάρκεια των ελέγχων συμμόρφωσης που 
διενεργεί εξακριβώνει συστηματικά κατά πόσον θα 
μπορούσαν να γίνουν διοικητικοί έλεγχοι επιπλέον 
των επιτόπιων ελέγχων. Σε καταφατική περίπτωση, 
εκδίδονται συστάσεις προς τα κράτη μέλη για την 
ενίσχυση της εμβέλειας των διοικητικών ελέγχων και 
εφαρμόζονται δημοσιονομικές διορθώσεις.
Επιπλέον, το νέο νομικό πλαίσιο για την ΚΓΠ 2014-2020 
περιλαμβάνει διατάξεις που απαιτούν από τα κράτη 
μέλη να διασφαλίσουν ότι όλα τα μέτρα αγροτικής 
ανάπτυξης που σκοπεύουν να υλοποιήσουν είναι επα -
ληθεύσιμα και ελέγξιμα.
Όλα τα προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης πρέ -
πει να περιλαμβάνουν εκ των προτέρων εκτίμηση 
της επαληθευσιμότητας και της ελεγξιμότητας των 
μέτρων, μεταξύ άλλων γεωργο -περιβαλλοντικο -κλι-
ματικά μέτρα, πράξεις και συγκεκριμένες δεσμεύσεις. 
Εάν αυτοί οι έλεγχοι δεν είναι ικανοποιητικοί, το 
πρόγραμμα αγροτικής ανάπτυξης πρέπει να τροπο -
ποιηθεί ανάλογα (άρθρο 62 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 
1305/2013). Περαιτέρω, προβλέπεται η πλήρης μείωση 
της στήριξης σε περίπτωση σοβαρής μη συμμόρφω -
σης με τις δεσμεύσεις ή παράβασης των κριτηρίων 
επιλεξιμότητας, καθώς και ο αποκλεισμός του δικαι -
ούχου από τη στήριξη κατά τη διάρκεια του έτους της 
διαπίστωσης και του επόμενου έτους.Όσον αφορά τις κυρώσεις, η Επιτροπή θεωρεί ότι 
μολονότι οι κυρώσεις για μη συμμόρφωση πρέπει να 
είναι αναλογικές, αυτές πρέπει να εξακολουθούν να 
αποτελούν αποτρεπτικό εργαλείο.
97
Η κατάρτιση των σχεδίων δράσης είχε σχεδιασθεί ως 
προληπτική διαδικασία δυνάμει του εγγράφου SWD 
(2013) 244, που βασίστηκε στην αυτοαξιολόγηση των 
κρατών μελών όσον αφορά τις βασικές αιτίες που 
είχαν αντίκτυπο στα ποσοστά σφάλματος. Στη διαδι -
κασία αυτή σταδιακά ενσωματώθηκε η κατασταλτική 
προσέγγιση, με τον συστηματικό συνυπολογισμό 
των διαπιστώσεων ελέγχου και την πρόταση ειδικών 
διορθωτικών δράσεων Η διττή προσέγγιση (προ -
ληπτική και κατασταλτική) αποτελεί ακόμα τμήμα 
του εγχειρήματος. Η τελευταία επικαιροποίηση των 
σχεδίων δράσης καταδεικνύει ότι σχεδόν το 50 % των 
δράσεων είχε ως αφετηρία συγκεκριμένες διαπιστώ -
σεις ελέγχου του Συνεδρίου ή της Επιτροπής, ενώ 
το άλλο μισό βασίστηκε στην αυτοαξιολόγηση των 
κρατών μελών.
Περαιτέρω, η εκ των προτέρων εκτίμηση της επαλη -
θευσιμότητας και ελεγξιμότητας όλων των μέτρων 
που περιλαμβάνονται στα προγράμματα αγροτικής 
ανάπτυξης της περιόδου 2014-2020 εξετάζει επίσης 
τον κίνδυνο του ποσοστού σφάλματος στο πλαίσιο 
προληπτικής προσέγγισης.
Σύσταση 1
Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση. Τα ειδικά 
ζητήματα που εγείρονται από το Συνέδριο θα πρέπει 
να αντιμετωπιστούν μόνο στο πλαίσιο των σχεδίων 
δράσης εάν έχουν διαπιστωθεί ελλείψεις.
Η Επιτροπή αναγνωρίζει τη σημασία των κατευθυ -
ντήριων γραμμών σε συνάρτηση με τις τρεις βασικές 
αιτίες σφαλμάτων και τη διάδοση των βέλτιστων πρα -
κτικών. Το θέμα αυτό θα διερευνηθεί από το ευρωπαϊ -
 κό δίκτυο αγροτικής ανάπτυξης και τα σεμινάρια.
Περαιτέρω, η Επιτροπή έχει ήδη παρουσιάσει στα 
κράτη μέλη ειδικές κατευθυντήριες γραμμές για τις 
δημόσιες συμβάσεις και τα γεωργο -περιβαλλοντι -
κο-κλιματικά μέτρα, μεταξύ άλλων και για τη διπλή 
χρηματοδότηση. Η εσκεμμένη παράκαμψη των κανό -
νων αποτελεί μέρος της στρατηγικής για την καταπο -
λέμηση της απάτης και των συναφών σεμιναρίων που 
διοργανώνονται σε διάφορα κράτη μέλη.
Απαντήσεις της Επιτροπής 58
Το 2017 η Επιτροπή θα εκπονήσει στρατηγική έκθεση 
για το Ταμείο, στην οποία θα συνοψίζονται οι ετήσιες 
εκθέσεις προόδου που υποβάλλονται από τα κράτη 
μέλη (άρθρο 53 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013). 
Περαιτέρω, η Επιτροπή και τα κράτη μέλη θα αξιο -
λογούν τις επιδόσεις των προγραμμάτων αγροτικής 
ανάπτυξης κατά τη διάρκεια της διαδικασίας επανε -
ξέτασης που προβλέπεται στο άρθρο 21 του κανονι -
σμού (ΕΕ) αριθ. 1303/2013. Ενόψει αυτών και άλλων 
αποδεικτικών στοιχείων (π.χ. διαπιστώσεων ελέγχου), 
η Επιτροπή θα αξιολογεί τον σχεδιασμό της πολιτικής 
και την ενδεχόμενη ανάγκη υποβολής προτάσεων για 
την επόμενη περίοδο προγραμματισμού.
Στο τέλος της περιόδου προγραμματισμού, η Επι -
τροπή θα πραγματοποιήσει διεξοδική ανάλυση της 
συνεχιζόμενης ανάγκης για κάθε μέτρο στήριξης πριν 
από την υποβολή πρότασης για την επόμενη περίοδο 
προγραμματισμού, όπως συνέβη και για την παρούσα 
περίοδο.
Σύσταση 3 — Τελευταία περίπτωση
Η Επιτροπή συμφωνεί ότι οι διοικητικοί έλεγχοι θα 
πρέπει να χρησιμοποιούνται όταν είναι δυνατό, μολο -
νότι σημειώνει ότι στις περισσότερες περιπτώσεις 
αυτό δεν είναι εφικτό για τις γεωργοπεριβαλλοντικές 
πράξεις.Όσον αφορά τις κυρώσεις, η Επιτροπή συμμερίζεται 
την άποψη ότι μολονότι οι κυρώσεις για μη συμμόρ -
φωση πρέπει να είναι αναλογικές, αυτές πρέπει να 
εξακολουθούν να αποτελούν αποτρεπτικό εργαλείο.
Σύσταση 2
Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση αυτή. Επί του 
παρόντος, η Επιτροπή εκτιμά την ελεγξιμότητα και 
την επαληθευσιμότητα των νέων προγραμμάτων και 
θα εγείρει το θέμα τυχόν ελλείψεων στο πλαίσιο των 
επιτροπών παρακολούθησης και των συνεδριάσεων 
ετήσιας επανεξέτασης με τις διαχειριστικές αρχές.
Επιπλέον, θα παρακολουθούνται στενά οι διαπιστώ -
σεις ελέγχου για την ανίχνευση και διόρθωση οποιασ -
δήποτε πηγής σφάλματος που μπορεί να αποδοθεί 
στους εθνικούς εκτελεστικούς κανόνες, και θα ζητού -
νται άμεσες τροποποιήσεις εάν απαιτείται.
Τα διδάγματα που αντλούνται από την εκτέλεση των 
προγραμμάτων και από τους σχετικούς εθνικούς 
κανόνες θα ανταλλάσσονται μέσω του ευρωπαϊκού 
δικτύου αγροτικής ανάπτυξης και ειδικών σεμιναρίων 
για τα ποσοστά σφάλματος.
Σύσταση 3
Η Επιτροπή αποδέχεται εν μέρει τη σύσταση διότι δεν 
μπορεί να προδικάσει την εμβέλεια και το αποτέλεσμα 
της εν λόγω ανάλυσης ή των μελλοντικών επιλογών 
πολιτικής από τους νομοθέτες για την επόμενη περί -
οδο προγραμματισμού.
ΠΩΣ ΘΑ ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΕΙΤΕ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΕ
Δωρεάν εκδόσεις:
•  ένα αντίτυπο: 
από το EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu)·
•  περισσότερα από ένα αντίτυπα ή αφίσες/χάρτες:  
από τις αντιπροσωπείες της Ευρωπαϊκής Ένωσης(http://ec.europa.eu/represent_el.htm),  
από τα γραφεία εκπροσώπησης στις εκτός ΕΕ χώρες (http://eeas.europa.eu/delegations/index_el.htm),  
επικοινωνώντας με την υπηρεσία Άμεση Ευρώπη (http://europa.eu/europedirect/index_el.htm) ή  
καλώντας τον αριθμό 00 800 6 7 8 9 10 11 (δωρεάν τηλεφωνικός αριθμός από όλη την Ένωση) (*).
(*)  Οι πληροφορίες παρέχονται δωρεάν, και οι κλήσεις είναι γενικώς δωρεάν (ενδέχεται όμως κάποιες κλήσεις που  πραγματοποιούνται μέσω 
ορισμένων τηλεπικοινωνιακών φορέων ή από τηλεφωνικούς θαλάμους ή ξενοδοχεία να χρεώνονται). 
Εκδόσεις επί πληρωμή:
• από το EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu).
QJ-AB-14-024-EL-N  ISSN 1977-5660Το Συνέδριο εκτιμά ότι το μέσο ποσοστό 
σφάλματος για τις δαπάνες στον τομέα της 
αγροτικής ανάπτυξης των τελευταίων τριών 
ετών ήταν 8,2 %. Οι αρχές ελέγχου των κρατών 
μελών δεν εντόπισαν τα σφάλματα, καθώς οι 
έλεγχοι δεν είναι εξαντλητικοί και βασίζονται σε 
ανεπαρκή πληροφοριακά στοιχεία. Ορισμένες 
από τις κύριες αιτίες σφαλμάτων ήταν η μη 
συμμόρφωση με τους κανόνες περί δημόσιων 
συμβάσεων με τις δεσμεύσεις όσον αφορά τις 
γεωργικές πρακτικές, εικαζόμενες εκ προθέσεως 
παραβιάσεις από πλευράς δικαιούχων του 
ιδιωτικού τομέα και η μη συμμόρφωση με 
γεωργοπεριβαλλοντικές δεσμεύσεις στις 
συνδεόμενες με την έκταση ενισχύσεις. 
Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη αντιμετώπισαν 
κατά τρόπο εν μέρει μόνο αποτελεσματικό τις 
κύριες αιτίες του υψηλού ποσοστού σφάλματος 
στον τομέα της αγροτικής ανάπτυξης. Το 
Συνέδριο διατυπώνει σειρά συγκεκριμένων 
συστάσεων για τη λήψη διορθωτικών και 
προληπτικών μέτρων για την αποκατάσταση 
των ευρέως διαδεδομένων αδυναμιών σε 
επίπεδο ΕΕ.
ΕΥΡΩΠΑÏK Ο
ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ
ΣΥΝΕ∆ΡΙΟ