Δημοσίευση αιτήσεως καταχωρίσεως κατά την έννοια του άρθρου 6 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2081/92 για την προστασία των γεωγραφικών ενδείξεων και των ονομασιών προέλευσης των γεωργικών προϊόντων και των τροφίμων

(2004/C 88/04)

Η δημοσίευση αυτή παρέχει το δικαίωμα υποβολής ενστάσεως κατά την έννοια των άρθρων 7 και 12δ του εν λόγω κανονισμού. Οποιαδήποτε ένσταση στην αίτηση αυτή πρέπει να διαβιβάζεται μέσω της αρμοδίας αρχής ενός κράτους μέλους, ενός κράτους μέλους του ΠΟΕ ή μιας αναγνωρισμένης τρίτης χώρας σύμφωνα με το άρθρο 12 παράγραφος 3, εντός προθεσμίας έξι μηνών από την παρούσα δημοσίευση. Η δημοσίευση αιτιολογείται από τα στοιχεία που ακολουθούν, ιδίως το στοιχείο 4.6, με τα οποία θεωρείται ότι η αίτηση δικαιολογείται κατά την έννοια του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2081/92.

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΟΚ) αριθ. 2081/92 ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

ΑΙΤΗΣΗ ΚΑΤΑΧΩΡΗΣΗΣ: ΑΡΘΡΟ 5

ΠΟΠ (x) ΠΓΕ ( )

Αριθμός φακέλλου που δίδεται από το κράτος μέλος: 112/02

1. Αρμόδιες υπηρεσίες του κράτους μέλους Όνομα: Instituto de Desenvolvimento Rural e Hidráulica

Διεύθυνση: Av. Afonso Costa, n.o 3, P-1949-002 Lisboa

Τηλ. (351) 218 44 22 00

Φαξ (351) 218 44 23 16

2. Αιτούσα ομάδα 2.1. Ονομασία: ESTRELACOOP - Cooperativa de Produtores de Queijo Serra da Estrela, CRL

2.2. Διεύθυνση: Rua Miguel Bombarda, n.o 20, P-6360 Celorico da Beira

Τηλ. (351) 271 74 13 21

Φαξ (351) 271 74 33 21

2.3. Σύνθεση: Παραγωγικός/μεταποιητής (x) άλλος ( )

3. Τύπος του προϊόντος: Κατηγορία 1.4 - Λοιπά προϊόντα ζωικής προέλευσης (γαλακτοκομικό προϊόν)

4. Περιγραφή της συγγραφής υποχρεώσεων (Σύνοψη των όρων του άρθρου 4 παραπομπή 2)

4.1. Ονομασία: "Requeijão Serra da Estrela"

4.2. Περιγραφή: Το τυρόγαλα Serra da Estrela είναι προϊόν το οποίο παράγεται με την καθίζηση ή την πήξη, με τη χρήση θερμοκρασίας, των πρωτεϊνών που περιέχονται στον ορό γάλακτος προκύπτει από την επεξεργασία του τυριού Queijo Serra da Estrela - ΠΟΠ. Στον ορό μπορεί να προστεθεί ακατέργαστο πρόβειο γάλα, το οποίο παράγεται από αρνιά της φυλής Bordaleira Serra da Estrela και Churra Mondegueira, πόσιμο νερό και, ορισμένες φορές, υπό πολύ συγκεκριμένους όρους και κατόπιν αδείας, αίγειο γάλα της φυλής Serrana των ποικιλιών Serrana ή Jarmelista. Το τυρόγαλα Serra da Estrela παρουσιάζεται υπό την μορφή κρεμώδους έως ελαφρώς κοκκώδους μάζας, απαλής και ομοιόμορφης, λευκού χρώματος. Λαμβάνει το σχήμα του από το δοχείο στο οποίο περιέχεται (σχήμα το οποίο μοιάζει με ακανόνιστο χαμηλό κύλινδρο), με βάρος ανά μονάδα μεταξύ 150 έως 400 γραμμαρίων. Παρουσιάζει ακόμη υφή σφιχτοδεμένη, ομοιόμορφα κρεμώδη, λεία στην κοπή και λευκού χρώματος. Η γεύση και το άρωμα είναι ευχάριστα και το τυρί λιώνει μέσα στο στόμα. Από χημικής απόψεως, το προϊόν χαρακτηρίζεται από περιεκτικότητα υγρασίας 55 έως 60 %, περιεκτικότητα πρωτεϊνών 19 έως 20 %, περιεκτικότητα λίπους 18 έως 20 % και περιεκτικότητα στάχτης (ορυκτή ύλη) 1 έως 1,5 %. Κατά παράδοση, το προϊόν αυτό παρουσιαζόταν πάνω σε ένα φύλλο λάχανου και έπρεπε να καταναλώνεται πριν μαραθεί το φύλλο. Σήμερα, σύμφωνα με τους ισχύοντες κανόνες υγιεινής και δεδομένου ότι πρόκειται για πολύ ευπαθές και μικροβιολογικώς ευαίσθητο προϊόν, συσκευάζεται στην περιοχή προέλευσής του και παρουσιάζεται στο εμπόριο εντός κατάλληλου υλικού (φύλλα φυτικού χάρτη), το οποίο δεν προκαλεί βλάβη και είναι αδρανές σε σχέση με το περιεχόμενο.

4.3. Γεωγραφική περιοχή: Λαμβανομένων υπόψη των εδαφο-κλιματικών συνθηκών και της τεχνογνωσίας που απαιτούνται για την παραγωγή της πρώτης ύλης και για την μεταποίηση και παραγωγή του εν λόγω προϊόντος, μέσω τοπικών μεθόδων, οι οποίες είναι θεμιτές και συνεχείς και επίσης, δεδομένου ότι είναι προϊόν το οποίο παράγεται από το "Queijo Serra da Estrela - DOP", η γεωγραφική περιοχή παραγωγής του γάλακτος και του ορού καθώς και της παραγωγής και συσκευασίας του τυρόγαλου Serra da Estrela είναι ταυτόσημη με την περιοχή παραγωγής του τυριού, δεδομένου ότι οριοθετείται στους δήμους Carregal do Sal, Celorico da Beira, Fornos de Algodres, Gouveia, Mangualde, Manteigas, Nelas, Oliveira do Hospital, Penalva do Castelo και Seia· στις συνοικίες Carapito, Cortiçada, Dornelas, Eirado, Forninhos, Pena Verde και Valverde, του δήμου Aguiar da Beira· στις συνοικίες Anceriz, Barril do Alva, Cerdeira, Coja, Pomares και Vila Cova do Alva, του δήμου Arganil; στις συνοικίες Aldeia de Carvalho, Cortes do Meio, Erada, Paul, Sarzedo, Unhais da Serra και Verdelhos του δήμου Covilhã· στις συνοικίες Aldeia Viçosa, Corujeira, Cavadoude, Faia, Famalicão, Fernão Joanes, Maçainhas de Baixo, Meios, Mizarela, Pêro Soares, Porto da Carne, São Vicente, Sé, Seixo Amarelo, Vale Amoreira, Trinta, Vale de Estrelas, Valhelhas, Videmonte, Vila Cortez do Mondego και Vila Soeiro του δήμου Guarda· στις συνοικίες Midões, Póvoa de Midões και Vila Nova de Oliveirinha, του δήμου Tábua· στις συνοικίες Canas de Santa Maria, Ferreirós do Dão, Lageosa Tonda, Lobão da Beira, Molelos, Mosteiro de Fráguas, Nadufe, Parada de Gonta, Sabugosa, São Miguel de Outeiro και Tondela, του δήμου Tondela· στις συνοικίες Aldeia Nova, Carnicães, Feital, Fiães, Freches, Santa Maria, São Pedro, Tamanhos, Torres, Vila Franca das Naves και Vilares του δήμου Trancoso και στις συνοικίες Fragosela, Povolide, São João de Lourosa και Loureiro de Silgueiros του δήμου Viseu.

4.4. Ιστορικό: Το πρόβειο και αίγειο γάλα παράγεται στις αγροτικές εκμεταλλεύσεις που βρίσκονται υποχρεωτικά εντός της γεωγραφικής περιοχής και υπόκεινται σε έλεγχο. Επίσης, τα κοπάδια αρνιών ή αιγών τοπικής φυλής ελέγχονται, κυρίως όσον αφορά την φυλή, τη διατροφή, τη μέθοδο εκτροφής, την υγιεινή και το γένος. Οι εγκαταστάσεις παραγωγής βρίσκονται υποχρεωτικά στην ίδια γεωγραφική περιοχή παραγωγής, επεξεργασίας και συσκευασίας του τυριού Serra da Estrela. Ολόκληρη η παραγωγική διαδικασία επιλογής των φυλών των αρνιών, μέθοδος εκτροφής, μεταφορά του γάλακτος, παρασκευή του τυριού Serra da Estrela, συλλογή του ορού, προσθήκη των υπολοίπων πρώτων υλών και παρασκευή του τυρόγαλου, συσκευασία και επισήμανση υπόκειται σε κατάλληλη καταγραφή και έλεγχο από τον αρμόδιο ιδιωτικό οργανισμό ελέγχου και πιστοποίησης. Υπάρχει επίσης δυνατότητα πραγματοποίησης πλήρους ανιχνευσιμότητας του τυρόγαλου Serra da Estrela, για κάθε μονάδα που διατίθεται στο εμπόριο μέχρι την αγροτική εκμετάλλευση στην οποία παράχθηκε το γάλα.

4.5. Μέθοδος παραγωγής: Το τυρόγαλα Serra da Estrela παρασκευάζεται από το τυρί Serra da Estrela - ΠΟΠ, τη βασική πρώτη ύλη του. Στον ορό γάλακτος, ο οποίος παράγεται με την μετατροπή σε ορό του πήγματος, προστίθεται νερό σε αναλογία 10 έως 20 % στην περίπτωση κατά την οποία η επεξεργασία του τυριού πραγματοποιείται με προσθήκη άλατος στο γάλα, που έχει ως σκοπό να δώσει στο πηγμένο τυρί γλυκιά γεύση. Κατόπιν, τοποθετείται σε μία εστία θέρμανσης, στην οποία θερμαίνεται αργά, προσέχοντας συνεχώς να αναμειγνύεται πάντα ακολουθώντας την ίδια φορά ανάμειξης έως ότου φθάσει σε θερμοκρασία 82 °C. Τη στιγμή εκείνη, σε ορισμένα τυροκομεία προστίθεται πρόβειο γάλα σε ποσοστό που μπορεί να φθάσει κατ' ανώτατο όριο το 18 % της ποσότητας του ορού. Παρά το γεγονός ότι δεν παρουσιάζεται συχνά, υπάρχουν παραγωγοί οι οποίοι προσθέτουν επίσης ένα μικρό ποσοστό γάλακτος αίγας της φυλής Serrana, των ποικιλιών Serrana και Jarmelista. Στην περίπτωση αυτή, η πρακτική αυτή πρέπει να επιτρέπεται ρητώς από την Ομάδα Παραγωγών και πρέπει να φαίνεται στην ετικέτα του προϊόντος. Όταν τελειώσει η ανάμειξη, η θερμοκρασία φθάνει σε λίγα λεπτά στους 96 °C, θερμοκρασία στην οποία οι πρωτεΐνες (γαλακταλμπουμίνη και γαλακτογλοβουλίνη) καθιζάνουν με την πήξη σχηματίζοντας "νιφάδες". Τη στιγμή εκείνη, συλλέγονται οι νιφάδες με τη βοήθεια μιας τρυπητής ή κανονικής κουτάλας. Κατά παράδοση, οι νιφάδες αυτές συλλεγόντουσαν σε μικρά καλάθια από λεπτές βέργες καστανιάς, οι οποίες ονομαζόντουσαν "açafates". Μετά το πέρας της εργασίας αυτής, το πηγμένο τυρί ήταν έτοιμο για κατανάλωση. Σήμερα, οι νιφάδες συλλέγονταν μέσα σε ένα δοχείο το οποίο, παρά το γεγονός ότι έχει το ίδιο σχήμα, είναι κατασκευασμένο από υλικό το οποίο δεν προκαλεί βλάβη στο προϊόν. Μετά το στράγγισμα, το τυρόγαλα συσκευάζεται αμέσως σε φυτικό χαρτί σύμφωνα με το σημείο 4.2.

Το τυρόγαλα Serra da Estrela πρέπει να προσυσκευάζεται στον τόπο προέλευσης (στο ίδιο τυροκομείο στο οποίο παράχθηκε), προκειμένου να:

- Διατηρεί τα τυπικά χαρακτηριστικά του προϊόντος και να εξασφαλίζει τη γνησιότητα και ποιότητά του - το τυρόγαλα Serra da Estrela είναι ένα ευπαθές και μικροβιολογικά ευαίσθητο προϊόν. Οποιοσδήποτε χειρισμός συμβάλλει στην μεταβολή των μικροβιολογικών και αισθητήριων χαρακτηριστικών του. Πράγματι, είναι προϊόν το οποίο αφυδατώνεται εύκολα εκτός της προστατευτικής συσκευασίας του μεταβαλλόμενο σε μια σκληρή και εύθρυπτη μάζα κιτρινωπού χρώματος. Από την άλλη πλευρά, η συσκευασία προέλευσης εμποδίζει το τυρόγαλα Serra da Estrela να αναμειχθεί ή να έρθει σε επαφή με άλλες γαλακτικές μάζες κατώτερης ποιότητας.

- Εγγυάται την ιχνηλασιμότητα και να διασφαλίζει τον έλεγχο - η συσκευασία προέλευσης του τυρόγαλου Serra da Estrela πραγματοποιείται κατά κατάλληλο τρόπο προκειμένου να μπορεί να σφραγισθεί με την δική του επισήμανση πιστοποίησης, η οποία επικολλάται στα δύο άκρα έτσι ώστε να είναι αδύνατη η παραβίαση της εν λόγω συσκευασίας και η αντικατάσταση του περιεχομένου χωρίς να το αντιληφθεί ο καταναλωτής. Εξάλλου, η αριθμημένη επισήμανση πιστοποίησης αποτελεί ένα στοιχείο - κλειδί για τη διασφάλιση της πλήρους ιχνηλασιμότητας του προϊόντος.

4.6. Δεσμός: Η γεωργική και κτηνοτροφική δραστηριότητα αποτελούν, από αμνημόνευτους χρόνους, ένα σημαντικό πλούτο των περιοχών που αποτελούν την περιφέρεια της Serra da Estrela. Η εκτροφή κοπαδιών προβάτων, η οποία στηρίζεται σε ζώα διπλής παραγωγικής κατεύθυνσης (κρέας και γάλα) έχει σημαντική σημασία και αποτελεί ένα σημαντικό συμπλήρωμα της γεωργικής εκμετάλλευσης και της οικονομίας των πληθυσμών. Πράγματι, η δραστηριότητα αυτή αφορά προϊόντα τα οποία, παρά το γεγονός ότι έχουν κοινή βάση, διαφοροποιούνται μεταξύ τους αλλά είναι συμπληρωματικά της οικονομίας της περιοχής: το αρνί Borrego Serra da Estrela - ΠΟΠ, το τυρί Serra da Estrela - ΠΟΠ και το τυρόγαλα Serra da Estrela - ΠΟΠ. Στην Πορτογαλία, υπάρχουν αποδεικτικά στοιχεία σχετικά με την παρασκευή και την κατανάλωση τυριού και τυρόγαλου της περιοχής των Montes Hermínios (σημερινή Serra da Estrela) από τους χρόνους της Ρωμαϊκής Κατοχής της Ιβηρικής Χερσονήσου. Στην ορεινή αυτή περιοχή, λόγω της έλλειψης φυσικών πόρων, η ανάγκη πλήρους εκμετάλλευσης του γάλακτος αποτελεί από αμνημόνευτους χρόνους μια βασική ανάγκη των παραγωγών, και, γι'αυτό το λόγο, δεν είναι περίεργο που η αιτούσα ομάδα είναι ίδια και για το τυρί Serra da Estrela. Η ιστορία αναφέρεται πολλές φορές στο τυρόγαλα Serra da Estrela ως τυρί που έχει σχήμα παραδοσιακής παρουσίασης, σε μικρά ψάθινα καλάθια και τυλιγμένο με φύλλα λάχανου ή μουριάς. Η τέχνη παραγωγής του τυριού αυτού θεωρείται ως πολιτιστική κληρονομιά της γεωγραφικής περιοχής παραγωγής, ενώ τα χαρακτηριστικά του προϊόντος γίνονται εύκολα αντιληπτά και αναγνωρίσιμα από τους κατοίκους της αντίστοιχης γεωγραφικής περιοχής και από τους συνηθισμένους καταναλωτές.

Δεδομένου ότι είναι μία από τις περιοχές στις οποίες υπάρχουν πολυπληθή κοπάδια αιγοπροβάτων συγκεκριμένων και τυπικών φυλών της περιοχής και επικρατεί κατάλληλο κλίμα, είναι γεγονός ότι είναι εύκολο να καθορισθεί ο δεσμός μεταξύ του τυρόγαλου Serra da Estrela και της περιοχής. 'Ετσι, για την ιδιοτυπία του εν λόγω προϊόντος συντρέχουν φυσικοί παράγοντες - φυλές ζώων ( πρόβατα Bordaleira Serra da Estrela και Churra Mondegueira και, εφόσον χρησιμοποιούνται, αίγες της φυλής Serrana), ειδικά βοσκοτόπια και κλιματικές συνθήκες μοναδικές στην Πορτογαλία - οι οποίοι έχουν ως αποτέλεσμα την παραγωγή πρόβειου γάλακτος με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Με την εξέλιξη τεχνογνωσίας στην παραγωγή πρόβειου τυριού, με τη χρήση ως πηκτικής ύλης της αγριαγκινάρας (Cynara cardunculus), η οποία συλλέγεται επίσης στην περιοχή, προκύπτει ένας ορός με μοναδικά χαρακτηριστικά, ο οποίος επηρεάζει εμφανώς την ποιότητα του τυρόγαλου Serra da Estrela.

Η παρασκευή του τυριού, του βουτύρου ή του τυρόγαλου αντιπροσωπεύουν στην περιοχή μία σημαντική πηγή τροφής και, λαμβανομένων υπόψη των φυσικών συνθηκών της περιοχής σε σχέση με την εξαιρετική ποιότητα της πρώτης ύλης, το τυρί απέκτησε διεθνή φήμη λόγω των εξαιρετικών διαιτητικών και οργανοληπτικών ιδιοτήτων του οι οποίες εκτιμώνται πολύ. Όσον αφορά το τυρόγαλα Serra da Estrela, ξεχωρίζει όχι μόνο η οικονομική αξία του, την οποία αντιπροσωπεύει ο εφοδιασμός ορού ο οποίος προέρχεται από την επεξεργασία του τυριού, αλλά επίσης η αναγνώρισή του ως σημαντικής θρεπτικής αξίας. Στο παρελθόν, ο ορός γάλακτος χρησίμευε για διάφορους σκοπούς. Εχρησιμοποιείτο στην ανθρώπινη διατροφή, στη φυσική του μορφή, ή μεταποιημένος σε τυρόγαλα, τυρί και βούτυρο, ως θεραπευτικό μέσο, σε ειδικές δίαιτες για ορισμένες ασθένειες, ή για τη διατροφή ζώων (Ο Ιπποκράτης, το 460 π.χ. συμβούλευε την κατανάλωση ορού σε μεγάλες ποσότητες, κατά τη διάρκεια μακροχρόνιων περιόδων). Ο Motta Prego στο έργο του με τίτλο "βούτυρα και τυριά", το 1906, ανέφερε "(...) η Beira εξήγαγε κυρίως τυρί και μαλλί. Υπήρχε ελαιόλαδο και κρασί για κατανάλωση. Ο δε φτωχός λαός ζούσε από τα προϊόντα των κοπαδιών του, από ορό γάλακτος και σούπα από καλαμποκόψωμο που αποτελούσαν τη βάση διατροφής κυρίως των παιδιών (...)". Εάν, κατά το παρελθόν, ο ορός που παραγόταν από την επεξεργασία του Queijo Serra da Estrela, σκέτος ή με σούπες από καλαμποκόψωμο, από σίκαλη ή μείγματα αυτών χρησίμευε, στις περισσότερες περιπτώσεις, για να ξεγελάσει την πείνα πολλών παιδιών φτωχών οικογενειών της περιοχής, σήμερα, δεδομένου ότι είναι ένα προϊόν με υψηλό ποσοστό πρωτεϊνών και χαμηλό ποσοστό λιπαρών ουσιών, εκτιμάται σε μεγάλο βαθμό ως τελικό συμπλήρωμα ενός γεύματος ή προκειμένου να καταναλώνεται κατά τις απογευματινές ώρες. Μπορεί να καταναλώνεται σκέτο, αναμεμειγμένο με γάλα ή καφέ, με μέλι, με την προσθήκη γλυκιάς κολοκύθας με ή χωρίς κομμάτια καρυδιών, φουντουκιών ή αμυγδάλων. Το Requeijão Serra da Estrela απολαύει μεγάλης φήμης στους καταναλωτές. Οποιαδήποτε και αν είναι η μορφή κατανάλωσής του, ο καταναλωτής συνδέει αναμφίβολα το τυρόγαλα Serra da Estrela με την περιοχή προέλευσής του. Πράγματι, είναι εύκολο να διαπιστωθεί ο βασικός δεσμός μεταξύ των αρνιών αυτοχθόνων φυλών της περιοχής, των βοσκοτόπων της ίδιας περιοχής, η οποία είναι τυπική από απόψεως εδαφών και επικρατούντος κλίματος, της ποιότητας του παραγόμενου κατά τον τρόπο αυτόν γάλακτος, της τεχνογνωσίας των βοσκών και των τυροκόμων και των ποιοτικών χαρακτηριστικών του τελικού προϊόντος δηλαδή του τυρόγαλου Serra da Estrela.

4.7. Δομή ελέγχου Όνομα: Beira Tradição - Certificação de Produtos da Beira, LDA

Διεύθυνση: Urbanização Auto Mecânica, n.o 8, r/c, P-6000 Castelo Branco

Τηλ. (351) 272 32 98 43

Φαξ (351) 272 32 98 43

4.8. Επισήμανση: Υποχρεωτικές ενδείξεις: Requeijão Serra da Estrela - Denominação de Origem, κατάλογος συστατικών, ελάχιστη διάρκεια ισχύος, καθαρό βάρος, ονομασία και διεύθυνση του παραγωγού, ένδειξη παρτίδας, θερμοκρασία συντήρησης, σήμανση υγιεινής καθώς και σήμανση πιστοποίησης αριθμημένη (αριθμός σειράς), στην οποία αναγράφεται επίσης η ονομασία του προϊόντος και η ονομασία της αρχής πιστοποίησης.

4.9. Εθνικές απαιτήσεις: -

Αριθ. ΕΚ: PO/00235/16.5.2002.

Ημερομηνία παραλαβής του πλήρους φακέλου: 22 Ιανουαρίου 2004.