Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για την «Πράσινη Βίβλο για την καινοτομία»

(96/C 182/01)

Κατά τη 12η σύνοδο ολομελείας της της 20ης και 21ης Μαρτίου 1996 (συνεδρίαση της 21ης Μαρτίου 1996), η Επιτροπή των Περιφερειών υιοθέτησε γνωμοδότηση για την «Πράσινη Βίβλο για την καινοτομία».

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ:

- Λαμβάνοντας υπόψη την απόφαση της Επιτροπής, της 27ης Δεκεμβρίου 1995, να ζητήσει τη γνωμοδότηση της ΕΤΠ 7

- Λαμβάνοντας υπόψη την απόφαση της ΕΤΠ, της 18ης Ιουλίου 1995, να αναθέσει την προετοιμασία της γνωμοδότησης αυτής στην επιτροπή 7 «Ευρώπη των Πολιτών, Έρευνα, Πολιτισμός, Νεολαία και Καταναλωτές» 7

- Λαμβάνοντας υπόψη την Πράσινη Βίβλο της Επιτροπής (COM(95) 688 τελικό) 7

- Λαμβάνοντας υπόψη τη γνωμοδότηση της επιτροπής 7, που υιοθετήθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 1996 ομοφώνως, μετά από εισήγηση της κ. du Granrut (CdR 61/96 τελ.) 7

υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Λαμβάνοντας υπόψη το άρθρο 130 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση το οποίο προβλέπει ότι η Κοινότητα και τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε να εξασφαλίζονται οι αναγκαίες προϋποθέσεις για την εξασφάλιση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας της Κοινότητας. Πρόκειται ειδικότερα για την προαγωγή μιας καλύτερης εκμεταλλεύσεως του βιομηχανικού δυναμικού των πολιτικών στους τομείς της καινοτομίας, της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης και για την προαγωγή ευνοϊκού περιβάλλοντος για την ανάληψη πρωτοβουλιών και την ανάπτυξη των επιχειρήσεων του συνόλου της Κοινότητας και ιδίως των μικρομεσαίων επιχειρήσεων.

1.2. Λαμβάνοντας υπόψη ότι το Λευκό Βιβλίο «Ανάπτυξη, Ανταγωνιστικότητα, Απασχόληση» όπως και το Λευκό Βιβλίο για την «Εκπαίδευση και Κατάρτιση» τονίζουν τη σημασία που έχει το άυλο κεφάλαιο (εκπαίδευση, δεξιότητες, ικανότητα προς καινοτομία, βιομηχανικές παραδόσεις) για την οικονομική και κοινωνική ευημερία της Ευρώπης. Πρόκειται για ένα σημαντικότατο μέσο επιτυχίας που πρέπει να υλοποιηθεί για να τεθούν οι βάσεις μιας βιώσιμης ανάπτυξης των ευρωπαϊκών οικονομιών προκειμένου να αντιμετωπίσουν την διεθνή ανταγωνιστικότητα και παράλληλα να δημιουργήσουν τις απαραίτητες χιλιάδες θέσεις απασχόλησης.

1.3. Λαμβάνοντας υπόψη ότι όσα είπε η Επίτροπος για τα περιφερειακά θέματα, κ. Monika Wulf-Mathies, ενώπιον της Επιτροπής των Περιφερειών κατά την 11η σύνοδο ολομέλειας της 17 και 18 Ιανουαρίου 1996, υπενθυμίζοντας ότι μια ισχυρή και δυναμική καινοτομία στην Ευρώπη είναι η βάση της αποδοτικότητας της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας, της δημιουργίας θέσεων απασχόλησης, της χωροταξίας, της κοινωνικής συνοχής και σφαιρικότερα της βελτίωσης των όρων ζωής των πολιτών.

1.4. Λαμβάνοντας υπόψη ότι μια πρώτη διάγνωση της καταστάσεως της καινοτομίας στην Ευρώπη έγινε με βάση την ευρωπαϊκή έκθεση για τους δείκτες της επιστήμης και τεχνολογίας, που εκπονήθηκε κατόπιν αιτήσεως του καθηγητού Ruberti, πρώην Επιτρόπου αρμοδίου για τις επιστήμες, την έρευνα και την ανάπτυξη το 1994.

1.5. Λαμβάνοντας υπόψη ότι η Επιτροπή των ΕΚ εκπόνησε και παρουσίασε κατά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Μαδρίτης στις 20 Δεκεμβρίου 1995 Πράσινο Βιβλίο για την καινοτομία, προορισμός του οποίου είναι να προτείνει μια ευρωπαϊκή στρατηγική για την προαγωγή της καινοτομίας που εκτός από το στόχο δημιουργίας δραστηριοτήτων και θέσεων απασχόλησης στον τομέα αυτό έχει επίσης και το στόχο να θέσει το όργανο αυτό στην υπηρεσία της οικονομικής και κοινωνικοπολιτιστικής προόδου των πολιτών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

1.6. Λαμβάνοντας υπόψη ότι η Πράσινη Βίβλος αποτελεί μια βάση προβληματικής ανοικτής προς όλους τους εταίρους όσοι ενδιαφέρονται για το πρόβλημα της ανάπτυξης της καινοτομίας μεταξύ των οποίων κατά πρώτο λόγο συγκαταλέγονται οι περιφερειακές και τοπικές αυτοδιοικήσεις, η Επιτροπή των Περιφερειών απεφάσισε σύμφωνα με το άρθρο 198 Γ της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας να καταρτίσει γνωμοδότηση για το θέμα αυτό.

1.7. Λαμβάνοντας υπόψη τις γνωμοδοτήσεις της Επιτροπής των Περιφερειών στις οποίες έχει ήδη πραγματευτεί θέματα που συνδέονται με την καινοτομία:

- τη γνωμοδότηση σχετικά με το ολοκληρωμένο πρόγραμμα υπέρ των ΜΜΕ και της βιοτεχνίας (έγγρ. CdR 18/95) () 7

- τη γνωμοδότηση σχετικά με το πρόγραμμα δράσης: προς την κοινωνία της πληροφόρησης (έγγρ. CdR 21/95) () 7

- τη γνωμοδότηση σχετικά με την χάραξη μιας πολιτικής βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας για την Ευρωπαϊκή Ένωση (έγγρ. CdR 140/95) () 7

- τη γνωμοδότηση σχετικά με το πρόγραμμα για την προαγωγή του περιεχομένου των πολλαπλών μέσων επικοινωνίας INFO 2000 (έγγρ. CdR 22/96) ().

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η Πράσινη Βίβλος

2.1.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών εκφράζει την ικανοποίησή της για την εκπόνηση του εγγράφου αυτού το οποίο, αφού διευκρινίσει το νέο πλαίσιο αναφοράς και τα προβλήματα της καινοτομίας, προχωρεί σε κριτική ανάλυση, με τη θετική σημασία του όρου, της κατάστασης που υφίσταται στην Ευρώπη και παρουσιάζει ένα σύνολο συναφών ερωτημάτων και απτών προτάσεων για την εφαρμογή μιας πραγματικής στρατηγικής για την προώθηση της καινοτομίας την οποία θα μπορέσουν να χρησιμοποιήσουν η Ένωση και τα κράτη μέλη. Η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας βασίζεται στην ύπαρξη μιας καινοτομίας που αφορά κατά πρώτο λόγο τις επιχειρήσεις αλλά και γενικότερα επίσης το περιβάλλον, την υγεία, τις υποδομές, την ενέργεια, την χωροταξία.

2.1.2. Η ΕΤΠ εγκρίνει το εγχείρημα της Επιτροπής των ΕΚ που επιχειρεί να αποδείξει ότι όλοι οι θεσμικοί, οικονομικοί και κοινωνικοί φορείς μπορούν να συμβάλουν στην εφαρμογή της εν λόγω πολιτικής. Αυτό που ενδιαφέρει είναι στο πλαίσιο μιας πραγματικής εταιρικής σχέσης μεταξύ των διαφόρων ενδιαφερομένων των τοπικών αυτοδιοικήσεων να καθορισθούν συγκεκριμένες κατευθύνσεις προκειμένου να διορθωθούν οι δυσλειτουργίες που χαρακτηρίζουν την κατάσταση της Ευρώπης σήμερα, κυρίως όσον αφορά τη διάδοση των γνώσεων και της εκμετάλλευσης των αποτελεσμάτων και να παρασχεθεί μεγαλύτερη συνοχή στα συστήματα καινοτομίας που δομούν το ευρωπαϊκό έδαφος. Η ΕΤΠ φρονεί ότι είναι απαραίτητο να εγκαθιδρυθεί ένας πραγματικός συντονισμός των μέσων που υφίστανται σε ευρωπαϊκό, εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας.

2.1.3. Μεταξύ των εταίρων που αναφέρονται επανειλημμένως στο Πράσινο Βιβλίο, η ΕΤΠ εκφράζει την ικανοποίησή της για τη θέση που η Επιτροπή των ΕΚ δίδει στις περιφερειακές και τοπικές αυτοδιοικήσεις. Η Επιτροπή των ΕΚ εμμένει στο γεγονός ότι είναι αναγκαίο να προωθηθεί μια αποκεντρωμένη προσέγγιση του προβλήματος της προώθησης της καινοτομίας για τρεις κυρίους λόγους. Οι περιφερειακές και τοπικές αυτοδιοικήσεις είναι τα επίπεδα απόφασης που βρίσκονται πλησιέστερα στους πολίτες και τους οικονομικούς φορείς, η πολιτική έρευνας και καινοτομίας εμπίπτει σε γενικές γραμμές στις δικές τους αρμοδιότητες και τέλος ο εγκάρσιος χαρακτήρας της καινοτομίας θέτει σε ενέργεια το σύνολο των πολιτικών που εμπίπτουν στην αρμοδιότητα των περιφερειακών και τοπικών αυτοδιοικήσεων (εκπαίδευση και κατάρτιση, περιβάλλον, χωροταξία και τοπική ανάπτυξη, ενισχύσεις προς τις ΜΜΕ).

2.1.4. Η ΕΤΠ εκφράζει την ικανοποίησή της για την ευκαιρία που της παρέχεται προκειμένου να συμβάλει στον καθορισμό μιας πολιτικής για την προαγωγή της καινοτομίας στην Ευρώπη και κυρίως για να επιμείνει στο ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν οι περιφερειακές και τοπικές αυτοδιοικήσεις προκειμένου να αυξηθεί η ικανότητα καινοτομίας της ΕΕ.

2.1.5. Παρατηρεί, ωστόσο, με λύπη ότι στην Πράσινη Βίβλο δεν καθορίζονται δράσεις προτεραιότητας. Οι γενικές γραμμές δράσης έχουν χαραχθεί με υπερβολικά ευρύ τρόπο. Προκειμένου να επιτευχθούν αισθητά αποτελέσματα, είναι απαραίτητο να συγκεντρωθούν οι δράσεις σε τομείς που έχουν προτεραιότητα.

2.2. Επιπτώσεις για τις περιφερειακές και τοπικές αυτοδιοικήσεις

2.2.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών εγκρίνει την ιδέα σύμφωνα με την οποία μία εθελοντική πολιτική για την προώθηση της καινοτομίας με βάση την ικανότητα καινοτομίας των επιχειρήσεων και την αρωγή αυτών από τις δημόσιες αρχές αποτελεί συνθήκη για τη διατήρηση και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της δημιουργίας θέσεων απασχόλησης στην Ευρώπη. Είναι πράγματι αναγκαίο όλοι οι οικονομικοί και κοινωνικοί φορείς, δημόσιοι και ιδιωτικοί να συνειδητοποιήσουν τη στρατηγική σημασία που έχει ο μετασχηματισμός του επιστημονικού και τεχνολογικού δυναμικού της Ευρώπης σε έργα καινοτομίας που μπορούν να αυξήσουν την παραγωγικότητα και την ποιότητα των υφιστάμενων προϊόντων και να προκαλέσουν την εμφάνιση νέων προϊόντων συμβάλλοντας έτσι στην ανανέωση του ευρωπαϊκού οικονομικού ιστού.

2.2.2. Θεωρεί επίσης ότι η καινοτομία αποτελεί μια συλλογική διαδικασία που συνδέεται με τους κοινωνικούς όρους επί των οποίων βασίζεται. Η πολιτική και θεσμική οργάνωση καθώς και η οικονομική διάρθρωση μιας κοινωνίας καθορίζουν την ικανότητα παραγωγής και αποδοχής της καινοτομίας. Η συμμετοχή και η κινητοποίηση των τοπικών φορέων αποτελούν εγγυήσεις όχι μόνο για το δυναμισμό μιας πολιτικής στον τομέα της έρευνας και της καινοτομίας αλλά επίσης και για την αφομοίωση αυτής τόσο από τους εργαζόμενους όσο και από τις επιχειρήσεις και τους πολίτες γενικότερα. Οι περιφερειακές και τοπικές αυτοδιοικήσεις έχουν έτσι μεγάλο μερίδιο ευθύνης στην κινητοποίηση των τοπικών φορέων για την προώθηση της καινοτομίας.

2.3. Το πρόβλημα της ενίσχυσης για την καινοτομία

2.3.1. Η ΕΤΠ φρονεί ότι οι περιφερειακές και τοπικές αυτοδιοικήσεις οφείλουν να συμμετάσχουν στην εφαρμογή ενός νομικού, οικονομικού, χρηματοδοτικού και επαγγελματικής κατάρτισης πλαισίου που να ευνοεί την καινοτομία. Από την κανονιστική άποψη, οι γνώσεις που έχουν για τις τοπικές οικονομικές ανάγκες σε ό,τι αφορά την τεχνική ρύθμιση, την προστασία του άυλου κεφαλαίου και την διοικητική απλοποίηση, καθιστούν τις περιφερειακές και τοπικές αυτοδιοικήσεις αναπόφευκτους εταίρους για την υλοποίηση των άριστων συνθηκών για την εφαρμογή μιας πολιτικής καινοτομίας και την απτή εφαρμογή της.

2.3.2. Η ΕΤΠ θεωρεί ότι η πολιτική χρηματοπιστωτικών ενισχύσεων προς τα ερευνητικά κέντρα και την καινοτομία στις επιχειρήσεις οφείλει να παραμείνει προτεραιότητα των δημοσίων αρχών παρά τις εντάσεις που γίνονται ολοένα και πιο αισθητές στους δημόσιους προϋπολογισμούς.

Προς τούτο, φαίνεται ότι έχει σημασία η ευαισθητοποίηση των ιδιωτικών χρηματοπιστωτικών κύκλων όσον αφορά την καινοτομία στην Ευρώπη. Το εγχείρημα αυτό, που πρέπει να ενταχθεί στο γενικότερο πλαίσιο της εφαρμογής της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης, πρέπει να συμβάλει στην προώθηση μιας νέας τραπεζικής αντίληψης που θα βασίζεται στην καλύτερη αποδοχή των κινδύνων που συνδέονται με την χρηματοδότηση της έρευνας και ανάπτυξης. Οι δε πολυεθνικές επιχειρήσεις που διαθέτουν τα μέσα και μια καλή πρακτική καινοτομίας καλό θα ήταν να τα θέσουν στην υπηρεσία των ΜΜΕ/ΜΜΒ.

Τέλος, η ΕΤΠ φρονεί ότι έχει σημασία η Επιτροπή των ΕΚ να διασαφήσει τους κανόνες παρεμβάσεως των Διαρθρωτικών Ταμείων για την χρηματοδότηση κεφαλαίων επισφαλών επενδύσεων με σκοπό την ενίσχυση της δημιουργίας ή της ανάπτυξης επιχειρήσεων. Καλό θα ήταν το μέτρο αυτό να είναι ήδη λειτουργικό κατά τη στιγμή που θα αρχίσουν οι διαπραγματεύσεις για την ανανέωση ορισμένων περιφερειακών προγραμμάτων κατά την περίοδο 1997-1999 και για τον καθορισμό νέων προγραμμάτων αρχής γενομένης από του 2000. Παράλληλα, θα ήταν ενδιαφέρον οι σχετικοί εθνικοί κανόνες να αναθεωρηθούν προκειμένου να επιτευχθεί συνοχή μεταξύ των διαφόρων ενισχυτικών μέτρων.

2.3.3. Η ΕΤΠ εμμένει στο γεγονός ότι είναι απαραίτητη η ανάπτυξη πολιτικών παροχής κινήτρων για την καινοτομία προκειμένου να βελτιωθούν οι διαδικασίες μεταποίησης, η δημιουργία νέων βιομηχανικών και τριτογενών προϊόντων και η κατάρτιση των εργαζομένων στο πλαίσιο μιας πολιτικής υπέρ των ΜΜΕ/ΜΜΒ. Κάθε μια εξ αυτών θα ήταν σκόπιμο να έχει πρόσβαση σε ένα δίκτυο καινοτομίας και έρευνας. Υπενθυμίζει επίσης ότι πολλές παρεμβάσεις στον τομέα αυτό πραγματοποιήθηκαν από την Ευρωπαϊκή Ένωση στο πλαίσιο της στηρίξεως των προσπαθειών που καταβλήθηκαν από τις περιφερειακές και τοπικές αρχές. Έτσι τα Διαρθρωτικά Ταμεία συμμετέχουν στην ανάπτυξη των πόλων αρμοδιοτήτων που βρίσκονται κοντά στα βιομηχανικά και πανεπιστημιακά κέντρα, των νέων εκπαιδευτικών τεχνολογιών που χρησιμοποιούνται για την συνεχή επιμόρφωση και για την εκπαίδευση στα σχολεία και πανεπιστήμια καθώς και των κέντρων έρευνας και μεταφοράς τεχνολογιών που ευνοούν την κινητικότητα των ερευνητών.

2.3.4. Η ΕΤΠ φρονεί ότι το έργο της παρακολούθησης και της μόνιμης ευαισθητοποίησης για την προαγωγή της καινοτομίας πρέπει να στηρίζεται στα περιφερειακά προγράμματα εκπαίδευσης και κατάρτισης. Εκείνο που ενδιαφέρει πράγματι είναι οι εκπαιδευτικοί, οι πανεπιστημιακοί και οι υπεύθυνοι για την κατάρτιση να μεταβιβάσουν στους μαθητές, τους φοιτητές και τους εργαζομένους των επιχειρήσεων μια νέα πολιτιστική αντίληψη η οποία θα περιλαμβάνει όλες τις συμβολές της καινοτομίας. Πράγμα που συνεπάγεται την καλύτερη χρησιμοποίηση των νέων τεχνικών πληροφόρησης και επικοινωνίας. Για το λόγο αυτό, τα κοινοτικά προγράμματα Socrates, Leonardo και INFO 2000 οφείλουν να συμβάλουν στην ενίσχυση των πολιτικών που εφαρμόζονται σε τοπικό επίπεδο.

2.4. Η διάδοση των αποτελεσμάτων της καινοτομίας και η κοινωνική και οικονομική συνοχή

2.4.1. Η ΕΤΠ θεωρεί ότι το συνοδευτικό μέτρο της διάδοσης των αποτελεσμάτων της καινοτομίας μέσω των περιφερειακών και τοπικών αυτοδιοικήσεων συμβάλλει στην οικονομική και κοινωνική συνοχή της Ευρώπης και στη βελτίωση των όρων ζωής του ευρωπαίου πολίτη κυρίως στις περιοχές του στόχου 1 των Διαρθρωτικών Ταμείων. Από την αξιοποίηση και την δικτύωση των περιφερειακών συστημάτων καινοτομίας θα προκύψει μία καλύτερη διάρθρωση του ευρωπαϊκού εδάφους χάρις κυρίως στις νέες τεχνολογίες πληροφόρησης και επικοινωνίας. Για το σκοπό αυτό, η ΕΤΠ τονίζει ότι πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις απομακρυσμένες περιφέρειες.

2.4.2. Η ΕΤΠ φρονεί ότι οι περιφερειακές και τοπικές αυτοδιοικήσεις οφείλουν να ευνοήσουν τη δημιουργία δεσμών μεταξύ των ερευνητικών κέντρων, των πανεπισημίων και των επιχειρήσεων για να αναπτυχθούν δίκτυα ανταλλαγής πληροφοριών και εμπειριών με βάση τη συνεργασία σε περιφερειακό, διαπεριφερειακό ή διαμεθοριακό επίπεδο. Στην Πράσινη Βίβλο επισημαίνονται ορισμένα ενδιαφέροντα παραδείγματα, άξονας των οποίων είναι η από κοινού παροχή υπηρεσιών προς τους τοπικούς, οικονομικούς και κοινωνικούς φορείς τα οποία θα ήταν καλό να γνωστοποιηθούν σε όλους τους εν δυνάμει εταίρους. Στην Ιταλία ακόμα έχουν αναπτυχθεί βιομηχανικές περιοχές γύρω από τις μικρές επιχειρήσεις του ίδιου βιομηχανικού τομέα, στη Δανία μεγάλο μέρος των ΜΜΕ ανήκουν στο ίδιο δίκτυο έρευνας και καινοτομίας ενώ στο κρατίδιο Bade-Wurtemberg μια πλήρης δομή τεχνικής στήριξης πραγματοποιήθηκε και τέθηκε στη διάθεση των ιδρυμάτων έρευνας και εκπαίδευσης και των ΜΜΕ.

2.4.3. Η ΕΤΠ ζητεί τα μέσα ενίσχυσης για την καινοτομία και τη διάδοση αυτής να μην αποβλέπουν μόνο στη δημιουργία νέων διαδικασιών και στην έρευνα, ανάπτυξη γενικότερα, αλλά να μπορούν να συμμετέχουν στη χρηματοδότηση των φάσεων εμπορευματοποίησης και εκβιομηχάνισης που αποτελούν πραγματικά δημιουργούς θέσεων απασχόλησης. Πιστεύει επίσης ότι η καινοτομία μπορεί να συμβάλει στην απασχόληση.

2.4.4. Η ΕΤΠ συνεύχεται να αναπτυχθεί στην ευρωπαϊκή επικράτεια μια περιφερειακή πολιτική τεχνολογικής επαγρύπνησης προκειμένου οι δημόσιες αρχές ή οι επιχειρήσεις και τα ερευνητικά κέντρα να μπορούν να ελέγχουν καλύτερα την εξέλιξη της καινοτομίας στην Ευρώπη. Προς τούτο, εκφράζει ικανοποίηση για την εφαρμογή του ευρωπαϊκού προγράμματος «Καινοτομία» ένας από τους στόχους του οποίου είναι να ευνοηθεί η δημιουργία «Κέντρων μεταβίβασης της καινοτομίας» για την διάδοση και την αξιοποίηση των αποτελεσμάτων της έρευνας και για την διευκόλυνση της χρησιμοποίησης των κοινοτικών μηχανισμών ενίσχυσης για σχέδια έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης, επίδειξης και εκμετάλλευσης.

Η ΕΤΠ φρονεί ότι έχει σημασία το Ευρωπαϊκό δίκτυο των κέντρων αυτών να αποκτήσει κριτικό γεωγραφικό μέγεθος ώστε να καταστεί αποτελεσματικότερο το έργο της προαγωγής στην τοπική βιομηχανία και ειδικότερα η εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων της έρευνας και ανάπτυξης είτε κοινοτικής προελεύσεως είτε όχι. Σήμερα, το δίκτυο των κέντρων μεταβίβασης καινοτομίας αριθμεί 52 οργανισμούς και 4 συνδεδεμένα μέλη μεταξύ των 15 κρατών της ΕΕ, στην Ισλανδία και τη Νορβηγία.

Τέλος, η ΕΤΠ θεωρεί ότι έχει σημασία τα εν λόγω κέντρα μεταβίβασης καινοτομίας, ορισμένα εκ των οποίων δημιουργήθηκαν από τις περιφερειακές και τοπικές αυτοδιοικήσεις, να στηρίζονται στα κέντρα αρμοδιοτήτων που λειτουργούν σε τοπικό επίπεδο προκειμένου να μπορούν να εκμεταλλεύονται τις γνώσεις σε συνάρτηση με τις τοπικές ανάγκες και να προβαίνουν, λαμβανομένης υπόψη τις ιδιαιτερότητας των πεδίων παρεμβάσεως αυτών (γεωργικές, βιομηχανικές περιοχές κ.λπ.), σε ανταλλαγές συνεργασίας χάρις στα νέα εργαλεία πληροφόρησης και επικοινωνίας. Τα κέντρα αυτά προέχει να χρησιμοποιούνται προς όφελος της καινοτομίας και να συμμετέχουν στη δυναμική της ευρωπαϊκής οικονομίας.

2.4.5. Η ΕΤΠ ζητεί η συζήτηση που θα προκαλέσει η Πράσινη Βίβλος να σταθεί αφορμή για την ΕΕ όπως και για τους άλλους δημόσιους εταίρους να προβούν σε διεύρυνση των υφιστάμενων μέσων ενίσχυσης και διάδοσης των αποτελεσμάτων της έρευνας π.χ. η αναζήτηση εταίρων προκειμένου οι οικονομικοί και κοινωνικοί φορείς να έχουν πρόσβαση σε πιο ευανάγνωστες και πιο λειτουργικές πληροφορίες. Προς τούτο, καλό θα ήταν οι περιφερειακές και τοπικές αυτοδιοικήσεις σε συνδυασμό με τα κέντα μεταβίβασης καινοτομίας να χρησιμοποιούνται ως μοναδική θυρίδα ιδίως προς τις ΜΜΕ.

2.4.6. Η ΕΤΠ εκφράζει την ικανοποίησή της για την ύπαρξη του Ιδρύματος Τεχνολογικής Προβολικής στη Σεβίλλη βασική αποστολή της οποίας είναι η τεχνολογική παρακολούθηση και η έρευνα επί του θέματος της τεχνολογίας, απασχόλησης, αναταγωνιστικότητας. Προς τις πληροφορίες αυτές τις οποίες συλλέγει ο εν λόγω οργανισμός, καλό θα ήταν να εξασφαλιστεί άμεση πρόσβαση σε περιφερειακό επίπεδο προκειμένου να εφαρμοστεί μια πραγματική κυκλοφορία γνώσεων στο επίπεδο αυτό.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1. Άξονας δράσης 1 - Ανάπτυξη της τεχνολογικής «παρακολούθησης» και της μελέτης τεχνολογικών προοπτικών

Η ΕΤΠ ζητεί οι πληροφορίες που συλλέγονται και αναλύονται από το Ίδρυμα Τεχνολογικής Προβολικής της Σεβίλλης να μπορούν να γίνονται αντικείμενο εκμεταλλεύσεως σε περιφερειακή κλίμακα προκειμένου να προαχθούν οι διαπεριφερειακές ανταλλαγές και να δίδεται έτσι η δυνατότητα στις περιφερειακές και τοπικές αυτοδιοικήσεις να παρέχουν συγκριτικά στοιχεία, ειδικότερα στατιστικές που θα μπορούν να χρησιμοποιούνται για την επεξεργασία συνθέσεων επί της εξελίξεως της κατάστασης της τεχνολογικής καινοτομίας στην Ευρώπη.

3.2. Άξονας δράσης 2 - Περισσότερο άμεσος προσανατολισμός της έρευνας προς την καινοτομία

Εκτός από τη δημιουργία ειδικών ομάδων task forces σε κοινοτικό επίπεδο και την αύξηση από πλευράς ΑΕγχΠ που τα κράτη μέλη πρέπει να αφιερώσουν στην καινοτομία και την έρευνα, είναι αναντίρρητο ότι οι περιφερειακές και τοπικές αυτοδιοικήσεις μπορούν σε μεγάλο βαθμό να επηρεάσουν την οργάνωση της έρευνας στο έδαφός τους και επίσης να συγκροτήσουν οργανισμούς παρακολούθησης και ακρόασης αναφορικά με τις ΜΜΕ προκειμένου να ενισχυθούν οι ενότητές τους στον τομέα της έρευνας νέων τεχνολογιών και της εκμετάλλευσης αυτών.

3.3. Άξονας δράσης 3 - Ανάπτυξη της αρχικής και συνεχούς κατάρτισης

Η ΕΤΠ θεωρεί ότι οι περιφερειακές και τοπικές αυτοδιοικήσεις στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους στους τομείς της εκπαίδευσης και της κατάρτισης και με την οικονομική βοήθεια που προτείνεται από την Ευρωπαϊκή Ένωση σε προγράμματα όπως τα διαρθρωτικά ταμεία, Socrates, Leonardo και INFO 2000 μπορούν να ευαισθητοποιήσουν τους νέους έναντι της καινοτομίας και του ρόλου αυτής στη διαχείριση των επιχειρήσεων, να τους δώσουν την δυνατότητα να γνωρίσουν τα επαγγέλματα που συνδέονται με την καινοτομία και την έρευνα, να αναπτύξουν την συνεργασία όσον αφορά την έρευνα μεταξύ των επιχειρήσεων και των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και τέλος να πειραματιστούν πάνω σε καινοτομικές πρακτικές για την παιδαγωγική που χαρακτηρίζεται από δημιουργικότητα και κινητικότητα. Στο δικό τους επίπεδο, οι περιφέρειες μπορούν να εξασφαλίσουν την συνεργασία μεταξύ των πανεπιστημίων, των επαγγελματικών κλάδων και των επιχειρήσεων.

3.4. Άξονας δράσης 4 - Διευκόλυνση της κινητικότητας των φοιτητών και των ερευνητών

Η ΕΤΠ εμμένει στη σημασία που έχει η κινητικότητα των φοιτητών, των ερευνητών και των μισθωτών των επιχειρήσεων για τη διάδοση της καινοτομιακής παιδείας στην Ευρώπη και τονίζει το ρόλο των περιφερειακών και τοπικών αυτοδιοικήσεων οι οποίες αναπτύσσουν παρά την ύπαρξη διαφορετικών κοινωνικών νομοθετικών συστημάτων στενούς δεσμούς συνεργασίας κυρίως σε ό,τι αφορά την έρευνα, την εκπαίδευση, την κατάρτιση και τη μαθητεία με τις λοιπές ευρωπαϊκές περιφέρειες.

3.5. Άξονας δράσης 5 - Προώθηση της ευρύτερης συνειδητοποιήσεως των ευεργετικών αποτελεσμάτων της καινοτομίας

Η ΕΤΠ εκφράζει την ικανοποίησή της για την ιδέα της Επιτροπής των ΕΚ να εγκαινιάσει ένα κοινοτικό σχέδιο πληροφόρησης όσον αφορά τις επιτυχείς εμπειρίες που σημειώθηκαν στην Ευρώπη και για τις θετικές επιπτώσεις της ευρωπαϊκής καινοτομίας. Εύχεται οι περιφερειακές και τοπικές αυτοδιοικήσεις να συμμετάσχουν στο εγχείρημα αυτό τόσο για τον εμπλουτισμό των συλλεχθεισών πληροφοριών που θα χρησιμοποιηθούν ως παραδείγματα όσο και για να συμμετάσχουν στην διάδοση των σχετικών γνώσεων κυρίως χάρις στη χρησιμοποίηση των νέων τεχνολογιών επικοινωνίας και πληροφόρησης. Η ΕΤΠ φρονεί ότι θα ήταν σκόπιμο να πραγματοποιηθεί μια πρώτη ανάλυση των θετικών αυτών παραδειγμάτων τη στιγμή κατά την οποία τα αποτελέσματα της διαβούλευσης σχετικά με το Πράσινο Βιβλίο θα επιτρέψουν την εφαρμογή του προγράμματος δράσης υπέρ της καινοτομίας και κατά την προετοιμασία του προγράμματος πλαίσιο στον τομέα της έρευνας.

3.6. Άξονας δράσης 6 - Βελτίωση της χρηματοδότησης της καινοτομίας

Η ΕΤΠ φρονεί ότι η προσπάθεια έρευνας, προαγωγής και διάδοσης της καινοτομίας πρέπει να πλαισιωθεί με χρηματοπιστωτικά μέσα που να ανταποκρίνονται καλύτερα στις τρέχουσες ανάγκες. Για το λόγο αυτό έχει σημασία να ζητηθεί η γνώμη της για το Πράσινο Βιβλίο προκειμένου να ευαισθητοποιηθούν όλοι οι χρηματοπιστωτικοί εταίροι ως προς την επανεξέταση των μέσων ενισχύσεως αυτών, των στόχων και των τρόπων χρησιμοποίσησης σε συνάρτηση με τον εγκάρσιο χαρακτήρα της καινοτομίας και προκειμένου οι διαθέσιμες πιστώσεις σήμερα, δημόσιες ή ιδιωτικές, ευρωπαϊκές ή περιφερειακές να μπορούν να χρησιμοποιούνται με αποτελεσματικότερο τρόπο και να συντονίζονται καλύτερα (προετοιμασία του προγράμματος πλαίσιο στον τομέα της έρευνας, χρηματοδότηση πειραματικών σχεδίων για τις διαπεριφερειακές ανταλλαγές εμπειριών). Χρειάζεται επίσης να δημιουργηθούν μηχανισμοί πραγματογνωμοσύνης, ασφάλισης ή αμοιβαίας εγγύησης για να παρακινηθούν οι χρηματοπιστωτικοί μηχανισμοί και να παράσχουν δάνεια ή να καταστούν εταίροι σε εθνικά ή περιφερειακά σχέδια καινοτομίας.

3.7. Άξονας δράσης 7 - Θέσπιση φορολογικών συστημάτων που να ευνοούν την καινοτομία, 8 - Προώθηση της πνευματικής ιδιοκτησίας, 9 - Απλούστευση των διοικητικών διατυπώσεων, 10 - Δημιουργία ενός νομικού και κανονιστικού πλαισίου που να ευνοεί την καινοτομία

Η ΕΤΠ εγκρίνει την προσέγγιση του Πράσινου Βιβλίου της Επιτροπής των ΕΚ η οποία προτείνει την διαβούλευση των τοπικών, οικονομικών και κοινωνικών φορέων προκειμένου να καθοριστούν από κοινού οι καλύτερες συνθήκες για την δημιουργία φορολογικού, διοικητικού και νομικού πλαισίου που να ευνοεί την καινοτομία και την διάδοση των αποτελεσμάτων.

Ως απάντηση στην ιδέα ενός προγράμματος συντονισμένων δράσεων για τη βελτίωση και την απλοποίηση του περιβάλλοντος των επιχειρήσεων και ειδικότερα για τη δημιουργία, την ανάπτυξη και την μεταβίβαση των επιχειρήσεων θα μπορούσαν να διοργανωθούν περιφερειακά σεμινάρια με σκοπό την εξασφάλιση καλής εκπροσώπησης των ενδιαφερόμενων οικονομικών και κοινωνικών κύκλων και να διαδοθεί έτσι η ιδέα ότι είναι αναγκαίο να λειτουργήσουν αποκεντρωμένες θυρίδες πληροφόρησης και ολοκλήρωσης των διατυπώσεων ιδία προς τις ΜΜΕ σε περιφερειακή κλίμακα.

3.8. Άξονας δράσης 11 - Ανάπτυξη των δράσεων συστηματικής οικονομικής πληροφόρησης

Η ΕΤΠ εγκρίνει τις προτάσεις που διατυπώθηκαν. Θεωρεί ότι οι προϋπολογισμοί των υφιστάμενων περιφερειακών διατάξεων υπέρ της προαγωγής της οικονομικής πληροφόρησης θα πρέπει να αυξηθούν τόσο για την ενίσχυση του συμβουλευτικού έργου (ακροάσεις και διαγνωστικά ποιότητας), την συνεχή κατάρτιση ή την ενίσχυση για την πρόσληψη στελεχών. Προς τούτο, θα ήταν σκόπιμο να αξιολογούνται τακτικά οι παρεμβάσεις που πραγματοποιούνται σε επίπεδο περιφερειακών και τοπικών αυτοδιοικήσεων προκειμένου να γίνεται καλύτερα γνωστή η επίδραση των πολιτικών αυτών στα οικονομικά αποτελέσματα των επιχειρήσεων που επωφελήθηκαν μιας ενίσχυσης.

3.9. Άξονας δράσης 12 - Ενθάρρυνση της καινοτομίας στις επιχειρήσεις και ιδιαίτερα στις ΜΜΕ και ενίσχυση της περιφερειακής διάστασης της καινοτομίας

Η ΕΤΠ υιοθετεί τη διαβεβαίωση ότι το τοπικό και περιφερειακό επίπεδο είναι το πλησιέστερο και το καταλληλότερο κλιμάκιο για την επαφή με τις επιχειρήσεις και ειδικότερα με τις ΜΜΕ, για την παροχή προς αυτές των αναγκαίων στηριγμάτων για την οργάνωση συνεργασιών που μπορούν να αξιοποιήσουν την τεχνογνωσία τους, να εισαγάγουν νέες τεχνολογίες και να εξορθολογίσουν τις υπηρεσίες στηρίξεως καθώς και για την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ πανεπιστημίου και βιομηχανίας.

3.10. Άξονας δράσης 13 - Ανανέωση της δράσης των δημόσιων φορέων υπέρ της καινοτομίας

Η ΕΤΠ επικροτεί τις προτάσεις της Πράσινης Βίβλου σχετικά με τη νέα αντίληψη του ρόλου του κράτους υπέρ της έρευνας και της καινοτομίας: πρόκειται για έναν ρόλο ευαισθητοποίησης και τονώσεως, απλοποίησης και σταθερότητας των ενισχύσεων, καθώς και κυκλοφορίας των πληροφοριών. Εκφράζει ικανοποίηση για τη μνεία της Πράσινης Βίβλου στην αρχή της επικουρικότητας προκειμένου να καταστεί το οικονομικό και κοινωνικό περιβάλλον πιο ευνοϊκό προς την καινοτομία και για να εξασφαλιστεί καλύτερα η διαβούλευση μεταξύ εκείνων που λαμβάνουν τις αποφάσεις καθώς και οι διαβούλευσεις των φορέων.

4. Συμπεράσματα

4.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών εκφράζει ικανοποίηση για το εγχείρημα της Επιτροπής των ΕΚ σε ό,τι αφορά την προαγωγή της καινοτομίας και της διάδοσης αυτής και ειδικότερα για την διαβούλευση που θα διεξαχθεί για την περαιτέρω ανάπτυξη και τον εμπλουτισμό του Πράσινου Βιβλίου στο θέμα αυτό. Υπογραμμίζει την μόνιμη αναφορά στην αρχή της επικουρικότητας και στο ρόλο των περιφερειακών και τοπικών αυτοδιοικήσεων.

4.2. Το έγγραφο αυτό αποτελεί μια ευκαιρία για την Επιτροπή των Περιφερειών να αναλάβει το ρόλο του μεσάζοντος μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των περιφερειακών και τοπικών φορέων. Η ΕΤΠ σκοπεύει να ζητήσει από τα μέλη της σχετικές εμπειρίες και προτάσεις που θα μπορέσουν να τροφοδοτήσουν τη συνθετική έκθεση και το οριστικό πρόγραμμα δράσης το οποίο θα εκπονήσει η Επιτροπή των ΕΚ μετά τη σχετική διαβούλευση. Μία παρόμοια δράση εκ μέρους της Επιτροπής των Περιφερειών θα της επιτρέψει να γνωστοποιήσει καλύτερα στους κόλπους των περιφερειακών και τοπικών αυτοδιοικήσεων που εκπροσωπεί τη δράση της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπέρ της καινοτομίας.

Βρυξέλλες, 21 Μαρτίου 1996.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Pasqual MARAGALL i MIRA

() ΕΕ αριθ. C 210 της 14. 8. 1995, σ. 92.

() ΕΕ αριθ. C 210 της 14. 8. 1995, σ. 109.

() ΕΕ αριθ. C 100 της 2. 4. 1996, σ. 14.

() ΕΕ αριθ. C 129 της 2. 5. 1996, σ. 39.