Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με τη θέσπιση Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Γειτονίας /* COM/2011/0839 τελικό - 2011/0405 (COD) */





AITIOΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 1. ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ Γενικό πλαίσιο Το άρθρο 8 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ) ορίζει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) αναπτύσσει προνομιακές σχέσεις με τις γειτονικές χώρες, με στόχο την εγκαθίδρυση χώρου ευημερίας και καλής γειτονίας στα σύνορα της ΕΕ. Η ευρωπαϊκή πολιτική γειτονίας (ΕΠΓ) αναπτύχθηκε το 2004 και καλύπτει 16 εταίρους στα ανατολικά και τα νότια των συνόρων της ΕΕ, και συγκεκριμένα την Αλγερία, την Αρμενία, το Αζερμπαϊτζάν, τη Λευκορωσία, την Αίγυπτο, τη Γεωργία, το Ισραήλ, την Ιορδανία, το Λίβανο, τη Λιβύη, τη Δημοκρατία της Μολδαβίας, το Μαρόκο, το Κατεχόμενο Παλαιστινιακό Έδαφος, τη Συρία, την Τυνησία και την Ουκρανία. Στο πλαίσιο της ΕΠΓ, η ΕΕ προσφέρει στους γείτονές της μια προνομιακή σχέση, βασισμένη σε κοινή δέσμευση σε αξίες και αρχές, όπως η δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα, το κράτος δικαίου, η χρηστή διακυβέρνηση, οι αρχές της οικονομίας της αγοράς και η βιώσιμη ανάπτυξη, συμπεριλαμβανομένης της δράσης για το κλίμα. Η πολιτική προβλέπει επίσης πολιτική σύνδεση και βαθύτερη οικονομική ολοκλήρωση, αυξημένη κινητικότητα και βελτίωση των διαπροσωπικών επαφών. Η ΕΠΓ υποστηρίζεται από έναν ειδικό μηχανισμό, τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Γειτονίας και Εταιρικής Σχέσης (ΕΜΓΕΣ), ο οποίος καλύπτει τις 16 προαναφερθείσες χώρες εταίρους καθώς και τη Ρωσία. Αιτιολόγηση και στόχοι της πρότασης Ορισμένες σημαντικές εξελίξεις έλαβαν χώρα μετά τη δρομολόγηση της ΕΠΓ και του ΕΜΓΕΣ. Οι μεταβολές στις σχέσεις της ΕΕ με τους γείτονές της και οι εξελίξεις μετά τη θέσπιση της ΕΠΓ αναλύθηκαν και αξιολογήθηκαν ως μέρος της στρατηγικής αναθεώρησης της ΕΠΓ. Ως εκ τούτου, αναπτύχθηκε μια νέα θεώρηση για την ΕΠΓ, όπως περιγράφεται στην κοινή ανακοίνωση της Ύπατης Εκπροσώπου της ΕΕ για Θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφαλείας και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τίτλο «Μια νέα απάντηση σε μια γειτονιά που αλλάζει» της 25ης Μαΐου 2011 και στα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 20ής Ιουνίου 2011. Η νέα αυτή προσέγγιση προβλέπει ειδικότερα μεγαλύτερη στήριξη στους εταίρους που είναι προσηλωμένοι στην οικοδόμηση δημοκρατικών κοινωνιών και στην πραγματοποίηση μεταρρυθμίσεων, σύμφωνα με τις αρχές των «αναλογικών κερδών» και της «αμοιβαίας ευθύνης» και προβλέπει πλαίσιο στρατηγικής πολιτικής για τις σχέσεις της ΕΕ με τους γείτονες. Παρότι ο ΕΜΓΕΣ αναγνωρίζεται ευρέως ως επιτυχημένος μηχανισμός, συνοδευτικός της πολιτικής της ΕΕ απέναντι στους γείτονές της, η αναθεώρηση της ΕΠΓ και άλλες αξιολογήσεις, τα διδάγματα και οι δημόσιες διαβουλεύσεις έχουν εντοπίσει διάφορα ζητήματα τα οποία πρέπει να εξεταστούν στο μέλλον με την προσαρμογή του μηχανισμού , ώστε η στρατηγική της ΕΕ να καταστεί ακόμη πιο αποτελεσματική . Συγκεκριμένα: · Εφαρμογή της αρχής των «αναλογικών κερδών»: Η αρχή αυτή αποτελεί καίρια πτυχή της ανανεωμένης πολιτικής γειτονίας. Προβλέπει πολύ υψηλότερο επίπεδο διαφοροποίησης μεταξύ εταίρων, σύμφωνα με την προσήλωσή τους στις από κοινού συμφωνηθείσες αξίες και στους στόχους, και ειδικότερα στην εταιρική σχέση με την ΕΕ η οποία επικεντρώνεται στη δημοκρατία και στην κοινή ευημερία. Τα οικονομικά κίνητρα για τους πιο φιλόδοξους μεταρρυθμιστές αποτελούν σημαντική πτυχή της νέας προσέγγισης. Ως μηχανισμός με πολιτικό προσανατολισμό, ο μελλοντικός Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Γειτονίας (ΕΜΓ) πρέπει να αντικατοπτρίζει τη βασική αυτή αρχή, ιδίως για τον προγραμματισμό και την παροχή στήριξης στους εταίρους. · Πολυπλοκότητα και μεγάλη διάρκεια της διαδικασίας προγραμματισμού: Η τρέχουσα διαδικασία προγραμματισμού περιλαμβάνει διάφορες ευρείες διαβουλεύσεις και πολλά άλλα διαδικαστικά βήματα και έχει κατά μέσο όρο διάρκεια 18 μηνών. Η μεγάλη διάρκεια της διαδικασίας προγραμματισμού υπονομεύει τη χρησιμότητα τη συνάφεια της βοήθειας. Το περιεχόμενο των εγγράφων προγραμματισμού (έγγραφα στρατηγικής ανά χώρα) στο πλαίσιο του ΕΜΓΕΣ ακολουθεί τη μορφή που χρησιμοποιείται για την αναπτυξιακή συνεργασία, κάτι που σημαίνει τη σύνταξη εκτενούς ανάλυσης της κατάστασης σε μια δεδομένη χώρα και την επιμήκυνση της διάρκειας της διαδικασίας. Ωστόσο, στην περίπτωση των χωρών γειτονίας, η πραγματικότητα είναι διαφορετική και η ανάλυση χώρας για τους περισσότερους εταίρους (χώρες οι οποίες έχουν συνάψει σχέδιο δράσης ή ισοδύναμο σύνολο κοινών στόχων με την ΕΕ) περιγράφεται ετησίως σε ειδικές εκθέσεις προόδου, οι οποίες καθιστούν περιττό το γενικό μέρος του εγγράφου στρατηγικής ανά χώρα. Επομένως, υπάρχει τόσο ανάγκη όσο και περιθώρια εξορθολογισμού, συντόμευσης και καλύτερης επικέντρωσης της διαδικασίας προγραμματισμού. · Πεδίο εφαρμογής του μηχανισμού: Το αντικείμενο του ΕΜΓΕΣ, όπως ορίζεται επί του παρόντος, αφορά την εφαρμογή συμφωνιών εταιρικής σχέσης και συνεργασίας, συμφωνιών σύνδεσης και άλλων σχετικών συμφωνιών, την προώθηση της χρηστής διακυβέρνησης και της δίκαιης κοινωνικής και οικονομικής ανάπτυξης. Περιλαμβάνει επίσης έναν πολύ ευρύ κατάλογο 29 θεματικών τομέων συνεργασίας, στους οποίους γίνεται λεπτομερής και ισότιμη αναφορά, ο οποίος καθιστά πολύ δύσκολη την επιβεβαίωση των βασικών στόχων και της επικέντρωσης της ΕΠΓ. Ο προγραμματισμός αντικατοπτρίζει την ευρεία αυτή προσέγγιση και, σε ορισμένες περιπτώσεις, η επίτευξη συνοχής μεταξύ της πολιτικής και της συνεργασίας υπήρξε δύσκολη. Η μελλοντική νομοθετική πρόταση για τον ΕΜΓ συμβάλλει στον καλύτερο εξορθολογισμό του πεδίου εφαρμογής και ενισχύει τις συνδέσμους με σχετικές εσωτερικές πολιτικές του μηχανισμού, διατηρώντας παράλληλα την παρούσα ευελιξία του. · Μερικώς παρωχημένες διατάξεις εφαρμογής και απουσία συνοχής μεταξύ των εξωτερικών μηχανισμών: Η ενότητα που αφορά την εφαρμογή του ισχύοντος κανονισμού για τον ΕΜΓΕΣ είναι παρωχημένη σε ορισμένα μέρη και, επομένως, δεν αντικατοπτρίζει πλέον κατάλληλα τον τρόπο με τον οποίο υλοποιείται η βοήθεια της πολιτικής γειτονίας. Επίσης δεν υπάρχει συνοχή μεταξύ των διατάξεων εφαρμογής του ΕΜΓΕΣ και άλλων μηχανισμών εξωτερικής δράσης. Οι μηχανισμοί ευελιξίας μπορούν να βελτιωθούν ώστε να ανταποκρίνονται στο νέο πλαίσιο πολιτικής. Προκειμένου να αντιμετωπισθούν τα σημεία αυτά και να επιτευχθεί περαιτέρω εναρμόνιση και απλοποίηση, έχει αναπτυχθεί ένας ξεχωριστός οριζόντιος κανονισμός-πλαίσιο που περιλαμβάνει όλες τις γενικές και επαναλαμβανόμενες διατάξεις. Ο νέος αυτός οριζόντιος κανονισμός καλύπτει επίσης τις ιδιαιτερότητες του ΕΜΓ. Αυτό επιτρέπει την ενημέρωση των διατάξεων εφαρμογής και αντιμετωπίζει την απουσία συνοχής μεταξύ των εξωτερικών μηχανισμών. Επιπλέον, ο νέος οριζόντιος κανονισμούς θα συμβάλει στη μεγαλύτερη σαφήνεια των κανόνων, την αποδοτικότητα και τη συνοχή της δράσης της Ένωσης. · Διατάξεις διασυνοριακής συνεργασίας: Η διασυνοριακή συνεργασία είναι ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της σχέσης μεταξύ της ΕΕ, των εταίρων της ΕΠΓ και της Ρωσίας, το οποίο οδηγεί στην υλοποίηση κοινών πρωτοβουλιών με ένα κοινό σύνολο κανόνων σε αμφότερες τις πλευρές των συνόρων της ΕΕ. Το σύστημα λειτουργεί σχετικά καλά, αλλά στις διαβουλεύσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη εντοπίστηκε η αναγκαιότητα για μερικές αλλαγές που έχουν αντίκτυπο στον κανονισμό. Σε αυτές περιλαμβάνονται η επέκταση της γεωγραφικής επιλεξιμότητας ώστε να περιλαμβάνει τα σημαντικά οικονομικά, κοινωνικά και πολιτιστικά κέντρα σχετικά με την ορθή λειτουργία των προγραμμάτων, η πλήρης εφαρμογή της «επιμερισμένης διαχείρισης», ώστε τα κράτη μέλη να συμμετέχουν ως συμβαλλομένοι στις συμφωνίες χρηματοδότησης, συγκεκριμένοι κανόνες για τη συγχρηματοδότηση από τις χώρες εταίρους και το ειδικό καθεστώς της Ρωσίας. Θα χρειαστεί να επέλθουν εκτεταμένες αλλαγές θα απαιτηθούν στον κανονισμό της Επιτροπής για τη θέσπιση των κανόνων εφαρμογής της διασυνοριακής συνεργασίας, ιδίως όσον αφορά τις μεθόδους διαχείρισης. · Σύνδεσμοι με εσωτερικούς μηχανισμούς/πολιτικές: Η ΕΠΓ προβλέπει βαθμιαία πολιτική σύνδεση και σταδιακή οικονομική ολοκλήρωση των εταίρων με την ΕΕ. Οι εσωτερικές πολιτικές της ΕΕ και οι αρχές της οικονομίας της αγοράς αποτελούν βασικά σημεία αναφοράς στη διαδικασία αυτή. Στην περίπτωση των χωρών γειτονίας, διάφορες πρωτοβουλίες έχουν διασυνοριακή πτυχή, η οποία έως τώρα λήφθηκε υπόψη μόνον σε πολύ περιορισμένο βαθμό. Αξιοσημείωτη εξαίρεση αποτελεί η διασυνοριακή συνεργασία, η οποία προβλέπει την αντιμετώπιση κοινών προκλήσεων και στόχων μέσω ενός ενιαίου συνόλου κανόνων και μέσω της συγκέντρωσης πόρων τόσο από εσωτερικές όσο και από εξωτερικές πηγές χρηματοδότησης του προϋπολογισμού της ΕΕ. Σε άλλους τομείς, όπως οι υποδομές, η ενέργεια[1], οι μεταφορές[2], η ανάπτυξη[3] των ΜΜΕ και η βιομηχανική συνεργασία, συμπεριλαμβανομένου του τουρισμού, οι ΤΠΕ[4], η απασχόληση και η κοινωνική πολιτική[5], η μετανάστευση και η ασφάλεια, η δικαστική εξουσία, η καταπολέμηση των ναρκωτικών, η τριτοβάθμια εκπαίδευση, ο πολιτισμός, η έρευνα και καινοτομία[6], το περιβάλλον, η δράση για το κλίμα[7], η ανθεκτικότητα σε καταστροφές και η συνεργασία σε θαλάσσιες υποθέσεις, υπάρχουν περιθώρια ενίσχυσης των διασυνδέσεων μεταξύ των εσωτερικών πολιτικών και μηχανισμών και της ΕΠΓ και του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Γειτονίας. Στο πλαίσιο αυτό, ο κανονισμός για τον ΕΜΓ θα προωθεί τη συμπληρωματικότητα, τη συνοχή και την ενσωμάτωση των τομέων πολιτικής προτεραιότητας της ΕΕ, σύμφωνα με τη στρατηγική Ευρώπη 2020, ενώ θα παραμένει επικεντρωμένος στους κύριους στόχους της ΕΠΓ. Η ΕΠΓ δίδει στους εταίρους την επιλογή να συμμετάσχουν σε οργανισμούς και προγράμματα της ΕΕ. Tο ζήτημα της μακροπρόθεσμης χρηματοδότησης της συμμετοχής των εταίρων της ΕΠΓ σε οργανισμούς και προγράμματα της ΕΕ πρέπει να εξετασθεί κατάλληλα μέσω, κατά περίπτωση, μιας χρηματοδοτικής συμβολής από τον ΕΜΓ, συμπεριλαμβανομένης της θέσπισης κατάλληλων και βιώσιμων μηχανισμών υλοποίησης. · Εξελισσόμενη σχέση με τη Ρωσία: Η Ρωσία είναι ο μόνος δικαιούχος του ΕΜΓΕΣ που δεν καλύπτεται από την ΕΠΓ. Όπως όλες οι άλλες χώρες, η Ρωσία δικαιούται να επωφεληθεί τόσο από τη διμερή όσο και από την πολυκρατική και διασυνοριακή χρηματοδότηση του ΕΜΓΕΣ. Ωστόσο, λαμβάνοντας υπόψη τις σημαντικές βελτιώσεις της δημοσιονομικής θέσης της Ρωσίας, υπάρχει μικρότερη ανάγκη για μεγάλους όγκους χρηματοδοτικής βοήθειας. Η Ρωσία επιδιώκει μια σχέση μεταξύ ίσων και έχει γίνει χορηγός βοήθειας η ίδια. Ως εκ τούτου, κατά την περίοδο 2007-2013, η χώρα έλαβε οριακές μόνον χρηματοδοτήσεις στο πλαίσιο του διμερούς κονδυλίου του ΕΜΓΕΣ. Η συνεργασία στο πλαίσιο των πολυκρατικών προγραμμάτων συνεχίζεται και ακολουθεί την αρχή της συγχρηματοδότησης από την ΕΕ και τη Ρωσία. Ειδικότερα, η Ρωσία συγχρηματοδοτεί προγράμματα διασυνοριακής συνεργασίας. Αυτό αντικατοπτρίζει τη μεταβαλλόμενη θέση της Ρωσίας ως στρατηγικού εταίρου, στην οποία τα συγχρηματοδοτούμενα σχέδια πρέπει να είναι προς το συμφέρον αμφοτέρων των πλευρών. Ο μελλοντικός Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Γειτονίας πρέπει να εναρμονισθεί με τη νέα θεώρηση για την ΕΠΓ και να ανταποκριθεί στις συγκεκριμένες προκλήσεις και στα ζητήματα που αναπτύχθηκαν ανωτέρω. 2. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΕΩΝ ΜΕ ΤΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΜΕΝΑ ΜΕΡΗ ΚΑΙ ΕΚΤΙΜΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ Διαβουλεύσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη Η νομοθετική πρόταση σχετικά με τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Γειτονίας βασίζεται σε ευρεία διαδικασία διαβούλευσης. Η διαδικασία περιελάμβανε δημόσια διαβούλευση σχετικά με την εξωτερική χρηματοδότηση, η οποία διεξήχθη για όλους τους μηχανισμούς εξωτερικής δράσης της ΕΕ και ειδικές διαβουλεύσεις, οι οποίες διεξήχθησαν στο πλαίσιο της στρατηγικής αναθεώρησης της ευρωπαϊκής πολιτικής γειτονίας και σχετικά με τη διασυνοριακή συνεργασία. Επιπλέον, πραγματοποιήθηκαν διαβουλεύσεις σχετικά με το μέλλον της αναπτυξιακής πολιτικής της ΕΕ. Δημόσια διαβούλευση σχετικά με τη χρηματοδότηση της εξωτερικής δράσης της ΕΕ Η Επιτροπή πραγματοποίησε δημόσια διαβούλευση σχετικά με τη μελλοντική χρηματοδότηση της εξωτερικής δράσης της ΕΕ από τις 26 Νοεμβρίου 2010 έως την 31η Ιανουαρίου 2011. Η διαδικασία βασίσθηκε σε ερωτηματολόγιο που διατέθηκε επιγραμμικά, το οποίο συνοδευόταν από το έγγραφο εργασίας με τίτλο «Ποια χρηματοδότηση για την εξωτερική δράση της ΕΕ μετά το 2013;» που εκπόνησαν η Επιτροπή και η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ). Οι 220 απαντήσεις που λήφθηκαν ως απόκριση στη δημόσια διαβούλευση αντικατοπτρίζουν ένα ευρύ και ποικίλο φάσμα, το οποίο εκφράζει την ποικιλία των δομών, των απόψεων και των παραδόσεων στο χώρο της εξωτερικής δράσης. Οι περισσότεροι ερωτηθέντες επιβεβαιώνουν ότι η χρηματοδοτική στήριξη της ΕΕ παρέχει σημαντική προστιθέμενη αξία στους κύριους τομείς πολιτικής που υποστηρίζονται μέσω χρηματοδοτικών μηχανισμών της ΕΕ για εξωτερική δράση[8]. Το κριτήριο της προστιθέμενης αξίας της ΕΕ αναφέρεται από πολλούς ερωτηθέντες ως βασικός γνώμονας για το μέλλον: η ΕΕ πρέπει να προωθήσει το συγκριτικό πλεονέκτημά της, το οποίο συνδέεται με την παγκόσμια παρουσία της στην παγκόσμια σκηνή, την ευρεία εμπειρογνωμοσύνη της, την υπερεθνική φύση της, τον ρόλο της ως διαμεσολαβητή για τη διευκόλυνση του συντονισμού, και τις οικονομίες κλίμακας. Σχεδόν όλοι οι ερωτηθέντες υποστήριξαν μια πιο διαφοροποιημένη προσέγγιση, προσαρμοσμένη στην κατάσταση των δικαιούχων και βασισμένη σε ορθά κριτήρια, για να αυξηθεί ο αντίκτυπος των χρηματοδοτικών μέσων της ΕΕ. Υπήρχε επίσης ευρεία στήριξη στη θέσπιση προϋποθέσεων βασισμένων στον σεβασμό των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των μειονοτήτων, στη χρηστή διακυβέρνηση και στην ποικιλομορφία των πολιτισμικών εκφράσεων ή στην ποιότητα των πολιτικών των δικαιούχων και στην ικανότητα και την προθυμία τους να τις εφαρμόσουν. Διαβουλεύσεις στο πλαίσιο της στρατηγικής αναθεώρησης της ΕΠΓ Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης διεξήγαγε ειδικές διαβουλεύσεις με εκπροσώπους των κρατών μελών της ΕΕ και των χωρών εταίρων του ΕΜΓ στο πλαίσιο της στρατηγικής αναθεώρησης της πολιτικής, η οποία δρομολογήθηκε τον Ιούλιο του 2010. Οι διαβουλεύσεις αφορούσαν τη χρηματοδότηση του ΕΜΓ κυρίως μέσω του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Γειτονίας και Εταιρικής Σχέσης (ΕΜΓΕΣ), καθώς και τα ζητήματα της μακροπρόθεσμης θεώρησης για την ΕΠΓ και των μεσοπρόθεσμων στόχων της. Οι διαβουλεύσεις κατέδειξαν ότι ο ΕΜΓΕΣ γίνεται αντιληπτός ως σταδιακή αλλαγή στον τρόπο υλοποίησης της βοήθειας της ΕΕ. Ωστόσο, αναγνώρισαν επίσης την αναγκαιότητα για περαιτέρω τελειοποίηση. Πολλά κράτη μέλη υπογράμμισαν τη σημασία της βελτίωσης της συνοχής μεταξύ της πολιτικής και της χρηματοδοτικής βοήθειας που παρέχει ο μηχανισμός. Αρκετοί ερωτηθέντες τόνισαν ότι οι χρηματοδοτήσεις πρέπει να βασίζονται στις επιδόσεις. Πολλοί τόνισαν ότι είναι σημαντικό να καταστεί η χρηματοδοτική στήριξη ταχύτερη, πιο αποδοτική και πιο ευέλικτη όσον αφορά την απόκριση σε αναδυόμενες ανάγκες. Οι χώρες εταίροι υπογράμμισαν την αναγκαιότητα να συνοδεύονται η οικονομική ολοκλήρωση, το άνοιγμα της αγοράς και η κανονιστική σύγκλιση από κατάλληλη χρηματοδοτική στήριξη. Έδωσαν επίσης έμφαση στη σημασία της προώθησης των ξένων επενδύσεων. Διαβουλεύσεις με ενδιαφερόμενα μέρη σχετικά με τη διασυνοριακή συνεργασία Οργανώθηκαν ειδικές διαβουλεύσεις σχετικά με τη διασυνοριακή συνεργασία με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη. Η διαδικασία ξεκίνησε κατά τη διάρκεια διάσκεψης για τη διασυνοριακή συνεργασία, η οποία πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες τον Φεβρουάριο του 2011 και τα ενδιαφερόμενα μέρη διατύπωσαν τη γνώμη τους για το μελλοντικό κανονιστικό πλαίσιο (μεταξύ άλλων σχετικά με τους κανόνες εφαρμογής της διασυνοριακής συνεργασίας) βάσει ερωτηματολογίου, το οποίο διανεμήθηκε τον Μάιο/Ιούνιο του 2011. Τα αποτελέσματα αντικατοπτρίζουν την αναγκαιότητα προσαρμογής ορισμένων διατάξεων προκειμένου να βελτιωθεί η αποδοτικότητα της διασυνοριακής συνεργασίας. Στόχος των προτεινόμενων αλλαγών είναι να αντικατοπτρίζεται καλύτερα η ολοκλήρωση μεταξύ των προτεραιοτήτων της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ και της πολιτικής συνοχής της ΕΕ, ιδίως με την περαιτέρω εναρμόνιση της διασυνοριακής συνεργασίας για τα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ με τους κανόνες της ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας (ΕΕΣ). Πραγματοποιήθηκαν περαιτέρω συναντήσεις διαβούλευσης την 20ή Σεπτεμβρίου 2011 με τα κράτη μέλη στις Βρυξέλλες και με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη στη Βουδαπέστη στις 18-19 Οκτωβρίου 2011. Δημόσιες διαβουλεύσεις σχετικά με την «αναπτυξιακή πολιτική της ΕΕ» Επιπλέον, η Επιτροπή δημοσίευσε Πράσινη Βίβλο με τίτλο «Η αναπτυξιακή πολιτική της ΕΕ προς όφελος της χωρίς κοινωνικούς αποκλεισμούς και αειφόρου ανάπτυξης» και δρομολόγησε δημόσια διαβούλευση από τις 15 Νοεμβρίου 2010 έως τις 17 Ιανουαρίου 2011. Πολλοί ερωτηθέντες υπογράμμισαν ότι η ΕΑΒ[9] αποτελεί μέρος μόνον της χρηματοδότησης για την ανάπτυξη, η οποία πρέπει να γίνεται αντιληπτή ως συμπλήρωμα των πόρων που κινητοποιούνται εντός της χώρας, των ξένων επενδύσεων, του εμπορίου και των εμβασμάτων. Ζητήθηκε μεγαλύτερη συνοχή για την αναπτυξιακή πολιτική της ΕΕ, ιδίως όσον αφορά τις χώρες μεσαίου εισοδήματος. Παρότι ο από κοινού προγραμματισμός βοήθειας υποστηρίζεται καταρχήν, πρέπει να θεσπισθεί σταδιακά ξεκινώντας από τις χώρες όπου θα αποδώσει αποδεδειγμένα προστιθέμενη αξία. Η πρόταση για τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Γειτονίας βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στα αποτελέσματα των ως άνω διαβουλεύσεων. Στις βασικές πτυχές, οι οποίες ενσωματώθηκαν στον αναθεωρημένο μηχανισμό, περιλαμβάνονται η διαφοροποίηση και οι χρηματοδοτήσεις βάσει επιδόσεων, νέες προσεγγίσεις, οι οποίες σχετίζονται με τον προγραμματισμό και τη βελτίωση της συνοχής της πολιτικής με τη βοήθεια, η τροποποίηση των κανόνων για τη διασυνοριακή συνεργασία, διατάξεις για τη βελτίωση της αποδοτικότητας και της ευελιξίας της στήριξης. Εκτίμηση επιπτώσεων Ειδική εκτίμηση των επιπτώσεων για τον μελλοντικό ΕΜΓ εκπονήθηκε από κοινού από την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Στην εκτίμηση επιπτώσεων εξετάσθηκαν οι τέσσερις ακόλουθες επιλογές: · Επιλογή 0: «Καμία δράση από την ΕΕ». Η ΕΕ διακόπτει την παροχή χρηματοδοτικής στήριξης μέσω ειδικού μηχανισμού για τη γειτονία. · Επιλογή 1: «Καμία μεταβολή». Η συνεργασία με τις σχετικές χώρες παραμένει αυστηρά στο πλαίσιο του ισχύοντος κανονισμού ΕΜΓΕΣ. · Επιλογή 2: «Προσαρμογή του παρόντος μηχανισμού». Η μελλοντική νομοθετική πρόταση πρέπει να βασίζεται στον ισχύοντα κανονισμό ΕΜΓΕΣ με ορισμένες ουσιώδεις τροποποιήσεις, ανταποκρινόμενη στο νέο πλαίσιο πολιτικής και στους ειδικούς στόχους. Στο πλαίσιο αυτής της επιλογής, υπάρχουν ορισμένες επιμέρους επιλογές που αναφέρονται στα εξής: στην αρχή της διαφοροποίησης, τη διαδικασία προγραμματισμού, το πεδίο εφαρμογής του μηχανισμού και τη συνοχή μεταξύ πολιτικής και βοήθειας, τους κανόνες διασυνοριακής συνεργασίας, τις διατάξεις εφαρμογής, ιδίως προκειμένου να προβλεφθεί μεγαλύτερη ευελιξία, τους συνδέσμους με εσωτερικές πολιτικές και μηχανισμούς και το γεωγραφικό πεδίο του ΕΜΓ. · Επιλογή 3: «Παρουσίαση ενός τελείως νέου μηχανισμού» με διαφορετικό γεωγραφικό πεδίο και με επικέντρωση σε στόχους ευρύτερους ή διαφορετικούς από εκείνους της ΕΠΓ. Όσον αφορά τον πιθανό οικονομικό, κοινωνικό, περιβαλλοντικό και άλλο αντίκτυπο κάθε επιλογής, αναγνωρίζονται τα ακόλουθα: · Η διακοπή της δράσης της ΕΕ (επιλογή 0) θα μειώσει σημαντικά και θα υποβαθμίσει τη βιωσιμότητα των αποτελεσμάτων που έχουν επιτευχθεί έως τώρα. Επίσης, θα επηρεάσει αρνητικά τις συνολικές σχέσεις της ΕΕ με τους εταίρους της ΕΠΓ. · Η απουσία οποιασδήποτε μεταβολής στον υφιστάμενο μηχανισμό (επιλογή 1) θα έχει κάποια θετικά οικονομικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά αποτελέσματα στις χώρες εταίρους. · Η τροποποίηση του μηχανισμού (επιλογή 2) θα βελτιώσει τα θετικά οικονομικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά αποτελέσματα που επιτυγχάνονται μέσω του ισχύοντος μηχανισμού και θα αποφέρει περαιτέρω οφέλη, ιδίως στη διακυβέρνηση, μέσω της εφαρμογής της αρχής των «αναλογικών κερδών». · Η παρουσίαση ενός τελείως νέου μηχανισμού (επιλογή 3) θα έχει αρνητικό αντίκτυπο, ιδίως στη συνοχή της δράσης της ΕΕ με τους στόχους της ΕΠΓ και θα υπονομεύσει την αξιοπιστία της ΕΕ στην περιοχή. Βάσει της ανάλυσης και της στάθμισης των διαφορετικών μορφών αντικτύπου (παγκόσμιου, οικονομικού, κοινωνικού, περιβαλλοντικού), η επιλογή 0 και η επιλογή 3 απερρίφθησαν ως αρνητικές επιλογές, οι οποίες δεν θα μπορούσαν να αποφέρουν θετικά αποτελέσματα και να βοηθήσουν στην επίτευξη των στόχων της ΕΠΓ. Η επιλογή 2 θα έχει τις μεγαλύτερες πιθανότητες να αποφέρει θετικά αποτελέσματα και να προσαρμόσει το υφιστάμενο πλαίσιο συνεργασίας στο νέο πλαίσιο πολιτικής, στους στόχους της ΕΠΓ και στις προκλήσεις που προσδιορίσθηκαν μέσω αξιολογήσεων και διδαγμάτων. Η επιλογή 1 είναι η δεύτερη καλύτερη επιλογή για τη διατήρηση των θετικών αποτελεσμάτων, χωρίς ωστόσο να προβλέπει την επίτευξη των στόχων της νέας ΕΠΓ και χωρίς να λαμβάνει υπόψη τις προκλήσεις και τα συγκεκριμένα προβλήματα που προσδιορίσθηκαν στο υφιστάμενο σχήμα. Επομένως, προτιμότερη επιλογή είναι η επιλογή 2. 3. ΝΟΜΙΚΕΣ ΠΤΥΧΕΣ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ Το άρθρο 8 της ΣΕΕ παρέχει τη γενική ώθηση και τη βάση για την ΕΠΓ. Η νομική βάση για το μηχανισμό χρηματοδότησης που θα στηρίξει την ΕΠΓ, το μελλοντικό Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Γειτονίας, είναι το άρθρο 209 παράγραφος 1 ΣΛΕΕ[10] και το άρθρο 212 παράγραφος 2 ΣΛΕΕ. Επικουρικότητα Όσον αφορά την επικουρικότητα, η δράση σε επίπεδο ΕΕ συνεπάγεται σημαντική προστιθέμενη αξία, η οποία συνδέεται με διάφορους παράγοντες: · Στις γειτονικές χώρες στις οποίες η εναρμόνιση προς τους κανόνες και τα πρότυπα, τις κατευθυντήριες γραμμές και τα μέτρα της ΕΕ είναι ένας από τους βασικούς στόχους πολιτικής, η ΕΕ βρίσκεται σε καλύτερη θέση για να παράσχει τη βοήθεια αυτή. Ορισμένες ειδικές μορφές στήριξης μπορούν να παρασχεθούν μόνο σε επίπεδο ΕΕ, όπως η προώθηση της οικονομικής ενσωμάτωσης στην εσωτερική αγορά της ΕΕ, η πρόσβαση στο χώρο Σένγκεν ή η συμμετοχή σε προγράμματα της ΕΕ. Έτσι, η ΕΕ είναι ο κορυφαίος εταίρος συνεργασίας στις περισσότερες χώρες της ΕΠΓ, ρόλος ο οποίος αναγνωρίζεται ευρέως από τα κράτη μέλη, τους διεθνείς χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς και άλλους χορηγούς βοήθειας. Η παροχή βοήθειας στους γείτονες της ΕΕ, προκειμένου να εναρμονισθούν με τις πολιτικές, τους κανόνες και τα πρότυπα της ΕΕ, αποτελεί σημαντικό παράγοντα προώθησης μεταρρυθμίσεων στις χώρες εταίρους της ΕΠΓ. · Με 27 κράτη μέλη τα οποία ενεργούν στο πλαίσιο κοινών πολιτικών και στρατηγικών, η ΕΕ διαθέτει από μόνη της την κρίσιμη μάζα για να ανταποκριθεί σε παγκόσμιες προκλήσεις. Η δράση σε εθνικό επίπεδο μπορεί να είναι περιορισμένη και κατακερματισμένη, καθώς τα σχέδια είναι συχνά πολύ μικρής εμβέλειας ώστε να έχουν ουσιαστικό αντίκτυπο. Ο εξορθολογισμός του έργου των κρατών μελών μέσω της ΕΕ βελτιώνει το συντονισμό και την αποτελεσματικότητα της δράσης της ΕΕ. · Σε μια περίοδο δημοσιονομικών περιορισμών, κατά την οποία αρκετά κράτη μέλη έχουν επιλέξει την έξοδο από ολόκληρους τομείς συνεργασίας και την διακοπή της στήριξης ορισμένων χωρών, η ΕΕ μπορεί να διαδραματίσει ενεργό ρόλο στην προώθηση της δημοκρατίας, της ειρήνης, της σταθερότητας, της ευημερίας και της μείωσης της φτώχειας στην περιοχή γειτονίας της. Στο πλαίσιο αυτό, είναι σκοπιμότερο από κάθε άλλη φορά, από αμιγώς οικονομική άποψη, να διοχετευθεί η βοήθεια σε επίπεδο ΕΕ, όπου μπορεί να επιτευχθεί πραγματική διαφορά. Επίσης, η συνεργασία με την ΕΕ είναι οικονομικότερη. Τα διοικητικά έξοδα είναι χαμηλότερα από τον μέσο όρο των διοικητικών εξόδων των κύριων χορηγών διμερούς βοήθειας. 4. ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ Το επίπεδο της χρηματοδότησης από τον προϋπολογισμό της ΕΕ για τον νέο ΕΜΓ πρέπει να αντικατοπτρίζει κατάλληλα τις φιλοδοξίες της αναθεωρημένης ευρωπαϊκής πολιτικής γειτονίας. Έτσι, στην ανακοίνωσή της με τίτλο «Προϋπολογισμός για την Ευρώπη 2020», η οποία δημοσιεύθηκε στις 29 Ιουνίου 2011, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε να διατεθεί για το νέο ΕΜΓ ποσό 18 182 300 000 ευρώ (σε τρέχουσες τιμές) για την περίοδο 2014-2020. Για να διασφαλιστεί η προβλεψιμότητά της, η χρηματοδότηση για δραστηριότητες τριτοβάθμιας εκπαίδευσης σε τρίτες χώρες στο πλαίσιο του προγράμματος "Erasmus για όλους" θα διατίθεται, σύμφωνα με τους στόχους εξωτερικής δράσης της ΕΕ, μέσω 2 πολυετών χορηγήσεων που θα καλύπτουν μόνο τα πρώτα 4 έτη και τα εναπομείναντα 3 έτη αντίστοιχα. Η χρηματοδότηση θα αντανακλάται στον πολυετή ενδεικτικό προγραμματισμό του ΕΜΓ, σύμφωνα με τις προσδιορισμένες ανάγκες και προτεραιότητες των σχετικών χωρών. Οι χορηγήσεις μπορούν να αναθεωρηθούν σε περίπτωση σημαντικών απρόβλεπτων περιπτώσεων ή σημαντικών πολιτικών αλλαγών σύμφωνα με τις εξωτερικές προτεραιότητες της ΕΕ. Οι διατάξεις του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. [--] του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη σύσταση του "Erasmus για όλους"[11]θα εφαρμόζονται ως προς τη χρήση των κονδυλίων αυτών. Αναλυτική εκτίμηση των δημοσιονομικών επιπτώσεων της πρότασης παρουσιάζεται σε χωριστό νομοθετικό δημοσιονομικό δελτίο για τον ΕΜΓ. 5. ΚΥΡΙΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Λεπτομερής εξήγηση ειδικών διατάξεων της πρότασης Τα κύρια στοιχεία της πρότασης (σε σύγκριση με τον υφιστάμενο μηχανισμό) και η συλλογιστική τους είναι τα εξής: · εφαρμογή των αρχών των «αναλογικών κερδών» και της αμοιβαίας ευθύνης σύμφωνα με τη νέα θεώρηση για την ΕΠΓ, ιδίως μέσω ειδικών διατάξεων σχετικά με τη διαφοροποίηση για τις χρηματοδοτήσεις και τη διαδικασία προγραμματισμού, ανάλογα με την περίπτωση, · αντιμετώπιση της πολυπλοκότητας και της μεγάλης διάρκειας της διαδικασίας προγραμματισμού με σκοπό τον εξορθολογισμό, τη συντόμευση και την καλύτερη επικέντρωση της διαδικασίας, ιδίως για τους εταίρους ΕΠΓ οι οποίοι έχουν συμφωνήσει από κοινού με τις στρατηγικές προτεραιότητες της ΕΕ σε σχέδια δράσης ή ισοδύναμα έγγραφα, · εξορθολογισμός του πεδίου εφαρμογής του μηχανισμού, επιτυγχάνοντας ισορροπία μεταξύ της ευελιξίας του μηχανισμού και της επικέντρωσης στους στόχους πολιτικής και τους κύριους τομείς συνεργασίας, · προσαρμογή των διατάξεων εφαρμογής και βελτίωση της συνοχής μεταξύ των μηχανισμών εξωτερικής δράσης, · βελτίωση των διατάξεων περί διασυνοριακής συνεργασίας για τη διευκόλυνση της αποτελεσματικής και ταχείας εφαρμογής των προγραμμάτων, · προώθηση στενότερων δεσμών με τους εσωτερικούς μηχανισμούς και τις πολιτικές της ΕΕ, μεταξύ άλλων μέσω εντατικοποίησης της συνεργασίας με την Επιτροπή στο στάδιο του προγραμματισμού και, όπου συντρέχει περίπτωση, μέσω μηχανισμών που προωθούν τη συγκέντρωση κεφαλαίων από εσωτερικούς και εξωτερικούς τομείς του προϋπολογισμού της ΕΕ, · απόκριση στην εξελισσόμενη σχέση με τη Ρωσία τροποποιώντας τις διατάξεις που αφορούν την επιλεξιμότητα της Ρωσίας για χρηματοδότηση από τον ΕΜΓ, ώστε να αντικατοπτρίζουν το ειδικό καθεστώς της Ρωσίας ως γείτονα και ως στρατηγικού εταίρου. Απλούστευση Η πρόταση για το ΕΜΓ περιλαμβάνει διατάξεις για την απλοποίηση ορισμένων πτυχών του μηχανισμού. Το πεδίο εφαρμογής του μηχανισμού έχει βελτιστοποιηθεί μειώνοντας τους 29 θεματικούς τομείς συνεργασίας που αποτελούν τον ισχύοντα κανονισμό ΕΜΓΕΣ σε έξι συγκεκριμένους στόχους. Έχει εισαχθεί ένα νέο, απλοποιημένο εργαλείο προγραμματισμού για τις περισσότερες γειτονικές χώρες (ενιαίο πλαίσιο στήριξης). Το νέο αυτό έγγραφο προγραμματισμού θα είναι συντομότερο από τα έγγραφα στρατηγικής και τα πολυετή ενδεικτικά προγράμματα, θα αποφεύγει την επανάληψη των πληροφοριών που περιέχονται στα νομικά/πολιτικά έγγραφα στα οποία στηρίζονται οι σχέσεις της ΕΕ με τους γείτονές της και αναμένεται να βοηθήσει στη μείωση της διάρκειας της διαδικασίας προγραμματισμού, μειώνοντας, συνεπώς, το διοικητικό κόστος. Το νέο άρθρο που επιτρέπει την ενοποίηση των κεφαλαίων από τον ΕΜΓ και το σχετικό εσωτερικό τομέα του προϋπολογισμού της ΕΕ με ένα ενιαίο σύνολο κανόνων για μέτρα που αντιμετωπίζουν κυρίως τις διασυνοριακές προκλήσεις θα βελτιώσει σημαντικά την αποδοτικότητα και θα μειώσει το διοικητικό κόστος της εφαρμογής τέτοιων μέτρων. Προτεραιότητα της Επιτροπής σε αυτόν τον νέο κανονισμό, όπως και για τα προγράμματα βάσει του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου (ΠΔΠ), είναι η απλούστευση του κανονιστικού περιβάλλοντος και η βελτίωση της πρόσβασης της βοήθειας της ΕΕ στις χώρες εταίρους και τις περιφέρειες, σε οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, ΜΜΕ, κ.λπ., υπό την προϋπόθεση ότι επιδιώκουν τους στόχους του κανονισμού. Για την υλοποίηση του νέου κανονισμού για τον ΕΜΓ, απλοποιημένες και ευέλικτες διαδικασίες πρέπει να οδηγούν σε ταχύτερη έγκριση των μέτρων υλοποίησης και ταχύτερη παροχή βοήθειας της ΕΕ, ιδιαίτερα σε καταστάσεις κρίσεων ή απειλής της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου, των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών ή φυσικών ή ανθρωπογενών καταστροφών. Επίσης, η αναθεώρηση του δημοσιονομικού κανονισμού, ο οποίος έχει ιδιαίτερα σημαντικές προβλέψεις για την εξωτερική δράση, θα διευκολύνει τη συμμετοχή των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και μικρών επιχειρήσεων σε χρηματοδοτικά προγράμματα, π.χ. μέσω της απλοποίησης των κανόνων, της μείωσης του κόστους συμμετοχής και της επιτάχυνσης των διαδικασιών ανάθεσης. Η Επιτροπή προτίθεται να εφαρμόσει τον παρόντα κανονισμό χρησιμοποιώντας τις νέες ευέλικτες διαδικασίες που προβλέπονται στο νέο δημοσιονομικό κανονισμό. Επιπροσθέτως, θα επιτευχθεί συμπληρωματική απλοποίηση μέσω της ανάπτυξης ενός οριζόντιου κανονισμού-πλαισίου που περιλαμβάνει όλες τις γενικές και επαναλαμβανόμενες διατάξεις, που προβλέπουν αυξημένη συνοχή μεταξύ των μηχανισμών εξωτερικών δράσεων. 2011/0405 (COD) Πρόταση ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με τη θέσπιση Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Γειτονίας ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ, Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 209 παράγραφος 1 και το άρθρο 212 παράγραφος 2, Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Κατόπιν διαβίβασης του σχεδίου νομοθετικής πράξης στα εθνικά κοινοβούλια, Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής[12], Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών[13], Αποφασίζοντας σύμφωνα με ειδική νομοθετική διαδικασία, Εκτιμώντας τα ακόλουθα: (1) Ο παρών κανονισμός θεσπίζει έναν από τους μηχανισμούς οι οποίοι παρέχουν άμεση στήριξη στις εξωτερικές πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αντικαθιστά τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1638/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 24ης Οκτωβρίου 2006, για τον καθορισμό γενικών διατάξεων σχετικά με τη θέσπιση Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Γειτονίας και Εταιρικής Σχέσης[14], ο οποίος λήγει την 31η Δεκεμβρίου 2013. (2) Το άρθρο 8 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση ορίζει ότι η Ένωση αναπτύσσει προνομιακές σχέσεις με τις γειτονικές χώρες, με στόχο την εγκαθίδρυση χώρου ευημερίας και καλής γειτονίας, ο οποίος θεμελιώνεται στις αξίες της Ένωσης και χαρακτηρίζεται από στενές και ειρηνικές σχέσεις βασιζόμενες στη συνεργασία. (3) Η Ένωση επιδιώκει την προώθηση, την ανάπτυξη και την εδραίωση των αξιών της ελευθερίας, της δημοκρατίας, του σεβασμού των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών, των αρχών της ισότητας και του κράτους δικαίου, επί των οποίων θεμελιώνεται, μέσω διαλόγου και συνεργασίας με τρίτες χώρες. (4) Από τη δρομολόγησή της, η ευρωπαϊκή πολιτική γειτονίας έχει ενισχύσει σημαντικά τις σχέσεις με χώρες εταίρους και απέφερε απτά οφέλη τόσο στην Ένωση όσο και στους εταίρους της. (5) Στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής πολιτικής γειτονίας, η Ένωση προσφέρει στις γειτονικές χώρες μια προνομιακή σχέση, βασισμένη στην αμοιβαία προσήλωση στις αξίες της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, του κράτους δικαίου, της χρηστής διακυβέρνησης και των αρχών της οικονομίας της αγοράς και της βιώσιμης ανάπτυξης και στην προώθησή τους. (6) Δύο κύριες πολιτικές πρωτοβουλίες διαμόρφωσαν την περιφερειακή συνεργασία στην περιοχή γειτονίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης: η Ανατολική Εταιρική Σχέση μεταξύ της Ένωσης και των ανατολικών γειτόνων της και η Ένωση για τη Μεσόγειο μεταξύ της Ένωσης και των γειτόνων της στα νότια της Μεσογείου. Οι πρωτοβουλίες αυτές αποτελούν σημαντικά πολιτικά πλαίσια για την εμβάθυνση των σχέσεων με τις χώρες εταίρους και μεταξύ αυτών βάσει των αρχών της συνοικειοποίησης και της κοινής ευθύνης. (7) Ορισμένες σημαντικές εξελίξεις έλαβαν χώρα μετά τη δρομολόγηση της ευρωπαϊκής πολιτικής γειτονίας και της θέσπισης του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Γειτονίας και Εταιρικής Σχέσης. Μεταξύ των εξελίξεων αυτών ήταν η εμβάθυνση της σχέσης με τους εταίρους, η δρομολόγηση περιφερειακών πρωτοβουλιών και διαδικασιών μετάβασης στη δημοκρατία στην περιοχή. Αυτό οδήγησε σε μια νέα θεώρηση για την ευρωπαϊκή πολιτική γειτονίας που διαμορφώθηκε το 2011, μετά τη συνολική στρατηγική αναθεώρηση της πολιτικής αυτής. Στη νέα αυτή θεώρηση παρουσιάζονται οι βασικοί στόχοι της συνεργασίας της Ένωσης με τις γειτονικές χώρες και προβλέπεται μεγαλύτερη στήριξη στους εταίρους εκείνους που είναι προσηλωμένοι στην οικοδόμηση δημοκρατικών κοινωνιών και στην πραγματοποίηση μεταρρυθμίσεων σύμφωνα με τις αρχές των «αναλογικών κερδών» και της και της «αμοιβαίας ευθύνης». (8) Πρέπει να παρασχεθεί στήριξη, μέσω του παρόντος μηχανισμού και του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης, στα προγράμματα διασυνοριακής συνεργασίας κατά μήκος των εξωτερικών συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης μεταξύ χωρών εταίρων και κρατών μελών για την προώθηση ολοκληρωμένης και βιώσιμης περιφερειακής ανάπτυξης μεταξύ γειτονικών μεθοριακών περιοχών και αρμονικής εδαφικής ολοκλήρωσης σε ολόκληρη την Ένωση και με τις γειτονικές χώρες. (9) Επιπλέον, είναι σημαντικό να ενθαρρυνθεί και να διευκολυνθεί η συνεργασία για το κοινό όφελος της Ένωσης και των εταίρων της, ιδίως μέσω της συγκέντρωσης συνεισφορών από εσωτερικούς και εξωτερικούς μηχανισμούς του προϋπολογισμού της Ένωσης, κυρίως για διασυνοριακή συνεργασία, έργα υποδομών που παρουσιάζουν ενδιαφέρον για την Ένωση τα οποία θα διέλθουν από τις χώρες γειτονίας, και άλλους τομείς συνεργασίας. (10) Οι μεθοριακές περιοχές οι οποίες ανήκουν σε χώρες του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ) και οι περιοχές της Ρωσικής Ομοσπονδίας οι οποίες συμμετέχουν επί του παρόντος σε προγράμματα διασυνοριακής συνεργασίας πρέπει να μπορέσουν να συνεχίσουν να συμμετέχουν. Είναι επίσης σημαντικό να μπορούν να συμμετάσχουν στη διασυνοριακή συνεργασία οι σχετικές περιοχές σε χώρες που καλύπτονται από τον μηχανισμό προενταξιακής βοήθειας. Η συμμετοχή των χωρών του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου στα προγράμματα διασυνοριακής συνεργασίας πρέπει να εξακολουθήσει να βασίζεται στους δικούς τους πόρους. (11) Αναμένεται ότι τα κράτη μέλη της ΕΕ και οι χώρες εταίροι που λαμβάνουν μέρος στη διασυνοριακή συνεργασία θα παρέχουν εθνική συγχρηματοδότηση. Αυτό θα ενισχύσει το βαθμό οικειοποίησης από τη χώρα, θα αυξήσει τους χρηματοδοτικούς πόρους που διατίθενται για τα προγράμματα και θα διευκολύνει τη συμμετοχή τοπικών παραγόντων. (12) Η διασυνοριακή συνεργασία θα συμβάλλει, ανάλογα με την περίπτωση, στην υλοποίηση υφιστάμενων και μελλοντικών μακροπεριφερειακών στρατηγικών. (13) Η στήριξη που θα παρασχεθεί στις γειτονικές αναπτυσσόμενες χώρες στο πλαίσιο που θεσπίζει η ευρωπαϊκή πολιτική γειτονίας πρέπει να είναι συνεκτική με τους στόχους και τις αρχές των εξωτερικών πολιτικών της Ένωσης και ιδίως της αναπτυξιακής πολιτικής της, συμπεριλαμβανομένης της «κοινής δήλωσης σχετικά με την ευρωπαϊκή αναπτυξιακή πολιτική: η Ευρωπαϊκή συναίνεση», η οποία εγκρίθηκε από το Συμβούλιο και τους εκπροσώπους των κυβερνήσεων των κρατών μελών οι οποίοι συνήλθαν στο πλαίσιο του Συμβουλίου, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της Επιτροπής, στις 22 Δεκεμβρίου 2005. (14) Η κοινή στρατηγική ΕΕ – Αφρικής έχει σημασία για τις σχέσεις με τους μεσογειακούς εταίρους από τη Βόρεια Αφρική. (15) Η Ένωση και τα κράτη μέλη της πρέπει να βελτιώσουν τη συνοχή και τη συμπληρωματικότητα των αντίστοιχων πολιτικών τους που αφορούν τη συνεργασία με τις γειτονικές χώρες. Προκειμένου να διασφαλισθεί ότι η συνεργασία της Ένωσης και η συνεργασία των κρατών μελών θα συμπληρώνουν και θα ενισχύουν τη μία την άλλη, ενδείκνυται να προβλεφθεί κοινός προγραμματισμός, ο οποίος πρέπει να εφαρμόζεται όπου αυτό είναι εφικτό και σκόπιμο. (16) Η στήριξη της Ένωσης στο πλαίσιο του παρόντος κανονισμού πρέπει καταρχήν να εναρμονίζεται με τις αντίστοιχες εθνικές, περιφερειακές ή τοπικές στρατηγικές και τα μέτρα των χωρών εταίρων. (17) Στις γειτονικές χώρες, στις οποίες η εναρμόνιση προς τους κανόνες και τα πρότυπα της Ένωσης είναι ένας από τους βασικούς στόχους πολιτικής, η Ένωση είναι καλύτερα από κάθε άλλο φορέα σε θέση να παράσχει τη στήριξη αυτή. Ορισμένες ειδικές μορφές στήριξης μπορούν να παρασχεθούν μόνον στο επίπεδο της Ένωσης. (18) Επιπλέον, δεδομένου ότι οι στόχοι του παρόντος κανονισμού, και συγκεκριμένα η προώθηση μεγαλύτερης πολιτικής συνεργασίας και βαθμιαίας οικονομικής ολοκλήρωσης μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των γειτονικών χωρών, δεν μπορούν να επιτευχθούν επαρκώς από τα κράτη μέλη και μπορούν, λόγω της κλίμακας της δράσης, να επιτευχθούν καλύτερα σε επίπεδο Ένωσης, η Ένωση μπορεί να θεσπίσει μέτρα, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, όπως ορίζεται στο άρθρο 5 της Συνθήκης. Σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, όπως ορίζεται στο ίδιο άρθρο, ο παρών κανονισμός δεν υπερβαίνει τα αναγκαία μέτρα για την επίτευξη των εν λόγω στόχων. (19) Η εξωτερική στήριξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης συνεπάγεται αυξημένες χρηματοδοτικές ανάγκες, αλλά η οικονομική και δημοσιονομική κατάσταση της Ένωσης περιορίζει τους πόρους που διατίθενται για τέτοια στήριξη. Η Επιτροπή πρέπει συνεπώς να επιδιώκει την πιο αποτελεσματική χρήση των διαθέσιμων πόρων χρησιμοποιώντας χρηματοπιστωτικά μέσα με αποτέλεσμα μόχλευσης. Τέτοια αποτελέσματα θα μπορούσαν να αυξηθούν προβλέποντας τη χρησιμοποίηση και επαναχρησιμοποίηση των κεφαλαίων που επενδύονται και παράγονται από τα χρηματοδοτικά μέσα. (20) Η καταπολέμηση της αλλαγής του κλίματος είναι μία από τις μεγάλες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ένωση και χρειάζεται επείγουσα διεθνής δράση. Σύμφωνα με το στόχο που αναφέρεται στην ανακοίνωση της Επιτροπής για το ΠΔΠ του Ιουνίου 2011 για την αύξηση του συναφούς με το κλίμα ποσοστού του προϋπολογισμού της Ένωσης στο 20% τουλάχιστον , ο παρών κανονισμός αναμένεται να συμβάλει στον εν λόγω στόχο. (21) Η ισότητα των φύλων και η μη διακριτική μεταχείριση πρέπει να αποτελούν εγκάρσιο στόχο σε όλες τις δράσεις που αναλήφθηκαν στο πλαίσιο του παρόντος κανονισμού. (22) Η Ένωση έχει δεσμευτεί να προωθήσει την αξιοπρεπή εργασία στο πλαίσιο των σχέσεων με τους εταίρους της σε παγκόσμιο επίπεδο, καθώς και την επικύρωση και την αποτελεσματική εφαρμογή των διεθνώς αναγνωρισμένων προτύπων εργασίας και των πολυμερών συμφωνιών για το περιβάλλον, στο πλαίσιο των σχέσεων με τους εταίρους της σε παγκόσμιο επίπεδο. (23) Τα οικονομικά συμφέροντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει να προστατεύονται μέσω αναλογικών μέτρων καθ’ όλο τον κύκλο δαπανών, συμπεριλαμβανομένων της πρόληψης, του εντοπισμού και της διερεύνησης των παρατυπιών, της ανάκτησης των διαφυγόντων κονδυλίων, των αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών ή ποσών που έχουν χρησιμοποιηθεί εσφαλμένα και, εφόσον συντρέχει περίπτωση, των ποινών. Τα μέτρα αυτά θα εφαρμόζονται σύμφωνα με τις ισχύουσες συμφωνίες που έχουν συναφθεί με διεθνείς οργανισμούς και τρίτες χώρες. (24) Για τον σκοπό της εναρμόνισης της ορολογίας με την ευρωπαϊκή εδαφική συνεργασία, τα έγγραφα εφαρμογής για τα προγράμματα διασυνοριακής συνεργασίας πρέπει να αποκαλούνται κοινά επιχειρησιακά προγράμματα. (25) Για να υπάρξει δυνατότητα να αποτυπώνεται με ταχύτητα στον παρόντα κανονισμό το αποτέλεσμα των πολιτικών αποφάσεων που λαμβάνει το Συμβούλιο, πρέπει να εξουσιοδοτηθεί η Επιτροπή να εκδίδει πράξεις σύμφωνα με το άρθρο 290 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ενημέρωση του καταλόγου των δικαιούχων χωρών στο παράρτημα του παρόντος κανονισμού. (26) Ενώ ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. …/… του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της …[15]. (εφεξής «κοινός εκτελεστικός κανονισμός») θεσπίζει κοινούς κανόνες και διαδικασίες για την υλοποίηση των μηχανισμών εξωτερικής δράσης της Ένωσης, η εξουσία έκδοσης πράξεων σύμφωνα με το άρθρο 290 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει να εκχωρηθεί στην Επιτροπή όσον αφορά τη θέσπιση συγκεκριμένων εκτελεστικών μέτρων που απαιτούνται για τους μηχανισμούς διασυνοριακής συνεργασίας που θεσπίζονται στον Τίτλο IIΙ του παρόντος κανονισμού. Είναι εξαιρετικά σημαντικό η Επιτροπή να διεξάγει κατάλληλες διαβουλεύσεις κατά τη διάρκεια των προπαρασκευαστικών εργασιών, καθώς επίσης σε επίπεδο εμπειρογνωμόνων. Η Επιτροπή, κατά την προετοιμασία και σύνταξη πράξεων κατ’ εξουσιοδότηση, πρέπει να διασφαλίζει επίσης την ταυτόχρονη, έγκαιρη και κατάλληλη διαβίβαση των σχετικών εγγράφων προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. (27) Προκειμένου να εξασφαλιστούν ενιαίοι όροι εφαρμογής του παρόντος κανονισμού, θα πρέπει να ανατεθούν εκτελεστικές αρμοδιότητες στην Επιτροπή. (28) Οι εκτελεστικές αρμοδιότητες που σχετίζονται με το άρθρο 7 παράγραφοι 1, 2 και 3 και με το άρθρο 9 παράγραφος 1 θα πρέπει να ασκούνται σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 182/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Φεβρουαρίου 2011, για τη θέσπιση κανόνων και γενικών αρχών σχετικά με τους τρόπους ελέγχου από τα κράτη μέλη της άσκησης των εκτελεστικών αρμοδιοτήτων από την Επιτροπή[16]. Λαμβάνοντας υπόψη τη φύση των εν λόγω εκτελεστικών πράξεων, και ιδίως τον χαρακτήρα προσανατολισμού της πολιτικής ή τις δημοσιονομικές επιπτώσεις τους, η διαδικασία εξέτασης θα πρέπει κατ’ αρχήν να χρησιμοποιείται για την υιοθέτησή τους, εξαιρουμένων των μέτρων μικρής οικονομικής κλίμακας. (29) Η οργάνωση και η λειτουργία της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης περιγράφονται στην απόφαση 2010/427/ΕΕ του Συμβουλίου. ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ: Τίτλος I. ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΑΡΧΕΣ Άρθρο 1 Γενικός στόχος και πεδίο εφαρμογής 1. Η Ένωση επιθυμεί να δημιουργήσει ένα χώρο ευημερίας και καλής γειτονίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των χωρών και τα εδαφών που απαριθμούνται στο παράρτημα του παρόντος κανονισμού (στο εξής, οι «χώρες εταίροι») με την ανάπτυξη προνομιακής σχέσης. 2. Η στήριξη της Ένωσης στο πλαίσιο του παρόντος κανονισμού χρησιμοποιείται προς όφελος των χωρών εταίρων και μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για το κοινό όφελος της ΕΕ και των χωρών εταίρων. 3. Η χρηματοδότηση της Ένωσης ενδέχεται επίσης να χρησιμοποιηθεί με σκοπό να καταστεί εφικτή η συμμετοχή της Ρωσικής Ομοσπονδίας στη διασυνοριακή συνεργασία και σε σχετικά πολυκρατικά προγράμματα, ώστε να αντικατοπτρίζεται το ειδικό καθεστώς της Ρωσικής Ομοσπονδίας ως γειτονικής χώρας της Ένωσης και ως στρατηγικού εταίρου στην περιοχή. Άρθρο 2 Ειδικοί στόχοι της στήριξης της Ένωσης 1. Η στήριξη στο πλαίσιο του παρόντος κανονισμού προωθεί ενισχυμένη πολιτική συνεργασία και σταδιακή οικονομική ολοκλήρωση μεταξύ της Ένωσης και των χωρών εταίρων και, ιδίως, την εφαρμογή συμφωνιών εταιρικής σχέσης και συνεργασίας, συμφωνιών σύνδεσης ή άλλων υφιστάμενων και μελλοντικών συμφωνιών και σχεδίων δράσης που καθορίζονται με κοινή συμφωνία. 2. Η στήριξη της Ένωσης πρέπει να στοχεύει ειδικότερα: α) στην προώθηση των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών, στο κράτος δικαίου, στις αρχές της ισότητας, στην εγκαθίδρυση ισχυρής και βιώσιμης δημοκρατίας, στην προώθηση της χρηστής διακυβέρνησης και στην ανάπτυξη μιας δυναμικής κοινωνίας των πολιτών, καθώς και δυναμικών κοινωνικών εταίρων, β) στην επίτευξη σταδιακής ενσωμάτωσης στην εσωτερική αγορά της Ένωσης και στην ενίσχυση της τομεακής και διατομεακής συνεργασίας, μεταξύ άλλων μέσω νομοθετικής προσέγγισης και κανονιστικής σύγκλισης προς τα πρότυπα της Ένωσης και άλλα σχετικά διεθνή πρότυπα, στην οικοδόμηση θεσμών και στην πραγματοποίηση των σχετικών επενδύσεων, ιδίως στον τομέα των διασυνδέσεων, γ) στη δημιουργία προϋποθέσεων για καλή διαχείριση της κινητικότητας των προσώπων και προώθηση των διαπροσωπικών επαφών· δ) στη βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη από κάθε άποψη, στη μείωση της φτώχειας, μεταξύ άλλων μέσω της ανάπτυξης του ιδιωτικού τομέα, στην προώθηση της εσωτερικής οικονομικής, κοινωνικής και εδαφικής συνοχής, στην ανάπτυξη της υπαίθρου, στην καταπολέμηση της αλλαγής του κλίματος και στην αύξηση της ανθεκτικότητα σε καταστροφές, ε) στην προώθηση μέτρων για την οικοδόμηση εμπιστοσύνης και άλλων μέτρων τα οποία συμβάλλουν στην ασφάλεια και την πρόληψη και επίλυση συγκρούσεων, στ) στην ενίσχυση της υποπεριφερειακής και περιφερειακής συνεργασίας και συνεργασίας σε επίπεδο περιοχής γειτονίας, καθώς και της διασυνοριακής συνεργασίας. 3. Η επίτευξη των στόχων αυτών μετράται χρησιμοποιώντας κυρίως τις σχετικές περιοδικές αναφορές της ΕΕ για την υλοποίηση της πολιτικής και για τα στοιχεία (α), (δ) και (ε) της παραγράφου 2, τους σχετικούς δείκτες που ορίζονται από διεθνείς οργανισμούς και άλλα σχετικά όργανα· για τα στοιχεία (β), (γ) και (δ) της παραγράφου 2, την υιοθέτηση, κατά περίπτωση, του κανονιστικού πλαισίου της ΕΕ από τις χώρες εταίρους · για τα στοιχεία (γ) και (στ) της παραγράφου 2, τον αριθμό των σχετικών συμφωνιών και δράσεων συνεργασίας. Οι δείκτες θα περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, αξιόπιστες εκλογές, οι οποίες υποβάλλονται σε κατάλληλη παρακολούθηση, επίπεδο διαφθοράς, εμπορικές συναλλαγές, δείκτες που επιτρέπουν τη μέτρηση εσωτερικών οικονομικών διαφορών, συμπεριλαμβανομένων των επιπέδων απασχόλησης. 4. Η στήριξη της Ένωσης μπορεί να χρησιμοποιηθεί επίσης σε άλλους τομείς, όταν αυτό συνάδει με τους συνολικούς στόχους της ευρωπαϊκής πολιτικής γειτονίας. Άρθρο 3 Πολιτικό πλαίσιο 1. Το γενικό πολιτικό πλαίσιο για τον προγραμματισμό και την εφαρμογή της στήριξης της Ένωσης στο πλαίσιο του παρόντος κανονισμού καθορίζεται από τις συμφωνίες εταιρικής σχέσης και συνεργασίας, από τις συμφωνίες σύνδεσης και από οποιαδήποτε άλλη υφιστάμενη ή μελλοντική συμφωνία που καθορίζει τις σχέσεις με τις χώρες εταίρους, από τις αντίστοιχες ανακοινώσεις, τα συμπεράσματα του Συμβουλίου και τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, καθώς και από τα σχετικά συμπεράσματα των υπουργικών συσκέψεων με τις χώρες εταίρους. 2. Τα προγράμματα δράσης που καθορίζονται με κοινή συμφωνία ή τα διάφορα άλλα ισοδύναμα έγγραφα μεταξύ των χωρών εταίρων και της Ένωσης αποτελούν βασικό στοιχείο αναφοράς για τον προσδιορισμό των προτεραιοτήτων της στήριξης της Ένωσης. 3. Εφόσον δεν υπάρχουν οι κατά την παράγραφο 1 συμφωνίες μεταξύ της Ένωσης και των κρατών εταίρων, η στήριξη της Ένωσης μπορεί να χορηγείται όταν κρίνεται σκόπιμη η επιδίωξη πολιτικών στόχων της Ένωσης, προγραμματίζεται δε βάσει των στόχων αυτών λαμβάνοντας υπόψη τις ανάγκες της οικείας χώρας. Άρθρο 4 Διαφοροποίηση, εταιρική σχέση και συγχρηματοδότηση 1. Η στήριξη της Ένωσης που παρέχεται στο πλαίσιο του παρόντος κανονισμού σε κάθε χώρα εταίρο διαφοροποιείται ως προς τη μορφή και τα ποσά ανάλογα με τις δεσμεύσεις της χώρας εταίρου για την πραγματοποίηση μεταρρυθμίσεων και ανάλογα με την πρόοδό της στην υλοποίηση των εν λόγω μεταρρυθμίσεων. Η διαφοροποίηση αντικατοπτρίζει το επίπεδο φιλοδοξίας της εταιρικής σχέσης της χώρας με την Ένωση, την πρόοδο που σημειώνει στην οικοδόμηση ισχυρής και βιώσιμης δημοκρατίας, την πρόοδο που σημειώνει στην εφαρμογή των συμφωνηθέντων στόχων μεταρρύθμισης, καθώς και τις ανάγκες και τις ικανότητες της χώρας, και τον δυνητικό αντίκτυπο της στήριξης της Ένωσης. 2. Η στήριξη της Ένωσης που προβλέπεται στο πλαίσιο του παρόντος κανονισμού εντάσσεται, κατά κανόνα, στο πλαίσιο εταιρικής σχέσης με τις δικαιούχους χώρες. Στην εταιρική σχέση μπορούν να συμμετάσχουν, κατά περίπτωση, εθνικές, περιφερειακές και τοπικές αρχές, άλλα ενδιαφερόμενα μέρη, η κοινωνία των πολιτών, κοινωνικοί εταίροι και άλλοι μη κρατικοί φορείς κατά την προετοιμασία, εφαρμογή και παρακολούθηση της στήριξης της Ένωσης. 3. Η στήριξη της Ένωσης που παρέχεται στο πλαίσιο του παρόντος κανονισμού συγχρηματοδοτείται καταρχήν από τις χώρες εταίρους από δημόσια κεφάλαια, συνεισφορές των δικαιούχων ή άλλες πηγές. Η ίδια αρχή εφαρμόζεται στη συνεργασία με τη Ρωσική Ομοσπονδία, ιδίως σε σχέση με τα προγράμματα που αναφέρονται στο άρθρο 6 παράγραφος 1 στοιχείο γ). Οι απαιτήσεις για συγχρηματοδότηση μπορεί να αίρονται σε δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις και όταν τούτο είναι απαραίτητο για να στηριχθεί η ανάπτυξη της κοινωνίας των πολιτών και των μη κρατικών φορέων, με την επιφύλαξη της συμμόρφωσης με τους υπόλοιπους όρους που καθορίζονται στο δημοσιονομικό κανονισμό. Άρθρο 5 Συνοχή και συντονισμός χορηγών 1. Κατά την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού, διασφαλίζεται συνοχή με άλλους τομείς της εξωτερικής δράσης της Ένωσης καθώς και με άλλες σχετικές πολιτικές της Ένωσης. Για το σκοπό αυτό, τα μέτρα που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο του παρόντος κανονισμού, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που διαχειρίζεται η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ), βασίζονται στα έγγραφα των πολιτικών συνεργασίας που περιγράφονται στο άρθρο 3 παράγραφοι 1 και 2, καθώς και στα συγκεκριμένα συμφέροντα, στις προτεραιότητες πολιτικής και τις στρατηγικές της Ένωσης. Τα μέτρα αυτά τηρούν τις δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί βάσει πολυμερών συμφωνιών και τις διεθνών συμβάσεων στις οποίες συμμετέχουν η Ένωση και οι χώρες εταίροι . 2. Η Επιτροπή, τα κράτη μέλη και η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) διασφαλίζουν τη συνοχή μεταξύ της στήριξης που παρέχεται στο πλαίσιο του παρόντος κανονισμού και άλλης στήριξης που παρέχεται από την Ένωση, τα κράτη μέλη και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων. 3. Η Ένωση και τα κράτη μέλη συντονίζουν τα κατ’ ιδίαν προγράμματα στήριξης με σκοπό τη μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα και αποδοτικότητα της παρεχόμενης στήριξης και τον διάλογο πολιτικής σύμφωνα με τις καθορισμένες αρχές για την ενίσχυση του επιχειρησιακού συντονισμού στον τομέα της εξωτερικής στήριξης και για την εναρμόνιση των πολιτικών και των διαδικασιών. Ο συντονισμός προϋποθέτει τακτικές διαβουλεύσεις και συχνή ανταλλαγή πληροφοριών κατά τη διάρκεια των διαφόρων σταδίων του κύκλου στήριξης, ιδίως επιτόπου, και μπορεί να συνεπάγεται από κοινού προγραμματισμό, κατ’ εξουσιοδότηση συνεργασία και/ή ρυθμίσεις σχετικά με τις μεταβιβάσεις. 4. Η Ένωση, σε συνδυασμό με τα κράτη μέλη, λαμβάνει τα κατάλληλα μέτρα για να διασφαλίσει τον κατάλληλο συντονισμό και συνεργασία με τους πολυμερείς και περιφερειακούς οργανισμούς και φορείς, συμπεριλαμβανομένων ευρωπαϊκών χρηματοπιστωτικών οργανισμών, διεθνών χρηματοπιστωτικών οργανισμών, οργανώσεων, ταμείων και προγραμμάτων των Ηνωμένων Εθνών, ιδιωτικών και πολιτικών ιδρυμάτων και χορηγών εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τίτλος II. ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ Άρθρο 6 Τύποι προγραμμάτων 1. Η στήριξη της Ένωσης στο πλαίσιο του παρόντος κανονισμού προγραμματίζεται μέσω: (α) διμερών προγραμμάτων τα οποία αφορούν παροχή στήριξης σε μια χώρα εταίρο· (β) πολυκρατικών προγραμμάτων τα οποία αφορούν κοινές προκλήσεις για όλες τις χώρες εταίρους ή μέρος τους, καθώς και την περιφερειακή και υποπεριφερειακή συνεργασία μεταξύ δύο ή περισσότερων χωρών εταίρων και τα οποία ενδέχεται να περιλαμβάνουν συνεργασία με τη Ρωσική Ομοσπονδία, (γ) προγραμμάτων διασυνοριακής συνεργασίας τα οποία αφορούν συνεργασία μεταξύ ενός ή περισσότερων κρατών μελών, αφενός, και ενός ή περισσότερων χωρών εταίρων και/ή της Ρωσικής Ομοσπονδίας, αφετέρου, τα οποία πραγματοποιούνται στο κοινό τμήμα των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ. 2. Η στήριξη της Ένωσης που προβλέπεται στο πλαίσιο του παρόντος κανονισμού εφαρμόζεται σύμφωνα με τον κοινό εκτελεστικό κανονισμό. Άρθρο 7 Προγραμματισμός και ενδεικτική κατανομή κεφαλαίων για ενδεικτικά προγράμματα ανά χώρα ή πολυκρατικά ενδεικτικά προγράμματα 1. Για χώρες στις οποίες υπάρχουν τα έγγραφα που αναφέρονται στο άρθρο 3 παράγραφος 2, θεσπίζεται αναλυτικό πολυετές ενιαίο πλαίσιο στήριξης σύμφωνα με τη διαδικασία εξέτασης όπως αναφέρεται στο άρθρο 15 παράγραφος 3 του κοινού εκτελεστικού κανονισμού. Το ενιαίο πλαίσιο στήριξης εξετάζει την πρόοδο που επιτυγχάνεται σε σχέση με το πλαίσιο πολιτικής και απαριθμεί προτεραιότητες για στήριξη από την Ένωση, οι οποίες επιλέγονται πρωτίστως μεταξύ εκείνων που περιλαμβάνονται στα έγγραφα που αναφέρονται στο άρθρο 3 παράγραφος 2 και στις στρατηγικές ή τα προγράμματα των χωρών εταίρων, καθώς και μεταξύ εκείνων για τις οποίες η τακτική αξιολόγηση της Ένωσης κατέδειξε ανάγκη στήριξης. Επίσης, ορίζει το ενδεικτικό επίπεδο χρηματοδότησής τους. Η διάρκειά του ενιαίου πλαισίου στήριξης αντιστοιχεί στη διάρκεια του σχετικού εγγράφου που αναφέρεται στο άρθρο 3 παράγραφος 2. 2. Για χώρες στις οποίες δεν υπάρχουν τα έγγραφα που αναφέρονται στο άρθρο 3 παράγραφος 2, εγκρίνεται αναλυτικό έγγραφο προγραμματισμού, συμπεριλαμβανομένης μιας στρατηγικής και ενός πολυετούς ενδεικτικού προγράμματος σύμφωνα με τη διαδικασία εξέτασης όπως αναφέρεται στο άρθρο 15 παράγραφος 3 του κοινού εκτελεστικού κανονισμού. Καθορίζει μια στρατηγική απόκρισης της Ένωσης βάσει ανάλυσης της κατάστασης της οικείας χώρας και των σχέσεών της με την Ένωση, των στρατηγικών ή των προγραμμάτων των χωρών εταίρων, των προτεραιοτήτων για στήριξη από την Ένωση και του ενδεικτικού επιπέδου χρηματοδότησης κατανεμημένης κατά προτεραιότητα. Έχει κατάλληλη πολυετή διάρκεια. 3. Για πολυκρατικά προγράμματα, εγκρίνεται αναλυτικό έγγραφο προγραμματισμού, συμπεριλαμβανομένης μιας στρατηγικής και ενός πολυετούς ενδεικτικού προγράμματος σύμφωνα με τη διαδικασία εξέτασης όπως αναφέρεται στο άρθρο 15 παράγραφος 3 του κοινού εκτελεστικού κανονισμού. Καθορίζει τις προτεραιότητες της στήριξης της Ένωσης προς την περιφέρεια ή την υποπεριφέρεια και το ενδεικτικό επίπεδο χρηματοδότησης κατανεμημένης κατά προτεραιότητα. Έχει κατάλληλη πολυετή διάρκεια. 4. Τα έγγραφα του ενιαίου πλαισίου στήριξης που αναφέρονται στην παράγραφο 1 επανεξετάζονται όταν απαιτείται και μπορούν να αναθεωρηθούν σύμφωνα με τη διαδικασία εξέτασης που αναφέρεται στο άρθρο 15 παράγραφος 3 του κοινού εκτελεστικού κανονισμού. Τα έγγραφα προγραμματισμού που αναφέρονται στις παραγράφους 2 και 3 επανεξετάζονται μεσοπρόθεσμα ή όποτε αυτό κρίνεται απαραίτητο και μπορούν να αναθεωρηθούν σύμφωνα με την ίδια διαδικασία. 5. Οι χρηματοδοτήσεις για προγράμματα ανά χώρα και πολυκρατικά προγράμματα καθορίζονται χρησιμοποιώντας διαφανή και αντικειμενικά κριτήρια, τα οποία αντικατοπτρίζουν την αρχή της διαφοροποίησης που αναφέρεται στο άρθρο 4 παράγραφος 1. 6. Όταν κρίνεται αναγκαίο για την αποτελεσματικότερη εφαρμογή μέτρων για το κοινό όφελος της Ένωσης και των χωρών εταίρων, σε τομείς όπως η διεθνική συνεργασία και οι διασυνδέσεις, η χρηματοδότηση στο πλαίσιο του παρόντος κανονισμού μπορεί να ενοποιηθεί με τη χρηματοδότηση που παρέχεται από άλλους σχετικούς κανονισμούς της Ένωσης για τη σύσταση μηχανισμών χρηματοδότησης. Στην περίπτωση αυτή, η Επιτροπή αποφασίζει ποιο ενιαίο σύνολο κανόνων πρέπει να εφαρμόζεται. 7. Τα κράτη μέλη και άλλοι χορηγοί που δεσμεύθηκαν να προγραμματίσουν από κοινού τη στήριξή τους με την ΕΕ συμμετέχουν στη διαδικασία προγραμματισμού. Τα έγγραφα προγραμματισμού μπορεί να αναφέρουν επίσης τη συνεισφορά τους, κατά περίπτωση. 8. Όταν τα κράτη μέλη και άλλοι χορηγοί έχουν δεσμευθεί να προγραμματίσουν από κοινού τη στήριξή τους, ένα έγγραφο κοινού πολυετούς προγραμματισμού δύναται να αντικαταστήσει το ενιαίο πλαίσιο στήριξης που αναφέρεται στην παράγραφο 1 και τα έγγραφα προγραμματισμού που αναφέρονται στις παραγράφους 2 και 3, υπό την προϋπόθεση ότι πληροί τις απαιτήσεις που ορίζονται στις εν λόγω διατάξεις. 9. Σε περίπτωση κρίσης ή απειλής της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου, των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών, ή φυσικών ή ανθρωπογενών καταστροφών, τα έγγραφα προγραμματισμού μπορούν να αναθεωρηθούν ad hoc. Μια τέτοια επείγουσα αναθεώρηση διασφαλίζει τη διατήρηση της συνοχής μεταξύ της στήριξης της Ένωσης που παρέχεται στο πλαίσιο του παρόντος κανονισμού και της στήριξης που παρέχεται στο πλαίσιο άλλων μηχανισμών χρηματοδότησης της Ένωσης. Η επείγουσα αναθεώρηση μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την έγκριση αναθεωρημένων εγγράφων προγραμματισμού. Σε μια τέτοια περίπτωση, η Επιτροπή διαβιβάζει τα αναθεωρημένα έγγραφα προγραμματισμού στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο για ενημέρωση εντός προθεσμίας ενός μήνα από την έγκρισή τους. Τίτλος III. ΔΙΑΣΥΝΟΡΙΑΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ Άρθρο 8 Γεωγραφική επιλεξιμότητα 1. Τα προγράμματα διασυνοριακής συνεργασίας που αναφέρονται στο άρθρο 6 παράγραφος 1 σημείο γ μπορούν να θεσπιστούν: α) για τα χερσαία σύνορα που καλύπτουν τις εδαφικές μονάδες NUTS επιπέδου 3 ή ισοδύναμου επιπέδου που βρίσκονται κατά μήκος των χερσαίων συνόρων μεταξύ των κρατών μελών και των χωρών εταίρων και/ή της Ρωσικής Ομοσπονδίας, β) για τα θαλάσσια σύνορα που καλύπτουν τις εδαφικές μονάδες NUTS επιπέδου 3 ή ισοδύναμου επιπέδου που βρίσκονται κατά μήκος των θαλάσσιων συνόρων μεταξύ των κρατών μελών και των χωρών εταίρων και/ή της Ρωσικής Ομοσπονδίας, που απέχουν μεταξύ τους μέχρι 150 χιλιόμετρα, με την επιφύλαξη δυνητικών προσαρμογών οι οποίες απαιτούνται προκειμένου να διασφαλίζεται η συνοχή και η συνέχεια της δράσης συνεργασίας, γ) γύρω από τα όρια των θαλάσσιων υδάτων που καλύπτουν τις παράκτιες εδαφικές μονάδες NUTS επιπέδου 2 ή ισοδύναμου επιπέδου που βρίσκονται στα όρια θαλάσσιων υδάτων, κοινών στα κράτη μέλη και στις χώρες εταίρους και/ή στη Ρωσική Ομοσπονδία. 2. Για να εξασφαλισθεί η συνέχεια των υφιστάμενων μηχανισμών συνεργασίας και σε άλλες αιτιολογημένες περιπτώσεις, μπορεί να επιτραπεί στις εδαφικές μονάδες που συνορεύουν με τις εδαφικές μονάδες που αναφέρονται στην παράγραφο 1 να συμμετάσχουν στη διασυνοριακή συνεργασία. 3. Σε δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις, μπορεί να επιτραπεί η συμπερίληψη σημαντικών κοινωνικών, οικονομικών ή πολιτιστικών κέντρων, τα οποία δεν συνορεύουν με επιλέξιμες εδαφικές μονάδες, υπό την προϋπόθεση ότι μια τέτοια συμμετοχή συμβάλλει στους στόχους που ορίζονται στο έγγραφο προγραμματισμού. 4. Όταν καταρτίζονται προγράμματα σύμφωνα με την παράγραφο 1 στοιχείο β), η Επιτροπή μπορεί, σε συμφωνία με τους εταίρους, να προτείνει την επέκταση της γεωγραφικής επιλεξιμότητας σε ολόκληρη την εδαφική μονάδα NUTS επιπέδου 2 εντός της οποίας ευρίσκεται η εδαφική μονάδα NUTS επιπέδου 3. Άρθρο 9 Προγραμματισμός και κατανομή κεφαλαίων για διασυνοριακή συνεργασία 1. Εκπονείται έγγραφο προγραμματισμού με σκοπό να οριστούν τα εξής: α) οι στρατηγικοί στόχοι που θα επιδιωχθούν από τη διασυνοριακή συνεργασία, β) ο κατάλογος των κοινών επιχειρησιακών προγραμμάτων που πρέπει να καταρτισθούν, γ) η ενδεικτική κατανομή των πόρων μεταξύ των προγραμμάτων για τα χερσαία και τα θαλάσσια σύνορα που αναφέρονται στο άρθρο 8 παράγραφος 1 στοιχεία α) και β) και των προγραμμάτων για τα όρια θαλάσσιων υδάτων που αναφέρονται στο άρθρο 8 παράγραφος 1 στοιχείο γ), δ) οι ενδεικτικές πολυετείς χορηγήσεις σε κάθε κοινό επιχειρησιακό πρόγραμμα, ε) οι επιλέξιμες εδαφικές μονάδες για συμμετοχή σε κάθε πρόγραμμα και οι περιφέρειες και τα κέντρα που ορίζονται στο άρθρο 8 παράγραφος 2, άρθρο 8 παράγραφος 3 και άρθρο 8 παράγραφος 4, στ) η ενδεικτική χορήγηση για τη στήριξη, ανάλογα με την περίπτωση, οριζόντιων δράσεων ανάπτυξης ικανοτήτων, δικτύωσης και ανταλλαγής εμπειριών μεταξύ των προγραμμάτων, ζ) οι συνεισφορές στα διεθνικά προγράμματα τα οποία θεσπίζονται βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. […] του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της […] περί καθορισμού ειδικών διατάξεων για την υποστήριξη του στόχου της ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης[17], στα οποία συμμετέχουν χώρες εταίροι και/ή η Ρωσική Ομοσπονδία. Το έγγραφο προγραμματισμού καλύπτει περίοδο επτά ετών και εγκρίνεται από την Επιτροπή σύμφωνα με τη διαδικασία εξέτασης που αναφέρεται στο άρθρο 15 παράγραφος 3 του κοινού εκτελεστικού κανονισμού. Επανεξετάζεται μεσοπρόθεσμα ή όποτε αυτό κρίνεται απαραίτητο και μπορεί να αναθεωρηθεί σύμφωνα με την ίδια διαδικασία που αναφέρεται στο συγκεκριμένο άρθρο. 2. Τα κοινά επιχειρησιακά προγράμματα συγχρηματοδοτούνται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης. Το συνολικό ποσό της συνεισφοράς από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης καθορίζεται δυνάμει του άρθρου 4 παράγραφος 4 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. [… του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της [….] για την υποστήριξη του στόχου της ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης[18]]. Οι διατάξεις του παρόντος κανονισμού εφαρμόζονται στη χρήση της εν λόγω συνεισφοράς. 3. Ο Μηχανισμός Προενταξιακής Βοήθειας μπορεί να συγχρηματοδοτήσει κοινά επιχειρησιακά προγράμματα στα οποία συμμετέχουν οι επιλέξιμες από τέτοιο μηχανισμό χώρες. Οι διατάξεις του παρόντος κανονισμού εφαρμόζονται στη χρήση της εν λόγω συγχρηματοδότησης. 4. Οι ενδεικτικές χορηγήσεις κεφαλαίων στα κοινά επιχειρησιακά προγράμματα βασίζονται πρωτίστως στον πληθυσμό των επιλέξιμων περιοχών. Κατά τον καθορισμό των ενδεικτικών χορηγήσεων, μπορούν να γίνουν προσαρμογές ώστε να υπάρχει ισορροπία μεταξύ των συνεισφορών από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης και των συνεισφορών που παρέχονται στο πλαίσιο του προϋπολογισμού του παρόντος μηχανισμού, καθώς και άλλων παραγόντων που επηρεάζουν τον βαθμό συνεργασίας, όπως τα ειδικά χαρακτηριστικά των παραμεθόριων περιοχών και η ικανότητά τους για διαχείριση και απορρόφηση της στήριξης της Ένωσης. Άρθρο 10 Κοινά επιχειρησιακά προγράμματα 1. Η διασυνοριακή συνεργασία εφαρμόζεται μέσω πολυετών κοινών επιχειρησιακών προγραμμάτων, τα οποία αφορούν τη συνεργασία σε ένα σύνορο ή μια ομάδα συνόρων και περιλαμβάνουν πολυετή μέτρα που επιδιώκουν ένα συνεκτικό σύνολο προτεραιοτήτων και που μπορούν να εφαρμοσθούν με στήριξη της Ένωσης. Τα κοινά επιχειρησιακά προγράμματα βασίζονται στο έγγραφο προγραμματισμού που αναφέρεται στο άρθρο 9. Περιλαμβάνουν συνοπτική περιγραφή των συστημάτων διαχείρισης και ελέγχου που καλύπτουν τα στοιχεία που αναφέρονται στο άρθρο 11 παράγραφος 2 και άρθρο 12 παράγραφος 2. 2. Τα κοινά επιχειρησιακά προγράμματα για χερσαία και θαλάσσια σύνορα αφορούν συγκεκριμένα σύνορα στο κατάλληλο εδαφικό επίπεδο και περιλαμβάνουν επιλέξιμες εδαφικές μονάδες οι οποίες ανήκουν σε ένα ή περισσότερα κράτη μέλη και σε μία ή περισσότερες χώρες εταίρους και/ή στη Ρωσική Ομοσπονδία. 3. Τα κοινά επιχειρησιακά προγράμματα για τα θαλάσσια ύδατα έχουν πολυμερή χαρακτήρα, θεσπίζονται στο κατάλληλο εδαφικό επίπεδο και περιλαμβάνουν επιλέξιμες εδαφικές μονάδες στα όρια κοινών θαλάσσιων υδάτων που ανήκουν σε πλείονα συμμετέχοντα κράτη, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται ένα τουλάχιστον κράτος μέλος και μία χώρα εταίρος και/ή η Ρωσική Ομοσπονδία. Μπορεί να περιλαμβάνουν διμερείς δραστηριότητες που στηρίζουν τη συνεργασία μεταξύ ενός κράτους μέλους και μίας χώρας εταίρου και/ή της Ρωσικής Ομοσπονδίας. 4. Εντός ενός έτους από την έγκριση του εγγράφου προγραμματισμού που αναφέρεται στο άρθρο 9, οι συμμετέχουσες χώρες υποβάλλουν από κοινού προτάσεις για κοινά επιχειρησιακά προγράμματα στην Επιτροπή. Η Επιτροπή θεσπίζει κάθε κοινό επιχειρησιακό πρόγραμμα αφού ελέγξει πρώτα τη συνοχή του με τον παρόντα κανονισμό, το έγγραφο προγραμματισμού και τους κανόνες εφαρμογής. 5. Περιοχές σε χώρες διαφορετικές από τις χώρες εταίρους, τη Ρωσική Ομοσπονδία ή τα κράτη μέλη, οι οποίες συνορεύουν με επιλέξιμες περιοχές όπως ορίζονται στο άρθρο 8 παράγραφος 1 στοιχεία α) και β) ή βρίσκονται στα όρια κοινών θαλάσσιων υδάτων που αποτελούν αντικείμενο κοινού επιχειρησιακού προγράμματος, μπορεί να καλύπτονται από ένα κοινό επιχειρησιακό πρόγραμμα και να επωφελούνται στήριξης από την Ένωση υπό τις προϋποθέσεις που καθορίζονται στο έγγραφο προγραμματισμού που αναφέρεται στο άρθρο 9. 6. Η Επιτροπή και οι συμμετέχουσες χώρες λαμβάνουν τα κατάλληλα μέτρα ώστε να διασφαλίζεται ότι τα προγράμματα για τα θαλάσσια ύδατα, τα οποία θεσπίζονται στο πλαίσιο του παρόντος κανονισμού, και τα διεθνικά προγράμματα συνεργασίας, τα οποία θεσπίζονται βάσει του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. […] και έχουν εν μέρει αλληλεπικαλυπτόμενη γεωγραφική κάλυψη, είναι πλήρως συμπληρωματικά και ενισχύονται αμοιβαίως. 7. Τα κοινά επιχειρησιακά προγράμματα μπορούν να επανεξετάζονται με πρωτοβουλία των συμμετεχουσών χωρών ή της Επιτροπής για λόγους όπως: - αλλαγές των προτεραιοτήτων συνεργασίας, οι κοινωνικοοικονομικές εξελίξεις, - αποτελέσματα εφαρμογής των εν λόγω μέτρων και εκείνων που προκύπτουν από τη διαδικασία παρακολούθησης και αξιολόγησης, - ανάγκη προσαρμογής των ποσών των διαθέσιμων κεφαλαίων και ανακατανομής των πόρων. 8. Μετά τη θέσπιση των κοινών επιχειρησιακών προγραμμάτων, η Επιτροπή συνάπτει συμφωνία χρηματοδότησης με τις χώρες εταίρους και/ή τη Ρωσική Ομοσπονδία. Η συμφωνία χρηματοδότησης εμπεριέχει τις νομικές διατάξεις που απαιτούνται για την εφαρμογή του κοινού επιχειρησιακού προγράμματος και πρέπει να υπογράφεται επίσης από τις άλλες συμμετέχουσες χώρες και από τη διαχειριστική αρχή που αναφέρεται στο άρθρο 12 παράγραφος 2 σημείο γ). Εάν απαιτείται, συνάπτεται μνημόνιο συμφωνίας μεταξύ των συμμετεχουσών χωρών και της διαχειριστικής αρχής προκειμένου να καθορισθούν οι ειδικές χρηματοδοτικές υποχρεώσεις των χωρών. 9. Θεσπίζεται κοινό επιχειρησιακό πρόγραμμα στο οποίο συμμετέχουν περισσότερες από μία χώρες εταίροι εάν τουλάχιστον μία χώρα εταίρος υπογράψει τη συμφωνία χρηματοδότησης. Άλλες χώρες εταίροι οι οποίες καλύπτονται από το πρόγραμμα που έχει θεσπιστεί μπορούν να ενταχθούν στο πρόγραμμα οποτεδήποτε υπογράφοντας τη συμφωνία χρηματοδότησης. 10. Εάν μια συμμετέχουσα χώρα αναλάβει να συγχρηματοδοτήσει από κοινού ένα πρόγραμμα, το κοινό επιχειρησιακό πρόγραμμα αποσαφηνίζει τις ρυθμίσεις για την παροχή, χρήση και παρακολούθηση της συγχρηματοδότησης. Η σχετική συμφωνία χρηματοδότησης υπογράφεται από όλες τις συμμετέχουσες χώρες. 11. Τα κοινά επιχειρησιακά προγράμματα μπορούν επίσης να προβλέπουν τη δυνατότητα χρηματοδοτικής συνεισφοράς από και προς μηχανισμούς με τους οποίους μπορούν να συνδυαστούν οι επιχορηγήσεις, με την επιφύλαξη των κανόνων των εν λόγω μηχανισμών, υπό την προϋπόθεση ότι αυτό συμβάλλει στην επίτευξη των προτεραιοτήτων των προγραμμάτων. 12. Με βάση την αρχή της εταιρικής σχέσης, οι συμμετέχουσες χώρες επιλέγουν από κοινού τις δράσεις για τη στήριξη της Ένωσης που είναι σύμφωνες με τις προτεραιότητες και τα μέτρα του κοινού επιχειρησιακού προγράμματος. 13. Σε ειδικές και δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις, όταν: α) το κοινό επιχειρησιακό πρόγραμμα δεν μπορεί να υποβληθεί λόγω προβλημάτων που απορρέουν από τις σχέσεις των συμμετεχουσών χωρών ή της Ευρωπαϊκής Ένωσης και μιας χώρας εταίρου, ή β) έως τις 30 Ιουνίου 2017 το αργότερο τα συμμετέχοντα κράτη δεν έχουν υποβάλει στην Επιτροπή κοινό επιχειρησιακό πρόγραμμα, ή γ) καμία από τις χώρες εταίρους που καλύπτονται από το πρόγραμμα δεν έχει υπογράψει τη σχετική συμφωνία χρηματοδότησης έως το τέλος του έτους που έπεται της έγκρισης του προγράμματος, η Επιτροπή, αφού προβεί σε διαβουλεύσεις με το ενδιαφερόμενο ή τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη, λαμβάνει τα απαιτούμενα μέτρα για να επιτρέψει στα εν λόγω κράτη μέλη να χρησιμοποιήσουν τη συνεισφορά του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης στο κοινό επιχειρησιακό πρόγραμμα σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 7 και 8 του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. [...] . 14. Οι δημοσιονομικές δεσμεύσεις για δράσεις ή προγράμματα διασυνοριακής συνεργασίας που εκτείνονται σε περισσότερα οικονομικά έτη μπορούν να κατανεμηθούν σε περισσότερα έτη με ετήσιες δόσεις.. Άρθρο 11 Διαχείριση κοινών επιχειρησιακών προγραμμάτων 1. Τα κοινά επιχειρησιακά προγράμματα εφαρμόζονται, κατ’ αρχήν, στο πλαίσιο επιμερισμένης διαχείρισης με τα κράτη μέλη. Οι συμμετέχουσες χώρες μπορούν επίσης να προτείνουν εφαρμογή μέσω έμμεσης διαχείρισης, από έναν φορέα που περιλαμβάνεται στον κατάλογο του δημοσιονομικού κανονισμού και σύμφωνα με τους κανόνες εφαρμογής που αναφέρονται στο άρθρο 12 παράγραφος 2. 2. Η Επιτροπή βεβαιώνεται βάσει των διαθέσιμων πληροφοριών ότι το κράτος μέλος, στην περίπτωση της επιμερισμένης διαχείρισης, ή η χώρα εταίρος ή ο διεθνής οργανισμός, στην περίπτωση της έμμεσης διαχείρισης, έχει καθορίσει και λειτουργεί συστήματα διαχείρισης και ελέγχου που είναι σύμφωνα με το δημοσιονομικό κανονισμό, τον παρόντα κανονισμό και τους εκτελεστικούς κανόνες του που αναφέρονται στο άρθρο 12 παράγραφος 2. Τα σχετικά κράτη μέλη, οι σχετικές χώρες εταίροι και οι σχετικοί διεθνείς οργανισμοί διασφαλίζουν την αποτελεσματική λειτουργία του συστήματος διαχείρισης και ελέγχου, τη νομιμότητα και κανονικότητα των βασικών συναλλαγών και την τήρηση της αρχής της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης. Είναι υπεύθυνοι για τη διαχείριση και τον έλεγχο των προγραμμάτων. Η Επιτροπή δύναται να απαιτεί το σχετικό κράτος μέλος ή η σχετική χώρα εταίρος ή ο σχετικός διεθνής οργανισμός να εξετάσει μια καταγγελία που υποβάλλεται στην Επιτροπή σχετικά με την επιλογή ή την εφαρμογή των λειτουργιών που υποστηρίζονται στο πλαίσιο του συγκεκριμένου τίτλου ή τη λειτουργία του συστήματος διαχείρισης και ελέγχου. 3. Για την κατάλληλη προετοιμασία της εφαρμογής των κοινών επιχειρησιακών προγραμμάτων, οι δαπάνες που πραγματοποιούνται μετά την υποβολή των κοινών επιχειρησιακών προγραμμάτων στην Επιτροπή θεωρούνται επιλέξιμες το νωρίτερο από την 1η Ιανουαρίου 2014. 4. Όταν η επιλεξιμότητα περιορίζεται σύμφωνα με το άρθρο 8 παράγραφος 7 του κοινού εκτελεστικού κανονισμού, ο φορέας που αναφέρεται στην παράγραφο 1, ο οποίος μπορεί να προκηρύσσει προσκλήσεις για την υποβολή προτάσεων και προσφορών, σε αυτή την περίπτωση δικαιούται να δεχθεί ως επιλέξιμους προσφέροντες, αιτούντες και υποψηφίους από μη επιλέξιμες χώρες ή αγαθά μη επιλέξιμης καταγωγής σύμφωνα με το άρθρο 9 παράγραφος 3 του κοινού εκτελεστικού κανονισμού. Άρθρο 12 Κανόνες εφαρμογής για τη διασυνοριακή συνεργασία 1. Οι κανόνες εφαρμογής για τον καθορισμό των ειδικών διατάξεων εφαρμογής του παρόντος τίτλου θεσπίζονται μέσω μιας κατ' εξουσιοδότηση πράξης σύμφωνα με το άρθρο 14. 2. Τα θέματα που καλύπτονται από τους εκτελεστικούς κανόνες περιλαμβάνουν διατάξεις σχετικά με: α) το ποσοστό και τις μεθόδους συγχρηματοδότησης, β) την εκπόνηση, την τροποποίηση και το κλείσιμο των κοινών επιχειρησιακών προγραμμάτων, γ) το ρόλο και τη λειτουργία των δομών του προγράμματος: την κοινή επιτροπή παρακολούθησης, τη διαχειριστική αρχή και την κοινή τεχνική γραμματεία της, τις κοινές επιτροπές επιλογής, συμπεριλαμβανομένης της ταυτοποίησης, της λογοδοσίας και της ευθύνης τους, σε μόνιμη και ουσιαστική βάση, την περιγραφή των συστημάτων διαχείρισης και ελέγχου και τις προϋποθέσεις για την τεχνική και δημοσιονομική διαχείριση της στήριξης της Ένωσης, συμπεριλαμβανομένης της επιλεξιμότητας των δαπανών, δ) τις διαδικασίες ανάκτησης, την παρακολούθηση και την αξιολόγηση, ε) την προβολή και τις δράσεις ενημέρωσης στ) την επιμερισμένη ή την έμμεση διαχείριση όπως αναφέρονται στο άρθρο 6 παράγραφος 2 του κοινού εκτελεστικού κανονισμού. Τίτλος IV. ΤΕΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ Άρθρο13 Ενημέρωση του παραρτήματος Ο κατάλογος των δικαιούχων χωρών στο παράρτημα του παρόντος κανονισμού μπορεί να ενημερώνεται σύμφωνα με τις πολιτικές αποφάσεις του Συμβουλίου στο πεδίο εφαρμογής της πολιτικής γειτονίας. Μια τροποποίηση του παραρτήματος εγκρίνεται μέσω κατ’ εξουσιοδότηση πράξης σύμφωνα με το άρθρο 14. Άρθρο14 Άσκηση της ανατιθέμενης εξουσίας 1. Η αναφερόμενη στα άρθρα 12 και 13 εξουσία ανατίθεται για την περίοδο ισχύος του παρόντος κανονισμού. 2. Η ανατιθέμενη εξουσία μπορεί να ανακληθεί οποτεδήποτε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ή το Συμβούλιο. Η απόφαση ανάκλησης περατώνει την ανάθεση εξουσίας που ορίζεται στη συγκεκριμένη απόφαση. Η ανάκληση τίθεται σε ισχύ την επομένη της δημοσίευσης της σχετικής απόφασης στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή σε μεταγενέστερη ημερομηνία που ορίζεται σε αυτήν. Δεν επηρεάζει το κύρος των κατ’ εξουσιοδότηση πράξεων που ήδη ισχύουν. 3. Μόλις η Επιτροπή εκδώσει μια κατ’ εξουσιοδότηση πράξη, την κοινοποιεί ταυτόχρονα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. 4. Μια κατ’ εξουσιοδότηση πράξη τίθεται σε ισχύ μόνον εφόσον το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ή το Συμβούλιο δεν εκφράσουν αντιρρήσεις εντός προθεσμίας δύο μηνών από την κοινοποίηση της πράξης αυτής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ή, εάν πριν από την εκπνοή αυτής της προθεσμίας, τόσο το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο όσο και το Συμβούλιο ενημερώσουν την Επιτροπή ότι δεν θα εκφράσουν αντιρρήσεις. Η ανωτέρω προθεσμία παρατείνεται κατά δύο μήνες με πρωτοβουλία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ή του Συμβουλίου. . Άρθρο 15 Επιτροπή Η Επιτροπή επικουρείται από την επιτροπή του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Γειτονίας. Πρόκειται για μια επιτροπή κατά την έννοια του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 182/2011. Άρθρο 16 Συμμετοχή τρίτης χώρας που δεν περιλαμβάνεται στο παράρτημα 1. Σε δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις και για τη διασφάλιση της συνοχής και της αποτελεσματικότητας της χρηματοδότησης της Ένωσης ή για την προώθηση της περιφερειακής ή διαπεριφερειακής συνεργασίας, η Επιτροπή δύναται να αποφασίσει την επέκταση της επιλεξιμότητας των δράσεων σε χώρες, εδάφη και περιοχές, οι οποίες διαφορετικά δε θα ήταν επιλέξιμες για χρηματοδότηση. Κατά παρέκκλιση των διατάξεων του άρθρου 8 παράγραφος 1 του κοινού εκτελεστικού κανονισμού, φυσικά και νομικά πρόσωπα από τις σχετικές χώρες, εδάφη και περιοχές δύνανται να συμμετέχουν στις διαδικασίες υλοποίησης τέτοιων πράξεων. 2. Η δυνατότητα αυτή μπορεί να προβλεφθεί στα έγγραφα προγραμματισμού που αναφέρονται στο άρθρο 7. Άρθρο 17 Αναστολή της στήριξης της Ένωσης Με την επιφύλαξη των διατάξεων αναστολής της βοήθειας που καθορίζονται στις συμφωνίες εταιρικής σχέσης και συνεργασίας και στις συμφωνίες σύνδεσης που συνάπτονται με τις χώρες και περιοχές εταίρους, όταν μια χώρα εταίρος δεν τηρεί τις αρχές της δημοκρατίας, το κράτος δικαίου και το σεβασμό των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών, η Ένωση καλεί τη σχετική χώρα σε διαβουλεύσεις με σκοπό την εξεύρεση λύσης αποδεκτής για αμφότερα τα μέρη, εκτός των περιπτώσεων ειδικής έκτακτης ανάγκης. Αν η διαβούλευση με τη σχετική χώρα δεν καταλήξει σε λύση αποδεκτή για αμφότερα τα μέρη ή αν οι διαβουλεύσεις απορριφθούν ή σε περίπτωση ειδικής έκτακτης ανάγκης, το Συμβούλιο μπορεί να λάβει κατάλληλα μέτρα σύμφωνα με το άρθρο 215 παράγραφος 1 της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα οποία ενδέχεται να περιλαμβάνουν πλήρη ή μερική αναστολή της στήριξης της Ένωσης. Άρθρο 18 Ποσό δημοσιονομικής αναφοράς 1. Το διαθέσιμο χρηματοδοτικό κονδύλιο για την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού κατά την περίοδο 2014-2020 ανέρχεται σε 18 182 300 000 ευρώ (τρέχουσες τιμές). Ποσοστό έως 5% του χρηματοδοτικού κονδυλίου διατίθεται σε προγράμματα διασυνοριακής συνεργασίας που αναφέρονται στο άρθρο 6 παράγραφος 1 σημείο γ). 2. Η αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή εγκρίνει ετήσιες πιστώσεις εντός των ορίων του δημοσιονομικού πλαισίου. 3. Όπως αναφέρεται στο άρθρο 13 παράγραφος 2 του κανονισμού «Erasmus για όλους» για την προώθηση της διεθνούς διάστασης της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, ένα ενδεικτικό ποσό ύψους 1 812 100 000 ευρώ από τους πέντε εξωτερικούς μηχανισμούς (Μηχανισμός Αναπτυξιακής Συνεργασίας, Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Γειτονίας, Μηχανισμός Προενταξιακής Βοήθειας, Μηχανισμός Εταιρικής Σχέσης και Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάπτυξης) θα κατανεμηθεί στις δράσεις μαθησιακής κινητικότητας με προορισμό ή προέλευση χώρες εκτός της ΕΕ, καθώς και στη συνεργασία και στον διάλογο πολιτικής με αρχές/ιδρύματα/οργανώσεις από τις εν λόγω χώρες. Οι διατάξεις του κανονισμού «Erasmus για όλους» θα εφαρμόζονται στη χρήση αυτών των κονδυλίων. Η χρηματοδότηση θα διατεθεί με 2 πολυετείς χορηγήσεις που θα καλύπτουν μόνο τα πρώτα 4 έτη και για τα επόμενα 3 έτη αντίστοιχα. Η χρηματοδότηση αυτή θα εμφαίνεται στον πολυετή ενδεικτικό προγραμματισμό των μηχανισμών αυτών, σύμφωνα με τις ανάγκες και τις προτεραιότητες που προσδιορίζονται στις οικείες χώρες. Οι χορηγήσεις μπορούν να αναθεωρηθούν σε περίπτωση σημαντικών απρόβλεπτων περιστάσεων ή σημαντικών πολιτικών αλλαγών σύμφωνα με τις εξωτερικές προτεραιότητες της ΕΕ. Άρθρο 19 Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης Ο παρόν κανονισμός εφαρμόζεται σύμφωνα με την απόφαση (ΕΕ) αριθ. 2010/427/ΕΕ του Συμβουλίου για τον καθορισμό της οργάνωσης και της λειτουργίας της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης. Άρθρο 20 Έναρξη ισχύος Ο παρών κανονισμός τίθεται σε ισχύ την τρίτη ημέρα από τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εφαρμόζεται από την 1η Ιανουαρίου 2014. Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος. Βρυξέλλες, Για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Για το Συμβούλιο Ο Πρόεδρος Ο Πρόεδρος ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Χώρες εταίροι που αναφέρονται στο άρθρο 1 Αζερμπαϊτζάν Αίγυπτος Αλγερία Αρμενία Γεωργία Δημοκρατία της Μολδαβίας Ισραήλ Ιορδανία Κατεχόμενο Παλαιστινιακό Έδαφος Λευκορωσία Λίβανος Λιβύη Μαρόκο Ουκρανία Συρία Τυνησία ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟ ΓΕΙΤΟΝΙΑΣ 1. ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ/ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ 1.1. Ονομασία της πρότασης/πρωτοβουλίας 1.2. Σχετικός(-οί) τομέας(-είς) πολιτικής που αφορά(-ούν) τη δομή ΔΒΔ/ΠΒΔ 1.3. Χαρακτήρας της πρότασης/πρωτοβουλίας 1.4. Στόχος(οι) 1.5. Αιτιολόγηση της πρότασης/πρωτοβουλίας 1.6. Διάρκεια και δημοσιονομικές επιπτώσεις της δράσης 1.7. Προβλεπόμενος(-οι) τρόπος(-οι) διαχείρισης 2. ΜΕΤΡΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ 2.1. Διατάξεις στον τομέα της παρακολούθησης και της υποβολής εκθέσεων 2.2. Σύστημα διαχείρισης και ελέγχου 2.3. Μέτρα πρόληψης περιπτώσεων απάτης και παρατυπιών 2.4. Εκτίμηση κόστους και οφέλους των ελέγχων 3. ΕΚΤΙΜΩΜΕΝΕΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ/ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ 3.1. Τομέας(-είς) του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου και γραμμή(-ές) δαπανών του προϋπολογισμού που επηρεάζονται 3.2. Εκτιμώμενες επιπτώσεις στις δαπάνες 3.2.1. Συνοπτική παρουσίαση των εκτιμώμενων επιπτώσεων στις δαπάνες 3.2.2. Εκτιμώμενες επιπτώσεις στις επιχειρησιακές πιστώσεις 3.2.3. Εκτιμώμενες επιπτώσεις στις πιστώσεις διοικητικού χαρακτήρα 3.2.4. Συμβατότητα με το ισχύον πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο 3.2.5. Συμμετοχή τρίτων μερών στη χρηματοδότηση 3.3. Εκτιμώμενη δημοσιονομική επίπτωση στα έσοδα ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟ ΔΕΛΤΙΟ ΥΠΟΒΟΛΗΣ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ 1. ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ/ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑΣ 1.1 Ονομασία της πρότασης/πρωτοβουλίας Πρόταση Κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. XXX για τη θέσπιση Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Γειτονίας (ΕΜΓ). 1.2. Σχετικός(-οί) τομέας(-είς) πολιτικής που αφορά(-ούν) τη δομή ΔΒΔ/ΠΒΔ[19] Τίτλος 19: Εξωτερικές σχέσεις Δραστηριότητα 19 08: Μηχανισμός ευρωπαϊκής πολιτικής γειτονίας και σχέσεις με τη Ρωσία Η ονομασία του συγκεκριμένου κεφαλαίου 19 08 του προϋπολογισμού αντιστοιχεί στην παρούσα δομή των χρηματοδοτικών μέσων 2007-2013. Προτείνεται η διατήρηση της ίδιας δραστηριότητας 19 08, με τροποποίηση της ονομασίας του συγκεκριμένου κεφαλαίου για την περίοδο 2014-2020 ως ακολούθως: 19 08 : Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Γειτονίας 1.3. Χαρακτήρας της πρότασης/πρωτοβουλίας X Η πρόταση αφορά νέα δράση ¨ Η πρόταση/πρωτοβουλία αφορά νέα δράση μετά από πιλοτικό έργο/προπαρασκευαστική δράση[20] ¨Η πρόταση/πρωτοβουλία αφορά επέκταση υπάρχουσας δράσης ¨ Η πρόταση/πρωτοβουλία αφορά δράση προσανατολισμένη προς νέα δράση 1.4. Στόχοι 1.4.1. Ο(Οι) πολυετής(-είς) στρατηγικός(-οί) στόχος(-οι) της Επιτροπής που αφορά η πρόταση/πρωτοβουλία Η Ευρώπη στον κόσμο: ενίσχυση της παρουσίας µας στην παγκόσμια σκηνή 1.4.2. Ειδικός(-οί) στόχος(-οι) και σχετική(-ές) δραστηριότητα(-ες) ΔΒΔ/ΠΒΔ Στόχος της ευρωπαϊκής πολιτικής γειτονίας είναι η εγκαθίδρυση ενός χώρου ευημερίας και καλής γειτονίας στα σύνορα της ΕΕ, ιδίως μέσω βελτιωμένης πολιτικής σύνδεσης, οικονομικής ολοκλήρωσης και στενής συνεργασίας σε διάφορους τομείς. Στην περίοδο 2014-2020, οι στόχοι αυτοί θα εξακολουθήσουν να στηρίζονται από την ΕΕ μέσω ειδικού χρηματοδοτικού μέσου, του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Γειτονίας (ΕΜΓ), το οποίο θα αντικαταστήσει τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Γειτονίας και Εταιρικής Σχέσης που συστάθηκε το 2006. Το μεγαλύτερο μέρος της χρηματοδότησης από τον προϋπολογισμό της ΕΕ θα χορηγηθεί στους εταίρους μέσω του ΕΜΓ. Η στήριξη της Ένωσης στο πλαίσιο του παρόντος κανονισμού προωθεί τη βελτίωση και την ενίσχυση της πολιτικής συνεργασίας και της σταδιακής οικονομικής ολοκλήρωσης μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των χωρών εταίρων και, ειδικότερα, την εφαρμογή συμφωνιών εταιρικής σχέσης και συνεργασίας, συμφωνιών σύνδεσης και άλλων υφιστάμενων και μελλοντικών συμφωνιών καθώς και κοινών συμφωνημένων σχεδίων δράσης. Η στήριξη της Ένωσης πρέπει να στοχεύει ειδικότερα: α) στην προώθηση των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών, του κράτους δικαίου, των αρχών της ισότητας, στην εγκαθίδρυση μιας ισχυρής και βιώσιμης δημοκρατίας, στην προώθηση της χρηστής διακυβέρνησης και στην ανάπτυξη μιας δυναμικής κοινωνίας των πολιτών, περιλαμβανομένων των κοινωνικών εταίρων· β) στη σταδιακή ενσωμάτωση στην εσωτερική αγορά της Ένωσης και στη βελτιωμένη τομεακή και διατομεακή συνεργασία, ιδίως μέσω νομοθετικής προσέγγισης και κανονιστικής σύγκλισης προς τα πρότυπα της Ένωσης και άλλα σχετικά διεθνή πρότυπα, στη σχετική ανάπτυξη των θεσμών και των επενδύσεων, ιδίως σε διασυνδέσεις· γ) στη δημιουργία προϋποθέσεων για καλή διαχείριση της κινητικότητας των προσώπων και για πολυεπίπεδες διαπροσωπικές επαφές· δ) στη βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη από κάθε άποψη, στη μείωση της φτώχειας, στη δημιουργία θέσεων απασχόλησης, ιδίως μέσω της ανάπτυξης του ιδιωτικού τομέα· στην προώθηση της εσωτερικής οικονομικής, κοινωνικής και εδαφικής συνοχής, στην ανάπτυξη της υπαίθρου, στη δράση για το κλίμα και της ανθεκτικότητας στις καταστροφές· ε) στην οικοδόμηση εμπιστοσύνης και σε άλλα μέτρα τα οποία συμβάλλουν στην ασφάλεια και στην πρόληψη και επίλυση συγκρούσεων· στ) στην υποπεριφερειακή και περιφερειακή συνεργασία και στη συνεργασία σε ολόκληρη την περιοχή γειτονίας, καθώς και στη διασυνοριακή συνεργασία. Η στήριξη της Ένωσης μπορεί να χρησιμοποιηθεί επίσης σε άλλους τομείς, όταν κάτι τέτοιο συνάδει με τους συνολικούς στόχους της ευρωπαϊκής πολιτικής γειτονίας. Σχετικές δραστηριότητες ΔΒΔ/ΠΒΔ Δραστηριότητα 19.08 της οποίας ο τίτλος θα μετονομασθεί: Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Γειτονίας 1.4.3. Αναμενόμενο(-α) αποτέλεσμα(-τα) και επιπτώσεις Να προσδιοριστούν τα αποτελέσματα που θα πρέπει να έχει η πρόταση/πρωτοβουλία όσον αφορά τους στοχοθετημένους(-ες) δικαιούχους/ομάδες. Ιστορικό Το άρθρο 8 της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση και η νέα θεώρηση της ΕΠΓ για μια στενότερη, δημοκρατική, ευημερούσα και σταθερή περιοχή γειτονίας, στην οποία κάθε χώρα θα δρέπει τα οφέλη μιας προσαρμοσμένης στις ανάγκες και διαφοροποιημένης προσέγγισης, επιβάλλουν την προσαρμογή του μελλοντικού χρηματοδοτικού μέσου για την περιοχή γειτονίας στο αυξημένο επίπεδο φιλοδοξίας της ανανεωμένης ΕΠΓ, δεδομένου μάλιστα ότι. η υλοποίηση του οράματος αυτού ενέχει προκλήσεις για τους εταίρους, οι οποίοι πρέπει να υλοποιήσουν δύσκολες και δαπανηρές μεταρρυθμίσεις προτού τα οφέλη καταστούν πλήρως εμφανή. Ο μελλοντικός ΕΜΓ πρέπει να στοχεύσει ειδικότερα την επίτευξη των κύριων στόχων της νέας θεώρησης της ΕΠΓ και την αντιμετώπιση των ειδικών προβλημάτων και προκλήσεων που προσδιορίσθηκαν στο παρελθόν. Η ανακοίνωση με τίτλο «Μια νέα απάντηση σε μια γειτονιά που αλλάζει» αναπτύσσει τις προσεγγίσεις για την Ανατολική Ευρώπη και τον Νότιο Καύκασο, μέσω της συνεχιζόμενης εφαρμογής της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης, και για τη νότια Μεσόγειο, στο πλαίσιο της νέας «εταιρικής σχέσης για τη δημοκρατία και την κοινή ευημερία». Ειδικότερα, προσφέροντας μια «εταιρική σχέση για τη δημοκρατία και την κοινή ευημερία», η ΕΕ επιδιώκει να στηρίξει τις δημοκρατικές αλλαγές που ξεκίνησαν στην Αίγυπτο και στην Τυνησία, οι οποίες ενδέχεται να επεκταθούν και σε άλλες χώρες της νότιας Μεσογείου. Η στρατηγική αναθεώρηση της ευρωπαϊκής πολιτικής γειτονίας (ΕΠΓ) που διενεργήθηκε πέρσι προσδιόρισε τομείς στους οποίους η πολιτική μπορεί να ενισχυθεί σημαντικά. Οι μεταβατικές διεργασίες στη νότια Μεσόγειο και οι έντονες φιλοδοξίες που διατύπωσαν οι λαοί των χωρών αυτών για πολιτική και οικονομική αλλαγή καθιστούν τη στήριξη της ΕΕ ακόμη πιο κρίσιμη από ό,τι στο παρελθόν και υποδεικνύουν τομείς τους οποίους η ΕΕ και οι χώρες εταίροι μπορούν να πρέπει να βελτιώσουν τις επιδόσεις τους. Ομοίως, η ΕΕ διατηρεί τη δέσμευσή της να στηρίζει σταθερά τις διαδικασίες εκδημοκρατισμού και μεταρρύθμισης σε ολόκληρη την περιοχή γειτονίας, στην Ανατολή και στον Νότο. 1.4.4. Δείκτες αποτελεσμάτων και επιπτώσεων Να προσδιοριστούν οι δείκτες για την παρακολούθηση της υλοποίησης της πρότασης/πρωτοβουλίας. Ο κανονισμός αυτός θεσπίζει τα βασικά στοιχεία και τη βάση για την παρέμβαση της ΕΕ Οι ακριβείς δράσεις καθορίζονται μέσω του πολυετούς προγραμματισμού και των ετήσιων προγραμμάτων δράσης όπου αναφέρονται λεπτομερώς οι δραστηριότητες που πρέπει να αναληφθούν από την ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων των προσδοκώμενων αποτελεσμάτων και του επιδιωκόμενου από τις εν λόγω δράσεις αντίκτυπου. Σε εκείνη τη φάση θα καθοριστούν λεπτομερείς δείκτες για την παρακολούθηση της υλοποίησης, με σκοπό την ακριβή μέτρηση της προόδου για την επίτευξη των στόχων πολιτικής, έχοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες της εν λόγω δράσης. Οι δείκτες αυτοί θα βασίζονται στην ετήσια έκθεση προόδου σχετικά με την εφαρμογή των σχεδίων δράσης της ΕΠΓ, σε στατιστικά δεδομένα και/ή σε αξιολόγηση από ανεξάρτητους φορείς, όποτε είναι διαθέσιμη, ως εξής: α. Η βελτίωση της συμμόρφωσης προς τα πρότυπα των δικαιωμάτων του ανθρώπου και της δημοκρατίας θα μετράται χρησιμοποιώντας δεδομένα και στατιστικά στοιχεία που παρέχονται από τις ΜΚΟ, τον ΟΗΕ και περιφερειακούς φορείς σχετικά με τα εξής: ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι, της έκφρασης και του συνέρχεσθαι, ελευθερία του τύπου, δημοκρατικές και αξιόπιστες εκλογές, οι οποίες υποβάλλονται σε κατάλληλη παρακολούθηση· επίπεδο διαφθοράς· πιο ανεξάρτητη και αποτελεσματική δικαστική εξουσία· βελτίωση της δημοκρατικής εποπτείας του τομέα της ασφάλειας· Υπενθυμίζεται ότι δεν διατίθενται επίσημοι δείκτες σχετικά με ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Εντούτοις, οι «κατατάξεις» που δημιουργούνται από έναν οργανισμό υποδοχής συμβάλλουν στην παροχή μιας χρήσιμης αξιολόγησης της κατάστασης, με υψηλότερες κατατάξεις (ανά έτος), οι οποίες συνήθως συνδέονται με την πρόοδο σε ένα συγκεκριμένο πεδίο· β. Η αύξηση της ενσωμάτωσης στην εσωτερική αγορά της ΕΕ θα μετράται, μεταξύ άλλων, από τη μεταβολή των εμπορικών συναλλαγών ως προς τα δεδομένα αναφοράς κατά το έτος n=0 (στοιχεία Eurostat), από την πρόοδο στην κανονιστική προσέγγιση των προτύπων και προδιαγραφών της ΕΕ όπως μετρούνται σε σχέση με τα διαθέσιμα δεδομένα αναφοράς κατά το έτος «n=0» και, σε παγκόσμια κλίμακα, από τον αριθμό των χωρών που έχουν θεσπίσει σφαιρικές και σε βάθος ζώνες ελεύθερων συναλλαγών. γ. Η βελτίωση της κινητικότητας που συνδέεται με βελτίωση της διαχείρισης των συνόρων και της μετανάστευσης, η πρόοδος όσον αφορά την εγκαθίδρυση εταιρικών σχέσεων κινητικότητας, η διευκόλυνση της έκδοσης θεωρήσεων και οι συμφωνίες ελευθέρωσης του καθεστώτος των θεωρήσεων θα μετρούνται χρησιμοποιώντας τα διαθέσιμα στατιστικά στοιχεία (Eurostat και/ή άλλων αξιόπιστων οργανισμών), καταμετρώντας τα τουριστικά ρεύματα, τα μεταναστευτικά ρεύματα και τα ακαδημαϊκά/φοιτητικά ρεύματα κατά το έτος «n» και συγκρίνοντάς τα με τα δεδομένα αναφοράς του έτους «n=0». δ. Η μείωση των εσωτερικών οικονομικών διαφορών· η αύξηση της απασχόλησης· η ανάπτυξη των ΜΜΕ (πολιτικές, νομοθεσία)· η βελτίωση της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης· το επίπεδο πλούτου γεωργικών κοινοτήτων και η αύξηση της επισιτιστικής ασφάλειας θα μετρούνται χρησιμοποιώντας δεδομένα από τη Eurostat, τον ΟΟΣΑ, την Παγκόσμια Τράπεζα, το Αναπτυξιακό Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών και επίσημα στατιστικά στοιχεία. Θα περιλαμβάνουν στοιχεία για την απασχόληση που ενημερώνονται τακτικά (αριθμοί, τομείς, ηλικία, φύλο), αριθμητικά στοιχεία για τις ΜΜΕ (δημιουργία/κλείσιμο ΜΜΕ), αριθμητικά στοιχεία για την εκπαίδευση, την κατανομή του πλούτου και σύγκριση αυτών με τα δεδομένα αναφοράς του έτους «n=0». Ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί, στο πλαίσιο αυτό, στη μέτρηση του συντελεστή GINI (για την αξιολόγηση της μείωσης ή της αύξησης των εισοδηματικών ανισοτήτων). ε. Η οικοδόμησης μεγαλύτερης εμπιστοσύνης σε περιοχές συγκρούσεων και η πρόοδος στην επίλυση υφιστάμενων συγκρούσεων θα αξιολογηθούν μέσω στοιχείων που παρέχονται στις εκθέσεις προόδου· στ. Η αύξηση της συνεργασίας μεταξύ των χωρών εταίρων σε παραμεθόριες περιοχές, η ενίσχυση του περιφερειακού διαλόγου, ο αριθμός των πρωτοβουλιών συνεργασίας για την αντιμετώπιση περιφερειακών προκλήσεων σε διάφορες περιοχές, αριθμός κοινών θέσεων και κοινών δραστηριοτήτων· κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη στις παραμεθόριες περιοχές. 1.5. Αιτιολόγηση της πρότασης/πρωτοβουλίας 1.5.1. Βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη κάλυψη αναγκών Όραμα και μεσοπρόθεσμοι στόχοι Το μακροπρόθεσμο όραμα στο οποίο στηρίζεται η ΕΠΓ είναι μια περιοχή γειτονίας στην οποία κάθε χώρα εταίρος αναπτύσσει τους συνδέσμους της με την ΕΕ στον βαθμό που το επιτρέπουν οι φιλοδοξίες, οι ανάγκες και οι ικανότητές της. Πολιτικά, αυτό περιλαμβάνει την προσφορά στενότερης συνεργασίας με την ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων περισσότερων κοινών πρωτοβουλιών σε διεθνή φόρα σχετικά με παγκόσμια ζητήματα κοινού ενδιαφέροντος. Από οικονομική άποψη, η ΕΕ είναι επίσης ανοικτή σε στενότερη οικονομική ολοκλήρωση, η οποία οδηγεί στη σταδιακή οικονομική ενσωμάτωση στην εσωτερική αγορά της ΕΕ. Στηρίζει επίσης την επιτάχυνση της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης των γειτόνων μας, η οποία αναμένεται να τους βοηθήσει να γίνουν πιο ανταγωνιστικοί, να αναπτύξουν αποτελεσματικότερη χρήση της ενέργειας, να δημιουργήσουν αξιοπρεπείς θέσεις απασχόλησης, να επιτύχουν τους Αναπτυξιακούς Στόχους της Χιλιετίας και να υλοποιήσουν μια στρατηγική ανάπτυξης χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα προκειμένου να συνεισφέρουν στην καταπολέμηση της κλιματικής μεταβολής. Η ΕΕ πρέπει να κινητοποιήσει το σύνολο των πολιτικών της σύμφωνα με τις αμοιβαίες ανάγκες και τα αμοιβαία συμφέροντα και σύμφωνα με τις δεσμεύσεις κάθε χώρας για μεταρρύθμιση και εκδημοκρατισμό. Στόχος είναι η αύξηση της αμοιβαίας δέσμευσης για πολιτική και οικονομική ευημερία των πολιτών —τόσο της Ευρώπης όσο και των γειτονικών χωρών— ως βέλτιστη εγγύηση για την κοινή σταθερότητα και ευημερία μας. Ένα τέτοιο όραμα ενέχει προκλήσεις. Για τις χώρες εταίρους, οι αναγκαίες μεταρρυθμίσεις συνεπάγονται σημαντικό κόστος και προσπάθεια προτού αποδώσουν οφέλη. Στην πλευρά της ΕΕ, είναι σημαντικό να μην διακυβευτεί η εύρυθμη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς και να διασφαλισθεί ότι η κινητικότητα λαμβάνει χώρα σε ασφαλές περιβάλλον. Στα επόμενα έτη, οι χώρες εταίροι οι οποίες θα λάβουν αποφασιστικά μέτρα προς την κατεύθυνση πολιτικών και οικονομικών μεταρρυθμίσεων, μπορούν να αναμένουν τη σύναψη συμφωνίας σύνδεσης στο πλαίσιο της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης (στην Ανατολή) ή τη σύναψη εταιρικής σχέσης για τη δημοκρατία και την κοινή ευημερία (στον Νότο). Αυτή θα συνοδεύεται από βελτίωση της κινητικότητας και των διαπροσωπικών επαφών (π.χ., μεταξύ άλλων, μέσω της ενδεχόμενης εγκαθίδρυσης εταιρικών σχέσεων κινητικότητας), οικονομική ολοκλήρωση μέσω βιομηχανικής συνεργασίας, ανάπτυξης των ΜΜΕ, άμεσων ξένων επενδύσεων και αυξημένων εμπορικών σχέσεων με την ΕΕ (π.χ. μέσω της εγκαθίδρυσης σφαιρικών και σε βάθος ζωνών ελεύθερων συναλλαγών και της σύναψης άλλων συμφωνιών, π.χ. στη γεωργία, στις υπηρεσίες και στην εγκατάσταση, ή συμφωνιών σχετικά με τη διαπίστωση της συμμόρφωσης και την αποδοχή βιομηχανικών προϊόντων σε τομείς προτεραιότητας), βαθύτερη τομεακή ολοκλήρωση (π.χ. μέσω της ενσωμάτωσης σε μια πανευρωπαϊκή αγορά ενέργειας, της συμμετοχής σε διεθνείς αγορές εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα συμπεριλαμβανομένων των προκαταρκτικών ενεργειών για τη διασύνδεση με το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου εντός της Ένωσης και της συμμετοχής σε προγράμματα και οργανισμούς της ΕΕ σύμφωνα με τις σχετικές δυνατότητες οι οποίες παρέχονται σε κάθε πρόγραμμα και με τις γενικές κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τη συμμετοχή σε οργανισμούς της ΕΕ). Ειδικότερα, με την προσφορά μιας εταιρικής σχέσης για τη δημοκρατία και την κοινή ευημερία[21], η ΕΕ επιδιώκει να στηρίξει τη μετάβαση προς τη δημοκρατία που ξεκίνησε στην Αίγυπτο και στην Τυνησία, η οποία μπορεί να επεκταθεί σε άλλες χώρες. Για να συνεχίσουν με αποφασιστικότητα τη διαδικασία της μετάβασης προς τη δημοκρατία, οι χώρες αυτές χρειάζονται στήριξη για τη μεταρρύθμιση των θεσμών τους και την επανεκκίνηση της οικονομικής ανάπτυξης. Ο πληθυσμός τους πρέπει να αντιληφθεί επίσης ότι η ΕΕ είναι έτοιμη να βοηθήσει σε αυτήν την απαιτητική και δύσκολη περίοδο μετάβασης. Ο ΕΜΓ πρέπει να είναι ολοένα και περισσότερο προσανατολισμένος στην πολιτική και να προβλέπει αυξημένη διαφοροποίηση, περισσότερη ευελιξία, αυστηρότερες προϋποθέσεις και κίνητρα για εκείνους που επιτυγχάνουν τις βέλτιστες επιδόσεις, αντικατοπτρίζοντας τη φιλοδοξία κάθε εταιρικής σχέσης (π.χ. διαπραγματεύσεις για σφαιρικές και σε βάθος ζώνες ελεύθερων συναλλαγών). Η στήριξη της ΕΕ μπορεί επίσης να υλοποιείται ολοένα και περισσότερο βάσει ανάθεσης στις χώρες εταίρους, εφόσον τηρούνται οι δημοσιονομικοί κανόνες της ΕΕ και προστατεύονται τα οικονομικά συμφέροντα της ΕΕ. Χρηματοδότηση Το επίπεδο χρηματοδότησης του νέου μηχανισμού της ΕΜΓ αντικατοπτρίζει τις φιλοδοξίες της αναθεωρημένης ΕΠΓ. Έτσι, προτείνεται η διάθεση ποσού 18 182 300 000 εκατομμυρίων ευρώ σε τρέχουσες τιμές, στην ΕΜΓ στο διάστημα από το 2014 έως το 2020. Διαφοροποίηση Το επίπεδο στήριξης της ΕΕ θα εξαρτηθεί από την πρόοδο στην οικοδόμηση και στην εδραίωση της δημοκρατίας και τον σεβασμό του κράτους δικαίου καθώς και από τον ρυθμό των μεταρρυθμίσεων. Όσο περισσότερο και όσο ταχύτερα προοδεύει μια χώρα στις εσωτερικές μεταρρυθμίσεις της τόσο μεγαλύτερη στήριξη θα λάβει από την ΕΕ. Η βελτιωμένη αυτή στήριξη θα λάβει διάφορες μορφές, συμπεριλαμβανομένης αυξημένης χρηματοδότησης για κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη, ευρύτερων προγραμμάτων για ανάπτυξη θεσμών, μεγαλύτερης πρόσβασης στην αγορά, αυξημένης χρηματοδότησης από την ΕΤΕπ για τη στήριξη των επενδύσεων και μεγαλύτερης διευκόλυνσης της κινητικότητας. Οι προτιμησιακές αυτές δεσμεύσεις θα προσαρμόζονται στις ανάγκες κάθε χώρας και στο περιφερειακό πλαίσιο. Θα αναγνωρίζουν ότι οι ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις συνεπάγονται αυξημένα αρχικά έξοδα. Στις χώρες στις οποίες δεν πραγματοποιούνται μεταρρυθμίσεις, η ΕΕ θα επανεξετάζει ή ακόμη και θα μειώνει τη χρηματοδότηση. 1.5.2. Προστιθέμενη αξία της παρέμβασης της ΕΕ Η πρόταση εντάσσεται στο συνολικό πλαίσιο της ανανεωμένης ευρωπαϊκής πολιτικής γειτονίας, η οποία προσφέρει στις χώρες εταίρους στενότερη πολιτική συνεργασία και βαθύτερη οικονομική ολοκλήρωση σύμφωνα με το άρθρο 8 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Βασίζεται στην ανταλλαγή με τους γείτονές μας των εμπειριών της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και στη σταδιακή ενσωμάτωσή τους στις πολιτικές της ΕΕ. Στις γειτονικές χώρες στις οποίες η εναρμόνιση προς τους κανόνες και τα πρότυπα της ΕΕ είναι ένας από τους βασικούς στόχους πολιτικής, η ΕΕ βρίσκεται στην καλύτερη δυνατή θέση να παράσχει τη βοήθεια αυτή. Μερικές μορφές ειδικής στήριξης μπορούν να παρασχεθούν μόνον σε επίπεδο ΕΕ, για παράδειγμα όσον αφορά την προώθηση της σταδιακής οικονομικής ενσωμάτωσης στην εσωτερική αγορά της ΕΕ, την πρόσβαση στον χώρο Σένγκεν ή τη συμμετοχή στα προγράμματα της ΕΕ. Έτσι, η ΕΕ είναι ο κορυφαίος εταίρος συνεργασίας στις περισσότερες από τις χώρες αυτές, ρόλος ο οποίος αναγνωρίζεται ευρέως από τα κράτη μέλη, τους διεθνείς χρηματοδοτικούς οργανισμούς και άλλους χορηγούς βοήθειας. Η παροχή βοήθειας στους γείτονες της ΕΕ, προκειμένου να εναρμονισθούν με τις πολιτικές, τους κανόνες και τα πρότυπα της ΕΕ, αποτελεί σημαντικό παράγοντα προώθησης μεταρρυθμίσεων στις χώρες εταίρους της ΕΠΓ. 1.5.3. Βασικά διδάγματα που αποκομίστηκαν από συναφείς εμπειρίες Από τη δρομολόγηση του ΕΜΓΕΣ έχουν ανακύψει διάφορα ζητήματα, τα οποία σχετίζονται άμεσα ή έμμεσα με τον σχεδιασμό του μηχανισμού. Η μακρά διαδικασία προγραμματισμού και η ατελής εναρμόνιση της χρηματοδοτικής βοήθειας με την πολιτική και τις προτεραιότητες που προσδιορίζονται στα σχέδια δράσης της ΕΠΓ και άλλα σχετικά έγγραφα επισημαίνονται συχνά ως οι κυριότερες προκλήσεις οι οποίες θα πρέπει να αντιμετωπισθούν στο μέλλον. Ο συντονισμός και η συνοχή με παρεμβάσεις στο πλαίσιο άλλων μηχανισμών είναι σημαντικά ζητήματα. Οι διατάξεις οι οποίες προβλέπουν κοινές δραστηριότητες με εταίρους/περιοχές εκτός του γεωγραφικού πεδίου του ΕΜΓΕΣ είχαν καθοριστική σημασία για την εφαρμογή διάφορων δραστηριοτήτων και πρέπει να διατηρηθούν. Η βοήθεια του ΕΜΓΕΣ χρησιμοποιήθηκε για τη μόχλευση δανείων από χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς για τη χρηματοδότηση επενδύσεων σε έργα υποδομών και για τη στήριξη του ιδιωτικού τομέα μέσω δανείων και πράξεων επιχειρηματικών κεφαλαίων. Αυτό πραγματοποιείται με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) στο πλαίσιο του ευρωμεσογειακού φορέα επενδύσεων και εταιρικής σχέσης (FEMIP) και με την ΕΤΕπ, την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (ΕΤΑΑ) και άλλους ευρωπαϊκούς χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς στο πλαίσιο του ταμείου επενδύσεων γειτονίας. Η συνεργασία με τους διεθνείς χρηματοδοτικούς οργανισμούς πρέπει να βελτιωθεί περαιτέρω με τη χρήση καινοτόμων εργαλείων, ιδίως στον τομέα των εγγυήσεων. Η χρήση ανανεούμενων πιστώσεων μπορεί να συμβάλει στην ενίσχυση του αντικτύπου της συνεργασίας αυτής. Στα οριζόντια ζητήματα τα οποία έχουν μεγάλη σημασία για τον ΕΜΓΕΣ συγκαταλέγονται η ευελιξία και η ικανότητα αντίδρασης σε κρίσεις και απρόβλεπτες καταστάσεις. Στην περιοχή γειτονίας, η αντιμετώπιση παρατεταμένων κρίσεων παραμένει μια από τις κύριες προκλήσεις. Κάθε λύση στο πλαίσιο του ΕΜΓΕΣ θα πρέπει να είναι συνεπής προς τις πολιτικές επιλογές του μελλοντικού μηχανισμού σταθερότητας (και ιδίως το πεδίο εφαρμογής και το μέγεθός του) και τη σχέση του με γεωγραφικούς μηχανισμούς. Οι υφιστάμενοι μηχανισμοί για ταχείες παρεμβάσεις σε περίπτωση κρίσεων έχουν λειτουργήσει καλά και πρέπει να ενισχυθούν περαιτέρω. Πρέπει να δοθεί προσοχή στους τρόπους βελτίωσης της παρακολούθησης, μεταξύ άλλων όσον αφορά την ενίσχυση του συνδέσμου μεταξύ διαλόγων πολιτικής και προγραμμάτων βοήθειας (συμπεριλαμβανομένης τεχνικής βοήθειας). Επιπλέον, είναι σημαντικό η φιλοδοξία της πολιτικής να συνδυάζεται με κατάλληλα εργαλεία για την υλοποίησή της. Πρέπει επίσης να δοθεί προσοχή στον τρόπο ανάπτυξης της τεχνικής βοήθειας/TAIEX (τεχνική βοήθεια και ανταλλαγή πληροφοριών), ενδεχομένως επεκτείνοντας το πεδίο εφαρμογής του μηχανισμού ώστε να συμπεριληφθούν στοιχεία όπως η κατάρτιση και οι περιπτωσιολογικές μελέτες. Επιπλέον, πρέπει να βελτιωθεί η συνεργασία στον τομέα των στατιστικών δεδομένων. Μαζί με άλλους στόχους πολιτικής, όπως η εύρυθμη λειτουργία της δημόσιας διοίκησης και η ανεξαρτησία της δικαιοσύνης η οποία διασφαλίζει την εκτελεστότητα των συμβάσεων, μια αποτελεσματική πολιτική ανταγωνισμού δημιουργεί ένα επιχειρηματικό περιβάλλον το οποίο διευκολύνει την οικονομική ανάπτυξη. Παγκοσμίως, η περιφερειακή συνεργασία έχει αποδείξει την προστιθέμενη αξία της ιδίως προωθώντας τις περιφερειακές συνέργειες και τα δίκτυα σε κρίσιμους τομείς κοινού ενδιαφέροντος, όπως το περιβάλλον, η αλλαγή του κλίματος, η ενέργεια, η βιώσιμη ανάπτυξη, η ανάπτυξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, τα μέσα ενημέρωσης και η ελευθερία έκφρασης, η έρευνα, οι ΤΠΕ και η κινητικότητα των νέων. Η περιφερειακή συνεργασία έχει αποδειχθεί επίσης πολύ αποτελεσματική όταν αφορά το ενδοπεριφερειακό επίπεδο (Νότος και Ανατολή): διάφορα προγράμματα είναι «δίδυμα» (πολιτική προστασία, προώθηση ιδιωτικών επενδύσεων) με νότια και ανατολική επικέντρωση. Η διασυνοριακή συνεργασία έχει διαδραματίσει επίσης σημαντικό ρόλο, και ο μηχανισμός τμηματικών δεσμεύσεων που χρησιμοποιείται στα προγράμματα διασυνοριακής συνεργασίας έχει αποδειχθεί χρήσιμος. 1.5.4. Συμβατότητα και ενδεχόμενη συνέργεια με άλλα δημοσιονομικά μέσα Εξωτερικές πολιτικές/εξωτερικοί μηχανισμοί Η Συνθήκη της Λισαβόνας καθορίζει ένα νέο θεσμικό πλαίσιο για την εξωτερική δράση της Ένωσης. Σκοπός του είναι να προαγάγει τη συνοχή στη στάση της ΕΕ και να βελτιώσει τη θέση της ΕΕ στη διεθνή σκηνή. Η ΕΕ πρέπει να αποκτήσει μακροπρόθεσμη πολιτική στρατηγική εξωτερικής δράσης και κατάλληλα εργαλεία τα οποία πρέπει να επιδιώκουν τους ακόλουθους στρατηγικούς στόχους: Προαγωγή και προάσπιση των αξιών της ΕΕ στο εξωτερικό. Μέσω του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Γειτονίας, η ΕΕ θα προωθήσει διαδικασίες μετάβασης και δημοκρατικές διαδικασίες και την ενίσχυση της κοινωνίας των πολιτών γύρω από τα σύνορά της. Προβολή των πολιτικών της ΕΕ για τη στήριξη του προγράμματος της ΕΕ 2020 για έξυπνη, διατηρήσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη με χαμηλές εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα. Με τον ΕΜΓ, η ΕΕ θα στηρίξει την αντιμετώπιση σημαντικών παγκόσμιων προκλήσεων και θα συμβάλει στις σχετικές μεταρρυθμίσεις οι οποίες θα ωφελήσουν τόσο την ΕΕ όσο και τις χώρες εταίρους. Αύξηση του αντικτύπου της αναπτυξιακής συνεργασίας της ΕΕ, με πρωταρχικό στόχο την εξάλειψη της φτώχειας. Μέσω του ΕΜΓ, η ΕΕ θα βοηθήσει τις χώρες εταίρους να αντεπεξέλθουν στις αναπτυξιακές προκλήσεις – π.χ. κλιματική μεταβολή – ανάλογα με τις ανάγκες, τις ικανότητες, τα ενδιαφέ