Αριθ.C223/10 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκωνΚοινοτήτων 31.8.92
Γνωμοδότησηγια:
—τηνπρότασηκανονισμού(ΕΟΚ)τουΣυμβουλίουσχετικάμετηνεξαγωγήπολιτιστικώναγαθώνκαι
—τηνπρότασηοδηγίαςτουΣυμβουλίουσχετικάμετηνεπιστροφήπολιτιστικώναγαθώνπουέχουν
εξέλθειπαράνομααπότοέδαφοςκράτουςμέλους(])
(92C223/03)
Στις24Φεβρουαρίου1992,καισύμφωναμετοάρθρο100AτηςΣυνθήκηςγιατηνίδρυσητηςΕυρωπαϊ­
κήςΟικονομικήςΚοινότητας ,τοΣυμβούλιοαποφάσισεναζητήσειτηγνωμοδότησητηςΟικονομικής
καιΚοινωνικήςΕπιτροπής,γιατιςανωτέρωπροτάσεις .
Τοτμήμακοινωνικών ,οικογενειακών ,εκπαιδευτικώνκαιπολιτισμικώνθεμάτων,στοοποίοανατέθηκε
ηπροετοιμασίατωνσχετικώνεργασιών,επεξεργάστηκε τηγνωμοδότησήτουστις15Μαΐου1992με
βάσητηνεισηγητικήέκθεσητουκ.Proumens .
HΟικονομικήκαιΚοινωνικήΕπιτροπήκατάτην237ησύνοδοολομέλειάςτης,συνεδρίασητης26ης
Μαΐου1992,υιοθέτησεομόφωνατηνακόλουθηγνωμοδότηση .
HΟικονομικήκαιΚοινωνικήΕπιτροπήεγκρίνειτηνοδηγία
τουΣυμβουλίουμετηνεπιφύλαξητωνπαρατηρήσεων και
τωνυποδείξεωνπουακολουθούν .
Επιπλέον,ηΟΚΕεκφράζειτηνέκπληξήτηςπουδενζητή­
θηκεηγνώμητηςγιατηνπρότασηκανονισμούσχετικάμε
τηνεξαγωγήτωνπολιτιστικώναγαθώνκαιστοτέλοςτης
παρούσαςγνωμοδότησης γνωστοποιείτιςκριτικέςτηςσχε­
τικάμετηδιαδικασίαπουακολούθησεηΕπιτροπήκαι
συμπληρωματικώς εκθέτειτιςπαρατηρήσειςτηςεπίτουκει­
μένου.1.1.4.Πραγματι,τακράτημεληδιατηρούντοδικαίωμα
νακαθορίζουνδυνάμειτουαυτούάρθρου36τουςεθνικούς
θησαυρούςτουςκαιναλαμβάνουντααπαραίτηταμέτραγια
τηνπροστασίααυτώνόπωςηχορήγησηαδειών.
1.1.5.Εξάλλου,τοπρόβληματηςεξαγωγήςεθνικώνθησαυ­
ρώναπετέλεσεαντικείμενοδιαφόρωνσυμβάσεων,όπωςη
ΣύμβασητηςUNESCOτης14ηςΝοεμβρίου1970,ηΣύμβαση
τουΣυμβουλίουτηςΕυρώπηςτης25ηςΙουνίου1985.Προς
τοπαρόν,εντούτοις,φαίνεταιότιδενείναιεφικτήηέγκαιρη
επικύρωσητωνΣυμβάσεωναυτών(δηλαδήπριντην31ηΔε­
κεμβρίου1992).
1.1.6.Αςσημειωθείεδώ,ότι,μπροστάστιςδυσκολίεςκαι
τιςαντιρρήσειςπουπροβλήθηκαναπότακράτημέλησχετικά
μετιςσυμβάσεις,προτάθηκεστηνUnidroitνακαταρτίσειένα
κείμενοπουαπόνομικήςαπόψεωςθαείναιαποδεκτόαπόόλα
ταμέρη.Εντούτοιςφαίνεταιότικαιεδώοιπροβλεπόμενες
διατάξειςδενείναιδυνατόνούτεναθεσπισθούνούτεκαινα
εγκριθούνπριντην31ηΔεκεμβρίου1992.
1.1.7.Κατάσυνέπεια,ηΕπιτροπήπρότεινετοκείμενοαυτό
τοοποίοκαιυποβάλλεταιστηνΟικονομικήκαιΚοινωνική
Επιτροπή.
1.1.8.Είναιφανερόότιλόγωτωνδυσχερειώνπουαντιμε­
τωπίσθηκανκατάτιςπροαναφερθείσες συμβάσειςκαιστα
πλαίσιατωνεργασιώντηςUnidroitπαρεισέφρησαν ορισμέ­
νεςανακρίβειεςστοκείμενοτηςπροτάσεωςοδηγίαςστο
οποίοδενεπιτυγχάνεται ηεπίλυσηόλωντωνπροβλημάτων
καιιδιαιτέρωςτωννομολογικώνπουσυνεπάγεταιηπαράνομη
εξαγωγήπολιτιστικώναγαθών.1.ΠρότασηοδηγίαςτουΣυμβουλίουσχετικάμετηνεπι­
στροφήπολιτιστικώναγαθώνπουέχουνεξέλθειπαράνομα
απότοέδαφοςκράτουςμέλους
1.1.Γενικέςπαρατηρήσεις
1.1.1.ΣτόχοςτηςΕπιτροπής,ενόψειτηςελεύθερηςδιακί­
νησηςτωναγαθώνπουθακαθιερωθείαπό1ηςΙανουαρίου
1993,είναιηπροστασίατωνπολιτιστικώναγαθώντωνκρα­
τώνμελώνσεπερίπτωσηπαράνομηςδιακίνησήςτουςστο
εσωτερικότηςΚοινότητας .
1.1.2.HΕπιτροπήθεωρείότιπαράτηβασικήαρχήτης
ελεύθερηςδιακίνησηςτωναγαθών,πρέπειναληφθείυπόψη
ηιδιαιτερότητατωνπολιτιστικώναγαθών,ταοποίαδενείναι
δυνατόνναεξομοιώνονται μεαπλάεμπορεύματα .
1.1.3.Εντούτοις,εφόσοντακράτημέληέχουντηδυνατό­
τηταναεφαρμόζουνταεθνικάμέτραπροστασίαςγιατους
εθνικούςθησαυρούςδυνάμειτωνδιατάξεωντουάρθρου36
τηςσυνθήκης,δενθαπρέπειηπροσφυγήστοάρθροαυτό
ναδημιουργείδυσχέρειεςστηνυλοποίησητηςεσωτερικής
αγοράς. 1.1.9.Μεταξύάλλων,οιδιατάξειςτουάρθρου10είναι
βέβαιοότιθααποτελέσουναιτίαπολυαρίθμωνδιενέξεωνπου
θααφορούνκυρίως:
(')ΕΕαριθ.C53της28.2.1992,σ.8και11. —τονκαθορισμόκαιτούψοςτης«δίκαιας»αποζημίωσης ,

3.8.92 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκώνΚοινοτήτων Αριθ.C223/11
παρούσαςπροτάσεωςοδηγίας.Τούτοφαίνεταιπωςισχύει
εφόσονταενλόγωπολιτιστικάαγαθάσυμπεριλαμβάνονται
μεταξύτωνδιαφόρωνκατηγοριώντουπαραρτήματος .
1.3.3.Πρέπεινασημειωθείότιηδιαδικασίαεπιστροφής
προβλέπεταιμόνομεταξύτωνδύοενδιαφερομένων κρατών
μελών.
1.3.4.HΟΚΕδιερωτάταιωςπροςτηνεναρμόνισητων
νομικώνπράξεωνόπωςηδόσηαντίκαταβολής,τοδικαίωμα
προαιρέσεως ,ηαπαγόρευσηδιαπραγματεύσεων γιαεθνικά
μουσεία,πράξειςπουθααποτελέσουνσίγουραπηγήδυσχε­
ρειών,ανόχικαισυγκρούσεων ,κατάτιςδιαδικασίεςπου
προβλέπονταιαπότηνπαρούσαπρότασηοδηγίας.—τοκαταποσοoαγοραστήςμπορούσεήόφειλεναγνωρίζει
τηνπαράνομηεξαγωγήτωνυπόεξέτασηπολιτιστικών
αγαθών,
—τηνισοδυναμίατωνδικαιωμάτωντουαγοραστήστιςπερι­
πτώσειςτηςδωρεάςκαιτηςκληρονομιάςσεσχέσημετην
απόκτησηκατόπιναγοράς.
1.2.Γενικέςπαρατηρήσεις
1.2.1.Παρατηρείταιότιχρησιμοποιούνται δύοορολογίες :
α)οιεθνικοίθησαυροί·
β)ταπολιτιστικάαγαθά.
1.2.2.Σύμφωναμετηνπαρούσαπρότασηοδηγίας,ταπολι­
τιστικάαγαθάσυγκαταλέγονται στουςεθνικούςθησαυρούς
καιαποτελούναντικείμενοτουκαταλόγουπουσυνάπτεται
σεπαράρτημαστοοποίοταξινομούνταικατάκατηγορίατα
πολιτιστικάαγαθά.
1.2.3.Oκατάλογοςαυτόςαπέρρευσεαπότιςδιαπραγματεύ­
σειςπουδιενεργήθηκαν μεταξύτωνκρατώνμελώνκαιαποτε­
λείτωόντιμιαπρώτησυμβιβαστικήλύση.
1.2.4.Απεναντίας,υπάρχουνκαιάλλαπολιτιστικάαγαθά
ταοποίαδενσυμπεριλαμβάνονται στονενλόγωκατάλογοκαι
ταοποίααποτελούντμήματωνεθνικώνθησαυρώνεκάστου
κράτουςμέλους,πουείναιαπολύτωςελεύθεροναταορίσει.
1.2.5.Οιεθνικοίθησαυροίοιοποίοιδενσυμπεριλαμβάνο­
νταιστοπαράρτημαδενκαλύπτονταισυνεπώςαπότην
παρούσαπρότασηοδηγίας,τόσοσεό,τιαφοράτηνεπιστροφή
όσοκαισεό,τιαφοράτηνκοινοτικήχορήγησηάδειαςεξαγω­
γής.
1.2.6.Οιαναφορέςστιςδιατάξειςτωνάρθρων30έως36
τηςσυνθήκηςθααποτελέσουναργότερααντικείμενοανακοί­
νωσηςτηςΕπιτροπήςσεό,τιαφοράτηνεφαρμογήτουςστο
πλαίσιοτηςπαρούσαςπροτάσεωςοδηγίας.
1.2.7.ΜάλισταηΕπιτροπήεπιφυλάχθηκεναορίσειρητώς
τονόημαπουαυτήαποδίδειστοάρθρο36τοοποίοκαιθα
κάνει,χωρίςαμφιβολία,στησυνέχεια.HΟΚΕεπιθυμεί
έντοναόπωςηενλόγωερμηνείαπραγματοποιηθεί καιγνω­
στοποιηθείπριναπότηδημοσίευσητηςπαρούσαςπρότασης
οδηγίαςκαιθαεπιθυμούσεναζητηθείηγνώμητης,ήτουλά­
χιστοννατηρηθείενήμερησχετικάμετααποτελέσματατης
ενλόγωερμηνευτικήςμελέτης.
1.3.Ειδικέςπαρατηρήσεις
1.3.1.Εκτόςτωνδιατάξεωνπουπροβλέπονταιγιατην
παραγραφή,στοπλαίσιοτηςπρότασηςαυτής,θαπρέπεινα
επιλυθείτοπρόβλημαπουτίθεταιαπότιςπροθεσμίεςπαρα­
γραφής,όσοναφοράτοποινικόμέρος,οιοποίεςκαιποικίλ­
λουνανάλογαμετακράτημέληπ.χ.γιατηνκλεπταποδοχή .
Καλόθαήτανβεβαίωςηκλοπήπολιτιστικώναγαθώνκαι
εθνικώνθησαυρώνναθεωρείταιωςκατ'εξακολούθησηαδί­
κημα.
1.3.2.HΟΚΕενδιαφέρεταιναμάθεικατάπόσοταπολιτι­
στικάαγαθάπουανήκουνσεθρησκευτικέςκοινότητες,σε
ιδιωτικάμουσείαήσειδιώτεςεμπίπτουνστιςδιατάξειςτης1.4.Παρατηρήσειςσχετικάμετοπαράρτημα
1.4.1.Σεό,τιαφοράτοπαράρτηματωνπολιτιστικώναγα­
θών,εφόσοντααξιολογικάκριτήριαείναιτοαποτέλεσμα
συναινέσεωςμεταξύτωνκρατώνμελών,θαπρέπειναπροβλε­
φθείμιαδιαδικασίααναπροσαρμογής τωνκριτηρίωναυτών
λαμβανομένων υπόψητωνσημαντικώναυξομειώσεωντης
αξίαςτωνενλόγωαγαθών.
1.4.2.Σεό,τιαφοράτιςσυλλογές(σημεία11και12),ερωτά­
ταιτιμέτραπρέπειναληφθούνγιανααποφευχθείoδιαμελι­
σμόςτουςπροςόφελοςτουεμπορίου(εκτόςκαιανoαγορα­
στήςανασυγκροτήσει τησυλλογήμεδιαδοχικέςαγορές).
1.4.3.Σεό,τιαφοράτααρχεία,τοκριτήριοτηςηλικίας
των50ετώνδενφαίνεταιναανταποκρίνεταιστηνπραγματι­
κότητα·τααρχείαενόςκαλλιτέχνηόπωςoMagritteήo
Picassoκαθίστανταιδικαιωματικώς ,πολιτιστικάαγαθάμετά
θάνατον,εκτόςκαιανoενδιαφερόμενος ορίζεικατ'άλλον
τρόποστηδιαθήκητου.
1.4.4.Hαξίακαιηπαλαιότηςπουαναφέρονταιστοπαράρ­
τημαμπορείναείναιαμφισβητήσιμες καιηΟΚΕδιερωτάται
γιατηνεφαρμογήτους.Hαξίακαιηπαλαιότηςείναιτα
κριτήριαπουεπιτρέπουντηθεώρησητωνεθνικώνθησαυρών
ωςπολιτιστικώναγαθών.
1.4.5.Πράγματι,σύμφωναμεταανωτέρωκαιπέρανορι­
σμένωνδιισταμένωνερμηνειώνπουμπορούνναδοθούνόσον
αφοράτουςορισμούς,ηΟΚΕδιερωτάταιμεποιοτρόποκαι
απόποιούςκαθορίσθηκανταοικονομικάκατώταταόρια.
Εξάλλου,oκαθορισμόςτηςοικονομικήςαξίαςκατάτην
υποβολήτηςαιτήσεωςεπιστροφήςμπορείεπίσηςνααποτελέ­
σειπηγήδιαφωνιών .
1.5.Ειδικήπαρατήρηση
1.5.1.Hσυνεργασίατωνκαλλιτεχνικώνεκθετηρίων,των
αιθουσώνπώλησηςκαιτωνπαλαιοπωλείωνείναιιδιαιτέρως
σημαντική,καιμάλιστααπαραίτητηγιατηδιαφάνειατων
μεταβιβάσεωνπολιτιστικώναγαθώνκαιγιααυτότολόγο
θαπρέπειαπαραιτήτωςνακαταρτισθείέναςευρωπαϊκόςκαι
μάλισταδιεθνήςκώδικαςσυμπεριφοράς .

31.8.92 Αριθ.C223/12 ΕπίσημηΕφημερίδατωνΕυρωπαϊκωνΚοινοτήτων
2.Πρότασηκανονισμού(ΕΟΚ)τουΣυμβουλίουσχετικάμε
τηνεξαγωγήπολιτιστικώναγαθών
2.1.Μολονότιδενυπεβλήθηαίτησηγνωμοδότησης για
τηνπρότασηαυτή,ηΟικονομικήκαιΚοινωνικήΕπιτροπή
στοπλαίσιοτηςπροτάσεωςοδηγίαςσχετικάμετααυτά
πολιτιστικάαγαθάεκφράζειτηνέκπληξήτηςωςπροςτην
διαδικασίααυτήκαιθεωρείδικαίωματηςνατησχολιάσει.
Σεπερίπτωσηπουεγκρίνειτηνπαρούσαπρότασηεπιβάλλε­
ταιναδιατυπωθούνορισμένεςπαρατηρήσεις .
2.2.Γενικέςπαρατηρήσεις
2.2.1.Ενώσεό,τιαφοράταπολιτιστικάαγαθάηΕπιτροπή
θεωρείότιoιδιαίτεροςχαρακτήραςτουςδενεπιτρέπειτην
εξομοίωσήτουςμετααπλάεμπορεύματα ,απότηνάλλη
πλευράστηρίζειτηνπρότασηκανονισμούτηςστοάρθρο113
τηςσυνθήκηςπουαποτελείτμήματουκεφαλαίου4σχετικά
μετηνεμπορικήπολιτική.
2.2.2.HΟΚΕθεωρείότιτοάρθρο100Aθαπροσιδίαζε
περισσότεροκαιθαεπέτρεπετόσοστοΚοινοβούλιοόσοκαι
στηνΟΚΕνααποφανθούνσχετικάμετοσημαντικόαυτό
θέματωνπολιτιστικώναγαθώνπουαφορούνόλουςτουςπολί­
τεςτωνκρατώνμελών.
2.3.Ειδικέςπαρατηρήσεις
2.3.1.Πρέπεινατονισθείότιστηνπαρούσαπρότασηκανο­
νισμούπρόκειταιαποκλειστικώς γιαεξαγωγήπολιτιστικών
αγαθώνπροςτρίτεςχώρες(ενώστηνπρότασηοδηγίαςπρό­
κειταιγιαπαράνομηδιακίνησημεταξύτωνκρατώνμελών).2.3.2.HΟΚΕδιερωταταικυρίως,σεo,τιαφοραταεξής
σημεία:
—oορισμόςτωνπολιτιστικώναγαθώνείναιδιαφορετικός
απόεκείνοτηςοδηγίαςκαιηαναφοράτουσ'ένακατά­
λογομπορείναπροκαλέσειδυσκολίες,π.χ.ωςπροςτην
αξία,
—τακριτήριατουπαραρτήματοςεπιβάλλουντιςίδιεςπαρα­
τηρήσειςμεεκείνεςτωνσημείων1.4.4και1.4.5.
2.3.3.Γιαναεπιτευχθείκαλύτερηεπιτήρησητωνεξαγω­
γώντωνπολιτιστικώναγαθών,όπωςαυτέςπροβλέπονται
στηνπαρούσαπρότασηκανονισμού ,ηΟΚΕπροτείνει,χωρίς
νααποκρύπτειτιςδυσκολίεςπουηδιαδικασίααυτήπιθανόν
ναδημιουργήσει ,τηνκαθιέρωσηενόςσυνοδευτικούπιστο­
ποιητικούπουθαχορηγείταιαπότιςαρμόδιεςαρχέςκαιτο
οποίοθαεπιτρέπειτηνπαρακολούθηση τουπολιτιστικού
αγαθού,απότηνπροέλευσήτουόπωςαυτήπροκύπτειμέσω
τωνδιαφόρωνμεταβολών(πώληση,δωρεά,δόσηαντίκαταβο­
λής,δικαίωμαπροαιρέσεως).Πάντως,τοενλόγωσυνοδευ­
τικόπιστοποιητικό δενθαπρέπειναχρησιμοποιείται για
φορολογικούςσκοπούς,πράγμαπουθαμπορούσενατοαπο­
μακρύνειαπότονεπιδιωκόμενοστόχο.
2.3.4.Ερωτάταικατάπόσοείναισκόπιμο:ναχρησιμο­
ποιηθούνοιειδικέςαρχέςτωντελωνειακώνυπηρεσιώνγια
τηναξιολόγησητηςεγκυρότηταςτωναδειώνεξαγωγής.
2.3.5.Απότηνάποψηαυτή,καλόθαήτανναεφαρμοσθεί
ηανακύκλωσηενόςορισμένουαριθμούτελωνειακώνυπαλλή­
λωνιδιαιτέρωςσήμεραπουταπρονόμιάτουςθαμειωθούν
καιμάλισταθαεκλείψουν .
2.3.6.Ερωτάταιτιισχύειωςπροςτιςπροσωρινέςάδειες
εξαγωγήςπροςτρίτεςχώρεςπροκειμένου ,φερ'ειπείν,για
εκθέσειςπεριορισμένηςδιάρκειαςκαιειδικότεραωςπροςτις
διαδικασίεςεπιστροφήςσεπερίπτωσηπουoπροσωρινός
εισαγωγέαςδεντηρήσειτιςυποχρεώσειςτου.
Βρυξελλες,26Μαΐου1992.
OΠρόεδροςτης
ΟικονομικήςκαιΚοινωνικήςΕπιτροπής
MichaelGΕUΕΝΙCΗ