ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ - Εφαρμογή της οδηγίας 91/271/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 21ης Μαΐου 1991, για την επεξεργασία των αστικών λυμάτων, όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία 98/15/ΕΚ της Επιτροπής της 27ης Φεβρουαρίου 1998

1. Εισαγωγή

Τον Ιανουάριο του 1999, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε την πρώτη της έκθεση [1] σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας 91/271/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 21ης Μαΐου 1991, για την επεξεργασία των αστικών λυμάτων, [2] όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 98/15/ΕΚ της Επιτροπής της 27ης Φεβρουαρίου 1998 [3]. Η οδηγία αυτή συνιστά έναν από τους ακρογωνιαίους λίθους της κοινοτικής πολιτικής για τα ύδατα και σκοπός της είναι η προστασία του περιβάλλοντος από τις αρνητικές επιπτώσεις της απόρριψης των αστικών λυμάτων.

[1] COM(1998) 775 τελικό, 15.1.1999

[2] ΕΕ L 135, της 30.5.1991, σ. 40

[3] ΕΕ L 67, της 7.3.1998, σ. 29

Η πρώτη έκθεση της Επιτροπής παρέχει λεπτομερείς πληροφορίες για τη ρύπανση που προκαλούν τα αστικά λύματα και περιλαμβάνει μια πρώτη έκθεση σχετικά με την πρόοδο που έχουν σημειώσει τα κράτη μέλη όσον αφορά στην εφαρμογή της οδηγίας. Αυτή η πρώτη έκθεση υπογραμμίζει τις ουσιαστικές προσπάθειες που καταβάλλουν τα κράτη μέλη, τις υψηλές δαπάνες που εκτιμάται ότι απαιτούνται για την εφαρμογή της οδηγίας και τις καθυστερήσεις που προβλέπονται για πολλές μεγάλες πόλεις, όπως οι Βρυξέλλες και το Μιλάνο.

Η δεύτερη έκθεση της Επιτροπής [4] παρέχει λεπτομέρειες για τον προσδιορισμό ευαίσθητων περιοχών και τα μέτρα που είχαν εφαρμόσει τα κράτη μέλη μέχρι τη λήξη της προθεσμίας της 31ης Δεκεμβρίου 1998. Τον μήνα αυτό έληξε η προθεσμία που είχε τεθεί στα κράτη μέλη προκειμένου να μεριμνήσουν μεταξύ άλλων, για την κατασκευή εγκαταστάσεων επεξεργασίας λυμάτων σε όλους τους οικισμούς με ισοδύναμο πληθυσμό άνω των 10.000 των οποίων τα λύματα απορρίπτονται σε ευαίσθητες περιοχές. Η έκθεση βασίστηκε στις απαντήσεις που απέστειλαν τα κράτη μέλη και σε μία μελέτη [5] για τις ευαίσθητες περιοχές την οποία εκπόνησαν οι υπηρεσίες της Επιτροπής. Για την έκθεση αυτή, μόνο 13 από τα κράτη μέλη διαβίβασαν στην Επιτροπή όλες τις ζητηθείσες πληροφορίες σχετικά με την επεξεργασία των λυμάτων σε ευαίσθητες περιοχές.

[4] COM (2001) 685 τελικό, 21.11.2001

[5] «Έλεγχος των περιοχών που έχουν χαρακτηριστεί ως ευάλωτες ζώνες κατά τις διατάξεις της οδηγίας για τα νιτρικά άλατα και των περιοχών που έχουν χαρακτηρισθεί ως ευαίσθητες κατά τις διατάξεις της οδηγίας για την επεξεργασία των αστικών λυμάτων», Διαχείριση των περιβαλλοντικών πόρων (ΔΠΠ), από Μάρτιο 1999 έως Ιούνιο 2000. Ονομάζονται επίσης Εκθέσεις ΔΠΠ.

Η δεύτερη σημαντική ημερομηνία στο πλαίσιο της οδηγίας για την επεξεργασία των αστικών λυμάτων ήταν η 31η Δεκεμβρίου 2000. Την ημερομηνία αυτή έληγε η προθεσμία που είχε τεθεί στα κράτη μέλη προκειμένου να μεριμνήσουν για την κατασκευή εγκαταστάσεων επεξεργασίας λυμάτων σε όλους τους οικισμούς με ισοδύναμο πληθυσμό άνω των 15.000 που απέρριπταν τα λύματά τους στις λεγόμενες «περιοχές κανονικής ευαισθησίας» [6]. Επιπλέον, την ημερομηνία αυτή έληγε και η προθεσμία μέχρι την οποία τα κράτη μέλη έπρεπε να διασφαλίσουν ότι τα βιοαποικοδομήσιμα λύματα εγκαταστάσεων που ανήκουν στους τομείς της μεταποίησης τροφίμων, κατάλογο τον οποίων παραθέτει η οδηγία, και που απορρίπτονται απευθείας σε ύδατα υποδοχής τηρούν ορισμένες προϋποθέσεις.

[6] «Κανονική» καλείται η περιοχή η οποία δεν έχει προσδιοριστεί ως ευαίσθητη (άρθρο 5 και παράρτημα II A της οδηγίας 91/271/ΕΟΚ) του Συμβουλίου, ούτε ως λιγότερο ευαίσθητη (άρθρο 6 και παράρτημα II B της οδηγίας 91/271/ΕΟΚ) του Συμβουλίου. Τα αστικά λύματα που απορρίπτονται σε κανονική περιοχή πρέπει, πριν από τη απόρριψή τους, να υποβάλλονται σε δευτεροβάθμια ή ισοδύναμη επεξεργασία (άρθρο 4) ή σε κατάλληλη επεξεργασία (άρθρο 7).

Η παρούσα έκθεση παρουσιάζει τα μέτρα που είχαν εφαρμόσει τα κράτη μέλη ενόψει της προθεσμίας της 31ης Δεκεμβρίου 2000. Επίσης, παρουσιάζει τις βελτιώσεις που είχαν σημειωθεί μέχρι το 2002 στους οικισμούς που πραγματοποιούν απορρίψεις σε ευαίσθητες περιοχές και για τους οποίους ίσχυε η προθεσμία της 31ης Δεκεμβρίου 1998. Εκτός από την ενημερωμένη κατάσταση των υποδομών επεξεργασίας λυμάτων, η έκθεση περιλαμβάνει επίσης πληροφορίες σχετικά με τις επιδόσεις επεξεργασίας των σταθμών επεξεργασίας λυμάτων που απορρίπτουν τα λύματά τους σε ευαίσθητες περιοχές κατά το έτος που ακολούθησε τη λήξη της προθεσμίας. Επίσης, η έκθεση παρουσιάζει μια επισκόπηση της επεξεργασίας λυμάτων στις μεγάλες πόλεις, καθώς και μια γενική εικόνα της προόδου που έχουν σημειώσει τα κράτη μέλη όσον αφορά στην εφαρμογή της οδηγίας. Η οδηγία δεν απαιτούσε από τα κράτη μέλη να υποβάλουν εκθέσεις για την κατάσταση που επικρατούσε σε αυτά κατά τη λήξη των προθεσμιών που θέτει η ίδια. Ωστόσο, η Επιτροπή έλαβε την πρωτοβουλία να ζητήσει από τα κράτη μέλη να διαβιβάσουν τις συναφείς πληροφορίες προκειμένου να επαληθεύσει την εφαρμογή της οδηγίας. Για το λόγο αυτό, η Επιτροπή απέστειλε στα κράτη μέλη επίσημες αιτήσεις τον Δεκέμβριο 2000 και τον Μάρτιο 2001 και υπομνηστικές επιστολές τον Ιανουάριο 2002, στις οποίες τα κράτη μέλη ενθαρρύνονταν επίσης να διαβιβάσουν ενημερωμένες πληροφορίες για την επεξεργασία λυμάτων σε οικισμούς που πραγματοποιούν απορρίψεις σε ευαίσθητες και μη ευαίσθητες περιοχές.

Το σχέδιο έκθεσης απεστάλη για σχολιασμό στα κράτη μέλη κατά τη διάρκεια του 2003. Ελήφθησαν υπόψη οι παρατηρήσεις και οι προτάσεις για αλλαγές και βελτιώσεις που παρελήφθησαν πριν από το τέλος του Ιουνίου 2003. Επίσης, περιελήφθησαν και τα τελικά σχόλια που έγιναν κατά τη συνεδρίαση της επιτροπής για τα αστικά λύματα, η οποία έλαβε χώρα την 1η και τη 2η Σεπτεμβρίου 2003. Η έκθεση βασίζεται στις απαντήσεις που απέστειλαν τα κράτη μέλη, τις εκθέσεις για την κατάσταση της επεξεργασίας των αστικών λυμάτων, οι οποίες πρέπει να εκδίδονται από τα κράτη μέλη σύμφωνα με το άρθρο 16 της οδηγίας, και στη μελέτη που εκπονήθηκε για λογαριασμό της Επιτροπής με αντικείμενο τον προσδιορισμό ευαίσθητων περιοχών.

Η Επιτροπή συνάντησε σημαντικές καθυστερήσεις κατά τη συλλογή των πληροφοριών για την προετοιμασία της παρούσας έκθεσης. Ένα έτος μετά τη λήξη της προθεσμίας για τη διαβίβαση των πληροφοριών στην Επιτροπή, τα περισσότερα κράτη μέλη δεν είχαν αποστείλει ακόμη τις ζητηθείσες πληροφορίες. Πολλά κράτη μέλη απέστειλαν όλες τις πληροφορίες μόνο όταν η Επιτροπή ανακοίνωσε ότι κινούσε διαδικασίες επί παραβάσει. Παρά τα ένδικα μέσα που άσκησε η Επιτροπή, η Γαλλία και η Ισπανία δεν διαβίβασαν όλες τις πληροφορίες. Εκτός από τις μεγάλες καθυστερήσεις για την παροχή των ζητηθεισών πληροφοριών, η ποιότητα των στοιχείων που δόθηκαν ήταν συχνά τόσο κακή που δημιουργήθηκαν κι άλλες καθυστερήσεις στην προσπάθεια της Επιτροπής να επεξεργαστεί και να αναλύσει τα στοιχεία.

Η Επιτροπή εξακολουθεί να παρακολουθεί στενά την πορεία της διαδικασίας εφαρμογής της οδηγίας σε όλα τα κράτη μέλη.

2. Οι κύριες υποχρεώσεις των κρατών μελών βάσει της οδηγίας και οι προθεσμίες

Η κύρια υποχρέωση που έχουν τα κράτη μέλη βάσει της οδηγίας συνίσταται στον εξοπλισμό των οικισμών με δίκτυα αποχέτευσης και με συστήματα επεξεργασίας των λυμάτων σύμφωνα με τις ακόλουθες προθεσμίες:

* 31 Δεκεμβρίου 1998: τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε να υπάρχουν αυστηρά δίκτυα αποχέτευσης και συστήματα επεξεργασίας των λυμάτων (δευτεροβάθμια [7] + τριτοβάθμια [8] ή η λεγόμενη αυστηρότερη επεξεργασία σύμφωνα με το άρθρο 5) σε όλους τους οικισμούς με ισοδύναμο πληθυσμό [9] (ι.π.) άνω των 10.000 των οποίων τα λύματα απορρίπτονται σε ευαίσθητη περιοχή. Τα αποτελέσματα του ελέγχου που διενήργησε η Επιτροπή σχετικά με τη συμμόρφωση των κρατών μελών με την εν λόγω προθεσμία παρατίθενται στη δεύτερη έκθεση της Επιτροπής. Η βελτιωμένη κατάσταση έως το 2002 παρουσιάζεται στην παρούσα έκθεση.

[7] «Δευτεροβάθμια επεξεργασία»: η επεξεργασία των αστικών λυμάτων με μέθοδο που, κατά κανόνα, περιλαμβάνει βιολογική επεξεργασία με δευτεροβάθμια καθίζηση, ή με άλλες αντίστοιχες μεθόδους.

[8] «Τριτοβάθμια επεξεργασία»: η συμπληρωματική της δευτεροβάθμιας επεξεργασία του αζώτου (νιτροποίηση-απονιτροποίηση) και/ή του φωσφόρου και/ή άλλων ρύπων που επηρεάζουν την ποιότητα ή μια συγκεκριμένη χρήση των υδάτων όπως μικροβιολογική ρύπανση, χρώμα, κλπ. Οι παράγραφοι 3 και 4 του άρθρου 5 και ο πίνακας 2 του παραρτήματος Ι (που τροποποιήθηκε από την οδηγία 98/15/ΕΚ), περιγράφουν τα κριτήρια επεξεργασίας αστικών λυμάτων για απορρίψεις σε ευαίσθητες περιοχές ως ένα ελάχιστο ποσοστό μείωσης του φορτίου για τον ολικό φώσφορο και για το ολικό άζωτο και καθορίζουν πρότυπα συγκεντρώσεων για τις εν λόγω παραμέτρους.

[9] «Ισοδύναμος πληθυσμός (ι.π.)»: μονάδα μέτρησης της αποικοδομήσιμης οργανικής ρύπανσης που αντιστοιχεί στο μέσο φορτίο της εν λόγω ρύπανσης που παράγεται ανά άτομο ανά ημέρα. Η οδηγία θεσπίζει ως όριο του εν λόγω φορτίου τα 60 g BOD5 (βιομηχανικές ανάγκες σε οξυγόνο πέντε ημερών) ανά ημέρα. Το μέγεθος του οικισμού, που εκφράζεται σε ι.π., αντιστοιχεί στο οργανικό φορτίο που παράγει ο οικισμός κατά τη διάρκεια μιας μέσης ημέρας της εβδομάδας του έτους με τη μέγιστη παραγωγή. Υπολογίζεται ως το άθροισμα του οργανικού φορτίου που παράγεται κατά τη διάρκεια της ημέρας αυτής από μόνιμες και εποχικές περιοχές κατοικίας και υπηρεσιών και του οργανικού φορτίου που παράγεται την ίδια ημέρα από τα βιομηχανικά λύματα που πρέπει να συλλεχθούν από το δίκτυο αποχέτευσης.

* 31 Δεκεμβρίου 2000: τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε, στις 31 Δεκεμβρίου 2000 το αργότερο, να υπάρχει σύστημα δευτεροβάθμιας επεξεργασίας [10] και δίκτυο αποχέτευσης σε όλους τους οικισμούς με ι.π. άνω των 15.000 των οποίων τα λύματα δεν απορρίπτονται σε ευαίσθητη περιοχή. Η εν λόγω προθεσμία ισχύει επίσης για τα βιοαποικοδομήσιμα βιομηχανικά λύματα εγκαταστάσεων που ανήκουν στους τομείς της μεταποίησης τροφίμων, τα οποία απορρίπτονται απευθείας σε ύδατα υποδοχής. Έως την ημερομηνία αυτή, η διάθεση λυμάτων από τους επηρεαζόμενους βιομηχανικούς τομείς σε ύδατα υποδοχής πρέπει να τηρεί προηγούμενους κανονισμούς ή/και ειδικές άδειες. Τα αποτελέσματα της επαλήθευσης της συμμόρφωσης με αυτή την προθεσμία, την οποία πραγματοποίησε η Επιτροπή, παρατίθενται στην παρούσα έκθεση.

[10] Η επεξεργασία ενδέχεται να είναι λιγότερο αυστηρή από τη δευτεροβάθμια, για την οποία ισχύουν ορισμένες παρεκκλίσεις, με τη σύμφωνη γνώμη της Επιτροπής και του Συμβουλίου, στην περίπτωση απορρίψεων σε παράκτια ύδατα ή σε εκβολές ποταμών που έχουν χαρακτηρισθεί από τα κράτη μέλη ως λιγότερο ευαίσθητες περιοχές.

* 31 Δεκεμβρίου 2005: τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε, μέχρι την ημερομηνία αυτή το αργότερο, να υπάρχει δίκτυο αποχέτευσης και επεξεργασίας των λυμάτων σε όλους τους οικισμούς με ι.π. μεταξύ 2.000 και 10.000 των οποίων τα λύματα απορρίπτονται σε ευαίσθητη περιοχή, και στους οικισμούς με ι.π. μεταξύ 2.000 και 15.000 των οποίων τα λύματα δεν απορρίπτονται σε ευαίσθητη περιοχή. Οι μικρότεροι οικισμοί οι οποίοι διαθέτουν ήδη δίκτυο αποχέτευσης οφείλουν επίσης να έχουν αποκτήσει σύστημα κατάλληλης επεξεργασίας έως τις 31 Δεκεμβρίου 2005.

Οι λοιπές κύριες προθεσμίες και υποχρεώσεις των κρατών μελών βάσει της οδηγίας είναι οι εξής:

* 30 Ιουνίου 1993: τα κράτη μέλη μεριμνούν για τη μεταφορά της οδηγίας στο εθνικό τους δίκαιο. Τα κράτη μέλη οφείλουν να θέσουν σε ισχύ τις νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις που είναι αναγκαίες για να συμμορφωθούν με την οδηγία το αργότερο στις 30 Ιουνίου 1993. Σύμφωνα με την πρώτη έκθεση της Επιτροπής, σε πολλά κράτη μέλη σημειώθηκαν καθυστερήσεις όσον αφορά στη μεταφορά της οδηγίας στο εθνικό τους δίκαιο. Σήμερα, όλα τα κράτη μέλη έχουν ολοκληρώσει τη μεταφορά της οδηγίας στο εθνικό τους δίκαιο με τελευταία την Ιταλία το 1999.

* 31 Δεκεμβρίου 1993: τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε, μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1993 το αργότερο, τα βιομηχανικά λύματα που διοχετεύονται στα αποχετευτικά δίκτυα και στους σταθμούς επεξεργασίας αστικών λυμάτων και ορισμένα βιοαποικοδομήσιμα βιομηχανικά λύματα που διοχετεύονται σε ύδατα υποδοχής να υπόκεινται σε εκ των προτέρων κανόνες ή/και στην παροχή ειδικών αδειών. Τα κράτη μέλη έχουν λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να ανταποκριθούν στις εν λόγω υποχρεώσεις τους.

* 31 Δεκεμβρίου 1993: τα κράτη μέλη καταρτίζουν πρόγραμμα για την εφαρμογή της οδηγίας. Όλα ανεξαιρέτως τα κράτη μέλη υπέβαλαν τα προγράμματά τους στην Επιτροπή, με μικρότερη ή μεγαλύτερη καθυστέρηση. Ορισμένα κράτη μέλη απέστειλαν επίσης στην Επιτροπή ενημερωμένα στοιχεία σχετικά με τις πληροφορίες που περιείχαν στα προγράμματά τους. Η Επιτροπή θεωρεί ότι τα προγράμματα του Βελγίου δεν είναι σύμφωνα με τις διατάξεις της οδηγίας ή με το απαιτούμενο υπόδειγμα παρουσίασης.

* 31 Δεκεμβρίου 1993: τα κράτη μέλη προσδιορίζουν, μέχρι την ημερομηνία αυτή το αργότερο, τις ευαίσθητες περιοχές τους. Στη συνέχεια παρατίθενται περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με το σημαντικό αυτό ζήτημα από το οποίο εξαρτάται το είδος της επεξεργασίας των αστικών λυμάτων που πρέπει να εφαρμοστεί και η συναφής με την έναρξη εφαρμογής της εν λόγω επεξεργασίας προθεσμία.

* 30 Ιουνίου 1995, για πρώτη φορά και ανά διετία στη συνέχεια: τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε οι αρμόδιες αρχές ή τα αρμόδια όργανα να δημοσιεύουν ανά διετία έκθεση για την κατάσταση της διάθεσης των αστικών λυμάτων και της λυματολάσπης στην περιοχή τους. Οι εκθέσεις αυτές διαβιβάζονται από τα κράτη μέλη στην Επιτροπή μόλις δημοσιευθούν. Το 1999, μια ομάδα εργασίας αποτελούμενη από εκπροσώπους των κρατών μελών και της Επιτροπής συνέταξε υπόδειγμα έκθεσης για την κατάσταση της διάθεσης των αστικών λυμάτων προκειμένου να διευκολύνει τις εθνικές αρχές να συντάξουν τις εκθέσεις τους και να εναρμονίσει τις παρεχόμενες πληροφορίες. Η Επιτροπή αναμένει ακόμη τις εκθέσεις της Γαλλίας. Τέλος, τα περισσότερα κράτη μέλη δεν έχουν ακόμη ανταποκριθεί στην υποχρέωση περί αναθεώρησης και δημοσίευσης ανά διετία της εν λόγω έκθεσης και υποβολής της στην Επιτροπή, όπως ορίζει η οδηγία.

* 31 Δεκεμβρίου 1998: τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε, μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1998 το αργότερο, η διάθεση της λυματολάσπης από σταθμούς επεξεργασίας αστικών λυμάτων να υπόκειται σε γενικούς κανόνες, σε καταχώρηση ή σε χορήγηση άδειας. Από τους ελέγχους που διενήργησε η Επιτροπή προκύπτει ότι όλα ανεξαιρέτως τα κράτη μέλη έχουν λάβει τα απαιτούμενα για τη διάθεση της λυματολάσπης μέτρα. Επιπλέον, τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε να παύσει, μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1998, η διάθεση της λυματολάσπης σε επιφανειακά ύδατα με απόρριψή της από πλοία, απόρριψη από αγωγούς μεταφοράς ή άλλα μέσα. Μόνο η Ισπανία, η Ιρλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο εφαρμόζουν συστηματικά την πρακτική αυτή. Το Ηνωμένο Βασίλειο απαγόρευσε την εν λόγω πρακτική από το 1998 και μετά με αφορμή τη μεταφορά της οδηγίας στο εθνικό του δίκαιο. Η Ιρλανδία ενημέρωσε την Επιτροπή ότι η διάθεση της λυματολάσπης στη θάλασσα επιτρεπόταν βάσει της εθνικής της νομοθεσίας μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1998. Μετά από την εν λόγω ημερομηνία η πρακτική αυτή θεωρείται πλέον αδίκημα. Ωστόσο, η Ιρλανδία επεσήμανε ότι στην πραγματικότητα η διάθεση της λυματολάσπης στη θάλασσα συνεχίστηκε μέχρι τον Σεπτέμβριο του 1999. Η Ισπανία δεν ενημέρωσε την Επιτροπή για τυχόν μέτρα που έλαβε προκειμένου να απαγορεύσει τη διάθεση της λυματολάσπης σε επιφανειακά ύδατα.

* Τέλος, υπενθυμίζεται ότι σύμφωνα με την οδηγία η διάθεση λυμάτων από σταθμούς επεξεργασίας αστικών λυμάτων πρέπει να υπόκειται σε προηγούμενους κανόνες ή/και ειδικές άδειες και ότι πρέπει επίσης να παρακολουθείται σύμφωνα με τις συγκεκριμένες διατάξεις της οδηγίας. Η ομάδα εργασίας της Επιτροπής μαζί με μια ομάδα εργασίας εμπειρογνωμόνων κατήρτισε ηλεκτρονικό ερωτηματολόγιο για τις πληροφορίες που συλλέγονται στο πλαίσιο της παρακολούθησης της διάθεσης των λυμάτων. Τον Σεπτέμβριο του 2000 η Επιτροπή απέστειλε το εν λόγω ερωτηματολόγιο σε όλα τα κράτη μέλη με την παράκληση να συλλέγουν πληροφορίες σχετικά με την παρακολούθηση που διεξήχθη το 1999 στους οικισμούς τους οποίους αφορούσε η προθεσμία της 31ης Δεκεμβρίου 1998. Τα αποτελέσματα παρουσιάζονται συνοπτικά στη συνέχεια της παρούσας έκθεσης.

3. Προσδιορισμός ευαίσθητων περιοχών

Σύμφωνα με το άρθρο 5 της οδηγίας, τα κράτη μέλη οφείλουν να προσδιορίσουν, μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1993, τις ευαίσθητες περιοχές σύμφωνα με τα κριτήρια που καθορίζονται στο παράρτημα II.

Βάσει των εν λόγω κριτηρίων διακρίνονται τρεις ομάδες ευαίσθητων περιοχών:

* φυσικές λίμνες γλυκών υδάτων, εκβολές ποταμών και παράκτια ύδατα όπου παρουσιάζεται ευτροφισμός [11] ή όπου μπορεί να παρουσιαστεί ευτροφισμός αν δεν ληφθούν προστατευτικά μέτρα.

[11] «Ευτροφισμός»: ο εμπλουτισμός των υδάτων με θρεπτικές ουσίες, ιδίως ενώσεις αζώτου ή/και φωσφόρου, που προκαλεί την ταχύτερη ανάπτυξη φυκών και ανωτέρων μορφών φυτικής ζωής, με συνακόλουθη ανεπιθύμητη διαταραχή της ισορροπίας των οργανισμών που ζουν στα ύδατα και υποβάθμιση της ποιότητας των εν λόγω υδάτων.

* επιφανειακά γλυκά ύδατα προοριζόμενα για την άντληση πόσιμου νερού τα οποία περιέχουν ή θα μπορούσαν να περιέχουν νιτρικά ιόντα σε συγκέντρωση μεγαλύτερη των 50 mg/l.

* περιοχές όπου περαιτέρω επεξεργασία είναι αναγκαία για την τήρηση και άλλων οδηγιών του Συμβουλίου, όπως οι οδηγίες περί των γλυκών υδάτων για τη διατήρηση της ζωής των ιχθύων, των υδάτων κολύμβησης, των υδάτων για οστρακοειδή, και η οδηγία για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας, κλπ.

Μια υδάτινη μάζα χαρακτηρίζεται ευαίσθητη περιοχή, αν εμπίπτει σε μία από τις προαναφερθείσες ομάδες.

Ο χαρακτηρισμός μιας υδάτινης μάζας ως ευαίσθητης περιοχής είναι ουσιώδες προαπαιτούμενο για την πρακτική εφαρμογή της οδηγίας. Σε περιοχές οι οποίες χαρακτηρίζονται ευαίσθητες ή σε λεκάνες υδροσυλλογής οι οποίες συμβάλλουν στη ρύπανση ευαίσθητων περιοχών (παραδείγματος χάρη ένας ποταμός που καταλήγει σε εκβολές ή σε παράκτια περιοχή που χαρακτηρίζεται ευαίσθητη), τα δίκτυα αποχέτευσης και τα συστήματα αυστηρότερης επεξεργασίας έπρεπε να είναι έτοιμα στις 31 Δεκεμβρίου 1998 το αργότερο για όλους τους οικισμούς με ι.π. άνω των 10.000. Επίσης η επεξεργασία λυμάτων πρέπει να είναι αυστηρότερη από τη δευτεροβάθμια. Οι εν λόγω απαιτήσεις δεν χρειάζεται να εφαρμόζονται σε ευαίσθητες περιοχές, όταν μπορεί να αποδειχθεί ότι το ελάχιστο ποσοστό μείωσης του συνολικού φορτίου στην περιοχή αυτή είναι τουλάχιστον 75 % για τον φώσφορο και τουλάχιστον 75 % για το άζωτο.

Σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 8, εάν ένα κράτος μέλος εφαρμόζει σε ολόκληρο το έδαφός του αυστηρή (τριτοβάθμια) επεξεργασία, τότε δεν είναι υποχρεωμένο να προσδιορίζει ευαίσθητες περιοχές. Πέντε κράτη μέλη αποφάσισαν να εφαρμόσουν αυστηρή επεξεργασία δυνάμει του εν λόγω άρθρου: η Δανία, το Λουξεμβούργο, οι Κάτω Χώρες, η Φινλανδία και η Αυστρία (από το 2002).

Το Βέλγιο (από το 2001) και η Σουηδία δεν εφαρμόζουν το άρθρο 5 παράγραφος 8, αλλά έχουν προσδιορίσει ολόκληρο το έδαφός τους ως ευαίσθητη περιοχή.

Οκτώ άλλα κράτη μέλη - η Γερμανία, η Ισπανία, η Γαλλία, η Ελλάδα, η Ιρλανδία, η Ιταλία, η Πορτογαλία και το Ηνωμένο Βασίλειο [12] - προτίμησαν να χαρακτηρίσουν ορισμένες υδάτινες μάζες που βρίσκονται στο έδαφός τους ευαίσθητες περιοχές. Οι περιοχές αυτές χαρακτηρίσθηκαν ευαίσθητες με μεγαλύτερη ή μικρότερη καθυστέρηση, μεταξύ του 1994 και του 1999.

[12] Οι συνημμένοι χάρτες απεικονίζουν, με σκούρο πράσινο χρώμα, τις υδάτινες μάζες που έχουν προσδιοριστεί από τα κράτη μέλη ως ευαίσθητες περιοχές και, με ανοιχτό πράσινο χρώμα, τις λεκάνες υδροσυλλογής ή τμήματα των λεκανών υδροσυλλογής όπου τα κράτη μέλη αποφάσισαν να εφαρμόσουν τις διατάξεις της οδηγίας σχετικά με την προστασία των ευαίσθητων περιοχών. Τα εδάφη στα οποία τα κράτη μέλη εφαρμόζουν αυστηρότερη επεξεργασία σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 8 απεικονίζονται επίσης με ανοιχτό πράσινο.

Ορισμένα κράτη μέλη, όπως η Ισπανία, η Γαλλία και η Ιταλία, ήταν της άποψης ότι οι οικισμοί που βρίσκονται στις λεκάνες υδροσυλλογής ευαίσθητων περιοχών δεν χρειάζεται απαραιτήτως να υποβάλλονται σε αυστηρότερη (τριτοβάθμια) επεξεργασία [13]. Σχετικά με αυτό, η Επιτροπή εκτιμά ότι τα νιτρικά και τα φωσφορικά άλατα, οι ρύποι που περιέχονται στα αστικά λύματα, τα οποία συμβάλλουν στον ευτροφισμό και, ως εκ τούτου, στον χαρακτηρισμό μιας περιοχής ως ευαίσθητης, είναι σε πολύ μεγάλο βαθμό μη αποικοδομήσιμα. Αυτό σημαίνει ότι εάν αυτοί οι ρύποι δεν αφαιρεθούν στους σταθμούς επεξεργασίας λυμάτων, θα εισέλθουν στον ποταμό και θα οδηγηθούν μέσω της λεκάνης υδροσυλλογής στην ευαίσθητη περιοχή, όπου θα συμβάλλουν στο συνεχιζόμενο εμπλουτισμό με θρεπτικές ουσίες. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή φρονεί ότι η αδυναμία εξοπλισμού με αυστηρότερη επεξεργασία οικισμών με ι.π. άνω των 10.000 οι οποίοι βρίσκονται στις λεκάνες υδροσυλλογής ευαίσθητων περιοχών συνιστά αδυναμία συμμόρφωσης με την οδηγία. Οι χώρες στις οποίες η εν λόγω αδυναμία συμμόρφωσης είναι ιδιαίτερα αισθητή είναι: η Ισπανία, η οποία δεν έχει μεριμνήσει για την εφαρμογή καμιάς μορφής επεξεργασίας με περισσότερο προηγμένες τεχνολογικές μεθόδους στις λεκάνες υδροσυλλογής ποταμών που έχουν χαρακτηρισθεί ως ευαίσθητοι στα τμήματα που βρίσκονται στα κατάντη, όπως είναι ο Έβρος ή ο Guadalquivir. η Ιταλία, συγκεκριμένα για τη λεκάνη υδροσυλλογής του Πάδου, του οποίου το δέλτα και - τα ιδιαίτερα επιβαρημένα από τον ευτροφισμό - γειτονικά παράκτια ύδατα. Επίσης, η Επιτροπή ανησυχεί για τον τρόπο με τον οποίο το Ηνωμένο Βασίλειο ερμηνεύει και εφαρμόζει τις διατάξεις της οδηγίας ως προς τις λεκάνες υδροσυλλογής των ευαίσθητων περιοχών.

[13] Με ροζ χρώμα απεικονίζονται στους χάρτες τα τμήματα των λεκανών υδροσυλλογής που δεν λαμβάνονται υπόψη από τα εν λόγω κράτη μέλη, όπως οι λεκάνες υδροσυλλογής των περιοχών που θα έπρεπε να είχαν προσδιοριστεί ως ευαίσθητες σύμφωνα με τη γνώμη της Επιτροπής (βλέπε υποσημείωση 16).

Τα κράτη μέλη, τα οποία αποφάσισαν να μην εφαρμόσουν στο έδαφός τους καμία μορφή επεξεργασίας των λυμάτων με περισσότερο προηγμένες τεχνολογικές μεθόδους, οφείλουν να μεριμνούν για την αναθεώρηση των καταλόγων ευαίσθητων περιοχών που έχουν καταρτίσει τουλάχιστον κάθε τέσσερα χρόνια. Οι εν λόγω κατάλογοι, που έπρεπε, επομένως, να είχαν αναθεωρηθεί πριν από τις 31 Δεκεμβρίου 1997, πρέπει να αναθεωρηθούν εκ νέου πριν από τις 31 Δεκεμβρίου 2001, κλπ. Από το 1998 έως το 2000, η Επιτροπή ανέθεσε σε εταιρεία συμβούλων τον έλεγχο των περιοχών τις οποίες τα προαναφερθέντα δέκα κράτη μέλη είχαν χαρακτηρίσει ευαίσθητες. [14] Η εν λόγω μελέτη αποκαλύπτει ελλείψεις όσον αφορά στο χαρακτηρισμό ορισμένων περιοχών ως ευαίσθητων από τα κράτη μέλη, [15] και εντοπίζει άλλες περιοχές οι οποίες ενδέχεται να είναι ευαίσθητες με κριτήριο τον ευτροφισμό, και την υψηλή συγκέντρωση νιτρικών ιόντων σε επιφανειακά ύδατα που προορίζονται για την παροχή πόσιμου ύδατος. Η μελέτη επισημαίνει ότι πολλά κράτη μέλη δεν έλαβαν επαρκώς υπόψη τους το βαθμό ευτροφισμού των υδάτων τους. Η παρατήρηση αυτή αφορά κυρίως στη Βόρεια Θάλασσα (από τα παράκτια ύδατα της βόρειας Γαλλίας μέχρι τη Σουηδία), στη Βαλτική και στην Αδριατική, καθώς σε όλες αυτές τις περιοχές παρατηρείται εκτεταμένος ευτροφισμός. Σήμερα, βρίσκεται εν εξελίξει αναθεώρηση της μελέτης από την Επιτροπή για ορισμένα κράτη μέλη.

[14] Εκθέσεις ΔΠΠ από τον Μάρτιο 1999 έως τον Ιούνιο 2000 (βλέπε επίσης υποσημείωση 5).

[15] Οι υδάτινες μάζες οι οποίες, σύμφωνα με την Επιτροπή, έπρεπε να έχουν χαρακτηρισθεί ως ευαίσθητες απεικονίζονται στους χάρτες με σκούρο ροζ χρώμα (=δυνητικά ευαίσθητες περιοχές). Οι αντίστοιχες λεκάνες υδροσυλλογής, για τις οποίες έπρεπε να έχει προβλεφθεί επεξεργασία των αστικών λυμάτων που απορρίπτονται σε αυτές με περισσότερο προηγμένες τεχνολογίες και μεθόδους (τριτοβάθμια επεξεργασία) απεικονίζονται με ροζ χρώμα (βλέπε επίσης υποσημείωση 14).

Βάσει των δικών τους εσωτερικών εκτιμήσεων, των αποτελεσμάτων της μελέτης που εκπόνησε η Επιτροπή για τις ευαίσθητες περιοχές και, σε ορισμένες περιπτώσεις, ως αποτέλεσμα των νομικών διαδικασιών που κίνησε η Επιτροπή, πολλά κράτη μέλη έχουν αυξήσει σημαντικά τον αριθμό και την έκταση των ευαίσθητων περιοχών στο έδαφός τους τα τελευταία χρόνια. Η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο αναθεώρησαν ήδη τους καταλόγους των ευαίσθητων περιοχών το 1999 και το 1998 αντίστοιχα.

Το 2001, το Βέλγιο χαρακτήρισε τη Βαλονία ευαίσθητη περιοχή και έκτοτε ολόκληρο το έδαφος του Βελγίου φέρει τον χαρακτηρισμό της ευαίσθητης περιοχής.

Από το 2001 ολόκληρη η Γερμανία έχει χαρακτηρισθεί ευαίσθητη περιοχή, με μόνη εξαίρεση τη λεκάνη υδροσυλλογής του Δούναβη.

Το 2002, η Ελλάδα χαρακτήρισε τον Σαρωνικό και τον Θερμαϊκό Κόλπο ευαίσθητες περιοχές. Αυτές οι υδάτινες μάζες δέχονται τα λύματα της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης, τα οποία αντιστοιχούν σχεδόν στο μισό φορτίο λυμάτων της Ελλάδας. Η Ελλάδα έχει ανακοινώσει επίσης τον προσδιορισμό και άλλων ευαίσθητων περιοχών.

Η Ισπανία κοινοποίησε επισήμως στην Επιτροπή τον ανεπίσημο προσδιορισμό ορισμένων ευαίσθητων περιοχών, αλλά δεν προσδιόρισε άλλες ευαίσθητες περιοχές.

Το 2001, η Ιρλανδία βελτίωσε και επέκτεινε σημαντικά τις ευαίσθητες περιοχές της για λίμνες, ποταμούς και εκβολές.

Τον Αύγουστο του 2003, η Ιταλία απέστειλε χάρτες πρόσφατα προσδιορισμένων ευαίσθητων περιοχών, στις οποίες φαίνεται ότι περιλαμβάνονται κάποια πρόσθετα ύδατα της ενδοχώρας, όχι όμως και οι κρίσιμες περιοχές της Αδριατικής ή κάποια από τις λεκάνες υδροσυλλογής που καταλήγουν σε ευαίσθητες περιοχές.

Η Πορτογαλία ανακοίνωσε τον προσδιορισμό και άλλων ευαίσθητων περιοχών, οι οποίες θα περιλαμβάνουν τις περισσότερες περιοχές που ζήτησε η Επιτροπή.

Το 2002, η Αυστρία αποφάσισε να εφαρμόσει αυστηρότερη επεξεργασία λυμάτων σε ολόκληρο το έδαφός της σύμφωνα με το άρθρο 5, παράγραφος 8.

Το Ηνωμένο Βασίλειο προέβη στον προσδιορισμό μεγάλου αριθμού πρόσθετων ευαίσθητων περιοχών σε ολόκληρη την επικράτειά του το 2000, το 2001 και το 2002. Ωστόσο, η Επιτροπή εξακολουθεί να θεωρεί ότι υπάρχουν και άλλες σημαντικές υδάτινες μάζες που δεν έχουν προσδιοριστεί ακόμη.

Η Επιτροπή εκτιμά ιδιαίτερα τα μέτρα που έλαβαν τα κράτη μέλη όσον αφορά στον χαρακτηρισμό πρόσθετων ευαίσθητων περιοχών. Ωστόσο, παρά τη σημαντική πρόοδο που σημειώθηκε τα τελευταία χρόνια, η Ισπανία, η Ελλάδα, η Γαλλία, η Ιρλανδία, η Ιταλία, η Πορτογαλία και το Ηνωμένο Βασίλειο δεν έχουν, σύμφωνα με την Επιτροπή, λάβει ακόμη όλα τα μέτρα που απαιτούνται σχετικά με τις απορρίψεις αστικών λυμάτων, οι οποίες συμβάλλουν στον ευτροφισμό κατά μήκος των ακτών του Ατλαντικού, της Μάγχης, της Βόρειας Θάλασσας, της Θάλασσας της Ιρλανδίας και της Μεσογείου. Η Επιτροπή φρονεί επίσης ότι η Γαλλία, η Ιταλία, η Φινλανδία, η Σουηδία και το Ηνωμένο Βασίλειο πρέπει να καταβάλλουν μεγαλύτερες προσπάθειες για τη μείωση της περιεκτικότητας σε θρεπτικές ουσίες και φωσφορικά άλατα των λυμάτων που εισρέουν σε ευαίσθητες περιοχές.

Η Επιτροπή γνωρίζει επίσης τις ελλείψεις ορισμένων κρατών μελών σχετικά με το τρίτο κριτήριο προσδιορισμού ευαίσθητων περιοχών. Συγκεκριμένα, η τριτοβάθμια επεξεργασία είναι αναγκαία για την προστασία πολυάριθμων υδάτων κολύμβησης και υδάτων για οστρακοειδή, καθώς με τον τρόπο αυτόν μειώνεται η περιεκτικότητα σε μικροβιολογικούς ρύπους των αστικών λυμάτων που απορρίπτονται στα εν λόγω ύδατα. Ωστόσο, μόνο η Ισπανία, η Γαλλία, η Πορτογαλία, η Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο έλαβαν υπόψη τους το εν λόγω κριτήριο κατά τον προσδιορισμό των ευαίσθητων περιοχών τους.

4. Κατάσταση της επεξεργασίας των λυμάτων την 1η Ιανουαρίου 2002 σε οικισμούς που πραγματοποιούν απορρίψεις σε ευαίσθητες περιοχές

Στη δεύτερη έκθεσή της, η Επιτροπή παρουσίασε την κατάσταση της επεξεργασίας των λυμάτων στη λήξη της προθεσμίας του 1998 για τους οικισμούς τους οποίους τα κράτη μέλη θεωρούσαν ότι βρίσκονταν ή ότι πραγματοποιούσαν απορρίψεις σε λεκάνες υδροσυλλογής που επηρεάζουν ευαίσθητες περιοχές (βλέπε προηγούμενη ενότητα για ανάλυση των ζητημάτων που σχετίζονται με τον προσδιορισμό ευαίσθητων περιοχών). Τον Ιανουάριο του 2002, η Επιτροπή πρόσφερε στα κράτη μέλη τη δυνατότητα παροχής ενημερωμένων πληροφοριών για τους οικισμούς που επηρεάζονται από ευαίσθητες περιοχές προκειμένου να δείξουν την πρόοδο που έχει σημειωθεί. Ορισμένα κράτη μέλη δεν εκπόνησαν ενημέρωση της κατάστασής τους, αλλά έδωσαν πιο πρόσφατες πληροφορίες, χρησιμοποιώντας την αίτηση πληροφοριών παρακολούθησης του 1999. Σε ορισμένες περιπτώσεις, όπου δεν έχει δοθεί καμία πληροφορία ή τα στοιχεία είναι ελλιπή, η Επιτροπή χρησιμοποίησε τα αρχικά στοιχεία του 1998. Η αξιολόγηση που παρουσιάζεται κατωτέρω βασίζεται στην εκτίμηση, από τα κράτη μέλη, της κατάστασης σχετικά με τον προσδιορισμό ευαίσθητων περιοχών (βλέπε προηγούμενη ενότητα για πιο λεπτομερή ανάλυση των διαφορετικών απόψεων της Επιτροπής και των κρατών μελών για τα ζητήματα αυτά).

Όσον αφορά στο είδος της τριτοβάθμιας επεξεργασίας που απαιτείται προκειμένου να μειωθεί ή να προληφθεί ο ευτροφισμός των υδάτων υποδοχής, η Επιτροπή φρονεί ότι αμφότερες οι απορρίψεις αζώτου και φωσφόρου προκαλούν ευτροφισμό, είτε πρόκειται για γλυκά ύδατα, θαλάσσια ύδατα ή εκβολές ποταμών. Έχει αποδειχθεί επιστημονικά ότι οι κύριες αιτίες ευτροφισμού είναι το άζωτο για τα παράκτια ύδατα και ο φώσφορος για τα γλυκά ύδατα. Ωστόσο, επιστημονικές μελέτες αποδεικνύουν επίσης ότι τόσο το άζωτο όσο και ο φώσφορος μπορεί να είναι αμφότερα περιοριστικοί παράγοντες τόσο στα γλυκά ύδατα όσο και στα θαλάσσια, είτε μαζί είτε εκ περιτροπής, ανάλογα με τα είδη φυκών και την εποχή του έτους. Ως εκ τούτου, επιβάλλεται συνήθως η μείωση αμφοτέρων των θρεπτικών αυτών ουσιών. Για την αξιολόγηση της συμμόρφωσης όσον αφορά στην επεξεργασία, η Επιτροπή εκτιμά ότι πρέπει να υφίσταται επεξεργασία τουλάχιστον ο φώσφορος, ώστε να καταπολεμηθεί ο ευτροφισμός των γλυκών υδάτων, και τουλάχιστον το άζωτο, ώστε να καταπολεμηθεί ο ευτροφισμός των παράκτιων υδάτων και των εκβολών ποταμών, εκτός από ορισμένες περιπτώσεις υδάτινων μαζών για τις οποίες υπάρχουν επιστημονικά αντίθετες αποδείξεις. Συχνά, η μέγιστη ικανότητα επεξεργασίας οργανικού φορτίου πολλών σταθμών επεξεργασίας ήταν πολύ μικρή και ανεπαρκής για την επεξεργασία του συνολικού ονομαστικού φορτίου που παρήγαγαν οι οικισμοί. Στις περιπτώσεις όπου η μέγιστη ικανότητα επεξεργασίας οργανικού φορτίου ήταν μικρότερη του 80 % του συνολικού ονομαστικού φορτίου των οικισμών, η Επιτροπή θεωρούσε ότι οι οικισμοί αυτοί δεν συμμορφώνονταν με την οδηγία, καθώς πιστεύει ότι υπό αυτές τις συνθήκες είτε οι σταθμοί επεξεργασίας ήταν υπερφορτωμένοι είτε τα λύματα δεν συλλέγονταν πλήρως από το δίκτυο αποχέτευσης. Στις αρχές του 2002, το Βέλγιο, η Δανία, το Λουξεμβούργο, οι Κάτω Χώρες, η Αυστρία, η Φινλανδία, η Σουηδία και η Γερμανία ζητούσαν καταρχήν αυστηρότερη επεξεργασία για πολύ μεγάλο ποσοστό του συνολικού φορτίου λυμάτων. Η Ελλάδα, η Ισπανία, η Ιταλία, η Πορτογαλία και το Ηνωμένο Βασίλειο προέβλεπαν αυστηρότερη επεξεργασία λυμάτων για λιγότερο από το 10 % του φορτίου των λυμάτων τους για την προστασία των ευαίσθητων περιοχών. Το ποσοστό που προέβλεπαν η Γαλλία και η Ιρλανδία ήταν περίπου 24 % και 86 % αντίστοιχα [16].

[16] Οι αριθμοί βασίζονται στην εφαρμογή του άρθρου 5 της οδηγίας από τα κράτη μέλη και στο φορτίο λυμάτων (ι.π.) των οικισμών που επηρεάζονται από περιοχές οι οποίες χαρακτηρίζονται ως ευαίσθητες, σε σχέση με το υπολογιζόμενο συνολικό φορτίο (ι.π.) που θεωρείται από τα κράτη μέλη ότι επηρεάζεται από την οδηγία (βλέπε πίνακα επισκόπησης της δεύτερης έκθεσης της Επιτροπής, η οποία λαμβάνει υπόψη τα διορθωμένα στοιχεία των Κάτω Χωρών). Τα στοιχεία δεν λαμβάνουν υπόψη τη σημερινή κατάσταση συμμόρφωσης της επεξεργασίας λυμάτων.

Εκτός από τα μέτρα σε σχέση με τις εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων, ορισμένα κράτη μέλη έχουν λάβει μέτρα για τη μείωση του φωσφόρου στα απορρυπαντικά. Τα εν λόγω μέτρα έχουν αναμφίβολα συμβάλει σημαντικά στη μείωση του ρυπαντικού φορτίου. Η Επιτροπή εκτιμά τα μέτρα που έλαβαν τα κράτη μέλη για τη μείωση της ρύπανσης στις πηγές της.

Στον πίνακα 4-1 καταγράφεται το σύνολο και το οργανικό φορτίο των οικισμών για τους οποίους τα κράτη μέλη αποφάσισαν να εισαγάγουν αυστηρότερη επεξεργασία για την προστασία των ευαίσθητων περιοχών. Συνολικά, επηρεάζονται 5.495 οικισμοί από το σύνολο των 20.000 περίπου οικισμών που καλύπτονται από την οδηγία. Αυτός ο αριθμός περιλαμβάνει όλους τους οικισμούς με ισοδύναμο πληθυσμό (ι.π.) άνω των 10.000 που πραγματοποιούν απορρίψεις σε περιοχές που έχουν προσδιοριστεί από τα κράτη μέλη ως ευαίσθητες και όλους τους οικισμούς που δηλώνονται από τα κράτη μέλη σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 4, στους οποίους περιλαμβάνονται και οικισμοί με ι.π. κάτω των 10.000.

Στα 12 κράτη μέλη που εφαρμόζουν τριτοβάθμια επεξεργασία για όλους τους επηρεαζόμενους οικισμούς με ι.π. άνω των 10.000 (άρθρο 5.2), η υποχρέωση θέσπισης αυστηρότερης επεξεργασίας ίσχυε για 1.242 οικισμούς. Εξ αυτών, 559, στους οποίους αντιστοιχούσε στο 42 % του σχετικού φορτίου, διέθεταν το απαιτούμενο επίπεδο τριτοβάθμιας επεξεργασίας και συμμορφώνονταν με την οδηγία τον Ιανουάριο του 2002. Η Δανία και η Αυστρία έχουν στην ουσία επιτύχει πλήρη συμμόρφωση με την οδηγία, ενώ - σύμφωνα με την Επιτροπή - στο Βέλγιο, την Ελλάδα, την Πορτογαλία, τη Φινλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο, στον κατάλληλο βαθμό επεξεργασίας υποβαλλόταν λιγότερο από το 50 % του φορτίου λυμάτων που επηρεάζουν ευαίσθητες περιοχές.

Η Γερμανία, το Λουξεμβούργο και οι Κάτω Χώρες δεν αξιολογούν τη συμμόρφωση της επεξεργασίας των λυμάτων για κάθε επηρεαζόμενο οικισμό ξεχωριστά, αλλά εφαρμόζουν την επιλογή του άρθρου 5 παράγραφος 4 και υπολογίζουν το ποσοστό μείωσης του συνολικού φορτίου του αζώτου και του φωσφόρου σε ολόκληρο το έδαφός τους. Στις αρχές του 2002, η Γερμανία και οι Κάτω Χώρες πέτυχαν πολύ μεγαλύτερη από τη ζητούμενη μείωση του φωσφόρου κατά 75 % που προβλέπεται στην οδηγία (90 % και 79 % αντίστοιχα), αλλά δεν είχαν επιτύχει ακόμη πλήρως τη μείωση του αζώτου κατά 75 % (74 % και 66 % αντίστοιχα). Το Λουξεμβούργο πρέπει να βελτιώσει το ποσοστό αφαίρεσης τόσο του αζώτου όσο και του φωσφόρου προκειμένου να συμμορφωθεί με την οδηγία, αλλά επιθυμεί να αξιολογείται για κάθε σταθμό ξεχωριστά μέχρι να συμμορφωθεί πλήρως με το άρθρο 5 παράγραφος 4 της οδηγίας.

Τα περισσότερα κράτη μέλη υπολογίζουν ότι θα έχουν συμμορφωθεί με την οδηγία έως το 2005 ή το 2008 το αργότερο.

Ορισμένα κράτη μέλη βελτίωσαν την κατάσταση της επεξεργασίας λυμάτων σε οικισμούς που επηρεάζονται από ευαίσθητες περιοχές Ωστόσο, μια άμεση σύγκριση με τα αποτελέσματα της δεύτερης έκθεσης της Επιτροπής δεν θα μπορούσε να παρουσιάσει μια αντικειμενική εικόνα, λόγω των σημαντικών τροποποιήσεων των διαδικασιών αξιολόγησης που έλαβαν χώρα σε πολλά κράτη μέλη. Έγιναν, παραδείγματος χάρη, τροποποιήσεις στην ερμηνεία των ορισμών, άλλαξε ο τρόπος της πραγματοποίησης των υπολογισμών, πραγματοποιήθηκαν προσδιορισμοί πρόσθετων ευαίσθητων περιοχών, οι οποίοι εκκρεμούσαν κλπ., με αποτέλεσμα την τροποποίηση των επηρεαζόμενων οικισμών. Παρόλα αυτά, το συνολικό οργανικό φορτίο των οικισμών που ελήφθη υπόψη για την τριτοβάθμια επεξεργασία αυξήθηκε από 198 εκατομμύρια ισοδύναμου πληθυσμού το 1998 σε 210 εκατομμύρια ισοδύναμου πληθυσμού το 2002.

Πίνακας -: Επεξεργασία λυμάτων σε οικισμούς που επηρεάζονται από περιοχές που χαρακτηρίζονται ευαίσθητες και οργανικά φορτία -

Κατάσταση την 1η Ιανουαρίου 2002

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

1 Σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 8, εάν ένα κράτος μέλος εφαρμόζει σ' ολόκληρο το έδαφός του την προβλεπόμενη στις παραγράφους 2, 3 και 4 επεξεργασία, τότε δεν είναι υποχρεωμένο να προσδιορίζει ευαίσθητες περιοχές για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας.

Η επιλογή του άρθρου 5 παράγραφος 4 της οδηγίας εξαιρεί ένα κράτος μέλος από τις απαιτήσεις για μεμονωμένες εγκαταστάσεις επεξεργασίας με ι.π. άνω των 10.000 σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφοι 2 και 3, όταν μπορεί να αποδείξει ότι το ελάχιστο ποσοστό μείωσης του συνολικού φορτίου από όλους τους σταθμούς επεξεργασίας λυμάτων στην περιοχή αυτή είναι τουλάχιστον 75 % για τον ολικό φώσφορο και τουλάχιστον 75 % για το ολικό άζωτο.

2 Ποσοστό σε σχέση με το συνολικό οργανικό φορτίο που επηρεάζεται στο κράτος μέλος.

3 Η Γερμανία δεν περιέλαβε το φορτίο των λυμάτων ολόκληρου του εδάφους της, αλλά μόνο το φορτίο οικισμών με ι.π. άνω των 2.000. Στη Γερμανία, το φορτίο των οικισμών με ι.π. κάτω των 2.000 αντιστοιχεί περίπου στο 2 % του συνολικού φορτίου των λυμάτων που παράγονται.

4 Το Λουξεμβούργο εφαρμόζει το άρθρο 5 παράγραφος 4, αλλά επιθυμεί να αξιολογείται σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφοι 2 και 3 μέχρι να επιτύχει την πλήρη συμμόρφωση με το άρθρο 5 παράγραφος 4.

5 Καθώς η Αυστρία εφαρμόζει το άρθρο 5 παράγραφος 8 από το 2002 και μετά, η σημερινή αξιολόγηση περιλαμβάνει μόνο οικισμούς που πραγματοποιούν απορρίψεις στις λεκάνες υδροσυλλογής περιοχών που έχουν χαρακτηρισθεί ευαίσθητες από άλλα κράτη μέλη.

4.1. Επιδόσεις επεξεργασίας σε οικισμούς που επηρεάζονται από ευαίσθητες περιοχές (πληροφορίες παρακολούθησης)

Η ύπαρξη σταθμών επεξεργασίας λυμάτων δεν αποτελεί εγγύηση ότι τα λύματα υποβάλλονται στον κατάλληλο βαθμό επεξεργασίας, καθώς αυτό εξαρτάται από την αποτελεσματικότητα με την οποία λειτουργούν οι σταθμοί επεξεργασίας λυμάτων. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή ζήτησε πληροφορίες σχετικά με τα αποτελέσματα της παρακολούθησης από όλους τους επηρεαζόμενους σταθμούς επεξεργασίας λυμάτων για το 1999. Η Επιτροπή ζήτησε τις πληροφορίες με τη μορφή ηλεκτρονικού ερωτηματολογίου και με επιστολή της στις 18 Δεκεμβρίου 1999. Η Γαλλία δεν απέστειλε καμία πληροφορία παρακολούθησης. η Ισπανία απέστειλε ορισμένες πληροφορίες παρακολούθησης τον Μάιο του 2003, αλλά ήταν ήδη πολύ αργά για να ληφθούν υπόψη στην κατωτέρω αξιολόγηση. Η Αυστρία απέστειλε τις πληροφορίες της το 2000. Για μια πρώτη εικόνα της αποτελεσματικότητας της επεξεργασίας ως προς τα επίπεδα συμμόρφωσης των BOD5, των COD και της αφαίρεσης αζώτου ή/και φωσφόρου, τα στοιχεία για τους σταθμούς υπολογίστηκαν σε επίπεδο οικισμού. Σε περίπτωση διαφορετικής άποψης μεταξύ της Επιτροπής και των κρατών μελών σχετικά με τις απαιτήσεις επεξεργασίας, στην αξιολόγηση που ακολουθεί λαμβάνεται υπόψη η ερμηνεία της Επιτροπής.

Εκτός από τη Γερμανία και τις Κάτω Χώρες (οι οποίες εφαρμόζουν το άρθρο 5 παράγραφος 4 της οδηγίας) καθώς και τη Γαλλία και την Ισπανία (οι οποίες δεν απέστειλαν τα στοιχεία εγκαίρως), μόνο το 44 % περίπου του φορτίου των λυμάτων των επηρεαζόμενων οικισμών υποβαλλόταν, σύμφωνα με την Επιτροπή, σε επαρκή επεξεργασία, υπό την έννοια της οδηγίας, πριν από τη απόρριψή τους. Οι επιδόσεις επεξεργασίας της Δανίας και της Αυστρίας αντιστοιχούσαν σε συμμόρφωση κατά 99 % και 79 % αντίστοιχα. Μεταξύ των υπόλοιπων χωρών, το ποσοστό του συνολικού φορτίου των λυμάτων που υποβάλλεται σε κατάλληλη επεξεργασία κυμαίνεται από 4 % έως 64 %.

Πίνακας -: Επιδόσεις επεξεργασίας σε οικισμούς που επηρεάζονται από ευαίσθητες περιοχές

(Έτος παρακολούθησης 1999)

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

1 Ποσοστό σε σχέση με το συνολικό επηρεαζόμενο οργανικό φορτίο του κράτους μέλους

2 Η Γερμανία, το Λουξεμβούργο και οι Κάτω Χώρες εφαρμόζουν το άρθρο 5 παράγραφος 4 της οδηγίας, ενώ το Λουξεμβούργο επιθυμεί να αξιολογείται σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 2 μέχρι να επιτύχει πλήρη συμμόρφωση.

3 Η Γαλλία και η Ισπανία δεν απέστειλαν καμία πληροφορία σχετικά με τις επιδόσεις επεξεργασίας των σταθμών.

5. Κατάσταση της επεξεργασίας των λυμάτων στις 31 Δεκεμβρίου 2000 σε οικισμούς που πραγματοποιούν απορρίψεις σε «περιοχές κανονικήσ ευαισθησίας»

Στις 31 Δεκεμβρίου 2000, έληξε η δεύτερη σημαντική προθεσμία της οδηγίας που αφορούσε οικισμούς με ισοδύναμο πληθυσμό άνω των 15.000 των οποίων τα λύματα απορρίπτονται σε περιοχές που δεν έχουν χαρακτηρισθεί ούτε ευαίσθητες ούτε λιγότερο ευαίσθητες υπό την έννοια της οδηγίας, αλλά ονομάζονται «περιοχές κανονικής ευαισθησίας». Τα κράτη μέλη υπέβαλαν εκθέσεις για την κατάσταση της επεξεργασίας των λυμάτων αυτών των περιοχών κατόπιν αίτησης της Επιτροπής, η οποία απεστάλη στις 14 Απριλίου 2001.

Η αξιολόγηση της κατάστασης της επεξεργασίας των λυμάτων στις «περιοχές κανονικής ευαισθησίας» περιλαμβάνει και τους οικισμούς που πραγματοποιούν απορρίψεις σε περιοχές οι οποίες θεωρούνται «κανονικής ευαισθησίας» από τα κράτη μέλη και ευαίσθητες από την Επιτροπή (βλέπε προηγούμενες ενότητες για λεπτομερέστερη εξήγηση). Τα εννέα κράτη μέλη που επηρεάζονταν από την προαναφερθείσα προθεσμία σχετικά με τις «περιοχές κανονικής ευαισθησίας» υπέβαλαν έκθεση για 2.698 οικισμούς, στους οποίους αντιστοιχούσε φορτίο λυμάτων 261.662.171 ι.π.

Δευτεροβάθμια επεξεργασία λυμάτων πριν από τις 31 Δεκεμβρίου 2000 διέθεταν 1.832 οικισμοί, που αντιπροσώπευαν το 69 % του σχετικού φορτίου και, ως εκ τούτου, βρίσκονται σε συμμόρφωση με την οδηγία. Η Γερμανία και η Αυστρία είχαν συμμορφωθεί πλήρως και το Ηνωμένο Βασίλειο διέθετε δευτεροβάθμια επεξεργασία για το 89 % του φορτίου λυμάτων. Χώρες όπως η Ελλάδα, η Ιρλανδία και η Πορτογαλία πέτυχαν μικρό ποσοστό συμμόρφωσης, υποβάλλοντας σε δευτεροβάθμια επεξεργασία λιγότερο από το 50 % του σχετικού φορτίου λυμάτων.

Πίνακας -: Επεξεργασία λυμάτων σε οικισμούς που επηρεάζονται από «περιοχές κανονικής ευαισθησίας» (ι.π. > 15 000 ) και οργανικά φορτία - Κατάσταση στις 31 Δεκεμβρίου 2000

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

1 Ποσοστό σε σχέση με το συνολικό επηρεαζόμενο οργανικό φορτίο του κράτους μέλους.

2 Τα κράτη μέλη δεν επηρεάζονταν από «περιοχές κανονικής ευαισθησίας» καθώς είτε είχαν προσδιορίσει ολόκληρο το έδαφός τους ως ευαίσθητη περιοχή είτε εφάρμοζαν

το άρθρο 5 παράγραφος 8.

3 Πρώτη έκδοση, η οποία δεν ελήφθη υπόψη στον συνολικό υπολογισμό.

4 Δεύτερη έκδοση, μετά την αναθεώρηση της Ελλάδας, η οποία ελήφθη υπόψη στον συνολικό υπολογισμό.

6. οικισμοί που επηρεάζονταν από τις προθεσμίες του 1998 και του 2000

6.1. Επεξεργασία λυμάτων

Συνολικά, τα κράτη μέλη υπέβαλαν εκθέσεις για 8.181 οικισμούς, οι οποίοι αντιπροσώπευαν φορτίο 469.269.723 ισοδύναμου πληθυσμού που επηρεαζόταν από τις προθεσμίες της οδηγίας, οι οποίες έχουν ήδη λήξει (άρθρο 4 και 5).

Η Γερμανία και οι Κάτω Χώρες εφαρμόζουν το άρθρο 5 παράγραφος 4 και αξιολογούν το ποσοστό συμμόρφωσης βάσει του ποσοστού μείωσης του αζώτου και του φωσφόρου. Όσον αφορά στα άλλα 13 κράτη μέλη, 2.254 από τους 3.802 οικισμούς που επηρεάζονταν και από τις δύο προαναφερθείσες προθεσμίες, και στους οποίους αντιστοιχούσε το 64 % του σχετικού φορτίου, είχαν συμμορφωθεί με τις συγκεκριμένες διατάξεις.

Οι πίνακες 6-1 και 6-2 παρουσιάζουν μια επισκόπηση των δηλωθέντων από τα κράτη μέλη οικισμών που επηρεάζονταν από τις προαναφερθείσες προθεσμίες ως προς την επεξεργασία λυμάτων.

6.2. Αποχέτευση

Εκτός από την επεξεργασία των λυμάτων, οι εν λόγω προθεσμίες αφορούσαν επίσης τις διατάξεις για την αποχέτευση (άρθρο 3). Η Επιτροπή ζήτησε τις σχετικές πληροφορίες στις προαναφερθείσες επιστολές και ερωτηματολόγιά της.

Σε ό,τι αφορά τις ευαίσθητες περιοχές, τα κράτη μέλη δήλωσαν 3.246 οικισμούς? από αυτούς, οι 2.855 - οι οποίοι αντιπροσώπευαν το 91 % του φορτίου των επηρεαζόμενων οικισμών -διέθεταν δίκτυο αποχέτευσης το οποίο είχε συμμορφωθεί είτε ήδη έως το 1998 είτε έως τις αρχές του 2002. Σε χώρες όπως η Δανία, η Γερμανία, το Λουξεμβούργο, οι Κάτω Χώρες, η Αυστρία, η Σουηδία και το Ηνωμένο Βασίλειο, τα δίκτυα αποχέτευσης των οικισμών που επηρεάζονται από ευαίσθητες περιοχές είχαν συμμορφωθεί πλήρως έως τις 31 Δεκεμβρίου 1998 ή την 1η Ιανουαρίου 2002. Ωστόσο, στο Βέλγιο, την Ισπανία και την Ιταλία πάνω από το 50 % των οικισμών διέθετε ανεπαρκή αποχέτευση.

Σε ό,τι αφορά τις «περιοχές κανονικής ευαισθησίας», τα κράτη μέλη δήλωσαν 2.698 οικισμούς, οι οποίοι αντιπροσωπεύουν 261.662.171 ισοδύναμο πληθυσμό. Από αυτούς, 1.910 οικισμοί, οι οποίοι κάλυπταν το 77 % του σχετικού φορτίου, είχαν συμμορφωθεί κατά τη λήξη της προθεσμίας στις 31 Δεκεμβρίου 2000. Από τις χώρες που επηρεάζονταν τότε από «περιοχές κανονικής ευαισθησίας», η Γερμανία, η Ιρλανδία, η Αυστρία και το Ηνωμένο Βασίλειο είχαν επιτύχει πλήρη συμμόρφωση ως προς την αποχέτευση, ενώ η Ιταλία είχε επιτύχει συμμόρφωση σε λιγότερο από το 50 % των οικισμών της.

Συνολικά, τα κράτη μέλη δήλωσαν 5.932 οικισμούς, με φορτίο 462 εκατομμυρίων ι.π., οι οποίοι επηρεάζονταν από τις προθεσμίες της 31ης Δεκεμβρίου 1998 και 2000. Για 4.753 από αυτούς τους οικισμούς, στους οποίους αντιστοιχούσε το 83 % του σχετικού φορτίου, δηλώθηκε ότι θα έχουν συμμορφωθεί το αργότερο έως την 1η Ιανουαρίου 2002, ή έως τις 31 Δεκεμβρίου 2000 αντίστοιχα.

Ο πίνακας 6-3 παρουσιάζει μια επισκόπηση των οικισμών που δηλώθηκαν από τα κράτη μέλη ως επηρεαζόμενοι από τις προαναφερθείσες ημερομηνίες ως προς την αποχέτευση.

Πίνακας -: Οικισμοί οι οποίοι επηρεάζονται από ευαίσθητες και «περιοχές κανονικής ευαισθησίας» και τα οργανικά φορτία τους

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

1 Ποσοστό σε σχέση με το συνολικό επηρεαζόμενο οργανικό φορτίο του κράτους μέλους

2 Τα κράτη μέλη δεν επηρεάζονταν από «περιοχές κανονικής ευαισθησίας», καθώς είτε είχαν προσδιορίσει ολόκληρο το έδαφός τους ως ευαίσθητη περιοχή είτε εφάρμοζαν το άρθρο 5 παράγραφος 8.

3 Πρώτη έκδοση, η οποία δεν ελήφθη υπόψη στον συνολικό υπολογισμό.

4 Δεύτερη έκδοση, μετά την αναθεώρηση της Ελλάδας, η οποία ελήφθη υπόψη στον συνολικό υπολογισμό.

5 Δώδεκα ιρλανδικοί οικισμοί δηλώθηκαν στις «περιοχές κανονικής ευαισθησίας» το 2000. Το 2001 χαρακτηρίσθηκαν οικισμοί που πραγματοποιούν απορρίψεις σε ευαίσθητες περιοχές και, ως εκ τούτου, θεωρήθηκαν ευαίσθητες περιοχές και το 2002. Για το συνολικό φορτίο, οι οικισμοί ελήφθησαν υπόψη μόνο μία φορά.

Πίνακας -: Επισκόπηση της επεξεργασίας λυμάτων σε οικισμούς που επηρεάζονται από ευαίσθητες περιοχές και «περιοχές κανονικής ευαισθησίας»- Κατάσταση της επεξεργασίας λυμάτων τον Ιανουάριο του 2002 και στις 31 Δεκεμβρίου 2000 (προθεσμία) αντίστοιχα

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

1 Τα κράτη μέλη είτε είχαν χαρακτηρίσει ολόκληρο το έδαφός τους ευαίσθητη περιοχή είτε εφάρμοζαν το άρθρο 5 παράγραφος 8 εκείνη την περίοδο και, ως εκ τούτου, δεν επηρεάζονταν από «περιοχές κανονικής ευαισθησίας».

2 Η Γερμανία, το Λουξεμβούργο και οι Κάτω Χώρες εφαρμόζουν το άρθρο 5 παράγραφος 4 της οδηγίας. Το Λουξεμβούργο εφαρμόζει το άρθρο 5 παράγραφος 4, αλλά επιθυμεί να αξιολογείται σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφοι 2 και 3 μέχρι να επιτύχει πλήρη συμμόρφωση με το άρθρο 5 παράγραφος 4.

3 Η Αυστρία εφαρμόζει το άρθρο 5 παράγραφος 8 από το τέλος του 2002 και μετά. Η σημερινή αξιολόγηση περιλαμβάνει μόνο τους οικισμούς που πραγματοποιούν απορρίψεις στις λεκάνες υδροσυλλογής περιοχών που έχουν χαρακτηρισθεί ευαίσθητες από άλλα κράτη μέλη.

4 Πρώτη έκδοση, η οποία δεν ελήφθη υπόψη στο συνολικό υπολογισμό. Για τα στοιχεία σχετικά με τις ευαίσθητες περιοχές, βλέπε τη δεύτερη έκθεση της Επιτροπής.

5 Δεύτερη έκδοση, μετά την αναθεώρηση της Ελλάδας, η οποία ελήφθη υπόψη στον συνολικό υπολογισμό.

6 Δώδεκα ιρλανδικοί οικισμοί δηλώθηκαν στις «περιοχές κανονικής ευαισθησίας» το 2000. Το 2001 χαρακτηρίσθηκαν οικισμοί που πραγματοποιούν απορρίψεις σε ευαίσθητες περιοχές και, ως εκ τούτου, θεωρήθηκαν ευαίσθητες περιοχές και το 2002. Για το συνολικό φορτίο, οι οικισμοί ελήφθησαν υπόψη μόνο μία φορά.

Πίνακας -: Δίκτυα αποχέτευσης οικισμών που επηρεάζονταν από τις προθεσμίες της 31ης Δεκεμβρίου 1998 και της 31ης Δεκεμβρίου 2000 (άρθρο 3)

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

1 Τα κράτη μέλη είτε είχαν χαρακτηρίσει ολόκληρο το έδαφός τους ευαίσθητη περιοχή είτε εφάρμοζαν το άρθρο 5 παράγραφος 8 εκείνη την περίοδο και, ως εκ τούτου, δεν επηρεάζονταν από «περιοχές κανονικής ευαισθησίας».

2 Η Γερμανία, το Λουξεμβούργο και οι Κάτω Χώρες εφαρμόζουν το άρθρο 5 παράγραφος 4 της οδηγίας. Το Λουξεμβούργο εφαρμόζει το άρθρο 5 παράγραφος 4, αλλά επιθυμεί να αξιολογείται σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφοι 2 και 3 μέχρι να επιτύχει πλήρη συμμόρφωση με το άρθρο 5 παράγραφος 4.

3 Η Αυστρία εφαρμόζει το άρθρο 5 παράγραφος 8 από το τέλος του 2002 και μετά. Η σημερινή αξιολόγηση περιλαμβάνει μόνο τους οικισμούς που πραγματοποιούν απορρίψεις στις λεκάνες υδροσυλλογής περιοχών που έχουν χαρακτηρισθεί από άλλα κράτη μέλη ευαίσθητες.

4 Πρώτη έκδοση, η οποία δεν ελήφθη υπόψη στον συνολικό υπολογισμό.

5 Δεύτερη έκδοση, μετά την αναθεώρηση της Ελλάδας, η οποία ελήφθη υπόψη στον συνολικό υπολογισμό.

6 Δώδεκα ιρλανδικοί οικισμοί δηλώθηκαν στις «περιοχές κανονικής ευαισθησίας» το 2000. Το 2001 χαρακτηρίσθηκαν οικισμοί που πραγματοποιούν απορρίψεις σε ευαίσθητες περιοχές και, ως εκ τούτου, θεωρήθηκαν ευαίσθητες περιοχές και το 2002. Για το συνολικό φορτίο, οι οικισμοί ελήφθησαν υπόψη μόνο μία φορά.

7. Λιγότερο ευαίσθητες περιοχές

Αν και τα κράτη μέλη υποχρεούνται βάσει της οδηγίας να προβούν στον προσδιορισμό ευαίσθητων περιοχών, ο προσδιορισμός των λιγότερο ευαίσθητων περιοχών είναι προαιρετικός για ορισμένα παράκτια ύδατα και εκβολές ποταμών στα οποία, λόγω της μορφολογίας, της υδρολογίας ή των ειδικών υδραυλικών συνθηκών, ενδέχεται να καταλήγουν οι απορρίψεις αστικών λυμάτων που έχουν υποστεί λιγότερο αυστηρή από τη δευτεροβάθμια επεξεργασία χωρίς να θίγεται το περιβάλλον.

Στον προσδιορισμό λιγότερο ευαίσθητων περιοχών έχουν προβεί μέχρι στιγμής η Ισπανία και η Πορτογαλία. Η Επιτροπή επιθυμεί να τονίσει ότι οι ευαίσθητες ή ενδεχομένως ευαίσθητες περιοχές παράκτιων υδάτων και των γειτονικών τους εκβολών ποταμών και υδάτινων μαζών δεν πληρούν τις προϋποθέσεις για να χαρακτηρισθούν ως λιγότερο ευαίσθητες περιοχές μόνο επειδή επηρεάζονται αρνητικά από απορρίψεις. Συγκεκριμένα, τα ύδατα κολύμβησης και τα ύδατα για οστρακοειδή, τα οποία είναι ιδιαίτερα ευάλωτα και ευαίσθητα σε απορρίψεις λυμάτων, και οι γειτονικές τους υδάτινες μάζες οι οποίες ενδέχεται να επηρεάζονται αρνητικά από απορρίψεις δεν χαρακτηρίζονται αυτομάτως ως λιγότερο ευαίσθητες περιοχές. Η Επιτροπή, επομένως, αμφισβητεί το χαρακτηρισμό ως λιγότερο ευαίσθητων ορισμένων περιοχών στη δυτική ακτή της Πορτογαλίας, στις νήσους Μαδέρα, Αζόρες και Κανάριες, στην ακτή της Ανδαλουσίας και σε άλλες περιοχές. Σχετικά με την Ανδαλουσία, η Επιτροπή φρονεί επίσης ότι, κυρίως λόγω των πολύ περιορισμένων παλιρροιών, τα ύδατα της Μεσογείου δεν πληρούν τα υδρολογικά κριτήρια ή τις υδραυλικές συνθήκες που απαιτούνται προκειμένου να προσδιορισθούν ως λιγότερο ευαίσθητες περιοχές.

Υπενθυμίζεται ότι πρέπει να κατατίθεται αίτηση παρέκκλισης από την οδηγία σε όλες τις περιπτώσεις που προβλέπεται λιγότερο αυστηρή από τη δευτεροβάθμια επεξεργασία των λυμάτων που απορρίπτονται σε μια λιγότερο ευαίσθητη περιοχή. Τα κράτη μέλη οφείλουν να καταθέτουν ολοκληρωμένες μελέτες στην Επιτροπή που να δείχνουν ότι οι απορρίψεις αυτές δεν επηρεάζουν αρνητικά το περιβάλλον (άρθρο 6 παράγραφος 2) και, σε εξαιρετικές περιπτώσεις για οικισμούς με άνω των 150.000 ι.π., να αποδεικνύουν ότι η επεξεργασία των αποβλήτων με περισσότερο προηγμένες τεχνολογικές μεθόδους δεν αποφέρει κανένα όφελος για το περιβάλλον (άρθρο 8 παράγραφος 5). Η Επιτροπή οφείλει να εξετάζει τις εν λόγω μελέτες και να λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα μετά από την υποβολή του έργου στην κρίση της επιτροπής που προβλέπεται βάσει του άρθρου 18 και, εάν κριθεί αναγκαίο, του Συμβουλίου.

Το 1999, η Πορτογαλία κατέθεσε αίτηση παρέκκλισης για τον οικισμό της ακτής του Estoril (720.000 ι.π.) κοντά στη Λισσαβόνα. Η παρέκκλιση εγκρίθηκε από την Επιτροπή τον Οκτώβριο [17] και προβλέπει εκ νέου αξιολόγηση το 2006.

[17] ΕΕ L 269, της 10.10.2001, σ. 14

Το Ηνωμένο Βασίλειο είχε προβεί επίσης σε προσδιορισμό λιγότερο ευαίσθητων περιοχών, αλλά τελικά, το 2002, απέσυρε τις αιτήσεις παρέκκλισης που είχε υποβάλει σύμφωνα με το άρθρο 6, παράγραφος 2.

Η Ισπανία δεν έχει υποβάλει αίτηση παρέκκλισης.

Ως γενικό συμπέρασμα, η Επιτροπή εκτιμά ότι, εκτός από τον οικισμό της ακτής του Estoril, όλοι οι οικισμοί της ΕΕ με άνω των 15.000 ι.π. πρέπει να διαθέτουν δευτεροβάθμια τουλάχιστον επεξεργασία στις 31 Δεκεμβρίου 2000, συμπεριλαμβανομένων εκείνων των οποίων τα λύματα απορρίπτονται σε ύδατα που έχουν χαρακτηρισθεί ως λιγότερο ευαίσθητα.

8. Επεξεργασία λυμάτων στις πόλεις της ΕΕ την 1η Ιανουαρίου 2002

Εκτός από την αξιολόγηση της κατάστασης όσον αφορά στη συμμόρφωση των κρατών μελών στις 31 Δεκεμβρίου 1998, η Επιτροπή κατέγραψε στη δεύτερή της έκθεση τον βαθμό επεξεργασίας των αστικών λυμάτων που διέθεταν όλες οι μεγάλες ευρωπαϊκές πόλεις με ισοδύναμο πληθυσμό άνω των 150.000 με στόχο την ενημέρωση και την επίτευξη διαφάνειας. Τον Ιανουάριο 2002 η Επιτροπή προσέφερε στα κράτη μέλη τη δυνατότητα ενημέρωσης των πληροφοριών τους για τις μεγάλες πόλεις, προκειμένου να παρουσιάσουν τις βελτιώσεις που σημειώθηκαν από το 1998 έως το 2001. Οι συνημμένοι χάρτες δείχνουν τη βελτιωμένη κατάσταση. Ορισμένα κράτη μέλη δεν ανταποκρίθηκαν στο αίτημα της Επιτροπής. Στις περιπτώσεις αυτές, η Επιτροπή χρησιμοποίησε ενημερωμένες πληροφορίες που έλαβε στο πλαίσιο προηγούμενων αιτήσεων διαβίβασης πληροφοριών, οι οποίες αναφέρθηκαν ανωτέρω. Στις περιπτώσεις όπου τα κράτη μέλη δεν υπέβαλαν εκθέσεις για μεγάλες πόλεις μετά το 1998, η Επιτροπή υπέθεσε ότι η κατάσταση έχει παραμείνει η ίδια. Όλα τα μεγάλα αστικά κέντρα χαρακτηρίζονται από έναν ενιαίο βαθμό επεξεργασίας, ακόμη και αν αποτελούνται από πολλούς οικισμούς σύμφωνα με τον ορισμό της οδηγίας. Η Αυστρία συμπεριέλαβε στις εκθέσεις για τις μεγάλες πόλεις ορισμένους οικισμούς οι οποίοι δεν εμπίπτουν στον ορισμό των μεγάλων αστικών κέντρων, αλλά αποτελούν πηγή με ι.π. άνω των 150.000 λόγω ενός συνδυασμού αστικών και βιομηχανικών λυμάτων. Επίσης, η Ιταλία και η Πορτογαλία φαίνεται πως εν μέρει συμπεριέλαβαν οικισμούς στις εκθέσεις τους για τις μεγάλες πόλεις. Ο όρος πόλη, ως εκ τούτου, αντιπροσωπεύει, στην παρούσα έκθεση, μεγάλα αστικά κέντρα και κάποιους οικισμούς σύμφωνα με τον ορισμό της οδηγίας.

Οι πόλεις αξιολογήθηκαν ως προς τον βαθμό επεξεργασίας που είχαν εγκαταστήσει και την ευαισθησία της υδάτινης μάζας υποδοχής. Οι πόλεις που πραγματοποιούν απορρίψεις σε ευαίσθητες περιοχές, ως εκ τούτου, θα έπρεπε να έχουν εξοπλισθεί με αυστηρότερη επεξεργασία (αφαίρεση αζώτου ή/και φωσφόρου ή/και άλλη επεξεργασία όπως μικροβιακή επεξεργασία) μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1998. Οι πόλεις που πραγματοποιούν απορρίψεις σε «περιοχές κανονικής ευαισθησίας» θα έπρεπε να έχουν εξοπλισθεί με δευτεροβάθμια τουλάχιστον επεξεργασία μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2000. Ωστόσο, ορισμένες πόλεις οι οποίες αξιολογήθηκαν στο πλαίσιο των «περιοχών κανονικής ευαισθησίας» απορρίπτουν τα λύματά τους σε δυνητικά ευαίσθητες περιοχές ή στις λεκάνες υδροσυλλογής τους και, ως εκ τούτου, θα πρέπει - σύμφωνα με την Επιτροπή - να αποκτήσουν αυστηρότερη επεξεργασία. Αυτό ισχύει επίσης για πόλεις όπως το Παρίσι, το Λονδίνο, η Μαδρίτη, η Βαρκελώνη, το Μιλάνο και άλλες.

Την 1η Ιανουαρίου 2002, η κατάσταση που επικρατούσε για 556 πόλεις με ισοδύναμο πληθυσμό άνω των 150.000 είχε ως εξής:

Στις «περιοχές κανονικής ευαισθησίας»:

309 πόλεις απέρριπταν τα λύματά τους σε «περιοχές κανονικής ευαισθησίας» εκ των οποίων

* 232 διαθέτουν δευτεροβάθμια τουλάχιστον επεξεργασία,

* 67 πόλεις δεν διαθέτουν ακόμη δευτεροβάθμια επεξεργασία.

* 21 από αυτές τις πόλεις δεν διαθέτουν κανένα είδος επεξεργασίας λυμάτων, π.χ.:

- Ιταλία: Μιλάνο, Foce Sarno, Imperia Foce Imperia, Medio Sarno, Misterbianco

- Ιρλανδία: Cork

- Πορτογαλία: Cova da Beira, Vila Nova da Gaia

- Ισπανία: La Coruρa, Βαρκελώνη, Cadiz, Donostia-San-Sebastian, Ferrol, Gijon, Suances, Tui

- Ηνωμένο Βασίλειο: Brighton, Hastings, Kilmarnock/Irvine, Levenmouth, Torbay.

* Η Επιτροπή δεν έλαβε επαρκείς πληροφορίες για 10 πόλεις.

Στις ευαίσθητες περιοχές:

247 πόλεις απορρίπτουν τα λύματά τους σε ευαίσθητες περιοχές εκ των οποίων

* 155 ήταν εξοπλισμένες με πλήρη αυστηρότερη επεξεργασία

* 91 πόλεις δεν διαθέτουν ακόμη την απαιτούμενη αυστηρότερη επεξεργασία για ολόκληρη την πόλη

* Τέσσερις από τις πόλεις αυτές δεν διέθεταν κανενός είδους επεξεργασία λυμάτων:

- Βέλγιο: Pepinster

- Πορτογαλία: Barreiro

- Ισπανία: Alginet

- Ιρλανδία: Waterford

* Για μία πόλη δεν δόθηκαν επαρκείς πληροφορίες

Σε σύγκριση με το 1998 (βλέπε δεύτερη έκθεση της Επιτροπής), η κατάσταση της επεξεργασίας λυμάτων στις μεγάλες πόλεις της ΕΕ είχε βελτιωθεί σημαντικά μέχρι το 2002. Ο αριθμός των πόλεων που διέθεταν πλήρη αυστηρότερη επεξεργασία αυξήθηκε από 78 σε 205 [18]. Ο αριθμός των πόλεων χωρίς κανενός είδους επεξεργασία λυμάτων μειώθηκε από 37 σε 26, και ο αριθμός των πόλεων για τις οποίες δόθηκαν ανεπαρκείς πληροφορίες μειώθηκε από 134 σε 11.

[18] Η εξαιρετική βελτίωση εξηγείται εν μέρει από το γεγονός ότι το 1998 για πολλές γερμανικές πόλεις δεν δόθηκαν πληροφορίες.

Σύμφωνα με την Επιτροπή, συνολικά, 387 από τις 556 μεγάλες πόλεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση διέθεταν επαρκή επεξεργασία λυμάτων στις αρχές του 2002 (77 πόλεις βρίσκονται σε δυνητικά ευαίσθητες περιοχές και θα έπρεπε, ως εκ τούτου, να διαθέτουν αυστηρότερη από τη δευτεροβάθμια επεξεργασία.)

9. βιομηχανικά λυματα που απορρίπτονται απευθείας σε ύδατα υποδοχής (άρθρο 13)

Σύμφωνα με το άρθρο 13 της οδηγίας, τα κράτη μέλη έπρεπε να διασφαλίσουν ότι μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2000 τα βιοαποικοδομήσιμα βιομηχανικά λύματα εγκαταστάσεων που ανήκουν στους τομείς της μεταποίησης γεωργικών τροφίμων (που αναγράφονται στο προσάρτημα ΙΙΙ) και δεν διέρχονται από σταθμούς επεξεργασίας λυμάτων πριν από την απόρριψη σε ύδατα υποδοχής θα είχαν συμμορφωθεί με τις προϋποθέσεις που καθορίζονταν από την αρμόδια αρχή ή το κατάλληλο όργανο. Η διάταξη επηρεάζει μόνο τις απορρίψεις από σταθμούς με ισοδύναμο πληθυσμό ίσο ή ανώτερο των 4.000.

Ο πίνακας που ακολουθεί δείχνει το ποσοστό των εγκαταστάσεων που ανήκουν στους συγκεκριμένους βιομηχανικούς τομείς και είχαν συμμορφωθεί προς την οδηγία έως τις 31 Δεκεμβρίου 2000.

Πίνακας -: Ποσοστό βιομηχανικών λυμάτων που επηρεάζονται από το άρθρο 13 και τηρούν τις προϋποθέσεις του

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Στο τέλος του 2000, 2.576 εγκαταστάσεις με συνολικό φορτίο 59 εκατομμύρια ι.π. περίπου επηρεάζονταν από το άρθρο [19]. Περίπου το 91 % του φορτίου ήταν σύμφωνο με τις διατάξεις της οδηγίας.

[19] Τα στοιχεία δεν συμπεριλαμβάνουν τη Γαλλία, καθώς η Γαλλία δεν παρείχε καμία πληροφορία για το φορτίο των βιομηχανικών τομέων που επηρεάζονται.

Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, στη Δανία, την Ελλάδα, τη Γαλλία, την Ιταλία, τις Κάτω Χώρες, την Αυστρία, τη Φινλανδία και τη Σουηδία, όλοι οι βιομηχανικοί κλάδοι που εμπίπτουν στο άρθρο 13 είχαν συμμορφωθεί προς τις καθορισμένες διατάξεις μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2000. Το Λουξεμβούργο δεν επηρεαζόταν από τις βιομηχανίες που εμπίπτουν στο άρθρο 13.

Στο Βέλγιο, τη Γερμανία, την Ισπανία, την Ιρλανδία, την Πορτογαλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, ορισμένοι βιομηχανικοί τομείς δεν είχαν ακόμη συμμορφωθεί με το άρθρο 13 στις 31 Δεκεμβρίου 2000. Η Γερμανία, η Ιρλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο ανακοίνωσαν ότι οι μη συμμορφούμενοι τομείς τους θα επιτύγχαναν συμμόρφωση μέχρι το 2001, το 2002 και το 2003 το αργότερο αντιστοίχως. Η Ισπανία και η Πορτογαλία προβλέπουν πλήρη συμμόρφωση όλων των βιομηχανικών κλάδων το αργότερο μέχρι το 2005.

10. προορισμός της λυματολάσπης από τους σταθμούς επεξεργασίας λυμάτων

Οι πληροφορίες που αναφέρονται κατωτέρω σχετικά με τη δημιουργία και τη διάθεση λυματολάσπης βασίζονται εν μέρει στις εκθέσεις των κρατών μελών για την κατάσταση που επικρατεί σε αυτά σύμφωνα με το άρθρο 16, και εν μέρει στα προγράμματα εφαρμογής σύμφωνα με το άρθρο 17 της οδηγίας.

* Η συνολική ποσότητα της λυματολάσπης που παράγεται σε εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων αυξήθηκε από 5,5 εκατομμύρια τόνους ξηρής ύλης το 1992 (βλέπε την πρώτη έκθεση της Επιτροπής, ο αριθμός δεν περιλαμβάνει την Ιταλία και τη Σουηδία) σε 7 εκατομμύρια τόνους το 2000.

* Από το 1992, η ποσότητα λυματολάσπης που επαναχρησιμοποιείται στη γεωργία και την αρχιτεκτονική τοπίου (συμπεριλαμβανομένης της κάλυψης χωματερών) αντιστοιχούσε στο 50 % περίπου της συνολικής παραγόμενης λυματολάσπης (45 % κατά την περίοδο 1999-2001).

* Η ποσότητα της λυματολάσπης που απορρίπτεται σε χωματερές έχει μειωθεί ελαφρά.

* Η αποτέφρωση της λυματολάσπης σχεδόν διπλασιάστηκε από το 1992 έως το 2000.

* Τα κράτη μέλη θα έπρεπε να έχουν σταματήσει σταδιακά τη διάθεση λυματολάσπης σε επιφανειακά ύδατα μέχρι το τέλος του 1998. Ωστόσο, η Ισπανία και η Ιρλανδία εξακολουθούσαν να απορρίπτουν σημαντικές ποσότητες λυματολάσπης στη θάλασσα τα τελευταία χρόνια. Σύμφωνα με τις πληροφορίες του 2003, η Ιρλανδία σταμάτησε την εν λόγω πρακτική το 1999. Η κατάσταση στην Ισπανία είναι ασαφής, αλλά φαίνεται ότι η λυματολάσπη εξακολουθεί να διατίθεται στη θάλασσα.

Καθώς τα στοιχεία που παρείχαν τα κράτη μέλη δεν ήταν πλήρη και δεν υπήρχαν πληροφορίες για το 20 % της λυματολάσπης, τα στοιχεία δεν προσφέρουν τη δυνατότητα οποιασδήποτε ανάλυσης τάσεων για την επαναχρησιμοποίηση, τη διάθεση ή την αποτέφρωση της λυματολάσπης.

Σχήμα -: Διάθεση λυματολάσπης από το 1992 - 2000 στα κράτη μέλη (τα στοιχεία δεν περιλαμβάνουν τη Σουηδία και την Ιταλία από το 1992 έως το 1998, και την Ιταλία από το 2000)

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Πίνακας -: Διάθεση και επαναχρησιμοποίηση λυματολάσπης στα κράτη μέλη της ΕΕ μεταξύ 1999-2001*

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

* Τα κράτη μέλη δεν παρείχαν στοιχεία για ένα και το αυτό έτος, αλλά για ένα ή περισσότερα έτη μεταξύ του 1999 και του 2001. Η Ιταλία δεν παρείχε καμία πληροφορία.

** Ως πηγή στοιχείων χρησιμοποιήθηκαν τα προγράμματα εφαρμογής σύμφωνα με το άρθρο 17.

11. Η κατάσταση σε κάθε κράτος μέλος

11.1. Βέλγιο

Στο Βέλγιο, η εφαρμογή της οδηγίας είναι αρμοδιότητα των τριών περιφερειών: της Φλάνδρας, της Βαλονίας και των Βρυξελλών. Κάθε περιφέρεια απέστειλε τα στοιχεία της ξεχωριστά, ωστόσο, η κατωτέρω έκθεση αντιπροσωπεύει την εικόνα ολόκληρου του Βελγίου.

11.1.1. Προσδιορισμός ευαίσθητων περιοχών

Το 1992 και το 1995, η Φλάνδρα χαρακτήρισε ως ευαίσθητα όλα ανεξαιρέτως τα ύδατά της, συμπεριλαμβανομένων των παράκτιων υδάτων της. Το 1994, η περιφέρεια των Βρυξελλών χαρακτήρισε ως ευαίσθητο τον ποταμό Senne. Το 1995, η Βαλονία χαρακτήρισε ορισμένα τμήματα των ποταμών της ως ευαίσθητα. Αργότερα, τον Φεβρουάριο 2001, η Βαλονία χαρακτήρισε ως ευαίσθητο ολόκληρο το έδαφός της. Ως εκ τούτου, από το 2001, ολόκληρο το Βέλγιο έχει χαρακτηρισθεί ευαίσθητη περιοχή.

11.1.2. Επεξεργασία λυμάτων σε οικισμούς που πραγματοποιούν απορρίψεις σε ευαίσθητες περιοχές

11.1.2.1. Βαθμός επεξεργασίας

Τον Ιανουάριο του 2002 το Βέλγιο είχε 186 οικισμούς με ονομαστικό φορτίο άνω των 10.000 ι.π. 112 εξ αυτών βρίσκονταν στη Φλάνδρα [20], δύο στις Βρυξέλλες και 72 στη Βαλονία.

[20] Ο ισοδύναμος πληθυσμός πέντε φλαμανδικών οικισμών (Heusden, Poperinge, Olsene, Knokke, Ledegem) οι οποίοι δηλώθηκαν το 1998 μειώθηκε κάτω από τα 10.000 ι.π. λόγω της μείωσης των βιομηχανικών δραστηριοτήτων, της σύνδεσης τμημάτων των οικισμών με άλλους οικισμούς, καθώς και της βελτιστοποίησης των διαθέσιμων στοιχείων για τους κατοίκους. Ως εκ τούτου, δεν ελήφθησαν υπόψη. Επίσης, τα ονόματα εννέα φλαμανδικών οικισμών άλλαξαν, γεγονός που πρέπει να ληφθεί υπόψη για τη σύγκριση παλαιότερων και σημερινών στοιχείων.

Από τους 186 οικισμούς με ι.π. άνω των 10.000, 114 διέθεταν αυστηρότερη επεξεργασία, αλλά μόνο 93 εξ αυτών αφαιρούσαν και τον φώσφορο και το άζωτο. 51 οικισμοί είτε δεν επεξεργάζονταν τα λύματά τους καθόλου είτε η επεξεργασία στην οποία τα υπέβαλαν ήταν ιδιαίτερα ανεπαρκής, όπως οι Βρυξέλλες (1,1 εκατομμύρια ι.π.), το Mouscron, το Namur, η Λιέγη και το Grimbergen.

Σε 25 τουλάχιστον οικισμούς με αυστηρότερη επεξεργασία, η μέγιστη ικανότητα επεξεργασίας οργανικού φορτίου των σταθμών επεξεργασίας ήταν πολύ μικρή και ανεπαρκής για την επεξεργασία των λυμάτων των εν λόγω οικισμών [21]. Αυτοί οι οικισμοί πρέπει, σύμφωνα με την Επιτροπή, να αναβαθμίσουν την ικανότητά τους.

[21] Antwerpen-Zuid, Beerse, Beersel, Brasschaat, Duffel, Edegem, Γάνδη, Hamme, Hove, Kalmthout, Koersel, Lanaken, Lede, Leuven, Mechelen - Noord, Mol, Morkhoven, Overpelt, Pulderbos, Schilde, Sint-Truiden, Tessenderlo, Turnhout, Zelzate και Zwalm. Σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες από την 1η Σεπτεμβρίου 2003, η Φλάνδρα δήλωσε ότι η έκθεση της Επιτροπής έλαβε υπόψη τη δηλωθείσα μέγιστη ικανότητα επεξεργασίας οργανικού φορτίου των εγκαταστάσεων επεξεργασίας, αλλά δεν έλαβε υπόψη την υδραυλική ικανότητα επεξεργασίας, σύμφωνα με την οποία τα στοιχεία που προέκυψαν από την παρακολούθηση είναι σύμφωνα με την οδηγία. Οι αρχές της Φλάνδρας επιβεβαίωσαν επίσης ότι αναβαθμίζονται οι εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων των προαναφερθέντων 24 οικισμών.

Συνολικά, 72 οικισμοί με ι.π. άνω των 10.000 συμμορφώνονταν με τις διατάξεις της οδηγίας, 114 οικισμοί, οι οποίοι αντιπροσώπευαν το 71,3 % του συνολικού επηρεαζόμενου φορτίου δεν συμμορφωνόταν, είτε λόγω απουσίας εγκαταστάσεων επεξεργασίας είτε λόγω ανεπαρκούς ικανότητας επεξεργασίας.

Πίνακας -: Βαθμός επεξεργασίας οικισμών που πραγματοποιούν απορρίψεις σε ευαίσθητες περιοχές

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

* Συμπεριλαμβανομένων των περιπτώσεων ελλιπούς αυστηρότερης επεξεργασίας και ανεπαρκούς ικανότητας επεξεργασίας σταθμών, λαμβάνοντας υπόψη πιθανές αλληλεπικαλύψεις και των δύο ελλείψεων, όπως στους οικισμούς Antwerpen-Zuid, Brasschaat, Leuven και Mechelen-Nord.

11.1.2.2. Επιδόσεις επεξεργασίας (αποτελέσματα παρακολούθησης) σε ευαίσθητες περιοχές

Στο Βέλγιο, οι επιδόσεις επεξεργασίας αξιολογήθηκαν σε 153 οικισμούς με ι.π. άνω των 10.000 που πραγματοποιούν απορρίψεις σε ευαίσθητες περιοχές (113 φλαμανδικοί οικισμοί, οι δύο οικισμοί των Βρυξελλών και 38 οικισμοί της Βαλονίας προσδιορίστηκαν πριν από το 1999. Η αξιολόγηση δεν περιλαμβάνει τους 38 οικισμούς των ευαίσθητων περιοχών της Βαλονίας, οι οποίοι προσδιορίστηκαν μετά την αίτηση διαβίβασης πληροφοριών της Επιτροπής το 2001).

Μολονότι 96 από τους 153 προαναφερθέντες οικισμούς διέθεταν αυστηρότερη επεξεργασία, μόνο οι 44 εξ αυτών είχαν συμμορφωθεί ως προς τις επιδόσεις επεξεργασίας. 109 οικισμοί, στους οποίους αντιστοιχεί το 78 % του συνολικού ονομαστικού φορτίου των εν λόγω οικισμών, απέρριπταν τα λύματά τους χωρίς καμία ή με ανεπαρκή επεξεργασία.

Πίνακας -: Επιδόσεις επεξεργασίας σε οικισμούς που πραγματοποιούν απορρίψεις σε ευαίσθητες περιοχές

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

11.1.3. Δίκτυα αποχέτευσης

Στο Βέλγιο, όλοι οι οικισμοί με ι.π. άνω των 10.000 θα έπρεπε ήδη να διαθέτουν συμμορφούμενα δίκτυα αποχέτευσης. Ωστόσο, στις αρχές του 2002 τα δίκτυα αποχέτευσης 138 βελγικών οικισμών δεν είχαν συμμορφωθεί με το άρθρο 3 της οδηγίας, μεταξύ των οποίων ήταν μεγάλοι οικισμοί όπως οι Βρυξέλλες και η Λιέγη.

Πίνακας 11-3: Δίκτυα αποχέτευσης σε οικισμούς που πραγματοποιούν απορρίψεις σε ευαίσθητες περιοχές

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

11.1.4. Επεξεργασία σε πόλεις με ι.π. > 150.000

Καθώς όλο το Βέλγιο έχει χαρακτηρισθεί ευαίσθητη περιοχή, όλες οι πόλεις θα πρέπει να διαθέτουν δευτεροβάθμια επεξεργασία σε συνδυασμό με τριτοβάθμια επεξεργασία.

* Στις αρχές του 2002 μόνο δύο πόλεις διέθεταν αυστηρότερη επεξεργασία (δευτεροβάθμια επεξεργασία και αφαίρεση αζώτου και φωσφόρου): Oostende και Mons.

* Η Γάνδη διέθετε τριτοβάθμια επεξεργασία για ορισμένα τμήμα του πληθυσμού της.

* Πέντε πόλεις διέθεταν δευτεροβάθμια επεξεργασία: Aiseau-Presles, Αμβέρσα, Brugge και Deurne και Wavre (165.000 ι.π.).

* Τέσσερις πόλεις δεν διέθεταν κανενός είδους επεξεργασία για μεγάλα τμήματα του πληθυσμού τους: οι Βρυξέλλες (1,1 εκατομμύρια ι.π.), Charleroi (380.000 ι.π.), Λιέγη (737.500 ι.π.) και Pepinster [22](170.000 ι.π.).

[22] Σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες από την περιφέρεια της Βαλονίας της 1ης Σεπτεμβρίου 2003, το Pepinster διέθετε αυστηρότερη επεξεργασία από τον Αύγουστο του 2002.

Από το 2000, υπήρχαν εγκαταστάσεις δευτεροβάθμιας επεξεργασίας για το ένα τρίτο περίπου των λυμάτων των Βρυξελλών στο σταθμό επεξεργασίας στα νότια των Βρυξελλών. Ο δεύτερος σταθμός, στα βόρεια των Βρυξελλών, σχεδιάζεται να τεθεί σε λειτουργία το 2006, παρέχοντας δευτεροβάθμια επεξεργασία σε συνδυασμό με αφαίρεση αζώτου και φωσφόρου. Για την μη ικανοποιητική κατάσταση της επεξεργασίας των λυμάτων στις Βρυξέλλες βρίσκεται σε εξέλιξη διαδικασία επί παραβάσει ενώπιον του δικαστηρίου. Η περίπτωση, ωστόσο δεν καλύπτει μόνο τις Βρυξέλλες αλλά και τις ελλείψεις άλλων περιφερειών του Βελγίου.

11.1.5. Βιομηχανικά λύματα (άρθρο 13)

Το Βέλγιο δήλωσε 99 βιομηχανικές εγκαταστάσεις οι οποίες εμπίπτουν στο άρθρο 13 με συνολικό οργανικό φορτίο 3.463.700 ι.π.. Εικοσιτέσσερις εξ αυτών βρίσκονταν στην περιφέρεια της Βαλονίας και είχαν συμμορφωθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2000. Οι υπόλοιπες εγκαταστάσεις βρίσκονταν στην περιφέρεια της Φλάνδρας. Οι αρχές της Φλάνδρας ενημέρωσαν ότι, σε ό,τι αφορά τις άδειες, όλες οι αναφερόμενες εγκαταστάσεις θα συμμορφώνονταν εγκαίρως. Ωστόσο, ορισμένες εξ αυτών, οι οποίες αντιπροσώπευαν το 13 % του σχετικού βιομηχανικού φορτίου, δεν συμμορφώθηκαν με τις απαιτήσεις παρακολούθησης και τιμωρήθηκαν με πρόστιμο.

Πίνακας 11-4: Βιομηχανικά λύματα σε σχέση με το άρθρο 13 της οδηγίας

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

11.1.6. Λυματολάσπη

Για τις ποσότητες της παραγόμενης λυματολάσπης και της διάθεσής της παρασχέθηκαν πληροφορίες για τη Φλάνδρα και τη Βαλονία. Πλήρεις πληροφορίες και για τις δύο περιφέρειες υπήρχαν από το 1999.

Στη Φλάνδρα, η ποσότητα της παραγόμενης λυματολάσπης ήταν 73.490 τόνοι ξηρής ύλης (ΞΥ). Το 7 % αυτής επαναχρησιμοποιήθηκε στη γεωργία, το 33 % διατέθηκε σε χωματερές, το 34 % αποτεφρώθηκε και το 26 % επαναχρησιμοποιήθηκε ή διατέθηκε με άλλους τρόπους.

Στη Βαλονία, παρήχθησαν 17.968 τόνοι ξηρής ύλης λυματολάσπης. Το 53 % επαναχρησιμοποιήθηκε στη γεωργία, το 45 % απορρίφθηκε σε χωματερές και το 2 % αποτεφρώθηκε. Στη Βαλονία, η λυματολάσπη συνήθως προορίζεται για επαναχρησιμοποίηση στη γεωργία, σε μικρότερο βαθμό για απόρριψη σε χωματερές και καθόλου για αποτέφρωση.

Πίνακες 11-5: Επαναχρησιμοποίηση και διάθεση λάσπης που παράγεται σε σταθμούς επεξεργασίας λυμάτων

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

11.2. Δανία

11.2.1. Προσδιορισμός ευαίσθητων περιοχών

Το 1999, η Δανία αποφάσισε, βάσει του άρθρου 5 παράγραφος 8 της οδηγίας, να εφαρμόσει αυστηρότερη επεξεργασία σε ολόκληρη την επικράτειά της. Συνεπώς, δεν απαιτείται να προβεί στον προσδιορισμό ευαίσθητων περιοχών για τους σκοπούς της οδηγίας. Η Δανία εφαρμόζει την επιλογή αυτή για τον φώσφορο και το άζωτο.

11.2.2. Οικισμοί με ι.π. άνω των 10.000

11.2.2.1. Βαθμός επεξεργασίας

Το 1998, οι αρχές τις Δανίας δήλωσαν 125 οικισμούς εκ των οποίων οι 123 είχαν ήδη συμμορφωθεί με την οδηγία.

Σύμφωνα με τις ενημερωμένες πληροφορίες, η Δανία είχε 127 οικισμούς με ισοδύναμο πληθυσμό άνω των 10.000 [23]. Όλοι οι οικισμοί διέθεταν αυστηρότερη επεξεργασία (αφαίρεση φωσφόρου και αζώτου) κατά την ημερομηνία αυτή. Ωστόσο, σε ορισμένους οικισμούς η μέγιστη ικανότητα επεξεργασίας οργανικού φορτίου των σταθμών επεξεργασίας ήταν πολύ μικρή και ανεπαρκής για την επεξεργασία των λυμάτων που δημιουργούνται στους εν λόγω οικισμούς. Σε πέντε τουλάχιστον οικισμούς (Attrup, Sindal, Tεrnby, Thisted και Tysinge) η μέγιστη ικανότητα επεξεργασίας οργανικού φορτίου των σταθμών ήταν μικρότερη από το 80 % του συνολικού ονομαστικού φορτίου των οικισμών. Καθώς όλοι οι εν λόγω σταθμοί είχαν επιτύχει τα απαιτούμενα επίπεδα εκπομπής το 1999, η Δανία θεωρούσε ότι δεν είναι απαραίτητη η αναβάθμιση της ικανότητάς τους. Κατά την άποψη της Επιτροπής, υπό τις δεδομένες συνθήκες, είτε οι σταθμοί επεξεργασίας ήταν υπερφορτωμένοι είτε τα λύματα δεν συλλέγονταν πλήρως από τα δίκτυα αποχέτευσης. Και οι δύο ελλείψεις θα απαιτούσαν τελικά την αναβάθμιση της ικανότητας των σταθμών αυτών. Τελικά, τον Σεπτέμβριο 2003, η Δανία ενημέρωσε την Επιτροπή ότι το ονομαστικό φορτίο που είχε δηλωθεί για τους συγκεκριμένους οικισμούς ήταν λανθασμένο και ότι όλοι οι σταθμοί βρίσκονταν, ως εκ τούτου, σε συμμόρφωση.

[23] Σύμφωνα με τις πληροφορίες της Δανίας, το συνολικό ονομαστικό φορτίο των οικισμών μπορεί να διαφέρει από έτος σε έτος και η οδηγία απαιτεί τη συμμόρφωση των οικισμών σε ευαίσθητες περιοχές με ι.π. άνω των 10.000. Ως εκ τούτου, μόνο οι οικισμοί με ονομαστικό φορτίο άνω των 10.000 δηλώθηκαν στην Επιτροπή, γεγονός που εξηγεί τον διαφορετικό αριθμό των οικισμών.

Πίνακας 11-6: Βαθμός επεξεργασίας οικισμών με ι.π. > 10.000

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

11.2.2.2. Επιδόσεις επεξεργασίας (αποτελέσματα παρακολούθησης)

Το 1999, 126 από τους 127 οικισμούς με ισοδύναμο πληθυσμό άνω των 10.000 διέθεταν εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων, οι επιδόσεις των οποίων βρίσκονταν σε συμμόρφωση με την οδηγία. Μόνο το Kalundborg δεν είχε συμμορφωθεί, καθώς δεν είχε επιτύχει τα επίπεδα για τις COD λόγω του βιομηχανικού φορτίου μιας ιατρικής βιομηχανίας. Οι αρχές της Δανίας ανέφεραν ότι το πρόβλημα αυτό επιλύθηκε το 2002 με την εγκατάσταση προηγμένης επεξεργασίας όζοντος για τα βιομηχανικά λύματα.

Πίνακας 11-7: Επιδόσεις επεξεργασίας οικισμών με ι.π. > 10.000

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

11.2.3. Δίκτυα αποχέτευσης

Το 2002, σύμφωνα με τις πληροφορίες που απέστειλαν οι αρχές της Δανίας, όλοι οι οικισμοί με ονομαστικό φορτίο άνω των 10.000 ι.π. διέθεταν δίκτυο αποχέτευσης λυμάτων συμμορφούμενο με την οδηγία.

Πίνακας -8: Δίκτυα αποχέτευσης σε οικισμούς με ι.π. > 10.000

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

11.2.4. Επεξεργασία σε πόλεις με ι.π. > 150.000

Πέντε πόλεις της Δανίας είχαν ισοδύναμο πληθυσμό άνω των 150.000: Aalborg, Arhus, Fredericia, Κοπεγχάγη και Odense. Το 1998, αυτές οι πέντε πόλεις διέθεταν ήδη πλήρη αυστηρότερη επεξεργασία, δηλαδή δευτεροβάθμια επεξεργασία σε συνδυασμό με αφαίρεση αζώτου και φωσφόρου.

11.2.5. Βιομηχανικά λύματα (άρθρο 13)

Στη Δανία μόνο η μεταποιητική βιομηχανία ιχθύων πραγματοποιεί απορρίψεις απευθείας σε υδάτινες μάζες υποδοχής υπό την έννοια του άρθρου 13 της οδηγίας. Οι τρεις σχετικές εγκαταστάσεις, με συνολικό οργανικό φορτίο 38.358 ι.π., βρίσκονταν ήδη σε πλήρη συμμόρφωση με την οδηγία πριν από τις 31 Δεκεμβρίου 2000.

Πίνακας -9: Βιομηχανικά λύματα σε σχέση με το άρθρο 13 της οδηγίας

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

11.2.6. Λυματολάσπη

Το 1999, η ποσότητα της παραγόμενης λυματολάσπης στη Δανία ήταν 155.621 τόνοι ξηρής ύλης (ΞΥ). Το 54 % της λυματολάσπης επαναχρησιμοποιήθηκε στη γεωργία, το 23 % απορρίφθηκε σε χωματερές, το 6 % αποτεφρώθηκε και το 16 % επαναχρησιμοποιήθηκε ή διατέθηκε με άλλο τρόπο.

Πίνακας -10: Επαναχρησιμοποίηση και διάθεση λυματολάσπης που παράγεται σε σταθμούς επεξεργασίας λυμάτων

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

11.3. Γερμανία

11.3.1. Προσδιορισμός ευαίσθητων περιοχών

Μέχρι το τέλος του 2000, η Γερμανία είχε προσδιορίσει το σύνολο της λεκάνης υδροσυλλογής της Βόρειας Θάλασσας και της Βαλτικής ως ευαίσθητη περιοχή. Επίσης, η Βαυαρία και το Baden-Wόrttemberg προσδιόρισαν ως ευαίσθητες περιοχές τη λίμνη Κωνσταντίας, ορισμένες λίμνες της Βαυαρίας και του Άνω Δούναβη, συμπεριλαμβανομένων των λεκανών υδροσυλλογής τους. Ως εκ τούτου, στη Γερμανία μόνο το χαμηλότερο τμήμα του Δούναβη δεν έχει χαρακτηρισθεί ευαίσθητη περιοχή.

11.3.2. Επεξεργασία λυμάτων σε οικισμούς που πραγματοποιούν απορρίψεις σε ευαίσθητες περιοχές

Το 2001, η Γερμανία αποφάσισε να εφαρμόσει το άρθρο 5 παράγραφος 4 της οδηγίας. Συνεπώς, δεν απαιτείται κάθε σταθμός επεξεργασίας λυμάτων με ι.π. άνω των 10.000 να εφαρμόζει προηγμένη επεξεργασία. Ωστόσο, οι αρχές της Γερμανίας πρέπει να αποδείξουν ότι το ελάχιστο ποσοστό μείωσης του συνολικού φορτίου που εισρέει στο σύνολο των σταθμών επεξεργασίας λυμάτων, που καταλήγουν σε ευαίσθητες περιοχές ή στις λεκάνες υδροσυλλογής τους, είναι τουλάχιστον 75 % για τον ολικό φώσφορό και τουλάχιστον 75 % για το ολικό άζωτο.

11.3.2.1. Βαθμός επεξεργασίας

Σε ό,τι αφορά την κατάσταση της επεξεργασίας λυμάτων στις αρχές του Ιανουαρίου του 2002, η Γερμανία παρείχε πληροφορίες για 1.748 οικισμούς [24] με ι.π. άνω των 10.000 που πραγματοποιούν απορρίψεις σε ευαίσθητες περιοχές. Το συνολικό ονομαστικό φορτίο των εν λόγω σταθμών επεξεργασίας ήταν 118.825.715 [25] ι.π.

[24] Η Γερμανία όρισε τη λεκάνη υδροσυλλογής ενός σταθμού επεξεργασίας αστικών λυμάτων ως οικισμό. Ως εκ τούτου, γενικά, ένας οικισμός εξυπηρετείται από ένα σταθμό επεξεργασίας. Μόνο στο Sachsen πολλές κοινότητες εξυπηρετούνται από ένα και μόνο σταθμό επεξεργασίας, καθώς θεωρούνται μεμονωμένοι οικισμοί και όχι ένας ενιαίος οικισμός. Η τελευταία περίπτωση δεν συμφωνεί με την ερμηνεία του όρου οικισμός που δίδει η Επιτροπή.

[25] Η Γερμανία όρισε το ονομαστικό φορτίο ενός οικισμού μέσω της μέγιστης ικανότητας επεξεργασίας οργανικού φορτίου του εν λόγω σταθμού επεξεργασίας. Ωστόσο, στο πλαίσιο της παρακολούθησης των στοιχείων/επαλήθευσης της συμμόρφωσης με το άρθρο 5 παράγραφος 4, η Γερμανία υπέθεσε ότι όλοι οι σταθμοί επεξεργασίας είχαν σχεδιαστεί με επαρκή μέγιστη ικανότητα και υπολόγισε το ονομαστικό φορτίο στο 80% της μέγιστης ικανότητας. Ως εκ τούτου, τα στοιχεία αυτά δεν δείχνουν το πραγματικό μέγεθος των οικισμών και χρησιμοποιούν την ικανότητα επεξεργασίας των σταθμών. Επίσης δεν είναι άμεσα συγκρίσιμα με το μέγεθος του οικισμού, στοιχείο που δόθηκε σε άλλες περιπτώσεις (π.χ. στοιχεία 1999).

Από αυτούς τους οικισμούς, 1.603, στους οποίους αντιστοιχούσε το 90 % του προαναφερθέντος φορτίουΈ διέθεταν εγκαταστάσεις αυστηρότερης επεξεργασίας (αφαίρεση αζώτου και φωσφόρου).

11.3.2.2. Επιδόσεις επεξεργασίας (αποτελέσματα παρακολούθησης) σε ευαίσθητες περιοχές

Για να δείξει την κατάσταση συμμόρφωσης με το άρθρο 5 παράγραφος 4 της οδηγίας, η Γερμανία παρείχε για το 2002 πληροφορίες από την παρακολούθηση 3.859 σταθμών επεξεργασίας λυμάτων, λαμβάνοντας υπόψη σταθμούς επεξεργασίας με ι.π. άνω των 2.000. Το συνολικό ονομαστικό φορτίο αυτών των σταθμών ήταν 124.876.488 ι.π. Οι οικισμοί με ι.π. κάτω των 2.000 που πρέπει να περιληφθούν στον υπολογισμό του ποσοστού μείωσης του φορτίου σύμφωνα με το άρθρο 5 παράγραφος 4 δεν ελήφθησαν υπόψη, καθώς δεν υπήρχαν διαθέσιμα στοιχεία. Ωστόσο, οι οικισμοί με ι.π. κάτω των 2.000 αντιπροσωπεύουν το 2 % περίπου του συνολικού παραγόμενο φορτίου στη Γερμανία.

Σύμφωνα με τα στοιχεία, η Γερμανία πέτυχε 90 % μείωση για τον φώσφορο και 74 % μείωση για το άζωτο.

Για το 1999, η Γερμανία απέστειλε συμπληρωματικά στοιχεία παρακολούθησης για 1.785 οικισμούς με ι.π. άνω των 10.000 που πραγματοποιούν απορρίψεις σε ευαίσθητες περιοχές. Το συνολικό ονομαστικό φορτίο αυτών των οικισμών ήταν 95.043.770 ι.π. και η μέγιστη ικανότητα επεξεργασίας οργανικού φορτίου ήταν 120.548.115 ι.π. (βλέπε υποσημείωση ). Το 82,2 % του ονομαστικού φορτίου αυτών των οικισμών είχε συμμορφωθεί με την οδηγία, σε αντίθεση με το 17,8 % του συνολικού ονομαστικού φορτίου που δεν είχε συμμορφωθεί ακόμη. Σύμφωνα με την αξιολόγηση της Επιτροπής η μέγιστη ικανότητα επεξεργασίας 24 τουλάχιστον σταθμών θεωρήθηκε πολύ μικρή και ανεπαρκής για την επεξεργασία ολόκληρου του φορτίου των συνδεόμενων οικισμών και το μέγεθός τους θα έπρεπε να αναβαθμιστεί [26].

[26] Σύμφωνα με πληροφορίες που απέστειλε η Γερμανία τον Σεπτέμβριο του 2003, μια έρευνα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι μόνο τρεις σταθμοί, ο «Haren», ο «Obere Niers» και ο «Heiligenhaus-Nord», δεν είχαν επαρκή ικανότητα, από τους οποίους ο «Haren» είναι σύμφωνος με τις διατάξεις, ο «Obere Niers» επρόκειτο να κλείσει τον Αύγουστο του 2002 και ο «Heiligenhaus» θα κλείσει το 2004.

11.3.3. Επεξεργασία λυμάτων σε οικισμούς που πραγματοποιούν απορρίψεις σε «περιοχές κανονικής ευαισθησίας» - κατάσταση της επεξεργασίας λυμάτων στις 31 Δεκεμβρίου 2000

Στις 31 Δεκεμβρίου 2000, η Γερμανία είχε 126 οικισμούς με ι.π. άνω των 15.000 σε «περιοχές κανονικής ευαισθησίας». Όλοι οι οικισμοί διέθεταν δευτεροβάθμια τουλάχιστον επεξεργασία και, ως εκ τούτου, βρίσκονταν σε συμμόρφωση με την οδηγία.

Πίνακας -11: Βαθμός επεξεργασίας οικισμών που πραγματοποιούν απορρίψεις σε «περιοχές κανονικής ευαισθησίας»

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

11.3.4. Δίκτυα αποχέτευσης

11.3.4.1. Δίκτυα αποχέτευσης σε οικισμούς που πραγματοποιούν απορρίψεις σε ευαίσθητες περιοχές

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που απέστειλε η Γερμανία, και οι 1.785 οικισμοί που εξυπηρετούντο από σταθμούς επεξεργασίας λυμάτων με ονομαστικό φορτίο άνω των 10.000 ι.π. ήταν εξοπλισμένοι με συμμορφούμενο δίκτυο αποχέτευσης πριν από τις 31 Δεκεμβρίου 1998.

Πίνακας -12: Δίκτυα αποχέτευσης σε οικισμούς που πραγματοποιούν απορρίψεις σε ευαίσθητες περιοχές

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

11.3.4.2. Δίκτυο αποχέτευσης σε οικισμούς που πραγματοποιούν απορρίψεις σε «περιοχές κανονικής ευαισθησίας»

Στις 31 Δεκεμβρίου 2000, όλοι οι οικισμοί της Γερμανίας με ονομαστικό φορτίο άνω των 15.000 ι.π. που πραγματοποιούν απορρίψεις σε «περιοχές κανονικής ευαισθησίας» διέθεταν συμμορφούμενο δίκτυο αποχέτευσης, και ως εκ τούτου βρίσκονταν σε συμμόρφωση με το άρθρο 3 της οδηγίας.

Πίνακας -13: Δίκτυα αποχέτευσης σε οικισμούς που πραγματοποιούν απορρίψεις σε «περιοχές κανονικής ευαισθησίας»

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

11.3.5. Επεξεργασία σε πόλεις με ι.π. > 150.000

Η Γερμανία απέστειλε ενημερωμένες πληροφορίες για 143 πόλεις με ισοδύναμο πληθυσμό άνω των 150.000. Στις 31 Ιανουαρίου 2002, η κατάσταση επεξεργασίας στις πόλεις αυτές είχε ως εξής:

* 129 πόλεις βρίσκονταν σε ευαίσθητες περιοχές: 119 διέθεταν πλήρη τριτοβάθμια επεξεργασία (δευτεροβάθμια επεξεργασία σε συνδυασμό με αφαίρεση αζώτου και φωσφόρου). Οι πόλεις Kassel, Hanau, Hagen, Lόnen, Mφnchengladbach και Wuppertal διέθεταν δευτεροβάθμια επεξεργασία σε συνδυασμό με αφαίρεση φωσφόρου και οι υπόλοιπες τέσσερις πόλεις διέθεταν δευτεροβάθμια επεξεργασία (Flensburg, Homburg, Lόbeck και Pinneberg).

* 14 πόλεις βρίσκονταν σε «περιοχές κανονικής ευαισθησίας»: Amberg, Augsburg, Eichenau, Erdinger Moos, Ingolstadt, Kempten, Landshut, Memmingen, Mergelstetten, Μόναχο, Regensburg, Rosenheim, Straubing και Ulm. Όλες αυτές οι πόλεις διέθεταν δευτεροβάθμια τουλάχιστον επεξεργασία.

11.3.6. Βιομηχανικά λύματα (άρθρο 13)

Στη Γερμανία, λειτουργούσαν 92 βιομηχανικές εγκαταστάσεις με συνολικό οργανικό φορτίο 3.525.156 ι.π. Στα τέλη του 2000, το 97 % του οργανικού φορτίου υποβαλλόταν σε ικανοποιητική επεξεργασία σύμφωνα με τα κριτήρια του άρθρου 13. Βάσει χρονοδιαγράμματος, οι μη συμμορφούμενοι τομείς θα επιτύχουν συμμόρφωση έως τις 31 Δεκεμβρίου 2001.

Πίνακας -14: Βιομηχανικά λύματα σε σχέση με το άρθρο 13

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

11.3.7. Λυματολάσπη

Το 2000, η ποσότητα της παραγόμενης λυματολάσπης στη Γερμανία ήταν 2.300.000 τόνοι ΞΥ. Το 40 % επαναχρησιμοποιήθηκε στη γεωργία, το 10 % απορρίφθηκε σε χωματερές, το 20 % αποτεφρώθηκε και το 30 % επαναχρησιμοποιήθηκε ή διατέθηκε διαφορετικά.

Πίνακας -15: Επαναχρησιμοποίηση και διάθεση λυματολάσπης από σταθμούς επεξεργασίας λυμάτων

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

11.4. Ελλάδα

11.4.1. Προσδιορισμός ευαίσθητων περιοχών

Η Ελλάδα προσδιόρισε τις ευαίσθητες περιοχές της στα τέλη του Αυγούστου 1999. Η Ελλάδα χαρακτήρισε ευαίσθητες περιοχές 34 λίμνες, ποτάμια, εκβολές ποταμών και παράκτιες υδάτινες μάζες με κριτήριο τον ευτροφισμό. Μερικοί παραπόταμοι του Αλιάκμονα (Γρεβενίτης), του Αξιού και του Βοσβόζη χαρακτηρίσθηκαν επίσης ως ευαίσθητοι.

Η μελέτη επαλήθευσης της Επιτροπής του 2000 κατέληξε στο συμπέρασμα ότι 16 πρόσθετες υδάτινες μάζες έπρεπε να έχουν χαρακτηρισθεί ευαίσθητες με κριτήριο τον ευτροφισμό και την προστασία των υδάτων για την παροχή πόσιμου ύδατος. Μεταξύ αυτών ήταν το νότιο τμήμα του Σαρωνικού και ο Θερμαϊκός Κόλπος.

Τον Απρίλιο του 2002, οι ελληνικές αρχές χαρακτήρισαν ευαίσθητες περιοχές με υπουργικό διάταγμα, τον Θερμαϊκό και το νοτιότερο τμήμα του Σαρωνικού. Επίσης, οι ελληνικές αρχές ανακοίνωσαν επικείμενη επανεξέταση του καταλόγου των ευαίσθητων περιοχών, αλλά δεν έχουν ακόμη προσδιορίσει επίσημα άλλες υδάτινες μάζες.

Παρά τον περαιτέρω διάλογο με τις ελληνικές αρχές και τις πρόσθετες πληροφορίες που παρείχε η Ελλάδα τον Φεβρουάριο του 2002, η Επιτροπή εξακολουθεί να πιστεύει ότι οι 14 υδάτινες μάζες που εκκρεμούν πρέπει να χαρακτηρισθούν ευαίσθητες.

11.4.2. Επεξεργασία λυμάτων σε οικισμούς που πραγματοποιούν απορρίψεις σε ευαίσθητες περιοχές

Η Ελλάδα ενημέρωσε τις πληροφορίες της για τους οικισμούς που πραγματοποιούν απορρίψεις σε ευαίσθητες περιοχές για τον Ιανουάριο του 2002 και παρείχε πληροφορίες για 16 οικισμούς.

Αρχικά, η Ελλάδα είχε δηλώσει 33 οικισμούς που πραγματοποιούν απορρίψεις σε ευαίσθητες περιοχές? στη συνέχεια αναθεώρησε τον τρόπο με τον οποίο κατατάσσει τους οικισμούς, γεγονός που τελικά είχε ως αποτέλεσμα ο αριθμός των οικισμών που πραγματοποιούν απορρίψεις σε ευαίσθητες περιοχές και, ως εκ τούτου, απαιτούν αυστηρότερη επεξεργασία, να είναι μόνο 17. Για 16 οικισμούς [27], οι οποίοι είχαν αξιολογηθεί στη δεύτερη έκθεση της Επιτροπής, η Ελλάδα επεσήμανε ότι δεν θεωρείται πλέον ότι έχουν ισοδύναμο πληθυσμό άνω των 10.000. Ένας από τους οικισμούς αυτούς (Πρέβεζα) πραγματοποιεί απορρίψεις σε μη ευαίσθητη περιοχή σύμφωνα με πρόσφατες πληροφορίες από την Ελλάδα.

[27] Αλίαρτος, Αμφιλοχία, Αξιούπολη, Πολύκαστρο, Δοξάτο, Ελευθερούπολη, Κάβαλλος, Εμμανουήλ Παπάς, Χαλάστρα, Κουφάλια, Λαγκαδάς, Νιγρίτα, Ορχομενός, Φίλιπποι, Σουφλί, Αιτωλικό, Μελίτη και Παγγαίο Καβάλας.

Αυτή η τροποποίηση της προσέγγισης οδήγησε σε σημαντική αύξηση του ποσοστού συμμόρφωσης, Ωστόσο, η Επιτροπή ανησυχεί για την τροποποίηση της προσέγγισης των κρατών μελών κατά τη διαδικασία εφαρμογής και έχει ήδη εγείρει τους προβληματισμούς αυτούς στη δεύτερη έκθεσή της. Οι ελληνικές αρχές παρείχαν σχετικές πληροφορίες το 2001 και το 2002, οι οποίες αξιολογήθηκαν από την Επιτροπή.

Η Επιτροπή ανησυχεί ιδιαιτέρως για την εμφανή μείωση του μεγέθους των οικισμών, γεγονός που οδηγεί σε προσδιορισμό οικισμών με ι.π. κάτω των 10.000, που αποτελεί το κατώφλι για αυστηρότερη επεξεργασία.

11.4.2.1. Βαθμός επεξεργασίας

Σύμφωνα με την αναδιοργάνωση των οικισμών της Ελλάδας, μόνο 17 οικισμοί που πραγματοποιούν απορρίψεις σε ευαίσθητες περιοχές αξιολογήθηκαν για την κατάσταση της επεξεργασίας των λυμάτων την 1η Ιανουαρίου 2002. Δέκα από τους 17 οικισμούς διέθεταν εγκαταστάσεις αυστηρότερης επεξεργασίας.

Συνολικά, εννέα οικισμοί που πραγματοποιούν απορρίψεις σε ευαίσθητες περιοχές δεν είχαν ακόμη επιτύχει συμμόρφωση στις αρχές του 2002:

* Άρτα: διέθετε δευτεροβάθμια επεξεργασία σε συνδυασμό με αφαίρεση αζώτου, αλλά δεν γινόταν αφαίρεση φωσφόρου [28].

[28] Σημείωση από τις ελληνικές αρχές: Η αρμόδια αρχή υπέβαλε αίτηση χρηματοδότησης για αναβάθμιση του σταθμού τόσο ως προς την ικανότητα όσο και ως προς την επεξεργασία, προκειμένου να μπορεί να πραγματοποιείται αφαίρεση φωσφόρου.

* Διδυμότειχο: δεν διέθετε σταθμό επεξεργασίας τον Ιανουάριο 2002. Σύμφωνα με πρόσφατες πληροφορίες από την Ελλάδα, ένας σταθμός με μέγιστη ικανότητα 15.000 ι.π. ξεκίνησε να λειτουργεί στις αρχές του 2002. Σύμφωνα με πρόσφατες πληροφορίες του Σεπτεμβρίου 2003, ο σταθμός πραγματοποιεί αφαίρεση αζώτου και φωσφόρου.

* Δράμα: δεν διέθετε σταθμό επεξεργασίας λυμάτων τον Ιανουάριο του 2002. Σύμφωνα με πρόσφατες πληροφορίες από την Ελλάδα, τον Ιούνιο του 2002 άρχισε να λειτουργεί σταθμός για 60.000 ι.π.

* Ελευσίνα - Ασπρόπυργος: δεν διέθετε σταθμό επεξεργασίας λυμάτων [29].

[29] Σημείωση από τις ελληνικές αρχές: Τον Αύγουστο του 2001 δημοσιεύτηκε προκήρυξη για την κατασκευή σταθμού επεξεργασίας λυμάτων στο Θριάσιο και οι τεχνικές προσφορές βρίσκονται στο στάδιο της αξιολόγησης.

* Γρεβενά: δεν διέθεταν σταθμό επεξεργασίας λυμάτων [30].

[30] Σημείωση από τις ελληνικές αρχές: Για τον σταθμό επεξεργασίας λυμάτων των Γρεβενών έχει δημοσιευθεί προκήρυξη, καθώς έχει λάβει χρηματοδότηση πρόσφατα από το Ταμείο Συνοχής και εθνικά ταμεία. Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα, ο σταθμός θα είναι έτοιμος να λειτουργήσει 18 μήνες μετά την ανάθεση του έργου στον ανάδοχο.

* Κιλκίς: δεν διέθετε σταθμό επεξεργασίας λυμάτων [31].

[31] Σημείωση από τις ελληνικές αρχές: Ο σταθμός επεξεργασίας λυμάτων του Κιλκίς έλαβε πρόσφατα χρηματοδότηση και τα τεχνικά έγγραφα βρίσκονται στο στάδιο της προετοιμασίας. Οι προδιαγραφές θα προβλέπουν αφαίρεση αζώτου, καθώς και βιολογική και χημική αφαίρεση φωσφόρου.

* Μεσολόγγι: διέθετε μόνο δευτεροβάθμια επεξεργασία τον Ιανουάριο του 2002. Σύμφωνα με πρόσφατες πληροφορίες, οι εγκαταστάσεις αφαίρεσης αζώτου και φωσφόρου λειτουργούσαν από το τέλος του 2002.

* Σέρρες: διέθεταν δευτεροβάθμια επεξεργασία αφαίρεσης αζώτου, αλλά δεν πραγματοποιούσαν αφαίρεση φωσφόρου

* Θήβα: δεν διέθετε σταθμό επεξεργασίας λυμάτων την 1η Ιανουαρίου 2002 [32]

[32] Σημείωση από τις ελληνικές αρχές: Ο σταθμός επεξεργασίας λυμάτων της Θήβας θα αρχίσει να λειτουργεί τον Ιούνιο του 2002. Έχουν δημοσιευτεί νέοι περιβαλλοντικοί όροι οι οποίοι απαγορεύουν την απόρριψη λυμάτων στον Βοιωτικό Κηφισό. Η λυματολάσπη που προκύπτει από την επεξεργασία στο σταθμό θα επαναχρησιμοποιείται για γεωργικούς σκοπούς.

Αυτοί οι εννέα οικισμοί αντιπροσώπευαν το 60,4 % του συνολικού ονομαστικού φορτίου των επηρεαζόμενων οικισμών που πραγματοποιούν απορρίψεις σε ευαίσθητες περιοχές.

Πίνακας -16: Βαθμός επεξεργασίας οικισμών που πραγματοποιούν απορρίψεις σε ευαίσθητες περιοχές

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

11.4.2.2. Επιδόσεις επεξεργασίας (αποτελέσματα παρακολούθησης) σε ευαίσθητες περιοχές

Για το 1999, οι ελληνικές αρχές υπέβαλαν έκθεση για τις επιδόσεις επεξεργασίας 17 οικισμών με ονομαστικό φορτίο άνω των 10.000 ι.π. που πραγματοποιούν απορρίψεις σε ευαίσθητες περιοχές. Μόνο έξι από τους οικισμούς αυτούς διέθεταν αυστηρότερη επεξεργασία λυμάτων [33]. Οι απαιτούμενες επιδόσεις επεξεργασίας επιτεύχθηκαν μόνο στους οικισμούς της Κομοτηνής και της Λευκάδας. Το 89,9 % του φορτίου λυμάτων που απορριπτόταν σε ευαίσθητες περιοχές δεν υποβαλλόταν στην απαραίτητη επεξεργασία λυμάτων.

[33] Άρτα, Κομοτηνή, Λιβαδειά, Πτολεμαΐδα, Λευκάδα και Αγρίνιο.

Πίνακας -17: Επιδόσεις επεξεργασίας σε οικισμούς που πραγματοποιούν απορρίψεις σε ευαίσθητες περιοχές

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

11.4.3. Επεξεργασία λυμάτων σε οικισμούς που πραγματοποιούν απορρίψεις σε «περιοχές κανονικής ευαισθησίας» - κατάσταση επεξεργασίας λυμάτων στις 31 Δεκεμβρίου 2000

Στις 31 Δεκεμβρίου 2000, 91 ελληνικοί οικισμοί με ονομαστικό φορτίο άνω των 15.000 ι.π. πραγματοποιούσαν απορρίψεις σε «περιοχές κανονικής ευαισθησίας». Τον Μάιο του 2003, η Ελλάδα απέστειλε ένα διορθωτικό, στο πλαίσιο σχολίου επί του σχεδίου έκθεσης της Επιτροπής, το οποίο βασιζόταν σε προσεκτική αναθεώρηση των στοιχείων του πληθυσμού. Αυτό το διορθωτικό περιελάμβανε τις ακόλουθες αλλαγές:

* 18 οικισμοί θεωρήθηκαν ότι είχαν ι.π. κάτω των 15.000. Πολλοί από τους οικισμούς αυτούς είχαν δηλωθεί προηγουμένως με ισοδύναμο πληθυσμό, ο οποίος ήταν πολύ υψηλότερος των 15.000. Μερικοί από τους εν λόγω οικισμούς είχαν ι.π. άνω των 30.000 έως και 50.000. Στο σύνολο, αυτοί οι 18 οικισμοί, για τους οποίους η Ελλάδα ζήτησε να θεωρηθούν ότι δεν επηρεάζονταν πλέον από την προθεσμία του 2000, διέθεταν φορτίο λυμάτων περίπου 495.500 ι.π. Κανένας από τους εν λόγω 18 οικισμούς δεν διέθετε συμμορφούμενο δίκτυο αποχέτευσης και μόνο 4 διέθεταν δευτεροβάθμια επεξεργασία στις 31 Δεκεμβρίου 2000.

* Η αναθεώρηση των ελληνικών αρχών του 2003 περιελάμβανε πέντε οικισμούς [34], οι οποίοι τώρα θεωρείται ότι έχουν ι.π. άνω των 15.000.

[34] Μεσαριά - Θήρα, (20.000 ι.π. με δίκτυο αποχέτευσης και δευτεροβάθμια επεξεργασία), Αργοστόλι (18.000 ι.π., με δίκτυο αποχέτευσης και δευτεροβάθμια επεξεργασία), Χρυσούπολη (16.000 ι.π., χωρίς δίκτυο αποχέτευσης και συμμορφούμενη επεξεργασία), Μάλια (15.000 ι.π., χωρίς δίκτυο αποχέτευσης και συμμορφούμενη επεξεργασία) και Πόρος-Γαλατάς (15.000 ι.π. χωρίς δίκτυο αποχέτευσης και συμμορφούμενη επεξεργασία).

* Για 36 πρόσθετους οικισμούς δόθηκαν νέα στοιχεία ονομαστικών φορτίων, και στις περισσότερες περιπτώσεις, το αναθεωρημένο ονομαστικό φορτίο του οικισμού ήταν μικρότερο από ό,τι στο παρελθόν.

* Ο οικισμός του Αγρινίου θεωρείτο ότι πραγματοποιούσε απορρίψεις σε ευαίσθητη περιοχή. Ωστόσο, η Ελλάδα δεν παρείχε πληροφορίες σχετικά με τις επιδόσεις επεξεργασίας.

* Ο σταθμός επεξεργασίας των Μεγάρων δηλώθηκε ως μη συμμορφούμενος στις 31 Δεκεμβρίου 2000.

Στο σχόλιό τους, οι ελληνικές αρχές δεν έδωσαν ουσιαστική εξήγηση για τη σημαντική τροποποίηση του αριθμού και του μεγέθους των οικισμών που πραγματοποιούν απορρίψεις σε «περιοχές κανονικής ευαισθησίας» η οποία πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της αναθεώρησής τους για το 2003. Λόγω αυτής της αναθεώρησης, το φορτίο λυμάτων που απορρίπτεται σε «περιοχές κανονικής ευαισθησίας» και καλύπτεται από την προθεσμία της 31ης Δεκεμβρίου 2000 ανέρχεται τώρα σε 763.300 ι.π. λιγότερους από αυτόν που είχαν δηλώσει οι ελληνικές αρχές ένα έτος μετά την προθεσμία.

Η αξιολόγηση που παρουσιάζεται κατωτέρω βασίζεται στα αρχικά στοιχεία που παρείχε η Ελλάδα για την κατάσταση στις «περιοχές κανονικής ευαισθησίας» το 2001 και στην αναθεώρηση που εκπόνησε η Ελλάδα το 2003 [35].

[35] Αξιολόγηση α): Η παρούσα αξιολόγηση περιλαμβάνει τους οικισμούς που δήλωσε η Ελλάδα στις 31/12/2000 για το 2001, εκτός από τον οικισμό του Αγρινίου (θεωρήθηκε οικισμός που πραγματοποιεί απορρίψεις σε ευαίσθητη περιοχή - βλέπε ενότητα 0). Η τροποποίηση των ονομαστικών φορτίων το 2003 δεν λαμβάνεται υπόψη σε αυτή την αξιολόγηση. Αναγνωρίζεται ότι ο σταθμός επεξεργασίας αστικών λυμάτων των Μεγάρων δεν είχε επιτύχει συμμόρφωση στις 31.12.2000. Ο Πίνακας 11-18 παρουσιάζει τα αποτελέσματα.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες της Ελλάδας για το 2001, 90 οικισμοί με ονομαστικό φορτίο άνω των 15.000 ι.π. και πέντε πρόσθετοι οικισμοί που δηλώθηκαν αργότερα βρίσκονταν σε «περιοχές κανονικής ευαισθησίας» κατά την προθεσμία της 31ης Δεκεμβρίου 2000. 35 οικισμοί, οι οποίο αντιπροσώπευαν το 52,6 % του σχετικού φορτίου λυμάτων, δεν διέθεταν δευτεροβάθμια επεξεργασία εκείνη την ημερομηνία και ως εκ τούτου δεν βρίσκονταν σε συμμόρφωση με την οδηγία.

Σύμφωνα με την ελληνική αναθεώρηση του 2003, μόνο 77 οικισμοί, στους οποίους αντιστοιχούσε το 51 % του σχετικού φορτίου, πραγματοποιούσαν απορρίψεις σε «περιοχές κανονικής ευαισθησίας» και οι 25 εξ αυτών δεν βρίσκονταν σε συμμόρφωση.

Πίνακας -18: Βαθμός επεξεργασίας σε οικισμούς που πραγματοποιούν απορρίψεις σε «περιοχές κανονικής ευαισθησίας» -

αξιολόγηση a35

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Πίνακας -19: Βαθμός επεξεργασίας σε οικισμούς που πραγματοποιούν απορρίψεις σε «περιοχές κανονικής ευαισθησίας» -

αξιολόγηση β βάσει αναθεώρησης της Ελλάδας το 200335

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

11.4.4. Δίκτυα αποχέτευσης

11.4.4.1. Δίκτυα αποχέτευσης σε οικισμούς που πραγματοποιούν απορρίψεις σε ευαίσθητες περιοχές

Την 1η Ιανουαρίου 2002 το δίκτυο αποχέτευσης τριών οικισμών σε ευαίσθητες περιοχές δεν βρισκόταν σε συμμόρφωση με το άρθρο 3 της οδηγίας. Ένας από τους οικισμούς χωρίς συμμορφούμενο δίκτυο αποχέτευσης ήταν η Ελευσίνα - Ασπρόπυργος (ονομαστικό φορτίο: 120.000 ι.π.).

Πίνακας -20: Δίκτυα αποχέτευσης σε οικισμούς που πραγματοποιούν απορρίψεις σε ευαίσθητες περιοχές

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

11.4.4.2. Δίκτυα αποχέτευσης σε οικισμούς που πραγματοποιούν απορρίψεις σε «περιοχές κανονικής ευαισθησίας»

Βάσει των πληροφοριών που παρείχε η Ελλάδα κατόπιν της αίτησης της Επιτροπής το 2001, τα δίκτυα αποχέτευσης 50 οικισμών από τους 90 που πραγματοποιούν απορρίψεις σε «περιοχές κανονικής ευαισθησίας» δεν είχαν συμμορφωθεί με το άρθρο 3 της οδηγίας στις 31 Δεκεμβρίου 2000. Δύο από τους οικισμούς χωρίς συμμορφούμενο δίκτυο αποχέτευσης ήταν το Ηράκλειο (164.000 ι.π.) και τμήματα της Θεσσαλονίκης (τουριστική ζώνη με 130.000 ι.π.).

Σύμφωνα με την προαναφερθείσα αναθεώρηση που πραγματοποιήθηκε το 2003, οι ελληνικές αρχές θεωρούν ότι 49 οικισμοί από τους 77 διέθεταν συμμορφούμενο δίκτυο αποχέτευσης στις 31 Δεκεμβρίου 2000. Η αναθεώρηση που διεξήγαγαν οι ελληνικές αρχές τροποποίησε τα στοιχεία σχετικά με την αποχέτευση λυμάτων οικισμών όπως το Αίγιο, η Καλλιθέα της Χαλκιδικής, η Κάλυμνος, η Κόρινθος-Λουτράκι, η Νέα Καλλικράτεια, η Σητεία-Κρήτη και το Τολό, οι οποίοι παλαιότερα δεν θεωρούντο ότι βρίσκονταν σε συμμόρφωση.

Επίσης, οι ελληνικές αρχές δήλωσαν ότι η αποχέτευση λυμάτων μέσω σηπτικών τάφρων στη Ρόδο βρίσκεται σε συμμόρφωση με την οδηγία.

Πίνακας -21: Δίκτυα αποχέτευσης οικισμών που πραγματοποιούν απορρίψεις σε «περιοχές κανονικής ευαισθησίας» -

αξιολόγηση a35

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Πίνακας -22: Δίκτυα αποχέτευσης οικισμών που πραγματοποιούν απορρίψεις σε «περιοχές κανονικής ευαισθησίας» -

αξιολόγηση β βάσει ελέγχου που πραγματοποίησε η Ελλάδα το 200335

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

11.4.5. Επεξεργασία σε πόλεις με ι.π. > 150.000

Στην Ελλάδα υπάρχουν πέντε πόλεις με ισοδύναμο πληθυσμό άνω των 150.000: Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Ηράκλειο, Μεταμόρφωση και Πάτρα.

Στη δεύτερη έκθεση της Επιτροπής, η Ελευσίνα - Ασπρόπυργος περιελήφθη στον κατάλογο των «μεγάλων πόλεων», αλλά το 2002 οι ελληνικές αρχές ανέφεραν ότι το μέγεθος αυτού του οικισμού ήταν μόνο 120.000 ι.π. Καθώς η Ελευσίνα - Ασπρόπυργος πραγματοποιεί απορρίψεις σε ευαίσθητη περιοχή, έπρεπε να έχει ήδη εξοπλιστεί με αυστηρότερη επεξεργασία (δευτεροβάθμια επεξεργασία σε συνδυασμό με αφαίρεση αζώτου και φωσφόρου) από τις 31 Δεκεμβρίου 1998. Για την περίπτωση αυτή, βρίσκεται εν εξελίξει διαδικασία επί παραβάσει ενώπιον του Δικαστηρίου.

Στις 31 Δεκεμβρίου 1998, η Αθήνα και η Θεσσαλονίκη διέθεταν μόνο πρωτοβάθμια επεξεργασία ή μερική δευτεροβάθμια επεξεργασία. Η Πάτρα και η Ελευσίνα - Ασπρόπυργος δεν διέθεταν κανενός είδους επεξεργασία. Αυτή η κατάσταση είχε βελτιωθεί μέχρι το 2002.

Την 1η Ιανουαρίου 2002 η κατάσταση των μεγάλων πόλεων είχε ως εξής:

* Η Αθήνα (3.500.000 ι.π.) πραγματοποιεί απορρίψεις σε περιοχή η οποία χαρακτηρίσθηκε ευαίσθητη τον Απρίλιο του 2002. Βρίσκεται υπό κατασκευή μονάδα αυστηρότερης επεξεργασίας η οποία, σύμφωνα με τις πληροφορίες από τις ελληνικές αρχές, θα ολοκληρωθεί στο τέλος του 2003. Για την κατάσταση της επεξεργασίας των λυμάτων της Αθήνας/Ψυττάλειας βρίσκεται εν εξελίξει διαδικασία επί παραβάσει (Δεν έχει κινηθεί ακόμη διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου).

* Το Ηράκλειο βρίσκεται σε περιοχή κανονικής ευαισθησίας και διαθέτει πλήρη δευτεροβάθμια επεξεργασία σε συνδυασμό με αφαίρεση αζώτου.

* Η Θεσσαλονίκη πραγματοποιεί απορρίψεις σε περιοχή η οποία χαρακτηρίσθηκε ευαίσθητη τον Απρίλιο του 2002 και διαθέτει δευτεροβάθμια επεξεργασία σε συνδυασμό με αφαίρεση αζώτου.

* Η Μεταμόρφωση και η Πάτρα βρίσκονται σε «περιοχή κανονικής ευαισθησίας» και διαθέτουν πλήρη δευτεροβάθμια επεξεργασία σε συνδυασμό με αφαίρεση αζώτου.

11.4.6. Βιομηχανικά λύματα (άρθρο 13)

Σε ό,τι αφορά το άρθρο 13, η Ελλάδα δήλωσε 52 βιομηχανικές εγκαταστάσεις με συνολικό φορτίο 3.482.492 ι.π. Όλες οι εγκαταστάσεις βρίσκονταν σε συμμόρφωση με την οδηγία στις 31 Δεκεμβρίου 2000.

Πίνακα -23: Βιομηχανικά λύματα σε σχέση με το άρθρο 13 της οδηγίας

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

11.4.7. Λυματολάσπη

Οι ελληνικές αρχές δεν διαβίβασαν τα απαραίτητα στοιχεία για τη συνολική ποσότητα λυματολάσπης που παράγεται από την επεξεργασία αστικών λυμάτων. Στην έκθεση για την κατάσταση της επεξεργασίας που εκπονήθηκε σύμφωνα με το άρθρο 16, η Ελλάδα δήλωσε ότι μόνο το 1,5 % περίπου της λυματολάσπης επαναχρησιμοποιείται στη γεωργία και το 98,5 % διατίθεται σε χωματερές.

11.5. Ισπανία

11.5.1. Προσδιορισμός ευαίσθητων περιοχών

Η Ισπανία προέβη στον προσδιορισμό ευαίσθητων περιοχών το 1999 και το 2000, αλλά πολλοί εξ αυτών ήταν μόνο χαρακτηρισμοί περιφερειακών αρχών, οι οποίοι δεν είχαν κοινοποιηθεί επίσημα στην Επιτροπή από τις εθνικές αρχές. Κατά τη διάρκεια του 2001 και του 2002, κοινοποιήθηκαν επίσημα πολλές ευαίσθητες περιοχές. Ωστόσο, ορισμένες ευαίσθητες περιοχές δεν έχουν χαρακτηρισθεί ακόμη επίσημα. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο εξέδωσε καταδικαστική απόφαση για την Ισπανία σχετικά με το ζήτημα αυτό τον Μάιο του 2003.

Εκτός από τους περιφερειακούς χαρακτηρισμούς, των οποίων η επίσημη κοινοποίηση από τις εθνικές αρχές εξακολουθεί να εκκρεμεί, υπάρχουν πολλές πρόσθετες περιφέρειες στην Ισπανία οι οποίες, κατά τη γνώμη της Επιτροπής, πρέπει να χαρακτηρισθούν ευαίσθητες. Συνολικά, υπάρχουν 44 επιπλέον υδάτινες μάζες οι οποίες, σύμφωνα με την Επιτροπή, είναι υποψήφιες για χαρακτηρισμό. Πολλές από αυτές είναι υδάτινες μάζες που τροφοδοτούνται από μεγάλες λεκάνες υδροσυλλογής, όπως οι ποταμοί Ebro και Tejo.

11.5.2. Επεξεργασία λυμάτων σε οικισμούς που πραγματοποιούν απορρίψεις σε ευαίσθητες περιοχές

Ορισμένοι οικισμοί, που δηλώθηκαν στην Επιτροπή κατά την κατάρτιση της δεύτερης έκθεσής της, δεν αναφέρθηκαν από τις ισπανικές αρχές στις πληροφορίες που υπέβαλαν για την παρούσα έκθεση. Κάποιοι οικισμοί έχουν προφανώς πέσει κάτω από το κατώφλι των 10.000 ι.π. και για το λόγο αυτό δεν λαμβάνονται πλέον υπόψη [36]. Κάποιοι οικισμοί συγχωνεύθηκαν και κάποιοι άλλοι, σύμφωνα με τις ισπανικές αρχές, δεν πραγματοποιούσαν πλέον απορρίψεις σε ευαίσθητες περιοχές. Μια τέτοια περίπτωση είναι η Santa Pola (125.000 ι.π.), η οποία δεν διαθέτει καν βιολογική επεξεργασία.

[36] Muro (ι.π. < 10.000), Sant Bartelomeu del Grau (μόνο βιομηχανικά λύματα), Campo Criptana (συγχωνεύθηκε με το Alcαzar de San Juan), Colindres και Laredo (συγχωνεύθηκαν και οι δύο με Santona, Cuenca Baja del rνo Asσn).

Σύμφωνα με πρόσφατες πληροφορίες από τις ισπανικές αρχές του 2003, τα στοιχεία τους περιλαμβάνουν 33 οικισμούς που πραγματοποιούν απορρίψεις σε ευαίσθητες περιοχές και δεν έχουν ακόμη χαρακτηρισθεί επισήμως.

11.5.2.1. Βαθμός επεξεργασίας

Οι ισπανικές αρχές παρείχαν ενημερωμένες πληροφορίες για 113 οικισμούς με ι.π. άνω των 10.000 που πραγματοποιούν απορρίψεις σε ευαίσθητες περιοχές: 57 οικισμοί, στους οποίους αντιστοιχούσε το 77 % του συνολικού φορτίου, δηλώθηκαν ως εξοπλισμένοι με αυστηρότερη επεξεργασία. Ωστόσο, κατά την ολοκλήρωση της παρούσας έκθεσης, η Επιτροπή είχε ακόμη αναπάντητα ερωτήματα σχετικά με τα στοιχεία που παρο