Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση του άρθρου 12 της οδηγίας 77/780/ΕΟΚ για το συντονισμό, των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων που αφορούν ανάληψη για την άσκηση της δραστηριότητας πιστωτικού ιδρύματος, των άρθρων 2, 6, 7, 8 και των παραρτημάτων ΙΙ και ΙΙΙ της οδηγίας 89/647/ΕΟΚ σχετικά με το συντελεστή φερεγγυότητας των πιστωτικών ιδρυμάτων και του άρθρου 2 και του παράρτηματος ΙΙ της οδηγίας 93/6/ΕΟΚ για την επάρκεια των ιδίων κεφαλαίων των επιχειρήσεων επενδύσεων και των πιστωτικών ιδρυμάτων» () (97/C 30/04)

Στις 28 Μαΐου 1996 το Συμβούλιο, σύμφωνα με το άρθρο 198 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την παραπάνω πρόταση.

Το τμήμα βιομηχανίας, εμπορίου βιοτεχνίας και υπηρεσιών στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 17 Ιουλίου 1996 (εισηγητής ο κ. Pelletier).

Κατά τη διάρκεια της 338ης συνόδου ολομέλειας στις 25 και 26 Σεπτεμβρίου 1996 (συνεδρίαση της 25ης Σεπτεμβρίου 1996) η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 88 ψήφους, 2 κατά και 6 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η πρόταση οδηγίας που υποβάλλεται στην ΟΚΕ αναφέρεται σε μία σειρά τροποποιήσεις τεχνικού χαρακτήρα και κυμαινόμενης σημασίας που επιφέρονται στις βασικές οδηγίες που διέπουν την τραπεζική δραστηριότητα:

- Η οδηγία 77/780/ΕΟΚ αποβλέπει στο συντονισμό των διατάξεων σχετικά με την ανάληψη και την άσκηση της δραστηριότητες πιστωτικού ιδρύματος,

- Την οδηγία 89/647/ΕΟΚ σχετικά με τον συντελεστή φερεγγυότητας των πιστωτικών ιδρυμάτων,

- Την οδηγία 93/6/ΕΟΚ σχετικά με την επάρκεια των ίδιων κεφαλαίων των επιχειρήσεων επενδύσεων και των πιστωτικών ιδρυμάτων.

1.2. Δεν υπάρχει γενική κατευθυντήρια γραμμή που να συνδέει μεταξύ τους τις διάφορες προτάσεις τροποποίησης.

1.3. Πρόκειται για διαδικασία προσαρμογής ορισμένων άρθρων των βασικών τραπεζικών οδηγιών, που έχει καταστεί αναγκαία λόγω της αποκτηθείσης εμπειρίας προκειμένου να καλυφθούν ορισμένα κενά, ή γενικότερα προκειμένου να ληφθούν υπόψη οι εργασίες που έγιναν στη Βασιλεία στα πλαίσια της ομάδας των 10 σχετικά με την προσεκτική μεταχείριση των κινδύνων από τα παράγωγα προϊόντα.

1.4. Στις συνθήκες αυτές είναι απαραίτητο να υπάρξει ανάλυση άρθρο προς άρθρο.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Τροποποίηση της οδηγίας 77/780/ΕΟΚ σχετικά με την άσκηση της δραστηριότητας πιστωτικού ιδρύματος

2.1.1. Άρθρο 1: Τροποποίηση του άρθρου 12 - παράγραφος 3

2.1.1.1. Το άρθρο 12 της οδηγίας 77/780/ΕΟΚ όπως τροποποιήθηκε από τη δεύτερη οδηγία της 15ης Δεκεμβρίου 1989, οργανώνει την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των αρμόδιων τραπεζικών αρχών της ΕΟΚ, φροντίζοντας για την προστασία του επαγγελματικού απορρήτου.

Η προστασία αυτή επίσης απαιτείται εκ μέρους των αρμόδιων αρχών των τρίτων χωρών.

2.1.1.2. Το άρθρο 12 δεν προβλέπει τη δυνατότητα σύναψης συμφωνιών συνεργασίας με τις μη τραπεζικές ελεγκτικές αρχές των τρίτων χωρών για την ανταλλαγή πληροφοριών.

2.1.1.3. Λόγω της στενής διασύνδεσης των τραπεζικών δραστηριοτήτων με άλλες τραπεζικές δραστηριότητες όπως είναι οι ασφαλιστικές, η Επιτροπή είναι δικαιολογημένη όταν επιδιώκει να επεκτείνει τη συνεργασία με τις διάφορες μη τραπεζικές ελεγκτικές αρχές τρίτων χωρών, απαιτώντας από την πλευρά τους τις ίδιες εγγυήσεις όσον αφορά την προστασία του επαγγελματικού απορρήτου.

2.1.1.4. Η ΟΚΕ εγκρίνει την πρόταση τροποποίησης που προτείνεται από την Επιτροπή.

2.2. Τροποποίηση της οδηγίας 89/647/ΕΟΚ σχετικά με το συντελεστή φερεγγυότητας των πιστωτικών ιδρυμάτων

2.2.1. Άρθρο 2: τροποποίηση του άρθρου 2 - παράγραφος 2

2.2.1.1. Το προτεινόμενο μέτρο αποβλέπει στην ελαστικότητα των απαιτήσεων σε ίδια κεφάλαια σε σχέση με το συντελεστή φερεγγυότητας για έναν ειδικό τύπο δανειολήπτη, δηλαδή τις εκκλησίες και τις θρησκευτικές κοινότητες που έχουν δικαίωμα φορολόγησης.

2.2.1.2. Θα πρέπει να παραδεχθεί κανείς, όπως και η Επιτροπή, ότι αυτός ο τύπος πιστωτικού κινδύνου δεν είναι μεγαλύτερος από τον αντίστοιχο που παρουσιάζουν οι τοπικές και περιφερειακές διοικήσεις που έχουν την ίδια εξουσία.

2.2.1.3. Η διάταξη αυτή αφορά μόνο τρία κράτη της ΕΕ: τη Γερμανία, τη Σουηδία και τη Φιλανδία.

2.2.1.4. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή δεν έχει αντίρρηση ως προς την πρόταση αυτή.

2.2.2. Άρθρο 3: Τροποποίηση του άρθρου 6 - παράγραφος 1, σημεία α) 8) και γ) 2

2.2.2.1. Το άρθρο αυτό αποβλέπει να επαναφέρει σε 0 % τον προβλεπόμενο από την οδηγία για τον συντελεστή φερεγγυότητας συντελεστή στάθμισης σ'ό,τι αφορά το ενεργητικό που υπάρχει με την μορφή τίτλων στους λογαριασμούς διακανονισμού.

2.2.2.2. Τα ενεργητικά αυτά είναι χωρίς κίνδυνο και χωρίς αντάλλαγμα και αποτελούν απλή λογιστική καταγραφή παθητικού.

2.2.2.3. Για το μέτρο αυτό δεν εκφράζεται καμία αντίρρηση.

2.2.3. Άρθρο 4: τροποποίηση του άρθρου 6 - παράγραφος 2

2.2.3.1. Το άρθρο αυτό αποβλέπει στην ισότιμη μεταχείριση, από την άποψη της στάθμισης κινδύνου, των συμμετοχών στο κεφάλαιο Ευρωπαϊκού Ταμείου Επενδύσεων που έχουν καταχωρηθεί αλλά όχι καταβληθεί.

2.2.3.2. Το πρόσφατα συσταθέν Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων αποβλέπει στο να συμβάλει στην παγίωση της εσωτερικής αγοράς και στην υποστήριξη της οικονομικής ανάκαμψης.

Συνεπώς είναι επιθυμητό να μην υφίστανται δυσμενή μεταχείριση οι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί που συμμετέχουν στο κεφάλαιό του με ποσοστό έως και 30 %, εκ των οποίων 20 % μόνο αποδεσμεύονται πραγματικά.

2.2.3.3. Η δέσμευση των χρηματοπιστωτικών οργανισμών που είναι μέλη του Ταμείου όσον αφορά το μη αποδεσμευθέν τμήμα είναι αρκετά πάγια για να μη δικαιολογήσει την πρόταση της Επιτροπής να εφαρμόζεται σχετικά στάθμιση 20 %.

2.2.4. Άρθρο 5

2.2.4.1. Οι προτεινόμενες τροποποιήσεις της οδηγίας σχετικά με την επάρκεια των ιδίων κεφαλαίων (άρθρα 8 έως 10) σκόπο έχουν να εισαγάγουν στο παράρτημα ΙΙ τις τεχνικές διατάξεις που απαιτούνται προκειμένου να καθιερωθεί αυστηρότερη και ακριβέστερη, από την άποψη της εποπτείας, αντιμετώπιση των παράγωγων μέσων εκτός ισολογισμού με τη διεύρυνση του πεδίου των μέσων που καλύπτονται.

Ωστόσο, κρίνεται ευκταίο να εξετασθούν οι συνέπειες που συνεπάγεται για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις η στάθμιση των συμβάσεων σχετικά με πρώτες ύλες.

2.2.4.2. Οι μέθοδοι που περιγράφονται στο παράρτημα ΙΙ εφαρμόζονται στα μέσα που προκύπτουν από τις συμβάσεις εκτός ισολογισμού. Δεν ισχύουν για τις συμβάσεις που συνάπτονται σε οργανωμένη αγορά και οι οποίες υπόκεινται σε απαιτήσεις στα θέματα των καθημερινών περιθωρίων, ούτε για τις συμβάσεις που αφορούν τις συναλλαγματικές ισοτιμίες (με εξαίρεση τις συμβάσεις που αφορούν το χρυσό) αρχικής διάρκειας δεκατεσσάρων ημερολογιακών ημερών τουλάχιστον.

2.2.4.3. Για την καταμέτρηση του πιστωτικού κινδύνου, οι πιστωτικοί οργανισμοί καλούνται να προβούν, όσον αφορά τα μέτρα που προκύπτουν από ιδιωτικές συμφωνίες, στον ακόλουθο υπολογισμό:

- Του κόστους συνολικής αντικατάστασης (που προκύπτει από την αξιολόγηση σε τιμή αγοράς) όλων των συμβάσεων αυτών με θετική αξία 7

- του ποσού που αντιστοιχεί στον ενδεχόμενο μελλοντικό πιστωτικό κίνδυνο, που υπολογίζεται βάσει ποσοστού του συνόλου του αρχικού ονομαστικού κεφαλαίου που είναι εγγεγραμμένο στα βιβλία αυτά σε συνάρτηση με την υπολειπόμενη προθεσμία και τη φύση της σύμβασης (πίνακας 1).

2.2.4.4. Για τις τράπεζες που χρησιμοποιούν αυτή τη μέθοδο τρέχοντος κινδύνου, ο πιστωτικός κίνδυνος που σχετίζεται με πράξεις προθεσμίας που αντισταθμίζονται διμερώς υπολογίζεται ως το άθροισμα των ακόλουθων στοιχείων:

Το καθαρό κόστος αντικατάστασης σε τιμή αγοράς, σε περίπτωση θετικής αξίας, συν την αύξηση που υπολογίζεται βάσει του συν-υπονοούμενου ονομαστικού. Η αύξηση που εφαρμόζεται στις αντισταθμισμένες συναλλαγές (ΕΠΑ μειωμένο) ισοδυναμεί με το σταθμισμένο μέσο όρο της ακαθάριστης αύξησης (ΕΠΑ καθ) συν τον δείκτη καθαρού τρέχοντος κόστους αντικατάστασης προς το ακαθάριστο κόστος αντικατάστασης: ο υπολογισμός συνοψίζεται στον ακόλουθο τύπο:

ΕΠΑ μειωμένο = 0,4 ΕΠΑ ακαθάριστο + 0,6 ΔΚΑ Χ ΕΠΑ ακαθάριστο.

2.2.4.5. Το μέτρο κινδύνου που υιοθετείται από την οδηγία ανταποκρίνεται στις υποδείξεις της Επιτροπής της Βασιλείας. Δεν εκφράζεται σχετική αντίθεση.

2.2.5. Άρθρο 6

2.2.5.1. Τα κράτη μέλη μπορούν να εφαρμόζουν στάθμιση κατά 50 % στα στοιχεία εκτός ισολογισμού όπως είναι οι εγγυήσεις πιστώσεων που αποτελούν υποκατάστατα πιστώσεων και τα οποία είναι πλήρως εγγυημένα από υποθήκες.

2.2.5.2. Η ΟΚΕ δεν προβάλλει καμία αντίρρηση για το άρθρο αυτό.

2.2.5.3. Κρίνεται επιθυμητό να διευκρινισθεί στο άρθρο 6, παράγραφος 1, στοιχείο β ότι εφαρμόζεται εφεξής στάθμιση 20 % στις απαιτήσεις που είναι εξασφαλισμένες με τίτλους που έχουν εκδοθεί από τις περιφερειακές ή τοπικές διοικήσεις των κρατών μελών, με την επιφύλαξη των διατάξεων του άρθρου 7 (σε περίπτωση που η πρόταση στο άρθρο 8 εξακολουθήσει να ισχύει).

3. Συμπέρασμα

Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει τις προτάσεις της Επιτροπής και ελπίζει ότι οι τελευταίες θα υιοθετηθούν το συντομότερο δυνατόν ώστε τα πιστωτικά ιδρύματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης να μην έχουν να αντιμετωπίσουν στρέβλωση του ανταγωνισμού εκ μέρους των λοιπών εταίρων τους ανά τον κόσμο.

Βρυξέλλες, 25 Σεπτεμβρίου 1996.

Ο Πρόεδρος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Carlos FERRER

() ΕΕ αριθ. C 208 της 19. 7. 1996, σ. 8.