Ειδική έκθεση Βελτίωση της ασφάλειας 
του ενεργειακού 
εφοδιασμού μέσω 
ανάπτυξης της εσωτερικής 
αγοράς ενέργειας: 
απαιτούνται περισσότερες 
προσπάθειεςEL 2015  αριθ.  16
ΕΥΡΩΠΑÏK Ο
ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ
ΣΥΝΕ∆ΡΙΟ
ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙO  
12, rue Alcide De Gasperi  
1615 Luxembourg  
LUXEMBOURG
Τηλ +352 4398-1
E-mail: eca-info@eca.europa.eu  
Internet: http://eca.europa.eu
Twitter: @EUAuditorsECA  
YouTube: EUAuditorsECA
Περισσότερες πληροφορίες για την Ευρωπαϊκή Ένωση παρέχονται από το διαδίκτυο (http://europa.eu).
Λουξεμβούργο: Υπηρεσία Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 2015
Print ISBN 978-92-872-3303-5 ISSN 1831-0826 doi:10.2865/466407 QJ-AB-15-018-EL-C
PDF ISBN 978-92-872-3339-4 ISSN 1977-5660 doi:10.2865/354546 QJ-AB-15-018-EL-N
EPUB ISBN 978-92-872-3336-3 ISSN 1977-5660 doi:10.2865/64680 QJ-AB-15-018-EL-E
© Ευρωπαϊκή Ένωση, 2015
Επιτρέπεται η αναπαραγωγή με αναφορά της πηγής.
Για οποιαδήποτε χρήση ή αναπαραγωγή των φωτογραφιών 1, 2 και 3 και της εικόνας του πλαισίου 13, πρέπει να ζητηθεί 
άδεια απευθείας από τον δικαιούχο των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας.
Printed in Luxembourg
Βελτίωση της ασφάλειας 
του ενεργειακού 
εφοδιασμού μέσω 
ανάπτυξης της εσωτερικής 
αγοράς ενέργειας: 
απαιτούνται περισσότερες 
προσπάθειες
(υποβαλλόμενη δυνάμει του άρθρου 287, παράγραφος 4, 
δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ)Ειδική έκθεσηEL 2015  αριθ.  16
02
 Κλιμάκιο ελέγχου
Οι ειδικές εκθέσεις του ΕΕΣ παρουσιάζουν τα αποτελέσματα των ελέγχων επιδόσεων και των ελέγχων συμμόρφωσης που 
αυτό διενεργεί επί συγκεκριμένων τομέων του προϋπολογισμού της ΕΕ ή επί συγκεκριμένων διαχειριστικών ζητημάτων. 
Τα ΕΕΣ επιλέγει και σχεδιάζει τα εν λόγω ελεγκτικά καθήκοντα κατά τρόπον ώστε αυτά να αποφέρουν τον μέγιστο αντί -
κτυπο, λαμβανομένων υπόψη των κινδύνων για τις επιδόσεις ή για τη συμμόρφωση, του επιπέδου των σχετικών εσόδων 
ή δαπανών, των επικείμενων εξελίξεων και του πολιτικού και δημόσιου συμφέροντος.
Ο εν προκειμένω έλεγχος επιδόσεων διενεργήθηκε από το Τμήμα Ελέγχου II, του οποίου προεδρεύει ο Henri Grethen, 
Μέλος του ΕΕΣ, και το οποίο ειδικεύεται στους τομείς δαπανών που αφορούν τις διαρθρωτικές πολιτικές, τις μεταφορές 
και την ενέργεια. Επικεφαλής του ελέγχου ήταν ο Phil Wynn Owen, Μέλος του Συνεδρίου, συνεπικουρούμενος από τους 
Gareth Roberts, Προϊστάμενο του ιδιαίτερου γραφείου του, Katharina Bryan, Σύμβουλο στο ιδιαίτερο γραφείο του, Pietro 
Puricella, Προϊστάμενο Μονάδας, Erki Must, Υπεύθυνο έργου, και Jolita Korzunienė, Pekka Ulander, Svetoslav Hristov, 
Aleksandra Klis-Lemieszonek και Andrew Judge, ελεγκτές.
Από τα αριστερά:  P . Puricella, A. Judge, G. Roberts, J. Korzunienė, P . Ulander, K. Bryan, E. Must, A. Klis-
Lemieszonek, P . Wynn Owen, S. Hristov.
03
 Περιεχόμενα
Σημεία
 Γλωσσάριο
I – VIII Σύνοψη
1 – 19 Εισαγωγή
5 – 8 Η ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού και η σχέση της με την εσωτερική αγορά ενέργειας
9 – 13 Το νομικό πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς ενέργειας
14 – 19 Επενδυτικές ανάγκες και χρηματοδοτικά μέσα της ΕΕ στον τομέα των ενεργειακών υποδομών
20 – 26 Εμβέλεια και τρόπος προσέγγισης του ελέγχου
27 – 112 Παρατηρήσεις
27 – 71 Ο στόχος για ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς ενέργειας έως το 2011 δεν επιτεύχθηκε
30 – 42 Εξακολουθούν να υπάρχουν προβλήματα με την εφαρμογή του νομικού πλαισίου της ΕΕ για την εσωτερική 
αγορά ενέργειας
43 – 54 Οι σημαντικές διαφορές στον τρόπο με τον οποίο τα κράτη μέλη οργανώνουν τις αγορές ενέργειάς τους 
μπορεί να λειτουργήσουν ως τροχοπέδη για την περαιτέρω εξέλιξη της εσωτερικής αγοράς ενέργειας
55 – 71 Μολονότι έχει σημειωθεί πρόοδος ως προς τη σύζευξη των ευρωπαϊκών αγορών, ακόμη δεν έχουν επέλθει 
πλήρως τα αποτελέσματα της εσωτερικής αγοράς ενέργειας ως προς τις τιμές
72 – 98 Γενικά, οι υπάρχουσες ενεργειακές υποδομές της Ευρώπης δεν είναι σχεδιασμένες για πλήρως 
ολοκληρωμένες αγορές και, ως εκ τούτου, δεν εξασφαλίζουν επί του παρόντος αποτελεσματικά 
τον ενεργειακό εφοδιασμό
73 – 81 Οι υποδομές εντός και μεταξύ πολλών κρατών μελών δεν είναι ακόμη κατάλληλες για την εσωτερική αγορά 
ενέργειας
82 – 87 Δεν υφίσταται συνολική εκτίμηση των αναγκών σε επίπεδο ΕΕ που να αποτελεί τη βάση για την ιεράρχηση 
των επενδύσεων σε ενεργειακές υποδομές στην ΕΕ
88 – 98 Για την ανάπτυξη διασυνοριακών υποδομών απαιτείται συνεργασία μεταξύ των γειτονικών κρατών μελών
04 Περιεχόμενα
99 – 112 Η χρηματοδοτική στήριξη από τον προϋπολογισμό της ΕΕ στον τομέα των ενεργειακών υποδομών 
συνέβαλε σε περιορισμένο μόνο βαθμό στην εσωτερική αγορά ενέργειας και στην ασφάλεια του 
ενεργειακού εφοδιασμού
100 – 109 Η ΕΕ διαθέτει διάφορα χρηματοδοτικά μέσα για την υποστήριξη έργων ενεργειακών υποδομών, αλλά 
κανένα δεν είχε ως κύριο στόχο την εσωτερική αγορά ενέργειας
110 – 112 Πολλές ενεργειακές υποδομές που συγχρηματοδότησε η ΕΕ δεν επέδρασαν ακόμη στην εσωτερική αγορά 
ενέργειας
113 – 127 Συμπεράσματα και συστάσεις
 Παράρτημα I —  α) Μέση λιανική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας μετά φόρων για τους οικιακούς 
καταναλωτές: πρώτο τρίμηνο του 2015 σε λεπτά του ευρώ ανά 1 KWh
    β) Μέση τιμή ηλεκτρικής ενέργειας χωρίς ΦΠΑ και μη ανακτήσιμους φόρους 
για βιομηχανικούς καταναλωτές: πρώτο τρίμηνο του 2015 σε λεπτά του ευρώ 
ανά 1 KWh
 Παράρτημα II —  Εκτιμώμενες τιμές παροχής από τους προμηθευτές φυσικού αερίου των 
κρατών μελών της ΕΕ — ετήσιος μέσος όρος για το 2014 — ευρώ ανά MWh
 Παράρτημα III —  Συμμετοχή των κρατών μελών στις ομάδες εργασίας του ACER, Ιανουάριος 
2013 έως Μάιος 2015
 Απάντηση της Επιτροπής
05
 Γλωσσάριο
Αγωγός ενεργειακής διασύνδεσης : δομή που επιτρέπει τη ροή ηλεκτρικής ενέργειας ή φυσικού αερίου μεταξύ 
εθνικών δικτύων. Οι δομές αυτές μπορεί να ανήκουν σε έναν ή περισσότερους διαχειριστές συστημάτων μεταφοράς 
οι οποίοι ασκούν τη διαχείρισή τους.
Ασφάλεια ενεργειακού εφοδιασμού : αδιάκοπη διαθεσιμότητα πηγών ενέργειας σε προσιτή τιμή, όπως 
καθορίζεται από τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας.
Δεκαετή προγράμματα ανάπτυξης δικτύων  (ΔΠΑΔ): τα ΔΠΑΔ ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου είναι 
μη δεσμευτικά έγγραφα που δημοσιεύονται δις ετησίως από τα ΕΔΔΣΜ ηλεκτρισμού και ΕΔΔΣΜ αερίου. Τα 
ΔΠΑΔ σχεδιάζονται με σκοπό την αύξηση της πληροφόρησης και της διαφάνειας όσον αφορά τις επενδύσεις σε 
συστήματα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου.
Διαχειριστής συστήματος μεταφοράς  (ΔΣΜ): φορέας στον οποίο έχει ανατεθεί η μεταφορά ενέργειας με τη 
μορφή φυσικού αερίου ή ηλεκτρικής ενέργειας σε εθνικό ή περιφερειακό επίπεδο, με χρήση σταθερών υποδομών.
Διαχωρισμός : διαδικασία αποσύνδεσης των δραστηριοτήτων μεταφοράς μιας κάθετα ολοκληρωμένης εταιρείας 
ενέργειας από άλλες δραστηριότητες, όπως η παραγωγή και η διανομή.
Διευκόλυνση «Συνδέοντας την Ευρώπη»  (Connecting Europe facility, CEF): η CEF προβλέπει, από το 2014, την 
παροχή χρηματοδοτικής στήριξης σε τρεις τομείς: ενέργεια, μεταφορές και τεχνολογία της πληροφορίας και 
των επικοινωνιών (ΤΠΕ). Σε αυτούς τους τρεις τομείς, η CEF προσδιορίζει τις επενδυτικές προτεραιότητες που θα 
πρέπει να υλοποιηθούν κατά την επόμενη δεκαετία, όπως οι διάδρομοι ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου, 
η χρήση ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, οι διασυνδεδεμένοι διάδρομοι μεταφορών και οι καθαρότεροι τρόποι 
μεταφοράς, οι ευρυζωνικές συνδέσεις υψηλής ταχύτητας και τα ψηφιακά δίκτυα.
Διευρωπαϊκό δίκτυο στον τομέα της ενέργειας  (ΔΕΔ-Ε): το πρόγραμμα ΔΕΔ-Ε στοχεύει στην ανάπτυξη της 
εσωτερικής αγοράς ενέργειας μέσω της διασύνδεσης, της διαλειτουργικότητας και της ανάπτυξης διευρωπαϊκών 
δικτύων μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου, καθώς και στην εγγύηση της ασφάλειας και της 
διαφοροποίησης του εφοδιασμού και της προώθησης της βιώσιμης ανάπτυξης.
Δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα  (δισ. κ.μ.): μονάδα μέτρησης του όγκου των αερίων που χρησιμοποιείται στην 
παραγωγή και στο εμπόριο.
Εθνικές ρυθμιστικές αρχές  (ΕΡΑ): οι ΕΡΑ είναι δημόσιοι οργανισμοί των κρατών μελών που ελέγχουν ότι η αγορά 
διαθέτει κανόνες περί ισότιμης πρόσβασης και, σε ορισμένα κράτη μέλη, ορίζουν τις τιμές χονδρικής και λιανικής 
πώλησης που ισχύουν για τους καταναλωτές. Προβαίνουν σε αναλύσεις που χρησιμοποιούνται για τον καθορισμό 
των χρεώσεων που επιβάλλουν οι ΔΣΜ.
Εμπορία μεταξύ επιχειρήσεων  (Business-to-Business, B2B): εμπορική συναλλαγή μεταξύ δύο επιχειρήσεων, λόγου 
χάριν μεταξύ ενός κατασκευαστή και ενός πωλητή χονδρικής ή μεταξύ ενός πωλητή χονδρικής και ενός πωλητή 
λιανικής.
Ενεργειακή νησίδα : περιοχή με ανεπαρκείς συνδέσεις σε δίκτυα μεταφοράς ενέργειας με συνέπεια να εξαρτάται 
συχνά από μία μόνο εξωτερική πηγή ενέργειας ή από έναν μόνο προμηθευτή.
Επιτροπολογία : σύστημα επιτροπών που επιβλέπει τις κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις που υλοποιούνται από 
την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Οι επιτροπές αποτελούνται από εκπροσώπους των κρατών μελών και η εντολή τους 
συνίσταται στη ρύθμιση ορισμένων κατ’ εξουσιοδότηση πτυχών του παράγωγου δικαίου που εγκρίνει το Συμβούλιο 
και, στις περιπτώσεις που ισχύει η διαδικασία συναπόφασης, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η Επιτροπή προεδρεύει 
αυτών των συνεδριάσεων και παρέχει υπηρεσίες γραμματειακής υποστήριξης.
06 Γλωσσάριο
Έργα κοινού ενδιαφέροντος  (ΕΚΕ): τον Οκτώβριο του 2013, η Επιτροπή εξέδωσε κατάλογο 248 βασικών έργων 
ενεργειακών υποδομών. Υπέρ των ΕΚΕ θα ισχύουν ταχύτερες και αποδοτικότερες διαδικασίες χορήγησης αδειών 
και θα τυγχάνουν βελτιωμένης κανονιστικής αντιμετώπισης. Μπορεί επίσης να λαμβάνουν στήριξη στο πλαίσιο της 
διευκόλυνσης «Συνδέοντας την Ευρώπη».
Εσωτερική αγορά ενέργειας : αποτελεί το πλαίσιο ρυθμίσεων και υποδομών που θα επιτρέπουν την ελεύθερη ροή 
και το χωρίς σύνορα εμπόριο φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας σε όλη την επικράτεια της ΕΕ.
Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά και Επενδυτικά Ταμεία  (ΕΔΕΤ): το κοινό πλαίσιο λειτουργίας του Ευρωπαϊκού Ταμείου 
Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ), του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου (ΕΚΤ), του Ταμείου Συνοχής, του Ευρωπαϊκού 
Γ εωργικού Ταμείου Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) και του Ευρωπαϊκού Ταμείου Θάλασσας και Αλιείας (ΕΤΘΑ).
Ευρωπαϊκά Δίκτυα Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας και Φυσικού Αερίου 
(ΕΔΔΣΜ ηλεκτρισμού/ ΕΔΔΣΜ αερίου): τα δίκτυα αυτά εκπροσωπούν όλους τους ΔΣΜ ηλεκτρικής ενέργειας/
φυσικού αερίου στην ΕΕ και άλλους που συνδέονται με τα δίκτυά τους, σε όλες τις περιφέρειες και για όλα τα 
ζητήματα τεχνικού χαρακτήρα καθώς και για αυτά που άπτονται των αγορών που τους αφορούν.
Ευρωπαϊκό Ενεργειακό Πρόγραμμα Ανάκαμψης  (ΕΕΠΑ): το ΕΕΠΑ καθιερώθηκε στο τέλος του 2008 ως απάντηση 
στην οικονομική και χρηματοπιστωτική κρίση. Παρέχει χρηματοδότηση σε έργα που στόχο έχουν να καταστήσουν 
περισσότερο αξιόπιστο τον ενεργειακό εφοδιασμό και να μειώσουν τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.
Ευρωπαϊκό Ταμείο Στρατηγικών Επενδύσεων  (ΕΤΣΕ): στόχος του ΕΤΣΕ είναι η κινητοποίηση, κατά την 
περίοδο 2015-2017, τουλάχιστον 315 δισεκατομμυρίων ευρώ για ιδιωτικές και δημόσιες μακροχρόνιες επενδύσεις 
σε ολόκληρη την ΕΕ. Το ΕΤΣΕ θα καταρτιστεί στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ) ως 
καταπιστευματικό ταμείο, με απεριόριστη διάρκεια, για τη χρηματοδότηση των περισσότερο επικίνδυνων τμημάτων 
των έργων. Εγγύηση ύψους έως 16 δισεκατομμύρια ευρώ εξασφαλιζόμενη από τον προϋπολογισμό της ΕΕ θα 
αντισταθμίζει τον επιπρόσθετο κίνδυνο που αναλαμβάνει η ΕΤΕπ. Τα κράτη μέλη μπορούν να συνεισφέρουν στο 
ΕΤΣΕ. Το ΕΤΣΕ μπορεί να χρηματοδοτεί έργα κοινού ενδιαφέροντος (ΕΚΕ) ή άλλα έργα διασύνδεσης. Οι ενεργειακές 
υποδομές συγκαταλέγονται στις προτεραιότητες του ταμείου αυτού.
Κώδικες και κατευθυντήριες γραμμές για τα δίκτυα : σύνολα κανόνων που ισχύουν για ένα ή περισσότερα 
τμήματα του τομέα της ενέργειας. Προορίζονται ως μέσα επίτευξης της εσωτερικής αγοράς ενέργειας 
συμπληρώνοντας τους υφιστάμενους εθνικούς κανόνες για την αντιμετώπιση διασυνοριακών ζητημάτων κατά 
τρόπο συστηματικό.
Οργανισμός Συνεργασίας των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας  (ACER): οργανισμός της ΕΕ με έδρα στη 
Λιουμπλιάνα της Σλοβενίας, ο οποίος συστάθηκε τον Μάρτιο του 2011 στο πλαίσιο της τρίτης δέσμης μέτρων για την 
ενέργεια, με σκοπό την περαιτέρω προώθηση της ολοκλήρωσης της εσωτερικής αγοράς ενέργειας που αφορά τον 
ηλεκτρισμό και το φυσικό αέριο. Ο ACER αποτελεί ανεξάρτητη ευρωπαϊκή δομή που προάγει τη συνεργασία μεταξύ 
των ευρωπαϊκών ρυθμιστικών αρχών ενέργειας.
Σχέδιο διασύνδεσης των αγορών ενέργειας της περιοχής της Βαλτικής  (Baltic Energy Market Interconnection 
Plan, BEMIP): περιφερειακή πρωτοβουλία που υπεγράφη το 2009 για την ένταξη της Εσθονίας, της Λετονίας και της 
Λιθουανίας στις ευρωπαϊκές αγορές ενέργειας, ούτως ώστε να πάψουν να αποτελούν ενεργειακές νησίδες και να 
εξασφαλισθεί η ελευθέρωση των οικείων αγορών ενέργειας.
Τρίτη δέσμη μέτρων για την ενέργεια : δέσμη νομοθετικών μέτρων που αφορούν τις αγορές ενέργειας στην ΕΕ. 
Ορίζει τους βασικούς κανόνες για τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων του 
διασυνοριακού εμπορίου και του θεσμικού πλαισίου.
Υγροποιημένο φυσικό αέριο  (ΥΦΑ): φυσικό αέριο που έχει μετατραπεί σε υγρή μορφή για αποθήκευση 
ή μεταφορά.
07
 Σύνοψη
I
Την τελευταία εικοσαετία, η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) έχει 
αναπτύξει μια ολοκληρωμένη προσέγγιση όσον αφορά 
την πολιτική για την ενέργεια και το κλίμα. Η πολιτική 
αυτή εξακολουθεί να εξελίσσεται στο πλαίσιο της εντει -
νόμενης πρόκλησης που θέτει η κλιματική αλλαγή και 
των μεταβαλλόμενων διεθνών συνθηκών που περιλαμ -
βάνουν τις πολιτικές εξελίξεις στα σύνορα της ΕΕ και τις 
εμπορικές συμφωνίες με εξωτερικούς εταίρους.
II
Η ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού έχει μετα -
τραπεί σε μείζον ζήτημα για την Ευρώπη την τελευταία 
δεκαετία. Το ενδιαφέρον κυβερνητικών και δημόσιων 
φορέων έχει επικεντρωθεί στους κινδύνους που συνδέο -
νται με την εξάρτηση από εξωτερικές πηγές, την πολιτική 
ανασφάλεια σε τρίτα κράτη-προμηθευτές και κράτη 
διέλευσης, και το ενδεχόμενο διακοπής του ενεργειακού 
εφοδιασμού. Αναγνωρίζεται επίσης ολοένα περισσότερο 
ότι οι μετατροπές εντός του πλαισίου του ενεργειακού 
συστήματος της ΕΕ, λόγω της μεταβολής των τάσεων στη 
ζήτηση και του εμπλουτισμού των ανανεώσιμων πηγών 
ενέργειας, δημιουργούν νέες προκλήσεις για τον συνεχή 
ενεργειακό εφοδιασμό των τελικών χρηστών σε προσιτές 
τιμές.
III
Η ΕΕ έχει εγκρίνει ευρύ φάσμα νομοθεσίας για την 
υποστήριξη της ανάπτυξης μιας εσωτερικής αγοράς 
ενέργειας. Η εσωτερική αγορά ενέργειας αποτελεί το 
πλαίσιο ρυθμίσεων και υποδομών που θα επιτρέψουν 
την ελεύθερη ροή και το χωρίς σύνορα εμπόριο φυσικού 
αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας σε όλη την επικρά -
τεια της ΕΕ. Στην πλέον πρόσφατη δέσμη νομοθετικών 
μέτρων, γνωστή ως τρίτη δέσμη μέτρων για την ενέργεια, 
τίθεται ο στόχος επίτευξης της εσωτερικής αγοράς έως 
το 2014. Παρασχέθηκαν επίσης 3,7 δισεκατομμύρια ευρώ 
από τον προϋπολογισμό της ΕΕ για τη χρηματοδότηση 
ενεργειακών υποδομών κατά την περίοδο 2007-2013, 
ενώ επιπλέον ποσό περίπου 7,4 δισεκατομμυρίων ευρώ 
αναμένεται να παρασχεθεί μεταξύ 2014 και 2020.
IV
Σκοπός του ελέγχου μας ήταν να διαπιστωθεί εάν 
η εφαρμογή μέτρων πολιτικής για την εσωτερική αγορά 
ενέργειας και οι δαπάνες της ΕΕ για ενεργειακές υποδο -
μές παρείχαν ουσιαστικά οφέλη στο πλαίσιο της ασφά -
λειας του ενεργειακού εφοδιασμού.
08
 Σύνοψη
V
Ο στόχος της ΕΕ για ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς 
ενέργειας ως το 2014 δεν επιτεύχθηκε. Γ ενικά, οι υπάρ -
χουσες ενεργειακές υποδομές της Ευρώπης δεν είναι 
σχεδιασμένες για πλήρως ολοκληρωμένες αγορές και, ως 
εκ τούτου, δεν εξασφαλίζουν επί του παρόντος αποτε -
λεσματικά τον ενεργειακό εφοδιασμό. Η χρηματοδοτική 
στήριξη που παρέχεται από τον προϋπολογισμό της ΕΕ 
για τον τομέα των ενεργειακών υποδομών συνέβαλε σε 
περιορισμένο μόνο βαθμό στην ολοκλήρωση της εσωτε -
ρικής αγοράς ενέργειας και την ασφάλεια του ενεργεια -
κού εφοδιασμού.
VI
Εξακολουθούν να υπάρχουν προβλήματα με την εφαρ -
μογή του νομικού πλαισίου της ΕΕ για την εσωτερική 
αγορά ενέργειας. Οι σημαντικές διαφορές που υφί -
στανται στον τρόπο με τον οποίο τα διάφορα κράτη 
μέλη οργανώνουν τις αγορές ενέργειάς τους μπορεί να 
λειτουργήσουν ως τροχοπέδη για την περαιτέρω εξέ -
λιξη της εσωτερικής αγοράς ενέργειας. Μολονότι έχει 
σημειωθεί πρόοδος ως προς την ένταξη των ευρωπαϊκών 
αγορών, τα πλήρη αποτελέσματα της εσωτερικής αγοράς 
ενέργειας ως προς τις τιμές δεν έχουν υλοποιηθεί ακόμα. 
Συνιστώνται τα εξής:
Σύσταση  1: Δεδομένου ότι η εσωτερική αγορά ενέργειας 
δεν έχει ακόμα ολοκληρωθεί, η Επιτροπή πρέπει να 
ολοκληρώσει τις εκτιμήσεις της και να κινήσει τις τυχόν 
αναγκαίες διαδικασίες επί παραβάσει κατά των κρατών 
μελών έως το τέλος του 2016.
Σύσταση  2:
α) Τα κράτη μέλη πρέπει να εξασφαλίσουν ότι οι εθνικές 
ρυθμιστικές αρχές (ΕΡΑ) τους είναι ανεξάρτητες και 
δεν περιορίζεται η εμβέλεια του ρόλου τους. Οι ΕΡΑ 
πρέπει να διαθέτουν επαρκείς πόρους για τις δρα -
στηριότητές τους, που θα τους επιτρέπουν, μεταξύ 
άλλων, να συμμετέχουν πλήρως σε δραστηριότητες 
συνεργασίας σε επίπεδο ΕΕ.
β) Η Επιτροπή πρέπει να επιβεβαιώσει ότι ο Οργανι -
σμός Συνεργασίας των Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας 
(ACER) διαθέτει τις αναγκαίες εξουσίες ώστε να ζητά 
από τους αρμόδιους φορείς των κρατών μελών τις 
πληροφορίες που χρειάζεται για την εκπλήρωση των 
καθηκόντων που του έχουν ανατεθεί.Σύσταση  3: Η Επιτροπή πρέπει να προωθήσει την ευρεία 
ανάπτυξη μηχανισμών διαφανούς διαπραγμάτευσης 
τόσο για το φυσικό αέριο όσο και για την ηλεκτρική ενέρ -
γεια. Στο πλαίσιο αυτό πρέπει, μεταξύ άλλων, να διευκο -
λύνει και να υποστηρίζει την εγκατάσταση χρηματιστη -
ρίων ενέργειας στα κράτη μέλη όπου δεν υφίστανται 
τέτοια χρηματιστήρια επί του παρόντος ή όπου κυριαρ -
χούν μηχανισμοί εμπορίας τύπου B2B.
Σύσταση  4: Η Επιτροπή πρέπει να επιταχύνει τη διαδι -
κασία της επιτροπολογίας, με σκοπό τη διασφάλιση της 
έγκρισης των κωδίκων για τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέρ -
γειας έως το τέλος του 2015. Πρέπει επίσης να ενθαρρύ -
νει τον ACER και τα ΕΔΔΣΜ να υποστηρίξουν την έγκαιρη 
υλοποίηση των κωδίκων δικτύου από τα κράτη μέλη στο 
πλαίσιο περιφερειακών πρωτοβουλιών συνεργασίας.
Σύσταση  5: Η Επιτροπή πρέπει:
α) να εξετάσει το ενδεχόμενο καθορισμού στόχων 
διασύνδεσης της ηλεκτρικής ενέργειας με βάση τις 
ανάγκες της αγοράς και όχι τις σταθερές εθνικές 
παραγωγικές ικανότητες·
β) να επανεκτιμήσει το δυνητικό κόστος και τα οφέλη 
του μοντέλου-στόχου για το φυσικό αέριο και να 
εξετάσει, υπό το πρίσμα της αβέβαιης ζήτησης, κατά 
πόσον υπάρχουν εναλλακτικές προτάσεις στην εκτε -
ταμένη κατασκευή αγωγών φυσικού αερίου, όπως 
η εγκατάσταση στρατηγικά τοποθετημένων τερμα -
τικών σταθμών ΥΦΑ για την εξυπηρέτηση μίας ή πε -
ρισσότερων εθνικών αγορών που χρησιμοποιούν 
λύσεις συμβατές με την εσωτερική αγορά ενέργειας. 
Τα παραπάνω πρέπει να βασίζονται σε μια ολοκλη -
ρωμένη εκτίμηση των αναγκών σε επίπεδο ΕΕ.
09
 Σύνοψη
VII
Οι υποδομές εντός και μεταξύ πολλών κρατών μελών δεν 
είναι ακόμη κατάλληλες για την εσωτερική αγορά ενέρ -
γειας. Δεν υφίσταται συνολική εκτίμηση των αναγκών 
σε επίπεδο ΕΕ η οποία να αποτελέσει τη βάση για την 
ιεράρχηση των επενδύσεων σε ενεργειακές υποδομές 
στην ΕΕ. Η ανάπτυξη διασυνοριακών υποδομών απαιτεί 
συνεργασία μεταξύ των γειτονικών κρατών μελών. Συνι -
στώνται τα εξής:
Σύσταση  6: Η Επιτροπή πρέπει:
α) να εντοπίσει τις διασυνοριακές ενεργειακές υποδο -
μές που δεν αξιοποιούνται πλήρως για την υποστή -
ριξη της εσωτερικής αγοράς ενέργειας, είτε επειδή 
είναι δεσμευμένες στο πλαίσιο μακροπρόθεσμων 
διμερών συμβάσεων που αποκλείουν την πρόσβαση 
τρίτων είτε επειδή δεν χρησιμοποιούνται οι τεχνικές 
τους ικανότητες, όπως η αντίστροφη ροή φυσικού 
αερίου·
β) να συνεργαστεί με τα ενδιαφερόμενα μέρη στα κρά -
τη μέλη με σκοπό τη βελτίωση του βαθμού διαρκούς 
χρησιμοποίησης αυτών των υποδομών προς όφελος 
της εσωτερικής αγοράς ενέργειας·
γ) να διερευνήσει τα οφέλη της συγκρότησης περι -
φερειακών διαχειριστών συστημάτων μεταφο -
ράς (ΔΣΜ) ως μέσο ενθάρρυνσης και αποδοτικής 
διαχείρισης των διασυνοριακών ενεργειακών ροών, 
αξιοποιώντας πλήρως τις υφιστάμενες υποδομές.
Σύσταση  7: Η Επιτροπή πρέπει:
α) να προβεί σε ολοκληρωμένη εκτίμηση αναγκών 
όσον αφορά τις υποδομές ενέργειας σε επίπεδο ΕΕ 
ως βάση για την ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς 
ενέργειας· αυτό θα μπορούσε να λειτουργήσει ως 
έγγραφο αναφοράς για την εκπόνηση άλλων στρα -
τηγικών εγγράφων όπως τα δεκαετή προγράμματα 
ανάπτυξης δικτύων·
β) προς υποστήριξη της εκτίμησης αναγκών, να δη -
μιουργήσει ικανότητα για την προτυποποίηση των 
αγορών ενέργειας, συμπεριλαμβανομένου ευρέος 
φάσματος προβολών της ζήτησης, είτε στο πλαίσιο 
των δικών της υπηρεσιών είτε στο πλαίσιο του ACER·
γ) να συνεργαστεί με τα ΕΔΔΣΜ ηλεκτρισμού και ΕΔΔ -
ΣΜ αερίου, ώστε η εκτίμηση αναγκών να συμβάλει 
στον σχεδιασμό των σχετικών με την εσωτερική 
αγορά ενέργειας υποδομών στην ΕΕ, συμπεριλαμβα -
νομένων των δεκαετών προγραμμάτων ανάπτυξης 
δικτύων (ΔΠΑΔ).VIII
Η ΕΕ διαθέτει διάφορα χρηματοδοτικά μέσα για την 
υποστήριξη έργων στον τομέα των ενεργειακών υποδο -
μών, αλλά κανένα δεν έχει ως κύριο στόχο την εσωτερική 
αγορά ενέργειας. Οι ενεργειακές υποδομές που συγχρη -
ματοδοτούνται από την ΕΕ έχουν περιορισμένο αντί -
κτυπο στην εσωτερική αγορά ενέργειας. Συνιστώνται τα 
εξής:
Σύσταση  8: Η Επιτροπή πρέπει να επεξεργαστεί περαι -
τέρω τις διαδικασίες σχεδιασμού της και ιδίως την 
ιεράρχηση κατά προτεραιότητα και τη χρηματοδότηση 
έργων κοινού ενδιαφέροντος (ΕΚΕ) υπό το πρίσμα μιας 
ολοκληρωμένης εκτίμησης αναγκών όσον αφορά τις 
ενεργειακές υποδομές σε επίπεδο ΕΕ.
Σύσταση  9: Η Επιτροπή πρέπει να διατυπώσει προτά -
σεις νομοθετικού περιεχομένου οι οποίες να ορίζουν ότι 
οι αποφάσεις περί της επιλογής προς χρηματοδότηση 
έργων που αφορούν ενεργειακές υποδομές εξαρτώνται 
από την εύρυθμη και αδιάλειπτη λειτουργία της αγοράς 
ενέργειας στα κράτη μέλη.
10
 Εισαγωγή
01 
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αναπτύξει τα 
τελευταία 20 χρόνια μια ολοκληρωμένη 
προσέγγιση όσον αφορά την πολιτική 
για την ενέργεια και το κλίμα 1. Η πολιτι -
κή αυτή εξακολουθεί να εξελίσσεται στο 
πλαίσιο της εντεινόμενης πρόκλησης 
που θέτει η κλιματική αλλαγή και των 
μεταβαλλόμενων διεθνών συνθηκών 
που περιλαμβάνουν τις πολιτικές εξελί -
ξεις στα σύνορα της ΕΕ και τις εμπορικές 
συμφωνίες με εξωτερικούς εταίρους.
02 
Η εντολή για την ανάπτυξη πολιτικής εκ 
μέρους της ΕΕ στον τομέα της ενέργειας 
προβλέπεται στο άρθρο 4 της Συνθή -
κης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής 
Ένωσης (ΣΛΕΕ) που ορίζει την ενέργεια 
ως τομέα συντρέχουσας αρμοδιότητας 
μεταξύ της ΕΕ και των κρατών μελών. 
Στο άρθρο 194 ορίζεται ότι οι στόχοι της 
ενεργειακής πολιτικής της ΕΕ είναι:
α) να διασφαλίζει τη λειτουργία της 
αγοράς ενέργειας,
β) να διασφαλίζει τον ενεργειακό 
εφοδιασμό της Ένωσης,
γ) να προωθεί την ενεργειακή απο -
δοτικότητα και την εξοικονόμηση 
ενέργειας καθώς και την ανάπτυ -
ξη νέων και ανανεώσιμων πηγών 
ενέργειας, και
δ) να προωθεί τη διασύνδεση των 
ενεργειακών δικτύων.
03 
Τα κράτη μέλη λαμβάνουν αποφάσεις 
σχετικά με το εθνικό ενεργειακό μείγμα 
τους, τους φόρους και τις προσαυξήσεις 
που επιβάλλουν στο φυσικό αέριο και 
την ηλεκτρική ενέργεια, και επιβλέπουν 
τη λειτουργία των αγορών ηλεκτρικής 
ενέργειας και φυσικού αερίου εντός των 
συνόρων τους.04 
Η ασφάλεια του ενεργειακού εφοδια -
σμού έχει αναδειχθεί σε μείζον ζήτημα 
στην Ευρώπη την τελευταία δεκαετία. Το 
ενδιαφέρον κυβερνητικών και δημόσιων 
φορέων έχει επικεντρωθεί στους κινδύ -
νους που συνδέονται με την εξάρτηση 
από εξωτερικές πηγές, την πολιτική ανα -
σφάλεια σε τρίτα κράτη-προμηθευτές 
και κράτη διέλευσης και το ενδεχόμενο 
διακοπής του ενεργειακού εφοδιασμού. 
Αναγνωρίζεται επίσης ολοένα περισ -
σότερο ότι οι μετατροπές εντός του 
πλαισίου του ενεργειακού συστήματος 
της ΕΕ, λόγω της μεταβολής των τάσεων 
στη ζήτηση και του εμπλουτισμού των 
ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, δημι -
ουργούν νέες προκλήσεις για τον συνεχή 
ενεργειακό εφοδιασμό των τελικών 
χρηστών σε προσιτές τιμές.1 Σε αυτές περιλαμβάνονται, 
μεταξύ άλλων, οι 
ανακοινώσεις της Επιτροπής 
σχετικά με την ενεργειακή 
πολιτική της ΕΕ που 
δημοσιεύτηκαν το 1995 και το 
2007, οι δέσμες μέτρων για την 
ενέργεια και το κλίμα του 2020 
και του 2030 και η πρόσφατη 
ανακοίνωση της Επιτροπής 
σχετικά με την Ενεργειακή 
Ένωση.
11 Εισαγωγή
Η ασφάλεια του 
ενεργειακού εφοδιασμού 
και η σχέση της με την 
εσωτερική αγορά 
ενέργειας
05 
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προωθεί με 
συνέπεια την ανάπτυξη των εσωτερικών 
αγορών ηλεκτρικής ενέργειας και φυσι -
κού αερίου ως βάση για την εξασφάλιση 
του ενεργειακού εφοδιασμού εντός της 
Ένωσης. Η εσωτερική αγορά ενέργειας 
αποτελεί το πλαίσιο ρυθμίσεων και υπο -
δομών που θα επιτρέψει την ελεύθερη 
ροή και το χωρίς σύνορα εμπόριο φυσι -
κού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας σε 
όλη την ΕΕ. Στην τελευταία ανακοίνωσή 
της σχετικά με την ευρωπαϊκή στρατηγι -
κή για την ενεργειακή ασφάλεια, η οποία 
δημοσιεύθηκε στις 28 Μαΐου 2014 2, 
η Επιτροπή αναφέρει τα εξής: «Το κλειδί 
για τη βελτίωση της ενεργειακής ασφά -
λειας είναι, πρώτον, μια συλλογικότερη 
προσέγγιση βασιζόμενη στην εύρυθμη 
λειτουργία της εσωτερικής αγοράς και 
στην ενίσχυση της συνεργασίας σε 
περιφερειακό και ευρωπαϊκό επίπεδο, 
ιδίως όσον αφορά τον συντονισμό της 
ανάπτυξης δικτύων και το άνοιγμα των 
αγορών …»
06 
Η ανάπτυξη ανοικτών, ανταγωνιστικών 
και πλήρως λειτουργικών εσωτερικών 
αγορών εφοδιασμού με ηλεκτρική ενέρ -
γεια και φυσικό αέριο έχει τη δυνατότη -
τα να εγγυηθεί την ασφάλεια του εφο -
διασμού για την Ένωση στο σύνολό της. 
Παρέχει δε δυνατότητες για μεγαλύτερη 
διαφοροποίηση του εφοδιασμού, περιο -
ρισμό των κινδύνων που τον επαπειλούν 
σε τοπικό επίπεδο, ρευστές και ευέλικτες 
εμπορικές συναλλαγές εντός και μεταξύ 
κρατών μελών και εξασφάλιση του 
ενεργειακού εφοδιασμού σε οικονομικά 
αποδοτική βάση. Η ασφάλεια του εφο -
διασμού αποτελεί δημόσιο αγαθό που 
έχει ένα ορισμένο κόστος, και η επίτευξή 
της με τον πλέον αποδοτικό από άποψη 
κόστους τρόπο συνιστά βασικό στόχο 
της ενεργειακής πολιτικής της ΕΕ.07 
Τον Δεκέμβριο του 2014, το Συμβούλιο 
της Ευρωπαϊκής Ένωσης επανέλαβε τη 
στήριξή του για την ολοκλήρωση της 
εσωτερικής αγοράς ενέργειας, τονίζο -
ντας ότι «πρέπει να καταβληθεί επει -
γόντως κάθε δυνατή προσπάθεια για 
την επίτευξη του στόχου μιας πλήρως 
λειτουργικής και διασυνδεδεμένης εσω -
τερικής αγοράς ενέργειας» 3.
08 
Προκειμένου να αναπτυχθεί μια εσωτε -
ρική αγορά ενέργειας, είναι ανάγκη να 
καθοριστούν κανόνες σχετικά με τον 
τρόπο λειτουργίας των αγορών φυσικού 
αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας και να 
διασφαλιστεί ότι υπάρχουν επαρκείς 
υποδομές για τον σκοπό αυτό.2 COM(2014) 330 final, 
της 28ης Μαΐου 2014, με τίτλο 
«Ευρωπαϊκή στρατηγική για 
την ενεργειακή ασφάλεια».
3 Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής 
Ένωσης, Συμπεράσματα του 
Συμβουλίου Μεταφορών, 
Τηλεπικοινωνιών και Ενέργειας 
της 9ης Δεκεμβρίου 2014.
12 Εισαγωγή
Το νομικό πλαίσιο της 
εσωτερικής αγοράς 
ενέργειας
09 
Οι κανόνες σχετικά με τη λειτουργία της 
εσωτερικής αγοράς ενέργειας έχουν 
διάφορες μορφές. Το πρώτο στάδιο 
αφορά την κατάρτιση νομοθετικού 
πλαισίου που θα καθορίζει τις αρχές για 
την ανάπτυξη των εσωτερικών αγορών 
ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερί -
ου και τους ρυθμιστικούς όρους βάσει 
των οποίων πρέπει να γίνεται το εμπόριο 
ενέργειας. Αυτό το νομοθετικό πλαίσιο 
έχει αναπτυχθεί μέσα από τρεις δέσμες 
μέτρων στο πλαίσιο του παράγωγου 
δικαίου της ΕΕ (βλέπε σχήμα 1 ).10 
Η τρίτη δέσμη μέτρων για την ενέργεια 
συμπληρώθηκε το 2011 από τον κανονι -
σμό για την ακεραιότητα και τη διαφά -
νεια στη χονδρική αγορά 4 ενέργειας 
(κανονισμός REMIT) 5. Ο συγκεκριμένος 
κανονισμός εστιάζει σε ζητήματα ακε -
ραιότητας και κατάχρησης της αγοράς 
και προβλέπει την παρακολούθηση 
των χονδρικών αγορών ενέργειας με 
σκοπό τον εντοπισμό και την αποφυγή 
της χειραγώγησής της. Αναμένεται να 
έχει τεθεί σε πλήρη εφαρμογή έως τον 
Απρίλιο του 2016.Σχήμα 1Ανάπτυξη των τριών δεσμών μέτρων για την ενέργεια
Βασικέ/uni03C2 παρά/uni03BCετροι
Οδηγία 2009/72/ΕΚ
Οδηγία 2009/73/ΕΚΚανονισ/uni03BCό/uni03C2 (ΕΚ) αριθ. 713/2009Κανονισ/uni03BCό/uni03C2 (ΕΚ) αριθ. 714/2009Κανονισ/uni03BCό/uni03C2 (ΕΚ) αριθ. 715/2009Τρίτη δέσ/uni03BCη 
/uni03BCέτρων
2009∆εύτερη δέσ/uni03BCη 
/uni03BCέτρων
2003Πρώτη δέσ/uni03BCη 
/uni03BCέτρων
1996/1998
Συντονισ/uni03BCό/uni03C2 των ∆ΣΜ από τα
Ε∆∆ΣΜ ηλεκτρισ/uni03BCού και Ε∆∆ΣΜ 
αερίου∆εκαετή 
προγρά/uni03BC/uni03BCατα 
ανάπτυξη/uni03C2 δικτύων∆ΣΜ ω/uni03C2 χωριστή 
οντότηταΣυντονισ/uni03BCό/uni03C2 των 
ρυθ/uni03BCιστικών αρχών 
από τον ACERΝο/uni03BCικήΑνεξάρτητη εθνική 
ρυθ/uni03BCιστική αρχήΜόνο ρυθ/uni03BCιζό/uni03BCενη 
πρόσβαση100 %ΛογιστικήΚάθε αρ/uni03BCόδια 
αρχήΣταδιακό και 
περιορισ/uni03BCένοΑνάπτυξη 
δικτύουΑποδεσ/uni03BCοποίηση 
των ∆ΣΜΡύθ/uni03BCιση τη/uni03C2 
αγορά/uni03C2Πρόσβαση 
τρίτωνΆνοιγ/uni03BCα τη/uni03C2 
αγορά/uni03C2
Κατόπιν 
διαπραγ/uni03BCάτευση/uni03C2, 
ρυθ/uni03BCιζό/uni03BCενη ή 
/uni03BCοναδικό/uni03C2 αγοραστή/uni03C2
Πηγή:  Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο.4 Η χονδρική πώληση 
πραγματοποιείται μεταξύ των 
εισαγωγέων ή των 
παραγωγών ενέργειας και των 
παρόχων που προβαίνουν σε 
πώληση προϊόντων ενέργειας 
σε τελικούς καταναλωτές.
5 Κανονισμός (ΕΕ) 
αριθ. 1227/2011 του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και 
του Συμβουλίου, της 
25ης Οκτωβρίου 2011, για την 
ακεραιότητα και τη διαφάνεια 
στη χονδρική αγορά ενέργειας 
(ΕΕ L 326 της 8.12.2011, σ. 1).
13 Εισαγωγή
11 
Υπάρχουν επίσης δύο νομοθετικά 
μέτρα της ΕΕ που αφορούν άμεσα την 
ασφάλεια του εφοδιασμού με ηλεκτρική 
ενέργεια και φυσικό αέριο. Τα μέτρα 
αυτά βασίζονται στη διατήρηση της 
δέουσας και συνεχούς λειτουργίας της 
εσωτερικής αγοράς ενέργειας, ακόμα και 
υπό εξαιρετικές περιστάσεις:
α) με την  οδηγία για τον εφοδια ­
σμό με ηλεκτρισμό 6, η οποία 
εγκρίθηκε το 2005, τα κράτη μέλη 
δεσμεύονται για τη δημιουργία 
κατάλληλου επιπέδου ικανότητας 
παραγωγής, την επίτευξη δέουσας 
ισορροπίας μεταξύ προσφοράς και 
ζήτησης και την εξασφάλιση κα -
τάλληλου επιπέδου διασύνδεσης 
με άλλα κράτη μέλη· και
β) με τον κανονισμό για τον εφο­
διασμό με φυσικό αέριο , που 
εγκρίθηκε το 2010 7, ορίζονται πρό -
τυπα όσον αφορά τον εφοδιασμό 
και τις υποδομές και προβλέπονται 
οι αρμοδιότητες των επιχειρήσεων 
φυσικού αερίου, των κρατών με -
λών και της Επιτροπής τόσο όσον 
αφορά την πρόληψη όσο και όσον 
αφορά την αντίδραση σε ενδεχό -
μενες διακοπές του εφοδιασμού.12 
Το εν λόγω νομοθετικό πλαίσιο ορίζει τις 
βασικές αρχές της εσωτερικής αγοράς 
ενέργειας, αλλά αυτό καθαυτό δεν συνι -
στά πρακτικό υπόδειγμα για τις αγορές 
ενέργειας. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή 
δρομολόγησε πρότυπα-στόχους για την 
ηλεκτρική ενέργεια και το φυσικό αέριο 
προκειμένου να υλοποιηθεί ο στόχος 
της σύγκλισης των τιμών 8. Τα πρότυπα 
αυτά αναπτύχθηκαν περαιτέρω με τη 
συμμετοχή των ΕΔΔΣΜ και του ACER, 
καθώς και εκπροσώπων του κλάδου της 
ενέργειας, και βρίσκονται επί του πα -
ρόντος σε φάση ενσωμάτωσής τους σε 
ένα πλαίσιο κατευθυντήριων γραμμών 
και κωδίκων δικτύου διά των οποίων 
θα προσδιορίζονται οι τεχνικοί κανόνες 
περί του ενδεδειγμένου τρόπου λειτουρ -
γίας των αγορών αυτών:
α) Το  πρότυπο ­στόχος για την 
ηλεκτρική ενέργεια  προβλέπει τη 
σύζευξη των εθνικών αγορών σε 
μια ενιαία πανευρωπαϊκή αγο -
ρά 9. Πέραν της διευκόλυνσης της 
σύγκλισης των τιμών, η σύζευξη 
αυτή αναμένεται να διασφαλίσει τη 
βέλτιστη χρήση των διασυνορια -
κών μεταφορών.
β) Το πρότυπο ­στόχος για το φυ ­
σικό αέριο  προωθεί τη σύγκλιση 
των τιμών μέσω συναλλακτικών 
κόμβων 10. Προβλέπει τη δημιουρ -
γία ζωνών εισόδου-εξόδου και 
ρευστών συναλλακτικών σημείων 
εικονικού τύπου.6 Οδηγία 2005/89/ΕΚ του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και 
του Συμβουλίου, 
της 18ης Ιανουαρίου 2006, 
περί μέτρων διασφάλισης του 
εφοδιασμού με ηλεκτρισμό 
και περί επενδύσεων 
υποδομής (ΕΕ L 33 
της 4.2.2006, σ. 22).
7 Κανονισμός (ΕΕ) 
αριθ. 994/2010 του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και 
του Συμβουλίου, της 
20ής Οκτωβρίου 2010, σχετικά 
με τα μέτρα κατοχύρωσης της 
ασφάλειας εφοδιασμού με 
αέριο και την κατάργηση της 
οδηγίας 2004/67/ΕΚ του 
Συμβουλίου 
(ΕΕ L 295 της 12.11.2010, σ. 1).
8 Για περισσότερες πληροφορίες 
σχετικά με την ανάπτυξη των 
πρότυπων στόχων, βλέπε: 
https://ec.europa.eu/energy/
en/consultations/
consultation-generation-
adequacy-capacity-
mechanisms-and-internal-
market-electricity
9 Με τον όρο «σύζευξη των 
αγορών» περιγράφεται 
η σύνδεση χωριστών αγορών 
όψεως ηλεκτρικής ενέργειας 
της προηγούμενης ημέρας με 
χρήση της διαθέσιμης 
ικανότητας διασυνοριακών 
μεταφορών. Έχει αναπτυχθεί 
ένας ειδικός αλγόριθμος που 
φέρει την ονομασία 
EUPHEMIA με σκοπό την 
υλοποίηση της σύζευξης των 
αγορών ηλεκτρικής ενέργειας 
στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
10 Ένας κόμβος φυσικού αερίου 
αποτελεί φυσικό ή εικονικό 
συναλλακτικό σημείο, όπου 
ο εφοδιασμός με φυσικό αέριο 
τιμολογείται ανάλογα με τη 
ζήτηση στην περιοχή. Οι τιμές 
στους κόμβους 
αυξομειώνονται ανάλογα με 
τη μεταβολή του σημείου 
αλληλεπίδρασης προσφοράς 
και ζήτησης φυσικού αερίου.
14 Εισαγωγή
Ρόλοι και αρμοδιότητες των 
βασικών παραγόντων στον 
τομέα ενεργειακής πολιτικής 
της ΕΕ
13 
Η διαδικασία ανάπτυξης, υλοποίησης 
και ρύθμισης της εσωτερικής αγοράς 
ενέργειας περιλαμβάνει διάφορους 
δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς που 
διαθέτουν διαφορετικούς ρόλους και 
αρμοδιότητες.
α) Στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή , 
η Γ ενική Διεύθυνση Ενέργειας (ΓΔ 
Ενέργειας) είναι αρμόδια για την 
κατάρτιση και την εφαρμογή της 
ευρωπαϊκής ενεργειακής πολιτικής 
στο πλαίσιο του άρθρου 194 ΣΛΕΕ. 
Στο πλαίσιο αυτό περιλαμβάνονται 
η διασφάλιση της λειτουργίας της 
αγοράς ενέργειας και η εγγύηση 
της ασφάλειας του ενεργειακού 
εφοδιασμού εντός της Ένωσης, 
καθώς και η προώθηση της διασύν -
δεσης των ενεργειακών δικτύων. 
Όσον αφορά την εσωτερική αγορά 
ενέργειας, η Επιτροπή:
i) προτείνει έγγραφα πολιτικής 
και νομοθετικά μέτρα κατά 
περίπτωση·
ii) παρακολουθεί τη μεταφορά 
των δεσμών μέτρων για την 
ενέργεια στο εθνικό δίκαιο·
iii) εγκρίνει κώδικες δικτύου μαζί 
με τα κράτη μέλη μέσω της 
διαδικασίας επιτροπολογίας.
β) Οι αγορές ενέργειας πρέπει να 
παρακολουθούνται από τις εθνι ­
κές ρυθμιστικές αρχές  (ΕΡΑ) 
που είναι πλήρως ανεξάρτητες 
από τις κυβερνήσεις των κρατών 
μελών. Η απαίτηση θέσπισης των 
ΕΡΑ εισήχθη με τη δεύτερη δέσμη 
μέτρων για την ενέργεια. Η τρίτη 
δέσμη μέτρων ενίσχυσε περαιτέρω 
τον ρόλο τους.γ) Ο Οργανισμός Συνεργασίας των 
Ρυθμιστικών Αρχών Ενέργειας 
(ACER), ο οποίος συγκροτήθηκε 
στο πλαίσιο της τρίτης δέσμης μέ -
τρων για την ενέργεια, αναμένεται 
να προωθήσει και να διευκολύνει 
τη συνεργασία μεταξύ των ΕΡΑ. 
Ο ACER αναπτύσσει κατευθυντήρι -
ες γραμμές-πλαίσια από τις οποίες 
απορρέουν οι κώδικες δικτύου, και 
εκδίδει γνωμοδοτήσεις σχετικά με 
διάφορα ζητήματα που άπτονται 
της αγοράς ενέργειας. Ο ACER δεν 
διαθέτει εκτελεστικές αρμοδιότη -
τες, επομένως οι αποφάσεις του 
δεν δεσμεύουν άμεσα τους συμμε -
τέχοντες στην αγορά.
δ) Οι διαχειριστές δικτύου μεταφο ­
ράς  (ΔΣΜ) είναι φορείς αρμόδιοι 
για τη μεταφορά ενέργειας με τη 
μορφή φυσικού αερίου ή ηλεκτρι -
σμού σε εθνικό ή περιφερειακό 
επίπεδο, με χρήση σταθερών 
υποδομών. Από αυτούς αναμένεται 
να συνεργάζονται μεταξύ τους στο 
πλαίσιο των Ευρωπαϊκών Δικτύ ­
ων Διαχειριστών Συστημάτων 
Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργει ­
ας και Φυσικού Αερίου (ΕΔΔΣΜ 
ηλεκτρισμού και ΕΔΔΣΜ αερίου). 
Τα ΕΔΔΣΜ είναι αρμόδια για την 
ανάπτυξη των κωδίκων δικτύου 
βάσει των κατευθυντήριων γραμ -
μών-πλαισίων του ACER, καθώς και 
για την εκπόνηση των δεκαετών 
προγραμμάτων ανάπτυξης δικτύ -
ων (ΔΠΑΔ).
15 Εισαγωγή
Επενδυτικές ανάγκες και 
χρηματοδοτικά μέσα της 
ΕΕ στον τομέα των 
ενεργειακών υποδομών
14 
Οι επενδύσεις σε ενεργειακές υποδομές 
είναι αναγκαίες, προκειμένου να κατα -
στεί δυνατή η εξασφάλιση των οφελών 
από την ασφάλεια του εφοδιασμού μέσω 
της εσωτερικής αγοράς ενέργειας. Στην 
ΕΕ, οι ενεργειακές υποδομές χρημα -
τοδοτούνται κυρίως από ΔΣΜ μέσω 
τιμολογίων για τους καταναλωτές στο 
πλαίσιο της αρχής «ο χρήστης πληρώ -
νει». Οι ίδιοι πόροι των ΔΣΜ που χρησι -
μοποιούνται για τη χρηματοδότηση των 
επενδύσεων σε υποδομές μπορούν να 
καλύπτουν από μόλις 20 % των δαπανών 
ενός έργου έως το πλήρες κόστος των 
απαιτούμενων επενδύσεων. Σύμφω -
να με τα στοιχεία της Επιτροπής που 
αφορούν το 2011, μεταξύ 2005 και 2009, 
οι ΔΣΜ προέβησαν σε επενδύσεις σε 
ενεργειακές υποδομές αξίας 9,1 δισεκα -
τομμυρίων ευρώ ετησίως. Το ποσό αυτό 
περιελάμβανε 5,8 δισεκατομμύρια ευρώ 
ετησίως για υποδομές ηλεκτρικής ενέρ -
γειας και 3,3 δισεκατομμύρια ευρώ για 
υποδομές φυσικού αερίου.
15 
Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων 
(ΕΤΕπ)  αποτελεί τον μεγαλύτερο υπερε -
θνικό δανειοδότη και εγγυητή για έργα ενεργειακών υποδομών στην ΕΕ. Μεταξύ 
2007 και 2012, η ΕΤΕπ παρείχε δάνεια 
ύψους 29,4 δισεκατομμυρίων ευρώ για 
επενδύσεις που αφορούσαν τον εκσυγ -
χρονισμό και την ανάπτυξη ευρωπαϊκών 
δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας και φυσι -
κού αερίου 11.
16 
Οι ενεργειακές υποδομές συγκαταλέ -
γονται επίσης στις προτεραιότητες του 
νέου Ευρωπαϊκού Ταμείου Στρατηγι ­
κών Επενδύσεων (ΕΤΣΕ) 12. Το ταμείο 
αυτό συνδυάζει κεφάλαια από τον 
προϋπολογισμό της ΕΕ και της ΕΤΕπ με 
σκοπό τη μόχλευση δημόσιων και ιδιω -
τικών επενδύσεων ύψους τουλάχιστον 
315 δισεκατομμυρίων ευρώ σε ολόκληρη 
την ΕΕ 13.
17 
Σε σύγκριση με τις ίδιες επενδύσεις 
των ΔΣΜ και τη χρηματοδότηση που 
παρέχεται από την ΕΤΕπ και το ΕΤΣΕ, 
ο προϋπο λογισμός της ΕΕ  αποτελεί 
σχετικά μικρό πάροχο επενδύσεων 
για ενεργειακές υποδομές. Μεταξύ 
2007 και 2013, από τον προϋπολογι -
σμό της ΕΕ διατέθηκαν για ενεργειακές 
υποδομές περίπου 3,7 δισεκατομμύ -
ρια ευρώ, ενώ επιπλέον 7,4 δισεκατομμύ -
ρια ευρώ προβλέπονται για την περίο -
δο 2014-2020, όπως παρουσιάζεται στον 
πίνακα 1 .Πίνακας 1Κονδύλια που διατέθηκαν σε ενεργειακές υποδομές για την περίοδο 2007 ­2020 (σε 
εκατομμύρια ευρώ)
Τομέας ΔΕΔ-Ε ΕΕΠΑ ΔΣΕ Ενέργεια ΕΔΕΤ Σύνολο
2007-2013Ηλεκτρική ενέργεια 81 905 498 1 484
Φυσικό αέριο 64 1 363 814 2 241
ΣΥΝΟΛΟ 145 2 268 1 312 3 725
2014-2020 Ηλεκτρική ενέργεια και φυσικό αέριο 5 350 2 000 17 350
ΣΥΝΟΛΟ 2007-2020 145 2 268 5 350 3 312 11 075
1 Ενδεικτικός αριθμός που υποβλήθηκε στην ομάδα ελέγχου από τη ΓΔ Περιφερειακής Πολιτικής και Αστικής Ανάπτυξης.
Πηγή:  Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο, στηριζόμενο σε στοιχεία των βάσεων δεδομένων της ΓΔ Περιφερειακής Πολιτικής και Αστικής Ανάπτυξης 
και στις εκθέσεις εφαρμογής του ΕΕΠΑ.11 Ευρωπαϊκή Τράπεζα 
Επενδύσεων, «Energy Lending 
Criteria» (Κριτήρια δανεισμού 
στον τομέα της ενέργειας), 
23 Ιουλίου 2013.
12 Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 
2015/1017 του Ευρωπαϊκού 
Κοινοβουλίου και του 
Συμβουλίου, της 25ης Ιουνίου 
2015, για το Ευρωπαϊκό Ταμείο 
Στρατηγικών Επενδύσεων, τον 
Ευρωπαϊκό Κόμβο 
Επενδυτικών Συμβουλών και 
την Ευρωπαϊκή Πύλη 
Επενδυτικών Έργων και την 
τροποποίηση των κανονισμών 
(ΕΕ) αριθ. 1291/2013 και (ΕΕ) 
αριθ. 1316/2013.     
13 Γνώμη αριθ. 4/2015 σχετικά με 
την πρόταση κανονισμού του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και 
του Συμβουλίου για το 
Ευρωπαϊκό Ταμείο 
Στρατηγικών Επενδύσεων και 
την τροποποίηση των 
κανονισμών (ΕΕ) 
αριθ. 1291/2013 και (ΕΕ) 
αριθ. 1316/2013 (ΕΕ C 121 
της 15.4.2015, σ. 1).
16 Εισαγωγή
18 
Τα κονδύλια διατέθηκαν από αρκετά 
ταμεία υπό τη διαχείριση της Επιτροπής, 
τα οποία διαφέρουν ως προς το σχετικό 
τους μέγεθος, τα είδη έργων που χρημα -
τοδοτούν και το είδος χρηματοδότησης 
που παρέχουν (βλέπε πίνακα 1 ):
α) Τα Διευρωπαϊκά Δίκτυα στον 
τομέα της Ενέργειας (ΔΕΔ-E), 
συσταθέντα το 1996 14, αποτέλε -
σαν μέσο, υπό τη διαχείριση της 
Επιτροπής, που αποσκοπούσε 
στη χρηματοδότηση υποδομών 
ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού 
αερίου. Οι κανονισμοί για τα ΔΕΔ-Ε 
του 2013 15, όρισαν κριτήρια για 
τον εντοπισμό έργων κοινού ενδια -
φέροντος (ΕΚΕ).
β) Το  Ευρωπαϊκό Ενεργειακό 
Πρόγραμμα Ανάκαμψης  (ΕΕΠΑ) 
θεσπίστηκε το 2009 με σκοπό την 
τόνωση της οικονομίας της ΕΕ 
μέσω επενδύσεων σε υποδομές 16. 
Το ΕΕΠΑ χρηματοδότησε τον συμ -
φωνημένο κατάλογο έργων υπό 
την άμεση διαχείριση της Επιτρο -
πής. Η υλοποίηση των χρηματοδο -
τούμενων έργων συνεχίζεται, αλλά 
το συγκεκριμένο καθεστώς δεν 
πρόκειται να παράσχει στήριξη σε 
νέα έργα.
γ) Η  διευκόλυνση «Συνδέοντας την 
Ευρώπη» (ΔΣΕ) 17 δημιουργήθηκε 
με σκοπό την παροχή επενδύσεων 
στους τομείς των μεταφορών, της 
ενέργειας και των τηλεπικοινωνι -
ών για την περίοδο 2014-2020 18. 
Το ταμείο έχει σχεδιαστεί για την 
προσέλκυση ιδιωτικών επενδύ -
σεων μέσω διαφόρων εργαλείων, 
συμπεριλαμβανομένων των επι -
χορηγήσεων, των ειδικών δανείων, 
των εγγυήσεων, των χρεωστικών 
τίτλων και των μέσων παροχής 
ίδιων κεφαλαίων. Η συγχρημα -
τοδότηση μέσω επιχορηγήσεων 
βασίζεται σε ανοικτές προσκλήσεις 
υποβολής προτάσεων και υπόκει -
ται στη διαχείριση του Εκτελεστι -
κού Οργανισμού Καινοτομίας και 
Δικτύων (INEA).δ) Χρηματοδότηση για ενεργειακές 
υποδομές παρέχεται επίσης από 
τα Ευρωπαϊκά  Διαρθρωτικά και 
Επενδυτικά Ταμεία (ΕΔΕΤ) 19. 
Η χρηματοδότηση αυτή βασίζεται 
στα εθνικά επιχειρησιακά προ -
γράμματα που εγκρίνονται από την 
Επιτροπή.
19 
Το 2010 η Επιτροπή προέβη στην 
εκτίμηση ότι ο ενεργειακός κλάδος της 
Ευρώπης θα χρειαστεί επενδύσεις ύψους 
1 τρισεκατομμυρίου ευρώ ως το 2020. 
Από αυτά, περίπου 210  δισεκατομμύ -
ρια ευρώ θα απαιτηθούν για τα δίκτυα 
ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερί -
ου ευρωπαϊκής σημασίας 20. Πρόσφατα, 
ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (ΔΟΕ) 
εκτίμησε ότι οι συνολικές επενδύσεις 
που απαιτούνται για τα δίκτυα ηλε -
κτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου 
στην ΕΕ θα αυξηθούν, φθάνοντας τα 
931 δισεκατομμύρια ευρώ κατά την 
περίοδο 2014-2035 21.14 Το πρόγραμμα ΔΕΔ-Ε 
θεσπίστηκε με τις ακόλουθες 
νομικές πράξεις: απόφαση 
αριθ. 1364/2006/ΕΚ του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και 
του Συμβουλίου, της 
6ης Σεπτεμβρίου 2006, για 
καθορισμό προσανατολισμών 
σχετικά με τα διευρωπαϊκά 
δίκτυα στον τομέα της 
ενέργειας και την κατάργηση 
της απόφασης αριθ. 96/391/ΕΚ  
και της απόφασης 
αριθ.  1229/2003/ΕΚ  (ΕΕ L 262 
της 22.9.2006, σ. 1).
15 Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 347/2013 
του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου 
και του Συμβουλίου, της 
17ης Απριλίου 2013, σχετικά με 
τις κατευθυντήριες γραμμές για 
τις διευρωπαϊκές ενεργειακές 
υποδομές, την κατάργηση της 
απόφασης αριθ. 1364/2006/ΕΚ 
και την τροποποίηση των 
κανονισμών (ΕΚ) 
αριθ. 713/2009, (ΕΚ) 
αριθ. 714/2009 και (ΕΚ) 
αριθ. 715/2009 (ΕΕ L 115 
της 25.4.2013, σ. 39) αποσκοπεί 
στη διευκόλυνση της έγκαιρης 
ανάπτυξης και της διαλειτουρ -
γικότητας των διευρωπαϊκών 
δικτύων ενέργειας (ΔΕΔ-Ε).
16 Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 663/2009 
του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου 
και του Συμβουλίου, της 
13ης Ιουλίου 2009, για τη 
θέσπιση προγράμματος 
ενίσχυσης της οικονομικής 
ανάκαμψης με τη χορήγηση 
κοινοτικής χρηματοδοτικής 
συνδρομής για έργα στον 
τομέα της ενέργειας (ΕΕ L 200 
της 31.7.2009, σ. 31).
17 Σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΕ) 
αριθ. 2015/1017 σχετικά με το 
Ευρωπαϊκό Ταμείο Στρατηγικών 
Επενδύσεων, ο χρηματοδοτι -
κός φάκελος της ΔΣΕ που 
αφορά τον τομέα της ενέργειας 
για την περίοδο 2014 2020 
μειώθηκε κατά 500 εκατομμύ -
ρια ευρώ (από 5 850 εκατομμύ -
ρια ευρώ σε 5 350 εκατομμύ -
ρια), προκειμένου να 
χρηματοδοτηθεί εν μέρει η 
συνεισφορά του γενικού 
προϋπολογισμού της ΕΕ στο 
ΕΤΣΕ.
18 Κανονισμός (ΕΕ) 
αριθ. 1316/2013 του Ευρωπαϊ -
κού Κοινοβουλίου και του 
Συμβουλίου, της 11ης Δεκεμ -
βρίου 2013, για τη σύσταση της 
διευκόλυνσης «Συνδέοντας την 
Ευρώπη», την τροποποίηση του 
κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 913/2010 
και την κατάργηση των 
κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 680/2007 
και (ΕΚ) αριθ. 67/2010 (ΕΕ L 348 
της 20.12.2013, σ. 129).
17
 Εμβέλεια και τρόπος 
προσέγγισης του ελέγχου
20 
Μέσω του ελέγχου του, το Συνέδριο 
επιδίωξε να διαπιστώσει εάν η υλοποίηση 
των μέτρων πολιτικής για την εσωτερική 
αγορά ενέργειας και οι δαπάνες της ΕΕ για 
τις ενεργειακές υποδομές εγγυώντο την 
ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού 
με αποτελεσματικό τρόπο.
21 
Ειδικότερα, εξετάστηκε αν:
 ο η Επιτροπή και τα κράτη μέλη 
διασφάλισαν την εφαρμογή των 
πολιτικών για την εσωτερική 
αγορά ενέργειας , βελτιώνοντας 
έτσι την ασφάλεια του ενεργειακού 
εφοδιασμού·
 ο οι ενεργειακές υποδομές  στην 
Ευρώπη είναι κατάλληλες για πλήρως 
ολοκληρωμένες αγορές, εγγυώμενες 
αποτελεσματικά την ασφάλεια του 
ενεργειακού εφοδιασμού· και
 ο η χρηματοδοτική στήριξη μέσω 
της ΕΕ  για τις ενεργειακές υποδομές 
συνέβαλε αποτελεσματικά στην 
ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς 
ενέργειας.
22 
Οι επιτόπιες εργασίες στο πλαίσιο του 
ελέγχου πραγματοποιήθηκαν από τα 
μέσα του 2014 ως τα μέσα του 2015.
23 
Ο έλεγχός μας επικεντρώθηκε στη μετα -
φορά φυσικού αερίου μέσω αγωγών, την 
αποθήκευση, συμπεριλαμβανομένων των 
τερματικών σταθμών ΥΦΑ και τη μεταφο -
ρά ηλεκτρικής ενέργειας. Δεν καλύφθηκε 
η παραγωγή ενέργειας 22 ούτε η ενεργεια -
κή απόδοση 23. Επίσης, δεν καλύφθηκαν τα 
συστήματα διανομής ενέργειας στους τε -
λικούς καταναλωτές, η ενεργειακή ένδεια, 
οι φόροι και οι επιδοτήσεις ενέργειας, ούτε 
οι στόχοι των πολιτικών για την ενέργεια 
και το κλίμα του 2020 και του 2030.24 
Ο έλεγχός μας κάλυψε μέτρα πολιτικής 
και χρηματοδότηση από το 2007. Εφαρ -
μόσαμε περιφερειακή προσέγγιση και 
εξετάσαμε περιπτωσιολογικές μελέτες 
σε έξι κράτη μέλη, Βουλγαρία, Εσθο -
νία, Λιθουανία, Πολωνία, Ισπανία και 
Σουηδία. Αναλύσαμε τις περιφερειακές 
αγορές και την έκταση των διασυνδέσε -
ων μεταξύ των εν λόγω κρατών μελών 
και των γειτόνων τους.
25 
Στις συγκεκριμένες περιπτωσιολογικές 
μελέτες, εκτιμήθηκε ο τρόπος καθο -
ρισμού των επενδυτικών αναγκών, 
η εφαρμογή των αρχών που διέπουν την 
εσωτερική αγορά ενέργειας, πτυχές που 
άπτονται της διασυνοριακής συνεργασί -
ας και το σκεπτικό πίσω από τις προτά -
σεις έργων. Η επιλογή αυτή εξασφάλιζε 
ευρεία γεωγραφική εκπροσώπηση από 
ολόκληρη την ΕΕ. Οι περιπτωσιολογικές 
μελέτες περιελάμβαναν 15 παραδείγμα -
τα συγκεκριμένων έργων που συγχρη -
ματοδοτήθηκαν από την ΕΕ. Οι ελεγκτι -
κές εργασίες για κάθε περιπτωσιολογική 
μελέτη περιελάμβαναν συνεντεύξεις με 
αξιωματούχους από το κράτος μέλος και 
την ΕΕ.
26 
Εντοπίσαμε επίσης, κατά το δυνατόν, 
ορθές πρακτικές που θα μπορούσαν να 
ακολουθήσουν οι ενδιαφερόμενοι σε 
άλλα κράτη μέλη.19 Κανονισμός (ΕΕ) 
αριθ. 1303/2013 του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και 
του Συμβουλίου, της 
17ης Δεκεμβρίου 2013, περί 
καθορισμού κοινών διατάξεων 
για το Ευρωπαϊκό Ταμείο 
Περιφερειακής Ανάπτυξης, το 
Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, 
το Ταμείο Συνοχής, το 
Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο 
Αγροτικής Ανάπτυξης και το 
Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας 
και Αλιείας και περί 
καθορισμού γενικών 
διατάξεων για το Ευρωπαϊκό 
Ταμείο Περιφερειακής 
Ανάπτυξης, το Ευρωπαϊκό 
Κοινωνικό Ταμείο, το Ταμείο 
Συνοχής και το Ευρωπαϊκό 
Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας 
και για την κατάργηση του 
κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 1083/2006 (ΕΕ L 347 
της 20.12.2013, σ. 320).
20 COM(2010) 677 τελικό της 
17ης Νοεμβρίου 2010 με τίτλο 
«Προτεραιότητες για την 
ενεργειακή υποδομή για το 
2020 και μετέπειτα — 
Προσχέδιο για ενοποιημένο 
ευρωπαϊκό ενεργειακό 
δίκτυο».
21 World Investment Outlook 
2014 (Προβλέψεις για τις 
παγκόσμιες επενδύσεις 2014), 
του Διεθνούς Οργανισμού 
Ενέργειας. Παρίσι: ΟΟΣΑ/ΔΟΕ, 
σ. 167.
22 Όσον αφορά την παραγωγή, 
βλέπε ειδική έκθεση 
αριθ. 6/2014 με τίτλο 
«Επιτεύχθηκαν θετικά 
αποτελέσματα με τη στήριξη 
από τα ταμεία της πολιτικής 
συνοχής για την παραγωγή 
ενέργειας από ανανεώσιμες 
πηγές;» ( http:/eca.europa.eu ).
23 Όσον αφορά την κατανάλωση, 
βλέπε ειδική έκθεση 
αριθ. 21/2012 με τίτλο 
«Οικονομική αποδοτικότητα 
των επενδύσεων που 
αφορούν την ενεργειακή 
απόδοση στο πλαίσιο της 
πολιτικής συνοχής».
18
 Παρατηρήσεις
Ο στόχος για ολοκλήρωση 
της εσωτερικής αγοράς 
ενέργειας έως το 2014 δεν 
επιτεύχθηκε
27 
Από το 2007, η εσωτερική αγορά 
ενέργειας βρίσκεται στο επίκεντρο της 
ανάπτυξης της ενεργειακής πολιτικής σε 
επίπεδο ΕΕ. Με την τρίτη δέσμη μέτρων 
για την ενέργεια, που εγκρίθηκε το 2009, 
απαιτείτο η μεταφορά στο εθνικό δίκαιο 
των οδηγιών για το φυσικό αέριο και τον 
ηλεκτρισμό έως τις 3 Μαρτίου 2011 24. 
Ωστόσο, ο στόχος αυτός δεν επιτεύχθη -
κε το συγκεκριμένο έτος. Επιπλέον, το 
2009 η Επιτροπή εξέδωσε τρεις κανονι -
σμούς που αποτελούν μέρος της τρίτης 
δέσμης μέτρων για την ενέργεια 25.
28 
Το 2011, το Συμβούλιο επανέλαβε τη 
δέσμευσή του ως προς την εσωτερική 
αγορά ενέργειας, δηλώνοντας ότι «πρέ -
πει να έχει ολοκληρωθεί ως το 2014 ώστε 
το φυσικό αέριο και η ηλεκτρική ενέρ -
γεια να κυκλοφορούν ελεύθερα » 26. Τον 
Δεκέμβριο του 2014, και ενώ ο στόχος 
δεν είχε ακόμα επιτευχθεί, το Συμβού -
λιο τόνισε εκ νέου την «την επείγουσα 
ανάγκη για αποτελεσματική και συνεπή 
εφαρμογή και υλοποίηση των διατάξεων 
που προβλέπονται στην τρίτη δέσμη μέ -
τρων για την ενέργεια από όλα τα κράτη 
μέλη της ΕΕ …» 27.29 
Γ ια την επίτευξη του προαναφερόμενου 
στόχου είναι σημαντικά τα ακόλουθα:
 ο εφαρμογή του ρυθμιστικού πλαισί -
ου της ΕΕ για την εσωτερική αγορά 
ενέργειας·
 ο εναρμόνιση ενός μωσαϊκού τοπικών 
και εθνικών αγορών·
 ο επίτευξη σύγκλισης τιμών· και
 ο διαθεσιμότητα των κατάλληλων 
ενεργειακών υποδομών (βλέπε 
σημείο 72).24 Για την ηλεκτρική ενέργεια, 
άρθρο 49, παράγραφος 1, της 
οδηγίας 2009/72/ΕΚ του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και 
του Συμβουλίου, 
της 13ης Ιουλίου 2009, σχετικά 
με τους κοινούς κανόνες για 
την εσωτερική αγορά 
ηλεκτρικής ενέργειας και για 
την κατάργηση της 
οδηγίας 2003/54/ΕΚ (ΕΕ L 211 
της 14.8.2009, σ. 55). Για το 
φυσικό αέριο, άρθρο 54, 
παράγραφος 1, της 
οδηγίας 2009/73/ΕΚ του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και 
του Συμβουλίου, 
της 13ης Ιουλίου 2009, σχετικά 
με τους κοινούς κανόνες για 
την εσωτερική αγορά 
ηλεκτρικής ενέργειας και την 
κατάργηση της 
οδηγίας 2003/55/ΕΚ (ΕΕ L 211 
της 14.8.2009, σ. 94).
25 Κανονισμός (ΕΚ) 
αριθ. 714/2009 σχετικά με τους 
όρους πρόσβασης στο δίκτυο 
για τις διασυνοριακές 
ανταλλαγές ηλεκτρικής 
ενεργείας και την κατάργηση 
του κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 1228/2003. Κανονισμός 
(ΕΚ) αριθ. 715/2009 σχετικά με 
τους όρους πρόσβασης στα 
δίκτυα μεταφοράς φυσικού 
αερίου και για την κατάργηση 
του κανονισμού (ΕΚ) 
αριθ. 1775/2005. Κανονισμός 
(ΕΚ) αριθ. 713/2009 του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και 
του Συμβουλίου, της 
13ης Ιουλίου 2009, για την 
ίδρυση Οργανισμού 
Συνεργασίας των Ρυθμιστικών 
Αρχών Ενεργείας.
26 Συμπεράσματα του 
Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 
4ης Φεβρουαρίου 2011.
27 Συμπεράσματα του 
Συμβουλίου, σύνοδος του 
Συμβουλίου «Μεταφορές, 
Τηλεπικοινωνίες και Ενέργεια», 
Βρυξέλλες, 9 Δεκεμβρίου 2014.
19 Παρατηρήσεις
Εξακολουθούν να υπάρχουν 
προβλήματα με την 
εφαρμογή του νομικού 
πλαισίου της ΕΕ για την 
εσωτερική αγορά ενέργειας
30 
Η τρίτη δέσμη μέτρων για την ενέργεια 
περιλαμβάνει τόσο κανονισμούς που 
έχουν άμεση εφαρμογή όσο και οδηγίες 
που πρέπει να ενσωματωθούν στο νο -
μοθετικό πλαίσιο κάθε κράτους μέλους. 
Η Επιτροπή παρακολουθεί την εν λόγω 
πρόοδο διενεργώντας:
α) ελέγχους μεταφοράς  στο εθνικό 
δίκαιο, προκειμένου να επαλη -
θεύσει εάν τα κράτη μέλη έχουν 
επικαιροποιήσει την εθνική τους 
νομοθεσία με στόχο την ενσω -
μάτωση σε αυτήν των διατάξεων 
των οδηγιών 28. Όταν η Επιτροπή 
κρίνει ότι κάποιο κράτος μέλος δεν 
το έχει πράξει, δύναται να κινήσει 
διαδικασία επί παραβάσει η οποία 
μπορεί να οδηγήσει σε υποβολή 
προσφυγής στο Ευρωπαϊκό Δικα -
στήριο· και
β) ελέγχους συμμόρφωσης,  βάσει 
των οποίων αξιολογείται κατά πό -
σον οι αλλαγές που έχουν επέλθει 
στην πράξη συνάδουν με τις δια -
τάξεις των οδηγιών. Προκειμένου 
να διευκολυνθεί η εν λόγω αξιολό -
γηση, η Επιτροπή αποστέλλει στα 
κράτη μέλη αιτήματα για παροχή 
πληροφοριών και διευκρινίσεων – 
αυτή η ανταλλαγή πληροφοριών 
πραγματοποιείται με τη βοήθεια 
ενός εργαλείου γνωστού με την 
ονομασία «EU-pilots». Όταν η Επι -
τροπή εκτιμά ότι οι αλλαγές που 
επήλθαν στην πράξη σε κράτος 
μέλος δεν αντικατοπτρίζουν με 
τον δέοντα τρόπο τις διατάξεις 
των οδηγιών, δύναται να κινήσει 
επίσημη διαδικασία επί παραβάσει 
δυνάμει του άρθρου 258 ΣΛΕΕ.28 Η αξιολόγηση της Επιτροπής 
βασίζεται σε επίσημα έγγραφα 
προερχόμενα από τα κράτη 
μέλη, σε εκθέσεις αναδόχων, 
στοιχεία εθνικών υπηρεσιών, 
παρακολούθηση της αγοράς 
μέσω διαύλων ενημέρωσης, 
καθώς και σε συγκεκριμένα 
αιτήματα προς τρίτους.
20 Παρατηρήσεις
31 
Στον πίνακα 2  παρέχονται λεπτομέρειες 
σχετικά με την κατάσταση των συγκε -
κριμένων ελέγχων στις 30 Ιουνίου 2015, 
συμπεριλαμβανομένων των διαδικασιών 
επί παραβάσει που σχετίζονται με τη 
νομοθεσία της τρίτης δέσμης μέτρων για 
την ενέργεια. Η εν λόγω ανάλυση κατα -
δεικνύει ότι πρέπει να ληφθούν πολλά 
ακόμη μέτρα, μέχρις ότου η τρίτη δέσμη 
μέτρων για την ενέργεια να μπορεί να 
θεωρηθεί ότι εφαρμόζεται πλήρως στα 
κράτη μέλη. Έως τις 30 Ιουνίου 2015:
α) όσον αφορά τη μη μεταφορά  
στο εθνικό δίκαιο των διατάξεων 
της τρίτης δέσμης μέτρων για 
την ενέργεια, η Επιτροπή έκρινε 
αναγκαίο να κινήσει διαδικασίες 
επί παραβάσει κατά 19 από τα 
28 κράτη μέλη. Όλες αυτές οι 
διαδικασίες είχαν περατωθεί στις 
30 Ιουνίου 2015·
β) όσον αφορά τη μη συμμόρφωση  
με τις διατάξεις της τρίτης δέσμης 
μέτρων για την ενέργεια, η Επιτρο -
πή ξεκίνησε το 2013 τη διαδικασία 
υποβολής προς τα κράτη μέλη 
αιτημάτων για παροχή πληροφορι -
ών και, σε ορισμένες περιπτώσεις, 
κίνησε διαδικασίες επί παραβάσει, 
ως εξής:
i) για 10 κράτη μέλη, η Επιτροπή 
είχε ολοκληρώσει την αξιολό -
γησή της και κίνησε διαδικασί -
ες επί παραβάσει στο Ευρω -
παϊκό Δικαστήριο δυνάμει του 
άρθρου 258 ΣΛΕΕ, οι οποίες 
εκκρεμούν ακόμη·
ii) για 4 κράτη μέλη, η Επιτροπή 
ζήτησε πληροφορίες μέσω αι -
τημάτων «EU-pilot», όμως δεν 
είχε ακόμα ολοκληρώσει την 
αξιολόγησή της· και
iii) για 14 κράτη μέλη, η Επι -
τροπή δεν είχε αποστείλει 
ακόμα αίτημα για παροχή 
πληροφοριών.32 
Στις διατάξεις της τρίτης δέσμης μέ -
τρων για την ενέργεια που αφορούν 
τον παρόντα έλεγχο και σχετικά με τις 
οποίες διαπιστώθηκαν προβλήματα στο 
πλαίσιο των ελέγχων που διενήργησε 
η Επιτροπή, περιλαμβάνονται:
 ο η λειτουργία των εθνικών ρυθμιστι -
κών αρχών (βλέπε σημεία 34 έως 36)·
 ο η λειτουργία των διαχειριστών 
συστημάτων μεταφοράς (βλέπε 
σημεία 37 έως 42)·
 ο ζητήματα που άπτονται των διαφο -
ρετικών τρόπων ρύθμισης των τιμών 
(βλέπε σημείο 64).
33 
Κατά τη διάρκεια του ελέγχου επιβεβαι -
ώθηκε η ύπαρξη προβλημάτων στους 
συγκεκριμένους τομείς, όπως επισημαί -
νεται στα σημεία που ακολουθούν.
21 Παρατηρήσεις
Έλεγχοι της Επιτροπής όσον αφορά τη μεταφορά στο εθνικό δίκαιο και τη 
μη συμμόρφωση με τις διατάξεις της τρίτης δέσμης μέτρων για την ενέργεια, 
κατάσταση στις
Έλεγχοι περί μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο Έλεγχοι συμμόρφωσης
Ολοκληρωθέντες έλεγχοι 
της Επιτροπής περί μετα -
φοράς στο εθνικό δίκαιοΚίνηση και περάτωση της 
διαδικασίας επί παραβάσειΚίνηση της διαδικασίας 
επί παραβάσει από την 
ΕπιτροπήΠεράτωση της διαδικα -
σίας επί παραβάσει
Βέλγιο √ √ √ Δεν έχει περατωθεί
Βουλγαρία √ √ Δεν κινήθηκε διαδικασία
Τσεχική Δημοκρατία √ Άνευ αντικειμένου Δεν κινήθηκε διαδικασία
Δανία √ √ Δεν κινήθηκε διαδικασία
Γερμα νία √ Άνευ αντικειμένου √ Δεν έχει περατωθεί
Εσθονία √ √ Δεν κινήθηκε διαδικασία
Ιρλανδία √ √ Δεν κινήθηκε διαδικασία
Ελλάδα √ Άνευ αντικειμένου Δεν κινήθηκε διαδικασία
Ισπανία √ √ √ Δεν έχει περατωθεί
Γα λ λία √ √ √ Δεν έχει περατωθεί
Κροατία √ Άνευ αντικειμένου √ Δεν έχει περατωθεί
Ιταλία √ Άνευ αντικειμένου √ Δεν έχει περατωθεί
Κύπρος √ √ Δεν κινήθηκε διαδικασία
Λετονία √ Άνευ αντικειμένου Δεν κινήθηκε διαδικασία
Λιθουανία √ √ Δεν κινήθηκε διαδικασία
Λουξεμβούργο √ √ √ Δεν έχει περατωθεί
Ουγγαρία √ Άνευ αντικειμένου √ Δεν έχει περατωθεί
Μάλτα √ Άνευ αντικειμένου Δεν κινήθηκε διαδικασία
Κάτω Χώρες √ √ Δεν κινήθηκε διαδικασία
Αυστρία √ √ √ Δεν έχει περατωθεί
Πολωνία √ √ Δεν κινήθηκε διαδικασία
Πορτογαλία √ Άνευ αντικειμένου Δεν κινήθηκε διαδικασία
Ρουμανία √ √ √ Δεν έχει περατωθεί
Σλοβενία √ √ Δεν κινήθηκε διαδικασία
Σλοβακία √ √ Δεν κινήθηκε διαδικασία
Φινλανδία √ √ Δεν κινήθηκε διαδικασία
Σουηδία √ √ Δεν κινήθηκε διαδικασία
Ηνωμένο Βασίλειο √ √ Δεν κινήθηκε διαδικασία
Σημείωση:  
— «Άνευ αντικειμένου»: δεν κινήθηκε διαδικασία επί παραβάσει και η Επιτροπή δεν θα κινήσει τέτοια διαδικασία στο μέλλον βάσει των ελέγχων 
για τη μεταφορά στο εθνικό δίκαιο, οι οποίοι έχουν πλέον ολοκληρωθεί για όλα τα κράτη μέλη.  
— «Δεν κινήθηκε διαδικασία»: δεν κινήθηκε καμία διαδικασία επί παραβάσει για το εκάστοτε κράτος μέλος. Η Επιτροπή επανεξετάζει την κατά -
σταση και ενδέχεται να κινήσει στο μέλλον διαδικασίες επί παραβάσει.  
— «Δεν έχει περατωθεί»: προς το παρόν βρίσκεται σε εξέλιξη διαδικασία επί παραβάσει η οποία δεν έχει περατωθεί.
Πηγή:  Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο βάσει στοιχείων που παρείχε η Επιτροπή.Πίνακας 2
22 Παρατηρήσεις
Οι ρυθμιστικές αρχές ενέργειας 
αντιμετωπίζουν προκλήσεις 
κατά την εκτέλεση των 
καθηκόντων τους τόσο σε 
εθνικό επίπεδο όσο και σε 
επίπεδο ΕΕ
34 
Τα αποδεικτικά στοιχεία που συγκε -
ντρώθηκαν στο πλαίσιο του παρόντος 
ελέγχου κατέδειξαν τα ακόλουθα προ -
βλήματα στη λειτουργία των εθνικών 
ρυθμιστικών αρχών (ΕΡΑ):
α) η ανεξαρτησία  των ΕΡΑ είναι καί -
ριας σημασίας για τη διασφάλιση 
της ορθής εκπλήρωσης των καθη -
κόντων τους. Οι επικεφαλής των 
ρυθμιστικών φορέων πρέπει να 
επιλέγονται με διαφανή τρόπο και 
να τους δίδεται ελευθερία δράσης. 
Οι συγκεκριμένες αρχές δεν τηρού -
νται πάντοτε (βλέπε παραδείγματα 
στο πλαίσιο 1 )·
β) εκπρόσωποι αρκετών ΕΡΑ υπο -
γράμμισαν τους κινδύνους όσον 
αφορά περιορισμούς ως προς 
την εμβέλεια του ρόλου τους.  
Ορισμένες κυβερνήσεις διατήρη -
σαν συγκεκριμένες ρυθμιστικές 
εξουσίες ή έχουν επιβάλει στις ΕΡΑ 
μεθοδολογίες για τον καθορισμό 
τιμολογίων που ευνοούν συγκε -
κριμένους συμμετέχοντες στην 
αγορά (βλέπε παραδείγματα στο 
πλαίσιο 2 )·
γ) μολονότι οι ΕΡΑ έχουν ίδια καθή -
κοντα σε όλα τα κράτη μέλη, το 
επίπεδο των πόρων  που αυτές 
διαθέτουν παρουσιάζει σημαντικές 
διαφορές. Ο αριθμός των ατό -
μων που ασχολούνται με θέματα 
ενέργειας στις ΕΡΑ που υπεβλήθη -
σαν σε έλεγχο κυμαίνεται από 21 
έως 200 και άνω. Ορισμένες ΕΡΑ 
θεωρούν ότι διαθέτουν επαρκείς 
πόρους για να αντιμετωπίσουν όλα 
τα ζητήματα της αγοράς ενέργειας. 
Ωστόσο, λόγω περιορισμένων πό -
ρων, ορισμένες ΕΡΑ είναι καλύτερα 
εξοπλισμένες για να ενταχθούν σε 
ένα πλαίσιο διεθνούς συνεργασίας, κάτι που έχει καίρια σημασία για 
την εσωτερική αγορά ενέργειας 
(βλέπε σημείο 35). Βλέπε παραδείγ -
ματα στο πλαίσιο 3 .
23 Παρατηρήσεις
Ζητήματα που επηρεάζουν την ανεξαρτησία των ΕΡΑ
Βουλγαρία   — Κατά την περίοδο 2009-2015, ο πρόεδρος της Ρυθμιστικής Επιτροπής Ενέργειας και Υδάτων 
(EWRC) αντικαταστάθηκε πολλές φορές από την κυβέρνηση, για παράδειγμα τέσσερις φορές μόνο κατά τη 
διάρκεια του 2013. Οι ανεξάρτητες ρυθμιστικές αρχές οφείλουν να καθορίσουν τιμολόγια ενέργειας ανάλογα 
με την υφιστάμενη βάση κόστους. Ωστόσο, η EWRC όρισε ρυθμιζόμενες τιμές για την ηλεκτρική ενέργεια, με 
συνέπεια μια κατάσταση κατά την οποία η επίσημη εταιρεία ενέργειας υποχρεούται να αγοράζει ηλεκτρική 
ενέργεια σε υψηλές τιμές και να την πωλεί σε χαμηλότερες, ως δημόσιος πάροχος, συσσωρεύοντας έλλειμμα 
ύψους περίπου 800 εκατομμυρίων ευρώ από το 2010 έως το τέλος του 2014.
Λιθουανία  — Από το 2013, το λιθουανικό κοινοβούλιο είναι εξουσιοδοτημένο να αντικαθιστά με ψηφοφορία 
τον επικεφαλής της ΕΡΑ, εάν δεν εγκρίνει την ετήσια έκθεση των δραστηριοτήτων της.
Περιορισμοί ως προς την εμβέλεια του ρόλου των ΕΡΑ
Ισπανία  — Το Υπουργείο Βιομηχανίας, Ενέργειας και Τουρισμού καθορίζει τα τιμολόγια φυσικού αερίου 
και ηλεκτρικής ενέργειας, ή τις δαπάνες του συστήματος, τα οποία οι ΔΣΜ χρεώνουν στους χρήστες των 
υποδομών φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας. Η ΕΡΑ προτείνει μια μεθοδολογία για τα στοιχεία που 
απαρτίζουν το 1/3 των τελικών τιμολογίων δικτύου, ενώ τα στοιχεία του κόστους που απαρτίζουν τα άλλα 
2/3 καθορίζονται αποκλειστικά από την ισπανική κυβέρνηση. Το γεγονός αυτό εγείρει ερωτήματα σχετικά με 
το εάν η ΕΡΑ διαθέτει επαρκείς εξουσίες για την άσκηση του συγκεκριμένου τμήματος των ρυθμιστικών της 
καθηκόντων.
Λιθουανία  — Όπως προβλέπεται στην τρίτη δέσμη μέτρων για την ενέργεια, οι ΕΡΑ πρέπει να αναλαμβάνουν 
την ευθύνη για τον καθορισμό των τιμολογίων μεταφοράς ή διανομής, βάσει διαφανών κριτηρίων. Ωστόσο, 
στη Λιθουανία η κυβέρνηση ορίζει τη μεθοδολογία για τον καθορισμό των τιμολογίων φυσικού αερίου και 
ηλεκτρικής ενέργειας και οι τιμές λιανικής πώλησης υπόκεινται σε ρυθμίσεις. Ως εκ τούτου, σύμφωνα με τους 
προκαταρκτικούς υπολογισμούς της ΕΡΑ, οι δύο επίσημες κρατικές εταιρείες ενέργειας θα είναι σε θέση να 
εισπράξουν έως το 2024, μέσω τιμολογίων, 167 εκατομμύρια ευρώ περισσότερα σε σχέση με το ποσό που θα 
συγκέντρωναν εάν τα τιμολόγια καθορίζονταν από την ΕΡΑ.
Επάρκεια των πόρων των ΕΡΑ
Σουηδία  — Η Επιθεώρηση Ενέργειας της Σουηδίας επιβεβαίωσε ότι με την ομάδα των 100 εμπειρογνωμόνων 
που διαθέτει είναι πλήρως εξοπλισμένη ώστε να συμμετέχει στις εργασίες του ACER, συμπεριλαμβανομένης 
της διάθεσης αποσπασμένων εθνικών εμπειρογνωμόνων. Επιβεβαίωσε επίσης ότι προέβη σε όλες τις προετοι -
μασίες για την εφαρμογή του κανονισμού REMIT, συμπεριλαμβανομένου του πλήρους εξοπλισμού της απαραί -
τητης ομάδας.
Εσθονία  — Μόνο οι 21 από τους 61 εργαζομένους της Εθνικής Αρχής Ανταγωνισμού απασχολούνται στον 
τομέα της ενέργειας. Η Επιτροπή, στις αναλύσεις της σχετικά με την αγορά ενέργειας της Εσθονίας, εξέφρα -
σε ανησυχία σχετικά με το εάν η ΕΡΑ διαθέτει επαρκείς πόρους για να προβεί σε κατάλληλη ρύθμιση των 
αγορών ενέργειας της Εσθονίας και να συμμετέχει στις δραστηριότητες συνεργασίας σε επίπεδο ΕΕ (βλέπε 
παράρτημα ΙΙΙ ).Πλαίσιο 1 Πλαίσιο 2 Πλαίσιο 3
24 Παρατηρήσεις
35 
Δεν υπάρχει ενιαία ρυθμιστική αρχή 
ενέργειας σε επίπεδο ΕΕ, όμως από τις 
ΕΡΑ αναμένεται να συνεργάζονται στο 
πλαίσιο του ACER (βλέπε σημείο 13). 
Καθώς οι αγορές ενέργειας καθίστανται 
όλο και περισσότερο ολοκληρωμένες, 
αυξάνεται συνεχώς η σημασία της επίλυ -
σης διασυνοριακών ζητημάτων ρυθμι -
στικού χαρακτήρα. Επί του παρόντος, 
για την επίλυση των εν λόγω ζητημάτων 
ο ACER λειτουργεί μέσω ενός συστήμα -
τος ομάδων εργασίας που ασχολούνται 
με τον ηλεκτρική ενέργεια, το φυσικό 
αέριο και την ακεραιότητα και την παρα -
κολούθηση της αγοράς. Μπορεί η συγκε -
κριμένη προσέγγιση να αποσκοπεί στη 
διευκόλυνση της άμεσης συμμετοχής 
των κρατών μελών, στην πράξη όμως 
δεν συμμετέχουν όλα τα κράτη μέλη 
στον ίδιο βαθμό και, ως εκ τούτου, τα 
πλέον ενεργά εξ αυτών ασκούν μεγαλύ -
τερη επιρροή στις εργασίες των εν λόγω 
ομάδων. Ορισμένες ΕΡΑ επεσήμαναν ότι 
οι πόροι είναι περιορισμένοι, είτε πρό -
κειται για εμπειρογνώμονες ικανούς να 
αλληλεπιδρούν σε διεθνές περιβάλλον 
είτε για προϋπολογισμούς εξόδων ταξιδί -
ου (βλέπε σημείο 34). Στο παράρτημα ΙΙΙ  
παρέχονται λεπτομέρειες σχετικά με 
τη συμμετοχή των εκπροσώπων των 
κρατών μελών στις ομάδες εργασίας του 
ACER.
36 
Ένα από τα καθήκοντα του ACER είναι 
η ανάλυση των τάσεων στην αγορά 
ενέργειας και η παροχή συμβουλών ως 
προς την άσκηση πολιτικής στις ΕΡΑ και 
τα θεσμικά όργανα της ΕΕ. Ωστόσο, δεν 
έχει αρμοδιότητα να επιβάλλει στις ΕΡΑ 
ή στις κυβερνήσεις των κρατών μελών 
να του υποβάλλουν στοιχεία σχετικά με 
την αγορά ενέργειας. Η έλλειψη στοιχεί -
ων περιορίζει την ικανότητα του ACER να 
παρέχει αναλύσεις αγοράς και συμβου -
λές ως προς την άσκηση πολιτικής στα 
θεσμικά όργανα της ΕΕ και τις ΕΡΑ των 
κρατών μελών.Μολονότι έχει υλοποιηθεί 
επισήμως η αποδεσμοποίηση 
των ΔΣΜ, το γεγονός αυτό δεν 
οδήγησε σε απελευθερωμένες 
και ανταγωνιστικές αγορές.
37 
Η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας και 
φυσικού αερίου σπανίως πραγματοποι -
είται στο μέρος παραγωγής τους ή στο 
μέρος εισαγωγής τους σε μια χώρα. 
Προκειμένου αυτή η τεράστια ποσότητα 
ενέργειας να φθάνει στους καταναλωτές, 
έχουν αναπτυχθεί συστήματα μεταφο -
ράς. Οι οργανισμοί που διαχειρίζονται 
τα εν λόγω συστήματα στα κράτη μέλη 
ονομάζονται διαχειριστές συστημάτων 
μεταφοράς.
38 
Η διαδικασία διαχωρισμού της μεταφο -
ράς από άλλες δραστηριότητες, όπως 
η παραγωγή και η διανομή εντός κάθετα 
ολοκληρωμένων εταιρειών ενέργειας, 
είναι γνωστή ως αποδεσμοποίηση. 
Η εν λόγω διαδικασία ξεκίνησε από την 
πρώτη και τη δεύτερη δέσμη μέτρων για 
την ενέργεια. Η Επιτροπή επιβεβαίωσε 
ότι όλα τα κράτη μέλη έχουν μεταφέρει 
επισήμως στο εθνικό δίκαιο την τρίτη 
δέσμη νομοθετικών μέτρων για την 
ενέργεια, συμπεριλαμβανομένων των 
διατάξεων που αφορούν την αποδεσμο -
ποίηση (βλέπε σημείο 31). Στο γράφη -
μα 2  περιγράφονται ο ρόλος και η θέση 
των ΔΣΜ στο εμπόριο ενέργειας πριν και 
μετά την αποδεσμοποίηση.
25 Παρατηρήσεις
39 
Ενώ στόχος της αποδεσμοποίησης και 
άλλων μέτρων ήταν η δημιουργία των 
ρυθμιστικών συνθηκών για μια εσωτερι -
κή αγορά ενέργειας, στις περισσότερες 
περιπτώσεις δεν έχει αναδυθεί μια ελευ -
θερωμένη και ανταγωνιστική αγορά. 
Αιτία αποτελεί το γεγονός ότι πολλές 
κυβερνήσεις και επίσημες εταιρείες 
ενέργειας εξακολουθούν να περιορίζουν, 
μέσω κανονισμών και τεχνικών περιορι -
σμών, την πρόσβαση τρίτων στο δίκτυο. 
Παραδείγματος χάριν, οι νέοι πάροχοι 
στις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας και 
φυσικού αερίου χρειάζονται πρόσβα -
ση σε εγκαταστάσεις μεταφοράς και αποθήκευσης. Χωρίς αυτήν, η είσοδος 
στις διεθνείς αγορές ηλεκτρικής ενέργει -
ας ή φυσικού αερίου είναι δύσκολη για 
τους νεοεισερχόμενους. Στην Πολωνία, 
λόγου χάριν, η επίσημη εταιρεία φυσικού 
αερίου σύστησε το 2010 μια εταιρεία 
ειδικού σκοπού την οποία η ΕΡΑ δεν 
θεωρεί ΔΣΜ και η οποία έχει στην κα -
τοχή της το 100 % των υπόγειων εγκα -
ταστάσεων αποθήκευσης της χώρας. 
Η κατάσταση αυτή ενέχει τον κίνδυνο 
η εν λόγω θυγατρική να περιορίσει την 
πρόσβαση νέων παρόχων φυσικού αερί -
ου στην αγορά της Πολωνίας 29.Γράφημα 2Εμπόριο και μεταφορά ενέργειας πριν και μετά την αποδεσμοποίηση
Μετά την αποδεσ/uni03BCοποίηση Πριν από την 
αποδεσ/uni03BCοποίηση
Μη ρυθ/uni03BCιζό/uni03BCενη διάδρασηΡυθ/uni03BCιζό/uni03BCενη διάδραση
Καταναλωτή/uni03C2Χωριστή εταιρεία ή λειτουργίαΥπό/uni03BCνη/uni03BCα:Καταναλωτή/uni03C2 Καταναλωτή/uni03C2/uni0394ιανο/uni03BCή Μεταφορά (/uni0394ΣΜ) Λειτουργίε/uni03C2 δικτύου
Πωλήσει/uni03C2Ε/uni03BCπορικό/uni03C2 δια/uni03BCεσολαβητή/uni03C2Παραγωγή / Εισαγωγή
Παραγωγή / Εισαγωγή
Λειτουργίε/uni03C2 δικτύου
Ε/uni03BCπορικέ/uni03C2 συναλλαγέ/uni03C2
Πωλήσει/uni03C2Κάθετα ολοκληρω/uni03BCένη 
εταιρεία
Πηγή:  Παρουσίαση του James Matthys-Donnadieu, στις 26 Αυγούστου 2014, στο πλαίσιο των θερινών μαθημάτων «Economics of Electricity 
Markets», Πανεπιστήμιο της Γάνδης.29 Σύμφωνα με τα αριθμητικά 
δεδομένα που δημοσιεύτηκαν 
το 2014 στην εθνική έκθεση 
της Ρυθμιστικής Υπηρεσίας 
Ενέργειας της Πολωνίας, 
ο επίσημος πάροχος φυσικού 
αερίου ελέγχει περίπου το 
95 % της αγοράς χονδρικής 
πώλησης φυσικού αερίου της 
χώρας.
26 Παρατηρήσεις
40 
Καθώς τα δίκτυα των κρατών μελών δι -
ασυνδέονται όλο και περισσότερο μέσω 
υποδομών, καθίσταται σαφής η ανάγκη 
για μεγαλύτερη συνεργασία μεταξύ των 
γειτονικών ΔΣΜ, συμπεριλαμβανομέ -
νης μιας συντονισμένης προσέγγισης 
απέναντι στην ανάπτυξη των υποδο -
μών, ιδίως όσον αφορά την ασφάλεια 
του εφοδιασμού. Ως παράδειγμα καλής 
συνεργασίας αναφέρεται ότι ο ΔΣΜ ηλε -
κτρικής ενέργειας της Σουηδίας έχει τη 
δυνατότητα να διαχειρίζεται επίσης τα 
δίκτυα στη Νορβηγία και τη Δανία, διότι, 
αφενός, έχει υπάρξει σχετική συμφω -
νία και, αφετέρου, τα δίκτυά τους είναι 
τεχνικώς διασυνδεδεμένα. Ωστόσο, το 
εν λόγω επίπεδο συνεργασίας δεν είναι 
ευρέως διαδεδομένο.
41 
Όλοι οι ΔΣΜ πρέπει να λάβουν πιστοποί -
ηση από τις αντίστοιχες ΕΡΑ. Η Επιτροπή 
έχει αναλάβει ρόλο στη συγκεκριμένη 
διαδικασία και γνωμοδοτεί επί σχεδίων 
αποφάσεων που καταρτίζουν οι ΕΡΑ. 
Στο πλαίσιο της παροχής γνωμοδότη -
σης η Επιτροπή επαληθεύει αν ο ΔΣΜ 
διαθέτει επαρκή στοιχεία ενεργητικού 
και είναι σε θέση να λαμβάνει ανεξάρτη -
τες επενδυτικές αποφάσεις. Υπάρχουν 
ακόμη ΔΣΜ των οποίων η πιστοποίηση 
εκ μέρους της Επιτροπής δεν έχει ακόμη 
ολοκληρωθεί 30.42 
Δεν υπάρχει ένας κοινός ΔΣΜ σε επίπεδο 
ΕΕ. Οι ΔΣΜ συνεργάζονται μεταξύ τους 
στο πλαίσιο των Ευρωπαϊκών Δικτύων 
Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφο -
ράς Ηλεκτρικής Ενεργείας και Φυσικού 
Αερίου (ΕΔΔΣΜ ηλεκτρισμού και ΕΔΔΣΜ 
αερίου). Η συμμετοχή των εθνικών 
ΔΣΜ στις δραστηριότητες των ΕΔΔΣΜ 
ποικίλλει, γεγονός που συνιστά κίνδυνο 
εφόσον οι τεχνικές λύσεις που αναπτύσ -
σονται είναι καταλληλότερες για τους 
περισσότερο ενεργούς συμμετέχοντες.30 Από την 1η Ιουνίου 2015, 
η Επιτροπή έχει εκδώσει 
109 γνωμοδοτήσεις. 
Υπάρχουν επτά ΔΣΜ φυσικού 
αερίου και τρεις ΔΣΜ 
ηλεκτρικής ενέργειας που 
ακόμα δεν έχουν λάβει 
πιστοποίηση: ΔΣΜ φυσικού 
αερίου για την Εσθονία, τη 
Λετονία, τη Φινλανδία, την 
Ιταλία, την Ουγγαρία, το 
Βέλγιο (ανανέωση 
πιστοποίησης) και το Ηνωμένο 
Βασίλειο (ανανέωση 
πιστοποίησης)· ΔΣΜ 
ηλεκτρικής ενέργειας για την 
Ουγγαρία, το βαλτικό καλώδιο 
μεταξύ Σουηδίας και 
Γερμανίας, την Ιταλία 
(ανανέωση πιστοποίησης).
27 Παρατηρήσεις
Οι σημαντικές διαφορές 
στον τρόπο με τον οποίο τα 
κράτη μέλη οργανώνουν 
τις αγορές ενέργειάς τους 
μπορεί να λειτουργήσουν ως 
τροχοπέδη για την περαιτέρω 
εξέλιξη της εσωτερικής 
αγοράς ενέργειας
43 
Η Επιτροπή αξιολόγησε την πρόοδο 
που συντελείται με στόχο την εσωτερι -
κή αγορά ενέργειας και κατέληξε στο 
συμπέρασμα ότι για τις αγορές ενέρ -
γειας υπάρχουν 28 διαφορετικά εθνικά 
νομοθετικά πλαίσια 31. Συνεπώς, στην ΕΕ 
υπάρχει ένα μωσαϊκό τοπικών, εθνικών 
και περιφερειακών αγορών και όχι μια 
ενιαία εσωτερική αγορά ενέργειας. 
Πρόκληση για περαιτέρω ανάπτυξη της 
εσωτερικής αγοράς ενέργειας αποτελεί 
η εξεύρεση μέσων για τη συνεργασία 
των εν συγκεκριμένων αγορών. Η πρό -
κληση αυτή είναι σημαντική, διότι:
 ο εξακολουθούν να υφίστανται πολλοί 
και διαφορετικοί μηχανισμοί εμπορί -
ας στην ΕΕ·
 ο οι αγορές ενέργειας επηρεάζονται 
από διάφορες παρεμβάσεις·
 ο εξακολουθεί να αποτελεί πρόκληση 
η ανάπτυξη και εφαρμογή κωδίκων 
δικτύου· και
 ο το επίπεδο ολοκλήρωσης και δια -
φάνειας της αγοράς παρουσιάζει 
διαφορές μεταξύ των αγορών.
Εξακολουθούν να υφίστανται 
πολλοί και διαφορετικοί 
μηχανισμοί εμπορίας στην ΕΕ
44 
Η τρίτη δέσμη μέτρων για την ενέργεια 
δεν ορίζει συγκεκριμένους μηχανισμούς 
εμπορίας οι οποίοι πρέπει να εφαρμόζο -
νται σε όλη την ΕΕ. Στην πράξη, η εμπο -
ρία φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέρ -
γειας πραγματοποιείται με διάφορους τρόπους (βλέπε σημείο 60). Η ρευστότη -
τα, η διαφάνεια και το πνεύμα ανοικτής 
συμμετοχής αποτελούν χαρακτηριστικά 
των αγορών, τα οποία διευκολύνουν 
αποτελεσματικά την υλοποίηση της 
εσωτερικής αγοράς. Κατά τη διάρκεια 
του ελέγχου, εντοπίστηκαν τουλάχιστον 
τέσσερις μηχανισμοί εμπορίας που 
παρουσιάζουν σε διαφορετικό βαθμό 
τα εν λόγω χαρακτηριστικά, όπως αυτό 
καταδεικνύεται στον πίνακα 3 .
Οι εθνικές αγορές ενέργειας 
επηρεάζονται από 
κυβερνητικές παρεμβάσεις που 
αποσκοπούν στην επίτευξη 
των στόχων άλλων εθνικών 
πολιτικών ή πολιτικών της ΕΕ
45 
Η ενεργειακή πολιτική συνδέεται 
στενά με πολλούς ακόμα τομείς πο -
λιτικής, τόσο σε εθνικό επίπεδο όσο 
και σε επίπεδο ΕΕ, όπως η πολιτική για 
την οικονομία, την κλιματική αλλαγή, 
τη βιομηχανία, την καινοτομία ή την 
αγορά εργασίας. Τα μέτρα εφαρμογής 
των συγκεκριμένων πολιτικών μπορεί 
να έχουν επιπτώσεις στη λειτουργία 
των αγορών ενέργειας, επηρεάζοντας, 
λόγου χάριν, την επιλογή συγκεκριμένων 
πηγών ενέργειας, ή παρέχοντας ειδική 
στήριξη σε μία εξ αυτών. Μπορεί οι εν 
λόγω πολιτικές να είναι απολύτως λογι -
κές σε επίπεδο μεμονωμένων κρατών 
μελών —στηρίζοντας, παραδείγματος 
χάριν, εγχώριες πηγές ενέργειας και συμ -
βάλλοντας, ως εκ τούτου, σε εγχώριες 
αντιλήψεις περί ενεργειακής ασφάλειας 
στο οικείο κράτος μέλος— ωστόσο μπο -
ρούν να προκαλέσουν στρεβλώσεις στις 
αγορές και την τιμολόγηση σε ολόκληρη 
την εσωτερική αγορά ενέργειας.31 COM(2015) 80 τελικό 
της 25ης Φεβρουαρίου 2015, 
«Στρατηγική-πλαίσιο για μια 
ανθεκτική Ενεργειακή Ένωση 
με μακρόπνοη πολιτική για 
την κλιματική αλλαγή».
28 Παρατηρήσεις
Εντοπισμός μηχανισμών εμπορίας της ενέργειας
Ρευστότητα
Διαφάνεια
Πνεύμα ανοικτής 
συμμετοχήςΠαράδειγμα από περιπτωσιολογικές μελέτες στο 
πλαίσιο του ελέγχου
Περιφερειακά χρηματιστήρια
Οι συγκεκριμένες αγορές στηρίζονται σε μηχανισμούς μακρο -
χρόνιας χρηματοπιστωτικής αντιστάθμισης, περιλαμβάνουν αρ -
κετές χώρες και αποσκοπούν στη δημιουργία ενός χώρου στον 
οποίο η ενέργεια μπορεί να κυκλοφορεί ελεύθερα. Συνήθως 
διακρίνονται από μεγάλη ρευστότητα και λειτουργούν βάσει της 
βούλησης των συμμετεχόντων στην αγορά.√ √ √Το κοινό χρηματιστήριο συναλλαγών ηλεκτρικής ενέργειας 
στην περιοχή της Σκανδιναβίας και της Βαλτικής.
Άμεση εμπορία μεταξύ επιχειρήσεων (B2B)
Περιλαμβάνει την εμπορία μεταξύ ενός παραγωγού ενέργειας 
και του πελάτη του. Οι εν λόγω συμφωνίες -συνήθως πρόκειται 
για μακροχρόνιες συμβάσεις- δεν είναι διαφανείς, διότι οι 
όροι που διέπουν την εμπορία δεν κοινοποιούνται σε άλλους 
συμμετέχοντες στην αγορά. Το γεγονός αυτό καθιστά δύσκολο 
τον καθορισμό τιμής αναφοράς για το φυσικό αέριο και την 
ηλεκτρική ενέργεια σε έναν συγκεκριμένο τομέα της αγοράς.X X √Κατά τον χρόνο του ελέγχου, η εμπορία του συνόλου του 
φυσικού αερίου και της ηλεκτρικής ενέργειας πραγματοποι -
ούνταν κατ’ αυτόν τον τρόπο στη Βουλγαρία.
Πριν το 2014 δεν υπήρχε ολοκληρωμένη, οργανωμένη αγορά 
φυσικού αερίου στην Ισπανία. Το 2013 περίπου το 66 % του 
φυσικού αερίου διακινήθηκε σε τερματικούς σταθμούς ΥΦΑ 
στο πλαίσιο διμερών συμβάσεων. Η ΕΡΑ αντιμετώπισε δυσκο -
λίες στην εξασφάλιση αντικειμενικών στοιχείων σχετικά με τις 
τιμές του φυσικού αερίου.
Χρηματιστήρια περιορισμένων αρμοδιοτήτων
Συστήνονται κατόπιν πρωτοβουλίας ή διαταγής της κυβέρνησης 
του κράτους μέλους. Η υποχρέωση εμπορίας μέσω ενός τέτοιου 
χρηματιστηρίου μπορεί να υποδεικνύει ότι οι προσφερόμενες 
τιμές δεν βασίζονται εξ ολοκλήρου στη δυναμική της προσφο -
ράς και της ζήτησης.√ √ XΤο 2013 το 50 % της ηλεκτρικής ενέργειας στην Πολωνία 
πωλήθηκε μέσω συναλλαγών, ενώ το εναπομείναν μέρος 
διακινήθηκε μεταξύ επιχειρήσεων. Το πολωνικό χρηματι -
στήριο ενέργειας συστάθηκε από ομάδα επιχειρηματιών, 
αργότερα όμως έλαβε τη στήριξη των εθνικών αρχών, οι 
οποίες ζήτησαν από τους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας 
να πωλούν τουλάχιστον το 70 % της παραγωγής τους μέσω 
του χρηματιστηρίου.
Αγορές πλεοναζουσών ποσοτήτων
Αυτές απαντούν κυρίως στον τομέα του φυσικού αερίου. Τα 
εν λόγω χρηματιστήρια λειτουργούν σε ένα πλαίσιο στο οποίο 
η αγορά είναι ως επί το πλείστον ρυθμισμένη ή κάποιος προ -
μηθευτής κατέχει δεσπόζουσα θέση. Αυτό οδηγεί σε εμπορικές 
συναλλαγές οι οποίες, μολονότι πραγματοποιούνται με διαφανή 
τρόπο, δεν αντικατοπτρίζουν τη δυναμική των τιμών στο 
σύνολο της αγοράς.√ X XΤο πολωνικό χρηματιστήριο ενέργειας παρέχει τη δυνατότητα 
αγοράς φυσικού αερίου σε τιμή κατά 20 % χαμηλότερη από τη 
ρυθμιζόμενη τιμή χονδρικής πώλησης.
Πηγή:  Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο.Πίνακας 3
29 Παρατηρήσεις
46 
Η Επιτροπή γνωρίζει την επιρροή που 
μπορεί δυνητικά να έχουν οι συγκεκρι -
μένες παρεμβάσεις στη λειτουργία των 
αγορών ενέργειας. Ωστόσο η δυνατότη -
τά της να τις περιορίσει, ακόμα και σε πε -
ριπτώσεις που υπήρχε τέτοια βούληση, 
είναι περιορισμένη. Η Επιτροπή διασα -
φήνισε τη θέση της στις κατευθυντήριες 
γραμμές για τις κρατικές ενισχύσεις στον 
τομέα της ενέργειας 32 και στις επεξηγη -
ματικές σημειώσεις σχετικά με τις δέσμες 
μέτρων για την ενέργεια. Τα βασικά 
σημεία που υποστήριξε η Επιτροπή και 
τα οποία σχετίζονται με τον παρόντα 
έλεγχο είναι τα ακόλουθα:
 ο δεν πρέπει να επιτρέπεται η ρύθμιση 
των τιμών χονδρικής πώλησης 33· και
 ο πρέπει να καθοριστούν ρυθμιζόμενες 
τιμές λιανικής πώλησης σε επίπεδο 
το οποίο να επιτρέπει το ενδεχόμενο 
ανταγωνιστικών προσφορών. Το κό -
στος του παράγοντα της ηλεκτρικής 
ενέργειας στην ρυθμιζόμενη τιμή δεν 
πρέπει να είναι μικρότερο της τιμής 
χονδρικής πώλησης σε μια συγκεκρι -
μένη αγορά 34.
Έκδοση κωδίκων δικτύου και 
κατευθυντήριων οδηγιών: 
ιδιαιτέρως αργή όσον αφορά 
την ηλεκτρική ενέργεια
47 
Οι κώδικες δικτύου είναι τεχνικοί κανό -
νες που σκοπό έχουν να αποτελέσουν 
τη βάση για την τεχνική διαλειτουργι -
κότητα των συστημάτων ηλεκτρικής 
ενέργειας και φυσικού αερίου στην ΕΕ. 
Οι κώδικες αυτοί ορίζουν κοινά τεχνικά 
πρότυπα που πρέπει να διασφαλίζουν την 
ελεύθερη κυκλοφορία της ενέργειας σε 
διασυνοριακό επίπεδο. Συμπληρώνουν το 
νομοθετικό πλαίσιο των αγορών ενέργει -
ας, κατά τρόπον ώστε να διασφαλίζεται 
η κοινή εφαρμογή των δεσμών μέτρων. 
Όταν οι κώδικες δικτύου εφαρμόζονται 
πλήρως, επιτρέπουν τη μείωση του 
αριθμού των μηχανισμών εμπορίας και 
δημιουργούν τις αναγκαίες προϋποθέσεις για τη διασφάλιση της ολοκλήρωσης των 
συμβατών αγορών. Ο ACER διαδραματίζει 
εξέχοντα ρόλο στη διαδικασία: αναπτύσ -
σει κατευθυντήριες γραμμές και, επίσης, 
αξιολογεί τους κώδικες που αναπτύσσουν 
τα ΕΔΔΣΜ προτού τους υποβάλλει στην 
Επιτροπή. Στη συνέχεια, η Επιτροπή είναι 
αρμόδια να εγκρίνει το τελικό κείμενο των 
κωδίκων και να συντονίσει τη διαδικασία 
επιτροπολογίας μέσω της οποίας εγκρίνο -
νται οι κώδικες.
48 
Επί του παρόντος, η εμπορία ενέργειας 
λαμβάνει χώρα εντός των κρατών μελών 
και μεταξύ αυτών, ακόμα και χωρίς 
εγκεκριμένους κώδικες δικτύου επί 
των οποίων να έχει επιτευχθεί πλήρης 
συμφωνία. Ακόμα και σε αυτό το πλαίσιο, 
η ολοκλήρωση της εν λόγω διαδικασίας 
θα αποτελέσει σημαντικό βήμα προς την 
ανάπτυξη μιας εύρυθμης εσωτερικής 
αγοράς ενέργειας.
49 
Όπως καταδεικνύεται στον πίνακα 4 , 
η συμφωνία επί των κωδίκων αποδείχθη -
κε μακρά και δύσκολη διαδικασία. Στις 
30 Ιουνίου 2015:
 ο είχε σημειωθεί σχετική πρόοδος 
όσον αφορά το φυσικό αέριο, καθώς 
είχαν εγκριθεί οι τέσσερις από τους 
πέντε κώδικες, ενώ ο πέμπτος βρι -
σκόταν υπό διαπραγμάτευση·
 ο αντιθέτως, στον τομέα της ηλεκτρι -
κής ενέργειας δεν είχε εγκριθεί κανέ -
νας από τους ένδεκα κώδικες. Ακόμα 
και αφού ο ACER κατέθεσε τον φά -
κελο στην Επιτροπή, η έγκριση των 
κωδίκων δικτύου μέσω διαδικασιών 
επιτροπολογίας συναντά μεγάλη κα -
θυστέρηση. Από τους εννέα κώδικες 
που κατατέθηκαν στην Επιτροπή, 
μόνο πέντε εντάχθηκαν στη διαδι -
κασία επιτροπολογίας.32 Κατευθυντήριες γραμμές για 
τις κρατικές ενισχύσεις στους 
τομείς του περιβάλλοντος και 
της ενέργειας (2014-2020)· 
(2014/C 200/01).
33 Τα κριτήρια που πρέπει να 
πληρούνται ώστε η ρύθμιση 
των τιμών να είναι σύμφωνη 
με τη νομοθεσία της ΕΕ 
επιβεβαιώθηκαν πρόσφατα σε 
απόφαση του Δικαστηρίου της 
ΕΕ, εκδοθείσα στις 
10 Σεπτεμβρίου 2015, η οποία 
αφορούσε διαδικασία επί 
παραβάσει κατά της Πολωνίας 
σχετικά με τις ρυθμιζόμενες 
τιμές του φυσικού αερίου για 
μη οικιακούς πελάτες 
(C-36/14).
34 Ανακοίνωση της Επιτροπής 
«Τιμές και κόστος ενέργειας 
στην Ευρώπη» SWD(2014) 19 
final και SWD(2014) 20 final.
30 Παρατηρήσεις
Η διαδικασία ανάπτυξης κωδίκων δικτύου
Κατευθυντήριες 
οδηγίες-πλαίσια 
που θεσπίστη -
καν από τον 
ACERΠεράτωση της 
ανάπτυξης κωδίκων 
στο πλαίσιο των 
ΕΔΔΣΜ ηλεκτρισμού 
και ΕΔΔΣΜ αερίουΤελική σύσταση 
του ACERΈναρξη της 
διαδικασίας 
επιτροπολο -
γίαςΚώδικας που δη -
μοσιεύτηκε στην 
Επίσημη Εφημε -
ρίδα της  ΕΕΦυσικό αέριοΜηχανισμοί κατανομής 
χωρητικότητας3ο τρίμηνο 2011 3ο τρίμηνο 2012 4ο τρίμηνο 20121ο τρίμηνο 
20134ο τρίμηνο 2013
Διαδικασίες διαχείρισης της 
συμφόρησηςΆνευ 
αντικειμένουΆνευ αντικειμένουΆνευ 
αντικειμένου1ο τρίμηνο 
20123ο τρίμηνο 2012
Συστήματα εξισορρόπησης και 
μεταφοράς φυσικού αερίου4ο τρίμηνο 2011 1ο τρίμηνο 2013 1ο τρίμηνο 20133ο τρίμηνο 
20131ο τρίμηνο 2014
Διαλειτουργικότητα και κανόνες 
ανταλλαγής στοιχείων3ο τρίμηνο 2012 4ο τρίμηνο 2013 1ο τρίμηνο 20143ο τρίμηνο 
20142ο τρίμηνο 2015
Εναρμονισμένες δομές τιμολόγησης 
της μεταφοράς ενέργειας4ο τρίμηνο 2013Ηλεκτρική ενέργειαΚατανομή χωρητικότητας και διαχεί -
ριση της συμφόρησης
2ο τρίμηνο 20113ο τρίμηνο 2012 1ο τρίμηνο 20133ο τρίμηνο 
2014
Μελλοντική κατανομή 
χωρητικότητας3ο τρίμηνο 2013 2ο τρίμηνο 20142ο τρίμηνο 
2015
Σύνδεση παραγωγής
2ο τρίμηνο 20112ο τρίμηνο 2012 1ο τρίμηνο 20131ο τρίμηνο 
2015
Σύνδεση ζήτησης 4ο τρίμηνο 2012 1ο τρίμηνο 20132ο τρίμηνο 
2015
Απευθείας σύνδεση υψηλής τάσης 2ο τρίμηνο 2014 3ο τρίμηνο 20142ο τρίμηνο 
2015
Επιχειρησιακή ασφάλεια
4ο τρίμηνο 20111ο τρίμηνο 2013 4ο τρίμηνο 2013
Επιχειρησιακός σχεδιασμός και 
προγραμματισμός1ο τρίμηνο 2013 4ο τρίμηνο 2013
Έλεγχος συχνότητας φορτίου και 
αποθέματα2ο τρίμηνο 2013 3ο τρίμηνο 2013
Επιχειρησιακή κατάρτιση
Απαιτήσεις και επιχειρησιακές δια -
δικασίες για καταστάσεις έκτακτης 
ανάγκης1ο τρίμηνο 2015 2ο τρίμηνο 2015
Εξισορρόπηση 3ο τρίμηνο 2012 4ο τρίμηνο 2013
Σημείωση:  Οι διαδικασίες διαχείρισης της συμφόρησης στην παροχή φυσικού αερίου διέφεραν από τις διαδικασίες άλλων κωδίκων δικτύου. 
Ανάλογες διαδικασίες είχαν ήδη θεσπιστεί ως τμήμα της τρίτης δέσμης μέτρων για την ενέργεια, βάσει του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 715/2009, και, 
στη συνέχεια, επικαιροποιήθηκαν το 2012 μέσω διαδικασίας επιτροπολογίας.
Πηγή:  Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο, βάσει στοιχείων που παρείχε ο ACER.Πίνακας 4
31 Παρατηρήσεις
50 
Στον έλεγχο που διενεργήθηκε εντοπί -
στηκαν τέσσερις λόγοι για τους οποίους 
καθυστέρησε η εν λόγω διαδικασία:
α) έλλειψη εμφανούς ανάγκης  
σε αγορές που λειτουργούν ήδη 
ικανοποιητικά. Οι συμφεροντούχοι 
στις εν λόγω αγορές δεν είναι πρό -
θυμοι να υιοθετήσουν νέο σύνολο 
τεχνικών κανόνων, και δεν δίνεται 
προτεραιότητα στα οφέλη από τη 
μεγαλύτερη ολοκλήρωση των ευ -
ρωπαϊκών αγορών. Παραδείγματος 
χάριν, ο ενδοημερήσιος μηχανι -
σμός αγοράς ELBAS 35 του κοινού 
σκανδιναβικού και βαλτικού χρη -
ματιστηρίου ηλεκτρικής ενέργειας 
δεν είναι, από τεχνικής πλευράς, 
εναρμονισμένος με τις ενδοημε -
ρήσιες πλατφόρμες εμπορίας της 
κεντρικής Ευρώπης. Τα κράτη μέλη 
της Σκανδιναβίας και της Βαλτικής 
δεν φάνηκαν διατεθειμένα να συμ -
φωνήσουν σε μια κοινή ευρωπαϊκή 
λύση η οποία θα διέφερε από τον 
ELBAS. Η συζήτηση που έλαβε 
χώρα σχετικά με το σύστημα που 
πρέπει να χρησιμοποιηθεί σε ολό -
κληρη την Ευρώπη καθυστερεί τη 
σύζευξη των αγορών·
β) στην τρίτη δέσμη μέτρων για την 
ενέργεια παρατηρείται έλλειψη  
σαφούς χρονοδιαγράμματος  
ή αναφοράς προθεσμιών για την 
προετοιμασία, την έγκριση ή την 
εφαρμογή των κωδίκων δικτύου·
γ) η διαδικασία ανάπτυξης των 
κωδίκων μεταξύ των ΕΔΔΣΜ και 
του ACER είναι περίπλοκη . Οι 
αποφάσεις σχετικά με την ανάπτυ -
ξη κωδίκων δικτύου λαμβάνονται 
με ψηφοφορία βάσει πλειοψηφί -
ας των ΔΣΜ στα ΕΔΔΣΜ και των 
ΕΡΑ στον ACER. Αυτό δημιουργεί 
προβλήματα διότι, μολονότι τα 
ΕΔΔΣΜ είναι ευρωπαϊκά όργανα τα 
οποία διαδραματίζουν ρόλο στην 
ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς 
ενέργειας, εκπροσωπούν επίσης 
τα συμφέροντα των μεμονωμένων 
μελών τους. Αυτό σημαίνει ενδεχο -
μένως συγκρούσεις συμφερόντων για τους συμμετέχοντες, και μπορεί 
να οδηγήσει στον κίνδυνο επίτευ -
ξης συμφωνίας βάσει «ελάχιστου 
κοινού παρονομαστή», οι οποίες 
δεν διευκολύνουν τη βέλτιστη 
σύζευξη των αγορών·
δ) ιδίως όσον αφορά την ηλεκτρική 
ενέργεια, η  Επιτροπή δεν κίνη ­
σε ούτε κατηύθυνε  εγκαίρως τη 
διαδικασία επιτροπολογίας.
51 
Η έγκαιρη εφαρμογή των κωδίκων 
δικτύου υπήρξε περιορισμένη. Γ ια την 
έγκαιρη εφαρμογή των δύο κωδίκων 
δικτύου, οι ΔΣΜ και οι ΕΡΑ ορισμένων 
κρατών μελών ανέλαβαν περιφερειακές 
πρωτοβουλίες· από το 2012, επτά κράτη 
μέλη συνεργάζονται για την έγκαιρη 
υλοποίηση των μηχανισμών κατανομής 
χωρητικότητας για το φυσικό αέριο 36·
Το επίπεδο ολοκλήρωσης 
και διαφάνειας παρουσιάζει 
διαφορές μεταξύ των 
μηχανισμών εμπορίας
52 
Βάσει των αρχών της εσωτερικής αγοράς 
ενέργειας, η εμπορία ενέργειας πρέπει 
να πραγματοποιείται σε διαφανείς αγο -
ρές που διέπονται από κανόνες. Όπως 
περιγράφεται ανωτέρω, διαφορετικοί 
μηχανισμοί εμπορίας χαρακτηρίζονται 
από διαφορετικό βαθμό διαφάνειας 
(βλέπε σημείο 44). Σε αυτό το πλαίσιο, 
εκδόθηκε το 2011 κανονισμός της ΕΕ 37 
για την ακεραιότητα και τη διαφάνεια 
στη χονδρική αγορά ενέργειας (βλέπε 
πλαίσιο 4 ).35 Για περισσότερες πληροφορίες 
σχετικά με τον ELBAS, βλέπε: 
http://www.nordpoolspot.
com/TAS/
Intraday-market-Elbas/
36 Τσεχική Δημοκρατία, Ισπανία, 
Γαλλία, Ουγγαρία, Πολωνία, 
Πορτογαλία και Ρουμανία.
37 Κανονισμός (ΕΕ) 
αριθ. 1227/2011 που 
συμπληρώθηκε στα μέσα 
Δεκεμβρίου 2014 από τις 
εκτελεστικές πράξεις του 
κανονισμού για την 
ακεραιότητα και τη διαφάνεια 
στη χονδρική αγορά ενέργειας 
(κανονισμός REMIT).
32 Παρατηρήσεις
53 
Ο ACER και οι ρυθμιστικές αρχές τεσσά -
ρων εκ των έξι κρατών μελών που υπο -
βλήθηκαν σε έλεγχο δήλωσαν ότι δεν 
είναι πλήρως προετοιμασμένοι για την 
εφαρμογή του κανονισμού REMIT. Η ΕΡΑ 
της Βουλγαρίας επεσήμανε ότι ο κανονι -
σμός REMIT δεν εφαρμόζεται, διότι στη 
χώρα δεν υφίσταται επί του παρόντος 
χρηματιστήριο ενέργειας.
54 
Τα χρηματιστήρια που λειτουργούν 
εύρυθμα διαθέτουν εσωτερικούς μηχανι -
σμούς διαφάνειας που έχουν σχεδιαστεί 
με σκοπό να αποτρέπουν τη χειραγώ -
γηση της αγοράς. Οι εν λόγω υπηρεσίες 
μπορούν να παρέχουν ενημέρωση στον 
ACER και τις ρυθμιστικές αρχές στο 
πλαίσιο του κανονισμού REMIT. Οι μηχα -
νισμοί εμπορίας που χαρακτηρίζονται 
από μικρότερη διαφάνεια, όπως η εμπο -
ρία μεταξύ επιχειρήσεων και οι αγορές 
πλεοναζουσών ποσοτήτων, δεν διαθέ -
τουν ακόμη λειτουργικούς μηχανισμούς 
εποπτείας. Συνεπώς, ακόμα και μετά 
την πλήρη θέση σε ισχύ του κανονισμού 
REMIT, ενδέχεται να εξακολουθήσουν 
να υφίστανται κίνδυνοι χειραγώγησης 
της αγοράς και παράτυπης ανταλλαγής 
πληροφοριών.Μολονότι έχει σημειωθεί 
πρόοδος ως προς τη σύζευξη 
των ευρωπαϊκών αγορών, 
ακόμη δεν έχουν επέλθει 
πλήρως τα αποτελέσματα 
της εσωτερικής αγοράς 
ενέργειας ως προς τις τιμές
55 
Η τρίτη δέσμη μέτρων για την ενέργεια 
προσεγγίζει με παρόμοιο τρόπο τις 
αγορές ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού 
αερίου. Ομοίως, τα μοντέλα που έχουν 
αναπτυχθεί για τις δύο αγορές είναι παρό -
μοια, δεδομένου ότι προβλέπουν αφενός 
πρόσβαση σε ενέργεια από διάφορες πη -
γές και αφετέρου την ύπαρξη ανταγωνι -
σμού στις τιμές σε κάθε τομέα της αγοράς 
(βλέπε σημείο 12).
56 
Γ ια τη σύγκριση των επιπέδων των τιμών 
ενέργειας μεταξύ κρατών μελών πρέπει 
να χρησιμοποιούνται οι τιμές χονδρικής 
πώλησης και όχι λιανικής, διότι στις τιμές 
λιανικής πώλησης περιλαμβάνονται 
φόροι, άλλες προσαυξήσεις και εκπτώ -
σεις που ποικίλλουν μεταξύ των κρατών 
μελών. Η μέση τιμή που καταβάλλουν 
οι οικιακοί και βιομηχανικοί πελάτες 
παρουσιάζουν σημαντικές διαφορές σε 
σχέση με τις τιμές χονδρικής πώλησης 
(βλέπε παράρτημα Ι ).Κανονισμός REMIT και ACER
Ο κανονισμός REMIT , που εφαρμόζεται από τον ACER, είναι ένα σύστημα παρακολούθησης των χονδρικών 
αγορών ενέργειας στην Ευρώπη και αποτελεί σημαντική νέα αρμοδιότητα του ACER, παράλληλα με εκείνες 
που έχει αναλάβει στο πλαίσιο της τρίτης δέσμης μέτρων για την ενέργεια. Ο ACER έχει ζητήσει νέες υποδομές 
ΤΠ, εργαλεία παρακολούθησης και ειδική εμπειρογνωμοσύνη.
 οΤο στάδιο υλοποίησης ξεκίνησε με την έκδοση του κανονισμού και ολοκληρώθηκε με την έναρξη ισχύος 
των κανόνων σχετικά με τη συλλογή δεδομένων. Ο ACER όρισε τη μεθοδολογία, τις διαδικασίες και τα εργα -
λεία ΤΠ για την παρακολούθηση της χονδρικής αγοράς ενέργειας, συμπεριλαμβανομένης της ανταλλαγής 
δεδομένων με τις ΕΡΑ, καθώς και με άλλες αρχές σε εθνικό επίπεδο και σε επίπεδο ΕΕ.
 οΣτο επιχειρησιακό στάδιο , ο ACER συλλέγει και αναλύει δεδομένα βάσει μιας προσέγγισης τεσσάρων βη -
μάτων: εποπτεία, προκαταρκτική διερεύνηση μη φυσιολογικών συμβάντων, περιπτωσιολογική έρευνα και 
επιβολή. Ο ACER συλλέγει δεδομένα απευθείας από τους συμμετέχοντες στην αγορά και από τρίτους.Πλαίσιο 4
33 Παρατηρήσεις
57 
Ένας από τους δείκτες εύρυθμης 
λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς 
ενέργειας είναι η σχετικά μικρή διαφορά 
στις τιμές χονδρικής πώλησης της ενέρ -
γειας μεταξύ γειτονικών χωρών και εντός 
περιφερειών. Η ύπαρξη σημαντικών 
διαφορών στις τιμές χονδρικής πώλησης 
υποδηλώνει ότι δεν εξασφαλίζονται τα 
οικονομικά κέρδη που θα μπορούσαν 
να αποφέρουν οι ανοικτές αγορές και οι 
δυνατότητες διασύνδεσης.
58 
Σε ορισμένα κράτη μέλη, οι τιμές χονδρι -
κής και λιανικής πώλησης της ενέργειας 
υπόκεινται σε ρύθμιση, γεγονός που 
μπορεί να επηρεάσει το μέγεθος των 
διαφορών στις τιμές μεταξύ των κρατών 
μελών (βλέπε σημεία 45 και 46).59 
Δεν υπάρχει σύγκλιση των τιμών χον -
δρικής της ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ 
των κρατών μελών. Όπως παρουσιάζεται 
στο γράφημα 3 , οι τιμές χονδρικής της 
ηλεκτρικής ενέργειας παρουσιάζουν με -
γάλες διαφορές εντός της ΕΕ. Η υψηλότε -
ρη τιμή χονδρικής πώλησης υπερβαίνει 
τη χαμηλότερη σε ποσοστό μεγαλύτερο 
του 85 % 38. Ουσιαστικές διαφορές 
παρατηρούνται και μεταξύ ορισμένων 
γειτονικών κρατών μελών, παραδείγμα -
τος χάριν, μεταξύ της Εσθονίας και της 
Λετονίας ή μεταξύ της Τσεχικής Δημο -
κρατίας και της Πολωνίας.Γράφημα 3Σύγκριση των μέσων τιμών χονδρικής πώλησης του βασικού φορτίου για την 
ηλεκτρική ενέργεια το 2014 στα κράτη μέλη που διέθεταν χρηματιστήρια ενέργειας
Τι/uni03BCή χονδρική/uni03C2 πώληση/uni03C2 ισχύο/uni03C2 βασικού φορτίου
ευρώ/MWh
EL IE UK IT LT LV PL ES PT NL BE HU SI EE FI FR RO SK AT CZ DESE DK70
60
50
40
30
20
10
058 57
53 5250 50
4443 42 41 41 41 40
383635 3534 33 33 3332 31
Σημείωση:  Δεν υπάρχουν διαθέσιμες πληροφορίες σχετικά με τις τιμές στη Βουλγαρία, την Κροατία, την Κύπρο, το Λουξεμβούργο και τη Μάλτα.
Πηγή:  Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο βάσει στοιχείων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.38 Παρόμοια σχέση μεταξύ των 
υψηλότερων και των 
χαμηλότερων τιμών χονδρικής 
της ηλεκτρικής ενέργειας 
κατεγράφη το 2013 και κατά 
το πρώτο τρίμηνο του 2015.
34 Παρατηρήσεις
60 
Σε οικονομικούς όρους αγοράς, τρεις εί -
ναι οι απαραίτητες προϋποθέσεις για να 
επιτευχθεί σύγκλιση τιμών στην πράξη:
α) τα κράτη μέλη πρέπει να δεσμευ -
τούν ότι θα εξασφαλίσουν την 
ανάπτυξη απελευθερωμένων και 
ανταγωνιστικών αγορών (βλέπε 
σημείο 39)·
β) οι μηχανισμοί εμπορίας που χρη -
σιμοποιούν τα κράτη μέλη πρέπει 
να είναι συμβατοί σε διασυνοριακό 
επίπεδο. Εάν το ένα κράτος μέλος 
χρησιμοποιεί κάποιο διεπιχειρη -
σιακό μοντέλο, ενώ το άλλο είναι 
μέλος περιφερειακού χρηματιστη -
ρίου, καθίσταται αδύνατη η σύζευ -
ξη των αγορών (βλέπε σημείο 44)· 
και
γ) πρέπει να παρέχεται επαρκής χω -
ρητικότητα των δικτύων μεταφο -
ράς τόσο σε διασυνοριακό επίπεδο 
όσο και εντός των κρατών μελών.
61 
Τα περισσότερα κράτη μέλη που χρη -
σιμοποιούν ως μηχανισμό εμπορίας 
κάποια μορφή χρηματιστηρίου συμμε -
τέχουν στη σύζευξη της αγοράς δυναμι -
κότητας προηγούμενης ημέρας 39. Το γε -
γονός αυτό, ωστόσο, δεν έχει οδηγήσει 
σε πλήρη σύγκλιση των τιμών χονδρικής 
πώλησης της ηλεκτρικής ενέργειας, διότι 
τα εν λόγω κράτη μέλη δεν χρησιμο -
ποιούν απαραιτήτως τους ίδιους μηχα -
νισμούς εμπορίας, ενώ οι διασυνδέσεις 
μεταξύ και εντός των κρατών μελών 
είναι περιορισμένες. Όπως καθίσταται 
σαφές από το γράφημα 3 , εξακολου -
θούν να υφίστανται διαφορές στις τιμές 
μεταξύ των εν λόγω κρατών μελών.62 
Οι γραμμές διασύνδεσης διευκολύ -
νουν τη σύζευξη των εθνικών αγορών 
ενέργειας, η οποία, θεωρητικά πρέπει να 
έχει αντίκτυπο στις τιμές της ενέργειας 
εφόσον επιτρέπει τις διασυνοριακές 
επιπτώσεις στην αγορά. Η ΕΕ έχει θέσει 
ως στόχο η χωρητικότητα των διασυ -
νοριακών δικτύων διασύνδεσης της 
ηλεκτρικής ενέργειας να ανέρχεται του -
λάχιστον στο 10 % της εγκατεστημένης 
ισχύος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας 
σε ένα συγκεκριμένο κράτος μέλος 40 
(βλέπε σημείο 75). Ωστόσο, η επίτευξη 
ποσοστού διασύνδεσης της τάξης του 
10 % δεν έχει οδηγήσει απαραιτήτως σε 
σύγκλιση τιμών.
63 
Το ποσοστό διασύνδεσης που απαιτείται 
για την ουσιαστική επίτευξη σύγκλισης 
τιμών ποικίλλει ανάλογα με τις ανάγκες 
της αγοράς και τις ειδικές συνθήκες 
στα κράτη μέλη και τις παρακείμενες 
περιοχές. Η ικανότητα διασύνδεσης 
προκειμένου να επιτευχθεί σύγκλιση των 
τιμών ηλεκτρικής ενέργειας μπορεί να 
υπερβαίνει κατά πολύ το ποσοστό του 
10 %, όμως σε συγκεκριμένες περιπτώ -
σεις, ιδίως μεταξύ μεγάλων αγορών, 
η αναγκαία ικανότητα διασύνδεσης 
μπορεί να είναι μικρότερη. Παραδείγμα -
τος χάριν, σύμφωνα με τον πίνακα 5 , το 
ποσοστό διασύνδεσης της Πορτογαλίας 
είναι μικρότερο του 10 %, όμως, όπως 
φαίνεται στο γράφημα 3 , δεν υφίσταται 
σημαντική διαφορά τιμών με τη γειτονι -
κή Ισπανία. Περισσότερα παραδείγματα 
της σχέσης μεταξύ σύγκλισης τιμών και 
του εν λόγω στόχου διασύνδεσης παρα -
τίθενται στο πλαίσιο 5 .39 Εξαιρούνται η Ελλάδα, 
η Ιρλανδία και η Πολωνία.
40 Ο στόχος του 10 % όσον 
αφορά τη διασύνδεση τέθηκε 
στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 
Βαρκελώνης του 2002. Απαιτεί 
από όλα τα κράτη μέλη την 
ανάπτυξη, έως το 2020, 
ικανοτήτων διασύνδεσης οι 
οποίες να αντιστοιχούν 
τουλάχιστον στο 10 % της 
οικείας εγκατεστημένης 
ισχύος παραγωγής ηλεκτρικής 
ενέργειας. Αυτό σημαίνει ότι 
κάθε κράτος μέλος πρέπει να 
εγκαταστήσει καλώδια 
ηλεκτρικής ενέργειας τα οποία 
να επιτρέπουν τη 
διασυνοριακή μεταφορά σε 
γειτονικές χώρες τουλάχιστον 
του 10 % της ηλεκτρικής 
ενέργειας που παράγεται από 
τις μονάδες παραγωγής 
ενέργειας του συγκεκριμένου 
κράτους μέλους.
35 Παρατηρήσεις
64 
Μολονότι ορισμένα κράτη μέλη έχουν 
δεσμευτεί για εφαρμογή μεταρρυθ -
μίσεων σχετικών με την εσωτερική 
αγορά ενέργειας, εξακολουθούν να μην 
επιτρέπουν στη δυναμική της προσφο -
ράς και της ζήτησης να καθορίσει τις 
τιμές της ενέργειας. Σε ένα από τα κράτη 
μέλη στα οποία διενεργήθηκε έλεγχος 
επιβλήθηκε ρύθμιση της τιμής χονδρικής 
πώλησης της ενέργειας, ενώ σε τέσσερα 
κράτη μέλη του δείγματος του ελέγ -
χου χρησιμοποιήθηκαν διαφορετικές 
μορφές ρυθμίσεων για την τιμή λιανικής 
πώλησης.Η πλήρης εφαρμογή του 
πρότυπου στόχου για το φυσικό 
αέριο ενδεχομένως να έχει 
περιορισμένο μόνο αντίκτυπο 
στις μέσες τιμές χονδρικής 
πώλησης του φυσικού αερίου
65 
Στο πρότυπο-στόχο για το φυσικό αέριο 
ορίζεται η ανάγκη εμπορίας βάσει συ -
ναλλακτικών κόμβων (βλέπε σημείο 12). 
Μέχρι στιγμής, μόνο επτά κράτη μέλη 
εφαρμόζουν τιμολόγηση βάσει κόμ -
βων 41. Σε άλλα κράτη μέλη, η εμπορία 
φυσικού αερίου πραγματοποιείται βάσει 
μοντέλων εμπορίας μεταξύ επιχειρήσε -
ων, με αποκλειστικές συμβάσεις για τη 
χρήση της χωρητικότητας αγωγών, με 
τις οποίες οι παραγωγοί φυσικού αερίου 
δεσμεύονται να παραδίδουν συγκεκρι -
μένες ποσότητες φυσικού αερίου έναντι 
σταθερής τιμής. Η εν λόγω σταθερή τιμή 
αποτελεί, στη συνέχεια, τη βάση για τον 
καθορισμό της τιμής χονδρικής πώλησης 
σε μια χώρα.Σύγκλιση τιμών ηλεκτρικής ενέργειας και ο στόχος του 10 % για τις ηλεκτρικές 
διασυνδέσεις
Η υφιστάμενη ικανότητα διασύνδεσης της Εσθονίας και της Λετονίας  ανέρχεται περίπου στο 60 % της ικανό -
τητας παραγωγής της Εσθονίας και στο 33 % της ικανότητας της Λετονίας. Συνεπώς, το ποσοστό διασύνδεσης 
υπερβαίνει κατά πολύ τον στόχο του 10 %, όμως οι διαφορές τιμών παραμένουν σημαντικές.
Η Πολωνία  έχει επαρκή ικανότητα διασύνδεσης με τις γειτονικές χώρες. Εξαιρουμένων των διασυνδέσεων με 
τρίτες χώρες  —τη Λευκορωσία και την Ουκρανία— η ικανότητα διασύνδεσης αντιστοιχεί στο 15 % της δια -
θέσιμης ικανότητας παραγωγής. Ωστόσο, οι υφιστάμενες διασυνοριακές γραμμές, συνολικής χωρητικότητας 
5 GW, ως επί το πλείστον δεν διατίθενται προς εμπορία, λόγω περιορισμών που έχει θέσει ο ΔΣΜ της Πολωνίας 
προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι απρογραμμάτιστες ροές ενέργειας από τη Γ ερμανία.
Αυτές οι απρογραμμάτιστες ροές οφείλονται σε μεγάλες ικανότητες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από 
αιολικά συστήματα στη βόρεια Γ ερμανία και σε περιορισμένη ικανότητα μεταφοράς στο εσωτερικό της Γ ερμα -
νίας. Λόγω του ότι η ηλεκτρική ενέργεια δεν μπορεί να μεταφερθεί στο εσωτερικό της Γ ερμανίας, διατίθεται 
στα δίκτυα των γειτονικών χωρών, δημιουργώντας τις επονομαζόμενες «κυκλικές ροές». Προκειμένου ο ΔΣΜ 
της Πολωνίας να αντιμετωπίσει αυτές τις δυνητικές ροές, αφήνει ανοικτή μια πολύ μικρή χωρητικότητα της 
διασύνδεσης με τη Γ ερμανία για εμπορία ηλεκτρικής ενέργειας.
Η μοναδική πλήρως λειτουργική διασύνδεση που επηρεάζει την τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας στην Πολωνία 
είναι η σύνδεση SwePol  με τη Σουηδία (600 MW), η οποία αντιστοιχεί περίπου στο 1,6 % της συνολικής διαθέ -
σιμης εθνικής ικανότητας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στην Πολωνία (βλέπε πλαίσιο 7 ).Πλαίσιο 5
41 Η διασυνοριακή εμπορία 
φυσικού αερίου μεταξύ 
κόμβων είναι επί του 
παρόντος εφικτή μεταξύ 
Βελγίου, Γερμανίας, Γαλλίας, 
Ιταλίας, Κάτω Χωρών, 
Αυστρίας και Ηνωμένου 
Βασιλείου.
36 Παρατηρήσεις
66 
Οι μηχανισμοί εμπορικών συναλλαγών 
για το φυσικό αέριο τόσο βάσει κόμβου 
όσο και μεταξύ επιχειρήσεων μπορούν 
να λειτουργούν παράλληλα σε ένα 
κράτος μέλος. Στην Ιταλία, λόγου χάριν, 
υπάρχει κόμβος φυσικού αερίου και οι 
προμηθευτές του έχουν αναλάβει σχε -
τική δέσμευση μέσω τεσσάρων διαφο -
ρετικών διεπιχειρησιακών συμβάσεων. 
Αντιθέτως, η Εσθονία και η Λετονία 
διαθέτουν έκαστη από μία πηγή φυσικού 
αερίου, με διεπιχειρησιακές συμβάσεις 
διά των οποίων καθορίζεται η τιμή 42.
67 
Οι κόμβοι εξαρτώνται από την ύπαρξη 
περισσότερων της μιας πηγών εφοδια -
σμού με φυσικό αέριο, το οποίο παρέ -
χεται είτε μέσω γραμμών διασύνδεσης 
αγωγών είτε από άλλες πηγές, όπως το 
ΥΦΑ. Η ανάπτυξη ανταγωνιστικών εμπο -
ρικών συναλλαγών βάσει κόμβων σε ολό -
κληρη την ΕΕ προϋποθέτει σημαντικές 
επενδύσεις σε υποδομές, προκειμένου να 
διευκολυνθεί η παροχή φυσικού αερίου 
από εναλλακτικές πηγές. Εάν σημαντικές 
δαπάνες αυτού του είδους αναμένεται να 
ανακτηθούν μέσω σταδιακών αυξήσεων 
στα τιμολόγια δικτύου, το οικονομικό 
όφελος από την ανάπτυξη εμπορικών 
συναλλαγών βάσει κόμβων σε ολόκληρη 
την ΕΕ ενδέχεται να είναι περιορισμένο, 
ιδίως λαμβάνοντας υπόψη ότι οι μέσες 
τιμές βάσει κόμβων είναι μόνο κατά 10 % 
χαμηλότερες σε σχέση με τις μέσες τιμές 
μεταξύ επιχειρήσεων 43.
68 
Επιπλέον, η ανταγωνιστική εμπορία βάσει 
κόμβου απαιτεί επαρκή εφοδιασμό από 
διαφορετικές πηγές φυσικού αερίου. Μο -
λονότι η ύπαρξη πολλών προμηθευτών 
φυσικού αερίου από την ίδια εθνική πηγή 
μπορεί να δημιουργήσει ανταγωνισμό 
στα περιθώρια κέρδους, το γεγονός αυτό 
δεν εγγυάται απαραιτήτως την ασφάλεια 
του εφοδιασμού, διότι η διακοπή του 
εφοδιασμού από αυτήν τη μία εθνική 
πηγή μπορεί να επηρεάσει όλες τις οδούς 
εφοδιασμού που ξεκινούν από αυτήν.69 
Τα προαναφερθέντα πρέπει επίσης να 
ληφθούν υπόψη δεδομένης της σημα -
ντικής αβεβαιότητας που περιβάλλει 
τη μελλοντική ζήτηση φυσικού αερίου 
στην ΕΕ. Όπως φαίνεται στο γράφημα  4, 
μεταξύ 2010 και 2013, η συνολική ζήτηση 
φυσικού αερίου στην ΕΕ μειώθηκε κατά 
14 %, και ακόμα και στις προβλέψεις της 
Επιτροπής υποδεικνύεται ότι η ζήτηση 
φυσικού αερίου δεν προβλέπεται να 
αυξηθεί. Το γεγονός αυτό καθιστά τους 
δυνητικούς επενδυτές προσεκτικούς 
όσον αφορά την ανάληψη μελλοντικών 
επενδυτικών δεσμεύσεων.42 Ορισμένες χώρες εφαρμόζουν 
συγκεκριμένα υβριδικά 
συστήματα. Για παράδειγμα, 
η Πολωνία ρύθμισε τις τιμές 
χονδρικής και λιανικής 
πώλησης για το φυσικό αέριο, 
όμως στη συνέχεια μέρος των 
εισαγωγών και συγκεκριμένες 
αναξιοποίητες ικανότητες 
πωλούνται στο 
χρηματιστήριο. Κατά το 
τέταρτο τρίμηνο του 2014, 
η τιμή του φυσικού αερίου στο 
χρηματιστήριο ήταν 
26,2 ευρώ ανά MW/h, ενώ 
η ρυθμισμένη τιμή ήταν 
36 ευρώ ανά MW/h. Το 2013 
μόνο το τρία τοις εκατό των 
συνολικών εμπορικών 
συναλλαγών φυσικού αερίου 
πραγματοποιήθηκε μέσω 
χρηματιστηρίου.
43 Βάσει πληροφοριών που 
παρέχει ο ACER, η μέση τιμή 
κόμβου το 2014 στα επτά 
κράτη μέλη στα οποία 
υπήρχαν κόμβοι ήταν 
24,8 ευρώ ανά MW/h, ενώ 
η μέση τιμή εισαγωγής σε 
συμβάσεις μεταξύ 
επιχειρήσεων το 2014 ήταν 
27,0 ευρώ (βλέπε  
παράρτημα II ). Η κλίμακα 
τιμών που καθορίζεται από 
την υψηλότερη και τη 
χαμηλότερη σύμβαση μεταξύ 
επιχειρήσεων κυμαίνεται 
μεταξύ 22,1 και 32,0 ευρώ ανά 
MW/h και μεταξύ 23,4 και 
27,8 ευρώ ανά MW/h για τους 
κόμβους. Ο μέσος 
υπολογισμός της τιμής μεταξύ 
επιχειρήσεων λαμβάνει υπόψη 
την αναδρομική έκπτωση 
ύψους 21 % που εξασφάλισε 
η Λιθουανία, όπως 
περιγράφεται στο πλαίσιο 6 .
37 Παρατηρήσεις
70 
Η Επιτροπή δεν διαθέτει δική της εσω -
τερική δυνατότητα κατάρτισης προ -
βλέψεων σχετικά με τη ζήτηση φυσικού 
αερίου στην ΕΕ· αντιθέτως, χρησιμοποιεί 
προβλέψεις που καταρτίζονται από 
εξωτερικό ανάδοχο (βλέπε σημείο 83). 
Το γράφημα 4  καταδεικνύει επίσης ότι, 
κατά την εν λόγω περίοδο, η Επιτροπή 
προέβη σταθερά σε υπερεκτίμηση της 
ζήτησης φυσικού αερίου και ότι, ως 
εκ τούτου, πρέπει να αποκαταστήσει 
την αξιοπιστία των προβλέψεων που 
χρησιμοποιεί. Γράφημα 4Κατανάλωση φυσικού αερίου στην ΕΕ των 27 το διάστημα 2004 ­2013 παράλληλα με 
τις προβλέψεις της Επιτροπής έως το 2030
Μικτή εγχώρια κατανάλωση
εκατο/uni03BC/uni03BCύρια τόνοι ισοδύνα/uni03BCου πετρελαίου
Πρόβλεψη 2011 Πρόβλεψη 2005 
Πρόβλεψη 2009 Πρόβλεψη 2003 
Πρόβλεψη 2013 Πρόβλεψη 2007 Πραγ/uni03BCατική κατανάλωση
2030 2028 2026 2024 2022 2020 2018 2016 2014 2012 2010 2008 2006 2004 2002 2000600
500
400
300
Σημείωση:  Όλες οι προβλέψεις αφορούν την κατανάλωση στην ΕΕ των 27 ανά πενταετία (2005, 2010, 2015 κ.λπ.). Τα πλέον πρόσφατα στοιχεία που 
διαθέτει η Eurostat για την πραγματική κατανάλωση φυσικού αερίου αφορούν το 2013.
Πηγή:  Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο, βάσει των διετών προβλέψεων της Eurostat και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ενέργεια που δημοσιεύ -
τηκαν μεταξύ 2003 και 2013.
38 Παρατηρήσεις
71 
Υπάρχουν εναλλακτικοί τρόποι για 
αύξηση της ανταγωνιστικότητας των 
αγορών φυσικού αερίου, οι οποίοι θα 
καταστήσουν ασφαλέστερο τον ενερ -
γειακό εφοδιασμό χωρίς, παράλληλα, 
οι αγορές να υστερούν σε πλήρως 
λειτουργική, ανταγωνιστική τιμολόγηση 
βάσει κόμβων. Κάτι τέτοιο θα μπορούσε 
να επιτευχθεί μέσω της παροχής μίας 
εναλλακτικής πηγής η οποία θα επηρέ -
αζε την προσφερόμενη τιμή του έτερου 
παρόχου φυσικού αερίου. Ο τερματικός 
σταθμός ΥΦΑ της Λιθουανίας αποτελεί 
παράδειγμα για το πώς μπορεί να επιτευ -
χθεί ένα τέτοιο αποτέλεσμα, διασφαλίζο -
ντας παράλληλα τη διάθεση εναλλακτι -
κής πηγής σε περίπτωση διακοπής του 
εφοδιασμού, η οποία θα επηρέαζε τους 
αγωγούς φυσικού αερίου στην περιοχή 
της Βαλτικής (βλέπε  πλαίσιο 6 ).
«Independence»: ο τερματικός σταθμός ΥΦΑ στην Klaipeda της Λιθουανίας
Ο πλωτός τερματικός σταθμός ΥΦΑ «Independence» εγκαταστάθηκε στον λιμένα της Klaipeda τον Νοέμβριο 
του 2014. Πρόκειται για ένα τερματικό σκάφος που μισθώθηκε από τη Λιθουανία για περίοδο 10 ετών, με 
επακόλουθο δικαίωμα αγοράς του από τη Λιθουανία. Ο τερματικός σταθμός, ικανός να παρέχει 3,8 δισεκατομ -
μύρια m3 φυσικού αερίου ετησίως, έχει ενισχύσει σημαντικά την ασφάλεια του εφοδιασμού της Λιθουανίας σε 
φυσικό αέριο και τον ανταγωνισμό μεταξύ προμηθευτών φυσικού αερίου σε ολόκληρη την περιοχή.
Σύμφωνα με την ΕΡΑ της Λιθουανίας, μετά την ολοκλήρωση των βασικών εργασιών για τον τερματικό σταθμό 
ΥΦΑ το 2014, ο έτερος πάροχος φυσικού αερίου στη Λιθουανία προέβη σε μείωση της τιμής του εισαγόμενου 
φυσικού αερίου κατά 21 %, η οποία ανήλθε σε περίπου 28,6 ευρώ ανά MW/h, πριν ακόμα τεθεί σε πλήρη λει -
τουργία ο τερματικός σταθμός ΥΦΑ.Πλαίσιο 6
Φωτογραφία 1 — Άφιξη του πλωτού τερματικού σταθμού ΥΦΑ 
«Independence» στον λιμένα της Klaipeda
© ΥΦΑ Hoëgh
39 Παρατηρήσεις
Γενικά, οι υπάρχουσες 
ενεργειακές υποδομές της 
Ευρώπης δεν είναι 
σχεδιασμένες για πλήρως 
ολοκληρωμένες αγορές 
και, ως εκ τούτου, δεν 
εξασφαλίζουν επί του 
παρόντος αποτελεσματικά 
τον ενεργειακό εφοδιασμό
72 
Οι κατάλληλες υποδομές είναι το ίδιο απα -
ραίτητες για τη λειτουργία της εσωτερικής 
αγοράς ενέργειας όσο και οι δομές της 
αγοράς και οι αποτελεσματικές ρυθμίσεις. 
Στην παρούσα ενότητα της έκθεσης:
α) εκτιμάται κατά πόσον ο σχεδιασμός 
των ενεργειακών υποδομών στην ΕΕ 
ευνοεί την ανάπτυξη της εσωτερικής 
αγοράς ενέργειας·
β) αξιολογείται κατά πόσον αναπτύσσο -
νται υποδομές βάσει ολοκληρωμένης 
αξιολόγησης των αναγκών· και
γ) εξετάζεται η συνεργασία που απαι -
τείται για την υλοποίηση έργων 
υποδομών.Οι υποδομές εντός και μεταξύ 
πολλών κρατών μελών δεν είναι 
ακόμη κατάλληλες για την εσω ­
τερική αγορά ενέργειας
Οι ενεργειακές υποδομές ενός 
κράτους μέλος μπορούν να επη ­
ρεάσουν τις αγορές ενέργειας 
άλλων κρατών μελών
73 
Τα χαρακτηριστικά των ενεργειακών 
υποδομών σε ένα κράτος μέλος μπορούν, 
στην πράξη, να οδηγήσουν σε περιορι -
σμούς όσον αφορά τη ροή ηλεκτρικής 
ενέργειας και φυσικού αερίου μεταξύ 
γειτονικών και άλλων κρατών μελών. 
Τέτοιες περιπτώσεις παρατηρήθηκαν στη 
διάρκεια του ελέγχου με τις εξής μορφές:
α) ανεπαρκής ικανότητα απορρό ­
φησης. Το πρόβλημα αυτό μπορεί 
να προκύψει όταν οι υποδομές ενός 
κράτους μέλους δεν διαθέτουν 
επαρκή ικανότητα για την πραγμα -
τοποίηση εισαγωγών και εξαγωγών 
μεταξύ γειτονικών εθνικών αγορών. 
Αυτό μπορεί να οφείλεται στην 
υπερφόρτωση των εθνικών δικτύων 
μεταφοράς ή στην έλλειψη επαρκών 
συχνοτήτων στα δίκτυα ηλεκτρικής 
ενέργειας ή στην έλλειψη διαθέσιμης 
παραγωγικής ικανότητας και/ή πίεσης 
στα συστήματα φυσικού αερίου. 
Βλέπε παραδείγματα στο πλαίσιο 7 ·
Παραδείγματα εθνικών υποδομών μεταφοράς με ανεπαρκή ικανότητα απορρόφησης
Η γραμμή διασύνδεσης (καλώδιο συνεχούς ρεύματος SwePol) μεταξύ της Πολωνίας και της Σουηδίας , με εγκα -
τεστημένη ισχύ 600 MW, της οποίας η κατασκευή ανατέθηκε το 2000, δεν αξιοποιείται πλήρως παρά τις σημαντικές 
διαφορές μεταξύ των τιμών χονδρικής πώλησης της ηλεκτρικής ενέργειας που παρατηρούνται στις αγορές των δύο 
αυτών κρατών μελών. Σύμφωνα με τον ΔΣΜ της Πολωνίας, οι υποδομές μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας στη βόρεια 
Πολωνία δεν διαθέτουν επαρκή ικανότητα ώστε να γίνουν δέκτες αυτής της ποσότητας ηλεκτρικής ενέργειας και να 
τη διανείμουν εντός του εθνικού δικτύου. Στη διάρκεια του 2014, η ικανότητα που διατίθετο στην αγορά κυμαινόταν 
από 273 MW έως 424 MW, η οποία είναι σημαντικά χαμηλότερη από τη μέγιστη ικανότητα της γραμμής διασύνδεσης.
Η Εσθονία  διαθέτει γραμμές διασύνδεσης φυσικού αερίου προς τρίτες χώρες και προς τη Λετονία, και η πίεση στο 
πλαίσιο του συστήματός της εξασφαλίζεται από σταθμούς άντλησης στη Λετονία. Ένας νέος υποθαλάσσιος αγωγός 
φυσικού αερίου πρόκειται να κατασκευαστεί μεταξύ της Εσθονίας και της Φινλανδίας. Γ ια να εξασφαλιστεί η ροή φυσι -
κού αερίου σε αυτό τον αγωγό, θα έπρεπε να αυξηθεί η πίεση του φυσικού αερίου στο εσθονικό σύστημα, είτε μέσω 
της κατασκευής ενός σταθμού άντλησης στην Εσθονία είτε μέσω της αναβάθμισης του λετονικού σταθμού άντλησης.Πλαίσιο 7
40 Παρατηρήσεις
β) ανεπαρκής ικανότητα διαμε ­
τακόμισης ενέργειας. Ορισμένα 
κράτη μέλη έχουν εξελιχτεί ή πρό -
κειται να εξελιχτούν σε «διαδρό -
μους διαμετακόμισης ενέργειας». 
Οι εν λόγω διάδρομοι βρίσκονται 
ανάμεσα στα ενεργειακά πλούσια 
κράτη μέλη που θα μπορούσαν να 
εξάγουν φυσικό αέριο ή ηλεκτρική 
ενέργεια σε ανταγωνιστικές τιμές 
και στα κράτη μέλη που θα επω -
φελούνταν από αυτήν τη ροή. Γ ια 
τη διαμετακόμιση ενέργειας μέσα 
σε ένα κράτος μέλος, απαιτείται ικανότητα που δεν αξιοποιείται 
πλήρως από την εγχώρια ζήτηση. 
Ορισμένες χώρες διαμετακόμισης 
δεν διαθέτουν τέτοια ικανότητα, 
γεγονός που μπορεί να οδηγήσει 
σε συμφόρηση, βλέπε παραδείγ -
ματα στο πλαίσιο 8 . Το αντίθετο 
πρόβλημα μπορεί να προκύψει 
στην περίπτωση των αγωγών αερί -
ου που προορίζονται αποκλειστικά 
για μακροπρόθεσμες συμβάσεις 
διαμετακόμισης και δεν διατίθε -
νται για εγχώρια χρήση (βλέπε 
σ ημείο 111).
Προκλήσεις της διαμετακόμισης ενέργειας
Η Σουηδία  αποτελεί χώρα διαμετακόμισης για τη νορβηγική ηλεκτρική ενέργεια που ρέει προς τη Φινλανδία, 
τη Δανία, τη Γ ερμανία και την Πολωνία. Προκειμένου να διευκολύνει τη ροή αυτή, η Σουηδία επένδυσε σε 
γραμμές διασύνδεσης. Ωστόσο, η εσωτερική συμφόρηση στη Σουηδία δεν επέτρεψε τη διατήρηση σταθερών 
εξαγωγών προς τη Δανία. Συνεπώς, το 2011, έπειτα από καταγγελία της Δανίας στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 
η Σουηδία προέβη στην αναδιάταξη της αγοράς της στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας σε τέσσερις ζώνες 
εμπορίας. Αυτό συνέβαλε στον εντοπισμό των περιοχών συμφόρησης και στη συνέχεια στην ενίσχυση του 
δικτύου.
Η Γαλλία  θα έπρεπε να λειτουργεί ως χώρα διαμετακόμισης για να εξασφαλιστεί η ροή φυσικού αερίου μεταξύ 
της Ιβηρικής Χερσονήσου και της υπόλοιπης Ευρώπης. Ωστόσο, αυτό δεν είναι επί του παρόντος εφικτό λόγω 
των ισχυουσών συνθηκών της αγοράς, της συμφόρησης του δικτύου στη νότια Γαλλία και των προβλημάτων 
που σχετίζονται με τις ροές αερίου μεταξύ της βόρειας και της νότιας Γαλλίας.
Επίσης, στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας, εκτός από την περιορισμένη διαθεσιμότητα φυσικών συνδέ -
σεων μεταξύ της Ισπανίας και της Γαλλίας, ένα ακόμη σημαντικό εμπόδιο για την ένταξη της Ισπανίας και της 
Πορτογαλίας στην εσωτερική αγορά ενέργειας είναι η ανάγκη ενίσχυσης των εσωτερικών συστημάτων δικτύ -
ων ηλεκτρικής ενέργειας τόσο στην Ισπανία όσο και στη Γαλλία, διαφορετικά η μεταφορά ηλεκτρικής ενέργει -
ας μεταξύ της Ιβηρικής Χερσονήσου και της κεντρικής Ευρώπης δεν θα είναι δυνατή.Πλαίσιο 8
41 Παρατηρήσεις
Οι διασυνοριακές 
υποδομές των κρατών 
μελών εξακολουθούν να 
παρουσιάζουν ελλείψεις
74 
Τα προβλήματα σε επίπεδο διασυνορια -
κών γραμμών διασύνδεσης καθίστανται 
προφανή καθώς αυξάνεται η ζήτηση για 
εμπόριο ενέργειας μεταξύ των κρατών 
μελών. Δεν έχει διενεργηθεί καμία ολο -
κληρωμένη ανάλυση για τις ελλείψεις 
που παρουσιάζουν οι διασυνοριακές 
υποδομές στην ΕΕ (βλέπε σημείο 82). Αν 
και δεν υφίσταται καμία τέτοια στρατη -
γική εκτίμηση των αναγκών, έχουν καθο -
ριστεί σε επίπεδο ΕΕ στόχοι ηλεκτρικής 
διασύνδεσης και διασύνδεσης φυσικού 
αερίου.75 
Ο στόχος για 10 % ηλεκτρική δια ­
σύνδεση 44 τέθηκε από το Ευρωπαϊκό 
Συμβούλιο το 2002 45. Ωστόσο, εξακο -
λουθούν να υπάρχουν κράτη μέλη με 
ελάχιστες ή καθόλου διασυνδέσεις ηλε -
κτρικής ενέργειας με τις γειτονικές χώρες 
ενώ, από τον Ιούνιο του 2015, 12 κράτη 
μέλη βρίσκονται κάτω από τον στόχο 
του 10 % της ηλεκτρικής διασύνδεσης, 
βλέπε πίνακα 5 . Όπως επισημαίνεται 
στο σημείο 62, η επίτευξη του στόχου 
του 10 % διασύνδεσης δεν σημαίνει απα -
ραίτητα ότι επιτυγχάνεται σύγκλιση των 
τιμών στις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας 
των γειτονικών κρατών μελών.Πίνακας 5Ποσοστά διασύνδεσης ηλεκτρικής ενέργειας των κρατών μελών της ΕΕ το 2014
Ποσοστό διασύνδεσης ηλεκτρικής ενέργειας άνω του 10 % Ποσοστό διασύνδεσης ηλεκτρικής ενέργειας κάτω του 10 %
Κράτος μέλος % Κράτος μέλος %
Λουξεμβούργο 245 Ιρλανδία 9
Κροατία 69 Ιταλία 7
Σλοβενία 65 Πορτογαλία 7
Σλοβακία 61 Ρουμανία 7
Δανία 44 Ηνωμένο Βασίλειο 6
Φινλανδία 30 Εσθονία 4
Ουγγαρία 29 Λετονία 4
Αυστρία 29 Λιθουανία 4
Σουηδία 26 Ισπανία 3
Κάτω Χώρες 17 Πολωνία 2
Βέλγιο 17 Κύπρος 0
Τσεχική Δημοκρατία 17 Μάλτα 0
Βουλγαρία 11
Ελλάδα 11
Γερμα νία 10
Γα λ λία 10
Σημείωση:  οι τρεις χώρες της Βαλτικής εκλαμβάνονται ως ενιαία περιφέρεια, μολονότι σε μεμονωμένο επίπεδο πληρούν τον στόχο του 10 %.
Πηγή:  ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με την επίτευξη του στόχου διασύνδεσης ηλεκτρι -
κής ενέργειας της τάξης του 10 %.44 Το ποσοστό διασύνδεσης 
υπολογίζεται μέσω της 
σύγκρισης της 
εγκατεστημένης ικανότητας 
παραγωγής ηλεκτρικής 
ενέργειας με τη συνολική 
ικανότητα των διασυνδέσεων 
ηλεκτρικής ενέργειας ενός 
κράτους μέλους. Οι ερμηνείες 
διίστανται σχετικά με το εάν 
η παραγωγή ηλεκτρικής 
ενέργειας πρέπει να 
υπολογίζεται σύμφωνα με την 
εγκατεστημένη ικανότητα 
ή την ικανότητα που πράγματι 
χρησιμοποιείται.
45 Συμπεράσματα της 
Προεδρίας: Ευρωπαϊκό 
Συμβούλιο της Βαρκελώνης, 
15 και 16 Μαρτίου 2002, 
SN 100/1/02 REV 1.
42 Παρατηρήσεις
76 
Ορισμένα κράτη μέλη, όπως η Κύπρος, 
είναι πραγματικές νησίδες ηλεκτρικής 
ενέργειας που καθιστούν την ανάπτυξη 
διασυνδέσεων εξαιρετικά περίπλοκη. 
Ορισμένα κράτη μέλη εμφανίζουν χαμηλό 
ποσοστό διασύνδεσης λόγω του ότι 
περιορίζουν την ανάπτυξη ή τη χρήση 
γραμμών διασύνδεσης, βλέπε πλαίσιο 5 .
77 
Ο κανόνας του Ν ­1 για το φυσικό αέ ­
ριο 46, που θεσπίστηκε το 2010 μέσω του 
κανονισμού για την ασφάλεια εφοδια -
σμού με αέριο, έχει ως στόχο να διασφα -
λίσει ότι υφίστανται εναλλακτικοί πάροχοι 
φυσικού αερίου σε κάθε αγορά. Η συμ -
μόρφωση με τον εν λόγω κανόνα έπρεπε 
να είχε εξασφαλιστεί έως τον Δεκέμβριο 
του 2014. Η αξιολόγηση της συμμόρφω -
σης ενός κράτους μέλους με τον κανόνα 
βασιζόταν σε έναν υπολογισμό που 
συνέκρινε τη σημασία του μεγαλύτερου 
σημείου εισόδου με τη σημασία όλων 
των άλλων σημείων εισόδου στο εν λόγω 
κράτος μέλος. Η εκπλήρωση του κανόνα 
Ν-1 είναι δυνατή σε περιφερειακό επίπεδο 
με τον όρο ότι τα οικεία κράτη μέλη προ -
βαίνουν από κοινού σε εκτίμηση κινδύνου 
και καταρτίζουν κοινό προληπτικό σχέδιο 
δράσης και σχέδιο έκτακτης ανάγκης. 
Σύμφωνα με την Επιτροπή, με βάση τα 
στοιχεία που διαβιβάζουν τα κράτη μέλη, 
έως τον Δεκέμβριο του 2014, έξι από 
τα 26 κράτη μέλη της ΕΕ που διέθεταν 
σημεία εισόδου φυσικού αερίου δεν είχαν 
συμμορφωθεί με τον κανόνα Ν-1 47.
78 
Γ ια την εκπλήρωση του κανόνα Ν-1, 
ορισμένοι υπάρχοντες αγωγοί φυσικού 
αερίου εξοπλίστηκαν με ικανότητα αντί -
στροφης ροής. Από τα έξι κράτη μέλη 
που περιλαμβάνονται στον έλεγχο, τα 
τέσσερα 48 διαθέτουν ικανότητα αντί -
στροφης ροής σε μία ή περισσότερες 
διασυνδέσεις, ούτως ώστε να εξασφα -
λίζεται η ροή φυσικού αερίου και στις 
δύο κατευθύνσεις. Ωστόσο, οι εν λόγω 
ικανότητες αντίστροφης ροής δεν είχαν 
καμία σχεδόν επίπτωση στη λειτουργία των αγορών αερίου καθώς προορίζονται 
να χρησιμοποιηθούν κυρίως σε περίπτω -
ση διαταραχής του εφοδιασμού.
79 
Όπως και στην περίπτωση του στόχου του 
10 % για την ηλεκτρική ενέργεια, ο κανό -
νας Ν-1 χρησιμοποιείται σε περιορισμένο 
βαθμό κατά την ανάλυση των αναγκών 
σε υποδομές φυσικού αερίου, διότι όταν 
η τροφοδοσία μέσω εναλλακτικού σημεί -
ου εισόδου και η τροφοδοσία μέσω του 
μεγαλύτερου σημείου εισόδου έχουν την 
ίδια εθνική πηγή, δεν αυξάνεται απαραίτη -
τα ο ανταγωνισμός, και η επίδραση στην 
ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού 
είναι μηδαμινή. Γ ια παράδειγμα, η Φιν -
λανδία και η Λετονία, μολονότι διαθέτουν 
πάνω από ένα σημείο εισόδου, στην 
πραγματικότητα παραμένουν εξαρτημέ -
νες από έναν και μόνο πάροχο φυσικού 
αερίου, διότι η συνολική ποσότητα αερίου 
που εισέρχεται μέσα από αυτά τα σημεία 
προέρχεται από την ίδια εθνική πηγή.
80 
Καθώς η κατασκευή υποδομών φυσικού 
αερίου συνήθως απαιτεί σημαντικές επεν -
δύσεις, δεν θεωρείται πάντοτε οικονομικά 
συμφέρουσα η κατασκευή αγωγών δια -
σύνδεσης όπου προβλέπονται διάφοροι 
προμηθευτές (βλέπε επίσης σημεία 67 
και 69). Στο πλαίσιο αυτό, ορισμένα 
κράτη μέλη συγκρίνουν τα πλεονεκτή -
ματα των εναλλακτικών προσεγγίσεων 
ανάπτυξης των οικείων αγορών φυσικού 
αερίου, όπως η εγκατάσταση τερματικών 
σταθμών ΥΦΑ. Τερματικοί σταθμοί ΥΦΑ 
σχεδιάζονται ή οριστικοποιούνται μεταξύ 
άλλων στη Λιθουανία (βλέπε πλαίσιο 6 ), 
την Πολωνία, την Εσθονία, τη Φινλανδία, 
τη Σουηδία και την Κροατία.
81 
Ωστόσο, ορισμένα κράτη μέλη συνεχί -
ζουν να επεξεργάζονται φιλόδοξα σχέδια 
για τα οικεία συστήματα φυσικού αερίου, 
συμπεριλαμβανομένης της κατασκευής 
νέων υποδομών αερίου με σκοπό τη 46 Το κριτήριο Ν-1 θεσπίστηκε 
τον Οκτώβριο του 2010 με τον 
κανονισμό (ΕΕ) αριθ. 994/2010 
για την ασφάλεια εφοδιασμού 
με αέριο. Ο εν λόγω κανόνας 
—με βάση το παράδειγμα του 
τομέα της ηλεκτρικής 
ενέργειας— υποχρεώνει τα 
κράτη μέλη που εξαρτώνται 
από έναν και μόνο αγωγό 
εισαγωγής, υπόγεια 
εγκατάσταση αποθήκευσης 
ή άλλη βασική υποδομή, να 
εξασφαλίσουν ότι η ζήτηση τις 
πολύ κρύες μέρες μπορεί να 
καλυφθεί ακόμη και αν 
η βασική υποδομή εισαγωγής 
σταματήσει να λειτουργεί.
47 SWD(2014) 325 final της 
16ης Οκτωβρίου 2014,  
έγγραφο εργασίας των 
υπηρεσιών της Επιτροπής με 
θέμα «Έκθεση σχετικά με την 
εφαρμογή του 
κανονισμού (ΕΕ) 
αριθ. 994/2010 και τη συμβολή 
του στην αλληλεγγύη και την 
ετοιμότητα σε πιθανή 
διαταραχή του εφοδιασμού με 
αέριο στην ΕΕ». Τα έξι αυτά 
κράτη μέλη ήταν η Σουηδία, 
η Λιθουανία, η Βουλγαρία, 
η Ελλάδα, η Σλοβενία και το 
Λουξεμβούργο. Τρία εξ αυτών, 
ήτοι το Λουξεμβούργο, 
η Σλοβενία και η Σουηδία, 
εξαιρέθηκαν σύμφωνα με το 
άρθρο 6, παράγραφος 10, του 
προαναφερόμενου 
κανονισμού.
48 Εξαιρουμένων της Εσθονίας 
και της Σουηδίας.
49 Σύμφωνα με τη στατιστική 
υπηρεσία της Βουλγαρίας, 
η κατανάλωση φυσικού 
αερίου μειώθηκε από 
3 218 δισεκατομμύρια κυβικά 
μέτρα (κ.μ.) το 2011 σε 
2 840 δισ. κ.μ. το 2014.
43 Παρατηρήσεις
δημιουργία κόμβων αερίου. Γ ια παράδειγ -
μα, παρά τη μείωση της εγχώριας κατανά -
λωσης φυσικού αερίου 49, τόσο η Βουλγα -
ρία όσο και η Πολωνία προετοιμάζονται 
για τη δημιουργία κόμβων αερίου.
Δεν υφίσταται συνολική εκτί ­
μηση των αναγκών σε επίπεδο 
ΕΕ που να αποτελεί τη βάση 
για την ιεράρχηση των επεν ­
δύσεων σε ενεργειακές υπο ­
δομές στην ΕΕ
Δεν υπάρχει πρόβλεψη για ολο ­
κληρωμένη εκτίμηση των ανα ­
γκών σε υποδομές σε επίπεδο ΕΕ
82 
Απαιτείται ολοκληρωμένη εκτίμηση των 
αναγκαίων υποδομών σε επίπεδο ΕΕ για 
την λήψη εμπεριστατωμένων αποφάσεων 
όσον αφορά την ανάπτυξη της εσωτερι -
κής αγοράς ενέργειας και την ασφάλεια 
του ενεργειακού εφοδιασμού καθώς και 
τις λοιπές πολιτικές δεσμεύσεις της ΕΕ σε 
σχέση με τις οποίες ο ενεργειακός τομέας 
διαδραματίζει σημαντικό ρόλο, ιδίως στον 
τομέα της κλιματικής δράσης. Επιπλέον, 
δεδομένων των σημαντικών αναγκών σε 
επενδύσεις ενεργειακών υποδομών σε 
όλη την ΕΕ, η εν λόγω εκτίμηση αποτελεί 
καίριο εργαλείο και για τη λήψη επικαι -
ροποιημένων αποφάσεων σχετικά με τη 
στόχευση των περιορισμένων ενωσιακών 
και λοιπών πόρων. Η Επιτροπή δεν έχει 
καταρτίσει κάποιο ολοκληρωμένο σχέδιο 
που θα μπορούσε να ενσωματώσει τα 
αποτελέσματα των πολιτικών της ΕΕ σε 
ένα μακροπρόθεσμο σχέδιο ανάπτυξης 
υποδομών μεταφοράς.
83 
Απαραίτητο στοιχείο για την επικαιροποί -
ηση μιας τέτοιας ολοκληρωμένης εκτίμη -
σης θα ήταν ένα εξελιγμένο μοντέλο ανά -
πτυξης της αγοράς ικανό να περιγράφει 
τις προβλέψεις των αναγκών σε υποδομές 
βάσει διαφόρων σεναρίων πολιτικής και 
αγοράς, στα οποία θα περιλαμβάνεται ευρύ φάσμα σεναρίων ζήτησης (βλέπε 
σημείο 70). Επί του παρόντος, η Επιτροπή 
δεν διαθέτει κάποιο εσωτερικό εργαλείο 
μοντελοποίησης, ούτε έχει πρόσβαση σε 
ένα τέτοιο εργαλείο μέσω του ACER. Μέ -
χρι σήμερα, η Επιτροπή χρησιμοποιεί τη 
μοντελοποίηση της ενεργειακής αγοράς 
που έχει γίνει από εξωτερικό ανάδοχο, 
ενώ ο ACER χρησιμοποιεί τη μοντελο -
ποίηση του ΕΔΔΣΜ ηλεκτρισμού και του 
ΕΔΔΣΜ αερίου.
84 
Η μη ύπαρξη εκτίμησης των αναγκών ως 
βάση για τη στόχευση των πόρων της ΕΕ 
θα μπορούσε να οδηγήσει στη χρηματο -
δότηση έργων σε επίπεδο ΕΕ τα οποία δεν 
είναι απαραίτητα για την ικανοποίηση της 
προβλεπόμενης ενεργειακής ζήτησης, ή τα 
οποία έχουν περιορισμένες δυνατότητες 
να παραγάγουν τα οφέλη που συνεπάγεται 
η ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού. 
Γ ια παράδειγμα, μολονότι η ικανότητα του 
τερματικού σταθμού ΥΦΑ στην Klaipeda 
(βλέπε πλαίσιο 6 ) επαρκεί για να καλύψει 
τη μειούμενη ζήτηση των τριών χωρών της 
Βαλτικής για φυσικό αέριο 50, ένας πρόσθε -
τος περιφερειακός τερματικός σταθμός 
ΥΦΑ στην περιοχή γύρω από την ανατολι -
κή ακτή της Βαλτικής Θάλασσας, ο οποίος 
πρόκειται να κατασκευαστεί στη Φινλανδία 
ή την Εσθονία, περιλαμβάνεται στο σχέδιο 
BEMIP 51 (βλέπε πλαίσιο 9 ) και συγκατα -
λέγεται στα έργα κοινού ενδιαφέροντος 
(βλέπε πλαίσιο 12 ).
Τα εργαλεία σχεδιασμού που 
χρησιμοποιούνται για την επι ­
καιροποίηση του επενδυτικού 
σχεδιασμού έχουν περιορισμούς
85 
Ελλείψει ολοκληρωμένης εκτίμησης, 
η Επιτροπή βασίστηκε σε διάφορα πιο 
εξειδικευμένα εργαλεία σχεδιασμού υπο -
δομών όπως:
 ο καταλόγους έργων κοινού ενδιαφέ -
ροντος (ΕΚΕ) (βλέπε ανάλυση στο 
σημείο 103)·50 Σύμφωνα με τα στοιχεία της 
EUROSTAT, η συνολική ζήτηση 
φυσικού αερίου στην Εσθονία, 
τη Λετονία και τη Λιθουανία 
έχει μειωθεί από 5,6 δισ. κ.μ. 
ετησίως το 2010 σε 4,6 δισ. κ.μ. 
το 2014.
51 Η συμφωνία που επιτεύχθηκε 
τον Νοέμβριο του 2014 μεταξύ 
των πρωθυπουργών της 
Φινλανδίας και της Εσθονίας 
προβλέπει την κατασκευή 
ενός μεγαλύτερου 
περιφερειακού σταθμού ΥΦΑ 
στη Φινλανδία και ενός 
μικρότερου, για τοπική χρήση, 
στην Εσθονία. Εάν το 
φινλανδικό έργο δεν 
προχωρήσει σύμφωνα με το 
χρονοδιάγραμμα, η Εσθονία 
διατηρεί την επιλογή της 
κατασκευής του 
περιφερειακού σταθμού.
44 Παρατηρήσεις
 ο δεκαετή προγράμματα ανάπτυξης 
δικτύων (ΔΠΑΔ).
86 
Αν και παρέχουν επισκόπηση των 
επενδύσεων που σχεδιάζουν οι εθνικοί 
ΔΣΜ ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού 
αερίου, τα ΔΠΑΔ δεν δίνουν την πλήρη 
εικόνα των επενδύσεων, όσον αφορά τις 
ανάγκες σε επίπεδο ενωσιακών πολιτι -
κών και ανάπτυξης της αγοράς, διότι:
 ο  δεν στηρίζονται σε συνολική 
εκτίμηση ενωσιακού επιπέδου που 
θα εμπερικλείει μια σειρά στόχων 
πολιτικής της ΕΕ·
 ο  δεν λαμβάνουν δεόντως υπόψη τις 
μελλοντικές επενδύσεις σε υπο -
δομές που σχεδιάζουν οι ιδιωτικές 
οντότητες ούτε τη μελλοντική παρα -
γωγή ενέργειας·
 ο  οι εθνικές ρυθμιστικές αρχές δεν 
διαδραματίζουν ισχυρό ρόλο στην 
αξιολόγηση των προτάσεων για τα 
ΔΠΑΔ·
 ο  δεν συνάδουν πάντοτε με τα εθνικά 
επενδυτικά σχέδια στον τομέα των 
ενεργειακών υποδομών. Ο ACER 
έχει εντοπίσει 51 εθνικά έργα στο 
πλαίσιο του ΔΠΑΔ 2012 σχετικά με 
το ΕΔΔΣΜ ηλεκτρισμού που δεν 
περιλαμβάνονταν στα εθνικά σχέδια 
ανάπτυξης52.
87 
Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι οι κοινο -
ποιήσεις των κρατών μελών προς την 
Επιτροπή σχετικά με την υφιστάμενη και 
την προγραμματισμένη ικανότητα μετα -
φοράς ηλεκτρικής ενέργειας συνήθως 
δεν συνάδουν με τα ΔΠΑΔ. Ως εκ τούτου, 
η Επιτροπή δεν είναι σε θέση να συναγά -
γει οριστικά συμπεράσματα και να προ -
βεί σε επαρκή εκτίμηση των μελλοντι -
κών χασμάτων μεταξύ των ενεργειακών 
υποδομών και των δυνατοτήτων τους να 
ανταποκρίνονται στη ζήτηση 53. Ο ACER, 
ο οποίος παρακολουθεί την εφαρμογή τους, έχει επίσης εκφράσει την ανησυχία 
του για διάφορα πρακτικά ζητήματα που 
αφορούν τα ΔΠΑΔ 54.
Για την ανάπτυξη 
διασυνοριακών υποδομών 
απαιτείται συνεργασία 
μεταξύ των γειτονικών 
κρατών μελών
88 
Η εύρυθμη περιφερειακή συνεργασία 
και η αμοιβαία αντίληψη των αναπτυ -
ξιακών αναγκών αποτελούν απαραίτη -
τες προϋποθέσεις για την υλοποίηση 
κάθε έργου διασυνοριακής υποδομής. 
Ωστόσο, στην πράξη, οι πρωτοβου -
λίες διασυνοριακών έργων μπορεί να 
προσκρούσουν σε διάφορες προκλή -
σεις, όπως η έλλειψη εμφανούς ανάγκης 
από τη μία ή και από τις δύο πλευρές, 
οι δυσκολίες εξασφάλισης όλων των 
αδειών σχεδιασμού, καθώς και η ισότιμη 
χρηματοδότηση των έργων ενεργειακών 
υποδομών και η κατανομή των υψηλών 
ως επί το πλείστον δαπανών μεταξύ των 
μερών. Ωστόσο, υπάρχουν ορισμένα 
παραδείγματα αποτελεσματικής συνερ -
γασίας στην ΕΕ που έχουν προετοιμάσει 
το έδαφος για τη δημιουργία κοινών 
υποδομών καθώς και για την ανάπτυξη 
της αγοράς.
Αναπτύσσεται περιφερειακή 
συνεργασία στον τομέα της 
ενέργειας
89 
Στον τομέα της ενέργειας, η περιφε -
ρειακή συνεργασία μεταξύ δύο ή πε -
ρισσοτέρων κρατών μελών είναι το 
αποτέλεσμα είτε πολιτικών είτε τεχνικών 
πρωτοβουλιών.52 Γνωμοδότηση 8/2014 του 
ACER.
53 Έγγραφο εργασίας των 
υπηρεσιών της Επιτροπής 
σχετικά με επενδυτικά σχέδια 
ενεργειακών υποδομών, που 
συνοδεύει το έγγραφο 
«Ανακοίνωση της Επιτροπής 
προς το Ευρωπαϊκό 
Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, 
την Ευρωπαϊκή Οικονομική 
και Κοινωνική Επιτροπή και 
την Επιτροπή Περιφερειών: 
Η πρόοδος προς την 
ολοκλήρωση της εσωτερικής 
αγοράς ενέργειας» 
(SWD(2014) 313 final 
της 13.10.2014, σ. 4).
54 Στη γνωμοδότηση 
αριθ. 16/2004, ο ACER 
εκφράζει τις ανησυχίες του 
σχετικά με τα ΔΠΑΔ, ιδίως 
όσον αφορά την περιορισμένη 
διαθεσιμότητα στοιχείων, την 
παρουσίαση των ικανοτήτων 
μεταφοράς των δικτύων, τη 
χρήση ανάλυσης κόστους-
ωφέλειας για όλες τις 
επενδύσεις μεταφοράς και την 
έλλειψη σαφήνειας σε 
ορισμένες περιγραφές 
επενδύσεων.
55 Κοινή δήλωση που υπεγράφη 
στις 4 Μαρτίου 2015 από τον 
πρόεδρο της Ευρωπαϊκής 
Επιτροπής Jean-Claude 
Juncker, τον πρόεδρο της 
Γαλλίας François Hollande, τον 
πρωθυπουργό της Ισπανίας 
Mariano Rajoy και τον 
πρωθυπουργό της 
Πορτογαλίας Pedro Passos 
Coelho, για την επίτευξη 
συμφωνίας σχετικά με τους 
τρόπους ενίσχυσης των 
συνδέσεων μεταξύ της 
Ιβηρικής Χερσονήσου και των 
υπόλοιπων ενεργειακών 
αγορών της ΕΕ.
56 Το CORESO (Coordination of 
Electricity System Operators — 
Συντονισμός των διαχειριστών 
συστημάτων ηλεκτρικής 
ενέργειας) είναι το πρώτο 
περιφερειακό κέντρο τεχνικού 
συντονισμού για την ηλεκτρική 
ενέργεια στο οποίο συμμετέ -
χουν διάφοροι ΔΣΜ από τη 
Γαλλία, το Βέλγιο, τη Γερμανία, 
την Ιταλία και το Ηνωμένο 
Βασίλειο.
45 Παρατηρήσεις
90 
Μεταξύ των πολιτικών πρωτοβουλιών , 
το σχέδιο διασύνδεσης των αγορών 
ενέργειας της περιοχής της Βαλτικής 
(BEMIP) αποτελεί αξιοσημείωτο επίκαιρο 
παράδειγμα, βλέπε πλαίσιο 9 . Μια άλλη 
περιφερειακή πρωτοβουλία αρχίζει 
να διαμορφώνεται με τη μορφή ενός 
φόρουμ ενέργειας για τη νοτιοανατολική 
και την κεντρική Ευρώπη. Έχουν επίσης 
αναληφθεί κοινές πολιτικές δεσμεύσεις 
για την ανάπτυξη υποδομών συμπερι -
λαμβανομένης της δήλωσης της Μα -
δρίτης 55, πρωτοβουλίες περιφερειακής 
συνεργασίας όπως το CORESO 56, και 
ομάδες ασφάλειας ενεργειακού εφοδι -
ασμού όπως η βαλτική και φινλανδική 
ομάδα συντονισμού για το φυσικό αέριο. 
Οι ομάδες αυτές, η δημιουργία των 
οποίων συχνά δρομολογείται από την 
Επιτροπή, επισημοποιούνται συνή -
θως σε υψηλό πολιτικό επίπεδο με τη 
σύναψη συμφωνιών μεταξύ των κρατών 
μελών. Ορισμένες φορές εστιάζουν σε 
συγκεκριμένες συμφωνίες έργων, όπως 
η σύνδεση των ηλεκτρικών δικτύων 
της Ισπανίας και της Γαλλίας που τέθηκε 
πρόσφατα σε λειτουργία (βλέπε πλαί -
σιο 10  και σημείο 93).91 
Οι πρωτοβουλίες τεχνικής συνεργασί -
ας δρομολογούνται ως επί το πλείστον 
στο πλαίσιο του CEER 57 και του ACER, 
όπως οι ομάδες μελέτης για την ανά -
πτυξη κωδίκων δικτύου (βλέπε επίσης 
παράρτημα ΙΙΙ ). Το έργο των εν λόγω 
ομάδων μπορεί επίσης να οδηγήσει στη 
δημιουργία νέων μορφών περιφερεια -
κής συνεργασίας, όπως οι περιφερειακές 
πρωτοβουλίες για τον συντονισμό της 
ασφάλειας 58.
Τι είναι το σχέδιο διασύνδεσης των αγορών ενέργειας της περιοχής της Βαλτικής 
(BEMIP);
Το σχέδιο διασύνδεσης των αγορών ενέργειας της περιοχής της Βαλτικής (BEMIP)  εγκρίθηκε στις 17 Ιου -
νίου 2009 από τους αρχηγούς κρατών της Λιθουανίας, της Πολωνίας, της Λετονίας, της Δανίας, της Εσθονίας, 
της Σουηδίας, της Φινλανδίας και της Γ ερμανίας καθώς και από τον πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Στόχος του σχεδίου BEMIP είναι η ένταξη της Εσθονίας, της Λετονίας και της Λιθουανίας στις ευρωπαϊκές αγο -
ρές ενέργειας, ούτως ώστε να πάψουν να αποτελούν ενεργειακές νησίδες και να εξασφαλισθεί η ελευθέρωση 
των ενεργειακών αγορών τους προκειμένου να προετοιμαστούν για την ένταξή τους στο κοινό χρηματιστήριο 
ηλεκτρικής ενέργειας. Το σχέδιο περιλαμβάνει επίσης διάφορα έργα υποδομών, από τα αιολικά πάρκα της Δα -
νίας στη Βόρεια Θάλασσα έως την ανάπτυξη δικτύων φυσικού αερίου στην Εσθονία. Η γραμμή διασύνδεσης 
ηλεκτρικής ενέργειας EstLink2 μεταξύ Εσθονίας και Φινλανδίας, που περιλαμβανόταν στο BEMIP , κατασκευ -
άστηκε με τη χρηματοδοτική στήριξη της ΕΕ και έχει ήδη αντίκτυπο στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας της 
Εσθονίας (βλέπε πλαίσιο 13 ).
Το σχέδιο BEMIP εξακολουθεί να βρίσκεται στη φάση της υλοποίησης. Γ ια παράδειγμα, στη Λιθουανία, οι τιμές 
λιανικής πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου εξακολουθούν να υπόκεινται σε ρυθμίσεις, ενώ 
ορισμένα σχέδια υποδομών δεν έχουν ακόμη υλοποιηθεί, όπως ο περιφερειακός τερματικός σταθμός ΥΦΑ στη 
Βαλτική που πρόκειται να κατασκευαστεί στη Φινλανδία ή την Εσθονία.Πλαίσιο 957 CEER (Council of European 
Energy Regulators — Συμβού -
λιο Ευρωπαϊκών Ρυθμιστικών 
Αρχών Ενεργείας): ΜΚΟ με 
έδρα τις Βρυξέλλες που έχει ως 
στόχο την εκπροσώπηση των 
συμφερόντων των ΕΡΑ στη 
διαδικασία ανάπτυξης της 
εσωτερικής ενεργειακής 
αγοράς.
58 Η συμμετοχή των οργανισμών 
των κρατών μελών στις 
πρωτοβουλίες περιφερειακής 
συνεργασίας ποικίλλει 
σημαντικά. Για παράδειγμα, 
η σουηδική ΕΡΑ συμμετείχε σε 
όλες τις ομάδες εργασίας και τις 
πρωτοβουλίες έγκαιρης 
υιοθέτησης του ACER. Επίσης, 
ο σουηδικός ΔΣΜ ηλεκτρικής 
ενέργειας συμμετέχει σε 
διάφορες πρωτοβουλίες 
περιφερειακής συνεργασίας 
καθώς και στις ομάδες έγκαιρης 
υιοθέτησης των κωδίκων 
δικτύου. Αντιθέτως, κατά τον 
χρόνο του ελέγχου, οι δύο ΔΣΜ 
της Βουλγαρίας δεν συμμετεί -
χαν σε καμία ομάδα περιφερει -
ακής συνεργασίας ούτε σε 
ομάδα έγκαιρης υλοποίησης.
46 Παρατηρήσεις
92 
Η Επιτροπή προωθεί τη συνεργασία σε 
θέματα υποδομών μεταξύ των κρατών 
μελών, και επιδιώκει να διαδώσει και σε 
άλλες περιφέρειες, όπως στην κεντρική 
και νοτιοανατολική Ευρώπη και στην 
Ιβηρική Χερσόνησο, αυτό που θεωρεί 
ορθή πρακτική βάσει του BEMIP . Στην 
τελευταία αυτή περίπτωση, ανακοινώ -
θηκε και συμφωνήθηκε πρόσφατα στο 
υψηλότερο πολιτικό επίπεδο η συνερ -
γασία μεταξύ Γαλλίας, Πορτογαλίας και 
Ισπανίας στον τομέα της ενέργειας.
93 
Επίσης, κατά την περίοδο 2007-2013, 
η Επιτροπή όρισε τέσσερις συντονιστές 
με σκοπό να διευκολύνει τη σύναψη 
συμφωνιών μεταξύ κρατών μελών για 
την κατασκευή συγκεκριμένων παραμέ -
τρων των διασυνοριακών υποδομών 59. 
Στο πλαίσιο των εργασιών του για την 
ενίσχυση της ενεργειακής διασύνδεσης 
μεταξύ Γαλλίας και Ισπανίας, ο συντονι -
στής έπρεπε να είναι σε επαφή τόσο με 
τους εθνικούς όσο και με τους τοπικούς 
πολιτικούς ιθύνοντες και τα ενδιαφε -
ρόμενα μέρη καθώς και να επισημαίνει 
την ανάγκη εξεύρεσης τεχνικών λύσεων. 
Αυτό συνέβαλε στη διαμόρφωση ενός 
σχεδίου διασύνδεσης των δικτύων ηλε -
κτρικής ενέργειας που υλοποιήθηκε στη 
συνέχεια με τη χρηματοδοτική στήριξη 
της ΕΕ 60 (βλέπε πλαίσιο 10 ).Η διασυνοριακή κατανομή του 
κόστους αποτελεί σύνθετη 
διαδικασία
94 
Τα διασυνοριακά έργα στον τομέα της 
ενέργειας αφορούν την κατασκευή υπο -
δομών σε τουλάχιστον δύο κράτη μέλη. 
Η κατανομή του κόστους κατασκευής 
των εν λόγω έργων είναι σύνθετη διαδι -
κασία, καθώς τα ενδιαφερόμενα κράτη 
μέλη επιδιώκουν να διασφαλίσουν ότι 
οι δαπάνες που πραγματοποιούν είναι 
ανάλογες των μελλοντικών οφελών που 
αναμένουν να αποκομίσουν. Δυσκολίες 
προκύπτουν ιδίως όταν στα έργα εμπλέ -
κονται περισσότερα από δύο κράτη 
μέλη και/ή όταν δεν είναι σαφές με ποιον 
τρόπο και ποιο μέρος θα αποκομίσει τα 
μελλοντικά οφέλη.59 Τα υπόλοιπα έργα στα οποία 
διορίστηκαν οι συντονιστές 
ήταν τα εξής: «Σύνδεση 
Πολωνίας-Λιθουανίας», 
«Nabucco» και «Σύνδεση της 
υπεράκτιας αιολικής ενέργειας 
σε Δανία, Γερμανία και 
Πολωνία».
60 Έκθεση του Ευρωπαίου 
Συντονιστή, Mario Monti, 
Έργο Κοινού Ενδιαφέροντος 
EI 3, «Ηλεκτρική διασύνδεση 
Γαλλίας-Ισπανίας», Βρυξέλλες, 
Σεπτέμβριος 2008.
47 Παρατηρήσεις
Το έργο διασύνδεσης των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας Ισπανίας ­Γαλλίας
Το έργο  διασύνδεσης των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας Γαλλίας ­Ισπανίας  αφορούσε την κατασκευή μιας 
γραμμής διασύνδεσης συνεχούς ρεύματος υψηλής τάσης 2 000 MW μεταξύ των δύο χωρών. Η γραμμή διασύν -
δεσης συνολικού μήκους 64,5 χλμ. εκτείνεται σε 33,5 χλμ. στη Γαλλία και 31 χλμ. στην Ισπανία ενώ διασχίζει τα 
Πυρηναία μέσω σήραγγας μήκους 8,5 χλμ.
Η ανάγκη για την εν λόγω διασύνδεση προσδιορίστηκε το 1978 και από το 1998 έως το 2006 διενεργήθηκαν 
τεχνικές μελέτες. Η απόφαση σχετικά με τον σχεδιασμό του έργου, που διευκολύνθηκε από τον συντονιστή 
της ΕΕ το 2007 και το 2008, ελήφθη τον Ιούνιο του 2008 όταν οι κυβερνήσεις της Γαλλίας και της Ισπανίας 
σύναψαν συμφωνία. Οι δαπάνες του έργου κατανεμήθηκαν ισότιμα μεταξύ της Γαλλίας και της Ισπανίας, και 
χορηγήθηκε χρηματοδοτική συνεισφορά από την ΕΕ. Η κατασκευή ξεκίνησε τον Σεπτέμβριο του 2011 και η τε -
χνική παράδοση ολοκληρώθηκε τον Δεκέμβριο του 2014. Η γραμμή διασύνδεσης έπρεπε να τεθεί σε λειτουρ -
γία τον Ιούνιο του 2015, όμως έως τις 30 Ιουνίου 2015 αυτό δεν είχε συμβεί ακόμα.
Το συνολικό κόστος του έργου ανήλθε σε 721 εκατομμύρια ευρώ, εκ των οποίων 225 εκατομμύρια ευρώ 
προήλθαν από το ΕΕΠΑ. Η υπόγεια διασύνδεση μέσω των Πυρηναίων αύξησε το κόστος κατά 10 φορές πάνω 
από το εκτιμώμενο κόστος ενός υπέργειου καλωδίου. Η εν λόγω διασύνδεση κρίθηκε αναγκαία κυρίως λόγω 
των ιδιαίτερων περιβαλλοντικών ζητημάτων και θεωρήθηκε ως έκτακτη λύση σε μια σειρά έκτακτων προβλη -
μάτων που προέκυψαν στην τοποθεσία. Η σύνδεση έχει διπλασιάσει το ποσοστό ηλεκτρικής διασύνδεσης της 
Ισπανίας από 3 % σε 6 % και έχει αυξήσει το ποσοστό διασύνδεσης της Γαλλίας από 10 % σε 11 %.Πλαίσιο 10
Φωτογραφία 2 — Εγκατάσταση τμήματος καλωδίου διασύνδεσης συνεχούς 
ρεύματος υψηλής τάσης στη σήραγγα των Πυρηναίων
© RTE, Philippe Grollier 
48 Παρατηρήσεις
95 
Η διασυνοριακή κατανομή του κόστους 
είναι σημαντική για την κατανομή των 
πόρων της ΕΕ από τη διευκόλυνση 
«Συνδέοντας την Ευρώπη» (ΔΣΕ). Στον 
κανονισμό ΔΕΔ-Ε ορίζεται ότι οι απο -
φάσεις που αφορούν τη διασυνοριακή 
κατανομή του κόστους πρέπει να λαμβά -
νονται από τις ΕΡΑ των ενδιαφερομένων 
κρατών μελών. Εάν ανάδοχοι έργων από 
τα κράτη μέλη επιθυμούν να υποβάλουν 
αίτηση για χρηματοδότηση από τη ΔΣΕ, 
αλλά οι ΕΡΑ δεν συναινέσουν εντός δια -
στήματος έξι μηνών, η υπόθεση μπορεί 
να παραπεμφθεί στον ACER προκειμένου 
να εκδοθεί απόφαση για τη διευθέτηση 
του ζητήματος (βλέπε παράδειγμα στο 
πλαίσιο 11 ). Η διαδικασία αυτή έχει τα 
ακόλουθα μειονεκτήματα:
α) η επίτευξη συμφωνίας μεταξύ των 
ΕΡΑ και στη συνέχεια η εξασφάλι -
ση απόφασης από τον ACER είναι 
χρονοβόρα διαδικασία, για την 
οποία μπορεί να χρειαστεί μέχρι 
και ένα έτος·
β) ορισμένα μέρη κατακρίνουν τη 
μεθοδολογία που χρησιμοποιείται.Η απόκτηση αδειών μπορεί να 
βρίθει προβλημάτων και να 
οδηγήσει σε καθυστερήσεις
96 
Τα διασυνοριακά έργα συνήθως προ -
καλούν την αντίδραση των τοπικών 
κοινωνιών καθώς μπορεί να θεωρη -
θούν φορείς αναστάτωσης στις τοπικές 
δραστηριότητες οι οποίοι προσφέρουν 
ελάχιστα ή καθόλου οφέλη στην τοπική 
κοινωνία. Στο πλαίσιο αυτό, η εξασφά -
λιση των τοπικών αδειών σχεδιασμού 
είναι συνήθως μακροχρόνια και σύνθετη 
διαδικασία, γεγονός που επισημάνθηκε 
στο πλαίσιο του ελέγχου από τους ΔΣΜ 
και τις ρυθμιστικές αρχές ως σημαντική 
αιτία για τις καθυστερήσεις στην υλοποί -
ηση των έργων υποδομής. Η Επιτροπή 
αναφέρει ότι οι σχετικές καθυστερήσεις 
αποτρέπουν σε ποσοστό περίπου 50 % 
την υλοποίηση εμπορικά βιώσιμων έρ -
γων ηλεκτρικής ενέργειας έως το 2020 61.
Κατανομή των δαπανών στο πλαίσιο του έργου διασυνοριακής διασύνδεσης LitPol
Το έργο Litpol  αφορά την κατασκευή μιας γραμμής διασύνδεσης ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ της Πολωνίας 
και της Λιθουανίας προκειμένου να μειωθεί η απομόνωση των τριών χωρών της Βαλτικής από την ενεργειακή 
αγορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όσον αφορά τις εργασίες που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο του έργου 
στο έδαφος της Λιθουανίας, η λιθουανική ΕΡΑ υποστήριξε ότι η Σουηδία έπρεπε να συνεισφέρει 47 εκατομμύ -
ρια ευρώ λόγω των οφελών που υποτίθεται ότι θα αποκόμιζε από το έργο. Ούτε η ΕΡΑ ούτε ο ΔΣΜ της Σουη -
δίας συμφώνησαν με το αίτημα της ΕΡΑ της Λιθουανίας για συνεισφορά, αναφέροντας τους λόγους στον ACER 
όταν αυτός κλήθηκε να αποφασίσει επί του θέματος. Ο ACER συμφώνησε με τη Σουηδία και εξέδωσε από -
φαση, για τους σκοπούς της χρηματοδότησης από τη ΔΣΕ, σύμφωνα με την οποία η Λιθουανία ήταν η μόνη 
χώρα που θα επωφελείτο από το έργο και ότι η Σουηδία δεν χρειαζόταν να συνεισφέρει σε αυτό. Στη συνέχεια, 
η απόφαση αυτή έδωσε στον ΔΣΜ της Λιθουανίας τη δυνατότητα να υποβάλει αίτηση για χρηματοδότηση 
από τη ΔΣΕ (βλέπε πίνακα 6 ). Χρειάστηκε σχεδόν 1 χρόνος για να ολοκληρωθεί η διαδικασία λήψης της σχετι -
κής απόφασης.Πλαίσιο 1161 2020 COM(2010) 677
49 Παρατηρήσεις
97 
Ο κανονισμός ΔΕΔ-Ε του 2013 στόχευε 
στην αντιμετώπιση των εν λόγω προ -
βλημάτων ορίζοντας:
α) τη θέσπιση συνολικής προθεσμί -
ας 3,5 ετών για τις διαδικασίες 
αδειοδότησης·
β) την επιβολή υποχρέωσης στα κρά -
τη μέλη για εξορθολογισμό των 
οικείων διαδικασιών περιβαλλοντι -
κής άδειας·
γ) την επιβολή υποχρέωσης στα 
κράτη μέλη για συγκέντρωση των 
εξουσιών χορήγησης αδειών ή των 
διαδικασιών συντονισμού σε μία 
ενιαία αρχή, σε υπηρεσία μίας στά -
σης, έως τον Νοέμβριο του 2013. 
Τον Ιούνιο του 2015, όλα τα κράτη 
μέλη είχαν δημιουργήσει υπηρεσί -
ες μίας στάσης και όλα εκτός από 
ένα είχαν δημοσιεύσει εγχειρίδια 
σχετικά με τη χορήγηση αδειών 62. 
Ωστόσο, οι υπηρεσίες μίας στάσης 
είναι πρόσφατες πρωτοβουλίες, 
και είναι ακόμη πολύ νωρίς για να 
αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητά 
τους.
98 
Ο συντονιστής της ΕΕ που εργάστηκε 
στο έργο διασύνδεσης Γαλλίας-Ισπανί -
ας (βλέπε πλαίσιο 10 ) διαπίστωσε ότι 
η αντίθεση των τοπικών κοινοτήτων 
στα έργα υποδομών αντιμετωπίζονται 
καλύτερα με απευθείας ενημέρωση σε 
τοπικό επίπεδο για την ανάδειξη των 
οφελών που απορρέουν από τις πρόσθε -
τες διασυνδέσεις, ιδίως για τους κατανα -
λωτές. Γ ενικώς, η ενίσχυση των γνώσεων 
των καταναλωτών σχετικά με τον τρόπο 
λειτουργίας των ενεργειακών αγορών 
θα μπορούσε επίσης να οδηγήσει σε 
έξυπνες καταναλωτικές συμπεριφορές 
καθώς και σε μεγαλύτερη αποδοχή 
παρόμοιων έργων διασύνδεσης.Η χρηματοδοτική στήριξη 
από τον προϋπολογισμό 
της ΕΕ στον τομέα των 
ενεργειακών υποδομών 
συνέβαλε σε 
περιορισμένο μόνο βαθμό 
στην εσωτερική αγορά 
ενέργειας και στην 
ασφάλεια του 
ενεργειακού εφοδιασμού
99 
Η ΕΕ διέθεσε 3,7 δισεκατομμύρια ευρώ 
σε επενδύσεις ενεργειακών υποδομών 
με τη χρήση διαφόρων μέσων κατά την 
περίοδο 2007-2013, ενώ προβλέπεται 
η χορήγηση πρόσθετου ποσού ύψους 
7,35  δισεκατομμυρίων  ευρώ για την περί -
οδο 2014-2020 63. Μολονότι πρόκειται 
για ένα σημαντικό ποσό χρηματοδότη -
σης, το ποσό αυτό δεν καλύπτει παρά 
μόνο το 5 % περίπου των εκτιμώμενων 
επενδυτικών αναγκών σε υποδομές που 
έχουν προσδιοριστεί στα ΔΠΑΔ ηλε -
κτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου. 
Συνεπώς, τα διαθέσιμα κονδύλια της ΕΕ 
πρέπει να χρησιμοποιούνται με στρα -
τηγικό τρόπο, για τα πλέον σημαντικά 
έργα, βάσει στρατηγικής εκτίμησης των 
αναγκών (βλέπε σημείο 83).62 Σύμφωνα με πληροφορίες που 
παρείχαν τα κράτη μέλη στην 
Επιτροπή.
63 Από το ποσό αυτό αποκλείεται 
τυχόν μελλοντική στήριξη σε 
ενεργειακές υποδομές από το 
Ευρωπαϊκό Ταμείο 
Στρατηγικών Επενδύσεων, που 
προβλέπει τη χορήγηση 
εγγυήσεων ύψους 
16 δισεκατομμυρίων  ευρώ 
από τον προϋπολογισμό 
της ΕΕ.
50 Παρατηρήσεις
Η ΕΕ διαθέτει διάφορα 
χρηματοδοτικά μέσα για 
την υποστήριξη έργων 
ενεργειακών υποδομών, 
αλλά κανένα δεν είχε ως 
κύριο στόχο την εσωτερική 
αγορά ενέργειας
Η ανεπαρκής ιεράρχηση 
των έργων έχει μειώσει την 
αποτελεσματικότητα της 
ενωσιακής χρηματοδότησης 
ενεργειακών υποδομών
100  
Δεδομένου ότι οι πόροι της ΕΕ για τη 
χρηματοδότηση ενεργειακών υποδομών 
είναι περιορισμένοι, είναι σημαντικό 
να υπάρχει κάποιο μέσο ιεράρχησης 
των έργων. Μολονότι δεν υφίσταται 
εκτίμηση των αναγκών σε επίπεδο ΕΕ, 
η Επιτροπή βασίστηκε σε διάφορους 
καταλόγους συγκεκριμένων έργων, για 
την ιεράρχηση των επενδύσεων από τον 
προϋπολογισμό της ΕΕ και για τον προσ -
διορισμό των έργων που είναι επιλέξιμα 
για χρηματοδότηση:
 ο κατάλογος ΕΚΕ βάσει του κανονι -
σμού ΔΕΔ-Ε·
 ο κατάλογος κρίσιμων έργων κοινού 
ενδιαφέροντος, που παρατίθεται 
στη στρατηγική του 2014 για την 
ενεργειακή ασφάλεια· ο κατάλογος έργων που είναι επιλέξι -
μα για στήριξη από το Ευρωπαϊκό 
Ενεργειακό Πρόγραμμα Ανάκαμψης 
(ΕΕΠΑ)·
 ο κατάλογος έργων που είναι επιλέξι -
μα για στήριξη από το Ευρωπαϊκό 
Ταμείο Στρατηγικών Επενδύσεων.
101  
Ο κατάλογος ΕΚΕ βάσει του κανονισμού 
ΔΕΔ-Ε καταρτίστηκε σε δύο στάδια:
α) ο αρχικός κατάλογος ΕΚΕ καταρ -
τίστηκε το 2006. Περιλάμβανε 
550 έργα ευρωπαϊκού ενδιαφέρο -
ντος σε όλα τα κράτη μέλη τη δε -
δομένη χρονική στιγμή, χωρίς να 
παρέχει σαφή καθοδήγηση σχετικά 
με τα έργα που έπρεπε να χρημα -
τοδοτηθούν κατά προτεραιότητα 
από την ΕΕ (βλέπε πλαίσιο 12 )·
Πώς μπορεί ένα έργο ενεργειακής υποδομής να αποκτήσει καθεστώς ΕΚΕ;
Η έννοια των ΕΚΕ υφίσταται από την αρχή του προγράμματος διευρωπαϊκών δικτύων. Πρέπει να επιδιώκονται 
οφέλη για τα ΕΚΕ μέσα από ταχύτερες και αποδοτικότερες διαδικασίες χορήγησης αδειών και από τη βελτίωση 
της ρυθμιστικής μεταχείρισης.
Στον παρόντα κανονισμό ΔΕΔ-Ε, τα ΕΚΕ προσδιορίζονται στο πλαίσιο «διαδρόμων προτεραιότητας». Η δια -
δικασία επιλογής έργων που πρόκειται να συμπεριληφθούν στον κατάλογο ΕΚΕ στηρίζεται στα ΔΠΑΔ που 
καταρτίζουν το ΕΔΔΣΜ ηλεκτρισμού και το ΕΔΔΣΜ αερίου. Γ ια να περιληφθεί σε έναν κατάλογο, ένα έργο 
πρέπει να παρουσιάζει σημαντικά οφέλη για τουλάχιστον δύο κράτη μέλη, να συμβάλλει στην ολοκλήρωση 
της αγοράς και στην ενίσχυση του ανταγωνισμού, να αυξάνει την ασφάλεια του εφοδιασμού και να μειώνει τις 
εκπομπές CO2.Πλαίσιο 12
51 Παρατηρήσεις
β) ο κανονισμός ΔΕΔ-Ε του 2013 64 
θέσπισε ένα πλαίσιο ιεράρχησης 
των επενδύσεων σε ενεργειακές 
υποδομές μέσω του καθορισμού 
δώδεκα διαδρόμων προτεραιό -
τητας 65. Ο κανονισμός παρείχε 
επίσης καθοδήγηση σχετικά με τον 
προσδιορισμό και την υλοποίηση 
ΕΚΕ. Βάσει του εν λόγω κανονι -
σμού, ο κατάλογος ΕΚΕ περιλάμ -
βανε 248 έργα, εκ των οποίων 132 
αφορούσαν υποδομές ηλεκτρι -
κής ενέργειας και 107 υποδομές 
φυσικού αερίου 66. Ο κατάλογος 
ΕΚΕ βάσει του εν λόγω κανονισμού 
περιλαμβάνει λιγότερα έργα σε 
σχέση με τον αντίστοιχο κατάλογο 
του 2006. Ωστόσο, σύμφωνα με το 
άρθρο 4, παράγραφος 4, του κανο -
νισμού ΔΕΔ-Ε, η Επιτροπή δεν έχει 
δικαίωμα να προβεί σε κατάταξη 
των έργων στον εκάστοτε διάδρο -
μο προτεραιότητας·
γ) ο κατάλογος ΕΚΕ επικαιροποιείται 
ανά δύο χρόνια, και η επόμενη 
επικαιροποίηση αναμένεται να 
πραγματοποιηθεί τον Νοέμβριο 
του 2015.
102  
Το 2014 καταρτίστηκε μεταγενέστε -
ρος κατάλογος 33 έργων στο πλαίσιο 
της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την 
ενεργειακή ασφάλεια 67 όπου τα εν λόγω 
έργα προσδιορίζονταν ως «κρίσιμα ΕΚΕ». 
Μεταξύ αυτών, 27 έργα φυσικού αερίου 
και μόνο 6 έργα ηλεκτρικής ενέργειας, 
με εκτιμώμενο κόστος της τάξεως των 
17 δισεκατομμυρίων ευρώ. Η Επιτροπή 
χαρακτήρισε τα έργα αυτά ως ζωτικής 
σημασίας για τη βελτίωση της ασφάλειας 
του εφοδιασμού και για την καλύτερη 
σύνδεση των ενεργειακών αγορών βρα -
χυπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα.103  
Όλοι αυτοί οι κατάλογοι καταρτίστηκαν 
χωρίς σαφή, υποκείμενη και αναλυτική 
αξιολόγηση με την οποία να καθορί -
ζεται ποια έργα πρέπει να τεθούν σε 
προτεραιότητα ώστε να μπορέσει η ΕΕ 
να επιτύχει τους στόχους ενεργειακής 
πολιτικής της (βλέπε σημείο 82). Η χρή -
ση των εν λόγω καταλόγων ως βάση 
για τη λήψη αποφάσεων σχετικά με τη 
χρηματοδότηση της ΕΕ συνεπάγεται 
διάφορους κινδύνους, και αν η Επιτροπή 
σκοπεύει να συνεχίσει να χρησιμοποιεί 
τους καταλόγους αυτούς για τον καθορι -
σμό των επενδυτικών προτεραιοτήτων, 
οφείλει να λάβει τους κινδύνους αυτούς 
υπόψη:
α) ένας κατάλογος μπορεί να περι -
λαμβάνει τόσα πολλά έργα ώστε 
η έννοια του καταλόγου έργων 
προτεραιότητας να υπονομεύεται 
σοβαρά, καθώς ο κατάλογος αυτός 
δεν εστιάζει στον μικρό αριθμό 
έργων που αντιμετωπίζουν τις 
πλέον επιτακτικές ανάγκες της 
ΕΕ. Ο αρχικός κατάλογος ΕΚΕ του 
ΔΕΔ-Ε περιλάμβανε 550 έργα, και 
μετά τον εξορθολογισμό του το 
2006, συνέχισε να περιλαμβάνει 
248 έργα·
β) δεδομένου ότι οι κατάλογοι καταρ -
τίζονται βάσει των προτάσεων των 
κρατών μελών, αντί να αποτελούν 
καταλόγους με έργα που αντιμετω -
πίζουν αποδεδειγμένα τις ανάγκες 
της ΕΕ, οι κατάλογοι αυτοί μπορεί 
στην πράξη να είναι απλώς μια συ -
νένωση έργων τα οποία θέλουν να 
χρηματοδοτήσουν τα κράτη μέλη 
για τους δικούς τους εσωτερικούς 
λόγους· και
γ) ορισμένα έργα αυτών των καταλό -
γων μπορεί να υλοποιούνται ήδη, 
ή ακόμη και να έχουν ολοκληρω -
θεί με χρηματοδότηση από άλλες 
εθνικές ή ιδιωτικές πηγές 68.64 Κανονισμός (ΕΕ) 
αριθ. 347/2013.
65 Ενεργειακές υποδομές: 
Προτεραιότητες για το 2020 
και μετέπειτα, 2011, σελ. 14. 
Ηλεκτρική ενέργεια: 
υπεράκτιο δίκτυο των 
Βόρειων Θαλασσών, 
διασυνδέσεις ηλεκτρικής 
ενέργειας Βορρά-Νότου στη 
δυτική Ευρώπη, διασυνδέσεις 
ηλεκτρικής ενέργειας 
Βορρά-Νότου στην 
κεντροανατολική και 
νοτιοανατολική Ευρώπη, 
σχέδιο διασύνδεσης των 
αγορών ενέργειας της 
περιοχής της Βαλτικής, 
ανάπτυξη ευφυών δικτύων, 
μακροπρόθεσμες λεωφόροι 
ηλεκτρικής ενέργειας. Φυσικό 
αέριο: διασυνδέσεις αερίου 
Βορρά-Νότου στη δυτική 
Ευρώπη, διασυνδέσεις αερίου 
Βορρά-Νότου στην 
κεντροανατολική και 
νοτιοανατολική Ευρώπη, 
νότιος διάδρομος μεταφοράς 
φυσικού αερίου, σχέδιο 
διασύνδεσης των αγορών 
ενέργειας της περιοχής της 
Βαλτικής.
66 Τα υπόλοιπα εννέα έργα 
αφορούσαν επτά έργα 
πετρελαίου και δύο έργα 
ευφυών δικτύων.
67 COM(2014) 330 final, σ. 10.
68 Τον Οκτώβριο του 2014, 
ολοκληρώθηκε η γραμμή 
μεταφοράς ηλεκτρικής 
ενέργειας 400 kV μεταξύ των 
πόλεων Bescanó και Santa 
Llogaia της Ισπανίας, το οποίο 
αποτέλεσε ένα ακόμη βήμα 
προς την κατεύθυνση της νέας 
διασύνδεσης των δικτύων 
ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ 
Γαλλίας και Ισπανίας. Το εν 
λόγω έργο εξακολουθεί να 
περιλαμβάνεται στον 
κατάλογο των ΕΚΕ και του 
ΕΤΣΕ.
52 Παρατηρήσεις
Το ΕΕΠΑ, η ΔΣΕ και τα ΕΔΕΤ δεν 
έχουν σχεδιαστεί έτσι ώστε 
να ενισχύουν πρωτίστως την 
εσωτερική ενεργειακή αγορά
104  
Αρχικός στόχος του προγράμματος ΕΕΠΑ 
για την ενέργεια ήταν η χρηματοδότηση 
ώριμων έργων ενεργειακών υποδομών 
που θα μπορούσαν να συμβάλουν 
στην οικονομική ανάπτυξη σε σύντομο 
χρονικό διάστημα. Συνεπώς, η ανάπτυξη 
της εσωτερικής ενεργειακής αγοράς και 
η παροχή οφελών μέσω του ασφαλούς 
ενεργειακού εφοδιασμού δεν ήταν οι 
πρωταρχικοί στόχοι του προγράμματος. 
Όλα τα κράτη μέλη έλαβαν κονδύλια 
για έργα ενεργειακής υποδομής. Το 
πρόγραμμα απέτυχε σε μεγάλο βαθμό 
να υλοποιήσει τον αρχικό του στόχο που 
αφορούσε την εξασφάλιση οικονομικής 
ανάπτυξης εντός σύντομου διαστήμα -
τος, καθώς:
α) ορισμένα από τα έργα στα οποία 
διατέθηκαν κονδύλια δεν ήταν 
επαρκώς ώριμα. Έργα αξίας 
422 εκατομμυρίων ευρώ, ή 18,6 % 
των συνολικών επιχορηγήσεων 
ΕΕΠΑ, έχουν ολοκληρωθεί· σε αυτά 
περιλαμβάνονται ο αγωγός αερίου 
Nabucco, η διασύνδεση αερίου 
ITGI-Ποσειδών, οι αγωγοί GALSI 
και ο αγωγός αερίου αντίστροφης 
ροής της Ρουμανίας·
β) καθώς υπήρξαν σημαντικές κα -
θυστερήσεις στην υλοποίηση των 
έργων, οι πληρωμές του ΕΕΠΑ που 
είχαν καταβληθεί έως τις 28 Φε -
βρουαρίου 2015 ανέρχονταν μόλις 
στο ποσό των 1,1 δισεκατομμυ -
ρίων ευρώ, δηλαδή στο 48 % του 
αρχικά διατιθέμενου ποσού.105  
Στόχος της διευκόλυνσης «Συνδέοντας 
την Ευρώπη»  (ΔΣΕ) στον τομέα της 
ενέργειας είναι η παροχή στήριξης για 
την εφαρμογή των ΕΚΕ. Μόνον τα ΕΚΕ 
που δεν είναι εμπορικώς βιώσιμα βάσει 
του υφιστάμενου κανονιστικού πλαισίου 
και συμπληρώνονται με διασυνοριακές 
κατανομές κόστους, είναι επιλέξιμα για 
χρηματοδότηση από τη ΔΣΕ. Η ΔΣΕ πα -
ρέχει επιχορηγήσεις και χρηματοδότηση 
από άλλα μέσα για την εκτέλεση εργασι -
ών και τη διενέργεια των απαραίτητων 
τεχνικών μελετών μέσω προσκλήσεων 
υποβολής προτάσεων.
106  
Ορισμένες πτυχές του σχεδιασμού της 
ΔΣΕ περιορίζουν τη δυνατότητά της να 
στηρίζει την ανάπτυξη της εσωτερικής 
αγοράς ενέργειας:
α) η Επιτροπή μπορεί να χρηματοδο -
τήσει μόνο τα έργα που υποβάλλο -
νται στις προσκλήσεις υποβολής 
προτάσεων. Αυτό σημαίνει ότι 
η Επιτροπή έχει ελάχιστες μόνο 
δυνατότητες να στοχεύσει συγκε -
κριμένα ΕΚΕ·
β) καθώς η ωριμότητα αποτελεί ση -
μαντικό κριτήριο για την παροχή 
της επιχορήγησης, όσο ωριμότερη 
είμαι μια δράση τόσο πιθανότε -
ρο είναι να χρηματοδοτηθεί. Τα 
έργα αυτά δεν έχουν απαραίτητα 
τον μεγαλύτερο αντίκτυπο στην 
ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς 
ενέργειας·
γ) καθώς η πορεία της υλοποίησης 
της εσωτερικής αγοράς ενέργειας 
στα κράτη μέλη δεν συμπεριλαμ -
βάνεται στα κριτήρια που λαμ -
βάνονται υπόψη για την επιλογή 
των έργων, η Επιτροπή διαθέτει 
περιορισμένες μόνο δυνατότη -
τες χρήσης του μέσου ΔΣΕ για να 
προωθήσει μεταρρυθμίσεις στον 
τομέα της εσωτερικής αγοράς 
ενέργειας.
53 Παρατηρήσεις
107  
Μεταξύ του 2007 και του 2013 διατέθη -
καν περίπου 1,3 δισεκατομμύρια ευρώ 
από τα Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά 
και Επενδυτικά Ταμεία  (ΕΔΕΤ) για τη 
χρηματοδότηση υποδομών ηλεκτρι -
κής ενέργειας και φυσικού αερίου. Γ ια 
το διάστημα 2014-2020, το ποσό αυτό 
αναμένεται να αυξηθεί σε περίπου 2 δι -
σεκατομμύρια ευρώ. Έντεκα κράτη μέλη 
έλαβαν χρηματοδότηση από το 2007 
έως το 2013. Μεταξύ αυτών, ο μεγαλύτε -
ρος αποδέκτης χρηματοδότησης ήταν 
η Πολωνία, η οποία έλαβε το 63 % όλων 
των κονδυλίων των ΕΔΕΤ για ενεργειακές 
υποδομές.
108  
Τα περισσότερα από αυτά τα κονδύλια 
έχουν χρησιμοποιηθεί για περιφερειακές 
διασυνδέσεις και για την αναβάθμιση 
των υφιστάμενων ενεργειακών υποδο -
μών στα κράτη μέλη. Ορισμένα από τα 
κονδύλια χρησιμοποιήθηκαν επίσης για 
την κατασκευή διασυνοριακών διασυν -
δέσεων, τερματικών σταθμών ΥΦΑ και 
υπόγειων εγκαταστάσεων αποθήκευσης 
φυσικού αερίου. Γ ια την περίοδο 2014-
2020, έξι κράτη μέλη —Βουλγαρία, 
Τσεχική Δημοκρατία, Ελλάδα, Λιθουανία, 
Πολωνία και Ρουμανία— προτίθενται να 
χρησιμοποιήσουν τα κονδύλια των ΕΔΕΤ 
για επενδύσεις σε ενεργειακές υποδομές.
109  
Η επιλογή των έργων στο πλαίσιο των 
ΕΔΕΤ εναπόκειται στα κράτη μέλη. Η Επι -
τροπή εγκρίνει μόνο τα μεγάλα έργα 69. 
Κατά τη διαπραγμάτευση των συμφω -
νιών εταιρικής σχέσης και των επιχει -
ρησιακών προγραμμάτων των κρατών 
μελών για την περίοδο χρηματοδότησης 
2014-2020, η Επιτροπή είχε την ευκαι -
ρία να επιδιώξει τη θέσπιση δεικτών 
απόδοσης σχετικά με την ανάπτυξη της 
εσωτερικής ενεργειακής αγοράς, όμως 
τελικά δεν το έκανε. Οι επενδύσεις σε 
υποδομές στον τομέα της ενέργειας δεν 
αποτελούν προτεραιότητα για τα ΕΔΕΤ. 
Αντιπροσωπεύουν περίπου το 0,5 % των 
συνολικών κονδυλίων του ΕΤΠΑ, του Ταμείου Συνοχής και του ΕΚΤ τόσο κατά 
την περίοδο 2007-2013 όσο και κατά την 
περίοδο 2014-2020.
Πολλές ενεργειακές 
υποδομές που 
συγχρηματοδότησε η ΕΕ 
δεν επέδρασαν ακόμη στην 
εσωτερική αγορά ενέργειας
110  
Στο πλαίσιο του ελέγχου, εξετάστηκαν 
15 έργα ενεργειακών υποδομών που 
συγχρηματοδοτήθηκαν από την ΕΕ. Από 
αυτά, τα 10 αφορούσαν το φυσικό αέριο 
και τα 5 την ηλεκτρική ενέργεια (βλέπε 
πίνακα 6 ). Αναλύθηκε ο δυνητικός αντί -
κτυπος των έργων στη λειτουργία της 
εσωτερικής αγοράς ενέργειας.69 Για επενδύσεις σε υποδομές 
στον τομέα της ενέργειας που 
εμπίπτουν στο θεματικό στόχο 
της προώθησης βιώσιμων 
μεταφορών και της εξάλειψης 
των σημείων συμφόρησης 
στις υποδομές των βασικών 
δικτύων, έργα συνολικής 
επιλέξιμης δαπάνης άνω των 
75 εκατομμυρίων ευρώ. Για 
άλλες επενδύσεις σε υποδομές 
στον τομέα της ενέργειας στο 
πλαίσιο των ΕΔΕΤ, οι οποίες ως 
επί το πλείστον δεν 
καλύπτονται από την 
παρούσα έκθεση, το όριο είναι 
τα 50 εκατομμύρια ευρώ.
54 Παρατηρήσεις
111 
Από τα παραπάνω έργα, τον Ιούλιο του 
2015:
α) ένα έργο είχε σημαντικό αντίκτυ -
πο στην εσωτερική ενεργειακή 
αγορά —η γραμμή διασύνδεσης 
ηλεκτρικής ενέργειας EstLink 2  με-
ταξύ Φινλανδίας και Εσθονίας, που 
ολοκληρώθηκε και τέθηκε σε πλή -
ρη λειτουργία (βλέπε πλαίσιο 13 )·
β) ένα άλλο σημαντικό έργο ολο -
κληρώθηκε και διατέθηκε πρό -
σφατα για χρήση, και συγκεκρι -
μένα η γραμμή διασύνδεσης των 
δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας 
Γαλλίας-Ισπανίας  (βλέπε επίσης 
πλαίσιο 10 ).
Το έργο EstLink 2 άλλαξε την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας της περιοχής
Το έργο EstLink 2  έλαβε 100 εκατομμύρια ευρώ από το ΕΕΠΑ. Στόχος του έργου ήταν η κατασκευή μιας δεύτε -
ρης γραμμής διασύνδεσης ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ της Φινλανδίας και της Εσθονίας με ικανότητα μετα -
φοράς 650 MW. Το εν λόγω έργο απεδείχθη επιτυχές διότι κατάφερε να αντιμετωπίσει τις τεχνικές και λοιπές 
προκλήσεις που συνεπαγόταν η ολοκλήρωσή του και η έναρξη της λειτουργίας του. Έχει θετικό αντίκτυπο 
στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, ιδίως στην Εσθονία, όπου οι τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας είναι πλέον 
λιγότερο ασταθείς και συγκλίνουν με εκείνες της Φινλανδίας.Πλαίσιο 13
1. 330 kV Püssi substation
2. 650 MW Püssi converter station3. Underground cable4. Connection joints for the underground cable and submarine cable5. Submarine cable6. Connection station for the submarine cable and overhead power lines in Nikuviken7. Overhead lines8. 650 MW Anttila converter station9. 400 kV Anttila substation1. 330 kV Püssi substation2. 650 MW Püssi converter station3. Underground cable4. Connection joints for the underground cable and submarine cable5. Submarine cable6. Connection station for the submarine cable and overhead power lines in Nikuviken7. Overhead lines8. 650 MW Anttila converter station9. 400 kV Anttila substation
© Elering
55 Παρατηρήσεις
Κατάλογος έργων που εξετάστηκαν στο πλαίσιο του ελέγχου
ΈργοΚατάσταση  
(τον Ιούνιο του 2015)Κράτη μέληΚόστος του έργου  
(σε εκατομμύρια 
ευρώ)Συγχρηματοδότη -
ση από την ΕΕ  
(σε εκατομμύρια 
ευρώ)Χρηματοδοτι -
κό μέσο της ΕΕΦυσικό αέριοΓραμμή διασύνδεσης 
Βουλγαρίας-ΕλλάδαςΑναμένεται να  
ολοκληρωθεί το 2018Βουλγαρία, Ελλάδα 220 45 ΕΕΠΑ
Γραμμή διασύνδεσης 
Βουλγαρίας-ΡουμανίαςΑναμένεται να  
ολοκληρωθεί το 2015Βουλγαρία, Ρουμανία 24 9 ΕΕΠΑ
Αγωγός Nabucco ΟλοκληρώθηκεΑυστρία, Βουλγαρία, Ουγ -
γαρία, Γερμανία, Ρουμανία7 900 
(προγραμματισμένο)200 (διατέθηκαν) ΕΕΠΑ
Γραμμή διασύνδεσης 
Λετονίας-ΛιθουανίαςΟλοκληρώθηκε το 2013 Λιθουανία, Λετονία 33 13 ΕΕΠΑ
Αγωγός Jurbarkas-Klaipeda Ολοκληρώθηκε το 2013 Λιθουανία 46 21 ΕΔΕΤ
Ενίσχυση ικανότητας αγωγού 
Klaipeda-KiemenaiΣε εξέλιξη Λιθουανία 64 28 ΔΣΕ
Τερματικός σταθμός ΥΦΑ 
SwinuojscieΑναμένεται να  
ολοκληρωθεί το 2015Πολωνία 65755 ΕΕΠΑ
199 ΕΔΕΤ
Αγωγός Gustorzyn-Odolanow Ολοκληρώθηκε το 2014 Πολωνία 102 49 ΕΔΕΤ
Γραμμή διασύνδεσης GIPL Σε εξέλιξη Πολωνία, Λιθουανία 558 306 ΔΣΕ
Γραμμή διασύνδεσης 
Γαλλίας-ΙσπανίαςΟλοκληρώθηκε το 2012 Γαλλία, Ισπανία 617 45 ΕΕΠΑ
Υποσύνολο 2 321 970Ηλεκτρική ενέργειαΓραμμή διασύνδεσης
Γαλλίας-ΙσπανίαςΤέθηκε σε λειτουργία 
τον Ιούνιο 2015Γαλλία, Ισπανία 721 225 ΕΕΠΑ
Ενίσχυση 
Πορτογαλίας-ΙσπανίαςΟλοκληρώθηκε το 2011 Πορτογαλία, Ισπανία 136 46 ΕΕΠΑ
Γραμμή διασύνδεσης EstLink 2Τέθηκε σε λειτουργία 
το 2014Εσθονία, Φινλανδία 320 100 ΕΕΠΑ
Γραμμή διασύνδεσης NordbaltΑναμένεται να  
ολοκληρωθεί το 2015Σουηδία, Λιθουανία 366 175 ΕΕΠΑ
Γραμμή διασύνδεσης LitPolΑναμένεται να  
ολοκληρωθεί το 2015Πολωνία 528207 ΕΔΕΤ
2 ΔΕΔ-Ε
Λιθουανία 1322 ΔΕΔ-Ε
58 ΔΣΕ (εφαρμογή)
Υποσύνολο 1 543 815
Σύνολο 3 864 1 785Πίνακας 6
56 Παρατηρήσεις
112  
Τα υπόλοιπα έργα δεν έχουν ακόμη επη -
ρεάσει την εσωτερική αγορά ενέργειας 
στον ίδιο βαθμό, καθώς,
α) από τα δέκα έργα φυσικού αερίου, 
ένα ανοίγει νέες προοπτικές στη 
σχετική αγορά, και συγκεκριμένα 
το έργο GIPL  μεταξύ Πολωνίας και 
Λιθουανίας το οποίο θα επιτρέψει 
τις συναλλαγές αερίου μεταξύ χω -
ρών που επί του παρόντος δεν δια -
θέτουν καμία διασύνδεση. Τα υπό -
λοιπα εννέα έργα εστίαζαν κυρίως 
στην αύξηση των υφιστάμενων 
ικανοτήτων ή στην άμεση αντιμε -
τώπιση των αναγκών ασφάλειας 
του ενεργειακού εφοδιασμού·β) πέντε από τα 15 έργα έχουν 
ολοκληρωθεί. Όσο πιο σύντομα 
ολοκληρώνονται και τίθενται σε 
λειτουργία τα έργα, τόσο μεγαλύ -
τερος θα είναι ο αντίκτυπός τους 
στην εσωτερική αγορά. Ωστόσο, 
τα έργα που δεν είναι πλήρως 
ώριμα κατά τη λήψη των αποφά -
σεων χρηματοδότησης, μπορεί να 
χρειαστούν περισσότερο χρόνο για 
να ολοκληρωθούν σε σχέση με τον 
αρχικό προγραμματισμό. Παρόλα 
αυτά, τα μεγάλης κλίμακας έργα 
υποδομής είναι τεχνικώς σύνθετα 
και οι προγραμματισμένες εργα -
σίες είναι συνήθως περισσότερο 
χρονοβόρες από το αναμενόμενο, 
εν μέρει λόγω απρόβλεπτων περι -
στάσεων (βλέπε παράδειγμα στο 
πλαίσιο 14 ).
Έργο NordBalt
Το έργο NordBalt  αφορά την κατασκευή μιας γραμμής διασύνδεσης ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ της Σουηδί -
ας και της Λιθουανίας. Το έργο έχει τη δυνατότητα να επηρεάσει σημαντικά τη λειτουργία της αγοράς ηλεκτρι -
κής ενέργειας στα κράτη μέλη που συνεργάζονται στο πλαίσιο του BEMIP , διότι μπορεί να αυξήσει τις συναλ -
λαγές στο κοινό, σκανδιναβικό και βαλτικό, χρηματιστήριο ενέργειας. Ωστόσο, η τοποθέτηση ενός καλωδίου 
που θα διέρχεται από το βυθό της Βαλτικής Θάλασσας αποδείχτηκε περίπλοκη διαδικασία και το έργο αναμέ -
νεται να έχει ολοκληρωθεί μόλις τον Ιούνιο του 2016, ήτοι εξήμισι χρόνια αφότου εντάχθηκε στον κατάλογο 
των έργων για χρηματοδότηση από το ΕΕΠΑ.Πλαίσιο 14
Φωτογραφία 3 — Επίγειος σταθμός NordBalt στην Klaipeda της Λιθουανίας
© Litgrid
57 Παρατηρήσεις
γ) η δυνατότητα των γραμμών 
διασύνδεσης να διευκολύνουν τη 
ροή ενέργειας μεταξύ γειτονικών 
αγορών εξαρτάται από την ικανό -
τητα των συστημάτων μεταφοράς 
ενέργειας των κρατών μελών (βλέ -
πε σημείο 73). Το πρόβλημα αυτό 
παρατηρήθηκε σε δύο από τα έργα 
που εξετάστηκαν στο πλαίσιο του 
ελέγχου (βλέπε πλαίσιο 15 )·δ) η απόδοση δύο εκ των έργων δια -
σύνδεσης φυσικού αερίου πιθανόν 
να αποδειχθεί περιορισμένη καθώς 
απαιτούν τη δημιουργία νέας ικα -
νότητας μεταφοράς παράλληλα με 
την υφιστάμενη ικανότητα, βλέπε 
παραδείγματα στο πλαίσιο 16 .
Παραδείγματα γραμμών διασύνδεσης που δεν υποστηρίζονταν από τα εγχώρια 
δίκτυα
Το έργο LitPol  αφορά την κατασκευή μιας γραμμής διασύνδεσης ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ της Πολωνίας 
και της Λιθουανίας με στόχο τη μείωση της απομόνωσης των τριών χωρών της Βαλτικής από την ενεργεια -
κή αγορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ωστόσο, η δυνητική του χρήση για εισαγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από 
τη Λιθουανία στην Πολωνία είναι περιορισμένη εξαιτίας της έλλειψης ικανότητας παραγωγής στην Πολωνία 
πλησίον των συνόρων με τη Λιθουανία, και της ανεπαρκούς διασύνδεσης με άλλες περιοχές της Πολωνίας που 
διαθέτουν μεγαλύτερη ικανότητα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Η αμφίδρομη ροή ισχύος θα είναι δυνατή 
μόνον εάν ενισχυθεί το πολωνικό δίκτυο, ωστόσο αυτό δεν προβλέπεται να γίνει πριν από το 2020.
Η γραμμή διασύνδεσης φυσικού αερίου Βουλγαρίας ­Ρουμανίας  επιτρέπει την παροχή 1,3 εκατ. κ.μ. φυσι -
κού αερίου/ημέρα από τη Ρουμανία προς τη Βουλγαρία. Ωστόσο, υπό τις τρέχουσες συνθήκες, η χαμηλή πίεση 
του συστήματος φυσικού αερίου της Ρουμανίας είναι ικανή να εμποδίσει αυτόν τον όγκο διασυνοριακών ροών 
προς τη Βουλγαρία. Τυχόν ροές φυσικού αερίου προς και από την Ουγγαρία θα αντιμετώπιζαν επί του παρό -
ντος τους ίδιους περιορισμούς. Απαιτούνται πρόσθετες επενδύσεις στο δίκτυο μεταφοράς αερίου της Ρου -
μανίας ώστε το εσωτερικό σύστημα μεταφοράς να συνδεθεί με τον διαμετακομιστικό αγωγό που διασχίζει τη 
Ρουμανία. Η Ρουμανία θα χρειαστεί επίσης να καταργήσει έναν εγχώριο νόμο που απαγορεύει τέτοιου τύπου 
εξαγωγές φυσικού αερίου.
Κατασκευή νέων αγωγών παράλληλα με τους υφιστάμενους αγωγούς
Τα έργα διασύνδεσης φυσικού αερίου μεταξύ Ρουμανίας, Βουλγαρίας και Ελλάδας  αφορούν την κατα -
σκευή νέων αγωγών αερίου επιπλέον των υφιστάμενων αγωγών. Ο λόγος είναι ότι η ικανότητα του υφιστάμε -
νου δικτύου μεταφοράς μέσω της Ρουμανίας και της Βουλγαρίας προς την Ελλάδα έχει δεσμευτεί από προμη -
θευτή τρίτης χώρας βάσει μακροπρόθεσμης σύμβασης.Πλαίσιο 15 Πλαίσιο 16
58
 Συμπεράσματα 
και συστάσεις
113  
Ο στόχος της ΕΕ για ολοκλήρωση της 
εσωτερικής αγοράς ενέργειας έως το 
2014 δεν επιτεύχθηκε. Γ ενικά, οι ενερ -
γειακές υποδομές της Ευρώπης δεν 
είναι σχεδιασμένες για πλήρως ολοκλη -
ρωμένες αγορές και, ως εκ τούτου, δεν 
εξασφαλίζουν επί του παρόντος αποτε -
λεσματικά τον ενεργειακό εφοδιασμό. 
Η χρηματοδοτική στήριξη που παρέχε -
ται από τον προϋπολογισμό της ΕΕ για 
τον τομέα των ενεργειακών υποδομών 
συνέβαλε σε περιορισμένο μόνο βαθμό 
στην ολοκλήρωση της εσωτερικής 
αγοράς ενέργειας και την ασφάλεια 
του ενεργειακού εφοδιασμού (βλέπε 
σημείο 27).
Ο στόχος για ολοκλήρωση της 
εσωτερικής αγοράς ενέργειας 
έως το 2014 δεν επιτεύχθηκε
114  
Από το 2007, η εσωτερική αγορά 
ενέργειας βρίσκεται στο επίκεντρο της 
ανάπτυξης της ενεργειακής πολιτικής 
της ΕΕ. Η τρίτη δέσμη μέτρων για την 
ενέργεια, που εγκρίθηκε το 2009, απαι -
τούσε τη μεταφορά στο εθνικό δίκαιο 
των οδηγιών για το φυσικό αέριο και την 
ηλεκτρική ενέργεια έως τις 3 Μαρτί -
ου 2011. Ωστόσο, ο στόχος αυτός δεν 
επιτεύχθηκε το έτος εκείνο. Το 2011 το 
Συμβούλιο επανέλαβε τη δέσμευσή του 
ως προς την εσωτερική αγορά ενέργει -
ας, δηλώνοντας ότι αυτή πρέπει να έχει 
ολοκληρωθεί έως το 2014. Ωστόσο, λόγω 
διαφόρων προβλημάτων, δεν επιτεύχθη -
κε ούτε αυτός ο μεταγενέστερος στόχος  
(βλέπε σημείο 29).115  
Είναι μακρά η πορεία έως ότου η τρί -
τη δέσμη μέτρων για την ενέργεια να 
μπορεί να θεωρηθεί ότι έχει εφαρμοστεί 
πλήρως. Η Επιτροπή συνεχίζει να παρα -
κολουθεί την εφαρμογή των διατάξεων 
της εν λόγω δέσμης στα κράτη μέλη 
ακόμη και μετά τη λήξη της προθεσμίας 
του 2014 (βλέπε σημεία 30 έως 33).
Σύσταση 1  
Ολοκλήρωση των ελέγχων 
μη συμμόρφωσης
Δεδομένου ότι η εσωτερική αγορά 
ενέργειας δεν έχει ακόμα ολοκληρω -
θεί, η Επιτροπή πρέπει να ολοκληρώ -
σει τις εκτιμήσεις της και να κινήσει 
τις τυχόν αναγκαίες διαδικασίες επί 
παραβάσει κατά των κρατών μελών 
έως το τέλος του 2016.
59 Συμπεράσματα και συστάσεις
116  
Οι εθνικές ρυθμιστικές αρχές (ΕΡΑ) 
σε όλη την ΕΕ συνεχίζουν να αντιμε -
τωπίζουν προκλήσεις σχετικά με την 
ανεξαρτησία τους και την ελευθερία 
τους να ενεργούν κατόπιν άσκησης 
επαγγελματικής κρίσης. Δεν διαθέτουν 
όλες οι ΕΡΑ πόρους ανάλογους με τα 
καθήκοντα που πρέπει να εκπληρώσουν, 
συμπεριλαμβανομένης της συνεργασί -
ας τους σε δραστηριότητες σε επίπεδο 
ΕΕ, όπως εκείνες που πραγματοποιεί 
ο Οργανισμός Συνεργασίας των Ρυθμι -
στικών Αρχών Ενέργειας (ACER). Ο ACER 
δεν έχει εξουσία να υποχρεώνει τις ΕΡΑ 
των κρατών μελών να του παράσχουν 
στοιχεία σχετικά με την αγορά ενέργειας 
(σημεία 35 έως 36).
Σύσταση 2  
ΕΡΑ και ACER
α) Τα κράτη μέλη πρέπει να εξασφα -
λίσουν ότι οι ΕΡΑ τους είναι ανε -
ξάρτητες και δεν αντιμετωπίζουν 
περιορισμούς ως προς την εμβέ -
λεια του ρόλου τους. Οι ΕΡΑ πρέπει 
να διαθέτουν επαρκείς πόρους για 
τις δραστηριότητές τους, που θα 
τους επιτρέπουν, μεταξύ άλλων, να 
συμμετέχουν πλήρως σε δραστηρι -
ότητες συνεργασίας σε επίπεδο ΕΕ.
β) Η Επιτροπή πρέπει να επιβεβαιώ -
σει ότι ο ACER διαθέτει αναγκαίες 
εξουσίες ώστε να ζητά από τους 
αρμόδιους φορείς των κρατών 
μελών τις πληροφορίες που χρειά -
ζεται για την εκτέλεση των καθη -
κόντων που του έχουν ανατεθεί.117  
Σημαντικές διαφορές στον τρόπο με τον 
οποίο τα κράτη μέλη οργανώνουν τις 
αγορές ενέργειάς τους συγκρατούν την 
περαιτέρω εξέλιξη της εσωτερικής αγο -
ράς ενέργειας. Πράγματι, υπάρχουν 28 
εθνικά νομικά πλαίσια που στην πράξη 
συνθέτουν ένα συνονθύλευμα τοπικών, 
εθνικών και περιφερειακών αγορών, 
αντί για μια εσωτερική αγορά ενέργειας. 
Ενώ ο στόχος της αποδεσμοποίησης και 
άλλων μέτρων ήταν η δημιουργία των 
ρυθμιστικών συνθηκών για μια εσωτε -
ρική αγορά ενέργειας, στις περισσότε -
ρες περιπτώσεις δεν έχει αναδυθεί μια 
απελευθερωμένη και ανταγωνιστική 
αγορά. Η περαιτέρω ανάπτυξη της 
εσωτερικής ενεργειακής αγοράς της ΕΕ, 
μέσω της εύρεσης πρακτικών λύσεων 
που θα επιτρέψουν στις εν λόγω αγορές 
να λειτουργούν παράλληλα, εξακολουθεί 
να αποτελεί σημαντική πρόκληση. Ο λό -
γος είναι ότι χρησιμοποιούνται πολλοί 
διαφορετικοί μηχανισμοί εμπορίας σε 
επίπεδο ΕΕ και ότι οι ενεργειακές αγορές 
επηρεάζονται από διάφορες παρεμβά -
σεις (σημεία 39 και 43 έως 46).
Σύσταση 3  
Διαφάνεια των 
μηχανισμών εμπορίας
Η Επιτροπή πρέπει να προωθήσει την 
ευρεία ανάπτυξη μηχανισμών δια -
φανούς εμπορίας τόσο για το φυσικό 
αέριο όσο και για την ηλεκτρική ενέρ -
γεια. Στο πλαίσιο αυτό πρέπει, μεταξύ 
άλλων διευκολύνει και να υποστηρί -
ζει την καθιέρωση χρηματιστηρίων 
ενέργειας στα κράτη μέλη στα οποία 
σήμερα δεν υπάρχουν ή όπου εφαρ -
μόζονται κυρίως μηχανισμοί εμπορίας 
τύπου B2B.
60 Συμπεράσματα και συστάσεις
118  
Οι κώδικες δικτύου είναι τεχνικοί κανό -
νες που επιδιώκεται να αποτελέσουν τη 
βάση για την τεχνική διαλειτουργικότη -
τα των συστημάτων μεταφοράς ηλεκτρι -
κής ενέργειας και φυσικού αερίου στην 
ΕΕ. Οι κώδικες αυτοί ορίζουν κοινά τεχνι -
κά πρότυπα που πρέπει να διασφαλίζουν 
την ελεύθερη κυκλοφορία της ενέργειας 
σε διασυνοριακό επίπεδο. Μολονότι 
πρόσφατα σημειώθηκε πρόοδος ως 
προς την έγκριση των κωδίκων δικτύων 
φυσικού αερίου, κανένας από τους κώδι -
κες για τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας 
δεν έχει ακόμα εγκριθεί οριστικά διά της 
οδού της επιτροπολογίας. Ορισμένοι 
κώδικες δικτύου υιοθετούνται από τα 
κράτη μέλη προτού εγκριθούν οριστικά, 
σε ένα πλαίσιο έγκαιρης υλοποίησης πε -
ριφερειακών πρωτοβουλιών (σημεία 47 
έως 51).
Σύσταση 4  
Έγκριση και υλοποίηση 
κωδίκων δικτύου
Η Επιτροπή πρέπει να επιταχύνει τη δι -
αδικασία της επιτροπολογίας, με σκοπό 
τη διασφάλιση της έγκρισης των κωδί -
κων για τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέρ -
γειας έως το τέλος του 2015. Πρέπει 
επίσης να ενθαρρύνει τον ACER και τα 
ΕΔΔΣΜ να υποστηρίξουν την έγκαιρη 
υλοποίηση των κωδίκων δικτύου από 
τα κράτη μέλη στο πλαίσιο περιφερει -
ακών πρωτοβουλιών συνεργασίας.119  
Μολονότι έχει σημειωθεί πρόοδος, οι 
πλήρεις επιδράσεις της εσωτερικής 
αγοράς ενέργειας στις τιμές δεν επήλθαν 
ακόμα, ενώ εξακολουθούν να παρατη -
ρούνται σημαντικές διαφορές στις τιμές 
της ενέργειας μεταξύ των κρατών μελών.
120  
Οι τιμές χονδρικής πώλησης της ηλεκτρι -
κής ενέργειας στην ΕΕ δεν συγκλίνουν 
και παρατηρούνται σημαντικές και 
προφανείς διαφορές ακόμη και μεταξύ 
ορισμένων γειτονικών κρατών μελών. 
Γ ια να τονώσει τη διασυνοριακή εμπορία 
ηλεκτρικής ενέργειας, η ΕΕ όρισε έναν 
στόχο σύμφωνα με τον οποίο οι διασυν -
δέσεις ηλεκτρικής ενέργειας των κρατών 
μελών πρέπει να αντιστοιχούν σε 
τουλάχιστον 10 % της εγκατεστημένης 
παραγωγικής τους ικανότητας. Όμως, 
ο στόχος αυτός στερείται συνάφειας, 
διότι εστιάζει στην ανάπτυξη υποδομών 
αντί να βασίζεται στη δυναμική της ζή -
τησης προκειμένου να επιτύχει σύγκλιση 
των τιμών (σημεία 59 έως 64).
121  
Ακόμη και αν εφαρμοζόταν το υφιστά -
μενο πρότυπο-στόχος για το φυσικό 
αέριο, βάσει συναλλακτικών κόμβων, 
μάλλον θα είχε περιορισμένο αντίκτυπο 
στις μέσες τιμές χονδρικής πώλησης του 
φυσικού αερίου. Η κατασκευή μεγάλων 
αγωγών φυσικού αερίου στην ΕΕ ως 
μέσο για την ανάπτυξη ανταγωνιστικών 
συναλλακτικών κόμβων σε όλη την Ευ -
ρώπη θα απαιτούσε σημαντικές επενδύ -
σεις. Ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις, 
μπορεί να μην συντρέχουν οικονομικοί 
λόγοι για ένα τέτοιο εγχείρημα. Υπάρ -
χουν εναλλακτικοί τρόποι για την κινητο -
ποίηση του ανταγωνισμού στις αγορές 
φυσικού αερίου, μεταξύ άλλων, μέσω 
της εγκατάστασης στρατηγικά τοποθε -
τημένων τερματικών σταθμών ΥΦΑ για 
την εξυπηρέτηση μίας ή περισσότερων 
εθνικών αγορών (σημεία 65 έως 71).
61 Συμπεράσματα και συστάσεις
Σύσταση 5  
Μοντέλα ανάπτυξης της 
αγοράς και των υποδομών 
ηλεκτρικής ενέργειας και 
φυσικού αερίου
Η Επιτροπή πρέπει:
α) να εξετάσει το ενδεχόμενο καθο -
ρισμού στόχων διασύνδεσης της 
ηλεκτρικής ενέργειας  με βάση 
τις ανάγκες της αγοράς και όχι τις 
σταθερές εθνικές παραγωγικές 
ικανότητες·
β) να επανεκτιμήσει το δυνητικό 
κόστος και τα οφέλη του πρότυπου 
στόχου για το φυσικό αέριο , και 
να εξετάσει, υπό το πρίσμα της 
αβέβαιης ζήτησης, κατά πόσον 
υπάρχουν εναλλακτικές προτάσεις 
στην εκτεταμένη κατασκευή αγω -
γών φυσικού αερίου, όπως η εγκα -
τάσταση στρατηγικά τοποθετη -
μένων τερματικών σταθμών ΥΦΑ 
για την εξυπηρέτηση μίας ή πε -
ρισσότερων εθνικών αγορών που 
χρησιμοποιούν λύσεις συμβατές με 
την εσωτερική αγορά ενέργειας. Τα 
παραπάνω πρέπει να βασίζονται 
σε μια ολοκληρωμένη εκτίμηση 
των αναγκών σε επίπεδο ΕΕ (βλέπε 
σύσταση 7 ).
Οι ενεργειακές υποδομές 
στην Ευρώπη δεν είναι ακόμη 
κατάλληλες για πλήρως 
ολοκληρωμένες αγορές και, 
ως εκ τούτου, δεν εγγυώνται 
αποτελεσματικά την ασφάλεια 
του ενεργειακού εφοδιασμού
122  
Οι ενεργειακές υποδομές εντός και μετα -
ξύ κρατών μελών δεν είναι ακόμη κατάλ -
ληλες για την εσωτερική αγορά ενέργει -
ας. Στην πράξη, η ανεπαρκής ικανότητα 
ενός κράτους μέλους σε επίπεδο υποδο -
μών μπορεί να παρεμποδίσει τις πιθανές 
εισαγωγές και εξαγωγές και τον βαθμό 
στον οποίο ένα κράτος μέλος μπορεί 
να ενεργήσει ως χώρα διαμετακόμισης. Κενά παραμένουν επίσης στις διασυνο -
ριακές υποδομές μεταφοράς ηλεκτρικής 
ενέργειας και φυσικού αερίου μεταξύ 
των κρατών μελών (σημεία 73 έως 81).
Σύσταση 6  
Βέλτιστη χρήση των 
υφιστάμενων υποδομών
Η Επιτροπή πρέπει:
α) να εντοπίσει τις διασυνοριακές 
ενεργειακές υποδομές που δεν 
αξιοποιούνται πλήρως για την υπο -
στήριξη της εσωτερικής αγοράς 
ενέργειας, είτε επειδή είναι δε -
σμευμένες στο πλαίσιο μακροπρό -
θεσμων διμερών συμβάσεων που 
αποκλείουν την πρόσβαση τρίτων 
είτε επειδή δεν χρησιμοποιούνται 
οι τεχνικές τους ικανότητες, όπως 
η αντίστροφη ροή·
β) να συνεργαστεί με τα ενδιαφε -
ρόμενα μέρη στα κράτη μέλη με 
σκοπό τη βελτίωση του βαθμού 
διαρκούς χρησιμοποίησης αυτών 
των υποδομών προς όφελος της 
εσωτερικής αγοράς ενέργειας·
γ) να διερευνήσει τα οφέλη της συ -
γκρότησης περιφερειακών ΔΣΜ ως 
μέσο ενθάρρυνσης και αποδοτικής 
διαχείρισης των διασυνοριακών 
ενεργειακών ροών, αξιοποιώ -
ντας στο έπακρο τις υφιστάμενες 
υποδομές.
123  
Η ολοκληρωμένη εκτίμηση των αναγκών 
σε υποδομές ενέργειας σε επίπεδο ΕΕ 
είναι αναγκαία για τη λήψη επικαιρο -
ποιημένων αποφάσεων σχετικά με την 
ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς ενέρ -
γειας και την ασφάλεια του ενεργειακού 
εφοδιασμού (σημείο 82). Δεδομένου ότι 
απαιτούνται σημαντικές επενδύσεις σε 
ενεργειακές υποδομές σε όλη την ΕΕ, 
η εν λόγω ολοκληρωμένη ανάλυση απο -
τελεί καίριο εργαλείο για τη στόχευση 
των ενωσιακών και λοιπών πόρων στον 
62 Συμπεράσματα και συστάσεις
τομέα (σημεία 82, 84 και 99). Σήμερα, τα 
εργαλεία σχεδιασμού που χρησιμοποιεί 
η Επιτροπή, κυρίως οι κατάλογοι έργων 
κοινού ενδιαφέροντος και τα δεκαετή 
προγράμματα ανάπτυξης δικτύων, πα -
ρουσιάζουν σημαντικούς περιορισμούς 
(σημεία 85 έως 87). Επιπλέον, η Επιτροπή 
δεν διαθέτει κάποιο προηγμένο μοντέλο 
ανάπτυξης της αγοράς προκειμένου να 
υποστηρίξει την απαραίτητη ανάλυση 
των αναγκών (σημείο 83).
Σύσταση 7  
Ολοκληρωμένη εκτίμηση 
των αναγκών της ΕΕ σε 
ενεργειακές υποδομές
Η Επιτροπή πρέπει:
α) να προβεί σε ολοκληρωμένη 
εκτίμηση αναγκών όσον αφορά τις 
υποδομές ενέργειας σε επίπεδο ΕΕ, 
η οποία θα αποτελέσει τη βάση για 
την ανάπτυξη της εσωτερικής αγο -
ράς ενέργειας· αυτό θα μπορού -
σε να λειτουργήσει ως έγγραφο 
αναφοράς για την εκπόνηση άλλων 
εγγράφων όπως τα ΔΠΑΔ·
β) προς υποστήριξη της εκτίμησης 
αναγκών, να συγκροτήσει ομά -
δα για την προτυποποίηση των 
αγορών ενέργειας, συμπεριλαμβα -
νομένου ευρέος φάσματος προβο -
λών της ζήτησης, είτε στο πλαίσιο 
των δικών της υπηρεσιών είτε στο 
πλαίσιο του ACER·
γ) να συνεργαστεί με το ΕΔΔΣΜ 
ηλεκτρισμού και το ΕΔΔΣΜ αερίου, 
ώστε η εκτίμηση αναγκών να 
συμβάλει στον σχεδιασμό των 
σχετικών με την εσωτερική αγορά 
ενέργειας υποδομών στην ΕΕ, 
συμπεριλαμβανομένων των δεκα -
ετών προγραμμάτων ανάπτυξης 
δικτύων (ΔΠΑΔ).124  
Γ ια την ανάπτυξη διασυνοριακών 
υποδομών ενέργειας είναι απαραίτητη 
η συνεργασία μεταξύ των γειτονικών 
κρατών μελών. Στο πλαίσιο αυτό μπορεί 
να τεθούν προκλήσεις σε σχέση με τη 
χρηματοδότηση έργων, την κατανομή 
του κόστους και την εξασφάλιση αδειών 
σχεδιασμού. Οι εμπειρίες που αποκομί -
ζονται σε όλη την ΕΕ όσον αφορά την πε -
ριφερειακή συνεργασία στον τομέα της 
ενέργειας είναι θετικές και εμφανίζονται 
με τη μορφή όχι μόνο πολιτικών αλλά 
και τεχνικών πρωτοβουλιών. Σε ορισμέ -
νες από τις δραστηριότητες συντονι -
σμού της Επιτροπής έχουν επιτευχθεί 
θετικά αποτελέσματα (βλέπε σημεία 88 
έως 93).
Η χρηματοδοτική στήριξη 
από την Ευρωπαϊκή Ένωση 
στον τομέα των ενεργειακών 
υποδομών συνέβαλε σε 
περιορισμένο μόνο βαθμό στην 
εσωτερική αγορά ενέργειας και 
στην ασφάλεια του ενεργειακού 
εφοδιασμού
125  
Η ανεπαρκής ιεράρχηση των έργων έχει 
μειώσει την αποτελεσματικότητα της 
ενωσιακής χρηματοδότησης σε ενεργει -
ακές υποδομές. Η Επιτροπή χρησιμοποί -
ησε διάφορους καταλόγους συγκεκριμέ -
νων έργων ως μέσο για την ιεράρχηση 
των επενδύσεων από τον προϋπολο -
γισμό της ΕΕ και για τον προσδιορισμό 
έργων που είναι επιλέξιμα για χρημα -
τοδότηση. Ωστόσο, η Επιτροπή δεν 
επέλεξε τους εν λόγω καταλόγους βάσει 
ολοκληρωμένης εκτίμησης των ανα -
γκών της ΕΕ για ανάπτυξη ενεργειακών 
υποδομών. Το γεγονός αυτό εγκυμονεί 
κινδύνους που υπονομεύουν τη χρησι -
μότητα αυτών των καταλόγων ως προς 
την ιεράρχηση κατά προτεραιότητα των 
επενδύσεων και τη στόχευση των πόρων 
της ΕΕ (σημεία 100 έως 103).
63 Συμπεράσματα και συστάσεις
Σύσταση 8  
Βελτίωση της χρήσης των 
καταλόγων ΕΚΕ
Η Επιτροπή πρέπει να επεξεργαστεί 
περαιτέρω τις διαδικασίες σχεδιασμού 
της και ιδίως την ιεράρχηση κατά 
προτεραιότητα και τη χρηματοδότηση 
έργων κοινού ενδιαφέροντος (ΕΚΕ) 
υπό το πρίσμα μιας ολοκληρωμένης 
εκτίμησης αναγκών όσον αφορά τις 
ενεργειακές υποδομές σε επίπεδο ΕΕ 
(βλέπε σύσταση 7 ).
126  
Τα βασικά χρηματοδοτικά μέσα της ΕΕ 
για τη χρηματοδότηση έργων ενερ -
γειακών υποδομών, δηλαδή το ΕΕΠΑ, 
η διευκόλυνση «Συνδέοντας την Ευρώ -
πη» και τα Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά και 
Επενδυτικά Ταμεία, δεν έχουν σχεδιαστεί 
έτσι ώστε να ενισχύουν πρωτίστως την 
εσωτερική ενεργειακή αγορά, και αυτό 
είναι εμφανές σε διάφορες πτυχές του 
τρόπου εφαρμογής τους. Η χρηματο -
δότηση που χορηγείται από τη ΔΣΕ 
δεν συνδέεται με μεταρρυθμίσεις της 
αγοράς ενέργειας και οι όροι ανάπτυξης 
της αγοράς ενέργειας δεν περιλαμβά -
νονται στις συμφωνίες εταιρικής σχέσης 
των ΕΔΕΤ για την περίοδο 2014-2020 
(σημεία 105 έως 109).Σύσταση 9  
Η εύρυθμη και αδιάλειπτη 
λειτουργία της ΕΑΕ ως 
προϋπόθεση για τη 
χρηματοδότηση έργων 
υποδομών στον τομέα της 
ενέργειας στην ΕΕ
Η Επιτροπή πρέπει να διατυπώσει 
προτάσεις νομοθετικού περιεχομένου 
οι οποίες να ορίζουν ότι οι αποφάσεις 
περί της επιλογής προς χρηματοδότη -
ση έργων που αφορούν ενεργειακές 
υποδομές εξαρτώνται από την εύ -
ρυθμη και αδιάλειπτη λειτουργία της 
αγοράς ενέργειας στα κράτη μέλη.
127  
Υπάρχουν παραδείγματα χρηματοδο -
τούμενων από την ΕΕ έργων ενεργεια -
κών υποδομών που είχαν θετικό αντί -
κτυπο στην εσωτερική αγορά ενέργειας 
και στην ασφάλεια του εφοδιασμού. 
Ωστόσο, μέχρι στιγμής ο αντίκτυπος 
πολλών άλλων έργων είναι περιορισμέ -
νος. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι ορι -
σμένα από αυτά δεν στόχευαν επαρκώς 
στις ανάγκες ανάπτυξης της εσωτερικής 
αγοράς· λίγα ολοκληρώθηκαν και τέθη -
καν σε λειτουργία· σε ορισμένες περι -
πτώσεις, τα προβλήματα ικανότητας στα 
γειτονικά κράτη μέλη παρεμπόδισαν τη 
χρήση των έργων και, τέλος, η αποτελε -
σματικότητα ορισμένων έργων είναι πε -
ριορισμένη διότι επιδιώκεται να αναπτυ -
χθούν πρόσθετες υποδομές παράλληλα 
με τις υφιστάμενες (σημεία 110 έως 112).
Η παρούσα έκθεση εγκρίθηκε από το Τμήμα II, του οποίου προεδρεύει ο κ. Henri 
GRETHEN, Μέλος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, στο Λουξεμβούργο, κατά τη 
συνεδρίασή του της 21ης Οκτωβρίου 2015.
 Γ ια το Ελεγκτικό Συνέδριο
 Vítor Manuel da SILVA CALDEIRA
 Πρόεδρος

64
 Παραρτήματα Παράρτημα Iα) Μέση λιανική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας με φόρους για τους οικιακούς καταναλω ­
τές: πρώτο τρίμηνο του 2015 σε λεπτά του ευρώ ανά 1 KWh
> 22,0119,01 – 22,00 14,01 – 1 9,00 < 14,00Γκρίζο: εκτό/uni03C2 EΕΤι/uni03BCέ/uni03C2 ανά kWh (λεπτά €)
 14,54
 20,23 18,26 17,67
 13,12 16,23 11,33
 9,31 13,17 19,37 15,84
 12,66
 14,43
 ,7912
 14,59
 ,3520
 24,21 12,47 17,41
 29,74 30,83
 18,08
 20,80 24,35 19,11
 22,53 22,33 10,06
Σημείωση:  Η οικονομική προσιτότητα των τιμών καταναλωτή αποτελεί χωριστό ζήτημα, που πρέπει να εξεταστεί σε συνδυασμό με το επίπεδο 
των διαθέσιμων καθαρών εισοδημάτων σε κάθε κράτος μέλος. Όπως αναφέρθηκε στο σημείο 23, ο έλεγχος αυτός δεν κάλυψε το ζήτημα της 
ενεργειακής ένδειας.
Πηγή:  Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
65 Παραρτήματα Παράρτημα Iβ) Μέση τιμή ηλεκτρικής ενέργειας χωρίς ΦΠΑ και μη ανακτήσιμοι φόροι για βιομη ­
χανικούς καταναλωτές: πρώτο τρίμηνο του 2015, σε λεπτά του ευρώ ανά 1 kWh
 > 14,01 12,01 – 14,00  9,01 – 12,00 < 9,00 Γκρίζο: εκτός EΕ Τιμές ανά kWh (λεπτά €)
13,8010,24
16,09
15,439,568,628,61
8,358,966,977,44
8,87
8,38
8,27
11,15
10,95
17,0210,9514,94
15,828,47
10,23
10,8513,5212,84
12,0412,3510,06
Πηγή:  Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
66 Παραρτήματα Παράρτημα IIΕκτιμώμενες τιμές παροχής από τους προμηθευτές φυσικού αερίου των κρατών 
μελών της ΕΕ: ετήσιος μέσος όρος για το 2014  (ευρώ ανά MWh)
Πηγή:  ΕΕΣ βάσει στοιχείων που παρασχέθηκαν από τον ACER. Η Κύπρος και η Μάλτα δεν έχουν επί του παρόντος αγορές φυσικού αερίου και ως 
εκ τούτου δεν συμπεριλαμβάνονται. 
 Τι/uni03BCή στον κό/uni03BCβο  Τι/uni03BCέ/uni03C2 εισαγωγή/uni03C2 που δηλώνονται στα σύνορα 
 
   
        
 
 
  
  
 
  
    
   26,4Νότο/uni03C2  
24,7Βορρά/uni03C2  
27,822,1
24,1
31,8 26,227,0 25,724,724,0 23,923,7
23,924,127,628,8
32,0
29,3
35,3
25,1
26,7
30,9
28,224,3
26,4
28,927,625,4
25,0
67 Παραρτήματα Παράρτημα IIIΣυμμετοχή των κρατών μελών στις ομάδες εργασίας του ACER, από τον Ιανουά ­
ριο 2013 έως τον Μάιο 2015
Ρυθμιστικό  
συμβούλιοΟμάδα εργασίας 
για την ηλεκτρική 
ενέργειαΟμάδα εργασίας για 
το φυσικό αέριοΟμάδα εργασίας για 
την εφαρμογή, την 
παρακολούθηση και τη 
συγκριτική αξιολόγησηΟμάδα εργασίας για 
την ακεραιότητα 
και τη διαφάνεια 
στην αγορά
Αριθμός συνεδριάσεων 
που διεξήχθησαν22 24 25 24 20
Αυστρία 22 24 25 19 20
Γερμα νία 22 23 25 17 19
Ηνωμένο Βασίλειο 22 24 24 15 20
Γα λ λία 20 23 24 17 20
Βέλγιο 22 21 25 24 11
Ισπανία 22 19 25 19 17
Σουηδία 22 23 21 17 19
Πορτογαλία 22 24 25 5 16
Ιταλία 22 20 21 11 16
Κάτω Χώρες 22 24 22 6 16
Πολωνία 21 22 25 2 16
Ουγγαρία 22 18 22 0 19
Δανία 22 21 16 6 11
Φινλανδία 22 21 15 0 16
Τσεχική Δημοκρατία 22 13 9 4 19
Ιρλανδία 22 14 14 0 12
Λουξεμβούργο 19 8 9 0 14
Σλοβενία 18 0 8 0 7
Κροατία 15 3 5 1 4
Ελλάδα 20 1 5 0 2
Λιθουανία 18 1 3 0 2
Λετονία 16 0 6 0 1
Μάλτα 22 0 0 0 0
Ρουμανία 18 1 2 0 1
Εσθονία 18 0 0 0 0
Κύπρος 14 0 0 0 0
Βουλγαρία 2 0 0 0 0
Σλοβακία 1 0 0 0 0
68
Σύσταση 1
Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση.
Οι υπηρεσίες της Επιτροπής έχουν ορίσει ως προτε -
ραιότητα για το 2015 την εφαρμογή των κανόνων της 
τρίτης δέσμης μέτρων. Οι έλεγχοι συμμόρφωσης που 
αφορούν την υλοποίηση της τρίτης δέσμης μέτρων 
έχουν ολοκληρωθεί και στα 28 κράτη μέλη και επιση -
μαίνονται στις αρχές των κρατών μελών όλα τα πιθανά 
ζητήματα ασυμβατότητας με τη νομοθεσία περί 
εσωτερικής αγοράς.
Σύσταση 2 α) 
Η εν λόγω σύσταση απευθύνεται στα κράτη μέλη. 
Ωστόσο, η Επιτροπή συμφωνεί με τη σύσταση και θα 
διενεργήσει ενδελεχή έλεγχο ως προς την ανεξαρτη -
σία των εθνικών ρυθμιστικών αρχών κατά την αξιολό -
γηση της συμμόρφωσης με τους κανόνες της τρίτης 
δέσμης μέτρων για την εσωτερική αγορά ενέργειας.
Σύσταση 2 β) 
Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση και διερευνά τις 
δυνατότητες ενίσχυσης των υφιστάμενων αρμοδιοτή -
των του ACER, μεταξύ άλλων και έναντι των κρατών 
μελών, με σκοπό την προσαρμογή του στις πραγμα -
τικές συνθήκες της πιο ολοκληρωμένης εσωτερικής 
αγοράς.
Σύσταση 3
Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση.
Προκειμένου να αντιμετωπίσει το πρόβλημα του μει -
ωμένου εμπορίου μέσω χρηματιστηρίων, η Επιτροπή 
έχει θεσπίσει κανονισμούς στον τομέα του φυσικού 
αερίου και της ηλεκτρικής ενέργειας που θα καταστή -
σουν υποχρεωτική τη δημιουργία χρηματιστηρίων 
ενέργειας, π.χ. τον κανονισμό για μηχανισμούς κατα -
νομής δυναμικότητας (CAM), τον κανονισμό για την 
εξισορρόπηση του φυσικού αερίου και τον κανονισμό 
για την κατανομή της δυναμικότητας και τη διαχείριση 
της συμφόρησης (CACM), οι οποίοι καθορίζουν τους 
κανόνες για την ενοποίηση των αγορών ηλεκτρικής 
ενέργειας σε ολόκληρη την ΕΕ. Επιπροσθέτως, είναι 
σε εξέλιξη η εφαρμογή του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 
1227/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του 
Συμβουλίου για την ακεραιότητα και τη διαφάνεια στη 
χονδρική αγορά ενέργειας (κανονισμός REMIT).Σύνοψη
IV
Η Επιτροπή υπογραμμίζει τη σημασία της ομαλής 
λειτουργίας των αγορών ηλεκτρικής ενέργειας και 
φυσικού αερίου για την ασφάλεια του εφοδιασμού.
V
Η ανακοίνωση «Η πρόοδος προς την ολοκλήρωση 
της εσωτερικής αγοράς ενέργειας» (COM(2014) 634 
final) αναγνώρισε ότι η Ευρώπη κινείται προς τη 
σωστή κατεύθυνση όσον αφορά την ολοκλήρωση 
της εσωτερικής αγοράς ενέργειας. Το διασυνοριακό 
εμπόριο αυξάνεται, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας 
(ΑΠΕ) ενσωματώνονται επιτυχώς στο σύστημα και 
έχουν ξεκινήσει εργασίες για τη σταδιακή υλοποίηση 
έξυπνων δικτύων και τη διευκόλυνση της κατανεμη -
μένης παραγωγής. Αλλά κατέστη επίσης σαφές ότι οι 
απαραίτητες εργασίες δεν έχουν ολοκληρωθεί ακόμη· 
υπάρχουν εμπόδια που δεν επιτρέπουν την ομαλή λει -
τουργία της αγοράς. Το έργο της Ενεργειακής Ένωσης 
αποσκοπεί στην αντιμετώπιση των εμποδίων αυτών. 
Η Επιτροπή έχει λάβει συγκεκριμένα μέτρα προκειμέ -
νου να εξαλείψει τους εναπομείναντες φραγμούς που 
αποτρέπουν την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς 
ενέργειας, κυρίως μέσω της πρωτοβουλίας της για τον 
σχεδιασμό της αγοράς.
Όσον αφορά τις ενεργειακές υποδομές, αξίζει να 
σημειωθεί ότι:
— Οι ενεργειακές υποδομές αναμένεται να χρηματο -
δοτούνται από την αγορά, δηλ. μέσω τιμολογίων 
χρηστών εγκεκριμένων από ανεξάρτητες ρυθμι -
στικές αρχές, οπότε η οικονομική στήριξη από τον 
προϋπολογισμό της ΕΕ θα πρέπει να αποτελεί την 
εξαίρεση και όχι τον κανόνα.
— Στις περιπτώσεις που έχει εγκριθεί η χορήγηση οι -
κονομικής στήριξης, η ασφάλεια του εφοδιασμού 
έχει βελτιωθεί σημαντικά για ορισμένες περιοχές 
(βλ. λόγου χάρη τα παραδείγματα για το ΕΕΠΑ 
στην παρατήρηση του Ελεγκτικού Συνεδρίου στο 
σημείο 103 ή αρκετά από τα ελεγχθέντα έργα που 
συγχρηματοδοτούνται από τη ΔΣΕ ή από τα ΕΔΕΤ, 
τα οποία αναφέρονται στην παρατήρηση του 
Ελεγκτικού Συνεδρίου στα σημεία 109-111).Απάντηση  
της Επιτροπής
Απάντηση της Επιτροπής 69
VII
Η Επιτροπή είναι της άποψης ότι οι διευρωπαϊκές 
υποδομές χρειάζονται βελτίωση προκειμένου να 
αξιοποιηθούν πλήρως σε σχέση με την εσωτερική 
αγορά ενέργειας. Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι απαιτεί -
ται ολοκληρωμένη εκτίμηση των αναγκαίων υποδο -
μών σε επίπεδο ΕΕ, αλλά επιθυμεί επίσης να τονίσει 
την έκταση στην οποία διενεργείται ήδη σχεδιασμός 
υποδομών σε μεγάλο βαθμό σε ενωσιακό επίπεδο, 
καθώς και τον τρόπο με τον οποίο ο σχεδιασμός αυτός 
επηρεάζει την πολιτική της Επιτροπής. Μολονότι ίσως 
απαιτείται βελτιστοποίηση των διαδικασιών και των 
εργαλείων, διενεργείται ήδη ορθή αξιολόγηση των 
αναγκών σε ό,τι αφορά τις βασικές ευρωπαϊκές ενερ -
γειακές υποδομές. Βλ. απάντηση της Επιτροπής της 
Επιτροπής στη σύσταση 7 και στο σημείο 82.
Σύσταση 6 α) 
Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση. Έχει ξεκινήσει 
ήδη την υλοποίηση δράσεων για τον σκοπό αυτό. 
Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για την ομάδα υψηλού επιπέδου 
για τη συνδεσιμότητα της Κεντρικής και Νοτιοανατο -
λικής Ευρώπης όσον αφορά το φυσικό αέριο. Στόχος 
της ομάδας είναι ο συντονισμός των προσπαθειών για 
τη διευκόλυνση των διασυνοριακών και διευρωπαϊ -
κών υποδομών που διαφοροποιούν τις προμήθειες 
φυσικού αερίου στην περιοχή, καθώς και η εφαρμογή 
εναρμονισμένων κανόνων.
Σύσταση 6 β) 
Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση. Η Επιτροπή έχει 
λάβει ήδη μέτρα προς την κατεύθυνση αυτή στο πλαίσιο 
των περιφερειακών πρωτοβουλιών: ένας από τους 
κυριότερους στόχους των περιφερειακών πρωτοβου -
λιών είναι η εστίαση στα σημεία συμφόρησης (σε φυσικό 
ή ρυθμιστικό επίπεδο) των διασυνοριακών υποδομών.
Σύσταση 6 γ)
Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση.
Η συνεργασία των ΔΣΜ έχει ήδη καταστεί υποχρεω -
τική σε πολλούς εκτελεστικούς κανόνες («κώδικες για 
τα δίκτυα») σε ό,τι αφορά τη λειτουργία των δικτύων 
και την εμπορία ενέργειας.
Στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας σχεδιασμού της 
αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, διερευνά τις δυνατό -
τητες βελτιωμένης συνεργασίας και κατανομής των 
ευθυνών μεταξύ των ΔΣΜ, βάσει της έννοιας των 
περιφερειακών πρωτοβουλιών για τον συντονισμό της Σύσταση 4
Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση.
Ο επίτροπος αρμόδιος για τη Δράση για το Κλίμα και 
την Ενέργεια έχει ορίσει ως προτεραιότητα τη θέσπιση 
κωδίκων για τα δίκτυα. Η Επιτροπή καταβάλλει εντα -
τικές προσπάθειες, σε συνεργασία με τις ρυθμιστικές 
αρχές, τους ΔΣΜ και άλλους ενδιαφερόμενους φορείς, 
για την αναδιατύπωση των προτεινόμενων κωδίκων 
για τα δίκτυα με τρόπο που θα εγγυάται την ουδετε -
ρότητά τους και θα διασφαλίζει την αποτελεσματική 
τους υλοποίηση. Οι 8 από τους 10 προταθέντες κώδι -
κες για τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας αναμένεται να 
ψηφιστούν από την επιτροπή έως το τέλος του 2015.
Η Επιτροπή προωθεί ενεργά την έγκαιρη υλοποίηση 
των κωδίκων για τα δίκτυα στο πλαίσιο περιφερειακών 
πρωτοβουλιών συνεργασίας.
Σύσταση 5 α) 
Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση.
Μολονότι ο στόχος του 10 % για το έτος 2020 βασίζε -
ται στην ικανότητα παραγωγής, θα ληφθούν υπόψη 
σχετικές με το κόστος πτυχές καθώς και η δυνατότητα 
εμπορικών συναλλαγών, στοιχεία που θα διαδρα -
ματίσουν σημαντικό ρόλο στη μοντελοποίηση του 
στόχου διασύνδεσης για το έτος 2030 σε περιφερειακό 
ή εθνικό επίπεδο. Έτσι θα υπάρξει η απαραίτητη ευε -
λιξία προκειμένου να προσαρμοστεί στις ανάγκες της 
αγοράς ο ελάχιστος στόχος του 15 % για τη διασύν -
δεση της ηλεκτρικής ενέργειας για το έτος 2030.
Σύσταση 5 β)
Η Επιτροπή αποδέχεται τη συγκεκριμένη σύσταση.
Το ΔΠΑΔ του 2015 για το φυσικό αέριο εξασφαλίζει 
ήδη επαρκή αξιολόγηση των αναγκών για υποδομές 
βάσει διάφορων σεναρίων σχετικά με τη μελλοντική 
ζήτηση, τις τιμές, την ανάπτυξη των υποδομών και 
άλλες πτυχές. Η ανάλυση καταδεικνύει σαφώς ότι δεν 
είναι απαραίτητα όλα τα προγραμματισμένα έργα. 
Η συνεχιζόμενη διαδικασία των ΕΚΕ βασίζεται στην 
εν λόγω αξιολόγηση. Επιπροσθέτως, προκειμένου να 
διασφαλιστεί η βελτιωμένη αξιολόγηση των αναγκών 
για την αγορά φυσικού αερίου της ΕΕ, έχουν ξεκινήσει 
προπαρασκευαστικές εργασίες για μια στρατηγική της 
ΕΕ για την αποθήκευση ΥΦΑ και φυσικού αερίου, και 
η Επιτροπή πρόκειται να δημοσιεύσει τη στρατηγική 
της για την αποθήκευση ΥΦΑ και φυσικού αερίου τον 
Ιανουάριο του 2016.
Απάντηση της Επιτροπής 70
Γ ια παράδειγμα, η επιλογή των ΕΚΕ στοχεύει στον 
εντοπισμό εκείνων των έργων που συμβάλλουν τα 
μέγιστα στην επίτευξη των στόχων της ενεργειακής 
πολιτικής της ΕΕ (οικονομική προσιτότητα, ασφάλεια 
του εφοδιασμού, βιωσιμότητα).
Έως το τέλος του 2016 θα εφαρμόζεται πιο εμπερι -
στατωμένη ανάλυση που θα συνδυάζει τις αγορές ηλε -
κτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου. Βλ. απάντηση 
της Επιτροπής στη σύσταση 7 στοιχείο α).
Όσον αφορά τη χρηματοδότηση, κατά την επιλογή 
δράσεων για οικονομική στήριξη, για τα έργα για τα 
οποία έχει διαπιστωθεί ότι απαιτείται δημόσια στή -
ριξη, λαμβάνονται υπόψη ο βαθμός ωριμότητας και 
άλλα κριτήρια αξιολόγησης. Η Επιτροπή συνεργάζε -
ται στενά με την ΕΤΕπ και άλλους ενδιαφερόμενους 
φορείς για την αύξηση της τεχνικής βοήθειας που 
αποσκοπεί στη βελτίωση του διαύλου έργων στρατη -
γικού ενδιαφέροντος. Ως εκ τούτου, δεν προβλέπονται 
περαιτέρω δράσεις.
Σύσταση 9
Η Επιτροπή δεν αποδέχεται τη σύσταση.
Η Επιτροπή είναι απολύτως πεπεισμένη ότι απαιτεί -
ται η ίδια πρόοδος όσον αφορά τη ρύθμιση τόσο 
των υποδομών όσο και των αγορών προκειμένου να 
διασφαλιστεί η αποτελεσματικότητα της εσωτερι -
κής αγοράς ενέργειας. Ωστόσο, οι αυστηροί όροι θα 
μπορούσαν να αποδειχτούν τόσο περίπλοκοι ώστε να 
μην μπορούν να υλοποιηθούν με νομικώς δεσμευτικό 
τρόπο, οπότε οι κίνδυνοι θα απέβαιναν σε βάρος της 
ανάπτυξης των απαιτούμενων υποδομών.ασφάλειας, κυρίως σε στενά συνδεόμενες περιοχές, 
ως πρώτο βήμα για την αύξηση της ενοποίησης των 
ΔΣΜ σε περιφερειακό επίπεδο.
Σύσταση 7 α) 
Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση.
Η Επιτροπή ενεργεί ήδη προς την κατεύθυνση αυτή. 
Εκτελούνται διαρκείς εργασίες για την ανάπτυξη των 
ΔΠΑΔ και (από το 2013) της συνοδευτικής ανάλυσης 
κόστους-οφέλους. Επιπλέον, το άρθρο 11 παράγρα -
φος 8 του κανονισμού ΔΕΔ-Ε προβλέπει ένα μοντέλο 
(διασύνδεσης) δικτύου ηλεκτρισμού και αερίου 
που θα πρέπει να αναπτυχθεί από τα ΕΔΔΣΜ και να 
υποβληθεί στην Επιτροπή και στον ACER έως την 
31η Δεκεμβρίου 2016. Η Επιτροπή θα διασφαλίσει ότι 
αυτό θα πραγματοποιηθεί εγκαίρως.
Σύσταση 7 β)
Η Επιτροπή αποδέχεται εν μέρει τη σύσταση.
Η δημιουργία ικανοτήτων ανάλυσης και μοντελο -
ποίησης σε εσωτερικό επίπεδο θα μπορούσε να έχει 
σημαντικές επιπτώσεις από άποψη πόρων είτε για την 
Επιτροπή είτε για τον ACER. Η εξωτερική ανάθεση της 
ικανότητας αυτής στα ΕΔΔΣΜ, υπό την εποπτεία και 
την επίβλεψη του ACER και της Επιτροπής, θα μπο -
ρούσε να θεωρηθεί σχετική εναλλακτική λύση.
Σύσταση 7 γ) 
Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση.
Η ανάλυση κόστους-οφέλους για ολόκληρο το 
σύστημα ενέργειας που υποστηρίζει την αξιολόγηση 
του σχεδιασμού και των αναγκών, καθώς και τα ΔΠΑΔ, 
καταρτίζονται από τα ΕΔΔΣΜ σε στενή συνεργασία με 
την Επιτροπή και τον ACER.
Σύσταση 8
Η Επιτροπή αποδέχεται εν μέρει τη σύσταση.
Όσον αφορά τον καθορισμό προτεραιοτήτων, η Επι -
τροπή υπενθυμίζει ότι η βελτίωση των διαδικασιών 
σχεδιασμού αποτελεί μέρος του τακτικού μηχανισμού 
συνεργασίας με όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς.
Απάντηση της Επιτροπής 71
εθνικών αποφάσεών τους στις γειτονικές χώρες βάσει 
της νομοθεσίας της ΕΕ, η οργάνωση της εσωτερικής 
αγοράς ενέργειας απαιτεί στενή συνεργασία μεταξύ 
της ΕΕ και των κρατών μελών/εθνικών κυβερνήσεων.
Κοινή απάντηση της Επιτροπής στα 
σημεία 14 έως 18
Στις ενεργειακές υποδομές, η διασυνδεσιμότητα των 
ευρωπαϊκών συστημάτων μεταφοράς ηλεκτρικής 
ενέργειας και φυσικού αερίου αυξάνεται, αλλά απαι -
τούνται ακόμη σημαντικές επενδύσεις σε υποδομές. 
Έως το τέλος του 2015, θα έχουν ολοκληρωθεί 13 έργα 
από τον αρχικό κατάλογο έργων κοινού ενδιαφέρο -
ντος (ΕΚΕ) της Ένωσης για το φυσικό αέριο και την 
ηλεκτρική ενέργεια. Κατά τι περισσότερα από 100 ΕΚΕ 
βρίσκονται στη φάση της αδειοδότησης και αναμένε -
ται να εισέλθουν στη φάση της κατασκευής σύντομα. 
Μολονότι οι περισσότερες από τις επενδύσεις σε 
ενεργειακές υποδομές υλοποιούνται από τον ιδιωτικό 
τομέα, υπάρχει διαθέσιμη μια δέσμη ειδικών ενωσι -
ακών εργαλείων που βοηθούν στην αντιμετώπιση 
περαιτέρω οικονομικών προκλήσεων. Από την έναρξη 
της διευκόλυνσης «Συνδέοντας την Ευρώπη» το 2014, 
έχουν πιστωθεί 796 εκατομμύρια ευρώ υπό τη μορφή 
χορηγήσεων για προτάσεις που αφορούν βασικά έργα 
ενεργειακών υποδομών σε ολόκληρη την Ευρώπη. 
Υπάρχει επίσης διαθέσιμη συμπληρωματική στήριξη 
από τα Ευρωπαϊκά Διαρθρωτικά και Επενδυτικά Ταμεία 
(ΕΔΕΤ). Επιπλέον, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Στρατηγικών 
Επενδύσεων θα παράσχει περαιτέρω στήριξη για 
ενεργειακά έργα στρατηγικής σημασίας.
Προκειμένου να αντιμετωπιστούν αποτελεσμα -
τικότερα συγκεκριμένα προβλήματα υποδομών 
σε ορισμένες περιοχές της Ευρώπης, έχει ενταθεί 
η βελτιωμένη περιφερειακή συνεργασία μεταξύ των 
οικείων κρατών μελών. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα τη 
δημιουργία ομάδων υψηλού επιπέδου για τη συνδε -
σιμότητα της Ιβηρικής Χερσονήσου και της Κεντρικής 
και Νοτιοανατολικής Ευρώπης όσον αφορά το φυσικό 
αέριο (CESEC), καθώς και τη μεταρρύθμιση της ομά -
δας υψηλού επιπέδου για την περιοχή της Βαλτικής 
(BEMIP). Οι ομάδες αυτές αναμένεται να προτείνουν 
συγκεκριμένες λύσεις για τα προβλήματα υποδομών 
και να διασφαλίσουν την υλοποίηση των οικείων 
προγραμμάτων.Εισαγωγή
03
Η βασική ευθύνη για την εφαρμογή και την επιβολή 
της νομοθεσίας της ΕΕ εναπόκειται στα κράτη μέλη, και 
η προθυμία τους να εφαρμόσουν πλήρως και ορθώς τη 
νομοθεσία αποτελεί ζήτημα ζωτικής σημασίας. Οι εθνικές 
κυβερνήσεις είναι επί του παρόντος αρμόδιες για τη 
θέσπιση της νομοθεσίας και των πολιτικών για την ενέρ -
γεια που επηρεάζουν την εσωτερική αγορά. Επίσης, δεδο -
μένου ότι κατέχουν τις εταιρείες εφοδιασμού και μεταφο -
ράς ηλεκτρικής ενέργειας, εξακολουθούν να αποτελούν 
βασικούς παράγοντες στις αγορές ενέργειας της ΕΕ.
05
Η Επιτροπή θεωρεί ότι μια πραγματικά ανοιχτή, ανταγω -
νιστική και καλά συνδεδεμένη αγορά ενέργειας αποτε -
λεί τον καλύτερο τρόπο προστασίας της ασφάλειας του 
ενεργειακού εφοδιασμού και θα επιτρέψει στην Ευρώπη 
να υλοποιήσει την απαραίτητη μετάβαση σε έναν ενερ -
γειακό τομέα με χαμηλές ανθρακούχες εκπομπές με τον 
πλέον οικονομικά αποδοτικό και ασφαλή τρόπο.
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή, με την έγκριση του Συμβου -
λίου και του Κοινοβουλίου, ανέπτυξε στρατηγική για 
μια Ενεργειακή Ένωση, και ένα βασικό τμήμα της στρα -
τηγικής αυτής αφορά τη δέσμευση για την άρση των 
κυριότερων εμποδίων που αποτρέπουν τη περαιτέρω 
ολοκλήρωση των αγορών ενέργειας στην Ευρώπη.
Στο πλαίσιο της στρατηγικής αυτής, η Επιτροπή θα 
εντείνει τις προσπάθειές της προκειμένου να επιβάλει 
την πλήρη εφαρμογή της υφιστάμενης ενεργειακής, 
καθώς και άλλης σχετικής, νομοθεσίας. Η Επιτροπή 
έχει ξεκινήσει επίσης ενδελεχή εξέταση της υφιστά -
μενης ενεργειακής νομοθεσίας της ΕΕ, ιδίως δε στον 
τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας («πρωτοβουλία σχεδι -
ασμού της αγοράς»), για την προσαρμογή των κανό -
νων της υφιστάμενης «τρίτης δέσμης μέτρων» στις 
περιπτώσεις που αυτό κρίνεται απαραίτητο για την 
προώθηση της ενοποίησης της αγοράς. Επιπροσθέ -
τως, έχει ξεκινήσει μια διαδικασία ενδελεχούς αναθε -
ώρησης της νομοθεσίας της που αφορά την ασφάλεια 
του εφοδιασμού.
13
Βλ. απάντηση της Επιτροπής στο σημείο 5.
Η Επιτροπή θεωρεί ότι, εφόσον τα κράτη μέλη υπο -
χρεούνται να λαμβάνουν υπόψη τις επιπτώσεις των 
Απάντηση της Επιτροπής 72
44
Η Επιτροπή θεωρεί επίσης ότι, στο τρέχον πλαίσιο, 
οι υφιστάμενοι μηχανισμοί είναι ετερογενείς. Γ ια να 
αντιμετωπιστεί η κατάσταση αυτή, η Επιτροπή έχει 
εγκρίνει νομοθεσία για την εναρμόνιση των μηχανισμών 
εμπορίας φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας. 
Η εφαρμογή της εν λόγω νομοθεσίας είναι υπό εξέλιξη 
—κυρίως με την έκδοση των κατευθυντήριων γραμμών 
για την κατανομή της δυναμικότητας και τη διαχείριση 
της συμφόρησης (CACM) στον τομέα της ηλεκτρικής 
ενέργειας, καθώς και με την έκδοση των κωδίκων 
δικτύου / κατευθυντήριων γραμμών για μηχανισμούς 
κατανομής δυναμικότητας (CAM) / διαδικασίες διαχείρι -
σης της συμφόρησης (CMP) και την εξισορρόπηση του 
φυσικού αερίου— και θα μειώσει σημαντικά τις ανεπάρ -
κειες του υφιστάμενου ρυθμιστικού πλαισίου για την 
εμπορία ενέργειας.
46
Η Επιτροπή θεωρεί ότι το ζήτημα της έλλειψης συντο -
νισμού ως προς τις κρατικές παρεμβάσεις στις αγορές 
ενέργειας αποτελεί ένα από τα βασικότερα εμπόδια 
για τη δημιουργία μιας ολοκληρωμένης αγοράς και, 
συνεπώς, είναι ζωτικής σημασίας για τη λειτουργία της 
εσωτερικής αγοράς ενέργειας και την ασφάλεια του 
εφοδιασμού.  Η Επιτροπή  παρουσίασε τα κύρια ζητή -
ματα και τα προτεινόμενα μέτρα στην ανακοίνωσή της 
με τίτλο «Πραγμάτωση της εσωτερικής αγοράς ηλε -
κτρικής ενέργειας και πλήρης αξιοποίηση της δημόσιας 
παρέμβασης» [C(2013) 7243 final] και αποδίδει ιδιαίτερη 
έμφαση στην άρση των περιττών παρεμβάσεων στη 
συνεχιζόμενη πρωτοβουλία της για τον σχεδιασμό της 
αγοράς —βλ. ανακοίνωση με τίτλο «Έναρξη της διαδι -
κασίας δημόσιας διαβούλευσης σχετικά με τον ανασχε -
διασμό της αγοράς ενέργειας» [COM 2015 (340)].
50 α) 
Η Επιτροπή σημειώνει ότι οι εθνικοί ΔΣΜ, οι εθνικές 
ρυθμιστικές αρχές και τα κράτη μέλη συχνά διστάζουν 
να συμφωνήσουν για την προσαρμογή των υφιστάμε -
νων εθνικών ή περιφερειακών κανόνων προκειμένου 
να επιτευχθεί μια συμβιβαστική λύση που θα δημιουρ -
γούσε μια πιο ολοκληρωμένη/μεγαλύτερη αγορά σε 
περιφερειακό ή ενωσιακό επίπεδο. Η Επιτροπή προωθεί 
την περαιτέρω ολοκλήρωση της εσωτερικής αγορά 
ενέργειας ακόμη και για αγορές που λειτουργούν επαρ -
κώς, προκειμένου να επιτευχθούν πλήρως τα πιθανά 
οφέλη από την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, όπως η ασφά -
λεια του εφοδιασμού μέσω ενίσχυσης του ανταγωνι -
σμού και αύξησης της ρευστότητας.Παρατηρήσεις
29 — Πρώτη περίπτωση
Τα κράτη μέλη διαδραματίζουν καίριο ρόλο όσον 
αφορά τη δημιουργία της εσωτερικής αγοράς. Βλ. 
επίσης την απάντηση της Επιτροπής στο σημείο 3. 
Η δράση τους καθορίζει το κατά πόσον θα αρθούν 
όντως οι φραγμοί που παρεμποδίζουν το διασυνο -
ριακό εμπόριο ενέργειας και κατά πόσον θα υπάρξει 
συντονισμός της λειτουργίας του συστήματος με τα 
γειτονικά κράτη. Η Επιτροπή θα φέρει σε πέρας την 
προσπάθεια που καταβάλλει να δημιουργήσει την 
εσωτερική αγορά ενέργειας μόνο εάν τα κράτη μέλη 
δρουν προληπτικά για την άρση των φραγμών που 
παρεμποδίζουν το διασυνοριακό εμπόριο.
32 — Τρίτη περίπτωση
Τα ζητήματα που σχετίζονται με την προστασία των 
καταναλωτών στην τρίτη δέσμη μέτρων αποτελούν 
πρόσθετη σημαντική πτυχή την οποία επαληθεύει 
η Επιτροπή κατά τους ελέγχους που διενεργεί 
σχετικά με τη μεταφορά στο εθνικό δίκαιο και τη 
συμμόρφωσης.
35
Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι λύσεις για τα θέματα διασυ -
νοριακών διαφορών μεταξύ κρατών μελών καθίστα -
νται ολοένα και πιο σημαντικές. Όσο ενισχύεται η ολο -
κλήρωση των αγορών, τόσο αυξάνεται η ανάγκη για 
μια ανεξάρτητη αρχή που θα μεσολαβεί σε διαφορές 
μεταξύ των κρατών μελών σε σχέση με ρυθμιστικά 
ζητήματα και τελικά θα τις επιλύει.
Η Επιτροπή εξακολουθεί να παροτρύνει όλα τα κράτη 
μέλη να συμμετέχουν σε συναντήσεις ομάδων εργα -
σίας. Προκειμένου να διασφαλιστεί η διαφάνεια των 
εργασιών τους, τα αποτελέσματα των συναντήσεων 
αυτών καθίστανται προσβάσιμα σε όλα τα κράτη μέλη.
40
Η πρωτοβουλία της Επιτροπής για τον σχεδιασμό της 
αγοράς που ξεκίνησε στις 15 Ιουλίου 2015 [COM (2015) 
340] αποσκοπεί συγκεκριμένα στην ενίσχυση του νομι -
κού πλαισίου συνεργασίας μεταξύ των ΔΣΜ.
Απάντηση της Επιτροπής 73
51
Η Επιτροπή σημειώνει ότι, κυρίως σε ό,τι αφορά τον 
τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας, οι ΔΣΜ και οι εθνικές 
ρυθμιστικές αρχές συμμετείχαν ενεργά στα έργα κωδί -
κων δικτύου που υλοποιήθηκαν πρώτα (βλ. λόγου χάρη 
τη διαδικασία εθελοντικής ενοποίησης των αγορών, τις 
πρωτοβουλίες εξισορρόπησης ή τις εργασίες σχετικά 
με τα περιφερειακά κέντρα για τον συντονισμό της 
ασφάλειας).
53
Η Επιτροπή συνεργάζεται εντατικά με τη Βουλγαρία για 
την επιτάχυνση της διαδικασίας δημιουργίας χρηματι -
στηρίου ενέργειας με σκοπό την πλήρη συμμετοχή στην 
εμπορία ενέργειας που καλύπτει ολόκληρη την ΕΕ («ενο -
ποίηση αγορών»), συμπεριλαμβανομένων των χωρών 
της Ενεργειακής Κοινότητας (που αποτελούν όλες μαζί 
την «περιοχή των 8»).
54
Η Επιτροπή σημειώνει ότι το πλαίσιο παρακολούθησης 
REMIT που δημιουργήθηκε δυνάμει του κανονισμού 
REMIT [εκτελεστικός κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1348/2014] 
δεν έχει τεθεί ακόμη σε ισχύ όσον αφορά το «εμπόριο 
μεταξύ επιχειρήσεων» (τις λεγόμενες «μη τυποποιημένες 
συναλλαγές»). Ο εν λόγω κανονισμός καλύπτει επί του 
παρόντος μόνο τις λεγόμενες «τυποποιημένες συναλλα -
γές» (δηλ. τις συναλλαγές σε τόπους διαπραγμάτευσης). 
Οι διατάξεις που καλύπτουν τις «μη τυποποιημένες» 
συναλλαγές (δηλ. τις διμερείς συναλλαγές εκτός των 
τόπων διαπραγμάτευσης) θα τεθούν σε ισχύ τον Μάρτιο 
του 2016.
59
Η σύγκλιση των τιμών υπολείπεται των προσδοκιών, 
κυρίως λόγω των μεγάλων διαφορών στις κρατικές 
παρεμβάσεις, που ευνοούν εξαιρετικά διαφορετικές 
μορφές προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας. Ωστόσο, οι 
πρωτοβουλίες για την εσωτερική αγορά, όπως η ενοποί -
ηση των αγορών, έχουν αναμφισβήτητα ευθυγραμμίσει 
τις τιμές (βλ. την πρόσφατη εμπειρία με την ενοποίηση 
των αγορών με βάση τη ροή) και μπορούν να τις ευθυ -
γραμμίσουν ακόμη περισσότερο, ιδίως όταν τα κράτη 
μέλη αποφασίσουν να αυξήσουν την ευθυγράμμιση των 
κρατικών τους παρεμβάσεων.
61
Ο κανονισμός CACM, που καθίσταται νομικώς δεσμευ -
τικός για όλα τα κράτη μέλη τον Αύγουστο του 50 β) 
Η έγκριση ενωσιακής νομοθεσίας για τεχνικά ζητήματα 
απαιτεί αλλαγές στα ισχύοντα εθνικά συστήματα και, 
ως εκ τούτου, την επίτευξη συμβιβασμών μεταξύ των 28 
κρατών μελών συνήθως για περίπλοκα ζητήματα που 
αφορούν τη λειτουργία των συστημάτων ή την εμπορία 
ενέργειας και τα οποία έχουν σημαντικές επιπτώσεις 
υπό όρους ανακατανομής. Αυτό περιορίζει τη δυνατό -
τητα ακριβούς προγραμματισμού του χρόνου που απαι -
τείται για την εξεύρεση των απαραίτητων συμβιβασμών.
Η Επιτροπή έχει προβεί σε ενέργειες για τη διασφάλιση 
σαφούς και διαφανούς σχεδιασμού, δημοσιεύοντας σε 
τακτική βάση την αναμενόμενη διαδικασία έγκρισης.
50 γ) 
Η Επιτροπή εξετάζει πιθανές βελτιώσεις για τη διαδικα -
σία έγκρισης των κωδίκων για τα δίκτυα στο πλαίσιο της 
πρωτοβουλίας σχεδιασμού της αγοράς.
50 δ) 
Οι κώδικες δικτύου και οι κατευθυντήριες γραμμές είναι 
έγγραφα της Επιτροπής που αποσκοπούν στην άρση 
των εμπορικών φραγμών μέσω ευθυγράμμισης των 
κανόνων λειτουργίας των αγορών και των δικτύων.
Η Επιτροπή έχει καθήκον να διασφαλίσει ότι τα σχέδια 
κειμένων που προτείνουν το ΕΔΔΣΜ ηλεκτρισμός και 
ο ACER συνάδουν με το ενωσιακό δίκαιο, είναι ουδέτερα 
ως προς όλους τους ενδιαφερομένους και δεν αρκού -
νται στην επιβεβαίωση του υφιστάμενου καθεστώτος, 
αλλά διασφαλίζουν πραγματική πρόοδο για την εσω -
τερική αγορά ενέργειας —βλ. απάντηση της Επιτροπής 
στο σημείο 50 στοιχείο α).
Σε ό,τι αφορά τους προτεινόμενους κώδικες ηλεκτρικής 
ενέργειας, η Επιτροπή χρειάστηκε να εργαστεί εντατικά 
επί των προτεινόμενων κειμένων προτού μπορέσει να 
τα εγκρίνει ως ενωσιακό δίκαιο. Γ ι’ αυτό, η διαδικασία 
έγκρισης διήρκεσε περισσότερο από το αναμενόμενο, 
λόγω επίσης της αυξημένης οικονομικής σημασίας και 
των πιθανών διανεμητικών επιπτώσεων που θα έχουν 
οι υπό έγκριση κανόνες. Ορθώς δαπανήθηκε ο απα -
ραίτητος χρόνος για την εκ νέου σύνταξη των κωδίκων 
και για τη διαπραγμάτευση με τα κράτη μέλη και τα 
ενδιαφερόμενα μέρη ως προς την ανάγκη έγκρισης 
φιλόδοξης νομοθεσίας, εφόσον οι κώδικες που εγκρίθη -
καν τελικά θα συμβάλουν ουσιωδώς στην πρόοδο της 
εναρμόνισης.
Απάντηση της Επιτροπής 74
Συστημάτων Μεταφοράς (ΕΔΔΣΜ) βασίζονται σε 
ενδελεχή εκτίμηση των αναγκαίων υποδομών, η οποία 
λαμβάνει υπόψη και τη ζήτηση. Η συχνότητα επικαι -
ροποίησης των προγραμμάτων αυτών, δηλ. ανά διετία, 
διασφαλίζει ότι η μεταβολή των προτύπων ζήτησης 
και παραγωγής θα αντανακλάται στο πρόγραμμα. 
Βάσει των προγραμμάτων αυτών και με τη χρήση της 
μεθοδολογίας από την ανάλυση κόστους-οφέλους για 
ολόκληρο το σύστημα ενέργειας, όπως περιγράφεται 
στον κανονισμό ΔΕΔ-Ε, τα έργα επιλέγονται στη συνέ -
χεια για τον κατάλογο έργων κοινού ενδιαφέροντος 
(ΕΚΕ) της Ένωσης. Η πρόοδος ως προς την επιλογή των 
ΕΚΕ σημειώνεται με διαφανή και συγκεκριμένο τρόπο.
83
Λαμβάνοντας υπόψη του περιορισμούς που σχε -
τίζονται με τα επίπεδα στελέχωσής της (και τους 
παρόμοιους περιορισμούς που ισχύουν για τον ACER), 
η Επιτροπή θεωρεί ότι η μοντελοποίηση των υποδο -
μών, καθώς και η ανάπτυξη αρκετών σεναρίων θα 
μπορούσε να εκτελεστεί από τα ΕΔΔΣΜ, υπό τη στενή 
επίβλεψη της Επιτροπής και του ACER.
Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η έκδοση του ΔΠΑΔ 2014 
για την ηλεκτρική ενέργεια περιλαμβάνει ήδη τέσσερα 
σενάρια. Η μεθοδολογία και η κατάρτιση σεναρίων 
μπορεί να βελτιωθεί και να επικαιροποιηθεί, ενώ η Επι -
τροπή και ο ACER συνεργάζονται στενά με τα ΕΔΔΣΜ 
στον τομέα αυτόν.
84
Η χρηματοδότηση δεν βασίζεται μόνο σε προκα -
θορισμένη ανάλυση των αναγκών (με κατεύθυνση 
από πάνω προς τα κάτω), αλλά πρέπει απαραιτήτως 
να αξιολογείται και να εκτιμάται σε συνάρτηση με 
συγκεκριμένες απαιτήσεις. Κατά την αξιολόγηση 
συγκεκριμένων έργων, ο βαθμός ωριμότητας είναι 
ένα από τα βασικά κριτήρια, παράλληλα με τα οφέλη 
που διασφαλίζει ένα έργο για την περιοχή στην οποία 
χωροθετείται. Αυτό ισχύει τόσο για τα χρηματοδοτικά 
μέσα όσο και για τις επιχορηγήσεις.
86 — Τέταρτη περίπτωση
Σκοπός των ΔΠΑΔ δεν είναι να αντιστοιχούν πλήρως 
στα εθνικά προγράμματα, εφόσον δεν προορίζονται 
να αποτελέσουν απλώς και μόνο κατάλογο όλων των 
εθνικών προγραμμάτων. Εστιάζονται στην ανάπτυξη 
διευρωπαϊκών υποδομών που εξυπηρετούν τους 
βασικούς στόχους της ολοκλήρωσης των αγορών, της 
ασφάλειας του εφοδιασμού και της βιωσιμότητας.2015, έχει δημιουργήσει εναρμονισμένους μηχανι -
σμούς εμπορίας. Η Επιτροπή συμφωνεί ότι η πλήρης 
σύγκλιση των τιμών εξακολουθεί να παρεμποδίζεται 
από άλλους παράγοντες (όπως η έλλειψη διασύνδε -
σης, η έλλειψη συντονισμού των κρατικών παρεμβά -
σεων στα διάφορα κράτη μέλη κ.λπ.).
64
Η Επιτροπή συμφωνεί ότι θα πρέπει να αποκλειστεί 
η ρύθμιση των τιμών που οδηγεί σε τιμές κάτω του 
κόστους και έχει εγείρει το ζήτημα αυτό σε συζητή -
σεις με τα κράτη μέλη, καθώς και στις διαδικασίες 
επί παραβάσει. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο ενέκρινε 
πρόσφατα τα μέτρα επιβολής της Επιτροπής κατά των 
ρυθμιζόμενων τιμών (C-36/14).
70
Η Επιτροπή διαθέτει ένα τμήμα που εργάζεται για την 
παρακολούθηση των αγορών και την κατάρτιση προ -
βλέψεων για την ενέργεια. Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι 
οι δυνατότητες περίπλοκων αναλύσεων που διαθέ -
τει είναι περιορισμένες εξαιτίας των περιορισμένων 
πόρων. Συνεπώς, η ενίσχυση των δυνατοτήτων της θα 
ήταν καλοδεχούμενη.
Σε κάθε περίπτωση, η Επιτροπή ίσως χρειαστεί να 
προσφύγει σε εξωτερικούς εμπειρογνώμονες.
75
Το βασικό εργαλείο που θα βοηθήσει τα κράτη μέλη 
να επιτύχουν τον στόχο του 10 % είναι ο προσδιορι -
σμός και η στήριξη της υλοποίησης σχετικών έργων 
κοινού ενδιαφέροντος. Γ ια παράδειγμα, σημαντικό 
τμήμα του σχεδίου δράσης της περιφερειακής πρω -
τοβουλίας στη νοτιοδυτική Ευρώπη αφορά συγκεκρι -
μένα την αύξηση του ποσοστού διασύνδεσης μεταξύ 
των αγορών ηλεκτρικής ενέργειας της Ιβηρικής χερσο -
νήσου και της ηπειρωτικής Ευρώπης.
82
Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι απαιτείται ολοκληρωμένη 
εκτίμηση των αναγκαίων υποδομών σε επίπεδο ΕΕ, 
αλλά επιθυμεί επίσης να τονίσει την έκταση στην οποία 
διενεργείται ήδη σχεδιασμός υποδομών σε ενωσιακό 
επίπεδο, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο ο σχεδια -
σμός αυτός επηρεάζει την πολιτική της Επιτροπής.
Τα δεκαετή προγράμματα ανάπτυξης δικτύων (ΔΠΑΔ) 
που καταρτίζει το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Διαχειριστών 
Απάντηση της Επιτροπής 75
ισχύουσα νομοθεσία για τη διευκόλυνση «Συνδέο -
ντας την Ευρώπη», η ένταξη στον κατάλογο αποτελεί 
προϋπόθεση για την εξασφάλιση οικονομικής στήριξης. 
Ωστόσο, η απόφαση χορήγησης στήριξης λαμβάνεται, 
σύμφωνα με το υφιστάμενο νομικό πλαίσιο, μετά την 
εξέταση της αίτησης βάσει μιας δέσμης κριτηρίων ανά -
θεσης που λαμβάνουν υπόψη στόχους πολιτικής, καθώς 
και οικονομοτεχνικές πτυχές.
104
Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι οι καθυστερήσεις στην υλο -
ποίηση των έργων δεν έχουν επιτρέψει στο πρόγραμμα 
ΕΕΠΑ να επιτύχει ταχεία οικονομική ανάπτυξη.
Εντούτοις, τα μακροπρόθεσμα οφέλη τους είναι σημα -
ντικά, ιδίως όσον αφορά την ασφάλεια του εφοδιασμού:
Έχουν ολοκληρωθεί όλα τα έργα αντίστροφης ροής και 
διασυνδέσεων στην κεντρική και ανατολική Ευρώπη 
εκτός από ένα, βελτιώνοντας έτσι την ανθεκτικότητα 
του δικτύου φυσικού αερίου της ΕΕ σε περίπτωση 
διαταραχών παρόμοιων με εκείνες που ανέκυψαν στις 
αρχές του 2009.
Το έργο «Nordbalt 02» συνέβαλε στην ολοκλήρωση της 
απαραίτητης αναβάθμισης του δικτύου μεταφοράς της 
Λιθουανίας προκειμένου να διευκολύνει τη ροή ηλε -
κτρικής ενέργειας διαμέσου της διασύνδεσης. Το έργο 
«Estlink 2» συνέδεσε το δίκτυο της Εσθονίας/Βαλτικής 
με την αγορά ενέργειας των σκανδιναβικών χωρών 
μέσω ενός υποθαλάσσιου καλωδίου προς τη Φινλανδία.
Ένα νέο υποθαλάσσιο καλώδιο που συνδέει την Ιταλία 
με τη Μάλτα έθεσε τέλος στην απομόνωση του δικτύου 
της Μάλτας από την υπόλοιπη Ευρώπη.
109
Γ ια τα επιχειρησιακά προγράμματα της περιόδου 2014-
2020, μόνο έξι κράτη μέλη έχουν επιλέξει την επενδυ -
τική προτεραιότητα του ΕΤΠΑ που συνδέεται, μεταξύ 
άλλων, με τη βελτίωση της ασφάλειας του εφοδιασμού 
μέσω της ανάπτυξης έξυπνων συστημάτων αποθήκευ -
σης και μεταφοράς ενέργειας. Προβλέπονται συγκε -
κριμένοι εκ των προτέρων όροι σχετικά με την εν λόγω 
επενδυτική προτεραιότητα, προκειμένου να διασφα -
λιστεί η συνοχή με συναφή τμήματα της νομοθεσίας 
για την εσωτερική αγορά ενέργειας και το πλαίσιο των 
ΕΚΕ. Οι δείκτες αποτελεσμάτων ορίζονται στα οικεία 
επιχειρησιακά προγράμματα (αντί των συμφωνιών εται -
ρικής σχέσης) για τον καθένα από τους συγκεκριμένους 
συμφωνηθέντες στόχους και περιλαμβάνουν δείκτες 87
Ο προγραμματισμός πρέπει να βασίζεται σε σύνολα 
ολοκληρωμένων, αξιόπιστων και ορθών δεδομένων. 
Η απόκτηση των δεδομένων αυτών, ιδίως από τους 
φορείς που προωθούν τα έργα, αλλά και από τα κράτη 
μέλη, αποτελεί όντως μία από τις βασικές προκλήσεις 
για τον επόμενο γύρο των ΔΠΑΔ.
90
Η Επιτροπή έχει ορίσει την περιφερειακή ολοκλήρωση 
της αγοράς ως βασικό εργαλείο για την επίτευξη προ -
όδου όσον αφορά την εσωτερική αγορά ενέργειας. Θα 
εξακολουθήσει να στηρίζει ενεργά και να αναπτύσσει 
περαιτέρω περιφερειακές πρωτοβουλίες σε όλα τα 
πεδία της εσωτερικής αγοράς (π.χ. υποδομές, εμπορία 
ενέργειας, λειτουργία του συστήματος, επάρκεια παρα -
γωγής, καθεστώτα στήριξης ΑΠΕ), χωρίς να εγκατα -
λείψει τον τελικό στόχο, που είναι η ολοκλήρωση της 
αγοράς σε ολόκληρη την ΕΕ.
100
Σε ό,τι αφορά τόσο το φυσικό αέριο όσο και την ηλε -
κτρική ενέργεια, η διαδικασία ανάπτυξης των δεκαετών 
προγραμμάτων ανάπτυξης δικτύων από τα αντίστοιχα 
ΕΔΔΣΜ διασφαλίζει τον επαρκή εντοπισμό των σημείων 
όπου απαιτούνται επενδύσεις σε δίκτυα σε ευρωπαϊκό 
επίπεδο.
Τα σχετικά στοιχεία αξιοποιούνται για διαδικασίες όπως 
η κατάρτιση του καταλόγου ΕΚΕ. Ωστόσο, υπενθυμίζεται 
ότι η υλοποίηση των έργων προτεραιότητας ή στρα -
τηγικής σημασίας δεν απαιτεί κατ’ ανάγκην ενωσιακή 
χρηματοδότηση. Υπάρχουν και άλλοι μη οικονομικοί 
φραγμοί (π.χ. αδειοδότηση) που είναι συχνά σημαντικό -
τεροι. Η διαδικασία των ΕΚΕ έχει σκοπό να καταστήσει 
δυνατή την αντιμετώπιση των φραγμών αυτών. Εάν 
υπάρχουν συγκεκριμένοι φραγμοί που σχετίζονται με τη 
χρηματοδότηση, τότε εξετάζεται η χορήγηση στήριξης 
από τον προϋπολογισμό της ΕΕ (π.χ. μέσω της διευκό -
λυνσης «Συνδέοντας την Ευρώπη»). Αυτός είναι ο λόγος 
για τον οποίο γενικά οι κατάλογοι δεν καταρτίζονται με 
αποκλειστικό στόχο την ιεράρχηση επενδύσεων από 
τον ενωσιακό προϋπολογισμό.
103
Ο κατάλογος έργων κοινού ενδιαφέροντος βασίζε -
ται σε ενδελεχή ανάλυση η οποία βελτιώνεται μέσω 
περαιτέρω διευκρίνισης διάφορων πτυχών της ανά -
λυσης κόστους-οφέλους (π.χ. του τρόπου αποτίμησης 
της ασφάλειας του εφοδιασμού). Σύμφωνα με την 
Απάντηση της Επιτροπής 76
Σύσταση 1
Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση.
Οι υπηρεσίες της Επιτροπής έχουν ορίσει ως προτε -
ραιότητα για το 2015 την εφαρμογή των κανόνων της 
τρίτης δέσμης μέτρων. Οι έλεγχοι συμμόρφωσης που 
αφορούν την υλοποίηση της τρίτης δέσμης μέτρων 
έχουν ολοκληρωθεί και στα 28 κράτη μέλη και επιση -
μαίνονται στις αρχές των κρατών μελών όλα τα πιθανά 
ζητήματα ασυμβατότητας με τη νομοθεσία περί 
εσωτερικής αγοράς.
Σύσταση 2 α) 
Η εν λόγω σύσταση απευθύνεται στα κράτη μέλη. 
Ωστόσο, η Επιτροπή συμφωνεί με τη σύσταση και θα 
διενεργήσει αυξημένο έλεγχο ως προς την ανεξαρτη -
σία των εθνικών ρυθμιστικών αρχών κατά την αξιολό -
γηση της συμμόρφωσης με τους κανόνες της τρίτης 
δέσμης μέτρων για την εσωτερική αγορά ενέργειας.
Σύσταση 2 β)
Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση και διερευνά τις 
δυνατότητες ενίσχυσης των υφιστάμενων αρμοδιοτή -
των του ACER, μεταξύ άλλων και έναντι των κρατών 
μελών, με σκοπό την προσαρμογή στις πραγματικές 
συνθήκες της πιο ολοκληρωμένης εσωτερικής αγοράς.
Σύσταση 3
Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση.
Προκειμένου να αντιμετωπίσει το πρόβλημα του μει -
ωμένου εμπορίου μέσω χρηματιστηρίων, η Επιτροπή 
έχει θεσπίσει κανονισμούς στον τομέα του φυσικού 
αερίου και της ηλεκτρικής ενέργειας που θα καταστή -
σουν υποχρεωτική τη δημιουργία χρηματιστηρίων 
ενέργειας —π.χ. τον κανονισμό για μηχανισμούς κατα -
νομής δυναμικότητας (CAM), τον κανονισμό για την 
εξισορρόπηση του φυσικού αερίου και τον κανονισμό 
για την κατανομή της δυναμικότητας και τη διαχείριση 
της συμφόρησης (CACM)— οι οποίοι καθορίζουν τους 
κανόνες για την ενοποίηση των αγορών ηλεκτρικής 
ενέργειας σε ολόκληρη την ΕΕ. Επιπροσθέτως, είναι 
σε εξέλιξη η εφαρμογή του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 
1227/2011 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του 
Συμβουλίου για την ακεραιότητα και τη διαφάνεια στη 
χονδρική αγορά ενέργειας (κανονισμός REMIT).αποτελεσμάτων σχετικούς με πτυχές της εσωτερικής 
αγοράς ενέργειας.
Η στήριξη της μετάβασης προς μια οικονομία με 
χαμηλές ανθρακούχες εκπομπές, συμπεριλαμβανο -
μένων επενδύσεων για την ενεργειακή απόδοση, την 
ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές και τα έξυπνα δίκτυα 
διανομής, αποτελεί προτεραιότητα για τα ΕΔΕΤ κατά 
την περίοδο 2014-2020, ιδίως δε με τα υποχρεωτικά 
ελάχιστα κονδύλια για το ΕΤΠΑ. Οι επενδύσεις σε 
άλλες ενεργειακές υποδομές, όπως η εξάλειψη των 
σημείων συμφόρησης σε βασικές υποδομές δικτύων, 
είναι σημαντικές για συγκεκριμένα κράτη μέλη. 
Μάλιστα οι επενδύσεις αυτές αντιστοιχούν κατά μέσο 
όρο περίπου στο 0,5 % των συνολικών κονδυλίων 
του ΕΤΠΑ, του ΤΣ και του ΕΚΤ, τόσο για την περίοδο 
2007-2013 όσο και για την περίοδο 2014-2020, αλλά 
το ποσοστό είναι μεγαλύτερο σε ορισμένα κράτη 
μέλη (περίπου 2 %), ανάλογα με τις ανάγκες και τις 
προτεραιότητες.
112 β) 
Η υλοποίηση όλων των έργων που συγχρηματοδο -
τούνται από τον ενωσιακό προϋπολογισμό παρακο -
λουθείται στενά, και τα αιτήματα που υποβάλλουν οι 
φορείς προώθησης των έργων για αναθεώρηση των 
αποφάσεων επιχορήγησης εξετάζονται προσεκτικά 
και απορρίπτονται εάν τα επιχειρήματα που προβάλ -
λονται είναι ανεπαρκή.
Συμπεράσματα και συστάσεις
113
Αξίζει να σημειωθούν τα εξής: 
— Οι ενεργειακές υποδομές αναμένεται να χρηματο -
δοτούνται από τα τιμολόγια των χρηστών και από 
την αγορά, οπότε η οικονομική στήριξη από τον 
ενωσιακό προϋπολογισμό θα πρέπει να αποτελεί 
την εξαίρεση και όχι τον κανόνα.
— Στις περιπτώσεις που έχει εγκριθεί η χορήγηση οι -
κονομικής στήριξης, η ασφάλεια του εφοδιασμού 
έχει βελτιωθεί σημαντικά για ορισμένες περιοχές 
(βλ. λόγου χάρη τα παραδείγματα για το ΕΕΠΑ 
στην παρατήρηση του Ελεγκτικού Συνεδρίου στο 
σημείο 103 ή αρκετά από τα ελεγχθέντα έργα που 
συγχρηματοδοτούνται από τη ΔΣΕ ή από τα ΕΔΕΤ, 
τα οποία αναφέρονται στις παρατηρήσεις του 
Ελεγκτικού Συνεδρίου στα σημεία 109-111).
Απάντηση της Επιτροπής 77
Σύσταση 5 β)
Η Επιτροπή αποδέχεται τη συγκεκριμένη σύσταση.
Το ΔΠΑΔ του 2015 για το φυσικό αέριο εξασφαλίζει 
ήδη επαρκή αξιολόγηση των αναγκών για υποδομές 
βάσει διάφορων σεναρίων σχετικά με τη μελλοντική 
ζήτηση, τις τιμές, την ανάπτυξη των υποδομών και 
άλλες πτυχές. Η ανάλυση καταδεικνύει σαφώς ότι δεν 
είναι απαραίτητα όλα τα προγραμματισμένα έργα. 
Η συνεχιζόμενη διαδικασία των ΕΚΕ βασίζεται στην 
εν λόγω αξιολόγηση. Επιπροσθέτως, προκειμένου να 
διασφαλιστεί η βελτιωμένη αξιολόγηση των αναγκών 
για την αγορά φυσικού αερίου της ΕΕ, έχουν ξεκινήσει 
προπαρασκευαστικές εργασίες για μια στρατηγική της 
ΕΕ για την αποθήκευση ΥΦΑ και φυσικού αερίου, και 
η Επιτροπή πρόκειται να δημοσιεύσει τη στρατηγική 
της για την αποθήκευση ΥΦΑ και φυσικού αερίου τον 
Ιανουάριο του 2016.
Σύσταση 6 α) 
Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση.
Έχει ξεκινήσει ήδη την υλοποίηση δράσεων για τον 
σκοπό αυτό. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για την ομάδα 
υψηλού επιπέδου για τη συνδεσιμότητα της Κεντρικής 
και Νοτιοανατολικής Ευρώπης όσον αφορά το φυσικό 
αέριο. Στόχος της ομάδας είναι ο συντονισμός των 
προσπαθειών για τη διευκόλυνση των διασυνοριακών 
και διευρωπαϊκών υποδομών που διαφοροποιούν τις 
προμήθειες φυσικού αερίου στην περιοχή, καθώς και 
η εφαρμογή εναρμονισμένων κανόνων.
Σύσταση 6 β) 
Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση.
Η Επιτροπή έχει λάβει ήδη μέτρα προς την κατεύ -
θυνση αυτή στο πλαίσιο των περιφερειακών πρωτο -
βουλιών: ένας από τους κυριότερους στόχους των 
περιφερειακών πρωτοβουλιών είναι η εστίαση στα 
σημεία συμφόρησης (σε φυσικό ή ρυθμιστικό επίπεδο) 
των διασυνοριακών υποδομών.
Σύσταση 6 γ) 
Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση.
Η συνεργασία των ΔΣΜ έχει ήδη καταστεί υποχρεω -
τική σε πολλούς εκτελεστικούς κανόνες («κώδικες για 
τα δίκτυα») σε ό,τι αφορά τη λειτουργία των δικτύων 
και την εμπορία ενέργειας.Σύσταση 4
Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση.
Ο επίτροπος αρμόδιος για τη Δράση για το Κλίμα και 
την Ενέργεια έχει ορίσει ως προτεραιότητα τη θέσπιση 
κωδίκων για τα δίκτυα. Η Επιτροπή καταβάλλει εντα -
τικές προσπάθειες, σε συνεργασία με τις ρυθμιστικές 
αρχές, τους ΔΣΜ και άλλους ενδιαφερόμενους φορείς, 
για την αναδιατύπωση των προτεινόμενων κωδίκων 
για τα δίκτυα με τρόπο που θα εγγυάται την ουδετε -
ρότητά τους και θα διασφαλίζει την αποτελεσματική 
τους υλοποίηση. Οι 8 από τους 10 προταθέντες κώδι -
κες για τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας αναμένεται να 
ψηφιστούν από την επιτροπή έως το τέλος του 2015.
Η Επιτροπή προωθεί ενεργά την έγκαιρη υλοποίηση 
των κωδίκων για τα δίκτυα στο πλαίσιο περιφερειακών 
πρωτοβουλιών συνεργασίας.
120
Η σύγκλιση των τιμών υπολείπεται των προσδοκιών, 
κυρίως λόγω των μεγάλων διαφορών στις κρατικές 
παρεμβάσεις, που ευνοούν εξαιρετικά διαφορετικές 
μορφές προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας. Ωστόσο, 
οι πρωτοβουλίες για την εσωτερική αγορά, όπως 
η ενοποίηση των αγορών, έχουν αναμφισβήτητα 
ευθυγραμμίσει τις τιμές (βλ. την πρόσφατη εμπειρία 
με την ενοποίηση των αγορών με βάση τη ροή) και 
μπορούν να τις ευθυγραμμίσουν ακόμη περισσότερο, 
ιδίως όταν τα κράτη μέλη αποφασίσουν να αυξήσουν 
την ευθυγράμμιση των κρατικών τους παρεμβάσεων.
Σύσταση 5 α) 
Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση.
Μολονότι ο στόχος του 10 % για το έτος 2020 βασίζε -
ται στην ικανότητα παραγωγής, θα ληφθούν υπόψη 
σχετικές με το κόστος πτυχές καθώς και η δυνατότητα 
εμπορικών συναλλαγών, στοιχεία που θα διαδρα -
ματίσουν σημαντικό ρόλο στη μοντελοποίηση του 
στόχου διασύνδεσης για το έτος 2030 σε περιφερειακό 
ή εθνικό επίπεδο. Έτσι θα υπάρξει η απαραίτητη ευε -
λιξία προκειμένου να προσαρμοστεί στις ανάγκες της 
αγοράς ο ελάχιστος στόχος του 15 % για τη διασύν -
δεση της ηλεκτρικής ενέργειας για το έτος 2030.
Απάντηση της Επιτροπής 78
των σημείων όπου απαιτούνται επενδύσεις σε δίκτυα 
σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Τα σχετικά στοιχεία αξιοποιούνται για διαδικασίες 
όπως η κατάρτιση του καταλόγου ΕΚΕ. Ωστόσο, 
υπενθυμίζεται ότι η υλοποίηση των έργων προτε -
ραιότητας ή στρατηγικής σημασίας δεν απαιτεί κατ’ 
ανάγκην ενωσιακή χρηματοδότηση. Υπάρχουν και 
άλλοι μη οικονομικοί φραγμοί (π.χ. αδειοδότηση) που 
είναι συχνά σημαντικότεροι. Η διαδικασία των ΕΚΕ 
έχει σκοπό να καταστήσει δυνατή την αντιμετώπιση 
των φραγμών αυτών. Εάν υπάρχουν συγκεκριμένοι 
φραγμοί που σχετίζονται με τη χρηματοδότηση, τότε 
εξετάζεται η χορήγηση στήριξης από τον προϋπολογι -
σμό της ΕΕ (π.χ. μέσω της διευκόλυνσης «Συνδέοντας 
την Ευρώπη»). Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο γενικά 
οι κατάλογοι δεν καταρτίζονται με αποκλειστικό 
στόχο την ιεράρχηση επενδύσεων από τον ενωσιακό 
προϋπολογισμό.
Σύσταση 8
Η Επιτροπή αποδέχεται εν μέρει τη σύσταση.
Όσον αφορά τον καθορισμό προτεραιοτήτων, η Επι -
τροπή υπενθυμίζει ότι η βελτίωση των διαδικασιών 
σχεδιασμού αποτελεί μέρος του τακτικού μηχανισμού 
συνεργασίας με όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς.
Γ ια παράδειγμα, η επιλογή των ΕΚΕ στοχεύει στον 
εντοπισμό εκείνων των έργων που συμβάλλουν τα 
μέγιστα στην επίτευξη των στόχων της ενεργειακής 
πολιτικής της ΕΕ (οικονομική προσιτότητα, ασφάλεια 
του εφοδιασμού, βιωσιμότητα).
Έως το τέλος του 2016 θα εφαρμόζεται πιο εμπερι -
στατωμένη ανάλυση που θα συνδυάζει τις αγορές ηλε -
κτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου. Βλ. απάντηση 
της Επιτροπής στη σύσταση 7 στοιχείο α).
Όσον αφορά τη χρηματοδότηση, κατά την επιλογή 
δράσεων για οικονομική στήριξη, για τα έργα για τα 
οποία έχει διαπιστωθεί ότι απαιτείται δημόσια στή -
ριξη, λαμβάνονται υπόψη ο βαθμός ωριμότητας και 
άλλα κριτήρια αξιολόγησης. Η Επιτροπή συνεργάζε -
ται στενά με την ΕΤΕπ και άλλους ενδιαφερόμενους 
φορείς για την αύξηση της τεχνικής βοήθειας που 
αποσκοπεί στη βελτίωση του διαύλου έργων στρατη -
γικού ενδιαφέροντος. Ως εκ τούτου, δεν προβλέπονται 
περαιτέρω δράσεις.Στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας σχεδιασμού της αγο -
ράς ηλεκτρικής ενέργειας, διερευνά τις δυνατότητες 
βελτιωμένης συνεργασίας και κατανομής των ευθυνών 
μεταξύ των ΔΣΜ, βάσει της έννοιας των περιφερει -
ακών πρωτοβουλιών για τον συντονισμό της ασφά -
λειας, κυρίως σε στενά συνδεόμενες περιοχές, ως 
πρώτο βήμα για την αύξηση της ενοποίησης των ΔΣΜ 
σε περιφερειακό επίπεδο.
Σύσταση 7 α) 
Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση.
Η Επιτροπή ενεργεί ήδη προς την κατεύθυνση αυτή. 
Εκτελούνται διαρκείς εργασίες για την ανάπτυξη των 
ΔΠΑΔ και (από το 2013) της συνοδευτικής ανάλυσης 
κόστους-οφέλους. Επιπλέον, το άρθρο 11 παράγρα -
φος 8 του κανονισμού ΔΕΔ-Ε προβλέπει ένα μοντέλο 
(διασύνδεσης) δικτύου ηλεκτρισμού και αερίου 
που θα πρέπει να αναπτυχθεί από τα ΕΔΔΣΜ και να 
υποβληθεί στην Επιτροπή και στον ACER έως την 
31η Δεκεμβρίου 2016. Η Επιτροπή θα διασφαλίσει ότι 
αυτό θα πραγματοποιηθεί εγκαίρως.
Σύσταση 7 β)
Η Επιτροπή αποδέχεται εν μέρει τη σύσταση.
Η δημιουργία ικανοτήτων ανάλυσης και μοντελο -
ποίησης σε εσωτερικό επίπεδο θα μπορούσε να έχει 
σημαντικές επιπτώσεις από άποψη πόρων είτε για την 
Επιτροπή είτε για τον ACER. Η εξωτερική ανάθεση της 
ικανότητας αυτής στα ΕΔΔΣΜ, υπό την εποπτεία και 
την επίβλεψη του ACER και της Επιτροπής, θα μπο -
ρούσε να θεωρηθεί σχετική εναλλακτική λύση.
Σύσταση 7 γ) 
Η Επιτροπή αποδέχεται τη σύσταση.
Η ανάλυση κόστους-οφέλους για ολόκληρο το 
σύστημα ενέργειας που υποστηρίζει την αξιολόγηση 
του σχεδιασμού και των αναγκών, καθώς και τα ΔΠΑΔ, 
καταρτίζονται από τα ΕΔΔΣΜ σε στενή συνεργασία με 
την Επιτροπή και τον ACER.
125
Σε ό,τι αφορά τόσο το φυσικό αέριο όσο και την 
ηλεκτρική ενέργεια, η διαδικασία ανάπτυξης των 
δεκαετών προγραμμάτων ανάπτυξης δικτύων από τα 
αντίστοιχα ΕΔΔΣΜ διασφαλίζει τον επαρκή εντοπισμό 
Απάντηση της Επιτροπής 79
126
Όσον αφορά τα ΕΔΕΤ, το ΕΤΠΑ, στο πλαίσιο του 
θεματικού στόχου που αφορά την προώθηση των 
βιώσιμων μεταφορών και την εξάλειψη των σημείων 
συμφόρησης σε βασικές υποδομές δικτύων, αποσκο -
πεί στη βελτίωση της ασφάλειας του ενεργειακού 
εφοδιασμού τόσο για τις οικείες χώρες όσο και για τις 
χώρες της γειτονίας. Η ασφάλεια του εφοδιασμού απο -
τελεί έναν από τους στόχους της εσωτερικής αγοράς. 
Οι εκ των προτέρων όροι των ΕΔΕΤ, που εισήχθησαν 
στο ρυθμιστικό πλαίσιο της περιόδου 2014-2020 για τη 
διασφάλιση της αποτελεσματικότητας και της απο -
δοτικότητας των επενδύσεων των ΕΔΕΤ, συμβάλλουν 
στην επίτευξη των μεταρρυθμίσεων της εσωτερικής 
αγοράς και στην προώθηση της καλύτερης υλοποίη -
σης των έργων που χρηματοδοτούνται από τα ΕΔΕΤ.
Γ ια τη διευκόλυνση «Συνδέοντας την Ευρώπη» ισχύουν 
οι στόχοι της εσωτερικής αγοράς ενέργειας που ορίζο -
νται στο άρθρο 4 του κανονισμού. Αυτό τονίζεται ως 
ένας από τους στόχους προτεραιότητας που θα πρέπει 
να επιτευχθούν από τα δύο πρώτα προγράμματα 
εργασίας του άρθρου 17 παράγραφος 6.
Εντούτοις, δεν είναι εφικτή η σύνδεση της χρηματο -
δότησης μέσω της διευκόλυνσης «Συνδέοντας την 
Ευρώπη» με την ύπαρξη/απουσία μεταρρυθμίσεων 
της εσωτερικής αγοράς ενέργειας, όπως εξηγείται 
στην απάντηση της Επιτροπής στη σύσταση 9.
Σύσταση 9
Η Επιτροπή δεν αποδέχεται τη σύσταση.
Η Επιτροπή είναι απολύτως πεπεισμένη ότι απαιτεί -
ται η ίδια πρόοδος όσον αφορά τη ρύθμιση τόσο 
των υποδομών όσο και των αγορών προκειμένου να 
διασφαλιστεί η αποτελεσματικότητα της εσωτερι -
κής αγοράς ενέργειας. Ωστόσο, οι αυστηροί όροι θα 
μπορούσαν να αποδειχτούν τόσο περίπλοκοι ώστε να 
μην μπορούν να υλοποιηθούν με νομικώς δεσμευτικό 
τρόπο, οπότε οι κίνδυνοι θα απέβαιναν σε βάρος της 
ανάπτυξης των απαιτούμενων υποδομών.

Π/uni03A9Σ ΘΑ ΠΡΟΜΗΘΕΥΤΕΙΤΕ ΕΚ/uni0394ΟΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΕ
/uni0394ωρεάν εκδόσει/uni03C2:
  ένα αντίτυπο:  
από το EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu)·
  περισσότερα από ένα αντίτυπα ή αφίσε/uni03C2/χάρτε/uni03C2:  
από τι/uni03C2 αντιπροσωπείε/uni03C2 τη/uni03C2 Ευρωπαϊκή/uni03C2 Ένωση/uni03C2 (http://ec.europa.eu/represent_el.htm),  
από τα γραφεία εκπροσώπηση/uni03C2 στι/uni03C2 εκτό/uni03C2 ΕΕ χώρε/uni03C2 (http://eeas.europa.eu/delegations/index_el.htm),  
επικοινωνώντα/uni03C2 /uni03BCε την υπηρεσία Europe Direct (http://europa.eu/europedirect/index_el.htm) ή  
καλώντα/uni03C2 τον αριθ/uni03BCό 00 800 6 7 8 9 10 11 (δωρεάν τηλεφωνικό/uni03C2 αριθ/uni03BCό/uni03C2 από όλη την Ένωση) (*).
(*)  Οι πληροφορίε/uni03C2 παρέχονται δωρεάν, και οι κλήσει/uni03C2 είναι γενικώ/uni03C2 δωρεάν (ενδέχεται ό/uni03BCω/uni03C2 κάποιε/uni03C2 κλήσει/uni03C2 που πραγ/uni03BCατοποιούνται  
/uni03BCέσω ορισ/uni03BCένων τηλεπικοινωνιακών φορέων ή από τηλεφωνικού/uni03C2 θαλά/uni03BCου/uni03C2 ή ξενοδοχεία να χρεώνονται). 
Εκδόσει/uni03C2 επί πληρω/uni03BCή:
 από το EU Bookshop (http://bookshop.europa.eu).
Σκοπός του ελέγχου ήταν να διαπιστωθεί κατά πόσον 
η εφαρμογή μέτρων πολιτικής για την εσωτερική αγορά 
ενέργειας και οι δαπάνες της ΕΕ για ενεργειακές υποδομές 
παρείχαν ουσιαστικά οφέλη στο πλαίσιο της ασφάλειας 
του ενεργειακού εφοδιασμού. Ο στόχος της ΕΕ για 
ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς ενέργειας έως 
το 2014 δεν επιτεύχθηκε. Γενικά, οι υπάρχουσες 
ενεργειακές υποδομές της Ευρώπης δεν είναι 
σχεδιασμένες για πλήρως ολοκληρωμένες αγορές και, ως 
εκ τούτου, δεν εξασφαλίζουν επί του παρόντος 
αποτελεσματικά τον ενεργειακό εφοδιασμό. 
Η χρηματοδοτική στήριξη που παρέχεται από τον 
προϋπολογισμό της ΕΕ για τον τομέα των ενεργειακών 
υποδομών συνέβαλε σε περιορισμένο μόνο βαθμό στην 
ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς ενέργειας και την 
ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού.
ΕΥΡΩΠΑÏK Ο
ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ
ΣΥΝΕ∆ΡΙΟ