Σύσταση για ΓΝΩΜΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ κατ' εφαρμογή του άρθρου 5 παράγραφος 3 του κανονισμού ΕΚ αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου της 7ης Ιουλίου 1997 Σχετικά με το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας της Φινλανδίας, 2003-2007

(υποβάλλεται από την Επιτροπή)

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Ο κανονισμός (EΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου, για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών [1], προέβλεπε ότι οι χώρες που μετέχουν στο ενιαίο νόμισμα, όφειλαν να υποβάλουν προγράμματα σταθερότητας στο Συμβούλιο και στην Επιτροπή έως την 1η Μαρτίου 1999. Το άρθρο 5 του εν λόγω κανονισμού ορίζει ότι το Συμβούλιο εξετάζει το εκάστοτε πρόγραμμα σταθερότητας με βάση τις εκτιμήσεις της Επιτροπής και της επιτροπής που έχει συσταθεί βάσει του άρθρου 114 της Συνθήκης, δηλαδή της οικονομικής και δημοσιονομικής επιτροπής. Η Επιτροπή εξέδωσε σύσταση για κάθε πρόγραμμα. Με βάση τη σύσταση αυτή και κατόπιν διαβουλεύσεων με την οικονομική και δημοσιονομική επιτροπή, το Συμβούλιο εξέτασε το εκάστοτε πρόγραμμα και εξέδωσε σχετική γνώμη. Σύμφωνα με τον κανονισμό, τα επικαιροποιημένα προγράμματα σταθερότητας, τα οποία υποβάλλονται σε ετήσια βάση, είναι δυνατόν να εξετάζονται από το Συμβούλιο σύμφωνα με τις ίδιες αυτές διαδικασίες.

[1] ΕΕ L 209, 2.8.1997. Τα έγγραφα που αναφέρονται στο παρόν κείμενο υπάρχουν στον ακόλουθο δικτυακό τόπο http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm.

Το πρώτο πρόγραμμα σταθερότητας της Φινλανδίας, το οποίο κάλυπτε την περίοδο

1998-2002, υποβλήθηκε στις 7 Σεπτεμβρίου 1998 και εξετάστηκε από το Συμβούλιο στις 12 Οκτωβρίου 1998 [2]. Στις 27 Νοεμβρίου 2003, η Φινλανδία υπέβαλε την πέμπτη και πλέον πρόσφατη επικαιροποίηση του προγράμματος σταθερότητας που καλύπτει την περίοδο 2003-2007.

[2] ΕΕ C 372, 2.12.1998

Οι υπηρεσίες της Επιτροπής αξιολόγησαν από τεχνική άποψη το εν λόγω επικαιροποιημένο πρόγραμμα λαμβάνοντας υπόψη τις πληροφορίες που παρέχονται σύμφωνα με τον κώδικα δεοντολογίας [3], τις φθινοπωρινές προβλέψεις καθώς και μεταγενέστερες εκτιμήσεις, την από κοινού συμφωνηθείσα μεθοδολογία για την εκτίμηση των κυκλικά προσαρμοσμένων δημοσιονομικών αποτελεσμάτων, τις συστάσεις των γενικών προσανατολισμών της οικονομικής πολιτικής και τις αρχές που ορίζονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο της 27ης Νοεμβρίου 2002 για την ενίσχυση του συντονισμού των δημοσιονομικών πολιτικών [4]. Η αξιολόγηση αυτή οδήγησε στα ακόλουθα συμπεράσματα:

[3] Αναθεωρημένη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής για το περιεχόμενο και τη μορφή των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης, έγγραφο EFC/ECFIN/404/01 - REV 1 της 27.6.2001 που εγκρίθηκε από το Συμβούλιο Ecofin στις 10.7.2001.

[4] COM(2002) 668 τελικό, 27.11.2002.

Το νέο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας της Φινλανδίας παρουσιάζει προβλέψεις σχετικά με την εξέλιξη των μακροοικονομικών μεγεθών και των δημοσίων οικονομικών για την περίοδο 2003-2007. Η επικαιροποίηση είναι σε γενικές γραμμές σύμφωνη με τον αναθεωρημένο «κώδικα δεοντολογίας για το περιεχόμενο και τη μορφή των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης».

Το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας της Φινλανδίας του Νοεμβρίου του 2003 προβλέπει μία αισθητή επιτάχυνση του ρυθμού αύξησης του ΑΕΠ σε 2,7% το 2004, δηλαδή ποσοστό σχεδόν διπλάσιο από τον αναμενόμενο ρυθμό ανάπτυξης για το 2003. Από το 2005 έως το 2007, ο ρυθμός ανάπτυξης προβλέπεται να κυμανθεί σε περίπου 2½% ετησίως, υπερβαίνοντας τον δυνητικό ρυθμό ανάπτυξης κατά σχεδόν ½ της εκατοστιαίας μονάδας. Κατά συνέπεια, το αρνητικό παραγωγικό κενό, από ποσοστό μεγαλύτερο του 1,3% που είχε φθάσει το 2003 λόγω της επιβράδυνσης της οικονομικής δραστηριότητας, φαίνεται να καλύπτεται κατά το τελευταίο έτος της περιόδου του προγράμματος. Στο πέμπτο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας προβλέπεται ότι, από το 2004 και μετά, τα γενικά χαρακτηριστικά της παραγωγής θα είναι παρόμοια με εκείνα του προηγουμένου προγράμματος. Η συμβολή των διαφόρων συνιστωσών της ζήτησης στην ανάπτυξη έχει κάπως μεταβληθεί, δεδομένου ότι η συμβολή της εξωτερικής ζήτησης φαίνεται να είναι ισχυρότερη στο τρέχον πρόγραμμα, ενώ ασθενέστερη εμφανίζεται η στήριξη που προέρχεται από την εγχώρια ζήτηση. Το 2003, η δημιουργία θέσεων απασχόλησης αντιστάθηκε με σχετική επιτυχία στην επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας. Συνεπώς, η ανεργία αναμένεται να διατηρηθεί αμετάβλητη σε ποσοστό 9,1% το 2003 και, καθώς θα επιταχύνεται ο ρυθμός ανάπτυξης, να παρουσιάσει μείωση από το 2004 και μετά. Ο πληθωρισμός αναμένεται να υποχωρήσει σε 0,7% έως το 2004 [5] κυρίως χάρη στις μειώσεις των φόρων στα οινοπνευματώδη ποτά και στην απουσία μεγάλων εξωτερικών διακυμάνσεων στις τιμές, και εν συνεχεία προβλέπεται να επανέλθει στην προηγούμενη τάση του κινούμενος γύρω στο 2% καθώς ο ρυθμός ανάπτυξης της οικονομικής δραστηριότητας θα επιταχύνεται και θα αμβλύνονται τα αποτελέσματα των φορολογικών περικοπών. Εκτός από την υψηλότερη πρόβλεψη όσον αφορά τον ρυθμό ανάπτυξης για το 2004, οι βραχυπρόθεσμες προβλέψεις του προγράμματος συμβαδίζουν σε μεγάλο βαθμό με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, και ιδίως τις προβλέψεις του φθινοπώρου 2003.

[5] Η λήξη της μεταβατικής περιόδου για την αφορολόγητη εισαγωγή οινοπνευματωδών ποτών και καπνού από άλλες χώρες τις ΕΕ και από χώρες που προσχωρούν στην ΕΕ οδήγησε σε απώλεια φορολογικών εσόδων που εκτιμάται ότι προσεγγίζει το 0,4% του ΑΕΠ.

Το επικαιροποιημένο πρόγραμμα προβλέπει αισθητή μείωση του πλεονάσματος της γενικής κυβέρνησης από 4,2% του ΑΕΠ το 2002 σε 1,7% το 2004. Αυτό οφείλεται εν μέρει σε κυκλικούς παράγοντες, που εξασθενίζουν τη χρηματοοικονομική θέση της κεντρικής διοίκησης, και εν μέρει στις αυξημένες δαπάνες που προβλέπονται στο πρόγραμμα της νέας κυβέρνησης. Επιπλέον, σύμφωνα με το πρόγραμμα, ο εντεινόμενος εξωτερικός φορολογικός ανταγωνισμός θα οδηγήσει σε κάποια διάβρωση των φορολογικών βάσεων. Από το 2005 και μετά, το πλεόνασμα αναμένεται να σημειώσει μικρή μόνο αύξηση και να σταθεροποιηθεί σε ποσοστό ελαφρά υψηλότερο του 2% του ΑΕΠ, παρόλο που ο ρυθμός ανάπτυξης υπερβαίνει το δυνητικό. Ωστόσο, η προβλεπόμενη πορεία των δημοσιονομικών αποτελεσμάτων δείχνει ότι τα δημόσια οικονομικά στη Φινλανδία παρέχουν επαρκή περιθώρια ασφαλείας ώστε να μη σημειωθεί υπέρβαση της τιμής αναφοράς του 3% του ΑΕΠ καθόλη τη διάρκεια του προγράμματος. Ο κυριότερος λόγος στον οποίο οφείλεται η τάση μείωσης του δείκτη πλεονάσματος είναι η επιδείνωση των αποτελεσμάτων της κεντρικής διοίκησης και η αναμενόμενη εμφάνιση ελλείμματος από το 2003. Κατά συνέπεια, το επικαιροποιημένο πρόγραμμα προβλέπει ότι δεν θα καταστεί δυνατή η επίτευξη τους στόχου της κυβέρνησης να επιτευχθεί ισοσκέλιση των λογαριασμών της κεντρικής διοίκησης μέχρι τα τέλη του 2007. Επιπλέον, σε όλη τη διάρκεια του προγράμματος οι λογαριασμοί των τοπικών διοικήσεων θα εξακολουθήσουν να είναι ελλειμματικοί. Πράγματι, σύμφωνα με το πρόγραμμα, το πλεόνασμα της γενικής κυβέρνησης στην περίοδο 2003-07 οφείλεται αποκλειστικά στο πλεόνασμα των ταμείων κοινωνικής ασφάλισης και σε εκείνο των λειτουργούντων σε ανταποδοτική βάση συνταξιοδοτικών καθεστώτων που προετοιμάζονται για τις οικονομικές πιέσεις που θα ασκηθούν λόγω της γήρανσης του πληθυσμού. Το κυκλικά προσαρμοσμένο αποτέλεσμα αναμένεται να μειωθεί κατά τουλάχιστον ½ της εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ στην περίοδο 2003-05. Εντούτοις, σύμφωνα με το πρόγραμμα, το κυκλικά προσαρμοσμένο δημοσιονομικό πλεόνασμα αναμένεται να διατηρηθεί σε ποσοστό υψηλότερο του 2% του ΑΕΠ καθόλη τη διάρκεια του προγράμματος. Αυτό παρέχει επαρκή περιθώρια ασφαλείας έναντι οποιωνδήποτε κανονικών διακυμάνσεων της οικονομικής δραστηριότητας. Το κυκλικά προσαρμοσμένο πλεόνασμα προβλέπεται να μειωθεί κατά 0,2 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ κατά την περίοδο από το 2005 έως το 2007. Οι προβλέψεις αυτές συμφωνούν σε γενικές γραμμές με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής σχετικά με το κυκλικά προσαρμοσμένο αποτέλεσμα.

Σύμφωνα με το πρόγραμμα, το χρέος της γενικής κυβέρνησης προβλέπεται να μειωθεί με ελαφρά ταχύτερο ρυθμό (-0.3%) από το 2003 έως το 2004 σε σχέση με τις προβλέψεις του προγράμματος του 2002, παρόλο που ο δείκτης του χρέους ήταν λιγότερο ευνοϊκός από το στόχο του προγράμματος του 2002. Εντούτοις, σε αντίθεση με το προηγούμενο πρόγραμμα, αναμένεται αύξηση του δείκτη χρέους για την περίοδο 2004-06, λόγω μιας ελαφρά χαμηλότερης εκτίμησης του ονομαστικού ΑΕΠ και του ελλείμματος των λογαριασμών της κεντρικής διοίκησης [6]. Επιπλέον, η διαδικασία μείωσης του χρέους παρεμποδίζεται από ορισμένες χρηματοοικονομικές πράξεις, και ιδίως τη διαφοροποίηση των περιουσιακών στοιχείων των οργανισμών κοινωνικής ασφάλισης σε βάρος των ομολόγων της κεντρικής διοίκησης και τη συσσώρευση περιουσιακών στοιχείων από δημόσια ταμεία που λειτουργούν σε ανταποδοτική βάση.

[6] Υπήρξε μία τεχνική μεταβολή στην ταξινόμηση του χρέους της κεντρικής διοίκησης, και συγκεκριμένα, το χαρτοφυλάκιο repo, δηλαδή το χρέος της κεντρικής διοίκησης που κατέχεται από το ίδιο το υπουργείο οικονομικών, μεταφέρθηκε από τον ισολογισμό του υπουργείου οικονομικών δεδομένου ότι δεν ήταν πλέον απαραίτητο για την εξυπηρέτηση του δημοσίου χρέους. Κατά συνέπεια, ο δείκτης του χρέους προς το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 3,2 εκατοστιαίες μονάδες το 2003 σε σχέση με το προηγούμενο πρόγραμμα.

Το πρόγραμμα της κυβέρνησης προβλέπει τη μείωση των φόρων εισοδήματος κατά τουλάχιστον 1,12 δισεκατ. ευρώ ή 0,8% του ΑΕΠ μέχρι τη λήξη του, με στόχο την προώθηση της δημιουργίας θέσεων απασχόλησης. Σύμφωνα με το επικαιροποιημένο πρόγραμμα, το μεγαλύτερο μέρος αυτών των φορολογικών περικοπών είχε ήδη εισαχθεί στο σχέδιο προϋπολογισμού του 2004. Το μέτρο αυτό μπορεί να θεωρηθεί δικαιολογημένο λαμβανομένων υπόψη παραγόντων όπως η κυκλική επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας, η προγενέστερη υγιής δημοσιονομική θέση και η υψηλή συνολική φορολογική επιβάρυνση της εργασίας. Επιπλέον, οι φορολογικές περικοπές συνοδεύονται από αυστηρά πολυετή ανώτατα όρια δαπανών της κεντρικής διοίκησης για την περίοδο

2004-07.

Το επικαιροποιημένο πρόγραμμα προβλέπει ότι οι δαπάνες της γενικής κυβέρνησης θα παραμείνουν σχεδόν σταθερές σε 48Ύ % του ΑΕΠ στην περίοδο από το 2003 έως το 2007. Ενώ η αύξηση των κοινωνικών μεταβιβάσεων και η χρηματοδότηση των τοπικών διοικήσεων θα ασκήσει αυξητικές πιέσεις, τα πολυετή όρια δαπανών που θεσπίστηκαν από τη νέα κυβέρνηση προβλέπεται ότι θα επιτρέψουν να διατηρηθεί ο αυστηρός έλεγχος των δαπανών. Σύμφωνα με το επικαιροποιημένο πρόγραμμα, οι δαπάνες της κεντρικής διοίκησης στο σχέδιο προϋπολογισμού του 2004, εκτός των πληρωμών τόκων, αυξάνονται κατά 4% σε πραγματικές τιμές σε σχέση με το 2003. Το ήμισυ της υπέρβασης αυτής οφείλεται σε αυξήσεις των πιστώσεων βάσει της παρούσας νομοθεσίας και σε αποφάσεις που λήφθηκαν από την προηγούμενη κυβέρνηση, ενώ το άλλο ήμισυ οφείλεται σε αυξήσεις των δαπανών και σε αντισταθμίσεις που προβλέπονται στο πρόγραμμα της νέας κυβέρνησης. Το σχέδιο προϋπολογισμού για το 2004 είναι σύμφωνο με τη σύσταση αυτή δεδομένου ότι προβλέπει ότι οι δαπάνες της κεντρικής διοίκησης θα είναι χαμηλότερες από τα ανώτατα όρια των δαπανών που καθορίστηκαν το Μάιο του 2003.

Η πρόσφατα εκδοθείσα νομοθεσία απαιτεί από τους δήμους να ισοσκελίζουν τους λογαριασμούς τους για περίοδο προγραμματισμού τριών ετών. Ωστόσο, σύμφωνα με το πρόγραμμα, οι λογαριασμοί των τοπικών διοικήσεων αναμένεται να εμφανίσουν ελλείμματα καθόλη τη διάρκεια της περιόδου από το 2003 έως το 2007. Συνεπώς, η κυβέρνηση θα πρέπει να ενισχύσει την εφαρμογή της νομοθεσίας με την προσεκτική παρακολούθηση [7] των οικονομικών των δήμων.

[7] Στη Φινλανδία οι τοπικές κυβερνήσεις είναι αρκετά ανεξάρτητες από διοικητική άποψη.

Το επικαιροποιημένο πρόγραμμα του 2003 περιλαμβάνει ένα αναλυτικό τμήμα σχετικά με τη βιωσιμότητα των δημοσίων οικονομικών, που στηρίζεται σε εθνικές δημοσιονομικές προβλέψεις σχετικά με τις δημόσιες δαπάνες και τα έσοδα μέχρι το 2050. Σύμφωνα με τις προβλέψεις αυτές, οι δαπάνες που συνδέονται με τη γήρανση του πληθυσμού αναμένεται να αυξηθούν κατά περίπου 6 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ από το 2005 μέχρι το 2050, ενώ τα έσοδα αναμένεται να αυξηθούν κατά μία περίπου εκατοστιαία μονάδα του ΑΕΠ κατά τη διάρκεια της ίδιας περιόδου. Ωστόσο, τα δημόσια οικονομικά της Φινλανδίας φαίνεται ότι θα είναι σε θέση να αντιμετωπίσουν τις δημοσιονομικές επιπτώσεις της γήρανσης του πληθυσμού. Αυτό υποδηλώνει κυρίως η σταθερή πραγματοποίηση δημοσιονομικού πλεονάσματος το οποίο επιτρέπει την αρκετά ταχεία μείωση του χρέους σε μακροπρόθεσμη βάση. Παρόλο που το πλεόνασμα της γενικής κυβέρνησης αναμένεται να παρουσιάσει κάποια μείωση κατά τη διάρκεια του προγράμματος, το ακαθάριστο χρέος θα εξακολουθήσει να συρρικνώνεται κατά τις δύο προσεχείς δεκαετίες, χάρη στους σαφείς στόχους που έχουν τεθεί. Επιπλέον, η βιωσιμότητα των δημοσίων οικονομικών ενισχύεται από το συνταξιοδοτικό σύστημα το οποίο είναι σε μεγάλο βαθμό προχρηματοδοτούμενο [8]. Οι πρόσφατες μεταρρυθμίσεις [9] των συνταξιοδοτικών καθεστώτων και των συστημάτων ασφάλισης κατά της ανεργίας θα συμβάλουν στη συγκράτηση των αυξητικών πιέσεων που ασκούνται στις δαπάνες σε μακροπρόθεσμη βάση [10]. Ωστόσο, ορισμένα από τα αναμενόμενα δημοσιονομικά οφέλη φαίνεται ότι υλοποιούνται με σημαντική χρονική υστέρηση.

[8] Η αγοραία αξία των στοιχείων ενεργητικών των συνταξιοδοτικών ταμείων που συνδέονται με τις νόμιμες αποδοχές έφθανε σε περίπου 51% του ΑΕΠ το 2002.

[9] Όπως η κατάργηση ορισμένων συστημάτων πρόωρης συνταξιοδότησης, τα κίνητρα για την ενθάρρυνση της παραμονής εργαζομένων μεγαλύτερης ηλικίας στο εργατικό δυναμικό και οι μηχανισμοί για την προσαρμογή των δικαιωμάτων συνταξιοδότησης με βάση το προσδόκιμο ζωής.

[10] Ωστόσο, προγραμματίζονται και άλλα μέτρα, μεταξύ άλλων για τα συνταξιοδοτικά συστήματα του δημοσίου τομέα.

Το γεγονός ότι η προβλεπόμενη βιωσιμότητα των δημοσίων οικονομικών στηρίζεται στην υπόθεση μιας φορολογικής επιβάρυνσης που πλησιάζει το 44% του ΑΕΠ στις προσεχείς δεκαετίες, ενδέχεται να αποτελέσει πηγή δυσχερειών σε μακροπρόθεσμη βάση. Μία συνολική φορολογική επιβάρυνση αυτού του επιπέδου θεωρείται σχετικά υψηλή σε σύγκριση με άλλες βιομηχανικές χώρες. Εκτός από τις ανησυχίες που υπάρχουν σήμερα σχετικά με τα αντικίνητρα του πολύ υψηλού εργασιακού κόστους για τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης, η σκοπιμότητα της διατήρησης αυτών των υψηλών φορολογικών συντελεστών σε μακροπρόθεσμη βάση θα μπορούσε επίσης να αμφισβητηθεί και λόγω της αυξανόμενης κινητικότητας των συντελεστών παραγωγής (και κατά συνέπεια των φορολογικών βάσεων) στο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης.

Σε γενικές γραμμές, το επικαιροποιημένο πρόγραμμα λαμβάνει σε μεγάλο βαθμό υπόψη τις συστάσεις που περιλαμβάνονται στους γενικούς προσανατολισμούς της οικονομικής πολιτικής του Συμβουλίου για την περίοδο 2003-2005, δεδομένου ότι η κυβέρνηση θέσπισε πολυετή όρια δαπανών έτσι ώστε να ελέγχονται οι δημοσιονομικές δαπάνες καθώς και μέτρα που αποσκοπούν στη μείωση της διαρθρωτικής ανεργίας και την τόνωση του ανταγωνισμού. Εξάλλου, αναλήφθηκαν και άλλες πρωτοβουλίες για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας του δημόσιου τομέα.

Με βάση την ανωτέρω εκτίμηση, η Επιτροπή ενέκρινε τη συνημμένη σύσταση για την έκδοση γνώμης του Συμβουλίου σχετικά με το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας της Φινλανδίας και τη διαβιβάζει στο Συμβούλιο.

Σύσταση για ΓΝΩΜΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ κατ' εφαρμογή του άρθρου 5 παράγραφος 3 του κανονισμού ΕΚ αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου της 7ης Ιουλίου 1997 Σχετικά με το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας της Φινλανδίας, 2003-2007

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας,

τον κανονισμό (EΚ) αριθ. 1466/97 του Συμβουλίου της 7ης Ιουλίου 1997 για την ενίσχυση της εποπτείας της δημοσιονομικής κατάστασης και την εποπτεία και τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών [11], και ιδίως το άρθρο 5 παράγραφος 3,

[11] ΕΕ L 209, 2.8.1997. Τα έγγραφα που αναφέρονται στο παρόν κείμενο υπάρχουν στον ακόλουθο δικτυακό τόπο: http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/main_en.htm.

τη σύσταση της Επιτροπής,

Έπειτα από διαβουλεύσεις με την Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή,

ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΓΝΩΜΗ:

Στις [20 Ιανουαρίου 2004] το Συμβούλιο εξέτασε το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας της Φινλανδίας, που καλύπτει την περίοδο 2003-2007. Το επικαιροποιημένο πρόγραμμα είναι σε γενικές γραμμές σύμφωνο με τις απαιτήσεις του αναθεωρημένου «κώδικα δεοντολογίας» για το περιεχόμενο και τη μορφή των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης.

Η δημοσιονομική στρατηγική στην οποία στηρίζεται το επικαιροποιημένο πρόγραμμα συνίσταται στη διατήρηση του δείκτη δαπανών προς το ΑΕΠ σε αμετάβλητο επίπεδο καθόλη τη διάρκεια του προγράμματος, ενώ ο δείκτης εσόδων, μετά από προσωρινή πτώση το 2004, αναμένεται να επανέλθει σταδιακά στην ανοδική πορεία του προς τα τέλη του προγράμματος. Ο στόχος της δημοσιονομικής στρατηγικής της κυβέρνησης είναι να αποκατασταθεί ισορροπία των δημοσίων οικονομικών της κεντρικής διοίκησης μέχρι το 2007. ωστόσο, σύμφωνα με το πρόγραμμα, ο στόχος αυτός δεν θα μπορέσει να επιτευχθεί εάν επαληθευθούν οι σημερινές μεσοπρόθεσμες προβλέψεις.

Το μακροοικονομικό σενάριο που παρουσιάζεται στο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας του 2003 προβλέπει επιτάχυνση της οικονομικής δραστηριότητας από 1,4% το 2003 σε 2,7% το 2004, πράγμα που φαίνεται εύλογο με βάση τα πλέον πρόσφατα δεδομένα. Στη συνέχεια, το ποσοστό αύξησης του ΑΕΠ αναμένεται να φθάσει τη δυνητική του τάση, και να διαμορφωθεί σε ποσοστό 2,5% κατά μέσο όρο στην περίοδο 2005-2007. Μετά από μία μείωση κατά 0,2% το 2003, η απασχόληση αναμένεται να αυξηθεί κατά 0,3% κατά μέσο όρο κατά την περίοδο 2004-2007. Ο πληθωρισμός αναμένεται να αυξηθεί σταδιακά από 1,0% το 2003 σε 1,8% μέχρι το 2007. Οι βραχυπρόθεσμες εκτιμήσεις είναι σε μεγάλο βαθμό σύμφωνες με εκείνες των υπηρεσιών της Επιτροπής του φθινοπώρου 2003. Με την παραδοχή ενός ευνοϊκού εξωτερικού περιβάλλοντος, η προβλεπόμενη στασιμότητα του ρυθμού αύξησης του ΑΕΠ κατά τα τελευταία έτη του προγράμματος φαίνεται να αντιπροσωπεύει μία μάλλον επιφυλακτική εκτίμηση.

Το πρόγραμμα προβλέπει αισθητή μείωση του πλεονάσματος της γενικής κυβέρνησης από 4,2% του ΑΕΠ το 2002 σε 2,3% το 2003 και σε ποσοστό χαμηλότερο του 2% το 2004 [12]. Για τα έτη που ακολουθούν την περίοδο προγραμματισμού, αναμένεται και πάλι η πραγματοποίηση πλεονάσματος τουλάχιστον 2%, χάρη στα όρια δαπανών που θεσπίστηκαν πρόσφατα. Τόσο η κεντρική διοίκηση όσο και σε μικρότερο βαθμό οι τοπικές διοικήσεις ευθύνονται για την εξασθένιση της οικονομικής κατάστασης κατά την περίοδο 2003-2007, ενώ το πλεόνασμα που προκύπτει σε επίπεδο γενικής κυβέρνησης οφείλεται αποκλειστικά στα ταμεία κοινωνικής ασφάλισης. Η προβλεπόμενη μείωση του κυκλικά προσαρμοσμένου πλεονάσματος κατά 0,6 εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ κατά την περίοδο 2003-2005 οφείλεται εν μέρει στις περικοπές των άμεσων (στο εισόδημα) και έμμεσων (στα αλκοολούχα ποτά) φόρων και στα χαμηλότερα έσοδα από φόρους εταιρειών. Το κυκλικά προσαρμοσμένο πλεόνασμα αναμένεται να μειωθεί από 4,3% του ΑΕΠ το 2002 σε 3,0% το 2003 και σε 2,4% το 2004. Από το 2005 και μετά, το κυκλικά προσαρμοσμένο πλεόνασμα θα σταθεροποιηθεί σε 2% του ΑΕΠ. Οι προβλέψεις αυτές συμπίπτουν σε γενικές γραμμές με τους υπολογισμούς της Επιτροπής σχετικά με το κυκλικά προσαρμοσμένο αποτέλεσμα. Παρά τα ευνοϊκότερα αποτελέσματα σε σχέση με τα αναμενόμενα το 2002, ο δείκτης του χρέους της γενικής κυβέρνησης προς το ΑΕΠ προβλέπεται να μειώνεται με αργό ρυθμό, για να φθάσει από 45,1% του ΑΕΠ το 2003 σε 44,6% του ΑΕΠ το 2007.

[12] Με εξαίρεση το 2002, τα πλεονάσματα της γενικής κυβέρνησης αναθεωρήθηκαν προς τα κάτω για όλη την περίοδο του προγράμματος.

Παρά την αναμενόμενη διατήρηση μικρών ελλειμμάτων της κεντρικής διοίκησης και των τοπικών διοικήσεων, τα άνετα πλεονάσματα τα οποία, σύμφωνα με το πρόγραμμα, προβλέπεται να πραγματοποιηθούν σε επίπεδο γενικής κυβέρνησης θα δημιουργήσουν επαρκή περιθώρια ασφαλείας ώστε να μη σημειωθεί υπέρβαση της τιμής αναφοράς του 3% του ΑΕΠ όσον αφορά το δημόσιο έλλειμμα, υπό κανονικές συνθήκες κυκλικών διακυμάνσεων.

Η μείωση του δημοσίου πλεονάσματος οφείλεται κατά κύριο λόγο στις υψηλότερες φορολογικές περικοπές σε σχέση με τις προγραμματισθείσες κατά την περίοδο 2000-04 και στις μεγαλύτερες διακριτικές δαπάνες σε σχέση με τις προγραμματισθείσες σε επίπεδο κεντρικής διοίκησης κατά την περίοδο 2001-03. Τα προγενέστερα υψηλά πλεονάσματα εξασφάλισαν ορισμένα πρόσθετα δημοσιονομικά περιθώρια ελιγμών τα οποία, με βάση εύλογες μακροοικονομικές και δημοσιονομικές παραδοχές, αναμένεται ότι θα επιτρέψουν να διατηρηθεί καθόλη τη διάρκεια του προγράμματος ο μεσοπρόθεσμος στόχος ενός σχεδόν ισοσκελισμένου ή πλεονασματικού προϋπολογισμού. Ωστόσο, η συστηματική τάση υπέρβασης των μεσοπρόθεσμων στόχων όσον αφορά τις δαπάνες, όπως παρατηρήθηκε στο παρελθόν, συνιστά κίνδυνο για τη δημοσιονομική στρατηγική της κυβέρνησης. Συνεπώς, τα πολυετή όρια δαπανών που θεσπίστηκαν από τη νέα κυβέρνηση πρέπει να θεωρηθούν πιο δεσμευτικά και αναμένεται ότι θα συμβάλουν στη συγκράτηση των δαπανών.

Το πρόγραμμα σταθερότητας αποδίδει την απαιτούμενη προσοχή στη βιωσιμότητα των δημοσίων οικονομικών. Με βάση τις σημερινές πολιτικές, τα δημόσια οικονομικά φαίνεται ότι βρίσκονται σε υγιή βάση για να αντιμετωπίσουν τις δημοσιονομικές δαπάνες της γήρανσης του πληθυσμού, χάρη στη σταθερή πραγματοποίηση δημοσιονομικών πλεονασμάτων και στη μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού συστήματος το οποίο είναι σε μεγάλο βαθμό προχρηματοδοτούμενο. Η βιωσιμότητα των δημοσίων οικονομικών θα ενισχυθεί επίσης χάρη στις μεταρρυθμίσεις που έχουν ή πρόκειται να θεσπιστούν, και οι οποίες αποσκοπούν στην αύξηση του ποσοστού απασχόλησης. οι φινλανδικές αρχές θα προχωρήσουν στην εφαρμογή τους σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα που έχει καθοριστεί στο πρόγραμμα σταθερότητας.

Η συνολική φορολογική επιβάρυνση στη Φινλανδία είναι υψηλή σε σύγκριση με εκείνη άλλων βιομηχανικών χωρών. Οι πρόσφατες φορολογικές περικοπές και ορισμένα άλλα μέτρα που προγραμματίζονται αποσκοπούν όχι μόνο στην προώθηση της απασχόλησης και της δημιουργίας θέσεων εργασίας, αλλά και στην αναχαίτιση της διάβρωσης των φορολογικών βάσεων λόγω της αυξανόμενης διεθνούς κινητικότητας των συντελεστών παραγωγής (εργασία και κεφάλαιο). Για να διαφυλαχθούν τα επιτεύγματα της τελευταίας δεκαετίας στον τομέα της εξυγίανσης των δημοσίων οικονομικών, καθοριστική σημασία αποκτά η αυστηρή τήρηση των ανωτάτων ορίων για τις δαπάνες που θεσπίστηκαν πρόσφατα.

Οι οικονομικές πολιτικές όπως παρουσιάζονται στο επικαιροποιημένο πρόγραμμα είναι σε γενικές γραμμές συνεπείς με τους γενικούς προσανατολισμούς της οικονομικής πολιτικής οι οποίοι συνιστούσαν ιδίως στις φινλανδικές αρχές να θεσπίσουν πολυετή ανώτατα όρια για τις δαπάνες και να μειώσουν το υψηλό επίπεδο της διαρθρωτικής ανεργίας.