Γνωμοδότηση σχετικά με την τροποποίηση του Κανονισμού για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων επιχειρήσεων

(96/C 18/06)

Στις 22 Ιουνίου 1995, και σύμφωνα με το άρθρο 198 Α της Συνθήκης για την ίδρυση των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, η Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την τροποποίηση του κανονισμού για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων των επιχειρήσεων.

Το τμήμα βιομηχανίας, εμπορίου, βιοτεχνίας και υπηρεσιών, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 22 Σεπτεμβρίου 1995 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Petersen.

Κατά τη 329η σύνοδο ολομέλειας, της 25ης και 26ης Οκτωβρίου 1995 (συνεδρίαση της 25ης Οκτωβρίου), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Το 1996 πρόκειται να επανεξεταστεί ο κανονισμός περί συγκέντρωσης επιχειρήσεων. Στο πλαίσιο των σχετικών προπαρασκευαστικών δραστηριοτήτων, η Επιτροπή απέστειλε διάφορα ερωτηματολόγια σε επιχειρήσεις, οργανώσεις και δικηγόρους σε μια προσπάθεια να συγκεντρώσει τις εμπειρίες τους με τον κανονισμό περί ελέγχου των συγκεντρώσεων επιχειρήσεων. Ο αρμόδιος για θέματα ανταγωνισμού Επίτροπος, κ. Karel Van Miert, κάλεσε την ΟΚΕ να γνωμοδοτήσει επί του θέματος. Η (νέα) σφυγμομέτρηση αποδείχθηκε απαραίτητη επειδή η Επιτροπή δεν κατόρθωσε πριν από δύο χρόνια (1993) να αποφασίσει τη μείωση των ορίων για την υποχρεωτική κοινοποίηση συγκεντρώσεων. Η εντύπωση που επικρατούσε ήταν ότι η πλειοψηφία του Συμβουλίου δεν θα υποστήριζε μια ενδεχόμενη ανεπίσημη πρόταση της Επιτροπής για τη μείωση των ορίων. Ιδιαιτέρως τα μεγάλα κράτη της ΕΕ δεν επιθυμούσαν να παραχωρήσουν στην Επιτροπή διευρυμένες αρμοδιότητες λήψεως αποφάσεων. Κατ` αυτόν τον τρόπο επαληθεύτηκαν απόλυτα οι φόβοι που είχε εκφράσει η ΟΚΕ (1990) ότι τα κράτη μέλη θα θέλουν να καθορίζουν διαρκώς το περιεχόμενο του πολιτικού συμβιβασμού που είχε επιτευχθεί στο αρχικό στάδιο της εφαρμογής του κανονισμού περί ελέγχου των συγκεντρώσεων επιχειρήσεων ().

1.2. Προηγουμένως, η Επιτροπή είχε μελετήσει σε ένα « Λευκό Βιβλίο » το θέμα της δυνατότητας ελέγχου των συγκεντρώσεων σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Σε έκθεσή της προς το Συμβούλιο, η Επιτροπή ανέλυε τις ιδιαίτερες πτυχές της λειτουργίας και της αποτελεσματικότητας του κανονισμού περί συγκέντρωσης επιχειρήσεων (). Στη σχετική γνωμοδότησή της, η ΟΚΕ ζητούσε τη μείωση των ορίων (). Συγκεκριμένα, η ΟΚΕ ζητούσε να μειωθούν σταδιακά το κύριο όριο (κύκλος εργασιών σε παγκόσμιο επίπεδο) από 5 σε 2 δις. Ecu και το όριο του κύκλου εργασιών σε κοινοτικό επίπεδο από 250 σε 100 εκατ. Ecu και να καταργηθεί ο κανόνας των δύο τρίτων (Άρθρο 1, παρ. 2 του κανονισμού). Στην απάντησή της, η Επιτροπή επιδοκιμάζει την αποφασιστική στάση της ΟΚΕ και διαβεβαιώνει ότι θα συνεκτιμήσει τις προτάσεις της κατά την επίσημη επανεξέταση των ορίων του κανονισμού, πριν από το τέλος του 1996 ().

2. Διεύρυνση των κοινοτικών ελέγχων της συγκέντρωσης επιχειρήσεων

2.1. Η ΟΚΕ εμμένει κατά βάση στο περιεχόμενο της γνωμοδότησής της του παρελθόντος έτους. Η ορθότητα των απόψεών της αποδεικνύεται από διάφορες εξελίξεις. Επ` αυτού, η ΟΚΕ παραπέμπει στις διευκρινίσεις και τις αιτιολογίες που περιλαμβάνονται στην εν λόγω γνωμοδότηση.

2.2. Τα πλεονεκτήματα της αρχής « one-stop-shop »

2.2.1. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει εκ νέου το μεγάλο πλεονέκτημα που προσφέρει η αρχή « one-stop-shop », σύμφωνα με την οποία μια υπηρεσία - στην προκειμένη περίπτωση η Επιτροπή - διαθέτει την αποκλειστική αρμοδιότητα στην Κοινότητα να αποφασίζει σε σύντομο χρονικό διάστημα και με βάση ενιαίους κανόνες για θέματα που αφορούν προθέσεις συγκέντρωσης επιχειρήσεων. Εν τω μεταξύ, σχεδόν όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ διαθέτουν ίδια συστήματα ελέγχων συγκέντρωσης εφαρμόζοντας διαφορετικούς κανόνες, διαδικασίες και προθεσμίες. Κάθε σχέδιο συγκέντρωσης επιχειρήσεων σε επίπεδο Κοινότητας που αφορά όρια κατώτερα των (υψηλών) ισχυόντων κινητοποιεί περίπλοκες γραφειοκρατικές διαδικασίες που οδηγούν στην επιβάρυνση των επιχειρήσεων με αδικαιολόγητα έξοδα. Η κατάσταση αυτή έχει αρνητικές επιδράσεις για τη συνεργασία και την ολοκλήρωση των επιχειρήσεων. Σύμφωνα με την Επιτροπή, η ανάγκη εφαρμογής της αρχής « one-stop- shop » και της εναρμόνισης των κανόνων και των προϋποθέσεων είναι μεγαλύτερη από ποτέ και δεν επιδέχεται αμφισβήτηση. Θύματα της σημερινής ρύθμισης είναι και πάλι οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Έτσι, η πρόθεση συγκέντρωσης επιχειρήσεων σε περιφερειακό επίπεδο, ο σχηματισμός ενός είδους κοινοπραξίας, ενδέχεται να είναι απαραίτητο να γνωστοποιηθεί σε δύο, τρεις ή και περισσότερες εθνικές υπηρεσίες αρμόδιες για θέματα ανταγωνισμού.

2.2.2. Η περιπλοκότητα των γραφειοκρατικών διαδικασιών πρόκειται να αυξηθεί στο μέλλον. Αυτό οφείλεται, αφενός, στην προβλεπόμενη διεύρυνση της ΕΕ και, αφετέρου, στην αυξανόμενη απελευθέρωση του εμπορίου αγαθών και υπηρεσιών σε παγκόσμιο επίπεδο. Ο αριθμός συγκεντρώσεων θα αυξηθεί με τις διασυνοριακές συγκεντρώσεις στην τριάδα (ΕΕ, ΗΠΑ, Ιαπωνία) και με τη συμπερίληψη νέων αγορών (Νοτιο-Ανατολική Ασία). Διαφορετικές διαδικασίες και διαφοροποιημένες αποφάσεις θα μπορούσαν να αποτελέσουν αναπόφευκτη συνέπεια αυτής της κατάστασης με όλες τις δυσκολίες, τους κινδύνους και τις αντιφάσεις που προαναφέρθηκαν, και μάλιστα υπό συνθήκες που πόρρω απέχουν από την επιθυμητή εναρμόνιση των κανόνων ανταγωνισμού σε διεθνές επίπεδο.

2.3. Επικουρικότητα και έλεγχος της συγκέντρωσης επιχειρήσεων

2.3.1. Η αρχή της επικουρικότητας προβάλλεται συνήθως ως αντεπιχείρημα κατά της διεύρυνσης των κοινοτικών ελέγχων συγκέντρωσης και της μείωσης των σχετικών ορίων. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία της αρχής της επικουρικότητας σε κάθε περίπτωση συγκέντρωσης που πρόκειται να πραγματοποιηθεί σε ένα κράτος μέλος της ΕΕ. Είναι λογικό τη σχετική αρμοδιότητα να διαθέτει το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος.

2.3.2. Ωστόσο, ο κανόνας των δύο τρίτων (άρθρο 1, παράγραφος 2 του κανονισμού) που προβλέπεται σχετικώς είναι ακατάλληλος από την άποψη της ολοκλήρωσης της αγοράς και του ανταγωνισμού (). Η ρύθμιση αυτή ευθύνεται για το γεγονός ότι διέφυγαν από τον έλεγχο της Επιτροπής ακόμη και περιπτώσεις συγκέντρωσης ολόκληρων κλάδων. Ο κανόνας των δύο τρίτων επιτρέπει τη συγκέντρωση ακόμη και μεγαλοεπιχειρήσεων σε ένα κράτος μέλος της ΕΕ, χωρίς η Επιτροπή να έχει τη δυνατότητα να εκφέρει γνώμη επί του θέματος. Στο πεδίο αρμοδιότητας της Επιτροπής δεν εμπίπτει ούτε ο κλάδος των υπηρεσιών, επειδή η επιχειρήσεις που συγκεντρώνουν τις δραστηριότητές τους πραγματοποιούν τα δύο τρίτα του κύκλου εργασιών τους σε ένα συγκεκριμένο κράτος μέλος. Δεν είναι δύσκολο να αντιληφθεί κανείς ότι παρόμοιες συγκεντρώσεις μπορούν εύκολα να αποτελέσουν σημαντικό εμπόδιο για τον ανταγωνισμό είτε στο σύνολο, είτε σε ένα κλάδο της εσωτερικής αγοράς.

2.4. Η αναγκαιότητα της διατήρησης του κριτηρίου του κύκλου εργασιών για τον προσδιορισμό της αρμοδιότητας

2.4.1. Η ΟΚΕ αντιλαμβάνεται ότι η ισχύουσα ρύθμιση, σύμφωνα με την οποία η σημασία μιας επικείμενης συγκέντρωσης επιχειρήσεων στην Κοινότητα αξιολογείται αποκλειστικά με βάση το συνολικό κύκλο εργασιών των ενδιαφερόμενων επιχειρήσεων, συνιστά μια ανακριβή και κάπως πρόχειρη μέθοδο για την κατανομή των αρμοδιοτήτων μεταξύ εθνικών και κοινοτικών αρχών. Επιπλέον και όπως αναφέρθηκε προηγουμένως, τα κριτήρια που έχουν επιλεγεί ενδέχεται να έχουν διαφορετικές επιδράσεις ανά κλάδο. Παράλληλα, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, στον κοινοτικό έλεγχο συγκέντρωσης εμπίπτουν πολλές κοινοτικές επιχειρήσεις που επηρεάζουν λίγο ή ακόμη και καθόλου την κοινή αγορά.

2.4.2. Στα πιστωτικά και άλλα χρηματοδοτικά ιδρύματα παρουσιάζονται ορισμένα προβλήματα (βλ. άρθρο 5, παράγραφος 3α), του κανονισμού). Η Επιτροπή εκφράζει στην έκθεσή της την άποψη ότι το κριτήριο « κύκλος εργασιών », το οποίο προσδιορίζεται με βάση τον ισολογισμό, θα πρέπει να αντικατασταθεί από τον όρο « αποτελέσματα της τραπεζικής δραστηριότητας » κατά την έννοια της οδηγίας 86/635/ΕΟΚ. Σύμφωνα με τη γνώμη της ΟΚΕ η πρόταση αυτή παρουσιάζει ορισμένα πλεονεκτήματα. Η χρησιμοποίηση του αποτελέσματος της τραπεζικής δραστηριότητας ως βάση υπολογισμού φαίνεται σκοπιμότερη και λογικότερη, από την ισχύουσα νομική ρύθμιση. Πρέπει να εξετασθούν σε βάθος οι τεχνικές λεπτομέρειες για τον υπολογισμό του αποτελέσματος της τραπεζικής δραστηριότητας ().

2.4.3. Παρόλα ταύτα, η ΟΚΕ είναι της γνώμης ότι το κριτήριο του κύκλου εργασιών πρέπει να διατηρηθεί για τον καταμερισμό των αρμοδιοτήτων μεταξύ κρατών μελών και Επιτροπής και μάλιστα, κατά κύριο λόγο, για να αποφευχθεί το ενδεχόμενο δημιουργίας νομικών κενών. Με βάση τον πραγματοποιηθέντα κύκλο εργασιών, οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις μπορούν να προσδιορίζουν σύντομα και με ακρίβεια ποιός είναι αρμόδιος για την περίπτωσή τους. Κατ` αυτόν τον τρόπο μπορούν να αποφεύγονται οι παράλληλες διαδικασίες. Παρεμπιπτόντως, διάφορα άλλα κριτήρια, όπως το μέγεθος μιας επιχείρησης (π.χ. αριθμός υπαλλήλων), έχουν ήδη αποδειχθεί ανεφάρμοστα.

2.4.4. Η διατήρηση του « ανακριβούς » κριτηρίου του κύκλου εργασιών δεν αποκλείει τη δυνατότητα ανάπτυξης ενός περισσότερο εκλεπτυσμένου συστήματος καταμερισμού αρμοδιοτήτων. Το σύστημα αυτό θα καταστεί απαραίτητο από τη στιγμή που θα μειωθούν αισθητά τα όρια. Κατά τη γνώμη της ΟΚΕ, στην περίπτωση αυτή, κριτήριο για το μελλοντικό « καταμερισμό της εργασίας » μεταξύ Επιτροπής και κρατών μελών της ΕΕ θα πρέπει να είναι οι αγορές που επηρεάζονται κατά κύριο λόγο από την ενδεχόμενη συγκέντρωση ορισμένων επιχειρήσεων.

3. Οι προτάσεις της ΟΚΕ

3.1. Η μείωση των ορίων για την παρέμβαση των ευρωπαϊκών υπηρεσιών ελέγχου συγκέντρωσης επιχειρήσεων, που προτείνεται από την ΟΚΕ, συνεπάγεται ταυτόχρονα και ορισμένες διαρθρωτικές βελτιώσεις των διαδικασιών. Οι προτάσεις της ΟΚΕ παρατίθενται στα σημεία που αναφέρονται στη συνέχεια.

3.2. Βελτίωση της συνεργασίας της Επιτροπής και των κρατών μελών της ΕΕ

3.2.1. Η ΟΚΕ συνιστά, κατά πρώτον, να βελτιωθεί και να συντονιστεί καλύτερα η συνεργασία της Επιτροπής με τις αρμόδιες για θέματα ανταγωνισμού υπηρεσίες των κρατών μελών. Μόνο υπό αυτήν την προϋπόθεση μπορεί να δημιουργηθεί ένα διαφανές σύστημα καταμερισμού αρμοδιοτήτων και να εφαρμοστεί με ευοίωνες προοπτικές. Στα πλαίσια της κατάρτισης ενός παρόμοιου συστήματος θα μπορούσαν να ληφθούν υπόψη τα ακόλουθα δεδομένα : οι αρμόδιες για θέματα ανταγωνισμού υπηρεσίες των κρατών μελών γνωρίζουν καλά τις « αγορές τους ». Περιπτώσεις που αφορούν μια ενδεχόμενη συγκέντρωση επιχειρήσεων που δεν επηρεάζει την εθνική αγορά παρά μόνο σε τοπικό ή περιφερειακό επίπεδο θα πρέπει στο μέλλον να διεκπεραιώνονται από τις αρμόδιες υπηρεσίες του ενδιαφερόμενου κράτους μέλους. Αντίθετα, περιπτώσεις που αφορούν μια ενδεχόμενη συγκέντρωση επιχειρήσεων που επηρεάζει την αγορά σε επίπεδο Κοινότητας θα πρέπει στο μέλλον να εξετάζονται από την Επιτροπή, η οποία θα λαμβάνει και τις σχετικές αποφάσεις. Εναπομένουν οι περιπτώσεις που ναι μεν αφορούν αποκλειστικά την επικράτεια ενός κράτους μέλους, παρόλα αυτά έχουν επιπτώσεις για την εσωτερική αγορά. Είναι προφανές ότι αυτές είναι και οι περιπτώσεις που απαιτούν στενότερη συνεργασία της Επιτροπής με τα κράτη μέλη. Οι αρμόδιες εθνικές αρχές θα πρέπει να προσφέρουν στην Επιτροπή όλες τις συγκεκριμένες πληροφορίες που διαθέτουν για τις αγορές που επηρεάζονται. Μόνο υπό αυτόν τον όρο θα μπορεί η Επιτροπή να αποφασίζει στο σύντομο χρονικό διάστημα που έχει στη διάθεσή της κατά πόσο η επικείμενη συγκέντρωση έχει δυσμενείς επιπτώσεις για την κοινή αγορά.

3.3. Παραπομπή μιας αίτησης συγκέντρωσης σε άλλες υπηρεσίες που είναι αρμόδιες για θέματα ανταγωνισμού

3.3.1. Σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία (άρθρο 9 του κανονισμού), η Επιτροπή μπορεί να παραπέμψει στις αρμόδιες αρχές του ενδιαφερόμενου κράτους μέλους μια αίτηση συγκέντρωσης, αλλά μόνο σύμφωνα με ορισμένες αυστηρές προϋποθέσεις.

3.3.2. Στη γνωμοδότησή της για το Λευκό Βιβλίο για τους κοινοτικούς ελέγχους των περιπτώσεων συγκέντρωσης επιχειρήσεων, η ΟΚΕ ζητούσε να διατηρηθεί το περιοριστικό σύστημα παραπομπής. Σύμφωνα με την ΟΚΕ, το άρθρο 9 του κανονισμού συνιστά εξαίρεση από τις αποκλειστικές αρμοδιότητες της Κοινότητας και πρέπει συνεπώς να ερμηνευτεί με περιοριστικό τρόπο. Στην απάντησή της, η Επιτροπή ανέφερε ότι δεν είναι σε θέση να εγγυηθεί πλήρως τη διατήρηση της περιοριστικής ερμηνείας του άρθρου 9 του κανονισμού. Αυτό εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από τα μελλοντικά όρια. Ωστόσο, η ΟΚΕ επισημαίνει ότι οποιαδήποτε « χαλάρωση » της ερμηνείας του άρθρου 9 εγκυμονεί το ενδεχόμενο της επανεθνικοποίησης της ευρωπαϊκής πολιτικής ανταγωνισμού. Ακόμη και αν τα όρια παρέμβασης μειωθούν στο επίπεδο που προτείνει η ΟΚΕ, η χαλαρή ερμηνεία των διατάξεων του άρθρου 9 του κανονισμού θα πρέπει να επιτρέπεται υπό δύο όρους : κατά πρώτον, η συγκέντρωση θα πρέπει να επηρεάζει τις αγορές ενός κράτους μέλους μόνο σε τοπικό ή περιφερειακό επίπεδο και, κατά δεύτερον, για την εξέτασή της τα κράτη μέλη θα πρέπει να εφαρμόζουν την κοινοτική και όχι την εθνική νομοθεσία. Κατ` αυτόν τον τρόπο οι επιχειρήσεις θα απαλλάσσονται από το ενδεχόμενο να πρέπει να γνωστοποιήσουν τις προθέσεις του και σε μια άλλη γλώσσα.

3.3.3. Η παραπομπή μιας αίτησης που αφορά πρόθεση συγκέντρωσης επιχειρήσεων στις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών δεν πρέπει να αποτελεί μονόδρομο. Κατά τη γνώμη της ΟΚΕ, τα κράτη μέλη θα πρέπει σε περιπτώσεις όπου η συγκέντρωση έχει πραγματικές ή ενδεχόμενες επιπτώσεις στην Ενιαία Αγορά, να υποχρεούνται να παραπέμπουν αιτήσεις συγκέντρωσης στην Επιτροπή προς εξέταση. Αυτό μπορεί να συμβεί κατόπιν αιτήσεως μιας ενδιαφερόμενης επιχείρησης, ενός κράτους μέλους, είτε υπηρεσιακώς και για τις περιπτώσεις συγκέντρωσης, είτε επειδή πρέπει να εξεταστούν από περισσότερες υπηρεσίες που είναι αρμόδιες για θέματα ανταγωνισμού, είτε επειδή απειλούν να προξενήσουν σοβαρές στρεβλώσεις των συνθηκών ανταγωνισμού σε ένα σημαντικό τμήμα της εσωτερικής αγοράς.

3.4. Η αναγκαιότητα απλοποίησης των διαδικασιών

3.4.1. Η μείωση των ορίων παρέμβασης θα οδηγήσει οπωσδήποτε σε αύξηση του φόρτου εργασίας της Επιτροπής. Η ΟΚΕ είναι, όμως, πεπεισμένη ότι η Επιτροπή θα κατορθώσει να αντιμετωπίσει και αυτήν την πρόκληση - όπως αποδεικνύεται εντυπωσιακά από τις εμπειρίες με την Merger Task Force. Εκτός αυτού, η ΟΚΕ έχει επισημάνει επανειλημμένα - βλέπε γνωμοδότηση για την ΧΧΙΙ έκθεση της Επιτροπής για τον ανταγωνισμό) ότι είναι και σκόπιμο και δυνατό να αυξηθεί ο αριθμός των υπαλλήλων της ΓΔ « ανταγωνισμός ». Παρά την πολιτική περιορισμού των δαπανών, η ανάγκη αυτή μπορεί να καλυφθεί με την καλύτερη αξιοποίηση των ήδη διαθέσιμων πόρων (της Επιτροπής) ().

3.4.2. Απαιτείται, όμως, και ο ακριβέστερος προσδιορισμός προτεραιοτήτων. Η ΟΚΕ προτείνει κατά κύριο λόγο να εξεταστεί η δυνατότητα να απλοποιηθούν σημαντικά οι διαδικασίες για τις περιπτώσεις συγκεντρώσεων που δεν έχουν επιπτώσεις για την εσωτερική αγορά. Κατ` αυτόν τον τρόπο μπορεί να περιοριστούν οι γραφειοκρατικές επιβαρύνσεις των επιχειρήσεων και να μειωθεί ο αριθμός των περιπτώσεων που πρέπει να εξεταστούν από την Επιτροπή. Η ΟΚΕ έχει κυρίως υπόψη της δύο κατηγορίες : τις αποκαλούμενες κοινοτικές επιχειρήσεις De minimis και τις εξωχωρικές επιχειρήσεις. Εναρμονιζόμενη με τη 15η αιτιολογική σκέψη του κανονισμού, η ΟΚΕ προτείνει να καθιερωθεί μια απλοποιημένη διαδικασία αναφοράς και εξέτασης για τα σχέδια περιορισμένων συγκεντρώσεων.

3.5. Η αναγκαιότητα του ορθού ελέγχου της συμμόρφωσης με τους κανόνες του ανταγωνισμού

3.5.1. Η ορθή λειτουργία των εξεταστικών διαδικασιών έχει μεγάλη σημασία για την αξιοπιστία των ελέγχων συμμόρφωσης με τους κανόνες του ανταγωνισμού. Οι αποφάσεις της Επιτροπής πρέπει να είναι πάντοτε προβλέψιμες. Για το λόγο αυτό, η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή να εξακολουθήσει να εφαρμόζει με συνέπεια τους κανόνες περί ελέγχου του ανταγωνισμού. Στο πλαίσιο αυτό, επαναλαμβάνει την άποψή της ότι οι έλεγχοι των συγκεντρώσεων πρέπει να έχουν πρώτα απ` όλα διαρθρωτικό χαρακτήρα. Τα σχετικά κριτήρια μπορούν να είναι η θέση στην αγορά και το κατά πόσο μια συγκεκριμένη συγκέντρωση προσφέρει στις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις δεσπόζουσα θέση στην αγορά ή ενισχύει μια ήδη υφιστάμενη, ούτως ώστε να προκαλούνται στρεβλώσεις του ανταγωνισμού στην κοινή αγορά ή σε ένα σημαντικό τμήμα της (άρθρο 2, παρ. 2 του κανονισμού).

3.5.2. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει εκ νέου ότι η λειτουργία των ευρωπαϊκών και των διεθνών αγορών δεν είναι στατική. Η ΟΚΕ έχει καλέσει επανειλημμένα την Επιτροπή να εγκαταλείψει την τόσο από ουσιαστική όσο και από γεωγραφική άποψη (πολύ) αυστηρή οριοθέτηση της αγοράς. Αδυνατεί δε να κατανοήσει την απάντηση της Επιτροπής στη γνωμοδότησή της, του Ιουλίου 1994, ότι η προστασία της αγοράς στα πλαίσια του ελέγχου των συγκεντρώσεων συμφωνεί με τα άρθρα 85 και 86 της Συνθήκης για τις Ευρωπαϊκές Κοινότητες και ότι επικυρώνεται από τη νομολογία του ΔΕΚ. Σε αντίθεση με τα άρθρα 85 και 86 της ΣΕΚ, που αναφέρονται σε μια κατάσταση του παρελθόντος, η Επιτροπή οφείλει να εκτιμά, δηλαδή να προβλέπει, τις μελλοντικές επιπτώσεις μιας ενδεχόμενης συγκέντρωσης για το συσχετισμό δυνάμεων. Κατά την άποψη της ΟΚΕ, αυτή η ουσιώδης διαφορά δικαιολογεί την ευρύτερη οριοθέτηση της αγοράς.

3.5.3. Η Επιτροπή δέον να συνεκτιμά, με τρόπο εντονότερο, από ό,τι στο παρελθόν, τη διεθνή κατάσταση από πλευράς ανταγωνισμού. Η ΟΚΕ παρατηρεί με λύπη ότι η Επιτροπή στην πρόσφατη διοικητική πρακτική της - με την ευκαιρία της οριοθέτησης των σχετικών αγορών - υιοθετεί όλο και πιο περιοριστική πολιτική. Τούτο ισχύει παραπιπτόντως όχι μόνο για τον έλεγχο των ευρωπαϊκών συγκεντρώσεων, αλλά και για την απαγόρευση των συνασπισμών. Η ΟΚΕ παροτρύνει συνεπώς την Επιτροπή, κατά την εφαρμογή των κανόνων περί ανταγωνισμού να ασχολείται με τρόπο εντονότερο, από ό,τι μέχρι τώρα, με την υφιστάμενη κατάσταση όσον αφορά τον ανταγωνισμό με αγορές τρίτων χωρών. Ζητείται, δηλαδή, μια οικονομική παρακολούθηση άξια του ονοματός της.

3.5.4. Εξάλλου, το άρθρο 2, παράγραφος 1 πρώτη περίπτωση του κανονισμού επιβάλει την επέκταση των ελέγχων και στο διεθνή ανταγωνισμό. Επειδή το κείμενο του κανονισμού λέγει : « Κατά την εξέταση αυτή η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη : α) την ανάγκη να υπάρξει και να αναπτυχθεί στην ενιαία αγορά αποτελεσματικός ανταγωνισμός ιδίως σε σχέση με τη διάρθρωση όλων των σχετικών αγορών και τον πραγματικό ή ενδεχόμενο ανταγωνισμό μέσω επιχειρήσεων εγκατεστημένων εντός ή εκτός της Κοινότητας » (). Αυτό ισχύει για όλα τα στάδια της διαδικασίας και για την οριοθέτηση την αγοράς. Το επιχείρημα της Επιτροπής ότι η προσεκτική, αυστηρότερη οριοθέτηση της αγοράς « δεν οδηγεί απαραίτητα σε λανθασμένα συμπεράσματα » (σημείο 2.3 της απάντησης της Επιτροπής) δεν είναι ιδιαίτερα πειστικό σε σύγκριση με τη σαφήνεια της διατύπωσης του κανονισμού. Η Επιτροπή γνωρίζει επίσης ότι, σε μια οικονομία που έχει προσλάβει παγκόσμιες διαστάσεις, στις αγορές, παρατηρούνται συνεχείς ανακατατάξεις και αλλαγές. Για το λόγο αυτό, η « προσεκτική » οριοθέτηση της αγοράς εκ μέρους της Επιτροπής θα οδηγήσει συχνά σε λανθασμένα συμπεράσματα, τα οποία θα μπορέσουν να διορθωθούν σε κάποιο μεταγενέστερο στάδιο της διαδικασίας - κατά την εκτίμηση του ενδεχόμενου της δημιουργίας δεσπόζουσας θέσης. Οι επιχειρήσεις θα έχουν να αντιμετωπίσουν την παράταση της διάρκειας των διαδικασιών και πρόσθετα έξοδα.

3.6. Βελτίωση του ορισμού των κοινοτικών επιχειρήσεων που συγκεντρώνονται

3.6.1. Ολοκληρώνοντας, η ΟΚΕ επισημαίνει ότι, παρά τη σχετική ανακοίνωση της Επιτροπής, ο ορισμός των κοινοτικών επιχειρήσεων που συγκεντρώνονται εξακολουθεί να δημιουργεί πρακτικά προβλήματα. Δικαίως παρατηρεί η Επιτροπή στην έκθεσή της για την εφαρμογή του κανονισμού για τη συγκέντρωση επιχειρήσεων (), ότι η διαφορά μεταξύ συγκέντρωσης και συνεργασίας κοινοτικών επιχειρήσεων () αποδείχθηκε στην πράξη ένα από τα δυσχερέστερα προβλήματα κατά την εφαρμογή του κανονισμού. Κατά την άποψη της ΟΚΕ, κάθε ίδρυση κοινοτικής επιχείρησης, η οποία επηρεάζει τη διάρθρωση των ενδιαφερόμενων επιχειρήσεων (π.χ. με τη συγκέντρωση προηγουμένως διαχωρισμένων δραστηριοτήτων) θα πρέπει να θεωρείται ως συγκέντρωση. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής έχουν ήδη κάνει βήματα προς αυτήν την κατεύθυνση. Θα πρέπει όμως να προχωρήσουν ακόμη περισσότερο και να αποκλείσουν από τους ελέγχους τις αναδραστικές επιπτώσεις στη συμπεριφορά των μητρικών εταιρειών.

Βρυξέλλες, 25 Οκτωβρίου 1995.

Ο Πρόεδρος της

Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Carlos FERRER

() ΕΕ αριθ. C 225 της 10. 9. 1990, σ. 60.

() Έγγρ. COM(93) 385 τελικό.

() ΕΕ αριθ. C 388 της 31. 12. 1994, σ. 41.

() Ανταπόκριση στη γνωμοδότηση που υιοθετήθηκε από την ΟΚΕ στην ολομέλεια του Ιουλίου και του Σεπτεμβρίου του 1994. Βρυξέλλες, 10. 4. 1994, σ. 14.

() ΕΕ αριθ. C 388 της 31. 12. 1994, σ. 41.

() ΕΕ αριθ. C 388 της 31. 12. 1994, σημεία 2.13.1 και 2.13.2.

() ΕΕ αριθ. C 34 της 2. 2. 1994, σ. 83.

() EE αριθ. L 395 της 30. 12. 1989, σ. 1.

() Έγγρ. COM(93) 385 τελικό, περίπτωση 21, 1o εδάφιο.

() Προς διευκρίνηση : τα ειδικά προβλήματα των εθνικών συνεταιρισμών δεν θίγονται. Κατά την εφαρμογή του κανονισμού η ΟΚΕ θεωρεί ότι οι διάφορες σφαίρες δικαίου που αφορούν τους συνεταιρισμούς λαμβάνονται αντίστοιχα υπόψη.