[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 18.7.2007

SEC(2007) 996

ΕΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ Συνοδευτικό έγγραφο στην

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ Αντιμετώπιση του προβλήματος της λειψυδρίας και της ξηρασίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση Εκτενής περίληψη της εκτίμησης των επιπτώσεων {COM(2007) 414 τελικό}{SEC(2007) 993}

Συνοπτική παρουσίαση

Η παρούσα εκτίμηση επιπτώσεων εκπονήθηκε από τις υπηρεσίες της Επιτροπής με σκοπό να τεκμηριώσει την ανακοίνωση σχετικά με τη λειψυδρία και την ξηρασία.

1. Διαδικαστικά θέματα

- Στο Συμβούλιο Περιβάλλοντος της 9ης Μαρτίου 2006, ορισμένα κράτη μέλη απηύθυναν έκκληση για την ανάληψη ευρωπαϊκής δράσης σχετικά με τη λειψυδρία και την ξηρασία. Στο Συμβούλιο Περιβάλλοντος της 27ης Ιουνίου 2006, η Επιτροπή υπέβαλε προκαταρκτική ανάλυση και ανήγγειλε την πρόθεσή της να εκδώσει ανακοίνωση σχετικά με την λειψυδρία και την ξηρασία το αργότερο έως τον Ιούλιο του 2007.

- Για την κατάρτιση της ανακοίνωσης τηρήθηκαν πλήρως τα ελάχιστα πρότυπα όσον αφορά τις διαβουλεύσεις. Η Επιτροπή οργάνωσε τρεις συναντήσεις με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη και τα κράτη μέλη παρέχοντάς τους τη δυνατότητα να συμμετάσχουν ενεργά στη σχετική διαδικασία.

- Για την περαιτέρω διαμόρφωση πολιτικών και μέτρων αντιμετώπισης προβλημάτων λειψυδρίας και ξηρασίας θα απαιτηθούν πάντως συμπληρωματικές διεξοδικές εκτιμήσεις των επιπτώσεων ορισμένων επιλεγμένων μέτρων.

- Η παρούσα εκτίμηση που συνοδεύει την ανακοίνωση σχετικά με τη λειψυδρία και την ξηρασία προέκυψε, επομένως, κατ’ αναλογία με βάση τις προκαταρκτικές πληροφορίες και τη μέχρι τούδε κτηθείσα πείρα.

- Στις αρχές του 2007, η Επιτροπή δρομολόγησε μελέτη με σκοπό την ποσοτικοποίηση των δυνατοτήτων εξοικονόμησης νερού ανά την Ευρώπη. Μία άλλη μελέτη θα εξετάσει τις ανομοιομορφίες που υφίστανται εν προκειμένω μεταξύ των επιμέρους περιφερειών. Χάρη στην ενσωμάτωση σεναρίων που αναλύουν τη σχέση κόστους - αποτελεσματικότητας διάφορων μέτρων, θα αντληθούν χρήσιμες πληροφορίες για την περαιτέρω εξέταση του εν λόγω ζητήματος στα τέλη του 2007.

- Στις 5 Ιουνίου 2007, η Επιτροπή Εκτίμησης Επιπτώσεων γνωμοδότησε για το σχέδιο της εκτίμησης επιπτώσεων της ανακοίνωσης. Όλες οι συστάσεις που διατύπωσε για τη βελτίωση του σχεδίου αυτού ενσωματώθηκαν πλήρως στην εκτίμηση επιπτώσεων.

2. Ποιο είναι το πρόβλημα που αναμένεται να καλύψει η παρούσα ανακοίνωση;

- Μέχρι σήμερα έχουν εντοπιστεί 33 λεκάνες απορροής ποταμών που αντιμετωπίζουν προβλήματα λειψυδρίας. Καλύπτουν συνολική έκταση 460 000 km² (περίπου 10% της συνολικής έκτασης της ΕΕ) με συνολικό πληθυσμό 82 εκατομμύρια άτομα (περίπου 16,5% του συνολικού πληθυσμού της ΕΕ).

- Η πλειονότητα των κρατών μελών έχει αναφέρει φαινόμενα ξηρασίας που σημειώθηκαν από το 1976. Από το 2000 έως το 2006 έχει πληγεί από ξηρασία κατά μέσον όρο το 15% της έκτασης της ΕΕ και το 17% του πληθυσμού της.

- Η χωρική και χρονική κατανομή των υδάτινων πόρων ανά την Ευρώπη αποτελεί ένα από τα κύρια αίτια της λειψυδρίας και της ξηρασίας.

- Οι πολιτικές τιμολόγησης του νερού, εξάλλου, δεν αντανακλούν εν γένει τις ευαίσθητες ισορροπίες των υδάτινων πόρων σε τοπικό επίπεδο. Ελάχιστα εφαρμόζεται η αρχή «ο χρήστης πληρώνει». Οι ελλείψεις αυτές έχουν ως αποτέλεσμα την κακή διαχείριση των υδάτινων πόρων, μολονότι η οδηγία πλαίσιο για τα ύδατα καθορίζει τις αρχές για τη διαμόρφωση αποτελεσματικών οικονομικών μέσων.

- Ο ακατάλληλος σχεδιασμός χρήσεων γης και η αδόκιμη κατανομή των υδάτινων πόρων μεταξύ οικονομικών τομέων έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία ανισορροπιών μεταξύ των αναγκών σε νερό και των υφιστάμενων υδάτινων πόρων.

- Ο τομέας που καταναλώνει τις μεγαλύτερες ποσότητες νερού είναι η γεωργία (64%), ακολουθούμενος από τους τομείς της ενέργειας (20%), της δημόσιας ύδρευσης (12%) και της βιομηχανίας (4%). Ο τουρισμός είναι πιθανό να ασκήσει μεγάλες πιέσεις στην άντληση νερού, ιδίως στη Νότια Ευρώπη και τις παράκτιες περιοχές όπου οι πόροι γλυκού νερού είναι περιορισμένοι.

- Υπάρχουν τεράστιες δυνατότητες εξοικονόμησης νερού στην Ευρώπη, η οποία εξακολουθεί να σπαταλά τουλάχιστον το 20% των υδάτινων πόρων της, λόγω της αναποτελεσματικής αξιοποίησης τους.

- Σε γενικές γραμμές, διαπιστώνεται έλλειψη συνέπειας και, σε ορισμένες περιπτώσεις παρατηρούνται ακόμη και αρνητικά αποτελέσματα στην προστασία των υδάτινων πόρων λόγω ελλιπούς ενσωμάτωσης των σχετικών με το νερό προβληματισμών σε τομεακές πολιτικές που συνδέονται με την κατανάλωση υδάτινων πόρων.

- Όσον αφορά τα φαινόμενα ξηρασίας, συχνά χρειάστηκε να αντιμετωπιστούν με λογική διαχείρισης κρίσεων λόγω ανετοιμότητας έναντι ακραίων φαινομένων.

- Οι καταστάσεις λειψυδρίας που σημειώθηκαν σε επίπεδο λεκάνης απορροής ποταμών είχαν ήδη αξιοσημείωτο αντίκτυπο στην οικονομία, την κοινωνία και το περιβάλλον, με επακόλουθες επιπτώσεις από πλευράς κόστους.

- Τα φαινόμενα ξηρασίας είχαν άμεσο και σημαντικό οικονομικό, κοινωνικό και περιβαλλοντικό αντίκτυπο που μπορεί να εξακολουθήσει να είναι αισθητός και μετά την πάροδο του φαινομένου.

- Η άμεση οικονομική επίπτωση των φαινομένων ξηρασίας κατά την τελευταία τριακονταετία υπολογίζεται σε 100 δισ. € τουλάχιστον.

Σενάριο αδράνειας

- Γενικά, το ποσοστό των ευρωπαϊκών περιοχών λεκανών απορροής ποταμών που αντιμετωπίζουν σοβαρή πίεση, είναι πιθανόν να αυξηθεί από 19% σήμερα, σε 34-36% έως τη δεκαετία του 2070.

- Η οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη θα μπορούσε να έχει εξίσου σοβαρές επιπτώσεις στους υδάτινους πόρους με εκείνες της αλλαγής του κλίματος.

- Τις επόμενες δεκαετίες, η περιοχή που ενδέχεται να γνωρίσει τη μεγαλύτερη αύξηση πιέσεων στους υδάτινος πόρους είναι η Νοτιοανατολική Ευρώπη.

- Η οδηγία-πλαίσιο για το νερό παρέχει όλα τα αναγκαία μέσα για την επίτευξη καθαρά αειφόρου διαχείρισης των υδάτων. Ωστόσο, η βέλτιστη αξιοποίηση των μέσων αυτών (ιδίως της τιμολόγησης του νερού και της ανάκτησης του κόστους), εξακολουθεί να αποτελεί πρόκληση.

Εάν δεν αλλάξει τίποτε, η κατάσταση θα εξελιχθεί πιθανώς ως εξής:

- Διατήρηση, σε ευρεία κλίμακα, ενός ακατάλληλου χωροταξικού σχεδιασμού σε ορισμένες λεκάνες απορροής ποταμών που διαθέτουν τους πλέον λιγοστούς υδάτινους πόρους.

- Συνέχιση της σπατάλης και της αναποτελεσματικής χρήσης του νερού από τα νοικοκυριά και πολλούς οικονομικούς τομείς.

3. Στόχοι

Η πρόταση αποσκοπεί στην επίτευξη των ακόλουθων γενικών στόχων πολιτικής:

- Αντιμετώπιση των αυξανόμενων επιπτώσεων της λειψυδρίας και της ξηρασίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση

- Μακροπρόθεσμη προστασία των διαθέσιμων υδάτινων πόρων

- Εξασφάλιση της αειφορίας των διαθέσιμων υδάτινων πόρων ανά την Ευρώπη και προώθηση αειφόρων χρήσεων του νερού

Οι ειδικοί στόχοι είναι οι ακόλουθοι:

- Βελτίωση της ετοιμότητας έναντι των συχνότερων φαινομένων ξηρασίας

- Μετριασμός όλων των επιπτώσεων της λειψυδρίας και της ξηρασίας στο περιβάλλον, την οικονομία και την κοινωνία

- Δημιουργία συνθηκών για αειφόρο οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη στην Ευρώπη, στο πλαίσιο της αλλαγής του κλίματος και της συχνότερης εμφάνισης καταστάσεων λειψυδρίας και ξηρασίας

Οι επιχειρησιακοί στόχοι περιλαμβάνουν:

- Προσδιορισμό των καταλληλότερων αποδοτικών ως προς το κόστος μέτρων για την αποτελεσματική αντιμετώπιση προβλημάτων λειψυδρίας και ξηρασίας

- Εξέταση ενδεχόμενων προτεραιοτήτων ή ιεράρχηση για τη χάραξη πολιτικής λαμβάνοντας υπόψη τη διαθεσιμότητα των υδάτινων πόρων σε επίπεδο λεκάνης απορροής ποταμών.

4. Ποιες είναι οι κύριες διαθέσιμες επιλογές πολιτικής για την επίτευξη των στόχων;

Πέρα από το σενάριο «αδράνειας», έχουν προσδιοριστεί τρεις επιλογές.

- Επιλογή Α: Μέτρα που αφορούν μόνο την υδροδότηση

Τα μέτρα που εξετάζονται στο πλαίσιο της επιλογής αυτής συνίστανται σε

- προώθηση της δημιουργίας νέων υποδομών υδροδότησης με βάση την υφιστάμενη νομοθεσία της ΕΕ

- στήριξη της δημιουργίας, σε μεγάλη κλίμακα, νέων υποδομών υδροδότησης, δίνοντας προτεραιότητα στη χρηματοδότηση με κοινοτικά και εθνικά κονδύλια.

- Επιλογή Β: Μέτρα που αφορούν μόνο τις πολιτικές τιμολόγησης του νερού

Τα εξεταζόμενα μέτρα στο πλαίσιο της παρούσας επιλογής καλύπτουν τα ακόλουθα σημεία:

- αποτελεσματική τιμολόγηση του νερού

- ανάκτηση του κόστους

- Επιλογή Γ: Ολοκληρωμένη προσέγγιση

Στο πλαίσιο της επιλογής αυτής εξετάζονται μέτρα για:

- την πρόληψη των φαινομένων ξηρασίας

- την αποτελεσματική κατανομή του νερού και τον αειφόρο σχεδιασμό χρήσεων γης

- την προώθηση τεχνολογιών και πρακτικών που προάγουν την αποδοτική χρήση των υδάτινων πόρων

- την προαγωγή μιας νοοτροπίας για την εξοικονόμηση νερού στην Ευρώπη

- τη δημιουργία νέων υποδομών υδροδότησης

5. Ανάλυση αντικτύπου

5.1. Επιλογή Α: Μέτρα που αφορούν μόνο την υδροδότηση

Περιβαλλοντικές επιπτώσεις

- Οι ταμιευτήρες διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο όσον αφορά τη δημόσια ύδρευση, την άρδευση και τις βιομηχανικές χρήσεις. Ωστόσο, η κατασκευή φραγμάτων και οι μεταφορές υδάτινων πόρων μπορεί να έχουν σοβαρές συνέπειες για τη λειτουργία των οικοσυστημάτων γλυκών υδάτων σε μία λεκάνη απορροής ποταμού και αρνητικές επιπτώσεις στην οικολογική κατάσταση των υδατικών συστημάτων.

- Δεδομένης της αβεβαιότητας που υφίσταται επί του παρόντος σχετικά με τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις όλων των εναλλακτικών λύσεων όπως, της αφαλάτωσης, ιδίως από πλευράς ενεργειακής κατανάλωσης και, κατ’ επέκταση, όσον αφορά τη συμβατότητά τους με την ενεργειακή πολιτική για την Ευρώπη, είναι απαραίτητο να διεξαχθούν περαιτέρω μελέτες εκτίμησης του κινδύνου πριν λάβει η Επιτροπή οριστική θέση.

Οικονομικές επιπτώσεις

- Εκ πρώτης όψεως, οι βραχυπρόθεσμες επιπτώσεις στην οικονομία αναμένεται να είναι θετικές. Οι νέες υποδομές υδροδότησης μπορούν να ευνοήσουν την ανάπτυξη δραστηριοτήτων στη γύρω περιοχή.

- Ωστόσο, τα φράγματα και οι μεταφορές υδάτινων πόρων παρουσιάζουν ορισμένα μειονεκτήματα τα οποία επεσήμανε μάλιστα η παγκόσμια επιτροπή για τα φράγματα. Πολλά έργα υπό εξέλιξη κατέστησαν εμφανή άλλα μειονεκτήματα όσον αφορά τις εναλλακτικές λύσεις.

- Υπάρχουν περιορισμένες δυνατότητες δημιουργίας νέων σημαντικών υποδομών υδροδότησης στην Ευρώπη χωρίς να αυξηθούν οι πιέσεις που ασκούνται σε ήδη ευαίσθητους υδάτινους πόρους και να καταναλωθούν μέχρι πλήρους εξάντλησης οι υπολειπόμενοι πόροι. Θα πρέπει να αναζητηθούν νέες δυνατότητες πέρα από την ΕΕ, σε γειτονικές χώρες που διαθέτουν ακόμη επαρκή αποθέματα νερού, όπως η Ρωσία.

- Κατά συνέπεια, ορισμένοι οικονομικοί κλάδοι ενδέχεται να αποφασίσουν, εξαιτίας της μείωσης των κερδών τους, να μετατοπίσουν εξ ολοκλήρου ή εν μέρει τις δραστηριότητές τους εκτός Ευρώπης εκεί όπου το νερό είναι φθηνότερο.

Κοινωνικές επιπτώσεις

- Οι άμεσες βραχυπρόθεσμες επιπτώσεις για την κοινωνία αναμένεται να είναι θετικές εάν οι νέες υποδομές αποσκοπούν μεταξύ άλλων στη δημόσια ύδρευση. Μπορεί να αναπτυχθούν νέες οικονομικές δραστηριότητες που συνεπάγονται τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας.

Ωστόσο, τα οφέλη ενδέχεται να είναι περιορισμένα εάν η δημιουργία νέων υποδομών υδροδότησης συνεπάγεται μεταφορά του κόστους από ορισμένους οικονομικούς κλάδους στα νοικοκυριά ή στην περίπτωση μεταφοράς υδάτινων πόρων, εφόσον προκαλούνται συγκρούσεις κοινωνικών και πολιτικών συμφερόντων μεταξύ των φορέων στις λεκάνες παροχής και στις λεκάνες υποδοχής.

5.2. Επιλογή Β: Μέτρα που αφορούν μόνο τις τιμολογιακές πολιτικές του νερού

- Οι επιπτώσεις των πολιτικών τιμολόγησης του νερού διαφέρουν ανάλογα με τις κοινωνικοοικονομικές και φυσικές συνθήκες.

- Συνήθως οι τιμολογιακές πολιτικές δεν επαρκούν για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας και της ξηρασίας, μπορούν όμως να αποδειχθούν αποτελεσματικές εφόσον συνδυαστούν με άλλα μέτρα.

Περιβαλλοντικές επιπτώσεις

- Όσον αφορά τη γεωργία, η άσκηση πολιτικής τιμολόγησης του νερού συνεπάγεται αλλαγές στη χρήση γης, ώστε να ευνοούνται οι αποδοτικότερες χρήσεις. Οι τρέχουσες τιμές, ωστόσο, είναι συνήθως πολύ χαμηλότερες από τα επίπεδα που θα δημιουργούσαν οικονομικό κίνητρο για τους γεωργούς ώστε να εξοικονομήσουν νερό.

- Από τα διαθέσιμα στοιχεία προκύπτει επίσης ότι η κατανάλωση νερού από τα νοικοκυριά μειώνεται όταν εφαρμόζονται συστήματα μέτρησης της κατανάλωσης. Είναι δυνατόν, ωστόσο, να προσδιοριστεί ελάχιστο όριο κάτω από το οποίο οι τιμολογιακές αυξήσεις δεν επηρεάζουν την κατανάλωση.

- Η ζήτηση νερού για βιομηχανική χρήση είναι κατά τα φαινόμενα ελαστική. Σημαντικό ρόλο διαδραματίζει η ποικιλία των διαθέσιμων εναλλακτικών λύσεων.

Οικονομικές επιπτώσεις

- Η θέση σε εφαρμογή πολιτικής τιμολόγησης του νερού, όπου λαμβάνεται υπόψη τόσο το περιβαλλοντικό κόστος όσο και το κόστος της λειψυδρίας μπορεί να οδηγήσει σε αποτελεσματική κατανομή των υδάτινων πόρων και, κατ’ επέκταση, στη βελτίωση της ποιότητας της ζωής. Από περιπτωσιολογικές μελέτες του μακροοικονομικού αντικτύπου της αειφόρου γεωργίας σε ορισμένα κράτη μέλη, προέκυψε ότι η μεγάλης κλίμακας χρήση καλλιεργήσιμων εκτάσεων για αειφόρες καλλιέργειες, με εσωτερικό καταλογισμό του περιβαλλοντικού κόστους των ασκούμενων πολιτικών, αποφέρει οικονομικά οφέλη.

Κοινωνικές επιπτώσεις

- Στο άρθρο 9 της οδηγίας πλαισίου για τα ύδατα (ΟΠΥ) καθορίζονται οι προϋποθέσεις για την ανάκτηση του κόστους για υπηρεσίες ύδατος. Αναφέρεται, μεταξύ άλλων, ότι τα κράτη μέλη μπορούν να συνεκτιμούν τα κοινωνικά, τα περιβαλλοντικά και τα οικονομικά αποτελέσματα της ανάκτησης. Επομένως, τα κράτη μέλη μπορούν να προσαρμόζουν τις τιμολογιακές πολιτικές τους για το νερό λαμβάνοντας υπόψη τις κοινωνικές παραμέτρους.

5.3. Επιλογή Γ: Ολοκληρωμένη προσέγγιση

Δυνατότητες εξοικονόμησης νερού και ορθολογικής χρήσης του νερού.

- Εκτιμάται ότι με την εφαρμογή καταλλήλων μέτρων στην Ευρώπη υπάρχει δυνατότητα εξοικονόμησης τουλάχιστον 20% του νερού.

- Είναι δυνατόν να μειωθεί η ζήτηση του νερού χωρίς να θιγούν οι τρέχουσες οικονομικές δραστηριότητες, με αποτέλεσμα να προκύψουν οικονομικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά οφέλη.

- Δεδομένου ότι η σπατάλη νερού μπορεί να θεωρηθεί πρόσθετη οικονομική επιβάρυνση (όπως η εκμετάλλευση των υδάτινων πόρων, η υδροδότηση και η επεξεργασία του νερού), υπάρχουν τεράστιες δυνατότητες εξοικονόμησης χρηματικών πόρων.

- Συχνότατα, η διαχείριση της ζήτησης νερού θεωρείται πολύ πιο συμφέρουσα οικονομικά από την αύξηση της παροχής νερού. Από τις λίγες διαθέσιμες μελέτες στις οποίες επιχειρούνται ανάλογες συγκρίσεις, προκύπτουν διαφορές της τάξης του 1-3 έως 1-10 μεταξύ του κόστους του «εξοικονομούμενου» και του «παρεχόμενου» κυβικού μέτρου νερού.

Οικονομικές επιπτώσεις

Είναι απαραίτητο να τονιστεί ότι για την εφαρμογή ορισμένων ειδικών μέτρων θα απαιτηθεί καθορισμός κατάλληλων συνοδευτικών μέτρων λαμβάνοντας υπόψη τις περιφερειακές, τομεακές και κοινωνικές ιδιομορφίες. Τα μέτρα αυτά θα χρειαστεί να αναλυθούν διεξοδικότερα.

- Οι τομεακές πολιτικές παρέχουν τη δυνατότητα αντιμετώπισης προβλημάτων λειψυδρίας και ξηρασίας. Ωστόσο υπάρχουν περιθώρια για περαιτέρω προσαρμογές ώστε να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα των εν λόγω πολιτικών κατά την αντιμετώπιση προβλημάτων σχετικών με την ποσότητα των υδάτινων πόρων.

- Οι διαδοχικές μεταρρυθμίσεις της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής (ΚΓΠ) και ειδικότερα η στήριξη της αγροτικής ανάπτυξης συνέβαλαν στη βελτίωση της κατάστασης. Ωστόσο, η υπερβολική άντληση υδάτων εξακολουθεί να αποτελεί πρόβλημα, καθώς ορισμένα κράτη μέλη δεν έχουν προχωρήσει σε πλήρη αποσύνδεση των ενισχύσεων. Οι μελλοντικές προσαρμογές της ΚΓΠ και ο προβλεπόμενος για το 2008 «διαγνωστικός έλεγχος» θα μπορούσαν να αποτελέσουν ευκαιρία για να διερευνηθούν τρόποι περαιτέρω ενσωμάτωσης των σχετικών με την ποσότητα των υδάτων ζητημάτων στα αντίστοιχα μέσα της ΚΓΠ. Στο πλαίσιο αυτό θα ήταν σκόπιμο, επί παραδείγματι, να εξεταστεί κατά πόσο η ΚΓΠ και ο «διαγνωστικός έλεγχος» του 2008 μπορούν να προωθήσουν την πλήρη αποσύνδεση των ενισχύσεων και την αύξηση της στήριξης που παρέχεται για τη διαχείριση των υδάτων στο πλαίσιο των προγραμμάτων αγροτικής ανάπτυξης.

- Είναι επίσης σημαντικό, να εξασφαλιστεί ότι κατά τη μελλοντική επανεξέταση των Διαρθρωτικών Ταμείων θα προβλεφθεί καλύτερη κάλυψη των περιοχών που αντιμετωπίζουν προβλήματα επάρκειας υδάτινων πόρων. Η αύξηση των προϋπολογισμών αυτών και ο εντοπισμός πιθανών συνεργειών μεταξύ των διάφορων πολιτικών δεν αναμένεται να προκαλέσουν κόστος ευκαιρίας για άλλες ευρωπαϊκές πολιτικές στον τομέα του περιβάλλοντος.

- Όσον αφορά τις επιπτώσεις των κινήτρων που θεσπίζονται σε εθνικό επίπεδο, από την αξιολόγηση των μέσων που χρησιμοποιούνται στον ενεργειακό τομέα προκύπτουν ενδιαφέρουσες πληροφορίες σχετικά με την πιθανή αποτελεσματικότητα της εφαρμογής τους στον τομέα των υδάτων.

- Είναι σαφές ότι η προώθηση της ανάπτυξης τεχνολογιών και προϊόντων που ευνοούν την αποδοτική χρήση του νερού θα τονώσει την αγορά και θα αυξήσει την ανταγωνιστικότητα των βιομηχανιών της Ευρώπης, όπως συμβαίνει ήδη στον ενεργειακό τομέα.

Κοινωνικές επιπτώσεις

- Οι πολιτικές εξοικονόμησης νερού έχουν θετικό κοινωνικό αντίκτυπο, ιδίως όσον αφορά τη δημιουργία θέσεων απασχόληση στο δημόσιο τομέα.

Περιβαλλοντικές επιπτώσεις

- Το νερό που εξοικονομείται δεν σπαταλάται και επομένως δεν συμβάλλει στην επιβάρυνση των υδατικών συστημάτων με απορρίψεις. Γενικότερα, η άντληση μικρότερων ποσοτήτων νερού από το φυσικό περιβάλλον θα έχει ως αποτέλεσμα τη βελτίωση της κατάστασης των υδατικών συστημάτων και τη διαφύλαξη των οικοσυστημάτων.

Είναι σκόπιμο να ευνοηθούν οι λύσεις που συμβάλλουν ουσιαστικά στη βελτίωση όλων των πρακτικών διαχείρισης της ζήτησης νερού. Λαμβανομένων υπόψη όλων των δυνατοτήτων εξοικονόμησης νερού και ορθολογικής χρήσης των υδάτινων πόρων ανά την Ευρώπη, υπάρχει εν προκειμένω ανάγκη σαφούς ιεράρχησης των υδάτινων πόρων για τους σκοπούς της χάραξης πολιτικής. Οι νέες υποδομές υδροδότησης πρέπει να θεωρούνται ως πιθανή επιλογή μόνο όταν έχουν εξαντληθεί οι άλλες δυνατότητες για τη διαχείριση της ζήτησης νερού, συμπεριλαμβανομένης της αποτελεσματικής τιμολογιακής πολιτικής για το νερό και των οικονομικά αποδοτικών εναλλακτικών επιλογών.

6. Σύγκριση των επιλογών

Επιλογή Α Μέτρα που αφορούν μόνο την υδροδότηση | Επιλογή Β Μέτρα που αφορούν μόνο τις πολιτικές τιμολόγησης του νερού | Επιλογή Γ Ολοκληρωμένη προσέγγιση |

Βραχυπρό-θεσμα | Μακροπρό-θεσμα | Βραχυπρό-θεσμα | Μακροπρόθ-εσμα |

Οικονομικές επιπτώσεις | ++ | - | + | ++ | +++ |

Κοινωνικές επιπτώσεις | + | - | +/- | +/- | + |

Περιβαλλοντικές επιπτώσεις | - | - | + | ++ | +++ |

- Στον ανωτέρω πίνακα συνοψίζονται οι οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις των επιμέρους επιλογών που εξετάστηκαν στην προηγούμενη ενότητα.

- Από την εφαρμογή της επιλογής Α μπορεί να προκύψουν ενδιαφέροντα οφέλη για την οικονομία και την κοινωνία βραχυπρόθεσμα, οι επιπτώσεις όμως στο περιβάλλον αναμένεται να είναι αρνητικές. Η εκτίμηση των επιπτώσεων σε πλέον μακροπρόθεσμη βάση καταδεικνύει αρνητική σχέση κόστους - οφέλους για την οικονομία, την κοινωνία και το περιβάλλον.

- Η επιλογή Β αναμένεται να έχει θετικό αντίκτυπο στην οικονομία και το περιβάλλον μόλις τεθούν σε εφαρμογή αποτελεσματικές πολιτικές τιμολόγησης του νερού και σύστημα ανάκτησης του κόστους των υπηρεσιών ύδατος από τους καταναλωτές νερού. Οι κοινωνικές επιπτώσεις θα εξαρτηθούν ενδεχομένως από το προβλεπόμενο επίπεδο των τιμών του νερού και μπορεί να αποδειχθούν αρνητικές για ορισμένους οικονομικούς τομείς ή ορισμένες κοινωνικές τάξεις του πληθυσμού.

- Τα αποτελέσματα της επιλογής Γ θα προκύψουν σταδιακά. Αναμένεται ότι ο αντίκτυπος για την οικονομία θα είναι εξαρχής θετικός και θα βελτιωθεί περαιτέρω μακροπρόθεσμα. Θετικός θα είναι με την πάροδο του χρόνου και οι κοινωνικός αντίκτυπος. Η επιλογή αυτή αναμένεται να έχει σημαντικό και ολοένα θετικότερο αντίκτυπο στο περιβάλλον. Σε σύγκριση με τις άλλες επιλογές, η επιλογή Γ θα είναι η πλέον επωφελής για το περιβάλλον.

Με βάση την παρούσα εκτίμηση, η επιλογή Γ θεωρείται η πλέον πολλά υποσχόμενη. Εξασφαλίζει την καλύτερη σχέση κόστους – αποτελεσματικότητας μακροπρόθεσμα.

- Για την περαιτέρω διαμόρφωση πολιτικών και μέτρων αντιμετώπισης προβλημάτων λειψυδρίας και ξηρασίας θα απαιτηθούν πάντως συμπληρωματικές διεξοδικές εκτιμήσεις των επιπτώσεων. Το επόμενο βήμα θα είναι να εξεταστούν εις βάθος τα συγκεντρωθέντα στοιχεία και η ποσοτική εκτίμηση των επιλεγέντων μέτρων μεταξύ του πλήθους των επιλογών που προτείνονται στην παρούσα ανακοίνωση.

- Είναι επίσης σαφές ότι για την εφαρμογή ορισμένων ειδικών μέτρων θα απαιτηθεί καθορισμός κατάλληλων συνοδευτικών μέτρων λαμβάνοντας υπόψη τις περιφερειακές, τομεακές και κοινωνικές ιδιομορφίες. Τα μέτρα αυτά θα χρειαστεί επίσης να αναλυθούν διεξοδικότερα.

7. Παρακολούθηση και αξιολόγηση

Το πρόβλημα της λειψυδρίας και της ξηρασίας πρέπει να αντιμετωπιστεί ως ζωτικής σημασίας περιβαλλοντικό πρόβλημα αλλά και ως προϋπόθεση για την αειφόρο οικονομική ανάπτυξη της Ευρώπης.

Η Επιτροπή θα εξετάσει την επιτελούμενη πρόοδο όσον αφορά τις χαραχθείσες κατευθύνσεις και θα υποβάλει σχετική έκθεση στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η έκθεση θα υποβληθεί στο πλαίσιο φόρουμ των ενδιαφερομένων μερών, το οποίο θα πραγματοποιηθεί το 2008.

Υπό το φως των συζητήσεων που θα διεξαχθούν σχετικά με την παρούσα ανακοίνωση στο Συμβούλιο των Υπουργών και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η Επιτροπή θα εξετάσει τις πρωτοβουλίες και τα μέτρα που θα ακολουθήσουν.