[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 26.11.2008

COM(2008) 827 τελικό

2005/0240 (COD)

ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ σύμφωνα με το άρθρο 251 παράγραφος 2 τρίτο εδάφιο στοιχείο γ) της συνθήκης ΕΚ για τις τροπολογίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην κοινή θέση του Συμβουλίου όσον αφορά την πρόταση

ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για τον καθορισμό των θεμελιωδών αρχών που διέπουν τη διερεύνηση των ατυχημάτων στον τομέα των θαλάσσιων μεταφορών

ΠΕΡΙ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ σύμφωνα με το άρθρο 250, παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ

2005/0240 (COD)

ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ σύμφωνα με το άρθρο 251 παράγραφος 2 τρίτο εδάφιο στοιχείο γ) της συνθήκης ΕΚ για τις τροπολογίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην κοινή θέση του Συμβουλίου όσον αφορά την πρόταση

ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για τον καθορισμό των θεμελιωδών αρχών που διέπουν τη διερεύνηση των ατυχημάτων στον τομέα των θαλάσσιων μεταφορών

(Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)

1. Εισαγωγή

Το άρθρο 251 παράγραφος 2 τρίτο εδάφιο στοιχείο γ) της συνθήκης ΕΚ ορίζει ότι η Επιτροπή γνωμοδοτεί επί των τροπολογιών που προτείνει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σε δεύτερη ανάγνωση. Η Επιτροπή διατυπώνει κατωτέρω την γνώμη της επί των τροπολογιών που πρότεινε το Κοινοβούλιο.

2. Ιστορικό

Ημερομηνία διαβίβασης της πρότασης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο (έγγραφο COM(2005) 590 τελικό – C6-0226/2008 – 2005/0240(COD) | 13.12.2006 |

Ημερομηνία γνωμοδότησης της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής | 13.09.2006 |

Ημερομηνία γνωμοδότησης της Επιτροπής των Περιφερειών | 15.06.2006 |

Ημερομηνία γνωμοδότησης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, σε πρώτη ανάγνωση | 25.04.2007 |

Ημερομηνία υιοθέτησης της κοινής θέσης | 06.06.2008 |

Ημερομηνία γνωμοδότησης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σε δεύτερη ανάγνωση | 24.09.2008 |

3. Αντικείμενο τησ πρότασης

Δεδομένης της σημασίας που έχει ο προσδιορισμός των αιτιών των θαλάσσιων καταστροφών για την πρόληψη μελλοντικών ατυχημάτων, η πρόταση αποσκοπεί στην προώθηση της υποχρέωσης διενέργειας συστηματικών ερευνών μετά από πολύ σοβαρά θαλάσσια ατυχήματα, βάσει εναρμονισμένων προτύπων ανώτερης ποιότητας.

Συνεπώς, η πρόταση επιβάλλει στα κράτη μέλη, υπό την ιδιότητά τους ως κράτους σημαίας, παράκτιου κράτους ή κράτους του οποίου θίγονται σημαντικά συμφέροντα, την υποχρέωση διενέργειας ερευνών στις περιπτώσεις σοβαρών ή πολύ σοβαρών θαλάσσιων ατυχημάτων.

Στις υπόλοιπες περιπτώσεις ατυχήματος ή συμβάντος, η πρόταση προβλέπει υποχρέωση εξέτασης για να κριθεί η σκοπιμότητα πραγματοποίησης έρευνας.

Οι εν λόγω έρευνες που έχουν ως αποκλειστικό σκοπό τον προσδιορισμό των αιτίων των ατυχημάτων, καθώς και των κατάλληλων διορθωτικών μέτρων, και όχι τον καταμερισμό ευθυνών, πρέπει να ακολουθούν μεθοδολογία που θα καθοριστεί με τη διαδικασία της επιτροπολογίας.

Η πρόταση προβλέπει επίσης ότι οι έρευνες πρέπει να διεξάγονται από μόνιμους και ανεξάρτητους οργανισμούς, οι οποίοι διαθέτουν επαρκείς πόρους και των οποίων τα εντεταλμένα με την έρευνα άτομα διαθέτουν τις αναγκαίες αρμοδιότητες προκειμένου να ολοκληρώσουν επιτυχώς την αποστολή τους.

Πρέπει να ορίζεται ένα κράτος που θα φέρει την κύρια ευθύνη διεξαγωγής της έρευνας, αλλά η έρευνα πρέπει να διεξάγεται σε συνεργασία με όλα τα άλλα ενδιαφερόμενα κράτη και προβλέπεται προς τούτο πλαίσιο μόνιμης συνεργασίας. Το εν λόγω πλαίσιο πρέπει εξάλλου να συμπληρωθεί με σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης και με κοινοτική βάση δεδομένων σχετικά με τα θαλάσσια ατυχήματα, της οποίας η διαχείριση θα ανατεθεί στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό για την Ασφάλεια στη Θάλασσα.

Τέλος, εξασφαλίζεται αξιοποίηση των διδαγμάτων μέσω της υποχρέωσης δημοσίευσης έκθεσης που υποβάλλεται σύμφωνα με ορισμένες ελάχιστες απαιτήσεις και η οποία περιέχει, εάν απαιτείται, συστάσεις όσον αφορά την ασφάλεια, τις οποίες οι αρμόδιες αρχές θα έχουν τη διακριτική ευχέρεια να λάβουν υπόψη τους.

4. Γνώμη της Επιτροπής σχετικά με τις τροπολογίες του ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου

4.1. Τροπολογίες που γίνονται αποδεκτές από την Επιτροπή

Η Επιτροπή μπορεί να αποδεχθεί τις τροπολογίες 1, 2, 5, 6 και 16.

4.2. Τροπολογίες που γίνονται αποδεκτές εν μέρει από την Επιτροπή

Η Επιτροπή μπορεί να αποδεχτεί την τροπολογία 11 αλλά μόνον όσον αφορά τις πτυχές που αφορούν την καταγραφή και τον έλεγχο. Αντίθετα, η υπόλοιπη τροπολογία δεν γίνεται αποδεκτή επειδή θίγει τις αρμοδιότητες του ΕΟΑΘ που αποτελούν αντικείμενο ειδικού κανονισμού.

Η τροπολογία 21 μπορεί επίσης να γίνει αποδεκτή όσον αφορά το πρώτο εδάφιο του άρθρου 8 παράγραφος 1 της κοινής θέσης, αλλά δεν γίνεται αποδεκτή όσον αφορά το δεύτερο εδάφιο του οποίου η διατύπωση στην κοινή θέση είναι σαφέστερη σχετικά με το ζήτημα της ανεξαρτησίας που υποδεικνύει η τροπολογία.

Η τροπολογία 32 είναι αποδεκτή όσον αφορά την εισαγωγή αναφοράς στα αποτελέσματα των ερευνών που έχουν διεξαχθεί, αλλά δεν είναι αποδεκτή όσον αφορά τις αρμοδιότητες του ΕΟΑΘ που αποτελούν αντικείμενο ειδικού κανονισμού.

4.3. Τροποποιήσεις που γίνονται αποδεκτές επί της αρχής από την Επιτροπή

Η τροπολογία 4 μπορεί να γίνει αποδεκτή υπό την προϋπόθεση αναδιατύπωσης ώστε να καταστεί σαφές ότι πρέπει να ληφθούν υπόψη στο πλαίσιο της αναθεώρησης της μεθοδολογίας των ερευνών μόνον τα συναφή διδάγματα που μπορεί να εξαχθούν από τις έρευνες.

Παρομοίως, μπορεί να γίνει αποδεκτή η τροπολογία 15, αλλά υπό την προϋπόθεση ότι θα προσδιοριστεί πως δεν λαμβάνονται υπόψη για την μεθοδολογία τα συμπεράσματα των ερευνών, αλλά μόνον τα διδάγματα που μπορεί να προκύψουν από τη διεξαγωγή των ερευνών.

Η τροπολογία 24 γίνεται αποδεκτή αν αναδιατυπωθεί έτσι ώστε να καλύπτει τις ταχείες έγκαιρες προειδοποιήσεις που προβλέπονται στο άρθρο 16 της κοινής θέσης.

Η τροπολογία 29 μπορεί επίσης να γίνει αποδεκτή εάν αναδιατυπωθεί έτσι ώστε να προσδιοριστεί ότι η έκθεση της έρευνας, συμπεριλαμβανομένων των συμπερασμάτων της και ενδεχομένως των συστάσεών της, δημοσιοποιείται ιδίως στο ναυτιλιακό κλάδο.

Η τροπολογία 34 είναι επίσης αποδεκτή υπό τον όρο ότι καλύπτει μόνον τους στόχους της οδηγίας και όχι εκείνους της Ένωσης.

4.4. Τροπολογίες που δεν γίνονται αποδεκτές από την Επιτροπή

Οι τροπολογίες 3, 7, 8, 9, 10, 13, 14, 17 και 20 αποβλέπουν στην επανεισαγωγή των σημάτων κινδύνου στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας και στο να καταστήσουν τις έρευνες πάντοτε υποχρεωτικές, όχι μόνο για τα πολύ σοβαρά ατυχήματα, αλλά και για τα σοβαρά. Ωστόσο, οι εν λόγω τροπολογίες επιβαρύνουν σημαντικά το φόρτο εργασίας των οργανισμών ερευνών, ενώ θα έπρεπε οι εν λόγω οργανισμοί να επικεντρωθούν μόνον στα ατυχήματα εκείνα για τα οποία είναι δυνατόν να εξαχθούν διδάγματα εν όψει της πρόληψης μελλοντικών καταστροφών.

Με τις τροπολογίες 12, 21, 22, 23 και 25 επιδιώκεται να εξασφαλιστεί αυστηρός διαχωρισμός μεταξύ των ερευνών ασφάλειας και των άλλων, ιδίως των ποινικών. Με τον τρόπο όμως αυτό τίθεται εκ νέου σε αμφισβήτηση η ισορροπία που επιτεύχθηκε μετά από εκτεταμένες συζητήσεις στο Συμβούλιο, μεταξύ της ανεξαρτησίας των ερευνών ασφάλειας και των αρμοδιοτήτων που πολλά κράτη μέλη έχουν αναθέσει στην ποινική τους δικαιοσύνη. Σε κάθε περίπτωση, στο πλαίσιο οδηγίας «πρώτου πυλώνα» είναι αδύνατον να συμπεριληφθούν διατάξεις που θα περιόριζαν τις αρμοδιότητες της ποινικής δικαιοσύνης. Συνεπώς, ο αυστηρός διαχωρισμός μεταξύ των δύο ερευνών είναι αδύνατος στο πλαίσιο της οδηγίας.

Οι τροπολογίες 18, 19 και 20 εισάγουν στην οδηγία ένα μηχανισμό, στον οποίο εμπλέκεται η Επιτροπή και ο οποίος αποβλέπει, σε περίπτωση σύγκρουσης μεταξύ οργανισμών ερευνών, στο διορισμό ενός μόνον κράτους μέλους ως κράτους-οδηγού με ευθύνη διεξαγωγής της έρευνας. Παρόλο που η πρόταση της Επιτροπής, η οποία στο σημείο αυτό υιοθετήθηκε από την κοινή θέση, αποβλέπει στο μέτρο του δυνατού στην αποφυγή της διεξαγωγής παράλληλων ερευνών, η επιθυμία για πλήρη απαγόρευσή τους δεν είναι ρεαλιστική και θα ήταν ιδιαίτερα λεπτή από πολιτική άποψη η υλοποίηση ενός μηχανισμού με τον οποίο η Επιτροπή θα ανελάμβανε τον ρόλο διαιτητή σε διαφορά επί του σημείου αυτού μεταξύ κρατών μελών.

Οι τροπολογίες 26 και 27 αποβλέπουν στην αντικατάσταση του στοιχείου η) της κοινής θέσης από διατύπωση που περιλαμβάνεται στο κείμενο της πρότασης της Επιτροπής, το οποίο όμως ήταν λιγότερο σαφές στο σημείο αυτό.

Η τροπολογία 28 αποβλέπει στην επέκταση και στα σοβαρά ατυχήματα της υποχρέωσης του οργανισμού έρευνας να καταρτίσει οπωσδήποτε πλήρη έκθεση, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις εάν από την έρευνα δεν προκύπτει δίδαγμα θα δικαιολογείται η κατάρτιση απλής μόνο έκθεσης.

Η τροπολογία 30 αποβλέπει να δοθεί στην Επιτροπή η δυνατότητα εισαγωγής τροποποιήσεων ουσίας στις εκθέσεις ερευνών, ενώ η ευθύνη για το περιεχόμενό τους πρέπει να αποτελεί αποκλειστική αρμοδιότητα των οργανισμών ερευνών.

Η τροπολογία 31 επιβάλλει στην Επιτροπή την κατάρτιση, ανά τριετία, έκθεσης σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας, ενώ δεν έχει καταδειχθεί με κανένα τρόπο η χρησιμότητα μιας τέτοιας υποχρέωσης.

Με την τροπολογία 33 δημιουργείται υποχρέωση για τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν τις διατάξεις των κατευθυντήριων γραμμών του ΔΝΟ σχετικά με την ισότιμη αντιμετώπιση των ναυτικών σε περίπτωση έρευνας μετά από ατύχημα. Οι εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές περιέχουν πλήθος διατάξεων που αφορούν την ποινική διαδικασία (και μάλιστα την αστική). Είναι συνεπώς αδύνατον να καταστούν υποχρεωτικές στο πλαίσιο μιας οδηγίας «πρώτου πυλώνα».

5. Συμπέρασμα

Δυνάμει του άρθρου 250 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ, η Επιτροπή τροποποιεί την πρότασή της υπό τους όρους που προαναφέρθηκαν.