ARCHIVES HISTORIQUES 
DE LA COMMISSION 
 
 
 
COLLECTION RELIEE DES 
DOCUMENTS "COM" 
 
 
 
 
COM (85) 112 
 
 
 
Vol. 1985/0 035 
  
 
Disclaimer  
Conformém ent au règlement (CEE, Euratom) n° 354/83 du Conseil du 1er février 1983 
concernant l'ouverture au public des archives historiques de la Communauté économique 
européenne et de la Communauté européenne de l'énergie atomique (JO L 43 du 15.2.1983, 
p. 1), tel que modifié par le règlement (CE, Euratom) n° 1700/2003 du 22 septembre 2003 
(JO L 243 du 27.9.2003, p. 1), ce dossier est ouvert au public. Le cas échéant, les documents 
classifiés présents dans ce dossier ont été déclassifiés conformément à l'article 5 dudit 
règlem ent. 
In accordance with Council Regulation (EEC, Euratom) No 354/83 of 1 February 1983 
concerning the openi ng to the public of the historical archives of the European Econom ic 
Community and the European Atomic Energy Communit y (OJ L 43, 15.2.1983, p. 1), as 
amended by Regulation (EC, Euratom) No 1700/2003 of 22 September 2003 (OJ L 243, 
27.9.2003, p. 1), this f ile is open to the public. Where necessary, classified documents in this 
file have been declassified in conformity with Article 5 of the aforementioned regulation.  
In Übereinstimmung mit der Verordnung (EWG, Euratom) Nr. 354/83 des Rates vom  1. 
Februar 198 3 über die Freigabe der historischen Archive der Europäischen  
Wirtschaftsgemeinschaft und der Europäischen Atomgem einschaft (ABI. L 43 vom  15.2.1983,  
S. 1), geändert durch die Verordnung (EG, Euratom) Nr. 1700/2003 vom 22. Septem ber 2003  
(ABI. L 243 vom 27 .9.2003, S. 1), ist diese Datei der Öffentlichkeit zugänglich. Soweit  
erforderlich, wurden die Verschlusssachen in dieser Datei in Übereinstimmung mit Artikel 5  
der genannten Verordnung freigegeben.  
Ε Π Ι Τ Ρ Ο Π Η  Τ Ο Ν  Ε Υ Ρ Ω Π Α Ϊ Κ Ω Ν  Κ Ο Ι Ν Ο Τ Η Τ Ω Ν
0 0 Μ( θ5 )  112 τ ε λ ι κ ό
Β ρ υ ξ έ λ λ ε ς ,  1  Α υ γ ο ύ σ τ α υ  198
Α Ν Α Κ Ο Ι Ν Ω Σ Η  Τ Η Σ  Ε Π Ι Τ Ρ Ο Π Η Σ  Σ Τ Ο  Σ Υ Μ Β Ο Υ Λ Ι Ο
0 Π Ρ Ο Η Γ Μ Ε Ν Ο Σ  Ε Ξ Ο Π Λ Ι Σ Μ Ο Σ  Π Α Ρ Α Γ Ω Γ Η Σ  
Σ Τ Η Ν  Κ Ο Ι Ν Ο Τ Η Τ Α
00Μ(Β5) 112 τελικό

Π Ρ Ο Η Γ Μ Ε Ν Ο Σ  Ε Ξ Ο Π Λ Ι Σ Μ Ο Σ  Π Α Ρ Α Γ Ω Γ Η Σ  : 
Κ Α Τ Α Σ Τ Α Σ Η  Κ Α Ι  Π Ρ Ο Ο Π Τ Ι Κ Ε ΣΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟΝ ΠΡΟΗΓΜΕΝΟ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ

ΓΛΩΣΣΑΡΙΟ (ΑΓΓΛ./ΓΑΛ.)
Ψ η φ ι α κ ό ς  έ λ ε γ χ ο ς
Σ χ ε δ ι α σ μ ό ς  μ ε  τ η  β ο ή θ ε ι α  υ π ο λ ο γ ι σ τ ή
Β ι ο μ η χ α ν ι κ ή  π α ρ α γ ω γ ή  μ ε  τ η  β ο ή θ ε ι α  υ π ο λ ο γ ι σ τ ή
Β ι ο μ η χ α ν ι κ ή  π α ρ α γ ω γ ή  ε ν ο π ο ι η μ έ ν η  μ ε  υ π ο λ ο γ ι σ τ ή
Ε υ έ λ ι κ τ ο  σ ύ σ τ η μ α  β ι ο μ η χ α ν ι κ ή ς  π α ρ α γ ω γ ή ς  ( ο ό ρ ο ς  
A FI : Ε υ έ λ ι κ τ ο  Ε ν ο π ο ι η μ έ ν ο  Ε ρ γ α σ τ ή ρ ι ο  χ ρ η σ ι μ ο π ο ι ­
ε ί τ α ι  σ π α ν ι ό τ ε ρ α  ω ς  ι σ ο δ ύ ν α μ ο  σ τ α  γ α λ λ ι κ ά )
Μ η χ α ν ι κ ή  κ α τ α σ κ ε υ ή  μ ε  τ η  β ο ή θ ε ι α  υ π ο λ ο γ ι σ τ ή
Π ρ ω τ ό κ ο λ λ ο  α υ τ ο μ α τ ο π ο ί η σ η ς  β ι ο μ η χ α ν ι κ ή ς  π α ρ α ­
γ ω γ ή ς  ( τ η ς  6Μ)
Ε γ κ α τ ά σ τ α σ η  ε ρ ε υ ν ώ ν  α υ τ ο μ α τ ο π ο ι η μ έ ν η ς  β ι ο μ η χ α ν ι ­
κ ή ς  κ α τ α σ κ ε υ ή ς
Α ν ο ι κ τ ή  α λ λ η λ ο σ ύ ν δ ε σ η  σ υ σ τ η μ ά τ ω ν  ( τ ο υ  ISO)

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ
σ ε λ ί δ α
Θ Ε Σ Η  Τ Η Σ  Ε Π Ι Τ Ρ Ο Π Η Σ
1. Α ι τ ι ο λ ό γ η σ η  κ α ι  σ τ ό χ ο ι  1
2. Η τ υ π ο π ο ί η σ η  σ τ ο ν  τ ο μ έ α  τ ο υ  π ρ ο η γ μ έ ν ο υ  ε ξ ο π λ ι σ μ ο ύ
π α ρ α γ ω γ ή ς  2
3. Α ξ ι ο π ο ί η σ η  τ ο υ  ε υ ρ ω π α ϊ κ ο ύ  τ ε χ ν ο λ ο γ ι κ ο ύ  δ υ ν α μ ι κ ο ύ  4
4. Δ ο μ ι κ ά  κ α ι  χ ρ η μ α τ ο δ ο τ ι κ ά  ζ η τ ή μ α τ α  6
5. Α ν θ ρ ώ π ι ν ο ι  π ό ρ ο ι  7
6. Π λ η ρ ο φ ό ρ η σ η  σ χ ε τ ι κ ά  μ ε  τ η ν  ε ξ έ λ ι ξ η  τ η ς  β ι ο μ η χ α ν ι κ ή ς
α υ τ ο μ α τ ο π ο ί η σ η ς  9
Κ Α Τ Α Σ Τ Α Σ Η  Κ Α Ι  Π Ρ Ο Ο Π Τ Ι Κ Ε Σ
Ε Ι Σ Α Γ Ω Γ Η  1
Α.  Σ Υ Ν Τ Ε Λ Ε Σ Τ Ε Σ  Τ Η Σ  Τ Ε Χ Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Η Σ  Α Ν Α Π Τ Υ Ξ Η Σ  2
(ι) Κ ύ ρ ι ο ι  ά ξ ο ν ε ς  τ ε χ ν ο λ ο γ ι κ ή ς  α ν ά π τ υ ξ η ς  3
( ι ι ) Τ υ π ο π ο ί η σ η  8
( ι ι ι ) Έ ρ ε υ ν α  κ α ι  Α ν ά π τ υ ξ η  9
Β .  Δ Ο Μ Ι Κ Ε Σ  Κ Α Ι  Χ Ρ Η Μ Α Τ Ο Δ Ο Τ Ι Κ Ε Σ  Ε Π Ι Π Τ Ω Σ Ε Ι Σ  Γ Ι Α  Τ Ι Σ
Ε Π Ι Χ Ε Ι Ρ Η Σ Ε Ι Σ  1 1
(ι) Χ ρ η μ α τ ο δ ο τ ι κ ά  ζ η τ ή μ α τ α  12
(ιι)  Δ ο μ ι κ ά  ζ η τ ή μ α τ α :  Χ ρ ή σ τ ε ς  π ρ ο η γ μ έ ν ο υ  ε ξ ο π λ ι σ μ ο ύ  14
( ιιι)  Δ ο μ ι κ ά  ζ η τ ή μ α τ α :  Π ρ ο μ η θ ε υ τ έ ς  προηγ μ έ ν ο υ  ε ξ ο π λ ι σ μ ο ύ  17
Γ .  Α Ν Θ Ρ Ω Π Ι Ν Ο Ι  Π Ο Ρ Ο Ι  22
(ι) Π ο σ ο σ τ ό  α π α σ χ ό λ η σ η ς  22
(ιι) Ε κ π α ί δ ε υ σ η  κ α ι  κ α τ ά ρ τ ι σ η  24
( ιιι)  Ο ρ γ ά ν ω σ η  ε ρ γ α σ ί α ς  25
(ιν)  Οι  κ ο ι ν ω ν ι κ ο ί  ε τ α ί ρ ο ι  26
(ν) θ έ σ η  τ ω ν  ε π ι χ ε ι ρ ή σ ε ω ν  27
Π Α Ρ Α Ρ Τ Η Μ Α  I: Π Ρ Ο Η Γ Μ Ε Ν Ο Σ  Ε Ξ Ο Π Λ Ι Σ Μ Ο Σ  Κ Α Ι  Δ Ι Α Δ Ο Σ Η  Τ Ο Υ  
Σ Τ Ο Υ Σ  Χ Ρ Η Σ Τ Ε Σ
Α .  Σ υ ν ο λ ι κ ή  ά π ο ψ η  
Β .  Π ρ ο η γ μ έ ν ε ς  ε ρ γ α λ ε ι ο μ η χ α ν έ ς  
Γ .  Β ι ο μ η χ α ν ι κ ά  ρ ο μ π ό τ
Δ .  Ε υ έ λ ι κ τ ε ς  κ υ ψ ε λ ί δ ε ς ,  σ υ σ τ ή μ α τ α  κ α ι  γ ρ α μ μ έ ς  μ ε τ α φ ο ρ ά ς  
Ε. Σ χ ε δ ι α σ μ ό ς  μ ε  τ η  β ο ή θ ε ι α  υ π ο λ ο γ ι σ τ ή  
ΣΤ. Β ι ο μ η χ α ν ι κ ή  π λ η ρ ο φ ο ρ ι κ ή  κ α ι  ά λ λ ο ι  τ ύ π ο ι  π ρ ο η γ μ έ ν ο υ  
ε ξ ο π λ ι σ μ ο ύ
Ζ.  Η ε ν ο π ο ι η μ έ ν η  μ ε  υ π ο λ ο γ ι σ τ ή  π α ρ α γ ω γ ή  κ α ι  τ ο  ε ρ γ ο ­
σ τ ά σ ι ο  τ ο υ  μ έ λ λ ο ν τ ο ς
Π Α Ρ Α Ρ Τ Η Μ Α  II: Κ Ρ Α Τ Ι Κ Ε Σ  Ε Ν Ι Σ Χ Υ Σ Ε Ι Σ  Γ Ι Α  Α Υ Τ Ο Μ Α Τ Ο Π Ο Ι Η Σ Η  
Τ Η Σ  Π Α Ρ Α Γ Ω Γ Η Σ
Γ ε ρ μ α ν ί α  1  
Η ν ω μ έ ν ο  Β α σ ί λ ε ι ο  3 
Ι τ α λ ί α  4 
Γ α λ λ ί α  5  
Η ν ω μ έ ν ε ς  Π ο λ ι τ ε ί ε ς  6 
Ι α π ω ν ί α  8
Π Α Ρ Α Ρ Τ Η Μ Α  III: Π Ι Ν Α Κ Ε Σ  Κ Α Ι  Γ Ρ Α Φ Ι Κ Ε Σ  Π Α Ρ Α Σ Τ Α Σ Ε Ι Σ1
1
6
1 2
18
22
24
ΕΠΕΞΗΓΗΜΑΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟΝ
Π Ρ Ο Η Γ Μ Ε Ν Ο  Ε Ξ Ο Π Λ Ι Σ Μ Ο  Π Α Ρ Α Γ Ω Γ Η Σ  Σ Τ Η Ν  Κ Ο Ι Ν Ο Τ Η Τ Α
- Α Ι Τ Ι Ο Λ Ο Γ Η Σ Η  Κ Α Ι  Σ Τ Ο Χ Ο Ι
Τ ο  π α ρ ό ν  έ γ γ ρ α φ ο  α π ο τ ε λ ε ί  σ υ ν έ χ ε ι α  σ τ η ν  α ί τ η σ η  π ο υ  δ ι α τ ύ π ω σ α ν  
ο ι  Υ π ο υ ρ γ ο ί  Β ι ο μ η χ α ν ί α ς  κ α τ ά  τ η ν  σ υ ν ά ν τ η σ ή  τ ο υ ς  σ τ ι ς  1δ Μ α ϊ ο υ  
1984 σ τ ο  Π α ρ ί σ ι .  Α π ο τ ε λ ε ί  ε π έ κ τ α σ η  τ η ς  θ έ σ η ς  τ η ς  Ε π ι τ ρ ο π ή ς  -  
σ χ ε τ ι κ ά  μ ε  τ η  β ι ο μ η χ α ν ί α  ε ρ γ α λ α ε ι ο μ η χ α ν ώ ν  τ η ς  8 ης Φ ε β ρ ο υ ά ρ ι ο υ  
1983 (SEC(83)151), κ α ι  λ α μ β ά ν ε ι  υ π ό ψ η  τ η ν  ε μ π ε ι ρ ί α  π ο υ  α π ο κ τ ή ­
θ η κ ε  σ τ α  π λ α ί σ ι α  τ ο υ  π ρ ο γ ρ ά μ μ α τ ο ς  ESPRIT τ ο  ο π ο ί ο  π ε ρ ι λ α μ β ά ν ε ι  
έ ν α  τ μ ή μ α  α φ ι ε ρ ω μ έ ν ο  σ τ η  β ι ο μ η χ α ν ι κ ή  π α ρ α γ ω γ ή  τ η ν  ε ν ο π ο ι η μ έ ν η  
μ ε  υ π ο λ ο γ ι σ τ ή .
Τ ο  α ν τ ι κ ε ί μ ε ν ο  τ ω ν  ε ρ γ α σ ι ώ ν  κ α θ ο ρ ί ζ ε τ α ι  α π ό  τ η  γ α λ λ ι κ ή  λ έ ξ η  
"productique" ( π ρ ο η γ μ έ ν ο ς  ε ξ ο π λ ι σ μ ό ς  β ι ο μ η χ α ν ι κ ή ς  π α ρ α γ ω γ ή ς ,  
Advanced Manufacturing Equipment) π ο υ  π ε ρ ι λ α μ β ά ν ο ν τ α ν  σ τ η ν  
η μ ε ρ ή σ ι α  δ ι ά τ α ξ η  τ η ς  σ υ ν ά ν τ η σ η ς  τ ω ν  Υ π ο υ ρ γ ώ ν .  Η  "productique" 
έ ν α ς  δ υ σ κ ο λ ο μ ε τ ά φ ρ α σ τ ο ς  ν ε ο λ ο γ ι σ μ ό ς ,  α ν α φ έ ρ ε τ α ι  σ τ η ν  π ρ α γ μ α ­
τ ι κ ό τ η τ α  σ τ η ν  ε ν ο π ο ι η μ έ ν η  α υ τ ο μ α τ ο π ο ί η σ η  τ ω ν  δ ι α δ ι κ α σ ι ώ ν  βιομηχανικής 
π α ρ α γ ω γ ή ς  π ο υ  έ γ ι ν ε  δ υ ν α τ ή  χ ά ρ ι ς  σ τ ι ς  ν έ ε ς  τ ε χ ν ο λ ο γ ί ε ς  κ α ι  
τ ο ν  π ρ ο η γ μ έ ν ο  ε ξ ο π λ ι σ μ ό  π α ρ α γ ω γ ή ς  π ο υ  π ρ ο ή λ θ α ν  α π ό  τ η ν  ε π α ν ά ­
σ τ α σ η  τ η ς  μ ι κ ρ ο η λ ε κ τ ρ ο ν ι κ ή ς .
Η  μ ε λ έ τ η  τ η ς  π ρ ο β λ η μ α τ ι κ ή ς  τ ο υ  τ ο μ έ α  α υ τ ο ύ ,  λ α μ β α ν ο μ έ ν ω ν  
υ π ο ψ η  τ ω ν  α ν τ ί σ τ ο ι χ ω ν  ρ ό λ ω ν  τ ω ν  ο ι κ ο ν ο μ ι κ ώ ν  φ ο ρ έ ω ν  κ α ι  τ ω ν  
δ η μ ό σ ι ω ν  α ρ χ ώ ν  π ε ρ ι έ χ ε τ α ι  σ τ ο  έ γ γ ρ α φ ο  "0 π ρ ο η γ μ έ ν ο ς  ε ξ ο π λ ι σ μ ό ς  
π α ρ α γ ω γ ή ς ;  κ α τ ά σ τ α σ η  κ α ι  π ρ ο ο π τ ι κ έ ς  " π ο υ  υ π ο β ά λ ε ι  η  Ε π ι τ ρ ο π ή  
μ ε  β ά σ η  τ η ν  π α ρ ο ύ σ α  θ έ σ η .
Ε ν ώ  η  π α ρ α γ ω γ ή  α υ τ ο ύ  τ ο υ  π ρ ο η γ μ έ ν ο υ  ε ξ ο π λ ι σ μ ο ύ  α ν τ ι π ρ ο σ ω π ε ύ ε ι )  
μ ι α  κ ρ ί σ ι μ η  π ρ ό κ λ η σ η  γ ι α  τ η ν  Ε υ ρ ώ π η ,  τ ό σ ο  α π ό  τ η ν  ά π ο ψ η  
τ ω ν  χ ρ η σ ι μ ο π ο ι ο ύ μ ε ν ω ν  τ ε χ ν ο λ ο γ ι ώ ν  α ι χ μ ή ς  ό σ ο  κ α ι  α π ό  τ η ν  ά π ο ψ η  
τ η ς  δ ι α τ ή ρ η σ η ς  τ η ς  α ν τ α γ ω ν ι σ τ ι κ ή ς  τ η ς  θ έ σ η ς  σ τ ο  ζ ω τ ι κ ό  τ ο μ έ α  
τ ο υ ^ ε ξ ο π λ ι σ μ ο ύ ,  η  σ τ ρ α τ η γ ι κ ή  τ ο υ  σ η μ α σ ί α  ξ ε π ε ρ ν ά  κ α τ ά
π ο λ ύ  τ α  π λ α ί σ ι α  α υ τ ά .
Σ τ η ν  π ρ α γ μ α τ ι κ ό τ η τ α ,  η  ε γ κ α τ ά σ τ α σ η ,  π ρ ο η γ μ έ ν ο υ  ε ξ ο π λ ι σ μ ο ύ  
έ χ ε ι  τ η  δ υ ν α τ ό τ η τ α  ν α  π ρ ο κ α λ έ σ ε ι  έ ν α  ά λ μ α  π ρ ο ς  τ α  ε μ π ρ ό ς  
- δ η λ α δ ή  έ ν α ν  π ο λ λ α π λ α σ ι α σ μ ό  - τ η ς  π α ρ α γ ω γ ι κ ό τ η τ α ς  τ ω ν  ε π ι -  
χ ε ι ρ ή σ ε ω ν - χ ρ η σ τ ώ ν ,  ι δ ι α ί τ ε ρ α  λ ό γ ω  τ ο υ  α υ ξ η μ έ ν ο υ  χ ρ ό ν ο υ  χ ρ η σ ι ­
μ ο π ο ί η σ ή ς  τ ο υ  ( τ ά σ η  λ ε ι τ ο υ ρ γ ί α ς  24 ώ ρ ε ς  τ ο  2 4 ωρο). 0 ε ξ ο π λ ι ­
σ μ ό ς  α υ τ ό ς  ε ι σ ά γ ε ι  τ η ν  ε υ ε λ ι ξ ί α  σ τ η ν  π α ρ α γ ω γ ή  μ ε  μ ε γ ά λ ε ς

- 1α -
σ ε ι ρ έ ς  κ α ι  ε π ι τ ρ έ π ε ι  γ ι α  π ρ ώ τ η  φ ο ρ ά  τ η ν  α υ τ ο μ α τ ο π ο ί η σ η  τ η ς  
β ι ο μ η χ α ν ι κ ή ς  π α ρ α γ ω γ ή ς  μ ε  σ ε ι ρ έ ς  μ ι κ ρ ό τ ε ρ ο υ  μ ε γ έ θ ο υ ς .  Ε ι δ ι κ ό ­
τ ε ρ α ,  η χ ρ η σ ι μ ο π ο ί η σ ή  τ ο υ  σ υ ν ε π ά γ ε τ α ι  μ ε γ α λ ύ τ ε ρ η  τ α χ ύ τ η τ α  
ε κ τ έ λ ε σ η ς  ( π ε ρ ι ο ρ ι σ μ ό ς  τ ω ν  κ α θ υ σ τ ε ρ ή σ ε ω ν  σ τ η ν  π α ρ α γ ω γ ή )  
κ α ι  μ ε γ α λ ύ τ ε ρ η  τ α χ ύ τ η τ α  α ν τ α π ό κ ρ ι σ η ς  κ α ι  π ρ ο σ α ρ μ ο γ ή ς  σ τ ι ς  
σ υ ν θ ή κ ε ς  τ η ς  α γ ο ρ ά ς  ( μ ε ί ω σ η  τ ω ν  α π ο θ ε μ ά τ ω ν ,  δ ι ε ί σ δ υ σ η  σ τ ι ς  
α γ ο ρ έ ς ) ,  θ α  π ρ έ π ε ι  ε π ί σ η ς  ν α  σ η μ ε ι ω θ ε ί  ό τ ι  α υ τ ή  η  δ ι α δ ι κ α σ ί α  
α υ τ ο μ α τ ο π ο ί η σ η ς  δ ε ν  π ε ρ ι ο ρ ί ζ ε τ α ι  μ ό ν ο ν  σ τ η ν  ί δ ι α  τ η  β ι ο μ η χ α ν ι ­
κ ή  π α ρ α γ ω γ ή ,  α λ λ ά  ε ν σ ω μ α τ ώ ν ε ι  κ α ι  π ρ ο γ ε ν έ σ τ ε ρ ε ς  ή  μ ε τ α γ ε ν έ σ τ ε ­
ρ ε ς  λ ε ι τ ο υ ρ γ ί ε ς ,  κ υ ρ ί ω ς  σ χ ε δ ι α σ μ ο ύ  ( σ χ ε δ ι α σ μ ό ς  μ ε  τ η  β ο ή θ ε ι α  
υ π ο λ ο γ ι σ τ ή ,  C A D ) κ α ι  διεύθυνσης ( ε μ π ο ρ ί α ,  δ ι ε ύ θ υ ν σ η  κ α ι  π ρ ο γ ρ α μ ­
μ α τ ι σ μ ό ς  π α ρ α γ ω γ ή ς ,  δ ι α ν ο μ ή ,  κ λ π . ) .
Μ έ χ ρ ι  σ ή μ ε ρ α ,  οι  β ι ο μ η χ α ν ί ε ς  μ ε τ α π ο ί η σ η ς ,  ε π ε ξ ε ρ γ α σ ί α ς  μ ε τ ά λ λ ο υ ,  
κ α ι  σ υ ν α ρ μ ο λ ό γ η σ η ς  ό π ω ς  η  α ε ρ ο ν α υ π η γ ι κ ή  β ι ο μ η χ α ν ί α  κ α ι  η  
α υ τ ο κ ι ν η τ ο β ι ο μ η χ α ν ί α ,  κ α τ έ χ ο υ ν  μ ί α  δ ε σ π ό ζ ο υ σ α  θ έ σ η  σ τ η ν  
δ ι α δ ι κ α σ ί α  α υ τ ο μ α τ ο π ο ί η σ η ς  π ο υ  α φ ο ρ ά  ω σ τ ό σ ο  τ ο  α ύ ν ο λ ο  τ η ς  
β ι ο μ η χ α ν ί α ς ,  κ α ι  η  ο π ο ί α  θ α  α ν α τ ρ έ φ ε ι  τ α  δ ε δ ο μ έ ν α  σ τ ι ς  π α ρ α δ ο ­

- 2 -
σ ι α κ έ ς  β ι ο μ η χ α ν ί ε ς  ό π ω ς  η κ λ ω σ τ ο ϋ φ α ν τ ο υ ρ γ ί α  ή η  β ι ο μ η χ α ν ί α  
έ ν δ υ σ η ς ,  ή α κ ό μ α  κ α ι  η β ι ο μ η χ α ν ί α  τ ρ ο φ ί μ ω ν ,  θ α  π ρ έ π ε ι  ε π ί σ η ς  
ν α  υ π ο γ ρ α μ μ ι σ τ ε ί  ο  κ ι ν η τ ή ρ ι ο ς  ρ ό λ ο ς  τ ω ν  τ ε χ ν ο λ ο γ ι ώ ν  π λ η ρ ο ­
φ ο ρ ι ώ ν  γ ι α  τ η ν  α ν ά π τ υ ξ η  α υ τ ώ ν  τ ω ν  π α ρ α γ ω γ ι κ ώ ν  ε π ε ν δ ύ σ ε ω ν .
Οι τ ε χ ν ο λ ο γ ί ε ς  π λ η ρ ο φ ο ρ ι ώ ν  κ α θ ι σ τ ο ύ ν  δ υ ν α τ ή  α υ τ ή
τ η  δ ι α δ ι κ α σ ί α  α υ τ ο μ α τ ο π ο ί η σ η ς ,  α λ λ ά  κ α ι  η ί δ ι α  η  δ ι α δ ι κ α σ ί α  
ο δ η γ ε ί  α ν τ ί σ τ ρ ο φ α  σ ε  μ ί α  ε π ι τ α χ υ ν ό μ ε ν η  ε π έ κ τ α σ η  τ ο υ  ί δ ι ο υ  τ ο υ  
κ λ ά δ ο υ  τ ω ν  τ ε χ ν ο λ ο γ ι ώ ν  π λ η ρ ο φ ο ρ ι ώ ν .  Τ α  ε μ π ό δ ι α  κ α ι  τ α  π ρ ο ­
β λ ή μ α τ α  ξ ε π ε ρ ν ο ύ ν  σ υ ν ε π ώ ς  κ α τ ά  π ο λ ύ  τ ο  π λ α ί σ ι ο  τ ο υ  ε ν ό ς  
ή  τ ο υ  ά λ λ ο υ  τ ο μ έ α  υ π ό  τ η  σ τ ε ν ή  έ ν ν ο ι α  κ α ι  ε π η ρ ε ά ζ ο υ ν  τ ο  
ί δ ι ο  τ ι ς  β ι ο μ η χ α ν ί ε ς  π ο υ  χ α ρ α κ τ η ρ ί ζ ο ν τ α ι  ω ς  α ι χ μ ή ς  κ α θ ώ ς  
κ α ι  τ ι ς  ώ ρ ι μ ε ς  λ ε γ ό μ ε ν ε ς  β ι ο μ η χ α ν ί ε ς .  Μ α κ ρ ο π ρ ό θ ε σ μ α  σ υ ν ε π ώ ς  
δ ι α κ υ β ε ύ ο ν τ α ι  η α ν τ α γ ω ν ι σ τ ι κ ό τ η τ α  κ α ι  η  θ έ σ η  σ τ η ν  π α γ κ ό σ μ ι α  
σ κ ά κ ι έ ρ α  ο λ ό κ λ η ρ η ς  τ η ς  ε υ ρ ω π α ϊ κ ή ς  β ι ο μ η χ α ν ί α ς .
Έναντι των επικείμενων αλλαγών, αποτελεί καταρχάς ευθύνη  
των οικονομικών φορέων - δηλαδή των επιχειρήοεων και των  
εργαζομένων - να αντιμετωπίσουν τα εμπόδια που δημιουργεί  
η έντονη μεταβολή των συνθηκών υπό τις οποίες 6α πρέπει '  
να λειτουργήσει η ευρωπαϊκή βιομηχανία.
Ο ι  δ η μ ό σ ι ε ς  α ρ χ έ ς ,  τ ό σ ο  σ ε  ε θ ν ι κ ό  ό σ ο  κ α ι  σ ε  ε υ ρ ω π Ε κ ϊ κ ό  ε π ί π ε δ ο ,  
θ α  π ρ έ π ε ι  ω σ τ ό σ ο  ν α  π α ί ξ ο υ ν  κ ά π ο ι ο  ρ ό λ ο  π ρ ο κ ε ι μ έ ν ο υ  ν α  π ρ ο ω θ ή ι —  
σ ο υ ν  τ ι ς  α λ λ α γ έ ς  π ο υ  ε ί ν α ι  α π α ρ α ί τ η τ ε ς ·  γ ι α  τ η  δ ι α τ ή ρ η σ η  
τ η ς  ε υ ρ ω π α ϊ κ ή ς  α ν τ α γ ω ν ι σ τ ι κ ό τ η τ α ς ,  ε π ε ι δ ή  φ έ ρ ο υ ν  τ η ν  ε υ θ ύ ν η  
γ ι α  τ ο  ο ι κ ο ν ο μ ι κ ό  π έ ρ ι β ά λ λ ο ν  κ α ι  γ ι α  τ η  δ η μ ι ο υ ρ γ ί α  τ ο υ  γ ε ν ι κ ο ύ  
π λ α ι σ ί ο υ  π ο υ  θ α  ε π ι τ ρ έ ψ ε ι  σ τ ο υ ς  ο ι κ ο ν ο μ ι κ ο ύ ς  φ ο ρ ε ί ς  ν α  α ν τ ι μ ε ­
τ ω π ί σ ο υ ν  κ α ι  ν α  ξ ε π ε ρ ά σ ο υ ν  τ α  ν έ α  ε μ π ό δ ι α .  Ε ί ν α ι  σ α φ έ ς  
ό τ ι  η Κ ο ι ν ό τ η τ α  μ π ο ρ ε ί  κ α ι  π ρ έ π ε ι  ν α  σ υ μ β ά λ λ ε ι  κ α τ ά  ο υ σ ι α σ τ ι κ ό  
τ ρ ό π ο  σ τ η  β ε λ τ ί ω σ η  τ ο υ  π ε ρ ι β ά λ λ ο ν τ ο ς  α υ τ ο ύ .
Σ υ ν ε π ώ ς  έ χ ε ι  ο υ σ ι α σ τ ι κ ή  σ η μ α σ ί α  η  δ η μ ι ο υ ρ γ ί α  ε ν ό ς  
ε υ ρ ω π α ϊ κ ο ύ  β ι ο μ η χ α ν ι κ ο ύ  χ ώ ρ ο υ  π ο υ  θ α  ε π ι τ ρ έ ψ ε ι  τη^ 
τ ό ν ω σ η  τ ο υ  α ν τ α γ ω ν ι σ μ ο ύ  σ τ ο  ε π ί π ε δ ο  μ ι α ς  ε ν ο π ο ι η ­
μ έ ν η ς  α γ ο ρ ά ς  η π ε ι ρ ω τ ι κ ώ ν  δ ι α σ τ ά σ ε ω ν  κ α ι  η  π ρ ο ώ θ η σ η  
τ η ς  ν ο μ ι σ μ α τ ι κ ή ς  κ α ι  φ ο ρ ο λ ο γ ι κ ή ς  ε ν ο π ο ί η σ η ς  τ η ς  
Κ ο ι ν ό τ η τ α ς .
2. Η  Τ Υ Π Ο Π Ο Ι Η Σ Η  Σ Τ Ο Ν  Τ Ο Μ Ε Α  Τ Ο Υ  Π Ρ Ο Η Γ Μ Ε Ν Ο Υ  Ε Ξ Ο Π Λ Ι Σ Μ Ο Υ  Π Α Ρ Α Γ Ω Γ Η Σ
Τ ο  ό φ ε λ ο ς  π ο υ  σ υ ν δ έ ε τ α ι  μ ε  τ η  μ ε μ ο ν ω μ έ ν η  χ ρ η σ ι μ ο π ο ί η σ η  τ ω ν  
δ ι α φ ό ρ ω ν  τ ύ π ω ν  π ρ ο η γ μ έ ν ο υ  ε ξ ο π λ ι σ μ ο ύ  ε ί ν α ι  ή δ η  β έ β α ι α  τ ε ρ ά σ τ ι ο ,  
α λ λ ά  μ ό ν ο  η  ε ν ο π ο ί η σ ή  τ ο υ ς σ τ α  π λ α ί σ ι α  α υ τ ο μ α τ ο π ο ι η μ έ ν ω ν  
σ υ σ τ η μ ά τ ω ν  θ α  ε π ι τ ρ έ ψ ε ι  τ η ν  π λ ή ρ η  α ξ ι ο π ο ί η σ η  τ ω ν  δ υ ν α τ ο τ ή τ ω ν  
τ ο υ ς .  Π ρ ο ς  τ ο  π α ρ ό ν ,  τ α  μ ε μ ο ν ω μ έ ν α  π λ ε ο ν ε κ τ ή μ α τ α  δ ε ν α λ λ η λ ο π ρ ο σ θ έ τ ο ν τ α  ι

- 2α -
αλλά αλληλοπολλαπλαστιόζονται (*).
Εδώ ακριβώς είναι που εκφράζεται πλήρως η σημασία της τυπο­
ποίησης, γιατί η δυνατότητα σύνδεσης των διαφορετικών επιμέρους 
στοιχείων του εξοπλισμού μεταξύ τους μετατρέπεται από τώρα 
και στο εξής σε ζωτικό στρατηγικό παράγοντα για την αυτοματο­
ποίηση. Προς το σκοπό αυτό, είναι απαραίτητη τόσο η κατάληξη 
σε κανόνες σχεδιασμού και αρχιτεκτονικής των συστημάτων 
(**) που θα οδηγήσουν σε ένα κοινό πλαίσιο αναφοράς, όσο 
και η τυποποίηση των διασυνδέσεων ανάμεσα στα διάφορα συστα­
τικά στοιχεία των αυτοματοποιημένων συγκροτημάτων. Από την 
ανάλυση προκύπτει ότι πρόκειται για βαθμιδωτή τυποποί ηΟη, 
αφού τα εξεταζόμενα στοιχεία δεν είναι μόνον τα μεμονωμένα' 
επιμέρους στοιχεία του εξοπλισμού αλλά επίσης και οι διάφορες 
λειτουργικές βαθμίδες από τις οποίες αποτελεί ται ο εξοπλισμός 
αυτός.
Γι αυτό και πρόσφατα αναφέρθηκε στον ειδικό τύπο (USINE 
NOUVELLE, τρίτο τρίμηνο 1984) αυξημένο κέρδος της 
τάξης του 250?» σε περίπτωση προηγμένης ενοποίησης.(*)
(**) Εργασίες για το θέμα αυτό έχουν ήδη αρχίσει στα πλαίσια 
του προγράμματος ESPRIT

Στην πραγματικότητα, οι σχετικές τεχνολογίες χαρακτηρίζονται 
από ποικιλία και γι αυτό υπάρχουν σημαντικές δυνατότητες εξει- 
δίκευσης, αύξησης των ποσοτήτων της παραγωγής και κατά 
συνέπεια περιορισμού του κόστους (επιπτώσεις από τη μείωση 
του κόστους λόγω εμπειρίας και λόγω οικονομιών κλίμακας).
Οι ^επιπτώσεις της τυποποίησης αφορούν επομένως δυο επίπεδα.
Από την άποψη των χρηστών, ρυθμίζει τις δυνατότητες ενοποίησης 
των διαφόρων στοιχείων των αυτοματοποιημένων συστημάτων 
και κατά συνέπεια τη δυνατότητα πλήρους εκμετάλλευσης της 
αντοματοποίησης. Από την άποψη των κατασκευαστών αποτελεί μία 
βάση από την οποία μπορεί να ξεκινήσουν οι επιχειρήσεις 
προκειμένου να μειώσουν το κόστος της παραγωγής τους υπό 
τον όρο να πετύχουγ ποσότητες παραγωγής που θα αντιστοιχούν 
σε μία ηπειρωτική αγορά, δηλαδή παγκόσμια. Αυτό αποδεικνύει 
τη σημασία ύπαρξης προτύπων με όσο το δυνατόν μεγαλύτερη 
γεωγραφική κάλυψη. Επομένως, η τυποποίηση στον τομέα του 
προηγμένου εξοπλισμού αποτελεί ένα προνομιούχο πεδίο για 
την ανάληψη ενεργειών σε κοινοτικό επίπεδο.
Αυτοί οι οικονομικοί λόγοι εξηγούν την αυξανόμενη σημασία 
της τυποποίησης σε όλες τις βιομηχανικές χώρες. Στις Ηνωμένες 
Πολιτείες, η GENERAL MOTORS, αφού διαπίστωσε ότι το 30 έως 
50έ του κόστους της για κάθε συμπληρωματική αυτοματοποίηση 
συνδέονταν άμεσα με τη συμβατότητα του εξοπλισμού, ανέλαβε 
πρόσφατα την πρωτοβουλία να επιβάλει στους προμηθευτές της 
μία σειρά προδιαγραφών σχετικά με τις διασυνδέσεις του προηγ­
μένου εξοπλισμού, οι οποίες συμφωνήθηκαν με επτά μεγάλους 
προμηθευτές της GM (στους οποίους περιλαμβάνονται η IBM 
η DEC και η HEWLETT-PACKARD) και οι οποίες κωδικοποιήθηκαν 
στα πλαίσια του MAP (**) (Πρωτόκολλο αυτοματοποίησης βιομη­
χανικής παραγωγής).  To MAP εφαρμόζεται ήδη από πάνω από 
100 αμερικάνικες επιχειρήσεις (στις οποίες περιλαμβάνονται 
η FORD, η CHRYSLER/η IBM,η GENERAL ELECTRIC) και θα μπορούσε 
να γίνει γρήγορα ένα DE FACTO πρότυπο στις Ηνωμένες Πολιτείες. 
Εξάλλου, οι εγκαταστάσεις έρευνας, αξιολόγησης και δοκιμής 
των προτύπων του εθνικού γραφείου προτύπων (εγκατάσταση 
ερευνών αυτοποιημένης βιομηχανικής παραγωγής ή AMRF) που 
θα λειτουργήσει πλήρως το 1986, θα εξασφαλίσει την αξιολόγηση 
και τη δοκιμή των προτύπτων που αφορούν τον προηγμένο εξο­
πλισμό στις Ηνωμένες Πολιτείες. Στην Ιαπωνία, το MITI χρημα­
τοδοτεί ένα μεγάλο πειραματικό συγκρότημα στην TSUKUBA (συγκρό­
τημα ευέλικτης βιομηχανικής παραγωγής με λέιζερ) στο οποίο 
συμμετέχουν 20 περίπου μεγάλες ιαπωνικές επιχειρήσεις που 
αναπτύσουν δραστηριότητα στον τομέα αυτό, και το οποίο θα 
παίξει σίγουρα ένα σημαντικό ρόλο στην εισαγωγή της τεχνο­
λογίας των λέιζερ στη βιομηχανία (μηχανική κατεργασία, συναρ­
μολόγηση, επιθεώρηση), το οποίο όμως είναι επίσης προσανατο-

- 3α -
λισμένο και προς τη βαθμιδωτή τυποποίηση του εξοπλισμού. 
Αυτή η πρωτότυπη εγκατάσταση υπέστη το 1984 και στις αρχές 
του 1985, τις δοκιμές αξιολόγησης, πειραματισμού και δοκιμών 
από τους συμμετέχοντες.  θα διαλυθεί μετά τη μεταφορά των 
αποτελεσμάτων στην ιαπωνική βιομηχανία.
Παρά την ύπαρξη σημαντικής τεχνογνωσίας στην Κοινότητα, 
οι ευρωπαϊοι καθυστερούν σε σχέση με τις σημαντικές προσπά­
θειες που πραγματοποιούνται στις Ηνωμένες Πολιτείες και 
την Ιαπωνία με στόχο την τυποποίηση του προηγμένου εξοπλισμού 
0 διάλογος που ξεκίνησε η Επιτροπή με τις ενώσεις που αντιπρο 
σωπεύουν την βιομηχανία εργαλειομηχανών δεν επέτρεψε την 
προώθηση της τυποποίησης των διασυνδέσεων, λόγω κυρίως της 
διασποράς της παραδοσιακής βιομηχανίας μηχανικών κατασκευών, 
το μεγαλύτερο μέρος της οποίας δεν έχει ήδη συνειδητοποιήσει 
τη σημασία του ζητήματος αυτού.
Αξίζει εξάλλου να υπογραμμιστεί ότι η τυποποίηση στον τομέα 
.του προηγμένου εξοπλισμού διαφέρει ουσιαστικά από την κλα­
σική τυποποίηση στη βιομηχανία μηχανικών κατασκευών, γιατί 
εντάσσεται στην πραγματικότητα στο πλαίσιο των τεχνολογιών 
πληροφοριών, και γι αυτό απαιτείται να αναπτυχθεί με βάση 
βασικά σχέδια που έχουν συνταχθεί στα πλαίσια της διεθνούς 
τυποποίησης, και από τα οποία το σχέδιο,0. θ. I. (αλληλοσύνδεση 
ανοικτών συστημάτων) παραμένει το κύριο πλαίσιο αναφοράς.
(**) Οι υφιστάμενες προδιαγραφές δεν καλύπτουν παρά μόνο 
ένα τμήμα των επιπέδων αλληλοσύνδεσης και οι εργασίες 
συνεχίζονται.

- 4 -
Κατ'αναλογία προς τη διαδικασία που αναπτύχθηκε προκειμένου 
να προωθηθούν οι εργασίες τυποποίησης στον τομέα των τεχνο­
λογιών πληροφοριών, θα πρέπει επίσης να εξασφαλιστεί ότι 
και στον τομέα του προηγμένου εξοπλισμού παραγωγής η πρωτο­
βουλία θα ξεκινήσει από τους κύριους ενδιαφερομένους φορείς, 
δηλαδή τις επιχειρήσεις (κατασκευαστές και χρήστες προηγμένου 
εξοπλισμού)  που παίζουν ένα σημαντικό ρόλο στον τομέα αυτό 
χάρις στις προσπάθειές τους για έρευνα και καινοτομία. 
Λαμβανομένης υπόψη της διασποράς των βιομηχανικών δομών 
και των εθνικών στεγανών που χαρακτηρίζουν την ευρωπαϊκή 
σκηνή, θα πρέπει και εδώ επίσης η Κοινότητα να παίξει ένα 
ρόλο καταλύτη και υποκινητή, γιατί θα ήταν όλως διόλου εκτός 
πραγματικότητας η σκέψη να υπολογίσει κανείς απλώς σε μία 
αυτόνομη ανάπτυξη, σαν και αυτή που σημειώνεται στις ΗΠΑ.
Αυτός ο ρόλος της Κοινότητας θα μπορούσε να πάρει τη μορψή 
της ακόλουθης διαδικασίας σε τρία στάδια:
- με τη βοήθεια των αρμόδιων εθνικών οργανισμών στον τομέα 
της πολιτικής της βιομηχανικής τυποποίησης, η πρώτη εργασία 
θα αφορούσε την άτυπη συγκέντρωση σε κοινοτικό επίπεδο
των αντιπροσώπων των επιχειρήσεων που θα παίξουν άμεσό 
ρόλο στον τομέα αυτό"
- οι επιχειρήσεις αυτές θα πρέπει να αποτελέσουν έναν πυρήνα 
θεωρητικής μελέτης ο οποίος με βάση τις διεθνείς εργασίες
(Ο.Θ.Ι.) και υπό το πρίσμα των εργασιών (και πιθανόν 
σε συνδυασμό με αυτές) που πραγματοποιούνται στις Ηνωμένες 
Πολιτείες καθώς και των ιαπωνικών εμπειριών, θα πρέπει 
να καταλήξει στη διατύπωση ενός προγράμματος εργασίας, 
καθορίζοντας τα διάφορα διαδοχικά βήματα με βάση τα. οποία 
θα πρέπει να αναπτυχθεί η ευρωπαϊκή τυποποίηση"
- όταν αυτή η θεωρητική μελέτη προχωρήσει αρκετά και καθορι­
στούν σαφώς οι στόχοι, η Επιτροπή και τα κράτη μέλη θα 
πρέπει να εγκαινιάσουν μία δεύτερη φάση θεωρητικής μελέ­
της προκειμένου να καθορίσουν διαδικασίες και τρόπους 
εργασίας οι οποίοι, με βάση την ιδιαιτερότητα
του τομέα, θα επιτρέψουν την επίτευξη των αποτελεσμάτων 
που απαιτούνται για κάθε δραστηριότητα τυποποίησης, δηλαδή 
τη θέσπιση, μέσω ανοικτής διαδικασίας κοινής συναίνεσης, 
πραγματικών ευρωπαϊκών προτύπων που θα εφαρμοστούν σε 
εθνικό επίπεδο.
Μία ιδιαίτερα σημαντική άποψη του συστήματος που θα πρέπει

- 4α -
να διαμορφωθεί είναι και αυτή nou αφορά Τη δοκιμή 
καθώς και την επαλήθευση και επικύρωση της συμμόρφωσης, 
κάτι που λαμβανομένης υπόψη της ιδιαιτερότητας του τομέα 
αυτού θα πρέπει να θεωρηθεί ως η τελική φάση μιας πολύπλοκης 
και κατ'ανάγκη καθολικής διαδικασίας τυποποίησης.
. ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ
Στον τομέα της προανταγωνιστικής έρευνας και της αυτοματοποίη 
σης, υφίσταται μία σειρά σημαντικών εθνικών προγραμμάτων 
που σχετίζονται, άμεσα ή έμμεσα με τον τομέα του προηγμένου 
εξοπλισμού. Παρ'όλα αυτά, μπορεί να τεθεί το ερώτημα κατά .  
πόσο τα εθνικά στεγανά δεν συνεπάγονται μία απώλεια της 
αποδοτικότητας, κυρίως λόγω επανάληψης των προσπαθειών, 
και κατά πόσο δεν θα υπήρχε ενδιαφέρον να εξετάσουν τα κράτη 
μέλη, σε συνεργασία με την Επιτροπή,  μέσα για τον καλύτερο συνδυασμό 
των δημόσιων προσπαθειών στα διάφορα κράτη μέλη με την 
•προοπτική να ευνοηθούν οι ενδοευρωπαϊκές συνεργίες. Αυτό 
θα επέτρεπε τον περιορισμό -Ήον συγκριτικών πλεονεκτημάτων -  
που χαρακτηρίζουν το αμερικάνικο και το ιαπωνικό πρόγραμμα, 
(καλύτερη χρησιμοποίηση των διατιθέμενων μέσων, πιο έγκαιρη 
προώθηση, μεγαλύτερη βιομηχανική κινητοποίηση).

- 5 -
Η κοινοτική διάσταση στον τομέα της Ε και A είναι σημαντική, 
στο μέτρο που η συγκέντρωση προσπαθειών σε ευρωπαϊκό επίπεδο 
επιτρέπε ι  την επίτευξη της "κρίσιμης μάζας" που συνεπάγεται 
πραγματικές  προόδους. Από την άποψη αυτή, το πρόγραμμα  ESPRIT 
είναι σημαντικό όσον αφορά την προανταγωνιστική έρευνα στον 
τομέα της ενοποιημένης με υπολογιστή βιομηχανικής παραγω­
γής.
Στο ίδιο αυτό πλαίσιο τα έργα δοκιμαστικής εφαρμογής που 
προβλέφθηκαν στα πλαίσια του προγράμματος ESPRIT αποκτούν 
όλη τους τη σημασία γιατί θα πρέπει να επιτρέψουν τη δημιουργία 
ευρωπαϊκών κέντρων τελειότητας που θα ευνοούν τις επαφές 
και κατά συνέπεια τη συνεργασία ανάμεσα στους διάφορους 
φορείς της ευρωπαϊκής έρευνας, μειώνοντας ταυτόχρονα τις 
επαναλήψεις των προσπαθειών.
Το πρόγραμχι BRITE,  για βασική έρευνα στον τομέα των βιομηχανικών 
τεχνολογιών στην Ευρώπη,  που εγκρίθηκε από το Συμβούλιο στις 12 Μαρτίου 
1985 (1), αποβλέπει (όπως και το πρόγραμμα ESPRIT) στην τόνωση της προσέγγι­
σης ακαδτραϊκών και βιομηχανικών κύκλων στον τομέα της προανταγωνιστικής 
έρευνας' καλύπτει εκ του σύνεγγυς μία σειρά επειγουσών αναγκών  Ε και A που 
αφορούν τον προηγμένο εξοπλισμό και την ενοποιημένη αυτομα­
τοποίηση της βιομηχανίας (τεχνολογία λέιζερ, CAD και μαθηματι­
κά μοντέλα, νέες μέθοδοι δοκιμών με τη βοήθεια υπολογιστή 
κλπ„). Επιπλέον το πρόγραμμα BRITE προβλέπει έργα δοκιμαστι­
κής εφαρμογής και επίδειξης, σχετικά με την αυτοματοποίηση 
στον τομέα των εύκαμπτων υλικών, γεγονός που αποκαλύπτει ένα ιδιαίτερο 
ενδιαφέρον για βιομηχανίες όπως αυτές της ένδυσης. Αξίζει 
προσεκτική παρακολούθηση των εργασιών αυτών, προκειμένου 
να διαπιστωθεί το μέτρο στο οποίο μπορούν να χρησιμεύσουν 
ως πρότυπο για ανάλογες ενέργειες σε άλλους τομείς.
Στο επίπεδο των μεμονωμένων επιχειρήσεων, η ανάλυση δείχνει 
ότι είναι απαραίτητη μία αύξηση των δραστηριοτήτων Ε και 
Α, ιδιαίτερα στην περίπτωση των προμηθευτών προηγμένου εξο­
πλισμού στον κλάδο των μηχανικών κατασκευών. Γ ι  α μια ποραδοσιακή 
επιχείρηση στον τομέα των μηχανικών κατασκευών, το πέρασμα 
στην παραγωγή μηχανών με ψηφιακό έλεγχο συνεπάγεται τριπλα- 
σιασμό, ή ακόμη και τετραπλασιασμό του ποσοστού του κύκλου 
των εργασιών της που διατίθενται σε Ε και Α.
Απέναντι στις σκληρές στρατηγικές που εφαρμόζουν τα μεγάλα 
αμερικανικά και ιαπωνικά βιομηχανικά συγκροτήματα ηλεκτρι­
κού εξοπλισμού, ηλεκτρονικής και πληροφορικής, τα οποία 
λαμβανομένου υπόψη του εντεινόμενου ρόλου που παίζουν οι 
τεχνολογίες πληροφοριών φιλοδοξούν να προμηθεύουν το σύνολο 
των επιμέρους στοιχείων του εργοσταοίου του μέλλοντος, είναι

- 5α -
ιδιαίτερα επιθυμητή η αύξηση της ενδοευρωπαϊκής  συνεργασίας.
Μία τέτοια αυνεργαοία θα επέτρεπε την αξιοποίηση των κάθε 
άλλο παρά αμελητέων, ισχυρών σημείων των επιχειρήσεων της^ 
Κοινότητας. Ανάμεσα σε αυτά μία από τις πρώτες θέσεις κατέχει 
και η ευρωπαϊκή εμπειρία στον κλάδο των μηχανικών κατασκευών. 
Στην πραγματικότητα στο σημερινό στάδιο της αυτοματοποίησης, 
η σε βάθος γνώση των διαδικασιών που πρόκειται να αυτοματοποιη­
θούν αποτελεί καθοριστικό κριτήριο της επιτυχίας όπως αποδεικ- 
νύεται κυρίως από το γεγονός ότι το μεγαλύτερο μέρος των 
ευέλικτων συστημάτων παραγωγής (FMS) που εγκαταστάθηκαν 
κατά την τελευταία διετία, εγκαταστάθηκαν σε βιομηχανίες 
κατασκευής εργαλειομηχανών. Στα πλαίσια αυτά η συνεργασία 
θα πρέπει να έχει ως κατά προτεραιότητα στόχο την συνένωση 
των ευρωπαϊκών ικανοτήτων στους τομείς της ηλεκτρονικής, 
της πληροφορικής, των ηλεκτρικών συσκευών και των μηχανικών 
κατασκευών. Προκειμενου να ενθαρρυνθεί η συνεργασία αυτή 
και κυρίως προκειμένου να διαλυθούν οι νομικές αμφιβολίες 
που θα μπορούσαν να δημιουργηθούν σε Ευροιπαίκό Επίπεδο, 
η Επιτροπή θέσπισε στις 19 Δεκεμβρίου 1984 έναν κανονισμό 
περί εξαίρεσης των περισσοτέρων (*) συμφωνιών έρευνας και 
ανάπτυξης, μέχρι του σταδίου της κοινής βιομηχανικής εκμετάλ­
λευσης των αποτελεσμάτων αυτής της Ε και Α,από τους περιορισμούς 
της συνθήκης της Ρώμης.
(*)" Υ π ό~Το\Γ"όρο'  ότ ι  το συνολικό μερίδιο της κοινοτικής αγοράς 
που κατέχουν τα μέρη που συμμετέχουν στη συμφωνία αυτή 
δεν ξεπερνά το 20%.

-  6 -
Τέλος, η Επιτροπή και τα κράτη μέλη Ga άξιζε να 
εξετάσουν τους αναγκαίους τρόπους προκειμενού να εξασφαλίσουν 
μία καλύτερη επαφή και μία αύξηση των αμοιβαίων ανταλλαγών 
πληροφοριών ανάμεσα στις διάφορες επιχειρήσεις, ιδρύματα, και 
κέντρα ερευνών που πραγματοποιούν ESA στον τομέα  της βιομηχανι­
κής αυτοματοποίησης.
4. ΔΟΜΙΚΑ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΑ ΖΗΤΗΜΑΤΑ
Η εισαγωγή προηγμένου εξοπλισμού και η σταδιακή αυτοματοποίηση 
της βιομηχανίας προκαλεί σημαντικές αλλαγές στο επίπεδο των 
ισορροπιών στις οποίες στηρίζεται η δομή των οικονομιών μας.
Όσον αφορά την παραγωγή με μεγάλες σειρές, η κλασσική αυτομα­
τοποίηση με βάση τις δύσκαμπτες γραμμές παραγωγής αντικαθίστα­
ται από μία πιο ευέλικτη αυτοματοποίηση, που επιτρέπει την επι­
κερδή παραγωγή με σειρές μικρότερου μήκους οδηγώντας έτσι σε 
μία διαδικασία "ξεπεράσματος της ωρίμανσης" σε έναν κλάδο όπως η αυτοκινηκτ 
βιομηχανία, που θεωρείται εδώ και πολύ καιρό ως “ώριμος".
Οι παραδοσιακές βιομηχανίες έντασης εργασίας μπορεί να μετατρα­
πούν σε βιομηχανίες έντασης τεχνολογίας και κεφαλαίου, γεγονός 
που θα οδηγήσει σε άμεση τροποποίηση του μοντέλου των διεθνών 
ανταλλαγών. Οι μεγάλες εταιρίες αποκτούν μεγαλύτερη ευελιξία, 
η κεντρική τους διεύθυνση μπορεί να αντιδρά’ταχύτερα στις τά­
σεις της αγοράς περιορίζοντας έτσι την έλλειψη ευελιξίας η 
οποία αποτελούσε ένα από τα κύρια πλεονεκτήματα των μικρομε- 
σαίων επιχειρήσεων. Η καινοτομία όσον αφορά τα προϊόντα επι­
ταχύνεται και ο κύκλος ζωής των προϊόντων υφίσταται μία αντί­
στοιχη μείωση.
Όλες αυτές οι αλλαγές επηρεάζουν επίσης και τις βιομηχανίες 
που προμηθεύουν προηγμένο εξοπλισμό. H θέση από πλευράς αντα­
γωνισμού των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων που αναπτύσσουν δραστηρι­
ότητα στον τομέα αυτό είναι συχνά ευαίσθητη, όχι μόνο λόγω 
της έλλειψης τεχνικής εμπειρίας αλλά επίσης και γιατί οι επι­
χειρήσεις αυτές δεν επιτυγχάνουν ούτε την ποσότητα παραγωγής 
(που συνδέεται με την τυποποίηση) ούτε τις αυτοματοποιημένες 
μεθόδους ποραγωγής  (*) των ανταγωνιστών τους και για το λόγο αυτό 
χαρακτηρίζονται από ένα σοβαρό μειονέκτημα όσον αφορά το 
κόστος. Προκειμένσυ να καλύψουν τη διαφορά αυτή, οι ευρω­
παϊκές επιχειρήσεις 6α πρέπει σε πολλές περιπτώσεις να αυξή­
σουν ουσιαστικά τις επενδύσεις τους, τόσο από πλευράς εξο­
πλισμού οσο και από πλευράς ανάπτυξης νέων προϊόντων, προκει- 
μένου να αποκτήσουν μία διάσταση που θα τους επιτρέπει να 
αντέξουν στο διεθνή ανταγωνισμό. Αυτό αληθέψει ιδιαιτέρά για 
τις εταιρίες του κλάδου των μηχανικών κατασκευών, όπου υφί- 
στανται ακόμη πολλές μικρές παραδοσιακές επιχειρήσεις που 
κατασκευάζουν τις μηχανές με το κομμάτι. Για όσες από τις 
επιχειρήσεις αυτές δεν μπορέσουν να προσαρμοστούν, το μέλλον 
διαγράφεται σκοτεινό.

- 6α -
Η βιομηχανική αυτοματοποίηοη απαιτεί σημαντικές επενδύσεις από 
την πλευρά των χρηστών αλλά και των κατασκευαστών  προκειμένου να 
αντ ι  κατασταθε ί  ο παραδοσιακός εξοπλισμός  που διαθέτουν. Ακόμη και 
αν, από πλευράς παραγωγικότητας, ο νέος εξοπλισμός εξασφαλίζει 
"εξοικονόμηση κεφαλαίου", η απόκτησή του πιθανόν να δημιουρ­
γήσει πραγματικά οικονομική προβλήματα (κυρίως χρηματοροής) 
στις επιχειρήσεις, λόγω της ανάγκης διάθεσης σημαντικών κεφα­
λαίων καταρχάς πολύ πριν προέλθει ένα οποιοδήποτε εισόδημα. 
Εξάλλου, τα παραδοσιακά οικονομικά κριτήρια δεν επιτρέπουν την 
αξιολόγηση των στρατηγικών ή δύσκολα ποσοτικοποιήσιμων πλεονε­
κτημάτων του προηγμένου εξοπλισμού (πώς μπορεί να αξιολογηθεί 
ο υποδιπλασιασμός των χρόνων παράδοσης), και αυτό δημιουργεί 
επιπλέον δυσκολίες όσον αφορά την πρόσβαση σε εξωτερική χρημα­
τοδότηση.
Αν αληθεύει το γεγονός ότι ο προηγμένος εξοπλισμός επιτρέπει 
την αυτοματοποίηση της παραγωγής σε γραμμές μικρότερου μήκους, 
αληθεύει επίσης κα ι  ·  το γεγονός, ότι είναι απαραί.τητος ένας 
ελάχιστος όγκος παραγωγής.

Ηέσα σε αυτά ακριβώς  τα β ι  ομηχαν ι  κά ·κα ι  χρηματοδοτικά πλαίσια σημει­
ώθηκε στην Ευρώπη μια ταχεία ανάπτυξη των κρατικών ενισχύσεων 
στον τομέα της αυτοματοποίησης κατά τη διάρκεια των δύο ή τριών 
τελευταίων ετών, γεγονός που επιπλεόν κάνει ευκολότερη την ερμηνεία της 
επιτάχυνσης της διάδοσης του προηγμένου εξοπλισμού στη βιομηχα­
νία της Κοινότητας. 'Ετσι με ένα μέσο ρυθμό αύξησης πάνω από 
40% κατά τα τελευταία έτη, ο ευρωπαϊκός πληθυσμός ρομπότ ξεπεονά 
τώρα τον αντίστοιχο των Ηνωμένων Πολιτειών.
Παρόλο που οι ενισχύσεις μπορούν σε ορισμένες περιπτώσεις να 
παίξουν ένα θετικό ρόλο εξασφαλίζοντας προκαταβολικά την βελτί­
ωση της οικονομικής αποδοτικότητας του προηγμένου εξοπλισμού, 
ευνοώντας έτσι τη διαδικασία με ί  ωσ η ς του κόστους λόγω εμπει­
ρίας στις επιχειρήσεις και επιτρέποντας τους να ξεπεράσουν 
τα προβλήματα της χρηματοροής, αξίζει ωστόσο να τονιστούν οι 
στρεβλώσεις του ανταγωνισμού που μπορεί να δημιουργήσουν οι 
ενισχύσεις αυτές, και τις οποίες η Επιτροπή θα παρακολουθήσει 
με ιδιαίτερη προσοχή. Επιπλέον υπάρχει ο κίνδυνος εμφάνισης 
μιας πραγματικής "νοοτροπίας’  αναμονής ενισχύσεων" στα πλαίσια 
της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, που θα αντιστρατεύονταν άμεσα τους 
επιδιωκόμενους στόχους. Η διάδοση συνεπώς του προηγμένου 
εξοπλισμού και η ανάπτυξη της βιομηχανικής αυτοματοποίησης κιν­
δυνεύει να εξαρτηθεί περισσότερο από τη διαθεσιμότητα κρατικών κονδύλιων 
παρά από τις απαιτήσεις της αγοράς. Αξίζει συνεπώς να.διερευ- 
νηθεί η αποδοτικότητα των ενισχύσεων αυτών και ιδιαίτερα ο 
κίνδυνος οι άμεσες κλαδικές παρεμβάσεις των κρατών να επιβρα­
δύνουν μάλλον παρά να επιταχύνουν την αναγκαία προσαρμογή της 
βιομηχανίας διατηρώντας τεχνητά ακατάλληλες και ξεπερασμένες 
οικονομικές δομές. Η προσαρμογή αυτή εξαρτάται από τη σύγκλιση 
μιας σειράς δομικών αλλαγών που δεν μπορούν να πραγματοποιηθούν 
παρά μόνο στο επίπεδο των επιχειρήσεων και των εργαζόμενων και 
όχι στο επίπεδο του κράτους.
Γι’  αυτό το λόγο θα πρέπει να προτιμηθούν μέτρα γενικού χαρα­
κτήρα - για παράδειγμα η ενίσχυση ύστερα από αίτηση των μικρο- 
μεσαίων επιχειρήσεων - που θα εξασφαλίσουν πλήρη ελευθερία 
των οικονομικών φορέων.
Επιπλέον, ακόμη και αν εξεταζόμενα μεμονωμένα, τα προγράμματα 
ενισχύσεων στα κράτη μέλη είναι σαφώς πιο περιορισμένα από εκείνα 
των Ηνωμένων Πολιτειών ή της Ιαπωνίας, προκαλεί αναμφι­
σβήτητα εντύπωση το γεγονός του αυξημένου όγκου του συνόλου 
των ενισχύσεων που διατίθενται στο εσωτερικό της Κοινότητας.
Προκύπτει από αυτά η εντύπωση ότι οι ευρωπαϊκές προσπάθειες 
δεν είναι πλήρως αποδοτικές. Τα εθνικά στεγανά στα πλαίσια 
της Κοινότητας αποτελούν πιθανώς μία εξήγηση του φαινομένου 
αυτού :  έτσι μπορεί να διαπιστωθεί ότι, όταν τα μεγάλα επενδυ­
τικά προγράμματα επωφελούνται από κάποια εθνική χρηματοδοτική 
ενίσχυση, οι σχετικές επιχειρήσεις είναι σχεδόν πάντοτε εθνι­
κές ή προέρχονται από το εξωτερικό της Κοινότητας.

- 7α -
Κατά συνέπεια αξίζει η πραγματοποίηση μιας κοινής 
θεωρητικής μελέτης σχετικά με τους τύπους „  
των αποδοτικών παρεμβάσεων και σχετικά με τον καλύτερο τρόπο 
εκμετάλλευσης της ευρωπαϊκής διάστασης, όσον αφορά τόσο τις επι­
χειρήσεις όσο και τις δημόσιες αρχές, θα ήταν-δυνατόν επίσης 
να διερευνηθοΰν οι δυνατότητες τόνωσης κοινών έργων από 
επιχειρήσεις που προέρχονται από διαφορετικά κράτη μέλη, προ- 
κειμένου να μπορέσουν να συνδυάσουν τις διεσπαρμένες ικανότη- 
τές τους και να αποκτήσουν το οικονομικό και οργανωτικό μέγεθος 
που λείπει συχνά από την Ευρώπη.
5. ΑΝΘΡΏΠΙΝΟΙ ΠΟΡΟΙ
Η εισαγωγή προηγμένου εξοπλισμού μπορεί να οδηγήσει σε σημαντι­
κό περιορισμό της απασχόλησης στη βιομηχανία και ιδιαίτερα στον 
κλάδο των κατασκευών. Μέχρι σήμερα οι επιπτώσεις της αυτομα­
τοποίησης παρέμειναν από γενική άποψη σχετικά περιορισμένες.

- δ -
Αυτό οφείλεται πιθανώς στο γεγονός ότι η χρησιμοποίηση προηγμέ­
νου εξοπλισμού πραγματοποιείται μέχρι σήμερα τμηματικά, ενώ 
εξαιρετικά περιορισμένος παραμένει και ο βαθμός ενοποίησής τους 
στα πλαίσια αυτοματοποιημένων συγκροτημάτων. Φαίνεται πιθανόν 
ότι το πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα αυτής της ενοποίησης στις 
αυξήσεις της παραγωγικότητας θα παίξει επίσης κάποιο ρόλο σχε­
τικά με τον περιορισμό των θέσεων εργασίας. Κατά συνέπεια, 
είναι δυνατόν να αναμένεται μία επιτάχυνση της αποδέσμευσης του 
προσωπικού όταν αυτή η διαδικασία της ενοποίησης ξεκινήσει στην 
πραγματικότητα.
Ταυτόχρονα θα πρέπει να σημειωθεί ότι οι απώλειες των θέσεων 
εργασίας που θα οφείλονται στον προηγμένο εξοπλισμό θα σημειω­
θούν κυρίως στις επιχειρήσεις που δεν 8α τον υιοθετήσουν και 
που θα διαπιστώσουν τον περιορισμό του μεριδίου τους στην'αγο­
ρά λόγω επιδείνωσης της παραγωγικότητάς τους.
Παρ' όλα αυτά θα ήταν λάθος να συμπεράνει κανείς ότι η βιομη­
χανική αυτοματοποίηση θα προκαλέσει κατ' ανάγκη.και σημαντική 
ανεργία. Στην πραγματικότητα η ίδια η παραγωγή προηγμένου εξο­
πλισμού θα δημιουργήσει ορισμένες θέσεις εργασίας, ενώ ορισμένες 
εργασίες, κυρίως συντήρησης, θα ανατεθούν σε εξωτερικές εται­
ρίες δηλαδή θα μεταφερθούν από τον κλάδο της βιομηχανίας στον 
κλάδο των υπηρεσιών. Η πιο σημαντική πηγή νέων θέσεων εργασίας 
ωστόσο, φαίνεται πως θα προέρχεται από την ανάπτυξη 
λόγω των κερδών που θα προκόψουν από τον προηγμένο εξοπλισμό, 
του συνόλου της οικονομίας και κυρίως των υπηρεσιών.
Προκειμένου να εξασφαλιστεί η επαναχρησιμοπόίηση του εργατικού 
δυναμικού που θα προκόψει έτσι, είναι απαραίτητο να σημειωθεί 
μία σημαντική μεταβολή στα προσόντα και στην κλαδική κατανομή 
(και πιθανότατα και στη γεωγραφική) της απασχόλησης.
Αυτή η μεταβολή των προσόντων σε όλα τα.επίπεδα είναι αναμφι- ·  
σβήτητα μία από τις πιο σημαντικές προκλήσεις που δημιουργεί 
η εισαγωγή του προηγμένου εξοπλισμού, και η υλοποίησή της 
απαιτεί μία μαζική προσπάθεια κατάρτισης και εκπαίδευσης σε 
όλη την Κοινότητα. Υψίστανται ήδη ελλείψεις ορισμένων τύπων 
ειδικοτήτων, ιδιαίτερα μηχανικών και τεχνικών στον τομέα της 
"ΜΠΧοτρονικής" που μπορεί να παρεμποδίσουν τη διάδοση του 
προηγμένου εξοπλισμού και τη διατήρηση της ευρωπαϊκής ανταγω­
νιστικότητας κυρίως στην περίπτωση των MME που δεν έχουν τα 
μέσα εφαρμογής εσωτερικών προγραμμάτων επανεκπαίδευσης. Απο­
τελεί κυρίως ευθύνη των κρατών μελών και των τοπικών αρχών η 
προώθηση των αναγκαίων ενεργειών, αλλά η Επιτροπή θα μπορούσε 
να ευνοήσει τις επαφές και τις ανταλλαγές σε ευρωπαϊκό επίπεδο 
και να παίξει γενικά έναν πολύ χρήσιμο ρόλο παρακίνησης, Ειδ·{- 
κότερα τα "προγράμματα συνεργασίας" που πρότεινε η Επιτροπή 
ανταποκρίνονται στενά στις ανάγκες που καθορίστηκαν στα πλαίσια 
της εξέτασης των ανθρώπινων πόρων, ιδιαίτερα από την άποψη της 
επιτακτικής ανάγκης για μια εντονότερη διεπιστημονικότητα στα 
προσόντα.

- 8α -
Οι κοινωνικοί εταίροι θα πρέπει να παίξουν ένα ζωτικό ρόλο όχι 
μόνο στο επίπεδο των προσόντων, αλλά και στα πλαίσια του συνόλου 
των μεταβολών που συνεπάγεται η αυτοματοποίηση, κυρίως στην ορ­
γάνωση της εργασίας, τομέα όπου η βελτιωμένη ευελιξία αποτελεί 
ουσιαστικό παράγοντα για την διατήρηση της ανταγωνιστικότητας 
των επιχειρήσεων. Χωρίς να είναι σε θέση να αντικαταστήσει τις 
απαραίτητες διαβουλεύσεις στο επίπεδο των επιχειρήσεων και των 
κρατών μελών, η Επιτροπή έχει την πρόθεση να παίξει πλήρως τον 
ρόλο της προκειμένου να παρακινήσει και να διευκολύνει το διάλο­
γο ανάμεσα στους κοινωνικούς εταίρους σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
*) ΘΟΜ(δ4) 6 τελικό :  Τεχνολογική αλλαγή και κοινωνικές μεταβολές 
και έγγρ. V/1523/84 - !Ι.Η ουνεργασία βιομηχανίας - Πανεπιστημίων 
και η τεχνολογική αλλαγή :  ο ρόλος της για τον σχηματισμό και 
την ανάπτυξη των επιχειρήσεων1 '

- 9 -
6. ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΑΥΤΟΜΑ- 
ΤΟΠΟΙΗΣΗΣ
Η διάδοση του προηγμένου εξοπλισμού αποτελεί ένα ζήτημα στο 
οποίο σημειώνονται συνεχείς αλλαγές και του οποίου τα δεδο­
μένα υψίστανται ταχείες μεταβολές. Λαμβανομένης υπόψη της 
δυσκολίας συγκέντρωσης συνεπών και συνκρίσιμων πληροφοριών 
και της ανάγκης κου έχουν ολοι όσοι καλουνταινσ  πάρουν αποφάσεις 
(βιομηχανία και δημόσιες αρχές) να γνωρίζουν την εξέλιξη 
της κατάστασης, η Επιτροπή προτείνει την ανάθεση μιας πολυε­
τούς εντολής σε ανεξάρτητα ιδρύματα σε διάφορα κράτη μέλη 
προκειμένου αυτά να υποβάλουν συντονισμένες ετήσιες εκθέσεις 
που θα συντάσσονται με βάση μια κοινή μεθοδολογία, και θα 
αφορούν τον προηγμένο εξοπλισμό και την εξέλιξη της βιομη­
χανικής αυτοματοποίησης.

ΠΡΟΉΓΜΒΊΟΣ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ 
ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ

ΠΡΟΗΓΜΕΝΟΣ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Η διάδοση του προηγμένου εξοπλισμού παραγωγής λόγω της συγχώνευσης 
μηχανολογίας και μ ι  κροηλεκτρον ι  κής οδηγεί σε μια σημαντική μεταβολή 
στη βιομηχανία αφού επιτρέπει, για πρώτη φορά, μία ενοποιημένη 
αλλά και ευέλικτη αυτοματοποίηση των παραγωγικών διαδικασιών.
Η εγκατάσταση του εξοπλισμού αυτού και κυρίως η ενοποίηση του 
στα πλαίσια αυτοματοποιημένων συστημάτων επιτρέπει στις επιχει­
ρήσει ς-χρήστες να επιτύχουν εξαιρετικά σημαντικά κέρδη, όχι 
μόνο από πλευράς παραγωγικότητας, αλλά επίσης και στο επίπεδο 
των αποθεμάτων, των εν εξελίξει εργασιών βιομηχανικής κατασκευής 
καθώς και σε τομείς που ποσοτικοποιούνται δυσκολότερα όπως η 
ποιότητα.
Συνεπώς οι κύριες επιπτώσεις του προηγμένου εξοπλισμού αφορούν 
την παραγωγική διαδικασία αυτών των επιχειρήσεων, όπως φαίνεται 
από την παρακάτω γραφική παράσταση για την περίπτωση της Γερμα­
νίας, που παρουσιάζει  την ουσιαστική αύξηση των επενδύσεων, γερμα­
νικών εταιριών στον τομέα των νέων τεχνικών παραγωγής.
Προορισμός των επενδύσεων των μεταποιητικών επιχειρήσεων στην 
ΟΔΓ "
Ποσοστό, σταθμισμένο ανάλογα με τον κύκλο των εργασιών των επι­
χειρήσεων, των επενδύσεων που προορίζονται για :
Πηγή :  ΙΣΟ

- 1α -
Στο παρόν στάδιο, οι βιομηχανίες μεταποίησης και επεξεργασίας 
μετάλλου όπως η αεροναυπηγική  και η αυτοκινητοβιομηχανία βρίσκονται 
στο επίκεντρο αυτής της πραγματικής επανάστασης που αφορά ιδιαί­
τερα τις κατασκευαστικές βιομηχανίες (που ορίζονται εδώ ως εκεί­
νες που εφαρμόζουν συνεχείς παραγωγικές διαδικασίες (1) - έννοια 
που καλύπτει την παραγωγή με μικρές και μεγάλες σειρές), που 
αντιπροσωπεύουν 60% περίπου της προστιθέμενης βιομηχανικής αξίας 
της Κοινότητας.

-  2 -
Πρόκειται πράγματι για μια επανάσταση αφού αφορά τη μετάβαση 
από μια οικονομία της οποίας η δομή στηρίζεται στις έννοιες των 
μηχανικών κατασκευών, δηλαδή τη μαζική παραγωγή, την ομοιομορ­
φία των προϊόντων, καί τον περιορισμό της αυτονομίας και της 
ευφυΐας στίς διάφορες φάσεις της διαδικασίας σε μια οικονομία 
που χαρακτηρίζεται από την ευελιξία, την ταχεία αντίδραση στις 
εξελίξεις της αγοράς, την προσαρμοστικότητα των προϊόντων,  και την 
φθηνή κατανεμημένη νοημοσύνη σε ολόκληρη τη διαδικασία παραγω­
γής. Το αποτέλεσμα αυτό δεν μπορεί να επιτευχθεί μόνο με 
την ενσωμάτωση της ηλεκτρονικής στον υφιστάμενο εξοπλισμό, 
αλλά απαιτείται μία πραγματική συγχώνευση των τεχνολογιών  των 
μηχανικών κατασκευών και της ηλεκτρονικής, που συνεπάγεται 
μια ολότελα νέα βιομηχανική φιλοσοφία, η οποία 6α χαρακτηρίζεται 
από μια καθολική και διεπιστημονική προσέγγιση των προβλημά­
των της παραγωγής.
Αυτή η τεχνολογική αλλαγή επιβάλει μια βαθειά τροποποίηση των 
οικονομικών συνθηκών υπό τις οποίες λειτουργούν οι επιχειρήσεις 
και της οργάνωσης της εργασίας σε αυτές. Εκτός από την τεχνι­
κή ικανότητα επίλυσης των προβλημάτων της παραγωγής, ζωτική ση­
μασία αποκτούν επίσης η οικονομική και η ανθρώπινη πλευρά.
0 προηγμένος  εξοπλισμός περιλαμβάνει τις προηγμένες εργαλειομηχα- 
νές, τα βιομηχανικά ρομπότ, τις ευέλικτες κυψελίδες, συστήματα 
και γραμμές παραγωγής, την αυτόματη διακίνηση, μεταφορά, έλεγχο 
και αποθήκευση, καθώς και το σχεδίασμά και τη βιομηχανική παρα­
γωγή με τη βοήθεια υπολογιστή, τα τοπικά δίκτυα επικοινωνίας 
και τη βιομηχανική πληροφορική υπό την ευρεία έννοια. Η κατά­
σταση αυτή περί γράφεται δύσκολα με τη βοήθεια της στατιστικής, 
αλλά συγκεντρώνοντας διάφορους δείκτες (1), μπορεί να επιτευ­
χθεί μια σχετικά συνεπής εικόνα της γενικής κατάστασης, με βάση την οποία μικτ 
ρεί να γίνει  η εκτίμηση ότι η σημερινή κοινοτική σγορά του εξο­
πλισμού αυτού - που προορίζεται για συνεχείς διαδικασίες -ta 
πρέπει να πλησιάζει τα δ δισεκατ. EGU ετησίως. Η αγορά ανα­
πτύσσεται ταχύτατα, και παρόλο το ριψοκίνδυνο της αναφοράς 
γενικών ρυθμών, για ορισμένα είδη του εξοπλισμού αυτού αναφέ- 
ρονται συνήθως ετήσιες αυξήσεις της τάξης των 25 ή 30%.
Η παρακάτω ανάλυση διαιρείται σε τρία μέρη :
Α. Συντελεστές της Τεχνολογικής Ανάπτυξης (συμπεριλαμβανόμενης 
και της τυποποίησης)
Β. Δομικές και χρηματοδοτικές επ ι  πτώσε ι  ς· γ t  a τις επιχειρήσεις 
Γ. Ανθρώπινοι πόροι
Αυτή η εξέταση των ζητημάτων στηρίζεται κυρίως στο περιεχόμενό 
των τριών παραρτημάτων. Στο Παράρτημα I πραγματοποιείται μια 
ανασκόπηση των διαφόρων τύπων του προηγμένου εξοπλισμού (για 
κάθε τύπο εξοπλισμού αναφέρονται :  ορισμός, οικονομική αποδοτικότητα 
βαθμός διάδοσης, κατάσταση των ευρωπαίων κατασκευαστών και προ­
οπτικές της ζήτησης) με τελικό στόχο μια γενική εικόνα της ενο­
ποιημένης αυτοματοποίησης στο εργοστάσιο του μέλλοντος. Στο

- 2α -
Παράρτημα II επιχειρείται η παρουσίαση ενός λεπτομερούς πίνακα 
των κρατικών παρεμβάσεων στις τέσσερις μεγάλες χώρες της 
Κοινότητας καθώς και στις ΗΠΑ και την Ιαπωνία. Τέλος το Παράρ­
τημα III περιέχει στατιστικούς πίνακες και βασικές γραφικές πα- 
ραστάσεις.
Α. ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ
Από τα περιεχόμενα του Παραρτήματος I προκύπτει σαφώς η σημασία 
της τεχνολογικής ανάπτυξης και παρόλο που συχνά αναφέρεται το 
τεχνολογικό χάσμα ανάμεσα στην Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες 
ή την Ιαπωνία, αποόεικνύεται ότι η Ευρώπη δεν υστερεί σε τεχνο­
γνωσία στον τομέα του προηγμένου εξοπλισμού ενώ το πρόβλημα 
έγκειται περισσότερο στην εκμετάλλευση αυτής της τεχνογνωσίας 
στα πλαίσια της οικονομικής και βιομηχανικής ζωής.·

- 3 -
(i) Κύριοι άξονες τεχνολογικής ανάπτυξης
Ενοιτοίηοη:  με δεδομένη την αύξηση της παραγωγικότητας που προ­
κύπτει από την ενοποίηση των διάφορων επί μέρους στοιχείων του 
προηγμένου εξοπλισμού, η δυνατότητα αλληλοούνδεσής τους, δηλαδή 
η ύπαρξη συμβατών διασυνδέσεων, έχει ζωτική σημασία 
για τη μελλοντική επιτυχία της διαδικασίας της αυτοματο­
ποίησης. Η σπουδαιότητα του ζητήματος  αυτού δεν έχει ακόμα γίνει κα­
λά κατανοητή από τις πολυάριθμες ευρωπαϊκές επιχειρήσεις που βρί­
σκονται πάντα στη φάση υιοθέτησης μεμονωμένου εξοπλισμού και δεν 
έχουν ακόμα αντιμετωπίσει το πρόβλημα της ενοποίησής του, αλλά 
οι απαιτήσεις όσον αφορά τη συμβατότητα θα αποκτήσουν μία ό­
λο και μεγαλύτερη σημασία καθώς θα διαδίδεται ο προηγμένος εξο­
πλισμός. Μέχρι τώρα, μόνον οι μεγάλοι χρήστες έχουν σοβαρή συ­
νείδηση των προβλημάτων και γι' αυτό δεν προκαλεί έκπληξη το γε­
γονός ότι η Genaral Motors ήταν η επιχείρηση που ανέλαβε την πιο 
σημαντική πρωτοβουλία των τελευταίων ετών.
Αφού διαπίστωσε ότι μόνο το 15% από τις 40.000 προγραμματίζομε- 
νες συσκευές που διαθέτει η GΜ έχουν τη δυνατότητα-  να επικοινω­
νούν έξω από τα πλαίσια των διαδικασιών π ο υ~ελ έγχ ο υν καί ότϊ ira 
30 έως 50% του κόστους κάθε επιπλέον αυτομα το πο i  η ο ης συνδέεται 
αμεοα με τη __συμβατότητα του εξοπλισμού, η GM αποφάσισε να ε­
πι
βάλει οε όλους τους προμηθευτές του προηγμένου εξοπλισμού της 
την υποχρέωση εφαρμογής μιας σειράς προτύπων διασύνδεσης, τόσο 
για το λογικό όσο και για το υλικό, γνωστή με το όνομα MAP (πρω­
τόκολλο αυτοματοποίησης βιομηχανικής παραγωγής). Τα πρότυπα ανα­
πτύσσονται από τη GM σε συνεργασία με επτά από τους κύριους προ­
μηθευτές της, συμπεριλαμβανομένων της IBM, της DEC και της Hew­
lett-Packard.
Βαθμιδωτή δομή: Η υφιστάμενη ή πιθανή σημασία της βαθμιδωτής δο­
μής για την πτώση του κόστους αποδεικνύεται σε αρκετές περπ νώ- 
σεις στο παράρτημα I. Στην πραγματικότητα, η αρχή της βαθμιδω­
τής δομής εφαρμόζεται σχεδόν καθολικά στον τομέα του προηγμέ­
νου εξοπλισμού - είτε πρόκειται για το λογικό του CAD, ή των 
διαφόρων επιμέρους μερών ενός FMS, είτε για τα.συστατικά λειτου­
ργικά στοιχεία μιας εργαλειομηχανής ή ενός ρομπότ - ενώ ταυτό­
χρονα συνδέεται άρρηκτά με την τυποποίηση που επιτρέπει την ε­
πίτευξη των αναγκαίων ποσοτήτων παραγωγής. Ένας ενδιαφέρον 
παραλληλισμός αφόρα τις συσκευές υψηλής πιστότητας: εδώ1  και λί—
Υα χρονιά, μπορουο^ κανείς να αγοράοει ένα ανεζ^ρτπτο έττιττΧο 
που συνδύαζε όλες τις λειτουργίες. Με την ανάπτυξη πιο πολύ­
πλοκων τεχνολογιών, η ιδέα της βαθμιδωτής δομής κατέκλυσε την 
αγορά, και σήμερα προμηθεύεται κανείς πολύ εύκολα δέκτη, ενι —  
σΧυτη, πικάπ και μαγνητόφωνό διαφορετικών κατασκευαστών, υπό 
τη μορ<ρή βαθμιδών πηιι μπορούν να συνδεθούν μεταξύ xouc. Συνε­
πώς η βαθμηδωτή δομή συμβαδίζει επίσης και με την εξειδίκευση.
Τέλος θα πρέπει να υπογραμμισθεί το γεγονός ότι ο καθορισμός ακριβώς 
των βαθμιδών είναι που επιτρέπει τον προσδιορισμό των δια­
συνδέσεων ανάμεσα στις διάφορες βαθμίδες και κατά συνέπεια το 
βαθμό στον οποίο θα πρέπει να εξασφαλισθεί η συμβατότητα.

- 3α -
Αξιοπιστία: ένα από τα πιο άμεσα προβλήματα σχετικά με τη δη­
μιουργία όλο και πιο πολύπλοκων και ενοποιημένων εγκαταστάσεων 
είναι και το πρόβλημα της αξιοπιστίας, η οποία είναι απαραίτη­
τη προκειμένου τα μηχανήματα να μπορούν να λειτουργούν επί με­
γάλο χρονικό διάστημα χωρίς διακοπές. Για τις εργαλειομη- 
χανές, το ποσοστό χρησιμοποίησης των συμβατικών μηχανών πλη­
σιάζει το 60%, ενώ στα αυτοματοποιημένα συστήματα, το ποσοστό 
αυτό πλησιάζει το 80 έως 90%ν .  Κατά συνέπεια θα πρέπει να
αναθεωρηθεί γενικά ο σχεδιασμός των μηχανών που προορίζονται 
να ενσωματωθούν σε ένα σύστημα. Από την άλλη πλευρά, οι μηχα­
νές αυτές θα εξοπλίζονται όλο και περισσότερο με όργανα μέ­
τρησης της φθοράς των εργαλείων, διάγνωσης των βλαβών ή ακό­
μα και πρόληψής τους με εντοπισμό των δυσλειτουργιών πριν αυ­
τές προκαλέσουν διακοπή της λειτουργίας του συστήματος. Αυτό 
έχει ιδιαίτερη σημασία, γιατί είναι πολύ πιο δύσκολο για ένα 
τεχνίτη να επιδιορθώσει τη βλάβη σ' ένα πολύπλοκο σύστημα απ' 
ότι σ' ένα μεμονωμένο μηχάνημα
(*) Πηγή : Kearney και Trecker.

- 4 -
(επιπλέον υφίσταται ήδη έλλειψη έμπειρων τεχνιτών - βλέπε παρά- 
γραψο για τους ανθρώπινους πόρους). Πρός το παρόν, τα προβλή- 
ματα αξιοπιστίας του υλικού και του λογικού αποτελούν ίσως το 
σημαντικότερο ανασταλτικό παράγοντα όοον αφορά την αποδοτικά- 
τητα από πλευράς κόστους των πολύπλοκων συστημάτων, με αποτέ­
λεσμα να επηρεάζονται αρνητικά ορισμένοι από τους πιθανούς αγο­
ραστές.
Νοημοσύνη:  Η έννοια της "νοημοσύνης" εφαρμόζεται κυρίως στον το­
μέα της ρομποτικής. Η JIRA (Ένωση ιαπώνων κατασκευαστών ρομπότ) 
εκτιμά ότι τα ευφυή ρομπότ, που θα είναι εφοδιασμένα με αισθητή­
ρες και με μέοα αναγνώρισης, το οποία αντιπροσώπευαν το 97. της 
αξίας της ιαπωνικής  παραγωγής ρομπότ κατά το 1979, 6α αντ ιπροσωπεύ- ■  
ουν το 23% το 1990. Εξάλλου η Finarjcjial Times υπολόνισαν (1982) 
ότι στη Δυτική Ευρώπη, το ποσοστό αυτό θα φθάσει το 11% το 1986, 
ξεκινώντας από μία αμελητέα βάση το 1981. Η νοημοσύνη των ρομπότ 
αυτών προκύπτει από την εγκατάσταση αισθητήρων όρασης ή και αφής 
και από τη χρησιμοποίηση πολύπλοκου λογικού που επιτρέπει στο 
ρομπότ να τροποποιεί τη συμπεριφορά του με βάση τις πληροφορίες 
που διαβιβάζουν οι αισθητήρες τους. Η συνεχής βελτίωση της ρομπο­
τικής όρασης λόγω της τεχνολογικής προόδου σημαίνει ότι θα πρέ­
πει να σημειωθεί μια εξα ι  ρετ ι  ι^όί^αχε  ί  α ανάπτυξη στον τομέα των 
αισθητήρων όρασης: εκτιμάται ότι λιγότερα από τα 5% των ρο­
μπότ διέθετ.αν  τέτοιους αισθητήρες το 1984, αλλά ότι το ^rgggOTO 
αυτό θα ξεπερνά ήδη το 10% το 1985. Η παγκόσμια αγορά των
συστημάτων όραοης θα πρέπει να αυξηθεί από τις 800 μονάδες το 
1984 σε 7.000 μονάδες το 1990 και σε 14.000 μονάδες το 1992. Από 
πλευράς κόστους, αυτό θα μεταφρσσθεί με μία σημαντική αύξηση του 
λογικού και της πολύπλοκης ηλεκτρονικής ( αισθητήρες) σε σχέση 
με τα πιο παραδοσιακά στοιχεία, για παράδειγμα το μηχανικό μέρος 
όπως φαίνεται και στους παρακάτω πίνακες:
1980 1985 1990
Ποσοδτό επί % του πληθυσμού 
ρομπότ ( όλες οι βιομηχανίες) 
που είναι εφοδιασμένα με
- σύστημα αναγνώρισης - 2 διαστάσεων
- 3 διαστάσεων
- αισθητήρες όρασης
- αισθητήρες αφής
ποσοστό επί % του πληθυσμού ρουπότ 
που είναι ικανά να παίρνουν στρατηγικές αποφάσεις
Συστήματα ελέγχου ρομπότ
- χωρίς υπολογιστές
- μίνι-υπολογιστές
- μικροεπεξεργαστές% % %
2 20 30
0 1 10
1 .10 25
2 10 20
5 10 20
1980 1983 1990
% % %
60 28 12
20 33 38
20 39 50
Πηγή: Μελέτη Delphi. SME. Πανεπιστήμιο  Michigan, 1982.
Μη αυστηρά συγκρίσιμα ποσοστά :  στην Ιαπωνία στηρίζονται σ' ένα 
διευρυμένο ορισμό των ρομπότ (βλέπε παράρτημα I).
Usine Nouvelle, 28 Ιουνίου 1984.
Scince et Techniques  Φεβρουάριος 1984.

- 4α -
Παρόλο που η παραπάνω περιγραφή αφορά τη ρομποτική, είναι προ­
φανές ότι οι εξελίξεις αυτές επηρεάζουν το σύνολο των προηγμέ­
νων συστημάτων παραγωγής που επωφελούνται γενικά από αυτή την 
επέκταση της νοημοσύνης.

- 5 -
Ευελι ξ ί  α:  οε όλα τα επίπεδα, ο εξοπλισμός εξελίσσεται προς την 
κατεύθυνση μεγαλύτερης ευελιξίας και πολυμορφικότητας. Ένα πα­
ράδειγμα είναι το FMS που εγκατέοτησε η Citroen στο εργοστάσιό 
της στο Meudon το 1983 για τη βιομηχανική παραγωγή πρωτοτύπων 
μηχανικών εξαρτημάτων. Πρόκειται για τη μηχανική κατεργασία μιας 
πολύ μεγάλης ποικιλίας εξαρτημάτων σε σειρές πολύ μικρού μήκους.
Στις περισσότερες περιπτώσεις, κάθε εξάρτημα θα πρέπει να 
υποστεί μηχανική κατεργασία κατά διαφορετικό τρόπο και απαιτεί 
κατά συνέπεια ένα σύνολο διαφορετικών εργαλείων,,ενώ ο αριθμός 
των εργαλείων αυξάνει πιο γρήγορα από τον αριθμό των εξαρτημάτων 
λόγω της ανάγκης διατήρησης ανταλλακτικών εργαλείων για την πε­
ρίπτωση θραύσης. 0 αριθμός των εργαλείων που χρησιμοποιούνται 
στο σύστημα αυτό ανέρχεται σε 700, από τα οποία τα 600 φυλλάσ- 
σονται σ' ένα βοηθητικό συνεργείο που σχεδιάσθηκε ειδικά από τη 
Citroen, και το οποίο συνδέεται με τα κέντρα μηχανικής κατεργα­
σίας με αυτοκατευθυνόμενα οχήματα, τα οποία με τη σειρά τους ε­
ξασφαλίζουν τη μεταφορά των εξαρτημάτων ανάμεσα στις διάφορες 
μηχανές. Η απαίτηση για ευελιξία - κα^ φαίνεται ότι σχεδιάζονται 
ήδη FMS εφοδιασμένα με 1.000 εργαλεία - επιβάλλει μια διαρκώς αυ­
ξανόμενη πολυπλοκότητα του λογικού και πιθανότατα κυρίως και του 
υλικού καθώς και των εργαλείων, κάτι που επιτείνει τα προβλήματα 
της αξιοπιστίας και κατά συνέπεια και τον κίνδυνο της διακοπής 
λειτουργίας (η αποδοτικότητα εξαρτάται από τους παράγοντες αυτούς). 
Στα πλαίσια αυτά η χρησιμοποίηση των ακτινών λέϊζερ για τη μηχα­
νική κατεργασία φαίνεται να εξασφαλίζει μία εξαιρετικά ελπιδοφό- .  
ρα λύση, αφού το λέιζερ μπορεί να πραγματοποιήσει μια πολύ μεγά­
λη ποικιλία εργασιών μηχανικής κατεργασίας. Η προοπτική αυτή δεν 
διέφυγε από το MITI, του οποίου ένα από τα πλέον σημαντικά προ­
γράμματα έρευνας,ανάπτυξης και επίδειξης είναι και το "συγκρό­
τημα ευέλικτης  μηχανικής κατασκευής με λέιζερ στην Tsukuba. Το πρόγραμμα 
αυτό, που κατά το 1984 και τις αρχές του 1985, υπέστη δοκιμές 
και πειράματα αξιολόγισης από τις ουμμετέχουσες εταιρίες, συνί- 
σταται από ένα εξαιρετικά πολύπλοκο FMS, που κατασκευάζεται με 
βάση ένα λέιζερ CO^ ισχύος 20 kW και στο οποίο έχει ενσωματω­
θεί κυρίως η αυτομα'τοποιημένη επιθεώρηση των παραγόμενων εξαρ­
τημάτων στο τέλος της διαδικασίας.
Αυτονομ ία:  ο συνδυασμός των βελτιώσεων που περί γράφηκαν παραπά­
νω πρέπει να οδηγήσει σε μία μεγαλύτερη αυτονομία των εγκαταστά­
σεων, επιτρέποντάς τους να λειτουργούν επί μεγάλες περιόδους με 
ελάχιστη ανθρώπινη παρέμβαση.
Ανάπτυξη λογικού και ικανότητα επεξεργασίας δεδομένων:  τόσο κατά 
την εξέταση των διαφόρων τύπων του εξοπλισμού όσο και κατά τον 
καθορισμό των κυρίων αξόνων της τεγνολογικής ανάπτυξης, είναι σα­
φές ότι απαιτείται η ανάπτυξη λογικού το οποίο..θα  γίνει όλο και 
πιο πολύπλοκο, και κατά συνέπεια θα συνδεθεί με ένα όλο και μεγα­
λύτερο τμήμα του συνολικού κόστους της αυτοματοποίησης.
Αυτό φαίνεται στην ακόλουθη γραφική παράσταση, που δείχνει την '  
εξέλιξη του κόστους του ψηφιακού ελέγχου για μία εργαλειομηχανή.
* Σύμφωνα με τους Financial Times της 12.1.84

-  6 -
te ··/.
ποοοστό συνολικού 
κόστους
μ > e
χρόνος
Πηγή: Koch-Systematisches Softwareengineering für Microcomputer- Elektro­
nik ειδική έκδοση αριθ. 53.
Παράλληλα θα πρέπει να διατεθούν. οημαντικότερες δυναμικότητες επεξερ­
γασίας πληροφοριών, δηλαδή ισχυρότεροι  υπολογιστές και μικροϋπολογι­
στές (για το αυτό κόστος), γεγονός που φαίνεται να ευθυγραμμίζεται 
με τις τρέχουσες εξελίξεις. Παρόλο που η Ευρώπη παίζει δευτερεύο- 
ντα ρόλο στο υλικό των υπολογιστών, διαθέτει καταρχάς μία πραγμα­
τική τεχνογνωσία στο επίπεδο του λογικού.
Γενική εικόνα:  για τα διάφορα προβλήματα που αναφέρθηκαν προηγουμέ­
νως υφίστανται ήδη λύσεις σε πολυάριθμες περιπτώσεις, τουλάχιστον 
σε πειραματικό επίπεδο, και αυτό που πρέπει να γίνει κυρίως είναι 
η μετατροπή τους σε λύσεις εφαρμόσιμες σε βιομηχανική κλίμακα, κυ­
ρίως με περιορισμό του κόστους τους. Αυτό επέστρεψε στο ΟΤΑ (*) 
να παρουσιάσει σε μία πρόσφατη μελέτη τις προβλέψεις του σχετικά 
με τις λύσεις για μια σειρά τεχνικών προβλημάτων που συνδέονται 
με την αυτοματοποίηση και οι οποίες περιέχονται στον ακόλουθο 
πίνακα.
(*) Γραφείο Αξιολόγισης Τεχνολογίας 
του Αμερικανικού Κογκρέσου.(Office of Technology Asser -’ent)

- 7 -
Προγραμματιζόμενη αυτοματοποίηση: μερικές προβλέψεις 
σχετικά με την επίλυση ζωτικών προβλημάτων
1) Ισχυρά, και ψθηνά τερματικά, με 
βάση μικροϋπολογιστές (α) για :
α) ηλεκτρονικά σχεδίασμά 
β) μηχανικό σχεδίασμά
2) Τρισδιάστατη όραση σε δομημένο 
περιβάλλον σχεδιασμένο με στόχο την 
απλοποίησι της όρασης
3) Τρισδιάστατη όραση σε πολύπλοκο μη 
δομή :  /ο περιβάλλον
4; ΡΓβ (β) για :
α) παραγωγή κυλινδρικών εξαρ­
τημάτων
β) διαμόρφωση μετάλλου' 
γ) τρισδιάστατη μηχανική συναρμολόγιο 
δ) ηλεκτρονική συναρμολόγιση
5) Τυποποίηση των διασυνδέσεων για μεγά­
λη ποικιλία εξοπλισμού που λειτουρ­
γεί με τη βοήθεια υπολογιστών σε ένα 
ενοποιημένο εργοστάσιο
6) Εργοστάσια που λειτουργούν με τη 
βοήθεια υπολογιστών και η λειτουργία 
τους γίνεται κανονικά  με λίγα μόνον 
άτομα στη διοίκηση και τον σχεδίασμά"Σήμερα (19MÙ Τ985-198ό ΙΊΦδΤ'-Τ&Π ~Ύ&1-20ÙÛΓ'ΞΓΧΒΓ
Α , 6 «
& & Β
& ©
I1
& • *
Α · 1
ά ©g
Α© i.
ΑΒ
4 • g
■ 'Α
α) Στην αγορά διατίθενται ήδη τερματικά με βάεη μικροϋπολογιστές, αλλά  σύμφωνα με τους .τεχνικούς 
εμπειρογνώμονες που ραΐτηΒικαν από το ΟΤΑ, δεν είναι ακόμα αρκετά ισχυρά ούτε ψθηνά προκειμένου να 
χρησιμοποιηθούν ευρέως.
β) Ολα σχεδόν τα FMS που λειτουργούν τώρα χρησιμοποιούνται για τη μηχανική κατεργασία πρισματικών 
εξαρτημάτων (π.χ. σώματα κινητήρων).
Â Εργαστηριακή λύση 
€4 φώτες ευπορικές εφαρμογές
β Διαδεδομένη και εύκολα προσπελάσιμη λιχη (απαιτεί ελάχιστες ειδικές προσορμιογές από τον πελάτη) 
Πηγή : ΟΤΑ

-  8 -
(Ή  ) Τυττοποίηοη
Η τυποποίηση που εφαρμόζεται στον προηγμένο εξοπλισμό παραγωγής 
παρουσιάζει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Στην πραγματικότητα πρό­
κειται για μια τυποποίηση της συμβατότητας που τοποθετείται 
συχνά στην πρώτη γραμμή των τεχνολογικών γνώσεων οι οποίοι εξελίσσο­
νται ταχύτατα. Οι εργασίες της τυποποίησης στον παραδοσιακό 
κλάδο των εργαλειομηχανών άλλαξαν ήδη σε βάθος όταν εμφανίστη­
καν οι συσκευές με ψηφιακό έλεγχο. Οι αλλαγές που πιθανόν να 
επέλθουν στην τυποποίηση του πλέον προηγμένου  εξοπλισμού παραγω­
γής είναι στην πραγματικότητα ριζικά διαφορετικές από τις προη­
γούμενες.
Οι δυσκολίες των εργασιών τυποποίησης οφείλονται στην ανάγκη να 
καλυφθούν ταυτόχρονα:
α) η υλοποίηση μίας αρχιτεκτονικής συστημάτων που θα επιτρέπει 
την ενσωμάτωση των διαφόρων επιπέδων επικοινωνίας ανάμεσα σε πο­
λύ πολύπλοκα συγκροτήματα και υποσυγκροτήματα, χωρίς.την οποία 
υπάρχει κίνδυνος αποκλινόντων διευθετήσεων όσον αφορά τις δια­
συνδέσεις"
β) η παραγωγή προτύπων και λεπτομερών τεχνικών προδιαγραφών που 
8α εξασφαλίζουν τη διαλειτουργικότητα των συστημάτων χωρίς να α­
παιτείται η εισαγωγή νέων τροποποιήσεων για κάθε νέα λειτουργία.
Η τυποποίηση στον τομέα αυτό εμπίπτει στις νέες τεχνολογίες πλη­
ροφοριών κα Γ η Επιτροπή έχει ήδη υπογραμμίσει τις ιδιαιτερότητες 
για τους τομείς αυτούς και την στρατηγική τους σημασία.
Χωρίς να επαναληφθεί η λεπτομερής ανάλυση, που πραγματοποιήθηκε 
φαίνεται χρήσιμη η παρουσίαση ορισμένων ζωτικών 
σημείων που σχετίζονται με την τυποποίηση στον τομέα του προηγμέ­
νου εξοπλισμού:
Βαθμιδωτή τυποποίηση: έχει σημασία ο καθορισμός του επιπέδου στο
οποίο θα λειτουργεί η τυποποίηση. Η προηγούμενη ανάλυση δείχνει 
ότι θα πρέπει να πραγματοποιηθεί στο επίπεδο των διαφόρων συστα­
τικών βαθμιδών του προηγμένου εξοπλισμού και όχι μόνο στο επίπε­
δο των διασυνδέσεων ανάμεσα στα διαφορετικά επί μέρους στοιχεία 
του εξοπλισμού. Στην πραγματικότητα μπορεί να προβλεφθεί 
σίγουρα, ότι μακροπρόθεσμα,  ορισμένοι παραγωγοί θα ειδικευθούν στην 
κατασκευή ορισμένων βαθμιδών αντί για παράδειγμα, πλήρων ρομπότ, 
δεδομένης και της ποικιλίας των σχετικών τεχνολογιών και της ε­
ξαιρετικά σημαντικής πτώσης του κόστους που μπορεί να εξασφαλί­
σει η εξειδίκευση.
Ανάγκη συναντίληψης:  προκειμένου η διαδικασία της τυποποίησης να 
είναι επιτυχής, είναι απαραίτητη η επίτευξη ■  συναντίληψηςανάμεσα 
στα διάφορα ενδιαφερόμενο μέρη ( κατασκευαστές,  αλλά επίσης και χρήστες), 
Παρόλο που η ηλεκτρονική βιομηχανία φαίνεται πρόσφατα να έχει αντι-- 
ληφθεί τη σημασία της τυποποίησης και της συμβατότητας του εξο­
πλισμού, δεν είναι ακόμη σαφές το κατά πόσον η ευρωπαϊκή βιομηχα­
νία μηχανικών κατασκευών, για την οποία επίσης υπάρχει πολύ μεγά­
λο ενδιαφέρον στον τομέα του προηγμένου εξοπλισμού, έχει συνει­
δητοποιήσει στην πραγματικότητα την έκταση των προβλημάτων και 
είναι έτοιμη να αφιερώσει σ’  αυτά τις αναγκαίες προσπάθειες.
Επαλήθευση των προτύπων: Η επαλήθευση και η πιστοποίηση υπάρχει
κίνδυνος να θέσουν σημαντικά προβλήματα, θα ήταν χρήσιμο να ανα-

- δα -
φερθεί εδώ η σημαντική ενέργεια που πραγματοποίησε το εθνικό 
γραφείο προτύπων των Ηνωμένων Πολιτειών, για τη δημιουργία ενός 
αυτοματοποιημένου συστήματος (AMRF - Ερευνητική Εγκατάσταση Αυ­
τοματοποιημένης Βιομηχανικής Παραγωγής) που έχει ως προορισμό 
να χρησιμεύσει ως χώρος δοκιμών για τα πρότυπα, 
θα πρέπει στη συνέχεια να ληφθεί υπόψη η διάσταση των προβλημά­
των που θέτει η τυποποίηση των νέων μέσων της παραγωγής.
Η εισαγωγή των νέων μέσων παραγωγής απαιτεί την ανάπτυξη μιας 
μονάδας λογικού αντίστοιχης προς τα λειτουργικά συστήματα των 
υπολογιστών η οποία όμως θα είναι πολύ πιο πολύπλοκη. Το σύ­
στημα θα πρέπει να εργάζεται σε πραγματικό χρόνο και με εξαιρε­
τική αξιοπιστία. Θα είναι πλήρως κατανεμημένο, τα περιφερεια­
κά που θα πρέπει να διευθύνει είναι και τα ίδια εξαιρετικά λε­
πτά συστήματα και όλη αυτή η ενότητα θα πρέπει να ενσωματωθεί 
στις διαδικασίες βιομηχανικής παραγωγής από τις οποίες δεν θα 
πρέπει να εξαιρεθεί και ο ίδιος ο άνθρωπος, ενώ θα πρέπει να 
ληφθεί υπόψη ότι πρόκειται για ένα περιβάλλον που δεν θα είναι 
εκατό τοις εκατό αυτοματοποιημένο.

Πολλά παραδείγματα δείχνουν ότι στον τομέα αυτό, η πρόοδος εξαρ- 
τάται στενά από τις συνεργασίες που θα επιτευχθούν ανάμεσα στις 
βιομηχανίες που παράγουν και στις βιομηχανίες που χρησιμοποιούν 
τον εξοπλισμό αυτό. Όμως οι διαφορές ανάμεσα στους χρήστες^και 
τους κατασκευαστές γίνονται ασαφείς: ο ρυθμός της καινοτομίας,
τα προβλήματα της βιομηχανικής ιδιοκτησίας των νέων προϊόντων 
λογικού και των διαγραμμάτων αλληλοσύνδεσης είναι παράγοντες που 
μπορούν να οδηγήσουν σε ενέργειες τεχνικής εναρμόνισης οι οποίες 
θα πρέπει να προωθηθούν μέσω διαδικασιών συναντιληψης και δημό— 
σι ας διερεύνησης  με στόχο την κατάληξη σε μία διαδικασία ευρωπαϊ­
κής τυποποίησης.
Η τυποποίηση δεν μπορεί να περιοριστεί μόνο στα ζητήματα της. η­
λεκτρονικής και του λογικού, αλλά θα πρέπει ταυτόχρονα να αντι­
μετωπίσει και τα μηχανικά ζητήματα των διαφόρων διασυνδέσεων.
Έναντι της κατάστασης αυτής, οι ευρωπαίοι κατασκευαστές θα 
πρέπει να καθορίσουν τη στρατηγική τους, λαμβάνοντας υπόψη 
τις πολυάριθμες σχέσεις που υψίστανται σε παγκόσμιο επίπεδο 
όσον αφορά τα κυκλώματα κατασκευής (για π-αράοειγμα··  την αυτο­
κινητοβιομηχανία). Αν τα προβλήματα της τυποποίησης στον 
τομέα αυτό δεν αντιμετωπιστούν γρήγορα, οι πιθανότητες να 
υπάρξει μία κοινή λύση θα περιορισθούν όπως επίσης θα περιο- 
ρισθούν και οι διαθέσιμες επιλογές. Δεν θα πρέπει να υποτι­
μηθούν οι δυσκολίες που έχει μια βιομηχανία προσανατολισμένη 
προς το βαρύ εξοπλισμό να συνειδητοποιήσει και να εκτιμήσει 
το μέλλον με βάση το νέο λογικό και τις νέες αρχιτεκτονικές 
αλληλοσυνδεδεμένων συστημάτων.
(ιιι) Έρευνα και ανάπτυξη
Το πρόγραμμα ESPRIT περιλαμβάνει ένα τμήμα αφιερωμένο στην ενο- 
ενοποιημένη με υπολογιστή βιομηχανική παραγωγή, που αποβλέπει 
στον καθορισμό των βασικών αρχών και κανόνων που θα διέπουν 
το σχεδιασμό των ενοποιημένων συστημάτων βιομηχανικής παραγωγής 
και στην ανάπτυξη των αρχιτεκτονικών των συστημάτων, οι οποίες θα 
επιτρέπουν στους χρήστες να προσαρμοστούν στην ενοποιημένη με υπο­
λογιστή βιομηχανική παραγωγή με το δικό τους ρυθμό και σύμφωνα 
με τις ιδιαίτερες ανάγκες τους, εξασφαλίζοντας ταυτόχρονα ότι 
το πρόγραμμα της ανάπτυξης θα ισχύει για την παραγωγή τόσο με 
μικρές όσο και με μεγάλες σειρές. Ανάμεσα στους ειδικούς στό­
χους του προγράμματος. ESPRIT όσον αφορά το θέμα αυτό, μπορεί 
να αναφερθεί η αρχιτεκτονική των συστημάτων, ο CAD/CAE, η CAM, 
τα συστήματα ελέγχου μηχανών, και τα υποσυστήματα και τα επι­
μέρους στοιχεία (συμπεριλαμβανομένων και των αισθητήρων).
Υπάρχουν επίσης σχέδια προώθησης έργων δοκιμαστικής εφαρμογής 
στα πλαίσια του ESPRIT με βάσή μια προκαταρκτική μελέτη, με 
στόχο την εστίαση των ευρωπαϊκών προσπαθειών ESA ενώ ταυτόχρονα 
θα εξυπηρετούνται σκοποί που συνδέονται με την εκπαίδευση και 
την επίδειξη.,
Το πρόγραμμα ESPRIT εισέρχεται τώρα στην επιχειρησιακή του 
φάση,, και λαμβανομένης υπόψης της σημασίας του λογικού που 
έχει ήδη αποδειχθεί, είναι δυνατόν να παρατηρηθεί μια κάποια 
έλλειψη ανταπόκρισης στις προσκλήσεις υποβολής προσφορών του 
ESPRIT στον τομέα αυτό (οι τεχνολογίες του λογικού, καθώς και 
η ενοποιημένη με υπολογιστή βιομηχανική παραγωγή, αποτελούν 
ένα από τα πέντε κατά προτεραιότητα θέματα του προγράμματος), 
γεγονός που ίσως δείχνει πως η ευρωπαϊκή βιομηχανία δεν έχει 
ακόμη κατανοήσει πλήρως τη σπουδαιότητά του.

-  10 -
Παρόλο που το ESPRIT είναι προαανατολιομένο προς την προανταγω- 
νιστική έρευνα η εξέταση των κυριών αξόνων τεχνολογικής ανά­
πτυξης απέδειξε επίαης τη σημασία της εφαρμοσμένης Ε&Α, τομέα 
στον οπο!ο οι σχέσεις βιομηχαν(ας-έρευνας έχουν ζωτική σημασία.
Προς το σκοπό αυτό, το πρόγραμμα BRITE, που εγκρίθηκε καταρχάς 
από το Συμβούλιο το Δεκέμβριο του 1984, είναι προσανατολισμένο 
προς αυτή τη σχέση και τονίζει πολλά ζωτικά σημεία που εντοπί­
στηκαν κατά την εξέταση των αξόνων τεχνολογικής ανάπτυξης, και 
ιδιαίτερα :
- την αξιοπιστία, τη φθορά και υποβάθμιοη των υλικών, των 
εξαρτημάτων και των συναρμολογημένων προϊόντων
- την τεχνολογία των ακτινών λέιζερ και άλλες νέες μεθόδους ·  
μορφοποίησης των μετάλλων
- τις νέες μεθόδους δοκιμών, συμπεριλαμβανομένου και του 
ελέγχου με τη βοήθεια υπολογιστή στις διαδ-ικασίες βιομη­
χανικής παραγωγής
- τον CAD/CAM και τα μαθηματικά μοντέλλα.
Το πρόγραμμα αυτό προβλέπει εξάλλου έργα δοκιμαστικής εφαρμογής 
και έργα επίδειξης, στον τομέα της αυτοματοποιημένης διακίνησης 
ά'καμπρων  υλικών και αντικειμένων που κατασκευάζονται από τα υλικά 
αυτά, την αυτόματη συναρμολόγησή τους και τη μετατροπή τους σε 
τελικά προϊόντα, καθώς και την ενοποίηση των τεχνικών αυτών με 
στόχο την επίτευξη μιας αυτοματοποιημένης και ευέλικτης βιομη­
χανικής παραγωγής. Τα έργα αυτά ενδιαφέρουν ιδιαίτερα τη βιο­
μηχανία της ένδυσης.
Παράλληλα, υφίσταται μία σειρά εθνικών προγραμμάτων που έχουν 
άμεσες η έμμεσες επιπτώσεις στον τομέα του προηγμένου εξοπλι­
σμού, όπως είναι το πρόγραμμα Fertigungstechnik στη Γερμανία, 
το πρόγραμμα Alvey στο Ηνωμένο Βασίλειο, το πρόγραμμα Producti­
que στη Γαλλία, το πρόγραμμα Tecnologie meccaniche στην Ιταλία 
ή ακόμα και το πρόγραμμα Flair στην Ολλανδία. Παρά τη συχνά 
σημαντική χρηματοδότηση των εθνικών προγραμμάτων, το ESPRIT 
και το BRITE παραμένουν παρ' όλα αυτά σημαντικά, από πλευράς 
προανταγωνιστικής Ε&Α και από πλευράς του αριθμού των φορέων 
που συνεργάζονται στα πλαίσια των κοινοτικών έργων.
θα πρέπει επίσης να τονιστεί ότι υφίσταται στην Κοινότητα ένας 
πολύ^μεγάλος αριθμός ιδρυμάτων, πανεπιστημίων και άλλων οργα­
νισμών που αναλαμβάνουν Ε&Α στον τομέα του προηγμένου εξοπλισμού. 
Παρ όλα αυτά θα πρεπει να εξεταστεί  το κατά πόσο η τμηματοποί- 
ηση των εργασιών αυτών και η έλλειψη συντονισμού σε ευρωπαϊκό 
επίπεδο δεν θα οδηγήσουν σε μία υπό-εκμετάλλευση του σημαντι­
κού δυναμικού που αντιπροσωπεύουν οι φορείς αυτοί.

Β. ΔΟΜΙΚΕΣ ΚΛΙ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΏΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ
Παρόλο που οι παράγοντες της τεχνολογικής εξέλιξης έχουν ζωτική 
σημασία για τη διαδικασία  της αυτοματοποίησης, είναι επίσης γε­
γονός ότι το ενδιαφέρον των επιχειρήσεων παραγωγής και των 
χρηστών είναι σαφώς περισσότερο συγκεντρωμένο στα βραχυπρόθε­
σμα προβλήματα, όπως φαίνεται και από τους πίνακες 1Α και 1Β 
του Παραρτήματος III, όπου τα προβλήματα τεχνολογικού χαρακτήρα 
έπονται κατά πολύ των οικονομικών προβλημάτων και των προβλημά­
των εξειδικευμένου προσωπικού που συνδέονται με την εισαγωγή 
της μικροηλεκτρονικής.
Ανάμεσα σε αυτά τα οικονομικά προβλήματα, παρόλο που τα χρημα­
τοδοτικά ζητήματα κατέχουν την πρώτη θέση κατά την άποψη 
των επιχειρήσεων, η ανάλυση που πραγματοποιήθηκε στο Παράρτημα 
I αποδεικνύει μία σειρά στοιχείων τα οποία είναι χρήσιμο 
να συντεθούν πριν αρχίσει μία πιο συστηματική ανάλυση των δο­
μικών και χρηματοδοτικών τους επιπτώσεων.
Κατ' αρχάς η εγκατάσταση προηγμένου εξοπλισμού είτε πρόκειται 
για μηχανές είτε για συστήματα - μπορεί ατό τώρα να βελτιώσει 
σημαντικά την οικονομική αποδοτικότητα των επιχειρήσεων, ακόμη 
και αν μερικές φορές οι τεχνικοί συντελεστές της παραγωγικό­
τητας θα πρέπει να θεωρηθούν με επιφύλαξη. Παρόλο που σήμερα 
ο πλέον πολύπλοκος εξοπλισμός τύπου FMS έχει συχνά μία μικρή 
μόνο οικονομική αποδοτικότητα, δεν θα πρέπει να λησμονεί ται 
ούτε το δυναμικό στοιχείο της μείωσης του κόστους που επιβάλε- 
ται από την τεχνολογική πρόοδο ούτε η συχνά ζωτική σημασία 
των δύσκολα ποαοτικοποιούμενων πλεονεκτημάτων, όπως ο περιο­
ρισμός των χρόνων σχεδιασμού, παραγωγής και παράδοσης που 
προκύπτουν από τη χρησιμοποίηση του εξοπλισμού αυτού, Παρ' όλα 
αυτά οι βελτιώσεις αυτές επιτυγχάνονται μόνο με μία αρχική, 
επένδυση πολύ πιο σημαντική απότι στην περίπτωση του παραδοσια­
κού εξοπλισμού.
Αυτή η υψηλή αρχική επένδυση δεν παίζει μόνο ρόλο για τους 
χρήστες, αλλά επίσης και για τους προμηθευτές προηγμένου 
εξοπλισμού, που θα πρέπει να καταβάλουν σημαντικές προσπάθειες 
στον τομέα της έρευνας και κυρίως της ανάπτυξης προκειμένου 
να τελειοποιήσουν τον εξοπλισμό αυτό και οι οποίοι θα πρέπει 
επίσης να εκσυγχρονίσουν τις δικές τους μεθόδους παραγωγής 
προκειμένου να αντιμετωπίσουν το διεθνή ανταγωνισμό και ιδίως 
προκειμένου να επιτύγχουν τη βαθμιδωτή τυποποίηση του εξοπλι­
σμού τους.
Αυτή η βαθμιδωτή προσέγγιση, που ισχύει για κάθε είδους προηγ­
μένο εξοπλισμό, σε συνδυασμό με τις επιπτώσεις 
της εμπειρίας, μπορεί να επιφέρει μία θεαματική 
μείωση του κόστους παραγωγής μόλις η αγορά αποκτήσει 
ένα ορισμένο μέγεθος. Γι αυτό δεν θα πρέπει να περιοριστεί 
κανείς στην εξέταση μόνο των εθνικών αγορών ή ακόμη και της 
ευρωπαϊκής αγοράς, αλλά θα πρέπει να μελετήσει το θέμα με βάση 
την παγκόσμια αγορά.  Προς το σκοπό αυτό θα πρέπει επίσης να 
σημειωθεί  η τμηματοποίηση που χαρακτηρίζει ένα μεγάλο μέρος της 
ευρωπαϊκής παραγωγής, που συγκεντρώνεται γενικά περισσότερο 
στις εθνικές αγορές.

- 11α -
Κατά συνέπεια οε πολλές περiπτώσεις, η θέαη των ευρωπαίων προ­
μηθευτών ιτροπγ~μ^'νου  εξοπλ ι  σμοΰ~ παραμΤνεΤ επισφ~αλής.  Συχνά η 
αιτία αυτής της αβεβαιότητας όεν συνδέεται' με μία έλλειψη αυτο­
γνωσίας αλλά μάλλον με μια δυσκολία προσαρμογής στο νέο οικο­
νομικό περιβάλλον που δημ ιουργήθηκε από την επανάσταση της μι- 
κροηλεκτρονικής, την οποία η βιομηχανία μηχανικών κατασκευών 
ιδιαίτερα, φαίνεται ότι δυσκολεύτηκε να αφομοιώσει.
Αντίθετα, στο επίπεδο της διάδοσης του προηγμένου εξοπλισμού, 
και εκτός από την περίπτωση του CAD όπου υφ'σταται ακόμη μία 
σαφής καθυστέρηση, διαπιστώνεται πως η Ευρώπη πραγματοποίησε 
μία σημαντική προσπ’ άθ'εΤα  κάλυψης του κενού που τη χωρίζεΓαπό ■  
τις ΗΠΑ και την Ιαπωνία από την αρχή αυτής της δεκαετίας, 
προσπάθεια που συνδέεται ενμέρει με την κρατική υποστήριξη και 
που είναι ιδιαίτερα εμφανής στον τομέα των βιομηχανικών ρομπότ 
και των πολύπλοκων συστημάτων τύπου FMS, όπου η εγκαταστημένη 
δυναμικότητα στην Ευρώπη ξεπερνά σήμερα εκείνη των Ηνωμένων

-  12  -
Πολιτειών παρόλο που γενικά η Ιαπωνία διατηρεί πάντοτε μία 
σχετική υπεροχή. Γενικά πάντως οι προβλέψεις συνδέονται με 
μία σημαντική και σταθερή αύξηση της ζήτησης των διαφόρων τύ­
πων προηγμένου εξοπλισμού μέχρι τουλάχιστον το τέλος αυτής 
της δεκαετίας.
(ι) Χρηματοδοτικά ζητήματα
Οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις έχουν την τάση να θεωρούν τις επεν­
δύσεις σε προηγμένο εξοπλισμό με βάση κυρίως τον περιορισμό 
του κόστους, ενώ οι αμερικάνοι και οι ιάπωνες ανταγωνιστές τους 
ενδιαφέρονται πολύ περισσότερο για τα πλεονεκτήματα της ευελι­
ξίας, της εξυπηρέτησης του πελάτη, της βελτίωσης του προϊόντος,
κλπ __ Αυτή η διαφορά στάσης αντικατοπτρίζει τη γενικά αμυντική
θέ
ση της ευρωπαϊκής κατασκευαστικής βιομηχανίας όσον αφορά 
αυτές τις νέες τεχνολογίας, καταδεικνύοντας επίσης ότι δεν έχει 
ακόμη γενικά συνειδητοποιήσει τα πλεονεκτήματα που παρέχει ο 
προηγμένος εξοπλισμός και κυρίως η ενοποιημένη αυτοματοποίηδη.
Οι επενδύσεις που αποβλέπουν στην αυτοματοποίηση διαφέρουν 
σημαντικά από τις παραδοσιακές, γιατί πρόκειται γ;α μία από­
φαση που συνεπάγεται ένα στρατηγικό επαναν.ροσανατολισμό των 
δραστηριοτήτων και της δομής της επιχείρησης. Στην πραγματι­
κότητα παρόλο που μπορεί .να απαριθμηθεί μία σε.ιρά ποσοτικοποι- 
ήσιμων πλεονεκτημάτων, δηλαδή
- η βελτίωση της παραγωγικότητας των μηχανών και του εργα­
τικού δυναμικού
- ο  περιορισμός των εργασιών κατά την παραγωγή καθώς και 
των αποθεμάτων
- ο περιορισμός της χρησιμοποίησης των υλικών μέσω της 
μείωσης των υπολειμμάτων
- ο περιορισμός των ελαττωμάτων
- η εξάλειψη των δαπανηρών πρωτοτύπων
υπάρχει επίσης ένα σύνολο πλεονεκτημάτων που μπορούν να αξιο­
λογηθούν οικονομικά πολύ πιο δύσκολα
- η βελτίωση της ποιότητας και των. επιδόσεων του προϊόντος, 
με καλύτερο σχεδίασμά του ίδιου του προϊόντος, μεγαλύτερη 
ακρίβεια της β ιομηχανικής κατασκευής και περιορισμό των 
ανθρώπινων σφαλμάτων
- ο συχνά θεαματικός περιορισμός των χρόνων σχεδιασμού ενός 
νέου προϊόντος
- ο εξίσου θεαματικός περιορισμός των χρόνων παραγωγής
- η βελτίωση των σχέσεων με τους πελάτες - για παράδειγμα 
λόγω αποφυγής των καθυστερημένων παραδόσεων.
Υπάρχει κίνδυνος οι μέθοδοι που χρησιμοποιούνται από πολλές 
εταιρίες για την αξιολόγηση των επενδύσεων να μην λαμβάνουν 
υπόψη ούτε ακόμη και τα πλεονεκτήματα που μπορούν να ποσοτικο- 
ποιηθούν και συνδέονται με τον περιορισμό των αποθεμάτων, παρόλο

- 12α -
που ακριβώς εκεί βρίσκεται συχνά το σημαντικότερο όφελος, ενώ 
ακόμη τ ι  ίο δύσκολο είναι να ληφθούν υπόψη τα πλεονεκτήματα που 
είναι δύσκολο να αξιολογηθούν»
Από την άλλη πλευρά, η εμπειρία που αποκτά σταδιακά ο χρήστης, 
παίζει ένα"σημαντικό ρόλο όσον αφορά το όφελος που μπορεί να 
αποκομίσει από την αυτοματοποίηση, έτσι ώστε, σε αντίθεση με 
την κλασσική επένδυση, η απόδοση του προηγμένου εξοπλισμού να 
έχει μάλλον την τάση να βελτιώνεται με το χρόνο.
Κατά συνέπεια η επένδυση για προηγμένο εξοπλισμό θέτει μία σει­
ρά προβλημάτων :
- η προμήθεια προηγμένου εξοπλισμού απαιτεί μία αρκετά 
υψηλή αρχική επένδυση, για παράδειγμα στην περίπτωση 
μιας εργαλειομηχανης με ψηφιακό έλεγχο σε σχέση με 
μία παραδοσιακή μηχανή (Παράρτημα I). Ακόμη και αν

γενικά, η απόδοση του επενδεδυμένου κεφαλαίου είναι υψη­
λότερη, η ανάγκη διάθεσης σημαντικών κονδυλίων από την 
αρχή ίσως να δημιουργήσει πραγματικά προβλήματα, κυρίως 
χρηματοροής, για τις επιχειρήσεις μικρότερων διαστάσεων.
- οι κλασσικές μέθοδοι αξιολόγησης της απόδοσης της επέν­
δυσης δεν ισχύουν πλέον πλήρως, λόγω της ύπαρξης μη 
ποσοτικοποιήσιμων πλεονεκτημάτων, που είναι τόσο πιο 
σημαντικά όσο μεγαλύτερος είναι ο βαθμός της αυτοματο­
ποίησης,
- το ζήτημα περιπλέκεται περισσότερο, λαμβανομένου υπόψη 
του γεγονότος ότι οι διάφοροι τύποι εξοπλισμού και συ­
στημάτων χαρακτηρίζονται από πολύ διαφορετικά επίπεδα 
οικονομικής αποδοτικότητας,
- αυτό το είδος της επένδυσης απαιτεί μία πιο μακροπρόθε­
σμη οικονομική θεώρηση απότι συνηθίζεται στην Ευρώπη, 
λόγω του παράγοντα της ενοποίησης του προηγμένου εξο­
πλισμού και της σημασίας των επιπτώσεων που έχει η 
εμπειρία (αυξημένη απόδοσης κατά τη διάρκεια της 
φάσης εμπειρίας).
Όλα αυτά δημιουργούν μία σειρά εμποδίων για' τις ευρωπαϊκές επι­
χειρήσεις, και κυρίως για τις μικρότερες από αυτές. Στο επί­
πεδο της αυτοχρηματοδότησης, ·η ευρωπαϊκή βιομηχανία δεν βρί­
σκεται γενικά σε ευνοϊκή θέση σε σχέση με τις ιαπωνικές και 
αμερικάνικες επιχειρήσεις. Όσον αφορά την πρόσβαση σε 
εξωτερική χρηματοδότηση, και χωρίς να ληφθούν υπόψη τα ιδι­
αίτερα προβλήματα του ενός ή του άλλου.κράτους μέλους, αυτή 
δημιουργεί προβλήματα που συνδέονται με τα κριτήρια οικονομι­
κής αξιολόγησης, κυρίως όσον αφορά το μακροπρόθεσμο στρατηγικό 
χαρακτήρα των επενδύσεων αυτών.
Ακόμη και σήμερα η χρησιμοποίηση προηγμένου εξοπλισμού μεμονω­
μένα ή στα πλαίσια απλών ευέλικτων κυψελίδων είναι αναμφισβή­
τητα αποδοτική από οικονομικής πλευράς, ακόμη και αυτός ο τύπος 
της στοιχειώδους αυτοματοποίησης αντιμετωπίζει αυτό το χρηματο­
δοτικό φράμγα, γεγονός που φαίνεται κατά εντυπωσιακό τρόπο σε 
μία πρόσφατη έρευνα (*) σχετικά με τις επενδύσεις στις ϊΊΜΕ στην 
Ιταλία, μελέτη στην οποία συγκρίνονται οι προβλεπόμενες επενδύ­
σεις στις επιχειρήσεις αυτές για τα πέντε επόμενα έτη με εκεί­
νες που οι ίδιες οι επιχειρήσεις θα ήθελαν να πραγματοποιηθούν 
στην ιδανική περίπτωση :  γενικά, στην ιδανική περίπτωση το επί­
πεδο της αυτοματοποίησης (χρησιμοποίηση προηγμένων εργαλειομη- 
χανών και ευέλικτων κυψελίδων) θα ήταν σχεδόν διπλό.
Απομένουν οι κρατικές ενισχύσεις, οι οποίες όπως δείχνει το 
Παράρτημα II, εμφανίζονται υπό διάφορες μορφές στις περισσό­
τερες από τις βιομηχανικές χώρες. Στην περίπτωση που οι 
ενισχύσεις αυτές διατίθενται, άμεσα ή έμμεσα, για τη χρημα­
τοδότηση επενδύσεων σε προηγμένο εξοπλισμό, μπορεί να θεωρηθεί
(*) Boston Consulting Group.

- 13α -
6τί διαθέτουν το πλεονέκτημα να λαμβάνουν έμμεσα υπόψη τη στρα­
τηγική της επένδυσης και των μη ποσοτικοποιήσιμων οφελημάτων 
που προκύπτουν από αυτήν. Προβλέποντας μία βελτίωση των νεκρών 
σημείων, ευνοούν επίαης τη χρησιμοποίηση πιο πολύπλοκου εξοπλι- 
σμού και συστημάτων των οποίων η κατοχή σήμερα είναι απαραίτητη 
προκειμένου να ελεγχθούν οι ακόμη πιο πολύπλοκες και πιο ενοποι- 
ημένες τεχνολογίες του αύριο. Παρ' όλα αυτά, θα πρέπει ταυτό­
χρονα αυτές οι άμεσες ενισχύσεις των επενδύσεων να εξετασθοόν 
με κάποιες προφυλάξεις’ δεν υπάρχει μόνο ένας προφανής κίνδυνος 
στρέβλωσης του ανταγωνισμού με όλους τους κινδύνους που συνε­
πάγεται κάτι τέτοιο, αλλά υπάρχει επίσης και ο κίνδυνος να 
ευνοηθούν τεχνητά ορισμένες επενδύσεις ή ορισμένοι τύποι εξο­
πλισμού χωρίς παρ' όλα αυτά να δημιουργηθεί το περιβάλλον και 
οι βασικές συνθήκες που θεωρούνται απαραίτητες προκειμένου να 
ολοκληρωθεί σωστά η διαδικασία της αυτοματοποίησης, η οποία, 
όπως^αποδεικνύεται από την περαιτέρω ανάλυση, εξαρτάται από 
τη σύγκλιση μιας σειράς δομικών αλλαγών στο επίπεδο των επι­
χειρήσεων, 0ί  οποίες κινδυνεύουν μάλλον να επιβραδυνθούν παρά 
να επιταχυνθούν από τις άμεσες κρατικές παρεμβάσεις, που 
συχνά συμβάλουν στη διατήρηση μη βιώσιμων βιομηχανικών δομών.

- 14 -
Απαιτείται μία ακόμη παρατήρηοη όοον αφορά την αποτελεσματϊ- 
κότητα των ενισχύοεων. Στην πραγματικότητα, παρόλο που μία 
πραγματική διεθνής σύγκριση των ενισχύσεων παρουσιάζει σχεδόν 
ανυπέρβατες δυσκολίες, μία λεπτομερής εξέταση των διαφόρων 
εθνικών καθεστώτων στο Παράρτημα II δείχνει μία ταχεία διόγκωση 
των προγραμμάτων ενίσχυσης στις διάφορες ευρωπαϊκές χώρες.
Παρόλο που τα εθνικά προγράμματα όταν εξετασθούν μεμονωμένα  είναι 
<  σαφώς κατώτερα από εκείνα της Ιαπωνίας και των Ηνωμένων Πολι­
τειών το σύνολό τους σε κοινοτικό επίπεδο φαίνεται κατά· 
μεγάλο μέρος συγκρίσιμο με τα προγράμματα των χωρών εκείνων. 
Παράλληλα, υπάρχει μία αναμφισβήτητη εντύπωση διασποράς των 
πόρων όταν εξετάζονται τα διάφορα ευρωπαϊκά προγράμματα σε 
σύγκριση με εκείνα των Ηνωμένων Πολιτειών και κυρίως της Ιαπωνίας. 
Στις Ηνωμένες Πολιτείες,  οι ενισχύσεις είναι κυριώς προσανατο­
λισμένες προς στρατιωτικούς ή διαστημικούς στόχους (*) - χωρίς 
■αυτό να σημαίνει ότι δεν έχουν πολιτικές επιπτώσεις - ενώ 
στην Ιαπωνία οι ενέργειες υποστήριξης εντάσσονται στα πλαίσια 
συνεπών βιομηχανικών στόχων που αποτελούν μέρος μιας πολιτικής 
που συνενώνει τις κύριες ενδιαφερόμενες εταιρίες και καλύπτει, 
όλα τα ζητήματα του θέματος. Ένα εντυπωσιακό παράδειγμα είναι 
και εκείνο της ρομποτικής όπου το MITI αναπτύσσει ένα σύνολο 
μέτρων και ενεργειών που αποβλέπουν  στην τόνωση τόσο της παραγωγής 
όσο και της ζήτησης. Από την πλευρά της παραγωγής είναι δυνα­
τόν να απαριθμηθούν :  χαμηλότοκα δάνεια για την ανάπτυξη ρομπότ, 
δημιουργία - με παρακίνηση του MITI - της JIRA (ένωση κατα­
σκευαστών ρομπότ), χρηματοδότηση από το MITI ενός ερευνητικού 
προγράμματος οτον τομέα της τυποποίησης των ρομπότ, δημιουργία 
μιας ερευνητικής ένωσης (ATRA) που χρηματοδοτείται από το MITI, 
ακόμη και διευρυμένος ορισμός των ρομπότ προκειμένου να ενθαρυν- 
θεί η τεχνική πρόοδος από τους κατασκευαστές σταθερών μηχανικών 
βραχιόνων (βλέπε ορισμό των ρομπότ στο Παράρτημα I). Από την 
πλευρά της ζήτησης, υπάρχουν :  χαμηλότοκα δάνεια για την από­
κτηση ρομπότ, οικονομική ενίσχυση της JAR0L (εταιρία Leasing 
robot που δημ ιουργήθηκε απδ την J IRA) · ,  συστήματα ασφάλειας- 
πιστώσεων. Το σύνολο αυτών των μέτρων εντάσσεται τέλεια στο 
γενικότερο πλαίσιο των "προγραμμάτων βελτίωσης του MITI" και 
του νόμου για την"προώθηση των βιομηχανιών μηχανικών κατασκευών, 
ηλεκτρονικής και λογικού (1978-1985)". Αντίθετα, σε πολυάριθμες 
περιπτώσεις τα ευρωπαϊκά προγράμματα ενισχύσεων φαίνεται σαν 
να θεσπίστηκαν κατά κατεσπαρμένο τρόπο, χωρίς ιδιαίτερη διερευνηση 
των συνεπειών στο ευρωπαϊκό ή ακόμη και το εθνικό επίπεδο.
( ι  ι) Δομικά ζητήματα :  Χρήστες προηγμένου εξοπλισμού
Πρέπει καταρχάς να αναφερθεί, κατά τον ένα ή τον άλλο τρόπο 
ότι όλες σχεδόν (3) οι επιχειρήσεις κατασκευής ενδιαφέρονται 
για τον προηγμένο εξοπλισμό, θα πρέπει γι' άλλη μια φορά να 
υπογραμμιστεί η συμβατότητα του εξοπλισμού όχι μόνο λόγω 
των πολλαπλών οφελημάτων που προκαλεί η ενοποίησή τους, αλλά' 
επίσης και λόγω του γεγονότος ότι η απουσία προτύπων διασύνδε-

14α -
οης μπορε ι  να αποτελεσε ι  ένα ρείζονο; ανασταλτικό παράγοντα vta 
την προμήθεια προηγμένου εξοπλισμού από τους χρήστες, κυρίως 
την Ευρώπη όπου η έλλειψη χρηματοδοτικών μέσων συνεπάγεται την 
εξαιρετικά σταδιακή αυτοματοποίηση πολυάριθμων επιχειρήσεων.
Για τις επιχειρήσεις αυτές, η καθιέρωση τέτοιων προτύπων θα 
μπορούσε να έχει μια σημαντική ψυχολογική επίπτωση παρακινώντας 
τους να προχωρήσουν μπροστά. Κατά γενικότερο και πιο μακρο­
οικονομικό τρόπο η αύξηση της παραγωγικότητας των μηχανών και 
οι επιπτώσεις όσον αφορά την εξοικονόμηση κεφαλαίου που ανα­
φέρθηκαν παραπάνω αντιστοιχούν σε μία βελτίωση της αποδοτι- 
κότητας του κεφαλαίου, γεγονός που αποτελεί θεμελειώδη  αντιστρο­
φή των πτωτικών τάσεων που ενημερώθηκαν κατά τα τελευταία είκοσι 
χρόνια. Δεν θα είναι υπερβολικό να θεωρηθεί πως η 
ενοποιημένη  αυτοματοποίηση μπορεί να αποτελέσει τον κινητήριο 
παράγοντα προκειμένου η οικονομία να εξέλθει από την παρούσα 
κρίση. Στο επίπεδο των επιχειρήσεων η διεργασία αυτή θα προ- 
καλέσει ωστόσο, μια σειρά μεταβολών στις σημαντικές ισορροπίες 
που διέπουν τη βιομηχανική δομή των κοινωνιών μας.
(*) Στα πλαίσια αυτά αξίζει να παρατηρηθεί το γεγονός ότι ο 
Πρόεδρος Ρέηγκαν άσκησε πρόσφατα βέτο σε ένα ομοσπονδιακό 
πρόγραμμα πολιτικής ESA στον τομέα της βιομηχανικής αυτο­
ματοποίησης.

- 15 -
Παραδοσιακές βιομηχανίες ξεπερασμένης ωριμότητας :  οι νέες δυ­
νατότητες αυτοματοποίησης της παραγωγής με σειρές περιορισμέ­
νου μήκους υπάρχει κίνδυνος να. επηρεάσουν σε εξαιρετικό βάθος 
τις ώριμες λεγάμενες β ι  ομηχανίες, που χαρακτηρίζονται στην 
πραγματικότητα από τις μεγαλύτερες δυνατότητες βελτίωσης της 
ανταγωνιστικότητας τους. Οι παραδοσιακοί κλάδοι όπως η κλωστο­
ϋφαντουργία ή η επιπλοποιία μπορούν να περάσουν από μία ημι- 
χειροτεχνική παραγωγή σε μία παραγωγή μερικά ή ακόμη και εκ­
τεταμένα αυτοματοποιημένη. Έτσι οι βιομηχανίες έντασης εργα­
σίας γίνονται βιομηχανίες έντασης κεφαλαίου, στις οποίες οι 
συντελεστές που διέπουν τον ανταγωνισμό δεν είναι πλέον το 
κόστος των εργατικών, αλλά η τεχνολογική καινοτομία, η ταχύ­
τητα ανταπόκρισης στις απαιτήσεις της αγοράς, κλπ ......
Τρ
οποποιήσεις στις ροές των εμπορικών ανταλλαγών :  αυτή η αντι­
στροφή των συντελεστών της παραγωγής προκαλεί μία τροποποίηση 
των συγκριτικών πλεονεκτημάτων που μπορεί να οδηγήσει σε ένα 
βαθύ μετασχηματισμό των ροών των διεθνών ανταλλαγών, ιδίως όσον 
αφορά τις χώρες με χαμηλά εργατικά. Ένα ιδιαίτερα σημα­
ντικό παράδειγμα των επιπτώσεων της ξεπερασμένης ωριμότητας 
στις εμπορικές ανταλλαγές, παρέχεται από την αυτοκινητοβιομη­
χανία :  εδώ μόλις και δύο ή τρία χρόνια, το δόγμα που αναγνώ­
ριζαν και αποδέχονταν ευρύτατα οι περισσότεροι κατασκευαστές 
θεωρούσε το αυτοκίνητο ως ένα προϊόν που έχει φθάσει την ωρι­
μότητα, όπου οι τεχνικές καινοτομίες δεν θα έπαιζαν ι;αρά ένα 
δευτερεύοντα ρόλο, και όπου δέσποζε το μήκος των σειρών παρα­
γωγής (στις κλασσικές γραμμές μεταφοράς) και η δυνατότητα από­
σβεσης των επενδύσεων με βάση ένα μεγάλο όγκο παραγωγής, κάτι 
που οδήγησε στην έννοια του παγκόσμιου αυτοκίνητου (WORLD CAR) 
του οποίου η εμπορία θα γίνονταν οε ολόκληρο τον κόσμο και του 
οποίου τα διάφορα συστατικά στοιχεία θα παράγονταν σε διάφορα 
σημεία της γης με βάση το κόστος των εργατικών, την τεχνική πο~ 
λυπλοκότητα του σχετικού εξαρτήματος, τα χαρακτηριστικά της 
διαδικασίας παραγωγής του εξαρτήματος, κλπ., με στόχο να αξιο­
ποί ηθούν όλα τα συγκριτικά πλεονεκτήματα και όλες οι δυνατές 
οικονομίες κλίμακας. Η φιλοσοφία αυτή, ξανατέθηκε υπό αμφισβή­
τηση με βάση την ευέλικτη αυτοματοποίηση η οποία όπως αναφέρθη­
κε, περιορίζει σημαντικά το μήκος των σειρών που απαιτούνται 
για την αυτοματοποίηση ενώ παράλληλα επιτρέπει την παραγωγή μιας 
μεγαλύτερης ποικιλίας προϊόντων, ευνοώντας έτσι -τουλάχιστον 
στο επίπεδο του κόστους παραγωγής- τους μικρότερους και πιο 
εξειδικευμένους κατασκευαστές, των οποίων η παραγωγή έχει ένα 
πιο τοπικό χαρακτήρα.
Ευελιξία των επιχειρήσεων :  παρόλο που στο ίδιο το επίπεδο
των διαδικασιών παραγωγής, και όπως φαίνεται επίσης σαφώς και 
από τον πίνακα IV του παραρτήματος III, η εισαγωγή του προηγ­
μένου εξοπλισμού ευνοεί τις λιγώτερο μεγάλες επιχειρήσεις (*) 
δεν συμβαίνει απαραίτητα το ίδιο και σε όλα τα επίπεδα. Σύμ­
φωνα με διάφορες έρευνες, οι μικρές επιχειρήσεις έχουν κατά 
πολύ περισσότερο την τάση σε αντίθεση με τις μεγάλες, να εξε­
τάζουν τον προηγμένο εξοπλισμό περιοριζόμενες μόνον στα ζητή­
ματα της μείωσης του κόστους. Γενικά, οι μεγάλες επιχει­
ρήσεις ενδιαφέρονται περισσότερο για τις καινοτομίες των δια-
(*) Παρόλο(που απαιτείται φυσικά ένα ελάχιστο μήκος των σειρών ακόμη και για 
την ευέλικτη αυτοματοποίηση.

- 15α -
δικαοιών απ'ότι οι μικρές, αλλά αυτό μπορεί να εξηγηθεί επίαης 
εν μέρει και από δομικούς παράγοντες, αφού η αύξηση της ευελι­
ξίας είναι πιο έντονη οτις μεγάλες επιχειρήσεις. Κατά το πα­
ρελθόν, οι μεγάλες αυτές επιχειρήσεις εξαναγκάστηκαν να αποκεν­
τρωθούν προκειμενού να εξασφαλίσουν τη διεύθυνση των πολυάριθ- 
μων και κα-τεσπαρμένων λειτουργιών τους, ενώ η ενοποιημένη αυτο­
ματοποίηση, σε συνδυασμό με τη χρησιμοποίηση υπολογιστών για 
τις.λειτουργίες της διεύθυνσης, παρέχει γ.ια 
πρώτη φορά -ακόμη και στις μεγάλες πολυεθνικές- ένα εργαλείο 
ικανό, με το οποίο η κεντρική διοίκηση μπορεί να ανταποκριθεί 
ταχύτατα στις απαιτήσεις της αγοράς. Κατά συνέπεια, οι επιχει­
ρήσεις με τις μεγαλύτερες διαστάσεις είναι σε θέση να περιορί­
σουν το πλεονέκτημα της ευελιξίας των MME που μέχρι τώρα αποτε­
λούσε το κύριο ισχυρό σημείο των τελευταίων.

-  16 -
Καινοτομία οτον τομέα των προϊόντων :  Σε όλο και περισσό­
τερους τομείς', Π χρησιμοποίηση προηγμένου εξοπλισμού καθίσταται  
απαραίτητη για τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας, όχι μόνο  
στο επίπεδο της διαδικασίας, αλλά επίσης και στο επίπεδο του  
προϊόντος. Είναι προφανές ότι δεν μπορεί να σχεδιαστεί πλέον  
ένα προϊόν όπως τα σύγχρονα αεροπλάνα χωρίς τη χρησιμοποίηση  
του CAD. Οι επιπτώσεις ωστόσο του προηγμένου εξοπλισμού στο  
επίπεδο του προϊόντος είναι πολύ πιο βαθειές και αφορούν πε­
ρισσότερα επίπεδα. Στην πραγματικότητα προκειμένου να χρησι­
μοποιήσει την ενοποιημένη αυτοματοποίηση ή ακόμη και για να  
χρησιμοποιήσει απλώς τα τυπικά συστήματα CAD που διατίθενται  
στην αγορά, ο χρήστης θα πρέπει να αναδιάρθρωσει εκ βάθρων τις  
παραγωγικές του διαδικασίες, γεγονός που οδηγεί συχνά στην  
αναδιαμόρφωση του προϊόντος του αφού το τελευταίο δεν μπορεί  
να σχεδιασθεί ανεξάρτητα από τη διαδικασία. Από την άποψη  
αυτή, η αεροναυπηγική αποτελεί έναν τομέα αιχμής* τα εργαλεία  
και η διαδικασία παραγωγής σχεδιάζονται ταυτόχρονα με το αερο­
πλάνο, και μπορεί να αντιπροσωπεύουν το 40 έως 50% της συνολι­
κής Ε&Α που συνδέεται με ένα πρόγραμμα. Ένα άλλο παράδειγμα  
είναι η GM με το πρόγραμμα SATURNE (μελλοντικό αυτοκίνητο με­
σαίας κατηγορίας) στα πλαίσια του οποίου, από τις πρώτες κιό­
λας φάσεις του προγράμματος, ενέταξε ομάδες και μηχανικούς επι­
φορτισμένους αφενός με το προϊόν και αφετέρου με τη διαδικα­
σία, προκειμένου να μελετήσουν μαζί και ταυτόχρονα το αυτοκί­
νητο και τη διαδικασία παραγωγής του, έτσι ώστε να βελτιστοποι­
ηθούν όχι μόνο οι επιδόσεις και τα χαρακτηριστικά του οχήματος  
αλλά επίσης και ο τρόπος παραγωγής του (χρησιμοποίηση υλικών,  
εργασίες συναρμολόγησης, κλπ....) και κατά συνέπεια το κόστος  
τηζπαραγωγής του. Η σχέση ανάμεσα στη διαδικασία και στο  
προϊόν είναι μερικές φορές λιγότερο άμεση χωρίς να είναι και  
λιγότερο σημαντική, όπως αποδεικνύει η περίπτωση των ίδιων των  
ευρωπαίων κατασκευαστών εργαλειομηχανών :μόνο όταν θα χρησιμο­
ποιήσουν αυτοματοποιημένες μεθόδους παραγωγής θα μπορέσουν να  
περιορίσουν επαρκώς το κόστος τους προκειμένου να αντιμετωπί­
σουν το διεθνή ανταγωνισμό αλλά και προκειμένου να χρησιμοποι­
ήσουν τις μεθόδους αυτές, θα πρέπει να περάσουν από την εξατο- 
μικευμένη παραγωγή στη βαθμιδωτή τυποποίηοη και σε ένα ελά­
χιστο όγκο παραγωγής. Στο επίπεδο του σχεδιασμού του προϊόντος  
και της καινοτομίας του, διαπιστώνεται συνεπώς επίσης μία μετα-  
τώπιση του σημείου ισορροπίας προς όφελος των επιχειρήσεων οι οποίες 
είναι αρκετά μεγάλες προκειμένου να χρησιμοποιήσουν μία μέθοδο  
CAD ενσωματωμένη στις μεθόδους αυτοματοποιημένης παραγωγής και  
οι οποίες θα μπορούν να εκμεταλλευθούν πλήρως την επιτάχυνση  
της εξέλιξης του κύκλου του προϊόντος που θα προκόψει. Εκτιμά-  
τα ι  τώρα ότι μία καθυστέρηση δώδεκα μηνών στην ανάπτυξη ενός  
προϊόντος οδηγεί σε απώλεια του 50% των εσόδων από τις πωλήσεις  
του προϊόντος αυτού κατά τη διάρκεια ολόκληρου του κύκλου ζωής  
του (*).
(*) Πηγή :  FT 19.9.84 : " New product development - A vicious  
race to get ahead"

- "6α -
Περιορισμός των αποθεμάτων :  η βέλτιστη χρησιμοποίηση του προ­
ηγμένου εξοπλισμού συνδυάζεται με μία σημαντική και γενικευμένη  
μείωση των αποθεμάτων υλικών, εξαρτημάτων και τελικών προϊόντων  
που διατηρούν οι μεταποιητικές επιχειρήσεις. Ιτον τομέα αυτόν  
βρίσκεται σε εξέλιξη μία πραγματική αλλαγή της βιομηχανικής φι­
λοσοφίας, που τείνει να θεωρήσει ως μοντέλο την ιαπωνική πρα­
κτική που είναι γνωστή με το όνομα "KANBAN", σύμφωνα με την  
οποία όλες οι παραδόσεις στο εργοστάσιο πραγματοποιούνται αρκε­
τά έγκαιρα ώστε να εισέλθουν στον παραγωγικό κύκλο, γεγονός που  
συνεπάγεται την αναθεώρηση των σχέσεων ανάμεσα στην επιχείρηση  
και τους προμηθευτές της (και συχνά απαιτεί και γεωγραφική συ­
νάφεια μεταξύ τους), και κυρίως ένα πλαίσιο σταθερών κοινωνικών  
σχέσεων.
Υπεργολαβία :  στον τομέα αυτόν η εξέλιξη πιθανόν να είναι πολύ­
πλοκη. Αφενός, η εισαγωγή του γενικού αχεδιασμού του προϊόντος,  
η μεγαλύτερη ενοποίηση κατά τη διαδικασία της βιομηχανικής παρα­
γωγής και οι συμπληρωματικές δυναμικότητες παραγωγής που προκύ­
πτουν από την εισαγωγή προηγμένου εξοπλισμού θα μπορούσαν να  
οδηγήσουν οε περιορισμό της υπεργολαβίας. Αφετέρου, η αυ­
ξανόμενη πολυπλοκότητα και ποικιλία των τεχνολογιών και η -χρη­
ματοδοτική κυρίως- δυσκολία ταυτόχρονης εκτέλεσης όλων των αναγ­
καίων εξελίξεων, ευνοεί αντίθετα την προσφυγή οε εξωτερικούς  
προμηθευτές. Στην πραγματικότητα, οι εξελίξεις.αυτές δεν είναι  
αντιφατικές και θα πρέπει να αναμένεται μία αναβάθμισή της εσω­
τερικής παραγωγής των μεγάλων επιχειρήσεων όσον αφορά την παρα­
γωγή ενοποιημένων επί μέρους στοιχείων που απαιτούνται σε αριθ­
μούς οι οποίοι ξεπερνούν ένα ορισμένο όριο ενώ θα χρησιμοποιούν  
όλο και περισσότερο υπεργολαβίες για πιο πολύπλοκα στοιχεία  
που απαιτούν ουχνά μια εξειδικευμένη τεχνική εξέλιξη ή των οποίων  
η ποσότητα που θα παραχθεί είναι ανεπαρκής προκειμένου να ενσω­
ματωθεί σε μία εξαιρετικά αυτοματοποιημένη βιομηχανική παραγωγή  
ή μια παραγωγή που έχει οχεδιασθεί κατά γενικό τρόπο.

- 17 -
( t i t ) Δομικά ζητήματα :  Προμηθευτές προηγμένου εξοπλισμού
Προμηθευτές : Πρόκειται για εταιρίες από τον κλάδο της βιομη­
χανίας μηχανικών κατασκευών, της βιομηχανίας ηλεκτρικών, ηλεκ­
τρονικών και πληροφορικής ή ακόμα πρόκειται για εταιρίες συναρ-  
μολόγιοης που συγκεντρώνουν γύρω από μία δυναμικότητα ανάπτυξης  
λογικού διάφορα εξαρτήματα διαφορετικής προέλευσης. Όσον αφο­
ρά τις εταιρίες του κλάδου των μηχανΓκών κατασκευών, πρόκειται  
είτε για παραδοσιακούς κατασκευαστές πάγιου εξοπλισμού, δηλαδή 
κατασκευαστές εργαλειομηχανών, είτε για μεγάλους χρήστες όπως  
η αυτοκινητοβιομηχανία των οποίων ο ρόλος στην βιομηχανική Κα­
τασκευή ρομπότ αναφέρεται στο παράρτημα I.
Ε&Α, αναδιάρθρωση της παραγωγής και οικονομική επιφάνεια :  στη  
βιομηχανία μηχανικών κατασκευών κυρίως, η παραγωγή προηγμένου  
εξοπλισμού απαιτεί μία σημαντική αύξηση·της προσπάθειας στην  
Ε&Α. Για να δοθεί ένα συγκεκριμένο παράδειγμα, εκτιμάται (*)  
ότι το πέρασμα στην παραγωγή λειαντικών μηχανών με ψηφιακό έλεγ­
χο με βάση τις συμβατικές λειαντικές μηχανές, απαιτεί τη διάθεση  
του 15% περίπου του κύκλου εργασιών σε Ε&Α σε σύγκριση με το 4  
έως 6% που διατίθεται στην περίπτωση των συμβατικών μηχανών.
Αυτή η σημαντική αύξηση της προσπάθειας στον τομέα της εφαρμο­
σμένης έρευνας (**) απαιτεί με τη σειρά της μία ελάχιστη οικο­
νομική επιφάνεια .  Η διάθεση χρηματοδοτικών μέσων είναι ακόμη  
σημαντικότερη στην περίπτωση της πραγματοποίησης των επενδύσεων  
και της βασικής αναδιάρθρωσης που θα επιτρέψει την πραγματοποί­
ηση των οικονομιών κλίμακας που συνδέονται με τη βαθμιδωτή τυ­
ποποίηση και με τα φαινόμενα μείωσης του κόστους λόγω εμπειρίας που χαρακτηρίζουν τις  
τεχνολογίες  των πληροφοριών. Όταν σ'αυτσ προστεθεί και η αύξηση  
της μέσης αξίας των προϊόντων, προκύπτει οαφώς ότι η ανάπτυξη  
προηγμένου εξοπλισμού ευνοεί μία συγκέντρωση της παραγωγής στις  
μεγαλύτερες επιχειρήσεις.
Στρατηγική των μεγάλων αμερικανικών εταιριών :  με αυτήν ακριβώς  
την προοπτική της αναγκαίας αύξησης της επιφάνειας των επιχειρή­
σεων θα πρέπει να εκτιμηθούν οι πολύ σημαντικές προσπάθειες που  
έχουν αναλάβει επιχειρήσεις όπως η GE, η WESTINGHOUSE και η IBM  
προκειμένου να μπορέσουν να προμηθεύσουν το σύνολο των επί μέ­
ρους στοιχείων του "εργοστασίου του μέλλοντος". Οι προσπάθειες  
αυτές αφορούν την Ε&Α, τις επενδύσεις, την εξαγορά εταιριών που  
εξειδικεύονται στην παραγωγή προηγμένου εξοπλισμού του ενός ή  
του άλλου τύπου,καθώς και στη σύναψη συμφωνιών συνεργασίας και  
παραχώρησης των δικαιωμάτων εκμετάλλευσης ευρεσιτεχνιών, στα  
πλαίσια των οποίων η διάσταση και η γεωγραφική κάλυψη των πολυ­
εθνικών αυτών τους εξασφαλίζει μια ιδιαίτερα ευνοϊκή θέση. Μέ  
την εμπορία προηγμένου εξοπλισμού όλων των τύπων, οι επιχειρή­
σεις αυτές μπορούν να αναπτύξουν εσωτερικά πρότυπα συμβατό-  
τητας, γεγονός που αποτελεί σημαντικό επιχείρημα για τις πωλή-  
σεις σε σχέσεις με τους χρήστες, με το πλεονέκτημα-από την άπο­
ψη των προμηθευτών- σε περίπτωση έλλειψης γενικά ανεγνωρισμένων
"(*) BOSTON CONSULTING GROUP.
(**) Παρόλο που η Ευρώπη αντέχει στις διεθνείς συγκρίσεις των δαπανών για Ε&Α,  
δεν θα πρέπει να λησμονεί ται ότι αυτές περιλαμβάνουν και τη βασική έρευνα,  
που αντιπροσωπεύει ένα σημαντικότερο τμήμα της ευρωπαϊκής προσπάθειας.

17α -
προτύπων -ότι μπορούν να εξαναγκάσουν τους πελάτες να παραμεί­
νουν ."’ πιστοί" σ'αυτές. Οι φιλοδοξίες αυτές ωστόσο ανατράπη­
καν με την πρόσφατη απόφαση της GENERAL MOTORS να επιβάλει το  
MAP (βλέπε παραπάνω σελίδα 3) σε όλους τους προμηθευτές προηγ­
μένου εξοπλισμού, επειδή το MAP φαίνεται πιθανό αργά ή γρήγορα  
να γίνει ένα de facto πρότυπο τουλάχιστον για την αμερικάνικη  
βιομηχανία, πολύ δε περισσότερο αφού το υποστηρίζει η CHRYSLER  
ενώ η FORD το υιοθέτησε πρόσφατα κατά αποφασιοτικό τρόπο (η ερευ­
νητική εγκατάσταση αυτοματοποιημένης βιομηχανικής παραγωγής του  
εθνικού γραφείου προτύπων των Η(1Α θα μπορούσε να παίξει ένα ρό­
λο επαλήθευσης). Ταυτόχρονα θα πρέπει να υπογραμμιστούν οι  
προσπάθειες των μεγάλων χρηστών όπως η GM ή ακόμη και η MAC  
DONNELL DOUGLAS προκειμένου να γίνουν οι ίδιοι τους προμηθευτές  
προηγμένου εξοπλισμού, προσπάθειες που αποτελούν λογική συνέπεια

-  18  -
της στενής αλληλεπίδρασης ανάμεσα σε προμηθευτές και χρήστες  
κατά τη φάση του σχεδιασμού και της εγκατάστασης του προηγμένου  
εξοπλισμού. Προκύπτει έτσι ότι ο διαχωρισμός ανάμεσα σε προμη­
θευτές και χρήστες τείνει να γ.ίνει λιγότερο σαφής.  Η GM για πα­
ράδειγμα συνεταιρίστηκε με την FANUC δημιουργώντας την εταιρία  
GMF στις ΗΠΑ η οποία έγινε πολύ γρήγορα η πρώτη αμερικάνικη  
εταιρία παραγωγής ρομπότ. Τον Ιούνιο του 1984, η GM εξαγόρασε  
την EDS (ELECTRONIC DATA SYSTEMS), μια εταιρία με εξειδίκευση  
στην αναδιοργάνωση  των συστημάτων πληροφορικής., προκειμένου να  
εφαρμόσει το MAP. Η GM απέκτησε πρόσφατα μετοχές σε τρεις εται­
ρίες ρομποτικής όρασης καθώς και σε μια άλλη εταιρία που εξειδι­
κεύεται στην τεχνητή νοημοσύνη. Σε αντίθεση με την GE ή την  
WESTINGHOUSE, η GM ξεκίνησε αρχικά στο κλάδο των μηχανικών κατα­
σκευών. Πρόκειται για ένα στοιχείο το οποίο αξίζει να σημειωθεί  
αφού θα μπορούσε να φανταστεί κανείς ότι η αυξανόμενη σημασία  
της ηλεκτρονικής και του λογικού θα ευνοούσε μάλλον τις εταιρίες  
του κλάδου της ηλεκτρολογίας  /ηλεκτρονικής.. Αυτό το πλεονέκτημα  
όμως δεν φαίνεται να ισχύει στην πραγματικότητα, αφού οι εταιρίες  
αυτές αντιμετωπίζουν όπως φαίνεται ορισμένες δυσκολίες προκει­
μένου να περάσουν από το σχετικά "καθαρό" δικό τους περιβάλλον  
στο περιβάλλον του εργοστασίου όπου ο εξοπλισμός υπόκειται σε  
πολύ πιο σκληρές συνθήκες. Δύο από τις τρεις συμβάσεις για  
FMS της ΗΠΑ κατά το περασμένο έτος ανατέθηκαν στην CINCINNATI  
MILACR0N, που δεν είναι μόνον ο μεγαλύτερος αμερικάνος κατασκευα­
στής εργαλειομηχανών, αλλά έχει γίνει επίσης και ο δεύτερος αμε­
ρικάνος κατασκευαστής ρομπότ (μετά την GMF).
•
Μια άλλη μεγάλη επιχείρηση στις Ηνωμένες Πολιτείες είναι η IBM,  
η οποία παρόλο που δημιούργησε μία ομάδα αυτοματοποίησης εργο-  
τασίων υιοθέτησε μέχρι τώρα μία στάση αναμονής, αλλά δείχνει  
ένα όλο και μεγαλύτερο ενδιαφέρον για τον κλάδο αυτό. Η IBM  
υπέγραψε πρόσφατα μία συμφωνία με την CINCINNATI MILACR0N που  
αφορά την παροχή συστημάτων ελέγχου προηγμένου εξοπλισμού. Το  
δίδαγμα που μπορεί να προκόψει από την ανάλυση αυτή της κατά­
στασης της ΗΠΑ είναι μέχρι το σημερινό στάδιο της ανάπτυξης  
του προηγμένου εξοπλισμού, ότι η, γνώση της διαδικασίας φαίνεται  
πως είναι αποφασιστικός παράγοντας επιτυχίας για τους πιθανούς  
προμηθευτές, κάτι που, δεδομένου του ρόλου του κλάδου των μηχα­
νικών κατασκευών στη ζήτηση, αποτελεί πλεονέκτημα για τις εται­
ρίες του κλάδου αυτού, είτε πρόκειται για χρήστες όπως η αυτο­
κινητοβιομηχανία είτε για προμηθευτές όπως η βιομηχανία εργα-  
λειομηχανών, στο μέτρο που μπορούν να αποκτήσουν τις απαραίτη­
τες γνώσεις στον τομέα της ηλεκτρονικής και του λογικού (είτε  
με συγχώνευση είτε με εξαγορά επιχειρήσεων είτε τέλος με συμ­
φωνίες συνεργασίας). Αυτό δεν αποκλείει, κατά τις μεταγενέστε­
ρες φάσεις ανάπτυξης της αγοράς αυτής να αποκτήσει μεγαλύτερη  
σημασία η ικανότητα συναρμολόγησης που διαθέτουν κυρίως οι GE  
και η WESTINGHOUSE. Ένα μη αμελητέο πλεονέκτημα που διαθέτουν  
οι μεγάλες επιχειρήσεις που είναι και από μόνες τους σημαντικοί  
χρήστες προηγμένου εξοπλισμού είναι και το γεγονός ότι διαθέ­
τουν όχι μόνο μία εσωτερική αγορά αλλά επίσης και ένα πεδίο  
εφαρμογών και δοκιμών για την ανάπτυξη εξοπλισμού και συστημά­
των. Δεδομένου ότι η εγκατάσταση ενός πολύπλοκου συστήματος  
διαρκεί τουλάχιστον μερικούς μήνες, και ότι ακόμη και μετά,

είναι δυνατή η πληρης αξιοτΓοίηση του μόνο χάρις στην εμπειρία  
(άλλων μερικών μηνών), είναι δυνατό να φανεί η σημασία διάθεσης  
μίας τέτοιας εσωτερικής αγοράς.
Ιαπωνική στρατηγική :  παρόλο που οι Ιάπωνες προμηθευτές δεν  
έχουν διακηρύξει το ίδιο έντονα τις γενικές τους φιλοδοξίες,  
δεν διαθέτουν λιγότερο ισχυρά μέσα προκειμένου να είναι πα-  
ρόντες αύριο στην αγορά του προηγμένου εξοπλισμού, και μάλιστα  
στα πλαίσια μιας εντονότερης συνεργασίας που χρηματοδοτείται  
απο το ΜΙΤΙ. Ένα από τα πιο σημαντικά προγράμματα που χρημα­
τοδοτεί το ΜΙΤΙ είναι και η "εγκατάσταση ευέλικτης βιομηχανικής  
παραγωγής με λέιζερ" στην TSUKUEA, η οποία εκτός από τα πειρά­
ματα σχετικά με τη χρησιμοποίηση του λέιζερ, αποβλέπει και στην  
ανάπτυξη τυποποιημένων λειτουργικών βαθμιδών (*) με τη συμμετο­
χή μιας πλειάδας μεγάλων ιαπωνικών εταιριών (MITSUBISHI ELECTRIC,  
NEC, TOSHIBA, FANUC, MATSUSHITA, MITSUBISHI HEAVY INDUSTRIES,
(*) ίσως είναι χρήσιμο να υπενθυμιστεί ότι οι βαθμίδες αυτές  
δεν είναι μόνο μηχανές, αλλά λειτουργικές μονάδες από τις  
οποίες αποτελούνται οι μηχανές :  κινητήρας, σύστημα μετά­
δοσης κίνησης, λειτουργίες εκγλύφανσης, εκτόρνευσης, κλπ...λ a

- 19 -
και 12 άλλες εταιρίες). Όπως προκύπτει από το παράρτημα I,  
η στρατηγική των ιαπωνικών εταιριών είναι προοανατολιομένη  
-με πολλή επιτυχία- προς την τυποποίηση και τη μείωση του  
κόστους σε όλα τα επίπεδα.
Θα πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι αυτές οι ιαπωνικές επιχει­
ρήσεις ανήκουν συχνά σε μεγάλες ομάδες ή σε μεγάλες οικογέ­
νειες επιχειρήσεων και έχουν συνεπώς το ίδιο πλεονέκτημα με  
τους αμερικάνους ανταγωνιστές τους, δηλαδή την εξασφάλιση  
μιας σίγουρης εσωτερικής αγοράς.
θέση των ευρωπαίων προμηθευτών και συμβατότητα _____του εξοπλι- ■
αμού :
 δεν φαίνεται ότι υπάρχουν στην Ευρώπη μείζονες γενικές
στρατηγικές ανάλογες με εκείνες που αναπτύσσουν ορισμένες αμε­
ρικάνικες εταιρίες ή που προσπαθεί να εισάγει το MITI (αυτό θα  
πρέπει να συσχετισθεί με την ύπαρξη ενός σημαντικού ενοποιημέ­
νου οικονομικού χώρου στις ΗΠΑ και την Ιαπωνία).
Οι ευρωπαίοι κατασκευαστές προηγμένου εξοπλισμού προέρχονται  
κυρίως από την παραδοσιακή βιομηχανία μηχανικών κατασκευών, και  
δεδομένης της διεσπαρμένης δομής του τομέα αυτού που αποτελεί-  
ται από πολυάριθμες μεσαίες ή μικρές επιχειρήσεις, φαίνεται πι­
θανόν ότι. υπόκεινται σε έντονες δομικές πιέσεις που τους ωθούν  
προς τη δημιουργία μεγαλύτερων μονάδων ικανών να ανταποκριθούν  
στις νέες απαιτήσεις της αγοράς, και που οδηγούν στην εξαφάνιση  
πολλών επιχειρήσεων από τις πιο μικρές ή τις λιγώτερο προσαρ­
μόσιμες στις αλλαγές.

-I S f c r
Το καλύτερο προσόν που 6α μπορούσαν να διαθέτουν οι ευρωπαϊκές  
επιχειρήσείς προκειμενού να αντιμετωπίσουν τις αλλαγές  
αυτές θα ήταν η ύπαρξη βαθμιδωτών προτύπων αυμβατό-  
τηχας για εξοπλισμό διαφόρων τύπων, που 8α τους επέ­
τρεπαν να εξειδικευτούν διατηρώντας ταυτόχρονα την ανεξαρτη­
σία τους. Μτά τέτοια εξέλιξη θα ευνοούσε επίσης και τις  
επιχειρήσεις συναρμολόγησης που μπορούν να προμηθευτούν  
υλικά από όλες τις πηγές σε αντίθεση με τις μεγάλες εν ο-  
ποιημένες επιχειρήσεις που παράγουν οι ίδιες όλα τα εξαρτή­
ματα του συστήματος, και των οποίων η ισχύς εξαρτάται  
από το ασθενέστερο σημείο τους. Η προσέγγιση αυτή τελικά  
θα επέτρεπε την ελαχιστοποίηση των κλυδωνισμών της ευρώ-  
παϊκής βιομηχανίας, παρόλο που είναι οαφές ότι δεν· θα  
εξάλειφε ούτε τις δυσκολίες της προσαρμογής (τουλάχιστον  
όχι στο επίπεδο της νοοτροπίας) ούτε θα προλάβαινε τον  
καταποντισμό ορισμένων επιχειρήσεων.
Στην πραγματικότητα, είναι παρόλα αυτά πιθανό να περι­
μένει κανείς ότι οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, και ιδιαί­
τερα οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις του κλάδου των μη­
χανικών κατασκευών (*ί δεν προτιμούν μια στρατηγική  
εξειδίκευσης μέσω της προμήθειας εξειδικευμένου εξοπλι­
σμού και συστημάτων. Αυτός ο ειδικευμένος τομέας της  
αγοράς κινδυνεύει παρόλα αυτά να γίνει όλο και μικρό­
τερος με την επέκταση της βαθμιδωτής τυποποίησης και  
τον εκσυγχρονισμό των μεθόδων παραγωγής που επιτρέπει  
εξασφαλίζοντας συνεπώς την επιβίωση λίγων μόνο επιχει­
ρήσεων.
Εφόσον η υπόθεση αυτή επαληθευτεί, η χειρότερη κατά­
σταση για τους ευρωπαίους παραγωγούς θα ήταν εκείνη  
όπου ένας από τους μεγάλους αμερικανούς ή ιάπωνες  
προμηθευτές θα επιτύγχανε να δεσπόσει στην αγορά και  
να επιβάλλει τα πρότυπά του -  de facto (κατάσταση  
ανάλογη προς εκείνη της πληροφορικής όπου δεσπόζει  
η IBM), με τις ακόλουθες συνέπειες:
(*) Οι επιχειρήσεις του κλάδου των ηλεκτρονικών  
οτην Ευρώπη παίζουν έναν μικρότερο ρόλο απ'ότι  
οι αντίστοιχες αμερικάνικες ή ιαπωνικές, γεγονός  
που ίσως να αντικατοπτρίζει απλώς μία ορισμένη  
αδυναμία του κλάδου αυτού σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

-20 -
“ πολύ λίγες μόνον ευρωπαϊκές επιχειρήσεις θα κατόρθωναν να  
συνεχίσουν να προσφέρουν μία σχετικά πλήρη ποικιλία τύπων  
εξοπλισμού, πΐ'θανώς υπό συνθήκες εξασθενημένης οικονομικής  
αποόοτικότητσς και υπό συνθήκες τεχνολογικής εξάρτησης,
- ορισμένο! ευρωπαίοι κατασκευαστές,το  15 έως 20 % πιθανόν των  
σημερινών βιομηχανιών, θα πετύχαινε να δεσπόσει στον ένα  
ή τον άλλο εξειδικευμένο τομέα της αγοράς όσον αφορά την  
εξειδικευμένη παραγωγή,
- αρκετές άλλες επιχειρήσεις θα περιορίζονταν στον ρόλο του  
υπεργολάβου, εφαρμόζοντας προδιαγραφές που θα επιβάλλονται  
από τους δεσπόζοντες προμηθευτές,
- ορισμένες θα προσπαθήσουν να επιβιώσουν, παρέχοντας εξοπλι­
σμό συμβατό με εκείνον του ενός ή του άλλου μεγάλου  
προμηθευτή, κάτι που αποτελεί μία εξαιρετικά παρακινδυνευ­
μένη στρατηγική,
- πολλές θα εξαφανιστούν.
Υπάρχει και ένα δεύτερο σενάριο που είναι ταυτόχρονα πιο πιθανό  
και λιγότερο δραματικό: θα επιβληθούν γενικότερα πρότυπα από  
τους σημαντικότερους χρήστες, δηλαδή με τη σημερινή κατάσταση  
των πραγμάτων, πιθανότατα από τις μεγάλες πολυεθνικές επιχει­
ρήσεις (και ιδιαίτερα την GENERAL MOTORS). Ακόμη όμως και οτην  
περίπτωση αυτή, το σύνολο των ευρωπαίων κατασκευαστών θα πρέπει  
να χρησιμοποιήσει πρότυπα στο σχεδίασμά των οποίων δεν θα έχει  
συμμετάσχει και που κατά συνέπεια δεν θα λαμβάνουν υπόψη τα  
συμφέροντά τους, ούτε και τις ιδιαιτερότητές τους. Εξαναγκασμέ­
νοι να αποδεχθούν εξωτερικά πρότυπα, και λαμβανομένων υπόψη  
του σημαντικού τεχνολογικού περιεχομένου του τύπου αυτού των  
προτύπων, οι ευρωπαίοι κινδυνεύουν να βρεθούν καθυστερημένοι  
τεχνολογικά αν δεν υιοθετήσουν μια πιο δραστήρια οτάση.
Και στις δύο περιπτώσεις η βιομηχανία πάγιου εξοπλισμού κινδυ­
νεύει να χάοει τη δυνατότητα συμβολής της στην οικονομία, και  
ιδιαίτερα οτις εξαγωγές της Ευρώπης.
Συνεργασ|α_ανά^εσα_σε_επ_ι_χε- ι_£ήσε_ΐι 2ξ ένας συντελεστής που θα  
πρέπει οπωσδήποτε να αξιοποιηθεί προς όφελος των ευρωπαίων  
κατασκευαστών είναι η αυξανόμενη ανάγκη - που προκύπτει από  
τη διαδικασία ενοποίησης των διαφόρων τύπων του εξοπλισμόύ-  
για μια επιτόπου παρουσία όσον αφορά την εγκατάσταση και  
την εξυπηρέτηση μετά την πώληση του εξοπλισμού και των συστη­
μάτων. 0 παράγοντας αυτός καθώς και η ποικιλία των σχετικών  
τεχνολογιών συμβάλλει οτην εξήγηση του φαινομένου της αύξη­
σης των συμφωνιών εμπορικής συνεργασίας και παραχώρησης δι­
καιωμάτων εκμετάλλευσης στον κλάδο. Στο επίπεδο αυτό θα πρέ­
πει να αναγνωριστεί το γεγονός ότι οι ευρωπαϊκές επιχειρή­
σεις δεν χαρακτηρίζονται από σαφή προτίμηση για συμφωνίες  
με ιαπωνικές ή αμερικάνικες εταιρίες, όπως αποδεικνύεται  
και από μια πρόσφατη δημοσκόπηση (*) των διευθυντών των

-20α-
ευρωπαϊκών επιχειρήσεων σχετικά με την τεχνολογική συνεργασία
- το 27% από αυτούς συνεργάζονται με άλλες επιχειρήσεις  
της χώρας τους, αλλά μόνον το 21% από αυτούς επιθυ­
μούν τη συνέχιση της συνεργασίας αυτής,
- δεν επιθυμούν να συνεργαστούν περισσότερο απ'ότι τώρα 
με άλλες ευρωπαϊκές επιχειρήσεις,(27%),
- το 20% από αυτούς συνεργάζονται με ιαπωνικές εταιρίες,  
αλλά το 27% θα επιθυμούσε να αποκτήσει τέτοιες σχέσεις  
στο μέλλον,
- το 32% από αυτούς συνεργάζονται με αμερικάνικες εται­
ρίες, ενώ το 36% θα επιθυμούσαν να αποκτήσουν τέτοιες  
σχέσεις στο μέλλον.
(*) Οργανώθηκε από την Wall Street Journal/Europe  
τον Ιανουάριο 1984.

-21 -
Οι τάσεις αυτές μπορούν να εξηγηθούν'με βάση την ιδέα της τεχνο­
λογικής πρωτοπορίας των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ιαπωνίας  
(τουλάχιστον το επίπεδο των βιομηχανικών εφαρμογών), και ίσως  
από το γεγονός ότι οι επιχειρήσεις που απέχουν γεωγραφικά  
αντιμετωπίζοντας λιγότερο  ως ανταγωνιστικές. Παρόλο αυτά, δεν φαί­
νεται προς το παρόν ότι υφίστανται οι απαραίτητες συνθήκες  
για την υλοποίηση της συνεργασίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο,  
γεγονός που θα μπορούσε να αποτελέσει έναν σημαντικό πα­
ράγοντα ενίσχυσης της ευρωπαϊκής βιομηχανίας (από πλευράς  
εξειδίκευσης/όγκου και ανοίγματος της ευρωπαϊκής αγοράς).
0222ΞΙ1ί<ΐ2:  Θ° πρέπει τέλος να αναφερθεί μία πιθανή μακρο­
πρόθεσμη συνέπεια των αλλαγών αυτών: οι επιπτώσεις όσον  
•  αφορά την "εξοικονόμηση ενέργειας" του εξοπλισμού αυτού  
επιτρέπει την πραγματοποίηση της υπόθεσης για μια ουσιαστι-  
.  κή μείωση της ζήτησης για προηγμένο εξοπλισμό μόλις θα  
προχωρήσει αρκετά η διαδικασία ενοποιημένης αυτοματοποίη­
σης (*) και ενώ θα έχουν σταματήσει οι επιπτώσεις της επι­
τάχυνσης των επενδύσεων λόγω της ανανέωσης παλαιών μηχα­
νών. Καταλήγοντας, φαίνεται πως υπάρχουν προοπτικές για  
μια βαθειά και μακρόχρονη βιομηχανική αλλαγή στον κλάδο  
της παραγωγής βιομηχανικού εξοπλισμού.
(*) Ακόμη και αν θεωρηθεί ότι οι βελτιώσεις, της παραγωγικότητας  
που θα προκόψουν θα οδηγήσουν στη δημιουργία νέων βιομη­
χανιών και κατά συνέπεια σε μια νέα ζήτηση πάγιου εξοπλι- /
σμού ή ότι ένα νέο κύμα καινοτομιών στον τομέα του εξοπλι­
σμού θα αναθερμάνει τη ζήτηση.

-22 -
Γ. Λ Ν Θ Ρ Ω Π ΙΝ Ο Ι_Π Ο Ρ Ο Ι
Eîvcu προφανές ότι η αύξηση της παραγωγικότητας και οι βαθειές  
μεταβολές που θα υποστεί η κατασκευαστική βιομηχανία θα έχουν  
σημαντικές επιπτώσεις στο επίπεδο και στη δομή της απασχόλη­
σης, καθώς και στην οργάνωση της εργασίας.
Πρ:ν αναλυθούν τα διάφορα αυτά ζητήματα, θα πρέπει να σημειωθεί  
ότι το επίπεδο της γενικής εκπαίδευσης του προσωπικού παίζει  
ζωτικό ρόλο στην εισαγωγή του προηγμένου, εξοπλισμού. Χάρις στο  
ιδιαίτερα εντατικοποιημένο εκπαιδευτικό της σύστημα που είναι  
προσανατολισμένο προς τη βιομηχανία, η Ιαπωνία διαθέτει ένα  
σίγουρο πλεονέκτημα στον τομέα αυτό.
( ι  ) Ποσοστό^απασ^όλησΓ}^
Οι επιπτώσεις των προηγμένων τεχνολογιών στο ποσοστό απασχό­
λησης δεν μπορούν να αξιολογηθούν εύκολα, αφενός γιατί η  
τεχνολογία είναι μόνον ένας από τους σχετικούς παράγοντες  
και απομονώνεται από το πεοιβάλλον της πολύ δύσκολα, αφετέρου  
λόγω των αρκετά σημαντικών αποκκλίσεων που υφίστανται ανά­
μεσα στις διάφορες τεχνικές αξιολογήσεις. Έτσι, οι εκτιμή­
σεις για τις απώλειες θέσεων εργασίας που προκύπτουν από  
την εισαγωγή των ρομπότ κυμαίνονται από 0,5 έως 6 θέσεις  
εργασίας σνά ρομπότ.
Το σημείο αυτό θα πρέπει να εξεταστεί λεπτομερώς παρά τις  
δυσκολίες που παρουσιάζει η ανάλυση αυτή.
Παρόλη την αρχική ανησυχία που προκάλεοαν ρ ι  πρώτες εκτι­
μήσεις των πιθανών απωλειών θέσεων εργασίας, που στηρί­
ζονταν κυρίως οτις τεχνικές ενδείξεις των προμηθευτών  
των συστημάτων (βλέπε σχετικά τον πίνακα του παραρτήματος  
I για το εργοστάσιο Yamazaki στο Mimokamo). οι  
πλέον πρόσφατες ενδείξεις είναι ενθαρρυντικές. Σύμφωνα  
με τη μελέτη του PSI που αναφέρεται αρκετές φορές στο  
παράρτημα I, οι καθαρές απώλειες θέσεων εργασίας στις  
βρετανικές εταιρίες (*) που χρησιμοποιούν προηγμένο  
εξοπλισμό μετά από την εισαγωγή του εξοπλισμού αυτού  
ανέρχονται σε 34.000 θέσεις από το 1981 έως το 1983,  
οι οποίες δεν αντιπροσωπεύουν παρά μόνο το 5% των συνο­
λικών απωλειών θέσεων εργασίας για την περίοδο αυτή.
Διάφορες μελέτες συγκεκριμένων περιπτώσεων, κυρίως στην  
Ιαπωνία, επιβεβαιώνουν τις εκτιμήσεις του τύπου αυτού.
Παρόλα αυτά θα πρέπει να τονιστούν οι περιορισμοί αυτής  
της κυρίως μικροοικονομικής προσέγγισης που εξετάζει  
μόνον τις εταιρίες που υιοθέτησαν προηγμένο εξοπλισμό.
Στην πραγματικότητα θα πρέπει να προσδιοριστεί σαφέστε­
ρα το πλαίσιο στο οποίο τοποθετείται η ανάλυση.
Στο επίπεδο της μεμονωμένο, εξεταζόμενης εταιρίας, η  
χρησιμοποίηση προηγμένου εξοπλισμού βελτιώνει την παρα­
γωγικότητα κυρίως της εργασίας, γεγονός που οδηγεί σε  
απώλειες θεσεων εογσσίας, αλλά βελτιώνει επίσης και την

-22α-
ανταγωνιστικότητα, γεγονός που οδηγεί οε κατάκτηση τμημάτων  
της αγοράς και έχει θετικές επιπτώσεις στην απασχόληση. Αυτό  
το τελευταίο φαινόμενο υπάρχει κίνδυνος να οδηγήσει οε σοβαρή  
υποτίμηση των απωλειών των θέσεων εργασίας σε μελέτες  
περιπτώσεων γιατί μπορεί να θεωρηθεί ότι οι εταιρίες που ει­
σάγουν τον εξοπλισμό αυτό κατατάσσονται ανάμεσα στις πιο  
δυναμικές και για ολόκληρη την κατασκευαστική βιομηχανία  
είναι δυνατόν συνεπώς να εξαχθεί το συμπέρασμα ότι οι απώ­
λειες των θέσεων εργασίας που αποδίδονται στην εισαγωγή  
του προηγμένου εξοπλισμού σημειώνονται κυρίως στις επιχει­
ρήσεις που δεν τον υιοθετούν και οι οποίες διαπιστώνουν  
ότι το τμήμα της αγοράς που κατείχαν περιορίζεται καθώς  
υποβαθμίζεται η ανταγωνιστικότητά τους.
(*) Συνεχείς και μη συνεχείς διαδικασίες, επιχειρήσεις  
με προσωπικό πάνω από 20 άτομα.

-23-
Το δίδαγμα που θα πρέπει να προκύψει εδώ είναι ότι αν η Ευρώπη  
καθυστερήσει την εισαγωγή του προηγμένου εξοπλισμού προσπα­
θώντας να διατηρήσει τις θέσεις απασχόλησης, η απώλεια της  
ανταγωνιστικότητας σε οχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες και την  
Ιαπωνία θα οδηγήσει τελικά στην κατάργηση πολύ περισσότερων  
θέσεων απασχόλησης απ'ότι η χρησιμοποίηση προηγμένου εξοπλι­
σμού.
'Ενα άλλο στοιχείο που Οα πρέπει να ληφθεί υπόψη, είναι το  
γεγονός ότι μέχρι τώρα η εισαγωγή προηγμένου εξοπλισμού στην  
Ευρώπη πραγματοποιήθηκε αποσπασματικά, με ιδιαίτερα χαμηλό  
βαθμό ενοποίησης του εξοπλισμού αυτού. Καθώς η αύξηση της  
παραγωγικότητας γίνεται πιο έντονη με την ενοποίηση του·  
προηγμένου εξοπλισμού, φαίνεται πιθανόν ότι το ίδιο Οα  
συμβεί και με.τις επιπτώσεις στην απασχόληση. Κατά συνέ­
πεια είναι δυνατόν να αναμένεται μία σημαντική επιτάχυνση  
των απολύσεων του προσωπικού στην κατασκευαστική βιομη­
χανία όταν αυτή η διαδικασία της ενοποίησης θα-γίνει  
ιδιαίτερα έντονη. Κατά συνέπεια, όταν η κατασκευαστική  
βιομηχανία θεωρηθεί από μακροοικονομική σκοπιά καθώς και  
μέσο-και μακροπρόθεσμα, ο: πιθανές απώλειες θέσεων εργα­
σίας στον κλάδο αυτό φαίνεται πως είναι ύδιαίτερα σημα­
ντικές. Αυτό επιβεβαιώνεται και από μία μελέτη του IRA  
του Μαρτίου 1984, που αφορά τη συναρμολόγηση (μία από  
τις λειτουργίες εξαιρετικής έντασης .  εργατικού δυναμικού)  
σε έξι κύριους κλάδους (*) της κατασκευαστικής βιομη-.  
χανίας στη Γερμανία, η οποία και καταλήγει στο συμπέρασμα  
ότι η αυτοματοποίηση θα μπορούσε να οδηγήσει στην κατάργηση  
μέχρι 250.000 θέσεων εργασίας στην συναρμολόγηση από τις  
650.000 περίπου που κάλυπτε η μελέτη, δηλαδή 40” / £ περίπου  
του συνόλου.
Μήπως λοιπόν θα πρέπει να συμπεράνει κανείς ότι ο προηγμέ­
νος εξοπλισμός αποτελεί απειλή για την απασχόληση; Τίποτα  
δεν είναι"  λιγότερο σίγουρο, αφού τα παραπάνω επιχειρήματα  
στηρίζονται στο γεγονός ότι "όλα τα άλλα παραμένουν στην  
ίδια κατάσταση" ενώ δεν λαμβάνονται υπόψη:
- η δημιουργία θέσεων εργασίας ως αποτέλεσμα των ίδιων  
των νέων τεχνολογιών, η έκταση της οποίας δεν θα πρέπει  
ωστοσο να υπερεκτιμάται.  Παρόλο που η παραγωγή αγαθών  
υψηλής τεχνολογίας δεν δημιουργεί απαραίτητα πολλές  
άμεσες θέσεις εργασίας (**) ή άμεσα κέρδη (***), απο­
τελεί ωστόσο τη βάση της μελλοντικής ευημερίας,
- η μετατόπιση ορισμένων θέσεων απασχόλησης εκτός της  
κατασκευαστικής βιομηχανίας, καθώς ορισμένες εργασίες,  
όπως συχνά η συντήρηση του εξοπλισμού, δεν πραγματο­
ποιούνται πλέον στο εσωτερικό της επιχείρησης αλλά κα­
λύπτονται από εξωτερικές εταιρίες, με αποτέλεσμα οι  
σχετικές θέσεις απασχόλησης να μεταφέρονται στον τρι- 
τογενή τομέα,

-23α-
2£1_ίί·ΰί?1ίϊ5_21_εΓι ’ £ίίΙ2ΐΛίέ5_ί:Ιί. 
Π αύξηση της παραγωγικότητας  
την παραγωγή, τις επενδύσεις  
μιουργία θέσεων απασχόλησης,  
σκευαστικό κλάδο αλλά επίσηςΙΙ'Ιέί2£ΐ5 που 6α μπορούσε να έχε  
στον κατασκευαστικό κλάδο για  
και κατά συνέπεια για τη όη~  
όχι μόνον στον ίδιο τον κατα-  
και στο σύνολο της οικονομίας.
Η μελέτή που λαμβάνει υπόψη της κατά τον καλύτερο δυνατό  
τρόπο όλα τα στοιχεία του προβλήματος φαίνεται πως είναι εκεί  
νη που πραγματοποίησε ο καθηγητής Ι,ΕΟΝΤΙΕΕ σχετικά με τις  
γενικές επιπτώσεις της αυτοματοποίησης,στην απασχόληση στις  
ΗΠΑ μέχρι το έτος 2000 (4). Αυτή η εξαιρετικά λεπτομερής  
Μελέτη καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η αυτοματοποίηση δεν  
θα προκαλέσει σημαντική ανεργία, υπό_τον_ 02ο ότι μπορούν
(*) Μηχανικές κατασκευές, ηλεκτρολογία, αυτοκινητο­
βιομηχανία, επεξεργασία μετάλλου, όργανα ακρίβειας,  
οπτικά και άλλα όργανα, μηχανές γραφείου, εξοπλι­
σμός επεξεργασίας πληροφοριών.
(**) Από τ0 1965 και μετά,οι βιομηχανίες υψηλής τεχνο­
λογίας στις Ηνωμένες Πολιτείες" δεν δημιούργησαν  
παρά μόνο 6 .  εκατ. νέες θέσεις απασχόλησης επί  
συνόλου για όλες τις βιομηχανίες 35 εκατ.
(***) Σε παγκόσμιο επίπεδο η βιομηχανία πληροφορικής  
ήταν ζημιογόνα κάθε χρόνο επί 30 χρόνια και  
δεν άρχιοε να γίνεται επικερδής παρά μόνο στις  
αρχές της δεκαετίας του 70.

-24-
να πραγματοποιηθούν με επιτυχία οι αναγκαίες αλλαγές στα  
προσόντα, την κλαδική και γεωγραφική κατανομή της απασχό­
λησης. Υπό τις συνθήκες αυτές, είναι σαφές ότι η ευκινη­
σία και η προσαρμοστικότητα του ανθρώπινου δυναμικού θα  
παίξουν καθοριστικό ρόλο. Η ευελιξία που υφίσταται στις  
ΗΠΑ στον τομέα αυτό αποτελεί ίσως ένα από τα μεγαλύτερα  
συγκριτικά πλεονεκτήματα που διαθέτουν οι αμερικάνοι σε  
σχέση με τους διεθνείς ανταγωνιστές τους. Είναι επίσης  
σίγουρο ότι η κατανομή των θέσεων εργασίας που θα δημιουργη-  
θούν δεν θα είναι ίδια με εκείνη των θέσεων εργασίας που  
θα καταργηθούν. Παρόλο που ένα μέρος της διαδικασίας  
εκσυγχρονισμού των προσόντων που θα καταστεί κατά συνέ­
πεια αναγκαία μπορεί να οδηγήσει σε μία κατάλληλη κατάρτι­
ση των νέων που θα εισέλθουν στην αγορά εργασίας, η τα­
χύτητα των πραγματοποιούμενων εξελίξεων συνεπάγεται επί­
σης και την ανακύκλωση ενός σημαντικού μέρους του υφι­
στάμενου εργατικού δυναμικού. Υπάρχει περίπτωση ανησυ­
χίας για την καταλληλότητα των ενδιαφερομένων εργαζό­
μενων όοον αφορά την απόκτηση των γενικά πιο προηγμένων  
προσόντων που θα είναι απαραίτητα αύριο. Από την άποψη  
αυτή, το ανώτερο επίπεδο της εκπαίδευσης των εργατών  
στην Ιαπωνία αποτελεί σίγουρα ένα πλεονέκτημα για τη  
χώρα αυτή. Γι'αυτούς συνεπώς τους πολύ διαφορετικούς  
λόγους οι ΗΠΑ και η Ιαπωνία βρίσκονται σε μία καλύτερη  
θέση σε σχέση με την Κοινότητα προκειμένου να αντιμετω­
πίσουν τις αλλαγές στον τομέα της 'απασχόλησης που θα  
προκληθούν από τη διάδοση του προηγμένου εξοπλισμού.
C μ ) EKTjaJ_ 6ε uo Γ|_ κακα τάβτ_ι_ 0Γ)_
Το συμπέρασμα αυτό επιβεβαιώνει τον ζωτικό ρόλο της  
εκπαίδευσης και της κατάρτισης σε σχέση με την αλλαγή  
των ευρωπαϊκών οικονομιών κατά τα προσεχή έτη.
Αρκούν ορισμένοι αριθμοί προκειμένου να αποδειχθεί η  
έκταοη των μελλοντικών αλλαγών. Στη Γαλλία, το ΒΙΡΕ  
(Γραφείο Οικονομικών Πληροφοριών και Προβλέψεων) εκτι­
μά ότι μία περίπου θέση οτις τέσσερις στη γαλλική  
βιομηχανία θα επηρεαστεί από τις αλλαγές των προσόντων  
που συνδέονται με τον προηγμένο εξοπλισμό, κατά τη  
διάρκεια των δέκα επόμενων ετών. Σύμφωνα πάντα με το  
ΒΙΡΕ, προκύπτει η ανάγκη πολλαπλαοιαομοΰ των προσπα­
θειών όσον αφορά την διαρκή κατάσταση κατά έναν πα­
ράγοντα ίσον με 2,5. Στη Γερμανία η VDMA (ομοσπονδία  
μηχανικών κατασκευών) ανακοίνωσε πρόσφατα πως η ταχεία  
διάδοση του CAD/CAM επιβάλλει την ανακύκλωση 250.000  
περίπου ατόμων από τα οποία οι 100.000  
μονον στον τομέα των μηχανικών κατασκευών.
Στο υπόμνημα της 25ης Ιανουάριου 1984 οχετικά με τις  
τεχνολογικές αλλαγές και τις κοινωνικές μεταβολές 
(CON (84) 615) αναλύονται ήδη σε βάθος τα προβλήματα  
εκπαίδευσης και προσόντων που προκύπτουν από την  
ειααγωγή των νέων τεχνολογιών, και το υπόμνημα αυτό  
ισχύει κατά μεγάλο βαθμό και για τον προηγμένο εξο­
πλισμό.

-24α
Χωρίς να επαναληψΟεί η ανάλυση αυτή, θα πρέπει να  
υπογραμμιστεί ότι τόσο στην παραγωγή όσο και στη χρήση  
του προηγμένου εξοπλισμού παραγωγής απαιτείται μία δι­
επιστημονική προσέγγιση των προβλημάτων, ιδιαίτερα  
προκειμένου να επιτευχθεί 0_αναγκαία αυγ^ώνευσΐ] ανά-  
Μεσα στη μηχανολογία,.την  ηλεκτοον ι  κή~κά7-την_πληοοΰοο77Α
νπου στην ταπώνια ονομάζεται "μηχατρονικη" ), στο επίπε­
δο τοσο των τεχνικών όσο και των μηχανικών.
Οπως φαινετώι στους πίνακες ΙΑ και ΙΒ του παραρτήματος  
III, η έλλειψη τεχνικών και μηχανικών που να διαθέτουν 
τις αναγκαίες "μηχατρονικές" γνώσεις είναι ήδη εμφανείς  
“ ιδιαίτερα στο επίπεδο των μηχανικών για αυτοματοποιη­
μένα συστήματα παραγωγής και των τεχνικών για τη συντή­
ρησή τους - και θα μπορούσε να αποτελέσει στο εγγύς  
μέλλον έναν ανασταλτικό παράγοντα για τη διάδοση του  
προηγμένου εξοπλισμού, παρόλο που γίνονται από σήμερα  
ήδη μερικές προσπάθειες, όπως η δημιουργία ενός ινστι­
τούτου προηγμένου εξοπλισμού βιομηχανικής-παραγωγής  
( productique ) στη Besançon, ή η δημιουργία μιας  
ειδικότητας μηχανικού συστημάτων παραγωγής στο Πανε­
πιστήμιο της Karlsruhe  .  Οι μεγάλες επιχειρήσεις  
από τη μεριά τους, έχουν τη δυνατότητα να-εκπαιδεύσουν·  
και να ανακυκλώσουν μόνες τους το προσωπικό τους, και  
από την έλλειψη προσωπικού με τα κατάλληλα προσόντα  
θα υποφέρουν κυρίως οι μεσαίες και οι μικρές επιχει­
ρήσεις.

- 25 -
Μια άλλη πλευρά της διεπιστημονικής προσέγγισης που απαιτεί η  
αυτοματοποίηση της βιομηχανίας αφορά την κατάργιοη της αυστη­
ρής δισχωριστικής γραμμής ανάμεσα στους μηχανικούς σχεδιοουού  
Τιρ ο Τ όν τ υ ν  και τους μηχανικούς παραγωγής, λ ό γ ω  των όλ ω ν  και 
πιο στενών σχέδεων ανάμεσα στα νέα προϊόντα και το αχεδιαομό  
της διαδικασίας παραγωγής τους, που και οι δυο πραγματοποιούνται  
με τη βοήθεια του CAD.
Ένα παράδειγμα της αλλαγής αυτής είναι το πρόγραμμα Saturne  
της GM (που αναφέρθηκε ήδη παραπάνω), όπου από την αρχή οι μηχα­
νικοί σχεδιασμού προϊόντων και οι μηχανικοί σχεδιαομοΰ της παρα­
γωγικής διαδικασίας συνεργάστηκαν προκειμένου να αναπτύξουν  
ταυτόχρονα τόσο το αυτοκίνητο όσο και τη διαδικασία βιομηχανικής  
παραγωγής του.
Στην Ευρώπη και στις ΗΓ1Α οι μηχανικοί παραγωγής έπαιζαν παρα­
δοσιακά υποδεέστερο ρόλο σε σχέση με τους μηχανικούς σχεδιασμού  
προϊόντων που απελάμβαναν μεγαλύτερης εκτίμησης. Αυτό δεν ισχύει  
στην Ιαπωνία, όπου η βιομηχανία - πιθανώς λόγω του γεγονότος ότι  
η εκβιομηχάνισή της οφείλεται κατά μεγάλος μέρος σε ξένες επιροές -  
θεωρεί το ίδιο σημαντικούς το μηχανικό παραγωγής καθώς και το  
συνάδελφό του που είναι επιφορτισμένος με το σχεδίασμά του προϊό­
ντος. Αυτό αποτελεί ένα σαφές πλεονέκτημα για την Ιαπωνία αε  
μια στιγμή που οι προσπάθειες της βιομηχανίας θα πρέπει να συγκεν­
τρωθούν στις παραγωγικές διαδικασίες και στη σύνόεαη διαδικασίας  
παραγωγής - προϊόντος.
(ΐΐί) Οργάνωση εργασίας
κ
Η αναθεώρηση του σχεδιασμού τόοο της παραγωγικής διαδικασίας όσο  
και του προϊόντος συνεπάγεται την υιοθέτηση μίας νέας ουσιαστικά  
αντίληψης για τις εργασίες στο εργοστάσιο, και κατά συνέπεια για  
την οργάνωση της εργασίας.
Σε αντίθεση με την κλασσική σήμερα οργάνωση της εργασίας, που  
περί γράφεται τυπικά από την εργασία με σειρές,και στηρίζεται στο  
διαχωρισμό των λειτουργιών και την εξειδίκευση με βάση λειτουρ­
γίες που πραγματοποιούνται κατά επαναλαμβανόμενο τρόπο, η ευέλι­
κτη αυτοματοποίηση συνεπάγεται μια πραγματική αντιστροφή των  
τάσεων αυτών :
- η τμηματοποίηση και η εξειδίκευση αντικαθίσταται από την  
διακλαδικότητα
- αντί για εξειόικευμένες εργασίες που έχουν καθοριστεί αυστηρά

- 25 α -
και πραγματοποιούνται από ένα άτομο, υπάρχουν ττλπτειά καθορι­
σμένες εργασίες, που πραγματοποιούνται ομαδικά (υπάρχει τάση  
ουαχέτιοης μιας ομάδας εργαζόμενων οε μια ομάδα μηχανών)
οι χειρωνακτικές εργασίες αντικαθίστανται από εργασίες ελέγχου,  
γεγονός που περιορίζει τη σωματική προσπάθεια αλλά αυξάνει  
τη διανοητική.
Αυτή η επανάσταση στον τομέα της οργάνωσης της εργασίας συνδέε­
ται με μία όλο και μεγαλύτερη ανάγκη για ευελιξία από την πλευ­
ρά των εργαζομένων. Στην πραγματικότητα, τα πιο πολύπλοκα συ­
στήματα θα πρέπει γενικά να λειτουργούν κατά σχεδόν συνεχή  
τρόπο και ακόμη και σε περίπτωση εξασφάλισης αυτονομίας (έλλειψη  
ανθρώπινης παρέμβασης) αρκετών ωρών, θα πρέπει να αντιμετωπιστεί  
το ενδεχόμενο νέων λύοεων, ιδιαίτερα στο επίπεδο των ωραρίων  
(όπως για παράδειγμα ωράρια 4X10 ωρών εβδομαδιαίως).

- 26 -
Ένα φαινόμενο ττου αναψέρεται συχνά ως αποτέλεσμα της ευέλικτης  
αυτοματοποίησης είναι και εκείνο της πόλωσης των ειδικεύσεων,  
όπου ορισμένα ύπερειδικευμένα άτομα πραγματοποιούν όλες τις  
εργασίες ελέγχου, αφήνοντας στα υπόλοιπα μόνο τις εργασίες κα­
τώτερου επιπέδου που όεν απαιτούν καμία ειδίκευση. Οι περισσό­
τεροι αναλυτές συμφωνούν με την άποψη ότι η παραπάνω κατάσταση  
δεν αποτελεί υποχρεωτική συνέπεια της αυτοματοποίησης, και  
ότι η δομή των ειδικεύσεων στην επιχείρηση εξαρτάται από την  
πολιτική που ακολουθείται. Στην πραγματικότητα η επιχείρηση  
διαθέτει πολυάριθμες επιλογές τόσο σχετικά με τον τύπο και  
το επίπεδο της αυτοματοποίησης που θα εγκαταστήσει όσο και σχε­
τικά με την οργάνωση της εργασίας γύρω από το νέο σύστημα παρα­
γωγής. Έτσι, μπορεί για παράδειγμα είτε να προσπαθήσει να  
επανειδικεύσει τους υφιστάμενους εργοδηγούς προκειμένου να  
τους προαγάγει είτε να τους αναθέσει κατώτερα καθήκοντα. Παρόλο  
που βραχυπρόθεσμα υπάρχουν μεγάλα περιθώρια χειρισμών, οπόταν  
η εταιρία μπορεί να μεταβάλει την έκταση  της αυτοματοποίησης  
των διαφόρων λειτουργιών, μακροπρόθεσμα θα πρέπει να επιβεβαι­
ωθούν οι δυνατότητες που υπάρχουν.
(ίν) Οι κοινωνικοί εταίροι
Όλα αυτά δείχνουν πως η τεχνολογική καινοτομία θα πρέπει να  
συνοδευτεί και από καινοτομία στην εργασία, για την οποία απαι­
τούνται εκτεταμένες διαβουλεύσεις και διαπραγματεύσεις ανάμεσα  
στους κοινωνικούς εταίρους.
Παρα τους άμεσους κίνδυνους που απειλούν την απασχόληση στις  
κατασκευαστικές βιομηχανίες, όεν είναι σίγουρο πως οι εργατικές  
συνδικαλιστικές ενώσεις αποτελούν τον κύριο παράγοντα αντίστα­
σης στην ευέλικτη αυτοματοποίηση. Έτσι σύμφωνα με μια έρευνα  
που πραγματοποίησε το PSI στο Ηνωμένο Βασίλειο το 1983, το 6 %  
των ερωτηθέντων εταιριών θεωρούσαν τις συνδικαλιστικές  ενώσεις ή  
τους εργάτες ως εμπόδιο στην εισαγωγή προηγμένου, εξοπλισμού,  
αλλά και ένα 4 % θεωρούσε επίσης και την νοοτροπία των ιθυνόντων  
της επιχείρησης ως ένα τέτοιο εμπόδιο, θα πρέπει να σημειωθεί  
οτι το ερωτηματολόγιο απευθύνονταν στους διευθυντές των επιχειρή­
σεων .
Στην πραγματικότητα, όπως αναφέρθηκε ήδη στα πλαίσια της οικονο­
μικής ανάλυσης, η υποτίμηση από την πλευρά της διεύθυνσης των  
ευρωπαϊκών επιχειρήσεων της σημασίας του προηγμένου εξοπλισμού  
και του στρατηγικού χαρακτήρα των σχετικών επενδύσεων, αποτελεί  
συχνά ένα μείζον εμπόδιο για την εισαγωγή τους.

- 26 α -
Όσον αφορά τις εργατικές συνδικαλιστικές ενώσεις, η επέκταση  
των αποτελεσμάτων που αναφέρθηκαν παραπάνω σε κοινοτικό επίπεδο θα πρέπει  
να γίνει με επιφύλαξη, αφού τα παραπάνω αντιπροσωπεύουν μάλλον  
μία νοοτροπία όσον αφορά την αρχή παρά συγκεκριμένα γεγονότα"  
επιπλέον υπάρχουν ελαφρές αποκλίσεις ανάμεσα στις στάσεις των  
συνδικαλιστικών ενώσεων στις διάφορες χώρες. Έτσι, παρόλο που  
η αρχική θέση των γαλλικών συνδικάτων είναι γενικά ευνοϊκή  
όσον αφορά τις νέες τεχνολογίες, υπάρχουν περισσότερες επιφυλά­
ξεις στη Γερμανία, κυρίως όσον αφορά τις αλλαγές στην οργάνωση  
της εργασίας.
Ένα γεγονός ωστόσο είναι σαφές :  ο διάλογος ανάμεσα στους κοι­
νωνικούς εταίρους είναι ένα από τα στοιχεία που θα καθορίσει  
την επιτυχία της ευέλικτης αυτοματοποίησης. Στην περίπτωση που  
ο διάλογος αυτός δεν υπάρχει ή είναι υποβαθμισμένος θα μπορούσαν  
να σημειωθούν μείζονες διενέξεις, σαν και αυτές που σημειώθηκαν  
στη Citroën ή την Peugeot κατά τους τελευταίους μήνες, ενώ  
μία μακροπρόθεσμη πολιτική διαβουλεύσεων θα εξασφαλίσει την  
αποφυγή τέτοιων δυσάρεστων γεγονότων, όπως αποδεικνύετα ι  από  
την περίπτωση της Volvo. Γιαρόλο που η σύγκριση του είδους αυ­
τού θα πρέπει να γίνει με ορισμένες επιφυλάξεις'λόγω διαφορετι­
κών καταστάσεων και διαφορετικού περιβάλλοντος των σχετικών επι­
χειρήσεων, το μήνυμα που προκύπτει διατηρεί παρ'όλα αυτά όλη  
του την αξία.

- 27 -
θα πρέπει να υπογραμμιστεί επίσης ότι είναι ιδιαίτερα εύκολη η  
δημιουργία των συνθηκών για έναν παραγωγικό διάλογο ; ο προηγμέ­
νος εξοπλισμός μπορεί να αποδεσμευσει τους εργαζόμενους από  
δυσάρεστες ή επικίνδυνες εργασίες, ένα πρόγραμμα επανειδίκευσης  
μπορεί να οδηγήσει σε υψηλότερο γενικό επίπεδο κατάρτισης,  
ο αρκετά μακροπρόθεσμος προγραμματισμός θα επιτρέψει την αποφυ- .  
γη μαζικών απολύσεων και θα εξασφαλίσει μια οργάνωση εργασίας  
και μία δομή ειδικεύσεων που θα είναι ελκυστικές για τους εργαζό­
μενους και τους υπαλλήλους της επιχείρησης. Αυτό |3ε(3αίως  υπό τον όρο 
ότι οι κοινωνικοί εταίροι θα θεωρήσουν την αυτοματοποίηαη*αυτή  
ως ευκαιρία και.όχι ως απειλή για την απασχόληση, ούτε ως 
μέσο περιορισμού της επιροής των εργαζομένων.
(ν) θέση των επιχειρήσεων
Το γεγονός ότι οι δημιουργούμενες θέσεις εργασίας δεν αντιστοι­
χούν στις καταργούμενες λόγω της εισαγωγήςτου προηγμένου εξοπλι­
σμού στην κατασκευαστική βιομηχανία αναφέρθηκε ήδη όσον αφορά  
τις ειδικεύσεις. -
Το ίδιο πιθανόν να αληθεύει και στο επίπεδο της γεωγραφικής τους  
κατανομής. Το ζωτικό στοιχείο στην περίπτωση αυτή θα γίνεται όλο  
και περισσότερο η διαθεσιμότητα εξειδικευμένου προσωπικού και η  
γειτνίαση εταιριών συντήρησης των συστημάτων, αφού η φαιά ουσία  
θα αποτελέσει ουσιαστικό συντελεστή της παραγωγής. Επιπλέον,  
η σημασία του περιορισμού των αποθεμάτων και κατά συνέπεια το  
ενδιαφέρον για συστήματα "έγκαιρης" παράδοσης (βλ. σελ. 16)  
σημαίνει ότι οι κατασκευαστές ενδιάμεσων προϊόντων που προορί­
ζονται να ενσωματωθούν σε άλλα προϊόντα έχουν κάθε συμφέρον  
να προσεγγίσουν γεωγραφικά στους πελάτες τους, γεγονός που πι­
θανόν να επιταχύνει και να εντείνει τη συσσώρευση της βιομηχα­
νίας γύρω από νέους τεχνολογικούς πόλους.

ΠΑΡΑΡΤΗΜ Α I
ΠΡΟΗΓΜΕΝΟΣ Ε - Ο Π Λ ΙΣ ΜΟΣ Κ Α Ι Δ ΙΑ Δ Ο Σ Η  ΤΟ ΥΣ ΣΤ Ο Υ Σ  Χ Ρ Η ΣΤΕ Σ
Α . Σ Υ Ν Ο Λ ΙΚ Η  ΑΠΟΨΗ
Η προσέγγιση που υιοθετείται οτο παράρτημα αυτό περιλαμβάνει τη  
διαδοχική εξέταση των διαφορετικών τύπων προηγμένου εξοπλισμού,  
με βάση πολυάριθμες αλλά μερικές, κατεσπαρμένες  και συχνά δύσκο­
λα ουγκρίσιμες πληροφορίες, με στόχο τη συγκέντρωση επαρκών  
στοιχείων προκειμενού να διαμορφωθεί μία συνεκτική και καθολική  
εικόνα της κατάστασης.
Τα δύο πρώτα μέρη αναφέρονται αντίστοιχα στις εργαλειομηχανές  
και τα ρομπότ, που αποτελούν τα βασικά στοιχεία των διαφόρων  
τύπων των αυτοματοποιημένων συστημάτων βιομηχανικής παραγωγής  
που^εξετάζονται οτο επόμενο μέρος. Η ανάλυοη επεκτείνεται στη  
συνέχεια στο σχεδίασμά με τη βοήθεια υπολογιστή για να περί λά­
βει τελικά το σύνολο των δραστηριοτήτων τόσο πριν όσο και μετά 
από την ίδια την παραγωγή.
Κάθε ένας απ'αυτούς τους διαφορετικούς υποτομείς παρουσιάζει  
από μόνος του ενδιαφέρον και αξίζει να μελετηθεί εξειδικευμένα  
σε βάθος. Θα πρέπει όμως να υπογραμμιστεί ότι το σύνολο ξεπερ­
νά το άθροισμά των επί μέρους μερών, και ότι οι πραγματικές  
επιπτώσεις του προηγμένου εξοπλισμού θα γίνουν πάνω απ’όλα αισθη­
τές όταν ο εξοπλισμός αυτός ενοποιηθεί στα πλαίσια αυτοματοποιη­
μένων συγκροτημάτων.
β .  ΠΡΟΗΓΜ ΕΝΕΣ Ε Ρ Γ Α Λ Ε ΙΟ Μ Η Χ Α Ν Ε Σ
(ϊ) Ορισμός
0 όρος προηγμένες εργαλειομηχανές αφορά εδώ τις εργαλειομηχανές  
με ψηφιακό έλεγχο.
Τα πρώτα μοντέλα με ψηφιακό έλεγχο, που αναπτύχθηκαν κατά τη  
δεκαετία του 1950, ήταν ογκώδη και ακριβά, αλλά από τα μέσα της  
δεκαετίας του 1970 και μεν ή η μικροηλεκτρονική  επέφερε μία σειρά σημαντι­
κών εξελίξεων. Χάρη στον DNC (*) και στη συνέχεια τον CNC (*)  
η λειτουργία του ψηφιακού ελέγχου βελτιώθηκε σημαντικά, με την

-1 α -
κατάργηση των δ ι  άτρητων δελτίων, και με τη δυνατότητα ταχείας  
τροποποίησης του προγράμματος που ελέγχει τη μηχανή. Χάρη στην  
αύξηση της ισχύος των μικροϋπολογιστών, είναι σήμερα δυνατή η  
σύνδεση του ψηφιακού ελέγχου με μία εγκατάσταση CAD ίΐχεδιασμός  
με τη βοήθεια υπολογιστή), γεγονός που επιτρέπει την εισαγωγή
ί*> D N C “ Άμεσος ψηφιακός έλεγχος :  η μηχανή είναι συνόεδεμέ-  
νη απευθείας με έναν, κεντρικό υπολογιστή (ο οποίος  
ελέγχει μία ή περισσότερες μηχανές).
CNC * Ψηφιακός έλεγχος με υπολογιστή :  ο έλεγχος εξασφαλί­
ζεται από έναν ξεχωριστό μικροϋπολογιστή γιά κάθε μη­
χανή.

-  2 -
τροποποιήσεων όχι μόνο ατη σειρά της διαδικασίας, αλλά και  
στο σχεδίασμά του προϊόντος, με υψηλό βαθμό ευελιξίας.
0 ψηψιακός έλεγχος έπαιξε έναν ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο επι­
τρέποντας την ανάπτυξη μηχανών πολλαπλής χρήσεως όπως τα κέντρα  
μηχανικής κατεργασίας, που απαιτούν ταυτόχρονο έλεγχο σε παρα­
πάνω από δύο άξονες κίνησης, κάτι που δεν μπορούσε να πραγματο­
ποιηθεί πριν από την εισαγωγή του ψηφιακού ελέγχου. Οι τελευταίες  
πρόοδοι στη μικροηλεκτρονική επιτρέπουν τον εφοδιασμό των εργα-  
λειομηχανών με αισθητήρες μέτρησης της ροπής , ανίχνευσης των  
θραύσεων των εργαλείων και αναγνώρισης των εξαρτημάτων, καθώς και  
τον εξοπλισμό τους με συστήματα αλλαγής εργαλείων, που τους  
εξασφαλίζουν ένα βαθμό αυτονομίας (παρατεταμένη εργασία χωρίς  
επιτήρηση) που ήταν άγνωστος μέχρι σήμερα.
Τέλος θα πρέπει να σημειωθεί μία συνεχώς αυξανόμενη τάση εφοδια­
σμούς των εργαλειομηχανών με ψηφιακό έλεγχο με αυτόματα συστήμα­
τα φόρτωσης/εκφόρτωοης που εξασφαλίζουν στη μεμονωμένη εργαλειο-  
μηχανή δυνατότητες που πλησιάζουν τις δυνατότητες μιας μικρής  
ευέλικτης κυψελίδας (αποτελούμενη από μία εργαλειομηχανή και από  
ένα ρομπότ φόρτωσης/εκφόρτωσης).
Π  I) Παραγωγικότητα και οικονομική αποδοτικότητα
Είναι γενικά αποδεκτό πως το πέρασμα από μία συμβατική εργαλειο-  
μηχανή σε μία μηχανή με ψηφιακό έλεγχο (*) επιτρέπει την αύξηση  
της φυσικής παραγωγικότητας της μηχανής κατά ένα συντελεστή ίσο με  
τρία, με τη μείωση ουσιαστικά των νεκρών χρόνων. Παρ'όλα αυτά,  
λαμβανομένης υπόψη της μεγαλύτερης πολυπλοκότητάς της (περιλαμβά­
νει λογικό'και ηλεκτρονικά εξαρτήματα), το κόστος μιας μηχανής  
με ψηφιακό έλεγχο είναι το διπλό σχεδόν από το κόστος μιας παρα­
δοσιακής μηχανής. Σε μια πρώτη προσέγγιση, η απόδοση του επενδε—  
δυμένου κεφαλαίου θα ήταν κατά συνέπεια για μια μηχανή με ψηφια­
κό έλεγχο η μισή απ'ότι για μια παραδοσιακή μηχανή. Παρ'όλα αυτά  
για να πραγματοποιηθεί μια πραγματική εκτίμηση της οικονομικής  
αποδοτικοτητας θα πρέπει επίσης να ληφθούν υπόψη και η ταχύτερη  
ψθορά των μηχανών με ψηφιακό έλεγχο λόγω της εντατικότερης χρη­
σιμοποίησής τους, τα μεγαλύτερα έξοδα συντήρησης για τις πολύ­
πλοκες μηχανές, αλλά επίσης και τα κέρδη κυρίως όσον αφορά τα  
αποθέματα λόγω του περιορισμού των νεκρών χρόνων.
Ενα άλλο ζήτημα που δεν θα πρέπει να αγνοηθεί, είναι ότι η  
επένδυση ανά μηχανή διπλασιάζεται. Η ανάγκη διάθεσης σημαντικών  
κονδυλίων για την προμήθεια μίας μηχανής με ψηφιακό έλεγχο ίσως

- 2α -
αποτελέσει ένα πραγματικό εμπόδιο για τις μικρές επιχειρήσεις  
ή για τις επιχειρήσεις με ασθενέστερη οικονομική δομή.&
(*) 0 όρος ψηφιακός έλεγχος (NC) )οοησιμοποίείται  εδώ υπό την ευρεία
έννοια προκειμένου να καλύψει επίσης πιο πολύπλοκους τύπους  
ελέγχου, όπως ο CNC.

- δ -
(ill) Διάδοση στους χρήοτες
Στον παρακάτω πίνακα παρουσιάζεται η αναλογία των εργαλειομηχα-  
νών με ψηφιακό έλεγχο σε σχέση με το σύνολο των εργαλειομηχανών  
σε διάφορες χώρες.
*  Ετος Ποσοστό μηχανών με ψηφιακό έλεγχο  
σε σχέση με το σύνολο των μηχανών
ΗΠΑ
Ιαπων ία 
Γερμαν ί  α
Ηνωμένο Βασίλειο  
Γαλλ ί  α1983
1981 
1980
1982 
19804,7
2,9
2,2
3,3
1,6
Πηγή :  ΜΤΤΑ - Στατιστικές 1984
Με βάση τους αριθμούς αυτούς, και αν ληφθούν υπόψη οι διαφορές ανάμε­
σα στις ημερομηνίες που πραγματοποιήθηκαν οι διάφορες έρευνες, καμιά  
μεμονωμένη χώρα δεν φαίνεται νά έχει εξασφαλίσει μια σημαντική γε­
νική πρωτοπορία στη χρήση των μηχανών με ψηφιακό έλεγχο.
Από κλαδική άποψη, θα πρέπει να σημειωθεί ότι η αεροναυπηγική  
βιομηχανία, στις χώρες όπου υπάρχει, παίζει έναν ιδιαίτερο ρό­
λο παρακίνησης όσον αφορά τη ζήτηση προηγμένων εργαλειομηχανών.
(ΐν) Κατασταση των ευρωπαίων κατασκευαστών
Η κοινοτική βιομηχανία εργαλειομηχανών κατέχει παραδοσιακά την  
πρωτοπορία στη διεθνή σκηνή με 20 % περίπου της διεθνούς αγο­
ράς, αλλά μόνο με 30 % της παραγωγής. Παρ'όλα αυτά η θέση αυτή  
υποβαθμίστηκε κατά τα τελευταία χρόνια και σημειώθηκε μια απώ­
λεια της.ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, και ιδιαί­
τερα της γερμανικής (*), όπως φαίνεται στον πίνακα II του Παραρ­
τήματος III. Αυτή η υποχώρηση, που είναι Ίΐδιαίτερα έντονη σε  
σχέση με την Ιαπωνία, συνδέεται στενά με την εισαγωγή των νέων  
τεχνολογιών πληροφοριών.

Στην πραγματικότητα, η ιαπωνική βιομηχανία πραγματοποίηοε, από  
τα μέσα, της περασμένης δεκαετίας, σημαντικές επενδύσεις με στό­
χο την τυποποίηση των εργαλειομηχανών της, μέσω ενός βαθμιδωτού  
σχεδιασμού τους, τόσο στο επίπεδο της ίδιας της μηχανής όσο  
και στο επίπεδο του ψηφιακού της ελέγχου. Αυτό επέτρεψε στους  
ιάπωνες να περιορίσουν τον αριθμό των μηχανικών εξαρτημάτων  
αυξάνοντας ταυτόχρονα το μήκος των σειρών. Η στρατηγική αυτή,  
που απαιτεί μία σημαντική αρχική επένδυση καθώς και παραγωγή  
σημαντικών ποσοτήτων μηχανών και διατάξεων ψηφιακού ελέγχου  
προκειμένου να αξιοποιηθούν πλήρως οι επιπτώσεις της κλίμακας  
και της εμπειρίας ,, επέτρεψε στους ιάπωνες κατασκευαστές,  
που συγκέντρωσαν κυρίως τις προσπάθειες τους στα κέντρα μηχα­
νικής κατεργασίας και τους τόρνους με ψηφιακό έλεγχο μικρών  
διαστάσεων, να επιτύχουν μοναδιαίες τιμές πολύ κατώτερες από  
εκείνες των ανταγωνιστών τους.
(*) Η Γερμανία αντιπροσωπεύει πάνω από το μισό της κοινοτικής παραγωγής

- 4 -
Οσον αφορά την εμπορία αυτών των δύο τύπων μηχανών μικρών δια­
στάσεων, και με βάση μια παραδοσιακή βιομηχανική παραγωγή, οι  
ευρωπαίοι μειονεκτούν κατά 10 έως 40 % σε σχέση με τους ιάπωνες  
στην ευρωπαϊκή αγορά αλλά μέχρι και 60 ‘ ί στην αμερικάνικη (*).
Από αυτό π-ροεκυψε μία θεαματική διείσδυση των ιαπώνων κατασκευα­
στών σε αυτό το εξειδικευμένο τμήμα της αγοράς για μικρές τυπο­
ποιημένες μηχανές με ψηφιακό έλεγχο, που διευκολύνθηκε από το  
γεγονός ότι οι άλλοι κατασκευαστές εργαλειομηχανών δεν παρουσία­
ζαν την εποχή εκείνη σημαντική δραστηριότητα, αφού μόνο η τυπο­
πο ι  ηοζπ οε συνδυασμό με την παραγωγή μεγάλων ποσοτήτων επέτρεψε την επί­
τευξη τιμών που δημιούργησαν μια πραγματική αγορά.
Η θεαματική διείσδυση των ιαπώνων κατασκευαστών εργαλειομηχανών  
με ψηφιακό έλεγχο παρουσιάζεται συνοπτικά με βάση τους ακόλουθους  
αριθμούς :
Παραγωγή εργαλειομηχανών με ψηφιακό έλεγχο ( μονάδες )
1975 1980 1983
Ιαπων ί  α 2.182 22.052 26.398
ΗΠΑ 4.136 8.856 8.000
Γερμαν ί  α 1 .085 4.743 8.000
Ηνωμένο Βασίλειο 739 1.240 1.800
Ιταλία 800 2.700 3.000
Γ αλλ ία 500 1.100 1.300
(Πηγή :  υΕΤίίΟ, ΙΡΑ, ΟΕΟΙΜΟ)
Η επιβράδυνση της ανάπτυξης από το.1980 ως το 1983 πρέπει να συσχε­
τιστεί με την πτώση κατά 20 % της παγκόσμιας παραγωγής εργαλειο-  
μηχανών που σημειώθηκε την ίδια περίοδο.
θα πρέπει να υπογραμμιστεί ότιτακέντρα  μηχανικής κατεργασίας  
και οι τόρνοι με ψηφιακό έλεγχο - που είναι όλα σχεδόν μικρών  
διαστάσεων - συνιστούν το 70 % περίπου της συνολικής ιαπωνικής  
παραγωγής μηχανών με ψηφιακό έλεγχο και ότι, όσον αφορά τους άλ­
λους τύπους μηχανών, η ευρωπαϊκή βιομηχανία διατηρεί γενικά μια  
ισχυρή θέση. Ετσι θεωρώντας κανείς τις φρέζες, μόνο το 6 έως  
7 ί της ιαπωνικής παραγωγής είναι εφοδιασμένο με ψηφιακό έλεγχο,  
ενώ το αντίστοιχο ποσοστό για τη Γερμανία φθάνει τα 50 % περίπου.

- 4α -
Εξάλλου, η ιαπωνική διείοδυση στην ευρωπαϊκή αγορά τόρνων με ψη­
φιακό έλεγχο και κέντρων μηχανικής κατεργασίας έχει σαφώς επιβρα­
δυνθεί εδώ και δυο ως τρία έτη, χάρη στους περιορισμούς που επέ­
βαλε το MITI υπό τη μορφή ελάχιστων τιμών για εξαγωγές εργαλειο-  
μηχανών (**), οι οποίες πιστεύεται ότι είχαν ως αποτέλεσμα την  
αύξηση κατά 30 έως 40 % των τιμών των ιαπωνικών εργαλειομηχανών  
που πωλούνται στην Ευρώπη.
Παρ'όλα αυτά ενώ αυτός ο τύπος της παρέμβασης επιτρέπει να καλυ^-  
φθούν ορισμένα προβλήματα, οι πραγματικές και διαρκείςλύσεις  
μπορούν να προέλθουν μόνο από την ευρωπαϊκή πλευρά. Στην πραγμα­
τικότητα, παρά τις ενθαρρυντικές ενδείξεις (5), για μια προσπά­
θεια από την πλευρά των ευρωπαίων κατασκευαστών προκειμένού  
να αντιμετωπίσουν την πρόκληση των νέων τεχνολογιών πληροφοριών,  
στη βάση της η κατάστασή τους παραμένει επικίνδυνη αφού δεν  
έχουν ακόμη επιτύχει ούτε τις ποσότητες ούτε τις αυτοματοποιημέ­
νες μεθόδους παραγωγής που θα τους επέτρεπαν να ανταγωνιστούν  
στο οικονομικό επίπεδο τους ιάπωνες κατασκευαστές κέντρωνμηχανι-.  
κής κατεργασίας κα ι  ιτόρνων με ψηφιακό έλεγχο στο κατώτερο τμήμα  
της αγοράς (***). .
(*) Μια ανάλυση του κόστους παραγωγής υπάρχει στη στρατηγική  
μελέτη της κοινοτικής βιομηχανίας εργαλειομηχανών που  
πραγματοποιε ί  ται.
(**) Οι τιμές αυτές ισχύουν για τις εξαγωγές προς τις ΗΠΑ και  
τον Καναδά από το 1978-και προς την ΕΟΚ από το 1981.  
(***) οι ετήσιες ποσότητες για αυτούς τους τύπους των μηχανών  
είναι από 150 ως 375 μηχανές στην Ευρώπη ενώ στην Ιαπω­
νία οι αντίστοιχες ποσότητες είναι 1.500 μηχανές περί­
που.

-  5 -
O t  Ευρωπαίοι κατασκευαστές μπ ο ρ ο ύν  να συνεχίσουν την παραγωγή 
του τύπ ο υ  α υ το ύ της μη χ α ν ής  μ όν ο  μ ε  τη β ο ήθ ε ια  χρηματρρροής που 
θα εξα σ φα λ ίζετα ι α π ό τ ι ς  υ π όλ ο ιπ ε ς  δ ρ α σ τη ρ ιότη τες το υ ς . Ε πι­
π λ έο ν , δ η μιο υ ρ γ ο ύν τ α ι όλ ο  και π ε ρ ισ σ ότ ε ρ ε ς  δ υ ν α τ ότ η τε ς ε φ α ρ μο γ ής  
α υ τών  των τ ε χ ν ικ ών  της πα ραγω γής σε άλ λ ο υ ς τ ύπ ο υ ς  μη χ α ν η μάτ ω ν , 
και κυρίως στα κ έντρ α  μη χ α ν ικ ής  κα τεργα σ ία ς και τους μεσ α ίο υ  
με γ έθ ο υ ς  τόρ ν ο υ ς μ ε  ψ ηφιακό έλ ε γ χ ο , γ ε γ ο ν ός  που π α ρ ο υ σ ιάζει τον 
κ ίν δυ ν ο  να ε κ θ έσ ε ι στο μέλ λ ο ν  τους ευρω παίους σε ε ν τ ο ν ότ ε ρ ο  αντα­
γ ω ν ι σ μό και στα τ μήμα τ α  α υ τά της α γ ο ρ άς .
Α πό τη σ κ ο π ιά της α υ το μα το π ο ίη σ η ς, θα π ρ έπ ε ι επ ίσ η ς να υπ ογρα μτ 
μ ι σ τ ε ί  η α υξα νόμενη  σημασία των κέντρω ν μη χ α ν ικ ής  κα τερ γα σ ία ς, 
α φ ο ύ α υ τ ά α π ο τελ ο ύν ένα  α π ό τε β α σ ικ ά σ τ ο ιχ ε ία  των κυψελίδων και 
των σ υ σ τη μάτω ν ε υ έλ ικ τ η ς  π α ρ α γω γής.
(ν) Π ρο οπτικές τηε ζήτη σ η ς
Στην α γο ρ ά τω\ ερ γα λ ειο μη χ α ν ών  σ η με ιώθ η κ ε  η χ ε ιρ ότ ε ρ η  ύφεσ η  της 
με τ α π ο λ ε μι κ ής  π ε ρ ιόδ ο υ  κ α τά την π ερ ίο δο  1980 έω ς 1 9 8 3 , και οι 
π ε ρ ισ σ ότ ερ ο ι ε μπ ε ι ρ ο γ ν ώμο ν ε ς  α ν α μέν ο υ ν  μ ί α  σ α φή ανάκαμψη κ α τά 
τα α μέσ ω ς ε π όμε ν α  χ ρ όν ια . Έ τ σ ι  η α με ρ ικ άν ικ η  ε τ α ιρ ία  αναλύσεων 
" F R O S T  &  S U L L I V A N "  π ρ α γμα το π ο ιεί τ ι ς  α κ όλ ο υ θες π ρ ο β λ έπ ε ις όσον 
α φορ ά τη σ υ ν ο λ ικ ή ζήτηση εργα λί ιο μη χ α ν ών  που λ ε ιτ ο υ ρ γ ο ύν  μ ε  
αφαίρεση υ λ ι κ ο ύ.:
(σε ε κ α τ ο μμύρ ι α  δ ο λ άρ ια  Η Π Α )
Στα πλα ίσ ια  της σ υ ν ο λ ικ ής ζητησης το ποσοστο των μη χ α ν η μάτω ν  μ ε  
ψ ηφια κό έλ ε γ χ ο  α υξήθη κε σ τα θ ερ ά κ α τά τη δ ιάρ κ ε ια  των τελευτα ίω ν 
ε τ ώ ν .  Μία έν δ ε ιξ η  του γ ε γ ο ν ότ ο ς  α υ το ύ πα ρ έχ ετα ι α π ό τη δ ιε υ ρ υ - 
ν όμε ν η  σ υ μμέτ ο χ ή των μη χ α ν ών  μ ε  ψ η φια κ ό έλ ε γ χ ο  στη σ υ νο λ ικ ή πα­
ρ α γω γή ερ γα λ ειο μη χ α ν ών  : α π ό το 1980 έω ς .τ ο  1 9 8 2 , η αναλογία 
(σε α ξία ) α υξήθη κε α π ό
-  17 σε 27% στην Ο μο σ π ο νδια κ ή Δη μο κ ρ α τ ία  της Γ ερ μα ν ία ς
-  15 σε 23% στο Η νω μένο  Β α σ ίλ ειο
-  29 σε 35% σ τ ις  Η Π Α  ( * )
-  50 σε 54% στην Ιαπω νία
Πιο σ υ γ κ ε κ ρ ιμέν α , το P O L I C Y  S T U D I E S  I N S T I T U T E  που ε δ ρ ε ύε ι  στο 
Λ ονδίνο πρ α γμα το π ο ίη σ ε το 1983 μ ί α  έρ ευ να  των προθέσεων για  ένα  
α ν τιπ ρ ο σ ω π ευ τικ ό δ ε ίγ μα  της β ρ ε τ α ν ικ ής  β ιο μη χ α ν ία ς . Σ ύμφω να  
μ ε  τα α π ο τελ έσ μα τα  τη ς έρ ευ ν α ς α υ τ ής , ο π λ η θ υ σ μός των ε ρ γα λ ειο ­
μη χ α ν ών  μ ε  ψ ηφιακό έλ ε γ χ ο  μ ε  υ π ο λ ο γισ τή στο Η νω μένο Β α σ ίλ ειο  
( * * )  θα π ρ έπ ε ι να αυξηθεί α π ό 1 7 .0 0 0  μο ν άδ ε ς  το 1983 σε 2 7 .0 0 0  
το 1 9 8 5 , γ ε γ ο ν ός  που α ν τιπ ρ ο σ ω π εύει ε τ ήσ ι ο  ρ υ θ μό αύξησης της 
τ άξ η ς  του 25%, ποσοστό που δεν έρ χ ε τ α ι σε α ντίθεσ η  μ ε  άλ λ ε ς  
ε ν δ ε ίξ ε ι ς  που δ ια θ έτ ε ι η Ε π ιτρ ο π ή ( 6 ) .1980
5 .6 4 21983 1985 1987 1990
3 .9 0 0  4 .6 5 0  5 .8 7 0 ' 7 .4 4 0

5α
Θα π ρ έπ ε ι σ υ ν επ ώς να α ν α μέν ετα ι ό τ ι  ο α ρ ι θ μός  των προη νμένω ν 
ερ γα λ ειο μη χ α ν ών  θα σ υ ν εχ ίσ ει να α υ ξ άν ει κ α τά τη δ ιάρ κ ε ια  των 
ε π όμε ν ω ν  ε τ ώ ν ,  κ α θ ώς α υ τ ές  θα α ν τικ α θ ισ το ύν  τ ι ς  λ ι γ ότ ε ρ ο  π ο λ ύ 
π λ ο κ ές παραδοσιακές μη χ α ν ές . Παρ' όλα  α υ τά και π ιο  μα κ ρ ο π ρ ό­
θ ε σ μα , α υ τή η π ερ ίο δ ο ς της τα χ εία ς αύξησης ε ίν α ι δυ ν α τό να 
ακολουθηθεί α π ό μ ί α  π ιθ α ν ώς  σ η μα ν τ ικ ή υποχώρηση, υ π ό τη συνδυ 
α σ μέν η  επίδραση πολλών παραγόντω ν :
-  επ ιβ ράδυ νσ η  της δια δια κα σία ς α ντικα τάσ τα σ η ς των παραδοσι­
α κ ών μη χ α ν ών  μ ε  μη χ α ν ές  ψ ηφιακού ε λ έγ χ ο υ ,
-  π ιο  υψηλή πα ρα γω γικότητα  των μη χ α ν ών  μ ε  ψ ηφια κό έλ ε γ χ ο  σε 
σχέση μ ε  τ ι ς  παραδοσιακές μη χ α ν ές , που ε π ι τ ρ έπ ε ι  τον περ,ιο­
ρ ι σ μ ό  της επ ένδυ σ η ς και τον α ρ ι θ μό των εγκ α τεσ τη μέν ω ν  μη χα ­
ν ών  για  την ίδ ια  ποσότητα  παραγω γής (ο π α ρ άγο ντα ς α υ τ ός 
α ν τ ισ τ α θ μίζ ε τ α ι ε ν μέρ ε ι  α π ό το γ ε γ ο ν ός  ό τ ι  οι μη χ α ν ές  
α ντικα θίσ τα ντα ι τα χ ύτερ α  λ όγω  της ε ν τ α τ ικ ότ ε ρ η ς  χ ρ η σ ιμο ­
π ο ίη σ ής  τ ο υ ς ),
( * )  Μηχανές που σ το ιχ ίζ ο υ ν  πάνω  α π ό 2 .5 0 0  δ ο λ άρ ια  ΗΠΑ. 
( * * )  Σ ε ε τ α ι ρ ίε ς  που απασχολούν πάνω  α π ό 20 άτ ο μ α .

-  6 -
“  δ ια ρ κ ώς  α υ ξ α ν όμεν η  ενσω μάτω ση των μη χ α ν ών  ψ ηφιακού ελ έγχ ο υ  
σε α υ τ ο μα τ ο π ο ιη μέν α  σ υ σ τήμα τα  όπ ο υ  για  σ τα θ ερ ή δ υ ν α μικ ότη τα  
π α ρ α γω γής, ο α ρ ιθ υ όε  των α π α ιτο ύμε ν ω ν  μη χ α ν ών  μπ ο ρ ε ί να μ ε ι ­
ω θεί μέχ ρ ι  και στο έν α  τ ρ ίτ ο  των παραδοσιακών α να γκ ών και 
όπ ο υ  η π ο σ ο τικ ο π ο ιη μέν η  επ ίπ τω σ η , για  σ τα θ ερ ή επ έν δ υ σ η , ε ίν α ι 
δυ ν α τό να ε κ τ ι μη θ ε ί σ ύμφ ω ν α  μ ε  την B O S T O N  C O N S U L T I N G  G R O U P  
ως ακολούθως :
%  μη χ α ν ών  ψ ηφιακού ελ έγχ ο υ
που πωλήθηκαν ως μέρ ο ς 5 10 25 50
ε ν ός  σ υ σ τήμα το ς
Μείωση της ζήτη σ η ς για
μη χ α ν ές  μ ε  ψηφιακό - 5  % - 9  % -20% -33%
έλ ε γ χ ο
-  μείω σ η  των α να γκών για  μη χ α ν ικ ή κα τεργα σ ία  μέσ ω  κα λ ύτερου 
σ χ ε δ ια σ μο ύ του π ρ ο ϊόν τ ο ς  και των εξ α ρ τ η μάτ ω ν  του
-  ε μφ άν ι σ η  υ λ ικ ών  που υ π οκα θισ τούν τα μέτ α λ σ  και νέω ν δ ια δ ικ α σ ιών  
β ιο μη χ α ν ικ ής  π α ρ α γω γής.
Γ. ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΑ ΡΟΜΠΟΤ
( ι ) Ο ρ ισ μός
0 όρ ο ς  " ρ ο μ π ο τ ι κ ή "  σ υχνά χ ρ η σ ιμο π ο ιε ίτ α ι κα τα χρη σ τικά π ρ ο κ ε ι μέ- 
νου να καλύψ ει το σ ύνολ ο των δ ια δ ικ α σ ιών  α υτομα τοπο ίη σ η ς της 
π α ρ α γω γής. Στο κεφάλαιο αυτό πρόκε.ι τα ι  ωστόσο να εξ ετα σ το ύν  συ­
γ κ ε κ ρ ιμέν α  τα β ιο μη χ α ν ικ ά ρ ο μπ ότ , τα οποία  ε ίν α ι δυ ν α τό να ο ρ ι­
σ το ύν  κ α τά δ ιάφ ο ρ ο υ ς  τ ρ όπ ο υ ς , ε ί τ ε  γ ε ν ι κ ά ,  ε ί τ ε  σ ύμφ ω ν α  μ ε  τα 
ε ι δ ι κ ά  χ α ρ α κ τη ρ ισ τικ ά τους ( β α θ μός  πολυπλοκότητα ς) ε ί τ ε  τ έλ ο ς  
μ ε  βάση λ ε ιτ ο υ ρ γ ικ ές  κ α τ η γο ρ ίε ς . Σε α ντίθεσ η  μ ε  τα α ν α με­
ν όμε ν α , ο ο ρ ι σ μός  των ρ ο μπ ότ  α π έχ ε ι π ο λ ύ.α π ό το να ε ίν α ι ένα  
καθαρά α κ α δ η μα ϊκ ό ζ ήτ η μα . Στην π ρ α γ μα τ ικ ότ η τ α , πριν α π ό μ ε ρ ι κ ά  
χ ρ όν ια , η ια π ω νική JIRA ( * )  π ρ ότ ε ιν ε  έν α  α ρ κ ετά δ ιε υ ρ υ μέν ο  ο­
ρ ι σ μ ό  για  το ρ ο μπ ότ  (7) που π ε ρ ιλ α μβ άν ε ι π έν τ ε  κ α τ η γο ρ ίε ς, και 
ο ο π ο ίο ς το 1979 υ ιο θ ε τ ήθ η κ ε  ως ια π ω ν ικ ό π ρ ότυ π ο  ( J Ì S  . ( * * ) ) ,  
•σύμφωνα μ ε  τον ο π ο ίο  ο α ρ ι θ μός  των ρ ο μπ ότ -σ τ η ν  Ιαπωνία το 1980 
α νερ χότα ν σε 7 6 .5 0 0  οε α ντίθεσ η  μ ε  4 .5 0 0  σ τ ις  Η Π Α  και 4 .0 0 0  
στη Δ υ τ ι κ ή  Ε υ ρώπ η . Στην π ρ α γ μα τ ικ ότ η τ α , μ ε  βάση τους ευρω παϊ­
κ ο ύς  και α με ρ ικ άν ικ ο υ ς  ο ρ ι σ μο ύς , ο α ρ ι θ μός  των ρ ο μπ ότ  στην 
Ιαπωνία κ υ μα ιν ότ α ν  γύρ ω  σ τ ις  5 .4 0 0  μ ο ν άδ ε ς ,  θα π ρ έπ ε ι ωστόσο 
να σ κ εφ θ εί κ α ν είς ό τ ι  η ψ υ χ ο λ ο γικ ή επίπτω ση της α ν α γγελ ία ς μι α ς  
τ έτ ο ια ς  πρ οόδου στην Ιαπω νία δεν ήτ α ν  α με λ η τ έα . Έ ν α ς  τ έτ ο ι ο ς  
δ ιε υ ρ υ μέν ο ς  ο ρ ι σ μός  επ έτ ο εψ ε επ ίσ η ς την έντα ξη  στους ιάπ ω ν ες 
κατασκευαστές υ λ ικ ο ύ ρ ο μπ ο τ ι κ ής  ε ν ός  με γ άλ ο υ  α ρ ι θ μο ύ κατασκευα­
σ τ ών  σ τα θ ερ ών  μη χ α ν ικ ών  β ρ α χ ιόν ω ν , οι ο π ο ίο ι επωφελήθηκαν έτ σ ι 
α π ό μ ί α  σ η μα ν τ ικ ή ενίσχυση α π ό την π λ ευ ρ ά του M I T I ,  γ ε γ ο ν ός  που 
τους παρακίνησε να ανα πτύξουν π ιο  πολύπλοκο ε ξ ο π λ ι σ μό, και να 
προωθηθούν σε α γ ο ρ ές  που α λ λ ο ιώς  δεν θα τ ι ς  είχ α ν  π ρ ο σ β άλ ε ι.

- 6α -
Στα πλαίσια της ανάλυσης που ακολουθεί, ο όρος ρομπότ θα αντι­
στοιχεί στους ορισμούς (7) του Διεθνούς Οργανισμού Τυποποίησης,  
του Αμερικανικού Ινάτιτρύτου Ρομποτικής, και της Βρετανικής Ένω­
σης Ρομπότ, που είναι αρκετά όμοιοι, και από τους οποίους προ­
κύπτουν τα ακόλουθα χαρακτηριστικά :
- το ρομπότ είναι μία συσκευή χειρισμού (εξαρτημάτων, εργαλείων,  
εξειδικευμένων διατάξεων)
- είναι προγραμματιζόμενο
- εκτελεί πολλαπλές λειτουργίες
- ο προγραμματισμός των κινήσεων είναι μεταβλητός.
(*) JIRA = Ιαπωνική Ένωση Βιομηχανικών Ρομπότ, μία ομοσπονδία  
των ιαπώνων κατασκευαστών ρομπότ που δημιουργήθηκε με πα­
ρακίνηση του MITI.
(**) JIS « Ιαπωνικό Βιομηχανικό Πρότυπο.

- 7 -
Ο ορισμός αυτός καλύπτει παρ' όλα αυτά μία σημαντική ποικιλία  
ρομπότ,από το απλό ρομπότ αναπαραγωγής (PLAYBACK ROBOT), που  
διατηρεί στη μνήμη του μία ακολουθία ενεργειών που του υποδει­
κνύει ο χειριστής, μέχρι το ευφυές ρομπότ που είναι ικανό, χάρις  
στους αισθητήρες του, να αντιδρά στα πλαίσια του περιβάλλοντος  
της εργασίας.
(ιι) Παραγωγικότητα και οικονομική αποδοτικότητα
Με δεδομένη αφενός την ποικιλία τους και αφετέρου την .πρόσφατη  
εισαγωγή τους στις διαδικασίες βιομηχανικής παραγωγής, η μέ­
τρηση της παραγωγικότητας ή της οικονομικής αποδοτικότητας των  
ρομπότ είναι γενικά δύσκολη.
Ενα μέτρο παρ' όλα αυτά της παραγωγικότητας ενός ρομπότ μπορεί  
να δοθεί από την περίοδο απόσβεσης του επενδυθέντος κεφαλαίου.
Με λειτουργία σε δύο βάρδιες ημερησίως, η διάρκεια αυτή είναι  
σήμερα υπό ευνοϊκές συνθήκες, γύρω στα 2,5 έως 3 έτη για τα ρο­
μπότ διακίνησης/μεταφοράς, τα ρομπότ συγκόλλησης και τα ρομπότ  
βαφής. £ε τελευταία ανάλυση ωστόσο πρέπει να υπογραμμιστεί  
ότι η παραγωγικότητα του ρομπότ θα πρέπει να θεωρηθεί σε συνάρ­
τηση με την συμβολή του σε ενα μερικά ή πλήρως αυτοματοποιημένο  
σύστημα παραγωγής, στο οποίο το ρομπότ παίζει ένα ζωτικό ρόλο  
όσον αφορά την εξασφάλιση ευελιξίας χάρη στις πολλαπλές τουδυ-  
νατότητες και στην ικανότητά του να επαναπρογραμματίζεται.  
θα^πρέπει να τονισθεί ξανά η σημασία του περιορισμού των νεκρών  
χρόνων, κυρίως στις εργασίες φόρτωσης/εκφόρτωαης των εργαλειο-  
μηχανών, χάρη στην εξάλειψη των απαιτήσεων ασφάλειας που είναι  
απαραίτητες για τους ανθρώπινους χειριστές.
(ιιι) Διάδοση στους χρήστες
Εκτ ί  μηοη  
1978του πληθυσμού ρομ  
1980 1981πότ σε 
1982ίιάφορες χώρ  
1983ες
Βέση ετήσια αύξηση  
1900-1903
Γερμανία .  Λ 50  
Ηνωμένο Ε>αοίλειο 125  
Γαλλ ία δ.υ. 
Ιταλία δ.υ.1.200 2.300  
371 731  
580 790  
400 4503.500 
1  .152 
1.385 
7904.800 
1.753 
2.010
1.800:  41% 
47% 
36% 
46%
1 Σύνολο 4 χωρών δ.υ. 2.551 4:253 6.827“107363 42%ι
|  Ιαπωνία 3.000  
|  ΗΠΑ 2.500 
ί  Σουηδία 800
1-.... .  .  _  .  . .6.000 
9.500 
3.500 4.500  
1.133 1.70013.000 16.500  
6.250. .  8.000  
1.300^ ;  1.900C*)29% ' 
23%
δ.υ. ,
Πηγή : ΟΟΣΑ (**),  
μηχανικήςΒρετανική Ένωση  
Ρομποτικής.Ρομπότκαι Γαλλική Ένωση Βιο-

- 7α -
Αυτή η σύγκριση δείχνει σαφώς ότι ύστερα από μία σχετικά αργή  
αρχή/ η διάδοση των ρομπότ στα πλαίσια των ευρωπαϊκών βιομηχα­
νιών προχώρησε με επιταχυνόμενο ρυθμό, επιτρέποντας στην Κοινό­
τητα να καλύψει ένα μέρος της καθυστέρησής της σε σχέση με την  
Ιαπωνία ακόμη και να ξεπεράσει τις Ηνωμένες Πολιτείες το 1982  
/I983. Προκειμένου η σύγκριση να γίνει πιο ρεαλιστική, αξίζει  
ωστόσο ο συσχετισμός αυτών των απόλυτων αριθμών του πλη­
θυσμού των ρομπότ με την απασχόληση στη βιομηχανία.
(*) Αριθμοί που αναθεωρήθηκαν προς τα κάτω ύστερα από μία  
τροποποίηση του ορισμού.
(**) 0 ΟΟΣΑ συγκέντρωσε τις πληροφορίες του από διάφορες
πηγές (BRA, BITE, DIEBOLD, STT) που δεν είναι κατ' ανάγκη  
τελείως συγκρίσιμες.

-  8 -
Αριθμός ρομπότ ανά ΐυ.υυυ βιομηχανικούς ερ γάτεο  (ΝΑύΕ 2/4)
1978 1980 1983 («)
Γερμανία 0.5 1.4 6 .3
Ηνωμένο Βασίλειο 0 .2 0 .6 3 .4
Γαλλία δ.υ . 1.1 4.1
Ιταλία δ.υ . 0 .7 3 .4
Ιαπυνία 2.3 4 .4 •11.8.· 4·./
Η Π Α 1.1 1.6 Γ ;3 .9 Γ ;·  Κ -
Σουηδία 7.8 11.0 20.3 (β) .  !
(α) Γ ια  τη ν απασχόληση κατά το 1983 : εκτίμηση της Επιτροπής.
(? ) Μ ι συγκρίσιμος μ ε  τους προηγούμενους α ρ ιθ μο ύς, βλέπε προηγούμενο πίνακα. ·
Η  πρόοδος  που σημειώθηκε στη Σουηδία και κατά μικ ρ ότερ ο  ποσοστό, 
στην Ιαπωνία όσον α φ ο ρ ά  τη χρησιμοποίηση των ρ ο μπ ότ παραμένει 
συνεπώς σημαντική. Συνολικά, ο πίνακας αυτός επιβεβα ιώνει το 
γεγονός ότι η  Κοινότητα κάλυψε τη διαφορά μ ε  τ ις  Ηνωμένες Πολι­
τ ε ίε ς , και θα  πρέπει να υπογραμμιστεί η  ιδιαίτερα ταχύρυθμη δ ι ά ­
δοση των ρομπότ στη Γερμανία από την αρχή της δεκαετίας του '80.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει επίσης η  εξέταση της διάδοσης των ρ ο μ π ό τ  
κατά κλάδο.
Κατανομή των ρομπότ μ ε  βάση τη βιομηχανία χρήσης (% )
Γερμανία Ηνωμένο Βασίλειο Ιαπωνία Σουηδία
(1981) (1980) (1980) (1979)
Μ εταφορές4 6 3 9δ .υ . 22
ι ·
“  δ .υ .εκ των οποίων :
“  αυτοκινητοβιομηχανία "  “  δ .υ . -  34 -  30
“  άλλες • δ .υ . -  5“ δ .υ . δ .υ .
Ηλεκτρικός εξοπλισμός 14 5 36 9
Μηχανικός εξοπλισμός 12 10 δ .υ . 15
Μεταλικά προϊόντα6 1? 5 51
Διαμόρφωση πλαστικών με  έγχυση σε μήτ ρ ε ς  6 (α ) 14 (β) 10δ .υ .
' Αλλες . 16 15 19 3
Σύνολο Τ ϋϋ2 Τ0Β2 ϊϋ0Χ Γ~τΰσ%
(α) Πλαστικά και άλλα υλικά, 
(β) Πλαστικά και καουτσούκ.
Πηγή : 00ΣΑ,  παρουσίαση της Επιτροπής.

- 8α -
Ο πίνακας αυτός αποδεικνύει το σημαντικό ρόλο που παίζει η βιο­
μηχανία των μεταφορών, και κυρίως η αυτοκινητοβιομηχανία, οτη  
Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Το ίδιο ισχύει και για τη  
Γαλλία, όπου τα 958 από τα 2.010 ρομπότ που εγκαταστάθηκαν το 1983 εγκα­
ταστάθηκαν στην αυτοκινητοβιομηχανία και τα ίδια ποσοστά θα πρέ­
πει να ισχύουν και για την Ιταλία. Στα πλαίσια αυτά, παρουσιά­
ζει ενδιαφέρον η παρουσίαση μιας διεθνούς σύγκρισης της χρησιμο­
ποίησης των ρομπότ στην αυτοκινητοβιομηχανία, κατά μειούμενη

- 9 -
τάξη του ποοοστού χρησιμοποίησης. Οι τέσσερις πρώτες θέσεις στην  
ταξινόμηση αυτή καταλαμβάνονται από εταιρίες της Κοινότητας  
(θα ήταν ωστόσο ενδιαφέρον να συμπεριληφθεί και η VOLVO), από τις  
οποίες τρεις γερμανικές, γεγονός-που βοηθάει στην εξήγηση της  
ταχείας αύξησης του πληθυσμού των ρομπότ στη Γερμανία.
;  Karn ίκευαστέςΠαραγωγή Apιθμός Ρομπότ ανά ■
ι οχημάτων (82) ρομπότ (82) 'iüO.ÖUO οχήματα
Mercedes (D) 480.000 550 114
BMW (0) 36G.000 350 97
VoIkswagen-Audi (t>) 1.538.000 ’ 950 - 62
Fiat (it) ■  1.186.000 640 54
GM (μS A) 4.630.000 2.300 50
Toyota (J) 3.145.000 1  .400
Nissan (J) 2.408.000 1 .000 41 ■  · · ’  ;
Mazda (J) 1.110 .oco 430 39
Chrysler (US) 967.OGO ^ 360 37
Ford Europe 1.233.000 ■ 400 32
Renault (F) 1.719.COO 450 26
Peugeot SA (F) 1.423.000 - 350 25
Ford (USA) 2.192.000 500 23
Πηγή : PEUGEOT SA.
C iv) Κατάσταση των Ευρωπαίων κατασκευαστών
Κατά τα πρώτα στάδια ανάπτυξης των βιομηχανικών ρομπότ στην διεθ­
νή αγορά των ρομπότ δέσποσαν κυρίως οι ανεξάρτητοι αμερικάνοι  
κατασκευαστές. Στην πρώτη θέση ανάμεσα τους θα πρέπει να ανα­
φερθεί η εταιρία UNIMATION - που στη συνέχεια εξαγοράστηκε από  
την WESTINGHOUSE - η οποία διατηρούσε μέχρι και το 1982’, το 32% 
της αμερικανικής αγοράς, το 25% περίπου της ευρωπαϊκής αγοράς  
και το 15% περίπου της παγκόσμιας αγοράς ρομπότ.
Παρ' όλα αυτά, από τα μέσα της περασμένης δεκαετίας και μετά η κατάσταση  
χαρακτηρίστηκε από μία ταχεία ανάπτυξη της ιαπωνικής παραγωγής,  
υπό την πίεση μιας συντονισμένης ενέργειας του ΜΙ ΤΙ που απέβλεπε  
στην ανάπτυξη τόσο της παραγωγής όσο και της ζήτησης των ρομπότ  
στην Ιαπωνία (βλέπε σελίδα 14 του κυρίως κειμένου). Τα αποτελέ­
σματα ήταν θεαματικά και μπορούν να δοθούν παραστατικά με την  
ακόλουθη σύγκριση :
Παραγωγή προγραμματιζόμενων ρομπότ το 1982
Ιαπωνία 7.000 
Ευρώπη 3.200 
ΗΠΑ 1.800
Πηγή :  FROST & SULLIVAN

-  9λ-
Στην Ευρώπη, οι ανεξάρτητοι σκανδιναβοί κατασκευαστές όπως η  
ΑεΕ Α και η ΚΐΑΕί-ΡΑ που μόλις τελευταία συνήψαν μία σημαντική  
συμφωνία συνεργασίας (μεταξύ τους και με τους αμερικανούς και  
ιάπωνες εταίρους τους) παίζουν ένα γενικό ρόλο εδώ και αρκετά  
χρόνια, όπως φαίνεται και από τον παρακάτω πίνακα :

-  1 0  -
Μερίδια της αγοράςΌτη Δυτική Ευρώπη το 1931
UNIMATI0N (ΗΠΑ)
' TRALLFA (Νορβηγία)
ASEA (Σουηδία)
ELECT0LUX (*) (Σουηδία) 
VOLKSWAGEN (ΟΔΓ) 
KAUFELDT (Σουηδία) 
Άλλο I23%
20%
15%
5%
12%
4%
21%
Πηγή : 00ΣΑ
Τα σημαντικά μερίδια της αγοράς που κατέχουν οι σκανδιναβοί 
κατασκευαστές αντικατοπτρίζουν εν μέρει τα ιδιαίτερα υψηλά 
ποσοστά χρησιμοποίησης στις χώρες αυτές, και ιδιαίτερα στη 
Σουηδία. Από το 1981 και μετά η παρουσία των ευρωπαίων κατα­
σκευαστών βελτιώθηκε κυρίως στη σημειακή συγκόλληση (KUKA στην 
ΟΔΓ, ACMA στη Γαλλία, C0MAU στην Ιταλία) με έντονη παρουσία 
της ASEA και εξασθένιση της UNIMATI0N.
Παρ' όλα αυτά, όλα οδηγούν οτην εντύπωση ότι η παραγωγή ρομπότ 
στην Κοινότητα σημείωσε ουσιαστική βελτίωση από τότε και μετά, 
γεγονός που συνδέεται ιδιαίτερα με την επιτάχυνση της εισαγω­
γής των ρομπότ στην ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία. Στην πραγμα­
τικότητα οι κατασκευαστές αυτοκινήτων στην Κοινότητα είναι εκεί­
νοι που ευθύνονται κυρίως από μόνοι τους για την κατασκευή των 
ρομπότ αυτών (που προορίζονται για κλειστές αγορές). Αναψορικά 
με αυτό, μπορούν να αναψερθούν οι εταιρίες ACMA (θυγατρική της 
RENAULT) και C0MAU (θυγατρική της FIAT) καθώς και η VOLKSWAGEN.
Με δεδομένο τον ηγετικό ρόλο της αυτοκινητοβιομηχανίας όσον 
αφορά τη ζήτηση ρομπότ και την ταχύτητα με την οποία η κοινο- 
τ ι  κη βιομηχανία τα εισάγει, το φαινόμενο αυτό θα πρέπει να 
εχει σημαντικές επιπτώσεις προς όφελος της παραγωγής οτο εσω­
τερικό της ΕΟΚ.
»
Από διαφορετική σκοπιά αξιοσημείωτο παράδειγμα είναι και εκείνο 
της Ιταλίας, όπου η παραγωγή ρομπότ δεν αντιπροσώπευε παρά το 
30% της εσωτερικής ζήτησης το 1975, ενώ αυξήθηκε στο επίπεδο 
του 140% περίπου το 1979. Οι ιταλοί κατασκευαστές πέτυχαν να 
εκμεταλλευθουν πλήρως μια αγορα οπού σημειώνονταν ταχείες μετα­
βολές και οπού υφιστανται πολυάριθμες εξαιρετικά εξειδικευμένες 
εφαρμογές (βλέπε κατάλογο και επεξηγηματική σημείωση 3), εφαρ­
μογές για τις οποίες είναι δυνατή μία εξατομικευμένη παραγωγή, 
προς την οποία είναι ιδιαίτερα προσαρμοσμένη η δομή της ιταλικής 
βιομηχανίας. Στο άλλο άκρο της κλίμακας, στο Ηνωμένο Βασίλειο,' 
το ποσοστό της ζήτησης που καλύπτεται από την εσωτερική παρα­
γωγή αυξήθηκε από το 23% το 1980 σε 34% το 1983. Δεν θα πρέπει 
ωστόσο να λησμονείται το γεγονός ότι στους αριθμούς περιλαμβά­
νονται επίσης και τα αμερικάνικα ή ιαπωνικά ρομπότ που κατασκευά­
ζονται στην Ευρώπη κατά παραχώρηση δικαιωμάτων. Παρόλο που η

- 10α -
γενική θέση των κατασκευαστών της Κοινότητας είναι ακόμα εξασθε- 
νημένη, η εμφάνιση μιας σειράς ευρωπαίων κατασκευαστών και 
ευρωπαϊκής τεχνογνωσίας στην περιοχή της συναρμολόγησης (DEA και 
OLIVETTI στην Ιταλία, BOSCH και MANTEC (SIEMENS) στη Γερμανία 
SCEMI (C6E) στη Γαλλία) επιτρέπουν την αντιμετώπιση του μέλ­
λοντος με περισσότερη αισιοδοξία.
Παρόλο που οικονομίες κλίμακος δεν έχουν μέχρι-σήμερα παίξει ση­
μαντικό ρόλο για τους ευρωπαίους κατασκευαστές, θα πρέπει παρ' 
όλα αυτά να τονιστεί το γεγονός ότι η ιαπωνική βιομηχανία, υιο­
θετώντας στον τομέα αυτό την ίδια προσέγγιση που υιοθέτησε και 
για^τις εργαλειομηχανές με ψηφιακό έλεγχο, εφαρμόζει μία στρατη­
γική μείωσης του κόστους με την παραγωγή σε σειρά, χάρη στη 
βαθμιδωτή τυποποίηση. Αντί να επιδιώκει την κατασκευή εξαιρε­
τικά πολύπλοκων ρομπότ -και κατά συνέπεια δαπανηρών - που θα 
μπορούσαν να εκτελέσουν πολυάριθμες λειτουργίες, η ιαπωνική 
βιομηχανία ρίχνει το βάρος της στην ανάπτυξη απλών γρήγορων ■  
και φθηνών.ρομπότ (τύπου SCARA) και βαθμιδωτών δομών, κάθε μία 
από τις^οποίες μπορεί να εκτελέσει ένα περιορισμένο αριθμό δρα­
στηριοτήτων και μπορεί να συνδυαστεί με άλλες προκειμένου να 
επιτευχθεί το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα. Μέχρι σήμερα οι εξαγωγές 
ιαπωνικών ρομπότ παραμένουν χαμηλές, οι ιάπωνες κατασκευαστές 
φαίνεται να προτιμούν τις εμπορικές συμφωνίες και σε μικρότερο 
βαθμό τις συμφωνίες παραχώρησης δικαιωμάτων,
(*) Οι δραστηριότητες της ELECTROLUX στον τομέα των ρομπότ ανε- 
λήφθησαν έκτοτε από την ASEA,

-11 -
που συνεπάγονται λιγότερους κινδύνους σε μία αγορά η οποία 
είναι ακόμα σχετικά μικρή και όπου ιδιαίτερη σημασία έχει η 
τοπική παρουσία (συντήρηση). Εκτός των περιπτώσεων όπου αυτό 
οφείλεται οε μία σκόπιμη πολιτική με στόχο την εξάλειψη των 
εμπορικών τριβών, υφίσταται πάντοτε μία πραγματική πιθανό­
τητα η πίεση του ανταγωνισμού προέλευσης εξωτερικού να γί­
νει πολύ πιο ισχυρή κατά τα επόμενα χρόνια.
Όσον αφορά τις συμφωνίες παραχώρησης δικαιωμάτων, παρόλο 
που υφίστανται πολυάριθμες συμφωνίες μεταξύ αφενός Ευ­
ρωπαίων και αφετέρου Ιαπώνων και Αμερικανών, δεν είναι δυ­
νατόν να μην εντυπωσιαστεί κανείς από την πλήρη σχεδόν 
έλλε ι  ψη ενδοευρωπαίκών συμφωνιών. Σε τελευταία ανάλυση, θα 
πρέπει να σημειωθεί ότι από όλους τους τύπους προηγμένου 
εξοπλισμού τα ρομπότ έχουν φθάσει σε ένα λιγότερο προηγμέ­
νο στάδιο ωριμότητας (9), και ότι πρόκειται συνεπώς για 
μια ιδιαίτερα ρευοτή αγορά που αυξάνεται ταχύτατα και στην 
οποία δεν μπορεί να θεωρηθεί ως δεδομένη καμία θέση.
(ν) Προοπτικές της ζήτησης
Από ποσοτική πλευρά, ο ΟΟΣΑ συγκέντρωσε στη μελέτη του του 
1983 μία ολόκληρη σειρά εκτιμήσεων από διάφορες πηγές σχε­
τικά με την εξέλιξη της αγοράς των ρομπότ, για διάφορες 
χώρες του ΟΟΣΑ. Οι εκτιμήσεις αυτές περιλαμβάνονται' στον 
πίνακα III του παραρτήματος III.
Οι προβλέψεις τείνουν γενικά να τοποθετήσουν τη γενική 
ετήσια αύξηση της αγοράς αυτής ανάμεσα στο 25 και το 30%, 
ποσοστό που φαίνεται ρεαλιστικό με βάση τα προηγούμενα 
ποσοστά ανάπτυξης.
Η σημερινή παγκόσμια αγορά ρομπότ υπολογίζεται ότι αντι­
προσωπεύει 500 περίπου εκατομμύρια δολάρια (*). Με βάση 
τις ενδείξεις που συγκέντρωσε ο ΟΟΣΑ, η αγορά το 1990 θα 
μπορούσε να έχει φθάσει :
- σε ύψος 1,5 έως 2 δισεκατομμυρίων δολαρίων 
στις ΗΠΑ
- σε 1 σχεδόν διοεκατομμύριο δολάρια στην 
Ευρώπη
- σε 0,7 δισεκατομμύρια δολάρια στην Ιαπωνία.
Απο ποιοτικής άποψης είναι δυνατό να αναμένεται μία ση­
μαντική αύςηση της χρησιμοποίησης ρομπότ για συναρμο­
λόγηση, όπως αποδεικνύεται από τις παρακάτω προβλέψεις:

-11α-
Λειτουργίες των ρομπότ
1981 1990
- Σημειακή συγκόλληση 40% 3%
- Διακίνηση/φόρτωση και εκφόρτωση
μηχανών 29% 32%
- Επεξεργασία επιφανειών 11% 4%
- Συναρμολόγηση 6% 35%
- Συγκόλληση τόξου 6% 16%
- Άλλες 8% 10%
100% 100%
Πηγή: A.D. LITTLE
Οι αλλαγές αυτές θα πρέπει να ερμηνευθούν με βάση τη σημα­
ντική αύξηση της αγοράς που αναμένεται από τώρα και μέχρι 
το 1990.
(*) Σύμφωνα με μία μελέτη των Ficancial Times του Ιανουά­
ριου 1984.

Από την άποψη των κλάδων χρησιμοποίησης, η αυτοκινητοβιομη­
χανία είναι πιθανόν πως θα παραμείνει ένας από τους πιο 
σημαντικούς χρήστες, θα πρέπει να αναμένεται μία ταχεία 
ανάπτυξη της χρησιμοποίησης ρομπότ συναρμολόγησης στη 
μικροηλεκτρονική βιομηχανία και ότι κατά γενικό τρόπο η 
χρησιμοποίηση ρομπότ θα κατακτήσει σταδιακά τους περισσό­
τερους από τους κλάδους της βιομηχανίας.
Η συνεχώς αυξανόμενη σημασία της συναρμολόγησης θα πρέπει 
επιπλέον να αποδώσει κέρδη για τους ευρωπαίους παραγωγούς, 
που διαθέτουν διεθνή τεχνογνωσία στον τομέα αυτό (ρομπότ 
και γερανοί συναρμολόγησης).
Δ■  §ΐεΛΙΚΤΕΣ_ΚΥΨΕΛΙΔεΓ^_ΖΥΖΙΗΜΑΤΑ_ΚΑΙ_ΓΡΑΜΜΕΣ_ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ 
(ι) Ogj_g[jo_i__
Όπως και σε άλλους τομείς, έτσι και εδώ οι ορισμοί παίζουν 
σημαντικό ρόλο, και οι διαφορές που υψίστανται στο επίπεδο 
αυτό εξηγούν κατά μεγάλο μέρος τις αποκλίσεις, και ενδεχόμενα τις 
αντιφάσεις, που εμφανίζονται στις διάφορες αναλύσεις των 
ευέλικτων συστημάτων.
Ιτο υπόλοιπο του εγγράφου αυτού, προτείνεται η χρησιμοποίη­
ση των παρακάτω ορισμών:
™£^1£ΙΠ_ϊΰϊ§^!0α_ ^πα£>αγω Αποτελεί τα ι  από αρκετές εργα-
λειομηχανές (συχνά τυποποιημένες μηχανές) συνδεδεμένες με­
ταξύ^ τους, οι οποίες όμως λειτουργούν σε σταθερή ακολουθία 
με βάση ένα πρόγραμμα λειτουργίας. Υπό την απλούστερή της 
μορφή η ευέλικτη κυψελίδα μπορεί να είναι μία εργαλειομη- 
χανή που^συνδυάζεται με ένα ρομπότ, μπορεί όμως επίσης να 
περιλαμβάνει περισσότερες εργαλειομηχανές (γενικά λιγότερες 
από πέντε), με ή και χωρίς ρομπότ. Συνήθως επεξεργάζονται 
σειρές 20 έως 500 κομματιών.
£ΰ|λγκτο_σύστο^α_(βγο^χανγ^ (FMS):. Αποτελείται
επίσης από πολλές μηχανές, όπως και η κυψελίδα 7"άλλά δια­
θέτει λογικό που επιτρέπει τη δρομολόγηση των κομματιών 
καια μεταβλητό και βελτιστοποιημένο τρόπο. Απαιτεί έναν 
υπολογιστή διαχείρισης, αλγορίθμους αναγνώρισης των κομμα­
τιών, χρόνους φόρτωσης,^κλπ --- Το επίπεδο του λογικού
είναι
 πολύ πιο υψηλό από εκείνο της απλής κυψελίδας, και 
σε σύγκριση με μια ευέλικτη κυψελίδα η δυνατότητα επεξεργα­
σίας πληροφοριών εκφράζεται με το λόγο 10 προς 1. Η με­
ταβλητή δρομολόγηση των κομματιών προϋποθέτει την ανάγκη 
για ένα πολύπλοκο σύστημα μεταφοράς, που αποτελείται συχνά 
από^αυτοκατευθυνόμενα οχήματα. Οι σειρές περιλαμβάνουν 
συνήθως 50 έως 2.000 κομμάτια.
§ΰ£λΐί<ΙΠ_Υ 2α^ό_^εταφο£ά£_: Όπως και στις παραδοσιακές γραμ- 
μες^μεταφοράς, η εργασία εξελίσσεται κατά μήκος μίας στα­
θερής γραμμής και με βάση μια σταθερή ακολουθία με συγκε­
κριμένες μηχανές για κάθε λειτουργία, όπου όμως οι διά­
φορες θέσεις εργασίας ελέγχονται ψηφιακά, και είναιένδε-

-12α-
χομένως ουνδεδεμένες με έναν κεντρικό υπολογιστή. Από αυτό 
προκύπτει η ευελιξία της γραμμής, όπου είναι δυνατές πολύ 
γρήγορες αλλαγές θέσης ή διαστάσεων. Σε σχέση με μία παρα­
δοσιακή γραμμή όπου υψίσταται μηχανική επεξεργασία ένα 
μόνο κομμάτι, η ευέλικτη γραμμή επιτρέπει την επεξεργασία 
μιας μικρής οικογένειας κομματιών, ενώ το μήκος των σειρών 
παραμένει σημαντικό: από 1 .0 0 0 έως 10 .0 0 0 κομμάτια.
Συνδυάζοντας τους ορισμούς αυτούς με τους ορισμούς των 
προηγμένων εργαλειομηχανών και των ρομπότ, είναι δυνατός 
ο καθορισμός του συνόλου των σημερινών δυνατοτήτων μη­
χανικής κατεργασίας, με βάση την παραγωγικότητα και την 
ευελιξία, όπως φαίνεται στον πίνακα IV του Παραρτήματος 
III.

-13-
Φαίνέται από αυτό πως είναι δυνατόν ο προηγμένος εξοπλισμός 
να επιτρέψει το συνδυασμό της παραγωγικότητας και της 
ευελιξίας με τελικό αποτέλεσμα τη μερική ή πλήρη αυτο­
ματοπο ίηση της βιομηχανικής παραγωγής με μικρές σειρές, 
κάτι που επιτυγχάνεται για πρώτη φορά. Ένα άλλο χαρα­
κτηριστικό αυτών των ευέλικτων συστημάτων, και κυρίως των 
FMS, είναι η αυτονομία τους, που τους επιτρέπει σε ορισμέ­
νες περιπτώσεις να ενεργούν χωρίς επιτήρηση επί 10 περί­
που ώρες. Το τελευταίο αυτό σημείο έχει μεγάλη σημασία 
για εξοπλισμό που συχνά υποχρεώνεται να λειτουργήσει κατά 
συνεχή τρόπο, 24 ώρες το 24ωρο.
Οι τρεις προηγούμενοι ορισμοί παρουσιάστηκαν κατά τάξη 
αυξανόμενης σημασίας των σειρών για μηχανική κατεργασία, 
αλλά όχι κατά τάξη αυξανόμενης πολυπλοκότητας - και κατά 
συνέπεια κόστους - των συστημάτων. Αξίζει να σημειωθεί 
ότι το FMS, με το εξαιρετικά πολύπλοκο λογικό του, παρου­
σιάζει το μεγαλύτερο βαθμό πολυπλοκότητας και ευελιξίας, 
με βάση την ταχύτητα προσαρμογής στις απαιτήσεις της 
αγοράς. Σ'αυτό ακριβώς το επίπεδο είναι που οι ορισμοί 
αποκτούν όχι μόνο θεωρητικό αλλά και πρακτικό ενδιαφέρον. 
Στην πραγματικότητα οι Αμερικάνοι θεωρούν τις ευέλικτες 
γραμμές μεταφοράς ως FMS, ενώ οι Ιάπωνες εντάσσουν συ­
νήθως υπό τον τίτλο FMS τα συστήματα και των τριών τύπων, 
δίδοντας συστηματικά την πιο ευρεία ερμηνεία. Ακόμη και 
στην Ευρώπη, οι εμπειρογνώμονες τείνουν συχνά να .θεω­
ρουν τις πιο σημαντικές ευέλικτες κυψελίδες (από πλευράς 
αριθμού μηχανών) ως FMS, ακόμη και αν δεν ικανοποιούν 
το κριτήριο που καθορίζει για μας τη βελτιστοποιημένη 
μεταβλητή δρομολόγηση.
( 11 )_Πα£αγωγ_ι_κοτ 2τα_κα_ι_21ζ22221κ0_2π°6οτ 1 κότι^τα
Οι
 καταστάσεις διαφέρουν ανάλογα με τον τύπο του συστήματος. 
£2ί=^.!ΈΙ££_£2ί1;ελίδε£
Στον τομέα των ευέλικτων κυψελίδων έχει τώρα επιτευχθεί ένας 
υψηλός βαθμός οικονομικής αποδοτικότητας που επιτρέπει σημαντική μείω­
ση του μοναδιαίου κόστους,η οποία μπορεί να φθάσει μέχρι τα 
254. 0 κύριος λόγος για τη μείωση αυτή είναι η μείωση του 
κόστους των εργατικών. 0α πρέπει να σημειωθεί ξανά ότι 
απαιτείται σημαντική αρχική επένδυση·.
FMS
Η ανάλυση θα πρέπει να είναι πολύ πιο λεπτομερής. Από τους 
τεχνικούς υπολογισμούς προκύπτουν συχνά θεαματικά απο­
τελέσματα, όπως φαίνεται από την ακόλουθη σύγκριση:

-13α-
Σ2ϊ22120-.Ι22_!:ΡΥ22Ι22ί22_Ι22 Ι2Ε222!<1 ____ 2Ι2-ϋίΧ22!ΐ2!Ι!2_
'(4 
ΓΜ5_συνδε6ε^ενα_^εταξύ_του£)_με_μ ί  α παραδοσιακή
2ϊ!52Ι22Ι22Π~Ι0£_ίέΐ22 ___§2Χ22ϋ!2ΙΕ1Ι2£ ___
.  
.  ΠαραδοσιακόΜιηοΙοιηο ,^γοστασιο_
Αριθμός εργαλειομηχανών 43 90
Αριθμός απασχολούμενων 39 195
εκ των οποίων - εργάτες 36 1?0
-προσωπικό 3 25
επιτήρησης
Χρόνος μηχανικής κάτεργά- 30 91
σίας (ημέρες)
Καταλαμβανόμενη επιφάνεια 6.600 16.500
( γπ2 ).
Πηγή: VDI - Ζ (Ιανουάριος 1984)
Η οικονομική πραγματικότητα ωστόσο επιβάλλει μία πολύ πιο 
προσεκτική εκτίμηση, αφού η σημασία της επένδυσης - που 
αυξάνεται κάτι παραπάνω από ανάλογα σε σχέση με την 
πολυπλοκότητα του συστήματος - είναι τέτοια που η οικονο­
μική αποδοτικότητα να μην είναι αποδεκτή γενικά,παρά μόνο 
εάν το σύστημα λειτουργεί χωρίς προβλήματα - και κατά 
συνέπεια χωρίς πολλές διακοπές - και' δεν συνεπάγεται ση­
μαντικό εξωτερικό κόστος (π.χ. πληρωμές δικαιωμάτων).

-14 -
Συχνά όμως υψίστανται ακόμη τεχνικά προβλήματα, που αυξάνονται 
εκθετικά σε σχέση με την πολυπλοκότητα του συστήματος, στο 
επίπεδο της διακίνησης των κομματιών, του ελέγχου των 
εργαλείων, της αξιοπιστίας των μηχανών και του λογικού. 
Επιπλέον, αρκεί μία μείωση της ζήτησης του τελικού προϊό­
ντος για να κάνει το σύστημα να λειτουργήσει μόνο σε 
δύο αντί τρεις βάρδιες (16 ώρες αντί για 24), με αποτέ­
λεσμα την απότομη μείωση της αποδοτικότητάς του. Από το 
σύνολο αυτών των στοιχείων, προκύπτει 0Tt ελλείψει φορο­
λογικών κινήτρων ή άλλων κυβερνητικώνιμέτρων, η οικονο­
μική αποδοτικότητα των FMS είναι ακόμη αρκετά οριακή 
στις περισσότερες περιπτώσεις.
Υπάρχει ωστόσο μία εξαίρεση στον κανόνα αυτό, συγκεκρι­
μένα η περίπτωση των βιομηχανιών όπου υπάρχει μεγάλη 
ποικιλία κομματιών που πρέπει να υποστούν μηχανική 
κατεργασία, με υψηλή τιμή μονάδας και των οποίων η 
σειρά παραγωγής δεν μπορεί να προβλεφθεί με βεβαιότητα.
Στις περιπτώσεις αυτές, χαρακτηριστικά παραδείγματα των 
οποίων είναι η αεροναυπηγική βιομηχανία και η βιομη­
χανία κατασκευής κινητήρων ο μόνος τρόπος περιορισμού 
του χρόνου παράδοσης ήταν μέχρι σήμερα η διατήρηση υψη- ,  
λών αποθεμάτων. Το FMS επιτρέπει ακριβώς την κατάργηση, 
ή τουλάχιστον την ιδιαίτερα ουσιαστική μείωση, των 
αποθεμάτων κατά τη διάρκεια της παραγωγής, και δικαιο­
λογείται συνεπώς πλήρως από οικονομικής άποψης, αψοβ 
η αποδοτικότητα της επένδυσης πολλαπλασιάζεται με έναν 
συντελεστή ίσον με 4 ή 5 σε σύγκριση με τις άλλες πε­
ριπτώσεις. Κατά συνέπεια, προκειμένου το FMS να πε- 
τύχει την υψηλότερη αποδοτικότητα, θα πρέπει να συνδυαστεί 
συχνά με ένα_αυτό^ατο_σύστ 2^α_δ^ακ|νΐ]αΐ 3£_κα]__αποθήκευσΓ[ί".
Το σύστημα μπορεί να αποτελείται είτε από μία κεντρική 
αποθήκη, όπου υπό τον έλεγχό ενός κεντρικού υπολογιστή 
αυτοκινούμενα οχήματα μεταφοράς εντοπίζουν τα ζητούμενα 
εξαρτήματα σε διάφορα μέρη της αποθήκης, είτε από μία 
σειρά μικρών αποθηκών. Εκτός από τα πλεονεκτήματα που 
συνδέονται με το FMS, η αυτοματοποιημένη αποθήκευση 
έχει ως αποτέλεσμα σημαντικό κέρδος στο επίπεδο της ακρί­
βειας, του ελέγχου των αποθεμάτων, της απαιτούμενης επι­
φάνειας, καθώς και από πλευράς ασφάλειας και περιορισμού 
των κατεστραμένων εξαρτημάτων.
Συμπερασματικά, θα πρέπει να υπογραμμιστεί ακόμη πως κάθε 
όφελος που προκύπτει από τα FMS δεν εντάσσεται αναγκαστι­
κά στα πλαίσια μιας κλασσικής οικονομικής ανάλυσης, αφού 
θα πρέπει να ληφθούν υπόψη στοιχεία όπως η πλεονεκτική 
θέση έναντι των ανταγωνιστών που εξασφαλίζεται με τη 
μείωση των χρόνων παραγωγής, τη μείωση των ανθρώπινων 
σφαλμάτων και κατά συνέπεια με τη βελτίωση της ποιότητας 
(κυρίως της ακρίβειας) του τελικού προϊόντος.

§υέλΐκΐε£_γ£2^έ£_^ετα(£02ά£
Σε οχέοη με τις παραδοσιακές γραμμές μεταφοράς που είναι ήδη 
ευρέως διαδεδομένες, ο σχεδιασμός των ευέλικτων γραμμών 
γίνεται όλο πιο βαθμιδωτός, και ο έλεγχος πραγματοποιείται 
στο επίπεδο κάθε θέσης παρά κεντρικά. Αυτός ο βαθμιδωτός 
σχεδιασμός επιτρέπει τη μεγαλύτερη τυποποίηση των στοι­
χείων ελέγχου και κατά λιγότερο ποσοστό των μηχανικών 
στοιχείων, και κατά συνέπεια έναν περιορισμό του κόστους 
της γραμμής μεταφοράς, περιορισμό που μπορεί να φθάσει 
μέχρι το 25% το λιγότερο. Σ'αυτό προστίθενται κατ τα 
πλεονεκτήματα που αναφέρθηκαν ήδη και που συνδέονται με 
τη μεγαλύτερη προσαρμοστικότητα του εξοπλισμού αυτού.

-1 5 -
( i  i i ) ΔΌδοαη_στου£_χ£ήστε£
Η σύγχιση στο επίπεδο των ορισμών\δυσκόλευει την ερμηνεία 
των στατιστικών που αφορούν τα ευέλικτα συστήματα, ιδιαί­
τερα στην περίπτωση των διεθνών συγκρίσεων. Γι'αυτό ο 
παρακάτω πίνακας που αναφέρει την εξέλιξη του αριθμού των 
FMS στην Ευρώπη, την Ιαπωνία και τις ΗΓΙΑ, παρουσιάζεται 
με επιφύλαξη. Οι αριθμοί αυτοί, που προέκυψαν από μία 
μελέτη που βρίσκεται στο στάδιο της εξέλιξης για λογα­
ριασμό της Επιτροπής, συγκεντρώθηκαν από διάφορες πηγές. 
Επιπλέον στηρίζονται οε έναν ορισμό των FMS που περι­
λαμβάνει επίσης και τις πιο σημαντικές ευέλικτες κυψε­
λίδες.
'  Ετος Ευρώπη ΗΠΑ Ιαπων ί  α
1967 1
1969 2
1970 4
1971 1 (1)
1972 5 4 ·
1973 6
1974 2(2) 6
1975 20
1976 6(4) 7 24
1977 7(5) 26
1978 9( ) 8
1979 15(9) 14
1980 17( ) 17 28
1981 21 (11) 21 35
1982 31 (17) 24 (α) 45
1983 41 ( ) 34 (α)
( ) ■ 0ΔΓ (α) ελλιπείς αριθμοί
Η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε σχηματικά και κατανεμηθεί σε 
τρεις φάσεις :
1) αρχική πρόοδος των Αμερικανών στις αρχές της δεκαετίας 
του 70
2) θεαματική προώθηση των Ιαπώνων μετά το 1975
3) έντονη προσπάθεια καλύψεως του κενού από τους Ευρωπαίους 
από τις αρχές της δεκαετίας του 80.
Δεδομένης της σημασίας των κυβερνητικών κινήτρων για την 
οικονομική αποδοτικότητα των FMS, η προώθηση των Ιαπώνων 
και πιο πρόοφατα η επιτάχυνση της εξέλιξης στην Ευρώπη 
συνδέονται με σημαντικές πολιτικές παρακίνησης που υιοθε­
τήθηκαν σε κυβερνητικό επίπεδο, οι οποίες και αναλύονται 
στο παράρτημα II. Δεν υπάρχουν συγκρίσιμοι αριθμοί για 
τις ευέλικτες κυψελίδες και τις ευέλικτες γραμμές μετα­
φοράς. Αναφέρονται συχνά 100 ή ακόμη και 200 FMS στην 
Ιαπωνία, με βάση λίγο πολύ διευρυμένους ορισμούς.
Όσον αφοράς τις γραμμές μεταφοράς, υπάρχει σήμερα μία 
σημαντική τάση για ταχεία υποκατάσταση των παραδοσιακών

-15α-
γραμμών με ευέλικτες γραμμές. Το 1982 στην Ευρώπη μόνο το 10% 
των γραμμών ήταν ευέλικτες ενώ οι μισές από τις νέες παραγγε­
λίες για το 1984 αφορούσαν ευέλικτες γραμμές.
Οι γραμμές μεταφοράς χρησιμοποιούνται κυρίως από την αυτο­
κινητοβιομηχανία. Η Επιτροπή δεν διαθέτει στατιστικές σχε­
τικά με τη διάδοση των ευέλικτων κυψελίδων ανά κλάδο'όσον 
αφορά τα FMS, ο επόμενος πίνακας δίνει μία εικόνα της διά­
δοσής τους στους διάφορους κλάδους της βιομηχανίας, με 
βάση ένα διεθνές δείγμα.

-16 -
Ιαπωνία ΗΠΑΓερνάν
Αυτοκινητοβιομηχαν!α (συμπεριλαμβα-
νομένω-ν και εξαρτημάτων) 3 2 5
Γεωργικός και οικοδομικός εξοπλι-
σμός 4 3 1
Κατασκευή κινητήριων 15 1 4
Βαρειές μηχανικές κατασκευές 4 - -
Μηχανικές κατασκευές ακρίβειας - 1 1
Ηλεκτρικές και ηλεκτρονικές
συσκευές 2 1 2
Αεροναυπηγική “ 4 2
28 17 15
Πηγη: Boston Consulting Group
( i  ν) Κ 2ΐάσταθί]_των_Ευ 2ωπα !ωγ_κατασκευαστών
Δεδομένης της σημασίας της συντήρησης και της εξυπηρέτησης 
μετά την πώληση για τα £θλύπλοκα_συστ 2^ατα,.κα ι  για την πε­
ρίπτωση των FMS, του σημαντικού χρόνου που απαιτείται για 
την ικανοποιητική λειτουργία του συστήματος (που ανέρχεται 
συχνά σε δύο χρόνια), η τοπική παρουσία κρίνεται απαραί­
τητη όσον αψορά την πώληση των συστημάτων. Με τον τρόπο 
αυτό εξηγείται το γεγονός ότι η μεγάλη πλειοψηφία των 
συστημάτων που υπάρχουν στην Ευρώπη εγκατεστάθηκαν από 
ευρωπαϊκές εταιρίες. Οι Γερμανοί και οι Ιταλοί κατασκευα­
στές κατέλαβαν τη μερίδα του λέοντος της αγοράς αυτής.
Οι καλές επιδόσεις της Ιταλίας αξίζει να αναψερθούν 
ιδιαίτερα, αφού παρά την ύπαρξη πολύ ασθενούς εσωτερικής 
βάσης (αναφέρεται ότ.ι υπάρχουν μόνο 4 ή 5 FMS στην Ιταλία), 
υφίστανται αρκετοί σημαντικοί κατασκευαστές (Cornau, Olivetti, 
Bersrdi, Mandel ti,SAIMP ) που πραγματοποίησαν σημαντικές 
επιτυχίες στην ευρωπαϊκή αγορά.
Παρόλο που η καταγραφή του αριθμού των FMS (βλέπε δύο 
προηγούμενους πίνακες) δίνει μια πρώτη εικόνα της σχετι­
κής θέσης των κατασκευαστών στις διάφορες περιοχές 
του κόσμου, θα πρέπει επίσης να ληφθούν υπόψη και ποιο­
τικά κριτήρια: ο αριθμός των διαφορετικών κομματιών που 
κατασκευάζονται, το μέγεθος του συστήματος και ο βαθμός 
της ενοποίησης, καθώς και ο βαθμός αυτονομίας.
AgY_0yÔ£_TragaYOj_ié ν ω  v_KoyjjaTj_0)y
A2i§22£_222IQ22I2Y 1__5_É2S_1Ç)_____11_έω£_100 ____101 έως 200 >200
ΗΠ
Α 12 2 1 -
Ιαπωνία 6 3 3 2
Γερμανία 2 3 11 2
Πηγή.Boston Consulting Group

-16α-
Η ούγκριαη αυτή 0α πρέπει να θεωρηθεί προσεκτικά, αφού αντι­
προσωπεύει πιθανώς και διαφορές στον ορισμό. Τονίζει παρόλα 
αυτά την ισχυρή θέοη της γερμανικής βιομηχανίας όσον αφο-.  
ρά το στοιχείο ευελιξία (*) που συνίσταται στη δυνατότητα 
μηχανικής κατεργασίας μεγάλης ποικιλίας διαφορετικών κομ­
μάτι ών (και αποτελεί ένδειξη της πολυπλοκότητας του λογικού).
(*)Στα πλαίσια του FMS, η έννοια της ευελιξίας τοποθετείται 
σε δύο επίπεδα: αριθμός μηχανικά κατεργαζόμενων κομμα- 
τιών και ευελιξία των αποθεμάτων που αναφέρθηκε παρα­
πάνω.

-17-
Όσον αφορά το_^έγεθθ£_των_συστ[]^άτωγ_κσ_ι__τον_[3α0^ό_τ2ς_ενο- 
π2‘Q2ÓS-1222/ Π Ιαπωνία φαίνεται ότι προηγείται και διαθέτει 
τέσσερα πολύ μεγάλα συστήματα που περιλαμβάνουν πάνω από 
15 μηχανές (κυρίως Fujitsu Fanuc, Mori Seiki και Yamazaki) 
σε αντίθεση με δύο στην Ευρώπη και ένα στις Ηνωμένες Πολι­
τείες. Με τις ίδιες επιφυλάξεις όσον αφορά τους ορισμούς, 
συγκεντρώθηκαν στοιχεία από διαφορετικές πηγές (*) προκει- 
μένου να σχηματιστεί το ακόλουθο δείγμα:
Agj_0yÓ£_FMS
£2!§22£_2QX2¥2Y ΗΠΑ ______I2E2YÌ2______Ε0Κ_(*)
5 2
 12 6
6-10 10 7 7
11-15 4 1 3
16-20 - 1 1
20 1 3 - 1
(*) Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, Γαλλία και 
Ηνωμένο Βασίλειο
Οι διάφορες πηγές συμφωνούν εξάλλου όσον αφορά τον μεγαλύ­
τερο βαθμό ενοποίησης των ιαπωνικών εγκαταστάσεων, γεγονός 
που αντικατοπτρίζεται από την αυξημένη τους αυτονουΛα :  
στην Ιαπωνία υπήρχαν 15 FMS ικανά να λειτουργούν 10 περίπου 
ώρες χωρίς επιτήρηση, ενώ οτην Ευρώπη υπήρχαν μόνο δύο(**).
Όσον αφορά τα λ^γότερο_πολύπλοκα_συστή[; ιατα, δηλαδή τις 
ευέλικτες κυψελίδες, ο διεθνής ανταγωνισμός φαίνεται πως 
θα πρέπει να ενταθεί, αφού οι Ιάπωνες κατασκευαστές, που 
ακολουθούν πάντοτε τις ίδιες αρχές, ανέπτυξαν τυποποιημέ­
νες κυψελίδες τις οποίες προετοιμάζονται να εξάγουν, και 
έχουν ήδη κάποιες επιτυχίες στις Ηνωμένες Πολιτείες. Αν 
δεν αντί δράσουν γρήγορα, οι Ευρωπαίοι και οι Αμερικανοί κα­
τασκευαστές κυψελίδων "επί παραγγελία" κινδυνεύουν να 
καταποντιστούν, όπως συνέβη και στην περίπτωση των κέντρων 
μηχανικής κατεργασίας και των τόρνων με ψηφιακό έλεγχο.
(ν) Π 2οοπτ_ι_κε£_τΐ]£_ζΓΐτ| 3σ[]£_
Οι προοπτικές διαφέρουν σημαντικά ανάλογα με τον τύπο 
του εξεταζόμενου εξοπλισμού.
0* § 2£λ^κτες_κυ^ελ|δε£ είναι αποδεδειγμένα αποδοτικές 
από οικονομικής πλευράς και αντιπροσωπεύουν μία προσι­
τή οικονομική επένδυση για τις μεσαίες επιχειρήσεις (με 
πάνω από 500 εργαζόμενους) τουλάχιστον καταρχήν, αφού 
δεν αποκλείεται η εμφάνιση προβλημάτων στην πράξη όπως 
προκύπτει από την οικονομική ανάλυση του μέρους Β του 
κυρίως κειμένου. 0ι δυνατότητες επέκτασης είναι συνεπώς 
τεράστιες.
Όσον αφορά τις ευέ_λ^κτες_γρα|υ^ές_^εταφο 2ά£ πρόκειται 
κυρίως για μία διαδικασία υποκατάστασης των συμβατικών 
γραμμών. Από την πλευρά αυτή τονίστηκε ήδη η ταχύτητα

-17α-
των εξελίξεων”  προβλάπεται ότι το 1995 η ζήτηση συμβατικών 
γραμμών θα αντ ι  προσωπεύε ι  μόνο το 1ϋ% του συνόλου, ενώ το 
υπόλοιπο θα καλύπτεται από ευέλικτες γραμμές και^σε πιο 
περιορισμένη αλλά δύσκολα προβλέψιμη έκταση^από ευέλικτες 
κυψελλίϋδες και FMS.
(*)NED0 Advanced Manufacturing Systems Group; Yoshikawa, Rathmill
et Havathy: Computer Aided Manufacturing; VDI - Z; A.D.Little;I.S.I. 
μελέτη της Επιτροπής στο στάδιο της εκτέλεσης.
(**)Μελέτη που διεξάγεται για τα FMS για λογαριασμό της 
Επιτροπής.

- 18 -
Το ύψος της επενδυοης σημαίνει ότι μόνον οι μεγάλες εταιρίες 
θα έχουν τη δυνατότητα εγκατάστασης FMS (εννέα FMS στα δέκα 
εγκαθίστανται από εταιρίες που απασχολούν πάνω από 2.000 άτο- 
μα), γεγονός που περιορίζει σημαντικά την πιθανή αγορά. Επει­
δή ένα μεγάλο μέρος της εξοικονόμησης που προέρχεται από τη 
χρησιμοποίηση FMS συνδέεται με τη μείωση των νεκρών χρόνων, οι 
οποίοι είναι μικρότεροι κατ' αναλογία για τα μεγάλα κομάτια, 
το FMS είναι ιδιαίτερα κατάλληλο για μικρά κομάτια, γεγονός 
που περιορίζει ακόμη περισσότερο τις δυνατότητες επέκτασης.
Παρ' όλα αυτά χάρη στα κυβερνητικά μέτρα είναι δυνατό να ανα­
μένεται μία συνέχιση της ταχείας αύξησης του αριθμού των λει- 
τουργούντων FMS, όπως φαίνεται και από τους παρακάτω αριθμούς, 
που έχουν κυρίως ενδεικτική αξία.
Ευέλικτα συστήματα παραγωγής(α) στην Ευρώπη
ΒέλγιοΛε ι  τουργούντα Προβλεπόμενα Σύνολο
4-4
Γαλλία 3 15 18
Γερμαν ί  α 5 26 31
Ηνωμένο Βασίλειο 4 21 25
Πηγή :  ΝΕ00-1984
(α) Με βάση ορισμό που θα μπορούσε να περί λάβει και τις ευέλι­
κτες κυψελίδες.
Ε-  ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΜΕ ΤΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗ (CAD)
(ι) Ορισμός
0 CAD, καλύπτει ένα ευρύ φάσμα εφαρμογών σε ολόκληρη τη βιομη­
χανία, με τη χρησιμοποίηση υπολογιστικών συστημάτων γραφικής, 
που χρησιμοποιούνται σε δραστηριότητες σχεδιασμού προϊόντων και 
διαδικασιών.
Στο επίπεδο των προϊόντων, τα συστάματα CAD περιλαμβάνουν από 
απλές μονάδες που επιτρέπουν την παραγωγή σκαριφημάτων ή σχεδίων 
δύο διαστάσεων μέχρι συσκευές εφοδιασμένες με πολύπλοκο λογικό 
ανάπτυξης τρισδιάστατων μοντέλων. Οι ανάλυσεις ή οι ορισμοί πε­
ριορίζονται συχνά σε αυτή μόνο την πλευρά του CAD. Παρ' όλα αυ­
τά ο CAD επεκτείνέται και πέρα από αυτές τις λειτουργίες. Στο 
επίπεδο του προϊόντος πάντα, ο CAD μπορεί να συνδυαστεί με τη 
CAE (μηχανική κατασκευή με τη βοήθεια υπολογιστή), δηλαδή με ένα 
λογικό που επιτρέπει την ανάλυση του σχεδιασμού και την αξιολό­
γηση των επιδόσεων των κοματιών (π.χ. θερμική παραμόρφωση, αντο­
χή στη στρέψη, κλπ...). Σε ορισμένες περιπτώσεις, η CAE επι­
τρέπει την αποφυγή της κατασκευής δαπανηρών πρωτοτύπων. 0 CAD 
αξιοποιείται επίσης σε σημαντικές εφαρμογές και στο επίπεδο

- 13α -
των διαδικασιών, στον προγραμματισμό και τη χρησιμοποίηση των 
μηχανών και στη σειρά λειτουργίας τους, κυρίως σ' αυτό που 
ονομάζεται "τεχνολογίες ομάδας". Η αρχή στην οποία στηρίζονται 
οι τεχνολογίες ομάδας είναι απλή :  πρόκειται, με τη βοήθεια του 
CAD (*), αφενός για τον προσδιορισμό και τη συγκέντρωση των κομ- 
ματιών που θα κατασκευαστούν, όχι με βάση το προϊόν για το οποίο 
προορίζονται αλλά σε συνάρτηση με τις ουσιαστικές τους ομοιότη­
τες, και αφετέρου για την ταξινόμηση των διαφόρων διαδικασιών 
προκειμένου αυτές να οργανωθούν κατά κυψελίδες, όπου κάθε μια 
από αυτές θα προορίζεται για την κατασκευή μιας σειράς κομμάτιών 
της ίδιας οικογένειας, όπως αυτή έχει οριστεί με τη βοήθεια του 
CAD. 0 CAD μπορεί επίσης να χρησιμεύσει για την κατάστρωση προ­
γραμμάτων κατασκευής για τις εργαλειομηχανές με ψηφιακό έλεγχο.
(λ) Με τη δημιουργία τραπεζών δεδομένων που περιέχουν μία εξαι­
ρετικά λεπτομερή γεωμετρική περιγραφή των κομματιών και επι­
τρέπουν την ταξινόμηση των κοματιών καθώς και των διαδικα­
σιών που χρησιμοποιούνται για την κατασκευή τους.

- 19 -
(tI) Παραγωγικότητα και οικονομική αποδοτικότητα
Τα πλεονεκτήματα του GAD ποοοτικοποιούντα ι  δύσκολα. Είναι προ­
φανές, ότι ο CAD έχει ως αποτέλεσμα μια συχνά θεαματική μείωση 
του χρόνου ανάπτυξης και σχεδιασμού, με αντίστοιχο περιορισμό 
του κύκλου ζωής του προϊόντος. Το κέρδος όμως προέρχεται επίσης 
και από τη μείωση του κόστους κατασκευής, όχι μόνο στο επίπεδο 
του προγραμματισμού της διαδικασίας k uι  των τεχνολογιών ομάδας, 
αλλά επίσης και μέσω της βελτιστοποίησης του σχεδιασμού του 
προϊόντος και της χρησιμοποίησης του υλικού. Έτσι το Πεζώ 305 
του 1977 περιείχε 3.700 σημεία συγκόλλησης, ενώ ο αριθμός αυτός 
μειώθηκε σε 2.500 για το Πεζώ 205 του 1983. Σε αυτό θα πρέπει 
να προστεθεί και η βελτίωση της ποιότητας που προκύπτει από 
ένα καλύτερο σχεδίασμά, και η αυξημένη ευελιξία που εξασφαλί­
ζεται με τη βοήθεια του CAD. Τέλος θα πρέπει να υπογραμμιστεί 
πως μια ολόκληρη σειρά προϊόντων, είτε πρόκειται για προηγμένα 
μικροηλεκτρονικά εξαρτήματα είτε για τα αεροπλάνα της τελευταίας 
γενιάς, δεν θα μπορούσαν να υλοποιηθούν με κανένα τρόπο αν έλει­
πε ο CAD.
Με βάση μια έρευνα που έγινε με τη βοήθεια αμερικάνων χρηστών, 
η εταιρία CONTROL DATA παρουσίασε (*) μία σειρά συντελεστών πα­
ραγωγικότητας για το CAD :
Συντελεστές παραγωγικότητας 
(μέση στατιστική τιμή)
Εφαρμογές στην ηλεκτρονική
Δημιουργία λογικών κυκλωμάτων 
Διαγράμματα συρμάτωσης 
Σχεδιασμός τυπωμένων κυκλωμάτων 
Ολοκληρωμένα κυκλώματα3,0 - 5,0
3.5 - 4,5
3.5 - 4,5 
10,0 -20,0
Μηχανικές σχεδιασμός
Λεπτομερής σχεδιασμός 
Σύνταξη σχεδίων 
Συνοπτικά σχέδια 
Παραγωγή μεταλλικών φύλων 
Σχεδιασμός σωληνώσεων
Φάκελος πρόσκλησης υποβολή προσφορών(έγγραφα) 
Παραγωγή διάτρητης ταινίας για ψηφιακό έλεγχο2,5 - 3,5
3.0 - 5,0
4.0 - 6,02,0 - 4,0 
2,5 - 3,52,0 - 3,0
3,5
Άλλοι τομείς
Προγραμματισμός της εγκατάστασης 
Επεξεργασία δεδομένων, υπολογισμός^εκμετάλλευση3.0 -
3.0 -4.0
6.0

- 19α -
Αυτοί οι συντελεστές παραγωγικότητας αντιστοιχούν σε ενδείξεις 
που προέρχονται από άλλες πηγές (8). Παρ' όλα αυτά από πλευράς 
οικονομικής αποδοτικότητας, αυτοί οι τεχνικοί υπολογισμοί θα 
πρέπει ίσως να ληφθούν υπόψη με επιφύλαξη, αφού φαίνεται πως το 
υψηλό κόστος των συστημάτων CAD έχει συχνά ως αποτέλεσμα αρκετά 
μακρόχρονες περιόδους απόσβεσης (η BOEING εκτιμά ότι θα έχει 
αποσβέσει το δικό της εξοπλιομό CAD ύστερα από 7 έτη) και ότι για τις 
επιχειρήσεις που δεν έχουν τη δυνατότητα ίδιας ανάπτυξης λογι­
κού, συχνά δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν προγράμματα γενικής χρήσης.
(*) Κατά τη διάρκεια ενός σεμιναρίου που οργανώθηκε από τη
γερμανική βιομηχανία βιομηχανικών κατασκευών το Σεπτέμβριο 
του 1983.

-  20 -
Στην πραγματικότητα, τα πλεονεκτήματα για την επιχείρηση 0α εξαρ- 
τηθούν ιδιαίτερα από την ατομική της κατάσταση και από τον αριθ­
μό των εργασιών που θα πραγματοποιηθούν με τον εξοπλισμό του 
CAD. Έτσι ίσως είναι πιθανώς αποδοτικός για ένα μικρό γραφείο 
μελετών που χρησιμοποιεί λίγα άτομα, ένώ δεν δικαιολογείται για 
μια μεγάλη επιχείρηση που πραγματοποιεί περιορισμένες μόνο εργα­
σίες στον τομέα του CAD. Τα πλεονεκτήματα αυτά εξάλλου, είναι 
δύσκολο να ποσοτικοποιηθούν στις περισσότερες περιπτώσεις.
Τέλος δεν θα πρέπει να λησμονεί ται η ταχεία τεχνολογική πρόοδος 
που σημειώνεται στον τομέα αυτό, και η οποία οδηγεί σε μία συ­
νεχή μείωση του κόστους του υλικού και του λογικού, στην εμφά­
νιση στην αγορά μιας διαρκώς αυξανόμενης ποικιλίας λογικού γε­
νικής χρήσης, και στην εμφάνιση γραφείων παροχής υπηρεσιών εξει- 
δικευμένων στο CAD για τους μικρούς χρήστες που δεν είναι σε 
θέση να προμηθευτούν δικό τους εξοπλισμό.
( ι  ι  ι  ) Διάδοση στους χρήστες
Στην παγκόσμια αγορά CAD που αντιπροσώπευε 1,6 δισεκατομμύρια 
δολάρια το 1983, σημειώθηκε ετήσια αύξηση κατά 30% κατά τη 
διάρκεια των δύο τελευταίων ετών, και η αγορά θα πρέπει να 
αυξηθεί κατά 45 έως 50% κατά το 1984 προκειμένου να φτάσει να 
αντιπροσωπεύει 2,3 δισεκατομμύρια δολάρια (*). Παρ' όλα αυτά 
η χρησιμοποίηση CAD παραμένει ακόμη πολύ περιορισμένη στην 
Ευρώπη, σε σύγκριση με την κατάσταση που επικρατεί στις Ηνω­
μένες Πολιτείες και την Ιαπωνία.
Για λόγους σύγκρισης, η VDMA (**) εκτιμά ότι σήμερα το 50% πε­
ρίπου των ιαπωνικών εταιριών στον κλάδο των μηχανικών κατα­
σκευών χρησιμοποιούν CAD. 0 αντίστοιχος αριθμός για τη Γερ­
μανία είναι περίπου 3%. Μια άλλη ένδειξη πιο γενική, παρατί­
θεται στον 'παρακάτω πίνακα :
Εκτιμόμενο ποσοστό χρησιμοποίησης του CAD (1982) 
Αριθμός συστημάτων CADΣυστήματα CAD 
ως ποσοστό του ΑΕΠ
Νορβηγία 70 1.6 
Σουηδία 208 2.4 
Γαλλία 562 1.2 
0ΔΓ 375 0.6 
Ηνωμένο Βασίλειο 620 1.6 
ΗΠΑ 6.600 3.5
Πηγή :  ARNOLD-CADCAM INTERNATIONAL - Αύγουστος 1984 (***)
Αναμφισβήτητα συνεπώς οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις υστερούν κατά 
πολύ σε σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ιαπωνία στη

- 20α -
χρησιμοποίηση CAD- Η καθυστέρηση γίνεται ακόμη πιο σημαντική 
αν ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι απαιτείται μία περίοδος αρκετών μηνών 
(που μπορεί να φτάσει και μέχρι τα δύο χρόνια) προκειμενού 
να εκπαιδευτεί κάποιος στον CAD και να αξιοποιήσει πλήρως τα 
πλεονεκτήματά του.
(*) Πηγή :  ΜΕίΈΥί Ι_ΙΝΘΗ.
(**) Ένωση της^γερμανικής βιομηχανίας μηχανικών κατασκευών. 
(***) ο συγγραφέας εφιστά την προσοχή όσον αφορά την αξία 
και τη δυνατότητα σύγκρισης των αριθμών αυτών.

-  21  -
(ιν) Κατάοταοη των ευρωπαι'ων κατασκευαστών
Στην παγκόσμια αγορά του CAD δεσπόζουν κυρίως μεγάλοι αμερικάνοι 
κατασκευαστές :
Μερίδια της παγκόσμιας αγοράς του CAD
1983 % της αγοράς
(εκατομμΰρια
δολάρια)
Computervi sion 403.0 23.3
IBM 332.0 19.2
Intergraph 255.0 14.7
GE-CaIma 159.0 9.2
Sch Lumberger-App 1  i  con 103.0 6.0
Mc Donnell Douglas Auto 70.0 4.0
Auto-Trol 53.0 3.1
Control Data 49.2 2.8
Πηγή : DAfîATECH INC.
Οσον αφορά την ευρωπαϊκή αγορά, οι αμερικάνοι κατασκευαστές 
κατέχουν σχεδόν τα δύο τρίτα, όπως φαίνεται από τον παρακάτω 
πίνακα :
Μερίδια των διαφόρων προμηθευτών στην ευρωπαϊκή αγορά CAD (% )
Προμηθευτές Γαλλία (82) Γερμανία (81) ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ (81 )
Applicon (ΗΠΑ) 
Computervision (ΗΠΑ) 
IBM (ΗΠΑ)
Άλλες (ΗΠΑ)21 
36 
S. υ.
510 
32 
δ.  u.
183
29
12
20
Secma (F) 
Matra (F)12
6
Siemens (D) . 8
Racal (gB )  
Compeda (g b> 
Ferrant i  (g b> ·  
Que st (GB)
CISC 7 (GB)11 7 15
6
2
10
2
Μερίδιο των επιτόπου 
κατασκευαστών
Μερίδιο των ευρωπαι'ων 
κατασκευαστών
Μερίδιο των αμερικάνων 
κατασκευαστών23
38
6211
40
60r36 
36 ·  
64
Πηγή :  Arnold-CADCAM Internat iona 1 - Αύγουστος 1984 '  .
I

-  21 α -
(*) Αγορά που εκτιμάται από την DARATECH INC. ότι αντιπροσώ­
πευε 1/7 διαεκατ. δολάρια το 1983.
(**) Εξαγοράστηκε και ατη συνέχεια από την COMPUTERVISION. 
(***) Με επιφύλαξη όοον αφορά την εγκυρότητα και τη δυνατότητα 
σύγκρισης των αριθμών.

-  22  -
Οι αριθμοί αυτοί αποδεικνύουυ μία σοβαρή καθυστέρηση των γερμα- 
νών κατασκευαστών, που αντιστοιχεί επίσης και στην περιορισμένη 
διάδοση του CAD στην ΟΔΓ.  Η κατάσταση στη Γαλλία και το Ηνωμένο 
Βασίλειο είναι λίγο πιο ευνοϊκή, αλλά κατά γενικό τρόπο είναι 
ιδιαίτερα εντυπωσιακή η διαπίστωση της έκτασης στην οποία οι 
ευρωπαίοι κατασκευαστές συγκεντρώνουν το ενδιαφέρον τους στην 
εθνική τους αγορά.
Το ισχυρό σημείο των αμερικάνων κατασκευαστών, και το υψηλό πο­
σοστό διείσδυσης του CAD στις Ηνωμένες Πολιτείες, προκύπτει 
από την ώθηση που εξασφαλίζει η στρατιωτική έρευνα και στη­
ρίζεται στην σημαντική αγορά της αεροδιαστημικής βιομηχανίας 
(που είναι ταυτόχρονα μια αγορά τεχνολογίας αιχμής και μια μα- 
ζ ι  κή αγορά).
Υφίαταται ωστόσο στην Ευρώπη τεράστια τεχνογνωσία, κυρίως στο 
επίπεδο του λογικού. Π ευρωπαϊκή αεροναυπηγική βιομηχανία και 
ιδιαίτερα το πρόγραμμα AIRBUS, ενεργεί ως καταλύτης στον τομέα 
αυτό. Ορισμένες ευρωπαϊκές εταιρίες έχουν επιτυχία σε ορισμέ­
να εξειδικευμένα τμήματα της αγοράς, μέχρι σημείου να τους χρη­
σιμοποιούν και οι μεγάλες αμερικανικές βιομηχανίες (όπως η IBM 
που διαθέτει στην αγορά το σύστημα CATIA της DASSAULT) ή να 
τις εξαγοράζουν οι ίδιες αυτές μεγάλες εταιρίες (CIS στο Ηνω­
μένο Βασίλειο που εξαγοράστηκε από την C0MPUTERVISI0N).
Ένας άλλος σημαντικός συντελεστής που δεν θα πρέπει να αγνοη­
θεί είναι και το γεγονός ότι σε πολλές περιπτώσεις τα πλέον 
προηγμένα συστήματα CAD αναπτύσσονται για εσωτερική χρήση.
Αυτό συμβαίνει ιδιαίτερα στην IBM και σε άλλες μεγάλες αμερι­
κάνικες ^ετα ιρίες, αλλά επίσης και σε ορισμένα μεγάλα ιαπωνικά 
συγκροτήματα. Στην περίπτωση που τα συστήματα αυτά διατεθούν 
στην αγορά, αυτό γίνεται με σημαντική καθυστέρηση, αφού οι ενδι­
αφερόμενος εταιρίες αξιοποιούν περισσότερο το γενικό πλεονέκτη­
μα από πλευράς ανταγωνισμού που τους εξασφαλίζει η χρησιμοποίηση 
αυτών των συστημάτων CAD παρά η διάθεσή τους στο εμπόριο.
(ν) Προοπτικές της ζήτησης
Οπως συμβαίνει και για τον προηγμένο εξοπλισμό άλλου τύπου, 
οι ειδικοί αναμένουν γενικά ένα ιδιαίτερα υψηλό ρυθμό επέκτασης 
της αγοράς (*). Για την Κοινότητα η μόνη ασφαλής ένδειξη που 
διαθέτει η Επιτροπή αφορά την αγορά στο Ηνωμένο Βασίλειο :  
ο αριθμός των τερματικών CAD στη βιομηχανία θα πρέπει να αυξη­
θεί απο 9.000 το 1983 σε 14.000 το 1985, δηλαδή να σημειώσει 
ετήσια αύξηση της τάξης του '25%.
ΣΤ· ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΑΛΛΟΙ ΤΥΠΟΙ ΠΡΟΗΓΜΕΝΟΥ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΥ
0 όρος βιομηχανική πληροφορική χρησιμοποιείται εδώ κατά μη 
αυστηρό τρόπο για να προσδιορίσει μία σειρά στοιχείων βιομη­
χανικής διαχείρισης με τη βοήθεια υπολογιστή.

- 22α -
Πριν.από την ίδια τη βιομηχανική παραγωγή, ο οχεδιασμός με τη 
βοήθεια υπολογιστή που επιτρόπε ι ,  όπως φαίνεται και από την προ­
ηγούμενη παράγραφο,να βελτιστοποιηθεί η οργάνωση της διαδικασίας 
της παραγωγής, και να συνδεθεί πιθανώς με τον προγραμματισμό με 
τη βοήθεια υπολογιστή των εισαγωγών υλικών και εξαρτημάτων ενώ 
μετά την ίδια τη διαδικασία, οι παραγγελίες των πελατών μπορούν 
επίσης να συνδυαστούν, μέσω του δικτύου υπολογιστών, με την 
ίδια τη διαδικασία της παραγωγής. Προς το σκοπό αυτό, ένα εντυ­
πωσιακό παράδειγμα αποτελεί η FIAT που εγκατέστησε ένα σύστημα., 
όπου η επικύρωση της παραγγελίας από τον αντιπρόσωπο θέτει αυτό­
ματα οε κίνηση την παραγωγή του επιθυμητού μοντέλου.
(*) Σύμφωνα με την A.D. LITTLE :  28% στις Ηνωμένες Πολιτείες 
από το 1982 έως το 1992.

- 23 -
Εξάλλου η εισαγωγή της πληροφορικής καλύπτει επίσης όλες τις 
πλευρές της οικονομικής διαχείρισης των δραστηριοτήτων της εται­
ρίας, όπως τους τομείς της γενικής λογιστικής, και της εμπορι­
κής και οικονομικής διεύθυνσης.
0 παρακάτω πίνακας δίνει μια εικόνα του συνόλου αυτών των στοί­
χε ί  ων :
%»ΒΒΒΜΒΒΒΙΒ^ΕίΐΒΜΚΕ£8ΒΒΒΙΒΒΙ8ΐ5Ε,«3ίΖ3ΣΙΒΒΐΒΒΒΙΙ»π'«ΒΒ»ΐΐΕΗ^
Ενοποιημένη εφαρμογή της πληροφορικής σε βιομηχανική επιχείρηση
ΓΕΝΙΚΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ (ΣΕίΆΡΙΑ, ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ, ΛΗΤΗ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ ΜΕ ΤΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗ) 1990-20X1
Εξοιτερικές βάσεις 
δεδομένων 1935-1995
ι
οορ.
U.5-S?ω — >
m8.ft  ρU'ωΗ ι )>·.·.*Μο.
>Xζ\,ωf a—£οsiT
Xω>ι ->Γ"%(jjυrTU.c8αχεί45
>
<
3Ίcο
s
'F>
i3CTΌ U*
I Ioω ό 
^ ? 
s&
I IU'
■aΌ
T
’Ελεγχος npol· 
■nQeiuiv, διατΔιευθυνση
1ης §|agiKGr-|Επιμέρους 
.έλεγχος
Πηγή :  ΒΙΡΕ.i S
α <5
§ 1Διεύθυνση παραγωγής 
1980 - 1995Γενική Διεύθυνση 
1970 - 1935
1 ______1 —  · _ ε γ π:______!__
Είναι σαφές ότι τα πλεονεκτήματα αυτής της εισαγωγής της πληρο­
φορικής θα διαφέρουν ανάλογα με τις συνθήκες και την κατάσταση 
της ίδιας της επιχείρησης. Όσον αφορά τις παραγγελίες, ένα σύ­
στημα με υπολογιστές που εγκαταστάθηκε στη Γερμανία (HEIDELBERGER 
DRUCKMASCHINEN) αποσβέστηκε μέσα σε τρία έτη. Στο επίπεδο των 
αποθεμάτων, η A.D. LITTLE αναφέρει μέση μείωση του κόστους 
κατα ενα τρίτο, που συνοδεύεται από σχεδόν πλήρη εξάλειψη των 
σφαλμάτων και των ελλείψεων. Άλλα πλεονεκτήματα περιλαμβάνουν 
τη μείωση του κόστους των άμεσων και έμμεσων εργατικών την εξά­
λειψη των καθυστερήσεων κατά την παράδοση και γενικά τη βελτί­
ωση της εξυπηρέτησης των πελατών.

- 24 -
0α πρέπει να σημειωθεί ότι το 80% περίπου των υπολογιστών στη 
βιομηχανία και τα επιστημονικά ιδρύματα που χρησιμοποιούνται 
στην Ευρώπη προέρχονται από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Τέλος θα πρέπει να υπογραμμιστεί επίσης ότι υπάρχει μία σειρά 
εξεiδικευμένων μηχανών που προσαρμόζονται στις ανάγκες συγκεκρι­
μένων βιομηχανιών και προορίζονται να αποτελόσουν μέρος αυτομα­
τοποιημένων συστημάτων (ευέλικτα κέντρα παραγωγής πλαστικών με 
έγχυση σε καλούπισ, αυτόματες κοπτικές μηχανές επ ι  πλοπο ι  ίας, 
αυτόματες ραπτομηχανές ή πλεκτήρια για τη βιομηχανία της ένδυσης, 
αυτόματες μηχανές κοπής για την υποδηματοποιία ή τη βιομηχανία 
ένδυσης).
Ζ. Η ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΜΕ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΤΟ
WfWTATïô  Του "Μελλο'νΤοΥ
Στις προηγούμενες παραγράφους έγινε προσπάθεια παρά τις πολυάριθ­
μες δυσκολίες όσον αφορά τους ορισμούς και τη δυνατότητα σύγκρι­
σης των στατιοτικών, να περιγράφει συνοπτικά η σημερινή κατάσταση 
όσον αφορά τους διάφορους τύπους προηγμένου εξοπλισμού.
Δεν θα πρέπει ωστόσο να λησμονεί ται το γεγονός ότι τα παραπάνω 
αποτελούν μια στιγμιαία μόνο εικόνα πολλών τομέων που βρίσκονται 
σε διαφορετικά στάδια της εξέλιξής τους (9) η οποία και προχωρά 
με επιταχυνόμενο ρυθμό. Έτσι παίρνοντας το παράδειγμα των FMS, 
για τους περισσότερους πιθανούς χρήστες ο τύπος αυτός του συστή­
ματος δεν είναι προς το παρόν αποδοτικός από οικονομικής πλευ­
ράς, θα πρέπει όμως να αναμένεται η βελτίωση της αξιοπιστίας, 
των μηχανών, η ανάπτυξη του λογικού, οι επιπτώσεις των χρόνων 
προσαρμογής και οι οικονομίες κλίμακας να οδηγήσουν στο 
ο^εοο μέλλον σε μείωση του κόστους που θα αιτιολογεί από οικο­
νομικής πλευράς τη χρησιμοποίηση των FMS από περισσότερους 
χρήστες.
Στην περίπτωση t c u  CAD, εμφανίζονται όλο και περισσότερα και­
νούργια προγοάμματα γενικής χρήσης ενώ το κόστος των τερματικών 
- όπως εξάλλου και του συνόλου του εξοπλισμού πληροφορικής - συ­
νεχίζουν να μειώνονται. 0α μπορούσαν να δοθούν και άλλα παρα­
δείγματα έτσι που οι αποφάσεις που παίρνονται σήμερα
να f  ΜΠν στηρίζονται μόνο στη σημερινή κατάσταση, αλλά
θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη και οι προβλέψιμες εξελίξεις κατά 
τα επόμενα έτη.
Πρέπει ωστόσο να υπογραμμιστεί πως η ποικιλία των προσεγγίσεων 
και των λύσεων που διατίθενται ήδη από σήμερα όσον αφορά το επί­
πεδο της τεχνολογίας και το κόστος, είναι τέτοια ώστε όλες οχε- 
δον οι επιχειρήσεις να μπορούν να βρουν δοκιμασμένο προηγμένο 
εξοπλισμό που να είναι προσαρμοσμένος στις ανάγκες τους.

- 24 α -
Παρόλο που η ανάλυση απέδειξε ότι το κέρδος όοον αφορά την παρα­
γωγικότητα που συνδέεται με τη μεμονωμένη χρησιμοποίηση των δια­
φορετικών αυτών τεχνολογιών είναι τεράστιο, θα πρέπει να τονι­
στεί το γεγονός ότι τα πραγματικά πλεονεκτήματα εμφανίζονται κυ­
ρίως κατά την ενοποίηση των διαφόρων τύπων του εξοπλισμού :  τότε, 
τα επιμέρους κέρδη δεν προστίθενται αλλά πολλαπλασιάζονται.  Η 
κατάληξη είναι η βιομηχανική παραγωγή η ενοποιημένη με υπολογίπ 
στή (CIM), όπου το σύνολο των βιομηχανικών δραστηριοτήτων υπό 
την ευρεία έννοια διευθύνεται κατά ενοποιημένο τρόπο από τον υπο­
λογιστή. Ανασκοπώντας τα διάφορα τμήματα αυτού του πρώτου μέ­
ρους προσδιορίζονται τα συστατικά στοιχεία αυτού του ενοποιημέ­
νου εργοστασίου του μέλλοντος :  σχεδιασμός του προϊόντος και 
της διαδικασίας με τη βοήθεια υπολογιστή, προγραμματισμός των 
εξωτερικών προμηθειών των αποθεμάτων υλικών και των εξαρτημάτων με 
τη βοήθεια υπολογιστή, αυτοματοποιημένη παραγωγή με συστήματα 
μέτρησης της φθοράς και αλλαγής των εργαλείων, διάγνωσης βλαβών, 
αυτόματου ελέγχου της ποιότητας·της παραγωγής, αυτόματης αποθή­
κευσης με άμεση συσχέτιση με τη ζήτηση που διατυπώνουν οι προ­
μηθευτές, χωρίς να λησμονείται η σημαντική χρηματοοικονομική 
διαχείριση με τη βοήθεια υπολογιστή.

- 25 -
Παρόλου που δεν υφίσταται ακόμη εργοστάσιο όπου να συγκεντρώνονται 
όλες αυτές οι λειτουργίες κατά ενοποιημένο τρόπο/ δεν αποτελεί 
ουτοπικό όραμα ενός μακρινού μέλλοντος, αφού τα συστατικά τους 
στοιχεία λειτουργούν ήθη στην πραγματικότητα, σε διάφορα στάδια 
τελειοποίησης, και αφού δεν παρουσιάζεται κανένα ανυπέρβλητο 
τεχνικό εμπόδιο, παρόλο που θα πρέπει ακόμη να βρεθούν πολλές 
λύσεις.
Όσον αφορά το όφελος που προκύπτει από το CAD, μία πρόσφατη 
αξιολόγηση στον ειδικό τύπο (*) αναφέρει μία αύξηση της παρα­
γωγικότητας της τάξης του 250% στην περίπτωση προηγμένης ενοποιήσης. 
Όποια και αν είναι η αξία αυτού του τύπου της αξιολόγησης, ακόμη 
και αν η βελτίωση της φυσικής παραγωγικότητας του εξοπλισμού είναι 
θεαματική, δεν θα πρέπει να λησμονεί ται ότι το ίδιο σημαντικά ή 
ακόμη και πιο σημαντικά οφέλη, εμφανίζονται σε πολλούς άλλους τομείς. 
Στο εργοστάσιο του μέλλοντος, τα αποθέματα - είτε πρόκειται για 
τελικά προϊόντα είτε για εργασίες που βρίσκονται σε εξέλιξη, είτε 
για εξαρτήματα και πρώτες ύλες - θα περιοριστούν σε ένα κλάσμα 
της ποσότητας που καταλαμβάνουν σε ένα συμβατικό εργοστάσιο (προ- 
κειμένου να δοθεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα των επιπτώσεων 
αυτής της μείωσης: ένας πωλητής αντικών με περιθώριο κέρδους 
300%, που κρατά τα έπιπλά του επί δύο έτη, κερδίζει λιγότερα από 
ένα σουπερμάρκετ με περιθώριο κέρδους 3% του οποίου ς>υ.ως τα 
αποθέματα ανανεώνονται σε δυο μέρες), η φθορά των εργαλείων 
περιορίζεται χάρις στα μόνιμα αυτοματοποιημένα ουστήματα 
ελέγχου, και το ίδιο ισχύει για τη φθορά των μηχανών χάρις στα 
αυτόματα συστήματα διάγνωσης βλαβών, ο αυτόματος έλεγχος της 
ποιότητας οδηγεί οε χαμηλότερα ποσοστά απορριπτόμενων προϊόντων 
ενώ ο έλεγχος με τη βοήθεια υπολογιστή ολόκληρης της παραγωγικής 
αλυσίδας οδηγεί σε ουσιαστική βελτίωση της ποιότητας, οι χρόνοι 
παράδοσης μειώνονται θεαματικά (το πλεονέκτημα παράδοσης με σε 
δύο εβδομάδες αντί μέσα σε δύο μήνες ποσοτικοποιείται πιθανώς 
δύσκολα είναι όμως σαφώς αποφασιστικό), και η παρουσίαση νέων 
προ ιόντων και η ανανέωση της προοφερόμενης ποικιλίας επιταχύνονται 
ιδιαίτερα.
Πρόκειται για αλλαγές οι οποίες μακροπρόθεσμα θα ανατρέψουν τα 
σημερινά οικονομικά δεδομένα τροποποιώντας πλήρως το περιβάλλον 
στο οποίο λειτουργούν οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, οι οποίες θα 
πρέπει να αντιμετωπίσουν μία σειρά τεχνολογικών προκλήσεων, 
μια βαθειά δομική και οικονομική αλλαγή και τα συναφή ανθρώπινα 
προβλήματα.
Ο) Usine Nouvelle, 3c τρίμηνο 1984.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II
Κρατικές ενιοχύοεις για αυτοματοποίηση της παραγωγής 
(Ευρώπη - Ηνωμένες Πολιτείες - Ιαπωνία)
Εισαγωγή · .
Το παρόν έγγραφο παρέχει μία σύνοψη των μέτρων που καθιερώθηκαν 
από τις κυβερνήσεις προκειμένου να τονωθεί η κατασκευή και η 
χρησιμοποίηση αυτοματοποιημένου εξοπλισμού παραγωγής., Περιγράφει 
τα μέτρα που καθιερώθηκαν προς το σκοπό αυτό στη Γερμανία, το 
Ηνωμένο Βασίλειο, την Ιταλία και τη Γαλλία, καθώς και στις Ηνωμένες 
Πολιτείες και την Ιαπωνία.
Δεν θα πρέπει να λησμονηθεί το γεγονός ότι στο έγγραφο αυτό δεν 
λαμβάνεται υπόψη η ενίσχυση που παρέχεται μέσω των αμυντικών δαπανών 
για τα κράτη μέλη της ΕΟΚ (που είναι πιο συγκρατημένα από τις 
Ηνωμένες Πολιτείες όσον αφορά την προώθηση της αυτοματοποίησης 
της παραγωγής με τον τρόπο αυτό). Δεν λαμβάνει επίσης υπόψη τις 
ενισχύσεις περιφερειακού χαρακτήρα (ομοσπονδιακά κρατίδια στη 
Γερμανία ή ομοσπονδιακές πολιτείες στην Αμερική) ούτε και τις 
ενισχύσεις εξαγωγικού χαρακτήρα, που υφίστανται σε όλες τις 
σχετικές χώρες. Με εξαίρεση την Ιαπωνία, δεν ελήφθησαν κατά προ- 
τίμηση υπόψη τα φορολογικά κίνητρα.. Δεν καλύπτονται ορισμένες 
ειδικές συμβάσεις για έρευνα που συνήφθησαν μεταξύ των κυβερνήσεων 
και της βιομηχανίας (για παράδειγμα οι συμβάσεις BMFT στη Γερμανία). 
Στα κοινοτικά πλαίσια, οι συμβάσεις αυτές δεν πρέπει προς το 
παρόν να κοινοποιούνται στην Επιτροπή. Επιπλέον, στο παρόν έγγραφο 
δεν εξετάζονται οι δαπάνες δημόσιων φορέων όπως οι οργανισμοί 
ταχυδρομείων και τηλεπικοινωνιών, που αφορούν την αυτοματοποίηση 
της παραγωγής στους δικούς τους κλάδους και οι οποίες θα μπορούσαν 
ίσως να έχουν ευρυτερες επιπτώσεις. Τέλος, εξαιρούνται κατά μεγάλο 
μέρος οι σχετικές δαπάνες στον τομέα της παιδείας.
Οι επιπτώσεις πολλών μέτρων και κυρίως των μέτρων ενίσχυσης περι­
φερειακού χαρακτήρα ξεπερνούν τα.πλαίσια της αυτοματοποίησης της 
παραγωγής. Στην περίπτωση που στο παρόν έγγραφο περιγράφονται 
μέτρα τέτοιου τύπου αναφέρεται αναγκαστικά και η ευρύτερη επίπτωση 
των σχετικών προγραμμάτων.
Γ ερμαν ί  α
Ενα μεγάλο μέρος των ενισχύσεων που χορηγεί η γερμανική κυβέρνηση 
για την αυτοματοποίηση της παραγωγής εντάσσεται στα πλαίσια ευρύ- 
τερων^προγραμμάτων όπως το πρόγραμμα εξανθρωπισμού των συνθηκών 
εργασίας ("Programm Humanisierung des ArbeitsLebens").  Παρόλο 
που η χρησιμοποίηση των ρομπότ δεν ενισχύεται κατά πρώτη προτεραιότητα 
στα πλαίσια του προγράμματος αυτού, αποτελεί σημαντικό του μέρος.
Από το 1974 έως το 1983, δαπανήθηκαν 700 εκατομμύρια DM, από τα 
οποία τα 100 εκατομμύρια στον τομέα της ρομποτικής.
Στα πλαίσια του πρώτου προγράμματος τεχνολογίας παραγωγής ("Programm 
Fortigungstechni k") χρηματοδοτήθηκε έρευνα και ανάπτυξη σε πολλούς 
τομείς - προγραμματισμός της κατασκευής, συστήματα σχεδιασμού και

-  2 -
διεύθυνσης, ποιότητα, έλεγχος μηχανών, ευέλικτη παραγωγή και
μεταφορά τεχνολογίας - ενώ το 80% της χρηματοδότησης διατέθηκε
σε μικρές επιχειρήσεις. Οι δαπάνες ανήλθαν στα 163 εκατομμύρια :
DM από το 1980 έως το 1983 (1980: 39,3 εκατομμύρια DM' 1981:
39,5 εκατομμύρια DM" 1982: 46,1 εκατομμύρια DM" 1983: 38,5 εκατομ­
μύρια DM), αλλά δεν ξεπέρασαν τον προϋπολογισμό ο οποίος για την 
περίοδο αυτή ανερχόταν σε 255,6 εκατομμύρια DM.
Ένα νέο αναθεωρημένο πρόγραμμα στον τομέα της τεχνολογίας παραγωγής 
(Fertigungstechnik“) ξεκίνησε το 1984. Στόχος του είναι η προώθηση 
των βιομηχανικών εφαρμογών του σχεδιασμού και της παραγωγής με 
τη βοήθεια υπολογιστή, της ρομποτικής και των σχετικών συστημάτων 
αυτοματοποίησης, μέσω επιδοτήσεων που μπορούν να φθάσουν το 40% 
του κόστους των έργων (η μέγιστη ενίσχυση ανέρχεται σε 400.000 DM 1
για το CAD/CAM και 800.000 DM για τα ρομπότ και τα συστήματα).
Χορηγείται επίσης ενίσχυση για τα έργα που πραγματοποιούνται με 
τη συνεργασία μεταξύ αρκετών επιχειρήσουν και ερευνητικών ιδρυμάτων 
στον τομέα των μηχανών και των διαδικασιών για τα FMS και τα 
συστήματα επιθεώρησης. Διατίθενται επίσης πιστώσεις για δημοσιεύσεις, 
συνέδρια εργασίας, σεμινάρια κλπ καθώς και για κατάρτιση και για τη 
μελέτη ζητημάτων όπως οι ανάγκες σε εργατικό δυναμικό και οι συνθήκες εργασίας 
για τα οποία έχουν οριστεί προς διάθεση στο πρόγραμμα αυτό 530 εκατομ­
μύρια DM για την περίοδο 1984-1988, πιστώσεις που αναλύονται ως 
εξής:
1984 1985 1986 1987 1988
σε εκατομ. DM 70 125. 130 135 70
Το πρόγραμμα "τεχνολογίες παραγωγής" 1984-1988 αποτελεί τμήμα ενός 
ευρύτερου προγράμματα τεχνολογιών πληροφοριών (Informationstechnik 
Programmi για το οποίο προβλέπονται πιστώσεις 2 960 εκατομμυρίων 
DM κατά τη διάρκεια της σχετικής περιόδου. Ορισμένα μέρη αυτού 
του ευρύτερου προγράμματος, επιπλέον του προγράμματος "τεχνολογίες 
παραγωγής", φαίνεται πως αφορούν την αυτοματοποίηση και κατά 
συνέπεια θα ενισχύσουν αναμφίβολα τις προσπάθειες στον τομέα αυτό.
Η κατανομή των διαθέσιμων πιστώσεων έχει ως ακολούθως: 410 εκατομ­
μύρια DM για τις οπτικές ίνες και την τηλεόραση υψηλής διακριτικής 
ικανότητας και τα υπόλοιπα, δηλαδή 2 020 εκατομμύρια DM, για: συμ­
βατότητα υπολογιστών (100 εκατομμύρια DM), βασική έρευνα (100 
εκατομμύρια DM), περιφερειακά στη μικροηλεκτρονική (320 εκατομμύρια 
DM), CAD (90 εκατομμύρια DM), ζωτικά εξαρτήματα (90 εκατομμύρια 
DM ), υπομ ι  κροηλεντρον  ι  κή τεχνολογία (600 εκατομμύρια DM), νέα μικρο- 
κυκλώματα (200 εκατομμύρια DM),· παραγωγή CAD, νέες δομές υπολογιστών 
(160 εκατομμύρια DM) και σύνθετη επεξεργασία δεδομένων (900 εκατομ­
μύρια DM).
Η ομοσπονδιακή ενίσχυση της Ε και A προέρχεται κυρίως από το BMFT 
και διατίθεται μέσω δύο οργανισμών:

-2α -
(ι) για τη' βασ ι  κή έρευνα, από το Deutsche Forschungsgemeinschaft 
(DFG) που συγκεντρώνει τα περισσότερα πανεπιστήμια, το ίδρυμα 
Max-PLanck και τα μεγάλα επιστημονικά ιδρύματα. To DFG δια­
θέτει έναν ετήσιο προϋπολογισμό 20 εκατομμυρίων DM για έρευνα 
στον τομέα της αυτοματοποίησης της παραγωγής.
(ιι) Για την εφαρμοσμένη έρευνα, από το Fraunhofer GeseLlschaft
που περιλαμβάνει 25 ιδρύματα. Χορηγεί ενισχύσεις κυρίως στο 
ΙΡΑ (Institut fur Produktionstechnik) στη Στουτγάρδη, 
που εγκατέστησε ένα πειραματικό σύστημα αυτοματοποιημένης παρα­
γωγής το 1977. Το ΙΡΑ διαθέτει έναν ετήσιο προϋπολογισμό 
65 περίπου εκατομμυρίων DM, εκ των οποίων τα 40 εκατομμύρια 
περίπου προέρχονται από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση και από τα 
ομοσπονδιακά κρατίδια. Ένα άλλο σημαντικό ίδρυμα που ενισχύεται 
από το Fraunhofer GeseLlschaft είναι το ΙΡΚ (Institut fur 
ProduktionsanLagen und Konstruktionstechnik) στο Βερολίνο, που 
διαθέτει επίσης ένα αυτοματοποιημένο πειραματικό σύστημα (όπου 
αποδίδεται μεγαλύτερη σημασία στις δοκιμές και στον έλεγχο της 
ποιότητας), το οποίο εγκαταστάθηκε το 1976.  To ISI (Institut fur 
Systemtechnick und Innovationsforschung) θα πρέπει επίσης να 
αναφερθεί: οργανώνει συνέδρια εργασίας και σεμινάρια που αφορούν 
κυρίως την αυτοματοποίηση της παραγωγής και ενεργεί ως σύμβουλος, 
κυρίως των ΜΜΕ, στον τομέα αυτό.
Διατέθηκαν κατά το παρελθόν ή διατίθενται ακόμη και άλλες ενισχύσεις:
Ενα πρόγραμμα μικροηλεκτρονικής (Sonderprogramm MikroeLetronik) 
που παρέχει ενίσχυση κυρίως σε μικρές και μεσαίες επιχεΤρήσεις 
στον τομέα της εφαρμογής της μικροηλεκτρονικής.  Επί προϋπολογισμού 
450 εκατομμυρίων DM για την περίοδο 1982-1985, οι κατασκευαστές 
μηχανημάτων θα λάβουν 90 περίπου εκατομμύρια DM.
^1  *  ■ *  Ενισχύσεις για την κάλυψη των δαπανών των μικρομεσαίων επι- 
χειρήσεων που αφορούν προσωπικό Ε και Α.  Κατά την περίοδο 
1979/1982 διετέθη συνολικό ποσό 1407 εκατομμυρίων DM, από 
τα οποία 35% περίπου στον τομέα των μηχανικών κατασκευών 
(δηλαδη 492 εκατομμύρια DM για την περίοδο αυτή).
(ιιι) Ενισχύσεις 4,6 εκατομμυρίων DM σε επιχειρήσεις του κλάδου 
μηχανικών κατασκευών για εξωτερική έρευνα κατά το 1982
Ομοσπονδιακό υπουργείο έρευνας και τεχνολογίας (Bundesm inisterium  
für Forschung und TechnoLogie)

- 3 -
Παρόλο που οχετικά με το θέμα αυτό διατίθενται λίγες πληροφορίες, 
τα μεμονωμένα ομοσπονδιακά κρατίδια χορηγούν επίσης σε ορισμένες 
περιπτώσεις αρκετά σημαντικές ενισχύσεις για αυτοματοποίηση.
Το Βθάβιν-υυΓΐίθΓηόθΓΟ ιδιαιτέρως δημιούργησε μια διεύθυνση 
μεταφοράς τεχνολογίας, που ρυθμίζει τις αμοιβές των συμβούλων, 
παρέχει τεχνικές συμβουλές μέσω ενός δικτύου 16 τεχνολογικών 
ιδρυμάτων, δημιουργεί πάρκα τεχνολογίας, οργανώνει την κατάρτιση 
και ενισχύει το πανεπιστήμιο της Καρλσρούης το οποίο προχωρεί 
στην εγκατάσταση του δικού συστήματος αυτοματοποιημένης παραγωγής 
και το οποίο εγκαινίασε το πρώτο μάθημα τεχνολογίας συστημάτων 
παραγωγής (αυτό που οι ιάπωνες αποκαλούν "μηχατρονική τεχνολογία").
Στη Γερμανία προτιμώνται έργα και προγράμματα ευρείας βάσης.
Στα πλαίσια αυτών, η προτίμηση στρέφεται προς την Ε και Α 
μάλλον παρά προς την προώθηση των άμεσων επενδύσεων, παρόλο που 
σε μια εποχή ταχείας τεχνολογικής εξέλιξης κατά την οποία η 
αύξηση των δαπανών που διατίθενται για Ε και Α αποτελεί απαραίτητη 
προϋπόθεση για την επιβίωση των επιχειρήσεων, και ο διαχωρισμός 
ανάμεσα στην Ε και Α και τις άλλες δαπάνες χάνει τη σημασία του.
Ένα άλλο στοιχείο που δεν θα πρέπει να λησμονεί ται είναι η ταχεία 
αύξηση των ενισχύσεων προς την αυτοματοποίηση. Είναι στην 
πραγματικότητα ένα χαρακτηριστικό που είναι κοινό για όλες τις 
ενισχύσεις που παρέχουν οι κυβερνήσεις των ευρωπαϊκών χωρών στον 
τομέα αυτό.
Ηνωμένο Βασίλειο
Ύστερα από μία περίοδο κατά τη διάρκεια της οποίας το Ηνωμένο 
Βασίλειο ενίσχυσε την ανάπτυξη και τις επενδύσεις σε ορισμένους 
κλάδους (συμπεριλαμβανομένου του προγράμματος για τις εργαλειο- 
μηχανές ύψους 30 εκατομμυρίων λιρών, και των μηχανών του κλάδου 
της κλωστοϋφαντουργίας και της τυπογραφίας), το Ηνωμένο Βασίλειο 
άρχισε από το 1980 καί μετά να ενισχύει τη χρησιμοποίηση 
εξειδικευμένων τεχνολογιών καθώς επίσης και σε ορισμένες περιπτώσεις, 
και την παραγωγή τους.
Έτσι, διατέθηκαν 10 περίπου εκατομμύρια λίρες στο πρόγραμμα 
ρομποτικής ("Robot Support Programme") από το 1981 ως το 1984, 
για την προώθηση της εφαρμογής και της παραγωγής ρομπότ καθώς 
και για παροχή συμβουλών στον τομέα αυτό. Για την περίοδο 
1982 έως 1986 προβλέπονται 80 εκατομμύρια λίρες για την ενίσχυση 
του προγράμματος συστήματα ευέλικτης παραγωγής (Flexible Manufacturing 
Systems scheme "), προς ενίσχυση της εγκατάστασής τους και Της 
παροχής συμβουλών προς το σκοπό αυτό. Στην πραγματικότητα 25 
εκατομμύρια λίρες από το ποσό αυτό προέρχονται από το ταμείο ενίσχυσης 
της, και νοτομίας ("support for Innovation Funds "> (βλέπε παρακάτω), 
ενώ 20 εκατομμύρια λίρες αντιπροσωπεύουν ενα νέο κονδύλιο που δημιουρ- 
γήβηκε το Μάρτιο του 1984. Από το 1982 και μετά, ο κλάδος
των εφαρμογών του προγράμματος-ενίσχυσης της ρομποτικής χρημα­
τοδοτήθηκε στα πλαίσια του προγράμματος FMS και τα ζητήματα 
παροχής συμβουλών στα πλαίσια των δύο προγραμμάτων συγχωνεύθηκαν 
την 1η Αυγούστου 1984 προκειμένου να αποτελόσουν το πρόγραμμα 
προηγμένης τεχνολογίας παραγωγής ("Advanced Manufacturing 
Technology Scheme")

- 4 -
■  Για την περίοδο 1982-1984 διατίθενται 27 εκατομμύρια λίρες για 
τα τρία παρακάτω προγράμματα:
CAD/CAM:  μελέτες σκοπιμότητας, σεμινάρια επίδειξης και 
έργα έρευνας και τεχνολογίας οτον τομέα του σχεδιασμου 
με τη βοήθεια υπολογιστή.
(ιι) CAD/MAT:  (σχεδ'ιασμός, παραγωγή και δοκιμές με τη
βοήθεια υπολογιστή). Ενίσχυση για την πραγματοποίηση 
σεμιναρίων και επιδείξεων.
i n ι) CADTES:  (σχεδιασμός με τη βοήθεια υπολογιστή και εξοπλισμός 
δοκιμών).
Η εφαρμογή των μικροεπεξεργαστών στα προϊόντα και τις διαδικασίες 
σε ολόκληρη τη βιομηχανία μηχανικών κατασκευών ενισχυεται στα 
πλαίσια του προγράμματος “Εφαρμογές μικροεπεξεργαστών" για το 
οποίο διατέθηκαν 55 εκατομμύρια λίρες για την περίοδο 1978-1983 
και για το οποίο θα διατεθούν σίγουρα επιπλέον πιστώσεις 20 έως 
30 εκατομμυρίων λιρών. Κατά την περίοδο 1978-1983 διατέθηκαν 
55 εκατομμύρια λίρες στο πρόγραμμα κλαδικών ενισχύσεων της 
βιομηχανίας μικροηλεκτρονικής με στόχο τη διεύρυνση των βρετανικών 
δυνατοτήτων παραγωγής τυποποιημένων και εξειδικευμένων ολοκληρωμένων 
κυκλωμάτων. Το Ηνωμένο Βασίλειο πρότεινε πρόσφατα ένα πρόγραμμα 
25 εκατομμυρίων λιρών για την ενίσχυση του προηγμένου εξοπλισμού 
της κλωστοϋφαντουργίας.  |
Στα πλαίσια των δύο προγραμμάτων SEFIS (Small Engineering Firms 
Investment Scheme: πρόγραμμά _επενδύσεων”στις μικρές επιχειρήσεις
του κλάδου μηχανικών κατασκευών) διατέθηκαν 130 εκατομμύρια λίρες 
από το 1981 έως το 1984 που κατανεμήθηκαν στις μικρές επιχειρήσεις 
προκειμένου να τις διευκολύνουν στην αγορά εργαλειομηχσνών με 
ψηφιακό έλεγχο και ορισμένων άλλων επιμέρους στοιχείων προηγμένου 
εξοπλισμού.
Οι ενισχύσεις της Ε και A διατίθενται στα πλαίσια του Ταμείου 
iÈvi°XuorK  της καινοτομίας (Support for Innovation Funds) που 
διατίθεται κατά γενικό τρόπο για τη βιομηχανίο μηχανικών 
κατασκευών. Ενα μέρος των πιστώσεων αυτών διατίθεται σε 
συγκεκριμένα προγράμματα (για παράδειγμα εξαρτήματα για ρομπότ 
και προγράμματα FMS), αλλά διατέθηκε μία ενίσχυση στον τομέα 
της αυτοματοποίησης εκτός του πλαισίου των συγκεκριμένων 
προγραμμάτων, για παράδειγμα στις βιομηχανίες εργαλειομηχανών 
και εξοπλισμού συγκόλλησης. To "Mechanical and Electrical 
Engineering Requirements Board" (MEERB) ενίσχυσε επίσης την E 
και A στον τομέα των μηχανικών κατασκευών γενικά. 'Ετσι, στον 
τομέα της CAE διατέθηκαν 5,1 εκατομμύρια λίρες την περίοδο 
1978-1979 και 2,3 εκατομμύρια λίρες κατά την περίοδο 1980-1981.
Η χρηματοδότηση αυτή εξασφαλίστηκε μέσω ενός προγόνου του MEERB, 
του "Mechanical Engineering and Machine Tools Requirements Board".
To MEERB είναι σήμερα ένας οργανισμός παροχής συμβουλών για τη 
γενική χρηματοδότηση του CAE. Η έρευνα στον τομέα των μελλοντικών 
γενεών ρομπότ χρηματοδοτείται από το συμβούλιο επιστημονικής 
έρευνας (Science Research Council) μέσω ενός προγράμματος 
ύψους 2,5 εκατομμυρίων λιρών για κοινές έρευνες βιομηχανίας/ 
πανεπιστημίων που εγκαινιάστηκε το 1980.

- 5 -
Στο Ηνωμένο Βασίλειο υφίστανται γενικές διατάξεις για την 
προώθηση των επενδύσεων πέρα από τα συγκεκριμένα κλαδικά 
προγράμματα ή τα προγράμματα τεχνολογικής βάσης. Το ύψος της 
χρηματοδότησης που προορίζεται για την αυτοματοποίηση της 
παραγωγής είναι δύσκολο να εκτιμηθεί, αλλά έχουν διατεθεί 4,3 
εκατομμύρια λίρες για τη δημιουργία στο Ηνωμένο Βασίλειο μιας 
εγκατάστασης παραγωγής με ρομπότ UNIMATION για παράδειγμα.
Κατά συνέπεια, στο Ηνωμένο Βασίλειο έχουν πραγματοποιηθεί πολλά 
και ποικίλα προγράμματα. Μπορεί να διακρίνει κανείς μία όλο και 
αυξανόμενη προτίμηση για προγράμματα τεχνολογικής βάσής παρά για 
κλαδικά προγράμματα, παρόλο που τα τελευταία συνεχίζουν να 
υφίστανται και να προτείνονται.
Η ενίσχυση των επενδύσεων κατέχει δεσπόζουσα θέση (παρόλο που 
συχνά η επένδυση συνδέεται με την ανάπτυξη, όσον αφορά για παρά­
δειγμα τα προγράμματα FMS), αλλά συνεχίζει να ενισχύεται και η 
Ε και Α. Παρόλο που τα περισσότερα προγράμματα έχουν συγκεκριμένο 
χαρακτήρα, υφίστανται και πολύ γενικές διαδικασίες χρηματοδότησης.
0 προσδιορισμός όμως του κατά πόσο οι διατάξεις αυτές εξυπηρετούν 
τη χρηματοδότηση της αυτοματοποίησης είναι δύσκολος.
Ιταλ ί  α
Στην Ιταλία δεν υπάρχουν τα ποικίλα μέτρα ενίσχυσης της αυτοματο­
ποίησης που υφίστανται σε άλλες χώρες. 0 "νόμος SABATINI" που 
άρχισε να ισχύει το 1965 προβλέπει μία σταδιακή εξόφληση επί. μία 
πενταετή περίοδο για τις εργαλειομηχανές, αλλά δεν υπάρχουν 
στοιχεία σχετικά με τη σημασία της ενίσχυσης αυτής. Στα γενικά 
πλαίσια του Progetto Finalizzato του εθνικού συμβουλίου έρευνας 
υπάρχουν τρία προγράμματα, τα οποία φαίνεται ότι ενισχύονται με 
56 000 εκατομμύρια λιρέτες:
(t) "Informati ca " - 13 000 εκατομμύρια λιρέτες χορηγήθηκαν
για εργασίες που αφορούν προηγμένο έλεγχο διαδικασιών, 
CAD στον τομέα της μηχανολογίας και για τις- διασυνδέσεις 
μηχανών.

-  5 α -
(ϋ) "Tecnologie Meccaniche" το πρόγραμμα αυτό προβλέπει τη διά­
θεση 30.902 εκατομμυρίων λιρετών για την περίοδο 1983-1988. 
Αποδίδει έμφαση στις τεχνολογίες βιομηχανικής παραγωγής, 
και έχει ως κύριο στόχο την ανάπτυξη εργαλειομηχανών και 
την ενοποίησή τους στα πλαίσια συστημάτων ευέλικτης παραγω­
γής. -Περιλαμβάνει τρία υποπρογράμματα : ευέλικτα συστήματα, 
τεχνολογίες και ολοκληρωμένα εξαρτήματα, βιομηχανικά πειρά­
ματα (εγκαταστάσεις δοκιμαστικής εφαρμογής). Από τεχνολογι­
κής σκοπιάς το λέιζερ αποτελεί σημαντικό άξονα του προγράμ­
ματος, που θα πραγματοποιηθεί υπό τη διεύθυνση του CNR και 
συνεπάγεται στενή συνεργασία μεταξύ των κέντρων ερευνών 
και της βιομηχανίας.
iii"!) "Roboti ca " - Δεν είναι γνωστό κατά πόσο το πρόγραμμα αυτό 
πέρασε το στάδιο της μελέτης σκοπιμότητας.
Δύο γενικά ταμεία έχουν σημασία :  το ταμείο για την καινοτομία 
που χορηγεί ενισχύσεις για την εισαγωγή τεχνολογικών εξελίξεων 
που οδηγούν σε νέα ή βελτιωμένα προϊόντα ή διαδικασίες και που 
διέθεσε 1 600 000 εκατομμύρια λιρέτες για την περίοδο 1981- 
1983. Το ταμείο αυτό αφορά την αυτοκινητοβιομηχανία την ηλεκτρο­
νική, τη βιομηχανία σιδήρου και χάλυβα, την αεροναυπηγική και 
τη χημική βιομηχανία.
0 νόμος 696 της 19ης Δεκεμβρίου 1983 αντικατέστησε το νόμο Sabatini και αποτελεί 
σημαντικό φορέα ενίσχυσης της αυτοματοποίησης της παραγωγής.  0 νόμος αυτός 
στα πλαίσια του οποίου διατέθηκαν αρχικά 100 εκατομμύρια λιρέ­
τες (που χορηγήθηκαν από το ταμείο για την καινοτομία) προβλέ­
πει μία ενίσχυσης της τάξης του 25% του κόστους (εκτός ΦΠΑ) αγο­
ράς ή ενοικίασης προηγμένου εξοπλισμού παραγωγής από τις ΜΜΕ.
Το ειδικό ταμείο IMI για την εφαρμοσμένη έρευνα διέθετε 1 700 000 
εκατομμύρια λιρέτες κατά την"περίοδο 1982-1983, που διατέ'θηκαν 
μέσω επιχορηγήσεων και δανείων. Το ταμείο αυτό αφορά το σύνολο 
της βιομηχανίας.
Γαλλία
Η Γαλλία υφίσταται μία ευρεία ποικιλία μέτρων για ενίσχυση της 
αυτοματοποίησης και της εισαγωγής προηγμένου εξοπλισμού τόσο 
για τη βιομηχανία όσο και για τους άλλους κλάδους της' τεχνολογίας.
Το πρόγραμμα εργαλειομηχανών προβλέπει δαπάνη 2 300 εκατομμυ­
ρίων γαλλικών φράγκων για την περίοδο 1982-1985. Στόχος έΐναι 
η αναδιάρθρωση της βιομηχανίας εργαλειομηχανών έτσι που να 
γίνει ανταγωνιστική σε διεθνές επίπεδο χάρη σε συμβάσεις ανά- '  
πτύξης στα πλαίσια των οποίων οι επιχειρήσεις αναλαμβάνουν 
τη δέσμευση να επιτύχουν ορισμένους στόχους στον τομέα των 
επενδύσεων, της Ε&Α, της αύξησης των κεφαλαίων, της ανακύ­
κλωσης κλπ. με αντάλλαγμα τη δυνατότητα πρόσβασης σε δημό­
σια κονδύλια. Τα κονδύλια αυτά προέρχονται στην πραγματικό­
τητα από υφιστάμενα ιδρύματα και ταμεία, όπως το ANVAR, κλπ.

- 5β -
Το πρόγραμμα εργαλειομηχανών προβλέπει επίσης τον συντονισμό των 
διαφόρων δημόσιων υπηρεσιών που συμμετέχουν στην τεχνολογική και­
νοτομία και την ενίσχυση της αγοράς εργαλειομηχανών με ψηφιακό 
ελέγχο και προηγμένου εξοπλισμού από τα εκπαιδευτικά ιδρύματα.

-  6 -
Αρκετές δημόσιες υπηρεσίες και προγράμματα αποβλέπουν στην
ενθάρρυνση της καινοτομίας και των επενδύσεων :
α) "Milliard Robotique" - πρόγραμμα ύψους 1 200 εκατομμυ­
ρίων γαλλικών φράγκων για τη χορήγηση προνομιακών δα­
νείων με προορισμό την αγορά ρομπότ, κατά την περίοδο 
κυρίως 1981-1988.
β) H διαδικασία MECA επιτρέπει στις μικρομεσαίες επιχει­
ρήσεις να δοκιμάσουν αυτοποιημένο εξοπλισμό και χρημα­
τοδοτεί τις μεταγενέστερες αγορές τους. Διατέθηκαν 
500 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα για την περίοδο 1982-1985 
(εκ των οποίων 150 εκατομμύρια το 1982). Η διαδικασία 
διευθύνεται από την εθνική υπηρεσία ανάπτυξης της αυτο­
πο ιημένης παραγωγής (ADEPA).
Y) Η DAP (Développement de 1' Automatisation de la Production :  
ανάπτυξη της αυτοματοποίησης της παραγωγής) ενθαρρύνει 
την καινοτομία στον τομέα της αυτοματοποίησης από τις μι- 
κρομεσαίες επιχειρήσεις και διέθετε το 1981 προϋπολογι­
σμό ύψους 14 εκατομμυρίων γαλλικών φράγκων και το 1982 
20 εκατομμυρίων γαλλικών φράγκων.
δ) Efficacité des équipements et maîtrise des débouchés.  To 
κονδύλι ο αυτό που ανερχόταν σε 2 500 εκατομμύρια γαλλικά 
φράγκα το 1982 ενθαρρύνει τα προγράμματα επενδύσεων μέ­
σω προνομιακών δανείων που μπορούν να φθάσουν μέχρι το 
70% της δαπάνης.
ε) Η C0DIS (Comrnité d' orientation pour le développement- des 
Industries Statégiques :  επιτροπή προσανατολισμού ν\α την 
ανάπτυξη των στρατηγικών βιομηχανιών) παρέχει πιστώσεις 
σε ορισμένες βιομηχανίες σε επιλεγμένους τεχνολογικούς το­
μείς. Το ενδιαφέρον της συγκεντρώνεται στα FMS. Το 1982 
τα κονδύλια ανερχόταν σε 110 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα, 
και θα πρέπει το 1983 να ανέλθουν σε 455 εκατομμύρια γαλ­
λικά φράγκα και το 1984 σε 715 εκατομμύρια γαλλικά φρά­
γκα.
στ) Το PUCE (produits utilisant des composants électroniques :  
προϊόντα που χρησιμοποιούν ηλεκτρονικά εξαρτήματα) δια­
θέτει ένα προϋπολογισμό 40 εκατομμυρίων γαλλικών φράγκων 
για το 1983-1984 και έχει ως στόχο την ενθάρρυνση των μι­
κρών επιχειρήσεων όσον αφορά την ενσωμάτωση ηλεκτρονικών 
εξαρτημάτων στα προϊόντα τους.
ζ) Ειδικά δάνεια για τη βιομηχανία. Δάνεια με ειδικές διευκο­
λύνσεις ύψους 30 έως 70 εκατομμυρίων γαλλικών φράγκων για 
τη βιομηχανία, με στόχο τη χρησιμοποίηση εξοπλισμού σύμφω­
να με τις εθνικές προτεραιότητες ( συμπεριλαμβανομένης και

- 6α -
της αυτοματοποίησης της παραγωγής).
To FIM ( (Fonds industries de modernisation : βιομηχανικό 
ταμείο εκσυγχρονισμού) δημιουργήθηκε το 1983 προκειμένου 
να επιτρέψει τη χορήγηση προνομιακών δανείων στους χρήστες 
για τον-εκσυγχρονισμό διαδικασιών παραγωγής.και την παρα­
γωγή νέων προϊόντων. Αφορά επίσης την πληροφορική γράψε ίου 
και τη βιοτεχνολογία. To FIM ανέλαβε υπό την ευθύνη του 
τις δραστηριότητες της CODIS και πιθανώς του DAP καθώς 
και τα κονδύλια "Efficacité des équipements et maîtrise 
des débouchés". Από το συνολικό προϋπολογισμό του FIM 
των 3 000 εκατομμυρίων γαλλικών φράγκων για το 1983 δα- 
πανήθηκαν μόνο 1 000 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα. Το υπό­
λοιπο μεταφέρθηκε για το 1984 ως μέρος μιας συνολικής 
επιχορήγησης 7 000 εκατομμυρίων γαλλικών φράγκων. Αναφέρ­
θηκε πρόσφατα (*) ότι χορηγήθηκαν επιπλέον στο ταμείο 
1 000 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα.
Ένα πρόγραμμα στον τομέα της "productique" εγκαινιάσθηκε 
για την περίοδο 1983-1986" λειτουργεί με βάση τις ίδιες 
μεγάλες κατευθύνσεις που λειτουργεί το "plan machines- 
outils", -δηλαδή μέσω συμβάσεων ανάπτυξης που εξασφαλί­
ζουν προνομιακή πρόσβαση σε υφιστάμενα κονδύλια, όπως 
τα κονδύλια του FIM" περιλαμβάνει επίσης ένα πρόγραμμα 
κατάρτισης, ενίσχυση της προμήθειας εξοπλισμού μέσω συμβά­
σεων C0DIS και τόνωση της δημόσιας και ιδιωτικής έρευνας.
Γι' αυτό το τελευταίο ζήτημα διετέθησαν 100 εκατομμύρια 
γαλλικά φραγκα, αλλά δεν είναι ακόμη γνωστές λεπτομέρειες 
για τις άλλες οικονομικές διευθετήσεις.
Η προώθηση της Ε8Α πραγματοποιείται μέσω :
α) Του προγράμματος ARA (Automatisation et Robotique Avancée :  
προηγμένη αυτοματοποίηση και ρομποτική) στα πλαίσια του 
οποίου συντονίζονται 50 περίπου εργαστήρια ερευνών και 20 
μεγάλες επιχειρήσεις στους τομείς των μηχανικών κατασκευών, 
των^ευέλικτων συστημάτων παραγωγής και της γενικής ρομπο- 
τικής ^  καθώς και του προηγμένουν τηλεχειρισμού. Για το 1981 
προβλέφθησαν 5 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα, για το 1982 15 
εκατομμύρια (15 επιπλέον εκατομμύρια γαλλικά φράγκα προερ­
χόταν από μία άλλη υπηρεσία) και το πρόγραμμα διαρκεί μέ­
χρι το 1985.
ANVAR^(Agence Nationale pour la Valorisation de la Recherche :  
εθνική υπηρεσία αξιοποίησης της έρευνας) που διέθετε το 
1983 προϋπολογισμό υψους 200 εκατομμυρίων γαλλικών φράγκων 
(επί συνόλου 900 εκατομμυρίων γαλλικών φράγκων) για ενίσχυ— 
ση της καινοτομίας στον τομέα της εγκατάστασης προηγμένου 
εξοπλισμού στον τομέα των τεχνολογιών παραγωγής.
Financial Times στις 9.8.1984.

Έτσι στη Γαλλία υφίστανται πολυάριθμα προγράμματα οικονομι­
κής ενίσχυσης που καλύπτουν παρόμοιους τομείς, και αφορούν 
τόσο τις τεχνολογίες όσο και τους βιομηχανικούς κλάδους,κα­
τά γενικό και εξε ιδικευμένο τρόπο, και που ενδιαφέρουν τό­
σο τους χρήστες όσο και τους κατασκευαστές. Πρέπει να ανα­
φερθεί ότι ο προϋπολογισμός που αφορά αυτές τις οικονομικές 
διευθετήσεις δεν εξαντλείται πάντοτε. Τα κονδύλια του FIM 
δεν διετέθηκαν πλήρως το 1983.
Ηνωμένες Πολιτείες
Το Υπουργείο Αμύνης διευθύνει ένα πρόγραμμα "MANTECH" στα 
πλαίσια του οποίου πραγματοποιούνται δαπάνες ως εξής :
Ένα σημαντικό μέρος του προγράμματος αυτού διευθύνεται από 
την αμερικανική πολεμική αεροπορία (USAF) με γενικό στόχο 
την ενίσχυση της παραγωγικότητας στην αεροδιαστημική βιομη­
χανία και την ανάπτυξη των τεχνολογιών της προηγμένης παρα­
γωγής. Το πρόγραμμα της USAF υποδιαιρείται ως εξής :
γενική τεχνολογία βιομηχανικής παραγωγής 
ΙΘΑΜίενοποιημένη παραγωγή με τη βοήθεια υπολογιστή) 
επιστήμη της παραγωγής 
τεχνικός εκσυγχρονισμός
πρωτοβουλία της διοίκησης διοικητικής μέριμνας της πολεμικής 
αεροπορίας
Η σημασία του ICAM αξίζει να υπογραμμισθεί.  Εκτός των άλλων 
δραστηριοτήτων, η ICAM περιλαμβάνει ένα έργο επίδειξης στην 
BOEING (το INTEGRATED SHEET METAL CENTRE-ISMC :  ενοποιημένο 
κέντρο φύλλων μετάλλου). Στα πλαίσια του έργου αυτού συνδυά­
ζονται τα κύρια στοιχεία τεσσάρων τομέων του ICAM-ανάπτυξη 
συστημάτων, διαχείριση πληροφοριών, προγραμματισμός και έ­
λεγχος, καθορισμός προϊόντων και διαδικασιών. Στόχος του 
ISMC είναι να αποδείξει και να επικυρώσει τα οφέλη που προ­
κύπτουν από την ενοποίηση με τη βοήθεια υπολογιστή του ελέγ­
χου της ποιότητας, του προγραμματισμού και του ελέγχου της 
παραγωγής κατά την παραγωγή σε σειρά, αποδεικνύοντας σαφώς 
τη σημασία και την προέλευση των κερδών.
Στο πρόγραμμα της USAF προβλέπονται τα ακόλουθα ποσά :
εκατομμύρια $ ΗΠΑεκατομμύρ ι  α 3 ΗΠΑ
1978
1979
1980
1981
1982
1983 300 (εκτίμηση από μη αμερικά­
νικη πηγή)118
126
139
156
209
1980
1981 
198 2 
198 3 
198456
69
84
95
108

- 7α -
Το κύριο τμήμα των δαπανών διατίθεται για τη σύναψη συμβάσεων 
Ε&Α με κατασκευαστές εξοπλισμού από τον ιδιωτικό τομέα. Υπάρ­
χει ένα σύστημα κοινοποίησης και ανταλλαγής των αποτελεσμάτων, 
έτσι ώστε να επωφελείται και ο ιδιωτικός τομέας από τις εργα­
σίες αυτές.
Επιπλέον, η NASA διαθέτει δύο περίπου εκατομμύρια δολλάρια 
ετησίως για έρευνα στον τομέα της ρομποτικής.
Δραστηριότητες στον τομέα της έρευνας αναπτύσσουν και άλλοι 
κυβερνητικοί οργανισμοί. Το: Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών ("The 
National Science Foundation") διέθεσε τα παρακάτω ποσά για 
βασική έρευνα στον τομέα της αυτοματοποίησης :
εκατομμύρια $ ΗΠΑ
1980
1981
1982
1983
19842.5 
2.8 
3.1
3.5
4.6

-  8 -
Το πρόγραμμα για τις μικρές επιχειρήσεις (Small Business Program) 
στοίχισε 2,8 εκατομμύρια δολλάρια το 1981 και 3,1 εκατομμύρια δολ­
λάρια το 1982 που διατέθηκαν για έρευνες στον τομέα της οπτικής 
στίλβωσης και ρύθμισης. Τέλος το Κέντρο Τεχνολογίας Μηχανικών Κα­
τασκευών του Εθνικού Εργαστηρίου Τεχνολογίας (Center for Manufactu­
ring Enginnering of the National Engineering Laboratory) που υπά- 
γεται στο Εθνικό Γραφείο Προτύπων (National Bureau of Standards) 
διέθεσε το 1982 5,6 εκατομμύρια δολλάρια, το 1983 5,4 εκατομμύ- 
ρια δολλάρια και το 1984 11,1 εκατομμύρια δολλάρια για 
βασική έρευνα στον τομέα της αυτοματοποίησης. Το πρόγραμμα πε­
ριλαμβάνει την ανάπτυξη προηγμένων συστημάτων ψηφιακού ελέγχου, 
καθώς και τη δημιουργία μιας πλήρως αυτοματοποιημένης εγκατάστα- 
σης ερευνών, που θα διευκολύνει το NBS να αναπτύξει πρότυπα δια­
συνδέσεων με στόχο την ενοποίηση του προηγμένου εξοπλισμού κα­
θώς και να χρησιμεύσει ως χώρος δοκιμών για τα πρότυπα αυτά.
Στα πλαίσια μιας πρόσφατης μελέτης (**), το Γραφείο Αξιολόγησης 
Τεχνολογίας του Αμερικανικού Κογκρέσσου (Office of Technology 
Assessment of the US Congrès) παρουαίασε ένα πίνακα που περι- 
λαμβάνει τα διάφορα προγράμματα που αναφέρθηκαν παραπάνω οτον 
τομέα της αυτοματοποίησης και την κατανομή τους σε στρατιωτικά 
και πολιτικά επιμέρους σύνολα. Η σημασία της διάκρισης αυτής 
δεν θα πρέπει να υπερτιμηθεί λόγω των σημαντικών επιπτώσεων 
που έχει το στρατιωτικό πρόγραμμα για τον πολιτικό τομέα.
—----------- —  ------- —
Ομ
οσπονδιακή χρηματοδότηση ESA στον τομέα 
της προγραμματιζόμενης αυτοματοποίησης- οικονομικό έτος 1984
Στρατιωτικές υπηρεσίες :εκατομμύρια δολλάρια
- πρόγραμμα "MANTECH"56.00
- υπηρεσία προγραμμάτων προηγμένης έρευνας 
στον αμυντικό τομέα (DARPA)3.50
γραφείο ναυτικών ερευνών4.10
Μερικό σύνολο στρατιωτικών δαπανών : 63.60
Πολιτικές υπηρεσίες :
- Εθνικό γραφείο προτύπων CNBS)3.85
- NASA5.90
- Εθνικό ίδρυμα ερευνών ( N S F )6.90 - 9.20
Μερικό σύνολο πολιτικών δαπανών :16.65 - 18.95
ΣΥΝΟΛΙΚΟ ΠΟΣΟ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΚΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ : 80.25 - 82.25
Πηγή : ΟΤΑ

- 8α -
Η περιγραφή αυτή ωστόσο συνδέεται μόνο με την ομοσπονδιακή 
χρηματοδότηση και δεν λαμβάνει υπόψη τις ενισχύσεις που 
χορηγούνται από τις διάφορες πολιτείες, για τις οποίες 
δεν υπάρχουν πρακτικά καθόλου ενδείξεις. Αξίζει ακόμη 
επίσης τον κόπο να σημειωθεί ότι τα πρακτικά αποτελέσμα­
τα των συμβάσεων στρατιωτικής ανάπτυξης μπορούν να ξεπε- 
ράσουν κατά πολύ το στάδιο της Ε&Α, δεδομένου ότι οι 
στρατιωτικές παραγγελίες εξασφαλίζουν γενικά μία σημαντι­
κή και ευσταθή αγορά για το προϊόν που έχει αναπτυχθεί.
Αυτή η ιδιαίτερα αληθινή ενίσχυση δεν μπορεί να ποσοτικο- 
ποιηθεί,.
Ιαπων ία
Η ιαπωνική κυβέρνηση προσφέρει ορισμένα φορολογικά κίνητρα 
τα οποία, δεδομένου ότι αφορούν ιδιαιτέρως τις μηχανές, πε­
ρί γράφονται εδώ- Δεν θα πρέπει ωστόσο να λησμονεί ται
ότι τα φορολογικά κίνητρα για τη βιομηχανία αποτελούν μία 
τρέχουσα μορφή ενίσχυσης στις βιομηχανικές χώρες η οποία 
εξετάσθηκε στο παρόν έγγραφο ενίσχυση η οποία παρόλα αυτά 
είναι λιγότερο επικεντρωμένη' σε άλλες χώρες και γι’  αυ­
τό δεν εξετάσθηκε στα πλαίσια της περιγραφής που αφορού­
σε τις άλλες χώρες.
(**) Computerized Manufacturing Automation-Employment, Education  
and the Workforce.

- 9 -
Από τον Απρίλιο του 1978 μια ειδική απόσβεση που προστί­
θεται στην κανονική απόσβεση και ανέρχεται σε 14% του 
κόστους αγοράς χρησιμοποιείται για τις μηχανές και τον 
εξοπλισμό, συμπεριλαμβανομένων και των βιομηχανικών ρομπότ, 
που έχουν αγορασθεί από μικρές επιχειρήσεις των οποίων το 
κεφάλαιο ανέρχεται σε τουλάχιστον 100 εκατομμύρια γιεν.
Από την ίδια ημερομηνία και μετά, λαμβάνεται υπόψη μία ει­
δική αρχική απόσβεση η οποία προστίθεται στην κανονική 
απόσβεση που^ανέρχεται σε 10% του κόστους απόκτησης συγκε­
κριμένων προϊόντων στην περίπτωση των χρηστών, η οποία 
ανέρχεται σε 10% του ύψους της επένδυσης ή για την κατα­
σκευή των προϊόντων αυτών στην περίπτωση των κατασκευαστών.
Στα συγκεκριμένα αυτά προϊόντα περιλαμβάνονται σημαντικά 
εξαρτήματα των μηχανών, συμπεριλαμβανομένων και βιομηχανι­
κών ρομπότ και εργαλειομηχανών ψηφιακού ελέγχου με τη βοή­
θεια υπολογιστή. Για τα οικονομικά έτη 1978-1979 χρησιμοποιή­
θηκε ειδικός συντελεστής 25% και για τα έτη 1980-1981 συ­
ντελεστής 13%. Στα πλαίσια του καθεστώτος αυτού, χορηγήθηκαν 
φορολογικές απαλλαγές 40.000 περίπου εκατομμυρίων γιεν κατά 
τη διάρκεια του οικονομικού έτους 1978. Από τον Απρίλιο του 
1982 και μετά στα πλαίσια του δημοσιονομικού καθεστώτος προώ— 
θησης των επενδύσεων των μικρών επιχειρήσεων στον τομέα της 
ΜΟχατρονικής,^χορηγήθηκε στις μικρές επιχειρήσεις κεφάλαιο 
100 εκατομμυρίων γιεν ή λιγότερο,μια ειδική αρχική απόσβεση 
που προστίθεται στην τρέχουσα απόσβεση και ανέρχεται σε 30% 
του κόστους αγοράς ή μια ισοδύναμη φορολογική απαλλαγή ύψους 
7% του κόστους απόκτησης κατά τη διάρκεια του οικονομικού 
έτους πραγματοποίησης της αγοράς, με αποδεκτό όριο απαλλαγής 
20% του φόρου εταιρειών κατά τη διάρκεια του ίδιου έτους,για 
την αγορά προϊόντων στον τομέα των μηχατρονικών μηχανών και των 
υπολογιστών.
Για την ενοικίαση προϊόντων της ιδίας κατηγορίας προβλέπεται 
φορολογική^απαλλαγή που ισοδύναμεί με. 7% έως 60% του συνο­
λικού μισθώματος κατά τη διάρκεια του πρώτου έτους μίας σύμ- 
βασης μίσθωσης με οριο απαλλαγής 20% του ύψους του ψόρου ε­
ταιρειών για το ίδιο έτος. Γ ια το οικονομικό έτος 1984 προ- 
βλέπεται φορολογική απαλλαγή 27 000 εκατομμυρίων γιεν στα 
πλαίσια του συστήματος αυτού.
Οι ιαπωνικές αρχές χορηγούν στους χρήστες και τους κατασκευα­
στές εξοπλισμού αυτοματοποιημένης παραγωγής χαμηλότοκα δάνεια.
^ 1 ‘α χρηματοδότησης των μικρών επ ι  χε ι  ρήσεων'χορηγέ ί  από
τον Απρίλιο του 1980 και μετά, δάνεια που μπορούν να ανέλθουν 
στο ύψος των 300 εκατομμυρίων γιεν ανά επιχείρηση της οποίας 
το κεφάλαιο είναι 100 εκατομμύρια γιεν ή και μικρότερο ή απα­
σχολούν τουλάχιστον 300 άτομα, για μια περίοδο δεκατριών ετών, 
με περίοδο χάριτος δύο ετών και επιδοτήσεις ύψους 7,1% ετη- 
σίως κατά τη διάρκεια των τριών πρώτων ετών και 7,6% για τη 
συνέχεια. Τα δάνεια αυτά προορίζονται για την αγορά εξοπλι­
σμού βελτίωσης της βιομηχανικής ασφάλειας και υγιεινής, συ­
μπεριλαμβανομένων και εξειδικευμένων βιομηχανικών ρομπότ.

- 9α -
Κατά τη διάρκεια του οικονομικού έτους 1983 χορηγήθησαν 11 651 
εκατομμύρια γιεν για 556 έργα. Η Λαϊκή Εταιρεία Χρηματοδότησης 
χορήγησε από τον Απρίλιο του 1980 και μετά υπό τους ιόίους όρους 
και για τον ίδιο σκοπό, μέχρι 33 εκατομμύρια γιεν ανά επιχείρηση 
της οποίας το κεφάλαιο είναι 10 εκατομμύρια γιεν ή και λιγότερο 
ή η οποία απασχολεί τουλάχιστον 100 άτομα. Κατά τη διάρκεια του 
οικονομικού έτους 1983 χορηγήθηκαν ως δάνεια 1 410 εκατομμύρια 
γιεν για 201 έργα. Στα πλαίσια του ταμείου εκσυγχρονισμού μικρών 
επιχειρήοεων που δημιουργήθηκε τον Απρίλιο του Τ980, οι νομαρχια­
κές αρχές χορηγούν στις μικρές επιχειρήσεις (που απασχολούν του­
λάχιστον 100 άτομα) άτοκα δάνεια που επιχορηγούνται μέχρι και 
50% από το κράτος, για την αγορά μηχανών και εξοπλισμού που συμ­
βάλλουν στον εκσυγχρονισμό. Το ύψος του δανείου μπορεί να ανέλ- 
θει σε 15 εκατομμύρια γιεν ανά επιχείρηση και η μέγιοτη διάρκεια 
δανειοδοτήσεως είναι πέντε έτη. Κατά τη διάρκεια του οικονομικού 
έτους 1982, χορηγήθησαν δάνεια ύψους 38 789 εκατομμυρίων γιεν 
για 6 855 έργα.
Η Ιαπωνική Τράπεζα Ανάπτυξης χορηγεί δάνεια στις μεγάλες επιχει­
ρήσεις (με κεψάλαιο πάνω από 100 εκατομμύρια γιεν ή με απασχο­
λούμενο προσωπικό πάνω από'300 άτομα) ορισμένους τύπους 
επενδύσεων και για την κατασκευή προϊόντων που έχουν καθορισθε! 
από το MITI. Πρόκειται κυρίως για επιλεγμένα βιομηχανικά ρομπότ 
και εργαλειομηχανές ψηφιακού ελέγχου, στην περίπτωση των οποίων 
εφαρμόζεται το πιο ευνοϊκό επιτόκιο του 7,1% στα δάνεια που 
ανέρχονται στο 50% του κόοτους των έργων για μια περίοδο δέκα 
ετών, με δύο έτη περίοδο χάριτος.

- 1 C  -
Τα δάνεια αυτά διατίθενται από το Σεπτέμβριο του 1978 και 
κατά τη διάρκεια του οικονομικού έτους 1983 διατέθησαν 16.800 
εκατομμύρια γιέν. Η εταιρία χρηματοδότηοης των μικρών επιχειρήσεων 
επεξέτεινε από το Σεπτέμβριο του 1978 και μετά, το καθεστώς 
δανειοδότησης των επενδύσεων που έχουν στόχο την κατασκευή 
των προϊόντων με χαρακτηρισμό από το MITI και στα δάνεια 
της ιαπωνικής τράπεζας ανάπτυξης.
Δικαίωμα δανειοδότησης έχουν οι επιχειρήσεις με κεφάλαιο 
100 εκατομμυρίων γιέν ή λιγότερο ή που απασχολούν 300 άτομα 
ή λιγότερα. Το μέγιστο ποσό δανειοδότησης ανέρχεται σε 300 
εκατομμύρια γιέν, αλλά οι όροι είναι κατά τα άλλα παρόμοιοι 
με εκείνους των δανείων που χορηγεί η ιαπωνική τράπεζα ανάπτυξης. 
Κατά τη διάρκεια του οικονομικού έτους 1983, διατέθησαν 1290 
εκατομμύρια γιέν για 12 έργα.
Οι ιαπωνικές αρχές ενισχύουν επίσης την ενοικίαση-αγορά και 
τη μίσθωση πάγιου εξοπλισμού. Στα πλαίσια του ταμείου εκσυγχρο­
νισμού των μικρών επιχειρήσεων,·τα μη κερδοσκοπικά νομαρχιακά 
ιδρύματα εκμίσθωσης αγοράζουν βιομηχανικά ρομπότ από τον 
Απρίλιο του 1980 και τα δανείζουν στις μικρές επιχειρήσεις 
που απασχολούν 20 ή και λιγότερα άτομα με βάση ένα σύστημα 
ενοικίασης - πώλησης. Το μέγιστο ύψος των δανείων ανέρχεται 
σε 20 εκατομμύρια γιέν ανά επιχείρηση, η μέγιστη περίοδος 
αποπληρωμής σε 54 μήνες και το μίσθωμα στο 5% του εναπομένοντος 
χρέους. Κατά τη διάρκεια του οικονομικού έτους 1982 διατέθησαν 
14.676 εκατομμύρια γιέν για 1725 περιπτώσεις. Τον Απρίλιο 
του 1980, οι κύριοι κατασκευαστές βιομηχανικών ρομπότ δημιούρ­
γησαν την ιαπωνική εταιρία εκμίσθωσης ρομπότ CJAR0L), που 
απολαμβάνει οικονομιμκής ενίσχυσης στα πλαίσια των επενδυτικών 
προγραμμάτων και των δανειοδοτήσεων της ιαπωνικής κυβέρνησης. 
Διαθέτει προς εκμίαθωση βιομηχανικά ρομπότ και συστήματα 
ευέλικτης παραγωγής που έχουν κατασκευαστεί από 66 ιαπωνικές 
βιομηχανίες αιχμής σε επιχειρήσεις των οποίων το κεφάλαιο 
είναι 10.εκατομμύρια γιέν ή λιγότερο ή οι οποίες απασχολούν 
1000 άτομα ή λιγότερα. Κατά τη διάρκεια του οικονομικού έτους 
1983, η δαπάνη ανήλθε σε 10.000 εκατομμύρια γιέν περίπου.
Η ιαπωνική κυβέρνηση εφαρμόζει επίσης συστήματα ασφάλισης έναντι 
επισφαλών πιστώσεων. Το σύστημα ασφάλισης έναντι επισφαλών πιστώ- 
σεων για τις συμβάσεις πωλήσεων με δόσεις ή πωλήσεων με δανεισμό 
που εγκαινιάστηκε τον Ιούνιο του 1981 προορίζεται να καλύψει 
τους κινδύνους του πωλητή που συνδέονται με τις πωλήσεις 
με δόσεις ή με δανειοδότηση από τράπεζα για την πώληση 25 
τύπων μηχανών, συμπεριλαμβανομένων και βιομηχανικών ρομπότ.
Τα ασφάλιστρα ανέρχονται σε 0,837. της αξίας για μία ασφάλιση 
βιομηχανικών ρομπότ διάρκειας 36 μηνών. Τον Ιούνιο του 1961 
δημιουργήθηκε ένα σύστημα ασφάλισης έναντι επισφαλών πιστώσεων 
για συμβάσεις εκμίσθωσης που καλύπτει του κινδύνους του εκμισθω­
τή που συνδέονται με την εκμίαθωση 32 τύπων μηχανών, συμπεριλαμβα­
νομένων και βιομηχανικών ρομπότ. Σ'αυτήν την τελευταία περίπτωση,

- 10α -
η μέγιατη περίοδος ασφάλειας ανέρχεται σε 37 μήνες και η 
δόση στο 0,363% για μία περίοδο ασφάλισης 36 μηνών. Κατά τη διάρκε 
του οικονομικού έτους 1983 το. ύψος του ποσού που ασφαλίστηκε 
στα πλαίσια αυτών των δύο παραπάνω καθεστώτων ανερχόταν σε 
519.000 εκατομμύρια γιέν. Ένα άλλο κυβερνητικό πρόγραμμα 
είναι το σύστημα συμπληρωματικής ασφάλισης έναντι επισφαλών 
πιστώσεων της εταιρίας ασφαλειών έναντι επισφαλών πιστώσεων 
για τις μικρές επιχειρήσεις, που παρέχει εγγυήσεις για τα 
δάνεια που παρέχονται από τις εταιρείες,εγγυήσεις πιστώσεων 
σε μικρές επιχειρήσεις και τις εγγυήσεις πιστώσεων που επεκτεί- 
νονται στα δάνεια που συνδέονται με τα προγράμματα προαγωγής 
που καθιέρωσε το MITI με βάση το νόμο προώθησης των βιομηχανιών 
μηχανικών κατασκευών, ηλεκτρονικής και λογικού υπολογιστών 
"('βλέπε παρακάτω). Η μέγιστη ασφαλιζόμενη αξία ανέρχεται σε 
30 εκατομμύρια γιέν, η κάλυψη σε 70% και η δόση σε 0,57% 
ετησίως. Κατά τη διάρκεια του οικονομικού έτους, 1983, το 
ύψος του ποσού που ασφαλίστηκε έτσι ανερχόταν σε 5.505.000 
εκατομμύρια γιέν.
Μέχρι το 1970, η τεχνολογική ενίσχυση στην περιοχή της αυτοματο­
ποιημένης παραγωγής είχε στόχο να επιτρέψει στην Ιαπωνία 
να καλύψει το κενό που τη χώριζε από τους πρωτοπόρους στους 
τομείς της τεχνολογίας των εργαλειομηχανών, των εγκαταστάσεων 
παραγωγής και των βιομηχανικών δομών. Στη συνεχεία, ο νόμος 
περί προώθησης της βιομηχανίας μηχανικών κατασκευών κα,ι ηλεκτρο­
νικών (1971-1977) έδωσε περισσότερη έμφαση στη μηχαντρονική.

Σύμψωνα με το νόμο αυτό, και κυρίως κατά τη διάρκεια των 
ετών 1976 και 1977, το MITI προώθησε προγράμματα "προαγωγής" 
για διάφορες εργαλειομηχανές ψηφιακού ελέγχου. Τα προγράμματα 
αυτά περιείχαν τεχνολογικές απαιτήσεις, υπεδείκνυαν το μέγεθος 
των προβλεπόμενων αγορών και το ύψος των επενδύσεων και εξασφά­
λιζαν φορολογικές ελαφρύνσεις (που περιελήφθησαν στα μέτρα 
που αναφέρθηκαν παραπάνω), κοινές δραστηριότητες Ε και A 
και εξαίρεση από το αντιμονοπωλειακό νόμο. Τα μέτρα αυτά 
επετρεψαν την ανάπτυξη και τη διάθεση στο εμπόριο προϊόντων 
και εγκαταστάσεων παραγωγής μέσα σε μία ατμόσφαιρα εμπιστοσύνης 
και με περιορισμένο αρχικό κίνδυνο. 0 νόμος του 1971 - 1977 
αντικαταστάθηκε από το νόμο περί προώθησης της βιομηχανίας 
μηχανικών κατασκευών, ηλεκτρονικών και λογικού υπολογιστώ^
1978 - 1985. Το MITI ασχολείται προς το παρόν λιγότερο με 
τον καθορισμό των στόχων και προτιμά τη συγκρότηση "εννοιών" 
ως βάση για τα μέτρα που θα πρέπει να ληφθούν. Αυτές παρέχουν 
δομικές πληροφορίες για διάφορους βιομηχανικούς κλάδους και 
υποδεικνύουν τη βασική κατεύθυνση της μεσοπρόθεσμης ή μακρο­
πρόθεσμης πολιτικής, αλλά αποτελεί ευθύνη της βιομηχανίας 
να ερμηνεύσει ή να χρησιμοποιήσει την "έννοια".
Το ερευνητικό πρόγραμμα του MITI με τίτλο"συγκρότημα ευέλικτης 
παραγωγής με λέιζερ" έψθασε στο τελικό του στάδιο. Οι εργασίες 
πραγματοποιήθηκαν από μία ιδιωτική επιχείρηση που δημιουργήθηκε 
ειδικά για το σκοπό αυτό και στην οποία συμμετείχαν 20 ιδιωτικές 
επιχειρήσεις (εννέα του κλάδου των εργαλειομηχανών, τέσσερεις 
από τη βαρειά βιομηχανία, κυρίως από τον κλάδο σιδήρου και 
χάλυβα και επτά από τον κλάδο της ηλεκτρονικής βιομηχανίας. 
Συμμετείχαν επίσης 3 εργαστήρια του MITI). 0 συνολικός αριθμός 
των ερευνητών ανέρχεται σε 400. 0 συνολικός προϋπολογισμός 
φθάνει σε ύψος 13,7 δισεκατομμυρίων γιέν για την περίοδο 
1977 -1984, από τα οποία 1.197 εκατομμύρια διατέθηκαν το 
οικονομικό έτος 1983 και 627 εκατομμύρια για το οικονομικό' 
έτος 1984. Η εταιρία πραγματοποιεί προς το παρόν το τελευταίο 
έργο της - την πρακτική εφαρμογή της δοκιμαστικής της εγκατά­
στασης, ενός ενοποιημένου εργοστασίου αυτοματοποιημένης παραγω­
γής κιβωτίων ταχυτήτων.
Η ένωση για την έρευνα αιχμής στον τομέα της τεχνολογίας 
των ρομπότ (ARTRaT ιδρύθηκε το Φεβρουάριο του 1984 προκειμένου 
να εκτελέσει το πρόγραμμα Ε και A του MITI στον τομέα των 
ρομπότ για κρίσιμες εργασίες,σε συνεργασία με τα ερευνητικά 
ιδρύματα του MITI και τα πανεπιστήμια. Στόχος είναι η ανάπτυξη 
των τεχνολογιών που απαιτούνται για ένα νέο τύπο πολύπλοκων 
ρομπότ, ικανών να εργάζονται σε μεγάλα βάθη και σε πυρηνικές 
εγκαταστάσεις και να πραγματοποιούν εργασίες διάσωσης σε 
καταστροφές. Στο πρόγραμμα αυτό συμμετέχουν 6 εταιρίες της 
βαρειάς βιομηχανίας, 8 εταιρίες του κλάδου ηλεκτρολογικών 
και ηλεκτρονικών, 2 βιομηχανικές ενώσεις και 2 κατασκευαστές 
ρομπότ" το ύψος του προϋπολογισμού ανέρχεται σε 20 περίπου 
εκατομμύρια γιέν για μία περίοδο περίπου 8 ετών.

-  12  -
Η ερευνητικές ενώσεις του Υπουργείου Οικοδομικής εγκαινίασαν 
το 1983 ένα πρόγραμμα με τίτλο "Ρομπότ και αυτοματοποιημένα 
συστήματα οικοδομικών κατασκευών" με στόχο την ανάπτυξη 
ενός πρωτοτύπου αυτοματοποιημένου συστήματος οικοδομικών 
κατασκευών. 0 προϋπολογισμός ανερχόταν σε 10 εκατομμύρια 
γιέν κατά τη διάρκεια του οικονομικού έτους 1983 και σε 40 
εκατομμύρια γιέν κατά το οικονομικό έτος 1984. Ένα νέο πρόγραμμα 
του NITI αφορά την Έ  και A στον τομέα των αυτοματοποιημένων 
συστημάτων διάσωσης". Το πρόγραμμα αυτό επωφελείται ενός 
προϋπολογισμού 130 δισεκατομμυρίων γιέν για την περίοδο 1982 .
- 1989, και το ποσό που διατέθηκε για το 1984 ανερχόταν σε 
717 εκατομμύρια γιέν. Πρόκειται για ένα αύστημα που λειτουργεί 
πλήρως με τη βοήθεια υπολογιστών για τις προπαρασκευαστικές 
εργασίες της ραφής, το γάζωμα και τη συναρμολόγηση, την 
διακίνηση των υφασμάτων και τον έλεγχο της παραγωγής.
Οι τοπικές κυβερνήσεις παίζουν κάποιο ρόλο στην τεχνολογική 
πρόοδο, όπως αποδεικνύει η νομαρχιακή συμμετοχή σε ορισμένα 
προγράμματα που αναφέρθηκαν παραπάνω. Οι περισσότερες από 
τις τοπικές ιαπωνικές αρχές διατηρούν επίσης εγκαταστάσεις 
τεχνολογικής έρευνας, κυρίως για την τεχνολογία των' μηχανικών 
κατασκευών και της μεταλλουργίας. Το MITI δημιούργησε το 
πρόγραμμα διαβιομηχανικής συνεργασίας το 1984, που χορηγεί 
3,5 εκατομμύρια γιέν σε κάθε διαβιομηχανική ένωση,ποσό που 
το ήμισυ θα πρέπει να καταβληθεί από τις τοπικές αρχές. Υφίστανται 
14 ενώσεις τέτοιου τύπου από τις οποίες οι δύο τουλάχιστον 
αφορούν την τεχνολογία της παραγωγής (η μία για την ανάπτυξη 
ρομπότ που εργάζονται μέσα στο νερό και η άλλη για την Ε _
‘ και A στον τομέα της τεχνολογίας παραγωγής κεφαλών νηματοποίησης 
ακρ ί  βειας).
Οι ιαπωνικές ενισχύσεις προς τη βιομηχανία είναι συνεπώς 
προσανατολισμένες συνήθως προς ιδιαίτερους τομείς και ■  χαρακτηρί- 
ζονται από οικονομικά κίνητρα για την αγορά εξοπλισμού παραγωγής 
από τους χρήστες, από τη βελτίωση των εγκαταστάσεων παραγωγής 
των κατασκευαστών προηγμένου εξοπλισμού παραγωγής και από 
το γεγονός ότι καλύπτουν οαφώς καθορισμένα και στενά συντονιζόμενα 
προγράμματα Ε και Α.
Συμπέρασμα
Η Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ιταλία, Η Γαλλία, οι Ηνωμένες 
Πολιτείες και η Ιαπωνία διαθέτουν όλες σημαντικά καθεστώτα 
κρατικής.ενίαχυσης της αυτοματοποίησης της παραγωγής. Παρόλο 
που στις Ηνωμένες Πολιτείες υφίστανται ορισμένες δραστηριότητες 
πολιτικής Ε και A που χρηματοδοτούνται από δημόσια κονδύλια, 
η κατάσταση διαφέρει από εκείνη άλλων κρατών 
αφού το μεγαλύτερο μέρος των ενισχύσεων διοχετεύονται στην 
άμυνα. Στην Ιταλία διατίθενται τα λιγότερα κονδύλια και πραγματο­
ποιούνται τα λιγότερα προγράμματα’  ο γενικός χαρακτήρας των

- 12α -
προγραμμάτων αυτών δεν επιτρέπει τον επακριβή καθορισμό του 
μέρους που διατίθενται για εξοπλισμό αυτοματοποιημένης παραγωγής. 
Στη Γαλλία και οτο Ηνωμένο Βασίλειο καθιερώθηκε μία μεγάλη 
ποικιλία προγραμμάτων με διαφορετικούς ατόχους, και στη Γερμανία 
το ενδιαφέρον συγκεντρώνεται σε ορισμένα προγράμματα ευρείας 
βάσης. Στην Ιαπωνία πραγματοποιούνται πολλά προγράμματα που 
είναι παρόλα αυτά ιδιαίτερα όμοια και έχουν κοινούς στόχους.
Η ιαπωνική Ε και Α που χρηματοδοτείται από το κράτος συντονίζεται 
πολύ πιο στενά και είναι πιο εστιασμένη από ότι σε άλλες 
χώρες - κυρίως τις χώρες της ΕΟΚ - και δεν διέπεται από στρατιω­
τικές απαιτήσεις όπως στις Ηνωμένες Πολιτείες.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III
I. Α - ΚΥΡΙΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΤΩΝ ΒΡΕΤΑΝΩΝ ΧΡΗΣΤΩΝ 
(1983)(*) ΜΙΚΡΟΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ
Γενική οικονομική κατάσταση%
43
Έλλειψη ειδικευμένου προσωπικού 39
Υψηλό κόστος ανάπτυξης 29
Έλλειψη κονδυλίων για ανάπτυξη 30
Πολύ υψηλό κόστος παραγωγής 15
Προβλήματα λογικού 14
Προβλήματα αισθητήρων 10
Δυσκολίες επικοινωνίας με τους υπεργολάβους
ή τους προμηθευτές 9
Προβλήματα με τα μικροηλεκτρονικά κυκλώματα 7
Αντίθεση των εργατών ή των συνδικαλιστικών
ενώσεων 6
Αντίθεση της διεύθυνσης 4
Αντίθεση άλλων ομάδων 4
Πηγή: ΡΘΙ
(*) Βιομηχανικές επιχειρήσεις που απασχολούν πάνω από 20 άτομα.

I Β - ΕΜΠΟΔΙΑ ΠΟΥ ΠΑΡΕΜΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΤΗΝ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΣΤΗ ΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΓΙΑ ΤΟ 
1982
Δεδομένα που δίδονται ως ποαοστό επί των απαντήσεων (δυνατότης
πολλαπλών απαντήσεων)
Σύνολο μεταποιητικών 
επιχειρήσεωνΕκ των οποίων: 
βιομηχανία εργα- 
λειομηχανών(**)
Εμπόδια στην καινοτομία Μη καινοτομούσες (*) Καινοτομούσες
- Έλλειψη κατάλληλων κονδυλίων 50 30 47
- Πρόσβαση σε εξωτερική χρηματο­
δότηση 17 5 13
- Πολύ μειωμένη απόδοση της καινο­
τομίας που παράγεται λόγω : 70 76 80
.  πολύ υψηλού κόστους ανάπτυξης •  49 48 58
.  πολύ μεγάλης περιόδου απόσβεσης 19 45 25
.  αβεβαιότητας της αγοράς 74 69 '58
- Εσωτερική αντίσταση στην καινο­
τομία 15 10 20
- Οργανωτικά προβλήματα 7 14 -
- Δυσκολία ευρέσεως προσωπικού 
εξειδικευμένου στον τομέα : 13 24 40
.  Ε και Α 64 80 100
.  Παραγωγή 31 27 -
. Πωλήσεις 27 28 -
- Προβλήματα μετατροπής τεχνο­
γνωσίας εμπορεύσιμων προϊόντων 13 16 27
- Έλλειψη της δυνατότητας καινο­
τομίας λόγω του γεγονότος ότι 
η- τεχνολογία έχει ωριμάσει. 7 11 7
Πηγή: ΙίΟ
(*) Ορίζονται ως οι επιχειρήσεις που δεν έχουν εισάγει καμιά καινοτομία 
κατά το 1982.
(**) Επιχειρήσεις εξ ορισμού και νοτομούσες.

II :  ΛΟΓΟΙ ΔΙΑΚΥΜΑΝΣΗΣ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟΠΗΧΑΝΩΝ ΚΑΤΑ 
ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1977-19 οΖ ΣΤΙΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΧΩΡΕΣ-ΠΑΡΑΓΩΓΟΥΣ
Παραγωγή ενός δισεκατομμυρίου 5 19G2
Πηγη Boston Consulting Group

- 4 -
III: ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ ΤΗΣ ΕΤΗΣΙΑΣ ΑΥΞΗΣΗΣ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ 
ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΡΟΜΠΟΤ
Ιαπων ί  a:
ΗΠΑ:
Σοϋηδ ί  α:
Γ αλλ ία:
Ηνωμένο Βασίλειο:
ΟΔΓ :
Ιταλ ία:
Αυστραλία:1980-198$ ;
1980-198 5  i
1980- 1995 ί  
1979- 1984 i
1985-1990:
1981- 1986:
1980- 198 5  i  
198S-1990:
1981- 1986:
1981-1986
1981-1986
1981- 1986
1982- 199035-401
301
10-201
351 
261 - 
361
2 0 1
17-261
261
27-351
21-241
491
SSI
461
561
301(Bacho, Halte/ Stuart  
Shield*)
( J IRA.)CCREl-kcttr# 2000)
(Wall Street brokers)  
CCREI-Lettre 2000)
(Pred least)
(Swedlth Computer* and  
Electronics Commission)
(  I b i d  )
(Creative Strategies  
International)
(Dlebold)
(D leb old )
(Creative Strategies  
Internat Iona 1)
(Creative Strategies  
International)
(Creative Strategies  
International)
(Creative Strategies  
International)
(Australian Science and  
Technology Council)
Πηγή: 00ΣΑ

Ευελιξία: αριθμός παραγόμενων 
διαφορετικών κοματιών
ΚΛΑΣΣΙΚΗ 
ΕΡΓ ΑΛΕΙΟΜΗΧΑΝΗ
ΧΕΙΡΩΝΑΚΤΙΚΗ/
/ΛυϊΟΜΑΙΗ
ΦΟΡΤΩΣΗ ^ ΦΟΡΤΩΣΗ
5 1ϋ 20ΕΡΓΑΛΕΙΟΗΗΧΑΝΗ ΜΕ ΨΗΦΙΑΚΟ ΕΛΕΓΧΟ
ΕΥΕΛΙΚΤΗ
ΚΥΨΕΛΙΔΑ
ΕΥΕΛΙΚΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ 
ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ 
ίΡΜε)ΕΥΕΛΙΚΤΗ
ΓΡΑΜΜΗ
ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ
ΚΛΑΣΣΙΚΗ
-ΡΑΜΜΗ ΜΕΤΑΦΟ- Παραγωγικότητα:
ΡΑΣ ______ 5ετήσια παραγωγό α
1 πα
ραγόμενο κομάτι
50 100  - 200 500 1 000 2 000 5 000 10 000

1 Επεξηγηματικές σημειώσεις
1. Με βάοη την ταξινόμηση της βιομηχανίας στα πλαίσια της ΝΑΟΕ, οι 
παρακάτω κατηγορίες θεωρήθηκαν ότι περιλαμβάνουν μη συνεχείς 
διαδικασίες:
31. Κατασκευή προϊόντων εκ μετάλλου
32. Μηχανολογικές κατασκευές
33. Κατασκευή μηχανών γραφείου και μηχανών και συσκευών επεξεργα­
σίας πληροφοριών
34. Κατασκευή ηλεκτρολογικού και ηλεκτρονικού υλικού
35. Κατασκευή αυτοκινήτων οχημάτων και ανταλλακτικών αυτών
36. Κατασκευή ετέρων ειδών υλικού μεταφορών
37. Κατασκευή οργάνων και συσκευών ακρίβειας, οπτικής και συναφών 
τοιούτων
43. Κλωστοϋφαντρυργική βιομηχανία
44. Βιομηχανία δέρματος
45. Βιομηχανία υποδημάτων και ειδών ενδύσεως
46. Βιομηχανία ξύλου και επίπλων εκ ξύλου 
472. Επεξεργασία χάρτου και χαρτονιού
48. Βιομηχανία ελαστικού '
49. 'Ετεραι βιομηχανίαι
Γενιι<ές διαστάσεις της αγοράς του προηγμένου εξοπλισμού'παραγωγής
(ι) Σύμφωνα με μία έκθεση του Β.Ι.Ρ.Ε. (Bureau d’informations 
et de Prévisions Economiques), που πραγματοποιήθηκε για λογαριασμό 
του Υπουργείου Βιομηχανίας της Γαλλίας, με τίτλο "La Productique et 
les Industries Manufacturières", που χρονολογείται
από το Δεκέμβριο του 1982, η γαλλική αγορά προηγμένου εξοπλισμού 
παραγωγής αντιπροσώπευε 8 δισεκατομμύρια γαλλικά φράγκα το 
1982. Παρεκτεινοντας με βάση το μερίδιο που κατέχει η Γαλλία 
στα πλαίσια της κοινοτικής προστιθεμένης αξίας που συνδέεται 
με^τις μη συνεχείς βιομηχανικές διαδικασίες (δηλαδή γύρω στο 
20%),^προκύπτει ως αποτέλεσμα μία κοινοτική αγορά που αντιπροσωπεύει 
6 περίπου δισεκατομμύρια ECU για το 1982.
^^ ^ Σύμφωνα με το ΙΡΑ της Στουτγάρδης (Fraunhofer Insti tut für Produktionstechnik 
und Automatisierung), για τους 6 κύριους κλάδους της γερμανικής 
βιομτχανιας που χρησιμοποιούν παραγωγή με συναρμολόγηση σε σειρά 
(κατασκευή μηχανών, αυτοκινήτων, ηλεκτρολογικών, οργάνων ακρίβειας 
Ken οπτικής, μεταλλικών προϊόντων και μηχανών γραφείου), το 
ο% κατά μέσο όρο των επενδύσεών τους αφορούν σήμερα τον τομέα 
της συναρμολόγησης, και από αυτές το 40% διατίθενται για αυτοματο­
ποίηση. Απο σήμερα και μέχρι το 1987, τα ποσοστά αυτά αναμένεται 
να γίνουν αντίστοιχα 29 και 50%. Μία πιο γενική ένδειξη του 
IF0 δείχνει οτι σήμερα το 60% περίπου των επενδύσεων που πραγματο­
ποιούν οι γερμανικές μεταποιητικές επιχειρήσεις αφορά την εισαγωγή 
v è ù jv  ο ι  cto ι  K o to  ι  ών τΓαραγωγρς ή τεχνικών.

- 1α -
(iti) Σύμφωνα με μία έρευνα των Financial Times που δημοσιεύ- 
θηκε οτις 12.1.1984, είναι δυνατόν να αναμένεται ότι από οήμερα 
και μέχρι το 1990, θα διατεθούν στη Δυτική Ευρώπη και τη Βόρεια 
Αμερική πάνω από 100 δισεκατομμύρια $ (128 δισεκατομμύρια ECU) 
για την αυτοματοποίηση στην βιομηχανία μηχανικών κατασκευών.
Στην περίπτωση που η ΕΟΚ αντιπροσωπεύει το 40% του συνόλου, 
αυτό θα σημαίνει ότι θα ξοδέψει 51 περίπου δισεκατομμύρια ECU 
για αυτοματοποίηση κατά τη διάρκεια των έξι προσεχών ετών.

-  2-
3. Μία πρόσφατη έρευνα του PSI του Λονδίνου αποδεικνύει ότι στο 
Ηνωμένο Βασίλειο, το 94% των βρετανικών επιχειρήσεων που απασχο­
λούν πάνω από 1.000 άτομα εφαρμόζουν την μικροηλεκτρονική στις 
διαδικασίες βιομηχανικής παραγωγής, ενώ για τις επιχειρήσεις 
που απασχολούν 500 έως 1.000 άτομα το αντίστοιχο ποσοστό είναι
Η ίδια έρευνα του PSI αποδεικνύει ότι οι βρετανικές επιχειρήσεις 
που απασχολούν πάνω από 1.000 άτομα χρησιμοποιούν 3 φορές--περ ισσότερο 
τη μικροηλεκτρονική στα πλαίσια των διαδικασιών παραγωγής απότι .  
οι μικρές επιχειρήσεις που απασχολούν 20 έως 49 άτομα.
4. Η μελέτη αυτή, που χρονολογείται από το Σεπτέμβριο του 1983, 
πραγματοποιήθηκε από τον καθηγητή WASSILY LE0NTIEF για λογαριασμό 
του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών και περιέχει 3 σενάρια διάδοσης
της αυτοματοποίησης. Η ανάλυση στηρίζεται σε μία σειρά λεπτομερών 
πινάκων εισροών-εκροών για καθένα από τους κλάδους της αμερικανικής 
οικονομίας.
5. Όπως φαίνεται ήδη από τους πίνακες στις σελίδες 4 και 5 του 
Παραρτήματος I, οι ευρωπαίοι κατασκευαστές καταβάλλουν μία 
αδιαμβισβήτητη προσπάθεια για να εκσυγχρονίσουν τις μηχανές 
τους και να τις εξοπλίσουν με ψηφιακό έλεγχο, θα πρέπει να 
σημειωθεί ότι η επιτάχυνση εγκατάστασης ψηφιακού ελέγχου συμβαδί­
ζει έντονα με τη λήξη της συμφωνίας αποκλειστικής διάθεσης 
μεταξύ SIEMENS και FANUK για τα συστήματα ψηφιακού ελέγχου
ύστερα από τις ενέργειες της Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.
0 τερματισμός της συμφωνίας αυτής επέτρεψε στην πραγματικότητα 
μία ουσιαστική μείωση του κόστους των συστημάτων ψηφιακού ελέγχου 
της FANUK (με μερίδιο 50 έως 60% της παγκόσμιας αγοράς) στην 
Κοινότητα.
Εξάλλου, τα δημοσιεύματα του τύπου καιοι ευρωπαϊκές επιτυχίες 
σε πρόσφατες εκθέσεις εργαλειομηχανών αποτελούν σημεία σαφούς 
προόδου όσον αφορά την ενσωμάτωση της μικροηλεκτρονικής στις 
ευρωπαϊκές εργαλειομηχανές.
6.  Παρόμοια αποτελέσματα προβλέφθηκαν στα πλαίσια μιας μελέτης 
που πραγματοποιήθηκε από την ΘΟΝθυΣΤΡΟΝΙΟΙΙΕ για λογαριασμό 
της Επιτροπής και χρονολογείται από το Δεκέμβριο του 1981. 
Για την πρώτη πενταετία της παρούσας ΙΟετίας προβλέφθηκαν οι 
παρακάτω μέσοι ρυθμοί ετήσιας αύξησης.
Κοινοτική παραγωγή83%.
από πλευράς αξίας από πλευράς κοματιών
Σύνολο εργαλειομηχανών ψηφιακού 
ελέγχου 19% 17%
Παγκόσμια παραγωγή
Σύνολο εργαλειομηχανών ψηφιακού 
ελέγχου
Κέντρα μηχανικής κατεργασίας 
Τόρνοι με ψηφιακό έλεγχο247
16%17%
157
10%12%

- 2α -
Το γαλλικό πρόγραμμα εργαλειομηχανών προέβλεψε - επί εθελοντικής, 
βάσεως είναι η αλήθεια - μία αύξηση της γαλλικής αγοράς εργαλειομη- 
χανών με ψηφιακό έλεγχο από τα 10.500 κομάτια το 1981 οε 26.500 
το 1985, δηλαδή ετήσιο ρυθμό αύξηση 26% για τη Γαλλία.
Όλες αυτές οι προβλέψεις διαψεύστησαν από τα γεγονότα, λόγω 
της μη αναμενόμενης σοβαρής ύφεσης, που προκάλεσε γενική μείωση 
της ευρωπαϊκής παραγωγής κατά 20% από πλευράς αξίας από το 
1980 έως το 1983. Παρόλα αυτά η συμμετοχή των μηχανών με ψηφιακό 
έλεγχο στο σύνολο συνέχισε να αυξάνεται έντονα, και η ευρωπαϊκή 
παραγωγή μηχανών τέτοιου τύπου συνέχισε να αυξάνεται λίγο, παρά 
την ύφεση. Από τώρα και στο εξής, λαμβανομένης υπόψη της γενικής 
ανάκαμψης της ζήτησης εργαλειομηχανών που σημειώθηκε το 1983, 
δεν φαίνεται παράλογη η πρόβλεψη ποσοστών μέσης ετήσιας αύξησης 
της τάξης του 20% για τις μηχανές με ψηφιακό έλεγχο στο σύνολο 
της Κοινότητας κατά τη διάρκεια των επόμενων ετών.

-  3 -
Επί του θέματος αυτού θα διατεθούν οτο άμεαο μέλλον πιο επακριβείς 
ενδείξεις, αφού στο τέλος του 1984 θα διατίθενται για τη Γαλλία 
και τη Γερμανία αποτελέσματα ερευνών που θα έχουν γίνει qe 
συντονισμό με τις μελέτες του Policy Studies Institute, και 
θα έχουν πραγματοποιηθεί με βάση την ίδια μεθοδολογία.
7. Ορισμοί των ρομπότ
ISO:  "Το βιομηχανικό ρομπότ είναι μία συσκευή χειρισμού του 
"οποίου η θέση ελέγχεται αυτόματα, που επαναπρογραμματίζεται 
και εκτελεί πολλαπλές λειτουργίες, διαθέτει πολλούς άξονες 
και είναι ικανό να διακινεί υλικά, εξαρτήματα, εργαλεία ή εξειδι- 
κευμένες διατάξεις, χάρις σε μεταβλητά προγράμματα των κινήσεων 
του που του επιτρέπουν να εκτελέσει μία ποικιλία αποστολών".
Αμερικανικό Ινστιτούτο Ρομποτικής (Robot Institute of America:RIA) 
:" Ρομπότ είναι μία επαναπρογραμματιζόμενη συσκευή χειρισμού 
πολλαπλών λειτουργιών που προορίζεται για τη διακίνηση υλικών, 
εξαρτημάτων, εργαλείων ή ειδικών διατάξεων, μέσω μεταβλητών 
προγραμμάτων ελέγχου κινήσεων που του επιτρέπουν να εκτελεί 
μία ποικιλία αποστολών".
Βρετανικό Υπουργείο Βιομηχανίας και Εμπορίου:  "Ρομπότ είναι 
ένας μηχανικός επαναπρογραμματιζόμενος χειριστής". Παρόλα αυτά 
σύμφωνα με την βρετανική ένωση ρομποτικής (Britich Robot asso­
ciation): "Ρομπότ είναι μία επαναπρογραμματιζόμενη συσκευή 
με προορισμό τη διακίνηση και μεταφορά εξαρτημάτων, εργαλείων 
ή εξειδικευμένων διατάξεων παραγωγής μέσω μεταβλητών προγραμμάτων 
ελέγχου κινήσεων που του επιτρέπουν την εκτέλεση συγκεκριμένων 
εργασιών παραγωγής".
J IRA (Ιαπωνία):  ορίζει πέντε κατηγορίες ρομπότ:
1) Χειρισμού - που ελέγχονται άμεσα από υπολογιστή
2) Ακολουθιακό ρομπότ - διάταξη χειρισμού που λειτουργεί σύμφωνα 
με προκαθορισμένη ακολουθία
(ι)καθορισμένη ακολουθία 
να τροποποιηθεί,- ακολουθία που είναι δύσκολο
(ι ι)μεταβλητή ακολουθία - 
εύκολα.ακολουθία που μεταβάλλεται
3)Ρομπότ αναπαραγωγής - διάταξη χειρισμού που 
μνήμη της μία ακολουθία που επιδείχθηκε απόσυγκρατεί στη 
το χειριστή
4)Ρομπότ με ψηφιακό έλεγχο - ρομπότ χειρισμού 
εντολές με τη βοήθεια ψηφιακού ελέγχουπου δέχεται

- 4 “
5) Ευφυές ρομπότ - ρομπότ ικανό να κατανοήσει τις λειτουργίες 
που του ζητούνται χάρις στις ικανότητες ενός αισθητήρα και 
με τη βοήθεια μέσων αναγνώρισης.
Το μεγαλύτερο μέρος των δύο πρώτων κατηγοριών δεν θεωρούνται 
ως ρομπότ σύμφωνα με τους άλλους ορισμούς που αναφέρθηκαν παρα­
πάνω.
Ορισμός ανάλογα με τις κατηγορίες των εφαρμογών 
μεγάλος και περιλαμβάνει κυρίως:0 κατάλογος είναι
συγκόληση κατά σημεία 
συγκόληση τόξου 
επεξεργασία επιφανειών 
θερμική επεξεργασία 
βαφή με ψεκασμό 
χύτευση με έγχυση (πλαστικών) 
χύτευση με μήτρες 
χύτευση ακρίβειαςσυναρμολόγηση 
συσκευασία και στιβασία 
διακίνηση και μεταφορά 
(φόρτωση/εκφόρτωση εργαλειο- 
μηχανών)
εργασίες πρεσσαρίσματος 
χυτήρια 
σφυρηλάτηση 
μέτρηση και έλεγχος
Κάθε μια από τις διάφορες αυτές εφαρμογές απαιτεί λίγο διαφορετικές 
συγκροτήσεις και προδιαγραφές ρομπότ, όσον αφορά τη γεωμετρία 
των βραχιόνων, το σύστημα προώθησης, τις δυναμικές επιδόσεις 
και την ακρίβεια, την αξιοπιστία και την ■  ασφάλεια.
Η γεωμετρία του βραχίονα μπορεί να ταξινομηθεί σε τέσσερεις 
μεγάλες κατηγορίες: με καρτεσιανές , κυλινδρικές, και σφαιρικές 
συντεταγμένες καθώς και αρθρωτά ρομπότ. Τα συστήματα προώθησης 
λειτουργούν γενικά με πεπιεσμένο αέρα για τις ελαφρές εργασίες, 
υδραυλικά για τις πιο βαρειές εργασίες και ηλεκτρικά για τις 
εργασίες ακρίβειας.
8.  Οι Financial Times στην έρευνα επί της αυτοματοποίησης που πραγμα- 
τοπο!ησανστις 12.1.1984, εκτιμούν ότι κατά μέσο όρο τα συστήματα 
CAD, πολλαπλασιάζουν την παραγωγικότητα με ένα συντελεστή ίσο
με τρία. Η A. D. Little εκτιμά ότι το πολλαπλασιαστικό αυτό 
.  αποτέλεσμα κυμαίνεται ανάμεσα σε 3 και 4.
9. Η A.D. Little παρουσίασε μια περιγραφή των σταδίων ανάπτυξης 
των διαφόρων σχετικών τεχνολογιών στο ακόλουθο σχήμα:

ΖΟίαι
ο
< 3
ΟίΗ"<:Ζ>-<
μοεΜ1 X 1ο.οΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΝΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΜΕ ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗ (ΟΙΜ) 
ΩΡΙΜΟΤΗΤΑ 1982
ΕΜΒΡΥΑΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ι  ΩΡΙΜΑΝΣΗ ΓΗΡΑΝΣΗ
& Αυτοματοπο ι  ημένη .Δ ι  α
Παραγωγή με τη βοήθεια υπολογιστή
& Τεχνολογία Ομάδων
Σύστημα προγραμματισμού έ
και ελέγχου παραγωγής ,  ,  ν χΪΛ κ 1  1 '  γ Τεχνολογία Υπολογιστών
Σχεδιασμός με τη βοήθεια Υπολογιστή 
Ρομποτική<ινηοη Υλικών
ΟΙΜ
ΧΡΟΝΟΣ — ψ