Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την "9η ετήσια έκθεση των διαρθρωτικών ταμείων 1997"

(1999/C 368/10)

Στις 29 Απριλίου 1999, και σύμφωνα με την τρίτη παράγραφο του άρθρου 23 του Εσωτερικού Κανονισμού, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση για την "9η ετήσια έκθεση των διαρθρωτικών ταμείων 1997".

Το τμήμα οικονομικής και νομισματικής ένωσης, οικονομικής και κοινωνικής συνοχής, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 29 Σεπτεμβρίου 1999 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Vasco Cal.

Κατά την 367η σύνοδο ολομέλειας της 20ής και 21ης Οκτωβρίου 1999 (συνεδρίαση της 20ής Οκτωβρίου 1999), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 80 ψήφους υπέρ, 1 κατά και 1 αποχή την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η υπό εξέταση ετήσια έκθεση της Επιτροπής ανταποκρίνεται στην υποχρέωση που προβλέπει ο Κανονισμός του Συμβουλίου (ΕΟΚ) αριθ. 2052/88, έτσι όπως τροποποιήθηκε από τον Κανονισμό του Συμβουλίου (ΕΟΚ) αριθ. 2081/93, σχετικά με τη μεταρρύθμιση των Διαρθρωτικών ταμείων. Σύμφωνα με το άρθρο 16, η Επιτροπή οφείλει να παρουσιάζει ετησίως, και μέχρι την 1η Νοεμβρίου, λεπτομερή έκθεση για τις προόδους που σημειώθηκαν ως προς την επίτευξη των στόχων των Ταμείων και για την αξιοποίηση των ενισχύσεων που χορηγήθηκαν κατά το προηγούμενο έτος. Στο άρθρο 31 του Συντονιστικού Κανονισμού 2082/93, καταγράφονται αναλυτικώς τα στοιχεία που περιλαμβάνονται στην ετήσια έκθεση και συμπληρώνεται ότι "κάθε χρόνο, η Επιτροπή συμβουλεύεται τους οργανωμένους σε ευρωπαϊκό επίπεδο κοινωνικούς εταίρους όσον αφορά τη διαρθρωτική πολιτική της Κοινότητας".

1.2. Σύμφωνα με το παραπάνω άρθρο 16, η ετήσια αυτή έκθεση απευθύνεται στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή. Η ΟΚΕ, κάθε χρόνο, αφού λάβει την έκθεση της Επιτροπής, εκδίδει γνωμοδότηση με τα σχόλια που κρίνει σκόπιμα. Παρότι δεν μπορεί να επηρεάσει τις δράσεις που αναφέρονται στην έκθεση, δεδομένου ότι αυτή αφορά περίοδο που έχει ήδη λήξει, η γνωμοδότηση της ΟΚΕ έχει επιτρέψει να αναπτυχθεί μια δυναμική ανταλλαγή απόψεων με την Επιτροπή σχετικά με συγκεκριμένες πτυχές της αξιοποίησης των Διαρθρωτικών Ταμείων. Στο τελευταίο μέρος των Ετήσιων Εκθέσεων, καθιερώθηκε να περιλαμβάνεται κεφάλαιο για τις "σχέσεις με τα άλλα κοινοτικά όργανα", στο οποίο αναφέρονται και σχολιάζονται από την Επιτροπή οι θέσεις και οι γνωμοδοτήσεις της ΟΚΕ, καθώς και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και, πιο πρόσφατα, της Επιτροπής των Περιφερειών.

1.3. Ένα ενδεικτικό παράδειγμα της επίδρασης που έχει η δυναμική αυτή διαδικασία διαβουλεύσεων είναι αυτό που συνέβη με τη συμμετοχή των οικονομικών και κοινωνικών εταίρων στα πλαίσια των Διαρθρωτικών Ταμείων, η οποία καθιερώθηκε επίσημα στο άρθρο 4 του Κανονισμού-Πλαίσιο, με την αναθεώρηση του 1993. Κατά τα πρώτα έτη εφαρμογής της μεταρρύθμισης των Διαρθρωτικών Ταμείων του 1988, η ΟΚΕ επέμεινε επανειλημμένως, κυρίως στις γνωμοδοτήσεις για τις Ετήσιες Εκθέσεις, ότι είναι αναγκαίο να προβλεφθεί η συμμετοχή των οικονομικών και κοινωνικών εταίρων σε όλα τα επίπεδα και σε όλες τις φάσεις της διαδικασίας. Παρότι το άρθρο 4 δεν υιοθετεί πλήρως την άποψη αυτή, έδωσε, από το 1994, τη δυνατότητα να συμμετάσχουν οι κοινωνικοί εταίροι σε όλα τα κράτη μέλη και σε κοινοτικό επίπεδο, αν και με διαφοροποιημένες μορφές.

1.4. Για όλους αυτούς τους λόγους, δεν γίνεται κατανοητή η προερχόμενη από τη Γραμματεία της ΟΚΕ πληροφορία ότι η Επιτροπή, για πρώτη φορά από το 1989, για την περίπτωση της ένατης ετήσιας έκθεσης, δεν θα ζητούσε γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής. Η κατάσταση αυτή ανάγκασε την ΟΚΕ να αρχίσει τη διαδικασία κατάρτισης γνωμοδότησης πρωτοβουλίας, γεγονός που επέφερε μεγάλη καθυστέρηση στην έναρξη των εργασιών, λόγω των διαδικαστικών, δημοσιονομικών και λειτουργικών δυσχερειών που συνεπάγεται η διαδικασία αυτή(1).

1.5. Η κατάσταση αυτή είναι ακόμη περισσότερο αξιοπερίεργη, δεδομένου ότι το οριζόντιο θέμα που χαρακτηρίζει την ένατη αυτή Ετήσια Έκθεση είναι οι δράσεις υπέρ των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, ενός κλάδου που εκπροσωπείται ευρέως στην ΟΚΕ και επί του οποίου η ΟΚΕ έχει πραγματοποιήσει παρεμβάσεις ιδιαίτερα χρήσιμες προκειμένου να λαμβάνονται περισσότερο υπόψη τα ιδιαίτερα συμφέροντα του κλάδου από τις διάφορες υπηρεσίες της Επιτροπής.

2. Σχετικά με την Ετήσια Έκθεση για τα Διαρθρωτικά Ταμεία του 1997(2)

2.1. Το έτος 1997 αντιστοιχούσε στην έναρξη της δεύτερης φάσης της περιόδου προγραμματισμού και στο τρίτο έτος από την αναθεώρηση των Κανονισμών του 1993. Σχεδόν όλα τα προγράμματα είχαν ήδη εγκριθεί, συμπεριλαμβανομένων και των προγραμμάτων κοινοτικής πρωτοβουλίας. Στα τέλη του χρόνου, βρίσκονταν υπό υλοποίηση ένα σύνολο 1026 προγραμμάτων, 580 εκ των οποίων για τους διάφορους στόχους και 446 για τις κοινοτικές πρωτοβουλίες.

2.2. Καθώς αποκτήθηκε πλέον αυτή η σταθερή ταχύτητα, το ύψος των χρηματοδοτήσεων εκάλυψε τις καθυστερήσεις που παρουσίαζε κατά τα προηγούμενα έτη και παρουσιάζει τιμές που αντιστοιχούν στις δημοσιονομικές προοπτικές που ορίστηκαν στο Εδιμβούργο. Μόνον όσον αφορά τις κοινοτικές πρωτοβουλίες, εξακολουθούν να είναι ανεπαρκείς οι δεσμεύσεις και οι πληρωμές.

2.3. Όσον αφορά την προτεραιότητα στην απασχόληση, τα νέα προγράμματα του στόχου 2 την έλαβαν υπόψη και ετέθησαν επίσης σε εφαρμογή 89 "τοπικά σύμφωνα για την απασχόληση".

2.4. Όσον αφορά τη διαχείριση, καταρτίσθηκαν 22 δελτία επιλεξιμότητας των δαπανών για πρόσβαση στην κοινοτική συγχρηματοδότηση από τα Ταμεία.

2.5. Ως προς τις θεματικές επιλογές, δόθηκε προτεραιότητα σε ζητήματα όπως η κοινωνία των πληροφοριών, η αστική ανάπτυξη, τα σημεία τομής μεταξύ περιφερειακής πολιτικής και πολιτικής του ανταγωνισμού.

2.6. Κατά το 1997 επίσης σημειώθηκε η έναρξη της προετοιμασίας για τις μεταβολές της περιφερειακής πολιτικής, βάσει του λεγομένου "Προγράμματος δράσης 2000".

2.7. Μετά από τα οριζόντια θέματα της ετήσιας έκθεσης του 1995, για την περιβαλλοντική διάσταση των παρεμβάσεων, και του 1996, για την τεχνολογική εξέλιξη των περιφερειών, το θέμα της ετήσιας έκθεσης του 1997 είναι τα μέτρα υπέρ των ΜΜΕ.

2.8. Σύμφωνα με την Έκθεση, οι ΜΜΕ απασχολούν περίπου τα δύο τρίτα του εργατικού δυναμικού του ιδιωτικού τομέα και διαχειρίζονται σχεδόν το 60 % του κύκλου εργασιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και, σύμφωνα με εκθέσεις στις οποίες αναφέρεται η Επιτροπή, είναι οι επιχειρήσεις που διαθέτουν τις μεγαλύτερες δυνατότητες ανάπτυξης και απασχόλησης.

2.9. Κατά τη διάρκεια της περιόδου προγραμματισμού 1994-1999, περίπου 15 έως 20 % των συνολικών πόρων των Ταμείων θα διατεθούν ειδικά για μέτρα προώθησης, βελτίωσης του παραγωγικού μηχανισμού και του οικονομικού περιβάλλοντος των ΜΜΕ. Τα ποσοστά αυτά κυμαίνονται ανάλογα με τα κράτη μέλη, και, σε ορισμένα απ' αυτά φτάνουν έως και το 40 %.

2.10. Οι χρηματοδοτήσεις αυτές αφορούν μεγάλη ποικιλία δράσεων: ενισχύσεις των επενδύσεων με τη μορφή άμεσων ενισχύσεων ή μέτρων χρηματοοικονομικής τεχνικής, χρηματοδότηση για ζώνες εγκατάστασης επιχειρήσεων, δράσεις κατάρτισης, περιλαμβανομένης της κατάρτισης στη διαχείριση, υπηρεσίες παροχής συμβουλών ή ενημέρωσης, δράσεις για την προώθηση της έρευνας και της ανάπτυξης, δράσεις στον τομέα της κοινωνίας των πληροφοριών, ενισχύσεις για την παγκοσμιοποίηση.

2.11. Στους προσανατολισμούς για την προσαρμογή των προγραμμάτων για τις περιφέρειες του στόχου 1 στο μέσο της περιόδου εφαρμογής τους, που παρουσίασε η Επιτροπή στις 30 Μαΐου, υποστηριζόταν ότι οι διαθέσιμοι πόροι θα έπρεπε να στηρίξουν τις ΜΜΕ και τις πρωτοβουλίες τοπικής ανάπτυξης και απασχόλησης.

2.12. Για την αξιολόγηση της επίδρασης των Διαρθρωτικών Ταμείων επί των ΜΜΕ, που υπήρξε αντικείμενο παρατηρήσεων εκ μέρους του Ελεγκτικού Συνεδρίου, η Επιτροπή εγκαινίασε σειρά δράσεων, τα αποτελέσματα των οποίων, όμως, δεν προβλέπονται πριν από τα τέλη του 1998.

3. Γενικές παρατηρήσεις

3.1. Στο δεύτερο κεφάλαιο, η Έκθεση παρουσιάζει τα αποτελέσματα ανά στόχο, αναφερόμενη στις δράσεις υπέρ των ΜΜΕ, καθώς και στις κοινοτικές πρωτοβουλίες, στις καινοτόμες δράσεις και στα πρότυπα σχέδια και τα μέτρα τεχνικής υποστήριξης. Στο δεύτερο μέρος του κεφαλαίου αυτού, η ετήσια Έκθεση παρουσιάζει συνοπτικά τα σημαντικότερα στοιχεία ανά κράτος μέλος, διαχωρίζοντας τους στόχους από τις κοινοτικές πρωτοβουλίες, και προβάλλοντας επίσης τις δράσεις υπέρ των ΜΜΕ. Η παρουσίαση αυτή συμπληρώνεται από τους χρηματοοικονομικούς πίνακες που επισυνάπτονται στο τέλος της έκθεσης ως παραρτήματα. Η Επιτροπή έπρεπε να έχει διευκρινίσει τους ορισμούς για τις ΜΜΕ που χρησιμοποιούνται στα διάφορα κεφάλαια, πόσο μάλλον που οι σχετικές συζητήσεις, σε κοινοτικό επίπεδο, έχουν επιφέρει μια εξέλιξη των εννοιών και των παραμέτρων που χρησιμοποιούνται για τους εν λόγω ορισμούς. Σε διάφορες γνωμοδοτήσεις της(3), η ΟΚΕ έχει λάβει θέση σχετικά με τα προβλήματα που προκύπτουν από την ανομοιογένεια των υφισταμένων ορισμών (όχι μόνο σε κοινοτικό επίπεδο, αλλά και στο εσωτερικό των κρατών μελών), καθώς και με τις συνέπειές τους για τη χορήγηση των χρηματοδοτικών ενισχύσεων στον εν λόγω κλάδο.

3.2. Στο τρίτο κεφάλαιο, σχετικά με την αξιολόγηση και την εξέταση της επίδρασης, αναπτύσσονται τα αποτελέσματα των ενδιάμεσων αξιολογήσεων για κάθε στόχο, καθώς και οι θεματικές και οριζόντιες αξιολογήσεις και η επίδραση επί της απασχόλησης. Για παράδειγμα, όσον αφορά το στόχο 2, η Επιτροπή φρονεί ότι η εκ των υστέρων αξιολόγηση σχετικά με την περίοδο 1989-1993 δείχνει μια μικτή αύξηση 850000 θέσεων, στην οποία αντιστοιχεί μια καθαρή αύξηση 450000 θέσεων εργασίας, με μέσο κόστος σχεδόν 42000 ecus ανά καθαρή θέση απασχόλησης (22000 ανά μικτή θέση). Η εκ των προτέρων αξιολόγηση προβλέπει τη δημιουργία ή διατήρηση 650000 θέσεων εργασίας για την περίοδο 1994-1996 και 880000 για την περίοδο 1997-1999, η οποία αντιστοιχεί σε περίπου 11000 ecus ανά θέση εργασίας· πρόκειται για στοιχεία που δεν είναι συγκρίσιμα με την προηγούμενη περίοδο προγραμματισμού.

3.3. Στο επόμενο κεφάλαιο, η Επιτροπή παρουσιάζει τα αποτελέσματα της εκτέλεσης του προϋπολογισμού, του δημοσιονομικού ελέγχου και της επαλήθευσης της προσθετικότητας.

3.4. Το πέμπτο κεφάλαιο αφορά το συντονισμό με τα άλλα χρηματοδοτικά μέσα - Ταμείο Συνοχής, Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων, ΕΚΑΧ, χρηματοδοτικός μηχανισμός του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου, προγράμματα εκπαίδευσης και κατάρτισης, καθώς και με τις χρηματοδοτικές ενισχύσεις των διευρωπαϊκών δικτύων.

3.5. Στο έκτο κεφάλαιο, η Επιτροπή αναπτύσσει το ζήτημα της συμβατότητας και της συνέργιας με τις άλλες κοινοτικές πολιτικές, κυρίως με την πολιτική για την απασχόληση, την κοινωνική πολιτική, την πολιτική για το περιβάλλον, την προώθηση της ισότητας ευκαιριών μεταξύ ανδρών και γυναικών, την έρευνα και ανάπτυξη, τα διευρωπαϊκά δίκτυα, τον τουρισμό, τον πολιτισμό, την πολιτική του ανταγωνισμού, τη διαφάνεια των δημόσιων διαγωνισμών, την κοινή γεωργική πολιτική και την πολιτική της αλιείας.

3.6. Στο άρθρο 31 του Συντονιστικού Κανονισμού αναφέρεται ότι οι Εκθέσεις πρέπει να περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, "κατάλογο των μεγάλων σχεδίων παραγωγικών επενδύσεων που έτυχαν συνδρομής δυνάμει του άρθρου 16 παράγραφος 2 και πρέπει να αποτελούν αντικείμενο συνοπτικής αξιολόγησης". Στην υπό εξέταση ετήσια έκθεση για το 1997, η Επιτροπή περιορίστηκε να αναφέρει σε παράρτημα το ύψος των ποσών που αντιστοιχούν σε ανάληψη υποχρεώσεων και σε πληρωμές για τα εν λόγω "μεγάλα σχέδια", χωρίς καμία πρόσθετη πληροφορία. Το πρόβλημα αυτό θα μπορούσε να λυθεί στο μέλλον, δεδομένου ότι η νέα διατύπωση του άρθρου 26 του Γενικού Κανονισμού, σχετικά με τα μεγάλα σχέδια, υποχρεώνει τα κράτη μέλη να διαβιβάζουν "εκ των προτέρων" στην Επιτροπή τις σχετικές πληροφορίες, ενώ ο ισχύων Κανονισμός απαιτούσε απλά να τις διαβιβάζουν "σε κατάλληλο χρόνο".

3.7. Στο τελευταίο κεφάλαιο αναφέρονται οι θεσμικές σχέσεις και ο διάλογος με τους οικονομικούς και κοινωνικούς εταίρους σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Στο σημείο που αφορά την ΟΚΕ, φαίνεται ότι απουσιάζουν σημαντικές πτυχές της δραστηριότητας της ΟΚΕ στον τομέα αυτό και κατά την εξεταζόμενη περίοδο, και ειδικότερα η ενεργός συμμετοχή στο Φόρουμ για τη Συνοχή, η γνωμοδότηση για την Πρώτη Έκθεση για τη Συνοχή και για το "Πρόγραμμα Δράσης 2000", που υιοθετήθηκε τον Οκτώβριο του 1997. Η παράλειψη αυτή προκαλεί ιδιαίτερη έκπληξη, δεδομένου ότι η ΟΚΕ ήταν το μόνο από τα κοινοτικά όργανα που εξέδωσε γνωμοδότηση για την Πρώτη Έκθεση για τη Συνοχή, η οποία και διανεμήθηκε ευρέως κατά το Φόρουμ για τη Συνοχή, και επίσης ήταν η πρώτη που υιοθέτησε γνωμοδότηση σχετικά με το Πρόγραμμα Δράσης 2000.

4. Ειδικές παρατηρήσεις

4.1. Η ένατη ετήσια έκθεση για τα Διαρθρωτικά Ταμεία του 1997, λίγο μετά από τη δημοσίευσή της, συμπληρώθηκε από την Έκθεση της Επιτροπής για την ενδιάμεση αναθεώρηση των προγραμμάτων των στόχων 1 και 6. Δεδομένου ότι η ενδιάμεση αξιολόγηση συμπληρώνει και διευκρινίζει σημαντικές πτυχές της ετήσιας έκθεσης, η παρούσα γνωμοδότηση της ΟΚΕ θα λάβει επίσης υπόψη τα αποτελέσματα της ενδιάμεσης αξιολόγησης.

4.1.1. Όπως αναγνωρίζει το έγγραφο της Επιτροπής, "βασικός στόχος των ΚΠΣ και των ΕΕΠ είναι η μείωση των ανισοτήτων μεταξύ των κρατών μελών σε όρους κατά κεφαλήν εισοδήματος". Εκτός αυτού, "η αναγωγή της απασχόλησης σε απόλυτη προτεραιότητα της ΕΕ είχε σαν αποτέλεσμα την προσαρμογή ορισμένων προγραμμάτων, όπως την επίσημη ενσωμάτωση των τοπικών συμφώνων απασχόλησης ... [και τον] αναπροσανατολισμό ορισμένων ενεργειών επαγγελματικής κατάρτισης". Η σύγχυση αυτή, η οποία, δυστυχώς, αυξήθηκε τα τελευταία χρόνια, και μέσω της οποίας επιχειρείται η αξιολόγηση της αποτελεσματικής χρήσης των Διαρθρωτικών Ταμείων, δεν βοηθά για μια ορθή αξιολόγηση. Η αποτελεσματικότητα υπολογίζεται με βάση τα αποτελέσματα σε συνάρτηση με τους στόχους που είχαν τεθεί (η αποδοτικότητα υπολογίζεται με βάση τα αποτελέσματα σε συνάρτηση με τους πόρους που χρησιμοποιήθηκαν) και δεν μπορούν να αξιολογηθούν ορθά τα αποτελέσματα σε συνάρτηση με στόχους που δεν είχαν τεθεί.

4.1.2. Η αξιολόγηση επέτρεψε επίσης στους διαχειριστές και τις επιτροπές παρακολούθησης να γνωρίσουν καλύτερα τα λειτουργικά τους προγράμματα, διευκόλυνε την ενδιάμεση αναθεώρησή τους και συνεισέφερε στη βελτίωση της διαχείρισής τους. Ήδη, όσον αφορά τους κοινωνικούς εταίρους, όπως αναγνωρίζει η Έκθεση, συμμετείχαν "στη διαδικασία αυτή [...] μέσω της συμμετοχής τους στις επιτροπές παρακολούθησης". Σε πολλές περιπτώσεις, η συμμετοχή αυτή εξακολουθεί να υφίσταται, δεν υπάρχει όμως συμμετοχή στην αξιολόγηση, και τούτο είναι λυπηρό, δεδομένου ότι η συγκεκριμένη επιτόπια γνώση των σχεδίων που διαθέτουν οι κοινωνικοί εταίροι θα μπορούσε να φανεί ιδιαίτερα χρήσιμη για τη διεξαγωγή της ενδιάμεσης αναθεώρησης.

4.1.3. Η ανάπτυξη των ανθρώπινων πόρων ήταν ένα από τα ζητήματα που προκάλεσαν τις περισσότερες τροποποιήσεις κατά την ενδιάμεση αναθεώρηση, όπως διαπιστώνεται και στην Ένατη Ετήσια Έκθεση των Διαρθρωτικών Ταμείων. Όχι μόνο λόγω της ταχείας εξέλιξης της κατάστασης, που δημιουργεί την ανάγκη προσαρμογών, αλλά και επειδή ο σχεδιασμός πολλών από τα προγράμματα είναι οριζόντιος, "εκ των άνω προς τα κάτω", ενώ εφαρμόζεται σε οικονομικές και γεωγραφικές συνθήκες που διαφέρουν, και επομένως δεν ανταποκρίνεται ιδιαίτερα στις εκάστοτε προτεραιότητες σε τοπικό επίπεδο. Η πρωτοβουλία των τοπικών συμφώνων για την απασχόληση ήταν θετική και επιχειρούσε την ανάπτυξη μιας προσέγγισης "από κάτω προς τα πάνω", τα πρακτικά τους όμως αποτελέσματα φαίνεται ότι ήταν πολύ περιορισμένα, μεταξύ άλλων επειδή δεν διατέθηκαν επαρκείς πρόσθετοι πόροι για την υλοποίηση των νέων αυτών πρωτοβουλιών.

4.1.4. Η Έκθεση για την ενδιάμεση αναθεώρηση δεν αναπτύσσει επαρκώς το ζήτημα της αλιείας και δεν επιτρέπει την εξεύρεση λύσεων για τα προβλήματα του κλάδου αυτού, ο οποίος φαίνεται να είναι ένας από κείνους που αντιμετωπίζει τη μεγαλύτερη καθυστέρηση και τις περισσότερες ανεπάρκειες και δυσχέρειες.

4.1.5. Ένα πρόβλημα που συναντάται σε πολλά λειτουργικά προγράμματα και κοινοτικές πρωτοβουλίες είναι τα κριτήρια επιλογής των σχεδίων. Η Έκθεση αναφέρεται στο ζήτημα αυτό, περιορίζεται όμως στη διαπίστωση ότι ακόμη και τα σχετικά πολύπλοκα συστήματα βαθμολόγησης δεν αποτελούν ικανό όρο για την εξασφάλιση της επιλογής των καλύτερων σχεδίων, επειδή τίθενται προβλήματα αξιοπιστίας της πληροφορίας και των προβλέψεων που προβάλλουν οι υποψήφιοι. Η ΟΚΕ εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι, σε πολλές περιπτώσεις, σχέδια που υποβάλλονται από τους κοινωνικούς εταίρους δεν υποστηρίζονται επαρκώς και παραμελούνται εις όφελος άλλων, που αργότερα αποδεικνύεται ότι δεν έχουν καμιά συνέχεια μετά από την εξάντληση της κοινοτικής στήριξης.

4.2. Όσον αφορά την Ετήσια Έκθεση, η ΟΚΕ τονίζει ότι το κεντρικό θέμα που επελέγη για την Έκθεση του έτους αυτού, οι δράσεις υπέρ των ΜΜΕ στα πλαίσια των παρεμβάσεων των Διαρθρωτικών Ταμείων, είναι σημαντικό και έδωσε την ευκαιρία να εντοπισθεί η πληθώρα των πρωτοβουλιών. Η συμβολή των ΜΜΕ για τη δημιουργία απασχόλησης αναγνωρίζεται ευρέως, δεν μπορεί όμως να λεχθεί το ίδιο για τα συστήματα των ενισχύσεων που παρέχονται, πολλές φορές, με το πρόσχημα της διατήρησης θέσεων απασχόλησης. Αντίθετα, ορισμένες αξιολογήσεις που πραγματοποιήθηκαν στα κράτη μέλη καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι τα συστήματα ενισχύσεων δεν είναι αποτελεσματικά από μόνα τους ως προς τη δημιουργία απασχόλησης και συνιστούν δαπάνες δυσανάλογες προς τα αποτελέσματα που επιτυγχάνονται.

4.3. Η ΟΚΕ προτείνει ως οριζόντιο θέμα για την προσεχή Ετήσια Έκθεση, για το έτος 1999, τη συμμετοχή των οικονομικών και κοινωνικών εταίρων. Το άρθρο 4 του ισχύοντος Κανονισμού-Πλαισίου αναφέρει τη σημασία της συμμετοχής αυτής και οι νέοι Κανονισμοί της 21ης Ιουνίου 1999 ενισχύουν την εταιρική αυτή σχέση. Θα ήταν σημαντικό, στην παρούσα φάση προετοιμασίας της επόμενης περιόδου προγραμματισμού, να γίνει μια συλλογή των διαθέσιμων πληροφοριών και να προβληθούν τα επιτυχή παραδείγματα συμμετοχής των οικονομικών και κοινωνικών εταίρων, καθώς επίσης και να αναφερθούν περιπτώσεις σχεδίων που διαχειρίζονται οι κοινωνικοί εταίροι, σε τοπικό, περιφερειακό, εθνικό, διασυνοριακό και κοινοτικό επίπεδο.

4.4. Όσον αφορά τα διδάγματα που πρέπει να αντληθούν από την Ετήσια Έκθεση για την επόμενη περίοδο προγραμματισμού, η ΟΚΕ επισημαίνει τη σημασία του σημερινού στόχου 4, που αποβλέπει στην πρόβλεψη των βιομηχανικών αλλαγών, και τονίζει την ανάγκη διατήρησης της προοπτικής αυτής. Η Ετήσια Έκθεση αναφέρεται πολύ συνοπτικά στους στόχους 3 και 4· οι εμπειρίες που αναπτύχθηκαν από τους κοινωνικούς εταίρους και τις δημόσιες αρχές θα έπρεπε να γίνουν περισσότερο γνωστές ώστε να μπορέσουν να αξιοποιηθούν κατά την προσεχή περίοδο προγραμματισμού. Ιδιαίτερα τα μέτρα που αποσκοπούν στην αντιμετώπιση της επίδρασης των μεταβολών που επιφέρει η κοινωνία των πληροφοριών ή, γενικότερα, η κοινωνία της γνώσης, δεν πρέπει να περιορίζονται στους νέους, όσο σημαντικό κι αν είναι αυτό· πρέπει να απευθύνονται και στους εργαζόμενους που είναι ήδη στον ενεργό βίο.

4.5. Κατά την προσεχή περίοδο προγραμματισμού δεν θα πρέπει να γίνει οπισθοχώρηση ως προς το συντονισμό των δράσεων των Διαρθρωτικών Ταμείων με τα άλλα χρηματοδοτικά μέσα, αντίθετα, πρέπει να αυξηθούν οι προσπάθειες για το συνδυασμό της δραστηριότητας των διαφόρων Ταμείων και των άλλων χρηματοδοτικών μέσων. Μπορεί να είναι πιο εύκολη για τους διαχειριστές των Ταμείων η κατάρτιση λίγων προγραμμάτων εθνικής εμβέλειας, στα οποία θα πρέπει να προσαρμοστούν τα διάφορα σχέδια, όμως, για τις δράσεις επί τόπου η απλούστευση συνεχίζει να είναι το πλέον σημαντικό. Θα έπρεπε να υπάρχουν μεγαλύτερα περιθώρια για μια προσέγγιση "από κάτω προς τα πάνω" και ο συντονισμός των Ταμείων θα έπρεπε να επιχειρείται εκεί όπου είναι περισσότερο σημαντικός στην πράξη, και όχι εκεί όπου είναι πιο εύκολος στα χαρτιά.

4.6. Θα ήταν αρνητικό τα σχέδια που χρηματοδοτούνται από ένα από τα άλλα Ταμεία να μην συνοδεύονται από κατάλληλα μέτρα σε επίπεδο επαγγελματικής κατάρτισης των ανδρών και γυναικών που κατοικούν στην ίδια περιφέρεια, όπως συνέβη τόσες φορές κατά το παρελθόν. Ο συντονισμός του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου με τα άλλα Ταμεία είναι ιδιαίτερα σημαντικός, πόσο μάλλον που, στην αλλαγή του αιώνα που ζούμε, η ειδίκευση του ανθρώπινου δυναμικού αποτελεί καθοριστικό στοιχείο για την αντιμετώπιση των προκλήσεων της κοινωνίας του μέλλοντος. Κάτω από αυτές τις συνθήκες, δεν μπορεί να θεωρηθεί θετικό το να μην εφαρμοσθούν, κατά την προσεχή περίοδο προγραμματισμού, στις νέες περιφέρειες του στόχου 2 οι όποιες πρόοδοι σημειώθηκαν κατά το παρελθόν ως προς το συντονισμό στις περιφέρειες του στόχου 1, είτε όσον αφορά το τμήμα Εγγυήσεων του ΕΓΤΠΑ, είτε το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο.

Βρυξέλλες, 20 Οκτωβρίου 1999.

Η Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Beatrice RANGONI MACHIAVELLI

(1) Προκειμένου να μην υπάρξουν πλέον τέτοιου είδους προβλήματα ερμηνείας, είναι απαραίτητο να διασαφηνιστεί ότι, όταν ένας Κανονισμός του Συμβουλίου ορίζει ότι θα αποστέλλονται στην ΟΚΕ ετήσιες εκθέσεις για κοινοτικές πολιτικές επί των οποίων η διαβούλευση με αυτήν είναι νομοθετικά κατοχυρωμένη, η ΟΚΕ θα μπορεί να ξεκινάει τη διαδικασία εκπόνησης της γνωμοδότησης, χωρίς αυτή να θεωρείται γνωμοδότηση "πρωτοβουλίας", όπως ακριβώς και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και η Επιτροπή των Περιφερειών.

(2) Συνετάχθη με βάση τη γενική περίληψη που περιλαμβάνεται στην αρχή της Έκθεσης.

(3) Βλ. κυρίως τη γνωμοδότηση για την "Τρίτη ετήσια έκθεση του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου των ΜΜΕ", ΕΕ C 82 της 19.3.1996, σ. 5.