Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα "Λευκό Βιβλίο: Πολιτική νεολαίας"

(2001/C 116/19)

Στις 13 Ιουλίου 2000, και σύμφωνα με το άρθρο 23, παράγραφος 3 του Εσωτερικού Κανονισμού της, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να προβεί στην κατάρτιση γνωμοδότησης πρωτοβουλίας για το "Λευκό Βιβλίο: Πολιτική νεολαίας"

Το τμήμα "Απασχόληση, Κοινωνικές υποθέσεις, Δικαιώματα του πολίτη" στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 14 Νοεμβρίου 2000. Εισηγήτρια ήταν η κα Ηassett.

Κατά την 377η σύνοδο ολομέλειάς της (συνεδρίασης της 29ης Νοεμβρίου 2000) η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 113 ψήφους υπέρ, 0 ψήφους κατά και 1 αποχή την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Ιστορικό της γνωμοδότησης

1.1. Κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης του Συμβουλίου που πραγματοποιήθηκε στις 23 Νοεμβρίου 1999, η Επίτροπος Viviane Reding ανακοίνωσε το σχέδιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την κατάρτιση Λευκού Βιβλίου για την πολιτική νεολαίας. Στη συνέχεια η Επιτροπή προέβη στην έναρξη της εφαρμογής μίας ευρείας διαδικασίας διαβούλευσης με νέους, οργανώσεις νέων, κυβερνήσεις των κρατών μελών, ερευνητές στον τομέα της νεολαίας και άλλους φορείς που δραστηριοποιούνται στον τομέα αυτό. Λόγω του ενδιαφέροντός της για την πολιτική νεολαίας και την προώθηση της εφαρμογής της σε ευρωπαϊκό επίπεδο(1), η ΟΚΕ αισθάνθηκε την ανάγκη να προβεί στην κατάρτιση γνωμοδότησης πρωτοβουλίας σχετικά με το Λευκό Βιβλίο για την πολιτική νεολαίας, με στόχο να καταθέσει τη συμβολή της στη διεξαγόμενη συζήτηση ήδη από το αρχικό στάδιο.

1.2. Προς τα τέλη της δεκαετίας του 1980 η Κοινότητα προέβη στην ταχεία ανάληψη δράσης στον τομέα της νεολαίας. Μετά τη θέση σε εφαρμογή μίας νέας "γενεάς" φιλόδοξων προγραμμάτων για τη νεολαία και την εκπαίδευση, η στιγμή είναι κατάλληλη για την εξέταση του ζητήματος της πολιτικής νεολαίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση στο πλαίσιο μίας περισσότερο μακροπρόθεσμης προοπτικής. Τα Ευρωπαϊκά Συμβούλια του Λουξεμβούργου και της Λισσαβώνας άνοιξαν νέους δρόμους συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών σε τομείς πολιτικής που αφορούν τους νέους, όπως είναι οι τομείς της απασχόλησης, της κατάρτισης και της εκπαίδευσης. Για την προώθηση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης είναι απαραίτητη η ουσιαστική προώθηση της εφαρμογής της έννοιας της ευρωπαϊκής ιθαγένειας που καθιερώθηκε με τη Συνθήκη του Μάαστριχτ με στόχο τη γεφύρωση του, συνεχώς διευρυνόμενου, χάσματος που υφίσταται μεταξύ της ΕΕ και των νέων. Κατά συνέπεια η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την κατάρτιση του "Λευκού Βιβλίου: πολιτική νεολαίας", στόχος του οποίου είναι η διασφάλιση μίας σαφούς μακροπρόθεσμης προοπτικής και μίας ευρείας συναίνεσης σχετικά με τη μελλοντική δράση της Κοινότητας και τη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών.

1.3. Η δράση της Κοινότητας έχει επικεντρωθεί στην ομάδα των νέων ηλικίας 15-25 ετών(2). Η χρονική αυτή περίοδος της ζωής ενός ατόμου αντιπροσωπεύει την περίοδο που μεσολαβεί μεταξύ της εφηβείας και της ενηλικίωσης, που θεωρείται γενικά ως η περίοδος της νεότητας. Παρά το γεγονός ότι η εν λόγω περίοδος της νεότητας διαφέρει όχι μόνον για κάθε άτομο αλλά και από το ένα κράτος μέλος στο άλλο, η ΟΚΕ θεωρεί ότι η πολιτική νεολαίας θα πρέπει να απευθύνεται κυρίως σε αυτή την ηλικιακή ομάδα(3).

2. Η πολιτική νεολαίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση

2.1. Η πολιτική νεολαίας σε επίπεδο ΕΕ έχει ως στόχο "να προωθήσει τη συνεργασία στον τομέα της νεολαίας, προκειμένου να ενισχυθεί η ευρωπαϊκή συνείδηση των νέων και να ληφθεί υπόψη η επιθυμία τους να διαδραματίσουν ενεργό ρόλο στην οικοδόμηση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας"(4). Τα άρθρα 149 και 150 της Συνθήκης παρέχουν τη νομική βάση για την εφαρμογή κοινοτικής πολιτικής στους τομείς της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της νεολαίας(5). Η Συνθήκη προβλέπει τη λήψη μέτρων για "την ενθάρρυνση της ανάπτυξης της ανταλλαγής νέων και των ανταλλαγών εκπαιδευτικών στον κοινωνικοεκπαιδευτικό τομέα"(6). Η κοινοτική δράση βασίσθηκε, με επιτυχία, στις εμπειρίες και τις αξίες, σχετικά με την εργασία των νέων στην Ευρώπη, που αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο του Συμβουλίου της Ευρώπης και συνέβαλε στην εδραίωση και διάδοση της ευρωπαϊκής διάστασης της εργασίας των νέων. Επιστέγασμα της πολιτικής νεολαίας της ΕΕ αποτελούν ορισμένα προγράμματα υποστήριξης της κινητικότητας των νέων, του έργου των οργανώσεων νεολαίας και της επαγγελματικής κατάρτισης. Χάρη στην ανάπτυξη μηχανισμών όπως το πρόγραμμα "Η νεολαία για την Ευρώπη" και η "Ευρωπαϊκή εθελοντική υπηρεσία για τους νέους", οι κοινοτικές δράσεις απευθύνονται σε περισσότερους νέους, τόσο σε ατομικό επίπεδο όσο και σε επίπεδο οργανώσεων νεολαίας. Η συζήτηση με αντικείμενο την πολιτική νεολαίας στην Ευρώπη έχει προχωρήσει σημαντικά χάρη στον αποκεντρωμένο χαρακτήρα της κοινοτικής δράσης.

2.2. Οι πολιτικές για τους νέους που εφαρμόσθηκαν σε επίπεδο κρατών μελών συνέβαλαν σημαντικά στη βελτίωση της κοινωνικής κατάστασης των νέων κατά το δεύτερο ήμισυ του εικοστού αιώνα. Οι νέοι της ΕΕ είναι περισσότερο ανεξάρτητοι και έχουν περισσότερες ευκαιρίες για να εκπληρώσουν τις προσδοκίες τους σε σχέση με τις προηγούμενες γενεές. Παρά το γεγονός αυτό, η κοινωνία στο πλαίσιο της οποίας οι νέοι καλούνται να ζήσουν δεν είναι η κοινωνία την οποία έχουν επιλέξει οι ίδιοι, αλλά μία κοινωνία που αποτελεί τη ίδια στιγμή κληρονομιά και χρέος που μεταβιβάζεται από τις προηγούμενες γενεές. Ο μεταβατικός χαρακτήρας της νεότητας γίνεται ακόμη εντονότερος από τις σημαντικές μεταβολές που υφίσταται η ζωή των νέων κατά την περίοδο αυτή: πέρασμα από την παιδική ηλικία στην ενηλικίωση, από την εκπαίδευση στην εργασία, από την εξάρτηση στην ανεξαρτησία, με τελικό αποτέλεσμα την πλήρη συμμετοχή τους στην κοινωνική ζωή ως πολίτες. Κάθε πόρος που διατίθεται για να βοηθήσει τους νέους να αναπτύξουν τις ικανότητές τους, να συμμετάσχουν και να συμβάλουν στην κοινωνική ζωή, αποτελεί σημαντική επένδυση και ως τέτοια θα πρέπει να εκλαμβάνεται, δεδομένου ότι παρέχει στους νέους τη δυνατότητα να αναλάβουν πλήρως τις υποχρεώσεις τους έναντι της κοινωνίας.

2.3. Οι πρόσφατες πολιτικές εξελίξεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο έχουν επιβεβαιώσει τη σημασία που αποδίδεται στη νεολαία. Κατά την προετοιμασία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Λισσαβώνας, η πορτογαλική προεδρία επιβεβαίωσε τη σημασία που αποδίδεται στη νεολαία, δηλώνοντας ότι: "O ευρωπαϊκός πληθυσμός και ιδίως οι νέοι, πρέπει να διαθέτουν μαζική πρόσβαση σε βασικές ικανότητες, όπως να μπορούν να κατανοούν και να επιλύουν προβλήματα, να διαπλάθουν επιστημονικό πνεύμα και τεχνικές δεξιότητες, να χρησιμοποιούν τις τεχνολογίες των πληροφοριών, να μιλούν άλλες γλώσσες, να αναπτύσσουν ικανότητες ανάληψης πρωτοβουλίας και επιχειρηματικού πνεύματος, να είναι ενεργοί, ελεύθεροι και υπεύθυνοι πολίτες". Για την επίτευξη των προαναφερθέντων στόχων απαιτείται η εφαρμογή ολοκληρωμένων πολιτικών νεολαίας σε όλα τα επίπεδα και για όλους τους νέους, που θα διασφαλίζουν την όσο το δυνατόν μεγαλύτερη συμμετοχή των νέων, ανεξάρτητα από το αν η εν λόγω συμμετοχή έχει θεσμικό, συμμετοχικό ή ατομικό χαρακτήρα.

2.4. Η πολιτική νεολαίας θα πρέπει να διαπνέεται από το ίδιο πνεύμα που διαπνέει και τις δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί σε κοινοτικό επίπεδο κατά τα τελευταία έτη, να αντιμετωπίζει τους νέους ως πόρο που μπορεί να συμβάλει στην ανάπτυξη της κοινωνίας και να έχει ως βασικό στόχο την παροχή προς όλους τους νέους της ΕΕ της δυνατότητας να καταστούν "ενεργοί, ελεύθεροι και υπεύθυνοι πολίτες"(7). Η πολιτική νεολαίας είναι μία διατομεακή ολοκληρωμένη πολιτική που απευθύνεται στους νέους, βασίζεται στους νέους και αποσκοπεί στην ικανοποίηση των αναγκών τους. Βασικός στόχος της είναι η βελτίωση και η ανάπτυξη των συνθηκών διαβίωσης και της συμμετοχής των νέων στις διαδικασίες αντιμετώπισης μίας ευρείας σειράς κοινωνικών, πολιτιστικών και πολιτικών ζητημάτων που αφορούν τόσο τους ίδιους όσο και άλλες κοινωνικές ομάδες. Η πολιτική νεολαίας, είναι εξ ορισμού μία οριζόντια πολιτική, στο πλαίσιο της οποίας διασφαλίζεται η ανάληψη συνεκτικών και συντονισμένων ενεργειών μεταξύ διαφόρων τομέων πολιτικής και διοικήσεων, μέσω της υλοποίησης ολοκληρωμένων δράσεων. Η πολιτική νεολαίας αφενός αποτελεί το μέσο συντονισμού των διαφόρων επιμέρους μέτρων που λαμβάνονται σε όλα τα επίπεδα προκειμένου να εξυπηρετηθούν τα συμφέροντα των νέων και αφετέρου διασφαλίζει τη συμμετοχή των νέων στη διαμόρφωση της κοινωνικής, οικονομικής, πολιτικής και πολιτιστικής ζωής. Οι νέοι αποτελούν τον ακρογωνιαίο λίθο της πολιτικής νεολαίας, όχι μόνον ως τελικοί αποδέκτες αλλά συμμετέχοντας ενεργά και συμβάλλοντας στην ολοκλήρωση αυτής της δυναμικής διαδικασίας.

2.5. Για την υιοθέτηση μίας ευρωπαϊκής πολιτικής νεολαίας απαιτείται η άμεση σύνδεση των πολιτικών νεολαίας, αφ' εαυτών, με τις τομεακές πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ανάπτυξη μίας ευρωπαϊκής πολιτικής νεολαίας δεν μπορεί να περιορισθεί στην ενσωμάτωση των πτυχών που αφορούν τους νέους στις πολιτικές απασχόλησης, κοινωνικής ένταξης και στις άλλες πολιτικές. Απαιτείται η ανάληψη ειδικών δράσεων για τους νέους σε ευρωπαϊκό επίπεδο προκειμένου να επιδειχθεί ο απαιτούμενος σεβασμός στις αυτοτελείς αξίες της εργασίας των νέων και των υπηρεσιών που παρέχουν, ιδιαίτερα όσον αφορά τον συμμετοχικό χαρακτήρα των δραστηριοτήτων τους, ώστε να αξιοποιηθούν οι νέοι και να αποτελέσουν όχι απλώς ένα μέσο ανάπτυξης της κοινωνικής πολιτικής αλλά και ένα μέσο επιτυχούς ανανέωσης των ευρωπαϊκών δημοκρατιών(8). Εκτός από τα ειδικά προγράμματα δράσης η Κοινότητα υποστηρίζει τη λήψη μέτρων για τους νέους μέσω της εφαρμογής προγραμμάτων των Διαρθρωτικών Ταμείων(9). Η θέσπιση κατευθυντήριων γραμμών στον τομέα της πολιτικής νεολαίας θα βοηθήσει τόσο τον προγραμματισμό και την αξιολόγηση εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής όσο και την ανάπτυξη συνεκτικών προγραμμάτων εκ μέρους των αρχών των κρατών μελών.

2.6. Όπως και κάθε άλλη κοινωνική ομάδα οι νέοι έχουν τόσο δικαιώματα όσο και υποχρεώσεις. Οι νέοι θα πρέπει να απολαμβάνουν τα ίδια δικαιώματα που απολαμβάνουν και όλοι οι υπόλοιποι πολίτες, ανεξάρτητα από τις διακρίσεις που μπορούν να προκληθούν, βάσει του ορισμού που δίδεται στο πλαίσιο του άρθρου 13 της Συνθήκης. Οι ενεργές πολιτικές υπέρ της διασφάλισης ίσων ευκαιριών θα πρέπει να αποτελέσουν αναπόσπαστο τμήμα της πολιτικής νεολαίας. Προκειμένου να διασφαλισθούν πλήρως τόσο τα δικαιώματα όσο και οι υποχρεώσεις των νέων, θα πρέπει να εξασφαλισθεί η δυνατότητα απόκτησης εκ μέρους τους επαρκούς εισοδήματος, η συμμετοχή τους στη διαμόρφωση των αποφάσεων που τους αφορούν, η ενημέρωσή τους, η δυνατότητα πρόσβασης στην αγορά εργασίας, η δυνατότητα απόκτησης αξιοπρεπούς στέγης, η παροχή ικανοποιητικής ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, η δυνατότητα απόκτησης ικανοποιητικής εκπαίδευσης, η προστασία του περιβάλλοντος στο οποίο ζουν, αλλά επίσης και η ελεύθερη κυκλοφορία και ψυχαγωγία τους. Η Σύμβαση του ΟΗΕ για τα δικαιώματα των παιδιών αποτελεί ένα μοναδικό σημείο νομικής αναφοράς για την προώθηση των δικαιωμάτων των παιδιών και των νέων. Ο Ευρωπαϊκός Κοινωνικός Χάρτης αναφέρεται σε δικαιώματα που αφορούν άμεσα τους νέους, ενώ θα πρέπει να σημειωθεί ότι σε επίπεδο ΕΕ ο Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων θα επηρεάσει σημαντικά τη ζωή τους.

2.7. Επί του παρόντος ο αριθμός των νέων ηλικίας 15-24 ετών ανέρχεται στης ΕΕ σε 46,9 εκατομμύρια άτομα(10). Ο αριθμός των νέων στις δέκα υποψήφιες προς ένταξη ΧΚΑΕ ανερχόταν το 1999 σε 16,9 εκατομμύρια(11). Το ποσοστό που αντιστοιχεί στους νέους σε σχέση με το συνολικό πληθυσμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης μειώνεται διαρκώς λόγω της μείωσης του αριθμού των γεννήσεων και της αύξησης του προσδόκιμου επιβίωσης. Η εν λόγω δημογραφική τάση θα ενισχυθεί κατά την επόμενη δεκαετία με αποτέλεσμα να αυξηθεί η υφιστάμενη ανισορροπία μεταξύ των γενεών, λόγω της αύξησης του αριθμού των ατόμων η ηλικία των οποίων υπερβαίνει τα 65 έτη. Η εν λόγω εξέλιξη θα έχει σημαντικές επιπτώσεις στο δημοκρατικό πολίτευμα και στην κοινωνία μας. Σύμφωνα με τις υπάρχουσες προβλέψεις, το έτος 2015 ο αριθμός των ατόμων ηλικίας 15-29 ετών θα μειωθεί κατά 13 εκατομμύρια(12). Κατά συνέπεια οι νέοι θα αποτελέσουν έναν καθοριστικής σημασίας πόρο για την ανανέωση των κοινωνιών και οικονομιών της Ευρώπης στις αρχές του 21ου αιώνα. Η πλήρης και δημοκρατική συμμετοχή τους στην κοινωνική ζωή θα αποβεί καθοριστική. Επιπλέον, οι νέοι σήμερα αποκτούν την ανεξαρτησία τους σε μεγαλύτερη ηλικία, κυρίως λόγω του ότι η εκπαίδευσή τους διαρκεί περισσότερο, αλλά επίσης και λόγω του υψηλού κόστους διαβίωσης που χαρακτηρίζει πολλές χώρες, της ανάγκης να χρηματοδοτήσουν τις σπουδές τους, της έλλειψης κοινωνικής προστασίας και των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν κατά την είσοδό τους στην αγορά εργασίας. Αποτέλεσμα όλων αυτών είναι πολλοί νέοι να μην έχουν αποκτήσει την οικονομική τους ανεξαρτησία στα μέσα της τρίτης δεκαετίας της ζωής τους. Το γεγονός αυτό έχει τόσο κοινωνικές όσο και οικονομικές επιπτώσεις. Οι νέοι δεν μπορούν να αναλάβουν πλήρως τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους ούτε να καταστούν οικονομικά αυτάρκεις.

2.8. Αναγνωρίζοντας την πλειάδα των προκλήσεων που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι νέοι στη σημερινή κοινωνία καθώς και τη σημασία της πολιτικής νεολαίας, η ΟΚΕ προέβη κατά την τελευταία δεκαετία στην τακτική κατάθεση της συμβολής της στην κατάρτιση μίας πολιτικής νεολαίας σε κοινοτικό επίπεδο. Πρωτοστάτησε στη διεξαγωγή συζητήσεων για καθοριστικής σημασίας θέματα όπως η ανεργία των νέων, η εκπαίδευση, τα προγράμματα για τους νέους, οι ΜΚΟ, συμπεριλαμβανομένων των οργανώσεων νεολαίας, και οι οργανώσεις της Κοινωνίας των Πολιτών στην Ευρώπη(13). Στο πλαίσιο της παρούσας γνωμοδότησης η προσοχή της ΟΚΕ θα επικεντρωθεί στα ζητήματα της απασχόλησης των νέων και της κοινωνικής ένταξής τους, της εκπαίδευσης και της κινητικότητας και της συμμετοχής τους στην Κοινωνία των Πολιτών.

3. Απασχόληση των νέων και κοινωνική ένταξη

3.1. Παρά το γεγονός ότι τα ποσοστά ανεργίας των νέων έχουν μειωθεί κατά τη διάρκεια των δύο τελευταίων δεκαετιών, παραμένουν σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα σε σχέση με τα αντίστοιχα ποσοστά άλλων ηλικιακών ομάδων. Επί του παρόντος το ποσοστό ανεργίας των ατόμων ηλικίας 15-24 ετών στην ΕΕ είναι σχεδόν το διπλάσιο από το αντίστοιχο ποσοστό των ατόμων ηλικίας 25-65 ετών, και αντιστοιχεί σε πέντε εκατομμύρια νέους ανέργους. Βεβαίως οι προαναφερθέντες αριθμοί υποκρύπτουν τις σημαντικές διαφορές που υπάρχουν μεταξύ των διαφόρων χωρών, των διαφόρων περιοχών στο εσωτερικό της κάθε χώρας και των νέων ανδρών και γυναικών. Η ανεργία των νέων είναι ιδιαίτερα υψηλή στην Ισπανία, την Ιταλία, τη Γαλλία, την Ελλάδα και την Φινλανδία, ενώ σοβαρά προβλήματα από το υψηλό ποσοστό ανεργίας των νέων γυναικών αντιμετωπίζουν η Ελλάδα, η Ιταλία και η Ισπανία. Σύμφωνα με τα υπάρχοντα στοιχεία τα ποσοστά απασχόλησης των εθνικών μειονοτήτων και των μειονεκτούντων ατόμων είναι χαμηλότερα από τον μέσο όρο. Εκτιμάται ότι 45 % των νέων έχει εργασθεί τουλάχιστον μία φορά και ότι το 20 % έμειναν άνεργοι για δεύτερη ή τρίτη φορά(14).

3.2. Παρά το γεγονός ότι η ανεργία αποτελεί μία από τις σημαντικότερες αιτίες του κοινωνικού αποκλεισμού, το φαινόμενο αυτό είναι συχνά πολυδιάστατο. Ορισμένοι από τους παράγοντες που οδηγούν στον κοινωνικό αποκλεισμό ενός ατόμου είναι η έλλειψη επαγγελματικών δεξιοτήτων και εκπαίδευσης, τα περιορισμένα εισοδήματα που διαθέτει, η περιορισμένη πρόσβαση σε επιδόματα της κοινωνικής ασφάλισης, οι άσχημες συνθήκες στέγασης, η υψηλή εγκληματικότητα του περιβάλλοντός του, η κακή υγεία, η άσχημη παιδική ηλικία, η διάλυση της οικογένειάς του και η έλλειψη πληροφόρησης, κινητικότητας και δικαιοσύνης. Το στάδιο μετάβασης από την παιδική ηλικία και την εκπαίδευση στην ενηλικίωση και στην απασχόληση αποτελεί μία περίοδο ιδιαίτερα ευαίσθητη για τους νέους. Οι νέοι που εγκαταλείπουν το σχολείο και δεν κατορθώνουν να βρουν εργασία διαθέτουν πολύ περιορισμένη κοινωνική προστασία. Επιπλέον, θα πρέπει να σημειωθεί ότι η εξεύρεση απασχόλησης δεν σημαίνει αυτόματα τον τερματισμό του κοινωνικού αποκλεισμού, δεδομένου ότι οι νέοι ανήκουν στην κατηγορία των "πτωχών εργαζομένων" λόγω του χαμηλού επιπέδου των αμοιβών τους(15).

3.3. Απασχόληση της νεολαίας

3.3.1. Κατά τη διάρκεια του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Λισσαβώνας οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων της ΕΕ ανέλαβαν τη δέσμευση να καταστήσουν την Ευρώπη τη δυναμικότερη και ανταγωνιστικότερη περιοχή του κόσμου, βασιζόμενοι στην καινοτομία και στη γνώση, που θα μπορεί να διασφαλίσει τα επίπεδα εκείνα οικονομικής ανάπτυξης που απαιτούνται για τη δημιουργία περισσότερων και καλύτερων θέσεων απασχόλησης και την ύπαρξη μεγαλύτερης κοινωνικής συνοχής μέχρι το 2010. Για την υλοποίηση του στόχου που τέθηκε στη Λισσαβώνα απαιτείται η πραγματοποίηση σημαντικών προόδων στους τομείς της οικονομίας και της απασχόλησης. Η διασφάλιση σταθερού ρυθμού οικονομικής ανάπτυξης της τάξης του 3 %, σε συνδυασμό με την ανάπτυξη της καινοτομίας και των γνώσεων και την επέκταση του τομέα των υπηρεσιών, θα παράσχει τις απαραίτητες συνθήκες για την αύξηση της απασχόλησης σε επίπεδα του 70 % για τους άνδρες και του 60 % για τις γυναίκες. Για τη δημιουργία της νέας οικονομίας της γνώσης απαιτείται ένα μεγαλύτερο σε αριθμό και καλύτερα εκπαιδευμένο εργατικό δυναμικό που θα διαθέτει κατάρτιση υψηλού επιπέδου. Κατά συνέπεια ο ρόλος της γενεάς των νέων που θα ολοκληρώσει την εκπαίδευσή της και θα εισέλθει στην αγορά εργασίας κατά την επόμενη δεκαετία θα είναι καθοριστικής σημασίας για τη επιτυχή ολοκλήρωση της διαδικασίας δημιουργίας μίας οικονομίας που θα βασίζεται στη γνώση.

3.3.2. Κατά τη διάρκεια του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Λισσαβώνας σημειώθηκε επίσης μία σημαντική εξέλιξη στον τομέα των μεθόδων που χρησιμοποιεί η ΕΕ για την επίτευξη των στόχων της, με την αντικατάσταση της μεθόδου της θέσπισης νομοθεσίας από τη μέθοδο της θέσπισης "μη υποχρεωτικής νομοθεσίας", επιστέγασμα της οποίας αποτελεί η υιοθέτηση της "ανοικτής μεθόδου συντονισμού"(16). Με τα συμπεράσματα της Λισσαβώνας επεκτείνεται η εφαρμογή της ανοικτής μεθόδου συντονισμού και στους τομείς του κοινωνικού αποκλεισμού, των πολιτικών ηλεκτρονικού εμπορίου της Ευρώπης, των πολιτικών για τις ΜΜΕ, της έρευνας και της καινοτομίας. Η υιοθέτηση της "ανοικτής μεθόδου συντονισμού" στους προαναφερθέντες τομείς αποσκοπεί στη διασφάλιση της υλοποίησης των στόχων που καθόρισε η Διάσκεψη Κορυφής της Λισσαβώνας. Η εν λόγω προσπάθεια θα ενισχυθεί με την υποβολή μίας ετήσιας έκθεσης της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο που πραγματοποιείται κάθε άνοιξη με αντικείμενο την πρόοδο που έχει σημειωθεί στους σημαντικότερους τομείς. Το Λευκό Βιβλίο για την πολιτική νεολαίας θα πρέπει, χρησιμοποιώντας τις εν λόγω εξελίξεις τόσο ως σημείο αναφοράς όσο και ως μέσο για την προώθηση της διατομεακής πολιτικής νεολαίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο, να επιδιώξει την αξιοποίηση του δυναμικού που διαθέτουν οι νέοι με στόχο την ενίσχυση της οικονομικής ανάπτυξης και της καινοτομίας.

3.3.3. Βάσει των κατευθυντηρίων γραμμών για την απασχόληση τα κράτη μέλη θα πρέπει μέχρι το 2002 να έχουν διασφαλίσει την παροχή μίας νέας ευκαιρίας για τους νέους στους τομείς της "κατάρτισης, της επιμόρφωσης, των εργασιακών πρακτικών, της εξεύρεσης εργασίας ή άλλων δυνατοτήτων απασχόλησης, με στόχο την ουσιαστική ενσωμάτωσή τους στην αγορά εργασίας"(17). Έχει ιδιαίτερη σημασία να διασφαλισθεί, σύμφωνα και με τα προβλεπόμενα από τις κατευθυντήριες γραμμές, η παροχή υψηλής ποιότητας ευκαιριών σε τομείς που ενδιαφέρουν άμεσα τους νέους, ώστε να δοθεί σε αυτούς η δυνατότητα να επιλέξουν μόνοι την επαγγελματική σταδιοδρομία που θα ακολουθήσουν. Τα εν λόγω μέτρα δεν θα πρέπει απλώς να συμβάλουν στην μείωση του επιπέδου της ανεργίας των νέων αλλά να αποτελέσουν ένα μέσο για την μόνιμη εξάλειψη της. Θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στη λήψη μέτρων που αποσκοπούν στην ενίσχυση της απασχολησιμότητας με στόχο την αξιοποίηση των υφιστάμενων δυνατοτήτων και την κάλυψη των κενών που υπάρχουν στην αγορά εργασίας. Η παροχή κοινωνικής προστασίας δεν θα πρέπει να εξαρτάται από τη συμμετοχή ή όχι των νέων στα εν λόγω μέτρα.

3.3.4. Κάθε μορφή κατάρτισης των νέων, ειδικότερα η κατάρτιση που αφορά τα παραδοσιακά επαγγέλματα, θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη την ολοένα και μεγαλύτερη ανάπτυξη της οικονομίας της γνώσης. Η κατάρτιση στον τομέα της τεχνολογίας πληροφοριών και επικοινωνιών (ΤΠΕ) είναι ιδιαίτερα σημαντική, διότι μπορεί να συμβάλει στην αποφυγή του φαινομένου της δημιουργίας μίας ομάδας αποκλεισμένων από ορισμένα επαγγέλματα ατόμων λόγω της έλλειψης των απαιτούμενων δεξιοτήτων. Η κατάρτιση σε τεχνολογίες της πληροφορίας και της επικοινωνίας θα πρέπει να αποτελεί μέρος της υποχρεωτικής εκπαίδευσης και να συνεχίζεται στο πλαίσιο της δια βίου μάθησης προκειμένου να αποφευχθεί η δημιουργία μίας Ευρώπης δύο ταχυτήτων.

3.3.5. Καλούνται τα κράτη μέλη να παράσχουν υποστήριξη προς τους επιχειρηματίες και τις ΜΜΕ στο πλαίσιο του πυλώνα ΙΙ των κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση. Τα μέτρα που θα ληφθούν σε εθνικό επίπεδο στο πλαίσιο των κατευθυντήριων γραμμών δεν θα πρέπει σε καμία περίπτωση να αποτελούν πηγή διακρίσεων λόγω ηλικίας. Οι νέοι επιχειρηματίες μπορούν να συμβάλουν σημαντικά στην οικονομική ζωή μέσω των καινοτόμων ιδεών τους και τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης. Επίσης θα πρέπει να ενθαρρυνθεί η μεγαλύτερη ανάπτυξη του επιχειρηματικού πνεύματος στους νέους, μέσω της παροχής οικονομικής και τεχνικής υποστήριξης και της λήψης μέτρων για την εξάλειψη της γραφειοκρατίας(18).

3.3.6. Πολλοί νέοι που εργάζονται αντιμετωπίζουν διάφορες διακρίσεις τόσο στην αγορά εργασίας όσο και στο χώρο εργασίας. Είναι απαραίτητο να διασφαλισθεί η εφαρμογή της αρχής της ίσης αμοιβής καθώς και η κατάλληλη εφαρμογή, σε επίπεδο κρατών μελών, του κοινοτικού κεκτημένου σε σχέση με τις συνθήκες εργασίας.

3.3.7. Θα πρέπει να προωθηθεί ο ρόλος που διαδραματίζει ο τριτογενής τομέας στην εφαρμογή της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση, τόσο σε τοπικό και κοινοτικό επίπεδο όσο και σε επίπεδο κρατών μελών(19). Επίσης, οι ΜΚΟ και οι οργανώσεις νεολαίας μπορούν να συμβάλουν στην εξεύρεση καινοτόμων και υψηλής ποιότητας λύσεων, λόγω της άμεσης εμπειρίας που διαθέτουν σε σχέση με τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι ομάδες που δυσκολεύονται να εισέλθουν στην αγορά εργασίας(20). Επίσης, η μεγαλύτερη συμμετοχή τους στον τομέα της ανάπτυξης πολιτικής θα διασφαλίσει την εκπροσώπηση των ατόμων τους οποίους αφορούν άμεσα τα μέτρα που λαμβάνονται για την ενίσχυση της απασχολησιμότητας.

3.4. Κοινωνική ένταξη

3.4.1. Το δικαίωμα των νέων στην παροχή κοινωνικής προστασίας περιορίσθηκε σημαντικά κατά τα τέλη του εικοστού αιώνα(21). Σε ορισμένες χώρες οι νέοι δεν δικαιούνται επιδομάτων ανεργίας εάν δεν έχουν προηγουμένως εργασθεί, ενώ το δικαίωμα παροχής κοινωνικής ασφάλισης συνδέεται άμεσα με την παρακολούθηση μαθημάτων κατάρτισης ή με την απόδειξη ότι πράγματι αναζητούν εργασία. Εξαιτίας της εν λόγω κατάστασης, καθώς και του ότι η διάρκεια της εκπαίδευσης των νέων διαρκεί σήμερα περισσότερο, ο μέσος όρος ηλικίας κατά την οποία οι νέοι εγκαταλείπουν σήμερα την οικογενειακή εστία είναι υψηλότερος. Οι νέοι ανεξαρτοποιούνται πλέον σε μεγαλύτερη ηλικία, με αποτέλεσμα να δημιουργούν το δικό τους νοικοκυριό και να αποκτούν παιδιά επίσης σε μεγαλύτερη ηλικία. Η παροχή κοινωνικής προστασίας, η οικονομική υποστήριξη της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και η εξασφάλιση στέγης θα δώσουν τη δυνατότητα στους νέους να αποκτήσουν την ανεξαρτησία τους σε νεαρότερη ηλικία και κατά συνέπεια να ασκήσουν πλήρως τα δικαιώματά τους - και να αναλάβουν τις υποχρεώσεις τους - ως ενήλικες.

3.4.2. Οι υφιστάμενες διαρθρώσεις υποστήριξης των νέων δεν επαρκούν για να αντισταθμισθούν τα προβλήματα που προκαλεί ο κοινωνικός αποκλεισμός και οι πολυάριθμοι κίνδυνοι που εγκυμονεί η σημερινή κοινωνία. Εκτιμάται ότι το 10 % των νέων βρίσκονται στο "σημείο μηδέν" δηλαδή δεν παρακολουθούν μαθήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης, δεν απασχολούνται και δεν δικαιούνται επιδομάτων ανεργίας(22). Επίσης ανεπαρκής είναι η υποστήριξη που παρέχεται προς τους νέους που εγκατέλειψαν το σχολείο και τους άστεγους(23). Το κοινωνικό και οικονομικό κόστος που προκύπτει από την μη αντιμετώπιση των εν λόγω προβλημάτων, όπως και των προβλημάτων της εγκληματικότητας και της χρήσης παράνομων ουσιών, σε ένα αρχικό στάδιο, αυξάνεται με την πάροδο του χρόνου, γεγονός που συνηγορεί υπέρ της άποψης ότι τα εν λόγω προβλήματα θα πρέπει να αντιμετωπίζονται όσο το δυνατόν νωρίτερα. Θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην εφαρμογή πολιτικών που απευθύνονται στους περιθωριοποιημένους και έχοντες υποπέσει σε παραπτώματα νέους, ενώ θα πρέπει να επιδειχθεί ειδική προσοχή στην κοινωνική ένταξη της εν λόγω ομάδας. Προκειμένου η δράση που θα ληφθεί για την αντιμετώπιση των εν λόγω προβλημάτων να είναι αποτελεσματική, θα πρέπει να διασφαλισθεί η συμμετοχή μίας σειράς φορέων, συμπεριλαμβανομένων όχι μόνον της κυβέρνησης αλλά και του κόσμου των επιχειρήσεων καθώς και των οργανώσεων του τριτογενούς τομέα που εργάζονται με νέους. Η μη ανάληψη δράσης και ο εφησυχασμός σχετικά με τον κοινωνικό αποκλεισμό των νέων δεν είναι δυνατόν να συνεχισθούν. Για το λόγο αυτό όλοι οι φορείς θα πρέπει να αναλάβουν τις ευθύνες τους και να προβούν στη λήψη μέτρων με σκοπό τη βελτίωση της κατάστασης που επικρατεί.

3.4.3. Η ύπαρξη διακρίσεων εις βάρος των νέων που "βασίζονται στο φύλο, την φυλετική ή εθνική καταγωγή, τη θρησκεία ή τις θρησκευτικές πεποιθήσεις, την αναπηρία, την ηλικία ή τις ερωτικές προτιμήσεις"(24) είναι εμφανής, ιδιαίτερα στους τομείς της εκπαίδευσης και της απασχόλησης. Τα στοιχεία που υπάρχουν για την ανεργία καταδεικνύουν ότι οι νέοι υφίστανται διακρίσεις στην αγορά εργασίας, λόγω, κυρίως, της ηλικίας τους και της έλλειψης εμπειρίας(25). Οι διακρίσεις στην αγορά εργασίας εις βάρος των νέων γυναικών και γενικότερα των νέων που ανήκουν σε κάποια εθνική μειονότητα και των νέων με ειδικές ανάγκες είναι πολύ εντονότερες σε σχέση με άλλες κοινωνικές ομάδες. Η επέκταση των ερευνών που αφορούν τους νέους και τις εις βάρος τους διακρίσεις θα συμβάλει στην ανάπτυξη πολιτικών και προγραμμάτων για την αντιμετώπιση του προβλήματος και την πρόληψη του κοινωνικού αποκλεισμού καθόλη τη διάρκεια της ζωής ενός ατόμου. Θα πρέπει να υποστηριχθούν τόσο οι νέοι όσο και οι οργανώσεις τους στην προσπάθειά τους να καταπολεμήσουν το ρατσισμό και να εξαλείψουν τις διακρίσεις. Οι νέοι μπορούν να συμβάλουν σημαντικά στην προώθηση της κοινωνικής ολοκλήρωσης και στη δημιουργία πολυπολιτισμικών κοινωνιών. Αντιμετωπίζοντας τα προαναφερθέντα προβλήματα σε νεαρή ηλικία μπορούμε να συμβάλουμε στην επικράτηση περισσότερο ανεκτικών και ανοικτών αντιλήψεων.

3.4.4. Η κατάσταση που επικρατεί σε πολλούς τομείς καταδεικνύει ότι στην ΕΕ δεν υπάρχει πραγματικά ισότιμη μεταχείριση των δύο φύλων όσον αφορά τις νέες γυναίκες και τους νέους άνδρες. Στα περισσότερα κράτη μέλη ο αριθμός των απασχολούμενων νέων ανδρών υπερβαίνει κατά πολύ τον αντίστοιχο αριθμό των απασχολούμενων νέων γυναικών. Δεδομένου ότι για την παροχή των ωφελημάτων της κοινωνικής ασφάλισης απαιτείται ολοένα και περισσότερο η προηγούμενη απασχόληση, οι νέες γυναίκες βρίσκονται σε μειονεκτικότερη θέση ως προς την πρόσβαση στα οφέλη της κοινωνικής ασφάλισης. Οι κάθετες και οριζόντιες διακρίσεις μεταξύ των δύο φύλων στην εκπαίδευση και στην αγορά εργασίας αποτελούν ένα φαινόμενο που θα πρέπει να αντιμετωπισθεί προκειμένου να αποφευχθεί η εμφάνιση διαρθρωτικών διακρίσεων εις βάρος των νέων γυναικών και να διευκολυνθεί η πραγματοποίηση των επιλογών που επιθυμούν στον τομέα της επαγγελματικής σταδιοδρομίας. Είναι σαφές ότι όλα τα στατιστικά στοιχεία και οι διάφοροι δείκτες θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τον παράγοντα "φύλο" προκειμένου να καταστεί δυνατός ο καλύτερος προσδιορισμός της έκτασης των διακρίσεων. Αυτό θα επιτρέψει την καλύτερη εξέταση των προβλημάτων των δύο φύλων στο πλαίσιο της γενικότερης εξέτασης των ζητημάτων που αφορούν τους νέους.

4. Εκπαίδευση και κινητικότητα

4.1. Η εκπαίδευση αποτελεί σημαντικό μέρος της ζωής των νέων. Θα πρέπει επίσης να επισημανθεί ότι κατά τις δύο τελευταίες δεκαετίες, η διάρκεια εκπαίδευσης των νέων έχει επιμηκυνθεί(26). Η εκπαίδευση και η διασφάλιση της πρόσβασης στην εκπαίδευση είναι απαραίτητα στοιχεία για τη διαδικασία κοινωνικοποίησης και την ενσωμάτωση ενός νέου στην κοινωνία και μέσο προσωπικής και κοινωνικής ανάπτυξης και πλήρωσης(27). Στις περισσότερες χώρες, υφίσταται σαφής σχέση μεταξύ εκπαίδευσης και επιτυχούς ενσωμάτωσης στην αγορά εργασίας. Οι προοπτικές των ατόμων με χαμηλό εκπαιδευτικό επίπεδο είναι περιορισμένες σε αντίθεση με εκείνων που εγκαταλείπουν την εκπαίδευση αργότερα και οι προοπτικές τους είναι πολύ καλύτερες στην αγορά εργασίας(28). Κατά το 1997 το ποσοστό ανεργίας των νέων ανερχόταν στο 14 % για αυτούς που είχαν ολοκληρώσει την υποχρεωτική τους εκπαίδευση, στο 10 % για αυτούς που είχαν ολοκληρώσει τη δευτεροβάθμια εκπαίδευσή τους και μόνον στο 6 % για αυτούς που είχαν ολοκληρώσει την τριτοβάθμια εκπαίδευσή τους(29). Στο πλαίσιο των προσπαθειών για την όσο το δυνατόν μεγαλύτερη αύξηση του επιπέδου εκπαίδευσης θα πρέπει να επιδιωχθεί η βελτίωση της ποιότητας της εν λόγω εκπαίδευσης και η αύξηση του βαθμού στον οποίο η εν λόγω εκπαίδευση ανταποκρίνεται στις ανάγκες της σύγχρονης αγοράς εργασίας.

4.2. Η κινητικότητα των νέων, είτε ομαδικά, είτε ατομικά, συμβάλλει ουσιαστικά στην διαπολιτισμική κατανόηση. Τούτο αληθεύει κυρίως σε ατομικό επίπεδο, ενώ το κοινωνικό δυναμικό κινητικότητας παραμένει ανεκμετάλλευτο, δεδομένου ότι ο συνολικός αριθμός των νέων που συμμετέχουν σε ανταλλαγές, σπουδές ή εθελοντικές δραστηριότητες σε άλλη χώρα παραμένει περιθωριακός. Τα διαπολιτισμικά προσόντα είναι ολοένα πιο σημαντικά στις παγκοσμιοποιημένες οικονομίες και τις πολυπολιτισμικές κοινωνίες της Ευρώπης. Η Ευρώπη μεταβάλλεται σε ένα εκπαιδευτικό χώρο με πολίτες ικανούς να αντιμετωπίζουν ενεργά τις προκλήσεις δραστικών οικονομικών και κοινωνικών μεταβολών. Για το λόγο αυτό, τόσο τα γλωσσικά προσόντα όσο και η ικανότητα συνδιαλλαγής και συνεργασίας με άτομα διαφορετικής πολιτισμικής προέλευσης, οφείλουν να βρίσκονται στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών εκπαιδευτικών πολιτικών. Η διαβίωση για ένα χρονικό διάστημα σε μια άλλη χώρα και οι διαπολιτισμικές ανταλλαγές και κατάρτιση, δίνουν τη δυνατότητα στους νέους όχι μόνον να εξετάσουν το πολιτισμικό τους υπόβαθρο αλλά και να εκτιμήσουν ορθότερα και να δείξουν μεγαλύτερο σεβασμό στην ευρωπαϊκή ποικιλομορφία. Τα προσόντα αυτά είναι σημαντικά για την προσωπική ανάπτυξη, την ανεκτική στάση έναντι των άλλων και κατέχουν μεγάλη αξία στην αγορά εργασίας. Η βάση αυτή είναι αποτελεσματικότερη εάν αποκτάται σε νεαρή ηλικία. Το ίδιο ισχύει και για τα γλωσσικά προσόντα. Η ανάπτυξη της κινητικότητας στην ΕΕ θα βοηθήσει στην προώθηση τόσο της ανεκτικότητας όσο και της έννοιας της ευρωπαϊκής ιθαγένειας. Κατά συνέπεια θα πρέπει να παρέχεται σε όλες τις ομάδες νέων η δυνατότητα συμμετοχής σε προγράμματα ανταλλαγών, συμπεριλαμβανομένων των μαθητών και των φοιτητών, των νέων εθελοντών, των νέων που παρακολουθούν μαθήματα κατάρτισης και των νέων εργαζομένων, αλλά και των νέων που δεν εργάζονται ή δεν παρακολουθούν προγράμματα κατάρτισης και εκπαίδευσης (νέων που βρίσκονται στο "σημείο μηδέν").

4.3. Εκπαίδευση

4.3.1. Οι ταχείς και συνεχείς διαρθρωτικές μεταβολές στην ευρωπαϊκή αγορά απασχόλησης οδήγησαν σε ασυμβατότητα μεταξύ ζήτησης και προσφοράς προσόντων, με αποτέλεσμα αυτό που κοινώς αποκαλείται "χάσμα προσόντων". Αν και επιτεύχθηκε σημαντική βελτίωση στα γενικά επίπεδα εκπαιδευτικής επιτυχίας, συνεχίζει να υφίσταται ένα σημαντικό πρόβλημα: οι νέοι που εγκαταλείπουν την εκπαίδευση ή τη σταματούν νωρίς. Σε ορισμένα κράτη μέλη, τα χαμηλά επίπεδα στην ανάγνωση, τη γραφή και την αριθμητική εμποδίζουν τους εργοδότες να προσλαμβάνουν προσωπικό για ορισμένες θέσεις εργασίας. Σε όλη την Ευρώπη, η ανάπτυξη του τομέα της τεχνολογίας πληροφοριών και επικοινωνιών (ΤΠΕ) υπερέβη την προσφορά κατάλληλα εκπαιδευμένων και καταρτισμένων υπαλλήλων(30). Η παγκοσμιοποίηση και η επιτυχία της εσωτερικής αγοράς αύξησαν τη ζήτηση απασχολούμενων με κινητικότητα και με γλωσσικά προσόντα. Ακόμη, με τις ταχείες τεχνολογικές εξελίξεις σε πολλούς τομείς, το εργατικό δυναμικό πρέπει να είναι σε θέση να προσαρμόζεται στις νέες ανάγκες μέσω δια βίου μάθησης. Στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβώνας αποφασίσθηκε, αφενός, να μειωθεί στο μισό έως το 2010, ο αριθμός των νέων ηλικίας 18-24 "με επίπεδο κατώτερης δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, οι οποίοι δεν ακολουθούν επιμόρφωση ή κατάρτιση" και, αφετέρου, να βελτιωθεί η πρόσβαση στο Διαδίκτυο και η κατάρτιση στον τομέα ΤΠΕ. Ωστόσο, είναι σαφές ότι πρέπει να ληφθούν περαιτέρω μέτρα σε επίπεδο κρατών μελών, προκειμένου να διασφαλισθεί ότι οι μελλοντικές γενεές θα είναι εξοπλισμένες με τα απαιτούμενα προσόντα για την αγορά εργασίας και ότι η πρακτική της δια βίου μάθησης θα αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο της ενεργούς συμμετοχής στην αγορά εργασίας και στην κοινωνία.

4.3.2. Η δια βίου μάθηση ορίζεται γενικά ως μια σκόπιμη μαθησιακή δραστηριότητα, επίσημη ή όχι(31), η οποία πραγματοποιείται σε συνεχή βάση με στόχο την προσωπική ανάπτυξη και τη βελτίωση της γνώσης, των δεξιοτήτων και των ικανοτήτων(32). Για τους νέους, η αρχική επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση αποτελεί, επί του παρόντος, την πιο σημαντική μορφή δια βίου κατάρτισης. Ωστόσο, σπανίως υπογραμμίζεται η ανάγκη προσαρμογής στην επικαιρότητα των γνώσεων που έχουν συγκεντρωθεί και των δεξιοτήτων που έχουν αποκτηθεί, δεδομένου ότι κύριος στόχος είναι η προώθηση της πρώτης ένταξης στην απασχόληση. Οι στρατηγικές στον τομέα της δια βίου μάθησης συχνά επικεντρώνονται αποκλειστικά σε ζητήματα επαγγελματικής κατάρτισης και δεν λαμβάνουν επαρκώς υπόψη το γεγονός ότι η δια βίου μάθηση είναι μία διαδικασία που αρχίζει ήδη από την παιδική ηλικία. Η μη επίσημη εκπαίδευση που παρέχεται μέσω της εργασίας για νέους και της κοινωφελούς εργασίας, και η οποία αρχίζει από την παιδική ηλικία και προετοιμάζει το έδαφος για τη δια βίου μάθηση, σπανίως αναγνωρίζεται επισήμως, ενώ η ανάπτυξη δεξιοτήτων, γνώσεων και αυτοπεποίθησης μέσω της ελεύθερης εργασίας των νέων και της συμμετοχής στις οργανώσεις νεολαίας δεν αξιοποιούνται επαρκώς(33). Στο πλαίσιο των στρατηγικών στον τομέα της δια βίου μάθησης, δίδεται ελάχιστη προσοχή στο ζήτημα της ενημέρωσης και της καθοδήγησης των νέων από πολύ μικρή ηλικία σχετικά με την επαγγελματική εξέλιξη. Η καθοδήγηση των νέων από μικρή ηλικία έχει καθοριστική σημασία προκειμένου να συνειδητοποιήσουν οι νέοι τις πραγματικές δυνατότητες που παρουσιάζονται καθόλη τη διάρκεια της ζωής τους. Οι νέοι θα πρέπει να προετοιμασθούν καταλλήλως στον εν λόγω τομέα ήδη πριν περάσουν από το στάδιο της εκπαίδευσης στο στάδιο της απασχόλησης, δεδομένου ότι οι ευκαιρίες που θα παρουσιασθούν σε ένα άτομο καθόλη τη διάρκεια της ζωής του καθορίζονται ολοένα και περισσότερο σε μικρή ηλικία.

4.3.3. Η δια βίου μάθηση, συμπεριλαμβανομένης της μη επίσημης εκπαίδευσης, πρέπει να επεκταθεί ώστε να είναι προσιτή στους νέους σε νεαρή ηλικία προκειμένου να είναι σε θέση να ενημερώνουν συνεχώς τις γνώσεις και τις δεξιότητες, ώστε να προσαρμόζονται στις ταχείες εξελίξεις της αγοράς εργασίας. Δεν έχει ακόμη προωθηθεί επαρκώς η αμοιβαία αναγνώριση και η διασφάλιση της αμφίδρομης επικοινωνίας μεταξύ των διαφόρων μορφών μη επίσημης εκπαίδευσης που παρέχεται σε διαφορετικά εκπαιδευτικά περιβάλλοντα. Για το λόγο αυτό θα πρέπει να υπάρξει μεγαλύτερη αναγνώριση του ρόλου της μη επίσημης μάθησης και κατάρτισης που παρέχεται στο χώρο εργασίας. Η "γεφύρωση" των υφιστάμενων διαφορών και η μετάβαση από ένα σύστημα εκπαίδευσης ή από ένα εκπαιδευτικό περιβάλλον σε ένα άλλο αποτελούν ακόμη την εξαίρεση στον κανόνα στην ΕΕ.

4.4. Κινητικότητα

4.4.1. Η κινητικότητα αποτελεί δικαίωμα που κατοχυρώνεται από το άρθρο 18 της Συνθήκης(34). Η Κοινότητα και τα κράτη μέλη οφείλουν να λάβουν τα απαραίτητα μέτρα, προκειμένου να διασφαλίζουν ότι οι πολίτες χαίρουν ίσων ευκαιριών ώστε να κάνουν χρήση του δικαιώματος αυτού. Επί του παρόντος, το δικαίωμα αυτό παραμένει θεωρητικό για τους περισσότερους νέους. Οι αιτίες είναι η έλλειψη ευκαιριών και πόρων, η έλλειψη αναγνώρισης της αξίας της κινητικότητας και των προσόντων που αποκτούνται μέσω αυτής, η άνιση κατανομή των ευκαιριών, η κοινωνική και πολιτισμική αντίσταση στην ιδέα της κινητικότητας καθώς και οι νομικοί και διοικητικοί φραγμοί. Συνεπώς, πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στους διοικητικούς φραγμούς που υφίστανται στα κράτη μέλη όσον αφορά την κοινωνική ασφάλιση (ιδίως την ασφάλεια ανεργίας), τη φορολογία, τα δικαιώματα διαμονής και την αναγνώριση των προσόντων που απαιτούνται τόσο επίσημα όσο και μέσω της μη επίσημης και της ανεπίσημης εκπαίδευσης(35).

4.4.2. Στο πλαίσιο των κοινοτικών προγραμμάτων, όσον αφορά την μακροπρόθεσμη κινητικότητα (άνω των έξι μηνών), η βαρύτητα δίνεται στην κινητικότητα των φοιτητών ανώτατης εκπαίδευσης. Το πρόγραμμα Εrasmus, παρά τον περιορισμένο αριθμό συμμετεχόντων, αποτελεί σημαντική επιτυχία. Ωστόσο, περιορίζεται στους φοιτητές ανώτατης εκπαίδευσης. Το δυναμικό της μεσοπρόθεσμης και μακροπρόθεσμης κινητικότητας σε νεαρή ηλικία (κάτω των 21) πρέπει να προαχθεί από την Κοινότητα και να στηριχθεί από τα κράτη μέλη. Πολύ λίγοι νέοι που τελειώνουν τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση έχουν διαμείνει για μία μεγάλη χρονική περίοδο σε άλλη ευρωπαϊκή χώρα· ακόμη και στην περίπτωση που έχουν διαμείνει, υφίσταται ο κίνδυνος αυτή η εκπαιδευτική περίοδος σε άλλη χώρα να μην αναγνωρίζεται πλήρως στην χώρα προέλευσης ως ολοκληρωμένο και πολύτιμο μέρος της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης τους. Οι διαθέσιμοι πόροι για τη στήριξη της κινητικότητας των νέων σε όλα τα επίπεδα, δεν είναι ακόμη η κατάλληλη όπως δείχνει η ζήτηση για προγράμματα κινητικότητας. Δεδομένων των περιορισμένων δημόσιων πόρων για την στήριξη της αυξημένης κινητικότητας, αποτελεί αμέλεια το γεγονός ότι δεν έχει εξετασθεί η δυνατότητα περισσότερων δημόσιων-ιδιωτικών εταιρικών σχέσεων.

4.4.3. Η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη οφείλουν να προωθήσουν την κινητικότητα με εκστρατεία, η οποία να στοχεύει τόσο τους νέους όσο και τους υπεύθυνους για τη λήψη αποφάσεων και τους πολλαπλασιαστές (εργοδότες, εκπαιδευτικά ιδρύματα, μέσα ενημέρωσης κ.λπ.) και να υπογραμμίζει την ατομική, κοινωνική και οικονομική αξία της κινητικότητας). Πολλοί νέοι αντιμετωπίζουν εμπόδια στην εξεύρεση πληροφοριών, δεδομένου ότι δεν υφίστανται ενοποιημένα συστήματα ενημέρωσης σχετικά με τις δυνατότητες κάθε είδους κινητικότητας(36) (ιατρική περίοδος άσκησης στο εξωτερικό, εταιρικές σχέσεις πόλεων, διακρατικές εθελοντικές δραστηριότητες, ανταλλαγές νέων, κινητικότητα στη δευτεροβάθμια, την ανώτερη και την επαγγελματική εκπαίδευση κ.λπ.). Θα πρέπει να αναληφθούν καινοτόμες προσπάθειες για την ανάπτυξη νέων δεξιοτήτων που θα αναγνωρίζονται σε ολόκληρη την ΕΕ, όπως π.χ. το "διαβατήριο δεξιοτήτων" με τον τίτλο "Europass". Μία τέτοια πρωτοβουλία θα αποτελέσει επαρκές κίνητρο για τους νέους προκειμένου να συμμετάσχουν σε εκπαιδευτικά προγράμματα και σε προγράμματα κατάρτισης και προώθησης της κινητικότητας.

4.4.4. Επιπλέον, η κινητικότητα των νέων ενδέχεται να αυξηθεί εάν οι εκπαιδευτές, δάσκαλοι και καθηγητές επαγγελματικής κατάρτισης έχουν ήδη εμπειρία στο εξωτερικό. Παρά το ότι κατά την τελευταία δεκαετία σημειώθηκε πρόοδος, το ποσοστό των εκπαιδευτών, δασκάλων και καθηγητών επαγγελματικής κατάρτισης με εμπειρίες εργασίας και διδασκαλίας σε άλλο κράτος μέλος παραμένει ελάχιστο. Για το λόγο αυτό, θα πρέπει να υποστηριχθεί η πρωτοβουλία της Γαλλικής Προεδρίας του Συμβουλίου για τη θέσπιση σχεδίου δράσης για την κινητικότητα. Κρίνεται ορθό αυτό το σχέδιο δράσης να εφαρμοσθεί μέσω μιας ανοιχτής μεθόδου συντονισμού που να περιλαμβάνει αξιολόγηση από ομάδες ομότιμων. Οι κοινωνικοί εταίροι και οι μη κυβερνητικές οργανώσεις στον τομέα της νεολαίας και της εκπαίδευσης πρέπει να συμμετάσχουν έντονα στην υλοποίηση του σχεδίου.

5. Συμμετοχή και Κοινωνία των Πολιτών

5.1. Οποιαδήποτε πολιτική που στοχεύει τους νέους πρέπει να διέπεται από την θεμελιώδη αρχή της συμμετοχής των νέων: η αρχή αυτή επιβεβαιώνεται σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο(37). Τα οφέλη από την προώθηση, την ενθάρρυνση και την υποστήριξη της συμμετοχής των νέων είναι εμφανή από την υφιστάμενη πρακτική στα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μέσω της συμμετοχής, πολλά ζητήματα που αφορούν τους νέους και πολλά προβλήματα που αυτοί αντιμετωπίζουν στη ζωή τους έρχονται στο προσκήνιο και μπορούν να αντιμετωπισθούν ενεργά από τους ίδιους αλλά και από τους υπεύθυνους για την λήψη αποφάσεων και τις κρατικές διοικήσεις. Αν και η συμμετοχή των νέων στις εκλογές σε όλα τα κράτη μέλη είναι σταθερά χαμηλή και στις εκλογές για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο του 1999, ακόμη χαμηλότερη, οι νέοι έχουν σαφείς απόψεις σχετικά με ορισμένα ζητήματα. Οι νέοι μπορούν να παράσχουν τις μοναδικές εμπειρίες τους σχετικά με ειδικά προβλήματα προκειμένου να εξευρεθούν λύσεις σε όλα τα επίπεδα: τοπικό, περιφερειακό, εθνικό ευρωπαϊκό και παγκόσμιο(38). Μια πολιτική για τους νέους πρέπει να επιδιώκει τη συμμετοχή τους σε όλα τα στάδια της διαδικασίας λήψης αποφάσεων προκειμένου να συμβάλουν με τις αυθεντικές εμπειρίες τους και να τους παρακινήσουν να δρουν ως ενεργοί και υπεύθυνοι πολίτες. Η εν λόγω συμμετοχή θα πρέπει να είναι απεριόριστη. Ωστόσο, θα πρέπει να επισημανθεί ότι οι υφιστάμενες δυνατότητες συμμετοχής των νέων στην παρούσα διαδικασία λήψης των αποφάσεων τόσο στον τομέα της επίσημης εκπαίδευσης όσο και στο χώρο εργασίας δεν ανταποκρίνονται στις ανάγκες τους.

5.2. Κατά την προσεχή δεκαετία, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα διευρυνθεί με την ένταξη πολλών χωρών της Κεντρικής, της Ανατολικής και της Νότιας Ευρώπης. Μέσω της υιοθέτησης του κοινοτικού κεκτημένου, οι χώρες αυτές θα εισάγουν νομοθεσία σχετικά με μεγάλο αριθμό ζητημάτων που αφορούν τους νέους. Είναι ουσιαστικό να συνειδητοποιήσουν οι νέοι και οι οργανώσεις τους στις χώρες αυτές τις επιπτώσεις της εισόδου των χωρών τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση και να κατανοήσουν πλήρως και ορθώς τον αντίκτυπό της πολιτικές που τους αφορούν. Η συμμετοχή της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών πρέπει να ενθαρρυνθεί και να διατεθούν οι πόροι, οι οποίοι να τους επιτρέπουν να συμμετέχουν στη λήψη αποφάσεων.

5.3. Παρά το γεγονός ότι οι νέοι από τις υποψήφιες προς ένταξη και τις ευρισκόμενες στο προενταξιακό στάδιο χώρες συμμετέχουν ολοένα και περισσότερο στις κοινοτικές δράσεις που αφορούν τους νέους και την εκπαίδευση, δεν έχει εξασφαλισθεί ακόμη η ισότιμη συμμετοχή τους. Στο πλαίσιο της ανάπτυξης μίας πολιτικής νεολαίας στην ΕΕ θα πρέπει να ληφθούν υπόψη και οι εμπειρίες των εν λόγω χωρών. Κατά τον τρόπο αυτό η Κοινότητα θα μπορέσει να κατανοήσει ουσιαστικά τόσο τις ανάγκες όσο και τις προσδοκίες των μελλοντικών πολιτών της. Κατά τα τελευταία έτη έχει, επίσης, παρατηρηθεί μία ανάπτυξη της συνεργασίας μεταξύ των παραμεθόριων περιοχών τόσο εντός όσο και εκτός της ΕΕ(39). Προκειμένου να αναπτυχθεί ένα γνήσιο αίσθημα ευρωπαϊκής ιθαγένειας και συνολικής ευθύνης και να προωθηθεί η συνεργασία, στο πλαίσιο των εν λόγω πρωτοβουλιών, τόσο σε ανθρώπινο επίπεδο όσο και σε επίπεδο Κοινωνίας των Πολιτών, η Κοινότητα θα πρέπει να προβλέψει την περίληψη της συνεργασίας των νέων σε όλες τις περιφερειακές συμφωνίες που συνάπτονται. Επί του παρόντος η σημασία που αποδίδεται στους νέους στο πλαίσιο των πρωτοβουλιών περιφερειακής συνεργασίας της Ένωσης είναι μάλλον περιορισμένη. Θα πρέπει να υπάρξει ένα μεγαλύτερο άνοιγμα προς τους νέους προκειμένου να δημιουργηθεί σε αυτούς το αίσθημα ότι συμμετέχουν υπό την ιδιότητά του πολίτη. Η ενεργός συμμετοχή των νέων στις προσπάθειες ανάπτυξης της παγκόσμιας και της περιφερειακής συνεργασίας θα συμβάλει στη μεγαλύτερη συνειδητοποίηση της σχέσης αλληλεξάρτησης που συνδέει την Ένωση με τον υπόλοιπο κόσμο και θα βοηθήσει στη μεγαλύτερη εκ μέρους τους αποδοχή και κατανόηση του φαινομένου της μετανάστευσης από χώρες εκτός της Ένωσης.

5.4. Οι μη κυβερνητικές οργανώσεις και οι δραστηριότητές τους είναι η βάση κάθε σταθερής δημοκρατίας. Οι μη κυβερνητικές οργανώσεις αποτελούν την ασφαλιστική δικλείδα για τη δημοκρατία, την αλληλεγγύη και τα ανθρώπινα δικαιώματα μέσω των πολύπλοκων δικτύων τους και των δημοκρατικών διαδικασιών λήψης αποφάσεων. Ακόμη, λειτουργούν ως εμπροσθοφυλακή στην ανανέωση της κοινωνίας. Οι πρώτες εμπειρίες των νέων στην ανάληψη και το μοίρασμα των ευθυνών για την κοινωνία και τους υπόλοιπους, αποκτώνται μέσω της συμμετοχής τους όχι μόνον στις οργανώσεις νεολαίας αλλά και σε όλες τις άλλες ενώσεις νέων. Η υποβάθμιση της κοινωνίας στον πλήρη ατομικισμό και η άσκηση του δικαιώματος επιλογής του καταναλωτή, δεν μπορεί και δεν πρέπει να αντικαταστήσει τις οργανώσεις νέων. Οι μη κυβερνητικές οργανώσεις νέων πρέπει να χρηματοδοτούνται κατάλληλα και να διαθέτουν τόσο την απαραίτητη αναγνώριση όσο και τα κατάλληλα μέσα προκειμένου να μπορούν να συμμετέχουν ουσιαστικά στη διαδικασία λήψης των αποφάσεων και στην κοινωνία σε όλα τα επίπεδα. Η συμβολή στις αλλαγές αποτελεί σημαντικό κίνητρο συμμετοχής για τους νέους. Είναι σημαντικό να έχουν οι νέοι την ευκαιρία και την ώθηση να δεσμεύονται σε ευρείες και ποικίλες δομές, οργανώσεις και ζητήματα, ειδικότερα σε τοπικό επίπεδο όπου χρειάζεται να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στην ανάπτυξη μηχανισμών συμμετοχής στην λήψη αποφάσεων. Η συμμετοχή και η ιδιοκτησία μπορούν να προωθηθούν μέσω ενεργούς ανάμειξης και εταιρικής σχέσης τόσο σε σχέση με οργανώσεις νέων, ευρωπαϊκά όργανα, σχολεία ή πανεπιστήμια όσο και στο χώρο εργασίας. Μόνο οι πραγματική επιρροή οδηγεί σε πραγματικές ευθύνες.

5.5. Οι τρόποι συμμετοχής των νέων έχουν τροποποιηθεί σημαντικά από τα τέλη της δεκαετίας του 1960, με την ολοένα και μεγαλύτερη ενίσχυση της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας με τη συμπερίληψη συμμετοχικών στοιχείων. Οι νέοι ειδικότερα συνέβαλαν σημαντικά στην εν λόγω μεταβολή μέσω όχι μόνον της συνεχούς ανάπτυξης των υφιστάμενων οργανώσεων νεολαίας και της προώθησης νέων μορφών συμμετοχής αλλά και της δημιουργίας νέων δικτύων και οργανώσεων(40). Οι οργανώσεις νεολαίας όλων των επιπέδων συνεχίζουν να αποτελούν καθοριστικής σημασίας παράγοντα για την ανάπτυξη πολιτικής νεολαίας, λόγω της δημοκρατικότητας της εσωτερικής λειτουργίας τους, της συμμετοχικής προσέγγισης που έχουν υιοθετήσει και της άμεσης επαφής που διατηρούν με το τοπικό κοινοτικό επίπεδο. Η έννοια της ανοικτής εργασίας των νέων στο πλαίσιο άτυπων ομάδων, συλλόγων νέων, συμβουλίων νεολαίας και κοινοβουλίων, έχει ανοίξει νέους δρόμους στους τομείς της συμμετοχής και της ιδιοκτησίας και έχει συμβάλει όχι μόνον στην απόκτηση σημαντικών εμπειριών αλλά και στην επίτευξη ουσιαστικών αποτελεσμάτων στον τομέα της κοινωνικής ένταξης των νέων και ιδιαίτερα των μειονεκτούντων νέων. Η εμπειρία έχει καταδείξει ότι οι εν λόγω πρωτοβουλίες μπορούν να αποκτήσουν μόνιμο χαρακτήρα μόνον στην περίπτωση που εξασφαλισθεί τόσο η κατάλληλη χρηματοδότηση των διαρθρώσεων και των οργανώσεων νεολαίας όσο και η εκ μέρους τους παροχή ενημέρωσης, προώθηση της ανταλλαγής ορθών πρακτικών, παροχή δυνατοτήτων δημιουργίας δικτύων και αποτελεσματική ικανοποίηση των αναγκών και εκπροσώπηση των συμφερόντων της νεολαίας.

5.6. Τα ευρωπαϊκά όργανα και οι κυβερνήσεις των κρατών μελών οφείλουν να διευκολύνουν ενεργά την ενημέρωση σχετικά με τις πολιτικές για τους νέους, προκειμένου να παράσχουν σε αυτούς όσο το δυνατόν πιο ακριβή πληροφόρηση σχετικά με τα θέματα που τους αφορούν και τις δυνατότητες συμμετοχής τους. Οι κυβερνήσεις και τα θεσμικά όργανα οφείλουν να επενδύσουν σε μια "δημοκρατία δύο κατευθύνσεων" μέσω της διαβούλευσης και της συμμετοχής των νέων στο πλαίσιο της διαδικασίας λήψης των αποφάσεων. Σε κοινοτικό επίπεδο, η πρόσβαση στις κεντρικά παρεχόμενες πληροφορίες σχετικά με τις δράσεις που αφορούν τους νέους είναι ιδιαίτερα δύσκολη, με αποτέλεσμα τη μη συνεκτική εφαρμογή τους και την μη άριστη χρησιμοποίηση σπανίων πόρων.

6. Αγροτικές/Άκρως απομακρυσμένες περιφέρειες

6.1. Οι νέοι βρίσκονται συχνά σε μειονεκτική θέση λόγω της γεωγραφικής θέσης της περιοχής στην οποία ζουν. Σε πολλές αγροτικές και υποβαθμισμένες αστικές περιοχές οι νέοι δεν διαθέτουν δυνατότητες απόκτησης υψηλού επιπέδου εκπαίδευσης και κατάρτισης, κινητικότητας, υγειονομικής περίθαλψης, αναψυχής και απασχόλησης, ούτε και δυνατότητες ή ευκαιρίες συμμετοχής στην Κοινωνία των Πολιτών. Για το λόγο αυτό θα πρέπει να ληφθούν ειδικά μέτρα προκειμένου να διασφαλισθεί ότι οι νέοι ορισμένων γεωγραφικών περιοχών μπορούν να επωφεληθούν από τις δυνατότητες που υπάρχουν και να πραγματοποιήσουν τις επιλογές που επιθυμούν σχετικά με τη ζωή τους. Πολλές αγροτικές περιοχές απερημώνονται καθώς οι νέοι αναγκάζονται να μετακινηθούν προκειμένου να συμπληρώσουν την εκπαίδευσή τους, να αναζητήσουν εργασία, ή να αποκτήσουν περισσότερες δυνατότητες υγειονομικής περίθαλψης και αναψυχής. Θα πρέπει να παρασχεθεί μεγαλύτερη υποστήριξη προκειμένου να καταστεί δυνατή η παραμονή των νέων στις αγροτικές περιοχές χωρίς να αισθάνονται κοινωνικά αποκλεισμένοι και χωρίς να χρειασθεί να υποθηκεύσουν τα όνειρα και τις επιθυμίες ή τις φιλοδοξίες τους. Τα ειδικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι νέοι των αγροτικών περιοχών θα πρέπει να ληφθούν υπόψη, στο πλαίσιο των σημαντικών τομέων πολιτικής, όπως οι τομείς της απασχόλησης, της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της ευημερίας, προκειμένου να αναζητηθούν λύσεις που θα διασφαλίζουν την ισότιμη συμμετοχή τους. Επιπλέον, θα πρέπει να παρασχεθεί στους νέους που ζουν σε αγροτικές περιοχές η δυνατότητα να επωφεληθούν από τις επενδύσεις και τις στρατηγικές που αποσκοπούν στην προώθηση βιώσιμων οικονομικών δραστηριοτήτων που αναλαμβάνονται σε άκρως απομακρυσμένες και αγροτικές περιοχές.

7. Συστάσεις

7.1. Γενικές συστάσεις

7.1.1. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι είναι απαραίτητη η εφαρμογή της βασικής αρχής σύμφωνα με την οποία θα πρέπει να διασφαλισθεί η συμμετοχή των νέων και των οργανώσεών τους στη διαμόρφωση των αποφάσεων στον τομέα της πολιτικής νεολαίας και στη διαδικασία λήψης τους, τόσο σε τοπικό, περιφερειακό και εθνικό όσο και σε κοινοτικό επίπεδο. Επιπλέον, η πολιτική νεολαίας θα πρέπει να προσελκύσει το ενδιαφέρον τόσο των δημοσίων διοικήσεων των κρατών μελών, μέσω της δημιουργίας ειδικών υπηρεσιών για ζητήματα που αφορούν τους νέους, σε όλα τα επίπεδα και σε όλους τους τομείς, όσο και των θεσμικών οργάνων της Κοινότητας.

7.1.2. Η ΟΚΕ πιστεύει ότι, σύμφωνα και με τις κατευθυντήριες γραμμές του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Ελσίνκι με θέμα "Ένα αποτελεσματικό Συμβούλιο για μία διευρυμένη Ένωση", έχει ιδιαίτερη σημασία να αξιοποιηθούν οι δυνατότητες αμφίδρομης επιρροής μεταξύ των πολιτικών νεολαίας και εκπαίδευσης που παρέχονται στο πλαίσιο του νεοδημιουργηθέντος οργάνου του Συμβουλίου που φέρει τον τίτλο "Εκπαίδευση και Θέματα Νεολαίας"(41). Προς το σκοπό αυτό είναι απαραίτητη η ανάπτυξη ενός συστήματος διαδοχικών συνεδριάσεων του Συμβουλίου προκειμένου να αποφευχθεί η αντιμετώπιση των ζητημάτων πολιτικής νεολαίας ως συμπληρωματικού στοιχείου των εκπαιδευτικών ζητημάτων. Η ΟΚΕ πιστεύει ότι το Συμβούλιο "Εκπαίδευση και Θέματα Νεολαίας" θα πρέπει να καθορίσει δύο διαφορετικά προγράμματα: ένα για το Συμβούλιο Υπουργών Παιδείας και ένα άλλο για το Συμβούλιο Υπουργών Νεολαίας. Επίσης, η ΟΚΕ θεωρεί ότι οι Υπουργοί Νεολαίας θα πρέπει να προβαίνουν στην τακτική εξέταση της προόδου που σημειώνεται στον τομέα της πολιτικής νεολαίας.

7.1.3. Η ΟΚΕ πιστεύει ότι η Επιτροπή θα πρέπει να προβεί στη σύσταση μίας ομάδας που θα αποτελείται από εμπειρογνώμονες και υψηλόβαθμους δημόσιους υπαλλήλους από τα υπουργεία των κρατών μελών που είναι αρμόδια για τους τομείς της απασχόλησης, της κοινωνικής ένταξης, της εκπαίδευσης, της κινητικότητας και της συμμετοχής. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα έχει την ευθύνη της διευκόλυνσης και του συντονισμού του έργου της εν λόγω ομάδας και θα προβαίνει στην υποβολή ετήσιας έκθεσης σχετικά με την πρόοδο που σημειώνεται στον τομέα της πολιτικής νεολαίας προς το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο που διεξάγεται την άνοιξη.

7.1.4. Η ΟΚΕ υποστηρίζει την ανάληψη πρωτοβουλιών με στόχο τη σύσταση διαφόρων ομάδων με τη συμμετοχή εμπειρογνωμόνων στον τομέα της πολιτικής, επαγγελματιών και εκπροσώπων οργανώσεων νέων με στόχο τη συλλογή και ανάλυση πληροφοριών σχετικά με την κατάσταση των νέων στην Ευρωπαϊκή Ένωση και την υποβολή προτάσεων για την περαιτέρω ανάπτυξη τόσο της πολιτικής νεολαίας όσο και της συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών, στο πλαίσιο που έχει καθορισθεί από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και το Συμβούλιο Εκπαίδευσης και Υποθέσεων Νεολαίας.

7.2. Απασχόληση των νέων και κοινωνική ένταξη

7.2.1. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι τα κράτη μέλη, με την υποστήριξη της Κοινότητας, θα πρέπει να αναλάβουν ποσοτικές δεσμεύσεις σχετικά με τη μείωση της ανεργίας των νέων. Στο πλαίσιο της εν λόγω δέσμευσης θα πρέπει να ληφθούν νέα μέτρα με στόχο την ενθάρρυνση και την υποστήριξη της βελτίωσης των επιπέδων απασχόλησης των κρατών μελών στα οποία η απασχόληση των νέων βρίσκεται σε χαμηλά επίπεδα, καθώς και τη βελτίωση της κατάστασης που επικρατεί ως προς την απασχόληση ομάδων εις βάρος των οποίων γίνονται διακρίσεις στην αγορά εργασίας.

7.2.2. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι είναι απαραίτητη η λήψη των κατάλληλων μέτρων στους τομείς της εκπαίδευσης και της κατάρτισης, προκειμένου να ικανοποιηθούν οι ανάγκες της σύγχρονης αγοράς εργασίας και της αναπτυσσόμενης οικονομίας της γνώσης, ιδιαίτερα μέσω της μεγαλύτερης απόκτησης δεξιοτήτων στον τομέα της τεχνολογίας πληροφοριών και επικοινωνιών (ΤΠΕ) και της ενίσχυσης του επιχειρηματικού πνεύματος. Θα πρέπει να παρασχεθεί στους νέους, ήδη από μικρή ηλικία, η κατάλληλη ενημέρωση και καθοδήγηση σχετικά με τις περιόδους κατάρτισης και την αγορά εργασίας. Επίσης θα πρέπει να τους παρασχεθούν οι κατάλληλες πληροφορίες σχετικά με τις υφιστάμενες δυνατότητες και προϋποθέσεις τόσο στον τομέα της αυτοαπασχόλησης όσο και στον τομέα της δημιουργίας ΜΜΕ. Ακόμη, θα πρέπει να δοθεί στους νέους η δυνατότητα να αναπτύξουν τις επικοινωνιακές τους ικανότητες καθώς και την ικανότητα εργασίας στο πλαίσιο μίας ομάδας, τόσο σε επίσημες όσο και σε ανεπίσημες συνθήκες.

7.2.3. Η ΟΚΕ πιστεύει ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να αναλάβουν τη δέσμευση της διασφάλισης της παροχής της κατάλληλης κοινωνικής προστασίας προς τους νέους.

7.2.4. Η ΟΚΕ πιστεύει ότι θα πρέπει να καταβληθεί κάθε προσπάθεια ώστε να ληφθούν μέτρα προώθησης της κοινωνικής ένταξης των νέων και ιδιαίτερα μέτρα αντιμετώπισης του προβλήματος των νέων που δεν συμμετέχουν σε προγράμματα εκπαίδευσης και κατάρτισης, δεν εργάζονται και δεν είναι εγγεγραμμένοι στα μητρώα ανέργων.

7.2.5. Η ΟΚΕ πιστεύει ότι θα πρέπει να διασφαλισθεί η συμμετοχή των Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων (ΜΚΟ) στην εφαρμογή της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση τόσο σε ευρωπαϊκό επίπεδο όσο και σε επίπεδο κρατών μελών και σε τοπικό επίπεδο.

7.3. Εκπαίδευση και κινητικότητα

7.3.1. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι το πεδίο εφαρμογής των μέτρων δια βίου εκπαίδευσης θα πρέπει να επεκταθεί προκειμένου να διασφαλισθεί η συμπερίληψη των ατόμων νεαρής ηλικίας, η βελτίωση των ευκαιριών που παρέχονται και η αναγνώριση της αξίας της μη επίσημης εκπαίδευσης ως σημαντικής πτυχής της δια βίου εκπαίδευσης. Στα μέτρα αυτά θα πρέπει να περιληφθούν και μέτρα για την προώθηση της μάθησης σχετικά με την ενεργό άσκηση των δικαιωμάτων που απορρέουν από την ευρωπαϊκή ιθαγένεια.

7.3.2. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι οι κυβερνήσεις, η επιχειρηματική κοινότητα και ο τριτογενής τομέας θα πρέπει να αναπτύξουν μεθόδους επίσημης αναγνώρισης της αξίας της μη επίσημης εκπαίδευσης και του ρόλου που μπορεί να διαδραματίσει για την ανάπτυξη του κάθε ατόμου.

7.3.3. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να δεσμευθούν σχετικά με τη βελτίωση των εκπαιδευτικών προτύπων, ταυτόχρονα με την εφαρμογή των συμπερασμάτων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Λισσαβώνας σχετικά με την αύξηση του αριθμού των νέων που ολοκληρώνουν τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση.

7.3.4. Υπό το φως της γνωμοδότησής της σχετικά με την "Πρόταση σύστασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής περί κινητικότητας στην Κοινότητα των σπουδαστών, των επιμορφωμένων ατόμων, των νέων εθελοντών, των εκπαιδευτικών και των εκπαιδευτών"(42), η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το πρόγραμμα δράσης με στόχο την ενίσχυση της κινητικότητας που υπέβαλε η γαλλική προεδρία και θεωρεί ότι θα πρέπει να υποστηριχθούν όλα τα μέτρα που μπορούν να συμβάλουν στην αύξηση της κινητικότητας των νέων, μέσω της αύξησης των δυνατοτήτων κινητικότητας στο πλαίσιο της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, του πανεπιστημίου, της μαθητείας, των εθελοντικών εργασιών και της απασχόλησης. Τα εμπόδια που παρεμβάλλονται στην κινητικότητα θα πρέπει να εξαλειφθούν μέσω της βελτίωσης των συστημάτων αμοιβαίας αναγνώρισης των επαγγελματικών ικανοτήτων(43).

7.3.5. Η ΟΚΕ πιστεύει ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να καταβάλουν κάθε προσπάθεια με σκοπό την εξάλειψη των διακρίσεων στον τομέα της εκπαίδευσης και τη μείωση του ποσοστού των ατόμων που εγκαταλείπουν το σχολείο.

7.4. Συμμετοχή και Κοινωνία των Πολιτών

7.4.1. Η ΟΚΕ επιβεβαιώνει την υποστήριξή της προς την εφαρμογή της βασικής αρχής της διασφάλισης της συμμετοχής των νέων στην ανάπτυξη, εφαρμογή και αξιολόγηση της πολιτικής νεολαίας. Η εν λόγω συμμετοχή θα πρέπει να είναι απεριόριστη και να διασφαλίζεται σε όλα τα επίπεδα, αρχίζοντας από το άμεσο περιβάλλον στο οποίο ζουν οι νέοι, όπως το σχολείο και ο χώρος εργασίας, και φθάνοντας μέχρι τη ανάπτυξη πολιτικής σε διεθνές επίπεδο. Για το λόγο αυτό το Λευκό Βιβλίο θα πρέπει να προβλέπει την ανάπτυξη μέτρων εφαρμογής των συστάσεων που διατυπώνονται στο Ψήφισμα σχετικά με τη συμμετοχή της νεολαίας που υιοθετήθηκε κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης του Συμβουλίου και των Υπουργών Νεολαίας που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του Συμβουλίου. Επιπλέον, ο Ευρωπαϊκός Χάρτης σχετικά με τη συμμετοχή των νέων στη δημοτική και περιφερειακή ζωή αποτελεί μία σημαντική ευκαιρία για την ανάπτυξη της συμμετοχής των νέων σε τοπικό επίπεδο(44). Η υποστήριξη της Κοινότητας θα πρέπει να συμβαδίζει με τα προβλεπόμενα στις συστάσεις και στις κατευθυντήριες γραμμές που περιλαμβάνονται στα προαναφερθέντα κείμενα.

7.4.2. Η ΟΚΕ πιστεύει ότι οι αντιπροσωπευτικές διαρθρώσεις των νέων και οι οργανώσεις νεολαίας αποτελούν βασικά συστατικά στοιχεία της πολιτικής νεολαίας και μοναδικό μέσο για τη διασφάλιση της μεγαλύτερης συμμετοχής των νέων σε όλα τα επίπεδα(45). Θα πρέπει να διασφαλισθεί η παροχή της κατάλληλης υποστήριξης προς τις οργανώσεις νεολαίας και η αναγνώρισή τους ως στοιχείου ζωτικής σημασίας της Κοινωνίας των Πολιτών. Σε κοινοτικό επίπεδο, το Ευρωπαϊκό Φόρουμ Νεολαίας διαδραματίζει επαρκώς τον εν λόγω ρόλο. Ο εν λόγω ρόλος θα πρέπει να αναγνωρισθεί επίσημα από όλα τα θεσμικά όργανα της ΕΕ. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι το έργο που επιτελεί το Ευρωπαϊκό Φόρουμ Νεολαίας είναι καθοριστικής σημασίας για τη διασφάλιση της αντιπροσώπευσης και της συμμετοχής των νέων σε κοινοτικό επίπεδο(46). Τόσο τα κράτη μέλη όσο και η Κοινότητα, δρώντας πάντα στο πλαίσιο της εφαρμογής της αρχής της επικουρικότητας, θα πρέπει να υποστηρίξουν και να αναγνωρίσουν τη σημασία της θέσπισης μηχανισμών εθνικής εκπροσώπησης των νέων, όπως τα Εθνικά Συμβούλια Νεολαίας, τόσο σε επίπεδο κρατών μελών όσο και σε επίπεδο υποψηφίων προς ένταξη χωρών. Οι Διεθνείς Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις Νεολαίας διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη πολιτικών νεολαίας και στην υλοποίηση εργασιών εκ μέρους των νέων σε όλα τα επίπεδα. Κατά συνέπεια η μεγαλύτερη χρηματοδότηση των εν λόγω οργανώσεων θα συμβάλει στη συνέχιση και ανάπτυξη του έργου που επιτελούν(47). Η σημασία των εν λόγω οργανώσεων είναι πολύ σημαντική διότι μπορούν να συμβάλουν στην άμεση συμμετοχή των νέων στη διαδικασία της ευρωπαϊκής οικοδόμησης. Επίσης μέσω των συναντήσεων που διοργανώνουν και των ανταλλαγών που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο της λειτουργίας τους παρέχουν σημαντικές δυνατότητες συμφιλίωσης διαφορετικών απόψεων και ανάπτυξης της αμοιβαίας κατανόησης μεταξύ των πολιτών ολόκληρης της Ευρώπης και όχι μόνον της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

7.4.3. Η ΟΚΕ πιστεύει ότι θα πρέπει να διεξάγονται διαβουλεύσεις με τις εθνικές και ευρωπαϊκές διαρθρώσεις νεολαίας σχετικά με τις πολιτικές και τα προγράμματα που αφορούν τους νέους, συμπεριλαμβανομένων, παραδείγματος χάρη, του κοινοτικού προγράμματος δράσης Υοuth(48) και του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου.

7.4.4. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι τόσο τα κράτη μέλη όσο και η Κοινότητα θα πρέπει να δεσμευθούν ρητώς σχετικά με την υποστήριξη της παροχής ίσων ευκαιριών, την εξάλειψη των πολυάριθμων διακρίσεων αντικείμενο των οποίων γίνονται οι νέοι, όπως προβλέπεται και από το άρθρο 13 της Συνθήκης, και την προώθηση της ανεκτικότητας.

7.4.5. Η ΟΚΕ πιστεύει ότι οι πολιτικές ενημέρωσης της νεολαίας θα πρέπει να αναπτυχθούν περαιτέρω σε όλα τα επίπεδα. Ειδικότερα τα κράτη μέλη θα πρέπει να επιδιώξουν την ουσιαστικότερη ενημέρωση των νέων σχετικά με τις εθνικές και ευρωπαϊκές πολιτικές που τους αφορούν άμεσα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να προβεί στην καταγραφή όλων των μέτρων της Κοινότητας ή των υποστηριζόμενων από την Κοινότητα μέτρων που αφορούν άμεσα τους νέους και στη δημιουργία μίας ιστοσελίδας για τους νέους στο Διαδίκτυο σύμφωνα με το πρότυπο της βάσεως δεδομένων Cordis(49).

7.4.6. Προκειμένου να συμβάλει στη διαδικασία διαβούλευσης σχετικά με το Λευκό Βιβλίο για την πολιτική νεολαίας, η ΟΚΕ θα διαβιβάσει την γνωμοδότηση πρωτοβουλίας της σε όλους τους άμεσα ενδιαφερόμενους, για θέματα νεολαίας, φορείς και ιδιαίτερα το Ευρωπαϊκό Φόρουμ Νεολαίας, τις Διεθνείς Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις Νέων, τους εκπροσώπους της οργανωμένης Κοινωνίας των Πολιτών που δραστηριοποιούνται στο χώρο της νεολαίας, τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε εθνικό επίπεδο, καθώς και σε όλα τα άτομα που θα συμμετάσχουν στη συνάντηση νέων από όλη την Ευρώπη που θα διοργανώσουν από κοινού η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η γαλλική προεδρία του Συμβουλίου, στο Παρίσι, από τις 5 έως τις 7 Οκτωβρίου 2000.

Βρυξέλλες, 29 Νοεμβρίου 2000.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Göke Frerichs

(1) Γνωμοδότηση της ΟΚΕ σχετικά με το κοινοτικό πρόγραμμα δράσης σχετικά με την παροχή εθελοντικής υπηρεσίας για τους νέους, 19 Mαρτίου 1997, ΕΕ C 158 της 26.5.97.

(2) Απόφαση 1031/2000/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 13ης Απριλίου 2000 σχετικά με τη καθιέρωση του προγράμματος δράσης της Κοινότητας "Νεολαία", ΕΕ L 117 της 18.5.2000, σ. 1.

(3) Στην Ελλάδα, την Ιταλία και την Ισπανία το ποσοστό ανεργίας των νέων που έχουν τελειώσει την τριτοβάθμια εκπαίδευση στα άτομα ηλικίας 20-24 και 25-29 ετών είναι υψηλότερο από το αντίστοιχο ποσοστό ανεργίας των νέων που έχουν τελειώσει την υποχρεωτική ή τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, "Education at a Glance", ΟΟΣΑ 2000, σ. 271.

(4) Ψήφισμα της συνάντησης του Συμβουλίου και των Υπουργών που πραγματοποιήθηκε στο εσωτερικό του Συμβουλίου στις 26 Ιουνίου 1991, σχετικά με τις δράσεις που θα πρέπει να αναληφθούν κατά προτεραιότητα στον τομέα της νεολαίας, ΕΕ C 208, 1991.

(5) Ενοποιημένη έκδοση της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, άρθρα 149 και 150.

(6) Ενοποιημένη έκδοση της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, άρθρο 149.

(7) Ψήφισμα για τη θέσπιση μίας πολιτικής νεολαίας για την Ευρώπη, που υιοθετήθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Α4-0100/99· Ψήφισμα του Συμβουλίου και της συνεδρίασης των Υπουργών Νεολαίας που πραγματοποιήθηκε στο εσωτερικό του Συμβουλίου της 8ης Φεβρουαρίου 1999, ΕΕ C 42 της 17.2.1999). Συμβολή στην προεδρία, έκθεση σχετικά με το Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για την Απασχόληση-Μνημόνιο της γερμανικής προεδρίας με τίτλο "Νεολαία και Ευρώπη - Το μέλλον μας". Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Βιέννης, Συμπεράσματα της προεδρίας, σημείο 46 (11 Δεκεμβρίου 1998).

(8) Στη συγκριτική μελέτη που εκπόνησε η Διευθύνουσα Επιτροπή του Συμβουλίου της Ευρώπης για τη διακυβερνητική συνεργασία στον τομέα της νεολαίας εξετάζονται οκτώ τομείς της πολιτικής νεολαίας (CDEJ (96) 11 rév. 2 - αναθεώρηση του κειμένου που πραγματοποιήθηκε στις 15 Οκτωβρίου 1998). Οι εν λόγω τομείς είναι οι ακόλουθοι: (1) όργανα που είναι αρμόδια για τον συντονισμό της κυβερνητικής πολιτικής σχετικά με τους νέους (2) η κυβερνητική πολιτική στον τομέα της νεολαίας (3) οι κοινοβουλευτικές επιτροπές για θέματα νεολαίας (4) οι συνταγματικές και νομοθετικές διατάξεις που αφορούν τους νέους (5) οι νόμοι που αφορούν ειδικά τους νέους (6) η ζωή των νέων στο πλαίσιο διαφόρων οργανώσεων νεολαίας (7) η διεθνής συνεργασία στον τομέα της νεολαίας (8) τα κριτήρια και οι σχετικές διευθετήσεις για την αναγνώριση της χρηματοδότησης των οργανώσεων νεολαίας και σχετικών σχεδίων.

(9) Κατά την περίοδο προγραμματισμού 2000-2000, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και η κοινοτική πρωτοβουλία Εqual θα επιδιώξουν την προώθηση της λήψης μέτρων που αφορούν την κατάρτιση και την ενίσχυση της απασχολησιμότητας των νέων. Η εφαρμογή των Διαρθρωτικών Ταμείων έχει αποκεντρωθεί σε επίπεδο κρατών μελών, με αποτέλεσμα οι αποφάσεις σχετικά με τα προγράμματα να λαμβάνονται βάσει των εθνικών προτεραιοτήτων.

(10) Ευρωπαϊκά Κοινωνικά Στατιστικά Στοιχεία - Έρευνα σχετικά με το εργατικό δυναμικό 1999, σ. 34.

(11) Σχέδιο Monee ΕΟΚ/ΚΑΚ/Βαλτικές χώρες, Unicef 2000, σ. 127.

(12) Ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο "Προς μία Ευρώπη όλων των ηλικιών", COM(1999) 221 τελικό, σ. 7.

(13) Οι γνωμοδοτήσεις της ΟΚΕ περιλαμβάνουν: Η ευρωπαϊκή διάσταση της εκπαίδευσης: ο χαρακτήρας, το περιεχόμενο και οι προοπτικές της, Ενημερωτική Έκθεση· Ανεργία των νέων, ΕΕ C 18 της 22.1.1996· Κοινοτικά προγράμματα δράσης για τη νεολαία, ΕΕ C 410 της 30.12.1998.

(14) "Εφαρμόζοντας της Ευρωπαϊκή Στρατηγική για την Απασχόληση", Ευρωπαϊκή Επιτροπή 1999, σ. 19. Αναγνωρίζοντας τα εν λόγω προβλήματα η κατευθυντήρια γραμμή 1 των ευρωπαϊκών κατευθυντήριων γραμμών για την απασχόληση για το έτος 2000 έχει ως στόχο να διασφαλίσει ότι: "παρέχεται σε όλους τους νέους η δυνατότητα να πραγματοποιήσουν μία νέα αρχή, πριν παρέλθουν έξι μήνες από την ημέρα που βρέθηκαν στην ανεργία, υπό τη μορφή κατάρτισης, επιμόρφωσης, εργασιακών πρακτικών, προσφοράς εργασίας ή της λήψης άλλων μέτρων απασχολησιμότητας, με στόχο την αποτελεσματική ένταξή τους στην αγορά εργασίας".

(15) Οι νέοι στην Ευρώπη - Από την εκπαίδευση στην επαγγελματική ζωή. Eurostat 1997, σ. 58.

(16) Ο ορισμός της έννοιας "ανοικτή μέθοδος συντονισμού" δόθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβώνας, Συμπεράσματα της προεδρίας, σημείο 37 (24 Μαρτίου 2000).

(17) Ευρωπαϊκές κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση για το έτος 2000, Κατευθυντήρια γραμμή 1.

(18) Η γνωμοδότησή της για την "Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για τις κατευθυντήριες γραμμές για τις πολιτικές της απασχόλησης των κρατών μελών το 2001", η ΟΚΕ τόνιζε ότι είναι αναγκαία "η εξάλειψη όλων των εμποδίων που παρεμβάλλονται στη δημιουργία επιχειρήσεων και στην ανάπτυξή τους", EE C 14 της 16.1.2001.

(19) Γνωμοδότηση της ΟΚΕ σχετικά με την κοινωνική οικονομία και την ενιαία αγορά, ΕΕ C 117 της 24.4.2000, σ. 52.

(20) Η Σύμβαση Νεολαίας για τον κοινωνικό αποκλεισμό και την απασχόληση με τίτλο "Ενταχθείτε" που φιλοξένησε η ΟΚΕ στις 21 Φεβρουαρίου 2000, παρείχε συγκεκριμένα παραδείγματα σχετικά με τη συμβολή που μπορούν να έχουν οι οργανώσεις νεολαίας στην ανάπτυξη και εφαρμογή προγραμμάτων για τους νέους που πλήττονται από τον κοινωνικό αποκλεισμό και την ανεργία. Βλέπε την έκθεση με τίτλο "Ενταχθείτε" που δημοσίευσε το Ευρωπαϊκό Φόρουμ Νεολαίας τον Απρίλιο του 2000.

(21) Green, David: "Λαμβάνοντας μέτρα - Οι νέοι και η κοινωνική προστασία στην ΕΕ". Έκθεση που δημοσιεύθηκε από το Ευρωπαϊκό Φόρουμ Νεολαίας1998.

(22) Αυτό συμβαίνει στην περίπτωση του Βελγίου, της Ελλάδας, της Ιταλίας, της Ισπανίας και του Η.Β., βλ.: "Education at a Glance", OΟΣΑ 2000, σ. 287.

(23) Τα εν λόγω προβλήματα εξετάζονται αναλυτικά στο έγγραφο: "Νέοι άστεγοι στην Ευρώπη", Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία εθνικών οργανώσεων που εργάζονται με τους άστεγους (Feantsa), 1998.

(24) Ενοποιημένη έκδοση της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, άρθρο 13.

(25) Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την ανεργία των νέων, ΕΕ C 18 της 22.1.1996.

(26) Ο ΟΟΣΑ έχει υπολογίσει ότι το 1998, ένας δεκαπενταετής νέος ή νέα αναμένετο να συνεχίσει την εκπαίδευσή του/της για άλλα 6 έτη. Ο σχετικός αριθμός αυξήθηκε κατά 1,5 έτος σε σχέση με το 1985, βλέπε "Education at a Glance", ΟΟΣΑ 2000.

(27) Γνωμοδότηση της ΟΚΕ σχετικά με τις ευρωπαϊκές περιόδους κατάρτισης που αφορούν την εργασία, συμπεριλαμβανομένης της περιόδου εκμάθησης, ΕΕ C 241 της 10.7.1998.

(28) Η Ιταλία και η Ισπανία αποτελούν εξαίρεση διότι σημειώνουν ποσοστό ανεργίας των πτυχιούχων στις ηλικίες 25-29, βλέπε "Employment Outlook", ΟΟΣΑ 1999.

(29) "Η κοινωνική κατάσταση στην Ευρωπαϊκή Ένωση το έτος 2000", Εurostat, 2000, σ. 14.

(30) Εκτιμάται ότι το 1998 μισό εκατομμύριο θέσεις απασχόλησης ήταν κενές στον τομέα και ο αριθμός αναμένεται να πλησιάσει τα 1,6 εκατομμύρια το 2002. Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με τίτλο "Στρατηγική για τις θέσεις απασχόλησης στην κοινωνία των πληροφοριών", Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2000, σ. 7.

(31) "Ως μη επίσημη εκπαίδευση θεωρείται η οργανωμένη εκπαιδευτική δραστηριότητα εκτός του επίσημα οργανωμένου συστήματος, με την οποία επιδιώκεται η εξυπηρέτηση ενός συγκεκριμένου μαθησιακού κοινού με συγκεκριμένους μαθησιακούς στόχους". Βλέπε National Youth Policies, έγγραφο εργασίας που καταρτίσθηκε από τους Chief Executive Officers of World Alliance of Young Men's Christian Associations, World Young Women's Christian Association, World Organisation of the Scout Movement, World association of Girl Guides and Girl Scouts, International Federation of Red Cross and Red Crescent Societies, The International Award Association, Geneva/London 1998, p. 6.

(32) Έγγραφο εργασίας της Γενικής Διεύθυνσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Εκπαίδευση και τον Πολιτισμό με θέμα "Εφαρμογή της δια βίου εκπαίδευσης με στόχο την ενεργό συμμετοχή των πολιτών σε μία Ευρώπη της γνώσης". Το έγγραφο παρουσιάσθηκε στη Διάσκεψη με θέμα τη νέα γενεά προγραμμάτων για την εκπαίδευση και τη νεολαία, Λισσαβώνα, Μάρτιος 2000.

(33) Sahlberg, Pasi: "Προωθώντας τη μάθηση: η αναγνώριση και η αξία της μη επίσημης εκπαίδευσης στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων της νεολαίας". Η μελέτη δημοσιεύθηκε από το Ευρωπαϊκό Φόρουμ Νεολαίας και το Εθνικό Συμβούλιο Εκπαίδευσης της Φινλανδίας, 1999. Επίσης βλέπε σύσταση της κοινοβουλευτικής συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης με τίτλο "Μη επίσημη εκπαίδευση", Σύσταση 1437 (2000) 1.

(34) Ενοποιημένη έκδοση της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, άρθρο 18.

(35) Σύμφωνα με τους ορισμούς που περιλαμβάνονται στο παράρτημα της ενημερωτικής έκθεσης με θέμα "Η ευρωπαϊκή διάσταση της εκπαίδευσης: η φύση, το περιεχόμενο και οι προοπτικές της", CES 113/99 fin rév.. Τυπική-συστηματική εκπαίδευση: Τυπική εκπαίδευση είναι το ιεραρχημένο, διαρθρωμένο, χρονικά διαβαθμισμένο εκπαιδευτικό σύστημα που εκτείνεται από τα δημοτικά σχολεία έως τα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Άτυπη εκπαίδευση: Άτυπη εκπαίδευση είναι η διαδικασία σύμφωνα με την οποία ο καθένας αντλεί συμπεριφορές, αξίες, ικανότητες και γνώσεις από την καθημερινή του εμπειρία, όπως από την οικογένεια, τους φίλους, τους γνωστούς, τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, καθώς και από άλλες επιδράσεις και επιρροές που δέχεται στο περιβάλλον του. Μη τυπική εκπαίδευση: Μη τυπική εκπαίδευση είναι η οργανωμένη εκπαιδευτική δραστηριότητα εκτός του παγιωμένου επίσημου συστήματος, η οποία απευθύνεται σε ένα συγκεκριμένο κοινό με συγκεκριμένους στόχους μάθησης.

(36) Το έγγραφο Συμβολή στην προεδρία, έκθεση σχετικά με το Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για την Απασχόληση-Μνημόνιο της γερμανικής προεδρίας με τίτλο "Νεολαία και Ευρώπη -Το μέλλον μας" συνιστούσε στα κράτη μέλη να αυξήσουν την υποστήριξη που παρέχουν στο πλαίσιο των προγραμμάτων εκπαιδευτικών ανταλλαγών και διασυνοριακής κατάρτισης, τόσο διμερώς όσο και πολυμερώς. Επίσης, τονιζόταν η ανάγκη μείωσης των εμποδίων που παρεμβάλλονται στην αμοιβαία αναγνώριση των επαγγελματικών ικανοτήτων και προώθησης της εκμάθησης ξένων γλωσσών.

(37) Δήλωση των Ηνωμένων Εθνών για το Διεθνές Έτος Νεολαίας 1985, "Ειρήνη, Συμμετοχή, Ανάπτυξη"· ΟΗΕ Σύμβαση των Δικαιωμάτων του παιδιού, 1989· Ευρωπαϊκός Χάρτης για τη συμμετοχή των νέων στη δημοτική και περιφερειακή ζωή της Διάσκεψης τοπικών και περιφερειακών αρχών της Ευρώπης, 1992· Σύσταση της Επιτροπής Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης "Σχετικά με τη συμμετοχή των νέων και το μέλλον της Κοινωνίας των Πολιτών", Σύσταση αριθ. R (97) 3 της 4ης Φεβρουαρίου 1997· Ψήφισμα του Συμβουλίου και των Υπουργών Νεολαίας κατά τη συνεδρίαση του Συμβουλίου της 8ης Φεβρουαρίου 1999 (ΕΕ C 42 της 17.2.1999, σ. 1).

(38) Βλέπε την έκθεση της Σύμβασης Νεολαίας για τον κοινωνικό αποκλεισμό και την απασχόληση με τίτλο "Ενταχθείτε" που δημοσίευσε το Ευρωπαϊκό Φόρουμ Νεολαίας 2000.

(39) Παραδείγματος χάρη η συνεργασία με τις χώρες της Βαλτικής Θάλασσας, της Μεσογείου, της Νοτιανατολικής Ευρώπης, τις χώρες των συμφωνιών ΑΚΕ, τις περιφέρειες της Θάλασσας του Μπάρεντς, τις κοινές στρατηγικές για την Ομοσπονδία της Ρωσίας και την Ουκρανία και άλλες.

(40) Έκθεση που βασίσθηκε στις συζητήσεις στρογγυλής τραπέζης με θέμα "Νέοι τρόποι συμμετοχής των νέων", Bienne (Ελβετία, 4-6 Mαΐου2000, Καθοδηγητική επιτροπή του Συμβουλίου της Ευρώπης για τη Διακυβερνητική συνεργασία στον τομέα της νεολαίας, RT-Part (2000) 3.

(41) Ανακοίνωση του Συμβουλίου - Συνέχεια που δίνεται στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Ελσίνκι της 10ης και 11ης Δεκεμβρίου 1999 -Συνθέσεις του Συμβουλίου ΕΕ C 174, 2000.

(42) Γνωμοδότηση περί κινητικότητας στην Κοινότητα των σπουδαστών, των επιμορφωμένων ατόμων, των νέων εθελοντών, των εκπαιδευτικών και των εκπαιδευτών, ΕΕ C 168 της 16.6.2000, σ. 25.

(43) Το έγγραφο Συμβολή στην προεδρία, έκθεση σχετικά με το Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για την Απασχόληση-Μνημόνιο της γερμανικής προεδρίας με τίτλο "Νεολαία και Ευρώπη - Το μέλλον μας" συνιστούσε στα κράτη μέλη να αυξήσουν την υποστήριξη που παρέχουν στο πλαίσιο των προγραμμάτων εκπαιδευτικών ανταλλαγών και διασυνοριακής κατάρτισης, τόσο διμερώς όσο και πολυμερώς. Επίσης, τονιζόταν η ανάγκη μείωσης των εμποδίων που παρεμβάλλονται στην αμοιβαία αναγνώριση των επαγγελματικών ικανοτήτων και προώθησης της εκμάθησης ξένων γλωσσών.

(44) Ευρωπαϊκός Χάρτης σχετικά με τη συμμετοχή των νέων στη δημοτική και περιφερειακή ζωή της Διάσκεψης Τοπικών και Περιφερειακών Αρχών της Ευρώπης, 1992.

(45) Βλέπε επίσης τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με το έγγραφο συζήτησης της Επιτροπής με τίτλο "Η Επιτροπή και οι Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις: Σύναψη μίας ισχυρότερης εταιρικής σχέσης", ΕΕ C 268 της 19.9.2000.

(46) Θα πρέπει να υπάρξει μεγαλύτερη αναγνώριση σε κοινοτικό επίπεδο τόσο του έργου που επιτελούν οι τομεακές οργανώσεις όπως οι ευρωπαϊκές ενώσεις φοιτητών και νέων επιχειρηματιών όσο και του καθοριστικής σημασίας, στους τομείς της συμμετοχής και της αντιπροσώπευσης, ρόλου που διαδραματίζουν στο πλαίσιο της ανάπτυξης ειδικών πολιτικών στον τομέα ενδιαφέροντός τους.

(47) Η Ευρωπαϊκή Ένωση υποστηρίζει τις προσπάθειες του Φόρουμ Νεολαίας μέσω της γραμμής Α3023 του προϋπολογισμού και των Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων Νεολαίας σε διεθνές επίπεδο μέσω της γραμμής Α3029 του Γενικού Προϋπολογισμού των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

(48) Γνωμοδότηση της ΟΚΕ σχετικά με την πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση του κοινοτικού προγράμματος δράσης "Νεολαία".

(49) http://cordis.lu.