Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για την «Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για το 5ο πρόγραμμα-πλαίσιο δράσεων, έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (1998-2002)»

(97/C 379/07)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την πρόταση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο [COM(97) 142 τελικό - 97/0119 (COD)] () 7

έχοντας υπόψη την απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 30ής Απριλίου 1997, να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών σχετικά με το θέμα αυτό σύμφωνα με το άρθρο 198 Γ της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας 7

έχοντας υπόψη την απόφαση, της 8ης Μαρτίου 1996, να αναθέσει την κατάρτιση της γνωμοδότησης στην επιτροπή 7 (Ευρώπη των Πολιτών, Έρευνα, Πολιτισμός, Νεολαία και Καταναλωτές) 7

έχοντας υπόψη την «Ανακοίνωση της Επιτροπής "Για να διαπλάσουμε το μέλλον": η ευρωπαϊκή έρευνα στην υπηρεσία των πολιτών» [COM(96) 332 τελικό] 7

έχοντας υπόψη το έγγραφο εργασίας της Επιτροπής «Προς το 5ο πρόγραμμα-πλαίσιο: πρόσθετα στοιχεία για τη διαβούλευση προσανατολισμού» [COM(96) 595 τελικό] 7

έχοντας υπόψη το έγγραφο εργασίας της Επιτροπής «Προς το 5ο πρόγραμμα-πλαίσιο: επιστημονικοί και τεχνολογικοί στόχοι» [COM(97) 47 τελικό] 7

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για την «Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την προσαρμογή της απόφασης 1110/94/ΕΚ (όπως τροποποιήθηκε από την απόφαση 616/96/ΕΚ) σχετικά με το Τέταρτο Πρόγραμμα πλαίσιο για τις δράσεις έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επιδειξης (1994-1998)» και την «Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για την προσαρμογή της απόφασης 94/268/Euratom (όπως τροποποιήθηκε από την απόφαση 96/253/Euratom) σχετικά με το πρόγραμμα πλαίσιο για τις δράσεις έρευνας και εκπαίδευσης στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας (1994-1998)» () 7

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών σχετικά με το «Πράσινο Βιβλίο για την καινοτομία» () 7

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για το Πράσινο Βιβλίο της Επιτροπής «Εκπαίδευση - Κατάρτιση - Έρευνα: Τα εμπόδια στη διακρατική κινητικότητα» () 7

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών σχετικά με το «Πρώτο σχέδιο δράσης για την καινοτομία στην Ευρώπη» () 7

έχοντας υπόψη την πενταετής αξιολόγηση των προγραμμάτων-πλαίσια ΕΤΑ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας από μια ανεξάρτητη ομάδα εμπειρογνωμόνων με πρόεδρο τον Ε. Davignon 7

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης (CdR 158/97 rev.) που υιοθέτησε η επιτροπή 7 στις 11 Ιουλίου 1997 (εισηγήτρια: η κ. Tallberg) 7

υιοθέτησε ομόφωνα, κατά την 19η σύνοδο ολομέλειάς της που πραγματοποιήθηκε στις 17 και 18 Σεπτεμβρίου 1997 (συνεδρίαση της 18ης Σεπτεμβρίου) την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρόταση της Επιτροπής σχετικά με ένα 5ο πρόγραμμα-πλαίσιο, έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης για την περίοδο 1998-2002. Οι προτάσεις στους περιγραφόμενους τομείς δράσης δημιουργούν μεγάλες δυνατότητες ανάπτυξης σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί ορθό τον τρόπο εργασίας της Επιτροπής με την έκδοση ανακοίνωσης και εγγράφου εργασίας, πράγμα που κατέστησε δυνατή την ευρεία συμμετοχή στις εργασίες για την υποβολή της τελικής πρότασης. Το αποτέλεσμα των προσπαθειών που καταβάλλονται θα συμβάλει στην ενίσχυση της ανάπτυξης και στην επίλυση των προβλημάτων σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο. Ο συνεχιζόμενος διάλογος έχει βασική σημασία για την ανάπτυξη των δυνατοτήτων τις οποίες θα δημιουργήσει το επικείμενο πρόγραμμα-πλαίσιο.

2.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών συμφωνεί με τις προτάσεις της Επιτροπής για τους έξι τομείς δράσης και τους στόχους τους, καθώς επίσης και με ορισμένες προσθήκες και τροποποιήσεις. Η ΕΤΠ επιθυμεί ήδη από τώρα να τονίσει ότι οι σημαντικότερες θέσεις για τους δήμους και τις περιφέρειες θα ληφθούν βάσει των λεπτομερειών των τομέων δράσης του προγράμματος και βάσει των προσεχών τροποποιήσεων των εν λόγω τομέων. Έχει μεγάλη σημασία να ζητηθεί η γνώμη και η συμμετοχή της ΕΤΠ στις σχετικές εργασίες πριν από τη λήψη σχετικών αποφάσεων.

2.3. Η Επιτροπή των Περιφερειών αμφιβάλλει για την πρόταση να εφαρμόσει η ίδια η Επιτροπή τα ειδικά προγράμματα. Τα έξι προγράμματα έχουν τόση μεγάλη σημασία σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο που η Επιτροπή των Περιφερειών επιθυμεί να διεξαχθούν διαπραγματεύσεις πριν από την κατάρτιση των ειδικών προγραμμάτων και πριν από την αναθεώρηση κατά τη διάρκεια εφαρμογής τους.

2.4. Είναι επίσης σημαντικό να συμβάλουν η έρευνα και η τεχνολογική ανάπτυξη στην επίλυση των κοινωνικών προβλημάτων που αντιμετωπίζονται. Συνεπώς, η ερευνητική πολιτική πρέπει, με τον τρόπο που περιγράφεται, να διαμορφωθεί με τρόπο ώστε να υποστηρίζει περισσότερο από ό,τι σήμερα τόσο τις κοινωνικές ανάγκες σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο όσο και τις πολιτικές της Ένωσης.

2.5. Πολλά από τα κοινωνικά προβλήματα που αντιμετωπίζονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο είναι ιδιαίτερα αισθητά σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο. Πρόκειται για την ανεργία, το μικρότερο αριθμό εργαζομένων που καταβάλουν φόρους, τα περιβαλλοντικά προβλήματα, τον αυξανόμενο αριθμό ηλικιωμένων κλπ. Πρέπει να καταβληθούν προσπάθειες ώστε οι πολίτες να γνωρίζουν το περιεχόμενο των προβλημάτων και να αντιληφθούν ότι πρέπει να συμμετέχουν στην εξεύρεση λύσεων στον τόπο όπου ζούν.

2.6. Η Επιτροπή των Περιφερειών θα ήθελε να τονίσει τη συνέργια που υπάρχει σε περιφερειακό επίπεδο μεταξύ των Διαρθρωτικών Ταμείων και της Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης. Σε αυτό πρέπει να προστεθεί η εθνική, περιφερειακή και τοπική αναπτυξιακή βοήθεια. Χρειάζεται συντονισμός σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο των διάφορων προσπαθειών που αφορούν τον ίδιον τομέα.

2.7. Η Επιτροπή των Περιφερειών εξέδωσε γνωμοδότηση πρωτοβουλίας για την ανακοίνωση της Επιτροπής () σχετικά με τις προτεραιότητες της πολιτικής των καταναλωτών κατά την περίοδο 1996-1998. Η ΕΤΠ συμφωνεί με την πρόταση να αυξηθεί η προστασία των καταναλωτών σε τομείς όπως οι κοινωφελείς υπηρεσίες και τα μέτρα για την ασφάλεια των τροφίμων για την προώθηση προτύπων κατανάλωσης που να οδηγούν σε βιώσιμη ανάπτυξη στους τομείς του περιβάλλοντος και της δημόσιας υγείας.

2.8. Η Επιτροπή των Περιφερειών είναι της γνώμης ότι είναι αναγκαία η δραστήρια συμβολή των τοπικών και περιφερειακών αρχών στην εφαρμογή του επικείμενου 5ου προγράμματος-πλαίσιο. Οι αρχές αυτές είναι οι φορείς εκείνοι λήψης αποφάσεων που βρίσκονται πλησιέστερα στους πολίτες και τους οικονομικούς παράγοντες. Το ενδιαφέρον για μια παρόμοια συμβολή είναι μεγάλο.

2.9. Η Επιτροπή των Περιφερειών θα ήθελε να επισημάνει τις δυνατότητες δημιουργίας περιφερειακών ερευνητικών ιδρυμάτων. Μέσω τοπικής και περιφερειακής ενίσχυσης για την ανάπτυξη παρόμοιων ιδρυμάτων μπορεί να επιτευχθεί η ανάπτυξη γνώσεων σε τομείς που έχουν ιδιαίτερη σημασία για το τοπικό και περιφερειακό επίπεδο. Η διάδοση των γνώσεων είναι ταχεία και γίνεται σε στενή επαφή με τους χρήστες και τους καταναλωτές.

2.10. Η Επιτροπή στη ανακοίνωσή της «Για να διαπλάσουμε το μέλλον» () περιέγραψε τις προκλήσεις και τις δυνατότητες που υπάρχουν στην Ένωση και τα κράτη μέλη της. Η Επιτροπή των Περιφερειών συμμερίζεται την άποψη της Επιτροπής για τα θέματα αυτά, αλλά θα ήθελε ταυτόχρονα να επισημάνει τα ακόλουθα θέματα, που έχουν την ίδια σημασία με εκείνα που αναφέρονται στο έγγραφο εργασίας και, για το λόγο αυτό, πρέπει επίσης να ληφθούν υπόψη:

- ο γηράσκων πληθυσμός, σε συνδυασμό με άλλες κοινωνικές αλλαγές, επιβάλλουν την ανάληψη δραστηριοτήτων. Πρόκειται για την απόκτηση γνώσεων σχετικά με τις εθνικές και διεθνείς τάσεις όσον αφορά την αλλαγή της σύνθεσης του πληθυσμού, τα γηρατειά, τις προληπτικές ενέργειες για τις ασθένειες που έχουν σχέση με τα γηρατειά και τη μέριμνα.

- Για τα άτομα με ειδικές ανάγκες, η ταχεία ανάπτυξη, μεταξύ άλλων στον τομέα των τεχνολογιών πληροφόρησης και επικοινωνίας, δημιουργεί νέες δυνατότητες για αυξημένη ποιότητα της ιδιωτικής ζωής, της εκπαίδευσης και της επαγγελματικής ζωής.

- Η ανάπτυξη καθιστά δυνατή την εξάλειψη των εμποδίων που καθιστούσαν παλαιότερα αδύνατη τη συμμετοχή των ατόμων με ειδικές ανάγκες στην κοινωνική ζωή υπό τους ίδιους όρους με τους άλλους πολίτες.

- Κατά τη διάσκεψη του ΟΗΕ στο Ρίο, οι αρχηγοί των κυβερνήσεων συμφώνησαν να καταρτιστούν τοπικές Αgenda 21. Η ευθύνη για τις σχετικές εργασίες εναπόκειται στις τοπικές και περιφερειακές αρχές. Σκοπός των εργασιών αυτών είναι, μεταξύ άλλων, η μετάβαση σε αβλαβείς για το περιβάλλον μεθόδους παραγωγής, η δημιουργία νέων προϊόντων προσαρμοσμένων στις περιβαλλοντικές ανάγκες και η μετάβαση από τη ανάκτηση στην ανακύκλωση.

- Οι τεχνολογίες πληροφόρησης και επικοινωνιών πρέπει να τεθούν στην υπηρεσία της δημοκρατίας τόσο σε τοπικό, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο όσο και εντός της Ένωσης για την ενημέρωση των πολιτών και τη διεξαγωγή διαλόγου με αυτούς.

- Η ανεργία αποτελεί μεγάλο πρόβλημα για τους πολίτες και τους δήμους και τις περιφέρειες στις οποίες αυτοί ζουν. Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές καταβάλλουν σημαντικές προσπάθειες για τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης και την άμβλυνση των επιπτώσεων της ανεργίας.

- Τα κοινωνικά προβλήματα που προκύπτουν π.χ. από την ανεργία, τα αυτοκινητιστικά ατυχήματα, τη βία και τα ναρκωτικά, το οινόπνευμα και άλλες μορφές εξάρτησης, αυξάνουν τους κινδύνους ασθενειών.

- Είναι σκόπιμο να επισημανθούν οι ανάγκες των παιδιών και των νέων, καθώς επίσης και οι δυνατότητες που προσφέρουν οι συντελούμενες κοινωνικές αλλαγές.

- Κατά τις εργασίες του 5ου προγράμματος-πλαίσιο πρέπει να διατυπωθούν παρατηρήσεις που να δείχνουν ποιες θα είναι οι συνέπειες για τις γυναίκες και τους άνδρες, ενώ οι ερευνητές και οι ερευνήτριες πρέπει να έχουν τις ίδιες προϋποθέσεις συμμετοχής. Οι διάφορες προϋποθέσεις και δυνατότητες των γυναικών και των ανδρών σε επιμέρους τομείς είναι σήμερα γνωστές μέσω, μεταξύ άλλων, της έρευνας.

- Οι προσπάθειες για την υποστήριξη της τοπικής και περιφερειακής ανάπτυξης πρέπει να είναι όσο το δυνατό πιο ποιοτικές. Αυτό απαιτεί την ταυτόχρονη ανάληψη δράσεων για την υποστήριξη της ανάπτυξης σε διάφορες περιφέρειες, ώστε να μπορούν οι τελευταίες να συμμετέχουν στο ποιοτικό αυτό επίπεδο. Η εξισορρόπηση (συνοχή) πρέπει να είναι ο στόχος του υψηλού αυτού επιπέδου.

- Το αυξανόμενο ενδιαφέρον για αναπτυξιακή συνεργασία μεταξύ των χωρών της Μεσογείου και της Βαλτικής Θάλασσας πρέπει να αξιοποιηθεί και η ανταλλαγή γνώσεων και εμπειριών μεταξύ των κρατών αυτών πρέπει να αναπτυχθεί. Η συνεργασία αυτή, σε συνδυασμό με την έρευνα, μπορεί να οδηγήσει σε κοινωνική εξισορρόπηση.

- Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές ασχολούνται σε μεγάλο βαθμό με τις μεταφορές επιβατών και εμπορευμάτων, καθώς και με τα προβλήματα που προκύπτουν από αυτές.

- Η κινητικότητα στην εσωτερική αγορά πιθανόν να χρειάζεται βελτίωση μέσω έρευνας που να υποδεικνύει τον τρόπο διαβίωσης σε μια πολυεθνική κοινωνία.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1. Διάρθρωση των προγραμμάτων: μεγαλύτερη επικέντρωση και αποτελεσματικότητα

3.1.1. Περιεχόμενα των «θεματικών» προγραμμάτων

Η Επιτροπή των Περιφερειών ζητεί ένα πρόγραμμα κοινωνικοοικονομικής έρευνας για ολόκληρη της κοινωνία και όχι ένα πρόγραμμα έρευνας κατανεμημένο σε κεντρικές δράσεις. Οι δύο τομείς κοινωνικοοικονομικής έρευνας που προτείνονται είναι στην ουσία περιορισμένης εμβέλειας και δεν καλύπτουν όλους τους τομείς που αφορούν οι προτάσεις για τις «κεντρικές δράσεις». Για να καταστεί δυνατή η ένταξη των αποτελεσμάτων των διάφορων προσπαθειών σε ένα ευρύτερο πλαίσιο χρειάζεται ένα συγκεκριμένο θεματικό πρόγραμμα.

3.1.2. Κεντρικές δράσεις

3.1.2.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι μεγάλα μέρη των προγραμμάτων θα εφαρμοσθούν λαμβάνοντας υπόψη τους χρήστες και τους καταναλωτές. Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές διαδραματίζουν με τον τρόπο αυτό βασικό ρόλο στην κατάρτιση των επιμέρους προγραμμάτων και τη διάδοση των ερευνητικών αποτελεσμάτων.

3.1.2.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών σημειώνει ότι στο στάδιο της εφαρμογής κεντρικών δράσεων πρέπει να χρησιμοποιείται μια προσέγγιση από τη «βάση προς τα άνω». Προς το σκοπό αυτό χρειάζεται μια προσαρμογή των προγραμμάτων που βασίζονται στις προϋποθέσεις αυτές. Συνεπώς, οι διαχειριστές των προγραμμάτων πρέπει να έχουν ή να αποκτήσουν γνώσεις, μεταξύ άλλων, για τις απόψεις των καταναλωτών και των χρηστών.

3.1.3. Συντονισμός και ευελιξία

3.1.3.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών ζητεί τον καλύτερο συντονισμό των προγραμμάτων στο επόμενο πρόγραμμα-πλαίσιο σε σύγκριση με το σημερινό. Ταυτόχρονα, οι μορφές συντονισμού δεν πρέπει να εμποδίζουν μια απλουστευμένη διαχείριση των προγραμμάτων ούτε να αποβαίνουν εις βάρος της αρχής της επικουρικότητας.

3.1.3.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών συμφωνεί με την ανάγκη να υπάρχει μια «ελευθερία δράση». Η ΕΤΠ υποθέτει ότι θα ζητείται η γνώμη της για την εφαρμογή και τον προσανατολισμό των δράσεων.

3.1.4. Βελτιωμένες και κατάλληλες μέθοδοι διαχείρισης

3.1.4.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών έχει αμφιβολίες για την πρόταση να μπορεί η ίδια η Επιτροπή να εφαρμόζει τα ειδικά προγράμματα. Τα προγράμματα αυτά έχουν μεγάλη σημασία για τις τοπικές και περιφερειακές αρχές. Οι καταναλωτές και οι χρήστες πρέπει να αποτελούν το επίκεντρο κατά την εξεύρεση διάφορων λύσεων. Οι αμφιβολίες αφορούν τις δυνατότητες μιας ομάδας της Επιτροπής, με την απόσταση που έχει από τους δήμους και τις κοινότητες, τις περιφέρειες, τους χρήστες και τους καταναλωτές, να προασπίσει τα συμφέροντά τους κατά την εκπόνηση των ειδικών προγραμμάτων. Οι αμφιβολίες θα μειώνονταν σε ορισμένο βαθμό εάν υπήρχε μία συμβουλευτική ομάδα απαρτιζόμενη από εκπροσώπους των τοπικών και περιφερειακών αρχών.

3.1.4.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών υποθέτει ότι θα διαμορφωθούν κακές μορφές διαβουλεύσεων μεταξύ της Επιτροπής και των εκπροσώπων των τοπικών και περιφερειακών αρχών ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι γνώσεις και τα συμφέροντα τόσο των ομάδων αυτών όσο και των δήμων και των περιφερειών.

3.1.5. Χρηματοοικονομικές και δημοσιονομικές πτυχές

3.1.5.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει ότι το επικείμενο 5ο πρόγραμμα-πλαίσιο πρέπει να διαθέτει ένα οικονομικό πλαίσιο τουλάχιστο ανάλογο με εκείνο του ισχύοντος προγράμματος-πλαίσιο, καθώς επίσης και να είναι προσιτό για τα τοπικά και περιφερειακά προγράμματα που χρειάζονται παρόμοια χρηματοδότηση. Η προτεινόμενη κατανομή των πόρων μεταξύ των διάφορων μερών του επόμενου προγράμματος-πλαίσιο φαίνεται να είναι καλά ισορροπημένη.

3.1.5.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών επιθυμεί να ζητείται στο μέλλον η γνώμη της πριν από τη λήψη των αποφάσεων για τα ειδικά προγράμματα. Μέσω της επίδρασής της στις εξελίξεις, η διαμόρφωση των προγραμμάτων αυτών θα έχει πολύ μεγάλη σημασία για τις τοπικές και περιφερειακές αρχές.

3.2. Κριτήρια επιλογής για τα θέματα και τους στόχους των κοινοτικών δραστηριοτήτων

3.2.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών υποστηρίζει την πρόταση της Επιτροπής όσον αφορά τους στόχους της έρευνας να δοθεί εξίσου μεγάλη σημασία στη διατήρηση και στην ανάπτυξη της ποιότητας της ευρωπαϊκής έρευνας, στις ανάγκες των πολιτών και στην ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα. Η ΕΤΠ διαπιστώνει ότι το θέμα αυτό δεν διευκρινίζεται όπως στο έγγραφο εργασίας της Επιτροπής ().

3.2.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών θα ήθελε να επισημάνει ότι τα κριτήρια πρέπει να ερμηνεύονται με τρόπο ώστε τα πορίσματα της έρευνας να αφορούν γνώσεις και τεχνικές τις οποίες τόσο οι επιχειρήσεις όσο και τα κοινωνικά ιδρύματα να είναι σε θέση να αξιοποιούν προς όφελος των πολιτών.

3.2.3. Η Επιτροπή των Περιφερειών υποστηρίζει τα κριτήρια σχετικά με την «προστιθέμενη αξία» σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Ταυτόχρονα, η ΕΤΠ θα ήθελε να τονίσει ότι πιθανόν να χρειαστούν δραστήριες ενέργειες εκ μέρους της Ένωσης για να δημιουργηθεί μια «κρίσιμη μάζα» σε διάφορες περιοχές, ώστε να καταστεί δυνατό σε αυτές να συμμετέχουν σε διάφορους τομείς έρευνας. Μια παρόμοια ενέργεια μπορεί, για παράδειγμα, να γίνει στο πλαίσιο των τριών οριζόντιων προγραμμάτων.

3.3. Προγράμματα: περιεχόμενο και στόχοι

3.3.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών θα ήθελε να τονίσει την ανάγκη ανάληψης διεπιστημονικών δραστηριοτήτων. Οι δραστηριότητες αυτές είναι συχνά αναγκαίες σε θέματα που αφορούν το τοπικό και περιφερειακό επίπεδο. Προϋπόθεση για τη διεπιστημονική εξέταση θεμάτων είναι ο συντονισμός των προσπαθειών.

3.3.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών θα ήθελε να τονίσει την σημασία που έχει η υποστήριξη των υποδομών έρευνας. Με τον τρόπο αυτό δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για την κατάρτιση επιτυχών προγραμμάτων σε όλα τα μέρη της Ένωσης.

Θεματικά προγράμματα

3.3.3. Ανακάλυψη του πλούτου των έμβιων συστημάτων και των οικοσυστημάτων

3.3.3.1. Έμβια συστήματα και οικοσύστημα (I): υγεία και διατροφή

Η Επιτροπή των Περιφερειών προτείνει, έχοντας υπόψη τα προβλήματα που προέκυψαν από τη νόσο των «τρελλών αγελάδων», και τη δυσπιστία για την ποιότητα των ειδών διατροφής, που έχει σήμερα σχέση με τη γενετική τροποποίηση, να θεσπιστεί ένα ειδικό πρόγραμμα για την υποστήριξη τόσο των καταναλωτών όσο και των παραγωγών. Το πρόγραμμα αυτό πρέπει να καλύπτει όλες τις δυνατότητες στον τομέα της παραγωγής τροφίμων, όπως τον έλεγχο της ποιότητας, τη μεγιστοποίηση της θρεπτικής αξίας και την ασφάλεια. Είναι σκόπιμο να επισημανθεί ότι σε πολλές χώρες οι τοπικές αρχές είναι αρμόδιες για τον έλεγχο των τροφίμων.

Η ΕΤΠ κρίνει ότι πρέπει επίσης να δοθεί προτεραιότητα στην έρευνα σχετικά με τρόφιμα που έχουν π.χ. θεραπευτικές ή προληπτικές ιδιότητες.

3.3.3.2. Έμβια συστήματα και οικοσύστημα (II): έλεγχος των ιογενών και λοιμωδών ασθενειών

- Η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει ότι η δημόσια υγεία είναι τομέας μεγάλης σημασίας. Είναι επίσης ένας από τους τομείς αρμοδιότητας της Ένωσης, σύμφωνα με το άρθρο 129 της Συνθήκης. Πρέπει να καταβληθούν προσπάθειες για την εξάλειψη των νόσων, καθώς επίσης και για την όσο το δυνατό μεγαλύτερη ανύψωση του επιπέδου υγείας στις διάφορες χώρες και κατηγορίες του πληθυσμού, κυρίως μέσω προληπτικών ενεργειών. Αυτό πρέπει να γίνεται καλύτερα από ό,τι σήμερα, δίδοντας μεγαλύτερη προτεραιότητα στον τομέα της δημόσιας υγείας κατά την κατανομή των πόρων.

- Η Επιτροπή των Περιφερειών ζητεί να ενταθούν οι προσπάθειες για τη διευκρίνιση των επιπτώσεων του γηράσκοντος πληθυσμού. Χρειάζονται αυξημένες γνώσεις για τον τρόπο με τον οποίο μπορούν να αντιμετωπιστούν οι ανάγκες και τα σχετικά προβλήματα που προκύπτουν. Αυτό μπορεί να αφορά τη δημογραφία, τις ασθένειες που έχουν σχέση με την ηλικία και τις επιδράσεις τους στους πόρους που διατίθενται για την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη. Το εν λόγω θέμα αφορά πολλά κράτη μέλη και επηρεάζει την ευθύνη έναντι των πολιτών σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο.

3.3.3.3. Έμβια συστήματα και οικοσύστημα (IV): διαχείριση και ποιότητα των υδάτων

Η Επιτροπή των Περιφερειών συμμερίζεται την άποψη ότι η πρόσβαση στα ύδατα αποτελεί βασικό θέμα για όλους τους πολίτες. Είναι ταυτόχρονα σαφές ότι το θέμα των υδάτων έχει διάφορες διαστάσεις για τα κράτη μέλη, ανάλογα με τις μεμονωμένες προϋποθέσεις που επικρατούν σε αυτά. Τούτο επηρεάζει τη διαμόρφωση του προγράμματος. Οι τοπικές αρχές είναι υπεύθυνες για την παροχή ύδατος σε πολλές χώρες.

3.3.3.4. Έμβια συστήματα και οικοσύστημα (V): αλληλεπιδράσεις μεταξύ υγείας και περιβάλλοντος

Η Επιτροπή των Περιφερειών συμμερίζεται την άποψη ότι πρέπει να καταβληθούν προσπάθειες για τη μείωση των ζημιών στο περιβάλλον. Ένας τομέας με σημαντικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις είναι η πρόσβαση στα ύδατα για την οποία γίνεται λόγος στο προηγούμενο σημείο. Πολλά από τα είδη ρύπανσης που περιγράφονται στο σημείο αυτό, επηρεάζουν τα αποθέματα πόσιμου ύδατος, μεγάλες λεκάνες απορροής υδάτων και εσωτερικές θάλασσες, όπως η Βαλτική.

3.3.3.5. Έμβια συστήματα και οικοσύστημα (VI): ολοκληρωμένη διαχείριση του αγροτικού και παράκτιου χώρου

Η Επιτροπή των Περιφερειών έχει τονίσει παλαιότερα την ανάγκη λήψης αναπτυξιακών μέτρων για τις αραιοκατοικημένες και παράκτιες περιοχές. Οι ίδιες ανάγκες ανάπτυξης παρατηρούνται και στις νησιωτικές περιοχές. Όμως, ανάπτυξη πραγματοποιείται ήδη σήμερα και σε άλλους τομείς εκτός από τη γεωργία, τη δασοκομία και την αλιεία. Συντρέχουν λόγοι να επισημανθεί η έρευνα στον τομέα της δασοκομίας. Με την ένταξη νέων κρατών μελών αυξήθηκε το ενδιαφέρον για την προώθηση του τομέα αυτού. Πρέπει να ληφθούν υπόψη οι συνολικές αρμοδιότητες στα παλαιότερα και τα νέα κράτη μέλη με στόχο την υποστήριξη των παραγωγών, π.χ. σε αγροτικές περιοχές, καθώς και των χρηστών ινών ξύλου. Ο τουρισμός και οι τεχνολογίες πληροφόρησης και επικοινωνίας (ΤΠΕ) είναι άλλοι τομείς που θα αποκτήσουν μεγάλη σημασία. Η ΕΤΠ θεωρεί ότι η έρευνα είναι απαραίτητη για την υποστήριξη της ανάπτυξης στους τομείς αυτούς.

3.3.3.6. Γενικές δραστηριότητες ανάπτυξης τεχνολογιών πολλαπλών εφαρμογών και βασικής έρευνας

Η Επιτροπή των Περιφερειών είχε επισημάνει παλαιότερα την ανάγκη παροχής γνώσεων για να μπορούν οι άνθρωποι να αξιοποιήσουν τις νέες γνώσεις π.χ στον τομέα της δημόσιας υγείας, και να αλλάξουν στάση στον τομέα αυτό. Στην προκειμένη περίπτωση, ζητείται η ανάληψη των ερευνητικών δράσεων σε συνέργια με προγράμματα κατάρτισης για θέματα υγείας, πράγμα που θα επηρεάσει θετικά τη στάση των πολιτών.

3.3.4. Ανάπτυξη μιας φιλικής προς τον πολίτη κοινωνίας της πληροφορίας

3.3.4.1. Γενικοί στόχοι

Η Επιτροπή των Περιφερειών υποστηρίζει τους στόχους που διατυπώνονται για τα διάφορα προγράμματα. Η ΕΤΠ διαπιστώνει ότι δεν τίθεται η απαίτηση να οδηγήσει η ανάπτυξη μιας φιλικής προς τον πολίτη κοινωνίας της πληροφορίας σε λύσεις που να είναι αποδεκτές από άνδρες και γυναίκες, σε διάφορες ηλικίες και σε διάφορα στάδια της ζωής.

Η ΕΤΠ επιθυμεί να τονίσει τη μεγάλη σημασία που η κοινωνία της πληροφορίας θα αποκτήσει για τους πολίτες της Ένωσης. Αυτό απαιτεί υποδομές και ένα σύστημα τελών που θα καθιστά το σύστημα πληροφόρησης και επικοινωνίας προσιτό σε όλους.

3.3.4.2. Κοινωνία της πληροφορίας (I): συστήματα και υπηρεσίες για τους πολίτες

- Η Επιτροπή των Περιφερειών θα ήθελε να τονίσει συγκεκριμένα τις ανάγκες των ατόμων με μειονεξίες. Εκτός από τις άλλες ενέργειες, το κυριότερο θέμα εν προκειμένω είναι να εξασφαλιστούν μέσα που να καθιστούν δυνατή μια υψηλή ποιότητα ζωής και μια ανεξάρτητη ιδιωτική και επαγγελματική δραστηριότητα, π.χ. μέσω της εργασίας εξ' αποστάσεως.

- Η Επιτροπή των Περιφερειών ζητεί έναν τομέα που να λαμβάνει υπόψη τις ανάγκες του δημοκρατικού συστήματος. Η ανάπτυξη των τεχνολογιών πληροφόρησης και επικοινωνίας (ΤΠΕ) διανοίγει νέες δυνατότητες για τα πολιτικά όργανα σε τοπικό, περιφερειακό, εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο. Καθίσταται δυνατή μια νέα μορφή διαλόγου με τους πολίτες που εξασφαλίζει τη συμμετοχή τους στις δημοκρατικές διαδικασίες. Χρειάζεται έρευνα στον τομέα αυτό για την εξεύρεση λύσεων.

- Η Επιτροπή των Περιφερειών ζητεί επίσης έναν προσανατολισμό της εν λόγω «κεντρικής δράσης»: κύριος στόχος πρέπει να είναι ο συντονισμός των διάφορων εφαρμογών από τη σκοπιά των χρηστών, ιδίως όσον αφορά θέματα όπως η εκπαίδευση, η υγεία, οι ηλικιωμένοι, οι δήμοι και οι πόλεις, το περιβάλλον και οι μεταφορές. Ο συντονισμός καλύπτει εφαρμογές σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. Ένα σχετικό παράδειγμα είναι σήμερα οι «ψηφιακοί χώροι» σε δήμους και κοινότητες, πόλεις και περιφέρειες (IADS, Integrated Actions for Digital Sites). Το θέμα αυτό περιλαμβάνεται στο έγγραφο εργασίας της Επιτροπής.

3.3.4.3. Κοινωνία της πληροφορίας (II): νέες μέθοδοι εργασίας και ηλεκτρονικές εμπορικές συναλλαγές

Η Επιτροπή των Περιφερειών θα ήθελε να τονίσει τη σημασία της προτεινόμενης ανάπτυξης. Ταυτόχρονα, ο τίτλος αναφέρεται ελάχιστα στην ανάπτυξη που έχει ήδη πραγματοποιηθεί. Θα μπορούσε για παράδειγμα να τροποποιηθεί ως εξής: «Νέες μέθοδοι εργασίας και ηλεκτρονικό εμπόριο». Το σύστημα ηλεκτρονικών αγορών και πληρωμών, που αποτελεί μέρος του «εμπορίου», θα αποκτήσει μεγάλη σημασία για τους δήμους, τις περιφέρειες και τις επιχειρήσεις που ασχολούνται με αυτό.

3.3.4.4.

Κοινωνία της πληροφορίας (III): το περιεχόμενο των πολυμέσων

Η Επιτροπή των Περιφερειών συμμερίζεται την άποψη ότι είναι αναγκαία η υποστήριξη στους αναφερόμενους τομείς. Ένας τομέας που δεν λαμβάνεται υπόψη είναι η «δια βίου κατάρτιση». Ο τομέας αυτός θα αποκτήσει καθοριστική σημασία για τη μείωση του κινδύνου ανεργίας όσων εργάζονται σήμερα, και θα αυξήσει τις δυνατότητες εξεύρεσης εργασίας από τους ανέργους. Αποτελεί επίσης τρόπο καταπολέμησης του κοινωνικού αποκλεισμού.

3.3.4.5. Κοινωνία της πληροφορίας (IV): απαραίτητες τεχνολογίες και υποδομές

Η Επιτροπή των Περιφερειών θα ήθελε να τονίσει ότι οι λειτουργικές απαιτήσεις για την τεχνολογία πρέπει να διατυπώνονται από τους χρήστες, π.χ τους πολίτες, τους πολιτικούς και τους επιχειρηματίες, ενώ η τεχνική ανάπτυξη αποτελεί κυρίως θέμα των παραγωγών.

3.3.5. Προώθηση της ανταγωνιστικής και αειφόρου ανάπτυξης

3.3.5.1. Ανταγωνιστική και αειφόρος ανάπτυξη (I): προϊόντα, διεργασίες, οργάνωση

- Η Επιτροπή των Περιφερειών διαπιστώνει με ικανοποίηση ότι αποδίδεται εξίσου μεγάλη σημασία στην τεχνολογία και στην οικολογία για την υποστήριξη της «ανταγωνιστικότητας και της αειφόρου ανάπτυξης». Χρειάζεται μια αλλαγή των προϊόντων, των διεργασιών και της οργάνωσης εργασίας που να διευκολύνει τη μετάβαση σε μια «οικολογική κοινωνία».

- Η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει ότι είναι σημαντικό να χρησιμοποιηθούν οι ήδη υπάρχοντες πόροι στον τομέα της ΕΤΑ για την υποστήριξη της προσπάθειας αυτής. Κατά τη διάσκεψη του ΟΗΕ στο Ρίο το 1992 για το περιβάλλον και την ανάπτυξη, οι αρχηγοί των κυβερνήσεων συμφώνησαν να καταρτιστεί μια Τοπική Agenda για τον 21ο αιώνα. Οι δήμοι και οι περιφέρειες διαδραματίζουν βασικό ρόλο στο έργο αυτό.

- Η Επιτροπή των Περιφερειών θα ήθελε να τονίσει τη σημασία που έχει να μεσολαβεί σύντομο χρονικό διάστημα μεταξύ της απόκτησης μιας νέας γνώσης και της χρησιμοποίησής της στη βιομηχανία. Πρέπει να υπάρχει στενή συνεργασία μεταξύ εκείνων που χρειάζονται να επιλυθεί ένα πρόβλημα και της έρευνας που μπορεί να αναπτύξει λύσεις με τη μορφή γνώσεων ή νέων τεχνολογιών. Αυτό είναι σημαντικό για τον ανταγωνισμό με χώρες εκτός της Ένωσης. Η κεντρική αυτή δράση δείχνει ότι είναι σημαντικό να υπάρχει ευελιξία που να καθιστά δυνατή τη συμπερίληψη νέων τομέων προτεραιότητας στο πρόγραμμα - πλαίσιο εντός του χρονικού διαστήματος που αυτό καλύπτει.

3.3.5.2. Ανταγωνιστική και αειφόρος οικονομική ανάπτυξη (II): αειφόρος κινητικότητα και συνδυασμός μεταφορικών μέσων

Η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει ότι η ανάπτυξη περιβαλλοντικά βιώσιμων συστημάτων μεταφοράς έχει στενή σχέση με τη χωροταξία και τον περιβαλλοντικό προγραμματισμό σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο. Η έρευνα για υποδομές και τη δυνατότητα πρόσβασης πρέπει να υποστηρίζει τις φιλοδοξίες σε ευρωπαϊκό, εθνικό, τοπικό και περιφερειακό επίπεδο.

3.3.5.3. Ανταγωνιστική και αειφόρος ανάπτυξη (IV): τεχνολογίες της θάλασσας

Η Επιτροπή των Περιφερειών θα ήθελε να υπενθυμίσει τις ειδικές συνθήκες που επικρατούν σε ορισμένες περιφέρειες της Ένωσης. Πρέπει να αναζητηθούν διάφορες λύσεις που να λαμβάνουν υπόψη τις ανάγκες τόσο στα θερμά όσο και στα αρκτικά κλίματα. Εκτός από τη συνθεώρηση των αναγκών που προκύπτουν από τα διάφορα είδη κλιμάτων, χρειάζονται λύσεις για τα περιφερειακά και διαπεριφερειακά συστήματα μεταφορών, καθώς και για την εσωτερική ναυσιπλοΐα.

3.3.5.4. Ανταγωνιστικότητα και αειφόρος ανάπτυξη (V): ενεργειακά συστήματα και υπηρεσίες προηγμένης τεχνολογίας

Η Επιτροπή των Περιφερειών θα ήθελε να επισημάνει την ανάγκη ανάπτυξης νέων και βιώσιμων πηγών ενέργειας. Στις πηγές αυτές περιλαμβάνεται η ηλιακή ενέργεια διάφορων μορφών και η γεωθερμική ενέργεια. Σε συνδυασμό με την ανταλλαγή εμπειριών στον τομέα της εξοικονόμησης ενέργειας και με μελλοντικές λύσεις μικρής κλίμακας, θα καταστεί δυνατό να υλοποιηθούν τόσο οι περιβαλλοντικοί όσο και οι ενεργειακοί στόχοι. Για παράδειγμα, η έρευνα για το υδρογόνο ως πηγή ενέργειας είναι ενδιαφέρουσα για τα οχήματα του μέλλοντος. Επίσης, όλες οι λύσεις αυτές δημιουργούν ταυτόχρονα προϋποθέσεις για νέες θέσεις εργασίας.

3.3.5.5. Ανταγωνιστική και αειφόρος ανάπτυξη (VI): η πόλη του μέλλοντος

Η Επιτροπή των Περιφερειών επικροτεί την πρόταση να καταστούν οι πόλεις χώρος έρευνας. Ένα παρόμοιο πρόγραμμα πρέπει να αφορά ορισμένους ακόμη τομείς. Παραδείγματα ανάλογων τομέων είναι οι συνθήκες διαβίωσης και εργασίας στις πόλεις, ο γηράσκων πληθυσμός, το υψηλό ποσοστό μεταναστών και οι επιπτώσεις της αυξημένης χρησιμοποίησης των τεχνολογιών πληροφόρησης και επικοινωνίας.

Τα αποτελέσματα φαινομένων όπως η χρησιμοποίηση ναρκωτικών, η βία, ο φυλετικός διαχωρισμός και η ανεργία πρέπει να διασαφηνιστούν ώστε να είναι δυνατόν να προγραμματιστούν οι προσπάθειες καταπολέμησής τους. Οι προσπάθειες για την ανάπτυξη μελλοντικών θεμάτων και την αντιμετώπιση των προβλημάτων είναι σημαντικές για τους πολίτες. Η σύγχρονη κοινωνία, με τις δυνατότητες και τις ελλείψεις της, φαίνεται κυρίως στις πόλεις. Αυτό καθιστά ιδιαίτερα σημαντική την έρευνα για την υπόδειξη τρόπων ανάπτυξης των εν λόγω δυνατοτήτων και λύσεων για τα προβλήματα που προκύπτουν.

Πολλά από τα περιγραφόμενα φαινόμενα αρχίζουν σε μεγάλες πόλεις και επεκτείνονται σε μικρότερες. Άλλα μεταδίδονται από τις πόλεις στις αγροτικές περιοχές. Υπάρχει κυρίως μια συνέργια μεταξύ πόλης και υπαίθρου. Μια μελέτη της πόλης του μέλλοντος πρέπει να λαμβάνει υπόψη τους παράγοντες αυτούς για την αντιμετώπιση και την κατανόηση των διάφορων φαινομένων.

Η Επιτροπή των Περιφερειών θα ήθελε να επισημάνει τον αναγκαίο χαρακτήρα των δράσεων που προτείνονται όσον αφορά τα δημοκρατικά δίκτυα πληροφόρησης (έννοια των «ψηφιακών πόλεων»). Ταυτόχρονα είναι σημαντικό να υπάρχει συντονισμός των προσπαθειών αυτών με εκείνες που καταβάλλονται στα πλαίσια της κεντρικής δράσης «Κοινωνία της πληροφορίας: Ι "Συστήματα και υπηρεσίες για τους πολίτες", ώστε όλες οι εφαρμογές που γίνονται σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο να μπορούν να αποτελέσουν το αντικείμενο συντονισμού από τη σκοπιά των χρηστών».

Οριζόντια προγράμματα

3.3.6. Εδραίωση του ρόλου της έρευνας της Ένωσης στο διεθνή χώρο

3.3.6.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών είναι της γνώμης ότι η συνεργασία που αναπτύσσεται στη Μεσόγειο είναι σημαντική. Κατά το τελευταίο έτος αναπτύχθηκε ανάλογη συνεργασία στη Βαλτική θάλασσα. Και στις δυο περιπτώσεις αναπτύσσεται συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών και τρίτων χωρών για την εξεύρεση λύσεων σε θέματα κοινού ενδιαφέροντος. Είναι επιτακτικά αναγκαία η ανάπτυξη προγραμμάτων και η δυνατότητα ανταλλαγής εμπειριών.

3.3.6.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών κρίνει ότι χρειάζονται απλοί κανόνες για τη χρηματοδότηση της συμμετοχής τρίτων χωρών στην ΕΤΑ. Η υποχρέωση οικονομικής συμβολής των συμμετεχουσών χωρών επιβάλλει περιορισμούς οικονομικής φύσεως. Σχετικό παράδειγμα αποτελούν οι χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Η χρηματοδότηση μέσω του Phare, Tacis και του Meda αποτελεί παράδειγμα περίπλοκων και λιγότερο εύχρηστων κανόνων. Για τις αναπτυσσόμενες χώρες η αυτοχρηματοδότηση είναι συχνά αδύνατη. Για τις τελευταίες μπορεί να είναι κυρίως αναγκαίος ένας χωριστός προϋπολογισμός.

3.3.7. Καινοτομία και συμμετοχή των ΜΜΕ

3.3.7.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών υποστηρίζει τις προτάσεις για ενίσχυση των ΜΜΕ που συμμετέχουν στις εργασίες αξιολόγησης των καινοτομιών.

3.3.7.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών θα ήθελε να τονίσει πόσο σημαντική είναι η κατάρτιση συγκεκριμένων προγραμμάτων για τις δυνατότητες συμμετοχής των ΜΜΕ. Όσο μεγαλύτερο είναι ένα πρόγραμμα από οικονομική άποψη τόσο δυσκολότερη είναι από πρακτική άποψη η συμμετοχή των ΜΜΕ και η επίλυση του προβλήματος της συμβολής τους στη χρηματοδότηση. Ένα πρόβλημα είναι οι πολλοί παράγοντες που υποστηρίζουν την τοπική και περιφερειακή ανάπτυξη. Ανάλογη υποστήριξη παρέχεται επίσης σε τοπικό, περιφερειακό, εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο μέσω, π.χ, των Διαρθρωτικών Ταμείων και της ΕΤΑ. Είναι σημαντική η ανάγκη υποστήριξης των ΜΜΕ για την εξεύρεση επιτυχών λύσεων μέσω διάφορων κανονιστικών διατάξεων, χωρίς να αυξάνεται με τον τρόπο αυτό ο αριθμός των ενδιάμεσων οργανισμών.

3.3.7.3. Η Επιτροπή των Περιφερειών ζητεί να αναληφθούν προσπάθειες ώστε να αυξηθούν οι δυνατότητες πρόσληψης προσωπικού από τις επιχειρήσεις. Οι προσπάθειες αυτές αποσκοπούν στη βελτίωση της κινητικότητας των ερευνητών, ιδίως δε στην πρόσληψη νέων ερευνητών και μηχανικών πέραν των εθνικών συνόρων. Αυτό είναι αναγκαίο ως συμπλήρωμα της μεταφοράς τεχνολογίας και καινοτομιών.

3.3.7.4. Η Επιτροπή των Περιφερειών θα ήθελε να επισημάνει ότι η συμβολή των ΜΜΕ στην έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη πρέπει να βασίζεται σε μια προσέγγιση «από τη βάση προς τα άνω». Αυτό στηρίζεται στις γνώσεις που υπάρχουν σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο. Είναι σημαντικό να ληφθεί υπόψη από τα διοικητικά και διευθυντικά στελέχη των προγραμμάτων. Αυτό μπορεί να συμβεί, για παράδειγμα, με τη συμμετοχή των εκπροσώπων των τοπικών και περιφερειακών αρχών στις εργασίες των ερευνητικών ιδρυμάτων και των πανεπιστημίων, καθώς επίσης και στη διαχείριση των προγραμμάτων.

3.3.7.5. Με τις ευθύνες και τη συμβολή τους στην τοπική και περιφερειακή ανάπτυξη, οι αρχές στα επίπεδα αυτά διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην εξεύρεση βοήθειας για την επιθυμητή ανάπτυξη μέσω συνεργασίας με πολλούς παράγοντες. Στις εργασίες τους για την υποστήριξη των επιχειρήσεων, παρέχουν τοπικές μορφές χρηματοδότησης, συμβουλές και δυνατότητες κατάρτισης των υπαλλήλων και πρόσληψης διευθυντικών στελεχών.

3.3.8. Αύξηση του ανθρώπινου δυναμικού

Η Επιτροπή των Περιφερειών τονίζει τη σημασία που έχει η ανάληψη προσπαθειών με τρόπο ώστε να προωθηθεί η συμμετοχή τόσο των ανδρών όσο και των γυναικών στα αναπτυξιακά προγράμματα και, μάλιστα, σε ισότιμη βάση. Η ενίσχυση πρέπει επίσης να έχει τέτοια μορφή ώστε να συμβάλει στο να έχουν οι ερευνητές σε όλες τις περιφέρειες τις προϋποθέσεις να ανταγωνίζονται για προγράμματα υψηλής ποιότητας.

4. Συμπεράσματα

4.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών σημειώνει με ικανοποίηση ότι η Επιτροπή προτίμησε να αναπτύξει το επόμενο πρόγραμμα - πλαίσιο βάσει διαβουλεύσεων, μεταξύ άλλων, με την ίδια. Οι διαβουλεύσεις αυτές δείχνουν ότι οι προκλήσεις και οι δυνατότητες που αποτελούν ένα από τα βασικά στοιχεία του προγράμματος - πλαίσιο, είναι οι ίδιες σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο. Η έρευνα και η ανάπτυξη που προκύπτει από το πρόγραμμα έχει ύψιστη σημασία για τα επίπεδα αυτά.

4.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών ενισχύει με ορισμένες προτάσεις προσθηκών και τροποποιήσεων τα έξι προτεινόμενα προγράμματα. Ταυτόχρονα, είναι σαφές ότι οι πιο λεπτομερείς περιγραφές των ειδικών προγραμμάτων έχουν βασική σημασία για τον τρόπο με τον οποίο τα ενισχυμένα προγράμματα θα εφαρμοσθούν στους δήμους, τις κοινότητες και τις περιφέρειες.

4.3. Η Επιτροπή των Περιφερειών εκφράζει τις αμφιβολίες της για την πρόταση της Επιτροπής να εφαρμόσει η ίδια τα ειδικά προγράμματα. Η Επιτροπή των Περιφερειών επιθυμεί να ζητηθεί η γνώμη της πριν από τη θέσπιση των ειδικών προγραμμάτων, ώστε να μπορέσει να λάβει υπόψη τα συμφέροντα των δήμων, των περιφερειών, των χρηστών και των καταναλωτών.

4.4. Κατά τη γνώμη της ΕΤΠ, χρειάζεται ένα ευρύ θεματικό κοινωνικοοικονομικό πρόγραμμα όπου η έρευνα να αφορά ολόκληρη την κοινωνία. Η πρόταση να συμπεριληφθούν κοινωνικοοικονομικά στοιχεία στις κεντρικές δράσεις συνεπάγεται έναν καταμερισμό που δυσχεραίνει ή εμποδίζει την ένταξη των διάφορων ενεργειών σε ένα ευρύτερο πλαίσιο. Δεν αρκεί να αξιολογείται κάθε ενέργεια χωριστά. Το συνολικό αποτέλεσμα των διάφορων προσπαθειών είναι εκείνο το οποίο πρέπει να περιγραφεί.

4.5. Η Επιτροπή των Περιφερειών επισημαίνει τους τρεις τομείς όπου η έρευνα και η ανάπτυξη έχει ιδιαίτερη σημασία ή απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή. Ο πρώτος είναι τα άτομα με ειδικές ανάγκες για τα οποία η ανάπτυξη θα δημιουργήσει μεγάλες δυνατότητες τόσο στην ιδιωτική όσο και στην επαγγελματική ζωή. Οι εξελίξεις που έχουν ήδη σημειωθεί στον τομέα των τεχνολογιών πληροφόρησης και επικοινωνίας έχουν καταδείξει τις μεγάλες δυνατότητες που υπάρχουν.

4.6. Ο δεύτερος τομέας είναι οι διαφορετικές ανάγκες και ενδιαφέροντα των ανδρών και γυναικών, στα οποία πρέπει να επιδειχθεί προσοχή κατά την εκπόνηση των ειδικών προγραμμάτων. Παράδειγμα είναι οι προσπάθειες που καταβάλλονται π.χ. στους τομείς των τεχνολογιών πληροφόρησης και επικοινωνίας (ΤΕΠ) και της αειφόρου ανάπτυξης, οι οποίες πρέπει να έχουν τέτοια μορφή ώστε να υποστηρίζουν μια εξέλιξη στα πλαίσια της οποίας τόσο οι άνδρες όσο και οι γυναίκες να έχουν τις ίδιες προϋποθέσεις. Όπου υπάρχουν διαφορές, πρέπει να καταβάλονται προσπάθειες για την υποστήριξη αλλαγών, ώστε οι άνδρες και οι γυναίκες να έχουν ίσες προϋποθέσεις.

4.7. Ο τρίτος τομέας είναι ο γηράσκων πληθυσμός. Χρειάζονται προσπάθειες στους τομείς της τεχνολογίας πληροφόρησης και επικοινωνίας, της έρευνας για τις ασθένειες των ηλικιωμένων, των επιδράσεων στους πόρους που διατίθενται για την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη κ.λπ. Η δημογραφία αποτελεί σημαντικό στοιχείο των σχεδίων π.χ. για την πόλη του μέλλοντος.

4.8. Η Επιτροπή των Περιφερειών θα ήθελε να επισημάνει ορισμένους τομείς των θεματικών προγραμμάτων. Η παραγωγή τροφίμων έχει αποτελέσει το αντικείμενο έντονου ενδιαφέροντος λόγω της νόσου των «τρελών αγελάδων». Στον τομέα «Διατροφή και υγεία» προτείνεται ένα ευρύ επιμέρους πρόγραμμα που λαμβάνει υπόψη όλες τις πτυχές της παραγωγής τροφίμων. Οι γνώσεις που αποκτούνται πρέπει να χρησιμοποιούνται προς όφελος τόσο των καταναλωτών όσο και των παραγωγών.

4.9. Ο τομέας «Έλεγχος των ιογενών και λοιμωδών ασθενειών» προτείνεται να αποκτήσει ευρύτερες διαστάσεις. Στον τομέα αυτό εξετάζονται θέματα που αφορούν τη δημόσια υγεία και τον γηράσκοντα πληθυσμό.

4.10. Η κοινωνία της πληροφορίας επηρεάζει σε πολύ μεγάλο βαθμό τους δήμους και τις περιφέρειες. Όσον αφορά τα «Συστήματα και υπηρεσίες για τους πολίτες», προτείνεται ένας τομέας δράσης που λαμβάνει υπόψη τις ανάγκες του δημοκρατικού συστήματος. Η τεχνολογία καθιστά δυνατή τη δημιουργία ενός νέου φόρουμ διαλόγου μεταξύ των πολιτών και των πολιτικών σε τοπικό, περιφερειακό, εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο. Ένας άλλος τομέας που ζητείται να συντονιστεί είναι η υλοποίηση των διάφορων εφαρμογών λαμβάνοντας υπόψη τα συμφέροντα των χρηστών. Αυτό ισχύει τόσο για τις τοπικές και περιφερειακές όσο και για τις εθνικές εφαρμογές.

4.11. Η κατάρτιση του προγράμματος «Προώθηση της ανταγωνιστικής και αειφόρου ανάπτυξης» έχει ιδιαίτερη σημασία μέσω των εργασιών για την τοπική Agenda 21. Στα προγράμματα που τυγχάνουν ενίσχυσης πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ο τρόπος στον οποίο τα αποτελέσματα αντιστοιχούν στους στόχους για τη δημιουργία μιας οικολογικής κοινωνίας.

4.12. Η Επιτροπή των Περιφερειών επικροτεί την πρόταση να δημιουργηθεί ένα διεπιστημονικό πρόγραμμα για την πόλη του μέλλοντος. Οι προσπάθειες για την ανάπτυξη μελλοντικών προοπτικών και την αντιμετώπιση των προβλημάτων είναι σημαντικές για τους πολίτες. Υπάρχει μια συνέργια μεταξύ των μεγαλύτερων και των μικρότερων πόλεων, καθώς και της υπαίθρου, πράγμα που πρέπει επίσης να διασαφηνιστεί.

4.13. Η ΕΤΠ τονίζει επίσης τη σημασία των προσπαθειών για τις ΜΜΕ, που πρέπει να έχουν καλύτερες προϋποθέσεις συμμετοχής σε ερευνητικά προγράμματα, αξιοποίησης των αποτελεσμάτων των ερευνών και πρόσληψης ειδικευμένου προσωπικού.

Βρυξέλλες, 18 Σεπτεμβρίου 1997.

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής των Περιφερειών

Pasqual MARAGALL i MIRA

() ΕΕ C 173 της 7. 6. 1997, σ. 30.

() ΕΕ C 337 της 11. 11. 1996, σ. 55.

() ΕΕ C 182 της 24. 6. 1996, σ. 1.

() ΕΕ C 215 της 16. 7. 1997, σ. 1.

() ΕΕ C 244 της 11. 8. 1997, σ. 9.

() COM(95) 519 τελικό.

() COM(96) 332 τελικό.

() COM(97) 47 τελικό.