ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ για τους γενικούς προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών των κρατών μελών και της Κοινότητας του 2002 καταρτίστηκε σύμφωνα με το άρθρο 99 παράγραφος 2 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

I. Γενικοι προσανατολισμοι των οικονομικων πολιτικων

1. Εισαγωγή

2. Κυριότερες προτεραιότητες και κατευθύνσεις οικονομικής πολιτικής

2.1 Η οικονομική δραστηριότητα ανακάμπτει

2.2 Οι κυριότερες προκλήσεις

3. συστάσεις οικονομικής πολιτικής

3.1 Εφαρμογή πολιτικών προσανατολισμένων στην οικονομική ανάπτυξη και τη σταθερότητα

3.2 Βελτίωση της ποιότητας και της διατηρησιμότητας των δημόσιων οικονομικών

3.3 Ενίσχυση του δυναμισμού των αγορών εργασίας

3.4 Νέα ώθηση στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις στις αγορές προϊόντων

3.5 Προώθηση της αποτελεσματικότητας και της ενοποίησης των αγορών χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών της ΕΕ

3.6 Ενθάρρυνση της επιχειρηματικότητας

3.7 Προώθηση μιας οικονομίας που βασίζεται στη γνώση

3.8 Ενίσχυση της αειφορίας του περιβάλλοντος

II. Κατευθυνσεις οικονομικης πολιτικης ανα χωρα

1. Βέλγιο

2. Δανία

3. Γερμανία

4. Ελλάδα

5. Ισπανία

6. Γαλλία

7. Ιρλανδία

8. Ιταλία

9. Λουξεμβούργο

10. Κάτω Χώρες

11. Αυστρία

12. Πορτογαλία

13. Φινλανδία

14. Σουηδία

15. Ηνωμένο Βασίλειο

I. Γενικοι προσανατολισμοι των οικονομικων πολιτικων

1. Εισαγωγή

Η στρατηγική των οικονομικών πολιτικών της ΕΕ είναι σαφώς καθορισμένη και έχει ως στόχους την προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης και την εφαρμογή μακροοικονομικών πολιτικών προσανατολισμένων στη σταθερότητα και ικανών να ανταποκρίνονται με αποτελεσματικό τρόπο στις βραχυπρόθεσμες οικονομικές εξελίξεις, καθώς και τη βελτίωση των μακροπρόθεσμων συνθηκών για μια διατηρήσιμη και μη πληθωριστική οικονομική ανάπτυξη που δημιουργεί νέες θέσεις απασχόλησης. Οι γενικοί προσανατολισμοί 2002 των οικονομικών πολιτικών (ΓΠΟΠ) προσαρμόζουν και επικαιροποιούν τη στρατηγική αυτή υπό το φως των πολιτικών κατευθύνσεων που αποφασίστηκαν στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Βαρκελώνης (15-16 Μαρτίου 2002), λαμβάνοντας επίσης υπόψη τις εξελίξεις όσον αφορά τη στρατηγική για μια βιώσιμη ανάπτυξη. Κατά την εκπόνησή τους λήφθηκαν υπόψη τα συμπεράσματα της εξέτασης της εφαρμογής των ΓΠΟΠ 2001 και η εκτίμηση της οικονομικής κατάστασης και των προοπτικών της, όπως παρουσιάζεται στις προβλέψεις της Επιτροπής της άνοιξης 2002.

Το τμήμα 2 παρουσιάζει συνοπτικά το γενικό οικονομικό πλαίσιο των προσανατολισμών και εντοπίζει τις κυριότερες προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπίσει η οικονομική πολιτική. Το τμήμα 3 περιγράφει τις γενικές συστάσεις οικονομικής πολιτικής που εφαρμόζονται σε όλα τα κράτη μέλη και την Κοινότητα. Εντός της συνολικής αυτής στρατηγικής, οι προτεραιότητες οικονομικής πολιτικής διαφέρουν σε ορισμένο βαθμό μεταξύ των κρατών μελών, λόγω των διαφορών στις οικονομικές επιδόσεις, τις προοπτικές, τις διαρθρώσεις και τα θεσμικά τους πλαίσια. Λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες αυτές, το τμήμα 3 παρουσιάζει τους προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών για κάθε κράτος μέλος.

Σύμφωνα με το αίτημα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Βαρκελώνης για απλούστευση των διαδικασιών και εστίαση των προσπαθειών στην εφαρμογή των γενικών προσανατολισμών και όχι πλέον στην ετήσια κατάρτισή τους, τόσο η μορφή όσο και η συχνότητα των ΓΠΟΠ ενδέχεται να αλλάξουν από το 2003. Ωστόσο, οι ΓΠΟΠ 2002 εντάσσονται στη συνέχεια των προσανατολισμών του προηγούμενου έτους.

2. Κυριοτερες προτεραιοτητες και κατευθυνσεις οικονομικης πολιτικησ

2.1 Η οικονομική δραστηριότητα ανακάμπτει

Η απότομη και μη αναμενόμενη επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας που χαρακτήρισε το 2001 κατέδειξε τον ανεπαρκή ακόμα δυναμισμό της οικονομίας της ΕΕ. Οι μακροοικονομικές πολιτικές τέθηκαν σε δοκιμασία και η βελτίωση της απασχόλησης επιβραδύνθηκε.

Ωστόσο, όλο και περισσότερες ενδείξεις δείχνουν ότι η οικονομία βρίσκεται στα πρώτα στάδια μιας ανάκαμψης. Ορισμένοι προπορευόμενοι δείκτες εμφανίζουν μια σταθεροποίηση της οικονομικής κατάστασης. Η ταχεία και αποφασιστική αντίδραση της οικονομικής πολιτικής, τα υγιή θεμελιώδη οικονομικά δεδομένα, η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης και η εξασθένηση του αντίκτυπου μιας σειράς δυσμενών οικονομικών διαταραχών αποτελούν τη βάση για την ανάκαμψη της οικονομίας. Η απρόσκοπτη εισαγωγή του ευρώ το 1999 και των χαρτονομισμάτων και κερμάτων ευρώ το 2002 παρέχουν μια ακόμη ευπρόσδεκτη ένδειξη σταθερότητας και εμπιστοσύνης. Παρά τους κινδύνους υπερεκτίμησης και τους παράγοντες αβεβαιότητας που απομένουν, οι προσδοκίες εστιάζονται πλέον στην επικείμενη οικονομική ανάκαμψη. Η οικονομική ανάπτυξη θα συνεχίσει να επιταχύνεται και θα ανέλθει σε ρυθμούς πλησίον ή υψηλότερους του δυνητικού στο δεύτερο εξάμηνο του 2002 και στις αρχές του 2003, δηλαδή κατά τη χρονική στιγμή της θέσης σε εφαρμογή οι συστάσεις των παρόντων προσανατολισμών.

Δεδομένου ότι οι εξελίξεις στην αγορά εργασίας αντικατοπτρίζουν την οικονομική κατάσταση με κάποια υστέρηση, δεν είναι πιθανό ότι οι τάσεις της απασχόλησης και της ανεργίας θα βελτιωθούν αισθητά πριν το 2003. Αναμένεται εξάλλου ότι οι πληθωριστικές πιέσεις θα παραμείνουν συγκρατημένες μεσοπρόθεσμα και ότι στη διάρκεια του 2002 ο ΕΔΤΚ θα σταθεροποιηθεί σε επίπεδα χαμηλότερα του 2%.

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

2.2 Οι κυριότερες προκλήσεις

Η κυριότερη πρόκληση για την οικονομική πολιτική στην ΕΕ είναι η βελτίωση της ευημερίας των σημερινών και μελλοντικών πολιτών της. Για το σκοπό αυτό, η οικονομική πολιτική της πρέπει να έχει ως στόχο την ισόρροπη και διατηρήσιμη επέκταση της δραστηριότητας. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβώνας υπογράμμισε τη σημασία της πρόκλησης αυτής για την επίτευξη του πρωταρχικού στόχου μιας Ευρώπης που, το 2010 το αργότερο, θα διαθέτει την πλέον ανταγωνιστική και δυναμική οικονομία της γνώσης, μια οικονομία που θα αναπτύσσεται με διατηρήσιμους ρυθμούς, θα δημιουργεί περισσότερες και καλύτερες θέσεις εργασίας και θα ενισχύει την κοινωνική συνοχή. Οι στόχοι αυτοί μπορούν να επιτευχθούν μόνο με την ισόρροπη κατανομή των προσπαθειών στο οικονομικό και κοινωνικό μέτωπο.

Τα υγιή θεμελιώδη δεδομένα της και η έλλειψη σοβαρών οικονομικών ανισορροπιών παρέχουν στην ευρωπαϊκή οικονομία τις προϋποθέσεις για τη μελλοντική ανάπτυξή της. Η πρόοδος των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων επέτρεψε τα τελευταία χρόνια την επίτευξη ιδιαίτερα ικανοποιητικών οικονομικών επιδόσεων και τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης. Οι προσπάθειες πρέπει τώρα να εστιαστούν στη βελτίωση των αποτελεσμάτων και στην περαιτέρω ενίσχυση της βάσης της μελλοντικής ανάπτυξης. Η επικείμενη διεύρυνση καθιστά ακόμα πιο επείγουσα την ανάγκη αύξησης του δυναμισμού και της ευελιξίας της ΕΕ, η οποία πρέπει να αποτελέσει ένα οικονομικό μοντέλο για τα νέα κράτη μέλη και να αντιμετωπίσει με αποτελεσματικότητα τις προκλήσεις που συνδέονται με τη διεύρυνση.

Παρά τη πρόοδο που έχει επιτευχθεί, ο δυνητικός ρυθμός ανάπτυξης παραμένει σχετικά χαμηλός, περιορίζοντας τα περιθώρια ελιγμών για μια ισχυρή ανάκαμψη της οικονομίας προτού οι περιορισμοί παραγωγικής ικανότητας προκαλέσουν ανοδικές πιέσεις στις τιμές. Επιπλέον, σε μακροπρόθεσμη βάση, καθώς η επίπτωση της γήρανσης του πληθυσμού θα αντικατοπτρίζεται όλο και περισσότερο στην προσφορά εργασίας, ο δυνητικός ρυθμός ανάπτυξης θα τείνει να μειώνεται εάν δεν ληφθούν μέτρα για να επιταχυνθεί η βελτίωση της παραγωγικότητας και να αυξηθεί η συμμετοχή του εργατικού δυναμικού και η απασχόληση.

Για να επιτευχθούν ακόμα καλύτερα οικονομικά αποτελέσματα και να αντιμετωπιστούν οι προκλήσεις της ατζέντας της Λισσαβώνας προκειμένου να δημιουργηθούν εκ νέου συνθήκες πλήρους απασχόλησης, ο ρυθμός των οικονομικών μεταρρυθμίσεων πρέπει να επιταχυνθεί. Οι ενέργειες πρέπει να επικεντρωθούν σε τέσσερις τομείς δράσης: i) διασφάλιση και ενίσχυση του μακροοικονομικού πλαισίου. ii) δημιουργία περισσότερων και καλύτερων θέσεων απασχόλησης, αύξηση της συμμετοχής του εργατικού δυναμικού και αντιμετώπιση των επίμονων μορφών ανεργίας. iii) ενίσχυση των προϋποθέσεων για ταχεία αύξηση της παραγωγικότητας. και iv) προώθηση μιας διατηρήσιμης ανάπτυξης προς όφελος των σημερινών και μελλοντικών γενεών.

i. -- Διασφάλιση και ενίσχυση του μακροοικονομικού πλαισίου

Η διασφάλιση και περαιτέρω ενίσχυση του μακροοικονομικού πλαισίου θα επιτρέψει την εφαρμογή της κατάλληλης πολιτικής όποια και εάν είναι η οικονομική κατάσταση, δημιουργώντας έτσι ένα περιβάλλον στο οποίο η μακροοικονομική σταθερότητα είναι δεδομένη και οι κυκλικές επιδράσεις έχουν εξομαλυνθεί, ενώ η επιχειρηματικότητα και η καινοτομία ενισχύουν συνεχώς το δυναμισμός της οικονομίας και την ικανότητα προσαρμογής της. Το περιβάλλον αυτό ενθαρρύνει τη μεσοπρόθεσμη ανάπτυξη και αυξάνει την ευημερία, εφόσον επιτρέπει στην οικονομία να επωφεληθεί πλήρως από την πρόοδο των οικονομικών μεταρρυθμίσεων.

Η πρόσφατη κάμψη της δραστηριότητας έθεσε σε δοκιμασία τις μακροοικονομικές πολιτικές και αναζωπύρωσε τη διαμάχη για την καταλληλότερη αντίδραση για την αντιμετώπισή της. Οι συζητήσεις κατέδειξαν ιδίως τη σημασία ενός σαφούς πλαισίου οικονομικής πολιτικής και της ταχείας μετάβασης στις μεσοπρόθεσμες δημοσιονομικές θέσεις που συμφωνήθηκαν στο πλαίσιο του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης.

Αποσαφήνιση του πλαισίου της μακροοικονομικής πολιτικής

Στο βαθμό που εξασφαλίζει τη διατήρηση της σταθερότητας των τιμών, η νομισματική πολιτική διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη σταθεροποίηση της παραγωγής γύρω από τη δυνητική της τάση και δημιουργεί παράλληλα ένα ευνοϊκό περιβάλλον για τη βελτίωση των όρων της προσφοράς και του δυνητικού ρυθμού ανάπτυξης. Η δέσμευση υπέρ της σταθερότητας των τιμών επέτρεψε την ανάπτυξη μιας παράδοσης σταθερότητας που μειώνει την αβεβαιότητα και ενθαρρύνει τις συγκρατημένες μισθολογικές αυξήσεις, δημιουργώντας έτσι τις αναγκαίες προϋποθέσεις για ένα περιβάλλον που ευνοεί τις επενδύσεις. Αυτό καταδεικνύεται ιδίως από τη μεγάλη σταθερότητα των πληθωριστικών προσδοκιών, οι οποίες παραμένουν σε επίπεδα κάτω του 2%.

Ο δεύτερος πυλώνας του μακροοικονομικού πλαισίου είναι η υγιής δημοσιονομική πολιτική. Λαμβανομένων υπόψη των πολλών μειονεκτημάτων μιας περιστασιακής δημοσιονομικής πολιτικής για τη σταθεροποίηση της παραγωγής, ο γνώμονας σε θέματα δημοσιονομικής συμπεριφοράς πρέπει να είναι η ελεύθερη λειτουργία των αυτόματων σταθεροποιητών, η οποία επιτρέπει να αποφευχθεί η προσφυγή σε προκυκλικές πολιτικές. Εκτός από την αύξηση των περιθωρίων ελιγμών για την ελεύθερη και συμμετρική λειτουργία των αυτόματων σταθεροποιητών, η διατήρηση δημοσιονομικών θέσεων πλησίον της ισορροπίας ή πλεονασματικών σε μεσοπρόθεσμη βάση επιτρέπει τη σταθερή μείωση του δημόσιου χρέους και των πληρωμών τόκων και ενισχύει έτσι την ικανότητα αντιμετώπισης των δημοσιονομικών προκλήσεων, ιδίως εκείνων που συνδέονται με τη γήρανση του πληθυσμού. Αυτές οι θεμελιώδεις αρχές δημοσιονομικής πολιτικής αποτελούν τη βάση του συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης, το οποίο θα διευκολύνει την αποστολή της νομισματικής πολιτικής για τη διατήρηση της σταθερότητας των τιμών και θα της επιτρέψει να στηρίζει πιο αποτελεσματικά στις άλλες πολιτικές.

Η αυξανόμενη αλληλεξάρτηση των οικονομιών της ευρωζώνης απαιτεί την τακτική επανεξέταση των μεθόδων και διαδικασιών συντονισμού των μακροοικονομικών πολιτικών, καθώς και την ενίσχυση του συντονισμού αυτού. Ο καθορισμός γενικών αρχών που κατευθύνουν την οικονομική πολιτική και τις προσδοκίες της αγοράς θα βελτιώσει την αξιοπιστία και τη διαφάνεια του πλαισίου οικονομικής πολιτικής στη ζώνη του ευρώ.

Ολοκλήρωση της μετάβασης σε υγιή δημόσια οικονομικά

Μόνο μετά το τέλος της μεταβατικής φάσης έως την επίτευξη μεσοπρόθεσμων δημοσιονομικών θέσεων πλησίον της ισορροπίας ή πλεονασματικών θα είναι δυνατή η αξιοποίηση του συνόλου των πλεονεκτημάτων της ΟΝΕ και των μηχανισμών συντονισμού της δημοσιονομικής πολιτικής στο πλαίσιο του συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης. Μέχρι τότε, σε συνθήκες δυσμενούς συγκυρίας θα εξακολουθήσει να υπάρχει ανάγκη επιλογής μεταξύ, αφενός, της δημοσιονομικής εξυγίανσης για να αποφευχθεί η υπέρβαση του επιπέδου αναφοράς του 3% ή για να επιτευχθούν οι επιδιωκόμενες μεσοπρόθεσμες θέσεις και, αφετέρου, της σταθεροποίησης των διακυμάνσεων της παραγωγής με την ελεύθερη λειτουργία των αυτόματων σταθεροποιητών. Όλα τα κράτη μέλη πρέπει συνεπώς να εντείνουν τις προσπάθειες για να ολοκληρώσουν τη μεταβατική φάση προς δημοσιονομικές θέσεις πλησίον της ισορροπίας ή πλεονασματικές όσο το δυνατόν συντομότερα και το αργότερο το 2004. Εκτός από την ελεύθερη λειτουργία των αυτόματων σταθεροποιητών, οι δημοσιονομικές πολιτικές πρέπει επίσης να έχουν ως γνώμονα την ανάγκη βελτίωσης της ποιότητας και της διατηρησιμότητας των δημόσιων οικονομικών. Το περιορισμένο χρονικό διάστημα που απομένει προτού αρχίσουν να γίνονται εντονότερα αισθητές οι επιπτώσεις της γήρανσης του πληθυσμού πρέπει να αξιοποιηθεί για την επίτευξη υγιών δημοσιονομικών θέσεων.

ii. -- Δημιουργία περισσότερων και καλύτερων θέσεων απασχόλησης, αύξηση του ποσοστού συμμετοχής του εργατικού δυναμικού και αντιμετώπιση των επίμονων μορφών ανεργίας

Η ανάλυση της αύξησης της απασχόλησης στην ΕΕ σε μεσοπρόθεσμη βάση καταδεικνύει ότι τα αποτελέσματα ήταν ιδιαίτερα ικανοποιητικά. Εκτός από τις ευνοϊκές μακροοικονομικές συνθήκες, οι δυναμικοί ρυθμοί δημιουργίας θέσεων απασχόλησης από το 1997 αντικατοπτρίζουν επίσης τις μεταρρυθμίσεις που πραγματοποίησαν τα κράτη μέλη στην αγορά εργασίας, στο πλαίσιο ιδίως της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση και των γενικών προσανατολισμών των οικονομικών πολιτικών. Οι μεταρρυθμίσεις αυτές περιλάμβαναν μέτρα για τη μείωση του κόστους εργασίας και/ή την αύξηση της ικανότητας προσαρμογής του εργατικού δυναμικού, τη συνέχιση των συγκρατημένων μισθολογικών αυξήσεων και την αύξηση της ευελιξίας των πραγματικών μισθών, καθώς και μειώσεις στις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης και στους φόρους. Οι αγορές εργασίας έχουν επίσης καταστεί πιο ευέλικτες, όπως καταδεικνύεται από τη σημαντική συμβολή της αύξησης της μερικής και της προσωρινής απασχόλησης στη συνολική δημιουργία θέσεων απασχόλησης.

Παρά τις εντυπωσιακές αυτές επιδόσεις στο δεύτερο ήμισυ της δεκαετίας του 90, οι ανθρώπινοι πόροι εξακολουθούν να υποχρησιμοποιούνται στην Ευρωπαϊκή Ένωση και ορισμένα διαρθρωτικά προβλήματα δεν έχουν επιλυθεί. Η ανεργία - ιδίως η μακροχρόνια - είναι ακόμα υψηλή σε μερικά κράτη μέλη και πρέπει να αποφευχθεί η μετατροπή σε διαρθρωτική ανεργία της αναμενόμενης κυκλικής αύξησης του αριθμού των ανέργων το 2002. Η ανεργία είναι συχνά συγκεντρωμένη στις πλέον μειονεκτούσες περιοχές και στις πιο ευάλωτες κατηγορίες εργαζομένων. Ωστόσο, σε ορισμένα κράτη μέλη, η υψηλή ανεργία συνδυάζεται με σημαντικό αριθμό κενών θέσεων απασχόλησης, ενώ οι συνθήκες στην αγορά εργασίας διαφέρουν αισθητά μεταξύ περιοχών, γεγονός που υποδηλώνει την ύπαρξη αναντιστοιχία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης εργασίας, εν μέρει λόγω των εμποδίων στη γεωγραφική και επαγγελματική κινητικότητα, αλλά και λόγω έλλειψης κατάλληλης μισθολογικής διαφοροποίησης.

Επιπλέον, τα ποσοστά συμμετοχής του εργατικού δυναμικού, ιδίως όσον αφορά τους ηλικιωμένους εργαζομένους και τις γυναίκες, δεν είναι ικανοποιητικά και απαιτούνται ακόμα πολλές προσπάθειες για την αύξηση των ποσοστών απασχόλησης στα επίπεδα των στόχων των Συμβουλίων της Λισσαβώνας και της Στοκχόλμης και την προετοιμασία για την αντιμετώπιση της γήρανσης του πληθυσμού. Η επίτευξη των στόχων της Λισσαβώνας προϋποθέτει τη δημιουργία 15 εκατ. περίπου θέσεων απασχόλησης στην ΕΕ μεταξύ 2002 και 2010. Για να διευκολύνει τις προετοιμασίες για την αντιμετώπιση των συνεπειών της γήρανσης του πληθυσμού, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβώνας σύστησε την αύξηση της μέσης πραγματικής ηλικίας συνταξιοδότησης στην ΕΕ κατά 5 περίπου έτη πριν το 2010.

Είναι επομένως αναγκαίο να συνεχιστεί με αποφασιστικότητα η εφαρμογή των μέτρων για τη μείωση της ανεργίας, καθώς και μιας συνολικής στρατηγικής για την αύξηση των ποσοστών συμμετοχής, σύμφωνα με τις αποφάσεις του Συμβουλίου της Βαρκελώνης. Η στρατηγική αυτή περιλαμβάνει μέτρα για την βελτίωση των κινήτρων για εργασία, τη διευκόλυνση της συμμετοχής στην αγορά εργασίας (π.χ. αναπτύσσοντας τις υποδομές για την υποδοχή και φροντίδα των παιδιών και των άλλων εξαρτημένων ατόμων και προωθώντας ευέλικτες μορφές οργάνωσης της εργασίας, ιδίως με την επέκταση της μερικής εργασίας, την εκπαίδευση και την κατάρτιση), τη βελτίωση της πληροφόρησης σχετικά με τις ευκαιρίες απασχόλησης, τη διευκόλυνση της επανόδου των μακροχρόνιων ανέργων στην απασχόληση και τη βελτίωση των κινήτρων που επιτρέπουν στις επιχειρήσεις να απασχολούν επικερδώς περισσότερους εργαζομένους. Ιδιαίτερα σημαντική στο πλαίσιο αυτό είναι η κατάρτιση των εργαζομένων κατά τρόπο που να βελτιώνει τα επαγγελματικά τους προσόντα σε όλο τον κύκλο της ενεργούς ζωής τους, συμβάλλοντας έτσι στην καλύτερη ποιότητα της εργασίας.

iii. -- Ενίσχυση των προϋποθέσεων για ταχεία αύξηση της παραγωγικότητας

Μακροπρόθεσμα, η βελτίωση των επιπέδων διαβίωσης εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το ρυθμό αύξησης της παραγωγικότητας. Η μακροχρόνια διατήρηση υψηλών επιπέδων διαβίωσης υπό συνθήκες συνεχούς μείωσης της αναλογίας του πληθυσμού σε ηλικία εργασίας θα εξαρτάται σε όλο και μεγαλύτερο βαθμό από τις αυξήσεις παραγωγικότητας. Η αύξηση της παραγωγικότητας της εργασίας στην Ένωση είναι σχετικά χαμηλή και επιβραδύνθηκε κατά ½ εκατοστιαία μονάδα σε μέσο όρο μεταξύ του πρώτου και του δεύτερου ημίσεως της δεκαετίας του 90, ιδίως ως αποτέλεσμα της αύξησης, χάρη στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, της έντασης εργασίας της οικονομικής ανάπτυξης. Το 2000, στο ανώτατο σημείο του κύκλου, ο ρυθμός αύξησης της παραγωγικότητας επανήλθε στο 1,5%, δηλαδή στα μέσα επίπεδα των αρχών της δεκαετίας του 90. Τα αποτελέσματα αυτά δεν επιτρέπουν ακόμα μια διατηρήσιμη αύξηση του ΑΕΠ με ρυθμούς της τάξης του 3%, οι οποίοι θεωρούνται αναγκαίοι για την επίτευξη των στόχων της Λισσαβώνας.

Η εξέλιξη της παραγωγικότητας επηρεάζεται από διάφορους παράγοντες, αλλά σε μεγάλο βαθμό εξαρτάται από το επίπεδο των επενδύσεων, το οποίο προσδιορίζει με τη σειρά του τη διάρθρωση και την έκταση των διαθέσιμων παγίων επενδύσεων και επιτρέπει τη διάδοση νέων τεχνολογιών στην οικονομία. Η επιτάχυνση του ρυθμού των επενδύσεων αυξάνει την αναλογία παγίου κεφαλαίου ανά εργαζόμενο και συνεπώς - με αμετάβλητους τους άλλους παράγοντες - την παραγωγικότητα της εργασίας. Η βελτίωση του περιβάλλοντος των επενδύσεων είναι αναγκαία και δυνατή. Η δεδομένη πλέον μακροοικονομική σταθερότητα παρέχει μια ισχυρή βάση για τη βελτίωση του περιβάλλοντος των επενδύσεων. Ένας υψηλός ρυθμός καινοτομίας σε ένα πλαίσιο ταχείας αύξησης των επενδύσεων βελτιώνει επίσης την ποιότητα των παγίων επενδύσεων. Είναι πιθανό ότι οι επενδύσεις και η καινοτομία θα επωφεληθούν από ένα πιο ανταγωνιστικό και πιο ευνοϊκού για την επιχειρηματικότητα περιβάλλοντος χάρη στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις στις αγορές προϊόντων, κεφαλαίων και εργασίας, οι οποίες βελτιώνουν τη λειτουργία της αγοράς και συνεπώς τη μεταφορά πόρων προς χρήσεις που επιτρέπουν μεγαλύτερες αυξήσεις παραγωγικότητας. Εξίσου σημαντική είναι η ύπαρξη κατάλληλου ρυθμιστικού περιβάλλοντος, αποτελεσματικών δημόσιων υπηρεσιών και ικανοποιητικών υποδομών δικτύου, καθώς και η αύξηση των επενδύσεων σε έρευνα, εκπαίδευση και κατάρτιση για τη βελτίωση των επαγγελματικών προσόντων και της ικανότητας προσαρμογής του εργατικού δυναμικού.

Παρά την ενθαρρυντική μέχρι τώρα πρόοδο, μεγάλα τμήματα ορισμένων αγορών προϊόντων στην Ένωση είναι ακόμα ανεπαρκώς ενοποιημένα και δεν μπορούν να αποτελέσουν πόλους προσέλκυσης επενδύσεων. Πρόσθετες επενδύσεις απαιτούνται επίσης για την ενοποίηση των ευρωπαϊκών ενεργειακών και επικοινωνιακών δικτύων. Εξάλλου, για να διευκολυνθεί η διασυνοριακή παροχή υπηρεσιών, ιδίως στον τομέα της διανομής, και η αύξηση της κινητικότητας τόσο των ειδικευμένων όσο και των ανειδίκευτων εργαζομένων, είναι αναγκαία η βελτίωση του συντονισμού μεταξύ εθνικών και κοινοτικών πολιτικών. Στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών και των κεφαλαιαγορών, η ΟΝΕ δημιούργησε ήδη νέες ευκαιρίες για αυξήσεις αποτελεσματικότητας. Υπάρχουν ωστόσο πολλές δράσεις που δεν έχουν ακόμα ολοκληρωθεί, όπως αναφέρεται σε διάφορα τμήματα των παρόντων προσανατολισμών.

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

iv. - Προώθηση μιας διατηρήσιμης οικονομικής ανάπτυξης προς όφελος των σημερινών και των μελλοντικών γενεών

Για να συμβάλλουν πλήρως στην αύξηση του επιπέδου διαβίωσης των πολιτών της ΕΕ, οι πολιτικές για την προώθηση της ευημερίας πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις ανάγκες των σημερινών και μελλοντικών γενεών, περιλαμβανομένης της αειφορίας του περιβάλλοντος και της κοινωνικής και περιφερειακής συνοχής. Οι οικονομικές πολιτικές μπορούν να συμβάλλουν σημαντικά στην επίτευξη του στόχου αυτού, η οποία όμως απαιτεί επίσης τη λήψη ουσιαστικών μέτρων σε μια σειρά τομέων που υπερβαίνουν κατά πολύ το πλαίσιο της οικονομικής πολιτικής. Ωστόσο, η βελτιστοποίηση των αποφάσεων οικονομικής πολιτικής καθίσταται δυνατή όταν λαμβάνονται υπόψη οι περιβαλλοντικοί και κοινωνικοί προβληματισμοί.

Για παράδειγμα, οι οικονομικές πολιτικές μπορούν να συμβάλουν με ουσιαστικό τρόπο στην ενίσχυση της αειφορίας του περιβάλλοντος, εξασφαλίζοντας ότι οι εξωτερικές επιπτώσεις των οικονομικών δραστηριοτήτων στο περιβάλλον λαμβάνονται πλήρως υπόψη στις τιμές. Ομοίως, οι οικονομικές πολιτικές μπορούν να αποδειχθούν ιδιαίτερα χρήσιμες κατά τις προετοιμασίες για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που συνδέονται με τη γήρανση του πληθυσμού, ιδίως όσον αφορά τη συμμετοχή στην αγορά εργασίας και τις χρηματοοικονομικές της συνέπειες. Ο επιδιωκόμενος στόχος είναι η εξασφάλιση θετικής αλληλεπίδρασης μεταξύ οικονομικών και κοινωνικών πολιτικών για τη στήριξη μιας μακροχρόνιας ενεργούς επαγγελματικής ζωής και, παράλληλα, για την καλύτερη δυνατή αξιοποίηση των ανθρώπινων πόρων.

Τέλος, οι οικονομικές πολιτικές μπορούν να συμβάλουν στην κοινωνική και οικονομική συνοχή με διάφορους τρόπους. Μια καλή οικονομική επίδοση ευνοεί τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης, οι οποίες αποτελούν την καλύτερη προστασία κατά της φτώχιας και του κοινωνικού αποκλεισμού. Σημαντική από την άποψη αυτή είναι επίσης η ύπαρξη σύγχρονου κράτους προνοίας που εφαρμόζει ενεργητικές πολιτικές για να ενθαρρύνει την εργασία. Ένα υγιές μακροοικονομικό πλαίσιο, σε συνδυασμό με αποτελεσματικές αγορές προϊόντων, κεφαλαίων και εργασίας, έχει καθοριστική σημασία για την κάλυψη της υστέρησης τόσο σε εθνικό όσο και σε περιφερειακό επίπεδο. Σε ορισμένους τομείς παρέμβασης, η αποτελεσματικότητα των οικονομικών πολιτικών μπορεί να βελτιωθεί εάν ληφθούν υπόψη καλύτερα οι περιφερειακές ιδιαιτερότητες. Μια σημαντική πρωτοβουλία που πρέπει να συνεχιστεί είναι η διευκόλυνση της προσαρμογής των περιφερειακών αγορών εργασίας με την προώθηση διαδικασιών διαμόρφωσης των τιμών που αντικατοπτρίζουν καλύτερα τις διαφορές στις τοπικές συνθήκες και με τη μείωση των αντικινήτρων στην γεωγραφική κινητικότητα της εργασίας. Πρέπει επίσης να επιδιωχθεί η

αύξηση της αποτελεσματικότητας των δημόσιων δαπανών με περιφερειακό αντίκτυπο, μέσω της βελτίωσης των δημόσιων συστημάτων χορήγησης και εκταμίευσης ενισχύσεων.

3. συστασεις οικονομικησ πολιτικης

3.1 Εφαρμογή πολιτικών προσανατολισμένων στην οικονομική ανάπτυξη και τη σταθερότητα

Η μακροοικονομική πολιτική διαδραματίζει πρωταρχικό ρόλο στη στήριξη της οικονομικής ανάπτυξης και της σταθερότητας των τιμών. Βραχυπρόθεσμα, ο στόχος της πρέπει να είναι η ισόρροπη επέκταση της οικονομικής δραστηριότητας και η πλήρης αξιοποίηση του διαθέσιμου αναπτυξιακού δυναμικού. Μεσοπρόθεσμα, πρέπει να συμβάλλει στη δημιουργία προϋποθέσεων για την εξασφάλιση επιπέδων αποταμίευσης και επενδύσεων που μπορούν να θέσουν την οικονομία σε πιο διατηρήσιμη, πιο δυναμική και μη πληθωριστική πορεία οικονομικής ανάπτυξης και δημιουργίας θέσεων απασχόλησης.

Στη ζώνη του ευρώ, μετά την απότομη κάμψη της δραστηριότητας το 2001, αναμένεται ότι η οικονομική ανάπτυξη θα ανακάμψει και θα ανέλθει σε ρυθμούς που θα πλησιάσουν ή θα υπερβούν τους δυνητικούς στο δεύτερο εξάμηνο του έτους, ενώ παράλληλα ο πληθωρισμός θα υποχωρεί. Μια κατάλληλη μακροοικονομική στρατηγική που αποσκοπεί στην αποφυγή των εντάσεων πρέπει να περιλαμβάνει τα στοιχεία που αναφέρονται κατωτέρω.

Ο πρωταρχικός στόχος της ενιαίας νομισματικής πολιτικής είναι η διατήρηση της σταθερότητας των τιμών στη ζώνη του ευρώ. Με την επιφύλαξη του στόχου αυτού, η νομισματική πολιτική στηρίζει τις γενικές οικονομικές πολιτικές στην Κοινότητα.

Τα κράτη μέλη πρέπει να επιτύχουν και να διατηρήσουν μια υγιή δημοσιονομική θέση, όπως συμφωνήθηκε στο πλαίσιο του συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης. Για να επιτύχουν μια διατηρήσιμη εξυγίανση των δημόσιων οικονομικών τους, τα κράτη μέλη πρέπει να εξασφαλίσουν ότι οι κυκλικά προσαρμοσμένες δημοσιονομικές θέσεις τείνουν να είναι ή παραμένουν σε ισορροπία ή πλεονασματικές τα επόμενα χρόνια. Η διατήρηση υγιών δημοσιονομικών θέσεων προϋποθέτει την κατάλληλη χρηματοδότηση των φορολογικών μεταρρυθμίσεων και την αντιστάθμισή τους με περικοπές στις δημόσιες δαπάνες όπου είναι αναγκαίο. Οι υγιείς και διατηρήσιμες δημοσιονομικές θέσεις συμβάλλουν στη μείωση των επιτοκίων και στην προσέλκυση ιδιωτικών επενδύσεων. Δημιουργούν περιθώρια ελιγμών για την κυκλική σταθεροποίηση που επιτρέπει να αντιμετωπιστούν απρόβλεπτες δημοσιονομικές εξελίξεις και θέτουν το δημόσιο χρέος σε τροχιά ταχύτερης μείωσης, διευκολύνοντας έτσι τις προετοιμασίες για την αντιμετώπιση των δημοσιονομικών προκλήσεων που συνδέονται με τη γήρανση του πληθυσμού. Στο βαθμό, τέλος, που αυξάνουν την αξιοπιστία του δημοσιονομικού πλαισίου της ΟΝΕ, συμβάλλουν επίσης στην ενίσχυση της εμπιστοσύνης των επενδυτών.

Σε γενικό επίπεδο, οι δημοσιονομικές πολιτικές πρέπει να εμπνέονται από την ανάγκη αποφυγής των προκυκλικών κατευθύνσεων, οι οποίες μπορούν να εντείνουν τις διακυμάνσεις της οικονομικής δραστηριότητας, να οδηγήσουν σε μη διατηρήσιμες διαρθρωτικές ισορροπίες και να θέσουν σε κίνδυνο το στόχο της ενιαίας νομισματικής πολιτικής για τη σταθερότητα των τιμών. Συνεπώς, για τη δημοσιονομική πολιτική ο κανόνας πρέπει να είναι η επιδίωξη της ελεύθερης λειτουργίας των αυτόματων σταθεροποιητών στη διάρκεια του οικονομικού κύκλου, με την επιφύλαξη του ορίου του 3% του ΑΕΠ για το δημοσιονομικό έλλειμμα. Σε περιόδους ανόδου της δραστηριότητας, τα κράτη μέλη πρέπει να επιτρέπουν την ελεύθερη λειτουργία των αυτόματων σταθεροποιητών για να βελτιώσουν το δημοσιονομικό τους αποτέλεσμα.

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

Σύμφωνα με τις τελευταίες επικαιροποιήσεις των προγραμμάτων σταθερότητας το 2001/02,- αναμένεται ότι μετά από μια ελαφρά επιδείνωση το 2001, η συνολική δημοσιονομική θέση της ζώνης του ευρώ θα βελτιωθεί προοδευτικά και θα φθάσει σε επίπεδο ισορροπίας το 2004, ένα έτος αργότερα σε σχέση με τις προβλέψεις των ΓΠΟΠ του προηγούμενου έτους, λόγω γης επιδείνωσης των συνθηκών της οικονομικής ανάπτυξης.

Τα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ πρέπει γενικά:

i. να προσανατολίσουν και να εφαρμόσουν δημοσιονομικές πολιτικές που τους επιτρέπουν να επιτύχουν ή να διατηρήσουν δημοσιονομικές θέσεις πλησίον της ισορροπίας ή πλεονασματικές στη διάρκεια του οικονομικού κύκλου. ενόσω οι θέσεις αυτές δεν έχουν ακόμα επιτευχθεί, τα κράτη μέλη πρέπει να λάβουν όλα τα αναγκαία μέτρα - κατά την εφαρμογή των προϋπολογισμών για το 2002 και την προετοιμασία των προϋπολογισμών για το 2003 - για να εξασφαλίσουν ότι οι μεσοπρόθεσμοι αυτοί στόχοι θα επιτευχθούν το 2004 το αργότερο.

ii. να εξασφαλίσουν ότι οι φορολογικές τους μεταρρυθμίσεις χρηματοδοτούνται με τρόπο που τους επιτρέπει να τηρήσουν τη δέσμευση για επίτευξη υγιών δημόσιων οικονομικών. να αποφύγουν τις προκυκλικές δημοσιονομικές πολιτικές, συμβάλλοντας έτσι στον κατάλληλο συνδυασμό μακροοικονομικών πολιτικών σε εθνικό επίπεδο και στην ευρωζώνη. να επιτρέψουν την ελεύθερη λειτουργία των αυτόματων σταθεροποιητών καθώς θα επιταχύνεται η ανάκαμψη. να μεριμνήσουν

για την αυστηρή εκτέλεση των προϋπολογισμών τους για να αποφευχθεί κάθε διολίσθηση σε σχέση με τους στόχους του προγράμματος σταθερότητας. και

iii. να συνεχίσουν την εξυγίανση των δημόσιων οικονομικών τους για να εξασφαλίσουν τη μακροπρόθεσμη διατηρησιμότητά τους, αξιοποιώντας τα περιορισμένα χρονικά περιθώρια που απομένουν προτού αρχίσουν να γίνονται αισθητές οι συνέπειες των δημογραφικών μεταβολών.

Όσον αφορά κράτη μέλη που δεν συμμετέχουν στη ζώνη του ευρώ, η νομισματική πολιτική στη Δανία επικεντρώνεται στη διασφάλιση, στο πλαίσιο του ΜΣΙ2, σταθερής συναλλαγματικής ισοτιμίας σε σχέση με το ευρώ, η οποία θεωρείται καθοριστική για τη σταθερότητα των τιμών. Στη Σουηδία και το Ηνωμένο Βασίλειο, οι νομισματικές πολιτικές έχουν ως στόχο τη σταθερότητα των τιμών μέσω του ελέγχου του πληθωρισμού. Η επιτυχία τους θα δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για τη σταθερότητα της συναλλαγματικής ισοτιμίας.

Τα κράτη μέλη που δεν συμμετέχουν στη ζώνη του ευρώ πρέπει επίσης να διατηρούν υγιείς δημοσιονομικές θέσεις, σύμφωνα με τις απαιτήσεις του συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης. Τα κράτη αυτά πρέπει γενικά:

i. να προσανατολίσουν και να εφαρμόσουν δημοσιονομικές πολιτικές που τους επιτρέπουν να επιτύχουν ή να διατηρήσουν δημοσιονομικές θέσεις πλησίον της ισορροπίας ή πλεονασματικές στη διάρκεια του οικονομικού κύκλου.

ii. να εξασφαλίσουν ότι οι φορολογικές τους μεταρρυθμίσεις χρηματοδοτούνται με τρόπο που τους επιτρέπει να τηρήσουν τη δέσμευση για επίτευξη υγιών δημόσιων οικονομικών. να αποφύγουν τις προκυκλικές δημοσιονομικές πολιτικές, συμβάλλοντας έτσι στον κατάλληλο συνδυασμό μακροοικονομικών πολιτικών σε εθνικό επίπεδο και στην ευρωζώνη. να επιτρέψουν την ελεύθερη λειτουργία των αυτόματων σταθεροποιητών καθώς θα επιταχύνεται η ανάκαμψη. να μεριμνήσουν για την αυστηρή εκτέλεση των προϋπολογισμών τους για να αποφευχθεί κάθε διολίσθηση σε σχέση με τους στόχους του προγράμματος σταθερότητας. και

iii. να συνεχίσουν την εξυγίανση των δημόσιων οικονομικών τους για να εξασφαλίσουν τη μακροπρόθεσμη διατηρησιμότητά τους, αξιοποιώντας τα περιορισμένα χρονικά περιθώρια που απομένουν προτού αρχίσουν να γίνονται αισθητές οι συνέπειες των δημογραφικών μεταβολών.

Η εξέλιξη των μισθών στα κράτη μέλη πρέπει να αντικατοπτρίζει την οικονομική τους κατάσταση και την κατάσταση της απασχόλησης. Οι κυβερνήσεις πρέπει να ενθαρρύνουν τη δημιουργία κατάλληλου πλαισίου για τις μισθολογικές διαπραγματεύσεις μεταξύ κοινωνικών εταίρων. Για να μπορέσουν οι μισθολογικές εξελίξεις να συμβάλουν στη διαμόρφωση ευνοϊκού για την απασχόληση μίγματος οικονομικής πολιτικής, οι κοινωνικοί εταίροι πρέπει να συνεχίσουν την υπεύθυνη συμπεριφορά τους και να συνάπτουν με τα κράτη μέλη μισθολογικές συμφωνίες που εμπνέονται από τις γενικές αρχές που διατυπώνονται στους προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών. Για το σκοπό αυτό:

i. η αύξηση των ονομαστικών μισθών πρέπει να είναι συνεπής με τη σταθερότητα των τιμών.

ii. η αύξηση των πραγματικών μισθών δεν πρέπει να υπερβαίνει την αύξηση της παραγωγικότητας της εργασίας, λαμβανομένης υπόψη της ανάγκης να ενισχυθεί, όπου είναι αναγκαίο, και στη συνέχεια να διατηρηθεί η αποδοτικότητα των επενδύσεων που αυξάνουν την παραγωγική ικανότητα και δημιουργούν θέσεις απασχόλησης. και

iii. το θεσμικό πλαίσιο της αγοράς εργασίας και τα συστήματα συλλογικών συμβάσεων πρέπει, σεβόμενα την αυτονομία των κοινωνικών εταίρων, να λαμβάνουν υπόψη τη σχέση μεταξύ εξέλιξης των μισθών και συνθηκών στην αγορά εργασίας με τρόπο που να συναρτά την αύξηση των μισθών με την εξέλιξη της παραγωγικότητας και με τις διαφορές επαγγελματικών προσόντων, προκειμένου να εξασφαλιστεί η ανταγωνιστικότητα της ΕΕ και να βελτιωθεί η απασχόληση σε όλα

το φάσμα επαγγελματικών προσόντων και σε όλες τις γεωγραφικές περιοχές.

3.2 Βελτίωση της ποιότητας και της διατηρησιμότητας των δημόσιων οικονομικών

Για να μεγιστοποιήσουν τη συμβολή των δημόσιων οικονομικών στην οικονομική ανάπτυξη και την απασχόληση και να συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων που συμφωνήθηκαν στη Λισσαβώνα και τη Στοκχόλμη, όλα τα κράτη μέλη πρέπει να επιτύχουν και να διατηρήσουν υγιείς δημοσιονομικές θέσεις. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για τις χώρες στις οποίες οι δημοσιονομικές θέσεις δεν είναι ακόμα "πλησίον της ισορροπίας ή πλεονασματικές", όπως απαιτείται από το σύμφωνο σταθερότητας και ανάπτυξης. Πρέπει να αναζητηθεί η κατάλληλη ισορροπία και να προγραμματιστούν σωστά τα μέτρα για τη μείωση του δημόσιου χρέους, τις φορολογικές ελαφρύνσεις και τη χρηματοδότηση των δημόσιων επενδύσεων σε τομείς-κλειδιά. Οι χώρες που έχουν ακόμα υψηλό επίπεδο δημόσιου χρέους και/ή δεν έχουν επιτύχει το μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό στόχο του συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης πρέπει να δώσουν προτεραιότητα στη δημοσιονομική εξυγίανση: αυτό θα εξασφαλίσει ότι υπάρχουν επαρκή περιθώρια για τη λειτουργία των αυτόματων σταθεροποιητών σε περίπτωση κάμψης της δραστηριότητας και θα βοηθήσει τις χώρες αυτές να προετοιμαστούν για να αντιμετωπίσουν το πρόσθετο δημοσιονομικό κόστος λόγω της γήρανσης του πληθυσμού. Η εκτίμηση της διατηρησιμότητας των δημόσιων οικονομικών με βάση τα επικαιροποιημένα προγράμματα σταθερότητας και σύγκλισης επιβεβαιώνει ότι η γήρανση του πληθυσμού θα δημιουργήσει στο μέλλον σημαντικούς κινδύνους δημοσιονομικών ανισορροπιών σε πολλά κράτη μέλη.

Για το σκοπό αυτό, τα κράτη μέλη πρέπει:

i. να εντείνουν τις προσπάθειες για να καταστήσουν τα συστήματα εισφορών και παροχών πιο ευνοϊκά για την απασχόληση, περιλαμβανομένων όπου είναι αναγκαίο, μειώσεων στη συνολική φορολογική επιβάρυνση, ειδικών μεταρρυθμίσεων των συστημάτων εισφορών και παροχών με στόχο ορισμένες κατηγορίες εργαζομένων όπως ιδίως οι χαμηλόμισθοι, συνεχίζοντας παράλληλα τη δημοσιονομική εξυγίανση και τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των φορολογικών συστημάτων (βλέπε επίσης το τμήμα 3.3).

ii. να βελτιώσουν την ποιότητα των δημόσιων δαπανών, αναπροσανατολίζοντάς τις στη συσσώρευση φυσικού και ανθρώπινου κεφαλαίου και στην έρευνα και ανάπτυξη, προκειμένου να επιτύχουν ουσιαστικές ετήσιες αυξήσεις των κατά κεφαλή επενδύσεων.

iii. να ενισχύσουν την αποτελεσματικότητα των δημόσιων δαπανών με θεσμικές και διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, και ιδίως με την εισαγωγή ή ενίσχυση μηχανισμών που επιτρέπουν την αξιολόγηση και τον έλεγχο των δαπανών, περιλαμβανομένων των δημοσιονομιών διαδικασιών.

iv. να βελτιώσουν τη μακροχρόνια διατηρησιμότητα των δημόσιων οικονομικών με παρεμβάσεις σε τρία επίπεδα, όπως συμφωνήθηκε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Στοκχόλμης. Αυτό προϋποθέτει έναν κατάλληλο συνδυασμό μέτρων για την ταχεία μείωση του δημόσιου χρέους, την αύξηση του ποσοστού απασχόλησης (ιδίως των γυναικών και των ηλικιωμένων εργαζομένων) και τη μεταρρύθμιση των συστημάτων συνταξιοδότησης και υγείας για την εξυγίανση της χρηματοδοτικής βάσης τους. Τα αποθεματικά ταμεία συντάξεων μπορούν επίσης να συμβάλουν στη βελτίωση της διατηρησιμότητας των δημόσιων οικονομικών, υπό τον όρο ότι επωφελούνται από τακτικές και ουσιαστικές συνεισφορές πόρων. Τα κράτη μέλη πρέπει να ενισχύσουν τις διαδικασίες αξιολόγησης της μακροπρόθεσμης διατηρησιμότητας των δημόσιων οικονομικών και να λαμβάνουν υπόψη τα αποτελέσματα της αξιολόγησης αυτής κατά το μακροπρόθεσμο δημοσιονομικό προγραμματισμό. Αυτό θα επιτρέψει επίσης να ενισχυθεί η εξέταση της πολιτικής στο πλαίσιο της πολυμερούς εποπτείας, σύμφωνα με το αίτημα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Λισσαβώνας.

v. να μεταρρυθμίσουν τις πολιτικές τους στον τομέα των συνταξιοδοτικών καθεστώτων προς την κατεύθυνση των μεγάλων κοινών στόχων που συμφωνήθηκαν από τα Συμβούλια του Γκέτεμποργκ και του Λάκεν, προκειμένου να διασφαλίσουν την επάρκεια του επιπέδου των συντάξεων και τη χρηματοδοτική διατηρησιμότητα των συστημάτων συνταξιοδότησης και να ανταποκριθούν στην εξέλιξη των κοινωνικών αναγκών. να αναπτύξουν μια συνολική στρατηγική που θα λαμβάνει δεόντως υπόψη την ισορροπία μεταξύ των γενικών αυτών στόχων και των προκλήσεων που αντιμετωπίζει κάθε χώρα. ειδικότερα, τα κράτη μέλη πρέπει να εφαρμόσουν μέτρα για την αύξηση της πραγματικής ηλικίας συνταξιοδότησης (περιορίζοντας την πρόσβαση σε προγράμματα προσυνταξιοδότησης, καταργώντας τα αδικαιολόγητα φορολογικά και συνταξιοδοτικά κίνητρα που παρακινούν τους ηλικιωμένους εργαζομένους να εγκαταλείψουν νωρίς την αγορά εργασίας και παρέχοντας πιο ευέλικτες δυνατότητες όσον αφορά την ηλικία συνταξιοδότησης), να βελτιώσουν την ικανότητα των συνταξιοδοτικών συστημάτων να αντιμετωπίζουν τους δημογραφικούς κινδύνους και την αναμενόμενη αύξηση του προσδόκιμου ζωής, να αυξήσουν τη διαφάνεια του συνταξιοδοτικού συστήματος όσον αφορά τις εισφορές και τις παροχές, να εξασφαλίσουν μια πιο ίση μεταχείριση από αναλογιστική άποψη και να προσφύγουν σε μεγαλύτερο βαθμό σε κεφαλαιοποιητικά μέσα χρηματοδότησης, προκειμένου να εξισορροπήσουν καλύτερα τους διάφορες πυλώνες των συνταξιοδοτικών συστημάτων στα κράτη μέλη στα οποία η ισορροπία αυτή δεν έχει ακόμα επιτευχθεί. και

vi. να βελτιώσουν το συντονισμό στο φορολογικό τομέα προκειμένου να αποφύγουν τον επιζήμιο φορολογικό ανταγωνισμό και να εξασφαλίσουν την εφαρμογή στην πράξη της συμφωνίας του Συμβουλίου του Νοεμβρίου 2000 για το φορολογικό πακέτο εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας του Δεκεμβρίου 2002.

3.3 Ενίσχυση του δυναμισμού των αγορών εργασίας

Παρά την επίπτωση της κυκλικής κάμψης της δραστηριότητας, η κατάσταση της αγοράς εργασίας συνέχισε να βελτιώνεται το 2001, παρόλο που δεν κατέστη δυνατή η επανάληψη των ιδιαίτερα θετικών αποτελεσμάτων του προηγούμενου έτους. Το μέσο ποσοστό ανεργίας ανήλθε στο 7,8% και ήταν επομένως κατά 0,4 εκατοστιαία μονάδα χαμηλότερο από το μέσο επίπεδο του 2000 (βλέπε διάγραμμα). Η πρόοδος στην επίτευξη των στόχων για την απασχόληση που καθορίστηκαν στα Ευρωπαϊκά Συμβούλια της Λισσαβώνας και της Στοκχόλμης συνεχίστηκε το 2001, παρόλο που ήταν πιο περιορισμένη σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Το συνολικό ποσοστό απασχόλησης ανέρχεται σήμερα στο 64%, το ποσοστό απασχόλησης των γυναικών στο 55% και εκείνο των ηλικιωμένων εργαζομένων (55-64 ετών) στο 38% (βλέπε διαγράμματα για το συνολικό ποσοστό απασχόλησης και για τα ποσοστά απασχόλησης των γυναικών και των ηλικιωμένων εργαζομένων).

Η πρόοδος που επιτεύχθηκε τα προηγούμενα χρόνια στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις των αγορών εργασίας, καθώς και στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση, γίνεται πλέον αισθητή με την αύξηση της έντασης απασχόλησης της οικονομικής ανάπτυξης. Η διατήρηση συγκρατημένων μισθολογικών αυξήσεων επέτρεψε μια ουσιαστική αύξηση της απασχόλησης και την υποχώρηση της ανεργίας χωρίς αναζωπύρωση του πληθωρισμού. η μεγαλύτερη προσφυγή σε συμβάσεις προσωρινής και μερικής απασχόλησης αύξησε την ευελιξία και την αποτελεσματικότητα των αγορών εργασίας. οι φορολογικές ελαφρύνσεις στα χαμηλότερα μισθολογικά κλιμάκια βελτίωσαν τα κίνητρα για εργασία. τα κράτη μέλη, τέλος, εγκαταλείπουν όλο και περισσότερο τα παθητικά μέτρα για την αγορά εργασίας και στρέφονται προς πιο ενεργητικά μέτρα. Δυστυχώς, φαίνεται ότι ο ρυθμός των μεταρρυθμίσεων στην αγορά εργασίας επιβραδύνθηκε το 2001.

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

Απομένουν ωστόσο σημαντικές προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπιστούν με νέες μεταρρυθμίσεις, όπως αναφέρθηκε ήδη στο τμήμα 2.2. ii:

- δημιουργία περισσότερων και καλύτερων θέσεων απασχόλησης.

- αύξηση των ποσοστών συμμετοχής και απασχόλησης, ιδίως των γυναικών και των ηλικιωμένων εργαζομένων, προκειμένου να επιτευχθούν οι στόχοι της Λισσαβώνας και της Στοκχόλμης για την απασχόληση και να επιταχυνθούν οι προετοιμασίες για την αντιμετώπιση των συνεπειών της γήρανσης του πληθυσμού.

- μείωση των υψηλών ποσοστών ανεργίας.

- μείωση της αναντιστοιχίας ζήτησης και προσφοράς εργασίας μεταξύ γεωγραφικών περιοχών και επαγγελμάτων.

Οι προκλήσεις αυτές πρέπει να αντιμετωπιστούν παράλληλα με τις άλλες προκλήσεις που σχετίζονται άμεσα με την αγορά εργασίας, όπως η διαμόρφωση των μισθών και η εκπαίδευση και κατάρτιση (βλέπε τμήματα 3.1 και 3.7 αντίστοιχα). Στις 18 Φεβρουαρίου 2002, το Συμβούλιο εξέδωσε τις λεπτομερείς κατευθυντήριες γραμμές των πολιτικών για την απασχόληση, οι οποίες είναι συνεπείς με τους Γενικούς Προσανατολισμούς 2001 των Οικονομικών Πολιτικών, καθώς και ειδικές συστάσεις για τα διάφορα κράτη μέλη. Κατά την υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων για την αγορά εργασίας, τα κράτη μέλη πρέπει να εφαρμόζουν με αποφασιστικότητα τις κατευθυντήριες γραμμές των πολιτικών για την απασχόληση και τις συστάσεις που απηύθυνε το Συμβούλιο σε καθένα από αυτά.

Τα κράτη μέλη πρέπει ιδίως να λάβουν τα ακόλουθα μέτρα:

i. να προσαρμόσουν τα συστήματα εισφορών και παροχών με τρόπο που καθιστά πιο συμφέρουσα την εργασία και ενθαρρύνει την αναζήτηση απασχόλησης. να μειώσουν τους υψηλούς πραγματικούς οριακούς συντελεστές φορολόγησης, ιδίως για τους χαμηλόμισθους, και να εξαλείψουν τις παγίδες ανεργίας. να προσαρμόσουν τα κίνητρα που παρέχονται με τα καθεστώτα παροχών, περιλαμβανομένων των όρων υπαγωγής, της επιλεξιμότητας, της διάρκειας και του ποσοστού αντικατάστασης των αποδοχών, καθώς και τη διαθεσιμότητα παροχών κατά την άσκηση επαγγελματικής δραστηριότητας και τη χρησιμοποίηση πιστώσεων φόρου, προκειμένου να καταστούν πιο φιλικά προς την απασχόληση. να επανεξετάσουν τα διοικητικά συστήματα και την καταλληλότητα της διαχείρισης. να περιορίσουν τα κίνητρα για προσυνταξιοδότηση. να βελτιώσουν τις συνθήκες για την παραμονή των ηλικιωμένων εργαζομένων στην αγορά εργασίας, έτσι ώστε έως το 2010 η μέση πραγματική ηλικία συνταξιοδότησης στην ΕΕ να αυξηθεί κατά πέντε περίπου χρόνια, αυξάνοντας έτσι τη συμμετοχή των εργαζομένων αυτών στην αγορά εργασίας.

ii. να ενισχύσουν τις ενεργητικές πολιτικές για την αγορά εργασίας, βελτιώνοντας την αποτελεσματικότητά τους τόσο όσον αφορά τη χρησιμοποίηση των πόρων όσο και την ικανότητα αύξησης της απασχόλησης. αυτό συνεπάγεται, μεταξύ άλλων, την καλύτερη εστίαση των μέτρων σε πληθυσμιακές ομάδες με υψηλότερο κίνδυνο μακροχρόνιας ανεργίας, δίνοντας ιδίως έμφαση στα μέτρα που αποδείχθηκαν πιο αποτελεσματικά. να προσπαθήσουν να ανταποκριθούν καλύτερα στις ανάγκες της αγοράς εργασίας.

iii. να καταργήσουν τα εμπόδια στην κινητικότητα εντός και μεταξύ των κρατών μελών. σύμφωνα με τις κατευθύνσεις του προγράμματος δράσης για τις δεξιότητες και την κινητικότητα, να προωθήσουν την αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων, να διευκολύνουν τη μεταφορά των δικαιωμάτων κοινωνικής ασφάλισης και συνταξιοδότησης, να βελτιώσουν την πληροφόρηση και τη διαφάνεια όσον αφορά τις διαθέσιμες θέσεις απασχόλησης και να εξασφαλίσουν ότι ούτε τα συστήματα εισφορών και παροχών, ούτε η στεγαστική αγορά δεν εμποδίζουν την κινητικότητα.

iv. να διευκολύνουν την επαγγελματική κινητικότητα με την προώθηση, σε συνεργασία με τους κοινωνικούς εταίρους, της διά βίου μάθησης, συμβάλλοντας έτσι στη βελτίωση της ποιότητας των θέσεων απασχόλησης και στην αύξηση της παραγωγικότητας.

v. να προωθήσουν, σε συνεργασία, με τους κοινωνικούς εταίρους μια πιο ευέλικτη οργάνωση της εργασίας και να προσαρμόσουν τις ρυθμίσεις για τις συμβάσεις εργασίας και τις επιβαρύνσεις που σχετίζονται με αυτές, προκειμένου να προωθήσουν τη δημιουργία περισσότερων θέσεων απασχόλησης και να διευκολύνουν την επίτευξη καλύτερης ισορροπίας μεταξύ ευελιξίας και ασφάλειας της εργασίας. να εξασφαλίσουν ότι η μείωση του συνολικού χρόνου εργασίας δεν έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση του κόστους εργασίας ανά μονάδα προϊόντος και ότι λαμβάνονται πλήρως υπόψη οι μελλοντικές ανάγκες όσον αφορά την προσφορά εργασίας. και

vi. να καταργήσουν τα εμπόδια στη συμμετοχή των γυναικών στην αγορά εργασίας. να βελτιώσουν την προσφορά υποδομών για την υποδοχή και φροντίδα των παιδιών και των άλλων εξαρτημένων ατόμων, προκειμένου ιδίως να επιτευχθούν οι στόχοι που συμφωνήθηκαν για τις υποδομές αυτές στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Βαρκελώνης (δηλαδή η δημιουργία έως το 2010 υποδομών για τη φροντίδα του 90% τουλάχιστον των παιδιών ηλικίας από 3 ετών έως την υποχρεωτική σχολική ηλικία και του 33% τουλάχιστον των παιδιών κάτω των 3 ετών). να εξαλείψουν τους παράγοντες που δημιουργούν μισθολογικές ανισότητες μεταξύ ανδρών και γυναικών.

3.4 Νέα ώθηση στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις στις αγορές προϊόντων

Η πρόοδος στην εφαρμογή των οικονομικών μεταρρυθμίσεων στο πλαίσιο της στρατηγικής της Λισσαβώνας ήταν άνιση. Πρόοδος σημειώθηκε ιδίως όσον αφορά τη μεταφορά της νομοθεσίας της εσωτερικής αγοράς στο εσωτερικό δίκαιο των κρατών μελών, το άνοιγμα των αγορών δημόσιων συμβάσεων, την ενίσχυση των εξουσιών των αρχών ανταγωνισμού και τον περιορισμό των κρατικών ενισχύσεων. Η απελευθέρωση των αγορών τηλεπικοινωνιών και ηλεκτρισμού οδηγεί ήδη σε μειώσεις τιμών. Ομοίως, θετικές επιπτώσεις αναμένονται από τη βελτιωμένη πρόσβαση στα δίκτυα εμπορευματικών σιδηροδρομικών μεταφορών. Ωστόσο, είναι πιθανό ότι οι προοπτικές για νέες μειώσεις τιμών θα επηρεαστούν αρνητικά από τα σημεία φυσικής συμφόρησης, τις ανεπαρκείς ρυθμιστικές διαρθρώσεις, τους αργούς ρυθμούς ανοίγματος των αγορών και τα υψηλά μερίδια αγοράς των πρώην μονοπωλιακών φορέων στις αγορές αυτές. Αυτό καταδεικνύει ότι για τη δημιουργία πλήρως ενοποιημένης και αποτελεσματικής εσωτερικής αγοράς απαιτούνται συμπληρωματικές μεταρρυθμίσεις στις αγορές προϊόντων (αγαθά και υπηρεσίες), ιδίως σε τομείς στους οποίους η πρόοδος ήταν ιδιαίτερα βραδεία. Παρά την όλο και μεγαλύτερη ενοποίηση των αγορών της ΕΕ, οι αποκλίσεις μεταξύ των εθνικών προτύπων και ρυθμίσεων συνεχίζούν να εμποδίζουν τις διασυνοριακές δραστηριότητες. Επιπλέον, η δημιουργία της εσωτερικής αγοράς υπηρεσιών προχωρεί με βραδείς ρυθμούς. Για τους λόγους αυτούς, τα κράτη μέλη πρέπει:

i. να ολοκληρώσουν την υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς, και ιδίως:

- να εντείνουν τις προσπάθειες για την αύξηση του ποσοστού μεταφοράς των οδηγιών για την εσωτερική αγορά στο 98,5% και να ολοκληρώσουν έως το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο που θα συνέλθει την άνοιξη του 2003 τη μεταφορά των οδηγιών των οποίων η θέση σε εφαρμογή έχει καθυστερήσει πάνω από δύο χρόνια, μεριμνώντας παράλληλα για την ορθή εφαρμογή της νομοθεσίας για την εσωτερική αγορά.

- να συνεχίσουν με μεγαλύτερη αποφασιστικότητα την κατάργηση των απομενόντων τεχνικών εμποδίων στις συναλλαγές, επιταχύνοντας την ανάπτυξη νέων προϊόντων και βελτιώνοντας την εφαρμογή της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης από τις εθνικές αρχές.

- να δημιουργήσουν μια αποτελεσματική εσωτερική αγορά υπηρεσιών, με την κατάργηση των εμποδίων στις διασυνοριακές συναλλαγές και στην είσοδο στην αγορά. και

- να ανοίξουν ακόμα περισσότερο τις αγορές δημόσιων συμβάσεων και να αυξήσουν τη διαφάνειά τους, μεταξύ άλλων με την παροχή το αργότερο το 2003 ηλεκτρονικής πρόσβασης στις διαδικασίες ανάθεσης και με την έγκριση το ταχύτερο δυνατό εντός του 2002 του πακέτου νομοθετικών μέτρων για τις δημόσιες συμβάσεις.

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

ii. να εξασφαλίσουν συνθήκες αποτελεσματικού ανταγωνισμού για να επιτρέψουν στους καταναλωτές να επωφεληθούν πραγματικά από τα πλεονεκτήματα της εσωτερικής αγοράς:

- μεριμνώντας για την πραγματική ανεξαρτησία, την ικανότητα και την αποτελεσματικότητα των αρχών ανταγωνισμού και των ρυθμιστικών αρχών και εξασφαλίζοντας την εναρμονισμένη εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού από την Επιτροπή και τις αρμόδιες εθνικές αρχές. και

- συνεχίζοντας να μειώνουν το γενικό επίπεδο των κρατικών ενισχύσεων σε σχέση με το ΑΕΠ και αναπροσανατολίζοντας τις ενισχύσεις προς οριζόντιους στόχους κοινού ενδιαφέροντος που αποσκοπούν στη διόρθωση δυσλειτουργιών της αγοράς. αυξάνοντας τέλος τη διαφάνεια των εθνικών πολιτικών στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων και αξιολογώντας την αποτελεσματικότητά τους.

iii. να επιταχύνουν τις μεταρρυθμίσεις στις βιομηχανίες δικτύου, τηρώντας παράλληλα τις υποχρεώσεις καθολικής υπηρεσίας:

- ενθαρρύνοντας την είσοδο νέων φορέων στην αγορά και βελτιώνοντας τις επιλογές των καταναλωτών στις απελευθερωμένες αγορές, ιδίως με την πλήρη εφαρμογή έως τον Ιούλιο του 2003 του νέου πακέτου ρυθμίσεων για τις τηλεπικοινωνίες.

- εξασφαλίζοντας, στους τομείς της ηλεκτρικής ενέργειας και του φυσικού αερίου, την ελευθερία επιλογής για όλους τους καταναλωτές εκτός των νοικοκυριών (δηλαδή για το 60% τουλάχιστον της αγοράς) και δημιουργώντας ρυθμιστικό φορέα. το επίπεδο διασύνδεσης των ηλεκτρικών δικτύων των κρατών μελών πρέπει να καλύπτει το 2005 το 10% τουλάχιστον της εγκατεστημένης παραγωγικής ικανότητας.

- μεριμνώντας για την αποτελεσματική χρήση των υφιστάμενων υποδομών και παρέχοντας κίνητρα για την κατασκευή νέων υποδομών όπου είναι αναγκαίο με τη λήψη έως τα τέλη του 2002 των αποφάσεων για την αναθεώρηση των κατευθυντήριων γραμμών και των συνοδευτικών κανόνων χρηματοδότησης των διευρωπαϊκών δικτύων ενέργειας και μεταφορών. και

-

- στον τομέα των μεταφορών, λαμβάνοντας έως τα τέλη του 2002 τις αποφάσεις σχετικά με τις προτάσεις για την κατανομή του διαθέσιμου χρόνου χρήσης των αερολιμένων, την πρόσβαση στις λιμενικές υπηρεσίες, τις δημόσιες συμβάσεις υπηρεσιών και τη δημιουργία "ενιαίου ευρωπαϊκού ουρανού" έως το 2004. ανοίγοντας έως τις 15 Μαρτίου 2003 το διευρωπαϊκό δίκτυο εμπορευματικών σιδηροδρομικών μεταφορών και συνεχίζοντας τις εργασίες για το δεύτερο πακέτο μέτρων για τις σιδηροδρομικές μεταφορές.

3.5 Προώθηση της αποτελεσματικότητας και της ενοποίησης των αγορών χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών της ΕΕ

Η χρηματοπιστωτική ενοποίηση βελτιώνει τις οικονομικές επιδόσεις χάρη στην καλύτερη κατανομή των πόρων, την τόνωση του ανταγωνισμού και την καλύτερη προστασία της οικονομίας της ΕΕ από τις εξωτερικές διαταραχές. Παρόλο που η εισαγωγή του ευρώ ενίσχυσε τη χρηματοπιστωτική ενοποίηση, το χρηματοπιστωτικό σύστημα της ΕΕ παραμένει ιδιαίτερα κατακερματισμένο. Οι διασυνοριακές χρηματοπιστωτικές δραστηριότητες περιορίζονται από μια σειρά εμποδίων που αντικατοπτρίζουν την ύπαρξη πολλών εθνικών χρηματοπιστωτικών συστημάτων με αποκλίνοντα χαρακτηριστικά. Ο κατακερματισμός είναι ιδιαίτερα εμφανής, για παράδειγμα, στους σημερινούς μηχανισμούς εκκαθάρισης και διακανονισμού στην ΕΕ, οι οποίοι είναι γενικά αποτελεσματικοί σε εθνικό επίπεδο αλλά πολύ αναποτελεσματικοί σε διασυνοριακό πλαίσιο.

Το πρόγραμμα δράσης για τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες (ΠΔΧΥ) αποτελεί το κυριότερο μέσο για τη δημιουργία ενοποιημένου χρηματοπιστωτικού συστήματος στην ΕΕ. Το ΠΔΧΥ προτείνει ένα ευρύ φάσμα μέτρων που προορίζονται τόσο να ολοκληρώσουν το νομοθετικό πλαίσιο της ενιαίας αγοράς χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών όσο και να εξασφαλίσουν την καταλληλότητά του στις συνεχώς μεταβαλλόμενες σημερινές αγορές. Σημαντική πρόοδος επιτεύχθηκε στην εφαρμογή του ΠΔΧΥ, αλλά απαιτούνται ακόμα πολλές προσπάθειες για να εξασφαλιστεί η υλοποίησή του πριν από την προθεσμία του 2005 που καθορίστηκε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβώνας.

Το πρόγραμμα δράσης για τα κεφάλαια επιχειρηματικού κινδύνου (ΠΔΚΕΚ) αποτελεί τη βάση για την ανάπτυξη ενοποιημένης και αποτελεσματικής αγοράς κεφαλαίων για τη χρηματοδότηση νεοσύστατων και καινοτόμων επιχειρήσεων. Το ΠΔΚΕΚ προβλέπει μια σειρά μέτρων (από τα οποία πολλά είναι κοινά με το ΠΔΧΥ) για τη χρηματοδότηση ιδίων κεφαλαίων (με κεφάλαια επιχειρηματικού κινδύνου ή με εξαγορά), τα οποία προωθούν την ενοποίηση της αγοράς, τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις σε τομείς όπως το ρυθμιστικό περιβάλλον, η φορολογική και πτωχευτική νομοθεσία, και ενισχύουν την επιχειρηματική παράδοση. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβώνας έθεσε ως προθεσμία υλοποίησης του ΠΔΚΕΚ το 2003.

Η ενοποίηση θα ενισχύσει τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα στο εσωτερικό της ΕΕ, εφόσον όμως υπάρχουν επίσης κατάλληλες θεσμικές ρυθμίσεις για την προληπτική εποπτεία. Ανταποκρινόμενα στη συνεχιζόμενη ενοποίηση εντός και μεταξύ χρηματοπιστωτικών τομέων, πολλά κράτη μέλη μεταρρύθμισαν ή μεταρρυθμίζουν σήμερα τους μηχανισμούς προληπτικής εποπτείας. Οι ρυθμμίσεις στον τομέα αυτό ποικίλλουν ανάλογα με το κράτος μέλος, γεγονός που αυξάνει την ανάγκη σαφών διαδικασιών για τη διασυνοριακή συνεργασία μεταξύ εθνικών εποπτικών αρχών.

Για να επιταχύνουν την πρόοδο προς τη χρηματοπιστωτική ενοποίηση:

i. όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη - Συμβούλιο, Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Επιτροπή και κράτη μέλη - πρέπει να εντείνουν τις προσπάθειες για να εξασφαλιστεί η πλήρης υλοποίηση του ΠΔΧΥ έως το 2005, και έως το 2003 όσον αφορά τη νομοθεσία για την αγορά κινητών αξιών. για το σκοπό αυτό, όπως υπογραμμίστηκε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Βαρκελώνης, το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρέπει να εγκρίνουν το συντομότερο δυνατό εντός του 2002 τις προτεινόμενες οδηγίες για την πρόσθετη ασφάλεια, τις καταχρηστικές πρακτικές στην αγορά, τους ασφαλιστικούς διαμεσολαβητές, την εμπορία χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών εξ αποστάσεως, τους χρηματοπιστωτικούς ομίλους, τα ενημερωτικά φυλλάδια και τα επαγγελματικά συνταξιοδοτικά συστήματα, καθώς και τον κανονισμό για την υιοθέτηση των διεθνών λογιστικών προτύπων. Τα κράτη μέλη πρέπει να εξασφαλίσουν, το ταχύτερο δυνατό, την εφαρμογή της νομοθεσίας που έχει θεσπιστεί από το Συμβούλιο (όπως ο κανονισμός για την απαγόρευση της επιβολής υπερβολικών επιβαρύνσεων στις διασυνοριακές λιανικές πληρωμές).

ii. να ενταθούν οι προσπάθειες για την υλοποίηση του ΠΔΚΕΚ έως το 2003, δίνοντας ιδίως προτεραιότητα στην αρχή της "σύνεσης" και όχι στην επιβολή ορίων ανά κατηγορία περιουσιακών στοιχείων στην οδηγία για τους θεσμικούς επενδυτές. να αναθεωρηθούν οι πτωχευτικές διαδικασίες προκειμένου να επιτευχθεί καλύτερη ισορροπία μεταξύ επιχειρηματικής δραστηριότητας και προστασίας των επενδυτών και να αναπτυχθεί ένα φορολογικό πλαίσιο που να ευνοεί περισσότερο τις επενδύσεις και την επιχειρηματικότητα. και

iii. να εξασφαλιστεί ότι υπάρχουν, σε εθνικό και κοινοτικό επίπεδο, κατάλληλοι μηχανισμοί που επιτρέπουν αποτελεσματική διασυνοριακή/διατομεακή συνεργασία, συντονισμό και ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των διαφόρων εποπτικών αρχών.

3.6 Ενθάρρυνση της επιχειρηματικότητας

Η αύξηση των επενδύσεων των επιχειρήσεων αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για τη βελτίωση της παραγωγικότητας και του επιπέδου δυνητικής ανάπτυξης της ευρωπαϊκής οικονομίας. Η δημιουργία ανταγωνιστικού επιχειρηματικού περιβάλλοντος, στηριζόμενου από κατάλληλες δημόσιες υποδομές και σύγχρονες και αποτελεσματικές διοικητικές διαρθρώσεις έχει πρωταρχική σημασία για την ενθάρρυνση και ανάπτυξη των επιχειρήσεων. Όλα τα κράτη μέλη έχουν επίγνωση της ανάγκης αυτής, όπως καταδεικνύεται από την ποικιλία των μέτρων που λήφθηκαν για την ελάφρυνση των ρυθμιστικών βαρών για τις επιχειρήσεις, την τόνωση της δημιουργίας επιχειρήσεων και τη διευκόλυνση της πρόσβασης των ΜΜΕ στη χρηματοδότηση. Ο ευρωπαϊκός χάρτης για τις μικρές επιχειρήσεις, ο οποίος εγκρίθηκε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Φέιρα (Ιούνιος 2000) θα συμβάλει επίσης στη στήριξη των μικρών επιχειρήσεων. Ωστόσο, το περιβάλλον των επιχειρήσεων εξακολουθεί να διαφέρει σημαντικά μεταξύ κρατών μελών - ιδίως όσον αφορά τη φορολογία. Η ποικιλία αυτή αποτελεί σημαντική πηγή πληροφοριών για τις βέλτιστες πρακτικές. Τα κράτη μέλη πρέπει:

i. να δημιουργήσουν ένα περιβάλλον που ευνοεί τις επιχειρήσεις, και ιδίως:

- να βελτιώσουν και να απλουστεύσουν το σύστημα φορολογίας και το ρυθμιστικό πλαίσιο των επιχειρήσεων. να περιορίσουν στο ελάχιστο αναγκαίο τα διοικητικά και νομοθετικά εμπόδια στην επιχειρηματικότητα, μειώνοντας ιδίως τις προθεσμίες και το κόστος για τη σύσταση επιχείρησης.

- να αυξήσουν την αποτελεσματικότητα των δημόσιων υπηρεσιών, κυρίως με μια μεγαλύτερη χρησιμοποίηση ανοικτών διαδικασιών ανάθεσης δημόσιων συμβάσεων και μεθόδων συγκριτικής αξιολόγησης, καθώς και με την αυξημένη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα και τον ανταγωνισμό μεταξύ δημόσιων φορέων. να παράσχουν δυνατότητα ηλεκτρονικής πρόσβασης στις δημόσιες υπηρεσίες.

- να εξαλείψουν τα εμπόδια στις διασυνοριακές οικονομικές δραστηριότητες που σχετίζονται, μεταξύ άλλων, με τις αποκλίσεις μεταξύ κρατών μελών σε θέματα λογιστικών προτύπων, κανόνων εταιρικής διακυβέρνησης, φορολογίας των επιχειρήσεων και ΦΠΑ.

ii. να λάβουν μέτρα για την υλοποίηση των δεσμεύσεων που αναλήφθηκαν στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού χάρτη για τις μικρές επιχειρήσεις.

iii. να ενθαρρύνουν την ανάληψη κινδύνου βελτιώνοντας την πρόσβαση στη χρηματοδότηση, ιδίως για τις ΜΜΕ στα αρχικά στάδια ανάπτυξης. Ιδιαίτερα σημαντική για τις ΜΜΕ είναι η συνδυασμένη παροχή κεφαλαίων και τεχνογνωσίας διαχείρισης (βλέπε επίσης τμήμα 3.5).

3.7 Προώθηση μιας οικονομίας που βασίζεται στη γνώση

Παρά την πρόσφατη πρόοδο, η Ευρωπαϊκή Ένωση συνεχίζει να υστερεί σε σχέση με τις ΗΠΑ στην ανάπτυξη και διάδοση νέων τεχνολογιών. Επιπρόσθετα, υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ κρατών μελών τόσο όσον αφορά τις δαπάνες για έρευνα και ανάπτυξη ως ποσοστό του ΑΕΠ, όσο και τον αριθμό των ανά κάτοικο αιτήσεων για χορήγηση διπλώματος ευρεσιτεχνίας. Η αύξηση των επενδύσεων σε ανθρώπινο κεφάλαιο, σε έρευνα και ανάπτυξη και σε ΤΠΕ, ιδίως εκ μέρους του ιδιωτικού τομέα, είναι απαραίτητη για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης. Η πρόσφατη έγκριση του προγράμματος δορυφορικής ραδιοπλοήγησης GALILEO αποτελεί σημαντικό βήμα προς την κατεύθυνση αυτή. Οι επιχειρήσεις και οι πολίτες πρέπει να ενθαρρυνθούν να αξιοποιήσουν τις ευκαιρίες που τους προσφέρει η οικονομία της γνώσης. Τα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης πρέπει να προσαρμοστούν καλύτερα στις ανάγκες των ατόμων που βρίσκονται σε μειονεκτική θέση στην αγορά εργασίας. Αυτό συνεπάγεται ότι τα κράτη μέλη πρέπει:

i. να τονώσουν την έρευνα και ανάπτυξη και την καινοτομία:

- με την αύξηση των συνολικών δαπανών για έρευνα και ανάπτυξη στο επίπεδο του 3% του ΑΕΠ έως το 2010. Τα δύο τρίτα των επενδύσεων πρέπει να πραγματοποιηθούν από τον ιδιωτικό τομέα. Αυτό συνεπάγεται τη βελτίωση των κινήτρων για τις επενδύσεις των επιχειρήσεων σε έρευνα και ανάπτυξη μέσω μιας ενοποιημένης στρατηγικής που θα αποσκοπεί στην ενίσχυση του ανταγωνισμού στις αγορές προϊόντων, τη βελτίωση της πρόσβασης σε κεφάλαια επιχειρηματικού κινδύνου, την καλύτερη προστασία των δικαιωμάτων βιομηχανικής ιδιοκτησίας (με τη δημιουργία ιδίως ενός προσιτού από πλευράς κόστους ευρωπαϊκού διπλώματος ευρεσιτεχνίας), εξασφαλίζοντας παράλληλα την ταχύτερη διάδοση των νέων τεχνολογιών και βελτιώνοντας τα φορολογικά και χρηματοοικονομικά κίνητρα.

- με τη βελτίωση των σχέσεων μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων, προκειμένου να διευκολυνθεί η μεταφορά των γνώσεων και η εμπορική αξιοποίηση των αποτελεσμάτων της έρευνας και ανάπτυξης. με τον καθορισμό σαφών και συνεπών προτεραιοτήτων για τη δημόσια έρευνα. και

- με την ενίσχυση της συνεργασίας στους τομείς της έρευνας και της καινοτομίας σε όλη την Ευρώπη.

ii. να προωθήσουν την πρόσβαση στις ΤΠΕ και τη χρησιμοποίησή τους:

- με την εξασφάλιση συνθηκών πραγματικού ανταγωνισμού στα τοπικά δίκτυα τηλεπικοινωνιών ("τοπικός βρόγχος") προκειμένου να επιταχυνθεί η ανάπτυξη του ευρωπαϊκού ευρυζωνικού δικτύου. και

- με την ενθάρρυνση της χρήσης του Διαδικτύου σε όλα τα κοινωνικά στρώματα (νοικοκυριά, σχολεία, επιχειρήσεις και δημόσιες διοικήσεις) και, ιδίως, με την αύξηση του αριθμού των συνδεδεμένων στο Διαδίκτυο υπολογιστών ανά μαθητή σε 1 υπολογιστή για 15 μαθητές.

>ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΕ ΓΡΑΦΗΚΟ>

iii. να εντείνουν τις προσπάθειες στον τομέα της εκπαίδευσης και κατάρτισης:

- τόσο ο δημόσιος όσο και ο ιδιωτικός τομέας πρέπει να εντείνουν τις προσπάθειές τους προκειμένου να αυξηθεί η προσφορά εμπειρογνωμόνων στον τομέα των ΤΠΕ και να βελτιωθεί το γενικό επίπεδο εκπαίδευσης του πληθυσμού ώστε όλοι οι πολίτες να έχουν τη δυνατότητα να αποκτήσουν βασικά επαγγελματικά προσόντα.

- η ικανότητα των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης να ανταποκρίνονται στην εξέλιξη των απαιτούμενων επαγγελματικών προσόντων πρέπει να ενισχυθεί, προκειμένου ιδίως να καλυφθούν οι ανάγκες πληθυσμιακών ομάδων που βρίσκονται σε μειονεκτική θέση την αγορά εργασίας, όπως οι γυναίκες, οι ηλικιωμένοι εργαζόμενοι και τα άτομα που εγκαταλείπουν νωρίς τις σπουδές. και

- πρέπει να καθιερωθούν μέσα που εξασφαλίζουν τη διαφάνεια των διπλωμάτων και των επαγγελματικών προσόντων.

3.8 Ενίσχυση της αειφορίας του περιβάλλοντος

Η προστασία των περιβαλλοντικών πόρων, όπως ο ατμοσφαιρικός αέρας, τα ύδατα και το έδαφος, και ο περιορισμός των περιβαλλοντικών απειλών για τη δημόσια υγεία απαιτούν την εφαρμογή μιας δυναμικής περιβαλλοντικής πολιτικής που θα εξασφαλίζει την υπεύθυνη χρήση των σπάνιων φυσικών πόρων και μια οικονομική ανάπτυξη βιώσιμη μακροχρόνια από οικονομική, περιβαλλοντική και κοινωνική άποψη. Οι δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί σε διεθνές επίπεδο - ιδίως όσον αφορά τις κλιματικές μεταβολές - απαιτούν επίσης τη λήψη μέτρων από τις δημόσιες αρχές.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Στοκχόλμης ζήτησε να ενσωματωθεί η ενίσχυση της αειφορίας του περιβάλλοντος στους γενικούς προσανατολισμούς των οικονομικών πολιτικών. Όπως διευκρινίζεται στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Γκέτεμποργκ, η έννοια της αειφόρου ανάπτυξης υπερβαίνει την καθαρά οικονομική αξιολόγηση και αποσκοπεί στη βελτίωση της ποιότητας διαβίωσης με την προώθηση συγκεκριμένων και συνεπών μέτρων που βασίζονται στη συνεκτίμηση της οικονομικής, της κοινωνικής και της περιβαλλοντικής διάστασης. Η έννοια αυτή καλύπτει συνεπώς και τις μακροχρόνιες προοπτικές της ευημερίας των σημερινών και μελλοντικών γενεών. Το παρόν τμήμα επικεντρώνεται στην ενσωμάτωση των περιβαλλοντικών πτυχών στην οικονομική πολιτική, και ιδίως στη χρησιμοποίηση μέσων που βασίζονται στην αγορά για την προώθηση της αειφόρου ανάπτυξης.

Η δράση των δημόσιων αρχών προσκρούει συχνά σε ανησυχίες για τις ενδεχόμενες βραχυπρόθεσμες συνέπειες των πολιτικών για την προστασία του περιβάλλοντος στην οικονομική ανάπτυξη, την απασχόληση και την ανταγωνιστικότητα μεμονωμένων επιχειρήσεων, τομέων και κρατών μελών. Στο πλαίσιο αυτό, τα κράτη μέλη πρέπει, κατά την εκτίμηση του φάσματος μέτρων που έχουν στη διάθεσή τους για την επίτευξη περιβαλλοντικών, οικονομικών και κοινωνικών στόχων, να προσφεύγουν περισσότερο σε μέσα που βασίζονται στην αγορά για να επιτύχουν τους περιβαλλοντικούς τους στόχους χωρίς να θέτουν σε κίνδυνο την υλοποίηση των άλλων στόχων των πολιτικών τους. Τα μέσα αυτά παρέχουν κάποια ευελιξία στη βιομηχανία για να μειώσει με αποτελεσματικό από πλευράς κόστους τρόπο τη ρύπανση του περιβάλλοντος και ενθαρρύνουν την τεχνολογική καινοτομία. Επιπλέον, τα μέσα αυτά αποτελούν συχνά το αποτελεσματικότερο μέσο για τη μείωση της ρύπανσης, εφόσον επιτρέπουν την ενσωμάτωση του εξωτερικού κόστους στις τιμές. Επιτρέπουν επομένως μια πιο συνεπή εφαρμογή της αρχής "ο ρυπαίνων πληρώνει". Η καλύτερη πληροφόρηση των πολιτών και η ανάλυση κόστους-ωφέλειας αποτελούν κεντρικά στοιχεία από την άποψη αυτή. Οι επενδύσεις σε νέες και φιλικές προς το περιβάλλον τεχνολογίες μπορούν επίσης να αποτελέσουν σημαντικό παράγοντα προόδου.

Τα κράτη μέλη πρέπει να καθορίσουν σαφείς στόχους και χρονοδιαγράμματα για τις περιβαλλοντικές πολιτικές τους, όπως εκείνοι που εγκρίθηκαν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Γκέτεμποργκ, και να τους εφαρμόσουν με συνέπεια προκειμένου να επιτρέψουν στις επιχειρήσεις και στους καταναλωτές να προσαρμοστούν προοδευτικά. Τα μέτρα πρέπει να εφαρμόζονται σε συνεχή βάση για να επιτευχθεί η σταδιακή αποσύνδεση της οικονομικής ανάπτυξης από τη χρησιμοποίηση φυσικών πόρων, και ιδίως η αποσύνδεση της αύξησης των μεταφορών από την αύξηση του ΑΕΠ. Συντονισμένες και σταδιακές αλλά σταθερές και αξιόπιστες μεταβολές στο επίπεδο και τη διάρθρωση των φορολογικών συντελεστών μέχρις ότου εξασφαλιστεί ότι το εξωτερικό κόστος αντικατοπτρίζεται πλήρως στις τιμές θα περιορίσουν στο ελάχιστο τα προβλήματα διαρθρωτικής προσαρμογής και θα βοηθήσουν τις επιχειρήσεις να προσαρμοστούν και να αναζητήσουν καινοτόμες λύσεις. Η προσέγγιση αυτή θα περιορίσει επίσης στο ελάχιστο την ανάγκη για απαλλαγή των τομέων και των επιχειρήσεων που επηρεάζονται περισσότερο από τα μέτρα αυτά. Οι απαλλαγές αυτές περιορίζουν συχνά την περιβαλλοντική αποτελεσματικότητα των μέτρων και στρεβλώνουν τη φορολογική διάρθρωση, ενώ η κατάργησή τους σε μεταγενέστερο στάδιο είναι δυσχερής. Η δημιουργία πλαισίου για τη χρησιμοποίηση οικονομικών μέσων σε κοινοτικό επίπεδο μπορεί να διευκολύνει την αποφυγή των στρεβλώσεων αυτών και να ενισχύσει την εσωτερική αγορά.

Κατά συνέπεια,

i. τα κράτη μέλη πρέπει να εισάγουν και να ενισχύσουν τις πολιτικές που βασίζονται σε μέσα οικονομικής πολιτικής όπως η φορολογία, η επιβολή επιβαρύνσεων στους χρήστες και τους ρυπαίνοντες, τα καθεστώτα ασφάλισης/περιβαλλοντικής ευθύνης και τα εμπορεύσιμα δικαιώματα εκπομπών. Κεντρικός τομέας της πολιτικής αυτής είναι οι μεταφορές με τα διάφορα μέσα της, για τον οποίο δεν υπάρχει ακόμα συνεπές και ενοποιημένο σύστημα εισφορών και τελών χρήσης που επιτρέπει να λαμβάνονται κατάλληλα υπόψη τα εξωτερικά κόστη και αντικατοπτρίζει τη χρήση φυσικών πόρων.

ii. για να μπορέσουν να εκπληρώσουν τις απαιτήσεις του πρωτοκόλλου του Κιότο με αποτελεσματικό από πλευράς κόστους τρόπο, τα κράτη μέλη πρέπει να προετοιμαστούν στην εισαγωγή στο επίπεδο της ΕΕ της εμπορίας εκπομπών αερίων, θεσπίζοντας ιδίως επαρκώς αυστηρές διαδικασίες παρακολούθησης, αναφοράς και εξακρίβωσης των εκπομπών. Τα κράτη μέλη που έχουν ήδη εισάγει καθεστώτα εμπορίας εκπομπών αερίων φαινομένου θερμοκηπίου, ή που προτίθενται να το πράξουν, πρέπει να εξασφαλίσουν ότι αυτά συμβιβάζονται με το κοινοτικό καθεστώς που εξετάζεται αυτή τη στιγμή από το Συμβούλιο. Τα κράτη μέλη πρέπει να αναπτύξουν εθνικούς μηχανισμούς κατανομής των μεριδίων εκπομπών τόσο μεταξύ των μεμονωμένων φορέων όσο και στο σύνολο των συστημάτων εμπορίας εκπομπών. Σε γενικότερο επίπεδο, τα κράτη μέλη πρέπει να

εξασφαλίσουν ότι οι πολιτικές και τα μέτρα τους για την αλλαγή του κλίματος δεν εμποδίζουν τη δημιουργία συστήματος εμπορίας εκπομπών στην ΕΕ και να προετοιμάσουν επίσης άλλα μέτρα και πολιτικές που να αποσκοπούν ιδίως στην αποτελεσματικότερη διαχείριση της ζήτησης ενεργειακών προϊόντων και μεταφορών.

iii. τα κράτη μέλη πρέπει να ενθαρρύνουν τη γνωστοποίηση περιβαλλοντικών πληροφοριών στους ετήσιους λογαριασμούς των εταιρειών, σύμφωνα με τη σύσταση της Επιτροπής της 30ής Μαΐου 2001.

iv. τα κράτη μέλη πρέπει να προετοιμάσουν νομοθετικά μέτρα που θα υποχρεώνουν τις επιχειρήσεις που ασκούν περιβαλλοντικά ευαίσθητες δραστηριότητες να παρέχουν χρηματοοικονομικές εγγυήσεις για τις δυνητικές ζημίες που μπορούν να προκαλέσουν.

v. τα κράτη μέλη πρέπει να περιορίσουν τις τομεακές ενισχύσεις και τις φορολογικές απαλλαγές, καθώς και τα άλλα μέτρα που έχουν αρνητικές επιπτώσεις στο περιβάλλον.

vi. τα κράτη μέλη πρέπει να συμφωνήσουν έως το Δεκέμβριο του 2002 για ένα κατάλληλο πλαίσιο φορολογίας της ενέργειας σε ευρωπαϊκό επίπεδο. και

vii. για να μπορέσει η Ευρωπαϊκή Ένωση "να επιτύχει έως το 2010 ουσιαστική πρόοδο στην ενίσχυση της ενεργειακής απόδοσης", σύμφωνα με το αίτημα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Βαρκελώνης, τα κράτη μέλη πρέπει να συνεχίσουν να εφαρμόζουν μέτρα για την αποτελεσματικότερη χρήση της ενέργειας, περιλαμβανομένων των μεταφορών.

II. Κατευθυνσεις οικονομικης πολιτικης ανα χωρα

1. Βελγιο

Η οικονομική δραστηριότητα στο Βέλγιο επιβραδύνθηκε απότομα και η αύξηση του πραγματικού ΑΕΠ υποχώρησε στο 1%, μετά από ένα εξαιρετικό 2000 κατά το οποίο η μεγέθυνση της οικονομίας ανήλθε στο 4%. η εξέλιξη αυτή οφείλεται κυρίως στην επιβράδυνση του διεθνούς εμπορίου και στις επιπτώσεις που αυτή είχε στην εμπιστοσύνη των επιχειρήσεων. Αναμένεται ότι η οικονομική δραστηριότητα θα ανακάμψει σταδιακά το πρώτο εξάμηνο του 2002 και θα είναι πιο έντονη το δεύτερο εξάμηνο, χάρη στην τόνωση τόσο των εξαγωγών όσο και των εισαγωγών. ωστόσο, ο μέσος ρυθμός αύξησης του πραγματικού ΑΕΠ δεν αναμένεται να υπερβεί την επίδοση του προηγούμενου έτους. Το 2003 αναμένεται ότι ο ρυθμός ανάπτυξης θα είναι ελαφρώς κατώτερος του 3%, χάρη στην άνοδο του διεθνούς εμπορίου και στην ισχυρότερη εγχώρια ζήτηση. Ο πληθωρισμός, μετρούμενος με τον ΕνΔΤΚ, ο οποίος ήταν 2,5% το 2001, αναμένεται να υποχωρήσει σε επίπεδο σαφώς κατώτερο του 2% το 2002 και να παραμείνει συγκρατημένος το 2003. Η απασχόληση αναμένεται να σημειώσει άνοδο το 2003 αλλά με ρυθμό βραδύτερο σε σχέση με τα προηγούμενα έτη. Η ανεργία θα αυξηθεί ελαφρώς το 2002 πριν υποχωρήσει εκ νέου το 2003. Η εξέλιξη των μισθών αναμένεται να παραμείνει συγκρατημένη με τη νέα συλλογική σύμβαση-πλαίσιο που θα συναφθεί μέχρι τα τέλη του 2002 και θα αφορά την περίοδο 2003-2004.

Ο δείκτης του δημοσίου χρέους, παρότι υποχωρεί, εξακολουθεί να είναι ιδιαίτερα υψηλός στο Βέλγιο και απαιτεί την ανάληψη νέων προσπαθειών δημοσιονομικής προσαρμογής, προκειμένου κυρίως να εξασφαλιστεί η βιωσιμότητα των δημοσίων οικονομικών για να καταστεί δυνατή η αντιμετώπιση των επιπτώσεων από τη γήρανση του πληθυσμού. Για να αντιμετωπιστεί η πρόκληση αυτή πρέπει να συνεχιστούν οι προσπάθειες μεταρρύθμισης του συνταξιοδοτικού καθεστώτος, ιδίως των διατάξεων που αφορούν την πρόωρη συνταξιοδότηση, τις επικουρικές συντάξεις και την επανένταξη των συνταξιούχων στην αγορά εργασίας. Ο χαμηλός δείκτης απασχόλησης, οι έντονες περιφερειακές διαφορές στο επίπεδο της ανεργίας, η έλλειψη ανταγωνισμού σε ορισμένους τομείς παροχής υπηρεσιών, ο υπερβολικός διοικητικός φόρτος των επιχειρήσεων και η έλλειψη αποτελεσματικότητας της δημόσιας διοίκησης αποτελούν επίσης προβλήματα που πρέπει να τύχουν της απαραίτητης προσοχής.

Δημοσιονομική πολιτική

Παρά την απότομη επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας το 2001, οι λογαριασμοί της γενικής κυβέρνησης ήταν ισοσκελισμένοι (ή παρουσίαζαν πλεόνασμα 0,2% του ΑΕΠ εάν ληφθούν υπόψη και τα έσοδα από την πώληση αδειών UMTS). η ισορροπία αυτή των δημοσίων οικονομικών οφείλεται ουσιαστικά στο υψηλό πρωτογενές πλεόνασμα (6,6% του ΑΕΠ) το οποίο επιτεύχθηκε χάρη στη μείωση των πρωτογενών δαπανών και στην αύξηση των φορολογικών εσόδων. συγκεκριμένοι παράγοντες, όπως η πώληση ακινήτων, συνέβαλαν στο αποτέλεσμα αυτό κατά περίπου 0,3% του ΑΕΠ. Το επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας του 2001 προβλέπει ισοσκελισμένο προϋπολογισμό για το 2002 και εμφάνιση πλεονάσματος της τάξης του 0,5% του ΑΕΠ το 2003. Η διατήρηση υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων, της τάξης του 6% του ΑΕΠ ετησίως, παραμένει ουσιαστικής σημασίας στοιχείο της στρατηγικής για τη δημοσιονομική προσαρμογή, λαμβανομένου υπόψη του ακόμη ιδιαίτερα υψηλού επιπέδου του δημοσίου χρέους και των προβλημάτων που μακροπρόθεσμα θα τεθούν από τη γήρανση του πληθυσμού. Ο καθορισμός ανωτάτου ορίου για την πραγματική αύξηση των δαπανών της Οντότητας Ι (ομοσπονδιακή κυβέρνηση και κοινωνική ασφάλιση) στο 1,5% ετησίως κρίνεται κατάλληλος για την επίτευξη αυτού του στόχου. Το δημόσιο χρέος ως προς το ΑΕΠ δεν μειώθηκε καθόλου το 2001, κυρίως λόγω της αδύναμης αύξησης του ονομαστικού ΑΕΠ και της συνδρομής ορισμένων ειδικών παραγόντων. σύμφωνα με τις προβλέψεις, ο λόγος αυτός αναμένεται να υποχωρήσει σε επίπεδο οριακά κατώτερο του 100% του ΑΕΠ στα τέλη του 2003. Με βάση τα προαναφερθέντα, και λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι το Βέλγιο είναι μέλος της ζώνης του ευρώ, η δημοσιονομική πολιτική πρέπει να αποσκοπεί στα εξής:

i. στη μη επιδείνωση της δημοσιονομικής κατάστασης το 2002 σε σχέση με το 2001, μέσω ιδίως του περιορισμού των τρεχουσών δημοσίων δαπανών.

ii. στην επανάληψη των προσπαθειών δημοσιονομικής εξυγίανσης το 2003 και στην επίτευξη πλεονάσματος 0,5% του ΑΕΠ στους λογαριασμούς της γενικής κυβέρνησης, τηρώντας το ανώτατο όριο του 1,5% που έχει καθοριστεί για την αύξηση των πραγματικών δαπανών της Οντότητας Ι, και ασκώντας αυστηρή δημοσιονομική εποπτεία σε όλα τα τμήματα της δημόσιας διοίκησης. και

iii. στον καθορισμό συνολικής στρατηγικής ώστε η χώρα να προετοιμαστεί για τις δημοσιονομικές επιπτώσεις από τη γήρανση του πληθυσμού. η στρατηγική αυτή πρέπει να αποσκοπεί στην περαιτέρω μείωση του επιπέδου του χρέους, στη μεταρρύθμιση του συνταξιοδοτικού καθεστώτος, στην αντιμετώπιση ιδίως των προβλημάτων που θέτει η χαμηλή μέση πραγματική ηλικία συνταξιοδότησης και στην ποσοτικοποίηση των δημοσιονομικών πόρων που θα διατίθενται ετησίως στο Ταμείο Γήρατος.

Αγορά εργασίας

Η βελγική αγορά εργασίας δεν έμεινε ανεπηρέαστη από την ασθενέστερη οικονομική ανάπτυξη του 2001. Η ταχεία μείωση του δείκτη ανεργίας που σημειώθηκε κατά τα δύο τελευταία έτη διακόπηκε και αναμένεται πλέον ελαφρά άνοδος του δείκτη ανεργίας κατά το 2002. Παρότι ο δείκτης συνολικής απασχόλησης σημείωσε συνεχή αύξηση όλα τα δεύτερα εξάμηνα της δεκαετίας του 1990, και από το 56,3% το 1996 ανήλθε στο 61% περίπου στα τέλη του 2000, παραμένει ωστόσο ακόμη κατώτερος του μέσου όρου της ΕΕ, ιδίως λόγω των σχετικά χαμηλών δεικτών απασχόλησης που καταγράφονται στους νέους (29% στην ηλικιακή κλίμακα 15-24 ετών), στους μεγαλύτερης ηλικίας εργαζομένους (24% μόνον στην ηλικιακή κλίμακα 55-64 ετών), και στις γυναίκες (51,5%). Στο πλαίσιο των προσπαθειών για την καθιέρωση ενός "ενεργού κράτους πρόνοιας", το 2001 συνεχίστηκε η πορεία προοδευτικής μετάβασης από μία παθητική πολιτική στη λήψη ενεργών και προληπτικών μέτρων καταπολέμησης της ανεργίας. Παρά τη λήψη όμως των μέτρων αυτών, η εξάρτηση από τις κοινωνικές παροχές εξακολουθεί να είναι σχετικά υψηλή σε ορισμένα τμήματα της αγοράς εργασίας ενώ θα μπορούσαν να ληφθούν και άλλα μέτρα για την εξάλειψη των τελευταίων "παγίδων ανεργίας" και για να παρακινηθούν οι δικαιούχοι κοινωνικών παροχών που βρίσκονται σε ηλικία εργασίας και είναι ακόμη ιδιαίτερα πολυάριθμοι, ιδίως μεταξύ των μεγαλύτερης ηλικίας δικαιούχων, να επιστρέψουν στην αγορά εργασίας. Οι περιφερειακές ανισότητες παραμένουν σημαντικές. Ο δείκτης απασχόλησης στη Φλάνδρα (περίπου 64% το 2000) εξακολουθούσε να είναι ανώτερος κατά 8-9 εκατοστιαίες μονάδες σε σχέση με εκείνον της Βαλλονίας και της Περιφέρειας των Βρυξελλών. Η κατάσταση αυτή αντικατοπτρίζει την ανεπαρκή κινητικότητα του εργατικού δυναμικού και την έλλειψη ευελιξίας στο επίπεδο των μισθών. Τα γλωσσικά εμπόδια, το υψηλό κόστος κατοικίας (λόγω των τελών εγγραφής, τα οποία εξακολουθούν να παραμένουν σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα), τα συνεχώς οξύτερα κυκλοφοριακά προβλήματα και το ακατάλληλο δίκτυο δημοσίων μεταφορών αποτελούν τους κυριότερους ανασταλτικούς παράγοντες στην κινητικότητα. Με βάση τα προαναφερόμενα, και ενώ θα εφαρμόζει αυστηρά όλες οι συστάσεις για την απασχόληση που εξέδωσε το Συμβούλιο το Φεβρουάριο του 2002, το Βέλγιο πρέπει να θέσει ως κύριες προτεραιότητες:

i. την παγίωση των πρόσφατων μέτρων για την αναμόρφωση των συστημάτων εισφορών και παροχών έτσι ώστε να μειωθεί η εξάρτηση από τις κοινωνικές παροχές και να καταστεί η εργασία "συμφέρουσα", μέσω ιδίως της κατάργησης των τελευταίων αντικινήτρων που αποτρέπουν τα μεγαλύτερης ηλικίας άτομα από το να συνεχίσουν να εργάζονται ή να επιστρέψουν στην αγορά εργασίας.

ii. τη λήψη μέτρων για να αυξηθεί η κινητικότητα του εργατικού δυναμικού και να ενθαρρυνθούν οι κοινωνικοί εταίροι να επιτρέψουν στους μηχανισμούς καθορισμού των μισθών να λαμβάνουν περισσότερο υπόψη την παραγωγικότητα και τις τοπικές συνθήκες της αγοράς εργασίας, συνεχίζοντας παράλληλα της προσπάθειες συγκράτησης των μισθών.

iii. την προώθηση της κατάλληλης ισορροπίας μεταξύ ευελιξίας και ασφάλειας, και στενή παρακολούθηση της επίπτωσης που θα έχουν στην προσφορά εργασίας οι πρόσφατες πρωτοβουλίες για αύξηση της ευελιξίας του χρόνου εργασίας, και ιδίως το νέο σύστημα πίστωσης χρόνου. και

iv. την ένταση των προσπαθειών για αύξηση του δείκτη απασχόλησης των γυναικών μέσω της άρσης των αντικινήτρων για την είσοδο ή την επανείσοδό τους στην αγορά εργασίας.

Αγορές προϊόντων, επιχειρηματικότητα και οικονομία της γνώσης

Ο υψηλός βαθμός ανοίγματος της βελγικής οικονομίας εντείνει τον ανταγωνισμό στις αγορές προϊόντων, πράγμα που έχει συμβάλει στην επίτευξη υψηλής παραγωγικότητας της εργασίας και σε επίπεδα τιμών καταναλωτή που δεν αποκλίνουν από το μέσο όρο της ΕΕ. Όσον αφορά το βαθμό ενσωμάτωσης των οδηγιών για την εσωτερική αγορά, ο στόχος του 98,5% που είχε τεθεί για το Μάρτιο 2002 επιτεύχθηκε. Παρά την έλλειψη πραγματικού ανταγωνισμού στο επίπεδο του τοπικού βρόχου, η ελευθέρωση του τομέα των τηλεπικοινωνιών συνεχίζεται ικανοποιητικά και η χρήση των ευρυζωνικών επικοινωνιών διαδίδεται ταχέως, χάρη στο χαμηλό κόστος πρόσβασης. Αντίθετα, οι δεσμοί μεταξύ οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης και εταίρων από τον ιδιωτικό τομέα εξακολουθούν να χαρακτηρίζονται από έλλειψη διαφάνειας, ενώ η ελευθέρωση έχει προχωρήσει λιγότερο σε ορισμένους τομείς υπηρεσιών όπως η ενέργεια. Ειδικότερα, η καθυστέρηση στην καθιέρωση ανεξάρτητου διαχειριστή του συστήματος μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας και η απουσία έγκρισης των τιμολογίων μεταφοράς από ρυθμιστική αρχή αποτέλεσαν ανασταλτικούς παράγοντες για την είσοδο στην αγορά. Ως εκ τούτου, ο ανταγωνισμός παρέμεινε περιορισμένος στους εν λόγω τομείς και οι τιμές είναι υψηλές. Παρότι οι δαπάνες για E&A και για τις ΤΠΕ αντιστοιχούν, κατά μέσο όρο, στα πρότυπα της ΕΕ, εξακολουθούν ωστόσο να πραγματοποιούνται από ορισμένους μόνον τομείς και εταιρείες. Αναλήφθηκαν σημαντικές μεταρρυθμιστικές προσπάθειες για να μειωθεί ο διοικητικός φόρτος των επιχειρήσεων και να αυξηθεί η αποτελεσματικότητα των δημοσίων υπηρεσιών. οι προσπάθειες αυτές άρχισαν να αποφέρουν αποτελέσματα. Ωστόσο, οι κανονιστικές επιβαρύνσεις παραμένουν επαχθείς ενώ οι κρατικές ενισχύσεις προς τους σιδηροδρόμους παραμένουν υψηλές. Λαμβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω, οι βασικές προτεραιότητες για το Βέλγιο θα πρέπει να είναι:

i. η τόνωση του ανταγωνισμού στους τομείς του φυσικού αερίου και της ηλεκτρικής ενέργειας, μέσω του επίσημου ορισμού ανεξάρτητου διαχειριστή του συστήματος μεταφοράς στους τομείς αυτούς, χωρίς σημαντική συμμετοχή των πρώην μονοπωλιακών φορέων (διαχωρισμός ιδιοκτησίας), και λαμβάνοντας μέτρα που θα ενθαρρύνουν, μέσω της χωρίς διακρίσεις πρόσβασης στα δίκτυα, την είσοδο στην αγορά νέων προμηθευτών ηλεκτρικής ενέργειας και αερίου σε ιδιώτες.

ii. η λήψη μέτρων για τη μείωση των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού που δημιουργεί η παρουσία κρατικών ή μικτής ιδιοκτησίας επιχειρήσεων στους τομείς των υπηρεσιών σε τοπικό και επαρχιακό επίπεδο. και

iii. η λήψη νέων μέτρων για τη μείωση του διοικητικού φόρτου των επιχειρήσεων, ιδίως όσον αφορά τις προθεσμίες και τα έξοδα σύστασης νέας εταιρείας, καθώς και η λήψη νέων μέτρων για την ανάπτυξη της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης.

2. Δανια

Το 2001, ο ρυθμός οικονομικής ανάπτυξης επιβραδύνθηκε και υποχώρησε στο 0,9%, κυρίως λόγω της σημαντικής μείωσης του ρυθμού αύξησης των επενδύσεων και της υποχώρησης του ρυθμού αύξησης της εξωτερικής ζήτησης. Η άνοδος της παραγωγής αναμένεται να υπερβεί το 1,5% κατά το τρέχον έτος και να επιταχυνθεί στη συνέχεια ώστε να ανέλθει σε 2,5% περίπου το 2003, ως αποτέλεσμα κυρίως της εγχώριας ζήτησης. Το 2002 αναμένεται ότι η ανάπτυξη θα στηριχθεί στην ιδιωτική κατανάλωση, η οποία θα συμβαδίσει με την εξέλιξη των ονομαστικών μισθών, καθώς και στις επενδύσεις, οι οποίες θα ανακάμψουν ως αποτέλεσμα των ευνοϊκότερων προοπτικών. Αναμένεται ότι οι εξαγωγές της Δανίας θα αυξηθούν σε συνάρτηση με την εξωτερική ζήτηση ενώ οι εισαγωγές θα εξελιχθούν σε συνάρτηση με την τελική ζήτηση. έτσι, η συμβολή των καθαρών εξαγωγών στην ανάπτυξη αναμένεται ότι θα είναι εκ νέου αρνητική κατά το τρέχον έτος. Το 2003, η εγχώρια ζήτηση θα ενισχυθεί περαιτέρω ενώ η συμβολή των καθαρών εξαγωγών στην ανάπτυξη θα είναι ουδέτερη. Ο πληθωρισμός (ΕνΔΤΚ), ο οποίος αυξήθηκε στο 2,3% το 2001, προβλέπεται ότι θα παραμείνει στο ίδιο σχεδόν επίπεδο και κατά το τρέχον έτος, δεδομένου ότι οι αυξήσεις στις τιμές των ειδών ρουχισμού θα αντισταθμιστούν από τις επιπτώσεις των χαμηλότερων κάπως τιμών των καυσίμων και του "παγώματος των φόρων" που εισήγαγε η νέα κυβέρνηση. ο πληθωρισμός αναμένεται να υποχωρήσει ελαφρώς το 2003. Οι στενότητες θα εξακολουθήσουν να υφίστανται στην αγορά εργασίας. Αναμένεται οριακή άνοδος της απασχόλησης κατά το τρέχον έτος και κατά περίπου 0,5% το 2003. Παρά την επιβράδυνση του ρυθμού οικονομικής ανάπτυξης, η επίσημη ανεργία παρέμεινε σε πολύ χαμηλό επίπεδο ενώ το 2003, έτος ανάκαμψης της οικονομίας, αναμένεται μικρή υποχώρηση του δείκτη ανεργίας.

Η δανική οικονομία, η οποία χρησιμοποιεί την περίοδο αυτή σχεδόν πλήρως την παραγωγική της ικανότητα, οφείλει να αυξήσει το παραγωγικό της δυναμικό και να εστιάσει τις προσπάθειές της στα ακόλουθα καθοριστικής σημασίας ζητήματα: μείωση των περιορισμών που λειτουργούν ανασταλτικά στην προσφορά εργασίας, πράγμα που θα συνέβαλε επίσης στην ανάσχεση των υψηλών μισθολογικών αυξήσεων. ο ανταγωνισμός παραμένει ανεπαρκής σε πολλούς σημαντικούς τομείς δραστηριότητας, και λαμβανομένου υπόψη του μεγέθους του δημόσιου τομέα, η αποτελεσματικότητά του πρέπει να βελτιωθεί περαιτέρω. τέλος, η πραγματική αύξηση της δημόσιας κατανάλωσης παραμένει ουσιαστικής σημασίας στοιχείο, του οποίου η σημασία έγινε ακόμη πιο καθοριστική μετά την απόφαση της κυβέρνησης για "πάγωμα των φόρων", ώστε να μπορεί η γενική κυβέρνηση να παρουσιάζει υψηλά πλεονάσματα στον προϋπολογισμό της και σε μακροπρόθεσμη βάση.

Δημοσιονομική πολιτική

Το 2001, το πλεόνασμα της γενικής κυβέρνησης ανήλθε στο 2,8% του ΑΕΠ, χωρίς να υπολογίζονται τα έσοδα από την πώληση αδειών UMTS, τα οποία ανέρχονται σε 0,2%. Αναμένεται ότι κατά το τρέχον έτος το πλεόνασμα αυτό θα υποχωρήσει στο 2,1% του ΑΕΠ και στη συνέχεια θα ανέλθει στο 2,4% του ΑΕΠ το 2003. Η συρρίκνωση του πλεονάσματος το 2002 οφείλεται κυρίως στο ότι στις μακροοικονομικές προβλέψεις ενσωματώθηκε πρόταση για τροποποίηση του ειδικού καθεστώτος αποταμίευσης-συνταξιοδότησης, μειώνοντας έτσι το προβλεπόμενο πλεόνασμα κατά περίπου μισή εκατοστιαία μονάδα του ΑΕΠ [1]. Στην τελευταία επικαιροποίηση του δανικού προγράμματος σύγκλισης διατηρείται η στρατηγική η οποία βασίζεται σε βραδεία μείωση των πρωτογενών δαπανών και των φόρων ως προς το ΑΕΠ. Όπως συχνά συνέβη κατά το παρελθόν, η πραγματική αύξηση της δημόσιας κατανάλωσης το 2001 υπερέβη το στόχο που είχε θέσει η προηγούμενη κυβέρνηση. Αντίθετα, το νέο στοιχείο είναι ότι η σημερινή κυβέρνηση η οποία ανέλαβε καθήκοντα το Νοέμβριο 2001 δεσμεύτηκε να μην αυξήσει κανέναν συντελεστή άμεσης ή έμμεσης φορολογίας. Επιπλέον, θεσπίστηκε ανώτατο όριο για το φόρο που επιβάλλεται στην ονομαστική αξία της περιουσίας. Δεν έχει καθοριστεί προθεσμία για τη λήξη αυτού του "παγώματος των φόρων". Σύμφωνα με τις μακροπρόθεσμες προβλέψεις του επικαιροποιημένου προγράμματος, οι λογαριασμοί της γενικής κυβέρνησης θα παρουσιάζουν ετήσια πλεονάσματα που θα κυμαίνονται από 1,5 έως 2,5% του ΑΕΠ μέχρι το 2010 ώστε να καταστεί δυνατή η αντιμετώπιση των επιπτώσεων που θα έχει η γήρανση του πληθυσμού στον προϋπολογισμό. Στο πλαίσιο αυτό, η δημοσιονομική πολιτική θα πρέπει να αποσκοπεί στα εξής:

[1] H νέα κυβέρνηση πρότεινε όπως το ειδικό καθεστώς αποταμίευσης-συνταξιοδότησης μετατραπεί από αναδιανεμητικό φορολογικό καθεστώς σε υποχρεωτικό καθεστώς ατομικής αποταμίευσης, με ισχύ από το 2001. Η πρόταση συγκέντρωσε την απαιτούμενη πλειοψηφία στο Κοινοβούλιο. Η αλλαγή αυτή θα έχει ως συνέπεια τη μείωση του πλεονάσματος της γενικής κυβέρνησης κατά περίπου μισή εκατοστιαία μονάδα του ΑΕΠ από το 2002 και μετά διότι οι εν λόγω αποταμιευτικοί πόροι, κατόπιν της μεταβολής αυτής, θα θεωρούνται ως ιδιωτικοί και όχι πλέον ως δημόσιοι αποταμιευτικοί πόροι στους εθνικούς λογαριασμούς. Η εξέλιξη αυτή είναι σύμφωνη με τις πληροφορίες που διαβιβάστηκαν στις 28 Φεβρουαρίου 2002 σχετικά με το έλλειμμα και το χρέος.

i. στην τήρηση του κυβερνητικού στόχου για περιορισμό του ρυθμού πραγματικής αύξησης της δημόσιας κατανάλωσης στο 1% ετησίως κατά μέσο όρο, πράγμα που συνεπάγεται ότι η αύξηση αυτή είναι προτιμότερο να μην υπερβεί την πρόβλεψη των αρχών για αύξηση 0,7% ώστε να αντισταθμιστεί η άνοδος κατά 1,3% που προβλέπει ο προϋπολογισμός του 2002. και

ii. στην τήρηση της απόφασης για πάγωμα των φόρων από όλα τα επίπεδα της διοίκησης, μέσω ενδεχομένως της επιβολής δεσμευτικών υποχρεώσεων στους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης στο πλαίσιο των συμφωνιών για τον προϋπολογισμό του 2003.

Αγορά εργασίας

Οι επιδόσεις της Δανίας στον τομέα της απασχόλησης είναι οι καλύτερες μεταξύ των χωρών της ΕΕ. Το 2001 ο δείκτης συνολικής απασχόλησης ήταν 76%, για τις γυναίκες 72% και 56% για τους μεγαλύτερης ηλικίας εργαζομένους. Ο δείκτης ανεργίας συνέχισε να υποχωρεί ελαφρά το 2001, φθάνοντας στο 4,3%, ενώ οι στενότητες εξακολουθούν να παραμένουν στην αγορά εργασίας. Το 2001 δεν αναλήφθηκε καμία νέα μεταρρυθμιστική προσπάθεια. Ωστόσο, οι προηγούμενες μεταρρυθμίσεις εξακολουθούν να επιδρούν περιοριστικά στον αριθμό των πρόωρων συνταξιοδοτήσεων και των συντάξεων αναπηρίας ενώ το 2002, σύμφωνα με το πακέτο μέτρων της Πεντηκοστής του 1999, αναμένεται να αποφασιστεί η μείωση των οριακών φορολογικών συντελεστών. Η νέα κυβέρνηση εξήγγειλε πρόσφατα πάγωμα των φόρων. Παρά τις προηγούμενες μεταρρυθμίσεις, υπήρχε σαφής τάση για διαπραγμάτευση λιγότερων ωρών εργασίας ενώ ο αριθμός των ατόμων που εξέρχονται από την αγορά εργασίας παραμένει σε σχετικά υψηλό επίπεδο. Οι δικαιούχοι των καθεστώτων κοινωνικών παροχών (συμπεριλαμβανομένων των επιδομάτων ανεργίας) και των ενεργητικών προγραμμάτων για την αγορά εργασίας (ΕΠΑΕ) αντιπροσωπεύουν το 21% του απασχολήσιμου πληθυσμού, πράγμα που συμβάλλει εν μέρει στη διατήρηση φαινομένων στενότητας στο επίπεδο της προσφοράς εργασίας. Μία νέα αύξηση της προσφοράς εργασίας, η οποία καθίσταται απαραίτητη λόγω της γήρανσης του πληθυσμού, θα μπορούσε να ενθαρρυνθεί μέσω αναμόρφωσης των συστημάτων εισφορών και παροχών ώστε να καταστεί το σύνολο του μηχανισμού εισφορών-παροχών πιο ευνοϊκό για την απασχόληση. Με βάση τα προαναφερόμενα, και ενώ θα εφαρμόζει αυστηρά όλες οι συστάσεις για την απασχόληση που εξέδωσε το Συμβούλιο το Φεβρουάριο του 2002, η Δανία πρέπει να θέσει ως κύρια προτεραιότητα:

i. να καταστεί η εργασία περισσότερο συμφέρουσα από οικονομική άποψη, πράγμα το οποίο μπορεί να επιτευχθεί με την περαιτέρω αναμόρφωση των συστημάτων μεταβιβαστικών πληρωμών και την ελάφρυνση της φορολογικής πίεσης επί της εργασίας, ιδίως για τους εργαζόμενους με χαμηλό και μεσαίο επίπεδο αποδοχών.

Αγορές προϊόντων, επιχειρηματικότητα και οικονομία της γνώσης

Η δανική οικονομία είναι λιγότερο εκτεθειμένη στο διεθνή ανταγωνισμό από ό,τι άλλα μικρά κράτη μέλη (η σχετική μέτρηση γίνεται βάσει του δείκτη συνολικό εμπόριο/ΑΕΠ) και με τιμές σχετικά υψηλές, γεγονός το οποίο εν μέρει οφείλεται στην έλλειψη ανταγωνισμού σε ορισμένους τομείς. Αντίθετα, οι κρατικές ενισχύσεις ad hoc και οι τομεακές κρατικές ενισχύσεις είναι χαμηλές ενώ οι επιδόσεις όσον αφορά την ενσωμάτωση των οδηγιών για την εσωτερική αγορά άριστες. Η χώρα σημείωσε πρόοδο όσον αφορά την ελευθέρωση των αγορών των τηλεπικοινωνιών και της ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και το άνοιγμα των δημοσίων συμβάσεων στον ανταγωνισμό. Ο βαθμός επιτυχίας είναι μικρότερος όσον αφορά το άνοιγμα των αγορών φυσικού αερίου. Ο δείκτης διείσδυσης των ΤΠΕ είναι υψηλός και οι δαπάνες E&A ανώτερες του μέσου όρου της ΕΕ. Ωστόσο, στον τομέα της E&A, η Δανία υπολείπεται της Σουηδίας και της Φινλανδίας, λόγω ιδίως της χαμηλότερης συνεισφοράς των ιδιωτικών επιχειρήσεων και της λιγότερο επικερδούς εμπορικής εκμετάλλευσης των αποτελεσμάτων. Επιπλέον, σύμφωνα με έρευνα του ΟΟΣΑ, η Δανία αφιερώνει σημαντικά κονδύλια στη δημόσια εκπαίδευση, με σχετικά απογοητευτικά αποτελέσματα. Λαμβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω, οι βασικές προτεραιότητες της Δανίας πρέπει να είναι:

i. η επιτάχυνση των προσπαθειών για την επικράτηση συνθηκών ανταγωνισμού στους τομείς που ο ανταγωνισμός κρίνεται ανεπαρκής.

ii. η προώθηση του ανταγωνισμού στις δημόσιες υπηρεσίες που παρέχονται σε τοπικό επίπεδο μέσω της αυξημένης συμμετοχής του ιδιωτικού τομέα και του μεγαλύτερου ανταγωνισμού μεταξύ των φορέων παροχής των υπηρεσιών αυτών. και

iii. το πλήρες άνοιγμα των αγορών ηλεκτρικής ενέργειας και αερίου στον ανταγωνισμό και η διασφάλιση πρόσβασης χωρίς διάκριση στα δίκτυα.

3. Γερμανια

Το γερμανικό ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 0,6% το 2001. Όσον αφορά την ιδιωτική κατανάλωση, οι μειώσεις του φόρου εισοδήματος που τέθηκαν σε ισχύ τον Ιανουάριο περιόρισαν την επιβράδυνση του ρυθμού ανάπτυξης που οφείλεται στην κατακόρυφη άνοδο των τιμών των καυσίμων και στην ανεργία, η οποία άρχισε να αυξάνει κατά τη διάρκεια του έτους. Αντίθετα, σημειώθηκε σημαντική υποχώρηση των επενδύσεων σε ένα κλίμα αδύναμων αναπτυξιακών προοπτικών. Η έκταση που έλαβε η μείωση των αποθεμάτων είχε επίσης επιπτώσεις στην οικονομία. Ως αποτέλεσμα της κατάστασης αυτής, η εγχώρια ζήτηση παρουσίασε στασιμότητα το 2001. Η ανάπτυξη προήλθε ουσιαστικά από τις καθαρές εξαγωγές, οι οποίες οφείλονται σε μεγάλο βαθμό στη στασιμότητα των εισαγόμενων όγκων εμπορευμάτων. Για το 2002, οι βασικοί δείκτες οδηγούν στο συμπέρασμα ότι η οικονομία θα ανακάμψει στα μέσα του έτους, χάρη ιδίως στην άνοδο των επενδύσεων. αντίθετα, η κατανάλωση θα συνεχίσει να υφίσταται τις αρνητικές επιπτώσεις από την άνοδο της ανεργίας. Ωστόσο, παρά την αναμενόμενη ισχυρή βελτίωση, ο μέσος δείκτης αύξησης του ΑΕΠ θα παραμείνει κατώτερος του 1% το 2002, λόγω του ιδιαίτερα αρνητικού στατιστικού πλεονάσματος στις αρχές του έτους. Η μέση αύξηση των τιμών καταναλωτή ανήλθε το 2001 στο 2,4% λόγω της ισχυρότερης από ό,τι προβλεπόταν ανόδου των τιμών των καυσίμων και των τροφίμων. Η τάση αυτή αναμένεται ωστόσο να αναστραφεί, πράγμα που θα μειώσει τις πιέσεις στις τιμές και θα διατηρήσει τον πληθωρισμό (μετρούμενο με τον ΔΤΚ) σε επίπεδο κατώτερο του 2%, ποσοστό που συγκαταλέγεται μεταξύ των χαμηλότερων στη ζώνη του ευρώ. Η απασχόληση άρχισε να υποχωρεί το 2001 και, παρά την αναμενόμενη επιτάχυνση της οικονομικής δραστηριότητας, θα υποχωρήσει κατά μέσο όρο σε κατώτερα επίπεδα το 2002. Ως αποτέλεσμα της εξέλιξης αυτής, η ανεργία θα είναι κατά μέσο όρο υψηλότερη το 2002 σε σχέση με το προηγούμενο έτος.

Λόγω της οικονομικής επιβράδυνσης, το δημοσιονομικό έλλειμμα της Γερμανίας ανήλθε στο 2,7% του ΑΕΠ το 2001. Υπάρχει επομένως επιτακτική ανάγκη να επιταχυνθεί η εξυγίανση των δημοσίων οικονομικών και να εφαρμοσθεί αυστηρά το πρόγραμμα σταθερότητας, ώστε το δημόσιο έλλειμμα να παραμείνει το 2002 κατώτερο της τιμής αναφοράς του 3% του ΑΕΠ που καθορίζεται στη συνθήκη. Παρότι η σημερινή συγκυριακή υποχώρηση της οικονομικής δραστηριότητας οφείλεται ουσιαστικά σε εξωγενείς παράγοντες, το αναπτυξιακό δυναμικό της γερμανικής οικονομίας περιορίζεται επίσης από τις έμμεσες επιπτώσεις της επανένωσης, συμπεριλαμβανομένης της κρίσης του κατασκευαστικού τομέα, και από τη βραδύτητα των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, ιδίως στην αγορά εργασίας. Η απόλυτη προτεραιότητα πρέπει επομένως να δοθεί σε μεταρρυθμίσεις που οδηγούν στη μείωση της παραμένουσας σε υψηλά επίπεδα ανεργίας και στην άμβλυνση των περιφερειακών ανισοτήτων που παρατηρούνται στον τομέα αυτόν, καθώς και στη μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα των ενεργητικών προγραμμάτων για την αγορά εργασίας (ΕΠΑΕ). Η προσπάθεια αυτή πρέπει να συνοδευτεί από μέτρα που αποσκοπούν στην αύξηση του δείκτη απασχόλησης και συνίστανται ιδίως στη μεταρρύθμιση των καθεστώτων παροχών προκειμένου να καταστεί η εργασία πιο συμφέρουσα από οικονομική άποψη και να εξαλειφθούν οι παράγοντες που αποτρέπουν τους εργαζόμενους, και ειδικότερα τις γυναίκες, από το να εισέλθουν ή να παραμείνουν στην αγορά εργασίας. Η βελτίωση του γενικότερου επιχειρηματικού περιβάλλοντος, ιδίως μέσω της περαιτέρω μεταρρύθμισης των αγορών προϊόντων, κεφαλαίων και εργασίας θα συμβάλει επίσης στην ενίσχυση του αναπτυξιακού δυναμικού της γερμανικής οικονομίας.

Δημοσιονομική πολιτική

Σύμφωνα με τις τελευταίες εκτιμήσεις της Ομοσπονδιακής Στατιστικής Υπηρεσίας, το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης ανήλθε στο 2,7% του ΑΕΠ το 2001. Η επιδείνωση αυτή σε σχέση με τα αποτελέσματα του 2000 (-1,3% του ΑΕΠ, μη περιλαμβανομένων των εσόδων από την πώληση αδειών UMTS) και σε σχέση με τις προβλέψεις του επικαιροποιημένου προγράμματος σταθερότητας του Οκτωβρίου 2000 (στις οποίες προβλεπόταν έλλειμμα 1,5% του ΑΕΠ) οφείλεται ουσιαστικά στην ισχυρότερη σε σχέση με τις προβλέψεις επιβράδυνση της ανάπτυξης και σε στατιστικές αναθεωρήσεις. Καταγράφηκαν ωστόσο υπερβάσεις δαπανών στον τομέα της υγείας και σε ορισμένα ομόσπονδα κράτη. Το τρέχον έτος, δεδομένης της περιορισμένης μεγέθυνσης του ΑΕΠ και της αύξησης ορισμένων κοινωνικών παροχών, δεν αναμένεται μείωση του ελλείμματος σε σχέση με το προηγούμενο έτος, και αυτό παρά την αύξηση ορισμένων φόρων.

Κατά τη συνεδρίαση του Συμβουλίου Ecofin της 12ης Φεβρουαρίου 2002, η γερμανική κυβέρνηση δεσμεύτηκε να τηρήσει την τιμή αναφοράς του 3% του ΑΕΠ όσον αφορά το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης και επιβεβαίωσε τη δέσμευσή της για σχεδόν ισοσκελισμένο προϋπολογισμό το 2004. Η δέσμευση αυτή επαναβεβαιώθηκε με τη συμφωνία μεταξύ κεντρικής κυβέρνησης και ομόσπονδων κρατών στην ειδική σύνοδο του Συμβουλίου Οικονομικού Σχεδιασμού (Finanzplanungsrat) που συνήλθε στις 21 Μαρτίου 2002. Λαμβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω, καθώς και το γεγονός ότι η Γερμανία είναι μέλος της ζώνης του ευρώ, η δημοσιονομική πολιτική θα πρέπει να αποσκοπεί στα εξής:

i. στη μη υπέρβαση της τιμής αναφοράς του 3% του ΑΕΠ για το έλλειμμα της κεντρικής κυβέρνησης. Χρησιμοποίηση όλου του αναπτυξιακού δυναμικού ώστε το 2002 το έλλειμμα να μειωθεί σε επίπεδο κατώτερο του 2,5% του ΑΕΠ, όπως προβλέπεται στο τελευταίο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σταθερότητας.

ii. το 2003 να επιδιωχθεί η επαρκής μείωση του ελλείμματος ώστε να καταστεί δυνατός ο σχεδόν ισοσκελισμένος ή πλεονασματικός προϋπολογισμός το 2004. Για το σκοπό αυτό, θα πρέπει να καταβληθεί προσπάθεια ώστε η άνοδος των δαπανών σε όλα τα επίπεδα της διοίκησης και στο πλαίσιο των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης να παραμείνει σχεδόν μηδενική στον προϋπολογισμό του 2003 και να αξιοποιηθεί κάθε στοιχείο του αναπτυξιακού δυναμικού προκειμένου να απορροφηθεί το έλλειμμα.

iii. στην υλοποίηση της απαραίτητης αναμόρφωσης του συστήματος ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, προκειμένου να μειωθούν οι πιέσεις επί των δαπανών και να συμβάλει το σύστημα αυτό στη βελτίωση της ποιότητας και της διατηρησιμότητας των δημοσίων οικονομικών. και

iv. να εγκριθούν από το σημερινό Κοινοβούλιο οι συμφωνηθείσες αλλαγές στον προϋπολογισμό και να καταστεί δυνατός ο αποτελεσματικός έλεγχος της συμφωνίας που επιτεύχθηκε κατά την ειδική σύνοδο του Finanzplanungsrat στις 21 Μαρτίου 2002.

Αγορά εργασίας

Η γερμανική αγορά εργασίας υπέφερε από την επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας το 2001, καθότι η άνοδος της απασχόλησης διακόπηκε και η ανεργία άρχισε να αυξάνει εκ νέου. Το 2000 ο δείκτης συνολικής απασχόλησης ήταν 65%, ανώτερος από το μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ανεργία των νέων είναι σχετικά χαμηλή. Ωστόσο, η ανεργία, το ήμισυ της οποίας αφορά μακροχρόνιους ανέργους, παραμένει υψηλή και συγκεκριμένα ανέρχεται στο 7,9% σε επίπεδο δηλαδή ελαφρώς ανώτερο του μέσου όρου της ΕΕ. Εξακολουθούν να υφίστανται σημαντικές περιφερειακές αποκλίσεις στον τομέα αυτό. Παρά την πρόσφατη εισαγωγή στοιχείων ευελιξίας στις μισθολογικές διαπραγματεύσεις, η κλίμακα και η κινητικότητα των μισθών δεν επαρκούν για να συμβάλλουν πραγματικά στην ισχυρή μείωση των περιφερειακών αυτών αποκλίσεων. Έγιναν θετικά βήματα μέσω της νέας νομοθεσίας για τον εξορθολογισμό των ΕΠΑΕ, αλλά πρέπει να βελτιωθεί περαιτέρω η αποτελεσματικότητα των ευρείας εφαρμογής ενεργητικών προγραμμάτων σε περιοχές υψηλής ανεργίας. Επιπλέον, οι εργαζόμενοι με χαμηλό επίπεδο ειδίκευσης έχουν ελάχιστη παρουσία στην αγορά εργασίας και ο κίνδυνος της ανεργίας για τους εργαζόμενους αυτούς σε σχέση με το μέσο εργαζόμενο είναι 60% υψηλότερος. Η αύξηση του δείκτη απασχόλησης θα εξαρτηθεί πρωτίστως από την εξάλειψη των ισχυρών ακόμη αντικινήτρων και εμποδίων που υφίστανται όσον αφορά την είσοδο των χαμηλής ειδίκευσης εργαζομένων, των μεγαλύτερης ηλικίας εργαζομένων και των γυναικών στην αγορά εργασίας. Με βάση τα προαναφερόμενα, και ενώ θα εφαρμόζει αυστηρά όλες οι συστάσεις για την απασχόληση που εξέδωσε το Συμβούλιο το Φεβρουάριο του 2002, η Γερμανία πρέπει να θέσει ως κύριες προτεραιότητες:

i. την εντατικοποίηση των προσπαθειών ώστε να καταστεί η εργασία περισσότερο συμφέρουσα από οικονομική άποψη, μέσω της αναμόρφωσης των συστημάτων υποχρεωτικών εισφορών και παροχών, ιδίως για τις γυναίκες και τους μεγαλύτερης ηλικίας εργαζόμενους. Η εν λόγω αναμόρφωση του συστήματος παροχών πρέπει να αφορά τα κριτήρια και τους όρους χορήγησης των παροχών, τη διάρκειά τους και το ποσοστό αποζημίωσης, καθώς και την κατάργηση των παροχών σε περίπτωση πρόσληψης. Πρέπει εξάλλου να μειωθούν οι εισφορές κοινωνικής ασφάλισης, ιδίως για τους χαμηλόμισθους, ικανοποιώντας ταυτόχρονα την ανάγκη για διατήρηση υγιούς δημοσιονομικής κατάστασης.

ii. τη μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα των ενεργητικών προγραμμάτων για την αγορά εργασίας, ιδίως στις περιπτώσεις που τα προγράμματα αυτά εφαρμόζονται σε μεγάλη κλίμακα, και να αναπτύξει περαιτέρω την παρεχόμενη συνδρομή για την αναζήτηση θέσης απασχόλησης με παράλληλη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της συνδρομής αυτής. Εξασφάλιση αποτελεσματικότερου προσανατολισμού των προαναφερθέντων προγραμμάτων προς τις ομάδες εκείνες για τις οποίες υπάρχει μεγαλύτερος κίνδυνος μακροχρόνιας ανεργίας και για να ανταποκρίνονται τα προγράμματα αυτά καλύτερα στις ανάγκες της αγοράς εργασίας.

iii. χωρίς να θιγεί η αυτονομία των κοινωνικών εταίρων, να προωθηθεί η δημιουργία θεσμικών οργάνων και συστημάτων συλλογικής διαπραγμάτευσης στο πλαίσιο των οποίων θα λαμβάνεται υπόψη η σχέση μεταξύ της μισθολογικής εξέλιξης και των συνθηκών στην αγορά εργασίας, πράγμα που θα έχει ως αποτέλεσμα να εξελίσσονται οι μισθοί σε συνάρτηση με την παραγωγικότητα και τις διαφορές στο επίπεδο των δεξιοτήτων, αυξάνοντας έτσι την απασχόληση σε όλα τα επίπεδα δεξιοτήτων και σε όλες τις περιφέρειες, ενώ ταυτόχρονα οι μισθολογικές εξελίξεις θα συνεχίσουν να είναι προσανατολισμένες προς τη σταθερότητα και την απασχόληση.

iv. τη λήψη μέτρων για μεγαλύτερη ευελιξία των συμβάσεων εργασίας και της οργάνωσης της εργασίας, με σκοπό την καταλληλότερη ισορροπία μεταξύ ευελιξίας και ασφάλειας. και

v. την άρση των εμποδίων που τίθενται στη συμμετοχή των γυναικών στην αγορά εργασίας, προωθώντας, μεταξύ άλλων, τη δημιουργία βρεφονηπιακών σταθμών.

Αγορές προϊόντων, επιχειρηματικότητα και οικονομία της γνώσης

Η γερμανική οικονομία παρουσιάζει σχετικά μεγάλο βαθμό ανοίγματος για μία μεγάλη οικονομία (η σχετική μέτρηση γίνεται βάσει του δείκτη συνολικό εμπόριο/ΑΕΠ) και το επίπεδο των τιμών καταναλωτή είναι παραπλήσιο με το μέσο όρο της ΕΕ. Οι κρατικές ενισχύσεις μειώνονται σταδιακά. Οι προθεσμίες και τα έξοδα για την ίδρυση επιχείρησης είναι επίσης παραπλήσια προς το μέσο όρο της ΕΕ για τις ιδιωτικές μετοχικές εταιρείες και είναι ελάχιστα για την ίδρυση ατομικής επιχείρησης. Η Γερμανία βρίσκεται σε καλή θέση όσον αφορά την οικονομία της γνώσης, όπως προκύπτει από τις δαπάνες για E&A που πραγματοποιούν οι επιχειρήσεις, από τις αιτήσεις για διπλώματα ευρεσιτεχνίας και από την αναλογία του ενεργού πληθυσμού που έχει ολοκληρώσει τουλάχιστον την ανώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Αντίθετα, η πρόοδος είναι περιορισμένη όσον αφορά τα ζητήματα της εσωτερικής αγοράς (ενσωμάτωση των οδηγιών, άνοιγμα των δημοσίων συμβάσεων στον ανταγωνισμό). Οι τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος για ιδιώτες και του φυσικού αερίου παραμένουν πολύ ανώτερες του κοινοτικού μέσου όρου και οι πρώην περιφερειακοί μονοπωλιακοί φορείς εξακολουθούν να επωφελούνται από το σύστημα της διαπραγματευόμενης πρόσβασης τρίτων μερών στα δίκτυα. Τέλος, η χώρα βρίσκεται κάτω από το μέσο όρο της ΕΕ όσον αφορά τις σχολικές επιδόσεις των μαθητών ηλικίας 15 ετών και την αναλογία των αποφοίτων λυκείου που εισέρχονται στο Πανεπιστήμιο. Τα δύο τρίτα των παιδιών αυτής της ηλικιακής ομάδας αρχίζουν την παρακολούθηση ειδικού προγράμματος διττής επαγγελματικής κατάρτισης. Λαμβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω, οι βασικές προτεραιότητες για τη Γερμανία θα πρέπει να είναι:

i. η λειτουργία, στις αγορές της ηλεκτρικής ενέργειας και του φυσικού αερίου, πραγματικού ανταγωνισμού που θα οδηγήσει σε μείωση του επιπέδου των εισπραττόμενων τελών για τη χρήση των δικτύων διανομής. θέσπιση ρυθμιστικής αρχής στον τομέα της ενέργειας, η οποία θα ασκεί αποτελεσματικό έλεγχο στον τρόπο καθορισμού των τιμολογίων.

ii αναμόρφωση του συστήματος πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με σκοπό, γενικότερα, τη βελτίωση των σχολικών επιδόσεων των μαθητών και, ειδικότερα, την αύξηση του ποσοστού των αποφοίτων λυκείου που εισέρχονται στο Πανεπιστήμιο. και

iii. αύξηση του δείκτη ενσωμάτωσης της νομοθεσίας για την εσωτερική αγορά με σκοπό την επίτευξη του στόχου του 98,5% για τον δείκτη αυτό, και αύξηση του συνολικού ποσού που αντιπροσωπεύουν οι προσκλήσεις υποβολής προσφορών για δημόσιες συμβάσεις που δημοσιεύονται στην Επίσημη Εφημερίδα.

4. Ελλαδα

Λόγω της επιδείνωσης που σημειώθηκε στην παγκόσμια οικονομία, η οικονομική δραστηριότητα στην Ελλάδα επιβραδύνθηκε κάπως το 2001 αλλά ενισχύθηκε από ενδογενείς παράγοντες. Η σημαντική μείωση των επιτοκίων λόγω της εισόδου στη ζώνη ευρώ το 2001 και η αύξηση των εισροών χρηματικών πόρων από τα διαρθρωτικά ταμεία της ΕΕ, σε συνδυασμό με τα έργα για την προετοιμασία των Ολυμπιακών Αγώνων το 2004, επέδρασαν θετικά στις επενδύσεις. Ταυτόχρονα, η κατακόρυφη αύξηση των καταναλωτικών δανείων και η άνοδος του πραγματικού διαθέσιμου εισοδήματος έδωσαν μεγάλη ώθηση στις καταναλωτικές δαπάνες. Αντίθετα, το εξωτερ