Δημοσίευση αιτήσεως καταχωρίσεως κατά την έννοια του άρθρου 6 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2081/92 για την προστασία των γεωγραφικών ενδείξεων και των ονομασιών προέλευσης των γεωργικών προϊόντων και των τροφίμων

(2004/C 93/11)

Η δημοσίευση αυτή παρέχει το δικαίωμα υποβολής ενστάσεως κατά την έννοια των άρθρων 7 και 12δ του εν λόγω κανονισμού. Οποιαδήποτε ένσταση στην αίτηση αυτή πρέπει να διαβιβάζεται μέσω της αρμοδίας αρχής ενός κράτους μέλους, ενός κράτους μέλους του ΠΟΕ ή μιας αναγνωρισμένης τρίτης χώρας σύμφωνα με το άρθρο 12 παράγραφος 3, εντός προθεσμίας έξι μηνών από την παρούσα δημοσίευση. Η δημοσίευση αιτιολογείται από τα στοιχεία που ακολουθούν, ιδίως το στοιχείο 4.6, με τα οποία θεωρείται ότι η αίτηση δικαιολογείται κατά την έννοια του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2081/92.

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΟΚ) αριθ. 2081/92 ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

ΑΙΤΗΣΗ ΚΑΤΑΧΩΡΗΣΗΣ: ΑΡΘΡΟ 5

ΠΟΠ (x) ΠΓΕ ( )

Αριθμός φακέλου που δίδεται από το κράτος μέλος: 8/2003

1. Αρμόδια υπηρεσία του κράτους μέλους Ονομασία: Ministero delle Politiche agricole e forestali

Διεύθυνση: Via XX Settembre, 20 - I-00187 Roma

Τηλ. (39-6) 481 99 68

Φαξ (39-6) 42 01 31 26

E-mail: qualita@politicheagricole.it

2. Αιτών όμιλος 2.1. Ονομασία: Comitato Promotore per riconoscimento DOP Zafferano di San Gimignano

2.2. Διεύθυνση: Via delle fonti 3/A San Gimignano (SI)

Τηλ. (39) 577 95 02 32

2.3. Σύνθεση: Παραγωγοί/μεταποιητές (x) άλλοι ( )

3. Τύπος του προϊόντος: Κατηγορία 1.8 - Άλλα προϊόντα του παραρτήματος I - Καρυκεύματα

4. Περιγραφή της συγγραφής υποχρεώσεων (Σύνοψη των όρων του άρθρου 4, παράγραφος 2)

4.1. Όνομα: "Zafferano di San Gimignano"

4.2. Περιγραφή: Προϊόν παραγόμενο από τη φρύξη του πορτοκαλοκόκκινου μέρους των στιγμάτων του άνθους "crocus sativus L.", κονδυλο-βολβώδες μονοκοτυλήδονο φυτό της οικογένειας των ιριδοειδών. Τα στίγματα έχουν μορφή διεσταλμένων νηματιδίων και ξεφτισμένων στην κορυφή.

Μετά τη φρύξη, το χρώμα τους αλλάζει από πορτοκαλί σε ένα χαρακτηριστικό κόκκινο μπορντό. Τα στίγματα διατίθενται στο εμπόριο ακέραια και πρέπει να ανταποκρίνονται στα εξής χημικά χαρακτηριστικά, σύμφωνα με τις απαιτήσεις του κανόνα ISO 3632-1:1993 (μέθοδος δοκιμασίας: ISO 3632-2: 1993, στοιχείο 13).

>ΘΕΣΗ ΠΙΝΑΚΑ>

4.3. Γεωγραφική περιοχή: Η περιοχή παραγωγής του "Zafferano di San Gimignano" περιλαμβάνει αποκλειστικά την έκταση του δήμου San Gimignano (SI).

4.4. Απόδειξη προέλευσης: Πολυάριθμες μαρτυρίες επιβαιβεώνουν την ύπαρξη του προϊόντος στον δήμο San Gimignano από τον XIII αιώνα. Η ποιότητα και η φήμη της του σαφράν του San Gimignano επιβεβαιώνεται από τον XIII αιώνα, όχι μόνον λόγω της σημασίας των εξαγωγών του προς άλλες ιταλικές αγορές (Πίζα 1238, Γένοβα 1291), αλλά και προς ασυνήθιστους προορισμούς, ιδίως σε ανατολικές και αφρικανικές χώρες (Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, Τυνισία, Damietta, Acri, Τρίπολη και Χαλέπι, από το 1221 έως το 1247). Το εμπόριο του σαφράν συνέβαλε στην πραγματοποίηση σημαντικών κερδών και είναι αιτία της δημιουργίας περιουσίων πολλών οικογενειών, ορισμένες των οποίων χρησιμοποίησαν αυτά τα χρήματα για να κατασκευάσουν τους περίφημους πύργους που αποτελούν το καμάρι της πόλης. Το σαφράν προσφερόταν επίσης και ως δώρο. Έτσι, η πόλη έστειλε, το 1241, 25 λίβρες στον αυτοκράτορα Φρειδερίκο τον Δεύτερο, που διέμενε την εποχή εκείνη στα περίχωρα.

Τα ιστορικά στοιχεία, τα σχετικά με την καλλιέργεια του κρόκου (κοινός όρος του cocus sativus) στο San Gimignano, αφθονούν σε σημείο που να επιτρέπουν τον εντοπισμό των σχετικών περιοχών. Από τον XIII αιώνα, διάφορες πηγές επιβεβαιώνουν την χρησιμοποίηση του σαφράν όχι μόνον στην μαγειρική αλλά και στην βαφή, στην ιατρική και την ζωγραφική. Οι χρήσεις αυτές αναφέρονται άλλωστε σε μεσαιωνικά έγγραφα χρηματοοικονομικού ή συμβασιακού χαρακτήρα καθώς και σε δημοτικούς νόμους ή κανονισμούς.

Πολυάριθμες πηγές επιβαιβεώνουν την παράδοση της καλλιέργειας του κρόκου στο S. Gimignano. Ανάμεσα σ' αυτές, μια σημαντική βιβλιογραφία της οποίας αναφέρουμε τα ακόλουθα έργα:

A. Petino: "Lo zafferano nell'economia del Medioevo" "Ο ρόλος του σαφράν στην οικονομία του μεσαίωνα, σελ. 172"·

D. Abulafia: "Crociati e zafferano", "Οι Σταυροφόροι και το σαφράν"·

E. Fiumi: "Storia economica e sociale di S. Gimignano", "Η οικονομική και κοινωνική ιστορία του S. Gimignano"·

V. R. Ciasca: "l'arte dei medici e degli speziali nella storia del commercio fiorentino dei sec. XII e XV", "Η συντεχνία των ιατρών και φαρμακοποιών στην ιστορία του φλορεντινού εμπορίου του XII και του XV αιώνα".

Ακόμη και αν, στις μέρες μας, το σαφράν δεν έχει πια την οικονομική σημασία που είχε άλλοτε, εξακολουθεί να είναι σημαντική στον γαστρονομικό και φαρμακευτικό τομέα.

Την καταγωγή του "Zafferano di San Gimignano" εγγυάται ένα σύστημα ανιχνευσιμότητας το οποίο βασίζεται στην καταχώρηση των παραγωγών και σχετικών περιοχών σε ένα μητρώο που έχει δημιουργηθεί γι'αυτόν ακριβώς τον σκοπό, το οποίο τηρεί ο οργανισμός ελέγχου ο οποίος αναφέρεται στο άρθρο 10 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2081/92.

4.5. Μέθοδος παραγωγής: Κατά την επιλογή την προς φύτευση βολβών-κονδύλων αποκλείονται όσοι εμφανίζουν ίχνη μούχλας, λεκέδες ή χαρακιές. Η φύτευση πραγματοποιείται μεταξύ αρχών Μαΐου και μέσων Σεπτεμβρίου σε αμμώδη ή πηλο-αμμώδη εδάφη, χαρακτηριστικά της περιοχής του San Gimignano, αφού αφαιρεθούν οι εξωτερικοί χιτώνες και τα ριζικά υπολείμματα του μητρικού βολβού κονδύλου. Χρησιμοποιούνται μόνον οργανικά λιπάσματα. Τα άνθη κόβονται με το χέρι, τις πρώτες πρωινές ώρες, όταν είναι ακόμη κλειστά, κατά την περίοδο μεταξύ αρχών Οκτωβρίου και τέλους Νοεμβρίου.

Τα άνθη που εκόπησαν μεταφέρονται σε έναν κλειστό χώρο, στον οποίο πραγματοποιείται, στη διάρκεια της ίδιας ημέρας, "mondatura" ή "sfioritura", χειρωνακτική εργασία η οποία συνίσταται στον διαχωρισμό του πορτοκαλοκόκκινου μέρους των στιγμάτων αποφεύγοντας την απόσπαση του λευκοκίτρινου μέρους. Διατηρούνται σε ερμητικά κλεισμένα γυάλινα δοχεία, στα οποία τα στίγματα εισάγονται πέντε λεπτά μετά την ξήρανση. Τα δοχεία αυτά παραμένουν σε δροσερούς σκοτεινούς και ξηρούς χώρους. Η ξήρανση πρέπει οπωσδήποτε να γίνεται σε θερμοκρασία κατώτερη από 50 °C. Τα στίγματα τίθενται σε δίχτυα ή κόσκινα, από ανοξείδωτο κατά κανόνα ατσάλι, κοντά σε αναμμένα κάρβουνα και αναστρέφονται συνεχώς προκειμένου να εξασφαλισθεί η ομοιογένεια της διαδικασίας. Είναι επίσης αποδεκτά και άλλα συστήματα ξήρανσης, π.χ. η ξήρανση στον ήλιο ή μέσα σε ηλεκτρικούς φούρνους.

4.6. Δεσμός: Το υπόξηρο κλίμα που χαρακτηρίζει την περιοχή παραγωγής, ιδίως, λόγω των ελαχίστων βροχοπτώσεων, κατά την καλοκαιρινή περίοδο, επιδρά θετικά στην καλλιέργεια του κρόκου, όπως επιβεβαίωσαν και οι επιστημονικές έρευνες που διεξήχθησαν σ' αυτόν τον τομέα.

Οι μορφολογικοί και εδαφολογικοί παράγοντες είναι επίσης ιδιαίτερα ευεργετικοί γι' αυτήν την καλλιέργεια· ιδιαίτερα ο λοφώδης χαρακτήρας του εδάφους και η ιδιόμορφη αμμώδης και πηλώδης υφή του εδάφους που εμποδίζει την κατακράτηση ύδατος. Το έδαφος του δήμου του San Gimignano ευνοεί την καλλιέργεια του κρόκου, ιδίως, χάρη σε διαπερατά εδάφη, καλώς αποστραγγιζόμενα και υγιή καθώς και στο κλίμα το οποίο χαρακτηρίζεται από έναν μικρό ετήσιο μέσο οροβροχοπτώσεων, κυρίως κατά την χειμερινή περίοδο ενώ το καλοκαίρι είναι ξηρό. Σε γεωμορφολογικό επίπεδο, το έδαφος διακρίνεται από την παρουσία κυματιστών λόφων (διατεταγμένων σχεδόν ομοιόμορφα, το υψόμετρο των οποίων κυμαίνεται μεταξύ 170 και 624 μέτρων) και ελαφρά ή αρκετά επικλινείς πλαγιές καθώς και μια μικρή επιφανειακή διάβρωση. Η επιφάνεια την οποία καλύπτουν οι κοιλάδες είναι ιδιαίτερα περιορισμένη σε σχέση με αυτή που καλύπτουν οι λόφοι. Στην περιοχή του δήμου του San Gimignano δεν υπάρχουν σημαντικά ρέοντα ύδατα. Το υδρογραφικό δίκτυο είναι πολύ λίγο ανεπτυγμένο και ακανόνιστο.

Η εδαφολογική ανάλυση της περιοχής καθιστά προφανή τον ουσιαστικά αμμώδη ή πηλο-αμμώδη χαρακτήρα του εδάφους, το οποίο περιέχει λίγη άργιλο, είναι σωστά δομημένο, κατά κανόνα γόνιμο, σχετικά διαπερατό, πολύ πορώδες, εξαιρετικά αποστραγγισμένο και επομένως αερίζεται ικανοποιητικά. Από κλιματική άποψη επίσης, το έδαφος του San Gimignano είναι ιδανικό για την καλλιέργεια του κρόκου, χάρη κυρίως στο υψηλό επίπεδο βροχοπτώσεων, το φθινόπωρο και την άνοιξη αλλά ελάχιστο, το καλοκαίρι. Με βάση τις ετήσιες τιμές θερμοκρασίας, το κλίμα της περιοχής του San Gimignano καθορίζεται ως ηπειρωτικό/υπο-θαλάσσιο. Το σύνολο των προαναφερθέντων παραγόντων καθιστά το έδαφος του San Gimignano το βέλτιστο περιβάλλον για την καλλιέργεια του κρόκου, ο οποίος υπό αυτές τις εδαφοκλιματικές συνθήκες, βρήκε τον ιδεώδη τόπο της και απέκτησε την ιδιομορφία του.

Στην αδιαμφισβήτητη προδιάθεση της περιοχής γι'αυτήν την καλλιέργεια, ανταποκρίνεται επίσης ο δεσμός του προϊόντος με την επαρχία, δεσμός ο οποίος βασίζεται σε ένα σύνολο παραγόντων (κοινωνικών, οικονομικών και συνδεδεμένων με την παραγωγή) οι οποίοι εντάσσονται και αυτοί σε μια παλιά παράδοση. Η παράδοση της καλλιέργειας του κρόκου στο San Gimignano είναι πολύχρονη, ήδη από τον XIII αιώνα.

Από την κοπή των ανθέων έως την επιλογή των στιγμάτων και την ξήρανσή των, όλες οι εργασίες γίνονται ακόμη και σήμερα, αποκλειστικά χειρωνακτικά. Η εργασία "mondatura" ή "fioritura" γίνεται και αυτή χειρωνακτικά με εξαιρετική επιδεξιότητα. Όσον αφορά τον εντοπισμό του ιδανικού σημείου φρύξης, αυτός προκύπτει μετά από απλή οπτική εξέταση και βασίζεται στην κτηθείσα, με την πάροδο του χρόνου, πείρα από τους πιο ηλικιωμένους εργάτες. Σε πολυάριθμα δημοτικά μεσαιωνικά έγγραφα, το σαφράν αναφέρεται στο κείμενο των συμβολαίων. Ένας ιδιαίτερα διαδεδομένος στην ύπαιθρο τύπος συμβολαίου προέβλεπε την προκαταβολή πληρωμή σε ρευστό για μια καθορισμένη ποσότητα σαφράν που έπρεπε να παραδοθεί κατά την στιγμή της νέας συγκομιδής. Λόγω των πολλαπλών χρήσεών του, το σαφράν χρησιμοποιείτο και ως υποκατάστατο του νομίσματος. Με το εμπόριο αυτού του προϊόντος συνδέονται επίσης αυστηροί κανόνες που έχουν καθορισθεί από τον δήμο για την διασφάλιση του βάρους και της ποιότητας. Η ακρίβεια του ζυγίσματος ανατίθεται στην συντεχνία των ιατρών και των φαρμακοποιών, η οποία αναλαμβάνει και την βαθμονόμηση των ζυγαριών. Συναντώνται ακόμη, σήμερα, ίχνη αυτής της δραστηριότητας στην διατήρηση, στην πόλη, πατρωνυμίων όπως Pesalgruoghi ή Pesalgruoci.

Το "Zafferano di San Gimignano" εμφανίζεται ξανά σήμερα, τόσο στην γαστρονομία όσο και στην φαρμακευτική. Οι διαδικασίες παραγωγής και επεξεργασίας που ακολουθούνται σήμερα στην επαρχία είναι οι παραδοσιακές σύμφωνα με σταθερές και νόμιμες μεθόδους. Πολλές εργασίες πραγματοποιούνται ακόμη με το χέρι, όπως στον Μεσαίωνα: η επιλογή των βολβών, η κοπή των ανθέων, κατά τις πρώτες πρωινές ώρες, το καθάρισμα, η ξήρανση κοντά στη φωτιά.

Το προϊόν συναντάται στα εδέσματα και σε ορισμένες τοπικές σπεσιαλιτέ, μαζί με άλλα χαρακτηριστικά προϊόντα του San Gimignano όπως στο ψωμί, το ποτισμένο με άσπρο κρασί και σαφράν ή στην πίτα με σαφράν. Η ανάγνωση κειμένων όπως "ο οδηγός μαγειρικής" του Ανώνυμου της Τοσκάνης του XIV αιώνα, δίνει μια ιδέα του πόσο έχασε το σαφράν τη σημασία του στην μαγειρική, σε σχέση με το παρελθόν. Το σαφράν αποτελούσε άλλοτε το κύριο συστατικό εδεσμάτων όπως "i pestelli", "la peverata", "l'agliata", "la porrata" καθώς και ορισμένων τυριών. Αν σήμερα, ο κρόκος δεν παρουσιάζει ιδιαίτερη σημασία, αυτό οφείλεται σε μια ανατροπή των παραδόσεων των οποίων τα παραδοσιακά προϊόντα και οι πρακτικές υφίστανται τις αρνητικές συνέπειες, στην διάρκεια των τελευταίων δεκαετιών. Ευτυχώς, είμαστε μάρτυρες, σήμερα, της ανατροπής της τάσης αυτής που ξαναζωντανεύει μια ολόκληρη σειρά πρωτοβουλιών και εκδηλώσεων. Εδώ και πολλά χρόνια, με ευκαιρία το καθάρισμα του κρόκου, το φθινόπωρο, οργανώνεται στο San Gimignano μια γιορτή, η ονομασία της οποίας είναι "giallo come l'oro" (κίτρινο όπως το χρυσάφι), και στόχος της είναι να τραβήξει την προσοχή του κοινού στις πολιτιστικές πλευρές που συνδέονται με την κατανάλωση του προϊόντος.

4.7. Δομή του ελέγχου Ονομασία: AGROQUALITÀ

Διεύθυνση: Via Montebello, 8 - Roma

4.8. Επισήμανση: Το προϊόν συσκευάζεται χειρονακτικά και διατίθεται στην αγορά με ολόκληρα τα στίγματα, δηλαδή, υπό μορφή νηματιδίων. Η συσκευασία η οποία περιέχει κυμαινόμενο βάρος του προϊόντος (μεταξύ 10 εκατοστών του γραμμαρίου και 1 γραμμαρίου) γίνεται σε σακουλάκια ή δοχεία από κατάλληλο για την διατήρηση των τροφίμων υλικό.

Στην ετικέτα κάθε συσκευασμένου προϊόντος περιλαμβάνεται, με σαφείς και ευανάγνωστους χαρακτήρες, όχι μόνον το κοινό γραφικό σύμβολο, η αντίστοιχη ένδειξη και οι πληροφορίες που απαιτούνται από τον νόμο αλλά και οι εξής ενδείξεις:

- "Zafferano di San Gimignano" ένδειξη που δεν μεταφράζεται και συνοδεύεται από την ένδειξη "Denominazione di Origine Protetta" (ολόκληρη ή τα αρχικά της και η οποία μεταφράζεται). Οι ενδείξεις αυτές πρέπει να γράφονται με χαρακτήρες δυο φορές μεγαλύτερους από ό,τι οι άλλες·

- η ονομασία, η εμπορική επωνυμία και η διεύθυνση της εταιρείας παραγωγής και εκείνης που αναλαμβάνει την συσκευασία.

Η προσθήκη οιασδήποτε άλλης ένδειξης που δεν προβλέπεται ρητά, απαγορεύεται. Επιτρέπεται ωστόσο, η χρησιμοποίηση ενδείξεων που αναφέρονται σε ιδιωτικά εμπορικά σήματα, υπό τον όρο ότι δεν έχουν επαινετικό χαρακτήρα και δεν παραπλανούν τον καταναλωτή, η ονομασία της εκμετάλλευσης από την οποία προέρχεται το προϊόν καθώς και άλλες αξιόπιστες και τεκμηριωμένες μνείες, τις οποίες επιτρέπει η κοινοτική, εθνική ή περιφερειακή νομοθεσία και οι οποίες δεν αντιφάσκουν με την τελεολογία και το περιεχόμενο της παρούσας συγγραφής υποχρεώσεων.

Τα προϊόντα για την επεξεργασία των οποίων χρησιμοποιείται ως πρώτη ύλη το "Zafferano di San Gimignano" ΠΟΠ, ενδεχομένως και μετά τις διαδικασίες επεξεργασίας ή μεταποίησης, μπορούν να τεθούν σε εμπορία σε συσκευασίες που φέρουν την ένδειξη της προαναφερθείσας ονομασίας, δίχως την χρησιμοποίηση του κοινού λογότυπο, υπό δύο όρους:

- Το "Zafferano di San Gimignano" DOP, πιστοποιημένο έτσι, πρέπει να είναι το μοναδικό συστατικό που ανήκει σε αυτήν την κατηγορία προϊόντων·

- Στους χρήστες της DOP "Zafferano di San Gimignano" πρέπει να δοθεί η άδεια πνευματικής ιδιοκτησίας η οποία απορρέει από την καταχώρηση της ονομασίας "Zafferano di San Gimignano" DOP, δεδομένου ότι οι κάτοχοι της άδειας συνιστούν κοινοπραξία στην οποία έχει ανατεθεί, από το υπουργείο δασικής και γεωργικής πολιτικής, η προστασία της ονομασίας. Η κοινοπραξία αυτή αναλαμβάνει επίσης να τους καταχωρήσει στα προβλεπόμενα για τον σκοπό αυτό μητρώα και να επιτηρεί την ορθή χρήση της προστατευόμενης ονομασίας. Ελλείψει της κοινοπραξίας για την προστασία αυτή, το προαναφερόμενο έργο πραγματοποιείται από τον MIPAF, με την ιδιότητά του ως εθνικού οργανισμού ο οποίος είναι αρμόδιος για την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2081/92.

Η μη αποκλειστική χρήση του "Zafferano di San Gimignano" DOP, επιτρέπει αποκλειστικά και μόνον, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, να αναφέρεται το προϊόν αυτό ανάμεσα στα συστατικά του προϊόντος που το περιέχουν ή στο προϊόν στο οποίο περιέχεται.

Το λογότυπο της ονομασίας, το οποίο αποδίδεται παραπάνω, αποτελείται από την απεικόνιση του San Gimignano σε χρυσό περίγραμμα και ένα άνθος του κρόκου μετατοπισμένο προς τα αριστερά έχοντας, σε πρώτο πλάνο, τα λευκού και μωβ χρώματος πέταλά του (pantone 258). Τα τρία στίγματα της σαφρανάλης έχουν κόκκινο χρώμα (pantone 180). Στο κάτω μέρος, εμφαίνεται η ονομασία "ZAFFERANO", με μαύρους τυπογραφικούς χαρακτήρες "diarjoe", επιτιθέμενη σε χρυσό φόντο και, στο από κάτω διάστημα, η ονομασία "DI SAN GIMIGNANO", χρώματος μαύρου σε λευκό φόντο, με τυπογραφικούς χαρακτήρες "dj murphic full". Το λογότυπο έχει ύψος και πλάτος 36 mm.

Η κλίμακα αυτή προσαρμόζεται συναρτήσει των διαφόρων αναγκών.

>PIC FILE= "C_2004093EL.003101.TIF">

4.9. Εθνικές απαιτήσεις: -

Αριθ. ΕΚ: IT/00289/08.05.2003.

Ημερομηνία παραλαβής του πλήρους φακέλου: 8 Δεκεμβρίου 2003.