Βρυξέλλες, 7.7.2005

COM(2005) 306 τελικό

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

προς την αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή σχετικά με τις εγγυήσεις που καλύπτονται από τον γενικό προϋπολογισμό Κατάσταση στις 31 Δεκεμβρίου 2004 {SEC(2005)915}

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

Μέρος Πρώτο: Γεγονότα που συνέβησαν μετά την υποβολή της έκθεσης στις 30 Ιουνίου 2004, κατάσταση των κινδύνων και ενεργοποίηση των εγγυήσεων του προϋπολογισμού 3

1. Εισαγωγή: Είδη πράξεων 3

2. Γεγονότα που συνέβησαν μετά την υποβολή της έκθεσης στις 30 Ιουνίου 2004 3

3. Κατάσταση των κινδύνων 4

3.1. Τρέχον υπόλοιπο στις 31 Δεκεμβρίου 2004 4

3.2. Μέγιστος ετήσιος κίνδυνος που αναλαμβάνεται από τον κοινοτικό προϋπολογισμό : πράξεις που εκταμιεύθηκαν μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2004 (βλέπε πίνακα Α2 του παραρτήματος) 5

3.3. Μέγιστος θεωρητικός ετήσιος κίνδυνος που αναλαμβάνεται από τον προϋπολογισμό της Ένωσης: πράξεις που εκταμιεύθηκαν και αποφασίστηκαν μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2004 (βλέπε πίνακα Α3 του παραρτήματος) 5

4. Ενεργοποίηση των εγγυήσεων του προϋπολογισμού 6

4.1. Πληρωμές από τα ταμειακά διαθέσιμα 6

4.2. Ενεργοποίηση του Ταμείου Εγγύησης 6

5. Ανάλυση της θεωρητικής ικανότητας της Κοινότητας για χορήγηση δανείων και εγγυήσεων υπέρ τρίτων χωρών 6

6. Κατάσταση του Ταμείου Εγγύησης στις 31 Δεκεμβρίου 2004 7

7. Σχετική σταθερότητα 7

Μέρος Δεύτερο: Εκτίμηση των δυνητικών κινδύνων: Οικονομική και χρηματοπιστωτική συγκυρία στις τρίτες χώρες με τις οποίες έχουν συναφθεί οι πλέον σημαντικές δανειοδοτικές πράξεις 8

1. Εισαγωγή 8

2. Υποψήφιες χώρες 8

3. Δυτικά Βαλκάνια 9

4. Νέα Ανεξάρτητα Κράτη 9

Μέρος Πρώτο: Γεγονότα που συνέβησαν μετά την υποβολή της έκθεσης στις 30 Ιουνίου 2004, κατάσταση των κινδύνων και ενεργοποίηση των εγγυήσεων του προϋπολογισμού [1]

1. Εισαγωγή: Είδη πράξεων

Οι κίνδυνοι που καλύπτονται από τον προϋπολογισμό της Ένωσης απορρέουν από διάφορες πράξεις δανειοδότησης και εγγύησης, οι οποίες μπορούν να υποδιαιρεθούν σε δύο κατηγορίες: δάνεια χορηγούμενα από την Κοινότητα με μακροοικονομικούς στόχους (δάνεια ισοζυγίου πληρωμών προς τα κράτη μέλη και μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή προς τρίτες χώρες) και δάνεια με μικροοικονομικούς στόχους (δάνεια Ευρατόμ και ΕΚ-ΝΚΜ[2] προς τα κράτη μέλη, και δάνεια Ευρατόμ και Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕ)[3] προς τρίτες χώρες).

2. Γεγονότα που συνέβησαν μετά την υποβολή της έκθεσης στις 30 Ιουνίου 2004

Όσον αφορά την μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή που χορηγήθηκε σε τρίτες χώρες, στις 7 Δεκεμβρίου 2004 το Συμβούλιο αποφάσισε να επεκτείνει προηγούμενες αποφάσεις για τη χορήγηση περαιτέρω μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής στη Σερβία και το Μαυροβούνιο (2004/862/EΚ) και τη Βοσνία και Ερζεγοβίνη (2004/861/EΚ). Όσον αφορά τα Νέα Ανεξάρτητα Κράτη (ΝΑΚ) δεν εκδόθηκε νέα απόφαση του Συμβουλίου, ενώ στις 10 Δεκεμβρίου 2004 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση για την εφαρμογή της μακροοικονομικής χρηματοδοτικής συνδρομής στην Αρμενία, το Τατζικιστάν και τη Γεωργία[4].

Οι εκταμιεύσεις έφθασαν συνολικά σε 22 εκατ. ευρώ με τη μορφή μη επιστρεπτέων ενισχύσεων: 10 εκατ. ευρώ για τη Σερβία και το Μαυροβούνιο, 5,5 εκατ. ευρώ για την Αρμενία και 6,5 εκατ. ευρώ για τη Γεωργία.

Όσον αφορά τα δάνεια Ευρατόμ, βάσει ισχύουσας απόφασης για τη Βουλγαρία πραγματοποιήθηκε εκταμίευση δανείου ύψους 30 εκατ. ευρώ (Kozloduy).

Εκδόθηκε νέα απόφαση της Επιτροπής για την τροποποίηση της απόφασης (C(2000)3812) της 13ης Δεκεμβρίου 2000 και μειώθηκε το ποσό του δανείου Ευρατόμ που είχε αποφασισθεί υπέρ της Ουκρανίας για τη μονάδα K2R4[5].

Όσον αφορά τις εντολές της ΕΤΕ, στις 22 Δεκεμβρίου 2004[6], το Συμβούλιο αποφάσισε να τροποποιήσει την απόφαση 2000/24/EΚ προκειμένου να ληφθεί υπόψη η διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η ευρωπαϊκή πολιτική γειτονίας.

Κατά την ίδια ημερομηνία[7], το Συμβούλιο αποφάσισε να χορηγήσει κοινοτική εγγύηση στην ΕΤΕ έναντι ζημιών για δάνεια όσον αφορά ορισμένα είδη έργων στη Ρωσία, την Ουκρανία, τη Μολδαβία και τη Λευκορωσία· το συνολικό ανώτατο όριο ανέρχεται σε 500 εκατ. ευρώ. Στην ΕΤΕ παρέχεται έκτακτη κοινοτική εγγύηση ύψους 100%. Η εγγύηση θα καλύψει δάνεια που θα έχουν υπογραφεί μέχρι τις 31 Ιανουαρίου 2007 (με δυνατότητα παράτασης κατά έξι μήνες).

Ενόψει της προσχώρησης των δέκα νέων κρατών μελών την 1η Μαΐου 2004, το Συμβούλιο εξέδωσε τον κανονισμό 2273/2004[8] για την τροποποίηση του κανονισμού 2728/94 ο οποίος ιδρύει το Ταμείο Εγγύησης για τις εξωτερικές ενέργειες.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση της Επιτροπής για τις δημοσιονομικές προοπτικές 2007-2013[9], το ύψος των χρηματοδοτήσεων του Ταμείου Εγγύησης δεν θα περιορίζονται στο μέλλον, διότι το Ταμείο Εγγύησης θα χρηματοδοτείται μέσω γραμμής του προϋπολογισμού στον τομέα 4 (εξωτερικές σχέσεις), και όχι, όπως σήμερα, μέσω αποθεματικού που δημιουργείται για το σκοπό αυτό.

3. Κατάσταση των κινδύνων

Η ανάλυση των κινδύνων που παρατίθεται στη συνέχεια στηρίζεται στις καθιερωμένες μεθόδους μέτρηση του τρέχοντος υπολοίπου σε κεφάλαιο, του μέγιστου ετήσιου κινδύνου και του μέγιστου θεωρητικού ετήσιου κινδύνου που αναλαμβάνει ο κοινοτικός προϋπολογισμός (η σχετική μεθοδολογία επεξηγείται στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής). Λεπτομερή αριθμητικά στοιχεία περιλαμβάνονται, αντίστοιχα, στους πίνακες Α1, Α2 και Α3 του παραρτήματος.

3.1. Τρέχον υπόλοιπο στις 31 Δεκεμβρίου 2004

Ο συνολικός κίνδυνος στις 31 Δεκεμβρίου 200 4 ανήλθε σε 15.284 εκατ. ευρώ έναντι 15.519 εκατ. ευρώ στις 30 Ιουνίου 2004.

Ο ακόλουθος πίνακας παρουσιάζει τις πράξεις που επηρέασαν την εξέλιξη του τρέχοντος υπολοίπου σε κεφάλαιο μετά την τελευταία έκθεση.

Πίνακας 1: Τρέχον υπόλοιπο στις 31 Δεκεμβρίου 2004* | Σε εκατ. ευρώ (στρογγυλοποιημένα ποσά) |

Τρέχον υπόλοιπο στις 30 Ιουνίου 2004 | 15 519 |

Εξοφλήσεις δανείων |

Ευρατόμ | 0 |

ΝΚΜ | -18 |

Μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή | -145 |

ΕΤΕ | -747 |

Εκταμιευθέντα δάνεια |

Ευρατόμ | 30 |

Μακροοικονομική χρηματοδοτική συνδρομή | 10 |

ΕΤΕ | 1 265 |

Διαφορές συναλλαγματικών ισοτιμιών μεταξύ του ευρώ και άλλων νομισμάτων | - 621 |

Τρέχον υπόλοιπο στις 31 Δεκεμβρίου 2004 | 15 284 |

* Όλα τα εγγυημένα δάνεια (κράτη μέλη και τρίτες χώρες) εκτός των μη καταβληθέντων οφειλόμενων τόκων και αθετήσεων πληρωμής.

Το τρέχον υπόλοιπο σε κεφάλαιο όσον αφορά πράξεις σε κράτη μέλη ανήλθε σε 3.360 εκατ. ευρώ στις 31 Δεκεμβρίου 2004, έναντι 3.635 εκατ. ευρώ στις 30 Ιουνίου 2004.

Το τρέχον υπόλοιπο σε κεφάλαιο των πράξεων σε τρίτες χώρες ανερχόταν σε 11.924 εκατ. ευρώ στις 31 Δεκεμβρίου 2004, έναντι 11.885 εκατ. ευρώ στις 30 Ιουνίου 2004.

3.2. Μέγιστος ετήσιος κίνδυνος που αναλαμβάνεται από τον κοινοτικό προϋπολογισμό : πράξεις που εκταμιεύθηκαν μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2004 (βλέπε πίνακα Α2 του παραρτήματος)

- Για το 2005, ο συνολικός μέγιστος ετήσιος κίνδυνος ανέρχεται σε 1.848 εκατ. ευρώ.

- Ο κίνδυνος για τα κράτη μέλη ανέρχεται σε 544 εκατ. ευρώ.

- Ο κίνδυνος για τις τρίτες χώρες ανέρχεται σε 1.304 εκατ. ευρώ.

3.3. Μέγιστος θεωρητικός ετήσιος κίνδυνος που αναλαμβάνεται από τον προϋπολογισμό της Ένωσης: πράξεις που εκταμιεύθηκαν και αποφασίσθηκαν μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2004 (βλέπε πίνακα Α3 του παραρτήματος)

- Για το 2005, ο μέγιστος θεωρητικός κίνδυνος ανέρχεται σε 1.957 εκατ. ευρώ, εκτιμάται δε ότι το 2013 θα φθάσει στα 3.546 εκατ. ευρώ.

- Ο μέγιστος θεωρητικός κίνδυνος σε σχέση με τα κράτη μέλη είναι ο ίδιος με τον αναφερόμενο στο σημείο 3.2 μέγιστο ετήσιο κίνδυνο.

- Ο κίνδυνος για τις τρίτες χώρες ανέρχεται σε 1.413 εκατ. ευρώ για το 2005. Ο κίνδυνος εκτιμάται να φθάσει σε 3.324 εκατ. ευρώ μέχρι το 2013.

4. Ενεργοποίηση των εγγυήσεων του προϋπολογισμού

4.1. Πληρωμές από τα ταμειακά διαθέσιμα

Η Επιτροπή αντλεί από τα ταμειακά διαθέσιμά της[10] για να αποφεύγει τις καθυστερήσεις και τα συναφή έξοδα κατά την εξυπηρέτηση των δανείων όταν ο οφειλέτης καθυστερεί να καταβάλει τα προβλεπόμενα ποσά στην Επιτροπή.

4.2. Ενεργοποίηση του Ταμείου Εγγύησης

Το Ταμείο Εγγύησης για εξωτερικές ενέργειες έχει συσταθεί με τον κανονισμό του Συμβουλίου (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 2728/94 της 31ης Οκτωβρίου 1994, όπως τροποποιήθηκε. Σε περίπτωση καθυστέρησης πληρωμής οφειλών εκ μέρους δικαιούχου δανείου που χορηγήθηκε από την Κοινότητα το Ταμείο Εγγύησης παρεμβαίνει εντός τριών μηνών από την ημερομηνία λήξης της προθεσμίας πληρωμής για να αντιμετωπίσει την καθυστέρηση αυτή.

5. Ανάλυση της θεωρητικής ικανότητας της Κοινότητας για χορήγηση δανείων και εγγυήσεων υπέρ τρίτων χωρών

Στην πράξη, ο μηχανισμός του Ταμείου Εγγύησης περιορίζει την ικανότητα δανειοδοτήσεων και εγγυήσεων προς τρίτες χώρες, δεδομένου ότι οι πιστώσεις που διατίθενται για την τροφοδότηση του ταμείου αυτού περιορίζονται από το ποσό που εγγράφεται για το αποθεματικό εγγυήσεων στις τρέχουσες δημοσιονομικές προοπτικές[11].

Ο πίνακας Α4 παρουσιάζει μια εκτίμηση της ικανότητας δανειοδότησης της Κοινότητας προς τρίτες χώρες για την περίοδο 2005-2006 σύμφωνα με το μηχανισμό του Ταμείου Εγγύησης. Η μέθοδος υπολογισμού και οι παραπομπές σε νομικά κείμενα περιγράφονται λεπτομερέστερα στο παράρτημα της παρούσας έκθεσης.

Στον πίνακα 2 παρουσιάζονται οι τρέχουσες πράξεις δανειοδότησης και εγγύησης δανείων για τρίτες χώρες που έφθασαν συνολικά σε 12.068 εκατ. ευρώ στις 31 Δεκεμβρίου 2004.

Πίνακας 2: Τρέχον υπόλοιπο δανειοδοτικών και εγγυητικών πράξεων προς τρίτες χώρες σε εκατ. ευρώ (στρογγυλοποιημένα ποσά) |

1. Τρέχον υπόλοιπο ΕΚ (ΜΧΣ), Ευρατόμ | 1 384 |

2. Τρέχον υπόλοιπο, ΕΤΕ | 10 540 |

3. Ληξιπρόθεσμες οφειλές | 0 |

4. Τόκοι υπερημερίας | 1 |

5. Μη καταβληθέντες δεδουλευμένοι τόκοι1 | 143 |

Τρέχον υπόλοιπο στις 31 Δεκεμβρίου 2004 | 12 068 |

1 Μη καταβληθέντες δεδουλευμένοι τόκοι κατά την έννοια του κανονισμού για την ίδρυση του Ταμείου Εγγύησης.

Ο λόγος μεταξύ των πόρων του Ταμείου Εγγύησης και των τρεχουσών αναλήψεων υποχρεώσεων, κατά τον ορισμό που δίδεται στον κανονισμό για την ίδρυση του ταμείου αυτού, ήταν 10,55%, δηλαδή υπερβαίνει το ποσό-στόχο που είχε οριστεί σε 9% στον κανονισμό αριθ. 1149/1999, ο οποίος τροποποιεί τον κανονισμό αριθ. 2728/94 σχετικά με την ίδρυση Ταμείου Εγγύησης. Σύμφωνα με τις ισχύουσες κανονιστικές διατάξεις, το υπερβάλλον ποσό στο τέλος του έτους εγγράφεται σε ειδική γραμμή της κατάστασης εσόδων του γενικού προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

6. Κατάσταση του Ταμείου Εγγύησης στις 31 Δεκεμβρίου 2004

Στις 31 Δεκεμβρίου 2004, το Ταμείο Εγγύησης διέθετε 1.612,09 εκατ. ευρώ. Κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2004 καταγράφηκαν οι ακόλουθες κινήσεις:

- Η πρώτη και δεύτερη μεταφορά πιστώσεων: 181.875 εκατ. ευρώ.

- Πλεόνασμα του Ταμείου για το έτος 2003: 223,16 εκατ. ευρώ.

- Παρέμβαση του Ταμείου στις 27 Αυγούστου 2004 με την καταβολή 2.687.444,26 δολαρίων ΗΠΑ (ήτοι σε 2.230.059,13 ευρώ).

- Ανάκτηση ληξιπρόθεσμων οφειλών στις 21 Δεκεμβρίου 2004 από την Αργεντινή ύψους 10.013.111,37 δολαρίων ΗΠΑ (ήτοι σε 7.456.334,33 ευρώ).

- Στις 31 Δεκεμβρίου 2004 οι συνολικές ληξιπρόθεσμες οφειλές, δηλαδή οι τόκοι υπερημερίας της Αργεντινής, ανήλθαν σε 1.718.492,13 δολάρια ΗΠΑ (ήτοι 1.261.649,75 ευρώ).

- Στις 31 Δεκεμβρίου 2004, καθαρά έσοδα ύψους 28,9 εκατ. ευρώ από τις επενδύσεις των περιουσιακών στοιχείων του Ταμείου.

7. Σχετική σταθερότητα

Ο λόγος μεταξύ των πόρων του Ταμείου στις 31 Δεκεμβρίου 2004 (1.612,09 εκατ. ευρώ) μείον το ποσό των 338.831.402,07 ευρώ βάσει του κανονισμού 2273/2004 και του μέγιστου θεωρητικού ετήσιου κινδύνου για δάνεια σε τρίτες χώρες το 2005 (1.413 εκατ. ευρώ) εκτιμάται σε 90% (βλ. πίνακα A3 του παραρτήματος).

Μέρος Δεύτερο: Εκτίμηση των δυνητικών κινδύνων: Οικονομική και χρηματοπιστωτική συγκυρία στις τρίτες χώρες με τις οποίες έχουν συναφθεί οι πλέον σημαντικές δανειοδοτικές πράξεις

1. Ε ισαγωγή

Τα στοιχεία που δίνονται στο πρώτο μέρος παρέχουν πληροφορίες για τις ποσοτικές πτυχές των κινδύνων που βαρύνουν τον γενικό προϋπολογισμό. Ωστόσο, τα στοιχεία αυτά πρέπει να σταθμίζονται βάσει των ποιοτικών πτυχών του εκάστοτε κινδύνου, που εξαρτώνται από το είδος της πράξης και την ποιότητα του δανειζομένου. Πίνακες για την εκτίμηση των κινδύνων για τις επιμέρους χώρες παρουσιάζονται χωριστά στο έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής[12]. Σύντομη περίληψη της ανάλυσης αυτής εκτίθεται στη συνέχεια. Στο σημείο 3.1 του παραρτήματος υπάρχει ανάλυση της κατάστασης των άλλων τρίτων χωρών.

2. Υποψήφιες χώρες

Στη Βουλγαρία ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ διατηρήθηκε σε υψηλά επίπεδα, φθάνοντας σε 5,6% σε ετήσια βάση κατά τα δύο πρώτα τρίμηνα του 2004. Το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, παρόλο που μειώθηκε σε σχέση με το 2003, παρέμεινε υψηλό φθάνοντας σε 7,5% του ΑΕΠ το 2004, και καλύφθηκε σε μεγάλο βαθμό από τις καθαρές εισροές άμεσων ξένων επενδύσεων. Το εξωτερικό χρέος σε σχέση με το ΑΕΠ διατηρήθηκε σε σταθερά επίπεδα φθάνοντας σε ποσοστό ελαφρά υψηλότερο του 60% του ΑΕΠ· το δημόσιο χρέος παρουσίασε πτωτική τάση ενώ το ιδιωτικό χρέος είχε αυξητική τάση, με αποτέλεσμα να έχουν το ίδιο σχεδόν μερίδιο στο συνολικό εξωτερικό χρέος.

Κατά τη διάρκεια των τριών πρώτων τριμήνων του 2004, το πραγματικό ΑΕΠ της Ρουμανίας αυξήθηκε κατά 8,1%. Η ανάπτυξη τροφοδοτήθηκε από την ισχυρή εγχώρια ζήτηση, η οποία ευθύνεται για το μέγεθος των αρνητικών καθαρών εξαγωγών και την επίμονη παρουσία ενός υψηλού ελλείμματος τρεχουσών συναλλαγών που προσεγγίζει το 6% του ΑΕΠ. Η σημαντική άνοδος των άμεσων ξένων επενδύσεων επέτρεψε να διατηρηθεί σταθερός ο δείκτης του εξωτερικού χρέους προς το ΑΕΠ που διαμορφώθηκε σε περίπου 34% του ΑΕΠ.

Το ΑΕΠ της Τουρκίας αυξήθηκε κατά 8,7% σε ετήσια βάση κατά τα τρία πρώτα τρίμηνα του 2004, λόγω της ισχυρής αύξησης της εγχώριας κατανάλωσης και της ανόδου των εγχώριων επενδύσεων. Η υψηλή αύξηση της εγχώριας ζήτησης και οι υψηλότερες διεθνείς τιμές του πετρελαίου οδήγησαν σε απότομη αύξηση των εισαγωγών το 2004, που αντιστάθμισαν σε μεγάλο βαθμό τα οφέλη των μεγαλύτερων εξαγωγών και της πρωτοφανούς επιτυχίας της τουριστικής περιόδου. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την επιδείνωση του ελλείμματος του λογαριασμού τρεχουσών συναλλαγών που εκτιμάται ότι έφθασε σε 5,2% του ΑΕΠ. Τα επίπεδα του χρέους υποχώρησαν σημαντικά. Το εξωτερικό χρέος έφθασε σε 53% του ΑΕΠ στα τέλη του 2004.

3. Δυτικά Βαλκάνια

Το ΑΕΠ της Αλβανίας εκτιμάται ότι αυξήθηκε κατά 6,2% το 2004, χάρη στις βελτιώσεις της γεωργικής παραγωγής, το δυναμισμό του τομέα των υπηρεσιών και την άνθιση του κλάδου των οικοδομών. Το έλλειμμα του λογαριασμού τρεχουσών συναλλαγών εκτιμάται ότι έχει φθάσει σε 5,8% του ΑΕΠ το 2004, το επίπεδο του εξωτερικού χρέους παραμένει σχετικά περιορισμένο και ο δείκτης του χρέους προς το ΑΕΠ κυμαίνεται σε περίπου 22,4%.

Στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη, το ΑΕΠ εκτιμάται ότι αυξήθηκε κατά 5% το 2004, χάρη κυρίως στην ανθηρή βιομηχανική παραγωγή και την εγχώρια ζήτηση, και η οικονομία προβλέπεται ότι θα εξακολουθήσει να μεγεθύνεται με τον ίδιο ρυθμό και το 2005. Παρά την πρωτοφανή εισροή άμεσων ξένων επενδύσεων και τις αυξανόμενες εξαγωγές το 2004, η διόγκωση των εισαγωγών είχε ως αποτέλεσμα το έλλειμμα των τρεχουσών συναλλαγών να διατηρηθεί σε ποσοστό υψηλότερο του 18% του ΑΕΠ. Το εξωτερικό χρέος παρουσιάζει πτώση κατά τα τελευταία έτη και διαμορφώθηκε σε 34% του ΑΕΠ το 2004.

Στην Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας η αύξηση του ΑΕΠ υποχώρησε κατά 0,5% κατά τα τρία πρώτα τρίμηνα του 2004, κυρίως λόγω της συνεχιζόμενης υποτονικής ανάπτυξης του μεταποιητικού τομέα. Ωστόσο, για το 2004 συνολικά, είναι πιθανό να επιτευχθεί θετικός αναπτυξιακός ρυθμός, ενώ για το 2005 αναμένεται επιτάχυνση σε 2,5%. Το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών έφθασε σχεδόν 7% του ΑΕΠ το 2004, κυρίως λόγω του μεγάλου εμπορικού ελλείμματος και των χαμηλότερων ιδιωτικών και δημόσιων μεταβιβαστικών πληρωμών. Τα συναλλαγματικά αποθεματικά μειώθηκαν σε 3,5 μήνες εισαγωγών κατά το δεύτερο ήμισυ του 2004 έναντι τεσσάρων μηνών στα τέλη του 2003. Το 2004, ο δείκτης του εξωτερικού χρέους προς το ΑΕΠ παρουσίασε οριακή αύξηση, από 35,2% στα τέλη του 2003 σε 35,7% στα τέλη του 2004.

Η αύξηση του ΑΕΠ επιταχύνθηκε στη Σερβία και το Μαυροβούνιο και αναμένεται να φθάσει σε 7,2% το 2004, χάρη στην ανάκαμψη της βιομηχανικής και γεωργικής παραγωγής. Υψηλές παραμένουν οι εξωτερικές ανισορροπίες που επιδεινώνονται από τις μη ικανοποιητικές επιδόσεις των εξαγωγών. Το 2004, το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών εκτιμάται ότι έχει φθάσει σε περίπου 12% του ΑΕΠ. Ωστόσο, ο δείκτης του χρέους προς το ΑΕΠ μειώθηκε σε 57% μετά από συμφωνία αναδιάταξης που συνάφθηκε με τους πιστωτές της Λέσχης του Λονδίνου.

4. Νέα Ανεξάρτητα Κράτη

Στην Αρμενία, στην οποία η αύξηση της παραγωγής διατηρήθηκε σε επίπεδο υψηλότερο του 10% το 2004, τα σημαντικά εμβάσματα και άλλες μεταβιβάσεις συνέβαλαν στη συρρίκνωση του ελλείμματος τρεχουσών συναλλαγών σε επίπεδο χαμηλότερο του 5% του ΑΕΠ το 2004. Τα διεθνή αποθεματικά της κεντρικής τράπεζας καλύπτουν με άνεση σχεδόν τέσσερις μήνες εισαγωγών. Το εξωτερικό δημόσιο χρέος ανέρχεται σε περίπου 1,1 δισεκατ. δολάρια ΗΠΑ, ήτοι περίπου 33% του ΑΕΠ (από περίπου 39% το 2003).

Το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών της Γεωργίας διευρύνθηκε κάπως καθώς η υψηλή ζήτηση εισαγωγών για την κατασκευή του αγωγού BTC αντιστάθμισε την αύξηση των εμβασμάτων και των επίσημων μεταβιβάσεων. Ωστόσο, η κεντρική τράπεζα κατόρθωσε να αυξήσει τα διεθνή αποθεματικά της σε σχεδόν δύο μήνες εισαγωγών. Το εξωτερικό δημόσιο χρέος της Γεωργίας παρέμεινε σε γενικές γραμμές αμετάβλητο σε ονομαστικές τιμές αλλά μειώθηκε ως ποσοστό του ΑΕΠ από 46% το 2003 σε περίπου 37%. Κατά το δεύτερο ήμισυ του 2004, η Γεωργία συνήψε διμερείς συμφωνίες με τους περισσότερους από τους πιστωτές της Λέσχης των Παρισίων όπως προέβλεπε η συμφωνία του Ιουλίου 2004.

Στην Ουκρανία, η αύξηση του ΑΕΠ έφθασε στο πρωτοφανές ποσοστό του 12%. Συγχρόνως, ο πληθωρισμός κινήθηκε σε ποσοστό 12,3% υπερβαίνοντας όλες τις προβλέψεις. Η εθνική τράπεζα της Ουκρανίας εφάρμοσε βαθμιαία αυστηρότερη νομισματική πολιτική, αλλά οι δημοσιονομικές ανισορροπίες παραμένουν (το έλλειμμα της γενικής κυβέρνησης ήταν υψηλότερο του 4% του ΑΕΠ το 2004) και θα πρέπει να αντιμετωπιστούν από τη νέα κυβέρνηση. Ο λογαριασμός τρεχουσών συναλλαγών έκλεισε με πλεόνασμα άνω του 10% του ΑΕΠ. Τα συναλλαγματικά αποθεματικά αυξήθηκαν σε ποσό που καλύπτει εισαγωγές άνω των τριών μηνών. Ο δείκτης του εξωτερικού δημοσίου χρέους προς το ΑΕΠ μειώθηκε περαιτέρω, ακολουθώντας την ισχυρή αύξηση του ΑΕΠ, και διαμορφώθηκε σε περίπου 19%.

Η οικονομία της Λευκορωσίας συνέχισε να δέχεται τις ευνοϊκές επιδράσεις της ανάπτυξης στη Ρωσία, που είναι ο κυριότερος εμπορικός εταίρος της (το 2004, η αύξηση του ΑΕΠ έφθασε σε 11%). Ο πληθωρισμός υποχώρησε από 28% το 2003 σε 14% το 2004 αλλά εξακολουθεί να είναι ο υψηλότερος στην περιοχή, λόγω των χαλαρών οικονομικών πολιτικών. Ωστόσο, ο λογαριασμός της γενικής κυβέρνησης παρουσίασε πλεόνασμα για πρώτη φορά μετά από αρκετά χρόνια. Το εξωτερικό χρέος παρέμεινε περιορισμένο και ο δείκτης του χρέους προς το ΑΕΠ μειώθηκε σε ποσοστό χαμηλότερο του 20%. Ωστόσο, παρά τη βελτίωση αυτή, η οικονομία της Λευκορωσίας ανιμετωπίζει προβλήματα σε αρκετούς τομείς, και ιδίως όσον αφορά τα συναλλαγματικά αποθεματικά που βρίσκονται σε πολύ χαμηλό επίπεδο.

Στη Μολδαβία, η ανάπτυξη του ΑΕΠ υπερέβη το 7% το 2004 αλλά ο πληθωρισμός παρέμεινε διψήφιος λόγω της ισχυρής εγχώριας ζήτησης την οποία ευνοεί η ταχεία αύξηση της νομισματικής μάζας (λόγω της εισροής εμβασμάτων). Το 2004 παρατηρήθηκε αισθητή χαλάρωση του δημοσιονομικού προσανατολισμού. Η Μολδαβία κατόρθωσε να επιτύχει μία ελάφρυνση του χρέους της από ιδιωτικούς πιστωτές και άρχισε πάλι να καταβάλει τόκους στους πιστωτές της Λέσχης των Παρισίων. Αποτέλεσμα των ανωτέρω ήταν ότι ο δείκτης του χρέους προς το ΑΕΠ μειώθηκε σε ποσοστό χαμηλότερο του 40%. Ωστόσο, η οικονομία εξακολουθεί να είναι ιδιαίτερα εύθραυστη. Το έλλειμμα του λογαριασμού τρεχουσών συναλλαγών προσέγγισε το 7% του ΑΕΠ και οι άμεσες ξένες επενδύσεις αναχαιτίζονται λόγω της παγιωμένης πολιτικής παρεμβατισμού του κράτους στην οικονομία.

Η οικονομία του Tατζικιστάν εξακολούθησε να αναπτύσσεται με έντονο ρυθμό: η αύξηση του ΑΕΠ σε πραγματικές τιμές ήταν περίπου 10,5% το 2004. Το έλλειμμα του λογαριασμού τρεχουσών συναλλαγών διευρύνθηκε από 1,3% σε σχεδόν 2% καθώς η αύξηση των εσόδων από τις εισαγωγές και τα εμβάσματα των μεταναστών υπεραντισταθμίστηκε από την διόγκωση των εισαγωγών λόγω της ταχείας ανάπτυξης. Τα ακαθάριστα επίσημα αποθεματικά στα τέλη του έτους κάλυπταν άνω των δύο μηνών εισαγωγών. Τα τέλη του 2003 το συνολικό εξωτερικό χρέος έφθασε σε 1 δισεκατ. δολάρια ΗΠΑ (73% του ΑΕΠ), από τα οποία 300 εκατ. οφείλονται στη Ρωσία. Τον Οκτώβριο του 2004, υπεγράφη συμφωνία με τη Ρωσία, χάρη στην οποία διαγράφεται το 80% του διμερούς χρέους του Τατζικιστάν ενώ το υπόλοιπο ανταλλάσσεται με χρωστικούς τίτλους (μέχρι τα τέλη του 2008).

[1] Σημειώνεται ότι το παράρτημα περιέχει ένα έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής με αναλυτικούς πίνακες και επεξηγηματικές σημειώσεις για την παρούσα έκθεση.

[2] Νέο Κοινοτικό Μέσο, μη ενεργό από το 1995. Το τελευταίο δάνειο είχε πλήρως αποπληρωθεί στις 17.12.2004.

[3] Οι λεπτομέρειες των εντολών της ΕΤΕ εμφανίζονται στον πίνακα Α1 του παραρτήματος.

[4] COM(2004)793 τελικό.

[5] C(2004)2817/3 της 20.7.2004 (ισοδύναμο σε ευρώ 83.000.000 δολαρίων ΗΠΑ).

[6] ΕΕ L 21, της 25.01.05, σ.9.

[7] ΕΕ L 21, της 25.01.05, σ.11.

[8] ΕΕ L 396, της 31.12.04, σ. 28.

[9] COM (2004)487

[10] Άρθρο 12 του κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 1150/2000 του Συμβουλίου, της 22ας Μαΐου 2000, όπως τροποποιήθηκε, για την εφαρμογή της απόφασης 94/728/ΕΚ, Ευρατόμ, σχετικά με το σύστημα ιδίων πόρων των Κοινοτήτων.

[11] Το ετήσιο μέγεθος που έχει εγγραφεί στις δημοσιονομικές προοπτικές 2000-2006 είναι 200 εκατ. ευρώ σε τιμές 1999. Το 2004, το ποσό ήταν 221 εκατ. ευρώ και το 2005 ανέρχεται σε 223 εκατ. ευρώ.

[12] SEC(2005)…