ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρυξέλλες, 16.01.1998 
COM(1998) 7 τελικό 
Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με 
την 
Ευ ρω Μεσογειακή Συνεργασία στον τομέα των μεταφορών 

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 
ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 3 
1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 4 
2. ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ: ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟ 5 
2.1 Η ΕυρωΜεσογειακή Συνεργασία 5 
2.2 Ροές εμπορίου και μεταφορών: τρέχουσα κατάσταση και προβλέψεις 5 
2.3 Διμερείς συμφωνίες 8 
2.4 Η ειδική περίπτωση της Κύπρου 8 
3. ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ: ΜΙΑ ΕΥΡΩΜΕΣΟΓΕΙΑΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΣΤΙΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ 9 
3.1 Γενικοί στόχοι και αρχές 9 
3.2 Η μεσογειακή διάσταση της κοινοτικής πολιτικής μεταφορών 13 
3.2.1 Η Λευκή Βίβλος 13 
3.2.2 Τα Διευρωπαϊκά Δίκτυα και η ολοκλήρωση τους με τα 
δίκτυα μεταφορών στις Μεσογειακές Χώρες 13 
3.2.3 Θαλάσσιες μεταφορές 15 
3.2.4 Αερομεταφορές 17 
3.2.5 Διαχείριση της εναερίου κυκλοφορίας (ATM) 17 
3.2.6 Παγκόσμιο δίκτυο πλοήγησης και προσδιορισμού θέσης (GNSS) 18 
3.2.7 Σιδηροδρομικές και συνδυασμένες μεταφορές 19 
3.2.8 Στατιστικές 19 
3.3 Έρευνα και ανάπτυξη 19 
4. ΥΠΟΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΙΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ 21 
4.1 Η Δυτική Μεσόγειος 21 
4.2 Συνεργασία στις μεταφορές στη Μέση Ανατολή 23 
4.3 Ανατολική Μεσόγειος και η σύνδεση της με την Μαύρη θάλασσα..... 23 
4.4 Κύπρος 24 
5. ΜΕΣΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ 25 
5.1 Χρηματοδοτικά μέσα 25 
5.1.1 MEDA 25 
5.1.2 Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων 27 
5.2 Συμπεράσματα και συστάσεις 27 
Συνοπτικός πίνακας δράσεων 28 
Αιτιολογική έκθεση 
Με την ΕυρωΜεσογειακή συνεργασία, που αποφασίσθηκε στη Διάσκεψη της Βαρκελώνης 
το Νοέμβριο του 1995, αρχίζει μία νέα εποχή και αντιμετώπιση στις σχέσεις της 
Κοινότητας με τις χώρες της Λεκάνης της Μεσογείου που είναι από τους παλαιότερους και 
στενότερους εταίρους της Ένωσης. Η συνεργασία βασίζεται σε τρία αλληλένδετα σκέλη: 
συνεργασία σε θέματα πολιτικής και ασφαλείας, οικονομική και δημοσιονομική 
συνεργασία, και ανταλλαγές στον κοινωνικο-πολιτιστικό τομέα και στον τομέα του 
ανθρώπινου δυναμικού. 
Η νέα αντιμετώπιση προσθέτει μία πολύπλευρη και παγκόσμια διάσταση στις ευρο-
μεσογειακές σχέσεις. Η νέα ΕυρωΜεσογειακή συνεργασία αποσκοπεί στην αύξηση των 
ροών εμπορευμάτων και προσώπων στην περιοχή. Η παρούσα ανακοίνωση έχει ως 
αντικείμενο να θέσει ένα πλαίσιο συνεργασίας στον τομέα των μεταφορών για να 
επιτευχθεί βελτιωμένη ολοκλήρωση των δικτύων και να βοηθηθεί έτσι η δημιουργία ενός 
χώρου όπου θα μπορούν να διακινηθούν ευκολότερα πρόσωπα και εμπορεύματα. 
Ειδικότεροι στόχοι τίθενται για τις υποδομές μεταφορών (διασύνδεση των εθνικών 
δικτύων μεταφορικών υποδομών σε όλες τις ενδιαφερόμενες χώρες έτσι ώστε να 
δημιουργηθούν πολυτροπικά και διαλειτουργικά δίκτυα), καθώς και για την παροχή 
υπηρεσιών στις μεταφορές (για να εξασφαλισθεί ότι διατίθενται οι πλέον αποτελεσματικές 
και αποδοτικές υπηρεσίες μεταφορών με υψηλά πρότυπα όσον αφορά τα κοινωνικά 
θέματα, την ασφάλεια και το περιβάλλον, μέσα σε έναν κοινό χώρο μεταφορών που θα 
καλύπτει όλη την περιοχή της ΕυρωΜεσογειακής Συνεργασίας. Αυτοί είναι οι στόχοι που 
θα πρέπει να κατευθύνουν την κοινοτική πολιτική και τις δράσεις στο δεδομένο τομέα. 
Στον καθορισμό των στόχων της και των ανάλογων αρχών εργασίας, η Κοινότητα 
βασίσθηκε σε ορισμένες πρωτοβουλίες που έχει ήδη αναλάβει μέσα στην Ένωση (όπως τα 
διευρωπαϊκά δίκτυα ή η στρατηγική της στις θαλάσσιες μεταφορές). Στην 
ΕυρωΜεσογειακή συνεργασία προβλέπεται ένα φόρουμ όπου θα εξετασθεί η επέκταση 
των πρωτοβουλιών αυτών (καθώς και η κοινή κοινοτική πολιτική μεταφορών εν γένει) 
στους εταίρους της στη Μεσόγειο. 
Η ανακοίνωση εξαγγέλλει αναλυτικό σχέδιο δράσης με σκοπό να επιτευχθεί η 
ολοκλήρωση και η βελτιωμένη συνεργασία στην περιοχή, καθώς και η σύσταση μιας 
ομάδας με τους εταίρους της Κοινότητας που θα συναντάται και θα ανταλλάσσει 
πληροφορίες σχετικά με τα έργα μεταφορών κοινού ενδιαφέροντος στη Μεσόγειο, και 
προβλέπει συνεργασία σχετικά με την εφαρμογή και το συντονισμό των έργων. 
1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
Τα τελευταία χρόνια η Κοινότητα αναθεώρησε τη σχέση της με τις χώρες της Μεσογείου 
καταλήγοντας στην ανάπτυξη μιας ΕυρωΜεσογειακής Συνεργασίας"', όπως 
αποφασίσθηκε στη Διάσκεψη της Βαρκελώνης το Νοέμβριο του 1995. Η νέα αντιμετώπιση 
που προτείνει η Κοινότητα έχει σφαιρικό χαρακτήρα και αποσκοπεί να δημιουργήσει μία 
περιοχή ελευθέρου εμπορίου στη Λεκάνη της Μεσογείου έως το έτος 2010. Η συνεργασία 
αυτή έχει τρεις στόχους: συνεργασία σε θέματα πολιτικής και ασφάλειας, οικονομική 
και δημοσιονομική συνεργασία και ανταλλαγές στον κοινωνικο-πολιτιοτικό τομέα και 
στον τομέα του ανθρώπινου περιβάλλοντος. 
Οι μεταφορές έχουν αποφασιστικής σημασίας ρόλο: η αυξημένη διακίνηση εμπορευμάτων 
και προσώπων θα απαιτήσει αποτελεσματικές και βιώσιμες υπηρεσίες μεταφορών. Για το 
λόγο αυτό στα συμπεράσματα της Διάσκεψης της Βαρκελώνης δηλώνεται ότι οι 
συμμετέχοντες: 
"τονίζουν τη σημασία να αναπτυχθούν και να βελτιωθούν οι υποδομές, και μέσω της 
σύστασης ενός αποτελεσματικού συστήματος μεταφορών ..."και".... ότι αναλαμβάνουν 
να τηρήσουν τις αρχές του διεθνούς ναυτιλιακού δικαίου, ιδίως όσον αφορά την 
ελευθερία παροχής υπηρεσιών στις διεθνείς μεταφορές και την ελεύθερη πρόσβαση 
στις διεθνείς εμπορευματικές μεταφορές ...*. 
Το πρόγραμμα εργασίας που επισυνάφθηκε στη δήλωση της Βαρκελώνης αναφέρει ότι η 
συνεργασία στο πεδίο των μεταφορών θα επικεντρωθεί: 
*στη δημιουργία ενός αποτελεσματικού αεροναυτιλιακού πολυτροπικού συστήματος 
μεταφορών στη Μεσόγειο, με τη βελτίωση και τον εκσυγχρονισμό των λιμένων και των 
αερολιμένων, την άρση των αδικαιολόγητων περιορισμών, την απλούστευση των 
διατυπώσεων, τη βελτίωση της ασφάλειας στην ναυτυ\ία και στις αερομεταφορές, την 
εναρμόνιση των περιβαλλοντικών κανόνων σε υψηλό επίπεδο, όπου θα συμπεριληφθεί 
αποτελεσματικότερος έλεγχος της ρύπανσης που προκαλείται από τις θαλάσσιες 
μεταφορές, και τη δημιουργία εναρμονισμένων συστημάτων διαχείρισης της 
κυκλοφορίας- επίσης θα επικεντρωθεί στην ανάπτυξη χερσαίων συνδέσεων μεταξύ 
Ανατολής και Δύσης στις νοτιοανατολικές ακτές της Μεσογείου, και τη σύνδεση των 
δικτύων μεταφορών της Μεσογείου με το διευρωπαϊκό δίκτυο έτσι ώστε να 
εξασφαλισθεί η διαλειτουργικότητά τους". 
Σκοπός της παρούσας ανακοίνωσης είναι να εκθέσει μία τέτοια στρατηγική λεπτομερώς 
και να εμπεδώσει δράσεις που έχουν ήδη αναληφθεί (οι οποίες αναφέρονται 
αναλυτικότερα στη συνέχεια) ή ακόμη να αρχίσουν δράσεις στο πλαίσιο αυτό. Τα κεφάλαια 
2 και 3 της παρούσας ανακοίνωσης εξετάζουν τις μεταφορές στην ΕυρωΜεσογειακή 
Συνεργασία, τόσο από άποψη ροών εμπορίου και μεταφορών στην περιοχή όσο και από 
την άποψη της σημασίας που έχουν στη Μεσόγειο οι κοινοτικές πρωτοβουλίες στις 
μεταφορές. Το κεφάλαιο 4 καταγράφει την τρέχουσα υποπεριφερειακή συνεργασία και το 
; Στην παρούσα ανακοίνωση, οι ενρωμεσογειακοί εταίροι είναι εκείνοι που συμμετείχαν στη 
Διάσκεψη της Βαρκελώνης, δηλαδή η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη μέλη της, η Αλγερία, η 
Κύπρος, η Αίγυπτος, το Ισραήλ, η Ιορδανία, ο Αίβανος, η Μάλτα, το Μαρόκο, η Συρία, Η 
Τυνησία, η Τουρκία και οι Παλαιστινιακές Αρχές. 
-4-
κεφάλαιο 5 σκιαγραφεί τα μέσα που διατίθενται για να χρηματοδοτηθούν οι υπάρχουσες 
και οι μελλοντικές δράσεις στις μεταφορές στο πλαίσιο της ΕυρωΜεσογειακής 
Συνεργασίας. 
Η παρούσα ανακοίνωση θα χρησιμεύσει ως βάση για την ανάπτυξη ενός αναλυτικού 
σχεδίου δράσης στην εφαρμογή των στόχων που θέτει το παρόν έγγραφο. Έχουν ήδη 
καταρτισθεί τομεακά προγράμματα εργασίας για τις θαλάσσιες μεταφορές και για την 
έρευνα και ανάπτυξη στις μεταφορές, τα οποία θα μπορούσαν να ενσωματωθούν στο 
σχέδιο δράσης στις μεταφορές. 
2. ΓΕΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ: ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΣΤΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟ 
2.1. Η ΕυρωΜεσογειακή Συνεργασία 
Η επίτευξη των στόχων της ΕυρωΜεσογειακής Συνεργασίας θα απαιτήσει ένα 
αποτελεσματικό, ασφαλές, βιώσιμο περιβαλλοντικά και ανταγωνιστικό δίκτυο μεταφορών. 
Δημιουργία μιας ΕυρωΜεσογειακής ελεύθερης ζώνης εμπορίου σημαίνει άρση των 
εμποδίων στο εμπόριο μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και κάθε μιας μεσογειακής 
χώρας-εταίρου, καθώς επίσης μεταξύ των ίδιων των χωρών-εταίρων. Αυτό είναι 
θεμελιώδες για να εξασφαλισθεί μακροπρόθεσμα ισόρροπη ανάπτυξη στις εν λόγω χώρες 
και για να μειωθεί η εξάρτηση τους από την Ευρώπη και από τις ευρωπαϊκές αγορές, όπου 
λαμβάνονται σημαντικές αποφάσεις για τους όρους εμπορίας που δεν μπορούν να 
ελέγξουν για τους όρους εμπορίας. 
2.2 Ροές εμπορίου και μεταφορών: τρέχουσα κατάσταση και προβλέψεις 
Τρέχουσα κατάσταση: εμπορευματικές μεταφορές 
Κάθε χρόνο 150 εκατομμύρια περίπου τόννοι εμπορευμάτων μεταφέρονται μεταξύ της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης και των δώδεκα μεσογειακών εταίρων της (περίπου το 10% του 
εξωτερικού εμπορίου της Ένωσης σε βάρος). Οι κύριοι τρόποι μεταφοράς που 
χρησιμοποιούνται είναι οι θαλάσσιες μεταφορές (το 75% του συνόλου των μεταφορών) και 
οι αγωγοί (17%). Το 40% των μεταφορών αυτών πραγματοποιείται μεταξύ της Ευρωπαϊκής 
Ένωσης και της Αλγερίας λόγω της μεγάλης κυκλοφορίας υδρογονανθράκων οι τρεις 
χώρες του Maghreb (Αλγερία, Μαρόκο και Τυνησία) μαζί φθάνουν περίπου το 50%. Στην 
Ανατολική Μεσόγειο οι πλέον σημαντικοί εμπορικοί εταίροι (σε βάρος εμπορευμάτων) είναι 
η Αίγυπτος, η Συρία και η Τουρκία, Η Τουρκία από μόνη της απορροφά το 25% των 
εξαγωγών της ΕΕ προς τους μεσογειακούς εταίρους και είναι ο μόνος εμπορικός εταίρος 
όπου οι χερσαίες μεταφορές από και προς την ΕΕ διαδραματίζουν κάποιο ρόλο. 
Το 1993 κάτω των 500 χιλιάδων τόννων εμπορευμάτων (0,3%) μεταφέρθηκαν αεροπορικώς 
μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των μεσογειακών εταίρων, από τους οποίους το 40% 
περίπου από και προς το Ισραήλ και μόνον. Στην Ευρώπη περισσότερο από το ήμισυ του 
συνολικού όγκου αεροπορικών εμπορευματικών μεταφορών από και προς τις χώρες 
εταίρους διήλθε μέσω αερολιμένων στη Γερμανία και τις Κάτω Χώρες, μολονότι είναι 
πιθανό μεγάλο μέρος των εμπορευμάτων που μεταφέρθηκαν μέσω των χωρών αυτών, είτε 
αεροπορικώς είτε (πιο πιθανό) οδικώς να προορίζονταν/προέρχονταν από άλλες 
ευρωπαϊκές χώρες. Δεν υπάρχουν πάντως ακριβείς στατιστικές. 
Εμπόριο μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ 12) και των 11 μεσογειακών εταίρων2 
19Θ3, εκατ. Tdwot ' Ι Ειοαγωγέ<?Εε Ι Εξαγωγές ËË 
θαλάσσιες μεταφορές 73 (70%) 40 (87%) 
αγωγοί 26 (25%) Ô 
οδικές μεταφορές 3(3%) 4(9%) 
σιδηροδρομικές μεταφορές 0,1 07 
αεροπορικές μεταφορές 0,2 0, 
λοιπές 1,8 0^3 
«Μώ ' Ϊ04 ' '• """' 46 
εμπόριο σε αξία, δισεκατ. ECU 28 43 
_______ __ _ 
(πηγή: στατιστικές της Eurostat για το εξωτερικό εμπόριο) 
Σε αντίθεση με τη διακίνηση εμπορευμάτων μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και των 
μεσογειακών εταίρων της, το διαπεριφερειακό εμπόριο είναι πολύ χαμηλό, ιδίως στο 
Maghreb. 
Μαρόκο-Maghreb Εξαγωγές: 6%, εισαγωγές: 2,3% 
Τυνησία-Maghreb Εξαγωγές: 6,4%, εισαγωγές: 4,5% 
(πηγή: Inframed) 
Οι ροές αεροπορικών μεταφορών μεταξύ των χωρών του Maghreb τόσο σε επιβάτες που 
ταξιδεύουν για λόγους εργασίας όσο και σε εμπορεύματα είναι σχεδόν ανύπαρκτες. 
Ταυτόχρονα, το 90% της διεθνούς κυκλοφορίας των αερογραμμών του Maghreb αφορά τη 
σύνδεση με κοινοτικά κράτη μέλη - το 70-80% του διεθνούς εμπορίου των χωρών του 
Maghreb πραγματοποιείται με τις χώρες αυτές. Επιπλέον, υπάρχει μεγάλη ανισορροπία 
στις εμπορικές ροές μεταξύ των δύο περιοχών: σε βάρος η Ένωση εισάγει το διπλάσιο 
από ό,τι εξάγει (άνω των 100 εκατ. τόννων έναντι κάτω των 50 εκατ. τόννων). Σε αξία, 
όμως, η ΕΕ εμφανίζει εμπορικό πλεόνασμα, δεδομένου ότι η αξία των εμπορευμάτων που 
εξάγεται είναι 3,5 φορές υψηλότερη της αξίας των εμπορευμάτων που εισάγονται, λόγω 
της φύσης των διακινούμενων εμπορευμάτων (εισαγωγές: ενέργεια, ορυκτά, γεωργικά 
είδη διατροφής, εξαγωγές: μεταποιημένα εμπορεύματα, τελειωμένα και ημικατεργασμενα 
προϊόντα). 
Στα στοιχεία αυτά δεν συμπεριλαμβάνονται οι Παλαιστινιακές Αρχές, μολονότι οι εμπορικές ροές 
από και προς τη γεωγραφική περιοχή που ελέγχουν τη στιγμή αυτή οι Παλαιστινιακές Αρχές έχουν 
συμπεριληφθεί σε εκείνες από και προς το Ισραήλ 
-6-
Τρέχουσα κατάσταση: επιβατικές μεταφορές 
Η διακίνηση επιβατών μεταξύ της Ένωσης και των μεσογειακών εταίρων της 
πραγματοποιείται κυρίως αεροπορικώς. Το 1993, η συνολική ροή επιβατών στις 
αερομεταφορές μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των μεσογειακών εταίρων ήταν 
περίπου 28 εκατομμύρια, η δε μη προγραμματισμένη αγορά έφθασε άνω του ημίσεως 
(54%). Η Τουρκία και η Τυνησία ήταν οι δύο σημαντικότεροι μεσογειακοί εταίροι, 
αντιπροσωπεύοντας αντίστοιχα το 34% και το 16% της συνολικής κυκλοφορίας. 
Μεταξύ των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και η 
Γαλλία μόνον είχαν σχεδόν το 75% της συνολικής αεροπορικής κυκλοφορίας. Ενώ σχεδόν 
τα δύο τρίτα της κυκλοφορίας από τη Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο 
πραγματοποιήθηκε με μη προγραμματισμένες πτήσεις, κυρίως προς την Τουρκία και την 
Τυνησία (από το Ηνωμένο Βασίλειο επίσης προς τη Μάλτα και την Κύπρο), η κυκλοφορία 
της Γαλλίας χαρακτηρίσθηκε πάντως από πολύ μεγαλύτερο μερίδιο επιβατών σε 
προγραμματισμένες πτήσεις (70%), το ήμισυ περίπου των οποίων είχαν ως προορισμό τις 
χώρες του Maghreb. 
Προβλέψεις 
Οι ροές μεταφορών μεταξύ της ΕΕ και των μεσογειακών εταίρων θα συνεχίσει να 
αυξάνεται στο μέλλον, η εξέλιξη τους όμως είναι δύσκολο να προβλεφθεί με ακρίβεια διότι 
συνδέεται στενά με την εξέλιξη της αγοράς υδρογονανθράκων, οι οποίες αποτελούν το 
90% των εισαγωγών της ΕΕ από τους μεσογειακούς εταίρους. Οι εισαγωγές πετρελαίου 
από τις χώρες της Βορείου Αφρικής έπεσαν παραδείγματος χάριν το 1993 αλλά 
αυξήθηκαν το 1994. Τα λιπάσματα (φωσφορικά λιπάσματα) φθάνουν το 5% των 
εισαγωγών. 
Έμμεσα, η ΕυρωΜεσογειακή συνεργασία θα πρέπει να οδηγήσει επίσης σε επέκταση των 
εμπορικών ροών, και επομένως των κυκλοφοριακών ροών καθόσον η μεγαλύτερη 
επίγνωση του δυναμικού της αγοράς μεταξύ των μεσογειακών εταίρων (που 
δημιουργήθηκε με τις δραστηριότητες που προωθεί η ΕυρωΜεσογειακή Συνεργασία) 
οδηγεί σε μεγαλύτερη χρήση των αγορών αυτών που βρίσκονται τόσο κοντά. Επίσης, η 
ΕυρωΜεσογειακή Συνεργασία θα εργασθεί στο θέμα των έμμεσων εμποδίων που 
υπάρχουν στο εμπόριο όπως η προώθηση της συνεργασίας σε ορισμένους τομείς ή η 
διευκόλυνση του εμπορίου. Ορισμένα από αυτά τα προγραμματισμένα μέτρα στις 
μεταφορές εκτίθενται στο κεφάλαιο 3 στη συνέχεια. 
Αυτή η προβλεπόμενη αύξηση των εμπορικών ροών ισχύει όχι μόνο στους δεσμούς μεταξύ 
Κοινότητας και μεσογειακών εταίρων αλλά επίσης μεταξύ των ίδιων των εταίρων αυτών, 
διότι η προώθηση της περιφερειακής ολοκλήρωσης μεταξύ τους αποτελεί αποφασιστική 
σημασίας στόχο της συνεργασίας. Πράγματι, πολλά από τα προγραμματιζόμενα μέτρα 
που εκτίθενται στη συνέχεια θα επικεντρωθούν σε αυτόν τον ειδικό στόχο. Όλα όσα 
προαναφέρθηκαν δείχνουν ότι είναι σημαντικό να προετοιμασθεί κατάλληλα η 
ΕυρωΜεσογειακή Συνεργασία στον τομέα των μεταφορών - πράγμα που έχει ήδη αρχίσει 
σε ορισμένα πεδία των μεταφορών. 
-7-
2.3 Διμερείς συμφωνίες 
Το κύριο μέσο που διέθετε η Επιτροπή στη δημιουργία του επιθυμούμενου χώρου 
ελευθέρου εμπορίου είναι η σειρά ΕυρωΜεσογειακών συμφωνιών που έχει ήδη 
διαπραγματευθεί ή είναι υπό διαπραγμάτευση με τους εταίρους. Οι συμφωνίες αυτές 
βρίσκονται σε διάφορα στάδια προετοιμασίας, διαπραγμάτευσης ή κύρωσης. Στην 
περίπτωση της Τουρκίας, της Κύπρου και της Μάλτας, οι σχέσεις καλύπτονται από τις 
ρυθμίσεις της τελωνειακής ένωσης. 
Οι συμφωνίες ή τα σχέδια συμφωνιών προβλέπουν την έγκαιρη διενέργεια 
διαπραγματεύσεων που θα οδηγήσουν στην ελευθέρωση του εμπορίου στην παροχή 
υπηρεσιών. Στον τομέα των μεταφορών, στόχος στις θαλάσσιες μεταφορές θα είναι να 
θεσπισθεί η αρχή της απεριόριστης πρόσβασης στη διεθνή αγορά θαλασσίων μεταφορών. 
Άλλα μέσα μεταφορών έχουν εξαιρεθεί από τις τυποποιημένες διατάξεις σχετικά με τα 
δικαιώματα εγκατάστασης και επιχειρησιακής δραστηριότητας στις συμφωνίες αυτές. 
Όμως, οι περισσότερες συμφωνίες περιέχουν δέσμευση για τη διενέργεια 
διαπραγματεύσεων σχετικά με συμφωνίες που αφορούν την πρόσβαση σε τομεακές 
αγορές στις οδικές, σιδηροδρομικές, εσωτερικές πλωτές και αεροπορικές μεταφορές σε 
μεταγενέστερο στάδιο. 
Κάθε συμφωνία πραγματεύεται επίσης την τεχνική συνεργασία στο πεδίο των μεταφορών, 
έτσι ώστε να επικεντρωθούν τα κοινοτικά προγράμματα τεχνικής συνδρομής στην 
αναδιάρθρωση και τον εκσυγχρονισμό των μεταφορικών δικτύων. Επιπλέον, τα οικονομικά 
πρωτόκολλα που υπογράφηκαν το 1995 με τη Μάλτα και την Κύπρο προκειμένου να 
προετοιμασθεί η προσχώρηση τους στην ΕΕ (παρά το γεγονός ότι η θέση της Μάλτας έχει 
πλέον μεταβληθεί) καλύπτουν τις μεταφορές και τις υποδομές τους, και ένα ψήφισμα της 
ΕΕ - του Συμβουλίου Σύνδεσης της Τουρκίας καλεί σε επέκταση της συνεργασίας στις 
μεταφορές στην περιοχή. 
2.4 Ειδική περίπτωση της Κύπρου 
Μετά την υπογραφή μιας συμφωνίας σύνδεσης για την τελωνειακή ένωση με την 
Κοινότητα το 1972, η Κύπρος άρχισε τη διαδικασία δομημένου διαλόγου με την Ευρωπαϊκή 
Ένωση3 προκειμένου να προετοιμάσει την προσχώρηση της. Ο διάλογος αυτός σκοπό 
έχει να παράσχει ένα πλαίσιο αντιμετώπισης των θεμάτων κοινού ενδιαφέροντος που 
σχετίζονται με την εφαρμογή μιας προενταξιακής στρατηγικής, η οποία περιλαμβάνει 
(στον τομέα των μεταφορών) μεταξύ άλλων: 
• συνεχή στήριξη στη διαδικασία προσέγγισης της νομοθεσίας της, 
• εξέταση των μέσων επέκτασης των διευρωπαϊκών δικτύων μεταφορών στην Κύπρο, 
• συμμετοχή στην ΕυρωΜεσογειακή Συνεργασία. 
Οι επαφές με την Κύπρο για τις μεταφορές έχουν ως αντικείμενο θέματα στις ναυτιλιακές, 
αεροπορικές, συνδυασμένες και πολυτροπικές μεταφορές, για να αποφευχθούν οι 
ανισορροπίες που προκύπτουν από υπερβολική συγκέντρωση στους μεμονωμένους 
τρόπους μεταφοράς. Τα σημεία αυτά αναπτύσσονται στη συνέχεια στο σημείο 4.4. 
Ψηφίσματα των Συμβουλίων Σύνδεσης ΕΕ/Κύπρουκαι ΕΕ/Μάλτας της 12ης Ιουνίου 1995. 
8-
3. ΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ: ΜΙΑ ΕυρωΜεσογειακΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΓΙΑ ΤΙΣ 
ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ 
3.1 Γενικοί στόχοι και αρχές 
Γενικός στόχος της Κοινότητας είναι η ολοκλήρωση των μεταφορικών δικτύων τόσο 
μεταξύ Κοινότητας και ευρωπαίων εταίρων της, όσο και μεταξύ των ίδιων των εταίρων. 
Όπως σημειώνεται στο κεφάλαιο 1, η δήλωση της Βαρκελώνης όσον αφορά τις 
μεταφορές επικεντρώνεται στις υποδομές, αναφέρει δε ειδικά τη ναυτιλία ως υπηρεσία, 
και την ανάγκη να τηρηθούν οι αρχές του διεθνούς ναυτιλιακού δικαίου, και συγκεκριμένα 
η ελευθερία παροχής υπηρεσιών στις διεθνείς μεταφορές και την ελεύθερη πρόσβαση 
στις διεθνείς εμπορευματικές μεταφορές. 
Κατ' αρχήν στις υποδομές των μεταφορών, στόχος είναι η διασύνδεση των δικτύων των 
μεταφορικών υποδομών όλων των εταίρων στην περιοχή έτσι ώστε να δημιουργηθεί ένα 
διαπεριφερειακό, σε όλη την περιοχή, πολυτροπικο και διαλειτουργικο δίκτυο. Για να 
επιτευχθεί αυτό: 
• η διεθνής κοινότητα, και η Κοινότητα συγκεκριμένα (καθόσον έχει συντονιστικό ρόλο), 
οφείλει να επικεντρώσει τον προγραμματισμό και τους πόρους της σε έργα υποδομής 
διεθνούς σημασίας παρά σε εκείνα που έχουν καθαρά εθνική σημασία* 
• τα πολυτροπικο μεταφορικά δίκτυα πρέπει να προγραμματισθούν έτσι ώστε να 
αντανακλούν τις πραγματικές και τις προβλεπόμενες ροές εμπορευμάτων και 
επιβατών, σε μια προσπάθεια να συμμετάσχουν όλες οι χώρες της περιοχής για να 
εξασφαλισθεί ότι τα μεταφορικά δίκτυα θα δημιουργηθούν με λογικό και συντονισμένο 
τρόπο· 
• όταν προσδιορισθούν τα μεταφορικά δίκτυα, οι συμμετέχοντες θα πρέπει να 
προσδιορίσουν τα σημεία συμφόρησης και τα εμπόδια ούτως ώστε να 
διευκολυνθούν οι κυκλοφοριακές ροές, καθώς επίσης να προσδιορίσουν και τις 
συνδέσεις που λείπουν στα δίκτυα για να εκπονηθούν έργα με αντικείμενο τα κενά 
αυτά-
• στον προγραμματισμό των πολυτροπικών μεταφορικών δικτύων, πρέπει να δοθεί 
έμφαση στην βελτίωση των συνδέσεων μεταξύ λιμένων και της ενδοχώρας τους, 
που είναι ιδιαίτερα σημαντικές δεδομένου του δυνητικού ρόλου της ακτοπλοΐας και της 
δυνατότητας να δημιουργηθεί μια ολοκληρωμένη, πολυτροπική και από πόρτα σε 
πόρτα παροχή υπηρεσιών. Συχνά οι συνδέσεις μεταξύ λιμένων και του υπολοίπου 
δικτύου είναι ελλείπεις ή ορισμένες φορές ακόμη και ανύπαρκτες4. Ωστόσο, στη 
βελτίωση των συνδέσεων των λιμένων με την ενδοχώρα, πρέπει να δοθεί προσοχή στην 
πιθανότητα στρέβλωσης του ανταγωνισμού στις λιμενικές επενδύσεις, και συνεπώς 
πρέπει να τηρηθούν οι αρχές θεμιτού ανταγωνισμού μεταξύ των λιμένων 
Τα εμπόδια στην ακτοπλοΐα δεν υφίστανται μόνο στους μεσογειακούς εταίρους. Ωστόσο, η 
Κοινότητα ασχολείται με το θέμα αυτό στο πλαίσιο των δικών της εσωτερικών πολιτικών και 
μέσων όπως η κοινή πολιτική μεταφορών, τα διευρωπαϊκά δίκτυα, η προώθηση των διατροπικών 
μεταφορών και η ακτοπλοΐα. 
• η Κοινότητα οφείλει να εξετάσει προσεκτικά την ισορροπία μεταξύ των διαφόρων 
τρόπων μεταφοράς και επομένως να ενθαρρύνει τα έργα που είτε ευνοούν τους 
λιγότερους επιβλαβείς στο περιβάλλον τρόπους μεταφοράς είτε είναι ουδέτερα από 
άποψη ισορροπίας στο θέμα αυτό. Συγκεκριμένα, τα έργα που συνδέονται με την 
ακτοπλοΐα πρέπει να προσεχθούν ιδιαίτερα, μολονότι πρέπει να ληφθεί μέριμνα να 
προωθηθούν έργα που ωφελούν εν γένει από περιβαλλοντική άποψη5· 
• τα έργα πρέπει να αξιολογηθούν κατά το δυνατόν σύμφωνα με αντικειμενικά και 
επαληθεύσιμα κοινωνικοοικονομικά κριτήρια, και ανάλογα με το κατά πόσον 
προωθούν την περιφερειακή ανάπτυξη* θα πρέπει να χρηματοδοτηθούν έργα που 
έχουν κάποια ελάχιστη οικονομική βιωσιμότητα και, όπου είναι δυνατόν, να 
προωθηθούν οι εταιρικές σχέσεις δημοσίου - ιδιωτικού τομέα. Οι πόροι που μπορούν 
να προέλθουν από επενδυτικά κεφάλαια, είτε αυτά είναι δημόσια είτε ιδιωτικά, κρατικά 
είτε θεσμικά (συμπεριλαμβανομένης της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων και της 
Διεθνούς Τράπεζας) πρέπει να τεθούν ως θέμα στις συζητήσεις αυτές από ενωρίς· 
• τα διοικητικής φύσεως μέτρα (όπως η βελτίωση/ορθολογική οργάνωση των 
διοικητικών διατυπώσεων) θα πρέπει να έχουν την προτεραιότητα έναντι των μέτρων 
που σχετίζονται με την υποδομή. Πολλά σημεία συμφόρησης στις υποδομές (σημεία 
διέλευσης των συνόρων ή διατροπικά σημεία όπως οι λιμένες) προκαλούνται από στην 
"γραφειοκρατία" παρά από την υποδομή και οι επενδύσεις σε μέτρα που θα 
επηρεάσουν τους χρόνους αναμονής στα σημεία συμφόρησης ίσως αποφέρουν 
περισσότερα οφέλη από τις επενδύσεις σης υποδομές· 
• επειδή οι πόροι είναι λίγοι, να δοθεί προτεραιότητα στην 
αποκατάσταση/ανακατασκευή των υφιστάμενων υποδομών παρά στην κατασκευή 
νέων υποδομών. Μολονότι υπάρχουν σαφείς περιπτώσεις όπου χρειάζεται νέα 
υποδομή, σε πολλά σημεία μπορούν να επιτευχθούν τα ίδια οφέλη με καλύτερη χρήση 
ή βελτίωση της υπάρχουσας υποδομής. 
Όσον αφορά τώρα την παροχή μεταφορικών υπηρεσιών, στόχος της Κοινότητας θα 
πρέπει να είναι η αποτελεσματικότερη και αποδοτικότερη παροχή μεταφορικών υπηρεσιών 
με ενιαίο υψηλό πρότυπο (από κοινωνική, περιβαλλοντική άποψη και από άποψη 
ασφαλείας) σε έναν κοινό χώρο μεταφορών που θα καλύπτει όλη την περιοχή της 
Μεσογείου. Για να επιτευχθεί αυτό: 
• πρέπει να αρθούν τα εμπόδια στην ελεύθερη παροχή μεταφορικών υπηρεσιών. Η 
άρση των εμποδίων αυτών θα πρέπει να συζητηθεί με όλες τις χώρες (λαμβανομένων 
υπόψη των τυχόν νομικών υποχρεώσεων που έχουν οι εταίροι με βάση τους κανόνες 
5 Πρέπει να αποφευχθεί η κατάσταση κατά την οποία η βελτίωση της ακτοπλοΐας θα συνοδευθεί από 
αύξηση των μη συμβατών προς το περιβάλλον οδικών μεταφορών μεταξύ λιμένων και ενδοχώρας. 
Η Κοινότητα οφείλει να προωθήσει τα έργα ακτοπλοΐας που βελτιώνουν την ανταγωνιστικότητα 
της ναυτιλίας έναντι άλλων τρόπων μεταφοράς πιο επιβλαβών για το περιβάλλον (ουσιαστικά τις 
οδικές μεταφορές), και να αποφύγει την προώθηση έργων που, αυξάνοντας τον ανταγωνισμό με 
λιγότερο επιζήμια για το περιβάλλον μέσα μεταφοράς (όπως οι σιδηροδρομικές μεταφορές), 
προκαλούν μεταστροφή από τις σιδηροδρομικές προς τις οδικές μεταφορές. 
-10-
της ΠΟΕ). Η άρση των εμποδίων στην ελεύθερη ροή των μεταφορών αποτελεί επίσης 
μέσο άρσης των εμποδίων στο ελεύθερο εμπόδιο. Συγκεκριμένα, η ανακοίνωση της 
Επιτροπής για την ακτοπλοΐα^ εντοπίζει τα εμπόδια στην προώθηση αυτής της μορφής 
μεταφορών και τονίζει την ανάγκη να αρθούν. Ωστόσο στις αερομεταφορές, η άρση 
των υπαρχόντων εμποδίων στην ελεύθερη παροχή υπηρεσιών αποτελεί μεγάλη 
προτεραιότητα και τα διοικητικά, επιχειρησιακά και ρυθμιστικά συστήματα των χωρών 
αυτών θα πρέπει να αξιολογηθούν ούτως ώστε να εντοπισθούν τα υπάρχοντα εμπόδια-
εναρμόνιση των προτύπων (με βάση τις διεθνείς συμβάσεις ή την κοινοτική 
νομοθεσία), όπως επίσης προώθηση της ενίσχυσης τους. Η άμεση εφαρμογή των 
κοινωνικών, τεχνικών, περιβαλλοντικών προτύπων και των προτύπων ασφαλείας 
συνιστά σήμερα όχι μόνο στρέβλωση του ανταγωνισμού αλλά και σε ορισμένες 
περιπτώσεις πραγματικό κίνδυνο για τους πολίτες στην περιοχή. Επιπλέον, η έλλειψη 
εναρμόνισης μπορεί συχνά να αποβεί τεχνικό εμπόδιο στις ροές των μεταφορών. 
Ακόμη, η Κοινότητα θα πρέπει να προωθήσει την υιοθέτηση των αναγκαίων 
προτύπων και πρακτικών που εξασφαλίσουν ομαλή ολοκλήρωση των μεταφορικών 
δικτύων. Η Κοινότητα είναι σε μια ιδιαίτερα ευνοϊκή θέση να συνδράμει τους 
μεσογειακούς εταίρους της σε πολύπλευρη βάση, με έργα τεχνικής συνδρομής που θα 
βοηθήσουν την περιφερειακή ανάπτυξη κοινών προτύπων σύμφωνα με τις διεθνείς 
πρακτικές. Τα έργα αυτά θα πρέπει επομένως να έχουν την προτεραιότητα. 
Παραδείγματος χάριν, το πολυετές πρόγραμμα εργασίας για τις θαλάσσιες μεταφορές 
στην Μεσόγειο (βλέπε 3.2.3 κατωτέρω) προσδιορίζει έργα που θα χρηματοδοτηθούν 
από τα χρηματοδοτικά μέσα της ΕυρωΜεσογειακής Διάσκεψης τα οποία συμβάλλουν: 
- στην ανάπτυξη του δυναμικού των θαλάσσιων μεταφορών στη Μεσόγειο, 
- την ανάπτυξη των λιμένων, 
- τη βελτίωση της ασφάλειας στη θάλασσα και την πρόληψη της ρύπανσης, 
- την ανάπτυξη της διοικητικής μέριμνας. 
το θέμα της πρόσβασης στην αγορά θα πρέπει να εξετασθεί από τους 
ΕυρωΜεσογειακούς εταίρους. Όντως, στις διαπραγματεύσεις για την παροχή 
θαλάσσιων μεταφορών στην ΠΟΕ, εντοπίσθηκαν ορισμένα προβλήματα πρόσβασης 
στην αγορά στους μεσογειακούς εταίρους. Επιπλέον, πρέπει να αρχίσουν 
προπαρασκευαστικές συζητήσεις μεταξύ Κοινότητας και των μεσογειακών εταίρων της 
για την ανάπτυξη συμφωνιών στις αερομεταφορές. Εν προκειμένω, οι υπηρεσίες της 
Επιτροπής εκπονούν αίτημα προς το Συμβούλιο για τη διαπραγμάτευση οδηγιών με 
σκοπό μία συμφωνία με την Κύπρο και πιο μακροπρόθεσμα ίσως ακολουθήσουν 
συμφωνίες με άλλους μεσογειακούς εταίρους? Για να αρχίσει η διαδικασία αυτή, η 
Επιτροπή θα οργανώσει σεμινάρια αερομεταφορών για τις ενδιαφερόμενες αρχές των 
εταίρων, καθώς επίσης και με τον αντίστοιχο κλάδο στις χώρες αυτές. Τα σεμινάρια θα 
έχουν ως κύριο αντικείμενο κατ' αρχήν τα θέματα κοινοτικής πολιτικής και στη 
7 Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για την "Ανάπτυξη 
της ακτοπλοΐας στην Ευρώπη") COM(95) 317 τελικό) 
Η Επιτροπή έχει ήδη λάβει αίτημα επί του θέματος από την Τουρκία. 
-11-
συνέχεια την ενημέρωση σχετικά με την νομική και ρεαλιστική κατάσταση στον τομέα 
των αερομεταφορών στους μεσογειακούς εταίρους. Εν τω μεταξύ θα πρέπει να 
εκτιμηθεί κατά πόσον οι χώρες αυτές είναι έτοιμες να ενταχθούν σε έναν κοινό χώρο 
ευρωπαϊκής αεροπορίας. 
η Κοινότητα έχει συμφέρον να καταστρώσει μία στρατηγική που θα προωθεί τους 
περιβαλλοντικά συμβατούς τρόπους μεταφοράς στην περιοχή αυτή - ειδικά σε 
περιοχές που παρουσιάζουν συμφόρηση ή είναι περιβαλλονπκά ευαίσθητες -
δεδομένων των μεγάλων αποστάσεων. Ο στόχος αυτός θα μπορούσε να επιτευχθεί με 
δύο τρόπους. Πρώτον, οι αποστολείς και οι παραλήπτες θα πρέπει να ενθαρρυνθούν 
να περιορίσουν τον συνδυασμό χρήσης οχηματαγωγών πλοίων και των επακόλουθων 
οδικών μεταφορών για μικρές οδικές αποστάσεις από και προς τους λιμένες. 
Δεύτερον, πρέπει να εξετασθεί η διαπραγμάτευση συμφωνιών με τους μεσογειακούς 
εταίρους μας προκειμένου να αναπτυχθούν διατροπικές αλυσίδες μεταφορών, οι 
οποίες θα συνίστανται στο συνδυασμό της ακτοπλοΐας και των σιδηροδρομικών 
μεταφορών. 
η Κοινότητα θα πρέπει να εξετάσει επίσης το πρόβλημα της αναγκαίας 
αναδιάρθρωσης των μεταφορικών κλάδων, δεδομένου ότι ορισμένες αεροπορικές, 
οδικές και θαλάσσιες μεταφορές των εταίρων (είτε εξ ολοκλήρου είτε σε ορισμένες 
κατηγορίες υπηρεσιών) βρίσκονται ακόμη στα χέρια κρατικών ή παρακρατικών 
μονοπωλίων χωρίς να υπάρχει ανταγωνισμός. Υπάρχουν ενδείξεις ότι γίνονται κινήσεις 
να ανοιχθούν οι τομείς αυτοί σε κάποιο ανταγωνισμό. Η Κοινότητα μπορεί να βοηθήσει 
τα εγχειρήματα αυτά με βάση τις εμπειρίες ορισμένων κρατών μελών και θα μπορούσε 
επομένως να είναι υπέρ ορισμένων έργων τεχνικής συνδρομής (ιδιαίτερα διμερών 
έργων) στην αναδιάρθρωση της βιομηχανίας, της ιδιωτικοποίησης και τη μεταφορά 
τεχνογνωσίας, δίνοντας την προτεραιότητα στην συνδρομή των μεταφορέων να 
αναπροσαρμοσθούν και να καταστούν πιο ανταγωνιστικοί και ταυτόχρονα να τηρήσουν 
τους αναγκαίους κανόνες και πρότυπα στις μεταφορές σε έναν ευρύτερο διεθνή χώρο 
μεταφορών 
η Κοινότητα θα πρέπει να επιζητήσει να προωθηθεί η βελτίωση στην κατάρτιση των 
εργαζομένων στις μεταφορές, για να αυξηθεί η παραγωγικότητα τους. Η κατάρτιση 
των εργαζομένων, ιδιαίτερα σε θέματα ασφάλειας και περιβάλλοντος, είναι επίσης ένα 
μέσο για να εξασφαλισθεί η εφαρμογή των ευρωπαϊκών ή διεθνών προτύπων. Ιδιαίτερη 
προσοχή θα πρέπει να δοθεί στα έργα που χρηματοδοτεί η Ένωση στο πεδίο αυτό. Τα 
περισσότερα έργα τεχνικής συνδρομής θα εμπεριέχουν άλλωστε αναπόφευκτα το 
στοιχείο της κατάρτισης 
η Κοινότητα θα πρέπει να προωθήσει τις ανταλλαγές πληροφοριών για να ενθαρρύνει 
την περιφερειακή ολοκλήρωση και την κατά το δυνατόν σύσταση σημανπκων 
θεσμικών δομών με σκοπό να εξασφαλίσει την τήρηση των κανόνων ανταγωνισμού. 
Αυτό είναι ένα πεδίο στο οποίο η Επιτροπή μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό 
συντονιστικό ρόλο στην ΕυρωΜεσογειακή Διάσκεψη. Συγκεκριμένα, η προώθηση 
περιφερειακών συστημάτων μετάδοσης δεδομένων, σε συνδυασμό με τα 
τηλεπικοινωνιακά δίκτυα (συμπεριλαμβανομένης της πλοήγησης μέσω δορυφόρου) και 
τα συστήματα διαχείρισης της κυκλοφορίας, θα βοηθήσει στην προώθηση του 
περιφερειακού εμπορίου και της κυκλοφορίας και στη βελτίωση της απόδοσης των 
μεταφορών και του εμπορίου. 
-12-
3.2 Η μεσογειακή διάσταση της κοινοτικής πολπικής μεταφορών 
Έχοντας αυτούς τους στρατηγικούς στόχους, η Κοινότητα έχει ήδη προβεί σε ορισμένες 
πρωτοβουλίες στην περιοχή της Μεσογείου, οι οποίες σχετίζονται με την υποδομή και τα 
δίκτυα μεταφορών, την παροχή υπηρεσιών στις μεταφορές, καθώς επίσης σχετίζονται με 
θέματα οριζόνπας φύσεως, όπως η περιφερειακή ολοκλήρωση και η έρευνα και ανάπτυξη. 
3.2.1 Η Λευκή Βίβλος 
Το 1992 η Λευκή Βίβλος της Επιτροπής για τη μελλοντική ανάπτυξη της κοινοτικής 
πολιτικής μεταφορών8, έκανε έκκληση, μεταξύ άλλων, να μετατραπούν προοδευτικά τα 
υπάρχοντα διμερή καθεστώτα σε πολυμερείς ρυθμίσεις και να αναπτυχθεί μια λογική 
προσέγγιση στην παροχή μεταφορικών υπηρεσιών και δικτύων της Ευρώπης για να 
προωθηθεί η ολοκληρωμένη πανευρωπαϊκή ανάπτυξη. 
Η "πανευρωπαϊκή αντιμετώπιση" θα πρέπει να επεκταθεί στους μεσογειακούς εταίρους 
που δεν είναι μέλη της Ένωσης (βλ. επίσης 3.2.2 στη συνέχεια). Βασικός στόχος της 
προσέγγισης αυτής είναι να εμπεδωθεί η εξέλιξη προς την ελευθέρωση της παροχής 
μεταφορικών υπηρεσιών. Αυτό ισχύει ιδίως στις θαλάσσιες μεταφορές όπου η ΕΕ 
επεδίωξε πάντοτε την ελευθέρωση του πολυμερούς εμπορίου στον τομέα. 
3.2.2.Τα διευρωπαϊκά δίκτυα και η ολοκλήρωση τους με μεταφορικά δίκτυα των 
μεσογειακών εταίρων 
Η πολιτική της Ένωσης όσον αφορά τα δίκτυα μεταφορών σκοπό έχει να εξασφαλισθεί η 
ανάπτυξη αποτελεσματικής και ισόρροπης όσον αφορά τα μεταφορικά μέσα υποδομής, 
όπως και η ευφυής χρήση της, ως βάση για την αποτελεσματική παροχή υπηρεσιών που 
θα επιτρέψει την ελεύθερη διακίνηση προσώπων, εμπορευμάτων και υπηρεσιών στην 
εσωτερική αγορά της Ένωσης. 
Αυτή είναι και η λογική πίσω από την ανάπτυξη των διευρωπαϊκών δικτύων μεταφορών, 
τόσο στην Ένωση όσο και στη σύνδεση των διευρωπαϊκών δικτύων της Ένωσης με τα 
δίκτυα των τρίτων χωρών, όπως τονίζεται στην πρόσφατη ανακοίνωση της Επιτροπής για 
τη σύνδεση του δικτύου μεταφορικών υποδομών της Ένωσης με τους γειτόνους της: προς 
μία πανευρωπαϊκή πολιτική συνεργασίας στα δίκτυα μεταφορών^ και ορισμένες 
πρωτοβουλίες έχουν ήδη αναληφθεί στο θέμα αυτό. 
Υπάρχει σαφής ανάγκη να συντονισθεί ο προγραμματισμός των δικτύων και να 
προσδιορισθούν τα έργα κοινού ενδιαφέροντος. Στο πλαίσιο αυτό η Ένωση εργάζεται από 
κοινού με τους εταίρους της (προς Ανατολάς, Νότο και Νοτιοανατολικά) για να 
δημιουργήσει, σε πανευρωπαϊκή κλίμακα, ένα κοινό χώρο μεταφορών έτσι ώστε να 
εξασφαλισθεί ότι τα μεταφορικά δίκτυα των χωρών αυτών μπορούν να διασυνδεθούν για 
"Η μελλοντική ανάπτυξη της κοινής πολιτικής μεταφορών: μία σφαιρική αντιμετώπιση στην 
κατασκευή ενός κοινοτικού δικτύου διαρκούς κινητικότητας" (COM(92) 494 τελικό) 
Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο: "Σύνδεση του 
δικτύου μεταφορικών υποδομών της Ένωσης με τους γειτόνους της: προς μία πανευρωπαϊκή 
πολιτική συνεργασίας στα δίκτυα μεταφορών" (COM(97)172 τελικό) 
13 
να δημιουργηθεί ένας ομαλός χώρος, μέσα στον οποίο οι μεταφορικές υποδομές και οι 
αγορές μεταφορών θα προσφέρουν το ίδιο υψηλό επίπεδο επιδόσεων. Η προσπάθεια αυτή 
καταβάλλεται από τις Πανευρωπαϊκές Διασκέψεις Μεταφορών, η τρίτη από τις οποίες 
τον Ιούνιο του 1997 στο Ελσίνκι εισήγαγε την νέα αντίληψη περί πανευρωπαϊκών χώρων 
μεταφορών (PETrAs) - για να συμπληρωθεί η ιδέα των διαδρόμων που αναπτύχθηκε στη 
Δεύτερη Διάσκεψη στην Κρήτη τον Μάρτιο του 1994^υ -ειδικά για να καλυφθούν οι 
περιοχές της Μεσογείου, της Μαύρης Θάλασσας και της Αδριατικής/του Ιονίου. Παρά το 
ιστορικό της ΕυρωΜεσογειακής Διάσκεψης, οι χώρες εταίροι της Μεσογείου που δεν 
ανήκουν στην Ευρώπη συμμετείχαν είτε ως ενεργοί παρατηρητές στη Διάσκεψη του 
Ελσίνκι είτε στην περίπτωση της Τουρκίας, της Κύπρου και της Μάλτας, ως πλήρη μέλη. 
Κατά την προετοιμασία της Διάσκεψης αυτής διοργανώθηκαν ορισμένες περιφερειακές 
διασκέψεις μεταξύ των οποίων η Μεσογειακή Διάσκεψη Μεταφορών στη Λισαβόνα τον 
Ιανουάριο του 1997, με σκοπό να αναφερθούν οι δραστηριότητες για τη δημιουργία ενός 
κοινού χώρου μεταφορών, όπου θα προωθείται η περιφερειακή συνεργασία στις 
μεταφορές μεταξύ των εταίρων. Το έργο συντονισμού των δικτύων υποδομών άρχισε ήδη 
πριν τη διάσκεψη του Ελσίνκι θεσπίζοντας έναν Πανευρωπαϊκό Χώρο Μεταφορών στη 
Λεκάνη της Μεσογείου, ως συνέχεια της Διάσκεψης της Λισαβόνας που προαναφέρθηκε. 
Ένα πρώτο βήμα ήταν να προσδιορισθούν οι διάδρομοι εντός της περιοχής αυτής, 
προσπάθεια που είναι γνωστή με το όνομα Corrimed. 
Επιπλέον, το έργο που επιτελείται για το συντονισμό του προγραμματισμού αυτών των 
μεταφορικών δικτύων έχει ήδη προχωρήσει αρκετά σε υποπεριφερειακό επίπεδο: Δυτική 
Μεσόγειος, Περιοχή της Μέσης Ανατολής και Κύπρου (βλ. κεφάλαιο 4). Στην Μέση 
Ανατολή και στη Δυτική Μεσόγειο η Επιτροπή έχει χρηματοδοτήσει μελέτες για να 
προσδιορισθούν οι ανάγκες σε υποδομές μεταφορών σε περιφερειακό επίπεδο. Έχουν 
ήδη δρομολογηθεί δράσεις για να αναπτυχθεί μία συνολική προσέγγιση στο συντονισμό 
του προγραμματισμού μιας αποτελεσματικής υποδομής μεταφορών στις χώρες του 
Maghreb, και στη Μέση Ανατολή, όπου συμπεριλαμβάνονται οι συνδέσεις μέσω Τουρκίας, 
και η σύνδεση της με τα διευρωπαϊκά δίκτυα στην Ισπανία και τη Γαλλία και το σχετικό 
δίκτυο στη Νοτιοανατολική Ευρώπη και τη Μαύρη Θάλασσα. Οι ενέργειες αυτές θα είναι 
εποικοδομητικές στην τρέχουσα συμμετοχή της Ένωσης μέσω της πολυμερούς 
ειρηνευτικής διαδικασίας στην ανάπτυξη των μεταφορικών υποδομών στη Μέση Ανατολή. 
Είναι σαφές επομένως ότι το έργο που αφορά τα Μεσογειακά Δίκτυα Μεταφορών θα 
πρέπει να στηριχθεί σε δύο επίπεδα, με στήριξη των πρωτοβουλιών στις διάφορες 
υποπεριφέρειες, στις οποίες μπορεί να επιτευχθεί πολιτική και τεχνική συναίνεση, με το 
έργο που αφορά τη Μεσόγειο ως σύνολο, εξασφαλίζοντας συνοχή μεταξύ των 
υποπεριφερειών και επομένως προσδιορίζοντας τις συνδέσεις μεταξύ υποπεριφερειακών 
δικτύων. 
10 Οι πολυτροπικοί διάδρομοι μεταφορών που συνδέουν την Ένωση με τις χώρες της Κεντρικής 
Ευρώπης και την πρώην Σοβιετική Ένωση. 
-14 
3.2.3 Θαλάσσιες μεταφορές 
Οι θαλάσσιες μεταφορές ενδιαφέρουν ιδιαίτερα την Κοινότητα για το εμπόριο της με τις 
τρίτες χώρες, δεδομένου ότι το 90% της διακίνησης του εμπορίου πραγματοποιείται από 
θαλάσσης. Στη Μεσόγειο, οι θαλάσσιες μεταφορές είναι το κυριότερο μέσο. 
Η Επιτροπή στην ανακοίνωση της για την ανάπτυξη της ακτοπλοΐας στην Ευρώπη"'"' 
πρότεινε να ανοίξει η ακτοπλοΐα μεταξύ της Κοινότητας και των μεσογειακών εταίρων της. 
Τονίζεται ιδιαίτερα η σημασία των μεταφορών αυτών στην Μεσόγειο, δεδομένου ότι δεν 
υπάρχουν πολλοί τρόποι βιώσιμων εναλλακτικών λύσεων στις χερσαίες μεταφορές. Σε 
άλλες περιπτώσεις, η βελτιωμένη παροχή υπηρεσιών ακτοπλοΐας αποτελούν σημαντικό 
κρίκο σε μία αλυσίδα πολύτροπων (οδικών - θαλάσσιων ή σιδηροδρομικών - θαλάσσιων) 
μεταφορών. Επομένως, οιαδήποτε αύξηση των εμπορικών ροών, και επομένως των 
μεταφορικών ροών, στην περιοχή θα οδηγήσει πιθανόν σε εκτεταμένη χρήση της 
ναυτιλίας. 
Δύο άλλες ανακοινώσεις της Επιτροπής στο πεδίο των θαλάσσιων μεταφορών αφορούν 
την ανάπτυξη μίας νέας ναυτιλιακής στρατηγικής"^ και τις εξωτερικές σχέσεις στο πεδίο 
των θαλάσσιων μεταφορών^. Η διατήρηση ανοικτών αγορών στις θαλάσσιες μεταφορές 
είναι ζωτικής σημασίας για την Κοινότητα και επομένως αποτελούν αποφασιστικής 
σημασίας συνιστώσα της προτεινόμενης νέας στρατηγικής. Γενικός στόχος της 
Επιτροπής είναι να σταθεροποιηθεί η εξέλιξη της ελευθέρωσης της αγοράς και να 
επιτευχθεί περαιτέρω μείωση στους υπάρχοντες περιορισμούς. Βασικό στοιχείο στις 
συμφωνίες που έχει διαπραγματευθεί η Κοινότητα ή διαπραγματεύεται τη στιγμή αυτή με 
τις μεσογειακές χώρες - εταίρους της είναι να εξασφαλισθεί απεριόριστη πρόσβαση στις 
εμπορευματικές μεταφορές επί εμπορικής βάσεως χωρίς διακριτική μεταχείριση. 
Η πρώτη προτεραιότητα των μεταφορών στη Μεσόγειο ήταν να διευκολυνθούν και να 
βελτιωθούν οι ροές των θαλάσσιων μεταφορών. Αυτό απαιτεί προσεκτική εξέταση των 
απαιτήσεων που υπάρχουν όσον αφορά την ανάπτυξη των υποδομών σε ορισμένους 
λιμένες στις αντίστοιχες χώρες, με μία μεγαλύτερη και σφαιρική προσπάθεια να βελτιωθεί 
η λειτουργία των λιμένων και οι τελωνειακές διατυπώσεις. Θα χρειασθεί επίσης να 
εκτιμηθούν οι ανάγκες για τη βελτίωση των χερσαίων υποδομών που συνδέουν τους 
λιμένες με τα οικονομικά κέντρα. 
Η Επιτροπή εξακολουθεί να δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην ασφάλεια στις θαλάσσιες 
μεταφορές, και στη σχέση της με τους μεσογειακούς εταίρους της έχει εντοπίσει ότι 
υπάρχει συγκεκριμένη ανάγκη να τους συνδράμει να ενισχύσουν τις ναυτιλιακές διοικήσεις 
τους και να τους ενθαρρύνει επίσης να κυρώσουν τις κύριες διεθνείς συμβάσεις για την 
ασφάλεια στην ναυτιλία και την αποτελεσματική εφαρμογή και επιβολή τους. Η Επιτροπή 
11 Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για την "ανάπτυξη 
ττ\ς ακτοπλοΐας στην Ευρώπη" (COM(95) 317 τελικό). 
12 Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο: "προς μία νέα 
ναυτιλιακή στρατηγική" (COM(96) 81 τελικό). 
13 Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινο(3ούλιο: εξωτερικές σχέσεις 
στο πεδίο των θαλάσσιων μεταφορών: (COM(96) 707 τελικό). 
-15 
αντιμετώπισε συγκεκριμένα το θέμα διοργανώνοντας εργαστήρια και σεμινάρια για την 
θέσπιση περιφερειακών συμφωνιών, όπως εκείνη για τον κρατικό έλεγχο των λιμένων στη 
Νοτιοανατολική Μεσόγειο. 
Μέχρι στιγμής επιτεύγματα 
Η περιφερειακή διάσκεψη για την ανάπτυξη των θαλάσσιων μεταφορών στη Μεσόγειο, 
που πραγματοποιήθηκε στη Βαρκελώνη τον Απρίλιο του 1995 εξέδωσε συμπεράσματα και 
συστάσεις σχετικά με τη μελλοντική συνεργασία και συγκρότησε μία ειδική ομάδα 
εργασίας για την εσωτερική και τη θαλάσσια ναυσιπλοΐα. Η εν λόγω ομάδα συνεδρίασε το 
Σεπτέμβριο του 1995 και εξέδωσε ένα πολυετές πρόγραμμα εργασίας, το οποίο τίθεται τη 
στιγμή αυτή σε εφαρμογή. Το πρόγραμμα καλύπτει ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων που 
μπορούν να αναληφθούν από την απαραίτητη διερεύνηση των πραγμάτων έως την 
ανάπτυξη των λιμένων, την ενίσχυση του εμπορικού και νομικού περιβάλλοντος, την 
ασφάλεια στις θαλάσσιες μεταφορές, τα περιβαλλοντικά θέματα και τη διοικητική μέριμνα, 
συμπεριλαμβανομένης της τηλεματικής. 
Σε αυτή τη βάση, και λαμβανομένων υπόψη των προτεραιοτήτων που έχουν οι δικαιούχοι 
όσον αφορά τη χρηματοδότηση και την ικανότητα τους να την απορροφήσουν, καθώς 
επίσης και των στόχων που τέθηκαν στη Βαρκελώνη και των στόχων του 
ΕυρωΜεσογειακού Προγράμματος Εργασίας, πραγματοποιήθηκε στην Κύπρο συνάντηση 
τον Οκτώβριο του 1996 όπου προσδιορίσθηκε μία πρώτη σειρά δράσεων, η οποία 
συμπεριλάμβανε περιφερειακά έργα που θα μπορούσαν να χρηματοδοτηθούν από το 
MEDA (βλ. 5.1 στη συνέχεια). Ορισμένα έργα υποβλήθηκαν στη συνέχεια και εγκρίθηκαν 
από την επιτροπή διαχείρισης MED το 1997 για να τύχουν χρηματοδοτικής ενίσχυσης. 
Συγκεκριμένα στο πρόγραμμα δράσης στις θαλάσσιες μεταφορές προσδιορίσθηκαν τα 
έργα που θα τύχουν χρηματοδοτικής ενίσχυσης με σκοπό να προλαμβάνεται ή να μειωθεί 
η ρύπανση στη θάλασσα, καθώς επίσης προσδιορίσθηκαν τα έκτακτης ανάγκης σχέδια σε 
περίπτωση ατυχημάτων, οι υδρογραφικές επιθεωρήσεις και η σχετική χαρτογράφηση, 
δράσεις για να βελτιωθεί η διαχείριση των επικίνδυνων εμπορευμάτων και η ανάπτυξη 
εγκαταστάσεων υποδοχής αποβλήτων. Στο θέμα αυτό, μία από τις κύριες δράσεις αφορά 
την ανάπτυξη και εφαρμογή εναρμονισμένων διαδικασιών VTS ως μέρος ενός 
ολοκληρωμένου δικτύου συστημάτων διαχείρισης της κυκλοφορίας και της 
πληροφόρησης, καθώς επίσης και η ανάπτυξη ηλεκτρονικής υποδομής και του σχετικού 
λογισμικού και εφαρμογών της τηλεματικής. 
3.2.4 Αερομεταφορές 
Η δήλωση της Βαρκελώνης ενσωμάτωσε τη συνεργασία στο πεδίο των αερομεταφορών 
σε ένα ευρύτερο πλαίσιο θαλάσσιων/αεροπορικών πολυτροπικών μεταφορών, με τη 
βελτίωση της ασφάλειας, των περιβαλλοντικών προτύπων και της υποδομής των 
αερολιμένων, την εξάλειψη των περιορισμών και τη θέσπιση ενός εναρμονισμένου 
συστήματος διαχείρισης της κυκλοφορίας. Τα στοιχεία αυτά περιλαμβάνονται στις 
συμφωνίες ΕυρωΜεσογειακής σύνδεσης. 
Μέχρι στιγμής επιτεύγματα 
Εκτός αυτού, έχει αποκατασταθεί τακτική επαφή μεταξύ της ΕΚ και των αραβικών 
αεροπορικών εταιρειών στο πλαίσιο του Ευρω-Αραβικού διαλόγου. Μέχρι πρόσφατα, δεν 
υπήρχε στον δεδομένο τομέα καμία κυβερνητική οργάνωση, και η Οργάνωση Αραβικών 
-16-
Αερογραμμών (AACO) ήταν επομένως ο μόνος διαθέσιμος συνομιλητής σε πιο τακτικές 
συζητήσεις σε πολυμερές επίπεδο. Ωστόσο, το Νοέμβριο του 1996 δημιουργήθηκε μία 
περιφερειακή κυβερνητική οργάνωση, και υπάρχουν πλέον επαφές μεταξύ της Κοινότητας 
και των χωρών αυτών στο πλαίσιο αυτό. 
Επίσης, το Μάρτιο του 1996 πραγματοποιήθηκε σεμινάριο στη Malaga σχετικά με τα 
θέματα αεροπορικών μεταφορών στην ΕΕ με τη συμμετοχή αεροπορικών εταιρειών και 
κυβερνητικών αντιπροσώπων από τις χώρες του Maghreb. Κατόπιν ακολούθησαν 
διερευνητικές συζητήσεις σχετικά με τις αερομεταφορές μεταξύ Επιτροπής και 
Μαροκινών και Κυπριακών Αρχών αντίστοιχα, ως μια πρώτη προετοιμασία μελλοντικών 
διαπραγματεύσεων. Αυτού του είδους οι επαφές πρόκειται να πραγματοποιηθούν και με 
άλλες χώρες στην περιοχή και έχουν ήδη προταθεί με την Τουρκία και το Ισραήλ. 
3.2.5 Διαχείριση της εναερίου κυκλοφορίας (ATM) 
Στο πεδίο της ATM, η ΕΕ υποστήριξε επί πολλά έτη τις στρατηγικές της ECAC, οι οποίες 
έχουν ως κεντρικό στόχο να αυξηθούν οι δυνατότητες ελέγχου του εναερίου χώρου και 
της εναερίου κυκλοφορίας (ATC) στην Ευρώπη με την εναρμόνιση, συμπλήρωση και 
ανάπτυξη της λειτουργίας των κρατικών εγκαταστάσεων που σχετίζονται με τις υπηρεσίες 
αεροπλοήγησης. Οι στρατηγικές αυτές ασχολούνται επίσης με το θέμα της συνοχής 
μεταξύ των ευρωπαϊκών συστημάτων και εκείνων που υπάρχουν στις τρίτες χώρες, όπως 
στην περιοχή της Μεσογείου. Παρά το γεγονός ότι το πεδίο εφαρμογής αφορά μόνον την 
Ευρώπη, αυτό το γεωγραφικό πλαίσιο είναι πιθανόν να επεκταθεί στις παρακείμενες 
μεσογειακές χώρες τουλάχιστον όσον αφορά τις επιχειρησιακές και τεχνικές πτυχές. 
Παραδείγματος χάριν, έχει αρχίσει συνεργασία μεταξύ των δυτικομεσογειακών εταίρων 
για να αυξηθεί η μεταφορική ικανότητα στη Νοτιοδυτική Ευρώπη με την εναρμόνιση 
υπηρεσιών και εγκαταστάσεων. 
Τα κύρια μειονεκτήματα ATC στη Μεσόγειο έγκεινται στην έλλειψη κάλυψης με ραντάρ και 
στο γεγονός ότι δεν υπάρχει δυνατότητα επεξεργασίας δεδομένων. Τα μελλοντικά 
προγράμματα εκσυγχρονισμού θα πρέπει να έχουν ως κεντρικό στόχο τους τομείς αυτούς, 
οι οποίοι απαιτούν ανάλογες επενδύσεις για να βελτιωθούν οι ανθρώπινοι πόροι. Το 
κονδύλι του προϋπολογισμού για το στοιχείο ATM των διευρωπαϊκών δικτύων 
χρησιμοποιείται για να χρηματοδοτηθούν οι εν λόγω ενέργειες από ευρωπαϊκής πλευράς, 
ενώ τα κεφάλαια του MEDA θα χρησιμοποιηθούν ίσως σε αντίστοιχες ενέργειες στις χώρες 
εταίρους. 
3.2.6 Παγκόσμιο δορυφορικό δίκτυο πλοήγησης και εντοπισμού θέσης (GNSS) 
Έχουν ήδη αποκατασταθεί επαφές με ορισμένους μεσογειακούς εταίρους με σκοπό να 
βελτιστοποιηθούν τα σήματα πλοήγησης στην περιοχή - τα οποία μεταδίδονται μέσω της 
Ευρώπης σε ένα παγκόσμιο δορυφορικό σύστημα πλοήγησης (GNSS) - και για να είναι σε 
θέση οι χρήστες των δορυφορικών συστημάτων πλοήγησης να επωφεληθούν από την 
βελτιωμένη ασφάλεια και απόδοση των μεταφορών. Τα GNSS θα χρησιμοποιηθούν επίσης 
για να διευκολυνθεί η διατροπικότητα. 
Πολυάριθμες πρωτοβουλίες έχουν δρομολογηθεί και έχουν ληφθεί αποφάσεις για να 
υποστηριχθεί η εφαρμογή των GNSS στην περιοχή της Μεσογείου. Εν προκειμένω, η 
ανακοίνωση της Επιτροπής για τη σύνδεση της Ένωσης με τους γειτόνους της (βλ. 3.2.2 
προηγουμένως) αναγνωρίζει ότι τα GNSS αποτελούν σημαντικό μέσο για τη δημιουργία 
-17 
ενός πανευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών, καθώς επίσης και για τη συνοχή των 
πολυτροπικών συστημάτων μεταφορών στη Λεκάνη της Μεσογείου, η οποία 
αντιπροσωπεύει σημαντικό κόμβο στις μεταφορές στις τρεις ηπείρους δηλαδή την 
Ευρώπη, την Αφρική και την Ασία. Η Διάσκεψη της Λισαβόνας - από την οποία προήλθε η 
προσφορά της περιοχής της Μεσογείου στη Διάσκεψη του Ελσίνκι (βλ. 3.2.2) - τόνισε τη 
σημασία των δορυφορικών συστημάτων πλοήγησης και εντοπισμού θέσης στην περιοχή 
της Μεσογείου και συμφώνησε στη συνεργασία μεταξύ των μεσογειακών εταίρων για να 
αναπτυχθεί ένα κύριο σχέδιο εφαρμογής των GNSS. Επιπλέον, το GNSS έχει 
αναγνωρισθεί ως δυνητικό έργο προτεραιότητας για την επέκταση του διευρωπαϊκού 
δικτύου πλοήγησης στην περιοχή της Μεσογείου"^. 
Από πλευράς της η Ιταλία έχει τονίσει επίσημα ότι το GNSS στην περιοχή της Μεσογείου 
χρειάζεται να καταστεί διαλειτουργικό και για το λόγο αυτό έχει υποβληθεί προς έγκριση 
να χρηματοδοτηθεί με βάση τα διευρωπαϊκά δίκτυα μία μελέτη σκοπιμότητας για τη 
δημιουργία μιας ομοιογενούς υπηρεσίας πλοήγησης μέσω δορυφόρου στην Ανατολική 
Μεσόγειο. 
Τον Μάιο του 1997 πραγματοποιήθηκε στο Κάιρο εργαστήριο σχετικά με τις διαστημικές 
εφαρμογές στην περιοχή της Μεσογείου με ιδιαίτερη έμφαση στην ανάπτυξη της 
υποδομής πλοήγησης μέσω δορυφόρου στη Λεκάνη της Μεσογείου. 
Οι συζητήσεις πρέπει να πλέον να εντατικοποιηθούν έτσι ώστε να καθορισθούν 
συγκεκριμένες ρυθμίσεις όσον αφορά τη συνεργασία με τις αντίστοιχες αρχές στη 
Μεσόγειο για να εξασφαλισθεί η εφαρμογή ενός συστήματος που θα είναι πλήρως 
διαλειτουργικό με εκείνα στις παρακείμενες περιοχές. Μεταξύ άλλων αυτό απαιτεί: 
προσδιορισμό μιας περιφερειακής στρατηγικής για να εξασφαλισθεί εφαρμογή ενός 
ρυθμιστικού σχεδίου των δικτύων πλοήγησης και εντοπισμού θέσης στην Μεσόγειο* 
σύγκλιση των πρωτοβουλιών σε μία δράση που θα έχει συνοχή και θα ικανοποιεί τις 
ανάγκες των χρηστών και τις απαιτήσεις διαλειτουργικότητας με τα συστήματα στις 
παρακείμενες περιοχές· βελτιστοποίηση της υποδομής πλοήγησης· προώθηση ενός 
πολυτροπικού δέκτη GNSS· εκπαίδευση των χρηστών και τέλος, διευκόλυνση του κλάδου 
(όπου θα συμπεριληφθεί η υποστήριξη της παροχής υπηρεσιών). 
3.2.7 Σιδηροδρομικές και συνδυασμένες μεταφορές 
Μολονότι οι θαλάσσιες και σε μικρότερη έκταση οι αερομεταφορές θα παραμείνουν οι 
κύριοι τρόποι σύνδεσης της Ένωσης με τους μεσογειακούς εταίρους της, πιο 
μακροπρόθεσμα μία κοινοτική πολιτική μεταφορών στη Μεσόγειο θα πρέπει να προβλέπει 
εξέλιξη των συνδυασμένων μεταφορών μέσω των σιδηροδρομικών μεταφορών, με βάση τα 
υπάρχοντα σιδηροδρομικά δίκτυα σε ορισμένες από τις αντίστοιχες χώρες (όπως οι χώρες 
του Mashrek και η Τουρκία), έτσι ώστε να καλυφθούν εκ των προτέρων οι ανάγκες στις 
υποδομές και οι άμεσες ανάγκες στην τεχνολογία, καθώς επίσης και η τροποποίηση των 
αναγκαίων διεθνών και κρατικών νομικών πλαισίων. Μία τέτοια πολιτική θα μπορούσε 
επίσης να προωθήσει τις εμπορευματικές μεταφορές μεγαλυτέρων αποστάσεων, για τις 
14 Απόφαση αριθ. 1692/96/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 23ης Ιουλίου 
1996 για τις κοινοτικές κατευθύνσεις σχετικά με την εφαρμογή των διευρωπαϊκών δικτύων 
μεταφορτνν (ΕΕ L 228). 
-18-
οποίες είναι αρκετά κατάλληλες οι σιδηροδρομικές μεταφορές (που είναι ιδιαίτερα 
ευέλικτες όταν συνδυάζονται με άλλους τρόπους μεταφοράς). 
3.2.8 Στατιστικές 
Υπάρχει σαφής ανάγκη να συνεργασθεί η Κοινότητα με τους μεσογειακούς εταίρους της 
όσον αφορά τις στατιστικές. To MEDSTAT - ένα έργο 20 εκατ. ECU, που άρχισε από την 
Eurostat, τη Στατιστική Υπηρεσία των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων - στο στοιχείο που αφορά 
τις μεταφορές, έχει αναπτύξει ένα πρόγραμμα εργασίας για να αποκατασταθεί η 
συνεργασία στο πεδίο των στατιστικών των μεταφορών στην περιοχή της Μεσογείου έτσι 
ώστε να ικανοποιηθούν οι ανάγκες όσον αφορά την ενημέρωση στο πεδίο αυτό. Το 
πρόγραμμα εργασίας περιλαμβάνει ανάλυση των αναγκών των χρηστών και των 
υπαρχόντων συστημάτων, της βοήθειας που πρέπει να παρασχεθεί για να υπάρξει 
σύγκλιση με τα πρότυπα της ΕΕ, και την ανάλυση και διάδοση των πληροφοριών. 
3.3 Έρευνα και ανάπτυξη 
Σκοπός της ερευνητικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα των μεταφορών 
είναι να υποστηριχθεί η κοινή πολιτική μεταφορών και η διαμόρφωση των ΔΕΔ-Μ, 
συμπεριλαμβανομένης και της διασύνδεσης τους με τα δίκτυα άλλων χωρών. Οι 
πρόσφατες έρευνες που διεξάγονται κατά κύριο λόγο στο πλαίσιο του ειδικού 
προγράμματος μεταφορών του 4ου προγράμματος-πλαισίου έρευνας και τεχνολογικής 
ανάπτυξης (1994-1998) δίνουν ιδιαίτερη σημασία στον τρόπο με τον οποίο ενδέχεται να 
εξελιχθούν τα ΔΕΔ αλλά και στη διαδικασία με την οποία θα μπορούσαν να επιλυθούν τα 
προβλήματα που συνδέονται με την πρόσβαση, τη διαλειτουργικότητα, τη διασύνδεση και 
τη διατροπικότητά τους. (Σύμφωνα με τους όρους της συμφωνίας επιστημονικής και 
τεχνολογικής συνεργασίας, το Ισραήλ είναι συνδεδεμένο με το 4ο πρόγραμμα-πλαίσιο 
έρευνας και ανάπτυξης της ΕΕ και συμμετέχει, κατά συνέπεια, ήδη ισότιμα στο 
πρόγραμμα μεταφορών που εκτελείται σε συνάρτηση με το πρόγραμμα-πλαίσιο). 
Πρέπει να καταβληθούν προσπάθειες για να υποστηριχθεί η ικανότητα συμμετοχής των 
μεσογειακών μας εταίρων στις κοινές δραστηριότητες έρευνας, δημιουργώντας την 
απαιτούμενη υποδομή και το αποτελεσματικό θεσμικό πλαίσιο και διασφαλίζοντας την 
ενεργό συμμετοχή της Ένωσης στην κατάρτιση τόσο του επιστημονικού, όσο και του 
τεχνικού προσωπικού. Η εφαρμογή συγκεκριμένης περιφερειακής προσέγγισης στις 
περιπτώσεις που αυτό είναι εφικτό θα μπορούσε να βοηθήσει να εκμεταλλευθούν από 
κοινού οι εμπειρίες που έχουν αποκομισθεί μεταξύ των μεσογειακών εταίρων. 
Για να προωθηθεί η συνεργασία με τις μεσογειακές χώρες-εταίρους στον τομέα της 
έρευνας και ανάπτυξης των μεταφορών οι υπηρεσίες της Επιτροπής ίδρυσαν την ομάδα 
RETRAMED (Έρευνα για τον τομέα των μεταφορών στη Μεσόγειο) στην οποία 
συνεργάζονται από κοινού οι εμπειρογνώμονες όλων των κρατών μελών της ΕΕ και των 12 
μεσογειακών εταίρων. Βασικός σκοπός είναι η συγκέντρωση στοιχείων σχετικά με τα 
ερευνητικά προγράμματα των μεσογειακών εταίρων στο χώρο των μεταφορών και ο 
εντοπισμός των θεματικών πεδίων κοινού ενδιαφέροντος για τη μελλοντική συνεργασία 
στα θέματα των μεταφορικών ερευνών. Βασιζόμενη στις εργασίες αυτές, η Επιτροπή 
κατάρτισε το πολυετές πρόγραμμα εργασίας μεταφορικών ερευνών, το οποίο εγκρίθηκε 
από την ομάδα RETRAMED. Στόχος του προγράμματος εργασίας είναι να υποστηριχθούν 
οι μελλοντικές επιλογές στο πλαίσιο της ανάπτυξης της μεταφορικής πολιτικής στην 
περιοχή της Μεσογείου-λαμβάνοντας υπόψη την πιθανή ίδρυση μιας ζώνης ελευθέρων 
19 
συναλλαγών- συνεκτιμώντας ταυτόχρονα τόσο τα οικονομικά, όσο και τα περιβαλλοντικά 
κριτήρια. Ορισμένα στοιχεία αυτού του προγράμματος εργασίας, από κοινού με το 
πρόγραμμα θαλάσσιων μεταφορών που μνημονεύτηκε προηγουμένως, θα ενταχθούν 
στο πρόγραμμα δράσης για τη Μεσόγειο που θα καλύπτει το συνολικό φάσμα των 
μεταφορών, στο οποίο θα εντοπίζονται τα ειδικότερα σχέδια που θα προταθούν προς 
χρηματοδοτική υποστήριξη από τους κοινοτικούς χρηματοδοτικούς λειτουργικούς 
μηχανισμούς, συμπεριλαμβανομένου και του προγράμματος MEDA. Δεν υπάρχουν 
διαθέσιμοι χρηματοδοτικοί πόροι προς υποστήριξη του προγράμματος RETRAMED, 
τουλάχιστον στο πλαίσιο του 4ου προγράμματος-πλαισίου έρευνας και ανάπτυξης. 
Το πρόγραμμα εργασίας καλύπτει: 
(1) τις έρευνες που ασχολούνται με τις απαιτούμενες μεθόδους για τη συλλογή των 
δεδομένων των μεταφορικών στατιστικών (σε στενή συνεργασία με τις 
πρωτοβουλίες και τα προγράμματα της Στατιστικής Υπηρεσίας των Ευρωπαϊκών 
Κοινοτήτων (EUROSTAT)), 
(2) τις στρατηγικές έρευνες στις οποίες συμπεριλαμβάνονται: οι τάσεις της 
μεταφορικής ζήτησης και τα προβλήματα διαχείρισης- η αποτελεσματικότητα του 
μεταφορικού δικτύου και ο αντίκτυπος του- οι δεσμοί και οι αλληλοδιασυνδέσεις 
των διαφόρων μεταφορικών δικτύων στην περιοχή της Μεσογείου, 
(3) τις έρευνες που έχουν ως αντικείμενο τις μεταφορικές υποδομές, στις οποίες 
εντάσσονται και οι έρευνες με επίκεντρο τις οργανωτικές και. τεχνικές λύσεις για τη 
βελτιστοποίηση της διαχείρισης των υποδομών (όπως π.χ. η επιβάρυνση με το 
κόστος των υποδομών, η εφαρμογή της τηλεματικής στο πλαίσιο της 
τιμολόγησης), 
(4) τις έρευνες που αφορούν τις αστικές μεταφορές, με κύριο επίκεντρο τα 
προβλήματα που προκύπτουν από την ανάγκη ικανοποίησης της ζήτησης παροχής 
δυνατοτήτων προσπέλασης στις αστικές και μητροπολιτικές περιοχές, με 
ταυτόχρονη ελαχιστοποίηση του χρόνου μεταφοράς των εμπορευμάτων και των 
ατόμων, χωρίς παράλληλα να παραμελούνται τα θέματα της ασφάλειας και του 
περιβάλλοντος, 
(5) τις έρευνες με κύριο αντικείμενο τη διαχείριση του μεταφορικού όγκου και ιδίως 
στους τομείς του ελέγχου των εναέριων και θαλάσσιων μεταφορών, με βασικό 
επίκεντρο τους απαιτούμενους όρους για την ανάπτυξη ολοκληρωμένων 
(διαλειτουργικών) δικτύων σε υποπεριφερειακό επίπεδο και σε όλη τη Μεσόγειο, 
(6) τις έρευνες που έχουν ως επίκεντρο την ενίσχυση της διαλειτουργικότητας και της 
συμπληρωματικότητας των διαφόρων τρόπων μεταφοράς ενόψει της βελτίωσης 
των μεσογειακών μεταφορικών δικτύων, 
(7) τις έρευνες που στοχεύουν στη βελτίωση της ασφάλειας των μεταφορών και του 
περιβάλλοντος - που έχουν ως ειδικό επίκεντρο τις οδικές μεταφορές 
(συμπεριφορά των χρηστών του οδικού δικτύου, σχεδιασμός των αυτοκινήτων 
οχημάτων) και τον αντίκτυπο που έχουν τα μεταφορικά συστήματα για τις 
κοινωνικοοικονομικές δραστηριότητες και το περιβάλλον. 
- 20 -
Εκτός από αυτές τις πρωτοβουλίες, τα ερευνητικά ιδρύματα σε τρίτες χώρες της 
Μεσογείου είναι ήδη σε θέση να λάβουν μέρος σε μεμονωμένα προγράμματα COST με 
σκοπό την ανταλλαγή πληροφοριών για τα ερευνητικά σχέδια. Η ολοκληρωτική συμμετοχή 
στις συγκεκριμένες προσπάθειες αποτελεί ωστόσο συνάρτηση του βαθμού στον οποίο οι 
εκάστοτε χώρες είναι ενταγμένες στην υποδομή του COST (η Τουρκία και η Μάλτα είναι 
πλήρη μέλη ενώ η Κύπρος έχει υποβάλει αίτηση να καταστεί μέλος). Εκείνο που είναι 
αναγκαίο είναι να εξεταστεί ο τρόπος με τον οποίο οι χώρες αυτές θα μπορούσαν να 
διασυνδεθούν με τις γενικότερες προσπάθειες. Οι μεσογειακοί μας εταίροι δικαιούνται 
να συμμετάσχουν στις πρωτοβουλίες που αναλαμβάνονται στο χώρο των μεταφορών 
στο πλαίσιο του τρέχοντος 4ου και του μελλοντικού 5ου προγράμματος-πλαισίου, [....], 
μολαταύτα χωρίς κοινοτική χρηματοδότηση. 
4. ΥΠΟΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΤΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ 
Η περιφερειακή ολοκλήρωση προχωράει οτο σύνολο της Μεσογείου με αξιοσημείωτο 
δυναμισμό σε ορισμένες υποπεριφέρειες. Οι κυριότερες υποπεριφέρειες είναι οι εξής: 
4.1. Η δυτική Μεσόγειος 
Στην περιοχή της δυτικής Μεσογείου, η συνεργασία σε ορισμένους από τους 
μεταφορικούς τομείς και ιδίως η συνεργασία της ανάπτυξης των υποδομών είχε ήδη 
εγκαινιαστεί πριν από τη διάσκεψη της Βαρκελώνης, στο πλαίσιο των συναντήσεων των 
υπουργών μεταφορών των τριών κοινοτικών χωρών (της Ισπανίας, της Γαλλίας και της 
Ιταλίας) και των τριών χωρών-εταίρων στην περιοχή του Μαγκρέμπ (Μαρόκο, Αλγερία, 
Τυνησία), στις οποίες συμμετέχει και η Επιτροπή (γνωστές ως συναντήσεις "3+3D). 
Κατά τη σύνοδο των υπουργών μεταφορών της δυτικής Μεσογείου που 
πραγματοποιήθηκε στο Ραμπάτ το Σεπτέμβριο του 1995, οι υπουργοί καθόρισαν 
ορισμένους διαδρόμους προτεραιότητας περιφερειακής σπουδαιότητας, καθόσον αυτοί 
αποτελούν τη συνέχεια των διευρωπαϊκών δικτύων. Οι υπουργοί καθόρισαν ορισμένα 
βασικά κριτήρια που εφαρμόζονται για την αξιολόγηση των σχεδίων στους διαδρόμους 
αυτούς. Στα κριτήρια αυτά ανήκουν: το κοινό συμφέρον (τόσο για τα δίκτυα εκείνα που 
διασχίζουν την Ευρώπη αλλά και το Μαγκρέμπ)· η οικονομική βιωσιμότητα του 
συγκεκριμένου σχεδίου (και η δυνατότητα σύναψης δημόσιων-ιδιωτικών εταιρικών 
σχέσεων)· η συμβολή στην οικονομική ανάπτυξη και την περιφερειακή ολοκλήρωση- ο 
περιβαλλοντικός αντίκτυπος (και ο τονισμός των μεταφορικών συστημάτων τα οποία 
προάγουν την αειφόρο ανάπτυξη)· ο βαθμός ωριμότητας των σχεδίων και η συνοχή τους 
με τα μέτρα εθνικού και κοινωνικού προγραμματισμού. Οι εργασίες συνεχίζονται με βάση 
τη μεταφορική ζήτηση για τον εντοπισμό και την αξιολόγηση των σχεδίων περιφερειακής 
σπουδαιότητας στους διαδρόμους αυτούς (μελέτη INFRAMED που έχει ανατεθεί από την 
ΕΚ). Όπως ελπίζεται, οι εργασίες αυτές θα μπορέσουν να μετεξελιχθούν σε 
προεπενδυτικά έργα τα οποία θα διευκολύνουν την προώθηση των εν λόγω σχεδίων στις 
σχέσεις με τα ενδιαφερόμενα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Οι χρηματοδοτικοί 
λειτουργικοί μηχανισμοί της Κοινότητας (MEDA) θα μπορούσαν ενδεχομένως να 
χρηματοδοτήσουν αναφορικά με το σημείο αυτό ορισμένες από τις προεπενδυτικές 
εργασίες τεχνικής υποστήριξης που συνδέονται με την προπαρασκευή των επενδυτικών 
σχεδίων. 
Στην τελευταία συνάντηση των υπουργών μεταφορών της δυτικής Μεσογείου (με τη 
συμμετοχή και της Πορτογαλίας) ιδρύθηκε η "ομάδα μεταφορών της δυτικής Μεσογείου" 
21 
(GTMO) (ΟΜΔΜ). Η ομάδα αυτή χρησιμοποιεί ως γραμματεία της το κέντρο μελέτης των 
μεταφορών για τη δυτική Μεσόγειο (CETMO) (ΚΜΜΔΜ). Η ομάδα αυτή έχει ήδη εγκρίνει 
σειρά προγραμματισμένων δράσεων, στις οποίες περιλαμβάνεται και ο ορισμός του 
πολυτροπικου μεταφορικού δικτύου, η καθιέρωση βελτιωμένων βάσεων δεδομένων και η 
ανάληψη πρωτοβουλιών στο χώρο των θαλάσσιων και εναέριων μεταφορών. 
Το πλαίσιο της ΟΜΔΜ ενεργοποιήθηκε για την προώθηση άλλων συναφών με τις 
μεταφορές δραστηριοτήτων, στις οποίες περιλαμβάνονται η διευκόλυνση του 
περιφερειακού εμπορίου, η φιλελευθεροποίηση και η εμπορική προώθηση των 
αεροπορικών μεταφορών (σεμινάριο που έγινε στη Μάλαγκα το Μάρτιο του 1996) και η 
συμφιλίωση του προγραμματισμού των μεταφορικών υποδομών με τις επιτακτικές 
ανάγκες του περιβάλλοντος και του χωροταξικού σχεδιασμού. Στους τομείς αυτούς είναι 
υπό προετοιμασία δύο μελέτες. 
Η ΟΜΔΜ άρχισε τη συνεργασία της στο χώρο των μεταφορικών ερευνών (σεμινάριο στο 
Ραμπάτ τον Ιανουάριο του 1997) με απώτερο σκοπό την ενσωμάτωση των χωρών του 
Μαγκρέμπ, όπου αυτό γίνεται, στις κοινοτικές δραστηριότητες Ε & ΤΑ και την προώθηση, 
στο πλαίσιο των προαναφερόμενων δραστηριοτήτων, εκείνων των ερευνητικών σχεδίων 
που παρουσιάζουν ειδικότερο ενδιαφέρον για την περιοχή. 
4.2 Η περιφερειακή συνεργασία στο χώρο των μεταφορών στη Μέση Ανατολή 
Η Ευρωπαϊκή Ένωση ανέλαβε ηγετικό ρόλο στη Μέση Ανατολή, μέσω της ομάδας 
εργασίας περιφερειακής οικονομικής ανάπτυξης (REDWG) (ΟΕΠΟΑ)15, στα θέματα της 
προώθησης της περιφερειακής συνεργασίας μεταξύ των βασικότερων εταίρων. Οι 
περιφερειακοί εταίροι συμφώνησαν στο πλαίσιο της δομής αυτής να ιδρυθούν τέσσερις 
κλαδικές επιτροπές, μια από τις οποίες θα καλύπτει τα θέματα των υποδομών και στους 
κόλπους της επιτροπής αυτής συγκροτήθηκε ήδη η ομάδα εφαρμοστέας στρατηγικής 
μεταφορών. Καθήκον της ομάδας αυτής είναι να επιβλέπει την εξέλιξη των μεταφορών στη 
Μέση Ανατολή, υπό την προεδρία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, για λογαριασμό της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης. 
Η ομάδα ακολουθητέας στρατηγικής μεταφορών κατέληξε τον Απρίλιο του 1996 σε 
συμφωνία αναφορικά με τη βασική αντίληψη των μεταφορικών διαδρόμων. Κάθε εταίρος 
στο χώρο της Μέσης Ανατολής εξαρτάται σε πολύ μεγάλο βαθμό από τους γείτονες του 
για τις μεταφορές μακρινών αποστάσεων. Το βασικό πυρήνα για τις μελλονπκές εξελίξεις 
αποτέλεσαν οι συζητήσεις που είχαν ήδη διεξαχθεί για τη χάραξη τεσσάρων χερσαίων 
μεταφορικών διαδρόμων στην εν λόγω περιοχή. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χρηματοδοτεί την 
εποχή αυτή τη μελέτη για τις μεσανατολικές περιφερειακές μεταφορές, στην οποία 
αναλύονται τα μεταφορικά σενάρια μέχρι το έτος 2020. 
Μόλις καταστεί δυνατή η ευρύτερη περιφερειακή συνεργασία, η βασική έννοια των 
διαδρόμων θα πρέπει να επεκταθεί γεωγραφικά (προς το βορρά, διασχίζοντας το Λίβανο 
και τη Συρία προς την κατεύθυνση της Τουρκίας και προς τα ανατολικά και τα 
νοτιοανατολικά προς την κατεύθυνση της αραβικής χερσονήσου). Ως λειτουργικό μέσο 
75 Μέλη της επιτροπής παρακολούθησης της ΟΕΠΟΑ είναι η ΕΕ (πρόεδρος), η Αίγυπτος, το Ισραήλ, 
η Ιορδανία, η Παλαιστινιακή Αρχή, οι ΗΠΑ, η Ρωσία, η Ιαπωνία, ο Καναδάς, η Νορβηγία, η 
Σαουδική Αραβία και η Τυνησία. 
-22 
μακροπρόθεσμου σχεδιασμού, οι μεταφορικοί διάδρομοι έχουν ιδιάζουσα σημασία για τις 
χερσαίες μεταφορές από τη Μέση Ανατολή προς την Ευρώπη αλλά και δια μέσω της 
Σαουδικής Αραβίας και των χωρών του Κόλπου και προς το Ιράκ και παραπέρα. 
4.3 Η ανατολική Μεσόγειος και ο δεσμός με τη Μαύρη Θάλασσα 
Η έλλειψη πολιτικού πλαισίου για τις χώρες της ανατολικής Μεσογείου αναχαίτισε την 
πρόοδο στην πορεία της ανάπτυξης της περιφερειακής προσέγγισης για τα μεταφορικά 
δίκτυα της περιοχής. Οι ιδιωτικές οργανώσεις ήταν ωστόσο ιδιαίτερα ενεργές στα θέματα 
της προώθησης της περιφερειακής συνεργασίας. Οι διεθνείς μεταφορικές διασκέψεις για 
την ανάπτυξη των μεταφορικών διασυνδέσεων μεταξύ της δυτικής Μεσογείου και της 
Μαύρης Θάλασσας που πραγματοποιήθηκαν στον Πειραιά τον Απρίλιο του 1996 και στο 
Σότσι τον Μάιο του 1998, υπό την αιγίδα του συνδέσμου μεταφορών των Ελληνικών 
Επιμελητηρίων με την υποστήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των Ευροεπιμελητηρίων 
αποτέλεσε το γόνιμο βήμα για τις συζητήσεις. Οι διασκέψεις τόνισαν την ανάγκη να 
υπάρξει συνεργασία στο πλαίσιο ενός ανταγωνιστικού περιβάλλοντος μεταξύ των λιμένων 
καθώς και μεταξύ των λιμένων και των άλλων μεταφορικών διαδικασιών για τη βελτίωση 
της ποιότητας των πολυτροπικών μεταφορικών μέσων στην περιοχή, στην οποία οι 
θαλάσσιες μεταφορές διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο. 
Οι πενιχρές δραστηριότητες στην ανατολική Μεσόγειο έρχονται σε απόλυτη αντίθεση με 
το δυναμισμό που περιβάλλει τις δραστηριότητες του περιφερειακού οργάνου για τη 
Μαύρη Θάλασσα, της οικονομικής συνεργασίας Μαύρης Θάλασσας (BSEC) (ΟΣΜΘ). Οι 
δύο αυτές περιφέρειες διασυνδέονται από τις μεταφορικές ροές. Η ΟΣΜΘ προωθεί τη 
δημιουργία περιφερειακών μεταφορικών δικτύων και διαδραματίζει πλέον συντονιστικό 
ρόλο στο πλαίσιο της χάραξης του προγράμματος ανάπτυξης των υποδομών για τον 
πανευρωπαϊκό μεταφορικό χώρο της λεκάνης της Μαύρης Θάλασσας, σύμφωνα με τις 
αποφάσεις που είχαν εγκριθεί το Ελσίνκι. Αυτό το πνεύμα δυναμισμού ενδέχεται να 
επεκταθεί και στην γειτονική περιοχή. 
4.4 Κύπρος 
Με την Κύπρο είχαν ήδη γίνει διεξοδικότατες συζητήσεις για τα θέματα των μεταφορών, με 
βάση τη γνώμη της Επιτροπής επί της αιτήσεως προσχώρησης της Κύπρου16, πριν 
εγκαινιαστεί η διαδικασία του δομημένου διαλόγου, το Δεκέμβριο του 1995. Μια δεύτερη 
συνάντηση, σε διυπουργικό επίπεδο, έγινε στη Λευκωσία τον Οκτώβριο του 1996. 
Δεσπόζουσα θέση στις σχέσεις μεταξύ της Κοινότητας και της Κύπρου στο χώρο των 
μεταφορών διαδραματίζουν οι θαλάσσιες μεταφορές, με αφετηρία το δεδομένο ότι η 
Κύπρος συγκρότησε νηολόγια μείζονος σημασίας και συγκαταλέγεται πλέον στα κράτη με 
τα σημαντικότερα νηολόγια σε παγκόσμια κλίμακα. Μεγάλο μέρος του εκτοπίσματος του 
στόλου της Κύπρου ανήκει σε κοινοτικά συμφέροντα: οι πλοιοκτήτες προσελκύονται να 
εγγραφούν σε νηολόγια όπως εκείνα της Κύπρου, χάρη στους χαλαρότερους όρους 
νηολόγησης και λειτουργίας των πλοίων σε σύγκριση με τους όρους που ισχύουν στα 
κράτη μέλη της ΕΕ. Όπως προκύπτει από τα στοιχεία των πλοίων που φέρουν τη σημαία 
της Κύπρου στο πλαίσιο των επιθεωρήσεων ελέγχου των κρατικών λιμενικών αρχών, τα 
στοιχεία αυτά είναι σημαντικά υψηλότερα από τον κοινοτικό μέσο όρο. Αυτό προκαλεί 
16 Γνώμη της Επιτροπής: COM(93) 313 τελικό για την Κύπρο (30 Ιουνίου 1993). 
-23-
ανησυχία στην Κοινότητα, μεταξύ άλλων, αναφορικά με τη στρέβλωση των όρων του 
ανταγωνισμού και τα θέματα της θαλάσσιας ασφάλειας και της ρύπανσης. 
Στο χώρο των αεροπορικών μεταφορών, η Κύπρος σημείωσε σημαντική πρόοδο 
προσαρμόζοντας τις διατάξεις της στη νομοθεσία της ΕΚ για τις αεροπορικές μεταφορές, 
παραμένει ανοικτή στον ανταγωνισμό και επιθυμεί να αρχίσουν διαπραγματεύσεις για τη 
σύναψη συμφωνίας αεροπορικών μεταφορών με την Κοινότητα. Η Επιτροπή εγκαινίασε 
πρόσφατα το λεπτομερή τεχνικό διάλογο με την Κύπρο, στο πλαίσιο της προετοιμασίας 
για τη σύναψη της συμφωνίας αυτής. 
Κατά τις συζητήσεις θίγηκε επίσης σύντομα η ανάγκη για την Κύπρο να προσαρμόσει τη 
νομοθεσία και τις πρακτικές που εφαρμόζει στα θέματα των κρατικών ενισχύσεων και του 
ανταγωνισμού στον τομέα των μεταφορών, για να συμβιβάζονται οι κανόνες αυτοί με τους 
αντίστοιχους που ισχύουν στην Κοινότητα. Γίνονται επίσης συζητήσεις σε τεχνικό επίπεδο 
για να εξεταστούν οι διασυνδέσεις της Κύπρου με τα διευρωπαϊκά δίκτυα. Η Κύπρος θα 
ενσωματωθεί στο πλαίσιο αυτό στη διαδικασία ΤΙΝΑ (Transport Infrastructure Needs 
Assessment) (Αξιολόγηση των αναγκών ύπαρξης μεταφορικών υποδομών). Το σκέλος που 
έχει τη μεγαλύτερη σημασία για την Κύπρο είναι η ενσωμάτωση των λιμένων και των 
αεροδρομίων της στη διαδικασία των διευρωπαϊκών δικτύων. 
5. ΜΕΣΑ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ 
Όπως αναφέρεται και στη δήλωση της Βαρκελώνης, για να δημιουργηθεί η περιοχή 
ελευθέρων συναλλαγών και για να σημειώσει γενική επιτυχία το σχήμα των 
ΕυρωΜεσογειακών εταιρικών σχέσεων, θα χρειαστεί να αυξηθεί σε ουσιαστικό βαθμό η 
χρηματοδοτική υποστήριξη που παρέχει η Κοινότητα στη Μεσόγειο. Η υποστήριξη αυτή 
θα πρέπει πάνω απ' όλα να ενθαρρύνει την αειφόρο εγχώρια ανάπτυξη και την 
κινητοποίηση των τοπικών οικονομικών φορέων. 
Οι ΕυρωΜεσογειακές εταιρικές σχέσεις προσανατολίζονται με βάση την εφαρμοζόμενη 
πολιτική. Στα θέματα των χρηματοδοτικών εταιρικών σχέσεων, οι τρεις προτεραιότητες 
που έχουν καθοριστεί για τη χρηματοδότηση της συνεργασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης 
είναι: 
• η οικονομική μετάβαση: η παροχή υποστήριξης σε προγράμματα διαρθρωτικών 
προσαρμογών, η αναδιάρθρωση των εταιρειών και τα μέτρα εκσυγχρονισμού και 
παροχής τεχνικής υποστήριξης, 
• η ενίσχυση των κοινωνικοοικονομικών ισορροπιών: στο πλαίσιο αυτό ενισχύονται οι 
κοινωνικές υποδομές, η επαγγελματική κατάρτιση, η ανάπτυξη της υπαίθρου, ο 
πληθυσμός και η υγεία αλλά και το περιβάλλον, 
• η υποστήριξη των σχεδίων περιφερειακής ολοκλήρωσης. 
-24-
5.1 Χρηματοδοτικά μέσα 
5.1.1 ΜΕΡΑ 
Το ΜΕΡΑ αποτελεί το κύριο χρηματοδοτικό λειτουργικό μέσο της Κοινότητας για την 
υλοποίηση των ΕυρωΜεσογειακών εταιρικών σχέσεων. Σκοπός τους προγράμματος είναι 
η ενθάρρυνση και η υποστήριξη των μέτρων μεταρρύθμισης των οικονομικών και 
κοινωνικών υποδομών των μεσογειακών μας εταίρων, ιδίως μάλιστα στο πλαίσιο της 
προετοιμασίας τους για τις ελεύθερες συναλλαγές με την Ευρωπαϊκή Ένωση. 
Όταν γίνεται ο προγραμματισμός των κονδυλίων του ΜΕΡΑ, ποσοστό περίπου 90% του εν 
λόγω προϋπολογισμού διατίθεται για την υλοποίηση διμερών (εθνικών) σχεδίων και 
περίπου 10% διοχετεύεται για την εκτέλεση περιφερειακών σχεδίων, τα οποία 
εφαρμόζονται με τη συμμετοχή ορισμένων μεσογειακών χωρών-εταίρων, μολονότι βασική 
επιδίωξη είναι τα διμερή και τα περιφερειακά σχέδια να είναι συμπληρωματικά. 
Διαπνεόμενη από την πεποίθηση ότι η μελλοντική ευημερία και σταθερότητα των εταίρων 
της βασίζονται στην αυξημένη συνεργασία, η Κοινότητα θα ασκήσει όλη την επιρροή της 
για την προώθηση της περιφερειακής συνεργασίας (τόσο μεταξύ των μεσογειακών 
εταίρων και της Κοινότητας, όσο και στις σχέσεις μεταξύ των ίδιων των μεσογειακών της 
εταίρων). Η Κοινότητα θα χρηματοδοτήσει τα σχέδια περιφερειακής ανάπτυξης, 
συμπεριλαμβανομένων και των σχεδίων που αφορούν τις μεταφορές (στο πλαίσιο του 
ΜΕΟΑ δεν γίνεται κανένας τυπικός διαχωρισμός των πόρων μεταξύ των διαφόρων 
τομέων). 
Η Κοινότητα έθεσε κατά μέρος ποσό 4,685 δισεκατ. ΕΟΙΙ για τη χρηματοδοτική 
συνεργασία με τους μεσογειακούς μας εταίρους κατά τη χρονική περίοδο 1995-1999. Από 
το ποσό αυτό 3,4245 δισεκατ. ΕΟΙΙ διατίθενται αποκλειστικά για το πρόγραμμα ΜΕΡΑ. Σε 
τομείς όπως οι μεταφορές^ υπάρχει η δυνατότητα χρηματοδότησης των προγραμμάτων 
παροχής τεχνικής υποστήριξης (και ιδίως των προπαρασκευαστικών εργασιών και των 
μελετών σκοπιμότητας) από το πρόγραμμα ΜΕΡΑ στο πλαίσιο των εθνικών και 
περιφερειακών ενδεικτικών προγραμμάτων. 
Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στα προγράμματα από τα οποία ευεργετούνται πολλές χώρες. 
Οι ενέργειες αυτές είχαν μέχρις στιγμής ως επίκεντρο τη Μέση Ανατολή, αποτελώντας 
μέρος της διαδικασίας ειρήνευσης και σήμερα υπάρχει η επιθυμία επέκτασης τους και 
πέρα από τους βασικούς πρωταγωνιστές (το Ισραήλ, την Ιορδανία, την Αίγυπτο και την 
Παλαιστινιακή Αρχή), εάν η επέκταση αυτή ευνοείται από τις πολιτικές συνθήκες. Η 
περίπτωση αυτή ισχύει για τα περιφερειακά σχέδια που προβλέπεται να χρηματοδοτηθούν 
από το ΜΕϋΑ στο πλαίσιο του πολυετούς προγράμματος εργασίας στον τομέα των 
θαλάσσιων μεταφορών (βλ. προηγουμένως στο τμήμα 3.2.4). 
Το ΜΕϋΑ θα βοηθήσει να υποστηριχθούν οι μεσογειακές χώρες-εταίροι μας ούτως ώστε 
να προετοιμαστούν για τις συνθήκες ελευθέρου εμπορίου με την Ευρωπαϊκή Ένωση και 
για να ανυψωθεί το επίπεδο διαβίωσης τους. Απώτερος στόχος των παρεμβάσεων της 
17 ΕΕ αριθ. 1189 της 30ης Ιουλίου 1996. 
25 
Ευρωπαϊκής Κοινότητας είναι να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα των οικονομιών των 
εταίρων μας, για να επιτευχθεί ο στόχος της αειφόρου οικονομικής ανάπτυξης ιδίως χάρη 
στη βελτίωση των εξαγωγικών επιδόσεων. Για το λόγο αυτό ο μεταφορικός τομέας 
εντοπίστηκε ότι αποτελεί έναν από τους τομείς οτοχοθετημένου προορισμού των 
χρηματοδοτικών πόρων του MEDA (τόσο σε συνάρτηση με τα διμερή, αλλά και τα 
πολυμερή σχέδια) με απώτερο στόχο να θεσπιστούν τα συνοδευτικά μέτρα για την 
αναβάθμιση των μεταφορικών υποδομών και για τη βελτίωση της ποιότητας καθώς και για 
τη μείωση του κόστους παροχής των σχετικών υπηρεσιών. 
Για τα προγράμματα που σχετίζονται με τις μεταφορικές υποδομές, η χρηματοδότηση από 
το πρόγραμμα MEDA ενδέχεται να χρησιμοποιηθεί με επίκεντρο τις προεπενδυτικές 
εργασίες. Για το λόγο αυτό πρέπει να δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στον άριστο δυνατό 
ορισμό βιώσιμων σχεδίων. 
5.1.2 Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων 
Η ETE διαδραματίζει ζωτικό ρόλο στην υλοποίηση της πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης 
στα θέματα συνεργασίας. Εκτός από τις ενισχύσεις, το ποσό των οποίων υπερβαίνει τα 4 
δισεκατ. ECU κατά το χρονικό διάστημα από το 1992 έως και τα μέσα του 1996, 
διατέθηκαν επιπλέον πόροι ύψους 1,8 δισεκατ. ECU στο πλαίσιο της χορήγησης 
κεφαλαιουχικών δανείων της ETE για την υλοποίηση οριζόντιων σχεδίων χρηματοδοτικής 
συνεργασίας με τις μεσογειακές χώρες που δεν είναι εταίροι μας (προορισμός τους είναι η 
χρηματοδότηση προγραμμάτων περιφερειακού χαρακτήρα με αμοιβαίο όφελος και για τις 
δύο πλευρές). Στον τομέα των μεταφορών, από τους πόρους αυτούς θα χρηματοδοτηθεί η 
βελτίωση των διασυνδέσεων μεταξύ των μεσογειακών εταίρων που δεν είναι μέλη και της 
Ένωσης (όπως η κατασκευή τμημάτων των αυτοκινητοδρόμων Ραμπάτ-Φεζ και Ραμπάτ-
Ταγγέρης στο Μαρόκο η επέκταση του λιμένα της Βηρυτού στο Λίβανο- η διεύρυνση των 
κυριότερων εμπορικών λιμένων στην Τουρκία και την Τυνησία ή η βελτίωση του 
συστήματος ελέγχου της εναέριας κυκλοφορίας (ATM) στην Κύπρο). 
Η ETE προσβλέπει προς τον ιδιωτικό τομέα αναμένοντας αυτός να διαδραματίσει 
βασικότερο ρόλο στην περιοχή της Μεσογείου, γεγονός που θα διευκολύνει τη 
χρηματοδότηση των προγραμμάτων και θα έχει ευεργετικά αποτελέσματα για τον 
καθορισμό τους. Η πείρα που έχει αποκομίσει η ETE κατά τη χρηματοδότηση των σχετικών 
υποδομών από τον ιδιωτικό τομέα στο πλαίσιο της Ένωσης μεταφέρεται τώρα στις χώρες 
εκτός της Ένωσης (συμπεριλαμβανομένων και των ΕυρωΜεσογειακών χωρών-εταίρων) 
στις περιπτώσεις κατά τις οποίες η Τράπεζα είναι σε θέση να συμπληρώσει τους τοπικούς 
και άλλους διεθνείς χρηματοδοτικούς όρους αλλά και να διαδραματίσει το ρόλο του 
καταλύτη. Στον τομέα των υποδομών (συμπεριλαμβανομένων και των μεταφορών), η ETE 
χορήγησε στους μεσογειακούς μας εταίρους ποσό περίπου 1,6 δισεκατ. ECU από το 1991 
και μετά. Το 1995 χρηματοδοτήθηκαν στη Μεσόγειο έργα υποδομής συνολικής αξίας 617 
εκατ. ECU, ποσό από το οποίο τα 210 εκατ. ECU διατέθηκαν για τον τομέα των 
μεταφορών. 
Η ETE προσδίδει ιδιαίτερο βάρος στην ανάπτυξη των υπερεθνικών έργων μεταξύ Βορρά 
και Νότου που έχουν καίρια σημασία για το εμπόριο, τις επικοινωνίες και τον ακριβοδίκαιο 
και εξισορροπημένο επιμερισμό των κοινών πόρων. Η ETE έχει ήδη συμβάλει στην 
επέκταση των διευρωπαϊκών δικτύων από την Ένωση προς τη λεκάνη της Μεσογείου. 
-26 
5.2 Συμπεράσματα και συστάσεις 
Ο καθορισμός της κοινοτικής πολιτικής που θα μετουσιώσει σε πράξη τις 
ΕυρωΜεσογειακές εταιρικές σχέσεις στο χώρο των μεταφορών αποτελεί σημαντικό βήμα 
στην πορεία για τη βελτίωση των μεταφορικών δικτύων και για την υλοποίηση της 
προαναφερόμενης εταιρικής σχέσης. Βασιζόμενη στα προαναφερόμενα στοιχεία, η 
Επιτροπή θα: 
• καταρτίσει συνολικό πρόγραμμα δράσης, με βάση τα στοιχεία που σκιαγραφούνται 
στο παράρτημα. Σε αυτό το πρόγραμμα δράσης θα ενταχθούν τα διακεκριμένα 
στοιχεία των θαλάσσιων και των μεταφορικών ερευνητικών προγραμμάτων που έχουν 
αναπτυχθεί για τη Μεσόγειο, αλλά και οι νέες πρωτοβουλίες που αναλαμβάνονται (ή οι 
οποίες πρόκειται να αναληφθούν) στους άλλους τρόπους μεταφοράς και τους 
αντίστοιχους τομείς, για να υποβοηθηθεί η μετατροπή των αντικειμενικών στόχων σε 
συγκεκριμένα έργα και δράσεις και 
• συγκροτήσει μια ομάδα για τις μεσογειακές μεταφορές, η οποία θα συναπαρτίζεται 
από όλους τους μεσογειακούς εταίρους, η οποία θα αποτελέσει το πλαίσιο για τις 
συναντήσεις και τις ανταλλαγές πληροφοριών μεταξύ των εταίρων όσον αφορά τη 
συνεργασία στον τομέα των μεταφορών. Η ομάδα αυτή, που θα επιφορτισθεί επίσης με 
το καθήκον να σκιαγραφήσει τη συνολικότερη εικόνα των συνεχιζόμενων 
δραστηριοτήτων σε υποπεριφερειακό επίπεδο, θα λειτουργήσει στο πλαίσιο των 
ΕυρωΜεσογειακών εταιρικών σχέσεων, με γνώμονα τους αντικειμενικούς στόχους της 
εταιρικής σχέσης στο σύνολο της. Η Επιτροπή θα συνεργαστεί επίσης με τις 
ενδιαφερόμενες χώρες στα θέματα της υλοποίησης προγραμμάτων κοινού 
ενδιαφέροντος και θα διευκολύνει το συντονισμό για τα μελλοντικά έργα, βασιζόμενη, 
όπου αυτό εμφανίζεται αναγκαίο, στους αντικειμενικούς στόχους και την κοινοτική 
διαδικασία λήψης αποφάσεων αναφορικά με το MEDA. 
27 
Συνοπτικός πίνακας των δράσεων που πρόκειται να αναληφθούν 
Πεδίο Δράσεις που έχουν αναληφθεί18 Προγραμματιζόμενες δράσεις 
Ανάπτυξη του 
προγράμματος 
δράσης στον 
τομέα των 
μεταφορών Οι στρατηγικοί αντικειμενικοί στόχοι καθορίζονται στην 
παρούσα ανακοίνωση Η μετουσίωση των στοιχείων της παρούσας 
ανακοίνωσης σε συγκεκριμένο πρόγραμμα 
δράσης στον τομέα των μεταφορών η 
συγκρότηση ομάδας εργασίας 
Επέκταση των 
διευρωπαϊκών 
δικτύων Ο προγραμματισμός των μεταφορικών δικτύων (με τον 
εντοπισμό των διαδρόμων διεθνούς ενδιαφέροντος και των 
έργων για τη διάνοιξη των διαδρόμων αυτών) γίνεται για το 
σύνολο της Μεσογείου (Corrimed για τη μεσογειακή λεκάνη 
PETRA) προβλέποντας ότι θα υπάρχουν ορισμένες 
υποπεριφέρειες (δυτική Μεσόγειος, Μέση Ανατολή) Προβλέπεται η έναρξη των εργασιών στην 
ανατολική Μεσόγειο και με επίκεντρο τις 
διασυνδέσεις μεταξύ των υποπεριφερειών, με 
βάση το Corrimed 
Ένταξη της Κύπρου στο ΤΙΝΑ 
θαλάσσιες 
μεταφορές Δημιουργία ενός πολυετούς κυλιόμενου προγράμματος δρά-
σης για τις θαλάσσιες μεταφορές στο χώρο της Μεσογείου Υλοποίηση του προγράμματος εργασίας με την 
εκτέλεση συγκεκριμένων έργων 
θαλάσσια 
ασφάλεια Εξετάζεται 
εργασίας στο πλαίσιο του θαλάσσιου προγράμματος Το πρόγραμμα εργασίας θα μετατραπεί σε 
συγκεκριμένο πίνακα δράσεων, ορισμένες από τις 
οποίες θα χρηματοδοτηθούν από το ΜΕΡΑ 
Αεροπορικές 
μεταφορές Τακτικές επαφές μεταξύ της ΕΚ και των αερομεταφορέων 
από τρίτες μεσογειακές χώρες. Ανταλλαγή πληροφοριών για 
αεροπορικά θέματα Προετοιμασία των διαπραγματεύσεων στον 
τομέα των αεροπορικών μεταφορών με ορισμένες 
βασικές χώρες. Πραγματοποίηση σεμιναρίων για 
τα ζητήματα των αεροπορικών μεταφορών ως 
πρώτο βήμα για την ενίσχυση των επαφών με 
τους αερομεταφορείς και τις υπηρεσίες πολιτικής 
αεροπορίας σε όλες τις χώρες με τις οποίες 
διατηρούνται εταιρικοί δεσμοί συνεργασίας. 
Διαχείριση της 
εναέριας 
κυκλοφορίας 
(ATM) Η συνεργασία έχει εγκαινιαστεί στο χώρο της δυτικής 
Μεσογείου μεταξύ των γενικών διευθυντών των αρμοδίων 
υπηρεσιών αεροναυτιλίας για την εναρμόνιση του ελέγχου 
της εναέριας κυκλοφορίας ανεξάρτητα από τα εθνικά σύνορα 
και για τον καθορισμό των προγραμμάτων εκσυγχρονισμού Επέκταση των στρατηγικών ECAC, στο επίκεντρο 
των οποίων βρίσκεται η ενίσχυση του εναέριου 
χώρου και της ικανότητας ελέγχου στην Ευρώπη 
και η επίλυση των ζητημάτων συνοχής μεταξύ των 
ευρωπαϊκών συστημάτων και των αντίστοιχων 
συστημάτων που υπάρχουν σε τρίτες χώρες, 
όπως οι χώρες που βρίσκονται στην περιοχή της 
Μεσογείου 
Δίκτυο 
αεροναυτιλίας 
και εντοπισμού 
θέσης (GNSS) Έχουν ήδη αρχίσει οι διμερείς επαφές με ορισμένες ομάδες 
χωρών, με σκοπό την εξασφάλιση της διαλεπουργικότητας 
των υποδομών εδάφους Προσδιορισμός του κανονιστικού πλαισίου 
συνεργασίας με τις αντίστοιχες αρχές στην 
περιοχή της Μεσογείου με σκοπό την εφαρμογή 
μιας πλήρως διαλειτουργικής τεχνικής λύσης 
Γραμμές 
σιδηροδρο­
μικών και 
συνδυασμένων 
μεταφορών Διευκόλυνση των μεταφορικών αξόνων CT μεταξύ 
βόρειας/δυτικής Ευρώπης και των ανατολικών, νότιων και 
νοτιοανατολικών γειτόνων της. Αναπροσανατολισμός της 
πολιτικής προς την κατεύθυνση της εφαρμογής 
πολυτροπικών μεταφορικών τεχνολογιών για τη μεταφορά 
φορτίου σε μακρινές αποστάσεις Προκαταβολική αντιμετώπιση των απαιτούμενων 
αναγκών σε έργα υποδομής και τεχνολογίας του 
στόλου, αλλά και τροποποίηση του αναγκαίου 
διεθνούς και εθνικού νομικού πλαισίου. 
Μεταφορικές 
Ε&ΤΑ Η επιτροπή RETRAMED καθόρισε ήδη τις προτεραιότητες 
συνεργασίας στα θέματα Ε&ΤΑ και επεξεργάστηκε το 
πολυετές πρόγραμμα εργασίας στο χώρο των μεταφορικών 
Ε&ΤΑ Το πρόγραμμα εργασίας θα μετουσιωθεί σε 
συγκεκριμένο πίνακα δράσεων θα ληφθούν 
υπόψη οι πηγές κοινοτικής χρηματοδότησης 
(συμπεριλαμβανομένου και του προγράμματος 
ΜΕΡΑ) για ορισμένες δράσεις 
Περιφερειακή 
ολοκλήρωση 
στο χώρο της 
δυτικής 
Μεσογείου Προσδιορισμός ορισμένων πολυτροπικών διαδρόμων 
πρωταρχικής σημασίας, εργασίες για την αξιολόγηση των 
απαιτούμενων έργων προτεραιότητας στους διαδρόμους 
αυτούς, με χρήση της μελέτης INFRAMED διεκπεραίωση των 
εργασιών μεταφορικού και χωροταξικού σχεδιασμού και των 
ενεργειών για το περιβάλλον καθώς και των δράσεων Ε&ΤΑ Περαιτέρω αξιολόγηση 
προτεραιότητας έργων 
Περιφερειακή 
ολοκλήρωση 
στο χώρο της 
ανατολικής 
Μεσογείου Διάσκεψη που διοργανώνεται από τον ιδιωτικό τομέα Έναρξη των εργασιών για τα δίκτυα υποδομής 
Περιφερειακή 
ολοκλήρωση 
στο χώρο της 
Μέσης 
Ανατολής Έχουν ήδη αναληφθεί συγκεκριμένες εργασίες στο πλαίσιο 
της "διαδικασίας ειρήνευσης". Έχουν προσδιοριστεί οι 
πολυτροπικοί διάδρομοι. Οι εργασίες έχουν αρχίσει για τον 
προσδιορισμό των έργων στους διαδρόμους αυτούς που 
ενδείκνυνται για ταχύρυθμη χρηματοδότηση Περαιτέρω εντοπισμός/ αξιολόγηση των έργων 
προτεραιότητας 
18 Εκτός από τις περιπτώσεις που αναφέρονται ρητά, οι δράσεις αυτές θα συνεχιστούν και, όπου αυτό 
χρειάζεται, θα εντατικοποιηθούν. 
-28 
ISSN 0254-1483 
COM(98) 7 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 07 ίο H 
Αριθ. καταλόγου : CB-CQ-98-005-GR-C 
ISBN 92-78-30047-0 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Λουξεμβούργο 
-2V