Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την "Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί του καθορισμού των απαιτήσεων για την υγιεινή των ζωοτροφών"

(COM(2003) 180 τελικό - 2003/0071 (COD))

(2004/C 32/21)

Στις 30 Απριλίου 2003, και σύμφωνα με τα άρθρα 37 και 152 της συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την ανωτέρω πρόταση.

Το ειδικευμένο τμήμα "Γεωργία, ανάπτυξη της υπαίθρου, περιβάλλον", στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 14 Οκτωβρίου 2003 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Donnelly.

Κατά την 403η σύνοδο ολομέλειας της 29ης και 30ής Οκτωβρίου 2003 (συνεδρίαση της 30ής Οκτωβρίου), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 84 ψήφους υπέρ, 2 κατά και 5 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Οι διαδοχικές κρίσεις στις ζωοτροφές έχουν αποδείξει ότι οι ελλείψεις σε οποιοδήποτε στάδιο της αλυσίδας ζωοτροφών είναι δυνατόν να έχουν σοβαρές οικονομικές επιπτώσεις. Στο παρελθόν το κόστος αυτό βάρυνε σε μεγάλο βαθμό τα δημόσια ταμεία. Αν και υπεύθυνες για τις κρίσεις αυτές είναι σε μεγάλο βαθμό οι μολυσμένες πρώτες ύλες για ζωοτροφές, οι ευρωπαίοι γεωργοί και καταναλωτές υπέστησαν σοβαρές οικονομικές συνέπειες.

1.2. Η οδηγία 95/69/ΕΚ(1) για τη θέσπιση των όρων και των κανόνων που εφαρμόζονται κατά την έγκριση και την εγγραφή ορισμένων εγκαταστάσεων και ενδιάμεσων του τομέα ζωοτροφών ενώ παράλληλα αποτελεί στερεή βάση για την εξασφάλιση της ασφάλειας των ζωοτροφών, περιορίζεται σε προϊόντα που καλύπτονται από την οδηγία 70/524/ΕΟΚ(2) και την οδηγία 82/471 ΕΕ(3).

1.3. Η πρόσφατη εμπειρία απέδειξε ότι είναι απαραίτητο να πραγματοποιηθεί γενική αναθεώρηση των κανόνων υγιεινής των ζωοτροφών και να ληφθεί υπόψη η ανάγκη εξασφάλισης υψηλότερου επιπέδου προστασίας για την υγεία του ανθρώπου και των ζώων, καθώς και προστασίας του περιβάλλοντος.

1.4. Η πείρα απέδειξε, επίσης, ότι απαιτείται ολοκληρωμένη προσέγγιση για να επιτευχθεί η ασφάλεια των ζωοτροφών από την πρωτογενή παραγωγή και μεταφορά έως και τη διάθεσή τους στην αγορά ή την εξαγωγή τους.

1.5. Η ανιχνευσιμότητα διευκολύνει την απόσυρση ζωοτροφών και τροφίμων. Οι διαδοχικές κρίσεις στις ζωοτροφές έχουν αποδείξει ότι ο τομέας αυτός παρουσιάζει δυσκολίες. Η ανιχνευσιμότητα αναφέρεται ως γενική απαίτηση στο άρθρο 9 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 178/2002(4).

1.6. Ενώ σύμφωνα με την γενική νομοθεσία για τα τρόφιμα, και πιο πρόσφατα τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 178/2002(5), η πρωταρχική ευθύνη για την παραγωγή ασφαλούς τροφής εναπόκειται στις επιχειρήσεις τροφίμων, η αρχή αυτή δεν εφαρμόστηκε στην αλυσίδα των ζωοτροφών.

2. Κύρια σημεία της πρότασης

2.1. Η πρόταση επιδιώκει να κατοχυρωθεί η ασφάλεια κάθε είδους ζωοτροφών, ότι όλες οι επιχειρήσεις του τομέα ζωοτροφών λειτουργούν σύμφωνα με εναρμονισμένες απαιτήσεις υγιεινής και τέλος, επιδιώκει την βελτίωση της ανιχνευσιμότητας.

2.2. Η πρόταση ενισχύει την αρχή ότι η πρωταρχική ευθύνη για την ασφάλεια των ζωοτροφών εναπόκειται στους υπεύθυνους των επιχειρήσεων ζωοτροφών. Η απαίτηση για τους υπεύθυνους επιχειρήσεων ζωοτροφών να παρέχουν οικονομικές εγγυήσεις συνδέεται μ' αυτή την ευθύνη.

2.3. Η πρόταση προωθεί μία ολοκληρωμένη προσέγγιση για να κατοχυρωθεί η ασφάλεια των ζωοτροφών σε όλη την τροφική αλυσίδα ξεκινώντας από την πρωτογενή παραγωγή των ζωοτροφών και φτάνοντας έως και τη διατροφή των ζώων που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή τροφίμων. Οι επιχειρήσεις ζωοτροφών θα μπορούσαν να λειτουργήσουν μόνο εάν είναι εγγεγραμμένες ή έχουν εγκριθεί στο πλαίσιο αυτών των κανονισμών.

2.4. Μέσω της γενικής εφαρμογής του συστήματος ανάλυσης κινδύνων και κρίσιμων σημείων ελέγχου (HACCP), από κοινού με την εφαρμογή ορθής πρακτικής στον τομέα της υγιεινής, η πρόταση ενισχύει την ευθύνη των υπευθύνων των επιχειρήσεων ζωοτροφών. Ωστόσο, προτείνεται ελαστικότητα για τις μικρές επιχειρήσεις.

2.5. Η Επιτροπή προτείνει τη θέσπιση εθνικών οδηγών ορθής πρακτικής για να βοηθήσει τους υπεύθυνους των επιχειρήσεων ζωοτροφών σε όλα τα επίπεδα της αλυσίδας των ζωοτροφών να συμμορφώνονται με τους κανόνες υγιεινής και τις αρχές ΗΑCCP.

2.6. Προτείνεται η εισαγωγή της αρχής της θέσπισης ειδικών μικροβιολογικών κριτηρίων με βάση τα επιστημονικά κριτήρια κινδύνου.

2.7. Σχετικά με τις εισαγωγές ζωοτροφών από τρίτες χώρες, η πρόταση ενισχύει τις αρχές που αναφέρονται στην πρόταση κανονισμού για τους επίσημους ελέγχους(6) σε ζωοτροφές και τρόφιμα, δηλ. οι εισαγόμενες ζωοτροφές να ανταποκρίνονται τουλάχιστον σε ισότιμα πρότυπα με αυτά που εφαρμόζονται για τις ζωοτροφές που παράγονται στην Κοινότητα.

2.8. Προτείνεται η κατάργηση των οδηγιών του Συμβουλίου 95/69/ΕΚ(7) και 98/51/ΕΚ(8) για τη θέσπιση ορισμένων μέτρων εφαρμογής της οδηγίας 95/69/ΕΚ του Συμβουλίου για τη θέσπιση των όρων και των κανόνων που εφαρμόζονται κατά την έγκριση και την εγγραφή ορισμένων εγκαταστάσεων και ενδιάμεσων του τομέα ζωοτροφών.

3. Γενικές Παρατηρήσεις

3.1. Άποψη της ΕΟΚΕ είναι ότι οι κανόνες που διέπουν την υγιεινή των ζωοτροφών ήταν απαραίτητο να αναθεωρηθούν και να επεκταθούν, ώστε να περιλαμβάνουν ολόκληρη την αλυσίδα των ζωοτροφών.

3.2. Η ΕΟΚΕ επικροτεί το γεγονός ότι η πρόταση λαμβάνει υπόψη τις αρχές της ασφάλειας των τροφίμων(9) που διατυπώνονται στο λευκό βιβλίο για την ασφάλεια των τροφίμων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και ιδίως ότι:

α) Η πολιτική "από το αγρόκτημα έως το τραπέζι", πρέπει να εφαρμόζεται συστηματικά.

β) Η πολιτική για την ασφάλεια των ζωοτροφών στηρίζεται σε μια πλήρη και ολοκληρωμένη προσέγγιση.

γ) Οι βιομηχανίες επεξεργασίας υλικών για ζωοτροφές έχουν την πρωταρχική ευθύνη για τον έλεγχο της ασφάλειας των ζωοτροφών και των τροφίμων.

δ) Η πολιτική για την ασφάλεια των ζωοτροφών πρέπει να βασίζεται στην ανάλυση του κινδύνου.

3.3. Η ΕΟΚΕ κατανοεί και επικροτεί το γεγονός ότι η πρόταση λαμβάνει, επίσης, υπόψη ορισμένες από τις διατάξεις που θεσπίζει ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 178/2002(10), μεταξύ άλλων:

α) να εξασφαλίζεται η αποτελεσματική λειτουργία της εσωτερικής αγοράς όσον αφορά την ασφάλεια των ζωοτροφών και η παροχή υψηλού επιπέδου υγείας του ανθρώπου και των ζώων, καθώς και προστασίας του περιβάλλοντος,

β) να εξασφαλίζεται η ανιχνευσιμότητα των ζωοτροφών,

γ) να έχουν την πρωταρχική αρμοδιότητα οι υπεύθυνοι των επιχειρήσεων ζωοτροφών, όταν τα προϊόντα ή οι δραστηριότητές τους έχουν δυσμενείς συνέπειες στην ασφάλεια των ζωοτροφών,

δ) να είναι τα κράτη μέλη υπεύθυνα για την εφαρμογή της νομοθεσίας για τις ζωοτροφές και τα τρόφιμα,

ε) να κατοχυρώνεται ότι στην αγορά διατίθενται μόνο ασφαλείς ζωοτροφές.

3.4. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρόταση υπό μορφή κανονισμού, η οποία, αφενός, εξασφαλίζει την ομοιόμορφη εφαρμογή στην ενιαία αγορά και, αφετέρου, μπορεί να προσαρμόζεται στην τεχνική και επιστημονική πρόοδο.

4. Ειδικές Παρατηρήσεις

4.1. Η ΕΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για τις απαιτήσεις για την ορθή πρακτική σίτισης των ζώων που αναφέρεται στο παράρτημα ΙΙΙ της πρότασης και πιστεύει ότι η συνεπής εφαρμογή σε όλα τα κράτη μέλη μπορεί να εξασφαλιστεί μέσω της χρήσης κοινοτικών οδηγών.

4.2. Η ΕΟΚΕ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι η αρμόδια αρχή του κράτους μέλους πρέπει να εφαρμόσει ένα σύστημα εγγραφής και έγκρισης για όλες τις επιχειρήσεις ζωοτροφών ώστε να εξασφαλίζεται η ανιχνευσιμότητα από τον παρασκευαστή έως τον τελικό χρήστη.

4.3. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι η απαίτηση για "συχνές αλλαγές" της αχυροστρωμνής που απαιτεί το παράρτημα ΙΙΙ θα πρέπει να αντικατασταθεί από τη φράση "τακτικές αλλαγές σε συνάρτηση με τις συνθήκες".

4.4. Η ΕΟΚΕ καλωσορίζει την αρχή της ελαστικότητας, ιδιαίτερα για τις μικρές επιχειρήσεις. Ωστόσο, και για να αποφευχθούν διαφοροποιήσεις στην ερμηνεία, θα πρέπει να συμφωνηθούν πιο ξεκάθαροι ορισμοί από την Επιτροπή και τα κράτη μέλη στο πλαίσιο της μόνιμης επιτροπής.

4.5. Η ΕΟΚΕ δέχεται ότι οι ελλείψεις σε οποιοδήποτε στάδιο της αλυσίδας ζωοτροφών και τροφίμων ενδέχεται να έχουν σοβαρές οικονομικές συνέπειες, Οι ελλείψεις αυτές θα πρέπει να προλαμβάνονται με την παροχή οικονομικών εγγυήσεων. Ωστόσο, η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι στην πρόταση της Επιτροπής δεν προσδιορίζεται, ούτε διασαφηνίζεται η ακριβής φύση της οικονομικής αυτής εγγύησης, ή ακόμη ποια μορφή πρέπει να λάβει. Λόγω της θεμελιώδους σημασίας του εν λόγω ζητήματος, η απαίτηση θέσπισης οικονομικών εγγυήσεων πρέπει να εξετασθεί επισταμένως από την Επιτροπή, ιδίως όσον αφορά τις οικονομικές επιπτώσεις στην πρωτογενή παραγωγή και στις επιχειρήσεις ζωοτροφών.

4.6. Η ΕΟΚΕ συνιστά με έμφαση στην Επιτροπή να διαβουλευθεί με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη προκειμένου να διασαφηνισθούν οι μορφές κινδύνου που μπορούν να καλύπτονται από την προτεινόμενη οικονομική εγγύηση και ποια μορφή θα πρέπει να λάβει τούτη, έτσι ώστε να διαμορφωθεί κατά τρόπο εφικτό και αποδοτικό ως προς το κόστος και να παρέχει την κατάλληλη κάλυψη στο συνολικό κόστος που προκύπτει από ελλείψεις στον τομέα της υγιεινής στην αλυσίδα των ζωοτροφών και τροφίμων.

4.7. Η ΕΟΚΕ επιθυμεί να επαναλάβει τη θέση της(11) ό,τι, εφόσον οι έλεγχοι κατά την εισαγωγή από τρίτες χώρες είναι κρίσιμοι για την κατοχύρωση της ασφάλειας των ζωοτροφών στην Ευρώπη, κρίνεται σκόπιμο να εξετασθεί εις βάθος το ζήτημα των οικονομικών εγγυήσεων για την ασφάλεια των εισαγωγών στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

4.7.1. Η ΕΟΚΕ θεωρεί ότι η πρόταση, ως έχει, ενδέχεται να επιβαρύνει άδικα τους εισαγωγείς ζωοτροφών στην ΕΕ, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση του κόστους. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή πρέπει να διασφαλίσει ότι οι εξαγωγείς ζωοτροφών προς την ΕΕ ανταποκρίνονται στις ευθύνες τους όσον αφορά την ασφάλεια των προϊόντων τους.

4.7.2. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την ανάγκη να διασφαλιστεί όσο το δυνατόν μεγαλύτερη υποχρέωση λογοδοσίας των εξαγωγέων ζωοτροφών προς την ΕΕ, στο πλαίσιο των σχετικών άρθρων που περιλαμβάνονται στην Υγειονομική και Φυτοϋγειονομική Συμφωνία (Κώδικας ΥΦΚ) που υιοθετήθηκαν στο πλαίσιο του ΠΟΕ και κρίνει ότι προκειμένου να βοηθηθούν οι εξαγωγείς των αναπτυσσομένων χωρών, απαιτείται υποστήριξη των δομών ελέγχου της συμμόρφωσης στις χώρες προέλευσης.

4.7.3. Πρέπει να καταβληθεί κάθε προσπάθεια προκειμένου να διασφαλισθεί ότι οι εξαγωγικές και εισαγωγικές συμφωνίες που καταρτίζονται στο πλαίσιο της Εμπορικής Ένωσης σιτηρών και ζωοτροφών (GAFTA) είναι σαφείς, δίκαιες και τηρούν την αρχή της ίσης μεταχείρισης.

4.8. Η ΕΟΚΕ σημειώνει ότι οι κανόνες για τη θεραπευτική φαρμακευτική επεξεργασία των ζωοτροφών δεν αναφέρονται σ' αυτή την πρόταση.

5. Σύνοψη

5.1. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει την πρόταση κανονισμού για την κατοχύρωση της ασφάλειας των ζωοτροφών από την πρωτογενή παραγωγή έως και τη διάθεσή τους στην αγορά ή την εξαγωγή τους.

5.2. Η ΕΟΚΕ υποστηρίζει τη χρήση κοινοτικών οδηγών για να εξασφαλιστεί η συνεπής εφαρμογή του κανονισμού.

5.3. Η ΕΟΚΕ επαναλαμβάνει πόσο σημαντικό είναι οι εξαγωγείς συστατικών για ζωοτροφές προς την ΕΕ, να λογοδοτούν για την ποιότητα των προϊόντων τους στις αρμόδιες αρχές της ΕΕ, με βάση τα υφιστάμενα μέσα διεθνούς συνεργασίας όπως ο Κώδικας Τροφίμων και ο Κώδικας ΥΦΚ του ΠΟΕ.

5.4. Η ΕΟΚΕ συνιστά στην Επιτροπή να εξετάσει τις οικονομικές επιπτώσεις της απαίτησης εγγυήσεων για όλες επιχειρήσεις του τομέα των ζωοτροφών.

Βρυξέλλες, 30 Οκτωβρίου 2003.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Roger Briesch

(1) EE L 332 της 30.12.1995.

(2) ΕΕ L 270 της 14.12.1970.

(3) EE L 213 της 21.7.1982.

(4) EE L 31 της 1.2.2002, σ. 1-4.

(5) EE L 213 της 21.7.1982.

(6) COM(2002) 377 τελικό - ΕΕ C 95 της 23.4.2003.

(7) EE L 332 της 30.12.1995.

(8) EE L 208 της 24.7.1998.

(9) COM(1999) 719 τελικό - ΕΕ C 204 της 18.7.2000.

(10) EE L 213 της 21.7.1982.

(11) EE C 234 της 30.9.2003.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

στη γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Η ακόλουθη τροπολογία, η οποία έλαβε το ένα τέταρτο τουλάχιστο των εκπεφρασμένων ψήφων, απορρίφθηκε στην ολομέλεια:

Σημείο 4.1

Να αντικατασταθεί από το παρακάτω κείμενο:

"Η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή, στο πλαίσιο του κανονισμού, να προβλέψει έναν πίνακα εγκεκριμένων προϊόντων."

Αιτιολογία

Με έναν πίνακα εγκεκριμένων προϊόντων ορίζονται οι ουσίες που μπορούν να καταναλωθούν ως ζωοτροφές. Κατ' αυτόν τον τρόπο, διευκρινίζονται πολλές αβεβαιότητες σχετικά με τη διατροφική αλυσίδα..

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

Υπέρ: 29, κατά: 57, αποχές: 7.