C 39/83

Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα «Ψηφιακή Ευρώπη για όλους: υλοποίηση έξυπνων και χωρίς αποκλεισμούς λύσεων στην πράξη»

(2020/C 39/18)

Εισηγήτρια : Anne Karjalainen (FI/PES), δημοτική σύμβουλος Κέραβα

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

Εισαγωγή

1. καταρτίζει, κατόπιν αιτήματος της Φινλανδικής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης , ουσιαστικές προτάσεις σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο οι τοπικές και οι περιφερειακές κοινότητες μπορούν να αναπτύξουν και να εφαρμόσουν έξυπνες και χωρίς αποκλεισμούς ψηφιακές λύσεις για κάθε πολίτη, ανεξάρτητα από τον τόπο διαμονής του στην Ευρωπαϊκή Ένωση·

2. σημειώνει τις προτάσεις του Προέδρου της ΕτΠ και του A’ αντιπροέδρου στο έγγραφο στρατηγικής με θέμα «Ψηφιακή Ευρώπη για όλους» ( 1 ) προς συμπερίληψη στο στρατηγικό θεματολόγιο της επόμενης Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ανάπτυξη της ψηφιακής ενιαίας αγοράς·

3. επιθυμεί οι προτάσεις να συμβάλουν στις στρατηγικές προσεγγίσεις του προγράμματος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «Ψηφιακή Ευρώπη» , γεγονός που θα καθορίσει το περιεχόμενο των προγραμμάτων εργασίας και των ειδικών αιτήσεων χρηματοδότησης για την περίοδο 2021-2022· επιθυμεί επίσης να συμβάλει στις επενδυτικές προτεραιότητες του προγράμματος «Ψηφιακή Ευρώπη»: υπολογιστικά συστήματα υψηλής ταχύτητας, τεχνητή νοημοσύνη, ασφάλεια στον κυβερνοχώρο, προηγμένες ψηφιακές δεξιότητες και στήριξη της ευρύτερης δυνατής ανάπτυξης ψηφιακών τεχνολογιών σε διάφορους κλάδους της κοινωνίας·

Κοινωνιακές προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπιστούν μέσω των ψηφιακών λύσεων

4. εκφράζει την ανησυχία της για το γεγονός ότι, ενώ στις προτεραιότητες του πολιτικού θεματολογίου της μελλοντικής Επιτροπής υπογραμμίζεται η ανάγκη προώθησης των τεχνολογιών αιχμής (π.χ. τεχνητή νοημοσύνη, οικονομία των πλατφορμών), ωστόσο, δεν δίνεται επαρκής έμφαση σε μια ψηφιακή ενιαία αγορά χωρίς αποκλεισμούς·

5. τονίζει ότι η βιώσιμη επιτυχία της ψηφιακής ενιαίας αγοράς προϋποθέτει να επωφελούνται από αυτήν όλοι οι πολίτες σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση·

6. υποστηρίζει την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για ένα ισχυρό πρόγραμμα «Ψηφιακή Ευρώπη», το οποίο, ωστόσο, θα πρέπει να επεκταθεί σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω ενός περιφερειακού δικτύου κέντρων ψηφιακής καινοτομίας που θα χρηματοδοτείται από το εν λόγω πρόγραμμα, έτσι ώστε όλοι να έχουν μια εύλογη ευκαιρία να επωφεληθούν από την ανταλλαγή πληροφοριών, τη μάθηση μεταξύ ομοτίμων και την ανάπτυξη διαπεριφερειακών εταιρικών σχέσεων·

7. θεωρεί ότι η πρόσβαση και η ενεργός συμμετοχή στην ψηφιακή οικονομία είναι καίριας σημασίας για την επιτυχή τοπική και περιφερειακή ανάπτυξη στο μέλλον·

8. φρονεί ότι ο όρος «ψηφιακή συνοχή»αποτελεί σημαντική πρόσθετη διάσταση της παραδοσιακής έννοιας της οικονομικής, κοινωνικής και εδαφικής συνοχής που ορίζεται στη Συνθήκη ΕΕ. Ως εκ τούτου, η ΕτΠ προτείνει να δρομολογηθεί μια ανοιχτή συζήτηση σχετικά με τον μελλοντικό ρόλο της ψηφιοποίησης για την προώθηση της «συνοχής»στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Στόχος θα είναι η αντιμετώπιση των κοινωνικών προκλήσεων, όπως οι δημογραφικές προκλήσεις, η κλιματική αλλαγή και το μεταβαλλόμενο περιβάλλον εργασίας και, παράλληλα, η διασφάλιση ότι δεν θα περιθωριοποιηθεί κανένας πολίτης ή περιφέρεια και ότι θα προαχθεί η επιχειρηματικότητα·

9. επικροτεί την προσέγγιση βάσει φαινομένων ( phenomenon-based ) που χρησιμοποιεί η Επιτροπή με στόχο να αξιοποιήσει την έρευνα και την καινοτομία στην αναζήτηση λύσεων για τις παγκόσμιες προκλήσεις. Οι ψηφιακές τεχνολογίες αποτελούν βασικό καταλύτη στις προσπάθειες των κρατών μελών της ΕΕ να διαχειριστούν τις καταλυτικές κοινωνιακές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές σε ολόκληρη την ΕΕ σε πεδία όπως η κλιματική αλλαγή, η δημογραφικές μεταβολές και οι μεταβολές στην αγορά εργασίας·

10. αναδεικνύει, ειδικότερα, τις δυνατότητες που παρέχουν στον δημόσιο τομέα οι υφιστάμενες και οι αναδυόμενες τεχνολογίες έτσι ώστε να μειωθούν ο διοικητικός φόρτος και οι περιττές δαπάνες, να βελτιωθεί περαιτέρω η απόδοση και να παρασχεθούν νέες λύσεις στις κοινωνιακές προκλήσεις·

11. επικροτεί ένα όραμα για την Ευρώπη όπου οι ψηφιακές τεχνολογίες, η καινοτομία και η τεχνητή νοημοσύνη θα προσφέρουν στους πολίτες της Ευρώπης ανταγωνιστικές θέσεις εργασίας, καλύτερη υγεία, καλύτερες δημόσιες υπηρεσίες και πρόσβαση στις διεθνείς ροές γνώσεων·

12. τάσσεται υπέρ μιας ισχυρής συνεργασίας μεταξύ όλων των επιπέδων διακυβέρνησης στην ΕΕ, με την οποία θα επιδιώκεται η καλύτερη χρήση, η περαιτέρω ενίσχυση και η αναβάθμιση του ψηφιακού μετασχηματισμού με επίκεντρο τον πολίτη σε πόλεις και κοινότητες·

13. θεωρεί σημαντικό, από άποψη ενωσιακής πολιτικής, να γίνονται επενδύσεις στη δημιουργία καινοτόμων οικοσυστημάτων, με παράλληλη ενίσχυση της καινοτομίας σε κρίσιμες τεχνολογίες —όπως τεχνητή νοημοσύνη, διαδίκτυο των πραγμάτων (IoT), δίκτυα πέμπτης γενιάς (5G)— σε τοπικό και σε περιφερειακό επίπεδο σε ολόκληρη την ΕΕ· παράλληλα, επισημαίνει ότι καθοριστική ευκαιρία αποτελούν οι περιφερειακές στρατηγικές έξυπνης εξειδίκευσης στο πλαίσιο των σχετικών ταμείων της ΕΕ·

14. θεωρεί σημαντικό οι περιφέρειες να είναι σε θέση να αξιολογούν την κατάσταση των υφιστάμενων κόμβων σύμφωνα με τα κριτήρια που ισχύουν για τους κόμβους ψηφιακής καινοτομίας και για τα μελλοντικά καθήκοντά τους. Προκειμένου οι ΜΜΕ και η τοπική αυτοδιοίκηση να επωφεληθούν πραγματικά από την εμπειρογνωσία των κόμβων, οι κόμβοι αυτοί και τα δίκτυά τους θα πρέπει να λειτουργούν αποτελεσματικά με υψηλό επίπεδο εμπειρογνωσίας και υπηρεσιών. Για την επίτευξη του στόχου αυτού, ζωτική σημασία έχει η περιφερειακή και θεματική κάλυψη των κόμβων και η συνεργασία με τα τοπικά σχολεία και πανεπιστήμια, καθώς και με τα περιφερειακά οικοσυστήματα·

15. υπογραμμίζει ότι το δίκτυο κόμβων ψηφιακής καινοτομίας πρέπει να προωθηθεί σε ολόκληρη την ΕΕ, έτσι ώστε κάθε περιφέρεια NUTS2 θα διαθέτει έναν κόμβο, με την υποστήριξη του προγράμματος «Ψηφιακή Ευρώπη»·

16. σημειώνει ότι το ισχυρό σημείο της Ευρώπης θα πρέπει να είναι η ικανότητά της να εντοπίζει τις ευκαιρίες που παρέχουν η τεχνητή νοημοσύνη και τα δεοντολογικά ζητήματα, και να προσπαθεί να συμφιλιώνει τις δύο αυτές πτυχές. Οι θεμελιώδεις κοινές αξίες της Ευρώπης παρέχουν καλές ευκαιρίες για τη συμφιλίωση της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων με την τεχνητή νοημοσύνη. Για την τεχνητή νοημοσύνη απαιτούνται κατευθυντήριες γραμμές δεοντολογίας και αντίστοιχο νομικό πλαίσιο.

17. υπογραμμίζει την ανάγκη οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές να συμμετέχουν σε μια ευρεία συνεργασία με στόχο τη βελτίωση της διαλειτουργικότητας στη δημόσια διοίκηση και την αποτελεσματικότερη παροχή δημόσιων υπηρεσιών. Η ανάπτυξη διασυνοριακών υποδομών, η διαλειτουργικότητα και τα κοινά πρότυπα αποτελούν ένα από τα στοιχεία του προγράμματος «Ψηφιακή Ευρώπη», το οποίο μπορεί να προσφέρει πραγματική ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία. Η διασύνδεση των μεγάλων ευρωπαϊκών, εθνικών και περιφερειακών υποδομών θα πρέπει να συνεχιστεί. Ζητεί για τον σκοπό αυτό τη συνέχιση και μετά το 2020 του προγράμματος ISA2 (Λύσεις διαλειτουργικότητας για τις ευρωπαϊκές δημόσιες διοικήσεις/ Interoperability Solutions for European Public Administrations )·

Ενδυνάμωση των τοπικών και των περιφερειακών αρχών

18. υπενθυμίζει ότι οι πόλεις και οι περιφέρειες, όλων των μεγεθών και ανά την Ευρώπη, πρέπει να αποτελούν μέρος του ευρωπαϊκού ψηφιακού μετασχηματισμού. Οι περιφέρειες και οι δήμοι πρέπει να λαμβάνουν αποφάσεις σχετικά με τη διοικητική επαναξιολόγηση, τις τεχνικές υποδομές, τις υπηρεσίες και την πολιτική δεδομένων. Το πρόγραμμα «Ψηφιακή Ευρώπη»θα πρέπει να παρέχει στους περιφερειακούς και τους τοπικούς διαχειριστές προγράμματα τομεακής κατάρτισης για προηγμένες ψηφιακές δεξιότητες·

19. εγκρίνει την επερχόμενη δήλωση του δικτύου Eurocities με τίτλο « Collaborate, Empower, Sustain »(Συνεργασία, ενδυνάμωση, στήριξη) με την οποία επιδιώκεται, πρώτον, η συνένωση των δυνάμεων με στόχο την προώθηση του ψηφιακού μετασχηματισμού στις πόλεις και τις κοινότητες της Ευρώπης, δεύτερον, η ενθάρρυνση μιας ισχυρής ευρωπαϊκής συνεργασίας όλων των επιπέδων διακυβέρνησης στην ΕΕ για την επίτευξη καλύτερης χρήσης και, τρίτον, η περαιτέρω ενίσχυση και αναβάθμιση του ψηφιακού μετασχηματισμού με επίκεντρο τον πολίτη σε πόλεις και κοινότητες·

20. συμφωνεί με τη θέση του δικτύου Eurocities ότι οι πόλεις και οι κοινότητες αποτελούν τον ιδανικό χώρο δοκιμών για ψηφιακές λύσεις, δεδομένου ότι εξασφαλίζουν τη συντονισμένη συμμετοχή των ενδιαφερόμενων μερών και την ενεργό συμμετοχή των πολιτών·

21. καλεί τις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές να προωθήσουν ένα διάλογο στον οποίο θα συμμετέχουν όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης, η βιομηχανία, οι εργοδότες και οι συνδικαλιστικές οργανώσεις· ο διάλογος αυτός θα αφορά τις συνθήκες εργασίας και τα δικαιώματα των εργαζομένων σε ένα όλο και περισσότερο ψηφιοποιημένο περιβάλλον εργασίας και, παράλληλα, θα επανεξετάσει τις πολιτικές απασχόλησης των κρατών μελών της ΕΕ κατά τρόπο συνεπή με τις σύγχρονες προκλήσεις που απορρέουν από τις τεχνολογικές εξελίξεις·

22. σημειώνει ότι η επάρκεια των φυσικών πόρων και η μείωση του αποτυπώματος άνθρακα αποτελούν καίριες πτυχές της αειφόρου ανάπτυξης. Είναι δυνατόν να επιταχυνθεί η βιώσιμη ανάπτυξη μέσω της ψηφιοποίησης και της εισαγωγής έξυπνων λύσεων στην επιχειρηματική δραστηριότητα, στην καθημερινή ζωή και στις δημόσιες υπηρεσίες, ιδίως στους τομείς των μεταφορών και της ενεργειακής απόδοσης·

23. καλεί τους περιφερειακούς και τους τοπικούς ενδιαφερόμενους φορείς να χρησιμοποιούν, στο μέτρο του δυνατού, άδειες ανοικτού κώδικα ( open source licences ). Το λογισμικό και τα στοιχεία λογισμικού που παραγγέλλονται από την τοπική αυτοδιοίκηση για τις ανάγκες τους θα πρέπει, καταρχήν, να παράγονται με βάση μια άδεια λογισμικού που να επιτρέπει στον πελάτη, ανάλογα με τις επιθυμίες και ανάγκες του, να επεξεργάζεται, να αναπτύσσει και να διανέμει ελεύθερα το προϊόν ή να αναθέτει τη διαχείρισή του σε τρίτους. Η παράμετρος αυτή ενθαρρύνει την πραγματική δημιουργία οικοσυστημάτων και τον ανοικτό, βασιζόμενο στη γνώση, ανταγωνισμό. Επιπλέον, το μεγαλύτερο μέρος της αντιστάθμισης σε σχέδια λογισμικού ανοικτής πηγής καταβάλλεται σε περιφερειακούς και σε τοπικούς φορείς, και όχι σε παράγοντες εκτός της ΕΕ. Οι επαναξιοποιήσιμες λύσεις αυξάνουν την εμπιστοσύνη και διασφαλίζουν τη διαφάνεια, και, κατ’ αυτόν τον τρόπο, κερδίζουν την αποδοχή από τους πολίτες·

24. θεωρεί ότι, στο πλαίσιο των διαλειτουργικών δημόσιων υπηρεσιών, οι ψηφιακές πληροφορίες -οι οποίες υπόκεινται σε επεξεργασία από τις δημόσιες διοικήσεις- θα πρέπει να συμμορφώνονται με τις ανοιχτές προδιαγραφές/τα ανοιχτά πρότυπα και να είναι διαθέσιμες για πρόσβαση και επαναχρησιμοποίηση υπό τη μορφή ανοικτών δεδομένων, εκτός εάν ισχύουν ειδικοί περιορισμοί (π.χ. για την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, την εμπιστευτικότητα ή τα δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας) ( 2 ) . Συμφωνεί, στο πλαίσιο αυτό, με την ανάγκη να «[Διασφαλίζονται] ισότιμοι όροι ανταγωνισμού για το λογισμικό ανοικτής πηγής και να [αποδεικνύεται] ότι λαμβάνεται υπόψη με ενεργό και ισότιμο τρόπο η χρήση λογισμικού ανοικτής πηγής, συνυπολογίζοντας το συνολικό κόστος κυριότητας της λύσης» ( 3 ) , με προτίμηση στις ανοικτές προδιαγραφές·

25. υποστηρίζει την πρόταση που υπέβαλε η ΓΔ CNECT κατά τη διάρκεια της Ψηφιακής συνέλευσης του 2019· με την πρόταση επιδιώκεται η διαμόρφωση ενός «τοπικού δείκτη DESI»ώστε να συμπληρωθεί ο υφιστάμενος δείκτης ψηφιακής οικονομίας και κοινωνίας (DESI/ Digital Economy and Society Index ) που εκπονείται κάθε χρόνο σε εθνικό επίπεδο· συστήνει στενή συνεργασία μεταξύ της ΓΔ CNECT, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών, του προγράμματος ESPON (Δικτυακό Παρατηρητήριο της Ευρωπαϊκής Χωροταξίας), καθώς και άλλων πρωτοβουλιών και θεσμικών οργάνων για την ανάπτυξη ενός τέτοιου δείκτη ο οποίος θα πρέπει να καταρτίζεται σε ετήσια βάση από τη ΓΔ CNECT παράλληλα με τον εθνικό δείκτη DESI·

26. θεωρεί τον τοπικό δείκτη DESI σημαντικό εργαλείο για την αξιολόγηση του εδαφικού αντικτύπου και τη χάραξη των μελλοντικών πολιτικών της ΕΕ, προκειμένου να προωθηθούν η μεγαλύτερη ψηφιακή ένταξη και ο εντοπισμός συγκεκριμένων προκλήσεων που προκύπτουν λόγω των ψηφιακών ανισοτήτων. Η ΕτΠ τονίζει ότι ο τοπικός δείκτης DESI θα ήταν επίσης χρήσιμος στις πόλεις και τις περιφέρειες στην Ευρώπη, προκειμένου να εντοπίζουν κοινές προκλήσεις και επιτυχημένες πρακτικές και για να προωθούν τη μάθηση μεταξύ ομοτίμων και τη συνεργασία μεταξύ πόλεων και περιφερειών·

27. προτείνει —με βάση τη θετική εμπειρία που αποκομίστηκε από την πρωτοβουλία WIFI4EU— να αναπτυχθούν παρόμοιες εύχρηστες πρωτοβουλίες με περιορισμένη διοικητική επιβάρυνση για τους δικαιούχους. Ένα παρόμοιο σύστημα κουπονιών θα μπορούσε να θεσπιστεί για τους ψηφιακούς ελέγχους σε τοπικό επίπεδο, όπου οι συμμετέχουσες τοπικές αρχές θα λαμβάνουν κουπόνι για μια αρχική αξιολόγηση της διαθεσιμότητας και της ποιότητας των ψηφιακών υπηρεσιών στην κοινότητα και, στη συνέχεια, τα πορίσματα θα αξιοποιούνται για μια εμπεριστατωμένη συζήτηση στο αντίστοιχο τοπικό συμβούλιο και με τους πολίτες. Οι εν λόγω εκθέσεις ελέγχου θα πρέπει επίσης να χρησιμοποιούνται για την παροχή συμβουλών με στόχο τη διασύνδεση με παρόμοιες πρωτοβουλίες που αναπτύσσουν άλλες τοπικές αρχές στην ΕΕ και την πρόσβαση σε πρόσθετη στήριξη από την ΕΕ, εάν συντρέχει λόγος·

28. υπογραμμίζει ότι ο ψηφιακός μετασχηματισμός θα πρέπει να βασίζεται σε μια βιώσιμη, ανταγωνιστική και ελεγχόμενη από τον άνθρωπο οικονομία δεδομένων στην ΕΕ, η οποία πρέπει να στηρίζεται στην ποιότητα των δεδομένων και να σέβεται τα δικαιώματα και την ιδιωτική ζωή του ατόμου. Η Ευρώπη θα πρέπει να αναπτύξει μια παγκόσμια προσέγγιση και να καταρτίσει ένα πλαίσιο για τη διακυβέρνηση των δεδομένων —θεωρώντας ότι τα δεδομένα συνιστούν δημόσια αγαθά και πόρους για τη δημοκρατία και την τοπική ανάπτυξη— καθώς και κατευθυντήριες αρχές για τα δεδομένα, προκειμένου να αντιμετωπιστεί η ασυνέπεια και ο κατακερματισμός·

29. ζητεί να ενισχυθεί η προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και να εξεταστεί ειδικότερα το ζήτημα της εφαρμογής του ΓΚΠΔ σε τομείς γενικού ενδιαφέροντος, και συγχρόνως υπογραμμίζει την ανάγκη για έναν ευρωπαϊκό ορισμό της έννοιας των δεδομένων γενικού ενδιαφέροντος σε εδαφικό επίπεδο·

30. υπογραμμίζει την ανάγκη να αντιμετωπιστούν το κρίσιμο ζήτημα των δεδομένων, αυτό καθαυτό, αλλά και υπό το πρίσμα της τεχνητής νοημοσύνης, και ο τρόπος με τον οποίο τα διαχειρίζονται οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές. Η ΕΟΚΕ θα μπορούσε να συμβάλει, εν προκειμένω, διευκολύνοντας την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών και εμβαθύνοντας τον προβληματισμό σχετικά με τη διαχείριση προσωπικών και δημόσιων δεδομένων από τις τοπικές και τις περιφερειακές αρχές. Η ΕτΠ τονίζει περαιτέρω τον ρόλο των ανοικτών δεδομένων στη διάδοση ψηφιακών καινοτομιών για τα εδάφη, ως δημοκρατικού ομολόγου και ως πηγής αναζωογόνησης της συμμετοχής των πολιτών. Ταυτόχρονα, απευθύνει έκκληση για σοβαρό προβληματισμό σχετικά με τις αρχές της κυκλοφορίας των δεδομένων υπό το πρίσμα των προκλήσεων της προστασίας και της κυριαρχίας των δεδομένων γενικού ενδιαφέροντος έναντι των ψηφιακών κολοσσών·

Εστίαση στον πολίτη

31. καλεί όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης να εργαστούν για να αυξήσουν τη συμμετοχή των πολιτών και την ενδυνάμωσή τους στο πλαίσιο της ψηφιοποίησης, ούτως ώστε να μπορέσουν να διαδραματίσουν ουσιαστικό ρόλο στη συνδημιουργία νέων ψηφιακών λύσεων για την κάλυψη ποικίλων αναγκών των πολιτών, ιδίως στο πλαίσιο των έξυπνων πόλεων και των κοινοτικών σχεδίων. Αντί να αναπτυχθούν προϊόντα με βάση την τεχνολογία, θα πρέπει να δοθεί προσοχή στην ανάπτυξη ανθρωποκεντρικών τεχνικών, υπηρεσιών και προϊόντων, συμπεριλαμβανομένου του σχεδιασμού με επίκεντρο τον χρήστη, της συνδημιουργίας και της ταχείας πιλοτικής εφαρμογής·

32. τονίζει ότι η ψηφιοποίηση αποτελεί ζήτημα εμπιστοσύνης, χωρίς το οποίο δεν είναι δυνατή η ανάπτυξη δημόσιων ηλεκτρονικών υπηρεσιών ή η παροχή της απαραίτητης προστασίας στους καταναλωτές·

33. υπογραμμίζει την ανάγκη ανάπτυξης τοπικών δημόσιων ικανοτήτων για την αντιμετώπιση των ψηφιακών προκλήσεων και την οικοδόμηση της αυτονομίας των τοπικών αρχών απέναντι στους ψηφιακούς κολοσσούς. Η δημιουργία τοπικών δημόσιων πλατφορμών και πλατφορμών της κοινωνίας των πολιτών για την παροχή, μεταξύ άλλων, ψηφιακής κατάρτισης αποτελεί βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση·

34. σημειώνει ότι, παράλληλα με τη δημιουργία νέων ευκαιριών για τους πολίτες όσον αφορά τη σύνδεση και τη διάδοση πληροφοριών, οι ψηφιακές τεχνολογίες έχουν περικλείουν επίσης νέους κινδύνους; όπως επιθέσεις και απάτες στον κυβερνοχώρο, κλοπή δεδομένων, απειλές για τις πολιτικές ελευθερίες και τη δημόσια δράση, ιδίως σε τοπικό επίπεδο, και προσπάθειες αποσταθεροποίησης των δημοκρατιών μας. Είναι ζωτικής σημασίας να υλοποιηθούν επενδύσεις στην κυβερνοασφάλεια, καθότι η εμπιστοσύνη και η συνειδητοποίηση αποτελούν τη βάση για μια «Ψηφιακή Ευρώπη για όλους»·

35. τονίζει τη σημασία της παιδείας σε θέματα τεχνητής νοημοσύνης, προκειμένου οι πολίτες να μπορούν να συμμετέχουν στον κοινωνικό διάλογο σχετικά με την τεχνητή νοημοσύνη και να αξιολογούν με κριτικό πνεύμα τις θέσεις που διατυπώνονται·

36. προβάλλει τη σημασία της προστασίας των καταναλωτών στο πεδίο των ψηφιακών υπηρεσιών. Η επιβολή και η συνειδητοποίηση των υφιστάμενων κανόνων μπορούν να βελτιώσουν την πρόσβαση των ατόμων στη δικαιοσύνη και να αυξήσουν την εμπιστοσύνη τους στον τομέα του ηλεκτρονικού εμπορίου. Για παράδειγμα, ο σχεδιαζόμενος νόμος για τις ψηφιακές υπηρεσίες ( Digital Services Act ) πρέπει να συμβάλει στη διευκόλυνση της κατάστασης·

37. European Digital Competence Framework ) και άλλων παρόμοιων πλαισίων επαγγελματικών προσόντων για τις ψηφιακές δεξιότητες· Η ΕΟΚΕ επισημαίνει με έμφαση ότι η ψηφιακή εκπαίδευση πρέπει να αναπτύσσει, ταυτόχρονα, δεξιότητες κριτικής σκέψης, προκειμένου οι χρήστες της ψηφιακής τεχνολογίας να είναι λιγότερο παθητικοί όσον αφορά την κατανάλωση περιεχομένου και να αποκτήσουν την ικανότητα να υιοθετούν μια ορθολογική προσέγγιση ως προς τις κοινωνικές χρήσεις των ψηφιακών τεχνολογιών· υπενθυμίζει ότι, το 2017, το 43 % του πληθυσμού της ΕΕ δεν διέθετε επαρκείς ψηφιακές δεξιότητες ( 4 ) και μόνο το ένα πέμπτο των εταιρειών δήλωσε ότι είχε προσφέρει κατάρτιση στον τομέα των ΤΠΕ στο προσωπικό τους ( 5 ) . Η Επιτροπή των Περιφερειών τονίζει ότι οι τοπικοί και οι περιφερειακοί φορείς θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι οι ψηφιακές δεξιότητες αναπτύσσονται συστηματικά σε όλα τα επίπεδα εκπαίδευσης (από την προσχολική εκπαίδευση έως την εκπαίδευση και κατάρτιση που οδηγεί στην απόκτηση επαγγελματικού ή ακαδημαϊκού τίτλου και ως ουσιαστικό σκέλος της διά βίου μάθησης), μέσω του ευρωπαϊκού πλαισίου ψηφιακών ικανοτήτων (DigComp/) και άλλων παρόμοιων πλαισίων επαγγελματικών προσόντων για τις ψηφιακές δεξιότητες· Η ΕΟΚΕ επισημαίνει με έμφαση ότι η ψηφιακή εκπαίδευση πρέπει να αναπτύσσει, ταυτόχρονα, δεξιότητες κριτικής σκέψης, προκειμένου οι χρήστες της ψηφιακής τεχνολογίας να είναι λιγότερο παθητικοί όσον αφορά την κατανάλωση περιεχομένου και να αποκτήσουν την ικανότητα να υιοθετούν μια ορθολογική προσέγγιση ως προς τις κοινωνικές χρήσεις των ψηφιακών τεχνολογιών·

38. ζητεί την ανταλλαγή ορθών πρακτικών για την ανάπτυξη ψηφιακών δεξιοτήτων εκτός του επίσημου εκπαιδευτικού συστήματος, ιδίως για τις ευάλωτες ομάδες, μέσω, μεταξύ άλλων, της καλύτερης αξιοποίησης πρωτοβουλιών για ψηφιακές δεξιότητες, όπως η ευρωπαϊκή εβδομάδα Προγραμματισμού ( European Code Week ), η πρωτοβουλία για ασφαλέστερη χρήση του διαδικτύου ( Safer διαδίκτυο Day ), η πρωτοβουλία για τις εθνικές ψηφιακές δεξιότητες και τις θέσεις εργασίας ( National Digital Skills and Jobs Coalition initiative ) και το εργαλείο Europass CV·

39. τονίζει ότι ο ψηφιακός μετασχηματισμός μεταβάλλει τις εργασιακές συνήθειες, το περιεχόμενο των θέσεων εργασίας και των επαγγελμάτων, καθιστώντας αναπόφευκτα ορισμένες θέσεις εργασίας άνευ αντικειμένου· συνεπώς, ο δημόσιος τομέας και οι επιχειρήσεις πρέπει να αναδιαμορφώνονται και να επανεκπαιδεύουν το εργατικό δυναμικό. Απαραίτητη είναι μια σειρά μέτρων και μηχανισμών για τη συνεχή βελτίωση των δεξιοτήτων των επαγγελματικά ενεργών ατόμων·

40. επισημαίνει με έμφαση ότι οι προσβάσιμες δημόσιες επιγραμμικές υπηρεσίες και οι εφαρμογές για κινητά πρέπει να είναι τέτοιες ώστε κάθε είδους χρήστες να μπορούν να τις χρησιμοποιούν σε όλες τις περιστάσεις, ανεξαρτήτως μειονεκτημάτων ή αναπηρίας. Η οδηγία για την προσβασιμότητα πρέπει να τεθεί σε εφαρμογή χωρίς καθυστέρηση.

41. υπενθυμίζει ότι η ψηφιοποίηση βελτιώνει την προσβασιμότητα των δημόσιων υπηρεσιών για τα άτομα που είναι σε θέση και επιθυμούν να χρησιμοποιούν το διαδίκτυο. Ταυτόχρονα, η ψηφιοποίηση μπορεί να αποτελέσει πρόκληση για όσους χρειάζονται ενδεχομένως ψηφιακές υπηρεσίες, αυξάνοντας έτσι τους κινδύνους της ψηφιακής ανισότητας. Ως εκ τούτου, οι τοπικές αρχές θα πρέπει να παρακολουθούν την ανάπτυξη της ψηφιακής ανισότητας και να αναζητούν τρόπους για την πρόληψη του ψηφιακού αποκλεισμού·

42. Απαραίτητη είναι επίσης η ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου σε όλα τα ψηφιακά μέτρα· επικροτεί πρωτοβουλίες όπως η δήλωση Digital4Her, με την οποία προωθείται η ένταξη των γυναικών σε τεχνολογικούς τομείς.

Υποδομές

43. υπογραμμίζει το δικαίωμα στη συνδεσιμότητα για κάθε Ευρωπαίο πολίτη, έτσι ώστε να μπορεί να συμμετέχει στην ψηφιακή κοινωνία και να έχει πρόσβαση σε ψηφιακές υπηρεσίες. Μια ενσωματωμένη και διεισδυτική ψηφιακή υποδομή θα επιτρέπει σε όλους, ανεξαρτήτως τοποθεσίας, να καρπώνονται τα οφέλη της ψηφιακής εποχής. Η πολιτική της ΕΕ θα πρέπει στο μέλλον να προσανατολιστεί προς τη μείωση του κόστους ανάπτυξης και χρήσης των ευρυζωνικών δικτύων στις τοπικές κοινότητες, ανεξάρτητα από το μέγεθος και την πυκνότητα του πληθυσμού τους·

44. επισημαίνει τη δυσχέρεια εγκατάστασης ψηφιακών υποδομών στις εξόχως απόκεντρες περιφέρειες, λόγω των περιορισμών τους και της μεγάλης απόστασής τους από την ηπειρωτική Ευρώπη. Υπογραμμίζει, ως εκ τούτου, την ανάγκη να εξασφαλιστεί ότι οι περιφέρειες αυτές, όπως και οι υπόλοιπες ευρωπαϊκές περιφέρειες, συμπεριλαμβανομένων των απομακρυσμένων περιφερειών, θα έχουν πλήρη δικαιώματα στη συνδεσιμότητα·

45. υπογραμμίζει ότι οι ψηφιακές υπηρεσίες και οι υπηρεσίες ηλεκτρονικής διακυβέρνησης απαιτούν αδιάλειπτη ευρυζωνική σύνδεση υψηλής ταχύτητας η οποία θα πρέπει επίσης να είναι διαθέσιμη σε περιοχές όπου οι τρέχουσες εμπορικές συνθήκες δεν στηρίζουν την ανάπτυξη συνδέσεων. Τα δίκτυα οπτικών ινών θα πρέπει κατά προτίμηση να κατασκευάζονται σε βάση ανοικτής πρόσβασης, σύμφωνα με την οποία ο ιδιοκτήτης του δικτύου, για παράδειγμα ένας περιφερειακός συνεταιρισμός, θα επιτρέπει σε όλους τους ενδιαφερόμενους φορείς εκμετάλλευσης να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους στους τελικούς χρήστες. Τα υφιστάμενα δίκτυα οπτικών ινών θα πρέπει να καταστούν ανοικτά στον ανταγωνισμό·

46. επιδοκιμάζει τις επενδύσεις του προγράμματος «Ψηφιακή Ευρώπη»σε προηγμένες ψηφιακές υποδομές υψηλών επιδόσεων —όπως τα δίκτυα πέμπτης γενιάς (5G)—, οι οποίες είναι αναγκαίες για την εξάπλωση των ψηφιακών υπηρεσιών και τεχνολογιών σε όλη την Ευρώπη. Η ΕτΠ θεωρεί ότι, στο πλαίσιο αυτό, οι ευρυζωνικές συνδέσεις διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην ανάπτυξη καινοτόμων και ανταγωνιστικών ψηφιακών υπηρεσιών, υπό την προϋπόθεση ότι η ταχεία τυποποίηση της τεχνολογίας 5G μπορεί να διασφαλίσει τη διαλειτουργικότητα των τηλεπικοινωνιακών δικτύων·

47. επισημαίνει την ανάγκη για αξιόπιστες συνδέσεις δεδομένων υψηλής ταχύτητας στην Ευρώπη, όχι μόνο για τη στήριξη των ψηφιακών υπηρεσιών και της οικονομίας δεδομένων, αλλά και για την πλήρη αξιοποίηση του δυναμικού των προηγμένων τεχνολογιών σε τομείς όπως η αυτοματοποίηση και η έξυπνη γεωργία. Όσον αφορά τις τεχνολογίες επικοινωνιών για έξυπνα και διαλειτουργικά συστήματα και υπηρεσίες, θα πρέπει να υποστηριχθούν οι αρχές της τεχνολογικής ουδετερότητας.

Χρηματοδότηση και συνέργειες με άλλες πολιτικές της ΕΕ

48. αναμένει ότι το νέο πρόγραμμα «Ψηφιακή Ευρώπη»θα προβλέπει τη διάθεση επαρκών πόρων για την ανάπτυξη δεξιοτήτων, την υπολογιστική υψηλών επιδόσεων, τους κόμβους καινοτομίας και την ενίσχυση της υιοθέτησης των τεχνολογιών ΤΝ·

49. προτείνει την εφαρμογή του προγράμματος «Ψηφιακή Ευρώπη»μέσω εκτεταμένων περιφερειακών δικτύων κόμβων ψηφιακής καινοτομίας, τα οποία θα χρηματοδοτούνται από το πρόγραμμα και θα συμπεριλαμβάνονται σε έντονα περιφερειακές ψηφιακές στρατηγικές που θα καλύπτουν όλα τα τμήματα της κοινωνίας (και θα χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο των προγραμμάτων ΕΔΕΤ)·

50. θεωρεί σημαντικό να συνδυάζεται το πρόγραμμα «Ψηφιακή Ευρώπη»με τα ευρωπαϊκά προγράμματα που περιλαμβάνουν ψηφιακά μέτρα (π.χ. «Ορίζων Ευρώπη», «Συνδέοντας την Ευρώπη»και ΕΚΤ+), κατά τρόπο σαφή και συμπληρωματικό, έτσι ώστε να αποφεύγονται οι αλληλεπικαλύψεις και να επιτυγχάνονται συνέργειες.

Βρυξέλλες, 9 Οκτωβρίου 2019. Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών Karl-Heinz LAMBERTZ

(1) COR-2019-03082-00-00-TCD-TRA.

(2) New European Interoperability Framework - Promoting seamless services and data flows for European public administrations [Νέο Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Διαλειτουργικότητας - Προώθηση άρτιων υπηρεσιών και ροών δεδομένων για τις ευρωπαϊκές δημόσιες υπηρεσίες] https://ec.europa.eu/isa2/sites/isa/files/eif_brochure_final.pdf)

(3) O.π.

(4) Δείκτης DESI 2019.

(5) Επιχειρήσεις που παρέχουν κατάρτιση στο προσωπικό τους για την ανάπτυξη των δεξιοτήτων τους στον τομέα των ΤΠΕ, 2017.