EΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ - Η νέα στρατηγική περιφερειακής ευρωμεσογειακής βιομηχανικής συνεργασίας

EΓΓΡΑΦΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ Η νέα στρατηγική περιφερειακής ευρωμεσογειακής βιομηχανικής συνεργασίας

1. Εισαγωγή

Η Διαδικασία της Βαρκελώνης, που ξεκίνησε το Νοέμβριο του 1995, θεσπίζει μια συνολική εταιρική σχέση διαρθρωμένη γύρω από τρεις άξονες: η εταιρική σχέση σε θέματα πολιτικής και ασφάλειας, η οικονομική και χρηματοπιστωτική εταιρική σχέση, η εταιρική σχέση στον κοινωνικό, πολιτιστικό και ανθρωπιστικό τομέα. Στο πλαίσιο της οικονομικής και χρηματοπιστωτικής της πτυχής, υπογραμμίζεται ο σημαντικός ρόλος της βιομηχανικής συνεργασίας στη δημιουργία μιας ευρωμεσογειακής ζώνης κοινής ευημερίας βασισμένης στην εισαγωγή των ελευθέρων συναλλαγών, στην εφαρμογή της οικονομικής μετάβασης και στην ενδυνάμωση των επενδύσεων. Έκτοτε, έχουν ληφθεί σημαντικά μέτρα:

Η πρώτη ευρωμεσογειακή διάσκεψη των υπουργών βιομηχανίας πραγματοποιήθηκε το Μάιο του 1996 στις Βρυξέλλες. Οι υπουργοί βιομηχανίας των 27 εταίρων ενέκριναν τη δήλωση για την ευρωμεσογειακή βιομηχανική συνεργασία που ορίζει μια σειρά δράσεων προτεραιότητας για την περιφερειακή βιομηχανική συνεργασία. Οι δράσεις αυτές περιλαμβάνουν, κυρίως, τη δημιουργία κατάλληλου νομικού και διοικητικού πλαισίου για την ανάπτυξη της εν λόγω συνεργασίας, τη διαμόρφωση βιομηχανικών ζωνών, τη δημιουργία και την ενίσχυση κέvτρωv εξειδικευμέvωv υπηρεσιώv, την προώθηση των ΜΜΕ και την ανάπτυξη περιφερειακών δικτύων μεταξύ οικονομικών παραγόντων.

Οι ομάδες εργασίας για τη βιομηχανική συνεργασία. Η δήλωση των Βρυξελλών οδήγησε επίσης, το 1997, στη δημιουργία, από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, δύο ομάδων εργασίας. Οι εν λόγω ομάδες εργασίας απαρτίζονται από εθνικούς εμπειρογνώμονες τους οποίους διορίζουν οι αντίστοιχοι υπουργοί βιομηχανίας, καθώς και από εκπροσώπους διεθνών οργανώσεων ή της βιομηχανίας ανάλογα με τα θέματα των συνεδριάσεων. Όσον αφορά τις υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ο συντονισμός εξασφαλίζεται από τη Γενική Διεύθυνση "Επιχειρήσεις" αρμόδια για τα ζητήματα που συνδέονται με τη βιομηχανική συνεργασία και από τη Γενική Διεύθυνση "Εξωτερικές σχέσεις" αρμόδια για τα μεσογειακά ζητήματα που συνδέονται με τη διαδικασία της Βαρκελώνης.

Η δεύτερη ευρωμεσογειακή διάσκεψη των υπουργών βιομηχανίας πραγματοποιήθηκε τον Οκτώβριο του 1998 στο Klagenfurt (Αυστρία). Στα συμπεράσματά τους, οι υπουργοί υπογράμμισαν κυρίως το βασικό ρόλο των δύο ομάδων εργασίας, την πρόοδο που σημειώθηκε στον τομέα της συνεργασίας από τους ευρωμεσογειακούς οικονομικούς παράγοντες, τη σημασία των υποδομών για τις επενδύσεις και το ρόλο των ιδιωτικών επενδύσεων ως ενός από τους κύριους μοχλούς οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης της περιφέρειας.

Εξάλλου, πραγματοποιήθηκαν δύο βιομηχανικές συναντήσεις κορυφής, που διοργανώθηκαν από τις εθνικές βιομηχανικές ομοσπονδίες των 27 μεσογειακών εταίρων, η μία στο Μαρακές το 1996 και η άλλη στην Αθήνα το 1997. Τα συμπεράσματα που διατυπώθηκαν στις συνεδριάσεις αυτές λήφθηκαν υπόψη από τους υπουργούς βιομηχανίας κατά την ευρωμεσογειακή διάσκεψη του Klagenfurt.

2. Στόχος του παρόντος εγγράφου εργασίας

Το παρόν έγγραφο εργασίας έχει ως στόχο να παρουσιάσει στους υπουργούς των χωρών εταίρων που θα συναντηθούν στη Λεμεσό (Κύπρος), στις 22 Ιουνίου 2000, για την τρίτη ευρωμεσογειακή διάσκεψη των υπουργών βιομηχανίας, τα τρέχοντα προγράμματα δράσης για θέματα που ενδιαφέρουν την ευρωμεσογειακή βιομηχανική συνεργασία, τις τελευταίες εξελίξεις της ευρωμεσογειακής βιομηχανικής συνεργασίας και τις προτεραιότητες δράσης για τα επόμενα έτη.

2.1. Τρέχοντα προγράμματα για θέματα που ενδιαφέρουν την ευρωμεσογειακή βιομηχανική συνεργασία

Στο πλαίσιο της ανάπτυξης των ευρωμεσογειακών δικτύων οικονομικών παραγόντων, τέθηκαν σε εφαρμογή προγράμματα για την ενίσχυση και τη δικτύωση των εμπορικών και βιομηχανικών επιμελητηρίων, των εμπορικών εκθέσεων, των ενώσεων βιοτεχνών και ΜΜΕ και των οργανισμών προώθησης του εξωτερικού εμπορίου. Αυτό το είδος προγραμμάτων επεκτάθηκε πρόσφατα στις βιομηχανικές ομοσπονδίες και στις εργοδοτικές οργανώσεις. Εξάλλου, το πρόγραμμα συνεργασίας μεταξύ εθνικών στατιστικών υπηρεσιών (MEDSTAT) που αποσκοπεί στην εναρμόνιση των στατιστικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των μεσογειακών εταίρων της, τόσο σε εθνικό όσο και σε περιφερειακό επίπεδο, αντιπροσωπεύει στο εξής ένα σημαντικό εργαλείο που θα συνοδεύει την πολιτική εκσυγχρονισμού της βιομηχανίας.

Τέθηκε επίσης σε εφαρμογή ένα πρόγραμμα για την ενίσχυση των βιομηχανικών ζωνών των μεσογειακών εταίρων. Το πρόγραμμα αυτό στοχεύει στη βελτίωση της λειτουργίας των υφιστάμενων ζωνών και της μεθοδολογίας σχεδιασμού νέων ζωνών, με σκοπό την παροχή καλύτερων υπηρεσιών στις τοπικές επιχειρήσεις.

Τέλος, οι δράσεις που στοχεύουν στην προσέγγιση των ΜΜΕ των δύο ακτών της Μεσογείου συνεχίστηκαν στο πλαίσιο μέσων όπως Europartenariat, Med-Partenariat, Med-Interprise. Για παράδειγμα, οι μεσογειακές επιχειρήσεις είχαν καλή εκπροσώπηση στις εκδηλώσεις Europartenariat που διοργανώθηκαν στη Βαλένσια το Νοέμβριο του 1998, στη Βιέννη το Μάιο του 1999 και στο Πότσδαμ τον Οκτώβριο του 1999.

2.2. Πρόσφατες εξελίξεις στον τομέα της ευρωμεσογειακής βιομηχανικής συνεργασίας

Βάσει των συστάσεων των υπουργών εξωτερικών, που συναντήθηκαν στη Στουτγάρδη τον Απρίλιο του 1999, οι υπηρεσίες της Επιτροπής συνέταξαν ένα μεθοδολογικό σημείωμα για τις περιφερειακές δραστηριότητες της διαδικασίας της Βαρκελώνης το οποίο διανεμήθηκε στους 27 εταίρους. Το σημείωμα αυτό καθορίζει μια νέα στρατηγική που επιτρέπει την εκτέλεση περιφερειακών προγραμμάτων μεγάλης εμβέλειας, γύρω από τους άξονες προτεραιότητας, ενώ εξασφαλίζει καλύτερη προβολή και εμπεριέχει σαφή προστιθέμενη αξία σε περιφερειακό επίπεδο. Όσον αφορά τη βιομηχανική συνεργασία, συμφωνήθηκε, με τα μέλη των ομάδων εργασίας που συνεδρίασαν σε ολομέλεια στην Αθήνα στις 14 και 15 Οκτωβρίου 1999, να προσαρμοστεί η στρατηγική στις νέες συστάσεις και άρα να καθοριστούν προτεραιότητες δράσεις και να τροποποιηθεί η δομή και η λειτουργία των ομάδων εργασίας.

2.3. Προτεραιότητες δράσης για την ευρωμεσογειακή βιομηχανική συνεργασία

Στο πλαίσιο της νέας στρατηγικής για την περιφερειακή συνεργασία, συμφωνήθηκε να επικεντρωθούν οι προσπάθειες, για τη βιομηχανική συνεργασία, σε τέσσερις άξονες προτεραιότητας:

- προώθηση των επενδύσεων

- καινοτομία και ποιότητα

- μέσα και μηχανισμοί της ευρωμεσογειακής αγοράς

- ανάπτυξη των ΜΜΕ.

2.3.1. Προώθηση των επενδύσεων

Οι επενδύσεις εξακολουθούν να αποτελούν αντικείμενο ανησυχίας για την περιοχή της Μεσογείου όπου παρατηρείται αυξημένη καθυστέρηση έναντι άλλων περιοχών του κόσμου στην προσέλκυση άμεσων ξένων επενδύσεων. Έτσι, η Επιτροπή, σε στενή συνεργασία με την ομάδα εργασίας, εκπόνησε ένα περιφερειακό πρόγραμμα για τη δημιουργία ενός ευρωμεσογειακού δικτύου φορέων προώθησης των επενδύσεων. Το Δεκέμβριο του 1999 λήφθηκε απόφαση χρηματοδότησης για ένα πρόγραμμα συνολικού ύψους περίπου 4 εκατ. ευρώ. Η υλοποίηση αυτού του τριετούς προγράμματος θα ξεκινήσει το 2000 και θα περιλαμβάνει τρεις άξονες δράσης:

- ενίσχυση της ικανότητας των μεσογειακών φορέων προώθησης των επενδύσεων μέσω δραστηριοτήτων κατάρτισης και ανταλλαγών προσωπικού.

- δημιουργία ενός επιχειρησιακού δικτύου ευρωπαϊκών και μεσογειακών φορέων προώθησης των επενδύσεων μέσω διυπηρεσιακών δράσεων επικοινωνίας.

- προώθηση των επενδύσεων σε περιφερειακό επίπεδο μέσω κοινών δράσεων πληροφόρησης και επικοινωνίας και με τη συμμετοχή των ευρωμεσογειακών φορέων σε διαφημιστικές εκστρατείες.

Εξάλλου, ως ανταπόκριση στα συμπεράσματα της δεύτερης ευρωμεσογειακής διάσκεψης των υπουργών βιομηχανίας στο Klagenfurt, τον Ιανουάριο του 2000 ξεκίνησε μια διεξοδική μελέτη των τομεακών ροών των άμεσων ξένων επενδύσεων στις μεσογειακές χώρες. Τα πορίσματα της μελέτης αυτής, που θα συνοδεύονται από συστάσεις και προτάσεις δράσης, θα παρουσιαστούν στην τρίτη υπουργική διάσκεψη που θα πραγματοποιηθεί στην Κύπρο τον Ιούνιο του 2000.

2.3.2. Καινοτομία και ποιότητα

Τα ζητήματα της καινοτομίας και της ποιότητας βρίσκονται στο επίκεντρο του προβληματισμού των στελεχών των ανταγωνιστικών επιχειρήσεων και αποτελούν σημαντική πρόκληση για τις μεσογειακές ΜΜΕ που πρέπει να ασκούν τις δραστηριότητές τους στο πλαίσιο μιας παγκοσμιοποιημένης οικονομίας.

Ένα περιφερειακό πρόγραμμα "Καινοτομία και Ποιότητα" βρίσκεται αυτή τη στιγμή στην τελική φάση εκπόνησης. Η πρόταση χρηματοδότησης θα υποβληθεί στην επιτροπή MED κατά τη διάρκεια του δεύτερου εξαμήνου του 2000. Το εν λόγω πρόγραμμα θα περιλαμβάνει δύο πτυχές:

- μια πτυχή "Η βιομηχανική καινοτομία στην υπηρεσία των ΜΜΕ" που περιλαμβάνει δράσεις για την προώθηση της ανάπτυξης τομεακών τεχνολογικών κέντρων και κέντρων καινοτομίας των μεσογειακών χωρών, τη δημιουργία ενός ευρωμεσογειακού δικτύου κέντρων τεχνολογίας και καινοτομίας, δράσεις ευαισθητοποίησης των επιχειρήσεων μέσω ανταλλαγών ορθών πρακτικών, δράσεις που θα επιτρέψουν στα κέντρα τεχνολογίας και καινοτομίας να αναπτύξουν συνεργασίες με εργαστήρια, ερευνητικά κέντρα και τεχνολογικούς πόλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή των μεσογειακών χωρών.

- μια πτυχή "Ποιότητα" σκοπός της οποίας είναι η έναρξη, σε περιφερειακό επίπεδο, ορισμένων δράσεων πληροφόρησης και κατάρτισης στους τομείς της τυποποίησης, της πιστοποίησης, της ποιότητας και της μετρολογίας. Ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί στη δικτύωση των διοικητικών μονάδων που είναι υπεύθυνες για την προώθηση της ποιότητας στις διάφορες μεσογειακές χώρες και στη σύνδεση με το ευρωμεσογειακό δίκτυο των κέντρων τεχνολογίας και καινοτομίας.

2.3.3. Μέσα και μηχανισμοί της ευρωμεσογειακής αγοράς

Ο άξονας αυτός αποκτά ιδιαίτερη σημασία στο πλαίσιο της προοδευτικής δημιουργίας μιας ευρωμεσογειακής ζώνης ελεύθερων συναλλαγών. Πράγματι, η βαθμιαία προσέγγιση των οικονομιών των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των οικονομιών των μεσογειακών εταίρων θα απαιτήσει άριστη γνώση της έννοιας της "Εσωτερικής αγοράς" και της εμπειρίας της Ευρώπης. Η ανακοίνωση της Επιτροπής για την "Ευρωμεσογειακή εταιρική σχέση και την ενιαία αγορά" [1], που εγκρίθηκε από τους 27 εταίρους κατά τη διάρκεια της ευρωμεσογειακής διάσκεψης των υπουργών βιομηχανίας στο Klagenfurt τον Οκτώβριο του 1998, ορίζει μια σειρά τομέων προτεραιότητας για τη βελτίωση των όρων που διέπουν τις εμπορικές συναλλαγές και τις επενδύσεις μεταξύ χωρών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και μεσογειακών εταίρων. Οι τομείς αυτοί είναι οι ακόλουθοι: ελεύθερη κυκλοφορία των αγαθών, τελωνειακά και φορολογικά θέματα, δημόσιες συμβάσεις, χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας, προστασία των δεδομένων, έλεγχος των λογαριασμών και λογιστική, κανόνες ανταγωνισμού.

[1] COM (1998) 538

Ένα περιφερειακό πρόγραμμα για την εφαρμογή της ανακοίνωσης βρίσκεται στο στάδιο της εκπόνησης. Η πρόταση χρηματοδότησης θα υποβληθεί στην επιτροπή MED κατά τη διάρκεια του δεύτερου εξαμήνου του 2000. Το εν λόγω πρόγραμμα θα περιλαμβάνει δύο πτυχές:

- μια πτυχή αμοιβαίας πληροφόρησης που περιλαμβάνει εργαστήρια για τους εμπειρογνώμονες των μεσογειακών εταίρων και της Ευρωπαϊκής Ένωσης στους τομείς που καλύπτονται από την ανακοίνωση της Επιτροπής.

- μια πτυχή κατάρτισης που περιλαμβάνει εκπαιδευτικές επισκέψεις και δράσεις κατάρτισης οι οποίες προγραμματίζονται σε συνάρτηση με τις αιτήσεις των μεσογειακών εταίρων. η πτυχή αυτή θα προσφέρει επίσης τη δυνατότητα καθορισμού δράσεων στοχοθετημένης τεχνικής βοήθειας για την ενθάρρυνση και διευκόλυνση των ανταλλαγών εμπειρογνωμόνων και την υλοποίηση σχεδίων αδελφοποίησης μεταξύ διοικητικών δομών.

2.3.4. Ανάπτυξη των ΜΜΕ

Πρόκειται για την κατάρτιση ενός περιφερειακού προγράμματος που θα επιτρέψει τη βελτίωση του κλίματος για την ανάπτυξη των ΜΜΕ. Ο τελευταίος αυτός άξονας θα αποτελέσει αντικείμενο μιας πρότασης χρηματοδότησης το 2001. Το εν λόγω πρόγραμμα θα εντοπίσει τα εμπόδια που παρακωλύουν την ανάπτυξη των ΜΜΕ στις μεσογειακές χώρες εταίρους και θα αποσκοπεί, μεταξύ άλλων, στην εκπόνηση μέτρων για την απλούστευση των διοικητικών διαδικασιών κατά τη δημιουργία επιχειρήσεων, για τη βελτίωση της πρόσβασης των ΜΜΕ στη χρηματοδότηση κτλ...

2.4. Δομή, λειτουργία και ρόλος των ομάδων εργασίας

Προκειμένου να εξασφαλιστεί η αποτελεσματική εφαρμογή της στρατηγικής για τη βιομηχανική συνεργασία, που βασίζεται στους προαναφερόμενους τέσσερις άξονες προτεραιότητας, οι υπηρεσίες της Επιτροπής πρότειναν, στην κοινή συνεδρίαση των ομάδων εργασίας στην Αθήνα, νέες κατευθυντήριες γραμμές για τις δραστηριότητες των ομάδων αυτών, οι οποίες και εγκρίθηκαν. Οι εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές προβλέπουν τη συγχώνευση των δύο ομάδων εργασίας σε μια ενιαία ομάδα, την Ομάδα "Βιομηχανική συνεργασία" και τη δημιουργία επιτροπών εμπειρογνωμόνων για κάθε άξονα προτεραιότητας.

Ο ρόλος της ομάδας εργασίας "Βιομηχανική συνεργασία" θα είναι στρατηγικός για τον προσδιορισμό των προτεραιοτήτων, την παρακολούθηση των υπό εξέλιξη δράσεων, τον καθορισμό προσανατολισμών για το μέλλον. Οι εκθέσεις δραστηριοτήτων της ομάδας εργασίας "Βιομηχανική συνεργασία" θα απευθύνονται στην Επιτροπή και στην Ευρωμεσογειακή διάσκεψη των υπουργών βιομηχανίας.

Ο ρόλος των επιτροπών εμπειρογνωμόνων θα εξαρτηθεί από την κατάσταση προόδου των εργασιών στο πλαίσιο κάθε άξονα προτεραιότητας: στην περίπτωση που τα προγράμματα τεχνικής βοήθειας βρίσκονται σε εξέλιξη, ο ρόλος των επιτροπών εμπειρογνωμόνων θα είναι να παρακολουθούν την εφαρμογή τους και στην περίπτωση που θα πρέπει να καταρτιστούν προγράμματα τεχνικής βοήθειας, ο ρόλος τους θα είναι να επικουρήσουν την Επιτροπή στη σύνταξη εγγράφου στρατηγικής που θα περιλαμβάνει τον προσδιορισμό και καθορισμό στόχων, καθώς και πρόταση δραστηριοτήτων που θα πρέπει να αναληφθούν προκειμένου να επιτευχθούν αυτοί οι στόχοι.

3. Συμπέρασμα

Η νέα στρατηγική ευρωμεσογειακής βιομηχανικής συνεργασίας ανταποκρίνεται επομένως στις συστάσεις της ευρωμεσογειακής διάσκεψης των υπουργών εξωτερικών για την περιφερειακή συνεργασία. Τόσο σε επίπεδο καθορισμού των προτεραιοτήτων δράσης, όσο και υλοποίησής τους, αποτελεί σημαντική πρόοδο σε σχέση με τη Δήλωση των Βρυξελλών για τη βιομηχανική συνεργασία που εγκρίθηκε από τους υπουργούς βιομηχανίας στις Βρυξέλλες το Μάιο του 1996. Ανταποκρίνεται, τέλος, στα συμπεράσματα που εγκρίθηκαν από τους συμμετέχοντες στη δεύτερη ευρωμεσογειακή διάσκεψη των υπουργών βιομηχανίας που πραγματοποιήθηκε στο Klagenfurt τον Οκτώβριο του 1998. Ως εκ τούτου, η νέα αυτή στρατηγική βιομηχανικής συνεργασίας θα πρέπει να υποβληθεί στην τρίτη ευρωμεσογειακή διάσκεψη των υπουργών βιομηχανίας που θα πραγματοποιηθεί στη Λεμεσό (Κύπρος) στις 22 Ιουνίου 2000.