Αριθ. C 91/4 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 12. 4. 89 
II 
(Προπαρασκευαστικές πράξεις) 
ΕΠΙΤΡΟΠΗ 
Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για τη νομική προστασία των προγραμμάτων των ηλεκτρονικών 
υπολογιστών 
COM(88)816 τελικό — SYN 183 
(Υποβληθείσα από την Επιτροπή στις 5 Ιανουαρίου 1989) 
(89/C 91/05) 
Επεξηγηματικό υπόμνημα 
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 
ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: ΓΕΝΙΚΑ Σελίδα 
1. Εισαγωγή 5 
2. Η ανάγκη για λήψη μέτρων 5 
Ι. Η φύση της πνευματικής ιδιοκτησίας 5 
II. Ισχύοντα μέτρα προστασίας 6 
III. Εναρμόνιση των μέτρων προστασίας 6 
3. Είδος προστασίας της πνευματικής ιδιοκτησίας 6 
Ι. Δικαιώματα ευρεσιτεχνίας 6 
II. Σύμβαση 6 
III. Δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας (copyright) 7 
4. Σχέση με διεθνείς συνθήκες 8 
5. Νομική βάση 8 
ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ: ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ 
Αντικείμενο της προστασίας 9 
Δημιουργός του προγράμματος 9 
Πρόσωπα δικαιούμενα προστασίας 10 
Ενέργειες που υπόκεινται σε άδεια του δικαιούχου 10 
Εξαιρέσεις από τις ενέργειες που υπόκεινται σε άδεια του δικαιούχου 11 
Παρεπόμενη παράβαση 12 
Διάρκεια της προστασίας 12 
12. 4. 89 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αρι$. C 91/5 
ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ: ΓΕΝΙΚΑ 
1. Εισαγωγή 
1.1. Στα πλαίσια της παρούσας πρότασης, χρησιμοποιείται ο όρος 
«πρόγραμμα ηλεκτρονικών υπολογιστών», ο οποίος σημαίνει μια 
σειρά εντολών των οποίων σκοπός είναι να επιτρέψουν σε μια 
συσκευή επεξεργασίας πληροφοριών, έναν ηλεκτρονικό υπολογιστή, 
να εκτελέσει τις λειτουργίες της. Το πρόγραμμα, μαζί με το βοηθη­
τικό και προπαρασκευαστικό υλικό σχεδιασμού που έκαναν δυνατή 
τη δημιουργία του προγράμματος, μπορούν να ονομαστούν «λογι­
σμικό του υπολογιστή». Στόχος της παρούσας πρότασης είναι να 
καλύψει όλο αυτό το υλικό εφόσον μπορεί να αποδειχθεί ότι, με 
βάση αυτό, δημιουργήθηκε ή ότι θα μπορούσε να δημιουργηθεί μια 
μορφή προγράμματος. Εντούτοις, δεν κρίνεται σκόπιμο να συμπερι­
ληφθεί στην οδηγία ένας ορισμός, ώστε να μη θεωρηθεί κάποτε 
απαρχαιωμένος. Σε περίπτωση που το υλικό είναι τέτοιο ώστε να 
μην μπορεί να οδηγήσει στη δημιουργία ενός προγράμματος, για 
παράδειγμα ένα εγχειρίδιο οδηγιών χρήσης του προγράμματος, 
παρόλο που το υλικό δεν θα προστατευτεί σαν τμήμα του προγράμ­
ματος του υπολογιστή, θα υπάρξει, ωστόσο, προστασία με δικαιώ­
ματα πνευματικής ιδιοκτησίας (copyright) ή άλλα μέτρα. 
1.2. Η τεχνολογία των ηλεκτρονικών υπολογιστών διαδραματίζει 
σήμερα σημαντικό ρόλο σε όλες σχεδόν τις πλευρές της κοινωνικής 
και οικονομικής ζωής της Κοινότητας και σε διάφορους άλλους 
τομείς όπως η ψυχαγωγία, η ιατρική, οι τραπεζικές εργασίες, η 
εκπαίδευση, οι μεταφορές, το εμπόριο και η βιομηχανία. Συνεπώς, τα 
προγράμματα που θέτουν τους υπολογιστές σε λειτουργία κατέχουν 
μια θέση αυξανόμενης σημασίας παράλληλα με τις άλλες, πιο παρα­
δοσιακές μορφές έκφρασης της ανθρώπινης διάνοιας, όπως η λογοτε­
χνία, η τέχνη ή η μουσική ή τα βιομηχανικά σχέδια και εφευρέσεις. 
Το μέγεθος και η ανάπτυξη της βιομηχανίας των ηλεκτρονικών υπο­
λογιστών είναι τέτοια που η σημασία τους στην οικονομία της Κοι­
νότητας δεν μπορεί να μην υπερτονιστεί. 
1.3. Είναι ουσιώδες να δημιουργηθεί ένα νομικό πλαίσιο, με το 
οποίο θα δοθεί κάποια προστασία στα προγράμματα των υπολογι­
στών έναντι της χωρίς άδεια αναπαραγωγής τους τουλάχιστον ανά­
λογη με αυτή που παρέχεται σε έργα όπως τα βιβλία, οι κινηματο­
γραφικές ταινίες, οι μουσικές εγγραφές ή τα βιομηχανικά σχέδια 
ώστε να συνεχισθεί η έρευνα και η επένδυση στην τεχνολογία των 
ηλεκτρονικών υπολογιστών σε επίπεδο που να επιτρέπει στην Κοινό­
τητα να συμβαδίσει με τις άλλες βιομηχανικές χώρες. Συγκεκριμένα, 
όσον αφορά τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, πρέπει να μη μειωθεί 
σημαντικά η ικανότητα τους να παράγουν και να διαθέτουν στην 
αγορά πρωτοποριακά λογισμικά από τις χωρίς άδεια αναπαραγωγές 
των προϊόντων τους. Η προστασία πρέπει, επομένως, να ενισχυθεί 
και να γίνει ομοιόμορφη σε όλη την Κοινότητα, τόσο προς το συμ­
φέρον των ειδικευμένων σε λογισμικά μικρομεσαίων εταιρειών, οι 
οποίες μπορούν να συνεισφέρουν σημαντικά στη μελλοντική επι­
τυχία της ευρωπαϊκής βιομηχανίας λογισμικών, όσο και προς το 
συμφέρον των μεγάλων παραγωγών. 
Χωρίς αυτό το νομικό πλαίσιο, οι πνευματικές προσπάθειες που 
καταβάλλονται και οι οικονομικοί πόροι που διατίθενται για τη 
δημιουργία προγραμμάτων υπολογιστών κινδυνεύουν λόγω της 
ευκολίας αναπαραγωγής, απομίμησης ή παραποίησης του προγράμ­
ματος. Αν το επίπεδο προστασίας των προγραμμάτων υπολογιστών 
στα κράτη μέλη είναι κατώτερο από αυτό που παρέχεται στα προ­
γράμματα που δημιουργούνται σε άλλες χώρες, είναι φανερό ότι οι 
ευρωπαϊκές καινοτομίες σ' αυτόν τον ταχύτατα κινούμενο και ιδιαί­
τερα ανταγωνιστικό τομέα, θα περάσουν σε ληστρικά «χέρια» εκτός 
Κοινότητας. 1.4. Συνεπώς, θα πρέπει αναμφίβολα να παρασχεθεί ένα ικανοποι­
ητικό επίπεδο προστασίας από τις νομοθεσίες όλων των κρατών 
μελών και κάθε διαφορά η οποία θα μπορούσε να επηρεάσει τη λει­
τουργία της κοινής αγοράς θα πρέπει να εξαλειφθεί. Οι κοινές αρχές 
δεν είναι απαραίτητες μόνο για την προώθηση της ελεύθερης κυκλο­
φορίας των λογισμικών των υπολογιστών μέσα στην Κοινότητα, 
χωρίς περιορισμούς που οφείλονται σε διαφορετικές ρυθμίσεις των 
διατάξεων περί πνευματικής ιδιοκτησίας, αλλά και για τη δημι­
ουργία προϋποθέσεων με τις οποίες η βιομηχανία θα μπορέσει να 
εκμεταλλευτεί την ενιαία αγορά. Λόγω της σημερινής έλλειψης 
τέτοιων σαφών και ομοιόμορφων νομοθετικών διατάξεων στα κράτη 
μέλη όσον αφορά τα δικαιώματα των δημιουργών των προγραμ­
μάτων υπολογιστών, η Επιτροπή αποφάσισε να υποβάλει την 
παρούσα πρόταση στο Συμβούλιο. 
2. Η ανάγκη για λήψη μέτρων 
2.1. Για να υποστηρίξει την ανάγκη λήψης μέτρων για την εναρμό­
νιση της προστασίας των προγραμμάτων ηλεκτρονικών υπολογι­
στών, η Επιτροπή έλαβε υπόψη τρεις παράγοντες: τη φύση της πνευ­
ματικής ιδιοκτησίας που θα προστατευθεί, τα ισχύοντα σήμερα στα 
κράτη μέλη μέτρα προστασίας και την ανάγκη εναρμόνισης αυτών 
των μέτρων προστασίας σε όλη την Κοινότητα. 
Ι. Η ΦΥΣΗ ΤΗΣ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ 
2.2. Όσον αφορά το δικαίωμα ιδιοκτησίας, ένα πρόγραμμα υπολο­
γιστή, από κοινού με άλλα έργα που προστατεύονται από τη νομο­
θεσία περί πνευματικής ιδιοκτησίας, είναι το αποτέλεσμα μιας δημι­
ουργικής πνευματικής ανθρώπινης δραστηριότητας. Ακόμα και αν ο 
τρόπος έκφρασης ή υλικής του ενσωμάτωσης δεν είναι οικείος σε 
πολλούς, ο βαθμός δημιουργικότητας, επιδεξιότητας και εφευρετικό­
τητας που απαιτείται για την επινόηση ενός προγράμματος, το καθι­
στούν εξίσου άξιο προστασίας με τα άλλα έργα που προστατεύονται 
με δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας. Το ότι τα προγράμματα 
υπολογιστών παρουσιάζουν μια πρακτική χρησιμότητα, δεν αλλάζει 
καθόλου το γεγονός αυτό. 
2.3. Αυτά τα στοιχεία δημιουργικότητας, επιδεξιότητας και εφευ­
ρετικότητας, εκδηλώνονται με τον τρόπο που γίνεται η επεξεργασία 
του προγράμματος. Οι λειτουργίες που θα επιτελέσει ένα πρόγραμμα 
ηλεκτρονικού υπολογιστή πρέπει να καθοριστούν και απαιτείται να 
πραγματοποιηθεί μια ανάλυση των πιθανών τρόπων, μέσω των 
οποίων θα επιτευχθούν τα σχετικά αποτελέσματα. Πρέπει επίσης να 
γίνει μια επιλογή των διαφόρων λύσεων και να καταγραφούν τα 
στάδια που θα οδηγήσουν στο τελικό αποτέλεσμα. Ο τρόπος με τον 
οποίο θα αποδοθούν τα στάδια αυτά, δίνει στο πρόγραμμα τα ιδιαί­
τερα χαρακτηριστικά ταχύτητας, αποτελεσματικότητας, ακόμα και 
ύφους. Το πρόγραμμα έχει μια δομή, με τομείς και υποτομείς, μέσω 
της οποίας κινούνται οι πληροφορίες. Όπως συμβαίνει με όλα τα 
λογοτεχνικά έργα, και το πρόγραμμα του υπολογιστή έχει μια 
βασική λογική στην εμφάνιση των διαφόρων σταδίων. 
2.4. Αυτά τα στάδια, οι αλγόριθμοι, από τους οποίους αποτελείται 
το πρόγραμμα δεν θα πρέπει να προστατεύονται, αυτοί καθ' εαυτοί, 
κατά της χωρίς άδεια αναπαραγωγής. Είναι το αντίστοιχο των 
λέξεων με τις οποίες ο συγγραφέας του μυθιστορήματος ή ο ποιητής 
δημιουργεί το λογοτεχνικό του έργο, ή με τις πινελιές του καλλι­
τέχνη ή με τις μουσικές κλίμακες του συνθέτη. 
2.5. Όπως και στα λογοτεχνικά έργα γενικά, προστασία μπορεί να 
παρασχεθεί σε ένα πρόγραμμα υπολογιστή μόνο από το σημείο όπου 
η επιλογή και συλλογή των στοιχείων αυτών υποδηλώνουν τη δημι­
ουργικότητα και επιδεξιότητα του δημιουργού και διακρίνουν το 
έργο του από τα έργα των άλλων δημιουργών. 
Αριθ. C 91/6 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 12. 4. 89 
2.6. Είναι φανερό ότι όσο πιο απλές και περιορισμένες είναι οι 
λειτουργίες που ζητά το πρόγραμμα να εκτελέσει ο υπολογιστής, 
τόσο πιο απλό θα είναι και το πρόγραμμα. Οι ομοιότητες, επομένως, 
μεταξύ των προγραμμάτων είναι αναπόφευκτες στις περιπτώσεις που 
οι λειτουργίες είναι παρόμοιες και οι λύσεις περιορισμένες σε 
αριθμό. Τα στάδια μέσω των οποίων ο υπολογιστής θα φτάσει στην 
ολοκλήρωση των λειτουργιών του είναι επίσης όμοια, σχεδόν απα­
ράλλακτα από το ένα πρόγραμμα στο άλλο όπου οι λειτουργίες, η 
λύση και τα στάδια που απαιτούνται είναι εξαιρετικά απλά. 
Αν υποτεθεί ότι δεν γίνεται αντιγραφή, ένας προγραμματιστής 
μπορεί, θεωρητικά, ακόμα και να καταρτίσει ένα ολόκληρο πρό­
γραμμα, το οποίο παρουσιάζει μεγάλη ομοιότητα με ήδη υπάρχοντα 
προγράμματα, στην περίπτωση που η εργασία που πρέπει να εκτελε­
στεί είναι ίδια και οι εργασίες δεν είναι ιδιαίτερα περίπλοκες. 
2.7. Στην πράξη, τα προγράμματα των υπολογιστών σπάνια είναι 
τόσο απλά, ώστε οι δημιουργοί, ανεξάρτητα ο ένας από τον άλλο, να 
κατασκευάζουν τελείως όμοια προγράμματα. Από την άλλη μεριά, 
πολλές υπορουτίνες που χρησιμοποιούν συνήθως οι προγραμματι­
στές για την κατάρτιση των προγραμμάτων, είναι κοινές στη βιομη­
χανία και η πρωτοτυπία του προγράμματος μπορεί να έγκειται στην 
επιλογή και συλλογή αυτών των κατά τα άλλα κοινών στοιχείων. 
2.8. Η επιτυχία του προγράμματος, όσον αφορά την ικανότητα 
του να εκτελεί τις απαιτούμενες λειτουργίες, θα εξαρτάται σε μεγάλο 
βαθμό από αυτές τις επιλογές που θα κάνει ο δημιουργός του προ­
γράμματος σε κά3ε στάδιο της σχετικής διαδικασίας. Η επιτυχία 
αυτή θα εκδηλωθεί σε ένα πρόγραμμα το οποίο είναι πιο γρήγορο, 
πιο εύκολο, πιο αξιόπιστο, πιο πλήρες, πιο παραγωγικό στη χρήση 
του από τα προηγούμενα ή τα ανταγωνιστικά προγράμματα. 
II. ΙΣΧΥΟΝΤΑ ΜΕΤΡΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ 
2.9. Οι ακόλουθες χώρες αναγνώρισαν ρητά την προστασία των 
προγραμμάτων των υπολογιστών με δικαιώματα πνευματικής ιδιο­
κτησίας (copyright): η Αυστραλία, η Βραζιλία, η Χιλή, η Δομινικανή 
Δημοκρατία, η Γαλλία, η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, 
η Ουγγαρία, η Ινδία, η Ινδονησία, η Ιαπωνία, η Μαλαισία, το 
Μεξικό, οι Φιλιππίνες, η Δημοκρατία της Κορέας, η Σιγκαπούρη, η 
Ισπανία, το Τρινιτάντ και Τομπάγκο, η Τουρκία, το Ηνωμένο Βασί­
λειο και οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής. Σχέδια νόμων καταρ­
τίζονται επίσης σε αρκετές ακόμα χώρες, συμπεριλαμβανομένων της 
Δανίας, της Ιταλίας και των Κάτω Χωρών. 
2.10. Η ανάλυση των ισχυουσών νομοθεσιών περί πνευματικής 
ιδιοκτησίας στα κράτη μέλη αποκαλύπτει ήδη μια σημαντική δια­
φορά: η διάρκεια της προστασίας κυμαίνεται από 25 χρόνια από τη 
δημιουργία ως 70 χρόνια μετά τον θάνατο του δημιουργού. Περαι­
τέρω αποκλίσεις παρουσιάζονται όταν ληφθεί υπόψη η ερμηνεία των 
νόμων από τα δικαστήρια. Είναι αλήθεια ότι μέχρι τώρα τα δικα­
στήρια δεν είχαν πολλές ευκαιρίες να εκδικάσουν υποθέσεις με αντι­
κείμενο την προστασία προγραμμάτων υπολογιστών αλλά όσον 
αφορά μια βασική προϋπόθεση για την παροχή προστασίας, δηλαδή 
το κριτήριο της πρωτοτυπίας, υπάρχουν αποκλίνουσες ερμηνείες 
μεταξύ των κρατών μελών, με αποτέλεσμα να προκύπτει μια δια­
φορά στο πεδίο των προγραμμάτων υπολογιστών που θεωρούνται 
ότι προστατεύονται από τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας. 
Παρόμοια αβεβαιότητα υπάρχει και ως προς το πεδίο προστασίας 
που παρέχεται με δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας στα προ­
γράμματα των υπολογιστών. 
III. ΕΝΑΡΜΟΝΙΣΗ ΤΩΝ ΜΕΤΡΩΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ 
2.11. Αυτές οι διαφορές στις νομοθεσίες μπορούν να παραμείνουν 
μόνο στην περίπτωση που δεν επηρεάζουν τη λειτουργία της εσωτε­
ρικής αγοράς. Τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας τα οποία, από τη φύση τους, υπάγονται στο εσωτερικό δίκαιο, αξίζουν ειδικής 
προσοχής ώστε να μη δημιουργούν νέα εμπόδια και να μη διαιωνί­
ζουν τα ήδη υπάρχοντα στο ενδοκοινοτικό εμπόριο. Οι αποκλίσεις 
και η αβεβαιότητα σχετικά με το πεδίο προστασίας και τη διαφορε­
τική διάρκεια των αποκλειστικών δικαιωμάτων μπορούν όχι μόνο να 
επηρεάσουν την ελεύθερη κυκλοφορία των προγραμμάτων υπολογι­
στών αλλά και τη λήψη κάθε απόφασης για δημωυργία νέων εται­
ρειών ή για λήψη εμπορικών πρωτοβουλιών και να προκαλέσουν 
έτσι στρέβλωση του ανταγωνισμού. 
2.12. Σκοπός της παρούσας προτεινόμενης κοινοτικής ενέργειας 
είναι να καθιερωθεί μια νομική προστασία στα κράτη μέλη που δεν 
υπάρχει ακόμα ρητά και να εξασφαλισθεί σε όλα τα κράτη μέλη 
προστασία που βασίζεται σε κοινές αρχές. Οι αρχές αυτές μπορούν 
να συνοψιστούν ως εξής: 
— τα προγράμματα ηλεκτρονικών υπολογιστών προστατεύονται 
σαν λογοτεχνικά έργα με αποκλειστικά δικαιώματα βάσει δικαι­
ωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας (copyright), 
— καθορίζεται το πρόσωπο στο οποίο γεννάται το δικαίωμα, 
— καθορίζονται οι ενέργειες για τις οποίες απαιτείται άδεια του 
δικαιούχου και εκείνες που δεν αποτελούν προσβολή του δικαιώ­
ματος, 
— καθορίζονται οι προϋποθέσεις προστασίας του προγράμματος 
και η διάρκεια της. 
3. Είδος προστασίας της πνευματικής ιδιοκτησίας 
3.1. Παρόλο που έχει διαπιστωθεί σαφώς ότι υφίσταται ανάγκη 
νομικής προστασίας στο εν λόγω πεδίο και ότι οι αποκλίσεις στις 
νομοθεσίες των κρατών μελών θα μπορούσαν να δημιουργήσουν μια 
κατάσταση που θα επηρεάσει δυσμενώς τη λειτουργία της εσωτε­
ρικής αγοράς, τέθηκε το ερώτημα αν τα δικαιώματα πνευματικής 
ιδιοκτησίας αποτελούν τον πιο κατάλληλο τρόπο προστασίας. Υπάρ­
χουν αρκετές μορφές νομικής προστασίας και έχουν ήδη εφαρμο­
στεί στην πράξη για την προστασία των προγραμμάτων των υπολο­
γιστών. 
Ι. ΔΙΠΛΩΜΑΤΑ ΕΥΡΕΣΙΤΕΧΝΙΑΣ 
3.2. Όσον αφορά την προστασία με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, η 
δυνατότητα αυτή φαίνεται να περιορίζεται σε όλα τα κράτη μέλη σε 
εκείνα τα προγράμματα που αποτελούν τμήμα μιας εφεύρεσης 
τεχνικού χαρακτήρα η οποία προστατεύεται με δίπλωμα ευρεσιτε­
χνίας και πληρεί τα συνήθη κριτήρια για χορήγηση του διπλώματος 
ευρεσιτεχνίας. Αλλά ακόμα και για ένα περιορισμένο τμήμα προ­
γραμμάτων υπολογιστών που μπορεί να πληρούν τους περισσότερους 
από αυτούς τους όρους, η προϋπόθεση της εφευρετικής δραστηριό­
τητας, θα οδηγήσει, στην περίπτωση των περισσότερων αξιόλογων 
προγραμμάτων, στο συμπέρασμα ότι οι όροι για την χορήγηση 
διπλώματος ευρεσιτεχνίας δεν πληρούνται. Η εφευρετική δραστηριό­
τητα μπορεί συχνά να αφορά τους αλγόριθμους που αποτελούν τη 
βάση του προγράμματος στους οποίους δεν μπορεί, κατά κανόνα, να 
χορηγηθεί δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, όπως και σε κάθε μαθηματικό 
τύπο, αρχή ή φυσικό νόμο. Επομένως, η προστασία με δίπλωμα ευρε­
σιτεχνίας μπορεί να παίξει ένα περιορισμένο ρόλο στην προστασία 
των προγραμμάτων των υπολογιστών αλλά δεν εξασφαλίζει μια ικα­
νοποιητική λύση για τη βασική νομική προστασία τέτοιου είδους 
έργων. 
II. ΣΥΜΒΑΣΗ 
3.3. Όσον αφορά το δίκαιο των συμβάσεων, αποτελεί πολύτιμη 
μορφή προστασίας εφόσον υφίστανται ατομικές συμβατικές σχέσεις 
και η τήρηση των όρων της σύμβασης μπορεί να ελεγχθεί. Πολλά 
από τα λογισμικά που υπάρχουν σήμερα στην αγορά υπόκεινται σε 
12. 4. 89 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 91/7 
συμφωνίες άδειας εκμετάλλευσης μεταξύ του δικαιούχου και του 
χρήστη. Πράγματι, αυτός είναι ο συνήθης τρόπος εμπορικής εκμε­
τάλλευσης όλων των μαζικά παραγόμενων λογισμικών, εκτός από τα 
πιο απλά, όπως είναι τα ηλεκτρονικά παιγνίδια ή τα τυποποιημένα 
συστήματα προγραμμάτων για επαγγελματικές εφαρμογές. Αυτές οι 
άδειες εκμετάλλευσης επιτρέπουν στους δικαιούχους να περιορίζουν 
τις δραστηριότητες των χρηστών σε όλες τις ενέργειες που συνδέ­
ονται με τη χρήση του προγράμματος. Ο χρήστης είναι ελεύθερος να 
δεχτεί ή να απορρίψει τους περιορισμούς στις δραστηριότητες του 
που προτείνονται στη σύμβαση παραχώρησης αδείας εκμετάλλευσης. 
Εντούτοις, σε ορισμένες περιοχές, η ισορροπία των δυνάμεων 
μεταξύ των παραγωγών και των χρηστών των προγραμμάτων 
μπορεί να μην επιτρέπει στους δεύτερους τη διαπραγμάτευση 
δίκαιων συμβατικών όρων εξαιτίας της δύναμης που έχουν ορισμένοι 
προμηθευτές λογισμικών στην αγορά. Για το λόγο αυτό, θεωρείται 
απαραίτητη η εξασφάλιση βασικών αρχών προστασίας που εφαρμό­
ζονται ανεξάρτητα από τους ειδικούς συμβατικούς όρους. Εντούτοις, 
θα πρέπει να υπάρχει δυνατότητα για ρυθμίσεις κατόπιν ατομικών 
διαπραγματεύσεων εφόσον δεν έρχονται σε σύγκρουση με το ισχύον 
δίκαιο του ανταγωνισμού. 
3.4. Το δίκαιο των συμβάσεων δεν εξασφαλίζει αποτελεσματική 
προστασία έναντι των περισσότερων μορφών παράνομης ιδιοποί­
ησης. Συγκεκριμένα, όσον αφορά τα προγράμματα μαζικής εμπορίας 
για προσωπικούς υπολογιστές και ηλεκτρονικά παιχνίδια, τα οποία 
δεν χρειάζονται συντήρηση, το δίκαιο των συμβάσεων δεν παρέχει 
κατάλληλα μέσα για να εμποδίσει την αντιγραφή και χρήση των 
προγραμμάτων των υπολογιστών από τρίτους. Ούτε είναι τελείως 
σαφές αν η πρακτική της ονομαζόμενης «Shrink-wrap licensing», 
όπου οι προϋποθέσεις χρήσης επισυνάπτονται στο προϊόν, το οποίο 
στην ουσία «πωλείται» στον χρήστη, συνιστά έγκυρη άδεια για κάθε 
περίπτωση και για όλα τα νομικά συστήματα. 
3.5. Για το λόγο αυτό, προτείνεται η χορήγηση και ο περιορισμός 
των αποκλειστικών δικαιωμάτων για τα προγράμματα των υπολογι­
στών να εκφράζει αυτές τις διαφορετικές μορφές εμπορικής εκμετάλ­
λευσης, άμεσης πώλησης και χορήγησης άδειας εκμετάλλευσης. 
Όπου υπάρχει «πώληση» με τη συνήθη έννοια της λέξης, ορισμένα 
δικαιώματα που αφορούν τη χρήση του προγράμματος θα πρέπει να 
παρέχονται στον αγοραστή μαζί με το υλικό αντίγραφο του προ­
γράμματος. Στην περίπτωση που χορηγείται άδεια εκμετάλλευσης με 
τη συμβατική έννοια, με γραπτή σύμβαση που υπογράφεται και από 
τα δύο μέρη, τα δικαιώματα χρήσης του προγράμματος που παραχω­
ρήθηκαν θα εξακολουθούν, εκτός από ορισμένες εξαιρέσεις, να περι­
γράφονται από τις συμβατικές συμφωνίες. Η επιλογή αφήνεται τότε 
στον προμηθευτή για να αποφασίσει ποια είναι η πιο κατάλληλη 
μορφή εμπορικής εκμετάλλευσης του προϊόντος του και στο χρήστη 
για να εκδηλώσει την προτίμηση του για άμεση αγορά ή για συμ­
φωνία παροχής άδειας εκμετάλλευσης. 
III. ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΗΣ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑΣ (copyright) 
3.6. Από το πλήθος των στοιχείων που υποβλήθηκαν στην Επι­
τροπή κατά τη διάρκεια της διαδικασίας διαβουλεύσεων που ακο­
λούθησε τη δημοσίευση του Πράσινου Βιβλίου, φαίνεται ότι η προ­
στασία με δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας αποτελεί το πιο 
κατάλληλο μέτρο για υιοθέτηση. Δεδομένου ότι τα δικαιώματα πνευ­
ματικής ιδιοκτησίας θεωρούνται σαν το καλύτερο από τα μέσα που 
υπάρχουν για την εξασφάλιση της διεθνούς προστασίας των προ­
γραμμάτων, όχι μόνο μεταξύ των κρατών μελών, αλλά και μεταξύ 
των σημαντικότερων εμπορικών εταίρων της Κοινότητας, δεν 
εκπλήσσει το γεγονός ότι τόσοι πολλοί σχολιαστές του Πράσινου 
Βιβλίου τόνισαν ότι η εναρμόνιση των νομοθεσιών περί πνευματικής 
ιδιοκτησίας στην Κοινότητα παρουσιάζει τώρα προτεραιότητα. 
Πιστεύεται περαιτέρω ότι, στα πλαίσια των δικαιωμάτων πνευμα­
τικής ιδιοκτησίας, κρίνεται σκόπιμη μια προστασία ανάλογη με εκείνη των λογοτεχνικών έργων. Τα δικαιώματα πνευματικής ιδιο­
κτησίας μπορούν να προσφέρουν τη λύση για την εξασφάλιση απο­
τελεσματικής προστασίας έναντι της παράνομης ιδιοποίησης και συ­
γκεκριμένα κατά της αναπαραγωγής χωρίς προηγούμενη άδεια. Τα 
δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας απέδειξαν ήδη στο παρελθόν 
την ικανότητα προσαρμογής τους στις νέες τεχνολογίες όπως είναι 
οι κινηματογραφικές ταινίες και οι ραδιοφωνικές εκπομπές. Η προ­
στασία με δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας δεν δημιουργεί 
μονοπώλια εμποδίζοντας την ανεξάρτητη ανάπτυξη. Τα δικαιώματα 
πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύουν μόνο την έκφραση και όχι 
την ιδέα πάνω στην οποία βασίζεται το έργο. Δεν εμποδίζουν, επο­
μένως, την τεχνική πρόοδο ούτε εμποδίζουν από τα άτομα τα οποία 
μόνα τους ανέπτυξαν ένα πρόγραμμα υπολογιστή να αποκομίσουν 
οφέλη από την εργασία και την επένδυση τους. 
3.7. Η προστασία με δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας επι­
τρέπει μια σαφή εξισορρόπηση μεταξύ της ελλιπούς προστασίας και 
της υπερπροστασίας. Προσφέρει επαρκή περιθώρια για ένα δίκαιο 
συμβιβασμό μεταξύ των διαφορετικών συμφερόντων των παραγωγών 
ή προμηθευτών από τη μια πλευρά και των χρηστών των προγραμ­
μάτων από την άλλη. Αλλά το κυριότερο πλεονέκτημα αυτού του 
είδους προστασίας της πνευματικής ιδιοκτησίας σχετίζεται με το 
γεγονός ότι η προστασία καλύπτει μόνο την ατομική έκφραση του 
έργου και αφήνει, επομένως, ικανοποιητικά περιθώρια σε άλλους 
δημιουργούς για δημιουργία παρόμοιων ή ακόμα και πανομοιότυπων 
προγραμμάτων, με την προϋπόθεση ότι θα αποφύγουν την αντι­
γραφή. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, γιατί ο αριθμός των διαθέ­
σιμων αλγορίθμων, στους οποίους βασίζονται τα προγράμματα των 
υπολογιστών, είναι μεγάλος αλλά όχι και απεριόριστος. 
3.8. Ορισμένες χώρες καθιέρωσαν «Genre specific» διατάξεις στους 
νόμους τους περί πνευματικής ιδιοκτησίας, για να συμβιβάσουν 
πιθανές διαφορές μεταξύ των προγραμμάτων των υπολογιστών και 
των άλλων πιο παραδοσιακών λογοτεχνικών έργων. Αυτές οι «Genre 
specific» διατάξεις θα πρέπει να περιοριστούν στο ελάχιστο για να 
μην εξασθενίσει υπερβολικά η καθιερωμένη προστασία της πνευμα­
τικής ιδιοκτησίας που παρέχεται με την παγκόσμια σύμβαση της 
Βέρνης. Έτσι, η παρούσα οδηγία προσπαθεί να παραμείνει, όσο το 
δυνατόν, στα πλαίσια των κοινών παραμέτρων της προστασίας των 
λογοτεχνικών έργων όπως αυτή υφίσταται σήμερα στα κράτη μέλη 
των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. 
3.9. Η προστασία των προγραμμάτων των υπολογιστών με δικαι­
ώματα πνευματικής ιδιοκτησίας θέτει δύο ζητήματα: της τυποποί­
ησης των θεμάτων σχετικά με τα προγράμματα για να εξασφα­
λισθεί καλύτερη συνδυασμένη λειτουργία υλικού και λογισμικού και 
το ζήτημα της διάθεσης των πληροφοριών που αφορούν τα πρωτό­
κολλα προσπέλασης και τα μέσα διασύνδεσης, τα οποία και εξασφα­
λίζουν αυτή τη συνδυασμένη λειτουργία. Παρουσιάζεται και μια 
τάση για μεγαλύτερη τυποποίηση των προϊόντων μέσα στις βιομηχα­
νίες υπολογιστών και τηλεπικοινωνιών, με την ενθάρρυνση και πρω­
τοβουλία τόσο της ίδιας της Επιτροπής όσο και των ενδιαφερόμενων 
βιομηχανιών. Πολλά θέματα σχετικά με τη συνδυασμένη λειτουργία 
υλικού και λογισμικού του υπολογιστή ρυθμίζονται ήδη με την πρω­
τοβουλία του Διεθνούς Οργανισμού Τυποποίησης στον τομέα των 
ανοικτών προτύπων. Επιπλέον, η ύπαρξη οργανισμών όπως ο 
X-Open αποδεικνύουν τη θέληση που υπάρχει εκ μέρους της βιομη­
χανίας, να θέσει τα δικαιώματα ιδιοκτησίας ορισμένων τμημάτων 
των προγραμμάτων στο καθεστώς ελεύθερης κυκλοφορίας, προκει­
μένου να επιτευχθεί μεγαλύτερη συμβατότητα μεταξύ των συστη­
μάτων. Οι διατάξεις της παρούσας οδηγίας θα πρέπει να ακολουθή­
σουν την τάση που επικρατεί για μεγαλύτερη χρήση της τυποποίησης 
εφόσον καθορίζουν με περισσότερη νομική βεβαιότητα ποια είναι τα 
αποκλειστικά δικαιώματα του δημιουργού του προγράμματος. 
3.10. Όσον αφορά την προστασία των ίδιων των «πρωτοκόλλων 
προσπέλασης και των μέσων διασύνδεσης», στο Πράσινο Βιβλίο 
τέθηκε το ζήτημα αν η προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας 
ισχύει και για τα στοιχεία αυτά του προγράμματος. 
Αριθ. C 91/8 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 12. 4. 89 
3.11. Για την παραγωγή συνεργαζομένων συστημάτων, πρέπει να 
γίνει αντιγραφή των ιδεών, κανόνων ή αρχών με τα οποία προσδιο­
ρίζονται τα μέσα διασύνδεσης των συστημάτων, αλλά όχι κατ' 
ανάγκη και αναπαραγωγή του κώδικα εφαρμογής τους. Οι ιδέες, 
κανόνες ή αρχές δεν αποτελούν αντικείμενο δικαιωμάτων πνευμα­
τικής ιδιοκτησίας. Τέτοιες ιδέες, κανόνες ή αρχές μπορεί να χρησιμο­
ποιηθούν από οποιονδήποτε προγραμματιστή για τη δημιουργία μιας 
ανεξάρτητης εφαρμογής τους σε ένα συνεργαζόμενο πρόγραμμα. 
3.12. Οι ανταγωνιστές είναι συνεπώς ελεύθεροι, εφόσον αποδει­
κνύουν με ανεξάρτητη ανάλυση ποιες ιδέες, κανόνες ή αρχές χρησι­
μοποιήθηκαν, να εφαρμόσουν με το δικό τους τρόπο τις ιδέες, 
κανόνες ή αρχές, προκειμένου να δημιουργήσουν συμβατά προϊόντα. 
Μπορεί να βασίζονται πάνω στην ίδια ιδέα, αλλά δεν μπορούν να 
χρησιμοποιήσουν την ίδια έκφραση άλλων προστατευόμενων προ­
γραμμάτων. Δεν υπάρχει, επομένως, μονοπώλιο στις ίδιες τις πληρο­
φορίες αλλά μόνο προστασία του τρόπου έκφρασης αυτών των πλη­
ροφοριών. 
3.13. Εάν υπάρχουν κοινά σημεία στον κώδικα εφαρμογής των 
ιδεών, κανόνων ή αρχών ανάλογα με αυτά που υπάρχουν μεταξύ των 
συνεργαζομένων προγραμμάτων, λόγω του ότι ορισμένες μορφές 
έκφρασης είναι αναπόφευκτες, εφόσον οι περιορισμοί των μέσων 
διασύνδεσης δεν επιτρέπουν διαφορετική εφαρμογή στη συγκεκρι­
μένη περίπτωση, τότε δεν υπάρχει κατά κανόνα προσβολή πνευμα­
τικής ιδιοκτησίας, επειδή, στις συνθήκες αυτές, λέγεται συνήθως ότι 
υπάρχει συγχώνευση ιδέας και έκφρασης. 
3.14. Παρόλο που είναι δυνατή η απομεταγλώττιση του προγράμ­
ματος προκειμένου να αναζητηθούν πληροφορίες που αφορούν τα 
πρωτόκολλα προσπέλασης και τα μέσα διασύνδεσης, πρόκειται για 
μια μακρόχρονη, δαπανηρή και μη αποτελεσματική διαδικασία. 
Είναι, συνήθως, σκοπιμότερο να συμφωνήσουν τα ενδιαφερόμενα 
μέρη για τους όρους με τους οποίους θα παρασχεθούν οι πληροφο­
ρίες. Τα προβλήματα πρόσβασης στις πληροφορίες πρέπει να μπο­
ρούν να αντιμετωπισθούν με άλλα μέσα που δεν περιλαμβάνονται 
στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας. 
3.15. Ενόψει της ταχείας εξέλιξης των βιομηχανιών ηλεκτρονικών 
υπολογιστών, η Επιτροπή θα τηρεί όλα αυτά τα θέματα υπό συνεχή 
εξέταση. 
4. Σχέση με διεθνείς συνθήκες 
Τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας παρέχουν το πρόσθετο πλε­
ονέκτημα ότι προσφέρουν ένα υψηλό επίπεδο διεθνούς προστασίας 
στα έργα που καλύπτονται από αυτά, με τη σύμβαση της Βέρνης και 
την παγκόσμια σύμβαση για την πνευματική ιδιοκτησία. Παρόλο 
που σε καμία συνθήκη δεν αναφέρονται σαφώς τα προγράμματα 
υπολογιστών μεταξύ των έργων που καλύπτονται από δικαιώματα 
πνευματικής ιδιοκτησίας, επικρατεί γενικά η αντίληψη ότι, καθώς 
αναπτύσσονται νέες μορφές πνευματικής ιδιοκτησίας, συμπεριλαμ­
βάνονται στις συνθήκες, εφόσον υφίσταται το ίδιο είδος δημιουργι­
κότητας στην επεξεργασία αυτών των νέων μορφών έργων με τα ήδη 
υπάρχοντα. Το συμπέρασμα ότι τα προγράμματα των υπολογιστών 
είναι στην πραγματικότητα λογοτεχνικά «έργα» με την έννοια της 
σύμβασης της Βέρνης και της παγκόσμιας σύμβασης για την πνευμα­
τική ιδιοκτησία, οδηγεί στην υπόθεση ότι, στην περίπτωση που ένα 
κράτος μέλος παρέχει προστασία βάσει της σύμβασης της Βέρνης, θα 
εφαρμόσει την αρχή της εθνικής μεταχείρισης. Όποια και αν είναι η 
θεωρητική αξία μιας «sui generis» νομοθεσίας στον τομέα αυτό, 
υπερτερούν κατά πολύ τα πλεονεκτήματα από την ύπαρξη των εν 
λόγω διεθνών συνθηκών. 5. Νομική βάση 
5.1. Στο Λευκό Βιβλίο για την ολοκλήρωση της εσωτερικής 
αγοράς, η Επιτροπή δήλωνε την πρόθεση της να δώσει ιδιαίτερη προ­
σοχή στην θέσπιση ενός κοινοτικού πλαισίου για τη νομική προ­
στασία των λογισμικών και προανήγγειλε μια πρόταση οδηγίας. 
Η παρούσα πρόταση αποτελεί, επομένως, μέρος του κοινοτικού 
προγράμματος για την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς πριν τις 
31 Δεκεμβρίου 1992. 
5.2. Η προσπάθεια καθορισμού βασικών κοινών αρχών συνεπά­
γεται ότι η οδηγία είναι το κατάλληλο νομικό μέσο για την εναρμό­
νιση των νόμων των κρατών μελών όσον αφορά τη νομική προ­
στασία των προγραμμάτων των υπολογιστών. 
5.3. Επειδή οι διαφορές και οι αβεβαιότητες ως προς τη νομική 
προστασία των προγραμμάτων των υπολογιστών ενδέχεται να έχουν 
αρνητική επίδραση στη λειτουργία της κοινής αγοράς σ' αυτά τα 
προϊόντα, το άρθρο 100 Α αποτελεί την κατάλληλη νομική βάση για 
την παρούσα πρόταση. 
Για την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς, πριν από τις 31 Δεκεμ­
βρίου 1992, το άρθρο 100 Α παράγραφος 1 πρόταση 2 ορίζει κατά 
παρέκκλιση από το άρθρο 100: 
«Το Συμβούλιο, αποφασίζοντας με: ειδική πλειοψηφία κατόπιν προ­
τάσεως της Επιτροπής σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο 
και την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, εκδίδει τα μέτρα σχε­
τικά με την προσέγγιση των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικη­
τικών διατάξεων των κρατών μελών που έχουν ως αντικείμενο την 
εγκαθίδρυση και λειτουργία της εσωτερικής αγοράς.» 
Το άρθρο 8 Α παράγραφος 2 ορίζει ότι η εσωτερική αγορά περιλαμ­
βάνει «ένα χώρο χωρίς εσωτερικά σύνορα μέσα στον οποίο εξασφα­
λίζεται η ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων, των προσώπων, 
των υπηρεσιών και των κεφαλαίων σύμφωνα με τις διατάξεις της 
παρούσας συνθήκης.» 
5.4. Η παρούσα πρόταση θα διευκολύνει την ελεύθερη κυκλο­
φορία των προγραμμάτων των υπολογιστών εφόσον η βιομηχανία 
στις χώρες με σαφή και καθιερωμένη προστασία των προγραμμάτων 
των υπολογιστών βρίσκεται γενικά σε πιο πλεονεκτική θέση από ό,τι 
στις χώρες όπου η προστασία είναι αβέβαιη. Τέτοιες διαφορές στη 
νομική προστασία στρεβλώνουν τους όρους εγκατάστασης και αντα­
γωνισμού στα κράτη μέλη για εκείνες τις εταιρείες που αναλαμβά­
νουν δραστηριότητες σχετικές με προγράμματα υπολογιστών. Η 
κατάσταση αυτή μπορεί να επηρεάσει την ανάπτυξη της βιομηχανίας 
λογισμικών της Κοινότητας και τη λειτουργία της εσωτερικής 
αγοράς. Επιπλέον, με την εναρμόνιση των όρων υπό τους οποίους θα 
προστατεύονται νομικά και σε ενιαία βάση τα αποτελέσματα της 
έρευνας και ανάπτυξης στο πεδίο των προγραμμάτων των υπολογι­
στών στα κράτη μέλη, θα προωθηθεί η καινοτομία και η τεχνική 
πρόοδος σε όλη την Κοινότητα. 
5.5. Κατά την κατάρτιση της παρούσας πρότασης, η Επιτροπή 
έλαβε υπόψη τις διατάξεις του άρθρου 8 Γ της συνθήκης ΕΟΚ και 
κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, στο παρόν στάδιο, δεν δικαιολο­
γούνται ειδικές διατάξεις ή παρεκκλίσεις. 
5.6. Επίσης, η Επιτροπή μελέτησε το θέμα του υψηλού επιπέδου 
προστασίας της υγείας, της ασφάλειας, της προστασίας του περιβάλ­
λοντος και της προστασίας των καταναλωτών που προβλέπεται από 
το άρθρο 100 Α παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΟΚ. 
Αυτό έγινε μετά από διαβουλεύσεις που είχε με τους ενδιαφερόμε­
νους βιομηχανικούς και κοινωνικούς εταίρους και με βάση μια ανά­
λυση των εγγενών κινδύνων αυτού του τομέα και των σημερινών 
τεχνικών δυνατοτήτων της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. Στην πρόταση 
λαμβάνονται πλήρως υπόψη αυτοί οι παράγοντες, με βάση τους γενι­
κούς στόχους που τίθενται στην εν λόγω διάταξη της συνθήκης. 
12. 4. 89 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 91/9 
ΜΕΡΟΣ ΔΕΥΤΕΡΟ: ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ 
Άρΰρο Ι 
Αντικείμενο της προστασίας 
1. Στα πλαίσια του άρθρου αυτού δεν δίνεται ορισμός των λέξεων 
«πρόγραμμα ηλεκτρονικού υπολογιστή». Εμπειρογνώμονες στο 
πεδίο αυτό έκριναν ότι κάθε ορισμός σε μια οδηγία σχετικά με το τι 
συνιστά ένα πρόγραμμα θα θεωρηθεί κάποτε αναγκαστικά απαρχαι­
ωμένος, καθώς η τεχνολογία του μέλλοντος αλλάζει την φύση των 
σήμερα γνωστών προγραμμάτων. 
Στο σημερινό επίπεδο της τεχνολογικής προόδου, η λέξη «πρό­
γραμμα» θα πρέπει να περιλαμβάνει την έκφραση, με οποιαδήποτε 
μορφή, γλώσσα, παράσταση ή κώδικα, ενός συνόλου οδηγιών, 
σκοπός των οποίων είναι να κάνουν έναν υπολογιστή να εκτελέσει 
μια συγκεκριμένη εργασία ή λειτουργία. 
Ο όρος θα πρέπει να περιλαμβάνει όλες τις μορφές προγραμμάτων, 
και αυτές που γίνονται κατανοητές από τους ανθρώπους και αυτές 
που διαβάζονται από τις μηχανές, από τις οποίες δημιουργήθηκε ή 
μπορεί να δημιουργηθεί το πρόγραμμα που θα θέσει σε λειτουργία 
τη μηχανή. 
Περιλαμβάνεται το προπαρασκευαστικό υλικό και το υλικό σχεδια­
σμού, όπως διαγράμματα ροής ή περιγραφές, της διαδοχής των στα­
δίων σε φυσική γλώσσα καθώς και ενσωμάτωση του προγράμματος 
στο ίδιο το υλικό, μόνιμα ή μη. Υλικό, όπως εγχειρίδια οδηγιών 
χρήσης ή συντήρησης δεν θα θεωρηθεί ότι αποτελεί τμήματα ή 
μορφές του προγράμματος εκτός από τις περιπτώσεις που αναπαρά­
γονται σημαντικά τμήματα του προγράμματος. Αυτά τα τμήματα 
του προγράμματος θα προστατεύονται με δικαιώματα πνευματικής 
ιδιοκτησίας επί του προγράμματος ανεξάρτητα από τα δικαιώματα 
τα οποία μπορεί να υφίστανται επί του εγχειριδίου ή άλλων 
εγγράφων. 
2. Θα ζητηθεί από τα κράτη μέλη να εφαρμόσουν, για την προ­
στασία των προγραμμάτων των υπολογιστών, τις ίδιες διατάξεις που 
ισχύουν για τα λογοτεχνικά έργα. Ένα πρόγραμμα έχει όλα τα 
χαρακτηριστικά ενός λογοτεχνικού έργου, είναι, συγκεκριμένα, η 
έκφραση σε γλώσσα και σε κατανοητή μορφή από την οποία μπορεί 
να αναπαραχθεί μια ιδέα ή μια σειρά ιδεών οι οποίες δημιουργή­
θηκαν με την ανάλωση ανθρώπινης επιδεξιότητας και εργασίας. Το 
γεγονός ότι η γλώσσα μπορεί να είναι κατανοητή μόνο σε αυτούς 
που είναι ειδικευμένοι στο είδος και ότι ορισμένες εκδηλώσεις του 
προγράμματος μπορεί να λάβουν μορφές που δεν είναι πάντα κατα­
νοητές από τις ανθρώπινες αισθήσεις δεν αποκλείει την προστασία 
του σαν λογοτεχνικό έργο δεδομένου ότι και άλλα λογοτεχνικά έργα 
μπορούν να ενσωματωθούν σε φορείς εγγραφής που χρειάζονται ένα 
μηχάνημα προκειμένου να γίνουν αντιληπτά για τον ανθρώπινο νου. 
Για να αποφευχθεί η νομική αβεβαιότητα, τα προγράμματα των υπο­
λογιστών πρέπει να προστατευτούν σαν λογοτεχνικά έργα και όχι 
«σαν να» ήταν λογοτεχνικά έργα ή «εξομοιούμενα με» λογοτεχνικά 
έργα. Επίσης, δεν θα πρέπει να θεωρηθούν σαν μια νέα και ξεχω­
ριστή «υποκατηγορία» λογοτεχνικών έργων. Η μη εξασφάλιση της 
πλήρους προστασίας, που παρέχεται στα λογοτεχνικά έργα από τα 
κράτη μέλη, θα μπορούσε να δημιουργήσει αποκλίσεις ως προς τη 
φύση και το πεδίο της προστασίας καθώς και την αβεβαιότητα όσον 
αφορά το επίπεδο της προστασίας που παρέχεται σε τέτοια έργα 
σύμφωνα με τη σύμβαση της Βέρνης και την παγκόσμια σύμβαση 
περί πνευματικής ιδιοκτησίας. 
3. Τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύουν την 
έκφραση των ιδεών, αλλά όχι και τις ίδιες τις ιδέες. Για το λόγο 
αυτό, η προστασία που παρέχεται στα προγράμματα των υπολογι­
στών εκτείνεται στο πρόγραμμα σαν σύνολο και στα συστατικά του 
μέρη, εφόσον ενέχουν επαρκή βαθμό δημιουργικότητας ώστε να 
αποκτούν και τα ίδια την ιδιότητα του «έργου». Το μόνο κριτήριο που θα πρέπει να ισχύει για να καθοριστεί κατά πόσο θα παρα­
σχεθεί προστασία είναι αυτό της πρωτοτυπίας, που σημαίνει ότι το 
έργο δεν έχει αντιγραφεί. Δεν θα πρέπει να γίνεται καμία άλλη εξέ­
ταση από αισθητική ή ποιοτική άποψη. Οι υπορουτίνες και ρουτίνες 
από τις οποίες σχηματίζονται μέτρα, τα οποία με τη σειρά τους σχη­
ματίζουν ενότητες προγραμμάτων, μπορεί να πληρούν όλες τις προϋ­
ποθέσεις για προστασία ανεξάρτητα από την προστασία που παρέ­
χεται στο πρόγραμμα σαν σύνολο, δηλαδή σαν συλλογή αυτών των 
στοιχείων. Οι αλγόριθμοι, οι οποίοι αποτελούν τις υπορουτίνες, δεν 
μπορούν κατά κανόνα να προστατευθούν οι ίδιοι με δικαιώματα 
πνευματικής ιδιοκτησίας εφόσον είναι παρόμοιοι με μαθηματικούς 
τύπους. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις, μπορεί να τύχουν προστασίας με 
διπλώματα ευρεσιτεχνίας. Επίσης, οι ιδέες, οι αρχές ή η λογική που 
αποτελούν τη βάση του προγράμματος δεν καλύπτονται με δικαιώ­
ματα πνευματικής ιδιοκτησίας. 
4. α) Πολλοί αλγόριθμοι και πολλές απορουτίνες είναι κοινά στοι­
χεία για τη βιομηχανία. Μπορεί να τέθηκαν ή να περιέπεσαν 
σε καθεστώς ελεύθερης κυκλοφορίας ή μπορεί να είναι εκ των 
πραγμάτων συνήθεις ρουτίνες ή αλγόριθμοι. Στην περίπτωση 
που ολόκληρο το πρόγραμμα ή ένα τμήμα αυτού αποτελείται 
από τέτοια κοινά στοιχεία ή από αλγόριθμους ή ρουτίνες που 
δεν προστατεύονται, θα πρέπει να προστατευθεί σαν συλλογή, 
με την προϋπόθεση ότι είναι αυθεντικό με την προαναφερ­
θείσα έννοια και ότι ο δημιουργός παρουσίασε κάποια επιδε­
ξιότητα και εργασία κατά τη δημιουργία της συλλογής. 
6) Ολοένα περισσότερα προγράμματα παράγονται σήμερα με τη 
χρήση υπολογιστή. Αυτό σημαίνει ότι το πρόγραμμα Α χρησι­
μοποιείται με σκοπό τη δημιουργία των προγραμμάτων Β και 
Γ και τα λοιπά με κάποιο βαθμό ανθρώπινης παρέμβασης προ­
κειμένου να επιλεγούν τα πιο κατάλληλα μέσα για την επί­
τευξη του στόχου. Το πρόγραμμα Α θα μπορούσε, από την 
άποψη αυτή, να παρομοιαστεί με ένα λογοτεχνικό έργο, όπως 
ένα λεξικό, το οποίο επιτρέπει τη δημιουργία άλλων λογοτε­
χνικών έργων. Παρόλο που το μεγαλύτερο μέρος των τυποποι­
ημένων εργασιών προγραμματισμού γίνεται με καθαρά μηχα­
νικά μέσα, η ανθρώπινη προσπάθεια αποτελεί, εντούτοις, 
ακόμα ένα κρίσιμο στοιχείο στη διαδικασία της δημιουργίας. 
Για το λόγο αυτό, προτείνεται, εφόσον τα προγράμματα που 
παράγονται με τέτοια μέσα πληρούν τα κριτήρια βάσει των 
οποίων θα μπορούσαν να μπουν στην κατηγορία των «πρωτό­
τυπων έργων», να προστατεύονται με τον ίδιο τρόπο όπως τα 
προγράμματα που παράγονται χωρίς τη βοήθεια τέτοιων μηχα­
νικών διεργασιών. 
ΆρΦρο 2 
Δημιουργός του προγράμματος 
1. Όπως σε όλα τα λογοτεχνικά έργα, το θέμα του δημιουργού 
του προγράμματος λύνεται υπέρ του φυσικού προσώπου ή των 
φυσικών προσώπων που δημιούργησαν το έργο. Παρόλο που το 
δικαίωμα άσκησης των αποκλειστικών δικαιωμάτων μπορεί να 
εκχωρηθεί σε άλλον, ο δημιουργός διατηρεί τουλάχιστον το αναπαλ­
λοτρίωτο δικαίωμα να διεκδικήσει την πατρότητα του έργου του. 
2. Τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας σε ένα έργο που δημι­
ουργήθηκε από μια ομάδα ατόμων, κάτι που συμβαίνει κατά κανόνα 
με την ανάπτυξη των προγραμμάτων των υπολογιστών, ασκούνται 
από κοινού, εκτός αν τα εν λόγω άτομα συμφωνήσουν με σύμβαση 
διαφορετικά. 
3. Τα προγράμματα των υπολογιστών δημιουργούνται συχνά από 
ανεξάρτητους προγραμματιστές (freelance) που εργάζονται σε συγκε-
Αριθ. C 91/10 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 12. 4. 89 
κριμένα σχέδια για λογαριασμό οργανισμών που παράγγειλαν ένα 
ορισμένο πρόγραμμα. Σε αυτές τις περιπτώσεις, εκτός αν τα μέρη 
συμφωνήσουν διαφορετικά, είναι φυσικό το πρόσωπο ή ο φορέας 
που δημιούργησε το έργο να επιθυμεί να διατηρήσει τον έλεγχο στα 
αποκλειστικά δικαιώματα του προγράμματος με εξαίρεση το 
δικαίωμα να διεκδικήσει την πατρότητα του έργου που αναφέρθηκε 
ανωτέρω στην παράγραφο 2.1. 
4. Στις περιπτώσεις που ένας προγραμματιστής προσλαμβάνεται 
για να δημιουργήσει προγράμματα σε μια εταιρεία ή σε ένα οργα­
νισμό, ο εργοδότης απαιτεί κατά κανόνα να παραμείνουν τα απο­
κλειστικά δικαιώματα επί του προγράμματος υπό τον έλεγχο του, με 
εξαίρεση το δικαίωμα να διεκδικήσει την πατρότητα του έργου, 
εκτός αν τα μέρη συμφωνήσουν διαφορετικά. Σχετικά με τις περι­
πτώσεις που περιγράφονται στην παρούσα παράγραφο και στην 
παράγραφο 2.3 ανωτέρω, σκοπός της παρούσας οδηγίας είναι να επι­
τευχθεί κάποιος βαθμός εναρμόνισης στην ισχύουσα πρακτική των 
κρατών μελών. Εντούτοις, η ελευθερία διαπραγμάτευσης των συμβά­
σεων εργασίας και των όρων που ισχύουν για τα κατά παραγγελία 
έργα, θα πρέπει να παραμείνουν σε μεγάλο βαθμό αντικείμενο συμ­
βατικών διαπραγματεύσεων μεταξύ των μερών. 
Σχετικά με τα άλλα θέματα που αφορούν τα ηθικά δικαιώματα του 
δημιουργού, όπως το δικαίωμα να διατηρήσει την ακεραιότητα του 
έργου, η φύση των προγραμμάτων των υπολογιστών είναι τέτοια 
ώστε γίνεται συνήθως σημαντική τροποποίηση και επαναχρησιμο­
ποίηση των τμημάτων των προγραμμάτων και η έννοια της ακεραιό­
τητας του έργου έχει πολύ λιγότερη σημασία για τα συμφέροντα του 
δημιουργού απ' ό,τι έχει κατά παράδοση για τα άλλα λογοτεχνικά 
έργα. 
5. Όπως αναφέρθηκε στην παράγραφο 1.4.6, ένας μεγάλος 
αριθμός έργων παράγεται σήμερα μέσω ενός προγράμματος υπολο­
γιστή που χρησιμεύει σαν όργανο για την παραγωγή νέων προγραμ­
μάτων. Τίθεται το ερώτημα αν το δικαίωμα του δημιουργού επί των 
προγραμμάτων αυτών, που παρήχθησαν από το πρώτο πρόγραμμα, 
θα πρέπει να ανήκει στο δημιουργό του πρώτου προγράμματος ή στο 
άτομο που προκάλεσε μέσω αυτού τη δημιουργία άλλων έργων. 
Καθώς το πρώτο πρόγραμμα δεν διαφέρει στην λειτουργία του από 
κάθε άλλο όργανο που χρησιμοποιείται για την παραγωγή ενός 
έργου, όπως είναι το εγχειρίδιο οδηγιών χρήσης μέσω του οποίου 
δημιουργείται ένα άλλο έργο, θα ήταν σωστό το πρόσωπο που χρη­
σιμοποιεί ένα τέτοιο όργανο για την παραγωγή προγραμμάτων, να 
θεωρείται και ο δημιουργός αυτών των προγραμμάτων. Στην πράξη, 
αυτό το πρόσωπο μπορεί να είναι ο χειριστής του υπολογιστή ή τα 
φυσικά ή νομικά πρόσωπα που διατηρούν το δικαίωμα να ασκούν τα 
δικαιώματα επί των προγραμμάτων που ανέθεσαν με παραγγελία ή 
τα οποία δημιουργήθηκαν από τους υπαλλήλους τους. Σε αυτές τις 
περιπτώσεις, είναι αμφίβολο αν ισχύει το δικαίωμα διεκδίκησης του 
δικαιώματος της πατρότητας των προγραμμάτων που δημιουργή­
θηκαν από μια μηχανή. Η ανθρώπινη παρέμβαση όσον αφορά τη 
δημιουργία προγραμμάτων που παράγονται από μηχανές μπορεί να 
είναι σχετικά περιορισμένη και θα συνεχίσει να είναι ακόμα πιο 
περιορισμένη στο μέλλον. Εντούτοις, ένας ανθρώπινος «δημιουργός» 
με την πιο ευρεία έννοια είναι πάντα παρών και θα πρέπει να έχει το 
δικαίωμα να διεκδικεί το «δικαίωμα του δημιουργού» επί του προ­
γράμματος. 
Άρΰρο 3 
Πρόσωπα δικαιούμενα προστασίας 
1. Στις περιπτώσεις που τα λογοτεχνικά έργα των φυσικών ή 
νομικών προσώπων προστατεύονται σήμερα με δικαιώματα πνευμα­
τικής ιδιοκτησίας στα κράτη μέλη είτε λόγω ιθαγένειας ή διαμονής, 
στην περίπτωση των φυσικών προσώπων, είτε λόγω πραγματικής και 
ενεργού παρουσίας σε ένα κράτος μέλος, στην περίπτωση των 
νομικών προσώπων, η ίδια προστασία ισχύει και για τα προγράμ­
ματα των υπολογιστών. Εφόσον τα κράτη μέλη παρέχουν προστασία 
βάσει της πρώτης δημοσίευσης του λογοτεχνικού έργου σε ένα 
κράτος μέλος, αυτό το κριτήριο θα πρέπει να ισχύει και για τα προ­γράμματα των υπολογιστών. Επομένως, οι διατάξεις της εθνικής 
μεταχείρισης σύμφωνα με την σύμβαση της Βέρνης, εφαρμόζονται 
και στα προγράμματα των υπολογιστών όπως σε όλα τα άλλα λογο­
τεχνικά έργα. 
2. Όπως αναφέρθηκε ανωτέρω, τα προγράμματα των υπολογιστών 
αποτελούν συχνά δημιούργημα μεγάλων ομάδων προγραμματιστών, 
ορισμένοι από τους οποίους δεν θα δικαιούντο επί του παρόντος 
προστασίας σύμφωνα με τα κριτήρια της διαμονής, της ιθαγένειας ή 
της πρώτης δημοσίευσης που αναφέρονται στο άρθρο 3 παράγραφος 
1 ανωτέρω. Αυτή η ανωμαλία μπορεί να αποφευχθεί με την επέκταση 
της εφαρμογής των άρθρων 3 και 5 της σύμβασης της Βέρνης σε 
όλους τους δημιουργούς, σε περίπτωση που ένα έργο δημιουργήθηκε 
από κοινού, με την προϋπόθεση ότι τουλάχιστον ένα μέλος της 
ομάδας είναι σε θέση να αποδείξει ότι δικαιούται προστασίας. Μ' 
αυτό τον τρόπο οι προγραμματιστές εκτός Κοινότητας, και συγκε­
κριμένα οι προγραμματιστές από αναπτυσσόμενες χώρες που συνερ­
γάζονται για κοινά σχέδια με προγραμματιστές από τα κράτη μέλη, 
δεν θα βρίσκονται σε μειονεκτική θέση. 
Άρϋ'ρο 4 
Ενέργειες που υπόκεινται σε άδεια του δικαιούχου 
1. α) Σύμφωνα με την παραδοσιακή προστασία των λογοτεχνικών 
έργων με δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας, τα αποκλει­
στικά δικαιώματα του δημιουργού, περιλαμβάνουν το 
δικαίωμα ελέγχου της αναπαραγωγής, διασκευής και μετά­
φρασης του έργου του. Η σύμβαση της Βέρνης δεν παρέχει 
ρητά δικαίωμα ελέγχου της διανομής των έργων, αλλά τα απο­
κλειστικά δικαιώματα όσον αφορά την αναπαραγωγή 
ασκούνται, στην πράξη, στις περισσότερες χώρες της σύμβασης 
της Βέρνης κατά τρόπο ώστε να επιτρέπουν στο δημιουργό να 
καθορίσει τον τρόπο με τον οποίο θα διατεθεί στην αγορά το 
έργο του. 
Το δικαίωμα ελέγχου της αναπαραγωγής που προβλέπεται στο 
άρθρο 4.α είναι θεμελιώδες για την επίτευξη αποτελεσματικής 
προστασίας των προγραμμάτων των υπολογιστών. Σε αντίθεση 
με άλλες μορφές λογοτεχνικών έργων, ένα πρόγραμμα υπολο­
γιστή δεν μπορεί να εξυπηρετήσει τον σκοπό του αν δεν 
«αναπαραχθεί». Αυτή η «αναπαραγωγή» δεν πρέπει να συγχέ­
εται με την «αντιγραφή». Το πρόγραμμα μπορεί να αναδημι­
ουργηθεί εν όλο ή εν μέρει στα πλαίσια των εσωτερικών διερ­
γασιών του υπολογιστή που θέτουν το πρόγραμμα σε λει­
τουργία. Κατά τη διάρκεια αυτής της διεργασίας δεν παρά­
γεται δεύτερο μόνιμο αντίγραφο του προγράμματος παρόλο 
που τμήματα του προγράμματος θα «αναπαραχθούν» και θα 
αποθηκευτούν σε άλλα τμήματα της μνήμης του υπολογιστή 
κατά τη διάρκεια της λειτουργίας του προγράμματος. Αυτές οι 
προσωρινές λειτουργίες της αντιγραφής, μεταφοράς και απο­
θήκευσης μπορεί να μην αφήσουν ίχνη μόλις τερματιστεί η λει­
τουργία του μηχανήματος. Επομένως, δεν γίνεται «αντιγραφή» 
με την παραδοσιακή έννοια της παραγωγής μιας μόνιμης δεύ­
τερης απόδοσης ενός πρωτότυπου, εκτός αν έχει γίνει ένα 
«εφεδρικό» αντίγραφο του προγράμματος. Εντούτοις, στην 
περίπτωση που έχει χορηγηθεί άδεια εκμετάλλευσης των προ­
γραμμάτων, η αναπαραγωγή χωρίς άδεια θα πρέπει να απαγο­
ρευθεί, κυρίως για το λόγο ότι όλες οι ενέργειες που θα μπο­
ρούσαν να ήταν επιζήμιες για τα συμφέροντα του δημιουργού, 
δηλαδή η φόρτωση, η εμφάνιση στην οθόνη, η εκτέλεση, η 
μεταβίβαση ή η αποθήκευση του προγράμματος δεν μπορούν 
να πραγματοποιηθούν παρά μόνο με την αναπαραγωγή του 
προγράμματος. 
Η φόρτωση του προγράμματος θεωρείται ενέργεια που υπό­
κειται στην έγκριση του δικαιούχου, για το λόγο ότι, προς το 
παρόν, απαιτεί κατά κανόνα αναπαραγωγή, εν όλω ή εν μέρει, 
του προγράμματος. Στο μέλλον, μπορεί τα προγράμματα να 
περιέχονται πιο συχνά σε μέσα εγγραφής τα οποία ενδεχο­
μένως θα ενσωματώνονται υλικά στον υπολογιστή, όπως τα 
μικροκυκλώματα, ή μπορεί να αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα 
12. 4. 89 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 91/11 
του υλικού. Σ' αυτές τις περιπτώσεις, η αναπαραγωγή του προ­
γράμματος μπορεί να μην θεωρείται πλέον απαραίτητη, προ­
κειμένου να εργαστεί κανείς σ' αυτό. Προς το παρόν, και εν 
όψει του κινδύνου των στερούμενων άδειας χρηστών που 
παρεμβάλλονται και αλλοιώνουν τα προγράμματα, πιστεύεται 
ότι η φόρτωση θα πρέπει να παραμείνει υπό τον αποκλειστικό 
έλεγχο του συγγραφέα. 
Κατά τον ίδιο τρόπο, η εμφάνιση στην οθόνη, η εκτέλεση, η 
μεταβίβαση και η αποθήκευση του προγράμματος προϋποθέ­
τουν όλες αναπαραγωγή και ενδέχεται να βλάψουν τα συμφέ­
ροντα του δικαιούχου. Τα προγράμματα των υπολογιστών 
γίνονται εύκολα αντικείμενο όχι μόνον αντιγραφής με ηλε­
κτρονικά μέσα αλλά και χωρίς άδεια διασκευής, καταστροφής 
ή αλλοίωσης, είτε για οικονομικά είτε για πολιτικά οφέλη. Τα 
προγράμματα των υπολογιστών που ελέγχουν εργασίες τραπε­
ζικές, στρατιωτικές ή ασφαλείας πρέπει να προστατεύονται 
κατά της «πειρατείας» (hacking) — που είναι η χωρίς άδεια 
είσοδος στο σύστημα, με σκοπό την αφαίρεση, πρόσθεση ή 
αλλαγή των πληροφοριών που περιέχονται σ' αυτό. Τέτοιες 
πράξεις απάτης ή δολιοφθοράς μπορούν να τεθούν υπό έλεγχο 
μόνο αν οι δημιουργοί έχουν ευρείες εξουσίες τις οποίες μπο­
ρούν να ασκήσουν για να προστατεύουν τα προγράμματα από 
την αναπαραγωγή. 
6) Η διασκευή ενός λογοτεχνικού έργου προϋποθέτει, κατά 
κανόνα, μετατροπή ενός δεδομένου κειμένου, όπως ένα μυθι­
στόρημα, σε ένα άλλο λογοτεχνικό «είδος» όπως είναι το θεα­
τρικό έργο. Η μετάφραση ενός λογοτεχνικού έργου γίνεται 
από μια ανθρώπινη γλώσσα σε μια άλλη. Στην περίπτωση των 
προγραμμάτων των υπολογιστών, είτε η πράξη αποτελεί μετά­
φραση από μια μορφή που διαβάζεται από ανθρώπους σε μια 
μορφή που διαβάζεται από μηχανήματα είτε από μια γλώσσα 
προγραμματισμού σε μια άλλη, είτε διασκευή ενός προγράμ­
ματος που σχεδιάστηκε για την πραγματοποίηση μιας λειτουρ­
γίας με σκοπό να μπορεί να πραγματοποιεί μια άλλη, ο όρος 
«διασκευή» περιγράφει με τον καλύτερο τρόπο τις εν λόγω 
δραστηριότητες. Για τον λόγο αυτό, η «διασκευή» στην 
παρούσα οδηγία περιλαμβάνει και τη «μετάφραση». 
γ) Η διανομή ενός προγράμματος υπολογιστή με πώληση ή με 
άδεια εκμετάλλευσης ελέγχεται κατά κανόνα από το δημι­
ουργό του προγράμματος, είτε άμεσα, αν είναι ο ίδιος και 
παραγωγός του διατιθέμενου προϊόντος, είτε έμμεσα με τη 
μεταβίβαση του δικαιώματος του σε ένα εκδότη ή παραγωγό 
προγραμμάτων. Το δικαίωμα του δημιουργού αναλώνεται 
κατά κανόνα από τη στιγμή που το προϊόν διατέθηκε στην 
αγορά με τη συναίνεση του. Στην παρούσα οδηγία προτείνεται, 
όσον αφορά τη μίσθωση, τη χρηματοδοτική μίσθωση και τη 
χορήγηση άδειας εκμετάλλευσης του λογισμικού, το δικαίωμα 
της διανομής να μην αναλώνεται με την πρώτη πώληση, χρη­
ματοδοτική μίσθωση ή χορήγηση άδειας εκμετάλλευσης του 
προγράμματος. Αυτό θα επιτρέψει στο δικαιούχο να ασκεί 
έλεγχο στην εκμίσθωση προϊόντων τα οποία έχουν προηγου­
μένως πωληθεί, διατεθεί με χρηματοδοτική μίσθωση ή αποτε­
λέσει αντικείμενο άδειας εκμετάλλευσης και να έχει διαρκή 
έλεγχο στη μίσθωση, χρηματοδοτική μίσθωση ή χορήγηση 
άδειας των προϊόντων τα οποία έχουν προηγουμένως διανε­
μηθεί με αυτούς τους τρόπους. Μόλις το προϊόν πωληθεί με τη 
συναίνεση του δικαιούχου, αυτός δεν θα είναι πλέον σε θέση 
να ασκεί έλεγχο στη μετέπειτα πώληση, δηλαδή την πώληση 
σε τρίτους, νόμιμα αποκτηθέντων προγραμμάτων. Κατά τον 
ίδιο τρόπο, όσον αφορά την εισαγωγή με σκοπό την πώληση, 
χρηματοδοτική μίσθωση ή μίσθωση, εφόσον το πρόγραμμα εισαχθεί στην Κοινότητα με τη συναίνεση του δημιουργού, 
αναλώνεται το δικαίωμα του να ελέγχει τις μετέπειτα εισα­
γωγές. 
Είναι ουσιώδες να επιτρέπεται στους δικαιούχους να ελέγχουν 
τη μίσθωση των προγραμμάτων τα οποία πωλήθηκαν ή για τα 
οποία δόθηκε άδεια εκμετάλλευσης, ώστε να εμποδιστεί η 
χωρίς άδεια αντιγραφή των προγραμμάτων. Προς το παρόν 
είναι δυνατόν να μισθώνεται ένα αντίγραφο ενός πακέτου 
λογισμικών σε ονομαστική τιμή, να αντιγράφεται στο σπίτι με 
τη χρήση ενός σχετικά φτηνού υλικού και να επιστρέφεται την 
επόμενη ημέρα. Είναι σαφές ότι, λόγω του πολύπλοκου χαρα­
κτήρα των προγραμμάτων και του γεγονότος ότι χρησιμοποι­
ούνται κυρίως για ένα συγκεκριμένο σκοπό και όχι για δια­
σκέδαση, η φτηνή, βραχυπρόθεσμη εκμίσθωση επιτρέπει σ' 
αυτόν που προβαίνει σε ιδιωτική αντιγραφή να εξοικονομήσει 
το κόστος που συνεπάγεται η αγορά ή η χρηματοδοτική μί­
σθωση των προγραμμάτων: η εκμίσθωση, αυτή καθ' εαυτή, 
είναι ιδιαίτερα επιζήμια για τα συμφέροντα του δικαιούχου 
και θα πρέπει να υπόκειται στο δικαίωμα της απαγόρευσης με 
τις περιορισμένες εξαιρέσεις που αναφέρονται κατωτέρω στο 
άρθρο 5. 
Άρ'&ρο 5 
Εξαιρέσεις από τις ενέργειες που υπόκεινται σε άδεια του δικαιούχου 
1. Στην περίπτωση που το πρόγραμμα πωλείται στο κοινό είναι 
φυσικό να ισχύουν ορισμένα δικαιώματα για τη χρήση της ιδιοκτη­
σίας. Σ' αυτά τα δικαιώματα θα πρέπει αναγκαστικά να περιλαμβά­
νεται το δικαίωμα χρήσης του προγράμματος χωρίς περαιτέρω ρητή 
άδεια από το δικαιούχο. Δεν θα είναι απαραίτητο να ζητηθεί άδεια 
του δικαιούχου για το δανεισμό του προγράμματος σε κάποιο τρίτο 
ή για τη χρήση του σε μια συγκεκριμένη συσκευή ή σε ένα συγκεκρι­
μένο μέρος. Επίσης, για τις πράξεις φόρτωσης, εμφάνισης στην 
οθόνη, εκτέλεσης, μεταβίβασης ή αποθήκευσης, θα πρέπει να θεω­
ρηθεί ότι δεν απαιτείται ρητή άδεια του δικαιούχου, με την προϋπό­
θεση ότι, ιδιαίτερα σε περίπτωση μεταβίβασης και αποθήκευσης, 
γίνονται μόνο για τους σκοπούς χρήσης του προγράμματος και δεν 
έχουν σαν αποτέλεσμα, μια δεύτερη μόνιμη αντιγραφή του προγράμ­
ματος. Επομένως, η προσωρινή ή μόνιμη μεταβίβαση και αποθή­
κευση ενός προγράμματος που απέκτησε μόνιμα ένας αγοραστής για 
δική του χρήση, από ένα δεύτερο, δεν εμπίπτει στις εξαιρέσεις των 
ενεργειών που υπόκεινται στην άδεια του δικαιούχου και οι οποίες 
απαριθμούνται στο άρθρο 4, ενώ τέτοιες ενέργειες μεταβίβασης και 
αποθήκευσης που πραγματοποιούνται προσωρινά από τον αγο­
ραστή, προκειμένου να χρησιμοποιήσει το πρόγραμμα ο ίδιος, δεν 
απαιτούν την άδεια του δικαιούχου. Επίσης, κάθε άλλη μορφή ανα­
παραγωγής, εκτός από εκείνη που απαιτείται για τη χρήση, δεν επι­
τρέπεται, και συγκεκριμένα η δημιουργία ενός εφεδρικού αντί­
γραφου για ιδιωτική χρήση. Εφόσον το εφεδρικό αντίγραφο είναι 
απαραίτητο για την χρήση του προγράμματος, αυτό κατά κανόνα 
επιτρέπεται ρητά από το δικαιούχο. 
Κάθε αναπαραγωγή θα πρέπει να μπορεί να ελέγχεται, είτε γίνεται 
σε τμήμα του προγράμματος, είτε σε όλο το πρόγραμμα, εφόσον η 
μερική αναπαραγωγή μπορεί να αρκεί για να προκαλέσει σοβαρή 
οικονομική ζημία στα συμφέροντα του δημιουργού, με την αντι­
γραφή, για παράδειγμα, των στοιχείων του πρωτοκόλλου και των 
μέσων διασύνδεσης ενός συγκεκριμένου προγράμματος. 
Όσον αφορά την νομική έννοια της «εντιμότητας στις συναλλαγές» 
στο Αγγλοσαξωνικό δίκαιο, με την οποία επιτρέπεται, σε ορισμένες 
περιπτώσεις, η αναπαραγωγή μη ουσιωδών τμημάτων λογοτεχνικών 
έργων, πιστεύεται ότι όσον αφορά τα προγράμματα για τα οποία 
χορηγήθηκε άδεια εκμετάλλευσης, κάτι που αποτελεί σήμερα την πιο 
Αριθ. C 91/12 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 12. 4. 89 
συνηθισμένη μέθοδο εμπορικής εκμετάλλευσης, τα μέρη είναι ελεύ­
θερα να διαπραγματευτούν τους περιορισμούς στο αποκλειστικό 
δικαίωμα του δικαιούχου να ελέγχει την αναπαραγωγή μη ουσιωδών 
τμημάτων του προγράμματος, αν οι περιστάσεις δικαιολογούν μια 
τέτοια παρέκκλιση. Στην περίπτωση προγραμμάτων που πωλούνται 
ή διατίθενται με άλλους τρόπους εκτός από τη γραπτή συμφωνία 
παροχής άδειας εκμετάλευσης υπογεγραμμένη και από τα δύο μέρη, 
οι διατάξεις που υπάρχουν στους νόμους περί πνευματικής ιδιοκτη­
σίας των κρατών μελών, όσον αφορά τους περιορισμούς των απο­
κλειστικών δικαιωμάτων του δημιουργού ενός λογοτεχνικού έργου, 
εξακολουθούν να ισχύουν και στην περίπτωση των προγραμμάτων 
των υπολογιστών. 
Στις περιπτώσεις που εφαρμόζεται η σημερινή πρακτική παροχής 
άδειας «shrink wrap», οι παραγωγοί προγραμμάτων θέτουν όρους για 
τη χρήση των προγραμμάτων, τα οποία στην πραγματικότα «πωλή­
θηκαν» στον καταναλωτή. Οι διατάξεις των άρθρων 4 και 5 στο­
χεύουν να έχουν σαν αποτέλεσμα, στην περίπτωση που χορηγείται 
για τα λογισμικά άδεια εκμετάλλευσης με τη συνήθη έννοια της 
λέξης, να είναι οι δικαιούχοι σε θέση να ασκούν αποκλειστικά δικαι­
ώματα για όλες τις ενέργειες αναπαραγωγής και διασκευής, ενώ οι 
ακριβείς διατάξεις θα αποτελούν αντικείμενο συμβατικής ρύθμισης 
υπό τους όρους της άδειας. Αλλά στην περίπτωση που δεν χρησιμο­
ποιείται γραπτή, υπογεγραμμένη συμφωνία παροχής άδειας εκμετάλ­
λευσης, όπως συμβαίνει με τις άδειες «shrink wrap» (ο πελάτης ενη­
μερώνεται απλώς μέσω των οδηγιών που υπάρχουν στη συσκευασία, 
η οποία περιβάλλει το φορέα εγγραφής του προγράμματος, για τα 
δικαιώματα του όσον αφορά την αγορά), οι διατάξεις του άρθρου 5 
παράγραφος 1 επιτρέπουν στον αγοραστή να θεωρήσει τα δικαιώ­
ματα που περιγράφηκαν ανωτέρω ως δεδομένα. Αυτός είναι ένας 
αναγκαίος συμβιβασμός μεταξύ των συμφερόντων των προμηθευτών 
και των καταναλωτών προγραμμάτων υπολογιστών. Το άρθρο 4 της 
οδηγίας παρέχει ευρείες εξουσίες στους δικαιούχους να ελέγχουν τις 
πράξεις αναπαραγωγής, διασκευής και διανομής, αλλά αυτές οι εξου­
σίες δεν θα πρέπει να χρησιμοποιηθούν για να περιοριστεί η 
συνήθης απόλαυση της ιδιοκτησίας από ένα πρόσωπο που αποκτά 
νόμιμα ένα πρόγραμμα με αγορά. Αν οι παραγωγοί προγραμμάτων 
θέλουν να εξασφαλίσουν μεγαλύτερο έλεγχο στην αναπαραγωγή, 
διασκευή και διανομή των προγραμμάτων τους, κάτι που επιτρέπει 
το σύστημα των αδειών εκμετάλλευσης, ο μέλλων «αγοραστής» ενός 
προγράμματος θα έπρεπε κατά την πώληση να διαβάσει και να υπο­
γράψει μια νομικά δεσμευτική συμφωνία παροχής αδείας εκμετάλ­
λευσης. 
2. Η διασκευή και μετάφραση των προγραμμάτων είναι πράξεις 
στις οποίες, ο δικαιοδόχος της άδειας εκμετάλλευσης προγραμμάτων 
προηγμένης τεχνολογίας μπορεί να θέλει συχνά να προβεί στα 
πλαίσια της κανονικής χρήσης του προγράμματος. Πολλά προγράμ­
ματα υπολογιστών ειδικών εφαρμογών δεν έχουν οριστικοποιηθεί τη 
στιγμή που δίνονται στους τελικούς χρήστες. Επίσης, πολλά προ­
γράμματα χρειάζονται διόρθωση κατά την χρήση ή διασκευή με 
αλλαγές σύμφωνες με τις απαιτήσεις του χρήστη. Αυτή η διόρθωση 
και διασκευή μπορεί, σε πολλές περιστάσεις να γίνει από τον 
χρήστη. Εντούτοις, ο προμηθευτής έχει πολλούς λόγους να επιθυμεί 
να διατηρήσει τα αποκλειστικά δικαιώματα ελέγχου της διασκευής 
και της μετάφρασης. Μια σύμβαση εγγύησης και συντήρησης 
μπορεί να επισυναφθεί στο πρόγραμμα που διατέθηκε, ενώ τέτοιου 
είδους συμφωνίες εγγύησης και συντήρησης μπορεί να ακυρωθούν ή 
να αποδειχθούν δαπανηρές και μη πρακτικές, αν ο δικαιοδόχος είναι 
σε θέση να αλλάζει διαρκώς το πρόγραμμα για το οποίο έλαβε την 
άδεια. Ο προμηθευτής ορίζει επίσης τις περισσότερες φορές το 
τίμημα για τη χορήγηση της άδειας ώστε να ληφθεί υπόψη η πιθανή 
χρήση του προγράμματος, από την άποψη του αριθμού των χρηστών 
και από το σύνολο των προγραμμάτων που μπορούν να προσπελα­
στούν. Ο έλεγχος αυτός επιτυγχάνεται με την προστασία κατά της 
αντιγραφής και με συστήματα μέτρησης που ενσωματώνονται στο ίδιο πρόγραμμα. Αν ο χρήστης ήταν σε θέση να διασκευάσει το πρό­
γραμμα, θα ήταν ελεύθερος να αφαιρέσει αυτούς τους μηχανισμούς 
ελέγχου. Για το λόγο αυτό, κάθε διασκευή και μετάφραση που 
γίνεται θα πρέπει να υπόκειται στον έλεγχο του δικαιούχου, στην 
περίπτωση λογισμικού για το οποίο δόθηκε άδεια εκμετάλλευσης 
και θα πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο συμφωνίας μεταξύ του προ­
μηθευτή και του χρήστη. 
3. Το αποκλειστικό δικαίωμα ελέγχου της μίσθωσης που αναφέ­
ρεται στο άρθρο 4γ υπόκειται σε ένα περιορισμό υπέρ μιας ομάδας 
χρηστών, για τους οποίους μπορούν και πρέπει να γίνουν ειδικές 
ρυθμίσεις. Πρόκειται για τις δημόσιες βιβλιοθήκες, μη κερδοσκο­
πικού χαρακτήρα, όπου το κοινό μπορεί να πηγαίνει για να χρησιμο­
ποιήσει και να μελετήσει τα προγράμματα των υπολογιστών. Οι 
βιβλιοθήκες μπορούν να λαμβάνουν μέτρα ασφαλείας για να ελέγ­
χουν τη χρήση των προγραμμάτων αυτών και να εμποδίζεται η αντι­
γραφή τους ή η απομάκρυνση τους από τους χώρους τους. Λόγω της 
ανάγκης να προωθηθεί η εκπαίδευση στους υπολογιστές σε όλους 
τους τομείς της Κοινότητας, οι βιβλιοθήκες πρέπει να είναι σε θέση 
να προσφέρουν στο κοινό προγράμματα υπολογιστών για μελέτη με 
τον ίδιο τρόπο που προσφέρουν και άλλα λογοτεχνικά έργα. 
Αρΰ'ρο 6 
Παρεπόμενη παράβαση 
1. Για να εξασφαλισθεί αποτελεσματική προστασία των δικαι­
ούχων έναντι της προσβολής των αποκλειστικών δικαιωμάτων που 
αναφέρονται στο άρθρο 4, είναι απαραίτητο να ληφθούν μέτρα για 
τις περιπτώσεις που τα παράνομα παραχθέντα αντίγραφα τέθηκαν 
σε κυκλοφορία. Λόγω της ευκολίας με την οποία αντίγραφα προ­
γραμμάτων που έγιναν χωρίς άδεια μπορούν να μεταβιβαστούν με 
ηλεκτρονικά μέσα από τον ένα κεντρικό υπολογιστή (host) στον 
άλλο, διά μέσου των εθνικών συνόρων και χωρίς ίχνη, θα πρέπει να 
μπορεί να ασκηθεί προσφυγή ενώπιον των δικαστηρίων κατά της 
εισαγωγής και κατοχής παράνομα παραχθέντων αντιγράφων, καθώς 
και κατά κάθε συναλλαγής με τα παράνομα παραχθέντα αντίγραφα, 
όπως είναι η πώληση, προσφορά προς πώληση, αποδοχή, μεταβίβαση 
και αποθήκευση τέτοιων αντιγράφων. 
2. Πολλά προγράμματα διατίθενται στην αγορά με ένα σύστημα 
τεχνικής προστασίας που εμποδίζει ή περιορίζει την χωρίς άδεια 
χρήση ή αναπαραγωγή τους. Αν γίνεται χρήση τέτοιων συστημάτων 
από τους δικαιούχους για την προστασία των αποκλειστικών δικαι­
ωμάτων τους, δεν θα είναι νομικά δυνατόν να αφαιρεθούν ή να 
παρακαμφθούν αυτά τα συστήματα, χωρίς την άδεια του δικαι­
ούχου. Ο όρος «συναλλαγή» θα πρέπει να θεωρηθεί, στην προκει­
μένη περίπτωση, ότι περιλαμβάνει την πώληση, την προσφορά ή δια­
φήμιση για πώληση, τη μεταβίβαση, την αποθήκευση ή αποδοχή 
τέτοιων μέσων, με σκοπό την παράκαμψη των συστημάτων προστα­
σίας καθώς και τη μετάδοση πληροφοριών σχετικά με τα μέσα 
παράκαμψης ή αφαίρεσης των συστημάτων ασφαλείας. 
Άρ<&ρο 7 
Διάρκεια της προστασίας 
Παρόλο που η διάρκεια της προστασίας για τα λογοτεχνικά έργα 
είναι 50 χρόνια μετά το θάνατο του δημιουργού, η σύνδεση της διάρ­
κειας της προστασίας με τη ζωή ενός ανθρώπινου δημιουργού ενδέ­
χεται να προκαλέσει ορισμένους δισταγμούς, λόγω της συλλογικής 
δημιουργίας των έργων που δημιουργούνται από υπολογιστές και 
της μεγάλης διάρκειας που θα προκύπτει. Οι δισταγμοί αυτοί βαρύ­
νουν περισσότερο από τα πλεονεκτήματα της διατήρησης της κλασ­
σικής διάρκειας προστασίας των λογοτεχνικών έργων. 
12. 4. 89 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 91/13 
Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για τη νομική προστασία των προγραμμάτων των ηλεκτρονικών 
υπολογιστών 
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ, 
Έχοντας υπόψη: 
τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής 
Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 100 Α, 
την πρόταση της Επιτροπής, 
Σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, 
Έχοντας υπόψη τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής 
Επιτροπής, 
Εκτιμώντας: 
ότι τα προγράμματα των ηλεκτρονικών υπολογιστών δεν 
έχουν σήμερα σαφή προστασία σε όλα τα κράτη μέλη με 
την ισχύουσα νομοθεσία και αυτή η προστασία, όπου 
υπάρχει, έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά-
ότι η κατάρτιση ενός προγράμματος ηλεκτρονικού υπολο­
γιστή απαιτεί την ανάλωση σημαντικών ανθρώπινων, 
τεχνικών και οικονομικών πόρων, ενώ τα προγράμματα των 
ηλεκτρονικών υπολογιστών μπορούν να αντιγραφούν με ένα 
μέρος του κόστους που απαιτείται για την ανεξάρτητη 
κατάρτιση τους' 
ότι τα προγράμματα των ηλεκτρονικών υπολογιστών δια­
δραματίζουν όλο και σημαντικότερο ρόλο σε ένα ευρύ 
φάσμα βιομηχανικών κλάδων και, κατά συνέπεια, η τεχνο­
λογία των προγραμμάτων των ηλεκτρονικών υπολογιστών 
μπορεί να θεωρηθεί ότι έχει θεμελιώδη σημασία για τη βιο­
μηχανική ανάπτυξη της Κοινότητας" 
ότι ορισμένες διαφορές στη νομική προστασία των προ­
γραμμάτων των ηλεκτρονικών υπολογιστών που παρέχεται 
από τις νομοθεσίες των κρατών μελών, έχουν άμεσα και 
αρνητικά αποτελέσματα στη λειτουργία της κοινής αγοράς 
όσον αφορά τα προγράμματα των ηλεκτρονικών υπολογι­
στών και αυτές οι διαφορές θα μπορούσαν να γίνουν μεγα­
λύτερες, καθώς τα κράτη μέλη θέτουν σε ισχύ νέες νομοθε­
τικές διατάξεις επί του θέματος-
ότι οι υπάρχουσες διαφορές που έχουν τέτοια αποτελέ­
σματα πρέπει να εκλείψουν και να εμποδιστεί η δημιουργία 
νέων, ενώ διαφορές που δεν επηρεάζουν δυσμενώς τη λει­
τουργία της κοινής αγοράς σε μεγάλο βαθμό δεν χρειάζεται 
να εκλείψουν ή να εμποδίζεται η δημιουργία τους-
ότι, κατά συνέπεια, το νομικό πλαίσιο της Κοινότητας για 
την προστασία των προγραμμάτων των ηλεκτρονικών υπο­
λογιστών μπορεί να περιοριστεί, κατά πρώτον, στην καθιέ­
ρωση υποχρέωσης των κρατών μελών για παροχή προστα­
σίας στα προγράμματα των ηλεκτρονικών υπολογιστών ως 
λογοτεχνικά έργα, βάσει της νομοθεσίας περί πνευματικής 
ιδιοκτησίας και, περαιτέρω, στον καθορισμό του υποκει­
μένου και του αντικειμένου της προστασίας, των αποκλει­
στικών δικαιωμάτων, στα οποία τα προστατευόμενα πρό­
σωπα θα μπορούν να βασίζονται για να επιτρέπουν ή να 
απαγορεύουν ορισμένες ενέργειες, και της χρονικής διάρ­
κειας της προστασίας-ότι η λειτουργία ενός προγράμματος ηλεκτρονικού υπολο­
γιστή είναι η επικοινωνία και η συνεργασία με τις άλλες 
μονάδες ενός συστήματος ηλεκτρονικού υπολογιστή και με 
τους χρήστες-
ότι, για το σκοπό αυτό, απαιτείται μια λογική και σε ορι­
σμένες περιπτώσεις φυσική διασύνδεση και αλληλεπίδραση, 
ώστε να δίνεται η δυνατότητα σε όλα τα στοιχεία του λογι­
σμικού του υλικού να συνεργασθούν με άλλα λογισμικά και 
υλικά καθώς και χρήστες με όλους τους τρόπους λειτουρ­
γίας τους. Οι αρχές με τις οποίες περιγράφονται όλα αυτά 
τα μέσα διασύνδεσης και αλληλεπίδρασης είναι γνωστές 
σαν «μέσα διασύνδεσης» (interface). Εφόσον η προδια­
γραφή των μέσων διασύνδεσης γίνεται με ιδέες και αρχές 
στις οποίες βασίζεται το πρόγραμμα, αυτές οι ιδέες και 
αρχές μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο δικαιωμάτων 
πνευματικής ιδιοκτησίας · 
ότι η Κοινότητα έχει αναλάβει δέσμευση να προωθήσει τη 
διεθνή τυποποίηση-
ότι η προστασία των προγραμμάτων των ηλεκτρονικών υπο­
λογιστών βάσει της νομοθεσίας περί πνευματικής ιδιοκτη­
σίας δεν θα πρέπει να εμποδίζει, σε ορισμένες περιπτώσεις, 
την παροχή άλλων μορφών προστασίας, 
ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ: 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι 
ΆρΦρο Ι 
Αντικείμενο της προστασίας 
1. Τα κράτη μέλη προστατεύουν τα προγράμματα των 
ηλεκτρονικών υπολογιστών με την παροχή αποκλειστικών 
δικαιωμάτων σύμφωνα με τις διατάξεις της παρούσας οδη­
γίας. 
2. Τα αποκλειστικά δικαιώματα παρέχονται με διατάξεις 
των νόμων περί πνευματικής ιδιοκτησίας. Τα προγράμματα 
των ηλεκτρονικών υπολογιστών προστατεύονται ως λογοτε­
χνικά έργα. 
3. Η προστασία σύμφωνα με την παρούσα οδηγία ισχύει 
για κάθε μορφή έκφρασης ενός προγράμματος ηλεκτρο­
νικού υπολογιστή, αλλά δεν εκτείνεται στις ιδέες, τις αρχές, 
τη λογική, τους αλγόριθμους ή τις γλώσσες προγραμματι­
σμού που αποτελούν τη βάση του προγράμματος. Στις περι­
πτώσεις που ο προσδιορισμός των μέσων διασύνδεσης 
γίνεται με ιδέες και αρχές στις οποίες βασίζεται το πρό­
γραμμα, οι εν λόγω ιδέες και αρχές δεν μπορούν να αποτε­
λέσουν αντικείμενο δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας. 
4. α) Ένα πρόγραμμα ηλεκτρονικού υπολογιστή προστα­
τεύεται μόνον εφόσον πληροί τους ίδιους όρους όσον 
αφορά την πρωτοτυπία, που ισχύουν για άλλα λογοτε­
χνικά έργα. 
6) Προγράμματα που καταρτίστηκαν μέσω ηλεκτρο­
νικού υπολογιστή προστατεύονται εφόσον πληρούν 
τους όρους που αναφέρονται στο άρθρο 4 α). 
Αριθ. C 91/14 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 12. 4. 89 
Άρ$ρο 2 
Δημιουργός του προγράμματος 
1. Με την επιφύλαξη των διατάξεων των επόμενων παρα­
γράφων, δημιουργός ενός προγράμματος ηλεκτρονικού υπο­
λογιστή είναι το φυσικό πρόσωπο ή μια ομάδα φυσικών 
προσώπων που δημιούργησαν το πρόγραμμα. 
2. Όσον αφορά τα προγράμματα ηλεκτρονικών υπολογι­
στών που δημιουργήθηκαν από μια ομάδα φυσικών προ­
σώπων, τα αποκλειστικά δικαιώματα ασκούνται από 
κοινού, εκτός αν με σύμβαση ορίζεται διαφορετικά. 
3. Στην περίπτωση που ένα πρόγραμμα ηλεκτρονικού 
υπολογιστή δημιουργείται βάσει μιας σύμβασης, το νομικό 
ή φυσικό πρώσωπο το οποίο παρήγγειλε το πρόγραμμα 
δικαιούται να ασκεί όλα τα σχετικά με το πρόγραμμα δικαι­
ώματα, εκτός αν με σύμβαση ορίζεται διαφορετικά. 
4. Στην περίπτωση που ένα πρόγραμμα ηλεκτρονικού 
υπολογιστή δημιουργείται στα πλαίσια μιας εργασιακής 
σχέσης, ο εργοδότης δικαιούται να ασκεί όλα τα σχετικά με 
το πρόγραμμα δικαιώματα, εκτός αν με σύμβαση ορίζεται 
διαφορετικά. 
5. Όσον αφορά τα προγράμματα τα οποία καταρτίζονται 
με τη χρήση προγράμματος ηλεκτρονικού υπολογιστή, το 
νομικό ή φυσικό πρόσωπο που προκαλεί τη δημιουργία 
μεταγενέστερων προγραμμάτων, δικαιούται να ασκεί όλα 
τα σχετικά με τα προγράμματα δικαιώματα, εκτός αν με 
σύμβαση ορίζεται διαφορετικά. 
Άρΰρο 3 
Πρόσωπα δικαιούμενα προστασίας 
1. Προστασία παρέχεται σε όλα τα φυσικά και νομικά 
πρόσωπα που προβλέπονται από την εθνική νομοθεσία περί 
πνευματικής ιδιοκτησίας, όπως ισχύει για τα λογοτεχνικά 
έργα. 
2. Στην περίπτωση που αναφέρεται στο άρθρο 2 παρά­
γραφος 2, η προστασία για το πρόγραμμα του υπολογιστή 
παρέχεται υπέρ όλων των δημιουργών, αν ένας τουλάχιστον 
δημιουργός δικαιούται προστασίας σύμφωνα με την παρά­
γραφο 1 του παρόντος άρθρου. 
Άρΰρο 4 
Ενέργειες που υπόκεινται σε άδεια του δικαιούχου 
Με την επιφύλαξη του άρθρου 5, τα αποκλειστικά δικαιώ­
ματα που αναφέρονται στο άρθρο 1 περιλαμβάνουν το 
δικαίωμα να πραγματοποιείται ή να παρέχεται άδεια όσον 
αφορά: 
α) την αναπαραγωγή, εν όλω ή εν μέρει, του προγράμματος 
του ηλεκτρονικού υπολογιστή με κάθε μέσο και μορφή. 
Εφόσον απαιτούν αναπαραγωγή του προγράμματος, εν 
όλω ή εν μέρει, η φόρτωση, η εμφάνιση στην οθόνη, η 
εκτέλεση, η μεταβίβαση ή η αποθήκευση του προγράμ­
ματος του ηλεκτρονικού υπολογιστή, θεωρούνται ενέρ­
γειες που υπόκεινται σε άδεια του δικαιούχου · 
6) τη διασκευή του προγράμματος' γ) τη διανομή του προγράμματος ηλεκτρονικού υπολο­
γιστή με πώληση, χορήγηση άδειας εκμετάλλευσης, χρη­
ματοδοτική μίσθωση, μίσθωση και εισαγωγή για τους 
σκοπούς αυτούς. Το δικαίωμα ελέγχου της διανομής ενός 
προγράμματος αναλώνεται, όσον αφορά την πώληση και 
την εισαγωγή του, μετά την πρώτη διάθεση του προ­
γράμματος στην αγορά ενός κράτους μέλους από τον 
δικαιούχο ή με τη συναίνεση του. 
Άρΰρο 5 
Εξαιρέσεις στις ενέργειες που υπόκεινται σε άδεια του 
δικαιούχου 
1. Στην περίπτωση που ένα πρόγραμμα ηλεκτρονικού 
υπολογιστή πωλήθηκε ή διατέθηκε στο κοινό με άλλο τρόπο 
εκτός από έγγραφη συμφωνία παροχής άδειας εκμετάλ­
λευσης υπογεγραμμένη και από τα δύο μέρη, για τις ενέρ­
γειες που απαριθμούνται στο άρθρο 4 α) και 6), δεν απαι­
τείται άδεια του δικαιούχου, εφόσον είναι απαραίτητες για 
τη χρήση του προγράμματος. Για την αναπαραγωγή και δια­
σκευή του προγράμματος που δεν γίνονται στα πλαίσια της 
χρήσης του, απαιτείται η άδεια του δικαιούχου. 
2. Στην περίπτωση που ένα πρόγραμμα ηλεκτρονικού 
υπολογιστή πωλήθηκε ή διατέθηκε στο κοινό με άλλο τρόπο 
εκτός από έγγραφη συμφωνία παροχής άδειας εκμετάλ­
λευσης υπογεγραμμένη και από τα δύο μέρη, το αποκλει­
στικό δικαίωμα του δικαιούχου να επιτρέπει τη μίσθωση 
δεν ασκείται για να εμποδίσει τη χρήση του προγράμματος 
από το κοινό σε δημόσιες βιβλιοθήκες μη κερδοσκοπικού 
χαρακτήρα. 
Άρΰρο 6 
Παρεπόμενες παραβάσεις 
1. Η εισαγωγή ή κατοχή ενός παράνομα παραχθέντος 
αντιγράφου του προγράμματος, καθώς και κάθε συναλλαγή 
με αυτό, ενώ είναι γνωστό ότι υπάρχει λόγος να πιστεύεται 
ότι είναι παράνομα παραχθέν αντίγραφο του έργου, απο­
τελεί προσβολή των αποκλειστικών δικαιωμάτων του δημι­
ουργού επί του προγράμματος του ηλεκτρονικού υπολο­
γιστή. 
2. Η εισαγωγή ή κατοχή αντικειμένων, που αποσκοπούν 
ειδικά στη διευκόλυνση της απομάκρυνσης ή παράκαμψης 
κάθε τεχνικού μέσου που μπορεί να τοποθετηθεί για την 
προστασία του προγράμματος, καθώς και κάθε συναλλαγή 
με αυτά, αποτελεί προσβολή των αποκλειστικών δικαιω­
μάτων του δημιουργού επί του προγράμματος του ηλεκτρο­
νικού υπολογιστή. 
Άρΰρο 7 
Διάρκεια της προστασίας 
Η προστασία παρέχεται για διάστημα 50 ετών από την ημε­
ρομηνία της δημιουργίας. 
12. 4. 89 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 91/15 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 11 ΚΕΦΑΛΑΙΟ III 
Άρ#ρο 8 'Αρ&ρο 9 
Συνέχιση της εφαρμογής άλλων νομικών διατάξεων 
1. Οι διατάξεις της παρούσας οδηγίας ισχύουν με την επι­
φύλαξη των κανόνων που αφορούν τα διπλώματα ευρεσιτε­
χνίας, τα σήματα, τον αθέμιτο ανταγωνισμό, το εμπορικό 
απόρρητο ή το δίκαιο των συμβάσεων, εφόσον οι εν λόγω 
κανόνες δεν αντιβαίνουν τις διατάξεις της παρούσας οδη­
γίας. 
2. Οι διατάξεις της παρούσας οδηγίας εφορμόζονται και 
στα έργα που δημιουργήθηκαν πριν από την ημερομηνία 
που αναφέρεται στο άρθρο 9. Τελικές διατάξεις 
1. Τα κράτη μέλη θέτουν σε ισχύ τις αναγκαίες νομοθε­
τικές, κανονιστικές ή διοικητικές διατάξεις για να συμμορ­
φωθούν με την παρούσα οδηγία μέχρι τις (ημερομηνία). 
2. Τα κράτη μέλη ανακοινώνουν στην Επιτροπή τα κεί­
μενα των διατάξεων της εθνικής νομοθεσίας, που θεσπίζουν 
στον τομέα που διέπεται από την παρούσα οδηγία. 
Άρΰρο 10 
Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη. 
Αριθ. C 91/16 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 12. 4. 89 
Συμπεράσματα της Επιτροπής επ' ευκαιρία της έγκρισης εκ μέρους της μιας πρότασης οδηγίας του 
Συμβουλίου για τη νομική προστασία των προγραμμάτων των ηλεκτρονικών υπολογιστών 
Με την έγκριση μιας πρότασης οδηγίας του Συμβουλίου για τη νομική προστασία των προγραμ­
μάτων των ηλεκτρονικών υπολογιστών, η Επιτροπή χαράσσει την ακόλουθη πολιτική γραμμή. Επι­
βεβαιώνει την πεποίθηση της ότι, λόγω των πνευματικών προσπαθειών και των οικονομικών επενδύ­
σεων που απαιτούνται, ενδεχομένως, για τη δημιουργία των προγραμμάτων των ηλεκτρονικών υπο­
λογιστών και λόγω της ευκολίας με την οποία μπορούν να αντιγραφούν τα προγράμματα αυτά, 
χρήζουν κατάλληλης νομικής προστασίας. Ακολουθώντας μια τάση που υπάρχει σε παγκόσμιο επί­
πεδο, η Επιτροπή προτείνει τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας ως κατάλληλη νομική βάση για 
να εξασφαλισθεί μια ισορροπία μεταξύ ουσιαστικής προστασίας και συμφερόντων των χρηστών. 
Αόγω των διαφορών που υφίστανται στις νομοθεσίες περί πνευματικής ιδιοκτησίας των κρατών 
μελών όσον αφορά το είδος και την έκταση της προστασίας, η Επιτροπή αναγκάστηκε να κινήσει 
μια διαδικασία εναρμόνισης ενόψει του στόχου της ολοκλήρωσης της εσωτερικής αγοράς. 
Το λογισμικό είναι ένα βιομηχανικό «εργαλείο» βασικό για την οικονομική ανάπτυξη της Κοινό­
τητας. Η αναγνώριση αποκλειστικών δικαιωμάτων από τη νομοθεσία περί πνευματικής ιδιοκτησίας 
θα δημιουργήσει κίνητρα για τους δημιουργούς λογισμικού να επενδύσουν τους πνευματικούς και 
χρηματοδοτικούς πόρους τους και να συμβάλουν έτσι στην τεχνική πρόοδο για το δημόσιο συμ­
φέρον. Πάντως, η τεχνική πρόοδος και η κοινή ευημερία εξασφαλίζονται και από το καθεστώς του 
ανόθευτου ανταγωνισμού, που αποτελεί έναν από τους κύριους στόχους της συνθήκης. Αν και, 
καταρχήν, αποσκοπούν στην επίτευξη των ίδιων στόχων με διαφορετικά μέσα, τα αποκλειστικά 
δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και ο ελεύθερος ανταγωνισμός μπορούν να έρθουν σε σύ­
γκρουση όταν ο δικαιούχος της πνευματικής ιδιοκτησίας είναι σε θέση να ασκήσει τα νόμικα απο­
κλειστικά του δικαιώματα καθ' υπέρβαση του επιδιωκόμενου στόχου. Η άσκηση των αποκλειστικών 
δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας δεν εμποδίζει την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού 
ούτε τε λήψη αποτελεσματικών μέτρων επανόρθωσης στις δέουσες περιπτώσεις. Επιπλέον, δεν 
πρέπει να τεθούν εμπόδια στην εκπλήρωση της δέσμευσης της Επιτροπής, όσον αφορά τη διεθνή 
τυποποίηση στους τομείς της τεχνολογίας πληροφοριών και τηλεπικοινωνιών. 
Οι σχέσεις μεταξύ των κοινοτικών κανόνων ανταγωνισμού και του δικαίου της πνευματικής ιδιο­
κτησίας βασίζονται στη διάκριση την οποία διατύπωσε το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
μεταξύ της ύπαρξης και της άσκησης των εν λόγω δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας. Κάθε ρύθ­
μιση ή μέτρο που δεν αφορά μόνο την ύπαρξη δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας μπορεί να 
ελεγχθεί με βάση τους κανόνες περί ανταγωνισμού. Αυτό σημαίνει, για παράδειγμα, ότι κάθε από­
πειρα να επεκταθεί, με σύμβαση ή άλλη ρύθμιση, η ισχύς της προστασίας σε στοιχεία των προγραμ­
μάτων τα οποία δεν μπορούν να προστατευθούν με δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας, ή η απα­
γόρευση κάθε ενέργειας η οποία δεν επιφυλάσσεται στο δικαιούχο, μπορεί να συνιστά παράβαση 
των κανόνων περί ανταγωνισμού. 
Επιπλέον, οι επιχειρήσεις που κατέχουν δεσπόζουσα θέση δεν πρέπει να προβαίνουν σε κατάχρηση 
της σύμφωνα με το άρθρο 86 της συνθήκης. Έτσι, υπό ορισμένες συνθήκες, η άσκηση των δικαιω­
μάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, όσον αφορά στοιχεία ενός προγράμματος τα οποία πρέπει να χρη­
σιμοποιήσουν άλλες επιχειρήσεις για να γράφουν συμβατά προγράμματα, θα μπορούσε να αποτελεί 
τέτοιου είδους κατάχρηση. Το ίδιο θα συνέβαινε και εάν μια επιχείρηση με δεσπόζουσα θέση προ­
σπαθεί να χρησιμοποιήσει τα αποκλειστικά της δικαιώματα σε ένα προϊόν για να εξασφαλίσουν ένα 
αθέμιτο πλεονέκτημα σε σχέση με ένα ή περισσότερα προϊόντα που δεν καλύπτονται από τα δικαιώ­
ματα αυτά. 
Επίσης, η ικανότητα μιας ανταγωνιστικής βιομηχανίας να εγγράψει ένα πρόγραμμα ανεξάρτητο 
αλλά συμβατό εξαρτάται συχνά από τη δυνατότητα της για πρόσβαση στο τελικό πρόγραμμα ή σε 
ορισμένες σχετικές πληροφορίες. Η πρόσβαση στις πληροφορίες δεν αποτελεί αντικείμενο πνευμα­
τικής ιδιοκτησίας. Το άρθρο 86 εφαρμόζεται, ως εκ τούτου, στις περιπτώσεις που μια επιχείρηση με 
δεσπόζουσα θέση αρνείται καταχρηστικά την πρόσβαση στις πληροφορίες αυτές ή την περιορίζει 
αδικαιολόγητα.