Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για:

- την «Πρόταση κανονισμού (ΕΚ) του Συμβουλίου για τη θέσπιση του γεωργονομισματικού καθεστώτος του ευρώ» και - την «Πρόταση κανονισμού (ΕΚ) του Συμβουλίου για τα μεταβατικά μέτρα σχετικά με την εισαγωγή του ευρώ στην Κοινή Γεωργική Πολιτική»

(98/C 407/40)

Στις 3 Ιουλίου 1998 και σύμφωνα με τα άρθρα 43 και 198 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, το Συμβούλιο απεφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για τις ανωτέρω προτάσεις.

Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή απεφάσισε να αναθέσει στον κ. Espuny Moyano ως γενικό εισηγητή, την προετοιμασία των σχετικών εργασιών.

Κατά την 357η σύνοδο ολομέλειάς της (συνεδρίαση της 9ης Σεπτεμβρίου 1998), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 59 ψήφους υπέρ, 1 κατά και 8 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Το υπό εξέτασιν έγγραφο αφορά την θεμελιώδη αναθεώρηση του γεωργονομισματικού συστήματος που καθίσταται αναγκαία λόγω της καθιερώσεως του ευρώ στην κοινή γεωργική πολιτική (ΚΓΠ) από 1ης Ιανουαρίου 1999. Το ισχύον γεωργονομισματικό καθεστώς χαρακτηρίζεται από τον καθορισμό ισοτιμιών μετατροπής για τη γεωργία, δηλαδή τις πράσινες ισοτιμίες. Η εμπράγματη και γενικευμένη χρήση του ευρώ ως νομίσματος για την πληρωμή των τιμών και των ποσών της ΚΓΠ θα θέσει σε αχρηστία τις πράσινες ισοτιμίες. Εντούτοις όμως, η σημερινή κατάσταση, χαρακτηριστικό της οποίας είναι ότι ορισμένα κράτη μέλη δε συμμετέχουν στο ευρώ, δεν επιτρέπει τη συγκρότηση ούτε καν της ελάχιστης οικονομίας ενός γεωργονομισματικού καθεστώτος. Η πρόταση της Επιτροπής βασίζεται στην εμπειρία του ισχύοντος συστήματος και παράλληλα λαμβάνει υπόψη τα νέα δεδομένα που δημιουργήθηκαν από τη μετάβαση προς το ευρώ και τις κατευθύνσεις που δόθηκαν από την Ατζέντα 2000 όσον αφορά τη μεταρρύθμιση της ΚΓΠ.

1.2. Με την πρώτη της αυτή πρόταση, η Επιτροπή εκθέτει το γεωργονομισματικό καθεστώς που θα τεθεί σε ισχύ από 1ης Ιανουαρίου 1999. Στη δεύτερη πρόταση, περιγράφει τα μεταβατικά μέτρα που θα επιτρέψουν τη μετάβαση από το ισχύον καθεστώς προς ένα νέο.

1.3. Οι εν λόγω προτάσεις προβλέπουν συγκεκριμένα:

- εφαρμογή μείζονος απλοποίησης με την κατάργηση των ειδικών ισοτιμιών μετατροπής στην ΚΓΠ για το σύνολο των κρατών μελών είτε αυτά συμμετέχουν είτε όχι στο ευρώ και τη γενικευμένη χρησιμοποίηση της ισοτιμίας μετατροπής, δηλαδή της ισοτιμίας της αγοράς. Η εν λόγω πραγματική ισοτιμία μετατροπής θα είναι η συναλλαγματική ισοτιμία που καθορίζεται αμετάκλητα από τα κράτη μέλη που συμμετέχουν στο ευρώ και η συναλλαγματική ισοτιμία της ημέρας της γενεσιουργού αιτίας για τα λοιπά κράτη μέλη 7

- διατήρηση του καθεστώτος της προσωρινής και φθίνουσας αντισταθμιστικής ενισχύσεως για τις απώλειες εισοδήματος των γεωργών στα κράτη μέλη που δεν συμμετέχουν στο ευρώ και που προκαλούνται από τις ανατιμήσεις, καθεστώς που βασίζεται συνολικά στο ισχύον καθεστώς. To νέο καθεστώς, προαιρετικού χαρακτήρα για το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος και συγχρηματοδοτούμενο από την Κοινότητα, διακρίνει τις απώλειες εισοδημάτων που προέρχονται από τη μείωση των άμεσων ενισχύσεων από εκείνες που οφείλονται στην ανατίμηση των άλλων νομισμάτων που έχουν ορισθεί στο πλαίσιο της ΚΓΠ. Αυτό θεωρείται ως μεταβατικό μέτρο που προβλέπεται να καταργηθεί από 1ης Ιανουαρίου 2002 7

- κατάργηση, την οποία συνεπάγεται η εισαγωγή του ευρώ, των διαφόρων νομισματικών αποκλίσεων που υφίστανται έως τις 21 Δεκεμβρίου 1998 μεταξύ των πράσινων ισοτιμιών και των ισοτιμιών της αγοράς. Η εν λόγω κατάργηση που μπορεί να εξομοιωθεί με μία τελική ανατίμηση ή υποτίμηση της πράσινης ισοτιμίας σύμφωνα με τους όρους του ισχύοντος καθεστώτος προβλέπει τη χορήγηση αντισταθμιστικών ενισχύσεων, με βάση τόσο το τελευταίο καθεστώς όσο και εκείνο που προβλέπεται να τεθεί σε ισχύ από 1ης Ιανουαρίου 1999.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η ΟΚΕ επικροτεί τη γενικότερη κατεύθυνση των προτάσεων της Επιτροπής που συνεπάγονται μία θεμελιώδη απλοποίηση του ισχύοντος καθεστώτος, οι κανόνες του οποίου, μολονότι ανταποκρίνονται στη σοβαρότητα των προβλημάτων, έχουν συχνά θεωρηθεί τόσο από τους γεωργούς όσο και από την μεταποιητική βιομηχανία και τους λοιπούς οικονομικούς φορείς ως το πλέον πολύπλοκο ζήτημα και το λιγότερο διαφανές της ΚΓΠ.

2.2. Η ΟΚΕ συμμερίζεται την ανάλυση της Επιτροπής σύμφωνα με την οποία η εισαγωγή του ευρώ και η εξέλιξη της ΚΓΠ επιτρέπουν την κατάργηση ήδη από 1ης Ιανουαρίου 1999 των ειδικών γεωργικών ισοτιμιών μετατροπής υπέρ της πραγματικής συναλλαγματικής ισοτιμίας του ευρώ, και για τα κράτη μάλιστα που δε συμμετέχουν σε αυτό. Η επιλογή αυτή επιτρέπει την εφαρμογή ενός ουσιαστικότερου και πολησιέστερου προς την οικονομική πραγματικότητα καθεστώτος στο πλαίσιο της ΚΓΠ.

2.3. Τα πλεονεκτήματα είναι πολυάριθμα και σημαντικά:

- η σταθερότητα των θεσμικών γεωργικών τιμών για τους παραγωγούς και τους μεταποιητές της ζώνης ευρώ θα έχει ως αποτέλεσμα την απάλειψη μαις σημαντικής πηγής ακατανοησίας και τριβής στις εμπορικές σχέσεις μεταξύ των διαφόρων οικονομικών φορέων της ΚΓΠ, της παραγωγής, συμπεριλαμβανομένων των διαφόρων σταδίων μεταποίησης έως τη διανομή 7

- η απλοποίηση της μετατροπής των θεσμικών τιμών σε εθνικό νόμισμα για τα κράτη μέλη που δε συμμετέχουν στο ευρώ, χάρη στην αντικατάσταση της πράσινης ισοτιμίας από τη συναλλαγματική ισοτιμία της αγοράς θα επιτρέψει επιπλέον τη χρησιμοποίηση των μηχανισμών της χρηματοπιστωτικής αγοράς κατά των συναλλαγματικών εξελίξεων 7

- η κατάργηση των πράσινων ισοτιμιών για τις θεσμικές γεωργικές τιμές θα οδηγήσει επίσης έμμεσα σε μεγαλύτερη διαφάνεια των τιμών αγοράς 7

- το νέο καθεστώς θα απαλείψει τις τεχνητές εμπορικές ροές που προκαλούνται από τις αποκκλίσεις μεταξύ των πράσινων ισοτιμιών και των συναλλαγματικών ισοτιμιών της αγοράς 7

- στο επίπεδο του προϋπολογισμού θα εξαλειφθούν οι επιπτώσεις από την αύξηση των γεωργικών δαπανών που προκαλούνται λόγω της ασυμμετρίας των ατελειών που υφίστανται στο ισχύον γεωργονομισματικό καθεστώς.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1. Η ΟΚΕ έχει συνείδηση ότι, όπως και κατά το παρελθόν, το βασικό πρόβλημα θα είναι η αντιστάθμιση των απωλειών εισοδημάτων ένεκα της μειώσεως των τιμών και των ενισχύσεων της ΚΓΠ που οφείλονται στην ανατίμηση. Το θέμα αυτό, αν και παρουσιάζει κοινό ενδιαφέρον για το σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αφορά εν πρώτοις μόνο τα κράτη μέλη που δεν συμμετέχουν στο σύστημα, καθίσταται δε ιδιαιτέρως ευαίσθητο στις περιπτώσεις των άμεσων ενισχύσεων, λαμβανομένης υπόψη της εξελίξεως της ΚΓΠ.

3.2. Στο πλαίσιο του ισχύοντος αγρονομικού καθεστώτος, η ΟΚΕ παρακολούθησε την εξέλιξη των αντισταθμιστικών συστημάτων, η οποία καθορίζεται ταυτοχρόνως από τις απαιτήσεις του προϋπολογισμού, την εξέλιξη της ΚΓΠ και τις δεσμεύσεις που έχει αναλάβει η ΕΕ σε διεθνές επίπεδο. Φρονεί ότι για το λόγο αυτό τα μελετώμενα νέα αντισταθμιστικά συστήματα αποτελούν λογική απόρροια της αποκτηθείσας πείρας και του νέου δεδομένου που αποτελεί το ευρώ. Συμμερίζεται πλήρως το μεταβατικό χαρακτήρα των εν λόγω καθεστώτων, κρίνει όμως ότι η κατάργησή τους από 1ης Ιανουαρίου 2001 θα έπρεπε να αποτελέσει προηγουμένως αντικείμενο εξετάσεως της κατάστασης πριν από την εν λόγω ημερομηνία.

3.3. Εντούτοις, η ΟΚΕ επισύρει την προσοχή της Επιτροπής στο γεγονός ότι η φύση και οι τρόποι χρηματοδότησης των εν λόγω αντισταθμιστικών ενισχύσεων δεν είναι σε θέση να απαλείψουν κάθε διάκριση μεταξύ των κρατών μελών και στο εσωτερικό ενός και του αυτού κράτους μέλους. Για το λόγο αυτό η ΟΚΕ ζητεί την άνευ διακρίσεων εφαρμογή των προβλεπόμενων αντισταθμιστικών ενισχύσεων και για όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, συμπεριλαμβανομένης και της βιομηχανίας.

3.4. Σε ό, τι αφορά το άρθρο 8 της πρότασης που θεσπίζει το γεωργονομισματικό καθεστώς του ευρώ (άμεση πληρωμή σε ευρώ), η ΟΚΕ λαμβάνει υπόψη τη δυνατότητα που παρέχεται στα κράτη μέλη που δε συμμετέχουν στο σύστημα να χρησιμοποιούν το ευρώ αντί του εθνικού νομίσματος για τις πληρωμές των ποσών που προβλέπονται από την ΚΓΠ. Προκειμένου να διασφαλισθεί η ουδετερότητα του νέου καθεστώτος για τις χώρες που συμμετέχουν ή δεν συμμετέχουν στο σύστημα του ευρώ, πρέπει να υπάρξει ακριβής τήρηση του μηχανισμού που προβλέπεται στο άρθρο αυτό, προκειμένου να διασφαλισθεί ότι η χρησιμοποίηση του ευρώ από ένα κράτος μέλος που δε συμμετέχει στο σύστημα δε θα είναι πλεονεκτικότερη απ'ό,τι για τα κράτη μέλη που συμμετέχουν.

4. Συμπέρασμα

4.1. Η ΟΚΕ υποστηρίζει γενικότερα το νέο γεωργονομισματικό καθεστώς που προτείνει η Επιτροπή και το οποίο αποβλέπει οριστικώς στην προσέγγιση της οικονομικής πραγματικότητας, στην απλοποίηση και στις μικρότερες δυνατές δαπάνες του προϋπολογισμού.

4.2. Εύχεται η δημιουργία του ευρώ να συμβάλει στη σταθερότητα της αγοράς συναλλάγματος, πράγμα που θα σχετικοποιήσει τη χρησιμότητα του γεωργονομισματικού καθεστώτος. Η ΟΚΕ ελπίζει ότι όλα τα κράτη μέλη θα συμμετάσχουν τελικώς στο κοινό νόμισμα, πράγμα που θα λύσει άπαξ δια παντός το γεωργονομισματικό ζήτημα.

4.3. Η ΟΚΕ διαπιστώνει ότι στις προτάσεις της Επιτροπής δε λαμβάνονται υπόψη οι χώρες που πρόκειται να ενταχθούν μελλοντικά στην ΕΕ. Καλεί την Επιτροπή να εγκύψει επί του θέματος αυτού ευθύς μόλις αποσαφηνισθούν οι όροι του μεταβατικού καθεστώτος ένταξης.

4.4. Η ΟΚΕ καλεί την Επιτροπή και το Συμβούλιο να λάβουν υπόψη τις ειδικές παρατηρήσεις που διατυπώνονται στην παρούσα γνωμοδότηση.

Βρυξέλλες, 9 Σεπτεμβρίου 1998.

Ο Πρόεδρος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Tom JENKINS

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ στη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Η ακόλουθη τροπολογία απορρίφθηκε κατά τη σχετική συζήτηση:

Παράγραφος 3.4

Να αντικατασταθεί το κείμενο της παραγράφου με το ακόλουθο κείμενο:

«3.4. Η ΟΚΕ φρονεί ότι πρέπει να καθοριστεί και να εφαρμοσθεί το νέο καθεστώς κατά τρόπον ώστε να λειτουργεί ουδέτερα έναντι των κρατών μελών που συμμετέχουν στο ευρώ και εκείνων που δεν συμμετέχουν. Η παρατήρηση αυτή αφορά το άρθρο 8 της πρότασης, και η διάταξη αυτή θα παρέχει τη δυνατότητα προσφυγής στο ευρώ αντί στο εθνικό νόμισμα για τις πληρωμές ποσών που προβλέπονται στην ΚΓΠ. Η παρατήρηση αυτή αφορά επίσης και τον προσδιορισμό των μεταβατικών κανόνων δυνάμει των οποίων οι ενισχύσεις που έχουν σκοπό να αντισταθμίσουν τη μείωση των άμεσων ενισχύσεων πρέπει να υπολογίζονται σε συνάρτηση με την παραγωγή μιας δεδομένης περιόδου, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε έλλειψη αντιστοιχίας μεταξύ των ενισχύσεων και όσων θίγονται από την εν λόγω μείωση. Η πρόταση για κρατική συγχρηματοδότηση ενδέχεται επίσης να δημιουργήσει προβλήματα.»

Αποτέλεσμα της ψηφοφορίας

Ψήφοι υπέρ: 14, ψήφοι κατά: 32, αποχές 9.