Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την "Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με τις λιμενικές εγκαταστάσεις υποδοχής αποβλήτων πλοίων και καταλοίπων φορτίου"(1)

(1999/C 138/04)

Στις 31 Ιουλίου 1998, και σύμφωνα με την παράγραφο 2 του άρθρου 84 της συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα μεταφορών, ενέργειας, υποδομών, κοινωνίας των πληροφοριών, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών επεξεργάστηκε στις 9 Μαρτίου 1999 τη γνωμοδότησή του με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Chagas.

Κατά την 362η σύνοδο ολομέλειας της 24ης και 25ης Μαρτίου 1999 (συνεδρίαση της 24ης Μαρτίου 1999), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 91 ψήφους υπέρ και 3 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η Σύμβαση Marpol, η οποία υιοθετήθηκε στους κόλπους του Διεθνούς Οργανισμού Ναυσιπλοΐας (ΙΜΟ) το 1973 και στη συνέχεια συμπληρώθηκε με τα Πρωτόκολλα του 1978 και 1997, υπήρξε η πρώτη διεθνής σύμβαση για τον καθορισμό κατευθυντήριων γραμμών για την πρόληψη της ρύπανσης από πλοία, που τέθηκε σε ισχύ. Μεταγενέστερα, εισήχθησαν τροποποιήσεις με σκοπό την προσαρμογή της στην επικαιρότητα και την ενίσχυση του περιεχομένου της.

1.2. Η Σύμβαση Marpol 73/78 περιλαμβάνει ένα σύνολο κανόνων και διατάξεων για την πρόληψη της ρύπανσης του θαλάσσιου περιβάλλοντος από υδρογονάνθρακες (Παράρτημα Ι), έλεγχο της ρύπανσης από βλαβερές υγρές ουσίες όταν μεταφέρονται χύδην (Παράρτημα ΙΙ), επικίνδυνες ουσίες στις αντίστοιχες συσκευασίες τους (Παράρτημα ΙΙΙ), λύματα (Παράρτημα IV) και απορρίμματα (Παράρτημα V) και για την πρόληψη της ατμοσφαιρικής ρύπανσης από τα πλοία (Παράρτημα VI)(2).

1.3. Με τη σύμβαση αυτή θεσπίζεται για πρώτη φορά η υποχρέωση για όλα τα πλοία, και όχι μόνο για τα πετρελαιοφόρα, να διαθέτουν διαχωρισμένες δεξαμενές των υδρογονανθράκων, καθώς και η ιδέα των "ειδικών περιοχών", δηλαδή περιοχές ιδιαίτερα ευαίσθητες στις οποίες απαγορεύονται όλες οι απορρίψεις. Στις περιοχές αυτές περιλαμβάνονται κυρίως η Μεσόγειος, η Βαλτική, ο Εύξεινος Πόντος, η Ερυθρά Θάλασσα και η Ανταρκτική.

1.4. Η Marpol 73/78 προβλέπει ότι τα συμβαλλόμενα μέρη οφείλουν να εξασφαλίσουν την ύπαρξη λιμενικών εγκαταστάσεων κατάλληλων για την υποδοχή των διαφόρων τύπων ουσιών που έχουν ταξινομηθεί σε πέντε παραρτήματα, και ιδιαίτερα των απορρίψεων υδρογονανθράκων (Παράρτημα Ι), των βλαβερών υγρών ουσιών (Παράρτημα ΙΙ) και των απορριμμάτων των πλοίων (Παράρτημα V).

1.5. Η Σύμβαση επιχειρεί να αποκαταστήσει την ισορροπία μεταξύ της ανάγκης για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος και της επιδίωξης για τη μη επιβολή επιβαρύνσεων που θα καθιστούσαν τις ναυτιλιακές δραστηριότητες εξαιρετικά δαπανηρές.

1.6. Η Marpol 73/78 δημιουργεί ακόμη ένα καθεστώς περιβαλλοντικού συμβιβασμού, το οποίο θα διατηρεί την ισορροπία των συμφερόντων μεταξύ των κρατών της σημαίας των πλοίων και των παράκτιων κρατών στα ύδατα των οποίων τα πλοία αυτά δραστηριοποιούνται, θεσπίζοντας τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις καθενός από τα κράτη αυτά, καθώς και τους όρους λειτουργίας που πρέπει να πληρούν τα πλοία. Τα κράτη της σημαίας των πλοίων διεκδικούν παραδοσιακά την αποκλειστικότητα της δικαιοδοσίας επί των πλοίων τους, ενώ τα παράκτια κράτη ζητούν να τους δοθεί η αρμοδιότητα να διασφαλίζουν το σεβασμό της Σύμβασης εκ μέρους όλων των πλοίων που δραστηριοποιούνται στις ακτές τους.

1.7. Ένα άλλο στοιχείο του ισχύοντος καθεστώτος είναι ο έλεγχος, εκ μέρους των συμβαλλομένων μερών, των απορρίψεων των πλοίων. Εντούτοις, παρά το σύνολο των θεσπισμένων κανόνων και διαδικασιών, εξακολουθεί να είναι δύσκολος ο εντοπισμός όλων των παρανομούντων πλοίων, δεδομένου ότι η έλλειψη μέσων οφείλεται, σε ορισμένες περιπτώσεις, στην έλλειψη ενδιαφέροντος εκ μέρους πολλών κρατών για τον έλεγχο των υδάτων τους. Το μεγαλύτερο μέρος των ελέγχων πραγματοποιείται στα πλοία που εισέρχονται στους λιμένες, καθώς είναι πολύ δύσκολος ο έλεγχος των παράνομων απορρίψεων εν πλω.

1.8. Οπωσδήποτε, η Marpol 73/78 θεωρείται κατάλληλο μέσο για την προσπάθεια πρόληψης της ρύπανσης των ωκεανών και καλύπτει περί το 90 % του παγκόσμιου εμπορικού στόλου.

1.9. Η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει ήδη ένα γενικό σύστημα διαχείρισης των αποβλήτων, εντός του οποίου θα ενταχθεί η προτεινόμενη οδηγία.

2. Η πρόταση της Επιτροπής

2.1. Στόχο της παρούσας πρότασης αποτελεί η μείωση των απορρίψεων στη θάλασσα των αποβλήτων των πλοίων και των καταλοίπων του φορτίου, και συγκεκριμένα των παρανόμων απορρίψεων, εκ μέρους των πλοίων που χρησιμοποιούν τους λιμένες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με την ενίσχυση της διαθεσιμότητας και της χρήσης των λιμενικών εγκαταστάσεων υποδοχής των αποβλήτων των πλοίων και των καταλοίπων του φορτίου, καθώς και με τη βελτίωση της προστασίας του θαλάσσιου περιβάλλοντος.

2.2. Η προτεινόμενη οδηγία εφαρμόζεται σε όλους τους λιμένες των κρατών μελών, συμπεριλαμβανομένων και των λιμένων αναψυχής, και για όλα τα πλοία, ανεξαρτήτως σημαίας, τα οποία προσεγγίζουν και λειτουργούν σε λιμένες των κρατών μελών, εξαιρουμένων των πολεμικών σκαφών, των βοηθητικών ναυτικών μονάδων και των σκαφών που ανήκουν στο κράτος ή εκμεταλλεύονται από αυτό και δεν εκτελούν εμπορικές υπηρεσίες. Κάθε λιμένας πρέπει να αναπτύξει και να εφαρμόσει ένα σχέδιο κατάλληλο για την υποδοχή αποβλήτων.

2.3. Η Επιτροπή επιδιώκει να διασφαλίσει τη χρήση των λιμενικών εγκαταστάσεων υποδοχής με τη βοήθεια μιας δέσμης μέτρων, εκ των οποίων απορρέει η αρχή της υποχρεωτικής παράδοσης των αποβλήτων, σε συνδυασμό με την υποχρέωση των λιμένων να εγκαταστήσουν συστήματα κάλυψης του κόστους, τα οποία να αποτελούν κίνητρο για τη χρήση των εγκαταστάσεων.

2.4. Τα κράτη μέλη θα διασφαλίσουν την κάλυψη των δαπανών για τις υποδομές και τη λειτουργία των λιμενικών εγκαταστάσεων μέσω της επιβολής ενός τέλους στα πλοία.

2.4.1. Όλα τα πλοία που προσεγγίζουν ένα λιμένα κράτους μέλους οφείλουν να συμβάλουν ουσιαστικά στις δαπάνες αυτές, ανεξάρτητα από τη χρήση, μέσω της καταβολής ενός τέλους. Το τελευταίο μπορεί να ενσωματωθεί στα λιμενικά τέλη ή να αποτελέσει ένα ιδιαίτερο τέλος για τα απόβλητα.

2.4.2. Θα είναι δυνατή η επιβολή συμπληρωματικών τελών, ανάλογα με τον όγκο και τον τύπο των αποβλήτων που εκφορτώνονται πραγματικά από τα πλοία.

2.4.3. Ο τρόπος με τον οποίο θα καθορισθεί το τέλος πρέπει να συμφωνεί με τις αρχές της διαφάνειας, της μη διακριτικής μεταχείρισης και του κατάλληλου ύψους. Στο χρήστη επιβάλλεται να διασφαλίζεται η πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικά με το προς πληρωμή ποσόν και τη βάση υπολογισμού του.

2.5. Για τη διασφάλιση της συνεργασίας μεταξύ των πλοίων και των αρχών και ατόμων που εμπλέκονται, ο πλοίαρχος υποχρεούται να ανακοινώνει εκ των προτέρων στο λιμένα που προτίθεται να προσεγγίσει τη διαθέσιμη δυνατότητα αποθήκευσης και τον όγκο των αποβλήτων στο πλοίο, καθώς και την πρόθεση χρησιμοποίησης των εγκαταστάσεων υποδοχής.

2.6. Τα απόβλητα των πλοίων πρέπει να εκφορτώνονται στις λιμενικές εγκαταστάσεις υποδοχής πριν από τον απόπλου των πλοίων από το λιμένα, εξαιρουμένης της περίπτωσης όπου ο πλοίαρχος μπορεί να διαβεβαιώσει ότι το πλοίο διαθέτει επαρκείς δυνατότητες αποθήκευσης κατά το σχεδιαζόμενο ταξίδι.

2.7. Προβλέπονται εξαιρέσεις στις οποίες μπορούν να προβούν τα κράτη μέλη ενδεχομένως σε πλοία που εκτελούν τακτικά δρομολόγια, εφόσον υπάρχουν επαρκείς αποδείξεις ότι τα εν λόγω πλοία έχουν συνάψει σύμβαση για την εκφόρτωση των αποβλήτων τους σε έναν άλλο λιμένα της συνήθους διαδρομής τους.

2.8. Το κύριο μέσο για τη διασφάλιση της τήρησης των κανόνων εκ μέρους των πλοίων θα είναι η πραγματοποίηση επιθεωρήσεων στους λιμένες από τις αρχές των κρατών μελών. Οι επιθεωρήσεις είναι δυνατόν, επίσης, να πραγματοποιούνται σύμφωνα με την οδηγία 95/21/ΕΚ (Port State Control)(3)

2.9. Οι αρχές διαβιβάζουν τις πληροφορίες για τις παραβάσεις στους λοιπούς λιμένες της ΕΕ στους οποίους ενδέχεται να προσεγγίσουν τα εν λόγω πλοία.

2.10. Τα κράτη μέλη οφείλουν να εφαρμόζουν ένα σύστημα κυρώσεων των παραβάσεων των διατάξεων της οδηγίας. Οι κυρώσεις πρέπει να είναι αποτελεσματικές, αναλογικές και αποτρεπτικές. Αφετέρου, πρέπει να προβλεφθεί μία διαδικασία αποζημίωσης των πλοίων, τα οποία υφίστανται αδικαιολόγητες καθυστερήσεις λόγω της ανεπάρκειας των λιμενικών εγκαταστάσεων υποδοχής.

3. Γενικές παρατηρήσεις

3.1. Με την επιφύλαξη των κατωτέρω παρατηρήσεων η ΟΚΕ συμφωνεί με την πρόταση της Επιτροπής που αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της κοινοτικής πολιτικής για τη διαχείριση των αποβλήτων.

3.2. Η κοινοτική πολιτική για το περιβάλλον έχει ως στόχο ένα υψηλό επίπεδο προστασίας, βασιζόμενο στις αρχές της προφύλαξης, του κανόνα "ο ρυπαίνων πληρώνει" και της προληπτικής δράσης(4).

3.3. Στη γνωμοδότησή της του 1993 για την "Ανακοίνωση της Επιτροπής: Κοινή πολιτική ναυτιλιακής ασφάλειας"(5), η ΟΚΕ αναφερόταν στην έλλειψη εγκαταστάσεων υποδοχής των αποβλήτων ως εμπόδιο για την αποτελεσματική εφαρμογή της νομοθεσίας για την καταπολέμηση της ρύπανσης και στη μη τήρηση της Σύμβασης MARPOL από διάφορα συμβαλλόμενα μέρη.

3.3.1. Η ΟΚΕ προτείνει ακόμη οι επιχειρησιακές δαπάνες αυτών των εγκαταστάσεων να μην υπερβαίνουν τα εύλογα όρια και η ΕΚ να συμμετάσχει στις προσπάθειες για τον εξοπλισμό των λιμένων με τις απαιτούμενες εγκαταστάσεις.

3.4. Σε ψήφισμα της 8ης Ιουνίου 1993 για μία κοινή πολιτική ναυτιλιακής ασφάλειας(6), το Συμβούλιο συμπεριέλαβε μεταξύ των δράσεων προτεραιότητας τη βελτίωση, τη διαθεσιμότητα και τη χρήση των λιμενικών εγκαταστάσεων υποδοχής στην Κοινότητα. Σύμφωνα με την οδηγία 95/21/ΕΚ, δεν θα επιτρέπεται ο απόπλους πλοίων που παρουσιάζουν υπερβολικό κίνδυνο πρόκλησης ζημιών στο θαλάσσιο περιβάλλον.

3.5. Για την ενίσχυση της πρόληψης της ρύπανσης και την αποφυγή στρεβλώσεων του ανταγωνισμού, οι περιβαλλοντικές προδιαγραφές που περιγράφονται στην πρόταση πρέπει να ισχύουν για όλα τα λιμάνια και πλοία, ανεξαρτήτως σημαίας, που προσορμίζουν στα λιμάνια αυτά.

3.6. Για την καταπολέμηση της θαλάσσιας ρύπανσης που οφείλεται στις εκφορτώσεις επιχειρηματικού χαρακτήρα των πλοίων απαιτείται, αφενός, οι λιμένες να διαθέτουν κατάλληλες εγκαταστάσεις υποδοχής και, αφετέρου, τα πλοία να χρησιμοποιούν τις εγκαταστάσεις αυτές.

3.7. Η Επιτροπή επέλεξε τη διάκριση μεταξύ καταλοίπων των σκαφών καταλοίπων του φορτίου και έτσι η πρόταση απευθύνεται μόνο στην παράδοση και υποδοχή των καταλοίπων του σκάφους. Τα κατάλοιπα του φορτίου θα εξακολουθήσουν να υπόκεινται μόνο στις διατάξεις της σύμβασης Marpol.

3.7.1. Η ΟΚΕ πιστεύει ότι ο στόχος της πρόληψης της θαλάσσιας ρύπανσης από πλοία θα επιτευχθεί καλύτερα με την ένταξη στο πεδίο εφαρμογής των Παραρτημάτων II και IV της Σύμβασης, χωρίς να γίνεται διάκριση μεταξύ αποβλήτων του πλοίου και καταλοίπων του φορτίου. Οπωσδήποτε, αναγνωρίζονται οι δυσκολίες πρακτικού χαρακτήρα που διέπουν την εφαρμογή της και συνεπώς γίνεται κατανοητή η επιλογή της Επιτροπής.

3.8. Η παρούσα οδηγία έχει ακριβώς τον ίδιο στόχο με τη Σύμβαση Marpol 73/78, δηλαδή την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος από τη ρύπανση που προκαλείται από τα πλοία, ανεξαρτήτως σημαίας. Ωστόσο, αντί για τη ρύθμιση των απορρίψεων των πλοίων στη θάλασσα που είναι ο σκοπός της Marpol 73/78, η πρόταση οδηγίας εστιάζεται στον έλεγχο των πλοίων όταν προσορμίζουν τους κοινοτικούς λιμένες πράγμα το οποίο αφορά η υποχρέωση παράδοσης αποβλήτων στις λιμενικές εγκαταστάσεις.

3.9. Είναι κοινώς δεκτό ότι τα βασικά προβλήματα του ισχύοντος καθεστώτος για την καταπολέμηση της ρύπανσης που προκαλούν τα πλοία δεν οφείλονται στην ανεπάρκεια των κανόνων αλλά μάλλον στην ανεπαρκή επιβολή και εφαρμογή τους.

3.10. Για να είναι αποτελεσματικό, το κοινοτικό καθεστώς, πρέπει καταρχήν, να θεσπισθούν περισσότερο ειδικοί κανόνες όσον αφορά την υποχρέωση των λιμένων των παράκτιων κρατών να διαθέτουν κατάλληλες εγκαταστάσεις υποδοχής. Η μη ύπαρξη αυτών των εγκαταστάσεων ή η άγνοια της ύπαρξής τους, είναι δυνατόν να ωθήσουν τα πλοία στις παράνομες πρακτικές της απόρριψης αποβλήτων στη θάλασσα.

3.11. Λόγω της διαφοράς των συστημάτων τιμολόγησης κατά την παραλαβή και επεξεργασία αποβλήτων των πλοίων σε λιμενικές εγκαταστάσεις, που υφίστανται στους ευρωπαϊκούς λιμένες, η πρόταση της Επιτροπής είναι ελαστική όσον αφορά τον προς υιοθέτηση τύπο για κάθε περίσταση και η ΟΚΕ συμφωνεί σχετικά. Όμως, είναι σκόπιμο όπως οι λιμένες εφαρμόζουν μία πολιτική διαφανή από πλευράς τελών ώστε τα τελευταία να αντιστοιχούν με τρόπο δίκαιο και ανάλογο στις υπηρεσίες που πράγματι προσφέρονται.

3.11.1. Η ΟΚΕ σημειώνει ακόμη ότι βρίσκεται υπό προετοιμασία η κατάρτιση γνωμοδότησης για την "τιμολόγηση των υποδομών"(7), και συνιστά στην Επιτροπή να λάβει υπόψη τα πορίσματα και της γνωμοδότησης αυτής.

3.12. Ένα θεμελιώδες στοιχείο της προτεινόμενης οδηγίας αποτελεί η υποχρέωση όλων των λιμένων να επεξεργασθούν σχέδια για την υποδοχή και τη διαχείριση των αποβλήτων, καθώς και να φροντίσουν για τη διάδοσή τους. Για την καλύτερη αποτελεσματικότητα είναι ανάγκη να διασφαλισθεί ότι οι χρήστες των εγκαταστάσεων και οι εργαζόμενοι σ'αυτές δίνουν τη γνώμη τους κατά την επεξεργασία αυτών των σχεδίων.

3.12.1. Επίσης, είναι σημαντικό τα σχέδια υποδοχής και διαχείρισης των αποβλήτων να προβλέπουν την κατάλληλη επαγγελματική κατάρτιση των εργαζομένων που ασχολούνται σ' αυτές τις δραστηριότητες.

3.13. Η ΟΚΕ επισημαίνει ότι η υποχρέωση που περιλαμβάνεται στη Marpol 73/78 για τη μη πρόκληση άσκοπων καθυστερήσεων στα πλοία εξακολουθεί να ισχύει.

3.14. Η ρύπανση των θαλασσών έχει, από τη φύση της, διασυνοριακές συνέπειες. Μία προληπτική δράση σ' αυτόν τον τομέα θα είναι περισσότερο αποτελεσματική αν αναληφθεί σε κοινοτικό επίπεδο, καθώς τα συμβαλλόμενα μέρη μεμονωμένα δεν είναι σε θέση να λάβουν κατάλληλα και αποτελεσματικά μέτρα. Επιπλέον, πρέπει να αναφερθεί ότι ένα αυστηρό καθεστώς παραδόσεων των αποβλήτων, όπως το προτεινόμενο, απαιτεί τη στενή συνεργασία μεταξύ γειτονικών κρατών, όχι μόνο στο εσωτερικό της ΕΕ αλλά και με τρίτες χώρες, σε θέματα ενημέρωσης και ενεργειών ελέγχου. Επιπλέον, μόνη η γενική εφαρμογή της οδηγίας μπορεί να διασφαλίσει συνθήκες ουδετερότητας από πλευράς ανταγωνισμού.

3.14.1. Επίσης, η ΟΚΕ συνιστά όπως, στον κύκλο των προγραμμάτων όπως τα MEDA, Phare, Tacis ή η Σύμβαση της Λομέ, εξετασθεί η δυνατότητα χρηματοδότησης σχεδίων στην περιοχή αυτή.

4. Ειδικές παρατηρήσεις

4.1. Άρθρο 4 (Λιμενικές εγκαταστάσεις υποδοχής)

4.1.1. Σε αντίθεση με τις υποχρεώσεις που επιβάλλονται στα πλοία, οι οποίες καθορίζονται σαφώς στο προτεινόμενο κείμενο, οι υποχρεώσεις των λιμένων παρουσιάζονται κατά τρόπο υπερβολικά ασαφή, ώστε να κρίνεται σκόπιμη η διασαφήνισή τους.

4.1.2. Πρέπει να ενθαρρυνθεί η συνεργασία μεταξύ γειτονικών λιμένων, προκειμένου να διασφαλισθεί ο ορθολογισμός των δαπανών. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τους μικρούς λιμένες που βρίσκονται σε περιοχές όπου υπάρχουν και άλλοι καλύτερα εξοπλισμένοι λιμένες.

4.1.3. Επίσης, επιβάλλεται η πρόληψη των τεχνικοοικονομικών προβλημάτων, τα οποία ενδεχομένως να καταστήσουν ανεφάρμοστες τις διατάξεις της οδηγίας και τα οποία οφείλονται στην ποσότητα εγκαταστάσεων που χρειάζεται να κατασκευασθούν προκειμένου να ανταποκρίνονται στις πτυχές της ασυμβατότητας μεταξύ ποικίλων ουσιών, με σκοπό να διασφαλισθεί ο διαχωρισμός των διαφόρων προϊόντων.

4.2. Άρθρο 6 (Κοινοποίηση)

4.2.1. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι θα είναι προς όφελος των πλοίων και των κρατών μελών ο καθορισμός ενός μόνο παραλήπτη του εντύπου σε κάθε λιμένα, ο οποίος θα είναι υπεύθυνος και για τη διανομή του σε όλους τους ενδιαφερομένους.

4.3. Άρθρο 7 (Παράδοση αποβλήτων των πλοίων)

4.3.1. Παρά την υποχρέωση για την παράδοση των αποβλήτων των πλοίων, που ορίζεται σ' αυτό το άρθρο, θα πρέπει να αντιμετωπίζονται οι καταστάσεις κατά τις οποίες ο λιμένας δεν είναι επαρκώς εξοπλισμένος για να τα υποδεχθεί.

4.4. Άρθρο 8 (Τέλη για τα απόβλητα των πλοίων)

4.4.1. Η επιβολή ενός τέλους σε όλα τα πλοία, ανεξάρτητα από το εάν χρησιμοποιούν τις λιμενικές εγκαταστάσεις υποδοχής, είναι εις βάρος των μικρών λιμένων, στους οποίους, πιθανότατα, δεν θα είναι δυνατόν να επιρριφθεί το κόστος υποδοχής και επεξεργασίας των αποβλήτων και των λυμάτων των πλοίων στους χρήστες, λόγω του χαμηλού επιπέδου χρησιμοποίησης.

4.4.2. Ο υπολογισμός του προς επιβολή τέλους είναι διαφορετικός για κάθε λιμένα και ο τρόπος απόσβεσης του κόστους των λιμενικών εγκαταστάσεων επεξεργασίας των αποβλήτων φαίνεται δύσκολο να καθορισθεί, επειδή πολλές από αυτές τις εγκαταστάσεις είναι ιδιωτικές και βρίσκονται εκτός λιμενικών περιοχών.

4.4.2.1. Η ΟΚΕ πιστεύει ότι, όταν ένα κράτος μέλος συμπεραίνει ότι η εκμετάλλευση ορισμένης εγκατάστασης υποδοχής και διαχείρισης αποβλήτων δεν είναι αποδοτική και δεν ανταποκρίνεται αντικειμενικά στις απαιτήσεις της θαλάσσιας ναυσιπλοΐας, θα πρέπει να έχει τη δυνατότητα απαλλαγής και συνεπώς της πληρωμής του τέλους που αντιστοιχεί σ' αυτήν την εκμετάλλευση.

4.4.3. Προτείνεται για τη σύνθεση του τέλους να χρησιμοποιείται ένα μικτό σύστημα δηλαδή ένα βασικό ομοιόμορφο τέλος και ένα άλλο ανάλογο προς τις ποσότητες και τύπους των αποβλήτων που εκφορτώνονται πράγματι από ένα πλοίο.

4.5. Άρθρο 9 (Εξαιρέσεις)

4.5.1. Η ΟΚΕ δέχεται ευνοϊκά τις δυνατότητες εξαίρεσης που αφήνονται στα κράτη μέλη (άρθρο 9). Πλοία που προσεγγίζουν τακτικά τα ίδια λιμάνια και πλοία που παραδίνουν τακτικά τα αντίστοιχα απόβλητα σε άλλα λιμάνια δεν πρέπει να καταβάλλουν το βασικό τέλος υποδοχής και διαχείρισης των αποβλήτων σε κάθε νέο λιμάνι.

4.5.2. Σε περιπτώσεις όπου το σκάφος χρησιμοποιείται για τακτικά ταξίδια μεταξύ λιμένων των κρατών μελών και τρίτων χωρών και προβαίνει στην τακτική και ελεγχόμενη παράδοση αποβλήτων σε λιμάνια τρίτων χωρών, το σκάφος αυτό πρέπει να απαλλάσσεται από το τέλος για απόβλητα στα λιμάνια των κρατών μελών.

4.6. Άρθρο 10 (Παράδοση των καταλοίπων φορτίου)

4.6.1. Αντίθετα από τα απόβλητα του σκάφους, τα κατάλοιπα φορτίου εμπίπτουν στην αρμοδιότητα του ιδιοκτήτη του φορτίου· συνεπώς, το εν λόγω άρθρο πρέπει να θεσπίζει την ευθύνη του για τις δαπάνες που απορρέουν από την παράδοση των εν λόγω καταλοίπων.

4.7. Άρθρο 11 (Εφαρμογή)

4.7.1. Η δημοσιονομική εκτέλεση των διατάξεων της παρούσας οδηγίας θα προκαλέσει σημαντική αύξηση του φόρτου εργασίας του Port State Control, καθώς όλα τα πλοία που δεν θα πραγματοποιούν την προβλεπόμενη από το άρθρο 6 κοινοποίηση ή σε περίπτωση που αυτή αποδεικνύεται ανακριβής θα επιθεωρούνται κατά προτεραιότητα. Δεδομένου ότι η αποτελεσματικότητα των επιθεωρήσεων αποτελεί έναν καθοριστικό παράγοντα για την ορθή εφαρμογή της οδηγίας, η ΟΚΕ αμφιβάλλει κατά πόσον το Port State Control στην ΕΕ στην παρούσα κατάστασή του μπορεί να διασφαλίσει την αποτελεσματικότητα αυτή.

4.7.2. Η ΟΚΕ επισημαίνει ότι η απαγόρευση φόρτωσης/εκφόρτωσης του πλοίου ή επιβίβασης επιβατών σ' αυτό, όπως προβλέπεται στην παράγραφο 3, αφορά πλοία για τα οποία έχουν διαπιστωθεί παραβάσεις, βάσει των διαδικασιών των παραγράφων 1 και 2 του ίδιου άρθρου. Ωστόσο, θα πρέπει να επανεξετασθεί η διατύπωση του εν λόγω άρθρου, προκειμένου να καταστεί σαφής η παραπάνω ερμηνεία.

4.7.2.1. Αναφέρεται, πάντως, ότι η πρόταση περιέχει κυρώσεις μόνο για πλοία που δεν εκτελούν καταλλήλως τις υποχρεώσεις τους. Η πρόταση δεν περιέχει κυρώσεις για τα λιμάνια και τις υποχρεώσεις που τα βαρύνουν. Τούτο δεν είναι δίκαιο.

4.7.2.2. Αφετέρου, όταν ένα πλοίο δεν πληροί εντελώς τους όρους των άρθρων 7 ή 10, αποτελεί επαρκή κύρωση μία επίσημη ανακοίνωση προς το επόμενο λιμάνι του δρομολογίου του, όπου ελέγχονται τα ημερολόγια καταστρώματος, η ποσότητα των καταλοίπων και οι υπόλοιποι όροι, με ενδεχόμενη επιβολή ενός προστίμου για παράβαση. Η "κράτηση" του πλοίου βάσει του άρθρου 11.2, φαίνεται να αποτελεί υπερβολική ενέργεια.

5. Συμπεράσματα

5.1. Η ανάγκη εξοπλισμού όλων των λιμένων με εγκαταστάσεις υποδοχής των αποβλήτων αναγνωρίζεται από τις διατάξεις της Συνθήκης Marpol 73/78. Από την έναρξη εφαρμογής της εν λόγω συνθήκης, το θέμα αυτό κατέστη αντικείμενο διαφορών, λόγω είτε της έλλειψης κατάλληλων εγκαταστάσεων στους λιμένες, είτε της μη συμμόρφωσης εκ μέρους των πλοίων.

5.2. Η ΟΚΕ θεωρεί ότι η εφαρμογή της παρούσας οδηγίας θα επιφέρει σημαντική βελτίωση των υφιστάμενων συνθηκών στους λιμένες της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και ότι θα αποτελέσει παράδειγμα και για άλλες παράκτιες περιοχές παγκοσμίως, υπό την έννοια ότι θα δημιουργηθούν παρόμοιες συνθήκες σε όλους τους λιμένες, με υψηλό βαθμό ελέγχου της ρύπανσης του θαλάσσιου περιβάλλοντος.

5.3. Ούτως, η ΟΚΕ συμμερίζεται τους στόχους της Επιτροπής κατά την παρουσίαση της παρούσας πρότασης οδηγίας και είναι της γνώμης ότι η υιοθέτηση μιας παρόμοιας κοινοτικής διάταξης πρέπει να λαμβάνει υπόψη και να ανταποκρίνεται στις προαναφερθείσες πτυχές όσον αφορά την ανάγκη διασαφήνισης του βαθμού εξοπλισμού των λιμενικών εγκαταστάσεων υποδοχής των αποβλήτων, τον υπολογισμό των προς επιβολή τελών και τη διασφάλιση της δυνατότητας επιβολής των διατάξεων της οδηγίας.

Βρυξέλλες, 24 Μαρτίου 1999.

Η Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Beatrice RANGONI MACHIAVELLI

(1) ΕΕ C 271 της 31.8.1998, σ. 1.

(2) Τα Παραρτήματα IV και VI δεν ισχύουν ακόμη.

(3) Οδηγία 95/21/ΕΚ του Συμβουλίου, της 19ης Ιουνίου 1995, σχετικά με την εφαρμογή, εκ μέρους των πλοίων που προσεγγίζουν τους λιμένες της Κοινότητας ή πλέουν σε ύδατα που ανήκουν στη δικαιοδοσία των κρατών μελών, των διεθνών κανόνων για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας, την πρόληψη της ρύπανσης και τις συνθήκες διαβίωσης και εργασίας στο πλοίο (επιθεώρηση του κράτους του λιμένα) (ΕΕ L 157 της 7.7.1995, σ. 1 - Διόρθωση: ΕΕ L 291 της 14.11.1996, σ. 42). Γνωμοδότηση της ΟΚΕ: ΕΕ C 393 της 31.12.1994, σ. 50.

(4) Άρθρο 130 R, αριθ. 2 της ΣΕΕ.

(5) COM(93) 66 τελικό - Γνωμοδότηση της ΟΚΕ: ΕΕ C 34 της 2.2.1994, σ. 47.

(6) ΕΕ C 271 της 7.10.1993, σ. 1.

(7) ΕΕ C 101 της 12.4.1999.