Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών σχετικά με την "Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 97/67/ΕΚ με στόχο το περαιτέρω άνοιγμα των κοινοτικών ταχυδρομικών υπηρεσιών στον ανταγωνισμό"

(2001/C 144/07)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 97/67/ΕΚ με στόχο το περαιτέρω άνοιγμα των κοινοτικών ταχυδρομικών υπηρεσιών στον ανταγωνισμό [COM(2000) 319 τελικό - 2000/0139 (COD)]·

έχοντας υπόψη την απόφαση του Συμβουλίου, με ημερομηνία 25 Σεπτεμβρίου 2000, δυνάμει του άρθρου 265 1η παράγραφος της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, να ζητεί τη γνώμη της επί του θέματος·

έχοντας υπόψη την απόφαση που έλαβε το Προεδρείο της στις 13 Ιουνίου 2000, να καταρτίσει γνωμοδότηση επί του θέματος και να αναθέσει τις προπαρασκευαστικές εργασίες στην επιτροπή 6 - Απασχόληση, οικονομική πολιτική, ενιαία αγορά, βιομηχανία και ΜΜΕ·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της για την "Ανακοίνωση της Επιτροπής επί του συνόλου των επιτρεπομένων μέσων για την ανάπτυξη των κοινοτικών ταχυδρομικών υπηρεσιών" και την "Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου που αφορά κοινούς κανόνες για την ανάπτυξη των κοινοτικών ταχυδρομικών υπηρεσιών και τη βελτίωση της ποιότητας των παρεχομένων υπηρεσιών" (CdR 422/95 fin)(1)·

έχοντας υπόψη την απόφαση του Προέδρου της, της 26ης Οκτωβρίου 2000, να ορίσει τον κ. Martin γενικό εισηγητή για την κατάρτιση της σχετικής γνωμοδότησης, σύμφωνα με το άρθρο 40, εδάφιο 2 του Εσωτερικού της Κανονισμού·

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης (CdR 309/2000 rev. 1) που κατήρτισε ο γενικός εισηγητής κ. Martin (ΗΒ-ΕΣΚ)·

υιοθέτησε την ακόλουθη γνωμοδότηση κατά την 36η σύνοδο ολομελείας της που πραγματοποιήθηκε στις 13 και 14 Δεκεμβρίου 2000 (συνεδρίαση της 13ης Δεκεμβρίου).

1. Οι απόψεις της ΕΤΠ επί των προτάσεων

1.1. Η ΕΤΠ υποστηρίζει την ενιαία ευρωπαϊκή αγορά και δεσμεύεται για την ολοκλήρωσή της, η οποία περιλαμβάνει και μία διαδικασία απελευθέρωσης των ταχυδρομικών υπηρεσιών εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με την οποία συμβιβάζεται η προώθηση της σταδιακής, ελεγχόμενης απελευθέρωσης της αγοράς των ταχυδρομικών υπηρεσιών με την προώθηση μιας σταθερής εγγύησης της παροχής της καθολικής υπηρεσίας.

1.2. Ενώ, η ΕΤΠ σημειώνει την απόφαση του Συμβουλίου που πραγματοποιήθηκε το Μάρτιο του 1999, επιθυμεί επίσης να τονίσει τον καθοριστικό ρόλο που διαδραμάτισαν οι ταχυδρομικές υπηρεσίες υπέρ της κοινωνικής και εδαφικής συνοχής της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

1.3. Η ΕΤΠ επιθυμεί να τονίσει ότι οι ταχυδρομικές υπηρεσίες προσφέρουν μια μοναδική επικοινωνιακή υποδομή με υψηλή οικονομική και κοινωνική σημασία, η οποία έχει αντίκτυπο σε όλους τους πολίτες της ΕΕ.

1.4. Ειδικότερα, η ΕΤΠ είναι της άποψης ότι μια υψηλής ποιότητας, σύγχρονη και τεχνολογικά προηγμένη καθολική ταχυδρομική υπηρεσία αποτελεί προαπαιτούμενο για την πλήρη υλοποίηση της ενιαίας αγοράς, της μελλοντικής οικονομικής ανάπτυξης και της κοινωνικής ένταξης. Πιο συγκεκριμένα, οι πολίτες και οι μικρές επιχειρήσεις σε απομακρυσμένες και αποκλεισμένες αστικές περιοχές στηρίζονται στους φορείς παροχής καθολικής υπηρεσίας για τη διανομή επιστολών, αγαθών και υπηρεσιών.

1.5. Η ΕΤΠ αναγνωρίζει, επίσης, ότι πολλές ταχυδρομικές υπηρεσίες συνάπτουν στρατηγικές συμμαχίες πέραν των εθνικών συνόρων, ενώ άλλες προβαίνουν σε εξαγορές για να εξασφαλίσουν σημαντικότερη δυνατότητα ελέγχου των δικτύων διανομής.

1.6. Η ΕΤΠ συμφωνεί ότι ο αντίκτυπος της παγκοσμιοποίησης, της ζήτησης της αγοράς για υψηλής ποιότητας υπηρεσίες και των τεχνολογικών εξελίξεων δεικνύει ότι οι ταχυδρομικές υπηρεσίες καλούνται να αντιμετωπίσουν ταχείες μεταβολές στον κλάδο τους.

1.7. Η ΕΤΠ δέχεται ότι οι ταχυδρομικές υπηρεσίες της ΕΕ αναπτύσσουν δραστηριότητες σε μια ολοένα και πιο ανοικτή και ανταγωνιστική αγορά, η οποία χαρακτηρίζεται από γρήγορες τεχνολογικές εξελίξεις, κυρίως λόγω της διαρκώς αυξανόμενης χρήσης του Διαδικτύου (Internet), του φαξ και άλλων τεχνολογικών επιτευγμάτων.

1.8. Η ΕΤΠ αναγνωρίζει ότι ορισμένα κράτη μέλη υπερέβησαν ήδη τα όρια που προβλέπονται από την οδηγία του 1997 προβαίνοντας στην απελευθέρωση μεγαλύτερων τμημάτων των ταχυδρομικών υπηρεσιών, πέραν του ισχύοντος αποκλειστικού τομέα που ορίζεται σε 350 γραμμάρια και σε 5 φορές το βασικό τιμολόγιο.

1.9. Πιο συγκεκριμένα, η ΕΤΠ θεωρεί ότι πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στο ρόλο που διαδραματίζουν για την απασχόληση οι ταχυδρομικές υπηρεσίες, οι οποίες υπολογίζεται ότι απασχολούν άμεσα περίπου 1,7 εκατομμύρια άτομα, εκ των οποίων τα 1,3 εκατομμύρια απασχολούνται από τους φορείς παροχής καθολικής υπηρεσίας. Δεδομένου ότι πολλές από αυτές τις θέσεις εργασίας βρίσκονται σε απομακρυσμένες αγροτικές περιφέρειες και σε αποκλεισμένες αστικές περιοχές, απαιτείται να ληφθεί υπόψη η σημασία της απασχόλησης για τις τοπικές και περιφερειακές οικονομίες σε οιεσδήποτε περαιτέρω φιλελευθεροποιήσεις.

1.10. Η ΕΤΠ σημειώνει ότι η οδηγία του 1997 οδήγησε ήδη στη βελτίωση της ποιότητας των υπηρεσιών που διασφαλίζουν τη διακίνηση της διασυνοριακής αλληλογραφίας, επειδή οι αρχές της επιτρέπουν την ανάπτυξη καλών σχέσεων μεταξύ των φορέων που έχουν την υποχρέωση της παροχής της καθολικής υπηρεσίας.

1.11. Η ΕΤΠ επιθυμεί να επισημάνει ότι η υποχρέωση παροχής καθολικών ταχυδρομικών υπηρεσιών προσδίδει στον ταχυδρομικό τομέα μια ιδιαιτερότητα η οποία δεν απαντάται σε κανέναν άλλο τομέα της οικονομίας, δεδομένου ότι παρέχει σε μεμονωμένους καταναλωτές - είτε ιδιώτες είτε επιχειρήσεις - δυνατότητα άμεσης πρόσβασης σε αξιόπιστες υπηρεσίες επικοινωνίας, αλλά και σε κρατικές, τραπεζικές και εμπορικές υπηρεσίες, σε πολλές χώρες της Ένωσης. Οι εν λόγω υπηρεσίες είναι εξαιρετικά σημαντικές για τις αποκλεισμένες κοινότητες τόσο σε αστικές όσο και σε αγροτικές περιοχές.

1.12. Η ΕΤΠ συμφωνεί ότι οι φορείς παροχής καθολικής υπηρεσίας αντιμετωπίζουν μια σειρά μοναδικών προκλήσεων λόγω της περαιτέρω απελευθέρωσης που προκαλείται, αφενός, από τις υφιστάμενες επενδύσεις στα δίκτυα ταχυδρομικών υπηρεσιών, πολλές από τις οποίες είναι σταθερές (ταχυδρομεία, υποδομή μεταφορών, προσωπικό, κ.λπ.) και, αφετέρου, από τη ραγδαία ανάπτυξη νέων εναλλακτικών μορφών επικοινωνίας που βασίζονται στις τεχνολογικές εξελίξεις και παρέχονται τόσο στις επιχειρήσεις όσο και στους ιδιώτες (ηλεκτρονικό εμπόριο, Διαδίκτυο, φαξ, ραδιοτηλεοπτική αναμετάδοση, κ.λπ.).

1.13. Η ΕΤΠ αναγνωρίζει ότι αυτή η αυξημένη χρήση των υπηρεσιών μέσω του Διαδικτύου θα μπορούσε να οδηγήσει σε περαιτέρω μείωση των παραδοσιακών υπηρεσιών αλληλογραφίας, οι οποίες εμπίπτουν στις αποκλειστικές υπηρεσίες και ότι οι κοινωνικά αποκλεισμένες ομάδες έχουν λιγότερες πιθανότητες να έχουν πρόσβαση στις υπηρεσίες που βασίζονται στο διαδίκτυο.

1.14. Η ΕΤΠ δέχεται ότι κινητήρια δύναμη των εξελίξεων κατά την προσεχή δεκαετία θα είναι τα τεχνολογικά επιτεύγματα και ότι, συνεπώς, θα αυξηθούν οι πιέσεις για τη διαμόρφωση και την προσφορά εκ μέρους των ταχυδρομικών υπηρεσιών ολοένα και πιο εξατομικευμένων λύσεων, προσαρμοσμένων στις συγκεκριμένες ανάγκες διαφόρων ομάδων πελατών, μέσω ενός φορέα παροχής καθολικής υπηρεσίας ή μέσω εξειδικευμένων ταχυδρομικών υπηρεσιών.

1.15. Η ΕΤΠ εκτιμά ότι τούτο θα οδηγήσει σε αναδιάρθρωση της απασχόλησης στον εν λόγω τομέα, με δυνητική μετατόπιση της δραστηριότητας από τους φορείς παροχής καθολικής υπηρεσίας σε νεοεμφανιζόμενους φορείς. Κατά την άποψη της ΕΤΠ, η μετατόπιση αυτή δεν θα πρέπει να αποβεί εις βάρος της ποιότητας της απασχόλησης των πολιτών της ΕΕ. Μάλιστα, η ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού και η υποστήριξή του ενδέχεται να πρέπει να ενταθεί εντός του συγκεκριμένου τομέα.

1.16. Εξάλλου, η ΕΤΠ είναι της γνώμης ότι μια τέτοια τεχνολογική μεταβολή διανοίγει νέες προοπτικές για την ανάπτυξη νέων προϊόντων, όπως υπηρεσίες κρυπτογράφησης για την ασφαλή μετάδοση στοιχείων μέσω του Διαδικτύου και προϊόντα προσαρμοσμένα στις ανάγκες μεμονωμένων πελατών, οι οποίες θα αποβούν προς όφελος τόσο του επιβεβλημένου φορέα παροχής καθολικής υπηρεσίας όσο και των νεοεισερχόμενων στην αγορά και, ταυτόχρονα, θα αποτελέσουν πηγή εσόδων και θέσεων απασχόλησης.

2. Οι συστάσεις της ΕΤΠ επί των προτάσεων

2.1. Η Επιτροπή των Περιφερειών συμφωνεί με τις αρχές που αποσκοπούν στη συμφιλίωση της περαιτέρω σταδιακής και ελεγχόμενης απελευθέρωσης των ταχυδρομικών υπηρεσιών με τη μόνιμη διασφάλιση της παροχής καθολικής υπηρεσίας, διότι θεωρεί ότι κατά τον τρόπο αυτό θα επιτευχθεί η βελτίωση της ποιότητας των υπηρεσιών που παρέχονται προς τους καταναλωτές, τόσο τους ιδιώτες όσο και τις επιχειρήσεις.

2.2. Η ΕΤΠ συνιστά να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στον καταμερισμό της ενδεχόμενης απώλειας θέσεων εργασίας, ιδίως σε απομακρυσμένες αγροτικές περιφέρειες και σε αποκλεισμένες αστικές περιοχές στις οποίες οι ταχυδρομικές υπηρεσίες παρέχουν σημαντικές ευκαιρίες απασχόλησης. Οι μεταβολές του επιπέδου απασχόλησης θα επηρεάσουν σημαντικά τις τοπικές και περιφερειακές οικονομίες και για το λόγο αυτό το εν λόγω θέμα θα πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη στο πλαίσιο της πραγματοποίησης περαιτέρω απελευθερώσεων.

2.3. Η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί ότι θα πρέπει να εξετασθεί η δυνατότητα αξιοποίησης των υποδομών σε ταχυδρομικά γραφεία στις αγροτικές περιοχές προκειμένου να διευκολυνθεί η επαφή μεταξύ των διοικητικών και άλλων υπηρεσιών σε περιοχές που παρουσιάζουν έλλειψη υποδομών επικοινωνίας. Τα ταχυδρομικά γραφεία θα μπορούσαν να αποτελέσουν το συνδετικό κρίκο μεταξύ των εν λόγω περιοχών και των ευρισκόμενων σε κεντρική θέση περιοχών, συμβάλλοντας στη διατήρηση των υφιστάμενων και στην προώθηση της δημιουργίας νέων θέσεων απασχόλησης και κατά συνέπεια στη διατήρηση του πληθυσμού στις εν λόγω περιοχές.

2.4. Η ΕΤΠ διερωτάται τί αντίκτυπο θα έχουν οι προβλέψεις της Επιτροπής επί της απασχόλησης και, κατά συνέπεια, καλεί τα κράτη μέλη να κοινοποιούν τακτικά στην Επιτροπή στοιχεία στον τομέα της απασχόλησης, γεγονός το οποίο συνάδει με τη νέα εστίαση του ενδιαφέροντος στην απασχόληση που προβλέπεται από τη Συνθήκη του Άμστερνταμ.

2.5. Υπό το πρίσμα του νέου στρατηγικού στόχου της Ένωσης περί δημιουργίας περισσότερων και καλύτερων θέσεων εργασίας, η ΕΤΠ συνιστά να επιδειχθεί ιδιαίτερη προσοχή στον έλεγχο της ποιότητας της απασχόλησης επί του συνόλου του ταχυδρομικού τομέα, προκειμένου να διασφαλισθεί ότι η περαιτέρω απελευθέρωση δεν θα επιφέρει επιδείνωση των συνθηκών εργασίας των πολιτών της ΕΕ που απασχολούνται στις ταχυδρομικές υπηρεσίες.

2.6. Ως εκ τούτου, η ΕΤΠ καλεί τα κράτη μέλη και την Επιτροπή να διασφαλίσουν ότι η συνεκτίμηση της προαναφερθείσας παραμέτρου θα τεθεί στο επίκεντρο των προτάσεων περί απελευθέρωσης, καθώς και ότι θα πραγματοποιηθεί εκ παραλλήλου αξιολόγηση των αναγκών για περαιτέρω ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού, προκειμένου να διασφαλισθεί η παροχή στους πολίτες της ΕΕ δυνατοτήτων υψηλής ποιότητας απασχόλησης.

2.7. Η ΕΤΠ ζητεί επίσης από τα κράτη μέλη και από την Επιτροπή να εξετάσουν τις δυνατότητες που προκύπτουν από τις νέες τεχνολογίες και την ύπαρξη εκτεταμένου δικτύου ταχυδρομείων σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση για την περαιτέρω ανάπτυξη του δικτύου από πλευράς πρόσβασης σε κρατικές υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένης της ψηφοφορίας σε άμεσες εκλογές, της εκπαίδευσης, της κατάρτισης, των ευκαιριών απασχόλησης, κ.λπ.

2.8. Λαμβανομένης υπόψη της μοναδικής θέσεως και του ρόλου της καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας για την υλοποίηση της Ενιαίας Ευρωπαϊκής Αγοράς, η ΕΤΠ αιτείται την εκπόνηση, μετά το 2003, δηλαδή μετά την εφαρμογή της οδηγίας, πρόσθετης έκθεσης σχετικά με την κατάσταση της αγοράς πριν από την υποβολή οποιασδήποτε άλλης πρότασης περί απελευθέρωσης. Η έκθεση αυτή κρίνεται σκόπιμο να περιλαμβάνει αξιολόγηση του εάν και κατά πόσον η πλήρης απελευθέρωση είναι εφικτή, και όντως επιθυμητή, σε συνάρτηση με τον επιζητούμενο στόχο που έγκειται στη διατήρηση της υποχρέωσης παροχής καθολικής υπηρεσίας.

2.9. Η ΕΤΠ επικροτεί τη διατήρηση της υποχρέωσης παροχής καθολικής υπηρεσίας (η οποία ορίζεται ως, κατ' ελάχιστον, μια καθημερινή παραλαβή και παράδοση αλληλογραφίας σε κάθε διεύθυνση με τρόπο μη δαπανηρό, αξιόπιστο και υψηλής ποιότητας και σε όλα τα μέρη) και ζητεί τη συνέχιση της επιβολής της, ως μείζονος και βασικής προϋπόθεσης, σε όλους τους φορείς παροχής καθολικής υπηρεσίας.

2.10. Η ΕΤΠ εκτιμά ότι η παροχή μιας τέτοιας εγγύησης είναι κεφαλαιώδους σημασίας τόσο για τη διατήρηση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών όσο και για την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς. Επιπλέον, η ΕΤΠ είναι της γνώμης ότι ο ορισμός αυτός θα διασφαλίσει ενδεδειγμένη πρόσβαση σε ιδιώτες και μικρές επιχειρήσεις, ιδιαίτερα σε αγροτικές περιοχές και σε αποκλεισμένες αστικές κοινότητες.

2.11. Έχουν εισαχθεί νέοι ορισμοί σχετικά με τις παραδοσιακές και τις ειδικές υπηρεσίες. Σύμφωνα με την πρόταση της Επιτροπής οι ειδικές υπηρεσίες, που δεν υπόκεινται στην υποχρέωση παροχής καθολικής υπηρεσίας, πρόκειται να απελευθερωθούν ανεξαρτήτως ορίου τιμής. Η ΕΤΠ θεωρεί ότι ο ορισμός των ειδικών υπηρεσιών θα πρέπει να γίνει περισσότερο περιοριστικός προκειμένου να προστατευθεί το οικονομικό περιεχόμενο της έννοια της καθολικής υπηρεσίας. Πράγματι ο προτεινόμενος ορισμός είναι τόσο ευρύς ώστε οιοσδήποτε ανταγωνιστής κατορθώσει να συμπεριλάβει τις υπηρεσίες που παρέχει στις "ειδικές υπηρεσίες", μπορεί εύκολα να αποφύγει τους περιορισμούς που τίθενται, θέτοντας σε κίνδυνο την οικονομική βιωσιμότητα όλων των φορέων παροχής καθολικής υπηρεσίας.

2.12. Η ΕΤΠ εκφράζει τη λύπη της για την εισαγωγή της νέας έννοιας των ειδικών υπηρεσιών, χωρίς καμία σχετική ανάλυση, διότι στην περίπτωση αυτή δημιουργούνται ερωτήματα σχετικά με την εφαρμογή της αρχής της προσαρμοστικότητας, όπως προβλέπεται από το άρθρο 5 της οδηγίας του 1997. Η κατάργηση της αναφοράς στην τιμολόγηση των εν λόγω υπηρεσιών θα προκαλέσει σοβαρή νομική αβεβαιότητα στον τομέα και θα επηρεάσει την οικονομική βιωσιμότητα των φορέων που έχουν την υποχρέωση παροχής καθολικής υπηρεσίας.

2.13. Στην πρόταση της Επιτροπής υποστηρίζεται μείωση από 350 γραμμάρια και 5 φορές το βασικό τυποποιημένο τιμολόγιο σε 50 γραμμάρια και 2,5 φορές, αντιστοίχως. Κατά την άποψη της ΕΤΠ, η προτεινόμενη μείωση θα μπορούσε ενδεχομένως να υπονομεύσει τη δυνατότητα του φορέα παροχής καθολικής υπηρεσίας να διανέμει την αλληλογραφία σύμφωνα με την εν λόγω υποχρέωση. Στην οδηγία του 1997 προβλέπεται η ελεγχόμενη και σταδιακή απελευθέρωση και, ως εκ τούτου, η ΕΤΠ κρίνει σκόπιμη τη βαθμιαία μείωση σε 150 γραμμάρια και όχι σε 50.

2.14. Η ΕΤΠ θεωρεί ότι ο εν λόγω τομέας είναι ζωτικής σημασίας για τις τοπικές και περιφερειακές αρχές και, συνεπώς, ζητεί να ενημερώνεται διαρκώς για τις περαιτέρω εξελίξεις.

Βρυξέλλες, 13 Δεκεμβρίου 2000.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Jos Chabert

(1) ΕΕ C 337 της 11.11.1996, σ. 28.