ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Ετήσια έκθεση σχετικά με τις δραστηριότητες έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 2012 /* COM/2013/0713 final */





ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Ετήσια έκθεση σχετικά με τις δραστηριότητες έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 2012 1. Ιστορικό της ετήσιας έκθεσης σχετικά με τις δραστηριότητες ΕΤΑ Η ετήσια έκθεση σχετικά με τις δραστηριότητες έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης της Ευρωπαϊκής Ένωσης συντάσσεται κατ’ εφαρμογή του άρθρου 190 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ). Σκοπός της παρούσας έκθεσης είναι να παράσχει μια συνοπτική επισκόπηση των κύριων μέτρων κατά το έτος αναφοράς, χωρίς η απαρίθμηση να είναι εξαντλητική. Έχουν συμπεριληφθεί ορισμένες πληροφορίες σχετικά με τη Συνθήκη Ευρατόμ, μολονότι τυπικά δεν εμπίπτουν στο πεδίο της παρούσας έκθεσης. 2. Το ευρύτερο πολιτικό πλαίσιο το 2012 Η στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ανάπτυξη και τις θέσεις απασχόλησης «Ευρώπη 2020» αποτέλεσε τον ακρογωνιαίο λίθο της προσέγγισης της Ένωσης το 2012 όσον αφορά τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας. Οι προτεραιότητες της δράσης για το 2012 υπογραμμίστηκαν στην ετήσια επισκόπηση της ανάπτυξης 2012[1]. Οι συνθήκες κατά την έναρξη του έτους ήταν δύσκολες. Σημειώθηκε μείωση της εμπιστοσύνης στο ευρώ, η οικονομική ανάπτυξη συρρικνώθηκε και, το σημαντικότερο, η πίστη των πολιτών στην ικανότητα της Ευρώπης να αντιμετωπίσει τα προβλήματά της έπεσε στο χαμηλότερο επίπεδο όλων των εποχών[2]. Η Ευρωπαϊκή Ένωση συνέχισε να καταπολεμά την κρίση. Η πρόταση της Επιτροπής για ένα σχέδιο δράσης σχετικά με τον τρόπο ολοκλήρωσης της οικονομικής και νομισματικής ένωσης ενσωματώνει μια μακροπρόθεσμη προοπτική, καθώς και συγκεκριμένα μέτρα που πρέπει να ληφθούν βραχυπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα. Η Επιτροπή διαπίστωσε την ανάγκη αλλαγών στον τρόπο με τον οποίο η οικονομία της Ευρώπης θα επιτελέσει – μία αλλαγή που θα έχει ως αποτέλεσμα να απελευθερωθούν οι πάμπολλες δυνάμεις τις οποίες η Ευρώπη μπορεί να κινητοποιήσει ώστε να συνεισφέρει σε μια μελλοντική οικονομία υψηλής καινοτομίας, γνώσεων και δεξιοτήτων. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η στρατηγική «Ευρώπη 2020» θέτει την έρευνα, την τεχνολογία και την καινοτομία στο επίκεντρο των δραστηριοτήτων που αποσκοπούν να βοηθήσουν την Ευρώπη να εξέλθει από την τρέχουσα οικονομική κρίση και να δημιουργήσει μια έξυπνη, διατηρήσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. Η ευρωπαϊκή οικονομία μπορεί να εκμεταλλευτεί το αναξιοποίητο δυναμικό της προκειμένου να καταστεί περισσότερο καινοτόμος, παραγωγική και ανταγωνιστική, χρησιμοποιώντας ταυτόχρονα λιγότερους πόρους και μειώνοντας τις επιπτώσεις στο περιβάλλον[3]. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε την τελική και έως σήμερα σημαντικότερη δέσμη προσκλήσεων υποβολής προτάσεων για το έβδομο πρόγραμμα πλαίσιο (7ο ΠΠ). Η χρηματοδότηση, που είναι ανοικτή σε οργανώσεις και επιχειρήσεις από όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ και τις χώρες εταίρους, αποτελεί τη μερίδα του λέοντος του προτεινόμενου προϋπολογισμού της ΕΕ για την έρευνα ύψους 10,8 δισ. ευρώ για το 2013. Η εν λόγω αναγγελία έγινε κάποιες ημέρες αφότου οι ηγέτες της ΕΕ τόνισαν τη σημασία της έρευνας και της καινοτομίας στο σύμφωνο ανάπτυξης και απασχόλησης[4] ως αναπόσπαστου μέρους της απάντησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την αντιμετώπιση της οικονομικής και χρηματοπιστωτικής κρίσης. 3. Η Ένωση Καινοτομίας Η Ένωση Καινοτομίας, η οποία δρομολογήθηκε από την Επιτροπή τον Οκτώβριο του 2010 ως μέρος της στρατηγικής «Ευρώπη 2020», αφορά τη δημιουργία μιας δυναμικής οικονομίας, βασιζόμενης στην καινοτομία, τροφοδοτούμενης με ιδέες και δημιουργικότητα, και ικανής να εντάσσεται σε παγκόσμιες αξιακές αλυσίδες, να αξιοποιεί ευκαιρίες, να διεισδύει σε νέες αγορές και να δημιουργεί θέσεις εργασίας υψηλής ποιότητας. 3.1. Παρακολούθηση της προόδου στην καινοτομία Γενικά η πρόοδος που σημειώθηκε προς την κατεύθυνση της διαμόρφωσης του πολιτικού πλαισίου για την Ένωση Καινοτομίας είναι σημαντική: ποσοστό άνω του 80 % των πρωτοβουλιών βρίσκονται σε σωστό δρόμο και διαπιστώνεται ενίσχυση του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας (ΕΧΕ) και του προγράμματος πλαισίου «Ορίζοντας 2020». Η αρχή της «έξυπνης δημοσιονομικής εξυγίανσης» - ήτοι η προστασία ή, ει δυνατόν, η αύξηση των φιλοαναπτυξιακών δαπανών, όπως είναι οι δαπάνες για την έρευνα και την ανάπτυξη (Ε&Α) - έχει πλέον ενσωματωθεί στο Ευρωπαϊκό Εξάμηνο. Το επιχειρηματικό περιβάλλον στην Ευρώπη θα καταστεί φιλοκαινοτομικότερο χάρη στη λήψη μιας σειράς μέτρων για την ενιαία αγορά, όπως του ενιαίου διπλώματος ευρεσιτεχνίας, του ταχύτερου καθορισμού προτύπων, του εκσυγχρονισμού των κανόνων σύναψης δημόσιων συμβάσεων στην ΕΕ και του ευρωπαϊκού διαβατηρίου για τα κεφάλαια επιχειρηματικού κινδύνου. Οι ευρωπαϊκές συμπράξεις καινοτομίας συνενώνουν πόρους και συντονίζουν μέτρα που αφορούν την προσφορά και τη ζήτηση για την αντιμετώπιση των καίριων κοινωνιακών προκλήσεων. Η παγκόσμια θέση της Ευρώπης είναι σχετικά ακόμη ισχυρή. Η ΕΕ συγκαταλέγεται μεταξύ αυτών που επιτυγχάνουν τις καλύτερες επιδόσεις παγκοσμίως όσον αφορά την παραγωγή επιστημονικών και καινοτόμων προϊόντων υψηλής ποιότητας. Εξακολουθεί να κατέχει το μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματος που παράγεται στις παγκόσμιες αξιακές αλυσίδες στον τομέα της μεταποίησης. Από το 2008 η ΕΕ έχει βελτιώσει τις επιδόσεις της στην καινοτομία και έχει μειώσει σχεδόν κατά το ήμισυ την απόσταση που τη χωρίζει από τις ΗΠΑ και την Ιαπωνία στον τομέα της καινοτομίας. Η ΕΕ διατηρεί επίσης ισχυρό προβάδισμα καινοτομίας έναντι της Βραζιλίας, της Ινδίας, της Ρωσίας και της Κίνας, παρά το γεγονός ότι η Κίνα έχει αναμφίβολα καλύψει τη διαφορά. Επιπλέον, από το 2008 η Νότια Κορέα έχει σχεδόν τριπλασιάσει το καινοτομικό της προβάδισμα έναντι της ΕΕ, καταλαμβάνοντας ηγετική θέση στην καινοτομία μαζί με τις ΗΠΑ. Επίσης, ενώ οι δημόσιες δαπάνες για Ε&Α στην ΕΕ αυξήθηκαν καθ’ όλη τη διάρκεια της κρίσης, δεδομένου ότι οι κυβερνήσεις προσπάθησαν να διατηρήσουν το επίπεδο των επενδύσεών τους στην Ε&Α και, με τον τρόπο αυτό, να δώσουν κίνητρα στις επιχειρήσεις να τις μιμηθούν, τα πρόσφατα στοιχεία καταδεικνύουν ότι ενδέχεται η τάση αυτή να αντιστραφεί. Το 2011 ο συνολικός δημόσιος προϋπολογισμός των 27 κρατών μελών της ΕΕ για Ε&Α μειώθηκε ελαφρώς για πρώτη φορά από την έναρξη της κρίσης. Ωστόσο, η εξαιρετικά μακρόχρονη και δριμεία υφιστάμενη κρίση θα μπορούσε να αρχίσει να υπονομεύει την πολιτική συναίνεση της ΕΕ ως προς το ότι οι επενδύσεις στην Ε&Α πρέπει να προστατευθούν. Η κρίση έφερε επίσης στο φως τις διαρθρωτικές αδυναμίες της Ευρώπης όσον αφορά τις επιδόσεις της στον τομέα της καινοτομίας και ενίσχυσε την ανάγκη για πιο ολοκληρωμένες μεταρρυθμίσεις με σκοπό την αύξηση της αποδοτικότητας και της αποτελεσματικότητας των εθνικών συστημάτων Ε&Κ. Στους δυνητικούς τρόπους επίτευξης του σκοπού αυτού συγκαταλέγονται οι στρατηγικές έξυπνης εξειδίκευσης, η καλύτερη διασύνδεση μεταξύ της δημόσιας έρευνας και της επιχειρηματικής καινοτομίας και η βελτίωση των συνθηκών πλαισίωσης επιχειρηματικών επενδύσεων. Από τον πίνακα αποτελεσμάτων για την Ένωση καινοτομίας[5] για το 2013 προκύπτει ότι η διαδικασία σύγκλισης των καινοτομικών επιδόσεων των κρατών μελών έχει ανακοπεί. Δεδομένου ότι η σύγκλιση αποτελούσε την κυρίαρχη τάση από το 2011, έτος καθιέρωσης του πίνακα αποτελεσμάτων, το γεγονός αυτό σηματοδοτεί σαφή κίνδυνο διεύρυνσης του χάσματος στην καινοτομία. Καθώς η κρίση παρατείνεται και βαθαίνει, και αυξάνονται οι αποκλίσεις μεταξύ ορισμένων περιφερειών της Ευρώπης όσον αφορά την ανάπτυξη, εντείνεται η ανάγκη ταχείας υλοποίησης της Ένωσης Καινοτομίας και εμβάθυνσής της στους τομείς που είναι κρίσιμης σημασίας για την καινοτομία, όπως στην ανώτατη εκπαίδευση, στη βασιζόμενη στην καινοτομία επιχειρηματικότητα και στα μέτρα που αφορούν τη ζήτηση. Είναι επίσης αναγκαίο να διατηρηθεί η κεκτημένη ταχύτητα σε τομείς όπως είναι η κοινωνική καινοτομία. Επιπλέον, οι προπαρασκευαστικές εργασίες συνεχίζονται προκειμένου να μεγιστοποιηθούν οι μελλοντικές συνέργειες μεταξύ του προγράμματος πλαισίου «Ορίζοντας 2020» και των διαρθρωτικών ταμείων, σε ένα πλαίσιο έξυπνης εξειδίκευσης. 3.2. Αντιμετώπιση των κοινωνιακών προκλήσεων: ευρωπαϊκές συμπράξεις καινοτομίας Η έννοια της ευρωπαϊκής σύμπραξης καινοτομίας (ΕΣΚ) με σκοπό την επιτάχυνση της ανάπτυξης και της αξιοποίησης καινοτομιών για την αντιμετώπιση κοινωνιακών προκλήσεων εισήλθε σε νέα φάση κατά τη διάρκεια του 2012. Η πιλοτική σύμπραξη για την ενεργό και υγιή γήρανση (ΕΥΓ) πέρασε από το στάδιο του σχεδιασμού στο στάδιο της υλοποίησης, και η ίδια προσέγγιση προτάθηκε για τέσσερεις επιπλέον τομείς. Υπήρξε ενθαρρυντική ανταπόκριση στην πρόσκληση της σύμπραξης ΕΥΓ για ανάληψη δεσμεύσεων, με αποτέλεσμα να αναληφθούν 261 δεσμεύσεις για συγκεκριμένες δράσεις, άνω των 50 περιφερειών και δήμων προσφέρθηκαν ως τόποι αναφοράς και εκατοντάδες εταίροι συμμετείχαν σε μια διαδικτυακή αγορά για καινοτόμες ιδέες. Μετά την έγκριση του στρατηγικού σχεδίου υλοποίησης της πιλοτικής σύμπραξης, η Επιτροπή έχει υποβάλει προτάσεις για νέες ΕΣΚ στους τομείς «Γεωργική παραγωγικότητα και βιωσιμότητα», «Πρώτες ύλες», «Ύδατα» και «Έξυπνες πόλεις και κοινότητες». Μετά την έγκριση του Συμβουλίου, η ΕΣΚ δημοσιοποίησε το στρατηγικό σχέδιο υλοποίησής της (ΣΣΥ) τον Δεκέμβριο του 2012, ενώ αναμένεται τα στρατηγικά σχέδια υλοποίησης των συμπράξεων «Γεωργία», «Πρώτες ύλες» και «Έξυπνες πόλεις και κοινότητες» να δημοσιοποιηθούν εντός του 2013, ώστε να αρχίσει η υλοποίηση το ταχύτερο δυνατόν. 4. Πραγμάτωση του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας Πέραν των συμπερασμάτων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για την ολοκλήρωση του ΕΧΕ, η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση για μια ενισχυμένη σύμπραξη ΕΧΕ για την αριστεία και την ανάπτυξη[6], προτείνοντας αποτελεσματικά εθνικά συστήματα έρευνας, βέλτιστη διακρατική συνεργασία και ανταγωνισμό, ανοικτή αγορά εργασίας για ερευνητές, ισότητα των φύλων και ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου στην έρευνα, καθώς και πρόσβαση στις επιστημονικές γνώσεις και κυκλοφορία τους. Δίνεται έμφαση σε μια προσέγγιση ενισχυμένης σύμπραξης μεταξύ των κρατών μελών, της Επιτροπής και των ενδιαφερόμενων οργανισμών έρευνας. Η προσέγγιση εγκρίθηκε από το Συμβούλιο[7]. Ο ΕΧΕ εντάσσεται στην Ένωση Καινοτομίας και το πρόγραμμα πλαίσιο «Ορίζοντας 2020» έρχεται να στηρίξει τη δημιουργία του ποικιλοτρόπως. Ο ΕΧΕ αποτελεί μία από τις κύριες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις για την προώθηση της ανάπτυξης στην Ευρώπη– και ο ρόλος του αυτός αναγνωρίζεται ολοένα και περισσότερο. Από το συνδυασμένο αποτέλεσμα της επίτευξης του στόχου της ΕΕ για διάθεση 3% του ΑΕΠ στην έρευνα, του προγράμματος «Ορίζοντας 2020» και της αύξησης του ποσοστού της διακρατικής χρηματοδότησης (προς το παρόν ανέρχεται σε 0,8%) χάρη στην ολοκλήρωση του ΕΧΕ, μπορούν να προκύψουν πρόσθετο ΑΕΠ έως και 445 δισ. ευρώ και 7,2 εκατομμύρια επιπλέον θέσεις εργασίας έως το 2030[8]. Ουσιώδες στοιχείο της εν λόγω ιδέας των συμπράξεων αποτελεί η κοινή δήλωση της 17ης Ιουλίου 2012 της Επιτροπής και πέντε μειζόνων ερευνητικών οργανισμών ενδιαφερόμενων μερών[9], σε συνδυασμό με γραπτές δεσμεύσεις που περιλαμβάνονται σε μνημόνια συμφωνίας. Τα ανωτέρω θα συντελέσουν ώστε οι οργανισμοί να πραγματοποιήσουν αξιοσημείωτη πρόοδο έως τα τέλη του 2013. Η εφαρμογή της ανακοίνωσης για τον ΕΧΕ θα υποστηρίζεται από τον μηχανισμό παρακολούθησης του ΕΧΕ (ΜΠΕ), ο οποίος αποσκοπεί να συγκεντρώνει πληροφορίες για την παρακολούθηση της προόδου σε επίπεδο κρατών μελών και συνδεδεμένων χωρών. Η Επιτροπή θα διαδραματίσει καίριο ρόλο στη δημιουργία και λειτουργία του ΜΠΕ προς όφελος των εθνικών αρχών και των ενδιαφερόμενων από τον τομέα της έρευνας. Ως πρώτο βήμα, η Επιτροπή διενήργησε έρευνα για τον ΕΧΕ προκειμένου να καταγραφεί η πρόοδος όσον αφορά την υλοποίηση των σχετικών δράσεων που προσδιορίζονται στην ανακοίνωση για τον ΕΧΕ εντός των δημόσιων οργανισμών έρευνας. 4.1 Ερευνητές Η υλοποίηση των δεκαέξι μέτρων που προβλέπονται για την προώθηση της κινητικότητας των ερευνητών, την κατάρτιση και την εξέλιξη της σταδιοδρομίας, ήταν στο επίκεντρο της εν λόγω διαδικασίας, με έμφαση σε πτυχές όπως: οι ανοικτές, διαφανείς και αξιοκρατικές διαδικασίες πρόσληψης· η δρομολόγηση της «EURAXESS-Voice of the Researchers» (EURAXESS - Η φωνή των ερευνητών), για την εξασφάλιση της άμεσης επικοινωνίας με μεμονωμένους ερευνητές· η συγκρότηση ειδικής ομάδας εργασίας για να προτείνει λύσεις για δυνητικό(-ά) πανευρωπαϊκό(-ά) ταμείο(-α) συμπληρωματικής συνταξιοδότησης ερευνητών· η συνεργασία με τους εμπλεκόμενους ερευνητικούς φορείς, ώστε να καθοριστούν και να εφαρμοστούν οι αρχές της πρόσβασης σε εθνικές υποτροφίες και της δυνατότητας μεταφοράς τους· και η ειδική διαδικασία αποδοχής υπηκόων τρίτων χωρών για τους σκοπούς της επιστημονικής έρευνας. Η ομάδα καθοδήγησης του ΕΧΕ για τους ανθρώπινους πόρους και την κινητικότητα συνέβαλε στην προετοιμασία και την παρακολούθηση αντίστοιχων πρωτοβουλιών, ειδικά με: την υποβολή της τελικής έκθεσης και των συστάσεων της ομάδας εργασίας για ζητήματα ανθρωπίνων πόρων, συμπεριλαμβανομένης της στρατηγικής ανθρώπινων πόρων για ερευνητές (HR4R)· τη σύσταση νέων ομάδων εργασίας σχετικά με την καινοτόμο κατάρτιση διδακτορικού επιπέδου και την επαγγελματική εξέλιξη των ερευνητών· και την υποβολή της έκθεσης ερευνητών 2012 για την παρακολούθηση της προόδου. 4.2. Κοινός Προγραμματισμός Προκειμένου να στηριχθεί η διαδικασία κοινού προγραμματισμού, το 2012 η Επιτροπή δρομολόγησε δράσεις συντονισμού και στήριξης που θα στηρίζουν πέντε από τις έξι πρωτοβουλίες κοινού προγραμματισμού (ΠΚΠ) του δεύτερου κύματος: «Σύνδεση των γνώσεων για το κλίμα στην Ευρώπη», «Υγιείς και παραγωγικές θάλασσες και ωκεανοί», «Περισσότερα χρόνια, καλύτερη ζωή»– «Δυναμικό και προκλήσεις της δημογραφικής αλλαγής», «Η μικροβιακή πρόκληση - Μια ογκούμενη απειλή για την υγεία του ανθρώπου» και «Προκλήσεις που αφορούν τα ύδατα σε έναν μεταβαλλόμενο κόσμο». Προκηρύχθηκε επίσης νέα πρόσκληση για τη στήριξη, ενδεχομένως, της 6ης ΠΚΠ, «Η Ευρώπη των πόλεων – Παγκόσμιες προκλήσεις για τις πόλεις, ευρωπαϊκές από κοινού λύσεις» το 2013. Το 2012, τρεις από τις τέσσερις ΠΚΠ του πρώτου κύματος – η πιλοτική ΠΚΠ για τις νευροεκφυλιστικές νόσους - συμπεριλαμβανομένης της νόσου του Αλτσχάιμερ· η «Γεωργία, επισιτιστική ασφάλεια και κλιματική αλλαγή»· και η «Υγιεινή διατροφή για μια υγιεινή ζωή» - ενέκριναν τα οικεία στρατηγικά θεματολόγια έρευνας (ΣΘΕ), καθορίζοντας τις δραστηριότητες που πρέπει να αναληφθούν τα επόμενα έτη. Η ΠΚΠ «Πολιτιστική κληρονομιά και πλανητικές μεταβολές: μια νέα πρόκληση για την Ευρώπη» προκήρυξε μια πιλοτική κοινή πρόσκληση και αναμένεται να εγκρίνει το οικείο ΣΘΕ στις αρχές του 2013. Προκειμένου να διευκολύνει την εν εξελίξει διαδικασία κοινού προγραμματισμού για τη διασυνοριακή συνεργασία στον τομέα της έρευνας, η Επιτροπή πρότεινε δύο νέες δράσεις για τα κράτη μέλη και τα ενδιαφερόμενα μέρη: την βαθμολόγηση –ΕΧΕ και την συγχρονισμένη πρόσκληση. Η Επιτροπή ξεκίνησε διαβουλεύσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη για τη δρομολόγηση πιλοτικών δραστηριοτήτων έως το 2014. 4.3 Ερευνητικές Υποδομές Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνέχισε να συνεργάζεται στενά με το Ευρωπαϊκό Στρατηγικό Φόρουμ για τις Υποδομές Έρευνας (ESFRI) προκειμένου να ολοκληρώσει ή να δρομολογήσει το 60 % των έργων του χάρτη πορείας του ESFRI έως το 2015. Το 2012, δημοσιεύθηκαν 15 εθνικοί χάρτες πορείας και επτά αποτελούσαν ακόμη αντικείμενο επεξεργασίας. Το 2012 εντάθηκαν οι προσπάθειες για χρήση των διαρθρωτικών ταμείων στην κατασκευή έργων του ESFRI και επικεντρώθηκαν στην πρώτη από τις δύο εγκαταστάσεις, όπου συμπεριλαμβάνεται η ELI (Extreme-Light-Infrastructure - υποδομή φωτός ακραίας έντασης), που θα υλοποιηθούν έως το 2016 στην Τσεχική Δημοκρατία (290 εκατ. ευρώ) και στη Ρουμανία (180 εκατ. ευρώ). Το 2012 η Επιτροπή πρότεινε τροποποίηση του κανονισμού για τη θέσπιση νομικού πλαισίου για την Κοινοπραξία Ευρωπαϊκής Ερευνητικής Υποδομής (ERIC), με σκοπό τη διευκόλυνση της ίδρυσης και λειτουργίας μεγάλων υποδομών έρευνας με συμμετοχή πολλών ευρωπαϊκών χωρών. Παρόλο που η ενιαία και έγκαιρη εφαρμογή του παρόντος κανονισμού στα διάφορα κράτη μέλη εξακολουθεί να αποτελεί ζητούμενο, ιδρύθηκε η Κοινή Υποδομή Γλωσσικών Πόρων και Τεχνολογίας (CLARIN ERIC) και η Επιτροπή εξετάζει την εκτέλεση επτά άλλων έργων (ECRIN, EURO-ARGO, έρευνα ESS, BBMRI, EATRIS, DARIAH, C-ERIC). Στις 11 Δεκεμβρίου 2012, το Συμβούλιο[10] υπογράμμισε την ανάγκη ανανέωσης και προσαρμογής της εντολής του ESFRI, προκειμένου να αντιμετωπίσει επαρκώς τις υφιστάμενες προκλήσεις και να εξασφαλίσει ότι τα έργα του ESFRI που βρίσκονται σε εξέλιξη θα συνεχιστούν κατόπιν εμπεριστατωμένης αξιολόγησης, και ότι θα δοθεί προτεραιότητα στα έργα υποδομής που απαριθμούνται στον χάρτη πορείας του ESFRI. Προκειμένου να αξιολογήσει την πορεία της στήριξης της ΕΕ στο πλαίσιο του προγράμματος πλαισίου «Ορίζοντας 2020», η Επιτροπή έχει επίσης συστήσει ομάδα εμπειρογνωμόνων υψηλού επιπέδου. Επιπροσθέτως, η Επιτροπή έχει ξεκινήσει διαβούλευση για τις μελλοντικές ερευνητικές δραστηριότητες, με στόχο την ευρύτερη και αποδοτικότερη διακρατική χρήση των υφιστάμενων υποδομών έρευνας. 4.4 Πανεπιστήμια: Θεματολόγιο εκσυγχρονισμού Διενεργήθηκε μελέτη για την εκπόνηση δομημένων καινοτόμων προγραμμάτων σπουδών για κατάρτιση διδακτορικού επιπέδου, με σκοπό την εξασφάλιση καθοδήγησης για δομημένα προγράμματα σπουδών σε πανευρωπαϊκή κλίμακα. Προκηρύχθηκε πιλοτική πρόσκληση για «έδρες ΕΧΕ» για τις περιφέρειες σύγκλισης, προκειμένου να διευκολυνθούν οι διαρθρωτικές αλλαγές στα πανεπιστήμια και σε άλλα ερευνητικά ιδρύματα, με σκοπό την προώθηση της αριστείας και, με τον τρόπο αυτό, τη βελτίωση των επιδόσεών τους στην ανταγωνιστική χρηματοδότηση της έρευνας. Εκπονήθηκε επίσης μελέτη σκοπιμότητας για την αξιολόγηση του βέλτιστου τρόπου δημιουργίας ενός ευρωπαϊκού μηχανισμού διαπίστευσης για τη διαχείριση των ανθρωπίνων πόρων στα πανεπιστήμια και στα ερευνητικά ιδρύματα που χρηματοδοτούνται από το δημόσιο με βάση την « Ευρωπαϊκή χάρτα του ερευνητή» και τον «Κώδικα δεοντολογίας». 4.5 Ανοικτή πρόσβαση, μεταφορά γνώσης και ψηφιακός ΕΧΕ Η ανοικτή πρόσβαση ενσωματώθηκε στο πρόγραμμα πλαίσιο «Ορίζοντας 2020». Τα κράτη μέλη κλήθηκαν να ορίσουν ένα εθνικό σημείο αναφοράς για να διευκολυνθεί η ανταλλαγή πληροφοριών και να καταστεί δυνατή η αμοιβαία μάθηση. Η Επιτροπή σκοπεύει να διοργανώσει μια πρώτη συνεδρίαση με τα εθνικά σημεία αναφοράς για ανταλλαγή των συναχθέντων διδαγμάτων και των βέλτιστων πρακτικών. Το 2012 συστάθηκε ομάδα εμπειρογνωμόνων με αντικείμενο τη μεταφορά γνώσεων για την παροχή εμπεριστατωμένων αναλύσεων και την υποβολή συστάσεων. Η Επιτροπή ανέθεσε μελέτη για την εκπόνηση κατευθυντήριων γραμμών για τα κύρια θέματα που ενδέχεται να αντιμετωπίσουν οι συμμετέχοντες στις συμφωνίες κοινοπραξίας. Η ομάδα εργασίας της Επιτροπής Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας για τη μεταφορά γνώσεων εξασφάλισε καθοδήγηση και ανάδραση για τη μελέτη, παρακολουθώντας την πρόοδο κατά την εφαρμογή της σύστασης της Επιτροπής για τη διανοητική ιδιοκτησία και του κώδικα ορθής πρακτικής[11]. Ο ψηφιακός ΕΧΕ θα στηρίζει την παροχή ηλεκτρονικών υποδομών, την απρόσκοπτη διασυνοριακή πρόσβαση σε ψηφιακές υπηρεσίες έρευνας, καθώς και την ανάπτυξη της ηλεκτρονικής επιστήμης και την εφαρμογή σχετικών πολιτικών. Το 2012, η εν λόγω συνεργασία ξεκίνησε με την ενσωμάτωση του ψηφιακού ΕΧΕ στις δομές και δραστηριότητες παρακολούθησης του ΕΧΕ, συμπεριλαμβανομένων των αλληλεπιδράσεων - μέσω πλατφόρμας - των ενδιαφερομένων μερών και της συστηματικής παρακολούθησης των δράσεων δυνάμει της ανακοίνωσης για τον ΕΧΕ. Οι ηλεκτρονικές υποδομές καθιστούν δυνατή τη δημιουργία, την κυκλοφορία και τη χρήση των γνώσεων στην Ευρώπη, και προωθούν τη συνεργασία μεταξύ επιστημόνων. Το 2012 δόθηκε έμφαση στην επιστήμη και την τεχνολογία με ικανότητα διαβίβασης δεδομένων (EUDAT, OpenAIRE), στην υπολογιστική υποδομή (PRACE, EGI, Helix Nebula), στο δίκτυο έρευνας και εκπαίδευσης GÉANT, στις εικονικές ερευνητικές κοινότητες και στην ηλεκτρονική επιστήμη. Οι κυριότερες δραστηριότητες περιλαμβάνουν τη δημοσίευση της ευρωπαϊκής στρατηγικής για τους υπολογιστές υψηλών επιδόσεων (ανακοίνωση προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο) και την ανάπτυξη υποδομής στήριξης της ανοιχτής πρόσβασης και της παγκόσμιας Συμμαχίας για τα Ερευνητικά Δεδομένα (RDA)· και τη δρομολόγηση του Africa Connect για τη σύνδεση της Ευρώπης με την Υποσαχάρια Αφρική. 5. Διεθνής συνεργασία Το σημαντικό γεγονός του έτους ήταν η ανακοίνωση για την «Ενίσχυση και επικέντρωση της διεθνούς συνεργασίας της ΕΕ στην έρευνα και καινοτομία: μια στρατηγική προσέγγιση»[12]. Στην εν λόγω ανακοίνωση, η Επιτροπή προτείνει μια νέα στρατηγική για τη διεθνή συνεργασία στον τομέα της έρευνας και της καινοτομίας, ιδίως ενόψει της προετοιμασίας του προγράμματος πλαισίου «Ορίζοντας 2020». Η διεθνής συνεργασία στην έρευνα και την καινοτομία δεν είναι αυτοσκοπός αλλά μάλλον ένα μέσο για να επιτύχει η Ένωση τους στόχους της. Ειδικότερα, αυτό σημαίνει ενίσχυση της αριστείας και της ελκυστικότητας της Ένωσης στην έρευνα και την καινοτομία, καθώς και της οικονομικής και βιομηχανικής ανταγωνιστικότητάς της· αντιμετώπιση των παγκόσμιων κοινωνιακών προκλήσεων· και, τέλος, στήριξη των εξωτερικών πολιτικών της Ένωσης. Για την επίτευξη των εν λόγω στόχων, η στρατηγική προσδιορίζει μια διττή προσέγγιση: το πρόγραμμα πλαίσιο «Ορίζοντας 2020» θα είναι ανοικτό στη συμμετοχή ενδιαφερομένων από όλο τον κόσμο, αν και η προσέγγιση όσον αφορά τη χρηματοδότηση από τον προϋπολογισμό της Ένωσης των εν λόγω ενδιαφερομένων θα επανεξεταστεί. Μέσω αυτού του γενικού ανοίγματος, οι ευρωπαίοι ερευνητές θα είναι ελεύθεροι να συνεργαστούν με τους ομολόγους τους τρίτων χωρών σε θέματα της επιλογής τους. Θα αναληφθούν στοχοθετημένες δραστηριότητες με τις οποίες θα επιδιωχθεί συνεργασία σε ειδικά θέματα και με συγκεκριμένες χώρες ή περιφέρειες. Οι εν λόγω δραστηριότητες θα ομαδοποιηθούν σε πολυετείς χάρτες πορείας. Ένα σύνολο οριζόντιων ζητημάτων θα αποτελέσει επίσης αναπόσπαστο τμήμα της στρατηγικής: · η εταιρική σχέση με τα κράτη μέλη θα ενισχυθεί, με βάση τις εργασίες του στρατηγικού φόρουμ για τη διεθνή επιστημονική & τεχνολογική συνεργασία· · θα εκπονηθούν και θα προωθηθούν κοινές αρχές για την ανάληψη διεθνών δραστηριοτήτων έρευνας και καινοτομίας με τους διεθνείς εταίρους μας, με σκοπό τη δημιουργία παγκόσμιων και ισότιμων όρων ανταγωνισμού. Τα ανωτέρω θα διευκολυνθούν από το νεοσυσταθέν Παγκόσμιο Συμβούλιο Έρευνας, ένα εθελοντικό φόρουμ για την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών και την καθιέρωση κοινών αρχών· · θα υπάρξει στενότερος συντονισμός με τις άλλες πολιτικές της Ένωσης με ισχυρή εξωτερική διάσταση, καθώς και με τις δραστηριότητες των διεθνών οργανισμών και των πολυμερών φόρα. Η εφαρμογή της στρατηγικής θα εναρμονιστεί στενά με το πρόγραμμα πλαίσιο «Ορίζοντας 2020». Προκειμένου να ενισχύσει τη διακυβέρνηση, η Επιτροπή δεσμεύτηκε να δημοσιεύει έκθεση προόδου ανά διετία, αρχής γενομένης από τις αρχές του 2014. Περίπου 350 επιστήμονες και υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής υψηλού επιπέδου από περισσότερες από 30 χώρες που περιβάλλουν την Ευρωπαϊκή Ένωση και τη λεκάνη της Μεσογείου συναντήθηκαν στη Βαρκελώνη της Ισπανίας τον Απρίλιο του 2012, προκειμένου να ξεκινήσουν μια νέα σύμπραξη στον τομέα της έρευνας και καινοτομίας. Η νέα σύμπραξη προτάθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στο πλαίσιο της απάντησης της Ένωσης στις πολιτικές αλλαγές που λαμβάνουν χώρα στη Νότια Μεσόγειο και ενόψει του προγράμματος πλαισίου «Ορίζοντας 2020». Η διάσκεψη δρομολόγησε μια διαδικασία για τη διαμόρφωση ενός κοινού ευρωμεσογειακού θεματολογίου για την έρευνα και την καινοτομία. 6. Ορίζοντας 2020 – Tο πρόγραμμα πλαίσιο για την έρευνα και την καινοτομία (2014-2020) Για πρώτη φορά, το σύνολο της χρηματοδότησης της έρευνας και της καινοτομίας από την ΕΕ υπάγεται στο ενιαίο πρόγραμμα πλαίσιο «Ορίζοντας 2020», το οποίο επικεντρώνεται σε τρεις προτεραιότητες: ενίσχυση της θέσης της ΕΕ ως παγκόσμιας ηγέτιδας δύναμης στις επιστήμες· ενδυνάμωση της βιομηχανικής υπεροχής στον τομέα της καινοτομίας· και συμβολή στην αντιμετώπιση των μεγάλων προβλημάτων που είναι κοινά για όλους τους Ευρωπαίους μέσω ορισμένων κοινωνιακών αλλαγών καίριας σημασίας. Στις 28 Νοεμβρίου 2012, η Επιτροπή Βιομηχανίας, Έρευνας και Ενέργειας (ITRE) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ενέκρινε, με απόλυτη πλειοψηφία, τρεις από τις τέσσερις εκθέσεις της δέσμης «Ορίζοντας 2020». Το Συμβούλιο της ΕΕ κατέληξε σε μερική γενική προσέγγιση σχετικά με τον κανονισμό για το πρόγραμμα πλαίσιο (31 Μαΐου 2012), τον κανονισμό για τους κανόνες συμμετοχής και διάδοσης (10 Οκτωβρίου 2012) και την απόφαση για το ειδικό πρόγραμμα (11 Δεκεμβρίου 2012). Τα ανωτέρω παρέχουν μια πολύ καλή βάση για τις τριμερείς διαπραγματεύσεις μεταξύ των θεσμικών οργάνων της ΕΕ, με σκοπό την ολοκλήρωση της συνήθους νομοθετικής διαδικασίας σχετικά με τη δέσμη «Ορίζοντας 2020» για την επίτευξη συμφωνίας, σε πρώτη ανάγνωση, έως τα τέλη του 2013. 7. Το Eέβδομο Πρόγραμμα Πλαίσιο 7.1 Υλοποίηση των προγραμμάτων εργασίας το 2012 Το 2012 ολοκληρώθηκαν 53 προσκλήσεις υποβολής προτάσεων, με συνολικό ενδεικτικό προϋπολογισμό 4,4 δισ. ευρώ. Υποβλήθηκαν συνολικά 17.374 επιλέξιμες προτάσεις, από τις οποίες 3.089 επελέγησαν για χρηματοδότηση, ήτοι ποσοστό επιτυχίας 17,78 % επί του συνόλου των προτάσεων. Ο συνολικός αριθμός υποψηφίων στις επιλέξιμες προτάσεις ήταν 70.059, ενώ το συνολικό κόστος των έργων ανήλθε σε 36,99 δισ. ευρώ και η συνολική συνεισφορά που ζητήθηκε από την ΕΕ ανήλθε σε 30,78 δισ. ευρώ. Ο συνολικός αριθμός υποψηφίων στις επιλεγείσες προτάσεις ήταν 14.821, ενώ το συνολικό κόστος των έργων ανήλθε σε 6,92 δισ. ευρώ και η συνολική συνεισφορά που ζητήθηκε από την ΕΕ ήταν 4,98 δισ. ευρώ. Το συνολικό ποσοστό επιτυχίας ήταν 21,16 % σε σχέση με τον αριθμό των υποψηφίων και 16,18 % σε σχέση με τη ζητηθείσα συνεισφορά της ΕΕ. 7.2 Τα προγράμματα εργασίας του 2013 Οι προσκλήσεις υποβολής προτάσεων για το 2013, οι οποίες εγκρίθηκαν τον Ιούλιο του 2012, αξίας περίπου 8,1 δισ. ευρώ, θα στηρίξουν έργα και ιδέες που θα ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης και θα αντιμετωπίσουν ζητήματα όπως η ανθρώπινη υγεία, η προστασία του περιβάλλοντος και η εξεύρεση νέων λύσεων σε ολοένα και εντονότερες προκλήσεις που συνδέονται με την αστικοποίηση και τη διαχείριση αποβλήτων. Τα προγράμματα εργασίας έχουν ορισμένα από τα ακόλουθα χαρακτηριστικά: – Οι προσκλήσεις έχουν στόχο τόσο την καινοτομία όσο και μια σειρά κοινωνιακών προκλήσεων, λειτουργώντας ως γέφυρα με το πρόγραμμα πλαίσιο «Ορίζοντας 2020». – Συνολικά, κονδύλιο ύψους 4,8 δισ. ευρώ προορίζεται για τις θεματικές ερευνητικές προτεραιότητες. Η βιομηχανική καινοτομία θα υποστηριχθεί μέσω δραστηριοτήτων προσανατολισμένων στην αγορά, όπως είναι οι πιλοτικές εφαρμογές, η επίδειξη, η τυποποίηση και η μεταφορά τεχνολογίας. Οι τρεις συμπράξεις δημόσιου - ιδιωτικού τομέα που δρομολογήθηκαν στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού σχεδίου οικονομικής ανάκαμψης εφαρμόζονται μέσω προσκλήσεων υποβολής προτάσεων και συνδυάζονται με ιδιωτικές επενδύσεις. Οι προσκλήσεις έχουν μεγάλη σημασία για τη βιομηχανία η οποία συμμετέχει σε ποσοστό άνω του 50 %, ενώ περίπου το 30 % της συνολικής ενωσιακής χρηματοδότησης διατίθεται στις ΜΜΕ. – Ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) μέσω χρηματοδοτικού πακέτου ύψους έως και 1,2 δισ. ευρώ. Αυτό περιλαμβάνει μέτρα ύψους 150 εκατ. ευρώ για την παροχή εγγυήσεων, με σκοπό τη μόχλευση 1 δισ. ευρώ υπό μορφή δανείων τόσο για τις ΜΜΕ, όσο και για τις εταιρείες μεσαίας κεφαλαιοποίησης. – Χρηματοδότηση ύψους 2,7 δις ευρώ περίπου θα συμβάλει στην εδραίωση της Ευρώπης ως προορισμού παγκόσμιας κλάσης για ερευνητές, κυρίως μέσω ατομικών υποτροφιών από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας (1,75 δισ. ευρώ), και από τις δράσεις Μαρία Σκλοντόφσκα-Κιουρί (963 εκατ. ευρώ) για την κατάρτιση στην έρευνα και την κινητικότητα. – Για να καταστεί δυνατή η γεφύρωση του χάσματος καινοτομίας, έχει δρομολογεί η νέα πρωτοβουλία «Πανεπιστημιακές έδρες Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας». Στο πλαίσιο πιλοτικής πρόσκλησης ύψους 12 εκατ. ευρώ, θα επιλεγούν συνολικά πέντε πανεπιστημιακές έδρες ΕΧΕ που θα φιλοξενηθούν σε πανεπιστημιακά ή άλλα επιλέξιμα ερευνητικά ιδρύματα, σε λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες, σε πέντε διαφορετικές χώρες της ΕΕ. – Στις καινοτόμες θεματικές προτεραιότητες έρευνας των εν λόγω προσκλήσεων περιλαμβάνονται: περίπου 155 εκατ. ευρώ για τη θεματική προτεραιότητα «Ωκεανοί του μέλλοντος», με σκοπό τη στήριξη της βιώσιμης ανάπτυξης στους τομείς της θάλασσας και της ναυτιλίας· περίπου 365 εκατ. ευρώ για τεχνολογίες που θα μετατρέψουν τις αστικές περιοχές σε αειφόρες «Έξυπνες πόλεις και κοινότητες»· περίπου 147 εκατ. ευρώ για την καταπολέμηση της αύξησης των ανθεκτικών στα φάρμακα βακτηριδίων· και περίπου 100 εκατ. ευρώ προορίζονται ειδικά για καινοτόμες λύσεις στη διαχείριση των πόρων των γλυκών υδάτων. – Οι προσκλήσεις στηρίζουν επίσης τους ερευνητικούς στόχους της χρηματοδότησης των τεχνολογιών των πληροφοριών και των επικοινωνιών (ΤΠΕ) του ψηφιακού θεματολογίου, με περίπου 1,5 δισ. ευρώ που προορίζονται για το θεματικό πεδίο των τεχνολογιών των πληροφοριών και των επικοινωνιών. – Οι επενδύσεις ύψους 8,1 δισ. ευρώ αναμένεται να μοχλεύσουν επιπλέον 6 δισ. ευρώ δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων στην έρευνα, και εκτιμάται ότι θα αυξήσουν βραχυπρόθεσμα την απασχόληση κατά περίπου 210.000 θέσεις εργασίας και θα δημιουργήσουν, για περίοδο15 ετών, πρόσθετη ανάπτυξη 75 δισ. ευρώ. – Ο συνολικός προϋπολογισμός της ΕΕ ύψους 10,8 δισεκατ. ευρώ για το 2013, ο μεγαλύτερος προϋπολογισμός που έχει διατεθεί στην ιστορία της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε προγράμματα πλαίσια, περιλαμβάνει κονδύλια εκτός των προγραμμάτων εργασίας, όπως η έρευνα στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας (993 εκατ. ευρώ) στο πλαίσιο της Συνθήκης Ευρατόμ, οι Κοινές Τεχνολογικές Πρωτοβουλίες με τη βιομηχανία (751 εκατ. ευρώ), καθώς και οι συμπράξεις δημόσιου-ιδιωτικού τομέα με τα κράτη μέλη. Ο συνολικός προϋπολογισμός περιλαμβάνει επίσης τη χρηματοδότηση του Κοινού Κέντρου Ερευνών της Επιτροπής[13]. 7.3 Κύρια σημεία 7.3.1 Καινοτομία Για το 2013 το πρόγραμμα εργασίας του 7ου ΠΠ περιλαμβάνει περισσότερες δραστηριότητες που βρίσκονται εγγύτερα στις αγορές και στους χρήστες, καθώς και μεγαλύτερη στήριξη στη μεταφορά των αποτελεσμάτων από το εργαστήριο στην αγορά. Παρέχεται μεγαλύτερη στήριξη σε καινοτόμες ΜΜΕ και σε μικρές εταιρείες μεσαίας κεφαλαιοποίησης για πρόσβαση στη χρηματοδότηση υψηλού κινδύνου με καθιέρωση ενός νέου καθεστώτος αντεγγύησης στο πλαίσιο της χρηματοδοτικής διευκόλυνσης καταμερισμού του κινδύνου για τις ΜΜΕ (μέσο επιμερισμού του κινδύνου - ΜΕΚ), η οποία συμπληρώνει το καθεστώς εγγυήσεων που καθιερώθηκε με επιτυχία το 2012. Παρέχεται επίσης ευρύτερη στήριξη σε συμπράξεις δημόσιου - ιδιωτικού τομέα. Τα περισσότερα θεματικά πεδία πειραματίζονται με τις προ-εμπορικές δημόσιες συμβάσεις, τόσο για τη συγχρηματοδότηση πραγματικών κοινών δημόσιων συμβάσεων, όσο και για τη στήριξη της δικτύωσης και των προπαρασκευαστικών εργασιών. Η καινοτομία στον δημόσιο τομέα καθίσταται ολοένα και σημαντικότερη και περιλαμβάνει στήριξη καινοτόμων λύσεων τόσο στις δημόσιες διοικήσεις, όσο και στις υπηρεσίες του δημόσιου τομέα. Η κοινωνική καινοτομία υποστηρίζεται με διαφορετικούς τρόπους από τα περισσότερα θεματικά πεδία, συμπεριλαμβανομένων τόσο των κοινωνικών δράσεων καινοτομίας όσο και της κοινωνικοοικονομικής έρευνας. Ένας αυξανόμενος αριθμός θεματικών πεδίων περιλαμβάνει επίσης ειδική στήριξη για την εκμετάλλευση των πολλά υποσχόμενων υφιστάμενων ερευνητικών αποτελεσμάτων, ανεξαρτήτως προέλευσης, είτε χρηματοδοτούνται από την ΕΕ, είτε όχι. Οι δράσεις περιλαμβάνουν συμπληρωματική χρηματοδότηση που προορίζεται άμεσα για τα ερευνητικά αποτελέσματα των έργων, καθώς και δίκτυα στήριξης με σκοπό τη διευκόλυνση της εκμετάλλευσης. 7.3.2 Διάδοση Η διάδοση των αποτελεσμάτων της έρευνας που χρηματοδοτείται από την ΕΕ διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην πραγμάτωση του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας, με προώθηση της διαφάνειας και αξιοποίηση του δημιουργικού δυναμικού της Ευρώπης. Η Επιτροπή στηρίζει τη διάδοση των ερευνητικών αποτελεσμάτων παρέχοντας χρηματοδότηση σε έργα με σκοπό τη δυναμική διάδοση των αποτελεσμάτων. Η Επιτροπή επιδιώκει επίσης δυναμικά την ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης όσον αφορά τα αποτελέσματα της χρηματοδοτούμενης έρευνας και παρέχει επιγραμμική πρόσβαση στα αποτελέσματα μέσω του ιστότοπου CORDIS[14], της Υπηρεσίας Παροχής Πληροφοριών για την κοινοτική Ε&Α, καθώς και του αρχείου δημοσιεύσεων του Κοινού Κέντρου Ερευνών[15]. Επιπλέον, η Επιτροπή εξετάζει το ενδεχόμενο να προχωρήσει πέραν των σημερινών δραστηριοτήτων και να βελτιώσει περαιτέρω τη διάδοση, την κοινοποίηση και την εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων της χρηματοδοτούμενης από την ΕΕ έρευνας. 7.3.3 Απλούστευση Οι δραστηριότητες που πραγματοποιήθηκαν το 2012 βασίστηκαν στην ώθηση που έδωσε η ανακοίνωση για την απλούστευση[16] και η επακόλουθη συζήτηση. Στην πράξη εφαρμόστηκε σειρά μέτρων που έλαβαν καθολική στήριξη. Η ανάπτυξη της «Πύλης Συμμετεχόντων στην έρευνα και την καινοτομία» συνεχίστηκε περαιτέρω, με την προώθηση νέων υπηρεσιών για τους συμμετέχοντες και βελτιώσεις που αύξησαν την ευχρηστία του συστήματος. Το αποτέλεσμα της συζήτησης για την απλούστευση ελήφθη επίσης υπόψη στον αναθεωρημένο δημοσιονομικό κανονισμό και τους κανόνες εφαρμογής του που τέθηκαν σε ισχύ. Ορισμένα από τα κύρια στοιχεία που επηρεάζουν τις επιχορηγήσεις του προγράμματος πλαισίου είναι: · οι αναθεωρημένοι κανόνες σχετικά με την επιλεξιμότητα του ΦΠΑ για την απλούστευση της οικονομικής διαχείρισης των επιχορηγήσεων της έρευνας και της καινοτομίας, π.χ. για πανεπιστήμια και άλλους δημόσιους ερευνητικούς φορείς· · η κατάργηση της υποχρέωσης δημιουργίας και δήλωσης τόκων. Η εν λόγω υποχρέωση σήμερα υφίσταται και απαιτεί σημαντικές διοικητικές προσπάθειες και δαπάνες όσον αφορά το άνοιγμα και τη διαχείριση χωριστών λογαριασμών, καθώς και τη διαχείριση μητρώου εξαιρέσεων για οργανισμούς οι οποίοι, λόγω της εθνικής νομοθεσίας, δεν μπορούν να ανοίξουν έντοκους λογαριασμούς. 7.3.4 Επίτευξη του στόχου όσον αφορά τις ΜΜΕ Η συμμετοχή των ΜΜΕ στο 7ο ΠΠ παρακολουθείται στενά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται στη χρηματοδότηση των ΜΜΕ στο πλαίσιο του προγράμματος «Συνεργασία», σύμφωνα με τον στόχο που καθορίζεται στη νομοθετική δέσμη. Σκοπός είναι να εξασφαλιστεί ότι τουλάχιστον το 15 % της χρηματοδότησης του ειδικού προγράμματος «Συνεργασία» διατίθεται στις ΜΜΕ. Έως τα τέλη του 2012 καταγράφηκαν 18.589 συμμετοχές ΜΜΕ σε ολόκληρο το 7ο ΠΠ. Η συνεισφορά της ΕΕ στις ΜΜΕ ανήλθε περίπου σε 4,8 δισεκατ. ευρώ. Ο στόχος του 15 % είχε ήδη επιτευχθεί στα τέλη του 2011, δεδομένου ότι οι ΜΜΕ έλαβαν το 15,3 % της χρηματοδότησης της ΕΕ στο πρόγραμμα «Συνεργασία». Το 2012 ο αριθμός αυτός αυξήθηκε. Στο τέλος του έτους, το ποσοστό των συνεισφορών της ΕΕ που διατέθηκαν στις ΜΜΕ στο πλαίσιο του προγράμματος «Συνεργασία» ήταν 16,6 %. Η σημαντική αύξηση του μεριδίου του προϋπολογισμού που διατίθεται στις ΜΜΕ μπορεί να αποδοθεί στα μέτρα ενίσχυσης των ΜΜΕ εντός των προγραμμάτων εργασίας του 2011 και του 2012. Αναμένεται περαιτέρω πρόοδος με το πρόγραμμα εργασίας του 2013. 8. Οι προοπτικές για το 2013 Το 2013 η Επιτροπή θα συνεχίσει να προωθεί δράσεις για την Ένωση Καινοτομίας. Θα παρουσιάσει την κατάσταση της Ένωσης Καινοτομίας το 2012: επιτάχυνση της αλλαγής. Ωστόσο, υπό το πρίσμα της συνεχιζόμενης κρίσης, η Ευρώπη πρέπει να καταβάλει περισσότερες προσπάθειες για την πραγμάτωση της Ένωσης Καινοτομίας. Η ΕΕ και τα κράτη μέλη της πρέπει να επιταχύνουν τις κοινές τους προσπάθειες και να εμβαθύνουν την Ένωση Καινοτομίας. Το 2013 η Επιτροπή θα ανοίξει τον διάλογο για την προετοιμασία των επόμενων σταδίων με σκοπό την εμβάθυνση της Ένωσης Καινοτομίας. Η Επιτροπή θα εκπονήσει την πρώτη έκθεση προόδου για τον ΕΧΕ το 2013. Η εν λόγω έκθεση θα συνίσταται σε σύγκριση των δράσεων που ανακοινώθηκαν από τα κράτη μέλη στα εθνικά προγράμματα μεταρρυθμίσεων (ΕΠΜ) με την κατάσταση που επικρατούσε το 2011. Η πλήρης αξιολόγηση της προόδου υλοποίησης του ΕΧΕ θα διενεργείται από το 2014 και εφεξής. Η Επιτροπή σκοπεύει να υποβάλει προτάσεις για σειρά πρωτοβουλιών σύμπραξης μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού τομέα και μεταξύ δημοσίων φορέων τον Ιούλιο του 2013. Η δέσμη «Ορίζοντας 2020» αναμένεται να εγκριθεί έως τα τέλη του 2013. Η Επιτροπή θα αναλάβει όλες τις προπαρασκευαστικές εργασίες και θα προβεί στις αναγκαίες ρυθμίσεις προκειμένου να εξασφαλίσει την ομαλή έναρξη και υλοποίηση του προγράμματος. [1] COM(2011) 815 final της 23.11.2011 [2] Τακτικό Ευρωβαρόμετρο 78, φθινόπωρο 2012, κοινή γνώμη των χωρών της ΕΕ [3] Μια ισχυρότερη ευρωπαϊκή βιομηχανία για την ανάπτυξη και την οικονομική ανάκαμψη - Επικαιροποίηση της ανακοίνωσης για τη βιομηχανική πολιτική, COM(2012)582 final. [4] Εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις 27-28 Ιουνίου 2012. [5] http://ec.europa.eu/enterprise/policies/innovation/files/ius-2013_en.pdf [6] COM(2012) 392 final της 17.7.2012 [7] Συμπεράσματα της 3.208ής συνεδρίασης του Συμβουλίου Ανταγωνιστικότητας της 11.12.2012. [8] SWD(2012)212, Έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής – Εκτίμηση επιπτώσεων που συνοδεύει την ανακοίνωση COM(2012)392 final [9] EARTO, EUA, LERU, NordForsk και Science Europe [10] Συμπεράσματα του 3208ου Συμβουλίου Ανταγωνιστικότητας [11] COM(2008)1329 [12] COM (2012) 497 της 14.15.2012. [13] Πληροφορίες για τις άμεσες δράσεις του 7ου ΠΠ για το έτος 2012 διατίθενται στην ετήσια έκθεση του Κοινού Κέντρου Ερευνών της Επιτροπής. http://ec.europa.eu/dgs/jrc/index.cfm?id=2530 [14] http://cordis.europa.eu/ [15] http://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/ [16] COM(2010)187