ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ

Μηχανισμοί διοίκησης και παροχής κινήτρων για την εγκατάσταση του SESAR, του τεχνολογικού σκέλους της πρωτοβουλίας για τον Ενιαίο Ευρωπαϊκό Ουρανό

Εισαγωγή

Το ερευνητικό πρόγραμμα ATM[1] του Ενιαίου Ευρωπαϊκού Ουρανού (SESAR) είναι το τεχνολογικό σκέλος της πρωτοβουλίας για τον Ενιαίο Ευρωπαϊκό Ουρανό (ΕΕΟ). Ο ΕΕΟ είναι μια φιλόδοξη πρωτοβουλία που δρομολόγησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή το 2004 για τη μεταρρύθμιση της ευρωπαϊκής ATM με μέθοδο που να ενσωματώνει όλες τις συνιστώσες του ευρωπαϊκού συστήματος αεροπορικών μεταφορών. H μεταρρύθμιση της ATM συμβάλλει στην επίτευξη των στόχων για τις αερομεταφορές που περιγράφονται στη Λευκή Βίβλο για τις μεταφορές[2] και στην έκθεση για το ίχνος πτήσης το 2050[3]. Οι τεχνολογίες και οι διαδικασίες που αναπτύσσονται στο πλαίσιο του SESAR συμβάλλουν στην εφαρμογή του ΕΕΟ με νέας γενεάς σύστημα ATM που είναι ικανό να αυξήσει τις επιδόσεις με τριπλασιασμό της υπάρχουσας χωρητικότητας και, ταυτόχρονα, να βελτιώσει στο δεκαπλάσιο την ασφάλεια πτήσεων με αποτέλεσμα τη μείωση του κόστους κατά 50% για τις αεροπορικές εταιρείες και τον μετριασμό κατά 10% ανά πτήση του αντικτύπου των αερομεταφορών στο περιβάλλον (στόχοι επιδόσεων του ΕΕΟ).

Επίκεντρο του SESAR είναι το Ευρωπαϊκό Γενικό Πρόγραμμα ΑΤΜ[4] (Γενικό Πρόγραμμα), ένα συνεργατικό πλαίσιο που συστρατεύει όλους τους ενδιαφερόμενους. Για πρώτη φορά, όλοι οι παράγοντες των αερομεταφορών συμμετέχουν στον καθορισμό, την ανάπτυξη και την εγκατάσταση πανευρωπαϊκού έργου εκσυγχρονισμού της ATM. Σήμερα το πρόγραμμα είναι σε αναπτυξιακή φάση, την οποία διαχειρίζεται η κοινή επιχείρηση SESAR[5] (SESAR Joint Undertaking (SJU)), σύμπραξη δημοσίου-ιδιωτικού τομέα (ΣΔΙΤ) η οποία απαρτίζεται από 17 μέλη και περισσότερους από 80 άλλους συμμετέχοντες από τρίτες χώρες.

Σύμφωνα με το Γενικό Πρόγραμμα, η εγκατάσταση του SESAR θα απαιτήσει συνολικές επενδύσεις άνω των 30 δισεκατ. ευρώ, θα δημιουργήσει όμως σημαντική οικονομική αξία και θα βελτιώσει την ασφάλεια πτήσεων, την ποιότητα εξυπηρέτησης και το περιβάλλον στην Ευρώπη. Τα οφέλη αυτά εξαρτώνται όμως εξαιρετικά από την ικανότητα των ενδιαφερομένων να προχωρήσουν στην έγκαιρη και συγχρονισμένη εγκατάσταση του προγράμματος (πίνακας 1).

Πίνακας 1[6]

Εγκατάσταση του SESAR σύμφωνα με το Γενικό Πρόγραμμα | Επίπτωση σε περίπτωση 10ετούς καθυστέρησης της εγκατάστασης | Επίπτωση σε περίπτωση ασύγχρονης εγκατάστασης |

Σωρευτική επίπτωση στο ΑΕΠ της ΕΕ | 419 δισεκατ. ευρώ | -30% | -28% |

Νέες θέσεις απασχόλησης | 328 000 | -58% | -22% |

Εξοικονόμηση CO2 | 50 εκατ. ευρώ | -110% | -70% |

Η εγκατάσταση των τεχνολογιών και των διαδικασιών του ΕΕΟ είναι η φυσική συνέπεια της ανάπτυξης και της επικύρωσής τους από την SJU. Τον Μάρτιο του 2009, το Συμβούλιο κάλεσε την Επιτροπή να υποβάλει προτάσεις για την προετοιμασία και τη μετάβαση του SESAR στη φάση εγκατάστασης, εστιάζοντας σε κατάλληλους μηχανισμούς διοίκησης και χρηματοδότησης. Η προκαταρκτική εκτίμηση από τις υπηρεσίες της Επιτροπής των στόχων και των προκλήσεων εγκατάστασης του SESAR αναφέρεται σε έγγραφο εργασίας που εκδόθηκε τον Δεκέμβριο του 2010[7]. Με αυτή την εκτίμηση, πραγματοποιήθηκε πιο λεπτομερής εκτίμηση και διαβούλευση στο πλαίσιο της ειδικής ομάδας υψηλού επιπέδου υπό την προεδρία της Επιτροπής, στην οποία συμμετείχαν ανώτατα στελέχη του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Ασφάλειας της Αεροπορίας (EASA), του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια της Αεροναυτιλίας (Eurocontrol) και της SJU, και την οποία επικουρούσε ομάδα εμπειρογνωμόνων που εκπροσώπησαν ευρύ φάσμα ενδιαφερομένων. Από τα συμπεράσματα της ειδικής ομάδας και της ομάδας εμπειρογνωμόνων[8], τα αποτελέσματα άλλων διαβουλεύσεων, ημερίδων δράσης και τις αυθόρμητες παρεμβάσεις των ενδιαφερομένων, η Επιτροπή κατέληξε στην εξής βασική προσέγγιση:

1. η εγκατάσταση του SESAR πρέπει να πραγματοποιηθεί με γνώμονα τις επιδόσεις·

2. η έγκαιρη εγκατάσταση του SESAR με συγχρονισμένες και συντονισμένες δραστηριότητες είναι απαραίτητη για να επιτευχθούν οι στόχοι επιδόσεων του ΕΕΟ και τα γενικά οικονομικά οφέλη που αναμένονται από τον εκσυγχρονισμό της ATM·

3. η Επιτροπή οφείλει:

4. να καθορίσει αποτελεσματική διοίκηση της εγκατάστασης με κατάλληλους μηχανισμούς παροχής κινήτρων, οι οποίοι θα αξιοποιούν το υπάρχον πλαίσιο του ΕΕΟ και τους μηχανισμούς χρηματοδότησης της ΕΕ·

5. να αναλάβει τις αναγκαίες πρωτοβουλίες για την αξιοπιστία της διαδικασίας εγκατάστασης, ώστε να ενθαρρυνθούν σε πρώιμο στάδιο επενδύσεις από ενδιαφερόμενους, λαμβάνοντας δεόντως υπόψη τις ανάγκες ιδιαίτερων ενδιαφερομένων όπως του στρατιωτικού τομέα, των επιχειρήσεων και της γενικής αεροπορίας·

6. ο κλάδος[9], και ιδίως οι ενδιαφερόμενοι που θα επενδύσουν στην εγκατάσταση του SESAR, θα διαδραματίσουν κεντρικό ρόλο στον συντονισμό και τον συγχρονισμό των δραστηριοτήτων εγκατάστασης, υπό την πολιτική εποπτεία της ΕΕ.

Στην παρούσα ανακοίνωση περιγράφονται τα κύρια στοιχεία που προτείνει η Επιτροπή σχετικά με τη διοίκηση και τους μηχανισμούς παροχής κινήτρων για την εγκατάσταση του SESAR και το σχέδιο δράσης εφαρμογής τους από το 2012 και εντεύθεν.

Προετοιμασια της εγκαταστασησ του SESAR

Στήριξη στο πλαίσιο του ΕΕΟ

Η διοικητική δομή της εγκατάστασης και οι μηχανισμοί παροχής κινήτρων θα στηριχθούν στα υπάρχοντα εργαλεία του ΕΕΟ[10]:

7. η Επιτροπή Ενιαίου Ουρανού[11] και το Συμβουλευτικό Όργανο του Κλάδου[12] εξασφαλίζουν διαδικασίες ευρείας διαβούλευσης στα κράτη μέλη της ΕΕ και τον κλάδο·

8. τα συστήματα επιδόσεων[13] και χρέωσης τελών[14] είναι οι κύριοι μηχανισμοί των ενδιαφερομένων για να προσαρμόσουν τα επενδυτικά τους σχέδια στο Γενικό Πρόγραμμα·

9. οι κανόνες εφαρμογής για τη διαλειτουργικότητα είναι οι μηχανισμοί επιβολής που θα εξασφαλίσουν την εγκατάσταση βασικών παραμέτρων ενίσχυσης των επιδόσεων·

10. τα λειτουργικά τμήματα του εναέριου χώρου είναι το μέσο για τον περιφερειακό συγχρονισμό της εγκατάστασης και της από κοινού προμήθειας του SESAR·

11. το Γενικό Πρόγραμμα είναι ο συμφωνημένος χάρτης πορείας που συνδέει την έρευνα και την ανάπτυξη (Ε&Α) με τα σενάρια εγκατάστασης για την επίτευξη των στόχων επιδόσεων, το οποίο περιλαμβάνει επίσης τους χάρτες πορείας για τη ρύθμιση και την τυποποίηση και θα προσδιορίσει τις βασικές συνιστώσες εγκατάστασης·

12. ο Eurocontrol, ιδίως μέσω της Διεύθυνσης «Ενιαίος Ουρανός», επικουρεί την Επιτροπή στον ρόλο της ως ρυθμιστή της ΕΕ·

13. ο διαχειριστής του δικτύου είναι υπεύθυνος για την εξασφάλιση επίτευξης των στόχων επιδόσεων του δικτύου και αρμόδιος για τον συντονισμό της εγκατάστασης που αφορά τις επιδόσεις του δικτύου και ταυτόχρονα για τη συντήρηση του σχεδίου στρατηγικής δικτύου[15]·

14. ο φορέας επανεξέτασης των επιδόσεων επικουρεί την Επιτροπή για την ιεράρχηση και την παρακολούθηση της εγκατάστασης με βάση τα αποτελέσματά της στις επιδόσεις και για τον καθορισμό μελλοντικών στόχων επιδόσεων με βάση τις προγραμματισμένες τεχνολογικές βελτιώσεις·

15. η SJU είναι αρμόδια για τη συντήρηση και την εκτέλεση του Γενικού Προγράμματος που συνδέει την έρευνα και την ανάπτυξη (Ε&Α) και τα σενάρια εγκατάστασης και συγκεντρώνει τις τεχνικές αρμοδιότητες και ικανότητες για τη διαχείριση μεγάλης κλίμακας προγραμμάτων που διασφαλίζουν το δημόσιο συμφέρον και τη συμμετοχή των ενδιαφερομένων·

16. ο EASA έχει ουσιαστικό ρόλο στην εκπόνηση κανόνων, την εποπτεία και την προώθηση της ασφάλειας πτήσεων και επικουρεί την Επιτροπή σε θέματα πιστοποίησης και διαλειτουργικότητας·

17. οι εθνικές εποπτικές αρχές είναι αρμόδιες για την επιτήρηση της ασφάλειας πτήσεων και την πιστοποίηση των παρόχων υπηρεσιών αεροναυτιλίας (ANSP) και την παρακολούθηση της συμμόρφωσής τους προς τον κανονισμό παροχής υπηρεσιών ΕΕΟ[16] και προς τις σχετικές κοινές απαιτήσεις για την παροχή υπηρεσιών αεροναυτιλίας και την εφαρμογή των ρητρών με βάση τον κανονισμό για τη διαλειτουργικότητα[17]·

18. η συμβουλευτική ομάδα εμπειρογνωμόνων για την κοινωνική διάσταση του ΕΕΟ[18] έχει συμβουλευτικό ρόλο για όλα τα μέτρα που έχουν σημαντικές κοινωνικές επιπτώσεις·

19. τα κοινά έργα[19] είναι αποτελεσματικό εργαλείο για την καθιέρωση μηχανισμών διοίκησης και μέσο διάθεσης της ενωσιακής χρηματοδότησης.

Επικαιροποίηση του Γενικού Προγράμματος

Στη σημερινή του μορφή, το Γενικό Πρόγραμμα είναι βασικό μέσο για να διατηρηθεί η Ε&Α της ATM σε πορεία πλήρους εγκατάστασης. Πρέπει να ευθυγραμμισθούν καλύτερα τα σενάρια εγκατάστασης που έχουν προσδιορισθεί προς τα αναμενόμενα οφέλη από τις επιδόσεις, με την οργάνωσή τους σε συνεκτικές δέσμες εγκατάστασης, στις οποίες θα προσδιορίζονται με σαφήνεια οι εγκαταστάσεις που είναι ουσιαστικές για την επίτευξη των στόχων επιδόσεων του ΕΕΟ . Θα χρειασθεί επίσης να ενσωματωθεί η ιδέα των «δομοστοιχείων»[20] της Διεθνούς Οργάνωσης Πολιτικής Αεροπορίας (ΔΟΠΑ), ώστε να εξασφαλισθεί η διαλειτουργικότητα του SESAR με άλλα περιφερειακά έργα εκσυγχρονισμού της ATM .

Προσωρινές διοικητικές ρυθμίσεις

Η μετάβαση στη μελλοντική διοικητική δομή πρέπει να οργανωθεί τώρα ώστε να αποφευχθεί η καθυστερημένη ή ασύγχρονη εγκατάσταση κατά την κρίσιμη περίοδο που προηγείται της συγκρότησης διοικητικής δομής. Η Επιτροπή έχει ήδη συστήσει προσωρινή διευθύνουσα ομάδα ad hoc υπό την αιγίδα της επιτροπής ενιαίου ουρανού, για να διευκολυνθεί ο συγχρονισμός των επιτελούμενων δραστηριοτήτων εγκατάστασης. Η εν λόγω επιτροπή συμφώνησε να παγιώσει τη διαδικασία αυτή, μετατρέποντάς τη σε μεταβατική ρύθμιση για την καθοδήγηση της εγκατάστασης του SESAR, που ταυτόχρονα θα χρησιμεύσει ως δοκιμή για τη μελλοντική διοικητική δομή.

Διευκόλυνση της βιομηχανοποίησης

Η εγκατάσταση του SESAR περιλαμβάνει δύο διακριτές επιμέρους φάσεις: την βιομηχανοποίηση και την υλοποίηση. Η βιομηχανοποίηση ακολουθεί την επικύρωση των τεχνολογιών από την SJU και περιλαμβάνει την τυποποίηση, την πιστοποίηση και την παραγωγή σε μεγάλη κλίμακα και επιτελείται από τον κατασκευαστικό κλάδο (κατασκευαστές εξοπλισμού εδάφους και αεροσκαφών). Η υλοποίηση η οποία επιτελείται από τους χρήστες του εναερίου χώρου, τους παρόχους υπηρεσιών αεροναυτιλία και τους αερολιμένες συνίσταται στην προμήθεια, την τοποθέτηση και τη θέση εξοπλισμού σε λειτουργία και στην εφαρμογή διαδικασιών.

Ο προσεκτικός προγραμματισμός της βιομηχανοποίησης στο Γενικό Πρόγραμμα είναι θεμελιώδης για τον ρεαλιστικό προγραμματισμό της εγκατάστασης. Η βιομηχανοποίηση θα πραγματοποιηθεί με άξονα τις αποφάσεις του κατασκευαστικού κλάδου για τη θέση των επικυρωμένων τεχνολογιών SESAR στην αγορά και τους κύκλους διάρκειας των προϊόντων ATM. Απαιτείται επίσης συνεννόηση με τους ρυθμιστικούς[21] και τους τυποποιητικούς οργανισμούς[22]. Η Επιτροπή μπορεί να διευκολύνει τις διαδικασίες πιστοποίησης και τυποποίησης με συνεχή οικονομική στήριξη των τυποποιητικών οργανισμών της ΕΕ και με τη συνεργασία της με την Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής[23] και τη ΔΟΠΑ[24] ώστε να εξασφαλισθεί παγκόσμια διαλειτουργικότητα.

Το SESAR θα επηρεάσει πολλές πτυχές της αεροπορίας, από τα αεροσκάφη και τις διαδικασίες έως τις μεθόδους εργασίας. Καθώς η ασφάλεια πτήσεων είναι κοινός παρονομαστής όλων αυτών των πτυχών, ο EASA διαδραματίζει ουσιαστικό ρόλο εν προκειμένω, διότι εξασφαλίζει την έγκαιρη ρύθμιση και τη συνοχή των κανονισμών για την ασφάλεια πτήσεων με την εξέλιξη του SESAR.

Συνεχής τεχνολογική καινοτομία

Θα χρειασθεί να αντιμετωπισθεί μακροπρόθεσμα η ανάγκη τεχνολογικής καινοτομίας για να υποστηριχθούν οι απαιτήσεις για τις εξελισσόμενες επιδόσεις. Η ανάπτυξη και η εγκατάσταση είναι αλληλένδετες διεργασίες: από τη μία, η Ε&Α της ATM δεν θα τερματισθεί με την ολοκλήρωση της εντολής της SJU· από την άλλη, η εγκατάσταση του SESAR θα διαρκέσει πολλά χρόνια και θα απαιτήσει την υποστήριξη της Ε&Α, ώστε να εξασφαλισθεί η αναγκαία ετοιμότητα τεχνολογικής ανταπόκρισης που χρειάζεται μέσα στο εξελισσόμενο επιχειρησιακό περιβάλλον.

Η εμπειρία της SJU αποδεικνύει την αξία της ΣΔΙΤ ως μόνης διοικητικής δομής για τη διαχείριση της Ε&Α της ATM[25]. Η Επιτροπή κρίνει ότι η μέθοδος της ΣΔΙΤ μέσω ενωσιακού φορέα αποφέρει τα επιθυμητά αποτελέσματα και πρέπει να συνεχισθεί. Επειδή η εντολή της SJU εκπνέει στις 31.12.2016, η Επιτροπή θα πραγματοποιήσει πριν το 2013 την αξιολόγηση και τις διαβουλεύσεις που είναι απαραίτητες ενόψει της υποβολής σχετικής πρότασης στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Ιδιωτικη και δημοσια χρηματοδοδοτηση της εγκαταστασησ του SESAR

Μεγάλο πρόβλημα στη διαδικασία εγκατάστασης είναι η έγκαιρη χρηματοδότηση της υλοποίησης. Περισσότερα από τα 2/3 των συνολικών επενδύσεων που απαιτούνται για την υλοποίηση του SESAR θα προέλθουν από τους πολιτικούς και στρατιωτικούς χρήστες του εναερίου χώρου για τον εξοπλισμό των αεροσκαφών τους (22 δισεκατ. ευρώ)[26]. Οι υπόλοιπες επενδύσεις από τους πολιτικούς και στρατιωτικούς παρόχους υπηρεσιών αεροναυτιλίας και τους φορείς αερολιμένων θα χρειασθούν για τον εξοπλισμό εδάφους (8 δισεκατ. ευρώ)[27]. Χρειάζεται να εξασφαλισθεί ισχυρή συσχέτιση των επενδύσεων με τα οφέλη. Οι στόχοι που επιβάλλει ο μηχανισμός επιδόσεων[28] στα κύρια πεδία επιδόσεων της χωρητικότητας, του περιβάλλοντος, της ασφάλειας και της οικονομικής απόδοσης πρέπει να αποτελέσουν ισχυρά κίνητρα για τους παρόχους υπηρεσιών αεροναυτιλίας να επενδύσουν έγκαιρα στη νέα τεχνολογία. Τα στρατιωτικά και τα κρατικά αεροσκάφη, η ιδιωτική και η γενική αεροπλοΐα δεν έχουν ίσως ισχυρά οικονομικά οφέλη για την εγκατάσταση του SESAR, θα αναγκασθούν όμως να επενδύσουν και να θέσουν σε εφαρμογή κάποιο εξοπλισμό SESAR. Επιπλέον, για την υλοποίηση έργων SESAR θα απαιτηθεί η ανάληψη οικονομικού κινδύνου, τον οποίο οι ιδιωτικές χρηματοπιστωτικές αγορές είτε εκτιμούν πολύ υψηλό είτε δεν τον αποδέχονται καν. Έτσι, οι φορείς εκμετάλλευσης τείνουν να αντιδράσουν εκ των υστέρων αντί εκ των προτέρων («πλεονέκτημα της τελευταίας κίνησης»): αεροπορική εταιρεία που επενδύει σε νέο εξοπλισμό αεροσκαφών μάλλον δεν θα έχει κανένα όφελος προτού ο πάροχος υπηρεσιών αεροναυτιλίας επενδύσει σε εξοπλισμό εδάφους· αντιστρόφως, οι πάροχοι υπηρεσιών αεροναυτιλίας μπορούν να αναμένουν οικονομικά οφέλη από τον εξοπλισμό μεγάλου αριθμού αεροσκαφών.

Η βέλτιστη χρηματοδοτική στήριξη των δραστηριοτήτων υλοποίησης θα προκύψει τελικά από τον συντονισμένο συνδυασμό ιδιωτικών και δημόσιων επενδύσεων με τη χρήση κατάλληλων μέσων προσαρμοσμένων στη φύση κάθε έργου. Για να μετριασθεί ο κίνδυνος που σχετίζεται με δυσμενή οικονομική εξέλιξη και να αντληθούν κεφάλαια, εκτιμάται ότι η υλοποίηση του SESAR θα απαιτήσει 3 δισεκατ. ευρώ σε ενωσιακά κεφάλαια την περίοδο 2014-2024. Η ενωσιακή χρηματοδότηση θα στηρίξει την υλοποίηση του SESAR διευκολύνοντας τον συγχρονισμό και τον συντονισμό των διαφόρων ενδιαφερομένων στις βασικές συνιστώσες εγκατάστασης που έχουν προσδιορισθεί στο Γενικό Πρόγραμμα, στις οποίες θα συμπεριληφθούν, εφόσον το επιτρέπουν τα σχετικά χρηματοδοτικά μέσα, εκείνες σε τρίτες χώρες.

Η Διευκόλυνση «Συνδέοντας την Ευρώπη» (ΔΕΣ)[29], η οποία είναι ενοποιημένος μηχανισμός επενδύσεων σε υποδομές προτεραιότητας στην ΕΕ στο πλαίσιο της πολιτικής για τα διευρωπαϊκά δίκτυα[30] στους τομείς των μεταφορών (ΔΕΔ-Μ), της ενέργειας και των τηλεπικοινωνιών, περιλαμβάνει τη χρηματοδότηση της ΕΕ για την εγκατάσταση του SESAR. Χρειάζεται να διερευνηθούν και άλλες πιθανές πηγές χρηματοδότησης, όπως δάνεια από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, ο κανονισμός για τη χρέωση τελών ΕΕΟ και το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής.

Διοικηση της Εγκαταστασησ

Πεδίο εφαρμογής

Οι μηχανισμοί διοίκησης και παροχής κινήτρων για την εγκατάσταση του SESAR πρέπει να εστιασθούν στις δραστηριότητες εγκατάστασης που έχουν χαρακτηρισθεί στο Γενικό Πρόγραμμα ως κρίσιμες για την επίτευξη των στόχων επιδόσεων του ΕΕΟ. Το γεωγραφικό πεδίο εφαρμογής της εγκατάστασης θα είναι καταρχήν η περιοχή του ΕΕΟ. Ωστόσο, στους διοικητικούς μηχανισμούς πρέπει να προβλεφθεί ο συντονισμός, ο συγχρονισμός και η συνεργασία με τρίτες χώρες που χρειάζονται από πανευρωπαϊκή προοπτική.

Διοικητικά καθήκοντα

Συντήρηση του προγράμματος εγκατάστασης

Η διοίκηση της εγκατάστασης οφείλει να καταστρώσει, να εκδώσει και να επικαιροποιεί πρόγραμμα εγκατάστασης, ως υποχρεωτικό σημείο αναφοράς για τον συγχρονισμό, την παρακολούθηση και τη χρηματοδότηση των έργων υλοποίησης. Το πρόγραμμα εγκατάστασης πρέπει να είναι σε απόλυτη συνοχή με το Γενικό Πρόγραμμα και το σχέδιο στρατηγικής δικτύου και να συνδυάζει τον σχεδιασμό επιδόσεων με τις απαιτήσεις προϋπολογισμού σε ένα και μόνον πρόγραμμα εργασιών, που θα αποτελεί τον γνώμονα διοίκησης της εγκατάστασης. Θα εστιάζεται στις βασικές συνιστώσες εγκατάστασης που περιέχει το Γενικό Πρόγραμμα προκειμένου να επιτευχθούν οι κύριοι στόχοι επιδόσεων και θα προσδιορίζει τις δράσεις που απαιτούν οι σχετικοί ενδιαφερόμενοι, με αναφορά των αντίστοιχων κινδύνων και μετριασμού των επιπτώσεων.

Εκτέλεση του προγράμματος εγκατάστασης

Η αποστολή αυτή συνίσταται:

- στο συγχρονισμό των χρονοδιαγραμμάτων και στο συντονισμό των δραστηριοτήτων εγκατάστασης και στην ευθυγράμμιση των επενδυτικών σχεδίων των ενδιαφερομένων με το πρόγραμμα εγκατάστασης και, ταυτόχρονα, στην αποτροπή των συγκρούσεων συμφερόντων και την προώθηση του θεμιτού ανταγωνισμού·

- στην υποστήριξη των ενδιαφερομένων να εκτελέσουν τα επενδυτικά τους σχέδια με αποτελεσματική λήψη αποφάσεων, νομιμοποίηση, διάδοση των βέλτιστων πρακτικών, προώθηση των κοινών δημόσιων συμβάσεων, προώθηση κοινών εργαλείων και καθοδήγηση, περαιτέρω δημοσιοποίηση των σχεδίων, ενθάρρυνση της διαφάνειας, ανάδειξη του οφέλους·

- στην ενίσχυση και στην παροχή κινήτρων για την επίτευξη των κύριων οροσήμων επιδόσεων με εργαλεία του ΕΕΟ και κατάλληλα νομικά μέσα·

- στη διαχείριση των κινδύνων που σχετίζονται με τις δραστηριότητες εγκατάστασης και στην ενεργοποίηση δράσεων μετριασμού.

Παρακολούθηση και υποβολή αναφορών

Η διοικητική δομή για την εγκατάσταση πρέπει επίσης να καλύπτει την παρακολούθηση και την υποβολή αναφορών σχετικά με την πρόοδο της εγκατάστασης ως προς το πρόγραμμα εγκατάστασης, ιδίως με:

- αξιολόγηση της ευθυγράμμισης των ατομικών επενδυτικών σχεδίων των ενδιαφερομένων με το πρόγραμμα εγκατάστασης·

- εντοπισμό και αναφορά των κενών στον προγραμματισμό, τον προϋπολογισμό και τις επιδόσεις, ανάλυσή τους και καθορισμός διορθωτικών μέτρων που πρέπει να αναληφθούν στο πλαίσιο της εκτέλεσης της αποστολής.

Δημοσιονομική διαχείριση

Τέλος, η διοικητική δομή για την εγκατάσταση οφείλει να εξασφαλίζει κατάλληλο συνδυασμό και διαχείριση των διαθέσιμων δημόσιων και ιδιωτικών χρηματοδοτικών πόρων για την εκτέλεση του προγράμματος εγκατάστασης με:

- μόχλευση και διάθεση κεφαλαίων, χωρίς διακρίσεις, για να ευνοηθούν οι έγκαιρες επενδύσεις στην εφαρμογή νέων τεχνολογιών και διαδικασιών·

- υποστήριξη των ενδιαφερομένων στις διαπραγματεύσεις με χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς·

- εξασφάλιση υγιούς και διαφανούς δημοσιονομικής διαχείρισης.

Διοικητική δομή

Η διοικητική δομή για την εγκατάσταση του SESAR πρέπει να εξασφαλίζει ισχυρή πολιτική εποπτεία από την ΕΕ, κατάλληλες διασυνδέσεις με τα εργαλεία και φορείς του ΕΕΟ και κεντρικό ρόλο για τους ενδιαφερόμενους, ειδικά εκείνους που επενδύουν στην εγκατάσταση. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με την πρόβλεψη μιας και μόνον δομής που θα απαρτίζεται από τρία αλληλένδετα επίπεδα: «πολιτικό», «διαχειριστικό» και «εκτελεστικό». Σε αυτή τη δομή σε τρία επίπεδα συμμετέχουν οι υπόλογοι φορείς ανάλογα με τις αντίστοιχες αρμοδιότητές τους και τηρείται η αρχή του διαχωρισμού των ρυθμιστικών/εποπτικών καθηκόντων από την παροχή υπηρεσιών.

Η διάρθρωση μπορεί να ορισθεί στο υλικό καθοδήγησης για κοινά έργα[31], το οποίο θα καθορίζει, για κάθε επίπεδο κύριων ενδιαφερομένων, αρμοδιότητες, η υποχρέωση λογοδοσίας, οι συμμετοχές στα διοικητικά καθήκοντα (πίνακας 2) και αλληλεπιδράσεις και δεσμευτικές ρυθμίσεις μεταξύ ενδιαφερομένων κάθε επιπέδου και οι αναγκαίες εξωτερικές διεπαφές. Στη δομή υποβολής αναφορών θα ορισθεί ο τρόπος άσκησης εξουσιών και επίβλεψης και στα τρία επίπεδα, και στο Γενικό Πρόγραμμα και το σχέδιο στρατηγικής δικτύου θα καθορισθεί το χρονοδιάγραμμα δράσης. Η διοικητική δομή για την εγκατάσταση πρέπει να είναι επαρκώς ευέλικτη και να μπορεί να αντιμετωπίζει κάθε απρόβλεπτο περιστατικό και, ταυτόχρονα, να εξασφαλίζει διαφάνεια, θεμιτό ανταγωνισμό και να αποτρέπει τη σύγκρουση συμφερόντων.

Πολιτικό επίπεδο

Το ανώτατο επίπεδο της διοικητικής δομής πρέπει να διασφαλίζει το δημόσιο συμφέρον και τη συνοχή με το πλαίσιο του ΕΕΟ, ιδιαίτερα με τον καθορισμό πρωτευόντων στόχων επιδόσεων και απαιτήσεων ασφάλειας, να εξασφαλίζει έγκαιρη ρύθμιση και αποτελεσματική διαχείριση των ενωσιακών κονδυλίων. Η Επιτροπή, λόγω του θεσμικού της ρόλου και της αρμοδιότητάς της στην υλοποίηση του ΕΕΟ και τη διαχείριση των κονδυλίων, θα ηγηθεί αυτού του επιπέδου με την ανάλογη στήριξη:

- της Επιτροπής Ενιαίου Ουρανού και του Συμβουλευτικού Οργάνου του Κλάδου, ιδίως των χρηστών του εναερίου χώρου, καθώς αυτοί θα είναι και οι κύριοι πελάτες της εγκατάστασης του SESAR·

- του Φορέα Επανεξέτασης των Επιδόσεων·

- του Eurocontrol, και ιδίως της Διεύθυνσης «Ενιαίος Ουρανός»·

- του EASA·

- της συμβουλευτικής ομάδας εμπειρογνωμόνων για την κοινωνική διάσταση του ΕΕΟ·

- του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Άμυνας.

Η Επιτροπή θα έχει τον πλήρη έλεγχο των αποφάσεων για την ενωσιακή χρηματοδότηση κοινών έργων, σύμφωνα με τους κανόνες που διέπουν τα σχετικά χρηματοδοτικά προγράμματα και διαμορφώνοντας κατάλληλες συμβατικές σχέσεις με τους δικαιούχους χρηματοδοτικής στήριξης. Στο επίπεδο αυτό πρέπει να διαμορφωθούν οι ενδεδειγμένες διεπαφές με τρίτες χώρες, οργανισμούς τυποποίησης και σχετικές ρυθμιστικές αρχές εκτός ΕΕ.

Διαχειριστικό επίπεδο

Επειδή ο κλάδος είναι υπεύθυνος για τις επιδόσεις του συστήματος και αναγκαστικά θα αναλάβει το μεγαλύτερο μέρος του κόστους των δραστηριοτήτων για την εγκατάσταση, κρίνεται ότι το Διαχειριστικό Όργανο για την Εγκατάσταση, το οποίο θα συνίσταται σε αντιπροσωπευτικό εταιρικό σχήμα του κλάδου που θα ηγείται του επιπέδου αυτού, είναι η πιο κατάλληλη μέθοδος ώστε να καταστεί δυνατόν στον κλάδο να διαδραματίσει τον ηγετικό ρόλο που εύλογα διεκδικεί για την εγκατάσταση του SESAR. Στο επίπεδο αυτό θα ανήκουν επίσης ο διαχειριστής του δικτύου και η SJU που, στο πλαίσιο των αντίστοιχων αρμοδιοτήτων τους, θα αναφέρουν στο Διαχειριστικό Όργανο για την Εγκατάσταση τα αποτελέσματα των (εκ των προτέρων και εκ των υστέρων) επιπτώσεων του προγράμματος εγκατάστασης στις εργασίες και τις δυνατότητες επιχειρησιακών και τεχνικών βελτιώσεων που πρέπει να περιληφθούν, αντίστοιχα, στο πρόγραμμα.

Το διαχειριστικό όργανο εγκατάστασης θα μπορούσε να καθορίσει κοινό έργο βάσει του άρθρου 15α παράγραφος 3 του κανονισμού 550/2004, σύμφωνα με το οποίο η Επιτροπή πρέπει να διεξάγει ανεξάρτητη ανάλυση κόστους-οφέλους και κατάλληλες διαβουλεύσεις με τα κράτη μέλη και τους ενδιαφερόμενους. Τα χαρακτηριστικά του Διαχειριστικού Οργάνου για την Εγκατάσταση και οι σχετικές απαιτήσεις θα καθορίζονται στο υλικό καθοδήγησης για κοινά έργα που προβλέπεται στον ίδιο κανονισμό, όπου συγκεκριμένα:

- θα ορίζεται η διαδικασία σύστασης κλαδικής εταιρικής σχέσης·

- θα ορίζονται τα καθήκοντα του Διαχειριστικού Οργάνου για την Εγκατάσταση και τα απαραίτητα χαρακτηριστικά για την άσκησή τους, καθώς και οι κατάλληλοι μηχανισμοί για την αποφυγή οποιουδήποτε κινδύνου σύγκρουσης συμφερόντων και για τις επαφές με τις δημόσιες αρχές·

- θα αναφέρεται ποιοι ενδιαφερόμενοι απαιτείται να συμμετέχουν στο εταιρικό σχήμα ώστε να κατοχυρώνεται η διαχειριστική και η γεωγραφική νομιμότητά της και να εξασφαλίζεται κατάλληλη διαφοροποίηση της διαβούλευσης με τους ενδιαφερόμενους που θα τους παρέχει ισχυρότερο [διαχειριστικό] ρόλο ως επενδυτές και προμηθευτές·

- θα απαιτείται η υποχρεωτική δέσμευση των συμμετεχόντων στην κατάρτιση/συντήρηση και εκτέλεση του προγράμματος εγκατάστασης, οι οποίοι θα αναλάβουν τους αντίστοιχους κινδύνους εγκατάστασης αν χρειασθεί, υπό την επιτήρηση του πολιτικού επιπέδου·

- θα ορίζονται οι ρόλοι του διαχειριστή του δικτύου, της SJU και του φορέα που θα αναλάβει να συντονίζει τα στρατιωτικά έργα υλοποίησης·

- θα ορίζονται τα σημεία εξωτερικής επαφής, ιδίως με τρίτες χώρες σε πανευρωπαϊκό πλαίσιο·

- θα προωθείται ο περιφερειακός συντονισμός μέσω των λειτουργικών τμημάτων του εναέριου χώρου.

Το Διαχειριστικό Όργανο για την Εγκατάσταση θα επιλεγεί με ανοικτό διαγωνισμό. Εάν ο κλάδος δεν κατορθώσει να συστήσει εταιρικό σχήμα για το Διαχειριστικό Όργανο για την Εγκατάσταση, μπορεί να υποδείξει υπάρχουσα οντότητα που θα αναλάβει αυτόν τον ρόλο.

Το Διαχειριστικό Όργανο για την Εγκατάσταση θα αξιολογεί τις χρηματοδοτικές ανάγκες για την υλοποίηση των έργων και θα τις συνδυάζει με τα μέσα δημόσιας και ιδιωτικής χρηματοδότησης, εάν χρειασθεί. Θα υποστηρίζει το πολιτικό επίπεδο στη λήψη αποφάσεων για τη διάθεση της δημόσιας χρηματοδότησης κοινών έργων.

Εκτελεστικό επίπεδο

Το επίπεδο αυτό απαρτίζεται κυρίως από τους διαχειριστές κοινών έργων. Αυτοί πρέπει να εφαρμόζουν τις αποφάσεις του Διαχειριστικού Οργάνου για την Εγκατάσταση ώστε να εξασφαλίζουν τη συνοχή των έργων αυτών με το πρόγραμμα εγκατάστασης. Ωστόσο, καθώς οι δραστηριότητες εγκατάστασης του SESAR θα είναι ευρύτερης έκτασης από εκείνες που είναι επιλέξιμες για τα κοινά έργα, αυτό το επίπεδο πρέπει να παραμείνει ανοικτό για άλλα έργα υλοποίησης που σχετίζονται με:

- σχετικές δραστηριότητες εγκατάστασης του SESAR που διεξάγει ο στρατιωτικός τομέας·

- δραστηριότητες εγκατάστασης μη συνδεόμενες με τις βασικές συνιστώσες εγκατάστασης του προγράμματος εγκατάστασης αλλά συνεκτικές με το Γενικό Πρόγραμμα·

- δραστηριότητες εγκατάστασης εκτός του πεδίου ΕΕΟ.

Η σχέση μεταξύ των έργων αυτών και του Διαχειριστικού Οργάνου για την Εγκατάσταση πρέπει να ορισθεί κατά περίπτωση.

Πίνακας 2 – Συμμετοχές στα διοικητικά καθήκοντα

[pic]

Συμπέρασματα

Η εγκατάσταση του SESAR είναι βασικό βήμα για την πλήρη υλοποίηση του ΕΕΟ. Μόνον η έγκαιρη, συγχρονισμένη και συντονισμένη εγκατάσταση, πλήρως ενσωματωμένη στο πλαίσιο ΕΕΟ, θα συμβάλει αποτελεσματικά στην επίτευξη των στόχων επιδόσεων του ΕΕΟ. Η Επιτροπή, συνεχίζοντας να εφαρμόζει και να συντονίζει τα μέσα ΕΕΟ, επιδιώκει να ευνοήσει την εγκατάσταση του SESAR.

Ορισμένες δράσεις θα αρχίσουν χωρίς καθυστέρηση, διότι εκτιμάται ότι για τη σύσταση του Διαχειριστικού Οργάνου για την Εγκατάσταση και για την έναρξη των πλέον επειγόντων κοινών έργων ενδέχεται να χρειασθούν 36 μήνες. Συγκεκριμένα, η Επιτροπή θα εξασφαλίσει τη συνοχή των διαδικασιών ανάπτυξης και εγκατάστασης με το πλαίσιο ΕΕΟ και ότι θα αντιμετωπισθούν δεόντως ο ανθρώπινος παράγων, τα στρατιωτικά θέματα και τα θέματα ασφαλείας. Εάν χρειασθεί, θα εξετάσει την προσαρμογή των μέσων ΕΕΟ, π.χ. επιδόσεις και συστήματα χρέωσης ώστε να ανταποκρίνονται καλύτερα στους στόχους εγκατάστασης. Επιπλέον, θα ενισχύσει και θα παγιώσει τη συνεργασία με τον Eurocontrol στο πλαίσιο του ΕΕΟ, κυρίως μέσω του φορέα επανεξέτασης των επιδόσεων και του διαχειριστή του δικτύου, σε συνδυασμό με τις διαπραγματεύσεις για τη σύναψη συμφωνίας υψηλού επιπέδου μεταξύ ΕΕ και Eurocontrol[32].

Για να προετοιμασθεί η μετάβαση στην εγκατάσταση του SESAR, η Επιτροπή θα εξασφαλίσει τη συνοχή του σχεδίου στρατηγικής δικτύου με την επικαιροποίηση του Γενικού Προγράμματος (που προβλέπεται να εκδοθεί τον Ιούλιο του 2012), τα οποία θα είναι τα σημεία αναφοράς για το πρόγραμμα εγκατάστασης. Θα εξασφαλίσει ότι το Γενικό Πρόγραμμα θα πραγματεύεται δεόντως τα θέματα βιομηχανοποίησης και ότι θα διαμορφωθούν κατάλληλες συνδέσεις και θα διατηρηθεί η υποστήριξη των φορέων τυποποίησης και πιστοποίησης, καθώς και του κατασκευαστικού κλάδου μέσω της τεχνικής εμπειρογνωμοσύνης της SJU. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή θα συνεχίσει να στηρίζει τις προσπάθειες τυποποίησης της ΔΟΠΑ και την τεχνική συνεργασία με τις ΗΠΑ και την Ιαπωνία, προκειμένου να εξασφαλισθεί διαλειτουργικότητα σε παγκόσμιο επίπεδο.

Η Επιτροπή θα πραγματοποιήσει τις αναγκαίες αξιολογήσεις και διαβουλεύσεις ενόψει της υποβολής πρότασης πριν το 2013, ανάλογα με τις μελλοντικές δημοσιονομικές προοπτικές, για την παράταση της εντολής της SJU μετά τις 31.12.2016. Η πρόταση θα έχει επίσης ως αντικείμενο τη διοικητική δομή και τη χρηματοδότηση της μελλοντικής Ε&Α της ATM, τη συντήρηση του Γενικού Προγράμματος και τον συντονισμό της διοικητικής δομής της ανάπτυξης με τη διοικητική δομή της εγκατάστασης.

Η Επιτροπή θα υλοποιήσει επίσης τις δράσεις που έχει εγκρίνει η Επιτροπή Ενιαίου Ουρανού για να παγιωθεί η διαδικασία καθοδήγησης πρώιμων δραστηριοτήτων εγκατάστασης, ως δοκιμή των διοικητικών μηχανισμών εγκατάστασης που θα εφαρμοσθούν μεταγενέστερα, και να εξασφαλισθεί η συνέχισή της μέχρι τη σύσταση της μελλοντικής διοικητικής δομής εγκατάστασης (Ιανουάριος 2012). Στις δράσεις θα περιληφθεί η έναρξη του προσωρινού προγράμματος εγκατάστασης (Mάρτιος 2012).

Τα κοινά έργα και το σχετικό υλικό καθοδήγησης θα χρησιμεύσουν ως μέσα για τη σύσταση της διοικητικής δομής εγκατάστασης και για την προώθηση κινήτρων προς έγκαιρη και συγχρονισμένη εγκατάσταση. Η διοικητική δομή εγκατάστασης θα εφαρμοσθεί μέσω τριών επιπέδων που θα εξασφαλίσουν ισχυρή πολιτική εποπτεία από την ΕΕ, αποτελεσματική διαχείριση της εγκατάστασης με υποχρεωτική συμμετοχή του κλάδου και αποτελεσματική διαχείριση κάθε μεμονωμένου έργου υλοποίησης. Οι μηχανισμοί παροχής κινήτρων θα περιλαμβάνουν επίσης εστιασμένη ενωσιακή χρηματοδοτική στήριξη, η οποία θα παρέχεται από υπάρχοντα μέσα, ιδίως από τη Διευκόλυνση «Συνδέοντας την Ευρώπη» σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές για το ΔΕΔ-Μ. Πριν τα τέλη του 2012 και μετά από διαβούλευση με τα κράτη μέλη και τους ενδιαφερόμενους, η Επιτροπή θα εκπονήσει και θα εκδώσει υλικό καθοδήγησης για κοινά έργα, στο οποίο θα καθορίζονται τρία επίπεδα διοίκησης και τα κριτήρια επιλεξιμότητας των κοινών έργων. Με βάση το υλικό καθοδήγησης και με τη συνδρομή της ΚΕS και του Eurocontrol, η Επιτροπή θα προετοιμάσει και θα προκηρύξει πρόσκληση υποβολής προτάσεων για το Διαχειριστικό Όργανο για την Εγκατάσταση και τον καθορισμό των μελλοντικών κοινών έργων.

[1] Διαχείριση της εναέριας κυκλοφορίας

[2] COM(2011)144 της 28.3.2011

[3] http://ec.europa.eu/research/transport/pdf/flightpath2050_final.pdf

[4] http://ec.europa.eu/transport/air/sesar/european_atm_en.htm

[5] Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 219/2007, ΕΕ L 64 της 27.2.2007, σ. 1.

[6] Μελέτη της ΚΕS για τον μακροοικονομικό αντίκτυπο του SESAR, http://www.sesarju.eu/news-press/documents/assessing-macroeconomic-impact-sesar-874, Ιούνιος 2011

[7] SEC(2010) 1580 τελικό

[8] http://ec.europa.eu/transport/air/sesar/deployment_en.htm

[9] Ως κλάδος νοούνται: οι πάροχοι υπηρεσιών αεροναυτιλίας, οι χρήστες του εναερίου χώρου, οι φορείς εκμετάλλευσης αερολιμένων, η αεροναυπηγική βιομηχανία και το απασχολούμενο προσωπικό.

[10] SEC(2010) 1580 τελικό

[11] Άρθρο 5 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) 549/2004, ΕΕ L 96 της 31.3.2004, σ. 6.

[12] Άρθρο 6 του κανονισμού (ΕΚ) 549/2004, ΕΕ L 96 της 31.3.2004, σ. 6.

[13] Κανονισμός (ΕΕ) 691/2010, ΕΕ L 201 της 3.8.2010, σ. 1.

[14] Κανονισμός (ΕΚ) 550/2004, ΕΕ L 96 της 31.3.2004, σ. 10.

[15] Παράρτημα IV του κανονισμού (ΕΕ) 677/2011, ΕΕ L 185 της 15.7.2011, σ. 22.

[16] Κανονισμός (ΕΚ) 550/2004, ΕΕ L 96 της 31.3.2004, σ. 10.

[17] Κανονισμός (ΕΚ) 552/2004, ΕΕ L 96 της 31.3.2004, σ. 26.

[18] Απόφαση της Επιτροπής Ε/2012/9016 της 20.12.2010.

[19] Άρθρο 15α του κανονισμού (EΚ) 550/2004, όπως τροποποιήθηκε από τον κανονισμό (EΚ)1070/2009, ΕΕ L 300 της 14.11.2009, σ. 34.

[20] Έγγραφο εργασίας της ΔΟΠΑ για το Παγκόσμιο Συμπόσιο του Αεροναυτιλιακού Κλάδου για την Αναβάθμιση του Αεροπορικού Συστήματος Τμημάτων, http://www2.icao.int/en/GANIS.

[21] Όπως ο EASA και η ΔΟΠΑ

[22] Όπως οι τυποποιητικοί οργανισμοί της ΕΕ, μεταξύ των οποίων είναι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή Ηλεκτροτεχνικής Τυποποίησης και το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Τηλεπικοινωνιακών Προτύπων, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Εξοπλισμού Πολιτικής Αεροπορίας και η Ραδιοτεχνική Επιτροπή Αεροναυπηγικής

[23] Μνημόνιο συνεργασίας ΕΕ – ΗΠΑ στην Ε&Α στην πολιτική αεροπορία που υπογράφηκε στις 3.3.2011, παράρτημα 1 «διαλειτουργικότητα SESAR-NextGen»

[24] Μνημόνιο συνεργασίας μεταξύ ΕΕ και ΔΟΠΑ το οποίο διαμορφώνει το πλαίσιο στενότερης συνεργασίας, ΕΕ L 232 της 9.9.2011, σ. 2.

[25] Έκθεση σχετικά με την ενδιάμεση αξιολόγηση της κοινής επιχείρησης SESAR και την πρόοδο εκτέλεσης του Ευρωπαϊκού Γενικού Προγράμματος για τη Διαχείριση της Εναέριας Κυκλοφορίας, COM(2011)14 τελικό της 24.1.2011.

[26] Ευρωπαϊκό Γενικό Πρόγραμμα για τη Διαχείριση της Εναέριας Κυκλοφορίας: Συνολικά 22 δισεκατ. ευρώ, από αεροπορικές εταιρείες (11,5 δισεκατ. ευρώ), την ιδιωτική αεροπλοΐα (3,4 δισεκατ. ευρώ), τη γενική αεροπλοΐα (940 εκατ. ευρώ) και τον στρατιωτικό τομέα (6,4 δισεκατ. ευρώ).

[27] Ευρωπαϊκό Γενικό Πρόγραμμα για τη Διαχείριση της Εναέριας Κυκλοφορίας: συνολικά 8 δισεκατ. ευρώ, από τους στρατιωτικούς παρόχους υπηρεσιών αεροναυτιλίας και τους αερολιμένες (570 εκατ.), τους πολιτικούς παρόχους υπηρεσιών αεροναυτιλίας (6,2 δισεκατ.) και τους πολιτικούς αερολιμένες (550 εκατ.).

[28] Κανονισμός (ΕΕ) 691/2010, ΕΕ L 201 της 3.8.2010, σ. 1.

[29] Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη σύσταση της Διευκόλυνσης «Συνδέοντας την Ευρώπη», COM(2011) 665 τελικό της 19.10.2011.

[30] Πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές της Ένωσης για την ανάπτυξη του διευρωπαϊκού δικτύου, COM(2011)650 της 19.10.2011.

[31] Άρθρο 15α παράγραφος 2 του κανονισμού (EΚ) 550/2004, όπως τροποποιήθηκε από τον κανονισμό (EΚ)1070/2009, ΕΕ L 30 της 14.11.2009, σ. 14.

[32] Εντολή του Συμβουλίου της 6.10.2011