Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την «Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με ένα πρόγραμμα δράσης για ολοκληρωμένη προστασία και διαχείριση των υπογείων υδάτων» () (97/C 89/13)

Στις 8 Οκτωβρίου 1996, και σύμφωνα με το άρθρο 130 Σ της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση.

Το τμήμα περιβάλλοντος, δημόσιας υγείας και κατανάλωσης, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, κατήρτισε τη γνωμοδότησή του στις 7 Ιανουαρίου 1997, με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. de Paul de Barchifontaine.

Κατά την 342η σύνοδο ολομέλειας της 29ης και 30ής Ιανουαρίου 1997 (συνεδρίαση της 29ης Ιανουαρίου 1997) η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 87 ψήφους υπέρ, μια κατά και 3 αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η πρόταση της Επιτροπής εντάσσεται στο πλαίσιο του 5ου προγράμματος πολιτικής και δράσης «Στόχος η αειφορία» () και αποτελεί συνέχεια της ανακοίνωσης για την «Κοινοτική πολιτική των υδάτων» (), καθώς και της διακήρυξης του «Σεμιναρίου υπουργών για τα υπόγεια ύδατα», που πραγματοποιήθηκε στη Χάγη στις 26 και 27 Νοεμβρίου 1991. Στη διακήρυξη αυτή προτείνεται η κατάρτιση προγράμματος δράσης που πρέπει να εφαρμοσθεί μέχρι το 2000 σε εθνικό και σε κοινοτικό επίπεδο.

1.2. Η παρούσα πρόταση της Επιτροπής έχει ως στόχο να διασφαλίσει:

- την καθιέρωση συστημάτων αδειοδότησης και άλλων μέσων για την επίτευξη της κατάλληλης διαχείρισης των υδάτων σε εθνικό επίπεδο 7

- την ευρεία προληπτική προστασία των υπόγειων υδάτων, ιδίως όσον αφορά τις διάσπαρτες πηγές 7

- τη θέσπιση γενικών μέτρων για την ασφάλεια των εγκαταστάσεων στις οποίες χρησιμοποιούνται ουσίες επιβλαβείς για το νερό 7

- την επεξεργασία γενικών μέτρων για την προώθηση γεωργικών πρακτικών συμβατών με το στόχο της προστασίας των υπόγειων υδάτων.

1.3. Η ΟΚΕ επικροτεί τη μέριμνα της Επιτροπής να προσαρμόσει την πολιτική της για το νερό στο στόχο της αποφυγής και του περιορισμού της αυξανόμενης μόλυνσης των υπόγειων υδάτων.

1.4. Σημειωτέον ότι είναι η πρώτη φορά που η Επιτροπή εξετάζει το ζήτημα των υδάτων και από ποσοτική άποψη.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Στόχος η αειφορία

2.1.1. Στην πρόταση επικροτούνται κατ' ουσίαν οι στόχοι για το νερό που καθορίζονται στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα πολιτικής και δράσης για το περιβάλλον και την αειφόρο ανάπτυξη.

2.1.2. Η ΟΚΕ φρονεί ότι το πρόγραμμα δράσης:

- πρέπει να εντάσσεται στο πολύ ευρύτερο πλαίσιο του συνόλου της «τεχνογνωσίας» για τη διαχείριση των υδάτων, χωρίς να παραβλέπεται ότι μια ολοκληρωμένη διαχείριση καλύπτει το βιομηχανικό, τον αστικό, το γεωργικό και τον αγροτικό τομέα, τη διαχείριση των εδαφών κ.λπ.

- δεν μπορεί να αγνοήσει τη σπουδαιότατη θέση του νερού και του ανθρώπου στο οικοσύστημα και την ανάγκη για εξεύρεση της κατάλληλης για την αειφόρο ανάπτυξη ισορροπίας μεταξύ οικονομίας και περιβάλλοντος, με την ενσωμάτωση της πολιτικής για το περιβάλλον σε όλες τις άλλες πολιτικές 7

- πρέπει να λάβει υπόψη ότι η ρύπανση των επιφανειακών υδάτων επέρχεται μετά από μεγάλο χρονικό διάστημα, και ότι για την αποκατάσταση των μολυσμένων επιφανειακών υδάτων μπορεί να χρειαστούν δεκαετίες. Συνεπώς έχει μεγάλη σημασία να ληφθούν επειγόντως μέτρα για να αποφευχθεί η περαιτέρω επιδείνωση των επιφανειακών υδάτων 7

- πρέπει να έχει ως στόχο την εξασφάλιση ενός υψηλού επιπέδου προστασίας του περιβάλλοντος.

2.2. Επικουρικότητα και ευθύνη

2.2.1. Η αρχή της επικουρικότητας δεν πρέπει να εμποδίσει την Επιτροπή να επιδιώξει την σε ισότιμη βάση εφαρμογή της κοινοτικής πολιτικής σε όλα τα κράτη μέλη. Αυτό σημαίνει κοινές υποχρεώσεις για τα κράτη μέλη και ομοιόμορφο έλεγχο της ορθής εφαρμογής τους από πλευράς της Επιτροπής.

2.2.2. Η εφαρμογή του παρόντος προγράμματος δράσης προϋποθέτει νομοθετικά μέτρα και μη δεσμευτικά μέτρα για τους υδάτινους πόρους, τα οποία θα προσδιορισθούν στην οδηγία-πλαίσιο που πρόκειται να υιοθετηθεί σύντομα. Η τελευταία αιτιολογική σκέψη της πρότασης αφήνει ανοικτό το θέμα της νομικής βάσης των μέτρων που θα υιοθετηθούν για την εφαρμογή του προγράμματος και δεν διευκρινίζει τη φύση τους, γεγονός το οποίο αφήνει στην Επιτροπή μεγάλα περιθώρια για την ανάληψη πρωτοβουλιών. Ωστόσο κατά την άποψη της ΟΚΕ το σημερινό επίπεδο προστασίας των υπόγειων υδάτων επιβάλλεται να διατηρηθεί και μάλιστα να βελτιωθεί.

2.2.3. Η ΟΚΕ επιφυλάσσεται ήδη από τώρα της ευκαιρίας να εκφράσει τις παρατηρήσεις της όταν θα της ζητηθεί να γνωμοδοτήσει για την οδηγία-πλαίσιο, όπως επιφυλάσσεται βέβαια να σχολιάσει και τα άλλα σχετικά μελλοντικά μέτρα. Πιστεύει, ωστόσο, ότι για να μειωθεί στο ελάχιστο η ρύπανση των υπόγειων υδάτων, θα πρέπει να καθιερωθούν δεσμευτικές οριακές αξίες για τις επικίνδυνες ουσίες (), οι οποίες θεωρούνται ως προτεραιότητα από τις σημερινές ρυθμίσεις και οι οποίες θα εφαρμόζονται ομοιόμορφα σε όλα τα κράτη μέλη.

2.2.4. Γενικότερα, όσον αφορά την εφαρμογή των διατάξεων για το περιβάλλον, η ΟΚΕ λαμβάνει γνώση της σχετικής ανακοίνωσης της Επιτροπής (), η οποία αποκαλύπτει μια διόλου ικανοποιητική κατάσταση. Η ΟΚΕ επεξεργάζεται επί του παρόντος γνωμοδότηση για την ανακοίνωση, όπου τονίζει ήδη την ανάγκη κατάρτισης κοινοτικού πλαισίου αναφοράς σχετικά με την ευθύνη για τις περιβαλλοντικές ζημίες ().

2.2.5. Εξάλλου, η ΟΚΕ σημειώνει ότι η 13η ετήσια έκθεση για τον έλεγχο της εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου (1995) υπογραμμίζει ότι η πρακτική εφαρμογή των οδηγιών στον τομέα του ύδατος «δεν είναι στο ύψος των φιλοδοξιών της κοινοτικής πολιτικής για τη διατήρηση της ποιότητας αυτού του περιβάλλοντος» (). Η μελλοντική οδηγία-πλαίσιο, που αποσκοπεί στην απλοποίηση και την ολοκλήρωση της νομοθετικής προσέγγισης στον τομέα των υδάτων, πρέπει να λάβει υπόψη τις δυσκολίες που συναντώνται και να προβλέψει κατάλληλες λύσεις. Οι νέες επιστημονικές γνώσεις και πρακτικές

εμπειρές

εμπειρίες δύνανται να συμβάλουν στη βελτίωση των υφιστάμενων διατάξεων.

2.2.6. Ορισμένα κράτη μέλη διαθέτουν ήδη μηχανισμό που επιτρέπει την ενημέρωση των χρηστών/πελατών και τη διαβούλευση με αυτούς σχετικά με τις διάφορες πτυχές της πολιτικής υδάτων, εντούτοις, απαιτείται για αυτό συντονισμός σε όλα τα επίπεδα. Συνεπώς, η ΟΚΕ προτείνει στην Επιτροπή να εξετάσει το θέμα και να συνεννοηθεί με τα κράτη μέλη προκειμένου να δημιουργηθούν:

- μία αρμόδια αρχή σε κάθε κράτος μέλος 7

- ένα συμβούλιο χρηστών/πελατών σε κάθε κράτος μέλος 7

- ένας μηχανισμός σύνδεσης των εν λόγω οργάνων σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Οι λεπτομέρειες όσον αφορά τη σύνθεση των εν λόγω οργάνων θα πρέπει να αφεθούν σε κάθε κράτος μέλος. Επιβάλλεται να γίνει αναφορά στη διατύπωση του Μέρους 2, εφαρμογή του προγράμματος δράσης της πρότασης της Επιτροπής (στοιχεία των Εθνικών Προγραμμάτων, 12η σκέψη).

2.3. Τα υπόγεια ύδατα: ένας ευπαθής πόρος

2.3.1. Οι περιβαλλοντικές πιέσεις στα υπόγεια και τα επιφανειακά ύδατα αυξάνονται σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση.

2.3.2. Ο στόχος της αειφορίας θα πρέπει να επιτευχθεί μέσω μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης, πράγμα που σημαίνει ότι η διαχείριση των υπόγειων και των επιφανειακών υδάτων θα πρέπει να διέπεται από ενιαίο στόχο, δίδοντας ίση προσοχή στις ποιοτικές και τις ποσοτικές πτυχές και λαμβάνοντας επίσης υπόψη τα ιδιαίτερα προβλήματα σε περιφερειακό επίπεδο.

2.3.3. Η κοινοτική πολιτική στον τομέα των υπόγειων υδάτων πάσχει από έλλειψη γενικού σχεδιασμού και ειδικών μέσων που θα επέτρεπαν μια συντονισμένη δράση στο σύνολο της Κοινότητας.

2.3.4. Επείγει να ενισχυθούν στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος σε συνεννόηση με τις αρχές των κρατών μελών οι δραστηριότητες του Θεματικού Κέντρου Νερού όσον αφορά τη συλλογή δεδομένων, την τυποποίηση της ορολογίας και τη δημιουργία μιας ελάχιστης βάσης δεδομένων σχετικά με τα υδρογραφικά και τα υδρογεωλογικά δίκτυα. Επείγει, επίσης, να καταγραφούν και να προσδιορισθούν ποσοτικά οι διάφορες πηγές μόλυνσης που επηρεάζουν την ποιότητα αυτών των πόρων, ιδιαίτερα σε τοπικό επίπεδο.

2.3.5. Οι διαθέσιμες ποσότητες γλυκών υδάτων και η απόληψή τους υπό λογικές και αντικειμενικές συνθήκες πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο επιστημονικής αξιολόγησης, η οποία θα πρέπει βέβαια να στηρίζεται σε αναγνωρισμένα επιστημονικά μέτρα.

2.4. Διαχείριση

2.4.1. Η ΟΚΕ διαπιστώνει ότι το πρόγραμμα δράσης έχει καταρτισθεί κατά τρόπο συνεπή προς την αρχή της διαχείρισης κατά λεκάνη απορροής και τη γενική κοινοτική πολιτική διαχείρισης των υδάτων, η οποία περιγράφεται στην Ανακοίνωση για την Κοινοτική Πολιτική στον τομέα των υδάτων ().

2.5. Περιβαλλοντική εποπτεία

2.5.1. Σύμφωνα με την πρόταση της Επιτροπής, η περιβαλλοντική κατάσταση των υπόγειων υδάτων θα παρακολουθείται στενά και θα αξιολογείται από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος, στο πλαίσιο των περιβαλλοντικών ευθυνών που του έχουν ανατεθεί και στο όριο των αρμοδιοτήτων του.

2.5.2. Πάντως, η πρωταρχική ευθύνη εναπόκειται στα κράτη μέλη, που είναι αρμόδια για την παροχή πληροφοριών. Καθώς ο ανωτέρω Οργανισμός δεν διαθέτει αρμοδιότητες ελέγχου της εφαρμογής και της τήρησης των διατάξεων, εναπόκειται στην Επιτροπή να απαιτήσει από τα κράτη μέλή να τηρούν τις υποχρεώσεις τους.

2.6. Χρηματοδότηση

2.6.1. Για να επιτευχθεί η ευκταία αειφόρος διαχείριση ενός πόρου τόσο σημαντικού όσο το νερό, η χρηματοδότηση των μέτρων πρόληψης και προστασίας πρέπει να προσδιορισθεί δίκαια λαμβάνοντας υπόψη την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει», και θεσπίζοντας αποτρεπτικά νομικά μέσα. Το κόστος των προγραμμάτων πρέπει προφανώς να μην αποτελεί τροχοπέδη για την επίτευξη των δεδηλωμένων στόχων. Οι ανταλλαγές εμπειριών σε ευρωπαϊκό επίπεδο θα βοηθούσαν στον περιορισμό του κόστους, καθώς και στην πρόοδο των εργασιών.

2.6.2. Ένα μέρος της απαραίτητης χρηματοδότησης αυτής της πολιτικής πρόληψης σε εθνικό επίπεδο θα μπορούσε να προέρχεται από μια κλιμακωτή τιμολόγηση του νερού.

2.6.3. Είναι προφανές ότι στην περίπτωση κατά την οποία τα μέτρα συνεπάγονται δυσανάλογο κόστος για τις δημόσιες αρχές ορισμένων κρατών μελών, θα πρέπει να προβλέπεται χρηματοδοτική στήριξη από το Ταμείο Συνοχής (άρθρο 130 Σ παράγραφος 5). Εντούτοις, η στήριξη αυτή θα πρέπει να αποτελέσει έσχατη μόνο λύση δεδομένου ότι θα πρέπει να εφαρμοστεί η αρχή «Ο ρυπαίνων πληρώνει».

3. Οι τέσσερις άξονες του προγράμματος δράσης

3.1. Σχεδιασμός και διαχείριση

3.1.1. Ο σχεδιασμός και η διαχείριση των υδάτων περιλαμβάνουν κατά πρώτο λόγο την απογραφή των υπόγειων υδροφόρων αποθεμάτων, τον ποσοτικό και ποιοτικό προσδιορισμό των πηγών ρύπανσης, καθώς και σαφείς προτάσεις μέτρων εκ μέρους των κρατών μελών για την πρόληψη της ρύπανσης και της σπατάλης, με συνυπολογισμό των περιφερειακών πτυχών.

3.1.2. Θα ήταν χρήσιμο να αναληφθεί μια ταξινόμηση της χρήσης των υδάτων σύμφωνα με τον προορισμό τους, σε συνάρτηση με τα διάφορα χαρακτηριστικά τους και ανάλογα με τους υδροφόρους ορίζοντες προέλευσής τους (π.χ. εύκολη επεξεργασία προς πόση κ.λπ.);

3.1.3. Σημειωτέον ότι η αστικοποίηση, και η εκβιομηχάνιση καθώς και σε ορισμένες περιπτώσεις ο αναδασμός οδηγούν εκ φύσεως στη μείωση των κατακρατήσεων και, επομένως, της δυνατότητας ανατροφοδοσίας των υδροφόρων οριζόντων, σε εκείνες ακριβώς τις περιοχές που έχουν τη μεγαλύτερη ανάγκη υπόγειων υδάτων. Θα πρέπει, συνεπώς, να ληφθούν μέτρα για τη μείωση της στεγανοποίησης των εδαφών στα προάστια, καθώς και προληπτικά μέτρα κατά της συμπίεσης των εδαφών στις ζώνες που χρησιμοποιούνται για γεωργικούς σκοπούς.

3.1.4. Επείγει, επίσης, να περιορισθούν όσο γίνεται περισσότερο οι υδροληψίες στις πραγματικές ικανότητες των υδροφόρων οριζόντων και να ενθαρρυνθεί η ορθολογική χρήση και η ανακύκλωση των υδάτων ή, ακόμη καλύτερα, η κλιμακωτή χρήση τους, η οποία θα οδηγήσει σε μέτρα εξοικονόμησης ύδατος (π.χ. στις περιπτώσεις αρδεύσεως).

3.1.5. Οι υπάρχουσες διατάξεις για τα υδροφόρα στρώματα που διέρχονται από δύο ή περισσότερες χώρες, όπως η Σύμβαση του Ελσίνκι για την «Προστασία και τη χρήση των διασυνοριακών υδατορρευμάτων και των διεθνών λιμνών» (), όταν πρόκειται για τρίτες χώρες που προετοιμάζονται να ενταχθούν στην ΕΕ θα πρέπει να συνοδεύονται από μέτρα συνεργασίας, προκειμένου να διευκολυνθεί η προσαρμογή τους στα ευρωπαϊκά πρότυπα ποιότητας.

3.2. Συλλογή των γλυκών υδάτων

3.2.1. Στις παράκτιες ζώνες, ολόκληρα αποθέματα αρτεσιανών γλυκών υδάτων χάνονται στις θάλασσες χωρίς να αξιοποιούνται προηγουμένως. Αντίθετα, στις χώρες όπου αποδεικνύεται απαραίτητη η χρήση υπόγειων υδάτων κοντά στις ακτές, πρέπει να αποφευχθεί η υπερεκμετάλλευση, για να προληφθεί η αλάτωση πολύτιμων αποθεμάτων γλυκού ύδατος.

3.2.2. Εξίσου μεγάλη προσοχή θα πρέπει να δοθεί στην προστασία του μη μολυσμένου ύδατος των υδροφόρων στρωμάτων και στη δυνατότητα άμεσης αξιοποίησής τους με την πλέον ενδεδειγμένη μορφή.

3.3. Διάσπαρτες πηγές ρύπανσης

3.3.1. Το ζήτημα των διάσπαρτων πηγών ρύπανσης πρέπει να εξετασθεί από τη σκοπιά των πρακτικών πτυχών:

- βιομηχανικές επεξεργασίες και καθαρές τεχνολογίες 7

- μέθοδοι γεωργικής παραγωγής και άμεσες απορροές 7

- διαχείριση των αστικών λυμάτων και των διασταλαζόντων υγρών 7

- ατμοσφαιρική ρύπανση και όξινες βροχές 7

- μόλυνση και απόρριψη επιφανειακών υδάτων λόγω οικιακής χρήσης 7

- μόλυνση και απορροή επιφανειακών υδάτων λόγω οδικής κυκλοφορίας 7

- μόλυνση λόγω μη επιστεγασμένων υπονόμων.

3.3.2. Πρέπει, επίσης, να αντιμετωπισθεί το θέμα της εξυγίανσης των εδαφών που έχουν μολυνθεί από ιστορικές αιτίες ή ατύχημα 7 επιβάλλεται να θεσπισθεί ένα κοινοτικό πλαίσιο αναφοράς σχετικά με το ζήτημα της ευθύνης και της χρηματοδότησης των μέτρων, χωρίς να λησμονείται η αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει», εάν συντρέχει περίπτωση.

3.3.3. Όλα, συνεπώς, είναι αλληλένδετα. Η διαχείριση των υδάτων δεν είναι ανεξάρτητη από τις ανθρώπινες δραστηριότητες και τους φυσικούς περιορισμούς. Οι πτυχές αυτές πρέπει να ενσωματωθούν στο σχεδιασμό και στη διαχείριση, προκειμένου να εξασφαλισθεί η αειφόρος διατήρηση αυτού του πόρου.

3.4. Προς μία αειφόρο γεωργία

3.4.1. Η γεωργία, από την πλευρά της, πρέπει επίσης να αναπροσανατολισθεί προς μια πολιτική ήπιων μακροπρόθεσμων τροποποιήσεων: δενδροφύτευση ορισμένων εδαφών, παύση καλλιέργειας, γεωργοπεριβαλλοντικά μέτρα με σκοπό την επίτευξη καλύτερης προστασίας του περιβάλλοντος, στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης της ΚΓΠ (Κοινή Γεωργική Πολιτική) και των χρηματοδοτικών μέτρων που έχουν προβλεφθεί ή θα προβλεφθούν σχετικά.

3.4.2. Η χρήση του εδάφους πρέπει να εξετασθεί σε σχέση με τη γεωργία, αλλά και με τα υπόγεια ύδατά του. Η διατήρηση της ποιότητας των υδροφόρων οριζόντων απαιτεί, πράγματι, την καλή διατήρηση του εδάφους. Επειδή η διατήρηση της ποιότητας των υπόγειων υδάτων εξαρτάται, μεταξύ άλλων, από την κατάσταση και τη χρήση του εδάφους θεωρείται αναγκαία η επεξεργασία μιας ευρείας έννοιας για την προστασία του εδάφους.

3.4.3. Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να φροντίσει για την εφαρμογή οδηγιών για τη διασφάλιση της προστασίας των υπόγειων υδάτων, μέσω της επεξεργασίας ενός δεοντολογικού γεωργικού κώδικα που θα περιλαμβάνει μέτρα σχετικά με τα νιτρικά και τα φωσφορικά άλατα, τα φυτοπροστατευτικά και τα βιοκτόνα προϊόντα, τα απόβλητα κοκ.

3.4.4. Η ΟΚΕ λαμβάνει με ανησυχία γνώση του γεγονότος ότι η ετήσια έκθεση της Επιτροπής (1995) () υπογραμμίζει ότι πολλά κράτη μέλη δεν έχουν ανακοινώσει τα μέτρα για την ενσωμάτωση στην εθνική τους νομοθεσία της οδηγίας 91/676/ΕΟΚ για τα νιτρικά άλατα και καλεί την Επιτροπή να μελετήσει τις αιτίες των συναντώμενων δυσκολιών.

4. Ειδικές παρατηρήσεις

4.1. Χρησιμοποίηση ιλύος καθαρισμού λυμάτων

4.1.1. Η ανακύκλωση της ιλύος καθαρισμού των λυμάτων και η μεταβολή τους σε θρεπτικές ουσίες με τη μορφή λιπασμάτων στο φυσικό κύκλο των ουσιών αποτελεί συνεπή πρακτική, μόνο αν αυτό δεν έχει τόσο ως βραχυπρόθεσμο όσο και ως μακροπρόθεσμο αποτέλεσμα τη συσσώρευση βαρέων μετάλλων και τοξικών ουσιών στην αγροτική γη. Η εισαγωγή τοξικών ουσιών στους σταθμούς καθαρισμού πρέπει να ελαχιστοποιηθεί με τις κατάλληλες στρατηγικές. Η χρησιμοποίηση ιλύος καθαρισμού λυμάτων δεν μπορεί να οδηγεί στη μόλυνση των υπόγειων υδάτων από θρεπτικές και άλλες τοξικές ουσίες. Την ασφάλεια αυτή μπορεί να την εγγυηθεί μόνο η υποχρέωση διενέργειας επίσημου ελέγχου. Η Επιτροπή καλείται να επεξεργασθεί μία πρόταση για νέα ποιοτικά κριτήρια και να διευκρινήσει εκκρεμούντα θέματα ως προς την ευθύνη για υποβόσκουσες βλάβες στο έδαφος.

4.2. Οξίνιση

4.2.1. Πρέπει να αποφευχθεί η οξίνιση των εδαφών και των υπόγειων υδάτων με τον καθορισμό αυστηρότερων οριακών τιμών για τις εκπομπές στην ατμόσφαιρα προϊόντων που συντελούν σε αυτήν.

5. Συμπεράσματα

5.1. Η πολιτική στον τομέα των υδάτων φαίνεται να αποτελεί ουσιώδη πρόκληση του επόμενου αιώνα: πρόκειται αναμφισβήτητα για ένα ευαίσθητο ζήτημα, διότι αναφύονται πολλά συμφέροντα, που εξαπλώνονται σε όλα τα επίπεδα.

5.2. Στο παρελθόν, η ΟΚΕ είχε εκδώσει διάφορες σχετικές γνωμοδοτήσεις (), οι οποίες εξακολουθούν να είναι επίκαιρες και οι συστάσεις των οποίων δεν πρέπει να λησμονούνται.

5.3. Με την εξέλιξη των γνώσεων σε θέματα περιβάλλοντος, πρέπει να προβλεφθεί ιδίως η επανεξέταση των συνθηκών ανάπτυξης της ευρωπαϊκής γεωργίας ανάλογα με τα εκάστοτε δεδομένα, μεριμνώντας ώστε να εκπληρώνει το ρόλο που της αναλογεί στη διατήρηση της ποιότητας του περιβάλλοντος.

5.4. Συνεπώς, η διαχείριση των υπογείων υδάτων πρέπει να νοηθεί σε ένα σφαιρικό κοινωνικο-οικονομικό πλαίσιο και, ασφαλώς, στο πλαίσιο του συνολικού υδάτινου κύκλου. Θα ήταν απαράδεκτο η παροχή ύδατος καλής ποιότητας να καθίσταται όλο και πιο σπάνια και ακριβή. Ήδη σε ορισμένες περιοχές τίθεται το πρόβλημα κατανομής των υδάτων.

6. Συστάσεις

6.1. Εν κατακλείδι, η ΟΚΕ συνιστά:

- να ενσωματωθεί το σχέδιο δράσης στην οδηγία-πλαίσιο για τους υδάτινους πόρους, με σαφή ορισμό των επιπέδων αρμοδιότητας κάθε φορέα και λαμβάνοντας υπόψη τις συστάσεις που έχει διατυπώσει ήδη η ΟΚΕ στη γνωμοδότησή της για την «Κοινοτική πολιτική στον τομέα των υδάτων» 7

- να αναπτυχθούν συστήματα ενημέρωσης και συλλογής δεδομένων με συντονισμό του Ευρωπαϊκού Οργανισμού 7

- να προβλεφθεί μια σειρά συνοδευτικών μέτρων, ιδίως στους τομείς της ενημέρωσης και εκπαίδευσης του κοινού και της κατάρτισης των διοικητικών υπευθύνων και των οικονομικών φορέων (ιδίως των γεωργών και των καταναλωτών) 7

- να γίνει ήδη από το 2000 αξιολόγηση των προόδων και των επιτευγμάτων των κρατών μελών, διασφαλίζοντας στο μεταξύ την κανονική υποβολή των εκθέσεών του, προκειμένου να διευκολυνθεί η κοινή αξιοποίηση της κεκτημένης πείρας.

Bρυξέλλες, 29 Ιανουαρίου 1997.

Ο Πρόεδρος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Tom JENKINS

() ΕΕ αριθ. C 355 της 25. 11. 1996, σ. 4.

() 1) «5ο πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον», ΕΕ αριθ. C 138 της 17. 5. 1993 - Γνωμοδότηση ΟΚΕ, ΕΕ αριθ. C 287 της 4. 11. 1992.

2) «Αναθεώρηση του 5ου προγράμματος», ΕΕ αριθ. C 140 της 11. 5. 1996 - Γνωμοδότηση ΟΚΕ, ΕΕ αριθ. C 212 της 22. 9. 1996.

() Έγγρ. COM(96) 59 τελικό - ΕΕ αριθ. C 30 της 30. 1. 1997, σ. 5.

() Σημείο 6.2 της γνωμοδότησης της ΟΚΕ για την «Κοινοτική πολιτική των υδάτων», ΕΕ αριθ. C 30 της 30. 1. 1997, σ. 5.

() Εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου σε θέματα περιβάλλοντος (έγγρ. COM(96) 500 τελικό).

() Γνωμοδότηση της ΟΚΕ για το «Πράσινο Βιβλίο - Αποκατάσταση των περιβαλλοντικών ζημιών», ΕΕ αριθ. C 133 της 16. 6. 1994.

() ΕΕ αριθ. C 303 της 14. 10. 1996, σ. 52.

() Έγγρ. COM(96) 59 τελικό.

() ΕΕ αριθ. L 186 της 5. 8. 1995 - Γνωμοδότηση ΟΚΕ, ΕΕ αριθ. C 34 της 22. 2. 1994.

() ΕΕ αριθ. C 303 της 14. 10. 1996, σ 52.

() 1) «Αστικά υδάτινα απόβλητα», ΕΕ αριθ. C 168 της 10. 7. 1990.

2) «Ύδατα κολυμβήσεως», ΕΕ αριθ. C 393 της 31. 12. 1994.

3) «Οικολογική ποιότητα των υδάτων», ΕΕ αριθ. C 397 της 31. 12. 1994.

4) «Εκμετάλλευση των μεταλλικών νερών», ΕΕ αριθ. C 110 της 2. 5. 1995.

5) «Νερό που προορίζεται για ανθρώπινη κατανάλωση», ΕΕ αριθ. C 82 της 19. 3. 1996.

6) «Κοινοτική πολιτική στον τομέα των υδάτων», ΕΕ αριθ. C 30 της 30. 1. 1997, σ. 5.