Πρόταση ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ που τροποποιεί την οδηγία 91/671/EΟΚ του Συμβουλίου για την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών σχετικά με την υποχρεωτική χρήση της ζώνης ασφαλείας στα οχήματα κάτω των 3,5 τόνων

(υποβληθείσα από την Επιτροπή)

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

A. ΓΕΝΙΚΑ

1. Στόχος της προτεινόμενης οδηγίας

Η πρόταση έχει τρεις συνιστώσες.

1. Η υποχρεωτική χρήση των συστημάτων συγκράτησης, εφόσον υπάρχουν στο όχημα, στα εμπρός και πίσω καθίσματα των οχημάτων της κατηγορίας M1, τα εμπρός καθίσματα των οχημάτων της κατηγορίας N1 και ορισμένων οχημάτων της κατηγορίας M2 για ενήλικες και για παιδιά απαιτείται στην ΕΕ από την οδηγία 91/671/EΟΚ [1] του Συμβουλίου. Τα παιδιά ηλικίας κάτω των 12 ετών και ύψους κάτω των 150 cm πρέπει να συγκρατούνται με εγκεκριμένο σύστημα κατάλληλο για το ύψος και το βάρος τους. Ωστόσο, η οδηγία επιτρέπει στα κράτη μέλη να έχουν εθνική νομοθεσία, σύμφωνα με την οποία να επιτρέπεται η συγκράτηση των παιδιών ηλικίας 3 ετών και άνω με σύστημα που έχει εγκριθεί για ενήλικες. Επίσης, τα κράτη μέλη μπορούν να εξαιρούν για τα παιδιά κάτω των 3 ετών τη χρήση ειδικών συστημάτων συγκράτησης στα πίσω καθίσματα εφόσον το όχημα δεν είναι εφοδειασμένο με τα συστήματα αυτά (οχήματα M1).

[1] ΕΕ L 373/26 της 31.12.1991.

Η παρούσα πρόταση καταργεί τις εξαιρέσεις που προαναφέρθηκαν απαιτώντας την υποχρεωτική χρήση των συστημάτων συγκράτησης για παιδιά. Ορίζει επίσης ότι τα συστήματα συγκράτησης για παιδιά πρέπει να έχουν εγκριθεί με βάση αναγνωρισμένο τεχνικό πρότυπο, και συγκεκριμένα με βάση τον Κανονισμό 44.03 της ΟΕΕ-ΟΗΕ (νομοθέτημα προσαρμογής του ή ισοδύναμο κείμενο) αποβλέποντας έτσι να καταβληθεί σημαντική προσπάθεια υπέρ της οδικής ασφάλειας.

2. Τα συστήματα συγκράτησης για παιδιά με μέτωπο προς τα πίσω είναι ο ασφαλέστερος τρόπος συγκράτησης μικρών παιδιών και η τοποθέτησή τους στο κάθισμα του συνοδηγού είναι η πλέον ενδεδειγμένη διότι ο οδηγός μπορεί με ασφάλεια να παρακολουθεί το παιδί. Το παιδί όμως μπορεί να τραυματισθεί σοβαρά εάν ενεργοποιηθεί στο εμπρός κάθισμα ο αερόσακος. Η οδηγία 2000/3/EΚ [2] απαιτεί να διαθέτουν τα νέα αυτοκίνητα ετικέτα η οποία να προειδοποιεί τους οδηγούς για τον κίνδυνο αυτό. Η ίδια ετικέτα τοποθετείται επίσης και στο σύστημα συγκράτησης με μέτωπο προς τα πίσω αλλά και στις δύο περιπτώσεις η ετικέτα μπορεί να αγνοηθεί ή να μην γίνει αντιληπτή από εκείνους που τοποθετούν το σύστημα συγκράτησης στο κάθισμα του συνοδηγού. Η παρούσα πρόταση απαγορεύει τη χρήση συστήματος συγκράτησης παιδιών με μέτωπο προς τα πίσω στο κάθισμα του συνοδηγού, εκτός εάν έχει απενεργοποιηθεί ο αντίστοιχος αερόσακος (ή εάν έχει αποσυνδεθεί ή εάν έχει τεθεί εκτός λειτουργίας).

[2] ΕΕ L 53/1της 25.02.2000.

3. Οι οδηγίες 96/36 [3], 37 [4] και 38/EΚ [5] θεσπίζουν σε συνδυασμό μεταξύ τους ένα ευρωπαϊκό πρότυπο για την τοποθέτηση ζωνών ασφαλείας σε όλα τα καθίσματα των νέων μικρών λεωφορείων και πούλμαν που κατασκευάζονται από τον Οκτώβριο του 1999 και στα φορτηγά. Η παρούσα πρόταση απαιτεί τη χρήση των ζωνών ασφαλείας, εφόσον υπάρχουν, από οδηγούς και επιβάτες.

[3] ΕΕ L 178/15 της 17.07.1996.

[4] ΕΕ L 186, 25.07.1996, σελ. 28.

[5] ΕΕ L 187/95 της 26.07.1996.

Η πρόταση απορρέει από τις συστάσεις που περιείχε η ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Επιτροπή των Περιφερειών με τίτλο "Προτεραιότητα στη οδική ασφάλεια : Έκθεση προόδου και ιεράρχιση των δράσεων" [6], στην οποία η χρήση των ζωνών ασφαλείας και των συστημάτων συγκράτησης των παιδιών θεωρείται πρωταρχική για την οδική ασφάλεια.

[6] COM (2000) 125 τελικό της 17.03.2000.

2. Εφαρμογή της οδηγίας 91/671/EΟΚ για τη χρήση των συστημάτων συγκράτησης των παιδιών

Η οδηγία 91/671/EΟΚ απαιτεί την υποχρεωτική χρήση των συστημάτων συγκράτησης για ενήλικες και παιδιά σε όλες τις θέσεις καθημένων των αυτοκινήτων και των ελαφρών φορτηγών που είναι εφοδειασμένα με αυτά τα συστήματα. Τα παιδιά ηλικίας κάτω των 12 ετών και ύψους κάτω των 150 cm πρέπει να συγκρατούνται με εγκεκριμένο σύστημα κατάλληλο για το ύψος και το βάρος τους.

Στην εθνική τους νομοθεσία όμως τα κράτη μέλη μπορούν να επιτρέπουν τη συγκράτηση παιδιών ηλικίας από 3 ετών και άνω με σύστημα που έχει εγκριθεί για ενήλικες. Επίσης, τα κράτη μέλη μπορούν να εξαιρούν για τα παιδιά κάτω των 3 ετών τη χρήση ειδικών συστημάτων συγκράτησης στα πίσω καθίσματα εφόσον το όχημα δεν είναι εφοδειασμένο με τα συστήματα αυτά. Η εξέταση εφαρμογής της οδηγίας 91/671/EΟΚ [7] από τις υπηρεσίες της Επιτροπής αποτέλεσαν τη βάση τής ανάλυσης που ακολουθεί.

[7] COM (96) 244 τελικό της 23.07.1996

Η οδηγία 91/671/EΟΚ συνέβαλε σε μεγάλο βαθμό στην οδική ασφάλεια στην Ευρωπαϊκή Ένωση ζητώντας την αποδοχή των εξής αρχών:

-την αρχή της υποχρεωτικής, πάντοτε, χρήσης των ζωνών ασφαλείας σε όλα τα καθίσματα όπου είναι τοποθετημένες (στο εμπρός και πίσω μέρος του οχήματος) των οχημάτων της κατηγορίας M1 και M2 (εξαιρουμένων των πίσω καθισμάτων και των οχημάτων μέγιστου επιτρεπόμενου βάρους άνω των 3,5 τόνων και εκείνων που διαθέτουν χώρους ειδικά για ορθίους), και των οχημάτων της κατηγορίας Ν1 (εξαιρουμένων των πίσω καθισμάτων),

-την αρχή της υποχρεωτικής χρήσης διατάξεων συγκράτησης για παιδιά κάτω των 12 ετών,

-την αρχή της χρήσης κατά προτεραιότητα των καθισμάτων στα οποία έχουν τοποθετηθεί ζώνες ασφαλείας ή συστήματα συγκράτησης για παιδιά.

Η οδηγία παρείχε στα κράτη μέλη κάποια ευελιξία εφαρμογής των διατάξεών της με τρεις τρόπους:

*τη χρήση των συστημάτων συγκράτησης για παιδιά (Άρθρο 4),

*για ιατρικούς λόγους (Άρθρο 5),

*για ειδικές καταστάσεις και ανάγκες (Άρθρο 6).

Η οδηγία προτείνεται με σκοπό να επέλθει μεγαλύτερη εναρμόνιση και ασφάλεια στη χρήση των συστημάτων συγκράτησης για παιδιά. Επεκτείνεται επίσης το πεδίο εφαρμογής της έτσι ώστε να συμπεριληφθεί η χρήση των ζωνών ασφαλείας από οδηγούς και καθήμενους επιβάτες σε όλα τα μηχανοκίνητα οχήματα όπου έχουν τοποθετηθεί.

2.1 Eξαιρέσεις όσον αφορά τη χρήση των συστημάτων συγκράτησης για παιδιά

Το άρθρο 4 της οδηγίας 91/671/EΟΚ επιτρέπει στα κράτη μέλη να παρεκκλίνουν, στην εθνική επικράτειά τους, από την απαίτηση του άρθρου 2 παράγραφος 2, το οποίο ορίζει ότι τα παιδιά ηλικίας κάτω των 12 ετών και ύψους κάτω των 150 cm πρέπει να προσδένονται με σύστημα συγκράτησης κατάληλο για το ύψος και το βάρος τους.

Tο άρθρο αυτό κάνει διαχωρισμό μεταξύ εξαιρέσεων για παιδιά 3 ετών και άνω (πρώτο εδάφιο) και εξαιρέσεων για παιδιά κάτω των 3 ετών (δεύτερο εδάφιο).

Η εξαίρεση για παιδιά 3 ετών και άνω ισχύει και για τα εμπρός και για τα πίσω καθίσματα. Η εξαίρεση όμως για τα παιδιά κάτω των 3 ετών περιορίζεται μόνον στα πίσω καθίσματα. Συνεπώς, τα παιδιά κάτω των 3 ετών πρέπει, σύμφωνα με το άρθρο 2 παράγραφος 2 της οδηγίας, να προσδένονται με σύστημα συγκράτησης κατάλληλο για το βάρος και το ύψος τους όταν αυτά μεταφέρονται στο εμπρός μέρος του οχήματος, οπότε αποκλείεται η δυνατότητα να χρησιμοποιηθεί μόνον η ζώνη ασφαλείας που έχει εγκριθεί για ενήλικες.

Όλα τα κράτη μέλη, πλην της Σουηδίας, επιτρέπουν να χρησιμοποιείται στα παιδιά άνω των 3 ετών η ζώνη ασφαλείας για ενήλικες αντί ενός συστήματος συγκράτησης για παιδιά όταν αυτό δεν υπάρχει. Τα περισσότερα κράτη μέλη όμως ορίζουν επιπλέον ότι, όταν δεν υπάρχει κατάλληλο σύστημα συγκράτησης για παιδιά, το παιδί πρέπει να κάθεται στο πίσω κάθισμα και να φορά ζώνη ασφαλείας για ενήλικες εφόσον είναι δυνατόν (π.χ. προφανώς σε οχήματα που διαθέτουν πίσω καθίσματα ή εφόσον υπάρχει ζώνη ασφαλείας για ενήλικες). Το Λουξεμβούργο, επί παραδείγματι, απαιτεί να μεταφέρονται τα παιδιά πίσω όταν υπάρχουν πίσω καθίσματα. Η ερμηνεία αυτή δεν δίνει προτεραιότητα στη μεταφορά των παιδιών στα πίσω καθίσματα και στη χρήση της ζώνης ασφαλείας από τα μικρότερα ή μεγαλύτερα παιδιά και άρα από τα πλέον ευάλωτα παιδιά ηλικίας άνω των τριών ετών. Το Bέλγιο και η Ιρλανδία επιτρέπουν τα παιδιά άνω των τριών ετών και άνω των τεσσάρων ετών αντίστοιχα να προσδένονται μόνον με ζώνη ασφαλείας για ενήλικες. Αντίθετα, στη Σουηδία δεν επιτρέπεται καν στα μικρά παιδιά να ταξιδεύουν με αυτοκίνητο εάν δεν έχουν προσδεθεί με κατάλληλο σύστημα συγκράτησης για παιδιά.

Τα κράτη μέλη έχουν υιοθετήσει δύο διαφορετικές προσεγγίσεις όσον αφορά τα παιδιά κάτω των τριών ετών:

*τη "μαξιμαλιστική" προσέγγιση που έχει υιοθετηθεί από τη μειονότητα των κρατών μελών, τα οποία έχουν θεσπίσει την αρχή της υποχρεωτικής χρήσης των συστημάτων συγκράτησης για τη μεταφορά των παιδιών, με κάποιες εξαιρέσεις πάντως για να αντιμετωπίζονται οι ειδικές καταστάσεις π.χ. όταν οι επιβάτες είναι περισσότεροι από τα διαθέσιμα καθίσματα και τις ζώνες ασφαλείας. Την προσέγγιση αυτή έχει υιοθετήσει η Γερμανία, η Αυστρία και η Σουηδία.

*τη "μινιμαλιστική" προσέγγιση (όλα τα κράτη μέλη εκτός όσων προαναφέρθηκαν) με βάση τις διατάξεις του άρθρου 4 παράγραφος 2 της οδηγίας, το οποίο προβλέπει την υποχρέωση να χρησιμοποιείται σύστημα συγκράτησης μόνον εφόσον κάποιος έχει επιβιβασθεί στο όχημα. Εν προκειμένω αυτό σημαίνει ότι είναι προαιρετικό για τον οδηγό να τοποθετήσει σύστημα συγκράτησης και, επιπλέον, δεν υπάρχουν κυρώσεις (όσον αφορά τα μειωμένα δικαιώματα μεταφοράς παιδιού) εφόσον ο οδηγός επιλέξει να μην τοποθετήσει σύστημα συγκράτησης.

Από τις εξαιρέσεις για τη χρήση διάταξης συγκράτησης ή ζώνης ασφαλείας από τα παιδιά, η πλέον διαδεδομένη είναι εκείνη η οποία δικαιολογείται από την ύπαρξη, στο πίσω μέρος του οχήματος, περισσοτέρων επιβατών από τον αριθμό διαθέσιμων θέσων καθημένων. Επίσης, η εξαίρεση από την απαίτηση χρήσης των συστημάτων συγκράτησης για παιδιά, όταν τα παιδιά μεταφέρονται με ταξί ή με μισθωμένα οχήματα με οδηγό, είναι κοινή πρακτική.

Tο γεγονός ότι υπάρχουν διαφορετικές ερμηνείες των διατάξεων της οδηγίας δημιουργεί προβλήματα στην ενδοκοινοτική κυκλοφορία, όταν ταξιδεύει ένα όχημα από χώρα όπου είναι υποχρεωτική η χρήση συστήματος συγκράτησης μόνον εφόσον υπάρχει, χωρίς σύστημα συγκράτησης για παιδιά, σε χώρα που έχει υιοθετήσει τη μαξιμαλιστική προσέγγιση και απαιτεί από τους οδηγούς να μεταφέρουν τα παιδιά με κατάλληλο σύστημα συγκράτησης, χωρίς καμιά ειδική εξαίρεση. Οι οδηγοί, επειδή νομίζουν ότι οι κανονισμοί στη χώρα τους είναι οι ίδιοι ουσιαστικά και στις άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μπορούν να συναντήσουν δυσχέρειες όταν ταξιδέψουν σε αυτές τις χώρες.

Η παρούσα οδηγία θα επανορθώσει αυτή την έλλειψη συνοχής υπαγορεύοντας τη "μαξιμαλιστική προσέγγιση". Επίσης, θα ζητά να απαγορεύεται η μεταφορά των μικρότερων παιδιών με αυτοκίνητο εάν δεν υπάρχουν ζώνες ασφαλείας (εξαιρουμένων των ταξί διότι ο χρήστης δεν μπορεί ενδεχομένως να επιλέξει το όχημα που θα χρησιμοποιήσει).

2.2 Συστήματα συγκράτησσης για παιδιά

2.2.1 Αποτελεσματικότητα των συστημάτων συγκράτησης για παιδιά

Η διεθνής έρευνα και πείρα έδειξαν ότι η χρήση των ζωνών ασφαλείας και των συστημάτων συγκράτησης για παιδιά είναι πολύ αποτελεσματική στη μείωση των σοβαρών και μοιραίων τραυματισμών των επιβατών. Οι ζώνες ασφαλείας μειώνουν τους μοιραίους και σοβαρούς τραυματισμούς κατά περίπου 50% για όλους τους επιβάτες, οι δε ενήλικες είναι πιο ωφελημένοι από τα παιδιά. Tα συστήματα συγκράτησης για παιδιά, υπερβαίνοντας κατά πολύ τις ζώνες ασφαλείας για ενήλικες, μειώνουν τους σοβαρούς τραυματισμούς κατά περίπου 90% όταν πρόκειται για συστήματα με μέτωπο προς τα πίσω και κατά περίπου 60% όταν πρόκειται για συστήματα με μέτωπο προς τα εμπρός.

Η έρευνα του ΗΒ "Η απόδοση των συστημάτων συγκράτησης για παιδιά στα ατυχήματα" καταλήγει ότι:

1. Η χρήση των συστημάτων συγκράτησης για παιδιά είναι εξαιρετικά ωφέλιμη.

2. Ο σχεδιασμός του συστήματος συγκράτησης είναι σημαντικός. Ένα σύστημα πρέπει να επιλέγεται ανάλογα με το βάρος και το ύψος του παιδιού.

3. Είναι σημαντικό να συνεχισθεί να τονίζεται πόσο ωφέλιμα είναι τα συστήματα συγκράτησης έτσι ώστε να προωθηθεί η χρήση τους και να είναι βέβαιο ότι θα μειωθεί ο αριθμός των παιδιών που τραυματίζονται στα ατυχήματα.

4. Τα συστήματα συγκράτησης για παιδιά έχουν καλή απόδοση στα ατυχήματα. Στις περισσότερες περιπτώσεις, τα παιδιά είτε δεν τραυματίζονται σοβαρά είτε καθόλου.

5. Τα συστήματα συγκράτησης για παιδιά ελαχιστοποιούν τη σοβαρότητα του τραυματισμού περισσότερο από μόνον τις ζώνες ασφαλείας για ενήλικες. Αυτό είναι ακόμη πιο σημαντικό όσο μικρότερο είναι το παιδί, διότι η σωματική διάπλαση των μικρών παιδιών είναι πολύ διαφορετική από εκείνη των ενηλίκων: τα παιδιά δεν είναι απλώς ενήλικες σε μικρότερη κλίμακα.

6. Οι συνήθεις τραυματισμοί παιδιών ηλικίας κάτω του ενός έτους συμβαίνουν στο κεφάλι και το θώρακα.

Τα συστήματα συγκράτησης για παιδιά λειτουργούν κατά τρόπο ανάλογο με τις ζώνες ασφαλείας των ενηλίκων. Ωστόσο, τα μικρά παιδιά δεν είναι μικρογραφίες των ενηλίκων: η μάζα του κεφαλιού ενός μικρού παιδιού είναι το 25% περίπου της μάζας του σώματός του, ενώ η μάζα του κεφαλιού ενός ενήλικα είναι το 6% περίπου της μάζας του σώματός του. Αυτό σημαίνει ότι οι σχετικές δυνάμεις που ασκούνται σε ένα ατύχημα στο κεφάλι και τον αυχένα είναι πολύ μεγαλύτερες σε ένα παιδί που κάθεται με μέτωπο προς τα εμπρός. Όταν το παιδί κάθεται με μέτωπο προς τα πίσω, οι δυνάμεις κατανέμονται στην πλάτη και το κεφάλι με καλύτερο τρόπο, πράγμα που αυξάνει αξιοσημείωτα την αποτελεσματικότητα του συστήματος συγκράτησης και μειώνει τους τραυματισμούς.

Τα τελευταία 25 έτη έχουν σημειωθεί μεγάλες πρόοδοι στην κατασκευή συστημάτων συγκράτησης για παιδιά και υπάρχει ποικιλία μοντέλων για την προστασία των παιδιών κάθε ηλικίας με τον πιο αποτελεσματικό τρόπο (στον Κανονισμό 44.03 [8] της ΟΕΕ έχουν ενσωματωθεί οι βελτιώσεις αυτές. βλ. 2.2.5 στη συνέχεια). Τα μικρότερα παιδιά είναι πιο ιδιαίτερα ευάλωτα και μεταφέρονται καλύτερα με μέτωπο προς τα πίσω έως την ηλικία των 9 μηνών.

[8] E/ECE/324 Αναθ. 1/Add.43/Αναθ.1. E/ECE/TRANS/505.

Πράγματι, στο ΗΒ 270 περίπου βρέφη (π.χ. κάτω του ενός έτους) σκοτώνονται ή τραυματίζονται κάθε χρόνο κατά τη μεταφορά τους με αυτοκίνητο: στην ΕΕ συνολικά, ο αριθμός θανάτων είναι τουλάχιστον δεκαπλάσιος.

2.2.2 Tύποι συστημάτων συγκράτησης για παιδιά

Τα συστήματα συγκράτησης για παιδιά σχεδιάζονται έτσι ώστε να ανταποκρίνονται στις διάφορες ηλικίες, το ύψος και το βάρος των παιδιών. Ξεκινούν από τη φορητή 'κούνια' (πορτ-μπεμπέ) για τα βρέφη. Στη συνέχεια υπάρχουν τα βρεφικά καθίσματα με μέτωπο προς τα πίσω, το οποίο είναι το πιο κατάλληλο και ασφαλές. Όσο μεγαλώνει το παιδί, χρησιμοποιούνται περισσότερο τα παιδικά καθίσματα με μέτωπο προς τα εμπρός, κατόπιν τα καθίσματα υποστήριξης και τέλος τα μαξιλάρια υποστήριξης, όλα είτε σε συνδυασμό με τη ζώνη ασφαλείας ενήλικα είτε ως μέρος ενός συστήματος συγκράτησης για παιδιά ενσωματωμένου στο κάθισμα του αυτοκινήτου. Όταν το παιδί είναι αρκετά μεγάλο ενδείκνυται να χρησιμοποιεί τη ζώνη ασφαλείας για ενήλικες.

Tύπος συστήματος συγκράτησης Κλίμακα ηλικίας Κλίμακα βάρους

Βρεφική κούνια ή κάθισμα νεογέννητο - 9 μηνών έως 10 kg

Παιδικό ή βρεφικό κάθισμα 6 έως 4 ετών 9-18 kg

Κάθισμα υποστήριξης 6 μηνών έως 6 ετών 9-25 kg

Μαξιλάρι υποστήριξης 4 έως 11 ετών 15-36 kg

2.2.3 Ποσοστά χρήσης των συστημάτων συγκράτησης για παιδιά στα κράτη μέλη της ΕΕ

Ο Πίνακας που ακολουθεί δίνει ενδεικτικά τα ποσοστά χρήσης των συστημάτων συγκράτησης για παιδιά σε ορισμένα κράτη μέλη.

Κράτος μέλος +έτος παρατήρησης // Χρήση σε ποσοστά

Aυστρία (1994) // Εμπρός ζώνες ασφαλείας - 56%. εμπρός σύστ. συγκρ. -21%. πίσω ζώνες ασφαλ. -31%.

πίσω σύστημα συγκράτησης για παιδιά - 31%

Δανία (1993) // 0-7 ετών - 70%. 8-15 ετών - 55%

Φινλανδία // σύστ. συγκρ. για παιδιά στα πίσω καθίσματα : 0-5 ετών - 82%. 6-14 ετών - 60%

Γαλλία (1992) // 0-5 μηνών - 75%. 6 μηνών έως 2 ετών - 87%. 3-9 ετών - 65%

Γερμανία (1995) // κατοικημένες περιοχές, συστ. συγκρ. για παιδιά : 0-5 ετών - 80% 6-11 ετών - 23%

Ελλάδα (1995) // 0-6 ετών -15%

Κάτω Χώρες (1994) // Εμπρός 0-12 ετών 54%.πίσω 12 ετών - 32%

Σουηδία (1994 // ζώνες ασφαλείας στα πίσω καθίσματα + σύστ. συγκρ. : 0-15 ετών - 87%

ΗΒ (1995) // ζώνες ασφαλείας στα πίσω καθίσματα + σύστ. συγκρ. : 0-4 ετών - 85%. 5-13 ετών - 72%

2.2.4 Τοποθέτηση των συστημάτων συγκράτησης για παιδιά

Τα περισσότερα συστήματα συγκράτησης για παιδιά δεν κατασκευάζονται από τις αυτοκινητοβιομηχανίες, οπότε συνήθως προστίθενται εκ των υστέρων από τον ιδιοκτήτη του αυτοκινήτου αντί να είναι ενσωματωμένα στον αρχικό σχεδιασμό του οχήματος. Η τοποθέτηση δεν είναι ίσως πάντοτε η σωστή και έτσι μειώνεται η αποτελεσματικότητα του συστήματος συγκράτησης.

Η βέλτιστη απόδοση όσον αφορά την ασφάλεια θα μπορούσε να επιτευχθεί εάν όλα τα συστήματα συγκράτησης αποτελούσαν μέρος του ειδικού σχεδιασμού του οχήματος και εάν οι αυτοκινητοβιομηχανίες αναλάμβαναν πλήρως την ευθύνη για το σχεδιασμό αυτό. Το μεγάλο μειονέκτημα όμως αυτών των ειδικών συστημάτων είναι ότι δεν μπορούν να μεταφέρονται από το ένα μοντέλο αυτοκινήτου στο άλλο.

Μια άλλη λύση είναι να απλουστευθεί και να τυποποιηθεί η μέθοδος τοποθέτησης των συστημάτων συγκράτησης. Η τυποποίηση των σημείων αγκύρωσης σε όλα τα αυτοκίνητα θα διευκολύνει πολύ περισσότερο την επιλογή, την αγορά και την τοποθέτηση του συστήματος συγκράτησης από ό,τι σήμερα και θα συντελέσει στη μείωση των περιπτώσεων λανθασμένης τοποθέτησης. Το μέτρο αυτό, το οποίο είναι υπό μελέτη από το Διεθνή Οργανισμό Τυποποίησης (ISO), είναι το ISOFIX. Το ISOFIX είναι ένα σύστημα σύνδεσης των συστημάτων συγκράτησης για παιδιά στα οχήματα, το οποίο έχει δύο άκαμπτα προσαρτήματα επί του συστήματος συγκράτησης και ένα μέσο για να περιορίζεται η μετατόπιση του συστήματος. Όταν ολοκληρωθεί η μελέτη του συστήματος συγκράτησης ISOFIX, τα συστήματα συγκράτησης θα είναι ακόμη πιο αποτελεσματικά στη χρήσης τους από ό,τι σήμερα.

2.2.5 Τα πρότυπα συστημάτων συγκράτησης σήμερα

Στην Ευρώπη, τα πρότυπα των συστημάτων συγκράτησης για παιδιά υπόκεινται κυρίως στον έλεγχο του Κανονισμού 44 της ΟΕΕ. Ο Κανονισμός αυτός έχει υποστεί σοβαρές τροποποιήσεις και ο Κανονισμός 44.03 επέφερε βελτιώσεις και καινοτομίες σε ορισμένα πεδία, για το λόγο δε αυτό είναι σήμερα το καλύτερο πρότυπο.

Ο Κανονισμός 44.03 της ΟΕΕ του ΟΗΕ επέφερε βελτιώσεις και καινοτομίες σε ορισμένα πεδία που αφορούν το σχεδιασμό των συστημάτων συγκράτησης σε πεδία όπως:

*πιο ρεαλιστικές διαδικασίες δοκιμών

*πιο ρεαλιστική χωροθέτηση των σημείων αγκύρωσης

*βελτιώσεις στην αντοχή της πόρπης και στο σύστημα ελευθέρωσής της

*υποχρεωτική επισήμανση για να ενθαρρυνθεί η χρήση του κατάλληλου συστήματος

*διαδικασίες για ολοκληρωμένα συστήματα συγκράτησης

*καθίσματα για μειονεκτούντα παιδιά

*υποχρεωτική ύπαρξη μικρού ιμάντα ανάμεσα στα πόδια του παιδιού

*το πρότυπο ISOFIX θα είναι σύμφωνο προς τον Κανονισμό 44.03

Προς το παρόν δεν υπάρχει κοινοτική νομοθεσία που να προβλέπει ότι τα κράτη μέλη οφείλουν να υιοθετήσουν τον Κανονισμό 44.03 της ΟΕΕ για τα συστήματα συγκράτησης για παιδιά. Η οδηγία 2000/3 επιτάσσει τα πρότυπα του Κανονισμού 44.03, μόνον όμως για τα 'ενσωματωμένα' συστήματα, π.χ. όταν το σύστημα συγκράτησης είναι από κατασκευής μέσα στο κάθισμα του αυτοκινήτου και αναδιπλώνεται από αυτό.

Η παρούσα οδηγία που προτείνεται απαιτεί τη χρήση των συστημάτων συγκράτησης για παιδιά τα οποία έχουν εγκριθεί τουλάχιστον με βάση το πρότυπο του Κανονισμού 44.03 της ΟΕΕ (ή με το ισοδύναμό του).

3. Eπέκταση του πεδίου εφαρμογής της οδηγίας 91/671/EΟΚ.

3.1 Χρήση των ζωνών ασφαλείας στα επιβατικά οχήματα

Η οδηγία 91/671/EΟΚ δεν ισχύει προς το παρόν για τα επιβατικά οχήματα με περισσότερες των εννέα θέσεων καθημένων. Κάθε χρόνο σκοτώνονται διακόσιοι επιβάτες κατά μέσο όρο σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση σε λεωφορεία, πούλμαν και μικρά λεωφορεία. Δεδομένου ότι στα ατυχήματα μεγάλο ποσοστό των θανάτων προκαλείται από τη βίαιη μετατόπιση των επιβατών μέσα στο όχημα ή ακόμη από την εκτίναξή τους έξω από αυτό (από τα παράθυρα), είναι λογικό να συναχθεί το συμπέρασμα ότι πολλοί σοβαρά τραυματισμένοι επιβάτες θα είχαν επιζήσει εάν διέθεταν και χρησιμοποιούσαν ζώνες ασφαλείας.

Οι οδηγίες της ΕΕ 96/36, 37 και 38 EΚ ορίζουν ευρωπαϊκά πρότυπα για τις ζώνες ασφαλείας, τις αγκυρώσεις τους και τα αντίστοιχα καθίσματα. Η συμμόρφωση προς τις τρεις οδηγίες ταυτόχρονα απαιτεί την τοποθέτηση ζωνών ασφαλείας τουλάχιστον δύο σημείων και καθισμάτων που απορροφούν ενέργεια για όλες τις θέσεις των πούλμαν άνω των 5 τόνων, ζωνών ασφαλείας τριών σημείων σε όλες τις θέσεις των μικρών λεωφορείων έως 3,5 τόνων, και την τοποθέτηση είτε ζωνών τριών σημείων είτε δύο σημείων και καθισμάτων που απορροφούν ενέργεια σε όλα τα πούλμαν από 3,5 έως 5 τόνων. Επιπλέον, στις θέσεις όπου ο επιβάτης θεωρείται ότι διατρέχει μεγαλύτερο κίνδυνο τραυματισμού του (επί παραδείγματι σε θέση με σταθερό τραπεζάκι μπροστά) είναι υποχρεωτικές οι ζώνες ασφαλείας τριών σημείων.

Οι οδηγίες τέθηκαν σε ισχύ από 1ης Oκτωβρίου 1999 για όλους τους τύπους νέων πούλμαν άνω των 3,5 τόνων. Για τα μικρά λεωφορεία θα τεθεί σε ισχύ από 1ης Oκτωβρίου 2001.

Σημειώνεται ότι, προς το παρόν, οι οδηγίες 96/36 έως 38 EΚ δεν είναι υποχρεωτικές. Τα κράτη μέλη μπορούν να επιλέξουν εάν θα καταστήσουν υποχρεωτικό, για τα νέα πούλμαν και τα μικρά λεωφορεία που ταξινομούνται στο έδαφός τους, να πληρούνται τα πρότυπα που ορίζουν οι οδηγίες, η απόφαση όμως αυτή είναι πάντοτε προαιρετική σήμερα. Ωστόσο, τα κράτη μέλη δεν μπορούν να απορρίψουν την ταξινόμηση ενός πούλμαν ή μικρού λεωφορείου με την αιτιολογία ότι οι ζώνες ασφαλείας τους δεν πληρούν τα εθνικά πρότυπα, εφόσον το σύστημα των ζωνών ασφαλείας έχει λάβει ευρωπαϊκή έγκριση τύπου, η οποία αποδεικνύει ότι το σύστημα πληροί τα πρότυπα των οδηγιών 96/36 έως 38 EΚ.

Ελπίζεται ότι κάποτε οι οδηγίες αυτές θα καταστούν υποχρεωτικές, πιθανόν σε συνδυασμό με την ευρωπαϊκή έγκριση τύπου των οχημάτων ως συνόλων για τα πούλμαν και τα λεωφορεία, αν και προς το παρόν δεν έχει προγραμματισθεί τίποτε προς την κατεύθυνση αυτή.

Παρόλα αυτά, πολλές ευυπόληπτες εταιρείες μεταφορών με πούλμαν και λεωφορεία έχουν ήδη επιλέξει να τοποθετούν ζώνες ασφαλείας στα νέα πούλμαν τους. Βεβαίως, οι ζώνες ασφαλείας δεν φέρουν αποτέλεσμα εφόσον δεν χρησιμοποιηθούν. Είναι επομένως λογικό να απαιτείται από τους επιβάτες των πούλμαν και των λεωφορείων που είναι εφοδειασμένα με ζώνες ασφαλείας να προσδέονται όταν κάθονται, μολονότι είναι γεγονός ότι οι επιβάτες μπορούν να κυκλοφορούν από καιρού εις καιρόν στο όχημα (π.χ. για να χρησιμοποιήσουν την τουαλέτα του οχήματος).

Tο ερώτημα ποιος είναι θα είναι από νομική άποψη αρμόδιος για να απαιτήσει τη χρήση των ζωνών ασφαλείας από τους επιβάτες είναι σημαντικό. Υπάρχουν επιχειρήματα σύμφωνα με τα οποία ο επιβάτης είναι ο πλήρως υπεύθυνος για τη χρήση της ζώνης ασφαλείας, άλλα ότι πρέπει η ευθύνη να επεκταθεί στον οδηγό, την επιχείρηση εκμετάλλευσης του οχήματος ή στον ιδιοκτήτη του οχήματος (όταν αυτός δεν είναι ταυτόχρονα και ο μεταφορέας διότι το όχημα είναι μισθωμένο), ή ότι πρέπει να έχουν όλοι ευθύνη. Το θέμα όμως αυτό μπορεί να αντιμετωπισθεί καλύτερα στο πλαίσιο της εθνικής νομοθεσίας με βάση την αρχή της επικουρικότητας και για το λόγο αυτό δεν καλύπτεται από την πρόταση. Εν προκειμένω, η Επιτροπή σημειώνει ότι η συγκεκριμένη αντιμετώπιση συμβαδίζει με εκείνη για τη χρήση των ζωνών ασφαλείας στα οχήματα που διέπει την οδηγία 91/671/EΟΚ, σύμφωνα με την οποία κάθε κράτος μέλος έχει τους δικούς του κανόνες σχετικά με την ευθύνη για τη χρήση των ζωνών ασφαλείας από τους επιβάτες των αυτοκινήτων. Η Επιτροπή κρίνει πάντως ότι είναι λογικό να ενημερώνονται οι επιβάτες των πούλμαν και των μικρών λεωφορείων για την υποχρέωσή τους να προσδένονται όπως ενημερώνονται οι επιβάτες στα αεροσκάφη. Κατά συνέπεια, η πρόταση απαιτεί να πληροφορούνται σχετικά οι επιβάτες με τον τρόπο που θεωρεί κατάλληλο ο μεταφορέας. Έτσι, οι επιβάτες μπορούν να ενημερώνονται προφορικά από τον οδηγό ή από το συνοδό, οπτικο-ακουστικά με μαγνητοσκοπημένη παρουσίαση, ή γραπτά με σήματα ή ενημερωτικές κάρτες ορατές σε κάθε καθήμενο επιβάτη.

Όσον αφορά την υποχρεωτική χρήση των ζωνών ασφαλείας, οι ακραίοι υπέρμαχοι των ελευθεριών του πολίτη υποστηρίζουν ότι αυτό αποτελεί παραβίαση της ελευθερίας του πολίτη. Η Επιτροπή σημειώνει ότι η οδηγία 91/671/EΟΚ αποτελεί ήδη νομικό προηγούμενο για τη χρήση των ζωνών ασφαλείας (που χρονολογείται από το 1991) και δεν έχει ανατραπεί με την αιτιολογία ότι παραβιάζει τις ελευθερίες των πολιτών: η πρόταση απλώς επιζητεί την επέκταση του πεδίου εφαρμογής της οδηγίας αυτής. Το επιχείρημα επίσης ότι η επιλογή του επιβάτη να μη χρησιμοποιήσει τη ζώνη ασφαλείας είναι μια απόφαση που αφορά μόνον τον ίδιο δεν αληθεύει: η Επιτροπή στην πρώτη της ανακοίνωση για την οδική ασφάλεια [9] κατέληγε στο συμπέρασμα ότι κάθε μοιραίο οδικό ατύχημα στην ΕΕ κοστίζει στην κοινωνία 1 εκατ. Ευρώ. Επομένως κάθε θάνατος που οφείλεται στο ότι δεν χρησιμοποιήθηκε η ζώνη ασφαλείας έχει υψηλό οικονομικό (και κοινωνικό) κόστος.

[9] COM(97) 131 τελικό, 9.4.1997

3.2 Η χρήση των ζωνών ασφαλείας στα εμπορευματικά οχήματα

Όπως και στα επιβατικά οχήματα, η οδηγία 91/671/EΟΚ δεν ισχύει σήμερα στα εμπορευματικά οχήματα άνω των 3,5 τόνων. Η Επιτροπή αδυνατεί να βρει μια λογική αιτία γιατί δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται οι ζώνες ασφαλείας όταν τα συγκεκριμένα οχήματα είναι εφοδειασμένα και συνεπώς προτείνει να επεκταθεί το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας σε όλα τα εμπορευματικά οχήματα.

Η Επιτροπή γνωρίζει την πρακτική που επικρατεί στα εμπορευματικά οχήματα να κόβονται από το όχημα οι ζώνες ασφαλείας για να παρακάμπτονται οι εθνικοί κανόνες σχετικά με τη χρήση τους. Η Επιτροπή καταδικάζει αυτήν την ανόητη συμπεριφορά, η οποία είναι αντιπαραγωγική προς την οδική ασφάλεια και θα εξετάσει δεόντως εάν πρέπει να προτείνει τροποποίηση της οδηγίας 96/96/EΚ [10] του Συμβουλίου για την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών σχετικά με τον τεχνικό έλεγχο των μηχανοκίνητων οχημάτων και των ρυμουλκουμένων τους, έτσι ώστε να απορρίπτονται αυτόματα τα οχήματα στα οποία έχουν απενεργοποιηθεί οι ζώνες ασφαλείας.

[10] ΕΕ L 46/1 της 17.2.1997

B. AITIOΓΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑΣ ΔΡΑΣΗΣ ΣΕ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΚΛΙΜΑΚΑ

Επικουρικότητα

(a) Ποιες οι προτεινόμενες δράσεις ως προς τις υποχρεώσεις της Κοινότητας;

Η Κοινότητα έχει ήδη δικαιοδοσία στο πεδίο των ζωνών ασφαλείας με την οδηγία 91/671/EΟΚ του Συμβουλίου. Η πρόταση αναπροσαρμόζει κατ'αρχήν την οδηγία 91/671/EΟΚ απαιτώντας την υποχρεωτική χρήση των συστημάτων συγκράτησης για παιδιά στα αυτοκίνητα και στα παράγωγά τους. Ορίζει επίσης ότι τα συστήματα συγκράτησης για παιδιά πρέπει να έχουν εγκριθεί με βάση τουλάχιστον το τεχνικό πρότυπο του Κανονισμού 44.03 της ΟΕΕ του ΟΗΕ ή ισοδυνάμου νομοθετήματος και επομένως αποσκοπεί σε περαιτέρω βελτίωση της οδικής ασφάλειας.

Δεύτερον, απαγορεύει στο εμπρός κάθισμα του συνοδηγού τη χρήση συστημάτων συγκράτησης για παιδιά που έχουν μέτωπο προς τα πίσω, εκτός εάν έχει απενεργοποιηθεί ο αερόσακος.

Tρίτον, απαιτεί από όλους τους χρήστες μηχανοκίνητων οχημάτων να προσδένονται εφόσον υπάρχουν ζώνες ασφαλείας.

(β) Η προγραμματιζόμενη δραστηριότητα είναι αποκλειστικά κοινοτικής αρμοδιότητας ή στην από κοινού αρμοδιότητα με τα κράτη μέλη;

Αποτελεί από κοινού αρμοδιότητα Κοινότητας και κρατών μελών, σύμφωνα με το άρθρο 251 της Συνθήκης.

(γ) Ποια η κοινοτική διάσταση του προβλήματος (π.χ. πόσα κράτη μέλη αφορά και ποια η μέχρι τώρα λύση);

Όλα τα κράτη μέλη δεσμεύονται από την οδηγία 91/671/EΟΚ η οποία απαιτεί τη χρήση των ζωνών ασφαλείας από ενήλικες και παιδιά στα αυτοκίνητα και τα παράγωγά τους. Ωστόσο, η οδηγία δεν απαιτεί να μεταφέρονται τα παιδιά με κατάλληλα συστήματα συγκράτησης στα πίσω καθίσματα των αυτοκινήτων. Οι διαφορετικές ερμηνείες που δίδουν τα κράτη μέλη στην οδηγία 91/671/EΟΚ όσον αφορά την παρέκκλιση από τη χρήση των συστημάτων συγκράτησης για παιδιά δημιουργεί προβλήματα στην ενδοκοινοτική κυκλοφορία. Αυτό οφείλεται στην έλλειψη συνοχής μεταξύ εθνικών νομοθεσιών για την ασφαλή μεταφορά των παιδιών.

Η οδηγία απαιτεί επίσης για πρώτη φορά τη χρήση των ζωνών ασφαλείας από τον οδηγό και τους τυχόν επιβάτες όλων των μηχανοκίνητων οχημάτων που είναι εφοδειασμένα με ζώνες ασφαλείας.

(δ) Ποια είναι η πιο αποτελεσματική λύση λαμβανομένων υπόψη των μέσων που διαθέτουν η Κοινότητα και τα κράτη μέλη;

Η πιο αποτελεσματική λύση είναι να τροποποιηθεί η οδηγία 91/671/EΟΚ.

(ε) Ποια είναι η πραγματική προστιθεμένη αξία της δράσης που προτείνει η Κοινότητα και ποιο το κόστος σε περίπτωση που δεν ληφθούν μέτρα,

Η πραγματική προστιθέμενη αξία είναι η βελτίωση της οδικής ασφάλειας, ιδίως για τα παιδιά. Μια από τις κύριες αιτίες για τις μεγάλες διαφορές που παρατηρούνται στις στατιστικές μοιραίων οδικών ατυχημάτων σε παιδιά στην Ένωση είναι η νομική ερμηνεία της υπάρχουσας οδηγίας από τα κράτη μέλη, π.χ. από τη μια, ορισμένα κράτη μέλη επιτρέπουν να ταξιδεύουν τα παιδιά είτε χωρίς να συγκρατούνται με κατάλληλο σύστημα είτε να προσδένονται μόνον με ζώνη ασφαλείας ενηλίκων, και από την άλλη, άλλα κράτη μέλη επιτρέπουν να ταξιδεύουν τα παιδιά μόνον με τη χρήση κατάλληλου συστήματος συγκράτησης. Το μέτρο θα επιφέρει μεγαλύτερη εναρμόνιση όχι μόνον στα θέματα οδικής ασφάλειας αλλά και στις ενδοκοινοτικές μετακινήσεις.

Η οδηγία θα συντελέσει επίσης στη μείωση των θανάτων και των σοβαρών τραυματισμών στα ατυχήματα με πούλμαν και μικρά λεωφορεία επιβάλλοντας τη χρήση των ζωνών ασφαλείας.

(στ) Ποιες μορφές δράσης διαθέτει η Κοινότητα (σύσταση, χρηματοδοτική ενίσχυση, κανονισμό, αμοιβαία αναγνώριση, κ.α....);

Κρίνεται ότι μια οδηγία είναι το καλύτερο μέσο για να επιτευχθεί ο στόχος βελτίωσης της οδικής ασφάλειας και, ταυτόχρονα, για να διευκολυνθεί η εφαρμογή εναρμονισμένων και νομικά δεσμευτικών κανόνων σε όλη την οδική κυκλοφορία επιβατών.

(ζ) Χρειάζεται ένας ενιαίος κανονισμός, ή αρκεί μια οδηγία που θα θέτει τους γενικούς στόχους και θα επαφίει την επίτευξή τους στα κράτη μέλη;

Μολονότι το κύριο κίνητρο της οδηγίας είναι να μειωθεί η έλλειψη συνοχής στην εφαρμογή της οδηγίας 91/671/EΟΚ, η οδηγία εξακολουθεί να έχει περιθώρια ερμηνείας όσον αφορά π.χ. τις απαιτήσεις για τις εξαιρέσεις για 'ιατρικούς λόγους'. Επίσης το θέμα της χρήσης των ζωνών ασφαλείας από τους επιβάτες πούλμαν και μικρών λεωφορείων χρειάζεται να εξετασθεί κατάλληλα ανάλογα με τις διάφορες εθνικές νομοθεσίες. Συνεπώς μια οδηγία είναι πιο κατάλληλη από έναν κανονισμό.

Γ. ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ

Η οδηγία θα ισχύει για όλα τα μηχανοκίνητα οχήματα των κατηγοριών M1, M2, M3 και N1, N2 και N3, όπως αυτές ορίζονται στο Παράρτημα της οδηγίας 70/156/EΟΚ [11], τα οποία προορίζονται για οδική χρήση, διαθέτουν τουλάχιστον τέσσερις τροχούς και αναπτύσσουν μέγιστη ταχύτητα από σχεδιασμού τους άνω των 25 km/h.

[11] ΕΕ L 341 της 6.12.1990.

Δ. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ

Άρθρο 1:περιγράφει το πεδίο εφαρμογής της πρότασης. Στη συνέχεια τροποποιεί την οδηγία 91/671/EΟΚ:

*καθορίζοντας τους διαφόρους τύπους των ζωνών ασφαλείας και των συστημάτων συγκράτησης για παιδιά που αναφέρονται στην πρόταση.

*απαιτώντας τα παιδιά ηλικίας κάτω των 12 ετών να συγκρατούνται με κατάλληλο σύστημα.

*απαιτώντας από τους οδηγούς και τους επιβάτες όλων των μηχανοκίνητων οχημάτων που είναι εφοδειασμένα με ζώνες ασφαλείας να προσδένονται και καθιστώντας υπεύθυνο τον οδηγό για την ενημέρωση των επιβατών σχετικά με την ανάγκη της χρήσης των ζωνών ασφαλείας.

*απαιτώντας να μη χρησιμοποιούνται στο εμπρός κάθισμα του συνοδηγού τα συστήματα συγκράτησης παιδιών με μέτωπο προς τα πίσω, εκτός εάν έχει απενεργοποιηθεί ο αερόσακος.

*καταργώντας το άρθρο 4 της οδηγίας 91/671/EΟΚ, το οποίο οδηγούσε σε ανομοιογενή εφαρμογή της οδηγίας.

Άρθρα 2, 3 και 4: περιέχουν διατάξεις για τη μεταφορά της οδηγίας στο εσωτερικό δίκαιο των κρατών μελών.

2000/0315 (COD)

Πρόταση ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ που τροποποιεί την οδηγία 91/671/EΟΚ του Συμβουλίου για την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών σχετικά με την υποχρεωτική χρήση της ζώνης ασφαλείας στα οχήματα κάτω των 3,5 τόνων

TΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη:

τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 71 παρ. 1,

την πρόταση της Επιτροπής [12],

[12]

τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής [13],

[13]

τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών [14],

[14]

Ενεργώντας σύμφωνα με τη διαδικασία που ορίζει το άρθρο 251 της Συνθήκης,

Εκτιμώντας τα εξής:

1. Το άρθρο 153 της Συνθήκης απαιτεί από την Κοινότητα, προκειμένου να διασφαλίσει υψηλό επίπεδο προστασίας του καταναλωτή, να συμβάλει στην προστασία της υγείας, της ασφάλειας και των οικονομικών συμφερόντων των καταναλωτών.

2. Στο ψήφισμα της 13ης Mαρτίου 1984 [15] το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έθεσε ως μέτρο προτεραιότητας τη χρήση των ζωνών ασφαλείας σε όλες τις οδούς, και αγροτικές και αστικές. Στο ψήφισμα της 18ης Φεβρουαρίου 1986 [16], το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τόνιζε ότι είναι αναγκαίο να καταστεί υποχρεωτική η χρήση των ζωνών ασφαλείας για όλους τους επιβάτες, καθώς και για τα παιδιά, εξαιρουμένων των οχημάτων δημοσίας χρήσεως.

[15] ΕΕ C 104, 6.04.1984, σελ.38.

[16] ΕΕ C 68, 24.03.1986, σελ.35.

3. Η οδηγία 91/671/EΟΚ του Συμβουλίου της 16ης Δεκεμβρίου 1991, για την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών σχετικά με την υποχρεωτική χρήση των ζωνών ασφαλείας σε οχήματα κάτω των 3,5 τόνων [17], προβλέπει την υποχρεωτική χρήση συστημάτων συγκράτησης για παιδιά σε καθίσματα που είναι εφοδειασμένα με ζώνες ασφαλείας. Η εν λόγω οδηγία δεν προσδιορίζει ποιος είναι ο ενδεδειγμένος τύπος συστήματος συγκράτησης και επιτρέπει να μεταφέρονται τα παιδιά χωρίς να συγκρατούνται με κατάλληλο σύστημα, εφόσον αυτό δεν διατίθεται.

[17] ΕΕ L 373, 31.12.1991, σελ.26

4. Οι μελλοντικές τάσεις βαίνουν προς αυστηρότερη επιβολή της χρήσης τέτοιων διατάξεων, προσεγγίζοντας έτσι την αρχή της υποχρεωτικής χρήσης που αναφέρεται στο άρθρο 2 παράγραφος 2 της οδηγίας.

5. Με την απόφαση 97/836/EΚ [18] του Συμβουλίου, η Κοινότητα προσχώρησε στην συμφωνία της Οικονομικής Επιτροπής για την Ευρώπη των Ηνωμένων Εθνών (ΟΕΕ) σχετικά με την έκδοση ομοιόμορφων τεχνικών προδιαγραφών για τα τροχοφόρα οχήματα, τον εξοπλισμό και τα εξαρτήματα που μπορούν να τοποθετούνται ή/και να χρησιμοποιούνται στα τροχοφόρα οχήματα και τους όρους αμοιβαίας αναγνώρισης των εγκρίσεων τύπου με βάση τις προδιαγραφές αυτές.

[18] ΕΕ L 346, 17.12.1997, σελ. 78.

6. Με την προσχώρησή της στη συμφωνία, η Επιτροπή αποδέχθηκε έναν καθορισμένο κατάλογο κανονισμών που έχουν θεσπισθεί βάσει της συμφωνίας αυτής, μεταξύ των οποίων είναι και ο Κανονισμός για την έγκριση τύπου των διατάξεων συγκράτησης για παιδιά που μεταφέρονται με μηχανοκίνητα οχήματα (συστήματα συγκράτησης για παιδιά).

7. Η έρευνα έχει δείξει ότι η χρήση των συστημάτων συγκράτησης για παιδιά μπορεί να συμβάλει σε μεγάλο βαθμό στη μείωση της σοβαρότητας τραυματισμού σε περίπτωση σύγκρουσης. Ο κίνδυνος σοβαρού τραυματισμού από σύγκρουση είναι επτά φορές μεγαλύτερος για τα παιδιά που δεν συγκρατούνται από εκείνον για τα παιδιά που συγκρατούνται.

8. Ο αριθμός των παιδιών που τραυματίζονται θανατηφόρα σε τροχαία ατυχήματα είναι σχετικά μικρός σε σύγκριση με τον αριθμό των παιδιών που σκοτώνονται ως πεζοί ή με ποδήλατα. Οι γνώσεις για την προστασία που προσφέρουν τα συστήματα συγκράτησης για παιδιά είναι σήμερα τόσο προηγμένες ώστε να γίνεται όλο και πιο δύσκολα αποδεκτός ο κακός σχεδιασμός τους.

9. Οι οδηγίες 96/36/EΚ [19], 96/37/EΚ [20], 96/38/EΚ [21] της Επιτροπής σε συνδυασμό μεταξύ τους απαιτούν τα νέα οχήματα των κατηγοριών M και N (εξαιρουμένων εκείνων των κατηγοριών M2 και M3 τα οποία σχεδιάζονται για τη μεταφορά ορθίων επιβατών) πρέπει να είναι εφοδειασμένα με ζώνες ασφαλείας, κατάλληλα καθίσματα και αγκυρώσεις των ζωνών ασφαλείας. Εφόσον τα εν λόγω οχήματα εφοδειάζονται με ζώνες ασφαλείας, κρίνεται εύλογο να απαιτείται από τους καθήμενους επιβάτες να τις χρησιμοποιούν.

[19] ΕΕ L 178, 17.7.1996, σελ.15.

[20] ΕΕ L 186, 25.7.1996, σελ.28.

[21] ΕΕ L 187, 26.7.1996, σελ.95.

10. Οι επιβάτες οχημάτων των κατηγοριών M2 και M3 πρέπει να ενημερώνονται ότι είναι αναγκαίο να χρησιμοποιούν τις ζώνες ασφαλείας όταν το όχημα είναι εν κινήσει.

ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ:

Άρθρο 1

Η οδηγία 91/671/EΟΚ τροποποιείται ως εξής:

1. Ο τίτλος αντικαθίσταται από τον ακόλουθο: "για την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών σχετικά με την υποχρεωτική χρήση των ζωνών ασφαλείας και των συστημάτων συγκράτησης για παιδιά στα οχήματα"

2. Τα άρθρα 1 και 2 αντικαθίστανται από τα εξής:

"Άρθρο 1

1. Η παρούσα οδηγία ισχύει για όλα τα μηχανοκίνητα οχήματα των κατηγοριών M1, M2, M3 και N1, N2 και N3, όπως αυτές ορίζονται στο Παράρτημα I της οδηγίας 70/156/EΟΚ [22], τα οποία προορίζονται για οδική χρήση, έχουν τουλάχιστον τέσσερεις τροχούς και αναπτύσσουν μέγιστη ταχύτητα από σχεδιασμούς τους άνω των 25 km/h.

[22] ΕΕ L 42, 23.02.1970, σελ.1.

2. Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας:

-οι ορισμοί των συστημάτων συγκράτησης, στα οποία συμπεριλαμβάνονται οι ζώνες ασφαλείας και τα συστήματα συγκράτησης για παιδιά και τα κατασκευαστικά στοιχεία αυτών, είναι εκείνοι που περιέχει το Παράρτημα I της οδηγίας 77/541/EΟΚ [23] σχετικά με τα οχήματα των κατηγοριών M1 και N1.

[23] ΕΕ L 220, 29.8.1977, σελ.95.

-'με μέτωπο προς τα πίσω' σημαίνει την αντίθετη κατεύθυνση προς την κανονική κατεύθυνση κίνησης του οχήματος.

3. Τα συστήματα συγκράτησης για παιδιά εμπίπτουν σε πέντε "μεγάλες ομάδες":

(a) Ομάδα 0 για παιδιά μάζας κάτω των 10 kg,

(b) Ομάδα 0+ για παιδιά μάζας κάτω των 13 kg,

(c) Ομάδα I για παιδιά μάζας από 9 kg έως 18 kg,

(d) Ομάδα II για παιδιά μάζας από 15 kg έως 25 kg,

(e) Ομάδα III για παιδιά μάζας από 22 kg έως 36 kg.

4. Τα συστήματα συγκράτησης για παιδιά μπορούν να είναι δύο κλάσεων:

(a) συστήματα συγκράτησης ολοκληρωμένης κλάσης όταν περιλαμβάνουν συνδυασμό ιμάντων ή εύκαμπτων στοιχείων με πόρπη ασφάλισης, διάταξη προσαρμογής, συνδέσεις, και σε ορισμένες περιπτώσεις συμπληρωματικό κάθισμα ή/και προστατευτικό από τις κρούσεις, τα οποία μπορούν να αγκυρώνονται με δικό τους ενσωματωμένο ιμάντα ή ιμάντες.

(b) συστήματα συγκράτησης μη ολοκληρωμένης κλάσης όταν περιλαμβάνουν διάταξη μερικής συγκράτησης, η οποία, όταν χρησιμοποιείται σε συνδυασμό με μια ζώνη ασφαλείας ενήλικα που προσδένει το σώμα του παιδιού ή συγκρατεί τη διάταξη όπου έχει τοποθετηθεί το παιδί, αποτελούν πλήρες σύστημα συγκράτησης για παιδιά.

Άρθρο 2

1. Για τα οχήματα των κατηγοριών M1 και N1, τα κράτη μέλη απαιτούν από όλους τους επιβαίνοντες των οδικών οχημάτων να χρησιμοποιούν τα συστήματα συγκράτησης εφόσον υπάρχουν. Τα παιδιά ηλικίας 12 ετών και άνω μπορούν να χρησιμοποιούν τις εγκριμένες για ενήλικες ζώνες ασφαλείας.

Τα παιδιά ηλικίας κάτω των 12 ετών συκρατούνται με σύστημα συγκράτησης για παιδιά, ανεξάρτητο από τη ζώνη ασφαλείας για ενήλικες ή επιπροσθέτως αυτής, και κατάλληλο για τη μάζα του παιδιού όπως ορίζεται στο άρθρο 1 παράγραφος 3. Εφόσον το παιδί είναι ηλικίας κάτω των 12 ετών αλλά η μάζα του είναι ανώτερη των 36 kg επιτρέπεται να χρησιμοποιεί τη ζώνη ασφαλείας για ενήλικες.

Τα παιδιά κάτω των τριών ετών δεν επιτρέπεται να μεταφέρονται με οχήματα της κατηγορίας M1, εξαιρουμένων των ταξί, τα οποία δεν είναι εφοδειασμένα με κατάλληλα συστήματα συγκράτησης για παιδιά.

Δεν επιτρέπεται η μεταφορά παιδιών σε κάθισμα ασφαλείας με μέτωπο προς τα πίσω στη θέση του συνοδηγού που είναι εφοδειασμένη με αερόσακο, εκτός εάν έχει απενεργοποιηθεί ο αερόσακος.

Όταν χρησιμοποιείται ένα σύστημα συγκράτησης για παιδιά, αυτό πρέπει να έχει εγκριθεί με βάση τα πρότυπα του Κανονισμού 44/03 της ΟΕΕ-ΟΗΕ, ισοδυνάμου νομοθετήματος ή των τυχόν αναπροσαρμογών του.

2. Για τα οχήματα των κατηγοριών M2, M3, N2 και N3, τα κράτη μέλη απαιτούν από όλους τους οδηγούς και τους επιβαίνοντες να χρησιμοποιούν τις ζώνες ασφαλείας που έχουν προβλεφθεί.

Οι επιβάτες ενημερώνονται ότι είναι υποχρεωμένοι να προσδένονται εφόσον κάθονται και το όχημα είναι εν κινήσει. Ενημερώνονται με έναν ή περισσότερους από τους κάτωθι τρόπους:

- από τον οδηγό

- από τον εισπράκτορα, το συνοδό ή τον υπεύθυνο που έχει ορισθεί αρχηγός της ομάδας

- με οπτικο-ακουστικά μέσα (π.χ. βίντεο)

- με σήματα ή/και πικτογράμματα ευκρινή σε κάθε θέση καθημένου."

3. Το άρθρο 4 καταργείται.

Άρθρο 2

Τα κράτη μέλη θέτουν σε ισχύ τις νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις που είναι αναγκαίες για να συμμορφωθούν προς την παρούσα οδηγία εντός ενός έτους από τη δημοσίευση της οδηγίας στην Επίσημη Εφημερίδα ΕΩΣ την 1η Ιανουαρίου 2002. Ενημερώνουν αμέσως επ'αυτού την Επιτροπή.

Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε οι διατάξεις που θεσπίζουν σχετικά να περιέχουν ή να συνοδεύονται κατά την επίσημη δημοσίευσή τους από παραπομπή στην παρούσα οδηγία. Ο τρόπος της παραπομπής αποφασίζεται από τα κράτη μέλη.

Άρθρο 3

Η παρούσα οδηγία τίθεται σε ισχύ την εικοστή ημέρα από τη δημοσίευσή της στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

Άρθρο 4

Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη.

Bρυξέλλες,

Για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Για το Συμβούλιο

Ο Πρόεδρος Ο Πρόεδρος