Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με το «Κίνημα υπέρ του ευρωπαϊκού σήματος θεμιτού εμπορίου»

(96/C 204/14)

Στις 30 Μαρτίου 1995, και σύμφωνα με το άρθρο 23, παράγραφος 3, του Εσωτερικού Κανονισμού, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση πρωτοβουλίας σχετικά με το «Κίνημα υπέρ του ευρωπαϊκού σήματος θεμιτού εμπορίου».

Το τμήμα εξωτερικών σχέσεων, εμπορικής και αναπτυξιακής πολιτικής, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 15 Aπριλίου 1996 με βάση εισηγητική έκθεση της κ. Davison.

Κατά την 335η σύνοδο ολομέλειάς της (συνεδρίαση της 24ης Απριλίου), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 86 ψήφους υπέρ, 17 κατά και 19 αποχές, την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η ΟΚΕ έχει ήδη επιδείξει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη βελτίωση των εργασιακών και περιβαλλοντικών προτύπων καθώς και των οικονομικών συνθηκών στις αναπτυσσόμενες χώρες. Στη γνωμοδότησή της για τις Επιπτώσεις των Συμφωνιών του Γύρου της Ουρουγουάης () επέσυρε την προσοχή σε μια νέα ιδέα εμπορικής προώθησης, που δίδει τη δυνατότητα τόσο στις επιχειρήσεις, όσο και στους καταναλωτές, να επηρεάσουν τα ισχύοντα πρότυπα στις φυτείες και στις μεγάλες γεωργικές εκμεταλλεύσεις. Στην εν λόγω γνωμοδότηση τονίσθηκε ότι τα εθελούσια σήματα «θεμιτού εμπορίου» προσφέρουν μια ακόμη εναλλακτική λύση για την ανύψωση των δεοντολογικών και των κοινωνικών προτύπων στις αναπτυσσόμενες χώρες. Τα σήματα αυτά πρόσφεραν στους καταναλωτές εγγύηση ότι οι εργαζόμενοι των αναπτυσσομένων χωρών που παρήγαγαν τα επισημανθέντα προϊόντα, έχουν λάβει δίκαιες αμοιβές και καλύτερους όρους. Οι εταιρείες που τηρούν τους δεοντολογικούς κανόνες και ζητούν την απαιτούμενη σήμανση ανταμείβονται με την επακόλουθη δημοσιότητα και πωλήσεις στους σχετικούς καταναλωτές. Η ΕΚ πρέπει να χρηματοδοτήσει και να συμβάλει στην επέκταση των πρωτοβουλιών αυτών.

1.2. Η ΟΚΕ εξέτασε διεξοδικά την ιδέα και κατήρτισε την ακόλουθη γνωμοδότηση, που απευθύνεται στους κοινωνικοοικονομικούς κύκλους, τις εθνικές κυβερνήσεις και στα θεσμικά όργανα της ΕΕ.

2. Συστάσεις

2.1. Στον τομέα των εμπορικών συναλλαγών μεταξύ των χωρών του «τρίτου κόσμου» και της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά και του συνόλου των άλλων βιομηχανικών χωρών, δίδεται η δυνατότητα στις επιχειρήσεις και στους καταναλωτές να ενθαρρύνουν τη βελτίωση των εργασιακών και περιβαλλοντικών προτύπων, μέσω της λειτουργίας της ελεύθερης αγοράς. Οι επιχειρήσεις μπορούν να επιλέξουν την πώληση και οι καταναλωτές την αγορά προϊόντων, η παραγωγή και εμπορία των οποίων διασφαλίζει την εφαρμογή ορθών προτύπων απασχόλησης και επιπλέον οφέλη για τους παραγωγούς.

2.2. Η δημιουργία μιας τέτοιας αγοράς είναι δυνατόν να καταστήσει εμπορικά εφικτή, για τις εταιρείες, την ανάπτυξη ειδικών προϊόντων προστιθέμενης αξίας, τα οποία οι καταναλωτές θα αναγνωρίζουν ως προϊόντα που παρέχουν επιπλέον οφέλη στους παραγωγούς του «τρίτου κόσμου» και ενισχύουν κατά τέτοιο τρόπο τη θέση τους. Παρόμοια προϊόντα περιγράφονται συνήθως ως προϊόντα θεμιτού εμπορίου, παρά το γεγονός ότι ο όρος αυτός προκαλεί παραπλανητικές εντυπώσεις σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, με αποτέλεσμα τη χρήση εναλλακτικών όρων. Τα προαναφερθέντα σήματα δεν εμπίπτουν στους εμπορικούς όρους που ισχύουν στην Ευρώπη, δεν υποδηλώνουν ότι τα μη πιστοποιημένα προϊόντα είναι αθέμιτα και δεν στηρίζουν το ελεγχόμενο εμπόριο. Θα ήταν καταλληλότερη η χρήση του όρου «δίκαιη μεταχείριση».

2.3. Προκειμένου να διασφαλισθούν οι καταναλωτές ότι η παραγωγή και εμπορία των εν λόγω προϊόντων έγινε κατά τρόπο που διασφαλίζει την εφαρμογή ορθών προτύπων απασχόλησης και την επίτευξη επιπλέον οφελών για τους παραγωγούς στον τρίτο κόσμο, είναι αναγκαία η ύπαρξη ανεξάρτητης πιστοποίησης. Είναι αναγκαίο να υπαχθούν στην διαδικασία αυτή πιστοποίησης τόσο οι προμηθευτικές επιχειρήσεις όσο και οι όροι εμπορίου. Θα πρέπει να διασφαλισθεί ότι οι αρχικοί παραγωγοί επωφελούνται από τα οφέλη που προκύπτουν από το εμπόριο και ότι οι προμηθευτές εφαρμόζουν τα ανεξάρτητα πρότυπα που αφορούν την ευημερία των παραγωγών, το περιβάλλον και τις συνθήκες εργασίας. Θα πρέπει, επίσης, να διασφαλισθεί η ποιότητα των γεωργικών προϊόντων που έχουν επισημανθεί.

2.4. Είναι σημαντικό να διατηρηθεί ο εθελούσιος χαρακτήρας της επισήμανσης τόσο εδώ, όσο και στις αναπτυσσόμενες χώρες. Οι έμποροι, οι προμηθευτές, και οι καταναλωτές θα πρέπει να αποφασίζουν οι ίδιοι εάν θα συμμετάσχουν. Η επισήμανση λειτουργεί και θα πρέπει να συνεχίσει να λειτουργεί στο πλαίσιο της ελεύθερης αγοράς.

2.5. Θα πρέπει να υπάρξει μεγαλύτερη ενημέρωση των καταναλωτών σχετικά με το εν λόγω σύστημα επισήμανσης. Παρά το γεγονός ότι εναπόκειται στις επιχειρήσεις η πραγματοποίηση του πρώτου βήματος για την χορήγηση του σήματος, η επιτυχία του εξαρτάται από τους καταναλωτές που θα υποστηρίξουν τα αγαθά που φέρουν το σήμα θεμιτού εμπορίου, με τις αγορές που θα πραγματοποιήσουν. Η επιτυχία παρόμοιων συστημάτων εξαρτάται, επίσης, από το βαθμό αξιοπιστίας τους έναντι των καταναλωτών, των παραγωγών, και των εμπόρων. Παρά το γεγονός ότι η αρχική ανάπτυξη προτύπων και διαδικασιών πραγματοποιήθηκε από τις ίδιες τις ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες για την επισήμανση θεμιτού εμπορίου, έχει σημειωθεί πρόοδος προς την διεθνοποίησή της η οποία θα πρέπει να ενθαρρυνθεί. Τα υφιστάμενα πρότυπα βασίζονται, στις περιπτώσεις που αυτό είναι δυνατόν, σε υφιστάμενα διεθνή κείμενα αναφοράς όπως οι Συμβάσεις της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ΙLO) καθώς και στην έρευνα και στην πραγματοποίηση διαβουλεύσεων με διοικητικά στελέχη και οργανώσεις παραγωγών στις ενδιαφερόμενες μέχρι σήμερα χώρες του τρίτου κόσμου. Η εν λόγω διαδιακασία θα πρέπει να λάβει περισσότερο επίσημο χαρακτήρα, καθώς τα προαναφερθέντα συστήματα καθιερώνονται ολοένα και περισσότερο. Ορισμένοι διεθνείς οργανισμοί, όπως το Κέντρο Διεθνούς Εμπορίου, το οποίο εξετάζει σήμερα το μελλοντικό πρόγραμμα εργασίας του, θα μπορούσαν να αποτελέσουν ένα από τα ενδεχόμενα βήματα για την επίτευξη παρόμοιων προόδων.

2.6. Παρά το γεγονός ότι τα πρότυπα έχουν διεθνή χαρακτήρα, είναι σημαντικό κατά την εφαρμογή τους να λαμβάνονται υπόψη οι προτεραιότητες και προσδοκίες της κάθε χώρας. Η διαδικασία αυτή, η οποία διασφαλίζεται σήμερα μέσω της έρευνας ανά χώρα και της αναφοράς στους εθνικούς νόμους, θα μπορούσε κατά εποικοδομητικό τρόπο να επισημοποιηθεί ξανά με την ανάπτυξη μη κυβερνητικών οργανισμών πιστοποίησης σε τοπικό επίπεδο. Οι διάφορες ομάδες συμφερόντων που εκπροσωπούνται στην ΟΚΕ, μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στον τομέα αυτό, μέσω των οργανώσεών τους στην ΕΕ και των διεθνών επαφών που διατηρούν. Τα εμπορικά και βιομηχανικά επιμελητήρια, οι εμπορικές ενώσεις, οι εργατικές οργανώσεις και οι μη κυβερνητικοί οργανισμοί, εμπλέκονται άμεσα και θα πρέπει να διαδραματίσουν ενεργό ρόλο. Η ενημέρωση κατά τον τρόπο αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση του κόστους και θα συμβάλει στην εφαρμογή προτύπων που ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Η διαδικασία αυτή η οποία διασφαλίζεται με την διενέργεια ερευνών στις κατ`ιδίαν χώρες και με αναφορά στις τοπικές νομοθεσίες, θα μπορούσε να θεσμοποιηθεί και να αξιοποιηθεί με την ανάπτυξη φορέων πιστοποίησης. Η ΟΚΕ θα μπορούσε να προσφέρει ένα πλαίσιο συνεργασίας για το θέμα αυτό με στόχο την ανάπτυξη ευρωπαϊκών «βέλτιστων πρακτικών». Η πρωτοβουλία αυτή είναι σκόπιμη δεδομένου ότι τα εθνικά συστήματα ενδεχομένως να δημιουργήσουν μη ηθελημένα εμπόδια στις συναλλαγές. Η ΟΚΕ ήδη διασφαλίζει τη λειτουργία αυτή για το Συμβουλευτικό Βήμα σε Ευρωπαϊκό Επίπεδο, στο πλαίσιο του οποίου οι ίδιες εθελούσιες ομάδες διαδραματίζουν ένα ρόλο όσον αφορά την εφαρμογή του κοινοτικού συστήματος οικολογικής επισήμανσης.

2.7. Είναι απαραίτητο το κίνημα «θεμιτό εμπόριο» να δημιουργήσει έγκυρο σύστημα για την ανάπτυξη και πιστοποίηση των προτύπων καθώς και για την έγκριση προϊόντων, οι κανόνες λειτουργίας του οποίου θα είναι ανοικτοί και δυνατόν να ελεγχθούν από το κοινωνικό σύνολο. Ένα επιπλέον χρήσιμο στοιχείο θα ήταν η πρόβλεψη, στο σύστημα, της δυνατότητας προσφυγής σε διαμεσολαβητή, στην περίπτωση που προκύψει κάποια διαφορά σχετικά, παραδείγματος χάρη, με την άρνηση αποδοχής του σήματος. Θα πρέπει να υπάρξει διασφάλιση των εταιρειών ότι το εν λόγω σύστημα είναι δίκαιο τόσο για τις ίδιες, όσο και για τους παραγωγούς. Οι δαπάνες χορήγησης των αδειών πρέπει να είναι προσιτές από οικονομική άποψη και το σύστημα έγκρισης να εξασφαλίζει την ισότιμη μεταχείριση των εταιρειών.

2.8. Οι πρωτοβουλίες σχετικά με την επισήμανση «θεμιτού εμπορίου» στην Ευρώπη εφαρμόζουν διαφορετικές μεθόδους διασφάλισης της υποχρέωσης λογοδοσίας τους, λόγω του διαφορετικού νομικού και θεσμικού περιβάλλοντος στο οποίο λειτουργούν. Εντούτοις, η ανάπτυξη ευρωπαϊκών προτύπων πιστοποίησης βάσει του EU45011 (), αποτελεί ευκαιρία προκειμένου να απαιτήσει η πιστοποίηση «θεμιτού εμπορίου», την αξιοπιστία που απορρέει από αυτό. Επιπλέον, το Ευρωπαϊκό Φόρουμ του κινήματος, σκοπεύει να λάβει την μορφή Ευρωπαϊκής Ένωσης, αμέσως μόλις θεσπισθεί δια νόμου το καταστατικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

2.9. Άλλοι τομείς οι οποίοι πρέπει να προωθήσουν είναι η εκπαίδευση του κοινού και η ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης, η ανάπτυξη διεθνώς αποδεκτών προτύπων και διαδικασιών και η πειραματική υποστήριξη της ανάπτυξης νέων πηγών, ιδιαίτερα μεταξύ των μειονεκτούντων παραγωγών με τη συμπερίληψη, ειδικότερα, επεξεργασμένων και μεταποιημένων προϊόντων.

3. Συμπέρασμα

3.1. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει την ανάπτυξη της ιδέας της επισήμανσης και επιθυμεί να συμβάλει στην περαιτέρω ανάπτυξή της στα πλαίσια της ενιαίας αγοράς. Προβαίνει, επίσης, στη διατύπωση των ακόλουθων συστάσεων:

3.2. Η κοινωνία των πολιτών θα πρέπει να υιοθετήσει ένα καταλληλότερο όρο για την περιγραφή των δραστηριοτήτων του θεμιτού εμπορίου, προκειμένου να διασφαλισθεί ότι το κοινό κατανοεί ότι πρόθεσή της είναι η βελτίωση της θέσης και της κατάστασης των παραγωγών του τρίτου κόσμου που παράγουν παρόμοια προϊόντα.

3.3. Η Επιτροπή θα πρέπει να προβλέψει χωριστό κονδύλιο του προϋπολογισμού, για να συμβάλει στη μεσοπρόθεσμη χρηματοδότηση των δαπανών που απαιτούνται για την ανάπτυξη της εν λόγω εργασίας. Μακροπρόθεσμα, οι ίδιες οι εργασίες θα πρέπει να συμβάλουν στην αυτοχρηματοδότησή τους.

3.4. Η ΟΚΕ και τα μέλη της διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο για την ευρύτερη ενημέρωση σχετικά με την ιδέα και την ενθάρρυνση της εναρμόνισης.

Βρυξέλλες, 24 Απριλίου 1996.

Ο Πρόεδρος

της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Carlos FERRER

() Βλ. γνωμοδότηση της ΟΚΕ για τις επιπτώσεις του Γύρου της Ουρουγουάης, ΕΕ αριθ. C 397 της 31. 12. 1994.

() Πρότυπα της Ευρωπαϊκής Τυποποίησης για τους οργανισμούς πιστοποίησης.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

1. Η πιστοποίηση προϊόντων που αποτελούν αντικείμενο θεμιτού εμπορίου στα κράτη μέλη

1.1. Το 1988 θεσπίσθηκε για πρώτη φορά στην Ολλανδία το σήμα πιστοποίησης Max Havelaar. Καφές που έχει αποτελέσει αντικείμενο θεμιτού εμπορίου πωλείται σήμερα σε πάνω από το 90 % των μεγάλων καταστημάτων τροφίμων της Ολλανδίας και αντιπροσωπεύει το 2,75 % της αγοράς. Πολλές γνωστές μάρκες καφέ φέρουν σήμερα στην Ολλανδία τη σφραγίδα έγκρισης Max Havelaar, η οποία χαίρει σταθερά υψηλής προβολής από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Ο καφές Max Havelaar έχει καθιερωθεί ως το επίσημο ποτό τόσο του ολλανδικού όσο και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και απολαμβάνει της δημόσιας υποστήριξης της βασιλικής οικογένειας της Ολλανδίας. Κατά τα πρώτα χρόνια, το σήμα Max Havelaar απέδωσε 6 εκατ. Ecu υπό μορφή πρόσθετων πληρωμών σε μικρούς παραγωγούς καφέ, κυρίως στη Λατινική Αμερική.

1.2. Ένα παρόμοιο σήμα, το «Trans Fair», καθιερώθηκε τον Ιανουάριο του 1993 στα μεγάλα καταστήματα τροφίμων της Γερμανίας για τον καφέ, μετά από πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Ένωσης Θεμιτού Εμπορίου και άλλων οργανώσεων. Το σήμα θεμιτού εμπορίου («Fairtrade») του Ηνωμένου Βασιλείου, το οποίο θεσπίσθηκε το 1994, χορηγείται σε καφέδες, τσάγια και σε μία σοκολάτα. Σε ορισμένες χώρες διατίθενται, επίσης, πιστοποιημένο κακάο, μέλι και ζάχαρη, καθώς και καλλυντικά με βάση το βούτυρο του κακάου.

1.3. Το Λουξεμβούργο διαθέτει μία οργάνωση εμπορικής σήμανσης, με τον τίτλο TransFair Minka η οποία ιδρύθηκε το 1994 και το προσωπικό της οποίας αποτελείται από ένα άτομο. Προϊόντα τα οποία φέρουν τα σήματα Max Havelaar και TransFair διατίθενται στην αγορά και ο πιστοποιημένος καφές αντιπροσωπεύει το 1,4 % της αγοράς. Στην Ιταλία μόλις καθιερώθηκε το εμπορικό σήμα TransFair. Στην Ιρλανδία τον εποπτικό ρόλο έχει αναλάβει το Δίκτυο Θεμιτού Εμπορίου της Ιρλανδίας σε συνεργασία με το Ίδρυμα Θεμιτού Εμπορίου του Ηνωμένου Βασιλείου. Προϊόντα με το σήμα του Ιδρύματος Θεμιτού Εμπορίου κυκλοφορούν στην Ιρλανδία. Η TransFair Germany αποτελεί την οργάνωση επισήμανσης της Γερμανίας, οργάνωση στην οποία συμμετέχουν 32 κοινωνικές, θρησκευτικές και αναπτυξιακές οργανώσεις. Ο καφές που φέρει το σήμα TransFair αντιπροσωπεύει το 2 % της αγοράς, αλλά εμφανίζεται εκ μέρους των επιχειρήσεων η τάση καθιέρωσης σειρών προϊόντων που φέρουν το δικό τους σήμα θεμιτού εμπορίου. Στη Γαλλία υπάρχει ένας καφές στον οποίο έχει χορηγηθεί το σήμα Max Havelaar France. Ο κλάδος της Max Havelaar στη Δανία ιδρύθηκε τον Σεπτέμβριο του 1994. Στο Βέλγιο υπάρχει κλάδος της Max Havelaar o οποίος έχει καθιερωθεί, ενώ οι πωλήσεις καφέ που φέρει το σήμα αυτό αυξάνουν κατά 10 % κάθε έτος. Στην Αυστρία υπάρχει κλάδος της TransFair, ο οποίος ιδρύθηκε το 1994. Τα μερίδια αγοράς των προϊόντων τα οποία φέρουν το σήμα διαφέρουν ανά χώρα και προϊόν, στις περιπτώσεις όμως στις οποίες διατίθενται επαρκείς πόροι για την προώθησή τους κυμαίνονται μεταξύ 1 % και 5 % και σημειώνουν σταθερή ανάπτυξη.

1.4. Τα υπόλοιπα κράτη μέλη θα πρέπει να εξετάσουν το ζήτημα της πιστοποίησης των πολιτικών εξεύρεσης των πηγών τους. Το σήμα Max Havelaar υπάρχει επίσης στην Ελβετία ενώ το σήμα TransFair στον Καναδά και την Ιαπωνία. Οι φορείς πιστοποίησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης συνεδριάζουν σε κανονική βάση, με στόχο την εναρμόνιση των προτύπων τους και τη θέσπιση κοινού σήματος.

2. Θέσπιση κανόνων και έλεγχος

2.1. Τα βασικά κριτήρια των οργανισμών πιστοποίησης καλύπτουν τα κέρδη των αρχικών παραγωγών, τις ελάχιστες τιμές, τις προκαταβολές και τη σταθερότητα των συμβάσεων. Οι αρχικοί παραγωγοί πρέπει να συμμετέχουν στη λήψη αποφάσεων σχετικά με τη χρήση των πρόσθετων εσόδων που αποφέρει η πιστοποίηση. Για τους εργαζόμενους σε γεωργικές εκμεταλλεύσεις/φυτείες πρέπει να προβλεφθεί, πέραν της καταβολής της μέσης αμοιβής της περιοχής τους, η προοδευτική καθιέρωση ίσης αμοιβής και η εκπροσώπηση των γυναικών. Σε περίπτωση που οι εργαζόμενοι διαμένουν στη φυτεία, πρέπει να τηρούνται βασικά κριτήρια στέγασης. Επίσης, πρέπει να υπάρξει αγωγή στον τομέα της υγείας και της ασφάλειας και να σημειωθεί πρόοδος για την επίτευξη περιβαλλοντικών στόχων.

2.2. Το περισσότερο τσάι καλλιεργείται σε φυτείες, ενώ οι μεγαλύτερες ποσότητες καφέ παράγονται σε μικρές γεωργικές εκμεταλλεύσεις. Για τους ιδιοκτήτες μικρών γεωργικών εκμεταλλεύσεων απαιτείται ένας πραγματικά υπόλογος συναιτερισμός παραγωγών, «δίκαιη» τιμή, όροι πιστώσεων και μακροπρόθεσμη εμπορική δέσμευση. Οι ελάχιστες τιμές βασίζονται σε διεθνή στοιχεία, π.χ. της Συμφωνίας καφέ, και καλύπτουν το κόστος παραγωγής συν ένα περιθώριο για μελλοντικές επενδύσεις. Οι προκαταβολές διασφαλίζουν το γεγονός ότι οι παραγωγοί δεν θα δημιουργήσουν χρέη προτού πραγματοποιηθούν οι πωλήσεις. Οι γραπτές δηλώσεις προθέσεων σχετικά με τις μελλοντικές παραγγελίες απαιτούνται για την παροχή ασφάλειας.

2.3. Τα πρότυπα δεν είναι ουτοπικά και βελτιώνουν πράγματι τις συνθήκες που επικρατούν στην περιοχή. (Ως λεπτομερές παράδειγμα αναφέρεται ότι τα βασικά πρότυπα στέγασης θα περιλαμβάνουν π.χ. πόσιμο νερό σε απόσταση 10 μέτρων από τις κατοικίες και στεγανά κτίσματα.)

2.4. Υπάρχουν δύο βασικοί τύποι προμηθευτών: οι εργοδότες και οι ενώσεις ιδιοκτητών μικρών γεωργικών εκμεταλλεύσεων. Στην περίπτωση των ενώσεων, τα κριτήρια θεσπίζονται για να διασφαλίσουν την αυθεντική αντιπροσώπευση των παραγωγών στις ενώσεις και ότι τα μέλη τους αποτελούνται κυρίως από ανεξάρτητους μικρούς καλλιεργητές. Οι εργοδότες (όπως οι ιδιοκτήτες μεγάλων γεωργικών εκμεταλλεύσεων και φυτειών) αξιολογούνται ανάλογα με την ικανότητά τους να ανταποκριθούν στην τήρηση ευρύτατα αναγνωρισμένων κοινωνικών κανόνων και την βούλησή τους να επιτρέψουν τη συμμετοχή αντιπροσώπων των παραγωγών όσον αφορά τη χρήση οποιασδήποτε πριμοδότησης. Οι κανόνες βασίζονται στις συστάσεις και συμβάσεις της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ILO), και στις προτεραιότητες που έχουν τεθεί σε συνεργασία με τις τοπικές εργατικές οργανώσεις. Τούτο κρίνεται σκόπιμο δεδομένου ότι τα πρότυπα του κινήματος πρέπει να έχουν κύρος.

2.5. Οι φορείς πιστοποίησης πραγματοποιούν επισκέψεις ελέγχου σε κάθε προμηθευτή προκειμένου να διασφαλίσουν ότι συνεχίζουν να πληρούν τα απαιτούμενα πρότυπα. Σε περίπτωση που υπάρχουν διεθνή μητρώα, το έργο του ελέγχου αναλαμβάνει ένας φορέας για λογαριασμό των υπολοίπων. Παρόμοια, τριμηνιαίες εκθέσεις από τις εταιρείες οι οποίες έχουν λάβει την άδεια, μαζί με ετήσιους ελεγμένους λογαριασμούς, διασφαλίζουν ότι τα προϊόντα που φέρουν το σήμα έχουν αγορασθεί από καταχωρημένους προμηθευτές σύμφωνα με όρους θεμιτού εμπορίου.

3. Η πρακτική εφαρμογή των κανόνων

3.1. Οι αγρότες του Τρίτου Κόσμου συχνά πλήττονται από διακυμάνσεις της διεθνούς αγοράς και από υπεραφθονία προσφοράς. Αφού ενθαρρύνθηκαν να καλλιεργήσουν κακάο, οι αγρότες Μάγια του Τολέδο, στο Νότιο Μπελίζ, απογοητεύτηκαν άσχημα όταν η τιμή έπεσε τόσο πολύ, ώστε δεν άξιζε καν να μαζέψουν την ώριμη σοδειά τους. Οι αγρότες εγκατέλειψαν τα χωριά τους σε αναζήτηση ευκαιριακής εργασίας. Ζητώντας την υποστήριξη του Ιδρύματος Θεμιτού Εμπορίου (Fairtrade Foundation) του Ηνωμένου Βασιλείου, την κατάσταση έσωσε μία νέα εταιρεία. Πρόσφερε καλύτερη τιμή, η οποία κάλυπτε το κόστος παραγωγής και άφηνε επιπλέον περιθώρια για επενδύσεις και μακροπρόθεσμη εμπορική δέσμευση. Οι αγρότες επέστρεψαν στα αγροτεμάχιά τους, έκτασης τριών εκταρίων, και τριπλασίασαν την παραγωγή τους σε διάστημα δύο ετών. Πλέον, μπορούν να στείλουν τα παιδιά τους σε σχολεία, δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, να αγοράσουν φάρμακα και να επισκεφθούν το γιατρό, οπότε χρειάζεται.

3.2. Η σοκολάτα έλαβε το σήμα του Ιδρύματος Θεμιτού Εμπορίου και πωλείται πλέον σε όλες τις μεγάλες αλυσίδες υπεραγορών του Ηνωμένου Βασιλείου. Οι πωλήσεις της διοχετεύουν ετησίως 19 000 Ecu απευθείας σε 150 καλλιεργητές κακάο και, σύμφωνα με την ενδιαφερόμενη εταιρεία, οι πωλήσεις της σοκολάτας της διπλασιάστηκαν χάρη στο σήμα.

3.3. Κατά τον ίδιο τρόπο, η ένωση παραγωγών καφέ στο Ελ Κακάο της Δομινικανής Δημοκρατίας απέκτησε φαρμακείο και δύο γιατρούς χάρη στο σήμα Max Havelaar και στην ελάχιστη εγγυημένη τιμή του. Σήμερα, πολλοί αγρότες - καλλιεργητές στέλνουν τα παιδιά τους στο σχολείο, ενώ παλαιότερα δεν είχαν τέτοια δυνατότητα. Παρ`όλα αυτά, πολλές οικογένειες εξακολουθούν να υποφέρουν από την πείνα κατά την περίοδο αδράνειας που έπεται της συγκέντρωσης των κόκκων του καφέ.

3.4. Πέραν του Max Havelaar, η ένωση παραγωγών καφέ ανέπτυξε ένα νέο σχέδιο που αφορά τη χρήση οργανικών λιπασμάτων για την καλλιέργεια τσινόλα και γλυκοπατάτας σε μικρά αγροτεμάχια που δεν προσφέρονται για την καλλιέργεια του καφέ, με σκοπό τη δημιουργία εσόδων κατά την περίοδο αδράνειας. Τούτο κατέστη δυνατό μόνο χάρη στο «δίχτυ ασφαλείας» που εξασφαλίζουν οι λογικές τιμές καφέ Max Havelaar, στις οποίες στηρίχθηκε η επένδυση. Αυτό που συμβαίνει συχνά δεν είναι ότι οι παραγωγοί δεν αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες, αλλά ότι δεν διαθέτουν τους πόρους που απαιτούνται για επενδύσεις αειφόρου ανάπτυξης.