EL   EL 
 
 
 ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ  
ΕΠΙΤΡΟΠΗ   
Βρυξέλλες, 26.10.2022  
COM(2022) 234 final/2  
PART 1/2  
 
CORRIGENDUM  
This document corrects document COM(2022) 234 final of 19.5.2022.  
Concerns the EL language version.  
Missing elements in Figures 14 and 24 have been corrected.  
The text shall read as follows:  
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ 
ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ 
ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠ Η ΤΩΝ 
ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ  
Πίνακας αποτελεσμάτων της ΕΕ στον τομέα της δικαιοσύνης 2022   
 
1 
  1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ  
Τα αποτελεσματικά συστήματα απονομής δικαιοσύνης είναι απαραίτητα για την εφαρμογή και 
την επιβολή του δικαίου της ΕΕ και την προάσπιση του κράτους δικαίου και άλλων αξιών στις 
οποίες βασίζεται η ΕΕ και οι οποίες είναι κοινές στα κράτη μέλη. Τα εθνικά δικαστήρια ενεργούν 
ως δικαστήρια της ΕΕ όταν εφαρμόζουν το δίκαιο της ΕΕ. Τα εθνικά δικαστήρια είναι εκείνα που 
πρωτίστως διασφαλ ίζουν την αποτελεσματική επιβολή των δικαιωμάτων και των υποχρεώσεων 
που ορίζονται στο δίκαιο της ΕΕ [άρθρο  19 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ)].  
Επιπλέον, τα αποτελεσματικά συστήματα απονομής δικαιοσύνης είναι επίσης απαραίτητα για την 
αμοιβαία εμπιστοσύνη, τη βελτίωση του καλού επενδυτικού κλίματος και τη βιωσιμότητα της 
μακροπρόθεσμης ανάπτυξης. Για τον λόγο αυτόν, η βελτίωση της αποδοτικότητας, της ποιότητας 
και της ανεξαρτησίας των εθνικών συστημάτων απονομής δικαιοσύνης εξακολουθεί να 
συγκατ αλέγεται στις προτεραιότητες του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου —του ετήσιου κύκλου 
συντονισμού της οικονομικής πολιτικής της ΕΕ. Στην ετήσια έρευνα για τη βιώσιμη ανάπτυξη 
2022 (1), η οποία καθορίζει τις προτεραιότητες της ΕΕ για την οικονομική πολιτική και την 
πολιτική απασχόλησης, επιβεβαιώνεται η σύνδεση μεταξύ των αποτελεσματικών συστημάτων 
απονομής δικαιοσύνης και του επιχειρηματικού περιβάλλοντος στα κράτη μέλη. Τα συστήματα 
απονομής δικαιοσύνης που λειτουργούν εύρυθμα και με πλήρη ανεξαρτησία μπορούν να έχ ουν 
θετικό αντίκτυπο στις επενδύσεις και είναι καίριας σημασίας για την προστασία των επενδύσεων 
και, ως εκ τούτου, συμβάλλουν στην παραγωγικότητα και την ανταγωνιστικότητα. Είναι επίσης 
σημαντικά για τη διασφάλιση της αποτελεσματικής διασυνοριακής εκτέλεσ ης συμβάσεων και 
διοικητικών αποφάσεων και της επίλυσης διαφορών, που είναι ουσιαστικής σημασίας για τη 
λειτουργία της ενιαίας αγοράς (2). 
Στο πλαίσιο αυτό, ο πίνακας αποτελεσμάτων της ΕΕ στον τομέα της δικαιοσύνης παρέχει μια 
ετήσια επισκόπηση δεικτών που  επικεντρώνονται στις ουσιώδεις παραμέτρους των 
αποτελεσματικών συστημάτων απονομής δικαιοσύνης:  
 αποδοτικότητα·  
 ποιότητα·  
 ανεξαρτησία.  
Ο πίνακας αποτελεσμάτων για το 2022 αναπτύσσει περαιτέρω τους δείκτες και για τις τρεις 
πτυχές, μεταξύ άλλων όσον αφο ρά την προσβασιμότητα της δικαιοσύνης για τα άτομα με 
αναπηρία και, ξανά, για την ψηφιοποίηση της δικαιοσύνης, η οποία έχει διαδραματίσει σημαντικό 
ρόλο στη διατήρηση της λειτουργίας των δικαστηρίων κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID -
19, καθώς και γενικό τερα, στην προώθηση αποδοτικών και προσβάσιμων συστημάτων απονομής 
δικαιοσύνης (3). Η παρούσα έκδοση ενισχύει την επιχειρηματική διάσταση και στις τρεις πτυχές 
συμπεριλαμβάνοντας νέα δεδομένα σχετικά με την διοικητική αποτελεσματικότητα, τις νομικές 
εγγυήσ εις σε σχέση με τις διοικητικές αποφάσεις και την εμπιστοσύνη στην προστασία των 
                                                           
1 COM(2021)  740 final.  
2 Βλ. ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και 
Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών, Εντοπισμός και αντιμετώπιση των φραγμών στην ενιαία 
αγορά, [COM(2020)  93] και συνοδευτικό έγγραφο ερ γασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής [SWD(2020)  54].  
3 Βλ. ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και 
Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών, Η ψηφιοποίηση της δικαιοσύνης στην Ευρωπαϊκή 
Ένωση: Μια εργαλειοθήκη ευκαιριών  [COM(2020)  710] και συνοδευτικό έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της 
Επιτροπής [SWD(2020)  540].  
 
2 
 επενδύσεων. Τέλος, για πρώτη φορά, ο πίνακας αποτελεσμάτων του 2022 παρουσιάζει τις 
επιπτώσεις της πανδημίας COVID -19 στην αποδοτικότητα των συστημάτων απονομής 
δικαιοσύνης.  
 Ο ευρωπαϊκός μηχανισμός για το κράτος δικαίου – 
Όπως είχε εξαγγελθεί με τις πολιτικές κατευθυντήριες γραμμές της προέδρου της Επιτροπής κα 
von der Leyen, η Επιτροπή θέσπισε ολοκληρωμένο ευρωπαϊκό μηχανισμό για το κράτος δικαίου, 
ώστε να είναι σε θέση να παρακολουθεί την κατάσταση στα κράτη μέλη πιο διεξοδικά. Ο 
μηχανισμός για το κράτος δικαίου λειτουργεί ως προληπτικό εργαλείο, για την εμβάθυνση του 
διαλόγου και την από κοινού ευαισθητοποίηση όσον αφορά τα ζητήματα που άπτονται του 
κράτους δικαίου. Στο επ ίκεντρο του νέου μηχανισμού βρίσκεται η ετήσια έκθεση για το κράτος 
δικαίου, η οποία παρέχει συγκεφαλαιωτική επισκόπηση των σημαντικών εξελίξεων —θετικών και 
αρνητικών — σε όλα τα κράτη μέλη  και στην Ένωση συνολικά. Η έκθεση του 2021 για το κράτος 
δικαίου, που δημοσιεύθηκε στις 20 Σεπτεμβρίου 2021, βασιζόταν σε διάφορες πηγές, 
συμπεριλαμβανομένου του πίνακα αποτελεσμάτων της ΕΕ στον τομέα της δικαιοσύνης (4). 
Επιπλέον, όπως ανακοίνωσε η πρόεδρος κα von der Leyen στην ομιλία της για την κατάσταση της 
Ένωσης τ ο 2021, η έκθεση του 2022 για το κράτος δικαίου θα περιλαμβάνει συστάσεις προς τα 
κράτη μέλη. Ο πίνακας αποτελεσμάτων της ΕΕ στον τομέα της δικαιοσύνης για το 2022 
αναπτύχθηκε περαιτέρω ώστε να αντικατοπτρίζει επίσης την ανάγκη για πρόσθετες συγκριτικές 
πληροφορίες, η οποία διαπιστώθηκε κατά την κατάρτιση της έκθεσης του 2021 για το κράτος 
δικαίου, με σκοπό τη στήριξη των επικείμενων εκθέσεων για το κράτος δικαίου.  
 
Τι είναι ο πίνακας αποτελεσμάτων της ΕΕ στον τομέα της δικαιοσύνης;  
Ο πίνακας αποτελεσμάτω ν της ΕΕ στον τομέα της δικαιοσύνης είναι ένα ετήσιο συγκριτικό πληροφοριακό 
εργαλείο. Στόχος του είναι να συνδράμει την ΕΕ και τα κράτη μέλη στην προσπάθειά τους να βελτιώσουν 
την αποτελεσματικότητα των εθνικών τους συστημάτων απονομής δικαιοσύνης, με την  παροχή 
αντικειμενικών, αξιόπιστων και συγκρίσιμων δεδομένων σχετικά με έναν αριθμό δεικτών για την 
αξιολόγηση i) της αποδοτικότητας, ii) της ποιότητας και iii) της ανεξαρτησίας των συστημάτων απονομής 
δικαιοσύνης σε όλα τα κράτη μέλη. Δεν παρουσιάζει μια συνολική ενιαία κατάταξη. Αντ’  αυτού, παρέχει 
επισκόπηση του τρόπου λειτουργίας των συστημάτων απονομής δικαιοσύνης όλων των κρατών μελών, με 
βάση δείκτες που ενδιαφέρουν και είναι συναφείς για όλα τα κράτη μέλη.  
Ο πίνακας αποτελεσμάτων δεν προωθεί κάποιον  συγκεκριμένο τύπο συστήματος απονομής δικαιοσύνης 
και αντιμετωπίζει όλα τα κράτη μέλη σε ισότιμη βάση.  
Η αποδοτικότητα, η ποιότητα και η ανεξαρτησία αποτελούν ουσιώδεις παραμέτρους ενός αποτελεσματικού 
συστήματος απονομής δικαιοσύνης, ανεξάρτητα από το πρότυπο του εθνικού συστήματος δικαιοσύνης ή 
τη νομική παράδοση στην οποία βασίζεται. Τα διαγράμματα για τ ις τρεις αυτές παραμέτρους θα πρέπει να 
διαβάζονται συνδυαστικά, καθώς και οι τρεις είναι συχνά αλληλένδετες (πρωτοβουλίες με στόχο τη 
βελτίωση μιας εξ αυτών μπορεί να έχουν επίδραση και σε άλλη).  
Ο πίνακας αποτελεσμάτων παρουσιάζει κυρίως δείκτες που αφο ρούν τις αστικές, τις εμπορικές και τις 
διοικητικές υποθέσεις, καθώς και, ανάλογα με τη διαθεσιμότητα των στοιχείων, ορισμένες ποινικές 
υποθέσεις (δηλαδή υποθέσεις ενώπιον των πρωτοβάθμιων δικαστηρίων οι οποίες αφορούν τη 
νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες), προκειμένου να συνδράμει τα κράτη μέλη στις 
                                                           
4 https://ec.europa.eu/info/policies/justice -and-fundamental -rights/upholding -rule-law/rule -law/rule -law-
mechanism/2021 -rule-law-report/2021 -rule-law-report -communication -and-country -chapters_el  
 
3 
 προσπάθειές τους να δημιουργήσουν ένα περιβάλλον πιο αποδοτικό και περισσότερο φιλικό για τις 
επενδύσεις, τις επιχειρήσεις και τους πολίτες. Ο πίνακας αποτελεσμάτων αποτελεί ένα συγκριτικό εργαλε ίο 
το οποίο εξελίσσεται στο πλαίσιο διαλόγου με τα κράτη μέλη και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (5). Στόχος 
του είναι ο προσδιορισμός των ουσιωδών παραμέτρων ενός αποτελεσματικού συστήματος απονομής 
δικαιοσύνης και η παροχή σχετικών ετήσιων δεδομένων.  
Ποια είνα ι η μεθοδολογία του πίνακα αποτελεσμάτων της ΕΕ στον τομέα της δικαιοσύνης;  
Ο πίνακας αποτελεσμάτων χρησιμοποιεί διάφορες πηγές πληροφοριών. Μεγάλο μέρος των ποσοτικών 
δεδομένων παρέχεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την Αποτελεσματικότητα της Δικαιοσύνη ς 
(CEPEJ) του Συμβουλίου της Ευρώπης, με την οποία η Επιτροπή έχει συνάψει σύμβαση για την εκπόνηση 
ειδικής ετήσιας μελέτης. Τα δεδομένα καλύπτουν την περίοδο 2012 -2020 και έχουν παρασχεθεί από τα 
κράτη μέλη σύμφωνα με τη μεθοδολογία της CEPEJ. Η μελέτη πε ριλαμβάνει επίσης αναλυτικές 
παρατηρήσεις και ενημερωτικά δελτία ανά χώρα, τα οποία παρέχουν πιο ολοκληρωμένη εικόνα. Τα εν 
λόγω στοιχεία θα πρέπει να διαβάζονται σε συνδυασμό με τα διαγράμματα (6). 
Τα δεδομένα σχετικά με τη διάρκεια των διαδικασιών τα οποία συλλέχθηκαν από τη CEPEJ αποτυπώνουν 
τον «χρόνο εκδίκασης» —την υπολογιζόμενη διάρκεια των δικαστικών διαδικασιών (με βάση τον λόγο 
των εκκρεμών υποθέσεων προς τις κριθείσες υποθέσεις). Τα δεδομένα σχετικά με την αποδοτικότητα των 
δικαστηρίων και των  διοικητικών αρχών κατά την εφαρμογή του δικαίου της ΕΕ σε συγκεκριμένους τομείς 
δείχνουν τη μέση διάρκεια της διαδικασίας που απορρέει από την πραγματική διάρκεια των δικαστικών 
υποθέσεων. Επισημαίνεται ότι η διάρκεια των δικαστικών διαδικασιών μπορεί να διαφέρει σημαντικά 
μεταξύ περιοχών του ίδιου κράτους μέλους, ιδίως όσον αφορά τα αστικά κέντρα, όπου οι εμπορικές 
δραστηριότητες ενδέχεται να συνεπάγονται μεγαλύτερο φόρτο υποθέσεων.  
Άλλες πηγές δεδομένων, που καλύπτουν την περίοδο από το 2012 έως το 2021,  είναι: η ομάδα των 
υπευθύνων επικοινωνίας για τα εθνικά συστήματα δικαιοσύνης (7), το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Δικαστικών 
Συμβουλίων (ENCJ) (8), το Δίκτυο των Προέδρων των Ανώτατων Δικαστηρίων της ΕΕ (NPSJC) (9), η 
Ένωση των Συμβουλίων Επικρατείας και των Ανώτατω ν Διοικητικών Δικαστηρίων της ΕΕ (ACA -Europe) 
(10), το Συμβούλιο των Δικηγορικών Συλλόγων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (CCBE) (11), το Ευρωπαϊκό 
                                                           
5 Π.χ. ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 29ης Μαΐου 2018 σχετικά με τον πίνακα αποτελεσμάτων της 
ΕΕ στον τομέα της δικαιοσύνης 2017 (P8_TA(2018)0216).  
6 https://ec.europa.eu/info/strategy/justice -and-fundamental -rights/effective -justice/eu -justice -scoreboard_el  
7 Για να συμβάλει στην προετοιμασία του πίνακα αποτελεσμάτων της ΕΕ στον τομέα της δικαιοσύνης και για την 
προώθηση της ανταλλαγής βέλτιστων πρακτικών σχετικά με την αποτελεσματικότητα των συστημάτων απονομής 
δικαιοσύνης, η Επιτροπή ζήτησε από τα κράτη μέλη να ορίσουν δύο υπευθύνους επικοινωνίας, έναν από το 
δικαστικό σώμα και έναν από το Υπουργείο Δικα ιοσύνης. Η άτυπη αυτή ομάδα συνεδριάζει τακτικά.  
8 Το ENCJ συγκεντρώνει τα εθνικά όργανα των κρατών μελών που είναι ανεξάρτητα από την εκτελεστική και τη 
νομοθετική εξουσία και τα οποία είναι υπεύθυνα για τη στήριξη του δικαστικού σώματος στην ανεξάρτητη 
απονομή δικαιοσύνης: https://www.encj.eu/  
9 Το NPSJC παρέχει ένα φόρουμ που προσφέρει στα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα τη δυνατότητα να ζητούν τη γνώμη 
των ανώτατων δικαστηρίων, ενώ παράλληλα επιδιώκει μεγαλύτερη προσέγγιση μεταξύ τους μέσω της 
ενθάρρυνσης της συζήτησης και της ανταλλαγής ιδεών: http://network -presidents.eu/  
10 Η ACA -Europe απαρτίζεται από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τα Συμβούλια της Επικρατείας ή τα 
ανώτατα διοικητικά δικαστήρια κάθε κράτους μέλους της ΕΕ: http://www.juradmin.eu/index.php/en/  
11 Το CCBE εκπροσωπεί τους ευρωπαϊκούς δικηγορικούς συλλόγους στα κοινά τους συμφέροντα ενώπιον 
ευρωπαϊκών και άλλων διεθνών οργανισμών. Λειτουργεί τακτικά ως σύνδεσμος μεταξύ των μελών του  και των 
ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων, των διεθνών οργανισμών και άλλων νομικών οργανισμών ανά τον κόσμο: 
https://www.ccbe.eu/   
 
4 
 Δίκτυο Ανταγωνισμού (ECN) (12), η Επιτροπή Επικοινωνιών (COCOM) (13), το Ευρωπαϊκό 
Παρατηρητήριο για την Παραβίαση των Δικ αιωμάτων Διανοητικής Ιδιοκτησίας (14), το Δίκτυο 
Συνεργασίας για την Προστασία των Καταναλωτών (CPC) (15), η Ομάδα Εμπειρογνωμόνων για τη 
Νομιμοποίηση Εσόδων από Παράνομες Δραστηριότητες και τη Χρηματοδότηση της Τρομοκρατίας 
(EGMLTF) (16), η Eurostat (17) και το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Κατάρτισης Δικαστικών (EJTN) (18). 
Με την πάροδο των ετών, η μεθοδολογία του πίνακα αποτελεσμάτων αναπτύχθηκε περαιτέρω και 
βελτιστοποιήθηκε σε στενή συνεργασία με την ομάδα των υπευθύνων επικοινωνίας των κρατών μελών για 
τα εθνικά συστή ματα απονομής δικαιοσύνης, ιδίως μέσω ενός ερωτηματολογίου (που επικαιροποιείται σε 
ετήσια βάση) και μέσω της συλλογής δεδομένων για ορισμένες πτυχές της λειτουργίας των συστημάτων 
απονομής δικαιοσύνης.  
Η διαθεσιμότητα δεδομένων, ιδίως όσον αφορά τους δείκ τες για την αποδοτικότητα των συστημάτων 
απονομής δικαιοσύνης, εξακολουθεί να βελτιώνεται. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι πολλά κράτη μέλη 
έχουν επενδύσει στην ικανότητά τους να παράγουν καλύτερα στατιστικά στοιχεία για τη δικαιοσύνη. Στον 
βαθμό που εξακολ ουθούν να υπάρχουν δυσκολίες όσον αφορά τη συγκέντρωση ή την παροχή δεδομένων, 
αυτές οφείλονται είτε σε ανεπαρκή στατιστική ικανότητα είτε στο γεγονός ότι οι εθνικές κατηγορίες για 
τις οποίες συλλέγονται δεδομένα δεν αντιστοιχούν επακριβώς σε εκείνες που χ ρησιμοποιούνται για τον 
πίνακα αποτελεσμάτων. Μόνο σε πολύ λίγες περιπτώσεις το κενό δεδομένων οφείλεται στην έλλειψη 
παροχής στοιχείων από τις εθνικές αρχές. Η Επιτροπή εξακολουθεί να παροτρύνει τα κράτη μέλη να 
μειώσουν περαιτέρω το εν λόγω κενό δεδομένω ν. 
Πώς τροφοδοτεί ο πίνακας αποτελεσμάτων της ΕΕ στον τομέα της δικαιοσύνης το Ευρωπαϊκό 
Εξάμηνο και πώς συνδέεται με τον μηχανισμό ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΜΑΑ);  
Ο πίνακας αποτελεσμάτων παρέχει στοιχεία για την αξιολόγηση της αποδοτικότητας, της ποιό τητας και 
της ανεξαρτησίας των εθνικών συστημάτων απονομής δικαιοσύνης. Με τον τρόπο αυτό, αποσκοπεί στο να 
συνδράμει τα κράτη μέλη να αυξήσουν την αποτελεσματικότητα των εθνικών τους συστημάτων απονομής 
δικαιοσύνης. Μέσω της σύγκρισης πληροφοριών σχετικά με τα συστήματα απονομής δικαιοσύνης των 
                                                           
12 Το ECN συστάθηκε ως φόρουμ διαλόγου και συνεργασίας μεταξύ των ευρωπαϊκών αρχών ανταγωνισμ ού στις 
περιπτώσεις στις οποίες εφαρμόζονται τα άρθρα  101 και  102 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής 
Ένωσης (ΣΛΕΕ). Το ECN αποτελεί το πλαίσιο για τους μηχανισμούς στενής συνεργασίας που προβλέπονται στον 
κανονισμό αριθ. 1/2003 του Συμβουλίου. Μ έσω του ECN, επιτυγχάνεται η συνεργασία μεταξύ της Επιτροπής και 
των εθνικών αρχών ανταγωνισμού όλων των κρατών μελών της ΕΕ: 
http://ec.europa.eu/competition/ecn/index_en.html  
13 Η COCOM απα ρτίζεται από εκπροσώπους των κρατών μελών της ΕΕ. Κύριος ρόλος της είναι να γνωμοδοτεί επί 
των σχεδίων μέτρων που προτίθεται να θεσπίσει η Επιτροπή στον τομέα της ψηφιακής αγοράς: 
https://ec.europa.eu/digital -single -market/en/communications -committee  
14 Το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο για την Παραβίαση των Δικαιωμάτων Διανοητικής Ιδιοκτησίας είναι ένα δίκτυο 
εμπειρογνωμόνων και εξειδικευμένων ενδιαφερόμενων φορέων. Απαρτίζεται  από εκπροσώπους του δημόσιου και 
του ιδιωτικού τομέα, οι οποίοι συνεργάζονται στο πλαίσιο ενεργών ομάδων εργασίας: 
https://euipo.europa.eu/ohimportal/en/web/observatory/home   
15 Το CPC είναι ένα δίκτυο εθνικών αρχών αρμόδιων για την επιβολή της νομοθεσίας της ΕΕ για την προστασία των 
καταναλωτών στις χώρες της ΕΕ και του ΕΟΧ: 
http://ec.europa.eu/internal_market/scoreboard/performance_by_governance_tool/consumer_protection_cooperat
ion_network/index_en.htm   
16 Η EGMLTF συνεδριάζει τακτικά με σκοπό την ανταλλαγή απόψεων και την παροχή βοήθειας στην Επιτροπή για 
τη χάραξη πολιτικής και την εκπόνηση νέας νομοθεσίας για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από 
παράνομες δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της  τρομοκρατίας: https://ec.europa.eu/info/policies/justice -
and-fundamental -rights/civil -justice_el  
17 Η Eurostat είναι η στατιστική υπηρεσία της ΕΕ: http://ec.europa.eu/eurostat/about/overview  
18 Το EJTN είναι η κύρια πλατφόρμα και ο βασικός φορέας προώθησης της κατάρτισης των Ευρωπαίων δικαστικών 
και της ανταλλαγής γνώσεων μεταξύ τους. https://www.ejtn.eu/en/    
 
5 
 κρατών μελών, ο πίνακας αποτελεσμάτων διευκολύνει τον εντοπισμό βέλτιστων πρακτικών και αδυναμιών 
και την παρακολούθηση των προκλήσεων και της προόδου που σημειώνεται. Στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού 
Εξαμήνου, διενεργούν ται ειδικές αξιολογήσεις ανά χώρα μέσω διμερούς διαλόγου με τις εθνικές αρχές και 
τους ενδιαφερόμενους φορείς. Εάν οι αδυναμίες που εντοπίζονται έχουν μακροοικονομική σημασία, η 
ανάλυση στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου μπορεί να οδηγήσει την Επιτροπή να  προτείνει στο 
Συμβούλιο την έκδοση ειδικών συστάσεων ανά χώρα για τη βελτίωση του εθνικού συστήματος απονομής 
δικαιοσύνης σε μεμονωμένα κράτη μέλη (19). Ο ΜΑΑ θα διαθέσει περισσότερα από 670 δισ.  EUR σε 
δάνεια και μη επιστρεπτέα οικονομική στήριξη, από τα οποία κάθε κράτος μέλος θα πρέπει να διαθέσει 
τουλάχιστον το 20  % για την ψηφιακή μετάβαση. Ο ΜΑΑ προσφέρει την ευκαιρία να ληφθούν υπόψη οι 
ειδικές ανά χώρα συστάσεις που αφορούν τα εθνικά συστήματα απονομής δικαιοσύνης και να 
επιταχυνθούν οι εθνικές προσ πάθειες για την ολοκλήρωση του ψηφιακού μετασχηματισμού των 
συστημάτων απονομής δικαιοσύνης. Οι πληρωμές προς τα κράτη μέλη στο πλαίσιο του μηχανισμού 
ανάκαμψης και ανθεκτικότητας βάσει επιδόσεων εξαρτώνται από την εκπλήρωση οροσήμων και στόχων. 
Στο πλαίσι ο αυτό, η Επιτροπή συνεπώς πρέπει να αξιολογεί συνεχώς αν τα σχέδια ανάκαμψης και 
ανθεκτικότητας (ΣΑΑ) των κρατών μελών εφαρμόζονται ικανοποιητικά ώστε να συμβάλουν στην 
αποτελεσματική αντιμετώπιση όλων ή σημαντικού αριθμού προκλήσεων που προσδιορίζονται σ τις 
σχετικές ειδικές ανά χώρα συστάσεις ή των προκλήσεων που προσδιορίζονται σε άλλα σχετικά έγγραφα 
της Επιτροπής που έχουν εκδοθεί στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου (20). 
Γιατί είναι σημαντικά τα αποτελεσματικά συστήματα απονομής δικαιοσύνης για ένα φιλικό προς τις 
επενδύσεις επιχειρηματικό περιβάλλον;  
Τα αποτελεσματικά συστήματα απονομής δικαιοσύνης που υποστηρίζουν το κράτος δικαίου έχουν θετικό 
οικονομικό αντίκτυπο, ο οποίος είναι ιδιαίτερα σημαντικός στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου και 
του μηχ ανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας. Όπου και όταν τα δικαστικά συστήματα εγγυώνται την 
επιβολή των δικαιωμάτων, οι πιστωτές είναι πιθανότερο να δανείσουν, υπάρχει μεγαλύτερη εμπιστοσύνη 
στις επιχειρήσεις και αυτές αποθαρρύνονται από την υιοθέτηση καιροσκ οπικής συμπεριφοράς, το κόστος 
των συναλλαγών μειώνεται και οι καινοτόμες επιχειρήσεις είναι πιθανότερο να πραγματοποιήσουν 
επενδύσεις. Στην πραγματικότητα, ένα αποτελεσματικό σύστημα απονομής δικαιοσύνης έχει ζωτική 
σημασία για τη βιώσιμη οικονομική ανάπτ υξη. Μπορεί να βελτιώσει το επιχειρηματικό κλίμα, να 
προωθήσει την καινοτομία, να προσελκύσει άμεσες ξένες επενδύσεις, να εξασφαλίσει φορολογικά έσοδα 
και να στηρίξει την οικονομική ανάπτυξη. Τα οφέλη των καλά λειτουργούντων εθνικών συστημάτων 
απονομής δικ αιοσύνης για την οικονομία επιβεβαιώνονται από σειρά μελετών και επιστημονικών 
συγγραμμάτων, μεταξύ άλλων του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) (21), της Ευρωπαϊκής 
Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) (22), του Ευρωπαϊκού Δικτύου Δικαστικών Συμβουλίων (23), του Οργανι σμού 
                                                           
19 Στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, το Συμβούλιο, βάσει πρότασης της Επιτροπής, απηύθυνε ειδικές ανά 
χώρα συστάσεις σχετικά με τα συστήματά τους απονομής δικαιοσύνης σε επτά κράτη μέλη το 2019 (HR, IT, CY, 
HU, MT, PT και SK) και σε οκτώ κράτη μέλη το 2020 (HR, IT, CY, HU, MT, PL, PT και SK). Η Επιτροπή 
παρακολουθεί επίσης τις δικαστικές μεταρρυθμίσεις στη BG και τη RO στο πλαίσιο του μηχανισμού συνεργασίας 
και ελέγχου. Δεν υπήρξαν ειδικές ανά χώρα συστάσ εις το 2021 λόγω των διαδικασιών του ΜΑΑ που βρίσκονταν 
σε εξέλιξη.  
20 Άρθρο 19 παράγραφος 3 στοιχείο β) και άρθρο 24 παράγραφοι 3 και 5 του κανονισμού (ΕΕ) 2021/241 του 
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Φεβρουαρίου 2021, για τη θέσπιση τ ου μηχανισμού 
ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΕΕ L 57 της 18.2.2021, σ.  17). 
21  Περιφερειακές οικονομικές προβλέψεις του ΔΝΤ, Νοέμβριος 2017, Europe: Europe Hitting its Stride, σ. xviii, 40, 
70: https://www.imf.org/~/media/Files/Publications/REO/EUR/2017/November/eur -booked -print.ashx?la=en   
22  ΕΚΤ , «Structural policies in the euro area» , Ιούνιος  2018, ECB Occasional Paper Series No 210: 
https://www.ecb.europa.eu/pub/pdf/scpops/ecb.op210.en.pdf?3db9355b1d1599799aa0e475e5624651 .  
23 Ευρωπαϊκό  Δίκτυο  Δικαστικών  Συμβουλίων  και Κέντρο  Montaigne για το κράτος  δικαίου  και την απονομή  
δικαιοσύνης  του Πανεπιστημίου  της Ουτρέχτης , «Economic value of the judiciary — A pilot study for five 
countries on volume, value and duration of large commerci al cases», Ιούνιος  2021: https://pgwrk -
 
6 
 Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) (24), του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ (25) και της 
Παγκόσμιας Τράπεζας (26). 
Μελέτη κατέληξε στο συμπέρασμα ότι μείωση της διάρκειας των δικαστικών διαδικασιών κατά 1  % 
[μετρούμενη σε χρόνο εκδίκασης (27)] μπορεί να αυξήσει τον ρυθμό ανάπτυξης του αριθμού των εταιρειών 
(28) και ότι υψηλότερο ποσοστό —κατά 1  %— εταιρειών που θεωρούν ότι το σύστημα απονομής 
δικαιοσύνης είναι ανεξάρτητο τείνει να συνδέεται με υψηλότερο κύκλο εργασιών και μεγαλύτερη αύξηση 
της πα ραγωγικότητας (29). Άλλη μελέτη έδειξε ότι υπάρχει θετική συσχέτιση μεταξύ της εκλαμβανόμενης 
ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης και των ροών άμεσων ξένων επενδύσεων (30).  
Σειρά ερευνών έχει επίσης καταδείξει τη σημασία της αποτελεσματικότητας των εθνικών συστημά των 
απονομής δικαιοσύνης για τις εταιρείες. Για παράδειγμα, σε μία έρευνα,  το 93  % των μεγάλων 
επιχειρήσεων απάντησε ότι εξετάζει συστηματικά και συνεχώς τις συνθήκες που σχετίζονται με το κράτος 
δικαίου (συμπεριλαμβανομένης της ανεξαρτησίας των δικαστηρίω ν) στις χώρες στις οποίες επενδύει (31). 
Σε άλλη έρευνα, περισσότερες από τις μισές μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) απάντησαν ότι το κόστος 
και η υπερβολική διάρκεια των δικαστικών διαδικασιών, αντίστοιχα, ήταν οι βασικοί λόγοι για τη μη 
κίνηση δικαστικής δ ιαδικασίας λόγω προσβολής δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας (ΔΔΙ) (32). Η 
ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο Εντοπισμός και αντιμετώπιση των φραγμών στην ενιαία αγορά  (33) και 
το σχέδιο δράσης για την επιβολή των κανόνων της ενιαίας αγοράς  (34) παρέχουν επίσης πληροφορίες 
                                                           
websitemedia.s3.eu -west-1.amazonaws.com/produc tion/pwk -web-encj2017 -
p/Reports/Economic%20value%20of%20te%20judiciary%20 -%20pilot%20study.pdf   
24 Βλ. π.χ. «What makes civil justice effective?», OECD Economics Department Policy Notes, αριθ. 18, Ιούνιος  2013 
και «The Economics of Civil Justice: New Cross -Country Data and Empirics», OECD Economics Department 
Working Papers, αριθ. 1060.  
25 Παγκόσμιο  Οικονομικό  Φόρουμ , «The Global Competitiveness Report 2019», Οκτώβριος  2019: 
https://www.weforum.org/reports/global -competitiveness -report -2019 .  
26 Παγκόσμια  Τράπεζα , «World Development Report 2017: Governance and the Law, Chapter 3: The role of law», 
σ. 83, 140: http://www.worldbank.org/en/publication/wdr2017 .  
27 Ο δείκτης του «χρόνου εκδίκασης» προκύπτει από τη διαίρεση του αριθμού των μη κριθεισών υποθέσεων διά του 
αριθμού των κριθεισών υποθέσεων στη λήξη ενός έτους και τον  πολλαπλασιασμό του πηλίκου επί 365 (ημέρες). 
Πρόκειται για τυποποιημένο δείκτη που αναπτύχθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την Αποτελεσματικότητα 
της Δικαιοσύνης (CEPEJ) του Συμβουλίου της Ευρώπης: 
http://www.coe.int/t/dghl/cooperation/cepej/evaluation/default_en.asp  
28 Vincenzo Bove και Leandro Elia, «The judicial system and economic development across EU Member States», 
τεχνική έκθεση του JRC, EUR 28440 EN, Υπηρεσία Εκδόσεων της ΕΕ, Λουξεμβούργο, 2017: 
http://publications.jrc.ec.europa.eu/reposito ry/bitstream/JRC104594/jrc104594__2017_the_judicial_system_and
_economic_development_across_eu_member_states.pdf . 
29 Ομοίως . 
30  «Effect of judicial independence on foreign direct investment in Eastern Europe and South Asia» · Bülent Dogru, 
2012, Munich Person al RePEc Archive (MPRA): https://mpra.ub.uni -
muenchen.de/40471/1/MPRA_paper_40322.pdf . Τα κράτη μέλη της ΕΕ που περιλαμβάνονταν στη μελέτη ήταν 
τα εξής: BG, HR, CZ, EST, HU, LV, L T, RO, SK και SI.  
31 The Economist Intelligence Unit, «Risk and Return – Foreign Direct Investment and the Rule of Law», 2015 
http://www.biicl.org/documents/625_d4_fdi_main_report.pdf , σ. 22. 
32 Γραφείο Διανοητικής Ιδιοκτησίας της ΕΕ (EUIPO), Πίνακας αποτελεσμάτων των ΜΜΕ στον τομέα της 
διανοητικής ιδιοκτησίας το 2016: https://euipo.europa.eu/tunnel -
web/secure/webdav/guest/document_library/observatory/documents/sme_scoreboard_study_2016/Executive -
summary_en.pdf  
33 COM(2020)93 και SWD(2020)54.  
34 Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ε υρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και 
Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών « Μακροπρόθεσμο σχέδιο δράσης για τη βελτίωση της 
εφαρμογής  και της επιβολής των κανόνων της ενιαίας αγοράς » [COM(2020)  94], βλ. ιδίως δράσε ις 4, 6 και  18.  
 
7 
 σχετικά με τη σημασία των αποτελεσματικών συστημάτων απονομής δικαιοσύνης για τη λειτουργία της 
ενιαίας αγοράς, ιδίως για τις επιχειρήσεις.  
Πώς στηρίζει η Επιτροπή την εφαρμογή ορθών μεταρρυθμίσεων στον τομέα της δικαιοσύνης μέσω 
τεχνικής στήριξης;  
Τα κράτη μέλη μπορούν να αξιοποιήσουν την τεχνική στήριξη που παρέχει η Επιτροπή μέσω της Γενικής 
Διεύθυνσης Στήριξης Διαρθρωτικών Μεταρρυθμίσεων (ΓΔ REFORM) στο πλαίσιο του Μέσου Τεχνικής 
Υποστήριξης (TSI) (35), με συνολικό προϋπολο γισμό 864,4 εκατ.  EUR για την περίοδο 2021 -2027.  Από το 
2021 το TSI στηρίζει έργα που συνδέονται άμεσα με την αποτελεσματικότητα της δικαιοσύνης, όπως η 
ψηφιοποίηση της δικαιοσύνης, μεταρρυθμίσεις των δικαστικών χαρτών ή η βελτίωση της πρόσβασης στη 
δικαιο σύνη. Το TSI συμπληρώνει επίσης τα μέτρα που πρότεινε η Επιτροπή για την αντιμετώπιση των 
οικονομικών συνεπειών της πανδημίας COVID -19, και συγκεκριμένα τον ΜΑΑ, καθώς μπορεί να στηρίξει 
τα κράτη μέλη κατά την κατάρτιση και την εφαρμογή των σχεδίων τους αν άκαμψης και ανθεκτικότητας. 
Τα ΣΑΑ περιλαμβάνουν δράσεις που, μεταξύ άλλων, σχετίζονται με την ενίσχυση της 
αποτελεσματικότητας της δικαιοσύνης: ψηφιοποίηση της δικαιοσύνης, μείωση των συσσωρευμένων 
υποθέσεων και βελτίωση της διαχείρισης των δικαστηρίων κα ι των υποθέσεων.  
Πώς στηρίζει το πρόγραμμα «Δικαιοσύνη» την αποτελεσματικότητα των συστημάτων απονομής 
δικαιοσύνης;  
Με συνολικό προϋπολογισμό 305 εκατ.  EUR για την περίοδο 2021 -2027, το πρόγραμμα «Δικαιοσύνη» 
στηρίζει την περαιτέρω ανάπτυξη του ευρωπαϊκού χώρου δικαιοσύνης με βάση το κράτος δικαίου, 
συμπεριλαμβανομένης της ανεξαρτησίας, της ποιότητας και της αποδοτικότητας του συστήματος 
απονομής δικαιοσύνης, με βάση την αμοιβαία αναγνώριση και την αμοιβαία εμπιστοσύνη, καθώς και τη 
δικαστική συνεργασία. Το  2021 διατέθηκαν περίπου 45,3 εκατ.  EUR για τη χρηματοδότηση έργων και 
άλλων δραστηριοτήτων στο πλαίσιο των τριών ειδικών στόχων του προγράμματος:  
 12,2 εκατ.  EUR διατέθηκαν για την προώθηση της δικαστικής συνεργασίας σε αστικές και ποινικές 
υποθέσεις και για τη συμβολή στην αποτελεσματική και συνεκτική εφαρμογή και επιβολή των μέσων 
της ΕΕ, καθώς και για τη στήριξη των κρατών μελών για τη σύνδεσή τους με το σύστημα ECRIS -TCN,  
 17,7 εκατ.  EUR διατέθηκαν για τη στήριξη της κατάρτισης επαγγελματιών του τομέα τ ης δικαιοσύνης 
σχετικά με το αστικό και το ποινικό δίκαιο και το δίκαιο των θεμελιωδών δικαιωμάτων της ΕΕ, τα 
νομικά συστήματα των κρατών μελών και το κράτος δικαίου,  
 15,4 εκατ.  EUR διατέθηκαν για τη στήριξη της ανάπτυξης και της χρήσης ψηφιακών εργαλείων 
συμπληρωματικά προς το πρόγραμμα «Ψηφιακή Ευρώπη», καθώς και για τη συντήρηση και την 
επέκταση της διαδικτυακής πύλης της ευρωπαϊκής ηλεκτρονικής δικαιοσύνης.  
 
 
 
                                                           
35 https://ec.europa.eu/info/funding -tenders/funding -opportunities/fu nding -programmes/overview -funding -
programmes/structural -reform -support -programme -srsp_en    
Ο κανονισμός ΤΠΔ εκδόθηκε τον Μάρτιο του 2021. Σύμφωνα με το άρθρο 5, στόχος του είναι να στηρίξει: «... 
τη θεσμική μεταρρύθμιση και την αποτελεσματική και προσανατο λισμένη στις υπηρεσίες λειτουργία της δημόσιας 
διοίκησης και της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης, την απλούστευση των κανόνων και των διαδικασιών, τον λογιστικό 
έλεγχο, τη βελτίωση της ικανότητας απορρόφησης των ενωσιακών κονδυλίων, την προώθηση της διοικητικής  
συνεργασίας, το αποτελεσματικό κράτος δικαίου, τη μεταρρύθμιση του δικαστικού συστήματος,  τη δημιουργία 
ικανοτήτων για τις αρχές ανταγωνισμού και καταπολέμησης των μονοπωλίων, την ενίσχυση της χρηματοπιστωτικής 
εποπτείας και την ενίσχυση της καταπολέμησης  της απάτης, της διαφθοράς και της νομιμοποίησης εσόδων από 
παράνομες δραστηριότητες» (η υπογράμμιση δική μας).  
 
8 
 Γιατί παρακολουθεί η Επιτροπή την ψηφιοποίηση των εθνικών συστημάτων απονομής δικαιοσύνης;  
Η ψηφιοποίηση της δικαιοσύνης είναι το καθοριστικό στοιχείο για την αύξηση της αποτελεσματικότητας 
των συστημάτων απονομής δικαιοσύνης και αποτελεί ένα εξαιρετικά αποδοτικό εργαλείο για την ενίσχυση 
και τη διευκόλυνση της πρόσβασης στη δικαιοσύνη. Η πανδημία  COVID -19 ανέδειξε την ανάγκη τα κράτη 
μέλη να επιταχύνουν τις μεταρρυθμίσεις εκσυγχρονισμού στον τομέα αυτόν.  
Από το 2013 ο πίνακας αποτελεσμάτων της ΕΕ στον τομέα της δικαιοσύνης περιλαμβάνει ορισμένες 
συγκριτικές πληροφορίες σχετικά με την ψηφιοποίηση της δικαιοσύνης σε όλα τα κράτη μέλη, για 
παράδειγμα στους τομείς της ηλεκτρονικής πρόσβασης σε δικαστικές αποφάσεις ή της ηλεκτρονικής 
υποβολής και παρακολούθησης αξιώσεων.  
Η ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο Η ψηφιοποίηση της δικαιοσύνης στην Ευρωπαϊκή Έ νωση — Μια 
εργαλειοθήκη ευκαιριών  (36), που εκδόθηκε τον Δεκέμβριο του 2020, παρουσιάζει μια στρατηγική που 
αποσκοπεί στη βελτίωση της πρόσβασης στη δικαιοσύνη και της αποτελεσματικότητας των συστημάτων 
απονομής δικαιοσύνης με τη χρήση της τεχνολογίας. Όπως  περιγράφεται στην ανακοίνωση, από το 2021 
συμπεριλήφθηκαν διάφοροι πρόσθετοι δείκτες στον πίνακα αποτελεσμάτων της ΕΕ στον τομέα της 
δικαιοσύνης. Σκοπός είναι να εξασφαλιστεί η ολοκληρωμένη και έγκαιρη διεξοδική παρακολούθηση των 
τομέων στους οποίους συντ ελείται πρόοδος και των προκλήσεων που αντιμετωπίζουν τα κράτη μέλη στις 
προσπάθειές τους για ψηφιοποίηση των συστημάτων τους απονομής δικαιοσύνης.  
2. ΠΛΑΙΣΙΟ : ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΙΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΕΙΣ Σ ΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ 
ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ ΤΟ 2021  
Το 2021 πολλά κράτη μ έλη συνέχισαν τις προσπάθειές τους για την περαιτέρω βελτίωση της 
αποτελεσματικότητας των εθνικών τους συστημάτων απονομής δικαιοσύνης. Στο διάγραμμα 1 
παρουσιάζεται μια επικαιροποιημένη επισκόπηση των μέτρων που έχουν θεσπιστεί και των 
μέτρων που σχεδιάζε ται να ληφθούν σε διάφορους τομείς των συστημάτων απονομής δικαιοσύνης 
στα κράτη μέλη που επιδίδονται στη μεταρρύθμιση των συστημάτων τους απονομής δικαιοσύνης.  
  
                                                           
36 COM(2020)  710 final.  
 
9 
 Διάγραμμα 1: Νομοθετική και κανονιστική δραστηριότητα όσον αφορά τα συστήματα 
απονομής δικαιοσύνης το 2021 (θεσπισθέντα μέτρα / πρωτοβουλίες υπό διαπραγμάτευση σε κάθε 
κράτος μέλος)  [πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή (37)] 
 
Το 2021 το δικονομικό δίκαιο εξακολούθησε να αποτελεί τομέα ιδιαίτερης εστίασης σε πολλά 
κράτη μέλη, με σημαντικό αριθμό υπό εξέλιξη ή σχεδιαζόμενων νομοθετικών δραστηριοτήτων. 
Σημαντική δραστηριότητα σημειώθηκε επίσης όσον αφορά τις μεταρρυθμίσεις σχετικά με το 
καθεστώς των δικαστών, καθώς και τους κανόνες γ ια τους επαγγελματίες του νομικού κλάδου. 
Ορισμένα κράτη μέλη βρίσκονταν σε διαδικασία θέσπισης νομοθεσίας για τη χρήση των 
τεχνολογιών πληροφοριών και επικοινωνιών (ΤΠΕ) στα συστήματά τους απονομής δικαιοσύνης. 
Το 2021 συνεχίστηκε η τάση των προηγουμένων ετών για μέτρα που αφορούν τη διοίκηση των 
δικαστηρίων. Ορισμένα κράτη μέλη χρησιμοποιούν ήδη ενεργά ή σχεδιάζουν να 
χρησιμοποιήσουν την τεχνητή νοημοσύνη στα εθνικά τους συστήματα απονομής δικαιοσύνης. Η 
επισκόπηση επιβεβαιώνει την παρατήρηση ότι οι μεταρ ρυθμίσεις στον τομέα της δικαιοσύνης 
απαιτούν χρόνο —ενίοτε αρκετά χρόνια — από την αρχική τους εξαγγελία έως τη θέσπιση των 
σχετικών νομοθετικών και κανονιστικών μέτρων και την εφαρμογή τους στην πράξη.  
                                                           
37 Οι πληροφορίες αυτές έχουν συγκεντρωθεί σε συνεργασία με την ομάδα των υπευθύνων επικοινωνίας για τα 
εθνικά συστήματα δ ικαιοσύνης 26 κρατών μελών. Η DE εξήγησε ότι βρίσκονται σε εξέλιξη διάφορες 
μεταρρυθμίσεις του δικαστικού συστήματος, αλλά ότι το πεδίο και η κλίμακα της μεταρρυθμιστικής διαδικασίας 
μπορεί να διαφέρουν μεταξύ των 16 ομόσπονδων κρατών.  

 
10 
 Η πανδημία COVID -19 δημιούργησε επίσης νέες προκλήσει ς που ανέδειξαν τη σημασία της 
επιτάχυνσης των μεταρρυθμίσεων για την ψηφιοποίηση του συστήματος απονομής δικαιοσύνης. 
Στο πλαίσιο αυτό, αρκετά κράτη μέλη έλαβαν νέα μέτρα για τη διασφάλιση της ομαλής 
λειτουργίας των δικαστηρίων, εξασφαλίζοντας παράλληλα τ η συνεχή και εύκολη πρόσβαση όλων 
στη δικαιοσύνη, ιδίως μέσω της προσαρμογής των δικονομικών κανόνων. Η Ένωση των 
Συμβουλίων Επικρατείας και των Ανωτάτων Διοικητικών Δικαστηρίων της ΕΕ (ACA -Europe) 
ανέπτυξε ερωτηματολόγιο στο οποίο εξετάζονται οι επιπτώσει ς της πανδημίας COVID -19 στην 
επαγγελματική δραστηριότητα των ανώτατων δικαστηρίων. Στους ερωτηθέντες περιλαμβάνονταν 
τα Ανώτατα Διοικητικά Δικαστήρια και τα Ανώτατα Δικαστήρια [μέλη του Δικτύου των 
Προέδρων των Ανωτάτων Δικαστηρίων της ΕΕ (NPSJC)]. Χωρίς να εξετάζονται τα ουσιαστικά 
μέτρα που ελήφθησαν για την αντιμετώπιση της πανδημίας COVID -19, στο διάγραμμα 2 
παρουσιάζεται επικαιροποιημένη επισκόπηση των αλλαγών στο δικονομικό δίκαιο που 
θεσπίστηκαν από τα κράτη μέλη για τη διευκόλυνση των δικαστικών λε ιτουργιών των 
δικαστηρίων, μέσω νέας νομοθεσίας, αποφάσεων των ανώτατων δικαστηρίων, κανονισμών 
δικαστηρίων ή πρακτικών.  
  
 
11 
 Διάγραμμα  2: Αλλαγές στους δικονομικούς κανόνες στα ανώτατα δικαστήρια λόγω της 
πανδημίας COVID -19 [πηγή: AC A-Europe και NPSJC (38)]  
 
 (*) Τα στοιχεία καλύπτουν την περίοδο μεταξύ Δεκεμβρίου 2020 και Δεκεμβρίου 2021. Για κάθε κράτος μέλος, η 
αριστερή στήλη παρουσιάζει τις πρακτικές στα ανώτατα δικαστήρια και η δεξιά στήλη τις πρακτικές στα ανώτατα 
διοικητικά δικαστήρια (στήλη με το γράμμα «Α»). Τα κράτη μέλη αναφέρονται με αλφαβητική σειρά βάσει της 
γεωγραφικής ονομασίας τους στη γλώσσα τους. BE: Raad van State / Conseil d’Etat (Συμβούλιο της Επικρατείας) και 
Hof van Cassatie / Cour de Cassation (Ανώτατο Δικασ τήριο). BG: Върховен административен съд (Ανώτατο 
Διοικητικό Δικαστήριο). CZ: Nejvyšší správní soud (Ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριο) και Nejvyšší soud (Ανώτατο 
Δικαστήριο). DE: Bundesverwaltungsgericht (Ομοσπονδιακό Διοικητικό Δικαστήριο). EST: Riikohus (Αν ώτατο 
Δικαστήριο). IE: Chúirt Uachtarach (Ανώτατο Δικαστήριο). EL: Συμβούλιο της Επικρατείας. ES: Tribunal Supremo 
(Ανώτατο Δικαστήριο). FR: Conseil d’Etat (Συμβούλιο της Επικρατείας), Cour de cassation (Ανώτατο Δικαστήριο). 
HR: Visoki upravni (Ανώτατο Διο ικητικό Δικαστήριο). IT: Consiglio de Stato (Συμβούλιο της Επικρατείας). CY: 
Ανώτατο Δικαστήριο. LV: Augstākā tiesa (Ανώτατο Δικαστήριο). LT: Vyriausiasis Administracinis Teismas (Ανώτατο 
Διοικητικό Δικαστήριο). LU: Cour administrative (Διοικητικό Δικαστήρ ιο) Cour de Cassation (Ανώτατο Δικαστήριο). 
HU: Kúria (Ανώτατο Δικαστήριο). MT: Court of Appeal (Εφετείο). NL: Hoge Raad (Ανώτατο Δικαστήριο), Centrale 
Raad van Beroep (Ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριο Κοινωνικών Υποθέσεων), Raad van State (Συμβούλιο της 
Επικ ρατείας). AT: Verwaltungsgerichtshof (Ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριο), Personalsenat (ειδική επιτροπή 
                                                           
38 Το παρόν διάγραμμα  βασίστηκε σε δύο ερωτηματολόγια, ένα από την Ένωση των Συμβουλίων Επικρατείας και 
των Ανώτατων Διοικητικών Δικαστηρίων της ΕΕ (ACA -Europe) και ένα από το Δίκτυο των Προέδρων των 
Ανώτατων Δικαστηρίων της ΕΕ (NPSJC). Για ορισμένα κράτη μέλη, υπάρχει μόνο μί α στήλη στο διάγραμμα. Στις 
περιπτώσεις αυτές, δεν υπάρχει Ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριο ή δεν δόθηκαν απαντήσεις στην έρευνα που 
εστάλη στο NPSJC.  
A A AA
AA
A A A
DKEST IEESHRLVLTHUMTROSIFISEBEBGCZDEELFRITCYLUNLATPLPTSK
Άλλο
Προθεσμία για την άσκηση ενδίκου μέσου
Δικονομικές προθεσμίες
Αριθμός δικαστών για την έκδοση αποφάσεων επί υποθέσεων
Ειδικά τμήματα της διαδικασίας (π.χ. επείγοντα μέτρα)
Ειδικά ζητήματα (π.χ. δημόσιες συμβάσεις, κοινωνική πρόνοια, περιφερειακές ή δημοτικές διατάξεις/κανονισμοί, ασφάλεια, υγεία)
Προθεσμίες για την εκτέλεση δικαστικών αποφάσεων
Υποχρεωτικά χρονικά πλαίσια για την έκδοση αποφάσεων επί υποθέσεων
Μορφή δικαστικών αποφάσεων (π.χ. συνοπτική δικαστική απόφαση, προφορική δικαστική απόφαση)ΔΕΝ 
ΥΠΑΡΧΟΥΝ 
ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΙΑΤΗΡΟΥΝΤΑΙ ΟΙ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΟΙ 
ΔΙΚΟΝΟΜΙΚΟΙ ΝΟΜΟΙ 
 
12 
 αξιολόγησης) του ανώτερου δικαστηρίου, Oberster Gerichtshof (Ανώτατο Δικαστήριο). PL: Naczelny Sąd 
Administracyjny (Ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριο). PT: Sup remo Tribunal Administrativo (Ανώτατο Διοικητικό 
Δικαστήριο). RO: Înalta Curte de Casație și Justiție (Ανώτατο Δικαστήριο). SI: Vrhovno sodišče (Ανώτατο 
Δικαστήριο). SK: Najvyšší súd (Ανώτατο Δικαστήριο). FI: Korkein hallinto -oikeus (Ανώτατο Διοικητικό Δικ αστήριο). 
SE: Högsta förvaltningsdomstolen (Ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριο). Δεν υπάρχουν στοιχεία από: BG: Върховен 
касационен съд (Ανώτατο Δικαστήριο)· HR: Vrhovni sud (Ανώτατο Δικαστήριο)· IT: Corte Suprema di Cassazione 
(Ανώτατο Δικαστήριο)· SE: Högsta domstolen (Ανώτατο Δικαστήριο).  
  
 
13 
 3. ΒΑΣΙΚΑ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΠΙΝΑΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ  ΤΗΣ ΕΕ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ 
ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ ΓΙΑ ΤΟ 2022  
Η αποδοτικότητα, η ποιότητα και η ανεξαρτησία είναι οι κύριες παράμετροι ενός 
αποτελεσματικού συστήματος απονομής δικαιοσύνης, και ο πίνακας αποτελεσμάτων παρουσιάζει 
δείκτες που αφορούν και τις τρεις αυτές παραμέτρους.  
3.1. Αποδοτικότητα των συστημάτων απονομής δικαιοσύνης  
Στον πίνακα αποτελεσμάτων παρουσιάζονται δείκτες για την αποδοτικότητα των διαδικασιών 
στους ευρείς τομείς των α στικών, των εμπορικών και των διοικητικών υποθέσεων, καθώς και σε 
ειδικούς τομείς στους οποίους διοικητικές αρχές και δικαστήρια εφαρμόζουν το δίκαιο της ΕΕ 
(39).  
Οι δείκτες που σχετίζονται με την αποδοτικότητα για το 2020, ειδικότερα ο αριθμός των 
εισαχθε ισών υποθέσεων, το ποσοστό διεκπεραίωσης και ο χρόνος εκδίκασης, επηρεάστηκαν από 
τις ειδικές περιστάσεις που σχετίζονται με την πανδημία COVID -19 σε ολόκληρη την ΕΕ, η οποία 
επηρέασε τα κράτη μέλη με διαφορετικούς τρόπους (π.χ. όσον αφορά τον χρόνο ή τη σ οβαρότητα) 
(40). 
3.1.1. Εξελίξεις όσον αφορά τον φόρτο υποθέσεων  
Ο φόρτος υποθέσεων των εθνικών συστημάτων απονομής δικαιοσύνης μειώθηκε σε αρκετά κράτη 
μέλη, σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, ενώ αυξήθηκε ή παρέμεινε σταθερός σε άλλα. 
Συνολικά, εξακολουθ εί να ποικίλλει σημαντικά μεταξύ των κρατών μελών (διάγραμμα 3). Αυτό 
αποδεικνύει πόσο σημαντικό είναι, για τη διασφάλιση της αποτελεσματικότητας των συστημάτων 
απονομής δικαιοσύνης, να διατηρηθεί η επαγρύπνηση ως προς τις εξελίξεις όσον αφορά τον φόρτο 
υποθέσεων.  
                                                           
39 Η εκτέλεση των δικαστικών αποφάσεων είναι επίσης σημαντική για την αποδοτικότητα των συστημάτων 
απονομής δικαιοσύνης. Ωστόσο, στα περισσότερα κράτη μέλη δεν υπάρχουν διαθέσιμα συγκρίσιμα δεδομένα.  
40 Στην IT, η προσωρινή επιβράδυνση της δικαστικής δραστηριότητας λόγω των αυστηρών περιοριστικών μέτρων 
για την αντιμετώπιση της πανδημίας COVID -19 επηρέασε τον χρό νο εκδίκασης.  Περισσότερες λεπτομέρειες 
σχετικά με την κατάσταση στα επιμέρους κράτη μέλη παρουσιάζονται στη μελέτη του 2020 για τη λειτουργία των 
δικαστικών συστημάτων στα κράτη μέλη της ΕΕ — προφίλ χωρών, η οποία εκπονήθηκε από τη γραμματεία της 
CEPEJ γι α την Επιτροπή: https://ec.europa.eu/info/strategy/justice -and-fundamental -rights/effective -justice/eu -
justice -scoreboard_el .  
 
14 
 Διάγραμμα  3: Αριθμός εισαχθεισών αστικών, εμπορικών, διοικητικών και άλλων υποθέσεων 
τα έτη 2012, 2018 – 2020  (*) (σε πρώτο βαθμό / ανά 100 κατοίκους) [πηγή: μελέτη CEPEJ (41)] 
 
(*) Βάσει της μεθοδολογίας της CEPEJ, η εν λόγω κατηγορία περιλαμβάνει όλες τις αστικές και εμπορικές υποθέσεις 
αμφισβητούμενης και εκούσιας δικαιοδοσίας, τις υποθέσεις κτηματολογίου και εμπορικού μητρώου εκούσιας 
δικαιοδοσίας, άλλες υποθέσεις μητρώων, άλλ ες υποθέσεις εκούσιας δικαιοδοσίας, υποθέσεις διοικητικού δικαίου και 
άλλες μη ποινικές υποθέσεις.  
Διάγραμμα  4: Αριθμός εισαχθεισών αστικών και εμπορικών υποθέσεων αμφισβητούμενης 
δικαιοδοσίας τα έτη 2012, 2018 – 2020  (*) (σε πρώτο βαθμό / ανά 100 κατοίκους) (πηγή: μελέτη 
CEPEJ)
 
                                                           
41  Μελέτη του 2020 για τη λειτουργία των δικαστικών συστημάτων στα κράτη μέλη της ΕΕ, που εκπονήθηκε από 
τη γραμματεία της CEPEJ για την Επιτροπή: https://ec.europa.eu/info/strategy/justice -and-fundamental -
rights/effective -justice/eu -justice -scoreboard_el . 
0102030405060
DKATPLSIESTHRLVSKCZFIBELTPTRONLELHUESBGITIESECYMTLUFRDE
2012 2018 2019 2020Δ
Ε
Ν
Υ
Π
Α
Ρ
Χ
Ο
Υ
Ν
Σ
Τ
Ο
Ι
Χ
Ε
Ι
Α

 
15 
  
(*) Βάσει της μεθοδολογίας της CEPEJ, οι αστικές/εμπορικές υποθέσεις αμφισβητούμενης δικαιοδοσίας αφορούν 
διαφορές μεταξύ αντιδίκων, π.χ. διαφορές σχετικές με συμβάσεις. Οι αστικές/εμπορικές υποθέσεις εκούσιας 
δικαιοδοσίας αφορούν διαδικασίες στις οποίες δ εν υπάρχει αντιδικία, π.χ. χωρίς αντιδικία διαταγές πληρωμής. Αλλαγές 
μεθοδολογίας στις EL και SK. Τα στοιχεία για τις NL περιλαμβάνουν υποθέσεις εκούσιας δικαιοδοσίας.  
Διάγραμμα 5: Αριθμός εισαχθεισών διοικητικών υποθέσεων τα έτη 2012, 2018 – 2020  (*) (σε 
πρώτο βαθμό / ανά 100 κατοίκους) (πηγή: μελέτη CEPEJ)  
 
(*) Σύμφωνα με τη μεθοδολογία της CEPEJ, οι υποθέσεις διοικητικού δικαίου αφορούν διαφορές μεταξύ ατόμων και 
τοπικών, περιφερειακών ή εθνικών αρχών. Στις DK και IE, οι διοικητικές υποθέσεις δεν καταγράφονται χωριστά. 
Ορισμένες διοικητικές διαδικασίες  αφαιρέθηκαν από τη δικαστική διαδικασία στη RO το 2018. Αλλαγές μεθοδολογίας 
στις EL, SK και SE. Στη SE, οι υποθέσεις μετανάστευσης έχουν συμπεριληφθεί στις διοικητικές υποθέσεις (αναδρομική 
εφαρμογή για το 2017).  
   
0.00.20.40.60.81.01.21.41.61.82.0
SEDENLLTATFIBGELROESCYFRHRHUESTPTPLLUBESICZSKLVITMTDKIE
2012 2018 2019 2020ΔΕΝ 
ΥΠΑΡΧΟΥΝ 
ΣΤΟΙΧΕΙΑ
 
16 
 3.1.2. Γενικά δεδομένα για την αποδοτικότητα  
Οι δείκτες για την αποδοτικότητα των διαδικασιών στους ευρείς τομείς των αστικών, των 
εμπορικών και των διοικητικών υποθέσεων είναι: i) η εκτιμώμενη διάρκεια των δ ιαδικασιών 
(χρόνος εκδίκασης), ii) το ποσοστό διεκπεραίωσης και iii) ο αριθμός των εκκρεμών υποθέσεων.  
Εκτιμώμενη διάρκεια των διαδικασιών – 
Η διάρκεια των διαδικασιών δηλώνει τον εκτιμώμενο χρόνο (σε ημέρες) που απαιτείται για τη 
δικαστική επίλυση μιας υπόθεσης, δηλαδή τον χρόνο που χρειάζεται το δικαστήριο για να εκδώσει 
απόφαση σε πρώτο βαθμό. Ο δείκτης του «χρόνου εκδίκασης» προκύπτει από τη διαίρεση του 
αριθμού των μη κριθεισών υποθέσεων διά του αριθμού των κριθεισών υποθέσεων στη λήξη ενός 
έτους και  τον πολλαπλασιασμό του πηλίκου επί 365 (ημέρες) (42). Το υπολογιζόμενο μέγεθος 
δηλώνει τον εκτιμώμενο ελάχιστο χρόνο που χρειάζεται το δικαστήριο για την επίλυση μιας 
υπόθεσης, διατηρώντας παράλληλα τις τρέχουσες συνθήκες εργασίας. Όσο υψηλότερη είναι η 
τιμή, τόσο μεγαλύτερη είναι η πιθανότητα να χρειαστεί περισσότερο χρόνο το δικαστήριο για να 
εκδώσει απόφαση. Τα διαγράμματα αφορούν κυρίως διαδικασίες σε πρωτοβάθμια δικαστήρια και 
συγκρίνουν τα στοιχεία για τα έτη 2012, 2018, 2019 και 2020 στον βαθμό που ε ίναι διαθέσιμα 
(43). Στα διαγράμματα 8 και 10 απεικονίζεται ο χρόνος εκδίκασης, για το 2020, σε αστικές και 
εμπορικές υποθέσεις αμφισβητούμενης δικαιοδοσίας, καθώς και σε διοικητικές υποθέσεις σε 
όλους τους βαθμούς δικαιοδοσίας, ενώ στο διάγραμμα 24 απεικον ίζεται η μέση διάρκεια των 
διαδικασιών σε υποθέσεις νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες στα 
πρωτοβάθμια δικαστήρια.  
                                                           
42 Η διάρκεια των διαδικασιών, το ποσοστό διεκπεραίωσης και ο αριθμός των εκκρεμών υποθέσεων αποτελούν 
τυποποιημένους δείκτες που έχουν καθοριστεί από τη CEPEJ: 
http://www. coe.int/t/dghl/cooperation/cepej/evaluation/default_en.asp  
43 Τα έτη επιλέχθηκαν κατά τρόπο ώστε να διατηρηθεί η οκταετής προοπτική με το 2012 ως έτος βάσης και να 
αποφευχθεί ταυτόχρονα ο υπερκορεσμός των διαγραμμάτων. Δεδομένα για τα έτη 2010, 2013, 2014, 2015, 2016 
και 2017 παρέχονται στην έκθεση της CEPEJ.  
 
17 
 Διάγραμμα 6: Εκτιμώμενος αναγκαίος χρόνος για τη δικαστική επίλυση αστικών, 
εμπορικών, διοικητικών κα ι άλλων υποθέσεων τα έτη 2012, 2018 – 2020  (*) (σε πρώτο βαθμό 
/ σε ημέρες) (πηγή: μελέτη CEPEJ)  
 
(*) Βάσει της μεθοδολογίας της CEPEJ, η εν λόγω κατηγορία περιλαμβάνει όλες τις αστικές και εμπορικές υποθέσεις 
αμφισβητούμενης και εκούσιας δικαιοδοσίας, τις υποθέσεις κτηματολογίου και εμπορικού μητρώου εκούσιας 
δικαιοδοσίας, άλλες υποθέσεις μητρώων, άλλ ες υποθέσεις εκούσιας δικαιοδοσίας, υποθέσεις διοικητικού δικαίου και 
άλλες μη ποινικές υποθέσεις. Αλλαγές μεθοδολογίας στη SK. Στις εκκρεμείς υποθέσεις περιλαμβάνονται όλοι οι βαθμοί 
δικαιοδοσίας στην CZ και, έως το 2016, στη SK. LV: η απότομη μείωση οφεί λεται στη μεταρρύθμιση του δικαστικού 
συστήματος, στους ελέγχους σφαλμάτων και στην εκκαθάριση δεδομένων στο σύστημα πληροφοριών.  
Διάγραμμα 7: Εκτιμώμενος αναγκαίος χρόνος για τη δικαστική επίλυση αστικών και 
εμπορικών υποθέσεων αμφισβητούμενης δικαιοδοσίας σε πρώτο βαθμό τα έτη 2012, 2018 – 
2020  (*) (σε πρώτο βαθμό / σε ημέρες (πηγή: μελέτη CEPEJ)  
 
(*) Βάσει της μεθοδολογίας της CEPEJ, οι αστικές/εμπορικές υποθέσεις αμφισβητούμενης δικαιοδοσίας αφορούν 
διαφορές μεταξύ αντιδίκων, π.χ. διαφορές σχετικές με συμβάσεις. Οι αστικές/εμπορικές υποθέσεις εκούσιας 
02004006008001,0001,200
DKESTLVATLTSIHUSKNLFIBGPLHRSELUCZROESMTITFRELPTCYBEDEIE
2012 2018 2019 2020ΔΕΝ 
ΥΠΑΡΧΟΥΝ 
ΣΤΟΙΧΕΙΑ
0100200300400500600700800
LTNLESTATSELUCZHURODKSKDELVPTFIPLSIESMTELFRHRITBEBGCYIE
2012 2018 2019 2020ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ 
ΣΤΟΙΧΕΙΑ
 
18 
 δικαιοδοσίας αφορούν διαδικασίες στις οποίες δεν υ πάρχει αντιδικία, π.χ. χωρίς αντιδικία διαταγές πληρωμής. Αλλαγές 
μεθοδολογίας στις EL και SK. Στις εκκρεμείς υποθέσεις περιλαμβάνονται όλοι οι βαθμοί δικαιοδοσίας στην CZ και, 
έως το 2016, στη SK. IT: η προσωρινή επιβράδυνση της δικαστικής δραστηριότητας λόγω των αυστηρών περιοριστικών 
μέτρων για την αντιμετώπιση της πανδημίας COVID -19 επηρέασε τον χρόνο εκδίκασης. Τα στοιχεία για τις NL 
περιλαμβάνουν υποθέσεις εκούσιας δικαιοδοσίας.  
Διάγραμμα 8: Εκτιμώμενος αναγκαίος χρόνος για τη δικαστική επίλυση αστικών και 
εμπορικών υποθέσεων αμφισβητούμενης δικαιοδοσίας  σε όλους  τους βαθμούς δικαιοδοσίας 
το 2020  (*) (σε πρώτο, δεύτερο και τρίτο βαθμό / σε ημέρες) (πηγή: μελέτη CEPEJ)  
 
(*) Η σειρά καθορίζεται από τον βαθμό δικαιοδοσίας με τις πλέον μακρόχρονες διαδικασίες σε κάθε κράτος μέλος. Δεν 
υπάρχουν διαθέσιμα δεδομένα για τα πρωτοβάθμια και τα δευτεροβάθμια δικαστήρια στο BE και στη BG, για τα 
δευτεροβάθμια δικαστήρια στις NL, για τα δευτεροβάθμια και τα τριτοβάθμια δικαστήρια στην AT ή για τα τριτοβάθμια 
δικαστήρια στις DE και HR. Δεν υπάρχει τριτοβάθμιο δικαστήριο  στις DE και MT. IT: η προσωρινή επιβράδυνση της 
δικαστικής δραστηριότητας λόγω των αυστηρών περιοριστικών μέτρων για την αντιμετώπιση της πανδημίας COVID -19 
επηρέασε τον χρόνο εκδίκασης. Η πρόσβαση σε τριτοβάθμιο δικαστήριο ενδέχεται να υπόκειται σε περιορισμούς σε 
ορισμένα κράτη μέλη.  
02004006008001,0001,2001,4001,6001,800
ATSECZHUESTBGLVROSKDKDEPTFIPLSILTNLLUBEHRFRMTESITIEELCY
Πρωτοβάθμια δικαστήρια (2020) Δευτεροβάθμια δικαστήρια (2020) Τριτοβάθμια δικαστήρια (2020)ΔΕΝ 
ΥΠΑΡΧΟΥΝ
ΣΤΟΙΧΕΙΑ
 
19 
 Διάγραμμα 9: Εκτιμώμενος αναγκαίος χρόνος για τη δικαστική επίλυση διοικητικών 
υποθέσεων σε πρώτο βαθμό τα έτη 2012, 2018 – 2020  (*) (σε πρώτο βαθμό / σε ημέρες) (πηγή: 
μελέτη CEPEJ)  
 
(*) Οι υποθέσεις διοικητικού δικαίου αφορούν διαφορές μεταξύ ατόμων και τοπικών, περιφερειακών ή εθνικών αρχών, 
σύμφωνα με τη μεθοδολογία της CEPEJ. Αλλαγές μεθοδολογίας στις EL και SK. Στις εκκρεμείς υποθέσεις 
περιλαμβάνονται τα δικαστήρια όλων των βαθμών δικ αιοδοσίας στην CZ και, έως το 2016, στη SK. Στις DK και IE οι 
διοικητικές υποθέσεις δεν καταγράφονται χωριστά. CY: το 2018 ο αριθμός των κριθεισών υποθέσεων αυξήθηκε ως 
συνέπεια της συνεκδίκασης υποθέσεων, της απόσυρσης 2  724 ενοποιημένων υποθέσεων και της  ίδρυσης διοικητικού 
δικαστηρίου το 2015.  
Διάγραμμα 10: Εκτιμώμενος αναγκαίος χρόνος για τη δικαστική επίλυση διοικητικών 
υποθέσεων  σε όλους  τους βαθμούς δικαιοδοσίας το 2020  (*) (πρωτοβάθμια και, κατά 
περίπτωση, δευτεροβάθμια και τριτοβάθμια δικαστήρια / σε ημέρες) (πηγή: μελέτη CEPEJ)  
 
02004006008001,0001,2001,4001,600
SEHULTBGESTPLHRLVFINLCZFRATBEESDESILUELSKROPTITCYMTDKIE
2012 2018 2019 2020ΔΕΝ 
ΥΠΑΡΧΟΥΝ 
ΣΤΟΙΧΕΙΑ
05001,0001,5002,0002,5003,000
SEHUBGESTFILTLVCZFRATBEDESIESNLLUSKPLROITPTMTHRELCYIEDK
Σε πρώτο βαθμό (2020) Σε δεύτερο βαθμό (2020) Σε τρίτο βαθμό (2020)ΔΕΝ 
ΥΠΑΡΧΟΥΝ 
ΣΤΟΙΧΕΙΑ
 
20 
 (*) Η σειρά καθορίζεται από τον βαθμό δικαιοδοσίας με τις πλέον μακρόχρονες διαδικασίες σε κάθε κράτος μέλος. Δεν 
υπάρχουν διαθέσιμα δεδομένα για τα δευτεροβάθμια δικαστήρια στο BE, στην CZ, στην HU, στη MT, στην AT, στη 
RO, στη SI, στη SK και στη  FI, για τα τριτοβάθμια δικαστήρια στην CY, στη LT, στο LU, στη  MT και στην PL. Το 
ανώτατο δικαστήριο ή άλλο δικαστήριο τελευταίου βαθμού είναι το μοναδικό δικαστήριο ενώπιον του οποίου μπορεί να 
ασκηθεί ένδικο μέσο στις CZ, IT, CY, AT, SI και FI. Δεν υπάρχει  τριτοβάθμιο δικαστήριο για αυτού του είδους τις 
υποθέσεις στην HR, τη LT, το LU και τη MT. Το ανώτατο διοικητικό δικαστήριο αποτελεί δικαστήριο πρώτου και 
τελευταίου βαθμού για ορισμένες υποθέσεις στο BE. Η πρόσβαση σε τριτοβάθμια δικαστήρια ενδέχεται να υπόκειται σε 
περιορισμούς σε ορισμένα κράτη μέλη. Στις DK και IE, οι διοικητικέ ς υποθέσεις δεν καταγράφονται χωριστά.  
 
 Ποσοστό διεκπεραίωσης – 
Το ποσοστό διεκπεραίωσης είναι ο λόγος του αριθμού των κριθεισών υποθέσεων προς τον αριθμό 
των εισαχθεισών υποθέσεων. Μετρά κατά πόσον ένα δικαστήριο ανταποκρίνεται στον φόρτο των 
εισαχθεισών υποθέσεων. Όταν το ποσοστό διεκπεραίωσης είναι περίπου 100  % ή υψηλότερο, 
αυτό σημαίνει ότι το σύστημα απονομής δικαιοσύνης είναι σε θέση να κρίνει αριθμό υποθέσεων 
τουλάχιστον ίσο με τον αριθμό των υποθέσεων που εισάγονται στο σύστημα. Όταν το  ποσοστό 
διεκπεραίωσης είναι χαμηλότερο από 100  %, αυτό σημαίνει ότι τα δικαστήρια κρίνουν υποθέσεις 
λιγότερες από τις υποθέσεις που εισάγονται στο σύστημα.  
Διάγραμμα 11: Ποσοστό δικαστικής επίλυσης αστικών, εμπορικών, διοικητικών και άλλων 
υποθέσεων τα έτη 2012, 2018 – 2020  ( *) (σε πρώτο βαθμό / σε % — τιμές υψηλότερες του 100  % 
σημαίνουν ότι κρίνονται περισσότερες υποθέσεις από όσες εισάγονται, ενώ τιμές κατώτερες του 100  % 
σημαίνουν ότι κρίνονται λιγότερες υποθέσεις από όσες εισ άγονται) (πηγή:  μελέτη CEPEJ)  
 
(*) Βάσει της μεθοδολογίας της CEPEJ, η εν λόγω κατηγορία περιλαμβάνει όλες τις αστικές και εμπορικές υποθέσεις 
αμφισβητούμενης και εκούσιας δικαιοδοσίας, τις υποθέσεις κτηματολογίου και εμπορικού μητρώου εκούσιας 
δικαιοδοσίας, άλλες υποθέσεις μητρώων, άλλες υποθέσεις εκούσιας δικαιοδοσίας, υποθέσεις διοικητικού δικαίου και 
άλλες μη ποινικές υποθέσεις.  Αλλαγές μεθοδολογίας στη SK. IE: εκτιμάται ότι ο αναφερόμενος αριθμός κριθεισών 
υποθέσεων είναι χαμηλότερος του πρα γματικού, λόγω μεθοδολογίας. IT: το 2013 καθιερώθηκε διαφορετική ταξινόμηση 
των αστικών υποθέσεων.  
0%20%40%60%80%100%120%140%
SKFIPLHRITSEESTBGDKATLVSINLHUCZBELTROPTLUFRMTESCYELIEDE
2012 2018 2019 2020Δ
Ε
Ν
Υ
Π
Α
Ρ
Χ
Ο
Υ
Ν
Σ
Τ
Ο
Ι
Χ
Ε
Ι
Α
 
21 
 Διάγραμμα 12: Ποσοστό δικαστικής επίλυσης αστικών και εμπορικών υποθέσεων τα έτη 
2012, 2018 – 2020  (*) (σε πρώτο βαθμό / σε  %) (πηγή: μελέτη CEPEJ)  
 
 
(*) Αλλαγές μεθοδολογίας στις EL και SK. IE: εκτιμάται ότι ο αναφερόμενος αριθμός κριθεισών υποθέσεων είναι 
χαμηλότερος του πραγματικού, λόγω μεθοδολογίας. IT: το 2013 καθιερώθηκε διαφορετική ταξινόμηση των αστικών 
υποθέσεων. Τα στο ιχεία για τις NL περιλαμβάνουν υποθέσεις εκούσιας δικαιοδοσίας.  
Διάγραμμα 13: Ποσοστό δικαστικής επίλυσης διοικητικών υποθέσεων  τα έτη  2012, 2018 – 
2020  (*) (σε πρώτο βαθμό / σε  %) (πηγή: μελέτη CEPEJ)  
 
(*) Παλαιότερες τιμές για ορισμένα κράτη μέλη έχουν ελαττωθεί για σκοπούς καλύτερης αναγνωσιμότητας του 
διαγράμματος ( CY το 2018 = 219  %· IT το 2012=279,8  %)· Αλλαγές μεθοδολογίας στις EL και SK. Στις DK και IE οι 
διοικητικές υποθέσεις δεν καταγράφονται χωριστά. Στην CY ο αριθμός τ ων κριθεισών υποθέσεων αυξήθηκε ως 
συνέπεια της συνεκδίκασης υποθέσεων, της απόσυρσης 2  724 ενοποιημένων υποθέσεων και της ίδρυσης διοικητικού 
δικαστηρίου το 2015.  
 
0%20%40%60%80%100%120%140%160%180%200%
ELITPTATCZDEBELVHRSIMTSEBGESFILTFRPLESTHULUSKNLCYRODKIE
2012 2018 2019 2020ΔΕΝ 
ΥΠΑΡΧΟΥΝ 
ΣΤΟΙΧΕΙΑ
 
22 
  Εκκρεμείς υποθέσεις – 
Ο αριθμός των εκκρεμών υποθέσεων αναφέρεται στον αριθμό των υποθέσεων οι οποίες δεν έχουν 
ακόμη κριθεί στο τέλος του οικείου έτους. Επηρεάζει επίσης τον χρόνο εκδίκασης.  
Διάγραμμα 14: Αριθμός εκκρεμών αστικών, εμπορικών, διοικητικών και άλλων υποθέσεων 
τα έτη 2012, 2018 – 2020  (*) (σε πρώτο  βαθμό / ανά 100 κατοίκους) (πηγή: μελέτη CEPEJ)  
 
(*) Βάσει της μεθοδολογίας της CEPEJ, η εν λόγω κατηγορία περιλαμβάνει όλες τις αστικές και εμπορικές υποθέσεις 
αμφισβητούμενης και εκούσιας δικαιοδοσίας, τις υποθέσεις κτηματολογίου και εμπορικού μητρώου εκούσιας 
δικαιοδοσίας, άλλες υποθέσεις μητρώων, άλλες υ ποθέσεις εκούσιας δικαιοδοσίας, υποθέσεις διοικητικού δικαίου και 
άλλες μη ποινικές υποθέσεις. Αλλαγές μεθοδολογίας στη SK. Στις εκκρεμείς υποθέσεις περιλαμβάνονται οι υποθέσεις 
που εκκρεμούν ενώπιον των δικαστηρίων όλων των βαθμών δικαιοδοσίας στην CZ και, έως το 2016, στη SK. IT: το 
2013 καθιερώθηκε διαφορετική ταξινόμηση των αστικών υποθέσεων.  
Διάγραμμα 15: Αριθμός εκκρεμών αστικών και εμπορικών υποθέσεων αμφισβητούμενης 
δικαιοδοσίας τα έτη 2012, 2018 – 2020  (*) (σε πρώτο βαθμό /  ανά 100 κατοίκους) (πηγή: μελέτη 
CEPEJ)  
 
024681012141618
LUSELTBGHULVNLESTMTDKFIFRROSKCZESSIITATCYHRELPLPTBEDEIE
2012 2018 2019 2020ΔΕΝ 
ΥΠΑΡΧΟΥΝ 
ΣΤΟΙΧΕΙΑ
0123456
FINLSEATDKLUESTHUDELVLTSKCZSIPTMTPLFRESROELITHRBEBGIECY
2012 2018 2019 2020ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ 
ΣΤΟΙΧΕΙΑ
 
23 
 (*) Αλλαγές μεθοδολογίας στις EL και SK. Στις εκκρεμείς υποθέσεις περιλαμβάνονται υποθέσεις που εκκρεμούν ενώπιον 
των δικαστηρίων όλων των βαθμών δικαιοδοσίας στην CZ και, έως το 2016, στη SK. IT: το 2013 καθιερώθ ηκε 
διαφορετική ταξινόμηση των αστικών υποθέσεων. Τα στοιχεία για τις NL περιλαμβάνουν υποθέσεις εκούσιας 
δικαιοδοσίας.  
Διάγραμμα 16: Αριθμός εκκρεμών διοικητικών υποθέσεων τα έτη 2012, 2018 – 2020  (*) (σε 
πρώτο βαθμό / ανά 100 κατοίκους) (πηγή: μελέτη CEPEJ)  
 
(*) Παλαιότερες τιμές για ορισμένα κράτη μέλη έχουν ελαττωθεί για σκοπούς καλύτερης αναγνωσιμότητας του 
διαγράμματος ( EL το 2012 = 3,5). Αλλαγές μεθοδολογίας στις EL και SK. Στις εκκρεμείς υποθέσεις περιλαμβάνονται 
υποθέσε ις που εκκρεμούν ενώπιον των δικαστηρίων όλων των βαθμών δικαιοδοσίας στην CZ και, έως το 2016, στη 
SK. Στις DK και IE οι διοικητικές υποθέσεις δεν καταγράφονται χωριστά.  
3.1.3. Αποδοτικότητα σε συγκεκριμένους τομείς του δικαίου της ΕΕ  
Η παρούσα ενότητα συμπληρώνει τα γενικά δεδομένα σχετικά με την αποδοτικότητα των 
συστημάτων απονομής δικαιοσύνης και παρουσιάζει τη μέση διάρκεια των διαδικασιών (44) σε 
συγκεκριμένους τομείς του δικαίου της ΕΕ. Για τον πίνακα αποτελεσμάτων του 2022 
αξιοποιήθηκαν προηγούμεν α δεδομένα από τους τομείς του ανταγωνισμού, των ηλεκτρονικών 
επικοινωνιών, του σήματος της ΕΕ, της νομοθεσίας για την προστασία των καταναλωτών, καθώς 
και της καταπολέμησης της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες. Οι τέσσερις 
τομείς επιλέχθη καν λόγω της σημασίας τους για την ενιαία αγορά και το επιχειρηματικό 
περιβάλλον. Επιπλέον, η παρούσα έκδοση παρέχει μια ευρύτερη επισκόπηση της αποδοτικότητας 
των διοικητικών αρχών: δύο νέα διαγράμματα σχετικά με τον ανταγωνισμό και τις ηλεκτρονικές 
επικο ινωνίες συμπληρώνουν τα εν λόγω δεδομένα για την προστασία των καταναλωτών. Γενικά, 
                                                           
44 Η διάρκεια των διαδικασιών σε συγκεκριμένους τομείς υπολογίζεται σε ημερολογιακές ημέρες, αρχής γενομένης 
από την ημέρα κατά την οποία κατατίθεται ένδικο βοήθημα ή ένδικο μέσο ενώπιον του δικαστηρίου (ή την ημέρα 
κατά την οποία η απαγγελία κατηγορίας καθίσταται οριστική) έως την ημέρα έκδοσης της απόφασης του 
δικαστηρίου (διαγράμματα 16 -21). Οι τιμές κατατάσσονται βάσει σταθμισμένου μέσου όρου των δεδομένων για 
τα έτη 2013 και 2018 -2020 στα διαγράμματα  16-18, των δεδομένων για τα έτη 2013, 2018, 2019 και 2020 στο 
διάγραμμα 19, και των δεδομένων για τα έτη 2014 και 2018 -2020 στα διαγράμματα 20 και 21. Στις περιπτώσεις 
στις οποίες δεν υπήρχαν διαθέσιμα δεδομένα για όλα τα έτη, ο μέσος όρος αντικατοπτρίζει  τα διαθέσιμα δεδομένα, 
υπολογισμένα βάσει του συνόλου των υποθέσεων, δείγματος υποθέσεων ή εκτιμήσεων.  
0.00.51.01.52.02.53.0
LVMTPLESTHUCZSKBGLTHRSIBELUITFRFIESRONLSEPTCYATDEELDKIE
2012 2018 2019 2020ΔΕΝ 
ΥΠΑΡΧΟΥΝ 
ΣΤΟΙΧΕΙΑ
 
24 
 οι μεγάλες καθυστερήσεις στις δικαστικές και τις διοικητικές διαδικασίες ενδέχεται να έχουν 
αρνητικές επιπτώσεις στα δικαιώματα που απορρέουν από το δίκαιο της ΕΕ, π.χ. ότα ν δεν 
υφίστανται πλέον κατάλληλες διαδικασίες παροχής έννομης προστασίας ή όταν δεν είναι εφικτή 
η αποκατάσταση σοβαρών οικονομικών ζημιών. Ειδικότερα για τις επιχειρήσεις, οι διοικητικές 
καθυστερήσεις και η αβεβαιότητα σε ορισμένες περιπτώσεις μπορούν να οδηγήσουν σε 
σημαντικές δαπάνες και να υπονομεύσουν προγραμματισμένες ή υφιστάμενες επενδύσεις (45).  
– Ανταγωνισμός – 
Η αποτελεσματική επιβολή του δικαίου του ανταγωνισμού είναι απαραίτητη για ένα ελκυστικό 
επιχειρηματικό περιβάλλον, καθώς διασφαλίζει ισότ ιμους όρους ανταγωνισμού για τις 
επιχειρήσεις. Ενθαρρύνει τις επιχειρήσεις και την αποδοτικότητα, δημιουργεί περισσότερες 
επιλογές για τους καταναλωτές και συμβάλλει στη μείωση των τιμών και στη βελτίωση της 
ποιότητας. Στο διάγραμμα 17 παρουσιάζεται η μέση  διάρκεια των υποθέσεων που αφορούν 
προσφυγές κατά αποφάσεων των εθνικών αρχών ανταγωνισμού κατ’  εφαρμογή των άρθρων 101 
και 102 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ) (46). Στο διάγραμμα 18 
παρουσιάζεται η μέση διάρκεια των διαδικασιών  ενώπιον των εθνικών αρχών ανταγωνισμού κατά 
την εφαρμογή των άρθρων 101 και 102 της ΣΛΕΕ.  
Διάγραμμα 17: Ανταγωνισμός : μέση διάρκεια δικαστικού ελέγχου τα έτη 2013, 2018 – 2020  
(*) (σε πρώτο βαθμό / σε ημέρες) (πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτ ροπή με το Ευρωπαϊκό Δίκτυο 
Ανταγωνισμού)  
(*) IE και AT: το σενάριο είναι άνευ αντικειμένου, καθώς οι αρχές δεν έχουν αρμοδιότητες λήψης αντίστοιχων 
αποφάσεων. AT: τα στοιχεία περιλαμβάνουν τις υποθέσεις που έκρινε το αρμόδιο για τις συμπράξεις δικαστήριο οι 
οποίες αφορούσαν παράβαση των άρθρων 101 και 102 της ΣΛΕΕ, αλλά δεν βασίζονταν σε προσφυγές κατά αποφάσεων 
                                                           
45 Διάγραμμα  18 του εντύπου  «Retention  and Expansion  of Foreign  Direct  Investment , Political  Risk and Policy  
Responses », 2019 του Ομίλου  της Παγκόσμιας  Τράπεζας . 
46 Βλ. http://eur -lex.europa.eu/legal -content/EL/TXT/PDF/?uri=CELEX:12012E/TXT&from=EN  και κανονισμό 
(ΕΚ) αριθ.  1/2003 του Συμβουλίου, της 16ης Δεκεμβρί ου 2002, για την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού 
που προβλέπονται στα άρθρα  81 και  82 της συνθήκης (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) 
(ΕΕ L 1 της 4.1.2003, σ.  1), και ιδίως τα άρθρα  3 και  5.  
0500100015002000250030003500
BGESTHRLUPTFILTBESKITLVNLFRELCZATRODKSEHUSIDEESCYPLMT
2013 2018 2019 2020 Μέση διάρκεια τα έτη 2013, 2018 -20ΔΕΝΑΝΑΦΕΡΘΗΚΑΝ 
ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ
 
25 
 της εθνικής αρχής ανταγωνισμού. Εκτίμηση της διάρκεια ς χρησιμοποιήθηκε για την  IT. Κενή στήλη μπορεί να 
υποδηλώνει ότι το κράτος μέλος δεν ανέφερε καμία υπόθεση για το συγκεκριμένο έτος. Ο αριθμός των υποθέσεων είναι 
χαμηλός (κάτω των πέντε ετησίως) σε πολλά κράτη μέλη. Αυτό μπορεί να καταστήσει τα ετήσια δε δομένα εξαρτημένα 
από μία εξαιρετικά μακρά ή σύντομη υπόθεση (π.χ. αυτό συμβαίνει στην περίπτωση της MT όπου υπήρχε μόνο μία 
περίπτωση).  
Διάγραμμα 18: Ανταγωνισμός : μέση διάρκεια των διαδικασιών ενώπιον των εθνικών αρχών 
ανταγωνισμού το 2020  (*) (σε ημέρες) (πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή με το Ευρωπαϊκό Δίκτυο 
Ανταγωνισμού)  
 
(*) Σε ορισμένα κράτη μέλη ο αριθμός των υποθέσεων είναι περιορισμένος. BE: Τα δεδομένα περιλαμβάνουν μία 
απόφαση που αφορούσε σύμπραξη — 1 045 ημέρες και πέντε αποφάσεις ασφαλιστικών μέτρων. Συνολική μέση διάρκεια 
και των έξι διαδικασιών — 2 015 ημέρες.  IT: Η διαδικασία I833 —Gare Consip per acquisizione beni e servizi per 
informatica e telecomunicazioni — η οποία κινήθηκε από την ιταλική α ρχή ανταγωνισμού δυνάμει του άρθρου 101 
ΣΛΕΕ, δεν λαμβάνεται υπόψη, διότι κατά το πέρας της διαδικασίας δεν διαπιστώθηκε παράβαση του άρθρου 101 ΣΛΕΕ. 
Πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι ορισμένα κράτη μέλη υπολογίζουν τις ημέρες για τη διάρκεια των διαδικασιών από  
διαφορετικές αφετηρίες. Τα περισσότερα κράτη μέλη θεωρούν ότι μια διαδικασία κινείται κατά την έναρξη της έρευνας. 
Στις NL η διαδικασία κινείται όταν αποσταλεί η κοινοποίηση αιτιάσεων, ενώ στις CZ και SK μια διαδικασία θεωρείται 
ότι κινείται κατά την έναρ ξη της διοικητικής διαδικασίας. Στην τελευταία αυτή περίπτωση, πρόκειται για ενδιάμεσο 
στάδιο μεταξύ της έναρξης της έρευνας και της αποστολής της κοινοποίησης αιτιάσεων. Υπάρχουν επίσης διάφοροι 
παράγοντες που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη όσον αφορά τη διά ρκεια των διαδικασιών ενώπιον των εθνικών αρχών 
ανταγωνισμού. Σε αυτούς περιλαμβάνονται η φύση και η πολυπλοκότητα της υπόθεσης, ο χρόνος που απαιτείται για τη 
συλλογή των οικονομικών δεδομένων και την ολοκλήρωση της οικονομικής ανάλυσης, οι παρατάσεις των  προθεσμιών 
κατόπιν αιτήματος των μερών και η επανάληψη των ακροαματικών διαδικασιών.  
– Ηλεκτρονικές επικοινωνίες – 
Σκοπός της νομοθεσίας της ΕΕ για τις ηλεκτρονικές επικοινωνίες είναι να εντείνει τον 
ανταγωνισμό, να συμβάλει στην ανάπτυξη της εσωτερικής αγοράς και να παραγάγει επενδύσεις, 
καινοτομία και ανάπτυξη. Η αποτελεσματική επιβολή της εν λόγω νομοθεσίας μπορεί να οδηγήσει 
σε χαμηλότερες τιμές για τους τελικούς χρήστες και σε υπηρεσίες καλύτερης ποιότητας, δηλαδή 
σε θετικά αποτελέσματα για τους κατα ναλωτές. Στο διάγραμμα 19 παρουσιάζεται η μέση διάρκεια 
των υποθέσεων δικαστικού ελέγχου αποφάσεων των εθνικών ρυθμιστικών αρχών που 
εφαρμόζουν το δίκαιο της ΕΕ για τις ηλεκτρονικές επικοινωνίες (47). Το διάγραμμα καλύπτει ευρύ 
                                                           
47  Ο υπολογισμός βασίστηκε στη διάρκεια των υποθ έσεων προσφυγών κατά αποφάσεων εθνικών ρυθμιστικών 
αρχών που εφαρμόζουν εθνικούς νόμους εφαρμογής του κανονιστικού πλαισίου της ΕΕ για τις ηλεκτρονικές 
επικοινωνίες [οδηγία 2002/19/ΕΚ (οδηγία για την πρόσβαση), οδηγία 2002/20/ΕΚ (οδηγία για την αδειοδότηση ), 
0200400600800100012001400160018002000
EST IEHRLTMT FINLDK ITPLLVESATSESKDEFRCZPTLURO SIBEELBGCYHU
2020ΔΕΝ 
ΥΠΑΡΧΟΥΝ 
ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΕΝ ΑΝΑΦΕΡΘΗΚΑΝ 
ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ
 
26 
 φάσμα υποθέσεων, από πολυπλοκότερους ελέγχους «ανάλυσης αγοράς» έως απλούστερα 
ζητήματα επικεντρωμένα στους καταναλωτές. Στο διάγραμμα 20 παρουσιάζεται η μέση διάρκεια 
των διαδικασιών ενώπιον των εθνικών ρυθμιστικών αρχών κατά την εφαρμογή του δικαίου της 
ΕΕ. 
Διάγραμμα 19: Ηλεκτρονικές επικοινωνίες : μέση διάρκεια δικαστικού ελέγχου τα έτη 2013, 
2018 – 2020  (*) (σε πρώτο βαθμό / σε ημέρες) (πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή με την Επιτροπή 
Επικοινωνιών)  
 
(*) Ο αριθμός των υποθέσεων διαφέρει ανά κράτος μέλος. Κενή στήλη υποδηλώνει ότι το κράτος μέλος δεν ανέφερε καμία υπόθεση 
για το συγκεκριμένο έτος (εξαιρουμένης της PT για τα έτη 2019 -20 και κανένα στοιχείο για τη RO). Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο 
περιορισμέν ος αριθμός σχετικών υποθέσεων ( BG, CY, MT, NL, SK, FI, SE) μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα τα ετήσια δεδομένα να 
επηρεάζονται από μία υπόθεση με εξαιρετικά μεγάλη ή μικρή διάρκεια και να εμφανίζονται ευρείες διαφοροποιήσεις από έτος σε 
έτος. DK: για τις προσφ υγές σε πρώτο βαθμό, αρμόδιο είναι ένα οιονεί δικαστικό όργανο. EST: η μέση διάρκεια των υποθέσεων 
δικαστικού ελέγχου το 2013 ήταν 18 ημέρες.  ES, AT και PL: ανάλογα με το αντικείμενο, τα αρμόδια δικαστήρια διαφέρουν.  
  
                                                           
οδηγία 2002/21/ΕΚ (οδηγία πλαίσιο), οδηγία 2002/22/ΕΚ (οδηγία καθολικής υπηρεσίας)], καθώς και άλλη 
σχετική νομοθεσία της ΕΕ, όπως το πρόγραμμα πολιτικής για το ραδιοφάσμα και τις αποφάσεις της Επιτροπής 
για το φάσμα, μη συμπεριλαμβανομένης της οδηγίας 2002/58/ΕΚ για την προστασία της ιδιωτικής ζωής στις 
ηλεκτρονικές επικοινωνίες.  

 
27 
 Διάγραμμα 20: Ηλεκτρονικές επικοινωνίες : μέση διάρκεια των διαδικασιών ενώπιον των 
εθνικών ρυθμιστικών αρχών τα έτη 2015, 2018 – 2020  (σε ημέρες) (πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή 
με την Επιτροπή Επικοινωνιών)  
 
– Σήμα της ΕΕ – 
Η αποτελεσματική επιβολή των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας είναι κρίσιμη για την 
τόνωση των επενδύσεων στην καινοτομία. Η ενωσιακή νομοθεσία για το σήμα της ΕΕ (48) 
απονέμει σημαντικό ρόλο στα εθνικά δικαστήρια, καθώς αυτά ενεργούν ως δικαστήρια της ΕΕ 
και εκδίδουν αποφάσεις που επηρεάζουν την ενιαία αγορά. Στο διάγραμμα 21 απεικονίζεται η 
μέση διάρκεια των υποθέσεων που αφορούν προσβολή σήματος της ΕΕ σε διαφορές μεταξύ 
ιδιωτών.  
 
  
                                                           
48 Κανονισμός (ΕΕ) 2017/1001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 2017, για το 
σήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ L 154 της 16.6.2017, σ.  1). 
0200400600800100012001400
BEROFRHULVLUATESTHRSIFINLIEESCYDKITELMTBGCZDELTPLPTSKSE
2015 2018 2019 2020 Μέση διάρκεια τα έτη 2015, 2018 -2020ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΔΕΝ 
ΑΝΑΦΕΡΘΗΚΑΝ 
ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ
 
28 
 Διάγραμμα 21: Σήμα της ΕΕ : μέση διάρκεια υποθέσεων προσβολής σήματος της ΕΕ τα έτη 
2013, 2018 – 2020  (*) (σε πρώτο βαθμό / σε ημέρες) (πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή με το Ευρωπαϊκό 
Παρατηρητήριο για την Παραβίαση των Δικαιωμάτων Διανοητικής Ιδιοκτησίας)  
 
(*) FR, IT, LT, LU: για τα δεδομένα ορισμένων ετών χρησιμοποιήθηκε δείγμα υποθέσεων. DK: δεδομένα από όλες τις 
υποθέσεις εμπορικών σημάτων (όχι μόνο της ΕΕ) στα ανώτερα δικαστήρια εμπορικών και ναυτικών υποθέσεων· για το 
2018 και το 2019 δεν υπάρχουν δεδομένα σχετικά με τη μέση διάρκεια λόγω αλλαγών στο σύστημα συλλογής δεδομένων.  
EL: δεδομέν α βάσει σταθμισμένης μέσης διάρκειας από δύο δικαστήρια. ES: στον υπολογισμό της μέσης διάρκειας 
περιλαμβάνονται υποθέσεις που σχετίζονται με άλλους τίτλους διανοητικής ιδιοκτησίας της ΕΕ.  
– Προστασία των καταναλωτών – 
Η αποτελεσματική επιβολή της νομοθεσίας για την προστασία των καταναλωτών διασφαλίζει ότι 
οι καταναλωτές ωφελούνται από τα δικαιώματά τους και ότι οι εταιρείες που παραβαίνουν τους 
κανόνες προστασίας των καταναλωτών δεν αποκομίζουν αθέμιτο πλεονέκτημα. Οι αρχές 
προστασίας των καταναλω τών και τα δικαστήρια διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην επιβολή 
της νομοθεσίας της ΕΕ για την προστασία των καταναλωτών (49) στο πλαίσιο των διαφόρων 
εθνικών συστημάτων επιβολής. Στο διάγραμμα 22 απεικονίζεται η μέση διάρκεια των υποθέσεων 
δικαστικού ελέ γχου αποφάσεων των αρχών προστασίας των καταναλωτών που εφαρμόζουν το 
δίκαιο της ΕΕ.  
Για τους καταναλωτές ή τις εταιρείες, στην αποτελεσματική επιβολή μπορεί να συμμετέχει μια 
αλυσίδα παραγόντων, η οποία δεν περιλαμβάνει μόνο δικαστήρια αλλά και διοικητικ ές αρχές. 
Προκειμένου να αναδειχθεί καλύτερα αυτή η αλυσίδα επιβολής, παρουσιάζεται η διάρκεια των 
διαδικασιών ενώπιον των αρχών προστασίας των καταναλωτών. Στο διάγραμμα 23 απεικονίζεται 
η μέση διάρκεια των διοικητικών διαδικασιών έως την έκδοση απόφασης από τις εθνικές αρχές 
προστασίας των καταναλωτών τα έτη 2014, 2018 -2020 από τη στιγμή κίνησης της διαδικασίας. 
Οι σχετικές αποφάσεις περιλαμβάνουν την αναγνώριση παραβάσεων ουσιαστικών κανόνων, τη 
                                                           
49 Τα διαγρά μματα 22 και 23 αφορούν την επιβολή της οδηγίας για τις καταχρηστικές ρήτρες (93/13/ΕΟΚ), της 
οδηγίας για την πώληση και εγγύηση καταναλωτικών αγαθών (1999/44/ΕΚ), της οδηγίας για τις αθέμιτες 
εμπορικές πρακτικές (2005/29/ΕΚ), της οδηγίας σχετικά με τα δικ αιώματα των καταναλωτών (2011/83/ΕΚ) και 
των εθνικών διατάξεων εφαρμογής τους.  
02004006008001000120014001600
ATMTPLHULTBGROESDELUPTLVSEFIDKELIECZFRSIITESTHRSKBECYNL
2013 2018 2019 2020 Μέση διάρκεια τα έτη 2013, 2018 -20ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ 
ΣΤΟΙΧΕΙΑ
 
29 
 λήψη ασφαλιστικών μέτρων, την έκδοση διαταγών παύσης και απ οχής, την κίνηση δικαστικής 
διαδικασίας ή την περάτωση της υπόθεσης.  
Διάγραμμα 22: Προστασία των καταναλωτών : μέση διάρκεια δικαστικού ελέγχου  τα έτη 
2013, 2018 – 2020 (*) (σε πρώτο βαθμό / σε ημέρες) (πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή με τ ο Δίκτυο 
Συνεργασίας για την Προστασία των Καταναλωτών)  
 
 
(*) DE, LU, AT : το σενάριο είναι άνευ αντικειμένου, καθώς οι αρχές προστασίας των καταναλωτών δεν έχουν την 
εξουσία να κρίνουν υποθέσεις παράβασης των σχετικών κανόνων προστασίας των καταναλωτών. Ο  αριθμός σχετικών 
υποθέσεων για το 2020 είναι χαμηλός (λιγότερες από πέντε) στην  IE και τη  FI. Η EL και η RO παρείχαν εκτίμηση της 
μέσης διάρκειας για ορισμένα έτη.   
  

 
30 
 Διάγραμμα 23: Προστασία των καταναλωτών : μέση διάρκεια έκδοσης διοικητικών 
αποφάσεων  από τις αρχές προστασίας των καταναλωτών τα έτη 2014, 2018 – 2020 (*) (σε 
πρώτο βαθμό / σε ημέρες) (πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή με το Δίκτυο Συνεργασίας για την Προστασία 
των Καταναλωτών)  
 
(*) DE, LU, AT : το σενάριο είναι άνευ αντικειμένου, καθώς οι αρχές προστασίας των καταναλωτών δεν έχουν την 
εξουσία να κρίνουν υποθέσεις παράβασης των σχετικών κανόνων προστασίας των καταναλωτών. Εκτίμηση της μέσης 
διάρκειας παρείχαν οι DK, EL, FR, RO και FI για ορισμέν α έτη.  
– Νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες – 
Πέραν της συμβολής στην καταπολέμηση της εγκληματικότητας, η αποτελεσματικότητα της 
καταπολέμησης της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες είναι καθοριστικής 
σημασίας για τη φερεγγυό τητα, την ακεραιότητα και τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού 
τομέα, την εμπιστοσύνη στο χρηματοπιστωτικό σύστημα και τον θεμιτό ανταγωνισμό στην ενιαία 
αγορά (50). Η νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες μπορεί να αποθαρρύνει τις 
ξένες επενδύσε ις, να στρεβλώσει τις διεθνείς ροές κεφαλαίων και να επηρεάσει αρνητικά τις 
μακροοικονομικές επιδόσεις μιας χώρας, με αποτέλεσμα απώλεια ευημερίας και, συνακόλουθα, 
στέρηση πόρων από περισσότερο παραγωγικές οικονομικές δραστηριότητες (51). Η οδηγία για την 
καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες υποχρεώνει τα κράτη 
                                                           
50 Αιτιολογική σκέψη 2 της οδηγίας (ΕΕ) 2015/849 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής 
Μαΐου 2015, σχετικά με την πρόληψη της χρησιμοποίησης του χρηματοπιστωτι κού συστήματος για τη 
νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες ή για τη χρηματοδότηση της τρομοκρατίας.  
51  Ενημερωτικό δελτίο ΔΝΤ, 8 Μαρτίου 2018: 
https://www.imf.org/en/About/Factsheets/Sheets/2016/08/01/16/31/Fight -Against -Money -Laundering -the-
Financing -of-Terrorism .  

 
31 
 μέλη να τηρούν στατιστικά στοιχεία σχετικά με την αποτελεσματικότητα των συστημάτων τους 
για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και τ ης 
χρηματοδότησης της τρομοκρατίας (52). Σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, χρησιμοποιήθηκε 
επικαιροποιημένο ερωτηματολόγιο για να συγκεντρωθούν στοιχεία σχετικά με τα δικαστικά 
στάδια των εθνικών συστημάτων καταπολέμησης της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες  
δραστηριότητες. Στο διάγραμμα 24 απεικονίζεται η μέση διάρκεια των πρωτοβάθμιων δικαστικών 
υποθέσεων με αντικείμενο ποινικά αδικήματα σχετικά με τη νομιμοποίηση εσόδων από 
παράνομες δραστηριότητες.  
Διάγραμμα 24: Νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες : μέση διάρκεια 
δικαστικών υποθέσεων τα έτη 2014,  2018 – 2020  (*) (σε πρώτο βαθμό / σε ημέρες) (πηγή: 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή με την Ομάδα Εμπειρογνωμόνων για τη Νομιμοποίηση Εσόδων από 
Παράνομες Δραστηριότητες και τη Χρηματοδ ότηση της Τρομοκρατίας)  
 
(*) Δεν υπάρχουν στοιχεία για το 2020 : BE, DE, EST, IE, HR , PL και PT.  BG: η μέση διάρκεια των υποθέσεων υπολογίζεται από 
την ημέρα έναρξης της δικαστικής διαδικασίας έως την ημέρα έκδοσης της δικαστικής απόφασης σε μήνες.  ES, NL : εκτιμώμενη 
διάρκεια. CZ: διάρκεια σε μήνες. HU: ο μέσος αριθμός ημερών υπολογίστηκε με βάση μόνο τον αριθμό των υποθέσεων που 
επιλύθηκαν με καταδικαστική απόφαση. PT: ο μέσος αριθμός ημερών υπολογίστηκε  βάσει δείγματος . IT: τα δεδομένα αναφέρονται 
τόσο σ ε κύριες όσο και σε προκαταρκτικές ακροαματικές διαδικασίες. CY: οι σοβαρές υποθέσεις, ενώπιον του Κακουργιοδικείου, 
εκδικάζονται κατά μέσο όρο εντός ενός έτους. Τα λιγότερο σοβαρά αδικήματα, ενώπιον των Επαρχιακών Δικαστηρίων, απαιτούν 
περισσότερο χρόνο γ ια να εκδικαστούν. SK*: τα δεδομένα αντιστοιχούν στη μέση διάρκεια ολόκληρης της διαδικασίας, 
συμπεριλαμβανομένου του δευτεροβάθμιου δικαστηρίου.  
 
 
                                                           
52  Άρθρο 44 παράγραφος 1 της οδηγίας (ΕΕ) 2015/849. Βλ. επίσης το αναθεωρημένο άρθρο 44 της οδηγίας (ΕΕ) 
2018/843, που άρχισε να ισχύει τον Ιούνιο του 2018 και έπρεπε να εφαρμοστεί από τα κράτη μέλη έως τον 
Ιανουάριο του 2020.  
030060090012001500180021002400
DKEST SELUHRBGCYPLFIATNLELFRIECZHULVPTESLTITSK*ROSIMTBEDE
2014 2018 2019 2020 Μέση διάρκεια τα έτη 2014, 2018 -20ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ 
ΣΤΟΙΧΕΙΑ
 
32 
                                                            
53  HR, IT, CY, HU, MT, PL, PT κ αι SK, οι οποίες έλαβαν ειδικές ανά χώρα συστάσεις στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού 
Εξαμήνου του 2020, και στις χώρες BE, BG, IE, EL, ES, RO και SI, για τις οποίες οι προκλήσεις αποτυπώθηκαν 
στις αιτιολογικές σκέψεις των ειδικών ανά χώρα συστάσεων του 2020 και σ τις εκθέσεις ανά χώρα γι’  αυτές.  
Οι διαφορές στα αποτελέσματα κατά τη διάρκεια των οκτώ ετών που αναλύονται μπορεί να οφείλονται σε 
συγκυριακούς παράγοντες (διαφορές άνω του 10  % στον αριθμό των εισαχθεισών υποθέσεων δεν είναι σπάνιες) 
ή σε συστημικές αδυ ναμίες (έλλειψη ευελιξίας και ικανότητας ανταπόκρισης ή ανακολουθίες στη διαδικασία 
μεταρρύθμισης).  3.1.4.  Σύνοψη σχετικά με την αποδοτικότητα των συστημάτων απονομής δικαιοσύνης  
Ένα αποδοτικό σύστημα απονομής δικαιοσύνης διαχειρίζεται τον φόρτο υποθέσεων και τις 
συσσωρευμένες υποθέσεις, και εκδίδει αποφάσεις χωρίς αδικαιολόγητες καθυστερήσεις. 
Συνεπώς, οι κύριοι δείκτες που χρησιμοποιούνται στον πίνακα αποτελεσμάτων της ΕΕ στον 
τομέα της δικαιοσύνης για την παρακολούθηση της αποδοτικότητας των συστημάτων απονομής 
δικαιοσύνης είναι η διάρκεια των διαδικασιών  (εκτιμώμενος ή μέσος χρόνος σε ημέρες ο 
οποίος απαιτείται για τη δικαστική επίλυση μιας υπόθεσης), το ποσοστό διεκπεραίωσης  (ο 
λόγος του αριθμού των κριθεισών υποθέσεων προς τον αριθμό των εισαχθεισών υποθέσεων) 
και ο αριθμός των εκκρεμών υποθέσεων  (υποθέσεις οι οποίες δεν έχουν κριθεί στη λήξη του 
έτους).  
Γενικά δεδομένα για την αποδοτικότητα  
Ο πίνακας αποτελεσμάτων της ΕΕ στον τομέα της δικαιοσύνης για το 2022 περιέχει στοιχεία 
για την αποδοτικότητα τα οποία καλύπτουν περίοδο οκτώ ετών (2012 -2020). Η χρονική αυτή 
περίοδος καθιστά δυνατό να εντοπιστούν ορισμένες τάσεις και να συνεκτιμηθεί το γεγονός ότι 
συχνά απαιτείται χρόνος γι α να γίνουν αισθητές οι επιπτώσεις των μεταρρυθμίσεων στον τομέα 
της δικαιοσύνης.  
Η εξέταση των διαθέσιμων δεδομένων από το 2012 έως και το 2020, στις αστικές, εμπορικές 
και διοικητικές υποθέσεις, δείχνει ότι οι τάσεις ήταν, στις περισσότερες περιπτώσεις, θετικές. 
Ωστόσο, το 2020, για ορισμένα κράτη μέλη, από τα γενικά στοιχεία σχετικά με την 
αποδοτικότητα προκύπτει αρνητικός αντίκτυπος στην αποδοτικότητα. Είναι πιθανό να 
προκλήθηκε από την πανδημία COVID -19 και, ως εκ τούτου, να είναι προσωρινού χαρακτήρα.  
Ορισμένες θετικές εξελίξεις παρατηρούνται στα κράτη μέλη που, στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού 
Εξαμήνου, θεωρήθηκε ότι αντιμετωπίζουν ειδικές προκλήσεις (53): 
 Από το 2012 και μετά, και βάσει των υφιστάμενων δεδομένων γι’  αυτά τα κράτη μέλη, και 
παρά την πανδημία COVID -19, σε ορισμένα από αυτά η διάρκεια των πρωτοβάθμιων 
δικαστικών διαδικασιών  στην ευρεία κατηγορία «όλες οι υποθέσεις» (διάγραμμα 6) και 
στην κατηγορία «αστικές και εμπορικές υποθέσεις αμφισβητούμενης δικαιοδοσίας» 
(διάγραμμα 7) εξακολούθησε να μειώνεται ή παρέμεινε σταθερή. Στα μισά περίπου οικεία 
κράτη μέλη, τα ίδια δύο διαγράμμ ατα 6 και 7 δείχνουν αύξηση της διάρκειας των 
διαδικασιών, ενίοτε πάνω από τα επίπεδα του 2012. Στις διοικητικές υποθέσεις (διάγραμμα 
9), η διάρκεια των διαδικασιών από το 2012 και μετά έχει περιοριστεί ή παραμείνει σταθερή 
στα μισά περίπου από αυτά τα κρά τη μέλη. Συνολικά, στα μισά περίπου κράτη μέλη 
σημειώθηκε αύξηση της διάρκειας των διαδικασιών σε διοικητικές υποθέσεις το 2020.  
 Ο πίνακας αποτελεσμάτων παρουσιάζει στοιχεία σχετικά με τη διάρκεια των διαδικασιών 
σε όλους τους βαθμούς δικαιοδοσίας  για τις αστικές και εμπορικές υποθέσεις 
 
33 
 αμφισβητούμενης δικαιοδοσίας (διάγραμμα  8) και τις διοικητικές υποθέσεις 
(διάγραμμα  10). Από τα στοιχεία προκύπτει ότι σε ορισμένα κράτη μέλη τα οποία έχουν 
προσδιοριστεί ως χώρες που αντιμετωπίζουν προκλήσεις όσον αφορά τη διάρκεια των 
πρωτοβάθμιων δικαστικών διαδικασιών, τα ανώτερα δικαστήρια λειτουργούν με πιο 
αποδοτικό τρόπο. Ωστόσο, σε ορισμένα άλλα κράτη μέλη που αντιμετωπίζουν προκλήσεις, 
η μέση διάρκεια των διαδικασιών στα ανώτερα δικαστήρια είναι ακόμη μεγαλύτερη απ’  ό,τι 
στα πρωτοβάθμια δικαστήρια.  
 Στην ευρεία κατηγορία «όλες οι υποθέσεις» και στην κατηγορία των αστικών και 
εμπορικών υποθέσεων αμφισβητούμενης δικαιοδοσίας (διαγράμματα  11 και  12), ο 
συνολικός αριθμός των κρατών μελών με ποσοστό διεκπεραίωσης  άνω του 1 00 % έχει 
αυξηθεί από το 2012 και μετά. Το 2020, παρά τη μείωση, τα περισσότερα κράτη μέλη, 
συμπεριλαμβανομένων των περισσότερων από εκείνα που αντιμετωπίζουν προκλήσεις, 
ανέφεραν υψηλό ποσοστό διεκπεραίωσης (άνω του 97  %). Αυτό σημαίνει ότι τα δικαστήρια 
είναι γενικά σε θέση να αντιμετωπίζουν τις εισαγόμενες υποθέσεις σε αυτές τις κατηγορίες. 
Στις διοικητικές υποθέσεις (διάγραμμα 13), παρατηρείται μεγαλύτερη διαφορά στο 
ποσοστό διεκπεραίωσης από έτος σε έτος. Μολονότι γενικά το ποσοστό παραμένει 
χαμηλότερο  απ’ ό,τι σε άλλες κατηγορίες περιπτώσεων, ορισμένα κράτη μέλη 
εξακολουθούν να σημειώνουν ικανοποιητική πρόοδο. Ειδικότερα, περισσότερα από τα 
μισά κράτη μέλη που αντιμετωπίζουν προκλήσεις αναφέρουν αύξηση του ποσοστού 
διεκπεραίωσης στις διοικητικές υποθέσ εις από το 2012 και μετά.  
 Από το 2012 και μετά, η κατάσταση παραμένει σταθερή ή εξακολουθεί να βελτιώνεται σε 
σχεδόν όλα τα κράτη μέλη που αντιμετωπίζουν τις σημαντικότερες προκλήσεις όσον αφορά 
τις συσσωρευμένες υποθέσεις , ασχέτως κατηγορίας υποθέσεων. Τ ο 2020, παρά την 
αύξηση του αριθμού των εκκρεμών υποθέσεων σε ορισμένα κράτη μέλη, σε άλλα κράτη 
μέλη σημειώθηκε σημαντική πρόοδος στη μείωση του αριθμού των εκκρεμών υποθέσεων 
τόσο στις αστικές και εμπορικές υποθέσεις αμφισβητούμενης δικαιοδοσίας (διάγραμ μα 15) 
όσο και στις διοικητικές υποθέσεις (διάγραμμα 16). Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν 
σημαντικές διαφορές μεταξύ των κρατών μελών με συγκριτικά λίγες εκκρεμείς υποθέσεις 
και εκείνων με μεγάλο αριθμό εκκρεμών υποθέσεων.  
Αποδοτικότητα σε συγκεκριμένους τομείς του δικαίου της ΕΕ  
Τα δεδομένα σχετικά με τη μέση διάρκεια των διαδικασιών σε συγκεκριμένους τομείς του 
δικαίου της ΕΕ (διαγράμματα 17 -24) παρέχουν πληροφορίες για τη λειτουργία των συστημάτων 
απονομής δικαιοσύνης σε σαφή είδη επιχειρηματικών διαφορ ών.  
Τα δεδομένα σχετικά με την αποδοτικότητα σε συγκεκριμένους τομείς δικαίου της ΕΕ 
συγκεντρώνονται βάσει στενά διατυπωμένων σεναρίων, επομένως ο αριθμός των συναφών 
υποθέσεων ενδέχεται να φαίνεται χαμηλός. Ωστόσο, σε σύγκριση με την υπολογιζόμενη 
διάρκε ια των διαδικασιών που παρουσιάζεται στα γενικά δεδομένα για την αποδοτικότητα, τα 
εν λόγω διαγράμματα απεικονίζουν την πραγματική μέση διάρκεια όλων των συναφών 
υποθέσεων σε συγκεκριμένους τομείς ανά έτος. Ως εκ τούτου, αξίζει να σημειωθεί ότι αρκετά 
κράτ η μέλη τα οποία δεν φαίνεται να αντιμετωπίζουν προκλήσεις βάσει των γενικών δεδομένων 
για την αποδοτικότητα αναφέρουν σημαντικά μεγαλύτερη μέση διάρκεια υποθέσεων σε 
συγκεκριμένους τομείς του δικαίου της ΕΕ. Ταυτόχρονα, μπορεί επίσης να διαφέρει σημαντικά 
η διάρκεια των διαδικασιών σε διαφορετικούς συγκεκριμένους τομείς εντός του ίδιου κράτους 
μέλους.  
 
34 
 Τέλος, τα νέα διαγράμματα που επικεντρώνονται στη διάρκεια των διοικητικών διαδικασιών 
ενώπιον των εθνικών αρχών ανταγωνισμού και των εθνικών ρυθμιστικών αρχώ ν που είναι 
αρμόδιες για τις ηλεκτρονικές επικοινωνίες παρέχουν πληροφορίες για τη διοικητική 
αποδοτικότητα σε περισσότερους τομείς του δικαίου της ΕΕ. Η αποδοτικότητα της συνολικής 
αλυσίδας επιβολής, συμπεριλαμβανομένων των διοικητικών και δικαστικών διαδ ικασιών, 
συμβάλλει στη δημιουργία θετικού επιχειρηματικού και επενδυτικού περιβάλλοντος, 
διασφαλίζοντας την έγκαιρη επίλυση των υποθέσεων και την επιβολή των δικαιωμάτων.  
Τα διαγράμματα για συγκεκριμένους τομείς του δικαίου της ΕΕ δείχνουν τις ακόλουθες τά σεις:  
 Όσον αφορά τον δικαστικό έλεγχο στις υποθέσεις ανταγωνισμού  (διάγραμμα 17), καθώς 
ο συνολικός φόρτος υποθέσεων που αντιμετώπισαν τα δικαστήρια σε όλα τα κράτη μέλη 
αυξήθηκε, η διάρκεια της διαδικασίας του δικαστικού ελέγχου μειώθηκε ή παρέμεινε 
σταθερή σε έξι κράτη μέλη, ενώ αυξήθηκε σε πέντε άλλα κράτη μέλη. Παρά  την ελαφρώς 
θετική τάση, τρία κράτη μέλη ανέφεραν μέση διάρκεια άνω των 1  000 ημερών το 2020. 
Όσον αφορά τις διαδικασίες ενώπιον των εθνικών αρχών ανταγωνισμού , 10 κράτη μέλη 
ανέφεραν ότι η διάρκεια των διαδικασιών ήταν μικρότερη των 1  000 ημερών. Ορισμέν α 
κράτη μέλη, τα οποία αντιμετωπίζουν προβλήματα αποδοτικότητας όσον αφορά τον 
δικαστικό έλεγχο στις υποθέσεις ανταγωνισμού, συγκαταλέγονται μεταξύ των πλέον 
αποδοτικών όσον αφορά τις διαδικασίες ενώπιον των εθνικών αρχών ανταγωνισμού.  
 Όσον αφορά τις ηλεκ τρονικές επικοινωνίες  (διάγραμμα 19), ο φόρτος υποθέσεων για τα 
δικαστήρια μειώθηκε σε σύγκριση με τα προηγούμενα έτη, με αποτέλεσμα να συνεχίζεται 
η θετική τάση όσον αφορά την αυξημένη διάρκεια των διαδικασιών που παρατηρήθηκε το 
2019. Το 2020 τα περισσότ ερα κράτη μέλη κατέγραψαν μείωση στη μέση διάρκεια των 
διαδικασιών ή τα αριθμητικά στοιχεία παρέμειναν σταθερά, σε σύγκριση με το 2019, ενώ 
μόνο σε λίγα σημειώθηκε αύξηση. Το νέο διάγραμμα για την αποδοτικότητα των εθνικών 
ρυθμιστικών αρχών που είναι αρμόδ ιες για τις ηλεκτρονικές επικοινωνίες (διάγραμμα 
20) δείχνει ότι σε ορισμένα κράτη μέλη η μέση διάρκεια των διαδικασιών είναι σχετικά 
σταθερή, αλλά συνολικά δεν υπάρχει σαφής τάση για τα έτη για τα οποία υπάρχουν 
διαθέσιμα δεδομένα.  
 Όσον αφορά τις υποθέσει ς προσβολής σήματος της ΕΕ  (διάγραμμα 21), το 2020 ο 
συνολικός φόρτος υποθέσεων μειώθηκε. Ωστόσο, μολονότι ορισμένα κράτη μέλη 
κατόρθωσαν να αντιμετωπίσουν καλύτερα τον φόρτο υποθέσεών τους, καταγράφοντας 
μειωμένη ή σταθερή διάρκεια των διαδικασιών, σε έξι  άλλα κράτη μέλη σημειώθηκε σαφής 
αύξηση της μέσης διάρκειας των διαδικασιών.  
 Ο πιθανός συνδυαστικός αντίκτυπος της αλυσίδας επιβολής του νόμου που περιλαμβάνει 
τόσο διοικητικές διαδικασίες όσο και διαδικασίες δικαστικού ελέγχου παρουσιάζεται στον 
τομέα τ ης νομοθεσίας της ΕΕ για την προστασία των καταναλωτών (διαγράμματα 22 
και 23). Το 2020 έξι κράτη μέλη ανέφεραν ότι οι αρχές τους που είναι αρμόδιες για την 
προστασία των καταναλωτών χρειάζονταν κατά μέσο όρο χρονικό διάστημα μικρότερο των 
3 μηνών για να ε κδώσουν απόφαση σε υπόθεση που υπάγεται στην ενωσιακή νομοθεσία 
για την προστασία των καταναλωτών, ενώ σε έξι άλλα κράτη μέλη χρειάζονταν χρονικό 
διάστημα μεγαλύτερο των 6 μηνών. Στις περιπτώσεις που οι αποφάσεις των αρχών 
προστασίας των καταναλωτών προσβλ ήθηκαν ενώπιον δικαστηρίου, το 2020 οι τάσεις 
όσον αφορά τη διάρκεια του δικαστικού ελέγχου διοικητικής απόφασης διέφεραν, με 
αυξήσεις σε οκτώ κράτη μέλη και μειώσεις σε τέσσερα άλλα σε σύγκριση με το 2019. Σε 
 
35 
  
3.2. Ποιότητα των συστημάτων απονομής δικαιοσύνης  
Δεν υπάρχει ενιαίος τρόπος μέτρησης της ποιότητας των συστημάτων απονομής δικαιοσύνης. Ο 
πίνακας αποτελεσμάτων της ΕΕ στον τομέα της δικαιοσύνης για το 2022 εξακολουθεί να  εξετάζει 
παράγοντες που είναι γενικά αποδεκτοί ως συναφείς για τη βελτίωση της ποιότητας της 
δικαιοσύνης. Μπορεί να γίνει διάκριση μεταξύ τεσσάρων κατηγοριών εργαζομένων:  
1) προσβασιμότητα της δικαιοσύνης για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις·  
2) επάρκεια  οικονομικών και ανθρώπινων πόρων·  
3) θέσπιση εργαλείων αξιολόγησης·  
4) ψηφιοποίηση.  
3.2.1. Προσβασιμότητα  
Προσβασιμότητα απαιτείται σε ολόκληρη την αλυσίδα απονομής δικαιοσύνης για τη διευκόλυνση 
της εξασφάλισης σχετικών πληροφοριών —όσον αφορά το σύστημα απονομής δικαιοσύνης, τον 
τρόπο έγερσης αξιώσεων και τις σχετικές οικονομικές πτυχές, την εξέλιξη της διαδ ικασίας έως το 
τέλος της — και της πρόσβασης στη δικαστική απόφαση μέσω διαδικτύου.  
– Δικαστική αρωγή, δικαστικά τέλη και δικηγορικές αμοιβές – 
Το κόστος των ένδικων διαδικασιών αποτελεί βασικό παράγοντα που καθορίζει την πρόσβαση 
στη δικαιοσύνη. Οι υψηλές  δικαστικές δαπάνες, συμπεριλαμβανομένων των δικαστικών τελών 
                                                           
54  Η οδηγία (ΕΕ) 2018/1673 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Οκτωβρίου 2018, σχετικά 
με την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων απ ό παράνομες δραστηριότητες μέσω του ποινικού δικαίου, θα 
εξαλείψει νομικά εμπόδια που μπορούν να καθυστερήσουν τη δίωξη, όπως τον όρο ότι η δίωξη για νομιμοποίηση 
εσόδων από παράνομες δραστηριότητες μπορεί να κινηθεί μόνο μετά το πέρας της διαδικασίας για το κύριο 
αδίκημα. Τα κράτη μέλη όφειλαν να μεταφέρουν την εν λόγω οδηγία στο εθνικό τους δίκαιο έως τις 8 Δεκεμβρίου 
2020.  δύο κράτη μέλη η μέση διάρκεια του δικαστικού ελέγχου εξακολουθεί να υπερβαίνει τις 
1 000 ημέρες.  
 Η αποτελεσματική καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες 
δραστηριότητες  είναι καθοριστικής σημασίας για την προστασία του χρηματοπιστωτικού 
συστήματος, τη διασφάλιση του θεμιτού ανταγωνισμού και για την πρόληψη αρνητικών 
οικονομικών συνεπειών. Οι προκλήσεις όσον αφορά τη διάρκεια των δικαστικών 
διαδικασιών στις υποθέσεις αδικ ημάτων νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες 
δραστηριότητες μπορούν να πλήξουν την αποτελεσματική καταπολέμηση της 
νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες. Στο διάγραμμα 24 παρουσιάζονται 
επικαιροποιημένα στοιχεία σχετικά με τη διάρκεια των δικαστικ ών διαδικασιών που 
αφορούν αδικήματα νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες. Προκύπτει 
ότι, ενώ σε περισσότερα από τα μισά κράτη μέλη οι πρωτοβάθμιες δικαστικές διαδικασίες 
διαρκούν έως και ένα έτος κατά μέσο όρο, σε αρκετά κράτη μέλη διαρκούν π ερίπου 2 έτη 
κατά μέσο όρο (54). 
 
 
36 
 (55) και των δικηγορικών αμοιβών (56), ενδέχεται να παρεμποδίζουν την πρόσβαση στη 
δικαιοσύνη. Οι δικαστικές δαπάνες σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις δεν είναι εναρμονισμένες 
σε επίπεδο ΕΕ. Καθώ ς διέπονται  από την εθνική νομοθεσία, διαφέρουν από το ένα κράτος μέλος 
στο άλλο.  
Η πρόσβαση σε δικαστική αρωγή συνιστά θεμελιώδες δικαίωμα, το οποίο κατοχυρώνεται στον 
Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ (57). Παρέχει τη δυνατότητα πρόσβασης στη 
δικαι οσύνη σε άτομα που διαφορετικά δεν θα ήταν σε θέση να αναλάβουν ή να προκαταβάλουν 
τις δικαστικές δαπάνες. Τα περισσότερα κράτη μέλη παρέχουν δικαστική αρωγή με κριτήριο το 
εισόδημα του αιτούντος (58). 
Στο διάγραμμα  25 απεικονίζεται η διαθεσιμότητα πλήρους ή μερικής δικαστικής αρωγής σε 
συγκεκριμένη υπόθεση καταναλωτικής διαφοράς που αφορά αξίωση ύψους 6  000 EUR. Συγκρίνει 
τα όρια εισοδήματος για τη χορήγηση δικαστικής αρωγής, εκφρασμένα ως ποσοστό του ορίου 
φτώχειας της Eurostat για κάθε κράτος μέλος (59). Για παράδειγμα, εάν το όριο για τη χορήγηση 
δικαστικής αρωγής φαίνεται να ανέρχεται στο 20  %, αυτό σημαίνει ότι αιτών με εισόδημα κατά 
20 % υψηλότερο από το όριο φτώχειας της Eurostat για το οικείο κράτος μέλος εξακολουθεί να 
είναι επιλέξιμος για δικαστική αρωγή. Ωστόσο, εάν το όριο για τη χορήγηση δικαστικής αρωγής 
φαίνεται να είναι κάτω από το 0, αυτό σημαίνει ότι πρόσωπο με εισόδημα κάτω από το όριο της 
φτώχειας μπορεί να μην είναι επιλέξιμο για δικαστική αρωγή.  
Ορισμένα κράτη μέλη εφαρμόζουν σύστημα δικαστικής αρωγής το οποίο προβλέπει την κάλυψη 
του 100  % των εξόδων που σχετίζονται με την ένδικη διαδικασία (πλήρης δικαστική αρωγή), το 
οποίο συμπληρώνεται με σύστημα το οποίο καλύπτει μέρος των εξόδων (μερική δικαστική 
αρωγή), τα δε δύο αυτά συστήματα προβλέπουν διαφορετικά κριτήρια επιλεξιμότητας. Άλλα 
κράτη μέλη εφαρμόζουν μόνο σύστημα πλήρους δικαστικής αρωγής ή μόνο σύστημα μερικής 
δικαστικής αρωγής.  
 
 
                                                           
55  Ως δικαστικά τέλη νοούνται τα ποσά που πρέπει να καταβληθούν για την έναρξη μη ποινικής διαδικασίας ενώπιον 
δικαστηρίου. 
56  Οι δικ ηγορικές αμοιβές είναι το αντίτιμο για τις υπηρεσίες που παρέχουν οι δικηγόροι στους πελάτες τους.  
57 Άρθρο 47 τρίτο εδάφιο του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ.  
58 Τα κράτη μέλη χρησιμοποιούν διαφορετικές μεθόδους για τον καθορισμό του ορίου επιλεξιμ ότητας, π.χ. 
διαφορετικές περιόδους αναφοράς (μηνιαίο/ετήσιο εισόδημα). Περίπου τα μισά κράτη μέλη προβλέπουν επίσης 
όριο το οποίο τελεί σε συνάρτηση με την προσωπική περιουσία του αιτούντος. Το στοιχείο αυτό δεν λαμβάνεται 
υπόψη στο συγκεκριμένο διάγραμμα . Στις χώρες BE, BG, IE, ES, FR, HR, HU, LT, LU, NL και PT ορισμένες 
ομάδες ανθρώπων (π.χ. φυσικά πρόσωπα που λαμβάνουν ορισμένα επιδόματα) δικαιούνται αυτομάτως να λάβουν 
δικαστική αρωγή σε αστικές/εμπορικές διαφορές. Πρόσθετα κριτήρια τα οποία ενδέχεται να χρησιμοποιούν τα 
κράτη μέλη, όπως το βάσιμο της προσφυγής, δεν λαμβάνονται υπόψη στο συγκεκριμένο διάγραμμα. Μολονότι 
δεν συνδέεται άμεσα με το διάγραμμα, σε αρκετά κράτη μέλη (AT, CZ, DE, DK, IT, NL, PL, SI) η δικαστική 
αρωγή δεν περιορίζεται στα φυσικ ά πρόσωπα.  
59 Προκειμένου να συγκεντρωθούν συγκρίσιμα δεδομένα, το όριο της φτώχειας της Eurostat για κάθε κράτος μέλος 
έχει μετατραπεί σε μηνιαίο εισόδημα. Το όριο κινδύνου φτώχειας έχει οριστεί στο 60  % του εθνικού διάμεσου 
ισοδύναμου διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκ υριών. European Survey on Income and Living Conditions 
(Ευρωπαϊκή έρευνα για το εισόδημα και τις συνθήκες διαβίωσης), πίνακας Eurostat ilc_li01, 
https://ec.europa .eu/eurostat/databrowser/view/ilc_li01/default/table?lang=en  
 
37 
 Διάγραμμα  25: Όριο εισοδήματος για δικαστική αρωγή σε συγκεκριμένη υπόθεση 
καταναλωτικής διαφοράς, 2021 (*) (διαφορές ως ποσοστό επί τοις % από το όριο φτώχειας της 
Eurostat) [πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή με το Συμβούλιο των Δικηγορικών Συλλόγων της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης (CCBE) (60)]  
(*) EST:  η απόφαση για τη χορήγηση δικαστικής αρωγής δεν βασίζεται στο επίπεδο των οικονομικών πόρων του 
αιτούντος . IE: για τη δικαστική αρωγή πρέπει επίσης να λαμβάνονται υπόψη τα δυνάμενα να ρευστοποιηθούν 
περιουσιακά στοιχεία του αιτούντος. CY: στοιχεία του 202 0. MT: στοιχεία του 2020. LV: τα όρια διαφέρουν ανά δήμο· 
στο διάγραμμα παρουσιάζεται το ανώτατο όριο. PT: η απόφαση για τη χορήγηση δικαστικής αρωγής λαμβάνεται από τη 
δημόσια διοίκηση (Δ.Δ. στο διάγραμμα) και το Υπουργείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων αξιολογεί τις οικονομικές συνθήκες 
του αιτούντος βάσει του νόμου. RO: στοιχεία του 2020.  
Τα περισσότερα κράτη μέλη υποχρεώνουν τους διαδίκους να καταβάλουν δικαστικό τέλος για την 
κίνηση δικαστικής διαδικασίας. Οι αποδέκτες δικαστικής αρωγής συχνά απαλλάσσονται από την 
καταβολή δικαστικών τελών. Μόνο στη Βουλγαρία, την Εσθονία, την Ιρλανδία, τις Κάτω Χώρες, 
την Πολωνία και τη Σλοβενία οι αποδέκτες δικαστικής αρωγής δεν απαλλάσσονται αυτομάτως 
από την καταβολή δικαστικών τελών. Στην Τσεχία το δικαστήριο αποφασίζει κατ ά περίπτωση αν 
θα απαλλαγεί ή όχι ο αποδέκτης δικαστικής αρωγής από την καταβολή δικαστικών τελών. Στο 
Λουξεμβούργο, οι διάδικοι που λαμβάνουν δικαστική αρωγή δεν υποχρεούνται να καταβάλουν 
έξοδα δικαστικού επιμελητή. Στο διάγραμμα 26 συγκρίνεται, για τα δ ύο σενάρια, το ποσό του 
δικαστικού τέλους, το οποίο παρουσιάζεται ως ποσοστό της αξίας της αξίωσης. Εάν, για 
παράδειγμα, στο κατωτέρω διάγραμμα το δικαστικό τέλος φαίνεται να ανέρχεται στο 10  % 
αξίωσης ύψους 6  000 EUR, ο καταναλωτής θα πρέπει να καταβάλει δικαστικό τέλος ύψους 
                                                           
60 Τα στοιχεία για το 2021 συλλέχθηκαν με βάση τις απαντήσεις μελών του Συμβουλίου Δικηγορικών Συλλόγων της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης (CCBE) σε ερωτηματολόγιο βασισμένο στο ακόλουθο συγκεκριμένο σενάριο: διαφορά 
καταναλωτή με εταιρεία (υποδείχθηκαν δύο διαφορετικές αξίες της αξίωσης: 6  000 EUR και το όριο κινδύνου 
φτώχειας της Eurostat για κάθε κράτος μέλος). Δεδομένου ότι οι προϋποθέσεις για τη χορήγηση δικαστικής 
αρωγής εξαρτώνται από την κατάσταση του α ιτούντος, χρησιμοποιήθηκε το ακόλουθο σενάριο: άγαμος 35χρονος 
εργαζόμενος αιτών, χωρίς κανένα προστατευόμενο μέλος ή χωρίς ασφάλιση νομικής προστασίας, με τακτικό 
εισόδημα και μισθωμένο διαμέρισμα. 
-70%-50%-30%-10%10%30%50%70%90%110%130%150%
DKESELITDEBELVLTNLSEIESIMTBGLUFISKFRHRROHUCZATPLESTCYPT
Πλήρης δικαστική αρωγή Μερική δικαστική αρωγή 0%ΔΙΑΚΡΙΤΙΚΗ 
ΕΥΧΕΡΕΙΑ 
ΤΟΥ 
ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ
ΔΕΝ ΠΡΟΒΛΕΠΕΤΑΙ 
ΔΙΚΑΣΤΙΚΗ ΑΡΩΓΗ ΣΤΟ 
ΣΕΝΑΡΙΟ
ΔΙΑΚΡΙΤΙΚΗ ΕΥΧΕΡΕΙΑ ΤΗΣ Δ.Δ.
 
38 
 600 EUR για να κινήσει δικαστική διαδικασία. Η αξίωση χαμηλής αξίας βασίζεται στο όριο 
κινδύνου φτώχειας (AROP) της Eurostat για κάθε κράτος μέλος.  
Διάγραμμα 26: Δικαστικό τέλος για την κίνηση δικαστικής διαδι κασίας σε συγκεκριμένη 
υπόθεση καταναλωτικής διαφοράς, 2021 (*) (ποσό του δικαστικού τέλους ως ποσοστό της αξίας 
της αξίωσης ) [πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή με το Συμβούλιο των Δικηγορικών Συλλόγων της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης (CCBE) (61)] 
 
 
(*) «Αξίωση χαμηλής αξίας» είναι αξίωση η οποία αντιστοιχεί στο όριο φτώχειας της Eurostat για μονομελές νοικοκυριό 
σε κάθε κράτος μέλος, κατόπιν μετατροπής του σε μηνιαίο εισόδημα (π.χ. το 2019 η αξία αυτή κυμαινόταν από 193 EUR 
στη RO έως 1  824 EUR στο LU). ES, PT: δεν παρασχέθηκαν στοιχεία. BG, RO: Στοιχεία του 2020 για τα καταβλητέα 
δικαστικά τέλη για αξίωση ύψους 6  000 EUR. Δεν παρασχέθηκαν πληροφορίες σχετικά με τα καταβλητέα δικαστικά τέλη 
για τις αξιώσεις χαμηλής αξίας. CY: στοιχεία του 2020. LU: οι διάδικοι πρέπει να καταβάλουν έξοδα δικαστικού 
επιμελητή για να κινήσουν διαδικασία ως ενάγοντες, εκτός εάν λαμβάνουν δικαστική αρωγή. MT: στοιχεία του 2020. 
NL: δικαστικά τέλη για εισόδημα <2  383 EUR/μήνα. AT: το μέγιστο ποσό του δικαστικού τέλους εξαρτ άται από τον 
βαθμό δικαιοδοσίας. SE: τα δικαστικά τέλη διαφέρουν στις αστικές υποθέσεις ανάλογα με το είδος της υπόθεσης. Στις 
διαφορές όπου η αξία της αξίωσης είναι <2  339 EUR, το δικαστικό τέλος είναι 88  EUR. Στις υποθέσεις όπου η αξία 
της αξίωσης είναι >2 339 EUR, το δικαστικό τέλος είναι 275  EUR. Για άλλα είδη αξιώσεων υπάρχουν άλλα δικαστικά 
τέλη.  
Η αποτελεσματική εκτέλεση των συμβάσεων είναι ουσιαστικής σημασίας για την οικονομία. Η 
πιθανότητα ανάκτησης των πραγματικών δικαστικών δαπανών ενισχύει τη θ έση του δανειστή που 
επιδιώκει την εκτέλεση σύμβασης. Κατά κανόνα, ο δανειστής, ως ενάγων, υποχρεούται να 
καταβάλει δικαστικό τέλος για την κατάθεση αγωγής στο δικαστήριο. Κατά κανόνα, τα 
δικαστήρια διατάσσουν τον εναγόμενο που ηττήθηκε να επιστρέψει το σύ νολο  των δικαστικών 
τελών που προκατέβαλε ο ενάγων που νίκησε. Στο διάγραμμα 27 απεικονίζεται το ποσό του 
δικαστικού τέλους που απαιτείται για την κίνηση δικαστικής διαδικασίας σε συγκεκριμένη 
                                                           
61 Τα στοιχεία, τα οποία παραπέμπουν σε όρια εισοδήματος π ου ίσχυαν το 2020, συλλέχθηκαν με βάση τις 
απαντήσεις μελών του Συμβουλίου των Δικηγορικών Συλλόγων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (CCBE) σε 
ερωτηματολόγιο βασισμένο στο ακόλουθο σενάριο: καταναλωτική διαφορά μεταξύ ιδιώτη και εταιρείας 
(υποδείχθηκαν δύο διαφορετικ ές αξίες της αξίωσης: 6  000 EUR και το όριο κινδύνου φτώχειας της Eurostat για 
κάθε κράτος μέλος). 

 
39 
 εμπορική υπόθεση που αφορά διαφορά μεταξύ δύο εταιρειών στο πλα ίσιο διασυνοριακής 
εμπορικής δίκης σχετικά με την εκτέλεση σύμβασης, με αξία αξίωσης 20  000 EUR.  
Διάγραμμα 27: Δικαστικό τέλος για την κίνηση δικαστικής διαδικασίας σε συγκεκριμένη 
εμπορική υπόθεση, 2021 (*) (σε EUR ) [πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή με το CCBE(62)] 
 
(*) CY, LU, MT, PL, RO : στοιχεία του 2020. EL, ES : η ανάκτηση των δικαστικών τελών αποφασίζεται κατά 
περίπτωση. HU: δεν προβλέπεται πλήρης ανάκτηση των δικαστικών τελών από τον νικήσαντα διάδικο.  
Κατά κανόνα, ο δανειστής προκαταβάλλει την αμοιβή του δικού του δικηγόρου όχι μόνο για την 
ένδικη διαδικασία αλλά ήδη κατά το στάδιο προ της ένδικης διαδικασίας. Όσον αφορά την 
επιστροφή των εξόδων, τα περισσότερα κράτη μέλη εφαρμόζουν τον κανόνα ότι ο ηττ ηθείς 
διάδικος καλείται να καλύψει όχι μόνο τα δικά του δικαστικά έξοδα, αλλά και εκείνα του διαδίκου 
που νίκησε. Ο κανόνας αυτός αποτρέπει την άσκηση αγωγών με χαμηλές πιθανότητες 
ευδοκίμησης, αλλά ενθαρρύνει την άσκηση αγωγών με υψηλές πιθανότητες ευδοκί μησης. Στο 
διάγραμμα 28 φαίνεται το ποσό που θα επιδίκαζε το δικαστήριο υπέρ του ενάγοντος που νίκησε 
σε συγκεκριμένο σενάριο εμπορικής υπόθεσης (υποσημείωση 62).  
Διακρίνονται τρία κύρια συστήματα:  
1) στα κράτη μέλη που διαθέτουν σύστημα ελάχιστων νόμιμω ν αμοιβών, η επιστροφή των 
δικηγορικών αμοιβών εξαρτάται από το ύψος της νόμιμης αμοιβής που προβλέπεται για την 
εργασία που εκτέλεσε ο δικηγόρος, το οποίο διαφέρει σημαντικά από το ένα κράτος μέλος στο 
άλλο·  
                                                           
62 Τα στοιχεία συλλέχθηκαν με βάση τις απαντήσεις μελών του Συμβουλίου Δικηγορικών Συλλόγων της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης (CCBE) σε ερωτηματολόγιο βασισμένο στο σενάρ ιο που περιγράφεται ανωτέρω. Ζητήθηκε 
από τα μέλη του CCBE να παράσχουν πληροφορίες σχετικά με το καταβλητέο δικαστικό τέλος για την κατάθεση 
της αγωγής στο πλαίσιο της υπόθεσης που προβλέπεται στο σενάριο.  
0100200300400500600700800900100011001200
FRLUBEIEESCYRODKITHRSEELSIFIMTLTATESTBGLVCZPLNLDEHUSKPTΑ
Ν
Ε
ΥΔ
Ε
Ν
Υ
Π
Α
Ρ
Χ
Ο
Υ
Ν
Σ
Τ
Ο
Ι
Χ
Ε
Ι
Α
 
40 
 2) στα κράτη μέλη που δεν διαθέτουν σύστημα ελ άχιστων νόμιμων αμοιβών, προβλέπεται είτε 
πλήρης (Πορτογαλία, Φινλανδία) είτε μερική (Λετονία, Λουξεμβούργο) επιστροφή της 
δικηγορικής αμοιβής·  
3) σε ορισμένα κράτη μέλη, το ζήτημα της επιστροφής αποφασίζεται από το δικαστήριο κατά 
περίπτωση.  
Διάγραμμα 28: Δυνατότητα ανάκτησης των δικηγορικών αμοιβών σε εμπορική δίκη, 2021 
(*) (σε EUR) [πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή με το Συμβούλιο των Δικηγορικών Συλλόγων της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης (CCBE) (63)]  
 
(*) Για το συγκεκριμένο διάγραμμα, οι δικηγορικές αμοιβές δεν περιλαμβάνουν διοικητικά έξοδα και ΦΠΑ, εφόσον 
είναι καταβλητέα. Η υποθετική δικηγορική αμοιβή για το στάδιο της ένδικης διαδικασίας που προβλέπεται στο σενάριο 
είναι 1 650 EUR. Η πλήρης ανάκτησ η στα συστήματα στα οποία δεν προβλέπεται ελάχιστη νόμιμη αμοιβή σημαίνει ότι 
μπορεί να ανακτηθεί το ποσό αυτό (1 650 EUR). Τα κράτη μέλη που προβλέπουν μερική ανάκτηση (LV, LU) 
ταξινομούνται κατά σειρά με βάση την ανακτήσιμη δικηγορική αμοιβή (από την υψη λότερη στη χαμηλότερη, με ποσά 
που κυμαίνονται από 2  200 EUR έως 660  EUR). Το διάγραμμα δεν περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με τη δυνατότητα 
ανάκτησης των δικηγορικών αμοιβών για το στάδιο προ της ένδικης διαδικασίας, διότι αυτό δεν προβλέπεται σε όλα τα 
κράτη μέλη. IT: υπάρχει νόμιμη αμοιβή στην IT (3  235 EUR στο σενάριο), αλλά το δικαστήριο μπορεί να αποφασίσει 
σχετικά με την επιστροφή των εξόδων εντός καθορισμένου εύρους. LT: το δικαστήριο αποφασίζει, λαμβάνοντας υπόψη 
κατευθυντήριες γραμμές του Υπουργε ίου Δικαιοσύνης. Το μέγιστο ποσό στο σενάριο ανέρχεται σε 3  350 EUR. HU: 
Υπάρχουν δύο σενάρια: το δικαστήριο θα μπορούσε να διατάξει την πλήρη ανάκτηση της δικηγορικής αμοιβής από τον 
νικήσαντα διάδικο, με βάση τη συμφωνία περί δικηγορικής αμοιβής μεταξύ τ ου δικηγόρου και του πελάτη· το δικαστήριο 
                                                           
63  Τα στοιχεία συλλέχθηκαν με βάση τις απαντήσει ς μελών του CCBE σε ερωτηματολόγιο βασισμένο στο ίδιο 
σενάριο με το διάγραμμα 27 (βλ. υποσημείωση 62). Το ακόλουθο σενάριο χρησιμοποιήθηκε ως βάση για τον 
υπολογισμό των δικηγορικών αμοιβών: η εταιρεία που επιθυμεί την εκτέλεση της σύμβασης προσέλαβε 
εξειδ ικευμένο και έμπειρο δικηγόρο. Ο δικηγόρος εκτέλεσε τις εξής εργασίες: στο στάδιο προ της ένδικης 
διαδικασίας: 3 ώρες εργασίας, κατάρτιση ενός εγγράφου έναντι ωριαίας δικηγορικής αμοιβής 200  EUR (συνολικά 
600 EUR)· στάδιο: 11 ώρες εργασίας, κατάρτιση 3 εγγ ράφων, και συμμετοχή σε 2 ακροαματικές διαδικασίες 
έναντι καθαρής ωριαίας δικηγορικής αμοιβής 200  EUR (συνολικά 2  200 EUR). Ζητήθηκε από τα μέλη του CCBE 
να παράσχουν πληροφορίες σχετικά με α) την ελάχιστη νόμιμη αμοιβή για τις εργασίες στο στάδιο (προ) τη ς 
ένδικης διαδικασίας, εφόσον υπάρχει, και β) το ποσό της δικηγορικής αμοιβής που θα μπορούσε εύλογα να 
διατάξει το δικαστήριο να καταβάλλει ο ηττηθείς διάδικος. (Η υποθετική ωριαία δικηγορική αμοιβή έχει αλλάξει 
σε σύγκριση με τον πίνακα αποτελεσμάτων της  ΕΕ στον τομέα της δικαιοσύνης για το 2020 και, ως εκ τούτου, οι 
απαντήσεις δεν είναι συγκρίσιμες).  
025050075010001250150017502000225025002750300032503500
ATNLCZCYSKHRELSIDEMTPTFILVLUBEDKESTIEESFRITLTHUPLROSEBG
Ποσό της δικηγορικής αμοιβής που ανακτά ο νικήσας διάδικος για νομικές υπηρεσίες στο στάδιο της ένδικης διαδικασίαςΔΙΑΚΡΙΤΙΚΗ ΕΥΧΕΡΕΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥΔ
Ε
Ν
Υ
Π
Α
Ρ
Χ
Ο
Υ
Ν
Σ
Τ
Ο
Ι
Χ
Ε
Ι
ΑΜΕΡΙΚΉ 
ΑΝΆΚΤΗΣΗ 
ΤΗΣ 
ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΉΣ 
ΑΜΟΙΒΉΣ 
ΑΠΌ ΤΟΝ 
ΝΙΚΉΣΑΝΤΑ 
ΔΙΆΔΙΚΟ ΠΛΉΡΗΣ 
ΑΝΆΚΤΗΣΗ 
ΤΗΣ 
ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΉ
Σ ΑΜΟΙΒΉΣ 
ΑΠΌ ΤΟΝ 
ΝΙΚΉΣΑΝΤΑ 
ΔΙΆΔΙΚΟ Σύστημα ελάχιστων νόμιμων αμοιβών Χωρίς σύστημα ελάχιστων νόμιμων αμοιβών
 
41 
 θα μπορούσε να λάβει υπόψη το σύστημα ελάχιστης νόμιμης αμοιβής και να διατάξει τη μερική μόνον ανάκτηση της 
δικηγορικής αμοιβής από τον νικήσαντα διάδικο, ανεξάρτητα από τη συμφωνία μεταξύ του δικηγόρου και του π ελάτη. 
MT: δεν υφίσταται η έννοια της ωριαίας δικηγορικής αμοιβής στη MT, η επιστροφή των εξόδων καθορίζεται με βάση 
την αξία της αξίωσης.  AT: το σενάριο δεν εφαρμόζεται πλήρως στο σύστημα επιστροφής εξόδων της AT. PL: το ελάχιστο 
ύψος των αμοιβών καθορίζεται από τον νόμο και εξαρτάται από την αξία του αντικειμένου της διαφοράς. Το δικαστήριο 
μπορεί να αποφασίσει την απαλλαγή από την καταβολή της αμοιβής ή να διατάξει την καταβολή της ελάχιστης αμοιβής 
(σε περίπτωση που η αμοιβή έχει αυξηθεί λόγω ει δικών περιστάσεων όπως ορίζεται στη σχετική νομοθεσία).  
 
– Πρόσβαση σε μεθόδους εναλλακτικής επίλυσης διαφορών (ΕΕΔ) – 
Στο διάγραμμα 29 απεικονίζονται οι προσπάθειες των κρατών μελών για την προώθηση της 
εθελοντικής χρήσης μεθόδων εναλλακτικής επίλυσης δια φορών (ΕΕΔ) με την παροχή ειδικών 
κινήτρων. Τα κίνητρα αυτά μπορεί να διαφέρουν ανάλογα με τον τομέα δικαίου (64).  
Διάγραμμα  29: Προώθηση μεθόδων ΕΕΔ και παροχή κινήτρων για τη χρήση τους, 2021 (*) 
[πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή (65)] 
 
(*) Μέγιστος δυνατός βαθμός: 68 μονάδες. Συγκεντρωτικοί δείκτες που βασίζονται στους ακόλουθους δείκτες: 1) 
ιστότοπος που παρέχει πληροφορίες για την ΕΕΔ· 2) διαφημιστικές εκστρατείες στα μέσα ενημέρωσης· 3) φυλλάδια για 
το ευρύ κοινό· 4) ειδικές συναντήσε ις ενημέρωσης για την ΕΕΔ που διοργανώνονται από το δικαστήριο κατόπιν 
αιτήματος· 5) συντονιστής ΕΕΔ/διαμεσολάβησης στα δικαστήρια· 6) δημοσίευση αξιολογήσεων για τη χρήση μεθόδων 
ΕΕΔ· 7) δημοσίευση στατιστικών στοιχείων για τη χρήση μεθόδων ΕΕΔ· 8) πλήρης  ή μερική κάλυψη, μέσω της 
δικαστικής αρωγής, των εξόδων της ΕΕΔ· 9) πλήρης ή μερική επιστροφή των δικαστικών τελών, συμπεριλαμβανομένων 
των τελών χαρτοσήμου, σε περίπτωση επιτυχούς έκβασης της ΕΕΔ· 10) δεν απαιτείται δικηγόρος στις διαδικασίες ΕΕΔ· 
11) ο δικαστής μπορεί να ενεργεί ως διαμεσολαβητής· 12) η συμφωνία που επιτυγχάνεται μεταξύ των διαδίκων 
καθίσταται εκτελεστή από το δικαστήριο· 13) δυνατότητα κίνησης διαδικασίας / έγερσης αξίωσης και υποβολής 
έγγραφων αποδεικτικών στοιχείων ηλεκτρονικά· 14) οι  διάδικοι μπορούν να ενημερώνονται ηλεκτρονικά για την κίνηση 
και τα διάφορα στάδια της διαδικασίας· 15) δυνατότητα ηλεκτρονικής πληρωμής των καταβλητέων τελών· 16) χρήση 
                                                           
64  Οι μέθοδοι για την προώθηση της ΕΕΔ και για την παροχή κινήτρων για τη χρήση της δεν περιλαμβάνουν τις 
υποχρεωτικές απαιτήσεις χρήσης διαδικασιών ΕΕΔ πριν από την προσφυγή στα δικαστήρια, καθώς τέτοιου είδους 
απαιτήσεις εγείρουν προβληματισμό όσον αφορά τη συμβατότητά τους με το δικαίωμα πραγματικής προσφυγής 
ενώπιον δικαστηρίου, το οποίο κατοχυρώνεται στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ.  
65 Στοιχεία του 2021, τα οποία συλλέχθηκαν σε συνεργασία με την ομάδα των υπευθύνων επικοινωνίας για τα εθνικά 
συστήματα δικαιοσύνης.  
048121620242832364044485256606468
LTDEHUDKESPLLVPTNLESTFRATCZBGSELUMTSISKBEFIITROELIEHRCY
Αστικές και εμπορικές διαφορές Εργατικές διαφορές Καταναλωτικές διαφορές Διοικητικές διαφορές
 
42 
 της τεχνολογίας (εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης, διαλογικών ρομπότ) για τη διευκόλυνση  της υποβολής και επίλυσης 
των διαφορών· και 17) άλλα μέσα. Για καθέναν από τους εν λόγω 17 δείκτες, δόθηκε μία μονάδα για κάθε τομέα δικαίου. 
IE: οι διοικητικές υποθέσεις εμπίπτουν στην κατηγορία των αστικών και εμπορικών υποθέσεων. EL: προβλέπεται ΕΕΔ 
ενώπιον των διοικητικών εφετείων για τις διαδικασίες σύναψης δημόσιων συμβάσεων.  ES: η ΕΕΔ είναι υποχρεωτική 
στις υποθέσεις εργατικού δικαίου. PT: στις αστικές/εμπορικές διαφορές, τα δικαστικά τέλη επιστρέφονται μόνο στα 
ειρηνοδικεία. SK: η σλοβακική έννομη τάξη δεν υποστηρίζει τη χρήση της ΕΕΔ για διοικητικούς σκοπούς. FI: οι 
καταναλωτικές και εργατικές διαφορές θεωρούνται επίσης αστικές υποθέσεις. SE: οι δικαστές διαθέτουν δικονομική 
ευχέρεια σχετικά με την ΕΕΔ. Η επιδίωξη φιλικού διακανονισμού των διαφορών  αποτελεί υποχρεωτικό καθήκον για τον 
δικαστή, εκτός αν η λύση αυτή δεν είναι κατάλληλη λόγω της φύσης της υπόθεσης.  
– Ειδικές ρυθμίσεις για την πρόσβαση των ατόμων με αναπηρία στη δικαιοσύνη  – 
Ως συμβαλλόμενα μέρη της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα δ ικαιώματα των ατόμων με 
αναπηρία (66), η ΕΕ και όλα τα κράτη μέλη της υποχρεούνται να εξασφαλίζουν την 
αποτελεσματική και ισότιμη πρόσβαση των ατόμων με αναπηρία στη δικαιοσύνη, διασφαλίζοντας 
κατάλληλες προσαρμογές με στόχο  την ισότητα και την απαγόρευση των διακρίσεων. Τα 
συμβαλλόμενα κράτη  θα πρέπει επίσης να παρέχουν προσβασιμότητα, συμπεριλαμβανομένης της 
επικοινωνίας και της ενημέρωσης, καθώς και να επαναβεβαιώνουν το δικαίωμα των ατόμων 
αυτών για ισότιμη αναγνώριση ενώ πιον του νόμου. Στο διάγραμμα 30 παρουσιάζονται 
επιλεγμένες ειδικές ρυθμίσεις για το θέμα αυτό, όπως η διαθεσιμότητα πληροφοριών σε 
προσβάσιμη μορφή, η διαθεσιμότητα, κατόπιν αιτήματος, ειδικών μορφοτύπων ή η 
προσβασιμότητα ειδικών ψηφιακών λύσεων για αστι κές και εμπορικές υποθέσεις, διοικητικές 
υποθέσεις και ποινικές υποθέσεις ενώπιον πρωτοβάθμιων δικαστηρίων για τα άτομα με αναπηρία.  
  
                                                           
66 https://www.un.org/development/desa/disabilities/convention -on-the-rights -of-persons -with-disabilities.html .  
 
43 
 Διάγραμμα 30: Ειδικές ρυθμίσεις για την πρόσβαση των ατόμων με αναπηρία στη 
δικαιοσύνη, 2021 [πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή (67)] 
 
– Δικαστικός έλεγχος της δημόσιας διοίκησης σε σενάρια σχετικά με επιχειρήσεις – 
Για πρώτη φορά, ο πίνακας αποτελεσμάτων της ΕΕ στον τομέα της δικαιοσύνης για το 2022 
παρέχει επισκόπηση επιλεγμένων νομικών εγγυήσεων σχετικά με πράξεις ή παραλείψεις 
διοικητικών αρχών σε σενάρια που σχετίζονται με τις επιχειρήσεις68. Οι σχετικές εγγυήσεις 
περιλαμβάνουν τον δικαστικό έλεγχο των διοικητικών αποφάσεων και των προσωρινών μέτρων, 
ή τη δυνατότητα χρηματικής αποζημίωσ ης σε περίπτωση διοικητικής σιωπής ή αβάσιμης 
                                                           
67 Στοιχεία του 2021, τα οποία συλλέχθηκαν σε συνεργασία με την ομάδα των υπευθύνων επικοινωνίας για τα εθνικά 
συστήματα δικαιοσύνης.  
68 Στο πρώτο σεν άριο, κατά τη διάρκεια δικαστικής διαδικασίας που αφορά απαλλοτρίωση, οι αρχές διατάσσουν μια 
εξορυκτική εταιρεία να παύσει την εξόρυξη, με άμεση ισχύ· επικαλούνται παλαιότερες καταγγελίες που είχαν 
υποβληθεί από ιδιοκτήτες κατοικιών στο γειτονικό χωριό, κ αι οι οποίες έχουν ήδη διευθετηθεί από την εξορυκτική 
εταιρεία. Η εταιρεία θα υποστεί ημερήσια απώλεια κερδών ύψους 8  000 EUR εάν συμμορφωθεί με τη διοικητική 
απόφαση. Η εταιρεία προσβάλλει τη διοικητική απόφαση ενώπιον δικαστηρίου, το οποίο τελικά ακυρώνε ι την 
απόφαση ως αβάσιμη. Στο δεύτερο σενάριο, εταιρεία εγκατεστημένη στο κράτος μέλος «Β» υποβάλλει στην 
αρμόδια αρχή του κράτους μέλους «Α» αίτηση χορήγησης άδειας για την κατασκευή καταστήματος λιανικής 
πώλησης επιφάνειας 800 τετραγωνικών μέτρων στην πρ ωτεύουσα του κράτους μέλους «Α». Η εταιρεία δεν 
λαμβάνει απάντηση από την εν λόγω αρχή εντός της νόμιμης προθεσμίας / εντός εύλογου χρονικού διαστήματος 
για την παροχή απάντησης (περίοδος της σιωπής της διοίκησης). Τέλος, το διάγραμμα εξετάζει αν η εταιρεί α 
μπορεί να ζητήσει οικονομική αποζημίωση για τις ζημίες που υπέστη λόγω της καθυστέρησης (το χρονικό 
διάστημα της διοικητικής σιωπής) στη χορήγηση της οικοδομικής άδειας (με την παραδοχή ότι η οικοδομική άδεια 
χορηγείται τελικά) από την αρμόδια αρχή.  
BGDELVATBEIELTPLSKESNLSISECZDKESTHRHU FICYLUMTPTELFRITRO
Οι διαδικασίες ΕΕΔ και η εύλογη προσαρμογή για την πρόσβαση σε αυτές είναι διαθέσιμες και προσβάσιμες 
Οι ανάγκες και η ικανοποίηση των ατόμων με αναπηρία καλύφθηκαν στις δικαστικές έρευνες το 2020
Μέτρα που διασφαλίζουν ότι τα άτομα με αναπηρία μπορούν να εξεταστούν αυτοπροσώπως και να εκφράσουν τη βούλησή τους 
Είναι διαθέσιμες διαδικαστικές προσαρμογές 
Είναι διαθέσιμες ψηφιακές λύσεις για τα δικαστήρια πρώτου βαθμού
Διαθεσιμότητα, κατόπιν αιτήματος, διαφόρων μορφότυπων, όπως γραφή Braille, νοηματική γλώσσα ή έκδοση σε ευανάγνωστη μορφή
Διατίθενται πληροφορίες σε προσβάσιμες μορφές, συμπεριλαμβανομένης της ψηφιακής και της έντυπης μορφής
 
44 
 απόφασης. Όλα αυτά τα στοιχεία συμβάλλουν στην ποιότητα του συστήματος απονομής 
δικαιοσύνης, που έχει ιδιαίτερη σημασία για το επιχειρηματικό και επενδυτικό περιβάλλον και τη 
λειτουργία της ενιαίας αγοράς .  
Διάγραμμα 31: Νομικές εγγυήσεις σχετικά με αποφάσεις ή αδράνεια διοικητικών αρχών, 
2021  (*)  [πηγή:  Ευρωπαϊκή Επιτροπή (69)] 
 
  
                                                           
69 Στοιχεία του 2021, τα οποία συλλέχθηκαν σε συνεργασία με την ομάδα των υπευθύνων επικοινωνίας για τα εθνικά 
συστήματα δικαιοσύνης.  

 
45 
 – Φιλική προς τα παιδιά δικαιοσύνη –  
Ο πίνακας αποτελεσμάτων της ΕΕ στον τομέα της δικαιοσύνης για το 2022 εμβαθύνει την 
ανάλυση της φιλικής προς τα παιδιά δικαιοσύνης σε σύγκριση με προηγούμενες εκδόσεις. Στο 
διάγραμμα 32 παρουσιάζονται οι διάφορες ρυθμίσεις στα κράτη μέλη που καθιστούν ένα σύστημα 
απονομής δικαιοσύνης καταλληλότερο για τις ανάγκες των παιδιών. Στο διάγραμμα 33 
εξετάζονται οι ειδικές ρυθμίσεις που είναι διαθέσιμες όταν ένα παιδί εμπλέκεται ως θύμα ή ως 
ύποπτος/κατηγορούμενος.  
Διάγραμμα 32: Ειδικές ρυθμίσεις για φιλικές προς τα παιδιά διαδικασίες, 2021 (*) (Πολιτική 
και ποινική δικαιοσύνη / δικαιοσύνη για ανηλίκους και διοικητικές διαδικασίες),  [πηγή: Ευρωπαϊκή 
Επιτροπή (70)] 
 
(*) Παιδιά: πρόσωπα κάτω των 18 ετών. Τα στοιχεία για τη MT σχετικά με την κατάρτιση των δικαστών αφορούν το 
2020.  
  
                                                           
70 Στοιχεία του 2021, τα οποία συλλέχθηκαν σε συνεργασία με την ομάδα των υπευθύνων επικοινωνίας για τα εθνικά 
συστήματα δικαιο σύνης και το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Κατάρτισης Δικαστικών.  
BGDEELLVHUEST LTPLDKESFRHRITATFIBEIENLSISECZLUPTROSKCYMT
Υπάρχουν μέτρα για τη διασφάλιση ειδικής μεταχείρισης των παιδιών που υπόκεινται σε στερητικές της ελευθερίας ποινές
Τα παιδιά που είναι ύποπτοι ή κατηγορούμενοι σε ποινικές διαδικασίες έχουν δικαίωμα σε δικαστική αρωγή
Κατάρτιση για δικαστές στην επικοινωνία με τα παιδιά με τρόπο φιλικό προς τα παιδιά και με βάση τα δικαιώματα των παιδιών 
Η αξιολόγηση της εν λόγω μεταχείρισης καλύφθηκε από δικαστικές έρευνες που απευθύνονταν σε χρήστες των υπηρεσιών των 
δικαστηρίων
Κατάλληλη μεταχείριση των παιδιών, που λαμβάνει υπόψη τις ειδικές ανάγκες και τα δικαιώματά τους
Ειδικά σχεδιασμένος ιστότοπος φιλικός προς τα παιδιά για την παροχή πληροφοριών στο διαδίκτυο σχετικά το δικαστικό σύστημα 
 
46 
 Διάγραμμα 33: Ειδικές ρυθμίσεις για φιλικές προς τα παιδιά διαδικασίες σε υποθέσεις όπου 
τα παιδιά εμπλέκονται ως θύματα ή ως ύποπτοι ή κατηγορούμενοι, 2021 (*) [πηγή: 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή (71)] 
 
(*) Παιδιά: πρόσωπα κάτω των 18 ετών.  
3.2.2. Πόροι  
Για την καλή λειτουργία  του συστήματος απονομής δικαιοσύνης απαιτούνται επαρκείς πόροι, 
συμπεριλαμβανομένων των αναγκαίων επενδύσεων σε υλική και τεχνική υποδομή, καθώς και 
δεόντως εκπαιδευμένο, καταρτισμένο και επαρκώς αμειβόμενο προσωπικό όλων των ειδών. Αν 
δεν υπάρχουν επαρκε ίς εγκαταστάσεις, εργαλεία ή προσωπικό με τα απαιτούμενα προσόντα, 
δεξιότητες και πρόσβαση σε συνεχή κατάρτιση, η ποιότητα των διαδικασιών και των αποφάσεων 
υποβαθμίζεται.  
– Οικονομικοί πόροι – 
Στα παρακάτω διαγράμματα απεικονίζονται οι πραγματικές δημόσιες δαπάνες για τη λειτουργία 
του συστήματος απονομής δικαιοσύνης (εξαιρουμένων των σωφρονιστικών ιδρυμάτων), τόσο ανά 
κάτοικο (διάγραμμα  34) όσο και ως ποσοστό του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) 
(διάγραμμα  35).   
                                                           
71 Στοιχεία του 2021, τα οποία συλλέχθηκαν σε συνεργασία με την ομάδα των υπευθύνων επικοινωνίας για τα εθνικά 
συστήματα δικαιοσύνης.  
BE
BG
CZ
DE
EST
ES
HR
LT
LU
HU
AT
RO
SK
SE
IE
FR
IT
PL
PT
DK
LV
NL
SI
EL
CY
MT
FI
Οπτικοακουστική εγγραφή της ανάκρισης των παιδιών  
Η ακρόαση των παιδιών πραγματοποιείται σε ειδικό, φιλικό προς τα παιδιά περιβάλλον, και τα παιδιά 
μπορούν να συμμετέχουν ενεργά σε αυτή 
Παρέχονται στα παιδιά φιλικές προς τα παιδιά πληροφορίες σχετικά με τα δικαιώματά τους και τις 
διαδικασίες
Τα παιδιά λαμβάνουν συνδρομή από δικηγόρο (πάντοτε ή όταν είναι αναγκαία)Για κάθε κράτος μέλος, οι δύο στήλες αντιπροσωπεύουν 
την εμπλοκή των παιδιών ως (από αριστερά προς τα δεξιά):
1. θυμάτων
2. υπόπτων ή κατηγορούμενων
 
47 
 Διάγραμμα  34: Συνολικές δαπάνες της γενικής κυβέρνησης για τα δικαστήρια σε EUR ανά 
κάτοικο, 2012, 2018 – 2020  (*) (πηγή: Eurostat)  
 
(*) Τα κράτη μέλη κατατάσσονται βάσει των δαπανών του 2020 (από τις υψηλότερες στις χαμηλότερες). Τα ακόλουθα 
στοιχεία είναι προσωρινά: DE (2018 -2020), ES (2020), FR (2019 -2020), IT (2020) και PT (2020).  
Διάγραμμα  35: Συνολικές δαπάνες της γενικής κυβέρνησης για τα δικαστήρια ως ποσοστό 
του ΑΕΠ, 2012, 2018 – 2020  (*) (πηγή: Eurostat)  
 
 (*) Τα κράτη μέλη κατατάσσονται βάσει των δαπανών του 2020 (από τις υψηλότερες στις χαμηλότερες). Τα ακόλουθα 
στοιχεία είναι προσωρινά: DE (2018 -2020), ES (2020), FR (2019 -2020), IT (2020) και PT (2020).  
– Ανθρώπινοι πόροι – 
Η επάρκεια ανθρώπινων πόρων ε ίναι καθοριστικής σημασίας για την ποιότητα του συστήματος 
απονομής δικαιοσύνης. Η πολυμορφία στο δικαστικό σώμα, συμπεριλαμβανομένης της 
ισόρροπης εκπροσώπησης των φύλων, προσδίδει συμπληρωματικές γνώσεις, δεξιότητες και πείρα 
και αντικατοπτρίζει την κοιν ωνική πραγματικότητα.  
050100150200250
LUDEIENLSEATSIBEFIITESDKMTFRPLLVPTCZESTBGHRELHUSKROLTCY
2012 2018 2019 2020

 
48 
 Διάγραμμα 36: Αριθμός δικαστών, 2012, 2018 – 2020 (*) (ανά 100  000 κατοίκους) [πηγή: 
Μελέτη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Αποτελεσματικότητα της Δικαιοσύνης (CEPEJ) του 
Συμβουλίου της Ευρώπης]  
 
(*) Η κατηγορία αυτή περιλαμβάνει τους δικαστές που εργάζονται με καθεστώς πλήρους απασχόλησης, σύμφωνα με τη 
μεθοδολογία της CEPEJ. Δεν περιλαμβάνονται οι λεγόμενοι Rechtspfleger / δικαστικοί γραμματείς που υπάρχουν σε 
ορισμένα κράτη μέλη. AT: στοιχεία σχετικά με τη διοικητική δικαιοσύνη περιλαμβάνονται στα στοιχεία από το 2016. 
EL: από το 2016, τα στοιχεία για τον αριθμό των επαγγελματιών δικαστών περιλαμβάνουν όλους τους βαθμούς για την 
ποινική και την πολιτική δικαιοσύνη, καθώς και τους διο ικητικούς δικαστές. IT: οι περιφερειακές επιτροπές ελέγχου, οι 
τοπικές φορολογικές επιτροπές και τα στρατοδικεία δεν λαμβάνονται υπόψη. Η διοικητική δικαιοσύνη λαμβάνεται 
υπόψη από το 2018.  
Διάγραμμα 37: Ποσοστό γυναικών επαγγελματιών δικαστών στα ανώτατα δικαστήρια την 
περίοδο 2019 – 2021 (*) [πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή (72)] 
 
(*) Η ταξινόμηση των στοιχείων γίνεται με βάση τις τιμές του 2020, από την υψηλότερη στη χαμηλότερη. MT: δεν 
υπήρχε καμία γυναίκα στο ανώτατο δικαστήριο το 2019 και το 2020.  
 
                                                           
72 Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο για την Ισότητα των Φύλων, βάση στατιστικών δε δομένων για τα φύλα: 
https://eige.europa.eu/gender -statistics/dgs/indicator/wmidm_jud_natcrt__wmid_natcrt_supcrt/datatable   

 
49 
  
Διάγραμμα 38: Αριθμός δικηγόρων, 2012, 2018 – 2020 (*) (ανά 100  000 κατοίκους) [πηγή: 
Μελέτη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Αποτελεσματικότητα της Δικαιοσύνης (CEPEJ) του 
Συμβουλίου της Ευρώπης]  
 
(*) Σύμφωνα με τη μεθοδολογία της CEPEJ, δικηγόρος είναι πρόσωπο το οποίο διαθέτει τα προσόντα και τη 
νομιμοποίηση, σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο, για να προβάλει ισχυρισμούς και να ενεργεί για λογαριασμό των πελατών 
του· να ασκούν το δικηγορικό επάγγελμα· ν α παρίστανται ενώπιον των δικαστηρίων ή να παρέχουν συμβουλές και να 
εκπροσωπούν τους πελάτες τους σε νομικά θέματα [Σύσταση Rec (2000)21 της Επιτροπής Υπουργών του Συμβουλίου 
της Ευρώπης σχετικά με την ελευθερία άσκησης του δικηγορικού επαγγέλματος]. DE: στη Γερμανία δεν γίνεται διάκριση 
μεταξύ διαφορετικών κατηγοριών δικηγόρων, όπως μεταξύ solicitors ή barristers. FI: από το 2015, ο παρεχόμενος 
αριθμός των δικηγόρων περιλαμβάνει τόσο τον αριθμό των δικηγόρων που εργάζονται στον ιδιωτικό τομέα όσο και τον 
αριθμό των δικηγόρων που εργάζονται στον δημόσιο τομέα.   
 
– Κατάρτιση – 
Η κατάρτιση των δικαστών αποτελεί σημαντική συμβολή στην ποιότητα των δικαστικών 
αποφάσεων και των δικαστικών υπηρεσιών που παρέχονται στους πολίτες. Τα στοιχεία που 
παρατίθενται κατωτέρω καλύπτουν την κατάρτιση των δικαστών σε ευρύ φάσμα τομέων, μεταξύ 
των οποίων περιλαμβάνονται η επικοινωνία με τους διαδίκους και τον Τύπο και οι δικαστικές 
δεξιότητες.  
  

 
50 
 Διάγραμμα 39: Διαθεσιμότητα κατάρτισης για δικαστές στην επικοινωνία, 2021 (*) [πηγή: 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή (73)] 
 
(*) Μέγιστος δυνατός βαθμός: 16 μονάδες. Τα κράτη μέλη έλαβαν 1 μονάδα εάν παρέχουν αρχική κατάρτιση και 1 
μονάδα εάν παρέχουν συνεχιζόμενη κατάρτιση (2 μονάδες κατ’  ανώτατο όριο για κάθε τύπο κατάρτισης). MT: στοιχεία 
του 2020.  
  
                                                           
73 Στοιχεία το υ 2021, τα οποία συλλέχθηκαν σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Κατάρτισης Δικαστικών.  
0246810121416
CZ DE FR AT PT BG IT ES BE PL NL EL HR FI DK EST IE MT LV RO LT LU SK CY SI SE HU
Στη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και/ή την επικοινωνία με τα μέσα ενημέρωσης
Στην κατάρτιση με σκοπό την ευαισθητοποίηση και εκστρατείες για την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης στα νέα μέσα (μέσα κοιν ωνικής δικτύωσης)
Στην επικοινωνία με θύματα ενδοοικογενειακής βίας
Στην επικοινωνία με θύματα έμφυλης βίας
Στην επικοινωνία με αιτούντες άσυλο
Στην επικοινωνία με άτομα με προβλήματα όρασης ή ακοής
Στην επικοινωνία με ΛΟΑΤΚΙ άτομα
Επικοινωνία με άτομα με διαφορετικό πολιτισμικό, θρησκευτικό, εθνοτικό ή γλωσσικό υπόβαθροΔ
Ε
Ν
Π
Ρ
Ο
Β
Λ
Ε
Π
Ε
Τ
Α
Ι
 
51 
 3.2.3. Εργαλεία αξιολόγησης  
Η τακτική αξιολόγηση θα μπορούσε να ενισχύσει την ικανότητα ανταπόκρισης του συστήματος 
απονομής δικαιοσύνης στις τρέχουσες και τις μελλοντικές προκλήσεις και, με αυτόν τον τρόπο, 
να βελτιώσει την ποιότητά του. Η διεξαγωγή ερευνών (διάγραμμα 40 ) είναι κρίσιμης σημασίας 
για την αξιολόγηση του τρόπου λειτουργίας των συστημάτων απονομής δικαιοσύνης από την 
οπτική των επαγγελματιών του νομικού κλάδου και των χρηστών των υπηρεσιών των 
δικαστηρίων.  
Διάγραμμα 40: Θέματα ερευνώ ν που διεξήχθησαν μεταξύ χρηστών των υπηρεσιών των 
δικαστηρίων ή επαγγελματιών του νομικού κλάδου, 2019 (*) [πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή (74)] 
 
(*) Τα κράτη μέλη έλαβαν μία μονάδα ανά αναφερθέν θέμα έρευνας, ανεξάρτητα από το αν η έρευνα διεξήχθη σε εθνικό 
ή περιφερειακό επίπεδο ή σε επίπεδο δικαστηρίου. Στα «άλλα θέματα» περιλαμβάνονται έρευνα μεταξύ διαδίκων σχετικά 
με τη γνώμη τους για τους νέους τρόπους βελτίωσης της ποιότητας της εξυπηρέτησης των χρηστών των υπηρεσιών των 
δικαστηρίων και την προσβασιμότητ α της δικαστικής υπηρεσίας ( FR), έρευνα μεταξύ δικαστών σχετικά με θέματα όπως 
η γενική κατάσταση του δικαστικού συστήματος, το λειτούργημά τους και η ανεξαρτησία της δικαιοσύνης ( ES), η 
συνδρομή που παρέχεται στα θύματα εγκληματικών πράξεων ( PL), οι γενικ ές πτυχές των δικαστηρίων και η λειτουργία 
τους, η πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικά με τα δικαστήρια, οι εγκαταστάσεις των δικαστηρίων, ο δικαστής που είναι 
υπεύθυνος για τη διαδικασία, οι πόροι, η πίστη ( PT). 
 
 
 
                                                           
74 Στοιχεία του 2019, τα οποία συλλέχθηκαν σε συνεργασία με την ομάδα των υπευθύνων επικοινωνίας για τα εθνικά 
συστήματα δικαιοσύνης.  
BGLTLVPTDKHUSISEFRROESPLBECZDEEST IEELHRITCYLUMTNLATSKFI
Προσβασιμότητα της δικαστικής υπηρεσίας Εξυπηρέτηση των χρηστών των υπηρεσιών των δικαστηρίων
Διεξαγωγή της ακροαματικής διαδικασίας Απόφαση του δικαστηρίου
Ανάγκες και ικανοποίηση των μη φυσικών ομιλητών Ανάγκες και ικανοποίηση των ατόμων με προβλήματα όρασης/ακοής
Γενικό επίπεδο εμπιστοσύνης στο σύστημα απονομής δικαιοσύνης Επίγνωση των δικαιωμάτων
ΆλλοΔΕΝ ΔΙΕΞΗΧΘΗΣΑΝ ΕΡΕΥΝΕΣ ΤΟ 2020
 
52 
 3.2.4. Ψηφιοποίηση  
Η χρήση των τεχνολογιών πληροφοριών και επικοινωνιών (ΤΠΕ) μπορεί να ενισχύσει τα 
συστήματα απονομής δικαιοσύνης των κρατών μελών και να τα καταστήσει πιο προσβάσιμα, 
αποδοτικά, ανθεκτικά και έτοιμα να αντιμετωπίσουν τις τρέχουσες και μελλοντικές προκλήσει ς. 
Η πανδημία COVID -19 έχει επίσης επηρεάσει αρνητικά τα εθνικά συστήματα απονομής 
δικαιοσύνης και έχει αναδείξει ορισμένες προκλήσεις που επηρεάζουν τη λειτουργία του 
δικαστικού συστήματος. Ταυτόχρονα, κατέδειξε την ανάγκη τα εθνικά συστήματα απονομής 
δικαιοσύνης να βελτιώσουν περαιτέρω την ψηφιοποίησή τους.  
Σε προηγούμενες εκδόσεις του πίνακα αποτελεσμάτων της ΕΕ στον τομέα της δικαιοσύνης 
παρέχονταν συγκριτικά στοιχεία για ορισμένες πτυχές των ΤΠΕ στα συστήματα απονομής 
δικαιοσύνης. Όπως αναγγέλθηκε στη ν ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με την ψηφιοποίηση 
της δικαιοσύνης στην ΕΕ, της 2ας Δεκεμβρίου 2020 (75), ο πίνακας αποτελεσμάτων έχει ενισχυθεί 
σημαντικά με περαιτέρω στοιχεία σχετικά με την ψηφιοποίηση στα κράτη μέλη. Με τον τρόπο 
αυτό θα καταστεί δυνα τή η διεξοδικότερη παρακολούθηση των τομέων στους οποίους συντελείται 
πρόοδος και των προκλήσεων που παραμένουν.  
Προκειμένου η δικαιοσύνη να είναι φιλική προς τον πολίτη, οι πληροφορίες σχετικά με τα εθνικά 
δικαστικά συστήματα πρέπει να είναι όχι μόνον εύκ ολα προσβάσιμες αλλά και ειδικά 
προσαρμοσμένες για συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες οι οποίες, υπό άλλες συνθήκες, θα 
δυσκολεύονταν να αποκτήσουν πρόσβαση στις πληροφορίες. Στο διάγραμμα 41 παρουσιάζεται η 
διαθεσιμότητα πληροφοριών στο διαδίκτυο και ειδικών  δημόσιων υπηρεσιών που μπορούν να 
βοηθήσουν τους πολίτες να αποκτήσουν πρόσβαση στη δικαιοσύνη.  
 
  
                                                           
75 Ανακοίνωση της Επιτροπής προς τ ο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και 
Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών, «Η ψηφιοποίηση της δικαιοσύνης στην Ευρωπαϊκή 
Ένωση: Μια εργαλειοθήκη ευκαιριών» [COM(2020)  710] και συνοδευτικό έγγραφο εργασίας των υ πηρεσιών της 
Επιτροπής SWD(2020)  540.  
 
53 
 Διάγραμμα 41: Διαθεσιμότητα πληροφοριών στο διαδίκτυο σχετικά με το δικαστικό 
σύστημα για το ευρύ κοινό, 2021 (*) [πηγή: Ευρωπαϊκή  Επιτροπή (76)] 
 
(*) DE: κάθε ομόσπονδο κράτος καθώς και το ομοσπονδιακό επίπεδο αποφασίζουν χωριστά ποιες πληροφορίες θα 
παράσχουν μέσω διαδικτύου.   
                                                           
76 Στοιχεία του 2021, τα οποία συλλέχθηκαν σε συνεργασία με την ομάδα των υπευθύνων επικοινωνίας για τα εθνικά 
συστήματα δικαιοσύνης.  
BGDEESLVNL IEFRLTPL FISEDKEST ITSIMTATSKBEHUPTCZLUROHRELCY
Αποζημίωση των θυμάτων: ιστότοπος με ευκρινείς και κατανοητές πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο απόκτησης πρόσβασης 
στα υφιστάμενα συστήματα
Δικαστική αρωγή: διαδραστική επιγραμμική προσομοίωση για αξιολόγηση της επιλεξιμότητας
Δικαστική αρωγή: ενημέρωση σχετικά με πρόσβαση σε ιστότοπους με ευκρινείς και κατανοητές πληροφορίες
Δικαστικά τέλη: ιστότοποι με ευκρινείς και κατανοητές πληροφορίες σχετικά με τα δικαστικά τέλη και την επιλεξιμότητα για τη 
μείωσή τους
Νομικές ανάγκες: ιστότοποι με τα στοιχεία επικοινωνίας άλλων οργανισμών εκτός του υφιστάμενου συστήματος δικαστικής 
αρωγής
Δικονομικά δικαιώματα των πολιτών: ιστότοποι με ευκρινείς και κατανοητές πληροφορίες
Ιστότοποι με φόρμες επικοινωνίας ή ηλεκτρονικές διευθύνσεις για την υποβολή ερωτημάτων σχετικά με την κίνηση δικαστικής 
διαδικασίας ή τη συμμετοχή σε δικαστική διαδικασία με την ιδιότητα του διαδίκου
Ιστότοπος με συνδέσμους προς όλα τα ηλεκτρονικά έντυπα που απαιτούνται για την κίνηση δικαστικής διαδικασίας ή τη 
συμμετοχή σε δικαστική διαδικασία με την ιδιότητα του διαδίκου 
Ιστότοποι σχετικά με την πρόσβαση στη δικαιοσύνη αναγνώσιμοι σε έξυπνα τηλέφωνα
Εκπαίδευση για το ευρύ κοινό σχετικά με τα νόμιμα δικαιώματα μέσω διαδικτυακών εργαλείωνΚΑΜΙΑ
 
54 
 – Κανόνες σχετικά με την ψηφιακή ετοιμότητα – 
Η χρήση ψηφιακών λύσεων σε αστικές/εμπορικές, διοικητικές και ποινικές υποθέσεις 
προϋποθέτει συχνά κατάλληλη ρύθμιση στους εθνικούς δικονομικούς κανόνες. Το διάγραμμα 42 
απεικονίζει τη δυνατότητα διαφόρων παραγόντων να χρησιμοποιούν τεχνολογία εξ αποστάσεω ς 
επικοινωνίας (όπως η βιντεοδιάσκεψη) για διαδικασίες που αφορούν δικαστικές υποθέσεις και 
αντικατοπτρίζει την τρέχουσα κατάσταση όσον αφορά το παραδεκτό των ψηφιακών αποδεικτικών 
στοιχείων.  
Διάγραμμα 42: Δικονομικοί κανόνες που επιτρέπουν την ψηφιακή τεχνολογία σε δικαστήρια 
σε αστικές/εμπορικές, διοικητικές και ποινικές υποθέσεις, 2021 (*) [πηγή: Ευρωπαϊκή 
Επιτροπή (77)] 
 
(*) Για κάθε κράτος μέλος, η πρώτη στήλη παρουσιάζει τους δικονομικούς κανόνες για τις αστικές/εμπορικές υποθέσεις, 
η δεύτερη στήλη για τις διοικητικές υποθέσεις και η τρίτη στήλη για τις ποινικές υποθέσεις. Μέγιστος δυνατός βαθμός: 
12 μονάδες. Για κάθε κρ ιτήριο, δόθηκαν δύο μονάδες εάν υπάρχει η δυνατότητα σε όλες τις αστικές/εμπορικές, 
διοικητικές και ποινικές υποθέσεις, αντίστοιχα (στις ποινικές υποθέσεις, η δυνατότητα ακρόασης των διαδίκων 
μοιράστηκε ώστε να καλύπτει τόσο τους κατηγορουμένους όσο και τα  θύματα). Οι μονάδες διαιρούνται διά δύο όταν η 
δυνατότητα δεν υπάρχει σε όλες τις υποθέσεις. Για τα κράτη μέλη που δεν διακρίνουν μεταξύ αστικών/εμπορικών και 
διοικητικών υποθέσεων, δόθηκε ο ίδιος αριθμός μονάδων για αμφότερους τους τομείς. EL: καμία για διοικητικές και 
ποινικές υποθέσεις. LU: καμία για διοικητικές υποθέσεις.   
                                                           
77 Στοιχεία του 2021, τα οποία συλλέχθηκαν σε συνεργασία με την ομάδα των υπευθύνων ε πικοινωνίας για τα εθνικά 
συστήματα δικαιοσύνης.  
024681012
CZEST ESSKSEDELTATNLLVSIPTHUMTPLFIHR ITDKBE IEROBGFRLUCYEL
Παραδεκτό των αποδεικτικών στοιχείων που υποβάλλονται μόνο σε ψηφιακή μορφή 
Η προφορική διαδικασία μπορεί να διεξαχθεί εξ ολοκλήρου μέσω τεχνολογίας εξ αποστάσεως επικοινωνίας
Δυνατότητα διερμηνείας με τη χρήση τεχνολογίας εξ αποστάσεως επικοινωνίας
Η εξέταση εμπειρογνωμόνων μπορεί να πραγματοποιηθεί μέσω τεχνολογίας εξ αποστάσεως επικοινωνίας 
Η εξέταση μαρτύρων μπορεί να πραγματοποιηθεί μέσω τεχνολογίας εξ αποστάσεως επικοινωνίας 
Η εξέταση διαδίκων/κατηγορουμένων θυμάτων μπορεί να πραγματοποιηθεί μέσω τεχνολογίας εξ αποστάσεως επικοινωνίαςΓια κάθε κράτος μέλος, οι τρεις στήλες αντιπροσωπεύουν δικονομικούς κανόνες 
που επιτρέπουν την ψηφιακή τεχνολογία στα δικαστήρια στα ακόλουθα είδη υποθέσεων (από τα αριστερά προς τα δεξιά):
1. αστικές/εμπορικές υποθέσεις
2. διοικητικές υποθέσεις
3. ποινικές υποθέσεις
 
55 
 – Χρήση ψηφιακών εργαλείων – 
Πέραν των δικονομικών κανόνων που εξασφαλίζουν ψηφιακή ετοιμότητα, τα δικαστήρια και οι 
εισαγγελίες πρέπει να διαθέτουν κατάλληλα εργαλεία και υποδομές για την εξ αποστάσεως 
επικοινωνία και την ασφαλή εξ αποστάσεως πρόσβαση στον χώρο εργασίας (διάγραμμα 43). 
Απαιτούνται επίσης κατάλληλες υποδομές και εξοπλισμός για την ασφαλή ηλεκτρονική 
επικοινωνία μεταξύ δικαστηρίων / εισαγγελιών και επαγγελματιών του ν ομικού κλάδου και 
φορέων (διαγράμματα 44 και 45).  
Οι ΤΠΕ, συμπεριλαμβανομένης της καινοτόμου τεχνολογίας, διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο 
στη στήριξη του έργου των δικαστικών αρχών. Ως εκ τούτου, συμβάλλουν σημαντικά στην 
ποιότητα των συστημάτων απονομής δικ αιοσύνης. Η διαθεσιμότητα διαφόρων ψηφιακών 
εργαλείων για τους δικαστές, τους εισαγγελείς και τους δικαστικούς υπαλλήλους μπορεί να 
εξορθολογίσει τις διαδικασίες εργασίας, να εξασφαλίσει δίκαιη κατανομή του φόρτου υποθέσεων 
και να οδηγήσει σε σημαντική μεί ωση του χρόνου.  
 
  
 
56 
 Διάγραμμα 43: Χρήση της ψηφιακής τεχνολογίας από δικαστήρια και εισαγγελίες, 2021 (*) 
[πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή (78)] 
 
(*) Μέγιστος δυνατός βαθμός: 7 μονάδες. Για κάθε κριτήριο, δόθηκε μία μονάδα εάν τα δικαστήρια και οι εισαγγελίες, 
αντίστοιχα, χρησιμοποιούν μια δεδομένη τεχνολογία και 0,5 μονάδα όταν η τεχνολογία δεν χρησιμοποιείται πάντα από 
αυτά.   
                                                           
78 Στοιχεία του 2021, τα οποία συλλέχθηκαν σε συνεργασία με την ομάδα των υπευθύνων επικοινωνίας για τα εθνικά 
συστήματα δικαιοσύνης.  
01234567
ESTATDEESPTSELUHUSILVDKITLTNLFIPLROSKHRFRIEELMTBECYBGCZ
Χρήση τεχνολογιών κατανεμημένου καθολικού ( blockchain)
Χρήση εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης σε βασικές δραστηριότητες 
Ηλεκτρονική κατανομή υποθέσεων, με αυτόματη κατανομή βάσει αντικειμενικών κριτηρίων
Χρήση τεχνολογίας εξ αποστάσεως επικοινωνίας, ιδίως για τις βιντεοδιασκέψεις
Το προσωπικό μπορεί να εργάζεται με ασφάλεια εξ αποστάσεως 
Οι δικαστές/εισαγγελείς μπορούν να εργάζονται με ασφάλεια εξ αποστάσεως
Χρήση ηλεκτρονικού συστήματος διαχείρισης υποθέσεων
ΚαμίαΓια κάθε κράτος μέλος, οι δύο στήλες αντιπροσωπεύουν
τη χρήση ψηφιακής τεχνολογίας στις ακόλουθες αρχές (από αριστερά προς τα δεξιά):
1. δικαστήρια
2. εισαγγελίες
 
57 
 Η ασφαλής ηλεκτρονική επικοινωνία μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση της ποιότητας των 
συστημάτων απονομής δ ικαιοσύνης. Η δυνατότητα των δικαστηρίων να επικοινωνούν 
ηλεκτρονικά μεταξύ τους, καθώς και με τους επαγγελματίες του νομικού κλάδου και άλλους 
φορείς, μπορεί να εξορθολογίσει τις διαδικασίες και να μειώσει την ανάγκη έντυπης επικοινωνίας 
και φυσικής παρου σίας, στοιχείο που θα οδηγούσε σε μείωση της διάρκειας των προδικαστικών 
δραστηριοτήτων και των δικαστικών διαδικασιών.  
Διάγραμμα 44: Δικαστήρια: εργαλεία ηλεκτρονικής επικοινωνίας (*), 2021 (*) [πηγή: 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή (79)] 
 
(*) Μέγιστος δυνατός βαθμός: 5 μονάδες. Για κάθε κριτήριο, δόθηκε μία μονάδα εάν τα δικαστήρια διαθέτουν ασφαλή 
ηλεκτρονική επικοινωνία. Δόθηκε 0,5 μονάδα όταν η δυνατότητα δεν υπάρχει για όλες τις υποθέσεις. FI: τα καθήκοντα 
των συμβολαιογράφων δεν αφορούν τα δικαστήρια. Ως εκ τούτου, δεν υπάρχει λόγος να τους παρέχεται ασφαλής 
σύνδεση.  
Οι εισαγγελίες είναι κρίσιμης σημασίας για τη λειτουργία του συστήματος ποινικής δικαιοσύνης. 
Μπορούν επίσης να επωφεληθούν από την πρόσβαση σε ασφαλή ηλεκτρονικό δία υλο 
επικοινωνίας, που θα μπορούσε να διευκολύνει το έργο τους και, συνακόλουθα, να βελτιώσει την 
ποιότητα των δικαστικών διαδικασιών. Η δυνατότητα ασφαλούς ηλεκτρονικής επικοινωνίας 
μεταξύ των εισαγγελιών και των ανακριτικών αρχών, των συνηγόρων υπεράσπιση ς και των 
δικαστηρίων καθιστά δυνατή την ταχύτερη και αποδοτικότερη προετοιμασία της διαδικασίας 
ενώπιον του δικαστηρίου.  
  
                                                           
79 Στοιχεία του 2021, τα οποία συλλέχθηκαν σε συνεργασία με την ομάδα των υπευθύνων επικοινωνίας για τα εθνικά 
συστήματα δικαιοσύνης.  
012345
DK
DE
EST
ES
LV
LT
LU
HU
NL
AT
RO
SI
SK
SE
IT
PL
PT
FI
BE
FR
HR
CZ
IE
CY
EL
MT
BG
Διαθεσιμότητα ασφαλούς ηλεκτρονικής επικοινωνίας μεταξύ δικαστηρίων και δικαστικών επιμελητών / δικαστικών υπαλλήλων
Διαθεσιμότητα ασφαλούς ηλεκτρονικής επικοινωνίας μεταξύ δικαστηρίων και συμβολαιογράφων
Διαθεσιμότητα ασφαλούς ηλεκτρονικής επικοινωνίας μεταξύ δικαστηρίων και εγκαταστάσεων κράτησης 
Διαθεσιμότητα ασφαλούς ηλεκτρονικής επικοινωνίας μεταξύ δικαστηρίων και δικηγόρων σχετικά με διαδικασίες
Διαθεσιμότητα ασφαλούς ηλεκτρονικής επικοινωνίας μεταξύ δικαστηρίων σχετικά με διαδικασίες
 
58 
 Διάγραμμα 45: Εισαγγελία: εργαλεία ηλεκτρονικής επικοινωνίας (*), 2021 (*) [πηγή: 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή (80)] 
 
(*) Μέγιστος δυνατός βαθμός: 5 μονάδες. Για κάθε κριτήριο, δόθηκε μία μονάδα εάν οι εισαγγελίες διαθέτουν ασφαλή 
ηλεκτρονική επικοινωνία. Δόθηκε 0,5 μονάδα όταν η δυνατότητα δεν υπάρχει για όλες τις υποθέσεις. Η διαθεσιμότητα 
εργαλείων ηλεκτρονικής επικοι νωνίας εντός της εισαγγελίας περιλαμβάνει την επικοινωνία με τους δικηγόρους που 
απασχολούνται από την εισαγγελία.  
  
                                                           
80 Στοιχεία του 2021, τα οποία συλλέχθηκαν σε συνεργασία με την ομάδα των υπευθύνων επικοινωνίας για τα εθνικά 
συστήματα δικαιοσύνης.  
012345
DK
DE
EST
ES
LU
HU
NL
AT
PT
FI
IT
IE
LT
SE
RO
SK
BE
CZ
FR
MT
SI
HR
CY
PL
LV
BG
EL
Διαθεσιμότητα ασφαλούς ηλεκτρονικής επικοινωνίας μεταξύ εισαγγελίας και συνηγόρων υπεράσπισης
Διαθεσιμότητα ασφαλούς ηλεκτρονικής επικοινωνίας μεταξύ εισαγγελίας και εγκαταστάσεων κράτησης
Διαθεσιμότητα ασφαλούς ηλεκτρονικής επικοινωνίας μεταξύ εισαγγελίας και ανακριτικών αρχών 
Διαθεσιμότητα ασφαλούς ηλεκτρονικής επικοινωνίας μεταξύ εισαγγελίας και δικαστηρίων
Διαθεσιμότητα ασφαλούς ηλεκτρονικής επικοινωνίας εντός της εισαγγελίαςΚΑΜΙΑ
 
59 
 — Ηλεκτρονική πρόσβαση στα δικαστήρια — 
Η δυνατότητα διεκπεραίωσης συγκεκριμένων σταδίων της δικαστικής διαδικασίας με 
ηλεκτρονικά μέσα αποτελεί σημαντική πτυχή της ποιότητας των συστημάτων απονομής 
δικαιοσύνης. Η ηλεκτρονική υποβολή αξιώσεων, η δυνατότητα παρακολούθησης και προαγωγής 
μιας διαδικασίας μέσω διαδικτύου ή η δυνατότητα ηλεκτρονικής επίδοσης εγγράφων μπορούν να 
διευκολύνουν αισ θητά την πρόσβαση στη δικαιοσύνη για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις (ή τους 
νόμιμους εκπροσώπους τους) και να μειώσουν τις καθυστερήσεις και τα έξοδα. Η διαθεσιμότητα 
τέτοιων ψηφιακών δημόσιων υπηρεσιών συμβάλλει στην προσέγγιση των δικαστηρίων και των 
πολιτών και των επιχειρήσεων και, κατ’  επέκταση, στην αύξηση της εμπιστοσύνης του κοινού στο 
σύστημα απονομής δικαιοσύνης.  
Διάγραμμα 46: Ψηφιακές λύσεις για την κίνηση και την παρακολούθηση της διαδικασίας σε 
αστικές/εμπορικές και διοικητικές υποθέσεις, 2021 (*) [πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή (81)] 
 
 
(*) Μέγιστος δυνατός βαθμός: 9 μονάδες. Για κάθε κριτήριο, δόθηκε μία μονάδα εάν υπάρχει η δυνα τότητα σε όλες τις 
αστικές/εμπορικές και διοικητικές υποθέσεις, αντίστοιχα. Δόθηκε 0,5 μονάδα όταν η δυνατότητα δεν υπάρχει σε όλες τις 
υποθέσεις. Για τα κράτη μέλη που δεν διακρίνουν μεταξύ αστικών/εμπορικών και διοικητικών υποθέσεων, δόθηκε ο 
ίδιος αριθμ ός μονάδων για αμφότερους τους τομείς.  
  
                                                           
81 Στοιχεία του 2021, τα οποία συλλέχθηκαν σε συνεργασία με την ομάδα των υπευθύνων επικοινωνίας για τα εθνικά 
συστήματα δικαιοσύνης.  

 
60 
 Η χρήση ψηφιακών εργαλείων για τη διεξαγωγή και την παρακολούθηση των δικαστικών 
διαδικασιών σε ποινικές υποθέσεις μπορεί επίσης να συμβάλει στη διαφύλαξη των δικαιωμάτων 
των θυμάτων και των κατηγορουμένων. Για παράδειγμα, οι ψηφιακές λύσεις μπορούν να 
παράσχουν τη δυνατότητα για εμπιστευτική εξ αποστάσεως επικοινωνία μεταξύ των 
κατηγορουμένων και των δικηγόρων τους, να επιτρέπουν στους υπό κράτηση κατηγορούμενους 
να προετοιμαστούν για την ακρόασή τους και να βοηθούν τα θύματα εγκλημάτων να αποφύγουν 
τη δευ τερογενή θυματοποίηση.  
Διάγραμμα 47: Ψηφιακές λύσεις για τη διεξαγωγή και την παρακολούθηση της δικαστικής 
διαδικασίας σε ποινικές υποθέσεις, 2021 (*) [πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή (82)] 
 
(*) Μέγιστος δυνατός βαθμός: 6 μονάδες. Για κάθε κριτήριο, δόθηκε μία μονάδα εάν υπάρχει η δυνατότητα σε όλες τις 
ποινικές υποθέσεις. Δόθηκε 0,5 μονάδα όταν η δυνατότητα δεν υπάρχει σε όλες τις υποθέσεις.  
– Πρόσβαση σε δικαστικές αποφάσεις – 
Η διασφάλιση της πρόσβασης σε δικαστικές αποφάσεις μέσω δι αδικτύου ενισχύει τη διαφάνεια 
των συστημάτων απονομής δικαιοσύνης, βοηθάει τους πολίτες και τις επιχειρήσεις να 
κατανοήσουν τα δικαιώματά τους και μπορεί να συμβάλει στη συνεκτικότητα της νομολογίας. Οι 
ρυθμίσεις για τη δημοσίευση αποφάσεων στο διαδίκτυο είναι ουσιαστικής σημασίας για τη 
                                                           
82 Στοιχεία του 2021, τα οποία συλλέχθηκαν σε συνεργασία με την ομάδα των υπευθύνων επικοινωνίας για τα εθνικά 
συστήματα δικαιοσύνης.  
0123456
EST
HU
AT
SK
DE
LV
FI
ES
LT
CZ
PT
RO
FR
PL
HR
CY
BE
LU
SE
BG
IE
IT
DK
SI
EL
MT
NL
Οι κατηγορούμενοι έχουν ηλεκτρονική πρόσβαση στην υπόθεσή τους που βρίσκεται σε 
εξέλιξη
Τα θύματα έχουν ηλεκτρονική πρόσβαση στην υπόθεσή τους που βρίσκεται σε εξέλιξη
Τα θύματα μπορούν να υποβάλουν έγγραφα υπομνήματα ηλεκτρονικά 
(συμπεριλαμβανομένων αρχικών αιτήσεων)
Οι κατηγορούμενοι μπορούν να επικοινωνούν εμπιστευτικά με τους δικηγόρους τους κατά τη 
διάρκεια ακροαματικών διαδικασιών εξ αποστάσεως
Οι κατηγορούμενοι μπορούν να υποβάλουν έγγραφα υπομνήματα, συμπεριλαμβανομένης 
αίτησης δικαστικής αρωγής ΚΑΜΙΑ
 
61 
 δημιουργία μηχανισμών έρευνας φιλικών προς τον χρήστη (83), οι οποίοι καθιστούν τη νομολογία 
περισσότερο προσβάσιμη για τους επαγγελματίες του νομικού κλάδου και το ευρύ κοινό. Η 
απρόσκοπτη πρόσβαση και η εύκολη περαιτέρω χρήση της νομολογίας καθιστούν το σύστημα 
απονομής δικαιοσύνης φιλικό προς τους αλγόριθμους  και παρέχουν τη δυνατότητα χρήσης 
καινοτόμων εφαρμογών «νομικής τεχνολογίας» που υποστηρίζουν τους επαγγελματίες.  
Η δημοσίευση δικαστικών αποφάσεων στο διαδίκτυο απαιτεί την εξισορρόπηση διαφόρων 
συμφερόντων, εντός των ορίων που καθορίζονται από το νομικ ό πλαίσιο και το πλαίσιο πολιτικής. 
Ο γενικός κανονισμός για την προστασία δεδομένων(84) εφαρμόζεται πλήρως στην επεξεργασία 
δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα από τα δικαστήρια. Κατά την αξιολόγηση των δεδομένων 
προς δημοσιοποίηση, πρέπει να επιτυγχάνεται δίκα ιη ισορροπία μεταξύ του δικαιώματος στην 
προστασία των δεδομένων και του δικαιώματος στη δημοσιότητα των δικαστικών αποφάσεων για 
τη διασφάλιση της διαφάνειας του συστήματος απονομής δικαιοσύνης. Αυτό ισχύει ιδίως σε 
περίπτωση που υφίσταται υπέρτερο δημόσι ο συμφέρον το οποίο δικαιολογεί τη δημοσιοποίηση 
των εν λόγω δεδομένων. Σε πολλές χώρες, βάσει νόμου ή πρακτικής, απαιτείται η ανωνυμοποίηση 
ή η ψευδωνυμοποίηση (85) των δικαστικών αποφάσεων πριν από τη δημοσίευσή τους, είτε 
συστηματικά είτε κατόπιν σχετικο ύ αιτήματος. Τα δεδομένα που παράγονται από το δικαστικό 
σώμα διέπονται επίσης από την ενωσιακή νομοθεσία για τα ανοιχτά δεδομένα και την περαιτέρω 
χρήση πληροφοριών του δημόσιου τομέα (86). 
Η διαθεσιμότητα των δικαστικών αποφάσεων σε μηχαναναγνώσιμο μορφότ υπο (87) ευνοεί τη 
διαμόρφωση ενός συστήματος απονομής δικαιοσύνης που διευκολύνει τη χρήση αλγορίθμων (88). 
 
                                                           
83  Βλ. Best practice guide for managing Supreme Court s, στο πλαίσιο  του έργου  Supreme Courts as guarantee for 
effectiveness of judicial systems, σ. 29. 
84 Κανονισμός (ΕΕ) 2016/679 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Απριλίου 2016, για την 
προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και για την 
ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών και την κατάργηση της οδηγίας 95/46/ΕΚ (Γενικός Κανονισμός για 
την Προστασία Δεδομένων) (ΕΕ L 119 της 4.5.2016, σ.  1). 
85 Η ανωνυμοποίηση/ψευδωνυμοποίηση είν αι αποδοτικότερη αν υποβοηθείται από αλγόριθμο. Ωστόσο, απαιτείται 
ανθρώπινη εποπτεία, δεδομένου ότι οι αλγόριθμοι δεν κατανοούν το πλαίσιο.  
86 Οδηγία 2003/98/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 17ης Νοεμβρίου 2003, για την 
περαιτέρω χρήσ η πληροφοριών του δημόσιου τομέα (ΕΕ L 345 της 31.12.2003, σ.  90) και οδηγία (ΕΕ) 2019/1024 
του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Ιουνίου 2019, για τα ανοικτά δεδομένα και την 
περαιτέρω χρήση πληροφοριών του δημόσιου τομέα (ΕΕ L 172 της 26.6.2019, σ.  56). 
87 Οι αποφάσεις που μοντελοποιούνται σύμφωνα με πρότυπα (π.χ. Akoma Ntoso) και τα συναφή μεταδεδομένα τους 
μπορούν να τηλεφορτωθούν δωρεάν υπό τη μορφή βάσης δεδομένων ή με άλλα αυτοματοποιημένα μέσα (π.χ. 
διεπαφή προγραμματισμού εφαρμογώ ν). 
88 Βλ. επίσης την ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή 
Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών με τίτλο «Ευρωπαϊκή στρατηγική για 
τα δεδομένα» [COM(2020) 66 final], τη λευκή βίβλο  της Επιτροπής με τίτλο «Τεχνητή νοημοσύνη — Η 
ευρωπαϊκή προσέγγιση της αριστείας και της εμπιστοσύνης» [COM(2020) 65 final] και τα συμπεράσματα του 
Συμβουλίου και των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών συνελθόντων στο πλαίσιο του 
Συμβουλίου για  τις βέλτιστες πρακτικές σχετικά με την επιγραμμική δημοσίευση των δικαστικών αποφάσεων (ΕΕ 
C 362 της 8.10.2018, σ.  2). 
 
62 
 Διάγραμμα 48: Πρόσβαση μέσω διαδικτύου σε δημοσιευμένες αποφάσεις που παρέχεται στο 
ευρύ κοινό, 2021 (*) (αστικές/εμπορικές, διοικητικές και ποινικές υποθέσεις, όλοι οι βαθμοί 
δικαιοδοσίας) [πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή (89)] 
 
(*) Μέγιστος δυνατός βαθμός: 9 μονάδες. Για κάθε βαθμό δικαιοδοσίας, δόθηκε μία μονάδα εάν είναι διαθέσιμες όλες οι αποφάσεις  
σε αστικές/ε μπορικές και διοικητικές και ποινικές υποθέσεις αντίστοιχα, 0,75 μονάδας εάν είναι διαθέσιμες οι περισσότερες 
αποφάσεις (περισσότερες από το 50  %) και 0,5 μονάδα εάν είναι διαθέσιμες ορισμένες αποφάσεις (λιγότερες από το 50  %). Για τα 
κράτη μέλη που έχουν μόνο δύο βαθμούς δικαιοδοσίας, δόθηκαν μονάδες για τρεις βαθμούς δικαιοδοσίας μέσω απονομής στον 
ανύπαρκτο βαθμό δικαιοδοσίας των ίδιων μονάδων με εκείνες που δόθηκαν στον αντίστοιχο ανώτερο βαθμό δικαιοδοσίας. Για τα 
κράτη μέλη που δεν διακρίνουν μεταξύ τ ων δύο τομέων δικαίου (των αστικών/εμπορικών και των διοικητικών υποθέσεων), δόθηκε 
ο ίδιος αριθμός μονάδων για αμφότερους τους τομείς. BE: όσον αφορά τις αστικές και τις ποινικές υποθέσεις, κάθε δικαστήριο είναι 
αρμόδιο να αποφασίζει σχετικά με τη δημοσίε υση των δικών του αποφάσεων. DE: κάθε ομόσπονδο κράτος αποφασίζει σχετικά με 
τη δημοσίευση των δικαστικών αποφάσεων του πρώτου βαθμού δικαιοδοσίας στο διαδίκτυο. AT: όσον αφορά τον πρώτο και τον 
δεύτερο βαθμό δικαιοδοσίας, οι δικαστές αποφασίζουν ποιες αποφάσεις δημοσιεύονται.  Οι αποφάσεις του Ανώτατου Δικαστηρίου 
που απορρίπτουν ένδικο μέσο χωρίς αναλυτική αιτιολογία δεν δημοσιεύονται. Οι αποφάσεις του Ανώτατου Διοικητικού Δικαστηρίου 
που εκδίδονται από μονομελές τμήμα δημοσιεύονται εάν ο οικείος δικαστ ής αποφασίσει να τις δημοσιεύσει. Επιπλέον, δεν 
δημοσιεύονται αποφάσεις που περιέχουν μόνο νομικά ζητήματα για τα οποία υπάρχει ήδη πάγια νομολογία του Ανώτατου Διοικητικού 
Δικαστηρίου και μη σύνθετες αποφάσεις σχετικά με τη διακοπή της διαδικασίας. NL: τα δικαστήρια αποφασίζουν για τη δημοσίευση, 
βάσει δημοσιευμένων κριτηρίων. PT: η δημοσίευση αποφασίζεται από επιτροπή του δικαστηρίου. SI: δεν δημοσιεύονται αποφάσεις 
διαδικαστικού χαρακτήρα που έχουν μικρή σημασία ή που δεν έχουν καμία σημασία για τη νομολ ογία· από τις αποφάσεις σε υποθέσεις 
οι οποίες είναι κατ’  ουσίαν πανομοιότυπες (π.χ. ομαδικές αγωγές) δημοσιεύεται μόνο η κύρια απόφαση (μαζί με τον κατάλογο των 
φακέλων υποθέσεων με το ίδιο περιεχόμενο). Τα επιμέρους ανώτερα δικαστήρια αποφασίζουν ποιες α ποφάσεις μπορούν να 
δημοσιευθούν. SK: δεν δημοσιεύονται αποφάσεις επί διαφόρων ειδών αστικών υποθέσεων, όπως για κληρονομικές υποθέσεις ή για 
την αναγνώριση πατρότητας. FI: τα δικαστήρια αποφασίζουν ποιες αποφάσεις δημοσιεύονται.  
                                                           
89 Στοιχεία του 2020, τα οποία συλλέχθηκαν σε συνεργασία με την ομάδα των υπευθύνων επικοινωνίας για τα εθνικά 
συστήματα δικαιοσύνης.  
0123456789
BGESTLTHUSKESCYLVMTDEITLUSICZROIEFIATDKHRNLPTBEPLFRSEEL
Ανώτατα ποινικά δικαστήρια
Ανώτατα δικαστήρια
Δευτεροβάθμια ποινικά δικαστήρια
Δευτεροβάθμια δικαστήρια (αστικές, εμπορικές και διοικητικές υποθέσεις)
Πρωτοβάθμια ποινικά δικαστήρια
Πρωτοβάθμια δικαστήρια (αστικές, εμπορικές και διοικητικές υποθέσεις)
 
63 
 Διάγραμμα 49: Ρυθμίσεις για την παραγωγή μηχαναγνώσιμων δικαστικών αποφάσεων, 2021 
(*) (αστικές/εμπορικές, διοικητικές και ποινικές υποθέσεις, όλοι οι βαθμοί δικαιοδοσίας) [πηγή: 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή (90)] 
 
 
(*) Μέγιστος δυνατός βαθμός: 24 μονάδες ανά είδος υπόθεσης. Για καθέναν από τους τρεις βαθμούς δικαιοδοσίας 
(πρώτο, δεύτερο, τελευταίο) μπορεί να δοθεί μία μονάδα εάν καλύπτονται όλες οι δικαστικές αποφάσεις. Εάν σε έναν 
δεδομένο βαθμό δικαιοδοσίας καλύπτονται μόνο ορισμένες δικαστικές α ποφάσεις, δίνεται μόνο μισή μονάδα. Για τα 
κράτη μέλη που έχουν μόνο δύο βαθμούς δικαιοδοσίας, δόθηκαν μονάδες για τρεις βαθμούς δικαιοδοσίας μέσω 
απονομής στον ανύπαρκτο βαθμό δικαιοδοσίας των ίδιων μονάδων με εκείνες που δόθηκαν στον αντίστοιχο ανώτερο 
βαθμό δικαιοδοσίας.  Για τα κράτη μέλη που δεν διακρίνουν μεταξύ διοικητικών και αστικών/εμπορικών υποθέσεων, 
δόθηκαν οι ίδιες μονάδες για αμφότερους τους τομείς δικαίου. ES: δεν επιτρέπεται η χρήση της βάσης δεδομένων του 
Γενικού Δικαστικού Συμβουλίου (CGPJ ) για εμπορικούς σκοπούς ούτε η μαζική τηλεφόρτωση πληροφοριών. Η 
                                                           
90 Στοιχεία του 2020, τα οποία συλλέχθηκαν σε συνεργασία με την ομάδα των υπευθύνων επικοινωνίας για τα εθνικά 
συστήματα δικαιοσύνης.  
03691215182124
DELVBGESTESNLSKATLTPLCYHUFICZITLUIEMTROSIFRHRPTBESEDKEL
Οι αποφάσεις και τα συναφή μεταδεδομένα τους μπορούν να τηλεφορτωθούν δωρεάν υπό μορφή βάσης δεδομένων ή με 
άλλο αυτοματοποιημένο μέσο
Η ανωνυμοποίηση/ψευδωνυμοποίηση υποβοηθείται από αλγόριθμο
Υπάρχουν κανόνες βάσει των οποίων καθορίζεται αν τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα αποκαλύπτονται στις αποφάσεις 
που δημοσιεύονται στο διαδίκτυο
Οι αποφάσεις διαθέτουν συνοδευτικές πληροφορίες («μεταδεδομένα») σχετικά με αναφορές και παραπομπές στην εθνική 
και/ή ενωσιακή νομοθεσία ή νομολογία
Οι αποφάσεις διαθέτουν συνοδευτικές πληροφορίες («μεταδεδομένα») σχετικά με λέξεις -κλειδιά, την ημερομηνία της 
απόφασης κ.λπ.
Οι αποφάσεις λαμβάνουν αναγνωριστικό ευρωπαϊκής νομολογίας ( ECLI)
Οι αποφάσεις μοντελοποιούνται σύμφωνα με πρότυπο που καθιστά δυνατή τη μηχαναγνωσιμότητά τους
Διατίθεται ιστότοπος στο ευρύ κοινό δωρεάνΓια κάθε κράτος μέλος, οι τρεις στήλες αντιπροσωπεύουν τις ισχύουσες ρυθμίσεις 
για τα ακόλουθα είδη υποθέσεων (από τα αριστερά προς τα δεξιά):
1. αστικές/εμπορικές υποθέσεις
2. διοικητικές υποθέσεις
3. ποινικές υποθέσεις
 
64 
 περαιτέρω χρήση των πληροφοριών αυτών για την ανάπτυξη βάσεων δεδομένων ή για εμπορικούς σκοπούς πρέπει να 
τηρεί τη διαδικασία και τους όρους που έχει καθορίσει το CGPJ μέσω του οικείου Κέντ ρου Δικαστικής Τεκμηρίωσης. 
IE: πραγματοποιείται ανωνυμοποίηση των δικαστικών αποφάσεων στο οικογενειακό δίκαιο, στον τομέα της παιδικής 
μέριμνας και σε άλλους τομείς όπου ο νόμος απαιτεί ή ο δικαστής δίνει εντολή να μη δημοσιοποιηθεί η ταυτότητα των 
διαδί κων ή άλλων προσώπων.  
 
3.2.5. Σύνοψη σχετικά με την ποιότητα των συστημάτων απονομής δικαιοσύνης  
Η εύκολη πρόσβαση, οι επαρκείς πόροι, τα αποτελεσματικά εργαλεία αξιολόγησης και η 
ψηφιοποίηση είναι οι παράγοντες που συμβάλλουν στην υψηλή ποιότητα των συστημάτων 
απονομής δικαιοσύνης. Οι πολίτες και οι επιχειρήσεις αναμένουν υψηλής ποιότητας αποφάσεις 
από ένα αποτελεσματικό σύστημα απονομής δικαιοσύνης. Ο πίνακας αποτελεσμάτων της ΕΕ 
στον τομέα της δικαιοσύνης για το 2022 πραγματοποιεί συγκριτική ανάλυση  των εν λόγω 
παραγόντων.  
Προσβασιμότητα  
Η έκδοση του 2022 επανεξετάζει ορισμένα στοιχεία τα οποία συμβάλλουν στη διαμόρφωση 
συστημάτων απονομής δικαιοσύνης φιλικών προς τον πολίτη:  
 Η διαθεσιμότητα δικαστικής αρωγής και το ύψος των δικαστικών τελών έχουν 
σημαντικό αντίκτυπο στην πρόσβαση στη δικαιοσύνη, ιδίως για τα άτομα που ζουν σε 
συνθήκες φτώχειας. Στο διάγραμμα 25 φαίνεται ότι, σε ορισμένα κράτη μέλη, καταναλωτές 
με εισόδημα χαμηλότερο από το όριο φτώχειας της Eurostat δεν δικαιούνται δικαστική 
αρωγή. Σ ε σύγκριση με το 2020, η δικαστική αρωγή έχει καταστεί πιο προσβάσιμη στο ένα 
τρίτο περίπου των κρατών μελών —ιδίως η μερική δικαστική αρωγή — και πιο περιορισμένη 
σε δύο κράτη μέλη. Αυτό έρχεται σε αντίθεση με την προηγούμενη τάση, στο πλαίσιο της 
οποίας η  δικαστική αρωγή είχε καταστεί λιγότερο προσβάσιμη σε ορισμένα κράτη μέλη. Το 
ύψος των δικαστικών τελών (διάγραμμα 26) έχει παραμείνει σε μεγάλο βαθμό σταθερό από 
το 2016, αν και αρκετά κράτη μέλη αύξησαν το ύψος των δικαστικών τελών για αξιώσεις 
χαμηλής α ξίας. Το βάρος των δικαστικών τελών εξακολουθεί να είναι αναλογικά υψηλότερο 
για τις αξιώσεις χαμηλής αξίας. Οι δυσκολίες εξασφάλισης δικαστικής αρωγής, σε 
συνδυασμό με τα υψηλά επίπεδα δικαστικών τελών σε ορισμένα κράτη μέλη, μπορεί να 
αποτρέψουν τα άτομα  που βρίσκονται σε κατάσταση φτώχειας από το να επιχειρήσουν να 
προσφύγουν στη δικαιοσύνη.  
 
 Το ύψος των δικαστικών τελών για τις εμπορικές διαφορές  (διάγραμμα  27) ποικίλλει 
σημαντικά μεταξύ των κρατών μελών (κυμαίνεται από 0,1  % έως 6  % της αξίας της 
αξίωσης), με δύο μόνο κράτη μέλη να μην επιβάλλουν δικαστικό τέλος. Σε σύγκριση με το 
2020, το ύψος των δικαστικών τελών παρέμεινε σε μεγάλο βαθμό σταθε ρό, καθώς σε μόνο 
δύο κράτη μέλη τα τέλη μειώθηκαν και σε ένα κράτος μέλος αυξήθηκαν. Στο διάγραμμα 28 
παρουσιάζεται ο βαθμός στον οποίο ο νικήσας διάδικος μπορεί να ανακτήσει τα δικαστικά 
έξοδά του σε εμπορική υπόθεση. Υπάρχουν μεγάλες διαφορές όσον αφορά  τη δυνατότητα 
ανάκτησης των δικηγορικών αμοιβών για το στάδιο της ένδικης διαδικασίας μεταξύ των 
κρατών μελών που διαθέτουν και εκείνων που δεν διαθέτουν σύστημα ελάχιστων νόμιμων 
αμοιβών, καθώς και στο εσωτερικό των ομάδων αυτών (ιδίως μεταξύ των περισσό τερο και 
των λιγότερο γενναιόδωρων συστημάτων ελάχιστων νόμιμων αμοιβών). Επιπλέον, σε πολλά 
κράτη μέλη, η δυνατότητα ανάκτησης των δικαστικών εξόδων επαφίεται στη διακριτική 
 
65 
 ευχέρεια των δικαστηρίων. Το επίπεδο γενναιοδωρίας ενός συστήματος για την ανάκτη ση 
δικαστικών εξόδων μπορεί είτε να ενθαρρύνει είτε να αποθαρρύνει κάποιον από την 
κατάθεση αγωγής, επηρεάζοντας τη συνολική πρόσβαση στη δικαιοσύνη.  
 Ο πίνακας αποτελεσμάτων της ΕΕ στον τομέα της δικαιοσύνης για το 2022 συνεχίζει να 
αναλύει τους τρόπους με  τους οποίους τα κράτη μέλη προωθούν την εθελοντική χρήση 
μεθόδων εναλλακτικής επίλυσης διαφορών  (ΕΕΔ) (διάγραμμα  29), μεταξύ άλλων της 
δυνατότητας χρήσης ψηφιακών τεχνολογιών. Σε σύγκριση με το 2020, το ένα τρίτο των 
κρατών μελών αύξησε τις προσπάθειες πρ οώθησης, ενώ περίπου ο ίδιος αριθμός μείωσε τις 
προσπάθειές τους. Γενικά, ο αριθμός των τρόπων προώθησης των μεθόδων ΕΕΔ τείνει να 
είναι χαμηλότερος για τις διοικητικές διαφορές απ’  ό,τι για τις αστικές, εμπορικές, εργατικές 
ή καταναλωτικές διαφορές, αλλά παρατηρείται ελαφρώς αυξημένη προσπάθεια σε αυτόν τον 
τομέα σε σύγκριση με το 2020.  
 Για πρώτη φορά, ο πίνακας αποτελεσμάτων της ΕΕ στον τομέα της δικαιοσύνης για το 2022 
προβαίνει σε απολογισμό των ειδικών ρυθμίσεων που εφαρμόζονται για τη στήριξη των 
ατόμων με αναπηρία  όσον αφορά την πρόσβαση στη δικαιοσύνη σε ισότιμη βάση με τα 
άλλα άτομα.  Το διάγραμμα 30 δείχνει ότι όλα τα κράτη μέλη έχουν θεσπίσει τουλάχιστον 
ορισμένες ρυθμίσεις —κυρίως διαδικαστικές προσαρμογές ή πληροφορίες διαθέσιμες σε 
προσβάσιμ η μορφή. Ειδικοί μορφότυποι, όπως η γραφή Braille, η νοηματική γλώσσα ή 
έκδοση σε ευανάγνωστη μορφή, διατίθενται κατόπιν αιτήματος σε περισσότερα από τα μισά 
κράτη μέλη. Οι ψηφιακές λύσεις για αστικές και εμπορικές υποθέσεις, διοικητικές υποθέσεις 
καθώς κα ι ποινικές υποθέσεις σε δικαστήρια πρώτου βαθμού είναι επίσης προσβάσιμες για 
άτομα με αναπηρία σε λίγο περισσότερα από τα μισά κράτη μέλη.  
 Επίσης, για πρώτη φορά, ο πίνακας αποτελεσμάτων της ΕΕ στον τομέα της δικαιοσύνης για 
το 2022 χαρτογραφεί ορισμένες  πτυχές του δικαστικού ελέγχου επί πράξεων και 
παραλείψεων της δημόσιας διοίκησης  βάσει ειδικών σεναρίων σχετικών με επιχειρήσεις.  
Το διάγραμμα 31 δείχνει ότι σε σχεδόν όλα τα κράτη μέλη οι εταιρείες μπορούν να λάβουν 
χρηματική αποζημίωση για ζημία που προ καλείται από διοικητικές αποφάσεις ή από τη 
σιωπή της διοίκησης και ότι τα δικαστήρια μπορούν να αναστείλουν την εκτέλεση 
διοικητικών αποφάσεων. Τα στοιχεία αυτά ενδέχεται να έχουν αντίκτυπο στην εμπιστοσύνη 
των επενδυτών, στο επιχειρηματικό περιβάλλον και  στη λειτουργία της ενιαίας αγοράς, 
πράγμα το οποίο απαιτεί στενότερη παρακολούθηση και ανάλυση.  
 Ο πίνακας αποτελεσμάτων της ΕΕ στον τομέα της δικαιοσύνης για το 2022 παρέχει βαθύτερη 
ανάλυση των μέτρων που έχουν θεσπίσει τα κράτη μέλη για τη διασφάλιση ε νός φιλικού 
προς τα παιδιά δικαστικού συστήματος . Ειδικότερα, εξειδικεύει την επιλογή των 
ρυθμίσεων σε διάφορα είδη διαδικασιών που παρουσιάζονται στο διάγραμμα 32 και κάνει 
διάκριση (στο διάγραμμα 33) μεταξύ παιδιών που εμπλέκονται στη διαδικασία ως θύματ α 
και παιδιών που είναι ύποπτοι ή κατηγορούμενοι. Το διάγραμμα 32 δείχνει ότι όλα τα κράτη 
μέλη προβλέπουν τουλάχιστον ορισμένες ρυθμίσεις για τα παιδιά, με συχνότερη την 
πρόβλεψη ρυθμίσεων που διασφαλίζουν την κατάλληλη μεταχείριση των παιδιών σύμφωνα 
με τις ειδικές ανάγκες και τα δικαιώματά τους. Σχεδόν όλα τα κράτη μέλη παρέχουν επίσης 
προγράμματα κατάρτισης για δικαστές σχετικά με τη φιλική προς τα παιδιά δικαιοσύνη. Το 
διάγραμμα 33 απεικονίζει τις διαφορές μεταξύ κρατών μελών στον τομέα αυτό, 
παρουσιάζ οντας συγκριτικά λιγότερες ειδικές ρυθμίσεις για τα παιδιά που εμπλέκονται σε 
διαδικασίες ως ύποπτοι ή κατηγορούμενοι στο ένα τρίτο περίπου των κρατών μελών.  
 
66 
 Πόροι  
Η επίτευξη συστημάτων απονομής δικαιοσύνης υψηλής ποιότητας στα κράτη μέλη  εξαρτάται 
από την ύπαρξη επαρκών οικονομικών και ανθρώπινων πόρων. Αυτό απαιτεί κατάλληλες 
επενδύσεις σε υλική και τεχνική υποδομή, αρχική και συνεχιζόμενη  κατάρτιση και πολυμορφία 
στο δικαστικό σώμα, συμπεριλαμβανομένης της ισόρροπης εκπροσώπησης των φύλ ων. Από τον 
πίνακα αποτελεσμάτων της ΕΕ στον τομέα της δικαιοσύνης για το 2022 προκύπτουν τα εξής:  
 Όσον αφορά τους  οικονομικούς πόρους , τα στοιχεία δείχνουν ότι, γενικά, το 2020, οι 
συνολικές δαπάνες της γενικής κυβέρνησης για τα δικαστήρια παρέμειναν ως ε πί το πλείστον 
σταθερές στα κράτη μέλη, ενώ εξακολούθησαν να υπάρχουν σημαντικές διαφορές στα 
πράγματι καταβαλλόμενα ποσά, τόσο σε ευρώ ανά κάτοικο όσο και ως ποσοστό του ΑΕΠ, 
μεταξύ των κρατών μελών (διαγράμματα 34 και 35). Σχεδόν όλα τα κράτη μέλη αύξησα ν τις 
δαπάνες τους ως ποσοστό του ΑΕΠ το 2020 (αύξηση σε σύγκριση με το 2019) και τα 
περισσότερα αύξησαν επίσης τις κατά κεφαλήν δαπάνες τους.  
 Οι γυναίκες  εξακολουθούν να αντιπροσωπεύουν λιγότερο από το 50  % των δικαστών σε 
επίπεδο Ανώτατου Δικαστηρίου στ α περισσότερα κράτη μέλη (διάγραμμα 37). Τα 
διαγράμματα για την τριετή περίοδο 2019 -2021 δείχνουν αποκλίνοντα επίπεδα και τάσεις 
μεταξύ των κρατών μελών, αλλά από το 2010 και μετά, το ποσοστό των γυναικών δικαστών 
σε επίπεδο Ανώτατου Δικαστηρίου έχει αυξηθ εί στα περισσότερα κράτη.   
 Για τη βελτίωση της επικοινωνίας με τις ευάλωτες ομάδες  (διάγραμμα 39), τα 
περισσότερα κράτη μέλη παρέχουν κατάρτιση σχετικά με τον καλύτερο τρόπο επικοινωνίας 
με τα θύματα έμφυλης και/ή ενδοοικογενειακής βίας και περισσότερα από  τα δύο τρίτα 
παρέχουν κατάρτιση στην επικοινωνία με τους αιτούντες άσυλο και με άτομα με διαφορετικό 
πολιτιστικό, θρησκευτικό, εθνοτικό ή γλωσσικό υπόβαθρο. Περίπου τα μισά κράτη μέλη 
παρέχουν κατάρτιση σχετικά με τον τρόπο επικοινωνίας με άτομα με προβλή ματα όρασης ή 
ακοής. Επιπλέον, περισσότερα από τα δύο τρίτα των κρατών μελών παρέχουν κατάρτιση στη 
χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και/ή την επικοινωνία με τα μέσα ενημέρωσης, και 
περίπου τα μισά αυξάνουν την ευαισθητοποίηση και παρέχουν κατάρτιση γι α την 
αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης.  
Εργαλεία αξιολόγησης  
 Η χρήση ερευνών  μεταξύ των χρηστών των υπηρεσιών των δικαστηρίων και των 
επαγγελματιών του νομικού κλάδου (διάγραμμα 40) ήταν χαμηλότερη το 2020 απ’  ό,τι τα 
προηγούμενα έτη, ενώ ο αριθμός των κρατών μελών που επιλέγουν να μη διεξάγουν έρευνες 
παρέμεινε σταθερός. Ωστόσο, τα κράτη μέλη που δεν διεξήγαγαν έρευνες δεν είναι πάντοτε 
τα ίδια με το προηγούμενο έτος, στοιχείο που υποδηλώνει ότι ορισμένα από αυτά διεξάγουν 
έρευνες μόνο ανά διετία  /ανά ορισμένα έτη. Η προσβασιμότητα, η εξυπηρέτηση των χρηστών 
των υπηρεσιών, οι ακρο αματικές διαδικασίες και οι δικαστικές αποφάσεις, καθώς και η 
συνολική εμπιστοσύνη στο δικαστικό σύστημα παραμένουν επαναλαμβανόμενα θέματα 
έρευνας, αλλά λίγα μόνο κράτη μέλη έθεσαν ερωτήματα σχετικά με την ικανοποίηση των 
ομάδων με ειδικές ανάγκες ή τη γν ώση των ατόμων σχετικά με τα δικαιώματά τους.  
 
 
67 
 Ψηφιοποίηση  
Από την έκδοση του 2021, ο πίνακας αποτελεσμάτων της ΕΕ στον τομέα της δικαιοσύνης 
περιλαμβάνει μια εκτενή ενότητα που εξετάζει λεπτομερώς πτυχές που σχετίζονται με την 
ψηφιοποίηση της δικαιοσύνης.  Παρότι τα περισσότερα κράτη μέλη χρησιμοποιούν ήδη 
ψηφιακές λύσεις σε διάφορα πλαίσια και σε διαφορετικό βαθμό, υπάρχουν σημαντικά περιθώρια 
βελτίωσης.  
 Σχεδόν όλα τα κράτη μέλη διαθέτουν ορισμένες πληροφορίες στο διαδίκτυο σχετικά με το 
δικαστικό τους σύσ τημα , περιλαμβανομένων ιστοτόπων με ευκρινείς και κατανοητές 
πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο απόκτησης πρόσβασης σε δικαστική αρωγή και σχετικά 
με τα δικαστικά τέλη και τα κριτήρια επιλεξιμότητας για τη μείωσή τους (διάγραμμα 41). 
Ωστόσο, υπάρχουν διαφορέ ς μεταξύ των κρατών μελών όσον αφορά το επίπεδο των 
πληροφοριών και τον βαθμό στον οποίο ανταποκρίνονται στις ανάγκες των πολιτών. Για 
παράδειγμα, δεν είναι πολλά τα κράτη μέλη (μόνο 13) που παρέχουν διαδραστική 
διαδικτυακή προσομοίωση με την οποία οι πολί τες μπορούν να διαπιστώσουν αν είναι 
επιλέξιμοι για δικαστική αρωγή. Από την άλλη πλευρά, τα περισσότερα κράτη μέλη 
διαθέτουν ιστότοπο με ηλεκτρονικά έντυπα για εταιρείες και ιδιώτες, καθώς και πληροφορίες 
για μη φυσικούς ομιλητές.  
 Λιγότερα από τα μισά κρ άτη μέλη διαθέτουν δικονομικούς κανόνες που εξασφαλίζουν 
ψηφιακή ετοιμότητα  (διάγραμμα 42) και οι οποίοι επιτρέπουν πλήρως τη χρήση εξ 
αποστάσεως επικοινωνίας και το παραδεκτό των αποδεικτικών στοιχείων μόνο σε ψηφιακή 
μορφή. Στα υπόλοιπα κράτη μέλη αυτό ε ίναι δυνατό μόνο σε περιορισμένες περιπτώσεις. 
Ωστόσο, από το 2020 έχει σημειωθεί πρόοδος σε σχεδόν τα μισά κράτη μέλη.  
 Όσον αφορά τη χρήση της ψηφιακής τεχνολογίας από τα δικαστήρια και τις εισαγγελίες  
(διάγραμμα 43), τα περισσότερα κράτη μέλη θέτουν ήδη διάφορα ψηφιακά εργαλεία στη 
διάθεση των δικαστηρίων, των εισαγγελέων και των μελών του προσωπικού. Μολονότι τα 
περισσότερα κράτη μέλη διαθέτουν συστήματα διαχείρισης υποθέσεων, συστήματα 
βιντεοδιάσκεψης και ρυθμίσεις τηλεργασίας, απαιτείται περαιτέρω πρόο δος όσον αφορά την 
αυτοματοποίηση των συστημάτων κατανομής υποθέσεων και την ευρύτερη διαθεσιμότητα 
της τεχνητής νοημοσύνης και των εργαλείων που βασίζονται σε τεχνολογία αλυσίδας 
συστοιχιών (blockchain).  
 Τα δικαστήρια στα περισσότερα κράτη μέλη διαθέτουν  ασφαλή ηλεκτρονικά εργαλεία 
επικοινωνίας . Ωστόσο, σε ορισμένα κράτη μέλη τα δικαστήρια μπορούν να επικοινωνούν 
μέσω ασφαλών ηλεκτρονικών μέσων μόνο με ορισμένους επαγγελματίες του νομικού 
κλάδου και/ή εθνικές αρχές (διάγραμμα 44). Στην περίπτωση των εισαγ γελιών (διάγραμμα 
45), πάνω από το ένα τρίτο των κρατών μελών παρέχουν ολοκληρωμένη ασφαλή 
ηλεκτρονική επικοινωνία με τους επαγγελματίες του νομικού κλάδου και εθνικούς φορείς, 
γεγονός που αποτελεί πρόοδο σε σχέση με το 2020.  
 Στις αστικές/εμπορικές και διοικητικές υποθέσεις, τα περισσότερα κράτη μέλη παρέχουν στα 
άτομα και στις επιχειρήσεις (ή στους νόμιμους εκπροσώπους τους) ηλεκτρονική πρόσβαση 
στις υποθέσεις τους που βρίσκονται σε εξέλιξη ή έχουν περατωθεί  (διάγραμμα 46), αν  και 
σε διάφορους βαθμούς. Σε πάνω από το ένα τρίτο των κρατών μελών, ιδιώτες και 
επιχειρήσεις επωφελήθηκαν από τη βελτιωμένη διαδικτυακή πρόσβαση σε σύγκριση με το 
 
68 
 2020. Ωστόσο, στις ποινικές υποθέσεις (διάγραμμα 47), στα περισσότερα κράτη μέλη οι 
κατηγορ ούμενοι και τα θύματα έχουν πολύ περιορισμένες δυνατότητες παρακολούθησης ή 
διεξαγωγής μέρους της υπόθεσής τους ηλεκτρονικά, παρά τις βελτιώσεις στα μισά περίπου 
κράτη μέλη.  
 Ο πίνακας αποτελεσμάτων για το 2022 αξιολογεί λεπτομερέστερα τα δεδομένα σχετικά μ ε 
την πρόσβαση σε δικαστικές αποφάσεις μέσω διαδικτύου  (διάγραμμα 48) προκειμένου 
να παράσχει ακριβέστερη εικόνα της κατάστασης στα κράτη μέλη. Ως εκ τούτου, τα 
αποτελέσματα διαφέρουν σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Ειδικότερα, όσον αφορά τη 
δημοσίευση τω ν αποφάσεων των ανώτατων δικαστηρίων: σε 22 κράτη μέλη δημοσιεύονται 
όλες οι αποφάσεις σε αστικές/εμπορικές και διοικητικές υποθέσεις και σε 22 κράτη μέλη 
δημοσιεύονται επίσης οι ποινικές αποφάσεις. Ωστόσο, η δημοσίευση των αποφάσεων των 
δευτεροβάθμιων δικ αστηρίων στο διαδίκτυο είναι πιο σπάνια, καθώς μόνο δέκα κράτη μέλη 
δημοσιεύουν όλες τις αποφάσεις των δευτεροβάθμιων δικαστηρίων.  
 O πίνακας αποτελεσμάτων της ΕΕ στον τομέα της δικαιοσύνης για το 2022 συνεχίζει να 
αναλύει  τις ρυθμίσεις που εφαρμόζονται στ α κράτη μέλη και οι οποίες συμβάλλουν στην 
παραγωγή μηχαναγνώσιμων δικαστικών αποφάσεων  (διάγραμμα 49). Όλα τα κράτη μέλη 
διαθέτουν τουλάχιστον ορισμένες ρυθμίσεις για αστικές/εμπορικές, διοικητικές και ποινικές 
υποθέσεις, αν και υπάρχουν σημαντικές διαφορ οποιήσεις μεταξύ των κρατών μελών. 
Φαίνεται ότι τα διοικητικά δικαστήρια έχουν σημειώσει σχετικά μεγαλύτερη πρόοδο όσον 
αφορά τη χορήγηση απρόσκοπτης πρόσβασης και τη διευκόλυνση της εύκολης περαιτέρω 
χρήσης της νομολογίας από εταιρείες «νομικής τεχνολογία ς». Γενικά, υπάρχει τάση 
εισαγωγής περισσότερων ρυθμίσεων, ιδίως όσον αφορά τη διαθεσιμότητα μεταδεδομένων 
σε αποφάσεις σχετικά με λέξεις -κλειδιά, τις ημερομηνίες των αποφάσεων και τη ρύθμιση 
των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα στις δημοσιευμένες αποφάσεις.  Δέκα κράτη μέλη 
ανέφεραν βελτίωση το 2021 σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Τα συστήματα απονομής 
δικαιοσύνης στα οποία έχουν τεθεί σε εφαρμογή ρυθμίσεις για τη μοντελοποίηση των 
αποφάσεων σύμφωνα με πρότυπα που καθιστούν δυνατή τη μηχαναγνωσιμότητά του ς 
φαίνεται να έχουν τη δυνατότητα να επιτύχουν καλύτερα αποτελέσματα στο μέλλον.