oΟποιαδήποτε εφαρμογή πιστοποιητικών που βασίζονται σε θετικό διαγνωστικό έλεγχο αντισωμάτων θα πρέπει να εξεταστεί προσεκτικά και να συνοδευτεί από ισχυρά δημόσια μηνύματα και σχετική ενημέρωση σχετικά με τη σημασία τόσο των μέτρων εμβολιασμού όσο και των μέτρων δημόσιας υγείας για τον περιορισμό της μετάδοσης του SARS-CoV-2.

Μετά την εξέταση των τεχνικών σημειωμάτων και των αποδεικτικών στοιχείων που δημοσιεύθηκαν αργότερα, καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι οι διαθέσιμοι επί του παρόντος διαγνωστικοί έλεγχοι αντισωμάτων δεν είναι κατάλληλοι για την εκτίμηση του χρόνου λοίμωξης και της ανοσολογικής κατάστασης ενός ατόμου. Ως εκ τούτου, τα θετικά αποτελέσματα σε διαγνωστικούς ελέγχους αντισωμάτων δεν θεωρούνται επαρκή για την έκδοση πιστοποιητικού ανάρρωσης που θα εξαιρούσε τον κάτοχο από ορισμένα μέτρα δημόσιας υγείας.

Το ECDC και το JRC θα συνεχίσουν να παρακολουθούν τους διαγνωστικούς ελέγχους αντισωμάτων και τη χρήση τους, μεταξύ άλλων μέσω της «βάσης δεδομένων διαγνωστικών ελέγχων για τη νόσο COVID-19» του JRC και του δικτύου οροεπιδημιολογικών μελετών στην ευρωπαϊκή περιφέρεια του ΠΟΥ, το οποίο συντονίζεται από κοινού από το ECDC και το περιφερειακό γραφείο του ΠΟΥ για την Ευρώπη.

Περίοδος ισχύος των πιστοποιητικών ανάρρωσης

Τα στοιχεία σχετικά με τη διάρκεια της ανοσίας των ατόμων που έχουν αναρρώσει προέρχονται ιδανικά από διαμήκεις κοόρτες που συγκρίνουν τον κίνδυνο λοίμωξης μεταξύ ατόμων που δεν έχουν προσληφθεί από τον ιό και ατόμων που ανάρρωσαν, σε διαστήματα 3 ή 6 μηνών. Δυστυχώς, τέτοιες μελέτες είναι σπάνιες. Από τη συστηματική εξέταση 11 βασικών μελετών που διεξήγαγε η ιρλανδική αρχή Health Information and Quality Authority προκύπτει ότι ο κίνδυνος επαναλοίμωξης μεταξύ των ατόμων που έχουν αναρρώσει είναι χαμηλός (απόλυτο ποσοστό 0 %-1,1 %), με διατήρηση της προστασίας για διάστημα έως και 10 μήνες μετά την αρχική λοίμωξη[1]. Πιο πρόσφατα, οι Vitale et al. διαπίστωσαν τη διατήρηση προστασίας από την επαναλοίμωξη για περίοδο τουλάχιστον 12 μηνών για άτομα που έχουν αναρρώσει[2]. Ωστόσο, ένας κρίσιμος περιορισμός αυτών των μελετών είναι ότι οι περίοδοι παρατήρησης είναι προγενέστερες της εμφάνισης και της επακόλουθης επικράτησης της ανησυχητικής παραλλαγής B.1.617.2 (Δέλτα) του SARS-CoV-2 σε ολόκληρη την ΕΕ/τον ΕΟΧ.

Από την προκαταρκτική ανάλυση δεδομένων εθνικής επιτήρησης από το Ηνωμένο Βασίλειο προκύπτει ότι τα άτομα που έχουν αναρρώσει διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο επαναλοίμωξης από την παραλλαγή Δέλτα σε σύγκριση με το προηγούμενο κυρίαρχο στέλεχος B.1.1.7 (Άλφα), με τις πιθανότητες να είναι περίπου 46 % μεγαλύτερες[3]. Η ανάλυση του οργανισμού Public Health England περιλάμβανε 83 197 άτομα ≥ 15 ετών, τα οποία βρέθηκαν θετικά στον ιό SARS-CoV-2 στο πλαίσιο διαγνωστικού ελέγχου PCR κατά τη διάρκεια περιόδου παρατήρησης 11 εβδομάδων (12 Απριλίου και 27 Ιουνίου 2021), εκ των οποίων 980 (1,2 %) ήταν πιθανές επαναλοιμώξεις. Η προσαρμοσμένη αναλογία πιθανοτήτων επαναλοίμωξης από την παραλλαγή Δέλτα ήταν 1,46 (με 95 % διάστημα εμπιστοσύνης 1,03 έως 2,05) σε σύγκριση με την προηγουμένως επικρατούσα παραλλαγή Άλφα. Ο κίνδυνος επαναλοίμωξης δεν ήταν αυξημένος για την παραλλαγή Δέλτα εάν η πρωτογενής λοίμωξη ήταν < 180 ημέρες (προσαρμοσμένη αναλογία πιθανοτήτων = 0,79, με 95 % διάστημα εμπιστοσύνης 0,49 έως 1,28), αλλά ήταν μεγαλύτερος για άτομα με προηγούμενη λοίμωξη ≥ 180 ημέρες νωρίτερα (προσαρμοσμένη αναλογία πιθανοτήτων = 2,37, με 95 % διάστημα εμπιστοσύνης 1,43 έως 3,93). Η ανωτέρω διαπίστωση δεν έχει ακόμη επανερευνηθεί σε άλλα πλαίσια, και απαιτούνται πρόσθετα δεδομένα με ηλικιακή στρωμάτωση σχετικά με τον κίνδυνο επαλοίμωξης με την πάροδο του χρόνου, ιδίως στο πλαίσιο της παραλλαγής Δέλτα.

Πηγή: Public Health England [3].

Ελλείψει καθολικού ανοσολογικού συσχετισμού που να μπορεί να μετρηθεί σε άτομα που έχουν αναρρώσει προκειμένου να εξαχθεί συμπέρασμα σχετικά με την προστασία από τον ιό, η ικανότητα των αντισωμάτων ορού να εξουδετερώνουν τον ιό παρέχει τη βέλτιστη τρέχουσα ένδειξη προστασίας από επαναλοίμωξη. Παρότι η πλειονότητα των ατόμων που μολύνθηκαν από τον ιό SARS-CoV-2 θα αναπτύξουν αντισώματα ορού, τα άτομα που ανάρρωσαν παρουσιάζουν ιδιαίτερα μεταβλητή δυναμική αντισωμάτων με την πάροδο του χρόνου[4], ενώ η εξασθένηση των εξουδετερωτικών αντισωμάτων είναι ευρέως τεκμηριωμένη[5]. Σε βασική μελέτη των Planas et al., οι οροί που συλλέχθηκαν από 56 άτομα που ανάρρωσαν 6 μήνες μετά την εμφάνιση των συμπτωμάτων αποδείχθηκαν τέσσερις φορές λιγότερο ισχυροί έναντι της παραλλαγής Δέλτα σε σχέση με την παραλλαγή Άλφα. Οι συντάκτες παρατήρησαν επίσης παρόμοια τετραπλάσια μείωση σε μια χωριστή κοόρτη 26 ατόμων που ανάρρωσαν, την οποία αξιολόγησαν 12 μήνες μετά την εμφάνιση των συμπτωμάτων, τονίζοντας ότι η δραστηριότητα εξουδετέρωσης ήταν συνολικά χαμηλή τον 12ο μήνα[6]. Η εξασθένηση των αντισωμάτων ορού μπορεί να μετριαστεί εξ ολοκλήρου από την παρουσία Β κυττάρων μνήμης ειδικών για τον SARS-CoV-2, τα οποία μπορούν να επεκταθούν γρήγορα όταν υποστηρίζονται από Τ κύτταρα μνήμης ειδικά για τον SARS-CoV-2. Τα Τ κύτταρα μνήμης μπορούν επίσης να συμβάλουν στην προστασία και την ανάρρωση από τη λοίμωξη με την άμεση λύση κυττάρων που έχουν μολυνθεί από τον SARS-CoV-2. Ωστόσο, εξακολουθούν να μην υπάρχουν συγκεκριμένοι συσχετισμοί Τ κυττάρων.

Συμπεράσματα

·Η διάρκεια της ανοσίας είναι πολύπλοκο ζήτημα και, μέχρι στιγμής, δεν έχει προσδιοριστεί η συσχέτιση μεταξύ της μετρούμενης ανοσίας και της κλινικής προστασίας έναντι λοίμωξης από τον SARS-CoV-2.

·Η ισχύς των πιστοποιητικών ανάρρωσης εξαρτάται από τα εμφανιζόμενα επιστημονικά στοιχεία σχετικά με τη διάρκεια της προστατευτικής ανοσίας μετά τη φυσική λοίμωξη και την αποτελεσματικότητα της προηγούμενης λοίμωξης παρουσία υφιστάμενων και πιθανών μελλοντικών παραλλαγών, κάτι που αποτελεί μια δυναμική διαδικασία με τακτικές μεταβολές.

·Συνολικά, σε απόλυτους όρους, ο κίνδυνος επαναλοίμωξης με την παραλλαγή Δέλτα παραμένει χαμηλός κατά τις 180 ημέρες μετά τη λοίμωξη, αν και υπάρχουν ενδείξεις αυξημένου κινδύνου σε σχέση με την παραλλαγή Άλφα που κυκλοφορούσε προηγουμένως. Δεδομένων των παραγόντων αυτών, δεν υπάρχουν σήμερα επαρκή αποδεικτικά στοιχεία που να υποστηρίζουν την αύξηση της περιόδου ισχύος του πιστοποιητικού ανάρρωσης πέραν των 180 ημερών.

·Το ECDC θα συνεχίσει να παρακολουθεί τακτικά τα νέα συναφή επιστημονικά στοιχεία στον τομέα αυτό, προκειμένου να παρέχει επικαιροποιήσεις σχετικά με τη διάρκεια της ανοσίας μετά από φυσική λοίμωξη.

Παραπομπές

1. E OM, Byrne P, Carty PG, De Gascun C, Keogan M, O'Neill M, et al. Quantifying the risk of SARS-CoV-2 reinfection over time. Rev Med Virol. 2021 May 27:e2260. Available at: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/34043841

2. Vitale J, Mumoli N, Clerici P, De Paschale M, Evangelista I, Cei M, et al. Assessment of SARS-CoV-2 Reinfection 1 Year After Primary Infection in a Population in Lombardy, Italy. JAMA Intern Med. 2021 May 28 Available at: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/34048531

3. Public Health England. SARS-CoV-2 variants of concern and variants under investigation in England: Technical briefing 19. London: PHE; 2021. Available at: https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/1005517/Technical_Briefing_19.pdf

4. Chia WN, Zhu F, Ong SWX, Young BE, Fong SW, Le Bert N, et al. Dynamics of SARS-CoV-2 neutralising antibody responses and duration of immunity: a longitudinal study. Lancet Microbe. 2021 Mar 23 Available at: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/33778792