ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, σύμφωνα με το άρθρο 251 παράγραφος 2 δεύτερο εδάφιο της συνθήκης ΕΚ, σχετικά με την κοινή θέση του Συμβουλίου για την έκδοση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά τη συμπληρωματική εποπτεία των πιστωτικών ιδρυμάτων, των ασφαλιστικών επιχειρήσεων και των επιχειρήσεων επενδύσεων που ανήκουν σε χρηματοπιστωτικούς ομίλους ετερογενών δραστηριοτήτων και την τροποποίηση των οδηγιών 73/239/ΕΟΚ, 79/267/EΟΚ, 92/49/ΕΟΚ, 92/96/ΕΟΚ, 93/6/EΟΚ και 93/22/EΟΚ του Συμβουλίου και των οδηγιών 98/78/EΚ και 2000/12/EΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου

2001/0095 (COD)

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, σύμφωνα με το άρθρο 251 παράγραφος 2 δεύτερο εδάφιο της συνθήκης ΕΚ, σχετικά με την κοινή θέση του Συμβουλίου για την έκδοση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά τη συμπληρωματική εποπτεία των πιστωτικών ιδρυμάτων, των ασφαλιστικών επιχειρήσεων και των επιχειρήσεων επενδύσεων που ανήκουν σε χρηματοπιστωτικούς ομίλους ετερογενών δραστηριοτήτων και την τροποποίηση των οδηγιών 73/239/ΕΟΚ, 79/267/EΟΚ, 92/49/ΕΟΚ, 92/96/ΕΟΚ, 93/6/EΟΚ και 93/22/EΟΚ του Συμβουλίου και των οδηγιών 98/78/EΚ και 2000/12/EΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου

1- ΙΣΤΟΡΙΚΟ

Ημερομηνία διαβίβασης της πρότασης στο ΕΚ και στο Συμβούλιο l (έγγραφο COM(2001) 213 τελικό - 2001/0095(COD)) [1]: // 24 Απριλίου 2001

[1] ΕΕ 213E-31/7/2001 σ.227.

Ημερομηνία έκδοσης γνώμης της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής [2]: // 17 Οκτωβρίου 2001

[2] ΕΕ C36-8/2/2002 σ.1.

Ημερομηνία έκδοσης γνώμης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, σε πρώτη ανάγνωση [3]: // 14 Μαρτίου 2002

[3] Έκθεση A5-0060/2002.

Ημερομηνία έγκρισης της κοινής θέσης [4]: // 12 Σεπτεμβρίου 2002

[4] 9754/3/02 Rev.3

//

2- ΣΤΟΧΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΉΣ

Η επιτάχυνση του ρυθμού διεθνοποίησης και συγκέντρωσης στον χρηματοπιστωτικό τομέα, καθώς και η προοδευτική εξάλειψη των συνόρων μεταξύ των διαφόρων επιμέρους χρηματοπιστωτικών τομέων, οδήγησαν στην δημιουργία διαφόρων διατομεακών χρηματοπιστωτικών ομίλων που δραστηριοποιούνται στον τραπεζικό, ασφαλιστικό τομέα και στον τομέα των κινητών αξιών ("χρηματοπιστωτικοί όμιλοι ετερογενών δραστηριοτήτων - ΧΟΕΔ"). Οι εν λόγω χρηματοπιστωτικοί όμιλοι κατέχουν σημαντική θέση σε ορισμένα κράτη μέλη, ενώ μερικοί από τους μεγαλύτερους επιχειρηματικούς φορείς που δραστηριοποιούνται στις χρηματοπιστωτικές αγορές είναι ΧΟΕΔ. Αυτό εξηγεί το γιατί ορισμένα κράτη μέλη άρχισαν να θεσπίζουν νομοθεσία και να λαμβάνουν άλλα εποπτικά μέτρα σε εθνικό επίπεδο.

Αντίθετα, η ευρωπαϊκή νομοθεσία καθυστέρησε να ανταποκριθεί σε αυτή την εξέλιξη της αγοράς. Σήμερα, το κοινοτικό νομοθετικό πλαίσιο για την εποπτεία των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων αφορά κυρίως τους "ομοιογενείς" ομίλους χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων (τραπεζικοί όμιλοι, ασφαλιστικοί όμιλοι ή επιχειρήσεις επενδύσεων). Αντίθετα δεν υπάρχει πλήρης δέσμη κανόνων για τους χρηματοπιστωτικούς ομίλους ετερογενών δραστηριοτήτων, δηλαδή για εκείνους που απαρτίζονται από ιδρύματα τα οποία ανήκουν σε διαφορετικούς επιμέρους χρηματοπιστωτικούς τομείς. Δεν υφίσταται επομένως κατάλληλη νομοθεσία για τους ομίλους αυτού του είδους, και για το λόγο αυτό το σχέδιο δράσης για τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες θέτει μεταξύ των προτεραιοτήτων του την έκδοση νομοθεσίας για την εποπτεία των ομίλων αυτών.

Η πρόταση οδηγίας της Επιτροπής αποβλέπει στο να καλύψει το μείζον αυτό κενό της χρηματοπιστωτικής νομοθεσίας θεσπίζοντας καθεστώς συμπληρωματικής εποπτείας των χρηματοπιστωτικών ομίλων, το οποίο συμπληρώνει τις υφιστάμενες τομεακές διατάξεις που εφαρμόζονται στα πιστωτικά ιδρύματα, στις ασφαλιστικές επιχειρήσεις και στις επιχειρήσεις επενδύσεων. Θα συμβάλει στη σταθερότητα των ευρωπαϊκών χρηματοπιστωτικών αγορών και θα ανταποκριθεί στις ανησυχίες και τους προβληματισμούς για τους συστημικούς κινδύνους. Έτσι, με την οδηγία αυτή θα εφαρμοστούν επίσης οι συστάσεις του κοινού φόρουμ του G-10 για την εποπτεία των χρηματοπιστωτικών ομίλων.

Οι κυριότεροι στόχοι αυτής της οδηγίας είναι οι ακόλουθοι:

- να διασφαλισθεί ότι οι ΧΟΕΔ διαθέτουν επαρκή ίδια κεφάλαια. Ιδιαίτερα, με τους προτεινόμενους κανόνες θα αποκλεισθεί το ενδεχόμενο διπλού υπολογισμού των ιδίων κεφαλαίων και, με τον τρόπο αυτό, της ταυτόχρονης χρησιμοποίησής τους για την κάλυψη κινδύνων σε διαφορετικές οντότητες του ιδίου ΧΟΕΔ ("πολλαπλός υπολογισμός των ιδίων κεφαλαίων"). Επίσης, με την πρόταση, μια μητρική επιχείρηση δεν θα δύναται πλέον να πραγματοποιεί δανειοληψίες για να χρηματοδοτεί το κεφάλαιο των θυγατρικών της ("υπερβολική μόχλευση").

- να εισαχθούν μέθοδοι υπολογισμού της συνολικής φερεγγυότητας ενός ΧΟΕΔ.

- να αντιμετωπισθεί το ζήτημα των συναλλαγών εντός του ομίλου καθώς και το ζήτημα της συγκέντρωσης των κινδύνων.

- να καθορισθούν οι απαιτήσεις εντιμότητας και ικανότητας τις οποίες πρέπει να ικανοποιούν τα διευθυντικά στελέχη στο επίπεδο του ΧΟΕΔ.

- να διασφαλισθεί η θέσπιση κατάλληλων μηχανισμών εσωτερικού ελέγχου και διαδικασιών διαχείρισης των κινδύνων που να ανταποκρίνονται στις ανάγκες των ΧΟΕΔ.

- να υποχρεωθούν τα κράτη μέλη να μεριμνήσουν για τη θέσπιση αρχής επιφορτισμένης με την εποπτεία της δραστηριότητας κάθε ομίλου και το συντονισμό της δράσης όλων των αρχών που συμμετέχουν στην εποπτεία των διαφόρων μερών του ομίλου

- να ληφθούν ελάχιστα μέτρα για την άρση των μη απαραίτητων διαφορών μεταξύ της νομοθεσίας που διέπει τους ομοιογενείς χρηματοπιστωτικούς ομίλους και εκείνης που εφαρμόζεται στους χρηματοπιστωτικούς ομίλους ετερογενών δραστηριοτήτων, προκειμένου να διασφαλισθεί η ελάχιστη ισότητα μεταχείρισης των δύο αυτών κατηγοριών ομίλων.

3- ΣΧΟΛΙΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΘΕΣΗΣ

3.1 Γενικές παρατηρήσεις

Η σουηδική, η βελγική και η ισπανική προεδρία περιέλαβαν μεταξύ των προτεραιοτήτων τους την πρόταση οδηγίας της Επιτροπής για τη συμπληρωματική εποπτεία των πιστωτικών ιδρυμάτων, των ασφαλιστικών επιχειρήσεων και των επιχειρήσεων επενδύσεων που αποτελούν τμήμα χρηματοπιστωτικού ομίλου. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Βαρκελώνης (Μάρτιος 2002) ζήτησε από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να εκδώσουν την οδηγία το συντομότερο δυνατό εντός του 2002. Το Συμβούλιο εξέδωσε την κοινή θέση στις 12 Σεπτεμβρίου 2002. Η Επιτροπή δύναται να αποδεχθεί την κοινή θέση.

3.2 Παρατηρήσεις σχετικές με τις διάφορες διατάξεις

Όσον αφορά τον ορισμό του "ομίλου" που περιέχεται στο άρθρο 2, παράγραφοι 11 και12 της πρότασης οδηγίας της Επιτροπής, το Κοινοβούλιο προτείνει όπως ο ορισμός αυτός αφορά μόνο τις μητρικές/θυγατρικές εταιρίες και τις συμμετοχές, αντί της πολύ ευρείας έννοιας των "στενών δεσμών" που προτείνει η Επιτροπή (τροπολογίες 4 και 5). Το άρθρο 2 παράγραφος 12 της κοινής θέσης λαμβάνει υπόψη τις τροπολογίες του Κοινοβουλίου, πλην ενός σημείου: όπως και στην πρόταση της Επιτροπής, τα κράτη μέλη, στο πλαίσιο του Συμβουλίου, εκτιμούν ότι η έννοια του ομίλου πρέπει να περιλαμβάνει τις σχέσεις κατά την έννοια του άρθρου 12 παράγραφος 1 της οδηγίας 83/349/EΟΚ ("οριζόντιες διαρθρώσεις"), των οποίων η συμπερίληψη δεν θα πρέπει να αφεθεί στη διακριτική ευχέρεια των εθνικών αρχών. Δύο είναι οι λόγοι που συνηγορούν υπέρ της άποψης αυτής. Τέτοιου είδους διαρθρώσεις υφίστανται στην αγορά και επομένως υπάρχει ανάγκη να αντιμετωπισθούν από προληπτική άποψη, ενώ η υιοθέτηση κοινής θέσης είναι αναγκαία για να διασφαλισθεί η σύγκλιση των εποπτικών πρακτικών καθώς και οι ισότιμοι όροι ανταγωνισμού εντός της ΕΕ. Επομένως, η κοινή θέση δεν περιλαμβάνει τις τροπολογίες 11 και 12 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου με τις οποίες προτείνεται να διαγραφεί από το άρθρο 4 παράγραφος 2 στοιχείο γ) της πρότασης οδηγίας της Επιτροπής οποιαδήποτε αναφορά στο άρθρο 12 παράγραφος 1 της οδηγίας 83/349/EΟΚ και να περιληφθεί η αναφορά αυτή στο άρθρο 4 παράγραφος 4 το οποίο αφορά το περιθώριο εκτίμησης που διαθέτουν οι αρμόδιες αρχές (άρθρο 5 παράγραφος 2 στοιχείο γ) και άρθρο 5 παράγραφος 4 της κοινής θέσης αντιστοίχως). Η Επιτροπή εκτιμά ότι ο ορισμός της έννοιας του "ομίλου" που περιλαμβάνεται στην κοινή θέση αποτελεί μια καλή συμβιβαστική λύση μεταξύ της πρότασης της Επιτροπής και των τροπολογιών του Κοινοβουλίου.

Παρότι στην κοινή θέση ο ορισμός της έννοιας του ομίλου δεν βασίζεται πλέον στην ύπαρξη "στενών δεσμών", η έννοια αυτή εξακολουθεί να χρησιμοποιείται - αλλά μόνο προς το σκοπό αυτό - για τον καθορισμό της έννοιας των "συναλλαγών στο εσωτερικό του ομίλου" (άρθρο 2, παράγραφος 18 της οδηγίας). Αυτό είναι σύμφωνο με τους στόχους της εποπτείας των συναλλαγών στο εσωτερικό του ομίλου, δηλαδή τον προσδιορισμό όλων των οντοτήτων ενός χρηματοπιστωτικού ομίλου των οποίων οι δραστηριότητες πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά την εκτίμηση του ενδεχομένου μετακύλησης του κινδύνου στο εσωτερικό του ΧΟΕΔ καθώς και της επίπτωσής του κινδύνου αυτού στην χρηματοοικονομική θέση των ρυθμιζόμενων οντοτήτων του εν λόγω ομίλου.

Για να προσδιοριστεί εάν ένας όμιλος συνιστά ΧΟΕΔ που εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας, το άρθρο 2 παράγραφος 13 της πρότασης της Επιτροπής, σε συνδυασμό με το άρθρο 3, παρέχει μικροοικονομικά κριτήρια που επιτρέπουν να εκτιμηθεί εάν ένας όμιλος ανήκει στον χρηματοπιστωτικό τομέα γενικά και σε διάφορους επιμέρους τομείς ειδικότερα. Ωστόσο, όπως αναφέρεται στην αιτιολογική έκθεση της πρότασης της Επιτροπής, η έλλειψη αξιόπιστων στοιχείων για το θέμα αυτό παρακίνησε τις υπηρεσίες της Επιτροπής στο να πραγματοποιήσουν μία εργασία καταγραφής (τόπος εγκατάστασης και είδος) των ΧΟΕΔ στην ΕΕ. Από την σχετική εργασία προέκυψε το συμπέρασμα ότι επιβάλλεται να αποσαφηνισθεί περαιτέρω η έννοια αυτή. Τα κράτη μέλη συζήτησαν επί μακρόν το ζήτημα αυτό στο πλαίσιο της ομάδας εργασίας του Συμβουλίου. Η κοινή θέση που προέκυψε επιφέρει τις ακόλουθες τροποποιήσεις στον προτεινόμενο ορισμό: (α) καθορισμός χαμηλότερου ορίου (40%) βάσει του οποίου θα προσδιορίζεται εάν ένας όμιλος είναι κυρίως χρηματοπιστωτικός ή όχι (σύμφωνα με την τροπολογία αριθ. 7 του Κοινοβουλίου. άρθρο 3 παράγραφος 1 της κοινής θέσης). (β) στο άρθρο 3 παράγραφος 3 υπάγονται ΧΟΕΔ με σημαντικές διατομεακές δραστηριότητες σε απόλυτη αξία (σύμφωνα με τους στόχους της τροπολογίας αριθ. 50 του Κοινοβουλίου. άρθρο 3 παράγραφος 3 της κοινής θέσης). (γ) βάσει του άρθρου 3 παράγραφος 3, δίδεται στις αρχές η δυνατότητα να αποκλείουν από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας κάθε ΧΟΕΔ του οποίου ο μικρότερος τομέας δραστηριότητας ή το μερίδιο αγοράς σε κράτος μέλος είναι περιορισμένου μεγέθους (σύμφωνα με τους στόχους της τροπολογίας αριθ. 6 του Κοινοβουλίου. άρθρο 3 παράγραφος 3 της κοινής θέσης). (δ) για τη διαπίστωση της ύπαρξης σημαντικών διατομεακών δραστηριοτήτων, δίδεται η δυνατότητα εφαρμογής περιόδου υπολογισμού τριών ετών (σύμφωνα με τους στόχους της τροπολογίας αριθ. 8 του Κοινοβουλίου. άρθρο 3 παράγραφος 4 της κοινής θέσης).

Από τα προαναφερθέντα προκύπτει ότι όσον αφορά τον ορισμό των ΧΟΕΔ, η κοινή θέση τηρεί πλήρως τον στόχο τη πρότασης της Επιτροπής για κάλυψη όλων των ΧΟΕΔ με σημαντικές διατομεακές χρηματοπιστωτικές δραστηριότητες. Εξάλλου, η Επιτροπή θεωρεί ότι η κοινή θέση αντικατοπτρίζει την ουσία των τροπολογιών αριθ. 6 έως 10 και αριθ. 50 του Κοινοβουλίου, και ότι από την άποψη αυτή ανταποκρίνεται πλήρως στους στόχους που το Κοινοβούλιο επιδίωκε με τις τροπολογίες αυτές.

Η τροπολογία αριθ. 10 του Κοινοβουλίου, η οποία αποσκοπεί στον περιορισμό των περιθωρίων διακριτικής ευχέρειας των αρμόδιων αρχών, λήφθηκε εν μέρει υπόψη στην κοινή θέση. Όπως προβλέπει και η τροπολογία αυτή, το άρθρο 3 παράγραφος 6 της κοινής θέσης περιορίζει την δυνατότητα των αρμόδιων αρχών να μειώνουν τα όρια για τον καθορισμό ενός ΧΟΕΔ. Από την άλλη πλευρά, το άρθρο 3 παράγραφος 5 της κοινής θέσης εξακολουθεί να είναι σύμφωνο με την πρόταση της Επιτροπής για χορήγηση περιθωρίων διακριτικής ευχέρειας στις αρμόδιες αρχές όσον αφορά την επιλογή εναλλακτικών παραμέτρων για τον προσδιορισμό ενός ΧΟΕΔ. Το Συμβούλιο θεωρεί ότι για ομίλους για τους οποίους οι καθοριζόμενες στο άρθρο 3 σημεία 1 και 2 παράμετροι δεν είναι οι ενδεδειγμένες, πρέπει να υπάρχει, σε εξαιρετικές περιπτώσεις, η δυνατότητα εφαρμογής ενός ή δύο σαφώς καθορισμένων εναλλακτικών παραμέτρων εφόσον αυτές είναι πιο ενδεδειγμένες για τον υπό εξέταση συγκεκριμένο όμιλο. Η Επιτροπή εκτιμά ότι πρόσφατες εξελίξεις στις χρηματοπιστωτικές αγορές επιβεβαιώνουν την καταλληλότητα μιας τέτοιας διάταξης (π.χ. όσον αφορά την σημασία των συναλλαγών εκτός ισολογισμού για ορισμένους ομίλους).

Σχετικά με την κεφαλαιακή επάρκεια (άρθρο 5 και παράρτημα I της πρότασης της Επιτροπής. άρθρο 6 παράρτημα I της κοινής θέσης), η κοινή θέση ευθυγραμμίζεται με την τροπολογία αριθ. 17 του Κοινοβουλίου εισάγοντας διευκρίνιση για τα συνεταιριστικά ή αμοιβαία σχήματα, καθώς και τις τροπολογίες αριθ. 39 και 58 με τις οποίες μέρος του κειμένου του παραρτήματος Ι μεταφέρεται στο σώμα της οδηγίας. Το Συμβούλιο, παρότι συμφωνεί με την ουσία της τροπολογίας αριθ. 17, θεωρεί ότι για νομοθετικούς λόγους είναι πιο ενδεδειγμένο η υπαγωγή της προτεινόμενης τροπολογίας να γίνει στο άρθρο 5 παράγραφος 4 το οποίο αφορά το πεδίο εφαρμογής, καθώς η τροπολογία αυτή διευκρινίζει το πεδίο εφαρμογής της συμπληρωματικής εποπτείας.

Επιπλέον, η κοινή θέση περιλαμβάνει μια αλλαγή διατύπωσης η οποία αποσκοπεί στο να αποσαφηνίσει το κείμενο του παραρτήματος I παράγραφος 1 σημείο 2 στοιχείο (ii). Υπήρχε το ενδεχόμενο το αρχικό κείμενο να προκαλέσει ορισμένες αμφιβολίες (ιδίως σε ορισμένες γλώσσες). Το Κοινοβούλιο επεσήμανε επίσης τον κίνδυνο αυτό και πρότεινε την τροπολογία αριθ. 16. Η κοινή θέση ορίζει πλέον κατά τρόπο σαφή, σύμφωνα και με τους στόχους της Επιτροπής, ότι οι τομεακοί κίνδυνοι πρέπει να καλύπτονται από τομεακά κεφάλαια σύμφωνα με τους τομεακούς κανόνες και ότι τυχόν πρόσθετες ελλείψεις στο επίπεδο του ομίλου πρέπει να καλύπτονται από διατομεακά κεφάλαια. Επιπλέον, το Κοινοβούλιο προτείνει τη μεταφορά του κειμένου αυτού στο σώμα της οδηγίας (τροπολογίες αριθ. 16 και 37). Παρότι η κοινή θέση δεν λαμβάνει υπόψη την τελευταία αυτή πρόταση, η Επιτροπή θεωρεί ότι, με την αποδοχή των τροπολογιών αριθ. 3, 28, 29 και 30, η κοινή θέση ανταποκρίνεται ωστόσο στους βασικούς στόχους του Κοινοβουλίου.

Όσον αφορά την επιλογή των μεθόδων για τον υπολογισμό των κεφαλαιακών απαιτήσεων ενός ομίλου, όπως προβλέπεται στο παράρτημα I, η κοινή θέση δεν καλύπτει πλήρως την επιθυμία του Κοινοβουλίου για παροχή πλήρους ελευθερίας όσον αφορά την επιλογή μιας από τις μεθόδους αυτές, υπό την επιφύλαξη της έγκρισης της επιλογής αυτής από την εποπτική αρχή (τροπολογία αριθ. 52). Το Συμβούλιο θεωρεί ότι όταν επικεφαλής εταιρία ενός ομίλου είναι μια ρυθμιζόμενη οντότητα, τα κράτη μέλη πρέπει να είναι σε θέση να απαιτήσουν όπως ο υπολογισμός πραγματοποιηθεί σύμφωνα με συγκεκριμένη μέθοδο, ιδιαίτερα όταν οι τομεακοί κανόνες σχετικά με την εποπτεία σε επίπεδο ομίλου των ρυθμιζόμενων επιχειρήσεων στο εν λόγω κράτος μέλος προβλέπουν ιδιαίτερη μέθοδο και δεδομένου ότι όλες οι μέθοδοι δεν είναι ισοδύναμες σε όλες τις περιστάσεις (το παράρτημα I της οδηγίας προβλέπει ρητώς την περίπτωση αυτή). Ωστόσο, εάν επικεφαλής ενός ομίλου δεν είναι ρυθμιζόμενη επιχείρηση, το παράρτημα Ι προβλέπει ότι τα κράτη μέλη επιτρέπουν κατ'αρχήν την εφαρμογή οποιασδήποτε από αυτές τις μεθόδους.

Οι διατάξεις της κοινής θέσης οι οποίες αφορούν την συγκέντρωση κινδύνων και τις συναλλαγές στο εσωτερικό του ομίλου παρουσιάζονται με τρόπο διαφορετικό από εκείνο που πρότεινε η Επιτροπή. Ειδικότερα, το άρθρο 6 της πρότασης της Επιτροπής χωρίστηκε σε ένα νέο άρθρο 7 για την συγκέντρωση των κινδύνων και σε ένα νέο άρθρο 8 για τις συναλλαγές στο εσωτερικό του ομίλου. Ωστόσο, η κοινή θέση δεν αφίστανται από την ουσία της πρότασης της Επιτροπής.

Η κοινή θέση ενσωματώνει επίσης την ουσία της τροπολογίας αριθ. 18 του Κοινοβουλίου, ζητώντας από την Επιτροπή να εκτιμήσει και να υποβάλει έκθεση για την καταλληλότητα των κοινοτικών κανόνων σχετικά με τη συγκέντρωση των κινδύνων και τις συναλλαγές στο εσωτερικό του ομίλου, και απαιτώντας από την Επιτροπή να υποβάλει, εφόσον κριθεί απαραίτητο, σχετικές νομοθετικές προτάσεις (για νομοθετικούς λόγους όλες οι διατάξεις για την μελλοντική υποβολή εκθέσεων εκ μέρους της Επιτροπής ομαδοποιήθηκαν σε ένα νέο άρθρο 31). Η κοινή θέση δεν ενσωματώνει πλήρως την πρόταση του Κοινοβουλίου για επιβολή υποχρέωσης στο συντονιστή να υποβάλει τακτικά έκθεση αξιολόγησης στην Επιτροπή χρηματοπιστωτικών ομίλων ετερογενών δραστηριοτήτων σχετικά με την συμμόρφωση των ΧΟΕΔ με τους κανόνες για την συγκέντρωση των κινδύνων και τις συναλλαγές στο εσωτερικό του ομίλου, καθότι μια τέτοια υποχρέωση θα ήταν αντίθετη με τις υποχρεώσεις των εποπτικών αρχών περί εμπιστευτικότητας των ευρωπαϊκών στοιχείων. Για λόγους σαφήνειας, η κοινή θέση προβλέπει την προσθήκη σημείου του αιτιολογικού με το οποίο θα υπενθυμίζεται η ύπαρξη των απαιτήσεων εμπιστευτικότητας εκ μέρους των εποπτικών αρχών.

Τα άρθρα 5 και 6 της πρότασης της Επιτροπής περιέχουν διατάξεις για τους μηχανισμούς εσωτερικού ελέγχου και τις διαδικασίες διαχείρισης των κινδύνων. Η κοινή θέση ομαδοποίησε αυτές τις διατάξεις σε ένα νέο κόμμα ξεχωριστό άρθρο 9. Το κείμενο περιγράφει λεπτομερώς τις αρχές επί των οποίων βασίζονται οι απαιτήσεις αυτές, σύμφωνα και με τις προσφάτως δημοσιευθείσες διεθνείς συστάσεις (όσον αφορά, π.χ., τον εσωτερικό έλεγχο των τραπεζών και τη σχέση των εποπτικών αρχών με τους ελεγκτές, Επιτροπή της Βασιλείας, Αύγουστος 2001).

Όσον αφορά τη διαδικασία για τον ορισμό συντονιστή, η κοινή θέση αντιστρέφει, σε σχέση με την πρόταση της Επιτροπής, την σειρά των σταδίων της διαδικασίας λήψης απόφασης (άρθρο 7 της πρότασης της Επιτροπής. άρθρο 10 της κοινής θέσης). Η κοινή θέση προβλέπει κατ'αρχάς τον αυτόματο ορισμό συντονιστή βάσει των κριτηρίων που προτείνει η Επιτροπή, και επιτρέπει στη συνέχεια στις αρμόδιες αρχές να παρεκκλίνουν κατόπιν κοινής συμφωνίας από την εν λόγω αρχή αυτόματου ορισμού, μετά από διαβούλευση με τον ΧΟΕΔ. Εξάλλου, η κοινή θέση προβλέπει τον ορισμό ενιαίου συντονιστή, καθώς και την κοινοποίηση του ορισμού αυτού στον ΧΟΕΔ (άρθρο 4 παράγραφος 2 της κοινής θέσης). Για όλα αυτά τα ζητήματα, η κοινή θέση είναι πλήρως σύμφωνη με τις τροπολογίες αριθ. 19, 20, 21 και 22 του Κοινοβουλίου.

Μια νέα διάταξη στο άρθρο 11 παράγραφος 2 της κοινής θέσης ορίζει σαφώς ότι για τη λήψη πληροφοριακών στοιχείων που έχουν ήδη διαβιβασθεί σε άλλη εποπτική αρχή, ο συντονιστής οφείλει να αποταθεί στην τελευταία ώστε να αποτραπούν οι επικαλύψεις στο επίπεδο της υποβολής στοιχείων. Με τον τρόπο αυτό, η κοινή θέση ενισχύει και συμπληρώνει την απαίτηση του άρθρου 9 παράγραφος 2 δεύτερο εδάφιο της πρότασης της Επιτροπής, και συμβαδίζει με τους στόχους των τροπολογιών αριθ. 23 και 25 του Κοινοβουλίου. Σύμφωνα με την κοινή θέση, η υποβολή στοιχείων δεν αποτελεί ρητή υποχρέωση του συντονιστή, δεδομένου ότι τα κράτη μέλη στο Συμβούλιο θεωρούν ότι δεν πρόκειται για υποχρέωση αυτή καθεαυτή και ότι οι απαιτήσεις υποβολής στοιχείων στα περισσότερα κράτη μέλη δεν εμπίπτουν στην "αποκλειστική" ευθύνη των εποπτικών αρχών. Συνολικά ωστόσο, η Επιτροπή θεωρεί ότι η κοινή θέση ανταποκρίνεται πλήρως στους στόχους των τροπολογιών αριθ. 23 και 25 του Κοινοβουλίου.

Το άρθρο 12 της κοινής θέσης για την συνεργασία απαλείφει μια διευκρίνιση για τις στρατηγικές ενός ΧΟΕΔ, η οποία περιλαμβανόταν στην αρχική πρόταση της Επιτροπής, ενσωματώνοντας έτσι την τροπολογία αριθ. 42 του Κοινοβουλίου. Η κοινή θέση είναι επίσης σύμφωνη με το πνεύμα της τροπολογίας αριθ. 24, δεδομένου ότι καταργείται η δυνατότητα των εποπτικών αρχών να μην προβούν σε ανταλλαγή πληροφοριών ενώ η δυνατότητα μη πραγματοποίησης διαβούλευσης, παρότι δεν εξαλείφθηκε πλήρως, περιορίζεται σε πολύ συγκεκριμένες εξαιρετικές περιστάσεις.

Το άρθρο 18 της κοινής θέσης αφορά τους ΧΟΕΔ που δραστηριοποιούνται στην ΕΕ, και των οποίων η μητρική επιχείρηση βρίσκεται εκτός της Κοινότητας. Το άρθρο 18 παράγραφος 1 της κοινής θέσης διαφοροποιείται από τα οριζόμενα στο άρθρο 14 παράγραφος 1 της πρότασης της Επιτροπής καθότι αντικαθιστά τις διαδικασίες κοινοποίησης και διατύπωσης αντίρρησης κατά απόφασης συντονιστή για την ισοδυναμία του καθεστώτος τρίτης χώρας από υποχρεωτική διαδικασία διαβούλευσης που υποχρεώνει το συντονιστή να λάβει υπόψη τις υποδείξεις της Επιτροπής των ΧΟΕΔ. Επιπλέον, το άρθρο 18 παράγραφος 3 της κοινής θέσης προβλέπει ότι στην περίπτωση έλλειψης ισοδυναμίας, τα κράτη μέλη επιτρέπουν στις αρμόδιες αρχές τους να χρησιμοποιήσουν εναλλακτικές μεθόδους προκειμένου να διασφαλισθεί η κατάλληλη εποπτεία των ομίλων αυτών. Με τον τρόπο αυτό, το άρθρο 18 παράγραφος 3 της κοινής θέσης ευθυγραμμίζεται με την τροπολογία αριθ. 26 του Κοινοβουλίου. Η Επιτροπή υποστηρίζει την κοινή θέση, η οποία θα παράγει αποτελέσματα παρεμφερή με τα επιδιωκόμενα στην αρχική πρόταση.

Το άρθρο 20 της κοινής θέσης αφορά τις εξουσίες που παρέχονται στην Επιτροπή σύμφωνα με την διαδικασία επιτροπολογίας του άρθρου 21 (άρθρα 16 και 17 της πρότασης της Επιτροπής). Η κοινή θέση ενσωματώνει τις τροπολογίες αριθ. 28 και 29 του Κοινοβουλίου χρησιμοποιώντας μια ελαφρώς διαφορετική διατύπωση σε σύγκριση με την πρόταση της Επιτροπής. Από την άλλη πλευρά, η κοινή θέση δεν ενσωματώνει αλλαγή στη διατύπωση που πρότεινε το Κοινοβούλιο για την τροπολογία αριθ. 27, και αυτό για νομοθετικούς λόγους (για να αποφευχθεί η κατά λέξη επανάληψη και δεδομένου ότι η οδηγία αυτή καθεαυτή δεν απαιτεί τη λήψη μέτρων εφαρμογής). Επιπλέον, η κοινή θέση συμπληρώνει την πρόταση της Επιτροπής αυξάνοντας τις αρμοδιότητες με σκοπό να βελτιωθεί η σύγκλιση της εποπτείας όσον αφορά τη συγκέντρωση των κινδύνων και τις συναλλαγές στο εσωτερικό του ομίλου. Τέλος, σύμφωνα με την κοινή θέση, η Επιτροπή υποχρεούται να διαβουλευθεί με τα ενδιαφερόμενα μέρη και να ενημερώσει το κοινό πριν από την υποβολή των νομοθετικών της σχεδίων. Για το τελευταίο αυτό σημείο, η κοινή θέση είναι σύμφωνη με τους στόχους της τροπολογίας αριθ. 31 του Κοινοβουλίου.

Όσον αφορά το άρθρο 17 της πρότασης της Επιτροπής σχετικά με την διαδικασία επιτροπολογίας (άρθρο 21 της κοινής θέσης), το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προτείνει να διευκρινισθεί περαιτέρω η πρόταση της Επιτροπής με την εισαγωγή δύο νέων σημείων στο αιτιολογικό. Η τροπολογία αριθ. 3 του Κοινοβουλίου αφορά την εισαγωγή νέου σημείου του αιτιολογικού με αριθμό 14α. η τροπολογία αυτή λαμβάνεται υπόψη στην κοινή θέση. Από την άλλη πλευρά, δεν λήφθηκε υπόψη η τροπολογία αριθ. 2 με την οποία το Κοινοβούλιο ζητούσε να περιληφθεί επίσης σημείο στο αιτιολογικό που να αναφέρεται σαφώς στο ψήφισμα 'Lamfalussy' του Κοινοβουλίου για την εφαρμογή της νομοθεσίας σχετικά με τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες. Κατά την άποψη του Συμβουλίου η εισαγωγή ενός τέτοιου σημείου του αιτιολογικού θα ήταν περιττή και θα μπορούσε να οδηγήσει σε παρανοήσεις δεδομένου ότι η οδηγία για τους ΧΟΕΔ προβλέπει "κλασσική" διαδικασία επιτροπολογίας. Τέλος, η κοινή θέση ενσωματώνει επίσης την τροπολογία αριθ. 30 του Κοινοβουλίου προτείνοντας την εισαγωγή νέας διάταξης σύμφωνα με την οποία η σχετική διαδικασία θα πάψει να εφαρμόζεται μετά από τέσσερα έτη, με την επιφύλαξη πιθανής ανανέωσης (για νομοθετικούς λόγους το Συμβούλιο προτιμά την τροποποίηση του άρθρου για την διαδικασία επιτροπολογίας (άρθρο 21 παράγραφος 4 της κοινής θέσης) αντί της τροποποίησης του άρθρου για τις εξουσίες της Επιτροπής). Συνολικά, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι ανησυχίες του Κοινοβουλίου σχετικά με το νομοθετικό του ρόλο λαμβάνονται αρκούντως υπόψη μέσω της ενσωμάτωσης των τροπολογιών του αριθ. 3 και 30.

Τα άρθρα 22 παράγραφος 2, 23 παράγραφος 2 και 29 παράγραφος 4 της κοινής θέσης, τα οποία τροποποιούν τους τομεακούς κανονισμούς για τα πιστωτικά ιδρύματα, τις ασφαλιστικές επιχειρήσεις και τις επιχειρήσεις επενδύσεων, αφορούν την κατάργηση του πολλαπλού υπολογισμού των κεφαλαίων στο πλαίσιο ενός ομίλου. Η κοινή θέση αντικατοπτρίζει τη συμβιβαστική λύση που επιτεύχθηκε στο Συμβούλιο μεταξύ των κρατών μελών που επιθυμούν μια πιο αυστηρή και εναρμονισμένη προσέγγιση σε όλους τους χρηματοπιστωτικούς τομείς σε σχέση με εκείνη που προτείνει η Επιτροπή, και εκείνων των κρατών μελών τα οποία επιθυμούν μια λιγότερο αυστηρή προσέγγιση. Η εν λόγω συμβιβαστική λύση διαφοροποιείται από ορισμένες τεχνικές και όρια για την αφαίρεση όπως προτείνει η Επιτροπή, αλλά τηρεί ωστόσο πλήρως τους στόχους της τελευταίας (άρθρο 18 παράγραφος 3, άρθρο 19 παράγραφος 3 και άρθρο 25 παράγραφος 5 της πρότασης της Επιτροπής). Γενικά, σε σύγκριση με την πρόταση της Επιτροπής ορισμένα όρια που εφαρμόζονται στον ασφαλιστικό τομέα καταργήθηκαν (κατ'αρχήν από 10% έως 20%) καθώς και ορισμένα όρια που εφαρμόζονται στον τραπεζικό τομέα και στις επιχειρήσεις επενδύσεων (κατ'αρχήν από 10% έως 20% για συμμετοχές στις ασφαλιστικές επιχειρήσεις), ενώ οι διαφορετικές μέθοδοι υπολογισμού που προβλέπονται στο παράρτημα I της οδηγίας για τους ΧΟΕΔ θα εφαρμόζονται επίσης στους τομεακούς ομίλους όσον αφορά τις κεφαλαιακές τους συμμετοχές σε διαφορετικό χρηματοπιστωτικό τομέα. Εξάλλου, το άρθρο 31 της κοινής θέσης προβλέπει την έγκαιρη ανάληψη πρωτοβουλιών εκ μέρους της Επιτροπής για την προσαρμογή της σχετικής κοινοτικής νομοθεσίας στις μελλοντικές διεθνείς συμφωνίες. Η Επιτροπή θεωρεί ότι για όλα αυτά τα ζητήματα η κοινή θέση προβλέπει μια επαρκώς ισορροπημένη προσέγγιση και τηρεί πλήρως τους στόχους των τροπολογιών αριθ. 34, 44,46 και 48 του Κοινοβουλίου.

Το άρθρο 29 παράγραφος 10 της κοινής θέσης υιοθετεί, με ελαφρές αλλαγές στη διατύπωση, την πρόταση της Επιτροπής για τροποποίηση της τραπεζικής νομοθεσίας, παρέχοντας στις αρμόδιες αρχές την δυνατότητα συμμετοχής στον έλεγχο των στοιχείων που διαβιβάζει οντότητα εγκατεστημένη σε άλλο κράτος μέλος (άρθρο 25 παράγραφος 8 της πρότασης της Επιτροπής). Η κοινή θέση δεν ενσωματώνει την διατύπωση που προτείνει το Κοινοβούλιο με την τροπολογία του αριθ. 35, αλλά η Επιτροπή θεωρεί ότι οι δύο αυτές διατυπώσεις συμβιβάζονται μεταξύ τους.

Τα άρθρα 32 και 33 της κοινής θέσης αφορούν την ενσωμάτωση και τη θέση σε ισχύ της οδηγίας. Η διατύπωση είναι παρόμοια με την αντίστοιχη ισχύουσα διατύπωση στους τομεακούς κανονισμούς. Τα άρθρα αυτά, καθώς και το νέο άρθρο 4 για τον προσδιορισμό του χρηματοπιστωτικού ομίλου, καλύπτουν το στόχο της τροπολογίας αριθ 36 του Κοινοβουλίου.

Τέλος, το παράρτημα ΙΙ της κοινής θέσης το οποίο αφορά τη συγκέντρωση των κινδύνων και τις συναλλαγές στο εσωτερικό του ομίλου ενσωματώνουν την τροπολογία αριθ. 36 του Κοινοβουλίου προβλέποντας ότι ο συντονιστής καθορίζει τα κατάλληλα όρια μετά από διαβούλευση με τον ενδιαφερόμενο ΧΟΕΔ.

3.3 Νέες διατάξεις που εισήγαγε το Συμβούλιο

Το νέο άρθρο 4 της κοινής θέσης προβλέπει σαφή διαδικασία για τον προσδιορισμό ενός ΧΟΕΔ καθώς και για την κοινοποίηση αυτού του προσδιορισμού. Η εν λόγω διαδικασία θα αυξήσει τη διαφάνεια της διαδικασίας εφαρμογής της οδηγίας, τόσο για τους ενδιαφερόμενους ΧΟΕΔ όσο και για τις εμπλεκόμενες αρμόδιες αρχές.

Tο νέο άρθρο 13 της κοινής θέσης αφορά τις κατάλληλες προϋποθέσεις που πρέπει να πληρούν τα διευθυντικά στελέχη των εταιριών χαρτοφυλακίου μικτής δραστηριότητας. Με τον τρόπο αυτό, η κοινή θέση διευκρινίζει παρεμφερείς διατάξεις της πρότασης της Επιτροπής (π.χ. το άρθρο 18 παράγραφος 1 της πρότασης της Επιτροπής).

Το νέο άρθρο 30 της κοινής θέσης αφορά τις εταιρίες διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων. Το κείμενο συνιστά συμβιβαστική λύση μεταξύ των κρατών μελών στο επίπεδο του Συμβουλίου, η οποία αποσκοπεί στο να περιληφθούν οι οργανισμοί αυτοί στην σε επίπεδο ομίλου εποπτεία των χρηματοπιστωτικών ομίλων (είτε πρόκειται για τομεακούς ομίλους είτε για ΧΟΕΔ). Το σκεπτικό είναι ότι οι εταιρίες διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων πρέπει να θεωρηθούν οντότητες ανήκουσες στον χρηματοπιστωτικό τομέα. Το ζήτημα αυτό είναι σημαντικό, δεδομένου ότι μετά την έκδοση της οδηγίας με την οποία τροποποιείται η οδηγία για τους ΟΣΕΚΑ 85/611/EΟΚ, οι εταιρίες διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων θα ανταγωνίζονται πλέον άμεσα με τις επιχειρήσεις επενδύσεων, οι οποίες ήδη υπόκεινται σε εποπτεία σε επίπεδο ομίλου (ειδικότερα όσον αφορά τη διαχείριση μεμονωμένων χαρτοφυλακίων). Η κοινή θέση προβλέπει ότι τα κράτη μέλη θα αποφασίζουν τους τομεακούς κανόνες σύμφωνα με τους οποίους οι εν λόγω εταιρίες διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων θα πρέπει να περιληφθούν στην εποπτεία σε επίπεδο ομίλου, και ότι η Επιτροπή θα υποβάλει έκθεση για τις πρακτικές των κρατών μελών και θα προτείνει, εφόσον κριθεί απαραίτητο, περαιτέρω εναρμόνιση της νομοθεσίας της ΕΕ.

Το άρθρο 31 της κοινής θέσης ορίζει ότι εντός τριών ετών από την εφαρμογή της οδηγίας η Επιτροπή θα υποβάλει έκθεση για ορισμένα ζητήματα και για την ανάγκη περαιτέρω εναρμόνισης, εφόσον αυτό κριθεί απαραίτητο.

Άλλες νέες διατάξεις της κοινής θέσης, πιο τεχνικού χαρακτήρα, αφορούν, μεταξύ άλλων, τον προσδιορισμό της επιχείρησης που είναι υπεύθυνη για την υποβολή στοιχείων σχετικά με τη συγκέντρωση κινδύνων και τις συναλλαγές στο εσωτερικό του ομίλου (άρθρα 7 και 8), την εισαγωγή σαφούς ορίου για τον προσδιορισμό των σημαντικών συναλλαγών στο εσωτερικό του ομίλου (άρθρο 8), τον ακριβέστερο καθορισμό των στοιχείων που θα μπορούσαν να καλυφθούν από τη συμφωνία συντονισμού (άρθρο 11) και την περαιτέρω διευκρίνιση για το ποιες αρχές δύνανται να λάβουν μέτρα εφαρμογής (οι σχετικές διατάξεις ομαδοποιούνται σε ένα νέο άρθρο 16).

4- ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Η Επιτροπή θεωρεί ότι η κοινή θέση που ενέκρινε το Συμβούλιο στις 12 Σεπτεμβρίου 2002 ανταποκρίνεται στους στόχους και στο πνεύμα της πρότασης της Επιτροπής της 24ης Απριλίου 2001. Η Επιτροπή θεωρεί επίσης ότι η κοινή θέση ανταποκρίνεται στις κυριότερες ανησυχίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και ότι ενσωματώνει τα βασικά στοιχεία των τροπολογιών του. Η Επιτροπή εκτιμά ότι η κοινή θέση επιτυγχάνει μια δίκαιη ισορροπία. Η Επιτροπή ελπίζει ότι η οδηγία θα μπορέσει να εγκριθεί έως τα τέλη του τρέχοντος έτους, σύμφωνα και με την προθεσμία που προβλέπεται στο ΣΔΧΥ, καλύπτοντας με τον τρόπο αυτό ένα μεγάλο κενό στην ισχύουσα νομοθεσία της ΕΕ για τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες.

Επομένως, η Επιτροπή συνιστά στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο την έγκριση αυτής της κοινής θέσης.