ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ για τις τάσεις της παραγωγής στα διάφορα κράτη μέλη και τις επιπτώσεις της μεταρρύθμισης της κοινής οργάνωσης της αγοράς στον τομέα του λίνου και της κάνναβης που προορίζονται για την παραγωγή ινών, στις αγορές και την οικονομική βιωσιμότητα του τομέα

1. εισαγωγη

Η παρούσα έκθεση και οι νομοθετικές προτάσεις που τη συνοδεύουν αποτελούν συνέχεια των διατάξεων του άρθρου 15 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1673/2000 του Συμβουλίου της 27ης Ιουλίου 2000, περί κοινής οργανώσεως της αγοράς στον τομέα του λίνου και της κάνναβης που προορίζονται για την παραγωγή ινών [1], ο οποίος προβλέπει ότι:

[1] ΕΕ L 193 της 29.7.2000, σ.16

« Το αργότερο στις 31 Δεκεμβρίου 2003, η Επιτροπή θα υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο έκθεση, συνοδευόμενη ενδεχομένως από προτάσεις, για τις στάσεις παραγωγής στα διάφορα κράτη μέλη και τις επιπτώσεις της μεταρρύθμισης της κοινής οργάνωσης της αγοράς στις αγορές για την οικονομική βιωσιμότητα του τομέα. Η έκθεση θα εξετάσει επίσης το ανώτατο ποσοστό ξένων υλών και σωσσωματωμάτων ινών που εφαρμόζεται στις βραχείες ίνες λίνου και στις ίνες κάνναβης.

Η έκθεση θα χρησιμεύσει, ενδεχομένως, ως βάση για νέα κατανομή και πιθανόν για αύξηση των εθνικών εγγυημένων ποσοτήτων. Η Επιτροπή θα λάβει ιδίως υπόψη το ύψος της παραγωγής, τις δυνατότητες της μεταποίησης και τις αγοραστικές διεξόδους. »

Εξάλλου, μια δεύτερη έκθεση έχει προβλεφθεί για το 2005, από το ίδιο άρθρο 15, για τη λειτουργία του καθεστώτος της ενίσχυσης στην μεταποίηση του λίνου και της κάνναβης που προορίζονται για την παραγωγή ινών που καθιερώθηκε από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1673/2000.

2. η μεταρρυθμιση που εγκριθηκε το 2000

Τον Ιούλιο 2000, το Συμβούλιο ενέκρινε μια μεταρρύθμιση που περιλαμβάνει δύο σκέλη όσον αφορά τον τομέα του λίνου και της κάνναβης. Αφενός μεν, τα δύο αυτά προϊόντα ενσωματώνονται στο γενικό καθεστώς της στήριξης που εφαρμόζεται στους παραγωγούς ορισμένων αροτραίων καλλιεργειών. Αφετέρου, χορηγείται ενίσχυση στη μεταποίηση στους πρώτους εγκεκριμένους μεταποιητές που παράγουν ίνες από άχυρο λίνου και κάνναβης.

Για τις μακρές ίνες λίνου χορηγείται ποσό ενίσχυσης 160 ευρώ/τόνο ινών έως την περίοδο 2005/2006, το οποίο θα ανέλθει σε 200 ευρώ/τόνο από το 2006/2007. Ένα άλλο μικρότερο ποσό ύψους 90 ευρώ/τόνο χορηγείται έως το 2005/2006 για τις βραχείες ίνες λίνου και τις ίνες κάνναβης που περιέχουν ποσοστό ξένων υλών και συσσωματωμάτων ινών που δεν υπερβαίνουν το 7,5%, το όριο δε αυτό έχει προβλεφθεί ώστε να μην ενθαρρυνθεί η παραγωγή ινών που στοχεύουν σε αγοραστικές διεξόδους με πολύ μικρή αξία. Εντούτοις τα κράτη μέλη έχουν τη δυνατότητα να παρεκκλίνουν από το εν λόγω ανώτατο όριο και να το αυξήσουν έως 15% για τις βραχείες ίνες λίνου και έως 25% για τις ίνες κάνναβης κατά τις περιόδους 2001/2002 έως 2003/2004, ώστε να μπορέσουν οι μεταποιητικές βιομηχανίες να προσαρμοστούν στις νέες κανονιστικές απαιτήσεις.

Οι ενισχύσεις στην μεταποίηση υπόκεινται σε σταθεροποιητικό μηχανισμό που αποτελείται από δύο Μέγιστες Εγγυημένες Ποσότητες, η μία για τις μακρές ίνες λίνου και η άλλη για τις βραχείες ίνες λίνου και τις ίνες κάνναβης, που κατανέμονται μεταξύ των κρατών μελών με τη μορφή Εθνικών Εγγυημένων Ποσοτήτων (ΕΕΠ) και κάθε κράτος μέλος έχει τη δυνατότητα να προβαίνει σε μεταφορές μεταξύ των δύο αυτών ΕΕΠ βάσει συντελεστού ισοδυναμίας που στοχεύει να διασφαλίσει την ουδετερότητα της ενέργειας από απόψεως προϋπολογισμού.

Εξάλλου, χορηγείται συμπληρωτική ενίσχυση έως την περίοδο 2005/2006 στους πρώτους εγκεκριμένους μεταποιητές για τις εκτάσεις λίνου που βρίσκονται σε ορισμένες παραδοσιακές ζώνες παραγωγής μακρών ινών. Η ενίσχυση αυτή κυμαίνεται μεταξύ 50 ευρώ/εκτάριο και 120 ευρώ/εκτάριο ανάλογα με τις ζώνες.

3. διαθεσιμεσ πληροφοριεσ

Για να μπορέσει να λειτουργήσει ορθά το καθεστώς της ενίσχυσης λαμβάνοντας υπόψη τα ειδικά χαρακτηριστικά του τομέα αυτού, η περίοδος κατά την οποία μπορούν να μεταποιηθούν τα άχυρα έχει καθοριστεί από την Επιτροπή σε 22 μήνες. Εκ του γεγονότος αυτού, κατά τη στιγμή που συντάσσεται η παρούσα έκθεση, η Επιτροπή διαθέτει μόνο προβλέψεις για τα δύο πρώτα έτη εφαρμογής του νέου συστήματος, δηλαδή τις περιόδους 2001/2002 και 2002/2003 καθώς και τις πρώτες προβλέψεις για το 2003/2004. Εξάλλου θα πρέπει να προστεθεί το γεγονός ότι η παραγωγή της περιόδου 2001/2002 υπέστη σοβαρές διαταραχές από τις πολύ δυσμενείς κλιματικές συνθήκες και δεν δύναται συνεπώς να θεωρηθεί ως αντιπροσωπευτική περίοδος των τάσεων παραγωγής.

Τα διαθέσιμα στοιχεία δεν επιτρέπουν συνεπώς να διενεργηθεί ενδελεχής ανάλυση για τα επίπεδα της παραγωγής μετά τη μεταρρύθμιση και για την αντιστοιχία των επιπέδων των ΕΕΠ. Μετά από αυτά μπορούν ωστόσο να γίνουν ορισμένες διαπιστώσεις με βάση τα διαθέσιμα προσωρινά στοιχεία καθώς και τις πληροφορίες που συγκεντρώθηκαν από τους εμπορευομένους.

Κατ´αρχάς, το ενδιαφέρον για την παραδοσιακή παραγωγή μακρών ινών λίνου διατηρείται και μάλιστα αυξάνει. Έτσι, ο μέσος όρος των εκτάσεων που σπάρθηκαν με λίνο στις τρεις κυριότερες χώρες παραγωγής μακρών ινών αυξήθηκε από 65 000 εκτάρια πριν από την μεταρρύθμιση σε 90 000 περίπου εκτάρια κατά μέσο όρο. Η αγορά των μακρών ινών είναι κερδοφόρος εδώ και μερικά χρόνια ήδη και φαίνεται ότι υπόκειται πολύ λιγότερο στις κυκλικές κρίσεις. Στην αρχή της αλυσίδας παραγωγής, η μείωση του συνολικού κόστους παραγωγής του τελικού προϊόντος που οφείλεται στην μεγάλη ανάπτυξη της κινεζικής υφαντουργίας, προς την οποία εξάγονται ολοένα και περισσότερο ευρωπαϊκές ίνες, επέτρεψε στον λίνο να διεισδύσει στην αγορά των προϊόντων μέσης ποιότητας του τομέα της ενδύσεως, όπου η ζήτηση είναι σταθερότερη απ´ότι στην αγορά προϊόντων υψηλής ποιότητας, αγορά στην οποία περιοριζόταν έως τώρα η παρουσία του λίνου.

Όσον αφορά την παραγωγή βραχέων ινών λίνου και κάνναβης η κατάσταση είναι ριζικά διαφορετική από εκείνη που υπήρχε πριν την μεταρρύθμιση: οι σπορές που διενεργούνταν με μόνο στόχο να επωφεληθούν της κοινοτικής πριμοδότησης έχουν εκλείψει. Οι εκτάσεις που προορίζονται μόνο για την παραγωγή βραχέων ινών λίνου δεν υπερβαίνουν τα 5 000 εκτάρια σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Όσον αφορά την κάνναβη, φαίνεται ότι οι εκτάσεις σταθεροποιούνται γύρω στα 15 000 εκτάρια για το σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Σημαντική εξέλιξη σημειώθηκε στον τομέα όσον αφορά τη συνέχιση της αξιοποίησης των διαφόρων διεξόδων της αγοράς. Η χρήση βραχέων ινών λίνου και ινών κάνναβης στον τομέα των μονωτικών υλικών που υποσχόταν πολλά εδώ και μερικά χρόνια, φαίνεται ότι έχει βρει τη θέση της στις αγορές. Η παρασκευή συνθέτων υλικών από τις ίνες αυτές αποτελεί μια βιομηχανική πραγματικότητα, βεβαίως ακόμη σε μικρή κλίμακα, αλλά η οποία προσφέρει ενδιαφέρουσες προοπτικές για το μέλλον: σήμερα, πολλά συνήθη μοντέλα αυτοκινήτων περιέχουν υλικά όπως οι εσωτερικές επενδύσεις των θυρών ή τα διαχωριστικά ράφια των χώρων αποσκευών που παρασκευάζονται από σύνθετα υλικά που περιέχουν ίνες λίνου ή κάνναβης. Παλέτες, συσκευασίες, τεχνικά κομμάτια είναι επίσης αγορές στις οποίες προσπαθεί να διεισδύσει ο τομέας σήμερα βασιζόμενος σε τεχνικές και περιβαλλοντικές ιδιότητες των βραχέων ινών λίνου και κάνναβης. Εξάλλου, μπορούμε επίσης να διαπιστώσουμε προόδους σε τομείς όπου χρησιμοποιούνται επίσης τα συσσωματώματα ή η σκόνη που προέρχονται από εργασίες παραγωγής ινών: είναι η περίπτωση των σανίδων επιπλοποιίας, η παρασκευή προϊόντων για κάλυψη του εδάφους, στρωμνής για ζώα ή προϊόντων για τη δενδροκομία.

Εντούτοις, οι κύριες διέξοδοι της αγοράς από ποσοτικής απόψεως τόσο για τις βραχείες ίνες λίνου όσο και για τις ίνες κάνναβης είναι πάντα οι ίδιες: η χαρτοποιία, κυρίως για την παραγωγή λεπτών και τεχνικών χαρτιών ή για την ενίσχυση του ανακυκλωμένου χαρτιού και τα μείγματα με άλλες ίνες για υφαντικές χρήσεις, πράγμα που αφορά περισσότερο τον βραχύινο λίνο. Πρέπει να υπογραμμιστεί ότι οι περισσότερες βραχείες ίνες λίνου και ίνες κάνναβης που προορίζονται για αυτές τις διεξόδους της αγοράς, κατά την έξοδο από την πρώτη μεταποίηση, εμπεριέχουν ποσοστό ξένων ινών ανώτερο από 7,5%, ακόμη και εάν οι μέθοδοι παρασκευής απαιτούν ενίοτε εκ των υστέρων καλύτερο καθάρισμα. Οι ίνες αυτές είναι συνεπώς επιλέξιμες για την ενίσχυση μετά από την προαναφερθείσα παρέκκλιση την οποία αποφάσισαν να εφαρμόσουν τα περισσότερα κράτη μέλη παραγωγής. Είναι σαφές ότι στο στάδιο αυτό θα διακυβεύονταν η διατήρηση της δραστηριότητας των πρώτων μεταποιητών που παράγουν τις ίνες αυτές χωρίς τη χορήγηση της ενίσχυσης στη μεταποίηση για τις ίνες που εμπεριέχουν ποσοστό ξένων υλών ανώτερο από 7,5%.

4. λειτουργια του καθεστωτοσ

Από την έναρξη εφαρμογής του νέου καθεστώτος στήριξης του λίνου και της κάνναβης που προορίζονται για την παραγωγή ινών, έγιναν αισθητές οι θετικές επιπτώσεις του στον τομέα. Η ενσωμάτωση στο καθεστώς των αροτραίων καλλιεργειών απλούστευσε το καθεστώς για τους γεωργούς και εξίσωσε αυτές τις δύο καλλιέργειες σε σχέση με ανταγωνιστικές καλλιέργειες. Το νέο καθεστώς της ενίσχυσης στην μεταποίηση επέτρεψε τη διατήρηση και μάλιστα την ανάπτυξη παραγωγών που στοχεύουν σε αποδοτική οικονομική δραστηριότητα και παρότρυνε όλη την αλυσίδα παραγωγής να αναζητήσει πλήρη αξιοποίηση των λαμβανομένων προϊόντων και υποπροϊόντων, με θετικά αποτελέσματα όσον αφορά τις επιδόσεις και την ανταγωνιστικότητα. Μελλοντικά, το καθεστώς ενίσχυσης στους παραγωγούς ενσωματώθηκε στο σύστημα ενιαίας πληρωμής που αποφασίστηκε στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής του Ιουνίου 2003.

Στο στάδιο αυτό, και λαμβάνοντας υπόψη την έλλειψη οριστικών στοιχείων για την παραγωγή καθώς και την αρκετά βραχεία χρονική περίοδο από τότε που άρχισε να ισχύει το νέο καθεστώς της ενίσχυσης, είναι σκόπιμο να μην τροποποιηθεί το σύστημα ενίσχυσης στην μεταποίηση πριν από πληρέστερη ανάλυση που θα μπορούσε να διεξαχθεί το 2005. Αυτό συνεπάγεται ότι πρέπει να παραταθεί έως το 2005/2006 η δυνατότητα για τα κράτη μέλη να παρεκκλίνουν από το ανώτατο όριο του 7,5% σε ξένες ύλες και σε συσσωματώματα ινών που έχει προβλεφθεί έως την περίοδο εμπορίας 2003/2004.

5. ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Η παρούσα έκθεση ανταποκρίνεται στο αίτημα που διατυπώθηκε από το Συμβούλιο να εξεταστεί η εξέλιξη της παραγωγής λίνου και κάνναβης που προορίζονται για την παραγωγή ινών μετά την μεταρρύθμιση της κοινής οργάνωσης του τομέα που άρχισε να ισχύει την 1η Ιουλίου 2001.

Τα διαθέσιμα επί του παρόντος στοιχεία δεν επιτρέπουν να διενεργηθεί ενδελεχής ανάλυση των τάσεων της παραγωγής στα κράτη μέλη ούτε αν τα ΕΕΠ ορίστηκαν στα ορθά επίπεδα. Εντούτοις, από τις συγκεντρωθείσες πληροφορίες είναι δυνατόν να συμπεράνουμε ότι το καθεστώς είχε σαφώς θετικές επιπτώσεις για τον τομέα.

Με τις συνθήκες αυτές, δεν θα πρέπει να γίνουν τροποποιήσεις του υφισταμένου συστήματος ενίσχυσης πριν από πληρέστερη ανάλυση που θα μπορούσε να διεξαχθεί στο πλαίσιο της έκθεσης που προβλέπεται για το 2005. Αυτό συνεπάγεται να παραταθεί έως το 2005/2006 η δυνατότητα για τα κράτη μέλη να παρεκκλίνουν από το ανώτατο όριο του 7,5% σε ξένες ύλες και σε συσσωματώματα ινών, που έχει προβλεφθεί έως την περίοδο εμπορίας 2003/2004.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>