Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών με θέμα "Tο Πράσινο Βιβλίο για τις υπηρεσίες κοινής ωφέλειας στην Ευρώπη"

(2004/C 73/02)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη το Πράσινο Βιβλίο για τις υπηρεσίες κοινής ωφέλειας στην Ευρώπη (COM(2003) 270 τελικό)·

έχοντας υπόψη την απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 22ας Μαΐου 2003 να ζητήσει γνωμοδότηση επί του θέματος αυτού, σύμφωνα με το άρθρο 265, πρώτο εδάφιο της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας·

έχοντας υπόψη την απόφαση του Προέδρου της 23ης Ιανουαρίου 2003 να αναθέσει στην επιτροπή "Οικονομική και Κοινωνική Πολιτική" την κατάρτιση σχετικής γνωμοδότησης·

έχοντας υπόψη το άρθρο 36 του Ευρωπαϊκού Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων σχετικά με την πρόσβαση στις υπηρεσίες γενικού οικονομικού ενδιαφέροντος·

έχοντας υπόψη το άρθρο 16 της συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και ιδίως τα άρθρα 2, 5, 73, 81, 86, 87, 88 και 295·

έχοντας υπόψη το άρθρο III-6 του σχεδίου Ευρωπαϊκού Συντάγματος·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότηση για την ανακοίνωση της Επιτροπής με τίτλο "Οι υπηρεσίες κοινής ωφέλειας στην Ευρώπη" (CdR 470/2002 fin)(1)·

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησής της (CdR 149/2003 rev.) που υιοθετήθηκε στις 22 Σεπτεμβρίου 2003 από την επιτροπή "Οικονομική και Κοινωνική Πολιτική" (εισηγήτρια η κ. Tove Larsen Δήμαρχος του Rødekro (DK-PSE)·

υιοθέτησε, κατά την 52η σύνοδο ολομέλειάς της, που πραγματοποιήθηκε στις 19 και 20 Νοεμβρίου 2003 (συνεδρίαση της 20ής Νοεμβρίου), την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Θέσεις της Επιτροπής των Περιφερειών

Η Επιτροπή των Περιφερειών

1.1. Εκφράζει την ικανοποίηση της για το πράσινο βιβλίο με θέμα τις υπηρεσίες κοινής ωφέλειας. Το πράσινο βιβλίο είναι σημαντικό διότι σ' αυτό υπογραμμίζεται η σπουδαιότητα των υπηρεσιών κοινής ωφέλειας (ΥΚΩ) για την ευημερία και την κοινωνική ανάπτυξη στην ΕΕ. Η ΕΤΠ όπως και η Επιτροπή ενδιαφέρεται για το πώς η ΕΕ μπορεί να εγγυηθεί στους πολίτες φθηνές και υψηλής ποιότητας ΥΚΩ.

1.2. Θεωρεί τη σύνταξη νέου ευρωπαϊκού συντάγματος ως καλή ευκαιρία για να τονισθεί η ζωτική σημασία των ΥΚΩ σε μια μοντέρνα ευρωπαϊκή κοινωνία. Η δημοσιοποίηση του πράσινου βιβλίου για τις ΥΚΩ παρέχει στην Επιτροπή και στα άλλα θεσμικά όργανα την ευκαιρία να εξετάζουν τις ανάγκες και τις δυνατότητες ώστε λαμβάνονται περισσότερο υπόψη τα ενδιαφέροντα του κοινού κατά την οργάνωση των ΥΚΩ. Η ΕΤΠ δράττει την ευκαιρία να τονίσει ότι οι υπηρεσίες γενικού ενδιαφέροντος λόγω του ιδιαίτερου χαρακτήρα τους πρέπει να συμπεριληφθούν στις συζητήσεις για τον εν λόγω τομέα.

1.3. Παρατηρεί ότι η Επιτροπή διάλεξε ένα ερωτηματολόγιο, που απεικονίζει επιτυχώς το πόσο είναι εκτεταμένος και πολύπλοκος ο εν λόγω τομέας. Το πράσινο βιβλίο θέτει πολλά εύστοχα ερωτήματα που συντελούν στη διεξαγωγή διεξοδικότερης συζήτησης, αλλά δυστυχώς οι απαντήσεις ή οι λύσεις που προτείνει δεν είναι καίριες. Αντίθετα, το πράσινο βιβλίο δίνει την εντύπωση ότι η Επιτροπή αξιοποιεί την ευκαιρία να συγκεντρώσει στοιχεία, που θα μπορούσαν να έχουν συλλεγεί πριν από την έκδοση του.

1.4. Φρονεί ότι υπάρχει ασάφεια σχετικά με τις θέσεις και τα οράματα της Επιτροπής για τον εν λόγω τομέα. Θεωρεί επίσης ότι οι θέσεις της Επιτροπής δεν είναι αρκετά σαφείς για να δώσουν τροφή στη συζήτηση για το μέλλον των ΥΚΩ, μεταξύ άλλων σχετικά με το ζήτημα εάν πρέπει να τους αναγνωρισθεί από τη συνθήκη ιδιαίτερο καθεστώς.

1.5. Εκτιμά - εφόσον δεν είναι ακόμη γνωστό το τελικό αποτέλεσμα των εργασιών της Συνέλευσης και της διακυβερνητικής διάσκεψης - ότι μπορεί να τεθεί το ερώτημα κατά πόσον είναι σκόπιμη η εξέταση του πράσινου βιβλίου, πριν γίνει γνωστή η νομική βάση των ΥΚΩ. Η έλλειψη νομικής βάσης καθιστά δύσκολο, και σε ορισμένες περιπτώσεις αδύνατο, το να δοθεί στα ερωτήματα μια απάντηση με νόημα.

2. Οι συστάσεις της ΕΤΠ

2.1. Τι είδους επικουρικότητα;

Η Επιτροπή των Περιφερειών

2.1.1. Εκφράζει την ικανοποίηση της που η Επιτροπή αναγνωρίζει τον καίριο ρόλο των τοπικών και περιφερειακών αρχών σχετικά με τον καθορισμό, την οργάνωση, τη χρηματοδότηση και την επίβλεψη των ΥΚΩ.

2.1.2. Φρονεί ότι οι τοπικές ή περιφερειακές αρχές, επειδή βρίσκονται εγγύτερα στους πολίτες, μπορούν να κρίνουν καλύτερα για τη φύση, τον τρόπο διαχείρισης και την ποιότητα των υπηρεσιών κοινής ωφέλειας που θα χρειασθεί να συγκροτήσουν, λαμβάνοντας υπόψη τα χαρακτηριστικά των σχετικών πληθυσμών.

2.1.3. Δίνει μεγάλη σημασία στο γεγονός ότι η δημόσια αρχή, που είναι υπεύθυνη για την παροχή των ΥΚΩ, μπορεί να αποφασίσει ελεύθερα κατά πόσον μπορεί να παράσχει την υπηρεσία στα δικά της πλαίσια, μαζί με άλλες αρχές, ή μπορεί να επιλέξει και άλλη λύση μεταξύ των οποίων και ιδιωτικούς φορείς. Η αρχή της επικουρικότητας, οριζόντιας ή κάθετης, πρέπει να αναγνωρισθεί πλήρως, έτσι ώστε οι τοπικές και περιφερειακές αρχές να είναι απολύτως ελεύθερες για το πώς θα προσφέρονται παρόμοιες ΥΚΩ. Για τους πολίτες και την κοινωνία διασφαλίζονται οι καλύτερες λύσεις όταν λαμβάνεται ως βάση η κατάσταση που επικρατεί τοπικά.

2.1.4. Η έκταση και το περιεχόμενο της επικουρικότητας, οριζόντιας ή κάθετης, εξαρτάται όμως από το νομοθετικό πλαίσιο που οριοθετεί τις ΥΚΩ.

2.1.5. Η λειτουργία των δημόσιων υπηρεσιών και η αξία του ευρωπαϊκού κοινωνικού προτύπου δεν απολαύουν στη συνθήκη ορισμένου ιδιαίτερα πρωτεύοντος ρόλου. Στο άρθρο 16 της συνθήκης αναγνωρίζεται βέβαια η θέση και η αξία των υπηρεσιών κοινής ωφέλειας, αλλά οι αρχές και όροι λειτουργίας τους διέπονται ("με την επιφύλαξη των άρθρων 73, 86, και 87") από τους κανόνες του ελεύθερου ανταγωνισμού και των κρατικών βοηθειών. Ωστόσο, η Επιτροπή των Περιφερειών θεωρεί ότι ορισμένες δραστηριότητες που υπάγονται στις υπηρεσίες κοινής ωφέλειας δεν μπορούν να διέπονται αποκλειστικά από το δίκαιο περί ανταγωνισμού και από τους κανόνες της αγοράς.

2.1.6. Δεν είναι ακόμη γνωστό που θα είναι η οριστική θέση και ποιο το καθεστώς των ΥΚΩ στη νέα συνταγματική συνθήκη. Γι' αυτό η γνωμοδότηση της ΕΤΠ θα εξετάσει τις εξής δύο διαφορετικές εκδοχές για τις ΥΚΩ: την τροποποίηση και την παράλειψη της τροποποίησης των διατάξεων πρωτογενούς δικαίου.

2.2. Εκδοχή 1η: Η τροποποίηση των διατάξεων πρωτογενούς δικαίου που αφορούν τις ΥΚΩ στη Συνθήκη

Η Επιτροπή των Περιφερειών

2.2.1. Συνιστά να ορίζεται στη συνθήκη η αρχή των υπηρεσιών κοινής ωφελείας που θα διέπει τη ρύθμιση των σχετικών τομέων στην Ευρωπαϊκή Ένωση και συγχρόνως να ορίζεται ρητώς ότι τα κράτη μέλη και οι υποεθνικές αρχές τους είναι αρμόδια για τον προσδιορισμό των συγκεκριμένων αρχών και προϋποθέσεων για την παροχή των υπηρεσιών κοινής ωφελείας.

2.2.2. Κρίνει ότι η αποστολή των υπηρεσιών κοινής ωφέλειας πρέπει να συγκαταλέγεται μεταξύ των βασικών στόχων της ΕΕ, σε ισότιμη θέση με την υλοποίηση της ενιαίας αγοράς, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας. Συνεπώς, η υλοποίηση της ενιαίας αγοράς και η επιδίωξη του γενικού οικονομικού ενδιαφέροντος γίνονται δύο στόχοι που συμπληρώνουν τις προσπάθειες συγκέντρωσης ενισχύοντας την οικονομική, κοινωνική, και εδαφική συνοχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

2.2.3. Προτείνει να διατηρηθεί η νομική αναγνώριση των υπηρεσιών κοινής ωφέλειας από τη συνθήκη με τη συνεκτίμηση της διευκρίνησης που διατυπώνεται στο σημείο 2.2.1 αλλά και της αποστολής των ΥΚΩ, που καθορίζεται κατά κύριο λόγο από τα κράτη μέλη.

2.2.4. Εκτιμά ότι ορισμένες αρχές που είναι γενικές για όλους τους τομείς, μπορεί να ενσωματωθούν στη συνθήκη ως γενικό νομικό πλαίσιο. Έτσι, τίθενται οι βάσεις για μια πιο δίκαιη ισορροπία μεταξύ των αρχών του ανταγωνισμού, των γενικών κοινωνικών αρχών και των αρχών που ισχύουν για τον απλό πολίτη. Κατόπιν των ανωτέρω η ΕΤΠ φρονεί ότι οι ακόλουθες αρχές πρέπει να ενσωματωθούν στο άρθρο 16 της συνθήκης:

- Ισότιμη πρόσβαση όλων των πολιτών στις παροχές εφόσον είναι οικονομικά εφικτό·

- Αξιοπιστία για την παροχή των ΥΚΩ εφόσον είναι οικονομικά εφικτό·

- Σε περίπτωση που σημειώνονται ελλείψεις στην αγορά πρέπει αυτές να αντιμετωπίζονται με τη δημιουργία επαρκούς ικανότητας από τους πάροχους της αγοράς·

- Οι παροχές πρέπει να είναι υψηλής ποιότητας·

- Η αρχή της επικουρικότητας πρέπει να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στον τομέα αυτό, μεταξύ άλλων, σχετικά με το ποιές υπηρεσίες θα περιλαμβάνονται στην εν λόγω αρχή, ποιός θα τις παρέχει, οργανώνει και χρηματοδοτεί.

2.2.5. Φρονεί ότι όλοι οι πολίτες επιβάλλεται να έχουν ισότιμη πρόσβαση στις ΥΚΩ εφόσον είναι οικονομικά εφικτό. Εάν οι πολίτες δεν μπορεί να είναι παραλήπτες ουσιωδών ΥΚΩ, τότε η κατάσταση αυτή μπορεί να έχει σημαντικές συνέπειες για την υγεία και αποτελεί μία από τις κυριότερες αιτίες που οδηγούν τις οικογένειες, ιδίως τις νεότερες, να εγκατασταθούν αλλού. Η πρόσβαση στις υπηρεσίες πρέπει να είναι κατ' αρχάς ισότιμη για όλους, ορισμένες όμως διαφορές που θα εξαρτώνται μόνο από γεωγραφικές, περιφερειακές ή τοπικές συνθήκες όπως και από την πραγματικότητα (απόσταση, πυκνότητα του πληθυσμού) θα μπορούν να επηρεάσουν το περιεχόμενο και τη μορφή της υπηρεσίας. Στην ισότιμη πρόσβαση των πολιτών στις υπηρεσίες ανήκει και η δυνατότητα των αρχών να καθορίζουν τις τιμές βάσει μιας ενιαίας και αλληλέγγυας αρχής, ούτως ώστε να μην αποκλείεται από τις υπηρεσίες κανένας πολίτης ή όσο το δυνατόν λιγότεροι, λόγω της οικονομικής του κατάστασης. Οι αρχές θα πρέπει επίσης να έχουν τη δυνατότητα για κάθε τομέα, να προβαίνουν σε εξίσωση των δαπανών με στόχο τη βελτίωση της περιφερειακής ή κοινωνικής συνοχής. Όταν η υπηρεσία αποτελεί αντικείμενο διαχείρισης τρίτων, οι αρχές πρέπει να διασφαλίσουν, μέσω διαγωνισμών και συμβάσεων ανάθεσης, όρους ισότητας για την πρόσβαση, εγγύησης για την εκτέλεση και πλήρους εδαφικής κάλυψης.

2.2.6. Πιστεύει ότι πρέπει να υπάρχει υψηλού βαθμού αξιοπιστία για την παροχή των ΥΚΩ. Ως αξιοπιστία θεωρείται η υποχρέωση του παροχέα να εξασφαλίζει την συνεχή και αδιάλειπτο παροχή των υπηρεσιών και την απόλαυση τους. Η απόλαυση της ποιότητας από τους πολίτες συνδέεται στενά με την ασφαλή και συνεχή παροχή των υπηρεσιών. Οι παροχές/συνδέσεις με τα δίκτυα ύδατος, αποβλήτων, ηλεκτροδότησης και φυσικού αερίου καθώς και η αποκομιδή των απορριμμάτων αποτελούν παραδείγματα τομέων όπου εάν οι παροχές των ΥΚΩ παρουσιάσουν ανωμαλίες θα δημιουργηθούν προβλήματα στους πολίτες/καταναλωτές. Στην έννοια της ασφάλειας συμπεριλαμβάνεται το κριτήριο πρόληψης των κινδύνων, και ιδίως της μείωσης του κινδύνου ακραίων καταστάσεων, έστω και σπανίων (όπως για παράδειγμα το πρόσφατο blackout ηλεκτρικής ενέργειας στη Βόρειο Αμερική και το ασυνήθιστα υψηλό ποσοστό θνησιμότητας των ηλικιωμένων λόγω της ανεπαρκούς βοήθειας κατά τον πρόσφατο μεγάλο καύσωνα).

2.2.7. Εκτιμά ότι σε περίπτωση ελλείψεων της αγοράς πρέπει να υπάρχει η δυνατότητα δημιουργίας επαρκούς ικανότητας, κατ' αρχάς από τους πάροχους των υπηρεσιών. Όταν η αγορά δεν παρέχει στους πολίτες τις αναγκαίες υπηρεσίες πιθανόν να χρειαστεί να παράγουν οι ίδιες οι περιφερειακές αρχές επαρκή ικανότητα. Η αγορά αναπτύσσει ικανότητα εκεί όπου είναι αυτή επιχειρηματικά συμφέρουσα βάσει οικονομικών και επαγγελματικών αρχών. Πολλές από τις εγκαταστάσεις που πρέπει να κατασκευασθούν για να παρέχουν στους πολίτες και στις επιχειρήσεις τις ΥΚΩ απαιτούν σημαντικές επενδύσεις με μακροπρόθεσμες περιόδους απόσβεσης (έως και 30 χρόνια) - π.χ. εγκαταστάσεις αποτέφρωσης απορριμμάτων, και καθαρισμού λυμάτων. Σπανίως οι επενδύσεις αυτές ενδιαφέρουν τους ιδιώτες. Εάν η ικανότητα των εγκαταστάσεων είναι ανεπαρκής τότε μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την υποβάθμιση της υπηρεσίας και την αύξηση των τιμών.

2.2.8. Φρονεί ότι οι παροχές πρέπει να είναι υψηλής ποιότητας Η αιτιολόγηση της παροχής μέριμνας εκ μέρους του δημοσίου πρέπει να βασίζεται στην ικανότητα του να προσφέρει υψηλή ποιότητα δημόσιων υπηρεσιών. Με την ευκαιρία αυτή επισημαίνεται ότι στην έννοια της ποιότητας συνεκτιμώνται και γενικές κοινωνικές αρχές. Αυτό ισχύει π.χ. για το περιβάλλον, τις συνθήκες εργασίας όπως και για τις αρχές που διέπουν την προστασία των καταναλωτών. Με στενά οικονομικά κριτήρια δεν είναι δυνατόν να δίνονται πάντοτε εγγυήσεις ότι οι εν λόγω καταστάσεις θα λαμβάνονται επαρκώς υπόψη. Είναι σημαντικό όπως οι αρχές που φέρουν την ευθύνη για την παροχή υπηρεσίας, έχουν τη δυνατότητα να εργάζονται για την παροχή ποιοτικών υπηρεσιών εντός ορισμένων γενικών πλαισίων. Τις ιδέες για τη βελτίωση των λύσεων των προβλημάτων τις έχουν τα άτομα που εργάζονται για την καθημερινή παροχή των υπηρεσιών. Η έννοια της ποιότητας απαιτεί από κάθε δημόσια υπηρεσία να εγγυάται μέσω κάρτας, κωδικού ή κανονισμού, τα δικαιώματα των χρηστών όσον αφορά τις παρεχόμενες υπηρεσίες, το μέγεθος και την ποιότητά τους, τον έλεγχο της ποιότητας, τις απαιτήσεις, την ενημέρωση, κ.λπ. Η ενεργός συμμετοχή των χρηστών στον καθορισμό καλύτερης ποιότητας υπηρεσιών πρέπει να διασφαλιστεί ακόμη και με την προσφυγή σε μέσα ελέγχου για την "ικανοποίηση του καταναλωτή".

2.2.9. Θεωρεί ότι η επιλογή του είδους της οργάνωσης από διαχειριστικής απόψεως πρέπει να είναι ελεύθερη. Η ευθύνη των δημόσιων αρχών για την επίλυση των προβλημάτων όσον αφορά την παροχή των ΥΚΩ πρέπει να ανταποκρίνεται στην ελευθερία επιλογής και πειραματισμού σε σχέση με τα πρότυπα των επιχειρηματικών λύσεων. Το κυριότερο θέμα είναι να κατανοήσουν οι τοπικές και περιφερειακές αρχές, στο διάλογο που διεξάγουν με τους χρήστες/πολίτες, τα πιθανά προβλήματα παροχής ΥΚΩ, τα προβλήματα καθορισμού των τιμών, ή τα προβλήματα του περιβάλλοντος, και να μπορούν να καθορίζουν τις ενέργειες για την αντιμετώπιση των εν λόγω προκλήσεων.

2.2.10. Με την αναθεώρηση της συνθήκης οι γενικές κοινωνικές αρχές θα αποκτήσουν μέγιστο "νομικό βάρος" για το Δικαστήριο της ΕΕ. Με την αναθεώρηση της συνθήκης τα δικαστήρια - και η Επιτροπή όταν καταρτίζει νέες νομοθετικές προτάσεις - θα διαθέτουν μια καλύτερη ισορροπία μεταξύ των αρχών του ανταγωνισμού των γενικών κοινωνικών αρχών και των αρχών που ισχύουν για τον απλό πολίτη.

2.3. Εκδοχή 2η: Οι διατάξεις για τις υπηρεσίες κοινής ωφελείας παραμένουν ως έχουν

Η Επιτροπή των Περιφερειών

2.3.1. Θεωρεί ότι είναι πιθανόν να συμπεριληφθεί μερικώς ή να μην συμπεριληφθεί καθόλου στη συνθήκη η αρχή της παροχής των ΥΚΩ. Στην περίπτωση αυτή χρειάζεται να βρεθούν άλλοι τρόποι για την εξισορρόπηση των αρχών του ανταγωνισμού.

2.3.2. Παρατηρεί ότι η Επιτροπή στο κεφάλαιο 41 υποδεικνύει πολλούς τρόπους για την ενοποίηση των κοινών στόχων και αρχών των ΥΚΩ. Αυτό μπορεί να πραγματοποιηθεί με τη μορφή νομοθετικού μέσου (δηλαδή με οδηγία ή με κανονισμό) ή με ένα μη υποχρεωτικό νομοθετικό μέσο (π.χ. σύσταση, ανακοίνωση, προσανατολισμούς ή διοργανική συμφωνία).

2.3.3. Το ενδιαφέρον και η συζήτηση επικεντρώνονται κυρίως γύρω από τις δυνατότητες έκδοσης οδηγίας πλαίσιο. Στη συνέχεια η ΕΤΠ θα εκθέσει ορισμένες σκέψεις για τις δυνατότητες και τις αδυναμίες της οδηγίας πλαίσιο και τι θα πρέπει να περιέχει και τι όχι.

2.3.4. Στο κεφάλαιο 40 του πράσινου βιβλίου εξετάζεται η νομική βάση για την έκδοση, ενδεχομένως οδηγίας πλαίσιο. Από αυτό συνάγεται ότι το άρθρο 16 της συνθήκης δεν μπορεί να αποτελέσει νομική βάση για την έγκριση ενός ειδικού μέσου, δηλαδή οδηγίας πλαίσιο. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί το άρθρο 95 της συνθήκης που αναφέρεται στην ενιαία αγορά, όμως το άρθρο αυτό αποτελεί τη βάση για τη ρύθμιση των υπηρεσιών γενικού οικονομικού συμφέροντος, που επηρεάζουν τις συναλλαγές στην Κοινότητα. Αντίθετα, δεν προσφέρεται ως βάση για τη ρύθμιση υπηρεσιών μη οικονομικού χαρακτήρα και οικονομικού χαρακτήρα με περιορισμένη επίδραση στις συναλλαγές (π.χ. ύδρευση, λύματα και θέρμανση).

2.3.5. Φρονεί όμως, ότι οι διατάξεις του άρθρου 95 της συνθήκης δεν προσφέρονται καθόλου ως βάση για τη ρύθμιση των υπηρεσιών κοινής ωφέλειας. Τούτο οφείλεται στο ότι οι οδηγίες σύμφωνα με τις ως άνω διατάξεις πρέπει οπωσδήποτε να έχουν ως γενικό στόχο τους την ανάπτυξη του διασυνοριακού εμπορίου - τη δημιουργία μιας εσωτερικής αγοράς Εν τω μεταξύ ο ανταγωνισμός (ο διεθνής) δεν μπορεί να είναι αυτοσκοπός όσον αφορά τις υπηρεσίες κοινής ωφέλειας. Στο βαθμό που ο ανταγωνισμός οδηγεί στην εξασθένηση μιας ή περισσότερων από τις προαναφερθείσες γενικές αρχές τότε η λύση του προβλήματος θα είναι ημιτελής.

2.3.6. Με τον κανονισμό για την ελεύθερη ανταλλαγή υπηρεσιών στις θαλάσσιες μεταφορές (μεταξύ άλλων η δημοπράτηση γραμμών οχηματαγωγών) και με την οδηγία για την ελευθέρωση της αγοράς του ηλεκτρικού ρεύματος εμφανίζονται δυσκολίες που οφείλονται στην καθιέρωση ρυθμίσεων στην ενιαία αγορά των υπηρεσιών κοινής ωφέλειας.

2.3.7. Η απαίτηση της ΕΕ για την προκήρυξη δημοπρασίας για όλες τις γραμμές οχηματαγωγών ανεξαρτήτως μεγέθους είχε οικονομικές και διοικητικές συνέπειες για τις τοπικές και περιφερειακές αρχές. Λόγω της ανωτέρω απαίτησης προκηρύχθηκαν δημοπρασίες και για τις μικρές γραμμές που επιδοτούσε το κράτος. Οι ακτοπλοϊκές γραμμές που συνδέουν μικρά νησιά και απομακρυσμένες περιοχές με την κυρίως χώρα δεν είναι επικερδείς και γι αυτό η ίδρυση και η διαχείριση τους χρηματοδοτούνται συχνά από το κράτος. Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν υπήρχε παρά μόνον ένας ενδιαφερόμενος, που ήταν η εταιρεία που ήδη εξυπηρετούσε τη γραμμή αυτή. Στις περιπτώσεις που εμφανιζόταν και ανταγωνιστής τότε η προσφορά ήταν κατά κανόνα ακριβότερη. Η δημοπρασία δεν είχε ως αποτέλεσμα τη μείωση των δαπανών - αντίθετα οι τοπικές και περιφερειακές αρχές έπρεπε να διαθέσουν σημαντικούς οικονομικούς και διοικητικούς πόρους για τη διεξαγωγή της διαδικασίας της δημοπρασίας, π.χ. για την προετοιμασία του ενημερωτικού υλικού της, κ.λπ.

2.3.8. Το άλλο παράδειγμα αναφέρεται στην ελευθέρωση της αγοράς του ηλεκτρικού ρεύματος, που μέχρι σήμερα δεν οδήγησε σε γενικά χαμηλότερες τιμές. Αντίθετα, οδήγησε σε μεγαλύτερη διακύμανση τιμών. Όταν η ελευθέρωση θα έχει πραγματοποιηθεί σε όλη την ΕΕ, το αργότερο το 2007, για τον απλό πολίτη αυτό θα σημαίνει σημαντική ανασφάλεια για την "ημερήσια τιμή" του ηλεκτρικού ρεύματος, πράγμα που δεν είναι προς το συμφέρον των πολιτών.

2.3.9. Μολονότι από το άρθρο 95 της συνθήκης συνάγεται ότι η πρόταση της Επιτροπής πρέπει να θεσπίζει υψηλό επίπεδο προστασίας για τους τομείς της υγείας, ασφάλειας, προστασίας του περιβάλλοντος και του καταναλωτή, εν τούτοις το άρθρο συνεχίζει να είναι ακατάλληλο ως βάση για τη ρύθμιση των υπηρεσιών κοινής ωφέλειας.

2.4. Χρηστή διαχείριση

Η Επιτροπή των Περιφερειών

2.4.1. Επισημαίνει το κεφάλαιο 4 του πράσινου βιβλίου που έχει ως θέμα τη "χρηστή διαχείριση" (οργάνωση, χρηματοδότηση και αξιολόγηση). Εκ πρώτης όψεως το κεφάλαιο φαίνεται ελκυστικό - όλοι συμφωνούν ότι η "χρηστή διαχείριση" είναι απαραίτητη. Το ερώτημα είναι το ποιος θα δώσει τον ορισμό της "χρηστής διαχείρισης"; Και σε τι επίπεδο θα πρέπει να δοθεί - εθνικό, ή περιφερειακό/τοπικό;

2.4.2. Σήμερα τα κράτη μέλη και οι αρχές της τοπικής αυτοδιοίκησης διαθέτουν μεγάλη διακριτική ευχέρεια στους τομείς οργάνωσης και διοίκησης της παροχής υπηρεσιών κοινής ωφέλειας. Εφόσον καταρτισθεί οδηγία πλαίσιο με θέμα την παροχή υπηρεσιών κοινής ωφέλειας, η ΕΤΠ φρονεί ότι δεν θα πρέπει να καθορίζονται με αυτήν νέες αρχές ή κατευθυντήριες γραμμές για τη χρηστή διαχείριση.

2.4.3. Εκτιμά ότι μια οδηγία πλαίσιο που θα καθιερώνει αρχές και κατευθυντήριες γραμμές για την οργάνωση, χρηματοδότηση και αξιολόγηση των υπηρεσιών κοινής ωφελείας δεν πρέπει να έχει ως στόχο:

- να επεκτείνει τις αρμοδιότητες της ΕΕ σε βάρος των κρατών μελών ή των τοπικών αρχών

- να επεκτείνει το πεδίο των δικαιωμάτων του ανταγωνισμού σε βάρος των αποστολών γενικού ενδιαφέροντος,

- να μειώνει την ελευθερία επιλογής των κρατών μελών και των τοπικών αρχών τους όσον αφορά τους τρόπους διαχείρισης των υπηρεσιών γενικού ενδιαφέροντος.

Κατ' αρχήν, η ΕΤΠ τάσσεται κατά οποιωνδήποτε ρυθμίσεων ή παρεμβάσεων εκ μέρους της ΕΕ που περιορίζουν την περιφερειακή και τοπική αυτοδιοίκηση αλλά και το κυρίαρχο δικαίωμα καθορισμού των υπηρεσιών κοινής ωφέλειας. Αντίθετα, είναι σημαντικό μια οδηγία πλαίσιο να παρέχει στα κράτη μέλη την απαραίτητη ευελιξία στον εν λόγω τομέα. Ιδιαίτερα θα πρέπει να έχουν τη διακριτική ευχέρεια να αποφασίζουν αν οι υπηρεσίες κοινής ωφέλειας θα παρέχονται από το ίδιο το κράτος, ή μέσω κρατικών επιχειρήσεων ή οργανισμών ή μέσω ιδιωτικών φορέων.

2.4.4. Ανεξάρτητα από το αν η οδηγία πλαίσιο θα περιέχει ενδεχομένως όλες τις υπηρεσίες κοινής ωφέλειας (απαιτείται η τροποποίηση της συνθήκης) ή περιορίζεται στην παροχή ΥΚΩ θα πρέπει να είναι πολύ γενικής φύσης προκειμένου να συμπεριλάβει τα διάφορα χαρακτηριστικά των πολυάριθμων τομέων που αναφέρονται στο κεφάλαιο 4 του πράσινου βιβλίου. Υπάρχει μεγάλη διαφορά μεταξύ οργάνωσης και διαχείρισης, π.χ. στους τομείς των τηλεπικοινωνιών, ύδρευσης ή διαχείρισης αποβλήτων. Ως εκ τούτου η ΕΤΠ εκτιμά ότι η οδηγία πλαίσιο δεν θα συμβάλει αξιόλογα στη νομική σαφήνεια του καθεστώτος των υπηρεσιών κοινής ωφέλειας σχετικά με τους κανόνες του ανταγωνισμού και των κρατικών ενισχύσεων. Αυτή η νομική σαφήνεια πρέπει οπωσδήποτε να θεσπισθεί με νομοθεσία για τον συγκεκριμένο τομέα ή με την προσαρμογή των κανόνων των κρατικών ενισχύσεων. Εάν η ΕΕ προσπαθήσει, ούτως ή άλλως, να δημιουργήσει μεγαλύτερη νομική σαφήνεια μέσω οδηγίας πλαίσιο τότε θα γεννηθεί κίνδυνος λεπτομερούς ρύθμισης με απρόβλεπτα αποτελέσματα για ορισμένους τομείς. Αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα τη μεγαλύτερη τυποποίηση τόσο στο εσωτερικό των τομέων όσο και μεταξύ τους, σε σύγκριση με τη σημερινή. Γι' αυτό η οδηγία πλαίσιο μπορεί να έχει μεγαλύτερες συνέπειες και να δημιουργήσει περισσότερα προβλήματα από ό,τι η ρύθμιση συγκεκριμένου τομέα.

2.4.5. Εκτιμά ότι η προσέγγιση κάθε συγκεκριμένου τομέα, για την οργάνωση, χρηματοδότηση και αξιολόγηση παρέχει περισσότερα εχέγγυα ότι η νομοθεσία της Κοινότητας θα διέπει μόνο τους όρους παροχής υπηρεσιών οι οποίες, λόγω του εύρους τους και της διάρθρωσης τους σε δίκτυα, έχουν ευρωπαϊκή σημασία, και όχι τις υπηρεσίες τοπικού ή περιφερειακού επιπέδου.

2.5. Διευκρίνιση των ορισμών και υπηρεσίες μη οικονομικού χαρακτήρα

2.5.1. Όπως και η Επιτροπή επισημαίνει στο πράσινο βιβλίο είναι δύσκολο να οριοθετηθούν οι υπηρεσίες κοινής ωφέλειας οικονομικού χαρακτήρα από τις αντίστοιχες μη οικονομικού χαρακτήρα. Πολλές από αυτές μπορεί να χαρακτηρισθούν, χωρίς δυσκολία, ως οικονομικού - αφορούν π.χ. τις παροχές ηλεκτρισμού, αερίου, και θέρμανσης. Άλλες, ως μη οικονομικού χαρακτήρα - όπως π.χ. την εκπαίδευση και τις κοινωνικές παροχές.

2.5.2. Γενικά, υπάρχει ομοφωνία ότι είναι δύσκολο να γίνει η διάκριση μεταξύ παροχής υπηρεσιών κοινής ωφέλειας οικονομικού χαρακτήρα και μη οικονομικού χαρακτήρα. Αφενός, λόγω της διαρκούς εξέλιξης και της εγγενούς ευελιξίας της εν λόγω έννοιας και, αφετέρου, διότι θα υπάρχουν πάντοτε επιχειρήματα ότι όλες οι υπηρεσίες με τον ένα ή τον άλλο τρόπο είναι οικονομικού χαρακτήρα. Το αν η παροχή υπηρεσίας κοινής ωφέλειας μπορεί να υπαχθεί στους κανόνες του ανταγωνισμού της ΕΕ, μπορεί σύμφωνα με τη γνώμη της ΕΤΠ να μην κρίνεται μόνο από τον οικονομικό ή μη οικονομικό χαρακτήρα της, αλλά και από τους οικονομικούς στόχους που έχουν καθορισθεί για τον εν λόγω τομέα. Π.χ. τα κρατικά νοσοκομεία δεν έχουν ως πρότυπο την αγορά αλλά την παροχή προς τους πολίτες των υπηρεσιών που έχουν ανάγκη για την υγεία τους σύμφωνα με την εθνική, περιφερειακή και τοπική πολιτική υγείας.

2.5.3. Η ΕΤΠ συμφωνεί με την Επιτροπή ότι οι έννοιες δεν είναι στατικές αλλά εξελίσσονται με το χρόνο. Θα υπάρχουν επίσης υπηρεσίες που σε μια χώρα θεωρούνται ως οικονομικού χαρακτήρα ενώ σε άλλη μη οικονομικού.

2.5.4. Για την ασάφεια αυτή υπάρχουν δύο εναλλακτικές λύσεις που συνίστανται στην μη περιοριστική απαρίθμηση των εννοιών. Η μια συνίσταται στη σύνταξη καταλόγων με τα θετικά στοιχεία κάθε έννοιας. Αυτό θα μπορούσε να σημαίνει στατική νομική κατάσταση που δεν μπορεί να λάβει υπόψη τις τροποποιήσεις κάθε τομέα, την εμφάνιση νέων τομέων (π.χ. στον τομέα της υποδομής της πληροφορικής) ή τους τομείς που μπορεί να εξαρτώνται οικονομικά και μη οικονομικά από δεδομένη κατάσταση.

2.5.5. Η δεύτερη εναλλακτική λύση είναι η κατάργηση του διαχωρισμού των δύο εννοιών. Αυτή όμως δεν είναι η ενδεικνυόμενη αφού ο διαχωρισμός έχει μεγάλες συνέπειες για την εφαρμογή των κανόνων της συνθήκης. Οι μη οικονομικού χαρακτήρα υπηρεσίες κοινής ωφέλειας δεν περιλαμβάνονται στους κανόνες της συνθήκης για την ενιαία αγορά, τον ανταγωνισμό και τις κρατικές ενισχύσεις και μπορεί έτσι να ειπωθεί ότι απολαύουν ειδικού καθεστώτος. Η συνολική ρύθμιση των υπηρεσιών κοινής ωφέλειας θα σημαίνει μεγαλύτερη ρύθμιση των τομέων αυτών σε σύγκριση με σήμερα. Σε κάθε περίπτωση, η Επιτροπή πρέπει να δηλώσει ρητά ότι οι υπηρεσίες που παρέχονται άμεσα ή μέσω ενός εξωτερικού φορέα που προέρχεται από τις τοπικές και περιφερειακές αρχές που επιδιώκει το δημόσιο συμφέρον, ιδιαίτερα δε κοινωνικούς και περιβαλλοντικούς σκοπούς αντί για εμπορικούς, δεν θεωρούνται υπηρεσίες γενικού οικονομικού συμφέροντος.

2.5.6. Η αρχή της κάθετης και οριζόντιας επικουρικότητας βρίσκει ακριβώς ευρεία εφαρμογή στους τομείς αυτούς, όπου γίνεται λόγος για παροχή βασικών παροχών μεγάλης σημασίας για του πολίτες της ΕΕ, όπου μάλιστα η ευχέρεια εφαρμογής της από χώρα σε χώρα και στο εσωτερικό των χωρών - από κάθε τοπική και περιφερειακή αρχή - πρέπει να είναι όσο το δυνατό μεγαλύτερη.

2.5.7. Γι' αυτό η ΕΤΠ φρονεί ότι η νομική ασάφεια που υπάρχει γύρω από τους ορισμούς δεν μπορεί να αρθεί με καταλόγους με θετικά στοιχεία ή με την άρση του διαχωρισμού μεταξύ οικονομικών και μη οικονομικών υπηρεσιών κοινής ωφελείας. Εάν η νομική ασάφεια μπορούσε να βοηθηθεί με ρύθμιση, αυτό προϋποθέτει ότι υπάρχουν απλές απαντήσεις στα ερωτήματα που εγείρονται, πράγμα που δεν ισχύει για τους εξαιρετικά πολύπλοκους τομείς. Επομένως, μια νέα ρύθμιση των ορισμών θα δημιουργήσει μόνο νέα ερωτήματα. Ωστόσο, η ΕΤΠ είναι της γνώμης ότι μια δραστηριότητα μπορεί να χαρακτηρισθεί ως μη οικονομικού χαρακτήρα όταν τα αγαθά ή οι υπηρεσίες που προσφέρει για σκοπούς κοινής ωφέλειας σε μια συγκεκριμένη αγορά, συμβάλλουν απλώς στην κάλυψη του κόστους και όχι στην επίτευξη κέρδους.

2.5.8. Το Πράσινο βιβλίο στο σημείο 45 αναφέρεται δικαίως στην δυσκολία κατάρτισης εξαρχής ενός καταλόγου όλων των υπηρεσιών κοινής ωφελείας μη οικονομικού χαρακτήρα. Ωστόσο, οι αποφάσεις των ευρωπαϊκών δικαστηρίων ή της Επιτροπής αναγνωρίζουν ορισμένες τέτοιες "τυπικές" δραστηριότητες μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα (π.χ. δραστηριότητες των δημόσιων σχολείων, των καθεστώτων υποχρεωτικής κοινωνικής ασφάλισης και κοινωφελών οργανισμών μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα). Η κατάρτιση καταλόγου θα ήταν χρήσιμη και θα συνέβαλε σημαντικά στη νομική ασφάλεια.

2.5.9. Ως εκ τούτου η ΕΤΠ φρονεί ότι πρέπει να διατηρηθεί όπως συνάγεται από την αρχική ανακοίνωση της Επιτροπής για το σχετικό τομέα ότι η πιο ακριβής οριοθέτηση των εννοιών ανήκει στην αρμοδιότητα των κρατών μελών βάσει της αρχής της επικουρικότητας.

2.6. Ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών και συγκριτική αξιολόγηση

2.6.1. Πρέπει άραγε να καθιερωθούν η ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών και η συγκριτική αξιολόγηση σχετικά με ζητήματα που αφορούν την οργάνωση των υπηρεσιών κοινής ωφέλειας στην Ένωση; Ποιος πρέπει να συμμετάσχει και ποιοι τομείς πρέπει να εξεταστούν;

2.6.2. Όπως αναφέρει η Επιτροπή στο πράσινο βιβλίο στην ΕΕ υπάρχουν μεγάλες διαφορές όσον αφορά τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των υπηρεσιών κοινής ωφέλειας. Αυτό όμως δεν θα πρέπει να αποτρέψει την Επιτροπή, τα κράτη μέλη και τις περιφερειακές και τοπικές αρχές από το να αναζητούν τον τρόπο με τον οποίο η ανταλλαγή των βέλτιστων πρακτικών και η συγκριτική αξιολόγηση θα μπορούν να συμβάλουν, σε επίπεδο τομέων, που ρυθμίζονται από την κοινοτική νομοθεσία, στη συστηματική βελτίωση της ποιότητας. Είναι πάντως σημαντικό να χρησιμοποιείται πραγματικά ως έμπνευση η συγκριτική αξιολόγηση και να μαθαίνουμε από τα καλύτερα παραδείγματα της αξιολόγησης.

2.6.3. Σχετικά με το ποιός πρέπει να συμμετάσχει στη διαδικασία διαβούλευσης γύρω από την ανταλλαγή και τη συγκριτική αξιολόγηση των καλύτερων πρακτικών, η ΕΤΠ εφιστά την προσοχή της Επιτροπής στους γενικούς προσανατολισμούς που περιέχονται στο λευκό βιβλίο που έχει ως θέμα τους γενικούς προσανατολισμούς για τις νέες μορφές διακυβέρνησης της ΕΕ. Σε αυτό αναφέρεται ότι η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι οι περιφερειακές και τοπικές αρχές διαδραματίζουν ιδιαίτερο ρόλο στη διαδικασία διαβούλευσης με τρόπο που να διασφαλίζεται μεγαλύτερη αλληλεπίδραση μεταξύ των τοπικών και περιφερειακών αρχών αφενός, και ΕΕ, αφετέρου. Εξάλλου, η εκτίμηση πρέπει να είναι πολλαπλή: στις υπηρεσίες γενικού οικονομικού ενδιαφέροντος εμπλέκεται σειρά παραγόντων τα συμφέροντα των οποίων διαφέρουν και οι σχέσεις των οποίων χαρακτηρίζονται από ασυμμετρίες πληροφοριών. Οι αρχές αξιολόγησης πρέπει να είναι πολυφωνικές, ειδικευμένες, αυτόνομες έναντι των αρχών λήψης απόφασης και δράσης. Κατά συνέπεια, πρέπει να είναι ευαίσθητες όσον αφορά την πολυφωνία των παραγόντων, των προσδοκιών, των επιδιώξεων, και των συμφερόντων τους.

2.7. Χρηματοδότηση των υπηρεσιών κοινής ωφέλειας, κρατική ενίσχυση

2.7.1. Η χρησιμοποίηση διάφορων μορφών χρηματοδότησης για τους διάφορους τομείς απεικονίζει με επιτυχία τη δυσκολία της θέσπισης κοινής νομοθεσίας για συγκεκριμένη μέθοδο χρηματοδότησης για όλους τους τομείς. Ωστόσο, η ΕΤΠ θεωρεί ότι πρέπει μακροπρόθεσμα να διασφαλιστεί η χρηματοδότηση των υποχρεώσεων των δημοσίων υπηρεσιών: οι δημόσιες αρχές πρέπει να αναλάβουν την ευθύνη των περιορισμών που θα προκύψουν για τους φορείς παροχής υπηρεσιών, σε σύγκριση με μία κατάσταση στην οποία δρουν αποκλειστικά με εμπορικούς σκοπούς· η αντιστάθμιση αυτή θα μπορούσε να έχει ποικίλες μορφές και πρέπει να επιτρέπει στους σχετικούς φορείς να προσαρμόζονται στους καθορισθέντες στόχους.

2.7.2. Η ΕΤΠ εκφράζει την ικανοποίησή της για την πρόσφατη απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου στην υπόθεση "Altmark Trans" της 24ης Ιουλίου 2003 (απόφαση C-280/00). Στην εν λόγω απόφαση, το Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι μια κρατική παρέμβαση δεν νοείται ως κρατική ενίσχυση κατά την έννοια της ΣΕΚ στην περίπτωση που μια κρατική χρηματοδοτική παρέμβαση αποτελεί αποζημίωση για υπηρεσίες που παρείχαν οι δικαιούχες επιχειρήσεις για την εκτέλεση υποχρεώσεων δημοσίας υπηρεσίας. Ωστόσο, το Δικαστήριο εξήρτησε την εξαίρεση αυτή από τις διατάξεις για τις κρατικές ενισχύσεις από τέσσερις τεχνικές προϋποθέσεις.

2.7.3. Εξετάζεται επίσης η ελευθέρωση τομέων όπως η ύδρευση, τα λύματα και η θέρμανση. Ωστόσο, οι τομείς αυτοί δεν λειτουργούν με τον ίδιο τρόπο όπως ο τομέας της ενέργειας και δεν υπόκεινται στις ίδιες προδιαγραφές. Όχι μόνον διαφέρουν από τον τομέα της ενέργειας από την άποψη των απαιτούμενων προϋποθέσεων, αλλά και από την άποψη των υποδομών. Π.χ. ο ηλεκτρισμός μπορεί να μεταφερθεί σε μεγάλες αποστάσεις, υπεράνω συνόρων, ενώ η θέρμανση και η ύδρευση δεν παρέχονται διαμέσου μεγάλων εθνικών/διεθνών δικτύων που συνδέονται μεταξύ τους. Υπάρχει επίσης και ένας φυσικός περιορισμός για την πώληση θέρμανσης και ύδρευσης σε μια μεγάλη αγορά. Γι' αυτό σε πολλές χώρες τις υπηρεσίες αυτές οργανώνουν και διαχειρίζονται τοπικές και περιφερειακές αρχές, με υψηλό ποσοστό χρηματοδότησης ή με το 100 % και με ορισμένη μορφή αλληλέγγυου καθορισμού των τιμών, π.χ. ούτως ώστε όλοι οι πολίτες να παραλαμβάνουν την ίδια προσφορά ανεξαρτήτως του τόπου διαμονής τους (πόλη, ύπαιθρο). Αυτοί είναι ορισμένοι από τους λόγους για τους οποίους η Επιτροπή των Περιφερειών αντιτάσσεται στην ιδέα της υιοθέτησης, στο πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς, οδηγιών για τις υπηρεσίες ύδρευσης και περισυλλογής απορριμμάτων, τομείς στους οποίους οι τοπικές και περιφερειακές αρχές έχουν κεντρικό ρόλο να διαδραματίσουν. Η ΕΕ είναι ωστόσο αρμόδια για την συμμόρφωση των προτύπων ποιότητας και των οικονομικών αρχών προς το δίκαιο του περιβάλλοντος, με σκοπό την οικονομική και κοινωνική αποτελεσματικότητα.

2.7.4. Οι μεταφορές αποτελούν παράδειγμα τομέα που λαμβάνει κρατική ενίσχυση για μεγάλες επενδύσεις υποδομών, όπως για δρόμους, γέφυρες, κ.λπ. Επιδοτούνται επίσης οι δημόσιες μεταφορές διότι δεν μπορούν να λειτουργήσουν χωρίς στήριξη. Οι μεταφορές χαρακτηρίζονται από τεράστιες επενδύσεις και τεράστια λειτουργικά έξοδα που δεν είναι αρκετή μόνον η χρηματοδότηση του χρήστη. Η επιδότηση τους είναι απαραίτητη για να είναι λογική και η τιμή μεταφοράς.

2.7.5. Κατόπιν των ανωτέρω παραδειγμάτων η ΕΤΠ εκτιμά ότι κάθε τομέας είναι τόσο διαφορετικός από τον άλλο, όσον αφορά σημαντικές παραμέτρους (οργάνωση, κυριότητα, γεωγραφική εξάρτηση του προϊόντος, δομή της διαδικασίας λήψης αποφάσεων του τομέα) ώστε δεν είναι εύκολη η θέσπιση κοινών κανόνων χρηματοδότησης για όλους τους τομείς.

2.8. Τελικές παρατηρήσεις

2.8.1. Η ΕΤΠ φρονεί ότι η εξέταση των μελλοντικών υπηρεσιών κοινής ωφέλειας έχει καίρια σημασία για την ευημερία και την κοινωνική εξέλιξη της ΕΕ. Η ΕΤΠ επιθυμεί με την παρούσα γνωμοδότηση να τονίσει ότι η αναθεώρηση της συνθήκης είναι αναγκαία προκειμένου να διασφαλισθεί μια πιο δίκαιη ισορροπία μεταξύ των αρχών του ανταγωνισμού, των γενικών κοινωνικών αρχών και των αρχών που ισχύουν για τον απλό πολίτη.

2.8.2. Εν συνεχεία η ΕΤΠ επιδιώκει να παρουσιάσει ορισμένες από τις δυνατότητες και ορισμένους από τους περιορισμούς που η ισχύουσα συνθήκη έχει επιβάλει για την κατάρτιση οδηγίας πλαίσιο με θέμα τις υπηρεσίες κοινής ωφέλειας. Σύμφωνα με την ΕΤΠ η διαμόρφωση οριστικής θέσης για το θέμα της οδηγίας πλαίσιο πρέπει να αναμείνει την προσεχή συνταγματική συνθήκη.

2.8.3. Τέλος, η ΕΤΠ πρέπει να προτρέψει την Επιτροπή να διεξαγάγει διεξοδικό και συστηματικό διάλογο μαζί της και με τις ενώσεις των τοπικών και περιφερειακών αρχών της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με τις εμπειρίες των εν λόγω αρχών με στόχο την οργάνωση και τη διαχείριση των υπηρεσιών κοινής ωφελείας. Η συλλογή εμπειριών αποτελεί σημαντική προϋπόθεση για μια μετρημένη και εξισορροπημένη εξέταση για το πως θα επιλυθεί κατά τον επωφελέστερο τρόπο η παροχή υπηρεσιών κοινής ωφελείας.

Βρυξέλλες, 20 Νοεμβρίου 2003.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Albert Bore

(1) EE C 19 της 22.1.2002, σ. 8.