[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 7.5.2008

COM(2008) 248 τελικό

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

ΕΚΘΕΣΗ ΣΥΓΚΛΙΣΗΣ ΤΟΥ 2008

(εκπονήθηκε σύμφωνα με το άρθρο 122 παράγραφος 2 της Συνθήκης){SEC(2008) 567}

1. Σκοπός της εκθεσησ

Σύμφωνα με το άρθρο 122 παράγραφος 2 της συνθήκης, τουλάχιστον μία φορά κάθε δύο χρόνια, ή όποτε το ζητήσει κράτος μέλος με παρέκκλιση, η Επιτροπή και η ΕΚΤ υποβάλλουν έκθεση στο Συμβούλιο για την πρόοδο που έχουν επιτελέσει τα κράτη μέλη στην εκπλήρωση των υποχρεώσεών τους για την επίτευξη της οικονομικής και νομισματικής ένωσης.

Οι τελευταίες τακτικές εκθέσεις σύγκλισης της Επιτροπής και της ΕΚΤ εγκρίθηκαν τον Δεκέμβριο του 2006.[1] Η Δανία και το Ηνωμένο Βασίλειο δεν εξέφρασαν την επιθυμία να υιοθετήσουν το ενιαίο νόμισμα. Επομένως, η παρούσα αξιολόγηση της σύγκλισης καλύπτει τα ακόλουθα δέκα κράτη μέλη με παρέκκλιση: τη Βουλγαρία, την Τσεχική Δημοκρατία, την Εσθονία, τη Λετονία, τη Λιθουανία, την Ουγγαρία, την Πολωνία, τη Ρουμανία, τη Σλοβακία και τη Σουηδία. Καθώς προσχώρησαν στην ΕΕ την 1η Ιανουαρίου 2007, η Βουλγαρία και η Ρουμανία εξετάζονται για πρώτη φορά. Λεπτομερέστερη αξιολόγηση της σύγκλισης των δέκα χωρών παρέχεται στο τεχνικό παράρτημα της παρούσας έκθεσης (SEC(2008) 567). Παράλληλα, στις 4 Απριλίου 2008 η Σλοβακία υπέβαλε αίτημα αξιολόγησης της εκπλήρωσης των αναγκαίων προϋποθέσεων για την υιοθέτηση του ευρώ την 1η Ιανουαρίου 2009.

Το περιεχόμενο των εκθέσεων που συντάσσονται από την Επιτροπή και την ΕΚΤ διέπεται από το άρθρο 121 παράγραφος 1 της συνθήκης, το οποίο προβλέπει ότι οι εκθέσεις αυτές περιλαμβάνουν εξέταση της συμβατότητας της εθνικής νομοθεσίας, συμπεριλαμβανομένου του καταστατικού της εθνικής κεντρικής τράπεζας, με τα άρθρα 108 και 109 της συνθήκης καθώς και με το καταστατικό του ΕΣΚΤ και της ΕΚΤ (στο εξής καταστατικό του ΕΣΚΤ/της ΕΚΤ). Οι εκθέσεις αυτές πρέπει επίσης να εξετάζουν κατά πόσον έχει επιτευχθεί υψηλός βαθμός διατηρήσιμης σύγκλισης στα σχετικά κράτη μέλη με γνώμονα την επίτευξη των κριτηρίων σύγκλισης (σταθερότητα τιμών, δημοσιονομική κατάσταση της χώρας, σταθερότητα συναλλαγματικής ισοτιμίας, μακροπρόθεσμα επιτόκια) και λαμβάνοντας υπόψη διάφορους άλλους παράγοντες που αναφέρονται στο τελευταίο εδάφιο του άρθρου 121 παράγραφος 1. Τα τέσσερα κριτήρια σύγκλισης αναπτύσσονται περαιτέρω σε πρωτόκολλο που προσαρτάται στη συνθήκη (πρωτόκολλο 21 για τα κριτήρια σύγκλισης).

Η εξέταση της συμβατότητας της εθνικής νομοθεσίας, συμπεριλαμβανομένων των καταστατικών των εθνικών τραπεζών, με τα άρθρα 108 και 109 συνθήκης και το καταστατικό του ΕΣΚΤ/της ΕΚΤ, απαιτεί αξιολόγηση της συμμόρφωσης με την απαγόρευση της χρηματοδότησης με νομισματικά μέσα (άρθρο 101 της συνθήκης EΚ), την απαγόρευση της προνομιακής πρόσβασης (άρθρο 102 της συνθήκης ΕΚ), τη συνεκτικότητα με τους στόχους του ΕΣΚΤ (άρθρο 105 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ), την ανεξαρτησία της κεντρικής τράπεζας (άρθρο 108 της συνθήκης ΕΚ) και την ενσωμάτωση των εθνικών κεντρικών τραπεζών στο ΕΣΚΤ (διάφορα άρθρα της συνθήκης ΕΚ και άρθρα του καταστατικού του ΕΣΚΤ/της ΕΚΤ).

Το κριτήριο της σταθερότητας των τιμών ορίζεται στην πρώτη περίπτωση του άρθρου 121 παράγραφος 1 της συνθήκης: η « επίτευξη υψηλού βαθμού σταθερότητας των τιμών […] καταδεικνύεται από ένα ποσοστό πληθωρισμού που προσεγγίζει το αντίστοιχο ποσοστό των τριών, το πολύ, κρατών με τις καλύτερες επιδόσεις από άποψη σταθερότητας τιμών ».

Το άρθρο 1 του πρωτοκόλλου για τα κριτήρια σύγκλισης ορίζει περαιτέρω ότι « το κριτήριο για τη σταθερότητα των τιμών […] σημαίνει ότι ένα κράτος μέλος έχει σταθερές επιδόσεις στο θέμα των τιμών και μέσο ποσοστό πληθωρισμού, καταγεγραμμένο επί ένα έτος πριν από τον έλεγχο, που δεν υπερβαίνει εκείνο των τριών, το πολύ, κρατών μελών με τις καλύτερες επιδόσεις από άποψη σταθερότητας των τιμών, περισσότερο από 1,5 εκατοστιαία μονάδα. Για τους σκοπούς του κριτηρίου σταθερότητας των τιμών, ο πληθωρισμός μετράται βάσει του εναρμονισμένου δείκτη τιμών καταναλωτή σε συγκρίσιμη βάση, λαμβάνοντας υπόψη τις διαφορές στους εθνικούς ορισμούς »[2]. Η απαίτηση της διατηρησιμότητας σημαίνει ότι οι ικανοποιητικές επιδόσεις ως προς τον πληθωρισμό θα πρέπει ουσιαστικά να αποδίδονται στην κατάλληλη εξέλιξη του κόστους των εισροών και σε άλλους παράγοντες που επηρεάζουν την εξέλιξη των τιμών κατά διαρθρωτικό τρόπο, και όχι στην επιρροή προσωρινών παραγόντων. Συνεπώς, η εξέταση της σύγκλισης περιλαμβάνει την αξιολόγηση των διαρθρωτικών παραγόντων που επηρεάζουν τον πληθωρισμό και των μεσοπρόθεσμων προοπτικών. Εξετάζεται επίσης κατά πόσον η χώρα είναι πιθανό να επιτύχει την οριζόμενη τιμή αναφοράς κατά τους προσεχείς μήνες[3].

Η τιμή αναφοράς του πληθωρισμού υπολογίστηκε σε 3,2% τον Μάρτιο του 2008[4], και τα κράτη μέλη με τις καλύτερες επιδόσεις ήταν η Μάλτα, οι Κάτω Χώρες και η Δανία.

Το κριτήριο σύγκλισης σχετικά με την δημοσιονομική κατάσταση προσδιορίζεται στη δεύτερη περίπτωση του άρθρου 121 παράγραφος 1 της συνθήκης ως « η σταθερότητα των δημοσίων οικονομικών· αυτό καταδεικνύεται από την επίτευξη δημοσιονομικής κατάστασης χωρίς υπερβολικό δημοσιονομικό έλλειμμα κατά την έννοια του άρθρου 104 παράγραφος 6 ». Επιπλέον, το άρθρο 2 του πρωτοκόλλου για τα κριτήρια σύγκλισης ορίζει ότι « κατά τη στιγμή της εξέτασης δεν έχει ληφθεί απόφαση του Συμβουλίου για το κράτος μέλος, όπως αναφέρεται στο άρθρο 104 παράγραφος 6 της συνθήκης, όσον αφορά την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος ».

Η συνθήκη αναφέρεται στο κριτήριο της συναλλαγματικής ισοτιμίας στην τρίτη περίπτωση του άρθρου 121 ως « την τήρηση των κανονικών περιθωρίων διακύμανσης που προβλέπονται από το μηχανισμό συναλλαγματικών ισοτιμιών του Ευρωπαϊκού Νομισματικού Συστήματος επί δύο τουλάχιστον χρόνια, χωρίς υποτίμηση έναντι του νομίσματος οποιουδήποτε άλλου κράτους μέλους ».

Το άρθρο 3 του πρωτοκόλλου σχετικά τα κριτήρια σύγκλισης ορίζει ότι: « Το κριτήριο συμμετοχής στο μηχανισμό συναλλαγματικών ισοτιμιών του Ευρωπαϊκού Νομισματικού Συστήματος (…) σημαίνει ότι ένα κράτος μέλος έχει τηρήσει τα κανονικά περιθώρια διακύμανσης που προβλέπει ο μηχανισμός συναλλαγματικών ισοτιμιών του Ευρωπαϊκού Νομισματικού Συστήματος χωρίς σοβαρή ένταση κατά τα δύο τουλάχιστον τελευταία έτη πριν από την εξέταση. Ειδικότερα, το κράτος μέλος δεν πρέπει να έχει υποτιμήσει την κεντρική διμερή ισοτιμία του νομίσματός του έναντι του νομίσματος οποιουδήποτε άλλου κράτους μέλους με δική του πρωτοβουλία μέσα στο ίδιο χρονικό διάστημα »[5].

Η σχετική διετής περίοδος για την αξιολόγηση της σταθερότητας της συναλλαγματικής ισοτιμίας στην παρούσα έκθεση καλύπτει το διάστημα από τις 19 Απριλίου 2006 έως τις 18 Απριλίου 2008.

Η τέταρτη περίπτωση του άρθρου 121 παράγραφος 1 της συνθήκης προβλέπει ότι η « διάρκεια της σύγκλισης που θα έχει επιτευχθεί από το κράτος μέλος και της συμμετοχής του στον μηχανισμό συναλλαγματικών ισοτιμιών του Ευρωπαϊκού Νομισματικού Συστήματος, [αντανακλάται] στα επίπεδα των μακροπρόθεσμων επιτοκίων ». Το άρθρο 4 του πρωτοκόλλου για τα κριτήρια σύγκλισης ορίζει περαιτέρω ότι « το κριτήριο σύγκλισης των επιτοκίων (…) σημαίνει ότι, το υπό παρατήρηση κράτος μέλος, επί διάστημα ενός έτους πριν από την εξέταση, έχει μέσο ονομαστικό μακροπρόθεσμο επιτόκιο το οποίο δεν υπερβαίνει εκείνο των τριών το πολύ, κρατών μελών με τις καλύτερες επιδόσεις από άποψη σταθερότητας τιμών, περισσότερο από 2 εκατοστιαίες μονάδες. Τα επιτόκια υπολογίζονται βάσει μακροπρόθεσμων ομολόγων του δημοσίου ή συγκρίσιμων χρεογράφων λαμβάνοντας υπόψη τις διαφορές των εθνικών ορισμών ».

Η τιμή του επιτοκίου αναφοράς υπολογίστηκε σε 6,5% τον Μάρτιο του 2008.

Το άρθρο 121 της συνθήκης απαιτεί επίσης την εξέταση και άλλων παραγόντων που συνδέονται με την οικονομική ολοκλήρωση και τη σύγκλιση. Οι πρόσθετοι αυτοί παράγοντες περιλαμβάνουν την ολοκλήρωση της χρηματοπιστωτικής αγοράς και της αγοράς προϊόντων, την εξέλιξη των ισοζυγίων πληρωμών των τρεχουσών συναλλαγών[6] και την εξέταση των εξελίξεων του κατά μονάδα κόστους εργασίας και άλλων δεικτών τιμών. Οι τελευταίοι αυτοί παράγοντες καλύπτονται στην εξέταση της σταθερότητας των τιμών.

2. Βουλγαρία

Η Βουλγαρία προσχώρησε στην Ευρωπαϊκή Ένωση την 1η Ιανουαρίου 2007. Επομένως, στην παρούσα έκθεση εξετάζονται για πρώτη φορά η συμβατότητα της νομοθεσίας της με τα άρθρα 108 και 109 της συνθήκης ΕΚ και το καταστατικό του ΕΣΚΤ/της ΕΚΤ, καθώς και η πρόοδός της όσον αφορά την επίτευξη διατηρήσιμης οικονομικής σύγκλισης.

Νομική βάση της Βουλγαρικής Εθνικής Τράπεζας (BNB) είναι ο νόμος για τη BNB της 5ης Ιουνίου 1997. Οι τελευταίες τροποποιήσεις έλαβαν χώρα τον Ιούνιο και τον Ιούλιο του 2007. Όσον αφορά την ενσωμάτωση της κεντρικής τράπεζας στο ΕΣΚΤ κατά τον χρόνο υιοθέτησης του ευρώ, η νομοθεσία της Βουλγαρίας, και ιδίως ο νόμος για τη BNB, δεν είναι πλήρως συμβιβάσιμη με τα άρθρα 108 και 109 της συνθήκης και το καταστατικό του ΕΣΚΤ/της ΕΚΤ. Εξακολουθούν να υπάρχουν ατέλειες όσον αφορά τις εκδόσεις τραπεζογραμματίων και κερμάτων, την προώθηση της ομαλής λειτουργίας των συστημάτων πληρωμών, την έγκριση από πλευράς ΕΚΤ πριν από τη συμμετοχή σε διεθνείς νομισματικούς οργανισμούς, τον στατιστικό ρόλο της ΕΚΤ και της ΕΕ, τον έλεγχο από ανεξάρτητους εξωτερικούς λογιστές, τη θεσμική και προσωπική ανεξαρτησία καθώς και την απαγόρευση της νομισματικής χρηματοδότησης.

Στη Βουλγαρία, το μέσο δωδεκάμηνο ποσοστό πληθωρισμού διατηρείται σε υψηλότερο επίπεδο από την τιμή αναφοράς στο διάστημα από την προσχώρηση στην ΕΕ. Το μέσο ποσοστό πληθωρισμού στη Βουλγαρία κατά το δωδεκάμηνο έως τον Μάρτιο του 2008 ήταν 9,4%, δηλαδή πολύ υψηλότερο από την τιμή αναφοράς του 3,2%, και είναι πιθανό να διατηρηθεί σε επίπεδα πολύ υψηλότερα από την τιμή αναφοράς κατά τους προσεχείς μήνες.

Ο πληθωρισμός στη Βουλγαρία, όπως μετράται με τον ΕνΔΤΚ, αυξήθηκε σημαντικά τα τελευταία έτη, με το μέσο ετήσιο ποσοστό πληθωρισμού να έχει αυξηθεί από 2,3% το 2003 σε περίπου 7,5% το 2006 και το 2007 και τον μηνιαίο πληθωρισμό σε ετήσια βάση να φθάνει σε διψήφιο ποσοστό στα τέλη του 2007. Στους παράγοντες αύξησης του πληθωρισμού συγκαταλέγονται η άνοδος των τιμών της ενέργειας και των τροφίμων καθώς και οι αυξήσεις στις διοικητικά καθοριζόμενες τιμές και στους ειδικούς φόρους κατανάλωσης, παρότι οι διαρθρωτικές πληθωριστικές πιέσεις ενισχύθηκαν επίσης εν μέσω της έντονης αύξησης της εγχώριας ζήτησης και των μισθών. Υπό τις συνθήκες αυτές, ο πληθωρισμός προβλέπεται να παραμείνει σε υψηλά επίπεδα τους επόμενους μήνες, με το μέσο ετήσιο ποσοστό πληθωρισμού να ανέρχεται σε περίπου 10% το 2008. Πιο μακροπρόθεσμα, προβλέπεται βαθμιαία μείωση του πληθωρισμού περίπου στο 6% το 2009 σε συνδυασμό με τη μείωση των πιέσεων της ζήτησης στην οικονομία και την εξασθένιση του αντικτύπου των τιμών των βασικών προϊόντων. Το χαμηλό επίπεδο των τιμών στη Βουλγαρία (45% του μέσου όρου της ΕΕ το 2006) υποδηλώνει δυνατότητες σύγκλισης του επιπέδου των τιμών μακροπρόθεσμα.

Η Βουλγαρία δεν ικανοποιεί το κριτήριο της σταθερότητας των τιμών.

[pic]

Η Βουλγαρία δεν αποτελεί αντικείμενο απόφασης του Συμβουλίου περί υπερβολικού ελλείμματος. Το γενικό δημοσιονομικό ισοζύγιο της Βουλγαρίας βελτιώθηκε αισθητά τα τελευταία έτη, κινούμενο από μια ισοσκελισμένη θέση το 2003 σε πλεόνασμα ύψους 3,4% του ΑΕΠ το 2007. Ενώ ο συνολικός δείκτης εσόδων προς το ΑΕΠ αυξάνεται, οι δαπάνες ως ποσοστό του ΑΕΠ συγκρατήθηκαν κατά το μεγαλύτερο μέρος της περιόδου. Ο δείκτης του ακαθάριστου δημόσιου χρέους ακολούθησε πτωτική τάση, από ποσοστό άνω του 50% του ΑΕΠ το 2002 σε 18% του ΑΕΠ το 2007. Σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις του 2008 των υπηρεσιών της Επιτροπής οι οποίες βασίζονται στην παραδοχή ότι δεν θα αλλάξει η ακολουθούμενη πολιτική, το πλεόνασμα αναμένεται να παραμείνει περίπου στο 3% του ΑΕΠ το 2008 και το 2009, ενώ ο δείκτης χρέους αναμένεται να συνεχίσει την πτωτική πορεία του, φθάνοντας το 11% του ΑΕΠ το 2009.

Η Βουλγαρία ικανοποιεί το κριτήριο της δημοσιονομικής κατάστασης.

[pic]

Το βουλγαρικό λεβ δεν συμμετέχει στον ΜΣΙ II. Από το 1997, η Βουλγαρία ακολουθεί ένα καθεστώς «νομισματικού συμβουλίου» στο πλαίσιο του οποίου το λεβ ήταν αρχικά προσδεδεμένο με το γερμανικό μάρκο και αργότερα με το ευρώ. Η ρύθμιση του νομισματικού συμβουλίου υπήρξε καθοριστικής σημασίας για τη μακροοικονομική σταθεροποίηση και λειτουργεί ομαλά από τη θέσπισή της. Πρόσθετοι δείκτες δεν υποδηλώνουν πιέσεις στη συναλλαγματική ισοτιμία κατά την περίοδο αξιολόγησης, παρότι οι αντιλήψεις περί επενδυτικού κινδύνου φαίνεται να ενισχύθηκαν κάπως στο πλαίσιο των πρόσφατων αναταραχών των παγκόσμιων κεφαλαιαγορών, όπως υποδηλώνει η διεύρυνση των αποκλίσεων των βραχυπρόθεσμων επιτοκίων έναντι της ζώνης του ευρώ από τα τέλη του 2007. Το νομισματικό συμβούλιο εξακολουθεί να υποστηρίζεται σθεναρά από τα επίσημα αποθέματα, τα οποία αυξήθηκαν σημαντικά τα τελευταία έτη.

Η Βουλγαρία δεν ικανοποιεί το κριτήριο της συναλλαγματικής σταθερότητας.

Τα μέσα μακροπρόθεσμα επιτόκια στη Βουλγαρία κατά το έτος μέχρι τον Μάρτιο του 2008 διαμορφώθηκαν σε 4,7%, δηλαδή ήταν χαμηλότερα από την τιμή αναφοράς του 6,5%. Τα μέσα μακροπρόθεσμα επιτόκια στη Βουλγαρία είναι χαμηλότερα από την τιμή αναφοράς αφότου η χώρα προσχώρησε στην ΕΕ. Τα μακροπρόθεσμα επιτόκια μειώθηκαν σημαντικά μεταξύ 2003 και 2005, αντικατοπτρίζοντας τόσο τη μείωση στις παγκόσμιες αποδόσεις όσο και τον περιορισμό των αποκλίσεων έναντι της ζώνης του ευρώ. Οι εν λόγω αποκλίσεις ουσιαστικά καταργήθηκαν στα τέλη του 2005, αντικατοπτρίζοντας την υψηλή εμπιστοσύνη των επενδυτών στις μακροοικονομικές επιδόσεις και προοπτικές της Βουλγαρίας. Από τα μέσα του 2006 οι αποκλίσεις διευρύνθηκαν και πάλι, φθάνοντας περίπου τις 80 μονάδες βάσης τον Μάρτιο του 2008, εν μέσω αυξανόμενων ανησυχιών των επενδυτών σχετικά με τους κινδύνους που απορρέουν από τις σημαντικές μακροοικονομικές ανισορροπίες.

Η Βουλγαρία ικανοποιεί το κριτήριο της σύγκλισης των μακροπρόθεσμων επιτοκίων.

Εξετάσθηκαν επίσης πρόσθετοι παράγοντες, όπως η εξέλιξη του ισοζυγίου πληρωμών και η ολοκλήρωση της αγοράς προϊόντων και της χρηματοπιστωτικής αγοράς. Το εξωτερικό έλλειμμα της Βουλγαρίας διευρύνθηκε σημαντικά τα τελευταία έτη, από 6% του ΑΕΠ το 2004 σε περίπου 20% του ΑΕΠ το 2007. Οι μεγάλες εξωτερικές ανισορροπίες αντικατοπτρίζουν κυρίως την έντονη αύξηση τόσο της κατανάλωσης όσο και των επενδύσεων στο πλαίσιο της κάλυψης της υστέρησης. Το μέγεθός τους έχει ήδη υπερβεί το επίπεδο που μπορεί να θεωρηθεί διατηρήσιμο μεσοπρόθεσμα, πράγμα που σημαίνει ότι συν τω χρόνω θα απαιτηθεί σημαντική αναπροσαρμογή. Το εξωτερικό έλλειμμα χρηματοδοτείται πλήρως από εισροές άμεσων ξένων επενδύσεων, εν μέσω θετικού επενδυτικού κλίματος. Δεδομένου του υψηλού επιπέδου του εξωτερικού χρέους, η εξωτερική θέση της Βουλγαρίας συνεπάγεται σημαντικές χρηματοδοτικές ανάγκες μεσοπρόθεσμα. Η οικονομία της Βουλγαρίας παρουσιάζει υψηλό βαθμό ενσωμάτωσης στην ΕΕ. Ειδικότερα, υπάρχουν εκτεταμένες σχέσεις στον τομέα του εμπορίου και των άμεσων ξένων επενδύσεων με τα άλλα κράτη μέλη και η ενσωμάτωση του εγχώριου χρηματοπιστωτικού τομέα με τον ευρύτερο τομέα της ΕΕ έχει παρουσιάσει σημαντική πρόοδο, κυρίως μέσω της υψηλής συμμετοχής ξένων κεφαλαίων σε χρηματοπιστωτικούς διαμεσολαβητικούς οργανισμούς.

Λαμβάνοντας υπόψη την αξιολόγησή της σχετικά με τη συμβατότητα της νομοθεσίας και την εκπλήρωση των κριτηρίων σύγκλισης και συνεκτιμώντας τους πρόσθετους παράγοντες, η Επιτροπή θεωρεί ότι η Βουλγαρία δεν πληροί τις προϋποθέσεις για την υιοθέτηση του ευρώ.

3. Τσεχική Δημοκρατία

Στην έκθεση σύγκλισης του 2006, η αξιολόγηση της νομοθετικής σύγκλισης κατέληγε στο συμπέρασμα ότι η νομοθεσία της Τσεχικής Δημοκρατίας – και συγκεκριμένα ο νόμος για την Εθνική Τράπεζα της Τσεχίας (CNB) και ο νόμος για τον χρηματοοικονομικό διαμεσολαβητή – δεν ήταν πλήρως συμβιβάσιμη με τα άρθρα 108 και 109 της συνθήκης και το καταστατικό του EΣΚΤ/της ΕΚΤ. Ο νόμος για την CNB τροποποιήθηκε το 2007. Ωστόσο, οι ασυμβατότητες που υπογραμμίζονται στην έκθεση σύγκλισης του 2006 δεν αντιμετωπίσθηκαν. Όσον αφορά την ενσωμάτωση της κεντρικής τράπεζας στο ΕΣΚΤ κατά τον χρόνο υιοθέτησης του ευρώ, την ανεξαρτησία της κεντρικής τράπεζας καθώς και την απαγόρευση της νομισματικής χρηματοδότησης, η νομοθεσία της Τσεχικής Δημοκρατίας, και ιδίως ο νόμος για την CNB και ο νόμος για τον χρηματοοικονομικό διαμεσολαβητή, δεν είναι πλήρως συμβιβάσιμη με το άρθρα 108 και 109 της συνθήκης και του καταστατικού του ΕΣΚΤ/της ΕΚΤ. Ο νόμος για την CNB περιέχει ατέλειες όσον αφορά τον ρόλο της ΕΚΤ στον τομέα της διεθνούς συνεργασίας, τον ρόλο της ΕΚΤ και της ΕΕ στη συλλογή στατιστικών δεδομένων και στον διορισμό εξωτερικών ελεγκτών, την προώθηση της ομαλής λειτουργίας των συστημάτων πληρωμών, τη θεσμική και προσωπική ανεξαρτησία και την απαγόρευση της νομισματικής χρηματοδότησης.

Στην Τσεχική Δημοκρατία, από τον Δεκέμβριο του 2007 το μέσο δωδεκάμηνο ποσοστό πληθωρισμού είναι υψηλότερο από την τιμή αναφοράς. Το μέσο ποσοστό πληθωρισμού στην Τσεχική Δημοκρατία κατά το δωδεκάμηνο έως τον Μάρτιο του 2008 ήταν 4,4%, δηλαδή υψηλότερο από την τιμή αναφοράς του 3,2%, και είναι πιθανό να απομακρυνθεί περισσότερο από την τιμή αναφοράς κατά τους προσεχείς μήνες.

Ο πληθωρισμός στην Τσεχική Δημοκρατία, αφού κυμάνθηκε στο 2% περίπου από το 2004, αυξήθηκε σημαντικά κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2007 λόγω της αύξησης των τιμών της ενέργειας και των τροφίμων. Η αύξηση του επίσημου πληθωρισμού έλαβε χώρα παρά τη σημαντική περαιτέρω ενίσχυση της κορώνας, η οποία ακολουθεί διαρκή τάση ανατίμησης από το 2004. Κατά το πρώτο τρίμηνο του 2008, λόγω των αλλαγών στους έμμεσους φόρους και των αυξήσεων στις διοικητικά καθοριζόμενες τιμές, ο ετήσιος πληθωρισμός, όπως μετράται με τον ΕνΔΤΚ, έφθασε στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων εννέα ετών, αγγίζοντας σχεδόν το 8%. Η ταυτόχρονη άνοδος των δεικτών δομικού πληθωρισμού υποδηλώνει ότι αυξήθηκαν επίσης οι εγχώριες διαρθρωτικές πληθωριστικές πιέσεις. Σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις του 2008 των υπηρεσιών της Επιτροπής, ο πληθωρισμός αναμένεται να παραμείνει υψηλός για μεγάλο μέρος του 2008, κυρίως λόγω του αντικτύπου των υψηλότερων τιμών των βασικών προϊόντων και έκτακτων διοικητικών μέτρων, αλλά προβλέπεται να μειωθεί κατακόρυφα στη συνέχεια σε ποσοστό κάτω του 3% κατά μέσο όρο το 2009, καθώς οι εν λόγω αυξήσεις θα παύσουν να επηρεάζουν τον υπολογισμό των ετήσιων ποσοστών. Το σχετικά χαμηλό επίπεδο των τιμών στην Τσεχική Δημοκρατία (62% του μέσου όρου της ΕΕ το 2006) υποδηλώνει δυνατότητες σύγκλισης του επιπέδου των τιμών μακροπρόθεσμα.

Η Τσεχική Δημοκρατία δεν ικανοποιεί το κριτήριο της σταθερότητας των τιμών.

[pic]

Η Τσεχική Δημοκρατία αποτελεί επί του παρόντος αντικείμενο απόφασης περί υπερβολικού ελλείμματος (απόφαση του Συμβουλίου της 5ης Ιουλίου 2004)[7]. Το Συμβούλιο συνέστησε στην Τσεχική Δημοκρατία να λάβει μεσοπρόθεσμα μέτρα, προκειμένου να μειώσει το έλλειμμα σε ποσοστό κάτω του 3% του ΑΕΠ έως το 2008 με αξιόπιστο και διατηρήσιμο τρόπο. Το γενικό δημοσιονομικό έλλειμμα της Τσεχικής Δημοκρατίας μειώθηκε σημαντικά από το 2004. Το γενικό δημοσιονομικό έλλειμμα βελτιώθηκε περιοριζόμενο σε 2,7% του ΑΕΠ το 2006 και σε 1,6% του ΑΕΠ το 2007. Το γεγονός αυτό είναι αποτέλεσμα εσόδων μεγαλύτερων των αναμενόμενων και κάποιας συγκράτησης των δαπανών. Σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις του 2008 των υπηρεσιών της Επιτροπής οι οποίες βασίζονται στην παραδοχή ότι δεν θα αλλάξει η ακολουθούμενη πολιτική, ο δείκτης εσόδων προς το ΑΕΠ θα ανέλθει σε 1,4% του ΑΕΠ το 2008 και θα μειωθεί ελαφρώς σε 1,1% του ΑΕΠ το 2009, ενώ το δημόσιο χρέος αναμένεται να μειωθεί από 28,1% του ΑΕΠ το 2008 σε 27,2% το 2009.

Εν όψει των εξελίξεων αυτών και των εαρινών προβλέψεων του 2008 των υπηρεσιών της Επιτροπής, η Επιτροπή θεωρεί ότι το υπερβολικό έλλειμμα διορθώθηκε με αξιόπιστη και διατηρήσιμη μείωση του ελλείμματος του προϋπολογισμού σε ποσοστό κάτω του 3% του ΑΕΠ. Επομένως, η Επιτροπή συνιστά στο Συμβούλιο να καταργήσει την απόφαση σχετικά με την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος στην Τσεχική Δημοκρατία (SEC(2008) 571).

Εάν το Συμβούλιο αποφασίσει να καταργήσει τη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος για την Τσεχική Δημοκρατία, η Τσεχική Δημοκρατία θα ικανοποιεί το κριτήριο της δημοσιονομικής κατάστασης.

[pic]

Η τσεχική κορώνα δεν συμμετέχει στον ΜΣΙ II. Η Τσεχική Δημοκρατία εφαρμόζει ένα καθεστώς κυμαινόμενων συναλλαγματικών ισοτιμιών. Κατά τη διάρκεια της διετούς περιόδου που εξετάζεται στην παρούσα έκθεση, η κορώνα ανατιμήθηκε έναντι του ευρώ κατά σχεδόν 13%. Η βραχυπρόθεσμη μεταβλητότητα της κορώνας φαίνεται ότι απηχούσε αλλαγές στις συνθήκες των παγκόσμιων κεφαλαιαγορών, παρότι εγχώριοι παράγοντες διαδραμάτισαν επίσης κάποιο ρόλο (π.χ. εξελίξεις στις διαφορές των επιτοκίων έναντι σημαντικών παγκόσμιων νομισμάτων).

Η Τσεχική Δημοκρατία δεν ικανοποιεί το κριτήριο της συναλλαγματικής ισοτιμίας.

Το μέσο μακροπρόθεσμο επιτόκιο της Τσεχικής Δημοκρατίας το δωδεκάμηνο έως τον Μάρτιο του 2008 ήταν 4,5%, δηλαδή χαμηλότερο από την τιμή αναφοράς του 6,5%. Τα μέσα μακροπρόθεσμα επιτόκια της Τσεχικής Δημοκρατίας διατηρούνται χαμηλότερα από την τιμή αναφοράς της ΕΕ κατά το διάστημα από την προσχώρηση της χώρας στην ΕΕ. Οι προσδοκίες κινούνται σε χαμηλά επίπεδα όσον αφορά τον πληθωρισμό και η ανατίμηση της κορώνας συνέβαλε στη διατήρηση των αποδόσεων σε χαμηλά επίπεδα. Τα μακροπρόθεσμα επιτόκια στην Τσεχική Δημοκρατία κινήθηκαν κοντά ή κάτω από το επίπεδο της ζώνης του ευρώ από το 2005, παρότι η απόκλιση κατέστη ελαφρώς θετική από το δεύτερο εξάμηνο του 2007, αντικατοπτρίζοντας κυρίως τις αποκλίνουσες προοπτικές εξέλιξης των βασικών επιτοκίων στην Τσεχική Δημοκρατία έναντι της ζώνης του ευρώ και τη μείωση της παγκόσμιας διάθεσης ανάληψης κινδύνων.

Η Τσεχική Δημοκρατία ικανοποιεί το κριτήριο της σύγκλισης των μακροπρόθεσμων επιτοκίων.

Εξετάσθηκαν επίσης πρόσθετοι παράγοντες, όπως η εξέλιξη του ισοζυγίου πληρωμών και η ολοκλήρωση της αγοράς προϊόντων και της χρηματοπιστωτικής αγοράς. Το εξωτερικό έλλειμμα της Τσεχικής Δημοκρατίας μειώθηκε σημαντικά από περίπου 6% του ΑΕΠ το 2002-2004 σε ποσοστό 1,6% του ΑΕΠ το 2005, προτού αυξηθεί εκ νέου σε περίπου 2,6% το 2006-2007. Οι ισχυρές επιδόσεις του εξωτερικού ισοζυγίου οφείλονται κυρίως στη διόγκωση των εξαγωγών εμπορευμάτων, οι οποίες υποκινήθηκαν ιδίως από τις ξένες επενδύσεις στον τομέα της μεταποίησης. Το εξωτερικό έλλειμμα χρηματοδοτείται πλήρως από καθαρές εισροές άμεσων ξένων επενδύσεων μετά την προσχώρηση στην ΕΕ. Η οικονομία της Τσεχικής Δημοκρατίας παρουσιάζει υψηλό βαθμό ενσωμάτωσης στην ΕΕ. Ειδικότερα, υπάρχουν εκτεταμένες σχέσεις στον τομέα του εμπορίου και των άμεσων ξένων επενδύσεων με τα άλλα κράτη μέλη και η ενσωμάτωση του εγχώριου χρηματοπιστωτικού τομέα με τον ευρύτερο τομέα της ΕΕ έχει παρουσιάσει σημαντική πρόοδο, κυρίως μέσω της υψηλής συμμετοχής ξένων κεφαλαίων σε χρηματοπιστωτικούς διαμεσολαβητικούς οργανισμούς.

Λαμβάνοντας υπόψη την αξιολόγησή της σχετικά με τη συμβατότητα της νομοθεσίας και την εκπλήρωση των κριτηρίων σύγκλισης και συνεκτιμώντας τους πρόσθετους παράγοντες, η Επιτροπή θεωρεί ότι η Τσεχική Δημοκρατία δεν πληροί τις προϋποθέσεις για την υιοθέτηση του ευρώ.

4. Εσθονία

Όπως αναφέρεται στην έκθεση σύγκλισης του 2006, όλες οι νομικές ασυμβατότητες που είχαν επισημανθεί στην έκθεση σύγκλισης του 2004 έχουν εξαλειφθεί. Όσον αφορά την ενσωμάτωση της κεντρικής τράπεζας στο ΕΣΚΤ κατά τον χρόνο της υιοθέτησης του ευρώ, το άρθρο 111 του συντάγματος της Εσθονίας δεν είναι τυπικά συμβατό με τις απαιτήσεις της συνθήκης ΕΚ και το καταστατικό του ΕΣΚΤ/της ΕΚΤ. Ωστόσο, η απόφαση της 11ης Μαΐου 2006, που εκδόθηκε από το τμήμα συνταγματικής αναθεώρησης του Ανωτάτου Δικαστηρίου της Εσθονίας, παρέχει τις αναγκαίες διευκρινίσεις, ιδίως όσον αφορά τη μη εφαρμογή του άρθρου 111 μετά την υιοθέτηση του ευρώ στην Εσθονία. Η εθνική νομοθεσία στην Εσθονία μπορεί να θεωρηθεί ως πλήρως συμβιβάσιμη με τις απαιτήσεις της συνθήκης και του καταστατικού του ΕΣΚΤ/της ΕΚΤ, εφόσον καταργηθεί ο νομισματικός νόμος και ο νόμος περί ασφάλειας της εσθονικής κορώνας, με έναρξη ισχύος την ημερομηνία υιοθέτησης του ευρώ. Ωστόσο, ο νόμος Eesti Pank εξακολουθεί να περιέχει ορισμένες ατέλειες όσον αφορά την ενσωμάτωση της Eesti Pank στο ΕΣΚΤ για ορισμένες εκδόσεις τραπεζογραμματίων και τη συλλογή στατιστικών δεδομένων.

Στην Εσθονία, το μέσο δωδεκάμηνο ποσοστό πληθωρισμού διατηρείται σε υψηλότερο επίπεδο από την τιμή αναφοράς στο διάστημα από τον Σεπτέμβριο του 2004. Το μέσο ποσοστό πληθωρισμού στην Εσθονία κατά το δωδεκάμηνο έως τον Μάρτιο του 2008 ήταν 8,3%, δηλαδή πολύ υψηλότερο από την τιμή αναφοράς του 3,2%, και είναι πιθανό να απομακρυνθεί περαιτέρω από την τιμή αναφοράς κατά τους προσεχείς μήνες.

Το ποσοστό πληθωρισμού της Εσθονίας, όπως μετράται με τον ΕνΔΤΚ, παρουσίασε έντονη αύξηση τα τελευταία χρόνια, με το μέσο ετήσιο ποσοστό πληθωρισμού να φθάνει σε 6¾% το 2007 και τον μηνιαίο πληθωρισμό σε ετήσια βάση να φθάνει σε διψήφιο ποσοστό στις αρχές του 2008. Η άνοδος του πληθωρισμού αντικατοπτρίζει την έντονη αύξηση της εγχώριας ζήτησης και την αύξηση του μισθολογικού κόστους, σε συνδυασμό με σημαντικές πιέσεις στις τιμές των τροφίμων και της ενέργειας. Οι επιδόσεις του πληθωρισμού τους προσεχείς μήνες θα αντικατοπτρίζουν τις συνεχιζόμενες ανοδικές πιέσεις, οι οποίες απορρέουν από τις εξελίξεις στο κόστος της εργασίας, τις υψηλότερες τιμές της ενέργειας και των τροφίμων καθώς και τον αντίκτυπο των αυξήσεων των ειδικών φόρων κατανάλωσης. Πιο μακροπρόθεσμα, προβλέπεται μείωση του πληθωρισμού από 9,5% το 2008 σε 5% το 2009 στο πλαίσιο της αποθέρμανσης της οικονομίας και της εξασθένισης έκτακτων συνεπειών. Το σχετικά χαμηλό επίπεδο των τιμών στην Εσθονία (67% του μέσου όρου της ΕΕ το 2006) υποδηλώνει δυνατότητες σύγκλισης του επιπέδου των τιμών μακροπρόθεσμα.

Η Εσθονία δεν ικανοποιεί το κριτήριο της σταθερότητας των τιμών.

[pic]

Η Εσθονία δεν αποτελεί αντικείμενο απόφασης του Συμβουλίου για την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος. Μεταξύ 2002 και 2007, η Εσθονία παρουσίασε μέσο δημοσιονομικό πλεόνασμα της τάξης του 2% του ΑΕΠ. Το 2007, η Εσθονία παρουσίασε δημοσιονομικό πλεόνασμα ύψους 2,8%, σε σύγκριση με την κορύφωση σε 3,4% ένα έτος νωρίτερα. Ο δείκτης του ακαθάριστου δημόσιου χρέους διαμορφώθηκε σε 3,4% του ΑΕΠ το 2007, δηλαδή το χαμηλότερο ποσοστό όλων των κρατών μελών της ΕΕ. Οι αρχές εκμεταλλεύθηκαν την περίοδο ισχυρής ανάπτυξης για τη σημαντική αύξηση των κρατικών αποθεμάτων. Σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις του 2008 των υπηρεσιών της Επιτροπής οι οποίες βασίζονται στην παραδοχή ότι δεν θα αλλάξει η ακολουθούμενη πολιτική, το πλεόνασμα θα μειωθεί σημαντικά σε 0,4% του ΑΕΠ το 2008 και το 2009 θα εμφανισθεί έλλειμμα ύψους 0,7% του ΑΕΠ λόγω της έντονης επιβράδυνσης της οικονομίας. Ο δείκτης χρέους προβλέπεται να σταθεροποιηθεί περίπου στα τρέχοντα επίπεδα το 2008 και το 2009.

Η Εσθονία ικανοποιεί το κριτήριο της δημοσιονομικής κατάστασης.

[pic]

Η εσθονική κορώνα συμμετέχει στον ΜΣΙ II από τις 28 Ιουνίου το 2004, δηλαδή για διάστημα μεγαλύτερο των δύο ετών κατά τον χρόνο έκδοσης της παρούσας έκθεσης. Πριν από την είσοδο στον ΜΣΙ ΙΙ, η Εσθονία είχε ακολουθήσει ένα καθεστώς «νομισματικού συμβουλίου», στο πλαίσιο του οποίου η κορώνα ήταν αρχικά προσδεδεμένη με το γερμανικό μάρκο, και αργότερα με το ευρώ, από το 1992. Με την είσοδο στον ΜΣΙ ΙΙ, η Εσθονία δεσμεύθηκε μονομερώς να διατηρήσει το καθεστώς νομισματικού συμβουλίου εντός του μηχανισμού. Πρόσθετοι δείκτες δεν υποδηλώνουν την άσκηση πιέσεων στη συναλλαγματική ισοτιμία, παρότι η αύξηση των βραχυπρόθεσμων επιτοκίων στα τέλη του 2007 κατέδειξε αυξημένη αντίληψη κινδύνων από τις αγορές. Το νομισματικό συμβούλιο εξακολουθεί να υποστηρίζεται σθεναρά από τα επίσημα αποθέματα. Κατά τη διάρκεια της διετούς περιόδου που εξετάζεται στην παρούσα έκθεση, η κορώνα δεν παρεξέκλινε από την κεντρική ισοτιμία της και δεν αποτέλεσε αντικείμενο σοβαρών εντάσεων.

Η Εσθονία ικανοποιεί το κριτήριο της σταθερότητας των συναλλαγματικών ισοτιμιών.

Λόγω του χαμηλού επιπέδου του δημοσίου χρέους της χώρας, δεν υπάρχει μακροπρόθεσμο κρατικό ομόλογο αναφοράς ή ισοδύναμη κινητή αξία για να αξιολογηθεί η διατηρησιμότητα της σύγκλισης όπως αντανακλάται στα μακροπρόθεσμα επιτόκια. Με βάση τις εξελίξεις ενός δείκτη επιτοκίων βασισμένου σε τραπεζικά δάνεια σε κορώνες προς νοικοκυριά και μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις, και λαμβάνοντας υπόψη, μεταξύ άλλων, το χαμηλό επίπεδο του δημοσίου χρέους, δεν υπάρχουν λόγοι να θεωρηθεί ότι η Εσθονία δεν ικανοποιεί το κριτήριο σύγκλισης των μακροπρόθεσμων επιτοκίων.

Εξετάσθηκαν επίσης πρόσθετοι παράγοντες, όπως η εξέλιξη του ισοζυγίου πληρωμών και η ολοκλήρωση της αγοράς προϊόντων και της χρηματοπιστωτικής αγοράς. Το εξωτερικό έλλειμμα της Εσθονίας διευρύνθηκε τα τελευταία χρόνια από περίπου σε 10% του ΑΕΠ κατά μέσο όρο μεταξύ 2002 και 2005 σε σχεδόν 16% του ΑΕΠ το 2007. Παρότι η εμφάνιση υψηλού εξωτερικού ελλείμματος μπορεί να αποδοθεί σε μεγάλο βαθμό σε μεταβατικές συνέπειες σε μια οικονομία που καλύπτει ταχέως την υστέρησή της, το μέγεθός του υπερέβη σαφώς τα επίπεδα που μπορούν να θεωρηθούν διατηρήσιμα μεσοπρόθεσμα, πράγμα που σημαίνει ότι συν τω χρόνω θα απαιτηθεί σημαντική αναπροσαρμογή. Το εξωτερικό έλλειμμα χρηματοδοτείται σε σημαντικό βαθμό από τραπεζικό δανεισμό στο εσωτερικό ομίλων. Οι εισροές άμεσων ξένων επενδύσεων είναι σημαντικές, αλλά πρόσφατα αντισταθμίσθηκαν εν μέρει από αυξημένες εξερχόμενες άμεσες ξένες επενδύσεις. Δεδομένου του υψηλού επιπέδου του εξωτερικού χρέους, η εξωτερική θέση της Εσθονίας συνεπάγεται σημαντικές χρηματοδοτικές ανάγκες μεσοπρόθεσμα. Η οικονομία της Εσθονίας παρουσιάζει υψηλό βαθμό ενσωμάτωσης στην ΕΕ. Ειδικότερα, υπάρχουν εκτεταμένες σχέσεις στον τομέα του εμπορίου και των άμεσων ξένων επενδύσεων με τα άλλα κράτη μέλη και η ενσωμάτωση του εγχώριου χρηματοπιστωτικού τομέα με τον ευρύτερο τομέα της ΕΕ έχει παρουσιάσει σημαντική πρόοδο, κυρίως μέσω της σημαντικής συμμετοχής ξένων κεφαλαίων σε χρηματοπιστωτικούς διαμεσολαβητικούς οργανισμούς.

Λαμβάνοντας υπόψη την αξιολόγησή της σχετικά με τη συμβατότητα της νομοθεσίας και την εκπλήρωση των κριτηρίων σύγκλισης και συνεκτιμώντας τους πρόσθετους παράγοντες, η Επιτροπή θεωρεί ότι η Εσθονία δεν πληροί τις προϋποθέσεις για την υιοθέτηση του ευρώ.

5. Λετονία

Στην έκθεση σύγκλισης του 2006, η αξιολόγηση σχετικά με τη νομοθετική σύγκλιση κατέληγε στο συμπέρασμα ότι η νομοθεσία της Λετονίας δεν συμβιβαζόταν πλήρως με τα άρθρα 108 και 109 της συνθήκης ΕΚ και το καταστατικό του ΕΣΚΤ/της ΕΚΤ. Ο νόμος σχετικά με την Κεντρική Τράπεζα της Λετονίας τροποποιήθηκε τον Ιούνιο του 2006 και δεν έχει τροποποιηθεί εκ νέου έκτοτε. Όσον αφορά την ενσωμάτωση της κεντρικής τράπεζας στο ΕΣΚΤ κατά τον χρόνο υιοθέτησης του ευρώ, την ανεξαρτησία της κεντρικής τράπεζας και την απαγόρευση της νομισματικής χρηματοδότησης, η νομοθεσία της Λετονίας, και ιδίως η νομοθεσία για την κεντρική τράπεζα της Λετονίας, δεν συμβιβάζεται πλήρως με τα άρθρα 108 και 109 της συνθήκης ΕΚ και το καταστατικό του ΕΣΚΤ/της ΕΚΤ. Εξακολουθούν να υπάρχουν ατέλειες όσον αφορά τους στόχους του ΕΣΚΤ, την προώθηση της ομαλής λειτουργίας των συστημάτων πληρωμών, τον στατιστικό ρόλο της ΕΚΤ και του Συμβουλίου της ΕΕ, τον διορισμό εξωτερικών ελεγκτών, τον ρόλο της ΕΚΤ στον τομέα της διεθνούς συνεργασίας, τη θεσμική ανεξαρτησία της τράπεζας καθώς και την προσωπική ανεξαρτησία των μελών των οργάνων λήψης αποφάσεων της Κεντρικής Τράπεζας της Λετονίας.

Στη Λετονία, το μέσο δωδεκάμηνο ποσοστό πληθωρισμού διατηρήθηκε σε υψηλότερο επίπεδο από την τιμή αναφοράς στο διάστημα από την προσχώρησή της στην ΕΕ. Το μέσο ποσοστό πληθωρισμού στη Λετονία κατά τη διάρκεια του δωδεκάμηνου έως τον Μάρτιο του 2008 ήταν 12,3%, δηλαδή πολύ υψηλότερο από την τιμή αναφοράς του 3,2%, και είναι πιθανό να απομακρυνθεί περαιτέρω από την τιμή αναφοράς κατά τους προσεχείς μήνες.

Τα τελευταία έτη, η Λετονία παρουσίασε υψηλό, και από τις αρχές του 2007, ταχέως αυξανόμενο, πληθωρισμό, όπως μετράται με τον ΕνΔΤΚ, ο οποίος αντικατοπτρίζει τις επίμονες πιέσεις στους μισθούς και στη ζήτηση καθώς και τον αντίκτυπο εξωτερικών παραγόντων. Από την προσχώρηση στην ΕΕ τον Μάιο του 2004 έως τις αρχές του 2007, ο πληθωρισμός, όπως μετράται με τον ΕνΔΤΚ, κυμάνθηκε μεταξύ 6% και 8%. Ωστόσο, στη διάρκεια του 2007, ο επίσημος πληθωρισμός, όπως μετράται με τον ΕνΔΤΚ, σημείωσε έντονη επιτάχυνση και υπερέβη το 16% κατά το πρώτο τρίμηνο του 2008. Ο υψηλότερος πληθωρισμός αντικατοπτρίζει εν μέρει τις αυξήσεις στις διοικητικά καθοριζόμενες τιμές και στους ειδικούς φόρους κατανάλωσης καθώς και τις παγκόσμιες αυξήσεις στις τιμές της ενέργειας και των τροφίμων. Ωστόσο, οι πιέσεις από εγχώριες πηγές, όπως αποδεικνύεται από την αύξηση του πληθωρισμού για όλα τα βασικά συστατικά στοιχεία του ΕνΔΤΚ, εκτός των μη ενεργειακών βιομηχανικών αγαθών, συνέβαλαν σε σημαντικό βαθμό στην έξαρση του πληθωρισμού. Ο πληθωρισμός προβλέπεται να παραμείνει περίπου στα τρέχοντα υψηλά επίπεδα το 2008, τα οποία αγγίζουν κατά μέσο όρο το 16% κατ' έτος, και να επιβραδυνθεί το 2009, παραμένοντας ωστόσο στο σχετικά υψηλό επίπεδο του 8½% περίπου, μετά την αναμενόμενη επιβράδυνση της οικονομίας και την εξασθένιση του αντικτύπου των αυξήσεων των τιμών των βασικών προϊόντων. Το σχετικά χαμηλό επίπεδο των τιμών στη Λετονία (61% του μέσου όρου της ΕΕ το 2006) υποδηλώνει δυνατότητες σύγκλισης του επιπέδου των τιμών μακροπρόθεσμα.

Η Λετονία δεν ικανοποιεί το κριτήριο της σταθερότητας των τιμών.

[pic]

Η Λετονία δεν αποτελεί αντικείμενο απόφασης του Συμβουλίου για την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος. Από το 2002 η δημοσιονομική θέση βελτιώθηκε σταδιακά έως την επίτευξη ενός ισοσκελισμένου προϋπολογισμού το 2007. Σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις του 2008 των υπηρεσιών της Επιτροπής οι οποίες βασίζονται στην παραδοχή ότι δεν θα αλλάξει η ακολουθούμενη πολιτική, προβλέπεται επιδείνωση της δημοσιονομικής θέσης το 2008 και το 2009, καθώς η οικονομία θα εμφανίζει έντονη επιβράδυνση, με το έλλειμμα να διαμορφώνεται σε επίπεδο ελαφρώς ανώτερο του 2% του ΑΕΠ το 2009. Το δημόσιο χρέος παρέμεινε κάτω του 15% του ΑΕΠ από την αρχή της δεκαετίας, ανήλθε σε 9,7% του ΑΕΠ το 2007, και αναμένεται να παρουσιάσει μικρή μόνον αύξηση το 2008 και το 2009.

Η Λετονία ικανοποιεί το κριτήριο της δημοσιονομικής κατάστασης.

[pic]

Το λετονικό λατ συμμετέχει στον ΜΣΙ II από τις 2 Μαΐου 2005, δηλαδή για διάστημα άνω των 2 ετών από τον χρόνο έκδοσης της παρούσας έκθεσης. Πριν από την είσοδο στον ΜΣΙ ΙΙ, η Λετονία εφάρμοζε μια πρόσδεση συναλλαγματικής ισοτιμίας, αρχικά με το καλάθι νομισμάτων των Ειδικών Τραβητικών Δικαιωμάτων και, από την 1η Ιανουαρίου 2005, με το ευρώ. Με τη συμμετοχή στον ΜΣΙ ΙΙ, η Λετονία ανέλαβε μονομερώς τη δέσμευση να διατηρήσει τη συναλλαγματική ισοτιμία του λατ εντός ενός περιθωρίου διακύμανσης ±1% γύρω από την κεντρική ισοτιμία. Κατά τη διάρκεια της περιόδου που εξετάζεται στην παρούσα έκθεση, το λατ παρέμεινε κοντά στην κεντρική ισοτιμία και δεν αποτέλεσε αντικείμενο σοβαρών εντάσεων, παρότι υπέστη προσωρινά τις συνέπειες της μεταβλητότητας της κεφαλαιαγοράς. Έως τα μέσα Φεβρουαρίου του 2007, η συναλλαγματική ισοτιμία του λατ βρισκόταν κοντά στο ανώτατο όριο του μονομερούς περιθωρίου με πολύ περιορισμένες διακυμάνσεις. Στα μέσα Φεβρουαρίου του 2007, η συναλλαγματική ισοτιμία έναντι του ευρώ αποδυναμώθηκε ξαφνικά σε μια κρίση υψηλής αβεβαιότητας της αγοράς και, στα τέλη Μαρτίου του 2007, η συναλλαγματική ισοτιμία του λατ βρισκόταν κοντά στο κατώτατο όριο του μονομερούς περιθωρίου διακύμανσης ± 1%. Ωστόσο, στη συνέχεια, η συναλλαγματική ισοτιμία ενισχύθηκε εκ νέου και παρέμεινε ως επί το πλείστον εντός του ανώτατου ημίσεως του περιθωρίου διακύμανσης, παρότι εμφάνισε ορισμένες βραχυπρόθεσμες διακυμάνσεις. Πρόσθετοι δείκτες, όπως οι εξελίξεις των αποθεμάτων συναλλάγματος και των βραχυπρόθεσμων επιτοκίων, δεν φανερώνουν διαρκείς πιέσεις στη συναλλαγματική ισοτιμία, μολονότι η αύξηση του επιπέδου των βραχυπρόθεσμων επιτοκίων σε σχέση με τη ζώνη του ευρώ από τις αρχές του 2007 (με αποκορύφωμα στα τέλη του 2007) υποδηλώνει αυξημένη αντίληψη κινδύνων από τις αγορές.

Η Λετονία ικανοποιεί το κριτήριο της συναλλαγματικής σταθερότητας.

Τα μέσα μακροπρόθεσμα επιτόκια στη Λετονία κατά το δωδεκάμηνο έως τον Μάρτιο του 2008 ήταν 5,4%, δηλαδή χαμηλότερα από την τιμή αναφοράς του 6,5%. Τα μέσα μακροπρόθεσμα επιτόκια στη Λετονία είναι χαμηλότερα από την τιμή αναφοράς από την προσχώρηση στην ΕΕ. Η απόκλιση έναντι των μακροπρόθεσμων ομολόγων αναφοράς της ζώνης του ευρώ έπαυσε να υφίσταται την άνοιξη του 2006. Ωστόσο, στη συνέχεια, οι αποκλίσεις των μακροπρόθεσμων επιτοκίων έναντι της ζώνης του ευρώ αυξήθηκαν σε περίπου 120 μονάδες βάσης τον Μάρτιο του 2008 εν μέσω αυξανόμενων ανησυχιών των επενδυτών σχετικά με τους κινδύνους που απορρέουν από τις σημαντικές μακροοικονομικές ανισορροπίες.

Η Λετονία ικανοποιεί το κριτήριο της μακροπρόθεσμης σύγκλισης των επιτοκίων.

Εξετάσθηκαν επίσης πρόσθετοι παράγοντες, όπως η εξέλιξη του ισοζυγίου πληρωμών και η ολοκλήρωση της αγοράς προϊόντων και της χρηματοπιστωτικής αγοράς. Το εξωτερικό έλλειμμα της Λετονίας αυξήθηκε τα τελευταία έτη, υπερβαίνοντας το 10% του ΑΕΠ από το 2004, διευρυνόμενο σε 20,9% του ΑΕΠ το 2007. Το γεγονός αυτό αντικατοπτρίζει κυρίως το έλλειμμα στο εμπόριο εμπορευμάτων, καθώς οι εισαγωγές αυξήθηκαν λόγω της έντονης εγχώριας ζήτησης. Παρότι η εμφάνιση του υψηλού εξωτερικού ελλείμματος μπορεί να αποδοθεί σε μεγάλο βαθμό σε μεταβατικές συνέπειες σε μια οικονομία που καλύπτει ταχέως την υστέρησή της, το μέγεθός του υπερέβη σαφώς τα επίπεδα που μπορούν να θεωρηθούν διατηρήσιμα μεσοπρόθεσμα, πράγμα που σημαίνει ότι συν τω χρόνω θα απαιτηθεί σημαντική αναπροσαρμογή. Το έλλειμμα του εξωτερικού ισοζυγίου χρηματοδοτείται κυρίως από εισροές άλλων επενδύσεων, οι οποίες συνδέονται κυρίως με τραπεζική χρηματοδότηση στο εσωτερικό ομίλων. Δεδομένου του υψηλού επιπέδου του εξωτερικού χρέους, η εξωτερική θέση της Λετονίας συνεπάγεται σημαντικές χρηματοδοτικές ανάγκες μεσοπρόθεσμα. Η οικονομία της Λετονίας παρουσιάζει υψηλό βαθμό ενσωμάτωσης στην ΕΕ. Ειδικότερα, υπάρχουν εκτεταμένες σχέσεις στον τομέα του εμπορίου και των άμεσων ξένων επενδύσεων με τα άλλα κράτη μέλη και η ενσωμάτωση του εγχώριου χρηματοπιστωτικού τομέα με τον ευρύτερο τομέα της ΕΕ έχει παρουσιάσει σημαντική πρόοδο, κυρίως μέσω της σημαντικής συμμετοχής ξένων κεφαλαίων σε χρηματοπιστωτικούς διαμεσολαβητικούς οργανισμούς.

Λαμβάνοντας υπόψη την αξιολόγησή της σχετικά με τη συμβατότητα της νομοθεσίας και την εκπλήρωση των κριτηρίων σύγκλισης και συνεκτιμώντας τους πρόσθετους παράγοντες, η Επιτροπή θεωρεί ότι η Λετονία δεν πληροί τις προϋποθέσεις για την υιοθέτηση του ευρώ.

6. Λιθουανία

Όπως ήδη διαπιστώθηκε στην έκθεση σύγκλισης του 2006, η νομοθεσία της Λιθουανίας, και ειδικότερα ο νόμος για την Τράπεζα της Λιθουανίας, είναι πλήρως συμβιβάσιμη με τα άρθρα 108 και 109 της συνθήκης και το καταστατικό του ΕΣΚΤ/της ΕΚΤ.

Στη Λιθουανία, το μέσο δωδεκάμηνο ποσοστό πληθωρισμού είναι υψηλότερο από την τιμή αναφοράς από τον Απρίλιο του 2005, με εξαίρεση τον Απρίλιο του 2006 όταν ήταν ίσο με την τιμή αναφοράς. Το μέσο ποσοστό πληθωρισμού στη Λιθουανία κατά τη διάρκεια του δωδεκάμηνου έως τον Μάρτιο του 2008 ήταν 7,4%, δηλαδή πολύ υψηλότερο από την τιμή αναφοράς του 3,2%, και είναι πιθανό να απομακρυνθεί περαιτέρω από την τιμή αναφοράς κατά τους προσεχείς μήνες.

Στη Λιθουανία, ο πληθωρισμός, όπως μετράται με τον ΕνΔΤΚ, ακολουθεί αυξητική τάση από τα μέσα του 2005, με τον πληθωρισμό να φθάνει σε 5,8% το 2007 και τον μηνιαίο πληθωρισμό σε ετήσια βάση να ανέρχεται σε διψήφιο ποσοστό στις αρχές του 2008. Η αύξηση του πληθωρισμού αντικατοπτρίζει έναν συνδυασμό παραγόντων, συμπεριλαμβανομένων υψηλότερων τιμών ενέργειας στις παγκόσμιες αγορές, αυξήσεων στις διοικητικά καθοριζόμενες τιμές και αυξήσεων στις τιμές μη μεταποιημένων και μεταποιημένων ειδών διατροφής, οι τελευταίες κυρίως το 2007. Στο πλαίσιο των εντεινόμενων πιέσεων της αγοράς εργασίας και του αυξανόμενου μισθολογικού κόστους, η επιτάχυνση του πληθωρισμού προκλήθηκε επίσης σε σημαντικό βαθμό από παράγοντες ζήτησης, προκαλώντας ταχεία αύξηση των τιμών των υπηρεσιών.

Το 2008 προβλέπεται περαιτέρω σημαντική άνοδος του πληθωρισμού, η οποία αντικατοπτρίζει τις ανοδικές πιέσεις των τιμών του πετρελαίου και των γεωργικών προϊόντων, τις συνέπειες των σημαντικών αυξήσεων στις τιμές του εισαγόμενου φυσικού αερίου και στους ειδικούς φόρους κατανάλωσης στον καπνό, τα καύσιμα και τα οινοπνευματώδη καθώς και την ταχεία αύξηση των μισθών. Ο πληθωρισμός αναμένεται να μετριασθεί σταδιακά μόνον, από έναν ετήσιο μέσο όρο της τάξης του 10% το 2008 σε περίπου 7% το 2009, αντικατοπτρίζοντας την καθυστερημένη ανταπόκριση των τιμών στην επιβράδυνση της ανάπτυξης και τη συγκράτηση των τιμών του πετρελαίων και των τροφίμων. Το σχετικά χαμηλό επίπεδο των τιμών στη Λιθουανία (57% του μέσου όρου της ΕΕ το 2006) υποδηλώνει δυνατότητες σύγκλισης του επιπέδου των τιμών μακροπρόθεσμα.

Η Λιθουανία δεν ικανοποιεί το κριτήριο της σταθερότητας των τιμών.

[pic]

Η Λιθουανία δεν αποτελεί αντικείμενο απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος. Οι προσπάθειες δημοσιονομικής εξυγίανσης είχαν ως αποτέλεσμα τη μείωση του ελλείμματος από περίπου 2% του ΑΕΠ το 2002 σε 0,5% του ΑΕΠ το 2005. Στη συνέχεια, το δημοσιονομικό έλλειμμα αυξήθηκε εκ νέου και ανήλθε σε 1,2% το 2007. Ο δείκτης εσόδων προς το ΑΕΠ αυξήθηκε μετά το 2004 αντικατοπτρίζοντας κυρίως αυξημένες εισροές πόρων της ΕΕ, ενώ ο δείκτης των τρεχουσών πρωτογενών δαπανών ως προς το ΑΕΠ παρέμεινε σχετικά σταθερός. Σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις του 2008 των υπηρεσιών της Επιτροπής οι οποίες βασίζονται στην παραδοχή ότι δεν θα αλλάξει η ακολουθούμενη πολιτική, ο δείκτης ελλείμματος ως προς το ΑΕΠ θα διευρυνθεί περαιτέρω σε 1,7% το 2008 και θα μειωθεί ελαφρώς μόνον σε 1,5% το 2009. Ο δείκτης δημόσιου χρέους της Λιθουανίας μειώθηκε σταθερά από 22,4% του ΑΕΠ στα τέλη του 2002 σε 17,3% του ΑΕΠ στα τέλη του 2007, και αναμένεται να σταθεροποιηθεί περίπου στο επίπεδο αυτό το 2008 και το 2009.

Η Λιθουανία ικανοποιεί το κριτήριο της δημοσιονομικής κατάστασης.

[pic]

Η Λιθουανία συμμετέχει στον ΜΣΙ II από τις 28 Ιουνίου 2004, δηλαδή περισσότερο από 2 έτη κατά τον χρόνο έκδοσης της παρούσας έκθεσης. Πριν από την είσοδο στον ΜΣΙ II, η Τράπεζα της Λιθουανίας εφάρμοσε ένα καθεστώς «νομισματικού συμβουλίου» από τον Απρίλιο του 1994, με το λίτας αρχικά προσδεδεμένο με το δολάριο ΗΠΑ και στη συνέχεια ξανά με το ευρώ, από τον Φεβρουάριο του 2002. Κατά την είσοδό της στον ΜΣΙ II, η Λιθουανία δεσμεύθηκε μονομερώς να διατηρήσει το νομισματικό της συμβούλιο εντός του μηχανισμού. Κατά τη διάρκεια της περιόδου που εξετάζεται στην παρούσα έκθεση, το λίτας δεν παρεξέκλινε από την κεντρική ισοτιμία και δεν αποτέλεσε αντικείμενο σοβαρών εντάσεων. Πρόσθετοι δείκτες, όπως οι εξελίξεις των αποθεμάτων συναλλάγματος και των βραχυπρόθεσμων επιτοκίων, δεν υποδηλώνουν πιέσεις στις συναλλαγματικές ισοτιμίες, μολονότι η αυξανόμενη αντίληψη κινδύνων από παράγοντες της αγοράς αντικατοπτρίζεται στην αισθητή διεύρυνση των αποκλίσεων των βραχυπρόθεσμων επιτοκίων έναντι της ζώνης του ευρώ κατά τη διάρκεια του 2007, με την τάση αυτή να αντιστρέφεται σε μεγάλο βαθμό στις αρχές του 2008..

Η Λιθουανία ικανοποιεί το κριτήριο της συναλλαγματικής σταθερότητας.

Το μέσο μακροπρόθεσμο επιτόκιο στη Λιθουανία κατά το δωδεκάμηνο έως τον Μάρτιο του 2008 ήταν 4,6%, δηλαδή χαμηλότερο από την τιμή αναφοράς του 6,5%. Τα μέσα μακροπρόθεσμα επιτόκια στη Λιθουανία διατηρήθηκαν σε επίπεδα χαμηλότερα από την τιμή αναφοράς στο διάστημα από την προσχώρηση στην ΕΕ. Η απόκλιση έναντι των μακροπρόθεσμων ομολόγων αναφοράς της ζώνης του ευρώ, η οποία είχε μειωθεί σημαντικά μέχρι την είσοδο στον ΜΣΙ ΙΙ, τον Ιούνιο του 2004, και έφθασε στο χαμηλότερο επίπεδο των 20 μονάδων βάσης περίπου στα μέσα του 2007, άρχισε να αυξάνεται στη συνέχεια και έφθασε σε περίπου 60 μονάδες βάσης στα τέλη του 2007. Αυτή η διεύρυνση των αποκλίσεων αντικατοπτρίζει εν μέρει μια υψηλότερη προσαύξηση κινδύνου χώρας εν μέσω των αυξανόμενων ανησυχιών των επενδυτών σχετικά με τους κινδύνους που απορρέουν από σημαντικές μακροοικονομικές ανισορροπίες.

Η Λιθουανία ικανοποιεί το κριτήριο της σύγκλισης των μακροπρόθεσμων επιτοκίων.

Εξετάσθηκαν επίσης πρόσθετοι παράγοντες, όπως η εξέλιξη του ισοζυγίου πληρωμών και η ολοκλήρωση της αγοράς προϊόντων και της χρηματοπιστωτικής αγοράς. Το εξωτερικό έλλειμμα της Λιθουανίας διευρύνθηκε από 4,7% του ΑΕΠ το 2001 σε 12% του ΑΕΠ το 2007, κυρίως λόγω της έντονης εγχώριας ζήτησης. Κύριος παράγοντας της αύξησης ήταν το διογκούμενο έλλειμμα στο εμπόριο αγαθών. Παρότι το αυξανόμενο εξωτερικό έλλειμμα δικαιολογείται από την ταχεία πορεία κάλυψης της υστέρησης της οικονομίας, το μέγεθός του υπερέβη σαφώς τα επίπεδα που μπορούν να θεωρηθούν διατηρήσιμα μεσοπρόθεσμα, πράγμα που σημαίνει ότι συν τω χρόνω θα απαιτηθεί σημαντική αναπροσαρμογή. Η επιδείνωση του εξωτερικού ισοζυγίου χρηματοδοτήθηκε κυρίως από τραπεζικό δανεισμό στο εσωτερικό ομίλων και, σε μικρότερο βαθμό, από άμεσες ξένες επενδύσεις. Δεδομένου του σημαντικού εξωτερικού χρέους, η εξωτερική θέση της Λιθουανίας συνεπάγεται σημαντικές χρηματοδοτικές ανάγκες μεσοπρόθεσμα. Η οικονομία της Λιθουανίας παρουσιάζει υψηλό βαθμό ενσωμάτωσης στην ΕΕ. Ειδικότερα, υπάρχουν εκτεταμένες σχέσεις στον τομέα του εμπορίου και των άμεσων ξένων επενδύσεων με τα άλλα κράτη μέλη και η ενσωμάτωση του εγχώριου χρηματοπιστωτικού τομέα της Λιθουανίας με τον ευρύτερο τομέα της ΕΕ έχει παρουσιάσει σημαντική πρόοδο, κυρίως μέσω της σημαντικής συμμετοχής ξένων κεφαλαίων σε χρηματοπιστωτικούς διαμεσολαβητικούς οργανισμούς.

Λαμβάνοντας υπόψη την αξιολόγησή της σχετικά με τη συμβατότητα της νομοθεσίας και την εκπλήρωση των κριτηρίων σύγκλισης και συνεκτιμώντας τους πρόσθετους παράγοντες, η Επιτροπή θεωρεί ότι η Λιθουανία δεν πληροί τις προϋποθέσεις για την υιοθέτηση του ευρώ.

7. Ουγγαρία

Στην έκθεση σύγκλισης του 2006, η αξιολόγηση σχετικά με τη νομοθετική σύγκλιση κατέληγε στο συμπέρασμα ότι η νομοθεσία της Ουγγαρίας δεν συμβιβαζόταν πλήρως με τα άρθρα 108 και 109 της συνθήκης ΕΚ και το καταστατικό του ΕΣΚΤ/της ΕΚΤ. Ο νόμος για την Magyar Nemzeti Bank (MNB) τροποποιήθηκε τον Ιούλιο του 2007. Παρότι καταργήθηκαν ορισμένες ασυμβατότητες που επισημαίνονταν στην έκθεση σύγκλισης του 2006, παραμένουν ακόμη πολλές ατέλειες. Όσον αφορά την ενσωμάτωση της κεντρικής τράπεζας στο ΕΣΚΤ κατά τον χρόνο υιοθέτησης του ευρώ, την ανεξαρτησία καθώς και την απαγόρευση της νομισματικής χρηματοδότησης, η υπάρχουσα ουγγρική νομοθεσία, ιδίως ο νόμος για την MNB, το καταστατικό της MNB, το σύνταγμα της Ουγγαρίας και ο νόμος για τα πιστωτικά ιδρύματα, δεν συμβιβάζεται πλήρως με τα άρθρα 108 και 109 της συνθήκης και το καταστατικό του ΕΣΚΤ/της ΕΚΤ. Εξακολουθούν να υπάρχουν ατέλειες όσον αφορά τους στόχους του ΕΣΚΤ, τις εκδόσεις τραπεζογραμματίων και κερμάτων, την προώθηση της ομαλής λειτουργίας των συστημάτων πληρωμών, τον στατιστικό ρόλο της ΕΚΤ και του Συμβουλίου της ΕΕ, τον ρόλο της ΕΚΤ στον τομέα της διεθνούς συνεργασίας, την απουσία υποχρέωσης συμμόρφωσης με το καθεστώς υποβολής χρηματοοικονομικών εκθέσεων του Ευρωσυστήματος, την προσωπική ανεξαρτησία του διοικητή και την απαγόρευση νομισματικής χρηματοδότησης.

Στην Ουγγαρία, το μέσο δωδεκάμηνο ποσοστό πληθωρισμού είναι υψηλότερο από την τιμή αναφοράς από την προσχώρηση στην ΕΕ. Το μέσο ποσοστό πληθωρισμού στην Ουγγαρία κατά τη διάρκεια του δωδεκάμηνου έως τον Μάρτιο του 2008 ήταν 7,5%, δηλαδή πολύ υψηλότερο από την τιμή αναφοράς του 3,2%, και είναι πιθανό να παραμείνει πολύ υψηλότερο από την τιμή αναφοράς κατά τους προσεχείς μήνες.

Ο πληθωρισμός εμφάνισε υψηλή μεταβλητότητα στην Ουγγαρία τα τελευταία χρόνια, κυρίως αντικατοπτρίζοντας την εξέλιξη των τιμών του πετρελαίου και των τροφίμων. Οι αλλαγές στις διοικητικά καθοριζόμενες τιμές και στους φόρους ενέτειναν περαιτέρω τη μεταβλητότητα του πληθωρισμού. Οι παράγοντες αυτοί, σε συνδυασμό με την υποτίμηση του φιορινιού, επέφεραν την ταχεία αύξηση του πληθωρισμού από το δεύτερο τρίμηνο του 2006. Ο πληθωρισμός κορυφώθηκε σε 9% τον Μάρτιο του 2007 και ακολούθησε καθοδική πορεία έως τον Σεπτέμβριο του 2007 αντικατοπτρίζοντας τον χαμηλότερο πληθωρισμό στα μη μεταποιημένα είδη διατροφής και στην ενέργεια καθώς και την ανατίμηση του φιορινιού. Ο πληθωρισμός λόγω της αύξησης των τιμών των τροφίμων είχε ως αποτέλεσμα νέα αύξηση του πληθωρισμού, όπως μετράται με τον ΕνΔΤΚ, από το τελευταίο τρίμηνο του 2007. Ο μέσος δείκτης του πληθωρισμού ήταν 7,9 % το 2007.

Αντικατοπτρίζοντας τις υψηλές τιμών των τροφίμων, του πετρελαίου, της ηλεκτρικής ενέργειας και του φυσικού αερίου καθώς και τον καθυστερημένο αντίκτυπο της υποτίμησης του φιορινιού κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2007 και στις αρχές του 2008, ο πληθωρισμός προβλέπεται να παραμείνει σε υψηλά επίπεδα το 2008 σε ποσοστό άνω του 6%. Τα αρνητικά αποτελέσματα βάσης όσον αφορά τα τρόφιμα και την ενέργεια προβλέπεται ότι θα συμβάλουν στη μείωση του πληθωρισμού σε ποσοστό κάτω του 4% το 2009. Το σχετικά χαμηλό επίπεδο των τιμών στην Ουγγαρία (60% του μέσου όρου της ΕΕ το 2006) υποδηλώνει δυνατότητες σύγκλισης του επιπέδου των τιμών μακροπρόθεσμα.

Η Ουγγαρία δεν ικανοποιεί το κριτήριο της σταθερότητας των τιμών.

[pic]

Η Ουγγαρία αποτελεί επί του παρόντος αντικείμενο απόφασης περί υπερβολικού ελλείμματος (απόφαση του Συμβουλίου της 5ης Ιουλίου 2004)[8]. Το Συμβούλιο συνέστησε στην Ουγγαρία να λάβει μεσοπρόθεσμα μέτρα προκειμένου να διορθώσει το υπερβολικό έλλειμμα έως το 2009, με αξιόπιστο και διατηρήσιμο τρόπο. Χάρη στο πρόγραμμα φορολογικής εξυγίανσης που δρομολογήθηκε στα μέσα του 2006, το έλλειμμα του προϋπολογισμού μειώθηκε σε 5,5% του ΑΕΠ του 2007 από 9,2% το 2006. Ο δείκτης δαπανών μειώθηκε σε κάποιο βαθμό το 2007, ενώ ο δείκτης εσόδων βελτιώθηκε χάρη στα μέτρα για την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής. Σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις του 2008 των υπηρεσιών της Επιτροπής οι οποίες βασίζονται στην παραδοχή ότι δεν θα αλλάξει η ακολουθούμενη πολιτική, ο δείκτης ελλείμματος ως προς το ΑΕΠ θα ανέλθει σε 4% του ΑΕΠ το 2008 και θα βελτιωθεί ελαφρώς περαιτέρω σε 3,6% του ΑΕΠ το 2009. Λόγω της συνεχούς δημοσιονομικής χαλάρωσης έως τα μέσα του 2006, ο δείκτης του χρέους προς το ΑΕΠ αυξήθηκε σημαντικά και έφτασε περίπου το 66% το 2007. Σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις του 2008 των υπηρεσιών της Επιτροπής, το δημόσιο χρέος αναμένεται να παραμείνει περίπου στα τρέχοντα επίπεδα το 2008 και το 2009.

Η Ουγγαρία δεν ικανοποιεί το κριτήριο της δημοσιονομικής κατάστασης.

[pic]

Το ουγγρικό φιορίνι δεν συμμετέχει στον ΜΣΙ II. Το φιορίνι ήταν προσδεδεμένο μονομερώς με το ευρώ με περιθώριο διακύμανσης ( 15% από το 2001 έως τον Φεβρουάριο του 2008, οπότε το περιθώριο διακύμανσης της συναλλαγματικής ισοτιμίας καταργήθηκε και θεσπίσθηκε ένα καθεστώς ελεύθερα κυμαινόμενων συναλλαγματικών ισοτιμιών. Στο διάστημα μεταξύ Αυγούστου 2005 και Αυγούστου 2006, το φιορίνι υποτιμήθηκε σημαντικά έναντι του ευρώ λόγω των αυξανόμενων ανησυχιών σχετικά με τη δημοσιονομική κατάσταση. Το φιορίνι έφτασε στο ναδίρ του τον Ιούνιο του 2006 και, στη συνέχεια, ενισχύθηκε βαθμιαία. Η πορεία ενίσχυσης αναστράφηκε στα μέσα του 2007, αντικατοπτρίζοντας κυρίως την αυξανόμενη αποστροφή κινδύνου έναντι των αναδυόμενων αγορών και τις εντεινόμενες ανησυχίες σχετικά με την οικονομική κατάσταση της Ουγγαρίας, αλλά η συναλλαγματική ισοτιμία άρχισε να ανατιμάται και πάλι τον Μάρτιο του 2008. Κατά τη διάρκεια της περιόδου που εξετάζεται στην παρούσα έκθεση, το φιορίνι ανατιμήθηκε έναντι του ευρώ κατά περίπου 4,5%.

Η Ουγγαρία δεν ικανοποιεί το κριτήριο της συναλλαγματικής σταθερότητας.

Το μέσο μακροπρόθεσμο επιτόκιο στην Ουγγαρία κατά το δωδεκάμηνο έως τον Μάρτιο του 2008 ήταν 6,9%, δηλαδή υψηλότερο από την τιμή αναφοράς του 6,5%. Τα μέσα μακροπρόθεσμα επιτόκια στην Ουγγαρία διατηρήθηκαν σε υψηλότερα επίπεδα από την τιμή αναφοράς στο διάστημα από την προσχώρηση στην ΕΕ. Οι αποκλίσεις των αποδόσεων των ομολόγων έναντι της ζώνης του ευρώ διευρύνθηκαν σε περίπου 400 μονάδες βάσης τον Οκτώβριο του 2006 αντικατοπτρίζοντας τις αυξανόμενες ανησυχίες των επενδυτών σχετικά με τις δημοσιονομικές αποκλίσεις, και μειώθηκαν βαθμιαία στη συνέχεια. Άρχισαν να διευρύνονται εκ νέου τον Νοέμβριο του 2007 και έφθασαν σε περίπου 400 μονάδες βάσης στις αρχές του 2008, υπό συνθήκες περιορισμένης διάθεσης για ανάληψη κινδύνων σε παγκόσμιο επίπεδο καθώς και ανησυχιών για την εσωτερική οικονομική κατάσταση.

Η Ουγγαρία δεν ικανοποιεί το κριτήριο της σύγκλισης των μακροπρόθεσμων επιτοκίων.

Εξετάσθηκαν επίσης πρόσθετοι παράγοντες, όπως η εξέλιξη του ισοζυγίου πληρωμών και η ολοκλήρωση της αγοράς προϊόντων και της χρηματοπιστωτικής αγοράς. Το εξωτερικό έλλειμμα της Ουγγαρίας κορυφώθηκε σε 8,1% του ΑΕΠ το 2004 και στη συνέχεια μειώθηκε βαθμιαία αντικατοπτρίζοντας την έντονη ανάπτυξη των εξαγωγών. Το 2007, μειώθηκε περαιτέρω σε 4% του ΑΕΠ λόγω μείωσης της εγχώριας ζήτησης. Τα σημαντικά εξωτερικά ελλείμματα των τελευταίων ετών χρηματοδοτήθηκαν κυρίως από άμεσες ξένες επενδύσεις και εισροές ξένων επενδύσεων χαρτοφυλακίου, παρότι το 2007 ο εξωτερικός δανεισμός των τραπεζών ήταν η κύρια πηγή χρηματοδότησης, καθώς έκτακτοι παράγοντες επέφεραν δραστική μείωση των άμεσων ξένων επενδύσεων και των εισροών ξένων επενδύσεων χαρτοφυλακίου. Δεδομένου του υψηλού επιπέδου του εξωτερικού χρέους, η επάνοδος σε υψηλότερα εξωτερικά ελλείμματα συνεπάγεται σημαντικές χρηματοδοτικές ανάγκες μεσοπρόθεσμα. Η οικονομία της Ουγγαρίας παρουσιάζει υψηλό βαθμό ενσωμάτωσης στην ΕΕ. Ειδικότερα, υπάρχουν εκτεταμένες σχέσεις στον τομέα του εμπορίου και των άμεσων ξένων επενδύσεων με τα άλλα κράτη μέλη και η ενσωμάτωση του εγχώριου χρηματοπιστωτικού τομέα με τον ευρύτερο τομέα της ΕΕ έχει παρουσιάσει σημαντική πρόοδο, κυρίως μέσω της σημαντικής συμμετοχής ξένων κεφαλαίων σε χρηματοπιστωτικούς διαμεσολαβητικούς οργανισμούς.

Λαμβάνοντας υπόψη την αξιολόγησή της σχετικά με τη συμβατότητα της νομοθεσίας και την εκπλήρωση των κριτηρίων σύγκλισης και συνεκτιμώντας τους πρόσθετους παράγοντες, η Επιτροπή θεωρεί ότι η Ουγγαρία δεν πληροί τις προϋποθέσεις για την υιοθέτηση του ευρώ.

8. Πολωνία

Στην έκθεση σύγκλισης του 2006, η αξιολόγηση σχετικά με τη νομοθετική σύγκλιση κατέληγε στο συμπέρασμα ότι η νομοθεσία της Πολωνίας – και ιδίως το σύνταγμα της Πολωνίας, ο νόμος για την Εθνική Τράπεζα της Πολωνίας (NBP) και ο νόμος για το ταμείο τραπεζικών εγγυήσεων – δεν ήταν πλήρως συμβιβάσιμη με τα άρθρα 108 και 109 της συνθήκης και το καταστατικό του ΕΣΚΤ/της ΕΚΤ. Τον Ιανουάριο του 2007, ο νόμος για την NBP τροποποιήθηκε. Ωστόσο, δεν έδωσε λύση σε καμία από τις ασυμβατότητες που επισημαίνονταν στην έκθεση σύγκλισης του 2006. Όσον αφορά την ενσωμάτωση της κεντρικής τράπεζας στο ΕΣΚΤ κατά τον χρόνο της υιοθέτησης του ευρώ, την ανεξαρτησία της κεντρικής τράπεζας και την απαγόρευση νομισματικής χρηματοδότησης, καθώς και τους στόχους της νομισματικής πολιτικής, η νομοθεσία της Πολωνίας δεν είναι πλήρως συμβιβάσιμη με τα άρθρα 108 και 109 της συνθήκης ΕΚ και το καταστατικό του ΕΣΚΤ/της ΕΚΤ. Παραμένουν αρκετές ατέλειες όσον αφορά την παραπομπή στους στόχους του ΕΣΚΤ, τον στατιστικό ρόλο της ΕΚΤ και του Συμβουλίου της ΕΕ, τον ρόλο της ΕΚΤ στον τομέα της διεθνούς συνεργασίας, τον ρόλο της ΕΚΤ και της ΕΕ όσον αφορά τον διορισμό εξωτερικού ελεγκτή, τον ρόλο της ΕΚΤ όσον αφορά τη λειτουργία των συστημάτων πληρωμών, την υποχρέωση διαβούλευσης με την ΕΚΤ για ορισμένες πράξεις και την προσωπική ανεξαρτησία των οργάνων λήψης αποφάσεων της NBP.

Στην Πολωνία, το μέσο δωδεκάμηνο ποσοστό πληθωρισμού ήταν κατώτερο ή ίσο με την τιμή αναφοράς από τον Νοέμβριο του 2005 έως τον Φεβρουάριο του 2008. Το μέσο ποσοστό πληθωρισμού στην Πολωνία κατά τη διάρκεια του δωδεκάμηνου έως τον Μάρτιο του 2008 ήταν 3,2%, δηλαδή ίσο με την τιμή αναφοράς, και είναι πιθανό να υπερβεί ελαφρώς την τιμή αναφοράς κατά τους προσεχείς μήνες.

Ύστερα από τα υψηλά και ευμετάβλητα επίπεδα πληθωρισμού της δεκαετίας του 1990, ο πληθωρισμός στην Πολωνία, όπως μετράται με τον ΕνΔΤΚ, μειώθηκε δραστικά σε πολύ χαμηλά επίπεδα, με μέσο ποσοστό περίπου 2% κατά την περίοδο 2002-2006. Η διαρκής τάση ενίσχυσης του ζλότι από το 2004 συνέβαλε σημαντικά στη συγκράτηση του πληθωρισμού τα τελευταία χρόνια. Όμως, ο πληθωρισμός, όπως μετράται με τον ΕνΔΤΚ, σημείωσε έντονη άνοδο κατά τη διάρκεια του δευτέρου εξαμήνου του 2007 λόγω της αύξησης των τιμών των τροφίμων και της ενέργειας, αν και η έντονη εγχώρια ζήτηση επίσης συνέβαλε στις πιέσεις των τιμών σε ευρύ φάσμα κατηγοριών. Ο ετήσιος επίσημος πληθωρισμός, όπως μετράται με τον ΕνΔΤΚ, ανήλθε σε 4,5% κατά το πρώτο τρίμηνο του 2008, δηλαδή το υψηλότερο ποσοστό από τα τέλη του 2004.

Ο πληθωρισμός, όπως μετράται με τον ΕνΔΤΚ, αναμένεται να παραμείνει σε υψηλά επίπεδα για μεγάλο μέρος του 2008, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις του 2008 των υπηρεσιών της Επιτροπής. Το γεγονός αυτό αντικατοπτρίζει κυρίως τον αντίκτυπο των υψηλότερων τιμών των βασικών προϊόντων, ορισμένες εκ των οποίων μετακυλίονται με καθυστέρηση (για παράδειγμα στις τιμές καταναλωτή φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας), και τις πιέσεις της ζήτησης που απορρέουν από την έντονη αύξηση των μισθών και της πιστωτικής επέκτασης. Ο ετήσιος πληθωρισμός προβλέπεται ότι θα μειωθεί ελαφρώς στη συνέχεια από 4,3% το 2008 σε 3,4% το 2009, καθώς οι έκτακτες αυξήσεις των τιμών θα παύσουν να επηρεάζουν τον υπολογισμό των ετήσιων ποσοστών. Η διαμόρφωση αυτή του πληθωρισμού εξαρτάται επίσης από την προϋπόθεση ότι οι δευτερογενείς συνέπειες προσωρινών παραγόντων που επηρεάζουν τον τρέχοντα επίσημο πληθωρισμό θα παραμείνουν γενικά περιορισμένες υπό συνθήκες αυξανόμενης χρησιμοποίησης του παραγωγικού δυναμικού και στενότητας της αγοράς εργασίας. Το σχετικά χαμηλό επίπεδο των τιμών στην Πολωνία (62% του μέσου όρου της ΕΕ το 2006) υποδηλώνει δυνατότητες σύγκλισης του επιπέδου των τιμών μακροπρόθεσμα.

Για να είναι διατηρήσιμη η σύγκλιση, απαιτείται η επίτευξη της τιμής αναφοράς να αντικατοπτρίζει διαρθρωτικά βασικά μεγέθη και όχι προσωρινούς παράγοντες. Στην περίπτωση της Πολωνίας, η αντισταθμιστική επίδραση της ανατίμησης της συναλλαγματικής ισοτιμίας στον πληθωρισμό αποτελεί σημαντικό προσωρινό παράγοντα, και ο μέσος ετήσιος πληθωρισμός αναμένεται να ανέλθει σύντομα σε επίπεδο άνω της τιμής αναφοράς.

Η Πολωνία δεν ικανοποιεί το κριτήριο της σταθερότητας των τιμών.

[pic]

Η Πολωνία αποτελεί επί του παρόντος αντικείμενο απόφασης περί υπερβολικού ελλείμματος (απόφαση του Συμβουλίου της 5ης Ιουλίου 2004)[9]. Το Συμβούλιο συνέστησε στην Πολωνία να λάβει μεσοπρόθεσμα μέτρα, προκειμένου να μειώσει το έλλειμμα σε ποσοστό κάτω του 3% του ΑΕΠ έως το 2007 με αξιόπιστο και διατηρήσιμο τρόπο. Το γενικό δημοσιονομικό έλλειμμα της Πολωνίας μειώθηκε σημαντικά από το 2004. Ο δείκτης του ελλείμματος προς το ΑΕΠ ήταν 2,0% το 2007 και, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις του 2008 των υπηρεσιών της Επιτροπής, θα ανέλθει σε περίπου 2,5% του ΑΕΠ το 2008 και το 2009, με την παραδοχή ότι δεν θα αλλάξει η ακολουθούμενη πολιτική. Το δημόσιο χρέος ανήλθε σε 45,2% του ΑΕΠ το 2007. Σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις του 2008 των υπηρεσιών της Επιτροπής, αναμένεται ελαφρά μείωση του δείκτη του δημόσιου χρέους το 2008 και το 2009.

Στα τέλη του 2007, η Επιτροπή και το Συμβούλιο κάλεσαν τις πολωνικές αρχές να υποβάλουν ένα νέο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σύγκλισης στο οποίο να περιγράφουν τη μεσοπρόθεσμη δημοσιονομική τους στρατηγική για ολόκληρο το διάστημα της θητείας του νέου κοινοβουλίου επιβεβαιώνοντας ότι το υπερβολικό έλλειμμα θα διορθωθεί με διατηρήσιμο τρόπο κατά το 2007 και ότι στη συνέχεια θα υπάρξει πρόοδος προς την κατεύθυνση του μεσοπρόθεσμου στόχου. Οι πολωνικές αρχές υπέβαλαν ένα νέο επικαιροποιημένο πρόγραμμα σύγκλισης τον Μάρτιο του 2008. Κατά τον χρόνο εκπόνησης της παρούσας έκθεσης, η Επιτροπή βρίσκεται στο στάδιο αξιολόγησης αυτού του προγράμματος. Αφού ολοκληρωθεί η αξιολόγηση και με βάση τις εαρινές προβλέψεις του 2008 των υπηρεσιών της Επιτροπής, η Επιτροπή θα μπορούσε να συστήσει την κατάργηση της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος.

Η Πολωνία δεν ικανοποιεί το κριτήριο της δημοσιονομικής κατάστασης.

[pic]

Το πολωνικό ζλότι δεν συμμετέχει στον ΜΣΙ ΙΙ. Η Πολωνία εφαρμόζει ένα καθεστώς κυμαινόμενης συναλλαγματικής ισοτιμίας. Κατά τη διάρκεια της διετούς περιόδου που εξετάζεται στην παρούσα έκθεση, το ζλότι ανατιμήθηκε κατά σχεδόν 13% έναντι του ευρώ. Η βραχυπρόθεσμη μεταβλητότητα του ζλότι φαίνεται ότι αντικατοπτρίζει κυρίως αλλαγές στις συνθήκες των παγκόσμιων κεφαλαιαγορών, όπως αντιστροφή στην παγκόσμια τάση ανάληψης κινδύνων, παρότι και εγχώριοι παράγοντες άσκησαν κάποια επίδραση (π.χ. η πρόσφατη διεύρυνση των βραχυπρόθεσμων αποκλίσεων έναντι του ευρώ).

Η Πολωνία δεν ικανοποιεί το κριτήριο της συναλλαγματικής σταθερότητας.

Τα μέσα μακροπρόθεσμα επιτόκια στην Πολωνία κατά το έτος έως τον Μάρτιο του 2008 ήταν 5,7%, δηλαδή χαμηλότερα από την τιμή αναφοράς του 6,5%. Τα μέσα μακροπρόθεσμα επιτόκια στην Πολωνία είναι χαμηλότερα από την τιμή αναφοράς από τον Ιανουάριο του 2006. Η μείωση της προσαύξησης του κινδύνου χώρας, η ανατίμηση του ζλότι και η θετική αντίληψη των επενδυτών για τις προοπτικές της πολωνικής οικονομίας συνέβαλαν στη διατήρηση των αποδόσεων σε χαμηλά επίπεδα. Με την πτώση του πληθωρισμού και των βασικών επιτοκίων το 2005, οι θετικές αποκλίσεις των μακροπρόθεσμων επιτοκίων έναντι του ευρώ μειώθηκαν και στη συνέχεια κυμάνθηκαν σε λίγο περισσότερο από 100 μονάδες βάσης, παρότι η απόκλιση διευρύνθηκε από τα μέσα του 2007, αντικατοπτρίζοντας κυρίως τις αποκλίνουσες προοπτικές για τα βασικά επιτόκια στην Πολωνία σε σχέση με τη ζώνη του ευρώ και την πτώση της παγκόσμιας τάσης ανάληψης κινδύνων.

Η Πολωνία ικανοποιεί το κριτήριο της σύγκλισης των μακροπρόθεσμων επιτοκίων.

Εξετάσθηκαν επίσης πρόσθετοι παράγοντες, όπως η εξέλιξη του ισοζυγίου πληρωμών και η ολοκλήρωση της αγοράς προϊόντων και της χρηματοπιστωτικής αγοράς. Το εξωτερικό έλλειμμα της Πολωνίας επιδεινώθηκε ελαφρώς σε περίπου 2,6% του ΑΕΠ το 2007, αφού έφθασε στο ναδίρ του, στο 0,9% του ΑΕΠ το 2005, κυρίως λόγω της επιδείνωσης του εμπορικού ισοζυγίου, καθώς οι εισαγωγές αυξήθηκαν λόγω της έντονης εγχώριας ζήτησης. Οι καθαρές εισροές άμεσων ξένων επενδύσεων αυξήθηκαν σημαντικά μετά την προσχώρηση στην ΕΕ, αν και από χαμηλότερο επίπεδο σε σύγκριση με άλλα νέα κράτη μέλη, και παρέχουν επαρκή χρηματοδότηση για τα εξωτερικά ελλείμματα. Η οικονομία της Πολωνίας παρουσιάζει αυξανόμενο βαθμό ενσωμάτωσης στην ΕΕ. Ειδικότερα, αναπτύσσονται οι σχέσεις στον τομέα του εμπορίου και των άμεσων ξένων επενδύσεων με τα άλλα κράτη μέλη και η ενσωμάτωση του εγχώριου χρηματοπιστωτικού τομέα με τον ευρύτερο τομέα της ΕΕ έχει παρουσιάσει σημαντική πρόοδο, κυρίως μέσω της σημαντικής συμμετοχής ξένων κεφαλαίων σε χρηματοπιστωτικούς διαμεσολαβητικούς οργανισμούς.

Λαμβάνοντας υπόψη την αξιολόγησή της σχετικά με τη συμβατότητα της νομοθεσίας και την εκπλήρωση των κριτηρίων σύγκλισης και συνεκτιμώντας τους πρόσθετους παράγοντες, η Επιτροπή θεωρεί ότι η Πολωνία δεν πληροί τις προϋποθέσεις για την υιοθέτηση του ευρώ.

9. Ρουμανία

Η Ρουμανία προσχώρησε στην Ευρωπαϊκή Ένωση την 1η Ιανουαρίου 2007. Επομένως, στην παρούσα έκθεση εξετάζονται για πρώτη φορά η συμβατότητα της νομοθεσίας της με τα άρθρα 108 και 109 της συνθήκης ΕΚ και το καταστατικό του ΕΣΚΤ/της ΕΚΤ καθώς και η πρόοδός της όσον αφορά την επίτευξη διατηρήσιμης οικονομικής σύγκλισης.

Η νομική βάση της Banca Naţională a României (BNR) περιέχεται στον νόμο αριθ. 312 της 28ης Ιουνίου 2004 για το καταστατικό της BNR. Ο εν λόγω νόμος τέθηκε σε ισχύ στις 30 Ιουλίου 2004 και δεν έχει τροποποιηθεί έκτοτε. Όσον αφορά την ενσωμάτωση της κεντρικής τράπεζας στο ΕΣΚΤ κατά τον χρόνο της υιοθέτησης του ευρώ, την ανεξαρτησία της καθώς και την απαγόρευση νομισματικής χρηματοδότησης, η νομοθεσία της Ρουμανίας, και ιδίως ο νόμος για το καταστατικό της BNR, δεν είναι πλήρως συμβιβάσιμη με τα άρθρα 108 και 109 της συνθήκης ΕΚ και του καταστατικού του ΕΣΚΤ/της ΕΚΤ. Εξακολουθούν να υπάρχουν ατέλειες όσον αφορά την παραπομπή στους στόχους του ΕΣΚΤ, τη θεσμική και προσωπική ανεξαρτησία, το δικαίωμα της ΕΚΤ να διατυπώνει τη γνώμη της στους τομείς της αρμοδιότητάς της, την προώθηση της ομαλής λειτουργίας των συστημάτων πληρωμών, τον στατιστικό ρόλο της ΕΚΤ και του Συμβουλίου της ΕΕ και τον ρόλο τους στον διορισμό εξωτερικού λογιστή.

Στη Ρουμανία, το μέσο δωδεκάμηνο ποσοστό πληθωρισμού είναι υψηλότερο από την τιμή αναφοράς από την προσχώρηση στην ΕΕ. Το μέσο ποσοστό πληθωρισμού στη Ρουμανία κατά τη διάρκεια του δωδεκάμηνου έως τον Μάρτιο του 2008 ήταν 5,9%, δηλαδή πολύ υψηλότερο από την τιμή αναφοράς του 3,2%, και είναι πιθανό να απομακρυνθεί περαιτέρω από την τιμή αναφοράς κατά τους προσεχείς μήνες.

Στη Ρουμανία ο πληθωρισμός σημείωσε διαρκή καθοδική τάση για αρκετά έτη έως το 2006, με την υποστήριξη, μεταξύ άλλων, της ανατίμησης του λέι από το 2004. Ο επίσημος πληθωρισμός, όπως μετράται με τον ΕνΔΤΚ, έφθασε στο ναδίρ του λίγο κάτω του 4% στις αρχές του 2007, αλλά αυξήθηκε αισθητά στη συνέχεια εν μέρει λόγω της έντονης ανόδου των τιμών των γεωργικών προϊόντων, η οποία αντικατοπτρίζει τόσο την έντονη ξηρασία το καλοκαίρι του 2007 όσο και τις τάσεις των τιμών στις παγκόσμιες αγορές. Οι επίμονες πιέσεις των μισθών και της ζήτησης, οι αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων και η σημαντική αποδυνάμωση του λέι από το δεύτερο εξάμηνο του 2007 συνέβαλαν στην αύξηση του πληθωρισμού. Ο πληθωρισμός, όπως μετράται με τον ΕνΔΤΚ, ανήλθε κατά μέσο όρο σε 4,9% το 2007 και προβλέπεται ότι θα αυξηθεί αισθητά το 2008, σε ποσοστό κατά μέσο όρο ελαφρώς κατώτερο του 8%, πριν από την αποκλιμάκωσή του το 2009 σε περίπου 5%, καθώς θα εξασθενεί ο πληθωριστικός αντίκτυπος της αύξησης των τιμών των βασικών προϊόντων. Το σχετικά χαμηλό επίπεδο των τιμών στη Ρουμανία (57% του μέσου όρου της ΕΕ το 2006) υποδηλώνει δυνατότητες σύγκλισης του επιπέδου των τιμών μακροπρόθεσμα.

Η Ρουμανία δεν ικανοποιεί το κριτήριο της σταθερότητας των τιμών.

[pic]

Η Ρουμανία δεν αποτελεί αντικείμενο απόφασης του Συμβουλίου περί υπερβολικού ελλείμματος. Στο διάστημα μεταξύ 2002 και 2006 το γενικό δημοσιονομικό ισοζύγιο κατέγραψε έλλειμμα μεταξύ 1% και 2% του ΑΕΠ. Το 2007, το έλλειμμα αυξήθηκε σε 2,5% του ΑΕΠ. Τα τελευταία χρόνια αμφότεροι οι δείκτες εσόδων και δαπανών προς το ΑΕΠ σημείωσαν βαθμιαία άνοδο. Σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις του 2008 των υπηρεσιών της Επιτροπής οι οποίες βασίζονται στην παραδοχή ότι δεν θα αλλάξει η ακολουθούμενη πολιτική, το γενικό δημοσιονομικό ισοζύγιο θα επιδεινωθεί ελαφρώς καταγράφοντας έλλειμμα λίγο κατώτερο του 3% του ΑΕΠ το 2008, και θα ακολουθήσει περαιτέρω αύξηση σε 3,7% το 2009. Το δημόσιο χρέος μειώθηκε από 25% του ΑΕΠ το 2002 σε 13% του ΑΕΠ το 2007, ενώ προβλέπονται μετριοπαθείς αυξήσεις για το 2008 και το 2009.

Η Ρουμανία ικανοποιεί το κριτήριο της δημοσιονομικής κατάστασης.

[pic]

Το ρουμανικό λέι δεν συμμετέχει στον ΜΣΙ II. Η Ρουμανία εφαρμόζει ένα καθεστώς κυμαινόμενων συναλλαγματικών ισοτιμιών. Από τα τέλη του 2004 έως τις αρχές Ιουλίου του 2007, η συναλλαγματική ισοτιμία του λέι ανατιμήθηκε έντονα έναντι του ευρώ και άλλων σημαντικών νομισμάτων, υποστηριζόμενη από εισροές ξένων κεφαλαίων και από τη θετική διάθεση των επενδυτών. Η έναρξη των αναταραχών στις παγκόσμιες κεφαλαιαγορές το καλοκαίρι του 2007 σηματοδότησε την έναρξη της σημαντικής αποδυνάμωσης της συναλλαγματικής ισοτιμίας του λέι. Τα τελευταία έτη, καταγράφηκε τάση αύξησης των επίσημων αποθεμάτων, και έως τα μέσα του 2007 η ανατίμηση της συναλλαγματικής ισοτιμίας συνοδευόταν από περιορισμό της διαφοράς των επιτοκίων της χρηματαγοράς έναντι της ζώνης του ευρώ. Η αναστροφή στη συναλλαγματική ισοτιμία το καλοκαίρι του 2007 συνοδεύθηκε από έντονη διεύρυνση της απόκλισης του επιτοκίου 3 μηνών.

Η Ρουμανία δεν ικανοποιεί το κριτήριο της συναλλαγματικής σταθερότητας.

Τα μέσα μακροπρόθεσμα επιτόκια στη Ρουμανία διατηρήθηκαν σε υψηλότερα επίπεδα από την τιμή αναφοράς στο διάστημα από την προσχώρηση στην ΕΕ. Το μέσο μακροπρόθεσμο επιτόκιο στη Ρουμανία κατά το δωδεκάμηνο έως τον Μάρτιο του 2008 ήταν 7,1%, δηλαδή υψηλότερο από την τιμή αναφοράς του 6,5%. Μετά την προσχώρηση στην ΕΕ, οι αποκλίσεις της απόδοσης των μακροπρόθεσμων ομολόγων έναντι της ζώνης του ευρώ μειώθηκαν αρχικά, αλλά διευρύνθηκαν εκ νέου κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2007 μετά τις παγκόσμιες χρηματοοικονομικές αναταραχές που προκάλεσαν περιορισμό της διάθεσης για ανάληψη κινδύνων.

Η Ρουμανία δεν ικανοποιεί το κριτήριο της σύγκλισης των μακροπρόθεσμων επιτοκίων.

Εξετάσθηκαν επίσης πρόσθετοι παράγοντες, όπως η εξέλιξη του ισοζυγίου πληρωμών και η ολοκλήρωση της αγοράς προϊόντων και της χρηματοπιστωτικής αγοράς. Το εξωτερικό έλλειμμα της Ρουμανίας σημείωσε έντονη αύξηση τα τελευταία έτη, κυρίως αντικατοπτρίζοντας το έλλειμμα στο εμπόριο εμπορευμάτων, καθώς οι εισαγωγές αυξήθηκαν λόγω της έντονης εγχώριας ζήτησης. Το εξωτερικό έλλειμμα διευρύνθηκε από 7,5% του ΑΕΠ το 2004 σε λίγο περισσότερο από 13% του ΑΕΠ το 2007. Παρότι το αυξανόμενο εξωτερικό έλλειμμα δικαιολογείται από την πορεία ταχείας κάλυψης της υστέρησης της οικονομίας, το μέγεθός του υπερέβη σαφώς τα επίπεδα που μπορούν να θεωρηθούν διατηρήσιμα μεσοπρόθεσμα, πράγμα που σημαίνει ότι συν τω χρόνω θα απαιτηθεί σημαντική αναπροσαρμογή. Η έντονη διεύρυνση του εξωτερικού ελλείμματος επέφερε σημαντική αύξηση των υποχρεώσεων έναντι του εξωτερικού, πράγμα που συνεπάγεται υψηλότερο κόστος χρηματοδότησης μεσοπρόθεσμα. Ενώ έως το 2006 το εξωτερικό έλλειμμα καλύφθηκε σε μεγάλο βαθμό από άμεσες ξένες επενδύσεις, σημαντικές εισροές άλλων επενδύσεων (οι οποίες συνδέονται σε μεγάλο βαθμό με τραπεζική χρηματοδότηση στο εσωτερικό ομίλων) απέκτησαν αυξημένη βαρύτητα το 2007. Η διαδικασία της ενσωμάτωσης στην ΕΕ στον τομέα του εμπορίου βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο, αλλά οι εξαγωγές της Ρουμανίας επικεντρώνονται σε προϊόντα μάλλον χαμηλής τεχνολογίας. Ο χρηματοπιστωτικός τομέας της Ουγγαρίας εμφανίζει σημαντική ενσωμάτωση με τον ευρύτερο τομέα της ΕΕ, κυρίως μέσω του υψηλού βαθμού συμμετοχής ξένων κεφαλαίων σε χρηματοπιστωτικούς διαμεσολαβητικούς οργανισμούς.

Λαμβάνοντας υπόψη την αξιολόγησή της σχετικά με τη συμβατότητα της νομοθεσίας και την εκπλήρωση των κριτηρίων σύγκλισης και συνεκτιμώντας τους πρόσθετους παράγοντες, η Επιτροπή θεωρεί ότι η Ρουμανία δεν πληροί τις προϋποθέσεις για την υιοθέτηση του ευρώ.

10. Σλοβακία

Στην έκθεση σύγκλισης του 2006, η αξιολόγηση της νομοθετικής σύγκλισης κατέληγε στο συμπέρασμα ότι η νομοθεσία της Σλοβακίας, και ειδικότερα ο νόμος για την Εθνική Τράπεζα της Σλοβακίας (NBS) και ο νόμος για την προστασία των τραπεζικών καταθέσεων και για την τροποποίηση ορισμένων νόμων, δεν ήταν πλήρως συμβιβάσιμη με τα άρθρα 108 και 109 της συνθήκης και το καταστατικό του ΕΣΚΤ/της ΕΚΤ. Υπήρχαν ασυμβατότητες όσον αφορά τη νομική ενσωμάτωση στο ΕΣΚΤ και την απαγόρευση της νομισματικής χρηματοδότησης. Προκειμένου να αντιμετωπισθούν τα εν λόγω προβλήματα και να εξασφαλισθεί πλήρως συμβατότητα με τη συνθήκη και το καταστατικό του ΕΣΚΤ/της ΕΚΤ, ο νόμος για την NBS τροποποιήθηκε. Ο αναθεωρημένος νόμος για την NBS ψηφίσθηκε από το κοινοβούλιο στις 28 Νοεμβρίου 2007 και υπογράφηκε από τον Πρόεδρο της Σλοβακικής Δημοκρατίας στις 14 Δεκεμβρίου 2007. Όλες οι ασυμβατότητες που επισημαίνονταν στην έκθεση σύγκλισης του 2006 καταργήθηκαν. Η νομοθεσία της Σλοβακίας, και ειδικότερα ο νόμος για την Εθνική Τράπεζα της Σλοβακίας και ο νόμος για την προστασία των τραπεζικών καταθέσεων και για την τροποποίηση ορισμένων νόμων, συμβιβάζεται πλέον πλήρως με τα άρθρα 108 και 109 της συνθήκης και το καταστατικό του ΕΣΚΤ/της ΕΚΤ.

Στη Σλοβακία, το μέσο δωδεκάμηνο ποσοστό πληθωρισμού είναι ίσο ή χαμηλότερο από την τιμή αναφοράς από τον Αύγουστο του 2007. Το μέσο ποσοστό πληθωρισμού στη Σλοβακία κατά τη διάρκεια του δωδεκάμηνου έως τον Μάρτιο του 2008 ήταν 2,2%, δηλαδή πολύ χαμηλότερο από την τιμή αναφοράς του 3,2%, και είναι πιθανό να παραμείνει χαμηλότερο από την τιμή αναφοράς κατά τους προσεχείς μήνες, έστω με μικρότερη διαφορά.

Κατά τα πρόσφατα έτη, το ποσοστό πληθωρισμού της Σλοβακίας, όπως μετράται με τον ΕνΔΤΚ χαρακτηρίστηκε από αστάθεια και διαμορφώθηκε ενίοτε σε υψηλά επίπεδα λόγω της επίπτωσης εξωτερικών παραγόντων και των προσαρμογών των διοικητικά καθοριζόμενων τιμών και των έμμεσων φόρων. Ύστερα από προσαρμογή για να ληφθούν υπόψη οι επιπτώσεις της αύξησης των διοικητικά καθοριζόμενων τιμών, οι εξελίξεις όσον αφορά τον διαρθρωτικό πληθωρισμό ήταν συνολικά σχετικά ευνοϊκές. Η τάση ανατίμησης της συναλλαγματικής ισοτιμίας της κορώνας από το 2002 συνέβαλε στη συγκράτηση του πληθωρισμού, ιδίως το 2007 και στις αρχές του 2008, μετά τη σημαντική ανατίμηση στο διάστημα από τα μέσα του 2006 έως την άνοιξη του 2007 (14% σε ονομαστικούς όρους).

Η ισχυρότερη συναλλαγματική ισοτιμία της κορώνας, σε συνδυασμό με τις χαμηλές αυξήσεις των διοικητικά καθοριζόμενων τιμών της ενέργειας και των καυσίμων, συνέβαλε στη μείωση του ετήσιου πληθωρισμού, όπως μετράται με τον ΕνΔΤΚ, στο ιστορικά χαμηλό ποσοστό του 1,2% το καλοκαίρι του 2007. Στη συνέχεια, ο πληθωρισμός αυξήθηκε σε 3,4% κατά το πρώτο τρίμηνο του 2008, κυρίως λόγω των παγκόσμιων αναταραχών που επηρέασαν τις τιμές των τροφίμων και των καυσίμων, αλλά και λόγω κάποιας επιτάχυνσης στις τιμές μη ρυθμιζόμενων υπηρεσιών. Οι εν λόγω παράγοντες αναμένεται να συμβάλουν στην περαιτέρω αύξηση του πληθωρισμού κατά τους επόμενους μήνες, με αποτέλεσμα ετήσιο μέσο ποσοστό πληθωρισμού περίπου 3¾% το 2008. Το μέσο ποσοστό του πληθωρισμού αναμένεται να μειωθεί σε περίπου 3¼% το 2009. Ευνοϊκά αποτελέσματα βάσης στα τέλη του 2008, συνδεόμενα με τις αναμενόμενες χαμηλότερες αυξήσεις στις τιμές των βασικών προϊόντων, και η περαιτέρω ανατίμηση της συναλλαγματικής ισοτιμίας κατά το πρώτο τρίμηνο του 2008 αναμένεται να αντισταθμίσουν με το παραπάνω τον καθυστερημένο αντίκτυπο των υψηλότερων ειδικών φόρων κατανάλωσης στον καπνό και την εξασθένιση του αποπληθωριστικού αντικτύπου της ανατίμησης της συναλλαγματικής ισοτιμίας το 2006-2007, υποστηρίζοντας έτσι την επάνοδο σε χαμηλότερα ποσοστά πληθωρισμού προς το τέλος του έτους. Η στενότητα της αγοράς εργασίας και η ισχυρή κυκλική θέση (με ενδεχόμενη επιτάχυνση της ζήτησης των νοικοκυριών και των μισθών) καθώς και το ενδεχόμενο μεγαλύτερων αυξήσεων σε διοικητικά καθοριζόμενες τιμές αποτελούν κινδύνους για τις μεσοπρόθεσμες προοπτικές του πληθωρισμού. Το σχετικά χαμηλό επίπεδο των τιμών στη Σλοβακία (58% του μέσου όρου της ΕΕ το 2006) υποδηλώνει δυνατότητες σύγκλισης του επιπέδου των τιμών μακροπρόθεσμα.

Για να είναι διατηρήσιμη η σύγκλιση, απαιτείται η επίτευξη της τιμής αναφοράς να αντικατοπτρίζει διαρθρωτικά βασικά μεγέθη και όχι προσωρινούς παράγοντες. Στην περίπτωση της Σλοβακίας, η αντισταθμιστική επίδραση της ανατίμησης της συναλλαγματικής ισοτιμίας στον πληθωρισμό αποτελεί σημαντικό προσωρινό παράγοντα. Ωστόσο, η ανάλυση των διαρθρωτικών βασικών μεγεθών και το γεγονός ότι η τιμή αναφοράς επιτυγχάνεται με μεγάλη διαφορά υποστηρίζουν τη θετική αξιολόγηση της ικανοποίησης του κριτηρίου της σταθερότητας των τιμών.

Η Σλοβακία πρέπει να επιδείξει επιμέλεια ώστε να προστατεύσει το περιβάλλον χαμηλού πληθωρισμού και την ευνοϊκή ανταγωνιστική θέση της. Ειδικότερα, η μισθολογική πειθαρχία πρέπει να διατηρηθεί και όταν θα έχει επιβραδυνθεί η αύξηση της παραγωγικότητας που σχετίζεται με τις εισροές άμεσων ξένων επενδύσεων, και απαιτείται η προώθηση διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων για τη βελτίωση της λειτουργίας των αγορών προϊόντων με στόχο την ενίσχυση του ανταγωνιστικού περιβάλλοντος. Μια πιο φιλόδοξη στάση στη δημοσιονομική πολιτική θα συνέβαλε επίσης στην αντιστάθμιση των κινδύνων πληθωρισμού. Με στόχο τη διατήρηση του πληθωρισμού υπό έλεγχο μετά την ενδεχόμενη υιοθέτηση του ευρώ, η κυβέρνηση της Σλοβακίας και οι κοινωνικοί εταίροι υπέγραψαν στις αρχές του 2008 τη Δήλωση κοινωνικής συμφωνίας για την υιοθέτηση και τη χρήση του ευρώ στη Σλοβακία, με την οποία εργοδότες και συνδικαλιστικές ενώσεις δεσμεύονται να διατηρήσουν τις αυξήσεις των μισθών σε επίπεδα αντίστοιχα της αύξησης της παραγωγικότητας. Επιπλέον, η κυβέρνηση ανέλαβε και άλλες δεσμεύσεις πολιτικής, όπως την επίτευξη ενός ισοσκελισμένου προϋπολογισμού έως το 2011 και την περαιτέρω σύσφιγξη της δημοσιονομικής πολιτικής σε περίπτωση απροσδόκητων πληθωριστικών πιέσεων, και θέσπισε ένα σύνολο διαρθρωτικών μέτρων. Ωστόσο, αυτές οι δεσμεύσεις πολιτικής πρέπει να μετουσιωθούν σε πράξη.

Η Σλοβακία ικανοποιεί το κριτήριο της σταθερότητας των τιμών.

[pic]

Η Σλοβακία αποτελεί επί του παρόντος αντικείμενο απόφασης περί υπερβολικού ελλείμματος (απόφαση του Συμβουλίου της 5ης Ιουλίου 2004)[10]. Το Συμβούλιο συνέστησε στη Σλοβακία να λάβει μεσοπρόθεσμα μέτρα για τη μείωση του ελλείμματος κάτω από το ποσοστό του 3% του ΑΕΠ έως το 2007 με αξιόπιστο και διατηρήσιμο τρόπο. Το γενικό δημοσιονομικό έλλειμμα της Σλοβακίας μειώθηκε σημαντικά από το 2002. Αμφότεροι οι δείκτες εσόδων και δαπανών προς το ΑΕΠ μειώθηκαν, εκ των οποίων ο δεύτερος σε υψηλότερο ποσοστό. Ο δείκτης του ελλείμματος προς το ΑΕΠ ήταν 2,2% το 2007 και, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις του 2008 των υπηρεσιών της Επιτροπής οι οποίες βασίζονται στην παραδοχή ότι δεν θα αλλάξει η ακολουθούμενη πολιτική, θα ανέλθει σε 2,0% του ΑΕΠ το 2008, ποσοστό το οποίο θα διευρυνθεί σε κάποιον βαθμό, σε 2,3% το 2009. Το δημόσιο χρέος μειώθηκε σημαντικά από τις αρχές της δεκαετίας και έφθασε σε 29,4% του ΑΕΠ το 2007. Σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις του 2008 των υπηρεσιών της Επιτροπής, αναμένεται ότι το ποσοστό του δημόσιου χρέους ως προς το ΑΕΠ θα είναι 29,2% το 2008 και 29,7% το 2009.

Εν όψει των εξελίξεων αυτών και των εαρινών προβλέψεων του 2008 των υπηρεσιών της Επιτροπής, η Επιτροπή θεωρεί ότι το υπερβολικό έλλειμμα διορθώθηκε με μια αξιόπιστη και διατηρήσιμη μείωση του ελλείμματος του προϋπολογισμού σε ποσοστό κατώτερο του 3% του ΑΕΠ. Επομένως, η Επιτροπή συνιστά στο Συμβούλιο να καταργήσει την απόφαση σχετικά με την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος στη Σλοβακία (SEC(2008) 572).

Εάν το Συμβούλιο αποφασίσει να καταργήσει τη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος για τη Σλοβακία, η Σλοβακία θα ικανοποιεί το κριτήριο της δημοσιονομικής κατάστασης.

[pic]

Η σλοβακική κορώνα συμμετέχει στον ΜΣΙ II από τις 28 Νοεμβρίου 2005, δηλαδή για διάστημα άνω των 2 ετών από τον χρόνο έκδοσης της παρούσας έκθεσης. Πριν την είσοδο στον ΜΣΙ ΙΙ, η Σλοβακία εφάρμοζε ένα καθεστώς ελεγχόμενων διακυμάνσεων της συναλλαγματικής ισοτιμίας. Μετά την είσοδο στον ΜΣΙ II, η κορώνα συνέχισε την ανοδική της τάση όπως κατά την περίοδο προ της εισόδου στον ΜΣΙ II. Η διαρκής ανατίμηση διακόπηκε κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2006, όταν η κορώνα αποδυναμώθηκε προσωρινά λόγω μετεκλογικών αβεβαιοτήτων σχετικά με τις προοπτικές της δημοσιονομικής πολιτικής, σε συνδυασμό με τις αυξημένες πιέσεις που ασκήθηκαν στα νομίσματα της κεντρικής Ευρώπης. Η έντονη ανατίμηση στο διάστημα μεταξύ Ιουλίου 2006 και Μαρτίου 2007 είχε ως αποτέλεσμα την αναπροσαρμογή της κεντρικής ισοτιμίας της κορώνας κατά 8,5% με ισχύ από την 19 Μαρτίου 2007. Μετά την αναπροσαρμογή αυτή, η συναλλαγματική ισοτιμία της κορώνας κυμάνθηκε μεταξύ 3% και 7,3% πάνω από τη νέα κεντρική ισοτιμία έως τον Ιανουάριο του 2008, οπότε νέες πιέσεις ανατίμησης έφεραν την κορώνα 8-9% πάνω από την κεντρική ισοτιμία του ΜΣΙ II τον Μάρτιο-Απρίλιο. Κατά τη διάρκεια της διετούς περιόδου που εξετάζεται στην παρούσα έκθεση, η συναλλαγματική ισοτιμία της κορώνας ήταν σχεδόν πάντοτε στο ανώτερο τμήμα του περιθωρίου διακύμανσης, με μέση απόκλιση 5,4% από την κεντρική ισοτιμία. Η ανατίμηση στο πλαίσιο του ΜΣΙ II κατά την περίοδο που εξετάζεται στην παρούσα έκθεση μπορεί να θεωρηθεί συνεπής προς τα διαρθρωτικά βασικά μεγέθη και η κορώνα δεν αποτέλεσε αντικείμενο σοβαρών εντάσεων.

Η Σλοβακία ικανοποιεί το κριτήριο της συναλλαγματικής σταθερότητας.

Το μέσο μακροπρόθεσμο επιτόκιο στη Σλοβακία κατά το δωδεκάμηνο έως τον Μάρτιο του 2008 ήταν 4,5%, δηλαδή κατώτερο από την τιμή αναφοράς του 6,5%. Τα μέσα μακροπρόθεσμα επιτόκια στη Σλοβακία διατηρήθηκαν σε χαμηλότερα επίπεδα από την τιμή αναφοράς στο διάστημα από την προσχώρηση στην ΕΕ. Η απόκλιση έναντι των μακροπρόθεσμων ομολόγων αναφοράς της ζώνης του ευρώ μειώθηκε σημαντικά από το 2002 και ουσιαστικά έπαυσε να υφίσταται τον Απρίλιο του 2007. Οι παράγοντες στους οποίους οφείλεται η τάση αυτή είναι η μείωση των προσαυξήσεων κινδύνου χώρας, η οποία συνδέεται με τη δημοσιονομική εξυγίανση, οι ευρείες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις το 2002-2005 και, πιο πρόσφατα, οι θετικές προοπτικές για τον πληθωρισμό και η συναφής μείωση των βραχυπρόθεσμων βασικών επιτοκίων. Από τα μέσα του 2007, δημιουργήθηκε εκ νέου μια ελαφρά θετική απόκλιση περίπου 30 μονάδων βάσης, η οποία αντικατοπτρίζει τη σημαντική πτώση των μακροπρόθεσμων επιτοκίων στη ζώνη του ευρώ.

Η Σλοβακία ικανοποιεί το κριτήριο της σύγκλισης των μακροπρόθεσμων επιτοκίων.

Εξετάσθηκαν επίσης πρόσθετοι παράγοντες, όπως η εξέλιξη του ισοζυγίου πληρωμών και η ολοκλήρωση της αγοράς προϊόντων και της χρηματοπιστωτικής αγοράς. Το εξωτερικό ισοζύγιο της Σλοβακίας παρουσίασε μεγάλη μεταβλητότητα κατά τα πρόσφατα έτη αντανακλώντας τις αυξομειώσεις όσον αφορά τις επιδόσεις των εξαγωγών λόγω της νέας παραγωγικής ικανότητας που δημιουργήθηκε χάρη στις άμεσες ξένες επενδύσεις, ιδίως στον τομέα των αυτοκινήτων και του ηλεκτρονικού εξοπλισμού. Μετά τη σημαντική επιδείνωση από 0,8% του ΑΕΠ το 2003 σε περισσότερο από 8% του ΑΕΠ το 2005-2006, λόγω της δυναμικής ιδιωτικής κατανάλωσης και της αύξησης των εισαγωγών που συνδέονταν με τις άμεσες ξένες επενδύσεις, το εξωτερικό έλλειμμα περιορίσθηκε εκ νέου σε 5,3% του ΑΕΠ το 2007, καθώς οι επιδόσεις των εξαγωγών τονώθηκαν από τη δρομολόγηση νέας παραγωγικής ικανότητας χρηματοδοτούμενης από άμεσες ξένες επενδύσεις. Το εξωτερικό έλλειμμα χρηματοδοτείται κυρίως από τις εκτεταμένες καθαρές εισροές άμεσων ξένων επενδύσεων. Η οικονομία της Σλοβακίας παρουσιάζει υψηλό βαθμό ενσωμάτωσης στην ΕΕ. Ειδικότερα, υπάρχουν εκτεταμένες σχέσεις στον τομέα του εμπορίου και των άμεσων ξένων επενδύσεων με τα άλλα κράτη μέλη και η ενσωμάτωση του εγχώριου χρηματοπιστωτικού τομέα με τον ευρύτερο τομέα της ΕΕ έχει παρουσιάσει σημαντική πρόοδο, κυρίως μέσω της σημαντικής συμμετοχής ξένων κεφαλαίων σε χρηματοπιστωτικούς διαμεσολαβητικούς οργανισμούς.

Λαμβάνοντας υπόψη την αξιολόγησή της σχετικά με τη συμβατότητα της νομοθεσίας και την εκπλήρωση των κριτηρίων σύγκλισης, συνεκτιμώντας τους πρόσθετους παράγοντες και θεωρώντας ότι το Συμβούλιο θα ακολουθήσει τη σύσταση της Επιτροπής για την κατάργηση του υπερβολικού ελλείμματος, η Επιτροπή θεωρεί ότι η Σλοβακία πληροί τις προϋποθέσεις για την υιοθέτηση του ευρώ.

11. Σουηδία

Στην έκθεση σύγκλισης του 2006, η αξιολόγηση της νομοθετικής σύγκλισης κατέληγε στο συμπέρασμα ότι η νομοθεσία της Σουηδίας δεν ήταν πλήρως συμβιβάσιμη με τα άρθρα 108 και 109 της συνθήκης και το καταστατικό του ΕΣΚΤ/της ΕΚΤ. Ο νόμος για τη Sveriges Riksbank τροποποιήθηκε το 2006 και το 2007, χωρίς να αντιμετωπισθούν οι ασυμβατότητες που επισημαίνονταν στην έκθεση σύγκλισης του 2006. Όσον αφορά την ανεξαρτησία της κεντρικής τράπεζας καθώς και την ενσωμάτωσή της στο ΕΣΚΤ κατά τον χρόνο υιοθέτησης του ευρώ, η νομοθεσία της Σουηδίας, και ιδίως ο νόμος για την Sveriges Riksbank, η Πράξη Διακυβέρνησης (αποτελεί μέρος του Συντάγματος της Σουηδίας) και ο νόμος για την πολιτική της συναλλαγματικής ισοτιμίας, δεν είναι πλήρως συμβιβάσιμη με τα άρθρα 108 και 109 της συνθήκης και το καταστατικό του ΕΣΚΤ/της ΕΚΤ. Εξακολουθούν να υπάρχουν αρκετές ατέλειες όσον αφορά τους στόχους της Sveriges Riksbank, την προώθηση της ομαλής λειτουργίας των συστημάτων πληρωμών, την απαγόρευση της νομισματικής χρηματοδότησης, τον ρόλο της ΕΚΤ στη λειτουργία των συστημάτων πληρωμών και στον τομέα της διεθνούς συνεργασίας, τον στατιστικό ρόλο της ΕΚΤ και της ΕΕ και τον ρόλο τους στον διορισμό εξωτερικών ελεγκτών.

Στη Σουηδία, το μέσο δωδεκάμηνο ποσοστό πληθωρισμού είναι χαμηλότερο της τιμής αναφοράς από την έναρξη της παρακολούθησης τον Δεκέμβριο του 1996. Το μέσο ποσοστό πληθωρισμού στη Σουηδία κατά τη διάρκεια του δωδεκάμηνου έως τον Μάρτιο του 2008 ήταν 2,0%, δηλαδή πολύ χαμηλότερο από την τιμή αναφοράς του 3,2%, και είναι πιθανό να παραμείνει πολύ χαμηλότερο από την τιμή αναφοράς κατά τους προσεχείς μήνες.

Ο πληθωρισμός στη Σουηδία, όπως μετράται με τον ΕνΔΤΚ, εμφάνισε πτωτική τάση έως τα τέλη του 2005, αλλά σημειώνει άνοδο έκτοτε. Η πτώση του πληθωρισμού, όπως μετράται με τον ΕνΔΤΚ, έως τα τέλη του 2005 οφειλόταν κυρίως στην υψηλή ανάπτυξη της παραγωγικότητας, υποστηριζόμενη από ένα κυκλικό στοιχείο, καθώς και από τον αντίκτυπο των εκτεταμένων επενδύσεων στην πληροφορική. Ένας άλλος συντελεστής ήταν οι χαμηλότερες τιμές των εισαγωγών, λόγω της σταδιακής μετακύλισης της ενίσχυσης της κορώνας στο διάστημα από το 2002 έως το 2004 και του αυξημένου διεθνούς ανταγωνισμού. Η ανοδική δυναμική από τα τέλη του 2005 αντικατοπτρίζει κυρίως τις υψηλότερες τιμές του πετρελαίου και της ηλεκτρικής ενέργειας. Επιπλέον, οι τιμές των τροφίμων συνέβαλαν στην άνοδο του πληθωρισμού στα τέλη του 2007, ακολουθώντας τις γενικές παγκόσμιες εξελίξεις. Ο πληθωρισμός προβλέπεται ότι θα μειωθεί από 2,4% το 2008 σε περίπου 1,9% το 2009.

Η Σουηδία ικανοποιεί το κριτήριο της σταθερότητας των τιμών.

[pic]

Η Σουηδία δεν αποτελεί αντικείμενο απόφασης του Συμβουλίου περί υπερβολικού ελλείμματος. Κατά το διάστημα 2002-2007, η δημοσιονομική θέση της Σουηδίας βελτιώθηκε σταθερά και το γενικό δημοσιονομικό ισοζύγιο πέρασε από ένα έλλειμμα της τάξης του 1% του ΑΕΠ το 2002 σε πλεόνασμα 3,5% το 2007, εν μέρει λόγω της κυκλικής ανάκαμψης της οικονομίας. Ο δείκτης εσόδων παρέμεινε σταθερός, περίπου στο 55% του ΑΕΠ, ενώ το ποσοστό των δαπανών στο ΑΕΠ μειώθηκε σταδιακά (από 56,6% το 2002 σε 52,5% το 2007). Στο πλαίσιο της θετικής δημοσιονομικής εξέλιξης, το ακαθάριστο δημόσιο χρέος μειώθηκε από 52,6% του ΑΕΠ το 2002 σε 40,6% το 2007. Σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις του 2008 των υπηρεσιών της Επιτροπής οι οποίες βασίζονται στην παραδοχή ότι δεν θα αλλάξει η ακολουθούμενη πολιτική, αναμένεται μείωση του δημοσιονομικού πλεονάσματος σε ποσοστό άνω του 2% του ΑΕΠ το 2008 και το 2009, ενώ ο δείκτης του χρέους θα παραμείνει σε καθοδική πορεία, φθάνοντας το 32% του ΑΕΠ το 2009.

Η Σουηδία ικανοποιεί το κριτήριο της δημοσιονομικής κατάστασης.

[pic]

Η σουηδική κορώνα δεν συμμετέχει στον ΜΣΙ II. Η Σουηδία εφαρμόζει ένα καθεστώς κυμαινόμενης συναλλαγματικής ισοτιμίας και θεσπίζει στόχους για τον πληθωρισμό από τις αρχές της δεκαετίας του 1990. Ύστερα από την έντονη υποτίμηση μετά την εγκατάλειψη του συστήματος πρόσδεσης το 1992, η κορώνα κινήθηκε εντός ενός σχετικά στενού περιθωρίου διακύμανσης έναντι του γερμανικού μάρκου και στη συνέχεια του ευρώ. Κατά τη διάρκεια της διετούς περιόδου που εξετάζεται στην παρούσα έκθεση, η συναλλαγματική ισοτιμία της κορώνας κυμάνθηκε μεταξύ 9 και 9,50 SEK/EUR, με μέσο όρο άνω των 9,2 SEK/EUR.

Η Σουηδία δεν ικανοποιεί το κριτήριο της συναλλαγματικής σταθερότητας.

Τον Μάρτιο του 2008, ο κινητός μέσος όρος του δεκαετούς ομολόγου αναφοράς της Σουηδίας σε δωδεκάμηνη βάση ήταν 4,2%, δηλαδή χαμηλότερος της τιμής αναφοράς του 6,5%. Τα μέσα μακροπρόθεσμα επιτόκια στη Σουηδία διατηρήθηκαν σταθερά σε επίπεδα χαμηλότερα από την τιμή αναφοράς κατά τα τελευταία έτη. Η απόκλιση των μακροπρόθεσμων επιτοκίων έναντι της ζώνης του ευρώ σημείωσε σταδιακή πτώση από περίπου 50 μονάδες βάσης το 2003 σε -25 μονάδες βάσης στα μέσα του 2007. Στη συνέχεια, ακολουθώντας τη μείωση της διαφοράς των βραχυπρόθεσμων επιτοκίων, η αρνητική απόκλιση μεταξύ των μακροπρόθεσμων επιτοκίων της Σουηδίας και της ζώνης του ευρώ μειώθηκε σταδιακά στο τρέχον επίπεδό της, δηλαδή περίπου στο μηδέν.

Η Σουηδία ικανοποιεί το κριτήριο της σύγκλισης των μακροπρόθεσμων επιτοκίων.

Εξετάσθηκαν επίσης πρόσθετοι παράγοντες, όπως η εξέλιξη του ισοζυγίου πληρωμών και η ολοκλήρωση της αγοράς προϊόντων και της χρηματοπιστωτικής αγοράς. Το ισοζύγιο εξωτερικών συναλλαγών της Σουηδίας εμφανίζει πλεόνασμα από τα μέσα της δεκαετίας του 1990, λόγω των υψηλών καθαρών εξαγωγών αγαθών και, σε μικρότερο βαθμό, υπηρεσιών. Το πλεόνασμα του ισοζυγίου εξωτερικών συναλλαγών αυξήθηκε από 4,9% του ΑΕΠ το 2002 σε περίπου 6-7% του ΑΕΠ τα τελευταία έτη. Η σουηδική οικονομία είναι ανοικτή και παρουσιάζει υψηλό βαθμό ενσωμάτωσης στην ΕΕ, με μερίδιο ενδοκοινοτικών συναλλαγών εμπορευμάτων που αντιπροσωπεύει περίπου τα δύο τρίτα τόσο των εξαγωγών όσο και των εισαγωγών. Η σχετική σημασία των ενδοκοινοτικών συναλλαγών υπηρεσιών αυξήθηκε ελαφρώς κατά τη διάρκεια της περιόδου και υπερβαίνει τον μέσο όρο της ΕΕ -27. Η ενσωμάτωση του χρηματοοικονομικού τομέα της Σουηδίας με τον ευρύτερο τομέα της ΕΕ αφορά κυρίως δεσμούς με άλλα βόρεια κράτη και τα κράτη της Βαλτικής. Ο χρηματοοικονομικός τομέας της Σουηδίας είναι γενικά πολύ αναπτυγμένος, από άποψη τόσο μεγέθους όσο και εξειδίκευσης, και αντιστοιχεί στο προηγμένο στάδιο της οικονομικής ανάπτυξής της.

Λαμβάνοντας υπόψη την αξιολόγησή της σχετικά με τη συμβατότητα της νομοθεσίας και την εκπλήρωση των κριτηρίων σύγκλισης και συνεκτιμώντας τους πρόσθετους παράγοντες, η Επιτροπή θεωρεί ότι η Σουηδία δεν πληροί τις προϋποθέσεις για την υιοθέτηση του ευρώ.

[1] Το 2007, η Επιτροπή και η ΕΚΤ εκπόνησαν εκθέσεις σύγκλισης για την Κύπρο και τη Μάλτα, κατόπιν αιτήματος των εθνικών αρχών. Η Κύπρος και η Μάλτα υιοθέτησαν το ευρώ την 1η Ιανουαρίου 2008.

[2] Για τους σκοπούς του κριτηρίου της σταθερότητας των τιμών, ο πληθωρισμός υπολογίζεται με τον Εναρμονισμένο Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (ΕνΔΤΚ), ο οποίος ορίζεται στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2494/95 του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1882/2003 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου.

[3] Όλες οι προβλέψεις για τον πληθωρισμό και τις άλλες μεταβλητές στην παρούσα έκθεση έχουν ληφθεί από τις εαρινές προβλέψεις του 2008 των υπηρεσιών της Επιτροπής. Οι προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής βασίζονται σε μια σειρά κοινών παραδοχών όσον αφορά τις εξωτερικές μεταβλητές και στην παραδοχή ότι δεν θα αλλάξει η ακολουθούμενη πολιτική, ενώ παράλληλα λαμβάνονται υπόψη τα μέτρα που έχουν ήδη γίνει επαρκώς γνωστά. Η πρόβλεψη της τιμής αναφοράς υπόκειται σε σημαντικές αβεβαιότητες, καθώς υπολογίζεται βάσει των προβλέψεων για τον πληθωρισμό για τα τρία κράτη μέλη που προβλέπεται ότι θα έχουν τον χαμηλότερο πληθωρισμό κατά την περίοδο που καλύπτουν οι προβλέψεις, αυξάνοντας έτσι το ενδεχόμενο περιθώριο σφάλματος.

[4] Η τελευταία ημερομηνία συλλογής στοιχείων για την έκθεση αυτή ήταν η 18η Απριλίου 2008.

[5] Κατά την αξιολόγηση της συμμόρφωσης με το κριτήριο της συναλλαγματικής ισοτιμίας, η Επιτροπή εξετάζει κατά πόσον η συναλλαγματική ισοτιμία παρέμεινε σε επίπεδα που προσεγγίζουν την κεντρική ισοτιμία του ΜΣΙ II, ενώ ενδέχεται να ληφθούν υπόψη λόγοι ανατίμησης, σύμφωνα με την Κοινή δήλωση για τις προσχωρούσες χώρες και τον ΜΣΙ2 τ ου άτυπου Συμβουλίου Οικονομικών και Δημοσιονομικών Υποθέσεων, το οποίο πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα στις 5 Απριλίου 2003.

[6] Η αξιολόγηση επικεντρώνεται στο «εξωτερικό ισοζύγιο», το οποίο ορίζεται ως ο συνδυασμός του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών και του ισοζυγίου κίνησης κεφαλαίων (καθαρός δανεισμός έναντι της αλλοδαπής). Η έννοια αυτή επιτρέπει ειδικότερα να λαμβάνονται πλήρως υπόψη οι εξωτερικές μεταβιβάσεις πόρων (συμπεριλαμβανομένων μεταβιβάσεων της ΕΕ), οι οποίες καταχωρούνται μερικώς στο ισοζύγιο κίνησης κεφαλαίων.

[7] 2005/185/EΚ, ΕΕ L 62 της 9.3.2005, σ. 20.

[8] 2004/918/ΕΚ, ΕΕ L 389 της 30.12.2004, σ. 27.

[9] 2005/183/ΕΚ, ΕΕ L 62 της 9.3.2005, σ. 18.

[10] 2005/182/ΕΚ, ΕΕ L 62 της 9.3.2005, σ. 16-17.