Αριθ. C 35/4 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 9. 2. 84 
Γνωμοδότηση για την πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για τη θέσπιση προγράμματος 
βοήθειας για την ανάπτυξη του ενδογενούς δυναμικού επιστημονικής και τεχνολογικής έρευνας 
των αναπτυσσόμενων χωρών (1984 -1987) 
(84/C 35/03) 
Το κείμενο που αποτελεί αντικείμενο της γνωμοδότησης αυτής έχει δημοσιευθεί στην Επίσημη 
Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτωναριθ. C 180 της 7ης Ιουλίου 1983, σελίδα 7. 
Α. ΝΟΜΙΚΗ ΒΑΣΗ ΤΗΣ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ 
Το Συμβούλιο αποφάσισε στις 24 Ιουνίου 1983 να ζητήσει, σύμφωνα με τις διατάξεις του 
άρθρου 198 της συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, τη γνωμο­
δότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση. 
Β. ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή εξέδωσε τη γνωμοδότηση της για το ανωτέρω θέμα 
κατά τη 213η σύνοδο ολομέλειας, που πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες, στις 14 και 15 Δεκεμ­
βρίου 1983. 
Το κείμενο της γνωμοδότησης αυτής είναι το ακόλουθο: 
Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ, 
Έχοντας υπόψη: 
τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής 
Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 198, 
την αίτηση γνωμοδότησης του Συμβουλίου των Ευρωπαϊ­
κών Κοινοτήτων της 24ης Ιουνίου 1983 για την πρόταση 
απόφασης του Συμβουλίου για τη θέσπιση προγράμματος 
βοήθειας για την ανάπτυξη του ενδογενούς δυναμικού 
επιστημονικής και τεχνολογικής έρευνας των αναπτυσ­
σόμενων χωρών (1984-1987) (ι), 
την απόφαση του Προεδρείου της της 5ης Ιουλίου 1983 να 
αναθέσει στο τμήμα ενέργειας και πυρηνικών θεμάτων 
την επεξεργασία της σχετικής γνωμοδότησης, 
την προφορική έκθεση του εισηγητή κ. Beretta, 
τη γνωμοδότηση την οποία υιοθέτησε το παραπάνω 
τμήμα κατά την 85η συνεδρίαση του της 2ας Δεκεμβρίου 
1983, 
τις συζητήσεις της κατά τη 213η σύνοδο ολομέλειας της 
14ης και 15ης Δεκεμβρίου 1983 (συνεδρίαση της 
14ης Δεκεμβρίου 1983), 
Εκτιμώντας: 
ότι το προτεινόμενο πρόγραμμα βοήθειας θα συμπληρώ­
σει το «Πρώτο πρόγραμμα έρευνας και ανάπτυξης στον 
τομέα της επιστήμης και της τεχνολογίας στην υπηρεσία 
(') ΕΕ αριθ. C 180 της 7. 7. 1983. της ανάπτυξης», που θέσπισε το Συμβούλιο των Ευρωπαϊ­
κών Κοινοτήτων στις 3 Δεκεμβρίου 1982" 
ότι τα δύο προγράμματα συμβάλλουν στην επίτευξη του 
πέμπτου στόχου της Κοινότητας (ενίσχυση της αναπτυ­
ξιακής βοήθειας) που ορίζεται στο πρόγραμμα-πλαίσιο 
των κοινοτικών δραστηριοτήτων στον τομέα της επιστή­
μης και της τεχνολογίας (1984-1987) (2) σχετικά με το 
οποίο η ΟΚΕ εξέδωσε γνωμοδότηση (3), στην οποία υπο­
γραμμίζεται η ανάγκη να αυξηθεί η ενίσχυση με τη μετα­
φορά των τεχνολογιών που διευκολύνουν την προσαρ­
μογή' 
ότι στο μνημόνιο για την κοινοτική πολιτική ανάπτυξης 
του Οκτωβρίου 1982 τονίζεται ιδιαίτερα η ανάγκη να 
αναπτυχθεί στις φτωχότερες αναπτυσσόμενες χώρες το 
αυτόνομο δυναμικό επιστημονικής έρευνας και τεχνικής 
εφαρμογής και να χρησιμοποιηθεί η επιστήμη και η 
τεχνολογία εξ ολοκλήρου στην υπηρεσία της ανάπτυξης, 
ΥΙΟΘΕΤΗΣΕ ΤΗΝ ΑΚΟΛΟΥΘΗ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ 
ομόφωνα: 
1. Γενικές παρατηρήσεις 
1.1. Η ΟΚΕ κρίνει αναγκαία και επίκαιρη την πρόταση 
της Επιτροπής σχετικά με την θέσπιση ενός νέου προ-
(2) Ψήφισμα του Συμβουλίου της 25.7. 1983 (ΕΕ αριθ. C 208 της 
4.8.1983, σ. 1). 
(3) ΕΕ αριθ. C 211 της 8. 8. 1983. 
9. 2. 84 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 35/5 
γράμματος, που θα έχει ως στόχο να συμπληρώσει ορι­
σμένες αποφάσεις του Συμβουλίου για τη βελτίωση των 
γνώσεων των κρατών μελών και των αναπτυσσόμενων 
χωρών σε τομείς που παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον 
γι' αυτές, στα πλαίσια μιας γενικής ερευνητικής πολιτι­
κής. 
1.2. Εξάλλου, η ΟΚΕ, αν και πιστεύει ότι οι δυνατότη­
τες έρευνας και τεχνικής εφαρμογής αντιπροσωπεύουν 
για τα φτωχότερα κράτη μία από τις προϋποθέσεις για 
την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη τους, ωστόσο 
διαπιστώνει ότι η Κοινότητα, παρά τις οικονομικές ενι­
σχύσεις που έχουν χορηγηθεί έως τώρα, δεν μπόρεσε να 
χρησιμοποιήσει συστηματικά την επιστημονική έρευνα 
για να προωθήσει την ανάπτυξη τους σε ισορροπημένη 
και διαρκή βάση. 
1.3. Οπωσδήποτε, η ΟΚΕ επιδοκιμάζει την πρόταση της 
Επιτροπής, αλλά διατυπώνει τις παρατηρήσεις που ακο­
λουθούν. 
2. Γενικές παρατηρήσεις 
2.1. Η ισχύς και η συνοχή της πρότασης εκφράζονται 
στους στόχους και στην αξιολόγηση των προτεραιοτή­
των. Ωστόσο, υπάρχει μια δυσαναλογία στη σχέση των 
τριών στόχων και των κεφαλαίων που διατίθενται. 
2.2. Μια κοινοτική πολιτική έρευνας που, μέσω ενισχύ­
σεων προς την ανεξάρτητη έρευνα των αναπτυσσόμενων 
χωρών, θα αντιμετωπίζει με μεγάλη προσοχή τα προβλή­
ματα επιβίωσης των λαών των χωρών αυτών θα μπορεί να 
διευκολύνει την κινητοποίηση μεγαλύτερων πόρων. Η 
ΟΚΕ έχει ήδη γνωμοδοτήσει σχετικά με το θέμα αυτό 
υποστηρίζοντας την ευκαιρία που παρουσιάζεται να βελ­
τιωθούν οι πόροι που προορίζονται για τη μεταφορά των 
τεχνολογιών προσαρμογής στον τομέα της ενίσχυσης της 
ανάπτυξης ('). 
2.3. Λόγω της στενότητας των διαθέσιμων πόρων κατά 
τη φάση αυτή, η ΟΚΕ κρίνει σκόπιμο να συγκεντρωθούν 
σε προγράμματα για πιο επείγοντα θέματα. Εξάλλου, το 
«Μνημόνιο Pisani» αναφέρει, μεταξύ των πρώτων 
σημείων, την υποχρέωση να προωθηθεί η ελεύθερη και 
διαρκής ανάπτυξη των φτωχότερων αναπτυσσόμενων 
χωρών. Τα προγράμματα ενίσχυσης της έρευνας θα εντα­
χθούν έτσι καλύτερα στις πρωτοβουλίες για την καταπο­
λέμηση της πείνας σε πολλές περιοχές του κόσμου. 
2.4. Κατά τη γνώμη της ΟΚΕ, η Κοινότητα πρέπει να 
εγγυηθεί τη μεγαλύτερη δυνατή ισορροπία στην προο­
πτική ανάπτυξης των διαφόρων παραγωγικών τομέων. Γι' 
αυτό δεν πρέπει να ευνοηθούν μόνο τα προγράμματα που 
(ι) ΕΕ αριθ. C 211 της 8.8. 1983, σ. 9 (σύνοδος ολομέλειας της 
1ης και 2ας Ιουνίου 1983). έχουν πραγματοποιηθεί σε ήδη ενισχυμένες περιοχές ή 
ερευνητικά κέντρα ή τομείς. Αυτό μπορεί να γίνει με την 
καθιέρωση ενός διαλόγου σχετικά με την ακολουθητέα 
πολιτική με τα δικαιούχα κράτη, ώστε να εξασφαλιστεί η 
αποτελεσματικότητα των επιλογών που η Κοινότητα 
σκοπεύει να υποστηρίξει, και με την υπογράμμιση του 
ρόλου της συμβουλευτικής επιτροπής που προβλέπει η 
πρόταση της Επιτροπής. 
2.5. Η πρόταση της Επιτροπής, σύμφωνα με το πρό-
γραμμα-πλαίσιο και το «Μνημόνιο Pisani», δίνει προτε­
ραιότητα στους τομείς της γεωργίας και της δημόσιας 
υγείας. Η ΟΚΕ συμφωνεί με τις επιλογές αυτές και υπο­
γραμμίζει ότι η έρευνα στον τομέα των τεχνολογιών που 
μπορούν να χρησιμοποιηθούν στις φυσικές και οικονομι­
κές συνθήκες των ενδιαφερόμενων πληθυσμών πρέπει να 
κατευθύνεται προς τεχνικές που μπορούν να εφαρμο­
στούν ευκολότερα. Επίσης, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη 
το πολιτιστικό πλαίσιο και οι παραδόσεις των λαών, 
γιατί από την εξέλιξη τους, όπως και από την έρευνα, 
εξαρτάται η πραγματοποίηση των αναπτυξιακών στόχων. 
2.6. Οπωσδήποτε, η αξιοποίηση της ανθρώπινης ευφυΐας 
και των φυσικών πόρων, παράλληλα με την πλήρη και 
σωστή εκτίμηση των πολιτιστικών διαστάσεων της ανά­
πτυξης και με τη συμμετοχή των λαών στην εφαρμογή 
και τη διαχείριση των σχετικών διαδικασιών, αποτελούν 
βασική προϋπόθεση για την ανάπτυξη των ενδογενών 
δυνατοτήτων για την εφαρμογή μιας πολιτικής στον 
τομέα της γεωργικής ανάπτυξης. 
2.7. Η ΟΚΕ έχει τη γνώμη, λοιπόν, ότι οι έρευνες που 
πραγματοποιούνται στα φτωχότερα κράτη δεν πρέπει να 
περιοριστούν στην παροχή και ενίσχυση των εργαστηρια­
κών διαρθρώσεων, αλλά να επεκταθούν και στη βελτίωση 
των υπηρεσιών πληροφόρησης γενικά, καθώς και της 
υγειονομικής εκπαίδευσης και της κατάρτισης. 
3. Παρατηρήσεις σχετικά με τις δημοσιονομικές και δια­
χειριστικές πτυχές της πρότασης της Επιτροπής 
3.1. Η ΟΚΕ, επειδή γνωρίζει το μέγεθος των προβλημά­
των για την ανάπτυξη των λιγότερο αναπτυγμένων κρα­
τών και το βαθμό στον οποίο μπορεί να συμβάλει στην 
αντιμετώπιση τους μια σωστή επιστημονική έρευνα, θεω­
ρεί ανεπαρκές το ποσό που προτείνεται, έστω και αν 
προορίζεται μόνο για τη γεωργία και την υγεία. 
Η ΟΚΕ διαπιστώνει, εξάλλου, ότι το ποσό αυτό αντιστοι­
χεί, κατά τα φαινόμενα, στο ποσό που μπορεί να διαχει-
Αριθ. C 35/6 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 9. 2. 84 
ριστεί σωστά στη φάση αυτή η Επιτροπή, γιατί πρέπει να 
ληφθεί υπόψη και ο προβλεπόμενος οργανισμός. 
3.2. Η ΟΚΕ κρίνει, ωστόσο, ότι τα κεφάλαια που προ­
βλέπει το πρόγραμμα πρέπει να αντιπροσωπεύουν μία 
ελάχιστη εγγύηση, που θα μπορεί να αυξηθεί ανάλογα με 
τη συνοχή των προγραμμάτων και τους στόχους της ανα­
πτυξιακής πολιτικής της Κοινότητας. Για να εξασφαλι­
στεί η συνοχή αυτή στη διάρκεια της εκτέλεσης του όλου 
προγράμματος, πρέπει να καθοριστούν τα κριτήρια για 
την εκτίμηση των αποτελεσμάτων του προγράμματος 
στην ανάπτυξη. 
Επιπλέον, για να αποφέρουν όσο το δυνατόν περισσότε­
ρους καρπούς, οι πόροι που θα χρησιμοποιηθούν θα πρέ­
πει να συμπληρώνονται από άλλους πόρους που θα προο­
ρίζονται για τη μεταφορά των κατάλληλων τεχνολογιών, 
καθώς και για την ανάπτυξη και επέκταση των υπηρε­
σιών. 
3.3. Η πείρα έδειξε ότι, για να είναι αποτελεσματική η 
εξωτερική ενίσχυση με σκοπό τη βελτίωση των κατά 
τόπους ερευνητικών ιδρυμάτων, είναι αναγκαία η καλή 
διαχείριση της ενίσχυσης. Η διαχείριση του προγράμμα­
τος πρέπει, λοιπόν, να εξασφαλίζει όχι μόνο ότι τα κεφά­
λαια θα διατεθούν με τον κατάλληλο τρόπο, αλλά και ότι 
τα ερευνητικά προγράμματα θα καταρτίζονται σωστά 
και το επιστημονικό επίπεδο της έρευνας θα παραμένει 
σταθερό κατά τη διάρκεια της εκτέλεσης κάθε προγράμ­
ματος. 
Για την επίτευξη των παραπάνω στόχων, η ΟΚΕ συνιστά 
στην Επιτροπή τα άτομα που θα αναλάβουν τη διαχεί­
ριση των κεφαλαίων αυτών να έχουν κάποια επιστημο­
νική κατάρτιση και ερευνητική πείρα σχετικά με τα ανα­
πτυσσόμενα κράτη. 
3.4. Η ΟΚΕ διαπιστώνει ότι, ενώ το προτεινόμενο πρό­
γραμμα ολοκληρώνει το πρόγραμμα που θέσπισε το Συμ­
βούλιο πέρυσι τον Δεκέμβριο, τα όργανα της Επιτροπής 
που διευθύνουν τη διαχείριση των δύο προγραμμάτων 
εξαρτώνται από διαφορετικές γενικές διευθύνσεις (ΓΔ XII 
και ΓΔ VIII, αντίστοιχα). Η ΟΚΕ θεωρεί, λοιπόν, ανα­
γκαίο να εξασφαλιστεί όσο το δυνατόν καλύτερος συντο­
νισμός κατά την πραγματοποίηση των σχετικών ενερ­
γειών. Αυτό είναι ακόμα πιο απαραίτητο για να συνδυα­
στούν τα στοιχεία σχετικά με τη διαχείριση του πρώτου 
προγράμματος με τα στοιχεία σχετικά με τα αποτελέ­
σματα της έρευνας που έχουν εξαχθεί έως τώρα, ώστε να 
υπάρξει η μεγαλύτερη δυνατή αποτελεσματικότητα και 
πληρότητα στις παρεμβάσεις. 
Βρυξέλλες, 14 Δεκεμβρίου 1983. 3.5. Η ΟΚΕ θεωρεί σκόπιμο να επεκταθεί η έρευνα στα 
αποτελέσματα και στις εμπειρίες που αποκτήθηκαν με 
πρακτικές εφαρμογές από δημόσια, ιδιωτικά, συνεταιρι­
στικά ή εθελοντικά κέντρα και οργανισμούς, που λει­
τουργούν ήδη με στόχο την ενίσχυση και με τη βοήθεια 
εθνικών, διεθνών και κυρίως κοινοτικών οργανισμών, 
ώστε να αξιοποιηθούν και να χρησιμοποιηθούν κατά τον 
καλύτερο τρόπο οι σχετικές εμπειρίες. 
3.6. Για να αποφευχθεί η διπλή εργασία και να διευκο­
λυνθεί η εμβάθυνση και η διάδοση των γνώσεων, καθώς 
και η εφαρμογή των σχετικών τεχνικών, η ΟΚΕ πιστεύει 
ότι θα ήταν σκόπιμο να ενισχυθούν τα προγράμματα και 
οι διαρθρώσεις που ενδιαφέρουν πολλά κράτη στην ίδια 
περιοχή. 
3.7. Η ΟΚΕ, εξάλλου, υπογραμμίζει τα πλεονεκτήματα 
που μπορούν να προκύψουν από την αποτελεσματική 
διαχείριση του προγράμματος και από την επίτευξη των 
στόχων του για την καλύτερη ανταλλαγή πληροφοριών 
και τη διάδοση τους με έναν καλύτερο συντονισμό των 
πρωτοβουλιών των κρατών μελών, καθώς και των διαφό­
ρων διεθνών οργανισμών που αναπτύσσουν δραστηριό­
τητα στον τομέα αυτό. Γιατί οι περιοχές που είναι γεω­
γραφικά απομακρυσμένες η μία από την άλλη αντιμετω­
πίζουν συχνά τέτοιου είδους προβλήματα. 
3.8. Η ΟΚΕ υπενθυμίζει επίσης —ιδιαίτερα λαμβάνο­
ντας υπόψη τον επείγοντα χαρακτήρα των προβλημάτων 
που πρέπει να αντιμετωπιστούν στον τομέα της ενέρ­
γειας— δύο συστάσεις που έχει διατυπώσει σε προηγού­
μενες γνωμοδοτήσεις: 
— ότι είναι ανάγκη, παράλληλα με τις έρευνες σχετικά 
με τη γεωργία και την υγεία, να αναπτυχθεί μια προ­
σπάθεια κατά προτεραιότητα στον τομέα της ενέρ­
γειας, καθώς η καταστροφή των δασών ολόκληρων 
περιοχών αυξάνει την ερήμωση και επιδεινώνει την 
κατάσταση πολλών αναπτυσσόμενων χωρών, 
— ότι θα έπρεπε να συνδυαστούν οι προσπάθειες στα 
πλαίσια της κυρίως έρευνας με προγράμματα κατάρ­
τισης των ανθρώπων, ώστε τα αποτελέσματα που θα 
προκύψουν να μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε 
ευρεία κλίμακα και να αξιοποιηθούν όσο το δυνατόν 
περισσότερο. 
3.9. Τέλος, η ΟΚΕ τονίζει ότι, μετά τη λήξη του προτει­
νόμενου προγράμματος, πρέπει να εξασφαλιστεί η συνέ­
χιση των κοινοτικών παρεμβάσεων για την ενίσχυση της 
αυτόνομης έρευνας στα αναπτυσσόμενα κράτη. 
Ο Πρόεδρος 
της Οικονομικής και Κοινωνικής 
Επιτροπής 
Frangois CEYRAC