ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Τελική έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της επισιτιστικής διευκόλυνσης της ΕΕ /* COM/2013/0194 final */





ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Τελική έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της επισιτιστικής διευκόλυνσης της ΕΕ Κατάλογος αρκτικόλεξων AFSI AGIR Sahel AU-IBAR ΕΠΣ/ΕΣΧ DEVCO ΕΤΑ ΕΕ FAO FSTP IFAD ΠΔΠ ΜΚΟ ΜΚΦ PSNP SHARE SWD ΟΗΕ UNHLTF UNRWA ΠΤ ΠΕΠ || Πρωτοβουλία επισιτιστικής ασφάλειας L’Aquila Alliance Globale pour l'Initiative Résilience Διαφρικανικό Γραφείο για τους ζωικούς πόρους της Αφρικανικής Ένωσης Έγγραφο περιφερειακής στρατηγικής /στρατηγικής ανά χώρα Γενική Διεύθυνση Ανάπτυξης και Συνεργασίας - EuropeAid Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάπτυξης Ευρωπαϊκή Ένωση Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών Θεματικό πρόγραμμα επισιτιστικής ασφάλειας Διεθνές Ταμείο Γεωργικής Ανάπτυξης Πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο Μη κυβερνητική οργάνωση Μη κρατικός φορέας Πρόγραμμα διασφάλισης της παραγωγής Στήριξη της ανθεκτικότητας στο Κέρας της Αφρικής Έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών Ειδική ομάδα δράσης υψηλού επιπέδου των Ηνωμένων Εθνών Γραφείο αρωγής και έργων των Ηνωμένων Εθνών Παγκόσμια Τράπεζα Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα 1. Εισαγωγή Το 2008 σημειώθηκε αναστροφή της μακροχρόνιας τάσης μείωσης των τιμών των τροφίμων με την απότομη αύξηση των τιμών των βασικών τροφίμων. Αυτό είχε ως επακόλουθο να πληγούν από την πείνα περισσότερα από 100 εκατομμύρια άνθρωποι στις αναπτυσσόμενες χώρες. Οι υψηλές και ευμετάβλητες τιμές των τροφίμων επιδείνωσαν την κατάσταση επισιτιστικής ανασφάλειας, ιδίως για τα πλέον ευάλωτα άτομα, και προκάλεσαν ταραχές για το ζήτημα των τροφίμων σε διάφορες χώρες. Κατά τη σύνοδο κορυφής της ομάδας των G8 τον Ιούλιο του 2008, η Επιτροπή εξήγγειλε την πρόθεσή της να δημιουργήσει ένα μέσο επισιτιστικής διευκόλυνσης ύψους 1 δισ. ευρώ για να αντιμετωπιστούν σε ευρεία κλίμακα οι επιπτώσεις της κρίσης των τιμών των τροφίμων. Ήταν, πράγματι, αναγκαίο να κλιμακωθεί η αντίδραση της ΕΕ μέσω των υφιστάμενων μηχανισμών[1] για να καλυφθούν οι ανάγκες που προκάλεσε αυτός ο οικονομικός κραδασμός. Στις 16 Δεκεμβρίου 2008 θεσπίστηκε η επισιτιστική διευκόλυνση («διευκόλυνση για την ταχεία αντιμετώπιση των διογκούμενων και ευμετάβλητων τιμών των τροφίμων στις αναπτυσσόμενες χώρες»). Η επισιτιστική διευκόλυνση της ΕΕ αποτέλεσε την πρώτη μείζονα χρηματοδοτική αντίδραση στην επισιτιστική κρίση και συνέβαλε στην ενίσχυση του διεθνούς συντονισμού στα πλαίσια του ΟΗΕ και της ομάδας των G8. Το μεγαλύτερο μέρος του ποσού της επισιτιστικής διευκόλυνσης προστέθηκε στη συνεισφορά ύψους 3,9 δισ. δολαρίων ΗΠΑ της Επιτροπής στην πρωτοβουλία επισιτιστικής ασφάλειας της Aquila (AFSI). Η AFSI τέθηκε σε εφαρμογή από τους ηγέτες της ομάδας των G8 τον Ιούλιο του 2009 και ανέρχεται σε 22 δισ. δολάρια ΗΠΑ για τη στήριξη της βιώσιμης γεωργίας και επισιτιστικής ασφάλειας στις αναπτυσσόμενες χώρες για περίοδο τριών ετών. Με βάση τις ανωτέρω αναλήψεις υποχρεώσεων, πιο πρόσφατα η ΕΕ έθεσε σε εφαρμογή δύο νέες πρωτοβουλίες για την αντιμετώπιση των εκτεταμένων επισιτιστικών κρίσεων που έπληξαν το Κέρας της Αφρικής και την περιοχή της Αφρικής νοτίως της Σαχάρας (SHARE[2] και AGIR[3] Sahel). Επιπλέον, η Επιτροπή ενέκρινε νέο πλαίσιο πολιτικής για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των πλέον ευάλωτων ατόμων και κοινοτήτων σε μελλοντικές κρίσεις[4]. Καλύπτοντας περίοδο τριών ετών (2009-2011), η επισιτιστική διευκόλυνση της ΕΕ αντιμετώπισε κατά κύριο λόγο το διάστημα της μετάβασης από την επείγουσα βοήθεια στη μεσομακροπόθεσμη αναπτυξιακή συνδρομή. Οι στόχοι της ήταν: · η ενθάρρυνση θετικής απόκρισης του γεωργικού τομέα στο σκέλος της προσφοράς στις χώρες και τις περιοχές στόχους· · ο μετριασμός των αρνητικών συνεπειών της αστάθειας των τιμών των τροφίμων για τους τοπικούς πληθυσμούς με γνώμονα τους στόχους της παγκόσμιας επισιτιστικής ασφάλειας, συμπεριλαμβανομένων των προτύπων του ΟΗΕ για τις διατροφικές ανάγκες· και · η ενίσχυση των παραγωγικών ικανοτήτων και της διαχείρισης του γεωργικού τομέα, ώστε να αυξηθεί η βιωσιμότητα των παρεμβάσεων. Σύμφωνα με τους ανωτέρω στόχους, ορίστηκαν τρεις κατηγορίες επιλέξιμων μέτρων για χρηματοδότηση: μέτρα για τη βελτίωση της πρόσβασης σε συντελεστές και υπηρεσίες γεωργικής παραγωγής, μέτρα για να δημιουργηθεί δίχτυ ασφαλείας και άλλα μέτρα μικρής κλίμακας που αποσκοπούν στην αύξηση της παραγωγής με βάση τις ανάγκες των χωρών. Η παρούσα έκθεση παρέχει πληροφορίες για τα διάφορα μέτρα εφαρμογής που έχουν ληφθεί, τα αποτελέσματα και τον πιθανό αντίκτυπό τους, καθώς και τα βασικά συμπεράσματα που έχουν εξαχθεί και συστάσεις για τη βελτίωση των υφισταμένων και μελλοντικών προγραμμάτων επισιτιστικής ασφάλειας της ΕΕ. Η παρούσα ανακοίνωση συνοδεύεται από έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών (SWD) το οποίο αναλύει διεξοδικότερα τα μέτρα που έχουν ληφθεί και τον βραχυπρόθεσμο αντίκτυπό τους[5]. 2. Προγραμματισμός και εφαρμογή Τον Μάρτιο του 2009, η Επιτροπή υπέβαλε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο συνολικό σχέδιο εφαρμογής της επισιτιστικής διευκόλυνσης, το οποίο περιέχει κατάλογο χωρών-στόχων και την προβλεπόμενη ισορροπία μεταξύ επιλέξιμων οντοτήτων υλοποίησης. Το σχέδιο περιελάμβανε την ακόλουθη ενδεικτική κατανομή της χρηματοδότησης: (i) διάθεση ποσού 920 εκατ. ευρώ σε 50 χώρες που επιλέγονται βάσει ενδεικτικών κριτηρίων, (ii) χρησιμοποίηση ποσού 60 εκατ. ευρώ για παρεμβάσεις περιφερειακής κλίμακας στην Αφρική και (iii) δέσμευση ποσού 20 εκατ. ευρώ για μέτρα στήριξης. Τα κονδύλια είχαν αναληφθεί εξ ολοκλήρου έως τον Μάιο του 2010. Η ταχύτητα της διαδικασίας έγκρισης αποδίδεται σε μεγάλο βαθμό στην ομάδα δράσης της Επιτροπής, την προσφυγή σε ταχείες διαδικασίες και στην ευελιξία που επέδειξε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το οποίο αποδέχτηκε να συντμηθεί ο χρόνος για την άσκηση του δικαιώματος ελέγχου του. Ενώ οι περισσότερες δραστηριότητες υλοποιήθηκαν σύμφωνα με τον προγραμματισμό, κατά τη διάρκεια εφαρμογής επήλθαν μεταβολές στο συνολικό σχέδιο οι οποίες αφορούν ποσοστό 5,2% της αξίας της επισιτιστικής διευκόλυνσης της ΕΕ[6]. Δεν ήταν δυνατό να εφαρμοστεί το σχέδιο στις Κομόρες Νήσους, ενώ μειώθηκαν οι πιστώσεις για ορισμένες χώρες (π.χ. Μαδαγασκάρη, Γουινέα, Σάο Τομέ και Πρίνσιπε) ή αυξήθηκαν (π.χ. Ζάμπια). Τα προγράμματα δημοσιονομικής στήριξης δεν ήταν δυνατόν να εφαρμοστούν σύμφωνα με τις αρχικές προβλέψεις[7], ενώ παράλληλα αυξήθηκε, σε σύγκριση με τα αρχικά σχέδια, η βοήθεια που διατίθεται μέσω ΜΚΟ και οργανισμών των κρατών μελών της ΕΕ. Το μεγαλύτερο μέρος των δραστηριοτήτων ολοκληρώθηκε το 2011. Εντούτοις, ορισμένες παρεμβάσεις δεν ήταν δυνατόν να ολοκληρωθούν πριν το πρώτο εξάμηνο του 2012[8]. Έως τις 31 Δεκεμβρίου 2010, συνάφθηκαν συμβάσεις[9] για το μεγαλύτερο μέρος της επισιτιστικής διευκόλυνσης της ΕΕ, συνολικά μέσω 179 συμβάσεων και συμφωνιών που καλύπτουν 232 έργα. Η διαχείριση των πράξεων δημοσιονομικής στήριξης και των έργων που υλοποιούνται με διεθνείς και περιφερειακούς οργανισμούς ασκείται σε κεντρικό επίπεδο από τη DEVCO, μαζί με τα μέτρα στήριξης, ενώ τα έργα που υλοποιούνται σε συνεργασία με ΜΚΟ και οργανισμούς των κρατών μελών ανατέθηκαν, τον Ιανουάριο του 2010, στις Αντιπροσωπείες της ΕΕ. Η Επιτροπή εκταμίευσε σχεδόν το 100% του συνολικού ποσού των 983,7 εκατ. ευρώ (χωρίς τα μέτρα στήριξης). Αυτό το υψηλότατο ποσοστό επιτεύχθηκε χάρη στις ταχείες διαδικασίες, τη στενή παρακολούθηση και την ευελιξία ανακατανομής πιστώσεων. Ο κανονισμός είχε προβλέψει ανώτατο ποσοστό 2% της επισιτιστικής διευκόλυνσης της ΕΕ (δηλ. ανώτατο ποσό 20 εκατ. ευρώ) για μέτρα στήριξης που περιλαμβάνουν την πρόσληψη εκτάκτων υπαλλήλων στις Αντιπροσωπείες της ΕΕ, εργασίες παρακολούθησης, ελέγχου, αξιολόγησης, μελέτες, διασκέψεις και τεχνική βοήθεια. Τελικά, χρησιμοποιήθηκε ποσό 17,3 εκατ. ευρώ γι' αυτούς τους σκοπούς. Εκτός από τη χρήση των μέτρων στήριξης, η Επιτροπή διέθεσε δέκα θέσεις σε επίπεδο κεντρικών υπηρεσιών για τη συγκρότηση της πρωτοβουλίας. 3. Παρακολούθηση, έλεγχος και αξιολόγηση Υπήρξε στενή παρακολούθηση της επισιτιστικής διευκόλυνσης: για την παρακολούθηση 176 έργων (ποσοστό άνω του 75% των έργων επισιτιστικής διευκόλυνσης) εφαρμόστηκε η μέθοδος παρακολούθησης βάσει αποτελεσμάτων (ΠΒΑ). Συντάχθηκαν από εξωτερικούς εμπειρογνώμονες 236 εκθέσεις παρακολούθησης, οι οποίες αναλύθηκαν από το προσωπικό της Επιτροπής στις Βρυξέλλες και σε Αντιπροσωπείες της ΕΕ και υπήρξε ανταλλαγή, στις περισσότερες περιπτώσεις, τόσο με τους εταίρους υλοποίησης όσο και με τοπικές αρχές. Οι επιδόσεις των έργων είναι ικανοποιητικές, εφόσον το 70% των έργων βαθμολογήθηκε «λίαν καλώς και καλώς», 23% «με προβλήματα» και μόνο για το 7% έχει καταγραφεί ότι παρουσιάζει «σοβαρές δυσκολίες»[10]. Τα αποτελέσματα αυτά είναι παρόμοια με τον μέσο όρο των αποτελεσμάτων ΠΒΑ για τα έργα της ΕΕ γενικά, όπως εκτιμήθηκε το 2011[11]. Σε μεταγενέστερο στάδιο, πραγματοποιήθηκε σε αρκετές περιπτώσεις και δεύτερη αποστολή παρακολούθησης, κατά τη διάρκεια υλοποίησης των έργων, με σκοπό τη μέτρηση της προόδου ως προς τις επιδόσεις και την τήρηση των συστάσεων. Επιπλέον, οι εταίροι υλοποίησης[12] υπέβαλαν τακτικές εκθέσεις προόδου και ειδικές τελικές εκθέσεις και πραγματοποιήθηκαν επιτόπιες επισκέψεις και τακτικές συνεδριάσεις συντονισμού. Όλα τα στοιχεία σχετικά με την παρακολούθηση έχουν καταγραφεί σε έναν συνολικό πίνακα αποτελεσμάτων διαχείρισης που αναπτύχθηκε ως διαδραστικό μέσο για την επικαιροποίηση σε πραγματικό χρόνο των στοιχείων σχετικά με την παρακολούθηση στις υπηρεσίες της Επιτροπής και τις Αντιπροσωπείες της ΕΕ. Πραγματοποιήθηκαν ανεξάρτητες αξιολογήσεις σε τρία επίπεδα: (i) σε επίπεδο έργου για τα έργα που εκτελούνται από διεθνείς οργανισμούς, ΜΚΟ και οργανισμούς κρατών μελών, (ii) σε επίπεδο εταίρου υλοποίησης (π.χ. FAO[13], AU-IBAR), και (iii) σε παγκόσμιο επίπεδο, για το μέσο επισιτιστικής διευκόλυνσης της ΕΕ[14]. Το 2011-2012 διενεργήθηκε η τελική αξιολόγηση της επισιτιστικής διευκόλυνσης της ΕΕ με βάση τη μεθοδολογία αξιολόγησης της Επιτροπής. Κατέληξε ιδίως στο συμπέρασμα ότι η Επιτροπή επέδειξε επάρκεια και αποτελεσματικότητα στην εφαρμογή της επισιτιστικής διευκόλυνσης, ότι οι παρεμβάσεις ήταν συναφείς και τα έργα είχαν σαφώς θετικό αντίκτυπο στους δικαιούχους. Ωστόσο, ο αντίκτυπος θα ήταν μεγαλύτερος, εάν η περίοδος εφαρμογής ήταν μεγαλύτερη και το γεωγραφικό πεδίο πιο περιορισμένο. Ακόμη, το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο εξέδωσε πρόσφατα ειδική έκθεση σχετικά με την αποτελεσματικότητα της επισιτιστικής βοήθειας της ΕΕ στη νοτίως της Σαχάρας Αφρική, στην οποία προτείνει, μεταξύ άλλων, να εξετάσει η ΕΕ τη δυνατότητα δημιουργίας μόνιμου μηχανισμού για την αντιμετώπιση των συνεπειών πιθανών μελλοντικών επισιτιστικών κρίσεων στις αναπτυσσόμενες χώρες[15]. 4. Τα αποτελέσματα και ο πιθανός αντίκτυπος Μολονότι η διάρκεια εφαρμογής της ήταν περιορισμένη, η επισιτιστική διευκόλυνση είχε αντίκτυπο σε περισσότερα από 59 εκατομμύρια άμεσους δικαιούχους και δευτερογενείς θετικές επιπτώσεις σε 93 εκατομμύρια έμμεσους δικαιούχους, περισσότεροι από τους οποίους είναι ευάλωτοι κάτοχοι μικρών εκμεταλλεύσεων και οι οικογένειές τους[16]. Οι παρεμβάσεις ήταν εναρμονισμένες με τις πολιτικές και τις προτεραιότητες των χωρών εταίρων και εφαρμόστηκαν σε συντονισμό, συμπληρωματικότητα και συνεκτικότητα με τα μέσα επισιτιστικής βοήθειας της ΕΕ, όπως το θεματικό πρόγραμμα επισιτιστικής ασφάλειας και προγράμματα κρατών μελών της ΕΕ και άλλων χορηγών. Ποσοστό άνω του 65% των παρεμβάσεων διεύρυνε το πεδίο ήδη εκτελούμενων πράξεων και διοχετεύθηκαν συμπληρωματικοί πόροι μέσω υφισταμένων μηχανισμών εφαρμογής, όταν αυτό ήταν εφικτό. Αυτό επέτρεψε να υπάρξει ταχεία αντίδραση και ανταποκρινόταν στην περιορισμένη χρονική εφαρμογή της επισιτιστικής διευκόλυνσης. Σχεδόν το 60% της χρηματοδότησης, που σχεδιάστηκε ως μέρος της συντονισμένης διεθνούς αντίδρασης της UNHLTF στην κρίση των τιμών των τροφίμων, διοχετεύθηκε μέσω οργανισμών του ΟΗΕ. Αυτό επέτρεψε την έγκαιρη και προσαρμοσμένη σε ειδικές ανάγκες αντίδραση χάρη στην εκτεταμένη παρουσία των οργανισμών επιτόπου, γεγονός που εξασφάλισε ικανοποιητικό επίπεδο προβολής της επισιτιστικής διευκόλυνσης σε επίπεδο χώρας. Η επισιτιστική διευκόλυνση είχε επίσης καθοριστική σημασία για την ενίσχυση των εταιρικών σχέσεων της Επιτροπής με τους οργανισμούς των Ηνωμένων Εθνών με έδρα τη Ρώμη[17], οι οποίες είχαν ως τελική κατάληξη την υπογραφή δήλωσης προθέσεων για ένα πλαίσιο προγραμματικής συνεργασίας στον τομέα της επισιτιστικής ασφάλειας και της διατροφής[18]. Οι παρεμβάσεις υλοποιούνται επίσης από περισσότερους από 425 μη κρατικούς φορείς, οι περισσότεροι από τους οποίους είναι τοπικοί φορείς εγκατεστημένοι σε μία χώρα. Ποσοστό άνω των δύο τρίτων από αυτούς τους φορείς έχουν υπογράψει συμβάσεις με οργανισμούς του ΟΗΕ, ενώ 124 φορείς, που λειτουργούν βάσει προσκλήσεων υποβολής προτάσεων, έχουν υπογράψει συμβάσεις με την Επιτροπή. Τα βασικά επιτεύγματα, τα αποτελέσματα και ο βραχυπρόθεσμος αντίκτυπος των παρεμβάσεων της επισιτιστικής διευκόλυνσης παρουσιάζονται στη συνέχεια στον καθένα από τους τρεις τύπους παρεμβάσεων που προσδιορίζονται στον κανονισμό. 4.1. Μέτρα βελτίωσης της πρόσβασης σε συντελεστές και υπηρεσίες γεωργικής παραγωγής Οι περισσότερες παρεμβάσεις της επισιτιστικής διευκόλυνσης (το 62%) εστιάστηκαν στη βελτίωση της παραγωγής κατόχων μικρών εκμεταλλεύσεων ή/και της πρόσβασης σε συντελεστές γεωργικής παραγωγής. Η μεγαλύτερη συνιστώσα των έργων που υλοποιούνται από τον FAO και ΜΚΟ ήταν η διανομή συντελεστών γεωργικής παραγωγής. Έχουν διανεμηθεί σε δικαιούχους γεωργούς 124.600 μετρικοί τόνοι πιστοποιημένων και βελτιωμένων σπόρων και 950.000 μετρικοί τόνοι λιπασμάτων. Η βασική πρόκληση σε αυτόν τον τομέα ήταν να ικανοποιηθούν οι γεωργικές ανάγκες βάσει ειδικών χρονοδιαγραμμάτων, παρά τις δεσμευτικές διαδικασίες σύναψης συμβάσεων και την περιορισμένη διαθεσιμότητα στην τοπική αγορά. Σύμφωνα με τις εκθέσεις των εταίρων υλοποίησης, τα διάφορα έργα συνέβαλαν στην αύξηση της γεωργικής παραγωγής κατά 50% κατά μέσο όρο (με εύρος διακύμανσης από 20% έως 100%) και του μέσου ετήσιου εισοδήματος των νοικοκυριών σχεδόν κατά 290 ευρώ (με εύρος διακύμανσης από 30 ευρώ έως 2100 ευρώ). Στη Γουατεμάλα, ο FAO και το ΠΕΠ ενίσχυσαν από κοινού τη γεωργική παραγωγή 14.000 κατόχων μικρών εκμεταλλεύσεων και την ικανότητά τους να διαθέτουν τα προϊόντα τους στην αγορά. Στην Alta Verapaz, η παραγωγή αραβόσιτου των καλλιεργητών αυξήθηκε κατά μέσο όρο από 2,1 τόνους ανά εκτάριο σε 3,5 τόνους ανά εκτάριο. Τα νοικοκυριά ήταν σε θέση να παράγουν πλεονάσματα 20% κατά μέσο όρο, εφόσον ορισμένοι παραγωγοί μπόρεσαν να επιτύχουν ικανοποιητικό επίπεδο οργάνωσης και να τηρήσουν τα διεθνή πρότυπα ποιότητας. Η παραγωγή αυξήθηκε επίσης μέσω της υλοποίησης έργων που απευθύνονται σε ιδιοκτήτες ζωικού κεφαλαίου, εφοδιάζοντάς τους συνολικά με 834.000 ζώα (βοοειδή, αιγοειδή, χοίρους και κοτόπουλα). Υπήρξε σημαντικός αντίκτυπος σε όρους παραγωγικότητας μέσω της αύξησης του βαθμού εκμηχάνισης της γεωργικής παραγωγής (στη Ζάμπια, παραδείγματος χάρη, η χρήση ελαφρύτερων μέσων σποράς αντί των αρότρων εκσκαφής προήγαγε την ισότητα των φύλων, εφόσον η φύτευση και η σπορά είναι παραδοσιακά γυναικείες εργασίες) και της μείωσης της θνησιμότητας μέσω του εμβολιασμού των ζώων. Το AU-IBAR υλοποίησε το έργο «Εμβόλια για τον έλεγχο παραμελημένων ασθενειών των ζώων στην Αφρική» (VACNADA) σε 28 αφρικανικές χώρες νοτίως της Σαχάρας. Εμβολιάστηκαν συνολικά 44,6 εκατομμύρια ζώα έναντι 4 μεταδοτικών ασθενειών των ζώων, με αποτέλεσμα να μειωθεί δραστικά ο επιπολασμός αυτών των ασθενειών στις περιοχές - στόχους. Ο υψηλότερος βαθμός ανοσίας που επιτεύχθηκε με τον εμβολιασμό επέτρεψε στους ιδιοκτήτες ζωικού κεφαλαίου (ιδίως στους μικρούς κτηνοτρόφους που δεν διέθεταν τα οικονομικά μέσα για τον εμβολιασμό) να διατηρήσουν το ζωικό τους κεφάλαιο, να πωλήσουν το πλεόνασμα της παραγωγής και να καλύψουν τα έξοδα του νοικοκυριού και άλλα απρόβλεπτα έξοδα. Το έργο βελτίωσε επίσης την παραγωγική ικανότητα (σε ορισμένες περιπτώσεις κατά 100%) και την ποιότητα των επιλεγόμενων εμβολίων μέσω της παροχής εξοπλισμού και της αναβάθμισης των εγκαταστάσεων εργαστηρίων παραγωγής εμβολίων, που συμπληρώνονται με δραστηριότητες κατάρτισης για την αναβάθμιση των ικανοτήτων των κτηνιατρικών υπηρεσιών. Τα περισσότερα έργα συνδύασαν ενέργειες διανομής σπόρων για σπορά/ λιπασμάτων και ζώων με τη διανομή εργαλείων, εμβολίων και γεωργικών μηχανημάτων. Έχουν χορηγηθεί σε δικαιούχους περισσότερα από 88.000 μηχανήματα και διευκολύνσεις για μετά τη συγκομιδή. Οι συμπράξεις με τον ιδιωτικό τομέα, ιδίως μέσω τοπικών εμπόρων γεωργικών προϊόντων, συνέβαλαν όχι μόνο στη βελτίωση της διαθεσιμότητας και της κυκλοφορίας εισροών, αλλά τόνωσαν και την τοπική οικονομία. Διάφορα έργα αφορούσαν τη διαφοροποίηση της παραγωγής (π.χ. καλλιέργεια οπωροκηπευτικών στο Μπαγκλαντές, εκτροφή μικρών ζώων στην Τανζανία, τεχνητές λίμνες υδατοκαλλιέργειας, φυτείες μεσαίας κλίμακας ή παραγωγή κηπευτικών στην Αιτή), γεγονός που βοήθησε τους δικαιούχους να έχουν πρόσβαση σε μεγαλύτερη ποικιλία τροφίμων. Επιπλέον, τα έργα βελτίωσαν την παραγωγή προϊόντων που διατίθενται στην αγορά, αποφέροντας διαθέσιμο εισόδημα για τα νοικοκυριά που προηγουμένως ζούσαν με επιδόματα κάλυψης των απολύτως αναγκαίων προς το ζην. Το έργο Self Help Africa που υλοποιήθηκε στην Αιθιοπία συνέβαλε στην αύξηση της γεωργικής παραγωγής κατά 35% για 17.500 νοικοκυριά, με τη διανομή 606 μετρικών τόνων βελτιωμένων σπόρων για σπορά, 29 μετρικών τόνων ζωοτροφών, 278.000 φαρμάκων για τα ζώα (αντιβιοτικών και ανθελμινθικών), μηχανημάτων (καθαριστήρες κόκκων, αντλίες άρδευσης, γαλακτοκομικές ύλες και την κατασκευή 16 αποθηκών σπόρων. Το ετήσιο εισόδημα των δικαιούχων έχει αυξηθεί και κυμαίνεται περίπου από 290 ευρώ έως 1.500 ευρώ. Οι ενέργειες αφορούσαν τη δημιουργία ικανοτήτων για τη στήριξη της διατηρήσιμης αύξησης της γεωργικής παραγωγικότητας. Οι δραστηριότητες δημιουργίας ικανοτήτων συνδυάζονταν με ένα μεγάλο φάσμα δράσεων που περιλαμβάνουν κατάρτιση γεωργών σε γεωργικές εφαρμογές και τεχνικές άρδευσης και βελτίωσαν επίσης τις ικανότητες τοπικών ομάδων γεωργών και ενώσεων παραγωγών. Επιπλέον, τα προγράμματα κατάρτισης δεν απευθύνονταν μόνο σε γεωργούς αλλά και σε δημόσιους υπαλλήλους και άλλους φορείς. Οι δραστηριότητες κατάρτισης είχαν ως αποδέκτες περίπου 2,5 εκατομμύρια άτομα. Μεθοδολογίες γεωργικών εφαρμογών, όπως τα Farmer Field Schools (γεωργικές σχολές) και οι φορείς διάδοσης γεωργικών πρακτικών, αποτέλεσαν αποτελεσματικά μέσα παροχής συμβουλών με επιδείξεις σε αγροκτήματα σχετικές με βιώσιμες μεθόδους εντατικοποίησης της παραγωγής, ορθές γεωργικές πρακτικές, πρακτικές διατήρησης της ποιότητας των εδαφών, μεθόδους διαχείρισης της γονιμότητας του εδάφους, άρδευσης μικρής κλίμακας, διαφοροποίησης καλλιεργειών κλπ. Στη Ζάμπια, η παραγωγή τροφίμων αυξήθηκε με τη βελτίωση της πρόσβασης σε συντελεστές γεωργικής παραγωγής και την προώθηση των αρχών της γεωργίας διατήρησης της ποιότητας των εδαφών. Κατά τη διάρκεια των ημερίδων γεωργικών εφαρμογών στις Farmer Field Schools (FFS), 400 υπάλληλοι με ειδίκευση στις γεωργικές εφαρμογές μετέδωσαν τις γνώσεις τους για τη γεωργία διατήρησης της ποιότητας των εδαφών σε 28 γεωργούς–πρότυπα, καθένας από τους οποίους εκπαίδευσε με τη σειρά του άλλους 15 συμμετέχοντες γεωργούς. Με τον τρόπο αυτό υπήρξε διάδοση των γνώσεων σε 180.000 γεωργούς. Η διάδοση πρακτικών γεωργίας διατήρησης της ποιότητας των εδαφών είχε σαν αποτέλεσμα να αυξηθεί κατά μέσο όρο κατά 30% η παραγωγή αραβοσίτου από 2 τόνους ανά εκτάριο σε 2,6 τόνους ανά εκτάριο. Μετά τη διάθεση ποσού 16,9 εκατ. ευρώ στο έργο μέσω της επισιτιστικής διευκόλυνσης, προγραμματίζεται η διάθεση ποσού 11,1 εκατ. ευρώ (που χρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάπτυξης) για την περαιτέρω εξάπλωση γεωργικών πρακτικών διατήρησης της ποιότητας των εδαφών στη χώρα. 4.2. Μέτρα διχτυού ασφαλείας και διατροφικές παρεμβάσεις Οι παρεμβάσεις τύπου «διχτυού ασφαλείας», που αντιπροσωπεύουν ποσό περίπου 138 εκατ. ευρώ, έδωσαν στους δικαιούχους τη δυνατότητα να αντιμετωπίσουν τις επιπτώσεις της αύξησης των τιμών των τροφίμων, κυρίως μέσω έργων αμοιβής της εργασίας με χρήματα ή τρόφιμα και προγραμμάτων κουπονιών. Φτωχοί πληθυσμοί αγροτικών περιοχών (και σε ορισμένες περιπτώσεις φτωχοί αστικών περιοχών) ωφελήθηκαν από μέτρα που λειτουργούν ως «δίχτυ ασφαλείας» (π.χ. PSNP στην Αιθιοπία) και έργα αμοιβής της εργασίας με μετρητά ή τρόφιμα (π.χ. Σιέρα Λεόνε, Πακιστάν). Μέτρα «διχτυού ασφαλείας» εφαρμόζονται από εταίρους με εμπειρία στον τομέα της διανομής μετρητών ή τροφίμων, όπως η Παγκόσμια Τράπεζα, η UNRWA και το ΠΕΠ, αλλά και ΜΚΟ που χρησιμοποίησαν το ένα τέταρτο του ποσού που διατίθεται μέσω αυτών ως αμοιβή της εργασίας με τρόφιμα (ποσό 57 εκατ. ευρώ). Στις περισσότερες περιπτώσεις, τα πρόσθετα έσοδα από δραστηριότητες βοήθησαν τους δικαιούχους να ξεπεράσουν την κρίση των τιμών των τροφίμων και, σε μερικές περιπτώσεις, τις φυσικές καταστροφές που τους έπληξαν κατά τη διάρκεια εφαρμογής της επισιτιστικής διευκόλυνσης (ξηρασίες, πλημμύρες). Επιπλέον, αύξησε την ανθεκτικότητα των φτωχότερων και απέτρεψε την πώληση παραγωγικών περιουσιακών στοιχειών τους (ζώων, μικρών μηχανών)· αυτό επέτρεψε στα νοικοκυριά να βελτιώσουν τη ζωή τους μετά τις κρίσεις. Στο Μπαγκλαντές, τα προγράμματα αμοιβής της εργασίας με τρόφιμα και μετρητά είχαν ως αποδέκτες 607.000 άτομα μέσω της παροχής βραχυπρόθεσμης απασχόλησης σε 121.000 περιθωριοποιημένους ή άκληρους εργάτες γης σε περιόδους κρίσης· έχουν κατασκευαστεί και ανακαινιστεί 989 γεωργικές εγκαταστάσεις ανθεκτικές σε πλημμύρες, οι οποίες περιλαμβάνουν αναχώματα, οδούς πρόσβασης, ανυψωμένες γαίες και υποστρώματα σπόρων και εγκαταστάσεις άρδευσης για την προστασία 1,7 εκατομμυρίων ανθρώπων. Σε πολύ ειδικές περιπτώσεις, διανεμήθηκαν και τρόφιμα, υπό μορφή αμοιβής της εργασίας με τρόφιμα ή και επισιτιστικής βοήθειας, στα πλέον ευάλωτα άτομα. Ενδεικτικά, η UNRWA διένειμε στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη 34.500 μετρικούς τόνους τροφίμων και το ΠΕΠ διένειμε 96.600 μετρικούς τόνους σε χώρες με περιοχές που πλήττονται από σοβαρή έλλειψη τροφίμων (π.χ. Πακιστάν, Μπαγκλαντές και Γουατεμάλα). Ποσοστό άνω του ενός τρίτου (37%) των έργων περιελάμβανε δραστηριότητες που συνδέονται με τη διατροφή. Η επισιτιστική διευκόλυνση βελτίωσε τη διατροφική κατάσταση των πλέον ευάλωτων ομάδων, ιδίως των παιδιών. Διάφορες παρεμβάσεις εστιάζονταν ειδικά σε παιδιά ηλικίας έως 6 ετών και σε έγκυες και θηλάζουσες γυναίκες, με στόχο να μετριαστούν οι επιπτώσεις της κρίσης λόγω της αύξησης των τιμών των τροφίμων. Ενδεικτικά, στον Νίγηρα, το Μαλί και τη Λιβερία διανεμήθηκαν περισσότεροι από 25.000 μετρικοί τόνοι θρεπτικών τροφίμων και εκατομμύρια βιταμινών, ενώ 141.000 δικαιούχοι, κατά κύριο λόγο μητέρες και ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό, εκπαιδεύτηκαν σε πρακτικές βελτίωσης της διατροφής. Στο Μαλί, περισσότερα από 11 εκατομμύρια παιδιά ηλικίας από 6 έως 59 μηνών έλαβαν συμπληρώματα βιταμίνης Α· 1.300.000 παιδιά στο Νίγηρα ωφελήθηκαν από την ευαισθητοποίηση των μητέρων και από εκστρατείες ενημέρωσης σε σχέση με την πρόληψη του υποσιτισμού. Στη Γουατεμάλα, 100.000 παιδιά ηλικίας 6-36 μηνών και 50.000 έγκυες και θηλάζουσες γυναίκες έλαβαν πρόσθετες μερίδες τροφίμων, ενώ 8.000 γεωργοί έλαβαν τρόφιμα για τη συμμετοχή τους σε δραστηριότητες κατάρτισης. 4.3. Άλλα μέτρα μικρής κλίμακας που αποσκοπούν στην αύξηση της γεωργικής παραγωγής Πολλά από τα έργα περιελάμβαναν και άλλες συνιστώσες που αποσκοπούσαν στη βελτίωση της παραγωγής, παραδείγματος χάρη με την αντιμετώπιση των απωλειών μετά τη συγκομιδή, τη διαθεσιμότητα νερού και τη διατήρηση ή την πρόσβαση σε αγορές. Συνολικά, αποκαταστάθηκαν ή αρδεύτηκαν 315.350 εκτάρια γεωργικής γης, ενώ αποκαταστάθηκαν ή κατασκευάστηκαν 13.656 αναχώματα, φράγματα και μικροφράγματα και περισσότερα από 10.600 χιλιόμετρα οδών (κυρίως οδοί πρόσβασης). Εφαρμόστηκαν και διάφορα άλλα μέτρα μικρής κλίμακας, όπως η χορήγηση μικροπιστώσεων, η κατασκευή κέντρων σπόρων και ερευνητικών εγκαταστάσεων. Στο Βόρειο Αφγανιστάν, 4.880 οικογένειες συμμετείχαν σε πρόγραμμα αμοιβής της εργασίας με μετρητά σε έργα υποδομής και άρδευσης, που είχαν ως αποτέλεσμα την κατασκευή και αποκατάσταση οδών μήκους 107 χιλιομέτρων και 1.057 χιλιομέτρων αρδευτικών καναλιών. Διατέθηκε για γεωργική χρήση έκταση 3.164 εκταρίων γης, βελτιώνοντας την παραγωγικότητα της γεωργίας και την πρόσβαση σε χωριά και αγορές, ιδίως κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Κατά συνέπεια, 218.00 άτομα ωφελήθηκαν από την αποκατάσταση και την κατασκευή νέων υποδομών και από αντιπλημμυρικά μέτρα και 6.500 οικογένειες έχουν πλέον πρόσβαση σε ασφαλές πόσιμο νερό. Άλλες δραστηριότητες κάλυπταν διάφορους τομείς όπως η αλιεία (Καμπότζη, Φιλιππίνες, Γουινέα Κόνακρι, Μοζαμβίκη), η γεωργία σε αστικές περιοχές (Κένυα), η υποστήριξη πλαισίου πολιτικής (Νεπάλ), ο πολλαπλασιασμός σπόρων για σπορά (Μπουρκίνα Φάσο, Νίγηρας, Νεπάλ, Μοζαμβίκη) ή η γεωργία διατήρησης της ποιότητας των εδαφών (Ζάμπια). Η επισιτιστική διευκόλυνση είχε θετική επίπτωση στις ζωές περισσότερων από 59 εκατομμυρίων άμεσων δικαιούχων, ενισχύοντας τη βιώσιμη γεωργική παραγωγή γεωργών μικρής κλίμακας, μειώνοντας τις απώλειες μετά τη συγκομιδή και διευκολύνοντας την πρόσβαση στις αγορές. Οι παρεμβάσεις βελτίωσαν τις ικανότητες των μικρών κατόχων εκμεταλλεύσεων να διαχειρίζονται τη γη, το ζωικό κεφάλαιο και το νερό, συμβάλλοντας στην αύξηση και τη διαφοροποίηση των πηγών εισοδήματός τους. Επιπλέον, η επισιτιστική διευκόλυνση συνέβαλε στη βελτίωση της πρόσβασης στα τρόφιμα και την ενίσχυση της διατροφικής κατάστασης των πλέον ευπαθών ομάδων, ιδίως των γυναικών και των παιδιών. 5. Βασικά διδάγματα και συστάσεις Διδάγματα 1. Η ΕΕ είχε την ικανότητα να θεσπίσει και να εκτελέσει αποτελεσματικά την επισιτιστική διευκόλυνση ύψους 1 δισ. ευρώ. Με αυτό το τολμηρό εγχείρημα, η ΕΕ κατέλαβε ηγετική θέση μεταξύ των χορηγών στον τομέα της βιώσιμης γεωργίας και της επισιτιστικής ασφάλειας. Έκτοτε, παραμένει ο πρώτος σε μέγεθος χορηγός για την επισιτιστική ασφάλεια, η οποία εξακολουθεί να αποτελεί την ύψιστη προτεραιότητα του διεθνούς προγράμματος δράσης με την πρωτοβουλία επισιτιστικής ασφάλειας της Aquila και την πρωτοβουλία της ομάδας των G8 για τη νέα συμμαχία για τα τρόφιμα και τη διατροφική ασφάλεια. 2. Η επιτυχής εφαρμογή της επισιτιστικής διευκόλυνσης οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην ταχύτητα της συγκρότησής της, την κλίμακά της και, πρωτίστως, στη δυνατότητα ανταπόκρισης. Η δημιουργία από την Επιτροπή και από τον ΟΗΕ δύο παράλληλων ειδικών ομάδων δράσης για την κινητοποίηση του κατάλληλου εργατικού δυναμικού και εμπειρογνωμοσύνης διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο. 3. Ο κύριος στόχος της δράσης ήταν η ταχεία αντιμετώπιση των συνεπειών της κρίσης λόγω της αύξησης των τιμών των τροφίμων και όχι των αιτίων της. Παρόλα αυτά, η επισιτιστική διευκόλυνση βελτίωσε την ετοιμότητα των πτωχών και των τοπικών κοινοτήτων να αντιμετωπίσουν μεταγενέστερες κρίσεις· αυτό ήταν θετικό, διότι πολλές χώρες της Αφρικής νοτίως της Σαχάρας έχουν έκτοτε πληγεί και πάλι από επισιτιστικές κρίσεις λόγω πολλαπλών και αλληλοσυνδεόμενων αιτιών, όπως η φτώχεια, οι κλιματικές απειλές, οι υψηλές και ασταθείς τιμές των τροφίμων, η άσκηση πίεσης στους φυσικούς πόρους (περιλαμβανομένων των ακατάλληλων καθεστώτων γαιοκτησίας), η ταχεία δημογραφική ανάπτυξη, η επισφαλής διακυβέρνηση και η πολιτική αστάθεια. Επιπλέον, οι πλέον ευπαθείς ομάδες θα είναι αντιμέτωπες με τις συχνότερες και βαρύτερες επιπτώσεις αυτών των παραγόντων, ιδίως στο Σαχέλ και στο Κέρας της Αφρικής. 4. Η εστίαση της επισιτιστικής διευκόλυνσης στην αύξηση της γεωργικής παραγωγής έχει ενεργοποιήσει επιτυχώς μια θετική ανταπόκριση στο σκέλος της προσφοράς σε τοπικό επίπεδο. Εντούτοις, οι παρεμβάσεις αυτές δεν μπορούν να υποκαταστήσουν την ανάγκη ενίσχυσης της μακροπρόθεσμης στήριξης της βιώσιμης γεωργίας και της επισιτιστικής ασφάλειας από τις χώρες εταίρους. 5. Η επίτευξη των στόχων του προγράμματος προσέκρουσε ορισμένες φορές σε δυσκολίες λόγω της σχετικά μικρής περιόδου εφαρμογής. Όπως συνέβη ήδη με τα προγράμματα SHARE και AGIR Sahel, πρέπει να ενισχυθεί η συνάρθρωση ανάμεσα σε βραχυπρόθεσμες και μεσομακροπρόθεσμες παρεμβάσεις. 6. Επιπλέον, οι παρεμβάσεις της επισιτιστικής διευκόλυνσης εστιάζονταν πρωτίστως στη διαθεσιμότητα τροφίμων και την πρόσβαση σε αυτά. Ενώ η πρόσβαση σε τρόφιμα συνιστά μείζον πρόβλημα, η πρόσβαση σε θρεπτικά τρόφιμα είναι ακόμη μεγαλύτερη πρόκληση σε πολλές χώρες εταίρους. Θα μπορούσε να έχει δοθεί μεγαλύτερο βάρος στην αντιμετώπιση του μητρικού και παιδικού υποσιτισμού. 7. Το 2012, περίπου 30 εκατομμύρια ευάλωτα άτομα επλήγησαν από την επισιτιστική κρίση στο Κέρας της Αφρικής και το Σαχέλ, γεγονός που αποδεικνύει την ανάγκη να διατηρήσει η ΕΕ ισχυρή ικανότητα ταχείας αντίδρασης. Σύμφωνα με τη σύσταση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου και του Κοινοβουλίου, η Επιτροπή εντοπίζει τις καλύτερες εναλλακτικές επιλογές, αξιοποιώντας τις τροποποιήσεις του δημοσιονομικού κανονισμού και του δημοσιονομικού πλαισίου. Συστάσεις Η ΕΕ πρέπει να αυξήσει τη συνδρομή της στη βιώσιμη γεωργία και την επισιτιστική ασφάλεια. Στο πλαίσιο του γεωγραφικού προγραμματισμού της για την περίοδο 2014-2020: 1. Η ΕΕ θα πρέπει να θέσει τη βιώσιμη γεωργία και την επισιτιστική ασφάλεια στο επίκεντρο του πολιτικού διαλόγου με τις χώρες εταίρους και να στηρίξει περαιτέρω τις πολιτικές και προτεραιότητες των χωρών εταίρων για την αντιμετώπιση των παραγόντων που προκαλούν τις επισιτιστικές κρίσεις. 2. Η βοήθεια της ΕΕ θα πρέπει να λαμβάνει ιδιαίτερα υπόψη τις επισφαλείς από άποψη επισιτισμού χώρες. Πρέπει να χρησιμοποιηθεί πλήρως η «συναρθρωμένη εκτίμηση της επισιτιστικής ασφάλειας» που ανέπτυξε η Επιτροπή γι' αυτό το σκοπό. 3. Η ενίσχυση της ανθεκτικότητας των ανθρώπων που διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο, των κοινοτήτων και των συνεργαζόμενων χωρών αποτελεί κεντρικό στόχο της βοήθειας της ΕΕ για την επισιτιστική και διατροφική ασφάλεια. Με βάση τον τρόπο που προσεγγίζει το θέμα της ανθεκτικότητας, η ΕΕ πρέπει να αυξήσει τη στήριξη που παρέχει με στόχο τη μείωση της τρωτότητας, αυξάνοντας τις ικανότητες των συνεργαζόμενων χωρών να προλαμβάνουν μελλοντικές κρίσεις, να είναι σε κατάσταση ετοιμότητας και να αντιδρούν στις κρίσεις, όταν αυτές εκδηλώνονται. Αυτό συνεπάγεται ιδίως αύξηση των δραστηριοτήτων διαχείρισης κινδύνου σε χώρες-εταίρους ευάλωτες σε καταστροφές. 4. Με βάση τα συμπεράσματα από την εφαρμογή της επισιτιστικής διευκόλυνσης καθώς και από την έναρξη της εφαρμογής των πρωτοβουλιών SHARE και AGIR Sahel, η ΕΕ θα πρέπει να χρησιμοποιήσει τα υφιστάμενα μέσα και την πρόσφατη δυνατότητα να δημιουργεί Ταμεία υπέρ αναπτυσσόμενων χωρών ώστε να ενισχύσει την διαρθρωτική προσέγγιση για τη στήριξη των χωρών εταίρων που αντιμετωπίζουν επισιτιστικές κρίσεις. 5. Χρησιμοποιώντας, όταν είναι εφικτό, τις υφιστάμενες εθνικές και περιφερειακές δομές και ικανότητες, η αντίδραση της ΕΕ στις επισιτιστικές κρίσεις θα είναι σχεδιασμένη σύμφωνα με τη φύση της κρίσης και το πλαίσιό της. Μια τέτοια προσέγγιση θα δίνει ιδιαίτερη προσοχή στην αποδοχή, λαμβάνοντας υπόψη τη διασύνδεση ανάμεσα στην επισιτιστική ασφάλεια, αφενός, και τη διακυβέρνηση, την κατάσταση αστάθειας και την οικοδόμηση ειρήνης, αφετέρου, ιδίως σε ασταθή κράτη και σε συνθήκες χρόνιας επισιτιστικής ανασφάλειας. 6. Συμπέρασμα και επόμενα σταδια Μέσω της επισιτιστικής διευκόλυνσης, που έχει καθοριστική σημασία για την ενίσχυση μιας συντονισμένης αντίδρασης του ΟΗΕ, η ΕΕ μπόρεσε να αντιδράσει γρήγορα και αποτελεσματικά στις επιπτώσεις κρίσης των τιμών των τροφίμων το 2007/08. Η πιστωτική διευκόλυνση ύψους 1 δισ. ευρώ ωφέλησε άμεσα περισσότερα από 59 εκατομμύρια ανθρώπους σε 49 αναπτυσσόμενες χώρες. Μπόρεσε να στηρίξει μια θετική αντίδραση προσφοράς από γεωργούς μικρής κλίμακας, αυξάνοντας την παραγωγή και τα έσοδά τους. Τα μέτρα «διχτυού ασφαλείας» έχουν μετριάσει τις επιπτώσεις των αυξήσεων των τιμών των τροφίμων στα πλέον ευάλωτα τμήματα του πληθυσμού. Άλλα μέτρα έχουν στηρίξει γενικότερα την παραγωγική βάση για τη γεωργία. Ως προς αυτό, η επισιτιστική διευκόλυνση έχει επιτύχει σημαντικά αποτελέσματα προς την αύξηση της βιώσιμης γεωργικής παραγωγής, τη μείωση των απωλειών μετά τη συγκομιδή και τη διευκόλυνση της πρόσβασης σε αγορές. Επιπλέον, η επισιτιστική διευκόλυνση έχει συμβάλει στο να δοθεί ύψιστη προτεραιότητα στο ζήτημα της βιώσιμης ανάπτυξης της γεωργίας και της επισιτιστικής ασφάλειας στο παγκόσμιο θεματολόγιο για την ανάπτυξη. Έχει κινήσει το ενδιαφέρον της διεθνούς κοινότητας σε φόρουμ όπως η επιτροπή για την παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια και οι ομάδες των G8 και των G20, τονίζοντας την ανάγκη να αυξηθεί η γεωργική παραγωγή και η παραγωγικότητα σε διατηρήσιμη βάση και συμβάλλοντας στην ενίσχυση μηχανισμών παγκόσμιας διακυβέρνησης μέσω της βελτίωσης της πληροφόρησης για την παγκόσμια αγορά.[19]. Ενώ η επισιτιστική διευκόλυνση έχει επιτύχει σε μεγάλο βαθμό τους στόχους της, απαιτείται μεγαλύτερη προσπάθεια για την αντιμετώπιση της επισιτιστικής ανασφάλειας, ιδίως στις χώρες χαμηλού εισοδήματος που είναι ευάλωτες σε καταστροφές. Βασιζόμενη στην εμπειρία από την επισιτιστική διευκόλυνση, η στήριξη της ΕΕ για τη διατηρήσιμη γεωργική ανάπτυξη και την επισιτιστική ασφάλεια θα πρέπει να ενισχυθεί ως βασικός τομέας της συνεργασίας σε χώρες με χρόνια επισιτιστική ανασφάλεια. Στο πλαίσιο της διαδικασίας κοινού προγραμματισμού για την περίοδο 2014-2020, έχουν δοθεί στις Αντιπροσωπείες της ΕΕ συγκεκριμένες οδηγίες για να διασφαλιστεί ότι λαμβάνονται υπόψη οι προτεραιότητες για τη βιώσιμη γεωργία και την επισιτιστική ασφάλεια, ιδίως σε 52 χώρες-εταίρους που επελέγησαν στο πλαίσιο καλά οργανωμένων εκτιμήσεων επισιτιστικής και διατροφικής ασφάλειας. Οι προτεραιότητες αυτές θα πρέπει να αποτυπώνονται στον πολιτικό διάλογο που αναπτύσσεται με τις Αντιπροσωπείες της ΕΕ, ο οποίος δίνει έμφαση στον μακροχρόνιο αντίκτυπο και την ανάληψη της ευθύνης[20], ιδίως μέσα από μια οπτική μακροπρόθεσμης διατηρησιμότητας. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΕ θα πρέπει να επικεντρώνεται στις χώρες με τη μεγαλύτερη υστέρηση στον τομέα της επισιτιστικής και διατροφικής ασφάλειας, χρησιμοποιώντας τους αποτελεσματικότερους υφιστάμενους μηχανισμούς χρηματοδότησης για τη μείωση της διαρθρωτικής τρωτότητας μακροπρόθεσμα και ενισχύοντας την ανθεκτικότητα των φτωχότερων νοικοκυριών, χωρών και περιφερειών ενόψει των μελλοντικών επισιτιστικών κρίσεων, ανεξάρτητα από το χαρακτήρα τους. [1] Ο μηχανισμός FLEX για τις ευάλωτες χώρες (500 εκατ. ευρώ), το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάπτυξης -κονδύλιο B (185,9 εκατ. ευρώ), το θεματικό πρόγραμμα επισιτιστικής ασφάλειας (50 εκατ. ευρώ) και ECHO (210 εκατ. ευρώ). [2] Στήριξη της ανθεκτικότητας στο Κέρας της Αφρικής (SHARE). [3] AGIR: Alliance globale pour l'Initiative Résilience – Sahel (Παγκόσμια συμμαχία για την ανθεκτικότητα) [4] COM (2012) 586. [5] SWD(2013) 107. [6] SWD(2013) 107. [7] Η σημασία των προγραμμάτων δημοσιονομικής στήριξης ήταν περιορισμένη σε σχέση με τον προγραμματισμό στις Κομόρες, τη Μαδαγασκάρη, τον Νίγηρα, την Αιθιοπία και τη Ζάμπια. [8] Για ένα πολύ μικρό αριθμό έργων, η Επιτροπή παραχώρησε παράταση έως την 31η Δεκεμβρίου 2012, λόγω μεταγενέστερης ανακατανομής κονδυλίων σε έργο με ικανοποιητικές επιδόσεις (Ζάμπια) ή σε δύσκολες συνθήκες (Μαλί, Υεμένη, Αφγανιστάν και Κιργιζία). [9] Με εξαίρεση ποσό 5,8 εκατ. ευρώ για τη Ζάμπια, που αναλήφθηκε το 2011. [10] Η τελική έκθεση παρακολούθησης βάσει αποτελεσμάτων είναι διαθέσιμη στον ιστότοπο της DEVCO. [11] Ετήσια έκθεση 2012 σχετικά με την αναπτυξιακή πολιτική και την πολιτική εξωτερικής βοήθειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης και την εφαρμογή της το 2011. SWD (2012) 242 τελικό. [12] Συγκεντρωτικά δεδομένα από εκθέσεις παρουσιάζονται στο τμήμα 4 «Αποτελέσματα και πιθανός αντίκτυπος». [13] «European Union Food Facility. Foundations for future action. FAO Initial Review of Selected Projects». http://www.fao.org/fileadmin/user_upload/ISFP/EuFF_web.pdf [14] Επισιτιστική διευκόλυνση, τελική αξιολόγηση: http://ec.europa.eu/europeaid/what/development-policies/intervention-areas/ruraldev/food_intro_en.htm [15] Ειδική έκθεση αριθ. 1: «Αποτελεσματικότητα της αναπτυξιακής βοήθειας που παρέχει η Ευρωπαϊκή Ένωση για την επισιτιστική ασφάλεια στην υποσαχάρια Αφρική». 2012, Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο. [16] Ο αριθμός αυτός δεν περιλαμβάνει τις παρεμβάσεις δημοσιονομικής στήριξης και τις δραστηριότητες περιφερειακών οργανώσεων. [17] FAO, ΠΕΠ και IFAD. [18] Δήλωση προθέσεων - Προγραμματική συνεργασία για την επισιτιστική ασφάλεια και τη διατροφή, που υπεγράφη από τον FAO, το ΠΕΠ, την IFAD και την Επιτροπή στις 27 Ιουνίου 2011. [19] Στο πλαίσιο του Σχεδίου δράσης σχετικά με την αστάθεια των τιμών στις αγορές τροφίμων και γεωργικών προϊόντων, η πρωτοβουλία για το σύστημα πληροφόρησης για τις γεωργικές αγορές (AMIS), που τέθηκε σε εφαρμογή τον Ιούνιο του 2011, αποσκοπεί, παραδείγματος χάρη, στη βελτίωση της διαφάνειας της παγκόσμιας αγοράς και την ενημέρωση και ενίσχυση του πολιτικού συντονισμού. http://www.amis-outlook.org. [20] Σύμφωνα με τις αρχές της δήλωσης του Παρισιού για την αποτελεσματικότητα της ενίσχυσης, με το πρόγραμμα δράσης της Άκκρα και τον κώδικα δεοντολογίας της ΕΕ για τον καταμερισμό της εργασίας.