it * ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Βρυξέλλες, 22.07.1997 
COM(97) 384 τελικό 
ΤΕΑΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 
ΓΙΑ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ FORCE 
-Πρόγραμμα όρασης για την 
ανάπτυξη της συνεχούς επαγγελματικής κατάρτισης 
στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα-
(υποβληθείσα από την Επιτροπή) 

Ι1ΚΡΙΕΧΟΜΚΝΛ 
1. Απόφαση του Συμβουλίου και πλαίσιο 
2. Στόχοι και περιεχόμενο του προγράμματος FORCE 
3. θεσμικές δομές 
4. Διεθνικά μέτρα 
5. Λποτελέσμ,ατα και όιάόοσή τους 
6. Συνεχής επαγγελματική κατάρτιση σε επιχειρήσεις: Στοιχεία και αριθμοί 
7. Σύνδεση της συνεχούς επαγγελμ,ατικής κατάρτισης με τις κοινοτικές 
πολιτικές 
8. Δημοσιονομικοί πόροι 
9. Αποτελέσματα της εξωτερικής αξιολόγησης 
10. Συμπεράσματα 
Παράρτημα Ι: Κύρια στοιχεία για το δίκτυο FORCE 
ΙΙαράρτημα II: Κατάλογος όημ,οσιεύσεων του FORCE 
-1 
Τελική έκθεση 
όσον αφορά το πρόγραμμα FORCE, 
για την ανάπτυξη της συνεχούς επαγγελματικής 
κατάρτισης στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα 
ΚΙΣΛΓΩΓΠ 
Στην προσο)ρινή έκθεση της Επιτροπής (έγγραφο (ΌΜ(94)4ΙΧ τελικό της 13ης ()κτο>βρίου 
1994) σκιαγραψείτο η ανάπτυξη του προγράμματος FORCE για την περίοδο από Ι ης 
Ιανουαρίου 1991 έως 31 Δεκεμβρίου 1993. 
Η παρούσα τελική έκθεση, ενώ συνοψίζει τη συνολική εφαρμογή του προγράμματος FORCE 
κατά την περίοδο από 1ης Ιανουαρίου 1991 έως 31 Δεκεμβρίου 1993, επικεντρώνεται 
περισσότερο σε θέματα που αφορούν τα αποτελέσματα του προγράμ,μ,ατος: την αξιολόγηση, 
την αξιοποίηση, την παρακολούθηση και τη διάδοση των αποτελεσμάτων καθώς και τα 
συμπεράσματα που πρέπει να εξαχθούν για την ανάπτυξη της πολιτικής της Κοινότητας στον 
τομέα της συνεχούς επαγγελματικής κατάρτισης. 
I. ΛΠΟΦΛΣΙΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΚΛΙ ΙΙΛΛΙΣΙΟ 
II. Το πρόγραμμα FORCE άρχισε να εφαρμόζεται την Ι η Ιανουαρίου 1991, για μια περίοδο 
τεσσάρων ετο')ν, βάσει της απόφασης του Συμβουλίου 90/267/ΕΟΚ σχετικά με τη θέσπιση ενός 
προγράμματος δράσης γα την ανάπτυξη της συνεχούς επαγγε,λμ,ατι,κής κατάρτισης στην 
Ευρωπαϊκή Κοινότητα. 
1.2. Στα πλαίσια της διευρυνόμενης κοινής αναγνοιρισης της σημασίας που έχει η συνεχής 
επαγγελματική κατάρτιση, το πρόγραμμα FORCE αναπτύχθηκε με σκοπό να δράσει ως 
καταλύτης των οικονομικοί και κοινωνικοί (ΐτρατηγικο')ν το)ν κρατούν μελο')ν, κάτι που 
εκφράζεται στο ψήφισμα του Συμβουλίου της 5ης Ιουνίου 1989, όπου ζητείται από την 
Επιτροπή η υποβολή το συντομότερο δυνατόν ενός προγράμματος δράσης για τη συνεχή 
επαγγελματική κατάρτιση. 
1.3. Βάσει αυτών, η Επιτροπή υπέβαλε στο Συμβούλιο, το Ευρο)παϊκό Κοινοβούλιο και την 
Οικονομική και. Κοινοηακή Επιτροπή μια σχετική πρόταση, COM(89) 567 τελ. της 8ης 
Δεκεμβρίου 1989. Βάσει της πρότασης αυτής εγκρίθηκε το πρόγραμμα FORCE, στις 29 Μαΐου 
1990 (απόφαση 90/267/ΕΟΚ), με στόχο την υποστήριξη και τη συμπλήρθ)ση των πολιτικοί 
και TOJV ενεργειών που αναπτύσσονται και εφαρμόζονται από τα κράτη μέλη στον τομέα της 
συνεχούς επαγγελματικής κατάρτισης. 
2. ΣΤΌΧΟΙ ΚΛΙ ΙΙΙ:ΙΜΙ:ΧΟΜΙ:ΝΟ TOY FORCE 
2.1. Στόχοι του προγράμματος FORCE, όποις αναφέρονται, στο άρθρο 2 της απόφασης, είναι.: 
α)η ενθάρρυνση μεγαλύτεροι και περισσότερο >ν επενδύσεο)ν στη συνεχή επαγγελματική 
κατάρτιση, η βελτίωστι τ<ον («ποτελεσμάτονν αυτής καθο>ς και η ανάπτυξη συνεργασιών με 
στόχο την αύξηση της ευαισθητοποίησης το)ν δημόσιοχν αρχο>ν, το>ν επιχειρήσεο>ν -
ιδιαίτερα των μικρομεσαίοι - της βιομηχανίας και. τονν εργαζομένου όσον αφορά τα 
οφέλη που προκύπτουν από την επένδυση στη συνεχή επαγγελματική κατάρτιση-
β) η ενθάρρυνση μ,έτρων συνεχούς επαγγελματικής κατάρτισης, π.χ. με την επισήμανση και 
τη διάδοση ορθο>ν πρακτικό>ν στον τομέα της συνε.χούς επαγγελματικής κατάρτισης, 
ιδιαίτερα προς οικονομικούς τομείς και περκ|>έρειες όπου η πρόσβαση ή η επενδύσεις σε 
(Αυτού του είδους την κατάρτιση δεν είναι ικανοποιητικές. 
γ) η ενθάρρυνση καινοτομ,κόν στη διαχείριση της συνεχούς επαγγελματικής κατάρτισης, στη 
μεθοδολογία και τον εξοπλισμό· 
δ)η μεγαλύτερη συνεκτίμηση της επίδρασης που έχει η ολοκλήρωση της εοωτερικής αγοράς, 
ιδιαίτερα με την υποστήριξη διεθνικών και διασυνοριακό >ν σχεδίων συνεχούς 
επαγγελματικής κατάρτισης και την ανταλλαγή πληροφοριών και εμπειριών-
ε) η συμβολή στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των μηχανισμών συνεχούς 
επαγγελματικής κατάρτισης και της ικανότητας τους να ανταποκριθούν στις αλλαγές της 
ευροχπαϊκής αγοράς εργασίας, με την προώθηση μ,έτρο>ν σε όλα τα επίπεδα και ιδιαίτερα 
με την παρακολούθηση και (Ανάλυση της εξέλιξης της συνεχούς επαγγελματικής 
κατάρτισης και τον εντοπισμό καλυτέρων τρόπων πρόβλεψης το>ν μελλοντικοί 
απαιτήσεο)ν όσον αφορά τις ειδικότητες και τα επαγγέλματα. 
2.2. Το πρόγραμμα FORCE αποτελείται από δύο σύνολα μέτρων, που καθορίζονται στο άρθρο 3 
της απόφασης: 
- πρώτον, ένα "κοινό πλαίσιο κατευθυντήριοι γραμμών" με στόχο την προβολή κοινών 
στόχων μεταξύ των κρατών μελο')ν, ιδιαίτερα όσον αφορά την παροχή κινήτρων για 
επενδύσεις στη συνεχή επαγγελματική κατάρτιση και για μ,εγαλύτερη πρόσβαση σε αυτήν 
(άρθρο 5 της απόφασης για το πρόγραμμα FORCE). Στο άρθρο 11 της απόφασης για το 
FORCE ζητείται (Από τα κράτη μέλη να αναφέρουν στην Επιτροπή για τις ενέργειες που 
αναλαμβάνουν σχετικά με την εφαρμογή του κοινού πλαισίου κατευθυντήριο>ν γραμμών, 
συμπεριλαμβανομένου πληροφοριών σχετικά με τρέχουσες ουμφοινίες για την προβολή 
και χρηματοδότηση της συνε.χούς επαγγελματικής κατάρτισης. 
- δεύτερον, τα διεθνικά μέτρα στηρίζουν και συμπληροννουν τις προιτοβουλίες των 
κρατών μελίόν (άρθρο 6 και παράρτημα της (Απόφασης). 
3. ΘΕΣΜΙΚΕΣ ΛΟΜΕΣ 
3.1. Η Επιτροπή επικουρήθηκε κατά την εφαρμογή του προγράμματος (Από μια συμβουλευτική 
επιτροπή ((Από 1ης Ιουλίου 1992, βάσει της απόιρασης του Συμβουλίου της 16ης Μαρτίου 
1992, (Από μια ενιαία συμβουλευτική επιτροπή για τα προγράμματα EUROTECNET και 
FORCE), η οποία αποτελείτο από δύο εκπροσο'νπους κάθε κράτους μέλους, συνήθως τους 
υπουργούς εργασίας και παιδείας, και δο')δεκα παρατηρητές το)ν κοινωνικών εταίρων σε 
ευρονπαϊκό επίπεδο (UNICE/CEEP και ETUC). II σύνθεση αυτή'συνέβαλε στην εξασιράλιση 
του συντονισμού των κοινοτικονν ενεργειών μ,ε τ; ς πολιτικές και πρακτικές το>ν κρατούν 
μελ(όν, η δε συμβουλευτική επιτροπή διαδραμάτισε έναν ενεργό γνο>μ.οδοτικό ρόλο έναντι της 
Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σε θέμ,ατα επιχειρησιακοί κατευθυντήριο)ν γραμμών που διέπουν 
το πρόγραμμα FORCE, σε θέματα διάθεσης το)ν δημ,οσιονομικο'νν πόρο>ν και σε θέματα που 
αφορούσαν τη συνολική ισόρροπα/, ανάμεσα στα διάφορα μ.έτρα. 
3.2. ΙΙροκειμένου να εξασφαλιστεί, η (Αποτελεσματική εφαρμογή του προγράμματος FORCE σε 
εθνικό επίπεδο, η Επιτροπή (Ανέθεσε στα μέλη της επιτροπής του προγράμ,μ,ατος FORCE τη 
δημιουργία εθνικα'χν μονάδονν συντονισμού σε κάθε κράτος μέλος. Οι μονάδες (Αυτές ήταν 
επιφορτισμένες με την ευρεία διάδοση πληροφοριών και την παροχή γνο>μοδοτήσεων επί του 
προγράμματος. Στις εργασίες τους περιλαμβάνοντο τα ακόλουθα: δημοσίευση'προσκλήσεων 
υποβολής προτάσεων, στενή συνεργασία με ειδικούς συμβούλους για την παρουσίαση και 
διαχείριση σχεδίων, παρακολούθηση των σχεδίων καθ' όλη τη διάρκεια εφαρμογής τους και 
διάδοση των αποτελέσματος του προγράμματος σε εθνικό επίπεδο. 
Επίσης, οι, μονάδες (Αυτές έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην υλοποίηση του σκέλους 
μελέτες/αναλύσεις του προγράμματος l'OUCE, ειδικά όσον αφορά τις επαφές με τους 
κοινοτικούς εταίρους και την αξιολόγηση των συμπερασμάτων σε εθνικό επίπεδο. Οι 
μονάδες (Αυτές συνεδρίαζαν τακτικά ύστερα από σχετική πρόσκληση της Επιτροπής για τ.ο 
συντονισμό των δραστηριότητος τους σε. κοινοτικό επίπεδο. 
3.3. Τα περισσότερα κράτη μέλη δημιούργησαν επίσης εθνικές επιτροπές, οι οποίες (Αποτελούντο 
από τους εθνικούς αντιπροσίόπους στην επιτροπή του προγράμματος FORCE, εκπροσώπους 
άλλων υπηρεσιών, τους κοινοτικούς εταίρους και, συνήθο)ς, την εθνική μονάδα 
συντονισμού. Ο ρόλος τους διέφερε στα διά((ορα κράτη, κυρίως όμως συνίστατο στην 
εξασφάλιση της συνεργασίας μεταξύ τοον κύριος θεσμικός παραγόντων στον τομέα της 
συνεχούς επαγγελματικής εκπαίδευσης για την έγκριση ή την επικύροκτη της ενεργειών του 
προγράμματος EORCE και τη διάδοση το ς (Αποτελεσμάτων. Για το σκοπό (Αυτό ήταν 
(Απαραίτητη η αμφίδρομη ροή πληροιροριών μ.εταξύ της Επιτροπής και της κρατών μελών 
καθώς και η σύσταση ενός φόρουμ, για το συντονισμό της κοινοτικών και της εθνικής 
προτεραιοτήτων. 
3.4. Το γραφείο τεχνικής υποστήριξης του FORCE, το οποίο (Αποτελείτο (Από 18-20 άτομα, 
παρείχε τεχνική υποστήριξη στην Επιτροπή, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, εκτελώντας διάφορες 
εργασίες για συγκεκριμένα σχέδια καθώς και συγκεκριμένες ενέργειες τεχνικής υφής. 
4. ΔΙΕΘΝΙΚΑ ΜΕΤΡΑ 
4.1. Στο επίκεντρο της διεθνικός μέτρος βρίσκεται, η η μεταφορά γνώσεων, καινοτομίας, 
εμπειρίας και τεχνογνωσίας σε όλη την Κοινότητα, στη βάση ενεργών μορφών συνεργασίας 
μεταξύ εταιρειών, κοιναςικών εταίρας και ιδρύματος έρευνας και κατάρτισης. Το 
πρόγραμμα FORCE προσέφερε τη δυνατότητα μιας κοινής προσέγγισης για την ανάπτυξη της 
κοινοτικής πολιτικής και πρακτικής στον τομέα της συνεχούς επαγγελματικής κατάρτισης. 
4.2. Τα διεθνικά μέτρα που περιγράφονται στο άρθρο 6 και στο παράρτημα της απόφασης για το 
πρόγραμμα FORCE περιλάμβαναν την Ενέργεια 1 - Υποστήριξη καινοτομιών στα πλαίσια 
της συνεχούς επαγγελματικής κατάρτισης - και την Ενέργεια II - Ανάλυση, παρακολούθηση, 
εκτίμηση και πρόβλεψη. 
4.3. Στην πράξη, οι ενέργειες (Αυτές συνοψίστηκαν σε δύο ομάδες, σε "άμεσα" και "ερευνητικά" 
σχέδια. Ύστερα (Από διαβούλευση με την επιτροπή του προγράμματος FORCE εγκρίθηκαν 
δύο είδη διαδικασιών για την (Ανάπτυξη αυτών της δύο σκελών του προγράμ,μ,ατος, οι οποίες 
περιγράφονται στον οδηγό του FORCE. Συνοπτικά, η διαδικασία Ι, που αναιρέρεται στα 
"άμεσα" σχέδια, προβλέπει τη δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα μιας (Ανοιχτής 
πρόσκλησης υποβολής προτάσεων και μια διαδικασία τριών σταδίας, πριν (Από τις 
διαβουλεύσεις με τη συμβουλευτική επιτροπή και τη λήψη (Απόφασης (Από την Επιτροπή. II 
διαδικασία 2, για τα "ερευνητικά" σχέδια, λειτούργησε βάσει μιας περιορισμένης επιλογής: τα 
μέλη της συμβουλευτικής επιτροπής ανέθεσαν σε οργανώσεις εμπειρογνωμόνων τη διεξαγωγή 
των εργασιών και γνωμοδοτούσαν ως προς την προσέγγιση, το περιεχόμενο και τη 
μεθοδολογία. Τα αποτελέσματα υποβλήθηκαν στις εθνικές μονάδες συντονισμού του FORCE 
και τη συμβουλευτική επιτροπή, προκειμένου να (Αξιολογηθούν σε εθνικό και ευρωπαϊκό 
επίπεδο αντίστοιχα. 
4.4. "Αμεσα" σχέδια 
4.4.1. Τα σχέδια (Αυτά ονομάστηκαν έτσι γιατί η αίτηση γινόταν (Απ' ευθείας προς την Επιτροπή, 
κατόπιν δημοσίευσης ανάλογης πρόσκλησης υποβολής προτάσεων στην Επίσημη 
Εφημερίδα (βλ. ΕΕ (Αριθ. C 1 Ι Ι της 26.04.91. C Ι της 04.01.92 και C 92 της 02.04.93). Στα 
άμεσα σχέδια περιλαμβάνονταν: 
1) δοκιμαστικά σχέδια που επικεντρώνονταν στην ανάπτυξη και τη διάδοση καινοτόμος 
τεχνικός διαχείρισης και υλικός κατάρτισης· 
2) σχέδια εξειδίκευσης που επικεντρώνονταν στην ανάλυση τος (Ανάγκα'ς μιας επιχείρησης 
σε προσόντα και κατάρτιση· 
3) ανταλλαγές στέλεχος διαχείρισης προσοϋτ.ικού, εκπαιδευτών, εκπρόσωπος τας 
εργαζομένων, μέλος εργατικών ενώσεος και ενοΉτεος εργοδοτών, για την προώθηση της 
ταχείας διάδοσης καινοτομιών στον τομέα της συνεχούς επαγγελματικής κατάρτισης. 
4.4.2. Κατά. τη διάρκεια λειτουργίας του προγράμματος l'OKCE έγιναν τρεις προσκλήσεις 
υποβολής προτάσεων, με (Αποτέλεσμα την επιλογή 720 σχεδίων ((Από το σύνολο περίπου 
2400 που είχαν υποβληθεί). Οι προτεραιότητες προσαρμόζονταν σε κάθε νέα πρόσκληση 
που δημοσιευόταν, όμως πάντα στο επίκεντρο βρισκόταν η ποιότητα τος σχεδίων, η οποία 
κρινόταν (Από τη δυνατότητα του σχεδίου να συμβάλει στη συνεχή επαγγελματική κατάρτιση 
και την πρόσβαση σε (Αυτό (Από όλες τις ομάδες εργαζόμενος. Αλλα κριτήρια επιλογής ήταν: 
η άμεση συμμετοχή εταιρειών, ειδικά τος MME, και τος κοινοςικών εταίρας· ο 
σχεδιασμός, η ανάπτυξη και η ειραρμ,ογή σχεδίας κατάρτισης ο>ς μέρος της επιχειρηματικής 
στρατηγικής τας εταιρειών καθώς και η σημασία τος διεθνικών συνεταιρισμών. 
4.4.3. Πρέπει να υπενθυμιστεί ότι η τρίτη και τελευταία πρόσκληση υποβολής προτάσεος το 1993 
περιλάμβανε δύο σκέλη, με επίκεντρο την ανάπτυξη της συνεχούς επαγγελματικής 
κατάρτισης στην Κοινότητα. Το σκέλος 1 επίκεντρο ςόταν στην ανάπτυξη της κατάρτισης 
και της εξειδίκευσης στις εταιρείες, οις (Απάντηση στις προκλήσεις τας βιομηχανικών 
αλλαγο'ς, καθώς και στη διάδοση και μεταφορά καινοτόμων λύσεων στα κράτη μέλη. Το 
σκέλος II συνέδεε τα "άμεσα" σχέδια με την έρευνα που διεξήγετο στα πλαίσια του FORCE, 
δίνοντας ιδιαίτερη βαρύτητα στη δοκιμή, στη διάδοση και την ανάπτυξη τας 
αποτελεσμάτων (Από επιμέρους μελέτες σχεδίας συνεχούς επαγγελματικής κατάρτισης 
(στους τομείς του λιανικού εμπορίου, τας τρόφιμος γεωργικής προέλευσης και της 
επισκευής οχήματος) καθώς και στην ανάλυση της συμβατικής πολιτικής στον τομέα της 
συνεχούς επαγγελματικής κατάρτισης. Επρόκειτο για μια πραποβουλία που μπορούσε να 
έχει μια ιδιαίτερα υψηλή πολλ(Απλασιαστική επίδραση. Στη συνέχεια γίνεται ανάλυση τας 
(Αποτελέσματος. 
4.4.4. Τα 720 σχέδια που επιλέχθηκαν στα πλαίσια τος τριών προσκλήσεων υποβολής προτάσεων 
δημιούργησαν ένα ιδιαίτερα σημαντικό διεθνικό δίκτυο εταιρειών, κοινό ςικο'ς εταίρος και 
οργανισμών κατάρτισης (μετά το 1993 και δημόσιων υπηρεσιών) για τη μεταφορά 
εμπειρογνωμοσύνης και καινοτομίας στον τομέα της συνεχούς επαγγελματικής κατάρτισης. 
Το δίκτυο περιλαμβάνει, περισσότερα (Από 7000 μέλη, εκ της οποίων το 50% είναι εταιρείες, 
κυρίως MME ή όμιλοι MME, και το 15% εκπροσωπεί τους κοινωνικούς εταίρους (Π άμεση 
συμμετοχή εταιρειών και κοινοςικών εταίρος μεγάλο>νε σε κάθε νέα πρόσκληση υποβολής 
προτάσεος). Στοιχεία για το δίκτυο FORCE περιλαμβάνονται στο παράρτημα 1 της 
παρούσας έκθεσης. 
4.4.5. Κατανομ/ή τος σχεδίας του προγράμματος EORCE (Ανά κράτος προέλευσης του 
συμβαλλόμενου: 
Κράτος Λρι.0. σχεδίας Διατεθέν ποσό (1XTJ) 
Β 5S 5,001,000 
D 75 6,640,500 
DK 11 2,770,000 
Ε S2 6,602,600 
F 90 6,480,175 
GR 70 5,428,500 
Ι 77 6,777,000 
[RL 48 1,516,000 
L 12 1,026.500 
NL 14 2.710.000 
Ρ 41 1,421,475 
UK 89 7J41.400 
709 57,819,150 
—————————*' ' ' —— Ι ———— ————·————ι———— 
4.5. "Ερευνητικά" σχέδια 
4.5.1. Τα διεθνικά "ερευνητικά" σχέδια περιλαμβάνουν τις κλαδικές μελέτες του FORCE για 
σχέδια συνεχούς επαγγελματικής κατάρτισης, την ανάλυση της συμβατικής πολιτικής στον 
τομέα αυτό, τις στατιστικές μελέτες για τη συνεχή επαγγελματική κατάρτιση σε εταιρείες, 
την πρόσβαση στο σύστημα (Αναφοράς, την ποιότητα και το μέγεθος της συνεχούς 
επαγγελματικής κατάρτισης που παρέχεται στην Ευρώπη καθώς και την ευρακπαϊκή έκθεση 
συνεχούς κατάρτισης. 
4.5.2. Στις κλαδικές μελέτες εισήχθηκαν μια σειρά καινοτομίες όσον αΐ|ορά τη μεθοδολογία και 
τη διάδοση των (Αποτελέσματος, τος οποίων ο στόχος και οι διαδικασίες περιγράφονται 
στην ενδιάμεση έκθεση του προγράμματος FORCE: 
- μετά την ενδιάμεση εξοιτερική αξιολόγηση, οι μεθοδολογικοί μηχανισμοί (συνολική 
εξέταση του κλάδου, (Ανάλυση περιπτωσιολογικός μελετάς) που είχαν αναπτυχθεί, για τις 
τρεις πρώτες μελέτες (λιανικό εμπόριο, τρόφιμα γεωργικής προέλευσης και επισκευές 
οχήματος) ενισχύθηκαν και (Απλοποιήθηκαν, στη συνέχεια δε δοκιμάστηκαν στα πλαίσια 
της τέταρτης ευροχταϊκής μελέτης για τον τομέα τος οδικός μεταφοράς. Τα 
αποτελέσματα επιβεβαίοχίαν την καταλληλότητα της προσέγγισης και τη δυνατότητα 
μεταφοράς της μεθοδολογίας. 
- το 1993 δοκιμάστηκε η σύνδεση τος αποτελέσματος τος μελετάς με τις προσκλήσεις 
υποβολής προτάσεος για τα "άμεσα" σχέδια, με τη δημοσίευση μιας ειδικής πρόσκλησης 
υποβολής προτάσεων η οποία συνδεόταν στενά με τα (Αποτελέσματα τος τριών πρώτων 
κλαδικών μελετών. Στην τελική εξοπερική αξιολόγηση επισημαίνεται ότι η προσέγγιση της 
"ειδικής πρόσκλησης υποβολής προτάσεος" δεν αρκεί, και ότι η πραγματική προστιθέμενη 
αξία των μελετών βρίσκεται σε μια όιαρ()ρα)μένη ευρωπαϊκή συζήτηση με τα 
ενδιαφερόμενα μέρη (εταιρείες, δημόσιες (Αρχές, κοινοςικούς εταίρους), ως μέρος μιας 
συστηματικής διαδικασίας παρακολούθησης, αξιολόγησης και διάδοσης της εργασίας 
(συμπεριλαμβανόμενος δοκιμαστικός σχεδίας και προγράμματος (Ανταλλαγής) που έχει 
αναλάβει η Επιτροπή σε. συνεργασία με. τα κράτη μέλη και τους κύριους παράγοντες του 
εκάστοτε κλάδου· 
-δύο άλλοι πειραματισμοί, το 1993-94, επι,κεντρα)θηκαν στη διεξαγοςή κλαδικός 
αναλύσεος μέσο> της δικτύωσης των "άμεσων" σχεδίας που εγκρίθηκαν μετά την 
πρόσκληση υποβολής προτάσεων στους τομείς της κατασκευής οχήματος και του 
τουρισμού. 
4.5.3 Το κύριο όφελος (Από (Αυτήν την προσέγγιση δεν είναι τόσο ο εντοπισμός καινοτόμων και 
χρήσιμων πρακτικός όσο η δημιουργία ενός κοινού πλαισίου ανα<|>οράς για τη δι,εΟνική 
συνεργασία ανάμεσα στα διάφορα άμεσα εμπλεκόμενα μέρη (π.χ. άτομα που είναι 
αρμόδια για την κατάρτιση εντός της επιχείρησης). 
ΓΙ ανάλυση της συμβατικής πολιτικής παρείχε, την ευκαιρία για τον προβληματισμό όσον 
αφορά τους μηχανισμούς διάδοσης τας "ορθών πρακτικών" και την ανάπτυξη 
μεθοδολογικός μηχανισμών σχετικά με τη δυνατότητα μεταφοράς. Ένα (Από τα 
(Αποτελέσματα του προβληματισμού (Αυτού ήταν η δημιουργία ενός μηχανισμού 
υποστήριξης, με προιτοβουλΐα τος κοινωνικών εταίρων και στο πλαίσιο του κοινωνικού 
διαλόγου. 
4.5.4. II συνοπτική έκθεση για την πρόσβαση στη συνεχή επαγγελματική κατάρτιση και την 
ποιότητα και το μέγεθος (Αυτής στην Ευρο'χπη, η κοινοτική στατιστική έρευνα για τη συνεχή 
επαγγελματική κατάρτιση στις εταιρείες κα()ο')ς και η ευρίοπάική έκθεση σχετικά με την 
ισχύουσα κατάσταση και τις μελλοντικές προοπτικές της συνεχούς κατάρτισης στην 
Ευρώπη αποτελούν τρεις σημαντικούς και αλληλοσυμπληρούμενους μηχανισμούς για την 
επίτευξη τας στόχος που θέτει το άρθρο 127 της Συνθήκης ΕΚ, δηλαδή "την ανάπτυξη της 
ανταλλαγής πληροφορίας και εμπειρίας για τα κοινά προβλήματα τος συστήματος 
κατάρτισης τος κρατών μελάς". Οι προοπτικές σύγκλησης που προκύπτουν (Από τις 
δραστηριότητες αυτές μπορούν να συνοψιστούν ο>ς εξής: 
* Λιεύρυνση της πρόσβασης στη συνεχή επαγγελματική κατάρτιση. Αναμφισβήτητα, η 
ευρύτερη πρόσβαση στη συνεχή επαγγελματική κατάρτιση για τους εργαζόμενους ιρέρνει 
(ττο επίκεντρο τα άτομα που ζητούν (Αυτού του είδους την κατάρτιση προκειμένου να 
διατηρήσουν ή να αυξήσουν την (Απασχολησιμότητά τους. II βελτίωση της πρόσβασης δεν 
είναι τόσο ένα θέμα χορήγησης άδειας για επιμορφωτικούς -σκοπούς (ένα μέτρο του 
οποίου η αποτελεσματικότητα δεν μπορεί να εξασφαλιστεί) όσο η παροχή συμβουλών 
κατά περίπτωση, η εξασφάλιση της διαφάνειας της (Αγοράς κατάρτισης, η υπόδειξη νέας 
τρόπος για την (Απόκτηση σημαντικός προσόντος και η ανάπτυξη ενός πλαισίου για την 
προώθηση της εξατομίκευσης της κατάρτισης. 
Αυτό δεν αναιρεί την (Ανάγκη ανάληψης ενέργειας σε. διάφορα άλλα μέταχπα (Από τις 
δημόσιες αρχές και τις εταιρείες, με στόχο τη δημιουργία ενός ελκυστικού, διαφανούς 
και (Αποτελεσματικού μηχανισμού για την ενθάρρυνση της ευαισθησίας του κάθε (Ατόμου 
και τη διασαφήνιση τας αρμοδιότητας όσον (Αφορά τη χρηματοδότηση. 
Διαπιστώθηκε επίσης ότι, σε διάφορα κράτη, η πρόσβαση στη συνεχή κατάρτιση σε 
εταιρείες αυξήθηκε μέσα) της μεγαλύτερης συμμετοχής κατηγοριών εργαζόμενος, άλλος 
(Από αυτές του εποπτικού ή διοικητικού προσαχπικού. II εξέλιξη (Αυτή αντικατοπτρίζει 
την αυξανόμενη σημασία της κατάρτισης στο χώρο εργασίας, παρ' ότι, το θέμα της 
επικύροκτης τας προσόντος που (Αποκτούνται μέσο) (Αυτής παραμένει (Ανοικτό. 
* Αποκέντρωση. Σε εθνικό επίπεδο, η απόκεντροχιη σημαίνει περι,φερειοποί,ηση, δηλαδή 
(Αρμόδιες για θέματα κατάρτισης είναι οι περαμέρειες, ενώ σε επίπεδο εταιρείας (ειδικά 
σε μεγάλες εταιρείες) σημειώνεται μια χαλάρακιη τος ιεραρχικός δομών, δηλαδή η 
αρμοδιότητα για τα θέματα κατάρτισης περνά σε διάφορες μονάδες παραγίυγής και 
τμήματα της εταιρείας. 
* Χρηματοδότηση. Σημειώνονται δύο τάσεις. Ιΐροπον, σημειώνεται μια σαφής τάση, τόσο 
σε εταιρείες όσο και σε ένα μέρος τος δημόσιος υπηρεσιών συγκεκριμένος κρατών 
μελών, ελέγχου τος δαπανάς (η εξέταση της σκοπιμότητας τος προγράμματος συνεχούς 
κατάρτισης αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε (Αυτό το πλαίσιο) και ανάπτυξης συστήματος 
μικτής χρηματοδότησης. 
Πρέπει να σημειωθεί ότι το θέμα του μεγαλύτερο» ελέγχου τος δαπανών εξετάζεται, σε 
διάφορα κράτη, όχι μόνο (Από την άποψη χρηματοδότησης της κατάρτισης από την 
εταιρεία αλλά και (Από την άποψη της χρηματοδότησης ατομικός ενεργειών κατάρτισης 
στην αγορά εργασίας, όπου κρίνεται αναγκαίος ο επαναπροσδιορισμός τος σχεδίας 
χρηματοδότησης και τας μέθοδος διάθεσης τας πόρος. 
Όσον (Αφορά την άλλη σοβαρή τάση, την προώθηση της συγχρηματοδότησης, πρέπει να 
σημειωθεί ότι, η αντίληψη αυτή δεν είναι νέα (κατά καιρούς υπήρχαν συστήματα που 
βασίζονταν στο "χρόνο που επενδύει η μία πλευρά και στα χρήματα που επενδύει η άλλη 
πλευρά"), όμως η επισημοποίηση και κατά συνέπεια η διασαφήνιση του "ποιος πληρώνει 
τι" συνιστά μια στρατηγική πρόκληση για τα ενδιαφερόμενα κράτη. 
* Εξασφάλιση της ποιότητας. Υπάρχει ο κίνδυνος, η σχετική συζήτηση να καταλήξει σε 
μια σκέτη ρητορεία, παρά την πραγματική (Ανάγκη ανάπτυξης "κανονισμών ποιότητας" ή 
έστο) μιας τυποποιημένης προσέγγισης στο θέμα της συνεχούς κατάρτισης, σύμφωνα με 
εθνικές πρακτικές (Τα πρότυπα ISO είναι, ένα παράδειγμα). 
Μια άλλη (Απαίτηση, εξίσου σημαντική, είναι η διασαφήνιση ή έστω η κωδικοποίηση του 
καθεστώτος του εκπαιδευτή, με ειδική αναφορά στους εργαζόμενους που δ(Απανούν 
μέρος του χρόνου τους στην κατάρτιση άλλων ατόμων που συμμετέχουν σε 
προγράμματα επανένταξης ή περαιτέρω επαγγελματικής κατάρτισης. 
Οι, προοπτικές (Αυτές είναι σύμφοςες με τις προκλήσεις που έχουν εντοπιστεί, και 
αναγνα)ριστεί γενικά στον τομέα της συνεχούς κατάρτισης: πρόσβαση, ανάπτυξη τος 
ικανοτήτων, αύξηση του γενικού επίπεδου ειδίκευσης, παροχή ελάχιστης εξειδίκευσης σε 
ομάδες που βρίσκονται σε κίνδυνο και ολόπλευρη, υψηλής ποιότητας συνεχής κατάρτιση, 
για την επίτευξη τας διαφόρων στόχος. 
5. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΔΙΑΔΟΣΗ ΤΟΥΣ 
5.1. Κατά τη διάρκεια του τελευταίου έτους εφαρμογής του προγράμματος FORCE άρχισε η 
διάδοση του μεγαλύτεροι' μέρους τος συμπεράσματος και τος προϊόντος τος "άμεσος" 
σχεδίας και του ερευνητικού σκέλους του προγράμματος και δόθηκε προσοχή στην 
αξιοποίηση τους, δηλαδή στην αξιολόγηση και επικύροκτη, στην εφαρμογή πιο 
αποτελεσματικός τρόπων διάδοσης τους και, όπου κρίνεται αναγκαίο, στην εμπορική τους 
εκμετάλλευση και την αξιοποίηση για τη μελλοντική (Ανάπτυξη της κοινοτικής πολιτικής για 
την επαγγελματική κατάρτιση. 
5.2. Σήμ.α: "Διεθνικό προϊόν" 
5.2.1. Οι οργαναπές δοκιμαστικός σχεδίας και σχεδίας ειδίκευσης στα πλαίσια του 
προγράμματος FORCE είχαν τη συμβατική υπόχρεο>ση να ανοιπτύξουν ένα συγκεκριμένο 
"προϊόν", όπως π.χ. ένα εγχειρίδιο, λογισμικό, διαλογικό σύστημα υπολογιστή ή μια 
έκθεση, ανάλυση ή μεθοδολογία. Στα τέλη του 1994 ολοκληρώθηκαν περίπου 620 παρόμοια 
προϊόντα, στα πλαίσια τος σχεδίας που εφαρμόστηκαν βάσει τος τριών προσκλήσεων 
υποβολής προτάσεων. Ήταν λοιπόν αναγκαίο για την Επιτροπή να εισαγάγει μια 
διαδικασία αξιολόγησης αυτών τος προϊόντος με βάση τους στόχους του προγράμματος 
FORCE. 
5.2.2. Η διαδικασία αυτή οδήγησε στον εντοπισμό προϊόντος υψηλής ποιότητας και την 
αναγνώριση της ποιότητας τους με τη χορήγηση ενός ειδικού σήματος. Στα πλαίσια αυτής 
της διαδικασίας έγινε επίσης μια πρώτη (Ανάλυση τος σχεδίας εμπορικής εκμετάλλευσης 
τος προϊόντος που υπέβαλαν οι όργανο>τές, που (Αποτέλεσε μια δοκιμή της (Αρχικής 
στρατηγικής που είχε υιοθετήσει η Επιτροπή σχετικά με την εμπορική εκμετάλλευση τος 
προϊόντος της συνεχούς κατάρτισης. 
5.2.3. Π (Αξιολόγηση έγινε τόσο εσο)Τερικά ((Από την Επιτροπή, με τη βοήθεια του Γραφείου 
Τεχνικής Υποστήριξης) όσο και εξοπερικά από (Ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες στον 
τομέα της συνεχούς επαγγελματικής κατάρτισης, που ορίστηκαν (Από τα μέλη της επιτροπής 
FORCE/EUROTECNET. Για τα προϊόντα του σκέλους 11, της πρόσκλησης υποβολής 
προτάσεος του 1993, η οποία βασιζόταν στα (Αποτελέσματα τος κλαδικών μελετάς και 
αναλύσεος της συμβατικής πολιτικής, η Επιτροπή συμβουλεύτηκε και εμπειρογνώμονες 
στους εν λόγω τομείς. 
5.2.4. Στόχος της όλης ενέργειας ήταν η έγκριση (Από την Επιτροπή, ύστερα (Από διαβούλευση με 
(Ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες, της κατάλληλος κριτηρίων (Αξιολόγησης. Συμφωνήθηκαν 
δύο γενικές προτεραιότητες όσον (Αφορά ιούς στόχους του ΓΌΚ( Έ: α) ποιότητα και 
καινοτομία και β) καταλληλότητα για μεταφορά και διάδοση. Π τελική (Αξιολόγηση, ενώ 
συμπεριελάμβανε τη συνολική (Ανάλυση της διαχείρισης και τας χαρακτηριστικός του 
σχεδίου (Από πλευράς θεματικού τομέα και ομάδας στόχος, επικεντροςόταν ιδιαίτερα στη 
φύση και την ποιότητα του (Αποτελέσματος και του προϊόντος του σχεδίου, την 
αποτελεσματικότητα τος μέθοδος μεταφοράς και διάδοσης και την καταλληλότητα του 
σχεδίου ε|ΐπορικής εκμετάλλευσης, εφόσον είχε υποβληθεί. 
5.2.5. II συνολική θετική αξιολόγηση (Από πλευράς ποιότητας/καινοτομίας και 
όιάδοσης/μεταφοράς (Αποτέλεσε τη βάση για την έγκριση ή μη της χορήγησης στο προϊόν του 
σήματος "διεθνικό προϊόν". II Επιτροπή έ.όοκτε επίσης ιδιαίτερη σημασία σε δύο κριτήρια 
τεχνικής φύσης: τον αριθμό των γλοκτσών στις οποίες υφίσταται το προϊόν και την 
προσπελασιμότητά του (Από άποψη τεχνικός πρότυπος και φιλικότητας προς το χρήστη. 
5.2.6. Σε συνέχεια τας εσοπερικών και εξοπερικο'ς (Αξιολογήσεων, ζητήθηκε η γνώμη τας μελών 
της πρώην επιτροπής FORCE/EUROTECNET, προτού ληφθούν οι τελικές αποφάσεις, βάσει 
των οποίων χορηγήθηκε τελικά το σήμα "διεθνικό προϊόν" περίπου στο 56% τας 
προϊόντων. 
5.3. Δημοσίευση 
5.3.1. Ένα σημαντικό πρώτο βήμα για τη διάδοση τος αποτελέσματος σε όλη την Ευρώπη ήταν η 
συστηματική δημοσίευση πληρο(|οριο'ς σχετικά με τα (Αποτελέσματα του προγράμματος. 
5.3.2. Όσον αφορά τα "άμεσα" σχέδια, ο κατάλογος προϊόντος του l'OKCE (FORCE PRODUCT 
CATALOGυΕ)αποτελεί μια (Ακριβή και προσπελάσιμη πηγή πληροφόρησης: περιέχει μια 
εγγραφή για κάθε σχέδιο, την περιγρα((ιή των στόχων του προϊόντος, το περιεχόμενο, τις 
ομάδες στόχο και τους δυνητικούς χρήστες καθώς επίσης και τον (Απαραίτητο εξοπλισμό, 
τις γλώσσες και τη διαθεσιμότητα. 
5.3.3. Τα συμπεράσματα από το ερευνητικό και το (Αναλυτικό σκέλος του FORCE αξιολογήθηκαν 
συστηματικά σε εθνικό και ευραχπαϊκό επίπεδο (Από τις (Αρμόδιες υπηρεσίες, στη συνέχεια δε 
δημοσιεύτηκαν και διανεμήθηκαν. Ο κατάλογος ερευνών στον τομέα της συνεχούς 
επαγγελματικής κατάρτισης στην Ευρώπη FORCE (FORCE DIRECTORY OF RESEARCH 
ON CONTINUING VOCATIONAL TRAINING IN EUROPE) συνοψίζει το περιεχόμενο τας 
μελετάς και τος αναλύσεων που διεξήχθησαν, επισημαίνει τους εισηγητές και τις κύριες 
ερευνητικές ομάδες που συμμετείχαν σε κάθε περίππυση και (Αναφέρει πού μπορούν να 
ζητηθούν (Αυτές οι εργασίες. Ο κατάλογος αναφέρεται επίσης στα συμπεράσματα τας 
ευρο>παϊκών θεματικός και κλαδικών διασκέψεων που έχει διοργανώσει η Επιτροπή, 
συνήθίος (Από κοινού με τις εθνικές μονάδες συντονισμού. 
5.3.4. Τα στοιχεία της μελέτης για τη συνεχή επαγγελματική κατάρτιση είναι διαθέσιμα (Από τη 
EUROSTAT και θα δημοσιευθούν στις σχετικές συλλογές της EUROSTAT. 
5.3.5. Στο παράρτημα II της παρούσας έκθεσης παρέχεται ένας κατάλογος δημοσιεύσεων του 
προγράμματος FORCE. 
5.4. Διάδοση και εμπορική εκμετάλλευση 
5.4.1. Οι οργανοκές τος δοκιμαστικών σχεδίας και παν σχεδίας ειδίκευσης του FORCE είχαν τη 
συμβατική υποχρέωση να αναπτύξουν μέτρα για τη διάδοση τος (Αποτελέσματος. Γενικά, 
στα μέτρα (Αυτά περιλαμβάνοντο τα υπάρχοντα δίκτυα (επαγγελματικές ή κλαδικές 
ομοσπονδίες ή ενο'χτεις, εμπορικά επιμελητήρια, περιφερειακές κοινοπραξίες κ.α.), 
θεματικά ή κλαδικά σεμινάρια, διασκέψεις και συνεδριάσεις, προγράμματα μαθήματος και 
δημοσιεύσεις πληροφορίας σε έντυπα γενικού περιεχομένου ή σε εξειδικευμένα περιοδικά. 
5.4.2. II εμπορική όμως εκμετάλλευση ήταν προαιρετική και χρειαζόταν την έγκριση της 
Επιτροπής. Τέθηκε λοιπόν το θέμα τος κατάλληλος συνθηκών για την εμπορική 
εκμετάλλευση, δηλαδή συνθηκών που θα εξασφάλιζαν την έγκριση μόνο ποιοτικός σχεδίας 
(Από την Επιτροπή και που θα εξυπηρετούσαν τόσο την αξιοποίηση τος (Αποτελέσματος 
(Από την Κοινότητα όσο και τα νόμιμα εμπορικά δικαιώματα του οργανοχτή. 
5.4.3. ί2ς εκ τούτου, στα πλαίσια του EORCE εφαρμόστηκε ένα πειραματικό (ίχέ.διο για να 
δοκιμαστούν οι κατάλληλοι όροι εμπορικής εκμετάλλευσης. II ενέργεια (Αυτή περιελάμβανε 
την προετοιμασία μιας σύμβασης, συμπληρο>ματικής ο>ς προς (Αυτήν που είχε υπογράψει, ο 
οργαναπής, βάσει τας διατάξεων της απόφασης του Συμβουλίου 94/762/ΕΚ για τους 
κανόνες διάδοσης τας αποτελεσμάτων της έρευνας (Από τα ειδικά προγράμματα έρευνας 
και τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης της Ευροχπαϊκής Κοινότητας. 
5.4.4. Στα πλαίσια αυτής της συμπ.ληρο)ματικής σύμβασης, η Επιτροπή παραιτήθηκε όλος των 
δικαιώματος ανταμοιβής και, εφόσον η αξιολόγηση του προϊόντος ήταν ικανοποιητική, 
(βλ. παρ. 5.2) έδοκτε την έγκριση της για εμπορική εκμετάλλευση σε αντάλλαγμα με: 
- την υποβολή ενός ικανοποιητικού σχεδίου εμπορικής εκμετάλλευσης που θα έχει εγκριθεί, 
(Από όλους τους εταίρους του σχεδίου, 
- τη διάθεση του προϊόντος σε όλους τους εταίρους και σε τρίτα μέρη, υπό κατάλληλους 
όρους, 
- τη διάθεση στην Επιτροπή πληροφοριών και του δικαιώματος επίδειξης του προϊόντος. 
5.4.5. ΙΙερίπου το ένα τρίτο τος οργανο)το'ς υπέβαλε, σχέδια εμπορικής εκμετάλλευσης, η 
πλειοψηφία τας οποίος εγκρίθηκε. II Επιτροπή είχε το δικαίωμα να ζητήσει την υποβολή 
μιας έκθεσης προόδου μετά (Από ένα χρόνο, προκειμένου να εξετάσει τα αποτελέσματα της 
εν λόγω στρατηγικής και να ενημερθ)θεί περαιτέρο) επί, τας πρακτικός Οεμάτας που 
αντιμετωπίζουν οι όργανο>τές σε (Αυτόν τον τομέα. 
5.4.6. Αυτή η διαδικασία θα μπορούσε να συμβάλει στην προετοιμασία ενός κοινοτικού 
μηχανισμού που θα συνιστούσε ένα συνεκτικό και συντονισμένο πλαίσιο για τη διάδοση και 
αξιοποίηση προϊόντος κατάρτισης, ο>ς βάση για την αποτελεσματική αντιμετώπιση τας 
αναγκο'ς στον τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης και εξειδίκευσης σε ευραιπαϊκό 
επίπεδο. Ο μηχανισμός (Αυτός θα προσδιόριζε: 
1) τα συμφέροντα της Επιτροπής και συγκεκριμένα τις ενέργειες για: 
- την επίτευξη τος στόχος της κοινοτικής πολιτικής για την επαγγελματική κατάρτιση, 
άπο)ς (Αυτοί, αναφέρονται στο άρθρο 127 της Συνθήκης για την Ευροιπαϊκή Ένοιση, 
- τη συμβολή για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, 
- Τ7|ν προώθηση της οικονομικής και κοινοςικής συνοχής, 
- την αντιμετώπιση τος αναγκο'ς άλλος κοινοτικός πολιτικών· 
2) τα νομικά, εμπορικά και βιομηχανικά δικαιώματα του κάθε οργανοπή. 
5.5. Διάδοση σε εθνικό επίπεδο 
5.5.1. Οι εθνικές μονάδες συντονισμού του FORCE είχαν τη συγκεκριμένη αρμοδιότητα για τη 
διάδοση των προϊόντος σε εθνικό επίπεδο και τους ζητήθηκε (Από την Επιτροπή η 
προετοιμασία εθνικών σχεδίας διάδοσης τα οποία θα συμπεριλάμβαναν πληροφορίες 
σχετικά με: 
- εθνικά δίκτυα, που υφίστανται ή πρόκειται να δημιουργηθούν για τη διάδοση τος 
προϊόντος κατάρτισης-
- (Αναλύσεις τος διαδικασιών και της μεθόδων διάδοσης και εμπορικής εκμετάλλευσης τας 
προϊόντος κάθε σχεδίου-
- σχέδια προτεραιότητας (τα οπού Α θα μπορούσαν να αποτελέσουν τη βάση για σχέδια με 
πολλαπλασιαστική επίδραση του LEONARDO)· 
- δραστηριότητες διάδοσης, π.χ. θεματικά ή κλαδικά σεμινάρια και εκθέσεις προϊόντος που 
διοργανώνονται σε εθνικό επίπεδο. 
5.5.2. Οι περισσότερες μονάδες είχαν ανάπτυξε.ι καλές σχέσεις μ,ε τα υπάρχοντα περιφερειακά, 
κλαδικά και επαγγελματικά δίκτυα που λειτουργούν στον τομ,έα της συνεχούς κατάρτισης 
στις χώρες τους και έφεραν σε στενή επαφή τους όργανο>τές του FORCE. Ορισμένες 
μονάδες προετοίμασαν εθνικές βάσεις δεδομένος, καταλόγους προϊόντων και ενημερωτικά 
δελτία. II ενημέροκτη και οι επαφές μ,ε τους όργανο>τές σχεδίων ήταν γενικά καλές. Ιΐαρ' 
όλα όμως (Αυτά, διαπιστώθηκε ότι στο μέλλον θα πρέπει να ενταθεί η συνεργασία στον 
τομέα (Αυτό ανάμεσα στα σχέδια και στις εθνικές μονάδες συντονισμού. Για τους οργανωτές 
είναι σημαντικό να σχεδιάζουν τις δραστηριότητες διάδοσης και εμπορικής εκμετάλλευσης 
(Από επιχειρησιακής και οικονομικής άποψης και να μπορούν να συμβουλευτούν τις εθνικές 
μονάδες συντονισμού όσον αφορά τις δυνατότητες που παρέχονται και. τις υποχρεώσεις 
που επωμίζονται, σε αυτόν τον τομέα. Οι εθνικές μονάδες συντονισμού πρέπει να 
ενθαρρυνθούν (Από την Επιτροπή ώστε να αναλάβουν έναν πιο ενεργό ρόλο στον τομέα της 
διάδοσης τας προϊόντος. 
5.6. Διασκέψεις με θέμα την επίδραση τας σχεδίας 
5.6.1. Οι διασκέψεις με θέμα την επίδραση τος σχεδίων του EORCE, που διοργανώνονται ύστερα 
(Από σχετικό αίτημα της Επιτροπής (Από τις εθνικές μονάδες συντονισμού σε κάθε κράτος 
μέλος, παρέχουν τη δυνατότητα εκτίμησης τας αποτελέσματος του EORCE σε εθνικό 
επίπεδο και της σημασίας που έχουν για τη μελλοντική κοινοτική πολιτική στον τομέα της 
συνεχούς επαγγελματικής κατάρτισης. 
διασκέψεις (Αυτές φέρνουν σε επα(|ιή τους κύριους παράγοντες στον τομ,έα της συνεχούς 
αγγελματικής κατάρτισης σε κάθε κράτος μέλος. Οι διασκέψεις (Αυτές έχουν ο>ς 
τικείμενο ένα θέμα ιδιαίτερου ενδιαφέροντος για το εκάστοτε κράτος στο οποίο 
' ' - '. . '. ί) . .' _ ..11 ..../.. ..ί\. .. . ' ' V .. V χΛ 5.6.2. Οι 
επα^ 
αντο n j ς.... ,.^. --, , , ^—-, ,.., 
διοργανώνονται, το οποίο συχνά αφορά τις βιομηχανικές αλλαγές σε εθνικό επίπεδο. Όλες 
οι διασκέψεις εξετάζουν τα επιτεύγματα του προγράμματος FORCE και τη μεταφορά τους 
σε. μελλοντικά προγράμματα, επισημαίνοντας ιδιαίτερα: 
- την παρουσίαση τος πρακτικών (Αποτελεσμάτων και προϊόντων των σχεδίων και της 
έρευνας, συμπεριλαμβανομένης της οργάνοκτης εκθέσεων προϊόντων-
- τη συζήτηση όσον αφορά την προστιθέμενη αξία του προγράμματος-
- την ανάλυση της επίδρασης του προγράμματος σε εθνικό, κλαδικό, περιφερειακό και 
επιχειρηματικό επίπεδο, όποος και· το βαθμό στον οποίο το FORCE ανταποκρίθηκε, στις 
ανάγκες των εταιρειών, τας εθνικός αρχάς και τος κοινωνικός εταίρος-
- την ανάλυση της διεθνικής συνεργασίας στα πλαίσια του FORCE, ιδιαίτερα όσον αφορά 
τη σύνθεση, την ανάπτυξη και τη λειτουργία τος διεθνικός συνεταιρισμών· 
- την επεξεργασία τας θέματος που αφορούν τη διάδοση και την εμπορική εκμετάλλευση· 
- την προώθηση νέος συνεργασιών και δικτύος στα πλαίσια τος προγραμμάτων 
LEONARDO και ADAPT. 
5.6.3. Οι εκθέσεις για τις επιμέρους διασκέψεις είναι διαθέσιμες. Στις εκθέσεις (Αυτές αναφέρεται 
ένα ευρύ πεδίο εμπειρίας - ως επί το πλείστον θετικά'ς - όσον αφορά την επίδραση του 
προγράμματος FORCE στη συνεχή επαγγελματική κατάρτιση σε διάφορα επίπεδα. ΓΙ 
(Ανάλυση της έκτασης αυτής της επίδρασης, της σημασίας της για διάφορα κράτη και τα 
επίπεδα στα οποία μπορεί, να διαπιστοιθεί (Αποτελεί (Αντικείμενο της εξωτερικής 
αξιολόγησης του προγράμματος (βλ. κεφάλαιο ι)). ΙΙαρ' όλα αυτά, θα πρέπει να σημειωθεί 
ότι, σχεδόν όλοι οι εκπρόσωποι του προγράμματος επεσήμαναν την επίδραση που είχε (Αυτό 
στην πολιτική για τη συνεχή, επαγγελματική κατάρτιση καθώς και τους σχετικούς 
μηχανισμούς και την υποδομή στα κράτη τους. 
10 
6. ΣΥΝΕΧΗΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΣΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ: ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΑΙ 
ΑΡΙΘΜΟΙ 
6.1. II κατάρτιση που παρέχεται από επιχειρήσεις (Αποτελεί έναν τρόπο (Απόκτησης εμπειριών 
(Από ένα άτομο. ΙΙρόσφατα ολοκληρώθηκε (Από τη EUROSTAT η έρευνα για τη συνεχή 
επαγγελματική κατάρτιση (στη συνέχεια αναφέρεται ο>ς ΣΕΚ) που διεξήχθη σε εταιρείες που 
(Απασχολούσαν 10 ή και περισσότερους εργαζόμ,ενους. II έρευνα (Αυτή καλύπτει το έτος 1993 
και επομένο)ς παρέχει μια εικόνα για τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο. II έρευνα διεξήχθη 
στα τότε 12 κράτη μέλη. 
6.2. Περίπου το 60% τας επιχειρήσεων παρείχαν ΣΕΚ το 1993 
6.3. Στην Ευρο>παϊκή Ένοκτη (τος 12 κρατών μελών), περίπου το 60% της επιχειρήσεων με Κ) ή 
περισσότερους εργαζόμενους παρείχαν διάφορες μορφές ΣΕΚ το 1993. 
% τος επιχειρήσεων ( 10 +) που παρείχαν ΣΕΚ 
Β 
46 DK 
87 D 
85 GR 
16 Ε 
27 F 
64 Ι RI, 
77 Ι 
15 L 
00 NL 
56 Ρ 
Π UK 
81 EUR 
58 
μέσα) διάφορος μορφών 
Από τις επιχειρήσεις που το 1993 παρείχαν ΣΕΚ, το 67% έκανε χρήση εξωτερικών κύκλος 
μαθήματος και το 40% εσοπερικών κύκλος μαθήματος. ΣΕΚ κατά την εργασία παρείχετο 
(Από το 66% των επιχειρήσεος και σεμινάρια (Από το 59%. Τέλος, ΣΕΚ με τη μορφή 
εναλλαγής στη θέση εργασίας παρείχετο στο 24% τος επιχειρήσεος, ενώ υπό τη μορφή 
αυτοόιόασκαλίας στο 22%. Αυτές οι μοριρές δεν εφαρμόζονταν (Αποκλειστικά· ορισμένες 
επιχειρήσεις εφάρμοζαν όλες αυτές τις μορφές ΣΕΚ. 
% τος επιχειρήσεων (10 +) που παρείχαν CVT 
Εξωτερικοί 
κύκλοι 
μαθημάτων 
67 Εσωτερικοί. 
κύκλοι 
μαθημάτων 
40 ΣΕΚ κατά την 
εργασία 
66 Σεμινάρια 
59 Εναλλαγή στη 
θέση εργασίας 
24 Λυτοοι,ίνωκαλί, 
22 
6.4. Οι δυνατότητες ΣΕΚ διέφεραν (Ανάλογα με το μέγεθος της εταιρείας.... 
Κατά μέσο όρο, η δυνατότητα συμμετοχής σε έναν κύκλο ΣΕΚ φαίνεται, ότι, είναι μεγαλύτερη 
(τε μ,εγάλες επιχειρήσεις απ' ό,τι σε μικρές. Συνολικά, στην Ευρώπη της 12 το 1993, σε 
επιχειρήσεις που (Απασχολούσαν έως 100 άτομα, η εύκαιρα Α της εργαζόμενος να 
παρακολουθήσουν έναν κύκλο ΣΕΚ (Αντιστοιχούσε στο ήμισυ και λιγότερο των ευκαιριών 
που είχαν οι εργαζόμενοι σε επιχειρήσεις με προσωπικό 500 ή περισσότερης ατόμων. Σε 
επιχειρήσεις με προσωπικό έως 50 ατόμων, η ευκαιρία (Αυτή μειωνόταν στο ένα έκτο, ε να') 
στις επιχειρήσεις με προσωπικό .500 ατόμων και άνω ήταν περισσότερο OJTO μία οτι,ς τρεις. 
11 
συμμετοχή σε. κύκλους ΣΕΚ επί τοις % της συνολικής απασχόλησης 
10-49 
13 50-99 
18 100-249 
23 250-499 
31 500-999 
34 1000 + 
43 Ολες οι, 
επιχειρήσεις 
28 
6.5 σχεδόν σε όλα τα κράτη μέλη 
συμμετοχή σε κύκλους ΣΕΚ επί τοις %της συνολικής απασχόλησης 
Μέγεθος της 
επιχείρησης 10-49 
εργαζόμενοι 50 - 59 
εργαζόμενοι, 100-249 
εργαζόμενοι, 250 - 499 
εργαζόμενοι 500 - 999 
εργαζόμενοι 1000 + 
εργαζόμενοι 
EUR12 
έλγιο 
ανία 
ερμ,ανία 
λλάδα 
σπανία 
αλλία 
ρλανδία 
ταλία 
ουξεμβούργο 
άτο) Χώρες 
ορτογαλία 
Β 13 
14 
37 
17 
4 
7 
II 
24 
2 
14 
13 
5 
20 18 
15 
32 
16 
12 
9 
24 
32 
5 
17 
19 
6 
28 23 
16 
37 
16 
17 
15 
31 
46 
9 
23 
24 
II 
36 31 
30 
34 
22 
19 
26 
43 
59 
15 
30 
30 
12 
43 34 
46 
33 
22 
24 
31 
45 
47 
2.3 
14 
30 
23 
48 43 
42 
28 
34 
18 
45 
54 
59 
31 
39 
38 
32 
52 
6.6. Ο μέσος όρος συμμετοχής σε κύκλους ΣΕΚ ήταν 28 %, με σημαντικές διαφορές ανάμεσα στα 
κράτη μέλη. 
Συνδυάζοντας τις διαφορετικές προσεγγίσεις όσον (Αφορά τη ΣΕΚ στα διάφορα κράτη μέλη, 
παρατηρεί κανείς ότι το 1993, ο (Αριθμός τος εργαζόμενος που συμμετείχαν σε προγράμματα 
ΣΕΚ (Ανήρχετο σε 39% (1 Ιορτογαλία) έως 96% (Γερμανία) του συνόλου τας εργαζόμενος. 
Στη Γερμανία, τη Λανία, το 11 Β, τη Γαλλία, την Ιρλανδία, το Λουξεμβούργο και τις Κάτα) 
Χώρες το 80% τος εργαζόμενος (Απασχολείται σε εταιρείες που παρέχουν ΣΕΚ. Αντίθετα, 
στην Πορτογαλία, την Ιταλία, την Ελλάδα, την Ισπανία και το Βέλγιο, οι εταιρείες που 
παρέχουν κατάρτιση (Απασχολούν το 39% έ(ος 67% τος εργαζόμενος. 
Το ποσοστό των εργαζόμενος επιχειρήσεος που παρέχουν ΣΕΚ και που παρακολούθησαν 
κύκλους μαθημάτων ανέρχεται από 49% (Ιρλανδία) εως 24% (Ελλάδα). Στα περισσότερα 
κράτη μέλη (Ευρώπη τας 12) το ποσοστό συμμετοχής κυμαίνεται γύρα) στο 32%, ενώ σε 4 
κράτη μέλη το ποσοστό αυτό ήταν 41% ή και υψηλότερο (Ιρλανδία 49%, Γαλλία 42%, Βέλγιο 
41%. ΗΒ41%). 
12 
To 1993, η πιθανότητα εργασίας σε μια επιχείρηση που παρείχε ΣΕΚ κυμαινόταν (Από 100% 
στη Γερμανία, τη Λανία και το ΙΙΒ έως 50% or όλα τα άλλα κράτη μέλη (Ευρώπη τος 12). II 
πιθανότητα απασχόλησης σε. έναν πάροχο κατάρτισης και συμμετοχής σε. έναν κύκλο ΣΕΚ, 
το 1993, κυμαινόταν μ.ετσ/Ιύ 24% και 49%. 
EUR12 
Βέλγιο 
Αανία 
Γερμανία 
Ελλάδα 
Ισπανία 
Γαλλία 
Ιρλανδία 
Ιταλία 
Λουξεμβούργο 
Κάτο) Χώρες 
Πορτογαλία 
ΗΒ Εργαζόμ,ενοι σι 
πάροχους ΣΕΚ, επί, 
% του συνόλου των 
εργαζομένων σε 
επιχειρήσεις 
82 
67 
9.1 
96 
54 
57 
S7 
S7 
51 
KO 
82 
19 
91 Εργαζόμ,ενοι που 
συμμετείχαν σε 
προγράμματα ΣΕΚ, 
επί, % του συνόλου 
των εργαζομένων σε 
πάροχους ΣΕΚ 
15 
41 
17 
25 
24 
16 
42 
49 
27 
Κ) 
12 
15 
41 Εργαζόμενοι που 
συμμετείχαν σε 
προγράμματα ΣΕΚ, 
επί % του συνόλου 
των εργαζόμενος σε 
επιχειρήσεις 
28 
25 
14 
24 
11 
20 
16 
41 
14 
24 
26 
11 
19 
ΣΥΝΔΕΣΗ ΤΗΣ ΣΥΝΕΧΟΥΣ 
ΚΟΙΝΟΤΙΚΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΕΙΙΛΠ ΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΜΕ ΤΙΣ 
7.1. ΣΕΚ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ 
7.1.1. Βάσει της Συνθήκης για την Ευροχπαΐκή Ένοκτη, και συγκεκριμένα του άρθρου 127 ΕΚ, καθώς 
και του λευκού βιβλίου για την ανάπτυξη, την ανταγοςιστικότητα και την (Απασχόληση, το 
πρόγραμμα EORCE είχε <ος στόχο την αντιμετοχπ,ιση ενός κύριου προβλήματος: την. 
προσαρμογή του εργατικού δυναμικού στις βιομηχανικές αλλαγές. 
7.1.2. Το 1993 όιοργανο)()ηκε μια ειδική πρόσκληση υποβολής προτάσεος ατα πλαίσια του 
προγράμματος. Κατά τη διαδικασία (Αυτή, η βιομηχανική αλλαγή ορίστηκε ως μια συνεχής 
διαδικασία αλλαγο'ς σε όλες τις πλευρές της οικονομικής δραστηριότητας, η οποία 
(Αποτελεί, συνέπεια τος αναπτύξεων στον τομ,έα της τεχνολογίας, τος συστήματος 
ης. 
,ια 
στρώνονταν (Αποτελεί, συνέπεια τος ανσπτύξεος στον τομ,έα της τεχνολογίας, τος συστήματαr 
παραγοιγής, της οργάνοχνης της εργασίας και τος στρατηγικό'ς αγοράς και. πληροφόρησης 
Με την πρόσκληση (Αυτή κλήθηκαν οι ενδιαφερόμενοι, να υποβάλουν προτάσεις γι< 
καινοτόμα και διεθνικά σχέδια που θα επικεντρώνονταν στα (Ακόλουθα: 
τις ανάγκες κατάρτισης τος MME· 
την αντιμετώπιση και, την κάλυψη των μεσοπρόθεσμος (Αναγκο'ς των επιχειρήσεων σε 
κατάρτιση και ειδίκευση, με την εισαγίογή καινοτόμος προϊόντος, μέθοδος και 
περιεχομένου κατάρτισης και ειδίκευσης-
το σχεδιασμό, την ανάπτυξη και. την εφαρμογή σχεδίας κατάρτισης που (Αποτελούν 
μέρος της στρατηγικής ανάπτυξης της επιχείρησης· 
την πρόσβαση στη συνεχή επαγγελματική κατάρτιση (Από εργαζόμενους με χαμηλό 
επίπεδο ειδίκευσης ή χωρίς καμία ειδίκευση. 
13 
7.1.3. Εκτός από τη χρηματοδότηση τας σχεδίας που επιλέχθηκαν (Από την εν λόγο) πρόσκληση 
υποβολής προτάσεος, η συζήτηση γύρο) από τις βιομηχανικές αλλαγές επικεντρώθηκε στα 
ακόλουθα τρία θέματα: 
* το θεσμικό: Στα πλαίσια της ι-ςιαίας συμβουλευτικής επιτροπής για το FORCE και το 
ΕυΐΙΟΤΕΟΝΕΤ,δημιουργήθηκε μια ομάδα εργασίας για την προετοιμασία μιας έκθεσης, 
η οποία θα περιελάμβανε μια σύντομη (Ανάλυση τος κύριας στοιχείος τας βιομηχανικών 
αλλαγών στα κράτη μέλη καθώς και μια σύντομη περιγραφή τος εθνικός στρατηγικός 
στον τομέα (Αυτό. Εκτός (Από τις (Απόψεις τος κρατών μελάς επί του θέματος (Αυτού 
καταγράφονται, και, οι αντίστοιχες τος κοινοςικο'ς εταίρων. Με τη σύνταξη μιας 
ευριυπαϊκής επισκόπησης επιδιώκεται η (Απόδοση μιας γενικής εικόνας και η εξαγίυγή 
κάποιος συμπεράσματος για τις μελλοντικές ενέργειες. 
* τους οργανίυτές σχεδίας: έγιναν συζητήσεις με όργανο πές σχεδίας'σχετικά μ,ε σχέδια 
συνεχούς επαγγελματικής κατάρτισης που έχουν υ>ς (Αντικείμενο τις βιομηχανικές 
αλλαγές. II συζήτηση (Αυτή κατέληξε στον προσδιορισμό έξι, κύριος θεματικός τομέας 
δραστηριότητας που έχουν ιδιαίτερη σημασία για την αντιμετώπιση τος βιομηχανικών 
αλλαγών: 
- Παροχή καίριος ειδικοτήτων ή πολλαπλής ειδίκευσης και (Ανάπτυξη της δυνατότητας 
αυτοδιδασκαλίας. Ανάπτυξη μέθοδος κατάρτισης κατά την εργασία ώστε να 
εξασφαλιστεί η κάλυψη τος αναγκο'ς τος εταιρείας (Από την κατάρτιση που 
παρέχεται. 
- Ανάλυση της οικονομικής ανάπτυξης και τος τάσεων της (Αγοράς εργασίας 
προκειμένου να αντιμετοχπιστούν οι (Ανάγκες ειδίκευσης σε περιφερειακό επίπεδο ή σε 
επίπεδο επιχείρησης και για τον εντοπισμό νέων χαρακτηριστικών Οέσεας εργασίας. 
- Κατάρτιση για εργαζόμενους με χαμηλό επίπεδο ειδίκευσης ή (Ανειδίκευτους, 
συμπεριλαμβανόμενος αυτός που (Απειλούνται (Από την ανεργία, για τη 
σταθεροποίηση της (Απασχόλησης τους ή για την προετοιμασία τους για την άσκηση 
νέος επαγγελμάτων. Ειδικά εταιρείες ή κλάδοι μ,ε υψηλό ποσοστό ανειδίκευτος 
εργαζόμενος αναπτύσσουν συγκεκριμένα μέτρα σε (Αυτόν τον τομέα. 
- Σχέδια κατάρτισης για το σύνολο του εργατικού δυναμικού μιας επιχείρησης ή σε 
διοικητικό επίπεδο, στα πλαίσια της στρατηγικής ανάπτυξης του ανθρώπινου 
δυναμικού. 
- Σχεδιασμός της κατάρτισης κατά τρόπο που να αντιμεταχπίζει τις (Ανάγκες και τα 
προβλήματα τος MME, με ιδιαίτερη έμφαση στη συνεργασία μεταξύ προμηθευτή και 
πελάτη και σε κοινές στρατηγικές συνε.χούς κατάρτισης. 
- Συστηματική μετο.(|ορά τεχνογνοχύ,ας σε ενιαία δίκτυα σχεδίας και διάδοση τος 
(Αποτελέσματος και. προϊόντος σε περιφερειακό, κλαδικό και διεθνικό επίπεδο. 
* η επίτευξη μιας διαρθρωτικής πολιτικής: Βάσει της εμπειρίας από την ενίσχυση του 
FORCE στα πλαίσια της προποβουλί.ας EUROFORM (βλ. ενδιάμεση έκθεση COM(94) 
418τελ.), το FORCE είχε ο>ς στόχο την προιόθηση μιας συμπληρωματικής προσέγγισης 
στο θέμα της κατάρτισης και τος βιομηχανικός αλλαγών. II διασύνδεση με τη 
διαρθρωτική πολιτική ήταν αναγκαία, προκειμένου να εξασφαλιστεί μια συνεκτική 
στρατηγική προσαρμογής στις βιομηχανικές (Αλλαγές και να εφαρμοστούν επιτυχώς ο 
νέος Στόχος 4 του Ευροχπαϊκού Κοινοςικού Ταμείου και η κοινοτική πραποβουλία 
ADAPT 
7.1.4. Από τις συζητήσεις σχετικά μ,ε την επαγγελματική κατάρτιση και τις βιομηχανικές αλλαγές στα 
πλαίσια του EOKCE μπορούν να εξαχθούν όιά(|ορα συμπεράσματα. Τα ακόλουθα θέμ,ατα 
(Απαιτούν ανάλυση και (Ανάπτυξη, προκείμενοι' να εισαχθεί η καινοτομία σε όλες τις κύριες 
πολιτικές: 
14 
* σχέδια κατάρτισης και συνεχής βελτίωση τος ικανότητος κ(/.ι, ε.ιδικοτήτος στα πλαίσια 
της διαδικασίας τος βιομηχανικός αλλαγών· 
* (Ανάπτυξη και απόδοση κύριος αρμοδιότητος και ενσωμάτωση τους στην επαγγελματική 
κατάρτιση και ειδίκευση (στα πλαίσια του προγράμματος EUROTECNET έχει γίνει μια 
σημαντική δημοσίευση για το θέμ.α (Αυτό, η οποία συμπληρώνει τις εργασίες που έχουν 
γίνει, όσον αφορά τις βιομηχανικές αλλαγές)· 
* στο μέλλον, η ποιότητα της επαγγελματικής κατάρτισης που παρέχεται, θα (Αποτελέσει 
ένα θέμα ιδιαίτερης σημασίας· 
* η κατάρτιση και εκ νέου κατάρτιση τος (Ανειδίκευτος εργαζόμενος, που πλήττονται 
πρώτοι (Από τις βιομηχανικές αλλαγές, πρέπει να παραμείνει στην ημερήσια διάταξη και 
να εξευρεθούν νέοι, τρόποι παροχής κατάρτισης· 
* η συστηματική ανάλυση των αναγκο'ς σε ειδικότητες και τα καινοτόμα μ.έτρα κατάρτισης 
πρέπει να ενσίοματιοθούν σε όλες τις κύριες πολιτικές και. τα προγράμματα, έτσι ώστε να 
έχουν πραγματικά (Αποτελέσματα. Πρέπει να υπάρξει διασύνδεση με τη διαρθρωτική 
πολιτική· 
* η κατάρτιση, στα πλαίσια τος βιομηχανικός αλλαγο'ς, (Απαιτεί, τη σύσταση εθνικός 
συστήματος επαγγελματικής ειδίκευσης, για τη βελτίωση της εσυπερικής και εξοιτερικής 
ευελιξίας τος εργαζόμενος. 
Το πρόγραμμα FORCE παρείχε τη δυνατότητα μιας γενικής επισκόπησης αυτών των 
θέματος, συμβάλλοντας έτσι, στην ανάπτυξη μιας συνολικής κοινοτικής προσέγγισης στο 
θέμα της επαγγελματικής κατάρτισης, στα πλαίσια τος βιομηχανικών αλλαγών. 
7.2. ΣΕΚ ΚΑΙ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΙΙΣ ΛΥΤΟΚΙΝΙΙΤΟΒΙΟΜΙΙΧΛΝ1ΛΣ 
7.2.1. II Ευριαπαϊκή Επιτροπή, στην ανακοί,νυχνή της το Φεβρουάριο του 1994 (COM(94) 49 τελ.), 
(Ανακοί,νο)σε τη σύσταση ενός διεθνικού δικτύου στον πομ,έα της επαγγελματικής κατάρτισης, στο 
οποίο θα συμπεριλαμβανόταν και η αυτοκινητοβιομηχανία. Στόχος του δικτύου ήταν η 
ενθάρρυνση της συνεργασίας στα πλαίσια της βιομηχανίας και η εξασφάλιση ενός υψηλού 
επίπεδοι' συμμετοχής της αυτοκινητοβιομηχανίας στα. προγράμματα κατάρτισης της 
Ευραχπαϊκής Κοινότητας. Οι προ'πες προσπάθειες για τη δημιουργία (Αυτού του δικτύου έγιναν 
στα πλαίσια του προγράμματος FORCE. II (Αρχή έγινε το Σεπτέμβριο του 1994 με τη σύσταση 
ενός σχεδίου που είχε δύο κύριους στόχους: ΙΙρώτον, την εξασφάλιση της ευρύτερης και 
(Αποτελεσματικότερης διάδοσης και μεταφοράς των σχετικός εργασίας που έχουν γίνει στην 
αυτοκινητοβιομηχανία με την υποστήριξη της Ευροιπαϊκής Κοινότητας. Λεύτερον, την 
προετοιμασία νέος διεθνικός σχεδίας μ,ε τη συμμετοχή εταιρειών. Το σχέδιο ολοκληρώθηκε το 
καλοκαίρι του 1995 και το Σεπτέμβριο του 1995 υποβλήθηκε η τελική έκθεση. 
7.2.2. Το δίκτυο διερεύνησε τρεις θεματικές ενότητες, στις οποίες μπορούν να συνοψιστούν οι 
περισσότερες δραστηριότητες κατάρτισης. II κατάρτιση για νέες δομές εργασίας ασχολείται, μ.ε 
τις νέες ειδικότητες που (Απαιτούνται για την εργασία στα πλαίσια ομάδος, τόσο στην παραγα/γή 
όσο και στην ανάπτυξη προϊόντων. II κατάρτιση για συμπαραγωγή ασχολείται με τη μεταφορά 
γνώσεας μεταξύ τος κατασκευαστών (Αυτοκίνητος και τος προμηθευτο'ς τους: κατάρτιση 
σχετικά με τη διαχείριση της ποιότητας, νέες υλικοτεχνικές υποδομές και παράλληλη λειτουργία 
τμήματος σχεδιασμού. II τρίτη ενότητα αναιρέρεται στην ανάπτυξη μέθοδος και υλικού 
κατάρτισης, κατάλληλα για την κατάρτιση κατά την εργασία. Λυτό καθίσταται όλο και πιο 
απαραίτητο, αφού η κατάρτιση απευθύνεται πλέον σε ένα όλο και μεγαλύτερο (Αριθμό 
εργαζόμενος. 
15 
7.2.3. Από τη λειτουργά/, του δικτύου προκύπτουν δύο κύριες συστάσεις: 
* Στο μέλλον θα πρι'πι ι να υποστηριχθεί ι'νας σημαντικός (Αριθμός διεθνικών σχεδίας 
κατάρτισης, τα. οποία, θα ι'χουν ως στόχο την υποστήριξη της βιομηχανίας 'στις 
προσπάθειες της να ανταποκριθεί, στην ολόκληρο ιοη της εσοιτερικής αγοράς, στην 
αυτοκινητοβιομηχανία και τους προμηθευτές της. Υπάρχει σαιρές ενδιαφέρον εκ μέρους 
της βιομηχανίας για συμμετοχή σε παρόμοια σχέδια, όπ.ίος επίσης και η κοινή 
όιαπίστιοση ότι, η βιομηχανία μπορεί, να εποκρεληθεί (Από τη συνεργασία σε αυτόν τον 
τομέα. 
* Πρέπει να καταβληθούν σοβαρές προτάσεις για την υποστήριξη της όικτύαχτης μεταξύ 
αυτο'ς και άλλος σχεδίων κατάρτισης, για τη βελτάυση της ανταλλαγής πληροφοριών 
και εμπειρίας ανάμεσα στις επιχειρήσεις, όπ(ος θα πρέπει επίσης να προο)θηθούν και να 
αναπτυχθούν μελλοντικές προποβουλίες που θα καλύπτουν τις από κοινού 
εντοπισθείσες ανάγκες της βιομηχανίας. 
7.2.4. Βάσει της υπάρχουσας εμπειρίας, οι κυριότεροι παράγοντες στην ευρωπαϊκή 
αυτοκινητοβιομηχανία - τόσο οι κατασκευαστές όσο και οι, προμηθευτές τους υπό την αιγίδα 
τος ευροχπαϊκο'ς ομοσπονδιών ACEA και CEEPA δημιουργούν βελτιο)μ.ένα δίκτυα στ</. 
πλαίσια του προγράμματος Leonardo da Vinci. 11 Επιτροπή, στην πρόσφατη ανακοίνοκνή της για 
την ευροκΓΓ.αϊκή αυτοκινητοβιομηχανία (COM(96) 327τελ.), χ(Αΐρετίζε-ι τις εργασίες που οδηγούν 
σε κοινές προσεγγίσεις της ευροιπαϊκής βιομηχανίας όσον αφορά την κατάρτιση. 
7.3. ΕΡΕΥΝΑ ΠΑ ΤΠ ΣΕΚ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ TUN OAIKL2N ΜΕΤΛΦΟΡϋΝ 
7.3.1. Η τελική κλαδική έρευνα που έγινε στα πλαίσια του FORCE αναλύει, σε βάθος το δυναμικό 
των αλλαγών που επιδρούν στη ΣΕΚ σε έναν τομ,έα για τον οποίο η Κοινότητα έχει ειδική 
αρμοδιότητα, όπο^ς επίσης και τις (Ανάγκες και τα παραδείγματα ορθής πρακτικής στον 
τομέα αυτό. Στην έρευνα εξετάζονται οι στρατηγικές που υιοθετούνται, (Από τις εταιρείες 
ώστε να μπορέσουν να (Ανταποκριθούν σε θέματα ασιράλειας και ποιότητας, στην 
ευρο)παϊκή νομοθεσία, στις τεχνολογικές εξελίξεις, στις (Απαιτήσεις τας καταναλίοτών και 
στα θέματα του περιβάλλοντος. 
7.3.2. Η διαδικασία που έχει υιοθετηθεί, για τη διεξαγωγή της έρευνας - η μεθοδολογία, η επιλογή 
τας κυριότερος θέματος (Ανάλυσης και. οι περιπτωσιολογικές μελέτες - παρακολουθείτο 
στενά (Από τους κοινόςικούς εταίρους του εν λόγο» τομέα (τις ευρυιπαϊκές γραμματείες και 
τα μέλη τος εθνικός ομοσπονδιών της Λιεθνούς Ένωσης Οδικά'ς Μεταφοράς και της 
Επιτροπής Ενώσεων Εργαζόμενος στις Μεταφορές στην ΕΚ). 
7.3.3. II έρευνα (Αποκαλύπτει-τη δραματική έλλειψη επενδύσεος στον τομέα της Σ Γ Κ, ανεξάρτητα 
(Από το εκάστοτε κράτος μέλος και το μέγεθος της εταιρείας. Ιδιαίτερα οι μικρές εταιρείες, 
για διάφορους λόγους, πάσχουν από έλλειψη σύγχρονος και καινοτόμος μορφο'ς ΣΕΚ. Σε 
μεγαλύτερες εταιρείες, η ΣΕΚ είναι κάπ.ίος πιο (Αποτελεσματική, αφού οι εταιρείες (Αυτές 
υποχρεούνται να σχεδιάζουν επίσημα προγράμματα κατάρτισης ώστε να εξασφαλίζεται ότι 
όλοι οι εργαζόμενοι μπορούν να παρέχουν υπηρεσίες κάποιων συγκεκριμένων 
προδιαγραφών. 
7.3.4. Η ανάγκη βελτίοχιης της παρεχόμενης κατάρτισης εντοπίζεται κυράυς στους ακόλουθους 
τομείς: 
* Διαχείριση των νέας τεχνολογίας: οι εργαζόμενοι θα πρέπει να εκπαιδεύονται στη 
λειτουργία και τη διαχείριση τος τεχνολογίας πληροφόρησης, του EDI, της χάραξης 
πορείας μέσω δορυφόρου και τος συστήματος υλικοτεχνικής υποδομής. 
* Υπηρεσίες καταναλο>τή: οι καταναλοητές ασκούν μ.εγάλη επιρροή στο είδος και το επίπεδο 
της ΣΕΚ που παρέχεται, ζητώντας συχνά την ίγκρι.υη του ISO 9000 και προγράμματος 
ποιότητας. Επίσης, ενώ το κυρίως c Αντικείμενο της εργασίας TOP οδηγού είναι, η μεταφορά 
αγαθο'ς (Από τον τόπο προέλευσης στον τόπο προορισμού, η φόρτυχνη και εκφάρτοχνη, η 
γνώση τος μεταφερόμενος αγαθο'ς και οι σχετικοί κανονισμοί είναι θέματα που ο οδηγός 
16 
πρέπει επίσης να γνίορίζει, λειτουργά'ςτας έτσι όλο κ(/.ι περισσότερο ως πρεσβευτής της 
εταιρείας, γεγονός που σημαίνει ότι ο εργαζόμενος θα πρέπει να είναι καταρτισμένος σε 
θέματα επαφής με τους καταναλίπτές. 
*ΙΙρότυπα ασφάλειας: οι, οδηγοί πρέπει να μάθουν να (Αντιμετωπίζουν το άγχος, τις 
επικίνδυνες οδικές συνθήκες, τις προηγμένες τεχνολογίες που εφαρμόζονται στα οχήματα 
κ.(Α. 
* Ξένες γλώσσες: η (Ανάγκη εκμάθησης ξένος γλοκτσο'ς αναμένεται ότι θα (Αυξάνεται 
παράλληλα μ,ε, την τάση διεθνοποίησης τος οδικο'ς μ,εταφορο'ς. 
7.3.5. II έκθεση περιλαμβάνει συστάσεις σε τέσσερις κύριους τομείς: 
* Συνολική στρατηγική: η υπαγαςή της αρμοδιότητας όσον αφορά τη ΣΕΚ στα υψηλότερα 
κλιμάκια του οργανισμού θα εξασφαλίσει την ενσοψάτοκτη της πολιτικής κατάρτισης 
στη συνολική στρατηγική ανάπτυξης της εταιρείας. Οι διαδικασίες εκτίμησης τος 
ατομικών αναγκών κατάρτισης και η αξιολόγηση τυς σχετικός πληροιρορκίς (Από 
συμμετέχοντες σε προγράμματα ΣΕΚ πρέπει να επισημοποιηθούν, ως μέρος (Αυτής της 
στρατηγικής. 
* Ανάπτυξη σχεδίας ΣΕΚ και αξιολόγηση τους: Τα σχέδια ΣΕΚ πρέπει να σχεδιάζονται 
σε συνάρτηση με στρατηγικούς στόχους και, οι ειδικότητες τος εργαζόμενος θα πρέπει 
να αντιπαραβάλλονται με τους στόχους (Αυτούς. Όσον αφορά την επιλογή τος θέματος 
της ΣΕΚ και, την (Αγορά ή το σχεδιασμό προγράμματος ΣΕΚ πρέπει να θέτονται 
συγκεκριμένοι στόχοι όσον αφορά τα αναμενόμενα αποτελέσματα της κατάρτισης. Οι 
στόχοι αυτοί μπορεί για παράδειγμα να περιλαμβάνουν τη μ.είοχιη τος οδικο'ς 
ατυχήματος, τη μ.εάυση των καθυστερήοεος στην παράδοση τος αγαθο'ς, την 100% 
αξιοποίηση τος νέων συστήματος υπολογιστών, τον αριθμό τος οδηγάς που 
επιτυγχάνουν ένα συγκεκριμένο επίπεδο γνώσης μιας ξένης γλώσσας. Τα (Αποτελέσματα 
της κατάρτισης πρέπει, να αξιολογούνται σε σχέση με τους στόχους που είχαν (Αρχικά 
τεθεί. 
* Υλικό και τεχνικές κατάρτισης: ΙΙρέπει να διερευνηθούν σύγχρονα υλικά και τεχνικές 
κατάρτισης, π.χ.: προσομοκοτές οδήγησης, διαλογικά βίντεο, ανάληψη ρόλου, 
περιπτωσιολογικές μελέτες, συζητήσεις σε. ομάδες. Είναι σημαντικό να εξεταστούν οι 
δυνατότητες που μπορούν να προσφέρουν τα προγράμματα εκμάθησης εξ αποστάσεως, 
τα οποία παρέχουν στους οδηγούς τη δυνατότητα κατάρτισης χο)ρί,ς να επηρεάζονται, 
σημαντικά τα ιοράριά τους. Κατ' (Αυτόν τον τρόπο θα αυξηθεί η ευαισθητοποίηση για τις 
δυνατότητες και την εμπειρογνιομοσύνη εξοπερικών οργανισμών κατάρτισης και θα 
(Αυξηθεί η διαφάνεια όσον αφορά τις λειτουργίες τους. Σημαντικές τεχνικές θα 
μπορούσαν να συμπεριλάβουν τη σύναψη καινοτόμας συνεταιρισμών μεταξύ 
οργανισμός κατάρτισης και μικρός επιχειρήσεος καθώς και στενές επαφές με τους 
καταναλοπές, έτσι ώστε το περιεχόμενο της κατάρτισης να προσαρμόζεται, συνεχώς στις 
(Ανάγκες τους. 
* II λογική της κατάρτισης: η λογική της εταιρείας πρέπει, να εμποτίζεται με θέμα (Από τα 
προγράμματα κατάρτισης, έτσι ο'κττε η κατάρτιση να (Αποτελεί, μια συνεχή διαδικασία. 
Για παράδειγμα, τα προγράμματα ποιότητας να συνεχίζονται με πρότυπα που θέτονται 
σε τακτική βάση· η κατάρτιση για την ικανοποίηση τος αναγκο'ς τας καταναλαπών θα 
είναι πιο αποτελεσματική όταν μεκοθούν τα εμπόδια ανάμεσα στον εργαζόμενο και τον 
καταναλωτή· τα προγράμματα ΣΕΚ σε θέματα ασιράλειας (Αποκτούν μεγαλύτερο νόημα 
με την τακτική δημοσίευση εκθέσεος ασφάλειας. Επίσης, για την ολοκλήροχτη κάποιου 
κύκλου ΣΕΚ, μπορεί, να θεσπιστούν κάποια συστήματα (Ανταμοιβής. Η δημιουργία 
επαφών με τους οδηγούς είναι, σημαντική, αφού οι εργαζόμενοι αυτοί περνούν τις 
περισσότερες από τις εργάσιμες ώρες μόνοι τους και υπάρχει ο κίνδυνος απομόνα)σής 
τους από το εταιρικό περιβάλλον. 
17 
7.3.6. Οι κοινωνικοί εταίροι του κλάδου, οι συμφώνησαν με τις διαπιστώσεις της έρευνας, 
συμφαςώντας επίσης στο να εξασφαλιστεί η διάδοση των ορθών πρακτικών που 
αναφέρονται στην έκθεση. Επίσης, στα πλαίσια του προγράμματος LEONARDO da VINCI, 
συγχρηματοδοτείται μια ευρα>πάίκή ανάλυση τ α) ν αναγκών κατάρτισης και ειδίκευσης 
τόσο τας εταιρειών όσο και των εργαζομένων στον τομέα αυτό, όπως και μια ανάλυση 
κόστους/όψελους. Αναμένεται ότι, αυτές οι ενέργειες θα αποτελέσουν ένα ερέθισμα για τους 
(Αρμόδιους για τη λήψη αποφάσεας ώστε να δοθεί ανάλογη προτεραιότητα στην κατάρτιση, 
στον τομέα των ιδικών μεταφορών. 
8. ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟΙ ΠΟΡΟΙ 
8.1. II οικονομική υποστήριξη για το FORCE για την τετραετή περίοδο 1991-1994 ανήλθε περίπου 
σε 83.4 εκατ. ECU. Ενώ οι οικονομικοί πόροι αυξάνονταν κάθε χρόνο,κυρίο:>ς λόγω της 
συνε.χούς υποστήριξης εκ μέρους του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, δεν μπορούσαν να 
καλύψουν τα (Απαιτούμενα σχέδια. 
8.2. Η διάθεση τας πόρων για τις διάφορες δραστηριότητες του προγράμματος συνοψίζονται 
στον ακόλουθο πίνακα: 
Σχέδια 
Κλαδικές έρευνες 
Συμβατική πολιτική 
Στατιστική έρευνα 
Χάρτης διαχείρισης 
Εκθέσεις βάσει του άρθρου. 11 
Εθνικές μονάδες συντονισμού 
Δραστηριότητες δικτύου (διασκέψεις, 
σεμινάρια...) 
Αξιολόγηση (4) 
Τεχνική υποστήριξη 
Μικρός προϋπολογισμός*7* 
ΣΥΝΟΛΟ εκατ. ECU 
1991 
9.5«> 
0.5 
0.5 
0.1 
0.3 
-
0.9 
0.2 
-
1.8 
0.2 
14.0 1992 
13.3 
1.2 
0.3 
0.5 
0.1 
0.2 
1.0 
0.5 
-
1.8 
0.5 
19.4 1993 
17.9® 
0.6 
0.4 
1.5 
-
0.6 
2.3 
0.4 
0.3 
(5) 
-
24.0 1994 
17.40) 
1.3 
0.4 
3.2 
0.3 
0.3 
2.3 
0.8 
-
(6) 
-
26.0 
(1) 
(2) 
(3) 
(4) 
(5) 
16) 
(7) Περιλαμβάνει ειδική γραμμή του προϋπολογισμοί) 1 εκαι. ECU για σχέδια που προέρχονται από τα 5 
νέα ομόσπονδα κρατίδια της ΟΔΓ. 
Περιλαμβάνει 8 εκατ. ECU για την ανανέωση για δεύτερο έτος, των δοκιμαστικών σχεδίων και σχεδίων 
ειδίκευσης τωνν ετών 1991 και 1992. 
9.9 εκατ. ECU για την ανανέα)ση τα)ν σχεδίων του έτους 1992 και 7.5 εκατ. ECU για σχέδια του σκέλους 
II της πρόσκλησης υποβολής προτάσεων του 1993. 
Δεν περιλαμβάνεται το ποσόν που δαπανήθηκε για την τελική εξωτερική αξιολόγηση (0.18 εκατ. ECU), 
το οποίο καταβλήθηκε το 1995 από τη γραμμή προϋπολογισμού Β3-1021. 
1.080,960 εκατ. ECU από τη γραμμή του προϋπολογισμού για την τεχνική υποστήριξη "Προσωπικό" 
(Λρθρο ΑΙ 178 του γενικού προϋπολογισμού) και 868,500 ECU από τη γραμμή του προϋπολογισμού 
"Λειτουργίες" (Άρθρο Α0238). 
1,041,709 εκατ. ECU από τη γραμμή ταυ προϋπολογισμού για την τεχνική υποστήριξη "Προσωπικό" 
(Αρθρο Α01178) και 847,500 ECU από τη γραμμή του προϋπολογισμού "Λειτουργίες" (Αρθρο Α0238). 
Διοικητικές δαπάνες που συνδέονται με το πρόγραμμα (χρηματοδοτούμενες από τη γραμμή 
προϋπολογισμού Β8). 
18 
8.3. Σύγκριση μεταξύ τιον προβλεπόμενων και τυ>ν κατ(Αβληθέντο)ν δ(Απ.(Ανο')ν: 
1991 ' ' 
1992 (χ' 
1993 '*' 
1994'S| 
1995 <9' 
1996 (,,> ! Ιροβλι·πόμ.ενες δ<(πάνες 
13.846,000 
18.920,000 
24,000,000 
26,000.000 Διατιθέμενα ποσά 
13,Χ45.289 
1Χ.9ΙΧ.195 
2^,996.220 
25.997.550 Καταβληθείσες 
δαπάνες 
Ι3,Χ46,000 
IX,920,000 
19,200,000 
25,044,000 Καταβληθέντα 
ποσά 
13.768.026 
IX.773,648 
19.199.999 
24.699,492 
4,707,779 
5X3,929 
8.4. Ο λογιστικός έλεγχος όσον αφορά το πρόγραμμα FORCE έγινε σε δύο επίπεδα. Πρυπον (Από 
οικονομικής πλευράς και, δεύτερον από πλευράς συμπεράσματος που πρέπει να εξαχθούν 
σχετικά με τη λειτουργική διαχείριση ενός προγράμματος όπο>ς το FORCE. 
8.4.1. Όσον αφορά τη δημοσιονομική διαφάνεια, διαπιστούται η ανάγκη υιοθέτησης μιας σειράς 
ειδικών μέτρων, τα οποία κατά σειρά προτεραιότητας είναι τα εξής: 
- καθορισμός (Αυστηρότερων κανόνων όσον αφορά την αναγκαιότητα των όοιπανίήν 
(ειδικά όσον αφορά τις δαπάνες προσθετικού)· 
- ο αναΟεοιρημένος προϋπολογισμός να εγκρίνεται βάσει της διάθεσης τιον πόρων που 
έχει συμφίονηΟεί· 
- σύνταξη ενός διοικητικού και δημοσιονομικού εγχειριδίου για τη όιασαη/ήνιση των 
κανόνων (Αναφοράς και το)ν σχέσο>ν μεταξύ τιυν εταίρων· 
- είδος συμπόνιας για τις υπεργολαβίες. 
8.4.2. Όσον αφορά τις πρακτικές αξιολόγησης των σχεδίων, προτείνεται η αναβάθμιση της 
ενδιάμεσης αξιολόγησης. Είναι σημαντικό να δίνεται έμφαση σε τέσσερα στοιχεία: 
καινοτομία ως προς το περιεχόμενο, δημοσιονομική έκθεση και προϋπολογισμός για τη 
δεύτερη φάση, διεθνικότητα του συνεταιρισμού και ποιότητα του προϊόντος της 
κατάρτισης. Στην αξιολόγηση πρέπει να συμμετέχουν ανεξάρτητοι εμπειρογνίόμονες και η 
διεξαγωγή της να γίνεται σύμ,φοενα με μια διαδικασία κατά την οποία θα είναι δυνατή η 
αναπροσαρμογή ή η διακοπή ακατάλληλο)ν σχεδία rv. Όσον αφορά την τελική (Αξιολόγηση, 
αυτή θα πρέπει να επικεντριόνεται περισσότερο στα (Αποτελέσματα, δηλαδή στην 
αξιολόγηση τα)ν προϊόντων της κατάρτισης (καινοτομία (ος προς το περιεχόμενο, 
εκπαιδευτική ποιότητα, χρήση νέοεν τεχνολογκάν και πολυμέσιον) καθώς και στη 
δημοσιονομική έκθεση. Η τελική αξιολόγηση πρέπει να περιλαμβάνει μια βελτιωμένη 
διαδικασία για τη σήμανση των προϊόντίον κατάρτισης, με στόχο την ευρεία τους διάδοση. 
8.4.3. Όσον αφορά τη συνέχεια που δίνεται στα σχέδια, προτείνονται οι (Ακόλουθες τρεις 
διαδικασίες για την υποστήριξη των οργανωτιόν. 
- ανάπτυξη από την Επιτροπή ενός μηχανισμού κατάρτισης που θα καλύπτει τα διάφορα 
θέματα διαχείρισης ενός διεθνικού σχεδίου κατάρτισης, όπου προτεραιότητα θα πρέπει 
vet δίνεται, στις συμβατικές και. δημοσιονομικές πτυχές-
(8) Γραμμή τον -ρουπολ^νι, .^ω 33-102? (Ανάπ^Εη της συνεχούς επαγγελματικής καταρτι,σης-
Πρόγραμ,Μ.ο·. FOF CE\ 
(9) Γραμμή χοι· ^οον^Γολογιαμοι'' Ρ>3-·1021 (Πρόγραμμα LEONARDO da VINCI). 
- κατάρτιση εμπειρογν<υμόνο>ν για τις λογιστικές και δημοσιονομικές διαδικασίες της 
Επιτροπής. Οι εμπειρογναψονες (Αυτοί θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως "ομάδα 
αναφοράς", στην οποία θα μπορούν να (Απευθύνονται όταν χρειάζεται οι οργανίυτές-
- διεύρυνση τιον δραστηριοτήτων της ομάδας εξωτερικοί εκτιμητών, η οποία επικουρεί 
την Επιτροπή στην αξιολόγηση πυν προτάσεοιν και το>ν προϊόντοεν. Ία άτομ,α (Αυτά θα 
μπορούν να επισκέπτονται κάθε σχέδιο - σύμφίονα με το χρονοδιάγραμμα που θέτει η 
Επιτροπή - προκειμένου να ενημερίόνονται για τις ενέργειες που εφαρμόζονται και να 
παρέχουν συμβουλές προς τους οργανιστές για θέματα που αφορούν τις λογιστικές και 
δημοσιονομικές διαδικασίες της Επιτροπής. 
9. ΛΙΚΗΈΛΕΣΜΛΤΛ ΤΙ1Σ ΚΞίίΤΗΙΊΚΙΙΣ ΛΞΙΟΛΟΙ Ι11Ι1Σ (,0) 
9.1. II αξιολόγηση (Αυτή ιπεοήμ,ίΑνε πολλά (Από τα αναμφισβήτητα πλεονεκτήματα του 
προγράμματος FORCE. Συγκεκριμένα: 
- Οι συμβαλλόμενοι και οι εταίροι τοον σχεδίων ήταν ιδιαίτερα θετικοί όσον αφορά τα 
πλεονεκτήματα (Από τη συμμετοχή τους στο πρόγραμμα. 
- Από την ανάλυση των αναγκών, τα δίκτυα, τις έρευνες και τις μελέτες με βάση τα σχέδια 
προέκυψαν νέες γνώσεις όσον αφορά τη συνεχή επαγγελματική κατάρτιση. 
- Σε πολλά σχέδια υπήρξαν πολλές καινοτομίες όσον αφορά τον τρόπο παροχής της 
κατάρτισης, ιδιαίτερα με την επικέντρωση στην κατάρτιση κατά την εργασία. 
- Η διεθνική διάσταση του FORCE ήταν ιδιαίτερα έντονη, τόσο (Από πλευράς διεθνικών 
στόχων και ευαισθητοποίησης όσο και (Από πλευράς συνεργασίας μεταξύ των εταίρων. 
- Για τα περισσότερα σχέδια αναιμέρθηκε ότι επέτυχαν τους ενδιάμεσους στόχους τους και 
ότι έγινε η διάδοση των (Αποτελεσμ,άτιυν ανάμεσα στους εταίρους το>ν σχεδάον. 
- Κατέστη δυνατή Ί συμμετοχή στο πρόγραμμα ενός μεγάλου αριθμού MME, είτε μέσω 
ενδιάμεσο)ν ((ορέυεν είτε ως "χοίροι δοκιμής" - λιγότερο όμ,ως ως ενεργοί, εταίροι. 
- Η όιατύποχιη του άρθρου 11 και η όιεξαγίογή της έρευνας για τη ΣΕΚ εξασφάλισαν τη 
συγκρισιμάτητα σε ευρωπαϊκό επίπεδο τιον ε()νικο')ν πολιτικών και της πρακτικής των 
εταιρειών σχετικά μ,ε τη ΣΕΚ. 
- Διαπιστώνεται ότι το FORCE ενίσχυσε και υποστήριξε τις πολιτικές των κρατών μελ(όν 
σχετικά με τη ΣΕΚ και (Αποτέλεσε την κυριότερη πηγή εμπειρίας και έμπνευσης για μια 
σειρά άλλα ευρωπαϊκά προγράμματα όπως το LEONARDO και το ADAPT. 
9.2. Το πρόγραμμα FORCE είχε αδυναμίες όσον αφορά την επίτευξη ορισμένων άλλων στόχων 
και τα αποτελέσματα του δεν ήταν πάντα τα αναμενόμενα. Συγκεκριμένα: 
- Οι γνώσεις που προέκυψαν (Από τις έρευνες και τις μελέτες του FORCE δεν 
αξιοποιήθηκαν ευρέθ)ς (Από τους εταίρους του προγράμματος. 
- Σημεκόνεται μια καθυστέρηση όσον αφορά την (Αξιοποίηση τιον σποτελεσμ,άτων και το>ν 
προϊόντων της κατάρτισης (Από τους δικαιούχους - αν και (Αυτό μπορεί να είναι θέμα 
χρόνου. 
- Υπήρξε μια υπο εκπροσο'χπηση των ομάδοιν που μειονεκτούν στην (Αγορά εργασίας - π.χ. 
(Ατόμ,ίον με χαμηλή ειδίκευση, γυναικοΆ' κ.α. - αν και είχε επισημανθεί (βλ. ενδιάμεση 
(10) Τελική αξιολόγηση του προγράμματος FORCE, που συντάχτηκα <ιπό την κοινοπραξία αξιολόγησης "The 
Tavistock Institute, Bernard Brunhes Consultants & Danish Technological Institute", Λονδίνο, Λόγουστος 
1996. 
20 
έκθεση αξιολόγησης) ότι (Αυτό είναι δύσκολο να επιτευχθεί στα πλαίσια ενός κεντρικού 
προγράμματος με βάση τις επιχειρήσεις. 
II εμπορική εκμ.ετάλλευοη των προϊόντων και των υπηρεσιών της ΣΕΚ δεν ήταν συχνή, 
(AV και υπάρχουν παρόμοιες π,εριπτυΉυις. Π εμπειρία (Από το FORCE μάλλον 
επιβεβακόνει ότι η ευροχπαϊκή (Αγορά κατάρτισης δεν είναι ακόμη αναπτυγμένη σε 
ικανοποιητικό βαθμό. 
- Οι προτεραιότητες της τρίτης πρόσκλησης είχαν μικρότερη επίδραση (Από την 
(Αναμενόμενη: Οι, κλαδικοί παράγοντες συμμετείχαν ήδη στο FORCE πριν (Από την τρίτη 
πρόσκληση υποβολής σχεδίων και η ερμηνεία των βιομηχανικυνν αλλαγονν ήταν πολύ 
ευρεία. 
9.3. Πρέπει να αναγνιυριστεί ότι. το FORCE, ο>ς ένα σχετικά μικρό πρόγραμμα, ήταν 
(Αποτελεσματικό διότι, ως ένα μ,εγάλο βαθμό συμπλήρωνε και ενίσχυε άλλες ενέργειες ΣΕΚ. 
Στα σχέδια συμμετείχε ένα υψηλό ποσοστό εταίρων που ασχολούνται με την επαγγελματική 
κατάρτιση γενικά και με τη ΣΕΚ ιδιαίτερα. Κατά τη διάρκεια του προγράμματος, πολλά 
κράτη μέλη συνειδητοποίησαν τη σημασία της ΣΕΚ και το EORCE μπόρεσε να διαδραματίσει 
έναν πολλαπλασιαστικό ρόλο και να επισημάνει τις δυνατότητες και τις ανάγκες της ΣΕΚ. 
9.4. Τέλος, η αξιολόγηση αυτή επιβεβαιώνει τα συμπεράσματα άλλο>ν μελετούν: ότι η διεθνική 
συνεργασία μεταξύ εταίρο>ν ενός σχεδίου (Αποτελεί δραστηριότητα εκμάθησης. Έτσι, οι 
εταίροι με προηγούμενες ανάλογες εμπειρίες είχαν στενότερη συνεργασία στα πλαίσια του 
FORCE. Πολλές νέες εταιρείες, πάροχοι κατάρτισης, κλαδικοί φορείς και μεσάζοντες 
οργανισμοί συμμετείχαν για πρυντη φορά σε. ένα διεθνικό πρόγραμμα, μέσω του 
προγράμματος FORCE. Οι οργανισμοί (Αυτοί και τα δίκτυα τους θα μπορούν να συμ,μ,ετέχουν 
πιο ενεργά στη διεθνική συνεργασία, ως (Αποτέλεσμα της εμπειρίας τους (Από το πρόγραμμα 
FORCE. 
10. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 
Το πρόγραμμα FORCE είχε συγκεκριμένα (Αποτελέσματα, σε σχέση με την επένδυση που 
έγινε και τους πόρους που διατέθηκαν. Συγκεκριμένα, οι εταιρείες πραπαγωνίστησαν στα 
σχέδια, δημιουργήθηκαν πραγματικές διεθνικές συνεργασίες, αναπτύχθηκε μια συστηματική 
πολιτική και συνάφθηκαν συμφωνίες για συγκρίσιμες πληροφορίες γύριο (Από τα εθνικά 
συστήματα συνεχούς κατάρτισης και υπήρξε μια σημαντική συμβολή στην ανάπτυξη μιας 
τεχνογνωσίας σχετικά μ,ε πρακτικές κατάρτισης, ειδικά μέσω των κλαδικών ερευνών και το>ν 
δικτύων. Λυτό οφείλεται κυρίως στο ότι το πρόγραμμα (Αποτελούσε μέρος μιας στρατηγικής 
για την ανάπτυξη της συνεχούς κατάρτισης, συμπεριλαμβάνοντας τις εθνικές πολιτικές και 
τις κοινοτικές ενέργειες (κοινοννικός διάλογος, πρόσβαση, Στόχος 4 κ.α.). 
Οι κύριες συστάσεις για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της διαχείρισης του 
προγράμματος έχουν ο>ς εξής: 
- αύξηστ) τα)ν ενεργεκόν της Επιτροπής για την παρακολούθηση και την αξιολόγηση 
διεθνικών σχεδίων, λαμβανομένου υπόψη τοχν τεσσάρων στοιχείων: καινοτομία ως προς 
το περιεχόμενο, δημοσιονομική έκθεση, διεθνικότητα της συνεργασίας και ποιότητα του 
προϊόντος της κατάρτισης· 
- ανάπτυξη μιας ευροχηαΐκής υποδομής για τη διεξαγοιγή ερευνητικών δραστηριότητας 
στον τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης και αναβάθμιση το)ν μεθοδολογικών 
μηχανισμών για τη Οιεξαγο)γή κλαόικιόν ερευνούν· 
21 
- συστηματικές ενέργειες για τη διάδοση τιον προϊόντων της κατάρτισης και την παροχή 
νομικής σαφήνειας (δικαιώματα ιδιοκτησίας κλπ.), που θα συνοδεύονται από 
επαγγελματικούς μηχανισμούς διάδοσης (ειδικές εκθέσεις, δίκτυα, εκδότες, κέντρα 
αναφοράς). 
Κύριες συστάσεις για τη βελτίωση της επίδρασης του προγράμματος: 
- συστηματοποίηση των μεθοδολογιών για την (Αντιμετώπιση τα)ν αναγκών σε ειδικότητες 
και προσόντα, καθιστώντας τους μηχανισμούς αυτούς ευρέως διαθέσιμους στους 
αρμόδιους για την κατάρτιση σε επιχειρήσεις, ομάδες επιχειρήσεων, οργανισμούς 
κατάρτισης, επαγγελματικά ιδρύματα κ.α· 
- συντονισμένες προσπάθειες (Από κοινού με. τα κράτη μέλη και ειδικούς φορείς για τη 
θέσπιση προτύπων ποιότητας όσον aq ορά την παροχή συνεχούς κατάρτισης· 
- ανάπτυξη νέων επαγγελματικών προ(| ίλ για ειδικούς στον τομέα της συνεχούς 
κατάρτισης, με ειδική αναφορά σε εκπαιδευτές και επόπτες· 
- διεξαγωγή μιας κοινοτικής στατιστικής έρευνας για την υπάρχουσα υποδομή παροχής 
κατάρτισης, για την (Αποκόμιση μιας πλήρους εικόνας στον τομέα της συνεχούς 
κατάρτισης, που θα συμπληρώνεται με συγκρίσιμα στατιστικά στοιχεία που είναι ήδη 
διαθέσιμα όσον αφορά άτομα (Σύνθεση Νοικοκυριών, Έρευνα Αγοράς Εργασίας) και 
επιχειρήσεις (CVTS). 
Τέλος, όσον αφορά τις συστάσεις για τη βελτίωση της επίδρασης της κοινοτικής δράσης 
στον τομέα της συνεχούς κατάρτισης, θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην ανάπτυξη 
μιας πιο ουσιαστικής διασύνδεσης μεταξύ τα>ν (Αρμόδιων για ένα κοινοτικό πρόγραμμα 
όπως είναι το FORCE και το>ν δημόσιων υπαλλήλων σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, 
που είναι αρμόδιοι για την επιλογή των σχεδίων στα πλαίσια του Στόχου 4 των 
Διαρθρωτικών Ταμείων και της κοινοτικής πριοτοβουλίας ADAPT - στα πλαίσια της 
αρμοδιότητας τους για την εφαρμογή τοον κοινοτικών πλαισίων στήριξης και σύμφωνα με 
τις διατάξεις που διέπουν τη λειτουργία των Διαρθρωτικών Ταμείων. 
22 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1-Α: 
Κύρια στοιχεία για το δίκτυο FORCE ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ FORCE: 
ΑΡΙΘΜΟΣ ΣΥΜΒΑΛΛΟΜΕΝΩΝ. ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΩΝ ΚΑΙ ΕΤΑΙΡΩΝ ΤΩΝ 
ΣΧΕΔΙΩΝ ΑΝΑ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΚΑΙ ΚΡΑΤΟΣ 
Β 
D 
DK 
Ε 
F 
GR 
Ι 
IRL 
L 
NL 
Ρ 
UK 
Χ 
Y ht. 1991 
Ε 
12 
26 
15 
34 
44 
65 
45 
15 
3 
4 
28 
53 
0 
344 Ρ 
39 
124 
41 
74 
129 
6J 
77 
59 
8 
40 
42 
122 
1 
820 Q 
33 
44 
8 
34 
29 
25 
26 
9 
0 
11 
23 
20 
1 
263 84 
194 
64 
142 
202 
154 
148 
83 
11 
55 
93 
195 
2 
1427 1992 
Ε 
23 
32 
11 
49 
68 
7 
18 
29 
6 
14 
22 
54 
1 
334 Ρ 
89 
123 
54 
141 
159 
106 
173 
68 
14 
98 
121 
235 
6 
1387 Q 
69 
81 
32 
127 
149 
117 
134 
58 
4 
38 
43 
84 
0 
936 181 
236 
97 
317 
376 
230 
325 
155 
24 
150 
186 
373 
7 
2657 1993Α 
Ε 
11 
1 
4 
12 
6 
4 
8 
10 
0 
11 
0 
6 
0 
73 Ρ 
80 
143 
52 
153 
168 
49 
129 
77 
3 
38 
43 
204 
0 
1139 Q 
47 
94 
16 
81 
114 
47 
125 
20 
16 
29 
38 
46 
0 
673 138 
238 
72 
246 
288 
100 
262 
107 
19 
78 
81 
256 
0 
1885 1993Β 
Ε 
3 
0 
2 
5 
17 
0 
14 
5 
0 
0 
0 
4 
0 
50 Ρ 
53 
61 
30 
119 
83 
92 
72 
47 
2 
43 
67 
91 
0 
760 Q 
67 
66 
47 
95 
94 
31 
62 
18 
10 
44 
33 
59 
0 
626 123 
127 
79 
219 
194 
123 
148 
70 
12 
87 
100 
154 
0 
1436 Yhteensà 
Ε 
49 
59 
32 
100 
135 
76 
85 
59 
9 
29 
50 
117 
1 
801 Ρ 
261 
451 
177 
487 
539 
311 
451 
251 
27 
219 
273 
652 
7 
4106 Q 
216 
285 
103 
337 
386 
220 
347 
105 
30 
122 
137 
209 
1 526 
795 
312 
924 
1060 
607 
883 
415 
66 
370 
460 
978 
8 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι-Β: 
Κύρια στοιχεία γκΑ το δίκτυο FORCE Μρόγραμιια I-'ORCE-
Ι1ρυακλήαει,ς91.92. 93 Α. 
93 Β 
Β 
D 
DK 
Ε 
F 
GR 
Ι 
IRL 
L 
NL 
Ρ 
UK 
Χ 91 
92 
93 Α 
93Β 
91 
92 
93Α 
93Β 
91 
92 
93Α 
93Β 
91 
92 
93 Α 
93 Β 
91 
92 
93 Α 
93 Β 
91 
92 
93Α 
93Β 
91 
92 
93Α 
93Β 
91 
92 
93Α 
93Β 
91 
92 
93Α 
93Β 
91 
92 
93 Α 
93Β 
91 
92 
93 Α 
93Β 
91 
92 
93Α 
93Β 
91 
92 
93Α 
93Β AUEF 
0 
5 
Ι 
0 
6 
3 
0 
0 
1 
1 
0 
0 
7 
11 
3 
1 
1 
8 
4 
2 
1 
5 
0 
0 
3 
5 
1 
0 
2 
2 
3 
1 
0 
0 
0 
0 
1 
2 
0 
0 
6 
6 
2 
2 
2 
6 
3 
0 
0 
0 
0 
0 
Oyiïëï | 107 C 
0 
Ι 
1 
0 
12 
17 
23 
3 
1 
0 
1 
1 
1 
2 
3 
0 
6 
14 
7 
1 
0 
5 
0 
0 
0 
4 
4 
1 
0 
0 
0 
0 
1 
1 
4 
0 
0 
0 
1 
0 
1 
1 
1 
1 
Ι 
5 
2 
1 
0 
0 
0 
0 
128 Ε 
8 
6 
1 
3 
12 
13 
2 
3 
9 
14 
1 
1 
11 
21 
3 
3 
29 
27 
0 
7 
19 
14 
4 
3 
22 
23 
10 
2 
6 
11 
1 
2 
0 
1 
0 
0 
7 
5 
0 
0 
9 
15 
5 
1 
13 
30 
1 
1 
1 
0 
0 
0 
380 GE 
8 
18 
16 
5 
22 
26 
17 
16 
6 
2 
7 
5 
22 
26 
30 
12 
26 
36 
31 
18 
27 
16 
14 
3 
6 
17 
22 
12 
7 
11 
3 
7 
0 
0 
0 
1 
6 
7 
6 
7 
3 
5 
3 
2 
23 
37 
29 
24 
0 
0 
0 
0 
647 GRE 
1 
10 
14 
5 
6 
7 
10 
7 
3 
5 
3 
1 
21 
50 
33 
16 
7 
16 
20 
9 
14 
25 
21 
17 
19 
29 
15 
9 
2 
3 
3 
1 
2 
3 
0 
0 
1 
5 
5 
1 
7 
22 
4 
12 
11 
40 
32 
10 
0 
1 
0 
0 
558 Ο 
12 
17 
11 
12 
22 
38 
18 
12 
8 
13 
3 
6 
17 
32 
18 
20 
16 
36 
24 
Π 
11 
22 
8 
12 
11 
40 
25 
• 10 
7 
13 
10 
5 
0 
4 
2 
1 
7 
14 
9 
9 
7 
17 
1 
3 
19 
32 
18 
12 
0 
0 
0 
0 
675 ΟΕ 
5 
16 
9 
24 
1 
5 
3 
5 
4 
7 
4 
12 
14 
15 
14 
17 
11 
19 
19 
21 
4 
12 
3 
10 
13 
30 
17 
16 
3 
4 
1 
4 
0 
0 
0 
2 
0 
7 
3 
5 
9 
17 
8 
9 
2 
14 
8 
8 
0 
0 
0 
0 
434 OF 
21 
40 
24 
14 
48 
38 
40 
13 
17 
18 
24 
18 
22 
40 
22 
25 
64 
78 
54 
37 
28 
39 
11 
13 
28 
52 
35 
22 
23 
37 
26 
8 
3 
6 
3 
1 
13 
34 
21 
21 
28 
30 
15 
12 
52 
68 
53 
25 
0 
1 
0 
0 
1365 OP 
2 
5 
2 
4 
0 
2 
0 
0 
0 
I 
2 
I 
0 
1 
I 
2 
3 
16 
8 
12 
0 
2 
0 
1 
5 
2 
7 
0 
3 
4 
1 
2 
0 
0 
0 
0 
0 
9 
5 
3 
3 
2 
0 
1 
I 
6 
2 
4 
0 
0 
0 
0 
125 OS 
6 
25 
9 
25 
4 
11 
3 
16 
6 
14 
5 
15 
7 
23 
15 
33 
6 
27 
8 
14 
8 
14 
8 
12 
16 
47 
24 
39 
5 
8 
9 
10 
0 
1 
2 
2 
0 
6 
4 
5 
6 
6 
4 
9 
7 
22 
24 
18 
0 
0 
0 
0 PME 
15 
25 
34 
28 
44 
66 
106 
44 
8 
21 
20 
17 
15 
67 
75 
78 
32 
76 
94 
47 
38 
64 
20 
43 
24 
63 
82 
34 
19 
53 
41 
24 
5 
7 
7 
5 
8 
55 
21 
24 
13 
52 
32 
37 
39 
76 
59 
40 
0 
0 
0 
0 U 
6 
12 
8 
2 
15 
8 
15 
6 
0 
1 
1 
1 
4 
14 
7 
4 
1 
14 
8 
3 
3 
9 
2 
6 
0 
6 
3 
1 
6 
8 
6 
5 
0 
0 
0 
0 
3 
4 
2 
2 
1 
9 
3 
3 
21 
30 
16 
7 
0 
0 
0 
0 
588 | 1897 | 286 PP 
0 
0 
0 
1 
0 
0 
0 
2 
0 
0 
0 
0 
0 
6 
18 
3 
0 
0 
8 
6 
0 
2 
6 
0 
0 
2 
6 
0 
0 
0 
2 
0 
0 
0 
1 
0 
0 
0 
1 
1 
0 
0 
2 
3 
0 
1 
5 
1 
0 
0 
0 
0 CR 
0 
0 
1 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
2 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
2 
2 
0 
0 
5 
1 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
0 
2 
1 
0 
0 
0 
0 
77 | 16 X 
0 
1 
7 
0 
2 
2 
1 
0 
1 
0 
1 
1 
1 
9 
2 
5 
0 
9 
3 
6 
1 
1 
1 
1 
1 
5 
6 
1 
0 
1 
1 
1 
0 
1 
0 
0 
9 
2 
0 
9 
0 
4 
1 
5 
4 
6 
2 
2 
1 
5 
0 
0 
122 Yht 
84 
181 
138 
123 
194 
236 
238 
127 
64 
97 
72 
79 
142 
317 
246 
219 
202 
376 
288 
194 
154 
230 
100 
123 
148 
325 
262 
148 
83 
155 
107 
70 
11 
24 
19 
12 
55 
150 
78 
87 
93 
186 
81 
100 
195 
373 
256 
154 
2 
7 
0 
0 
7405 
ΙΙΛΡΛΙ'ΤΙΙΜΛ Ι: Κυρία στοιχι ία για το δίκτυο FORCE 
Κατάλογος συντμήσιοιν 
Κωδικός Είδος οργανισμού 
AUEF 
C 
Ε 
GE 
GRE 
Ο 
ΟΕ 
OF 
OP 
OS 
PME 
U 
PP 
CR 
X Σύμπραξη πανεπιστημίου επιχείρησης για την κατάρτιση 
Ι ψπορικό επιμελητήριο 
Ι επιχείρηση 
Μεγάλη επιχείρηση (άνο)το>ν 500 εργαζομένων) 
Όμιλος ή ένωση επιχειρήσεο)ν 
Λοιποί οργανισμοί 
Οργάνωση εργοδοτών 
Οργανισμός κατάρτισης 
Μικτός φορέας 
Οργανοκτη εργατικιόν ενοκιεων 
Μικρομεσαίες επιχειρήσεις (λιγότεροι (Από 500 εργαζόμενοι) 
1 Ιανεπιστήμιο 
Αημόσι ες (Αρχές 
Περιφερειακή κοινοπραξία 
Λοιποί 
ΙΙΛΙ'ΛΙΊΉΜΛ II: Κατάλογος 
οημοσιεύσεων 
Α. Ανάλυση των ευρωπαϊκιόν συστημάτων και συλλογή στοιχείαιν 
Brandsma, J., Kessler, F., Munch, J., Continuing Vocational Training in Europe : State of the art and 
. perspectives, Uitgeverij LEMMA ΒV, Utrecht, 1995, (ISBN 90-5189-553-4) (EN,FR,DE) n 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Continuing Vocational Training : Europe, Japan and the united States, Υπηρεσία 
επίσημων εκδόσεοτν το>ν Ευροιπάικοιν Κοινοτήτων, Δουξ» μ|>οήργο, 1996 (από έκδοση) 
EUROSTAT, Continuing Vocational Training Sur\>ey in Enterprises Pi1) 4 (( 'VIS) : Methods and Definitions, 
Υπηρεσία επίσημοι εκί)όσεθ)ν TOJV Ινιιροχπαϊκιίιν Κοινοτήτοιν, Αο»ιξεμμ\τύργο. 1996, (ISBN 92-827-8740-
0) (EN. FR, DE) 
EUROSTAT, Continuing Vocational '/'mining Survey in Enterprises Pi(i4 (CI IS) : Results, Υπηρεσία 
επΐσημ.(υν εκοόσευιν TOJV Ευροιπαϊκο'ιν Κοινότητος, Δουξεμ{>οΰργο (υπό έκΛοση) (*' 
Κυραιπαϊκή Επιτροπή, Continuing Vocational '/'raining Sur\>ey - Λ report on the procedures adopted and the 
steps taken to implement the Sur\>ey, Έγγραφο εργασίας, Βρυξέλλες, 1996 (οπό έκδοση) (EN, FR, DE) 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή, FORCE - "Tableau de bord" on Continuing Vocational Training, Υπηρεσία 
επίσημων εκδόσεων τοον Ινυρωπαϊκ(ί>ν Κοινοτήτο>ν, Αοιιξεμβσυργο, 1994, (ISBN 92-826-8712-0) (ΕΝ, 
FR,DE) 
Ant M., Kintzelé, J., Van Haecht, Α., Walthcr. R., Reporting System on Access, Quality and Volume of 
Continuing Vocational Training in Europe, Luchterhand Verlag, Neuwied, 1996, (ISBN 3-472-02699-5) 
(EN,FR, DE) 
Β. Ευρωπαϊκές κλασικές εκθέσεις 
Bertrand,. Ο., Horns, Ο, Knisc W., Monde/-Vigo, Μ., Van den Tillaart, H, Training in the Retail Sector -
European Report, Ευροιπαϊκή Ιίπιτροπή, Βρυξέλλες, 1993 (EN. FR, DE) '"' 
Burns, J. & King. R. (University οΓ Reading). Delay, F. (CREGE Managcmenl, Paris). Mallet, L. (CEJEE, 
Toulouse), Training in the Agni/iMHlSector - Eurofu-nn Report, Ι',υοωπαϊκή Επιτροπή, Βρυξέλλες, 1993 (EN, 
FR, DE) '"' 
King, R.D. and Burns, J.A., Quality Management Systems and Training Policy in the Eood and Beverage 
Industry in Europe, Food Technology Centre, University of Reading, 1994, (ISBN 0-7049-0536-1) 
Rauner, F. & Spottl. G. (ITB). Olesen, K. & Clematildc, B. (DTI), Employment, Work and Training in the 
European Automobile Repair and Distribution Sector - European Report, Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Βρυξέλλες, 
1993 (EN, FR. DE) ° 
Spôttl, G.. Rauner. F. & Moritz E.F.. Vom Kjz-Hamhverk zum Qualitdtssen'ice - Der US-amerikanische Kfz-
Sektor nach der Trendwende. Donat Verlag, Bremen, 1996, (ISBN 3-931737-22-5) (Διατίθεται επίσης ως 
έγγραφα εργασίας ΙΤΒ στα αγγλικά και γαλλικά) 
Moritz, E.F., Rauner, F. & Spottl, G., Aus'auschen stall reparlerai - Der Erfolg des japanischen Kfi-Service, 
Donal Verlag, Bremen, 1996, (ISBN 3-931737-09-8) (Διατίθεται, επίσης ως έγγραιρο εργασίας ΙΤΒ στα 
(Αγγλικά και γαλλικά) 
Dankbaar, Β., Learning to Meet the (ilobal Challenge - A Contribution to the Debate on CVV in the 
Automotive Industry, Maastricht Economic Research Institute on Innovation and Technology (MERIT), 
Maastricht, 1995 
ΕυροΑΤΤ.αίκή Επιτροπή, Continuous Vocational Training in the Road hreight and Passenger Transport 
Sectors, Υπηρεσία επίσημων εκδόσεων Torv Ευροιπαϊκο'ιν Κοινοτήτων, Λουξεμβούργο, 1996 (υπό 
έκδοση) (EN, FR, DE) n 
Γ. Συμβατική πολιτική στον τομέα της συνεχούς κατάρτισης 
Blanpain. R., Engels, C, Pellegrini. C, (Edilors), Contractual Policies Concerning Continued Vocational 
Training in the European Community Member States, Peters Press. Lcuvcn, 1994, (ISBN 90-6831-582-X), 
(EN, FR, DE, IT) '*' 
Ehrcnbcrg, E., Fclgcr, S., Hcidcmann, W., Knisc, W., Paul-Kohlholl", Α., Continuous Vocational Training m 
Europe - Documentation on the Social Dialogue, Edition Sigma, Berlin, 1995. (ISBN 3-89404-410-1) (EN, 
FR, DE, IT, ES) 
Luttringer, J.-M., Development of Resources Allocation Technhjues for ( 'ontinuous Training in Europe -Joint 
Investments & Branch I'uiids - implication of the Social Partners, έγγραφο εργασίας, CIRCE, Putcaux 
(France), 1995 (EN, FR) 
Α. Θεματικοί τομείς 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Industrial Change in the EORCE Programme - a Contribution to (he Discussion on 
the Role of Continuing Vocational Training in adapting to Industrial Change, έγγραφο εργασίας, Βρυξέλλες, 
1995 (EN,FR,DE) 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Continuing Vocational Training in Small and Medium-sized Enterprises, Results of 
the FORCE Programme, LEONARDO DA VINCI Document, Βρυξέλλες, 1995 (EN, FR, DE) 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Anticipation of Training and Skill/Qualification Needs - A synthesis of the results 
gained in the FORCE and ECROTECNET programmes, LEONARDO DA VINCI Document, Βρυξέλλες, 
1995 (EN, FR, DE) 
Severing, E., Slahl, T., ΕΙ^ασιμίλιση της ποιότητας της <τννι-·χονς κατάρτισης στις ιπι.χιψήσης -
ΙΐΕϋίπταχκολογι,κνς μνλί-τνς στην Ει \ximij - /<< >ινή ίκΟηΐη για τα πραγράμμίΐτα l>'OR( Ί\ και. ΕΑIROTEX Ή Ε, 
Υπηρεσία επίσημοrv εκδόσεων τοrv Ευροιπάίκοιν Κοινοτήτων, Λουξεμβούργο, 1996, (ISBN 92-827-7131-
8). (EN. FR DE, IT, DA, NL, ES, PT, EL) 
Ευροιπάίκή Επιτροπή, ΊΌανΟριόπιναο\<ναμικοστοιπίκΐΎτρο τιονστρ<χτηγικιί)ν τιονιτιχίρ/Ίΐάν - ΊίκΟιση 
διάσκεψης (\\ίψχ\, Ιταλία, 2.3-24 Ιουνίου 1994). έγγραφο για το LEONARDO DA VINCI, Βρυξέλλες, 1996 
(υπό έκδοση) 
Ε. Δημοσιεύσεις του CEDEFOP 
Το CEDEFOP συμμετείχε ενεργά στη διεξαγατγή κλαδικοί ερευνο'χν στα πλαίσια του FORCE. 
Training in the Retail Sector - European Report, CEDEFOP, Θεσσαλονίκη, 1994, (Cat. N° : HX-80-93-727-
EN-C) "(DA, DE, EN, ES, FR. IT. NL, PT) '*' 
Cmide to Training in the Retail Trade, CEDEFOP, Θεσσαλονίκη, 1995, (Cal. N° HX-85-94-858-EN-C) (EN, 
ES) 
Training in the Motor Vehicle and Sales Sector - European Report, CEDEFOP, Θεσσαλονίκη, 1995, (Cal. N° 
HX-85-94-866-EN-C) (DE. EN. ES. FR, IT. NL, PT)1*' 
La Formation dans les Industries Alimentaires et des Boissons - Rapport Européen, CEDEFOP, 
Θεσσαλονίκη, 1994, (Cat. N° HX-85-94-648-FR-C) (DE, ES, FR) '*' 
Ζ. Κατύλιιγοι/Λίμολόνηση 
Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Directory of Action-Oriented Research on Continuing Vocational Training in Europe, 
έγγραφο για το LEONARDO DA VINCI, Βρυξέλλες, 1995. 
Ινυρωπάική Επιτροπή, Κατάλογος ταιν προϊοντ,ιον κατάρτι*ιι/ς Toi' FORCE Pi'H-'i4, Ί'ο/ιοι /-///, 
Υπηρεσία επΐσημοΝ εκδόσευιν τοιν ΙνυροιπαϊκοΛ' Κοινοτήτοιν. Δ(>υξεμ|>αΰργο, 1996, (ISBN 92-826-8051-
7) (Πολύγλ(ι>σσος, EN, FR. DE) 
Ευροχπαϊκή Επιτροπή, Τελική αξιολόγησιι τον πρίΥγράμματος FORCE, συνταχθείσα το 1996 από την 
κοινοπραξία (Αξιολόγησης. "The Tavistock Institute, Bernard Bninhcs Consultants, & Danish Technological 
Institute", Υπηρεσία επίσημο/ν εκδόσεο)ν το>ν Ευρυ>παϊκυ»ν Κοι,νοτήτοιν, Δουξεμ(κϊΰργο (υπό έκδοση) 
ISSN 0254-1483 
COM(97) 384 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 15 16 04 
Αρι,θ. καταλόγου : CB-CO-97-387-GR-C 
ISBN 92-78-23004-9 
Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Λουξεμβούργο