ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ

Εφαρμογή του σχεδίου αποκατάστασης των αποθεμάτων μερλούκιου του Νότου και καραβίδας

συνοψη

Βάσει του κανονισμού (EΚ) αριθ. 2166/2005 του Συμβουλίου θεσπίζονται μέτρα αποκατάστασης των αποθεμάτων μερλούκιου του Νότου και καραβίδας στην Κανταβρική Θάλασσα και στη Δυτική Ιβηρική Χερσόνησο. Το εν λόγω σχέδιο αποκατάστασης αποσκοπεί στο να ανέλθει η βιομάζα αναπαραγωγικού αποθέματος μερλούκιου σε επίπεδο άνω των 35.000 τόνων εντός 10 ετών και στο να μειωθεί η θνησιμότητα λόγω αλιείας στο F = 0,27. Όσον αφορά την καραβίδα, στόχος είναι η ανασύσταση του αποθέματος εντός ασφαλών βιολογικών ορίων σε χρονικό διάστημα 10 ετών. Τα κύρια στοιχεία του σχεδίου προβλέπουν ετήσια μείωση της τιμής F κατά 10% και περιορισμό των μεταβολών των TAC κατά 15% από έτος σε έτος. Τα τελευταία έτη σημειώθηκε αύξηση της βιομάζας αναπαραγωγικού αποθέματος μερλούκιου, κυρίως λόγω των εξαιρετικών περιβαλλοντικών και βιολογικών συνθηκών. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η θνησιμότητα λόγω αλιείας παραμένει πολύ υψηλή και ότι έχει σημειωθεί υπέρβαση των TAC (των Συνολικών Επιτρεπόμενων Αλιευμάτων), διαπίστωση η οποία οδηγεί στο συμπέρασμα ότι το σχέδιο δεν εφαρμόστηκε αποτελεσματικά.

1. Εισαγωγή

Ο μερλούκιος του Νότου ( Merluccius merluccius) είναι ένα από τα πιο σημαντικά είδη- στόχος για τους στόλους που δραστηριοποιούνται στην πλευρά του Ατλαντικού της Ιβηρικής Χερσονήσου. Η περιοχή κατανομής του περιλαμβάνει την πλευρά του Ατλαντικού της Ιβηρικής Χερσονήσου που αντιστοιχεί στις υποδιαιρέσεις VIIIc και IXa της ICES (του Διεθνούς Συμβουλίου για την Εξερεύνηση της Θάλασσας). Η παραδοσιακή απόδοση μειώθηκε από 30.000 τόνους στην αρχή της δεκαετίας του 1970 στους 6.700 τόνους το 2002, που είναι το ελάχιστο επίπεδο και στη συνέχεια αυξήθηκε στους 16.000 τόνους το 2008. Το 2003 η ICES χαρακτήρισε το απόθεμα ως απόθεμα εκτός βιολογικών ορίων και γνωμοδότησε υπέρ ενός σχεδίου αποκατάστασης της βιομάζας. Έτσι, η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) θέσπισε σχέδιο αποκατάστασης του αποθέματος το 2006. Ο κανονισμός (EΚ) αριθ. 2166/2005 για τη θέσπιση μέτρων αποκατάστασης των αποθεμάτων μερλούκιου του Νότου και καραβίδας στην Κανταβρική Θάλασσα και στη Δυτική Ιβηρική Χερσόνησο και την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 850/98 για τη διατήρηση των αλιευτικών πόρων μέσω τεχνικών μέτρων προστασίας των νεαρών θαλάσσιων οργανισμών τέθηκε σε ισχύ τον Ιανουάριο του 2006.

Το προαναφερόμενο σχέδιο αποκατάστασης αποσκοπεί στο να ανέλθει η βιομάζα αναπαραγωγικού αποθέματος μερλούκιου σε πάνω από 35.000 τόνους εντός 10 ετών και στο να μειωθεί η θνησιμότητα λόγω αλιείας στο F[1] = 0,27. Όσον αφορά την καραβίδα, στόχος είναι η ανασύσταση του αποθέματος εντός ασφαλών βιολογικών ορίων σε χρονικό διάστημα 10 ετών. Τα κύρια στοιχεία του σχεδίου προβλέπουν ετήσια μείωση της τιμής F κατά 10% και περιορισμό των μεταβολών των TAC κατά 15% από έτος σε έτος, σύμφωνα με τις σχετικές επιστημονικές γνωμοδοτήσεις της ΕΤΟΕΑ (της Επιστημονικής, Τεχνικής και Οικονομικής Επιτροπής Αλιείας ) και της ICES.

Η δραστηριότητα των σκαφών που συμμετέχουν στην αλιεία μερλούκιου του Νότου και καραβίδας υπόκειται σε όρια αλιευτικής προσπάθειας[2] τα οποία προβλέπονται στο παράρτημα IIB των ετήσιων κανονισμών του Συμβουλίου βάσει των οποίων προβλέπονται ετήσιες αλιευτικές δυνατότητες για ορισμένα αλιευτικά αποθέματα. Βάσει των εν λόγω διατάξεων περί αλιευτικής προσπάθειας στα σκάφη της ΕΕ ολικού μήκους ίσου ή μεγαλύτερου των 10 μέτρων, τα οποία φέρουν οιοδήποτε από τα εργαλεία που αποτελούν αντικείμενο ρύθμισης (τράτες, δανέζικους γρίπους και παρόμοια εργαλεία με μέγεθος ματιών ίσο ή μεγαλύτερο από 32 mm και απλάδια με μέγεθος ματιών ίσο ή μεγαλύτερο από 60 mm και παραγάδια βυθού) για τα οποία καταγράφονται συνολικές εκφορτώσεις μερλούκιου 5 τόνων και άνω και/ή εκφορτώσεις καραβίδας 2,5 τόνων και άνω, επιβάλλεται περιορισμός της αλιευτικής δραστηριότητας όσον αφορά τον μέγιστο αριθμό ημερών στη θάλασσα. Αυτός ο μέγιστος αριθμός ημερών αναπροσαρμόζεται ετησίως κατ’ αναλογία με την ετήσια προσαρμογή της θνησιμότητας λόγω αλιείας που κατά την άποψη της ICES και της ΕΤΟΕΑ εναρμονίζεται με την εφαρμογή του σχεδίου. Από το 2005 το καθεστώς αλιευτικής προσπάθειας προβλέπει ποσοστό μείωσης 10% όσον αφορά τον μέγιστο αριθμό ημερών στη θάλασσα από έτος σε έτος.

2. Βάση της παρούσας έκθεσης

Η παρούσα έκθεση βασίζεται στις διατάξεις του άρθρου 16 του κανονισμού (EΚ) αριθ. 2166/2005 του Συμβουλίου, το οποίο προβλέπει ότι έως τις 17 Ιανουαρίου 2010 η Επιτροπή θα υποβάλει έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο όπου θα καταγράφονται τα συμπεράσματα σχετικά με την εφαρμογή του σχεδίου αποκατάστασης των σχετικών αποθεμάτων και του συναφούς τομέα αλιείας, περιλαμβάνοντας και τα διαθέσιμα κοινωνικοοικονομικά δεδομένα σχετικά με το σχέδιο αποκατάστασης.

Η εν λόγω έκθεση βασίζεται κυρίως στη μελέτη αξιολόγησης που εκπόνησε τον Οκτώβριο του 2010 η υποομάδα της ΕΤΟΕΑ για τους στόχους και τις στρατηγικές διαχείρισης (SGMOS 10-06), την οποία η ΕΤΟΕΑ ενέκρινε κατά την 35η ολομέλεια που πραγματοποιήθηκε τον Νοέμβριο του 2010. Κατά την εκπόνηση της έκθεσης αυτής ελήφθησαν υπόψη και άλλα στοιχεία, όπως πρόσφατες συναφείς επιστημονικές/τεχνικές πληροφορίες τόσο από την ICES όσο και από την ΕΤΟΕΑ καθώς και τα συμπεράσματα μελέτης σχετικά με τη διαχείριση του καθεστώτος αλιευτικής προσπάθειας στα κράτη μέλη της ΕΕ.

Η αξιολόγηση της ΕΤΟΕΑ όσον αφορά το σχέδιο αποκατάστασης για τον μερλούκιο του Νότου και την καραβίδα που διεξήχθη τον Οκτώβριο του 2010 βασίζεται στα συμπεράσματα σειράς συναφών επιστημονικών συναντήσεων και κυρίως στην (i) αξιολόγηση των κριτηρίων αναφοράς της ICES τον Φεβρουάριο του 2010 στο πλαίσιο της οποίας εγκρίθηκε μια νέα μέθοδος για τον καθορισμό της βιολογικής κατάστασης του αποθέματος μερλούκιου του Νότου, (ii) στη συνεδρίαση της ΕΤΟΕΑ τον Ιούνιο του 2010 για την οριοθέτηση του πεδίου εφαρμογής όπου καθορίστηκε σειρά εργασιών εν όψει της προετοιμασίας της αξιολόγησης του σχεδίου, (iii) στην αναθεώρηση του καθεστώτος αλιευτικής προσπάθειας από την ΕΤΟΕΑ (τον Σεπτέμβριο του 2010) και (iv) στις εργασίες της ICES σχετικά με την αξιολόγηση των κανόνων ελέγχου της αλίευσης κατά το 2010.

Η Ισπανία, η Πορτογαλία και, κατά δεύτερο λόγο, η Γαλλία, είναι τα τρία κράτη μέλη[3] τα οποία δραστηριοποιούνται στην αλιεία μερλούκιου του Νότου και καραβίδας στην Κανταβρική Θάλασσα και στη Δυτική Ιβηρική Χερσόνησο. Στο πλαίσιο αυτό τα στοιχεία που κοινοποίησαν η Ισπανία και η Πορτογαλία ήταν απαραίτητα ώστε να είναι σε θέση οι επιστήμονες της ΕΤΟΕΑ και της ICES να αντλήσουν συμπεράσματα και να διατυπώσουν συστάσεις σε σχέση με τις διάφορες αξιολογήσεις που πραγματοποιήθηκαν. Τόσο το 2009 όσο και το 2010 η Επιτροπή ζήτησε από τα οικεία κράτη μέλη λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με τα αλιεύματα, την αλιευτική προσπάθεια και τα κοινωνικοοικονομικά δεδομένα με προορισμό να χρησιμοποιηθούν για επιστημονικούς σκοπούς. Εντούτοις, δεδομένα ικανοποιητικής ποιότητας κοινοποιήθηκαν, τόσο στην Επιτροπή όσο και στην ΕΤΟΕΑ μόνον κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2010.

3. Βιολογικές παράμετροι

4. Μερλούκιος του Νότου

Ο μερλούκιος αποτελεί κύριο θηρευτή των βενθοπελαγικών ειδών της περιοχής του βορειοανατολικού Ατλαντικού, που αναζητεί τα θηράματά του κυρίως στο είδος προσφυγάκι ( Micromesistius poutassou ), σαφρίδι ( Trachurus spp.) και στα διάφορα κλυπεοειδή. Το απόθεμα μερλούκιου του Νότου απαντάται στην πλευρά του Ατλαντικού της Ιβηρικής Χερσονήσου που αντιστοιχεί στις υποδιαιρέσεις VIIIc και IXa της ICES. Μολονότι ο μερλούκιος που απαντάται στον Ατλαντικό και ο μερλούκιος που απαντάται στη Μεσόγειο θεωρούνται συνήθως ως διαφορετικά αποθέματα λόγω βιολογικών διαφορών, στον Βορειοανατολικό Ατλαντικό δεν υπάρχει σαφής ένδειξη όσον αφορά την ύπαρξη διαφορετικών πληθυσμών μερλούκιου. Είναι πιθανόν να γίνεται κάποια μετακίνηση μεταξύ των αποθεμάτων νοτίου και βορείου αποθέματος.

Οι αξιολογήσεις της ICES το 2010 όσον αφορά το απόθεμα μερλούκιου του Νότου δείχνουν ότι η αναμενόμενη μείωση στην θνησιμότητα λόγω αλιείας (F), που προβλεπόταν σύμφωνα με το σχέδιο, δεν επετεύχθη και εξακολουθεί να είναι πολύ υψηλή, δεδομένου ότι εκτιμάται σήμερα από την ICES ότι ανέρχεται σε περίπου 0,74 (Σχήμα 1). Η βιομάζα αναπαραγωγικού αποθέματος («spawning stock biomass» - SSB) αυξήθηκε από 12,7 χιλιάδες τόνους το 2006 σε 21,5 χιλιάδες τόνους το 2010, κυρίως λόγω εισόδου στο απόθεμα πολυπληθούς ηλικιακής κλάσης (ποσοστό περίπου 61% πάνω από τον μέσο όρο ρυθμού εισόδου στο απόθεμα 1982-2010) για το 2007 (Σχέδιο 1).

Σχήμα 1 – Μεταβολές στα αλιεύματα, στις εκφορτώσεις, στην είσοδο στο απόθεμα, στη θνησιμότητα λόγω αλιείας και στη βιομάζα αναπαραγωγικού αποθέματος (SSB) όσον αφορά τον μερλούκιο του Νότου μεταξύ 1982-2010.

[pic]

Πηγή: Γνωμοδότηση της ICES 2010, Τόμος 7, σημείο 7.4.1.

Οι δείκτες που αφορούν την είσοδο νέων ατόμων στο απόθεμα μερλούκιου[4] συνδέονται τόσο με περιβαλλοντικούς όσο και με βιολογικούς παράγοντες. Κατά τη διάρκεια ήπιων ωκεανογραφικών σεναρίων σημειώνεται υψηλός ρυθμός εισόδου στο απόθεμα ενώ σε περίπτωση ακραίων καταστάσεων παρατηρείται μειούμενος ρυθμός εισόδου στο απόθεμα. Από βιολογικής άποψης μια μεταβολή στη δομή του αποθέματος συνεπάγεται αντιστάθμιση όσον αφορά την ηλικία/το μέγεθος κατά την ωριμότητα καθώς η εξάντληση των ιχθύων μεγάλου μεγέθους μπορεί να αντισταθμιστεί με την αυξημένη είσοδο στο απόθεμα. Στο πλαίσιο αυτό, το γεγονός ότι η είσοδος στο απόθεμα υπήρξε ικανοποιητική παρά την πολύ χαμηλή βιομάζα αναπαραγωγικού αποθέματος, αποτελεί από μόνο του αντισταθμιστικό αποτέλεσμα που προκύπτει από την εκτεταμένη περίοδο υπεραλίευσης. Αυτό θεωρείται από τους επιστήμονες ως ασύνηθες και μη αναμενόμενο γεγονός.

Στόχοι του σχεδίου είναι η επίτευξη επιπέδου βιομάζας αναπαραγωγικού αποθέματος ύψους 35.000 τόνων έως το 2015, αντίστοιχου με του επιπέδου προληπτικής βιομάζας και επιπέδου θνησιμότητας λόγω αλιείας F = 0,27, σύμφωνα με την αξιολόγηση των επιστημόνων το 2004. Εντούτοις, σύμφωνα με βιολογικές προσομοιώσεις, ο στόχος F = 0,27 δεν θα έχει επιτευχθεί έως το 2018, ακόμη και εάν το σχέδιο εφαρμοστεί πλήρως από το 2011 και έπειτα. Απαιτείται μεγαλύτερη μείωση της τιμής F και μεγαλύτεροι περιορισμοί των TAC ώστε να επιτευχθεί ο στόχος της τιμής F έως το 2015. Η ΕΕ αποσκοπεί στην επίτευξη Μέγιστης Βιώσιμης Απόδοσης (ΜΒΑ) για κάθε απόθεμα έως το 2015, όπως συμφωνήθηκε κατά την Παγκόσμια Διάσκεψη για την Αειφόρο Ανάπτυξη στο Γιοχάνεσμπουργκ το 2002.

Σύμφωνα με την ΕΤΟΕΑ εάν η εφαρμογή του σχεδίου εξακολουθήσει να μην επιτυγχάνει τους στόχους της, ο στόχος που αφορά την τιμή F μπορεί να μην επιτευχθεί ακόμη και εάν θεσπιστεί αναθεωρημένο σχέδιο και/ή ένα νέο καθεστώς αλιευτικής προσπάθειας.

Όσον αφορά τον στόχο που αφορά τη βιομάζα, η τρέχουσα πρόσληψη δεδομένων σχετικά με το απόθεμα και την είσοδο σε αυτό, δείχνει ότι τα ασφαλή βιολογικά όρια μπορεί να βρίσκονται σε πολύ χαμηλότερο επίπεδο βιομάζας σε σχέση με προηγούμενες εκτιμήσεις. Εντούτοις, λόγω αβεβαιότητας στο βιομαθηματικό μοντέλο που χρησιμοποιείται, τα επίπεδα βιομάζας πρέπει να εξετάζονται με μεγάλη προσοχή.

5. Καραβίδα

Η καραβίδα είναι ορρύσον είδος το οποίο ενδημεί σε λασπώδεις θαλάσσιους βυθούς στην υφαλοκρηπίδα και στο ανώτερο πρανές. Η κατανομή της καραβίδας εξαρτάται περισσότερο από τον τύπο του εδάφους και την θερμοκρασία της θάλασσας παρά από το βάθος. Η κατανομή αυτού του είδους παρουσιάζει συνονθυλευματική διάταξη, που οι επιστήμονες ορίζουν ως «ΛΜ» (Λειτουργικές Μονάδες), όπου το επιτρέπει το υπόστρωμα. Η βιολογική κατάσταση των αποθεμάτων καραβίδας στις εν λόγω ανεξάρτητες ΛΜ είναι συχνά διαφορετική, με αποτέλεσμα να απαιτούνται διαφορετικά μέτρα διαχείρισης.

Τα αποθέματα καραβίδας στις ΛΜ 25 και 31 στην Κανταβρική Θάλασσα και στις ΛΜ 26-27 της Δυτικής Ιβηρικής Χερσονήσου είχαν ήδη εξαντληθεί κατά την έναρξη του σχεδίου και έκτοτε δεν σημείωσαν βελτίωση. Η σύσταση της ICES για τις εν λόγω τέσσερις ΛΜ ήταν η πλήρης απαγόρευση της αλιείας πριν και καθόλη τη διάρκεια της περιόδου του σχεδίου διαχείρισης. Συνεπώς τα αλιεύματα επηρέασαν αρνητικά την κατάσταση των εν λόγω αποθεμάτων.

Η αλιευτική προσπάθεια στις ΛΜ 28-29 και στην ΛΜ 30 στη νοτιοδυτική Ιβηρική χερσόνησο και στον κόλπο του Κάδιξ μειώθηκε κυρίως λόγω της μεταβολής των στόχων από τους στόλους που είχαν ως αντικείμενο αλιείας το εν λόγω είδος (από τον πορτογαλικό στόλο που αλιεύει οστρακοειδή καθώς και από τον μικτό στόλο του Κάδιξ που αλιεύει βενθοπελαγικά είδη), ως αποτέλεσμα της αύξησης αφθονίας της ροζ γαρίδας ( Parapenaeus longirostris ) και όχι λόγω της μείωσης της προσπάθειας που επιβλήθηκε βάσει του σχεδίου. Η βιομάζα στις ΛΜ 28-29 εκτιμάται ότι αυξήθηκε μολονότι στην ΛΜ 30 βρίσκεται ακόμη σε χαμηλό επίπεδο. Όσον αφορά τις ΛΜ 28-29, αλιεύματα άνω των 400 τόνων τα οποία αναφέρθηκαν κατά την αρχή του σχεδίου, μειώθηκαν στους περίπου 120 τόνους το 2009 λόγω της αλλαγής των ειδών- στόχων για τον εν λόγω στόλο.

6. Περιγραφή των αλιευτικών ειδών

7. Μερλούκιος του Νότου

Ο μερλούκιος στην Κανταβρική Θάλασσα και στη Δυτική Ιβηρική Χερσόνησο αλιεύεται στο πλαίσιο μικτής αλιείας, κυρίως από ισπανικά και πορτογαλικά σκάφη (από τράτες, σκάφη αλιείας με απλάδια, παραγάδια επιφανείας και στόλους αλιείας μικρής κλίμακας).

Ο ισπανικός στόλος τρατών είναι αρκετά ομοιογενής και χρησιμοποιεί κυρίως δύο εργαλεία, τις δίδυμες τράτες και τις τράτες βυθού. Το ποσοστό του μερλούκιου στις εκφορτώσεις του εν λόγω στόλου είναι αρκετά μικρό καθώς υπάρχουν άλλα σημαντικά είδη στόχος (π.χ. τα βατραχόψαρα ( Lophiidae ), οι ζαγκέτες ( Lepidorhombus spp.), η καραβίδα, το προσφυγάκι, το σαφρίδι και το σκουμπρί ( Scomber scombrus )). Αντίθετα, ο στόλος αλιείας μικρής κλίμακας είναι πολύ ανομοιογενής και χρησιμοποιεί μεγάλη ποικιλία εργαλείων όπως παγίδες, μεγάλα και μικρά απλάδια δίχτυα, παραγάδια, κλπ. Ο στόλος αλιείας μικρής κλίμακας στοχεύει σε διαφορετικές συνισταμένες του αποθέματος ανάλογα με τα εργαλεία που χρησιμοποιούνται. Ο μερλούκιος αποτελεί σημαντική συνισταμένη των αλιευμάτων για τους εν λόγω στόλους, κυρίως λόγω των σχετικά υψηλών τιμών στις οποίες μπορεί να ανέλθει στις αγορές της ιβηρικής χερσονήσου.

Ο μερλούκιος, καθώς και άλλα είδη ιχθύων και μαλακόστρακων, αλιεύεται από τον πορτογαλικό στόλο στο πλαίσιο μικτής αλιείας τρατών και αλιείας μικρής κλίμακας. Στα είδη αυτά περιλαμβάνονται το σαφρίδι, τα βατραχόψαρα, τη ζαγκέτα, το σκουμπρί, το σκουμπρί Ισπανίας ( Scomber japonicus ), το προσφυγάκι, η κόκκινη γαρίδα ( Aristeus antennatus ), η ροζ γαρίδα και η καραβίδα. Ο στόλος τρατών χωρίζεται σε δύο ξεχωριστές συνιστώσες – στον στόλο τρατών που αλιεύει βενθοπελαγικούς ιχθύες (με μέγεθος ανοίγματος ματιών 70 mm) και στον στόλο τρατών που έχει ως στόχο τα μαλακόστρατα (με μέγεθος ανοίγματος ματιών 55 mm).

8. Η καραβίδα

Στον Βισκαϊκό Κόλπο και στις θάλασσες της Δυτικής Ιβηρικής Χερσονήσου, η καραβίδα αλιεύεται στο πλαίσιο μικτής αλιείας με τράτες βυθού. Η αλιεία πραγματοποιείται καθόλη τη διάρκεια του έτους με το υψηλότερο ποσοστό εκφορτώσεων την άνοιξη και το καλοκαίρι. Η καραβίδα αλιεύεται μαζί με τον μερλούκιο, τα βατραχόψαρα, τη ζαγκέτα, το σαφρίδι, το σκουμπρί και το προσφυγάκι. Λόγω του μικτού χαρακτήρα της βενθικής αλιείας στην εν λόγω περιοχή, τα μέτρα διαχείρισης για τα είδη ψαριών με πτερύγια επηρεάζουν την εκμετάλλευση της καραβίδας.

Στη νοτιοδυτική και νότιο Πορτογαλία (Λειτουργικές Μονάδες 28-29), η αλιεία καραβίδας αντιπροσωπεύει μικρό αλλά πολύτιμο παρεμπίπτον αλίευμα στο πλαίσιο της αλιείας που στοχεύει κυρίως βενθοπελαγικούς ιχθύες. Στις ΛΜ 28-29 αναπτύσσεται αλιεία μαλακόστρατων με τράτες που στοχεύει κυρίως μαλακόστρακα βαθέων υδάτων. Τα εν λόγω σκάφη διαθέτουν άδεια για την αλιεία καραβίδας με δίχτυα ανοίγματος ματιών 70-mm και για την αλιεία γαρίδας με σάκους ανοίγματος ματιών 55-mm. Αυτά τα δύο είδη έχουν διαφορετικές τιμές αγοράς. Ανάλογα με την αφθονία στην οποία βρίσκονται η αλιευτική προσπάθεια κατευθύνεται προς το ένα ή το άλλο είδος. Η ροζ γαρίδα είναι το κύριο είδος-στόχος ενώ η καραβίδα αποτελεί εναλλακτικό στόχο.

Η αλιευτική προσπάθεια που ασκείται στα αποθέματα καραβίδας στις ΛΜ 28-29, όπως εκτιμάται από την ICES, μειώθηκε κυρίως λόγω της μετακίνησης της προσπάθειας στη ροζ γαρίδα, που συνιστά το άλλο είδος-στόχο του στόλου μαλακόστρατων. Σύμφωνα με τν ICES, αυτή η αλλαγή είχε ως αποτέλεσμα τη μείωση της τιμής F για εκείνα τα αποθέματα καραβίδας. Μολονότι μικρό το μερίδιο καραβίδας επί του συνόλου των εκφορτώσεων μειώθηκε κατά 44% (από 0,23% σε 0,10%) από το 2006 έως το 2009.

9. Το καθεστώς αλιευτικής προσπάθειας

Η δραστηριότητα των σκαφών που συμμετέχουν στην αλιεία μερλούκιου και καραβίδας υπόκειται σε περιορισμούς της αλιευτικής προσπάθειας που εκφράζονται σε ημέρες στη θάλασσα, σύμφωνα με τα όσα προβλέπονται στο παράρτημα IIB των ετήσιων κανονισμών του Συμβουλίου για τη θέσπιση ετήσιων αλιευτικών δυνατοτήτων για ορισμένα αποθέματα ιχθύων, όπως προαναφέρθηκε στο σημείο 1.

Η αλιευτική προσπάθεια αναφοράς ορίστηκε ανά είδος εργαλείου με βάση τη δραστηριότητα του στόλου το 2003 μετρημένη σε kW. ημερών στη θάλασσα. Αυτά τα ονομαστικά[5] δεδομένα αλιευτικής προσπάθειας χρησιμοποιήθηκαν για το υπολογισμό των προσαρμογών της αλιευτικής προσπάθειας ανά έτος.

10. Εξέλιξη της αλιευτικής προσπάθειας και ποσοστά θνησιμότητας λόγω της αλιείας

Καθώς ο μερλούκιος αλιεύεται στο πλαίσιο μικτής αλιείας και από συγκεκριμένα τμήματα του στόλου (π.χ από τράτες), για τα οποία μπορεί να αντιπροσωπεύει μικρό ποσοστό επί του συνόλου των αλιευμάτων, ο περιορισμός της δραστηριότητας των εν λόγω σκαφών δεν διευκολύνει τη μεγιστοποίηση του αλιευτικού δυναμικού του στόλου. Ωστόσο, το μερίδιο του μερλούκιου επί του συνόλου των εκφορτώσεων αυξήθηκε κατά 46% (από 7,5% σε 11%) από το 2006 έως το 2009, πιθανότατα λόγω της μεγαλύτερης αφθονίας μερλούκιου κατά τα τελευταία έτη.

Ως αποτέλεσμα των περιορισμών στην αλιευτική προσπάθεια που επιβλήθηκαν βάσει του σχεδίου η συνολική ονομαστική προσπάθεια δείχνει μικρή μείωση με την πάροδο των ετών. Παρά τις ετήσιες μειώσεις στην ονομαστική αλιευτική προσπάθεια σε ίσα ποσοστά 10%, το ποσοστό F (ποσοστό θνησιμότητας λόγω της αλιείας) του μερλούκιου δεν μειώθηκε αποτελεσματικά και εξακολουθεί να παραμένει πολύ υψηλό, δεδομένου ότι σήμερα εκτιμάται από την ICES ότι ανέρχεται σε 0,74 ή 2,7 φορές πάνω από τον στόχο (Σχήμα 1).

Αφετέρου, σύμφωνα με επιστημονικά στοιχεία, υπάρχουν ενδείξεις ότι μπορεί να έχει σημειωθεί υπεραλίευση των TAC κατά τη διάρκεια πολλών ετών του σχεδίου και ότι τα ποσοστά απορρίψεων είναι υψηλά. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της ICES το 2009 οι εκφορτώσεις έφτασαν σε 19.200 τόνους και τα αλιεύματα σε 22.400 τόνους, ήτοι, 2,4 και 2,8 φορές αντίστοιχα άνω των TAC που είχαν οριστεί σε 8.104 τόνους. Απαιτείται περαιτέρω διερεύνηση με βάση τα πορίσματα αυτά, τόσο από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή όσο και από τα εμπλεκόμενα κράτη μέλη.

Η μη αναμενόμενη υψηλή θνησιμότητα του μερλούκιου λόγω αλιείας για την οποία έγινε ήδη λόγος εξηγείται ως εξής:

11. Υπάρχουν ενδείξεις ότι το σχέδιο αποκατάστασης δεν εφαρμόστηκε αποτελεσματικά. Τα επιστημονικά στοιχεία δείχνουν ότι σημειώθηκε σημαντική υπεραλίευση των TAC. Αυτό μπορεί να οφείλεται μερικώς στις αδυναμίες των εθνικών συστημάτων ελέγχου. Από το 2006 η Επιτροπή διεξήγαγε σειρά επιθεωρήσεων στο σύστημα ελέγχου τόσο της Ισπανίας όσο και της Πορτογαλίας. Η Επιτροπή διεξάγει σήμερα έρευνα και έλεγχο του ισπανικού συστήματος ελέγχου.

12. Μη αποτελεσματική και/ή εσφαλμένη διαχείριση της προσπάθειας σε εθνικό επίπεδο. Για παράδειγμα, σύμφωνα με το άρθρο 26 παράγραφος 6 του κανονισμού ελέγχου (EΚ) αριθ. 1224/2009 «μία ημέρα παρουσίας εντός περιοχής είναι κάθε συνεχής περίοδος 24 ωρών ή μέρος αυτής, κατά την οποία ένα σκάφος είναι παρόν στην περιοχή και απουσιάζει από λιμένα.…». Αυτό σημαίνει ότι οιοδήποτε τμήμα της ημέρας πρέπει να εκλαμβάνεται ως μια πλήρης ημέρα. Σε αυτή τη βάση θεσπίστηκε το 2003 η αλιευτική προσπάθεια αναφοράς σε kW. ημέρες. Καθώς ο νέος κανονισμός ελέγχου τέθηκε σε ισχύ πρόσφατα, τον Ιανουάριο του 2010, οι κανόνες που ίσχυαν για τον υπολογισμό τμημάτων ημέρας πριν από το 2010 θεωρείται ότι συνιστούν διάκριση.

13. Η αλιευτική προσπάθεια μεταβιβάστηκε σε σκάφη με υψηλότερα ποσοστά αλιευμάτων. Παρατηρήθηκε μετακίνηση της προσπάθειας από ενεργά σε αδρανή εργαλεία. Η προσπάθεια σε kW. ημέρες μεταφέρθηκε σε βάση 1:1· εντούτοις, αυτό δεν αποτελεί κατάλληλη μονάδα μέτρησης της προσπάθειας των αδρανών εργαλείων. Για ορισμένα στατικά εργαλεία, όπως είναι τα απλάδια, παρά τη σχετικά χαμηλή τους συμβολή στη συνολική προσπάθεια σε kW. ημέρες, τα εν λόγω εργαλεία αλιεύουν περισσότερους μερλούκιους ανά μονάδα αλιευτικής προσπάθειας σε σύγκριση, για παράδειγμα, με τον βενθοπελαγικό στόλο από τον οποίο μεταφέρθηκε η αλιευτική προσπάθεια. Η ανάπτυξη διχτυών μεγάλου μήκους στη θάλασσα σε μόνιμη βάση, οδηγεί σε σημαντική συνεχιζόμενη αλιευτική πίεση. Όταν μεταφέρεται προσπάθεια εντός του ίδιου τύπου εργαλείου, για παράδειγμα από τράτες σε τράτες στο πλαίσιο οριστικής παύσης αλιευτικών δραστηριοτήτων, τα πιο αποτελεσματικά σκάφη που παραμένουν στο στόλο ανακτούν την προσπάθεια των λιγότερο αποτελεσματικών σκαφών που αποσύρονται μέσω διάλυσης.

14. Στις περιπτώσεις στις οποίες η προσπάθεια (σε kW .ημέρες) έχει μεταφερθεί από σκάφη με δίχτυα σε τράτες, με αντάλλαγμα ποσοστώσεις (σε τόνους μερλούκιου), οι τράτες με υψηλή αλιευτική ικανότητα που στοχεύουν κυρίως είδη άλλα, εκτός του μερλούκιου, έλαβαν περισσότερη αλιευτική προσπάθεια ώστε να συνεχίσουν να αλιεύουν άλλα είδη, απορρίπτοντας τα αλιεύματα μερλούκιου, ενώ τα σκάφη με δίχτυα έλαβαν περισσότερες ποσοστώσεις ώστε να συνεχίσουν να αλιεύουν μερλούκιο σε χαμηλά επίπεδα αλιευτικής προσπάθειας εκφρασμένης σε kW. ημέρες.

15. Το επίπεδο των απορρίψεων ήταν υψηλό και οφειλόταν είτε σε (i) βιολογικά αίτια (ήτοι σε μεγαλύτερη αφθονία μερλούκιου), είτε σε (ii) νομοθετικούς περιορισμούς (ήτοι σε περιορισμούς ποσοστώσεων), είτε σε (iii) απαιτήσεις της αγοράς (ήτοι στις τιμές του μερλούκιου) είτε στα (iv) χρησιμοποιούμενα αλιευτικά εργαλεία και στα χαρακτηριστικά των σκαφών.

16. Η προσπάθεια μειώθηκε και προσαρμόστηκε σε ονομαστικούς όρους (kW. ημέρες) χωρίς να ληφθεί υπόψη η πραγματική[6] προσπάθεια, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά του σκάφους, τα εργαλεία, τις τεχνολογικές βελτιώσεις και τις αλιευτικές πρακτικές. Αυτό περιλαμβάνει πιθανές αλλαγές στην αλιευτική συμπεριφορά, καθώς ορισμένα σκάφη στοχεύουν κατά προτίμηση περιοχές όπου παρατηρείται αφθονία μερλούκιου, όταν αυξάνονται οι διαθέσιμες ποσότητες μερλούκιου, ή καταφεύγουν σε μεγαλύτερη χρήση αλιευτικών εργαλείων που αλιεύουν περισσότερο μερλούκιο.

17. Δεν υπόκεινται όλα τα σκάφη σε περιορισμούς της προσπάθειας. Τα σκάφη τα οποία υπόκεινται σε περιορισμούς της προσπάθειας (ήτοι σκάφη συνολικού μήκους 10 μέτρων και άνω τα οποία φέρουν επί του σκάφους τα εργαλεία που αποτελούν αντικείμενο ρύθμισης και αλιεύουν 5 τόνους μερλούκιου και άνω) αλιεύουν το 71% του συνόλου των αλιευμάτων μερλούκιου. Τα εναπομείναντα σκάφη που αλιεύουν 29% των TAC μερλούκιου επιτρέπεται να αυξάνουν την προσπάθειά τους δίχως κανέναν περιορισμό. Αφετέρου, ο αποκλεισμός σκαφών συνολικού μήκους έως 10 μέτρων από το καθεστώς αλιευτικής προσπάθειας μπορεί να συνέβαλε στο να γίνουν επενδύσεις στα εν λόγω σκάφη, με συνέπεια να αυξηθεί έτσι ο αριθμός τους και η αλιευτική τους ικανότητα. Ωστόσο, δεν υπάρχουν εκτιμήσεις όσον αφορά το μέγεθος αυτής της μεταβολής προσπάθειας σε μικρότερα σκάφη. Η αρχική πρόταση της Επιτροπής για περιορισμό της δραστηριότητας των σκαφών συνολικού μήκους έως 10 μέτρων δεν έτυχε της στήριξης του Συμβουλίου.

18. Πιθανή ανακολουθία μεταξύ της επίσημα καταγεγραμμένης ισχύος της μηχανής των σκαφών του στόλου και της πραγματικής και ενδεχομένως, αναβαθμισμένης ισχύος τους. Η καταγραφή της ισχύος της μηχανής βασίζεται σε δηλώσεις των κατασκευαστών και ελέγχεται (αλλά δεν μετράται απαραιτήτως) από οργανισμούς αρμόδιους για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας και την πιστοποίηση.

19. Η αρχική προσπάθεια αναφοράς (σε kW. ημέρες) που θεσπίστηκε το 2003 υπολογίστηκε με βάση την προηγούμενη δραστηριότητα των σκαφών. Επειδή τα δεδομένα βελτιώθηκαν με την πάροδο του χρόνου, η αρχική προσπάθεια αναφοράς μπορεί να ορίστηκε σε υπερβολικά υψηλό επίπεδο. Στο πλαίσιο αυτό οι περιορισμοί της προσπάθειας κατά τα πρώτα έτη εφαρμογής του σχεδίου μπορεί να μην ήταν αποτελεσματικοί.

20. Αντίκτυπος στο οικοσυστημα και κοινωνικοοικονομικεσ επιπτωσεις του σχεδιου

Λόγω της ελλιπούς εφαρμογής, σύμφωνα με τα όσα προαναφέρθηκαν, οι επιστήμονες εκτιμούν ότι το σχέδιο δεν είχε κανένα αποτέλεσμα στο οικοσύστημα.

21. Κοινωνικοοικονομικά αποτελέσματα του σχεδίου

Οι επιστήμονες της ΕΤΟΕΑ χρησιμοποίησαν επίσημα διαθέσιμα στοιχεία που είχαν συγκεντρωθεί στο πλαίσιο συλλογής αλιευτικών δεδομένων για να υπολογίσουν την εξάρτηση κάθε στόλου από τον μερλούκιο καθώς και τις δαπάνες για το πλήρωμα, τα καύσιμα και μεταβλητές δαπάνες εκφρασμένες ως τμήμα της συνολικής αξίας και του ετήσιου μεριδίου επί του συνόλου των εκφορτώσεων μερλούκιου.

Αν υποθέσουμε ότι το σχέδιο αποκατάστασης είχε εφαρμοστεί άρτια από το 2006, σε σύγκριση με τη σημερινή κατάσταση, το 2010 η θνησιμότητα λόγω αλιείας θα ήταν κάτω από το επίπεδο στόχος (F = 0.27), η βιομάζα αναπαραγωγικού αποθέματος θα ήταν 3 φορές υψηλότερη και το εισόδημα από την αλιεία και τα λειτουργικά κέρδη θα ήταν επίσης υψηλότερα (Σχήμα 2). Αυτό σημαίνει ότι η πλήρης εφαρμογή του σχεδίου αποκατάστασης από το 2006 θα είχε οδηγήσει σε αύξηση των καθαρών σημερινών κερδών για το σύνολο της περιόδου. Επιπλέον, μετά το 2011 τα συνολικά καθαρά κέρδη για όλα τα τμήματα θα ήταν πάντοτε υψηλότερα, εάν το σχέδιο είχε εφαρμοστεί από το 2006.

Σχήμα 2 – Συγκριτικές προβολές μεταξύ της θνησιμότητας λόγω αλιείας, της βιομάζας αναπαραγωγικού αποθέματος (SSB), της απόδοσης ως προς την αξία και την κερδοφορία. Η έντονη συνεχιζόμενη γραμμή αναπαριστά την τέλεια εφαρμογή του σχεδίου από το 2006. Η διακεκομμένη γραμμή αναπαριστά την εφαρμογή του σχεδίου μετά το 2011 και η συνεχιζόμενη γραμμή με τις κουκίδες αναπαριστά τις τροχιές των τιμών F που οδήγησαν σε μεγιστοποίηση του καθαρού σημερινού κέρδους από το 2006 (βέλτιστη-δραστική εφαρμογή).

[pic]

Πηγή: έκθεση STECF SGMOS 10-06 για την «Αξιολόγηση του πολυετούς σχεδίου για τον μερλούκιο και την καραβίδα στις περιοχές VIIIc και IXa» («Evaluation of the Multiannual plan for Hake and Nephrops in Areas VIIIc and IXa»), Οκτώβριος 2010.

Τέσσερα έτη μετά την θέση του σχεδίου σε ισχύ δεν σημειώθηκαν σημαντικές μεταβολές στην ικανότητα του στόλου[7]. Μολονότι οι μεγάλες διακυμάνσεις στις τιμές μερλούκιου και καραβίδας επηρέασαν τα κέρδη των στόλων, δεν παρατηρήθηκε σημαντική έξοδος στόλων[8].

22. Συμπεράσματα

Υπάρχουν ενδείξεις σύμφωνα με τις οποίες το σχέδιο για τον μερλούκιο και για την καραβίδα δεν ήταν αποτελεσματικό κυρίως λόγω ελλείψεων όσον αφορά την εφαρμογή. Σύμφωνα με την ICES το 2010 τέσσερα έτη μετά από την εφαρμογή του σχεδίου το 2006 το ποσοστό θνησιμότητας λόγω αλίευσης (F) για τον μερλούκιο είναι σχεδόν τρεις φορές μεγαλύτερο του στόχου (Fmax = 0.27). Στο πλαίσιο αυτό, τα TAC για τον μερλούκιο δεν τηρήθηκαν επακριβώς. Οι εκφορτώσεις το 2010 εκτιμάται από τους επιστήμονες της ICES ότι υπερέβησαν τα TAC κατά 2,2 φορές. Δεδομένου ότι η είσοδος στο απόθεμα που σημειώθηκε το 2007 ήταν ασυνήθιστα υψηλή, αυτό συνιστά χαμένη ευκαιρία για την ανασύσταση του αποθέματος μερλούκιου σε βιώσιμο επίπεδο εντός συγκεκριμένου χρονοδιαγράμματος. Σε περίπτωση που η είσοδος στο απόθεμα μειωθεί εκ νέου σε προηγούμενα επίπεδα, θα απαιτηθεί μεγαλύτερη μεταβατική περίοδος ή μεγαλύτερη μείωση στα αλιεύματα ώστε να επιτευχθεί η τιμή Fmsy έως το 2015.

Το καθεστώς αλιευτικής προσπάθειας δεν ήταν αποτελεσματικό ως προς τη μείωση της αλιευτικής πίεσης και στα δύο αποθέματα. Ενώ η ονομαστική αλιευτική προσπάθεια για τα εργαλεία που αποτελούν αντικείμενο ρύθμισης μειώθηκε σύμφωνα με το σχέδιο, η πραγματική προσπάθεια αυξήθηκε, κυρίως λόγω τόσο της μεταβίβασης προσπάθειας σε εργαλεία που αλιεύουν περισσότερο μερλούκιο ανά μονάδα αλιευτικής προσπάθειας όσο και λόγω του σημαντικού αριθμού σκαφών που δεν υπόκεινται σε περιορισμούς της αλιευτικής προσπάθειας. Η αλιευτική προσπάθεια που ασκείται στα αποθέματα καραβίδας μειώθηκε εν μέρει λόγω μεταστροφής της προσπάθειας στην αλιεία γαρίδας και όχι λόγω των μειώσεων της προσπάθειας που επιβλήθηκαν βάσει του ίδιου του σχεδίου.

Η έλλειψη εφαρμογής του σχεδίου κατά τη διάρκεια της περιόδου 2006-2010 μείωσε τα καθαρά τρέχοντα κέρδη κατά 20% σε σχέση με το ενδεχόμενο να είχε πλήρως εφαρμοστεί το σχέδιο από το 2006. Για την καλύτερη κατανόηση των οικονομικών συνεπειών του σχεδίου, θα ήταν απαραίτητο να το αναλύσουμε στη βάση πλαισίου, κυρίως λαμβάνοντας υπόψη τα λοιπά είδη που αλιεύονται από τους συναφείς στόλους στο πλαίσιο ίδιου ή διαφορετικού είδους αλιείας.

Εν όψει της πιθανής αναθεώρησης του σχεδίου που προβλέπεται[9] για το 2011, πρέπει να εξεταστούν οι λόγοι της μη επίτευξης του στόχου της μείωσης της θνησιμότητας λόγω αλιείας. Εκτός από τα προβλήματα εφαρμογής που πρέπει να επιλυθούν επειγόντως, το καθεστώς αλιευτικής προσπάθειας πρέπει επίσης να βελτιωθεί. Ενδείκνυται να εισαχθεί αλιευτικό καθεστώς που να λαμβάνει υπόψη τα τμήματα εκείνα του στόλου που συμμετέχουν στην αλιεία, είτε με ενεργά είτε με αδρανή εργαλεία και ενδεχομένως να διευρυνθεί η εφαρμογή του καθεστώτος προσπάθειας στον Κόλπο του Κάδιξ και σε μικρότερα σκάφη. Πρέπει να αξιολογηθούν διεξοδικά οι πρακτικές απόρριψης ώστε να ποσοτικοποιηθεί ο αντίκτυπός τους στη θνησιμότητα λόγω αλιείας. Η εισαγωγή εποχιακών περιόδων απαγόρευσης της αλιείας και απαγόρευσης σε πραγματικό χρόνο θα ήταν επίσης αποτελεσματικός τρόπος για τον έλεγχο της αλιευτικής πίεσης, ιδίως στις περιοχές ωοτοκίας. Η διαχείριση των αποθεμάτων καραβίδας ανά ΛΜ (Λειτουργική Μονάδα) θα επέτρεπε την υιοθέτηση των ενδεδειγμένων μέτρων διατήρησης για κάθε μονάδα αποθέματος. Η ένταξη και άλλων ειδών στο σχέδιο, όπως τα βατραχόψαρα, θεωρείται απαραίτητη για την ελαχιστοποίηση του αντικτύπου αυτού του μικτού τύπου αλιείας σε ορισμένα άλλα αποθέματα. Ο στόχος του σχεδίου μπορεί να αναθεωρηθεί υπό το φως των πιο πρόσφατων επιστημονικών γνωμοδοτήσεων.

[1] Ως θνησιμότητα λόγω αλιείας (F) νοείται o ρυθμός εξάλειψης ιχθύων από το απόθεμα μέσω της αλιείας. Ανέρχεται δε περίπου στο ποσοστό της ετήσιας εξάλειψης.

[2] Στις διαιρέσεις VIIIc και IXa της ICES, πλην του κόλπου του Κάδιξ.

[3] Η Ισπανία διαθέτει 64% και 41% των TAC μερλούκιου και καραβίδας αντίστοιχα. Η Πορτογαλία διαθέτει 30% και 58% των TAC μερλούκιου και καραβίδας αντίστοιχα. Η Γαλλία διαθέτει 6% και 1% των TAC μερλούκιου και καραβίδας αντίστοιχα.

[4] Ως είσοδος στο απόθεμα νοείται ο αριθμός νέων ιχθύων που προστίθενται στο εκμεταλλεύσιμο μέρος του αποθέματος που προκύπτει από την αύξηση ή την μετανάστευση μικρότερων ιχθύων.

[5] Ως ονομαστική αλιευτική προσπάθεια νοείται η δυνητική αλιευτική προσπάθεια μιας αλιευτικής μονάδας που ορίζεται ανά σκάφος και χρησιμοποιούμενου είδους εργαλείου. Εξαρτάται από τα καταγεγραμμένα χαρακτηριστικά του σκάφους (σε kW) και του χρόνου που δαπανήθηκε στη θάλασσα.

[6] Η πραγματική αλιευτική προσπάθεια εξαρτάται από παραμέτρους που συνδέονται με το αλιευτικό σκάφος και την τεχνολογία του, στις οποίες περιλαμβάνονται όχι μόνον η ισχύ της μηχανής εκφρασμένη σε kW αλλά και χαρακτηριστικά του κύτους, ο εξοπλισμός του καταστρώματος, οι ηλεκτρονικές συσκευές, ο εξοπλισμός για τον έλεγχο του σκάφους, για τον χειρισμό των αλιευμάτων, η ηλικία του σκάφους και της μηχανής, τα εργαλεία και η αλιευτική δραστηριότητα (περιλαμβανομένων τακτικών αλιείας), που θεωρείται ότι έχουν τον πιο σημαντικό αντίκτυπο στη θνησιμότητα λόγω αλιείας.

[7] Ως αλιευτική «ικανότητα» νοείται το μέγιστο διαθέσιμο απόθεμα κεφαλαίου (ή αλιευτικής ισχύος) σε τύπο αλιείας που χρησιμοποιείται πλήρως σε μέγιστη τεχνική απόδοση, σε δεδομένη χρονική περίοδο και με δεδομένες συνθήκες πόρων και αγοράς.

[8] Ως ποσοστό του συνολικού αριθμού σκαφών του στόλου.

[9] http://ec.europa.eu/governance/impact/planned_ia/docs/123_mare_southern_hake_en.pdf