P6_TA(2006)0056

Η ρήτρα για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη δημοκρατία στις συμφωνίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με τη ρήτρα για τα δικαιώματα του ανθρώπου και τη δημοκρατία στις συμφωνίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (2005/2057(INI))

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

- έχοντας υπόψη τα άρθρα 3, 6, 11 και 19 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση και τα άρθρα 177, 300 και 310 της Συνθήκης ΕΚ,

- έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 12ης Φεβρουαρίου 2004 σχετικά με τη νέα ώθηση στις δράσεις που αναλαμβάνει η ΕΕ με τους μεσογειακούς εταίρους για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τον εκδημοκρατισμό [1],

- έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 25ης Απριλίου 2002 σχετικά με την ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για το ρόλο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην προώθηση των δικαιωμάτων του ανθρώπου και του εκδημοκρατισμού στις τρίτες χώρες (COM(2001)0252) [2],

- έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 20ής Σεπτεμβρίου 1996 σχετικά με την ανακοίνωση της Επιτροπής για τη συμπερίληψη του σεβασμού των δημοκρατικών αρχών και των δικαιωμάτων του ανθρώπου στις συμφωνίες μεταξύ της Κοινότητας και των τρίτων χωρών (COM(1995)0216) [3],

- έχοντας υπόψη τα προηγούμενα ψηφίσματά του σχετικά με τα δικαιώματα του ανθρώπου στον κόσμο της 28ης Απριλίου 2005 [4], της 22ας Απριλίου 2004 [5], της 4ης Σεπτεμβρίου 2003 [6], της 25ης Απριλίου 2002 [7], της 5ης Ιουλίου 2001 [8], της 16ης Μαρτίου 2000 [9], της 17ης Δεκεμβρίου 1998 [10], της 12ης Δεκεμβρίου 1996 [11], της 26ης Απριλίου 1995 [12], της 12ης Μαρτίου 1993 [13], της 12ης Σεπτεμβρίου 1991 [14], της 18ης Ιανουαρίου 1989 [15], της 12ης Μαρτίου 1987 [16], της 22ας Οκτωβρίου 1985 [17], της 22ας Μαΐου 1984 [18] και της 17ης Μαΐου 1983 [19],

- έχοντας υπόψη τη συμφωνία εταιρικής σχέσης μεταξύ των μελών της ομάδας των κρατών της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού (ΑΚΕ), αφενός, και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αφετέρου, που υπογράφηκε στο Κοτονού στις 23 Ιουνίου 2000 [20] και τροποποιήθηκε στο Λουξεμβούργο στις 25 Ιουνίου 2005 [21],

- έχοντας υπόψη το Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που διακηρύχθηκε στη Νίκαια στις 7 Δεκεμβρίου 2000 [22],

- έχοντας υπόψη την πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για την ίδρυση Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (COM(2005)0280),

- έχοντας υπόψη την Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (1948) και άλλα νομικά κείμενα του ΟΗΕ για τα δικαιώματα του ανθρώπου, κυρίως τα Σύμφωνα Ατομικών και Πολιτικών Δικαιωμάτων (1966) και Οικονομικών, Κοινωνικών και Πολιτιστικών Δικαιωμάτων (1966), τη Σύμβαση για την Εξάλειψη Κάθε Μορφής Φυλετικών Διακρίσεων (1965), τη Σύμβαση για την Εξάλειψη των Διακρίσεων κατά των Γυναικών (1979), τη Σύμβαση κατά των Βασανιστηρίων (1984), τη Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού (1989), την Διακήρυξη της Βιέννης και το Πρόγραμμα Δράσης της Παγκόσμιας Διάσκεψης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (1993), και τη Διακήρυξη των Ηνωμένων Εθνών για τους Υπερασπιστές των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (1998),

- έχοντας υπόψη τις συμβάσεις που έχουν καταρτιστεί στο πλαίσιο της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ΔΟΕ),

- έχοντας υπόψη τους κανόνες του ΟΗΕ του 2003 για τις ευθύνες των διεθνικών εταιριών και συναφών επιχειρήσεων όσον αφορά τα ανθρώπινα δικαιώματα, κανόνες οι οποίοι συνδέονται με συγκεκριμένες ευθύνες των επιχειρήσεων σε σχέση με τα δικαιώματα του ανθρώπου,

- έχοντας υπόψη το σύνολο των συμφωνιών μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τρίτων χωρών,

- έχοντας υπόψη το άρθρο 45 του Κανονισμού του,

- έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων και τις γνωμοδοτήσεις της Επιτροπής Διεθνούς Εμπορίου και της Επιτροπής Ανάπτυξης (A6-0004/2006),

Α. λαμβάνοντας υπόψη ότι πρέπει να υποστηριχθούν και να προωθηθούν η οικουμενικότητα, η ατομικότητα και το αδιαίρετο των δικαιωμάτων του ανθρώπου, όχι μόνο των ατομικών και των πολιτικών, αλλά και των οικονομικών, των κοινωνικών και των πολιτιστικών, και λαμβάνοντας υπόψη ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να θεσπίζει πρόσφορα εργαλεία για την επίτευξη του στόχου αυτού,

Β. λαμβάνοντας υπόψη ότι η ανάπτυξη και η εμπέδωση της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου και ο σεβασμός των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών συνιστούν συνολικό στόχο της Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας και πρέπει να αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της εξωτερικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

Γ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι προσπάθειες για την προώθηση του σεβασμού των δικαιωμάτων του ανθρώπου και της δημοκρατίας ως θεμελιωδών στόχων της πολιτικής εξωτερικών σχέσεων της ΕΕ θα αποτύχουν, εάν δεν προταχθούν επαρκώς οι εγγενείς αρχές σε σχέση με τα συμφέροντα τα οποία συνδέονται με την ασφάλεια και τα πολιτικά και οικονομικά συμφέροντα,

Δ. τονίζοντας ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να είναι σε θέση να αναλαμβάνει άμεση και αποτελεσματική δράση σε περιπτώσεις σοβαρών και επανειλημμένων παραβιάσεων των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των δημοκρατικών αρχών, και ότι σε πολλές περιπτώσεις αυτό δεν συμβαίνει, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη αντικειμενικές αξιολογήσεις της κατάστασης των δικαιωμάτων του ανθρώπου και της δημοκρατίας στις τρίτες χώρες,

Ε. λαμβάνοντας υπόψη ότι ο νομικά δεσμευτικός χαρακτήρας της ρήτρας για τα δικαιώματα του ανθρώπου και τη δημοκρατία θα την καταστήσουν σημαντικό όργανο της ευρωπαϊκής πολιτικής για την προώθηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων, και λαμβάνοντας υπόψη ότι, καθώς έχει παρέλθει μια δεκαετία από την αρχική διατύπωσή της, είναι πλέον σκόπιμο να αξιολογηθεί ο τρόπος με τον οποίο έχει εφαρμοστεί και να εξεταστούν οι δυνατότητες βελτίωσής της,

ΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η ρήτρα έχει πλέον ενσωματωθεί σε περισσότερες από 50 συμφωνίες και ισχύει για περισσότερες από 120 χώρες, λαμβάνοντας επίσης υπόψη ότι η ρήτρα δεν είναι το μόνο μέσο που διαθέτει η ΕΕ για την προώθηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων και ότι το σύνολο της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής, στην πολιτική, οικονομική και εμπορική της διάσταση, πρέπει να βασίζεται στην προώθηση των θεμελιωδών δημοκρατικών αρχών,

Ζ. τονίζοντας, επ' αυτού, τη σημασία της συμφωνίας του Κοτονού καθώς έχει ενισχύσει τη ρήτρα για τη δημοκρατία, η οποία περιλαμβάνεται από την Ευρωπαϊκή Κοινότητα ως "ουσιώδες στοιχείο" σε όλες τις συμφωνίες της με τρίτες χώρες, και πλέον βασίζεται στο σεβασμό των δικαιωμάτων του ανθρώπου, των δημοκρατικών αρχών και του κράτους δικαίου, καθώς και στη χρηστή διακυβέρνηση και διαχείριση του δημόσιου τομέα,

Η. λαμβάνοντας υπόψη ότι η Κοινοβουλευτική Συνέλευση Ίσης Εκπροσώπησης ΑΚΕ-ΕΕ αποτελεί το μοναδικό φόρουμ διαλόγου ανάμεσα στους βουλευτές των χωρών ΑΚΕ και των κρατών μελών της ΕΕ, ιδίως επί θεμάτων που άπτονται των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της δημοκρατίας,

Θ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η εν λόγω ρήτρα εξακολουθεί να μην περιλαμβάνεται σε πολλές συμφωνίες με αναπτυγμένες χώρες και σε τομεακές συμφωνίες, όπως οι συμφωνίες για την κλωστοϋφαντουργία, τη γεωργία και την αλιεία,

Ι. λαμβάνοντας υπόψη ότι τα δικαιώματα του ανθρώπου πρέπει να αποτελούν σημαντικό στοιχείο στην εντολή διαπραγμάτευσης που αναθέτει το Συμβούλιο στην Επιτροπή για τις εξωτερικές συμφωνίες, καθώς και ότι η διαδικασία καθορισμού της εν λόγω εντολής διαπραγμάτευσης πρέπει να είναι περισσότερο διαφανής,

ΙΑ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, για να τεθεί σε ισχύ μια συμφωνία, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρέπει να δώσει τη σύμφωνη γνώμη του, αλλά δεν συμβαίνει το ίδιο για την έναρξη διαβουλεύσεων ή τη μερική ανάκληση μιας συμφωνίας, και λαμβάνοντας υπόψη ότι το γεγονός αυτό υπονομεύει τον πολιτικό και θεσμικό ρόλο του,

ΙΒ. τονίζοντας ότι η κοινωνία των πολιτών και το διεθνές σύστημα των ΜΚΟ που ασχολούνται με τα δικαιώματα του ανθρώπου μπορούν να συμβάλλουν σημαντικά στην όλη διαδικασία κατάρτισης, εφαρμογής και αξιολόγησης της ρήτρας για τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα στις συμφωνίες της ΕΕ με τρίτες χώρες,

ΙΓ. εκφράζοντας την πεποίθηση ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να δημιουργήσει νέες διαδικασίες και νέα κριτήρια για την εφαρμογή της ρήτρας για τα δικαιώματα του ανθρώπου και τη δημοκρατία, που πρέπει να εφαρμόζονται χωρίς διακρίσεις μεταξύ των κρατών και ανεξαρτήτως του βαθμού ανάπτυξής τους,

ΙΔ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η ρήτρα για τα δικαιώματα του ανθρώπου ισχύει τόσο για την Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και για τις τρίτες χώρες, αλλά λαμβάνοντας υπόψη ότι δεν έχει αξιοποιηθεί πλήρως η αμοιβαία διάσταση της ρήτρας,

ΙΕ. επαναλαμβάνοντας ότι η επείγουσα ανθρωπιστική βοήθεια πρέπει ωστόσο να συνεχίσει να εξαιρείται από οιαδήποτε δυνητική "αρνητική" εφαρμογή της ρήτρας για τα δικαιώματα του ανθρώπου, εν ονόματι της θεμελιώδους αρχής της αλληλεγγύης μεταξύ των λαών,

1. επικροτεί την πρακτική που ακολουθεί γενικά η Ευρωπαϊκή Κοινότητα από το 1992 να ενσωματώνει στις διεθνείς συμφωνίες που συνάπτει ρήτρες για τα δικαιώματα του ανθρώπου και τη δημοκρατία — τις λεγόμενες ρήτρες για τα "ουσιώδη στοιχεία" και τη "μη εκτέλεση"·

2. ζητεί μεγαλύτερη διαφάνεια κατά την εφαρμογή της ρήτρας για τη δημοκρατία, θεμέλιο λίθο της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ, και μεγαλύτερη συμμετοχή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου· επισημαίνει ότι δεν μπορούν να επιβληθούν κυρώσεις σε σχέση με τις χώρες στις οποίες σημειώνονται παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων αλλά σε σχέση με την ίδια την παραβίαση·

3. θεωρεί ότι αποτελεί ευθύνη της Ένωσης να διασφαλίσει, κατά την υπογραφή διεθνούς συμφωνίας με τρίτη χώρα, ότι περιλαμβάνεται η ρήτρα δικαιωμάτων του ανθρώπου και ότι η εν λόγω τρίτη χώρα σέβεται τα διεθνή πρότυπα των δικαιωμάτων του ανθρώπου όταν υπογράφεται η συμφωνία·

4. τονίζει ότι ένας από τους παράγοντες που έχουν παρεμποδίσει την εφαρμογή της ρήτρας είναι ο γενικόλογος χαρακτήρας της διατύπωσής της, καθώς δεν προσδιορίζονται λεπτομερείς διαδικασίες για "θετικές" και "αρνητικές" παρεμβάσεις στο πλαίσιο της συνεργασίας της ΕΕ με τρίτες χώρες, επιτρέποντας έτσι στο Συμβούλιο και στις εθνικές επιταγές των κρατών μελών να ελέγχουν τις γενικότερες απαιτήσεις σε σχέση με τα δικαιώματα του ανθρώπου·

5. επικροτεί, ωστόσο, τη δοκιμή που έχει πραγματοποιηθεί έως σήμερα με τη ρήτρα για τη δημοκρατία των άρθρων 9 και 96 της συμφωνίας του Κοτονού, η οποία έχει οδηγήσει ακόμα και σε προσωρινή ανάκληση της οικονομικής και εμπορικής συνεργασίας με ορισμένα κράτη ΑΚΕ λόγω σοβαρών παραβιάσεων των δικαιωμάτων του ανθρώπου, γεγονός που έχει ενισχύσει την αποφασιστικότητα και την αξιοπιστία της Ευρωπαϊκής Ένωσης· τάσσεται υπέρ της ανάπτυξης της δοκιμής αυτής και της ενσωμάτωσής της ως σταθερού στοιχείου στις συμφωνίες που συνάπτει η ΕΕ με τρίτες χώρες·

6. τονίζει ότι στη συμφωνία του Κοτονού προσδιορίζεται με σαφήνεια το πολιτικό και νομικό περιεχόμενο της ρήτρας για τη δημοκρατία και ότι περιγράφονται λεπτομερώς οι μηχανισμοί διαβούλευσης και ανταλλαγής πληροφοριών, πριν από την προσωρινή ανάκληση της διμερούς συνεργασίας·

7. τάσσεται υπέρ της διαμόρφωσης μιας νέας "πρότυπης ρήτρας" που θα διορθώσει τη σημερινή διατύπωση του λεγόμενου "άρθρου 2", ώστε να διασφαλιστεί μια πιο συνεκτική , αποτελεσματική και διαφανής προσέγγιση της ευρωπαϊκής πολιτικής για τα δικαιώματα του ανθρώπου στις συμφωνίες με τρίτες χώρες· το κείμενο θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις ακόλουθες αρχές:

α) η προαγωγή της δημοκρατίας, των δικαιωμάτων του ανθρώπου, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των μειονοτήτων, το κράτος δικαίου και η χρηστή διακυβέρνηση αποτελούν βασικό πυλώνα της διμερούς και/ή πολυμερούς συνεργασίας· αυτό ισχύει για τις συμφωνίες που συνάπτονται τόσο με αναπτυσσόμενες όσο και με εκβιομηχανισμένες χώρες·

β) σε ό,τι αφορά τη νομική διατύπωση των δικαιωμάτων αυτών, τα συμβαλλόμενα μέρη θα πρέπει συγκεκριμένα να βασίζονται στις διεθνείς υποχρεώσεις και δεσμεύσεις τους που έχουν ήδη κυρωθεί και πρέπει να καθίσταται σαφές ότι τα συμβαλλόμενα μέρη οφείλουν να συμμορφώνονται προς τους κανόνες που συνθέτουν το "ουσιώδες στοιχείο" της συμφωνίας· συγκεκριμένα, τα συμβαλλόμενα μέρη θα πρέπει να δεσμεύονται να προωθούν τα θεμελιώδη δικαιώματα εκείνα που ορίζονται στην Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, η οποία εγκρίθηκε από τη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών το 1948, στις δύο συμβάσεις των Ηνωμένων Εθνών σχετικά με τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα και τα Οικονομικά, Κοινωνικά και Πολιτιστικά Δικαιώματα, καθώς και στις διεθνώς αναγνωρισμένες συμφωνίες και τους νομικούς κανόνες όσον αφορά το δικαίωμα αυτοδιάθεσης·

επισημαίνει ότι, στο πλαίσιο των σχέσεών της με τρίτες χώρες και της προώθησης των δημοκρατικών αρχών και των δικαιωμάτων του ανθρώπου μέσω της "ρήτρας για τη δημοκρατία", η Ευρωπαϊκή Ένωση καλείται να δώσει ιδιαίτερη προσοχή στην εφαρμογή των πολιτικών για την ισότητα των φύλων και τα δικαιώματα των γυναικών, αφού δηλώσει ικανοποιημένη ότι οι αρχές κάποιας τρίτης χώρας σέβονται τα θεμελιώδη δικαιώματα του να μην συλλαμβάνεται κανείς αυθαίρετα, να μην βασανίζεται ή εκτελείται και ότι οι πολίτες της χώρας αυτής έχουν πρόσβαση σε αμερόληπτο δικαστήριο ως προτεραιότητα·

επισημαίνει ότι, σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές συνθήκες, στο πλαίσιο των σχέσεών της με τρίτες χώρες και της προώθησης των δημοκρατικών αρχών και των δικαιωμάτων του ανθρώπου μέσω της "ρήτρας για τη δημοκρατία", η ΕΕ δεσμεύεται επίσης να αντιτεθεί σε κάθε είδους διάκριση λόγω γενετήσιου προσανατολισμού ή αναπηρίας·

γ) για τον καθορισμό των τομεακών δικαιωμάτων που θα πρέπει να προωθεί η συνεργασία, τα συμβαλλόμενα μέρη πρέπει να βασίζονται στις δεσμευτικές για αυτά συμβάσεις του ΟΗΕ και στις συμβάσεις των ειδικών υπηρεσιών του, ιδίως της ΔΟΕ, η οποία έχει δημιουργήσει μια διεθνώς αναγνωρισμένη συλλογή νομικών κειμένων για τα θεμελιώδη δικαιώματα·

δ) η ρήτρα θα πρέπει να περιλαμβάνει μια διαδικασία διαβούλευσης μεταξύ των συμβαλλομένων μερών, με λεπτομερείς πολιτικούς και νομικούς μηχανισμούς που θα χρησιμοποιούνται σε περίπτωση αιτήματος ανάκλησης της διμερούς συνεργασίας λόγω επανειλημμένων και/ή συστηματικών παραβιάσεων των δικαιωμάτων του ανθρώπου κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου· η ανάκληση αποτελεί προφανώς ένα ακραίο μέτρο στο πλαίσιο των σχέσεων της ΕΕ με τις τρίτες χώρες, και ως εκ τούτου πρέπει να αναπτυχθεί ένα σαφές σύστημα κυρώσεων, προκειμένου να προσφέρει μία εναλλακτική πορεία δράσης, αλλά η συμπεφωνημένη, ουσιαστική θετική προσέγγιση για τα δικαιώματα του ανθρώπου δεν θα πρέπει να αποκλείει τη δυνατότητα επίκλησης της διάταξης περί προσωρινής ανάκλησης της συνεργασίας λόγω παραβίασης της ρήτρας για τα δικαιώματα του ανθρώπου και τη δημοκρατία·

ε) η ρήτρα θα πρέπει επίσης να περιλαμβάνει λεπτομέρειες ενός μηχανισμού που θα επιτρέπει την προσωρινή ανάκληση της συμφωνίας συνεργασίας, καθώς και έναν "μηχανισμό προειδοποίησης" σε περίπτωση παραβίασης της ρήτρας για τα δικαιώματα του ανθρώπου και τη δημοκρατία·

στ) η ρήτρα θα πρέπει να βασίζεται στην αμοιβαιότητα και ούτως θα πρέπει να συνιστά νομική βάση η οποία επιτρέπει στα συμβαλλόμενα μέρη να συζητούν και να δρουν από κοινού όσον αφορά αφενός την επικράτεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης και αφετέρου την επικράτεια της τρίτης χώρας· πρέπει να αποτελεί μέσο προς δύο κατευθύνσεις το οποίο να καθιστά την Ευρωπαϊκή Ένωση και την τρίτη χώρα υπόλογες έναντι αλλήλων για όλες τις πολιτικές τους που σχετίζονται με τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις θεμελιώδεις ελευθερίες·

8. ζητεί να επεκταθεί η ρήτρα για τα δικαιώματα του ανθρώπου και τη δημοκρατία σε όλες τις νέες συμφωνίες που συνάπτει η Ευρωπαϊκή Ένωση με τρίτες χώρες, τόσο εκβιομηχανισμένες όσο και αναπτυσσόμενες, αλλά και στις τομεακές συμφωνίες, στο εμπόριο και στην τεχνική ή οικονομική βοήθεια, όπως έχει συμβεί με τα κράτη ΑΚΕ·

9. ζητεί την επέκταση της θετικής διάστασης της ρήτρας για τα δικαιώματα του ανθρώπου, η οποία συνεπάγεται την ανάγκη να ληφθούν αποτελεσματικά μέτρα που να συμβάλλουν στην απόλαυση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων εντός και εκ μέρους των αντίστοιχων συμβαλλόμενων μερών, να συμπεριληφθεί μία συνεχής αξιολόγηση και παρακολούθηση του αντίκτυπου της συμφωνίας αυτής καθαυτής στην απόλαυση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και να υιοθετηθεί μία προσέγγιση με γνώμονα τα ανθρώπινα δικαιώματα κατά την εφαρμογή του συνόλου των πτυχών της συμφωνίας·

10. υπογραμμίζει ότι δεν προτίθεται πλέον να συναινέσει σε νέες διεθνείς συμφωνίες που δεν περιλαμβάνουν ρήτρα για τα δικαιώματα του ανθρώπου και τη δημοκρατία·

11. θεωρεί ότι πρέπει να συμμετέχει στον καθορισμό της εντολής διαπραγμάτευσης νέων συμφωνιών με τρίτες χώρες και ιδίως σε ό,τι αφορά τον προσδιορισμό των πολιτικών στόχων της και την προώθηση των δικαιωμάτων του ανθρώπου· για τον λόγο αυτό, θεωρεί ότι η Επιτροπή και το Συμβούλιο θα πρέπει να φροντίσουν για τη μεγαλύτερη συμμετοχή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, μέσω των αρμόδιων κοινοβουλευτικών του επιτροπών, στον καθορισμό της εντολής διαπραγμάτευσης συμφωνιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τρίτες χώρες· τονίζει, εν προκειμένω, την ανάγκη βελτίωσης της διοργανικής ανταλλαγής πληροφοριών και της πρόσβασης στη βάση δεδομένων του Συμβουλίου και της Επιτροπής·

12. σε ό,τι αφορά την ανάγκη διασφάλισης ενός αποτελεσματικού μηχανισμού για την παρακολούθηση του σεβασμού των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των δημοκρατικών αρχών από τους εταίρους:

α) καλεί το Συμβούλιο και την Επιτροπή να κινήσουν διαδικασίες διαρθρωμένου διαλόγου στο πλαίσιο της εν λόγω τακτικής αξιολόγησης της συμμόρφωσης των εταίρων με τις υποχρεώσεις τους σε σχέση με τα δικαιώματα του ανθρώπου· θεωρεί ότι μέρος του διαλόγου αυτού αποτελεί και η συστηματική ενσωμάτωση των ζητημάτων που αφορούν τα δικαιώματα του ανθρώπου στην ημερήσια διάταξη του συμβουλίου σύνδεσης·

β) συνιστά την ενίσχυση του ρόλου των επικεφαλής των εξωτερικών αντιπροσωπειών της Επιτροπής στις τρίτες χώρες· ζητεί να καταρτίζονται "έγγραφα πολυετούς στρατηγικής ανά χώρα" υπό την ευθύνη των επικεφαλής των αντιπροσωπειών, τα δε έγγραφα στρατηγικής ανά χώρα να αποδίδουν μεγαλύτερη προσοχή στην κατάσταση των δικαιωμάτων του ανθρώπου, να προσδιορίζουν τις προτεραιότητες και να καθορίζουν τις μεθόδους και τα μέσα που χρησιμοποιεί η ΕΕ προκειμένου να διασφαλίσει την τήρηση της ρήτρας για τη δημοκρατία και να ανυψώσει το επίπεδο σεβασμού για τα βασικά δικαιώματα· ζητεί επίσης η διατύπωση των εν λόγω στρατηγικών να αναθεωρείται σε τακτά χρονικά διαστήματα, ιδίως σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και να αποτελεί αντικείμενο συζητήσεων στις αρμόδιες αντιπροσωπείες του καθώς και στην ολομέλεια, ιδιαίτερα σε σχέση με την εφαρμογή τους· συνιστά, τα έγγραφα στρατηγικής ανά χώρα και τα σχέδια δράσης της Επιτροπής να περιέχουν σαφή κριτήρια σύγκρισης προόδου όσον αφορά τα δικαιώματα του ανθρώπου και ένα χρονοδιάγραμμα εντός του οποίου θα πρέπει να επιτευχθούν οι αλλαγές·

γ) εάν μια από τις εμπλεκόμενες κυβερνήσεις, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ή τα εμπλεκόμενα εθνικά κοινοβούλια ή, στην περίπτωση χωρών ΑΚΕ, η Κοινοβουλευτική Συνέλευση Ίσης Εκπροσώπησης ΑΚΕ-ΕΕ, ζητήσει να γίνει επίκληση της ρήτρας για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη δημοκρατία μέσω της ανάκλησης της διμερούς συμφωνίας, της διεξαγωγής διαλόγου ή της εφαρμογής άλλων κατάλληλων μέτρων, το συμβούλιο σύνδεσης θα πρέπει αυτόματα να συμπεριλαμβάνει σχετική συζήτηση στην ημερήσια διάταξή του· επισημαίνει ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει πολλάκις εκφράσει επισήμως την άποψή του επ' αυτού, αλλά το συμβούλιο σύνδεσης απλώς αγνοεί τα αιτήματα αυτά·

δ) συνιστά τη θέσπιση ενός "διαρθρωμένου διαλόγου" μεταξύ του συμβουλίου σύνδεσης και/ή της υποεπιτροπής του για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης Ίσης Εκπροσώπησης ΑΚΕ-ΕΕ οσάκις τούτο ενδείκνυται, καθώς και ΜΚΟ και/ή ανεξάρτητων και δημοκρατικών μη κρατικών φορέων στο πλαίσιο των συζητήσεων που αφορούν παραβιάσεις των ρητρών για τα δικαιώματα του ανθρώπου και τη δημοκρατία στις συμφωνίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συμπεριλαμβανομένων προτάσεων για τη βελτίωση της εφαρμογής της ρήτρας (μηδενός εξαιρουμένου)·

ε) εκφράζει λύπη για το γεγονός ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δεν συμμετέχει στη διαδικασία λήψης αποφάσεων για την έναρξη διαβουλεύσεων ή την ανάκληση μιας συμφωνίας· υπογραμμίζει μετ' επιτάσεως ως εκ τούτου την ανάγκη να καταστεί το ίδιο φορέας λήψης αποφάσεων μαζί με την Επιτροπή και το Συμβούλιο επί των θεμάτων αυτών καθώς και σε σχέση με την απόφαση ανάκλησης οιωνδήποτε κατάλληλων αρνητικών μέτρων έχουν ήδη επιβληθεί σε μια χώρα ("ανάκληση της ανάκλησης")·

στ) προτείνει την εκπόνηση ετήσιας έκθεσης από την Επιτροπή, από κοινού με τις υποεπιτροπές δικαιωμάτων του ανθρώπου, η οποία θα συζητείται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, σχετικά με την εφαρμογή των ρητρών για τα δικαιώματα του ανθρώπου και τη δημοκρατία στις ισχύουσες διεθνείς συμφωνίες, η οποία να περιέχει την ανά περίπτωση ανάλυση κάθε διαδικασίας διαβούλευσης και των άλλων κατάλληλων μέτρων που τέθηκαν σε εφαρμογή ή απορρίφθηκαν από το Συμβούλιο κατά τη διάρκεια του εν λόγω έτους και να συνοδεύεται από λεπτομερείς συστάσεις και αξιολόγηση η οποία να πραγματεύεται την αποτελεσματικότητα και τη συνάφεια των αναληφθεισών δράσεων·

13. επισημαίνοντας ότι τα συμβούλια σύνδεσης καθορίζουν εν γένει τις σχέσεις της ΕΕ με τις τρίτες χώρες, ζητεί τη γενική συγκρότηση υποεπιτροπών δικαιωμάτων του ανθρώπου στο πλαίσιο των συμφωνιών σύνδεσης, με εντολή:

α) τον έλεγχο της συμμόρφωσης και της εφαρμογής της ρήτρας για τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα·

β) την πρόταση συγκεκριμένων θετικών δράσεων για τη βελτίωση της δημοκρατίας και των δικαιωμάτων του ανθρώπου· και

γ) την αξιολόγηση και παρακολούθηση του άμεσου και έμμεσου αντίκτυπου της εφαρμογής της συμφωνίας για την απόλαυση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στα κράτη-συμβαλλόμενα μέρη και την εκπόνηση ειδικών συστάσεων σχετικά με αυτό·

θεωρεί ότι οι υποεπιτροπές αυτές θα πρέπει να συνέρχονται σε τακτικές συνεδριάσεις (τουλάχιστον όποτε συνεδριάζει το συμβούλιο σύνδεσης ), στις οποίες θα συμμετέχουν και θα γνωμοδοτούν εκπρόσωποι κοινοβουλίων και οργανώσεων εκπροσώπησης της κοινωνίας των πολιτών· θεωρεί, εν προκειμένω, ότι μια πολιτική ανά περίπτωση δεν αποτελεί την πλέον κατάλληλη προσέγγιση που μπορεί να υιοθετηθεί με τις χώρες εταίρους σε σχέση με τη συγκρότηση υποεπιτροπών δικαιωμάτων του ανθρώπου και τον καθορισμό της εντολής τους· τονίζει εκ νέου την ανάγκη εξέτασης των επιμέρους περιπτώσεων στο πλαίσιο αυτών των υποεπιτροπών·

14. ζητεί τη διασύνδεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου με τα συμβούλια σύνδεσης και με τις υποεπιτροπές δικαιωμάτων του ανθρώπου, και ζητεί επίσης την ενίσχυση του ρόλου των διακοινοβουλευτικών αντιπροσωπειών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο πλαίσιο αυτό καθώς και τη διαρκή πρόβλεψη στις ημερήσιες διατάξεις για τη συμμετοχή τους σε συζητήσεις για τη ρήτρα·

15. τονίζει ότι τα κριτήρια για την έναρξη μιας διαδικασίας διαβούλευσης ή την εφαρμογή κατάλληλων μέτρων πρέπει να είναι αντικειμενικά και διαφανή·

16. τονίζει ότι δεν πρέπει να αρθεί κανένα μέτρο έως ότου πάψουν να υφίστανται οι λόγοι εφαρμογής του, και ζητεί την εισαγωγή πρόσθετων μέτρων, εάν τα υφιστάμενα μέτρα δεν έχουν αποφέρει αποτελέσματα μετά την παρέλευση σημαντικού χρονικού διαστήματος·

17. αναγνωρίζοντας πως έχει δυσχεράνει την εφαρμογή της ρήτρας το γεγονός ότι για να ξεκινήσει μια διαδικασία διαβούλευσης απαιτείται ομοφωνία στο Συμβούλιο, ζητεί την κατάργηση της ομοφωνίας για την έναρξη μιας διαδικασίας διαβούλευσης, και την αναθεώρηση του άρθρου 300, παράγραφος 2, της Συνθήκης ΕΚ, η οποία περιορίζει τον ρόλο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στις περιπτώσεις αυτές·

18. επισημαίνει τη σημασία της προσέλκυσης της προσοχής του ευρύτερου κοινού στο γεγονός ότι η ρήτρα δικαιωμάτων του ανθρώπου προβλέπεται σε συμφωνίες μεταξύ της ΕΕ και τρίτων χωρών·

19. θεωρεί ότι για την ειδική περίπτωση των χωρών με τις οποίες η ΕΕ μοιράζεται τις ίδιες θεμελιώδεις αξίες και κοινές μακροπρόθεσμες πολιτικές, όπως οι χώρες που εμπίπτουν στη "νέα πολιτική γειτονίας", ενδεχομένως θα μπορούσε να εξεταστεί η πιθανότητα της σύναψης συμφωνιών που προχωρούν πέραν της "ρήτρας για τη δημοκρατία", βάσει της ύπαρξης κοινών θεσμών για την προώθηση των δημοκρατικών αρχών και των δικαιωμάτων του ανθρώπου, κατά το παράδειγμα του Συμβουλίου της Ευρώπης και/ή άλλων περιφερειακών συμφωνιών·

20. ιδίως σε σχέση με τις χώρες που καλύπτονται από την Ευρωπαϊκή Πολιτική Γειτονίας, με τις οποίες η Ευρωπαϊκή Ένωση διατηρεί ιδιαίτερα στενές σχέσεις μέσω των συμφωνιών σύνδεσης, η ρήτρα θα πρέπει να ορίζει ότι τα συμβαλλόμενα μέρη αυτών των συμφωνιών οφείλουν να παρέχουν μεταξύ τους —σε αμοιβαία βάση — το δικαίωμα παρατήρησης των βουλευτικών και προεδρικών εκλογών τους· καλεί το Συμβούλιο και την Επιτροπή να ενθαρρύνουν περαιτέρω τις σχετικές χώρες να δεχτούν την παρουσία διεθνών παρατηρητών κατά τη διεξαγωγή των εκλογών τους, προς όφελος της διαφάνειας·

21. τονίζει ότι για να θεωρούνται οι εκλογές δημοκρατικές, ελεύθερες και δίκαιες πρέπει να πληρούνται ορισμένες προϋποθέσεις στις οποίες περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, ο σεβασμός για τα πολιτικά δικαιώματα και τα δικαιώματα του πολίτη, ο σεβασμός για την ελευθερία έκφρασης και ενημέρωσης, η επί ίσης βάσεως πρόσβαση στα μέσα ενημέρωσης και ο σεβασμός για τον πολιτικό πλουραλισμό ώστε να προσφέρεται στους εκλογείς πραγματική δυνατότητα επιλογής·

22. αναθέτει στον Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο και στην Επιτροπή.

[1] ΕΕ C 97 E της 22.4.2004, σ. 656.

[2] ΕΕ C 131 E της 5.6.2003, σ. 147.

[3] ΕΕ C 320 της 28.10.1996, σ. 261.

[4] Κείμενα που εγκρίθηκαν, P6_TA(2005)0150.

[5] ΕΕ C 104 E της 30.4.2004, σ. 1048.

[6] ΕΕ C 76 E της 25.3.2004, σ. 386.

[7] ΕΕ C 131 E της 5.6.2003, σ. 138.

[8] ΕΕ C 65 E της 14.3.2002, σ. 336.

[9] ΕΕ C 377 της 29.12.2000, σ. 336.

[10] ΕΕ C 98 της 9.4.1999, σ. 267.

[11] ΕΕ C 20 της 20.1.1997, σ. 161.

[12] ΕΕ C 126 της 22.5.1995, σ. 15.

[13] ΕΕ C 115 της 26.4.1993, σ. 214.

[14] ΕΕ C 267 της 14.10.1991, σ. 165.

[15] ΕΕ C 47 της 27.2.1989, σ. 61.

[16] ΕΕ C 99 της 13.4.1987, σ. 157.

[17] ΕΕ C 343 της 31.12.1985, σ. 29.

[18] ΕΕ C 172 της 2.7.1984, σ. 36.

[19] ΕΕ C 161 της 10.6.1983, σ. 58.

[20] ΕΕ L 317 της 15.12.2000, σ. 3.

[21] ΕΕ L 287 της 28.10.2005, σ. 1.

[22] ΕΕ C 364 της 18.12.2000, σ. 1.

--------------------------------------------------