Εξωκοινοτικές αποστολές: Εισαγωγές, εξαγωγές και διαμετακομίσεις μέσω της Κοινότητας

Με εξωκοινοτικές αποστολές σχετίζονται 26 άδειες (18 % του συνολικού αριθμού αδειών). Οι 17 αφορούσαν εξαγωγές σε τρίτες χώρες (12 % του συνολικού αριθμού αδειών), ενώ 8 (περίπου 5 % του συνολικού αριθμού αδειών) αφορούσαν εισαγωγές από χώρες εκτός της ΕΕ. Σε επίπεδο πραγματικών αποστολών, το 2 % αφορά εξαγωγές και το 1 % εισαγωγές. Αναφέρθηκε μία μόνο άδεια διαμετακόμισης μέσω της Κοινότητας.

Όσον αφορά τις εισαγωγές ραδιενεργών αποβλήτων από τρίτες χώρες την περίοδο 2015-2017, χορηγήθηκαν πέντε άδειες από τρία κράτη μέλη, οι οποίες αντιστοιχούν σε 14 αποστολές ραδιενεργών αποβλήτων. Οι εν λόγω εισαγωγές αφορούσαν επιστροφές έπειτα από επεξεργασία ραδιενεργών αποβλήτων (από τις ΗΠΑ) και τελική διάθεση αποβλήτων από τη βιομηχανία μη πυρηνικής ενέργειας (από τις Μπαχάμες και το Μονακό). Δύο κράτη μέλη εισήγαγαν αναλωμένα καύσιμα από τρίτες χώρες για ερευνητικές δραστηριότητες, που αντιστοιχούν σε τρεις άδειες για 11 αποστολές.

Σε ό,τι αφορά τις εξαγωγές ραδιενεργών αποβλήτων από την Κοινότητα προς τρίτες χώρες, έξι κράτη μέλη χορήγησαν συνολικά 13 άδειες, οι οποίες αντιστοιχούν σε 35 αποστολές. Σκοπός των εν λόγω εξαγωγών δεν ήταν σε καμία περίπτωση η τελική διάθεση στην επικράτεια τρίτης χώρας, αλλά η έρευνα, η επεξεργασία και η επιστροφή έπειτα από επεξεργασία/επανεπεξεργασία. Τρία κράτη μέλη χορήγησαν συνολικά τέσσερις άδειες για ισάριθμες αποστολές εξαγωγής αναλωμένων καυσίμων προς τρίτη χώρα. Σκοπός των εξαγωγών αυτών ήταν η επανεπεξεργασία, η έρευνα και η μετατροπή του καυσίμου από υψηλού βαθμού σε χαμηλού βαθμού εμπλουτισμού.

Μία μόνο διαμετακόμιση με προέλευση από τρίτη χώρα έλαβε άδεια την περίοδο 2015-2017.

Σχήμα

2

. Εξωκοινοτικές αποστολές 2015-2017

Τρόπος μεταφοράς

Οι αποστολές περιλαμβάνουν πολύ συχνά θαλάσσια μεταφορά, σε ποσοστό περίπου 56 % (81 άδειες), ενώ το 40 % (59 άδειες) των μεταφορών πραγματοποιούνται μόνο οδικώς/σιδηροδρομικώς (ήτοι δεν περιλαμβάνουν θαλάσσια ή αεροπορική μεταφορά). Μόνο το 4 % των αδειών (6 άδειες) αφορούσαν αεροπορικές μεταφορές.

Προέλευση των υλικών προς αποστολή

Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία, το 75 % περίπου των αδειών (110 άδειες) αντιστοιχούν σε ραδιενεργά απόβλητα προερχόμενα από τη βιομηχανία πυρηνικής ενέργειας και αναλωμένα καύσιμα, το 12 % από ερευνητικές δραστηριότητες, το 3 % από τον ιατρικό κλάδο και το υπόλοιπο από άλλους τομείς.

Ωστόσο, εάν ληφθεί υπόψη ο πραγματικός αριθμός αποστολών, το μερίδιο των αποστολών της βιομηχανίας μη πυρηνικής ενέργειας —συμπεριλαμβανομένων των ιατρικών και ερευνητικών δραστηριοτήτων— ανέρχεται σε 43 %.

Σκοπός των αποστολών

Οι αποστολές αφορούν, κατά κύριο λόγο, την επεξεργασία ραδιενεργών αποβλήτων (π.χ. επεξεργασία για μείωση όγκου ή συσκευασία). Αυτό ισχύει για 42 άδειες μεταφοράς σε εγκαταστάσεις επεξεργασίας (περίπου 29 % των αδειών) και 48 άδειες επιστροφής έπειτα από επεξεργασία (33 % των αδειών).

Η επανεπεξεργασία αναλωμένων καυσίμων (5 άδειες) και η επιστροφή των ραδιενεργών αποβλήτων τους έπειτα από επανεπεξεργασία (7 άδειες) αντιστοιχούν στο 8 % των αδειών.

4.Συνέχεια που δόθηκε μετά την προηγούμενη περίοδο υποβολής εκθέσεων

Στη δεύτερη έκθεση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή για την εφαρμογή της οδηγίας επισημαίνονται δύο ζητήματα που έθεσαν τα κράτη μέλη κατά την πρώτη περίοδο υποβολής εκθέσεων: αφενός, η έλλειψη εναρμονισμένων επιπέδων αποδέσμευσης για τα πυρηνικά απόβλητα στην ΕΕ και, αφετέρου, οι ασαφείς κανόνες όσον αφορά τα απόβλητα που περιέχουν φυσικά ραδιενεργά υλικά τα οποία δεν προκύπτουν από «εγκεκριμένες πρακτικές». Τα δύο ζητήματα εξετάστηκαν στο πλαίσιο της μελέτης με τίτλο «Comprehensive examination and analysis of the situation of transport of nuclear materials» (Ολοκληρωμένη εξέταση και ανάλυση της κατάστασης σχετικά με τη μεταφορά πυρηνικών υλικών) που χρηματοδοτήθηκε από την Επιτροπή. Από τη μελέτη, η οποία διενεργήθηκε βάσει ερωτηματολογίου που εστάλη στις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών και σε άλλα ενδιαφερόμενα μέρη του τομέα των μεταφορών, και βάσει των πρακτικών του τελικού εργαστηρίου, προέκυψαν τα ακόλουθα προκαταρκτικά συμπεράσματα:

·Η έλλειψη εναρμονισμένων επιπέδων αποδέσμευσης για τα πυρηνικά απόβλητα στην ΕΕ δεν επηρέασε την εφαρμογή της οδηγίας Η οδηγία 2013/59/Ευρατόμ του Συμβουλίου για τον καθορισμό βασικών προτύπων ασφαλείας εξετάζει το ζήτημα της έλλειψης νομικών διατάξεων σχετικά με τα φυσικά ραδιενεργά υλικά (NORM) που δεν προκύπτουν από εγκεκριμένες πρακτικές. Όπως διατυπώθηκε σε προηγούμενη έκθεση8, από νομική άποψη, όλα τα απόβλητα που περιέχουν φυσικά ραδιενεργά υλικά τα οποία απαιτούν κανονιστικό έλεγχο και χαρακτηρίζονται ως ραδιενεργά απόβλητα εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας.

Η τροποποίηση του τυποποιημένου εγγράφου δεν εξετάστηκε για την παρούσα περίοδο υποβολής εκθέσεων. Ωστόσο, για την επόμενη περίοδο υποβολής εκθέσεων, η Επιτροπή θα συνεργαστεί με τα κράτη μέλη με στόχο την ενίσχυση της εναρμόνισης του τυποποιημένου εγγράφου με τις απαιτήσεις του υποδείγματος υποβολής εκθέσεων.

5.Συμπεράσματα