Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για:

- την "Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί τροποποίησης της απόφασης αριθ. 163/2001/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 19ης Ιανουαρίου 2001, περί της εφαρμογής προγράμματος κατάρτισης για τους επαγγελματίες της ευρωπαϊκής βιομηχανίας οπτικοακουστικών προγραμμάτων (MEDIA-Κατάρτιση) (2001-2005)",

(COM(2003) 188 τελικό - 2003/0064 (COD))

- την "Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί τροποποίησης της απόφασης 2000/821/ΕΚ του Συμβουλίου, της 20ής Δεκεμβρίου 2000, για την εφαρμογή προγράμματος για την ενθάρρυνση της ανάπτυξης, της διανομής και της προώθησης των ευρωπαϊκών οπτικοακουστικών έργων (MEDIA Plus - Ανάπτυξη, διανομή και προώθηση)"

(COM(2003) 191 τελικό - 2003/0067 (COD))

(2004/C 10/04)

Στις 5 Μαΐου 2003 και σύμφωνα με τα άρθρα 150 (4) και 157 (3) της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει την γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για τις παραπάνω προτάσεις.

Το ειδικευμένο τμήμα "Μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, κοινωνία των πληροφοριών", στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών, επεξεργάστηκε την γνωμοδότησή του στις 4 Σεπτεμβρίου 2003 με βάση την εισηγητική έκθεση του κ. Paolo Braghin

Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή κατά την 402η σύνοδο ολομέλειας της 24ης και 25ης Σεπτεμβρίου 2003 (συνεδρίαση της 24ης Σεπτεμβρίου), υιοθέτησε με 127 ψήφους υπέρ, 1 ψήφο κατά και 1 αποχή την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Το πρόγραμμα MEDIA-Κατάρτιση σκοπό έχει να αναπτύξει την επαγγελματικότητα στον τομέα της ευρωπαϊκής οπτικοακουστικής βιομηχανίας μέσω της συνεχούς επαγγελματικής κατάρτισης, παρέχοντας στους επαγγελματίες τις απαραίτητες γνώσεις και δεξιότητες που θα τους επιτρέψουν να επωφεληθούν πλήρως της ευρωπαϊκής και διεθνούς κατάστασης της αγοράς και της χρήσης των νέων τεχνολογιών.

1.2. Το πρόγραμμα MEDIA Plus αποσκοπεί στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οπτικοακουστικής βιομηχανίας με μία σειρά μέτρων υποστήριξης για την ανάπτυξη σχεδίων και εταιρειών παραγωγής και για τη διανομή και προώθηση των κινηματογραφικών έργων και οπτικοακουστικών προγραμμάτων.

1.3. Αμφότερα τα προγράμματα πλησιάζουν στη λήξη τους σε μία εποχή που θα σημειωθούν σημαντικές αλλαγές όσον αφορά τη δομή και τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης: διεύρυνση, διακυβερνητική διάσκεψη, ανανέωση του Κοινοβουλίου και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

1.4. Φαίνεται σκόπιμο να εξασφαλισθεί μία νομική βάση για να καταστεί δυνατή η παράταση των σημερινών προγραμμάτων MEDIA - Κατάρτιση και MEDIA Plus έως την υιοθέτηση νέων προγραμμάτων, και να εξασφαλισθεί η συνέχεια της κοινοτικής υποστήριξης στον οπτικοακουστικό τομέα της Ευρώπης και να αποφευχθεί οιαδήποτε διακοπή των μηχανισμών αυτών για την υποστήριξη των στόχων της Κοινότητας που ορίζονται στην Συνθήκη.

1.5. Από δημοσιονομικής σκοπιάς η Επιτροπή προτείνει την προσαρμογή του συνολικού προϋπολογισμού του προγράμματος MEDIA - Κατάρτιση σε 57,40 εκατομμύρια ευρώ και του προγράμματος MEDIA Plus σε 435,6 εκατομμύρια ευρώ.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η ΕΟΚΕ πιστεύει ότι αντί να περιορισθεί στην παράταση κατά ένα έτος της λήξεως των προγραμμάτων, η Επιτροπή θα ήταν καλύτερα να έχει δημιουργήσει εκ των προτέρων τις προϋποθέσεις και να έχει υιοθετήσει τα κατάλληλα μέτρα προβλέποντας τη διεξαγωγή συζήτησης και την παρουσίαση των νέων πολυετών προγραμμάτων στους τομείς που καλύπτονται από τα ισχύοντα προγράμματα MEDIA - Κατάρτιση και MEDIA Plus. Με τον τρόπο αυτό θα μπορούσε να ανταποκριθεί στις νέες ανάγκες και τη νέα πραγματικότητα που αντιμετωπίζει ο τομέας, να απαντήσει στις εποικοδομητικές κριτικές που είχαν ως αντικείμενο την εφαρμογή των προγραμμάτων και να αναθεωρήσει τη σύλληψη και τη δομή των προγραμμάτων, ιδιαίτερα προκειμένου να αντιμετωπίσει τις νέες προκλήσεις που προκύπτουν από τη διεύρυνση.

2.2. Η ΕΟΚΕ εύχεται όπως κατά την εν εξελίξει ενδιάμεση αξιολόγηση ληφθούν υπόψη ιδιαίτερα οι υποδείξεις και οι προτάσεις που έχουν διατυπωθεί σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της ΕΟΚΕ, καθώς και στην παρούσα γνωμοδότηση.

2.3. Η χρηματοδότηση που προβλέπεται για το 2006 είναι κατ' ουσίαν η ίδια με της προηγούμενης πενταετίας, αν και μικρότερη για το πρόγραμμα MEDIA-Κατάρτιση. Ακόμη κι' αν προστεθεί το ποσόν που αντιστοιχεί στον αντίκτυπο της διεύρυνσης, το ποσό παραμένει ανεπαρκές και δεν είναι δυνατό να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις μεγαλύτερου αριθμού πιθανών χρηστών στις πολλαπλάσιες ευκαιρίες συνεργασίας.

2.3.1. Η ΕΟΚΕ ζητεί συνεπώς στα πλαίσια της προετοιμασίας του γενικού προϋπολογισμού της ΕΕ για τα έτη 2006-2012 να αυξηθούν τα κονδύλια που προβλέπονται σήμερα για τα σχέδια MEDIA, ειδικότερα για την κατάρτιση, και να κατανεμηθούν καλύτερα σύμφωνα με τις νέες ανάγκες που συνεπάγεται η χαμηλή ανάπτυξη του οπτικοακουστικού τομέα στα νέα κράτη μέλη.

2.3.2. Εκτός από την υποστήριξη που προβλέπεται από το πρόγραμμα, είναι σκόπιμο να ενισχυθούν και να προσαρμοσθούν καλύτερα για τη στήριξη των ΜΜΕ και ειδικότερα των πολυάριθμων μικροεπιχειρήσεων του τομέα, οι διάφορες δυνατότητες χρηματοδότησης συμπεριλαμβανομένων των μηχανισμών ιδιωτικής χρηματοδότησης καθώς και της υποστήριξης της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕ) βάσει της πρωτοβουλίας i2i για τον οπτικοακουστικό τομέα "Ανάπτυξη και Οπτικοακουστικός τομέας".

2.3.3. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να επιδειχθεί στους μηχανισμούς μείωσης των τελών και δημιουργίας μιας αγοράς κεφαλαίων κινδύνου που θα είναι προσαρμοσμένη στις ιδιαιτερότητες του τομέα ο οποίος θα διανύσει μία περίοδο μεγάλων καινοτομιών για την μετάβασή του στην ψηφιακή εποχή.

3. Ειδικές παρατηρήσεις

3.1. Τα γραφεία ΜΕDIA (MEDIA Desk), τα οποία εξασφαλίζουν την επικοινωνία με τους δικαιούχους του προγράμματος σε εθνικό επίπεδο, αποτελούν βασικό μέσο για την υλοποίηση των στόχων του προγράμματος. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να επιδειχθεί στα γραφεία MEDIA που δημιουργούνται σήμερα στα νέα κράτη μέλη και στην αποτελεσματική τους λειτουργία, προκειμένου οι χρήστες των χωρών να μπορούν να ωφελούνται από την παροχή πληροφοριών και τις ανάλογες υπηρεσίες. Θα συνέβαλε στην θετική ανάπτυξή τους η αναζήτηση εταίρου για τις συμπαραγωγές και τη διάδοση σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

3.2. Η προώθηση των ευρωπαϊκών ταινιών στην Ευρώπη και εκτός της Ευρώπης πραγματοποιείται μέσω της υποστήριξης ευρωπαϊκών φεστιβάλ ταινιών, ντοκιμαντέρ και κινούμενων σχεδίων. Η υποστήριξη αυτή θα μπορούσε να ενσωματωθεί στα πλαίσια μιας συστηματικής δραστηριότητας ενημέρωσης για τα ίδια τα φεστιβάλ, ώστε να διευκολυνθεί η συμμετοχή των δημιουργών και των μικρών ανεξάρτητων παραγωγών και προώθησης των παραγωγών τους σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο.

3.2.1. Τα φεστιβάλ αποτελούν όντως σημαντικό μέσο για την αξιοποίηση της παραγωγής που δεν είναι απλώς εμπορικής φύσεως, με αξιόλογο συχνά πολιτιστικό και ιστορικό περιεχόμενο και γνώση γύρω από τις περιφερειακές παραδόσεις. Εάν ενθαρρυνθούν καταλλήλως, μπορούν να καταστούν μέσον αξιοποίησης των πολιτιστικών ιδιαιτεροτήτων και της οπτικοακουστικής παραγωγής των περιφερειών που μέχρι σήμερα είναι αποκλεισμένες ή στο περιθώριο των διεθνών κυκλωμάτων. Η αναγκαιότητα αυτή θα καταστεί ασφαλώς εντονότερη με τη διεύρυνση της ΕΕ προς τις νέες χώρες των οποίων οι πολιτιστικές παραδόσεις είναι διαφορετικές σε σχέση με τη σημερινή σύνθεση της ΕΕ.

3.3. Η ΕΟΚΕ επικροτεί την πρόθεση της Επιτροπής να μετατρέψει το γραφείο τεχνικής βοήθειας σε εκτελεστική υπηρεσία, που θα καθιστά δυνατή μεγαλύτερη ελαστικότητα και διαφάνεια στη διαχείριση των πόρων και ενθαρρύνει την επιτροπή να προχωρήσει στη σχετική μελέτη.

4. Συμπεράσματα

4.1. Η ΕΟΚΕ εύχεται να διεξαχθεί ευρεία συζήτηση και ενδεχομένως διαβούλευση με τους δικαιούχους, μετά από την διενεργούμενη ενδιάμεση αξιολόγηση, όχι μόνο για την καλύτερη προετοιμασία του μελλοντικού προγράμματος MEDIA αλλά και για να αναθεωρηθεί εγκαίρως εφόσον είναι αναγκαία η χορήγηση των πόρων.

4.2. Το πρόβλημα της χρηματοδότησης του οπτικοακουστικού τομέα, στην προοπτική της διεύρυνσης της ΕΕ, δεν μπορεί να επιλυθεί με την απλή προβολή της χρηματοδότησης που προβλέπεται σήμερα σε μία διευρυμένη Ευρώπη η οποία αριθμεί 70 σχεδόν εκατομμύρια πολίτες επιπλέον και η οποία χαρακτηρίζεται από μεγαλύτερες διαφορές όσον αφορά την ανάπτυξη του οπτικοακουστικού τομέα. Η ΕΟΚΕ ζητεί από την Επιτροπή να λάβει υπόψη την πτυχή αυτή κατά την προετοιμασία των προτάσεων σχετικά με τον μελλοντικό προϋπολογισμό της ΕΕ, τόσο σε ό,τι αφορά το ύψος των χρηματοδοτήσεων όσο και σε ό,τι αφορά την ικανότητά τους να ανταποκρίνονται στις ανάγκες των επενδυτών.

4.3. Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει και επιβεβαιώνει ορισμένες στρατηγικές προτάσεις που είχε ήδη διατυπώσει στην προγενέστερη γνωμοδότησή της, της 27ης Απριλίου 2001(1) σχετικά με την πρόταση για τα προγράμματα MEDIA-Κατάρτιση και MEDIA Plus. Ζητεί ειδικότερα να ληφθούν δεόντως υπόψη κατά τη διαδικασία αξιολόγησης και σχεδιασμού του μελλοντικού προγράμματος MEDIA οι ακόλουθες πτυχές:

- να εξασφαλισθεί η συμπληρωματικότητα και η συνεκτικότητα με τις υπόλοιπες κοινοτικές δράσεις που εντάσσονται σε μία κοινή στρατηγική, συγκεκριμένα με την ενθάρρυνση της συμμετοχής της οπτικοακουστικής βιομηχανίας σε προγράμματα όπως π.χ. το πρόγραμμα Πολιτισμός 2000·

- να παρασχεθεί στήριξη κατά τις φάσεις εκείνες της αλυσίδας της οπτικοακουστικής παραγωγής όπου η παρέμβαση μπορεί να προσφέρει μεγαλύτερη προστιθέμενη αξία (κυρίως στην αρχική και την τελική φάση της παραγωγικής διαδικασίας) και συγκεκριμένα με την ενθάρρυνση της πρόσβασης των ΜΜΕ μέσω λιγότερο άκαμπτων μηχανισμών όπως η ελεγχόμενη χρηματοδότηση (προτάσεις ανάπτυξης πακέτων σχεδίων)·

- να δοθεί προτεραιότητα στα προϊόντα των οποίων ο ζωτικός κύκλος εμπορικής εκμετάλλευσης είναι μακρύτερος στις διάφορες αγορές, με παρέμβαση για την διάρκεια της παραχώρησης των δικαιωμάτων των παραγωγών που θίγουν ειδικότερα τους ανεξάρτητους παραγωγούς·

- να δοθεί προτεραιότητα στην τεχνολογική ανάπτυξη και στην καινοτομία και στην διακρατική κυκλοφορία (ειδικότερα με τα νέα κράτη μέλη)·

- να θεσπιστεί ένα σύστημα ενημέρωσης και παρακολούθησης των νέων αναγκών και εξελίξεων της αγοράς του οπτικοακουστικού τομέα·

- να βελτιωθεί η πρόσβαση του κοινού στην ευρωπαϊκή οπτικοακουστική κληρονομιά μέσω της ψηφιακής του μετατροπής και της διασύνδεσής του σε ευρωπαϊκό επίπεδο προς το συμφέρον κυρίως των ιδρυμάτων και για παιδαγωγικούς σκοπούς·

- να πραγματοποιείται η προσήκουσα και συστηματική αξιολόγηση των ενισχύσεων, με σκοπό την βέλτιστη χρήση των διαθέσιμων οικονομικών πόρων και τη μεγαλύτερη δυνατή ικανοποίηση των απαιτήσεων της οπτικοακουστικής βιομηχανίας·

- να υλοποιηθούν πιλοτικά σχέδια, που μέχρι σήμερα χρησιμοποιούνται σε μικρό βαθμό, ένεκα ίσως του έντονου τεχνολογικού προσανατολισμού τους, και με προβολή του περιεχομένου τους.

4.4. Στον τομέα της κατάρτισης το βασικό εμπόδιο είναι οι εξαιρετικά άκαμπτοι κανόνες εφαρμογής καθώς και οι ανεπαρκείς επενδύσεις που ήδη επισημάνθηκαν. Όπως προτείνεται στην προαναφερθείσα γνωμοδότηση, θα πρέπει να ενθαρρυνθεί η εξ αποστάσεως διδασκαλία μέσω της χρήσης των νέων τεχνολογιών, όπως και να προωθηθεί ο συντονισμός μεταξύ των τεχνικών κέντρων εφαρμοσμένης κατάρτισης και των πανεπιστημιακών κέντρων βασικής κατάρτισης για να αποφευχθεί ο υπερβολικός κατακερματισμός των ενισχύσεων.

Βρυξέλλες, 24 Σεπτεμβρίου 2003.

Ο Πρόεδρος

της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Roger Briesch

(1) Γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ για την "Πρόταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί της εφαρμογής προγράμματος κατάρτισης για τους επαγγελματίες της ευρωπαϊκής βιομηχανίας οπτικοακουστικών προγραμμάτων (MEDIA-Κατάρτιση) (2001-2005)" και για την "Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου περί της εφαρμογής προγράμματος για την ενθάρρυνση της ανάπτυξης, της διανομής και της προώθησης των ευρωπαϊκών οπτικοακουστικών έργων (MEDIA Plus - Ανάπτυξη, διανομή και προώθηση) (2001-2005) 1999/0276 (CNS)" (ΕΕ C 168 της 16.6.2000)