Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Η αξιοποίηση των τυπικών γεωργικών προϊόντων ποιότητας ως μέσο ανάπτυξης στο πλαίσιο της νέας ΚΓΠ»

(98/C 284/12)

Στις 29 Ιανουαρίου 1998, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε σύμφωνα με το άρθρο 23, παράγραφος 3 του Εωστερικού Κανονισμού της να καταρτίσει γνωμοδότηση με θέμα: «Η αξιοποίηση των τυπικών γεωργικών προϊόντων ποιότητας ως μέσο ανάπτυξης στο πλαίσιο της νέας ΚΓΠ».

Το τμήμα γεωργίας και αλιείας στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 16 Ιουνίου 1998 με βάση την εισηγητική έκθεση της κ. L. Santiago.

Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, κατά την 356η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 1ης Ιουλίου 1998), υιοθέτησε με ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Η απόφαση της ΟΚΕ να επεξεργαστεί γνωμοδότηση πρωτοβουλίας για τα τυπικά γεωργικά προϊόντα ποιότητας ως μέσο ανάπτυξης βάσει μίας νέας γεωργικής πολιτικής, ελήφθη υπό το πρίσμα της ανάγκης αξιοποίησης και διάδοσης των προϊόντων αυτών και υπαγορεύθηκε από την επίσκεψη του τμήματος γεωργίας και αλιείας, κατά τη συνεδρίασή του της 18ης και 19ης Σεπτεμβρίου 1997, στην Πορτογαλία στην περιοχή του Douro.

1.2. Η ρύθμιση και η απόπειρα να καταστούν ομοιογενή τα χαρακτηριστικά πολλών προϊόντων διατροφής αποτελούν, αφενός, συνέπεια αλλά και κίνητρο για μεγαλύτερη αφθονία των προϊόντων που προσφέρονται στην αγορά. Επίσης ενδέχεται να επιφέρουν επιπτώσεις στην προσφορά του αριθμού προϊόντων που διαθέτουν ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τα οποία συνδέονται με την προέλευσή τους και με μεθόδους παραγωγής καθώς και με αυξανόμενες εγγυήσεις ποιότητας που τα χαρακτηρίζουν και που είναι δύσκολο να αποτελέσουν αντικείμενο αντιγραφής.

1.3. Τα τυπικά προϊόντα ποιότητας αποτελούν αγαθά τα οποία προέρχονται από πρωτότυπες μεθόδους τροποποίησης, οι οποίες περιλαμβάνουν πάντοτε πρώτες ύλες ποιότητας, των οποίων η φυσιογνωμία και η ειδική γεύση προσδίδουν μία ανώτερη έλξη διαφορετική από άλλα παρόμοια προϊόντα διότι τα χαρακτηριστικά αυτά συνδέονται πάντοτε με έναν ορισμένο εδαφικό χώρο.

1.4. Η ύπαρξη των προϊόντων αυτών συνδέεται συχνά με δύσκολες καταστάσεις ή καταστάσεις που είναι αδύνατο να υπάρξουν έξω από τον τόπο προέλευσης των προϊόντων. Αν οι ιδιαιτερότητες και τα χαρακτηριστικά τους δεν αναγνωρισθούν και δεν προστατευθούν, είναι δύσκολο τέτοια προϊόντα να συνεχίσουν να προσφέρονται στην αγορά, διότι η αναγνώριση αυτή αποτελεί σημαντικό παράγοντα για την επίτευξη μίας προστιθέμενης αξίας η οποία θα βοηθήσει όλους τους ενδιαφερομένους και ιδίως τον γεωργό.

1.5. Όταν ένα αγαθό αναγνωριστεί ως προϊόν ποιότητας είναι πολύ εύκολο να επιτευχθεί από το προϊόν αυτό μία αυξημένη αξία που θα επιτρέψει μεγαλύτερη σταθερότητα του παραγωγικού συστήματος και της απασχόλησης συμβάλλοντας έτσι στην παραμονή και την αναβάθμιση των πληθυσμών και κατά συνέπεια σε μία πολύτιμη βοήθεια της αγροτικής ανάπτυξης, μέσω Ολοκληρωμένων Πολιτικών Ανάπυξης σε τοπικό επίπεδο.

2. Γενικές εκτιμήσεις

2.1. Η ευρωπαϊκή γεωργία αποσκοπεί όχι μόνο στην παραγωγή υγιεινών και καλής ποιότητας γεωργικών προϊόντων για διατροφική ή άλλη χρήση, αλλά εκπληρώνει και ένα βασικό ρόλο στη χρησιμοποίηση και την ανάπτυξη του εδάφους, στη διατήρηση της απασχόλησης και στην αναζωογόννηση της υπαίθρου, του πολιτισμού και των τοπικών παραδόσεων, των φυσικών πόρων και του περιβάλλοντος και στην ομορφιά των τοπίων.

2.2. Η ταυτότητα της ευρωπαϊκής γεωργίας βασίζεται στην ισορροπία μεταξύ των ανθρώπων, των παραγωγών και του εδάφους, στην ανθρώπινη διάστασή της και στην πολιτιστική της κληρονομιά.

2.3. Σε μία συγκυρία έντονης και αυξανόμενης απελευθέρωσης των αγορών και ενόψει του επαναπροσανατολισμού της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής επιβάλλεται μία διαφοροποίηση της γεωργικής παραγωγής ώστε να επιτευχθεί καλύτερη ισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης στην αγορά.

2.3.1. Η σημερινή παραγωγή τυπικών προϊόντων ποιότητας αντιπροσωπεύει, σύμφωνα με εκτιμήσεις της Επιτροπής, μόλις 10 % της ευρωπαϊκής γεωργικής παραγωγής και 20 % της προστιθέμενης αξίας. Αν συνεχίσει να αυξάνεται αυτή η τάση ανάπτυξης το βάρος αυτών των προϊόντων θα αποκτήσει μία σημαντική αξία και θα αποτελέσει το μέσο της οικονομικής ανάπτυξης των λιγότερο ευνοημένων ζωνών του αγροτικού κόσμου. Η νέα μεταρρύθμιση της Γεωργικής Πολιτικής που βρίσκεται τώρα υπό συζήτηση πρέπει να επαναπροσανατολισθεί προς αυτή την κατεύθυνση.

2.4. Η Ευρώπη διαθέτει γεωργικά προϊόντα περιορισμένης παραγωγής τα οποία, λόγω της προέλευσης τους ή λόγω των ιδιαίτερων τρόπων παραγωγής τους διακρίνονται από παρόμοια προϊόντα της αγοράς και ευνοούν μία διατροφή ποιότητας εις βάρος μίας μαζικής παραγωγής.

2.4.1. Η αύξηση της ζήτησης προϊόντων ποιότητας επιβάλλει όπως τα προϊόντα αυτά, από την άποψη του καταναλωτή, αποτελούν μια ασφαλή παραγωγή, με ιδιαίτερη γεύση, σύσταση και εμφάνιση, να διατηρούν σε λογικά πλαίσια σταθερή τη γεύση και άλλα χαρακτηριστικά, να εγγυώνται την ασφάλεια ενός αξιόπιστου ελέγχου ποιότητας και να διακρίνονται ως διαφορετικά από άλλα προϊόντα του ιδίου τύπου.

2.4.2. Ένα τυπικό προϊόν ποιότητας, επειδή ανατρέχει σε τεχνικές παρασκευής και παραδοσιακές συνταγές δεν χρειάζεται πρόσθετες φροντίδες ή επεξεργασίες, και δεν χρησιμοποιεί μεθόδους ούτε προϊόντα εχθρικά προς το περιβάλλον, γεγονός το οποίο συμβάλλει στην αύξηση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών για τα προϊόντα αυτά.

2.5. Η προβολή και η αξιοποίηση αυτών των προϊόντων ποιότητας με καθορισμένα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά μπορεί να καταστεί σημαντικό πλεονέκτημα για τον αγροτικό κόσμο, κυρίως στις υποβαθμισμένες ή απομονωμένες ορεινές ζώνες (από όπου προέρχεται το 80 % των προϊόντων αυτών), και ο πολιτιστικός ρόλος τους είναι σημαντικός σε μία προοπτική βιώσιμης αγροτικής ανάπτυξης, παραμονής των τοπικών πληθυσμών και δημιουργίας απασχόλησης.

2.5.1. Παρά το γεγονός ότι τα προϊόντα ποιότητας μπορεί να επωφεληθούν από τις τεχνολογικές καινοτομίες και από την εφαρμογή μεθόδων οι οποίες διευκολύνουν την εργασία, ο αυστηρός τρόπος εκτέλεσης των εργασιών, και η πορεία που υποχρεωτικά ακολουθείται, δημιουργούν στενό δεσμό μεταξύ των προϊόντων ποιότητας και του εργατικού δυναμικού.

2.5.2. Ο δεσμός αυτός μπορεί συχνά να εκφράζει την ανάγκη απασχόλησης περισσότερου εργατικού δυναμικού για την παρασκευή αυτών των προϊόντων, γεγονός το οποίο σημαίνει την ύπαρξη μίας υψηλότερης προστιθέμενης αξίας.

2.6. Τα δύο κοινοτικά νομικά θεσπίσματα προστασίας των Ονομασιών Προέλευσης και των Γεωγραφικών Ενδείξεων στα γεωργικά προϊόντα και είδη διατροφής, [καν. (ΕΟΚ) αριθ. 2081/92], η χορήγηση Πιστοποιητικών Ιδιαιτερότητας [καν. (ΕΟΚ) αριθ. 2082/92] αποδείχθηκαν μέσα αξιοποίησης των γεωργικών παραγωγών.

2.6.1. Όσον αφορά τους οίνους τα κριτήρια ποιότητας και ονομασίας προέλευσης στηρίζονται σε διαφορετικό κανονισμό από τον Κανονισμό (ΕΟΚ) 823/87 του Συμβουλίου ο οποίος καθιερώνει τις ειδικές διατάξεις σχετικά με τους οίνους ποιότητας που παράγονται σε ορισμένες περιοχές.

2.6.2. Αν και είναι σημαντικός ο αριθμός προϊόντων με ονομασία προέλευσης και γεωγραφική ένδειξη, είναι απαραίτητη η επίτευξη μίας ανταγωνιστικής διάστασης, γεγονός το οποίο πρέπει να εξετάζεται στα περιφερειακά αναπτυξιακά προγράμματα, μέσω της καλύτερης οργάνωσης της προσφοράς, τεχνολογικού εκσυγχρονισμού και ανάπτυξης κατάλληλων τεχνικών εμπορίας. Η συνεργασία των παραγωγών στους συνεταιρισμούς μπορεί να συμβάλει, στο σημείο αυτό, σημαντικά.

2.6.3. Εκτός από την ίδια την αξία του γεγονότος ότι παρέχεται προστασία στα ονόματα των προϊόντων (γεωγραφικά ή παραδοσιακά), υπήρξε επίσης εξαιρετικά χρήσιμο το ότι οι αντίστοιχοι παραγωγοί υπάγονται συνειδητά και αντικειμενικά σε ένα κανόνα παραγωγής που οι ίδιοι βοήθησαν να θεσπισθεί και να καθορισθεί, ενώ αναλαμβάνουν εθελουσίως την υποχρέωση εφαρμογής του, γεγονός το οποίο διευκολύνει μία συνδυασμένη δράση η οποία προϋποθέτει τη συμμετοχή όλων των εταίρων στη διεργασία (παραγωγών και διανομέων) και αξιοποιεί τις δυνατότητες του διεπαγγελματικού ελέγχου.

2.6.4. Είναι ήδη προφανή τα ωφέλιμα αποτελέσματα αυτών των κοινοτικών θεσπισμάτων τόσο από πλευράς βελτίωσης των συνθηκών παραγωγής ορισμένων προϊόντων, όσο και από πλευράς προσχώρησης ενός αυξανόμενου αριθμού παραγωγών, τόσο από πλευράς τήρησης των φυσικών συνθηκών παραγωγής και σεβασμού του περιβάλλοντος, όσο ακόμη και από πλευράς βελτίωσης των εισοδημάτων των παραγωγών.

2.6.5. Οι πρόοδοι όσον αφορά την εμπορία είναι επίσης προφανείς ιδίως όσον αφορά τις επιμελείς συσκευασίες και την παρουσίαση του προϊόντος, δημιουργώντας έτσι μεγαλύτερη επιθυμία στον καταναλωτή που τον οδηγεί στην κατάκτηση μίας όλο και μεγαλύτερης ζώνης της αγοράς.

2.6.6. Είναι σημαντικός ο αυξανόμενος αριθμός εμπορικών διαρθρώσεων που περιλαμβάνει τα μεγάλα καταστήματα, τα οποία ενδιαφέρονται για τα προϊόντα αυτά και τα εκθέτουν με επιμελή και ελκυστικό τρόπο ο οποίος χρησιμεύει ως διαφήμιση για την πολιτική ποιότητας που εφαρμόζεται από ορισμένες επιχειρήσεις.

2.7. Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα δημιούργησε, το 1992, συστήματα αξιοποίησης και προστασίας των γεωγραφικών ονομασιών (ΠΟΠ και ΠΓΕ) καθώς και των παραδοσιακών ιδιαιτεροτήτων (ΕΠΙ).

2.7.1. Τι είναι μία ΠΟΠ;

2.7.1.1. Η Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης, είναι το όνομα ενός προϊόντος του οποίου η παραγωγή, η τροποποίηση και η επεξεργασία προέρχονται από ορισμένη γεωγραφική περιοχή με μία αναγνωρισμένη και διαπιστωμένη τεχνογνωσία.

2.7.1.2. Για το συμφέρον των καταναλωτών, η ΠΟΠ θα μπορεί ενδεχομένως να αντικατασταθεί από αντίστοιχες παραδοσιακές αναφορές (AOC, γαλλική, ή DOC, ιταλική) ή από ισπανική επισήμανση «denominaciόn de origen», και πορτογαλική «ελεγχόμενη ονομασία προέλευσης».

2.7.2. Τι είναι μία ΠΓΕ;

2.7.2.1. Στην περίπτωση της Προστατευόμενης Γεωγραφικής Ένδειξης, η σχέση με το γεωγραφικό περιβάλλον υπάρχει τουλάχιστον σε μία από τις φάσεις της παραγωγής, της τροποποίησης ή της επεξεργασίας. Στην περίπτωση αυτή η αναφορά ΠΓΕ μπορεί να περιλαμβάνει τη συσκευασία.

2.7.3. Τι είναι μία ΕΠΙ;

2.7.3.1. Η Εγγυημένη Παραδοσιακή Ιδιαιτερότητα δεν αναφέρεται σε μία προέλευση αλλά έχει ως στόχο να διακρίνει μία παραδοσιακή σύνθεση του προϊόντος ή ένα τρόπο παραδοσιακής παραγωγής.

2.8. Η αυξανόμενη τάση εκ μέρους των καταναλωτών προκειμένου να υιοθετήσουν στη διατροφή τους την ποιότητα συμπίπτει με την ανάγκη μίας κατάλληλης διάδοσης των προϊόντων αυτών τα οποία πολλές φορές είναι γνωστά και εκτιμώνται μόνο από περιορισμένες μειοψηφίες.

2.8.1. Στο βαθμό που ορισμένες πτυχές της ΚΓΠ ενδέχεται να καταστήσουν πιο δύσκολες την ύπαρξη και την κυκλοφορία ορισμένων από τα προϊόντα αυτά καθίσταται αισθητή η ανάγκη εφαρμογής εκστρατειών προβολής και διάδοσης στο εσωτερικό και το εξωτερικό της Κοινότητας, εκστρατείες οι οποίες μπορούν να χρησιμοποιήσουν για το σκοπό αυτό τα υφιστάμενα κοινοτικά κεφάλαια μέσω κατάλληλης απογραφής και καλύτερης γνώσης των διαδικασιών παραγωγής τους, και οι οποίες επιδιώκουν να κινήσουν στον καταναλωτή ένα ενδιαφέρον και μία επιθυμία που θα τον οδηγήσει να αναζητά με μεγαλύτερη συχνότητα τα τυπικά προϊόντα ποιότητας.

3. Μία ειδική περίπτωση: Η περιοχή του Οίνου του Πόρτο

3.1. Υπάρχουν πολλά παραδείγματα τυπικών προϊόντων ποιότητας μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και απόδειξη αποτελεί ο αυξημένος αριθμός προϊόντων που ήδη καταγράφονται.

3.1.1. Ο μεγάλος στόχος της γνωμοδότησης αυτής είναι να εγκωμιάσει τα τυπικά προϊόντα ποιότητας 7 ωστόσο οι εκτιμήσεις θα περιορισθούν στην περίπτωση του Οίνου του Πόρτο και της ζώνης όπου παράγεται, την περιοχή του Douro.

3.2. Η περιoχή του Douro, με τον ιδιαίτερο τρόπο εκμετάλλευσης των αμπελώνων και την αξιοποίηση του οίνου της, ο οποίος είναι παγκοσμίου φήμης, είναι η πρώτη καλλιεργήσιμη γη με αμπέλια σε όλο τον κόσμο (η ονομασία χρονολογείται από το 3ο τέταρτο του 18ου αιώνα) και αποτελεί ένα ζωντανό παράδειγμα μετατροπής μίας αυτοφυούς ζώνης σε μία εξαίρετη παραγωγική ζώνη, η οποία ολοκληρώθηκε με τη δεξιοτεχνία, την ικανότητα και την προσπάθεια των ανθρώπων της.

3.3. Η καλλιεργήσιμη γη με αμπέλια του Douro διαθέτει ένα έντονα μεσογειακό κλίμα, με θερμά και ξηρά καλοκαίρια και μία σχετικά χαμηλή ετήσια βροχόπτωση, και περιορίζεται σε μία στενή λωρίδα εδάφους στην κοιλάδα του Douro, από το όρος Barqueiros ως τα σύνορα με την Ισπανία.

3.4. Εδώ συναντάται ένα σύστημα με πολύ ιδιαίτερα χαρακτηριστικά το οποίο αναπτύσσεται στη ζώνη επιρροής του Douro σε υψηλότερο σημείο από το Armamar και στις εσωτερικές καλυμμένες κοιλάδες του ποταμού αυτού, σε εδάφη προερχόμενα από σχιστόλιθους. Η εγκατάστασή του σε πλαγιές όπου μέχρι τότε υπήρχαν μόνο θάμνοι άρχισε κατά τον 17ο αιώνα. Η καλλιέργεια σε αναβαθμίδες με σκοπό την υποστήριξη του εδάφους, αντιπροσωπεύει μία εντατική παρέμβαση του ανθρώπου που εκδηλώνεται στην εκμετάλλευση του συστήματος και οδήγησε στη δημιουργία ενός εξαιρετικά πρωτότυπου και ιδιαίτερης ομορφιάς αγροτικού τοπίου, δημιουργώντας μία στενή σχέση ανάμεσα στην ποιότητα του προϊόντος και την ομορφιά του τοπίου.

3.5. Παρά τις μεγάλες τεχνολογικές αλλαγές που πραγματοποιήθηκαν από τον 18ο αιώνα μέχρι σήμερα, οι μέθοδοι που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή του οίνου επέτρεψαν τη διατήρηση της ισορροπίας μεταξύ πολιτισμού και περιβάλλοντος.

3.6. Οι καλλιέργειες σε αναβαθμίδες με περιορισμένο πλάτος επιτρέπουν την προσφυγή μόνο σε παραδοσιακές τεχνολογίες με εντατική χρησιμοποίηση εργασίας. Η εκμετάλλευση της έκθεσης στον ήλιο και της σχέσης έδαφος/αποτελεσματικότητα της ηλιακής ακτινοβολίας βοηθούν τους αμπελώνες αυτούς να παράγουν τα πλούσια κρασιά του Πόρτο, με την υψηλή ποιότητα.

3.7. Ως παράγοντες μεταβολής αναφέρεται το γεγονός ότι η διαμόρφωση των καλλιεργειών σε αναβαθμίδες προσαρμόσθηκε στις απαιτήσεις της μηχανοποίησης της εργασίας οργώματος του εδάφους, δημιουργώντας στα άκρα τους πέρασμα για τις μηχανές χωρίς ωστόσο να μεταβληθεί το τοπίο.

3.8. Μία αντίθεση στο τοπίο των αμπελώνων στις όχθες του Douro αποτελούν τα «ξάμπελα», καλλιέργειες σε αναβαθμίδες στις πλαγιές των λόφων που εγκαταλείφθηκαν μετά τις καταστροφές από την φυλλοξήρα και που σήμερα καλύπτονται εκ νέου από θάμνους ή, πιο πρόσφατα, χρησιμοποιούνται για δημιουργία δασικών τοπίων.

3.9. Δευτερευόντως, αναπτύχθηκαν στη ζώνη αυτή συστήματα ημι-εντατικής καλλιέργειας οπωροκηπευτικών με έντονη επίπτωση στην οικονομία των παραδοσιακών γεωργικών εκμεταλλεύσεων, αλλά με περιορισμένη σημασία από την άποψη της χρησιμοποιηθείσας επιφάνειας. Αυτά τα συστήματα, που καλύπτουν τις καλυμμένες κοιλάδες, αποτελούν συμπληρωματικές μονάδες του τοπίου των αμπελώνων, και είναι κεφαλαιώδη για την ισορροπία της διατροφής.

3.10. Η ιδιαιτερότητα της περιοχής του οίνου του Πόρτο επισημάνθηκε από τον αμερικάνο γεωγράφο Dan Stanislawski το 1970 ως εξής:

«Ο οίνος του Πόρτο είναι ένας σημαντικός οίνος επειδή αποτελεί προϊόν μακρόχρονου πειραματισμού, σχολαστικής προσοχής στη λεπτομέρεια και αυστηρών ελέγχων, και κανένας πορτογάλος αμπελουργός δεν αμφισβητεί ότι το περιβάλλον της κοιλάδας του Douro, του τόπου προέλευσής του, διαδραματίζει σημαντικό ρόλο για το βασικό χαρακτήρα του. Είναι ένας αριστοκράτης ανάμεσα στα υψηλής επεξεργασίας γεωργικά προϊόντα του κόσμου, δεν υπάρχει σταφύλι που χρησιμοποιείται για αυτό τον οίνο που να μην έχει υποβληθεί σε έρευνα όσον αφορά τη γέννηση και τη δημιουργία του, τις σημερινές συνθήκες επεξεργασίας του, τις συνοδείες, τις συνήθειες και την εμφάνισή του. Μέχρι σήμερα είναι αποδεκτή η άποψη ότι ο τόπος γέννησης και οι επακόλουθες φροντίδες αποτελεί όρο «sine qua non», αλλά όπως κάθε ευγενές προϊόν, σε μία οποιαδήποτε επιλεγμένη ομάδα, έχει μειονεκτήματα, στοιχεία που φέρει εκ γενετής, που καλλιεργούνται με την ανατροφή, πρέπει να πραγματοποιούνται επιλεκτικοί έλεγχοι για να εξαλειφθούν όλα τα στοιχεία που δεν παρουσιάζουν αποδεδειγμένα εξαίρετο χαρακτήρα. Οι έλεγχοι αυτοί πραγματοποιούνται από τους δοκιμαστές, πεπειραμένους κριτές που δεν γνωρίζουν τον τόπο γέννησης ή το παρελθόν των αντικειμένων της κρίσης τους. Αυτοί πρέπει να κρίνουν όλους τους οίνους και συνήθως εγκρίνουν μόνο το ένα τρίτο της παραγωγής της ζώνης 7 τα άλλα δύο τρίτα πωλούνται ως κοινός επιτραπέζιος οίνος ή μετατρέπονται σε απόσταγμα» ().

3.11. Συνθήκες διαβίωσης των πληθυσμών της περιοχής του Douro και εξάρτησή τους από το σύστημα

3.11.1. Παρά το γεγονός ότι πρόκειται για μία περιοχή με περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά τα οποία προσφέρονται ελάχιστα για γεωργική εκμετάλλευση, τα συστήματα που εφαρμόζονται επιτρέπουν μία πληθυσμιακή πυκνότητα 57 κατοίκων ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο. Είναι μία περιοχή στην οποία επικρατεί η εκμετάλλευση μικρών διαστάσεων, όπου 8 000 αμπελουργοί παράγουν από 5 έως 15 εκατόλιτρα, 15 000 παράγουν μέχρι 25 εκατόλιτρα και 10 000 παράγουν πάνω από 25 εκατόλιτρα. Εξάλλου, δεν υπάρχουν μεταλλευτικοί πόροι ούτε αξιόλογη βιομηχανική δραστηριότητα. Ο οίνος αντιπροσωπεύει λοιπόν το μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματος των τοπικών πληθυσμών, με αδιαμφισβήτητη σημασία της προστιθέμενης αξίας του προϊόντος ποιότητας που είναι ο οίνος του Πόρτο για τα εισοδήματα της περιοχής.

3.11.2. Οι τοπικοί πληθυσμοί κατόρθωσαν επομένως να εγκαταστήσουν, σε μία δύσκολη περιοχή, ένα σύστημα εκμετάλλευσης της γης το οποίο δεν καταστρέφει το περιβάλλον, αλλά αντίθετα το προστατεύει, και με τον τρόπο αυτό δημιούργησαν ένα εξανθρωπισμένο τοπίο με πολύ ειδικά χαρακτηριστικά, τόσο ειδικά που υποστηρίζεται ότι μπορεί να θεωρηθεί στοιχείο της παγκόσμιας κληρονομιάς που πρέπει να τεθεί υπό προστασία, ως πολιτισμικό τοπίο που αντιπροσωπεύει τη συνδυασμένη εργασία της φύσης και του ανθρώπου.

4. Συμπεράσματα

4.1. Τα τυπικά προϊόντα ποιότητας, συνέβαλαν, σε ορισμένες περιοχές στην ευημερία των πληθυσμών, στη βιώσιμη ανάπτυξη της υπαίθρου, στην προώθηση του αγροτοτουρισμού και κυρίως στην παραμονή νέων στην ύπαιθρο, συμβάλλοντας σταθερά στη διάσωση των πολιτισμικών αξιών.

4.1.1. Είναι ευκταίο να γενικευθεί η διαδικασία αυτή η οποία μέσω μίας καλύτερης επαγγελματικής κατάρτισης μπορεί να συμβάλει στη διατήρηση ή την αύξηση της ποσότητας αυτής της παραγωγής.

4.2. Το γεγονός που προαναφέρθηκε ότι δηλ. το 80 % των τυπικών προϊόντων ποιότητας προέρχεται από υποβαθμισμένες ορεινές ζώνες μπορεί να θεωρηθεί, από μία παράδοξη - ενδιαφέρουσα κοινωνιολογική άποψη, ως μία ιστορική και γεωγραφική εκδίκηση της φύσης.

4.3. Άλλα παραδείγματα του φαινομένου αυτού μπορούν να βρεθούν και σε άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και απόδειξη αυτού αποτελεί ο υψηλός αριθμός των προϊόντων που έχουν ήδη χαρακτηρισθεί ως ΠΟΠ, ΠΓΕ και ΕΠΙ, και των οποίων ο κατάλογος περιλαμβάνεται σε παράρτημα.

4.4. Η ΟΚΕ ήδη το 1989, στη γνωμοδότησή της σχετικά με το μέλλον του αγροτικού κόσμου, επισήμανε «την ανάγκη για μία συνολική πολιτική ποιότητας» και «ότι στην πλειοψηφία των πιο μειονεκτικών περιοχών, τα προϊόντα ποιότητας έχουν μία παράδοση που πρέπει να διατηρηθεί και να αναπτυχθεί (2)

(2) ΕΕ C 298 της 27.11.1989, σ. 32.».

4.5. Η ΟΚΕ υπογραμμίζει σε αυτή τη γνωμοδότηση πρωτοβουλίας την ανάγκη να εφαρμόσει η Επιτροπή, στο πλαίσιο μίας νέας ΚΓΠ, και στο κατώφλι ενός νέου σταδίου μεγάλης αλλαγής για τους ευρωπαίους αγρότες, όπως είναι το Πρόγραμμα Δράσης 2000, αποτελεσματικά μέτρα και μεθόδους αξιοποίησης και προώθησης των τυπικών προϊόντων ποιότητας που αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα της ιστορικής και πολιτιστικής κληρονομιάς τους. Ω προϋπόθεση για να αυξηθεί η ζήτηση προϊόντων ποιότητας είναι απαραίτητο, από την άποψη των καταναλωτών, να προέρχονται τα προϊόντα αυτά από παραγωγές ασφαλείς και άρτιες ποιοτικώς.

4.6. Τα μέτρα αυτά διέρχονται ακόμη από την σθεναρή υπεράσπιση των τυπικών προϊόντων ποιότητας στις διαπραγματεύσεις στο πλαίσιο της GATT και του ΠΟΕ, όπως συνέβη στις Συμφωνίες του Μαρόκου το 1994 7 άρθρα 23 και 24.

4.7. Δεν είναι δυνατόν να επιτρέπεται η χρησιμοποίηση των ονομασιών προέλευσης σε απομιμήσεις προϊόντων που παράγονται έξω από τον τόπο προέλευσής τους, όπως συμβαίνει με τον οίνο του Πόρτο, του Κιάντι, της Καμπανίας (σαμπάνια) και τόσα άλλα προϊόντα 7 όσον αφορά τις τρίτες χώρες πρέπει να τηρούνται οι διεθνείς προδιαγραφές σχετικά με την πνευματική ιδιοκτησία, ώστε να απαγορεύεται η χρησιμοποίηση ονομασιών προέλευσης καθώς και η εμπορία των προϊόντων. Καμία χώρα, καμία περιοχή, κανένα προϊόν δεν έχει το δικαίωμα να σφετερίζεται αυτό που με τόση προσπάθεια οικοδόμησαν οι παραγωγοί τυπικών προϊόντων ποιότητας.

Βρυξέλλες, 1η Ιουλίου 1998.

Ο Πρόεδρος της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Tom JENKINS

() Αυτή η τελευταία άποψη ήταν απολύτως αληθής πριν από τριάντα χρόνια. Οι τεχνικές πρόοδοι και η καινοτομία είχαν ως αποτέλεσμα ένα μεγάλο τμήμα των ποσοτήτων που δεν χρησιμοποιείται για την παραγωγή οίνου του Πόρτο να δημιουργήσει τους επιτραπέζιους οίνους υψηλής ποιότητας.