[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 1.8.2008

COM(2008) 501 τελικό

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ

Δεύτερη έκθεση σχετικά με τα αποτελέσματα των πιλοτικών μελετών που αναφέρονται στο άρθρο 4 παράγραφος 3 και στο άρθρο 5 παράγραφος 1 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2150/2002 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 25ης Νοεμβρίου 2002, για τις στατιστικές των αποβλήτων

(υποβληθείσα από την Επιτροπή)

1. Εισαγωγή

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2150/2002 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 25ης Νοεμβρίου 2002, για τις στατιστικές των αποβλήτων[1] (κανονισμός για τις στατιστικές των αποβλήτων) τέθηκε σε ισχύ στις 29 Δεκεμβρίου 2002. O κανονισμός αυτός αποσκοπεί στη θέσπιση ενός πλαισίου για την κατάρτιση κοινοτικών στατιστικών για τη δημιουργία, την ανάκτηση και τη διάθεση των αποβλήτων.

Ο κανονισμός καταρτίστηκε έπειτα από προσεκτική εξέταση των περιπλοκών και των δυσχερειών όσον αφορά την παραγωγή στατιστικών για τα απόβλητα. Κατά τη διαδικασία της κατάρτισης του εν λόγω κανονισμού με το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο συμφωνήθηκε ότι απαιτούνται πιλοτικές μελέτες για την αποσαφήνιση ορισμένων θεμελιωδών ζητημάτων σχετικά με νέους τομείς των στατιστικών για τα απόβλητα. Οι τομείς αυτοί είναι οι στατιστικές των αποβλήτων «της γεωργίας, της θήρας, της δασοκομίας και της αλιείας» (άρθρο 4 παράγραφος 3) και οι στατιστικές σχετικά με «την εισαγωγή και την εξαγωγή αποβλήτων» (άρθρο 5 παράγραφος 1), για τους οποίους δεν συλλέγονται στοιχεία στο πλαίσιο του κανονισμού (EK) αριθ. 1013/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 2006, για τις μεταφορές αποβλήτων (κανονισμός για τις μεταφορές αποβλήτων)[2].

Ο κανονισμός για τις στατιστικές των αποβλήτων ορίζει στο άρθρο 8 παράγραφος 3 ότι «η Επιτροπή, εντός δύο ετών από την έναρξη της ισχύος του παρόντος κανονισμού, υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο έκθεση σχετικά με την πρόοδο των πιλοτικών μελετών που αναφέρονται στο άρθρο 4 παράγραφος 3 και στο άρθρο 5 παράγραφος 1.»

Μια τέτοια έκθεση, με την οποία ενημερώθηκε το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με την πρόοδο του προγράμματος πιλοτικών μελετών, καταρτίστηκε στις αρχές του 2005[3]. Σ’ αυτή τη φάση, το εν λόγω πρόγραμμα δεν είχε ακόμη οριστικοποιηθεί. Λόγω των περιορισμών στους ανθρώπινους πόρους σε κοινοτικό επίπεδο και σε επίπεδο κρατών μελών, απαιτήθηκε περισσότερος χρόνος για την ορθή υλοποίηση των πιλοτικών μελετών. Ως εκ τούτου, η έκθεση προόδου του 2005 περιελάμβανε μόνο προκαταρκτικά αποτελέσματα και ανακοίνωνε μια άλλη πρόσκληση υποβολής προτάσεων καθώς και μια τελική έκθεση με συστάσεις για περαιτέρω μέτρα εφαρμογής βάσει των αποτελεσμάτων των εν λόγω μελετών.

2. το προγραμμα πιλοτικων μελετων

Η Επιτροπή έχει καταρτίσει πρόγραμμα πιλοτικών μελετών που πρόκειται να εκτελεστεί στα κράτη μέλη και τις υποψήφιες χώρες. Παρέχεται οικονομική υποστήριξη προκειμένου να βοηθηθούν οι χώρες στην εκπόνηση των εν λόγω μελετών. Παρά τις δυσκολίες και τις καθυστερήσεις όσον αφορά τη δημιουργία του προγράμματος, η Επιτροπή πιστεύει ότι αναμένονται θετικά μακροπρόθεσμα αποτελέσματα για κάθε κράτος μέλος καθώς και για την Επιτροπή.

Τρεις προσκλήσεις υποβολής προτάσεων με κλειστή διαδικασία εστάλησαν με επίσημη επιστολή, η πρώτη το Μάιο του 2003, η δεύτερη τον Οκτώβριο του 2003 και η τελευταία το Μάιο του 2005· απευθύνονταν στο Ευρωπαϊκό Στατιστικό Σύστημα (ΕΣΣ), στις Εθνικές Στατιστικές Υπηρεσίες των προσχωρουσών χωρών και στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (ΕΟΧ). Έως τα μέσα του 2007 όλες οι πιλοτικές μελέτες είχαν ολοκληρωθεί, και οι τελικές εκθέσεις είναι διαθέσιμες στον ακόλουθο δικτυακό τόπο:

http://circa.europa.eu/Public/irc/dsis/pip/library?l=/wastesstatisticssregulat/pilotsstudies

2.1. Το πλαίσιο των πιλοτικών μελετών

2.1.1. Στατιστικές σχετικά με την εισαγωγή και την εξαγωγή αποβλήτων

Το άρθρο 1 παράγραφος 3 του κανονισμού για τις στατιστικές των αποβλήτων καθορίζει τους τομείς που πρέπει να καλύπτονται από τις στατιστικές των αποβλήτων, συμπεριλαμβανομένου του «γ) μετά τις πιλοτικές μελέτες σύμφωνα με το άρθρο 5: εισαγωγή και εξαγωγή αποβλήτων, για τα οποία δεν συγκεντρώνονται δεδομένα στο πλαίσιο του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 259/93 του Συμβουλίου, της 1ης Φεβρουαρίου 1993, σχετικά με την παρακολούθηση και τον έλεγχο των μεταφορών αποβλήτων[4]…» .

Το άρθρο 5 παράγραφος 1 του κανονισμού για τις στατιστικές των αποβλήτων ορίζει ότι «... η Επιτροπή καταρτίζει πρόγραμμα πιλοτικών μελετών για την εισαγωγή και την εξαγωγή αποβλήτων το οποίο θα εκτελεστεί από τα κράτη μέλη…». Με βάση τα συμπεράσματα των πιλοτικών μελετών, η Επιτροπή ενημερώνει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο όσον αφορά τις δυνατότητες κατάρτισης στατιστικών σχετικά με την εισαγωγή και την εξαγωγή αποβλήτων.

Ένα από τα κύρια ζητήματα που πρέπει να αντιμετωπιστούν από τις πιλοτικές μελέτες για την εισαγωγή και την εξαγωγή αποβλήτων είναι το επίπεδο λεπτομέρειας που θα εμφανίζεται στις στατιστικές. Αυτό συνδέεται με το δεύτερο ζήτημα σχετικά με τον τρόπο συγκέντρωσης στοιχείων σχετικά με την εισαγωγή και την εξαγωγή μη επικίνδυνων αποβλήτων. Μολονότι αυτά τα αποκαλούμενα απόβλητα του «πράσινου» καταλόγου περιλαμβάνονται στον κανονισμό για τη μεταφορά αποβλήτων, δεν εμπίπτουν στην υποχρέωση έκθεσης του εν λόγω κανονισμού.

Συνολικά 11 χώρες έλαβαν μέρος στο πρόγραμμα πιλοτικών μελετών σχετικά με την εισαγωγή και την εξαγωγή αποβλήτων, 3 από τις οποίες ήταν από τα νέα κράτη μέλη. Τα περισσότερα ιδρύματα που εκπόνησαν πιλοτικές μελέτες είναι οι Εθνικές Στατιστικές Υπηρεσίες (ΕΣΥ), ενώ συμμετέσχαν επίσης στο πρόγραμμα και περιβαλλοντικά ιδρύματα (υπουργεία Περιβάλλοντος ή εθνικοί οργανισμοί περιβάλλοντος).

2.1.2. Στατιστικές των αποβλήτων από τους τομείς της γεωργίας, της θήρας, της δασοκομίας και της αλιείας

Στις περισσότερες χώρες δεν υπήρχε καμία μεθοδολογία για στατιστικές των αποβλήτων που προέρχονται από τους οικονομικούς τομείς της γεωργίας, της θήρας, της δασοκομίας (NACE Α) και της αλιείας (NACE Β). Το άρθρο 4 παράγραφος 3 του κανονισμού για τις στατιστικές των αποβλήτων προβλέπει ένα πρόγραμμα πιλοτικών μελετών σχετικά με τα απόβλητα από αυτές τις οικονομικές δραστηριότητες που στοχεύει στην ανάπτυξη μιας μεθοδολογίας για τη συγκέντρωση δεδομένων σε τακτά διαστήματα.

Οι δυσκολίες στον τομέα αυτό είναι αποτέλεσμα του γεγονότος ότι δεν είναι σαφές ποια από τα πολλά υπολείμματα που προκύπτουν εμπίπτουν στις υποχρεώσεις έκθεσης και ποια όχι. Θα πρέπει να ληφθούν σαφείς αποφάσεις και να γίνουν σαφείς συμφωνίες σχετικά με την ταυτοποίηση αυτών των αποβλήτων κατά τη διάρκεια του σταδίου εφαρμογής.

Επιπλέον, ο στατιστικός πληθυσμός εντός αυτών των οικονομικών δραστηριοτήτων είναι μεγάλος και αποτελείται από πολλές μικρές εκμεταλλεύσεις που συχνά δεν διαθέτουν κατάλληλη γνώση του ζητήματος των αποβλήτων και δεν τηρούν πάντα αρχεία. Τα συστήματα συλλογής στοιχείων πρέπει να είναι καλά ανεπτυγμένα και οργανωμένα, έτσι ώστε να λαμβάνεται υπόψη η ιδιαίτερη αυτή οικονομική δομή.

Στα τέλη του 2003, στις αρχές του 2004 και στα τέλη του 2005, 20 σχέδια άρχισαν να διερευνούν τις πρακτικές διαχείρισης αποβλήτων και τις αντίστοιχες δυνατότητες συλλογής στοιχείων. Η πλειονότητα των συμμετεχουσών χωρών ανήκουν στα παλιά κράτη μέλη, ενώ 8 μελέτες εκπονήθηκαν από νέα κράτη μέλη. Τα ιδρύματα που συμμετέσχαν στις πιλοτικές μελέτες ήταν Εθνικές Στατιστικές Υπηρεσίες και περιβαλλοντικοί οργανισμοί (υπουργείο Περιβάλλοντος ή Οργανισμός Περιβάλλοντος).

2.2. Αποτελέσματα

Για τους σκοπούς της παρούσας έκθεσης, οι πιλοτικές μελέτες αξιολογήθηκαν όσον αφορά την ανάγκη πρόσθετων μέτρων για την κατάρτιση τακτικών στατιστικών και την υποχρέωση της Επιτροπής να αναπτύξει νομική κάλυψη για τα εν λόγω μέτρα.

2.2.1. Στατιστικές σχετικά με την εισαγωγή και την εξαγωγή αποβλήτων

Καταλληλότητα

Σύμφωνα με τον κανονισμό για τις στατιστικές των αποβλήτων, χρειάζονται τακτικές κοινοτικές στατιστικές για την παρακολούθηση της εφαρμογής της πολιτικής για τα απόβλητα, ιδίως όσον αφορά τη συμμόρφωση με τις αρχές της μεγιστοποίησης της ανάκτησης και της ασφαλούς διάθεσης. Αυτό συνεπάγεται ότι, σε κοινοτικό επίπεδο, πρέπει να μπορεί να υπάρξει σύνδεση μεταξύ των ποσοτήτων των αποβλήτων που δημιουργούνται και των ποσοτήτων των αποβλήτων που ανακτώνται και διατίθενται.

Η τρέχουσα δομή του κανονισμού δεν επιτρέπει τον εντοπισμό των ροών αποβλήτων από τη διαδικασία δημιουργίας έως την πράξη ανάκτησης και διάθεσης. Οι πληροφορίες αυτές μπορούν να ληφθούν μόνον εάν συλλεγούν επίσης στοιχεία σχετικά με την εισαγωγή και την εξαγωγή αποβλήτων. Τα κράτη μέλη που δεν έχουν ικανότητα ανακύκλωσης για έναν ορισμένο τύπο αποβλήτων δεν θα μπορούν να παρακολουθήσουν το βαθμό στον οποίο ανακυκλώνονται τα εν λόγω απόβλητα που δημιουργούνται στη χώρα τους, εκτός εάν είναι γνωστό πόσα από αυτά τα απόβλητα εξάγονται για ανακύκλωση. Τα κράτη μέλη που εισάγουν μεγάλες ποσότητες ορισμένων τύπων αποβλήτων δεν θα μπορούν πλέον να παρακολουθήσουν τη διαδικασία διαχείρισης των αποβλήτων που δημιουργούνται στη χώρα τους, εκτός εάν γνωρίζουν πόσα απόβλητα εισάγονται.

Η ανάγκη για στατιστικές σχετικά με την εισαγωγή και την εξαγωγή αποβλήτων που δεν καλύπτονται από άλλες υποχρεώσεις αναφοράς υπογραμμίστηκε από τις πιλοτικές μελέτες. Ως εκ τούτου, οι μελέτες επικεντρώθηκαν στον τρόπο κατάρτισης των εν λόγω στατιστικών.

Αποτελέσματα

Η μεγάλη πλειονότητα των χωρών θεώρησαν ότι οι στατιστικές εξωτερικού εμπορίου είναι η καταλληλότερη πηγή στοιχείων για την παραγωγή στατιστικών σχετικά με την εξαγωγή και την εισαγωγή αποβλήτων. Το γενικό πλεονέκτημα της χρησιμοποίησης διαθέσιμων στατιστικών βάσει κοινών παραμέτρων και μιας εναρμονισμένης ονοματολογίας που να χρησιμοποιείται από όλα τα κράτη μέλη διακυβεύεται, ωστόσο, από το γεγονός ότι τα κράτη μέλη εφαρμόζουν διαφορετικά κατώτατα όρια, εκφρασμένα σε νομισματική αξία, για να μειώσουν τη διοικητική επιβάρυνση στις επιχειρήσεις. Αυτό σημαίνει ότι τα εν λόγω στοιχεία δεν είναι πλήρως συγκρίσιμα και μπορούν να οδηγήσουν στην υποεκτίμηση των ποσοτήτων των αποβλήτων που αποτελούν αντικείμενο συναλλαγής.

Επιπλέον, οι αντίστοιχες ονοματολογίες για τις στατιστικές εξωτερικού εμπορίου (Συνδυασμένη Ονοματολογία - ΣΟ) και αποβλήτων [Ευρωπαϊκή ταξινόμηση αποβλήτων για τις στατιστικές - (European Waste Classification for Statistics - EWC-Stat)] δεν είναι συγκρίσιμες για όλες τις ροές αποβλήτων. Ως ονοματολογία προσανατολισμένη στα εμπορεύματα, η Συνδυασμένη Ονοματολογία δεν παρέχει ενιαίο ορισμό των αποβλήτων. Τα «απόβλητα» και τα «απορρίμματα» καθορίζονται από διάφορους κωδικούς. Ορισμένοι από τους εν λόγω κωδικούς κάνουν σαφή διάκριση των αποβλήτων από τα προϊόντα, ενώ άλλοι συνδυάζουν τα απόβλητα και τα απορρίμματα με άλλα προϊόντα. Για παράδειγμα, ορισμένοι κωδικοί ΣΟ περιλαμβάνουν τα απόβλητα και τα προϊόντα στον ίδιο κωδικό. Επιπλέον, από μια αξιολόγηση των διαθέσιμων στοιχείων σχετικά με τις στατιστικές εξωτερικού εμπορίου προέκυψε ότι, από 104 κωδικούς σχετικούς με τα απόβλητα, οι 86 επηρεάζονται από κανόνες περί απορρήτου.

Στατιστικά στοιχεία σχετικά με την εισαγωγή και την εξαγωγή αποβλήτων πρέπει να συλλέγονται μόνο για τα απόβλητα που δεν καλύπτονται από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1013/2006 για τις μεταφορές αποβλήτων. Αυτό οδηγεί σε μια άλλη μεθοδολογική περιπλοκή όσον αφορά τη χρήση των στατιστικών εξωτερικού εμπορίου, δεδομένου ότι ορισμένοι κωδικοί περιλαμβάνουν απόβλητα που καλύπτονται εν μέρει ή πλήρως από την απαίτηση αναφοράς του κανονισμού για τις μεταφορές αποβλήτων.

Ο ακόλουθος πίνακας παρέχει συνοπτική παρουσίαση της καταλληλότητας των στατιστικών εξωτερικού εμπορίου για τις στατιστικές σχετικά με την εισαγωγή και την εξαγωγή αποβλήτων:

Πίνακας 1: Συνοπτική παρουσίαση της κάλυψης των κατηγοριών των στατιστικών των αποβλήτων από τις στατιστικές εξωτερικού εμπορίου (ΣΕΕ) και από τον κανονισμό για τις μεταφορές αποβλήτων (ΚΜΑ)

EWCSTAT | Αριθμός κωδικών ΣΟ | Παρατηρήσεις |

Κωδικός | Περιγραφή | Επικίνδυνα / μη επικίνδυνα |

1.1 | Χρησιμοποιημένα διαλυτικά | Ε | 2 | Καλύπτεται από τον ΚΜΑ |

1.2 | Όξινα, αλκαλικά ή αλατούχα απόβλητα | ΜΕ/Ε | 1 | Καλύπτεται εν μέρει από τις ΣΕΕ (μη Ε). Καλύπτεται από τον ΚΜΑ (Ε) |

1.3 | Χρησιμοποιημένα έλαια | Ε | 1 | Καλύπτεται από τον ΚΜΑ |

1.4 | Χρησιμοποιημένοι χημικοί καταλύτες | ΜΕ/Ε | - | Καλύπτεται από τον ΚΜΑ (Ε) |

2 | Απόβλητα χημικών παρασκευασμάτων | ΜΕ/Ε | 5 | Καλύπτεται εν μέρει από τις ΣΕΕ (μη Ε) Καλύπτεται από τον ΚΜΑ (Ε). |

3.1 | Χημικά ιζήματα και υπολείμματα | ΜΕ/Ε | 4 | Καλύπτεται από τον ΚΜΑ (μη Ε και Ε) |

3.2 | Λυματολάσπες από χημικές διεργασίες | ΜΕ/Ε | 1 | Καλύπτεται από τον ΚΜΑ (μη Ε και Ε) |

05 | Απόβλητα από την υγειονομική περίθαλψη και βιολογικά απόβλητα | ΜΕ/Ε | 1 | Καλύπτεται από τον ΚΜΑ (μη Ε και Ε) |

06 | Απόβλητα μετάλλων | ΜΕ/Ε | 51 | Καλή κάλυψη από τις ΣΕΕ (μη Ε). Καλύπτεται από τον ΚΜΑ (Ε). |

7.1 | Απόβλητα γυαλιού | ΜΕ/Ε | 3 | Καλή κάλυψη από τις ΣΕΕ (μη Ε). Καλύπτεται από τον ΚΜΑ (Ε). |

7.2 | Απόβλητα χαρτιού και χαρτονιού | ΜΕ | 6 | Καλή κάλυψη από τις ΣΕΕ. |

7.3 | Απόβλητα από ελαστικό | ΜΕ | 5 | Οι περισσότεροι κωδικοί ΣΟ περιλαμβάνουν απόβλητα και προϊόντα |

7.4 | Πλαστικά απόβλητα | ΜΕ | 9 | Καλή κάλυψη από τις ΣΕΕ. |

7.5 | Απόβλητα ξυλείας | ΜΕ/Ε | 3 | Καλύπτεται εν μέρει από τις ΣΕΕ (μη Ε) Καλύπτεται εν μέρει από τον ΚΜΑ (Ε) |

7.6 | Υφασμάτινα απόβλητα | ΜΕ | 24 | Καλή κάλυψη από τις ΣΕΕ. |

7.7 | Απόβλητα που περιέχουν PCB | Ε | 1 | Καλύπτεται από τον ΚΜΑ |

8 | Απορριπτόμενος εξοπλισμός | ΜΕ/Ε | 2 | Καλύπτεται εν μέρει από τις ΣΕΕ (μη Ε). Καλύπτεται από τον ΚΜΑ (Ε). |

8.1 | Οχήματα που αποσύρονται από την κυκλοφορία | ΜΕ/Ε | 1 | Καλύπτεται εν μέρει από τις ΣΕΕ (μη Ε). Καλύπτεται από τον ΚΜΑ (Ε) |

8.41 | Απορρίμματα ηλεκτρικών στηλών και συσσωρευτών | ΜΕ/Ε | 5 | Καλύπτεται εν μέρει από τις ΣΕΕ (μη Ε). Καλύπτεται από τον ΚΜΑ (Ε) |

09 | Ζωικά και φυτικά απόβλητα (εκτός των 9.11 και 9.3) | ΜΕ | 46 | Οι περισσότεροι κωδικοί ΣΟ περιλαμβάνουν απόβλητα και προϊόντα |

9.11 | Ζωικά απόβλητα από την παρασκευή τροφίμων και προϊόντων | ΜΕ | 28 | Οι περισσότεροι κωδικοί ΣΟ περιλαμβάνουν απόβλητα και προϊόντα |

9.3 | Ζωικά περιττώματα, ούρα και κόπρος | ΜΕ | 1 | Καλύπτεται από τον ΚΜΑ |

10.1 | Οικιακά και παρόμοια απόβλητα | ΜΕ | 1 | Καλύπτεται από τον ΚΜΑ |

10.2 | Μεικτά και χύδην υλικά | ΜΕ/Ε | - | Καλύπτεται από τον ΚΜΑ (μη Ε και Ε) |

10.3 | Υπολείμματα διαλογών | ΜΕ/Ε | - | Καλύπτεται από τον ΚΜΑ (μη Ε και Ε) |

11 | Κοινές λυματολάσπες | ΜΕ | 1 | Καλύπτεται από τον ΚΜΑ |

11.3 | Μπάζα εκσκαφών | ΜΕ | - | Καλύπτεται από τον ΚΜΑ |

12 εκτός 12.4 και 12.6 | Απόβλητα ανόργανων ουσιών | ΜΕ/Ε | 4 | Καλύπτεται εν μέρει από τις ΣΕΕ (μη Ε). Καλύπτεται από τον ΚΜΑ (Ε) |

12.4 | Απόβλητα καύσεων | ΜΕ/Ε | 10 | Καλή κάλυψη από τις ΣΕΕ (μη Ε) Καλύπτεται από τον ΚΜΑ (Ε). |

12.6 | Μολυσμένα εδάφη και μολυσμένες λυματολάσπες βυθοκόρησης | Ε | - | Καλύπτεται από τον ΚΜΑ |

13 | Στερεοποιημένα, σταθεροποιημένα ή υαλοποιημένα απόβλητα | ΜΕ/Ε | - | Καλύπτεται από τον ΚΜΑ (μη Ε και Ε) |

Για ορισμένους τύπους αποβλήτων, συμπεριλαμβανομένων των συνήθων ανακυκλώσιμων, όπως τα μέταλλα, το γυαλί, το χαρτί και τα πλαστικά, οι στατιστικές εξωτερικού εμπορίου παρέχουν καλή κάλυψη. Για άλλες ροές αποβλήτων, ιδίως για τα απόβλητα ελαστικών, ξύλου, τον απορριπτόμενο εξοπλισμό και τα οχήματα, τα απορρίμματα ηλεκτρικών στηλών και συσσωρευτών και τα απόβλητα ανόργανων ουσιών, η κάλυψη μπορεί να βελτιωθεί με την εισαγωγή νέων κωδικών με σαφή διάκριση μεταξύ προϊόντων και αποβλήτων.

Όσον αφορά τα απόβλητα που καλύπτονται από τον κανονισμό για τις μεταφορές αποβλήτων, οι περισσότερες χώρες δήλωσαν στις τελικές εκθέσεις τους ότι οι στατιστικές που υποβάλλονται βάσει της σύμβασης της Βασιλείας και στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τα απόβλητα που απαιτούν κοινοποίηση πληρούν τα κριτήρια τα οποία απαιτούνται από τον κανονισμό για τις στατιστικές των αποβλήτων. Χρειάζονται περαιτέρω εργασίες για τον καθορισμό της μετατροπής των στοιχείων στο μορφότυπο που απαιτείται από τον κανονισμό για τις στατιστικές των αποβλήτων.

Συμπέρασμα

Οι εργασίες με βάση τα αποτελέσματα των πιλοτικών μελετών οδήγησαν στην κατάρτιση της ακόλουθης σύστασης όσον αφορά την αναφορά σχετικά με την εισαγωγή και την εξαγωγή αποβλήτων:

Πίνακας 2: Ενσωμάτωση των εισαγωγών και των εξαγωγών στο μορφότυπο αναφοράς, σύμφωνα με το παράρτημα I του κανονισμού για τις στατιστικές των αποβλήτων

Τύπος αποβλήτων | NACE | Συνολικά παραγόμενα απόβλητα | Εκ των οποίων: απόβλητα που εξήχθησαν | Εισαγωγές αποβλήτων |

|1 |2 |_..._ |19 |20 | | |Εντός ΕΕ |Eκτός ΕΕ |Εντός ΕΕ |Eκτός ΕΕ | |1 | | | | | | | | | | | | |_..._ | | | | | | | | | | | | |15 Μέταλλα | | | | | | | | | | | | |17 Γυαλί | | | | | | | | | | | | |19 Χαρτί | | | | | | | | | | | | |21 Πλαστικά | | | | | | | | | | | | |_....._ | | | | | | | | | | | | |47 | | | | | | | | | | | | |48 | | | | | | | | | | | | |Σύνολο |Επικίνδυνα | | | | | | | | | | | | | |Μη επικίνδυνα | | | | | | | | | | | | |

Τέσσερις στήλες θα προστεθούν στον πίνακα δημιουργίας αποβλήτων, όσον αφορά τις ποσότητες αποβλήτων που εισάγονται και εξάγονται. Για τα στοιχεία σχετικά με τις εισαγωγές και τις εξαγωγές αποβλήτων δεν θα απαιτείται διαίρεση σε δραστηριότητες NACE και πράξεις επεξεργασίας αποβλήτων: Τα στοιχεία θα υποδιαιρούνται κατά κατηγορίες αποβλήτων και κατά εμπόριο εντός ΕΕ και εκτός ΕΕ. Οι πληροφορίες σχετικά με τις εισαγωγές και τις εξαγωγές επικίνδυνων αποβλήτων θα βασίζονται στις εκθέσεις που υποβάλλονται στο πλαίσιο του κανονισμού για τις μεταφορές αποβλήτων.

Για να μειωθεί ο φόρτος υποβολής εκθέσεων των κρατών μελών και παρόλο που υπάρχουν ορισμένοι περιορισμοί, οι στατιστικές εξωτερικού εμπορίου προτάθηκαν ως η καταλληλότερη πηγή στοιχείων για την έναρξη κατάρτισης στατιστικών σχετικά με την εισαγωγή και την εξαγωγή αποβλήτων. Ωστόσο, η χρήση των στατιστικών εξωτερικού εμπορίου πρέπει να βελτιωθεί με ενέργειες που θα αναληφθούν τόσο σε κοινοτικό επίπεδο όσο και σε επίπεδο κρατών μελών:

- σε κοινοτικό επίπεδο: πρέπει να εισαχθεί στη συνδυασμένη ονοματολογία ένας περιορισμένος αριθμός νέων κωδικών, ώστε να γίνει σαφέστερη η διάκριση μεταξύ αποβλήτων και προϊόντων και να επεκταθεί η δυνατότητα εφαρμογής των στατιστικών εξωτερικού εμπορίου στις στατιστικές των αποβλήτων·

- σε επίπεδο κρατών μελών: πρέπει να εκτιμηθεί ο αντίκτυπος του απορρήτου και των εθνικών κατώτατων ορίων αναφοράς για τις στατιστικές εξωτερικού εμπορίου σχετικά με την εισαγωγή και την εξαγωγή αποβλήτων.

Σε μια προσπάθεια απλούστευσης και εναρμόνισης της χρήσης των στατιστικών εξωτερικού εμπορίου, η Επιτροπή προτείνει να διαβιβαστεί στα κράτη μέλη το απόσπασμα των σχετικών στοιχείων που αφορούν την κάθε συγκεκριμένη χώρα από τη βάση δεδομένων εξωτερικού εμπορίου COMEXT, την οποία τηρεί η Eurostat. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να εγκρίνουν ή να αναθεωρήσουν τα στοιχεία. Εντούτοις, σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 1 του κανονισμού για τις στατιστικές των αποβλήτων, τα κράτη μέλη έχουν την ελευθερία να χρησιμοποιούν τις δικές του μεθοδολογίες για να καταρτίζουν τις στατιστικές των αποβλήτων. Δεν μπορεί να «συνταγογραφηθεί» μια συγκεκριμένη μέθοδος συλλογής στοιχείων.

2.2.2. Στατιστικές των αποβλήτων από τους τομείς της γεωργίας, της θήρας, της δασοκομίας και της αλιείας

Καθώς οι στατιστικές των αποβλήτων από τις εν λόγω οικονομικές δραστηριότητες δεν καταρτίζονται τακτικά στα περισσότερα κράτη μέλη, έχει δοθεί ειδική έμφαση στις πιλοτικές μελέτες σχετικά με το εν λόγω θέμα.

Το θεμελιώδες ζήτημα για την τακτική κατάρτιση στατιστικών για τα απόβλητα που δημιουργούνται από τις εν λόγω οικονομικές δραστηριότητες είναι το ερώτημα του ποια υλικά ή ουσίες υπόκεινται στις υποχρεώσεις αναφοράς των στατιστικών των αποβλήτων και ποια εξαιρούνται από την αναφορά, καθώς ανακυκλώνονται στον τόπο παραγωγής. Η μεγαλύτερη ροή αποβλήτων σ’ αυτό το πλαίσιο είναι τα βιοοργανικά απόβλητα, ιδίως δε η κοπριά. Επίσης εξέχουσας σημασίας είναι τα υπολείμματα της υλοτομίας, της θήρας και της αλιείας, τα οποία συνήθως παραμένουν στο δάσος και επαναρρίπτονται στη θάλασσα. Η γενική σύσταση των πιλοτικών μελετών ήταν να εξαιρεθούν τα βιοοργανικά απόβλητα τα οποία παραμένουν στον τόπο παραγωγής ως μέρος των βιολογικών κύκλων.

Η σαφής διάκριση μεταξύ αποβλήτων και μη αποβλήτων αποτελεί αντικείμενο των διενεργούμενων συζητήσεων. Μολονότι η απόφαση όσον αφορά τα απόβλητα/μη απόβλητα δεν είναι απολύτως σαφής, πρόσφατες αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου βελτίωσαν τη σαφήνεια όσον αφορά τα ζωικά απόβλητα. Στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις C-416/02[5] και C-121/03[6] το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο αποφάσισε ότι τα ζωικά απόβλητα μπορεί να θεωρηθεί ότι δεν συνιστούν απόβλητα, εφόσον χρησιμοποιούνται ως γεωργικό λίπασμα στο πλαίσιο νόμιμων πρακτικών διασποράς σε σαφώς προσδιοριζόμενες εκτάσεις και εφόσον αποθηκεύονται μόνον κατά το μέτρο που είναι αναγκαίο για τη διασπορά αυτή. Επιπλέον, η ανάλυση αυτή δεν πρέπει να περιορίζεται στα ζωικά απόβλητα που χρησιμοποιούνται ως λίπασμα σε γη που αποτελεί μέρος της ίδιας γεωργικής εκμετάλλευσης με εκείνη στην οποία δημιουργήθηκε το απόβλητο.

Αντίστοιχα, τα ζωικά απόβλητα (περιττώματα, ούρα και κόπρανα ζώων -όπου συμπεριλαμβάνονται και φθαρμένα άχυρα-, υγρά εκροής) δεν θεωρείται ότι συνιστούν απόβλητα, αν χρησιμοποιούνται ως γεωργικό λίπασμα σύμφωνα με τη νομοθεσία, και αν δεν υπάρχει περαιτέρω διαδικασία ανάκτησης πριν από την επαναχρησιμοποίηση. Η χρήση της κοπριάς ως λίπασμα «ως μέρος νόμιμης πρακτικής» σημαίνει, σ’ αυτό το πλαίσιο, την εφαρμογή του «κώδικα ορθής γεωργικής πρακτικής» και την ικανοποίηση των απαιτήσεων που καθορίζονται στην οδηγία 91/676/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 12ης Δεκεμβρίου 1991 για την προστασία των υδάτων από τη νιτρορύπανση γεωργικής προέλευσης[7].

Συνεπώς, τα βιοοργανικά απόβλητα που δημιουργούνται από δραστηριότητες της γεωργίας, της θήρας, της δασοκομίας και της αλιείας και τα οποία παραμένουν στον τόπο παραγωγής ή χρησιμοποιούνται εντός του τομέα εξαιρούνται από την υποχρέωση αναφοράς. Σε περιπτώσεις στις οποίες αυτού του είδους απόβλητα υφίστανται επεξεργασία σε μονάδα επεξεργασίας αποβλήτων, τα εν λόγω απόβλητα πρέπει να αναφέρονται σύμφωνα με τον κανονισμό για τις στατιστικές των αποβλήτων.

Άλλα θέματα που αφορούν τις στατιστικές των αποβλήτων από τους τομείς A και B της NACE ανακύπτουν από την οικονομική διάρθρωση των εν λόγω τομέων. Στα περισσότερα κράτη μέλη υπάρχει μεγάλος αριθμός μικρών εκμεταλλεύσεων με λιγότερους από 10 απασχολουμένους. Οι χώρες πρέπει να αναπτύξουν μεθοδολογίες για την εκτίμηση των αποβλήτων που δημιουργούνται από τις εν λόγω μικρές εκμεταλλεύσεις, και οι πιλοτικές μελέτες ήταν εν προκειμένω πολύ χρήσιμες.

Συμπέρασμα

Δεδομένου ότι υπάρχουν πολλές κοινές δυσκολίες όσον αφορά την παροχή αξιόπιστων στοιχείων για τους κλάδους της γεωργίας, της δασοκομίας, της θήρας και της αλιείας, οι πιλοτικές μελέτες εξασφάλισαν ένα πολύ χρήσιμο κριτήριο για τη διερεύνηση της κατάστασης και των δυνατοτήτων όσον αφορά την παραγωγή στατιστικών υψηλής ποιότητας σχετικά με τα απόβλητα. Ιδιαίτερη σημασία είχαν η αποσαφήνιση του πεδίου εφαρμογής για τις στατιστικές των αποβλήτων και η ανταλλαγή των εμπειριών που αποκτήθηκαν μέσω αυτών των μελετών όσον αφορά την ανάπτυξη μεθόδων για τη συμπερίληψη των μικρών επιχειρήσεων στις στατιστικές και για την παραγωγή των παραγόντων σχετικά με τα απόβλητα για ορισμένες ροές αποβλήτων.

Οι πιλοτικές μελέτες για τα απόβλητα που προκύπτουν από τους οικονομικούς τομείς της γεωργίας, της θήρας, της δασοκομίας (NACE A) και της αλιείας (NACE B) δεν πρότειναν τη λήψη πρόσθετων μέτρων εφαρμογής. Η τρέχουσα κοινοτική στατιστική νομοθεσία σχετικά με τις στατιστικές των αποβλήτων είναι επαρκώς λεπτομερής ώστε να καλύψει τα απόβλητα που δημιουργούνται στο πλαίσιο των οικονομικών δραστηριοτήτων NACE A και B.

3. Δημοσιονομικές πτυχές

Για το εν λόγω πρόγραμμα πιλοτικών μελετών διατέθηκε προϋπολογισμός συνολικού ύψους 986.535,65 ευρώ, από τα οποία 356.110,00 ευρώ δαπανήθηκαν στις πιλοτικές μελέτες σχετικά με την εξαγωγή και την εισαγωγή αποβλήτων και 630.425,65 ευρώ στις πιλοτικές μελέτες για τις στατιστικές των αποβλήτων σχετικά με τη γεωργία, τη θήρα, τη δασοκομία και την αλιεία.

4. Συμπεράσματα

Στατιστικές σχετικά με την εισαγωγή και την εξαγωγή αποβλήτων

Τα αποτελέσματα των πιλοτικών μελετών για τις στατιστικές σχετικά με την εισαγωγή και την εξαγωγή αποβλήτων επιβεβαίωσαν την ανάγκη αυτών των στατιστικών για τους σκοπούς της παρακολούθησης της κοινοτικής πολιτικής για τα απόβλητα, ιδίως τη συμμόρφωση με τις αρχές της μεγιστοποίησης της ανάκτησης και της ασφαλούς διάθεσης. Τα αποτελέσματα καταδεικνύουν περαιτέρω ότι, μολονότι οι στατιστικές εξωτερικού εμπορίου αναγνωρίστηκαν ως η βέλτιστη πηγή, δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν χωρίς περαιτέρω αναπροσαρμογή της στατιστικής ονοματολογίας και τελική επαλήθευση των στοιχείων από τα κράτη μέλη. Εντούτοις, το άρθρο 3 παράγραφος 1 του κανονισμού για τις στατιστικές των αποβλήτων αποκλείει τη «συνταγογράφηση» οιασδήποτε συγκεκριμένης μεθόδου συλλογής στοιχείων, και τα κράτη μέλη παραμένουν ελεύθερα να αποφασίσουν ποιες μεθόδους επιθυμούν να εφαρμόσουν για τη συλλογή των στατιστικών στοιχείων σχετικά με τα απόβλητα.

Οι τρέχουσες διατάξεις του κανονισμού για τις στατιστικές των αποβλήτων δεν περιγράφουν τις απαιτήσεις για τις στατιστικές σχετικά με την εισαγωγή και την εξαγωγή των αποβλήτων με επαρκείς λεπτομέρειες. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θα προτείνει προδιαγραφές για τις εν λόγω στατιστικές με τη μορφή επίσημης πρότασης για την τροποποίηση του παραρτήματος I του ανωτέρω κανονισμού. Η πρόταση αυτή:

- θα προβλέπει διαίρεση των στατιστικών σχετικά με την εισαγωγή και την εξαγωγή αποβλήτων σε εντός ΕΕ και εκτός ΕΕ, καθώς και σε εισαγωγές και εξαγωγές. Δεν θα απαιτεί διαίρεση σε οικονομικές δραστηριότητες· η διαίρεση κατά κατηγορίες αποβλήτων θα περιλαμβάνει επαρκείς πληροφορίες. Οι διατάξεις αυτές θα οδηγήσουν στη δημιουργία τεσσάρων πρόσθετων στηλών στον πίνακα δημιουργίας αποβλήτων του παραρτήματος I του κανονισμού για τις στατιστικές των αποβλήτων·

- θα απλουστεύσει και θα εναρμονίσει τη χρήση των στατιστικών εξωτερικού εμπορίου, για τους σκοπούς των οποίων η Επιτροπή θα διαβιβάσει στα κράτη μέλη απόσπασμα των σχετικών στοιχείων από τη βάση δεδομένων των στατιστικών εξωτερικού εμπορίου COMEXT·

- θα απαιτεί από τα κράτη μέλη να επιβεβαιώσουν ή να αναθεωρήσουν τα στοιχεία. Τα κράτη μέλη μπορούν επίσης να καταρτίζουν στατιστικές σχετικά με την εισαγωγή και την εξαγωγή αποβλήτων με άλλους τρόπους, σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 1 του κανονισμού για τις στατιστικές των αποβλήτων.

Στατιστικές σχετικά με τη δημιουργία αποβλήτων κατά τομείς NACE Α και Β

Όσον αφορά τις στατιστικές των αποβλήτων από τη γεωργία, τη θήρα, τη δασοκομία και την αλιεία, οι πιλοτικές μελέτες κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι δεν απαιτούνται πρόσθετα μέτρα εφαρμογής. Η τρέχουσα κοινοτική στατιστική νομοθεσία σχετικά με τα απόβλητα είναι επαρκώς λεπτομερής ώστε να καλύψει τα απόβλητα που δημιουργούνται στο πλαίσιο των οικονομικών δραστηριοτήτων της NACE Α και Β.

[1] ΕΕ L 332 της 9.12.2002, σ. 1, όπως τροποποιήθηκε τελευταία με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1893/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (ΕΕ L 393 της 30.12.2006, σ. 1).

[2] ΕΕ L 190 της 12.7.2006, σ. 1, όπως τροποποιήθηκε τελευταία με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1379/2007 της Επιτροπής (ΕΕ L 309 της 27.11.2007, σ. 7).

[3] COM(2005) 223.

[4] ΕΕ L 30 της 3.2.1993, σ. 1. Ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 259/93 καταργήθηκε από τις 12 Ιουλίου 2007.

[5] ΕΕ C 271 της 29 .10.2005, σ. 1. Απόφαση της 8.9.2005, Επιτροπή κατά Ισπανίας (Συλλογή 2005, σ. I-7487).

[6] ΕΕ C 271 της 29.10.2005, σ. 2. Απόφαση της 8.9.2005, Επιτροπή κατά Ισπανίας (Συλλογή 2005, σ. I-7569).

[7] ΕΕ L 375 της 31.12.1991, σ. 1. Οδηγία όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1882/2003 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (ΕΕ L 284 της 31.10.2003, σ. 1).