ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ για την εφαρμογή της ρήτρας απαγόρευσης εξαγωγής, άρθρο 7, παράγραφος 1 της οδηγίας για τα συστήματα αποζημίωσης των επενδυτών (97/9/EΚ)

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

Η έκθεση της Επιτροπής για την εφαρμογή της ρήτρας απαγόρευσης εξαγωγής, άρθρο 7, παράγραφος 1 της οδηγίας για τα συστήματα αποζημίωσης των επενδυτών (97/9/EΚ)

1. Εισαγωγή

2. Γενικές αρχές που ρυθμίζουν τη διασυνοριακή ισχύ της κάλυψης εντός της ΕΕ

3. Η ρήτρα απαγόρευσης εξαγωγής

3.1. Βάση για την ανάπτυξη επιχειρημάτων υπέρ ή κατά της παράτασης ισχύος της ρήτρας απαγόρευσης εξαγωγής

3.2. Λόγοι που συνηγορούν υπέρ της διατήρησης της ρήτρας απαγόρευσης εξαγωγής

3.3. Λόγοι που συνηγορούν υπέρ της μη παράτασης της ισχύος της ρήτρας απαγόρευσης εξαγωγής

4. Συμπεράσματα

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

1. Ανάλυση των κυριότερων στοιχείων των καθεστώτων αποζημίωσης που θεσπίστηκαν στα κράτη μέλη της ΕΕ

1.1. Αριθμός και μέγεθος των υφιστάμενων συστημάτων· συμμετοχή στα συστήματα αυτά

1.2. Ύψος και πεδίο της κάλυψης.

1.3. Παρέμβαση του συστήματος: γεγονότα που προκαλούν την παρέμβαση και σχετικές διαδικασίες

1.4. Χρηματοδότηση και εισφορές

1.5. Η ρήτρα "top-up"

2. ΝΟΜΟΣ, ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ, ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΕΣ, ΚΑΘΕΣΤΩΣ

3. ΚΑΛΥΨΗ ΚΑΙ ΕΙΣΦΟΡΕΣ

ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

για την εφαρμογή της ρήτρας απαγόρευσης εξαγωγής, άρθρο 7, παράγραφος 1 της οδηγίας για τα συστήματα αποζημίωσης των επενδυτών (97/9/EΚ)

1. Εισαγωγή

Η οδηγία 97/9/EΚ της 3ης Μαρτίου 1997 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τα συστήματα αποζημίωσης των επενδυτών (οδηγία ΣΑΕ ή ΟΣΑΕ) αποτελεί έναν από τους πυλώνες του Ευρωπαϊκού Πλαισίου για την Ενιαία αγορά στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών. Η οδηγία αυτή απορρέει από το άρθρο 12 της οδηγίας 93/22/ΕΚ της 10ης Μαΐου 1993 για τις επενδυτικές υπηρεσίες (ΟΕΥ). Σκοπός της ΟΕΥ είναι η χορήγηση ευρωπαϊκού διαβατηρίου σε επιχειρήσεις επενδύσεων που εδρεύουν και έχουν λάβει άδεια λειτουργίας σε ένα κράτος μέλος. Στο πλαίσιο αυτό, η εν λόγω οδηγία ορίζει κανόνες προληπτικής εποπτείας τους οποίους οι επιχειρήσεις επενδύσεων οφείλουν να τηρούν αδιαλείπτως, συμπεριλαμβανομένων οργανωτικού χαρακτήρα διατάξεων που αποσκοπούν στο να παρεμποδίσουν τις επιχειρήσεις αυτές από τη χρήση μέσων και χρηματικών ποσών που ανήκουν σε επενδυτές. Ωστόσο, η ΟΕΥ δεν παρέχει κανενός είδους προστασία στους επενδυτές σε περίπτωση απάτης, παράβασης των κανόνων ή άλλων γεγονότων που έχουν ως αποτέλεσμα την αδυναμία της επιχείρησης επενδύσεων να αποδώσει κεφάλαια και να επιστρέψει χρηματοπιστωτικά μέσα στους επενδυτές. Με την καθιέρωση της ΟΣΑΕ διασφαλίζεται επομένως, στο ελάχιστο εναρμονισμένο επίπεδο, η θεμελιώδης αυτή προστασία των επενδυτών.

Η ΟΣΑΕ τέθηκε σε ισχύ στις 26 Μαρτίου 1997, ενώ ως προθεσμία για την ενσωμάτωσή της στα κράτη μέλη είχε οριστεί η 26 Σεπτεμβρίου 1998( [1]). Για την προστασία κυρίως των μικρών επενδυτών και τη διατήρηση της εμπιστοσύνης στο χρηματοπιστωτικό σύστημα, η οδηγία αυτή απαιτεί από τα κράτη μέλη να θεσπίσουν και να αναγνωρίσουν "συστήματα αποζημίωσης των επενδυτών" που θα παρέχουν αποζημιώσεις στους επενδυτές σε περίπτωση που μία επιχείρηση επενδύσεων αδυνατεί να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της. Η συμμετοχή μιας επιχείρησης επενδύσεων στο σύστημα αποτελεί προϋπόθεση για τη χορήγηση άδειας λειτουργίας βάσει της ΟΕΥ· εάν η προστασία αυτή καταστεί αδύνατη, η προαναφερθείσα άδεια λειτουργίας ανακαλείται( [2]).

[1] Άρθρο 15 της ΟΣΑΕ.

[2] Άρθρο 5, παράγραφος 4 της ΟΣΑΕ.

Πρέπει να υπογραμμιστεί ότι η ΟΣΑΕ εφαρμόζεται σε όλες τις επιχειρήσεις επενδύσεων, συμπεριλαμβανομένων των πιστωτικών ιδρυμάτων που έχουν λάβει άδεια παροχής επενδυτικών υπηρεσιών. Επιπλέον, η διάρθρωση της ΟΣΑΕ βασίζεται στην οδηγία του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου 94/19/ΕΚ της 30ής Μαΐου 1994 για τα συστήματα εγγύησης των καταθέσεων (ΟΣΕΚ). Στόχος της οδηγίας αυτής ήταν η καθιέρωση ελάχιστης προστασίας των καταθετών σε περίπτωση παύσης λειτουργίας ενός αφερέγγυου πιστωτικού ιδρύματος. Ενώ όμως στην ΟΣΕΚ η προστασία χορηγείται για καταθέσεις που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο των συνήθων τραπεζικών συναλλαγών, με την ΟΣΑΕ( [3]) καλύπτονται οι χρηματικές απαιτήσεις που απορρέουν από τις επενδυτικές δραστηριότητες ενός πιστωτικού ιδρύματος.

[3] Άρθρο 2, παράγραφος 3 της ΟΣΑΕ.

Η έκθεση αυτή συμπληρώνει την παρεμφερούς περιεχόμενου έκθεση για την ΟΣΕΚ, η οποία εγκρίθηκε από την Επιτροπή στις 22.12.99.

2. Γενικές αρχές που ρυθμίζουν τη διασυνοριακή ισχύ της κάλυψης εντός της ΕΕ

Η βασική αρχή την οποία θέτει η ΟΣΑΕ είναι ότι εάν μία επιχείρηση επενδύσεων συμμετέχει σε σύστημα αποζημίωσης, το εν λόγω σύστημα θα καλύπτει επίσης τους επενδυτές των υποκαταστημάτων της επιχείρησης αυτής που είναι εγκατεστημένα και λειτουργούν σε άλλα κράτη μέλη( [4]). Η διάταξη αυτή επεκτείνει στα συστήματα αποζημίωσης επενδυτών τη γενική αρχή της "αμοιβαίας αναγνώρισης". Δηλαδή, οι ισχύουσες στη χώρα καταγωγής διατάξεις που εφαρμόζονται στον τόπο της έδρας μίας επιχείρησης επενδύσεων επεκτείνονται και στα υποκαταστήματά της που είναι εγκατεστημένα στην ΕΕ· αυτό βασίζεται στην υπόθεση ότι η επιχείρηση επενδύσεων μαζί με τα υποκαταστήματά της αποτελούν, εντός της εσωτερικής αγοράς, ενότητα που υπόκειται σε μία μόνο διαδικασία χορήγησης άδειας και σε κεντρικό έλεγχο των δραστηριοτήτων της.

[4] Το άρθρο 2, παράγραφος 1 ορίζει ότι "Κάθε κράτος μέλος φροντίζει να συσταθούν και να αναγνωριστούν επίσημα στην επικράτειά του ένα ή περισσότερα συστήματα αποζημίωσης επενδυτών". Το άρθρο 7 θεσπίζει την αρχή σύμφωνα με την οποία "τα συστήματα αποζημίωσης επενδυτών - που έχουν συσταθεί και αναγνωριστεί επίσημα στο κράτος μέλος σύμφωνα με το άρθρο 2, παράγραφος 1 - καλύπτουν και τους επενδυτές των υποκαταστημάτων που έχουν ανοίξει οι επιχειρήσεις επενδύσεων σε άλλα κράτη μέλη".

Ωστόσο, η ίδια η οδηγία επιβάλλει δύο σημαντικές εξαιρέσεις από την εν λόγω αρχή. Καταρχάς, ορίζει ότι, τουλάχιστον κατά τη μεταβατική περίοδο, και προκειμένου να αποφευχθούν πιθανές διαταραχές της αγοράς, ένα σύστημα που προσφέρει υψηλότερη ή ευρύτερη προστασία οφείλει να μειώσει την κάλυψή του σε περιπτώσεις υποκαταστημάτων που είναι εγκατεστημένα σε άλλα κράτη μέλη όπου τα ΣΑΕ είναι λιγότερο γενναιόδωρα. Η ρήτρα αυτή, γνωστή ως "απαγόρευση εξαγωγής" ή "ρήτρα απαγόρευσης εξαγωγής", υφίσταται και για τα συστήματα εγγύησης των καταθέσεων( [5]).

[5] Άρθρο 4, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, της ΟΣΕΚ για την προστασία των καταθέσεων.

Η δεύτερη εξαίρεση, η οποία είναι γνωστή ως ρήτρα "topping-up", συνίσταται στο ότι μία επιχείρηση επενδύσεων συμμετέχουσα σε σύστημα που προσφέρει χαμηλότερη ή πιο περιορισμένη προστασία θα έχει το δικαίωμα να συμμετάσχει σε σύστημα της χώρας υποδοχής ώστε να αυξήσει την προστασία που προσφέρει στους επενδυτές των υποκαταστημάτων της τα οποία είναι εγκατεστημένα σε άλλα κράτη μέλη με πιο γενναιόδωρα συστήματα αποζημίωσης των επενδυτών. Παρόμοια ρήτρα υφίσταται και για τα συστήματα εγγύησης των καταθέσεων( [6]).

[6] Άρθρο 4, παράγραφος 2 της ΟΣΕΚ.

Με τις ρήτρες αυτές επιχειρείται να αποτραπεί η εμφάνιση άνισων όρων ανταγωνισμού λόγω της κάλυψης που προσφέρεται στους επενδυτές. Η ουσιαστική διαφορά είναι ότι με τη ρήτρα απαγόρευσης εξαγωγής μειώνεται το επίπεδο προστασίας για ορισμένους επενδυτές, οι οποίοι διαφορετικά θα απολάμβαναν υψηλότερης προστασίας, ενώ με την εφαρμογή της ρήτρας "topping-up" αυξάνει το επίπεδο της προστασίας (αν και η απόφαση για πραγματική αύξηση της κάλυψης εναπόκειται στην ίδια την επιχείρηση επενδύσεων, η οποία ενδέχεται να αποφασίσει τη μη συμμετοχή της στο σύστημα της χώρας υποδοχής).

Η ρήτρα απαγόρευσης εξαγωγής συνιστά σημαντική εξαίρεση από την αρχή της ενιαίας αγοράς για επενδυτικές υπηρεσίες, στο βαθμό που εισάγει διάκριση μεταξύ επενδυτών της ίδιας επιχείρησης επενδύσεων σε περίπτωση αφερεγγυότητας της τελευταίας. Επιπλέον, εκτιμάται ότι οι τυχόν διαταραχές της αγοράς θα διαρκέσουν για μικρό μόνο χρονικό διάστημα. Για το λόγο αυτό η "ρήτρα απαγόρευσης εξαγωγής" αντιμετωπίζεται στην οδηγία μόνον ως προσωρινό μέτρο του οποίου η ισχύς λήγει στα τέλη του 1999, εκτός εάν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο αποφασίσουν διαφορετικά, κατόπιν πρότασης της Επιτροπής για παράταση της ισχύος του.

3. Η ρήτρα απαγόρευσης εξαγωγής

Σύμφωνα με το άρθρο 7, παράγραφος 1, εδάφιο 2, της οδηγίας, η Επιτροπή συντάσσει έκθεση για τη ρήτρα απαγόρευσης εξαγωγής και εξετάζει τη σκοπιμότητα παράτασης της ισχύος της πέραν του 1999. Η διατύπωση αυτού του άρθρου έχει ως εξής:

"Μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1999, ούτε το ύψος ούτε η έκταση, περιλαμβανομένου του ποσοστού, της παρεχόμενης κάλυψης μπορούν να υπερβούν το ανώτατο ύψος και την ανώτατη έκταση της κάλυψης που παρέχει το αντίστοιχο σύστημα αποζημίωσης του κράτους μέλους υποδοχής στο έδαφος του κράτους αυτού. Μέσα στην προθεσμία αυτή, η Επιτροπή, βασιζόμενη στην εμπειρία από την εφαρμογή του εν λόγω εδαφίου και του άρθρου 4, παράγραφος 1 της οδηγίας 94/19/ΕΚ ( [7]) η οποία αναφέρεται ανωτέρω, συντάσσει έκθεση και εξετάζει τη σκοπιμότητα διατήρησης αυτών των διατάξεων. Εφόσον κριθεί απαραίτητο, η Επιτροπή υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο πρόταση οδηγίας για την παράταση της ισχύος τους."

[7] Η διατύπωση του δεύτερου και τρίτου εδαφίου του άρθρου 4 της ΟΣΕΚ έχει ως εξής:

Η υποβολή έκθεσης μέσα στην προαναφερθείσα προθεσμία είναι ιδιαίτερα σημαντική διότι αποσαφηνίζει το νομικό πλαίσιο που θα αντιμετωπίσουν οι επιχειρήσεις επενδύσεων μετά τις 31.12.1999.

Στο τμήμα αυτό εξετάζεται το ζήτημα της ρήτρας απαγόρευσης εξαγωγής, με σκοπό την παράθεση απόψεων υπέρ ή κατά της παράτασής του, υπό το φως των πρόσφατων εξελίξεων. Ειδικότερα, στο σημείο 3.1 παρατίθενται τα κριτήρια βάσει των οποίων θα πρέπει να αναπτυχθεί η επιχειρηματολογία σχετικά με το ζήτημα αυτό· στα σημεία 3.2 και 3.3 παρατίθενται και εξετάζονται τα κυριότερα επιχειρήματα υπέρ και κατά της παράτασης ισχύος της ρήτρας.

3.1. Βάση για την ανάπτυξη επιχειρημάτων υπέρ ή κατά της παράτασης ισχύος της ρήτρας απαγόρευσης εξαγωγής

Καταρχάς, πρέπει να επισημανθεί ότι η διατύπωση της ρήτρας απαγόρευσης εξαγωγής στην ΟΣΑΕ απορρέει από συμβιβασμό μεταξύ της Επιτροπής και ορισμένων κρατών μελών, ο οποίος επιτεύχθηκε κατά τις διαπραγματεύσεις που αφορούσαν την οδηγία για τα συστήματα εγγύησης των καταθέσεων( [8]).

[8] Αυτό εξηγείται σαφέστατα στην έκθεση της Επιτροπής για την ΟΣΕΚ. Ειδικότερα, στο σημείο 2.1 υπογραμμίζεται ότι, στην ΟΣΕΚ, η ρήτρα ήταν το αποτέλεσμα συμβιβασμού μεταξύ της Επιτροπής, η οποία ήταν επιφυλακτική στο να δεχθεί την απαγόρευση εξαγωγής, ορισμένων αντιπροσωπειών, οι οποίες αντίθετα απέδιδαν ιδιαίτερη σημασία στην εν λόγω ρήτρα, και της Νομικής Υπηρεσίας, η οποία θεωρούσε ότι η ρήτρα αυτή μπορεί να γίνει αποδεκτή μόνο εάν είναι προσωρινή.

Την περίοδο εκείνη, ορισμένες αντιπροσωπείες ήταν ιδιαίτερα ανήσυχες για τις "διαταραχές της αγοράς" που ενδέχετο να προκαλέσουν υποκαταστήματα πιστωτικών ιδρυμάτων εγκατεστημένα σε κράτη μέλη που προσέφεραν υψηλότερα επίπεδα κάλυψης σε σχέση με την κάλυψη που πρόσφεραν τα εγχώρια πιστωτικά ιδρύματα. Με άλλα λόγια, εκφράστηκαν φόβοι ότι τυχόν διαφορές στο επίπεδο της προστασίας των καταθέσεων ενδέχεται να οδηγήσουν σε μεταφορά καταθέσεων από εγχώρια σε ξένα πιστωτικά ιδρύματα. Δεν υπήρχαν στοιχεία που να αποδεικνύουν την άποψη αυτή, όπως δεν υπήρχαν στοιχεία για τον τρόπο με τον οποίο η νέα ρύθμιση για την προστασία των καταθέσεων θα μπορούσε να επηρεάσει τις προτιμήσεις των καταθετών κατά την επιλογή ενός πιστωτικού ιδρύματος. Μερικά χρόνια αργότερα, παρεμφερείς λόγοι οδήγησαν στην αποδοχή ρήτρας απαγόρευσης εξαγωγής στο πλαίσιο της ΟΣΑΕ.

Ένα κοινό στοιχείο των δύο οδηγιών είναι ότι η ρήτρα απαγόρευσης εξαγωγής είναι προσωρινού χαρακτήρα, που σημαίνει ότι η ισχύς της θα λήξει εκτός εάν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο αποφασίσουν διαφορετικά, κατόπιν πρότασης της Επιτροπής για παράταση της ισχύος της. Στην απόφαση που έλαβε το Δικαστήριο των ΕΚ στις 13 Μαΐου 1997 σχετικά με την ΟΣΕΚ( [9]) δίδεται έμφαση σε αυτή την πτυχή: απορρίπτοντας την προσφυγή για ακύρωση της ρήτρας που άσκησε η γερμανική κυβέρνηση, το Δικαστήριο αποφάνθηκε, ιδιαίτερα, ότι "λόγω της πολυπλοκότητας του θέματος και των διαφορών που εξακολουθούν να υπάρχουν μεταξύ των νομοθεσιών των κρατών μελών, το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο μπορούσαν να προβούν στην αμοιβαία προοδευτική εναρμόνιση".

[9] Για το σημείο αυτό, βλέπε την έκθεση της Επιτροπής σχετικά με την ΟΣΕΚ.

Ένα δεύτερο κοινό στοιχείο μεταξύ των δύο οδηγιών προκύπτει συγκρίνοντας το άρθρο 7, παράγραφος 1, εδάφιο 2 της ΟΣΑΕ και το άρθρο 4, παράγραφος 1, εδάφιο 3 της ΟΣΕΚ, τα οποία αμφότερα αναφέρονται στα κριτήρια στα οποία θα πρέπει να βασιστεί η Επιτροπή κατά την προετοιμασία της έκθεσής της για τη ρήτρα απαγόρευσης εξαγωγής. Και στις δύο περιπτώσεις οι εκθέσεις θα πρέπει να συνταχθούν "βάσει της εμπειρίας που έχει αποκτηθεί από την εφαρμογή" αυτής της ρήτρας.

Μπορεί να υφίσταται μια αντίφαση μεταξύ της αρχής ότι η ρήτρα απαγόρευσης εξαγωγής πρέπει να είναι προσωρινή και της άποψης ότι κάθε απόφαση πρέπει να βασίζεται στην εμπειρία. Γενικά, όσο μακρύτερη είναι η περίοδος εφαρμογής της ρήτρας, τόσο μεγαλύτερη είναι η εμπειρία. Επομένως, η Επιτροπή πρέπει να επιχειρήσει να εξεύρει μία ισορροπία μεταξύ, αφενός, της σημασίας που έχει η ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών και, αφετέρου, της ανάγκης να αποφευχθούν διαταραχές της αγοράς λόγω ανεπαρκούς εναρμόνισης των βασικών κανόνων.

Από μία περαιτέρω όμως σύγκριση των δύο οδηγιών προκύπτει ότι η ΟΣΑΕ προβλέπει την τήρηση ενός πρόσθετου κριτηρίου: ενώ η ΟΣΕΚ ορίζει ότι η έκθεση συντάσσεται "βάσει της κτηθείσας πείρας κατά την εφαρμογή" αυτής της ρήτρας, η ΟΣΑΕ ορίζει ότι "η Επιτροπή συντάσσει την έκθεσή της βασιζόμενη στην εμπειρία από την εφαρμογή .... και του άρθρου 4, παράγραφος 1 της οδηγίας 94/19/ΕΚ" ( [10]).

[10] Το άρθρο 4, παράγραφος 1 της ΟΣΕΚ πραγματεύεται ακριβώς τη ρήτρα απαγόρευσης εξαγωγής στον τομέα της προστασίας των καταθέσεων.

Ως προς το θέμα αυτό, είναι ιδιαιτέρως ενδεδειγμένη η σύγκριση με την ΟΣΕΚ. Αν και τα περισσότερα κράτη μέλη έχουν ήδη μεταφέρει στο εθνικό τους δίκαιο την ΟΣΑΕ (14 από τα 15 κράτη μέλη), ελάχιστα μόνο στοιχεία υπάρχουν για το πώς εφαρμόζονται στην πράξη οι διατάξεις της οδηγίας. Στις περισσότερες χώρες, τα μέτρα ενσωμάτωσης εγκρίθηκαν στα τέλη του 1998/αρχές 1999 ενώ σε ορισμένα από αυτά το νομοθετικό πλαίσιο συμπληρώθηκε με διοικητικά και κυβερνητικά μέτρα κατά τους τελευταίους μήνες του 1999. Αντίθετα, τα πιστωτικά ιδρύματα είχαν στη διάθεσή τους μεγαλύτερο χρονικό διάστημα για να αναλύσουν την εφαρμογή αυτής της ρήτρας: η οδηγία 94/19/ΕΚ εκδόθηκε στις 30 Μαΐου 1994 και μεταφέρθηκε στα εθνικά δίκαια των κρατών μελών κατά τη διάρκεια του 1995.

Αυτό σημαίνει ότι η αποκτηθείσα εμπειρία όσον αφορά τη ρήτρα απαγόρευσης εξαγωγής στο πλαίσιο της ΟΣΕΚ και η ληφθείσα για τον τραπεζικό τομέα απόφαση πρέπει να θεωρηθούν ως καθοριστικά στοιχεία για την απόφαση της Επιτροπής όσον αφορά την ΟΣΑΕ.

3.2. Λόγοι που συνηγορούν υπέρ της διατήρησης της ρήτρας απαγόρευσης εξαγωγής

Το κυριότερο επιχείρημα που προβάλλουν ορισμένα κράτη μέλη ως λόγο για τη διατήρηση της ρήτρας είναι ότι δεν έχει ακόμη συγκεντρωθεί επαρκής εμπειρία για το πώς λειτουργεί στην πράξη η ρήτρα απαγόρευσης εξαγωγής. Με άλλα λόγια, ούτε τα πιστωτικά ιδρύματα ούτε οι επιχειρήσεις επενδύσεων με υποκαταστήματα σε άλλα κράτη μέλη ήταν, κατά την υπό εξέταση περίοδο( [11]), σε θέση να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους, και αυτό για λόγους που συνδέονται άμεσα με τη χρηματοοικονομική τους κατάσταση.

[11] Βλέπε επίσης την έκθεση της Επιτροπής για τον ΟΣΕΚ, σημείο 3.2.

Σύμφωνα με το συλλογισμό αυτό, η πιθανότητα εμφάνισης διαταραχών στην αγορά λόγω διαφορετικών επιπέδων κάλυψης δεν μπορεί να αποκλειστεί πλήρως σήμερα, όπως δεν μπορούσε να αποκλειστεί πλήρως κατά τη στιγμή έγκρισης της οδηγίας το 1997 και επομένως, σύμφωνα με το επιχείρημα αυτό, η ρήτρα πρέπει να διατηρηθεί και στο μέλλον.

Ιδιαίτερα, πριν από την άρση της απαγόρευσης, ορισμένα κράτη μέλη θα επιθυμούσαν να έχουν στη διάθεσή τους περισσότερα στοιχεία για το βαθμό σύγκλισης στην ευρωπαϊκή αγορά χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών και για τα διασυνοριακά προβλήματα που εμφανίζονται στο πλαίσιο των ρυθμίσεων περί αποζημίωσης των επενδυτών· η ανησυχία επικεντρώνεται στο ότι, από πρακτική άποψη, η καταβολή αποζημίωσης ενδέχεται να αποδειχτεί περισσότερο πολύπλοκη από την ενσωμάτωση της νομοθεσίας και ενδέχεται να οδηγήσει στην εμφάνιση διαφορών μεταξύ των κρατών μελών.

3.3. Λόγοι που συνηγορούν υπέρ της μη παράτασης της ισχύος της ρήτρας απαγόρευσης εξαγωγής

Η αρχή της ενιαίας χρηματοπιστωτικής αγοράς. Η ρήτρα απαγόρευσης εξαγωγής αποτελεί εξαίρεση από την αρχή της ενιαίας χρηματοπιστωτικής αγοράς και δημιουργεί εμπόδια στην άσκηση του δικαιώματος εγκατάστασης και στην ελευθερία παροχής υπηρεσιών. Επιπλέον, η ρήτρα αυτή εισάγει διάκριση μεταξύ των επενδυτών της ιδίας επιχείρησης επενδύσεων σε περίπτωση αφερεγγυότητας και είναι ασυμβίβαστη με το γεγονός ότι, τόσο από νομική όσο και από χρηματοπιστωτική άποψη, μία επιχείρηση επενδύσεων και τα υποκαταστήματά της πρέπει να θεωρούνται ενιαία οντότητα. Αυτός ήταν ο λόγος για τον οποίο το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο θέσπισαν τη ρήτρα απαγόρευσης εξαγωγής ως προσωρινή μόνο ρύθμιση. Η κυριότερη αιτιολόγησή της ήταν η πολύπλοκη και ασαφής κατάσταση που επικρατούσε πριν από τη θέσπιση της οδηγίας.

Η ανάπτυξη του χρηματοπιστωτικού τομέα. Στο χρηματοπιστωτικό τομέα σημειώθηκαν σημαντικές εξελίξεις από την έκδοση της οδηγίας, τόσο ως αποτέλεσμα της εναρμόνισης των συστημάτων αποζημίωσης των επενδυτών όσο και ως αποτέλεσμα της χρηματοπιστωτικής ολοκλήρωσης.

Καταρχάς, πολλές μεταβολές σημειώθηκαν όσον αφορά την εναρμόνιση των συστημάτων αποζημίωσης κατά τη μεταβατική περίοδο που λήγει την 31η Δεκεμβρίου 1999. Σε όλα τα κράτη μέλη καθορίστηκε με σχετική ρύθμιση ένα ελάχιστο επίπεδο κάλυψης (20.000 ευρώ) και η κάλυψη όλων των υποκαταστημάτων εξασφαλίζεται ανεξάρτητα από τον τόπο εγκατάστασής τους. Αξίζει να σημειωθεί ότι, πριν από την έγκριση της ΟΣΑΕ, τα περισσότερα κράτη μέλη δεν διέθεταν καν σύστημα αποζημίωσης για την προστασία των επενδυτών. Από την εξέταση της ισχύουσας σήμερα νομοθεσίας προκύπτει ότι στα περισσότερα κράτη μέλη τα επίπεδα αποζημίωσης των επενδυτών τείνουν να συγκλίνουν. Πράγματι, μέχρι την 1η Ιανουαρίου 2000, όλα τα κράτη μέλη πλην τεσσάρων θα έχουν θεσπίσει υποχρεωτικό επίπεδο αποζημίωσης που θα κυμαίνεται μεταξύ 20.000 και 28.000 ευρώ ανά επενδυτή. Οι μόνες εξαιρέσεις θα είναι η Δανία (όπου το επίπεδο αποζημίωσης για τα μετρητά θα είναι 40.000 ευρώ και για τα χρηματοπιστωτικά μέσα 20.000 ευρώ), το Βέλγιο (για μετρητά, 20.000 ευρώ· για κινητές αξίες, 20.000 ευρώ), η Γαλλία (70.000 ευρώ για μετρητά και 70.000 για χρηματοπιστωτικά μέσα) και το ΗΒ (73.000 ευρώ) (βλέπε παράρτημα).

Συμπερασματικά, οι μεγάλες διαφορές που υπήρχαν κατά την έκδοση της οδηγίας, οι οποίες δικαιολογούσαν προσωρινή εξαίρεση από την αρχή της ενιαίας αγοράς, δεν υπάρχουν πλέον. Παύουν έτσι να ισχύουν τα κυριότερα επιχειρήματα υπέρ της εξαίρεσης αυτής.

Δεύτερον, η διαδικασία χρηματοπιστωτικής ολοκλήρωσης που χαρακτηρίζει τη χρηματοπιστωτική αγορά έχει σημαντικές συνέπειες για την αξιολόγηση της ρήτρας απαγόρευσης εξαγωγής. Η εξέλιξη αυτή σημειώθηκε και στον τραπεζικό τομέα( [12]). Όσον αφορά τις κινητές αξίες, η ανάπτυξη της τεχνολογίας των πληροφοριών και των ηλεκτρονικών δικτύων αποτέλεσε την κυριότερη κινητήρια δύναμη για τις επελθούσες μεταρρυθμίσεις· μετέβαλε ριζικά τον τρόπο λειτουργίας των αγορών κινητών αξιών και των ενδιάμεσων χρηματοπιστωτικών φορέων. Η διαδικασία παγκοσμιοποίησης της οικονομίας οδήγησε στη διεθνοποίηση των χρηματοπιστωτικών χαρτοφυλακίων και των επενδυτικών αποφάσεων. Η εφαρμογή των νέων τεχνολογιών είχε ως αποτέλεσμα την εξάλειψη ή την παράκαμψη των εθνικών συνόρων.

[12] Βλέπε την έκθεση της Επιτροπής για την ΟΣΕΚ, σημείο 3.3.

Στον τραπεζικό τομέα, ο ανταγωνισμός υποχρέωσε τις τράπεζες να προβούν σε συγκεντρώσεις και εξαγορές προκειμένου να εδραιώσουν τη θέση τους και να καταστούν ανταγωνιστικές σε διεθνές επίπεδο. Στη διαδικασία αυτή ενεπλάκησαν και οι εταιρείες επενδύσεων που ανήκουν σε τραπεζικούς ομίλους.

Η εισαγωγή του ευρώ προκάλεσε διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, καθότι είχε ως αποτέλεσμα την εξάλειψη του συναλλαγματικού κινδύνου ενώ παράλληλα έθεσε τη βάση για μεγαλύτερο βαθμό ολοκλήρωσης του χρηματοπιστωτικού τομέα και ενίσχυση του ανταγωνισμού. Οι προσπάθειες για την επίτευξη μιας πραγματικά ενιαίας αγοράς χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών συνεχίζονται με την ολοκλήρωση του Προγράμματος Δράσης για τις Χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, στο οποίο επισημαίνονται συγκεκριμένες και επείγουσες δράσεις προκειμένου να "διασφαλιστούν τα πλήρη οφέλη του ενιαίου νομίσματος και η βέλτιστη λειτουργία της ευρωπαϊκής χρηματοπιστωτικής αγοράς"( [13]). Συμπερασματικά, η επίδραση των παραγόντων που ευνοούν την ολοκλήρωση ήταν ιδιαίτερα ισχυρή τα τελευταία χρόνια και είναι σαφές ότι η εξέλιξη αυτή θα συνεχιστεί.

[13] Χρηματοπιστωτικές Υπηρεσίες - Εφαρμογή του Πλαισίου για τις χρηματοπιστωτικές αγορές: πρόγραμμα δράσης. Ανακοίνωση της Επιτροπής της 11.5.1999, COM(1999)232.

Στη διαδικασία χρηματοπιστωτικής ολοκλήρωσης, η ρήτρα απαγόρευσης εξαγωγής είναι ένα στοιχείο που συντείνει στον κατακερματισμό της ενιαίας αγοράς σε εθνικές αγορές. Η εξάλειψή του θα προωθήσει την υγιή ολοκλήρωση της ευρωπαϊκής χρηματοπιστωτικής αγοράς.

Εκτίμηση των δυνητικών διαταραχών. Όσον αφορά τις ενδεχόμενες διαταραχές στην αγορά από τη λήξη ισχύος της ρήτρας απαγόρευσης εξαγωγής, κατάλληλα πληροφοριακά στοιχεία μπορούν να αντληθούν από την αντίστοιχη εμπειρία στον τραπεζικό τομέα. Στον τομέα αυτό "κανένα κράτος μέλος δεν έχει στη διάθεσή του αντικειμενικές και τεκμηριωμένες πληροφορίες που θα μπορούσαν να στηρίξουν τις ανησυχίες ότι οι κίνδυνοι αυτοί υπάρχουν ή είναι σημαντικοί. Τα κράτη μέλη δεν είναι εξάλλου σε θέση να προσδιορίσουν ή να εκφράσουν ποσοτικά τις συνέπειες που θα είχαν για τα εγχώρια πιστωτικά ιδρύματα ενδεχόμενες διαταραχές στην αγορά από τη λήξη ισχύος της ρήτρας απαγόρευσης εξαγωγής" ( [14]).

[14] Βλέπε την έκθεση της Επιτροπής για την ΟΣΕΚ, σημείο 3.3.

4. Συμπεράσματα

Τα συστήματα αποζημίωσης των επενδυτών στα κράτη μέλη έχουν πλέον εναρμονιστεί σύμφωνα με τις αρχές και τους στόχους της οδηγίας. Στις συνθήκες αυτές φαίνεται δυσανάλογο να παραταθεί η ισχύς της ρήτρας απαγόρευσης εξαγωγής προκειμένου να αποφευχθούν ενδεχόμενες διαταραχές στην αγορά που δεν είναι δυνατό να εκτιμηθούν ή να διευκρινιστούν και που θεωρείται ιδιαίτερα απίθανο να εμφανιστούν.

Η παράταση της ισχύος της ρήτρας απαγόρευσης εξαγωγής θα συνεπαγόταν ότι η προστασία έναντι ενός τόσο υποθετικού κινδύνου θεωρείται πιο σημαντική από την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών.

Η Επιτροπή γνωρίζει ότι η ΟΣΑΕ δεν ενσωματώθηκε αρκετά έγκαιρα στα εθνικά δίκαια όλων των κρατών μελών ώστε τα τελευταία να διαθέτουν πρακτική εμπειρία σχετικά με τη λειτουργία των διατάξεων της εν λόγω οδηγίας (βλέπε τμήμα 3). Ως προς το θέμα αυτό, θα πρέπει να ληφθούν υπόψη οι πολυάριθμες ομοιότητες μεταξύ της ΟΣΑΕ και της ΟΣΕΚ.

Καταρχάς, διότι η ΟΣΑΕ αποτελεί στην πράξη μεταφορά των κανόνων και αρχών που προβλέπει η ΟΣΕΚ στον τομέα των τίτλων. Οι δύο οδηγίες, όχι μόνο είναι συμπληρωματικές σε ορισμένα ζητήματα (η οδηγία 97/9/ΕΚ για τα συστήματα αποζημίωσης των επενδυτών εφαρμόζεται και στις τράπεζες στο βαθμό που αυτές παρέχουν επενδυτικές υπηρεσίες), αλλά επίσης, αμφότερες περιέχουν παρεμφερείς διατάξεις για τη διασυνοριακή παροχή υπηρεσιών. Για το λόγο αυτό κάθε πρόβλημα ή ζήτημα που προκύπτει αναφορικά με τις τράπεζες πρέπει να χρησιμοποιηθεί ως χρήσιμο πληροφοριακό στοιχείο για τις επιχειρήσεις επενδύσεων.

Κατά δεύτερο λόγο, είναι χρήσιμο για τον ευρωπαίο νομοθέτη να διαθέτει μία συνολική εικόνα για το πώς λειτουργούν οι "δίδυμες" οδηγίες. Από την άποψη αυτή είναι σημαντικό να υπενθυμιστεί ότι, παρά το γεγονός ότι η ΟΣΕΚ εκδόθηκε το 1994 και η ΟΣΑΕ το 1997, η προθεσμία που έχει τεθεί στην Επιτροπή για τη σύνταξη των εκθέσεων σχετικά με τη ρήτρα απαγόρευσης εξαγωγής είναι η ίδια (31/12/1999).

Επιπλέον, η Επιτροπή θεωρεί ότι πρέπει να διαφυλαχτεί η συνοχή με την ΟΣΕΚ. Όμως, στην έκθεση που συνέταξε η Επιτροπή βάσει του άρθρου 4, παράγραφος 1 της ΟΣΕΚ, προτείνεται η κατάργηση της ρήτρας απαγόρευσης εξαγωγής για τα συστήματα εγγύησης των καταθέσεων. Θα ήταν δύσκολο να αιτιολογηθεί, μετά το 1999, η παράταση της ρήτρας απαγόρευσης εξαγωγής στην ΟΣΑΕ και όχι στην ΟΣΕΚ. Όσον αφορά την προστασία των πελατών, δεδομένου ότι ορισμένα συστήματα καλύπτουν τις απαιτήσεις τόσο των καταθετών όσο και των επενδυτών, τυχόν παράταση της εν λόγω ρήτρας θα οδηγούσε σε διακρίσεις μεταξύ καταθετών και επενδυτών του ιδίου ξένου υποκαταστήματος ενός πιστωτικού ιδρύματος.

Ωστόσο, μετά τη λήξη ισχύος της ρήτρας (στις 31 Δεκεμβρίου 1999), η Επιτροπή θα παρακολουθεί στενά την εξέλιξη της κατάστασης, και ιδίως κάθε σοβαρή διαταραχή που θα παρατηρηθεί στην αγορά, με βάση τα στοιχεία που θα της γνωστοποιούν οι εθνικές αρχές σύμφωνα με τις προτιμήσεις τους. Θα είναι έτσι σε θέση να κρίνει εάν πρέπει να προτείνει κατάλληλα νομοθετικά μέτρα.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Η ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ 97/9/EΚ

ΓΙΑ ΤΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΕΝΔΥΤΩΝ

ΣΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΤΟΥ ΕΟΧ

1. Ανάλυση των κυριότερων στοιχείων των καθεστώτων αποζημίωσης που θεσπίστηκαν στα κράτη μέλη της ΕΕ

Μέχρι σήμερα, τα 14 από τα 15 κράτη μέλη έχουν ενσωματώσει την οδηγία. Το εναπομένον κράτος μέλος είναι το Λουξεμβούργο, το οποίο ενημέρωσε την Επιτροπή ότι διαβίβασε το Μάρτιο του 1999 στο Κοινοβούλιο νομοσχέδιο το οποίο εξακολουθεί να βρίσκεται υπό εξέταση. Το νομοσχέδιο αυτό πρέπει να έχει εγκριθεί μέχρι τα τέλη του 1999. Στην έκθεση που ακολουθεί, τα σχετικά στοιχεία αφορούν μόνο τα 14 κράτη μέλη που έχουν κοινοποιήσει την ενσωμάτωση της οδηγίας.

1.1. Αριθμός και μέγεθος των υφιστάμενων συστημάτων· συμμετοχή στα συστήματα αυτά

Σύμφωνα με την οδηγία "κάθε κράτος μέλος φροντίζει να συσταθούν και να αναγνωριστούν επίσημα στην επικράτειά του ένα ή περισσότερα συστήματα αποζημίωσης επενδυτών"· παράλληλα η οδηγία ορίζει ότι η συμμετοχή σε σύστημα αποζημίωσης αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για τη διεξαγωγή επενδυτικών δραστηριοτήτων εκ μέρους επιχείρησης επενδύσεων. Ο ορισμός της "επιχείρησης επενδύσεων" βασίζεται στο άρθρο 2, παράγραφος 1 της οδηγίας για τις επενδυτικές υπηρεσίες και συμπεριλαμβάνει τα πιστωτικά ιδρύματα, εφόσον αυτά διαθέτουν άδεια για την παροχή επενδυτικών υπηρεσιών.

Στην περίπτωση των πιστωτικών ιδρυμάτων, η οδηγία θεωρεί ότι ορισμένες απαιτήσεις ενδέχεται να εμπίπτουν και στο πεδίο εφαρμογής της ΟΣΕΚ και ορίζει ότι: (1) κάθε κράτος μέλος ρυθμίζει τέτοιου είδους διφορούμενες απαιτήσεις βάσει της μίας ή της άλλης οδηγίας· (2) δεν επιτρέπεται η καταβολή διπλής αποζημίωσης για μία και την αυτή απαίτηση.

Δεκατέσσερα κράτη μέλη έχουν ενσωματώσει στο εθνικό τους δίκαιο τις διατάξεις αυτές. Τα περισσότερα κράτη μέλη θέσπισαν ένα μόνο σύστημα παροχής αποζημίωσης για επενδυτικές υπηρεσίες. Ορισμένα κράτη μέλη έχουν προβλέψει, στο σχετικό κανονιστικό πλαίσιο, τη δυνατότητα δημιουργίας συμπληρωματικών ιδιωτικών συστημάτων, αλλά δεν έχει ακόμη γίνει χρήση της δυνατότητας αυτής. Η Γερμανία, η Ισπανία, η Ιρλανδία, οι Κάτω Χώρες και η Αυστρία θέσπισαν περισσότερα του ενός συστήματα, αλλά η συμμετοχή σε αυτά συνδέεται με το είδος των προσφερόμενων υπηρεσιών, ή με τη φύση του ιδρύματος. Π.χ., ένα σύστημα αφορά τις επιχειρήσεις επενδύσεων, το (τα) άλλο(-α) αφορούν ειδική κατηγορία τραπεζών. Στο Βέλγιο, τη Δανία, τη Γαλλία και τη Σουηδία υφίσταται ένα μόνο σύστημα που παρέχει αποζημίωση τόσο στους επενδυτές όσο και στους καταθέτες (το σύστημα καλύπτει απαιτήσεις που απορρέουν τόσο από την ΟΣΑΕ όσο και από την ΟΣΕΚ). Το συμπέρασμα που μπορεί να συναχθεί, στο πολύ πρώιμο αυτό στάδιο, είναι ότι οι επιχειρήσεις επενδύσεων και οι τράπεζες δεν είναι πραγματικά ελεύθερες να επιλέξουν το σύστημα στο οποίο θα συμμετάσχουν.

Όσον αφορά τα πιστωτικά ιδρύματα, υπερίσχυσαν δύο εναλλακτικές λύσεις: η μία συνίσταται στην καθιέρωση γενικού ταμείου, το οποίο θα καλύπτει τους καταθέτες των τραπεζών και τους επενδυτές. Σύμφωνα με τη δεύτερη εναλλακτική λύση, το καθεστώς αποζημίωσης των επενδυτών καλύπτει τις απαιτήσεις σε μετρητά μόνο όταν αυτές απορρέουν από την παροχή επενδυτικών υπηρεσιών, ενώ οι καταθέσεις καλύπτονται από ξεχωριστό ταμείο εγγύησης των καταθέσεων. Απαιτείται περαιτέρω έρευνα για να διευκρινιστεί ο τρόπος με τον οποίο πράγματι εφαρμόζεται η πρώτη εναλλακτική λύση και να διασφαλιστεί ότι δεν παραβιάζεται καμία από τις διατάξεις των προαναφερθεισών οδηγιών (π.χ., κατά τον υπολογισμό της ανώτατης κάλυψης ανά καταθέτη/επενδυτή).

1.2. Ύψος και πεδίο της κάλυψης.

Η οδηγία ορίζει ότι τα συστήματα πρέπει να προβλέπουν ελάχιστη κάλυψη 20.000 ευρώ ανά απαίτηση επενδυτή και, σε περίπτωση απαιτήσεων χαμηλότερου ποσού, να προβλέπουν κάλυψη ίση με το 90% τουλάχιστον της απαίτησης. Ορισμένοι επενδυτές ενδέχεται να αποκλείονται από το πεδίο της κάλυψης, λόγω της φύσης τους (επαγγελματίες ή θεσμικοί επενδυτές) ή λόγω της σχέσης τους με την προβληματική επιχείρηση επενδύσεων.

Οι διατάξεις αυτές ενσωματώθηκαν στα εθνικά δίκαια των 14 κρατών μελών. Ειδικότερα, όλα τα συστήματα καθορίζουν ανώτατο όριο όσον αφορά το ποσό που μπορεί να καταβληθεί ανά επενδυτή σε περίπτωση απαίτησης για αποζημίωση. Με ελάχιστες εξαιρέσεις, το ποσό αυτό αντιστοιχεί στο ελάχιστο ποσό των 20.000 ευρώ που προβλέπει η ΟΣΑΕ. Ειδικότερα, από την 1/1/2000 (δηλαδή από τη λήξη της "μεταβατικής" περιόδου) η κάλυψη των επενδυτών έχει ως εξής:

· Στα περισσότερα κράτη μέλη η ανώτατη κάλυψη ανά επενδυτή ορίζεται σε 20.000 ευρώ. Η Γερμανία, η Ιρλανδία και η Φινλανδία θέσπισαν επίσης ένα όριο ίσο με το "90% της απαίτησης" για απαιτήσεις κατώτερες των 20.000 ευρώ. Η Πορτογαλία (25.000 ευρώ) και η Σουηδία (28.000 ευρώ) δεν απέχουν πολύ από το ποσό αυτό.

· Η Δανία καθόρισε ανώτατη κάλυψη ύψους 40.000 ευρώ για μετρητά και ανώτατο όριο 20.000 ευρώ για την κάλυψη κινητών αξιών· το Βέλγιο θέσπισε ανώτατο όριο κάλυψης 20.000 ευρώ για τα μετρητά και ανώτατο όριο κάλυψης 20.000 ευρώ για τις κινητές αξίες· τα ποσά όμως αυτά συμπεριλαμβάνουν και την αποζημίωση σε καταθέτες (σε περίπτωση πτώχευσης μίας τράπεζας).

· Σε δύο κράτη μέλη η κάλυψη είναι σημαντικά υψηλότερη από το ελάχιστο επίπεδο που ορίζεται στην ΟΣΑΕ: στο ΗΒ, προβλέπεται η θέσπιση κάλυψης ύψους 73.000 ευρώ, και παράλληλα η θέσπιση ορισμένων εκατοστιαίων ορίων για απαιτήσεις κατώτερου ποσού· στη Γαλλία καθορίστηκε διττό όριο που ανέρχεται σε 70.000 ευρώ για μετρητά και σε 70.000 ευρώ για χρηματοπιστωτικά μέσα (το ποσό όμως που αφορά τα μετρητά περιλαμβάνει και την αποζημίωση των καταθετών, σε περίπτωση πτώχευσης μίας τράπεζας).

Όσον αφορά το πεδίο της κάλυψης, η κατάσταση παρουσιάζεται λιγότερο ομοιογενής. Στη Γερμανία, την Ισπανία, τις Κάτω Χώρες, την Αυστρία και το ΗΒ, όλες οι κατηγορίες επενδυτών που αναφέρονται στο παράρτημα 1 της ΟΣΑΕ αποκλείονται από το πεδίο της κάλυψης. Αυτό δεν συμβαίνει σε άλλα κράτη μέλη. Ωστόσο, σε όλα τα κράτη μέλη, οι επιχειρήσεις επενδύσεων και τα πιστωτικά ιδρύματα που συμμετέχουν στο σύστημα αποκλείονται από την κάλυψη. Σε ορισμένα κράτη μέλη, δεν καλύπτονται ορισμένα είδη παραγώγων. Στην Αυστρία και την Πορτογαλία, π.χ., δεν καλύπτονται τα παράγωγα επί βασικών εμπορευμάτων.

1.3. Παρέμβαση του συστήματος: γεγονότα που προκαλούν την παρέμβαση και σχετικές διαδικασίες

Με σκοπό την προστασία των επενδυτών με συγκεκριμένο τρόπο, η οδηγία καθορίζει λεπτομερώς την εξέλιξη της διαδικασίας αποζημίωσης, καθορίζοντας κανόνες για την ενημέρωση των πελατών και για τις προθεσμίες πληρωμών. Τους κανόνες αυτούς ενσωμάτωσαν τυπικώς στο εθνικό τους δίκαιο όλα τα κράτη μέλη. Ωστόσο, λαμβανομένου υπόψη ότι σε κανένα κράτος μέλος δεν προέκυψε απαίτηση καταβολής αποζημίωσης βάσει των διατάξεων της οδηγίας, δεν υπάρχουν προς το παρόν διαθέσιμα στοιχεία για τον τρόπο με τον οποίο η οδηγία λειτουργεί στην πράξη.

1.4. Χρηματοδότηση και εισφορές

Ένα ζήτημα ειδικού ενδιαφέροντος είναι η φερεγγυότητα του ιδίου του συστήματος. Η οδηγία δεν ρυθμίζει τον τρόπο χρηματοδότησης του συστήματος αποζημίωσης των επενδυτών, αλλά ορίζει τις ακόλουθες αρχές: (1) το κόστος χρηματοδότησης του συστήματος πρέπει να αναλάβουν οι ίδιες οι επιχειρήσεις επενδύσεων· (2) η χρηματοδοτική ικανότητα των συστημάτων πρέπει να είναι ανάλογη προς τις υποχρεώσεις τους· (3) δεν πρέπει να υπονομεύεται η σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος.

Καταρχήν, υφίστανται δύο είδη συστημάτων: εκείνα τα οποία εισπράττουν περιοδικώς χρήματα και εισφορές από τους συμμετέχοντες· και εκείνα τα οποία απαιτούν απλώς τη δέσμευση εκ μέρους των συμμετεχόντων ότι θα καταβάλουν ορισμένα ποσά σε περίπτωση απαιτήσεων για καταβολή αποζημίωσης. Στην πρώτη περίπτωση, για να δοθεί στο ταμείο η δυνατότητα να ανταποκριθεί ευκολότερα στις υποχρεώσεις του εντός των αυστηρών προθεσμιών που ορίζει η σχετική νομοθεσία, καθορίζεται συχνά μία σχέση μεταξύ των εισφορών που έχουν εισπραχθεί και της αξίας των χρηματοπιστωτικών μέσων και μετρητών που βρίσκονται στην κατοχή των ιδρυμάτων (ή του αριθμού των πελατών τους) που συμμετέχουν στο σύστημα αποζημίωσης. Ορισμένα κράτη μέλη εξετάζουν επίσης το ενδεχόμενο καθιέρωσης των ακόλουθων πρόσθετων μηχανισμών: συμπληρωματικές εισφορές, οι οποίες θα εισπράττονται όταν τα περιουσιακά στοιχεία του ταμείου δεν επαρκούν για την κάλυψη των απαιτήσεων· και δανειοληπτικές διευκολύνσεις από τις τράπεζες ή άλλα συστήματα. Συγκεντρώνονται συμπληρωματικά πληροφοριακά στοιχεία προκειμένου να διασφαλιστεί ότι δεν παραβιάζονται οι προαναφερθείσες αρχές· π.χ., στην περίπτωση που οι δανειοληπτικές διευκολύνσεις παρέχονται από την Κεντρική Τράπεζα ή από πολιτικό οργανισμό. Όσον αφορά τα ταμεία που δεν εισπράττουν εισφορές από τα μέλη τους, στην περίπτωση που οι πόροι του ταμείου δεν είναι αμέσως διαθέσιμοι ενδέχεται να σημειωθεί καθυστέρηση στην πληρωμή των αποζημιώσεων. Επομένως, η εναλλακτική αυτή λύση απαιτεί πρόσθετη εξέταση.

1.5. Η ρήτρα "top-up"

Και τα 14 κράτη μέλη συμπεριέλαβαν τη ρήτρα "topping-up" στη νομοθεσία τους, ορίζοντας κανόνες που επιτρέπουν στα υποκαταστήματα επιχειρήσεων επενδύσεων που είναι εγκατεστημένα σε άλλα κράτη μέλη να συμμετέχουν στα συστήματά αποζημίωσης της χώρας υποδοχής. Σε κανένα κράτος μέλος δεν υφίστανται ακόμη διαθέσιμα στοιχεία για τον τρόπο λειτουργίας αυτής της ρήτρας. Λόγω του ότι το ύψος της κάλυψης καθορίστηκε σε επίπεδο ίσο ή παραπλήσιο προς το ελάχιστο όριο που προβλέπει η οδηγία, εκτιμάται ότι ούτε στο μέλλον θα υπάρχουν διαθέσιμα σχετικά πληροφοριακά στοιχεία.

Στο ΗΒ έχουν υποβάλει αίτηση συμμετοχής στο σύστημα 14 υποκαταστήματα ευρωπαϊκών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, αλλά οι μισές αιτήσεις προέρχονται από χώρα η οποία μόλις πρόσφατα ενσωμάτωσε την οδηγία (Γαλλία). Τα ιδρύματα αυτά ενδέχεται επομένως να αναθεωρήσουν τη θέση τους καθότι πλέον η χώρα καταγωγής τους ενσωμάτωσε την οδηγία( [15]). Όσον αφορά τη Γαλλία, μέχρι σήμερα δεν έχει υποβληθεί καμία αίτηση συμμετοχής στο σύστημα, λόγω ίσως του γεγονότος ότι το εν λόγω κράτος μέλος ενσωμάτωσε την ΟΣΑΕ πολύ πρόσφατα και συγκεκριμένα στα τέλη Σεπτεμβρίου του 1999.

[15] Πράγματι, η Γαλλία καθιέρωσε ακόμη υψηλότερο επίπεδο προστασίας σε σχέση με εκείνο του ΗΒ.

2. ΝΟΜΟΣ, ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ, ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΕΣ, ΚΑΘΕΣΤΩΣ

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

3. ΚΑΛΥΨΗ ΚΑΙ ΕΙΣΦΟΡΕΣ

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>

>ΘΕΣΗ ΠIΝΑΚΑ>