[pic] | ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ |

Βρυξέλλες, 21.3.2011

COM(2011) 137 τελικό

2008/0090 (COD)

Πρόταση

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1049/2001 όσον αφορά την πρόσβαση του κοινού στα έγγραφα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

1. Η Επιτροπή κατέθεσε πρόταση για την αναδιατύπωση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1049/2001 στις 30 Απριλίου 2008[1]. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ψήφισε έκθεση με μεγάλο αριθμό τροπολογιών, αλλά αποφάσισε να μην θέσει σε ψήφο το συνοδευτικό νομοθετικό ψήφισμα. Ως εκ τούτου, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δεν έλαβε θέση σε πρώτη ανάγνωση.

2. Μετά τις ευρωπαϊκές εκλογές του Ιουνίου 2009, το νεοεκλεγέν κοινοβούλιο συνέχισε τις εργασίες επί της νομοθετικής προτάσεως σύμφωνα με το άρθρο 214 του Κανονισμού του. Τον Μάιο του 2010 κυκλοφόρησε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τροποποιημένο σχέδιο έκθεσης. Η Επιτροπή Συνταγματικών Υποθέσεων και η Επιτροπή Αναφορών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου διατύπωσαν γνώμες για την πρόταση της Επιτροπής στις 30 Νοεμβρίου και την 1η Δεκεμβρίου 2010, αντίστοιχα. Η Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών δεν έχει ακόμη εκδώσει σχέδιο έκθεσης. Δεν έχει τεθεί προθεσμία για την έγκριση της θέσης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σε πρώτη ανάγνωση.

3. Η Συνθήκη της Λισαβόνας τέθηκε σε ισχύ την 1η Δεκεμβρίου 2009. Σήμερα, η νομική βάση για την πρόσβαση του κοινού σε έγγραφα είναι το άρθρο 15 παράγραφος 3 της ενοποιημένης έκδοσης της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η νέα διάταξη επεκτείνει το δικαίωμα πρόσβασης του κοινού στα έγγραφα όλων των θεσμικών και λοιπών οργάνων και οργανισμών της Ένωσης. Το Δικαστήριο, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων υπόκεινται στην εν λόγω διάταξη μόνον κατά την άσκηση των διοικητικών τους καθηκόντων. Ο παρών κανονισμός ισχύει άμεσα μόνον για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή. Ωστόσο, η εφαρμογή του έχει επεκταθεί στους οργανισμούς με ειδική διάταξη που περιλαμβάνεται στις εκάστοτε ιδρυτικές πράξεις. Επιπλέον, διάφορα όργανα και οργανισμοί έχουν προβεί ιδία πρωτοβουλία στη θέσπιση κανόνων όσον αφορά την πρόσβαση στα έγγραφά τους, οι οποίοι είναι ταυτόσημοι ή παρόμοιοι με τον κανονισμό (EΚ) αριθ. 1049/2001.

4. Προκειμένου να λάβει υπόψη την εν λόγω επέκταση του θεσμικού πεδίου εφαρμογής του δικαιώματος πρόσβασης του κοινού, η Επιτροπή περιέλαβε την πρότασή της 30ής Απριλίου 2008 για την αναδιατύπωση του κανονισμού (EΚ) αριθ. 1049/2001 στην ανακοίνωσή της σχετικά με τις συνέπειες της έναρξης ισχύος της συνθήκης της Λισαβόνας στις τρέχουσες διοργανικές διαδικασίες λήψης αποφάσεων[2]. Ως εκ τούτου, οι συννομοθέτες δύνανται να ενσωματώσουν την προσαρμογή αυτή στη νέα συνθήκη στο πλαίσιο της τρέχουσας συνήθους νομοθετικής διαδικασίας.

5. Περισσότερο από ένα έτος μετά την έναρξη ισχύος της Συνθήκης της Λισαβόνας, εξακολουθεί να υπάρχει προοπτική έκδοσης νέου κανονισμού σχετικά με την πρόσβαση του κοινού σε έγγραφα, σε αντικατάσταση του κανονισμού (EΚ) αριθ. 1049/2001. Οι συζητήσεις στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο έχουν δείξει ότι υπάρχει μεγάλη απόκλιση απόψεων σχετικά με την τροποποίηση του κανονισμού.

6. Ακόμη και αν στην πράξη, τα περισσότερα θεσμικά και λοιπά όργανα και οργανισμοί της Ευρωπαϊκής Ένωσης εφαρμόζουν τον κανονισμό (EΚ) αριθ. 1049/2001 ή ανάλογους κανόνες με δική τους πρωτοβουλία, υφίσταται νομική υποχρέωση επέκτασης του δικαιώματος πρόσβασης στα έγγραφα όλων αυτών, σύμφωνα με τις επιταγές της Συνθήκης.

7. Δεδομένου ότι στην πλειονότητά τους τα θεσμικά και λοιπά όργανα και οργανισμοί της Ευρωπαϊκής Ένωσης εφαρμόζουν τον κανονισμό ή παρόμοιους κανόνες, το θεσμικό πεδίο εφαρμογής του ισχύοντος κανονισμού δύναται να επεκταθεί στο σύνολο των φορέων αυτών, με την επιφύλαξη των ορίων που προβλέπει η συνθήκη όσον αφορά το Δικαστήριο, την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων.

8. Η Επιτροπή θεωρεί, συνεπώς, ότι ο κανονισμός (EΚ) αριθ. 1049/2001 πρέπει να τροποποιηθεί, χωρίς περαιτέρω καθυστέρηση, με σκοπό την επέκταση του θεσμικού πεδίου εφαρμογής του σύμφωνα με την νέα νομική βάση όσον αφορά την πρόσβαση σε έγγραφα την οποία παρέχει το άρθρο 15 παράγραφος 3 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η τροποποίηση αυτή δεν προδικάζει την τρέχουσα διαδικασία αναδιατύπωσης του κανονισμού (EΚ) αριθ. 1049/2001 επί τη βάσει της πρότασης που υπέβαλε η Επιτροπή τον Απρίλιο του 2008.

2008/0090 (COD)

Πρόταση

ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

Κανονισμός για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1049/2001 όσον αφορά την πρόσβαση του κοινού στα έγγραφα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής

ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,

Έχοντας υπόψη τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ιδίως το άρθρο 15 παράγραφος 3.

Έχοντας υπόψη την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

Κατόπιν διαβίβασης του σχεδίου νομοθετικής πράξης στα εθνικά κοινοβούλια,

Αποφασίζοντας σύμφωνα με τη συνήθη νομοθετική διαδικασία,

Εκτιμώντας τα ακόλουθα:

9. Οι γενικές αρχές και τα όρια για λόγους δημοσίου ή ιδιωτικού συμφέροντος, που διέπουν την πρόσβαση του κοινού σε έγγραφα, έχουν θεσπιστεί με τον κανονισμό (EΚ) αριθ. 1049/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 30ής Μαΐου 2001 για την πρόσβαση του κοινού στα έγγραφα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής[3], ο οποίος εκδόθηκε δυνάμει του άρθρου 255 παράγραφος 2 της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας.

10. Σύμφωνα με το εν λόγω άρθρο, ο κανονισμός (EΚ) αριθ. 1049/2001 διέπει αποκλειστικά την πρόσβαση του κοινού σε έγγραφα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής.

11. Μετά την έναρξη ισχύος της Συνθήκης της Λισαβόνας, το άρθρο 255 της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας αντικαταστάθηκε με το άρθρο 15 παράγραφος 3 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

12. Η νέα διάταξη παρέχει σε κάθε πολίτη της Ένωσης και κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο, το οποίο κατοικεί ή έχει την καταστατική έδρα του σε κράτος μέλος, δικαίωμα πρόσβασης σε έγγραφα των θεσμικών και λοιπών οργάνων και οργανισμών της Ένωσης, ανεξαρτήτως υποθέματος, με την επιφύλαξη των αρχών και των προϋποθέσεων που καθορίζονται από τον νομοθέτη σύμφωνα με το εν λόγω άρθρο. Ωστόσο, όσον αφορά το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, το εν λόγω δικαίωμα πρόσβασης του κοινού ισχύει μόνον κατά την άσκηση των διοικητικών τους καθηκόντων.

13. Ως εκ τούτου, ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1049/2001 θα πρέπει να τροποποιηθεί αναλόγως,

ΕΞΕΔΩΣΑΝ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ:

Άρθρο 1

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1049/2001 τροποποιείται ως ακολούθως:

1. Στο άρθρο 1, το στοιχείο α) αντικαθίσταται από το ακόλουθο κείμενο:

«α) να καθορίσει τις αρχές, τους όρους και τους περιορισμούς, για λόγους δημοσίου ή ιδιωτικού συμφέροντος, που διέπουν το δικαίωμα πρόσβασης σε έγγραφα των θεσμικών οργάνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σύμφωνα με τον ορισμό του άρθρου 3 στοιχείο γ), το οποίο προβλέπεται στο άρθρο 15 παράγραφος 3 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κατά τρόπον ώστε να εξασφαλίζεται η ευρύτερη δυνατή πρόσβαση σε έγγραφα,»

2. Το άρθρο 2 παράγραφος 3 αντικαθίσταται ως εξής:

«3. Ο παρών κανονισμός εφαρμόζεται σε όλα τα έγγραφα εις χείρας θεσμικού οργάνου, σύμφωνα με τον ορισμό του άρθρου 3 στοιχείο γ), δηλαδή σε όσα συντάσσονται ή παραλαμβάνονται από αυτό και βρίσκονται στην κατοχή του, σε όλους τους τομείς δραστηριότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Όσον αφορά το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, το εν λόγω δικαίωμα πρόσβασης του κοινού ισχύει μόνον κατά την άσκηση των διοικητικών τους καθηκόντων.»

3. Στο άρθρο 3 προστίθεται το ακόλουθο στοιχείο γ):

«γ) «θεσμικά όργανα»: τα θεσμικά και λοιπά όργανα και οργανισμοί της Ευρωπαϊκής Ένωσης, περιλαμβανομένης της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης.»

Άρθρο 2

Ο παρών κανονισμός αρχίζει να ισχύει την τρίτη ημέρα από τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων .

Ο παρών κανονισμός είναι δεσμευτικός ως προς όλα τα μέρη του και ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος.

Βρυξέλλες,

Για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Για το Συμβούλιο

Ο Πρόεδρος Ο Πρόεδρος

[1] COM(2008)229.

[2] COM(2009)665.

[3] ΕΕ L 145 της 31.5.2001, σ. 43.