Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για

- την "Ανακοίνωση της Επιτροπής 'Προκλήσεις που αντιμετωπίζει η πολιτική για τις επιχειρήσεις στα πλαίσια της οικονομίας της γνώσης'", και

- την "Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με ένα πολυετές πρόγραμμα για τις επιχειρήσεις και το επιχειρηματικό πνεύμα (2001-2005)"

(2001/C 22/04)

H ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την Ανακοίνωση της Επιτροπής Προκλήσεις που αντιμετωπίζει η πολιτική για τις επιχειρήσεις στα πλαίσια της οικονομίας της γνώσης και την Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με ένα πολυετές πρόγραμμα για τις επιχειρήσεις και το επιχειρηματικό πνεύμα (2001-2005) (COM(2000) 256 τελικό - 2000/0107 (CNS)

έχοντας υπόψη την απόφαση που έλαβε το Συμβούλιο στις 31 Μαΐου 2000, σύμφωνα με την πρώτη παράγραφο του άρθρου 265 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για το ανωτέρω θέμα,

έχοντας υπόψη την απόφαση που έλαβε το Προεδρείο της στις 2 Ιουνίου 1999 να καταρτισθεί γνωμοδότηση για αυτό το θέμα και να ανατεθεί η προετοιμασία των σχετικών εργασιών στην επιτροπή 6 - Απασχόληση, Οικονομική Πολιτική, Ενιαία Αγορά, Βιομηχανία, ΜΜΕ,

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης (CdR 185/2000 rev. 1) του εισηγητή κ. Jensen (DK, ΕΣΚ) που υιοθετήθηκε ομόφωνα από την επιτροπή 6 στις 30 Ιουνίου 2000,

υιοθέτησε ομόφωνα κατά την 35η σύνοδο ολομέλειάς της που πραγματοποιήθηκε στις 20 και 21 Σεπτεμβρίου 2000 (συνεδρίαση της 21ης Σεπτεμβρίου) την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Η άποψη της Επιτροπής των Περιφερειών για την Ανακοίνωση και την Πρόταση σχετικά με το πολυετές πρόγραμμα

1.1. Η ΕΤΠ θεωρεί γενικά την ανακοίνωση της Επιτροπής "Προκλήσεις που αντιμετωπίζει η πολιτική για τις επιχειρήσεις στα πλαίσια της οικονομίας της γνώσης" καθώς και την Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά για ένα πολυετές για τις επιχειρήσεις (2001-2005) ως μια οραματική και εποικοδομητική συμβολή για ανανέωση και για τον προσδιορισμό νέων προσανατολισμών της πολιτικής της ΕΕ στον τομέα των επιχειρήσεων.

1.2. Η ΕΤΠ συμφωνεί με τις αναλύσεις της Επιτροπής για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η ΕΕ με τη μορφή της παγκοσμιοποίησης και της νέας οικονομίας που βασίζεται στις γνώσεις. Η ΕΤΠ είναι της γνώμης ότι μια συντονισμένη προσπάθεια εκ μέρους των κρατών μελών - με τη συμμετοχή των τοπικών και περιφερειακών αρχών τους - θα έχει καλύτερα αποτελέσματα παρά οι πρωτοβουλίες που μπορεί να αναλάβει η κάθε χώρα χωριστά.

1.3. Η ΕΤΠ φρονεί σχετικά ότι πιθανόν να υπάρξει ανάγκη να εξεταστούν λεπτομερώς οι περιφερειακές και τοπικές διαστάσεις και συνέπειες της νέας οικονομίας της γνώσης. Τα περισσότερα κράτη μέλη πραγματοποίησαν αυτού του είδους τις αναλύσεις, οι οποίες έδειξαν ότι η νέα οικονομία της γνώσης έχει ορισμένες οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις σε περιφερειακή και τοπική κλίμακα.

1.4. Η ΕΤΠ υποστηρίζει την άποψη της Επιτροπής ότι ένας νέος προσανατολισμός της πολιτικής της ΕΕ στον τομέα των επιχειρήσεων και για τα σχετικά προγράμματα αποτελούν απαραίτητη προϋπόθεση για την υλοποίηση των νέων φιλόδοξων, στρατηγικών στόχων της ΕΕ, οι οποίοι ετέθησαν από τους αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισσαβώνας· δηλαδή να καταστεί η οικονομία της γνώσης ανταγωνιστικότερη και πιο δυναμική παγκοσμίως. Μια οικονομία ικανή για αειφόρο οικονομική ανάπτυξη με περισσότερες και καλύτερες θέσεις απασχόλησης και με μεγαλύτερη κοινωνική συνοχή για να υλοποιηθεί το όραμα του Προέδρου της Επιτροπής κ. Prodi για μια "Ευρώπη των Επιχειρήσεων".

1.5. Η ΕΤΠ υποθέτει ότι αυτή η αειφόρος ανάπτυξη θα συμπεριλάβει βέβαια και τις περιφέρειες. Υπενθυμίζονται σχετικά με αυτό οι προνομιούχες σχέσεις που αναπτύσσουν οι τοπικές και περιφερειακές αρχές με τους υπευθύνους των επιχειρήσεων και τους κοινωνικούς εταίρους.

1.6. Η ΕΤΠ επικροτεί και συμφωνεί με τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Λισσαβώνας σχετικά με την αλληλεξάρτηση της νέας οικονομίας της γνώσης και της κοινωνίας της ευημερίας, ωστόσο, δεν φρονεί ότι τα μηνύματα αυτά έχουν συμπεριληφθεί, σε ικανοποιητικό βαθμό στην ανακοίνωση της Επιτροπής και στην πρόταση για το πολυετές πρόγραμμα. Τα συστήματα κοινωνικής ασφάλειας πρέπει να προσαρμοσθούν στη νέα οικονομία ώστε, αφενός να συμβάλλουν περισσότερο στο επιχειρηματικό πνεύμα και την απασχόληση για ίδιο λογαριασμό, και αφετέρου να ικανοποιούν τα συμφέροντα των εργαζομένων.

1.7. Η ΕΤΠ επισημαίνει επίσης ότι η Επιτροπή δεν έλαβε ιδιαίτερα υπόψη τις τοπικές και περιφερειακές αρχές στη νέα οικονομία της γνώσης και, κατά συνέπεια, στην αντιμετώπιση των προκλήσεων, όπως της παγκοσμιοποίησης και της νέας οικονομίας της γνώσης στις οποίες οφείλει να αντεπεξέλθει η ΕΕ. Είναι πασίγνωστο ότι σε πολλά κράτη μέλη οι αποκεντρωμένες αρχές διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο όσον αφορά τη μέριμνα για την αντιμετώπιση των προβλημάτων της κοινωνικής ευημερίας. Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές αναμένουν κατά συνέπεια να τους δοθεί κεντρική θέση για την προσαρμογή στη νέα οικονομία της γνώσης. Επιπλέον, οι τοπικές και περιφερειακές αρχές των κρατών μελών - συχνά εκουσίως - ασκούν πολιτική στον τομέα των επιχειρήσεων για να δημιουργήσουν τις καλύτερες δυνατές συνθήκες για τους νέους επιχειρηματίες και τις επιχειρήσεις και να συμβάλουν με τον τρόπο αυτό στη μεγαλύτερη ανάπτυξη και απασχόληση της περιοχής. Κατά την άποψη της ΕΤΠ είναι πολύ σημαντικό να αναγνωρισθεί στις αρχές αυτές μια επίσημη θέση στην πολιτική της ΕΕ για τον τομέα των επιχειρήσεων και για το πολυετές πρόγραμμα ούτως ώστε οι εμπειρίες που έχουν αποκτηθεί στο επίπεδο αυτό να αξιοποιηθούν ευρύτερα.

1.8. Η ΕΤΠ θεωρεί αξιοσημείωτο ότι η Επιτροπή στην ανακοίνωσή της "Τοπική δράση για την απασχόληση: η τοπική διάσταση της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση"(1) αναγνωρίζει τη σημασία της τοπικής και περιφερειακής διάστασης της πολιτικής στους τομείς της απασχόλησης και των επιχειρήσεων, δεν συμβαίνει όμως το ίδιο στην περίπτωση της ανακοίνωσης της Επιτροπής και της πρότασης για το πολυετές πρόγραμμα.

1.9. Η ΕΤΠ εκφράζει τη λύπη της που δεν δόθηκε στις τοπικές και περιφερειακές αρχές μια επίσημη θέση στη νέα ανοικτή μέθοδο συντονισμού - τη μέθοδο "της διαδικασίας BEST". Είναι αξιοσημείωτο, ότι δηλαδή η διαδικασία θα έπρεπε να περιλαμβάνει όλα τα επίπεδα, εφόσον στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Λισσαβώνας αναφέρεται με σαφήνεια. Όπως έγινε δεκτή η συμμετοχή των επιχειρήσεων στο δημόσιο τομέα θα είναι εξίσου φυσικό να συμπεριληφθούν οι τοπικές και περιφερειακές αρχές τόσο στην ανάπτυξη όσο και στη θέσπιση της μεθόδου της συγκριτικής αξιολόγησης των επιδόσεων. Ένα σημαντικό θέμα στο οποίο πρέπει να δοθεί προσοχή στη διαδικασία της συγκριτικής αξιολόγησης των επιδόσεων μπορεί να είναι, σύμφωνα με τη άποψη της ΕΤΠ, το πώς θα γίνει η κατανομή εργασίας μεταξύ δημόσιας και ιδιωτικής μέριμνας στον τομέα των επιχειρήσεων και πώς η κατανομή εργασίας μεταξύ των διάφορων δημόσιων παραγόντων, συμπεριλαμβανομένων των αρχών της τοπικής αυτοδιοίκησης, θα επηρεάσει τα αποτελέσματα της πολιτικής στον τομέα των επιχειρήσεων.

1.10. Η ΕΤΠ αναμένει με μεγάλη ανυπομονησία να επεξεργαστεί η Επιτροπή, πριν από το καλοκαίρι του 2001, τη "Λευκή Βίβλο για την διακυβέρνηση" στην οποία, μεταξύ άλλων, η Επιτροπή θα περιγράφει το πώς οι τοπικές και περιφερειακές αρχές θα μπορούν να μεριμνούν περισσότερο για τα ευρωπαϊκά προβλήματα. Η ΕΤΠ φρονεί ότι η Επιτροπή μπορεί από τώρα να ενσωματώσει επωφελώς την άποψη αυτή στην ανακοίνωση και στο πολυετές πρόγραμμα προκειμένου να δοθεί στις τοπικές και περιφερειακές αρχές μια επίσημη θέση στην πολιτική της ΕΕ στον τομέα των επιχειρήσεων.

1.11. Η ΕΤΠ φρονεί ότι ανοίγονται ευρύτατες προοπτικές χάρη στο σχεδιασμό της νέας πολιτικής της ΕΕ για τον τομέα των επιχειρήσεων η οποία απευθύνεται σε όλες τις επιχειρήσεις, ανεξάρτητα μεγέθους, τομέα ή εγκατάστασης. Μαζί με τη νέα ΓΔ Επιχειρήσεις, αυτό σημαίνει, σύμφωνα με την άποψη της ΕΤΠ, ένα νέο και βελτιωμένο πολιτικά και οργανωτικά πλαίσιο για την πολιτική της ΕΕ στον τομέα των επιχειρήσεων.

1.12. Όσον αφορά το στόχο της Επιτροπής για ένα δυναμικό και νεωτεριστικό επιχειρηματικό κλίμα, η ΕΤΠ φρονεί ότι η Επιτροπή δίδει δυσανάλογα ιδιαίτερο βάρος στην έρευνα σε σχέση με το κοινό εκπαιδευτικό σύστημα. Η πείρα έχει αποδείξει ότι οι δραστηριότητες του τομέα της οικονομίας της γνώσης έχουν τάση να συγκεντρώνονται γεωγραφικά, κυρίως γύρω από τις πανεπιστημιουπόλεις, και ως εκ τούτου, η επίδειξη μεγάλου ενδιαφέροντος μόνο για τον τομέα της έρευνας μπορεί να έχει ορισμένες άμεσες οικονομικές επιπτώσεις στην περιφέρεια.

1.13. Η ΕΤΠ φρονεί γενικά ότι της είναι δύσκολο να συμφωνήσει με το πολυετές πρόγραμμα για τις επιχειρήσεις και το επιχειρηματικό πνεύμα στην Ευρώπη διότι περιέχει ασάφειες όπως η έλλειψη διαφοροποίησης μεταξύ των τύπων και των μεγεθών των επιχειρήσεων, θεωρώντας ότι όλες τους μπορούν να λειτουργούν με παρόμοιο τρόπο στο πλαίσιο της νέας οικονομίας της γνώσης.

1.14. Η ΕΤΠ αναγνωρίζει ότι οι ανάγκες που πρέπει να καλυφθούν για τις επιχειρήσεις και το επιχειρηματικό πνεύμα στην Ευρώπη αλλάζουν με το χρόνο και ότι θα είναι σκόπιμο όπως, οι πρωτοβουλίες που θα αναληφθούν κατά τα πρώτα έτη, καταχωρηθούν οπωσδήποτε σε ένα πιο αναλυτικό πρόγραμμα. Η ΕΤΠ δέχεται να επικεντρωθεί το νέο πολυετές πρόγραμμα στην ανάπτυξη πολιτικής και γενικών δράσεων, μολονότι αυτό αντιβαίνει κατά κάποιο τρόπο στην αρχή "think small first".

1.15. Η ΕΤΠ φρονεί ότι αποτελεί βασική προϋπόθεση για την υλοποίηση της "Επιχείρησης Ευρώπης" να λάβει υπόψη της η Επιτροπή το νέο τρόπο λειτουργίας της οικονομίας της γνώσης. Έχει αποδειχθεί ότι στην οικονομία της γνώσης υπάρχει τάση να συγκεντρώνονται η καινοτομία και περισσότερο η παραγωγή σε μικρές ομάδες στην περιφέρεια - στις αποκαλούμενες περιφέρειες των δεξιοτήτων. Εντός των ομάδων αναπτύσσεται ευρεία συνεργασία και συγχρόνως ανταγωνισμός για την προσέλκυση προσωπικού υψηλού μορφωτικού επιπέδου. Ο συνδυασμός συνεργασίας και ανταγωνισμού δημιουργεί δυναμικές και ανταγωνιστικές περιφέρειες οι οποίες αποτελούν μαγνήτες τόσο για τις νέες όσο και για τις καθιερωμένες επιχειρήσεις. Η εξέλιξη αυτή έχει ορισμένες σαφείς οικονομικές επιπτώσεις στην περιφέρεια όπως επίσης προσθέτει ορισμένες σαφείς περιφερειακές διαστάσεις στην πολιτική του τομέα των επιχειρήσεων και του επιχειρηματικού πνεύματος.

1.16. Η ΕΤΠ φρονεί ότι καθοριστικής σημασίας προϋποθέσεις για την επιτυχία της πολιτικής της ΕΕ όσον αφορά τις επιχειρήσεις και το επιχειρηματικό πνεύμα είναι ότι η ΕΕ πρέπει να λάβει πολύ σοβαρά υπόψη τις δυνατότητες για διακλαδική συνεργασία, για σύμπραξη, για την καθιέρωση δικτύων, φυσικών ή ιδεατών με τους νέους επιχειρηματίες και τις επιχειρήσεις των άλλων περιφερειών καθώς και για καθιέρωση και προσαρμογή στις νέες τεχνολογίες. Τα δίκτυα αυτά θα έχουν συχνά μια σαφή περιφερειακή διάσταση λόγω των σχέσεων που αναπτύσσονται μεταξύ των περιφερειών οι οποίες θα μπορούν να συμπληρώνουν και να υποστηρίζουν τις βάσεις γνώσεων των περιφερειών όσον αφορά μια συγκεκριμένη δεξιότητα. Η αντίληψη για το μοναχικό εφευρέτη, εργάτη ή μηχανικό ως ιδρυτών νέων επιχειρήσεων στην Ευρώπη δεν ισχύει για το μέλλον. Οι μελλοντικοί επιχειρηματίες και επιχειρήσεις θα οργανώνονται όλο και περισσότερο σε φυσικά ή ιδεατά δίκτυα στα οποία η ικανότητα για συνεργασία και διοργάνωση σε περιφερειακό επίπεδο θα αποτελεί τη σημαντικότερη προϋπόθεση για επιτυχία.

1.17. Η ΕΤΠ φρονεί γενικά ότι στα πλαίσια της πολιτικής ανάπτυξης του τομέα είναι μεγάλη ανάγκη να αναλυθεί περισσότερο η νέα αυτή οικονομία της γνώσης ιδίως για να φωτίσει τις περιφερειακές διαστάσεις και τις συνέπειες της οικονομίας της γνώσης για την Ευρώπη.

2. Οι απόψεις της ΕΤΠ σχετικά με την ανακοίνωση και την πρόταση για το πολυετές πρόγραμμα

2.1. Η ΕΤΠ συνιστά θερμά στην Επιτροπή να λάβει σοβαρά υπόψη της στην ανακοίνωση και στο πολυετές πρόγραμμα τη διασύνδεση της νέας οικονομίας της γνώσης με την κοινωνία της ευημερίας, όπως επίσης τη θέση και το ρόλο των τοπικών και περιφερειακών αρχών στην κοινωνία της ευημερίας.

2.2. Η Επιτροπή των Περιφερειών συνιστά στην Επιτροπή να εργασθεί προς μια σφαιρική και οριζόντια πολιτική της τοπικής ανάπτυξης.

Η ΕΤΠ προτρέπει συγκεκριμένα την Επιτροπή, τηρώντας την αρχή της επικουρικότητας, να εντάξει σε μεγαλύτερο βαθμό τις τοπικές και περιφερειακές αρχές στη νέα οικονομία της γνώσης και κατά συνέπεια στην αντιμετώπιση των προκλήσεων, δηλαδή της παγκοσμιοποίησης και της νέας οικονομίας της γνώσης, ενώπιον των οποίων τίθεται η ΕΕ. Είναι ευκταίο όπως στην εν λόγω ένταξη συμπεριλαμβάνονται τόσο ο ρόλος των τοπικών και περιφερειακών αρχών σχετικά με την ανάπτυξη της πολιτικής για τον τομέα των επιχειρήσεων, δηλαδή την ανάπτυξη μεθόδων και δράσεων, όσο και η θέσπιση συγκεκριμένων δράσεων για το πολυετές πρόγραμμα. Κατά την άποψη της ΕΤΠ τα ανωτέρω μπορούν να υλοποιηθούν μέσω διαφόρων μορφών συμπράξεων και συνεργασίας μεταξύ των διάφορων επιπέδων των αρχών της τοπικής αυτοδιοίκησης της Ευρώπης.

2.3. Η ΕΤΠ συνιστά στην Επιτροπή να λάβει υπόψη της την οργάνωση και την κατανομή των αρμοδιοτήτων κάθε κράτους μέλους όσον αφορά την πολιτική για τις επιχειρήσεις όπως επίσης και την αρμοδιότητα των τοπικών και περιφερειακών αρχών για την ίδια πολιτική. Η ΕΤΠ παροτρύνει συγκεκριμένα την Επιτροπή να καταρτίσει μια ανακοίνωση στην οποία θα περιγράφονται ο ρόλος και οι τομείς αρμοδιότητας των τοπικών και περιφερειακών αρχών για την πολιτική των επιχειρήσεων και κατά συνέπεια και τη σημασία της τοπικής και περιφερειακής διάστασης για την πολιτική των επιχειρήσεων και του επιχειρηματικού πνεύματος. Με την ευκαιρία η Επιτροπή μπορεί να αξιοποιήσει τις εμπειρίες της που έχει αποκτήσει στον τομέα της απασχόλησης.

2.4. Η ΕΤΠ παροτρύνει την Επιτροπή να καταρτίσει πιο συγκεκριμένα προγράμματα εργασίας, ούτως ώστε οι ασάφειες που χαρακτηρίζουν σήμερα το πολυετές πρόγραμμα να αρθούν ώστε να αποκτήσει λειτουργικότερο περιεχόμενο. Η ΕΤΠ κρίνει σκόπιμο να υπογραμμίσει όπως κατά τις συγκεκριμένες δράσεις ληφθούν υπόψη η πολιτική και διοικητική δομή κάθε χώρας.

2.5. Η ΕΤΠ ενθαρρύνει την Επιτροπή στο πλαίσιο της ανάπτυξης της πολιτικής της στον εν λόγω τομέα να εξετάσει λεπτομερέστερα τις περιφερειακές διαστάσεις και συνέπειες της νέας οικονομίας της γνώσης. Κατά τη γνώμη της ΕΤΠ στη νέα οικονομία της γνώσης υπάρχουν ορισμένες προφανείς περιφερειακές διαστάσεις και για το λόγο αυτό η ΕΤΠ προτρέπει την Επιτροπή να επεξεργαστεί και να δώσει προτεραιότητα στις δράσεις της επιχειρηματικής πολιτικής που έχουν σαφή περιφερειακή διάσταση. Οι δράσεις αυτές θα πρέπει να λάβουν υπόψη ότι οι επιχειρήσεις της νέας οικονομίας της γνώσης έχουν την τάση να συγκεντρώνονται γεωγραφικά σε συγκεκριμένες περιφέρειες. Γι' αυτό, θα πρέπει να ενθαρρυνθεί η δημιουργία δικτύων αριστείας και να διευκολυνθεί η είσοδος των πιο μειονεκτικών περιφερειών σ' αυτά τα δίκτυα.

2.6. Η ΕΤΠ προτρέπει την Επιτροπή να συμπεριλάβει τις τοπικές και περιφερειακές αρχές στην κατάρτιση και υλοποίηση της μεθόδου για την "διαδικασία BEST". Η ΕΤΠ προτρέπει συγκεκριμένα την Επιτροπή, στο πλαίσιο της συγκριτικής αξιολόγησης των επιδόσεων να εξετάσει λεπτομερέστερα την κατανομή εργασίας μεταξύ της αγοράς και των δημόσιων αρχών όπως επίσης και το πώς η κατανομή εργασίας μεταξύ των δημόσιων αρχών επιδρά στα αποτελέσματα της πολιτικής του τομέα των επιχειρήσεων. Με τον τρόπο αυτό μπορεί να καθοριστεί το ποια προβλήματα λύνει καλύτερα η αγορά, δηλαδή, το δημόσιο και οι αρχές της τοπικής του αυτοδιοίκησης, όσον αφορά την πολιτική του τομέα των επιχειρήσεων.

2.7. Η ΕΤΠ προτρέπει, τέλος, όπως σημαντικά μέρη του ετήσιου προγράμματος εργασίας όπως και η τελική έκθεση αξιολόγησης αποσταλούν για ακρόαση στην Επιτροπή των Περιφερειών. Η ΕΤΠ συνιστά, τέλος, να ζητηθεί η γνώμη της για τα συναφή μέρη του ετήσιου προγράμματος εργασίας, την ενδιάμεση έκθεση του 2003, και την τελική έκθεση αξιολόγησης.

Βρυξέλλες, 21 Σεπτεμβρίου 2000.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Jos Chabert

(1) COM (2000) 196 τελικό.