EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 305/3

Συμπεράσματα του Συμβουλίου της 8ης Ιουνίου 2010 σχετικά με «Δράση για τη μείωση της πρόσληψης αλατιού από το κοινό προς το συμφέρον της υγείας του» — Έγκριση των συμπερασμάτων

2010/C 305/04

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ

1. ΥΠΕΝΘΥΜΙΖΕΙ

α) το άρθρο 168 της συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) (1), που ορίζει ότι κατά τον καθορισμό και την εφαρμογή όλων των πολιτικών και δράσεων της Ένωσης εξασφαλίζεται υψηλού επιπέδου προστασία της υγείας του ανθρώπου και προβλέπει ότι η δράση της Ένωσης συμπληρώνει τις εθνικές πολιτικές και αποβλέπει στη βελτίωση της δημόσιας υγείας, καθώς και στην πρόληψη της ανθρώπινης ασθένειας σε όλες τις μορφές της και στην αποτροπή των πηγών κινδύνου για την σωματική και ψυχική υγεία,

β) το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 12ης Ιουλίου 2007, σχετικά με τις ενέργειες για την αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών παθήσεων (2), όπου καλούνται τα μεν κράτη μέλη να αναπτύξουν περαιτέρω τα σχέδια δράσης τους για την προώθηση υγιεινότερου τρόπου ζωής, η δε Επιτροπή να ενθαρρύνει πρωτοβουλίες και συνεργασίες με τους ενδιαφερομένους, με στόχο τη βελτίωση της καρδιαγγειακής υγιεινής μέσω της βελτίωσης της διατροφής και της σωματικής άσκησης ως μέσων πρόληψης της παχυσαρκίας και της υπέρτασης και των σχετικών επιπλοκών τους,

γ) το Σχέδιο Δράσης 2008-2013 του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) για μια παγκόσμια στρατηγική για την πρόληψη και τον έλεγχο των μη μεταδοτικών ασθενειών (3), όπου απευθύνεται η προτροπή να μειωθεί το επίπεδο έκθεσης ατόμων και πληθυσμών στους κοινούς επηρεάσιμους παράγοντες κινδύνου των μη μεταδοτικών ασθενειών και των καθοριστικών τους αιτίων, με ταυτόχρονη επιδίωξη την ενίσχυση της ικανότητας ατόμων και πληθυσμών να στρέφονται προς πιο υγιεινές επιλογές και να ακολουθούν τρόπους ζωής που να συντελούν στην καλή υγεία,

δ) τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 6ης Δεκεμβρίου 2007 (4) σχετικά με τη Λευκή Βίβλο της Επιτροπής την επιγραφόμενη «Ευρωπαϊκή Στρατηγική για θέματα υγείας που έχουν σχέση με τη διατροφή, το υπερβολικό βάρος και την παχυσαρκία», όπου χαράσσεται μια ολοκληρωμένη ενωσιακή προσέγγιση με στόχο τη μείωση της οφειλόμενης σε κακή διατροφή, υπερβολικό βάρος και παχυσαρκία κακής υγείας· στα συμπεράσματα αυτά του Συμβουλίου χαιρετίζεται η πρόταση της Λευκής Βίβλου να θεωρηθεί από τα κράτη μέλη η μείωση της κατανάλωσης αλατιού ως πρώτη προτεραιότητα προς συζήτηση στην Ομάδα Υψηλού Επιπέδου της Επιτροπής για τη διατροφή και τη σωματική δραστηριότητα (εφεξής απλώς «Ομάδα Υψηλού Επιπέδου»), καλούνται δε τα κράτη μέλη να στηρίζουν δραστηριότητες που έχουν ως στόχο τον επαναπροσδιορισμό της σύνθεσης των τροφών μειώνοντας την περιεκτικότητα σε αλάτι, κορεσμένα λίπη, λιπαρά οξέα «trans», προστιθέμενη ζάχαρη και υψηλές θερμίδες, λόγω του ρόλου των στοιχείων αυτών στην ανάπτυξη μη μεταδοτικών ασθενειών, υπερβολικού βάρους και παχυσαρκίας,

ε) το Φόρουμ και την τεχνική συνάντηση του ΠΟΥ για τη μείωση της πρόσληψης αλατιού από το κοινό, που έλαβε χώρα στο Παρίσι μεταξύ 5 και 7 Οκτωβρίου 2006 (5), και όπου εξετάστηκε η σχέση μεταξύ υπερβολικής κατανάλωσης αλατιού και υγείας και διατυπώθηκαν συστάσεις προς τα κράτη μέλη και άλλους ενδιαφερόμενους φορείς για το πώς να μειωθεί η πρόσληψη αλατιού από το κοινό, με μακροπρόθεσμο στόχο την πρόληψη μη μεταδοτικών ασθενειών,

ζ) τις επιστημονικές γνώμες της Ευρωπαϊκής Αρχής Ασφάλειας των Τροφίμων, όπου διατυπώνεται η άποψη ότι η ημερήσια ποσότητα νατρίου που προσλαμβάνουν οι περισσότεροι Ευρωπαίοι (3-5 g νάτριο, περίπου 8-11 g αλάτι) υπερβαίνει κατά πολύ τη συνιστώμενη ημερήσια δόση και ότι η κυριότερη πηγή νατρίου στη διατροφή είναι τα μεταποιημένα τρόφιμα, που ευθύνονται για το 70 με 75 % της συνολικής ποσότητας (6),

2. ΘΕΩΡΕΙ ότι

α) σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές στατιστικές καρδιαγγειακών νοσημάτων για το 2008 (7), τα καρδιαγγειακά νοσήματα αποτελούν την αιτία σχεδόν των μισών θανάτων (42 % για την ακρίβεια) στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ευθύνονται δηλαδή για πάνω από 2 εκατομμύρια θανάτους, και ότι το συνολικό κόστος των καρδιαγγειακών νοσημάτων στην ΕΕ ανήλθε σε 192 δισεκατομμύρια EUR το 2006, από τα οποία το 57 % αντιστοιχεί στο κόστος της ιατρικής περίθαλψης, το 21 % στην απώλεια παραγωγικότητας και το 22 % στην άτυπη περίθαλψη των πασχόντων από τέτοια νοσήματα,

β) σύμφωνα με εκτιμήσεις του ΠΟΥ, η συστολική υπέρταση αποτελεί αιτία θανάτου από καρδιαγγειακά νοσήματα, ευθυνόμενη για το 51 % των εγκεφαλικών επεισοδίων και για το 45 % των θανάτων από ισχαιμικές καρδιοπάθειες (8),

γ) η μεταβαλλόμενη δημογραφική δομή του πληθυσμού της ΕΕ επιβάλλει να εργάζονται επί περισσότερα χρόνια οι άνθρωποι, ενώ η εξασθένιση που προξενούν η υπέρταση και τα καρδιαγγειακά νοσήματα επηρεάζουν δυσμενώς την αγορά εργασίας (9),

δ) υπάρχουν σοβαρές επιστημονικές ενδείξεις ότι η σημερινή μεγάλη κατανάλωση αλατιού ανά την Ευρώπη αποτελεί σημαντικό παράγοντα αύξησης της αρτηριακής πίεσης και συνεπώς της συχνότητας καρδιαγγειακών νοσημάτων, και ότι και ανεξάρτητα από την επίδρασή της στην πίεση μπορεί να έχει και άμεσες βλαβερές συνέπειες, αυξάνοντας τον κίνδυνο εγκεφαλικών επεισοδίων, υπερτροφίας της αριστερής κοιλίας και νεφροπάθειας (10),

ε) για την αντιμετώπιση της πρόκλησης χρειάζονται απτά και συντονισμένα μέτρα, όπως η αύξηση της ευαισθητοποίησης του κοινού και η μείωση της περιεκτικότητας των τροφίμων σε αλάτι,

στ) είναι απαραίτητη η παρακολούθηση της προόδου σε μακροπρόθεσμη βάση, διότι θα χρειαστεί πολύς καιρός μέχρι να καταστούν αισθητά τα αποτελέσματα όσον αφορά τη μείωση της πρόσληψης αλατιού και των συνακόλουθων βλαβών της υγείας,

3. ΕΠΙΣΗΜΑΙΝΕΙ ότι για την αντιμετώπιση της πρόκλησης χρειάζεται περιεκτική προσέγγιση, που να περιλαμβάνει τη συλλογή εθνικών στοιχείων σχετικά με την τρέχουσα κατανάλωση αλατιού, δράσεις για την αύξηση της ευαισθητοποίησης του κοινού, δραστηριότητες επαναπροσδιορισμού της σύνθεσης των τροφών ώστε να μειωθεί η περιεκτικότητά τους σε αλάτι, και διαδικασία παρακολούθησης και αξιολόγησης,

4. ΧΑΙΡΕΤΙΖΕΙ τις δραστηριότητες και την πρόοδο που έχουν σημειωθεί κατά τα δύο πρώτα έτη εργασίας της Ομάδας Υψηλού Επιπέδου για την εξασφάλιση της ανταλλαγής πληροφοριών σχετικά με πρωτοβουλίες πολιτικής και την ανάπτυξη συντονισμένων δράσεων,

5. ΧΑΙΡΕΤΙΖΕΙ την ανάπτυξη ενός εθελοντικού ευρωπαϊκού πλαισίου για τις εθνικές πρωτοβουλίες περί αλατιού (11) για την υποστήριξη και ενίσχυση των εθνικών σχεδίων δράσης προς υλοποίηση εθνικών συστάσεων ή συστάσεων του ΠΟΥ,

6. ΧΑΙΡΕΤΙΖΕΙ τις δράσεις επαναπροσδιορισμού της σύνθεσης των τροφών που έχουν ήδη αναλάβει τα κράτη μέλη και την υποστήριξη που παρέχουν σ’ αυτές τις δράσεις οι παραγωγοί τροφίμων, οι λιανοπωλητές, τα εστιατόρια και οι πάροχοι έτοιμων φαγητών, δεδομένου ότι τα μεταποιημένα τρόφιμα ευθύνονται για το 70 με 75 % της συνολικής ποσότητας προσλαμβανόμενου αλατιού,

7. ΥΠΟΣΤΗΡΙΖΕΙ την επιδίωξη που συμφωνήθηκε στην Ομάδα Υψηλού Επιπέδου να μειωθεί η περιεκτικότητα των τροφίμων σε αλάτι,

8. ΤΟΝΙΖΕΙ ότι υπάρχει ανάγκη να εξασφαλιστεί ότι οι εθνικές προσεγγίσεις της μείωσης του αλατιού θα είναι σχεδιασμένες ούτως ώστε να εγγίζουν όλες τις κοινωνικοοικονομικές ομάδες της κοινωνίας, καλύπτοντας τρόφιμα σε όλο το φάσμα τιμών,

9. ΣΗΜΕΙΩΝΕΙ ότι υπάρχει ανάγκη να συνεκτιμάται η διεθνική διάσταση των δραστηριοτήτων επαναπροσδιορισμού της σύνθεσης των τροφών ώστε να περιέχουν λιγότερο αλάτι ο ρόλος που μπορούν να παίξουν εν προκειμένω τα υπάρχοντα φόρα που συγκεντρώνουν πολλούς ενδιαφερόμενους κύκλους, όπως η ενωσιακή πλατφόρμα για δράση σε θέμα σε θέματα διατροφής, σωματικής δραστηριότητας και υγείας (12),

10. ΥΠΟΓΡΑΜΜΙΖΕΙ το σημαντικό ρόλο της επισήμανσης των τροφίμων ως μέσου παροχής ευκρινών, σαφών και κατανοητών πληροφοριών για τους καταναλωτές, που να τους επιτρέπουν να διαλέγουν προϊόντα με λιγότερο αλάτι· σημειώνει εν προκειμένω ότι η Ομάδα Υψηλού Επιπέδου έχει αποφασίσει να χρησιμοποιεί τον όρο «αλάτι» και όχι «νάτριο», κι ας είναι το νάτριο ο πραγματικός στόχος των πρωτοβουλιών, διότι η λέξη «αλάτι» είναι ευρύτερα κατανοητή, ονομάζει δε άλλωστε και την κυριότερη μορφή υπό την οποία προστίθεται νάτριο στα τρόφιμα,

11. ΤΟΝΙΖΕΙ την ανάγκη να παρακολουθούνται οι δραστηριότητες που αφορούν τον επαναπροσδιορισμό της σύνθεσης των προϊόντων, την ευαισθητοποίηση του κοινού και την προσλαμβανόμενη από τον πληθυσμό ποσότητα αλατιού, ώστε να μπορεί να γίνεται τακτική αξιολόγηση και επανεξέταση των πολιτικών και δράσεων και διάδοση των ευρημάτων σε ευρύτερο ακροατήριο,

12. ΧΑΙΡΕΤΙΖΕΙ το έργο του Ευρωπαϊκού Δικτύου Δράσης για το Αλάτι, που συστάθηκε από το Ηνωμένο Βασίλειο κατόπιν προτροπών του ΠΟΥ για την ίδρυση δικτύων στα κράτη μέλη που να δίνουν ευκαιρίες ανταλλαγής πληροφοριών και καθοδήγησης και τεχνικής εμπειρογνωμοσύνης σχετικά με τις διάφορες πτυχές της στρατηγικής μείωσης του αλατιού,

13. ΚΑΛΕΙ τα κράτη μέλη να ενισχύσουν ή, αν δεν διαθέτουν ήδη, να αναπτύξουν συντονισμένες και βιώσιμες εθνικές διατροφικές πολιτικές, καθώς και προγράμματα μείωσης του αλατιού, για τον περιορισμό της κατανάλωσης αλατιού στα δέοντα επίπεδα, που να περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων:

α) τον καθορισμό ρεαλιστικών σκοπών και στόχων, ανάλογα με το επίπεδο πρόσληψης αλατιού του πληθυσμού τη στιγμή της εκπόνησης των πολιτικών, μαζί με εφικτά χρονοδιαγράμματα για την επίτευξη των τιθέμενων στόχων,

β) την αύξηση της ευαισθητοποίησης του κοινού σχετικά με τις ωφέλιμες για την υγεία συνέπειες της κατανάλωσης των σωστών ποσοτήτων αλατιού και τις ενέργειες που μπορούν να γίνουν για να μειωθεί η πρόσληψη αλατιού, καθώς και την ενθάρρυνση των επαγγελματιών του τομέα της υγείας να δίνουν πληροφορίες για την ανάγκη περιορισμού του αλατιού στη διατροφή,

γ) την ενθάρρυνση των παρασκευαστών και παρόχων τροφίμων να επιδοθούν συvτομότερα σε δράσεις επαναπροσδιορισμού της σύνθεσης ώστε να περιοριστεί όσο το δυνατόν περισσότερο η περιεκτικότητα σε αλάτι των διατιθέμενων στην αγορά τροφίμων και γευμάτων,

δ) τη συλλογή συναφών και συγκρίσιμων στοιχείων σχετικά με την πρόσληψη αλατιού από τον πληθυσμό και τα επίπεδα αλατιού στις κυριότερες συνιστώσες της διατροφής του πληθυσμού των χωρών, ώστε να παρακολουθείται και να αξιολογείται η πρόοδος των εθνικών πολιτικών μείωσης του αλατιού,

ε) την παροχή υποστήριξης στο ενωσιακό πλαίσιο εθνικών πρωτοβουλιών για τη μείωση της πρόσληψης αλατιού,

14. ΚΑΛΕΙ την Επιτροπή

α) να συνεχίσει τη συστηματική της προσέγγιση για την αντιμετώπιση της υψηλής κατανάλωσης αλατιού στην Ευρώπη, υλοποιώντας το ενωσιακό πλαίσιο για τη μείωση του αλατιού με συνεκτίμηση του έργου των συναφών διεθνών οργανισμών, ιδίως δε του ΠΟΥ,

β) να παρέχει συνεχιζόμενη σθεναρή υποστήριξη για τις προσπάθειες των κρατών μελών να ενισχύσουν, να αναθερμάνουν ή να αναπτύξουν εθνικές πρωτοβουλίες με στόχο την επίτευξη προσηκόντων επιπέδων κατανάλωσης αλατιού,

γ) να εντοπίζει τακτικά, από κοινού με τα κράτη μέλη, τα κατώτατα επίπεδα αλατιού που ήδη επιτυγχάνονται σε ενωσιακό επίπεδο στις διάφορες κατηγορίες και υποκατηγορίες τροφίμων που αντιπροσωπεύουν συνήθως σημαντικές πηγές αλατιού στη διατροφή του μέσου ανθρώπου, ως εργαλείο για τον προσδιορισμού του τεχνικώς εφικτού σε κάθε κατηγορία,

δ) να υποστηρίζει τις δραστηριότητες επαναπροσδιορισμού της σύνθεσης των τροφών που επιχειρούν τα κράτη μέλη και οι παρασκευαστές και πάροχοι τροφίμων, και να διερευνήσουν και να προσδιορίσουν μηχανισμούς και εργαλεία που να ενθαρρύνουν τη βιομηχανία τροφίμων να συνεχίσει την πρόοδο στη μείωση της περιεκτικότητας των τροφίμων σε αλάτι,

ε) να ενισχύσουν τη συνεργασία με τους ενδιαφερόμενους κύκλους στο πλαίσιο ενωσιακής πλατφόρμας για δράση σε θέμα σε θέματα διατροφής, σωματικής δραστηριότητας και υγείας, προκειμένου ιδίως να προωθηθούν δράσεις επαναπροσδιορισμού της σύνθεσης των τροφών με στόχο τη μείωση της περιεκτικότητάς τους σε αλάτι,

στ) να υποβάλλει τακτικά εκθέσεις σχετικά με την πρόοδο των δραστηριοτήτων της για την υλοποίηση του ενωσιακού πλαισίου για τη μείωση του αλατιού. Στις εκθέσεις προόδου θα πρέπει να περιλαμβάνονται τα αποτελέσματα των συζητήσεων και συναντήσεων με εταιρείες που εμπορεύονται εκτός εθνικών συνόρων ή με συναφείς ευρωπαϊκούς φορείς/ κλάδους και αξιολογήσεις της ανταπόκρισης των διάφορων συμμετεχόντων παραγόντων. Θα πρέπει επίσης να περιλαμβάνεται αξιολόγηση των επιπτώσεων των ενωσιακών δραστηριοτήτων και των δραστηριοτήτων που αναφέρουν τα επί μέρους κράτη μέλη.

ζ) να αναλύσει την κατάσταση και τις δράσεις που αναλαμβάνονται στην Ένωση και στα κράτη μέλη και να εκθέσει τις διαπιστώσεις της το 2012.

(1) ΕΕ C 115 της 9.5.2008, σ. 47.

(2) http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?type=TA&reference=P6-TA-2007-0346&language=EL&ring=B6-2007-0277

(3) http://www.who.int/nmh/publications/9789241597418/en/

(4) έγγρ. 15612/07.

(5) http://www.who.int/dietphysicalactivity/reducingsaltintake_EN.pdf

(6) Επιστημονικές γνώμες που έδωσε κατόπιν αιτήματος της Επιτροπής η Ειδική Ομάδα Διαιτητικών Προϊόντων, Διατροφής και Αλλεργιών με θέμα

α) το ανώτατο ανεκτό επίπεδο πρόσληψης νατρίου (εγκρίθηκε στις 21 Απριλίου 2005) http://www.efsa.europa.eu/en/scdocs/doc/nda_opinion_ej209_sodium_v2_en1,5.pdf

β) την εξέταση των χρησιμοποιητέων στην επισήμανση τιμών πρόσληψης αναφοράς για ορισμένα στοιχεία της διατροφής (εγκρίθηκε στις 13 Μαρτίου 2009) http://www.efsa.europa.eu/en/scdocs/doc/nda_op_ej1008_labelling_reference_intake_values_en.pdf

(7) European Cardiovascular Disease Statistics, έκδ. 2008. European Heart Network.

(8) Global Health risks, Mortality and burden of disease attributable to selected major risk. ΠΟΥ 2009. http://whqlibdoc.who.int/publications/2009/9789241563871_eng.pdf

(9) Kanavos P, Östergren J, Weber MA κ.ά. High blood pressure and health policy. New York: Ruder Finn, Inc., 2007.

(10) FJ He και GA Mac Gregor. A comprehensive review on salt and health and current experiences of worldwide salt reduction programmes. Journal of Human Hypertension (2009) 23, 363-384.

(11) http://ec.europa.eu/health/archive/ph_determinants/life_style/nutrition/documents/salt_initiative.pdf

(12) http://ec.europa.eu/health/ph_determinants/life_style/nutrition/platform/platform_en.htm