EL    EL  ΕΠΙΤΡΟΠΗ  ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ  ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ  
Βρυξέλλες , 22.01.2004 
COM(2004) 28 τελικό  
  
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ  ΤΗΣ  ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ  
ΠΡΟΣ  ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ  ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ , ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ , ΤΗΝ  ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ  
ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ  ΚΑΙ  ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ  ΕΠΙΤΡΟΠΗ  ΚΑΙ  ΤΗΝ  ΕΠΙΤΡΟΠΗ  ΤΩΝ  
ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ  
σχετικά  µε ανεπίκλητα  µηνύµατα εµπορικού  χαρακτήρα  ή ‘spam’ 
 
 2    ΠΙΝΑΚΑΣ  ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ  
Σύνοψη  4 
Ιστορικό  και σκοπός ................................................................................................................... 5 
1. Spam – Το πρόβλη µα................................................................................................... 7 
1.1. Η έκταση  του προβλή µατος ......................................................................................... 7 
1.2. Γιατί  είναι  πρόβλη µα το spam...................................................................................... 8 
2. Συνοπτική  περιγραφή  των κανόνων  για τα ανεπίκλητα  εµπορικά  µηνύµατα............ 10 
2.1. Το καθεστώς  συγκατάθεσης ....................................................................................... 10 
2.2. ∆ιατάξεις  για την επιβολή .......................................................................................... 12 
2.3. Λοιπές  διατάξεις  που ισχύουν  για µηνύµατα spam.................................................... 12 
3. Αποτελεσ µατική  εφαρ µογή και επιβολή  από τα κράτη  µέλη και τις δηµόσιες  
αρχές ........................................................................................................................... 14 
3.1. Εισαγωγή .................................................................................................................... 15 
3.2. Αποτελεσ µατικά  µέσα προστασίας  και κυρώσεις ...................................................... 17 
3.2.1. Εξέταση ...................................................................................................................... 17 
3.2.2. Προτεινό µενες δράσεις .............................................................................................. 18 
3.3. Μηχανισ µοί καταγγελιών ........................................................................................... 18 
3.3.1. Εξέταση ...................................................................................................................... 18 
3.3.2. Προτεινό µενες δράσεις .............................................................................................. 19 
3.4. ∆ιασυνοριακές  καταγγελίες  και συνεργασία  σε θέµατα επιβολής  εντός  της ΕΕ....... 20 
3.4.1. Εξέταση ...................................................................................................................... 20 
3.4.2. Προτεινό µενες δράσεις .............................................................................................. 21 
3.5. Συνεργασία  µε τρίτες  χώρες ....................................................................................... 21 
3.5.1. Εξέταση ...................................................................................................................... 21 
3.5.2. Προτεινό µενες δράσεις .............................................................................................. 22 
3.6. Παρακολούθηση ......................................................................................................... 23 
3.6.1. Εξέταση ...................................................................................................................... 23 
3.6.2. Προτεινό µενες δράσεις .............................................................................................. 24 
4. Τεχνικές  δράσεις  και δράσεις  αυτορρύθ µισης του κλάδου ........................................ 24 
4.1. Αποτελεσ µατική  εφαρ µογή του καθεστώτος  συγκατάθεσης ..................................... 24 
 
 3    4.1.1. Εξέταση ...................................................................................................................... 24 
4.1.2. Προτεινό µενες δράσεις .............................................................................................. 26 
4.2. Μηχανισ µοί εναλλακτικής  επίλυσης  διαφορών ......................................................... 27 
4.2.1. Εξέταση ...................................................................................................................... 27 
4.2.2. Προτεινό µενες δράσεις .............................................................................................. 28 
4.3. Τεχνικά  θέµατα.......................................................................................................... 28 
4.3.1. Εξέταση ...................................................................................................................... 28 
4.3.2. Προτεινό µενες δράσεις .............................................................................................. 29 
5. ∆ράσεις  ευαισθητοποίησης ........................................................................................ 30 
5.1. Εξέταση ...................................................................................................................... 30 
5.2. Προτεινό µενες δράσεις .............................................................................................. 32 
Συµπέρασ µα............................................................................................................................. 33  
Πίνακας  δράσεων  που προσδιορίζονται  στην  ανακοίνωση ..................................................... 35 
 
 4    ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ  ΤΗΣ  ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ  
ΠΡΟΣ  ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ  ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ , ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ , ΤΗΝ  
ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ  ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ  ΚΑΙ  ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ  ΕΠΙΤΡΟΠΗ  ΚΑΙ  ΤΗΝ  
ΕΠΙΤΡΟΠΗ  ΤΩΝ  ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ  
σχετικά  µε ανεπίκλητα  µηνύµατα εµπορικού  χαρακτήρα  ή ‘spam’ 
 
(κείµενο που παρουσιάζει  ενδιαφέρον  για τον ΕΟΧ ) 
ΣΥΝΟΨΗ  
Τα ανεπίκλητα  µηνύµατα εµπορικού  χαρακτήρα  µέσω ηλεκτρονικού  ταχυδρο µείου, 
γνωστά  ως ‘spam’ έχουν  λάβει  ανησυχητικές  διαστάσεις . Εκτιµάται ότι ποσοστό  
µεγαλύτερο  από 50 τοις εκατό  της παγκόσ µιας κίνησης  ηλεκτρονικού  ταχυδρο µείου 
ανήκει  πλέον  σε αυτήν  την κατηγορία . Ακόµα πιο ανησυχητικός  είναι  ο αριθµός 
αύξησης : κατά  το 2001 ήταν  ‘µόνον ’ 7 τοις εκατό . 
Τα µηνύµατα τύπου  spam συνιστούν  πρόβλη µα για πολλούς  λόγους : προστασία  της 
ιδιωτικής  ζωής , παραπλάνηση  καταναλωτών , προστασία  των ανηλίκων  και της 
ανθρώπινης  αξιοπρέπειας , έκτακτες  δαπάνες  για επιχειρήσεις , απώλεια  
παραγωγικότητας . Γενικότερα , υποσκάπτει  την εµπιστοσύνη  των καταναλωτών , η οποία  
αποτελεί  προϋπόθεση  για την επιτυχία  του ηλεκτρονικού  εµπορίου , των ηλεκτρονικών  
υπηρεσιών  και, εντέλει , της κοινωνίας  της πληροφορίας . 
Η ΕΕ έχοντας  προβλέψει  τον κίνδυνο  αυτό  θέσπισε , τον Ιούλιο  του 2002, την οδηγία  
2002/58/ΕΚ για την προστασία  της ιδιωτικής  ζωής  και τις ηλεκτρονικές  επικοινωνίες , µε 
την οποία  εισήχθη  σε κοινοτική  κλίµακα η αρχή  του µάρκετινγκ  που βασίζεται  σε 
συγκατάθεση  όσον  αφορά  το ηλεκτρονικό  ταχυδρο µείο (περιλα µβανο µένων  των 
µηνυµάτων  SMS ή MMS στις κινητές  επικοινωνίες ), καθώς  και συµπληρω µατικές  
διασφαλίσεις  για τους καταναλωτές . Καταληκτική  ηµεροµηνία για την εφαρ µογή της 
οδηγίας  για την προστασία  της προσωπικής  ζωής  και τις ηλεκτρονικές  επικοινωνίες  
ορίστηκε  η 31η Οκτωβρίου  2003. Κινήθηκαν  διαδικασίες  για παράβαση  εναντίον  σειράς  
κρατών  µελών  που δεν κοινοποίησαν  στην  Επιτροπή  µέτρα µεταφοράς  στην  εθνική  τους 
νοµοθεσία . 
Η θέσπιση  σχετικών  νοµοθετικών  µέτρων  αποτελεί  το πρώτο  και απαραίτητο  βήµα, 
όµως δεν αποτελεί  παρά  τµήµα της απάντησης . Στην  παρούσα  ανακοίνωση  
προσδιορίζεται  σειρά  δράσεων  που απαιτούνται  ώστε  να συµπληρωθούν  οι κοινοτικοί  
κανόνες  και να καταστεί  έτσι πραγ µατικότητα  η απαγόρευση  του spam. 
Για την αντιµετώπιση  του συγκεκρι µένου προβλή µατος δεν υπάρχει  ωστόσο  πανάκεια . 
Οι διάφορες  δράσεις  που προσδιορίζονται  στην  παρούσα  ανακοίνωση  εστιάζουν  ιδίως  
στην  αποτελεσ µατική  επιβολή  των διατάξεων  εκ µέρους  κρατών  µελών  και δηµοσίων  
αρχών , σε τεχνικές  λύσεις  και αυτορρύθ µιση εκ µέρους  του κλάδου , καθώς  και στην  
ευαισθητοποίηση  των καταναλωτών . Επιση µαίνεται  επίσης  η διεθνής  διάσταση , 
δεδοµένου ότι µεγάλο  µέρος των µηνυµάτων  τύπου  spam προέρχεται  από έξω από την 
Ευρωπαϊκή  Ένωση . 
 
 5    Οι εν λόγω  δράσεις  απηχούν  ευρύτερα  τη συναίνεση  που προέκυψε  κατά  την πορεία  του 
2003, όπως  επιβεβαιώθηκε  σε δηµόσια συνάντηση  εργασίας  που πραγ µατοποιήθηκε  τον 
Οκτώβριο  του 2003, ουσιαστική  σηµασία θα έχει όµως και η συναίνεση  ως προς  την 
εφαρ µογή τους. Ο πολλαπλασιασ µός των spam θα περικοπεί  µόνον  εφόσον  όλοι, από τα 
κράτη  µέλη και τις δηµόσιες  αρχές  έως τις επιχειρήσεις , τους καταναλωτές  και τους 
χρήστες  του Ίντερνετ  και των ηλεκτρονικών  επικοινωνιών , αναλάβουν  τις ευθύνες  που 
τους αναλογούν . 
Ορισ µένες από τις εν λόγω  δράσεις  έχουν  προφανές  κόστος . Πρόκειται  όµως για το 
τίµηµα που πρέπει  να καταβληθεί  ώστε  το ηλεκτρονικό  ταχυδρο µείο και οι ηλεκτρονικές  
υπηρεσίες  να επιβιώσουν  ως αποτελεσ µατικό  εργαλείο  επικοινωνίας . Η υλοποίηση  των 
δράσεων  που προσδιορίζονται  στην  παρούσα  ανακοίνωση  θα αποτελέσει  ουσιαστική  
συµβολή  προς  την κατεύθυνση  του περιορισ µού του αριθµού των µηνυµάτων  spam, 
προς  όφελος  της κοινωνίας  της πληροφορίας , των καταναλωτών  και των εθνικών  
οικονο µιών µας. 
Ιστορικό  και σκοπός  
Τα ανεπίκλητα  µηνύµατα εµπορικού  χαρακτήρα  µέσω ηλεκτρονικού  ταχυδρο µείου1, 
γνωστά  ως ‘spam’, αναγνωρίζονται  ευρύτερα  ως ένα από τα σηµαντικότερα  θέµατα που 
αντιµετωπίζει  σήµερα το Ίντερνετ . Το φαινό µενο του ‘spam’ έχει λάβει  ανησυχητικές  
διαστάσεις . Υπάρχει  σήµερα ο κίνδυνος  ορισµένοι χρήστες  ηλεκτρονικού  ταχυδρο µείου 
ή SMS να σταµατήσουν  να χρησι µοποιούν  τη δηµοφιλέστατη  αυτή  εφαρ µογή του 
Ίντερνετ  ή τις κινητές  επικοινωνίες , ή να τις περιορίσουν  σε µεγάλο  βαθµό. Γενικότερα , 
δεδοµένου ότι το Ίντερνετ  και άλλες  ηλεκτρονικές  επικοινωνίες  (π.χ. η ευρυζωνική , η 
ασύρ µατη πρόσβαση , οι κινητές  επικοινωνίες ) αναµένεται  ότι θα αποτελέσουν  καίριο  
στοιχείο  αύξησης  της παραγωγικότητας  στις σύγχρονες  οικονο µίες, πρέπει  να δοθεί  
ακόµα µεγαλύτερη  προσοχή  στο φαινό µενο ‘spam’. 
Μολονότι  εκφράζεται  συναίνεση  ως προς  την ανάγκη  ανάληψης  δράσης  προτού  ο 
πολλαπλασιασ µός του spam ανατρέψει  τα οφέλη  για επιχειρήσεις  και πολίτες  από το 
ηλεκτρονικό  ταχυδρο µείο και άλλες  ηλεκτρονικές  υπηρεσίες , δεν είναι  προφανής  ο 
καλύτερος  τρόπος  καταπολέ µησης  του φαινο µένου. Στον  αγώνα  αυτό  δεν υπάρχει  
µαγική  λύση  ή πανάκεια . Μόνον  εφόσον  οι πάντες  – από τα κράτη  µέλη και τις αρµόδιες  
αρχές , έως τις επιχειρήσεις , τους καταναλωτές  και τους χρήστες  του Ίντερνετ  και των 
ηλεκτρονικών  επικοινωνιών  – αναλάβουν  καθένας  το ρόλο  του θα υπάρξει  ελπίδα  
αποτελεσ µατικής  αντιµετώπισης  του φαινο µένου. 
Στην  παρούσα  ανακοίνωση  προσδιορίζονται  δράσεις  στα διάφορα  µέτωπα  – νοµικό, 
τεχνικό  και ευαισθητοποίησης  – που στηρίζονται  στην  οδηγία  2002/58/ ΕΚ, µε την οποία  
καθιερώνεται  το καθεστώς  συγκατάθεσης  (opt-in), το οποίο  τα κράτη  µέλη έπρεπε  να 
είχαν  εφαρ µόσει όσον  αφορά  τα εµπορικά  µηνύµατα έως την 31η Οκτωβρίου  20032. 
Η εν λόγω  σειρά  δράσεων  εστιάζει  ιδίως  στην  αποτελεσ µατική  εφαρ µογή και επιβολή  
της παρούσας  οδηγίας  από τα κράτη  µέλη, σε τεχνικά  µέτρα, αυτορρύθ µιση του κλάδου , 
ευαισθητοποίηση  των καταναλωτών  και διεθνή  συνεργασία .  
                                                 
1 Στην  παρούσα  ανακοίνωση  δεν καλύπτονται  ανεπίκλητα  µηνύµατα εκτός  ηλεκτρονικών  
επικοινωνιών , π.χ. ανεπίκλητο  (συµβατικό ) ταχυδρο µείο. 
2 Βλ. εν προκει µένω το άρθρο  13 της οδηγίας  2002/58/ ΕΚ για την προστασία  της ιδιωτικής  ζωής  
και των ηλεκτρονικών  επικοινωνιών  (βλέπε  παρακάτω  κεφάλαιο  2). 
 
 6    Η διεθνής  διάσταση  είναι  πράγ µατι καθοριστικής  σηµασίας , δεδοµένου ότι µεγάλο  µέρος 
των spam φαίνεται  ότι προέρχεται  από έξω από την Ευρωπαϊκή  Ένωση , ιδίως  από τη 
Βόρεια  Αµερική3. 
Οι δράσεις  αυτές  απηχούν  ευρύτερα  τη συναίνεση  που προέκυψε  στην  πορεία  του 2003, 
όπως  επιβεβαιώθηκε  και κατά  τη διάρκεια  δηµόσιας  συνάντησης  εργασίας  που 
διοργανώθηκε  τον Οκτώβριο  του 20034. Η συναίνεση  στο εν λόγω  πεδίο  καθίσταται  
διαρκώς  σηµαντικότερη  καθώς  έχει πρωτεύουσα  σηµασία για τα ενδιαφερό µενα µέρη 
ώστε , µε την υποστήριξη  της Επιτροπής  όπου  αυτό  είναι  δυνατόν , να υλοποιούν  τις 
δράσεις  που έχουν  προσδιοριστεί , προς  όφελος  της κοινωνίας  της πληροφορίας , του 
κλάδου  και των χρηστών . 
∆ιάρθρωση  του εγγράφου  
Στο έγγραφο  προσδιορίζονται  επιµέρους  πτυχές  του προβλή µατος ‘spam’, και 
προτείνεται  η ανάληψη  συγκεκρι µένων  δράσεων  για την αντιµετώπιση  καθε µιάς 
απ’αυτές . Αναδεικνύονται  επίσης  περιπτώσεις  βέλτιστης  πρακτικής , εφόσον  κρίνονται  
χρήσι µες. 
Οι προτεινό µενες δράσεις  παρουσιάζονται  σύµφωνα  µε την ακόλουθη  διάρθρωση : 
– ∆ράσεις  εφαρ µογής  και επιβολής  ιδίως  για κυβερνήσεις  και δηµόσιες  αρχές , σε 
πεδία  όπως  επανορθωτικά  µέτρα και κυρώσεις , µηχανισ µοί παραπόνων  και 
καταγγελιών , διασυνοριακές  καταγγελίες , συνεργασία  µε τρίτες  χώρες , 
παρακολούθηση  (κεφάλαιο  3). 
– ∆ράσεις  αυτορρύθ µισης και τεχνικές  δράσεις , ιδίως  για συντελεστές  της αγοράς , σε 
πεδία  όπως  οι συµβατικές  ρυθµίσεις , δεοντολογικοί  κώδικες , αποδεκτές  πρακτικές  
µάρκετινγκ , σήµανση , εναλλακτικοί  µηχανισ µοί επίλυσης  διαφορών , τεχνικές  λύσεις  
π.χ. φιλτράρισ µα, ασφάλεια  (κεφάλαιο  4). 
– ∆ράσεις  ευαισθητοποίησης , που καλύπτουν  προστασία , εκπαίδευση  καταναλωτών , 
µηχανισ µούς υποβολής  εκθέσεων , που θα αναληφθούν  από κυβερνήσεις  και δηµόσιες  
αρχές , συντελεστές  της αγοράς , ενώσεις  καταναλωτών  και ανάλογους  φορείς  
(κεφάλαιο  5). 
                                                 
3 Λόγου  χάρη , οι πρωτοβουλίες  ‘spam box’, που διοργανώθηκαν  το 2002 από τη γαλλική  
‘Commission Nationale Informatique et Libertés (CNIL)’ και τη βελγική  ‘Commission de la 
Protection de la Vie Privée (CPVP)’ φαίνεται  να επιβεβαιώνουν  το συµπέρασ µα ότι οι Ηνωµένες 
Πολιτείες  και, σε µικρότερο  βαθµό, ο Καναδάς  είναι  οι κύριες  πηγές  τέτοιων  µηνυµάτων . Τα 
πορίσ µατα της CPVP βρίσκονται  στο δικτυακό  τόπο : 
http://www.privacy.fgov.be/pub lications/spam_4-7-03_fr.pdf , ενώ η έκθεση  της CNIL βρίσκεται  
στην  ακόλουθη  ηλεκτρονική  διεύθυνση : 
http://www.cnil.fr/thematic/doc s/internet/boite_a_spam.pdf . Βλ. επίσης : UNCTAD, E-Commerce 
and Development Report 2003, Νέα Υόρκη  και Γενεύη , 2003, σ. 27. 
4 Στην  αρχή  της σχετικής  συνάντησης  εργασίας  διανε µήθηκε  έγγραφο  θέσεων  µε θέµα τα 
ανεπίκλητα  µηνύµατα ή spam. Το έγγραφο  θέσεων  βασιζόταν  σε προηγού µενες συζητήσεις  στο 
πλαίσιο  της επιτροπής  επικοινωνιών  (COCOM) καθώς  και µε την οµάδα εργασίας  για την 
προστασία  των δεδοµένων , του άρθρου  29. Τα µέλη της COCOM και της οµάδας  εργασίας  για 
την προστασία  των δεδοµένων , του άρθρου  29, συνέβαλαν  µε πληροφορίες  υπό µορφή  
απαντήσεων  σε ερωτη µατολόγιο . Υπήρξε  αντίδραση  επίσης  από κλαδικές  ενώσεις  ή µεµονωµένες 
εταιρίες , από παρόχους  υπηρεσιών  Ίντερνετ  και φορείς  εκµετάλλευσης  (κινητών  και σταθερών ) 
επικοινωνιών , έως φορείς  άµεσης προώθησης  πωλήσεων  και διαφη µιστές , κατασκευαστές  
υπολογιστών  και λογισ µικού. 
 
 7    Στο τέλος  της παρούσας  ανακοίνωσης  περιλα µβάνεται  πίνακας  που συνοψίζει  τις εν 
λόγω  δράσεις . Οι δράσεις  συνδέονται  µεταξύ  τους µε διάφορους  τρόπους . Θα πρέπει  
κατά  το δυνατόν  να υλοποιούνται  εν παραλλήλω  και µε ενιαίο  τρόπο . 
Προτού  εξετάσου µε τις δράσεις  αυτές , στα επόµενα κεφάλαια  αναλύεται  συνοπτικά  το 
φαινό µενο spam αυτό  καθεαυτό  (κεφάλαιο  1) και υπενθυ µίζονται  οι νέοι κανόνες  που 
ισχύουν  από την 31 Οκτωβρίου  2003 (κεφάλαιο  2). 
1. SPAM – ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ  
Τι είναι  το Spam;  
Ο όρος  χρησι µοποιείται  συχνότερα  από ό,τι ορίζεται : συνοπτικά , χρησι µοποιείται  ευρύτερα  για να 
περιγράψει  ανεπίκλητα , συχνά  µαζικά  µηνύµατα ηλεκτρονικού  ταχυδρο µείου. Στη νέα οδηγία  δεν ορίζεται  
ούτε χρησι µοποιείται  ο όρος . Γίνεται  χρήση  των εννοιών  ‘ανεπίκλητες  επικοινωνίες  (µηνύµατα)’ µέσω 
‘ηλεκτρονικού  ταχυδρο µείου’, ‘για σκοπούς  άµεσης προώθησης  πωλήσεων ’, µε τις οποίες  καλύπτονται  
στην  πράξη  τα περισσότερα  είδη ‘spam’. Η έννοια  ‘spam’ χρησι µοποιείται  κατά  συνέπεια  στην  παρούσα  
ανακοίνωση  ως συντο µογραφία  για ανεπίκλητα  µηνύµατα εµπορικού  χαρακτήρα  µέσω ηλεκτρονικού  
ταχυδρο µείου. 
Σηµειώνεται  ότι η έννοια  του ‘ηλεκτρονικού  ταχυδρο µείου’ αυτή  καθεαυτή  δεν αναφέρεται  µόνο στα 
συµβατικά  µηνύµατα ηλεκτρονικού  ταχυδρο µείου, αλλά  και στα SMS, MMS και κάθε  µορφή  
ηλεκτρονικής  επικοινωνίας  όπου  δεν απαιτείται  η ταυτόχρονη  συµµετοχή  αποστολέα  και παραλήπτη  
(βλέπε  παρακάτω , κεφάλαιο  2) 
1.1. Η έκταση  του προβλή µατος  
Τα ανεπίκλητα  µηνύµατα ηλεκτρονικού  ταχυδρο µείου µε εµπορικό  χαρακτήρα  (spam) 
έχουν  λάβει  ανησυχητικές  διαστάσεις . Παρά  τις διακυ µάνσεις  των στατιστικών  
δεδοµένων , εκτιµάται ευρύτερα  ότι ποσοστό  µεγαλύτερο  του 50 τοις εκατό  της 
παγκόσ µιας κίνησης  ηλεκτρονικών  µηνυµάτων  είναι  spam. 
Ο ρυθµός της αύξησης  προκαλεί  ακόµα µεγαλύτερες  ανησυχίες : το 2001 το spam 
εκτιµήθηκε  σε ποσοστό  ‘µόνον ’ 7% της παγκόσ µιας κίνησης  ηλεκτρονικού  
ταχυδρο µείου. Το 2002 η εκτίµηση ανέβασε  το ποσοστό  στο 29%, ενώ οι προβολές  για 
το 2003 αναφέρουν  ποσοστό  ύψους  51%. 
 
 
Σχήµα 1: µερίδιο  spam στη συνολική  κίνηση  ηλεκτρονικού  ταχυδρο µείου 
Υπάρχουν  ενδεχο µένως  σηµαντικές  διακυ µάνσεις  µεταξύ  κατηγοριών  χρηστών  καθώς  
και µεταξύ  περιοχών  του κόσµου. (Όσον  αφορά , λόγου , την Ευρωπαϊκή  Επιτροπή , 
εκτιµάται ότι ποσοστό  30% των µηνυµάτων  ηλεκτρονικού  ταχυδρο µείου που 
 
 8    προέρχονται  από το εξωτερικό  είναι  spam.) Γενικά , ωστόσο , τα πρόσφατα  κοινοτικά  
στοιχεία  δεν είναι  λιγότερο  ανησυχητικά  από ό,τι τα παγκόσ µια δεδοµένα5. 
Λιγότερο  προβλη µατικά  φαίνεται  ότι είναι  τα ανεπίκλητα  µηνύµατα µέσω κινητών  
δικτύων , π.χ. της µηνυµατοδοσίας  κειµένου στα µικρά µηνύµατα (SMS), είναι  ωστόσο  
αναµενόµενες και εκεί ανάλογες  εξελίξεις  που θα αυξήσουν  τον όγκο  του spam. Η 
επαπειλού µενη αυτή  εξέλιξη  επιβεβαιούται  και από την εµπειρία  χωρών  µε ευρύτερη  
χρήση  κινητών  επικοινωνιών  I-mode (π.χ. Ιαπωνία ). 
1.2. Γιατί  είναι  πρόβλη µα το spam 
Από τη σκοπιά  των ατόµων, το spam συνιστά  παραβίαση  της ιδιωτικής  ζωής . Το µέληµα 
αυτό  αποτελεί  την αφετηρία  για τους νέους  κανόνες  που αφορούν  τα ανεπίκλητα  
µηνύµατα που περιγράφονται  στο επόµενο 
κεφάλαιο . Περαιτέρω , τα µηνύµατα spam 
είναι  συχνά  παραπλανητικά  ή απατηλά . 
Σηµαντικό  ποσοστό  spam φαίνεται  ότι 
οφείλεται  στην  επιθυ µία αφαί µαξης  των 
καταναλωτών  µέσω παραπλανητικών  ή 
δόλιων  δηλώσεων6. ∆υστυχώς , είναι  
µεγάλος  ο αριθµός των καταναλωτών  που 
πράγ µατι απαντούν  στα παραπλανητικά  ή 
απατηλά  αυτά  µηνύµατα7. Ιδιαίτερα  
ενοχλητικά  µπορούν  επίσης  να είναι  
µηνύµατα πορνογραφικού  περιεχο µένου8. 
                                                 
5 Εκτιµώµενο ποσοστό  spam στην  ΕΕ το Σεπτέ µβριο του 2003: 49%, σε σύγκριση  µε 54% 
παγκοσ µίως, την ίδια χρονική  περίοδο  (πηγή : Brightmail, 2003). 
6 Σύµφωνα  µε πρόσφατη  έκθεση  της FTC, ποσοστό  22% των µηνυµάτων  spam που αναλύθηκαν  
περιλά µβαναν  ψευδή  πληροφόρηση  όσον  αφορά  το θέµα· 42% παραπλανητική  θεµατολογία  που 
υπέβαλαν  εσκεµµένα και παραπλανητικά  επαγγελ µατική  ή προσωπική  σχέση  του αποστολέα  µε 
τον παραλήπτη · 44% ψευδείς  πληροφορίες  ως προς  τον αποστολέα  ή το θέµα· περισσότερα  από 
τα µισά µηνύµατα spam µε οικονο µικό περιεχό µενο περιλά µβαναν  ψευδή  στοιχεία  αποστολέα  ή 
θέµατος· 40% του συνόλου  περιλά µβαναν  ενδείξεις  ανακριβών  στοιχείων  στο µήνυµα· 90% των 
επενδυτικών  και επιχειρη µατικών  ευκαιριών  πιθανώς  ψευδείς  ισχυρισ µούς· 66% ψευδή  στοιχεία  
αποστολέα , θέµατος ή µηνύµατος (False Claims in Spam, A report by the FTC’s Division of 
Marketing Practices, 30 Απριλίου  2003, στην  ηλεκτρονική  διεύθυνση : 
http://www.ftc.gov/reports /spam/030429spamreport.pdf ). 
7 Σύµφωνα  µε το Pew Internet, ποσοστό  7% των χρηστών  ηλεκτρονικού  ταχυδρο µείου αναφέρουν  
ότι έχουν  προβεί  σε παραγγελίες  µε βάση  ανεπίκλητα  ηλεκτρονικά  µηνύµατα, ενώ 33% των 
χρηστών  ηλεκτρονικού  ταχυδρο µείου έχουν  ανοίξει  σύνδεσ µο που περιλα µβανόταν  στο 
ανεπίκλητο  µήνυµα για να αποκτήσουν  περαιτέρω  πληροφορίες . Ακόµα και αν το ποσοστό  των 
καταναλωτών  που εξαπατήθηκαν  οικονο µικά παρα µένει σχετικά  χαµηλό, οι τεράστιες  οικονο µίες 
κλίµακας  που µπορούν  να επιτύχουν  δόλιοι  εµπορευό µενοι χρησι µοποιώντας  παραπλανητικά  ή 
απατηλά  µηνύµατα αναδεικνύουν  το πρόβλη µα των µηνυµάτων  spam που απευθύνονται  σε 
καταναλωτές . Βλ.: ‘Spam–How It Is Hurting Email and Degrading Life on the Internet, 
Οκτώβριος  2003’, έκθεση  της Deborah Fallows για το Pew Internet & American Life Project. Η 
έκθεση  διατίθεται  στην  ακόλουθη  ηλεκτρονική  διεύθυνση :  
http://www.pewinternet.org/repor ts/pdfs/PIP_Spam_Report.pdf . Ένας  φορέας  µαζικών  
ηλεκτρονικών  µηνυµάτων  δήλωσε  πρόσφατα  στο FTC Spam Forum που διοργανώθηκε  τον 
Απρίλιο -Μάιο  2003, ότι µπορούσε  να έχει κέρδη  ακόµα και µε ποσοστό  απαντήσεων  µικρότερο  
του 0,0001%. ( Παρατηρήσεις  του Timothy J. Muris, πρόεδρου  της Οµοσπονδιακής  Επιτροπής  
Εµπορίου  (FTC), Aspen Summit, Cyberspace and the American Dream, The Progress and 
Freedom Foundation, 19 Αυγούστου , 2003 Aspen, Colorado). 
8 Στα µηνύµατα spam περιλα µβάνεται  ενίοτε  και τυφλή  βία ή προτροπή  σε µίσος, φυλετικό , 
σεξουαλικό , θρησκευτικό  ή εθνικό . Ενοχλούνται  οι θιγόµενοι; 
Μία ένδειξη  της ενόχλησης  των χρηστών  είναι
ο αριθµός των καταγγελιών . Στο γαλλικό  Spam
Box είχαν  φτάσει  325.000 µ ηνύµατα εντός  3 
µηνών . Παρε µφερή  εµπειρία  είχε το Βέλγιο
50.000 καταγγελίες  µέσα σε 2,5 µήνες1. Στο
µόνιµο spam box ( θυρίδα  παραπόνων ) της FTC
που αποκαλείται  UCE Database, απευθύνονταν  
130.000 µ ηνύµατα ηµερησίως  στις αρχές  του 
20031. 
 
 9    Το καθάρισ µα των γραµµατοθυρίδων  για την αποµάκρυνση  των µηνυµάτων  spam είναι  
χρονοβόρο  για τον χρήστη , ενώ οι σχετικές  δαπάνες  του αυξάνονται  όταν πρέπει  να 
χρησι µοποιηθούν  φιλτράρισ µα και λοιπές  δυνατότητες  του λογισ µικού. 
Το spam έφτασε  σε σηµείο να προξενεί  σηµαντικό  κόστος  στις επιχειρήσεις . Όσον  
αφορά  άµεσο κόστος , οι υπάλληλοι  πρέπει  επίσης  να καθαρίζουν  τα εισερχό µενα, εις 
βάρος  της απόδοσης /παραγωγικότητας  της εργασίας . Τα τµήµατα ΤΠ δαπανούν  χρόνο  
και χρήµα προσπαθώντας  να αντιµετωπίσουν  το πρόβλη µα. Οι πάροχοι  υπηρεσιών  
Ίντερνετ  και υπηρεσιών  ηλεκτρονικού  ταχυδρο µείου πρέπει  να αγοράζουν  µεγαλύτερο  
ζωνικό  εύρος  και περισσότερη  χωρητικότητα  αποθήκευσης  για ανεπιθύ µητα 
ηλεκτρονικά  µηνύµατα. Υπάρχει  επίσης  ο κίνδυνος  τα µηνύµατα spam να συνεπάγονται  
προβλή µατα ευθύνης  για τον παραλήπτη  (π.χ. επιβλαβές  περιεχό µενο για τους 
προσωπικούς  υπολογιστές  των υπαλλήλων ) ή που απλώς  και ανεπίγνωστα  το 
αναµεταδίδει  (π.χ. εσφαλ µένη συµπερίληψη  σε µαύρη  λίστα , βλάβη  της υπόληψης ). 
Υπάρχει  επίσης  και έµµεσο κόστος : ορισµένα νόµιµα και θεµιτά εµπορικά  ή 
επιχειρη µατικά  ηλεκτρονικά  µηνύµατα δεν διανέ µονται  λόγω  ισχυουσών  τεχνικών  
φιλτραρίσ µατος spam ( των αποκαλού µενων  ‘ψευδοθετικών ’), ή που απλώς  δεν 
διαβάζονται  πλέον  λόγω  συσχέτισής  τους µε µηνύµατα spam. Τα µηνύµατα spam 
χρησι µοποιούνται  διαρκώς  περισσότερο  ως όχηµα διάδοσης  ηλεκτρονικών  ιών που 
µπορούν  να αποδειχθούν  ιδιαίτερα  δαπανηροί  για τις επιχειρήσεις . 
Ο υπολογισ µός του κόστους  των µηνυµάτων  spam παρα µένει δύσκολη  υπόθεση , ιδίως  
για τα άτοµα, µεταξύ  άλλων  λόγω  της δυσχέρειας  να αποδοθεί  χρηµατική  αξία σε 
ορισµένες από τις ζηµίες που προκαλούν . Οι εκτιµήσεις  είναι  πάντως  γενικά  
ανησυχητικές . Χάριν  παραδείγ µατος αναφέρεται  ότι η Ferris Research εκτίµησε ότι για 
το 2002 τα µηνύµατα spam κόστισαν  στις ευρωπαϊκές  εταιρίες  2,5 δισεκατ . ευρώ  
αποκλειστικά  όσον  αφορά  απώλειες  παραγωγικότητας9, ενώ όπως  αναφέρθηκε  
παραπάνω  ο όγκος  των µηνυµάτων  spam αυξήθηκε  σηµαντικά  µετά το 2002. Η εταιρία  
παροχής  λογισ µικού MessageLabs Ltd εκτίµησε τον Ιούνιο  του 2003 ότι το κόστος  των 
µηνυµάτων  spam για τις επιχειρήσεις  στο ΗΒ ανερχόταν  περίπου  σε 3,2 δισεκατ . £10. 
Ενδέχεται  να υπάρξουν  και άλλες  επιπλοκές  ανάλογα  µε τους εµπλεκό µενους  κλάδους . 
Στο νοµικό κλάδο , λόγου  χάρη , ενδέχεται  να υπάρξουν  ιδιαίτερες  επιπτώσεις  εξαιτίας  
των εµπιστευτικών  και ευαίσθητων  πληροφοριών  που πραγ µατεύεται . 
Μεταξύ  των πλέον  ανησυχητικών  συνεπειών  του spam είναι  ότι υποσκάπτει  την 
εµπιστοσύνη  των χρηστών , που αποτελεί  προαπαιτού µενο για την επιτυχή  διεξαγωγή  του 
ηλεκτρονικού  εµπορίου , αλλά  και για την κοινωνία  της πληροφορίας  στο σύνολό  της. Η 
εντύπωση  ότι ένα µέσο λιανικών  πωλήσεων  επηρεάζεται  από ανέντι µους 
εµπορευό µενους  µπορεί  να έχει αρνητικό  αντίκτυπο  στη φήµη των νοµοταγών  
εµπορευο µένων  του ίδιου  κλάδου . Πρόσφατα  στοιχεία  από τις ΗΠΑ , όπου  η σχετική  
εµπειρία  είναι  µεγαλύτερη  από ό,τι στην  ΕΕ, επιβεβαιώνουν  ότι πολλά  άτοµα 
αντιµετωπίζουν  το ηλεκτρονικό  ταχυδρο µείο µε λιγότερη  εµπιστοσύνη  λόγω  του ότι 
παραλα µβάνουν  µεγάλο  αριθµό µηνυµάτων  spam11. 
                                                 
9 Πηγή : Ferris Research, 2003. 
10 Το ποσό  αυτό  και λοιπές  εκτιµήσεις  αναφέρονται  στο: ‘“Spam”; Report of an Inquiry by the All 
Party Internet Group’, Λονδίνο , Οκτώβριος  2003, σ. 8· η έκθεση  αυτή  είναι  προσβάσι µη µέσω της 
ακόλουθης  ηλεκτρονικής  διεύθυνσης : http://www.apig.org.uk  . 
11 Σύµφωνα  µε την πρόσφατη  έρευνα  της Pew Internet που προαναφέρθηκε , ποσοστό  25 τοις εκατό  
των ερωτηθέντων  περιόριζαν  τη χρήση  του ηλεκτρονικού  ταχυδρο µείου επειδή  παραλά µβαναν  
µεγάλο  όγκο  spam. 
 
 10    Γενικότερα , το Ίντερνετ  και άλλες  ηλεκτρονικές  επικοινωνίες  – η ευρυζωνική  
πρόσβαση , η ασύρ µατη πρόσβαση  – αναµένεται  ότι θα αποτελέσουν  καίριο  στοιχείο  
αύξησης  της παραγωγικότητας  στις σύγχρονες  οικονο µίες. Ωστόσο , ορισµένα ελκυστικά  
χαρακτηριστικά  των υπηρεσιών  αυτών  – η αδιάκοπη  παροχή  τους, η ασύρ µατη 
πρόσβαση  – είναι  χαρακτηριστικά  µέσω των οποίων  µπορεί  να αυξηθεί  σηµαντικά  ο 
όγκος  των παραλα µβανό µενων  ή αναµεταδιδό µενων  µηνυµάτων  spam, εάν δεν 
εγκατασταθούν  κατάλληλα  µέτρα ασφάλειας . Παραδόξως , εποµένως , η ανάπτυξη  των 
υπηρεσιών  αυτών  θα µπορούσε  να οδηγήσει  και σε αύξηση  των µηνυµάτων  spam 
εφόσον  δεν ληφθούν  ταχέως  αποτελεσ µατικά  µέτρα. 
2. ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ  ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ  ΤΩΝ  ΚΑΝΟΝΩΝ  ΓΙΑ ΤΑ ΑΝΕΠΙΚΛΗΤΑ  ΕΜΠΟΡΙΚΑ  
ΜΗΝΥΜΑΤΑ  
2.1. Το καθεστώς  συγκατάθεσης  
Με την οδηγία  2002/58/ ΕΚ για την προστασία  της ιδιωτικής  ζωής  και τις ηλεκτρονικές  
επικοινωνίες  (ηµεροµηνία µεταφοράς  στο εθνικό  δίκαιο : 31 Οκτωβρίου  2003) απαιτείται  
από τα κράτη  µέλη να απαγορεύσουν  την αποστολή  µηνυµάτων  εµπορικού  χαρακτήρα  
µέσω ηλεκτρονικού  ταχυδρο µείου ή άλλων  ηλεκτρονικών  συστη µάτων  µηνυµατοδοσίας  
όπως  τα SMS και MMS (Υπηρεσία  Πολυ µεσικής  Μηνυ µατοδοσίας ) εφόσον  δεν έχει 
ληφθεί  προηγού µενη συγκατάθεση  του συνδρο µή για τις εν λόγω  υπηρεσίες  
ηλεκτρονικών  επικοινωνιών  (άρθρο  13 παράγραφος  1 της οδηγίας )12. Πρόκειται  για το 
σύστη µα συγκατάθεσης  (opt-in) που έως τώρα  ίσχυε  µόνο για την περίπτωση  των 
τηλεο µοιοτυπικών  και των µηχανών  αυτό µατης κλήσης13. 
Τρεις  βασικοί  κανόνες  του νέου  καθεστώτος : 
1ος κανόνας : η εµπορική  προώθηση  µέσω ηλεκτρονικού  ταχυδρο µείου υπόκειται  σε προηγού µενη 
συγκατάθεση  των συνδρο µητών . Υφίσταται  περιορισ µένης έκτασης  εξαίρεση  για ηλεκτρονικά  µηνύµατα 
(ή SMS) που αποστέλλονται  σε υφιστά µενους  πελάτες  από το ίδιο πρόσωπο , στις παρε µφερείς  υπηρεσίες  ή 
προϊόντα  του. Το καθεστώς  αυτό  ισχύει  για συνδρο µητές που είναι  φυσικά  πρόσωπα , τα κράτη  µέλη όµως 
µπορούν  να επιλέξουν  την επέκτασή  του και σε νοµικά πρόσωπα . 
2ος κανόνας : παραποίηση  ή απόκρυψη  της ταυτότητας  του αποστολέα  για λογαριασ µό του οποίου  
πραγ µατοποιείται  η επικοινωνία /αποστέλλεται  το µήνυµα είναι  παράνο µη. 
3ος κανόνας :όλα τα µηνύµατα ηλεκτρονικού  ταχυδρο µείου πρέπει  να περιέχουν  έγκυρη  διεύθυνση  
επιστροφής  µέσω της οποίας  να είναι  δυνατή  η αυτοεξαίρεση . 
Ωστόσο , δεν απαγορεύονται  όλα τα ανεπίκλητα  ηλεκτρονικά  µηνύµατα. Υπάρχει  
εξαίρεση  του κανόνα  αυτού  σε περιπτώσεις  που, στο πλαίσιο  µιας πώλησης , προκύπτουν  
τα στοιχεία  της διεύθυνσης  για την αποστολή  ηλεκτρονικού  µηνύµατος ή SMS. Η 
περίπτωση  αυτή  αναφέρεται  ενίοτε  ως έµµεση συγκατάθεση  (‘soft opt-in’). Στο πλαίσιο  
αυτής  της υφιστά µενης σχέσης  µε τον πελάτη , δύναται  η εταιρία  που έχει αποκτήσει  τα 
                                                 
12 Οδηγία  2002/58/ ΕΚ του Ευρωπαϊκού  Κοινοβουλίου  και του Συµβουλίου , της 12ης Ιουλίου  2002, 
σχετικά  µε την επεξεργασία  των δεδοµένων  προσωπικού  χαρακτήρα  και την προστασία  της 
ιδιωτικής  ζωής  στον  τοµέα των ηλεκτρονικών  επικοινωνιών  (οδηγία  για την προστασία  της 
ιδιωτικής  ζωής  στις ηλεκτρονικές  επικοινωνίες ) 
ΕΕ L 201 της 31.7.2002. 
13 Για κλήσεις  εµπορικής  προώθησης  µέσω φωνητικής  τηλεφωνίας , εκτός  των κλήσεων  µέσω 
αυτό µατων  συσκευών , τα κράτη  µέλη δύνανται  να επιλέγουν  τη συµµετοχή  ή την εξαίρεσή  τους 
(συγκατάθεση  – αυτοεξαίρεση ). 
 
 11    στοιχεία  από τους πελάτες  της να τα χρησι µοποιήσει  για προώθηση  πωλήσεων  
παρε µφερών  προϊόντων  ή υπηρεσιών  µε αυτές  που έχει ήδη πωλήσει  στον  πελάτη . Η 
εξαίρεση  αυτή  εναρ µονίστηκε  σε κοινοτικό  επίπεδο  και τα κράτη  µέλη είναι  
υποχρεω µένα να την αποδεχτούν  εκ των πραγ µάτων . Ωστόσο , πρέπει  να ισχύσουν  
αυστηρά  όρια ώστε  να µην υπάρξει  περίπτωση  υπονό µευσης  του καθεστώτος  
συγκατάθεσης . Ακόµα και στην  περίπτωση  αυτή  όµως πρέπει  η εταιρία  να αποσαφηνίζει  
εξαρχής  κατά  τη συλλογή  των δεδοµένων  ότι ενδέχεται  να χρησι µοποιηθούν  για 
σκοπούς  άµεσης  προώθησης  πωλήσεων  (και ότι, κατά  περίπτωση , ενδέχεται  να 
διοχετευθούν  σε τρίτους  για το σκοπό  αυτό ), και πρέπει  να παρέχεται  στον  πελάτη  το 
δικαίω µα άρνησης , ‘ατελώς  και µε εύκολο  τρόπο ’. Επίσης , σε κάθε  επακόλουθο  µήνυµα 
εµπορικής  προώθησης  θα πρέπει  να περιλα µβάνεται  για τον πελάτη , εύκολα  και ατελώς , 
να σταµατά την αποστολή  περαιτέρω  µηνυµάτων  (δυνατότητα  αυτοεξαίρεσης ). 
Το σύστη µα προηγού µενης συγκατάθεσης  είναι  υποχρεωτικό  για κάθε  µήνυµα 
ηλεκτρονικού  ταχυδρο µείου και SMS που απευθύνεται  σε άτοµα (φυσικά  πρόσωπα ) για 
σκοπούς  άµεσης  προώθησης  πωλήσεων . Τα κράτη  µέλη µπορούν  να επεκτείνουν  το 
σύστη µα αυτό  για µηνύµατα που απευθύνονται  σε επιχειρήσεις  (νοµικά πρόσωπα ). 
Κράτη  µέλη που είχαν  επιλέξει  σύστη µα αυτοεξαίρεσης  για µάρκετινγκ  από επιχείρηση  
σε επιχείρηση , συµπεριλα µβανο µένων  καταλόγων  αυτοεξαιρου µένων , µπορούν  να 
συνεχίσουν  την πρακτική  αυτή . Η εφαρ µογή διαφοροποιη µένου καθεστώτος  ανάλογα  µε 
τον χαρακτήρα  του συνδρο µητή µιας υπηρεσίας  του ηλεκτρονικού  ταχυδρο µείου 
ενδέχεται  να έχει ως αποτέλεσ µα επιµέρους  δυσκολίες  για τους αποστολείς  κατά  τη 
διαφοροποίηση  νοµικών  από φυσικά  πρόσωπα . 
Για όλες τις κατηγορίες  παραληπτών , νοµικών  και φυσικών  προσώπων , απαγορεύονται  
βάσει  της οδηγίας  µηνύµατα άµεσης  εµπορικής  προώθησης  όπου  αποκρύπτεται  ή 
παραποιείται  η ταυτότητα  του αποστολέα . Επίσης , στα µηνύµατα αυτά  θα πρέπει  να 
περιλα µβάνεται  έγκυρη  διεύθυνση  όπου  οι παραλήπτες  µπορούν  να αποστέλλουν  αίτηµα 
για διακοπή  αποστολής  των µηνυµάτων  αυτών14. 
Η ‘οµάδα εργασίας  του άρθρου  29 για την προστασία  των δεδοµένων ’, που 
συγκροτήθηκε  ως συµβουλευτικός  φορέας  της Επιτροπής  και συγκεντρώνει  τις αρχές  
προστασίας  δεδοµένων  στην  ΕΕ, εξετάζει  ενδελεχώς  ορισµένα από αυτά  τα µοντέλα  
ώστε  να συµβάλει  σε ενιαία  εφαρ µογή των εθνικών  µέτρων  βάσει  της οδηγίας  
2002/58/ΕΚ15. Με την επίτευξη  συναίνεσης  επί των θεµάτων  αυτών  θα αποφευχθούν  
διαφορές  ερµηνείας  που θα απέβαιναν  επιζή µιες για τη λειτουργία  της εσωτερικής  
αγοράς . Σε προηγού µενα έγγραφα  της οµάδας  εργασίας  έχουν  εξεταστεί  άλλες  πτυχές  
των ανεπίκλητων  επικοινωνιών16. 
                                                 
14 Άρθρο  13 παράγραφος  4 της οδηγίας  2002/58/ ΕΚ. 
15 Σύµφωνα  µε το άρθρο  15 παράγραφος  3 της οδηγίας  2002/58/ ΕΚ, σε συνδυασ µό µε το άρθρο  30 
της οδηγίας  95/46/ΕΚ. 
16 Βλ., λ.χ., τη γνώµη 7/2000, σχετικά  µε την πρόταση  της Ευρωπαϊκής  Επιτροπής  για οδηγία  του 
Ευρωπαϊκού  Κοινοβουλίου  και του Συµβουλίου  αναφορικά  µε την επεξεργασία  δεδοµένων  
προσωπικού  χαρακτήρα  και την προστασία  της ιδιωτικής  ζωής  στον  τοµέα των ηλεκτρονικών  
επικοινωνιών , της 12ης Ιουλίου  2000· τη σύσταση  2/2001, σχετικά  µε ορισµένες ελάχιστες  
απαιτήσεις  για την ηλεκτρονική  συλλογή  δεδοµένων  προσωπικού  χαρακτήρα  στην  Ευρωπαϊκή  
Ένωση . Βλέπε  επίσης  τη συζήτηση  στο έγγραφο  εργασίας  της 21ης Νοεµβρίου  2000, µε τίτλο  
"Προστασία  της ιδιωτικής  ζωής  στο Ίντερνετ " – Ενοποιη µένη κοινοτική  προσέγγιση  για την 
προστασία  ηλεκτρονικών  δεδοµένων ”. Τα έγγραφα  αυτά  περιλα µβάνονται  στην  ακόλουθη  
ηλεκτρονική  διεύθυνση :  
http://europa.eu.int/comm/internal_market/privacy/workingroup_en.htm . 
 
 12    2.2. ∆ιατάξεις  για την επιβολή  
Οι διατάξεις  της ‘γενικής ’ οδηγίας  για την προστασία  των δεδοµένων  όσον  αφορά  
επανορθωτικά  µέτρα νοµικού χαρακτήρα , ευθύνη  και κυρώσεις  ισχύουν  για τις διατάξεις  
της οδηγίας  σχετικά  µε την προστασία  της ιδιωτικής  ζωής  στις ηλεκτρονικές  
επικοινωνίες , συµπεριλα µβανο µένων  των διατάξεων  περί ανεπίκλητων  
µηνυµάτων /επικοινωνιών17. 
Συνοπτικά , τα κράτη  µέλη πρέπει  να εξασφαλίζουν  ότι υφίστανται  ποινές  και µέσα 
αποκατάστασης  για παραβάσεις . Για κάθε  περίπτωση  παραβίασης  των δικαιω µάτων  που 
προβλέπει  η εθνική  νοµοθεσία  θα πρέπει  να υφίσταται  ατοµικό δικαίω µα ένδικου  µέσου . 
Ενώ το εν λόγω  ένδικο  µέσο τελεί  υπό την επιφύλαξη  ενδεχό µενων  (ενδεχο µένως  
προηγού µενων ) διοικητικών  διαδικασιών , δεν υφίσταται  εναρ µονισµένη απαίτηση  
πρόβλεψης  ανάλογων  διοικητικών  διαδικασιών . Πρέπει  να υφίσταται  ατοµικό δικαίω µα 
αποζη µίωσης  για κάθε  ζηµία συνέπεια  παράνο µης διαδικασίας  ή πράξης . Θα πρέπει  να 
επιβάλλονται  κυρώσεις  σε περιπτώσεις  παραβάσεων , για την εξασφάλιση  της πλήρους  
εφαρ µογής της οδηγίας . 
Με άλλα  λόγια , ενώ ο χαρακτήρας  µιας οδηγίας  συνεπάγεται  ότι τα κράτη  µέλη 
διαθέτουν  περιθώριο  ελιγµών ως προς  την επιλογή  των µέτρων  – συµπεριλα µβανο µένων  
των ένδικων  µέσων  και των ποινών  – που λαµβάνουν  κατά  την εφαρ µογή της εν λόγω  
οδηγίας , τα µέτρα αυτά  πρέπει  να εξασφαλίζουν  ‘πλήρη  εφαρ µογή’ των διατάξεων  
σχετικά  µε ανεπίκλητα  εµπορικά  µηνύµατα. 
Όπως  ισχύει  εν γένει  για µια οδηγία , αρµόδια για την επιβολή  των διατάξεων  είναι  κατά  
πρώτο  λόγο  τα κράτη  µέλη και όχι η Επιτροπή . ∆εν είναι , λόγου  χάρη , καθήκον  της 
Επιτροπής  να ασκεί  ποινική  δίωξη  ή να επιβάλλει  πρόστι µα σε όσους  παραβαίνουν  τα 
δικαιώ µατα και τις υποχρεώσεις  που προβλέπονται  στην  οδηγία18. 
2.3. Λοιπές  διατάξεις  που ισχύουν  για µηνύµατα spam 
Μια πρακτική  που συχνά  σχετίζεται  µε τα µηνύµατα spam είναι  η συγκο µιδή 
ηλεκτρονικού  ταχυδρο µείου, δηλαδή  η αυτό µατη συλλογή  προσωπικών  δεδοµένων  σε 
δηµόσιες  θέσεις  σχετικές  µε το Ίντερνετ , π.χ. στον  παγκόσ µιο ιστό, δικτυακοί  χώροι  
                                                 
17 Το άρθρο  15 της οδηγίας  2002/58/ ΕΚ αναφέρεται  στο κεφάλαιο  III της οδηγίας  95/46/ΕΚ περί 
ενδίκων  µέσων , ευθύνης  και κυρώσεων :  
Άρθρο  22 – Προσφυγή   
Με την επιφύλαξη  ενδεχό µενης άσκησης  διοικητικής  προσφυγής , ιδίως  ενώπιον  της αρχής  
ελέγχου  που αναφέρεται  στο άρθρο  28, προτού  επιληφθεί  δικαστική  αρχή , τα κράτη  µέλη 
προβλέπουν  ότι κάθε  πρόσωπο  έχει δικαίω µα να προσφύγει  ενώπιον  δικαστηρίου  σε περίπτωση  
παραβιάσεως  δικαιω µάτων  κατοχυρω µένων  από την εθνική  νοµοθεσία  που εφαρ µόζεται  στη 
σχετική  επεξεργασία .  
Άρθρο  23 – Ευθύνη   
1. Τα κράτη  µέλη προβλέπουν  ότι κάθε  πρόσωπο  θιγόµενο από αθέµιτη επεξεργασία  ή κάθε  άλλη  
ενέργεια  που δεν συµβιβάζεται  µε τις εθνικές  διατάξεις  εφαρ µογής της παρούσας  οδηγίας  έχει 
δικαίω µα αποκατάστασης  της επελθούσας  ζηµίας από τον υπεύθυνο  της επεξεργασίας . 
2. Ο υπεύθυνος  της επεξεργασίας  µπορεί  να απαλλαγεί  της ευθύνης  αυτής , εν µέρει ή εν όλω, εάν 
αποδείξει  ότι δεν ευθύνεται  για το ζηµιογόνο  γεγονός .  
Άρθρο  24 – Κυρώσεις   
Τα κράτη  µέλη λαµβάνουν  τα κατάλληλα  µέτρα για να εξασφαλίσουν  την πλήρη  εφαρ µογή των 
διατάξεων  της παρούσας  οδηγίας  και προβλέπουν  ιδίως  κυρώσεις  για παράβαση  των διατάξεων  
εφαρ µογής της. 
18 Το σηµείο αυτό  διαφέρει , λ.χ., από τα ισχύοντα  για φορείς  όπως  η Οµοσπονδιακή  Επιτροπή  
Εµπορίου  των ΗΠΑ  (FTC). 
 
 13    συνο µιλίας  κλπ.. Η πρακτική  αυτή  είναι  παράνο µη δυνά µει της ‘γενικής ’ οδηγίας  για την 
προστασία  των δεδοµένων , 95/46/ΕΚ, ανεξάρτητα  από το αν η συλλογή  αυτή  εκτελείται  
αυτό µατα µέσω λογισ µικού ή όχι19. 
Τα δόλια  και παραπλανητικά  µηνύµατα spam µπορούν  να είναι  ιδιαίτερα  ενοχλητικά . Οι 
πρακτικές  αυτές  είναι  ήδη παράνο µες µε βάση  υφιστά µενους  κοινοτικούς  κανόνες  για 
την παραπλανητική  διαφή µιση, αθέµιτες εµπορικές  πρακτικές  (π.χ. οδηγία  84/450/ΕΟΚ  
για την παραπλανητική  διαφή µιση)20. Η εθνική  νοµοθεσία  θα προβλέψει  επίσης  εν γένει  
αυστηρότερες  ποινές  σε σοβαρότερες  περιπτώσεις , περιλα µβανο µένων  και ποινικών  
κυρώσεων . 
Ορισ µένες κατηγορίες  spam µπορεί  να είναι  πολύ  ενοχλητικές , όπως  τα πορνογραφικά  
µηνύµατα ή αυτά  που περιέχουν  αναίτια  και τυφλή  βία, ιδίως  όταν τα παιδιά  εκτίθενται  
στα µηνύµατα αυτά21. Ενώ το περιεχό µενο ορισµένων  από τα µηνύµατα αυτά  ενδέχεται  
να είναι  επιζή µιο, όχι όµως παράνο µο αυτό  καθεαυτό , η διανο µή τους αδιακρίτως  σε 
ενήλικες  και παιδιά  θα καταστεί  εν γένει  παράνο µο βάσει  εθνικής  νοµοθεσίας , ενίοτε  µε 
αρκετά  αυστηρές  ποινές . Τα µηνύµατα spam θα µπορούσαν  επίσης  να έχουν  παράνο µο 
περιεχό µενο, όπως  προτροπή  σε µίσος για λόγους  φυλετικούς , σεξουαλικού  
προσανατολισ µού, θρησκευτικούς  ή εθνικούς . Σε κάθε  ενδεχό µενο, εφόσον  τα µηνύµατα 
αυτά  έχουν  σκοπό  άµεσης  προώθησης  πωλήσεων  - πράγ µα που συχνά  συµβαίνει  - 
εµπίπτουν  στην  απαγόρευση  του spam όπως  άλλες  κατηγορίες  ανεπίκλητων  µηνυµάτων  
ηλεκτρονικού  ταχυδρο µείου. 
Θα πρέπει  επίσης  να γίνει αναφορά  στην  απαίτηση  της οδηγίας  2000/31/ ΕΚ σχετικά  µε 
ορισµένες νοµικές πτυχές  των υπηρεσιών  της κοινωνίας  της πληροφορίας , ιδίως  του 
ηλεκτρονικού  εµπορίου  (οδηγία  για το ηλεκτρονικό  εµπόριο ) ότι οι ‘εµπορικές  
επικοινωνίες ’ πρέπει  να είναι  σαφώς  αναγνωρίσι µες (βλέπε  άρθρο  6 σηµείο α) της 
                                                 
19 Βλέπε  επίσης  το έγγραφο  εργασίας  της οµάδας  εργασίας  του άρθρου  29 για την προστασία  των 
δεδοµένων , µε τίτλο  "Προστασία  της ιδιωτικής  ζωής  στο Ίντερνετ " – Ενοποιη µένη προσέγγιση  
της ΕΕ στην  προστασία  των ηλεκτρονικών  δεδοµένων ” (έγγραφο  αριθ. WP 37, εγκρίθηκε  στις 21 
Νοεµβρίου  2000). 
20 Οδηγία  84/450/ΕΟΚ  του Συµβουλίου , της 10ης Σεπτε µβρίου  1984, για την προσέγγιση  των 
νοµοθετικών , κανονιστικών  και διοικητικών  διατάξεων  των κρατών  µελών  σχετικά  µε την 
παραπλανητική  διαφή µιση, ΕΕ L 250 της 19/9/1984, σ. 17-20. Η Επιτροπή  υπέβαλε  προσφάτως  
πρόταση  για αντικατάσταση  και επικαιροποίηση  της οδηγίας  για την παραπλανητική  διαφή µιση 
(COM(2003) 356 τελικό ). 
21 Στις 24 Σεπτε µβρίου  1998, το Συµβούλιο  ενέκρινε  το ψήφισ µα σχετικά  µε την ανάπτυξη  της 
ανταγωνιστικότητας  του ευρωπαϊκού  κλάδου  οπτικοακουστικών  υπηρεσιών  και υπηρεσιών  
πληροφόρησης  µέσω της προώθησης  εθνικών  πλαισίων  µε σκοπό  την επίτευξη  συγκρίσι µου και 
αποτελεσ µατικού  επιπέδου  προστασία  των ανηλίκων  και της ανθρώπινης  αξιοπρέπειας  
(98/560/ΕΚ). Η σύσταση  αυτή  ήταν  το πρώτο  νοµικό µέτρο σε επίπεδο  ΕΕ όσον  αφορά  το 
περιεχό µενο οπτικοακουστικών  υπηρεσιών  και υπηρεσιών  πληροφόρησης  και κάλυπτε  όλες τις 
µορφές  διανο µής, από τις ραδιοτηλεοπτικές  εκπο µπές έως το Ίντερνετ . 
 
 14    οδηγίας  για το ηλεκτρονικό  εµπόριο )22. 
Στο πλαίσιο  των δραστηριοτήτων  τύπου  spam περιλα µβάνονται  επίσης  δραστηριότητες  
όπως  κυβερνοπειρατεία  ή υποκλοπή  ταυτότητας , µε σκοπό  την αποστολή  µηνυµάτων  
spam ή την πρόσβαση  σε βάσεις  δεδοµένων  µε διευθύνσεις  ή σε υπολογιστές . Πολλές  
από τις δραστηριότητες  αυτές  θα καλύπτονται  από την απόφαση  πλαίσιο  σχετικά  µε 
επιθέσεις  έναντι  συστη µάτων  πληροφοριών , όπου  προβλέπονται  ποινικές  κυρώσεις . Το 
Φεβρουάριο  του 2003, µε βάση  πρόταση  της Επιτροπής , υπήρξε  πολιτική  συµφωνία  επί 
της εν λόγω  απόφασης  πλαίσιο , που πρόκειται  σύντο µα να θεσπιστεί23. Πολλά  κράτη  
µέλη µπορούν  ήδη να διώκουν  ως αξιόποινη  πράξη  την παράνο µη πρόσβαση  σε 
εξυπηρετητές  ή σε προσωπικούς  υπολογιστές  ή την κατάχρησή  τους. 
3. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΗ  ΕΦΑΡΜΟΓΗ  ΚΑΙ  ΕΠΙΒΟΛΗ  ΑΠΟ  ΤΑ ΚΡΑΤΗ  ΜΕΛΗ  ΚΑΙ  ΤΙΣ 
∆ΗΜΟΣΙΕΣ  ΑΡΧΕΣ  
Το κεφάλαιο  αυτό  που αφορά  την αποτελεσ µατική  υλοποίηση  και επιβολή  
πραγ µατεύεται  προταθείσες  δράσεις  που στοχεύουν  εν προκει µένω κυβερνήσεις  και 
δηµόσιες  αρχές , σε πεδία  όπως  τα µέσα προστασίας  και οι κυρώσεις , µηχανισ µοί 
καταγγελιών , διασυνοριακές  καταγγελίες , συνεργασία  µε τρίτες  χώρες  και 
παρακολούθηση . 
Ωστόσο , πριν από την εξέταση  των σχετικών  µε την επιβολή  θεµάτων , η Επιτροπή  
σηµειώνει  ότι ορισµένα κράτη  µέλη δεν έχουν  ακόµα µεταφέρει  στην  εθνική  τους 
νοµοθεσία  την οδηγία  για την προστασία  της ιδιωτικής  ζωής  στις ηλεκτρονικές  
επικοινωνίες , συµπεριλα µβανο µένων  των διατάξεων  περί ανεπίκλητων  ηλεκτρονικών  
µηνυµάτων  εµπορικού  χαρακτήρα , που αποτελεί  µέρος νέου, ευρύτερου  κανονιστικού  
πλαισίου  για τις ηλεκτρονικές  επικοινωνίες24. Το Ευρωπαϊκό  Κοινοβούλιο  εξέφρασε  
πρόσφατα  τις ανησυχίες  του σχετικά  µε την εν λόγω  καθυστέρηση25. Έπειτα  από την 
                                                 
22 Οδηγία  του Ευρωπαϊκού  Κοινοβουλίου  και του Συµβουλίου , της 8ης Ιουνίου  2000, ΕΕ L 178 της 
17.7.2000. Κατά  γενικό  κανόνα , οι ‘εµπορικές  επικοινωνίες ’ πρέπει  να συµµορφώνονται  µε τους 
ισχύοντες  για αυτές  κανόνες  στο κράτος  µέλος εγκατάστασης  του φορέα  παροχής  υπηρεσιών . Οι 
κανόνες  αυτοί  δεν ισχύουν , ωστόσο , όσον  αφορά  τη νοµιµότητα  ανεπίκλητων  
επικοινωνιών /µηνυµάτων  µέσω ηλεκτρονικού  ταχυδρο µείου (βλέπε  άρθρο  3 της οδηγίας  για το 
ηλεκτρονικό  εµπόριο  και το παράρτη µά της). Στις (αριθµητικά  περιορισ µένες) περιπτώσεις  κατά  
τις οποίες  φυσικά  πρόσωπα  δεν προστατεύονται  από την οδηγία  2002/58/ ΕΚ (π.χ. φυσικά  
πρόσωπα  που δεν είναι  συνδρο µητές) έναντι  ανεπίκλητων  εµπορικών  επικοινωνιών , τα κράτη  
µέλη πρέπει  επίσης  να εξασφαλίζουν , δυνά µει της οδηγίας  για το ηλεκτρονικό  εµπόριο , ότι οι 
πάροχοι  υπηρεσιών  που πραγ µατοποιούν  ανεπίκλητες  εµπορικές  επικοινωνίες  µέσω 
ηλεκτρονικού  ταχυδρο µείου συµβουλεύονται  τακτικά  και τηρούν  τα µητρώα  αυτοεξαίρεσης , 
όπου  τα φυσικά  πρόσωπα  που δεν επιθυ µούν να λαµβάνουν  αυτού  του είδους  εµπορικές  
επικοινωνίες  (µηνύµατα) µπορούν  να εγγράφονται  (βλέπε  άρθρο  7 της οδηγίας  για το 
ηλεκτρονικό  εµπόριο ). 
23 Πρόταση  για απόφαση  πλαίσιο  του Συµβουλίου  για τις επιθέσεις  κατά  των συστη µάτων  
πληροφοριών , COM(2002) 173 τελικό , 19.4.2002. 
24 Βλέπε  επίσης  την 9η έκθεση  σχετικά  µε την υλοποίηση  της δέσµης των κανονιστικών  ρυθµίσεων  
στις τηλεπικοινωνίες , στην  ηλεκτρονική  διεύθυνση : 
http://europa.eu.int/information_society/topics/ecomm/all_about/implementation_enforcement/an
nualreports/9threport/index_en.htm 
25 Η σηµασία πλήρους , αποτελεσ µατικής  και έγκυρης  υλοποίησης  του νέου πλαισίου  κανονιστικών  
ρυθµίσεων  για τις ηλεκτρονικές  επικοινωνίες , συµπεριλα µβανο µένης της εν λόγω  οδηγίας , 
υπογρα µµίστηκε  από την Επιτροπή  στην  ανακοίνωσή  της “Ηλεκτρονικές  επικοινωνίες : η πορεία  
προς  την οικονο µία της γνώσης  (COM(2003) 65 της 11ης Φεβρουαρίου  2003).  
 
 15    εκπνοή , στις 31 Οκτωβρίου  2003, της προθεσ µίας για µεταφορά  στην  εθνική  νοµοθεσία  
της οδηγίας  για την προστασία  της ιδιωτικής  ζωής  στις ηλεκτρονικές  επικοινωνίες , το 
Νοέµβριο του 2003 η Επιτροπή  κίνησε  εναντίον  ορισµένων  κρατών  µελών  διαδικασίες  
για παράβαση  λόγω  µη κοινοποίησης  των µέτρων  µεταφοράς26. 
3.1. Εισαγωγή  
Μολονότι  µέσω της νοµοθεσίας  θα αποτραπεί  ορισµένο ποσοστό  µηνυµάτων  spam, η 
νοµοθεσία  δεν επαρκεί  από µόνη της. Η αποτελεσ µατική  επιβολή  του καθεστώτος  
συγκατάθεσης  πρέπει  να αποτελέσει  προτεραιότητα  σε όλα τα κράτη  µέλη.  
Εκτός  από τη διάθεση  επαρκούς  προσωπικού  και πόρων , τούτο  συνεπάγεται  και 
κατάλληλους  µηχανισ µούς επιβολής , συµπεριλα µβανο µένων  και διασυνοριακών  
µηχανισ µών. Καθοριστικής  σηµασίας  είναι  επίσης  και η συνεργασία  µε χώρες  εκτός  της 
ΕΕ. Σηµαντική  είναι  επίσης  και η παρακολούθηση , για τον προσδιορισ µό των 
προτεραιοτήτων  όσον  αφορά  το σκέλος  της επιβολής  του νόµου. 
Η αποτελεσ µατικότητα  των µηχανισ µών επιβολής  φαίνεται  ότι επηρεάζεται  από 
διάφορους  παράγοντες : 
– δυνατότητα  επιβολής  νοµοθεσίας  µε αποτελεσ µατικά  πρόστι µα ή άλλες  κυρώσεις . 
Ορισ µένες ρυθµιστικές  αρχές  φαίνεται  ότι ακόµα δεν διαθέτουν  (αποτελεσ µατικές ) 
εξουσίες  επιβολής · 
– ο χαρακτήρας  των µηχανισ µών καταγγελιών  και των µέσων  προστασίας  στη διάθεση  
ατόµων και εταιριών · 
– ανάγκη  σαφήνειας  και συντονισ µού µεταξύ  των εθνικών  αρχών  ενόψει  των ενίοτε  
αλληλεπικαλυπτό µενων  καθηκόντων  τους στο πεδίο  αυτό · 
– επίπεδο  συνειδητοποίησης  µεταξύ  των χρηστών  ως προς  τα δικαιώ µατα που 
διαθέτουν  και τον τρόπο  επιβολής  τους. Πρέπει  να δοθούν  πληροφορίες  στους  
χρήστες  σχετικά  µε το πού µπορούν  να υποβάλλουν  καταγγελίες , ποια θέµατα θα 
διερευνούνται  και ποια όχι, ποιοι  τύποι  δράσεων  επιβολής  είναι  δυνατόν  να 
αναληφθούν , καθώς  και ποιες  πληροφορίες  πρέπει  αυτοί  να παρέχουν  στις αρχές  ώστε  
να κινηθούν  διαδικασίες  διερεύνησης · 
– συντονισ µός και συνεργασία  µεταξύ  των κρατών  µελών  καθώς  και ανάµεσα σε κράτη  
µέλη και τρίτες  χώρες  σχετικά  µε την εφαρ µοστέα  εθνική  νοµοθεσία  στις εκάστοτε  
περιπτώσεις · 
– διαθέσι µοι πόροι  για τον εντοπισ µό των υπεύθυνων  του spam, µέσα ή έξω από την 
ΕΕ, οι οποίοι  αποκρύπτουν  την ταυτότητά  τους, µεταξύ  άλλων  χρησι µοποιώντας  
ταυτότητα , διευθύνσεις  ή εξυπηρετητές  τρίτων . 
Στο σηµείο 2.2 παραπάνω  έγινε  περιγραφή  των εφαρ µοστέων  διατάξεων  επιβολής  και 
των διατάξεων  για ανεπίκλητες  επικοινωνίες /µηνύµατα. Έως τώρα  υπήρχαν  αρκετές  
διαφορές  ως προς  τον τρόπο  οργάνωσης  των διαδικασιών  αναφορικά  µε ανεπίκλητα  
                                                 
26 Οι προειδοποιητικές  επιστολές  απεστάλησαν  στις 25 Νοεµβρίου  2003 (βλέπε  IP/03/1663). 
 
 16    ηλεκτρονικά  µηνύµατα εµπορικού  χαρακτήρα27. Μολονότι  η χρησι µοποίηση  του µέσου  
της κοινοτικής  οδηγίας  συνεπάγεται  ότι τα κράτη  µέλη διατηρούν  ορισµένο περιθώριο  
ελιγµών ως προς  την εφαρ µογή των διατάξεών  της, απαιτείται  αποτελεσ µατική  επιβολή , 
οποιαδήποτε  µέθοδος  και αν χρησι µοποιηθεί . 
∆ιαφορές  στα κράτη  µέλη 
Η επιβολή  των διατάξεων  που αφορούν  τις ανεπίκλητες  εµπορικές  επικοινωνίες  (µηνύµατα) δεν 
πραγ µατοποιείται  σε όλα τα κράτη  µέλη από την ίδια αρχή . Στις περισσότερες  περιπτώσεις  η 
Αρχή  για την Προστασία  των ∆εδο µένων  (ΑΠ∆ ) επιβάλλει  καταρχήν  τους κανόνες . Ωστόσο , σε 
άλλες  χώρες , το καθήκον  αυτό  επιτελεί  η Εθνική  Ρυθµιστική  Αρχή  για τις ηλεκτρονικές  
επικοινωνίες  (ΕΡΑ ). Σε άλλες  πάλι χώρες , η επιβολή  επαφίεται  κυρίως  στις αρχές  για την 
προστασία  των καταναλωτών  (συµπεριλα µβανο µένου του συνηγόρου  του καταναλωτή ). Συχνά , 
απαιτείται  η εµπλοκή  περισσότερων  αρχών  για την επιβολή  των διατάξεων  για ανεπίκλητες  
επικοινωνίες . Επίσης , σε πολλές  περιπτώσεις  τα µηνύµατα spam συνεπάγονται  παραπλανητικές  
ή δόλιες  πρακτικές  (σε µερικά  κράτη  µέλη δεν υπάρχει  αρχή  για την προστασία  του καταναλωτή  
και η επιβολή  επαφίεται  στις ενώσεις  των καταναλωτών  ή στους  ίδιους  τους καταναλωτές ). Οι 
δραστηριότητες  τύπου  spam συνδέονται  συχνά  µε παραβάσεις  όσον  αφορά  την προστασία  των 
δεδοµένων , όπως  η ‘συγκο µιδή διευθύνσεων ’, αλλά  και αξιόποινες  δραστηριότητες  στον  
κυβερνοχώρο , όπως  η παράνο µη παρείσδυση  σε προσωπικούς  υπολογιστές  ή εξυπηρετητές . Οι 
αντίστοιχες  διατάξεις  δεν είναι  δυνατόν  να επιβληθούν  από τις ίδιες αρχές , πόσο  δε µάλλον  
διασυνοριακά . 
Εκτός  από την περίπτωση  λίγων  κρατών  µελών , οι καταγγελίες  δεν καταλήγουν  κατ’ανάγκη  σε 
διερεύνηση . Ενίοτε  γίνεται  χρήση  διερευνητικών  επαφών  σχετικά  µε παραβάσεις , 
συµπεριλα µβανο µένων  οδηγιών  και κατευθυντηρίων  γραµµών για εταιρίες , µε ορισµένα θετικά  
αποτελέσ µατα. Αυτή  η φάση  που προηγείται  της καταγγελίας  επαφίεται  ορισµένες φορές  στον  
καταναλωτή , ο οποίος  θα πρέπει  να έρθει  σε επαφή  µε την εταιρία  προτού  υποβάλλει  
καταγγελία . Σε ορισµένες χώρες  ισχύει  καθεστώς  αυτορρύθ µισης (π.χ. στο ΗΒ) ως τρόπος  
οργάνωσης  της πρώτης  αυτής  φάσης . Σε ορισµένα κράτη  µέλη ο κλάδος  έχει ήδη συστήσει  µε 
αυτορρύθ µιση ορισµένους  µηχανισ µούς καταγγελιών . Συχνά  επίσης  οι αρχές  ενεργούν  
αυτοβούλως . Η συγκεκρι µένη ανάθεση  σε διοικητική  αρχή  κατά  κανόνα  δεν αποκλείει  τη 
δυνατότητα  άµεσης  προσφυγής  στη δικαιοσύνη . 
∆εν διαθέτουν  όλες οι ΑΠ∆  την εξουσία  να αναλα µβάνουν  δράση  έναντι  νοµικών  προσώπων . 
Εξίσου , δεν έχουν  (ακόµη) όλες οι ΑΠ∆  τη δυνατότητα  επιβολής  κυρώσεων . Οι αρχές  αυτές  
πρέπει  να κινήσουν  νοµική διαδικασία  ενώπιον  των δικαστικών  αρχών . Στη Γαλλία , η εµπειρία  
από τις ηλεκτρονικές  θυρίδες  οδήγησε  την ΑΠ∆  να επιλέξει  ορισµένες ειδικές  περιπτώσεις  και 
να τις παραπέ µψει στις δικαστικές  αρχές , χωρίς  ιδιαίτερη  επιτυχία . Ανάλογη  εµπειρία  στο Βέλγιο  
είχε ως αποτέλεσ µα την ανταλλαγή  απόψεων  µε τους υπόπτους  αποστολείς  και, σε 
διασυνοριακές  περιπτώσεις , την παραπο µπή τους σε οµόλογους  της ΕΕ ή στην  FTC των ΗΠΑ . 
Μια ισορροπη µένη προσέγγιση  που περιλα µβάνει  νοµοθεσία , επιβολή  και αυτορρύθ µιση 
έχει σε πολλές  περιπτώσεις  αναγνωριστεί  ως ο αποτελεσ µατικότερος  τρόπος  επιβολής  
του συστή µατος συγκατάθεσης . Τα κράτη  µέλη καλούνται  να αξιολογήσουν  την 
αποτελεσ µατικότητα  των οικείων  µηχανισ µών επιβολής , ιδίως  υπό το πρίσµα των 
διάφορων  δράσεων  που προτείνονται  παρακάτω  (βλέπε  κεφ. 3.2 έως 3.6). 
Τα κράτη  µέλη καλούνται  επίσης  να εκπονήσουν  εθνικές  στρατηγικές  για την 
εξασφάλιση  της συνεργασίας  µεταξύ  Αρχών  Προστασίας  των ∆εδο µένων  (ΑΠ∆ ), Αρχών  
                                                 
27 Σηµειώνεται  ότι και οι καταγγελίες  συχνά  αφορούν  συναφή  θέµατα, π.χ. το δικαίω µα πρόσβασης  
σε δεδοµένα προσωπικού  χαρακτήρα  και το δικαίω µα εναντίωσης  στην  επεξεργασία  δεδοµένων . 
 
 17    Προστασίας  των Καταναλωτών  (ΑΠΚ ) και Εθνικών  Ρυθµιστικών  Αρχών  για 
ηλεκτρονικές  επικοινωνίες  (ΕΡΑ ), καθώς  και να αποφύγουν  την αλληλεπικάλυψη  και 
επανάληψη  εργασιών  µεταξύ  των αρχών . 
Για τη διευκόλυνση  και τον συντονισ µό των ανταλλαγών  πληροφοριών  και βέλτιστης  
πρακτικής  αναφορικά  µε την αποτελεσ µατική  επιβολή  (π.χ. καταγγελίες , µέσα 
προστασίας , κυρώσεις , διεθνής  συνεργασία ) οι υπηρεσίες  της Επιτροπής  δηµιούργησαν  
άτυπη  ηλεκτρονική  οµάδα για τα ανεπίκλητα  µηνύµατα εµπορικού  χαρακτήρα , µε 
την υποστήριξη  κρατών  µελών  και αρχών  προστασίας  των δεδοµένων . Η οµάδα 
πρόκειται  επίσης  να διευκολύνει  και να συντονίζει  τις εργασίες  στις λοιπές  δράσεις  που 
προσδιορίζονται  στην  παρούσα  ανακοίνωση , όπως  ευαισθητοποίηση  και τεχνικές  λύσεις . 
Τα έγγραφα  που συντάσσονται  έπειτα  από συζητήσεις  της οµάδας  υποβάλλονται  εν γένει  
στην  επιτροπή  επικοινωνιών  (COCOM) που δηµιουργείται  βάσει  του κανονιστικού  
πλαισίου  για δίκτυα  και υπηρεσίες  ηλεκτρονικών  επικοινωνιών  ή/και της οµάδας  
εργασίας  του άρθρου  29 για την προστασία  των δεδοµένων , µε σκοπό  να αναλάβουν  
ενδεδειγ µένη δράση . Συγκεκρι µένα, η οµάδα δύναται  να καταρτίζει  κριτήρια  
συγκριτικής  αξιολόγησης  για τα διάφορα  µέτρα που θα προταθούν . 
Στην  ηλεκτρονική  οµάδα περιλα µβάνονται  αρµόδιες  εθνικές  διοικητικές  υπηρεσίες  και 
αρχές  προστασίας  δεδοµένων , καθώς  και οι υπηρεσίες  της Επιτροπής . Η ηλεκτρονική  
οµάδα θα ορίσει  τον τρόπο  εξασφάλισης  της συµµετοχής  άλλων  ενδιαφερό µενων  µερών . 
3.2. Αποτελεσ µατικά  µέσα προστασίας  και κυρώσεις  
3.2.1.  Εξέταση  
Στα µέσα προστασίας  περιλα µβάνονται  σήµερα εν γένει  πρόστι µα ή δικαστική  εντολή  
για παύση  της αθέµιτης επεξεργασίας  δεδοµένων , που κατά  περίπτωση  περιλα µβάνει  την 
‘φραγή ’ των εµπλεκό µενων  ιστοτόπων . Σε ορισµένα κράτη  µέλη η εντολή  παύσης  
προηγείται  ή επιβάλλεται  παράλληλα  µε πρόστι µα σε περίπτωση  µη συµµόρφωσης . 
Ωστόσο , δεν έχουν  όλες οι αρχές  δικαιοδοσία  σε ολόκληρη  την έκταση  των παραβάσεων  
που σχετίζονται  µε τα µηνύµατα spam, ούτε έχουν  τα ίδια µέσα στη διάθεσή  τους. 
Επίσης , συχνά  οι υποθέσεις  παραπέ µπονται  στις δικαστικές  αρχές . ∆εν προβλέπονται  σε 
όλα τα κράτη  µέλη δικαστικές  κυρώσεις  για περιπτώσεις  παραβάσεων . 
∆εν προβλέπονται  σε όλα τα κράτη  µέλη ένδικα  µέσα και πρόστι µα/κυρώσεις  βάσει  του 
διοικητικού  ή του ποινικού  δικαίου . Οι ποινικές  κυρώσεις  διαφέρουν , περιλα µβάνοντας  
σε ορισµένα κράτη  µέλη και τη φυλάκιση . Επίσης  υφίσταται  εν γένει  η δυνατότητα  
αξίωσης  αποζη µίωσης  βάσει  του αστικού  δικαίου . 
Συχνά  υπάρχει  διάκριση  µεταξύ  ‘ησσόνων ’ και ‘σοβαρών ’ παραβάσεων  (π.χ. µαζική  
αποστολή  µηνυµάτων , παραπλανητική  ή δόλια  διαφή µιση και ανάλογες  εµπορικές  
πρακτικές ), ενώ οι ποινές  παρουσιάζουν  µεγάλη  διακύ µανση  µεταξύ  των κρατών  µελών . 
Σε πολλές  περιπτώσεις  οι δραστηριότητες  τύπου  spam ενδέχεται  να συνεπάγονται  ένδικα  
µέσα που προβλέπονται  βάσει  γενικής  νοµοθεσίας  για την προστασία  των δεδοµένων  
(π.χ. µη τήρηση  της υποχρέωσης  κοινοποίησης , του δικαιώ µατος πρόσβασης , της 
υποχρέωσης  ορισµού εκπροσώπου  σε κράτος  µέλος της ΕΕ κλπ.) ή στο πλαίσιο  ειδικής  
νοµοθεσίας  (π.χ. παραπλανητική  διαφή µιση, δόλια  προώθηση  πωλήσεων  κλπ.). Ιδίως  
πριν από το καθεστώς  συγκατάθεσης , χρησι µοποιήθηκαν  ποικίλες  νοµικές βάσεις  για την 
αντιµετώπιση  συγκεκρι µένων  µορφών  spam (π.χ. µαζικές  αποστολές  ηλεκτρονικών  
 
 18    µηνυµάτων , αθέµιτη χρήση  προσωπικών  δεδοµένων , διακοπή  δικτύου , κατάχρηση  της 
ηλεκτρονικής  θυρίδας , απάτη  και παρερ µηνεία  συµβάσεων ). 
Η δυνατότητα  δικαστικής  προσφυγής  δεν θεωρείται , εν γένει , επαρκής  τρόπος  επιβολής . 
Η επιβολή  διοικητικών  προστί µων είναι  εν γένει  δυνατή , εκ µέρους  της ΑΠ∆ , της ΑΠΚ  
ή/και ΕΡΑ , τα ποσά  όµως διαφέρουν . Κράτη  µέλη που δεν διαθέτουν  τη δυνατότητα  
αυτή  εξετάζουν  σε γενικές  γραµµές την εισαγωγή  τους. Συγκρινό µενες µε τη δυνατότητα  
δικαστικής  προσφυγής , οι διοικητικές  κυρώσεις  φαίνεται  ότι ενδείκνυνται  ιδιαίτερα  για 
τον δυνα µικό αυτό  τοµέα. Οι ΑΠ∆ , ΑΠΚ  και ΕΡΑ  συχνά  αναδεικνύονται  σε 
συµπληρω µατικά  εργαλεία  για την επιβολή . Οι διοικητικές  διαδικασίες  µπορούν  να είναι  
οικονο µικά προσιτές  και γρήγορες  ταυτόχρονα  (π.χ. εντός  πενήντα  ηµερών , όπως  
αναφέρει  η ιταλική  ΑΠ∆ ). 
3.2.2.  Προτεινό µενες δράσεις  
Ως προϋπόθεση , η Επιτροπή  καλεί  τα κράτη  µέλη που δεν έχουν  ακόµα µεταφέρει  την 
οδηγία  στο εθνικό  τους δίκαιο , ιδίως  δε τις διατάξεις  για τα ανεπίκλητα  µηνύµατα, να 
ολοκληρώσουν  το καθήκον  αυτό  χωρίς  περαιτέρω  καθυστέρηση . Εφόσον  απαιτηθεί , οι 
υπηρεσίες  της Επιτροπής  είναι  πρόθυ µες να παράσχουν  τεχνική  συνδρο µή στα κράτη  
µέλη. 
Τα κράτη  µέλη καλούνται  να αξιολογήσουν  την αποτελεσ µατικότητα  του οικείου  
συστή µατος ενδίκων  µέσων  και κυρώσεων  για περιπτώσεις  παραβιάσεων , καθώς  και να 
προσφέρουν  τις ενδεδειγ µένες δυνατότητες  ώστε  τα θύµατα να είναι  σε θέση  να 
αξιώσουν  αποζη µίωση . 
Κράτη  µέλη και αρµόδιες  αρχές  που δεν διαθέτουν  διοικητικά  µέσα προσφυγής  θα 
πρέπει  να εξετάσουν  τη θέσπισή  τους για την αντιµετώπιση  των µηνυµάτων  spam, ως 
εργαλείο  για την εξασφάλιση  ταχείας , οικονο µικά προσιτής  και αποτελεσ µατικής  
διαδικασίας  επιβολής  του καθεστώτος  συγκατάθεσης . 
Η Επιτροπή  θα επιδιώξει  να επιβεβαιώσει  ότι στα µέτρα µεταφοράς  στην  εθνική  
νοµοθεσία  θα προβλέπονται  πραγ µατικές  κυρώσεις  για περιπτώσεις  παράβασης  των 
συναφών  απαιτήσεων  εκ µέρους  των συντελεστών  της αγοράς , συµπεριλα µβανο µένων  
κατά  περίπτωση  οικονο µικών  και ποινικών  κυρώσεων . 
Στο πλαίσιο  αυτό  η Επιτροπή  πρόκειται  επίσης  να διερευνήσει  κατά  πόσον  οι αρµόδιες  
αρχές  διαθέτουν  τις απαιτού µενες εξουσίες  διερεύνησης  και επιβολής . 
3.3. Μηχανισ µοί καταγγελιών  
3.3.1.  Εξέταση  
Η αποτελεσ µατική  επιβολή  συνεπάγεται  ενδεδειγ µένους  µηχανισ µούς καταγγελιών . 
Ορισ µένες ΑΠ∆  έχουν  ορίσει  ηλεκτρονικές  θυρίδες  όπου  οι χρήστες  µπορούν  να 
προωθούν  ανεπίκλητα  ηλεκτρονικά  µηνύµατα εµπορικού  χαρακτήρα  και έχουν  
δεσµευτεί  να αναλάβουν  δράση  σε συγκεκρι µένες περιπτώσεις . 
Ορισ µένα κράτη  µέλη φαίνεται  ότι προτι µούν τις συνήθεις  διοικητικές  διαδικασίες  ή/και 
επαφές  µε παρόχους  υπηρεσιών  Ίντερνετ  ή οµάδες παρέ µβασης  σε καταστάσεις  
έκτακτης  ανάγκης  στην  πληροφορική  (CERT) σε περίπτωση  διακοπής  δικτύου . Άλλα  
 
 19    κράτη  µέλη τάσσονται  υπέρ  µάλλον  παραδοσιακών  διαδικασιών  (αξιώσεις  αποζη µίωσης  
βάσει  διαδικασιών  αστικού /διοικητικού  δικαίου ). Η συρρύθ µιση ή η αυτορρύθ µιση 
αναφέρονται  ενίοτε  ως καλύτερες  εναλλακτικές  λύσεις  έναντι  των µέτρων  άµεσης  
επιβολής . 
Περιπτώσεις  βέλτιστης  πρακτικής  
Η Γαλλία  και το Βέλγιο  χρησι µοποίησαν  στα τέλη του 2002 ηλεκτρονικές  θυρίδες  αποκλειστικής  χρήσης  
για να παραλάβουν  συγκεκρι µένες καταγγελίες  για µηνύµατα spam µ ε αρκετά  ενδιαφέροντα  
αποτελέσ µατα. Οι εκθέσεις  σχετικά  µε τις πρωτοβουλίες  αυτές  είναι  διαθέσι µες στο κοινό28. Αναµένεται  
ότι η Γαλλία  θα λειτουργεί  ηλεκτρονική  θυρίδα  σε µόνιµη βάση  στο πλαίσιο  των νέων  κανόνων  για τη 
µεταφορά  στην  εθνική  νοµοθεσία  της οδηγίας  περί προστασίας  της ιδιωτικής  ζωής  στις ηλεκτρονικές  
επικοινωνίες . Η οµοσπονδιακή  επιτροπή  εµπορίου  (FTC) στις ΗΠΑ  λειτουργεί  παρε µφερή  
γραµµατοθυρίδα  και χρησι µοποιεί  το περιεχό µενό της για άσκηση  δίωξης  µε βάση  την υφιστά µενη 
νοµοθεσία  σχετικά  µε αθέµιτες και δόλιες  εµπορικές  πρακτικές29. 
Μεταξύ  των πλεονεκτη µάτων  των ηλεκτρονικών  θυρίδων  είναι  το γεγονός  ότι 
εµφανίζονται  ώστε  να ενθαρρύνουν  τους καταναλωτές  να αναφέρουν  παραβάσεις  
συµβάλλοντας  εποµένως  στην  αποτελεσ µατικότερη  επιβολή  της θεσπισ µένης 
νοµοθεσίας . Επίσης , µπορούν  να παρέχουν  βασικά  στατιστικά  στοιχεία  ως προς  το 
µέγεθος  και τον χαρακτήρα  των αντιµετωπιζό µενων  προβλη µάτων  σε δεδοµένη χώρα  ή 
περιφέρεια  παρέχοντας  σαφή  επισκόπηση  που, στη συνέχεια , συνιστά  για τις αρχές  
πολύτι µο εργαλείο  για τον καθορισ µό προτεραιοτήτων  επιβολής  ή και για την 
προσαρ µογή τους. Εξάλλου , µπορούν  να προβλεφθούν  δράσεις  προληπτικού  χαρακτήρα  
µε βάση  τις κτηθείσες  γνώσεις . Παραδειγ µατικά  αναφέρεται  ότι η CNIL, δηλ. η γαλλική  
ΑΠ∆ , έχει χρησι µοποιήσει  πληροφορίες  που έχει συλλέξει  στη σχετική  θυρίδα  της 
(‘boîte à spams’) για την κατάρτιση  φακέλων  πληροφοριών  για σκοπούς  πρόληψης , που 
απευθύνονται  σε χρήστες  και συντελεστές  της αγοράς . 
Η χρησι µότητα  της ηλεκτρονικής  θυρίδας  για την παρακολούθηση  και τη µέτρηση  της 
έκτασης  του φαινο µένου εξαρτάται  προφανώς  από τη δυνατότητα  χρήσι µης και ταχείας  
διερεύνησης  των καταγγελιών . 
Έχει εν γένει  εκδηλωθεί  ενδιαφέρον  ώστε  να αντληθούν  διδάγ µατα από την εµπειρία  που 
είχαν  άλλα  κράτη  µέλη µε τις ηλεκτρονικές  θυρίδες , όµως λίγα µόνο κράτη  µέλη 
φαίνεται  να προγρα µµατίζουν  ή να εξετάζουν  το ενδεχό µενο χρησι µοποίησης  
αποκλειστικής  ηλεκτρονικής  θυρίδας . Οι αναφερό µενοι λόγοι  είναι , σε γενικές  γραµµές: 
η υφιστά µενη δυνατότητα  καταγγελιών  µε ηλεκτρονικό  ταχυδρο µείο, κατά  κανόνα  µέσω 
του δικτυακού  τόπου  της εκάστοτε  αρχής · η ανάγκη  πρόσληψης  πρόσθετου  προσωπικού  
και εξασφάλισης  εξοπλισ µού· ή η ανάγκη  µεταβολής  των υφιστά µενων  νοµικών  
διαδικασιών . 
                                                 
28 Η έκθεση  της 24ης Οκτωβρίου  2002 που ενέκρινε  η ‘Commission National Informatique et 
Libertés’ (CNIL), η γαλλική  ΑΠ∆ , διατίθεται  στην  ακόλουθη  ηλεκτρονική  διεύθυνση : 
http://www.cnil.fr/frame.htm?h ttp://www.cnil.fr/thematic/inter net/spam/spam_sommaire.htm  
 Η έκθεση  του Ιουλίου  2003 της ‘Commission de Protection de la Vie Privée’, της βελγικής  ΑΠ∆ , 
βρίσκεται  στην  ακόλουθη  ηλεκτρονική  διεύθυνση : 
http://www.privacy.fgov.be/pub lications/spam_4-7-03_fr.pdf . 
29 Βλ. π.χ. http://www.ftc.gov/bcp/conline/pubs/online/inbox.pdf Ανεπιθύ µητα ή παραπλανητικά  
µηνύµατα µπορούν  να αποστέλλονται  στην  ακόλουθη  ηλεκτρονική  διεύθυνση : uce@ftc.gov. 
 
 20    3.3.2.  Προτεινό µενες δράσεις  
Τα κράτη  µέλη και οι αρµόδιες  αρχές  θα πρέπει  να αξιολογήσουν  την 
αποτελεσ µατικότητα  των οικείων  νοµικών  συστη µάτων  τους για την αποδοχή  των 
καταγγελιών  των χρηστών  και, εφόσον  απαιτηθεί , να προβλέψουν  προσαρ µογές του. 
Καλούνται  τα κράτη  µέλη και οι αρµόδιες  αρχές  να λειτουργήσουν  ηλεκτρονικές  θυρίδες  
αποκλειστικής  χρήσης , µε την υποστήριξη  σχετικής  ενηµερωτικής  εκστρατείας . 
Οι αποκλειστικές  αυτές  θυρίδες  θα πρέπει  να σχεδιάζονται  κατά  τρόπο  που να επιτρέπει  
εύκολη  έρευνα  και ανάλυση  για λόγους  βελτιω µένης κατανόησης  του προβλή µατος και 
για τον καθορισ µό των προτεραιοτήτων  όσον  αφορά  την επιβολή . 
Οι υπηρεσίες  της Επιτροπής  θα διευκολύνουν  την κοινοποίηση  πληροφοριών  σχετικά  µε 
την εµπειρία  από τις ηλεκτρονικές  θυρίδες . 
3.4. ∆ιασυνοριακές  καταγγελίες  και συνεργασία  σε θέµατα επιβολής  εντός  της 
ΕΕ 
3.4.1.  Εξέταση  
Η αποτελεσ µατική  αντιµετώπιση  διασυνοριακών  καταγγελιών  αποτελεί  µέρος της 
επιτυχούς  προστασίας  των καταναλωτών  στο πεδίο  αυτό . Θα είναι  πολύ  σηµαντικό  να 
εξασφαλιστεί  ότι οι εθνικοί  µηχανισ µοί καταγγελιών , ανεξάρτητα  από επιµέρους  
ρυθµίσεις  και λεπτο µέρειες , µπορούν  να συνδεθούν  ώστε  να εξασφαλιστεί  ότι 
καταγγελίες  από χρήστες  ενός κράτους  µέλους  αναφορικά  µε µηνύµατα που προέρχονται  
από άλλο  κράτος  µέλος θα αντιµετωπιστούν  αποτελεσ µατικά  (βλέπε  3.5 παρακάτω  για 
τη συνεργασία  µε τρίτες  χώρες ). 
Επί του παρόντος  δεν διαθέτουν  όλα τα κράτη  µέλη επίση µη διαδικασία  επεξεργασίας  
διασυνοριακών  καταγγελιών . Μεταξύ  των τρεχουσών  λύσεων  περιλα µβάνονται  επαφές  
µε την αρµόδια αρχή  του άλλου  κράτους  µέλους , καθώς  και η δυνατότητα  παραπο µπής 
του καταγγέλλοντος  στην  αρµόδια αρχή  της χώρας  προέλευσης  του µηνύµατος. 
Οι ΑΠ∆  δραστηριοποιούνται  σε ευρωπαϊκό  επίπεδο  (συµπεριλα µβανο µένου του ΕΟΧ  
και των υποψήφιων  χωρών ) για την ανταλλαγή  πληροφοριών  σχετικά  µε διασυνοριακές  
καταγγελίες , όπως  και η ‘οµάδα χειρισ µού καταγγελιών ’, που δηµιουργήθηκε  στο 
πλαίσιο  της ευρωπαϊκής  διάσκεψης  των εντεταλ µένων  για την προστασία  των 
δεδοµένων . Παρέχεται  η ευκαιρία  να χρησι µοποιηθεί  για διασυνοριακές  καταγγελίες  που 
αναφέρονται  σε spam, συµπεριλα µβανο µένων  εργασιών  για τον καθορισ µό της 
εφαρ µοστέας  νοµοθεσίας  σε δεδοµένες περιπτώσεις . Ταυτόχρονα , δεν αναλα µβάνουν  
όλες οι ΑΠ∆  την επιβολή  των διατάξεων  περί ανεπίκλητων  επικοινωνιών /µηνυµάτων . 
Στο πεδίο  της προστασίας  των καταναλωτών  η Επιτροπή  πρότεινε  πρόσφατα  κανονισ µό 
για τη συνεργασία  στην  προστασία  των καταναλωτών , µε τον οποίο  καθιερώνεται  δίκτυο  
δηµόσιων  αρχών  για την προστασία  των καταναλωτών  που θα πραγ µατεύεται  
διασυνοριακά  προβλή µατα30. Συγκροτούνται  διαδικασίες  αµοιβαίας  συνδρο µής και 
προβλέπεται  εις βάθος  επιχειρησιακή  συνεργασία  µεταξύ  εθνικών  αρχών . Με το 
προτεινό µενο καθεστώς  καλύπτονται  παραπλανητικά  ή δόλια  µηνύµατα spam ή που 
                                                 
30 COM(2003) 443 τελικό . 
 
 21    παραβιάζουν  άλλους  κανόνες  προστασίας  των καταναλωτών , όµως όχι το σύνολο  των 
µηνυµάτων  spam που απαγορεύεται  από την οδηγία  για την προστασία  της ιδιωτικής  
ζωής  στις ηλεκτρονικές  επικοινωνίες . Ο κανονισ µός βρίσκεται  επί του παρόντος  υπό 
εξέταση  στο Κοινοβούλιο  και το Συµβούλιο . 
3.4.2.  Προτεινό µενες δράσεις  
Καλούνται  τα κράτη  µέλη και οι αρµόδιες  αρχές  να αξιολογήσουν  την 
αποτελεσ µατικότητα  των οικείων  υφιστά µενων  διαδικασιών  για τη διεκπεραίωση  των 
διασυνοριακών  καταγγελιών  (π.χ. συµφωνίες  αµοιβαίας  συνδρο µής). 
Ενθαρρύνεται  ο συντονισ µός µεταξύ  αρµόδιων  εθνικών  αρχών . Περιλα µβάνεται  
συντονισ µός και ανταλλαγές  πληροφοριών  µεταξύ  αρχών  επιβολής  των νέων  διατάξεων , 
καθώς  και µεταξύ  αυτών  και άλλων  αρχών  που επιλα µβάνονται  ειδικών  µορφών  spam 
(π.χ. αθέµιτο και δόλιο  spam ή ‘scams’, πορνογραφικό  spam, µηνυµάτων  για παρανό µως 
διανε µόµενα προϊόντα  σχετικά  µε την υγεία ). 
Όσον  αφορά  δόλια  και παραπλανητικά  µηνύµατα spam, απευθύνεται  προτροπή  προς  το 
Συµβούλιο  και το Κοινοβούλιο  να συµφωνήσουν  επί του προτεινό µενου κανονισ µού για 
συνεργασία  στην  προστασία  των καταναλωτών  το ταχύτερο  δυνατό , ώστε  να 
εξασφαλιστεί  ότι οι κοινοτικές  αρχές  για την προστασία  των καταναλωτών  θα είναι  
πλήρως  εξοπλισ µένες για να αντιµετωπίσουν  παραπλανητικά  και δόλια  spam. Καλούνται  
επίσης  να εξετάσουν  το ενδεχό µενο επέκτασης  του πεδίου  εφαρ µογής του εν λόγω  
κανονισ µού στην  οδηγία  για την προστασία  της ιδιωτικής  ζωής  στις ηλεκτρονικές  
επικοινωνίες . 
Τα κράτη  µέλη καλούνται  να διερευνήσουν  τρόπους  άρσης  των υφιστά µενων  φραγ µών 
στην  ανταλλαγή  πληροφοριών  και τη συνεργασία , καθώς  και τη δυνατότητα  αίτησης  
ανάληψης  δράσης  από τους οµολόγους  τους σε άλλα  κράτη  µέλη. Από πρακτική  άποψη  
θα ήταν  χρήσι µο να υπάρχει  ένας µηχανισ µός συνδέσ µου (βλέπε  την παραπάνω  
αναφερό µενη πρωτοβουλία  των ΑΠ∆ ) µέσω του οποίου  οι εθνικοί  ρυθµιστικοί  φορείς  θα 
µπορούσαν  να συνεργάζονται  επιδιώκοντας  διασυνοριακή  επιβολή  του νόµου. Η 
καθιέρωση  δικτύου  υποστήριξης  της συνεργασίας  θα µπορούσε  να εκµεταλλευτεί  
υφιστά µενα κοινοτικά  προγρά µµατα, όπως  το IDA31. 
Η Επιτροπή  επιδιώκει  να διευκολύνει  και να προωθήσει  αυτές  τις προσπάθειες  
συντονισ µού µεταξύ  αρµόδιων  εθνικών  αρχών , ιδίως  µέσω της προσφάτως  συσταθείσας  
άτυπης  ηλεκτρονικής  οµάδας  για ανεπίκλητα  εµπορικά  µηνύµατα/επικοινωνίες . Οι 
υπηρεσίες  της Επιτροπής , µαζί µε τα κράτη  µέλη και τις εθνικές  αρχές  που είναι  
αρµόδιες  για την επιβολή , έχουν  αρχίσει  να διερευνούν  τις απαιτού µενες συγκεκρι µένες 
δράσεις  για τη βελτίωση  της διεκπεραίωσης  των διασυνοριακών  καταγγελιών . Κατά  τη 
διάρκεια  του 2004 θα συνεχιστούν  οι συζητήσεις  µε τις εθνικές  αρχές . 
3.5. Συνεργασία  µε τρίτες  χώρες  
3.5.1.  Εξέταση  
Οι νέοι κανόνες  ισχύουν  για την επεξεργασία  δεδοµένων  προσωπικού  χαρακτήρα  σε 
συνδυασ µό µε την παροχή  δηµόσια διαθέσι µων υπηρεσιών  ηλεκτρονικών  επικοινωνιών  
                                                 
31 Πληροφορίες  σχετικά  µε το πρόγρα µµα IDA διατίθενται  στην  ακόλουθη  ηλεκτρονική  διεύθυνση : 
http://europa.eu.int/comm/enterprise/ida/index.htm . 
 
 22    σε δηµόσια δίκτυα  επικοινωνιών  στην  Ευρωπαϊκή  Ένωση  (και στον  ΕΟΧ ). Κατά  
συνέπεια , το άρθρο  13 της οδηγίας  2002/58/ ΕΚ µε το οποίο  καθιερώνεται  ο κανόνας  της 
συγκατάθεσης , είναι  εφαρ µοστέο  για όλα τα ανεπίκλητα  µηνύµατα/επικοινωνίες  
εµπορικού  χαρακτήρα  που λαµβάνονται  και αποστέλλονται  από δίκτυα  στην  ΕΕ (και 
στον  ΕΟΧ ). Τούτο  συνεπάγεται  ότι παρό µοια µηνύµατα που προέρχονται  από τρίτες  
χώρες  πρέπει  επίσης  να συµµορφούνται  µε τους κοινοτικούς  κανόνες , όπως  και τα 
µηνύµατα που προέρχονται  από την ΕΕ και αποστέλλονται  σε παραλήπτες  τρίτων  
χωρών . 
Η επιβολή  στην  πράξη  του κανόνα  όσον  αφορά  µηνύµατα που προέρχονται  από τρίτες  
χώρες  θα είναι  σαφώς  συνθετότερη  από ό,τι ισχύει  για µηνύµατα από το εσωτερικό  της 
ΕΕ. Το θέµα παρα µένει σηµαντικό  δεδοµένου ότι µεγάλο  µέρος µηνυµάτων  spam 
προέρχεται  εκτός  ΕΕ. 
Μολονότι  θα απαιτηθεί  ένα µείγµα από διάφορα  µέσα, που θα περιλα µβάνει  την 
πρόληψη , τεχνικές  φιλτραρίσ µατος, αυτορρύθ µιση, συµβάσεις , διεθνής  συνεργασία , το 
παρόν  κεφάλαιο  εστιάζει  ιδιαίτερα  στη διεθνή  συνεργασία . Ο πρώτος  στόχος  της 
διεθνούς  συνεργασίας  είναι  να προωθηθεί  η θέσπιση  αποτελεσ µατικής  νοµοθεσίας  σε 
τρίτες  χώρες . Ο δεύτερος  στόχος  είναι  η συνεργασία  µε τρίτες  χώρες  για την εξασφάλιση  
αποτελεσ µατικής  επιβολής  των εφαρ µοστέων  κανόνων . 
∆εν υπάρχει  µεγάλη  εµπειρία  σε θέµατα επιβολής  υφιστά µενων  κανόνων  συγκατάθεσης  
ή αυτοεξαίρεσης  όσον  αφορά  επικοινωνίες  που προέρχονται  από το εξωτερικό  της ΕΕ. 
Εκτός  από το γεγονός  ότι πρόκειται  για σχετικά  νέο φαινό µενο, µεταξύ  των εµποδίων  
που συχνά  επιση µαίνονται  περιλα µβάνεται  η δυσχέρεια  ταυτοποίησης  των αποστολέων  
των µηνυµάτων  αυτών  ή η σηµαντική  προσπάθεια  που απαιτείται  για τον εν λόγω  
εντοπισ µό· η έλλειψη  (κατάλληλων ) µηχανισ µών διεθνούς  συνεργασίας , καθώς  και η 
έλλειψη  δικαιοδοσίας  ορισµένων  αρχών  επί διεθνών  θεµάτων . 
Όσον  αφορά  δόλια  και παραπλανητικά  µηνύµατα spam, στην  πρόταση  της Επιτροπής  για 
κανονισ µό σχετικά  µε συνεργασία  στην  προστασία  των καταναλωτών  προβλέπεται  
επίσης  συνεργασία  µε τρίτες  χώρες  σε θέµατα επιβολής  των διατάξεων . Ο Οργανισ µός 
Οικονο µικής Συνεργασίας  και Ανάπτυξης  (ΟΟΣΑ ) ενέκρινε  το 2003 σύσταση  που 
προορίζεται  για την προστασία  των καταναλωτών  από δόλιες  και παραπλανητικές  
εµπορικές  πρακτικές , διασυνοριακά32. 
3.5.2.  Προτεινό µενες δράσεις  
Σε πολυ µερές επίπεδο , ορισµένα κράτη  µέλη συµµετέχουν  ήδη ενεργά  σε φόρου µ, όπως  
ο ΟΟΣΑ , που έχουν  αρχίσει  να ασχολούνται  µε τα µηνύµατα spam. Ενθαρρύνεται  η 
ενεργός  συµµετοχή  στις εργασίες  αυτές , ιδίως  όσον  αφορά  την εκπόνηση  λύσεων  σε 
διεθνές  επίπεδο . 
Το Φεβρουάριο  του 2004, η Επιτροπή  θα φιλοξενήσει  συνάντηση  εργασίας  του ΟΟΣΑ  
για θέµατα spam, από την οποία  αναµένεται  ότι θα προκύψει  βελτιω µένη αντίληψη  του 
προβλή µατος που προξενούν  τα µηνύµατα spam, καθώς  και ότι θα συµβάλει  στην  
εξεύρεση  λύσεων  σε διεθνές  επίπεδο . Στα αποτελέσ µατα της συνάντησης  εργασίας  θα 
βασιστούν  συγκεκρι µένες επακόλουθες  δράσεις  σε επίπεδο  ΟΟΣΑ .  
                                                 
32 OECD Guidelines for Protecting Consumers from Fraudulent and Deceptive Commercial 
Practices Accross Borders, OECD ( ΟΟΣΑ ), 2003. 
 
 23    Οι υπηρεσίες  της Επιτροπής  εξετάζουν  τις επακόλουθες  αυτές  δράσεις  µαζί µε τα κράτη  
µέλη, όπως  επίσης  και εργασίες  του ΟΟΣΑ  για την προώθηση  διεθνώς  αποτελεσ µατικής  
νοµοθεσίας , ευαισθητοποίησης , τεχνικών  λύσεων , αυτορρύθ µισης, καθώς  και διεθνούς  
συνεργασίας  σε θέµατα επιβολής . 
Στο επίπεδο  του ΟΗΕ , µε τη δήλωση  της Παγκόσ µιας Συνόδου  για την Κοινωνία  της 
Πληροφορίας  (Γενεύη , 10-12 ∆εκε µβρίου  2003) και στο σχετικό  πρόγρα µµα δράσης  
υπογρα µµίζεται  ότι το θέµα του spam µπορεί  να αντιµετωπιστεί  σε κατάλληλο  εθνικό  
και διεθνές  επίπεδο . Η Επιτροπή  θα εξετάσει  τα µέτρα που πρέπει  να ληφθούν  στην  
κατεύθυνση  των αποτελεσ µάτων  της παγκόσ µιας συνόδου  του 2003 στην  ΕΕ, 
λαµβάνοντας  υπόψη  της Συνόδου  της Τύνιδας  που θα συνέλθει  το 2005. 
Καλούνται  επίσης  κράτη  µέλη και αρµόδιες  αρχές  για την ενίσχυση  ή την ανάληψη  
διµερούς  συνεργασίας  µε τρίτες  χώρες . Σε αυτό  δεν περιλα µβάνεται  µόνο η προώθηση  
αποτελεσ µατικής  νοµοθεσίας , αλλά  και συνεργασία  σε θέµατα επιβολής , 
συµπεριλα µβανο µένης της αστυνο µικής και δικαστικής  συνεργασίας  κατά  περίπτωση . 
Ενθαρρύνεται  επίσης  συνεργασία  µεταξύ  των αρχών  και του ιδιωτικού  τοµέα, ιδίως  
παρόχων  υπηρεσιών  Ίντερνετ  και παρόχων  ηλεκτρονικού  ταχυδρο µείου (ESP) για την 
ιχνηλασία  των αποστολέων  spam, µ ε την επιφύλαξη  των κατάλληλων  νοµικών  
διασφαλίσεων . 
Οι υπηρεσίες  της Επιτροπής  θα συνεχίσουν  να δραστηριοποιούνται  σε διεθνή  φόρου µ, 
συµπεριλα µβανο µένου του ΟΟΣΑ  και της συνάντησης  εργασίας  που θα φιλοξενήσει  η 
Επιτροπή  στις Βρυξέλλες , το Φεβρουάριο  του 2004. Θα συνεχίσει  επίσης  να συµµετέχει  
σε διµερείς  συνεδριάσεις  και συζητήσεις  µε τρίτες  χώρες , µεταξύ  άλλων  για να 
ενθαρρυνθούν  οι τρίτες  χώρες  να αναλάβουν  αποτελεσ µατική  δράση  κατά  του spam και 
ιδίως  κατά  των πλέον  επιθετικών  µορφών  του, καθώς  και για την προώθηση  της 
συνεργασίας  σε θέµατα επιβολής . 
Οι υπηρεσίες  της Επιτροπής  άρχισαν  να διερευνούν , από κοινού  µε κράτη  µέλη και 
εθνικές  αρχές  που ασχολούνται  µε θέµατα επιβολής  των διατάξεων , τους καλύτερους  
τρόπους  εξασφάλισης  διεθνούς  συνεργασίας , ιδίως  για να εξασφαλιστεί  η επεξεργασία  
και διεκπεραίωση  των καταγγελιών  που αφορούν  το spam που προέρχεται  από τρίτες  
χώρες . Οι εργασίες  αυτές  µαζί µε τις εθνικές  αρχές  θα συνεχιστούν  κατά  τη διάρκεια  του 
2004. 
3.6. Παρακολούθηση  
3.6.1.  Εξέταση  
Με σκοπό  να αξιολογηθεί  η πρακτική  λειτουργία  του συστή µατος συγκατάθεσης  και να 
αντιµετωπιστούν  επιµέρους  προβλή µατα µε τη λήψη  κατάλληλων  µέτρων , πρέπει  τα 
κράτη  µέλη να έχουν  αντικει µενικές  και επικαιροποιη µένες πληροφορίες  σχετικά  µε τις 
τάσεις  του spam, τις καταγγελίες  των χρηστών  και τις δυσχέρειες  που αντιµετωπίζουν  οι 
πάροχοι  υπηρεσιών . Μεταξύ  των πηγών  και των τύπων  πληροφοριών  θα 
περιλα µβάνονται : τάσεις  όσον  αφορά  το χαρακτήρα  των µηνυµάτων  spam, προέλευση  
και όγκος  ανεπίκλητου  ηλεκτρονικού  ταχυδρο µείου εµπορικού  χαρακτήρα  που 
ανιχνεύεται  από παρόχους  λογισ µικού φιλτραρίσ µατος, παρόχους  υπηρεσιών  και εθνικές  
(κανονιστικές ) αρχές , καθώς  και στατιστικές  που προκύπτουν  από τη χρήση  
ηλεκτρονικής  θυρίδας  καταγγελιών , όπου  υφίσταται . 
 
 24    Ο ΟΟΣΑ  άρχισε , το 2003, τις εργασίες  σχετικά  µε τη µέτρηση , σε διεθνές  επίπεδο , 
ανεπίκλητων  ηλεκτρονικών  µηνυµάτων , πρόκειται  δε να συνεχίσει  τις εργασίες  του το 
2004. 
Στο άρθρο  18 της οδηγίας  για την προστασία  της ιδιωτικής  ζωής  στις ηλεκτρονικές  
επικοινωνίες  προβλέπεται , για το 2006, σύνταξη  έκθεσης  σχετικά  µε την εφαρ µογή της 
οδηγίας  και των αντίκτυπό  της στους  οικονο µικούς  φορείς  εκµετάλλευσης  και στους  
καταναλωτές , µε ιδιαίτερη  έµφαση  στις ανεπίκλητες  επικοινωνίες . Κατά  την κατάρτιση  
της εν λόγω  έκθεσης  η Επιτροπή  θα ζητήσει  πληροφορίες  από τα κράτη  µέλη, 
συµπεριλα µβανο µένων  συναφών  στατιστικών . 
3.6.2.  Προτεινό µενες δράσεις  
Τα κράτη  µέλη θα πρέπει  να εξασφαλίσουν  ότι διαθέτουν  τις απαιτού µενες πληροφορίες  
και στατιστικά  στοιχεία  για να κατευθύνουν  τις προσπάθειές  τους στον  τοµέα της 
επιβολής , κατά  περίπτωση  σε συνεργασία  µε τον κλάδο  και συνεκτι µώντας  τις εν 
εξελίξει  εργασίες  του ΟΟΣΑ  σχετικά  µε τη µέτρηση  των ανεπίκλητων  ηλεκτρονικών  
µηνυµάτων . 
Η Επιτροπή  θα χρησι µοποιήσει  την άτυπη  ηλεκτρονική  οµάδα για τα ανεπίκλητα  
µηνύµατα/επικοινωνίες  εµπορικού  χαρακτήρα  που συγκροτήθηκε  πρόσφατα , µε σκοπό  
τη διευκόλυνση  και τον συντονισ µό των ανταλλαγών  πληροφοριών  και βέλτιστης  
πρακτικής  σχετικά  µε τάσεις  και στατιστικά  στοιχεία  του spam. 
4. ΤΕΧΝΙΚΕΣ  ∆ΡΑΣΕΙΣ  ΚΑΙ  ∆ΡΑΣΕΙΣ  ΑΥΤΟΡΡΥΘΜΙΣΗΣ  ΤΟΥ  ΚΛΑ∆ΟΥ  
Το παρόν  κεφάλαιο  που πραγ µατεύεται  θέµατα αυτορρύθ µισης και τεχνικού  χαρακτήρα  
καλύπτουν  ιδίως  προταθείσες  δράσεις  για συντελεστές  της αγοράς , σε πεδία  όπως : 
συµβατικές  ρυθµίσεις , κώδικες  δεοντολογίας , αποδεκτές  πρακτικές  προώθησης  
πωλήσεων , σήµανση , εναλλακτικοί  µηχανισ µοί επίλυσης  διαφορών . Περιλα µβάνονται  
επίσης  ορισµένες τεχνικές  λύσεις , π.χ. φιλτράρισ µα, ασφάλεια  εξυπηρετητών . 
4.1. Αποτελεσ µατική  εφαρ µογή του καθεστώτος  συγκατάθεσης  
4.1.1.  Εξέταση  
Η καταπολέ µηση του spam αποτελεί  ζήτηµα για όλα τα ενδιαφερό µενα µέρη. Ο κλάδος  
µπορεί  να διαδρα µατίσει  ιδιαίτερο  ρόλο , καθώς  µπορεί  να καταστήσει  το καθεστώς  
συγκατάθεσης  σε καθη µερινή  επιχειρη µατική  πρακτική . Η καθη µερινή  πρακτική  δεν 
συνεπάγεται  µόνο όρους  και προϋποθέσεις  για τελικούς  χρήστες , αλλά  και ρυθµίσεις  µε 
επιχειρη µατικούς  εταίρους . 
Σε πολλές  περιπτώσεις , η καλύτερη  συνεργασία  µεταξύ  κλαδικών  ενώσεων , καθώς  και η 
συµµετοχή  τοµεακών  οργανισ µών αυτορρύθ µισης και ενώσεων  καταναλωτών /χρηστών  
κρίνεται  απαραίτητη , συµπεριλα µβανο µένης της συµµετοχής  αρχών  προστασίας  των 
δεδοµένων  ή άλλων  αρµόδιων  εθνικών  αρχών . 
 
 25    Βέλτιστη  πρακτική  
Αναφέρεται  ενηµερωτικά  ότι στις Κάτω  Χώρες , αρχίζοντας  από το 2002, η πλατφόρ µα για το ηλεκτρονικό  
εµπόριο  φιλοξένησε  οµάδα αποκαλού µενη 'Βασικές  αρχές  για ηλεκτρονικό  ταχυδρο µείου εµπορικού  
χαρακτήρα ', που συγκεντρώνει  διάφορα  τµήµατα του κλάδου  (άµεση προώθηση  πωλήσεων  και πάροχοι  
υπηρεσιών  Ίντερνετ ), καθώς  και την ολλανδική  ένωση  καταναλωτών . Σκοπός  ήταν  η επεξεργασία  της 
πρακτικής  υλοποίησης  της αρχής  της συγκατάθεσης . Η εν λόγω  πρακτική  υλοποίηση  θα υποβληθεί  σε 
δοκιµές από την αρχή  προστασίας  των δεδοµένων33. 
Οι επαφές  µπορούν  να συµβάλουν  στην  καταπολέ µηση του spam, µε την επιφύλαξη  των 
διασφαλίσεων  που αφορούν  τα ατοµικά δικαιώ µατα. Πολλοί  πάροχοι  υπηρεσιών  
Ίντερνετ  και υπηρεσιών  ηλεκτρονικού  ταχυδρο µείου (ΕSP) στα συµβόλαιά  τους µε τους 
πελάτες  τους περιλα µβάνουν  ήδη υποχρεώσεις  που απαγορεύουν  τη χρήση  των 
υπηρεσιών  τους για την αποστολή  µηνυµάτων  spam. Οι εν λόγω  πάροχοι  απαγορεύουν  
ήδη την αποστολή  ανεπίκλητου  ηλεκτρονικού  ταχυδρο µείου ή µαζικού  ηλεκτρονικού  
ταχυδρο µείου από τους λογαριασ µούς που διαθέτουν34. 
Οι έννοιες  που χρησι µοποιούνται  σε προηγού µενες συµβάσεις  µεταξύ  των παρόχων  
υπηρεσιών  Ίντερνετ  και των πελατών  τους είναι  πιθανό  να αποκλίνουν  από αυτές  που 
χρησι µοποιούνται  στη νέα οδηγία  και, εποµένως , στη νοµοθεσία  που έχει µεταφερθεί  
στο εθνικό  δίκαιο . 
Όσον  αφορά  την υπηρεσία  πελατών , υπάρχει  επίσης  ανάγκη  για ενεργητικότερη  
προορατική  πολιτική  φιλτραρίσ µατος µε την παροχή  πληροφοριών  για φίλτρα  κατά  του 
spam, καθώς  και µε την παροχή  υπηρεσιών  φιλτραρίσ µατος ή κατ’επιλογήν  ευκολιών  σε 
συνδρο µητές. 
Τα ίδια ισχύουν  εφόσον  οι πάροχοι  υπηρεσιών  Ίντερνετ  ή φορείς  εκµετάλλευσης  
κινητών  επικοινωνιών  συνάπτουν  συµβάσεις  µε τρίτους , ιδίως  µε φορείς  άµεσης  
εµπορικής  προώθησης . Τούτο  δεν αφορά , λόγου  χάρη , µόνο απευθείας  σχέσεις  µε 
εταιρίες  που προσφέρουν  υπηρεσίες  ‘προστιθέ µενης αξίας ’. Περιλα µβάνονται  επίσης  και 
φορείς  εκµετάλλευσης  µε τους οποίους  συγκεκρι µένοι πάροχοι  υπηρεσιών  έχουν  
συνάψει  συµφωνίες  διασύνδεσης , όπως  συµβαίνει  στην  περίπτωση  των κινητών  
υπηρεσιών . 
Το νέο καθεστώς  συγκατάθεσης  έχει επίσης  συνέπειες  σε διάφορες  δραστηριότητες  
άµεσης  εµπορικής  προώθησης , όπως : 
- οι µέθοδοι  για συλλογή  διευθύνσεων  ηλεκτρονικού  ταχυδρο µείου και λοιπά  στοιχεία  
για ηλεκτρονικές  επαφές  µε το νέο καθεστώς  (όπως  σηµειώθηκε  παραπάνω , η συγκο µιδή 
διευθύνσεων  ηλεκτρονικού  ταχυδρο µείου είναι  ασύµβατη  µε την κοινοτική  νοµοθεσίας )· 
                                                 
33 Βλ. http://www.ecp.nl/projecten.php#32 . 
34 Οι ρήτρες  αυτές  βασίζονται  ενίοτε  στην  ανάγκη  να ληφθούν  όλα τα µέτρα για να αποφευχθεί  
κατάχρηση  των υπηρεσιών  που προσφέρουν . Ορισ µένοι αναφέρονται  σε υφιστά µενους  κώδικες  
δεοντολογίας  όσον  αφορά  µαζικά  ηλεκτρονικά  µηνύµατα ή, βέβαια , σε αρχές  αυτορρύθ µισης 
(π.χ. ‘netiquette’). 
 
 26    - η προσαρ µογή υφιστα µένων  καταλόγων · 
- οι απαγορεύσεις  όσον  αφορά  τη χρήση  δεδοµένων  χωρίς  συγκατάθεση  καθώς  και 
σχετικά  µε την πώληση  καταλόγων  που δεν συµµορφούνται  προς  τις διατάξεις . 
4.1.2.  Προτεινό µενες δράσεις  
Πρέπει  να προωθηθεί  η συµµετοχή  του κλάδου  και η αυτορρύθ µιση ή, τέλος , η 
συρρύθ µιση, ιδίως  σε πεδία  όπου  ενδεχο µένως  δεν επαρκεί  η νοµοθεσία  και η επιβολή  
από τις δηµόσιες  αρχές . Όλα τα ενδιαφερό µενα µέρη θα πρέπει  να συµµετάσχουν  
αναλα µβάνοντας  το µερίδιο  της ευθύνης  που τους αναλογεί  στο εν λόγω  πεδίο , 
συµπεριλα µβανο µένων  των ενώσεων  καταναλωτών  ή/και των ενώσεων  χρηστών . 
Συµβατικές  πρακτικές  των παρόχων  υπηρεσιών  έναντι  συνδρο µητών  και 
επιχειρη µατικών  εταίρων  
Κατά  πρώτο  λόγο , ο κλάδος  θα πρέπει  ιδίως  να αξιολογήσει  το βαθµό στον  οποίο  οι 
συµβάσεις  που έχει συνάψει  είναι  συµβατές  µε τους νέους  κανόνες  και, εάν όχι, να τους 
προσαρ µόσουν  ανάλογα . 
Τούτο  αφορά  προσαρ µογή όρων  και προϋποθέσεων  στις συµβάσεις  των συνδρο µητών . 
∆εν εφαρ µόζεται  µόνο σε παρόχους  υπηρεσιών  Ίντερνετ  και ηλεκτρονικού  
ταχυδρο µείου, αλλά  και κινητών  υπηρεσιών . Ως συµπληρω µατικό  µέτρο θα µπορούσε  
να προβλεφθεί  παροχή  υπηρεσιών  σχετικά  µε φίλτρα  και λογισ µικό φιλτραρίσ µατος ή 
υπηρεσίες , ως κατ’επιλογήν  υπηρεσία  για καταναλωτές  (σχετικά  µε το φιλτράρισ µα 
βλέπε  επίσης  το κεφάλαιο  4.3 παρακάτω ). Οι ρήτρες  στις συµβάσεις  µε τους 
επιχειρη µατικούς  εταίρους  (π.χ. κινητή  διασύνδεση , υπηρεσίες  προστιθέ µενης αξίας ) θα 
πρέπει  επίσης  να απηχούν  πρακτικές  µάρκετινγκ  που συµβιβάζονται  µε το καθεστώς  της 
συγκατάθεσης , ενώ θα πρέπει  να προβλέπονται  κατάλληλες  κυρώσεις  σε περίπτωση  
παραβάσεων . 
Οι πρακτικές  των φορέων  άµεσης  προώθησης  πωλήσεων  
∆εύτερον , ενδεχο µένως  να απαιτηθεί  προσαρ µογή των πρακτικών  των φορέων  άµεσης  
προώθησης  πωλήσεων  στο καθεστώς  συγκατάθεσης . Οι εν λόγω  φορείς  θα µπορούσαν  
εν προκει µένω να συµφωνήσουν  σε ειδικές , νοµικά δεσµευτικές  µεθόδους  για τη 
συλλογή  δεδοµένων  προσωπικού  χαρακτήρα  (π.χ., ‘διπλά ’ ή ‘επικυρω µένα’ συστή µατα 
συγκατάθεσης ). 
Κώδικες  δεοντολογίας  
Τρίτον , έχουν  ήδη ανακοινωθεί  διάφορες  πρωτοβουλίες  εκ µέρους  των κλαδικών  
ενώσεων , όπως  η προσαρ µογή ή θέσπιση  κωδικών  δεοντολογίας , καθώς  και η διάδοση  
πρακτικών  ορθού  µάρκετινγκ35. Η Επιτροπή  θα υποστηρίξει  πανευρωπαϊκούς  
ηλεκτρονικούς  κώδικες  δεοντολογίας  όσον  αφορά  την άµεση προώθηση  πωλήσεων . Οι 
δεοντολογικοί  κώδικες  και λοιπές  πρωτοβουλίες  αυτορρύθ µισης, καθώς  και οι 
συµβάσεις  πρέπει  να συµµορφούνται  προς  τους κανόνες  συγκατάθεσης . Σχετικά  θα 
µπορούσε  να συµβάλει  η συµµετοχή  της αρµόδιας  ρυθµιστικής  αρχής .  
                                                 
35 Η Ευρωπαϊκή  Οµοσπονδία  Άµεσης Προώθησης  Πωλήσεων  (FEDMA) ανακοίνωσε  ειδικό  
ηλεκτρονικό  κώδικα  δεοντολογίας  για τους φορείς  άµεσης προώθησης  πωλήσεων . 
 
 27    Υπενθυ µίζεται  στο πλαίσιο  αυτό  ότι η οµάδα εργασίας  του άρθρου  29 για την προστασία  
των δεδοµένων  µπορεί  να εγκρίνει  κώδικες  δεοντολογίας  ευρωπαϊκής  κλίµακας  (βλέπε  
άρθρο  30 της ‘γενικής ’ οδηγίας  για την προστασία  των δεδοµένων , 95/46/ΕΚ). 
Όπως  συµβαίνει  συχνά , η αποτελεσ µατική  εφαρ µογή λύσεων  αυτορρύθ µισης θα 
εξαρτηθεί  από τους µηχανισ µούς που θα τεθούν  για να εποπτεύουν  την τήρηση  των 
συµφωνη µένων  κανόνων , συµπεριλα µβανο µένων  και των αποτελεσ µατικών  κυρώσεων . 
Σήµανση  
Τέταρτον , για την προαγωγή  ευρύτερης  συνειδητοποίησης  µεταξύ  των χρηστών , 
εργαλεία  όπως  η σήµανση  (π.χ. γνωστά  επίσης  ως ‘σήµατα εµπιστοσύνης ’ ή 
’ιστοσφραγίδες ’) θα µπορούσαν  να χρησι µοποιηθούν , ιδίως  όπου  τρίτοι  κοινής  
εµπιστοσύνης  εποπτεύουν  και πιστοποιούν  τη συµµόρφωση  των συντελεστών  της 
αγοράς  µε δεοντολογικούς  κώδικες . 
Η ορατή  σήµανση  µπορεί  να βοηθήσει  τους χρήστες  στην  αναγνώριση  παρόχων  
υπηρεσιών  Ίντερνετ , ηλεκτρονικού  ταχυδρο µείου και λοιπών  συντελεστών  του κλάδου  
που συµµορφώνονται  µε τους κοινοτικούς  κανόνες  ή/και µε αναγνωρισ µένους  κώδικες  
δεοντολογίας  που εφαρ µόζουν  κοινοτικούς  κανόνες . Μπορούν  επίσης  να συµβάλουν  
ώστε  τα συστή µατα φιλτραρίσ µατος να καταστούν  αποτελεσ µατικότερα . 
Θα µπορούσε  να εξεταστεί  επίσης  η σήµανση  βάσεων  δεδοµένων  των χρηστών  που 
συµµορφούνται  µε το καθεστώς  συγκατάθεσης , καθώς  επίσης  και ανάλογη  σήµανση  
µηνυµάτων  ηλεκτρονικού  ταχυδρο µείου (π.χ. χρήση  του σήµατος ‘ADV’ στη σειρά  
‘θέµα’ ενός ηλεκτρονικού  µηνύµατος ως ένδειξη  ότι το µήνυµα περιλα µβάνει  
διαφή µιση). 
Η σήµανση  µπορεί  επίσης  να δώσει  τη δυνατότητα  στους  παραλήπτες  να αναγνωρίζουν  
µε σαφή  τρόπο  τα αντίστοιχα  εµπορικά  µηνύµατα, σύµφωνα  µε την οδηγία  για το 
ηλεκτρονικό  εµπόριο  (βλέπε  άρθρο  6 σηµείο α) της οδηγίας  2000/31/ ΕΚ· βλέπε  επίσης  
κεφάλαιο  2 παραπάνω ) 
4.2. Μηχανισ µοί εναλλακτικής  επίλυσης  διαφορών   
4.2.1.  Εξέταση  
Όσον  αφορά  παραβάσεις  που αφορούν  την προστασία  της ιδιωτικής  ζωής , όπως  είναι  η 
αποστολή  ανεπίκλητων  ηλεκτρονικών  µηνυµάτων , οι εξωδικαστικοί  µηχανισ µοί 
επανόρθωσης  ενδέχεται  να είναι  χρήσι µοι για την επίτευξη  υψηλότερου  επιπέδου  
συµµόρφωσης  µε τους νέους  κανόνες . Έχουν  δροµολογηθεί  διάφορες  πρωτοβουλίες , σε 
εθνικό  και κοινοτικό  επίπεδο , για µηχανισ µούς εναλλακτικής  επίλυσης  διαφορών  (ADR) 
στην  αντιµετώπιση  διαφορών  αναφορικά  µε δικτυακές  συναλλαγές  και επικοινωνίες . Η 
Επιτροπή  έχει εγκρίνει  συστάσεις  σχετικά  µε ADR, το 1998 και το 2001, καθορίζοντας  
έτσι εφαρ µοστέες  αρχές  για παρό µοια συστή µατα. Όσον  αφορά  συστή µατα ADR 
σχετικά  µε την προστασία  των καταναλωτών  (π.χ. EEJ-NET) είναι  εν εξελίξει  διάφορες  
πρωτοβουλίες36. Επίσης , το άρθρο  17 της οδηγίας  για το ηλεκτρονικό  εµπόριο  
ενθαρρύνει  την κατάρτιση  τέτοιων  µηχανισ µών. 
                                                 
36 Περισσότερες  πληροφορίες  διατίθενται  στην  ηλεκτρονική  διεύθυνση : 
http://europa.eu.int/comm/consumers/redress/out_of_court/index_en.htm . 
 
 28    Σε ορισµένες χώρες  υφίστανται  εξωδικαστικοί  µηχανισ µοί επανόρθωσης , µερικοί  από 
τους οποίους  έχουν  καθιερωθεί  νοµοθετικά , µολονότι  διαφέρουν  από πολλές  απόψεις , 
όπως  η προέλευση  (κλαδική  π.χ. άµεση προώθηση  πωλήσεων , προώθηση  µέσω 
ηλεκτρονικού  ταχυδρο µείου), η ‘δικαιοδοσία ’, οι εξουσίες  τους και οι κυρώσεις  (π.χ. 
αξιώσεις  αποζη µίωσης ), η συµµετοχή  συγκεκρι µένων  αρχών  (π.χ. των ΑΠ∆ , φορέων  για 
τα πρότυπα  της διαφή µισης) κλπ.. 
Για να είναι  επαρκώς  αποτελεσ µατικοί  οι µηχανισ µοί αυτοί  πρέπει  να τηρούνται  
ορισµένοι όροι, όπως  σχετικά  µε τον τρόπο  οργάνωσης  και προώθησής  τους, καθώς  και 
µε τον τρόπο  εξασφάλισης  της συµµόρφωσης  µέσω αποφάσεων . Για τη συγκρότηση  των 
εν λόγω  µηχανισ µών θα απαιτηθεί  επίσης  συνεργασία  µεταξύ  των αρχών  και του 
κλάδου . 
4.2.2.  Προτεινό µενες δράσεις  
Η δηµιουργία  και η χρήση  αποτελεσ µατικών  αυτορρυθ µιζόµενων  µηχανισ µών 
καταγγελιών  και µηχανισ µών εναλλακτικής  επίλυσης  διαφορών  υποστηρίζεται , κατά  το 
δυνατόν  µε βάση  σε υφιστά µενες πρωτοβουλίες  (π.χ. EEJ-NET). Μπορούν  να 
αποδειχθούν  ιδιαίτερα  χρήσι µοι σε περιπτώσεις  που θα ήταν  πολύ  δυσκολότερη  η 
επίτευξη  διεθνούς  συνεργασίας . 
4.3. Τεχνικά  θέµατα 
4.3.1.  Εξέταση  
Για την αντιµετώπιση  των µηνυµάτων  spam στο τεχνικό  µέτωπο  χρησι µοποιούνται  
διάφορες  λύσεις . Το πρόβλη µα αντιµετωπίζεται  επίσης  σοβαρά  και από την ιντερνετική  
κοινότητα  (π.χ. RIPE, IETF)37. Το παρόν  έγγραφο  δεν αναφέρεται  σε περισσότερο  
µακροπρόθεσ µες πρωτοβουλίες , όπως  νέα τεχνικά  πρότυπα  για ηλεκτρονικό  
ταχυδρο µείο. Οι πάροχοι  υπηρεσιών  Ίντερνετ  και ηλεκτρονικού  ταχυδρο µείου συχνά  
φράζουν  εισερχό µενο ταχυδρο µείο από εξυπηρετητές  που χρησι µοποιούνται  για την 
αποστολή  spam (’µ αύρη  λίστα ’) έως ότου  εντοπιστεί  η πηγή  του spam και αποκλειστεί  
από τη χρήση  του εξυπηρετητή . Επίσης , µεµονωµένοι χρήστες  µπορούν  να 
χρησι µοποιήσουν  λογισ µικό φιλτραρίσ µατος στο δικό τους τερµατικό  εξοπλισ µό, ή, 
µέσω παρόχων  υπηρεσιών  ηλεκτρονικών  επικοινωνιών , στους  εξυπηρετητές  τους. 
Ωστόσο , οι πρακτικές  και οι τεχνικές  φιλτραρίσ µατος δεν παρέχουν  όλες το ίδιο επίπεδο  
ελέγχου  χρήστη . Ούτε  προσφέρουν  τις ίδιες εγγυήσεις  όσον  αφορά  προστασία  
δεδοµένων  και ιδιωτικής  ζωής , όπως  η τήρηση  του απορρήτου  των επικοινωνιών . 
Ενδέχεται  επίσης  να µην έχουν  ακόµα προσαρ µοστεί  στο νέο καθεστώς  συγκατάθεσης  
που εφαρ µόζεται  στις χώρες  της ΕΕ για µηνύµατα/επικοινωνίες  που αφορούν  την 
προώθηση  πωλήσεων  (βάσει  προηγού µενης έγκρισης , ανάλογα  µε το µάρκετινγκ , 
µαζικής  και µη µαζικής  αποστολής ). Επίσης , µεγαλύτερη  διαφοροποίηση  µεταξύ  θεµιτού 
µάρκετινγκ  (π.χ. σύµµορφο  µε το καθεστώς  συγκατάθεσης ) και ανεπίκλητων  εµπορικών  
                                                 
37 Λόγου  χάρη , η οµάδα εργασίας  κατά  του spam στα RIPE (Ευρωπαϊκά  δίκτυα  πρωτοκόλλου  
Ίντερνετ ) δραστηριοποιείται  από το 1998 (βλέπε  το έγγραφο  “Good Practice for combating 
Unsolicited Bulk Email", στον  δικτυακό  τόπο  RIPE (βλέπε : http://www.ripe.net). Η IRTF 
(επιχειρησιακή  οµάδα έρευνας  στο Ίντερνετ ) συνέστησε  πρόσφατα  ερευνητική  οµάδα κατά  του 
spam (βλέπε : http://www.irtf.org/ch arters/asrg.html). Η οµάδα αυτή  ενδέχεται  να αναπτύξει  
ορισµένες τεχνολογίες  που θα µπορούσαν  να συµβάλουν  ως αφετηρία  για τις προσπάθειες  
τυποποίησης  στο πλαίσιο  της IETF (επιχειρησιακή  οµάδα τεχνολογίας  του Ίντερνετ ). 
 
 29    µηνυµάτων /επικοινωνιών  ενδέχεται  να επιτρέψει  την ανάπτυξη  αποτελεσ µατικότερου  
λογισ µικού φιλτραρίσ µατος. 
Ενώ οι νέες νοµικές διατάξεις  περί ανεπίκλητου  ηλεκτρονικού  ταχυδρο µείου εµπορικού  
χαρακτήρα  προσφέρουν  πρόσθετες  διασφαλίσεις  για το χρήστη  και µεγαλύτερη  
ασφάλεια  για τους παρόχους  υπηρεσιών  ώστε  κατ’αίτηση  να αναλα µβάνεται  δράση  
εναντίον  των φορέων  spam, το φιλτράρισ µα ενδέχεται  ευκαιριακά  να φράζει  νόµιµο 
ηλεκτρονικό  ταχυδρο µείο (‘ψευδοθετικό ’) ή να επιτρέπει  τη διάβαση  spam 
(‘ψευδοαρνητικό ’). Σε ορισµένες περιπτώσεις  µπορεί  να προκύψει  κίνδυνος , ένας 
αποστολέας  είτε ένας σκοπού µενος παραλήπτης  να αναλάβει  έννοµη δράση  έναντι  ενός 
παρόχου  υπηρεσιών  Ίντερνετ /ηλεκτρονικού  ταχυδρο µείου. Ορισ µένοι από τους 
παρόχους  αυτούς  προσφέρουν  εποµένως  στους  χρήστες  τους το φιλτράρισ µα ως 
κατ’επιλογήν  υπηρεσία , απαιτώντας  την άδειά  τους για την ενεργοποίησή  του. 
Μολονότι  τούτο  υπερβαίνει  το πεδίο  εφαρ µογής της παρούσας  ανακοίνωσης , µε τη 
χρήση  των τεχνικών  φιλτραρίσ µατος για την καταπολέ µηση του spam παρουσιάζονται  
και άλλα  θέµατα, όπως  τα διλήµµατα φιλτράρισ µα ή ελευθερία  έκφρασης , και 
φιλτράρισ µα ή συµβατική  υποχρέωση  των παρόχων  υπηρεσιών  για µετάδοση  
µηνυµάτων  ηλεκτρονικού  ταχυδρο µείου στους  πελάτες  των συνδρο µητών  τους. 
Όσον  αφορά  το φιλτράρισ µα στις υπηρεσίες  κινητών  επικοινωνιών , το διαφορετικό  
επιχειρη µατικό  περιβάλλον  για τις κινητές  υπηρεσίες  σε σύγκριση  µε τις σταθερές  
διαδικτυακές  υπηρεσίες  ενδεχο µένως  αιτιολογεί  την επιλογή  διαφορετικών  λύσεων . 
Συγκεκρι µένα, το προηγού µενο µοντέλο  θα περιλά µβανε  κατά  κανόνα  τέλη διανο µής 
ανά µήνυµα, που θα καθιστούσαν  δαπανηρότερα  τα µηνύµατα spam. Ωστόσο , ορισµένες 
νέες υπηρεσίες  περιλα µβάνουν  χρέωση  βάσει  ανάκτησης , και αυτό  σηµαίνει  ότι τα 
µηνύµατα spam αυξάνουν  τη δαπάνη  για τον παραλήπτη . Επιπλέον , ένα ηλεκτρονικό  
µήνυµα µπορεί  πλέον  να διανε µηθεί και σε κινητά  τερµατικά . Στην  περίπτωση  αυτή  θα 
µπορούσαν  να παρέχονται  στους  συνδρο µητές φίλτρα  και ευκολίες  θέασης  για τη 
διαχείριση  των µηνυµάτων  spam στις κινητές  επικοινωνίες . 
Προσοχή  πρέπει  επίσης  να δοθεί  στην  ανοιχτή  αναµετάδοση . Πρόκειται , εν συντο µία, 
για εξυπηρετητές  SMTP που µπορούν  να χρησι µοποιηθούν  για την αναµετάδοση  
µηνυµάτων  που έχουν  αποσταλεί  από χρήστες  εκτός  των τοπικών  χρηστών  του 
εξυπηρετητή . Κατά  το παρελθόν  οι περισσότερες  αναµεταδόσεις  ήταν  ανοιχτές . Ωστόσο  
όταν η αναµετάδοση  είναι  ανοιχτή  µπορεί  αρκετά  εύκολα  να χρησι µοποιηθεί  από φορείς  
spam για την αποστολή  ανεπίκλητων  µηνυµάτων /επικοινωνιών . Η λήψη  απλών  
αποτρεπτικών  µέτρων  θα περιόριζε  τις δυνατότητες  της εν λόγω  κατάχρησης  του 
συστή µατος. Το ίδιο ισχύει  για ανοιχτούς  µεσολαβητές , εξυπηρετητές  που λειτουργούν  
µε λογισ µικό το οποίο  παρέχει  τη δυνατότητα  άµεσης  αλληλεπίδρασης  µε το Ίντερνετ . 
4.3.2.  Προτεινό µενες δράσεις  
Καλούνται  τα κράτη  µέλη και οι αρµόδιες  αρχές  να αποσαφηνίσουν  στη χώρα  τους τους 
νοµικούς  όρους  βάσει  των οποίων  µπορούν  να λειτουργούν  διάφοροι  τύποι  λογισ µικού 
φιλτραρίσ µατος, συµπεριλα µβανο µένων  και των απαιτήσεων  για την προστασία  της 
ιδιωτικής  ζωής . 
Οι πάροχοι  λογισ µικού φιλτραρίσ µατος πρέπει  να εξασφαλίζουν  ότι τα συστή µατά τους 
είναι  συµβατά  µε το καθεστώς  συγκατάθεσης  και µε λοιπές  απαιτήσεις  της κοινοτικής  
νοµοθεσίας , συµπεριλα µβανο µένων  των απαιτήσεων  που αφορούν  το απόρρητο  των 
επικοινωνιών . 
 
 30    Οι χρήστες  πρέπει  να έχουν  την ευκαιρία  να διαχειρίζονται  τον τρόπο  µεταχείρισης  των 
εισερχο µένων  µηνυµάτων  spam ανάλογα  µε τις ατοµικές τους ανάγκες . Οι πάροχοι  
λογισ µικού φιλτραρίσ µατος πρέπει  να λαµβάνουν  υπόψη  τις συνέπειες  που έχουν  για 
τους χρήστες  τα ‘ψευδοθετικά ’, ‘ψευδοαρνητικά ’, ορισµένες µορφές  φιλτραρίσ µατος 
που βασίζεται  στο περιεχό µενο, καθώς  και τα πιθανά  συνδεό µενα θέµατα ευθύνης . 
Οι εταιρίες  φιλτραρίσ µατος θα πρέπει  να συνεργάζονται  µε τα ενδιαφερό µενα µέρη για 
την ανάπτυξη  τεχνικών  αναγνώρισης  των ηλεκτρονικών  µηνυµάτων  που αφορούν  
προώθηση  πωλήσεων  και τα οποία  αντιστοιχούν  σε αποδεκτές  πρακτικές  µάρκετινγκ  
βάσει  της κοινοτικής  νοµοθεσίας , συµπεριλα µβανο µένων  των ‘ιστοσφραγίδων ’, της 
σήµανσης  κλπ.. 
Οι πάροχοι  υπηρεσιών  ηλεκτρονικού  ταχυδρο µείου (και, κατά  περίπτωση , υπηρεσιών  
κινητών  επικοινωνιών ) θα πρέπει  να προσφέρουν  στους  πελάτες  τους τη δυνατότητα  
κατ’αίτηση  επιλογής  ευκολιών  ή υπηρεσιών  φιλτραρίσ µατος, καθώς  και πληροφορίες  
σχετικά  µε υπηρεσίες  και προϊόντα  τρίτων  για φιλτράρισ µα, που είναι  διαθέσι µα σε 
τελικούς  χρήστες . 
Οι ιδιοκτήτες  εξυπηρετητών  ταχυδρο µείου θα πρέπει  να εξασφαλίζουν  ότι οι 
εξυπηρετητές  τους είναι  ασφαλείς , ώστε  να µην βρίσκονται  σε σύνδεση  ‘ανοιχτής  
αναµετάδοσης ’ (εάν τούτο  δεν απαιτείται ). Το ίδιο ισχύει  και για τους ανοιχτούς  
µεσολαβητές . 
5. ∆ΡΑΣΕΙΣ  ΕΥΑΙΣΘΗΤΟΠΟΙΗΣΗΣ  
Το παρόν  κεφάλαιο  σχετικά  µε δράσεις  ευαισθητοποίησης  καλύπτει  τις προταθείσες  
δράσεις  σε πεδία  όπως  η πρόληψη /αποτροπή , η ευαισθητοποίηση  των καταναλωτών , η 
σύνταξη  εκθέσεων . 
5.1. Εξέταση  
Τα κράτη  µέλη της ΕΕ όφειλαν  να έχουν  µεταφέρει  στην  εθνική  τους νοµοθεσία  το νέο 
καθεστώς  συγκατάθεσης  όσον  αφορά  ανεπίκλητα  ηλεκτρονικά  µηνύµατα έως την 31η 
Οκτωβρίου  2003 το αργότερο . Μολονότι  δόθηκε  αρκετή  δηµοσιότητα  µέσω του τύπου  
στη νέα αυτή  µέθοδο , παρα µένουν  ορισµένες αβεβαιότητες  µεταξύ  των συντελεστών  της 
αγοράς  και των πωλητών  ως προς  το τί ακριβώς  σηµαίνει  στην  πράξη  η 
‘συγκατάθεση ’38. 
Για τη νέα αυτή  µέθοδο  δίδεται  η δυνατότητα  στους  χρήστες  να συναινούν  ή όχι για την 
παραλαβή  µηνυµάτων  εµπορικού  χαρακτήρα . Προς  τούτο  όµως πρέπει  να έχουν  
επίγνωση  των βασικών  εφαρ µοστέων  κανόνων  για τα ανεπίκλητα  µηνύµατα καθώς  και 
να γνωρίζουν  πού µπορούν  να αναφέρουν  ενδεχό µενα προβλή µατα. 
                                                 
38 Περαιτέρω  πληροφόρηση  σχετικά  µε τους εφαρ µοστέους  κανόνες  για τις ανεπίκλητες  
επικοινωνίες  βάσει  της οδηγίας  2002/58/ ΕΚ διατίθενται  στην  ακόλουθη  ηλεκτρονική  διεύθυνση : 
http://europa.eu.int/information_society/topics/ ecomm/all_about/todays_framework/privacy_prote
ction/index_en.htm#unsolicited . 
 
 31    . 
Βέλτιστη  πρακτική  
Η αρµόδια αρχή  του ΗΒ για την προστασία  των δεδοµένων , λίγες  εβδο µάδες προτού  τεθούν  σε ισχύ οι 
νέοι κανονισ µοί για την εφαρ µογή της οδηγίας , δηµοσίευσε  έγγραφο  κατευθύνσεων  όπου  επεξηγούνται  οι 
νέοι κανόνες  στο ΗΒ, µε ειδικό  τµήµα που αφορά  την προώθηση  πωλήσεων  µε ηλεκτρονικά  µέσα. Η 
επιτροπή  πληροφοριών  ανακοίνωσε  επίσης  ότι, όταν  τεθούν  σε ισχύ οι κανόνες , θα διατίθενται  - δικτυακά  
και από τα γραφεία  της - σχετικά  έντυπα  καταγγελιών , όπου  θα περιλα µβάνονται  οι απαιτού µενες 
πληροφορίες39. 
Οι χρήστες  πρέπει  επίσης  να αντιληφθούν  τους κινδύνους  που συνεπάγεται  η 
κοινοποίηση  των προσωπικών  τους δεδοµένων  µέσω του Ίντερνετ  (π.χ. που αφήνουν  
όταν επισκέπτονται  δικτυακούς  τόπους , Usenet) και θα πρέπει  να προσαρ µόσουν  τη 
συµπεριφορά  τους ανάλογα . 
Τέλος , πρέπει  να γνωρίζουν  τί είναι  το λογισ µικό φιλτραρίσ µατος στην  αγορά  και τί 
µπορούν  να κάνουν  για αυτούς  οι πάροχοι  υπηρεσιών  και λογισ µικού (π.χ. πάροχοι  
υπηρεσιών  Ίντερνετ , ηλεκτρονικού  ταχυδρο µείου). 
Βέλτιστη  πρακτική  
Η ‘Commission Nationale Informatique et Libertés’ (‘CNIL’), δηλαδή  η γαλλική  αρχή  για την προστασία  
των δεδοµένων , έχει αναρτήσει  στο δικτυακό  της τόπο  εκτετα µένο πληροφοριακό  φάκελο  αναφορικά  µε 
τις διάφορες  πτυχές  του spam: τα αποτελέσ µατα της εµπειρίας  από την ηλεκτρονική  θυρίδα  της και τις 
περιπτώσεις  που παραπέ µφθηκαν  στις δικαστικές  αρχές  (βλέπε  παρακάτω ), βασικές  κατευθύνσεις  για την 
αποφυγή  spam, πληροφορίες  για την καταγγελία , στοιχεία  ενώσεων  χρηστών  που δραστηριοποιούνται  στο 
πεδίο  κλπ.. 
Στα περισσότερα  κράτη  µέλη έχουν  πραγ µατοποιηθεί  ή προγρα µµατίζονται  
δραστηριότητες  ευαισθητοποίησης  όσον  αφορά  το νέο καθεστώς  συγκατάθεσης · 
ωστόσο , παρουσιάζονται  µεγάλες  διαφορές  ως προς  τον χρόνο  προγρα µµατισµού, το 
χαρακτήρα  των παρεχό µενων  πληροφοριών , το κοινό  στόχος  και τα εµπλεκό µενα µέρη. 
Ορισ µένα κράτη  µέλη περιµένουν  έως ότου  τεθούν  σε ισχύ οι σχετικοί  νόµοι τους. Η 
δηµόσια διαβούλευση  σχετικά  µε την εφαρ µογή της οδηγίας  2002/58/ ΕΚ συνέβαλε  στην  
ευαισθητοποίηση  του κοινού , όπου  οργανώθηκε . 
Για τις δραστηριότητες  αυτές  µπορούν  να είναι  υπεύθυνες  διάφορες  αρχές , ανάλογα  µε 
τις εκάστοτε  εξουσίες  τους σε κάθε  κράτος  µέλος (π.χ. ΑΠ∆ , ΕΡΑ , ΑΠΚ , συνήγοροι  
µεσολαβητές ). Ο συντονισ µός µεταξύ  των διάφορων  αρµόδιων  αρχών  δεν υφίσταται  
(ακόµα) σε όλα τα κράτη  µέλη. Σε µερικά  κράτη  µέλη φαίνεται  ότι υπάρχει  συµµετοχή  
των υπουργείων . Συχνά  συµµετέχουν  και κλαδικές  ενώσεις . Στις δραστηριότητες  αυτές  
εµπλέκονται  ενίοτε  και ενώσεις  καταναλωτών  ή χρηστών . 
Ορισ µένα µέρη του κλάδου  έχουν  επίσης  αναλάβει  δραστηριότητες  αύξησης  της 
ευαισθητοποίησης  σε εθνικό , κοινοτικό  ή παγκόσ µιο επίπεδο , µολονότι  και στην  
περίπτωση  αυτή  µπορεί  να υπάρχει  µεγάλη  διαφορά  µεταξύ  των εν λόγω  
δραστηριοτήτων . Περιλα µβάνονται : 
                                                 
39 Βλ.: 
http://www.dti.gov.uk/industries/ecommunications /directive_on_privacy_electronic_communicati
ons_2002/58/EC.html#guidance   
 
 32    Το πρόγρα µµα για ασφαλέστερο  
Ίντερνετ  και το spam 
Η Ευρωπαϊκή  Επιτροπή  δηµοσίευσε
πρόσκληση  για υποβολή  προτάσεων  στο
πλαίσιο  του προγρά µµατος για
ασφαλέστερο  Ίντερνετ · µπορούν  να 
προταθούν  έργα  που αφορούν  τα 
µηνύµατα spam στις διάφορες  εκάστοτε  
δράσεις , π.χ. στην  ευαισθητοποίηση . Τα 
προγρά µµατα που θα επιλεγούν  στην  
πρώτη  αξιολόγηση  της εν λόγω  
πρόσκλησης  θα µπορούσαν  να αρχίσουν  
το Μάιο  του 2004. 
Η Επιτροπή  καταρτίζει  επί του παρόντος
πρόταση  για επακόλουθο  πρόγρα µµα, 
αποκαλού µενο Safer Internet plus, όπου
θα προτείνεται  η χρηµατοδότηση  
περαιτέρω  µέτρων  για την αντιµετώπιση  
παράνο µου και επιβλαβούς  
περιεχο µένου, καθώς  και ανεπιθύ µητου  
περιεχο µένου, όπως  τα µηνύµατα spam. 
http://www.europa.eu.int/information_society
/programmes/iap/call/index_en.htm  – πρακτικοί  οδηγοί  για τους φορείς  άµεσης  προώθησης  στην  αγορά  ή εκστρατείες  που 
απευθύνονται  συγκεκρι µένα στον  τοµέα των επικοινωνιών · 
– γενικές  κατευθύνσεις  προς  τους καταναλωτές  σχετικά  µε κώδικες  δεοντολογίας , 
µηχανισ µούς καταγγελιών  και φιλτράρισ µα· 
– πλατφόρ µες/οµάδες εργασίας  για επεξεργασία  βέλτιστης  πρακτικής  στις επικοινωνίες  
εµπορικού  χαρακτήρα . 
. 
5.2. Προτεινό µενες δράσεις  
Για την επίτευξη  υψηλού  επιπέδου  κατανόησης  σχετικά  µε τις νέες επιταγές  και 
απαγορεύσεις  αναφορικά  µε τα ηλεκτρονικά  µηνύµατα εµπορικού  χαρακτήρα , απαιτείται  
βραχυπρόθεσ µα ανάληψη  ευρύτερης  και διαρκούς  δράσης  σε όλα τα κράτη  µέλη, τόσο  
στην  πρόληψη  όσο και στην  επιβολή . Θα πρέπει  να παρέχονται  πρακτικές  πληροφορίες  
σχετικά  µε την πρόληψη /αποφυγή , αποδεκτές  πρακτικές  προώθησης  πωλήσεων  καθώς  
και σχετικά  µε τεχνικές  και νοµικές λύσεις  στη διάθεση  των χρηστών . 
Καλούνται  όλα τα µέρη να συµµετάσχουν  στο βαθµό που τους αναλογεί  σε 
δραστηριότητες  ευαισθητοποίησης , από κράτη  µέλη και αρµόδιες  αρχές  έως επιχειρήσεις  
και ενώσεις  καταναλωτών /χρηστών . Κράτη  µέλη και αρµόδιες  αρχές  που δεν έχουν  
ακόµα συµµετάσχει  καλούνται  να δροµολογήσουν  ή να υποστηρίξουν  σχετικές  
εκστρατείες  στις αρχές  του 2004. 
Ιδιαίτερα  όσον  αφορά  τον χαρακτήρα  των 
παρεχό µενων  πληροφοριών  οι δραστηριότητες  
που στοχεύουν  σε επιχειρήσεις  ή/και 
καταναλωτές  θα πρέπει  να περιλα µβάνουν : 
– εξασφάλιση  βασικού  αλλά  ευρύτερου  
επιπέδου  κατανόησης  των νέων  κανόνων  
και των δικαιω µάτων  τους µε βάση  τους 
κανόνες  αυτούς · 
– πρακτικές  πληροφορίες  σχετικά  µε 
αποδεκτές  πρακτικές  προώθησης  πωλήσεων  
βάσει  του καθεστώτος  συγκατάθεσης , 
συµπεριλα µβανο µένης αποσαφήνισης  όσον  
αφορά  τη θεµιτή συλλογή  δεδοµένων  
προσωπικού  χαρακτήρα · 
– πρακτικές  πληροφορίες  για καταναλωτές  ως 
προς  τεχνογνωσία  αποφυγής  spam ( π.χ. 
χρήση  των δεδοµένων  προσωπικού  
χαρακτήρα  κλπ.)· 
– πρακτικές  πληροφορίες  για καταναλωτές  
σχετικά  µε διαθέσι µα προϊόντα  και 
υπηρεσίες  για την αποφυγή  spam ( π.χ. 
φιλτράρισ µα, ασφάλεια )· 
 
 33    – πληροφορίες  σχετικά  µε πρακτικά  µέτρα αντιµετώπισης  του spam, όπου  
συµπεριλα µβάνονται  µηχανισ µοί καταγγελιών  και συστή µατα εναλλακτικής  επίλυσης  
διαφορών , εφόσον  υφίστανται . 
Οι δράσεις  αυτές  θα πρέπει  να απευθύνονται  στις ακόλουθες  οµάδες στόχου : 
α) εταιρίες  που συµµετέχουν  ή χρησι µοποιούν  απευθείας  προώθηση  πωλήσεων , 
β) καταναλωτές  που είναι  συνδρο µητές υπηρεσιών  ηλεκτρονικού  ταχυδρο µείου, 
συµπεριλα µβανο µένων  υπηρεσιών  SMS, και  
γ) παρόχους  υπηρεσιών  ηλεκτρονικού  ταχυδρο µείου, συµπεριλα µβανο µένων  
παρόχων  κινητών  υπηρεσιών . 
Θα πρέπει  να διεξαχθούν  δραστηριότητες  ευαισθητοποίησης  µε διάφορα  µέσα (όχι µόνο 
δικτυακά ), αποβλέποντας  σε επιτυχη µένη στόχευση  του εκάστοτε  κοινού . Σηµαντική  
από την άποψη  αυτή  είναι  η συµµετοχή  του κλάδου  και των ενώσεων  των καταναλωτών . 
Θα πρέπει  να εξασφαλιστεί  η συνεργασία  µεταξύ  των διάφορων  πιθανών  πρωτοβουλιών . 
Στις δραστηριότητες  που απαριθ µούνται  παραπάνω  θα πρέπει  να γίνεται  επίσης  αναφορά  
σε αποτελεσ µατικούς  κλαδικούς  κώδικες  δεοντολογίας , µηχανισ µούς καταγγελιών , 
σήµανση  (π.χ. ‘σήµατα εµπιστοσύνης ’) και σε προγρά µµατα πιστοποίησης , κατά  
περίπτωση . 
Οι υπηρεσίες  της Επιτροπής  παρέχουν  ήδη πληροφορίες  για τα βασικά  στοιχεία  του 
καθεστώτος  συγκατάθεσης , στον  δικτυακό  τόπο  EUROPA40. Θα παρέχονται  επίσης  
παραπο µπές, µέσω υπερσυνδέσ µων, που θα αφορούν  εθνικές  πτυχές  της εφαρ µογής, 
καθώς  επίσης  και βασικά  στοιχεία  και τάσεις  για το φαινό µενο spam, όπου  είναι  
διαθέσι µα. Οι υπηρεσίες  της Επιτροπής  θα χρησι µοποιήσουν  επίσης  τα Euro Info 
Centres ως κέντρα  διάδοσης  πληροφοριών  σχετικά  µε τους νέους  κανόνες . 
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ  
Το φαινό µενο των µηνυµάτων  spam συνιστά  µία από τις σηµαντικότερες  προκλήσεις  
που αντιµετωπίζει  σήµερα το Ίντερνετ . Απαιτείται  ανάληψη  δράσης  σε διάφορα  µέτωπα , 
όχι µόνο στην  αποτελεσ µατική  επιβολή  των διατάξεων  και στη διεθνή  συνεργασία , αλλά  
και στην  αυτορρύθ µιση και σε τεχνικές  λύσεις  εκ µέρους  του κλάδου , καθώς  επίσης  και 
σε ό,τι αφορά  την ευαισθητοποίηση  των καταναλωτών . Στον  παρακάτω  πίνακα  
συνοψίζονται  οι σειρές  των δράσεων  που προσδιορίζονται  στην  παρούσα  ανακοίνωση . 
Η Επιτροπή  θα υποστηρίξει  κατά  το δυνατόν  τις προσπάθειες  αυτές , εναπόκειται  όµως 
κατά  κύριο  λόγο  στα κράτη  µέλη της ΕΕ και στις αρµόδιες  αρχές , στον  κλάδο  και στους  
καταναλωτές  και χρήστες  του Ίντερνετ  και των υπηρεσιών  ηλεκτρονικών  επικοινωνιών  
να συµβάλουν  στο βαθµό που τους αναλογεί  σε εθνικό  και διεθνές  επίπεδο . 
Η ολοκληρω µένη και παράλληλη  εφαρ µογή της σειράς  δράσεων  που προσδιορίζονται  
στην  παρούσα  ανακοίνωση , και που έχουν  την ευρύτερη  υποστήριξη  των 
ενδιαφερο µένων  µερών , µπορεί  να συµβάλει  σε µεγάλο  βαθµό στον  περιορισ µό του 
όγκου  των µηνυµάτων  spam, που σήµερα διακυβεύουν  τα οφέλη  του ηλεκτρονικού  
                                                 
40
 http://europa.eu.int/information_society/topics/ecomm/highlights/current_spotlights/spa
m/index_en.htm   
 
 34    ταχυδρο µείου και των λοιπών  ηλεκτρονικών  επικοινωνιών  για τις κοινωνίες  και τις 
οικονο µίες µας. 
Η Επιτροπή  θα παρακολουθήσει  την εφαρ µογή των εν λόγω  δράσεων  κατά  τη διάρκεια  
του 2004, µ εταξύ  άλλων  µέσω της άτυπης  οµάδας  για τα ανεπίκλητα  
µηνύµατα/επικονωνίες . Το αργότερο  έως το τέλος  του 2004 θα εκτιµήσει την ενδεχό µενη 
ανάγκη  ανάληψης  πρόσθετης  ή διορθωτικής  δράσης . 
 
 35     
ΠΙΝΑΚΑΣ  ∆ΡΑΣΕΩΝ  ΠΟΥ  ΠΡΟΣ∆ΙΟΡΙΖΟΝΤΑΙ  ΣΤΗΝ  ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ  
Στον  παρακάτω  πίνακα  συνοψίζονται  οι δράσεις  που προσδιορίζονται  στην  ανακοίνωση . Για 
τους σκοπούς  του πίνακα  απαριθ µούνται  χωριστά  οι δράσεις  της Επιτροπής  και των υπηρεσιών  
της Επιτροπής . Όπως  αναφέρθηκε  παραπάνω , οι δράσεις  συνδέονται  µε διάφορους  τρόπους  
µεταξύ  τους και θα πρέπει  να εφαρ µοστούν  κατά  το δυνατόν  παράλληλα  και κατά  
ολοκληρω µένο τρόπο . 
I – Αποτελεσ µατική  εφαρ µογή και επιβολή  εκ µέρους  κρατών  µελών  και αρµοδίων  αρχών  
Ως προαπαιτού µενο πρέπει , χωρίς  περαιτέρω  καθυστέρηση , τα κράτη  µέλη να µεταφέρουν  στην  εθνική  
τους νοµοθεσία  την οδηγία  για την προστασία  της ιδιωτικής  ζωής  στις ηλεκτρονικές  επικοινωνίες , ιδίως  τις 
διατάξεις  που αφορούν  ανεπίκλητα  µηνύµατα/επικοινωνίες . 
Τα κράτη  µέλη και οι αρµόδιες  αρχές  θα πρέπει  να αξιολογήσουν  την αποτελεσ µατικότητα  των οικείων  
µηχανισ µών επιβολής  ως προς  ένδικα  µέσα και κυρώσεις , µηχανισ µούς καταγγελιών , συνεργασία  εντός  
της ΕΕ και µε τρίτες  χώρες , καθώς  και παρακολούθηση . Τα κράτη  µέλη θα πρέπει  επίσης  να εκπονήσουν  
εθνικές  στρατηγικές  για την εξασφάλιση  της συνεργασίας  µεταξύ  ΑΠ∆ , ΑΠΚ  και ΕΡΑ , καθώς  και να 
αποφύγουν  την αλληλεπικάλυψη  και επανάληψη  εργασιών  µεταξύ  των αρχών . 
Τα κράτη  µέλη και οι αρµόδιες  αρχές  θα πρέπει  ιδίως : 
(α) Αποτελεσ µατικά  ένδικα  µέσα και κυρώσεις  
- να δηµιουργηθούν  κατάλληλες  δυνατότητες  ώστε  τα θύµατα να αξιώσουν  αποζη µίωση  και να 
προβλεφθούν  πραγ µατικές  κυρώσεις , συµπεριλα µβανο µένων  κατά  περίπτωση  οικονο µικών  και ποινικών · 
- σε κράτη  µέλη όπου  δεν υφίστανται  διοικητικά  µέσα προσφυγής , να εξεταστεί  το ενδεχό µενο θέσπισής  
τους για την επιβολή  των νέων  κανόνων · 
- να προικιστούν  οι αρµόδιες  αρχές  µε τις απαιτού µενες εξουσίες  διερεύνησης  και επιβολής . 
(β) Μηχανισ µοί καταγγελιών  
- να καθιερωθούν  κατάλληλοι  µηχανισ µοί καταγγελιών , συµπεριλα µβανο µένων  των αποκλειστικών  
ηλεκτρονικών  θυρίδων  για τις καταγγελίες  των χρηστών · 
- να συντονιστεί  η δράση  των διάφορων  εµπλεκό µενων  αρµόδιων  εθνικών  αρχών . 
(γ) ∆ιασυνοριακές  καταγγελίες  και συνεργασία  σε θέµατα επιβολής  εντός  της ΕΕ 
- να χρησι µοποιηθεί  ο υφιστά µενος ή εάν απαιτηθεί  να δηµιουργηθεί  µηχανισ µός σύνδεσης  µέσω του 
οποίου  µπορούν  να συνεργάζονται  οι εθνικές  αρχές  για την επίτευξη  διασυνοριακής  επιβολής  των 
κανόνων  (ανταλλαγή  πληροφοριών , αµοιβαία  συνδρο µή) εντός  της ΕΕ. Στο πλαίσιο  αυτό , όσον  αφορά  
ιδίως  δόλια  και απατηλά  µηνύµατα spam, καλούνται  το Κοινοβούλιο  και το Συµβούλιο  να συµφωνήσουν  
το ταχύτερο  δυνατό  τον προτεινό µενο κανονισ µό για τη συνεργασία  στην  προστασία  των καταναλωτών  
και να εξετάσουν  σε ποιο βαθµό θα πρέπει  η οδηγία  για την προστασία  της ιδιωτικής  ζωής  στις 
ηλεκτρονικές  επικοινωνίες  να προστεθεί  στο πεδίο  εφαρ µογής του κανονισ µού. 
(δ) Συνεργασία  µε τρίτες  χώρες  
- να συµµετέχουν  ενεργά  σε πολυ µερή φόρου µ (π.χ. ΟΟΣΑ ) για την εκπόνηση  λύσεων  σε διεθνές  επίπεδο · 
- να ενισχύσουν  ή να αναλάβουν  διµερή συνεργασία  µε τρίτες  χώρες , 
- να διερευνήσουν  από κοινού  µε την Επιτροπή  τις επιµέρους  πρωτοβουλίες  που θα µπορούσαν  να 
αναλάβουν  για τη διευκόλυνση  της διεθνούς  συνεργασίας · 
- να συνεργαστούν  µε τον ιδιωτικό  τοµέα για την ιχνηλασία  των αποστολέων  spam µε την επιφύλαξη  των 
καταλλήλων  νοµικών διασφαλίσεων . 
(ε) Παρακολούθηση  
- να εξασφαλίσουν  ότι διαθέτουν  τις απαιτού µενες πληροφορίες  και στατιστικά  στοιχεία  για τη 
στοχοθέτηση  των προσπαθειών  τους όσον  αφορά  την επιβολή , κατά  περίπτωση  σε συνεργασία  µε τον 
κλάδο  και συνεκτι µώντας  τις εν εξελίξει  εργασίες  του ΟΟΣΑ  σε θέµατα µετρήσεων . 
. 
 
 36    II – Κλαδική  αυτορρύθ µιση και τεχνικές  δράσεις  
Οι συντελεστές  της αγοράς  (π.χ. πάροχοι  υπηρεσιών  Ίντερνετ  και ηλεκτρονικού  ταχυδρο µείου, φορείς  
εκµετάλλευσης  κινητών  επικοινωνιών , εταιρίες  λογισ µικού, φορείς  άµεσης προώθησης  πωλήσεων ) θα 
πρέπει  να εργαστούν  ώστε  το καθεστώς  συγκατάθεσης  να καταστεί  καθη µερινή  πρακτική , κατά  περίπτωση  
σε συνεργασία  µε ενώσεις  καταναλωτών /χρηστών  και µε αρµόδιες  αρχές , ιδίως : 
(α) ∆ράσεις  αυτορρύθ µισης 
- να αξιολογήσουν , και εφόσον  απαιτηθεί  να προσαρ µόσουν , τις συµβατικές  πρακτικές  των παρόχων  
υπηρεσιών  (Ίντερνετ , ηλεκτρονικό  ταχυδρο µείο, φορείς  εκµετάλλευσης  κινητών  επικοινωνιών ) προς  τους 
συνδρο µητές και τους επιχειρη µατικούς  εταίρους · να παρέχουν  πληροφορίες  για το φιλτράρισ µα και κατά  
το δυνατόν  να παρέχουν  λογισ µικό ή υπηρεσίες  φιλτραρίσ µατος ως κατ’επιλογήν  υπηρεσία  στους  πελάτες  
- να προσαρ µόζουν  τις πρακτικές  άµεσης προώθησης  πωλήσεων  στο καθεστώς  συγκατάθεσης , και κατά  το 
δυνατόν  να συµφωνούν  ειδικές  σύννο µες µεθόδους  για τη συλλογή  δεδοµένων  προσωπικού  χαρακτήρα  
(π.χ. συστή µατα ‘διπλής ’ ή ‘επιβεβαιω µένης’ συγκατάθεσης ) 
- να αναπτύσσουν  και διαδίδουν  αποτελεσ µατικούς  κώδικες  ορθής  πρακτικής  (π.χ. πρωτοβουλία  FEDMA) 
σύµφωνους  µε το καθεστώς  συγκατάθεσης , σε συνεργασία  κατά  περίπτωση  µε την οµάδα εργασίας  του 
άρθρου  29 για την προστασία  των δεδοµένων  ή µε αρµόδιες  εθνικές  αρχές  
- να εξετάζουν  τη χρήση  σήµανσης  για µηνύµατα ηλεκτρονικού  ταχυδρο µείου και βάσεις  δεδοµένων  
σύµφωνες  µε το καθεστώς  συγκατάθεσης  ώστε  να συµβάλλουν  στην  αναγνώρισή  τους από χρήστες  (και 
από φίλτρα ), σύµφωνα  µε την οδηγία  για το ηλεκτρονικό  εµπόριο  
- να χρησι µοποιούν  ή να δηµιουργούν  εφόσον  απαιτηθεί , αποτελεσ µατικούς  αυτορρυθ µιζόµενους  
µηχανισ µούς καταγγελιών  και µηχανισ µούς εναλλακτικής  επίλυσης  διαφορών  (ADR) βασιζό µενοι κατά  το 
δυνατόν  σε υφιστά µενες πρωτοβουλίες  (π.χ. EEJ-NET). 
(β) Τεχνικές  δράσεις  
- (Οι παρόχοι  λογισ µικού φιλτραρίσ µατος) πρέπει  να εξασφαλίζουν  ότι τα συστή µατά τους είναι  συµβατά  
µε το καθεστώς  συγκατάθεσης  και λοιπές  απαιτήσεις  της κοινοτικής  νοµοθεσίας , συµπεριλα µβανο µένων  
απαιτήσεων  που συνδέονται  µε το απόρρητο  των επικοινωνιών · καλούνται  τα κράτη  µέλη και οι αρµόδιες  
αρχές  να αποσαφηνίσουν  τους νοµικούς  όρους  στη χώρα  τους, βάσει  των οποίων  µπορούν  να λειτουργούν  
διάφοροι  τύποι  λογισ µικού φιλτραρίσ µατος, συµπεριλα µβανο µένων  και των απαιτήσεων  για την 
προστασία  της ιδιωτικής  ζωής  
- (Οι πάροχοι  λογισ µικού φιλτραρίσ µατος) πρέπει  να λαµβάνουν  υπόψη  τις συνέπειες  για τους χρήστες  
από ‘ψευδοθετικές ’, ‘ψευδοαρνητικές ’, ορισµένες µορφές  φιλτραρίσ µατος βάσει  περιεχο µένου, καθώς  και 
τα πιθανά  συναφή  θέµατα ευθύνης . Στους  χρήστες  θα πρέπει  να δοθεί  η ευκαιρία  να αποφασίζουν  σχετικά  
µε τον τρόπο  χειρισ µού εισερχό µενων  µηνυµάτων  spam, ανάλογα  µε τις ατοµικές τους ανάγκες  
- (Οι πάροχοι  λογισ µικού φιλτραρίσ µατος) θα πρέπει  να συνεργάζονται  µε ενδιαφερό µενα µέρη για την 
ανάπτυξη  τεχνικών  αναγνώρισης  ηλεκτρονικών  µηνυµάτων  θεµιτής προώθησης  πωλήσεων  (δηλ. που 
αντιστοιχούν  σε αποδεκτές  πρακτικές  µάρκετινγκ  βάσει  της κοινοτικής  νοµοθεσίας ) π.χ. σήµανση  
- (Οι πάροχοι  υπηρεσιών  ηλεκτρονικού  ταχυδρο µείου και, κατά  περίπτωση , κινητών  υπηρεσιών ) θα πρέπει  
να παρέχουν  ευκολίες  ή υπηρεσίες  φιλτραρίσ µατος στους  πελάτες  τους κατ’επιλογήν  και έπειτα  από 
αίτησή  τους, καθώς  επίσης  και πληροφορίες  σχετικά  µε υπηρεσίες  και προϊόντα  τρίτων  όσον  αφορά  το 
φιλτράρισ µα, που είναι  διαθέσι µα σε τελικούς  χρήστες  
- (Οι ιδιοκτήτες  εξυπηρετητών  ταχυδρο µείου) θα πρέπει  να εξασφαλίζουν  ότι οι εξυπηρετητές  τους έχουν  
ασφαλιστεί  κατάλληλα  ώστε  να µην βρίσκονται  σε ‘ανοιχτή  αναµετάδοση ’ (εφόσον  αυτό  δεν 
αιτιολογείται ). Το ίδιο ισχύει  και για ανοιχτούς  πληρεξούσιους  εξυπηρετητές . 
. 
 
 37    III – ∆ράσεις  ευαισθητοποίησης  από κράτη  µέλη, τον κλάδο  και ενώσεις  
καταναλωτών /χρηστών  
Καλούνται  τα κράτη  µέλη και οι αρµόδιες  αρχές  που δεν έχουν  ακόµα δροµολογήσει  εκστρατείες  
υποστήριξης  να το πράξουν  στις αρχές  του 2004. 
Όλα τα µέρη, από τα κράτη  µέλη και τις αρµόδιες  αρχές  έως τις επιχειρήσεις  του κλάδου  και τις ενώσεις  
καταναλωτών  ή/και χρηστών , θα πρέπει  να δραστηριοποιηθούν  σε εκστρατείες  πρακτικής  πληροφόρησης  
σχετικά  µε την πρόληψη /αποτροπή , τις αποδεκτές  πρακτικές  προώθησης  πωλήσεων , καθώς  και σε λύσεις  
τεχνικού  και νοµικού χαρακτήρα  που διατίθενται  για χρήστες , ιδίως : 
- Να στοχεύουν  δράσεις  σε α) εταιρίες  που συµµετέχουν  ή χρησι µοποιούν  απευθείας  προώθηση  
πωλήσεων , β) καταναλωτές  που είναι  συνδρο µητές υπηρεσιών  ηλεκτρονικού  ταχυδρο µείου, 
συµπεριλα µβανο µένων  υπηρεσιών  SMS και γ) παρόχους  υπηρεσιών  ηλεκτρονικού  ταχυδρο µείου, 
συµπεριλα µβανο µένων  παρόχων  κινητών  υπηρεσιών . 
- Να παρέχουν  στις επιχειρήσεις  ή/και στους  καταναλωτές : 
- βασική  αλλά  ευρύτερη  αντίληψη  των νέων  κανόνων  καθώς  και των δικαιω µάτων  που διαθέτουν  µε τους 
νέους  αυτούς  κανόνες · 
- χρήσι µες πληροφορίες  για αποδεκτές  πρακτικές  προώθησης  πωλήσεων  βάσει  του καθεστώτος  
συγκατάθεσης , συµπεριλα µβανο µένης της αποσαφήνισης  όσον  αφορά  τη θεµιτή συλλογή  δεδοµένων  
προσωπικού  χαρακτήρα · 
- χρήσι µες πληροφορίες  για καταναλωτές  ώστε  να γνωρίζουν  τρόπους  αποφυγής  του spam (π.χ. χρήση  
δεδοµένων  προσωπικού  χαρακτήρα  κλπ.)· 
- χρήσι µες πληροφορίες  για καταναλωτές  σχετικά  µε διαθέσι µα προϊόντα  και υπηρεσίες  για την αποφυγή  
του spam (π.χ. φιλτράρισ µα, ασφάλεια )· 
- πληροφορίες  σχετικά  µε πρακτικά  µέτρα αντιµετώπισης  του spam, συµπεριλα µβανο µένων  µηχανισ µών 
καταγγελιών  και συστη µάτων  εναλλακτικής  επίλυσης  διαφορών , εφόσον  υφίστανται · 
- παραπο µπή σε αποτελεσ µατικούς  κλαδικούς  κώδικες  δεοντολογίας , µηχανισ µούς καταγγελιών , σήµανση  
(π.χ. ‘σήµατα εµπιστοσύνης ’) και προγρά µµατα πιστοποίησης , εφόσον  υφίστανται · 
- διεξαγωγή  των εν λόγω  δραστηριοτήτων  ευαισθητοποίησης  µέσα από διαφορετικούς  διαύλους , 
ηλεκτρονικούς , δικτυακούς  και µη, µε σκοπό  την αποτελεσ µατική  προσέγγιση  του εκάστοτε  κοινού . 
Από την άποψη  αυτή  είναι  σηµαντική  η εµπλοκή  του κλάδου  και των ενώσεων  καταναλωτών . Θα πρέπει  
να εξασφαλιστεί  συντονισ µός µεταξύ  των διάφορων  πιθανών  πρωτοβουλιών . 
. 
 
 38    IV – ∆ράσεις  της Επιτροπής /των υπηρεσιών  της Επιτροπής  
Κατά  τη διάρκεια  του 2004 η Επιτροπή  θα παρακολουθήσει  την υλοποίηση  των δράσεων  που 
συνοψίζονται  παραπάνω , µεταξύ  άλλων  και µέσω της άτυπης  οµάδας  για τις ανεπίκλητες  
επικοινωνίες /µηνύµατα και, έως το τέλος  του 2004 το αργότερο , θα εκτιµήσει την ανάγκη  ανάληψης  
συµπληρω µατικής  ή διορθωτικής  δράσης . 
Κατά  γενικό  κανόνα , η Επιτροπή  θα συνεχίσει  να παρακολουθεί  στενά  την εφαρ µογή της οδηγίας . Θα 
φροντίσει  ιδίως  να επιβεβαιώσει  ότι τα εθνικά  µέτρα µεταφοράς  παρέχουν  πραγ µατικές  κυρώσεις  σε 
περίπτωση  παράβασης  των συναφών  απαιτήσεων , συµπεριλα µβανο µένων  κατά  περίπτωση  οικονο µικών  ή 
ποινικών  κυρώσεων . (Η Επιτροπή  κίνησε , το Νοέµβριο του 2003, διαδικασίες  παράβασης  έναντι  αριθµού 
κρατών  µελών  που δεν κοινοποίησαν  τα οικεία  εθνικά  µέτρα µεταφοράς .) Οι υπηρεσίες  της Επιτροπής  
είναι  πρόθυ µες να παράσχουν  τεχνική  συνδρο µή στα κράτη  µέλη, εφόσον  απαιτηθεί . 
Οι υπηρεσίες  της Επιτροπής  έχουν  συστήσει  άτυπη  ηλεκτρονική  οµάδα για τις ανεπίκλητες  
επικοινωνίες /µηνύµατα εµπορικού  χαρακτήρα , µε την υποστήριξη  των κρατών  µελών  και των αρχών  για 
την προστασία  των δεδοµένων . Η οµάδα θα διευκολύνει  τις εργασίες  που αφορούν  την αποτελεσ µατική  
επιβολή  (π.χ. καταγγελίες , ένδικα  µέσα, ποινές , διεθνής  συνεργασία ) καθώς  και σε άλλες  δράσεις  που 
προσδιορίζονται  στην  παρούσα  ανακοίνωση . 
Οι υπηρεσίες  της Επιτροπής  θα ζητήσουν  από την οµάδα εργασίας  του άρθρου  29 για την προστασία  των 
δεδοµένων  να εκδώσει  το ταχύτερο  δυνατό  γνώµη σχετικά  µε ορισµένες έννοιες  που χρησι µοποιούνται  
στην  οδηγία  για την προστασία  της ιδιωτικής  ζωής  στις ηλεκτρονικές  επικοινωνίες , ώστε  να συµβάλει  σε 
ενιαία  εφαρ µογή των εθνικών  µέτρων  που λαµβάνονται  στο πλαίσιο  της οδηγίας . 
Οι υπηρεσίες  της Επιτροπής  άρχισαν , από κοινού  µε τα κράτη  µέλη και τις εθνικές  αρχές  που εµπλέκονται  
µε θέµατα επιβολής  των διατάξεων , να διερευνούν  τους καλύτερους  τρόπους  για την εξασφάλιση  
διασυνοριακής  επιβολής  εντός  της ΕΕ καθώς  και µε τρίτες  χώρες . Οι εργασίες  αυτές  µαζί µε τις εθνικές  
αρχές  θα συνεχιστούν  κατά  την πορεία  του 2004. 
Η Επιτροπή  θα υποστηρίξει  πανευρωπαϊκούς  ηλεκτρονικούς  κώδικες  δεοντολογίας  όσον  αφορά  την άµεση 
προώθηση  πωλήσεων , και, κατά  περίπτωση , την έγκρισή  τους από την οµάδα εργασίας  του άρθρου  29 για 
την προστασία  των δεδοµένων . 
Η Επιτροπή  θα φιλοξενήσει  το Φεβρουάριο  του 2004 συνάντηση  εργασίας  του ΟΟΣΑ  για το spam και θα 
εξετάσει  επακόλουθες  δράσεις  µε τα κράτη  µέλη, συµπεριλα µβανο µένων  εργασιών  του ΟΟΣΑ  για την 
προώθηση  αποτελεσ µατικής  νοµοθεσίας  σε διεθνή  κλίµακα, ευαισθητοποίησης , τεχνικών  λύσεων , 
αυτορρύθ µισης, καθώς  και διεθνούς  συνεργασίας  σε θέµατα επιβολής . 
Η Επιτροπή  θα διερευνήσει  επίσης  τους καλύτερους  τρόπους  παρακολούθησης  των αποτελεσ µάτων  της 
παγκόσ µιας συνόδου  του 2003 για την κοινωνίας  της πληροφορίας  στην  ΕΕ, λαµβάνοντας  υπόψη  τη 
Σύνοδο  της Τύνιδας  που θα πραγ µατοποιηθεί  το 2005. 
Η Επιτροπή  έχει δηµοσιεύσει  πρόσκληση  υποβολής  προτάσεων  στο πλαίσιο  του προγρά µµατος Safer 
Internet, σύµφωνα  µε το οποίο  θα µπορούσαν  να προταθούν  έργα  για την αντιµετώπιση  του spam στο 
πλαίσιο  διάφορων  δράσεων · η Επιτροπή  καταρτίζει  επί του παρόντος  πρόταση  για επακόλουθο  
πρόγρα µµα, το Safer Internet plus, που θα προτείνει  τη χρηµατοδότηση  περαιτέρω  µέτρων , µεταξύ  άλλων  
για την αντιµετώπιση  του spam. 
Οι υπηρεσίες  της Επιτροπής  θα συνεχίσουν  να παρέχουν  πληροφορίες  σχετικά  µε τα βασικά  σηµεία του 
καθεστώτος  συγκατάθεσης , στο δικτυακό  τόπο  EUROPA. Θα παρέχουν  επίσης , µέσω υπερσυνδέσ µων, 
παραπο µπές σε πτυχές  της εφαρ µογής σε εθνικό  επίπεδο , καθώς  επίσης  και σχετικά  µε διαθέσι µα βασικά  
στοιχεία  και τάσεις  για το spam. Οι υπηρεσίες  της Επιτροπής  θα χρησι µοποιήσουν  επίσης  τα Euro Info 
Centres για τη διάδοση  πληροφοριών  σχετικά  µε τους νέους  κανόνες .