12. 9. 88 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 237/9 
Πρόσθετη γνωμοδότηση (ι) για το σχέδιο κανονισμού της Επιτροπής περί εφαρμογής του άρθρου 85, 
παράγραφος 3, της Συνθήκης ΕΟΚ σε ορισμένες κατηγορίες συμφωνιών μεταξύ επιχειρήσεων, αποφά­
σεων ενώσεων επιχειρήσεων και εναρμονισμένων πρακτικών σχετικά με τις υπηρεσίες εδάφους των 
αεροδρομίων (2) 
(88/C 237/03) 
Στις 22 Μαρτίου 1988, και σύμφωνα με την τρίτη παράγραφο του άρθρου 20 του εσωτερικού κανονισμού, 
το Προεδρείο της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής αποφάσισε την έκδοση γνωμοδότησης για 
το παραπάνω σχέδιο. 
Η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ ανατέθηκε στο τμήμα μεταφορών και επικοινωνιών 
(εισηγητής: ο κ. Velasco). 
Στη συνέχεια, δεδομένου ότι η Επιτροπή προτίθεται να υιοθετήσει τον εν λόγω κανονισμό σύντομα, 
ανατέθηκε στον κ. Velasco να επεξεργασθεί, ως γενικός εισηγητής που είχε ορισθεί, ένα σχέδιο 
γνωμοδότησης. 
Κατά τη 257η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 6ης Ιουλίου 1988), η Οικονομική και Κοινωνική 
Επιτροπή υιοθέτησε ομόφωνα την κατωτέρω γνωμοδότηση. 
1. Ιστορικό 
1.1. Στα πλαίσια των μέτρων που υιοθετήθηκαν από το 
Συμβούλιο στον τομέα των αεροπορικών μεταφορών τον 
Δεκέμβριο του 1987, ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 3976/87 του 
Συμβουλίου εξουσιοδοτεί την Επιτροπή να εκφράσει μέσω 
κανονισμού το άρθρο 85, παράγραφος 3, της Συνθήκης ΕΟΚ 
σε ορισμένες κατηγορίες συμφωνιών, αποφάσεων και εναρμο­
νισμένων πρακτικών. 
1.2. Ο κανονισμός που αποτελεί αντικείμενο της παρούσας 
αναφέρεται στις συμφωνίες που έχουν συναφθεί μεταξύ 
επιχειρήσεων σχετικά με τις υπηρεσίες εδάφους στα αεροδρό­
μια, οι οποίες παρέχονται τόσο από τις αεροπορικές εταιρίες 
όσο και από ειδικευμένες επιχειρήσεις και περιλαμβάνουν 
υπηρεσίες τεχνικής και λειτουργικής φύσεως που παρέχονται 
σε σταθμευμένα αεροσκάφη ή στους επιβάτες, υπηρεσίες που 
σχετίζονται με τη φόρτωση ταχυδρομείου και αποσκευών, 
καθώς και όλες τις υπηρεσίες που σχετίζονται με την 
προσφορά φαγητού κατά την πτήση. 
1.3. Η Επιτροπή παραδέχεται ότι οι εν λόγω συμφωνίες, 
αποφάσεις και εναρμονισμένες πρακτικές, υπό ορισμένες συν­
θήκες μπορούν να αποδώσουν οικονομικά οφέλη και υπηρε­
σίες ποιότητας με λογικό κόστος. 
2. Γενικές παρατηρήσεις 
Η ΟΚΕ κρίνει θετικό τον γενικό στόχο του σχεδίου κανονι­
σμού, αφού ο κανονισμός αυτός είναι αναγκαίος για να 
στηθούν οι βάσεις πάνω στις οποίες πρέπει να αναπτυχθεί ο 
ανταγωνισμός στον τομέα των αεροπορικών μεταφορών 
ενόψει της ολοκλήρωσης της εσωτερικής αγοράς το 1992. 
Θετικό κρίνεται επίσης, οι επί του θέματος υπάρχουσες συμ­
φωνίες, αποφάσεις και εναρμονισμένες πρακτικές να τεθούν 
(') Γνωμοδότηση της ΟΚΕ (ΕΕ αριθ. C 333 της 29. 12. 1986, σ. 27). 
(2) ΕΕ αριθ. C 138 της 28. 5. 1988, σ. 9 και κανονισμός του Συμβου­
λίου της 14ης Δεκεμβρίου 1987 (ΕΕ αριθ. L 374 της 31. 12. 1987, 
σ. 9). υπό ορισμένους όρους, ώστε να υπάρξουν εγγυήσεις ότι οι 
υπηρεσίες εδάφους των αεροδρομίων θα παρέχονται υπό τις 
καλύτερες των συνθηκών, οι οποίες με τη σειρά τους θα 
εγγυώνται τα αναμενόμενα από τις συμφωνίες οφέλη. 
Η ΟΚΕ πιστεύει ότι, ανεξάρτητα από την ορθή θέσπιση των 
ρυθμίσεων των σχετικών με τον ανταγωνισμό στο χώρο των 
δραστηριοτήτων για τις οποίες γίνεται λόγος, πρέπει να συνε­
κτιμηθούν οι παρακάτω βασικές παράμετροι: 
2.1. Λσφάλεια 
Η ασφάλεια πρέπει να νοείται εδώ υπό την ευρύτερη έννοια 
του όρου, δεδομένου ότι οι υπηρεσίες εδάφους έχουν άμεσες 
επιπτώσεις για την τεχνική ασφάλεια στο αεροδρόμιο αλλά 
και για την τεχνική ασφάλεια της πτήσεως: 
— Η τεχνική ασφάλεια στο αεροδρόμιο δεν αφορά μόνο τον 
έλεγχο του προσωπικού που διεξάγει τις εργασίες αλλά 
και τον αναγκαίο συντονισμό των συνεργείων που εργάζο­
νται στην πίστα. Το θέμα αυτό πρέπει να έχει προτεραιό­
τητα κατά τον καθορισμό των καταλληλότερων για ένα 
συγκεκριμένο αεροδρόμιο υπηρεσιών. 
— Προκειμένου για την τεχνική ασφάλεια της πτήσεως, 
είναι επίσης αναγκαίο να συσχετίζεται η παροχή των 
κατάλληλων υπηρεσιών με την ασφάλεια της πτήσεως του 
αεροσκάφους αναφορικά, μεταξύ άλλων, με τη συντήρηση 
του αεροσκάφους, τη σωστή κατανομή του φορτίου κατά 
τη φόρτωση, την επάρκεια των τεχνικής φύσεως πληροφο­
ριών κατά την πτήση. 
2.2. Τεχνολογία 
Πολλές από τις υπηρεσίες εδάφους απαιτούν τεχνολογική 
υποστήριξη υψηλής ειδίκευσης, όχι μόνο λόγω των 
επιπτώσεων τους στην ασφάλεια της πτήσεως αλλά και λόγω 
της εμπορικής τους σημασίας για την αεροπορική εταιρία. 
Αριθ. C 237/10 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 12. 9. 88 
2.3. Υποδομή του αεροδρομίου 
Στις περισσότερες χώρες της Κοινότητας, ο σχεδιασμός της 
υποδομής των αεροδρομίων έχει γίνει σύμφωνα με ένα προ­
καθορισμένο μοντέλο, σε συνάρτηση τόσο με τις υπηρεσίες 
που αφορούν τη διακίνηση επιβατών, αποσκευών και ταχυ­
δρομείου όσο και με εκείνες που αφορούν τη μετακίνηση και 
στάθμευση των συνεργείων. 
Το περιορισμένο του χώρου λοιπόν θα πρέπει να λαμβάνεται 
υπόψη κατά τον προσδιορισμό του κατάλληλου αριθμού 
επιχειρήσεων οι οποίες θα παράσχουν υπηρεσίες. 3. Ειδικές παρατηρήσεις 
Η ΟΚΕ πιστεύει ότι θα μπορούσαν να ενσωματωθούν στο 
σχέδιο κανονισμού τα παρακάτω σημεία, με τη βεβαιότητα 
ότι θα βελτιωθούν έτσι οι επιδιωκόμενοι στόχοι. 
3.1. Πρώτη αιτιολογική σκέψη 
Η λέξη «έμμεσα» μπορεί να προκαλέσει σύγχυση ως προς 
την ορθή ερμηνεία της παραγράφου. Οι υπηρεσίες εδάφους 
όλες σχεδόν συνδέονται με τις υπηρεσίες αεροπορικής μετα­
φοράς· η ΟΚΕ προτείνει γι'αυτό να απαλειφθεί η λέξη 
«έμμεσα» από την παράγραφο. 
2.4. Μέγεθος του αεροδρομίου 
Το πρόβλημα της παροχής υπηρεσιών εδάφους είναι φυσικά 
εντελώς διαφορετικό στα μεγάλα αεροδρόμια (κατηγορία 1) 
παρά στα περιφερειακά όπου η κίνηση δεν είναι αρκετή 
για να καταστήσει αποδοτικές για τις διάφορες εταιρίες τις 
μεγάλες επενδύσεις σε εξοπλισμό και προσωπικό. 3.2. Πέμπτη αιτιολογική σκέψη 
Από την παράγραφο αυτή θα μπορούσε να απαλειφθεί η 
λέξη «κατ'αποκλειστικότητα» αφού το περιεχόμενο της είναι 
επαναληπτικό και δεν προσθέτει τίποτα στην έννοια της εκ 
μέρους αεροπορικής εταιρίας ελεύθερης επιλογής της 
προσφορότερης για τα συμφέροντα της επιχείρησης παροχής 
υπηρεσιών εδάφους. 
2.5. Οι διακυμάνσεις της κίνησης ανάλογα με την εποχή 
Οι μεγάλες διακυμάνσεις της κίνησης ανάλογα με την εποχή 
κάνουν πολύ δύσκολη τη ρύθμιση του αριθμού αεροσκαφών 
και του απαιτούμενου προσωπικού εδάφους για τις διάφορες 
υπηρεσίες. Η απεριόριστη εξάπλωση του αριθμού των επιχει­
ρήσεων παροχής υπηρεσιών θα επιδείνωνε κατά τις περιόδους 
αιχμής τα ήδη σοβαρά προβλήματα συμφόρησης που παρατη­
ρούνται σήμερα σε πολλά αεροδρόμια, ενώ σε περιόδους 
μειωμένης κίνησης θα αυξάνονταν τα ποσοστά της αναξιοποί­
ητης παραγωγικής ικανότητας. 
2.6. Υπηρεσίες συναρτώμενες με μεγάλες επενδύσεις 
Η παροχή υπηρεσιών εδάφους προϋποθέτει μια περίπλοκη 
οργάνωση σε ό,τι αφορά το προσωπικό και τον εξοπλισμό. 
Τόσο η κατάρτιση του προσωπικού και οι αποδοχές του 
όσο και ο απαιτούμενος τεχνικός εξοπλισμός, προϋποθέτουν 
μεγάλες επενδύσεις, πράγμα που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη. 
Μια ακατάλληλη πολιτική εν προκειμένω θα είχε αρνητικές 
επιπτώσεις για τη δημιουργία και διατήρηση θέσεων απασχό­
λησης, με το ισοδύναμο κοινωνικό κόστος. 
Η ΟΚΕ ανησυχεί μήπως ένας άτακτος πολλαπλασιασμός των 
επιχειρήσεων παροχής υπηρεσιών εδάφους δημιουργήσει στα 
αεροδρόμια τα προβλήματα για τα οποία γίνεται λόγος στα 
προηγούμενα· ως εκ τούτου, θα χρειάζεται πάνοντε, όπως 
συμβαίνει σε όλα τα μέρη του κόσμου, ένας συγκεκριμένος 
τοπικός έλεγχος για την αποτροπή κινδύνων που σε ορισμένες 
περιπτώσεις θα απέβαιναν εξαιρετικά σοβαροί. 
Η ΟΚΕ τονίζει επίσης ότι ο κανονισμός αυτός δεν αποσκοπεί 
παρά στον ορισμό των παραμέτρων που πρέπει να λαμβάνουν 
υπόψη δύο συμβαλλόμενα μέρη κατά την υπογραφή συμ­
φωνίας περί παροχής υπηρεσιών, και όχι στον αριθμητικό 
προσδιορισμό των επιχειρήσεων που παρέχουν υπηρεσίες 
εδάφους σε ένα συγκεκριμένο αεροδρόμιο. 3.3. Όγδοη αιτιολογική σκέψη 
Η εν λόγω αιτιολογική σκέψη είναι περιττή και δεν ξεκαθαρί­
ζει τις επί των συμβάσεων υπάρχουσες αμφιβολίες. Η Επι­
τροπή παραδέχεται ότι οι συμφωνίες, αποφάσεις και εναρμο­
νισμένες πρακτικές που είναι σύμφωνες με τον κανονισμό 
εξαιρούνται αυτομάτως, και έρ-γο της είναι να εντοπίσει και 
άρει τις ανωμαλίες που θα εμφανίζουν ενδεχομένως στις συμ­
βατικές σχέσεις που ωφελούνται από τον κανονισμό αυτόν. 
3.4. Δέκατη αιτιολογική σκέψη 
«Ο παρών κανονισμός θεσπίζεται χωρίς να προδικάζεται 
ότι ο φορέας ιδιοκτησίας ενός συγκεκριμένου αεροδρο­
μίου θα ασκεί τα δικαιώματα του, για να καθορίζει τον 
καλύτερο δυνατό τρόπο λειτουργίας του, και να αποφα­
σίζει είτε να το εκμεταλλεύεται ο ίδιος είτε να εγκρίνει 
την ρύθμιση για την παραχώρηση της εκμετάλλευσης του 
σε όποιον ή όποιους κρίνει σκόπιμο.» 
3.5. Άρθρο 2 
Το άρθρο αυτό περιλαμβάνει το σύνολο σχεδόν των σχετικών 
με το θέμα παρεχόμενων υπηρεσιών. Εντούτοις, και για μεγα­
λύτερη σαφήνεια μιας από τις σημαντικότερες πλευρές των 
παρεχόμενων υπηρεσιών, ενδείκνυται να γίνει ιδιαίτερη 
αναφορά των κατονομαζόμενων υπηρεσιών συντήρησης, που 
έχουν ζωτική σημασία για την καθημερινή λειτουργία των 
αεροπορικών εταιριών και αναφέρονται στις επισκευές των 
βλαβών και τα τεχνικά προβλήματα που αναφύονται κατά την 
πτήση αφίξεως ή στο έδαφος ή απλώς κατά την επιθεώρηση 
ρουτίνας του αεροσκάφους από έναν ειδικό. Η παράγραφος 
αυτή θα μπορούσε να διατυπωθεί ως εξής: 
«4. .Υπηρεσίες που επιτρέπουν τον τεχνικό έλεγχο των 
αεροσκαφών, καθώς και τη συντήρηση του και την 
επισκευή βλαβών κατά τη διάρκεια παραμονής του αερο­
σκάφους σε αεροδρόμιο». 
12. 9. 88 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 237/11 
3.6. Άρθρο 3, παράγραφος 4 
Η παράγραφος αυτή δεν είναι εντελώς σαφής, αφού δεν υπάρ­
χει ορισμός του τι σημαίνει «αθέμιτες τιμές ή άλλους αδικαιο­
λόγητους όρους». Ποιος καθορίζει τι είναι θεμιτό ή δικαιολο­
γημένο; Η ΟΚΕ αντιλαμβάνεται και συμμερίζεται αυτό που 
θέλει να πει η Επιτροπή σ'αυτήν την παράγραφο, απαιτείται 
όμως σαφέστερη διατύπωση του. 
3.7. Άρθρο 3, παράγραφος 6 
Αναφορικά με τον χρόνο που απαιτείται για την αποχώρηση 
από τις συμφωνίες χωρίς κυρώσεις, η Επιτροπή έχει εκφρα­
σθεί υπέρ της διατήρησης όσων ορίζονται σήμερα στη σύμ­
βαση της ΙΑΤΑ· η παράγραφος αυτή θα πρέπει λοιπόν να 
τροποποιηθεί ως εξής: 
«Εκτός αν προκύψει κάποια άλλη συμφωνία, κάθε μια 
από τις εν λόγω συμφωνίες θα εξακολουθεί να ισχύει 
1. Ιστορικό 
1.1. Ως τμήμα της συμφωνίας του Δεκεμβρίου 1987 για τις 
εναέριες μεταφορές το Συμβούλιο ζήτησε από την Επιτροπή 
να χορηγήσει απαλλαγή κατά κατηγορίες σε κοινές επιχειρή-
(') Γνωμοδότηση της ΟΚΕ (ΕΕ αριθ. C 333 της 29. 12. 1986, σ. 27). 
(2) ΕΕ αριθ. C 138 της 28. 5. 1988, σ. 6 και κανονισμός του Συμβου­
λίου αριθ. 3976/87 της 14ης Δεκεμβρίου 1987 (ΕΕ αριθ. L 374 της 
31. 12. 1987, σ. 9). έως ότου οποιοδήποτε από τα δύο μέρη την καταγγείλει 
προειδοποιώντας το άλλο εξήντα ημέρες πριν από τη 
λήξη της. Η κοινοποίηση της ακύρωσης του συνόλου ή 
μέρους των παρεχόμενων σε ένα συγκεκριμένο αεροδρό­
μιο υπηρεσιών θα πρέπει να γίνεται από οποιοδήποτε των 
δύο μερών εξήντα ημέρες πριν, εκτός αν ορίζεται αλλιώς.» 
Παρατήρηση 
Η ΟΚΕ εκφράζει την ανησυχία της για τις διαφορές που 
υπάρχουν μεταξύ του αγγλικού, του γαλλικού και του ισπα­
νικού κειμένου. Η ΟΚΕ δεν γνωρίζει τι συμβαίνει με τις 
άλλες γλώσσες, αλλά πάντως συνιστά κατάλληλη ρύθμιση 
του θέματος ώστε να αποφευχθούν οι διαφορετικές ερμηνείες 
του κειμένου. 
σεις (joint ventures) αεροπορικών εταιριών στον τομέα των 
ηλεκτρονικών συστημάτων κράτησης θέσεων (ΗΣΚ). Στην 
πράξη, η προτεινόμενη αλλαγή κατά κατηγορίες θα εφαρμο­
σθεί σε δύο συνασπισμούς αερομεταφορέων που βρίσκονται 
σήμερα στο στάδιο εγκατάστασης ηλεκτρονικών συστημάτων 
κράτησης θέσεων: στο συνασπισμό Amadeus (του οποίου 
κύρια μέλη είναι η Lufthansa, η Air France, η SAS, και η 
Iberia) και στο συνασπισμό Galileo (του οποίου κύρια μέλη 
είναι η British Airways, η Alitalia, η KLM, η Swissair, η 
Sabena, η TAP, η Ολυμπιακή, η Lingus και η Covia). Βρυξέλλες, 6 Ιουλίου 1988. 
Ο Πρόεδρος της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Alfons MARGOT 
Πρόσθετη γνωμοδότηση(') για το σχέδιο κανονισμού της Επιτροπής (ΕΟΚ) για την εφαρμογή του 
άρθρου 85, παράγραφος 3, της Συνθήκης ΕΟΚ σε ορισμένες κατηγορίες συμφωνιών μεταξύ επιχειρήσεων, 
που αφορούν τα ηλεκτρονικά συστήματα κράτησης θέσεων στις υπηρεσίες αεροπορικών μεταφορών (2) 
(88/C 237/04) 
Το Προεδρείο της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής αποφάσισε στις 22 Μαρτίου 1988 σύμφωνα 
με το άρθρο 20, παράγραφος 3, του Εσωτερικού Κανονισμού την κατάρτιση γνωμοδότησης για το 
παραπάνω σχέδιο. 
Η προετοιμασία των σχετικών εργασιών ανατέθηκε στο τμήμα μεταφορών και επικοινωνιών. Εισηγη­
τής: ο κ. Moreland. 
Στη συνέχεια, λόγω της πρόθεσης της Επιτροπής να υιοθετήσει τον εν λόγω κανονισμό εντός των 
συντόμων προθεσμιών ανατέθηκε στο κ. Moreland να εκπονήσει το σχέδιο γνωμοδότησης με την 
ιδιότητα του γενικού εισηγητή. 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή κατά τη 257η σύνοδο ολομέλειας της (συνεδρίαση της 6ης 
Ιουλίου 1988) υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση.