ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ 
Κ0Μ(94) 438 τελικό 
Βρυξέλλες, 19.10.1994 
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 
ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 
ΕΠΙΤΕΥΞΗ ΤΟΥ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ 
Ανακοίνωση της Επιτροπής 
ΕΡΕΥΝΑ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 
ΕΠΙΤΕΥΞΗ ΤΟΥ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ 
1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 
Η συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα προβλέπει στα άρθρα 130 Θ και 130 Η δύο 
συμπληρωματικά και βασικά σκέλη για τα θέματα ΕΤΑ, δηλαδή αφενός το 
πρόγραμμα-πλαίσιο που συγκεντρώνει το σύνολο των κοινοτικών δραστηριοτήτων 
ΕΤΑ και αφετέρου τον συντονισμό των εθνικών με την ευρωπαϊκή πολιτική ΕΤΑ 
Μολονότι η συσσωρευθείσα κατά την τελευταία δεκαετία θετική εμπειρία από τα 
προγράμματα πλαίσια επέτρεψε να παγιωθεί η ιδέα, οφείλουμε να παραδεχθούμε ότι 
το δεύτερο σκέλος έμεινε κατά μεγάλο μέρος νεκρό γράμμα παρά τις πρόσφατες 
πρωτοβουλίες της δανικής, ιταλικής και ολλανδικής προεδρίας. 
Αναμένεται ωστόσο τώρα ότι θα υπάρξει κάποια εξέλιξη, επειδή πρόσφατα το 
Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κέρκυρας, μεταξύ των έξι πολιτικών προτεραιοτήτων που 
επέλεξε, κάλεσε αφενός το Συμβούλιο να ενεργεί συστηματικότερο συντονισμό των 
κοινοτικών και εθνικών πολιτικών σε θέματα έρευνας και αφετέρου, την Επιτροπή να 
αναλάβει κάθε χρήσιμη πρωτοβουλία για να προωθήσει τον εν λόγω συντονισμό. Τη 
μέριμνα αυτή συμμερίζεται επίσης και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο που τον Μάϊο 1994 
εξέδωσε ψήφισμα επί του ιδίου θέματος. Μόλις τελευταία, κατόπιν πρωτοβουλίας 
της γερμανικής προεδρίας, το μείζον θέμα που εθίγη κατά το ανεπίσημο Συμβούλιο 
Υπουργών έρευνας στο Schwerin υπήρξε ακριβώς ο συντονισμός των πολιτικών ΕΤΑ 
και διαμορφώθηκε συναίνεση ώστε το θέμα να αποτελέσει αντικείμενο μόνιμου κύκλου 
συζητήσεων. 
Ενώπιον των σημερινών προκλήσεων και αδυναμιών της Κοινότητας που 
υπενθυμίζονται στη Λευκή Βίβλο (ανεπάρκεια των επενδύσεων ΕΤΑ της Ευρωπαϊκής 
Ένωσης έναντι των ΗΠΑ και της Ιαπωνίας· κατακερματισμός των πολιτικών ΕΤΑ των 
κρατών μελών και πρόβλημα εσωτερικής και εξωτερικής ανταγωνιστικότητας της 
Ένωσης· ελλείψεις της Ένωσης στον τομέα της μεταφοράς και αξιοποίησης των 
αποτελεσμάτων των ερευνητικών εργασιών έναντι των κυριοτέρων 
ανταγωνιστών της), ήλθε πλέον ο καιρός να τεθεί σε εφαρμογή η συνθήκη για την 
Ευρωπαϊκή Ένωση στο ακέραιο, δηλαδή να συμπληρωθεί η κοινοτική δράση ΕΤΑ με 
πρωτοβουλίες που αποβλέπουν στην προώθηση του συντονισμού των πολιτικών, ώστε 
/!*• 
να κατοχυρωθεί, με την αμοιβαία αντιστοιχία των εθνικών και της κοινοτικής 
πολιτικής, μια μεγαλύτερη απόδοση του συνόλου των καταβαλλόμενων προσπαθειών 
που παραμένουν υπέρμετρα κατακερματισμένες. 
Στον επίμαχο τομέα είναι χρήσιμο να γίνει διάκριση δύο εννοιών : 
- της έννοιας της συνεργασίας, μηχανισμού αποδεκτού από όλους και 
σύνηθες μέσο της κοινοτικής δράσης, που παρουσιάζει τα . προφανή 
πλεονεκτήματα της από κοινού καταβολής, σε εκούσια βάση και κατά περίπτωση 
προσπαθειών και δεξιοτήτων, 
- της έννοιας του συντονισμού, μηχανισμού που παρουσιάζει βασικά 
πλεονεκτήματα για την αύξηση της απόδοσης του συνόλου των δραστηριοτήτων 
ΕΤΑ, συνεπάγεται όμως περισσότερους περιορισμούς και, λόγω τούτου, η 
αποδοχή του είναι δυσχερέστερη. 
ΓΓαυτό ακριβώς το λόγο η Επιτροπή προτείνει ως πορεία τη σταδιακή επίτευξη 
βελτίωσης του συντονισμού με την ενδυνάμωση της συνεργασίας στα διάφορα 
στάδια χάραξης και εφαρμογής της πολιτικής ΕΤΑ. 
2. ΣΗΜΕΡΙΝΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ 
Οι καταβαλλόμενες απευθείας προσπάθειες μέσω του προγράμματος πλαισίου 
αντιπροσωπεύουν περί το 4% των δημόσιων δαπανών ΕΤΑ στην Ένωση (βλ. 
παράρτημα Α1). Οι συνολικώς κινητοποιούμενοι πόροι ("επίδραση μοχλού") μέσω 
του προγράμματος-πλαισίου αντιστοιχούν πάνω-κάτω σε 6% των δημόσιων πόρων για 
ΕΤΑ, επειδή περί το ήμισυ των εθνικών συγχρηματοδοτήσεων εξασφαλίζονται από 
ιδιωτικές συμμετοχές. Τα κράτη μέλη αφιερώνουν εξάλλου ποσοστό της τάξης του 
7% των δημόσιων κονδυλίων ΕΤΑ σε δημόσιους ευρωπαϊκούς φορείς ή οργανισμούς 
συνεργασίας όπως οι ESA, CERN, ΕΥΡΗΚΑ... (βλ. ανακεφαλαιωτικό πίνακα και δελτία 
για τους διαφόρους οργανισμούς στο παράρτημα Α2). Επομένως περί το 13% των 
δημόσιων πόρων ΕΤΑ κινητοποιούνται στα πλαίσια της ευρωπαϊκής συνεργασίας, 
ενώ το απομένον τμήμα των δημόσιων κονδυλίων αποφασίζεται και αποτελεί 
αντικείμενο ανεξάρτητης διαχείρισης σε επίπεδο κρατών μελών (βλ. δελτία για τα 
κράτη μέλη στο παράρτημα A3). Επομένως, η τάση σταθεροποίησης ή και 
συρρίκνωσης των δημόσιων προϋπολογισμών για ΕΤΑ στο πλείστο των κρατών μελών 
από τις αρχές της ΙΟετίας του 1990 και μετά απαιτεί υψηλότερη απόδοση των 
δημόσιων δράσεων στην Ευρώπη έναντι όλο και σοβαρότερων κοινών προκλήσεων 
(βιομηχανική ανταγωνιστικότητα, απασχόληση, πολιτικές περιβάλλοντος, συμμετοχή 
σε μεγαλεπήβολα έργα ...). Μια καλύτερη συνεργασία και ένας στενότερος 
συντονισμός που οδηγεί σε μεγαλύτερη συνέπεια κατά τη χρησιμοποίηση του συνόλου 
των ανωτέρω πόρων αναμένεται αφενός να περιστείλει τις αρνητικές συνέπειες από 
τον κατακερματισμό των προσπαθειών και αφετέρου να ενισχύσει τον αντίκτυπο και 
την αποτελεσματικότητα. 
3. ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΘΕΩΡΗΣΗ 
Κατ'αρχήν πρέπει να αναγνωρίσει κανείς ότι ο συντονισμός των εθνικών πολιτικών δεν 
μπορεί να επιβληθεί με διατάγματα. Μπορεί μόνο να προκύψει από μια κοινή βούληση 
και θα πρέπει να καταστεί συνήθεια, πνευματική διάθεση, κινούμενη από την 
επίγνωση της πραγματικής χρησιμότητας του. 
Ο συντονισμός αυτός πρέπει να αποβαίνει επωφελής για όσους συμμετέχουν 
σ'αυτόν αλλά παράλληλα και για την Κοινότητα στο σύνολο της. Συνεπώς, κάθε 
χρηματοδοτική συμμετοχή της Κοινότητας σε δράσεις που αναλαμβάνονται στο 
πλαίσιο αυτό θα πρέπει να εξαρτώνται άμεσα από το ενδιαφέρον που παρουσιάζουν 
για ολόκληρη την Κοινότητα. 
Η ακολουθούμενη θεώρηση πρέπει να είναι διαφοροποιημένη και ευέλικτη, αλλά 
παράλληλα απτή. Οι διαβλεπόμενες δράσεις διαφοροποιούνται ανάλογα με το επίπεδο 
στο οποίο εφαρμόζονται: 
το επίπεδο του καθορισμού των πολιτικών ΕΤΑ, με σκοπό να προσφέρει 
στους υπουργούς της Ένωσης βήμα συζητήσεων όπου θα διαθέτουν, με 
συστηματικές προπαρασκευαστικές εργασίες, τις αναγκαίες κοινές 
πληροφορίες. 
το επίπεδο εκτέλεσης δράσεων έρευνας, αφενός εκείνων που εξαρτώνται από 
το πρόγραμμα-πλαίσιο, συμπεριλαμβανομένων και όσων αντιστοιχούν στην 
εφαρμογή των άρθρων 130 Κ και 130 Λ και αφετέρου όσων εξαρτώνται από τα 
εθνικά προγράμματα, προκειμένου να ενισχυθεί η συνολική συνέπεια των 
προσπαθειών. 
το επίπεδο της διεθνούς συνεργασίας, όπου είναι συγχρόνως ευκταία και 
επιτεύξιμη μία μονιμότερη παρουσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, χωρίς πάντως 
να θίγονται τα προνόμια των κρατών μελών. 
Η συγκρότηση διευρωπαϊκών δικτύων επικοινωνίας, διευκολύνοντας τους δεσμούς 
μεταξύ των υπευθύνων και όλων των παραγόντων της ΕΤΑ στην Ευρώπη, θα συμβάλει 
τα μέγιστα στην πραγμάτωση του συντονισμού αυτού. 
3.1. ΣΤΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΤΟΥ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΥΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΕΤΑ 
Επιβάλλεται μία διαπίστωση. Τα κράτη μέλη αποφασίζουν μαζί την κοινοτική πολιτική 
και μεμονωμένα την εθνική τους πολιτική. Εξυπακούεται ότι υφίσταται αλληλεπίδραση 
μεταξύ των δύο αυτών ειδών απόφασης: οι κατευθύνσεις για τα προγράμματα-
πλαίσια, μολονότι είναι στραμμένες προς την κοινοτική δράση, τάσσονται συναρτήσει 
εκείνου που είναι γνωστό για τις κοινοτικές πολιτικές και ασκούν μια κάποια επίδραση 
στις αντιλήψεις και αναλύσεις κατάστασης που διεξάγονται σε εθνικό επίπεδο. Η 
επίδραση είναι και αυτή διαφορετική ανάλογα με την παράδοση και το επίπεδο στο 
οποίο έχει φθάσει η έρευνα στα διάφορα κράτη μέλη. Πρέπει όμως, κινούμενοι 
εκουσίως, να προχωρήσουμε μακρύτερα από τα ευεργετικά μεν αλλά περιορισμένα 
αποτελέσματα που δημιουργεί η ανωτέρω αλληλεπίδραση. Θα μπορούσε ειδικότερα 
να σκεφθεί κανείς τα εξής: 
α) Για να συγκροτηθεί μια βάση σχετικών και συγκρίσιμων πληροφοριών για τις 
εθνικές πολιτικές ΕΤΑ, θα έπρεπε να ολοκληρωθούν οι συγκεντρώσεις 
εναρμονισμένων στατιστικών πληροφοριών και η σύγκριση των ασκούμενων 
μέχρι τώρα εθνικών πολιτικών με εργασίες που αποβλέπουν αφενός στο να 
διευρυνθεί η βάση προς τις χώρες του ΕΟΧ και αφετέρου να υιοθετηθεί 
εγκάρσια προσέγγιση που να επιτρέπει να διεξαχθούν συγκριτικές αναλύσεις 
που αφορούν ένα συγκεκριμένο θέμα (π.χ. τα έμμεσα μέτρα για την 
υποστήριξη της έρευνας, την κινητικότητα και την κατάσταση των ερευνητών, 
τις μεγάλες εγκαταστάσεις, την ανάπτυξη ευρωπαϊκών δικτύων βάσεων 
δεδομένων...) ή να μελετηθούν οριζόντια θέματα γενικού ενδιαφέροντος 
(π.χ. η πλαισίωση τό πλαίσιο των ενισχύσεων προς την έρευνα, το κοινοτικό 
εταιρικό σχήμα..). 
β) Για να συγκροτηθεί μια κοινή βάση ανάλυσης και πρόβλεψης, και για να 
καταστρωθούν παράλληλα οι υποθετικές πλοκές τις οποίες θα εξετάσουν 
οι λαμβάνοντες αποφάσεις σε επίπεδο κρατών μελών και Κοινότητας, η 
Ευρωπαϊκή Ένωση με το πρώτο σκέλος για "την αξιολόγηση των επιλογών της 
επιστημονικής και τεχνολογικής πολιτικής" του προγράμματος 
"στοχοθετημένης κοινωνικοοικονομικής έρευνας" θα κινητοποιήσει, από το 
1995, τις διατιθέμενες ικανότητες παρατήρησης, πρόβλεψης, ανάλυσης και 
συζήτησης. Στις ανωτέρω εργασίες θα συμμετάσχουν: το δίκτυο ΕΤΑΝ 
(Ευρωπαϊκό Δίκτυο Τεχνολογικής Αποτίμησης) , που θα διευκολύνει τη 
συνεργασία μεταξύ των οργανισμών και των ειδικευμένων μονάδωντων κρατών 
μελών, και οι φορείς εμπειρογνωμοσύνης που έχουν συγκεντρωθεί στο 
ευρωπαϊκό παρατηρητήριο επιστήμης και τεχνολογίας του ΚΚΕρ στη Σεβίλλη, 
στην EUROSTAT και στις υπόλοιπες με ανάλογο αντικείμενο υπηρεσίες της 
Επιτροπής. Η Ευρωπαϊκή Έκθεση με αντικείμενο τους Ε&Τ δείκτες θα 
μπορούσε να καταστεί σταδιακά εργασία αναφοράς για την τόνωση των 
σχετικών συζητήσεων. 
γ) Για να διευκολυνθεί η ανταλλαγή πληροφοριών και αναλύσεων ανά την 
Ευρωπαϊκή Ένωση, για να ξεκινήσει η εναρμόνιση και να προωθηθεί η 
συνεργασία μεταξύ περιφερειών στα κοινά προβλήματα θα μπορούσαν να 
διοργανωθούν συναντήσεις μεταξύ των εθνικών δημόσιων ερευνητικών 
οργανισμών, των οργανισμών και μηχανισμών της ευρωπαϊκής επιστημονικής 
συνεργασίας, καθώς και περιφερειακές διασυνοριακές συνεδριάσεις. Οι 
συναντήσεις ή συνεδριάσεις αυτές θα μπορούσαν κυρίως να αφορούν τα 
αναφερθέντα στο σημείο α) εγκάρσια θέματα. 
δ) Για να υποστηριχθεί η ανάπτυξη της συνεργασίας και του συντονισμού σε 
πολιτικό επίπεδο, οι ούτω συγκεντρωθείσες πληροφορίες και καταστρωθείσες 
υποθετικές πλοκές θα μπορούσαν κατ'αρχήν να εξετασθούν στη διάρκεια 
συσκέψεων μεταξύ των Γενικών Διευθυντών Έρευνας που είναι υπεύθυνοι 
για τις εθνικές πολιτικές (πραγματοποιούμενων στους κόλπους μιας 
ανανεωμένης CREST). Τις συσκέψεις αυτές θα μπορούσαν στη συνέχεια να 
επακολουθήσουν τακτικές υπουργικές συναντήσεις (όπως εκείνη του Schwerin 
τον Ιούλιο 1994), στη διάρκεια των οποίων οι υπουργοί, αντιπαραθέτοντας τη 
συλλογιστική τους, θα ενίσχυαν την ταύτιση των προσανατολισμών και 
πολιτικών τους. Οι συζητήσεις θα αφορούσαν εκάστοτε περιορισμένο πλήθος 
κοινών προβλημάτων τα οποία αντιμετωπίζουν οι υπουργοί, θα λάμβαναν δε 
υπόψη, προφανώς, τα προβλήματα που έχουν ανακύψει και τις επιλογές που 
έχουν οι ίδιοι πραγματοποιήσει στους άλλους μηχανισμούς ειδικευμένης 
συνεργασίας, όπως η ESA, το CERN, το EMBL κλπ. 
ε) Σύμφωνα με την υποχρέωση της να ενεργεί ως εισηγητής, η Επιτροπή θα 
συμμετείχε στις συσκέψεις αυτές και θα πρότεινε ιδίως ψηφίσματα του 
Συμβουλίου. 
3.2. ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΕΚΤΕΛΕΣΗΣ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ 
Στο επίπεδο αυτό, ακόμα και η απλή κίνηση σε κοινοτικό επίπεδο συνεπάγεται εκ των 
πραγμάτων μία κάποια σύγκλιση των διεξαγόμενων σε εθνικό και κοινοτικό επίπεδο 
δράσεων ΕΤΑ. Τούτο εκδηλώνεται κυρίως κατά την κατάρτιση και εφαρμογή των 
διαφόρων ειδικών προγραμμάτων. Στο σημείο αυτό τίθεται το πρόβλημα του πώς θα 
προχωρήσουμε πέραν αυτού του "de facto συντονισμού". 
3.2.1. Δράσεις στο πλαίσιο των ειδικών κοινοτικών προγραμμάτων 
α) Οι επιτροπές προγράμματος ήδη λειτουργούν κάπως και ως συντονιστικές 
μεταξύ των κοινοτικών και εθνικών προγραμμάτων. Θα ώφειλαν όμως οι εν 
λόγω επιτροπές να ανταλλάσσουν συστηματικότερα πληροφορίες για τις 
αναλαμβανόμενεςσε εθνικό επίπεδο δράσεις που στρέφονται γύρω από το 
θέμα του προγράμματος, με σκοπό να εντοπίζονται καλύτερα οι τομείς όπου 
θα μπορούσαν να αποβούν επωφελείς μια καλύτερη συνεργασία και ένας 
στενότερος συντονισμός. Αυτό ισχύει βεβαίως και για τις τέσσερεις δράσεις 
του προγράμματος-πλαισίου, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που συνδέονται 
με τη διάδοση και την αξιοποίηση, την καινοτομία εκ μέρους των MME και την 
μεταφορά τεχνολογίας, που υπάγονται στην τρίτη δράση. 
β) Στην πρόταση της για το 4ο πρόγραμμα-πλαίσιο, η Επιτροπή συνέστησε κατά 
την επιλογή των έργων να αποδίδεται ιδιαίτερη προτεραιότητα στις δράσεις 
που είναι ικανές να βελτιώσουντη συνεργασία ή τον συντονισμό μεταξύ των 
δραστηριοτήτων των κρατών μελών. Το σημείο αυτό είναι βεβαίως σοβαρό, 
αλλά παραμένει ανεπαρκές όταν πρόκειται για ανταπόκριση σε ορισμένες 
ανάγκες της βιομηχανίας. Συνεπεία της γενετικής θεώρησης 
που ακολουθείται στα κοινοτικά προγράμματα, οι ανωτέρω δραστηριότητες 
μπορεί να άπτονται πολλών ειδικών προγραμμάτων και χρειάζεται να 
εφαρμοσθεί κάθετος συντονισμός μεταξύ προγραμμάτων. Πέραν των 
κλασσικών λύσεων εξασφάλισης συνέπειας μεταξύ των προγραμμάτων 
εργασίας, της ταυτόχρονης δημοσίευσης των αντίστοιχων προκηρύξεων 
υποβολής προτάσεων, τις οποίες ακολουθεί η από κοινού αξιολόγηση των 
απαντήσεων, πρέπει να επινοηθεί μία νέα ευελιξία που να επιτρέπει την 
κάμψη των αμετακίνητων συνόρων που υφίστανται μεταξύ των 
προγραμμάτων (βλ. παράδειγμα της αεροναυτικής στο παράρτημα 1, της 
αυτοκινητοβιομηχανίας στο παράρτημα 2 και της ναυτικής τεχνολογίας στο 
παράρτημα 3, στα οποία παραδείγματα η βιομηχανία συσπειρώθηκε σε 
ευρωπαϊκό επίπεδο και επεξεργάσθηκε κοινό πρόγραμμα ερευνητικής 
δράσης). Η επιτυχία οποιασδήπτε δράσης που τέμνει προγράμματα θα 
εξαρτηθεί από το ρόλο που οφείλουν να διαδραματίσουν ως προς τούτο οι 
οικείες επιτροπές προγράμματος και από τον εσωτερικό συντονισμό που 
θάπρεπε να εξασφαλίσει κάθε κράτος μέλος μεταξύ των εκπροσώπων του σε 
καθεμιά από τις εν λόγω επιτροπές. 
γ) Σε επίπεδο εκτέλεσης προγραμμάτων, προκειμένου να καθορισθεί ένα 
συνεπές πλαίσιο δράσης σε δεδομένο τομέα θα πρέπει επίσης να ενταθεί ο 
διάλογος με τη βιομηχανία, συμπεριλαμβανομένων των MME, σε θεματικές 
συναντήσεις, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στις επαφές μεταξύ "χρηστών" και 
"παραγωγών", παράλληλα όμως και με τα οικεία ερευνητικά κέντρα και 
πανεπιστήμια. 
δ) Πρέπει να επιζητείται η ενίσχυση της σήμερα υφιστάμενης επιχειρησιακής 
συνεργασίας με τους υπόλοιπους ευρωπαϊκούς οργανισμούς ή φορείς ΕΤΑ. 
Στα παραρτήματα 4, 5, 6 και 7 παρατίθενται παραδείγματα με το τί μπορεί να 
επιτευχθεί ως προς την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Διαστήματος (ESA), το ΕΥΡΗΚΑ, 
το EMBL και το CERN. 
3.2.2. Οδός προς διερεύνηση : η εφαρμογή των άρθρων 130Κ και 130Λ (βλ. 
παράρτημα 8) 
Για την εφαρμογή των προγραμμάτων-πλαισίων, η συνθήκη προβλέπει στα 
άρθρα 130Κ και 130Λ μέσα που είναι ικανά να ενισχύσουν τις συνεργασίες 
κοινοτικού ενδιαφέροντος. Τα συμπληρωματικά προγράμματα στα οποία 
συμμετέχουν ορισμένα μόνο κράτη μέλη και οι κοινοτικές συμμετοχές σε 
προγράμματα αναλαμβανόμενα από πολλά κράτη μέλη δεν έχουν όμως 
αποτελέσει αντικείμενο πρακτικής υλοποίησης (πέραν της συνθήκης 
Ευρατόμ), ενώ οι εν λόγω τρόποι, προβλεπόμενοι στο 4ο πρόγραμμα-
πλαίσιο, θα μπορούσαν να αποτελέσουν για την Κοινότητα μέσο ανταπόκρισης 
σε νέες πρωτοβουλίες ή συμμετοχής σε υφιστάμενα προγράμματα στα οποία 
συμβάλλουν μόνο μερικά κράτη μέλη. 
Πράγματι, οι ανωτέρω τρόποι προσφέρουν πλεονεκτήματα: για παράδειγμα 
επιτρέπουν την υλοποίηση δράσεων που συγκεντρώνουν γύρω από ένα στόχο 
κοινοτικού ενδιαφέροντος τεχνολογίες προκύπτουσες από τα διάφορα 
προγράμματα ΕΤΑ- παράγουν επαρκή κρίσιμη μάζα με την προσεπιμέτρηση 
εθνικών και κοινοτικών κονδυλίων· εν ολίγοις, αυξάνουν την 
αποτελεσματικότητα του συνόλου των προσπαθειών ΕΤΑ της Ευρωπαϊκής 
Ένωσης. 
Πολυάριθμες είναι οι δυσχέρειες εφαρμογής των ανωτέρω μέσων, αλλά θα 
μπορούσαν να παρακαμφθούν αν μελετώνταν σοβαρά και υπό το πνεύμα των 
συμπερασμάτων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Κέρκυρας. Οι σκέψεις θα 
πρέπει να αφορούν ειδικότερα : 
τον καθορισμό του κοινοτικού ενδιαφέροντος των σχεδιαζόμενων 
δραστηριοτήτων που συνιστά την απαραίτητη προϋπόθεση για κοινοτική 
χρηματοδότηση, 
τη σκοπιμότητα της συγκεντρωτικής παρουσίασης πολλών από τις 
ανωτέρω δράσεις, ώστε να ικανοποιηθούν οι ανάγκες του συνόλου των 
κρατών μελών, 
τον τρόπο τακτοποίησης των προβλημάτων διάδοσης των γνώσεων και 
πρόσβασης των μη συμμετεχόντων κρατών μελών, 
τον καθορισμό του χρηματικού ποσού που θα διατεθεί στις εν λόγω 
δράσεις. 
Όσον αφορά το κοινοτικό ενδιαφέρον των ανωτέρω πρωτοβουλιών, τα 
κριτήρια επιλογής τους μπορεί να βασίζονται : στο ευρωπαϊκό δημόσιο 
συμφέρον όταν οι συνεργασίες συντείνουν στην υλοποίηση κοινών πολιτικών 
(π.χ. τομείς περιβάλλοντος, δικτύων υγείας)· στο μεικτό δημόσιο/ιδιωτικό 
συμφέρον, όταν οι συνεργασίες επιτρέπουν συγχρόνως την επίτευξη 
ευρωπαϊκών στόχων του δημόσιου τομέα και την ενίσχυση της 
ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας (π.χ. ασφάλεια της εναέριας 
κυκλοφορίας, οικολογικώς συμβατές τεχνολογίες) και στο συμφέρον για την 
ευρωπαϊκή βιομηχανία, όταν πρόκειται για ανάπτυξη δραστηριοτήτων ΕΤΑ 
που είναι αναγκαίες για τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα (π.χ. 
κατασκευαστικά μέρη ηλεκτρικών οχημάτων, ώση για σκοπούς αεροναυτικής 
κλπ). Ιδιαίτερη έμφαση θα πρέπει να δοθεί στην κατάρτιση καθώς και στη 
διάδοση και χρησιμοποίηση αποτελεσμάτων από όλα τα κράτη μέλη. 
Δεδομένου ότι καθεμιά από τις σχεδιαζόμενες δραστηριότητες πιθανώς θα 
αφορά περιορισμένο μόνο αριθμό κρατών μελών, ενδείκνυται να παρουσιαστεί 
ισόρροπη δέσμη προτάσεων που εξασφαλίζουν όσο γίνεται ευρύτερη 
συμμετοχή του συνόλου των κρατών μελών. Θα πρέπει να δοθεί περισσότερη 
έμφαση σε νευραλγικούς στόχους αρκετά ευρέος φάσματος, παρά σε στόχους 
συγχρόνως πολύ συνολικούς, κλαδικούς και δαπανηρούς (π.χ. μάλλον στον 
"ελαφρύ συσσωρευτή" παρά στο "καθαρό όχημα"). 
Πρέπει όμως παράλληλα να εξασφαλισθεί η χρηματοδότηση των επίμαχων 
δράσεων. Τα ειδικά προγράμματα κινητοποιούν σήμερα το σύνολο των 
χρηματικών μέσων του τετάρτου προγράμματος-πλαισίου. Έτσι δεν καθίσταται 
δυνατή η εφαρμογή των άρθρων 130Κ και 130Λ παρά στο εσωτερικό των 
ανωτέρω ειδικών προγραμμάτων και κατά συνέπεια καθίσταται πολύπλοκη και 
δύσκολη η υποστήριξη μιας πρωτοβουλίας που να αφορά πολλά συγχρόνως 
προγράμματα. Επομένως στο πλευρό του κλασσικού προγραμματισμένου 
τμήματος του προγράμματος-πλαισίου (δηλαδή στην πρώτη δράση), μπορεί 
κανείς να σκεφθεί να προδιαγράψει και κρατήσει εκ των προτέρων, κατά τη 
θέσπιση του προγράμματος-πλαισίου,ένα ορισμένο ποσό για την κατάρτιση 
και χρηματοδότηση συμπληρωματικών προγραμμάτων και συμμετοχών 
Εφόσον εκδηλωθεί η πολιτική βούληση τήρησης της νέας αυτής 
συλλογιστικής, ο προβληματισμός αναμένεται να οδηγήσει κατ'αρχήν σε 
ορισμένες πειραματικής εφαρμογής δράσεις που βασίζονται στην αποκτηθείσα 
εμπειρία από τις εγκάρσιες συνεργασίες μεταξύ προγραμμάτων στο 4ο 
πρόγραμμα-πλαίσιο που θα είχαν δυνατότητα να χρηματοδοτηθούν 
επιπροσθέτως όπως προβλέπεται κατά την επανεξέταση του προγράμματος 
αυτού το 1996. Θα πρέπει στη συνέχεια να καταλήξει στην εφαρμογή της 
νέας προσέγγισης για το 5ο πρόγραμμα-πλαίσιο. 
3.2.3. Δράσεις στο πλαίσιο εθνικών προγραμμάτων 
Με δεδομένο τον βαθμό ευρωπαϊκής ενοποίησης και κυρίως υλοποίησης της 
εσωτερικής αγοράς, είναι σκόπιμο τα κράτη μέλη να ενθαρρύνουν τη 
συμμετοχή στα προγράμματα τους ερευνητικών ομάδων από άλλα κράτη 
μέλη ώστε να ενισχυθεί η ανάπτυξη εταιρικών σχημάτων και η συγκρότηση 
δικτύων ΕΤΑ στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Τούτο μπορεί να επιτευχθεί μόνο σε 
βάση πραγματικής αμοιβαιότητας και κατά σταδιακό τρόπο αρχίζοντας, για 
παράδειγμα, στους τομείς κοινοτικού ενδιαφέροντος. 
3.3. ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ 
Το σημείο αυτόαφορά την κατοχύρωση ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση εκφράζεται κατά 
τρόπο συνεπή στους διεθνείς κύκλους, καθώς και ότι συμμετέχει σε προγράμματα 
παγκόσμιας ολκής. Μόνο κατ'αυτόν τον τρόπο η Ένωση θα διαθέτει στους ανωτέρω 
κύκλους επιρροή επί των εταίρων της ανάλογη προς τις διαστάσεις της. Αρκεί να 
παρατηρηθεί ότι στον ΟΟΣΑ η Ένωση θα αντιπροσωπεύει μετά το 1995 16 από τις 25 
χώρες μέλη του οργανισμού! Είναι επομένως σκόπιμο να συστηματοποιηθεί η 
κοινοτική εναρμόνιση πριν από κάθε συνεδρίαση των διεθνών αυτών οργάνων. Τα 
μεγαλεπήβολα έργα, τα παγκόσμια προγράμματα για τη γονιδιακή αλληλουχία ή τις 
πλανητικές αλλαγές και ο τομέας της ανάπτυξης προτύπων μπορεί να αποτελούν απτά 
παραδείγματα. Όπως και να έχει το πράγμα, η αποκτηθείσα εμπειρία στον τομέα της 
ελεγχόμενης θερμοπυρηνικής σύντηξης δείχνει, με τον ITER, ότι αυτό' είναι και 
δυνατόν και συμφέρον. 
Θα ήταν χρήσιμο για τις διμερείς διαπραγματεύσεις μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης 
και των τρίτων χωρών, ιδίως στην περίπτωση που τα κράτη μέλη τηρούν συμφωνίες 
συνεργασίας σε θέματα ΕΤΑ και πολιτικές διεθνούς συνεργασίας, να διενεργείται 
τακτική ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ Επιτροπής και κρατών μελών. Η ανταλλαγή 
αυτή μπορεί κυρίως να αφορά τους επίμαχους τομείς, τις λεπτομέρειες εφαρμογής 
και τις προοπτικές για κοινές δράσεις με άλλα κράτη μέλη (βλ. §3.2.3.). 
Θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας που 
απετέλεσαν το αντικείμενο συμφωνίας μεταξύ Συμβουλίου και Επιτροπής στις 26 
Ιουνίου 1993. 
4. ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ CREST ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗΣ 
ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΩΝ 
Το προτεινόμενο εγχείρημα είναι πραγματοποιήσιμο μόνο με την εκούσια συμμετοχή 
και την πλήρη σύμπραξη των ιθυνόντων των εθνικών πολιτικών ΕΤΑ. Όντως, τα 
ανωτέρω απαριθμούμενα καθήκοντα αντιστοιχούν ακριβώς σε εκείνα που ανατέθηκαν 
στην CREST με το ψήφισμα του 1974. Είναι επομένως σκόπιμο να ενεργήσουμε έτσι 
ώστε η CREST να πληροί πραγματικά την αρχική εντολή της και να διαθέτει το χρόνο 
της εργαζόμενη στο επίπεδο που αρμόζει στο βασικό αυτό καθήκον εφαρμογή ς του 
συντονισμού μέσω της συνεργασίας, εξασφαλίζοντας παράλληλα την 
μεταπαρακολούθηση των ενεργειών. Για τον σκοπό αυτό, η CREST θα πρέπει να 
επαναπροσανατολίσει τις εργασίες της δίνοντας μεγαλύτερο βάρος στο ανωτέρω 
καθήκον έναντι της δραστηριότητας που συνδέεται με τα ειδικά προγράμματα, η 
οποία αφορά πιο άμεσα τους θεματικώς υπευθύνους που παρακάθηνται στις 
επιτροπές προγραμμάτων. 
Κατά την προετοιμασία των πρωτοβουλιών της, η Επιτροπή θα μελετήσει 
προσεκτικά τις εισηγήσεις και γνώμες που θα διατυπώσει προς αυτήν η Ευρωπαϊκή 
Συνέλευση Επιστημών και Τεχνολογιών, σύμφωνα με την εντολή της. Η Επιτροπή 
όντως αποδίδει πραγματική σημασία στις εργασίες της ανωτέρω συνέλευσης: 
συγκροτούμενη από προσωπικότητες περιωπής προερχόμενες από διαφόρους 
κύκλους και οργανισμούς που δραστηριοποιούνται στην ΕΤΑ, η συνέλευση 
συγκεντρώνει μοναδικό δυναμικό γνώσεων και εμπειριών στην Ευρώπη. 
5. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ 
Προκειμένου να εφαρμοσθεί το άρθρο 130Η επιβάλλεται σταδιακή και απτή θεώρηση. 
Υπό το πρίσμα αυτό, ο συντονισμός των πολιτικών ΕΤΑ θα πρέπει να αποτελέσει 
αντικείμενο μόνιμης διαδικασίας συζητήσεων που μπορεί να καταλήξει, σε ένα 
πρώτο στάδιο, στην έκδοση τακτικών ψηφισμάτων από το Συμβούλιο. Υπό το πνεύμα 
των όσων προηγήθηκαν, η Επιτροπή προτείνει στο Συμβούλιο να συζητήσει τις 
προτεινόμενες στην παρούσα ανακοίνωση κατευθύνσειςπροκειμένου να επιτευχθεί 
πρακτική εφαρμογή του άρθρου 130Η. 
10 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ 1 έως 8 
Παράρτημα 1 : 
Παράρτημα 2 : 
Παράρτημα 3 : 
Παράρτημα 4 : 
Παράρτημα 5 : 
Παράρτημα 6 : 
Παράρτημα 7 : 
Παράρτημα 8 : Συντονισμός των δραστηριοτήτων ΕΤΑ αεροναυτικού 
ενδιαφέροντος στα κοινοτικά προγράμματα ΕΤΑ 
Συντονισμός των δραστηριοτήτων ΕΤΑ αυτοκινητικού 
ενδιαφέροντος στα κοινοτικά προγράμματα ΕΤΑ 
Συντονισμός των δραστηριοτήτων ΕΤΑ ναυτικού ενδιαφέροντος 
στα κοινοτικά προγράμματα ΕΤΑ 
Συντονισμός της κοινοτικής δράσης με την αντίστοιχη των 
κρατών μελών σε θέματα ΕΤΑ του διαστημικού τομέα 
Συντονισμός μεταξύ του ΕΥΡΗΚΑ και των κοινοτικών 
προγραμμάτων ΕΤΑ 
Σχέσεις μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και του EMBL 
To CERN και οι σχέσεις του με την Ευρωπαϊκή Κοινότητα 
Συμπληρωματικά προγράμματα και κοινοτικές συμμετοχές 
Μ 
Επεξηγηματική σημείωση που αφορά τα παραρτήματα 1 έως 7 
Στα ακόλουθα παραρτήματα παρατίθενται 7 παραδείγματα σύμπραξης με τη 
βιομηχανία και με οργανισμούς και μηχανισμούς διεθνούς συνεργασίας στον τομέα 
της ΕΤΑ. 
Στην περίπτωση των παραρτημάτων 1, 2 και 3, πρόκειται για 3 παραδείγματα 
με βάση τις από κοινού διεξαγόμενες εργασίες από τους εκπροσώπους των 
υπηρεσιών της Επιτροπής και του κλάδου σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ώστε να 
καθοριστούν αποτελεσματικοί μηχανισμοί για μια άριστη χρησιμοποίηση των 
δυνατοτήτων που προσφέρουν τα οριζόντια ειδικά προγράμματα, προκειμένου 
να εξευρεθεί λύση σε κάθετα προβλήματα, με βάση συντονισμένο σχέδιο 
δράσης. 
Οι μεικτές ομάδες είχαν μεταβατικό χαρακτήρα που περιοριζόταν στο στάδιο 
κατάρτισης των προγραμμάτων εργασίας. Η εφαρμογή υπάγεται μόνο στην 
ευθύνη των υπηρεσιών της Επιτροπής, με εξαίρεση τις πάσης φύσεως μορφές 
συνδιαχείρισης προγραμμάτων· αυτό δεν αποκλείει την τακτική ενημέρωση των 
οικείων βιομηχανιών, προκειμένου να επέλθει κάθε χρήσιμη βελτίωση των 
προτεινόμενων μηχανισμών εργασίας. 
Όσον αφορά τα παραρτήματα 4 έως 7, πρόκειται για επεξηγηματικά κείμενα 
των υπηρεσιών της Επιτροπής σχετικά με τις τρέχουσες και/ή σχεδιαζόμενες 
μορφές σύμπραξης με τους οργανισμούς και μηχανισμούς διεθνούς 
συνεργασίας στον τομέα της ΕΤΑ, που αναφέρονται ρητώς στο πρόγραμμα-
πλαίσιο. 
12 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 
Συντονισμός των δραστηριοτήτων ΕΤΑ αεροναυτικού ενδιαφέροντος 
στα κοινοτικά προγράμματα ΕΤΑ 
Ο εξεταζόμενος τομέας περιλαμβάνει για τις ανάγκες του παρόντος εγγράφου τις 
έρευνες που σχετίζονται με το σύστημα αερομεταφορών, τη διαχείριση της εναέριας 
κυκλοφορίας και τις αεροναυτικές τεχνολογίες. 
1. Σημερινή κατάσταση 
1.1 Τα κυριότερα ειδικά προγράμματα που περιέχουν δραστηριότητες ΕΤΑ 
αεροναυτικού ενδιαφέροντος είναι : 
Βιομηχανικές τεχνολογίες και τεχνολογίες υλικών Τομέας 3 
Τεχνολογίες για τα μεταφορικά μέσα· 
Τηλεματικές εφαρμογές κοινού ενδιαφέοντος - αερομεταφορές 
Μεταφορές - Διαχείριση της εναέριας κυκλοφορίας και ασφάλεια των 
αερομεταφορών· 
Ενέργεια - Τεχνολογίες για την καθαρότερη και αποδοτικότερη 
παραγωγή και χρησιμοποίηση της ενέργειας - καύση υδρογονανθράκων 
και νέα καύσιμα για τις μεταφορές· 
Περιβάλλον - ΕΤΑ σε θέματα περιβάλλοντος και κλίματος -
φυσικοχημεία της ατμόσφαιρας· 
Επιπλέον, μπορεί επίσης να υπάρξει αντικείμενο για τα προγράμματα : 
τεχνολογίες της πληροφορίας και βιομηχανικές τεχνολογίες και 
τεχνολογίες υλικών - τομείς 1 και 2. 
1.2 Ο συντονισμός των δραστηριοτήτων που αφορούν μία πτυχή της αεροναυτικής 
- η ΕΤΑ σε θέματα διαχείρισης της εναέριας κυκλοφορίας - διεξάγεται ήδη. 
Όντως, η προετοιμασία του σχεδίου δράσεων ECARDA (Ευρωπαϊκή Σύντονη 
Προσέγγιση για ΕΤΑ στη Διαχείριση της Εναέριας Κυκλοφορίας) χρειάστηκε 
συντονισμό μεταξύ τριών προγραμμάτων στα οποία εμπλέκονταν 3 
διαφορετικές Γενικές Διευθύνσεις. Ο συντονισμός αυτός θα συνεχισθεί κατά 
τον ενδεδειγμένο τρόπο. 
1.3 Οι κύκλοι της βιομηχανίας και της έρευνας και ιδίως τα ιδρύματα αεροναυτικής 
έρευνας διεδραμάτισαν μείζονα ρόλο υποβοηθώντας την Επιτροπή να 
αναπτύξει τις κοινοτικές ερευνητικές δραστηριότητες που ενδιαφέρουν την 
αεροναυτική. Η συμβολή αυτή πραγματοποιήθηκε με πολυάριθμες εμπλοκές 
σε προσωπικό επίπεδο, αλλά και κατά τρόπο συνεπέστερο με τις ανεπίσημες 
συστάσεις της Επιτροπής για την αεροναυτική έρευνα και τεχνολογία (ARTCO) 
και με την επεξεργασία ενός απώτερου τεχνολογικού σχεδίου, καθώς και 
13 
με συστάσεις ως προς την πρωτοβουλία ECARDA για τη διαχείριση της 
εναέριας κυκλοφορίας, για τη μελέτη AEROSAFE1 όπου εντοπίζονται οι 
προτεραιότητες για τη συνδεόμενη με την ασφάλεια ΕΤΑ και για το APARTE2, 
όπου εξετάζονται οι προτεραιότητες ΕΤΑ σχετικά με το περιβάλλον σε θέματα 
αεροναυτικής. 
1.4 Στις κοινοτικές αεροναυτικές δραστηριότητες εμπλέκεται ευρύ φάσμα 
παραγόντων από τους κύκλους της βιομηχανίας και της έρευνας, τόσο για την 
προετοιμασία μελλοντικών προγραμμάτων ΕΤΑ όσο και για τις 'σημερινές 
δραστηριότητες ΕΤΑ. Πρόκειται για κατασκευαστές συσκευών, κινητήρων και 
για ολόκληρη σειρά προμηθευτών ηλεκτρονικών ειδών, τεχνικού εξοπλισμού για 
τις επικοινωνίες, το περιβάλλον των επιβατών, τα συστήματα προσγείωσης, 
παράλληλα δε τις αεροπορικές εταιρίες, τις αεροναυτικές αρχές και τα 
ερευνητικά ιδρύματα. Μολονότι ο βιομηχανικός κλάδος περιλαμβάνει 
ορισμένες μεγάλες εταιρείες, οι τελευταίες χρησιμοποιούν σε μεγάλο βαθμό 
υπεργολάβους, με πολυάριθμες MME. 
1.5 Θα πρέπει να σημειωθεί συναφών ότι τα επτά κέντρα αεροναυτικής έρευνας 
που διαθέτει η Ευρώπη συνήψαν συμφωνία πρόσφατα σύμπραξης 
προκειμένου να βελτιώσουν τον συντονισμό των δραστηριοτήτων τους και 
τοιουτοτρόπως να παρακολουθήσουν καλύτερα τη στροφή της βιομηχανίας 
προς πλέον ευρωπαϊκή δομή. 
2. Η αεροναυτική ΕΤΑ οφείλει να αποτελέσει το αντικείιιενο συντονισυού 
2.1 Η σημασία του συστήματος αερομεταφορών έχει διακυρηχθεί σε πολλές 
κοινοτικές πολιτικές. Το πρόγραμμα-πλαίσιο αποφαίνεται για την αεροναυτική 
ότι "πρέπει να εξακολουθήσει να τυγχάνει ιδιαίτερης προσοχής" στο κεφάλαιο 
τεχνολογίες για τα μεταφορικά μέσα του προγράμματος βιομηχανικές 
τεχνολογίες, "τόσο για να εξασφαλισθεί συνέχεια με τις αναληφθείσες στο 
τρίτο πρόγραμμα-πλαίσιο δράσεις όσο και για να ανταποκριθεί στις βασικές 
τεχνολογικές απαιτήσεις αιχμής του εν λόγω κλάδου και την ικανότητα του να 
δείχνει στην πράξη το εφικτό των προηγμένων τεχνολογιών πολλαπλούς 
χρήσης που έπειτα μπορούν να μεταφερθούν σε άλλους κλάδους μεταφορών 
ή σε άλλες βιομηχανίες". 
2.2 Η ιδιαίτερη αυτή προσοχή που αξίζει να τύχει η αεροναυτική αντανακλά μεταξύ 
άλλων τον δεσπόζοντα ρόλο που διαδραματίζει ο κλάδος στο τεχνολογικό 
επίπεδο, τις ιδιαίτερα μεγάλου μάκρους χρονικές κλίμακες μεταξύ έναρξης των 
εργασιών ΕΤΑ και καθιέρωση των προκυπτουσών νέων τεχνολογιών, την ευρεία 
συνεργασία μεταξύ κατασκευαστών σε μεγάλο φάσμα έργων, την ευθύνη των 
δημόσιων αρχών σε θέματα κανονισμών για την ασφάλεια, για τις συνέπειες 
στο περιβάλλον και τις υποδομές εκμετάλλευσης, τον εντονότατο ανταγωνισμό 
ι 
ΛΚΚΟΧΛΗ·.: lyriSio Λοιιοιις για t:nooHi<( ικίς roi:uvi|ir<<rc ιογαούχ Jioiv α;ιό την XJITHOTIOII ;ΙΙΗΙΤΓΜ<Ι>\' ΠΙ: nvnv.i nu vu 
τ i|v KiH|<V/.iut ΐΐ'ΐν <(ΐ:οοιιι:τι(«|Όθ(όν. 
ΛΙ'ΑΚΊΊ.:: Μιάωυιι τη; ρύταναης </.;τό (/.Γ.ροοκύ.<μι ΙΙΓΛΗΟ της κριπνα:: κ<α 
τκχνολογίας για το ττ.κρφάλλον. 
14 
των Ηνωμένων Πολιτειών που ενισχύεται από την κυβερνητική υποστήριξη που 
παρέχεται στον κλάδο, τα εκτεταμένα εθνικά προγράμματα και την ιδιαίτερη 
περίπτωση της αεροναυτικής στο πλαίσιο των συμφωνιών GATT. 
2.3 Σε ευρωπαϊκή κλίμακα, η ανάγκη για περιστολή του συνωστισμού στα 
αεροδρόμια και τον εναέριο χώρο δεν μπορεί να αποσυσχετισθεί από τους 
ανωτέρω προβληματισμούς, πράγμα που απαιτεί πλέον ενιαία εναρμόνιση του 
συστήματος διαχείρισης της εναέριας κυκλοφορίας. 
2.4 Η συγκέντρωση των ανωτέρω ζητημάτων δικαιολογεί πλήρως την καθιέρωση 
πλαισίου για ένα ενδεδειγμένο συντονισμό των σχετικών με την αεροναυτική 
δράσεων ΕΤΑ. 
3. Στόγοι ενόο συντονιστικού υηγανισυού ττκ ΕΤΑ νια την αεροναυτική 
3.1 Οι κυριότεροι στόχοι του συντονισμού αυτού είναι : 
να επαληθεφθεί ότι οι περιεχόμενες στα ειδικά κοινοτικά προγράμματα 
προτεραιότητες της ΕΤΑ γιατην αεροναυτική αντιστοιχούν στις ανάγκες 
της βιομηχανίας και των αρμόδιων αρχών και ότι εκμεταλλεύονται τη 
συνεργεία με τις δραστηριότητες των κρατών μελών. 
να εξασφαλισθεί συνολικός συντονισμός των δραστηριοτήτων που 
έχουν οργανωθεί ανά θέμα όπως η διαχείριση της κυκλοφορίας, οι 
αεροναυτικές τεχνολογίες και το σύστημα αερομεταφορών. 
να προσφερθεί διεπαφή με τα ειδικά προγράμματα που μπορούν να 
ανταποκριθούν στις προτεραιότητες της ΕΤΑ γιατην αεροναυτική, κατά 
τρόπο που να συνεκτιμούνται οι προτεραιότητες αυτές κατά την 
προετοιμασία των προγραμμάτων εργασίας. 
να διευκολυνθούν οι επιπτώσεις για άλλους κλάδους εκεί όπου η 
αεροναυτική βιομηχανία κινείται στην τεχνολογική πρωτοπορία. 
να εξασφαλισθεί σύντονη διεπαφή και ένα μέσο επικοινωνίας με τους 
παράγοντες της ΕΤΑ. 
να επαληθεφθούν οι πρόοδοι σε θέματα ΕΤΑ σχετικά με την 
αεροναυτική έτσι ώστε να γίνεται σχετικώς απολογισμός στα κράτη 
μέλη και τους πόλους λήψης των αποφάσεων. 
να διευκολυνθεί ο συντονισμός μεταξύ των κρατών μελών καθώς και 
μεταξύ κρατών μελών και Κοινότητας, εντάσσοντας τις οικείες εθνικές 
και διεθνείς δραστηριότητες όπως το ΕΥΡΗΚΑ και τους διμερείς 
διακανονισμούς. 
Εξάλλου, ο ανωτέρω συντονισμός μπορεί να συμβάλλει στη διαμόρφωση 
ευνοϊκού κλίματος για ένα ανταγωνιστικό και κοινωνικώς αποδεκτό σύστημα 
μεταφορών. 
15 
4. Συντονιστικός μηχανισμός 
Ο συντονισμός μπορεί να υλοποιηθεί μέσω : 
4.1. Της επεξεργασίας ενός σχεδίου δράσης που θα συνιστούσε πλαίσιο αναφοράς 
με βάση το οποίο θα μπορούσαν να αναπτυχθούν οι αεροναυτικές 
δραστηριότητες στα διάφορα ειδικά προγράμματα. Το σχέδιο θα όφειλε να 
προετοιμασθεί από την Επιτροπή και να τελειοποιηθεί σε συνεργασία με τους 
ενδιαφερόμενους παράγοντες, μεταξύ των οποίων και τους· οικείους 
βιομηχανικούς κλάδους. Θα υπεδείκνυε τις δράσεις που θα αφορούσε ο 
συντονισμός, όπως οι αεροναυτικές τεχνολογίες, η διαχείριση της εναέριας 
κυκλοφορίας (κατά προέκταση του ECARDA) και το σύστημα αερομεταφορών, 
μέσω δε αυτού του συντονισμού θα εκφραζόταν η ανάγκη για ανταγωνιστικό 
και κοινώς αποδεκτό σύστημα μεταφορών. 
4.2 Της εναρμόνισης και του συγχρονισμού, στο μέτρο που θα ήταν κατορθωτό, 
της κατάρτισης σχεδίων εργασίας, δημοσίευσης προκηρύξεων για υποβολή 
προτάσεων και της αποστολής συμπληρωματικών πληροφοριών, διενέργειας 
αξιολογήσεων, διαπίστωσης του βαθμού προόδου των ερευνητικών συμβάσεων 
και της διάδοσης και εκμετάλλευσης των αποτελεσμάτων. 
4.3 Της δημιουργίας μίας διϋπηρεσιακής ειδικής ομάδας επιφορτισμένης με την 
προώθηση του συντονισμού, οργανώνοντας την επεξεργασία και καθοδήγηση 
του σχεδίου αυτού δράσης, με τη λήψη της γνώμης του κλάδου και των 
ερευνητικών κέντρων και με αποστολή να συντάσσεται κατά τακτά διαστήματα 
απολογισμός των επιτυγχανόμενων αποτελεσμάτων. 
4.4 Μιας συμπληρωματικής αντίδρασης των κρατών μελών, κατά τρόπο ώστε τα 
τελευταία να επιτύχουν μαζί να συντονίσουν τα αντίστοιχα ερευνητικά τους 
προγράμματα και μάλιστα με εκείνα της Επιτροπής, τηρώντας την αρχή της 
επικουρικότητας. 
4.5 Η αποτελεσματικότητα του ανωτέρω συντονισμού θα αξιολογηθεί μετά από 
ορισμένο χρονικό διάστημα (π.χ. διετία) μέσω των επιτυγχανόμενων 
αποτελεσμάτων. 
16 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 
Συντονισμός των δραστηριοτήτων ΕΤΑ αυτοκινητικού ενδιαφέροντος 
στα κοινοτικά προγράμματα ΕΤΑ 
1. Προβληματισμοί 
1.1 Ο οριζόντιος και πολυφασματικός χαρακτήρας της έρευνας αναδεικνύει σε όλο 
και μεγαλύτερο βαθμό την ανάγκη καθιέρωσης ανεπίσημου και μόνιμου 
διαλόγου με τους βιομηχανικούς κλάδους προκειμένου να ληφθούν υπόψη οι 
ανάγκες τους κατά τον καθορισμό των ειδικών προγραμμάτων και για να 
συντονισθούν οι ερευνητικές δράσεις που χρηματοδοτούνται από τα εν λόγω 
προγράμματα. 
1.2 Το 4ο πρόγραμμα-πλαίσιο υπογραμμίζει συναφώς τη σημασία μιας 
"επιχειρησιακής" θεώρησης για την καθιέρωση αποτελεσματικής διεπαφής 
μεταξύ των οριζόντιων ερευνητικών προγραμμάτων και των αναγκών των 
βιομηχανικών κλάδων που αποτελούν τους αντίστοιχους χρήστες τους. Υπό 
το πρίσμα αυτό προβάλλει την ανάγκη για την Επιτροπή να συντονίζει τις 
δράσεις που εγγράφονται στα διάφορα οριζόντια ερευνητικά προγράμματα. 
Τούτο συμβαίνει κυρίως για τον κλάδο των μεταφορών και ιδιαίτερα για τον 
αυτοκινητικό κλάδο. 
2. Η ανάγκη συντονισμού των δράσεων ΕΤΑ στον τομέα του αυτοκινήτου 
2.1 Τα κυριότερα ειδικά προγράμματα που περιέχουν δραστηριότητες ΕΤΑ σε 
θέματα αυτοκινήτου είναι τα εξής : 
Βιομηχανικές τεχνολογίες και τεχνολογίες υλικών, ιδίως στον τομέα 3Β 
"τεχνολογίες για τα μεταφορικά μέσα", 
Μεταφορές, ιδίως στα τμήματα "αστικές μεταφορές" και "οδικές 
μεταφορές", 
Εφαρμογές τηλεπληροφορικής κοινού ενδιαφέροντος, 
Τεχνολογίες της πληροφορίας, ιδίως στον τομέα των "τεχνολογιών για 
τα δομοστοιχεία και υποσυστήματα", 
Μη πυρηνικές μορφές ενέργειας, ιδίως στον τομέα "βελτίωση της 
μετατροπής και χρησιμοποίησης της ενέργειας". 
Επιπλέον, ο συντονισμός μπορεί επίσης να αφορά και το πρόγραμμα 
"περιβάλλον". 
2.2. Ο συντονισμός των δράσεων που αφορούν τον αυτοκινητικό τομέα έχει ήδη 
τεθεί σε εφαρμογή κατά την προετοιμασία του ψηφίσματος του Συμβουλίου 
της 11ης Μαΐου 1994 σχετικά με την αυτοκινητοβιομηχανία. 
2.3. Στον τομέα της ΕΤΑ, το ανωτέρω ψήφισμα υπογραμμίζει την ανάγκη να 
αριστοποιηθούν οι πολιτικές Ε&Α με αποτελεσματικό συντονισμό των 
προγραμμάτων και έργων των κρατών μελών, του ΕΥΡΗΚΑ και της Ευρωπαϊκής 
Ένωσης. Το ψήφισμα επισημαίνει επίσης την ανάγκη καλύτερου συντονισμού 
μεταξύ των μεμονωμένων ερευνητικών προγραμμάτων, κατά τρόπο που να 
αντιμετωπίζει τα ζητήματα της ανάπτυξης και της ανταγωνιστικότητας, να 
προσφέρει ευχερέστερη πρόσβαση στα ανωτέρω προγράμματα, να βελτιώνει 
τη διάδοση των αποτελεσμάτων της έρευνας και να διευκολύνει το βιομηχανικό 
σχεδιασμό στον οικείο τομέα. 
17 
2.4. Η αυτοκινητοβιομηχανία, στο σχέδιο δράσης της (EUCAR) έχει διατυπώσει τις 
κατά προτεραιότητα ερευνητικές της ανάγκες ωστόσο, στις ερευνητικές 
δραστηριότητες του αυτοκινητικού τομέα έχει παράλληλα εμπλακεί ευρύ 
φάσμα βιομηχανικών και τεχνολογικών κλάδων· πρόκειται για τους 
προμηθευτές δομοστοιχείων, βασικών υλικών, ηλεκτρονικών ειδών, τεχνικού 
εξοπλισμού για τις επικοινωνίες, οπτικών συστημάτων· παράλληλα έχουν 
εμπλακεί πλέον παραδοσιακοί κλάδοι όπως η κατασκευή και τα έργα πολιτικού 
μηχανικού όσον αφορά τις υποδομές ή ο υφαντουργικός κλάδος για τις 
ταπετσαρίες των οχημάτων. Σε όλους τους ανωτέρω κλάδους -σε μεγάλο 
βαθμό εμπλέκονται με τη συμμετοχή τους μικρομεσαίες επιχειρήσεις. 
3. Οι στόχοι του συντονισμού 
3.1. Ο συντονισμός μεταξύ προγραμμάτων αποσκοπεί στο : 
να βελτιώσει τη συμπληρωματικότητα των διαφόρων ειδικών 
προγραμμάτων και να κανονίσει το συντονισμό με τις υπόλοιπες 
δραστηριότητες ή πρωτοβουλίες ΕΤΑ που αναπτύσσονται στον επίμαχο 
τομέα, ιδιαίτερα στο πλαίσιο του ΕΥΡΗΚΑ, 
να βοηθήσει τους δυνητικούς συνεργάτες στο να παρουσιάσουν 
προτάσεις στα πλέον ενδεδειγμένα προγράμματα και 
να αποφευχθεί ενδεχόμενη επικάλυψη. 
3.2. Οι προβλεπόμενες συντονιστικές δράσεις δεν πρέπει να αντιστρατεύονται τις 
δραστηριότητες που υλοποιούνται κανονικά από τις υπεύθυνες για τα 
προγράμματα διευθύνσεις ούτε να αντιβαίνουν στους κανόνες και τα ειδικά 
χαρακτηριστικά εκτάστου προγράμματος. 
4. Συντονισμός 
4.1. Για να αντιμετωπισθούν (1) τα προβλήματα διεπαφών μεταξύ της βιομηχανίας 
και των υπηρεσιών της Επιτροπής και (2) για να κατοχυρωθεί μια συνεπής 
διαχείριση του συνόλου των ερευνητικών δράσεων που άπτονται των σχετικών 
με το αυτοκίνητο βιομηχανικό κλάδο υποδεικνύεται απλός και συγχρόνως 
αποτελεσματικός συντονιστικός μηχανισμός. 
4.2. Για να αποφευχθεί η δημιουργία νέων δομών, συγκροτήθηκε μεικτή ομάδα 
προσωρινού χαρακτήρα, συγκείμενη από αξιωματούχους της Επιτροπής και 
εκπροσώπους των οικείων βιομηχανικών κλάδων. Στη μεικτή αυτή ομάδα έχει 
διασφαλισθεί η συμμετοχή του συνόλου των βιομηχανικών και δημόσιο)ν 
χρηστών (εκπρόσωποι των κατασκευαστών, των υπεργολάβων εξοπλισμού και 
εταιρειών εκμετάλλευσης) καθώς και των αξιωματούχων που είναι υπεύθυνοι 
για τη διαχείριση των οικείων ειδικών προγραμμάτων. Η θητεία της μεικτής 
ομάδας συντονισμού είναι περιορισμένη. Έχει συγκροτηθεί και γνωματεύει 
μόνο κατά το στάδιο επεξεργασίας και αναθεώρησης των ειδικών 
προγραμμάτων και των προγραμμάτων εργασίας. 
18 
4.3. Η ανωτέρω ομάδα είναι επιφορτισμένη με τα εξής : 
να διευκολύνει την πρόσβαση των βιομηχανικών κλάδων οτα 
προγράμματα Ε&Α μέσω του καθορισμού σύντονων και 
συμπληρωματικών ειδικών προγραμμάτων εργασίας 
να εντείνει την επικέντρωση σε στρατηγικά θέματα αποφεύγοντας τυχόν 
διασπορά και άσκοπη επανάληψη· 
να δίνει στους υποψήφιους συνεργάτες κατευθύνσεις ώστε να 
διασφαλίζεται η συμμόρφωση προς τους ερευνητικούς στόχους, να 
πληρούνται τα κριτήρια επιλεξιμότητας και να επιτυγχάνεται ο 
συντονισμός με τα υπόλοιπα ειδικά προγράμματα και τις ευρωπαϊκές 
πρωτοβουλίες· 
να επιτρέπει την καθιέρωση συστήματος διαχείρισης πλέον ευέλικτου 
και ανταποκρινόμενου περισσότερο στις ανάγκες των συμμετεχόντων 
να οργανώνει από κοινού επιστημονικά εργαστήρια, συνέδρια ή άλλες 
συναντήσεις, κατορθώνοντας παράλληλα να συμμετέχουν οι 
επιλεγμένοι στο πλαίσιο ΕΥΡΗΚΑ όμιλοι. 
4.4. Υπό το πρίσμα αυτό, η μεικτή συντονιστική ομάδα συμβάλλει στα εξής : 
(ί) να διασφαλίζει ότι οι κατά προτεραιότητα ερευνητικές ανάγκες οι 
οποίες εντάσσονται στην στρατηγική που κατέστρωσε η 
αυτοκινητοβιομηχανία στο σχέδιο δράσης (EUCAR) θα ληφθούν υπόψη 
από τα διάφορα ειδικά προγράμματα και σχετικά προγράμματα 
εργασίας κατά τρόπο κατοχυρώνοντα τη συμπληρωματικότητά τους και 
αποφεύγοντα κάθε άσκοπη επανάληψη· 
(ϋ) να εντοπίζει, αν παραστεί ανάγκη, στοχοθετημένα ερευνητικά θέματα 
που μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο ενοποιημένης διακήρυξης 
που εμπλέκουν πολλές ερευνητικές δραστηριότητες περιεχόμενες σε 
διαφορετικά ειδικά προγράμματα τα οποία απαιτούν ολοκληρωμένη 
διαχειριστική θεώρηση να διασφαλιστεί αντίκτυπος στην κοινωνία, το 
περιβάλλον και την αγορά. 
4.5. Ο εντοπισμός ενός τελείως συγκεκριμένου στόχου όπως αναφέρεται στο 
σημείο 4.4. (ϋ) για στοχοθετημένες ερευνητικές δραστηριότητες σε θέματα 
που καλύπτονται από πολλά ειδικά προγράμματα μπορεί να δώσει λαβή, αφού 
γνωματεύσουν οι διάφορες οικείες επιτροπές, σε ενοποιημένη διαχείριση των 
διακηρύξεων υποβολής προτάσεων, της επιλογής και της παρακολούθησης 
των επιλεγμένων έργων. 
19 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 3 
Συντονισμός των δραστηριοτήτων ΕΤΑ ναυτικού ενδιαφέροντος 
στα κοινοτικά προγράμματα ΕΤΑ 
1. Έκταση και Φύση του προβλήματος 
Η ναυτική βιομηχανία καλύπτει ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων που συνδέονται 
με τη θάλασσα και σχετίζονται είτε με το κύκλωμα των μεταφορών είτε με την 
εκμετάλλευση των ωκεανών. 
Η ναυτική βιομηχανία περιλαμβάνει πλήθος επιχειρήσεων, και μεγάλων και 
MME. Χρησιμοποποιεί πολλές τεχνολογίες και προσαρμόζει για τις ανάγκες της 
τα αποτελέσματα των εργασιών Ε&Α που προκύπτουν από διάφορους τομείς. 
Λόγω της ιδιαίτερης αυτής κατάστασης, το Βήμα Ναυτικών Βιομηχανιών (MIF), 
που συστήθηκε με πρωτοβουλία της Επιτροπής στις 20 Σεπτεμβρίου 1991 
(COM (91) 335 τελικό), οργάνωσε διάφορους κύκλους ("Panels") τα οποία 
διηύθυναν εκπρόσωποι του κλάδου, με σκοπό να προσφέρουν στις υπηρεσίες 
της Επιτροπής, και ιδιαίτερα στους ιθύνοντες της Ε&Α, τα αναγκαία στοιχεία 
για την προετοιμασία των ειδικών προγραμμάτων και των προγραμμάτων 
εργασίας. 
Υπό τις συνθήκες αυτές, επανειλλημένως έχει τονισθεί η σημασία ενός 
αποτελεσματικού μηχανισμού για το συντονισμό των ερευνητικών 
δραστηριοτήτων, θεωρείται δε ως πρωταρχική σύσταση. 
2. Ανάγκη συντονισμού των δραστηριοτήτων Ε&Α στους κόλπους της ναυτικής 
βιοιαηνανίας 
Κυριότερα ειδικά προγράμματα που αφορούν την Ε&Α στη ναυτική βιομηχανία: 
Βιομηχανικές τεχνολογίες και τεχνολογίες υλικών, ιδιαίτερα το σημείο 
3.Β (τεχνολογίες για μεταφορικά μέσα επιφανείας)· 
Μεταφορές, ιδίως οι δραστηριότητες σχετικά με τα "ολοκληρωμένα 
κυκλώματα μεταφορών" και τις θαλάσσιες μεταφορές και την 
ναυσιπλοΐα σε εσωτερικά ύδατα· 
Τηλεματικές εφαρμογές κοινού ενδιαφέροντος 
Τεχνολογίες της πληροφορίας 
Ενάλιοι πόροι, στο πρόγραμμα "Θαλάσσιες επιστήμες και τεχνολογίες" 
Αλιεία και "Υδατοκαλλιέργεια" στο πλαίσιο του προγράμματος "Γεωργία 
και αλιεία"· 
Υδρογονάνθρακες στην ανοικτή θάλασσα και ανανεώσιμες πηγές 
ενέργειας, στο πλαίσιο του προγράμματος "Τεχνολογίες για καθαρότερη 
και μεγαλύτερης απόδοσης παραγωγή και χρησιμοποίηση της 
ενέργειας". 
20 
Ο κλάδος παρουσίασε τις προτεραιότητες του σε διάφορα έγγραφα που 
συζητήθηκαν στους αντίστοιχους κύκλους : 
Θαλάσσιες μεταφορές μικρής απόστασης 
Ενάλιοι πόροι· 
Ηλεκτρονική διαβίβαση δεδομένων (EDI) 
καθώς και σε ένα εργαστήριο που αφορούσε την Ε&Α για τις μεταφορές με 
πλωτές οδούς. 
3. Στόνοι του συντονισμού 
Να διευκολυνθούν οι συνέργειες μεταξύ των διαφόρων προγραμμάτων 
και να αποφευχθούν τοιουτοτρόπως άσκοπες επαναλήψεις. 
Να δοθούν σαφείς ενδείξεις στους οικονομικούς παράγοντες, όταν 
συντάσσουν προσφορές. 
Συντονιστικός υηνανισυος 
Ο συντονιστικός μηχανισμός θα πρέπει να βασίζεται σε ρεαλιστική και μη 
γραφειοκρατική θεώρηση, να είναι δε ικανός να εξασφαλίζει την κατάλληλη 
διαβούλευση με τον κλάδο, καθώς και συμφωνία μεταξύ των προγραμμάτων 
Ε&Α που αφορούν τη ναυτική βιομηχανία. 
Η ανωτέρω διαβούλευση εκ μέρους των υπηρεσιών της Επιτροπής θα ευοδωθεί 
χάρις στην αποκτηθείσα εμπειρία κατά τους κύκλους συζητήσεων του Βήματος 
Ναυτικών Βιομηχανιών. 
21 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 4 
Συντονισμός της κοινοτικής δράσης με την αντίστοιχη των κρατών μελών 
σε θέματα ΕΤΑ στον τομέα του διαστήματος 
1· Οι εταίροι της Επιτροπής στον διαστημικό τομέα 
Στον διαστημικό τομέα, ορισμένα κράτη μέλη δεν διαθέτουν ειδικευμένους 
οργανισμούς που να έχουν ως κύρια αποστολή να υλοποιούν -τα εθνικά 
διαστημικά προγράμματα. Τούτο συμβαίνει ειδικότερα στη Γαλλία, που 
υπήρξε η πρώτη ευρωπαϊκή χώρα που ανέπτυξε διαστημικό πρόγραμμα και 
ίδρυσε το Εθνικό Κέντρο Διαστημικών Σπουδών (CNES). Η Γερμανία έχει 
επίσης συστήσει οργανισμό (DARA) επιφορτισμένο με τον σχεδιασμό και την 
υλοποίηση του γερμανικού διαστημικού προγράμματος. Στην Ιταλία, το 
σύνολο των εθνικών και διεθνών προγραμμάτων στον τομέα του διαστήματος 
συντονίζεται και εφαρμόζεται από την Ιταλική Υπηρεσία Διαστήματος (ASI). 
Βρετανική ανάλογη υπηρεσία δημιουργήθηκε αργότερα, η BNSC (Εθνικό 
Βρετανικό Διαστημικό Κέντρο), ο μεγαλύτερος δε όγκος των διαστημικών 
εργασιών στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες διεκπεραιώνεται μέσω της συμμετοχής 
τους στις δραστηριότητες της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Διαστήματος, με 
εξαίρεση το Βέλγιο, τις Κάτω Χώρες και την Σουηδία, η καθεμία από τις 
οποίες διαθέτει αξιόλογο εθνικό πρόγραμμα. Το σύνολο των ανωτέρω εθνικών 
προγραμμάτων αφορά προπαντός την ανάπτυξη του διαστημικού σκέλους των 
αντιστοίχων συστημάτων. 
Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Διαστήματος (ESA) έχει ως αποστολή να εξασφαλίζει 
και αναπτύσσει τη συνεργασία μεταξύ ευρωπαϊκών κρατών στους τομείς της 
ΕΤΑ και των διαστημικών εφαρμογών τους, ώστε οι τελευταίες να 
χρησιμοποιηθούν για επιστημονικούς σκοπούς και για επιχειρησιακά διαστημικά 
συστήματα. Προκειμένου να το επιτύχει, η ESA καταρτίζει και εφαρμόζει 
μακροπρόθεσμη ευρωπαϊκή διαστημική πολιτική, συστήνοντας στα κράτη μέλη 
της στόχους για τα διαστημικά θέματα και εναρμονίζοντας τις πολιτικές των εν 
λόγω κρατών έναντι άλλων εθνικών και διεθνών οργανισμών και οργάνων. Η 
ESA επεξεργάζεται και αναπτύσσει δραστηριότητες και προγράμματα στο 
διαστημικό τομέα, κυρίως όσον αφορά την ανάπτυξη δορυφόρων για 
επιμέρους εφαρμογές. 
2. Οι ανέσεις ιιεταΕύ της Επιτροπής και των εταίρων της του διαστημικού 
τομέα 
2.1. Με τα κράτη μέλη 
Οι υπηρεσίες της Επιτροπής έχουν αναπτύξει με τις διαστημικές υπηρεσίες και 
τα οικεία υπουργεία των κρατών μελών σχέσεις εργασίας ενταγμένες λίγο-
πολύ σε οργανωμένο πλαίσιο. Ιδιαίτερα με το CNES, η Επιτροπή έχει 
υπογράψει συμφωνία γιατην κατασκευή ενός οργάνου (VEGETATION), το οποίο 
θα φέρει ο δορυφόρος SPOT-4· το όργανο αυτό, θεωρούμενο ως πειραματικό 
έργο, αναμένεται να προσφέρει μεταξύ άλλων χρήσιμες πληροφορίες για την 
εφαρμογή της κοινής γεωργικής πολιτικής. Η ASI συμπράττει στην κατασκευή 
του ανωτέρω οργάνου, καθώς και οι αντίστοιχες υπεύθυνες βελγικές και 
σουηδικές υπηρεσίες. Η Επιτροπή μελετά εξάλλου με τον DARA ένα άλλο έργο 
επίδειξης που αφορά τη μέτρηση της χημικής σύνθεσης της ατμόσφαιρας 
(AMAS). Διεξάγονται παράλληλα και άλλες επιστημονικές και τεχνικές εργασίες 
σε στενή συνεργασία μεταξύ του ινστιτούτου εφαρμογών τηλεανίνευσης 
(IRSA) του ΚΚΕρ και των οργανισμών των κρατών μελών που είναι 
22 
επιφορτισμένοι με την άσκηση της αντίστοιχης διαστημικής πολιτικής και 
κυρίως του CNES. 
2.2. Με την ESA 
Οι σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Διαστήματος χρονολογούνται ήδη 
σχετικά από μακρού και αναπτύσσονται σε καλώς οργανωμένο πλαίσιο. 
Μεταξύ των δύο οργάνων έχουν συνομολογηθεί πολυάριθμες συμφωνίες επί 
ειδικών ζητημάτων από το 1980 μέχρι σήμερα, έχουν δε ενισχυθεί οι σχετικές 
επαφές. Έχουν πραγματοποιηθεί συναντήσεις μεταξύ του Γενικού Διευθυντή 
της ESA και μελών της Επιτροπής για να αποσαφηνιστεί το περιεχόμενο και οι 
τρόποι συνεργασίας μεταξύ των δύο οργάνων. 
Υφίστανται σήμερα έξι μεικτές ομάδες εργασίας που δραστηριοποιούνται 
στους τομείς της γεωσκόπησης, των τηλεπικοινωνιών, της βιομηχανικής 
πολιτικής, των διεθνών σχέσεων, της ΕΤΑ και της εκπαίδευσης/κατάρτισης. 
Προοπτικές παρουσιάζουν και νέοι τομείς συνεργασίας, όπως η ναυτιλία με τη 
βοήθεια δορυφόρων, θέμα για το οποίο η Επιτροπή εξέδωσε πρόσφατα 
ανακοίνωση (COM(94)248 της 14ης Ιουνίου 1994) που για να εφαρμοσθεί 
απαιτείται ενισχυμένος συντονισμός με την ES Α, και η προαγωγή της 
τηλεανίχνευσης στις αναπτυσσόμενες χώρες. Ο συντονσμός στο ζήτημα της 
παροχής υπηρεσιών εκτόξευσης στο διάστημα φορτίων για εμπορικές χρήσεις 
μπορεί να θεωρηθεί ως εύστοχο παράδειγμα των υφισταμένων μεταξύ των δύο 
οργάνων εποικοδομητικών σχέσεων. 
Δίνοντας συνέχεια στη συνάντηση του Γενικού Διευθυντή της ESA και του 
επιφορτισμένου με θέματα επιστήμης, τεχνολογικής ανάπτυξης και σχετικής 
εκπαίδευσης Επιτρόπου, οι υπηρεσίες κατήρτισαν σχέδιο συμφωνίας που 
αποβλέπει στη ενίσχυση, διεύρυνση και διευκόλυνση της συνεργασίας των δύο 
οργάνων εντός των ορίων των αντίστοιχων αρμοδιοτήτων τους που θα 
συμβάλει στην αρμονική ανάπτυξη μιας ευρωπαϊκής πολιτικής στον τομέα του 
διαστήματος, ιδιαίτερα όσον αφορά τις εφαρμογές δορυφορικών τεχνικών. 
Απομένει να οριστικοποιηθεί η εν λόγω συμφωνία, σύμφωνα με τις 
ενδεδειγμένες διαδικασίες. 
2.3. Η συμβουλευτική ομάδα ad hoc για το διάστημα (SAG) 
Όπως εμφαίνεται στην ανακοίνωση COM (92) 360 τελικό και λαμβάνοντας 
υπόψη τα συμπεράσματα του Συμβουλίου επί της ανωτέρω ανακοινώσεως, οι 
υπηρεσίες της Επιτροπής συγκρότησαν το 1993 μια ad hoc συμβουλευτική 
ομάδα για το διάστημα, συγκείμενη από εκπροσώπους των κρατών μελών. Η 
ομάδα συμβουλεύει την Επιτροπή σε θέματα συμπληρωματικότητας και 
συνέργειας των δραστηριοτήτων της ως προς τις αντίστοιχες των κρατών 
μελών και της ESA κατά τρόπο που να εξασφαλίζεται μεγαλύτερη απόδοση των 
ευρωπαϊκών προσπαθειών στον τομέα της εκμετάλλευσης των διαστημικών 
τεχνικών. 
3. Ρόλος της Επιτροπής 
Στο διαστημικό τομέα, ο ρόλος της Επιτροπής αποσαφηνίστηκε στην 
ανακοίνωση (COM(92) 360 τελικό), επί της οποίας το Συμβούλιο απεφάνθη 
θετικώς τον Απρίλιο 1993. Το Συμβούλιο συμφώνησε ιδίως ότι θα πρέπει να 
βελτιωθούν η συνεργεία και η συμπληρωματικότητα μεταξύ αφενός των 
κοινοτικών προγραμμάτων ΕΤΑ και των δραστηριοτήτων της Ευρωπαϊκής 
Υπηρεσίας Διαστήματος (ESA) και αφετέρου, χωρίς να θίγονται οι διατάξεις 
23 
της συνθήκης, μεταξύ των δραστηριοτήτων των κρατών μελών και εκείνων που 
αναπτύσσουν άλλοι διεθνείς οργανισμοί, ενώ βεβαίως θα αποφευχθεί η 
επανάληψη καταβαλλόμενων προσπαθειών και θα τηρηθούν στο ακέραιο οι 
κανόνες και διαδικασίες λειτουργίας της Κοινότητας και της ESA. 
Εντός του ανωτέρω πλαισίου, η Επιτροπή διαδραματίζει κυρίως ρόλο φορέα 
προώθησης και χρήσης της διαστημικής τεχνολογίας, ιδίως στον τομέα της 
γεωσκόπησης, προκειμένου να συμβάλει στην αριστοποίηση της 
χρησιμοποίησης δορυφορικών δεδομένων καθώς και στην εφαρμογή των 
κοινοτικών πολιτικών. Η Επιτροπή επιζητεί παράλληλα να διαμορφώσει 
συνθήκες ευνοϊκές για την επέκταση των αγορών όπου εφαρμόζονται 
διαστημικές τεχνικές και για την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών 
διαστημικών βιομηχανιών. 
4. Προτάσεις 
Προκειμένου να βελτιωθεί ο συντονισμός των εθνικών πολιτικών ΕΤΑ με την 
αντίστοιχη ευρωπαϊκή, μπορεί να αναληφθούν οι εξής πρωτοβουλίες : 
να συγκροτηθούν μεικτές ομάδες εργασίας της Επιτροπής και των εθνικών 
διαστημικών οργανισμών, όπως αυτό γίνεται ήδη με την ESA (σχετικές 
συζητήσεις διεξάγονται ήδη με τις υπηρεσίες του CNES)· 
να χρησιμοποιηθεί η SAG και οι ανωτέρω ομάδες εργασίας για να : 
α) συγκριθούν και εξετασθούν οι ασκούμενες στον τομέα πολιτικές των 
κρατών μελών, προκειμένου να εντοπισθούν, αναλυθούν και 
συγκριθούν οι στόχοι των κρατών μελών ώστε να εξαχθούν κοινοί 
αντικειμενικοί σκοποί (συντονισμός σε επίπεδο καθορισμού των 
πολιτικών ΕΤΑ), 
β) καθορισθούν οι ενέργειες κοινού ενδιαφέροντος (συντονισμός σε 
επίπεδο εκτέλεσης προγραμμάτων), 
γ) αναζητηθεί μία εναρμονισμένη ή συντονισμένη στάση των κρατών μελών 
στη διεθνή σκηνή (συντονισμός σε επίπεδο διεθνούς συνεργασίας). 
24 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 5 
Συντονισμός μεταξύ των έργων ΕΥΡΗΚΑ και 
των κοινοτικών προγραμμάτων ΕΤΑ 
Εισαγωγή 
Στα ειδικά προγράμματα του 4ου προγράμματος-πλαισίου δίνεται δυνατότητα 
συμμετοχής σε ορισμένες δραστηριότητες του πλαισίου ΕΥΡΗΚΑ (άρθρο 5). 
Ωστόσο, η βελτίωση των δεσμών μεταξύ της κοινοτικής έρευνας, τεχνολογικής 
ανάπτυξης και επίδειξης (ΕΤΑ) και των έργων ΕΥΡΗΚΑ θα πρέπει να στηριχθεί στα 
αντίστοιχα δυνατά σημεία εκάστου. Δεν θα πρέπει να θιγεί η λειτουργία ή να μειωθεί 
ο αντίκτυπος που έχει το κάθε πρόγραμμα. Ομοίως, πιθανώς να χρειάζεται η 
εμπλοκή και άλλων μηχανισμών για την τόνωση της ΕΤΑ στην Ευρώπη. 
Ένας από τους κυριότερους λόγους για τη βελτίωση της συνέργειας μεταξύ των 
έργων ΕΥΡΗΚΑ και των κοινοτικών προγραμμάτων είναι η ενθάρρυνση της ένταξης των 
αποτελεσμάτων που προκύπτουν από τα κοινοτικά έργα σε πλαίσιο εγγύτερο στην 
αγορά και, τελικώς, η ενθάρρυνση της εμφάνισης στις παγκόσμιες αγορές νέων 
ανταγωνιστικών ευρωπαϊκών προϊόντων και υπηρεσιών. Ομοίως, όποτε ενδείκνυται, 
ενθαρρύνεται ο προσανατολισμός έργων ΕΥΡΗΚΑ προς κοινοτικά προγράμματα ΕΤΑ 
τα οποία, σε γενικές γραμμές, επικεντρώνονται σε πολυφασματική και 
προανταγωνιστική έρευνα πολυτομεακής εφαρμογής και η υποβολή προτάσεων για 
εκτέλεση εργασιών που συμπληρώνουν τις δικές τους δραστηριότητες, σε 
ανταπόκριση κοινοτικών προκυρήξεων για υποβολή προτάσεων. 
Καθώς εγκρίνονται και ενεργοποιούνται τα ειδικά προγράμματα του 4ου 
προγράμματος-πλαισίου, η Επιτροπή θα εξετάσει αναλυτικότερα το πώς ο 
στενότερος συντονισμός με τα έργα ΕΥΡΗΚΑ θα βελτιώσει την πληροφόρηση και 
συνδρομή, τον συντονισμό σε επίπεδο έργων καιτην τυποποίηση και τις συναφείς 
δραστηριότητες. 
Επιπλέον, διεξάγοντας συζητήσεις με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, 
συγκαταλεγομένων των βιομηχανικών κύκλων, η Επιτροπή χαράσσει συνεπές πλαίσιο 
δραστηριότητας για ανάπτυξη ειδικών δράσεων. Σε συνάρτηση με τις εθνικές 
πολιτικές και τις δραστηριότητες που αναπτύσσονται στο πλαίσιο του ΕΥΡΗΚΑ, η 
ενέργεια αυτή πιθανώς να βοηθήσει στο να εντοπισθούν χώροι ειδικού ενδιαφέροντος 
για πελάτες και φορείς που διεξάγουν ΕΤΑ και να προβληθούν οι μελλοντικές των 
προτεραιότητες. 
Πληροφόρηση και συνδρομή 
Αναπτύσσεται ήδη στενή συνεργασία στη διάδοση πληροφοριών και στη διοργάνωση 
ενημερωτικών εκδηλώσεων, υπάρχει όμως δυνατότητα περαιτέρω βελτίωσης και 
επέκτασης. Αυτή αφορά την έγκαιρη ανταλλαγή πληροφοριών για μελλοντικές 
δραστηριότητες, την από κοινού διοργάνωση εκδηλώσεων προβολής, συσκέψεων 
"διαμεσολάβησης" και άλλων δραστηριοτήτων που υποβοηθούν την ανταλλαγή ιδεών, 
τον εντοπισμό εταίρων, την προετοιμασία προτάσεων κλπ, και την ενθαρρρυνση της 
μεταφοράς και εκμετάλλευσης των αποτελεσμάτων που προκύπτουν από τα έργα. 
Η Επιτροπή ανασκοπεί τώρα τα εθνικά συστήματα διάδοσης πληροφοριών για τα 
κοινοτικά προγράμματα ΕΤΑ και θα εξετάσει, μαζί με τα κράτη μέλη, τρόπους για τη 
βελτίωση τους. Θα ήταν χρήσιμο να διευκολύνει ο συντονισμός τα δίκτυα 
πληροφόρησης και συνδρομής να αντιμετωπίζουν αποτελεσματικά τις ερωτήσεις για 
τα έργα ΕΥΡΗΚΑ και την κοινοτική ΕΤΑ, προσφέροντας ένα είδος "καταστήματος 
25 
ενιαίας εξυπηρέτησης" για τις ευρωπαϊκές δραστηριότητες έρευνας, ανάπτυξης και 
επίδειξης. 
Οι εθνικοί συντονιστές έργων ΕΥΡΗΚΑ λαμβάνουν αυτόματα πληροφορίες για τις 
κοινοτικές δραστηριότητες και η κατάλληλη εκπροσώπηση της Επιτροπής σε 
εκδηλώσεις προβολής του ΕΥΡΗΚΑ συμβάλλει επίσης στη βελτίωση της ενημέρωσης. 
Η Επιτροπή εκπροσωπεί την Κοινότητα σε όλες τις συνεδριάσεις χάραξης πολιτικής 
και λήψης αποφάσεων για τα έργα ΕΥΡΗΚΑ και εμπλέκεται σε όλες τις σχετικές 
πρωτοβουλίες. 
Έχει σημασία να ενισχυθεί η χρήση των υφισταμένων δικτύων παροχής συμβουλών 
και διανομής πληροφοριών (CORDIS, VALUE, Κέντρα Αναμετάδοσης, ΟΡΕΤ κλπ.) και 
εργαλείων (π.χ. εκδηλώσεων ενδιαφέροντος για το ARCADE) σε κοινοτική κλίμακα, 
στο πλαίσιο του ΕΥΡΗΚΑ και στα κράτη μέλη, με στόχο να καταστούν τα συστήματα 
περισσότερο προσπελάσιμα στα ενδιαφερόμενα μέρη (ερευνητές, βιομηχανικούς 
κύκλους ... και, ιδιαίτερα, στις MME) και να βελτιωθεί η διαφάνεια του 
εγχειρήματος. Η κινητήρια όμως δύναμη πρέπει πάντα να προέρχεται από την πλευρά 
της ζήτησης, οι δε μηχανισμοί να έχουν σχεδιαστεί για να ανταποκρίνονται σε 
πραγματικές ανάγκες. 
Στο στάδιο της κατάρτισης προτάσεων για έργα, οι ιθύνοντες του ΕΥΡΗΚΑ και οι 
ομόλογοι τους του κοινοτικού προγράμματος ΕΤΑ μπορούν να υποδείξουν στους 
ομίλους διεξαγωγής των έργων πότε η πρόταση είναι καταλληλότερη για τον άλλο 
μηχανισμό. 
Η βελτίωση της συνέργειας μεταξύ του ΕΥΡΗΚΑ και της κοινοτικής ΕΤΑ θα τονωνόταν 
σοβαρά με τη δυνατότητα του ΕΥΡΗΚΑ να βοηθεί στο να μεταφερθούν στις αγορές 
τα αποτελέσματα της χρηματοδοτούμενης από την Επιτροπή έρευνας. Αυτό αποτελεί 
ένα από τα μείζονα πλεονεκτήματα της συμμετοχής της Επιτροπής σε πολυσχιδείς 
πρωτοβουλίες. Χρησιμοποιούνται διάφορες δραστηριότητες ανταλλαγής και 
διάδοσης πληροφοριών, όπως δημοσιεύσεις (για παράδειγμα το ενημερωτικό 
φυλλάδιο EUROCARE), συνέδρια (για παράδειγμα EUROLASER) κλπ. Ιδιαίτερα χρειάζεται 
να αποδοθεί ειδική προσοχή στην "έγκαιρη προειδοποίηση" για δυνάμει 
εκμεταλλεύσιμα αποτελέσματα ή μελλοντικές προοπτικές, όπου το ΕΥΡΗΚΑ μπορεί 
να αντλήσει καρπούς. 
Χρειάζεται να αποδοθεί ιδιαίτερη προσοχή στη διάδοση των αποτελεσμάτων των 
εκτελούμενων με κοινοτική χρηματοδότηση έργων ΕΤΑ και στην ένταξη και συνέχιση 
τους στους κόλπους του ΕΥΡΗΚΑ. Στη γραμματεία του ΕΥΡΗΚΑ θα αποστέλλεται 
τακτικά πίνακας των μεγαλύτερων συνεδρίων ελεύθερης συμμετοχής που πιθανώς να 
την ενδιαφέρουν (στο φυλλάδιο RTD Info δημοσιεύεται ήδη πίνακας συνεδρίων) 
Συντονισμός στο επίπεδο των έργων 
Σε στενό συντονισμό με το κύκλωμα της βιομηχανίας και της έρευνας θα αναπτυχθούν 
μηχανισμοί για την ενθάρρυνση της συνεργασίας, όπως (χωρίς όμως να περιορίζεται 
σε αυτά) θεματικών δικτύων, δράσεων στοχοθετημένης έρευνας και δικτύων 
εναρμόνισης, που θα υπόκεινται σε συνήθη κριτήρια ως προς τη στάθμη και την αξία 
της προτεινόμενης ενέργειας. Οι μηχανισμοί αυτοί αναμένεται να διευκολύνουν τον 
συντονισμό με τις σχετικές δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένων των έργων 
ΕΥΡΗΚΑ. 
26 
Με τις πολυσχιδείς πρωτοβουλίες ΕΥΡΗΚΑ προωθείται η δέσμη νέων δραστηριοτήτων 
στους αντίστοιχους τομείς και ενθαρρύνεται η ανταλλαγή επίκαιρων πληροφοριών. 
Οι υπηρεσίες της Επιτροπής συμμετέχουν ενεργώς και συστηματικώς σε όλες τις 
πολυσχιδείς πρωτοβουλίες ΕΥΡΗΚΑ που αντιστοιχούν σε τομείς όπου η Κοινότητα 
εκδηλώνει ενδιαφέρον και αναπτύσσει δραστηριότητα. Οι πρωτοβουλίες αυτές 
λειτουργούν ως σοβαρός μηχανισμός για τον συντονισμό μεταξύ των έργων ΕΥΡΗΚΑ 
και των κοινοτικών προγραμμάτων και, ιδιαίτερα, συντείνουν στην ταχεία αφομοίωση 
ιδεών και στην προετοιμασία προτάσεων για έργα σε συνεπές πλαίσιο. 
Ορισμένα από τα μέτρα που λαμβάνονται για να βελτιωθεί η διαφάνεια των κοινοτικών 
δράσεων ΕΤΑ θα βοηθήσουν στο να βελτιωθεί η διεπαφή με τα έργα ΕΥΡΗΚΑ. Τούτο 
περιλαμβάνει τον προγραμματισμό των προκηρύξεων, τον καθορισμό σχετικών 
ημερομηνιών με ελάχιστη διορία απόκρισης, τακτική πληροφόρηση για τις δράσεις, 
σαφείς πληροφορίες για τις διαδικασίες και τα κριτήρια κλπ. 
Θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στη βελτίωση και αποκατάσταση τακτικών 
επαφών μεταξύ των διευθυνόντων τα προγράμματα της Επιτροπής και των εθνικών 
συντονιστών έργων ΕΥΡΗΚΑ ώστε να διασφαλίζεται αποτελεσματικός συντονισμός 
μεταξύ των δραστηριοτήτων. Οι επαφές δεν θα πρέπει να οδηγήσουν στη δημιουργία 
νέων διοικητικών δομών, αλλά πρέπει να αποσκοπούν στην περαιτέρω βελτίωση της 
ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ εκείνων που εμπλέκονται άμεσα στα ανωτέρω δύο 
πλαίσια. Η Επιτροπή προτίθεται να διοργανώσει τακτικές συναντήσεις για να 
ενημερώσει τους εθνικούς συντονιστές έργων ΕΥΡΗΚΑ για τις υπάρχουσες ευκαιρίες 
και τις ισχύουσες διαδικασίες. 
Τυποποίηση και συναφείς δραστηριότητες 
Ένα σοβαρό πεδίο όπου υφίστανται κοινά ενδιαφέροντα μεταξύ των έργων ΕΥΡΗΚΑ 
και της κοινοτικής ΕΤΑ είναι η μεταφορά των αποτελεσμάτων για την υποστήριξη της 
κατάρτισης προτύπων και νομοθεσίας. Στο χώρο αυτό οι δραστηριότητες της 
Κοινότητας και του ΕΥΡΗΚΑ λειτουργούν συμπληρωματικά. Οι δραστηριότητες αυτές 
χρειάζεται να είναι έτσι σχεδιασμένες ώστε να συγκεντρώνουν όλα τα σχετικά 
συμφέροντα - των πελατών, των προμηθευτών, των νομοθετών, των φορέων που 
καταρτίζουν πρότυπα, των ερευνητικών κύκλων... Οι μηχανισμοί συνεργασίας θα 
πρέπει να διαδραματίζουν σοβαρό ρόλο στο προκείμενο ζήτημα. 
Συνεχιζόμενες δραστηριότητες 
Η Κοινότητα συμμετέχει στο ΕΥΡΗΚΑ μέσω του Κοινού Κέντρου Ερευνών και μέσω 
των προγραμμάτων της ΕΤΑ. Σε ορισμένες περιπτώσεις, το ΚΚΕρ ενεργεί ως εταίρος 
ή πρωταγωνιστής στη δράση. Εξετάζει όλες τις προτάσεις που εμπίπτουν στον (ευρύ) 
κύκλο ενδιαφερόντων του και σχολιάζει τις αρετές των έργων. Πιθανώς να επιδιώξει 
τη συμμετοχή του σε "ανοικτές προτάσεις" που σχετίζονται ιδιαίτερα με τις 
δραστηριότητες του. Ως ερευνητικό όργανο της Επιτροπής, το ΚΚΕρ διαδραματίζει 
σοβαρό ρόλο στην ανάπτυξη του συντονισμού μεταξύ της κοινοτικής ΕΤΑ και του 
ΕΥΡΗΚΑ και για τούτο έγινε μεμονωμένα ειδική μνεία στη δήλωση του Αννοβέρου για 
το ΕΥΡΗΚΑ. 
27 
Ο άλλος τρόπος χρηματικής εμπλοκής της Επιτροπής είναι η χρηματοδότηση (εν όλω 
ή εν μέρει) στο πλαίσιο προγραμμάτων υποστήριξης με επιμερισμό της δαπάνης. 
Πέραν των δράσεων που παρατίθενται στο παράρτημα, η Επιτροπή θα διερευνήσει 
ευκαιρίες για πρόσθετη εμπλοκή. Προφανώς, η ανωτέρω συμμετοχή οφείλει να 
ανταποκρίνεται στα συνήθη κριτήρια παροχής υποστήριξης σε έργο. Ωστόσο, η 
εμπλοκή στο ΕΥΡΗΚΑ θα μπορούσε να αποτελέσει θετικό στοιχείο της στρατηγικής 
για την εκμετάλλευση μιας προτάσεως για έργο. 
Ένα συνεπές πλαίσιο νια δράση 
Οι κοινοτικές δράσεις σε ειδικούς τεχνολογικούς τομείς καθορίζονται μετά από 
συζητήσεις με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, ώστε να εντοπισθούν οι μεσοπρόθεσμες 
και απώτερες ανάγκες. Με βάση τα διάφορα αυτά εισερχόμενα στοιχεία, 
συντάσσεται το πλαίσιο δράσης. Η "στρατηγική" αυτή θεώρηση, που εξετάζει και 
τεχνικά και μη τεχνικά ζητήματα, μπορεί να χρησιμεύσει ως συνεπές πλαίσιο για να 
εντοπισθούν οι μελλοντικές προτεραιότητες όχι μόνο για τον προγραμματισμό 
κοινοτικών δράσεων αλλά επίσης και για άλλες δημόσιες αρχές. Θα βοηθήσει επίσης 
τους βιομηχανικούς κύκλους να κατανοήσουν σαφώς τις δραστηριότητες που 
αναλαμβάνονται στο πλαίσιο των κοινοτικών προγραμμάτων ΕΤΑ. 
Με βάση τους κατά προτεραιότητα αυτούς τομείς ενδιαφέροντος προκυρήσσεται η 
υποβολή προτάσεων για έργα, η οποία δέχεται κάθε κατάλληλη πρωτοβουλία 
προερχόμενη από τους βιομηχανικούς κύκλους και την κοινότητα των ερευνητών. Το 
ΕΥΡΗΚΑ θα μπορούσε να λάβει υπόψη την εστίαση αυτή της κοινοτικής ΕΤΑ όταν 
προσδιορίζει τις δραστηριότητες του, ιδιαίτερα σε από κοινού αναπτυσσόμενες 
δραστηριότητες προβολής, επιστημονικά εργαστήρια, εκδηλώσεις μεσολάβησης κλπ. 
Αποδίδεται σημασία στην προσπάθεια εντοπισμού συνεργείων κατά τον ανωτέρω 
τρόπο, αξιοποιώντας την ιδιαιτερότητα των δύο μηχανισμών ενώ αποφεύγεται η 
εισαγωγή ακαμψιών στο σύστημα. 
28 
ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΕΡΓΑ ΕΥΡΗΚΑ 
ΕΡΓΑ ΕΥΡΗΚΑ 
Αριθμός 
έργου 
6 
7 
8 
19 
37 
495 
45 
72 
283 
95 
127 
140 
367 
251 
330 
618 
674 
500 
658 
693 
718 
726 
745 
800 
807 
929 
1061 
21 ΟΝΟΜΑΣΙΑ 
(ΑΚΡΟΝΥΜΙΟ) 
EUROLASER 
EUROTRAC 
COSINE (fin) 
FORMENTOR 
EUROMAR 
EUROMAR - Visimar (fin) 
PROMETHEUS 
FAMOS 
SYNTHETIC TV 
HDTV 
JESSI 
EUROCARE 
EUROCARE - Γρανιτικά 
πετρώματα 
RIG: Γεωτρήσεις περελαίου 
(fin) 
EUROENVIRON 
EUROENVIRON - Tracy 
EUROENVIRON - Mobile 
JUMBOCOKE 
CEFIR Ίνες για υψηλές 
θερμοκρασίες 
MAINE 
EUROAGRI 
TOLEDO PV-1 (fin) 
EUROVOLTAIC 
EUROSURF 
EUROGAAS (φάση 
καθορισμού) 
ASSET 
EUROCAIRN (φάση 
καθορισμού) 
ΣΥΝΟΛΟ ΣΥΝΟΛΙΚΟ 
ΚΟΣΤΟΣ 
σε εκατ. 
ECU 
20 
100 
18 
29 
1 
2 
765 
1 
8 
848 
3800 
7 
1 
5 
< 1 
< 1 
6 
20 
< 1 
1 
< 1 
12.6 
< 1 
= 
4 
30 
1 
5685 ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΕ ΕΡΓΑ 
ΕΥΡΗΚΑ 
ΚΟΙΝΟΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ 
ESA 
BRITE-EURAM 
ΚΚΕρ 
ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ & ΚΚΕρ 
ESPRIT & VALUE 
ΚΚΕρ 
MAST 
ΚΚΕρ 
1/3 του DRIVE Ι & II 
BRITE-EURAM/ESPRIT 
RACE & ESPRIT 
VISION 1250 - Βοηθήματα 
σε χειριστές και 
παραγωγούς 
ESPRIT 
BRITE-EURAM/ENV 
STEP(ENV) 
THERMIE 
ΚΚΕρ 
ΚΚΕρ 
ΚΚΕρ 
THERMIE 
ΚΚΕρ 
BRITE-EURAM/ESPRIT 
AIR 
JOULE^HERMIE 
JOULE 
KKEp-IAM 
ESPRIT 
ESPRIT 
ESPRIT ΑΜΕΣΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ 
Πολυσχιδές έργο Μικρή 
χρηματοδοτική συμμετοχή 
2,6 
7,1 
8,0 
3.2 
Πολυσχιδές έργο - Μικρή 
χρηματοδοτική συμμετοχή 
Μικρή συμμετοχή 
20 
Πολυσχιδές έργο Μικρή 
χρηματοδοτική συμμετοχή 
5 
191 
Πολυσχιδές έργο 
Μικρή συμμετοχή 
1.9 
Πολυσχιδές έργο 
0,1 
0,9 
0,2 
0.1 
Πολυσχιδές έργο 
Πολυσχιδές έργο 
4.1 
Πολυσχιδές έργο 
Πολυσχιδές έργο 
2 (cec) 
15 (cec) 
0.5 
261,7 εκατ.ECU 
(fin) Αποπερατωμένο έργο 
(cec) Η EEK αποτελεί τον μόνο χρηματοδοτικό φορέα κατά την φάση καθορισμού. 
29 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 6 
Σχέσεις μεταξύ της ΕΚ και του EMBL 
Σημερινό καθεστώς ανέσεων ιιεταΕύ της Κοινότητας και του EMBL 
Οι σχέσεις μεταξύ της Κοινότητας και του EMBL αναπτύχθηκαν ανέκαθεν κατά 
περίπτωση, υποκείμενες στην αρχή του ανοικτού ανταγωνισμού για την παροχή 
στήριξης εκ μέρους της Κοινότητας. Τα έργα στα οποία συνεισέφερε χρηματικώς η 
Επιτροπή αξιολογήθηκαν πάντα από αμερόληπτους εμπειρογνώμονες προκειμένου να 
διασφαλισθεί επιστημονική και τεχνική αριστία, καθώς και συγγένεια με το 
περιεχόμενο των ειδικών προγραμμάτων. Η θεώρηση αυτή επέτρεψε στο κεντρικό 
αυτό εργαστήριο να μοιρασθεί την εμπειρία και τους τεχνικούς του πόρους με πολλά 
άλλα εργαστήρια της Ευρώπης σε διακρατικούς ομίλους. 
Κατά τα τελευταία έτη, το EMBL έχει καταστεί σοβαρός πόλος αναφοράς για την 
ευρωπαϊκή έρευνα στο χώρο της μοριακής και κυτταρικής βιολογίας, επειδή έχει 
αρχίσει να διαθέτει ορισμένες σοβαρές εγκαταστάσεις χωρίς άλλες ισοδύναμες τους 
στην Κοινότητα, λόγω αφενός του εγγενούς χαρακτήρα της παρεχόμενης υπηρεσίας 
προς υποστήριξη κάποιας ερευνητικής εργασίας στο οικείο πεδίο και αφετέρου, σε 
ορισμένες περιπτώσεις, της μοναδικότητας τους από το γεγονός ότι μόνο μία διεθνής 
προσπάθεια μπορεί να συγκεντρώσει τους απαιτούμενους για τη διατήρηση των 
επίμαχων μονάδων χρηματικούς και ανθρώπινους πόρους (βιβλιοθήκη δεδομένων για 
το DNA, πηγές ακτινοβολίας συνχρότρου κλπ.). 
Η νέα αυτή διάσταση της φυσιογνωμίας του EMBL του επέτρεψε σε διάφορες 
περιπτώσεις να καταστεί φορέας πρωτοβουλιών, εφαρμόζοντας τους κανόνες της 
Επιτροπής ως προς τη διεθνή συνεργασία, για τη συγκρότηση και ανάπτυξη 
ερευνητικών δικτύων στα οποία εμπλέκονται οι συγκεντρωμένες του εγκαταστάσεις 
και οι συμπληρωματικές δεξιότητες άλλων εργαστηρίων ανά την Ευρώπη. Η ούτω 
προκαλούμενη συνεργεία μπορεί να θεωρηθεί ως παράγων συνοχής για της 
ευρωπαϊκές χώρες αναφορικά με τις δραστηριότητες τους στον τομέα της μοριακής 
βιολογίας. 
Η σύγκλιση μεταξύ των καταβαλλόμενων στο επιστημονικό πρόγραμμα του ιδίου του 
EMBL προσπαθειών και καθορισμένων δράσεων που αναπτύσσονται στο πλαίσιο των 
κοινοτικών προγραμμάτων ΕΤΑ επαληθεύεται σε ορισμένους αλλά όχι σε όλους τους 
τομείς της μοριακής και κυτταρικής βιολογίας. Να σημειωθεί ότι οι επιστήμες των 
φυτών ή των νεύρων, οι οποίες συγκαταλέγονται στις προτεραιότητες των 
σχετιζομένων με τις βιοεπιστήμες ειδικών προγραμμάτων, δεν ανευρίσκουν τίποτε 
ισοδύναμο στο επίπεδο του EMBL. Έχοντας αυτό κατά νουν, μπορεί κανείς να ομιλεί 
μάλλον για περιστασιακή και επιτυχή συνεργασία γύρω από θέματα κοινού 
ενδιαφέροντος παρά για τυχόν σκόπιμη πολιτική σύγκλισης. 
Το μέλλον της σχέσης μεταξύ ΕΚ και EMBL 
Η ΕΚ και το EMBL αναγνωρίζουν την από μακρού υφισταμένη παράδοση 
αλληλεπιδράσεων τους σε τομείς αμοιβαίου ενδιαφέροντος, όπου το EMBL 
προσλαμβάνει διεθνείς ομάδες αποφέροντας χρήσιμα επιστημονικά αποτελέσματα και 
η ΕΚ υποστηρίζει χρηματικά διακρατικές .προσπάθειες, καταβαλλόμενες από 
καθιερωμένα εργαστήρια μεταξύ των οποίων και το EMBL, υποβοηθώντας την ανάδειξη 
νέων τεχνολογιών. 
30 
Και οι δύο οργανισμοί επιθυμούν να παγιώσουν την ανωτέρω βάση για να προαγάγουν 
συνέργειες προς κοινούς στόχους και να αντλήσουν αμοιβαίο όφελος από την 
αποκτηθείσα μεμονωμένα πείρα τους στην ανάπτυξη αποτελεσματικών δικτύων, στα 
οποία θα στηριχθεί η σύντονη ανάπτυξη της ευρωπαϊκής έρευνας στον τομέα της 
μοριακής και κυτταρικής βιολογίας. Και τα δύο μέρη αποδίδουν ουσιαστική σημασία 
στο να προσθέτουν αξία οι τυχόν κοινοτικοί πόροι και να εκμεταλλεύονται τις 
συμβολές που πραγματοποιούν τα κράτη μέλη της Κοινότητας στο EMBL στα 
αντίστοιχα πεδία. Επιδιώκουν να φέρουν σε άριστο επίπεδο την αμοιβαία κατανόηση 
των λειτουργιών, Ε&Τ δραστηριοτήτων τους και επιχειρησιακών κανόνων που 
εφαρμόζονται για τη συγκρότηση μιας ισχυρής ευρωπαϊκής επιστημονικής βάσης στη 
σύγχρονη βιολογία. Επί του προκειμένου δράττουν κάθε αναφαινόμενη ευκαιρία που 
συμβιβάζεται με το φάσμα της αποστολής τους και που θα παραγάγει, από τις 
συνδιασμένες δράσεις τους, πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα για την επιβολή των 
υψηλότερων διεθνών ποιοτικών προτύπων στη συλλογική έρευνα καθώς και την 
προαγωγή της διεθνούς ανταγωνιστικότητας της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Στους 
μελλοντικούς διακανονισμούς θα πρέπει να προβλεφθεί μηχανισμός για την ανταλλαγή 
πληροφοριών και την εναρμόνιση σχετικά με τις θεμελιώδεις και έχουσες απήχηση 
πτυχές της μοριακής και κυτταρικής βιολογίας, στο μέτρο που αυτές έχουν συνάφεια 
με τους στόχους του προγράμματος-πλαιοίου των κοινοτικών δραστηριοτήτων 
έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης και με το επιστημονικό πρόγραμμα 
του ίδιου του EMBL. 
Η συνεργασία μεταξύ της Επιτροπής και του EMBL στο χώρο της έρευνας, της 
τεχνολογικής ανάπτυξης και της επίδειξης δύναται ειδικότερα να λάβει τις εξής 
μορφές : 
τακτικής ανταλλαγής απόψεων για τις ερευνητικές πολιτικές και το σχεδιασμό 
του EMBL και της Επιτροπή· 
ανταλλαγής απόψεων για τις προοπτικές και την ανάπτυξη της συνεργασίας 
τακτικής ενημέρωσης στα σύγχρονα δεδομένα της διεθνούς καταστάσεως και 
της κατανόησης των αντίστοιχων ευθυνών ως προς ζητήματα προγραμμάτων, 
επιχειρησιακής λειτουργίας και υποδομής· 
συντονισμού των προγραμμάτων και έργων που διεξάγονται από το EMBL και 
από την Επιτροπή-
κοινών δράσεων προς διεξαγωγή από το EMBL και την Επιτροπή. 
Η συνεργασία δύναται να υλοποιηθεί κατά τους εξής τρόπους : 
μεικτές συσκέψεις· 
συμμετοχή εμπειρογνωμόνων ρε σεμινάρια, συμπόσια και επιστημονικά 
εργαστήρια· 
τακτικές επαφές μεταξύ όσον σχεδιάζουν και διευθύνουν προγράμματα ή έργα 
συμμετοχή σε κοινές δράσεις, υποκείμενες σε καθορισμένες διαδικασίες 
ανταγωνισμού και ανασκόπηση· 
παραχώρηση εγγράφων και ανακοίνωση των αποτελεσμάτων της εργασίας που 
διεξάγεται στο πλαίσιο της συνεργασίας· 
συμμετοχή της Επιτροπής ως παρατηρητή σε ορισμένες συσκέψεις του EMBL. 
Η ΕΚ και το EMBL οφείλουν να αναγνωρίσουν και αποδεχθούν ότι η συμμετοχή στις 
σχετικές δραστηριότητες οφείλει να υπακούει στους κανόνες και τις διαδικασίες 
αμφοτέρων των οργανισμών και να εμπνέεται από τις αρχές που διέπουν τις 
λειτουργίες των. Η ΕΚ επιθυμεί να διασφαλίσει ότι οι πόροι που διατίθενται στο EMBL 
υπόκεινται σε καθορισμένη διαδικασία ανταγωνισμού και ανασκόπησης και ότι 
συμβάλλουν στην επίτευξη των τασσόμενων στο 4ο πρόγραμμα-πλαίσιο επιστημονικών 
και άλλων στόχων· το EMBL επιθυμεί να διασφαλίσει συμβιβασμό της τυχόν 
αναπτυσσόμενης δραστηριότητας με το επιστημονικό πρόγραμμα του εργαστηρίου και 
το πνεύμα αριστείας, συνεργασίας και αποδοχής από το οποίο εμφορείται. 
31 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 7 
TO CERN ΚΑΙ ΟΙ ΣΧΕΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ (ΕΚ) 
Σημερινό καθεστώς συνεργασίας CERN-EK 
Από το πρώτο πρόγραμμα ESPRIT των αρχών της δεκαετίας του 1980 και μετά, το 
CERN συνέπραξε ενεργώς σε ορισμένα κοινοτικά έργα στους τομείς όπους είχε 
αποκτήσει μοναδική εμπειρία, κυρίως στους τομείς των δικτύων υπολογιστών και των 
υπερυπολογιστών. Πλέον πρόσφατα, ιδίως στη διάρκεια του τρίτου προγράμματος-
πλαισίου, το CERN συνέπραξε στο "πρόγραμμα για το κεφάλαιο σε ανθρώπινο 
δυναμικό και την κινητικότητα" και αξιοποίησε την εμπειρογνωμοσύνη του στον τομέα 
της υπεραγωγιμότητας. 
Εξάλλου, μεταξύ του ΚΚΕρ και του CERN απεκατεστάθησαν επανειλημμένες επαφές, 
η δε Επιτροπή καταλαμβάνει θέση παρατηρητή στο διοικητικό σΣυμβούλιο του CERN. 
Προκειμένου οι σχέσεις μεταξύ της Επιτροπής και του CERN να στηριχθούν σε 
υγιέστερες και πλέον οργανωμένες βάσεις απ'ό,τι στο παρελθόν και να αποκτήσει 
σάρκα και οστά η ευρύτερη ευρωπαϊκή συνεργασία που περιγράφεται στα άρθρα 130 
ΣΤ και εξής της συνθήκης γιατην Ευρωπαϊκή Κοινότητα, τα δύο μέρη συνομολόγησαν 
στις 10 Οκτωβρίου 1994 διοικητικό διακανονισμό όπου περιγράφονται οι ανωτέρω 
σχέσεις, που αφορούν τομείς εκτός εκείνου της φυσικής των σωματιδίων υψηλής 
ενέργειας, η οποία αποτελεί το κύριο αντικείμενο ερευνητικής ενασχόλησης του CERN. 
Το μέλλον των σχέσεων μεταξύ CERN και ΕΚ 
Κατά την προετοιμασία του 4ου προγράμματος-πλαιοίου, η Επιτροπή αξιοποίησε τη 
δυνατότητα να επιτρέψει στους ευρωπαϊκούς επιστημονικούς οργανισμούς και κυρίως 
στο CERN να συμμετάσχουν στα ειδικά προγράμματα που αφορούσαν ειδικότερα τον 
τομέα εμπειρίας που αντιπροσώπευαν οι εν λόγω οργανισμοί. Οι τομείς που 
αφορούσαν την περίπτωση του CERN είναι : 
- Δραστηριότητες στο un πυρηνικό πεδίο 
* Τεχνικές της πληροφορίας και των επικοινωνιών 
* Βιομηχανικές τεχνολογίες 
* Περιβάλλον 
* Βιοεπιστήμες και βιοτεχνολογίες 
* Μη πυρηνικές μορφές ενέργειας 
* Έρευνα για μια ευρωπαϊκή πολιτική μεταφορών 
* Στοχοθετημένη κοινωνικοοικονομική έρευνα 
* Κατάρτιση και κινητικότητα των ερευνητών 
- Δραστηριότητες στο πυρηνικό πεδίο 
* Πυρηνική ασφάλεια και μετρήσεις για διασφαλίσεις 
* Ελεγχόμενη θερμοπυρηνική σύντηξη 
* Εφαρμογές τεχνολογίας επιταχυντών. 
32 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 8 
Συμπληρωματικά προγράμματα και κοινοτικές συμμετοχές 
Στην ανακοίνωση "Επίτευξη του συντονισμού μέσω της συνεργασίας" 
διατυπώνεται επί του προκειμένου η πρόθεση διαμόρφωσης των αναγκαίων 
συνθηκών για την εφαρμογή των άρθρων 130 Κ και 130 Λ. 
Σημερινή κατάσταση. 
2. Τα δύο ανωτέρω άρθρα είναι πρακτικώς συμμετρικά, επειδή αφορούν δράσεις 
στις οποίες συμμετέχουν μόνο μερικά κράτη μέλη, διεξάγονται δε είτε σε 
κοινοτικό είτε σε επίπεδο πολλών εθνών· 
130 Κ : αφορά τα συμπληρωματικά προγράμματα, δηλαδή τα προγράμματα 
που αποφασίζει η Κοινότητα, στα οποία συμμετέχουν μόνο μερικά κράτη μέλη 
και των οποίων η χρηματοδότηση, χωρίς να απαιτείται νομικώς, μπορεί να 
προσφερθεί εν μέρει από την Κοινότητα. Πρόκειται συνεπώς για κοινοτική 
δράση. 
130 Λ ; αφορά μια κοινοτική συμμετοχή σε αναλαμβανόμενα από μερικά κράτη 
μέλη (δηλαδή αποφασιζόμενα, χρηματοδοτούμενα και διεξαγόμενα από αυτά) 
προγράμματα, στα οποία η Κοινότητα μπορεί να συμμετάσχει 
χρηματοδοτώντας τα. Πρόκειται συνεπώς για δράση πολλών εθνών. 
3. Επειδή οι ανωτέρω δράσεις αποτελούν δραστηριότητες ΕΤΑ, οφείλουν κατ' 
ανάγκη να παραμείνουν στο εσωτερικό του προγράμματος-πλαισίου και να 
πληρούν τους στόχους του. Κάθε χρηματοδότηση οφείλει να προέρχεται από 
το πρόγραμμα-πλαίσιο. 
4. Η εφαρμογή του προγράμματος-πλαισίου γίνεται υποχρεωτικά με ειδικά 
προγράμματα (άρθρο 130 Θ), με δυνατότητα παράλληλης προσφυγής στα 
συμπληρωματιά προγράμματα και στις κοινοτικές συμμετοχές. Τα άρθρα 130Κ 
και 139 Λ παρέχουν μια δυνατότητα, ένα δικαίωμα. 
5. Το τέταρτο πρόγραμμα-πλαίσιο πρόβλεψε ρητώς την πιθανή χρησιμοποίηση 
των ανωτέρω άρθρων (άρθρο 2 παράγραφος 2 της απόφασης για το 
πρόγραμμα-πλαίσιο). 
Δυσχέρειες 
6. Ενώ η πρόταση για το πρόγραμμα-πλαίσιο δεν έφθανε έως το επίπεδο των 
ειδικών προγραμμάτων, το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο δήλωσαν τα ποσά για 
τα ειδικά προγράμματα που συμποσούνται στο συνολικό ποσό για το 
πρόγραμμα-πλαίσιο. Έπεται ότι η υλοποίηση οποιουδήποτε συμπληρωματικού 
προγράμματος ή κοινοτικής συμμετοχής μπορεί να πραγματοποιείται σήμερα 
μόνο στο εσωτερικό των ειδικών προγραμμάτων. 
7. Ένα άρα από τα πλεονεκτήματα των διαβλεπόμενων δράσεων στο υπόψη 
πλαίσιο συνίσταται ιδίως στη συσπείρωση, γύρω από στόχους κοινοτικού 
ενδιαφέροντος, τεχνολογιών προερχόμενων από διαφορετικά προγράμματα. 
Κατά συνέπεια, οι υπόψη δράσεις θα πρέπει να χρηματοδοτηθούν από τα εν 
λόγω διαφορετικά προγράμματα. Πρέπει λοιπόν να επιλυθούν, πέραν των 
33 
συνήθων δυσχερειών συντονισμού, τα νομικά και διαχειριστικά προβλήματα που θέτουν οι 
αντίστοιχες αρμοδιότητες εκάστης επιτροπής προγράμματος. 
8. Στην πραγματικότητα υφίστανται όμως δύο βασικές δυσχέρειες : 
- τα οικεία κράτη μέλη οφείλουν να αποφασίζουν για ένα δεδομένο θέμα, την 
κινητοποίηση του συνόλου των ίδιων χρηματοδοτικών πόρων στους οποίους η 
Κοινότητα προσθέτει αξιόλογο μεν αλλά περιορισμένο τμήμα. 
- μολονότι κάθε δράση οφείλει να αποτελεί αντικείμενο μεμονωμένης απόφασης, η 
συγκεντρωτική παρουσίαση πολλών από αυτές θα διευκόλυνε την εκ μέρους των 
κρατών μελών αποδοχή κοινοτικών συνεισφορών σε μεμονωμένα προγράμματα από τα 
οποία θα "επωφελούντο" άμεσα, κατά περίπτωση, μόνο ορισμένα από τα κράτη αυτά 
(κοινοτικό ενδιαφέρον). 
Προτεινόμενη προσέγγιση 
9. Για να υπερπηδηθούν οι ανωτέρω δυσχέρειες, χρειάζεται μια νέα πολιτική βούληση για 
μια καλύτερη συνεργασία μεταξύ κρατών μελών. Σε αυτό στοχεύει η ανακοίνωση. Εφόσον 
διαμορφωθεί τοιουτοτρόπως ευνοϊκό κλίμα μπορούν να εγκαινιασθούν πιλοτικές 
εργασίες και να διατεθεί σε αυτές τμήμα των 700 εκατ. ECU που θα αποφασισθούν στα 
μέσα 1996. 
1.0. Η εκδήλωση της πολιτικής αυτής βούλησης θα εξαρτηθεί επίσης από την εμβάθυνση 
ορισμένων ειδικών πτυχών των εν λόγω συμπληρωματικών προγραμμάτων και κοινοτικών 
συμμετοχών. Κατά συνέπεια προτείνεται να εξετασθούν τα κριτήρια που συνδέονται με την 
εξακρίβωση του κοινοτικού ενδιαφέροντος καθώς και η προς τήρηση πρακτική 
μεθοδολογία. Ειδικότερα θα πρέπει να μελετηθούν οι δυνατότητες πρόσβασης και άλλων 
κρατών μελών στις υπόψη δράσεις, καθώς και οι κανόνες που εφαρμόζονται σε θέματα 
διάδοσης των γνώσεων, στοιχεία από τα οποία εξαρτάται η σκοπιμότητα των υπόψη 
δράσεων. 
11. Ως λύση διαφαίνεται η κράτηση, κατά τις μελλοντικές αποφάσεις για το πρόγραμμα-
πλαίσιο, μιας ιδιαίτερης γραμμής χρηματοδότησης των δράσεων που αφορούν τα άρθρα 
130 Κ και 130 Λ. Προκειμένου να υπάρχει σχετική υλοποίηση το συντομότερο δυνατόν, 
ώστε να ενεργοποιηθεί εντελώς στο σημείο αυτό το πέμπτο πρόγραμμα-πλαίσιο, 
υποδεικνύεται η διενέργεια πιλοτικών εργασιών. Η δυνατότητα αυτή προσφέρεται από την 
αναμενόμενη στα μέσα 1996 συναπόφαση για τα 700 εκατ. ECU. Η Επιτροπή θα μπορούσε 
να προτείνει τότε να κρατηθεί για τις υπόψη πιλοτικές εργασίες τμήμα του ποσού αυτού, 
ενώ το υπόλοιπο θα διανεμηθεί στα υφιστάμενα προγράμματα. 
12. Όσον αφορά τα ερευνητικά θέματα, θα πρέπει να τονισθούν στόχοι αρκετά ευρείας ολκής 
ή κοινοτικού ενδιαφέροντος, όπως οι "νευραλγικές" συνιστώσες, μάλλον στόχοι όπως 
"καθαρό όχημα" που θα ήσαν και υπέρμετρα δαπανηροί και θα αφορούσαν ένα πολύ 
εξειδικευμένο τομέα. Οι οικείες υπηρεσίες (των ΓΔ XII, XIII και III) έχουν εντοπίσει 
συγκεκριμένες περιπτώσεις που θα μπορούσαν να αποτελέσουν τα πρώτα πιλοτικά έργα 
στους εξείς τομείς: 
1: ελαφρείς συσσωρευτές (για το καθαρό όχημα). 
2: εφαρμοσμένη αεροδυναμική (βελτίωση του βαθμού απόδοσης των συστημάτων 
ώσης και των αεροτομών, μείωση του θορύβου). 
3: προηγμένα συστήματα με σκοπό την συγκέντρωση νέου ευρωπαϊκού δυναμικού 
σε θέματα παρατήρησης, επιτήρησης και εκμετάλλευσης του βυθού των 
θαλασσών. 
4: έρευνα με αντικείμενο τους πιθηκοειδείς οργανισμούς. 
34 
13. Πέραν των προκαταρκτικών επαφών ανωτέρου επιπέδου που θα διοργανωθούν στα κράτη 
μέλη μέσω των υπουργείων έρευνας, αναγκαία προϋπόθεση για να επιτευχθεί η υλοποίηση 
των υπόψη δράσεων είναι η διενέργεια ανοικτών και σε βάθος συζητήσεων με το σύνολο 
των κρατών μελών. Αυτό ειδικώς προτείνεται με την παρούσα ανακοίνωση. 
35 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ A 
Α1 : - Εκτίμηση της δημόσιας χρηματοδότησης της ΕΤΑ στα κράτη μέλη και 
τις 4 χώρες της ΕΖΕΣ που ανήκουν στον ΕΟΧ και πρόκειται να 
προσχωρήσουν μελλοντικώς στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς και 
δαπάνες για δράσεις κοινοτικής έρευνας και για τα λοιπά ευρωπαϊκά 
πλαίσια Ε/Τ συνεργασίας (1992) 
- Ανάλυση των δημόσιων πιστώσεων για Ε&Α ανά χώρα του ΕΟΧ κατά τα έτη 
1985, 1991 και 1992 
- Σύγκριση των διατεθεισων για ΕΤΑ δημόσιων πιστώσεων στο διάστημα 1985 
έως 1992 : ΗΠΑ - Ιαπωνία - Ευρώπη (12 σημερινά μέλη και 16 μελλοντικώς) 
Α2: Δελτία για τους δημόσιους ευρωπαϊκούς οργανισμούς συνεργασίας 
A3: Δελτία για τα κράτη μέλη 
36 
Εκτίμηση της δημόσιας χρηματοδότησης της ΕΤΑ στα κράτη μέλη και τις 4 χώρες της ΕΖΕΣ που ανήκουν στον ΕΟΧ 
και πρόκειται να προσχωρήσουν μελλοντικούς στην Ευρωπαϊκή Ένωση, 
καθώς και δαπάνες για δράσεις κοινοτικής έρευνας και για τα λοιπά ευρωπαϊκά πλαίσια Ε/Τ συνεργασίας (1992) 
Οι 4 χώρες που πρόκειται να προσχωρήσουν 
9% στην Ευρωπαϊκή Ένωση 
Κράτη μέλη 
80% Κοινοτική έρευνα 
Λοιπά ευρωπαϊκά πλαίσια 
7% 
(Σύνολο : πεοίπου 62 400 εκατ. ECU) > τ> > 
Η 
Ι 
Ανάλυση των δημόσιων πιστώσεων για Ε&Α ανά χώρα του ΕΟΧ 
κατά τα έτη 1985. 1991 και 1992 σε τρέχουσες τιμές και ισοτιμίες (ΕΟΧ=100%) 
% 
1/J 
οο 
Δεν περιλαμβάνονται η IS, η FL και το L. Έτος 
• 1985 01991 U1992 ~ ID 
Q > 
Χ ^ 
Ο -Η 
δ ι 
> 
Ανάλυση των δημόσιων πιστώσεων για Ε&Α ανά χώρα του ΕΟΧ 
κατά τα έτη 1985, 1991 και 1992 σε τρέχουσες τιιιές και ισοτιμίες (ΕΟΧ=100%) 
% 
mmm 
GR IRL 
Έτος 
• 1985 01991 U1992 
Δεν περιλαμβάνονται η IS. η FL και το L. α > 
00 — 
> 
> 
Δημόσιες πιστώσεις για Ε&Α στον ΕΟΧ. στην ΕΕ. στις ΗΠΑ και στην Ιαπωνία 
κατά το διάστημα 1985 έως 1992. σε τοένουσεο Tiuéc και ισοτιμίες 
σε δις ECU 
W 
50 
40 
30 
20 Χ 
* χ 
* 
+ +'. + ·* 1 
* 
+ + 
10 • 
0 1985 1986 1987 1988 1989 1990 
Έτος 1991 1992 
μη διαθέσιμα στοιχεία το 1985 για τις ΗΠΑ 
συστηματική υποεκτίμηση στοιχείων για την Ιαπωνία ?> 
θ) Η 
Πηγές : Eurostat για την ΕΕ και τον ΕΟΧ- ΟΟΣΑ Στατιστικές για τις ΗΠΑ και την Ιαπωνία > 
> 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α2 
Δελτία των δημόσιων 
ευρωπαϊκώνοργανισμών 
συνεργασίας 
Πίνακας περιεχομένων 
1 Ανακεφαλαιωτικός πίνακας συμμετοχής των κρατών μελών της 
Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Αυστρίας, Φινλανδίας, Νορβηγίας και 
Σουηδίας. 
2 Συνοπτικά δελτία των οργανισμών. Η συμμετοχή των κρατών μελών 
παρίσταται με παχείς χαρακτήρες, με πλάγιους δε η αντίστοιχη της 
Αυστρίας, Φινλανδίας, Νορβηγίας και Σουηδίας. 
41 
Συμμετοχή των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Αυστρίας, Φινλανδίας, Νορβηγίας και Σουηδίας 
σε συλλογικές ευρωπαϊκές προσπάθειες ΕΤΑ 
Οργανισμός 
CERN 
COST 
EMBL 
ΕΜΒΟ 
ESA 
ESF 
ESO 
ESRF 
EUREKA 
ILL 
Σύνολο Ετήσιοι 
590 εκατ. ECU2 
400 εκατ. ECU3 
49 εκατ. ECU3 
7.9 εκατ. ECU3 
2967 εκατ. ECU2 
9.3 εκατ. ECU3 
62 εκατ. ECU4 
68.8 εκατ.Εΰυ4 
1500 εκατ. ECU5 
47 εκατ. ECU4 
5701 εκατ. ECU Β 
χ 
χ 
χ 
χ 
χ 
χ 
χ 
χ6 
χ DK 
χ 
χ 
χ 
χ 
χ 
χ 
χ 
χ7 
χ D 
χ 
χ 
χ 
χ 
χ 
χ 
χ 
χ 
χ 
χ GR 
χ 
χ 
χ 
χ 
χ 
χ ES 
χ 
χ 
χ 
χ 
χ 
χ 
χ 
χ 
χ8 F 
χ 
χ 
χ 
χ 
χ 
χ 
χ 
χ 
χ 
χ IR 
χ 
χ 
χ 
χ 
χ Ι 
χ 
χ 
χ 
χ 
χ 
χ 
χ 
χ 
χ LUX 
χ 
χ NL 
χ 
χ 
χ 
χ 
χ 
χ 
χ 
χ6 
χ Ρ 
χ 
χ 
χ 
χ 
χ9 
χ UK 
χ 
χ 
χ 
χ 
χ 
χ 
χ 
χ 
χ Α 
χ 
χ 
χ 
χ 
χ 
χ 
χ 
χ" FIN 
χ 
χ 
χ 
χ 
χ 
χ7 
χ NOR 
χ 
χ 
χ 
χ 
χ 
χ 
χ7 
χ SW 
χ 
χ 
χ 
χ 
χ 
χ 
χ 
χ7 
χ 
1. Πολλές από τις παρούσες αριθμητικές τιμές είναι προσεγγιστικές - βλ. συνημμένα φύλλα πληροφοριακών στοιχείων. 
2. Τιμή το 1992 
3. Τιμή το 1994 
4. Τιμή το 1993 
5. Πιθανώς να αποτελεί υπερεκτίμηση : διετέθησαν 13 500 εκατ. ECU στο διάστημα της τελευταίας εννεαετίας (από το 1985 έως το 1994) από τότε που εγκαινιάσθηκε 
το πρόγραμμα, στο οποίο ποσό περιλαμβάνονται οι δαπάνες που θα καταλογισθούν κατά τα επόμενα έτη και ουσιώδη κονδύλια από τον ιδιωτικό τομέα (βιομηχανία). 
6. Το Βέλγιο και οι Κάτω Χώρες συμμετέχουν στο ESRF ως όμιλος : BENESYNC. 
7. Η Δανία, η Φινλανδία, η Νορβηγία και η Σουηδία συμμετέχουν στο ESRF ως όμιλος : NORDSYNC 
8. Συνδεδεμένα μέλη 
9. Συμφωνία συνεργασίας 
Τιμές μετατροπής σε ECU : 1 ECU = 1,6 SF ή 2.02 DM ή 6,85 FF 
ΔΕΛΤΙΟ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΠΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ 
ΟΝΟΜΑΣΙΑ Ευρωπαϊκό Κέντρο Πυρηνικών Ερευνών (CERN) ΤΟΠΟΣ Ελβετία-Γαλλία 
ΔΑΠΑΝΕΣ 582 εκατ. ECU (1994) ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ 2991 (1993) 
ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ To CERN ιδρύθηκε το 1954 με διεθνή σύμβαση και λειτουργεί υπό διακρατικό 
καθεστώς. 
ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΑ ΕΘΝΗ (19) Σημερινά μέλη είναι τα εξής έθνη : Αυστρία, Βέλγιο, Τσεχική Δημοκρατία, Δανία. 
Φινλανδία, Γαλλία, Γερμανία, Ελλάδα, Ουγγαρία, Ιταλία, Κάτω Χώρες, Νορβηγία, Πολωνία, Πορτογαλία, Σλοβακική 
Δημοκρατία, Ισπανία, Σουηδία, Ελβετία, Ηνωμένο Βασίλειο. 
ΟΡΟΙ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ Οι μεμονωμένες συνεισφορές εξαρτώνται από το ΑΕΠ. Τα νέα μέλη αρχίζουν να συνεισφέρουν 
σε χαμηλό επίπεδο, το οποίο εν καιρώ προσαρμόζεται στο ΑΕΠ τους. Η διεθνής συνθήκη δεν έχει χρόνο λήξεως και 
επιτρέπει αποχώρηση από το CERN μόνον αφού παρέλθει διετία από την σχετική προειδοποίηση. 
ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Η προαγωγή της φυσικής των σωματιδίων υψηλής ενέργειας· η διερεύνηση των εσώτερων 
συστατικών της ύλης για την καλύτερη κατανόηση του τρόπου λειτουργίας του κόσμου και του σύμπαντος. Τούτο 
επιτυγχάνεται με την κατασκευή και λειτουργία σειράς επιταχυντών/διατάξεων σύγκρουσης σωματιδίων και συναφών 
ανιχνευτών. 
ΜΕΙΖΟΝΑ Ε&Τ ΘΕΜΑΤΑ Φυσική των σωματιδίων υψηλής ενέργειας, επιπλέον δε αναγκαία τεχνολογική υποστήριξη 
για τους επιταχυντές και τον εξοπλισμό με όργανα, παράλληλα με υποβοηθητικά συγκροτήματα υπολογιστών. 
ΤΥΠΟΙ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ To CERN διαθέτει πολλούς διαφορετικούς τύπους εγκαταστάσεων : στην πρώτη σειρά των 
επιταχυντών υψηλής ενέργειας συγκαταλέγονται το σύγχροτρο πρωτονίων, το υπερσύγχροτρο πρωτονίων (SPS), η 
διάταξη σύγκρουσης πρωτονίων-αντιπρωτονίων και η μεγάλη διάταξη σύγκρουσης ηλεκτρονίων με ποζιτρόνιο (LEP) 
Πέραν των ανωτέρω εγκαταστάσεων υπάρχουν ο διαχωριστής ισοτόπων σε σύνδεση με υπολογιστή (ISOLDE), ο 
δακτύλιος αντιπρωτονίων χαμηλής ενέργειας (LEAR) και οι πειραματικές περιοχές σταθερού στόχου του SPS. Οι 
εγκαταστάσεις αυτές χρησιμοποιούνται για τη διεξαγωγή πειραμάτων με επάνδρωση από (συχνά πολύ μεγάλες) 
ομάδες φυσικών προερχόμενες από τα έθνη μέλη του CERN και τον υπόλοιπο κόσμο, υποβοηθούμενες από μόνιμο 
ερευνητικό προσωπικό του CERN εμφορούμενο από πνεύμα επίτευξης διεθνούς συνεργασίας. To CERN φιλοξενεί 6-7000 
επισκέπτες το έτος, που ισοδυναμεί κατά μέσον όρο σε πρόσθετο προσωπικό πλήρους απασχόλησης περίπου 2500 
ατόμων. Η κοινότητα των χρηστών έχει τελείως διεθνή προέλευση, χωρίς καθόλου να περιορίζεται στην Ευρώπη. 
Για παράδειγμα, το 1993 υπήρχαν 400 έως 500 φυσικοί προερχόμενοι από την Ρωσική Ομοσπονδία και άλλοι τόσοι 
από την Αμερική. 
ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ Το διοικητικό συμβούλιο του CERN αποφασίζει για τα περισσότερο σοβαρά θέματα και συχνά 
συνεδριάζει δύο φορές το έτος. Συντίθεται από δύο εκπροσώπους ανά έθνος μέλος, οι οποίοι ενεργούν για 
λογαριασμό των κυβερνήσεων τους, ενώ υπάρχουν και εκπρόσωποι από ορισμένα έθνη μη μέλη, με την ιδιότητα του 
παρατηρητή (Ισραήλ, Ρωσική Ομοσπονδία, Τουρκία, ΕΕΚ και UNESCO). Το διοικητικό συμβούλιο υποβοηθούν στο έργο 
του τρεις σημαντικές επιτροπές : Η επιτροπή προετοιμασίας του διοικητικού συμβουλίου, η οποία εντοπίζει και συζητεί 
σοβαρά θέματα ή δυσκολίες προτού να συνέλθει το συμβούλιο·, η οικονομική επιτροπή, με ιδιαίτερη ευθύνη σε 
ζητήματα προϋπολογισμού, συμβάσεων και λοιπής χρηματικής διαχείρισης· και η επιτροπή επιστημονικής πολιτικής, 
η οποία είναι υπεύθυνη για γνωμοδοτήσεις προς το διοικητικό συμβούλιο σχετικά με ερευνητικά προγράμματα και 
επιλογές. Τη συνολική εκτελεστική εξουσία ασκεί ο Γενικός Διευθυντής. Υπάρχουν πολλοί διευθυντές, υπεύθυνοι για 
τις ερευνητικές εργασίες, τους επιταχυντές, τη διοικητική και τεχνική υποστήριξη. Υπό τους διευθυντές υπάγονται 
πολλά τμήματα, των οποίων προΐστανται αντίστοιχοι τμηματάρχες. Πέραν της ανωτέρω δομής υπάρχουν το 
ερευνητικό συμβούλιο, η διαχειριστική επιτροπή και η μόνιμη επιτροπή εναρμόνισης. 
A3 
ΔΕΛΤΙΟ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΓΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ 
ΟΝΟΜΑΣΙΑ Ευρωπαϊκό Εργαστήριο Μοριακής Βιολογίας (EMBL) ΤΟΠΟΣ Χαϊδελβέργη, Γερμανία 
ΔΑΠΑΝΕΣ 498 εκατ. ECU (εκτίμηση 1994) ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ 722 (1994) 
ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΟΣΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣΤο EMBL ιδρύθηκε το 1973 με διακυβερνητική συμφωνία και τοιουτοτρόπως έχει διεθνή 
χαρακτήρα. Υπάρχουν επίσης και ορισμένα κλιμάκια του EMBL ευρισκόμενα στο DESY του Αμβούργου, την τοποθεσία 
ILL/ESRF στη Γρενόβλη και στο Cambridge (που έχει μετονομασθεί σε Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Βιοπληροφορικής). 
ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΑ ΕΘΝΗ (15) Κράτη μέλη είναι η Αυστρία, το Βέλγιο, η Δανία, η Φινλανδία, η Γαλλία, η Γερμανία, 
η Ελλάδα, η Ιταλία, το Ισραήλ, οι Κάτω Χώρες, η Νορβηγία, η Ισπανία, η Σουηδία, η Ελβετία και το Ηνωμένο 
Βασίλειο. 
ΟΡΟΙ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ Τα έθνη μέλη συνεισφέρουν στο EMBL ανάλογα με το ΑΕΠ του ς. 
ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Η διεξαγωγή έρευνας στον τομέα της μοριακής βιολογίας. 
ΜΕΙΖΟΝΑ Ε&Τ ΘΕΜΑΤΑ Μοριακή βιολογία. Τα ερευνητικά προγράμματα περιλαμβάνουν βιολογικές δομές και 
βιοϋπολογιστική, βιολογία κυττάρων, διαφοροποίηση, έκφραση γονιδίων, εξοπλισμό με όργανα φυσικής και ανάλογο 
με βιοχημικά όργανα. 
ΤΥΠΟΙ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ To EMBL απασχολεί επιστήμονες από τα έθνη μέλη και τον υπόλοιπο κόσμο για τη διεξαγωγή 
του προγράμματος του επιτόπιων πειραμάτων. Κριτήριο για την πρόσληψη προσωπικού αποτελούν τα προσόντα του 
τελευταίου και δεν υφίσταται πολιτική κατοχύρωσης γεωγραφικής ανταπόδοσης στα έθνη μέλη. 
ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ Υπάρχει διοικητικό συμβούλιο του EMBL που συνεδριάζει ετησίως και στο οποίο παρίστανται 
εκπρόσωποι των κρατών μελών, είναι δε υπεύθυνο για την έγκριση του προϋπολογισμού, του επιστημονικού 
προγράμματος και για το διορισμό του Γενικού Διευθυντή. Η επιστημονική γνωμοδοτική επιτροπή είναι υπεύθυνη για 
την κατάρτιση του επιστημονικού προγράμματος. Η μονάδα διοικείται εσωτερικώς από τον Γενικό Διευθυντή. Ο ΓΔ 
έχει την επί καθημερινής βάσεως ευθύνη για τη διοίκηση της μονάδας. Υπάρχουν επίσης πολλά τμήματα: ορισμένα 
εξαρτώνται από τα επιστημονικά προγράμματα, ενώ άλλα εργάζονται σε λειτουργική βάση (υπολογιστές, διοίκηση 
κλπ). 
44 
ΔΕΛΤΙΟ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΓΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ 
ΟΝΟΜΑΣΙΑ Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Διαστήματος (ESA) ΤΟΠΟΣ Διάφορα μέρη 
ΔΑΠΑΝΕΣ 2 967 εκατ. ECU (πιστώσεις πληρωμών το 1992) ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ 2064 (1992) 
ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ Η ESA ιδρύθηκε το 1975 με διεθνή σύμβαση, προερχόμενη από τη συγχώνευση δύο 
προηγούμενων οργανισμών (ESRO και ELDO) που είχαν ιδρυθεί το 1964. Κάθε τόπος δραστηριότητας λειτουργεί υπό 
διεθνές καθεστώς. 
ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΑ ΕΘΝΗ (15) Πλήρη μέλη είναι : η Αυστρία, το Βέλγιο, η Δανία, η Γαλλία, η Γερμανία, η Ιρλανδία, 
η Ιταλία, οι Κάτω Χώρες, η Νορβηγία, η Ισπανία, η Σουηδία, η Ελβετία και το Ηνωμένο Βασίλειο Η Φινλανδία είναι 
συνδεδεμένο μέλος (πλήρες μέλος από το 1995), ενώ ο Καναδάς συνεργάζεται στο πλαίσιο σχετικού διακανονισμού. 
ΟΡΟΙ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ Η ESA χειρίζεται δύο τύπους προγράμματος Ε&Α: υποχρεωτικό και προαιρετικό. Το υποχρεωτικό 
πρόγραμμα περιλαμβάνει βασικές και επιστημονικές δραστηριότητες (π.χ. τεχνολογικές και δορυφορικές), όλα δε 
τα μέλη οφείλουν να συμβάλουν στις ανωτέρω δραστηριότητες ανάλογα με το ΑΕΠ τους. Υπάρχουν πέντε προαιρετικά 
προγράμματα, τα δε μέλη αποφασίζουν για όσα από αυτά επιθυμούν να συμπράξουν, οπότε η συνεισφορά τους 
βασίζεται στο ΑΕΠ με επιπλέον ποσό εξαρτώμενο από τα προαιρετικά προγράμματα στα οποία απεφάσισαν να 
συμμετάσχουν. 
ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ "Να εξασφαλίσει και προαγάγει, για αποκλειστικώς ειρηνική χρήση, τη συνεργασία μεταξύ των 
ευρωπαϊκών κρατών στα πεδία της διαστημικής έρευνας και τεχνολογίας και των διαστημικών εφαρμογών, για 
επιστημονικούς σκοπούς και για επιχειρησιακές διαστημικές εφαρμογές" (άρθρο 2 της σύμβασης για την ESA). 
ΜΕΙΖΟΝΑ Ε&Τ ΘΕΜΑΤΑ Οι υποχρεωτικές δραστηριότητες περιλαμβάνουν ερευνητικά προγράμματα επιστήμης και 
τεχνολογίας, με τα οποία διεξάγεται βασική πολυεπιστημονική έρευνα. Προαιρετικά προγράμματα αποτελούν οι 
τηλεπικοινωνίες, η γεωσκόπηση και το γήινο περιβάλλον, τα συστήματα διαστημικών μεταφορών, οι διαστημικοί 
σταθμοί και εξέδρες και η έρευνα στο πεδίο της μικροβαρύτητας. 
ΤΥΠΟΙ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ Υπάρχουν πολλοί τόποι δραστηριοποίησης της ESA ανά την Ευρώπη. Η έδρα της υπηρεσίας 
ευρίσκεται στο Παρίσι και είναι υπεύθυνη για τον όγκο των διοικητικών εργασιών. Άλλοι τόποι δραστηριότητας είναι 
το Ευρωπαϊκό Κέντρο Διαστημικής Έρευνας και Τεχνολογίας (ESTEC) στις Κάτω Χώρες, το Ευρωπαϊκό Κέντρο 
Διαστημικών Επιχειρήσεων (ESOC) στη Γερμανία, το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Διαστημικής Έρευνας (ESRIN) στην Ιταλία, 
το Ευρωπαϊκό Αστροναυτικο Κέντρο (EAC) στη Γερμανία και επιπλέον πολλά ακόμη μικρότερα γραφεία και σταθμοί 
εδάφους, συμπεριλαμβανομένου του Κέντρου Εκτοξεύσεων στη Γαλλική Γουϊνέα. Η πολιτική προμηθειών από την 
βιομηχανία στοχεύει στην εξασφάλιση επιμερισμού των συμβάσεων μεταξύ των χωρών μελών, κατ'αναλογία της 
εθνικής συνεισφοράς στην ES Α. Το 90% του προϋπολογισμού της ESA δαπανάται στην ευρωπαϊκή βιομηχανία 
ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ Ο κυριότερος εξωτερικός διοικητικός φορέας είναι το διοικητικό συμβούλιο, στο οποίο έκαστο 
έθνος μέλος αποστέλλει αντιπροσωπεία και το οποίο έχει την ευθύνη για την έγκριση των προγραμμάτων και 
προϋπολογισμών και για τις υπόλοιπες μείζονες αποφάσεις. Υπάρχουν επίσης συμβούλια προγραμμάτων και πολλές 
επιτροπές, μεταξύ των οποίων η επιτροπή επιστημονικού προγράμματος, η επιτροπή διοικητικών και χρηματικών 
θεμάτων, επιτροπή βιομηχανικής πολιτικής και η επιτροπή διεθνών σχέσεων. Η ESA διοικείται από Γενικό Διευθυντή, 
ο οποίος υποβοηθείται από γενικό επιθεωρητή, ιδιαίτερο γραφείο και βοηθούς διευθυντές. Κάθε υποχρεωτικό και 
προαιρετικό πρόγραμμα διαθέτει επίσης ιδιαίτερο διοικητικό συμβούλιο. 
45 
ΔΕΛΤΙΟ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΓΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ 
ΟΝΟΜΑΣΙΑ Ευρωπαϊκό Αστεροσκοπείο Νοτίου ΤΟΠΟΣ Garching, Γερμανία (έδρα) & Χιλή 
Ημισφαιρίου (ESO) 
ΔΑΠΑΝΕΣ 62 εκατ. ECU (εκτίμηση για το 1993) ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ 300 (κατά προσέγγιση το 1994) 
ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΟΣΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ To ESO ιδρύθηκε με διακυβερητική συνθήκη το 1962. Η έδρα λειτουργεί υπό διεθνές 
καθεστώς. 
ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΑ ΕΘΝΗ (9): Το Βέλγιο, η ^ανία, η Γερμανία, η Γαλλία, η Ιταλία, οι Κάτω Χώρες, η Σουηδία, η 
Ελβετία, υπάρχει δε και συμφωνία συνεργασίας με την Πορτογαλία. 
ΟΡΟΙ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ Τα μέλη συνεισφέρουν ένα χρηματικό ποσό ανάλογα με το ΑΕΠ τους. 
ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Κατασκευή και λειτουργία αστρονομικών εγκαταστάσεων. 
ΜΕΙΖΟΝΑ Ε&Τ ΘΕΜΑΤΑ Αστρονομία. 
ΤΥΠΟΙ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ Η έδρα στο Garching αποτελείτο επιστημονικό κέντρο του οργανισμού. Στεγάζει το γραφείο 
του Γενικού Διευθυντή, τις διοικητικές υπηρεσίες, το τμήμα υπερτηλεσκοπίου (VLT) και το επιστημονικό τμήμα, καθώς 
και την ευρωπαϊκή συντονιστική μονάδα διαστημικού τηλεσκοπίου (μεικτή ομάδα ESO/ESA υπεύθυνη για τη χρήση του 
διαστημικού τηλεσκοπίου στην Ευρώπη). Το αστεροσκοπείο στη La Silla της Χιλής διαθέτει πολλά τηλεσκόπια και 
απαραίτητα εργαστήρια ηλεκτρονικής, οπτικών και μηχανικών μερών και κέντρο υπολογιστών. Δραστηριότητα 
αναπτύσσεται επίσης στο όρος Paranal της Χιλής, όπου το ESO εγείρει το VLT (βλ. κατωτέρω). 
ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ Η εξωτερική επιστασία του ESO γίνεται με συμβούλιο στο οποίο παρακάθηνται εκπρόσωποι 
των κρατών μελών. Υπάρχουν πολλές επιτροπές προς υποβοήθηση της λειτουργίας του συμβουλίου: επιτροπή του 
συμβουλίου, επιστημονική και τεχνική επιτροπή, οικονομική επιτροπή, επιτροπή παρακολούθησης προγραμμάτων και 
επιτροπή χρηστών. Την επί καθημερινής βάσεως διοίκηση του οργανισμού ασκεί ο Γενικός Διευθυντής, του οποίου 
το γραφείο ευρίσκεται στην έδρα του ESO, μαζί με το τμήμα διοικητικών υπηρεσιών. Το αστεροσκοπείο της La Silla 
έχει καθετοποιημένη δομή και διοικείται χωριστά. 
46 
ΔΕΛΤΙΟ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΓΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ 
ΟΝΟΜΑΣΙΑ ΕΥΡΗΚΑ ΤΟΠΟΣ Κατανεμημένο πρόγραμμα 
ΔΑΠΑΝΕΣ Άνω των 14,5 δισ. ECU από το 1985 ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ βλέπε κατωτέρω 
μέχρι σήμερα 
ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ Το ΕΥΡΗΚΑ αποτελεί πανευρωπαϊκό κατανεμημένο πρόγραμμα συλλογικής Ε&Α στο 
οποίο εμπλέκονται εταιρίες, πανεπιστήμια και ερευνητικά ιδρύματα, σε πυραμίδα οργανωτικού μηχανισμού στον οποίο 
συγκροτούναι όμιλοι οι οποίοι υπάγονται σε καθεστώς ΕΥΡΗΚΑ και χρηματοδοτούνται για εργασίες Ε&Α εγγύς της 
αγοράς σε τομείς προηγμένης τεχνολογίας. Το πρόγραμμα εγκαινιάσθηκε το 1985 κατόπιν γαλλικής πρωτοβουλίας. 
ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΑ ΕΘΝΗ (23): Αυστρία, Βέλγιο, Δανία, Ευρωπαϊκή Ένωση, Φινλανδία, Γαλλία, Γερμανία, Ελλάδα, 
Ουγγαρία, Ιταλία, Ιρλανδία, Ισλανδία, Λουξεμβούργο, Κάτω Χώρες, Νορβηγία, Πορτογαλία, Ρωσσία, Σλοβενία, 
Ισπανία, Σουηδία, Ελβετία, Τουρκία και Ηνωμένο Βασίλειο. 
ΟΡΟΙ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ Για να υπαχθούν σε καθεστώς ΕΥΡΗΚΑ. τα έργα οφείλουν να συνεπάγονται συνεργασία μεταξύ 
φορέων από περισσότερες από μία χώρες ΕΥΡΗΚΑ, να χρησιμοποιούν προηγμένες τεχνολογίες για μη στρατιωτικές 
εφαρμογές και να είναι στραμμένα στην αγορά. Μόλις παραχωρηθεί καθεστώς ΕΥΡΗΚΑ, οι συμμετέχοντες οφείλουν 
να έρθουν σε επαφή με τις εθνικές κυβερνήσεις για μερική χρηματοδότηση. Έκαστη χώρα μέλος έχει διαφορετικούς 
κανόνες χρηματοδότησης. Το καθεστώς ΕΥΡΗΚΑ δεν εγγυάται τη χρηματοδότηση. Στα έργα μπορεί να συμμετέχουν 
φορείς από χώρες μη μέλη. 
ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Η αύξηση της ευρωπαϊκής παραγωγικότητας και ανταγωνιστικότητας μέσω στενότερης συνεργασίας 
μεταξύ εταιρειών και ερευνητικών ιδρυμάτων σε προηγμένες τεχνολογίες, ανάπτυξη προϊόντων, διεργασιών και 
υπηρεσιών με δυναμικό για την παγκόσμια αγορά. 
ΜΕΙΖΟΝΑ Ε&Τ ΘΕΜΑΤΑ Το ΕΥΡΗΚΑ έχει πυραμιδωτή δομή και είναι πολύμορφο, αλλά τα έργα έχουν καταταχθεί 
στους εξής τεχνολογικούς τομείς : τεχνολογίες πληροφοριών, επικοινωνίες, υλικά, ιατρική και βιοτεχνολογία, ακτίνες 
λέιζερ, περιβάλλον, μεταφορές, ρομποτική - αυτοματισμός παραγωγής και ενέργεια. 
ΤΥΠΟΙ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ Τα έργα βασίζονται σε ομίλους κλιμακούμενους από ολίγους εταίρους έως μεγάλες 
πρωτοβουλίες όπως η κοινή ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για το πυρίτιο υπομικρομετρικής κλίμακας (JESSI). Σε 
ορισμένους τομείς έχουν συνπηχθεί πολυσχιδή έργα που συγκροτούν δίκτυα ώστε να τονωθούν νέα έργα, παράδειγμα 
τα έργα EUROENVIRON. Οι συμμετέχοντες αποφασίζουν το πώς θα κανονίσουν τα της διοικήσεως των ομίλων και τα 
θέματα πνευματικής ιδιοκτησίας. Ορισμένα από τα έργα στοχεύουν στην κατάρτιση προτύπων. 
ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ Κάθε χώρα έχει ένα εθνικό συντονιστή έργων για τη διοικητική παρακολούθηση των 
εφαρμογών. Στις Βρυξέλλες υπάρχει μικρή γραμματεία η οποία διατηρεί βάση δεδομένων για τους συμμετέχοντες 
και εκδίδει υλικό προβολής της προσπάθειας. Σε ετήσια υπουργική διάσκεψη παραχωρείται καθεστώς ΕΥΡΗΚΑ σε νέα 
έργα και δίδονται οδηγίες για τη συνολική διεύθυνση, με την υποστήριξη ομάδας εκπροσώπων ανώτερης βαθμίδας 
των χωρών μελών 
47 
ΔΕΛΤΙΟ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΓΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ 
ΟΝΟΜΑΣΙΑ Ευρωπαϊκή συνεργασία στο πεδίο της ΤΟΠΟΣ Βρυξέλλες (γραμματεία) 
επιστημονικής και τεχνικής έρευνας (COST) 
ΔΑΠΑΝΕΣ 400 εκατ. ECU (χρηματοδότηση εθνικής ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ 28 (γραμματεία) 
έρευνας, κατά προσέγγιση το 1994) 
ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ Η συνεργασία COST ιδρύθηκε το 1971 με υπουργική διάσκεψη. Κύριο φορέα της 
αποτελεί η επιτροπή ανώτερων αξιωματούχων (CSO) συντιθέμενη από εκπροσώπους των 25 χωρών COST, του 
Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της ΕΕΚ. Η ανωτέρω επιτροπή είναι υπεύθυνη για τη συνολική στρατηγική 
της COST και λαμβάνει αποφάσεις για κάθε μεμονωμένη πρόταση COST. Το μέλος εκάστης χώρας στην CSO ενεργεί 
ως εθνικός συντονιστής, που συνεπάγεται διοίκηση των δράσεων COST στην οικεία χώρα. Υπάρχει ομάδα εργασίας 
για νομικά, διοικητικά και οικονομικά ζητήματα, με κύριο έργο να εξετάζει και γνωμοδοτεί σε ζητήματα που 
παραπέμπει η CSO, απαρτίζεται δε κυρίως από ανώτερους αξωματούχους COST. Η γραμματεία COST χωρίζεται σε δύο 
μέρη : η γραμματεία για την CSO και για τις επιτροπές οριζόντιας φύσης παρέχεται από τη Γενική Γραμματεία του 
Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η γραμματεία για τις τεχνικές και διαχειριστικές επιτροπές παρέχεται από την 
ΕΕΚ. 
ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΑ ΕΘΝΗ (25): Αυστρία, Βέλγιο, Κροατία, Τσεχική Δημοκρατία, Δανία, Φινλανδία, Γαλλία, Γερμανία, 
Ελλάδα, Ουγγαρία, Ισλανδία, Ιρλανδία, Ιταλία, Λουξεμβούργο, Νορβηγία, Πολωνία, Πορτογαλία, Σλοβακική 
Δημοκρατία, Σλοβενία, Ισπανία, Σουηδία, Ελβετία, Κάτω Χώρες, Τουρκία, και Ηνωμένο Βασίλειο. 
ΟΡΟΙ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ Υπάρχουν τέσσερεις βασικές αρχές από τις οποίες εμφορούνται οι μηχανισμοί της COST : α) 
Όλες οι χώρες μέλη της COST, καθώς και η ΕΕΚ, δύνανται να προτείνουν δράσεις COST, β) Η συμμετοχή στις 
ανωτέρω δράσεις είναι εκούσια, γ) Οι προς συντονισμό ερευνητικές εργασίες χρηματοδοτούνται σε εθνικό πλαίσιο. 
Οι δαπάνες για τον συντονισμό χρηματοδοτούνται από κοινού από τις συμμετέχουσες χώρες και την ΕΕΚ. δ) Η 
συνεργασία λαμβάνει τη μορφή "εναρμονισμένων δράσεων", που αντιστοιχεί στο συντονισμό εθνικών ερευνητικών 
έργων. 
ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Η προσφορά πλαισίου για συνεργασία στην Ε&Α, δίνοντας τη δυνατότητα συντονισμού των εθνικών 
ερευνητικών προσπαθειών σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Οι δράσεις COST συνίστανται σε προανταγωνιστική ή βασική έρευνα 
ή δραστηριότητες δημόσιας ωφέλειας. 
ΜΕΙΖΟΝΑ Ε&Τ ΘΕΜΑΤΑ Πολλαπλά. Ευρίσκονται τώρα υπό εξέλιξη πάνω από 100 δράσεις COST. Δράσεις COST 
υπάρχουν σήμερα στους εξής τομείς : πληροφορική, τηλεπικοινωνίες, μεταφορές, ωκεανογραφία, υλικά, 
περιβάλλον, μετεωρολογία, γεωργία και βιοτεχνολογία, τεχνολογία τροφίμων, κοινωνικές επιστήμες, ιατρική έρευνα, 
κλάδοι πολιτικού μηχανικού, χημεία, δάση - δασικά προϊόντα και ρευστοδυναμική. 
ΤΥΠΟΙ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ Οποιαδήποτε χώρα COST μπορεί να συμπράξει σε οποιαδήποτε δράση υπογράφοντας 
"μνημόνιο συμφωνίας", που αποτελεί τη νομική βάση της δράσης, μολονότι στην πράξη ομοιάζει προς "συμφωνία 
κυρίων" και αποτελεί εκδήλωση καλής πίστης μάλλον παρά επίσημο και νομικώς δεσμευτικό έγγραφο. Αυτό το 
μνημόνιο συμφωνίας διέπει τους κοινούς στόχους, το είδος της επιδιωκόμενης δραστηριότητας, τους όρους 
συμμετοχής και συμμόρφωσης ως προς την κυριότητα και, αν παραστεί ανάγκη, τα δικαιώματα πνευματικής 
ιδιοκτησίας. Η υπογραφή του μνημονίου συμφωνίας από πέντε τουλάχιστον συμμετέχουσες χώρες ενεργοποιεί τη 
δράση. Οι ερευνητικές εργασίες χρηματοδοτούνται σε εθνικό πλαίσιο, ενώ η κοινοτική χρηματοδότηση καλύπτει τις 
δαπάνες συντονισμού, η δε ΕΕΚ επιστρέφει επίσης τα έξοδα κίνησης των εθνικών εκπροσώπων των κοινοτικών χωρών 
που ενεργούν ως μέλη των διαχειριστικών επιτροπών της COST. Κάθε εθνική αντιπροσωπεία ενεργεί ως συντονιστής 
για την επίμαχη δράση στη χώρα της και είναι ιδιαίτερα υπεύθυνη για τη διάδοση των πληροφοριών. 
ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ Την κάθε δράση επιστατεί διαχειριστική επιτροπή συγκείμενη από εμπειρογνώμονες του 
επιστημονικού πεδίου οι οποίοι εκπροσωπούν τις χώρες που συμμετέχουν στην εν λόγω δράση. Η διαχειριστική 
επιτροπή είναι υπεύθυνη για τον λεπτομερή σχεδιασμό, την εκτέλεση και την επιτήρηση των εργασιών που διεξάγονται 
στη διάρκεια της δράσης, που είναι κατά μέσον όρο 5 έτη. Η CSO συγκροτεί επίσης ενδεχομένως τεχνικές επιτροπές 
για περιορισμένο διάστημα (1-3 ετών) που προσφέρουν εμπεριστατωμένες συμβουλές σε δεδομένους (επί του 
παρόντος 8) Ε&Τ τομείς. 
48 
ΔΕΛΤΙΟ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΠΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ 
ΟΝΟΜΑΣΙΑ Ευρωπαϊκός Οργανισμός Μοριακής Βιολογίας (ΕΜΒΟ) ΤΟΠΟΣ Χαϊδελβέργη, Γερμανία (έδρα) 
ΔΑΠΑΝΕΣ 7,9 εκατ. ECU (κατά προσέγγιση το 1994) ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ 3 (διοικητική υπηρεσία το 
1994) 
ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ Το ΕΜΒΟ αποτελεί ιδιωτικό οργανισμό με μέλη μεμονωμένους επιστήμονες και έδρα 
τη Γενεύη όπου και είναι καταχωρημένος ως σύλλογος υποκείμενος στις διατάξεις του άρθρου 60 και εξής του 
ελβετικού αστικού κώδικα. Η ευρωπαϊκή διάσκεψη μοριακής βιολογίας (EMBC), από την οποία χρηματοδοτείται, 
ιδρύθηκε με διακυβερνητική συμφωνία υπογραφείσα το 1969. 
ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΑ ΕΘΝΗ (20): Αυστρία, Βέλγιο, Δανία, Φινλανδία, Γαλλία, Γερμανία, Ελλάδα, Ουγγαρία, Ισλανδία, 
Ιρλανδία, Ισραήλ, Ιταλία, Κάτω Χώρες Νορβηγία, Πορτογαλία, Ισπανία, Σουηδία, Ελβετία, Τουρκία, και Ηνωμένο 
Βασίλειο. Ο ΕΜΒΟ έχει πάνω από 700 τακτικά και 31 αντεπιστέλλοντα μέλη. 
ΟΡΟΙ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ Οι συνδρομές προς την EMBC καθορίζονται ανά τριετία με κλίμακα που τάσσει τις εκατοστιαίες 
συνεισφορές εκάστης χώρας. 
ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Η προαγωγή της μοριακής βιολογίας στα έθνη μέλη. Τούτο επιτυγχάνεται με την απονομή 
βραχυχρόνιων και μακροχρόνιων υποτροφιών και με τη διοργάνωση ανταλλαγών, μαθημάτων και επιστημονικών 
εργαστηρίων. 
ΜΕΙΖΟΝΑ Ε&Τ ΘΕΜΑΤΑ Μοριακή βιολογία 
ΤΥΠΟΙ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ Το πρόγραμμα μακροχρόνιων υποτροφιών απορροφά τα δύο τρίτα περίπου του ετήσιου 
προϋπολογισμού. Προορίζεται για την μέσω της έρευνας προηγμένη κατάρτιση, την οποία και διευκολύνει με την 
παραχώρηση ετήσιας υποτροφίας, ενός επιδόματος για κάθε υπότροφο και εξόδων κίνησης, για υποτροφίες ετήσιας 
έως διετούς διάρκειας. Οι μακροχρόνιοι υπότροφοι επιλέγονται ανά εξάμηνο, το δε 1988 απενεμήθησαν 131 
υποτροφίες έναντι 455 αιτήσεων. Υπάρχει επίσης και πρόγραμμα βραχυχρόνιων υποτροφιών που στοχεύει στη 
διευκόλυνση συλλογικών έργων μεταξύ εργαστηρίων σε διαφορετικά κράτη μέλη της EMBC. Απονέμονται για διάστημα 
μιας εβδομάδας έως 3 μηνών και προσφέρουν ημερήσια αποζημίωση και έξοδα κίνησης. Το πρόγραμμα μαθημάτων 
και επιστημονικών εργαστηρίων εντασσόταν στο αρχικό πρόγραμμα για τον ΕΜΒΟ και τώρα επιχορηγούνται περί τα 
18 επιστημονικά εργαστήρια ετησίως, παράλληλα με ανάλογο αριθμό πρακτικών μαθημάτων και ολίγων διαλέξεων. 
ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣΔΟΜΕΣ Η EMBC συνεδριάζει στη Χαϊδελβέργη δύο φορές το έτος και συγκροτείται από αντιπροσωπείες 
των κυβερνήσεων των κρατών μελών. Η διάσκεψη τάσσει τα ανώτατα χρηματικά περιθώρια της τριετίας, ψηφίζει τους 
ετήσιους προϋπολογισμούς και εγκρίνει ανά τριετία την κλίμακα συνδρομών με την οποία καθορίζεται η εκατοστιαία 
συνεισφορά εκάστης χώρας. Το συμβούλιο του ΕΜΒΟ περιλαμβάνει 10 εκλεγόμενα μέλη και 5 αιρετά από τους 
προηγούμενους 10. συνεδριάζει δε ετησίως, συνήθως στη Χαϊδελβέργη. Αποφασίζει για θέματα πολιτικής και μπορεί 
να τροποποιεί τους κανόνες λειτουργίας του οργανισμού. Μπορεί να διορίζει ετησίως δύο αιρετά μέλη του συμβουλίου 
και επίσης διορίζει άτομα στις ανώτερες διοικητικές θέσεις του οργανισμού. Αναλύει τον πίνακα υποψηφιοτήτων που 
υποβάλλονται σε κάθε ετήσια εκλογή μελών και αποφασίζει για τον αριθμό των μελών που θα εκλεγούν, χρίζει δε 
άμεσα ως μέλη το πολύ 10 υποψηφίους που προέρχονται είτε από χώρες της EMBC ή καλύπτουν επιστημονικές 
περιοχές που εκπροσωπούνται ανεπαρκώς από τα μέλη. Υπάρχουν δύο σημαντικές εκτελεστικές επιτροπές του ΕΜΒΟ 
που συνεδριάζουν και οι δύο ανά εξάμηνο: η επιτροπή μαθημάτων και η επιτροπή υποτροφιών. Η γραμματεία του 
ΕΜΒΟ αποτελείται από γενική γραμματεία και εκτελεστική γραμματεία. Τις επί καθημερινής βάσεως δραστηριότητες, 
τόσο επιστημονικές όσο και οικονομικές, διεκπεραιώνει η εκτελεστική γραμματεία και δύο γραμματείς με γραφεία στο 
εργαστήριο EMBL της Χαϊδελβέργης. Η εκτελεστική γραμματεία είναι υπεύθυνη για τις εργασίες και τα πρακτικά των 
συνεδριάσεων της διάσκεψης, για τους προτεινόμενους ετήσιους προϋπολογισμούς και για την είσπραξη των 
χρηματικών συνδρομών από τα κράτη μέλη. 
49 
ΔΕΛΤΙΟ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΓΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ 
ΟΝΟΜΑΣΙΑ Ευρωπαϊκή Μονάδα Ακτινοβολίας Συγχρότρου (ESRF) ΤΟΠΟΣ Γρενόβλη, Γαλλία 
ΔΑΠΑΝΕΣ 68,8 εκατ. ECU (εκτίμηση για το 1993) ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ 280 (κατά προσέγγιση) 
ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΟΣΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ Η ESRF λειτουργεί υπό καθεστώς εταιρείας ιδιωτικού δικαίουτης γαλλικής νομοθεσίας. 
Διέπεται από διακυβερνητική συμφωνία μεταξύ επιστημονικών οργανισμών των εθνών μελών. Μόλις τώρα αρχίζει να 
εισέρχεται στο υπηρεσιακό της στάδιο. 
ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΑ ΕΘΝΗ (12) : Συμμετέχουν 12 έθνη συγκροτώντας 8 μέλη. Μεμονωμένα συμβαλλόμενα έθνη είναι 
η Γαλλία, η Γερμανία, η Ιταλία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ισπανία και η Ελβετία, ενώ οι εναπομένουσες χώρες 
συμμετέχουν μέσω δύο ομίλων. Ο πρώτος, με την ονομασία BENESYNC, εκπροσωπεί το Βέλγιο και τις Κάτω Χώρες, 
ενώ ο δεύτερος, ο NORDSYNC, εκπροσωπεί τη Δανία, τη Φινλανδία, τη Νορβηγία κάι τη Σουηδία. 
ΟΡΟΙ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ Κατά την εγγραφή της ως εταιρείας ιδιωτικού δικαίου, εκδόθηκαν 10 000 μετοχές αξίας 10 FF, 
οι οποίες και διανεμήθηκαν στα μέλη συναρτήσει της συμβολής των στις δαπάνες λειτουργίας. Το ελάχιστο ύψος 
συμβολής ανέρχεται σε 4%. Αρχικώς τα ποσοστά συμβολής ορίσθηκαν σε 20%. με ενδεκαετη κλιμάκωση 
προϋπολογισμού που θα καλύπτει το έργο έως το πέρας του κατασκευαστικού σταδίου. Μόλις επιτευχθεί η 
λειτουργία, οι συμβολές θα ανέρχονται σε : Γαλλία 27,5%· Γερμανία 25,5%· Ιταλία 15,5%· Ηνωμένο Βασίλειο 14% 
BENESYNC 6%· NORDSYNC, Ελβετία καιίσπανία 4%. Κατά την κατασκευαστική φάση οι συμβολές δεν αντιστοιχούν στις 
ανωτέρω τιμές 
ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Η κατασκευή και λειτουργία υπερσύγχρονου συγχρότρου υψηλής ενέργειας (6 GeV) με δέσμες 
ακτινών χ για εκτέλεση πολυεπιστημονικών πειραμάτων. Με τα δεδομένα αυτά, η μονάδα είναι προσανατολισμένη στην 
εξυπηρέτηση χρηστών. 
ΜΕΙΖΟΝΑ Ε&Τ ΘΕΜΑΤΑ Η ESRF είναι αριστοποιημένη για να παράγει συνεχώς σκληρές ακτίνες χ που μπορούν να 
χρησιμοποιούνται για ολόκληρο φάσμα σκοπών. Παραδείγματα πεδίων εφαρμογής είναι η χημεία, η φυσική, η 
επιστήμη των υλικών, η βιολογία και η ιατρική. Υπάρχει επίσης ομάδα θεωρητικής ανάλυσης και επιτελικά τμήματα 
οργάνων και υπολογιστών. 
ΤΥΠΟΙ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ Έχουν προβλεφθεί 30 γραμμές δεσμών για χρήση από το κοινό, θα είναι δε όλες διαθέσιμες 
μέχρι το 1998 για εκτέλεση ερευνητικών εργασιών ανασκοπούμενων από ομάδες ειδημόνων. Επιπλέον θα υπάρχουν 
διαθέσιμες μέχρι και 20 γραμμές καμπτόμενων μαγνητικώς δεσμών για εξωτερικές συμπράττουσες ερευνητικές ομάδες 
(CRG) συγκροτούμενες από ομάδες ή ομίλους προερχόμενους από τις συμμετέχουσες χώρες. Ένα τρίτο του χρόνου 
των δεσμών για τις CRG θα διατίθεται σε γενικούς χρήστες της ESRF. Η μονάδα έχει προγραμματισθεί για περίπου 3 000 
επισκέπτες ετησίως το 1996, με τριήμερη ή τετραήμερη εκεί παραμονή εκάστου επισκέπτη. 
ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ Το κύριο εξωτερικό όργανο διοίκησης της ESRF είναι το διοικητικό της συμβούλιο, το οποίο 
εγκρίνει (μεταξύ άλλων σοβαρών θεμάτων πολιτικής) διακανονισμούς για τη μακροχρόνια χρήση της ESRF από 
οργανισμούς μη συμμετεχουσών χωρών, τους κανόνες χρηματοοικονομικής διαχείρισης, το μεσοπρόθεσμο 
επιστημονικό πρόγραμμα, τους ετήσιους προϋπολογισμούς κλπ. Έκαστο συμβαλλόμενο μέρος διορίζει αντιπροσωπεία 
συντιθέμενη μέχρι και από τρεις εκπροσώπους. Το συμβούλιο συνεδριάζει τουλάχιστον δύο φορές το έτος και 
υποστηρίζεται από πολλές άλλες επιτροπές : επιτροπή διοικητικών και οικονομικών θεμάτων, επιτροπή προμηθειών, 
επιτροπή λογιστικών ελέγχων, επιστημονική συμβουλευτική επιτροπή και συμβουλευτική επιτροπή συγχρότρου. Η 
εσωτερική διάρθρωση συνίσταται από διευθυντικό κλιμάκιο και σχετικές κεντρικές υπηρεσίες και από πέντε τμήματα. 
Το πρώτο απαρτίζεται από τον Γενικό Διευθυντή, που αποτελεί το ανώτερο εκτελεστικό όργανο της μονάδας, 
υποβοηθούμενο από πέντε διευθυντές : το διευθυντή έργων, δύο διευθυντές ερευνών και το διευθυντή διοικητικού. 
Τα πέντε τμήματα αντιστοιχούν στα πειράματα, τη μηχανή, τις τεχνικές υπηρεσίες, τις υπηρεσίες υπολογιστών και 
τη διοίκηση. Πλέον αυτών, υπάρχει επιτροπή εργοταξίου και επιτροπή υγιεινής, ασφάλειας και συνθηκών εργασίας. 
50 
ΔΕΛΤΙΟ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΠΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ 
ΟΝΟΜΑΣΙΑ Ινστιτούτο Max von Laue-Paul Langevin (ILL) ΤΟΠΟΣ Γρενόβλη, Γαλλία. 
ΔΑΠΑΝΕΣ 47 εκατ. ECU (1993) ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ 382(1993) 
ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ To ILL υπάγεται σε καθεστώς εταιρείας ιδιωτικού δικαίου βάσει της γαλλικής 
νομοθεσίας. Συστήθηκε από επιστημονικούς οργανισμούς των τριών χωρών μελών του, στο πλαίσιο διακυβερνητικής 
συμφωνίας. 
ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΑ ΕΘΝΗ (6) Έθνη μέλη είναι η Γαλλία, η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο. To ILL έχει 
συνομολογήσει ειδικές συμβάσεις "συμμετοχής ως επιστημονικού μέλους" με την Αυστρία, Ισπανία και Ελβετία 
ΟΡΟΙ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ Οι τρεις χώρες μέλη μοιράζονται τις λειτουργικές δαπάνες μεταξύ τους, ενώ το Ηνωμένο 
Βασίλειο έχει επαναδιαπραγματευθεί τη μείωση της συνδρομής του μετά την 1.1.1994. Τα επιστημονικά μέλη 
συμβάλλουν σε μικρότερο βαθμό στις λειτουργικές δαπάνες και για αντάλλαγμα έχουν πρόσβαση στη μονάδα. Οι 
γλώσσες εργασίας είναι τρεις - τα γαλλικά, τα γερμανικά και τα αγγλικά. 
ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ To ILL λειτουργεί ένα ερευνητικό αντιδραστήρα υψηλής ροής, ισχύος 58 MW, που χρησιμοποιείται 
ως πηγή νετρονίων. Με τα δεδομένα αυτά, ενεργεί ως ινστιτούτο παροχής υπηρεσιών, προσφέροντας στους χρήστες 
του χρόνο με διαθέσιμη δέσμη νετρονίων, με πολλές πειραματικές μονάδες για πολυεπιστημονικές εφαρμογές 
ΜΕΙΖΟΝΑ Ε&Τ ΘΕΜΑΤΑ Πυρηνική και θεμελιώδης φυσική· κρυσταλλικές και μαγνητικές δομές· δομικές και 
μαγνητικές διεγέρσεις· υγρά, αταξίες και ελαττώματα στα υλικά· βιολογία· χημεία. Υπάρχουν επίσης ομάδες που 
ασχολούνται με τη μελέτη και λειτουργία οργάνων και με υπολογισμούς. 
ΤΥΠΟΙ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ To ILL λειτουργεί 25 όργανα. Παραλαμβάνει προτάσεις για εκτέλεση ερευνητικών εργασιών 
από επιστήμονες ανήκοντες σε οργανισμούς των εθνών μελών και των επιστημονικών μελών, οι οποίες ικανοποιούνται 
ανάλογα με την επιστημονική αξία, μολονότι η επιστημονική διεύθυνση προσπαθεί να εξασφαλίσει ανταπόκριση του 
διετιθέμενου χρόνου δέσμης ακτινοβολίας στις συμβολές των μελών. Λόγω της δημοσιονομικής λιτότητας το ILL 
διαθέτει πλεονάζοντα όργανα. Αυτά λειτουργούνται από ομάδες συλλογικής έρευνας προερχόμενες από τις χώρες 
μέλη, στο πλαίσιο σύμβασης με το ILL. To ILL φιλοξενεί σε έτος συνήθους κίνησης μέχρι και 2 000 επισκέπτες, η 
δε μέση διάρκεια πειράματος φθάνει τις πέντε/έξι περίπου ημέρες. 
ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ Η εξωτερική επιστασία του ILL ασκείται από διευθύνουσα επιτροπή, στην οποία συμμετέχουν 
τέσσερεις εκπρόσωποι από κάθε έθνος μέλος. Η εν λόγω επιτροπή είναι υπεύθυνη για όλες τις σοβαρές αποφάσεις, 
συμπεριλαμβανομένου του προϋπολογισμού, των θεμάτων προσωπικού, του ερευνητικού προγράμματος και του 
διορισμού του διευθυντή και λοιπών στελεχών για τις ανώτερες θέσεις. Υπάρχει επίσης επιστημονικό συμβούλιο. Το 
τελευταίο απαρτίζεται από 18 μέλη στις συνεδριάσεις ολομελείας του. οι δε υποεπιτροπές του έχουν 66 μέλη. Η επί 
καθημερινής βάσης ευθύνη για τη μονάδα βαρύνει τον διευθυντή, ο οποίος προέρχεται από ένα από τα έθνη μέλη. 
Η εσωτερική διοικητική δομή συνίσταται σε: άμεσα υπαγόμενες στον διευθυντή υπηρεσίες (δημόσιες σχέσεις, 
ασφάλεια κλπ.), το επιστημονικό τμήμα (ομάδες οργάνων, επιστημονικοί φορείς, βιβλιοθήκη, επιστημονικός 
συντονισμός), τμήμα έργων και τεχνικών (λειτουργία και ανάπτυξη οργάνων), τμήμα αντιδραστήρα και τμήμα 
διοικητικών υπηρεσιών. 
51 
ΔΕΛΤΙΟ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΓΙΑ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΥΣ 
ΟΝΟΜΑΣΙΑ Ευρωπαϊκό Επιστημονικό Ίδρυμα (ESF) ΤΟΠΟΣ Στρασβούργο, Γαλλία (έδρα) 
ΔΑΠΑΝΕΣ 9,3 εκατ. ECU (1994) ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ 28 (κατά προσέγγιση το 1994) 
ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ To ESF ιδρύθηκε το 1974 και αποτελεί σύνδεσμο των 55 ερευνητικών συμβουλίων, 
ακαδημιών και λοιπών ιδρυμάτων μελών του που έχουν αφοσιωθεί στην επιστημονική έρευνα και προέρχονται από 20 
χώρες. 
ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΝΤΑ ΕΘΝΗ (20) Τα μέλη οργανισμοί προέρχονται από : Αυστρία, Βέλγιο, Δανία, Φινλανδία, Ελλάδα. 
Γερμανία, Ουγγαρία, Ισλανδία, Ιρλανδία, Ιταλία, Κάτω Χώρες, Νορβηγία, Πολωνία, Πορτογαλία, Ισπανία, Σουηδία, 
Ελβετία, Τουρκία και Ηνωμένο Βασίλειο 
ΟΡΟΙ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ Καταβάλλονται συνδρομές τόσο προς τον βασικό προϋπολογισμό του ESF, στον οποίο 
συνεισφέρουν τα μέλη οργανισμοί ανάλογα με το ΑΕΠ τους, όσο και στα ειδικά προγράμματα και έργα, στα οποία 
ορισμένοι οργανισμοί μέλη πιθανώς να επιδεικνύουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον. 
ΓΕΝΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Η συσπείρωση ευρωπαίων επιστημόνων για να εργασθούν σε θέματα κοινού ενδιαφέροντος, ο 
συντονισμός της χρήσης δαπανηρών μονάδων και η εξεύρεση και ο καθορισμός νέων εγχειρημάτων που θα οφεληθούν 
από μια συλλογική θεώρηση· δραστηριότητα χορηγού για βασική επιστημονική έρευνα. 
ΜΕΙΖΟΝΑ Ε&Τ ΘΕΜΑΤΑ Πολλά επιστημονικά θέματα στους τομείς των γεωεπιστημών και επιστημών της θάλασσας, 
της φυσικής, της χημείας, των μαθηματικών, των βιοεπιστημων, των κλασσικών σπουδών και των κοινωνικών 
επιστημών. 
ΤΥΠΟΙ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ Η επιστημονική εργασία του ESF είναι οργανωμένη σε δύο ενότητες : τα επιστημονικά 
προγράμματα του ESF και τα επιστημονικά δίκτυα του ESF. Στα πρώτα σχεδόν πάντοτε περιέχονται ομάδες 
επιστημόνων που διεξάγουν ερευνητικές εργασίες, είναι συχνά μακροχρόνια και χρηματοδοτούνται (με εξαίρεση το 
στάδιο ανάπτυξης) από συμμετέχοντες οργανισμούς μέλη. Στα δίκτυα συζητώνται. μελετώνται, αναπτύσσεται 
καινοτομία, αναλύονται ή συντονίζονται ερευνητικές εργασίες, σπάνια όμως διεξάγεται μεγάλης έκτασης ουσιαστική 
έρευνα. Συνήθως είναι βραχυπρόθεσμα (τριετή) και χρηματοδοτούνται από το λογαριασμό δικτύων του βασικού 
προϋπολογισμού του ESF. To ESF οργανώνει επίσης από κοινού πρόγραμμα ευρωπαϊκών συνεδρίων έρευνας. Τα 
συνέδρια αυτά συνίστανται σε σειρά εβδομαδιαίων επιστημονικών συναντήσεων με αντικείμενο ένα γενικό θέμα, επί 
σειρά ετών. Ο πρόεδρος κάθε συνάντησης έχει την πλήρη ευθύνη για το επιστημονικό της πρόγραμμα. 
ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΔΟΜΕΣ Το κυριότερο σώμα που λαμβάνει αποφάσεις είναι η συνέλευση που συνεδριάζει ετησίως και 
στην οποία εκπροσωπούνται όλοι οι οργανισμοί μέλη. Το εκτελεστικό συμβούλιο σύγκειται από τον πρόεδρο και τους 
αντιπροέδρους, μαζί με τουλάχιστον ένα εκλεγμένο μέλος από κάθε χώρα με οργανισμό μέλος και προερχόμενο από 
ποικιλία επιστημονικών κλάδων. Το εκτελεστικό συμβούλιο είναι υπεύθυνο για τη διοίκηση του ESF και παράλληλα 
προετοιμάζει τις εργασίες της συνέλευσης κλπ. Το όργανο εξασφαλίζει τη συνέχεια των δραστηριοτήτων του ESF 
μεταξύ των συνεδριάσεων του εκτελεστικού συμβουλίου και απαρτίζεται από ορισμένα στελέχη του ανωτέρω σώματος 
και τον γενικό γραμματέα. Οι μόνιμες επιτροπές καλύπτουν ευρύ φάσμα επιστημονικών ειδικοτήτων. Τα μέλη τους 
διορίζονται από τους οργανισμούς μέλη του ιδρύματος και μπορεί να συμπληρωθούν και με άλλους εμπειρογνώμονες. 
Οι μόνιμες επιτροπές παρακολουθούν τις δραστηριότητες του ESF στα αντίστοιχα πεδία, συγκροτούν ομάδες εργασίας 
για ειδικά προβλήματα και καταρτίζουν προτάσεις για υποστήριξη της έρευνας. Οι μόνιμες επιτροπές συνεργάζονται 
στην υποστήριξη διεπιστημονικών μελετών και ζητημάτων γενικού ενδιαφέροντος. Η επιτροπή δικτύου συμβουλεύει 
το εκτελεστικό συμβούλιο επί αντιστοίχων θεμάτων και διατυπώνει συστάσεις για τη συγκρότηση δικτύων. Τα 
ευρωπαϊκά συνέδρια έρευνας επιστατεί μία διευθύνουσα επιτροπή και ανάλογα με τις ανακύπτουσες ανάγκες γίνεται 
σύμπηξη και άλλων επιτροπών. Τα γραφεία του ESF έχουν έδρα στο Στρασβούργο, υπό τη διεύθυνση του Γενικού 
Γραμματέα ο οποίος διορίζεται από τη συνέλευση και υποβοηθείται από ολιγάριθμο διεθνές προσωπικό. 
52 
Παράρτημα A3 
Δελτία με τις εθνικές πολιτικές 
ΕΤΑ των κρατών μελών 
53 
ΒΕΛΓΙΟ 
ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΪΟΝ (ΑΕΠ) : 179 995 εκατ. ECU (1993) 
(σε τρέχουσες τιμές και ισοτιμίες) (e) 
ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΕΣ ΕΓΧΩΡΙΕΣ ΔΑΠΑΝΕΣ ΓΙΑ Ε&Α (ΕΔΕΑ): 2 565 εκατ. ECU (1990) (ε) 
ΕΔΕΑ/ΑΕΠ : 1,64% (1991) (e) 
ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΠΙΣΤΩΣΕΙΣ ΠΑ Ε&Α ΩΣ ΠΟΣΟΣΤΟ % ΤΟΥ 
ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ : 1,61 % (1990) 
ΠΟΣΟΣΤΟ ΤΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΟΥΜΕΝΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 
ΔΗΜΟΣΙΟ ΕΔΕΑ : 28% (1990) 
ΠΟΣΟΣΤΟ ΤΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΟΥΜΕΝΩΝ ΑΠΟ ΤΗ 
ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΕΔΕΑ : 70,4% (1990) 
ΣΥΝΟΛΙΚΕΣ ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΠΙΣΤΩΣΕΙΣ ΓΙΑ Ε&Α : 1 145 εκατ. ECU (1993) 
Ε&Α ΓΙΑ ΕΘΝΙΚΗ ΑΜΥΝΑ ΩΣ ΠΟΣΟΣΤΟ % ΤΩΝ 
ΣΥΝΟΛΙΚΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΠΙΣΤΩΣΕΩΝ Ε&Α : 0,2% (1992) (e) 
ΑΡΙΘΜΟΣ ΕΡΕΥΝΗΤΩΝ ΑΝΑ 1 000 ΚΑΤΟΙΚΟΥΣ 
ΕΝΕΡΓΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ : 4,4(1990) 
ΥΠΕΥΘΥΝΟ ΓΙΑ ΤΗΝ Ε&Τ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΗΣ Ε&Τ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ , 
Σε ομοσπονδιακόεπίπεδο : Υπάρχει Υπουργείο Επιστημονικής Πολσικής και επιστημονικών και πολιτιστικών οργάνων. 
Ο συντονισμός της επιστημονικής πολιτικής εξαρτάται από τις ομοσπονδιακές υπηρεσίες επιστημονικών, τεχνικών και 
πολιτιστικών θεμάτων (SSTC) του Πρωθυπουργού, σε στενή σύνδεση με τα κυριότερα κλιμάκια που είναι υπεύθυνα 
σε θέματα Ε&ΤΑ (εθνικής παιδείας, οικονομικών θεμάτων, γεωργίας, υγείας κλπ.). 
Σε επίπεδο περιφερειών και κοινοτήτων : 
στην φλαμανδική κοινότητα ο Πρόεδρος της κυβέρνησης ως υπεύθυνος για την επιστημονική πολιτική 
υπουργός) υπέχει ευθύνη για το σύνολο της πολιτικής Ε/Τ. 
για τη γαλλόφωνη κοινότητα ο Υπουργός Παιδείας και Επιστημονικής Έρευνας είναι υπεύθυνος κατά κύριο 
λόγο για τις δραστηριότητες Ε&Α· 
στο επίπεδο της βαλλωνικής περιφέρειας, ο Υπουργός Τεχνολογικής Ανάπτυξης και Εργασίας εξασφαλίζει 
τον γενικό συντονισμό της δραστηριότητας του οργάνου σε θέματα Ε&Α 
για την περιφέρεια Βρυξελλών-πρωτεύουσας, οι ευθύνες σε θέματα Ε&Α μοιράζονται μεταξύ του Υπουργού 
Προέδρου και του εκτελεστικού οργάνου και του Υπουργού Οικονομίας. 
Όργανα ομοσπονδιακής εναρμόνισης : η διυπουργική διάσκεψη επιστημονικής πολιτικής (CIMPS) αποτελείτο μέσο 
εναρμόνισης μεταξύ των οικείων εξουσιών (κράτους, περιφερειών και κοινοτήτων). 
ΠΡΟΤΕΡΑΙΤΟΤΗΤΕΣ 
Σε ομοσπονδιακόεπίπεδο : - διατήρηση και ενίσχυση του επιστημονικού δυναμικού της χώρας 
καλύτερη σύνδεση των βελγικών ερευνητικών εργασιών με τη διεθνή Ε&Α 
Σε επίπεδο περιφερειών και κοινοτήτων : 
η φλαμανδική κοινότητα δίνει έμφαση στην αύξηση των δημόσιων πιστώσεων για Ε&Α, στη βελτίωση των όρων 
αποδοχής μεταδιδακτορικών ερευνητών, στην κινητικότητα των εν λόγω ερευνητών και στη μεταφορά των 
αποτελεσμάτων από τις διεξαγόμενες στα πανεπιστήμια ερευνητικές εργασίες σε τεχνολογίες που μπορεί να 
χρησιμοποιήσει η βιοηχανία-
στη γαλλόφωνη κοινότητα δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στην αύξηση των ανθρώπινων πόρων και του ερευνητικού 
δυναμικού 
στη βαλλωνική περιφέρεια ως σκοπός έχει τεθεί η αύξηση της τεχνογνωσίας των επιχειρήσεων της περιφέρειας 
και η προαγωγή του διαλόγου μεταξύ επιχειρήσεων, δημόσιων φορέων και πανεπιστημίων. 
ΤΑΣΕΙΣ : Σύμφωνα με προσωρινή εκτίμηση, ο λόγος ΕΔΕΑ προς ΑΕΠ από το 1989 και μετά έχει μείνει στο επίπεδο του 
1,69% και επομένως πόρρω απέχει ακόμη από τον μέσο κοινοτικό όρο (1,96% το 1991 για την EUR12). 
ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ : Οι νέες ομοσπονδιακές δομές του Βελγίου (που προήλθαν από τις μεταρρυθμίσεις του 1980, 1988 
και 1993) καθιστούν τις κοινότητες κατ'εξοχήν αρμόδιες σε θέματα θεμελιώδους και πανεπιστημιακής έρευνας, ενώ 
οι περιφέρειες είναι κυρίως αρμόδιες για την υποστήριξη της βιομηχανικής και τεχνολογικής έρευνας Οι 
ομοσπονδιακές αρχές παραμένουν αρμόδιες για τα εθνικά ιδρύματα ερευνών, τη διαστημική έρευνα, τον πυρηνικό 
τομέα και τη βελγική συμμετοχή στους διεθνείς ερευνητικούς οργανισμούς. 
Πηγές στοιχείων : Εθνικές πηγές ΟΟΣΑ MSTI (1ο εξάμηνο 1994) Μάιος 1994 
Έκθεση και βάσεις δεδομένων του ΟΟΣΑ· στατιστική υπηρεσία των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
(e) εκτίμηση 
54 
ΔΑΝΙΑ 
ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΪΟΝ (ΑΕΠ) : 117 486 εκατ. ECU (1993) 
(σε τρέχουσες τιμές και ισοτιμίες) 
ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΕΣ ΕΓΧΩΡΙΕΣ ΔΑΠΑΝΕΣ ΓΙΑ Ε&Α (ΕΔΕΑ): 1 787 εκατ. ECU (1991 ) 
ΕΔΕΑ/ΑΕΠ : 1.69% (1991 ) 
ΠΟΣΟΣΤΟ ΤΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΟΥΜΕΝΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 
ΔΗΜΟΣΙΟ ΕΔΕΑ : 39.7% (1991 ) 
ΠΟΣΟΣΤΟ ΤΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΥΜΕΝΩΝ ΑΠΟ ΤΗ 
ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΕΔΕΑ : 51.4% (1991) 
ΣΥΝΟΛΙΚΕΣ ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΠΙΣΤΩΣΕΙΣ ΓΙΑ Ε&Α : 738 εκατ. ECU (1992) 
Ε&Α ΓΙΑ ΕΘΝΙΚΗ ΑΜΥΝΑ ΩΣ ΠΟΣΟΣΤΟ % ΤΩΝ 
ΣΥΝΟΛΙΚΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΠΙΣΤΩΣΕΩΝ Ε&Α : 0,6% (1992) 
ΑΡΙΘΜΟΣ ΕΡΕΥΝΗΤΩΝ ΑΝΑ 1 000 ΚΑΤΟΙΚΟΥΣ 
ΕΝΕΡΓΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ : 4,1 (1991) 
ΥΠΕΥΘΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ Ε&Τ ΥΠΟΥΡΓΕΙΑ : Το Υπουργείο Έρευνας και Τεχνολογίας και το Υπουργείο Βιομηχανίας. 
ΔΟΜΗ ΤΗΣ Ε&Τ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ : 
Κάθε υπουργείο είναι υπεύθυνο για να υποστηρίζει την έρευνα που σχετίζεται με την αποστολή του. Επί του παρόντος 
τον προϋπολογισμό για Ε&Α ύψους 738 εκατ. ECU διαχειρίζονται 17 υπουργεία. Ο συντονισμός επιτυγχάνεται με τη 
διυπουργική επιτροπή έρευνας και τεχνολογίας (DIFT), της οποίας προεδρεύει το υπουργείο έρευνας και τεχνολογίας. 
Το δανικό συμβούλιο για την πολιτική έρευνας και τα έξι συμβούλια έρευνας διατυπώνουν συστάσεις προς το 
Κοινοβούλιο και την κυβέρνηση σε θέματα ερευνητικής πολιτικής. Το δανικό συμβούλιο για την πολιτική έρευνας είναι 
κυρίως υπεύθυνο για εργασίες διακλαδικού ενδιαφέροντος. Τα συμβούλια έρευνας συμπληρώνονται από το συμβούλιο 
βιομηχανίας και ανάπτυξης του εμπορίου που υπάγεται στο Υπουργείο Βιομηχανίας. Από τον συνολικό προϋπολογισμό 
για Ε&Α τα μεγαλύτερα ποσοστά αναλογούν στα Υπουργεία Παιδείας 37%, Έρευνας και Τεχνολογίας 22%, Γεωργίας 
9%, Βιομηχανίας 7%, Πολιτισμού 6% και Υγείας 4% (στοιχεία του 1994). 
Η ίδρυση Υπουργείου Έρευνας και Τεχνολογίας το 1993 υπήρξε κάτι το νέο για τη Δανία. Κατά συνέπεια, η ευθύνη 
για το εθνικό εργαστήριο RISO μεταφέρθηκε από το Υπουργείο Ενέργειας στο ανωτέρω νέο υπουργείο. 
ΕΘΝΙΚΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ : 
Σε γενικές γραμμές, πρέπει να διατηρηθεί ισορροπία μεταξύ βασικής και στρατηγικής έρευνας. Η πολιτική θα 
αποσκοπεί στην τόνωση της έρευνας στους τομείς όπου η Δανία διαθέτει ιδιαίτερα δυνατά σημεία σε σύγκριση με 
άλλες χώρες. 
- Η τεχνολογία τροφίμων (F0TEK) αποτελεί διυπουργικό πρόγραμμα (1990-95) που επικεντρώνεται στην ποιότητα, 
την άριστη εκμετάλλευση της πρώτης ύλης και στη μεταποίηση, εντάσσεται όμως παράλληλα και στα μέτρα 
δημιουργίας θέσεων εργασίας που λαμβάνει η κυβέρνηση. 
- Στην τεχνολογία υλικών το 1994 θα εγκαινιασθεί το MUP II. Ενισχυόμενο με επιχογηρήσεις ύψους περίπου 40 εκατ 
ECU, αναμένεται να συμβάλει επίσης στην πολιτική δημιουργίας θέσεων εργασίας. 
- Η περιβαλλοντική έρευνα (40 εκατ. ECU για το (1996-97) λειτουργεί ως συνεργασία μεταξύ επτά υπουργείων. Η 
χωροθέτηση του ευρωπαϊκού οργανισμού περιβάλλοντος στη Δανία θα δώσει πρόσθετη ώθηση στην έρευνα στο 
επίμαχο πεδίο. 
- Η ενεργειακή έρευνα (66 εκατ. ECU ετησίως) αναμένεται να συμβάλει στη διατύπωση της μελλοντικής ενεργειακής 
πολιτικής. Μείζονα στοιχεία αποτελούν οι τεχνολογίες εξοικονόμησης ισχύος, η ολοκληρωμένη διαχείριση της 
συνολικής οικιακής ενεργειακής κατανάλωσης και το σχέδιο δράσης για τη βιομάζα. 
- Η βιοτεχνολογία εστιάζεται στα προγράμματα ΒΙΟΤΕΚ Ι/ΙΙ και καλύπτει το διάστημα 1988-95 στο πλαίσιο του 
ΒΙΟΤΕΚ Ι πραγματοποιούνται οι τεχνολογικές εκτιμήσεις (3 εκατ. ECU). 
- Η έρευνα με αντικείμενο τα ηλικιωμένα άτομα και την τεχνολογία για τα άτομα με ειδικές ανάγκες έχει παράδοση 
στη Δανία και από πολλά Συμβούλια έρευνας έχει δοθεί σχετική προτεραιότητα. Στο πεδίο αυτό, προβλέπεται 
ερευνητική συνεργασία με τα κοινοτικά προγράμματα με αντικείμενο τις νευροεπιστήμες και το TIDE. 
ΤΑΣΕΙΣ : Μετά από 10 έτη σταθερής ανόδου, οι δανικές προσπάθειες Ε&Α έχουν πλέον σταθεροποιηθεί σε επίπεδο 
ανάλογο με εκείνο των συγκρίσιμων με τη Δανία χωρών. Θα δοθεί βάρος στην αυξημένη Ποιότητα και παραγωγικότητα 
και εντατικότερη εφαρμογή της έρευνας. 
ΣΧΟΛΙΑ : Η διεθνής συνεργασία επεξετάθη και το 1989 απορροφούσε ποσοστό 9% περίπου των κρατικών κονδυλίων 
για Ε&Α. Κατά την περίοδο 1990-93 τα αντίστοιχα κονδύλια αυξήθηκαν κατά 15% (κυρίως για την ESA. CERN και 
ΕΥΡΗΚΑ). Η Δανία επιχειρεί σχεδιασμό των κοινοτικών προγραμμάτων έτσι ώστε να συμπληρώνουν και επεκτείνουν 
διεξαγόμενες σε εθνικό πλαίσιο ερευνητικές εργασίες Επί πολλά έτη ελάμβανε ποσοστό πάνα) από 3% της κοινοτικής 
έρευνας Το ίδιο ποσοσιό από το πρόγραμμα-πλαίσιο 1990-94 θα αναλογούσε σε 3-4% των συνολικών προσπαθειών 
Ε&Α της χώρας Η Δανία αυνειαφέρει στον κοινοτικό προϋπολογισμό με ποσοστό περίπου 2% 
Πηγή : ΟΟΣΑ MSTI (1ο εξάμηνο 1994) Μάϊος 1994 οι τιμές συναλλάγματος ελήφθησαν από τη στατιστική υπηρεσία 
των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και οι εκτιμήσεις του ανθρώπινου δυναμικού από τη βάση δεδομένων του ΟΟΣΑ. 
55 
ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ 
ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΪΟΝ (ΑΕΠ) : 1 598 993 εκατ. ECU (1993) 
(σε τρέχουσες τιμές και ισοτιμίες) 
ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΕΣ ΕΓΧΩΡΙΕΣ ΔΑΠΑΝΕΣ ΓΙΑ Ε&Α (ΕΔΕΑ): 37 993 εκατ. ECU (1992) 
ΕΔΕΑ/ΑΕΠ : 2,53% (1992) 
ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΠΙΣΤΩΣΕΙΣ ΓΙΑ Ε&Α ΩΣ ΠΟΣΟΣΤΟ % ΤΟΥ 
ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΚΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ: 4.31% (1990) 
ΠΟΣΟΣΤΟ ΤΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΟΥΜΕΝΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 
ΔΗΜΟΣΙΟ ΕΔΕΑ: 37,4% (1992) 
ΠΟΣΟΣΤΟ ΤΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΟΥΜΕΝΩΝ ΑΠΟ ΤΗ 
ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΕΔΕΑ: 59.5% (1992) 
ΣΥΝΟΛΙΚΕΣ ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΠΙΣΤΩΣΕΙΣ ΓΙΑ Ε&Α: 15 265 εκατ. ECU (1992) 
Ε&Α ΓΙΑ ΕΘΝΙΚΗ ΑΜΥΝΑ ΩΣ ΠΟΣΟΣΤΟ % ΤΩΝ 
ΣΥΝΟΛΙΚΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΠΙΣΤΩΣΕΩΝ Ε&Α: 10,5% (1992) 
ΑΡΙΘΜΟΣ ΕΡΕΥΝΗΤΩΝ ΑΝΑ 1 000 ΚΑΤΟΙΚΟΥΣ 
ΕΝΕΡΓΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ : 6(1990) 
ΥΠΕΥΘΥΝΟ ΓΙΑ ΤΗΝ Ε&Τ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ: 
Το Ομοσπονδιακό Υπουργείο Έρευνας και Τεχνολογίας (BMFT) και τα αντίστοιχα υπουργεία στα ομόσπονδα κρατίδια. 
ΔΟΜΗ ΤΗΣ Ε&Τ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ : 
Η Ομοσπονδιακή κυβέρνηση και οι αντίστοιχες των ομόσπονδων κρατιδίων αποδίδουν μεγάλη σημασία στην ελευθερία 
της έρευνας και στις αρχές της "επικουρικής χρηματοδότησης". Η ευθύνη για την Ε&Α στα ανώτατα εκπαιδευτικά 
ιδρύματα βαρύνει κυρίως τα ομόσπονδα κρατίδια (ποσοστό 16,1% της συνολικής Ε&Α το 1992)· η ομοσπονδιακή 
κυβέρνηση (ποσοστό 22,1 % των συνολικών εργασιών το 1992) έχει ευθύνη για την Ε&Α που διεξάγεται έξω από τον 
πανεπιστημιακό χώρο. Η χρηματοδότηση των σχετικών φορέων (DFG, MPG, FhG) και των εθνικών ερευνητικών 
κέντρων μοιράζεται μεταξύ της ομοσπονδιακής κυβέρνησης και των κυβερνήσεων των ομόσπονδων κρατιδίων. Οι 
ιθύνοντες πιστεύουν ότι σε μία οικονομία της αγοράς η ευθύνη για Ε&Α και καινοτομία εναπόκειται πρωτίστως στη 
βιομηχανία (ποσοστό 59,5% της συνολικής χρηματοδότησης Ε&Α το 1992). Αναμένεται ότι με τη γενική αναμόρφωση 
του φορολογικού συστήματος το 1990 θα δημιουργηθούν ελκυστικές προϋποθέσεις για τη βιομηχανία. Επί του 
παρόντος δεν υπάρχουν φορολογικά κίνητρα για Ε&Α. 
ΕΘΝΙΚΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ: 
η ανασυγκρότηση και ολοκλήρωση του κυκλώματος έρευνας στα νέα ομόσπονδα κρατίδια, 
η κατοχύρωση υψηλής στάθμης βασικής έρευνας (ποσοστό 20% των συνολικών δαπανών για Ε&Α), 
η προώθηση των στρατηγικών τεχνολογιών στο προανταγωνιστικό πεδίο (ιδιαίτερα τεχνολογιών των 
πληροφοριών, κατασκευή ηλεκτρονικών και μηχανικών συστημάτων σε μικρογραφική κλίμακα, βιοτεχνολογία, 
έρευνα με αντικείμενο τα προηγμένα υλικά, έρευνα για τις συγκοινωνίες, την ενέργεια και εστίαση στη 
διεπιστημονική έρευνα), 
βελτίωση των ικανοτήτων των MME για καινοτομία, 
συνέχιση των ερευνητικών εργασιών για προληπτικά μέσα (ιδιαίτερα οικολογία, υγεία και κοινωνικά προβλήματα, 
διάστημα και έρευνα στους πόλους της γης), 
ενίσχυση της διεθνούς συνεργασίας στο πεδίο της ΕΤΑ, 
συνέχιση των μακροχρόνιων δημόσιων προγραμμάτων (σύντηξη και διαστημική έρευνα). 
ΤΑΣΕΙΣ : Η συμβολή του κλάδου στις συνολικές δαπάνες Ε&Α από 70,1% το 1987 μειώθηκαν σε ποσοστό 65.6% το 
1990 και 59,5% το 1992, εξακολουθούν όμως να κινούνται σε υψηλό επίπεδο συγκριτικά με τα κράτη μέλη της 
Κοινότητας. 
ΣΧΟΛΙΑ : Στο εξωτερικό δαπανώνται περίπου 1 500 εκατ. ECU για τη διεθνή συνεργασία στην Ε&Α. Η γερμανική 
βιομηχανία συμμετέχει σε 191 από τα 599 έργα ΕΥΡΗΚΑ (όπως είχε η κατάσταση τον Φεβρουάριο 1993). Οι 
διεξαγόμενες τώρα συζητήσεις πραγματεύονται το κατά πόσον η Γερμανία αποτελεί πλεονεκτικό τόπο για τη 
βιομηχανία και σε ποιο βαθμό η πολιτική ΕΤΑ μπορεί να συμβάλει στην εν λόγω κατάσταση. Στο πλαίσιο αυτό 
συστήθηκε στρατηγικός κύκλος με 14 προσωπικότητες περιωπής. Ο κύκλος θα ασχοληθεί ιδιαίτερα με την ανάλυση 
του βαθμού απόδοσης της ΕΤΑ και με την εφαρμογή των αποτελεσμάτων (ενίσχυση των διεπαφών έρευνας-
βιομηχανίας). Αφού στα τέλη 1989 τερματίσθηκαν τα σχετικά με τη φορολογία μέτρα (η έκπτωση για επενδύσεις Ε&Α 
και η ειδική απόσβεση για Ε&Α), άρχισε νέος διάλογος σχετικά με την εφαρμογή φορολογικών μέτρων εστιαζόμενων 
ειδικότερα στις MME. 
Πηγές στοιχείων: Εθνικές πηγές ΟΟΣΑ MSTI (1ο εξάμηνο 1994) Μάιος 1994 
Εκθεση και βάσεις δεδομένων του ΟΟΣΑ στατιστική υπηρεσία των Ευρωπαϊκών Κοινοτήι«>ν 
56 
ΕΛΛΑΔΑ 
ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΪΟΝ (ΑΕΠ) : 63 780 εκατ. ECU (1993) 
ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΕΣ ΕΓΧΩΡΙΕΣ ΔΑΠΑΝΕΣ ΓΙΑ Ε&Α (ΕΔΕΑ): 267 εκατ. ECU (1991 ) 
ΕΔΕΑ/ΑΕΠ : 0,46% (1991) 
ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΠΙΣΤΩΣΕΙΣ ΠΑ Ε&Α ΩΣ ΠΟΣΟΣΤΟ % 
ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ: 0,57% (1991) 
ΠΟΣΟΣΤΟ ΤΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΟΥΜΕΝΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 
ΔΗΜΟΣΙΟ ΕΔΕΑ : 58% (1991) 
ΠΟΣΟΣΤΟ ΤΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΟΥΜΕΝΩΝ ΑΠΟ ΤΗ 
ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΕΔΕΑ : 22% (1991) 
ΣΥΝΟΛΙΚΕΣ ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΠΙΣΤΩΣΕΙΣ ΓΙΑ Ε&Α : 163 εκατ. ECU (προσωρινά στοιχεία του 1992) 
Ε&Α ΓΙΑ ΕΘΝΙΚΗ ΑΜΥΝΑ ΩΣ ΠΟΣΟΣΤΟ % ΤΩΝ 
ΣΥΝΟΛΙΚΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΠΙΣΤΩΣΕΩΝ Ε&Α : 1,50% (1992) 
ΑΡΙΘΜΟΣ ΕΡΕΥΝΗΤΩΝ ΑΝΑ 1 000 ΚΑΤΟΙΚΟΥΣ 
ΕΝΕΡΓΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ : 1,5(1991) 
ΥΠΕΥΘΥΝΟ ΓΙΑ ΤΗΝ Ε&Τ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ : Γενική Γραμματεία Έρευνας και Τεχνολογίας, αυτόνομος οργανισμός στους 
κόλπους του Υπουργείου Εμπορίου, Βιομηχανίας, Ενέργειας και Τεχνολογίας. Τα πανεπιστήμια υπάγονται στην ευθύνη 
του Υπουργείου Εθνικής Παιδείας. 
ΔΟΜΗ ΤΗΣ Ε&Τ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ: Κάθε υπουργείο είναι υπεύθυνο για τις ερευνητικές εργασίες που το αφορούν. Ο 
Υπουργός Εμπορίου, Βιομηχανίας, Ενέργειας και Τεχνολογίας (ΓΓΕΤ)και το Υπουργείο Εθνικής Παιδείας 
χρηματοδοτούν αντίστοιχα ποσοστό 31,1% και 47,7% των συνολικών δημόσιων δαπανών Ε&Α. Η Γενική Γραμματεία 
Έρευνας και Τεχνολογίας συντονίζει τις προσπάθειες έρευνας και ανάπτυξης μεταξύ των διαφόρων υπουργείων, 
ερευνητικών ιδρυμάτων, σχετικών επιχειρήσεων, πανεπιστήμιων και διεθνών οργανισμών. 
ΕΘΝΙΚΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ: Με βάση τα στρατηγικά στοιχεία του επιχειρησιακού προγράμματος ΕΤΑ (ΕΠΕΤ II), του 
ΚΠΣ για την Ελλάδα (1994-1999), που παγιώθηκαν από τη νέα κυβέρνηση που σχηματίστηκε μετά τις εκλογές της 10ης 
Οκτωβρίου 1993, ως προτεραιότητες έχουν τεθεί: 
η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής βιομηχανίας με έργα ΕΤΑ σε τομείς μείζονος οικονομικού 
ενδιαφέροντος και η ανάπτυξη της βιομηχανικής έρευνας, η μεταφορά τεχνολογίας και ο μηχανισμός παραγωγής 
καινοτομίας· 
η βελτίωση και συμπλήρωση των υποδομών έρευνας, προπαντός με αντικείμενο τις στρατηγικές τεχνολογίες και 
τους γεωγραφικούς άξονες (βόρειος, νότιος)· 
η διευκόλυνση της τεχνολογικής κατάρτισης και της Ε/Τ εκπαίδευσης· 
η ανάπτυξη μηχανισμών εξέλιξης των προγραμμάτων και της τεχνολογίας και σπουδές προς υποστήριξη των 
πραγματοποιούμενων πολιτικών επιλογών. 
ΤΑΣΕΙΣ : Ο λόγος ΕΔΕΑ/ΑΕΠ αυξήθηκε σταθερά, από 0,21 % το 1981 σε 0,46% το 1991. Ο στόχος είναι να φθάσει το 
1 % το έτος 2000. 
ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ : Η ελληνική συμμετοχή στα κοινοτικά προγράμματα έχει σημειώσει ισχυρή άνοδο κατά τα τελευταία 
έτη. 
Πηγές στοιχείων: Εθνικές πηγές· ΟΟΣΑ MSTI (1 ο εξάμηνο 1994) Μάιος 1994 
Έκθεση και βάσεις δεδομένων του ΟΟΣΑ· Στατιστική Υπηρεσία των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτιυν. 
57 
ΙΣΠΑΝΙΑ 
ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΪΟΝ (ΑΕΠ) : 439 542 εκατ. ECU (1993) 
ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΕΣ ΕΓΧΩΡΙΕΣ ΔΑΠΑΝΕΣ ΓΙΑ Ε&Α ( ΕΔΕΑ): 3 719 εκατ. ECU (1993) 
ΕΔΕΑ/ΑΕΠ : 0,85% (1993) 
ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΠΙΣΤΩΣΕΙΣ ΓΙΑ Ε&Α ΩΣ ΠΟΣΟΣΤΟ % 
ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ: 0,57% (1991) 
ΠΟΣΟΣΤΟ ΤΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΟΥΜΕΝΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 
ΔΗΜΟΣΙΟ ΕΔΕΑ : 45,7% (1991) 
ΠΟΣΟΣΤΟ ΤΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΟΥΜΕΝΩΝ ΑΠΟ ΤΗ 
ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΕΔΕΑ : 48,1% (1991) 
ΣΥΝΟΛΙΚΕΣ ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΠΙΣΤΩΣΕΙΣ ΓΙΑ Ε&Α : 2 066 εκατ. ECU (1993) 
Ε&Α ΓΙΑ ΕΘΝΙΚΗ ΑΜΥΝΑ ΩΣ ΠΟΣΟΣΤΟ % ΤΩΝ 
ΣΥΝΟΛΙΚΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΠΙΣΤΩΣΕΩΝ Ε&Α : 11,9% (1992) 
ΑΡΙΘΜΟΣ ΕΡΕΥΝΗΤΩΝ ΑΝΑ 1 000 ΚΑΤΟΙΚΟΥΣ 
ΕΝΕΡΓΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ : 2,6(1991) 
ΑΡΜΟΔΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ Ε&Α ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ : Η διυπουργική επιτροπή έρευνας και τεχνολογίας ("CICYT') που απαρτίζεται 
από εκπροσώπους των 11 υπουργείων που ασχολούνται με την έρευνα, αποτελεί τον επίσημο οργανισμό που είναι 
υπεύθυνος για τον σχεδιασμό, τον συντονισμό και την παρακολούθηση της εθνικής πολιτικής Ε&Τ. 
ΔΟΜΗ ΤΗΣ Ε&Τ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ: Οι Ε&Τ δραστηριότητες των 11 υπουργείων που επιδίδονται σε ερευνητικές εργασίες 
συντονίζονται από την διυπουργική επιτροπή και εντάσσονται στο εθνικό σχέδιο. Οι αυτόνομες ισπανικές περιφέρειες 
έχουν την ευχέρεια να αποφασίσουν και εφαρμόσουν ίδια πολιτική σε θέματα Ε&Τ. Έχουν καταβληθεί προσπάθειες 
για να συντονισθούν οι εν λόγω δραστηριότητες σε εθνικό επίπεδο. 
ΕΘΝΙΚΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ : Το εθνικό σχέδιο Ε&Α (1988-91) περιελάμβανε 2 τύπους προγραμμάτων: 
τα εθνικά προγράμματα (συνολικώς 20) με 3 τομείς προτεραιότητας: τεχνολογίες της επικοινωνίας και της 
παραγωγής (ρομποτική, διαστημική έρευνα, μικροηλεκτρονική, νέα υλικά), φυσικοί πόροι και ποιότητα ζωής 
(βιοτεχνολογία, φαρμακευτικός κλάδος, υγεία, γεωργία, δάση, υδατοκαλλιέργειες...), κοινωνικο-πολιτιστικές 
μελέτες (διαφύλαξη της ιστορικής κληρονομιάς, κοινωνικο-πολιτιστικές μελέτες με αντικείμενο τη Λατινική 
Αμερική...) 
τα οριζόντια και ειδικά προγράμματα (κατάρτιση ερευνητικού προσωπικού, φυσική υψηλών ενεργειών, Ανταρκτική 
..). 
Στη δεύτερη φάση του εθνικού σχεδίου Ε&Α (1992-95) τάχθηκαν οι ίδιες προτεραιότητες και οι κυριότερες μεταβολές 
έναντι της πρώτης φάσεως αφορούν τη συμπύκνωση των προγραμμάτων (15 αντί 25 προηγουμένως) και την ύπαρξη 
ενός νέου τύπου έργου ("ενοποιημένο έργο") που θα υποστηρίξει τις δραστηριότητες Ε&Α που άπτονται πολλών 
τεχνολογικών τομέων. 
ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ: Οι προτεινόμενες δράσεις Ε&Α στο δεύτερο κοινοτικό πλαίσιο στήριξης (1994/99) 
αποσκοπούν στην ενίσχυση της Ε&Τ υποδομής, στη μεταφορά τεχνολογίας, την κατάρτιση ερευνητών και προσωπικού 
Ε&Α και στην υποστήριξη προς την τεχνολογική καινοτομία των επιχειρήσεων. Οι δράσεις θα υλοποιηθούν μέσω 
περιφερειακών και διαπεριφερειακών επιχειρησιακών προγραμμάτων. 
ΤΑΣΕΙΣ : Στην Ισπανία, οι ΕΔΕΑ εκφραζόμενες ως ποσοστό του ΑΕΠ από 0,4% το 1981 διαμορφώθηκαν σε 0,87% το 
1991. Κατά τα έτη 1992 και 1993 παρατηρήθηκε μείωση του ποσοστού αυτού, σε 0,86% το 1992 και 0,85% το 1993 
σε απόλυτους όρους, οι ΕΔΕΑ αυξήθηκαν κατά 20% από το 1988 στο 1989. Η αύξηση αυτή ανεκόπη δραστικά μετά 
το 1991, οπότε ο ετήσιος μέσος αυξητικός ρυθμός ήταν 5,3% και το 1992 με -0,3%. 
Η ισπανική κυβέρνηση αποφάσισε πάντως να ανεβάσει τις εθνικές προσπάθειες Ε&Α σε επίπεδα συγκρίσιμα προς 
εκείνα των υπολοίπων προηγμένων ευρωπαϊκών χωρών και μάλιστα κατά ισόρροπο τρόπο. 
Πηγές στοιχείων: Εθνικές πηγές- ΟΟΣΑ MSTI (1ο εξάμηνο 1994) Μάιος 1994 
Έκθεση και βάσεις δεδομένων του ΟΟΣΑ· Στατιστική Υπηρεσία των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
58 
ΓΑΛΛΙΑ 
ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΪΟΝ (ΑΕΠ) : 1 076.534 εκατ. ECU (1993) 
(σε τρέχουσες τιμές και ισοτιμίες το 1993) 
ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΕΣ ΕΓΧΩΡΙΕΣ ΔΑΠΑΝΕΣ ΓΙΑ Ε&Α (ΕΔΕΑ): 23 790 εκατ. ECU (1992) 
ΕΔΕΑ/ΑΕΠ : 2,36% (1992) 
ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΠΙΣΤΩΣΕΙΣ ΓΙΑ Ε&Α ΩΣ ΠΟΣΟΣΤΟ % 
ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ: 5,99% (1990) 
ΠΟΣΟΣΤΟ ΤΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΟΥΜΕΝΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 49,8% (1991) 
ΔΗΜΟΣΙΟ ΕΔΕΑ : 
ΠΟΣΟΣΤΟ ΤΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΟΥΜΕΝΩΝ ΑΠΟ ΤΗ 
ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΕΔΕΑ : 42,5% (1991) 
ΣΥΝΟΛΙΚΕΣ ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΠΙΣΤΩΣΕΙΣ ΓΙΑ Ε&Α : 14 634 εκατ. ECU (1993) 
Ε&Α ΓΙΑ ΕΘΝΙΚΗ ΑΜΥΝΑ ΩΣ ΠΟΣΟΣΤΟ % ΤΩΝ 
ΣΥΝΟΛΙΚΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΠΙΣΤΩΣΕΩΝ Ε&Α : 36,3% (1993) 
ΑΡΙΘΜΟΣ ΕΡΕΥΝΗΤΩΝ ΑΝΑ 1 000 ΚΑΤΟΙΚΟΥΣ 
ΕΝΕΡΓΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ : 5,2(1991) 
ΥΠΕΥΘΥΝΟ ΓΙΑΤΗΝ Ε&Τ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ: Μετά τον Απρίλιο 1993 υπάρχει στην κυβέρνηση Υπουργείο Ανώτατης Παιδείας 
και Έρευνας (MESR) που είναι υπεύθυνο για την Ε&Τ πολιτική στη Γαλλία. 
ΔΟΜΗ ΤΗΣ Ε&Τ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ: Παράλληλα ή και σε συνεργασία με το Υπουργείο Ανώτατης Παιδείας και Έρευνας, και 
άλλες υπηρεσίες υπουργείων διαδραματίζουν σοβαρό επίσης ρόλο στην τόνωση επιστημονικών και τεχνικών 
δραστηριοτήτων, κυρίως τα Υπουργεία: Βιομηχανίας, Ταχυδρομείων, Τηλεπικοινωνιών και Εξωτερικού Εμπορίου, 
Εθνικής Παιδείας και Άμυνας. Η αξιολόγηση της έρευνας διενεργείται κυρίως μέσω του Εθνικού Συμβουλίου 
αξιολόγησης της έρευνας (CNER). Ο διευρυμένος μηχανισμός διαβούλευσης και διαλόγου σε θέματα Ε/Τ πολιτικής 
είναι το ανώτερο συμβούλιο έρευνας και τεχνολογίας (CSRT). Τον Νοέμβριο 1994 θα δημιουργηθεί η Επιτροπή 
Στρατηγικού Προσανατολισμού που αποσκοπεί στην ενίσχυση του συστήματος στρατηγικών προβληματισμών σε 
θέματα Ε/Τ. Μετά το 1990 υπάρχει παρατηρητήριο επιστημών και τεχνικών (OST), το οποίο προτείνει και μοιράζει 
δείκτες που περιγράφουν τη γαλλική δραστηριότητα Ε/Τ σε περιφερειακή, εθνική και διεθνή κλίμακα. 
ΕΘΝΙΚΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ: Οι προτεραιότητες του προϋπολογισμού Ε&Α 1995, πέραν του τμήματος για σκοπούς 
άμυνας, είναι οι εξής: 
ιατρική και βιολογική έρευνα 
πολιτική αεροναυτική 
επιστημονική απασχόληση και κατάρτιση με την έρευνα 
Έχουν επίσης προτεραιότητα οι έρευνες στους τομείς: 
της γεωργίας και των τροφίμων 
του περιβάλλοντος 
της πολεοδομίας 
των μεταφορών 
της μετεωρολογίας. 
Εξακολουθεί να αποδίδεται μεγάλο βάρος στη διεθνή Ε/Τ συνεργασία, ιδίως με τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης. 
Η Γαλλία παραμένει μείζων εταίρος των ευρωπαϊκών τεχνολογικών προγραμμάτων και της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας 
Διαστήματος. 
ΤΑΣΕΙΣ : Κατά τα 12 τελευταία έτη, η σχέση μεταξύ των δαπανών Ε&Α και του ΑΕΠ από 2,01 % το 1981 διαμορφώθηκε 
σε 2,36% το 1992, με μέσο ετήσιο αυξητικό ρυθμό 4,3% στο διάστημα 1981 -1991. Παρατηρείται ωστόσο μετά το 1990 
σταθεροποίηση μετά από μία σχεδόν δεκαετία ενδυνάμωσης των ερευνητικών προσπαθειών. Η αύξηση των κονδυλίων 
του προϋπολογισμού Ε&Α εκτός άμυνας είναι το 1995 της τάξης του 3,5% ως προς το 1994, επίπεδο σαφώς κατώτερο 
από τον ρυθμό της δεκαετίας του 1980. 
ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ : Η εθνική διαβούλευση για τους μεγάλους στόχους της γαλλικής έρευνας που εγκαινιάσθηκε τον 
Σεπτέμβριο 1993 απετέλεσε το αντικείμενοπροσανατολιστικής εκθέσεως για τη γαλλική έρευνα που παρουσιάσθηκε 
στο Κοινοβούλιο τον Ιούνιο 1994. Στόχο της διαβούλευσης αποτελούσε: η διατύπωση των βασικών κατευθύνσεων της 
πολιτικής Ε/Τ για τα προσεχή έτη ο προβληματισμός σχετικά με την εξέλιξη της σταδιοδρομίας και την κινητικότητα 
των ερευνητών και του εκπαιδευτικού προσωπικού ο καθορισμός του ρόλου και της εξέλιξης των ερευνητικών 
οργανισμών. 
Παράλληλα προς την ανωτέρω εθνική διαβούλευση, το Υπουργείο MESR εγκαινίασε έρευνα τεχνολογικών προβλέψεων 
για να αξιολογηθούν οι υποθετικές τεχνικές πλοκές που πιθανώς να αποτελέσουν τη βάση των μελλοντικών τεχνικών 
εξελίξεων. 
Πηγές στοιχείων: Εθνικές πηγές· ΟΟΣΑ MSTI (1ο εξάμηνο 1994) Μάιος 1994 
Έκθεση και βάσεις δεδομένων του ΟΟΣΑ Στατιστική Υπηρεσία των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
(e): εκτίμηση 
59 
ΙΡΛΑΝΔΙΑ 
ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΪΟΝ (ΑΕΠ) : 37 733 εκατ. ECU (1993) 
ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΕΣ ΕΓΧΩΡΙΕΣ ΔΑΠΑΝΕΣ ΓΙΑ Ε&Α (ΕΔΕΑ): 413 εκατ. ECU (1992) 
ΕΔΕΑ/ΑΕΠ : 1,1% (1992) 
ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΠΙΣΤΩΣΕΙΣ ΓΙΑ Ε&Α ΩΣ ΠΟΣΟΣΤΟ % 
ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ: 1,3% (1992) 
ΠΟΣΟΣΤΟ ΤΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΟΥΜΕΝΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 
ΔΗΜΟΣΙΟ ΕΔΕΑ : 23% (1992) 
ΠΟΣΟΣΤΟ ΤΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΟΥΜΕΝΩΝ ΑΠΟ ΤΗ 
ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΕΔΕΑ : 65% (1992) 
ΣΥΝΟΛΙΚΕΣ ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΠΙΣΤΩΣΕΙΣ ΓΙΑ Ε&Α : 170 εκατ. ECU (1993) 
Ε&Α ΓΙΑ ΕΘΝΙΚΗ ΑΜΥΝΑ ΩΣ ΠΟΣΟΣΤΟ % ΤΩΝ 
ΣΥΝΟΛΙΚΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΠΙΣΤΩΣΕΩΝ Ε&Α : 0% (1994) 
ΑΡΙΘΜΟΣ ΕΡΕΥΝΗΤΩΝ ΑΝΑ 1 000 ΚΑΤΟΙΚΟΥΣ 
ΕΝΕΡΓΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ : 4,1(1991) 
ΥΠΕΥΘΥΝΟ ΓΙΑ ΤΗΝ Ε&Τ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ : Το "Γραφείο Επιστήμης και Τεχνολογίας" (OST) στους κόλπους του 
Υπουργείου Επιχειρήσεων και Απασχόλησης (DEE) είναι υπεύθυνο για το συντονισμό των Ε&Τ θεμάτων στα 
κυβερνητικά κλιμάκια. 
ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ Ε&Τ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ : 
1. Ο FORFAS αποτελεί τον οργανισμό που είναι επιφορτισμένος να συμβουλεύει το OST σε θέματα Ε&Τ, να 
συγκεντρώνει τα στατιστικά στοιχεία για την Ε&Τ και να αξιολογεί τα εθνικά προγράμματα. 
2. Ο FORBAIRT αποτελεί την κυριότερη υπηρεσία επενδύσεων στην βιομηχανική έρευνα. 
Η πολιτική στον τομέα της Ε&Τ ανασκοπείται τώρα από το πρόσφατα συσταθέν γνωμοδοτικό συμβούλιο επιστήμης, 
τεχνολογίας και καινοτομίας, το οποίο και αναμένεται να υποβάλει έκθεση μέχρι τα τέλη 1994. Το εν λόγω συμβούλιο 
θα εξετάσει μεταξύ άλλων τα παρεχόμενα για ενίσχυση της έρευνας ποσά και την ισορροπία μεταξύ βασικής και 
εφαρμοσμένης έρευνας, προκειμένου να συνταχθεί έγγραφο προθέσεων για την Ε&Τ. Υπό ανασκόπηση είναι επίσης 
οι μηχανισμοί και οι δομές συντονισμού της Ε&Τ πολιτικής. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει κληθεί να σχολιάσει την 
ανωτέρω εργασία και να παρουσιάσει τις σκέψεις της σε θέματα όπως η ισορροπία μεταξύ βασικής και εφαρμοσμένης 
έρευνας και η τάξη προτεραιοτήτων. 
ΕΘΝΙΚΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ: Θα αναθεωρηθούν συνεπεία του αναμενόμενου εγγράφου προθέσεων, αλλά προς το 
παρόν περιλαμβάνουν κατά προτεραιότητα δράσεις με αντικείμενο τη βιοτεχνολογία, τα υλικά, την οπτοηλεκτρονική, 
την προηγμένη βιομηχανική παραγωγή και τα πολυμερή. 
ΤΑΣΕΙΣ : Το 1993 παρατηρήθηκε στροφή από τη βασική προς την εφαρμοσμένη έρευνα και ανάπτυξη με περικοπή των 
συνολικών κονδυλίων για ΕΤΑ. Οι τρέχουσες ενδείξεις παρουσιάζουν ελαφρά αναστροφή του ρεύματος αυτού 
Πηγές στοιχείων: Εθνικές πηγές· ΟΟΣΑ MSTI (1ο εξάμηνο 1994) Μάιος 1994 
Έκθεση και βάσεις δεδομένων του ΟΟΣΑ· Στατιστική Υπηρεσία των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
60 
ΙΤΑΛΙΑ 
ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΪΟΝ (ΑΕΠ) : 814 065 εκατ. ECU (1993) 
ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΕΣ ΕΓΧΩΡΙΕΣ ΔΑΠΑΝΕΣ ΓΙΑ Ε&Α (ΕΔΕΑ): 11 402 εκατ. ECU (1993) 
ΕΔΕΑ/ΑΕΠ : 1,40% (1993) 
ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΠΙΣΤΩΣΕΙΣ ΓΙΑ Ε&Α ΩΣ ΠΟΣΟΣΤΟ % 
ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ: 1,39% (1993) 
ΠΟΣΟΣΤΟ ΤΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΟΥΜΕΝΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 
ΔΗΜΟΣΙΟ ΕΔΕΑ : 48,3% (1993) 
ΠΟΣΟΣΤΟ ΤΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΟΥΜΕΝΩΝ ΑΠΟ ΤΗ 
ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΕΔΕΑ : 46,6% (1993) 
ΣΥΝΟΛΙΚΕΣ ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΠΙΣΤΩΣΕΙΣ ΓΙΑ Ε&Α : 6 422 εκατ. ECU (1993) 
Ε&Α ΓΙΑ ΕΘΝΙΚΗ ΑΜΥΝΑ ΩΣ ΠΟΣΟΣΤΟ % ΤΩΝ 
ΣΥΝΟΛΙΚΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΠΙΣΤΩΣΕΩΝ Ε&Α : 6.50% (1993) 
ΑΡΙΘΜΟΣ ΕΡΕΥΝΗΤΩΝ ΑΝΑ 1 000 ΚΑΤΟΙΚΟΥΣ 
ΕΝΕΡΓΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ : 3,1 (1991) 
ΥΠΕΥΘΥΝΟ ΓΙΑ ΤΗΝ Ε&Τ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ: Υπουργείο Ανωτάτων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων και επιστημονικής και 
τεχνολογικής έρευνας (MURST) 
ΔΟΜΗ ΤΗΣ Ε&Τ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ: To MURST καθορίζει τις προτεραιότητες, επιστατεί το κύκλωμα των πανεπιστημίων 
συνολικώς, επιβλέπει τα δημόσια ερευνητικά ιδρύματα και διευθύνει ορισμένα από τα όργανα που διαχειρίζονται και 
υποστηρίζουν την βιομηχανική έρευνα 
ΕΘΝΙΚΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ : Στο διάστημα 1990 έως 1993, τα δημόσια κονδύλια για Ε&Α μετατοπίσθηκαν από τους 
τεχνολογικούς στόχους (με μείωση από 33 σε 28% του συνόλου) προς την πανεπιστημιακή έρευνα (με αύξηση από 
30 σε 38%). 
Κατά τα τελευταία έτη χρηματοδοτήθηκαν τα εξής κύρια πεδία (στο δημόσιο και ιδιωτικό τομέα): 
ηλεκτρονική 
μεταφορές (διαστημόπλοια) 
τηλεπικοινωνίες 
χημεία 
φυσική 
περιβάλλον 
βιοτεχνολογία 
βιοϊατρική 
βιο-όργανα 
ΤΑΣΕΙΣ : Το 1993 δεν μεταβλήθηκαν ουσιωδώς οι ΕΔΕΑ. Οι δαπάνες για Ε&Α στο δημόσιο τομέα ανήλθαν σε 42,9%· 
αυτές διατέθηκαν σε δημόσια ερευνητικά ιδρύματα, δημόσιους φορείς και πανεπιστήμια. Αυξάνεται η χρηματοδοτική 
στήριξη προς: MME (επιχειρήσεις με λιγότερους από 200 υπαλλήλους και επενδεδυμένο κεφάλαιο μικρότερο από 20 
δις λίρες Ιταλίας), ομίλους που αναπτύσσουν διάφορες δραστηριότητες και προς Επιστημονικά και Τεχνολογικά Πάρκα, 
σε όλη τη χώρα. Δόθηκε μεγαλύτερο βάρος στην εφαρμοσμένη έρευνα. 
ΣΧΟΛΙΑ : Επείγει ιδιαίτερα η μείωση του χάσματος μεταξύ Βόρειας και Νότιας Ιταλίας. Επειδή πολλά δημόσια κονδύλια 
συρρικνώθηκαν ή περικόπηκαν για τη Νότια Ιταλία ο ιδιωτικός τομέας και οι MME πρέπει να παρακινηθούν να 
επενδύσουν σε Ε&Α. 
Πηγές στοιχείων: Εθνικές πηγές· ΟΟΣΑ MSTI (1ο εξάμηνο 1994) Μάιος 1994 
Έκθεση και βάσεις δεδομένων του ΟΟΣΑ· Στατιστική Υπηρεσία των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
61 
ΛΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟ 
ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΪΟΝ (ΑΕΠ) : 6 910 εκατ. ECU (1990) (e) 
(σε τρέχουσες τιμές και ισοτιμίες το 1990) 
ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΕΣ ΕΓΧΩΡΙΕΣ ΔΑΠΑΝΕΣ ΓΙΑ Ε&Α (ΕΔΕΑ): 141 εκατ. ECU (1990) (e) (1) 
ΕΔΕΑ/ΑΕΠ : 2,04% (1990) (e) (1 ) 
ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΠΙΣΤΩΣΕΙΣ ΓΙΑ Ε&Α ΩΣ ΠΟΣΟΣΤΟ % 
ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ: δεν διατίθεται 
ΠΟΣΟΣΤΟ ΤΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΟΥΜΕΝΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 
ΔΗΜΟΣΙΟ ΕΔΕΑ : δεν διατίθεται 
ΠΟΣΟΣΤΟ ΤΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΟΥΜΕΝΩΝ ΑΠΟ ΤΗ 
ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΕΔΕΑ : 94,6% (1990) (e) (1 ) 
ΣΥΝΟΛΙΚΕΣ ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΠΙΣΤΩΣΕΙΣ ΓΙΑ Ε&Α : 7,5 εκατ. ECU (1990) (e) (1 ) 
Ε&Α ΓΙΑ ΕΘΝΙΚΗ ΑΜΥΝΑ ΩΣ ΠΟΣΟΣΤΟ % ΤΩΝ 
ΣΥΝΟΛΙΚΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΠΙΣΤΩΣΕΩΝ Ε&Α : δεν διατίθεται 
ΑΡΙΘΜΟΣ ΕΡΕΥΝΗΤΩΝ ΑΝΑ 1 000 ΚΑΤΟΙΚΟΥΣ 
ΕΝΕΡΓΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ : 4,3 (1991) (e) (1) 
ΥΠΕΥΘΥΝΟ ΓΙΑ ΤΗΝ Ε&Τ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ: Υπουργείο Εθνικής Παιδείας 
ΔΟΜΗ ΤΗΣ Ε&Τ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ: Διυπουργική επιτροπή συντονισμού της επιστημονικής έρευνας και τεχνολογικής 
ανάπτυξης. 
ΕΘΝΙΚΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ: 
Οι δύο κυριότεροι στόχοι είναι: 
Η διαμόρφωση περιβάλλοντος ευνοϊκού για τις καινοτόμες πρωτοβουλίες έρευνας που αναλαμβάνουν οι 
επιχειρήσεις. 
Η ενθάρρυνση ιδιαίτερα της καινοτόμου προσπάθειας των MME με την δημιουργία πόλων ανάπτυξης δεξιοτήτων 
στους τομείς με δυνατότητες διεθνούς ανάδειξης. 
Οι ανωτέρω στόχοι θα επιτευχθούν κυρίως με: 
Τη δημιουργία δημόσιων ερευνητικών κέντρων (CRP) για την υλοποίηση δραστηριοτήτων Ε&Α με δημόσια 
συγχρηματοδότηση. 
Τη δημιουργία και θέσπιση καθεστώτος ενισχύσεων προς την εκτελούμενη στις επιχειρήσεις Ε&Α. 
Τη μεταφορά των ερευνητικών αποτελεσμάτων, που επιτυγχάνονται στα CRP, προς τις επιχειρήσεις. 
ΤΑΣΕΙΣ: Οι συνολικές δαπάνες Ε&Α εκφραζόμενες ως ποσοστό του ΑΕΠ κινούνται στα επίπεδα του μέσου κοινοτικού 
όρου, δηλαδή περίπου 2,04% το 1990. Οι πιστώσεις για Ε&Α, μολονότι είναι μέτριες (7,5 εκατ. ECU το 1990) σε 
σύγκριση προς τις ΕΔΕΑ σημειώνουν σταθερή άνοδο. 
ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ: Δύο επιχειρήσεις του παραχημικού και χαλυβουργικού κλάδου αντιπροσωπεύουν ποσοστό σχεδόν 
86% δαπανών Ε&Α της χώρας. Πέραν των δύο ανωτέρω κλάδων, ποσοστό 6% των δαπανών για Ε&Α διατίθενται στον 
κλάδο μεταποίησης μετάλλων. Σύμφωνα με τον νόμο του Μαρτίου 1987, έχουν τώρα ενεργοποιηθεί 3 CRP. Οι 
λουξεμβουργιανές αρχές έχουν αναλάβει να συγκεντρώνουν στο εξής τακτικά τα στοιχεία για τις δραστηριότητες Ε&Α 
της χώρας. 
(e) εκτίμηση 
(1) πηγή: μελέτη της ΕΟΚ για το δυναμικό Ε&Α του Μεγάλου Δουκάτου του Λουξεμβούργου. 
62 
ΚΑΤΩ ΧΩΡΕΣ 
ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΪΟΝ (ΑΕΠ) : 262 740 εκατ. ECU (1993) 
(σε τρέχουσες τιμές και ισοτιμίες το 1993) 
ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΕΣ ΕΓΧΩΡΙΕΣ ΔΑΠΑΝΕΣ ΓΙΑ Ε&Α (ΕΔΕΑ): 4 475 εκατ. ECU (1991 ) 
ΕΔΕΑ/ΑΕΠ : 1,92% (1991 )[1,96% το 1992(1)] 
ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΠΙΣΤΩΣΕΙΣ ΓΙΑ Ε&Α ΩΣ ΠΟΣΟΣΤΟ % 
ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ: 2,7% (1990) 
ΠΟΣΟΣΤΟ ΤΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΟΥΜΕΝΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 
ΔΗΜΟΣΙΟ ΕΔΕΑ : 44,9% (1991) 
ΠΟΣΟΣΤΟ ΤΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΟΥΜΕΝΩΝ ΑΠΟ ΤΗ 
ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΕΔΕΑ : 51,2% (1991) 
ΣΥΝΟΛΙΚΕΣ ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΠΙΣΤΩΣΕΙΣ ΓΙΑ Ε&Α : 2 173 εκατ. ECU (1994) 
Ε&Α ΓΙΑ ΕΘΝΙΚΗ ΑΜΥΝΑ ΩΣ ΠΟΣΟΣΤΟ % ΤΩΝ 
ΣΥΝΟΛΙΚΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΠΙΣΤΩΣΕΩΝ Ε&Α : 3,4% (1994) 
ΑΡΙΘΜΟΣ ΕΡΕΥΝΗΤΩΝ ΑΝΑ 1 000 ΚΑΤΟΙΚΟΥΣ 
ΕΝΕΡΓΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ : 3,8 (1991 ) 
ΥΠΕΥΘΥΝΟ ΓΙΑ ΤΗΝ Ε&Τ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ: Το Υπουργείο Παιδείας και Επιστημών και το Υπουργείο Οικονομικών 
ΔΟΜΗ ΤΗΣ Ε&Τ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ: Η λήψη αποφάσεων βασίζεται σε ευρέως οργανωμένο δίκτυο συμβουλευτικών σωμάτων, 
όπου προεξάρχουσα θέση καταλαμβάνει το συμβούλιο επιστήμης και τεχνολογίας (AWT). Η Ε&Τ πολιτική χαράσσεται 
από το συμβούλιο επιστήμης, τεχνολογίας και πληροφοριών (RWTT), υπό την προεδρία του πρωθυπουργού, στους 
κόλπους του οποίου ο Υπουργός Παιδείας και Επιστημών ενεργεί ως συντονιστής για την επιστημονική πολιτική και 
ο Υπουργός Οικονομικών ως συντονιστής για την τεχνολογία. Τα δημόσια κονδύλια για Ε&Α διαχειρίζεται το Υπουργείο 
Παιδείας και Επιστημών (55%), το Υπουργείο Οικονομικών (19%) καιτα υπόλοιπα υπουργεία (26%). Στον επιχειρηματικό 
χώρο, οι πέντε πολυεθνικές εταιρείες χρηματοδότησαν ποσοστό 60% περίπου των ερευνητικών εργασιών (στοιχεία 
του 1992). 
ΕΘΝΙΚΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ: Πρώτη θέση καταλαμβάνει η μέριμνα για μια γερή υποδομή γνώσεων που συνεπέγεται 
τη συνεργασία του δημόσιου με τον ιδιωτικό τομέα. Η διάδοση νέων γνώσεων μέσω δικτύου 18 περιφερειακών κέντρων 
καινοτομίας, στραμμένων κυρίως προς τις MME, εξακολουθεί να συγκαταλέγεται στα ζητήματα πρώτης 
προτεραιότητας. Αποδίδεται αυξημένο βάρος στην επαγγελματική εκπαίδευση, καθώς η διάθεση καταρτισμένου 
προσωπικού θεωρείται ως ζωτικής σημασίας ιδιαίτερα στο διεθνές πλαίσιο. Η αλληλεπίδραση μεταξύ τεχνολογίας και 
κοινωνικού περιβάλλοντος έχει πρόσφατα αποτελέσει νέο στυλοβάτη της Ε/Τ πολιτικής. 
Τα τεχνολογικά προγράμματα βιομηχανικού προσανατολισμού προς υποστήριξη της μεσοπρόθεσμης οικονομικής 
ανάπτυξης επικεντρώνονται σε: τεχνολογία υλικών, βιοτεχνολογία και τεχνολογία πληροφοριών. Η μακράς ολκής 
στρατηγική έρευνα θα επικεντρωθεί σε πολυεπιστημονικές ερευνητικές εργασίες, περιβαλλοντική και ενεργειακή 
έρευνα και θα συνοδευθεί από επίπονες μελέτες προοπτικών, υπό το πρίσμα της επεκτεινόμενης διεθνοποίησης στην 
Ε/Τ. 
ΤΑΣΕΙΣ : Οι ΕΔΕΑ εκφραζόμενες ως ποσοστό του ΑΕΠ σημείωσαν αλματώδη αύξηση στο διάστημα 1984-87 ανάκτησης 
του απολεσθέντος εδάφους, αλλά κατά τα τελευταία έτη υπεχώρησαν ελαφρώς. Τούτο εξηγείται από τη στασιμότητα 
της Ε&Α στο δημόσιο τομέα. Οι επιχειρήσεις μείωσαν τη συμβολή τους στις ΕΔΕΑ από 55,9% το 1990 σε 51,2% το 
1991. Εκδηλώνονται ανησυχίες λόγω της προβλεπόμενης κάμψης έως και 1.87% του λόγου ΕΔΕΑ προς ΑΕΠ. 
ΣΧΟΛΙΑ : Η "διεθνοποίηση της εκπαίδευσης και έρευνας" αποτελεί σοβαρό θέμα της ολλανδικής πολιτικής Ε&Τ. Μείζονα 
έργα στο διεθνές πλαίσιο αποτελούν τα JESSI και COSINE. 
Πηγές στοιχείων: Εθνικές πηγές· ΟΟΣΑ MSTI (1ο εξάμηνο 1994) Μάιος 1994 
Έκθεση και βάσεις δεδομένων του ΟΟΣΑ- Στατιστική Υπηρεσία των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
(1) Προϋπολογισμός για επιστημονική έρευνα το 1993 
63 
ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ 
ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΪΟΝ (ΑΕΠ) : 66 956 εκατ. ECU (1993) 
ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΕΣ ΕΓΧΩΡΙΕΣ ΔΑΠΑΝΕΣ ΓΙΑ Ε&Α (ΕΔΕΑ): 288 εκατ. ECU (1990) 
ΕΔΕΑ/ΑΕΠ : 0,61% (1990) 
ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΠΙΣΤΩΣΕΙΣ ΓΙΑ Ε&Α ΩΣ ΠΟΣΟΣΤΟ %ΤΟΥ 
ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ: 1.15% (1990) 
ΠΟΣΟΣΤΟ ΤΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΟΥΜΕΝΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 
ΔΗΜΟΣΙΟ ΕΔΕΑ: 61,8% (1990) 
ΠΟΣΟΣΤΟ ΤΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΟΥΜΕΝΩΝ ΑΠΟ ΤΗ 
ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΕΔΕΑ : 27% (1990) 
ΣΥΝΟΛΙΚΕΣ ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΠΙΣΤΩΣΕΙΣ ΓΙΑ Ε&Α : 327 εκατ. ECU (1993) 
Ε&Α ΓΙΑ ΕΘΝΙΚΗ ΑΜΥΝΑ ΩΣ ΠΟΣΟΣΤΟ % ΤΩΝ 
ΣΥΝΟΛΙΚΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΠΙΣΤΩΣΕΩΝ Ε&Α : 0.4% (1993) 
ΑΡΙΘΜΟΣ ΕΡΕΥΝΗΤΩΝ ΑΝΑ 1 000 ΚΑΤΟΙΚΟΥΣ 
ΕΝΕΡΓΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ : 1,2 (1990) 
ΔΟΜΗ ΤΗΣ Ε&Τ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ: Μετά το 1986, και ιδίως μετά την ίδρυση του Ανωτέρου Συμβουλίου Επιστήμης και 
Τεχνολογίας, επήλθαν σοβαρές μεταβολές στο πορτογαλικό επιστημονικό και τεχνικό στερέωμα. To JNICT αποτελεί 
το κύριο όργανο που είναι υπεύθυνο για το σχεδιασμό, την πολιτική και το συνολικό συντονισμό, είναι δε επιφορτισμένο 
με την κατάρτιση του προϋπολογισμού Ε&Α (βλ. οργανόγραμμα). 
ΕΘΝΙΚΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ: Οι μεσοπρόθεσμες κλαδικές κατευθύνσεις που καθορίζονται στο "πολυετές σχέδιο 
επιστημονικής έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης" για τη δεκαετία του 1990 είναι οι εξής: 
η ενίσχυση της εθνικής συμμετοχής στη διεθνή έρευνα στους βασικούς επιστημονικούς τομείς (ιδίως στις θετικές 
επιστήμες και τους βιολογικούς και βιοϊατρικούς κλάδους)· 
η ανάπτυξη της εθνικής ικανότητας για συμμετοχή κατά τρόπο επιλεκτικό στα ευρωπαϊκά τεχνολογικά 
προγράμματα στους τομείς των νέων τεχνολογιών της πληροφορίας και των τηλεπικοινωνιών· 
η ανάπτυξη της ικανότητας για εθνική Ε&Α στις τεχνολογίες (τεχνολογίες της παραγωγής και ενέργειας, νέα 
υλικά, βιοτεχνολογίες κλπ.) που μπορούν να στηρίξουν τον εκσυγχρονισμό των παραδοσιακών βιομηχανικών 
κλάδων· 
η ενίσχυση της εθνικής ικανότητας για έρευνα στις γεωεπιστήμες, τις επιστήμες της θάλασσας και των τροπικών 
ζωνών· 
η ανάπτυξη των επιστημών του ανθρώπου και της κοινωνίας. 
ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΙΣ ΚΟΙΝΟΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΕΤΑ: Η συμμετοχή της Πορτογαλίας στις κοινοτικές 
δραστηριότητες ΕΤΑ είναι μέτρια· από το 1987 μέχρι σήμερα η Πορτογαλία έχει συμμετάσχει σε 728 έργα 
επικεντρωμένα κυρίως στους εξής τομείς: 
Εκσυγχρονισμός των βιομηχανικών κλάδων, 
Ανθρώπινο κεφάλαιο, 
Μη πυρηνικές μορφές ενέργειας, 
Περιβάλλον, 
Γεωργικές βιομηχανίες και βιοτεχνολογία, 
Επιστήμες της θάλασσας. 
ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΣΤΗΡΙΞΗΣ 1994-1999 : Οι προτεινόμενες σε θέματα Ε&Α δράσεις στο κοινοτικό πλαίσιο στήριξης 
(94/99) έλαβαν υπόψη τις εθνικές στρατηγικές κατευθύνσεις και αποβλέπουν στην ενίσχυση της Ε&Τ υποδομής, στην 
κατάρτιση ερευνητών και στην προώθηση της τεχνολογικής ικανότητας των επιχειρήσεων: το PRAXIS, (κοινοτικά 
κονδύλια ύψους 370 εκατ. ECU) που είναι καθ'ολοκληρίαν αφιερωμένο στην ενίσχυση του Ε&Τ στερεώματος και το 
PEDIP II για τον εκσυγχρονισμό της πορτογαλικής βιομηχανίας, (κοινοτικά κονδύλια ύψους 220 εκατ. ECU για ΕΤΑ), 
αποτελούν τα σοβαρότερα ενεργοποιημένα προγράμματα για τον κλάδο. 
ΤΑΣΕΙΣ: Οι δαπάνες για Ε&Α αυξήθηκαν σταθερά κατά τα τελευταία έτη, με στόχο να φθάσουν σε ποσοστό 1 % του 
ΑΕΠ στο εγγύς μέλλον. Κυριότεροι παράγοντες του Ε&Τ στερεώματος κατέστησαν τα πανεπιστήμια και οι ιδιωτικοί 
σύλλογοι μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, που υπήρξαν οι μεγαλύτεροι αποδέκτες χρημάτων από τα διαρθρωτικά ταμεία. 
Πηγές στοιχείων: Εθνικές πηγές- ΟΟΣΑ MSTI (1ο εξάμηνο 1994) Μάιος 1994 
Έκθεση και βάσεις δεδομένων του ΟΟΣΑ· Στατιστική Υπηρεσία των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
64 
ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ 
ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΟ ΕΓΧΩΡΙΟ ΠΡΟΪΟΝ (ΑΕΠ) : 773 000 εκατ. ECU (1993) 
ΑΚΑΘΑΡΙΣΤΕΣ ΕΓΧΩΡΙΕΣ ΔΑΠΑΝΕΣ ΓΙΑ Ε&Α (ΕΔΕΑ): 1 7 800 εκατ. ECU (1992) 
ΕΔΕΑ/ΑΕΠ : 2,12% (1992) 
ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΠΙΣΤΩΣΕΙΣ ΓΙΑ Ε&Α ΩΣ ΠΟΣΟΣΤΟ % ΤΟΥ 
ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ: 3,01% (1990) 
ΠΟΣΟΣΤΟ ΤΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΟΥΜΕΝΩΝ ΑΠΟ ΤΟ 
ΔΗΜΟΣΙΟ ΕΔΕΑ : 35,4% (1992) 
ΠΟΣΟΣΤΟ ΤΩΝ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΥΜΕΝΩΝ ΑΠΟ ΤΗ 
ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΕΔΕΑ : 49,7% (1992) 
ΣΥΝΟΛΙΚΕΣ ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΠΙΣΤΩΣΕΙΣ ΓΙΑ Ε&Α : 6 803 εκατ. ECU (1993) 
Ε&Α ΓΙΑ ΕΘΝΙΚΗ ΑΜΥΝΑ ΩΣ ΠΟΣΟΣΤΟ % ΤΩΝ 
ΣΥΝΟΛΙΚΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΠΙΣΤΩΣΕΩΝ Ε&Α : 45% (1993) 
ΑΡΙΘΜΟΣ ΕΡΕΥΝΗΤΩΝ ΑΝΑ 1 000 ΚΑΤΟΙΚΟΥΣ 
ΕΝΕΡΓΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ : 4,5(1991) 
ΥΠΕΥΘΥΝΟ ΓΙΑ ΤΗΝ Ε&Τ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ: Το Γραφείο Επιστήμης και Τεχνολογίας (OST), υπό άμεσο υπουργικό έλεγχο, 
συντονίζει τα Ε&Τ ζητήματα στα κυβερνητικά κλιμάκια και έχει την ευθύνη για τα έξι συμβούλια έρευνας. Οι υπόλοιποι 
καίριοι κρατικοί φορείς είναι: το Υπουργείο Εμπορίου και Βιομηχανίας (DTI), το Υπουργείο Παιδείας (DFE), το 
Υπουργείο Αμύνης (MOD) και το Υπουργείο Γεωργίας, Τροφίμων και Αλιείας (MAFF). 
ΔΟΜΗ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ Ε&Τ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ: Η χρηματοδότηση των ανωτάτων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων (ΗΕΙ) 
διοχετεύεται κατά πρώτο μέσω των συμβουλίων έρευνας. Χωριστά κονδύλια σχετιζόμενα με τις επιδόσεις των ΗΕΙ 
προσφέρονται από τα συμβούλια χρηματοδότησης της ανώτατης εκπαίδευσης του Υπουργείου DFE. Την 1 η Απριλίου 
1994 διαρθρώθηκαν σε νέα βάση τα συμβούλια έρευνας, με ισχυρότερους δεσμούς με την κεντρική κυβέρνηση (μέσω 
ενός Γενικού Διευθυντή που ευρίσκεται στο OST) και με μεγαλύτερο βάρος στη δημιουργία επιστημονικού πλούτου. 
Άλλα εργαστήρια κυβερνητικών υπηρεσιών (π.χ. τα υπαγόμενα στα DTI, MOD, MAFF,...) και τα επιστημονικά ιδρύματα 
των ίδιων των συμβουλίων έρευνας υποβάλλονται τώρα σε εξέταση προκειμένου πιθανώς να υπαχθούν στον ιδιωτικό 
τομέα ή να "εξορθολογιστούν". Η Ε&Τ υποστήριξη προς τη βιομηχανία, ειδικώς στις MME, μέσω του DTI 
επικεντρώνεται τώρα στη μεταφορά τεχνολογίας, διατύπωση συμβουλών, κατάρτιση προτύπων, τεχνολογική 
επαγρύπνηση, ορθή πρακτική και έχει απομακρυνθεί από την υποστήριξη της παραγωγής τεχνολογίας. 
ΕΘΝΙΚΕΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ : Μετά τη δημοσίευση τουεγγράφου προθέσεων, εγκαινιάσθηκε πρόγραμμα τεχνολογικών 
εκτιμήσεων για να εντοπισθούν κατά προτεραιότητα τομείς της αγοράς/τεχνολογίας που έχουν μεγαλύτερο βάρος για 
(βιομηχανικούς χρήστες) και για να υποβοηθούν στη διατύπωση της κυβερνητικής Ε&Τ πολιτικής. Έχουν εντοπισθεί 
15 ευρείς τομείς για περαιτέρω ανάλυση: γεωργικοί φυσικοί πόροι και περιβάλλον, χημικές ουσίες, επικοινωνίες, 
κατασκευή, άμυνα και αεροδιαστημική, ενέργεια, χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, τρόφιμα και ποτά, υγεία και 
βιοεπιστήμες, τεχνολογίες πληροφοριών και ηλεκτρονική, ψυχαγωγία και εκπαίδευση, υλικά, βιομηχανική παραγωγή 
και επιχειρηματικές διαδικασίες, εμπόριο και διανομή και μεταφορές. 
ΤΑΣΕΙΣ : Οι κρατικές δαπάνες για Ε&Α προβλέπεται να μειωθούν σταδιακώς σε πραγματικούς όρους από 6 800 εκατ. 
ECU (οικονομικό έτος 1992-93) σε 6 020 εκατ. ECU (οικονομικό έτος 1995-96 σε τιμές και ισοτιμίες του 1993). Και οι 
δύο προϋπολογισμοί Ε&Α - πολιτικός και άμυνας (σημερινές εκτιμήσεις για το 1993-94:3 620 εκατ. ECU και 2 980 εκατ. 
ECU αντίστοιχα) ακολουθούν φθίνουσα τάση. Στον πολιτικό προϋπολογισμό για Ε&Α οι περικοπές των δαπανών των 
πολιτικών υπουργείων και οι δαπάνες υποδομής για την ανώτατη εκπαίδευση δεν θα αντισταθμισθούν πλήρως από τη 
σχεδιαζόμενη αύξηση των δαπανών των συμβουλίων έρευνας για τις βασικές (παρά τον οικονομικό αντίκτυπο) 
επιστήμες. 
Πηγές στοιχείων: Εθνικές πηγές· ΟΟΣΑ MSTI (1ο εξάμηνο 1994) Μάιος 1994 
Έκθεση και βάσεις δεδομένων του ΟΟΣΑ· Στατιστική Υπηρεσία των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
65 
<—•—••« ι-ΐ" "ιιι—ι mm 
ISSN 0254-1483 
COM(94)438 τελικό 
ΕΓΓΡΑΦΑ 
GR 15 
ApitJ. καταλόγου : CB-CO-94-469-GR-C 
ISBN 92-77-81218-4 t 
_____ 1 
Υπηρεσία Επίσημων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 
L-2985 Luxembourg