Αριθ. C 191/52 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 22. 7. 91 
Γνωμοδότηση σχετικά με την πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για τη θέσπιση προγράμματος ειδικών 
μέτρων λόγω του απομακρυσμένου και νησιώτικου χαρακτήρα της Μαδέρας και των Αζόρων (Poseima) t1) 
(91/C 191/19) 
Στις 11 Μαρτίου 1991 και σύμφωνα με το άρθρο 198 της συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής 
Οικονομικής Κοινότητας, το Συμβούλιο αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και 
Κοινωνικής Επιτροπής για την ανωτέρω πρόταση. 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να αναθέσει στον κ. Bento Gongalves υπό την 
ιδιότητα του Γενικού Εισηγητή, να προετοιμάσει τις σχετικές εργασίες. 
Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή κατά τη 287η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 30ής Μαΐου 
1991), υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση. 
1. Εισαγωγή 2. Γενικές παρατηρήσεις 
1.1. Η πρόταση απόφασης του Συμβουλίου αποβλέπει στη 
θέσπιση προγράμματος που θα περιλαμβάνει ένα σύνολο 
πολυετών και πολυκλαδικών δράσεων σε ιδιαίτερα ευαίσθη­
τους τομείς, όπως είναι: γεωργία, αλιεία, ενέργεια, μεταφορές, 
φορολογία, περιβάλλον, κοινωνικός τομέας, δημογραφία και 
άλλοι. Ο νησιώτικος χαρακτήρας, η μικρή έκταση και η 
μεγάλη απόσταση από την Ευρώπη αιτιολογούν το πρόγραμ­
μα αυτό, που επιβάλλεται για λόγους κοινοτικής αλληλεγ­
γύης. 
1.2. Η φιλοσοφία του προγράμματος εντάσσεται στο στόχο 
της Κοινότητας για την ανάπτυξη μιας δράσης υπέρ των 
απομακρυσμένων περιοχών, για την εξεύρεση απαντήσεων 
στα ειδικά προβλήματα τους και τη δημιουργία των συνθηκών 
που θα τους επιτρέψουν να επωφεληθούν από την ολοκλή­
ρωση της εσωτερικής αγοράς. 
1.3. Το πρόγραμμα Poseidom (2), που εγκρίθηκε από το 
Συμβούλιο το Δεκέμβριο του 1989 και για το οποίο η Οικονο­
μική και Κοινωνική Επιτροπή (ΟΚΕ) εξέδωσε ιδιαιτέρως 
ευνοϊκή γνωμοδότηση (3), αποτελεί το πρώτο συγκεκριμένο 
μέτρο για την υλοποίηση του γενικού στόχου στήριξης των 
απομακρυσμένων περιοχών της ΕΟΚ. 
1.4. Το πρόγραμμα Poseima περιλαμβάνει, εξάλλου, τα 
κυριότερα μέτρα που πρότεινε η ΟΚΕ, στη γνωμοδότηση 
πρωτοβουλίας του τμήματος περιφερειακής ανάπτυξης, για 
τις «μειονεκτικές νησιωτικές περιοχές», που αποτελεί συνέ­
χεια της ενημερωτικής έκθεσης για το ίδιο θέμα, και εγκρί­
θηκε ομόφωνα στη 247η σύνοδο της ολομέλειας της 
2ας Ιουλίου 1987. 
(') ΕΕαριθ. C81 της 26. 3. 1991, σ. 8. 
(2) ΕΕ αριθ. L 399 της 30. 12. 1989. 
(3) ΕΕαριθ. C 159 της 26. 6. 1989. 2.1. Γενικές αναφορές 
2.1.1. Η ΟΚΕ εκτιμά ότι είναι σκόπιμο να θεσπίσει το 
Συμβούλιο ένα πρόγραμμα, όπως το Poseima, του οποίου τους 
στόχους και σημαντικό αριθμό δράσεων συνιστά ήδη από 
το 1984, στηρίζει δε το πρόγραμμα αυτό με την επιφύλαξη 
ορισμένων «αποσαφηνίσεων και προτάσεων» που περιλαμβά­
νονται στις ειδικές παρατηρήσεις και αιτιολογούν αυτό το 
κεφάλαιο, κυρίως όσον αφορά τους τομείς των μεταφορών 
και της αλιείας, η δε παράλειψη τους από το πρόγραμμα 
Poseima θα μπορούσε ακόμα και να παρεμποδίσει την επίτευ­
ξη των στόχων του εν λόγω προγράμματος. 
2.1.2. Γενικά, το πρόγραμμα Poseima θα ευνοήσει την τομε-
ακή διαφοροποίηση και θα αντιταχθεί, στο μέτρο του δυνατού 
στις μονοκαλλιέργειες, μονοβιομηχανίες και μονοδραστηρι-
ότητες, οι οποίες συνήθως οδηγούν σε μεγάλη εξασθένηση 
της οικονομικής και κοινωνικής δραστηριότητας. 
2.1.3. Με τη χρησιμοποίηση διαφόρων οριζόντιων και 
ειδικών προγραμμάτων, που προβλέπονται στο Κοινοτικό 
Πλαίσιο Στήριξης, οι τοπικές αρχές και οι οικονομικοί 
φορείς θα πρέπει να εισάγουν στις περιοχές αυτές τεχνολο­
γική καινοτομία και νέες οικονομικές και επιμορφωτικές δρα­
στηριότητες ώστε να υπερνικηθεί η καθυστέρηση και η εξάρ­
τηση τους από το εξωτερικό. 
2.2. Τομέας της αλιείας 
2.2.1. Έχοντας υπόψη ότι οι νησιώτικες περιοχές της 
Μαδέρας και των Αζορών αποτελούν το 76% της «Απο­
κλειστικής Οικονομικής Ζώνης» της Πορτογαλίας, ο τομέας 
της αλιείας, που έχει επίπτωση στον παραγωγικό, βιομηχα­
νικό και εμπορικό τομέα και παρουσιάζει εξαγωγικό ενδιαφέ­
ρον, ενέχει στρατηγική σημασία και θα πρέπει, πέρα από το 
γεγονός ότι προβλέπεται στις προς ανάπτυξη δράσεις, να 
αναφέρεται στα προτεινόμενα ειδικά μέτρα. Συνεπώς, στην 
22. 7. 91 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 191/53 
αιτιολογική έκθεση για το πρόγραμμα Poseima, ο τομέας 
αυτός πρέπει να αναφέρεται ρητώς και ειδικότερα στα σημεία 
20, 35, 41 και 42. 
2.3. Τομέας της γεωργίας 
2.3.1. Παρά το γεγονός ότι ο γεωργικός τομέας αναφέρεται 
κυρίως στο πρόγραμμα Poseima, κυρίως στο Παράρτημα 3 
και στο κείμενο που επισυνάπτεται στην πρόταση απόφασης 
του Συμβουλίου, θα ήταν ίσως σκοπιμότερο να αναφερθεί 
ρητώς στην αιτιολογική έκθεση στα σημεία 18 και 20, και να 
αντικατασταθεί στο σημείο 27 η διατύπωση «άρρενα βοοειδή 
που προορίζονται για σφαγή» με τη διατύπωση «βοοειδή, 
χοίροι, αιγοπρόβατα, και νεοσσοί μιας μέρας». 
2.3.2. Στην περίπτωση της μπανάνας η Επιτροπή είναι σκό­
πιμο να προβλέψει στο πρόγραμμα Poseima δράσεις για την 
τήρηση των προβλεπόμενων μηχανισμών στο άρθρο 1 του 
πρωτοκόλλου αριθ. 5 της 4ης Σύμβασης ΑΚΕ/ΕΟΚ. 
2.3.3. Η ΟΚΕ κατανοεί πλήρως την πρόθεση των οικονομι­
κών και κοινωνικών φορέων και των τοπικών αρχών για την 
ενθάρρυνση μιας γεωργικής ανάπτυξης που δεν θα καταστρέ­
φει το περιβάλλον. 
2.4. Φορολογικό καθεστώς 
2.4.1. Στις προσαρμογές κατά την εφαρμογή του φορολογι­
κού καθεστώτος πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η επιβάρυνση 
των φορολογικών συντελεστών και των προϊόντων που είναι 
αναγκαία για την κατανάλωση από τον πληθυσμό, κυρίως σε 
τομείς όπως της ενέργειας και των μεταφορών προσώπων και 
εμπορευμάτων προς το εξωτερικό και μεταξύ των νήσων. 
2.4.2. Το φορολογικό καθεστώς, που προσωρινώς αποτελεί 
εξαίρεση, χρειάζεται να αποτελέσει συνεπώς έναν παράγοντα 
κοινωνικής δικαιοσύνης και ίσης μεταχείρισης και να συμβά­
λει σε έναν ανταγωνισμό με ίσους όρους των προϊόντων των 
περιοχών της Μαδέρας και των Αζόρων στους κόλπους της 
ευρωπαϊκής αγοράς. 
2.5. Ενέργεια 
2.5.1. Ο τομέας της ενέργειας αποτελεί ζωτικό τομέα για 
τους πληθυσμούς και τους τοπικούς οικονομικούς φορείς 
λόγω της εξάρτησης από το εξωτερικό και του μεγάλου 
κόστους που παρουσιάζουν. Επικροτούνται επίσης οι δράσεις 
που αποβλέπουν στην εξεύρεση λύσεων για τη μείωση της 
εξάρτησης από το πετρέλαιο, όπως είναι οι εναλλακτικές και 
λιγότερο ρυπαντικές ενέργειες (αιολική ενέργεια, γεωθερμική 
ενέργεια, ενέργεια που προέρχεται από υδροκίνητους σταθ­
μούς, ενέργεια από βιομάζα, ηλιακή ενέργεια). 
2.6. Μεταφορές 
2.6.1. Ο τομέας των μεταφορών αποτελεί το μεγαλύτερο 
εμπόδιο για την ανάπτυξη της οικονομίας αυτών των περιο­
χών με αρνητικές επιδράσεις στην αύξηση του κόστους ζωής των πληθυσμών της και για το λόγο αυτό απαιτείται μια 
αποφασιστικότερη αντιμετώπιση και εξεύρεση ριζοσπαστι­
κών λύσεων που θα εξαλείψουν τις αιτίες τέτοιων εμποδίων. 
2.6.2. Θα μπορούσε να καθορισθεί, κυρίως για τις μεταφο­
ρές τσιμέντου ή πρώτων υλών για την κατασκευή του, ένα 
καθεστώς παρόμοιο με εκείνο που προβλέπεται στο κείμενο 
της συνθήκης ένταξης της Πορτογαλίας, σχετικά με τα σιδη­
ρουργικά προϊόντα. 
2.7. Στήριξη των επιχειρήσεων 
2.7.1. Πέραν των προβλεπόμενων μέτρων στήριξης της 
βιοτεχνίας, το πρόγραμμα Poseima πρέπει να αναφέρει ρητώς 
μέτρα στήριξης των ιδιωτικών και συνεταιριστικών επιχειρή­
σεων, που βρίσκονται στις περιοχές των Αζόρων και της 
Μαδέρας, με στόχο την ενίσχυση τους, που θα οδηγεί σε 
εφαρμογή οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής ενίσχυσης 
της οικονομίας της αγοράς, και που θα τους δίνει τη δυνατό­
τητα να εισέρχονται στον ελεύθερο ανταγωνισμό, υπό ίσους 
όρους με τις αντίστοιχες επιχειρήσεις της ευρωπαϊκής ηπεί­
ρου. 
2.7.2. Η ΟΚΕ ειδικότερα συνιστά να συμπεριληφθούν στο 
Poseima ειδικές δράσεις στήριξης για την ένταξη των γυναι­
κών των Αζορών στην οικονομική και κοινωνική ζωή της 
περιοχής. 
2.7.3. Η ΟΚΕ εκτιμά ότι είναι σωστή η πρόθεση των κοινω­
νικών εταίρων και των τοπικών αρχών για τη διάθεση κατάλ­
ληλων χρηματοπιστωτικών μέσων προώθησης της ιδιωτικής 
πρωτοβουλίας, όπως π.χ. μιας εταιρείας κεφαλαίου υψηλού 
κινδύνου. 
3. Ειδικές παρατηρήσεις 
3.1. Προσαρμογές στο παράρτημα III της αιτιολογικής έκθε­
σης 
3.1.1. Σημείο 3 του παραρτήματος III («Αγορά ζώων αναπα­
ραγωγής»). Μετά τα «βοοειδή» προστίθενται οι λέξεις «χοί­
ροι, αιγοπρόβατα, νεοσσοί μιας μέρας». 
3.1.2. Προσαρμογή στο παράρτημα III των αποσαφηνί­
σεων που αναφέρονται στις ειδικές παρατηρήσεις. 
3.2. Προσαρμογές στο παράρτημα της πρότασης απόφασης 
του Συμβουλίου που θεσπίζει το πρόγραμμα Poseima 
Τίτλος Ι 
3.2.1. Αριθ. 3.1 (σελίδα 47 του ελληνικού 
κειμένου) 
Πρέπει να προστεθεί μια τέταρτη περίπτωση στο σημείο 3.1 
με την παρακάτω διατύπωση: 
«Η ενίσχυση του πλέγματος των ιδιωτικών επιχειρήσεων, 
που συνίσταται κυρίως από μικρές και μεσαίες επιχειρή­
σεις (ΜΜΕ) με έδρα στις περιοχές της Μαδέρας και 
των Αζορών, επιβάλλει την πρόβλεψη στο πρόγραμμα 
Poseima δράσεων στήριξης, ώστε αυτές να επωφελούνται 
Αριθ^Ρό^ Επίσημη Εφημερίδα των ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ^.7.^1 
από τις ίδιες συνθήκες ανταγωνισμού με τις ομόλογες 
επιχειρήσεις της ευρωπαϊκής ηπείρους συμφωνά με την 
αρχή του ελευθέρου ανταγωνισμού».» 
ΤίτλοςΗ 
111 Αριθ. ^ ^σελ. ^ του ελληνικού κειμέ­
νου^ 
Αεδομένης της κοινωνικής καιοικονομικής σημασίας που 
έχειοτομέας της αλιείας για τις νησιώτικες και απομακρυ-
σμενες περιοχές τωνΑζορών και της ^αδερας^ που αποτε­
λούν συνολικά το 7^^^Αζόρες^^Ι^^αδερα^ της 
αποκλειστικής οικονομικής ζώνης της ΙΤορτογαλίας^ ο 
τομέας αυτός θα πρέπει να αναφέρεται ρητά σταειδικά μετράς 
μαζί με τις μεταφορές καιτη φορολογία τέταρτη γραμμή 
του σημείου^ γιαυτόκαιαπαιτείταιαποφασιστικότερη 
αντιμετώπιση και εξεύρεση ριζοσπαστικών λύσεων για την 
ε^άλειι^η των αιτίων τέτοιων εμποδίων^όπως επίσης απαιτεί­
ται η δέουσα αίτηση τωνπόρωνπου θαφαίνεταιστους 
πόρους και το δημοσιονομικό δελτίο του Ρ^ο^ίηι^. 
111 προστίθεται μια νέα παράγραφος!4 
«Οι εργοδοτικές^ συνδικαλιστικές και άλλες οργανώσεις^ 
και μεταξύ αυτών κυρίως οι ενώσεις και συνεταιρισμοί 
προστασίας του καταναλωτή και του περιβάλλοντος θα 
πρέπει να ενισχυθούν ιδιαιτέρως για την από κοινού 
δημιουργίας π.χ. ενός δέντρου^τήρι^ηςτηςκαινοτομίας^ 
που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως ένα ρ^ήμα παρου­
σίασης σχεδίων^δεών και προϊόντων τοπικής προέλευ-
σηςήαπό το εξωτερικό.που παρουσιάζουν ενδιαφέρον 
για τη μαδέρα και τις Αζόρες^ με στόχο την εξεύρεση 
εναλλακτικών λύσεων στη μονοκαλλιέργειας μονο^ιομη-
χανίακαιμονοδραστηριότητα». 
114 Αριθ. ^ ^σελ. ^^ του ελληνικού κειμέ­
νου^ 
114Ρ Το πρόγραμμα ^ο^ίη^ι περιλαμβάνει ορισμένα 
μέτρα καινοτομίας στον τομέα των μεταφορών που θεωρούμε 
ότι είναι ακόμη πολύ ανεπαρκή και περιορισμένα^ γιατί δεν 
περιλαμβάνουν τα θέματα της υποδομής σε τομείς όπως είναι 
οιλιμένες^ταδιεθνήκαιεσωτερικάαεροδρόμια^οιμεταφορές 
μετα^ύτωννήσων^Αζόρες^οισυνδέσειςμετα^ύτωννησιωτι 
κών ατλαντικών περιοχών^κυρίως μεταξύ Αζορών^αδέρας 
και ΚαναρίωνΝήσων^καιμετα^ύαυτώνκαιτης Ευρωπαϊκής 
ηπείρου. 
1141 Επίσης πρέπει να ενταχθούν στο πρόγραμμα 
Ι^ο^ίηι^ οι δράσεις στήριξης του καθεστώτος της «εταιρικής 
σχέσης» μεταξύ μεταφορικών επιχειρήσεων. 
Τίτλοςιν 
111 Αριθ. ^Η ^σελ ό^θτου ελληνικούκειμέ 
νου^ 
Ρια την καλύτερη αποσαφήνιση των στόχων των προ^λεπό-
μενωνδράσεωνείναισκόπιμοναπροστεθεί στην τέταρτη γραμμή του σημείου αυτούς μετά τις λέγεις «γεωργικά προϊ-
όντα»ηφράση «παραγωγικούς συντελεστές και ειδικότερα 
λιπάσματα και ορυκτο^ελτιωτικά προϊόντα». 
11^. Αριθ ^.^^πρώτηπερίπτωση^σελ ^Ιτου 
ελληνικού κειμένου^ 
Ρια να μην επιβαρυνθούν περισσότερος πέραν του κόστους 
που απορρέει από τη γεωγραφική θέση^ προτείνεται να απαλ­
λάσσονται τα μη παραγόμενα στις περιοχές αυτές γεωργικά 
προϊόντα που είναι βασικά για την τοπική κατανάλωση και 
μεταποίηση καιπουπροέρχονταιαπό τοε^ωτερικό^τόσοαπό 
τις κοινοτικές όσο και από τρίτες χώρες^ από την καταβολή 
εξισωτικών ποσών ένταξης 
111 Αριθ. ^.1 
^γενετική ρ^ελτίωσητων ζώων αναπαραγωγής πρέπει να 
επεκταθεί και σε άλλα είδη στην περιοχή των Αζορών και να 
περιλαμβάνει «^οοειδή^ χοίρους^ αιγοπρόβατα και νεοσσούς 
μιας μέρας» 
11^. Αριθ. Ιθ.^ ^σελ. ^] του ελληνικού κει­
μένου^ 
Ριαλόγουςδικαιοσύνηςκαιίσης μεταχείρισης θαπρέπει 
να προ^λεφθεί^στοσημείοαυτό^κοινοτική ενίσχυση σε 
ποσοστό ίσο με εκείνο του πληθωρισμού. 
Τίτλοςν 
11^. Αριθ Ρ^^ί^^^7και^^^εδάφια 
α^και^ 
^ε^άση την ανωτέρω λογική στα κατωτέρω σημεία πρέπει 
να αναφέρεται ρητώςο«τομέας της αλιείας». 
11ΙΘ. ^τοσημείοΙ4^ είναι ανάγκη να συμπεριληφθούν 
«ενδεχόμενα γεωργικά προϊόντα που έχουν μεγάλη σημασία 
για την οικονομία των περιοχών». 
11ΙΡ ^ετας^ύ των σημείωνΡ^καιι4^ να συμπεριλη­
φθεί ένα νέο σημείο με την εςΗ^ς διατύπωσης 
«Αεδομένης της σημασίας του τομέα της αλιείας για τις 
Αζόρες και τη ^αδέρα^ηΕπιτροπή θα χρηματοδοτήσει 
μια σφαιρική μελέτη για τους υφιστάμενους αλιευτικούς 
πόρους σε ό^τι αφορά τα είδη που προορίζονται για 
ανθρώπινη κατανάλωσης και μεστόχοτη θέσπιση μέτρων 
για την ορθολογική χρησιμοποίηση τους». 
1111 προστίθεται στο σημείο 14^ εδάφιοα^ο«δασοκο 
μικός τομέας». 
Τίτλος VI 
1111 Αριθ. 1^ 
Ρια τη διασφάλιση της αποτελεσματικότητας των προβλεπό­
μενων μέτρων του προγράμματος Ρο^ίιη^ στο σημείο αυτό 
θα πρέπειναπρο^λεφθείηδυνατότητα της Επιτροπής να 
θεσπίζει ενδεχόμενα μέτρα προσαρμογής για την επίτευξη 
22. 7. 91 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. C 191/55 
των στόχων που καθορίζει ο Τίτλος Ι της πρότασης κανονι­
σμού του Συμβουλίου. 
3.3. Χρηματοδότηση και δημοσιονομικό δελτίο — σημεία 
3.5 και 4 (σελ. 24 και 26 τον ελληνικού κειμένου) 
3.3.1. Η χρηματοδότηση των μέτρων που προβλέπονται 
στο πρόγραμμα Poseima πρέπει να αναπροσαρμοσθεί ώστε να περιλαμβάνει τα μέτρα που προτείνονται στη γνωμοδότηση 
της ΟΚΕ, όπως επίσης πρέπει να συμπεριληφθούν στο δημο­
σιονομικό δελτίο τα σχετικά ποσά, κυρίως σε ό,τι αφορά τους 
τομείς αλιείας, μεταφορών και ενέργειας. 
Βρυξέλλες, 30 Μαΐου 1991. 
Ο Πρόεδρος της 
Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής 
Francois STAEDELIN