ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ - Αξιολόγηση του προγράμματος IDA II

(υποβληθείσα από την Επιτροπή)

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Η δεύτερη φάση του προγράμματος IDA (IDA II) θεσπίστηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο με τις αποφάσεις τους αριθ. 1719/1999/ΕΚ [1] (στο εξής απόφαση περί προσανατολισμών) και αριθ. 1720/1999/ΕΚ [2] (στο εξής απόφαση περί διαλειτουργικότητας) της 12ης Ιουλίου 1999. Σύμφωνα με το άρθρο 9 και το άρθρο 13 αντιστοίχως των δύο αποφάσεων, η Επιτροπή οφείλει να υποβάλει μια πρώτη αξιολόγηση του προγράμματος IDA II στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο το αργότερο ταυτόχρονα με το σχέδιο προϋπολογισμού του έτους 2001, μαζί με τυχόν προτάσεις της για την τροποποίηση του παραρτήματος της απόφασης περί προσανατολισμών και τυχόν προτάσεις για την τροποποίηση της απόφασης περί διαλειτουργικότητας.

[1] Απόφαση αριθ. 1719/1999/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 1999 σχετικά με ένα σύνολο προσανατολισμών, συμπεριλαμβανομένου του προσδιορισμού σχεδίων κοινού ενδιαφέροντος, για τα διευρωπαϊκά δίκτυα ηλεκτρονικής ανταλλαγής δεδομένων μεταξύ διοικήσεων (IDA), ΕΕ L 203, 3.8.1999, σ. 1.

[2] Απόφαση αριθ. 1720/1999/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 1999 για τη θέσπιση μιας σειράς δράσεων και μέτρων με σκοπό την εξασφάλιση της διαλειτουργικότητας των διευρωπαϊκών δικτύων ηλεκτρονικής ανταλλαγής δεδομένων μεταξύ διοικήσεων (IDA) και της πρόσβασης σ' αυτά, ΕΕ L 203, 3/8/1999, σ. 9.

Λόγω της καθυστερημένης έναρξης ισχύος των αποφάσεων IDA II (Αύγουστος 1999) και της κατά συνέπεια καθυστερημένης έγκρισης του προγράμματος εργασιών IDA για το 1999 (Νοέμβριος 1999), η αξιολόγηση δεν κατέστη δυνατό να ξεκινήσει πριν από τον Ιανουάριο του 2000 και ολοκληρώθηκε το Σεπτέμβριο του 2000. Δεδομένου ότι συνέπεσαν με την αρχή του προγράμματος IDA II, τα αποτελέσματα της αξιολόγησης προσφέρουν, σε σημαντικό βαθμό, μια βάση για τη σύγκριση των αποτελεσμάτων των μεταγενέστερων αξιολογήσεων. Όσο για τις προτεινόμενες τροποποιήσεις των δύο αποφάσεων, αυτές δεν βασίζονται μόνο στην αξιολόγηση, αλλά λαμβάνουν επίσης υπόψη το πρώτο ενάμιση έτος πείρας στην εφαρμογή του προγράμματος IDA II καθώς και το πλαίσιο που παρέχεται από την πρωτοβουλία e-Europe και το σχετικό σχέδιο δράσης. Κατά συνέπεια, η πρόταση περί τροποποιήσεως της απόφασης αριθ. 1719/1999/ΕΚ περιλαμβάνει επίσης τροποποιήσεις ορισμένων άρθρων της εν λόγω απόφασης.

Όσον αφορά αμφότερες τις προτάσεις, για την τροποποίηση της απόφασης αριθ. 1719/1999/ΕΚ και της απόφασης αριθ. 1720/1999/ΕΚ, διακρίνονται τρία είδη τροποποιήσεων: το πρώτο είδος απορρέει από μεταβολές στις νομικές και πολιτικές υποχρεώσεις και αφορά την προσαρμογή της διαδικασίας επιτροπής σύμφωνα με την απόφαση του Συμβουλίου 1999/468/ΕΚ της 28ης Ιουνίου 1999 [3] και την επέκταση του προγράμματος IDA II στη Μάλτα και στην Τουρκία, καθώς και την παροχή της δυνατότητας στις υποψήφιες χώρες και στις τρίτες χώρες να χρησιμοποιούν, με δικά τους έξοδα και υπό όρους, τις υπηρεσίες γενικής χρήσης του IDA.

[3] ΕΕ L 184, 17/7/1999, σ. 23.

Το δεύτερο είδος τροποποιήσεων επιδιώκει τη βελτίωση ορισμένων πρακτικών όρων και σχετίζεται με τη ρήτρα εκτέλεσης, τον καθορισμό ποσού δημοσιονομικής αναφοράς για την περίοδο 2002-2004 καθώς και, όσον αφορά την πρόταση περί τροποποιήσεως της απόφασης αριθ. 1720/1999/ΕΚ, τη διάδοση της βέλτιστης πρακτικής. Ως προς το ποσό δημοσιονομικής αναφοράς, πρέπει να υπενθυμιστεί ότι στο άρθρο 12 της απόφασης αριθ. 1719/1999/ΕΚ και στο άρθρο 15 της απόφασης αριθ. 1720/1999/ΕΚ, που ισχύουν σήμερα, καθορίζεται ποσό δημοσιονομικής αναφοράς μόνο για την περίοδο 1998-2000.

Τέλος, το τρίτο είδος τροποποιήσεων στηρίζεται στις απαιτήσεις που προκύπτουν από νέες πρωτοβουλίες, κυρίως από το σχέδιο δράσης eEurope (ιδίως το κεφάλαιο για την κυβέρνηση σε απευθείας σύνδεση), και, όσον αφορά την πρόταση περί τροποποιήσεως της απόφασης αριθ. 1719/1999/ΕΚ, επίσης στην ανάγκη επέκτασης των τομέων στους οποίους μπορούν να εγκατασταθούν νέα τηλεματικά δίκτυα, ιδιαίτερα για την εισαγωγή δικτύων στους τομείς της εκπαίδευσης και των δικαστικών υποθέσεων.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο καλούνται να εγκρίνουν τις προτάσεις αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου περί τροποποιήσεως της απόφασης αριθ. 1719/1999/ΕΚ και της απόφασης αριθ. 1720/1999/ΕΚ.

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ - Αξιολόγηση του προγράμματος IDA II Απόφαση αριθ. 1719/1999/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 1999 και απόφαση αριθ. 1720/1999/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 1999

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

1.1. Η πρώτη φάση του προγράμματος IDA (Ανταλλαγή δεδομένων μεταξύ διοικήσεων) ξεκίνησε το 1995 βάσει της απόφασης του Συμβουλίου 95/468/ΕΚ. Το πρόγραμμα αποσκοπούσε στην προώθηση της ηλεκτρονικής ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ διοικήσεων, με στόχο την υποστήριξη της λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς και της εφαρμογής ενός ευρέος φάσματος κοινοτικών αποφάσεων [4]. Κατά την πρώτη φάση καθιερώθηκαν διάφορα σημαντικά δίκτυα σε τομείς όπως η απασχόληση, η υγεία, η γεωργία, οι στατιστικές και ο ανταγωνισμός.

[4] Κύριος στόχος του προγράμματος IDA είναι να υποστηρίζει τις δραστηριότητες των διοικήσεων σε επίπεδο ΕΕ, ιδίως την εφαρμογή κοινοτικών πολιτικών, τη διοργανική επικοινωνία και την κοινοτική διαδικασία λήψης αποφάσεων. Ως εκ τούτου το πρόγραμμα IDA εξυπηρετεί την Κοινότητα, καθώς οι διοικήσεις είναι οι χρήστες των δικτύων και των συστημάτων που παρέχει, ενώ ταυτόχρονα ωφελούνται οι πολίτες και οι επιχειρήσεις.

1.2. Η δεύτερη φάση του προγράμματος IDA (IDA II) θεσπίστηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο με τις αποφάσεις τους αριθ. 1719/1999/ΕΚ [5] (στο εξής απόφαση περί προσανατολισμών, η οποία παρέχει τη νομική βάση για σχέδια κοινού ενδιαφέροντος - ΣΚΕ - στο εξής αναφερόμενα ως τομεακά δίκτυα) και αριθ. 1720/1999/ΕΚ [6] (στο εξής απόφαση περί διαλειτουργικότητας, η οποία παρέχει τη νομική βάση για οριζόντιες δράσεις και μέτρα - ΟΔΜ) της 12ης Ιουλίου 1999.

[5] Απόφαση αριθ. 1719/1999/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 1999 σχετικά με ένα σύνολο προσανατολισμών, συμπεριλαμβανομένου του προσδιορισμού σχεδίων κοινού ενδιαφέροντος, για τα διευρωπαϊκά δίκτυα ηλεκτρονικής ανταλλαγής δεδομένων μεταξύ διοικήσεων (IDA), ΕΕ L 203, 3/8/1999, σ. 1.

[6] Απόφαση αριθ. 1720/1999/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 12ης Ιουλίου 1999 για τη θέσπιση μιας σειράς δράσεων και μέτρων με σκοπό την εξασφάλιση της διαλειτουργικότητας των διευρωπαϊκών δικτύων ηλεκτρονικής ανταλλαγής δεδομένων μεταξύ διοικήσεων (IDA) και της πρόσβασης σ' αυτά, ΕΕ L 203, 3/8/1999, σ. 9.

1.3. Σύμφωνα με τα άρθρα 9 και 13 αντιστοίχως των δύο αποφάσεων, η Επιτροπή οφείλει να υποβάλει μια αξιολόγηση του προγράμματος IDA II στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο, το αργότερο ταυτόχρονα με τα σχέδια προϋπολογισμού των ετών 2001, 2003 και 2005 αντιστοίχως, μαζί με τυχόν προτάσεις για την τροποποίηση του παραρτήματος της απόφασης περί προσανατολισμών και τυχόν προτάσεις για την τροποποίηση της απόφασης περί διαλειτουργικότητας.

1.4. Λόγω της καθυστερημένης έναρξης ισχύος των αποφάσεων IDA II και της κατά συνέπεια καθυστερημένης έγκρισης του προγράμματος εργασίας 1999 του IDA (Νοέμβριο 1999), η αξιολόγηση δεν κατέστη δυνατό να ξεκινήσει πριν από τον Ιανουάριο του 2000. Η αξιολόγηση διενεργήθηκε από την Επιτροπή επικουρούμενη από μια ομάδα ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων προερχομένων από μια κοινοπραξία δύο εταιρειών συμβούλων (Anite και White Waghorn).

1.5. Με βάση τις εργασίες που πραγματοποίησαν οι σύμβουλοι [7], η Επιτροπή ολοκλήρωσε τα αποτελέσματα της αξιολόγησης και, κατά τη συνεδρίαση της 28ης Σεπτεμβρίου 2000, τα υπέβαλε προς εξέταση στην επιτροπή τηλεματικής μεταξύ διοικήσεων (TAC), σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 9, παράγραφος 3, της απόφασης αριθ. 1719/1999/ΕΚ και του άρθρου 13, παράγραφος 3, της απόφασης αριθ. 1720/1999/ΕΚ.

[7] Η τελική έκθεση των συμβούλων διατίθεται στον ιστοχώρο του IDA http://europa.eu.int/ISPO/ida.ωστόσο, λόγω του πρώιμου σταδίου κατάρτισής της, η έκθεση αυτή δεν σκιαγραφεί την πρόοδο που συντελέστηκε ή τα οφέλη που αποκομίστηκαν στο πλαίσιο του IDA II.

1.6. Η αξιολόγηση βασίζεται σε μια σύντομη περίοδο εμπειρίας όσον αφορά την εφαρμογή του προγράμματος IDA II και χρησιμεύει ως βάση για μελλοντικές αξιολογήσεις. Τα αποτελέσματα της αξιολόγησης του IDA II παρουσιάζονται στην παρούσα ανακοίνωση. Παράλληλα, η Επιτροπή προτείνει τροποποιήσεις των αποφάσεων περί προσανατολισμών και διαλειτουργικότητας, λαμβάνοντας υπόψη τόσο τα αποτελέσματα της αξιολόγησης και την εμπειρία που αποκτήθηκε κατά το πρώτο ενάμιση έτος εφαρμογής του προγράμματος IDA II, όσο και το πλαίσιο που παρέχεται από την πρωτοβουλία eEurope και το σχετικό σχέδιο δράσης.

2. ΓΕΝΙΚΑ ΣΧΟΛΙΑ

2.1. Τα γενικά σχόλια που διατυπώνονται κατωτέρω βασίζονται στις παρατηρήσεις, στα συμπεράσματα και στις συστάσεις που περιέχονταν στην τελική έκθεση των ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων, που με τη σειρά τους βασίζονται σε έρευνες που διενεργήθηκαν και σε στοιχεία που λήφθηκαν από διάφορα κράτη μέλη και υπηρεσίες της Επιτροπής (οι παρατηρήσεις, τα συμπεράσματα και οι συστάσεις αποτέλεσαν αντικείμενο συζητήσεων μεταξύ των εμπειρογνωμόνων, της Επιτροπής και της TAC με την ευκαιρία διαφόρων ειδικών συνεδριάσεων).

2.2. Η αξιολόγηση αναγνωρίζει τον κεντρικό ρόλο του προγράμματος IDA για την υποστήριξη της Κοινότητας και, στο πλαίσιο του IDA, τον κεντρικό ρόλο των οριζόντιων δράσεων και μέτρων (ΟΔΜ) για να διασφαλίζεται ότι τα σχέδια κοινού ενδιαφέροντος (ΣΚΕ) αναπτύσσονται κατά τρόπο ταχύτερο, πιο αποτελεσματικό ως προς το κόστος και πιο συνεκτικό.

2.3. Τα ΣΚΕ (είτε χρηματοδοτούνται από το IDA είτε όχι) πρέπει να θεωρούνται ως οι κύριοι πελάτες των ΟΔΜ. Πρέπει να καταβληθεί ειδική προσπάθεια από την υπηρεσία της Επιτροπής που διαχειρίζεται το πρόγραμμα IDA (με την υποστήριξη της TAC) για την κατανόηση των κοινών απαιτήσεων των ΣΚΕ και την απόκτηση ή/και ανάπτυξη κατάλληλων οριζόντιων εργαλείων και υπηρεσιών. Οι λοιπές υπηρεσίες και τομεακές επιτροπές θα πρέπει να αποδέχονται την ενεργό καθοδήγηση και το συντονισμό από τους υπεύθυνους διαχείρισης του προγράμματος IDA και να συμβάλλουν επίσης δραστήρια στο πρόγραμμα. Τούτο ισχύει κατ' αρχήν τόσο για τα δίκτυα IDA όσο και για τα λοιπά τομεακά δίκτυα (ΛΤΔ) που δεν χρηματοδοτούνται από το IDA. Υπάρχουν ενδείξεις ότι αυτό συμβαίνει ήδη, αλλά η τάση αυτή χρειάζεται να ενθαρρυνθεί ενεργώς προκειμένου να ενσωματωθεί πράγματι στο IDA II.

2.4. Όσον αφορά τους πολίτες και τις επιχειρήσεις, το πρόγραμμα IDA II θα πρέπει:

- να διασφαλίζει και να ελέγχει ότι οι πολίτες και η βιομηχανία ωφελούνται από τα δίκτυα IDA

- να ενθαρρύνει, όποτε είναι δυνατόν, τη συμμετοχή των πολιτών και της βιομηχανίας ως χρηστών.

Στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας e-Europe, και λαμβανομένης υπόψη της αρχής της επικουρικότητας, το πρόγραμμα IDA θα πρέπει να προωθεί την άμεση πρόσβαση σε πληροφορίες της δημόσιας διοίκησης και να συμβάλλει στην μείωση του διοικητικού φόρτου, σε επίπεδο τόσο εθνικό όσο και της ΕΕ. Θα πρέπει να εξεταστεί ο τρόπος με τον οποίο το πρόγραμμα IDA θα καθιερώσει και θα διατηρήσει κατάλληλα μέσα διαβούλευσης με τις επιχειρήσεις και τους πολίτες, π.χ. μέσω ενώσεων της βιομηχανίας.

2.5. Στο πλαίσιο της κοινότητας IDA συντελείται ένα σημαντικό έργο αποτελεσματικής και ευσυνείδητης διαχείρισης των τεχνικών σχεδίων. Συνολικά υπάρχουν εντυπωσιακά αποθέματα γνώσεων και τεχνογνωσίας και, ως προς τούτο, οι ευκαιρίες που προσφέρει το IDA από πλευράς αμοιβαίου εμπλουτισμού είναι ένα από τα κυριότερα πλεονεκτήματά του. Η ικανότητα των διαχειριστών των τεχνικών σχεδίων τους επέτρεψε να αναπτύξουν μια καλή κατανόηση των επιχειρήσεων, να δημιουργήσουν ισχυρούς δεσμούς με την κοινότητα των χρηστών και να προκαλέσουν την υψηλού επιπέδου προσήλωση των υπεύθυνων των χρηστών. Η προσέγγιση αυτή υποστηρίζεται από τις αποφάσεις IDA και από τα γενικά σχέδια εφαρμογής, αλλά το IDA μπορεί να συμβάλει ενεργώς στην πρόοδο των εργασιών με την παροχή συμβουλών. Μπορεί επίσης να διευκολύνει και να ενθαρρύνει την αναγκαία «δικτύωση των προσώπων», ενδεχομένως μέσω της διοργάνωσης ειδικών θεματικών συνεδριάσεων, σε συμπλήρωμα της χρήσιμης εμπειρίας των συνήθων συνεδριάσεων, όπως εκείνη της ομάδας χρηστών TESTA.

2.6. Όσον αφορά τον εθνικό συντονισμό με τα κράτη μέλη, η Επιτροπή θεωρεί ότι η επιτροπή τηλεματικής μεταξύ διοικήσεων (TAC) διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο. Ορισμένα μέλη της TAC είναι λιγότερο καλά διασυνδεόμενα με το σύνολο των τομέων της χώρας τους. Προκειμένου να εξασφαλιστεί η αποτελεσματική διαχείριση του προγράμματος, αυτό το «δίκτυο προσώπων» πρέπει να ενισχυθεί κατά το δυνατόν σε κάθε χώρα. Η ΕΚ δεν μπορεί να επιμείνει στο σημείο αυτό, λόγω της αρχής της επικουρικότητας, μπορεί όμως να διευκολύνει την εξέλιξη αυτή καταρτίζοντας ενημερωμένους καταλόγους των διαθέσιμων τομεακών εκπροσώπων. Πράγματι, στο πλαίσιο της αξιολόγησης αυτής, η μονάδα IDA έκανε ένα πρώτο βήμα προς την κατεύθυνση αυτή συλλέγοντας καταλόγους από τους διαχειριστές τομεακών σχεδίων και διαβιβάζοντάς τους στην TAC. Στο μέλλον, αυτό το έργο συλλογής και διάδοσης θα πρέπει να διεξάγεται σε τακτική βάση.

2.7. Βραχυπρόθεσμα, η κατάρτιση ενός καταλόγου των υπηρεσιών γενικής χρήσης του IDA αποτελεί ένα εξαιρετικό μέτρο που επιβάλλεται επειγόντως. Ωστόσο σκοπός δεν είναι να γίνει μια καταγραφή της κληρονομιάς, αλλά η αναζήτηση νέων κοινών υπηρεσιών, εφαρμογών, εργαλείων και τεχνικών για το IDA μέσω:

- της εξέτασης των αποτελεσμάτων των υφιστάμενων σχεδίων IDA και των ΛΤΔ.

- της συστηματικότερης μελέτης των εξελίξεων της αγοράς καθώς και των εθνικών και άλλων κοινοτικών προγραμμάτων.

- της ανάλυσης των αναγκών που δεν ικανοποιήθηκαν από τα σχέδια.

Ο κατάλογος αυτός θα πρέπει να αναθεωρείται τακτικά, όχι μόνο για να συμπεριλαμβάνονται νέα στοιχεία βάσει εντοπισμένων αναγκών, αλλά επίσης για να διαγράφονται τα στοιχεία που είναι πλέον άχρηστα λόγω των εθνικών εξελίξεων ή των εξελίξεων της αγοράς.

2.8. Στη διάρκεια της επταετούς ύπαρξής του, δηλαδή από το σχεδιασμό του IDA I το 1993 και 1994, το πρόγραμμα IDA διένυσε δύο μακρόχρονες περιόδους χωρίς νομική βάση, γεγονός που προκάλεσε αβεβαιότητα από πλευράς προϋπολογισμού, διαχείρισης και προγραμματισμού, η οποία έγινε λιγότερο ή περισσότερο αισθητή από όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη. Οι νέες αποφάσεις προσφέρουν μια στερεά βάση για τον επαναπροσανατολισμό του προγράμματος και αναμένεται επιπλέον να προαναγγείλουν μια περίοδο αυξημένης σταθερότητας και προβλεψιμότητας. Στο πλαίσιο αυτό, ο καθορισμός ενός δημοσιονομικού πλαισίου για τη συνέχεια του προγράμματος θα διευκόλυνε τον προγραμματισμό, όπως επίσης και η δυνατότητα διάθεσης κονδυλίων του προϋπολογισμού σε μεγάλα σχέδια για περιόδους μεγαλύτερες του ενός έτους.

2.9. Συνιστάται να συνεχιστεί η καταβολή όλων των δυνατών προσπαθειών για τη μείωση του μεγέθους και της πολυπλοκότητας των διαδικασιών και των εγγράφων, εντός των ορίων που επιβάλλουν οι αποφάσεις IDA και οι επίσημες κοινοτικές διαδικασίες. Ορισμένα στοιχεία του προγράμματος ενδέχεται να μην επιδέχονται μεταβολές, αλλά ορισμένες άλλες πτυχές υπόκεινται στον αμεσότερο έλεγχο του IDA. Οι διαδικασίες θα πρέπει να εξορθολογιστούν όχι μόνο για να μειωθεί η διοικητική επιβάρυνση, αλλά επίσης για να παρασχεθεί μια ελαστικότερη διαδικασία διάθεσης των πιστώσεων ανά τομέα. Θα ήταν επίσης σκόπιμο να εξεταστεί το ενδεχόμενο της θεσμοθέτησης της διαδικασίας ανταγωνισμού των τομέων για τη χορήγηση χρηματοδότησης IDA. Ταυτόχρονα, θα πρέπει να βελτιωθεί το σύστημα υποβολής εκθέσεων με την τακτικότερη συλλογή βασικών πληροφοριών, ιδίως όσον αφορά την κατάσταση προόδου των σχεδίων και των δράσεων.

2.10. Η διάθεση κονδυλίων δεν θα πρέπει να θεωρείται ως ένα είδος ολοκλήρωσης του σχεδίου, αλλά μάλλον ως ένα (σημαντικό αλλά πρώιμο) στάδιο αυτού. Για παράδειγμα, στις εκθέσεις των σχεδίων θα πρέπει να αναφέρονται τα επιτεύγματα που σχετίζονται με τις δαπάνες κατά την περίοδο αναφοράς και τα σχετικά σχέδια δεν θα πρέπει να εξαφανίζονται από το πρόγραμμα εργασίας επειδή δεν ζητείται χρηματοδότηση για κάποιο συγκεκριμένο έτος, ενώ οι εργασίες συνεχίζονται βάσει των πιστώσεων που διατέθηκαν κατά τα προηγούμενα έτη.

2.11. Με τις αποφάσεις και τα γενικά σχέδια εφαρμογής, το IDA έχει ήδη ενθαρρύνει τους διαχειριστές τομεακών σχεδίων να επεκτείνουν τον ορίζοντά τους στη λειτουργική φάση που έπεται της εφαρμογής. Κατ' αρχήν, δεν προβλέπεται η διάθεση χρηματοδότησης IDA για τη φάση αυτή (μολονότι είναι δυνατόν να χορηγηθεί κατ' εξαίρεση για μια περιορισμένη αρχική περίοδο). Θα πρέπει λοιπόν να εξεταστούν οι σχετικές συνέπειες προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι θα μπορέσουν να χρηματοδοτηθούν νέα σχέδια (υπάρχουν ήδη 14 νέα σχέδια στο πλαίσιο του IDA II), χωρίς ωστόσο να διακοπούν οι απαραίτητοι πόροι για τα υφιστάμενα σχέδια.

2.12. Απαιτείται περαιτέρω εργασία για να βελτιωθεί η συνέργεια με τις άλλες κοινοτικές πρωτοβουλίες, ιδίως την «Έρευνα&Ανάπτυξη», τα «Διευρωπαϊκά τηλεπικοινωνιακά δίκτυα» (TEN) και τα «Λοιπά τομεακά δίκτυα» (ΛΤΔ), συμπεριλαμβανομένων των σχεδίων που αναλαμβάνονται από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Έχει παρατηρηθεί στο παρελθόν ότι οι διάφορες προσεγγίσεις ως προς τη χρηματοδότηση και τη σύναψη συμβάσεων αποτελούν εμπόδιο όσον αφορά τον τομέα της Ε&Α, αλλά το γεγονός αυτό δεν θα πρέπει να εμποδίσει την ανάπτυξη στενότερων δεσμών. Έχει ήδη πραγματοποιηθεί μια πρώτη σειρά συνεδριάσεων με τη ΓΔ «Κοινωνία της πληροφορίας» (με θέμα την Ε&Α για τις διοικήσεις και τις πρωτοβουλίες TEN-Telecom και e-Europe). Τα μέτρα συντονισμού θα πρέπει να περιλαμβάνονται στις τακτικές εκθέσεις και όχι απλώς να ελέγχονται στο πλαίσιο της διετούς αξιολόγησης του προγράμματος και θα πρέπει να καλύπτουν όλες τις συναφείς κοινοτικές δράσεις.

2.13. Ως προς τούτο, έχει επίσης συχνά παρατηρηθεί ότι συνεχίζονται οι εργασίες για τα δίκτυα άλλων θεσμικών οργάνων, κυρίως του Συμβουλίου και του Κοινοβουλίου. Ένας καλός συντονισμός είναι ιδιαίτερα επιθυμητός στον τομέα αυτό και, όπως και στην περίπτωση των «Λοιπών τομεακών δικτύων», απαιτεί αφενός ένα αποτελεσματικό έργο πειθούς και μάρκετινγκ εκ μέρους των υπεύθυνων του IDA - η μονάδα IDA και η Γενική Γραμματεία της Επιτροπής έχουν ήδη συνεργαστεί προς το σκοπό αυτό - και αφετέρου βούληση εκ μέρους των άλλων οργάνων να συμμετάσχουν ενεργώς στο πρόγραμμα IDA. Υπό τη σουηδική Προεδρία του Συμβουλίου, έχει καταβληθεί μια πρώτη σειρά εποικοδομητικών προσπαθειών προς το σκοπό αυτό.

2.14. Η Επιτροπή επιθυμεί να υπογραμμίσει στο σημείο αυτό ότι θα πρέπει να αποτελέσει θέμα αρχής για τις μελλοντικές αξιολογήσεις το να ενθαρρύνεται κάθε σχέδιο IDA να διενεργεί περιοδικούς απολογισμούς και έρευνες για την ικανοποίηση των χρηστών, των οποίων τα αποτελέσματα θα συλλέγονται σε μια περίληψη του προγράμματος.

3. ΕΙΔΙΚΑ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ

3.1. Συνιστάται να συντελεστεί περαιτέρω εργασία για να βελτιωθεί η επικοινωνία στους κόλπους της κοινότητας IDA, μέσω της παροχής στους σχετικούς τομείς οδηγών χρηστών για την εφαρμογή των αποφάσεων, που θα απευθύνονται στους υπεύθυνους λήψης αποφάσεων και στους διαχειριστές του προγράμματος και των σχεδίων, καθώς και μέσω της διάδοσης των βέλτιστων πρακτικών και της δικτύωσης των προσώπων.

3.2. Όσον αφορά το θέμα της θεώρησης των τομέων ως πελατών, θα πρέπει να καταβληθεί μεγαλύτερη προσπάθεια για την κατανόηση των κοινών απαιτήσεων των ΣΚΕ και για την τακτική αναθεώρηση του καταλόγου υπηρεσιών IDA, που καταρτίζεται στο πλαίσιο των ΟΔΜ. Ιδιαίτερα, ο ρόλος και η φύση των γενικών σχεδίων εφαρμογής για το υπόλοιπο πρόγραμμα θα πρέπει να εξεταστούν υπό το πρίσμα της κτηθείσας πείρας και της ανάδρασης μετά τη δημοσίευση της πρώτης σειράς. Ο εντοπισμός και η καθιέρωση «δικτύων προσώπων» και η διευκρίνιση των υποχρεώσεων ευθύς εξαρχής αποτελούν κρίσιμους παράγοντες για την επιτυχία των σχεδίων IDA.

3.3. Στο πλαίσιο της κατάρτισης του πενταετούς προγράμματος εργασίας ΟΔΜ σύμφωνα με την απόφαση περί διαλειτουργικότητας, συνιστάται να εξετάζονται αναλυτικά οι στόχοι των ΟΔΜ και οι δράσεις που αναλαμβάνονται για την επίτευξή τους. Ως προς τούτο, είναι σκόπιμο να εξεταστεί ο ορισμός των «κοινών κανόνων και διαδικασιών για την εξασφάλιση της τεχνικής και διοικητικής διαλειτουργικότητας», όπως αναφέρεται στην απόφαση.

3.4. Θα πρέπει να τηρείται ένα συνεχώς ενημερωμένο μητρώο (μήτρα) των παραγωγικών αποτελεσμάτων των ΟΔΜ και των σχεδίων που τα χρησιμοποιούν, στο οποίο θα συμπεριλαμβάνονται τα στοιχεία επαφής για τους διαχειριστές του IDA και των τομεακών σχεδίων. Έπειτα από την επιτυχία του TESTA στον τομέα των τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών, θα πρέπει να συντονιστεί και να ενισχυθεί ο σημαντικός τομέας των εφαρμογών ομαδικής εργασίας, λαμβάνοντας ιδιαίτερα υπόψη την παράδοση στους τομεακούς πελάτες. Η διάδοση των βέλτιστων πρακτικών είναι πιθανό να φανεί χρήσιμη για το σκοπό αυτό.

3.5. Οι αξιολογητές συνιστούν την ενεργό παρακολούθηση των ΣΚΕ και των ΟΔΜ του προγράμματος IDA, μέσω του διορισμού ενός «αφανούς διαχειριστή», ο οποίος θα παρακολουθεί τις εξελίξεις σε υψηλό αλλά ταυτόχρονα τεχνικό επίπεδο και ο οποίος θα λειτουργεί ως κύριος υπεύθυνος επαφής μεταξύ της υπηρεσίας διαχείρισης του προγράμματος IDA και του σχεδίου, ούτως ώστε οι προσφορές ΟΔΜ του IDA να μπορούν να σχεδιάζονται σε συνάφεια με τις πρακτικές τομεακές ανάγκες και να προωθούνται αποτελεσματικά. Ένα τέτοιο μέτρο θα ενίσχυε και θα επέκτεινε το ρόλο του ήδη υφιστάμενου «συνδεδεμένου διαχειριστή». Απαιτούνται σημαντικές προσπάθειες προκειμένου τα ΛΤΔ να συμμετάσχουν ενεργώς στο πρόγραμμα IDA. Ο κατάλογος των ΛΤΔ και το δίκτυο επαφής θα πρέπει να χρησιμοποιούνται και να συντηρούνται.

3.6. Στο πλαίσιο του IDA II, συνιστάται επιπλέον να παρακολουθείται και να αξιολογείται κάθε υπό εξέλιξη σχέδιο που έχει χρηματοδοτηθεί προηγουμένως και να υποβάλλεται σχετική έκθεση, εκτός και εάν σαφώς δεν υπάγεται στο πεδίο εφαρμογής του προγράμματος. Το IDA II μπορεί να ασκήσει περιορισμένη μόνο επιρροή στις δράσεις που ξεκίνησαν πριν από τη δρομολόγησή του. Είναι ωστόσο δυνατόν να αξιολογηθούν σε σχέση με τους στόχους και τις προτεραιότητες του προγράμματος που καθορίστηκαν μεταγενέστερα, αναγνωρίζοντας όμως ταυτόχρονα ότι ορισμένες από τις δράσεις αυτές ενδέχεται να μην ανταποκρίνονται σε βαθμό ίσο με εκείνον που αναμένεται από τις δράσεις IDA II.

3.7. Όσον αφορά την παρακολούθηση και την υποβολή εκθέσεων, συνιστάται:

- να συντάσσεται περιοδική έκθεση για όλα τα σχέδια, σε συγχρονισμό με το ετήσιο πρόγραμμα εργασίας και τις ετήσιες προϋπολογιστικές δραστηριότητες (με εστίαση στις δαπάνες και στα επιτεύγματα). Σημειωτέον ότι η σύνταξη ετήσιας έκθεσης για το πρόγραμμα αποτελεί εξάλλου υποχρέωση σύμφωνα με την απόφαση περί προσανατολισμών. Θα μπορούσε να δημιουργηθεί ένα γραφείο υποστήριξης του προγράμματος για να διευκολυνθούν οι εργασίες αυτές, το οποίο θα προσέφερε πρακτική υποστήριξη στο συνδεδεμένο διαχειριστή του IDA (ή «αφανή διαχειριστή») και στο διαχειριστή τομεακού σχεδίου.

- να συντάσσεται ετήσια έκθεση σχετικά με την αφομοίωση των παραγωγικών αποτελεσμάτων των οριζόντιων δράσεων και μέτρων από όλα τα τομεακά σχέδια (καλύπτοντας τόσο το IDA όσο και τα λοιπά τομεακά δίκτυα).

Συνιστάται να εξεταστεί το ενδεχόμενο της παρουσίασης των δαπανών και των αναλήψεων υποχρεώσεων ανά σχέδιο στις ετήσιες εκθέσεις και διετείς αξιολογήσεις του IDA II, που απαιτούνται από τις αποφάσεις, προκειμένου να διευκολυνθεί η σύγκριση μεταξύ των επιτευχθέντων αποτελεσμάτων και των ποσών που χρησιμοποιήθηκαν για την επίτευξή τους. Η πρακτική αυτή θα ήταν πιο σύμφωνη με τις λογιστικές αρχές του ιδιωτικού τομέα.

3.8. Θα πρέπει να επιδιωχθούν πιο σθεναρά ο εντοπισμός μετρήσιμων στόχων και η επακόλουθη χρήση των σχεδίων ως οργάνων μέτρησης, πράγμα που εφαρμόζεται ήδη για ορισμένα γενικά σχέδια εφαρμογής και ορισμένες εργασίες ανάλυσης κόστους-οφέλους (βλ. σχέδια TESS, EUDRA και EUPHIN). Πρόκειται για έναν τομέα στον οποίο η υπεύθυνη για τη διαχείριση του προγράμματος IDA υπηρεσία της Επιτροπής θα πρέπει να συνεχίσει να παρέχει ενεργό συνδρομή. Είναι θεμελιώδες να εντοπιστεί και να αξιοποιηθεί η εμπορική σημασία των τεχνικών εξελίξεων.

3.9. Η υπεύθυνη για τη διαχείριση του προγράμματος IDA υπηρεσία της Επιτροπής θα πρέπει να εξετάσει το ενδεχόμενο της θεσμοθέτησης της διαδικασίας ανταγωνισμού των τομέων για τη χορήγηση χρηματοδότησης IDA. Η εν λόγω υπηρεσία θα μπορούσε να προβεί σε εσωτερική πρόσκληση υποβολής προτάσεων και κάθε τομέας θα υπέβαλε την πρότασή του, εξηγώντας το στόχο που επιδιώκει και τον τρόπο με τον οποίο προτίθεται να χρησιμοποιήσει τις υπηρεσίες και τα εργαλεία των ΟΔΜ για την επίτευξή του. Στα κριτήρια αξιολόγησης θα μπορούσε να γίνεται ειδική αναφορά στους στόχους και στις προτεραιότητες του προγράμματος, συμπεριλαμβάνοντας για παράδειγμα τη δημιουργία οφελών για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις.

3.10. Γενικά, η μεταβίβαση κονδυλίων του προϋπολογισμού στην τομεακή Γενική Διεύθυνση επιτρέπει την προσέγγιση μεταξύ της διαχείρισης των συμβάσεων και της τεχνικής διαχείρισης των σχεδίων, πράγμα που είναι ωφέλιμο, και επιτρέπει στην υπεύθυνη για τη διαχείριση του προγράμματος IDA υπηρεσία της Επιτροπής να εστιάσει τους πόρους της στις εργασίες συντονισμού, όπως η κατανόηση των τομεακών αναγκών, η καλύτερη κατανόηση των αναγκών και των απόψεων των διοικήσεων των κρατών μελών (καθώς και των πολιτών και των επιχειρήσεων), και ο σχεδιασμός και η εφαρμογή των δράσεων που θα συμβάλλουν στην προώθηση της διαλειτουργικότητας και στη διάδοση των ορθών πρακτικών. Η εν λόγω υπηρεσία πρέπει όμως να φροντίσει να μη λειτουργεί σε λαμπρή απομόνωση και συνιστάται ιδίως:

- να παρακολουθεί ενεργώς τα ΣΚΕ και τις ΟΔΜ του IDA

- να παρακολουθεί ενεργώς τις εξελίξεις σε κάθε χώρα

- να διοργανώνει συνεδριάσεις υπο-ομάδων της TAC στα κράτη μέλη όσο το δυνατό συχνότερα

- να εξετάσει το ενδεχόμενο της διοργάνωσης μιας συνεδρίασης/διάσκεψης ανασκόπησης του προγράμματος IDA II.

4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

4.1. Η Επιτροπή κρίνει ότι τα αποτελέσματα της αξιολόγησης αποτελούν μια χρήσιμη εκτίμηση του προγράμματος IDA II στο σύνολό του καθώς και των σχεδίων και δράσεων που αναλήφθηκαν στο πλαίσιο αυτού. Τα αποτελέσματα αυτά βασίζονται στα συμπεράσματα και στις συστάσεις της τελικής έκθεσης αξιολόγησης και χρησιμεύουν ως βάση για μελλοντικές αξιολογήσεις.

4.2. Παράλληλα με την αξιολόγηση και αμέσως μετά, έχουν ήδη ληφθεί διάφορα μέτρα: καταρτίστηκαν ένας κατάλογος των υπηρεσιών γενικής χρήσης του IDA και ένας οδηγός χρηστών, δημοσιεύθηκε μια πρόσκληση για συνεισφορές στην ομάδα εργασίας του IDA και, στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας eEurope, αναπτύσσεται μια πύλη πρόσβασης για τις διοικήσεις της ΕΕ και διεξάγεται μια δράση συγκριτικής αξιολόγησης στον τομέα της ηλεκτρονικής παροχής δημόσιων υπηρεσιών με διασυνοριακές πτυχές.

4.3. Όσον αφορά τη σύσταση για την παρακολούθηση των ΣΚΕ του IDA και των ΛΤΔ (βλ. σημείο 3.5), υιοθετήθηκε η εξής διττή προσέγγιση:

- η συμμετοχή στις προπαρασκευαστικές εργασίες των γενικών σχεδίων εφαρμογής επέτρεψε να κατανοηθούν καλύτερα οι τομεακές ανάγκες.

- η διάδοση του καταλόγου των υπηρεσιών γενικής χρήσης του IDA έχει ως συνέπεια την καλύτερη χρήση των διαθέσιμων υπηρεσιών του IDA από τους τομείς.

Παράλληλα, αναπτύσσεται ένα πρότυπο για τα ΣΚΕ και τις ΟΔΜ που πρέπει να αποτελούν αντικείμενο εκθέσεων, το οποίο θα επισυναφθεί στην αναθεώρηση του προγράμματος εργασίας 2001. Η σύνταξη των εκθέσεων αυτών διευκολύνει τη χορήγηση συμπληρωματικής χρηματοδότησης στα σχέδια και χρησιμεύει ως βάση για την επόμενη αξιολόγηση. Επιπλέον, έχει ξεκινήσει ο συντονισμός με το Συμβούλιο, καθώς και με τα άλλα κοινοτικά προγράμματα, ιδίως με την Ε&Α και την πρωτοβουλία TEN Telecom.

4.4. Με βάση την αξιολόγηση και την πείρα που αποκτήθηκε κατά το πρώτο ενάμιση έτος λειτουργίας του προγράμματος IDA II, και στο πλαίσιο που παρέχεται από την πρωτοβουλία eEurope, η Επιτροπή κατάρτισε τροποποιήσεις των αποφάσεων αριθ. 1719/1999/ΕΚ και 1720/1999/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου.