EL Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης C 44/123

Γνωμοδότηση του ειδικευμένου τμήματος «Εξωτερικές σχέσεις» με θέμα «Μηχανισμός Αναπτυξιακής Συνεργασίας (ΜΑΣ) της Ευρωπαϊκής Ένωσης: ο ρόλος της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων»

2011/C 44/20

Εισηγητής: ο κ. Guiseppe IULIANO

Κατά την ολομέλεια της 16ης Ιουλίου 2009 ΚΑΙ σύμφωνα με το άρθρο 29, παράγραφος 2, του Εσωτερικού Κανονισμού της, η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποφάσισε να καταρτίσει γνωμοδότηση πρωτοβουλίας με θέμα:

Μηχανισμός Αναπτυξιακής Συνεργασίας (ΜΑΣ) της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το ειδικευμένο τμήμα, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της επιτροπής, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 17 Ιουνίου 2010.

Κατά την 464η σύνοδο ολομέλειάς της, της 14ης και 15ης Ιουλίου 2010 (συνεδρίαση της 15ης Ιουλίου 2010), η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε με 123 ψήφους υπέρ, καμία ψήφο κατά και χωρίς αποχές την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Συμπεράσματα και συστάσεις

Η αξιοπρεπής εργασία στις πολιτικές συνεργασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η ενίσχυση της υποστήριξης των κοινωνικών εταίρων

1.1 Η ΕΟΚΕ αξιολογεί εν γένει θετικά το νέο μέσο ΜΑΣ, η σημασία του οποίου είναι αδιαμφισβήτητη για την υποστήριξη της πολιτικής της ΕΕ σχετικά με την παγκόσμια αναπτυξιακή συνεργασία. Στηριζόμενη στη θέση αυτή, η ΕΟΚΕ συνιστά τη θεσμική ενίσχυση των πολιτικών συνεργασίας στο πλαίσιο της νέας Συνθήκης της Λισσαβώνας, υποστηρίζοντας τον κεντρικό ρόλο και την πρωταρχική ευθύνη της Επιτροπής για τον προγραμματισμό των πολιτικών/στρατηγικών αναπτυξιακής συνεργασίας και, επιβεβαιώνοντας παράλληλα την υποστήριξή της προς τον ρόλο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου με την ενίσχυση της διαδικασίας δημοκρατικού ελέγχου και ελέγχου του προϋπολογισμού (democratic scrutiny and budgetary control).

1.2 Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι είναι απαραίτητη η παροχή ολοένα και περισσότερων κινήτρων για την πρακτική εφαρμογή των στόχων που απορρέουν από την έννοια της αξιοπρεπούς εργασίας (decent work). Η ΕΟΚΕ ζητά, συνεπώς, από τα όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και, κυρίως, από την Επιτροπή και το Συμβούλιο, να υποστηρίξουν πραγματικά την εφαρμογή της αξιοπρεπούς εργασίας στις πολιτικές αναπτυξιακής συνεργασίας και, ειδικότερα, να εντάξουν την αξιοπρεπή εργασία στο σχέδιο δράσης για την επίτευξη των Αναπτυξιακών Στόχων της Χιλιετίας.

1.3 Οι κοινωνικοί εταίροι (οργανώσεις εργαζομένων και εργοδοτών), ως πρωταγωνιστές του κοινωνικού διαλόγου και ως συστατικό στοιχείο της αξιοπρεπούς εργασίας, πρέπει να θεωρούνται ως θεμελιώδεις φορείς και βασικοί συνομιλητές της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε αυτό το πλαίσιο. Οι κοινωνικοί εταίροι απαιτείται να ενταχθούν πλήρως στον πολιτικό διάλογο και να λάβουν άμεση υποστήριξη.

1.4 Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει τη σημασία που έχει ο ιδιωτικός τομέας για την ανάπτυξη. Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ επισημαίνει την έννοια της εταιρικής κοινωνικής ευθύνης των επιχειρήσεων, η οποία –βασιζόμενη στον σεβασμό των θεμελιωδών προτύπων στον τομέα της εργασίας και της προστασίας του περιβάλλοντος– καθιστά πιο διαφανείς τις δεσμεύσεις που αναλαμβάνονται σχετικά με τις κοινωνικές και τις περιβαλλοντικές πτυχές για μια πιο δίκαιη ανάπτυξη των χωρών στις οποίες δραστηριοποιούνται αυτές οι επιχειρήσεις.

1.5 Η ΕΟΚΕ συνιστά έναν προγραμματισμό περισσότερο εστιασμένο στη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων ακόμη και στις διαδικασίες σύναψης συμβάσεων υπηρεσιών για θέματα που αφορούν την προάσπιση οικονομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων.

Ο ρόλος και η εκπροσώπηση της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων στον μηχανισμό συνεργασίας (ΜΑΣ)

1.6 Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει γενικώς τον καίριο ρόλο των οργανώσεων της οργανωμένης κοινωνίας των πολιτών για την προώθηση της δημοκρατικής ανάπτυξης των λαών και των κρατών που λαμβάνουν βοήθεια, με πλήρη αυτονομία και ανεξαρτησία από τους πολιτικούς προσανατολισμούς των κυβερνήσεων. Προς τον σκοπό αυτόν, η ΕΟΚΕ ζητά την αύξηση των πόρων που προορίζονται για την υποστήριξη της κοινωνίας των πολιτών και των κοινωνικών εταίρων με θεματικά προγράμματα του ΜΑΣ και, παράλληλα, προσβλέπει στην ενίσχυση της συμπληρωματικότητας αυτών των τελευταίων με τα γεωγραφικά προγράμματα του ίδιου μηχανισμού, ιδίως όσον αφορά τη στήριξη του προϋπολογισμού.

1.7 Τα ίδια τα μέσα του ΜΑΣ για την υποστήριξη της κοινωνίας των πολιτών πρέπει να ενισχυθούν προκειμένου να μπορέσει αυτή η τελευταία να ασκήσει τον ρόλο της σε όλα τα επίπεδα: κατά τη διαμόρφωση και την παρακολούθηση των πολιτικών προτεραιοτήτων, καθώς και κατά την εφαρμογή αναπτυξιακών πρωτοβουλιών. Η ΕΟΚΕ συνιστά, συνεπώς, την αξιολόγηση και την εκπόνηση μεθόδων διαβούλευσης και λειτουργίας των προγραμμάτων της Επιτροπής οι οποίες να συνάδουν με τα χαρακτηριστικά και τις ανάγκες των ενεχόμενων φορέων (Actor Based Approach).

1.8 Εν προκειμένω, η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι απαιτείται να αναγνωρισθεί η διεθνής διάσταση της κοινωνίας των πολιτών, τόσο σε πολιτικό όσο και σε επιχειρησιακό επίπεδο. Ύψιστη έκφραση αυτής της διάστασης αποτελούν οι οργανώσεις που διαθέτουν μια βάση από εγγεγραμμένα μέλη τόσο στον Βορρά όσο και στον Νότο του πλανήτη, όπως για παράδειγμα οι κοινωνικοί εταίροι, το συνεταιριστικό κίνημα κ.λπ. Οι εν λόγω οργανώσεις, οι οποίες εκπροσωπούν παγκόσμιους φορείς, θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να συμμετέχουν, επίσημα και σε μόνιμη βάση, στις διαδικασίες διαβούλευσης για τον προγραμματισμό των πολιτικών προτεραιοτήτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα της συνεργασίας. Υπό αυτό το πρίσμα, η ΕΟΚΕ θα μπορούσε να είναι το όργανο το οποίο θα αναλάβει να διευκολύνει τη συμμετοχή των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών στη διαδικασία λήψης αποφάσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης για ζητήματα αναπτυξιακής συνεργασίας.

1.9 Η ΕΟΚΕ τονίζει εκ νέου τη σημασία που έχει η ενίσχυση των φορέων της κοινωνίας των πολιτών στις τρίτες χώρες, μεταξύ άλλων μέσω και της άμεσης υποστήριξης περιφερειακών δικτύων της κοινωνίας των πολιτών στον Νότο. Για τον σκοπό αυτόν, η ΕΟΚΕ προτείνει να προβλεφθούν πόροι με σκοπό να υποστηριχθεί η δραστηριότητα συντονισμού και ανάπτυξης ικανοτήτων των δικτύων του Νότου, παράλληλα με τους πόρους που διατίθενται ήδη για τα δίκτυα του Βορρά στον στόχο 3 του προγράμματος «Μη κρατικοί φορείς» του ΜΑΣ, προκειμένου να επιτευχθεί η συνεκτικότητα πολιτικών και δράσεων σε παγκόσμιο επίπεδο.

Ενίσχυση της αποτελεσματικότητας του ΜΑΣ

1.10 Η ΕΟΚΕ επικροτεί τις παρατηρήσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και συνιστά την υποστήριξη των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών με προγράμματα μεγαλύτερης διάρκειας –τις αποκαλούμενες «συμφωνίες πλαίσιο»– τα οποία θα στρέφονται περισσότερο σε στρατηγικούς στόχους.

1.11 Η ΕΟΚΕ επισημαίνει επίσης τη δυνατότητα διεύρυνσης των κριτηρίων για τη χρήση των κλιμακωτών επιχορηγήσεων (sub-granting), με σκοπό την ενίσχυση και τη συμπλήρωση προγραμμάτων που βασίζονται σε συμφωνίες πλαίσιο, καθώς και τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας κατά τη διαχείριση των διαθέσιμων πόρων.

1.12 Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την ανάγκη ενίσχυσης της βιωσιμότητας των αναπτυξιακών προγραμμάτων και συνιστά: — την ενσωμάτωση της δημιουργίας/ανάπτυξης οργανωτικών ικανοτήτων ως εγκάρσιας συνιστώσας σε όλα τα αναπτυξιακά προγράμματα για τις οργανώσεις του Νότου, — τη δυνατότητα υποστήριξης προκαταρκτικών μελετών σκοπιμότητας των προγραμμάτων.

1.13 Η ΕΟΚΕ θεωρεί αναγκαία την ενίσχυση των φάσεων της επιλογής, της παρακολούθησης και της αξιολόγησης των δράσεων συνεργασίας, προκειμένου να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητά τους, και επισημαίνει ειδικότερα τα εξής: — την ανάγκη καθιέρωσης αμεσότερης σχέσης και στρατηγικού διαλόγου μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των αιτούντων οργανισμών, τόσο σε κεντρικό όσο και σε περιφερειακό επίπεδο, — την ανάγκη παροχής κινήτρων (από στρατηγική και χρηματοδοτική άποψη) για μεγαλύτερη άμεση συμμετοχή των υπευθύνων των προγραμμάτων της Επιτροπής στην εφαρμογή των δράσεων τόσο σε κεντρικό όσο και σε περιφερειακό επίπεδο, — την ανάγκη ορισμού ενός αρμοδίου προσώπου στις αντιπροσωπείες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υπεύθυνου για τις σχέσεις με την κοινωνία των πολιτών.

2. Μηχανισμοί και προγράμματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την εξωτερική βοήθεια

2.1 Στο πλαίσιο των δημοσιονομικών προοπτικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την περίοδο 2007-2013, δρομολογήθηκε μια μακρά διαδικασία αναδιοργάνωσης των χρηματοδοτικών προγραμμάτων εξωτερικής βοήθειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το νέο πλαίσιο περιλαμβάνει, συνεπώς, γεωγραφικούς μηχανισμούς –όπως ο ΜΠΒ (Μηχανισμός Προενταξιακής Βοήθειας, που απευθύνεται σε υποψήφιες και εν δυνάμει υποψήφιες προς ένταξη χώρες), το ΕΜΓΕΣ (Μέσο Γειτονίας για τις χώρες του Καύκασου, της Κεντρικής Ευρώπης και της Μεσογείου), ο ΜΑΣ (Μηχανισμός Αναπτυξιακής Συνεργασίας) και το ΜΣΒΧ (Μέσο Συνεργασίας με τις βιομηχανικές χώρες)– καθώς και θεματικά μέσα – όπως το ΕΜΔΔΑ (Ευρωπαϊκό Μέσο για τη Δημοκρατία και τα Δικαιώματα του Ανθρώπου) (1), ο ΜΣ (Μηχανισμός Σταθερότητας) και το INSC (Μέσο για τη συνεργασία στον τομέα της πυρηνικής ασφάλειας, με σκοπό τη βελτίωση της ασφάλειας των πυρηνικών αντιδραστήρων σε παγκόσμιο επίπεδο). Για την εφαρμογή των θεματικών μέσων δεν απαιτείται η συναίνεση των αρχών των τρίτων χωρών.

2.2 Στο πλαίσιο αυτού του διαχωρισμού, ο ΜΑΣ είναι ο ειδικός μηχανισμός για την αναπτυξιακή συνεργασία (2). Ο μηχανισμός αυτός χωρίζεται με τη σειρά του σε γεωγραφικά και θεματικά προγράμματα (3), των οποίων οι πόροι παρέχονται με διάφορες μεθόδους, όπως, για παράδειγμα, με τη στήριξη του προϋπολογισμού, τις επιχορηγήσεις, τις συμβάσεις και την υποστήριξη των διεθνών οργανώσεων.

2.3 Είναι σημαντικό να επισημανθεί ότι οι κατηγορίες των φορέων που είναι δυνητικοί δικαιούχοι των πόρων του ΜΑΣ διευρύνθηκαν σημαντικά, κυρίως όσον αφορά τις επιχορηγήσεις. Παρατηρήθηκε μια μετάβαση από την κλασική αντίληψη, η οποία θεωρούσε τις αναπτυξιακές ΜΚΟ ως βασικούς φορείς της κοινωνίας των πολιτών στην αναπτυξιακή συνεργασία, σε μια πιο σύνθετη αντίληψη που αντιμετωπίζει επιτέλους τους κοινωνικούς εταίρους, ιδίως τα συνδικάτα, ως τους νέους επιλέξιμους φορείς για την ανάληψη δράσης στο πλαίσιο αυτού του μηχανισμού (4).

2.4 Η ΕΟΚΕ ανέλαβε την πρωτοβουλία υποβολής της παρούσας γνωμοδότησης επ’ ευκαιρία της τρέχουσας διαδικασίας ενδιάμεσης αναθεώρησης (mid-term review) του ΜΑΣ, καθώς και της τρέχουσας διαδικασίας του Διαρθρωμένου Διαλόγου (5), με στόχο τη διατύπωση συστάσεων για την υποστήριξη του πρωταρχικού ρόλου των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών στη συνεργασία (6), αναδεικνύοντας ειδικότερα τη συμβολή των κοινωνικών εταίρων στην ανάπτυξη.

3. Γενικές παρατηρήσεις

3.1 Κρίνεται σκόπιμο να αναφερθούν οι πρόσφατες εξελίξεις σχετικά με το γενικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και την αναπτυξιακή συνεργασία που προβλέπονται από τη Συνθήκη της Λισσαβώνας, η οποία τέθηκε σε ισχύ την 1η Δεκεμβρίου 2009. Στοιχεία καινοτομίας της Συνθήκης από θεσμική άποψη είναι ο διορισμός της Ύπατης Εκπροσώπου για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η σύσταση της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης (ΕΥΕΔ) (7), η οποία λειτουργεί υπό τις εντολές της. Οι αντιπροσωπείες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι οποίες είναι πραγματικές διπλωματικές αντιπροσωπείες, εμπίπτουν και αυτές στην αρμοδιότητα της Ύπατης Εκπροσώπου και θα ενταχθούν στην ΕΥΕΔ. Μολονότι η Συνθήκη αναθέτει την αρμοδιότητα για τις πολιτικές αναπτυξιακής συνεργασίας στον Επίτροπο που είναι αρμόδιος για την ανάπτυξη, ωστόσο η Ύπατη Εκπρόσωπος είναι επιφορτισμένη να διασφαλίζει τη συνεκτικότητα και τον συντονισμό των εξωτερικών δράσεων της Ένωσης. Σύμφωνα με την πρόσφατη πρόταση της Ύπατης Εκπροσώπου (8), η εκπόνηση των προγραμματικών εγγράφων για τους σημαντικότερους μηχανισμούς συνεργασίας (είτε θεματικούς είτε γεωγραφικούς) θα αποτελεί ευθύνη της ΕΥΕΔ (υπό την επίβλεψη του αρμόδιου για την ανάπτυξη Επιτρόπου). Από αυτή την άποψη, θα μπορούσε να τεθεί σε κίνδυνο η ανεξαρτησία των πολιτικών ανάπτυξης, οι οποίες θα μπορούσαν ενδεχομένως να επηρεασθούν και να εξαρτηθούν από τους στόχους της εξωτερικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών μελών. Συνεπώς, η ΕΟΚΕ τονίζει εκ νέου τον καθοριστικό ρόλο και την πρωταρχική ευθύνη της Επιτροπής για τον προγραμματισμό των πολιτικών/στρατηγικών αναπτυξιακής συνεργασίας, επιβεβαιώνοντας παράλληλα την υποστήριξή της προς τον ρόλο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου με την ενίσχυση της διαδικασίας δημοκρατικού ελέγχου και ελέγχου του προϋπολογισμού (democratic scrutiny and budgetary control).

3.2 Η ΕΟΚΕ αξιολογεί εν γένει θετικά το νέο μέσο ΜΑΣ, η σημασία του οποίου είναι αδιαμφισβήτητη για την υποστήριξη της πολιτικής της ΕΕ σχετικά με την παγκόσμια αναπτυξιακή συνεργασία. Τάσσεται επίσης υπέρ της ενοποίησης των διαφόρων υφισταμένων προγραμμάτων σε έναν ενιαίο κανονισμό, τον κανονισμό για τον ΜΑΣ, ο οποίος επιτρέπει μεγαλύτερη διαφάνεια κατά τον προγραμματισμό και τη διαχείριση των πόρων. Η ΕΟΚΕ διαπιστώνει επιπλέον τη συνεχώς μεγαλύτερη αύξηση των χρηματοδοτικών πόρων που διατίθενται σε αυτόν τον τομέα, πράγμα που καθιστά την Ευρωπαϊκή Ένωση έναν από τους σημαντικότερους χρηματοδότες παγκοσμίως στον τομέα της αναπτυξιακής συνεργασίας. Η ΕΟΚΕ επιδοκιμάζει εξάλλου τη συμπερίληψη των κοινωνικών εταίρων μεταξύ των επιλέξιμων νέων εταίρων για τον ΜΑΣ. Τέλος, η ΕΟΚΕ διαπιστώνει την έντονη συνάφεια των θεμάτων που καλύπτονται από τον εν λόγω μηχανισμό με τις στρατηγικές προτεραιότητες του δικού της ειδικευμένου τμήματος «Εξωτερικές σχέσεις» (9).

3.3 Η ΕΟΚΕ επιθυμεί, ωστόσο, να επισημάνει ορισμένες απαιτήσεις γενικού χαρακτήρα που αφορούν την πρακτική εφαρμογή των στόχων του ΜΑΣ και τον ρόλο που διαδραματίζουν η οργανωμένη κοινωνία των πολιτών και οι κοινωνικοί εταίροι στην αναπτυξιακή συνεργασία.

3.4 Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει την ανάγκη ολοένα και μεγαλύτερης προώθησης της πρακτικής εφαρμογής των στόχων που απορρέουν από την έννοια της αξιοπρεπούς εργασίας (decent work). Σε διεθνές επίπεδο η αξιοπρεπής εργασία εντάχθηκε ρητά στους αναπτυξιακούς στόχους της Χιλιετίας (ΑΣΧ) που τέθηκαν από τα Ηνωμένα Έθνη για την καταπολέμηση της φτώχειας και, επομένως, ως μέσο αναπτυξιακής συνεργασίας. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η αξιοπρεπής εργασία ενσωματώθηκε επισήμως στις πολιτικές ανάπτυξης του 2006 (10) και συμπεριλήφθηκε στους στόχους του ΜΑΣ. Παρατηρούνται, ωστόσο, ακόμη δυσκολίες στο πλαίσιο του προγραμματισμού/της διαπραγμάτευσης της συνεργασίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των τρίτων χωρών, για την πρακτική εφαρμογή της αξιοπρεπούς εργασίας. Προκαλεί, συνεπώς, έκπληξη το γεγονός ότι η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στην πρόσφατη ανακοίνωσή της σχετικά με την «εαρινή δέσμη μέτρων για την ανάπτυξη» (11) του 2009, δεν κάνει καμία αναφορά στην αξιοπρεπή εργασία. Ως εκ τούτου, η ΕΟΚΕ καλεί την Επιτροπή, το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο να επαναφέρουν και να ενισχύσουν την ενσωμάτωση της αξιοπρεπούς εργασίας τόσο στις πολιτικές όσο και στην πρακτική της ανάπτυξης.

3.5 Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει ότι η ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι/της συλλογικής διαπραγμάτευσης και ο κοινωνικός διάλογος αποτελούν βασικές συνιστώσες της εφαρμογής των πολιτικών υπέρ της αξιοπρεπούς εργασίας μέσω των κοινωνικών εταίρων. Όπως υπενθυμίζει η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή «η ΕΕ πιστεύει ότι ο σεβασμός των κοινωνικών δικαιωμάτων και των κανόνων εργασίας οδηγεί σε σταθερή και δίκαιη κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη» και, κατά συνέπεια, «βασικοί φορείς είναι οι κοινωνικοί εταίροι (επιχειρήσεις, συνδικαλιστικές οργανώσεις) … Οι συνδικαλιστικές οργανώσεις είναι συχνά οι μεγαλύτερες οργανώσεις μαζικής συμμετοχής στις χώρες εταίρους και αποτελούν τους φύλακες των διεθνών κανόνων εργασίας» (12). Επίσης, το ίδιο το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης επαναφέρει το 2005 σε αυτήν την έννοια στη δήλωση σχετικά με την ευρωπαϊκή κοινή αντίληψη για την ανάπτυξη: «οι οικονομικοί και κοινωνικοί εταίροι, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται οι συνδικαλιστικές οργανώσεις, διαδραματίζουν ζωτικό ρόλο στην προώθηση της δημοκρατίας, της κοινωνικής δικαιοσύνης και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων» (13). Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει, συνεπώς, ότι οι κοινωνικοί εταίροι θα πρέπει να θεωρούνται ως θεμελιώδεις φορείς και βασικοί συνομιλητές της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε αυτό το πλαίσιο. Οι κοινωνικοί εταίροι απαιτείται να ενταχθούν πλήρως στον πολιτικό διάλογο και να λάβουν άμεση υποστήριξη.

3.6 Η ΕΟΚΕ τονίζει τη σημασία του ρόλου που διαδραματίζει στη δυναμική της ανάπτυξης, ο ιδιωτικός τομέας –ο οποίος εμπνέεται από τις αρχές της επιχειρηματικής ελευθερίας– προκειμένου να διευκολύνει τη δέουσα ενσωμάτωση των τρίτων χωρών στην παγκόσμια οικονομία. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η εταιρική κοινωνική ευθύνη (ΕΚΕ) μπορεί να ενισχύσει ακόμη περισσότερο την υπευθυνότητα του ιδιωτικού τομέα για μια πιο δίκαιη ανάπτυξη των χωρών στις οποίες δραστηριοποιούνται οι επιχειρήσεις του εν λόγω τομέα. Βασιζόμενη στον σεβασμό των θεμελιωδών προτύπων εργασίας και εντασσόμενη στο πλαίσιο των παγκόσμιων προτεραιοτήτων στον τομέα της προστασίας του περιβάλλοντος και της βιώσιμης παραγωγής, η ΕΚΕ ενισχύει τις κοινωνικές και περιβαλλοντικές πτυχές των δράσεων του ΜΑΣ.

3.7 Η ΕΟΚΕ συνιστά έναν προγραμματισμό περισσότερο εστιασμένο στη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων ακόμη και στις διαδικασίες σύναψης συμβάσεων υπηρεσιών για θέματα που αφορούν την προάσπιση οικονομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων. Πράγματι, η ΕΟΚΕ διαπιστώνει ότι οι συμβάσεις υπηρεσιών καλύπτουν συχνά ζητήματα όπως ο κοινωνικός διάλογος, τα δικαιώματα εργασίας και τα κοινωνικά δικαιώματα. Ωστόσο, τα σημερινά κριτήρια επιλογής (οργανωτικές και οικονομικές απαιτήσεις της αιτούσας οργάνωσης) συχνά παρακωλύουν τη δυνατότητα δίκαιης και ισορροπημένης συμμετοχής των κοινωνικών εταίρων, οι οποίοι θα πρέπει να αντιμετωπίζονται πραγματικά ως οι κυριότεροι φορείς σε αυτούς τους τομείς.

3.8 Η τάση της Ευρωπαϊκής Ένωσης να διαθέτει σημαντικό τμήμα των πόρων για την αναπτυξιακή συνεργασία μέσω της επονομαζόμενης στήριξης του προϋπολογισμού (budget support) (14) αρχίζει να παγιώνεται. Μολονότι η μέθοδος αυτή μπορεί να στηρίζεται σε μια θετική λογική, η οποία έχει ως στόχο να αποκτήσουν οι δικαιούχες χώρες περισσότερο πρωταγωνιστικό ρόλο και, παράλληλα, περισσότερη ευθύνη για τις αναπτυξιακές τους διαδικασίες, ενέχει ωστόσο τον κίνδυνο να περιορίσει τη θεμελιώδη συμβολή της κοινωνίας των πολιτών για την πραγματικά δημοκρατική ανάπτυξη των λαών και των κυβερνήσεων που λαμβάνουν βοήθεια (15). Η ενίσχυση της ανεξαρτησίας της κοινωνίας των πολιτών είναι εγγύηση βιώσιμης ανάπτυξης και, ως τέτοια, θα πρέπει να αποτελεί πρωταρχικό στόχο των πολιτικών αναπτυξιακής συνεργασίας. Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει, συνεπώς, την ανάγκη ενίσχυσης των πόρων που διατίθενται για τη στήριξη της κοινωνίας των πολιτών (θεματικά προγράμματα) (16) για να καταστεί δυνατή η επίτευξη ενός διπλού στόχου: ην πραγματική παρακολούθηση της στήριξης του προϋπολογισμού (17) και η εφαρμογή συμπληρωματικών δράσεων που δεν θα μπορούσαν να υλοποιηθούν διαφορετικά μέσω της αποκλειστικής συνεργασίας σε κυβερνητικό επίπεδο (18). Αυτό ισχύει και για τα γεωγραφικά προγράμματα (19), στα οποία η υποστήριξη της κοινωνίας των πολιτών θα πρέπει να συμπεριλαμβάνει την εφαρμογή κριτηρίων διαφάνειας, ορθού προγραμματισμού και προσδιορισμού συγκεκριμένων στόχων, με σεβασμό και μέριμνα για τη διαφύλαξη του δικαιώματος πρωτοβουλίας.

3.9 Στο πλαίσιο αυτό, ο ρόλος των κοινωνικών εταίρων είναι θεμελιώδης για θεματικά προγράμματα (πέραν του προγράμματος «Μη κρατικοί φορείς»), όπως τα εξής: «Επένδυση στο ανθρώπινο δυναμικό» (το οποίο καλύπτει ζητήματα που αφορούν την κοινωνική συνοχή, την ανθρώπινη και κοινωνική ανάπτυξη, την ισότητα των φύλων και την υγεία), «Μετανάστευση και άσυλο» (με σκοπό την καθιέρωση νόμιμων οδών για τη μετανάστευση των εργαζομένων), «Περιβάλλον και φυσικοί πόροι» (για την προώθηση δράσεων ελέγχου της περιβαλλοντικής βιωσιμότητας μέσω της κοινωνίας των πολιτών στις αναπτυσσόμενες χώρες) και «Επισιτιστική ασφάλεια». Ειδικότερα, το ζήτημα «Απασχόληση, κοινωνική συνοχή και αξιοπρεπής εργασία» (20) (που περιλαμβάνεται στο πρόγραμμα «Επένδυση στο ανθρώπινο δυναμικό») θα πρέπει να αντικατοπτρίζει περισσότερο τον ρόλο των κοινωνικών εταίρων και του κοινωνικού διαλόγου, όπως επίσης και η ανάπτυξη της μη εντατικής γεωργίας θα πρέπει να ενταχθεί ρητά στις προτεραιότητες του προγράμματος «επισιτιστική ασφάλεια» (21).

3.10 Έχοντας ως βάση τους ίδιους στόχους με τον ΜΑΣ, καθίσταται προφανής η ανάγκη εκπόνησης συνολικών στρατηγικών για την εφαρμογή της αναπτυξιακής συνεργασίας. Αυτό ισχύει και για τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, κυρίως όταν έχουν διεθνή διάσταση. Ύψιστη έκφραση αυτής της διάστασης αποτελούν οι οργανώσεις που διαθέτουν μια βάση από εγγεγραμμένα μέλη τόσο στον Βορρά όσο και στον Νότο του πλανήτη (όπως οι κοινωνικοί εταίροι, το συνεταιριστικό κίνημα κ.λπ. (22). Οι εν λόγω οργανώσεις εκπροσωπούν παγκόσμιους φορείς και, συνεπώς, θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να συμμετέχουν επίσημα στις διαδικασίες διαβούλευσης για τον προγραμματισμό των πολιτικών προτεραιοτήτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα της συνεργασίας με τις δικαιούχες κυβερνήσεις. Η ΕΟΚΕ υπενθυμίζει εν προκειμένω τους μηχανισμούς διαβούλευσης και λήψης αποφάσεων που ισχύουν σήμερα στον ΟΟΣΑ/στο Συμβούλιο της Ευρώπης (23).

3.11 Η ΕΟΚΕ τονίζει εκ νέου τη σημασία που έχει η ενίσχυση των φορέων της κοινωνίας των πολιτών στις τρίτες χώρες, μεταξύ άλλων μέσω και της άμεσης υποστήριξης περιφερειακών δικτύων της κοινωνίας των πολιτών στον Νότο. Για τον σκοπό αυτόν, η ΕΟΚΕ προτείνει να προβλεφθούν πόροι με σκοπό να υποστηριχθεί η δραστηριότητα συντονισμού και ανάπτυξης ικανοτήτων των δικτύων του Νότου (με στόχο να ενισχυθεί η αντιπροσωπευτική τους ικανότητα), παράλληλα με τους πόρους που διατίθενται ήδη για τα δίκτυα του Βορρά στον στόχο 3 του προγράμματος «Μη κρατικοί φορείς» του ΜΑΣ, προκειμένου να επιτευχθεί η συνεκτικότητα των πολιτικών και των δράσεων στον τομέα της αναπτυξιακής συνεργασίας παγκοσμίως.

3.12 Κρίνεται, συνεπώς, αναγκαίο να ενισχυθούν τα ίδια τα μέσα του ΜΑΣ για την υποστήριξη της κοινωνίας των πολιτών, προκειμένου να μπορέσει αυτή η τελευταία να ασκήσει τον ρόλο της σε όλα τα επίπεδα: κατά τη διαμόρφωση και την παρακολούθηση των πολιτικών προτεραιοτήτων, καθώς και κατά την εφαρμογή αναπτυξιακών πρωτοβουλιών. Η ΕΟΚΕ συνιστά, επομένως, την αξιολόγηση και την εκπόνηση μεθόδων διαβούλευσης και λειτουργίας των προγραμμάτων της Επιτροπής οι οποίες να συνάδουν με τα χαρακτηριστικά και τις ανάγκες των ενεχόμενων φορέων (Actor Based Approach). Καθίσταται προφανές αυτή τη στιγμή ότι υπάρχει μια πληθώρα φορέων στον τομέα της συνεργασίας σε διεθνές επίπεδο, οι οποίοι χαρακτηρίζονται από τα δικά τους πεδία δράσης, τους δικούς τους στόχους, τις δικές τους στρατηγικές και τα δικά τους οργανωτικά και επιχειρησιακά συστήματα.

4. Ειδικές παρατηρήσεις

4.1 Ακόμη και το Ελεγκτικό Συνέδριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στην πρόσφατη έκθεσή του (24) σχετικά με τη συμμετοχή των μη κρατικών φορέων, τονίζει ότι απαιτείται να προβλεφθεί η χρηματοδότηση προγραμμάτων μεγαλύτερης διάρκειας –των αποκαλούμενων «συμφωνιών πλαίσιο»– τα οποία θα στρέφονται περισσότερο σε στρατηγικούς στόχους για τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. Η ΕΟΚΕ συμμερίζεται και επικροτεί αυτήν την προσέγγιση.

4.2 Η ΕΟΚΕ επισημαίνει επίσης τη δυνατότητα διεύρυνσης των κριτηρίων για τη χρήση των κλιμακωτών επιχορηγήσεων (sub-granting), η οποία θα λειτουργούσε ενισχυτικά και συμπληρωματικά έναντι προγραμμάτων που στηρίζονται σε συμφωνίες πλαίσιο, με σκοπό την καλύτερη κάλυψη των βασικών οργανώσεων· συγχρόνως, θα παρείχε και στην ίδια την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ένα αποτελεσματικότερο σύστημα για τη διαχείριση των διαθέσιμων πόρων, αποφεύγοντας τον κατακερματισμό των πρωτοβουλιών.

4.3 Η ΕΟΚΕ υπογραμμίζει την ανάγκη ενίσχυσης της βιωσιμότητας των αναπτυξιακών προγραμμάτων και συνιστά: — την ενσωμάτωση της ανάπτυξης οργανωτικών ικανοτήτων ως εγκάρσιας συνιστώσας σε όλα τα αναπτυξιακά προγράμματα για τις οργανώσεις του Νότου (χωρίς να περιορίζεται, συνεπώς, η ικανότητα διαχείρισης των δραστηριοτήτων σχεδιασμού), — τη δυνατότητα υποστήριξης προκαταρκτικών μελετών σκοπιμότητας των προγραμμάτων: όπως επισημαίνεται στην προαναφερθείσα έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου, η έναρξη των δραστηριοτήτων σχεδιασμού καθυστερεί συνήθως λόγω ανεπαρκούς ανάλυσης των επιτόπιων αναγκών (25). Η εκ των προτέρων χρηματοδότηση αυτών των μελετών θα συνέβαλε κατά τρόπο ώστε να καταστεί το σχέδιο λειτουργικό από την πρώτη στιγμή (26).

4.4 Η ΕΟΚΕ θεωρεί αναγκαία την ενίσχυση των φάσεων της επιλογής, της παρακολούθησης και της αξιολόγησης των δράσεων συνεργασίας, προκειμένου να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητά τους, και επισημαίνει ειδικότερα τα εξής: — την ανάγκη αναθεώρησης της σημερινής διαδικασίας επιλογής των σχεδίων η οποία πολύ συχνά δεν επιτρέπει την επιλογή της καλύτερης πρότασης, λόγω γραφειοκρατικών κωλυμάτων. Θεωρείται, συνεπώς, αναγκαία η καθιέρωση αμεσότερης σχέσης και στρατηγικού διαλόγου μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των αιτούντων οργανισμών, τόσο σε κεντρικό όσο και σε περιφερειακό επίπεδο, — την ανάγκη παροχής κινήτρων (από στρατηγική και χρηματοδοτική άποψη) για μεγαλύτερη άμεση συμμετοχή των υπευθύνων των προγραμμάτων της Επιτροπής στην εφαρμογή των δράσεων. Αυτό θα καθιστούσε δυνατή την πραγματική παρακολούθηση των αποτελεσμάτων, διευκολύνοντας τη σχέση χρηματοδότη-δικαιούχου, καθώς και την πραγματική αξιολόγηση των επιπτώσεων των σχεδίων κατά το τελικό στάδιο, τόσο σε κεντρικό όσο και σε περιφερειακό επίπεδο, — την ανάγκη ορισμού ενός αρμοδίου προσώπου σε κάθε αντιπροσωπεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις αντιπροσωπείες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υπεύθυνου για τις σχέσεις με την κοινωνία των πολιτών. Με την έναρξη ισχύος της Συνθήκης της Λισσαβώνας, οι αντιπροσωπείες της ΕΕ αποτελούν πλέον πραγματικές διπλωματικές αντιπροσωπείες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επιπλέον, όπως προαναφέρθηκε, οι αντιπροσωπείες θα ενταχθούν στην ΕΥΕΔ και θα πρέπει να λειτουργούν ολοένα και πιο συντονισμένα με τις αντιπροσωπείες των επιμέρους κρατών μελών. Κρίνεται, συνεπώς, αναγκαία η θεσμική ενίσχυση του σημείου αναφοράς των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών εντός των εν λόγω αντιπροσωπειών.

Βρυξέλλες, 15 Ιουλίου 2010 Ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής Mario SEPI

(1) Βλ. γνωμοδότηση ΕΟΚΕ με θέμα «Ευρωπαϊκό Μέσο για τη Δημοκρατία και τα Δικαιώματα του Ανθρώπου», REX/263, 2009.

(2) Ο προϋπολογισμός του ΜΑΣ κατά την περίοδο 2007-13 ανέρχεται σε 16 897 δισεκατομμύρια ευρώ: http://www.developmentportal.eu/wcm/subsite/snv1v2/content/view/53/81/. Στο πλαίσιο των μηχανισμών συνεργασίας θα πρέπει να αναφερθεί και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάπτυξης (ΕΤΑ) για τις χώρες της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού, το οποίο ωστόσο δεν εντάσσεται στον προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το 10ο ΕΤΑ διαθέτει προϋπολογισμό ύψους 22 682 δισεκατομμυρίων ευρώ που καλύπτει την περίοδο από το 2008 έως το 2013: http://europa.eu/legislation_summaries/development/overseas_countries_territories/r12102_el.htm.

(3) Γεωγραφικά προγράμματα: Λατινική Αμερική, Ασία, Κεντρική Ασία, Μέση Ανατολή και Νότια Αφρική. Θεματικά προγράμματα: Επισιτιστική ασφάλεια, Επένδυση στο ανθρώπινο δυναμικό, Μετανάστευση και άσυλο, Μη κρατικοί φορείς και τοπικές αρχές, Περιβάλλον και φυσικοί πόροι. Βλ.: http://ec.europa.eu/europeaid/infopoint/publications/europeaid/153a_en.htm. Όσον αφορά την ίδια περίοδο 2007-13 οι πόροι για τα γεωγραφικά και τα θεματικά προγράμματα κατανεμήθηκαν ως εξής: 10.057 δισεκατομμύρια ευρώ για τα γεωγραφικά προγράμματα (60 %) και 5.596 δισεκατομμύρια ευρώ για τα θεματικά (33 %).

(4) Βλ. τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1905/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 18ης Δεκεμβρίου 2006 για τη θέσπιση μηχανισμού χρηματοδότησης της αναπτυξιακής συνεργασίας. ΕΕ L 379 της 27.12.2006.

(5) Ο «Διαρθρωμένος Διάλογος σχετικά με τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών και των τοπικών αρχών στην αναπτυξιακή συνεργασία» είναι μια πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που ξεκίνησε το 2009 με σκοπό να συζητηθεί ο ρόλος της κοινωνίας των πολιτών και των τοπικών αρχών στη συνεργασία. Μολονότι ο Διάλογος δεν αποτελεί διαπραγματευτική συνεργασία, αποσκοπεί ωστόσο στην αναζήτηση κοινών προβληματισμών για τα εν λόγω ζητήματα, με τη συμμετοχή των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και των εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών. Βλ.: http://ec.europa.eu/europeaid/who/partners/civil-society/structured-dialogue_en.htm.

(6) Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΟΚΕ επισημαίνει ότι, μετά το Φόρουμ της Άκκρα το 2008, οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών αναγνωρίζονται πλήρως ως παράγοντες της ανάπτυξης (independent development actors in their own right), ακριβώς όπως οι κυβερνήσεις και οι διεθνείς οργανώσεις, άρθρο 20 της Ατζέντας Δράσης της Άκκρα: http://siteresources.worldbank.org/ACCRAEXT/Resources/4700790-1217425866038/AAA-4-SEPTEMBER-FINAL-16h00.pdf.

(7) Το προσωπικό της ΕΥΕΔ θα αποτελείται από μέλη του προσωπικού των αρμόδιων υπηρεσιών της Γενικής Γραμματείας του Συμβουλίου και της Επιτροπής, καθώς και των εθνικών διπλωματικών υπηρεσιών των κρατών μελών. Η ΕΥΕΔ είναι μια υπηρεσία sui generis, ξεχωριστή και αυτόνομη τόσο από την Επιτροπή όσο και από το Συμβούλιο: http://eeas.europa.eu/background/index_en.htm.

(8) Άρθρο 8: http://eeas.europa.eu/docs/eeas_draft_decision_250310_en.pdf.

(9) Η ΕΟΚΕ διαθέτει την επιτροπή ΑΚΕ που είναι υπεύθυνη για τις σχέσεις με αυτές τις χώρες. Πρβλ. τις βιβλιογραφικές αναφορές των γνωμοδοτήσεων της ΕΟΚΕ σχετικά με το ευρωπαϊκό μέσο για την ανάπτυξη (ΕΤΑ).

(10) Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών – Προώθηση της αξιοπρεπούς εργασίας για όλους (COM(2006) 249 τελικό).

(11) Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών – Σχέδιο δράσης δώδεκα σημείων της ΕΕ υπέρ της επίτευξης των Αναπτυξιακών Στόχων της Χιλιετίας (COM 2010 159 τελικό)

(12) Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο – Ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην προώθηση των δικαιωμάτων του ανθρώπου και του εκδημοκρατισμού στις τρίτες χώρες (COM(2001) 252 τελικό).

(13) ΕΕ C 46 της 24.2.2006, σ. 1, αριθ. 18.

(14) Η στήριξη του προϋπολογισμού προβλέπει την άμεση παροχή χρηματοδοτικών πόρων από την Ευρωπαϊκή Ένωση στο δικαιούχο κράτος μέσω των αρμόδιων χρηματοπιστωτικών οργανισμών. Η στήριξη του προϋπολογισμού μπορεί να είναι γενική, για τη στήριξη μιας εθνικής αναπτυξιακής στρατηγικής, ή τομεακού χαρακτήρα, όταν κατευθύνεται σε ειδικούς τομείς, όπως, για παράδειγμα, στην υγεία, την εκπαίδευση κ.λπ. http://ec.europa.eu/europeaid/how/delivering-aid/budget-support/index_en.htm.

(15) Γνωμοδότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής με θέμα «Ο ρόλος της κοινωνίας των πολιτών στο πλαίσιο της νέας στρατηγικής για τα Δυτικά Βαλκάνια», ΕΕ C 80 της 30.3.2004.

(16) Τα θεματικά προγράμματα, σε αντίθεση με τα γεωγραφικά, δεν απαιτούν τη συναίνεση της δικαιούχου χώρας για την υλοποίησή τους.

(17) Ενδεικτικά αναφέρεται ο καθοριστικός ρόλος που μπορούν να διαδραματίσουν οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών για την παρακολούθηση και τον έλεγχο των πόρων που διατίθενται στην αναπτυξιακή συνεργασία, ενόψει της πάταξης τυχόν φαινομένων διαφθοράς.

(18) Η EuropeAid διεξάγει έρευνες επί του ζητήματος αυτού. Βλ. «Engaging non state actors in new aid modalities»: https://webgate.ec.europa.eu/fpfis/mwikis/aidco/index.php/Structured_dialogue#WG2:_T1:_New_aid_modalities_and_CSOs_and_LAs_challenges_and_opportunities.3F και «Complementarity of EC financial instruments in the field of human rights and democracy», Information note, aidco.e.4 (2009)338553, 29.10.2009.

(19) Σήμερα φαίνεται ότι το μεγαλύτερο μέρος της χρηματοδοτικής βοήθειας των γεωγραφικών προγραμμάτων διατίθεται μέσω της «στήριξης του προϋπολογισμού», αφήνοντας έτσι στο περιθώριο τη στήριξη της κοινωνίας των πολιτών σε τοπικό επίπεδο. Θα πρέπει να επισημανθεί ότι τα γεωγραφικά προγράμματα υπόκεινται στην έγκριση της δικαιούχου χώρας.

(20) Θα πρέπει να επισημανθεί ότι οι χρηματοδοτικοί πόροι που διατίθενται για τον τομέα αυτόν αντιστοιχούν μόλις στο 21 % του συνόλου της χρηματοδοτικής υποστήριξης του προγράμματος «Επένδυση στο ανθρώπινο δυναμικό» 2007-13. Βλ. Mid-term review of Strategy Paper for Thematic Programme (2007 – 2013).

(21) Γνωμοδότηση ΕΟΚΕ με θέμα «Εμπόριο και επισιτιστική ασφάλεια», REX 273/2009, εισηγητής: ο κ. CAMPLI.

(22) Οι κοινωνικοί εταίροι (οργανώσεις εργαζομένων και εργοδοτών) είναι οργανωμένοι τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και σε διεθνές επίπεδο. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο: Business Europe για τους εργοδότες και Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία Συνδικάτων (ΕΣΣ) για τους εργαζόμενους. Σε διεθνές επίπεδο: η Διεθνής Οργάνωση Εργοδοτών (IOE) και η Διεθνής Συνδικαλιστική Συνομοσπονδία (ΔΣΣ). Σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο είναι οργανωμένο και το συνεταιριστικό κίνημα: Cooperatives Europe ((Κοινή πλατφόρμα συνεταιρισμών στην Ευρώπη) και International Co-operatives Alliance (Διεθνής Συνεταιριστική Ένωση – ICA). Τέλος, στα ανωτέρω πρέπει να προστεθεί το σύνολο των οργανώσεων, συνεταιρισμών, εταιρειών αλληλασφάλισης … που συγκροτούν την «κοινωνική οικονομία», όπως αυτή προσδιορίστηκε κατά τη Διάσκεψη της ΔΟΕ στο Γιοχάνεσμπουργκ από τις 19 έως τις 21 Οκτωβρίου 2009 («Κοινωνική οικονομία – Η απάντηση της Αφρικής στην παγκόσμια κρίση»).

(23) Βλ. αντιστοίχως τον ρόλο της Συνδικαλιστικής Συμβουλευτικής Επιτροπής (TUAC) και του Ευρωπαϊκού Φόρουμ Νεολαίας.

(24) Η διαχείριση, εκ μέρους της Επιτροπής, της συμμετοχής των μη κρατικών φορέων στην αναπτυξιακή συνεργασία της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, Ειδική έκθεση αριθ. 4, 2009.

(25) Ομοίως, σ. 23, αριθ. 41.

(26) Για τη χρηματοδότηση ερευνών αυτού του τύπου θα μπορούσε να δημιουργηθεί ένα ανανεώσιμο κεφάλαιο μέσω του οποίου η Επιτροπή θα προκαταβάλλει τη χρηματοδότηση, η οποία εν συνεχεία θα αφαιρείται από το σύνολο του κόστους του σχεδίου, σε περίπτωση που επιλεχθεί.