Γνωμοδότηση της Επιτροπής των Περιφερειών για:

- την "Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών 'eEUROPE 2002: Δημιουργία κοινοτικού πλαισίου για την εκμετάλλευση πληροφοριών του δημόσιου τομέα'", και

- την "Πρόταση για οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την περαιτέρω χρήση και εμπορική εκμετάλλευση εγγράφων του δημόσιου τομέα"

(2003/C 73/10)

Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ,

έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών "eEUROPE 2002: Δημιουργία κοινοτικού πλαισίου για την εκμετάλλευση πληροφοριών του δημόσιου τομέα" (COM(2001) 607 τελικό) και την "Πρόταση για οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την περαιτέρω χρήση και εμπορική εκμετάλλευση εγγράφων του δημόσιου τομέα" (COM(2002) 207 τελικό - 2002/0123 (COD))·

έχοντας υπόψη την απόφαση του Συμβουλίου της 24ης Ιουλίου 2002 να ζητήσει τη γνωμοδότησή της για αυτό το θέμα, σύμφωνα με το άρθρο 265, παράγραφος 1 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας·

έχοντας υπόψη την απόφαση που έλαβε το Προεδρείο της στις 12 Μαρτίου 2002 να αναθέσει την επεξεργασία της σχετικής γνωμοδότησης στην επιτροπή "Πολιτισμός και Παιδεία"·

έχοντας υπόψη την Πράσινη Βίβλο "Πληροφορίες του δημόσιου τομέα: ένας βασικός πόρος για την Ευρώπη" (COM(98) 585 τελικό)·

έχοντας υπόψη τη γνωμοδότησή της (CdR 190/1999 fin)(1) με θέμα "Πληροφορίες του δημόσιου τομέα: ένας βασικός πόρος για την Ευρώπη - Πράσινη Βίβλος για τις πληροφορίες του δημόσιου τομέα στην κοινωνία των πληροφοριών" (COM(98) 585 τελικό)·

έχοντας υπόψη το σχέδιο δράσης "eEurope 2002 - Κοινωνία πληροφοριών για όλους" (COM(2000) 330 τελικό)·

έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών "Η εισαγωγή κινητών επικοινωνιών τρίτης γενιάς στην Ευρωπαϊκή Ένωση: Η τρέχουσα κατάσταση και η περαιτέρω πορεία" (COM(2001) 141 τελικό)·

έχοντας υπόψη το πολυετές κοινοτικό πρόγραμμα για την ενίσχυση της ανάπτυξης και της χρήσης του ευρωπαϊκού ψηφιακού περιεχομένου στα παγκόσμια δίκτυα και για την προώθηση της γλωσσικής πολυμορφίας στην κοινωνία της πληροφορίας (απόφαση 2001/48/ΕΚ του Συμβουλίου, της 22ας Δεκεμβρίου 2000)(2)·

έχοντας υπόψη την οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την εναρμόνιση ορισμένων πτυχών του δικαιώματος του δημιουργού και συγγενικών δικαιωμάτων στην κοινωνία της πληροφορίας (2001/29/ΕΚ)·

έχοντας υπόψη την οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη νομική προστασία των βάσεων δεδομένων (96/9/EK)·

έχοντας υπόψη τη μελέτη που καταρτίστηκε για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχετικά με την εμπορική εκμετάλλευση των πληροφοριών του δημόσιου τομέα (Οκτώβριος 2000) από την εταιρεία Pira International·

έχοντας υπόψη το σχέδιο γνωμοδότησης (CdR 134/2002 rev.) που υιοθέτησε η επιτροπή "Πολιτισμός και Παιδεία" στις 30 Σεπτεμβρίου 2002 (εισηγήτρια: η κα Αdela Marνa Barrero Florez, Γενική Διευθύντρια Ευρωπαϊκών Υποθέσεων, Κυβέρνηση του Πριγκιπάτου των Αστουριών, E/PES)·

υιοθέτησε κατά τη 47η σύνοδο ολομέλειάς της, που πραγματοποιήθηκε στις 20 και 21 Νοεμβρίου 2002 (συνεδρίαση της 21ης Νοεμβρίου), την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Οι απόψεις της Επιτροπής των Περιφερειών

Η Επιτροπή των Περιφερειών υπογραμμίζει

1.1. τον έντονα θετικό αντίκτυπο που έχει η ανάπτυξη της κοινωνίας των πληροφοριών και της γνώσης στην ποιότητα ζωής των πολιτών, στην ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων, στη δημιουργία απασχόλησης και στην ποιότητα των δημόσιων υπηρεσιών,

1.2. τον κυρίαρχο ρόλο που διαδραματίζει η εκμετάλλευση και η περαιτέρω χρήση των πληροφοριών στην αποκαλούμενη κοινωνία των πληροφοριών και της γνώσης,

1.3. το μεγάλο οικονομικό δυναμικό και, τελικά, το μεγάλο δυναμικό δημιουργίας απασχόλησης των έγκυρων πληροφοριών τις οποίες δημιουργεί, συγκεντρώνει και εκμεταλλεύεται ο δημόσιος τομέας για τη σύσταση μιας ουσιώδους βάσης για πολλά προϊόντα ψηφιακών πληροφοριών του τομέα του περιεχομένου, καθώς και μιας σημαντικής πρώτης ύλης για νέες υπηρεσίες με προστιθέμενη αξία, τόσο του δημόσιου όσο και του ιδιωτικού τομέα, που χρησιμοποιούν διάφορους διαύλους, συμπεριλαμβανομένου του ασύρματου Διαδικτύου,

1.4. ότι οι τοπικές και περιφερειακές αρχές είναι από τους κυριότερους παραγωγούς, συγκεντρωτές, κατόχους και παρόχους των πληροφοριών του δημόσιου τομέα και, ως εκ τούτου, αποδίδουν μεγάλη σημασία στην ορθή και ευρεία συλλογή και εκμετάλλευσή τους,

1.5. τις περιορισμένες σημερινές δυνατότητες εκμετάλλευσης των πληροφοριών του δημόσιου τομέα στην Ευρώπη, πράγμα που οφείλεται, σε μεγάλο βαθμό, στην έλλειψη σαφήνειας και συνοχής των κανόνων και των πρακτικών που ισχύουν ανά την Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς και στις ενημερωτικές ανεπάρκειες του ίδιου του δημόσιου τομέα,

1.6. τη γενική αβεβαιότητα όσον αφορά τις συνθήκες χρήσης και εκμετάλλευσης των πληροφοριών του δημόσιου τομέα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία εμποδίζει σε μεγάλο βαθμό τις επιχειρήσεις του τομέα του περιεχομένου να προβούν στη διασυνοριακή τους εκμετάλλευση,

1.7. τη σημασία που έχει για τις τοπικές και περιφερειακές αρχές η διάδοση και η περαιτέρω χρήση των πληροφοριών γενικής πρόσβασης για την καλύτερη άσκηση της αποστολής δημόσιας υπηρεσίας τους ως των πολιτικών υπευθύνων που βρίσκονται πλησιέστερα στον πολίτη, στις οργανώσεις και στις επιχειρήσεις,

1.8. τις διαφορετικές πολιτισμικές και διοικητικές παραδόσεις μεταξύ των κρατών μελών και, στο εσωτερικό τους, μεταξύ των τοπικών και περιφερειακών αρχών όσον αφορά τη συλλογή και οργάνωση των πληροφοριών του δημόσιου τομέα και το γεγονός ότι, εν πάση περιπτώσει, το ζήτημα της πρόσβασης στις πληροφορίες του δημόσιου τομέα αποτελεί εθνική, περιφερειακή και τοπική αρμοδιότητα,

1.9. τον έντονο αντίκτυπο που έχει στην οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη της σύγχρονης κοινωνίας μια αποτελεσματικότερη και ευρύτερη χρήση και εκμετάλλευση των πληροφοριών του δημόσιου τομέα τόσο από τον ίδιο τον δημόσιο τομέα όσο και από τους πολίτες, τις επιχειρήσεις και τις οργανώσεις,

1.10. τη σημασία και την αναγκαιότητα ύπαρξης κοινών κανόνων και πρακτικών όσον αφορά την περαιτέρω χρήση και την εκμετάλλευση των πληροφοριών του δημόσιου τομέα, που να διασφαλίζουν την εφαρμογή των ίδιων βασικών συνθηκών σε όλους τους φορείς της ευρωπαϊκής αγοράς πληροφοριών, την επίτευξη μεγαλύτερης διαφάνειας όσον αφορά τους όρους περαιτέρω χρήσης αυτών των πληροφοριών και την εξάλειψη των στρεβλώσεων της εσωτερικής αγοράς,

1.11. ότι τα έγγραφα που εξετάζονται στο σχέδιο γνωμοδότησης αποτελούν τμήμα μιας δέσμης πολιτικών μέτρων που αναπτύσσονται αυτόν τον καιρό σε σχέση με τη θέσπιση ενός ελάχιστου συνόλου κανόνων για τη ρύθμιση της εμπορικής και μη εμπορικής εκμετάλλευσης των πληροφοριών του δημόσιου τομέα των κρατών μελών,

2. Οι συστάσεις της Επιτροπής των Περιφερειών

Η Επιτροπή των Περιφερειών

2.1. συμφωνεί με την ανακοίνωση ως προς το ότι η βελτιωμένη πρόσβαση και χρήση των πληροφοριών του δημόσιου τομέα θα αποτελούσε πολύτιμο κεφάλαιο για τους πολίτες, τις επιχειρήσεις και τις διοικητικές υπηρεσίες, που θα μπορούσαν να ωφεληθούν σημαντικά από τη διαθεσιμότητα πληροφοριών του δημόσιου τομέα μέσω του Ιnternet,

2.2. συμμερίζεται την πεποίθηση της Επιτροπής ότι οι πληροφορίες του δημόσιου τομέα ενέχουν σημαντικό οικονομικό δυναμικό, καθώς αποτελούν ουσιαστική βάση για πολλά προϊόντα ψηφιακών πληροφοριών που θα μπορούσαν να καταστούν σημαντική πρώτη ύλη για νέες υπηρεσίες και, ιδιαίτερα, για το ασύρματο Ιnternet,

2.3. συμφωνεί με την πρόταση οδηγίας ως προς το ότι μια ελάχιστη εναρμόνιση των κανόνων και των πρακτικών των κρατών μελών σχετικά με την περαιτέρω χρήση των πληροφοριών του δημόσιου τομέα θα συμβάλει στη βελτίωση των συνθηκών εκμετάλλευσής τους με αποτέλεσμα, αφενός, να δοθεί σημαντική ώθηση στην οικονομική δραστηριότητα και στη δημιουργία θέσεων εργασίας και, αφετέρου, να προκύψει καλύτερη χρήση αυτών των πληροφοριών προς όφελος των πολιτών, οι οποίοι θα έχουν στη διάθεσή τους διάφορα προϊόντα πληροφοριών με προστιθέμενη αξία που δεν μπορεί να παράσχει μόνος του ο δημόσιος τομέας,

2.4. επικροτεί το γεγονός ότι η οδηγία περιορίζεται στην ελάχιστη απαιτούμενη εναρμόνιση για την εξασφάλιση νομικής ασφάλειας και διαφάνειας στους φορείς της αγοράς, συμβάλλοντας έτσι στον περιορισμό ή την εξάλειψη των κυριότερων εμποδίων που αντιμετωπίζει η βιομηχανία, ενώ ταυτόχρονα αφήνει στα κράτη μέλη σημαντικό περιθώριο κινήσεων κατά την εφαρμογή της και, ως γενική αρχή, παρέχει σε κάθε οργανισμό του δημόσιου τομέα τη δυνατότητα να αποφασίσει σχετικά με την περαιτέρω χρήση ή όχι των πληροφοριών γενικού χαρακτήρα,

2.5. θεωρεί ατυχή τον τίτλο της πρότασης οδηγίας, επειδή, όπως ορθά προσδιορίζει ο τίτλος της ανακοίνωσης, αυτό που απαιτείται να ρυθμιστεί είναι η εκμετάλλευση των πληροφοριών του δημόσιου τομέα και όχι η εκμετάλλευση εγγράφων του δημόσιου τομέα, η οποία ρυθμίζεται από τη νομοθεσία ορισμένων κρατών μελών,

2.6. φρονεί ότι η οδηγία θα έπρεπε να αναφέρεται, τόσο στο πεδίο εφαρμογής της όσο και στις προϋποθέσεις εξαίρεσης από αυτό, όχι μόνο στις πληροφορίες που περιέχονται στα έγγραφα που βρίσκονται στην κατοχή οργανισμών του δημόσιου τομέα, αλλά και στα έγγραφα που παράγονται από αυτούς τους οργανισμούς,

2.7. φρονεί επίσης ότι, σύμφωνα με το αντικείμενο και το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας, ο ορισμός της "περαιτέρω χρήσης" που περιέχεται στην πρόταση οδηγίας θα έπρεπε να περιλαμβάνει όχι μόνο τη "χρήση" αλλά και την "εκμετάλλευση" των πληροφοριών του δημόσιου τομέα,

2.8. επικροτεί το γεγονός ότι, στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας, γίνονται σεβαστές οι νομοθεσίες των κρατών μελών όσον αφορά τον ορισμό των εγγράφων γενικής πρόσβασης και ότι σε κάθε περίπτωση διασφαλίζεται η προστασία της ιδιωτικής ζωής και των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας τρίτων,

2.9. φρονεί ότι ο ορισμός του όρου "έγγραφο" πρέπει να αποσαφηνιστεί ούτως ώστε να ληφθούν υπόψη οι διαφορές όσον αφορά, μεταξύ άλλων, την ασφάλεια των δεδομένων ανάμεσα στη δημοσιοποίηση ενός μεμονωμένου εγγράφου και στη δημοσιοποίηση μιας δέσμης εγγράφων,

2.10. φρονεί ότι, εκτός από τους τύπους πληροφοριών του δημόσιου τομέα που η πρόταση οδηγίας εξαιρεί από το πεδίο εφαρμογής της, θα πρέπει να εξαιρεθούν και τα έγγραφα που παράγονται ή βρίσκονται στην κατοχή των πολιτικών οργάνων των δημόσιων διοικήσεων τα οποία πρέπει να εξαιρεθούν βάσει των εθνικών νομοθεσιών,

2.11. υποστηρίζει την περαιτέρω χρήση των πληροφοριών γενικής πρόσβασης του δημόσιου τομέα τόσο για εμπορικούς όσο και για μη εμπορικούς σκοπούς, ενώ ταυτόχρονα επικροτεί την πρόθεση της πρότασης οδηγίας να περιορίσει στο ελάχιστο την πρόσθετη διοικητική επιβάρυνση που ενδέχεται να επιβάλει η διάθεση αυτών των πληροφοριών στους δημόσιους οργανισμούς,

2.12. υποστηρίζει ότι, η οδηγία πρέπει να περιέχει διατάξεις που να θέτουν απαιτήσεις όσον αφορά τη χρησιμοποίηση δημόσιων πληροφοριών από εμπορικές επιχειρήσεις. Εννοεί εν προκειμένω π.χ. την απαίτηση να προστατεύουν οι εμπορικές επιχειρήσεις την ποιότητα και την επικαιρότητα των δημόσιων υπηρεσιών, καθώς επίσης και να χρησιμοποιούν σωστά τις πληροφορίες αυτές και να μην επιτρέπουν την παρερμηνεία τους. Πρέπει να ληφθούν μέτρα ώστε να διατηρείται η αυθεντικότητα των πληροφοριών και να χρησιμοποιούνται με παραπομπή στη σωστή πηγή,

2.13. φρονεί ότι, μεταξύ των προτάσεων για δράσεις πειραματισμού και διαλόγου που προβλέπονται στην ανακοίνωση, προτεραιότητα θα πρέπει να δοθεί στη στήριξη και την προώθηση του πειραματισμού στα διάφορα επίπεδα του δημόσιου τομέα όσον αφορά την τυποποίηση των ηλεκτρονικών μορφοτύπων και την καθιέρωση διαρθρώσεων μεταδεδομένων, θέματα που έχουν μεγάλο πρακτικό αντίκτυπο για εκείνες τις πληροφορίες που διατίθενται σε ηλεκτρονική μορφή και που θα μπορούσαν να παρακάμψουν την ανάγκη να παρέχονται σε όλους τους προϋπάρχοντες μορφοτύπους,

2.14. συμφωνεί με την αρχή της τιμολόγησης που περιέχεται στην πρόταση οδηγίας, διότι επιτρέπει σε κάθε δημόσιο οργανισμό, εάν το κρίνει απαραίτητο ή σκόπιμο, να ανακτά, μέσω της χρέωσης ενός τέλους για την περαιτέρω χρήση των πληροφοριών, το κόστος της παραγωγής, της αναπαραγωγής και της διάδοσής τους. Ωστόσο, δεδομένου ότι πρόκειται για πληροφορίες γενικής πρόσβασης των οργανισμών του δημόσιου τομέα, θεωρεί απαράδεκτο να επιτρέπει η αρχή της τιμολόγησης να συμπεριλαμβάνεται περιθώριο κέρδους,

ανησυχεί, επίσης, για την εν δυνάμει οικονομική αξία των προϊόντων που παράγονται με την εκμετάλλευση των πληροφοριών του δημόσιου τομέα από τον ιδιωτικό τομέα η οποία και ενδέχεται να περιορίσει σημαντικά τη γενικευμένη χρήση αυτών των προϊόντων,

2.15. συμφωνεί με την πρόταση οδηγίας ως προς το ότι πρέπει να αποφεύγονται, γενικά, συμπεριφορές που ενδέχεται να συνιστούν κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης, ενώ παράλληλα δέχεται πολύ ευνοϊκά το γεγονός ότι, σε εξαιρετικές περιπτώσεις, μπορούν να επιτρέπονται αποκλειστικές συμφωνίες για την εκμετάλλευση των πληροφοριών των δημόσιων οργανισμών, όταν οι συμφωνίες αυτές είναι απαραίτητες για την εξασφάλιση της παροχής υπηρεσιών γενικού συμφέροντος,

2.16. εκφράζει την ανησυχία της για το γεγονός ότι η μη πρόβλεψη μεταβατικών διατάξεων ή περιόδων στην πρόταση οδηγίας ενδέχεται να θίξει συμφωνίες ή συμβάσεις περαιτέρω χρήσης ή εκμετάλλευσης που έχουν υπογραφεί μεταξύ δημόσιων οργανισμών και ιδιωτικών επιχειρήσεων και ισχύουν κατά την έναρξη ισχύος της πρότασης οδηγίας,

2.17. προτείνει να καθοριστούν αντικειμενικοί δείκτες που θα επιτρέπουν να αναλύεται επαρκώς ο συνολικός αντίκτυπος της οδηγίας στις αναθεωρήσεις που θα πραγματοποιηθούν μετά την έναρξη ισχύος της,

2.18. τάσσεται υπέρ της συγκρότησης Ομάδας για την Προώθηση των Ψηφιακών Δημόσιων Δεδομένων, η οποία θα δρα ως πλατφόρμα συντονισμού και ως μέσο επικοινωνίας με το κοινό και, εφιστώντας την προσοχή στη σημασία του να ληφθούν υπόψη οι αποκεντρωμένοι φορείς κατά την εφαρμογή της ανοιχτής μεθόδου συντονισμού, ζητά να συμμετέχουν στην εν λόγω ομάδα οι τοπικές και περιφερειακές αρχές.

Βρυξέλλες, 21 Νοεμβρίου 2002.

Ο Πρόεδρος

της Επιτροπής των Περιφερειών

Albert Bore

(1) ΕΕ C 57 της 29.2.2000, σ. 11.

(2) ΕΕ L 14 της 18.1.2001.