Γνωμοδότηση για τη διάθεση του αποθεματικού για τη χρηματοδότηση των Κοινοτικών Πρωτοβουλιών για την περίοδο μέχρι τέλους του 1999

(96/C 97/04)

Στις 31 Οκτωβρίου 1995, και σύμφωνα με το Άρθρο 198 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, η Επιτροπή αποφάσισε να ζητήσει τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής για το παραπάνω θέμα.

Το τμήμα περιφερειακής ανάπτυξης, χωροταξίας και πολεοδομίας, στο οποίο ανατέθηκε η προετοιμασία των σχετικών εργασιών της ΟΚΕ, υιοθέτησε τη γνωμοδότησή του στις 23 Ιανουαρίου 1996 με βάση εισηγητική έκθεση του κ. Christie.

Κατά την 332η σύνοδο ολομέλειας (συνεδρίαση της 31ης Ιανουαρίου 1996), η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε ομόφωνα την ακόλουθη γνωμοδότηση.

1. Εισαγωγή

1.1. Τον Οκτώβριο του 1995 η Επιτροπή υιοθέτησε πρόταση σχετικά με τη διάθεση του αποθεματικού για τη χρηματοδότηση των Κοινοτικών Πρωτοβουλιών για την περίοδο μέχρι τέλους του 1999. Η Επιτροπή, στα πλαίσια Ανακοίνωσής της προς την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή, ζήτησε από την ΟΚΕ να διατυπώσει τις απόψεις της σχετικά με την προτεινόμενη διάθεση του αποθεματικού.

1.2. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υιοθέτησε κατά τα τελευταία έτη δύο γνωμοδοτήσεις σχετικά με το ζήτημα των Κοινοτικών Πρωτοβουλιών (). Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή επιβεβαίωσε και στις δύο περιπτώσεις την πλήρη υποστήριξή της προς την καταβολή παρόμοιων προσπαθειών από την Ευρωπαϊκή Ένωση προκειμένου να διασφαλισθεί ο μεγαλύτερος δυνατός βαθμός οικονομικής και κοινωνικής συνοχής. Οι Κοινοτικές Πρωτοβουλίες αποτελούν μία ανεκτίμητη ευκαιρία για την ανάπτυξη νέων και καινοτόμων προγραμμάτων για την υποστήριξη των μειονεκτικών περιφερειών. Τα προγράμματα αυτά αποτελούν προγράμματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπό την έννοια ότι δεν εμπίπτουν στις διαδικασίες εφαρμογής του κυρίου μέρους της χρηματοδοτικής υποστήριξης των Διαρθρωτικών Ταμείων.

1.3. Οι δημοσιονομικές διευθετήσεις που συμφωνήθηκαν το 1993 σχετικά με τις Κοινοτικές Πρωτοβουλίες προέβλεπαν τη συνολική διάθεση 13,45 δισεκατομμυρίων Ecu, εκ των οποίων 1,6 δισεκατομμύρια Ecu (ποσό που αντιπροσωπεύει το 11,9 %) θα αποτελούσαν αποθεματικό για τη μεταγενέστερη χρηματοδότηση ειδικών προγραμμάτων. Η Επιτροπή παρουσιάζει σήμερα προτάσεις για την κατανομή του εν λόγω αποθεματικού (1,665 δισεκατομμύρια Ecu) μεταξύ ορισμένων από τις δεκατρείς υφιστάμενες Πρωτοβουλίες.

1.4. Στο πλαίσιο των συνολικά διαθέσιμων κονδυλίων και σύμφωνα με τις αποφάσεις της Διάσκεψης Κορυφής του Εδιμβούργου, η Επιτροπή προτείνει τη διάθεση 690 εκατομμυρίων Ecu στις περιφέρειες που υπάγονται στο στόχο 1 και τη διάθεση των υπολοίπων κονδυλίων, ύψους 975 εκατομμυρίων Ecu, σε άλλες περιφέρειες.

2. Γενικές παρατηρήσεις

2.1. Η προτεινόμενη διάθεση του χρηματοδοτικού αποθεματικού συμβαδίζει γενικά με τις προτεραιότητες που ετέθησαν κατά την τελευταία εξέταση του προγράμματος των Κοινοτικών Πρωτοβουλιών, προτεραιότητες τις οποίες γενικά επιδοκίμασε η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή σε προηγούμενες γνωμοδοτήσεις της. Κατά συνέπεια, η ΟΚΕ τάσσεται υπέρ της προτεινόμενης από την Επιτροπή διάθεσης του αποθεματικού.

2.2. Η Επιτροπή, στην Ανακοίνωσή της, αναφέρεται εκ νέου στην αρχή σύμφωνα με την οποία τα Διαρθρωτικά Ταμεία θα πρέπει γενικά να προσανατολισθούν προς τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υποστηρίζει πλήρως την αρχή αυτή. Οι Κοινοτικές Πρωτοβουλίες ορθώς θεωρείται ότι αποτελούν ένα σημαντικό και καινοτόμο μέσο ως προς το ζήτημα αυτό, διότι περιλαμβάνουν προγράμματα κύριος στόχος των οποίων είναι η λήψη μέτρων που αποσκοπούν στην αύξηση των δυνατοτήτων δημιουργίας θέσεων απασχόλησης στις μειονεκτικές περιφέρειες.

2.3. Η ΟΚΕ εκφράζει επίσης την ικανοποίησή της για την πρόταση για την περαιτέρω ανάπτυξη της πρωτοβουλίας Interreg με την εισαγωγή του σκέλους Γ, που θα ενθαρρύνει τη συνεργασία και την ανταλλαγή πληροφοριών γενικά μεταξύ δικαιούχων περιφερειών και ειδικότερα όσον αφορά την αντιμετώπιση φαινομένων πλημμύρας και ξηρασίας. Διασφαλίζεται κατ`αυτόν τον τρόπο η αξιοποίηση των εμπειριών που έχει βιώσει μία περιφέρεια από άλλες περιφέρειες.

2.3.1. Το πρόγραμμα Interreg αποτελεί βασικό μηχανισμό για την ενθάρρυνση της συνεργασίας ώστε να διασφαλισθεί ότι η βέλτιστη πρακτική που έχει δοκιμαστεί σε ορισμένες περιφέρειες μπορεί να εφαρμοσθεί και σε άλλες περιοχές της ΕΕ. Για το λόγο αυτό, είναι σημαντικό να υπάρξει η απαιτούμενη ικανότητα ώστε η εμπειρογνωμοσύνη που έχει αποκτηθεί σε ορισμένες περιφέρειες όπως, π.χ. αναφορικά με τη διαχείριση ανεπαρκών υδάτινων πόρων και τον έλεγχο των πλημμυρών, να μπορέσει να εφαρμοσθεί και σε άλλα μέρη της Ένωσης.

2.3.2. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή σημειώνει ότι οι προτάσεις της Επιτροπής για το Interreg «Γ» απαιτούν τη συμμετοχή τριών τουλάχιστον κρατών μελών σε μια αίτηση για ενίσχυση. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή προτείνει η απαίτηση αυτή να τροποποιηθεί ώστε να προβλέπεται η συμμετοχή δύο κρατών μελών, δεδομένου ότι στην Ένωση υπάρχουν περιφέρειες οι οποίες πλήττονται από πλημμύρες και οι οποίες μπορούν να ωφεληθούν από το πρόγραμμα.

2.4. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή θεωρεί ιδιαίτερα σημαντική την αύξηση των διαθέσιμων κεφαλαίων για τη χρηματοδότηση των τεσσάρων προγραμμάτων που έχουν ως στόχο την προώθηση της βιομηχανικής αλλαγής (Konver, Rechar, Resider και Retex). Σε κάθε ένα από τα προγράμματα αυτά, οι Κοινοτικές Πρωτοβουλίες προωθούν άμεσα τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης και ενισχύουν τις μακροπρόθεσμες προοπτικές των δικαιούχων περιφερειών. Η ΟΚΕ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι παρέχεται σήμερα η δυνατότητα να συνεχισθούν τα εν λόγω προγράμματα έως το 1999, λαμβανομένης υπόψη της σοβαρότητας των οικονομικών δυσκολιών που αντιμετωπίζουν πολλές περιφέρειες.

2.5. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στο σκέλος του προγράμματος των Κοινοτικών Πρωτοβουλιών που επικεντρώνεται στην ανάγκη ενίσχυσης των άμεσων μέτρων για την απορρόφηση των ευρισκόμενων σε ιδιαίτερα μειονεκτική θέση ομάδων ανέργων. Η ΟΚΕ επιδοκιμάζει κατά συνέπεια την πρόταση της Επιτροπής για την αύξηση των κεφαλαίων που διατίθενται για τα προγράμματα Youthstart και NOW και υποστηρίζει πλήρως την αρχή η οποία διέπει τη νέα πρωτοβουλία της Επιτροπής Employment-Inclusion.

2.6. Οι επιπρόσθετοι πόροι που πρόκειται να διατεθούν για το πρόγραμμα Adapt καταδεικνύουν τη σημασία που αποδίδεται σήμερα στη σχετικά νέα αυτή πρωτοβουλία. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή επιδοκιμάζει την πρόταση της Επιτροπής για την επιπλέον διάθεση πόρων για την πρωτοβουλία αυτή, στόχος της οποίας είναι να βοηθήσει την προσαρμογή των διάφορων οργανισμών στις νέες τεχνολογίες και στη νέα Παγκόσμια Οικονομία, στο πλαίσιο της οποίας πολλές εταιρείες χρειάζεται πλέον να ανταγωνισθούν.

2.7. Στην πρότασή της η Επιτροπή επιδιώκει τη διασφάλιση κάποιου βαθμού ελαστικότητας ως προς τη διάθεση του αποθεματικού, ώστε να δοθεί η δυνατότητα στα κράτη μέλη να συγκεντρώσουν πόρους για τις πρωτοβουλίες εκείνες που κρίνεται ότι αποφέρουν το μεγαλύτερο όφελος. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η ελαστικότητα αυτή παρέχει στα κράτη μέλη ένα μέσο μεγιστοποίησης του οφέλους από την εφαρμογή των Κοινοτικών Πρωτοβουλιών.

2.8. Η εφαρμογή της αρχής της ελαστικότητας κατά τη διάθεση του αποθεματικού προβλέπεται ρητώς στις προτάσεις της Επιτροπής σχετικά με τις τέσσερις πρωτοβουλίες για τη βιομηχανική ανασυγκρότηση. Θεωρώντας ως δεδομένο ότι δεν τίθεται κατ`αυτό τον τρόπο σε κίνδυνο η αρχή της συγκέντρωσης, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η ελαστικότητα αυτή θα καταστήσει δυνατή την κατανομή των πόρων ανάλογα με τις ανάγκες. Επιπλέον, υπάρχει πλήρης συμφωνία με την αρχή της επικουρικότητας.

2.9. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίησή της για τη σημασία που αποδίδει η Επιτροπή στη συνέχιση της χορήγησης ενίσχυσης για την προώθηση της ανάπτυξης των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜΜΕ). Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή σημειώνει ότι δεν θα διατεθούν επιπλέον πόροι ειδικά για την πρωτοβουλία υπέρ των ΜΜΕ. Συνεπώς, πρέπει να διατεθούν στις ΜΜΕ επαρκείς πόροι στα πλαίσια των πρωτοβουλιών για τις οποίες χορηγείται πρόσθετη ενίσχυση.

2.10. Η ΟΚΕ σημειώνει ότι δεν γίνεται μνεία για παράταση έως το 1999 της ενίσχυσης στα πλαίσια της Κοινοτικής Πρωτοβουλίας για την Ειρήνευση και Συμφιλίωση στη Βόρεια Ιρλανδία και τις μεθοριακές κομητείες της Δημοκρατίας της Ιρλανδίας. Η πρωτοβουλία αυτή χρηματοδοτείται μέχρι το 1997 μόνο. Η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αποδίδει μεγάλη σημασία στην εν λόγω πρωτοβουλία και υποστηρίζει την παράτασή της έως το 1999. Μολονότι η ΟΚΕ αντιλαμβάνεται ότι τμήμα μόνο της χρηματοδότησης της πρωτοβουλίας για την ειρήνευση προέρχεται από τον προϋπολογισμό πρωτοβουλίας της Κοινότητας, εντούτοις, προτείνει να διατεθούν πόροι προκειμένου να εξασφαλισθεί η συνέχιση της πρωτοβουλίας έως το 1999.

2.11. Σκοπός του μέσου της κοινοτικής πρωτοβουλίας είναι η προώθηση καινοτόμων προσεγγίσεων αναφορικά με προβλήματα τα οποία είναι κοινά σε δύο ή περισσότερες περιφέρειες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Με την έννοια αυτή, εφαρμόζεται όπως και τα προγράμματα που θεσπίσθηκαν σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 10 του κανονισμού του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης. Η ΟΚΕ κρίνει ότι, προκειμένου να μεγιστοποιηθεί η αποτελεσματικότητα του συνόλου των διαρθρωτικών ταμείων, πρέπει να υπάρξει κάποιος βαθμός αλληλεπίδρασης και διασύνδεσης των κοινοτικών πρωτοβουλιών και προγραμμάτων δυνάμει του άρθρου 10 του ΕΤΠΑ.

3. Συμπέρασμα

3.1. Όπως αναφέρθηκε, η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή υποστηρίζει την πρόταση της Επιτροπής σχετικά με τη διάθεση του αποθεματικού για τη χρηματοδότηση των Κοινοτικών Πρωτοβουλιών. Εντούτοις, θα επαναλάβει την άποψή της ότι απαιτείται παρακολούθηση και εκτίμηση των συγκεκριμένων προγραμμάτων. Η ΟΚΕ, στην προηγούμενη γνωμοδότησή της, επεσήμανε ορισμένα ειδικά θέματα τα οποία θα έπρεπε να εξετασθούν στο πλαίσιο της παρακολούθησης και εκτίμησης και ζητά από την Επιτροπή να υποβάλει το συντομότερο δυνατόν έκθεση για τις άμεσες επιπτώσεις των Κοινοτικών Πρωτοβουλιών.

Βρυξέλλες, 31 Ιανουαρίου 1996.

Ο Πρόεδρος της

Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής

Carlos FERRER

() ΕΕ αριθ. C 304 της 10. 11. 1993; ΕΕ αριθ. C 295 της 22. 10. 1994.