[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 11.1.2006

SEC(2006) 19 τελικό

ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

για την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος στο Ηνωμένο Βασίλειο

ΓΝΩΜΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ

για την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος στο Ηνωμένο Βασίλειο

ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

1. Το άρθρο 104 της Συνθήκης θεσπίζει διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος (ΔΥΕ) προκειμένου να εξασφαλισθεί ότι τα κράτη μέλη αποφεύγουν τα υπερβολικά ελλείμματα ή ότι τα διορθώνουν εφόσον προκύπτουν. Η ΔΥΕ προσδιορίζεται αναλυτικότερα στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1467/97 του Συμβουλίου «για την επιτάχυνση και τη διασαφήνιση της εφαρμογής της διαδικασίας υπερβολικού ελλείμματος»[1], που αποτελεί μέρος του συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης. Ωστόσο, ενώ οι περισσότερες διατάξεις ισχύουν για το Ηνωμένο Βασίλειο με τον ίδιο τρόπο όπως και για άλλες χώρες που δεν συμμετέχουν στη ζώνη του ευρώ, το σημείο 5 του Πρωτοκόλλου για ορισμένες διατάξεις που αφορούν το Ηνωμένο Βασίλειο ορίζει ότι η υποχρέωση που υφίσταται βάσει του άρθρου 104 παράγραφος 1 της Συνθήκης, περί αποφυγής των υπερβολικών ελλειμμάτων γενικής κυβέρνησης δεν ισχύει για το Ηνωμένο Βασίλειο παρά μόνον εφόσον εισέλθει στο τρίτο στάδιο της οικονομικής και νομισματικής ένωσης[2]. Αντ’ αυτού και ενόσω βρίσκεται στο δεύτερο στάδιο της οικονομικής και νομισματικής ένωσης, το Ηνωμένο Βασίλειο οφείλει, δυνάμει του άρθρου 116 παράγραφος 4 της Συνθήκης να «προσπαθήσει να αποφεύγει τα υπερβολικά δημοσιονομικά ελλείμματα». Η ΔΥΕ εφαρμόζεται στο Ηνωμένο Βασίλειο σε βάση οικονομικού έτους (το οποίο αρχίζει τον Απρίλιο και λήγει τον Μάρτιο).

2. Σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 2 της Συνθήκης, η Επιτροπή εξετάζει την τήρηση της δημοσιονομικής πειθαρχίας με βάση δύο κριτήρια: (α) κατά πόσο ο λόγος του προγραμματιζόμενου ή πραγματικού δημοσίου ελλείμματος προς το ακαθάριστο εθνικό προϊόν (ΑΕΠ) υπερβαίνει το 3% που αποτελεί την τιμή αναφοράς (εκτός εάν ο λόγος παρουσιάζει σημαντική και συνεχή μείωση και έχει φθάσει σε επίπεδο που πλησιάζει την τιμή αναφοράς ή, εναλλακτικά, εάν η υπέρβαση της τιμής αναφοράς είναι μόνον έκτακτη και προσωρινή και ο λόγος εξακολουθεί να πλησιάζει την τιμή αναφοράς) και (β) κατά πόσο ο λόγος του δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ υπερβαίνει το 60% που αποτελεί την τιμή αναφοράς (εκτός εάν ο λόγος μειώνεται επαρκώς και πλησιάζει την τιμή αναφοράς με ικανοποιητικό ρυθμό).

3. Το άρθρο 104 παράγραφος 3 ορίζει ότι όταν ένα κράτος μέλος δεν εκπληρώνει τις απαιτήσεις ενός ή αμφοτέρων των κριτηρίων αυτών, η Επιτροπή οφείλει να συντάξει έκθεση. Η έκθεση πρέπει, επίσης «να λαμβάνει υπόψη το κατά πόσον το δημόσιο έλλειμμα υπερβαίνει τις δαπάνες δημοσίων επενδύσεων, καθώς και όλους τους άλλους σχετικούς παράγοντες, συμπεριλαμβανομένης της μεσοπρόθεσμης οικονομικής και δημοσιονομικής κατάστασης του κράτους μέλους» οι οποίοι διευκρινίζονται περαιτέρω στο άρθρο 2 (3) του προαναφερθέντος κανονισμού. Ο κανονισμός ορίζει, επίσης, ότι η έκθεση πρέπει να λαμβάνει δεόντως υπόψη «οιονδήποτε άλλο παράγοντα ο οποίος, κατά τη γνώμη του ενδιαφερόμενου κράτους μέλους, συμβάλλει στην ολοκληρωμένη ποιοτική αξιολόγηση της υπέρβασης της τιμής αναφοράς και τον οποίον το κράτος μέλος έχει υποβάλει στην Επιτροπή και το Συμβούλιο».

4. Βάσει των δεδομένων που διαβίβασαν οι αρχές του Ηνωμένου Βασιλείου στο πλαίσιο της ΔΥΕ τον Αύγουστο του 2005 και σε συνάρτηση με μια προσωρινή οικονομική αξιολόγηση που πραγματοποίησαν οι υπηρεσίες της, η Επιτροπή ενέκρινε, στις 21 Σεπτεμβρίου 2005, έκθεση βάσει του άρθρου 104 παράγραφος 3 για το Ηνωμένο Βασίλειο.

5. Στη συνέχεια, και σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 4, η Οικονομική και Δημοσιονομική επιτροπή διατύπωσε γνώμη για την έκθεση της Επιτροπής, στις 30 Σεπτεμβρίου 2005.

6. Το άρθρο 104 παράγραφος 5 της Συνθήκης ορίζει ότι η Επιτροπή απευθύνει γνώμη στο Συμβούλιο σε περίπτωση που κρίνει ότι υπάρχει ή ότι μπορεί να εμφανισθεί υπερβολικό έλλειμμα. Προκειμένου να καταλήξει σε συμπέρασμα ως προς το εάν υφίσταται ή ενδέχεται να εμφανισθεί υπερβολικό έλλειμμα, η Επιτροπή θεωρεί ότι πρέπει να ληφθούν υπόψη : (i) τα συμπεράσματα της έκθεσης που συντάσσει η ίδια βάσει του άρθρου 104 παράγραφος 3 και (ii) η γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής για την εν λόγω έκθεση. Με βάση τα ανωτέρω και λαμβάνοντας υπόψη τις φθινοπωρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής του 2005 (που δημοσιεύθηκαν στις 17 Νοεμβρίου 2005), η Επιτροπή καταλήγει σε ορισμένες παρατηρήσεις όσον αφορά το Ηνωμένο Βασίλειο.

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΟ ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ

7. Κατά το χρονικό διάστημα που ακολούθησε την ακύρωση της προηγούμενης ΔΥΕ που είχε κινηθεί κατά του Ηνωμένου Βασιλείου, τον Μάιο του 1998, το αποτέλεσμα γενικής κυβέρνησης μετατράπηκε από ικανοποιητικό πλεόνασμα στα τέλη της δεκαετίας του 1990 σε έλλειμμα ύψους 3,2% του ΑΕΠ το 2003/04[3],[4], υπερβαίνοντας έτσι την τιμή αναφοράς που ορίζεται στην Συνθήκη για πρώτη φορά μετά το 1997. Η εξέλιξη αυτή ισοδυναμούσε με μεταβολή του διαρθρωτικού δημοσιονομικού αποτελέσματος κατά 4 περίπου εκατοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ κατά το χρονικό διάστημα από 1999/00 έως 2003/04. Κατά τα έτη εκείνα ο δείκτης δαπανών γενικής κυβέρνησης αυξήθηκε από λιγότερο από 40% σε 43% του ΑΕΠ. Την ίδια περίοδο, ο ακαθάριστος σχηματισμός παγίου κεφαλαίου από το δημόσιο αυξήθηκε από 1,2% σε 1,6% του ΑΕΠ. Ο δείκτης ακαθάριστου δημόσιου χρέους μειώθηκε σε 37,6% του ΑΕΠ το 2002/03 και έκτοτε σημειώνει αύξηση. Η εξέλιξη αυτή σε συνδυασμό με την εξέλιξη των επιτοκίων οδήγησε σε μείωση των πληρωμών τόκων από 2,9% σε 2,0% του ΑΕΠ κατά το ίδιο χρονικό διάστημα. Λόγω της υπέρβασης της τιμής αναφοράς ως προς το έλλειμμα το 2003/04, η Επιτροπή κίνησε διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος συντάσσοντας την έκθεση που υπαγορεύει το άρθρο 104 παράγραφος 3 τον Απρίλιο του 2004[5]. Ωστόσο, λόγω του ότι το συμπέρασμα τότε ήταν ότι η υπέρβαση του 3% του ΑΕΠ ήταν μικρή και κατά πάσα πιθανότητα προσωρινή, το έλλειμμα δεν κρίθηκε υπερβολικό.

8. Το οικονομικό έτος 2004/05, σύμφωνα με τα στοιχεία ΔΥΕ που διαβίβασε το Ηνωμένο Βασίλειο τον Αύγουστο του 2005, το έλλειμμα γενικής κυβέρνησης παρέμεινε στο 3,2% του ΑΕΠ[6], υπερβαίνοντας και πάλι την τιμή αναφοράς, 3% του ΑΕΠ. Το ύψος του ελλείμματος το οικονομικό έτος 2004/05 απετέλεσε εκ πρώτης όψεως απόδειξη ως προς την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος στο Ηνωμένο Βασίλειο κατά την έννοια της Συνθήκης και του συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή συνέταξε, στις 21 Σεπτεμβρίου 2005, έκθεση σύμφωνα με το άρθρο 104 παράγραφος 3 της Συνθήκης με την οποία εξέτασε αν πληρούνται τα κριτήρια όσον αφορά το έλλειμμα και το χρέος[7]. Η έκθεση θεώρησε ότι το έλλειμμα του έτους 2004/05 μολονότι υπερέβαινε το 3% του ΑΕΠ που αποτελεί την τιμή αναφοράς στη Συνθήκη, πλησίαζε την τιμή αυτή. Η υπέρβαση αυτή δεν είχε έκτακτο χαρακτήρα. Συγκεκριμένα, δεν ήταν απόρροια ενός ασυνήθους γεγονότος έξω από τον έλεγχο των αρχών το Ηνωμένου Βασιλείου, ούτε αποτέλεσμα σοβαρής οικονομικής ύφεσης. Ο ρυθμός ανάπτυξης 3,2% το 2004, κρίθηκε ότι υπερέβαινε τον δυνητικό όπως και κατά το οικονομικό έτος 2004/05. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις το κενό παραγωγής το 2004 ήταν θετικό. Όσον αφορά το θέμα της προσωρινότητας, το έλλειμμα αναμενόταν να διατηρηθεί πάνω από το 3% του ΑΕΠ καθ’ όλο το 2005/06 και το 2006/07, βάσει μιας προσωρινής επικαιροποιημένης έκθεσης για τις οικονομικές και δημοσιονομικές προοπτικές του Ηνωμένου Βασιλείου.

9. Η Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή εξέδωσε γνώμη δυνάμει του άρθρου 104 παράγραφος 4 στις 30 Σεπτεμβρίου 2005, η οποία συμφωνούσε με την αξιολόγηση στην έκθεση της Επιτροπής και τόνιζε ότι το υπερβολικό έλλειμμα δεν μπορούσε να θεωρηθεί προσωρινό. Η Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή συνέστησε, ωστόσο, να μην ληφθούν περαιτέρω μέτρα στο πλαίσιο της ΔΥΕ προτού οριστικοποιηθούν οι φθινοπωρινές προβλέψεις της Επιτροπής του 2005.

10. Στις εν λόγω προβλέψεις, με βάση την παραδοχή ότι η δημοσιονομική πολιτική του Ηνωμένου Βασιλείου θα παραμείνει όπως εξαγγέλθηκε, αναμένεται ότι το έλλειμμα θα διευρυνθεί σε ποσοστό ελαφρώς κατώτερο του 3½% του ΑΕΠ το 2005/06 και ότι θα διατηρηθεί πάνω από το 3% του ΑΕΠ το 2006/07. Οι προβλέψεις επιβεβαίωσαν την αξιολόγηση που είχε κάνει η Επιτροπή στην έκθεση που συνέταξε βάσει του άρθρου 104 παράγραφος 3 και τη γνώμη της ΟΔΕ που εκδόθηκε βάσει του άρθρου 104 παράγραφος 4, ότι το έλλειμμα αναμενόταν να διατηρηθεί πάνω από το 3% του ΑΕΠ το 2005/06 και το 2006/07 με αποτέλεσμα να μην έχει προσωρινό χαρακτήρα. Βάσει των προβλέψεων αυτών, επιβεβαιώνεται ότι η υπέρβαση της τιμής αναφοράς, 3 % του ΑΕΠ, δεν αποτελεί έκτακτο ή προσωρινό γεγονός, μολονότι το έλλειμμα πλησιάζει την τιμή αναφοράς.

11. Μετά τη δημοσίευση των φθινοπωρινών προβλέψεων των υπηρεσιών της Επιτροπής, το Ηνωμένο Βασίλειο εξήγγειλε δημοσιονομικά μέτρα στην προκαταρκτική έκθεση για τον προϋπολογισμό (Pre-Budget Report) που υποβλήθηκε στο Κοινοβούλιο της χώρας στις 5 Δεκεμβρίου. Σε καθαρούς όρους, το κόστος των εν λόγω μέτρων όπως το υπολόγισαν οι αρχές του Ηνωμένου Βασιλείου, σε σύγκριση με το σενάριο της εξαγγελθείσας πολιτικής (όπως λαμβάνεται υπόψη στις φθινοπωρινές προβλέψεις), αντιπροσωπεύει χαλάρωση της δημοσιονομικής πολιτικής κατά τι λιγότερο από 0,1 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ για το τρέχον οικονομικό έτος και σύσφιξή της κατά 0,1 εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ για το έτος 2006/07. Στην προκαταρκτική έκθεση για τον προϋπολογισμό, οι αρχές του Ηνωμένου Βασιλείου αναμένουν έλλειμμα κατώτερο του 3% το 2006/07. Λαμβάνοντας υπόψη τα εν λόγω μέτρα, το σύνολο των οποίων έχει διαρθρωτικό χαρακτήρα, η Επιτροπή εξακολουθεί να θεωρεί ότι το έλλειμμα το έτος 2006/07 θα υπερβεί το 3% του ΑΕΠ και θα διαμορφωθεί σε 3,1 % του ΑΕΠ, και ότι επομένως δεν έχει προσωρινό χαρακτήρα.

12. Σύμφωνα με τις διατάξεις της Συνθήκης και του συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης, η Επιτροπή ανέλυσε στην έκθεσή της «σχετικούς παράγοντες». Όπως ορίζει το σύμφωνο σταθερότητας και ανάπτυξης, οι παράγοντες αυτοί μπορούν να ληφθούν υπόψη στη διαδικασία που οδηγεί στην έκδοση απόφασης σχετικά με την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος εφόσον ικανοποιείται πλήρως η ισχύουσα διπλή προϋπόθεση σύμφωνα με την οποία το έλλειμμα πρέπει να πλησιάζει την τιμή αναφοράς και η υπέρβαση της τιμής αναφοράς να είναι προσωρινή. Στην περίπτωση του Ηνωμένου Βασιλείου αυτό δεν συμβαίνει. Συνεπώς δεν μπορούν να ληφθούν υπόψη άλλοι σχετικοί παράγοντες στην παρούσα γνώμη. Από την ανωτέρω ανάλυση απορρέει ότι το κριτήριο της συνθήκης όσον αφορά το έλλειμμα δεν πληρούται.

13. Εν αντιθέσει, ο δείκτης χρέους γενικής κυβέρνησης παραμένει σε επίπεδο πολύ χαμηλότερο του 60 % που αποτελεί την τιμή αναφοράς (τα στοιχεία ΔΥΕ του Αυγούστου αναφέρουν δείκτη χρέους ίσο προς 40,8 % του ΑΕΠ κατά το οικονομικό έτος 2004/05) αλλά με κάποια ανοδική τάση εξαιτίας του μεγέθους των πραγματικών και των προβλεπόμενων πρωτογενών ελλειμμάτων. Στις φθινοπωρινές προβλέψεις της Επιτροπής ο δείκτης χρέους προβλέπεται ότι θα φθάσει το 44½% του ΑΕΠ το 2007/08.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

14. Η παρακολούθηση της δημοσιονομικής κατάστασης του Ηνωμένου Βασιλείου και, συγκεκριμένα, η εξέταση της συμμόρφωσης της χώρας αυτής με τα κριτήρια που καθορίζονται στο άρθρο 104 παράγραφος 2, οδήγησαν την Επιτροπή στη σύνταξη έκθεσης βάσει του άρθρου 104 παράγραφος 3 της Συνθήκης. Η Επιτροπή, έχοντας λάβει υπόψη στην έκθεσή της τη γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής, τις φθινοπωρινές προβλέψεις των υπηρεσιών της Επιτροπής του 2005 και την προκαταρκτική έκθεση για τον προϋπολογισμό του Ηνωμένου Βασιλείου που κατατέθηκε τον Δεκέμβριο του 2005, είναι της γνώμης ότι το Ηνωμένο Βασίλειο παρουσιάζει υπερβολικό έλλειμμα.

[1] ΕΕ L 209, 2.8.1997, σ. 6. Κανονισμός όπως τροποποιήθηκε από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1056/2005 (ΕΕ L 174 της 7.7.2005, σ. 5). Λαμβάνεται, επίσης, υπόψη η γνώμη της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής σχετικά με τις «Προδιαγραφές εφαρμογής του συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης και κατευθυντήριες γραμμές για τη μορφή και περιεχόμενο των προγραμμάτων σταθερότητας και σύγκλισης", που εγκρίθηκε από το Συμβούλιο ECOFIN στις 11 Οκτωβρίου 2005.

[2] http://europa.eu.int/eur-lex/en/treaties/selected/livre340.html

[3] Κοινοποίηση ΔΥΕ – Αύγουστος 2005, αναθεώρηση προς τα κάτω από 3,3% του ΑΕΠ. Τα δεδομένα που διαβίβασε τον Αύγουστο το Ηνωμένο Βασίλειο επικυρώθηκαν από την Eurostat στις 26 Σεπτεμβρίου 2005.

[4] Τα πραγματικά στοιχεία για το αποτέλεσμα γενικής κυβέρνησης του ΗΒ εφαρμόζουν την απόφαση της Eurostat, της 14 Ιουλίου 2000, για την ταξινόμηση των εσόδων από τις άδειες κινητής τηλεφωνίας τρίτης γενεάς (UMTS). Γενικά, το Ηνωμένο Βασίλειο δεν έχει εφαρμόσει την απόφαση αυτή όσον αφορά την δημοσίευση των δεδομένων σχετικά με τα δημόσια οικονομικά στο εσωτερικό της χώρας και εξαιτίας αυτού το καθαρό δανειστικό αποτέλεσμα σε βάση Eurostat περίπου 0,1 εκατοστιαία μονάδα του ΑΕΠ ετησίως να είναι κατώτερο από αυτό που δημοσιεύεται στους εθνικούς λογαριασμούς του Ηνωμένου Βασιλείου, από το 2001 και το 2001/02 και μετά, αντιστοίχως.

[5] Βλ. http://europa.eu.int/comm/economy_finance/about/activities/sgp/country/edp/edprep2004_uk.pdf

[6] Ωστόσο, το έλλειμμα του οικονομικού έτους 2004/05 αναθεωρήθηκε προς τα πάνω μετά την κοινοποίηση του Αυγούστου. Το αποτέλεσμα το οποίο συνάδει με αυτό που αναφέρεται στην προκαταρκτική έκθεση για τον προϋπολογισμό του Δεκεμβρίου 2005, είναι 3,3% του ΑΕΠ.

[7] Βλ. http://www.ecfineuropa.cec/comm/economy_finance/about/activities/sgp/edp/com_rep_uk.pdf