EL    EL EL 
EL 1   EL  ΕΠΙΤΡΟΠΗ  ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ  ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ  
Βρυξέλλες , 22.7.2009 
COM(2009) 402 τελικό  
ΕΚΘΕΣΗ  ΤΗΣ  ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ  ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ  ΠΡΟΣ  ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ  
ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ  ΚΑΙ  ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ   
σχετικά  µε την πρόοδο  της Βουλγαρίας  στο πλαίσιο  του µηχανισ µού συνεργασίας  και 
ελέγχου  
 
{SEC(2009) 1074} 
EL 2   EL ΕΚΘΕΣΗ  ΤΗΣ  ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ  ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ  ΠΡΟΣ  ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ  
ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ  ΚΑΙ  ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ   
σχετικά  µε την πρόοδο  της Βουλγαρίας  στο πλαίσιο  του µηχανισ µού συνεργασίας  και 
ελέγχου  
 
1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ  - ΠΛΑΙΣΙΟ  ΚΑΙ  ΜΕΘΟ∆ΟΛΟΓΙΑ  
1.1. Στόχος :  
Όταν  η Βουλγαρία  προσχώρησε  στην  Ευρωπαϊκή  Ένωση  τον Ιανουάριο  του 2007, 
δηµιουργήθηκε  ένας µηχανισ µός συνεργασίας  και ελέγχου  (ΜΣΕ )1 µε σκοπό  να 
βοηθήσει  το νέο κράτος  µέλος να προβεί  στην  απαιτού µενη εκτετα µένη 
µεταρρύθ µιση του συστή µατος απονο µής της δικαιοσύνης  και στην  καταπολέ µηση 
της διαφθοράς  και του οργανω µένου εγκλή µατος. Ο ΜΣΕ  θεσπίστηκε  µε ειδική  
απόφαση  της Επιτροπής  που βασίζεται  στη συνθήκη  προσχώρησης . Παρέχει  τη 
δυνατότητα  στην  Επιτροπή  να συνεργάζεται  στενά  σε πολιτικό  και τεχνικό  επίπεδο  
µε τις βουλγαρικές  αρχές  προκει µένου να ελέγχει  και να αξιολογεί  την πρόοδο , να 
παρέχει  τεχνικές  συµβουλές  και οικονο µική υποστήριξη . Ο ΜΣΕ  παρέχει  σε όλα τα 
άλλα  κράτη  µέλη τη δυνατότητα  να παρακολουθούν  και να στηρίζουν  την πρόοδο  
της Βουλγαρίας  στους  εν λόγω  τοµείς, καθώς  και να παρέχουν  τόσο  εµπειρογνωσία  
όσο και οικονο µική βοήθεια . Στις ενδιά µεσες και τις ετήσιες  εκθέσεις  που εκπονεί  
στο πλαίσιο  του ΜΣΕ , η Επιτροπή  αξιολογεί  την πραγ µατοποιηθείσα  πρόοδο  και 
εντοπίζει  τις ελλείψεις  που εξακολουθούν  να υπάρχουν , ώστε  να βοηθήσει  τη 
Βουλγαρία  να θέσει  προτεραιότητες  δράσης  για να επιτύχει  πλήρως  τους στόχους  
αναφοράς  που τέθηκαν  κατά  τον χρόνο  της ένταξης . 
Στην  παρούσα  έκθεση  παρουσιάζεται  η αξιολόγηση  της Επιτροπής  σχετικά  µε την 
πρόοδο  στην  επίτευξη  των στόχων  αναφοράς  από τη δηµοσίευση  της τελευταίας  της 
πλήρους  έκθεσης  (23 Ιουλίου  2008). Προβαίνει  επίσης  σε συστάσεις  προς  τη 
Βουλγαρία  µε βάση  την αξιολόγηση  αυτή . Στο συνοδευτικό  τεχνικό  έγγραφο  
επικαιροποίησης  εκτίθεται  λεπτο µερέστερα  η αξιολόγηση  της Επιτροπής  σχετικά  µε 
την πρόοδο  σε κάθε  στόχο  αναφοράς . Η έκθεση  βασίζεται  στο υλικό  που 
υποβάλλουν  τακτικά  οι βουλγαρικές  αρχές , ιδίως  σε απάντηση  στα λεπτο µερή 
ερωτη µατολόγια  της Επιτροπής  για κάθε  στόχο  αναφοράς . Η Επιτροπή  επικουρείται  
στο έργο της από µια οµάδα εµπειρογνω µόνων  υψηλού  επιπέδου  από τα κράτη  µέλη, 
ενώ παράλληλα  συµβουλεύεται  διάφορα  έγγραφα  και υλικό  από άλλες  πηγές .  
1.2. Η µεθοδολογία  των στόχων  αναφοράς :  
                                                 
1 Απόφαση  της Επιτροπής , της 13ης ∆εκε µβρίου  2006 , για τη θέσπιση  µηχανισ µού για τη συνεργασία  
και τον έλεγχο  της προόδου  στη Βουλγαρία  όσον  αφορά  την επίτευξη  των ειδικών  στόχων  αναφοράς  
στους  τοµείς της δικαστικής  µεταρρύθ µισης και της καταπολέ µησης  της διαφθοράς  και του 
οργανω µένου εγκλή µατος (OJ L 354 της 14.12.2006, σ.58). 
EL 3   EL 1.1. Η Επιτροπή  θεωρεί  ότι όλοι οι στόχοι  αναφοράς  είναι  αλληλένδετοι . Από τον 
διάλογό  της µε τη Βουλγαρία , προέκυψε  σαφώς  ότι η πρόοδος  σε ένα στόχο  
αναφοράς  συµβάλλει  στην  πρόοδο  βάσει  ενός άλλου  στόχου . Βασική  αρχή  του ΜΣΕ  
δεν είναι  να καταρτισθεί  ένας κατάλογος  σηµείων ελέγχου  (check-list), αλλά  να 
δηµιουργηθεί  ένα ανεξάρτητο , σταθερό  σύστη µα απονο µής της δικαιοσύνης  που θα 
µπορεί  να ανιχνεύει  τις συγκρούσεις  συµφερόντων  και να επιβάλλει  κυρώσεις , να 
καταπολε µά τη διαφθορά  σε όλα τα επίπεδα  και να αντιµετωπίζει  αποτελεσ µατικά  το 
οργανω µένο έγκλη µα. Εποµένως , η Επιτροπή  δεν προτίθεται  να απαλείψει  τους 
στόχους  αναφοράς  έναν προς  ένα, αλλά  µάλλον  να συνεργάζεται  µε τη Βουλγαρία  
µέχρις  ότου  ο ΜΣΕ  ολοκληρώσει  τον ρόλο  του. 
2. Η ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΤΙΚΗ  ∆ΙΑ∆ΙΚΑΣΙΑ  ΣΤΗ  ΒΟΥΛΓΑΡΙΑ   
Επιτεύγ µατα 
Όπως  και τα προηγού µενα χρόνια , η λεπτο µερής αξιολόγηση  της Επιτροπής  όσον  
αφορά  την πρόοδο  στην  εκπλήρωση  των στόχων  αναφοράς  που τίθενται  στο πλαίσιο  
του ΜΣΕ , παρουσιάζεται  στο έγγραφο  επικαιροποίησης  που προσαρτάται  στην  
παρούσα  έκθεση . Στη βασική  έκθεση  συνοψίζονται  τα βασικά  πορίσ µατα της 
Επιτροπής  και διατυπώνονται  συστάσεις  για ενέργειες  στις οποίες  πρέπει  να προβεί  
η Βουλγαρία .  
Μετά  την έκθεση  στο πλαίσιο  του ΜΣΕ  τον Ιούλιο  του 2008, καθώς  και την έκθεση  
για τη διαχείριση  των κοινοτικών  κονδυλίων  στη Βουλγαρία , υπήρξε  αλλαγή  στάσης  
και πιο ανοικτός  και ειλικρινής  διάλογος  σε όλα τα επίπεδα  µε τις βουλγαρικές  
αρχές . Η εκτετα µένη ύπαρξη  οργανω µένου εγκλή µατος και διαφθοράς  δεν 
αµφισβητείται  πλέον  και καταβάλλονται  προσπάθειες  από τις εισαγγελικές  και 
δικαστικές  αρχές  για την επίλυση  αυτών  των προβλη µάτων . Λήφθηκαν  επίσης  
αρκετά  µέτρα µε βάση  τις συστάσεις  διατύπωσε  η Επιτροπή  στην  τελευταία  
αξιολόγησή  της.  
Καταπολέ µηση του οργανω µένου εγκλή µατος  
Η Βουλγαρία  άρχισε  την αναδιάρθρωση  της εισαγγελικής  της υπηρεσίας  ώστε  να 
αυξήσει  την αποτελεσ µατικότητά  της εστιάζοντας  στη δίωξη  σοβαρών  εγκλη µάτων , 
από τον Σεπτέ µβριο του 2008.  
Χάρη  στη σύσταση  κοινών  οµάδων  που απαρτίζονται  από εκπροσώπους  των 
εισαγγελικών  αρχών , της αστυνο µίας, της εθνικής  υπηρεσίας  ερευνών  και της 
κρατικής  αρχής  εθνικής  ασφάλειας , βελτιώθηκε  ο συντονισ µός και επιτεύχθηκε  
αισθητή  πρόοδος  όσον  αφορά  τις έρευνες , ιδίως  σε υποθέσεις  απάτης  κατά  της ΕΕ, 
όπως  αποδεικνύουν  οι ολοένα  περισσότερες  έρευνες  και απαγγελίες  κατηγοριών . Η 
σύσταση  µόνιµης κοινής  οµάδας  για την πάταξη  των αδικη µάτων  που αφορούν  το 
σύστη µα χρηµατοδότησης  της ΕΕ αποτελεί  εξαιρετική  πρωτοβουλία , δεδοµένου ότι 
συγκεντρώνονται  σε ένα και µόνον  φορέα  διάφορες  λειτουργίες : παροχή  
πληροφοριών , ειδικές  γνώσεις , καθώς  και έρευνες  που αφορούν  ένα συγκεκρι µένο 
είδος  εγκλη µάτων .  
EL 4   EL Το ίδιο αποτελεσ µατικό  οργανωτικό  σχήµα δεν έχει ακόµη καθιερωθεί  για το 
οργανω µένο έγκλη µα, για το οποίο  λειτουργούν  κοινές  οµάδες µόνο σε βάση  ad hoc. 
Παρόλα  αυτά  οι εν λόγω  ad hoc οµάδες έχουν  ήδη ενεργήσει  πιο δυνα µικά µε τη 
στοχοποίηση  των µελών  γνωστών  εγκλη µατικών  οργανώσεων . Έχουν  ήδη επιβληθεί  
οι πρώτες  καταδίκες  µε τις διαδικασίες  της δικαστικής  διαπραγ µάτευσης  και της 
ταχείας  διεξαγωγής  δίκης  («εσπευσ µένη διαδικασία »). Πάντως , η µέθοδος  αυτή  
οδηγεί  συχνά  στην  επιβολή  ποινών  κατώτερων  της ελάχιστης  προβλεπό µενης από τη 
νοµοθεσία  σε περιπτώσεις  που ο εναγό µενος παραδέχεται  τα πραγ µατικά  
περιστατικά . Και οι δύο διαδικασίες  χρησι µοποιούνται  τώρα  προδραστικά  για µέλη 
εγκλη µατικών  οργανώσεων  λόγω  της γενικότερης  αναποτελεσ µατικότητας  των 
ποινικών  διαδικασιών  τη Βουλγαρία . Για πρώτη  φορά , οι διαδικασίες  αυτές  
οδήγησαν  στη φυλάκιση  µελών  εγκλη µατικών  οργανώσεων , πράγ µα που µπορεί  να 
θεωρηθεί  σηµαντικό  µήνυµα προς  το κοινό  ότι οι γνωστοί  εγκλη µατίες  δεν είναι  
πλέον  υπεράνω  του νόµου. Οι καταδίκες  αυτές  ενδέχεται  να διευκολύνουν  τη 
δέσµευση  περιουσιακών  στοιχείων  και τη διενέργεια  ερευνών  για το ξέπλυ µα 
χρηµάτων , πράγ µα που θα οδηγήσει  ενδεχο µένως  σε δεύτερη  καταδίκη . Παρόλα  
αυτά , θα πρέπει  να εξετασθεί  κατά  πόσον  η δικαστική  διαπραγ µάτευση  σε υποθέσεις  
οργανω µένου εγκλή µατος γενικότερα  έχει αρκετά  αποτρεπτικό  αποτέλεσ µα. 
Επιπλέον , αυτό  δεν θα πρέπει  να εµποδίσει  τη Βουλγαρία  να οργανώσει  ένα 
κατάλληλο  σύστη µα διεξαγωγής  των δικών .  
Οι πρώτες  αυτές  επιτυχίες  θα πρέπει  να κριθούν  λαµβανο µένου υπόψη  του 
γεγονότος  ότι οι δολοφονίες  που συνδέονται  µε το οργανω µένο έγκλη µα 
συνεχίζονται  και γνωστοί  εγκλη µατίες  δεν συλλα µβάνονται . Οι αρχές  και ο 
πολιτικός  κόσµος πρέπει  να αποδείξουν  σαφώς  την ανεπιφύλακτη  προσήλωσή  τους 
στην  εκρίζωση  των βαθύτερων  αιτίων  του προβλή µατος. Η κατάσταση  αυτή  
προκαλεί  ανησυχία  και αβεβαιότητα  στους  κόλπους  της διοίκησης , της αστυνο µίας 
κα της δικαιοσύνης . ∆εν µπορεί  να αναµένεται  από τα όργανα  αυτά  η καταπολέ µηση 
του οργανω µένου εγκλή µατος και της διαφθοράς , όταν τα µηνύµατα από τις αρχές  
και την πολιτική  ηγεσία  δεν είναι  εναρ µονισµένα και σαφή . Η έκθεσή  τους σε 
απειλές  και απόπειρες  εκφοβισ µού λόγω  των αξιέπαινων  προσπαθειών  τους, θα 
πρέπει  να αποφευχθεί . 
Η µεταρρύθ µιση της αστυνο µίας συνεχίζεται , παρόλο  που το επίπεδο  του 
προσωπικού , οι δοµές και οι διαδικασίες  της νέας υπηρεσίας  δίωξης  του εγκλή µατος 
και της αναδιοργανω µένης υπηρεσίας  αστυνο µικών  ερευνών  θα πρέπει  να 
παγιωθούν . Το νέο σχήµα συνεχίζει  να παρουσιάζει  οργανωτικές  επικαλύψεις  και 
δεν έχει ακόµη επιδείξει  αύξηση  της αποτελεσ µατικότητας  στη διερεύνηση  σοβαρών  
εγκλη µάτων .  
Ο απολογισ µός του έργου  της επιτροπής  για τη δέσµευση  και κατάσχεση  των 
περιουσιακών  στοιχείων  που είναι  προϊόντα  εγκλή µατος (CEPACA) βελτιώθηκε  
σηµαντικά  από τα µέσα του 2008, µ ε πάνω  από 130 υποθέσεις  εν αναµονή 
εκδίκασης . Παρόλο  που το νοµικό πλαίσιο  φαίνεται  ότι επιτρέπει  τη δέσµευση  των 
εν λόγω  περιουσιακών  στοιχείων , όταν κινείται  επίση µη διαδικασία , π.χ. για το 
ξέπλυ µα χρηµάτων , η δέσµευση  συνήθως  πραγ µατοποιείται  αρκετούς  µήνες µετά 
την έναρξη  της προδικασίας  ή κατά  τον χρόνο  απαγγελίας  της κατηγορίας , και 
εποµένως  χάνει  το µεγαλύτερο  µέρος της πρακτικής  της αποτελεσ µατικότητας . 
Επιπλέον , οι όροι δέσµευσης  των περιουσιακών  στοιχείων  που προβλέπει  ο νόµος 
είναι  πολύ  περιοριστικοί  και δεν ανταποκρίνονται  στην  πραγ µατικότητα  της 
εγκλη µατικότητας  στη Βουλγαρία . Η πρόταση  για τροποποιήσεις  της νοµοθεσίας  
EL 5   EL ώστε  να βελτιωθεί  η αποτελεσ µατικότητα  της δέσµευσης  και κατάσχεσης  των 
περιουσιακών  στοιχείων  που κατατέθηκε  στο Κοινοβούλιο  τον Νοέµβριο του 2008, 
απορρίφθηκε  µε µεγάλη  πλειοψηφία  από όλα τα κόµµατα. Αντιµέτωπη  µε τις 
δυσκολίες  αυτές , η CEPACA καταφεύγει  επίσης  στην  πρακτική  της έκδοσης  
αστικών  αποφάσεων  για κατάσχεση  στις εν λόγω  υποθέσεις . Αλλά , γενικά , τα 
νοµοθετικά  κενά  υπονο µεύουν  σοβαρά  την αποτελεσ µατικότητα  του έργου  της 
CEPACA.  
Μεταρρύθ µιση του δικαστικού  συστή µατος   
Κάθε  πρόοδος  που επιτυγχάνεται  σε επίπεδο  διώξεων , για παράδειγ µα στην  
καταπολέ µηση σε απάτης  κατά  της ΕΕ, θα είναι  περιορισ µένη, αν δεν γίνουν  και οι 
ανάλογες  µεταρρυθ µίσεις  στη δικαιοσύνη  και δεν επιδειχθεί  περισσότερη  βούληση  
για αποτελεσ µατικό  δικαστικό  σύστη µα. Εξακολουθεί  να υπάρχει  σοβαρός  
προβλη µατισµός σχετικά  µε τις αδικαιολόγητες  καθυστερήσεις  στη διεξαγωγή  των 
δικαστικών  διαδικασιών . Οι καθυστερήσεις  οφείλονται  σε µεγάλο  βαθµό στην  άκρα  
τυπικότητα  της ποινικής  διαδικασίας , σε κάποια  παθητικότητα  εκ µέρους  του 
δικαστικού  σώµατος, καθώς  και στις απεριόριστες  δυνατότητες  που φαίνεται  να 
προσφέρει  η Ποινική  ∆ικονο µία στον  κατηγορού µενο για αναστολή  της δίκης .  
Ελλείψει  κατάλληλων  νοµοθετικών  πρωτοβουλιών  για την αντιµετώπιση  αυτού  του 
προβλή µατος, µια οµάδα εργασίας  του Ανώτατου  ∆ικαστικού  Συµβουλίου  (Α∆Σ ) 
προέβη  σε λεπτο µερή καταγραφή  και ανάλυση  συγκεκρι µένων  υποθέσεων . Για κάθε  
µεµονωµένη υπόθεση , προτάθηκαν  ή λήφθηκαν  µέτρα, σε µια προσπάθεια  
επιτάχυνσης  των διαδικασιών , υπό µορφή  συστάσεων  για βελτίωση  της ταχύτητας  
διεκπεραίωσης  των «υποθέσεων  ύψιστου  δηµόσιου  συµφέροντος ». Πρόκειται  για 
υποθέσεις  που αφορούν  πρόσωπα  µε εµβληµατική  σηµασία και οι οποίες  έχουν  
σηµειώσει  πολλαπλές  καθυστερήσεις . Οι συστάσεις  του Α∆Σ  περιλα µβάνουν  
προτάσεις  νοµοθετικών  τροποποιήσεων  (π.χ. καθιέρωση  της δήλωσης  κατοικίας ), 
καθώς  και σηµαντικές  αλλαγές  στην  οργάνωση  των δικαστηρίων  και τη νοµική 
πρακτική . Η πρωτοβουλία  του Α∆Σ  είναι  αξιέπαινη · µένει να αποδειχθεί  τι 
αντίκτυπο  θα έχουν  οι συστάσεις  και αν θα υπάρξει  συνέχεια .  
Η περιπλοκότητα  και η τυπικότητα  της ποινικής  διαδικασίας  αποτελεί  από µόνη της 
σηµαντική  αιτία  για την αναποτελεσ µατικότητα  του δικαστικού  συστή µατος. 
Υποχρεώνει  τις ανακριτικές  και διωκτικές  αρχές  να περιοριστούν  σε 
υπεραπλουστευτικές  µεθόδους  για τη συγκέντρωση  αποδείξεων  και την αποφυγή  
περίπλοκων  ερευνών . Επιπλέον , αυτή  η τυπική  προσέγγιση  δεν είναι  ευνοϊκή  ούτε 
για τα δικαιώ µατα των κατηγορου µένων , δεδοµένου ότι οι αρχές  καταστολής  
εφαρ µόζουν  συστη µατικά  τις πλέον  "επεµβατικές " µεθόδους  έρευνας , δεδοµένου ότι 
δεν γίνονται  δεκτές  από τα δικαστήρια  πιο "ατελείς " αποδείξεις .  
Από τον Ιούνιο  του 2008, η επιθεώρηση  του Ανώτατου  ∆ικαστικού  Συµβουλίου  
είναι  σε πλήρη  λειτουργία  και έχει σηµειώσει  ενθαρρυντικά  αποτελέσ µατα στη 
διερεύνηση  πειθαρχικών  παραβάσεων  και συστη µικών  αδυνα µιών της δικαστικής  
πρακτικής . Ορισ µένα από τα πορίσ µατά του οδήγησαν  σε βελτιώσεις , ιδίως  µε την 
έκδοση  ερµηνευτικών  αποφάσεων  του Ανώτατου  Ακυρωτικού  ∆ικαστηρίου .  
Το Ανώτατο  Ακυρωτικό  ∆ικαστήριο  κατέβαλε  επίσης  προσπάθειες  για την 
προώθηση  οµοιόµορφης  νοµολογίας  µέσω τακτικών  συσκέψεων  από κοινού  µε τα 
τακτικά  δικαστήρια . Και, το σπουδαιότερο , το Ανώτατο  Ακυρωτικό  ∆ικαστήριο  
EL 6   EL χρησι µοποίησε  δραστικά  τις νοµικές του εξουσίες  για την έκδοση  µιας σειράς  
ερµηνευτικών  αποφάσεων  που είναι  υποχρεωτικές  για κάθε  δικαστήριο  και 
εξασφαλίζουν  οµοιόµορφη  εφαρ µογή της νοµοθεσίας .  
Η νοµοθετική  δραστηριότητα  χαρακτηρίζεται  από ανοµοιογένεια  και, σε κάποιες  
περιπτώσεις , από αντιφατικότητα : θεσπίσθηκε  νοµοθεσία  για την αποφυγή  των 
καταχρήσεων  όσον  αφορά  τα δικαιώ µατα των κατηγορου µένων  (διάταγ µα σχετικά  
µε τις αναρρωτικές  άδειες ) και για την αύξηση  των ποινών  στα αδική µατα απάτης  
κατά  της ΕΕ· ταυτόχρονα , όµως, µε τον νόµο περί αµνηστίας  καταργήθηκαν  οι 
ποινικές  διώξεις  για τα αδική µατα από αµέλεια  που τιµωρούνται  µε ποινές  µέχρι 
πέντε  ετών , στα οποία  περιλα µβάνονται  και εκείνα  που τελέσθηκαν  κατά  την 
άσκηση  δηµοσίου  λειτουργή µατος πριν από τον Ιούλιο  του 2008. ∆όθηκε  έτσι ένα 
µήνυµα που έρχεται  σε αντίθεση  µε τη δέσµευση  της κυβέρνησης  για εξάλειψη  της 
διαφθοράς  σε όλα τα επίπεδα , ιδίως  όσον  αφορά  τα αδική µατα από αµέλεια  που 
τελέστηκαν  κατά  την άσκηση  δηµοσίου  λειτουργή µατος.  
Επίσης , το Υπουργείο  ∆ικαιοσύνης  κατέβαλε  προσπάθειες  για τη χάραξη  νέας 
ποινικής  πολιτικής , αλλά , συγχρόνως , πολλές  από τις συστάσεις  που έκανε  το 2006 
για απλούστευση  των υπερβολικών  διαδικαστικών  διατυπώσεων , έµειναν  χωρίς  
συνέχεια . Ο ίδιος  ο Ποινικός  Κώδικας  είναι  απαρχαιω µένος. Το νοµικό σύστη µα, 
εποµένως , εξακολουθεί  να χαρακτηρίζεται  από ουσιώδεις  ελλείψεις , ιδίως  όσον  
αφορά  τη βασική  ποινική  νοµοθεσία , αλλά  και άλλες  σηµαντικές  διατάξεις , π.χ. 
σχετικά  µε τη δήµευση  περιουσιακών  στοιχείων  που είναι  προϊόντα  εγκλή µατος. Η 
έλλειψη  νοµοθετικών  πρωτοβουλιών  σχετικά  µε τη βασική  ποινική  νοµοθεσία  
αποτελεί  σηµαντική  αδυνα µία. Οι υπερβολικές  διατυπώσεις  στη δικαστική  πρακτική , 
η αδυνα µία της δηµόσιας  διοίκησης  γενικότερα  και η απουσία  λογοδοσίας  εκ µέρους  
της, καθώς  και η έλλειψη  πρωτοβουλιών  σε ένα αυστηρά  ιεραρχικό  σύστη µα είναι  
προβλή µατα που πρέπει  να αντιµετωπισθούν  µε τον εκσυγχρονισ µό του νοµικού 
πλαισίου , ώστε  να αποφευχθούν  οι καθυστερήσεις  στη λήψη  των αποφάσεων  και να 
αυξηθεί  το αίσθη µα της ευθύνης .  
Καταπολέ µηση της διαφθοράς  
Από το προηγού µενο καλοκαίρι  έχουν  γίνει κάποια  βήµατα σε επίπεδο  Υπουργικού  
Συµβουλίου  για να ενισχυθεί  η διυπουργική  συνεργασία  και να αρχίσουν  οι 
προπαρασκευαστικές  εργασίες  για τη νέα στρατηγική  κατά  της διαφθοράς  που θα 
βασίζεται  σε αξιολόγηση  και διαβούλευση  µε τα ενδιαφερό µενα µέρη. Επιπλέον , 
δηµιουργήθηκε  ένας κεντρικός  δικτυακός  τόπος  για την επισή µανση  αδικη µάτων  
διαφθοράς  (µέσω σχεδίου  χρηµατοδοτού µενου από την ΕΕ) ώστε  να γίνεται  
κεντρικά  η κατάθεση  των καταγγελιών  που αφορούν  όλα τα θεσµικά όργανα  και να 
ελέγχεται  η πορεία  τους. Εξασφαλίζεται  συντονισ µός, εποπτεία  και τεχνική  
υποστήριξη  σε όλες τις περιφερειακές  υπηρεσίες  καταπολέ µησης  της απάτης  και 
δηµιουργείται  δίκτυο  επιθεωρητών  σε όλα τα υπουργεία .  
Παράλληλα , απαιτείται  πιο προδραστική  προσέγγιση  σε ευαίσθητους  τοµείς, όπως  η 
υγεία  και η εκπαίδευση , για παράδειγ µα µε την παροχή  διοικητικών  οδηγιών  σχετικά  
µε το πώς θα περιορισθούν  οι σχετικοί  κίνδυνοι  και µε αυστηρότερο  έλεγχο  της 
συµµόρφωσης . ∆ιαπιστώνεται  γενικότερη  έλλειψη  πρωτοβουλιών  σ' αυτούς  τους 
ευαίσθητους  τοµείς. Παρόλο  που υπάρχουν  άφθονες  ενδείξεις  απάτης  και διαφθοράς  
στον  δηµόσιο τοµέα (περιλα µβανο µένης της σύµπραξης  µε το οργανω µένο 
έγκλη µα), τα όργανα  καταστολής  δεν δείχνουν  προθυ µία να αναλάβουν  
EL 7   EL πρωτοβουλίες  και φαίνονται  να περιµένουν  επίση µη αναφορά  κάποιας  ανωµαλίας  
από άλλο  διοικητικό  όργανο  για να αρχίσουν  έρευνα . Ελάχιστες  είναι  οι 
αυτεπάγγελτες  έρευνες  -δηλαδή  µε πρωτοβουλία  των ίδιων  των υπηρεσιών  και όχι 
βάσει  καταγγελίας  ή διοικητικής  αναφοράς . Αυτή  η έλλειψη  πρωτοβουλίας , όσον  
αφορά  την καταστολή , οφείλεται  σε µεγάλο  βαθµό στην  παθητική  στάση  και στην  
περιορισ µένη υποστήριξη  εκ µέρους  του πολιτικού  κόσµου για δραστική  
καταπολέ µηση της απάτης  και της διαφθοράς . Η εν λόγω  έλλειψη  υποστήριξης  έχει 
ως συνέπεια  το προσωπικό  των οργάνων  εφαρ µογής της νοµοθεσίας  να αισθάνεται  
ανασφάλεια  όσον  αφορά  την έναρξη  έρευνας , σε περίπτωση  που υπάρχει  κίνδυνος  
να αποκαλυφθεί  υπόθεση  διαφθοράς  σε υψηλό  επίπεδο . Στο πλαίσιο  αυτό , η 
Βουλγαρία  θα µπορούσε  να σχεδιάσει  τη δηµιουργία  ειδικών  φορέων  για τη δίωξη  
και την εκδίκαση  των υποθέσεων  διαφθοράς  σε υψηλό  επίπεδο  και οργανω µένου 
εγκλή µατος. Οι εν λόγω  φορείς  θα πρέπει  να είναι  λειτουργικά  και πολιτικά  
ανεξάρτητοι  από την κυβέρνηση  και να έχουν  σαφή  εντολή  να ενεργούν  
προδραστικά .  
3. ΡΗΤΡΕΣ  ∆ΙΑΣΦΑΛΙΣΗΣ  
Από τις παραπάνω  εκτιµήσεις  προκύπτει  το ζήτηµα κατά  πόσον  θα πρέπει  να 
ενεργοποιηθούν  οι ρήτρες  διασφάλισης . Κατά  τη δηµόσια συζήτηση  σχετικά  µε τον 
ΜΣΕ  δηµιουργείται  συχνά  σύγχυση  ανάµεσα στη χρονική  διάρκεια  του µηχανισ µού 
και τις ρήτρες  διασφάλισης  περιορισ µένης διάρκειας  που περιέχονται  στη συνθήκη  
προσχώρησης . ∆εν υπάρχει  αυτό µατη σύνδεση  µεταξύ  του ΜΣΕ  και των ρητρών  
διασφάλισης  που διατυπώνονται  στη συνθήκη  προσχώρησης  της Βουλγαρίας . Οι 
ρήτρες  διασφάλισης  τέθηκαν  για να εξασφαλίσουν  την αποτελεσ µατική  λειτουργία  
της εσωτερικής  αγοράς  και του χώρου  ελευθερίας , ασφάλειας  και δικαιοσύνης . 
Μπορούν  να ενεργοποιηθούν  µέχρι το τέλος  του 2009, ώστε  να ανασταλεί  
προσωρινά  η εφαρ µογή της σχετικής  κοινοτικής  νοµοθεσίας , εάν αυτό  είναι  
αναγκαίο . Η Επιτροπή  θεωρεί  ότι, µε βάση  τις παραπάνω  εκτιµήσεις , δεν 
πληρούνται  οι προϋποθέσεις  για την επίκληση  των ρητρών  διασφάλισης .  
Ο ΜΣΕ  έχει πλέον  εισέλθει  στον  τρίτο  χρόνο  λειτουργίας  του. ∆εν έχει θεσπιστεί  για 
ορισµένη χρονική  περίοδο , δεδοµένου ότι θα καταργηθεί  µόνο όταν έχουν  
εκπληρωθεί  ικανοποιητικά  όλοι οι στόχοι  αναφοράς  που τέθηκαν . Είναι  σαφές  ότι η 
εκπλήρωση  των επιµέρους  στόχων  αυτών  αποτελεί  µακρόπνοο  έργο: για 
παράδειγ µα, η εξάλειψη  των βαθύτερων  αιτίων  της διαφθοράς  και η εκρίζωση  του 
οργανω µένου εγκλή µατος θα απαιτήσει  χρόνο . Οι βαθιές  αλλαγές  που απαιτούνται  
δεν µπορεί  να προέλθουν  παρά  µόνο από την ίδια την βουλγαρική  κοινωνία . Ο ΜΣΕ  
αποτελεί  εργαλείο  υποστήριξης  αυτής  της προσπάθειας  και όχι αυτοσκοπό  ούτε 
µπορεί  να αντικαταστήσει  τη δέσµευση  που πρέπει  να αναλάβουν  οι βουλγαρικές  
αρχές  για να ευθυγρα µµίσουν  το δικαστικό  τους σύστη µα και τις πρακτικές  του µε 
τα γενικά  πρότυπα  της ΕΕ.  
1. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ  ΚΑΙ  ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ  
Η Επιτροπή  διαπίστωσε  ότι η Βουλγαρία  έχει δώσει  νέα ώθηση  στις προσπάθειές  της 
για βελτίωση  του δικαστικού  συστή µατος και καταπολέ µηση της διαφθοράς  από τη 
δηµοσίευση  της έκθεσης  του Ιουλίου  του 2008. Αυτό  προκύπτει  από τις προσπάθειες  
µεµονωµένων  παραγόντων  στις εισαγγελικές  και δικαστικές  υπηρεσίες  για την 
EL 8   EL αντιµετώπιση  διαρθρωτικών  προβλη µάτων , οι οποίες  αξίζει  να υποστηριχθούν  και 
να αναγνωρισθούν . Αυτά  τα πρακτικά  µέτρα συµβάλλουν  στην  αύξηση  της 
αποτελεσ µατικότητας  της δικαιοσύνης  και στην  ενίσχυση  των εισαγγελικών  αρχών , 
ενώ σε ορισµένες περιπτώσεις  περιόρισαν  τις δυνατότητες  διαφθοράς .  
Ωστόσο , τα βήµατα αυτά  περιορίζονται  στο τεχνικό  επίπεδο  και έχουν  περιορισ µένο 
αντίκτυπο . Παρότι  η αύξηση  της γενικότερης  ευαισθητοποίησης  και οι ατοµικές 
πρωτοβουλίες  είναι  ευπρόσδεκτες , δεν συνοδεύονται  δεόντως  από ευρεία  πολιτική  
συναίνεση  ή από µια αξιόπιστη  στρατηγική  ώστε  η καταπολέ µηση του οργανω µένου 
εγκλή µατος και της διαφθοράς  να καταστεί  κορυφαία  προτεραιότητα  για τη 
Βουλγαρία . Ως εκ τούτου , στην  αντίληψη  του κοινού , η απονο µή δικαιοσύνης  στη 
Βουλγαρία  είναι  αργή , πολλές  φορές  άνιση  και σε κάποιες  περιπτώσεις  υπόκειται  σε 
επιρροές  και παρε µβάσεις . Παράλληλα , τα µέτρα που λήφθηκαν  θεωρούνται  
αποσπασ µατικά  και δεν εφαρ µόζονται  συστη µατικά  σε όλα τα επίπεδα . Αυτό  που 
εξακολουθεί  να λείπει  είναι  η επαρκής  πολιτική  δέσµευση  για ευρύτερες  
πρωτοβουλίες  ώστε  να υπάρξει  µια πιο αποφασιστική , στρατηγική  προσέγγιση .  
Παρά  την ύπαρξη  κάποιων  ενθαρρυντικών  πρακτικών  µέτρων  για την 
αποτελεσ µατικότερη  απονο µή της δικαιοσύνης  και τη δραστικότερη  καταπολέ µηση 
της διαφθοράς  και του οργανω µένου εγκλή µατος, υπάρχουν  πολλές  ελλείψεις  που 
πρέπει  επειγόντως  να αντιµετωπίσει  η βουλγαρική  κυβέρνηση .  
Με βάση  τις πιο πρόσφατες  αξιολογήσεις  της, η Επιτροπή  καλεί  τη Βουλγαρία  να 
ενεργήσει  στους  ακόλουθους  τοµείς:  
Σχετικά  µε το οργανω µένο έγκλη µα και την καταπολέ µηση της διαφθοράς :  
• να χαράξει  ολοκληρω µένη στρατηγική  έναντι  του οργανω µένου εγκλή µατος και 
της διαφθοράς ·  
• να καταστήσει  µόνιµες τις κοινές  οµάδες έρευνας  για το οργανω µένο έγκλη µα·  
• να δηµιουργήσει  ειδικούς  φορείς  για τη δίωξη  και την εκδίκαση  υποθέσεων  
διαφθοράς  σε υψηλό  επίπεδο  και οργανω µένου εγκλή µατος µε τη δέουσα  
λειτουργική  και πολιτική  ανεξαρτησία ·  
• να προωθήσει  τις προδραστικές  αυτεπάγγελτες  έρευνες  για τη διαφθορά  από όλες 
τις διοικητικές  αρχές  µε ελεγκτικά  καθήκοντα ·  
• να εξασφαλίσει  την αποτελεσ µατική  εφαρ µογή του πρόσφατου  νόµου για τη 
σύγκρουση  συµφερόντων  µε την εκπόνηση  εκτελεστικών  κατευθυντήριων  
γραµµών και τη δηµιουργία  κεντρικού  συστή µατος αναφορών ·  
• σε οριζόντιο  επίπεδο , να ελέγχει  τον αντίκτυπο  των νόµων για την καταπολέ µηση 
της διαφθοράς  και του οργανω µένου εγκλή µατος και να τροποποιήσει  κατά  
περίπτωση  την ισχύουσα  νοµοθεσία ·  
• να βελτιώσει  την αποτελεσ µατικότητα  του συστή µατος δέσµευσης /δήµευσης  
περιουσιακών  στοιχείων  που είναι  προϊόντα  εγκλή µατος.  
• να ενισχύσει  το δυνα µικό της γενικής  επιθεώρησης  και των επιθεωρήσεων  των 
υπουργείων  και οργανισ µών και να τους δώσει  εντολή  να ενεργούν  προδραστικά  
για τον εντοπισ µό και τον περιορισ µό των ευαίσθητων  σηµείων·  
• να ενισχύσει  τα 28 τοπικά  συµβούλια  καταπολέ µησης  της διαφθοράς  σε 
συνεργασία  µε την κοινωνία  των πολιτών ·  
EL 9   EL • να βελτιώσει  τις διοικητικές  ρυθµίσεις  για την προστασία  όσων  προβαίνουν  σε 
κατάδοση  των καταχρήσεων · 
• να παρακολουθεί  εκ τους σύνεγγυς  την πρόοδο  στην  καταπολέ µηση της 
διαφθοράς  σε κεντρικό  και τοπικό  επίπεδο  µέσω της διυπουργικής  οµάδας  
συντονισ µού.  
Σχετικά  µε την αποτελεσ µατικότητα  του δικαστικού  συστή µατος: 
• Να εντοπίσει  προδραστικά  και να αναλύσει  τη µη οµοιόµορφη  εφαρ µογή της 
νοµοθεσίας  και να ενθαρρύνει  την έκδοση  περαιτέρω  ερµηνευτικών  αποφάσεων  
από το Ανώτατο  Ακυρωτικό  ∆ικαστήριο ·  
• να διεκπεραιώσει  επειγόντως  το σχέδιο  του βασικού  εγγράφου  µελέτης  για την 
πλήρη  επανασύνταξη  του Ποινικού  Κώδικα ·  
• να σχεδιάσει  τη διεξοδική  µεταρρύθ µιση του Κώδικα  Ποινικής  ∆ικονο µίας ώστε  
να απλουστευθούν  οι ποινικές  δίκες  και να περιορισθούν  οι υπερβολικές  
διατυπώσεις ·  
• να τεθούν  επειγόντως  σε εφαρ µογή οι συστάσεις  των ασκούντων  νοµικά 
επαγγέλ µατα για βελτίωση  των πρακτικών  που ακολουθούνται  στο πλαίσιο  του 
ισχύοντος  Κώδικα  Ποινικής  ∆ικονο µίας·  
• να εφαρ µοσθούν  όλες οι συστάσεις  του Α∆Σ  όσον  αφορά  τις καθυστερήσεις  που 
σηµειώνονται  σε σηµαντικές  ποινικές  υποθέσεις  και να επεκτείνει  τον 
συστη µατικό  έλεγχο  σε όλες τις σηµαντικές  υποθέσεις ·  
• να παρακολουθεί  την εφαρ µογή και τις επιπτώσεις  της ταχείας  διαδικασίας  
(χαµηλότερες  ποινές  µε αντάλλαγ µα την οµολογία  ενοχής ) και της δικαστικής  
διαπραγ µάτευσης ·  
• να ελέγχει  την πραγ µατική  τήρηση  της υποχρέωσης  δηµοσίευσης  όλων  των 
αποφάσεων  από όλα τα δικαστήρια ·  
• να εξασφαλίσει  την αντικει µενική  αξιολόγηση  όλων  των δικαστών  και να 
αναθεωρήσει  το διάταγ µα σχετικά  µε τους κανόνες  και τα κριτήρια  διορισ µού 
τους από το Α∆Σ ·  
• να αναλύσει  και να αντιµετωπίσει  τις αντιφατικές  πρακτικές  του Α∆Σ  κατά  τις 
πειθαρχικές  διαδικασίες ·  
• να εξασφαλίσει  ταχεία  και αποτελεσ µατική  συµµόρφωση  µε τις συστάσεις  και τα 
πορίσ µατα της επιθεώρησης  του Ανώτατου  ∆ικαστικού  Συµβουλίου .  
Η Επιτροπή  καλεί  τη Βουλγαρία  να συνεχίσει  τη µεταρρυθ µιστική  διαδικασία  και να 
εφαρ µόσει τις συστάσεις  της. Θα υποστηρίζει  και θα παρακολουθεί  την πρόοδο  στη 
βάση  αυτή  και τον επόµενο χρόνο . Η συνεχής  άσκηση  πιέσεων  για την παραγωγή  
αποτελεσ µάτων  είναι  αναγκαία , και η Επιτροπή  καλεί  επίσης  τα άλλα  κράτη  µέλη να 
συνεχίσουν  τη συνδρο µή τους στη Βουλγαρία  και να βοηθούν  τη χώρα  αυτή  στην  
επίτευξη  προόδου . Από την πλευρά  της, η Επιτροπή  θα συνεχίσει  να στηρίζει  τις 
προσπάθειες  της Βουλγαρίας  µέσω ενός πολιτικού  και τεχνικού  διαλόγου  και µε την 
παροχή  κατάλληλης  εµπειρογνωσίας , όπου  υπάρχει  ανάγκη .  
Προοπτικές : 
EL 10   EL Από την παρούσα  έκθεση  προκύπτει  ότι, σε τεχνικό  επίπεδο , έχουν  γίνει ορισµένα 
βήµατα για τη συµµόρφωση  µε τις συστάσεις  που περιέχονται  στην  έκθεση  της 
Επιτροπής  του Ιουλίου  του 2008. Έχει δοθεί  νέα ώθηση , η οποία  αποδίδει  τα πρώτα  
αποτελέσ µατα. Ωστόσο , απαιτούνται  ουσιαστικότερα  αποτελέσ µατα όσον  αφορά  τη 
διερεύνηση , τη δίωξη  και την εκδίκαση  υποθέσεων  διαφθοράς  σε υψηλό  επίπεδο  και 
οργανω µένου εγκλή µατος, ώστε  να εξασφαλισθούν  µακρόπνοες  αλλαγές  στη 
Βουλγαρία . ∆εν έχει ακόµη αρχίσει  η σε βάθος  µεταρρύθ µιση του δικαστικού  
συστή µατος, η οποία  απαιτεί  µακροπρόθεσ µη και ανεπιφύλακτη  πολιτική  δέσµευση . 
Κατά  την άποψη  της Επιτροπής , ο µηχανισ µός αποτελεί  ένα εργαλείο  στήριξης , το 
οποίο  πρέπει  να διατηρηθεί  µέχρι την ολοκλήρωση  αυτών  των µεταρρυθ µίσεων . Η 
Επιτροπή  θα επανεκτι µήσει την περαιτέρω  πρόοδο  το καλοκαίρι  του 2010.