ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ - ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΔΡΑΣΗΣ ΠΛΑΙΣΙΟ "ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΚΑΙ ΑΠΛΟΥΣΤΕΥΣΗ ΤΟΥ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟΥ ΚΕΚΤΗΜΕΝΟΥ" {SEC(2004) 774}

Η παρούσα ανακοίνωση περιγράφει την εφαρμογή του πλαισίου για δράση της Επιτροπής του Φεβρουαρίου 2003, σχετικά με την «Ενημέρωση και απλούστευση του Κοινοτικού κεκτημένου» [1].

[1] COM(2003) 71.

Η πρωτοβουλία αυτή αποτελεί μέρος μιας σειράς δράσεων στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας «Καλύτερη νομοθεσία», του Ιουνίου 2002 [2], η οποία επιδιώκει τη διασφάλιση ασφαλούς, αποτελεσματικού, ενημερωμένου και φιλικού για τον χρήστη κειμένου για το παράγωγο κοινοτικό δίκαιο, επίσης δε ανταποκρίνεται στο στόχο για βελτίωση του ρυθμιστικού περιβάλλοντος εντός του οποίου λειτουργούν οι επιχειρήσεις προκειμένου να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα, ως ένας εκ των στόχων που ορίζονται στη στρατηγική της Λισσαβόνας. Τώρα, η κοινοτική νομοθεσία υπόκειται, όλο και περισσότερο, σε ολοκληρωμένη διαδικασία για την αξιολόγηση του αντίκτυπου. Η παρούσα πρωτοβουλία «Ενημέρωση και απλούστευση του Κοινοτικού κεκτημένου» συνιστά συμπλήρωμα δεδομένου ότι επικεντρώνεται στην απλούστευση και ενημέρωση της κείμενης νομοθεσίας.

[2] COM(2002) 278.

Η δεύτερη έκθεση προόδου, η οποία επισυνάπτεται στην παρούσα ανακοίνωση [3], αναφέρει λεπτομερώς τις προόδους που επιτελέσθηκαν κατά τη φάση ΙΙ (Οκτώβριος 2003 - Μάρτιος 2004) και ορίζει σχεδιασμένη δράση κατά τη φάση ΙΙΙ (Απρίλιος - Δεκέμβριος 2004), ενημερώνοντας με τον τρόπο αυτό το κυλιόμενο πρόγραμμα της Επιτροπής για ενημέρωση και απλούστευση [4].

[3] SEC(2004) 774.

[4] Η Επιτροπή προτίθεται να παρουσιάσει πληρέστερη αναφορά για την πρόοδο που θα έχει επιτευχθεί μέχρι το τέλος του 2004.

Η προετοιμασία της παρούσας έκθεσης συμπίπτει με την μεγαλύτερη προσοχή που δίδεται στην καλύτερη ρύθμιση εν γένει, και στην απλούστευση ειδικότερα, στην ΕΕ και στα κράτη μέλη. Αυτό αντανακλάται στην Κοινή Πρωτοβουλία για τη Κανονιστική Μεταρρύθμιση της 26ης Ιανουαρίου 2004, των 4 προεδριών του Συμβουλίου το 2004 και 2005, στα συμπεράσματα του εαρινού Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και στις υπό εξέλιξη εργασίες του Συμβουλίου.

Σε απάντηση αυτής της ανανεωμένης πολιτικής ώθησης, η Επιτροπή δεσμεύεται να ενισχύσει το έργο της για την ενημέρωση και απλούστευση του Κοινοτικού κεκτημένου χωρίς όμως να μεταβάλει ουσιαστικά την ευρεία βάση του πλαισίου της δράσης που εγκρίθηκε τον Φεβρουάριο 2003.

Η Επιτροπή δρομολόγησε τον Φεβρουάριο 2003 διαβούλευση με τα άλλα κοινοτικά όργανα και με τα κράτη μέλη σχετικά με το προτεινόμενο πλαίσιο για δράση, ωστόσο η ανταπόκριση ήταν πολύ περιορισμένη. Επομένως, καλωσορίζει τη δέσμευση την οποία ανάλαβε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τον Μάρτιο 2004, να θέσει, μέχρι το τέλος του 2004, προτεραιότητες του Συμβουλίου για την ενημέρωση και απλούστευση της κοινοτικής νομοθεσίας, που η Επιτροπή θα λάβει υπ' όψιν - παράλληλα με τη συμβολή άλλων θεσμικών οργάνων και ενδιαφερομένων μερών - στις μέλλουσες ενημερώσεις του κυλιόμενου πολυετούς της προγράμματος. Η διοργανική συμφωνία για «βελτίωση της νομοθεσίας», η οποία τέθηκε σε ισχύ τον Δεκέμβριο 2003, πρέπει να διευκολύνει περαιτέρω την ενημέρωση και απλούστευση του κοινοτικού κεκτημένου.

Εν γένει, η εφαρμογή του φιλόδοξου πλαισίου της Επιτροπή για την ενημέρωση και απλούστευση της κοινοτικής νομοθεσίας προχωρεί ικανοποιητικά. Τα αποτελέσματα της φάσης II επιβεβαιώνουν ότι διατηρείται η ορμή παρόλο που παρουσιάζονται καθυστερήσεις στην υλοποίηση ορισμένων βασικών δράσεων. Κατά τις φάσεις I και II, η κυριότερη προτεραιότητα της Επιτροπής ήταν να διασφαλίσει μια επιτυχή διεύρυνση, της οποίας οι προετοιμασίες επιβράδυναν δραστηριότητες σε άλλους τομείς, περιλαμβανομένων ορισμένων εκ των δραστηριοτήτων που στοχεύουν την ενημέρωση και απλούστευση του κοινοτικού κεκτημένου.

1. Απλούστευση της ουσίας του παράγωγου κοινοτικού δικαίου

Η Επιτροπή, με τη πρωτοβουλία του Φεβρουαρίου 2003, δρομολόγησε διαδικασία αναλυτικής εξέτασης τομέων πολιτικής για να προσδιορίσει τις δυνατότητες απλούστευσης. Από τον Φεβρουάριο 2003, έχουν εξεταστεί αναλυτικά 21 τομείς πολιτικής (13 τομείς εξετάσθηκαν κατά τη φάση ΙΙ). Θα συνεχισθεί η συνεκτίμηση σε όλους τους τομείς πολιτικής για να διασφαλισθεί η πλήρης αξιοποίηση τω δυνατοτήτων απλούστευσης.

Το κυλιόμενο πρόγραμμα για συγκεκριμένες πρωτοβουλίες απλούστευσης εφαρμόζεται γενικώς σύμφωνα με το σχέδιο. Βάσει του σχεδίου για δράση, η Επιτροπή ετοιμάζει την απλούστευση μεγάλου μέρους της κοινοτικής νομοθεσίας (πλέον των 60 νομικών πράξεων). Μέχρι το τέλος Μαρτίου 2004, η Επιτροπή ενέκρινε 30 πρωτοβουλίες που είχαν απλουστευτικές συνέπειες (18 πρωτοβουλίες εγκρίθηκαν κατά τη φάση I και 12 κατά τη φάση II) - και, σε γενικές γραμμές, εντός των προγραμματισμένων προθεσμιών. Επί πλέον, εξακολουθούν να εντοπίζονται και άλλες προτάσεις για απλούστευση. Έτσι, προστέθηκαν 8 νέες πρωτοβουλίες στο κυλιόμενο πρόγραμμα για τη φάση ΙΙ (που ανακοινώθηκαν στη πρώτη έκθεση προόδου [5]) και αναγγέλλονται 12 επί πλέον νέες προτάσεις για απλούστευση στη δεύτερη έκθεση προόδου, για τη φάση ΙΙΙ. Επί πλέον, η Επιτροπή ενέκρινε 5 πρωτοβουλίες απλούστευσης κατά τις φάσεις I και II, οι οποίες ωστόσο δεν είχαν προηγουμένως ανακοινωθεί ως τέτοιες.

[5] COM(2003) 623.

Τα πραγματικά οφέλη της απλούστευσης επέρχονται μόνο μετά τη θέσπιση από τον νομοθέτη και τη θέση σε ισχύ της απλουστευμένης νομοθεσίας. Μέχρι το τέλος της φάσης ΙΙ, εκκρεμούσαν 20 προτάσεις απλούστευσης της νομοθεσίας ενώπιον του νομοθέτη. (8 εξ αυτών είχαν υποβληθεί πριν από τον Φεβρουάριο 2003). Επομένως, η Επιτροπή καλεί το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο να εγκρίνουν εγκαίρως τις προτάσεις απλούστευσης, δίδοντας την δέουσα προτεραιότητα στον στόχο απλούστευσης έναντι των άλλων προτεραιοτήτων, σύμφωνα με τη διοργανική συμφωνία για βελτιωμένη νομοθεσία.

Στη δεύτερη έκθεση προόδου προσδιορίζεται λεπτομερώς ο τύπος της απλούστευσης που επιδιώκεται σε ότι αφορά (1) την απλούστευση της νομοθεσίας, (2) την απλούστευση των διοικητικών διαδικασιών για τις δημόσιες αρχές (ΕΕ ή εθνικές) και (3) την απλούστευση των διοικητικών επιβαρύνσεων για τους ιδιωτικούς παράγοντες (κυρίως επιχειρήσεις). Λαμβάνοντας υπ' όψη τις προτεραιότητες που συμφώνησε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Μαρτίου 2004, είναι αξιοσημείωτο ότι η Επιτροπή ενέκρινε, μέχρι τον Μάρτιο 2004, 25 πρωτοβουλίες οι οποίες θα συμβάλλουν στη μείωση των διοικητικών επιβαρύνσεων για τους ιδιωτικούς παράγοντες (μεταξύ άλλων, 8 νομοθετικές προτάσεις που ήδη υποβλήθηκαν πριν από τον Φεβρουάριο 2003).

Πρέπει επίσης να υπομνησθεί ότι καταβάλλεται συνεχής προσπάθεια για να εξασφαλισθεί βελτιωμένης ποιότητας και σαφήνειας σύνταξη της νομοθεσίας της ΕΕ και ότι με τη διοργανική συμφωνία του 1998 για την ποιότητα της σύνταξης της κοινοτικής νομοθεσίας, τέθηκαν προς τούτο λεπτομερείς κατευθυντήριες γραμμές.

2. Περιορισμός του όγκου του κοινοτικού κεκτημένου

Το 2001, η Επιτροπή έθεσε τον στόχο να επιτύχει μείωση του όγκου του κεκτημένου κατά 25% (ποσοστό που αντιστοιχεί σε 22.500 σελίδες περίπου της Επίσημης Εφημερίδας) μέχρι τη λήξη της θητείας της [6]. Ταυτόχρονα, δρομολόγησε ευρύ πρόγραμμα κωδικοποίησης της ισχύουσας νομοθεσίας, το οποίο, εφόσον ολοκληρωθεί μέχρι το τέλος του 2005, εκτιμάται ότι θα περιορίσει το κεκτημένο κατά 30.000 - 35.000 σελίδες [7]. Παρά το ότι επρόκειτο να ολοκληρωθεί ένα έτος μετά τη λήξη της θητείας της, η Επιτροπή είχε προβλέψει ότι με την προοδευτική κωδικοποίηση θα επιτευχθεί ο μεγαλύτερος όγκος των προγραμματιζόμενων μειώσεων. Λοιπές δράσεις, όπως ανάκληση παρωχημένης νομοθεσίας (δεν υπάρχουν σχετικές εκτιμήσεις) και κάποιου βαθμού νομοθετική απλούστευση, θα συμπληρώσουν τη δράση.

[6] COM(2001) 726.

[7] COM(2001) 645.

Ωστόσο, κατά την εφαρμογή του προγράμματος κωδικοποίησης, η Επιτροπή αντιμετώπισε απρόβλεπτα προβλήματα, τα περισσότερα εκ των οποίων διαφεύγουν του ελέγχου της. Ειδικότερα, η μετάφραση του κεκτημένου στις νέες γλώσσες (η οποία γίνεται στα σχετικά κράτη μέλη) δεν ολοκληρώθηκε μέχρι την ημερομηνία προσχώρησης και τα κείμενα που χρειάζονται για τη κωδικοποίηση στις νέες γλώσσες, αρχίζουν να είναι διαθέσιμα σταδιακά στη διάρκεια του 2004.

Επομένως, στο παρόν στάδιο, η Επιτροπή εκτιμά ότι δεν υπάρχουν πιθανότητες επίτευξης του στόχου περί μείωσης κατά 25%, μέχρι το τέλος του 2004. Ωστόσο, είναι πιθανόν ο στόχος να επιτευχθεί εντός ευλόγου μεταγενέστερης περιόδου, δεδομένης της προόδου κάθε σχετικής ενέργειας, σε τεχνικό επίπεδο.

* Κωδικοποίηση

Πέραν των ως άνω αναφερθέντων προβλημάτων μετάφρασης, το πρόγραμμα κωδικοποίησης προχωρεί ικανοποιητικά σε τεχνικό επίπεδο, και η προετοιμασία της κωδικοποίησης προχώρησε θεαματικά κατά τη φάση II - σε ό,τι αφορά πράξεις της Επιτροπής, και η δραστηριότητα διπλασιάστηκε σε σύγκριση με τη φάση Ι, σε ό,τι αφορά στον αριθμό των υπό επεξεργασία πράξεων καθώς και στον αντίστοιχο αριθμό σελίδων της Επίσημης Εφημερίδας. Στη περίπτωση πράξεων του ΕΚ και του Συμβουλίου η δραστηριότητα τριπλασιάστηκε, τόσο σε ό,τι αφορά στον αριθμό πράξεων όσο και στον αριθμό σελίδων στην ΕΕ. Ο όγκος κειμένου που τελεί υπό επεξεργασία επί του παρόντος, ανέρχεται σε περισσότερο από 10.000 σελίδες. Επί πλέον του προγράμματος της Επιτροπής για τη κωδικοποίηση του κεκτημένου, η καθημερινή κωδικοποίηση συνιστά ακόμη ένα εργαλείο που χρησιμοποιείται στην νομοθετική τεχνική, γνωστό ως αναδιατύπωση.

Σε ό,τι αφορά στο τελικό προϊόν, ήτοι πράξεις και προτάσεις πράξεων που εγκρίνει η Επιτροπή, ήταν περιορισμένη η πρόοδος κατά τη φάση ΙΙ λόγω της εννεάμηνης αναστολής (Αύγουστος 2003 - Απρίλιος 2004) σε ό,τι αφορά στην έγκριση και δημοσίευση κωδικοποιημένων πράξεων που εφαρμόζονται κατά την περίοδο μέχρι την προσχώρηση. Σκοπός της αναστολής ήταν να διασφαλίσει την αποφυγή επιπρόσθετης επιβάρυνσης της Υπηρεσίας Επίσημων Εκδόσεων και των προς ένταξη κρατών, κατά την τελική και κρίσιμη φάση προετοιμασίας για την προσχώρηση.

Επί πλέον, όπως προαναφέρεται, το τέλος της αναστολής δεν σημαίνει άμεση πρόοδο σε ό,τι αφορά στην έκδοση των εν λόγω πράξεων κατά τη φάση ΙΙΙ, επειδή από την προσχώρηση, όλες οι κωδικοποιημένες πράξεις πρέπει κατ' αρχήν να εκδοθούν σε 20 γλώσσες. Τούτο σημαίνει ότι η έκδοση αυτών των κωδικοποιημένων κειμένων που είναι έτοιμα προς έκδοση σε 11 γλώσσες κατά τη λήξη της αναστολής, θα καθυστερήσει μέχρις ότου είναι διαθέσιμες οι διατυπώσεις στις νέες γλώσσες και ότι η προετοιμασία περαιτέρω κωδικοποιημένων κειμένων πρέπει να επεκταθεί στις 9 επί πλέον νέες γλώσσες. Επομένως, κατά το υπολειπόμενο μέρος του 2004, δεν θα εκδοθεί επίσημα ούτε θα δημοσιευθεί στην ΕΕ σημαντικός αριθμός κωδικοποιημένων πράξεων. Θα πρέπει να αναμείνει κανείς μέχρι το 2005 και την βαθμιαία εξομάλυνση της κατάστασης σε ό,τι αφορά στη μετάφραση, προκειμένου να διαπιστώσει τα κυριότερα αποτελέσματα της διαδικασίας κωδικοποίησης.

Για να μην υπάρξουν περαιτέρω καθυστερήσεις στο πρόγραμμα κωδικοποίησης, πρέπει οπωσδήποτε να συνεχισθούν, ακόμη και να διπλασιασθούν, οι προσπάθειες μετάφρασης του κεκτημένου στις νέες γλώσσες. Σύμφωνα με τις σημερινές προβλέψεις, τα τελικά κείμενα δεν θα είναι έτοιμα προς δημοσίευση παρά μόνο στα τέλη του 2004.

Εν τω μεταξύ, η Επιτροπή θα διαθέτει επίσης σε ιστότοπο το πρωτότυπο σχεδίου κωδικοποιημένων κειμένων στη αντίστοιχη γλώσσα εργασίας ώστε να δίδεται μια ιδέα για την πρόοδο και να έχει το κοινό πρόσβαση στα προσωρινά αποτελέσματα.

* Κατάργηση παρωχημένης νομοθεσίας

Στην πρώτη έκθεση προόδου αναφέρονται ήδη τα κύρια προβλήματα που συνεπάγονται την επιβράδυνση της διαδικασίας κατάργησης της παρωχημένης νομοθεσίας στο πλαίσιο του κεκτημένου, ειδικότερα η ανάγκη μιας πολυσύνθετης περιπτωσιολογικής ανάλυσης των νομικών βάσεων για την εγκαθίδρυση της κατάλληλης διαδικασίας. Επομένως, πολύ λίγες πράξεις καταργήθηκαν ή κρίθηκαν παρωχημένες, κατά τη φάση ΙΙ. Επί πλέον, λίγες μόνον υπηρεσίες της Επιτροπής συνέβαλαν δραστήρια στη δράση αυτή.

Ωστόσο, στις αρχές του 2004, καθορίστηκαν λεπτομερείς κατευθυντήριες γραμμές προς διευκόλυνση του έργου των υπηρεσιών της Επιτροπής, και ο συνολικός αριθμός των υπό εξέταση πράξεων οι οποίες πρόκειται να ανακληθούν, να κριθούν ως παρωχημένες ή να αποτελέσουν αντικείμενο διοικητικής διόρθωσης στη διοργανική βάση δεδομένων αναφοράς (CELEX), αυξήθηκε σημαντικά από 582 τον Φεβρουάριο 2003, σε περίπου 880. Η εξέταση 361 εξ αυτών βρίσκεται σήμερα στο στάδιο περάτωσης.

Κατά το παρελθόν έτος, καταβλήθηκαν μεγάλες προσπάθειες για λεπτομερή ανάλυση του κεκτημένου προς το σκοπό της διεύρυνσης. Οι ενέργειες αυτές απέδειξαν ότι περίπου 40% του σημερινού όγκου του κεκτημένου δεν ήταν άμεσα κατάλληλο για δημοσίευση στις νέες γλώσσες, για παράδειγμα, επειδή είχε τη μορφή αποφάσεων απευθυνόμενων σε επί μέρους κράτη μέλη ή επειδή ήταν πλέον παρωχημένο. Αν και τούτο δεν πρέπει να εκληφθεί ως ένδειξη του ποσοτικού πεδίου για τη κατάργηση παρωχημένης νομοθεσίας, οι ενέργειες αυτές που συνδέονται με τη διεύρυνση, βελτίωσαν σημαντικά την καταγραφή του κεκτημένου, και πρέπει τώρα να διευκολύνουν τη δράση για τη κατάργηση παρωχημένης νομοθεσίας με περισσότερο επίσημο τρόπο.

* Ενοποίηση

Τον Ιούνιο 2003, η Υπηρεσία Επίσημων Εκδόσεων περάτωσε ένα περιεκτικό πρόγραμμα για την ενοποίηση του συνόλου του κοινοτικού κεκτημένου (σε 11 γλώσσες) και το αποτέλεσμα είναι ελεύθερα διαθέσιμο στο κοινό μέσω του EUR-Lex. Με την ενοποίηση του παράγωγου δικαίου, όπως και με την κωδικοποίηση, συνενώνονται η βασική νομική πράξη και όλες οι τροποποιητικές αυτής πράξεις, σε ένα ενιαίο κείμενο. Αν και τα προκύπτοντα ενοποιημένα κείμενα δεν υποβάλλονται σε διαδικασία λήψης απόφασης και συνεπώς δεν έχουν νομικό καθεστώς, διευκολύνουν όμως τα μέγιστα τη πρόσβαση στη νομοθεσία και περιορίζουν τον όγκο των κειμένων.

Η Υπηρεσία συνεχίζει άνευ διακοπών την ενοποίηση της νομοθεσίας της ΕΕ και, ειδικότερα, συνεχίζει να ετοιμάζει ενοποιημένα κείμενα με τη μορφή που απαιτείται για την επακόλουθη επίσημη κωδικοποίηση. Η κωδικοποίηση του παράγωγου δικαίου στις νέες γλώσσες θα αρχίσει τον Σεπτέμβριο 2004, μόλις θα είναι διαθέσιμες οι αναγκαίες μεταφράσεις, και θα συνεχισθεί σύμφωνα με προτεραιότητες οι οποίες έχουν στόχο την κατά το δυνατόν νωρίτερο περάτωση του προγράμματος κωδικοποίησης.