[pic] | ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ |

Βρυξέλλες, 3.5.2007

COM(2007) 231 τελικό

ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ, ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΊΚΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΤΡΑΠΕΖΑ

– Ετήσια δήλωση για τη ζώνη του ευρώ 2007 –[SEC(2007) 550]

I. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

1. Στις αρχές του τρέχοντος έτους, οι ευρωπαίοι ηγέτες εξέδωσαν επίσημη διακήρυξη στο Βερολίνο επ' ευκαιρία της 50ής επετείου της συνθήκης της Ρώμης και επανέλαβαν τη δέσμευσή τους σε ένα σχέδιο που προετοίμασε το έδαφος για ειρήνη και ευημερία στην Ευρώπη. Η οικονομική ολοκλήρωση κατέχει κεντρική θέση στην επιτυχημένη ευρωπαϊκή πορεία. Η σταδιακή εξάλειψη των οικονομικών φραγμών κατά τα τελευταία πενήντα έτη συνέβαλε στη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου, στη διασφάλιση πιο δίκαιης συμφωνίας για τους καταναλωτές, στη δημιουργία νέων ευκαιριών για επενδυτές και στην προώθηση στενότερων οικονομικών και πολιτικών δεσμών μεταξύ των κρατών μελών. Όπως αναφέρει η διακήρυξη του Βερολίνου, «η κοινή αγορά και το ευρώ μας καθιστούν ισχυρούς».

2. Η Οικονομική και Νομισματική Ένωση (ΟΝΕ) αποτελεί μέχρι σήμερα το πιο προωθημένο στάδιο της ευρωπαϊκής οικονομικής ολοκλήρωσης και θα εξακολουθήσει να λειτουργεί ως σημαντικός κινητήριος μοχλός για μια όλο και πιο στενή ένωση κατά τα προσεχή έτη. Για τα 318 εκατομμύρια πολίτες που χρησιμοποιούν το ευρώ σε καθημερινή βάση το ενιαίο νόμισμα συνιστά ένα απτό σύμβολο των επιτυχιών που σημείωσαν από κοινού και των προκλήσεων που αντιμετωπίζουν οι ευρωπαίοι. Από την εμφάνιση του ευρώ, το 1999, η ΟΝΕ εξασφάλισε υψηλό βαθμό μακροοικονομικής σταθερότητας και προώθησε στενότερους εμπορικούς και επενδυτικούς δεσμούς καθώς και μια πιο προωθημένη ολοκλήρωση των χρηματοπιστωτικών αγορών στη ζώνη του ευρώ. Κατά την περίοδο αυτή το ευρώ αναδείχθηκε σε βασικό παγκόσμιο νόμισμα και σήμερα, χρησιμοποιείται ευρέως ως νόμισμα πρόσδεσης ή αναφοράς σε συναλλαγματικούς διακανονισμούς καθώς και ως επίσημο αποθεματικό νόμισμα. Τα οφέλη που προαναφέρονται καθώς και άλλα που προκύπτουν από την ΟΝΕ συνιστούν ισχυρά κίνητρα για τις χώρες προκειμένου να υιοθετήσουν το ευρώ.

3. Η εισαγωγή του ευρώ στη Σλοβενία από την 1 η Ιανουαρίου 2007, παρακίνησε και άλλα κράτη μέλη να επιταχύνουν τις προετοιμασίες τους προκειμένου να εισέλθουν στη ζώνη του ευρώ. Στις αρχές του τρέχοντος έτους, η Κύπρος και η Μάλτα υπέβαλαν επίσημη αίτηση στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και στην ΕΚΤ για την εκπόνηση εκθέσεων σύγκλισης στη βάση των οποίων το Συμβούλιο Υπουργών θα αποφασίσει εάν τα συγκεκριμένα κράτη δύνανται να εισέλθουν στη ζώνη του ευρώ από την 1η Ιανουαρίου 2008.

4. Tα κράτη μέλη συνειδητοποιούν όλο και περισσότερο ότι οι χώρες της ζώνης του ευρώ αντιμετωπίζουν κοινές προκλήσεις και ευθύνες. Κατά το εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του τρέχοντος έτους οι ηγέτες της ΕΕ, στο πλαίσιο της ετήσιας αξιολόγησης της ανανεωμένης στρατηγικής της Λισαβόνας, ενέκριναν μια νέα σειρά συστάσεων ειδικά για τη ζώνη του ευρώ βάσει των Ολοκληρωμένων Κατευθυντήριων Γραμμών για την Ανάπτυξη και την Απασχόληση. Στις συστάσεις αυτές υπογραμμίζεται η ανάγκη για συνετές δημοσιονομικές πολιτικές, για βελτιώσεις στην ποιότητα των δημοσίων οικονομικών και για μεγαλύτερη προσαρμοστικότητα στις αγορές αγαθών και υπηρεσιών. Ζητείται επίσης μεγαλύτερη ευθυγράμμιση όσον αφορά τους μισθούς και την παραγωγικότητα και επιτάχυνση του ρυθμού ολοκλήρωσης των χρηματοπιστωτικών αγορών.

5. Η ετήσια δήλωση για τη ζώνη του ευρώ, καθώς και η ετήσια έκθεση για τη ζώνη του ευρώ που τη συνοδεύει, παρουσιάζουν τις απόψεις της Επιτροπής σχετικά με το πώς οι χώρες της ζώνης του ευρώ μπορούν να αντεπεξέλθουν στις κοινές τους ευθύνες και προκλήσεις . Εξάλλου, στόχος τους είναι να παράσχουν στοιχεία στη συζήτηση σχετικά με τις οικονομικές επιδόσεις στη ζώνη του ευρώ και τη λειτουργία της ΟΝΕ. Η ετήσια δήλωση για τη ζώνη του ευρώ συνιστά επίσης συμβολή στο διάλογο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με την οικονομική πολιτική στη ζώνη του ευρώ.

II. Η ΑΝΑΝΕΩΜΕΝΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΙΣΧΥΣ ΤΗΣ ΖΩΝΗΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩ

6. Από την έκδοση της ετήσιας έκθεσης για τη ζώνη του ευρώ του προηγουμένου έτους, η οικονομική ανάκαμψη στη ζώνη του ευρώ συνέχισε να κερδίζει έδαφος. Κατά το προηγούμενο έτος ο ρυθμός οικονομικής ανάπτυξης στη ζώνη του ευρώ ανήλθε σε 2,7% , που αποτελεί τον υψηλότερο ρυθμό ανάπτυξής της από το 2000 και ο οποίος υπερβαίνει σαφώς τον μακροπρόθεσμο μέσο όρο της. Η ανάπτυξη της απασχόλησης επιταχύνθηκε κατά ποσοστό 1,5% το 2006 στη ζώνη του ευρώ, γεγονός που είχε ως αποτέλεσμα να δημιουργηθούν περίπου 2 εκατομμύρια νέες θέσεις απασχόλησης. Ο πληθωρισμός παρέμεινε κατά το 2006 περίπου στο 2% αλλά μειώθηκε προς τα τέλη του έτους ακολουθώντας την πτώση των τιμών στον τομέα της ενέργειας.

7. Οι θετικές αναπτυξιακές επιδόσεις στη ζώνη του ευρώ αντικατοπτρίζουν μερικώς την τρέχουσα κυκλική ανάκαμψη αλλά ενδέχεται να υποδηλώνουν επίσης ότι οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις αρχίζουν να παράγουν αποτελέσματα. Υπάρχουν ενδείξεις για αυξημένη ανθεκτικότητα σε παγκόσμιες οικονομικές αναταράξεις. Η πρόσφατη ανάπτυξη είχε ιδιαίτερα αισθητές επιπτώσεις στην απασχόληση. Το Δεκέμβριο του 2006, το ποσοστό ανεργίας έπεσε στο 7,5% που αποτελεί το χαμηλότερο ποσοστό των τελευταίων 15 ετών. Η αύξηση της παραγωγικότητας της εργασίας στη ζώνη του ευρώ ανήλθε κατά μέσο όρο σε 1% το 2006, σε σύγκριση 0,7% που ήταν ο μέσος ετήσιος ρυθμός αύξησης κατά την προηγούμενη δεκαετία, ενώ πολλούς παράγοντες συνάγεται ότι η ανάκαμψη αυτή δεν είναι απλά κυκλικής φύσεως. Οι εξελίξεις αυτές υποδηλώνουν γενικά ότι τα κράτη μέλη ανταμείβονται για τις προσπάθειές τους, μεταξύ άλλων, να αυξήσουν τα ποσοστά συμμετοχής στο εργατικό δυναμικό, να προωθήσουν την 'Έρευνα και Ανάπτυξη (Ε&Α) και την καινοτομία, να αναπτύξουν το ανθρώπινο δυναμικό και να δημιουργήσουν ένα πιο ελκυστικό και ανταγωνιστικό επιχειρηματικό περιβάλλον. Από τις εν λόγω εξελίξεις γίνονται εξάλλου εμφανή τα οφέλη ενός μακροοικονομικού πλαισίου που έχει σχεδιασθεί για την ενίσχυση της σταθερότητας και την προώθηση μεγαλύτερης ασφάλειας σχετικά με τις μεσοπρόθεσμες οικονομικές προοπτικές.

8. Η εγχώρια ζήτηση αποτελεί σημαντικό μοχλό της οικονομικής ανάπτυξης στη ζώνη του ευρώ. Αυτό αντικατοπτρίζεται στο συνεχιζόμενο δυναμισμό των επενδυτικών δαπανών και στην ανάκαμψη των καταναλωτικών δαπανών των νοικοκυριών που, μερικώς, οφείλονται στη μεγαλύτερη εμπιστοσύνη των καταναλωτών, καθώς και στα ικανοποιητικά αποτελέσματα που σημειώνονται στη ζώνη του ευρώ στον τομέα της απασχόλησης. Οι εξαγωγές της ζώνης του ευρώ συνέβαλαν επίσης θετικά στην ανάπτυξη παρά τις λιγότερο ευνοϊκές οικονομικές συνθήκες σε ορισμένους από τους βασικούς εμπορικούς εταίρους και την ανατίμηση του ευρώ.

9. Οι προοπτικές συνέχισης της οικονομικής ανάπτυξης στη ζώνη του ευρώ είναι ευνοϊκότερες το 2007 απ΄ότι επί σειρά ετών. Η εγχώρια ζήτηση αναμένεται να διατηρηθεί σχετικά ενισχυμένη, καθώς οι επενδύσεις επωφελούνται από τη διατήρηση ευνοϊκών οικονομικών συνθηκών, τη βελτίωση των ισολογισμών των επιχειρήσεων, την ανάγκη για επενδύσεις αντικατάστασης, την αύξηση της παραγωγικότητας και τις ευνοϊκές προοπτικές όσον αφορά τα κέρδη. Ο ρυθμός της παγκόσμιας οικονομικής ανάπτυξης φαίνεται να επιβραδύνεται εν μέρει αλλά οι εξαγωγές των χωρών της ζώνης του ευρώ προβλέπεται να συνεχίσουν τις υψηλές τους επιδόσεις.

10. Όπως ισχύει πάντα, ενδέχεται (??)/ θα μπορούσε να υπάρξουν οικονομικές εκπλήξεις. Η μη εύρυθμη διόρθωση των συνολικών ανισορροπιών, οι εντάσεις όσον αφορά τις συναλλαγματικές ισοτιμίες και οι γεωπολιτικές εξελίξεις αποτελούν παράγοντες που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε χαμηλότερη από την αναμενόμενη ανάπτυξη στη ζώνη του ευρώ. Αντίθετα, καλύτερες επιδόσεις στην αγορά εργασίας και μια ευνοϊκότερη από την αναμενόμενη επίδραση των καταβαλλόμενων προσπαθειών δημοσιονομικής εξυγίανσης θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε υψηλότερους από τους αναμενόμενους ρυθμούς ανάπτυξης.

III. ΤΑΚΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΚΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΜΕΓΕΘΩΝ

11. Η μακροοικονομική πολιτική πρέπει να βασίζεται σε υγιείς βάσεις για να συνεχιστεί η οικονομική ανάκαμψη στη ζώνη του ευρώ. Από το Δεκέμβριο του 2005, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ανακαλεί σταδιακά την άνετη νομισματική πολιτική που παρείχε κατά τα τελευταία έτη λόγω των μεσοπρόθεσμων κινδύνων για τη σταθερότητα των τιμών. Παράλληλα, κατά τη διαδικασία προσδιορισμού των μισθών, τα κράτη της ζώνης του ευρώ πρέπει να λαμβάνουν επαρκώς υπόψη τη σταθερότητα των τιμών, τις μεσοπρόθεσμες τάσεις της παραγωγικότητας καθώς και τις διαφορές όσον αφορά τις επαγγελματικές δεξιότητες και τις συνθήκες της τοπικής αγοράς εργασίας. Οι μισθοί στη ζώνη του ευρώ συνέχισαν να αυξάνονται ελαφρά κατά το 2006 παρά τη διακύμανση των τιμών και την αισθητή αύξηση της παραγωγής και της απασχόλησης. Παρόλο που εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ των χωρών, η συνολική αύξηση των μισθών στη ζώνη του ευρώ φαίνεται να έχει πτωτική πορεία από τη δεκαετία του '90 περιορίζοντας έτσι τη δυνατότητα εμφάνισης δευτερογενών επιπτώσεων λόγω των προηγμένων αυξήσεων των τιμών των προϊόντων ενέργειας. Στο δημοσιονομικό τομέα είναι ουσιαστικό για τα κράτη μέλη να εκμεταλλευθούν την ευκαιρία που τους παρέχει η οικονομική ανάκαμψη προκειμένου να ολοκληρώσουν την εξυγίανση της δημοσιονομικής τους κατάστασης μέχρι το τέλος της δεκαετίας. Η δημοσιονομική αυτή εξυγίανση θα ενισχύσει επίσης τη γενικότερη δημοσιονομική και νομισματική πολιτική που ασκείται στη ζώνη του ευρώ.

12. Τα κράτη της ζώνης του ευρώ κατέβαλαν συντονισμένες προσπάθειες για τη διόρθωση των υπερβολικών δημοσιονομικών ελλειμμάτων. Στις 30 Ιανουαρίου 2007, το Συμβούλιο αποφάσισε να αναστείλει τη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος για τη Γαλλία καθώς το δημοσιονομικό της έλλειμμα παρέμεινε και το 2006, κάτω από 3%. Στη Γερμανία, η οικονομική ανάκαμψη συνέβαλε στη μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος κάτω από το 3% του ΑΕΠ ένα έτος νωρίτερα από ότι είχε προγραμματιστεί αρχικά. Στην Ελλάδα, πραγματοποιήθηκε σημαντική διόρθωση κατά το 2006 γεγονός που είχε ως αποτέλεσμα να μειωθεί το δημοσιονομικό έλλειμμα στο 2,6% του ΑΕΠ. Στην Πορτογαλία και την Ιταλία σημειώθηκαν επίσης σημαντικές διαρθρωτικές βελτιώσεις κατά το 2006, οι οποίες στην περίπτωση της δεύτερης επισκιάστηκαν από τις επιπτώσεις έκτακτων μέτρων. Συνολικά, στη ζώνη του ευρώ , βελτιώθηκε η ποιότητα των προσαρμογών, περιορίζοντας την εφαρμογή εκτάκτων μέτρων και μειώνοντας τις δημόσιες δαπάνες. Συνολικά, ο συνδυασμός των προσπαθειών εξυγίανσης, ιδίως στις χώρες με υπερβολικά ελλείμματα, και οι ευνοϊκότερες οικονομικές εξελίξεις που οδήγησαν σε σημαντικά υψηλότερα από τα αναμενόμενα έσοδα, είχαν ως αποτέλεσμα τη μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος στη ζώνη του ευρώ σε 1,6% του ΑΕΠ κατά το 2006, από 2,5% του ΑΕΠ το 2005.

13. Τα κράτη μέλη, ιδίως εκείνα που βρίσκονται σε διαδικασία διόρθωσης των υπερβολικών ελλειμμάτων, πρέπει να συνεχίσουν τη δημοσιονομική εξυγίανση προκειμένου να επιτύχουν τους μεσοπρόθεσμους δημοσιονομικούς τους στόχους. Ορισμένα κράτη μέλη προγραμμάτισαν ελάχιστη ή μηδενική βελτίωση των διαρθρωτικών δημοσιονομικών αποτελεσμάτων τους στα προγράμματα σταθερότητας για το 2006, παρόλο που το σύμφωνο σταθερότητας και ανάπτυξης προβλέπει δημοσιονομική εξυγίανση πέραν του ποσοστού αναφοράς του 0,5% του ΑΕΠ κατά τις ευνοϊκές περιόδους. Για παράδειγμα η Γαλλία σχεδιάζει στο πρόγραμμά της τη βελτίωση των διαρθρωτικών δημοσιονομικών αποτελεσμάτων της κατά μόλις 0,3 της εκατοστιαίας μονάδας του ΑΕΠ το 2007. Η Γερμανία, στο πρόγραμμα σταθερότητάς της δεν σχεδιάζει βελτίωση του διαρθρωτικού της αποτελέσματος κατά το 2008 παρόλο που προβλέπεται «οικονομικά ευνοϊκή περίοδος». Σε ορισμένα κράτη της ζώνης του ευρώ που έχουν επιτύχει τους μεσοπρόθεσμους στόχους τους υπάρχει κίνδυνος υιοθέτησης προκυκλικής δημοσιονομικής πολιτικής κατά το 2007, ιδίως στις Κάτω Χώρες όπου φέτος αναμένεται σημαντική επιδείνωση παρά την προβλεπόμενη «ευνοϊκή περίοδο». Η κατάσταση απαιτεί ανανέωση των προσπαθειών. Τα κράτη μέλη που δεν θα έχουν σημειώσει επαρκή πρόοδο παρά την ευνοϊκή ανάπτυξη ενδέχεται να μην επιτύχουν επαρκές περιθώριο ασφάλειας για την αποτροπή της υπέρβασης του ορίου του 3% του ΑΕΠ, όσον αφορά το έλλειμμα εάν και όταν επιβραδυνθεί ο ρυθμός οικονομικής ανάπτυξης, επαναλαμβάνοντας έτσι τα λάθη πολιτικής που σημειώθηκαν στα τέλη της δεκαετίας του '90. Παράλληλα, πρέπει επίσης να αποφευχθεί η επανεμφάνιση διαθρωτικών ελλειμμάτων σε χώρες που βρίσκονται ήδη σε ισοσκελισμένη ή πλεονασματική θέση.

14. Στις 20 Απριλίου 2007, η ομάδα του ευρώ εξέδωσε κατευθυντήριες γραμμές για τις δημοσιονομικές πολιτικές των κρατών μελών της ζώνης του ευρώ, υπενθυμίζοντας τη δέσμευση για ενεργό δημοσιονομική εξυγίανση κατά τις ευνοϊκές περιόδους και την αξιοποίηση των απροσδόκητων πρόσθετων εσόδων για τη μείωση του ελλείμματος και του χρέους. Αποσκοπώντας στη βελτίωση του συντονισμού των δημοσιονομικών πολιτικών, οι υπουργοί οικονομίας και οικονομικών της ζώνης του ευρώ συζήτησαν τις εθνικές δημοσιονομικές εξελίξεις κατά το 2007 καθώς και τις προκαταρκτικές προοπτικές πολιτικής για το 2008 και τις επιπτώσεις τους για τη ζώνη του ευρώ. Κατά πρώτο λόγο, δεσμεύθηκαν, βασιζόμενοι στα καλύτερα από τα αναμενόμενα δημοσιονομικά αποτελέσματα του 2006, να επιδιώξουν πιο φιλόδοξους δημοσιονομικούς στόχους από εκείνους που τέθηκαν στα προγράμματα σταθερότητας του 2006. Κατά δεύτερο λόγο, συμφώνησαν να εκτελεστούν οι προϋπολογισμοί του 2007 όπως είχε προγραμματισθεί, αποφεύγοντας υπερβάσεις στις δαπάνες και χρησιμοποιώντας τα απροσδόκητα πρόσθετα έσοδα για τη μείωση του ελλείμματος και του χρέους της γενικής κυβέρνησης. Κατά τρίτο λόγο, συμφωνήθηκε ότι πρέπει να καταρτισθούν προσεκτικά τα σχέδια δημοσιονομικής πολιτικής για το 2008 ούτως ώστε να επιταχυνθεί η προσαρμογή για την επίτευξη των μεσοπρόθεσμων δημοσιονομικών στόχων στα κράτη μέλη που δεν τους έχουν πετύχει, ενώ σε όσα τους έχουν πετύχει να αποφευχθεί η τροφοδότηση των μακροοικονομικών ανισορροπιών.

15. Οι υψηλοί ρυθμοί ανάπτυξης στη ζώνη του ευρώ παρέχουν μια μοναδική ευκαιρία σε όλα τα κράτη που συμμετέχουν σε αυτήν να τακτοποιήσουν τα δημόσια οικονομικά τους. Όσον αφορά τα έσοδα, θα ήταν σκόπιμο από οικονομικής απόψεως να χρησιμοποιηθούν τα απροσδόκητα υψηλά έσοδα – π.χ. από την απροσδόκητα υψηλή οικονομική ανάπτυξη – για τη μείωση του κρατικού δανεισμού. Όσον αφορά τις δαπάνες, από την εμπειρία ορισμένων κρατών μελών συνάγεται ότι η μείωση των δημοσίων δαπανών συμβάλλει σε μια πιο βιώσιμη προσέγγιση της μείωσης του ελλείμματος. Δεδομένου ότι το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης ενίσχυσε επιτυχώς τα κράτη μέλη ώστε να μειώσουν τα υπερβολικά ελλείμματα, η θέση σε λειτουργία του προληπτικού του σκέλους αναμένεται να στηρίξει τα κράτη μέλη ώστε να εξαλείψουν εξ ολοκλήρου τα ελλείμματα και να αντιμετωπίσουν με τον τρόπο αυτό τις πιθανές προκλήσεις. Εφόσον ακολουθηθούν οι κατευθυντήριες γραμμές της ομάδας του ευρώ για τη φορολογική πολιτική, αυτό θα είχε ως συνέπεια τα περισσότερα από τα μέλη της ζώνης του ευρώ να επιτύχουν τους μεσοπρόθεσμους δημοσιονομικούς τους στόχους το 2008 ή το 2009, ενώ όλα τα κράτη μέλη πρέπει να επιδιώξουν την επίτευξή τους το αργότερο μέχρι το 2010.

16. Η εξασφάλιση υγιών δημόσιων οικονομικών θα βοηθήσει τα κράτη της ζώνης του ευρώ να αντιμετωπίσουν τις οικονομικές επιπτώσεις από τη γήρανση του πληθυσμού. Οι θεαματικές αλλαγές στη δημογραφική διάρθρωση των πληθυσμών της Ευρώπης αναμένεται να έχουν ως συνέπεια την αύξηση των εξαρτημένων ηλικιωμένων ατόμων από 25% σήμερα σε πάνω από 50% μέχρι το 2050 στα περισσότερα κράτη μέλη. Ορισμένα από αυτά έχουν ήδη λάβει σημαντικά μέτρα για να αντιμετωπίσουν την εν λόγω πρόκληση. Εάν δεν ληφθούν προσεχώς τα απαραίτητα μέτρα, η γήρανση του πληθυσμού θα έχει ουσιαστικές δημοσιονομικές επιπτώσεις σε πολλές χώρες της ζώνης του ευρώ. Οι συνδεόμενες με τις μεγάλες ηλικίες δαπάνες στη ζώνη του ευρώ, οι οποίες περιλαμβάνουν τις συντάξεις, την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και τη μακροχρόνια περίθαλψη, προβλέπεται να αυξηθούν κατά μέσο όρο κατά περίπου 4% του ΑΕΠ μέχρι το 2050, σε ένα σενάριο διατήρησης της τρέχουσας πολιτικής. Επομένως, καθίσταται πρόδηλη η ανάγκη για όλα τα κράτη μέλη να επιτύχουν και να διατηρήσουν υγιείς δημοσιονομικές θέσεις σε μακροπρόθεσμη βάση, προκειμένου να μειώσουν αισθητά τους δείκτες χρέους και να περιορίσουν τις προβλεπόμενες επακόλουθες αυξήσεις στις δαπάνες. Η ανάγκη αυτή είναι ιδιαίτερα έντονη σε κράτη μέλη, όπως η Ελλάδα και η Πορτογαλία, τα οποία διατρέχουν τον κίνδυνο να παρουσιάσουν διψήφιες αυξήσεις κατά τις προσεχείς δεκαετίες στις δημόσιες δαπάνες που συνδέονται με τις μεγάλες ηλικίες.

17. Για την εξασφάλιση της μακροπρόθεσμης διατηρησιμότητας των δημόσιων οικονομικών στη ζώνη του ευρώ απαιτείται μια πολιτική προσέγγιση με τρεις άξονες. Πρώτον, όπως έχει ήδη επισημανθεί, τα κράτη μέλη πρέπει να εντείνουν τις προσπάθειές τους για να εξυγιάνουν τα δημόσια οικονομικά τους και να επιτύχουν τους μεσοπρόθεσμους δημοσιονομικούς τους στόχους δυνάμει του συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης. Δεύτερον, η εφαρμογή περαιτέρω διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, σύμφωνα με τη Στρατηγικής της Λισαβόνας θα συμβάλει στην ενίσχυση της παραγωγικότητας, της ανάπτυξης και της δημιουργίας θέσεων απασχόλησης, αντισταθμίζοντας έτσι τις οικονομικές επιπτώσεις από τη γήρανση του πληθυσμού. Τρίτον, οι μεταρρυθμίσεις των συστημάτων συνταξιοδότησης και ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης και οι επενδύσεις που αποβλέπουν στη βελτίωση της δια βίου υγείας δύνανται να βελτιώσουν μακροπρόθεσμα τα δημόσια οικονομικά.

18. Σημαντικό επίσης θέμα είναι η διασφάλιση της ποιότητας των δημόσιων οικονομικών, όπως αναγνωρίζεται στα εθνικά προγράμματα μεταρρυθμίσεων των κρατών μελών και στις ολοκληρωμένες κατευθυντήριες γραμμές της ΕΕ για την ανάπτυξη και την απασχόληση. Βασική πρόκληση που αντιμετωπίζουν τα κράτη μέλη είναι να επιτύχουν τους δημοσιονομικούς τους στόχους διασφαλίζοντας παράλληλα ότι με τα συστήματα φόρων και δαπανών θα προωθηθεί η αποτελεσματική κατανομή των πόρων. Η προσαρμογή των φορολογικών δομών και η διοχέτευση των κυβερνητικών δαπανών σε τομείς όπως η εκπαίδευση και η Ε&Α μπορούν να αυξήσουν την παραγωγικότητα και το αναπτυξιακό δυναμικό και να αποφέρουν σημαντικά οικονομικά και κοινωνικά οφέλη όσον αφορά την καινοτομία και τη συσσώρευση ανθρώπινου κεφαλαίου. Οι πολιτικές αυτές μπορούν επίσης να βοηθήσουν ώστε να εισέλθουν τα δημόσια οικονομικά των κρατών μελών σε μια πιο βιώσιμη πορεία και να βελτιωθεί η λειτουργία των κοινωνικών μοντέλων στη ζώνη του ευρώ.

19. Οι πολιτικές δεσμεύσεις για υγιή δημόσια οικονομικά πρέπει να αντικατοπτρίζονται στους εθνικούς δημοσιονομικούς κανόνες και όργανα/θεσμούς. Από την έρευνα προκύπτει ότι τα κράτη μέλη που διαθέτουν ικανοποιητικά καταρτισμένους ποσοτικούς κανόνες σε θέματα δαπανών και εσόδων ελέγχουν σε γενικές γραμμές καλύτερα το δημόσιο δανεισμό. Όπως αναφέρεται στην ετήσια έκθεση για τη ζώνη του ευρώ του τρέχοντος έτους, τα κράτη μέλη οφείλουν κατά την κατάρτιση των εν λόγω κανόνων να δίδουν ιδιαίτερη προσοχή στο πεδίο εφαρμογής τους και στη σταθεροποιητική λειτουργία της δημοσιονομικής πολιτικής. Σημαντικό ρόλο διαδραματίζει επίσης η ύπαρξη αποτελεσματικών δημοσιονομικών οργάνων σε εθνικό επίπεδο. Για παράδειγμα, οι κοινοβουλευτικές επιτροπές προϋπολογισμού μπορούν να στηρίξουν την άσκηση υγιών δημοσιονομικών πολιτικών και με τον τρόπο αυτό να ενισχύσουν το προληπτικό σκέλος του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης.

IV. ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΒΙΩΣΙΜΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

20. Καθώς η ζώνη του ευρώ επωφελείται τους καρπούς της στρατηγικής της Λισαβόνας, θα πρέπει να θέσει τα θεμέλια της περαιτέρω διαρθρωτικής μεταρρύθμισης. Όπως υπογράμμισαν οι ηγέτες της ΕΕ στο εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του τρέχοντος έτους, με την έκδοση ειδικών συστάσεων για τη ζώνη του ευρώ, το πρόγραμμα οικονομικών μεταρρυθμίσεων της Λισαβόνας είναι μεν καθοριστικό για την προώθηση της ανάπτυξης και της απασχόλησης στα 27 κράτη μέλη, αλλά αποκτά μια πρόσθετη διάσταση για τις χώρες που έχουν υιοθετήσει το ενιαίο νόμισμα. Κατά πρώτο λόγο, οι οικονομικές μεταρρυθμίσεις θα περιορίσουν τις πληθωριστικές πιέσεις στη ζώνη του ευρώ και θα συμβάλουν στη διατήρηση της οικονομικής ανάκαμψης. Επιπλέον, η καλή λειτουργία των αγορών προϊόντων, εργασίας και κεφαλαίων συμβάλλει ουσιαστικά στη διασφάλιση μιας ομαλής προσαρμογής στα οικονομικά προβλήματα που αντιμετωπίζει η κάθε χώρα στο πλαίσιο της ΟΝΕ.

21. Η βραδεία προσαρμογή ορισμένων κρατών της ζώνης του ευρώ σε αναταραχές συγκεκριμένες σε κάποια χώρα αποδεικνύει την ανάγκη περαιτέρω συνέχισης των οικονομικών μεταρρυθμίσεων. Σε μια γενική μελέτη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σχετικά με την προσαρμογή διαπιστώνεται ότι παρόλο που η διαδικασία προσαρμογής της ανταγωνιστικότητας στη ζώνη του ευρώ είναι δυναμικά σταθερή, ορισμένα κράτη μέλη προσαρμόζονται με ιδιαίτερα βραδύ ρυθμό στις ειδικές ανά χώρα εξελίξεις. Η βραδεία αυτή προσαρμογή της ανταγωνιστικότητας συνέβαλε στη διατήρηση των διαφορών μεταξύ των χωρών της ζώνης του ευρώ στους τομείς της ανάπτυξης και του πληθωρισμού, επιδεινώνοντας έτσι τις συνέπειες από την αδράνεια σε εθνικό επίπεδο.

22. Η εσωτερική αγορά είναι απαραίτητη όχι μόνο για την οικονομική ευημερία της ΕΕ αλλά και για την ομαλή λειτουργία της ΟΝΕ. Μια δυναμική και ώριμη εσωτερική αγορά ενδεχομένως να προωθήσει την περαιτέρω ευθυγράμμιση των εθνικών επιχειρηματικών κύκλων και να επιταχύνει την προσαρμογή των τιμών και των μισθών στους οικονομικούς κλυδωνισμούς. Κεντρική προτεραιότητα για τη ζώνη του ευρώ καθώς και για τα κράτη μέλη της ΕΕ είναι να διασφαλίσουν ότι η εσωτερική αγορά έχει τα εφόδια ούτως ώστε να ανταποκριθεί στις ευκαιρίες και τις προκλήσεις του 21ου αιώνα. Όταν πριν από 20 χρόνια τέθηκε σε ισχύ η ενιαία ευρωπαϊκή πράξη, η σχετικά ομοιογενής ευρωπαϊκή οικονομία ήταν σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένη από τη μαζική παραγωγή τυποποιημένων προϊόντων. Στο σημερινό κόσμο που χαρακτηρίζεται από την παγκοσμιοποίηση, τις νέες τεχνολογίες και τη διεύρυνση της ΕΕ, η όλο και πιο ετερογενής ευρωπαϊκή οικονομία εξαρτάται όλο και περισσότερο από τομείς που βασίζονται στην γνώση και σε υπηρεσίες με μεγαλύτερο βαθμό διαφοροποίησης προϊόντων.

23. Μετά από αίτημα των ηγετών της ΕΕ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκπόνησε προγραμματικό έγγραφο εξέφρασης οράματος στο οποίο γίνεται έκκληση για προσαρμογή της ενιαίας αγοράς στη νέα πραγματικότητα .[1] Η ουσία των επιχειρημάτων της Επιτροπής εντοπίζεται στο ότι για να υπάρξουν πιο απτά οφέλη για τους ευρωπαίους πολίτες, τους επιχειρηματίες, τους εργαζόμενους και τους καταναλωτές η ενιαία αγορά πρέπει να προχωρήσει πέραν των μέτρων για την άρση των διασυνοριακών νομικών εμποδίων για τις επιχειρήσεις. Οι σημερινές πολιτικές για την εμβάθυνση της ενιαίας αγοράς πρέπει να εστιάζονται περισσότερο στις επιπτώσεις, να είναι πιο αποτελεσματικές και να έχουν πιο παγκόσμιο προσανατολισμό. Η Επιτροπή θα παρουσιάσει το φθινόπωρο μια πλήρη ανασκόπηση της ενιαίας αγοράς συνοδευόμενη από συγκεκριμένες προτάσεις για ανάληψη δράσης σε επίπεδο πολιτικών.

24. Στον τομέα των χρηματοπιστωτικών αγορών, η ζώνη του ευρώ πρέπει να διαδραματίζει πρωταγωνιστικό ρόλο στην αύξηση του ρυθμού ολοκλήρωσης σε επίπεδο ΕΕ, ενισχύοντας περαιτέρω την ώθηση που δόθηκε με το ευρώ. Τα κράτη της ζώνης του ευρώ χρειάζονται ιδιαιτέρως τη χρηματοπιστωτική ολοκλήρωση ως μέσο για την αύξηση του αναπτυξιακού δυναμικού και τη διευκόλυνση της προσαρμογής στις οικονομικές αναταράξεις. Τα κράτη μέλη που έχουν υιοθετήσει το ενιαίο νόμισμα επωφελούνται ήδη σήμερα από την ύπαρξη αγορών υψηλής ολοκλήρωσης για τα παράγωγα, τα εταιρικά ομόλογα και το χρήμα. Το σχέδιο για τη δημιουργία ενιαίου χώρου πληρωμών σε ευρώ (SEPA) θα δώσει τη δυνατότητα στους καταναλωτές, τις εταιρίες και άλλους οικονομικούς παράγοντες να πραγματοποιήσουν και να λάβουν πληρωμές σε ευρώ, είτε μεταξύ χωρών είτε εντός των εθνικών συνόρων υπό τους ίδιους βασικούς όρους, δικαιώματα και υποχρεώσεις ανεξαρτήτως τόπου. Η περαιτέρω ολοκλήρωση θα παράσχει περισσότερες ευκαιρίες για διασυνοριακό καταμερισμό του κινδύνου και την προώθηση μιας πιο αποτελεσματικής κατανομής των πόρων στην ζώνη. Τομείς στους οποίους πρέπει να επιδιωχθεί πρόοδος είναι για παράδειγμα οι διασυνοριακές πράξεις συμψηφισμού και διακανονισμού, οι αγορές κρατικών ομολόγων και τίτλων σε ευρώ – ακόμη τμηματοποιημένες όσον αφορά την προσφορά – και οι αγορές ενυπόθηκων δανείων σε επίπεδο χονδρικής (βλ. χρηματοδότηση) και λιανικής.

25. Η Λευκή Βίβλος της Επιτροπής σχετικά με την πολιτική για τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες 2005-2010 προβλέπει χάρτη πορείας για την περαιτέρω ολοκλήρωση των χρηματοπιστωτικών αγορών στην ΕΕ και στη ζώνη του ευρώ. Η έγκαιρη και συντονισμένη εκτέλεση και η αυστηρή εφαρμογή των διαφόρων νομοθετικών μέτρων του σχεδίου δράσης της ΕΕ για τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες σε επίπεδο κράτους μέλους είναι ιδιαίτερης σημασίας. Υπάρχει εξάλλου ανάγκη για συνεχείς διαβουλεύσεις, εκ των υστέρων αξιολογήσεις των εφαρμοζόμενων πολιτικών και κανόνων της ΕΕ και αξιολογήσεις των επιπτώσεων για νέες προτάσεις. Παράλληλα με τα μέτρα αυτά θα απαιτηθούν περαιτέρω προσπάθειες, μεταξύ άλλων, προκειμένου να διασφαλισθεί η ικανοποιητική προσαρμογή των εποπτικών ρυθμίσεων της ΕΕ σε μια ολοκληρωμένη χρηματοπιστωτική ευρωπαϊκή αγορά από την άποψη της αποτελεσματικότητας και της σταθερότητας.

26. Οι μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας αποφέρουν καρπούς όσον αφορά την απασχόληση και τη συμμετοχή, αλλά μπορούν να γίνουν περισσότερα ώστε να διευκολυνθεί η προσαρμογή των σχετικούς μισθών στους διάφορους τομείς, να προωθηθεί η συμμετοχή στην αγορά εργασίας και να διευκολυνθεί η τομεακή και γεωγραφική κινητικότητα . Οι μεταρρυθμίσεις της αγοράς εργασίας που ενισχύουν την ευελιξία, η αύξηση του παγκοσμίου ανταγωνισμού και η μείωση του ρυθμού παραγωγής πετρελαίου καθώς και η ισχυρή συναλλαγματική ισοτιμία του ευρώ, αποτελούν παράγοντες που ενδέχεται να έχουν αλλοιώσει τη διαδικασία διαμόρφωσης των μισθών στη ζώνη του ευρώ. Παρά τις εξελίξεις αυτές, η συγκράτηση των μισθών παραμένει ουσιαστικής σημασίας, μεταξύ άλλων, για την παράταση της οικονομικής ανάκαμψης, την σταθεροποίηση των πληθωριστικών προσδοκιών και τη διευκόλυνση της προσαρμογής στην ανταγωνιστικότητα.

27. Τα κράτη της ζώνης του ευρώ έχουν επίσης σημειώσει πρόοδο στον τομέα της μεταρρύθμισης της αγοράς προϊόντων αλλά χρειάζεται περαιτέρω ενίσχυση του ανταγωνισμού, της καινοτομίας και του δυναμισμού. Η υιοθέτηση της Οδηγίας για τις Υπηρεσίες το Δεκέμβριο του 2006 αποτελεί σημαντικό επίτευγμα. Η διασφάλιση της ταχείας εφαρμογής της αποτελεί θέμα ύψιστης προτεραιότητας και η ζώνη του ευρώ αναμένεται να επωφεληθεί από τις συντονισμένες προσπάθειες για την επίτευξη του στόχου αυτού. Η Επιτροπή, κατά την αξιολόγηση των Εθνικών Μεταρρυθμιστικών Προγραμμάτων για την Ανάπτυξη και την Απασχόληση των κρατών μελών, επεσήμανε ότι όλα τα κράτη της ζώνης του ευρώ έχουν λάβει μέτρα για τη βελτίωση του θεσμικού πλαισίου, την ενθάρρυνση της Ε&Α και τη διάδοση της καινοτομίας αλλά ζήτησε να λάβουν πιο φιλόδοξα μέτρα για την αντιμετώπιση της χαμηλής παραγωγικότητας στον τομέα των υπηρεσιών. Η λήψη περαιτέρω μέτρων για την ενίσχυση του ανταγωνισμού, περιλαμβανομένης της καλύτερης αξιοποίησης των δυνατοτήτων που παρέχουν οι δημόσιες συμβάσεις, και οι βελτιώσεις στο επιχειρηματικό περιβάλλον (π.χ. πρόσβαση στη χρηματοδότηση, περιοριστική νομοθεσία για την προστασία της απασχόλησης) θα επιτρέψουν στους μεν καταναλωτές να επωφεληθούν περισσότερο από τα κέρδη παραγωγικότητας, στις δε επιχειρήσεις της ζώνης του ευρώ με τις καλύτερες επιδόσεις να αναπτυχθούν ταχέως. Ένας άλλος τομέας στον οποίο χρειάζεται να εστιασθούν οι προσπάθειες είναι η καινοτομία. Οι προκλήσεις στους τομείς υψηλής τεχνολογίας και το συνεχιζόμενο έλλειμμα στον τομέα της καινοτομίας υπαγορεύουν την ίδρυση μιας πραγματικά ανταγωνιστικής εσωτερικής αγοράς για τις υπηρεσίες και μιας εσωτερικής αγοράς για την καινοτομία. Σήμερα είναι αισθητή η έλλειψη ενός σαφέστερου και πιο αποτελεσματικού συστήματος δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας και ο τομέας της ευρωπαϊκής έρευνας είναι ακόμη πολύ κατακερματισμένος.

28. Ακολουθώντας την πρόταση της Επιτροπής για την εκπόνηση μιας νέας ενεργειακής πολιτικής για την Ευρώπη, οι ηγέτες της ΕΕ συμφώνησαν στο Εαρινό Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του τρέχοντος έτους όσον αφορά τους στόχους για την καταπολέμηση της αλλαγής του κλίματος και την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και της ανταγωνιστικότητας. Οι στόχοι αυτοί θα ενισχυθούν, μεταξύ άλλων, από νέες προσπάθειες για τη δημιουργία μιας πραγματικής εσωτερικής αγοράς για την ενέργεια και το φυσικό αέριο και για την ανάπτυξη μιας κοινής προσέγγισης στην εξωτερική πολιτική για τη στήριξη της ενεργειακής πολιτικής. Η νέα ενεργειακή πολιτική της ΕΕ, η οποία είναι ύψιστης σημασίας για όλα τα κράτη μέλη αυτής, ενδιαφέρει τη ζώνη του ευρώ διότι μπορεί να έχει επιπτώσεις μεταξύ άλλων, όσον αφορά την εξέλιξη του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών και των τιμών.

V. ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΑΛΛΗΛΕΞΑΡΤΗΣΗΣ

29. Η ζώνη του ευρώ αποτελεί μέρος μιας ολοένα και περισσότερο αλληλοεξαρτώμενης παγκόσμιας οικονομίας. Μια σημαντική εξέλιξη κατά το 2006 ήταν η ανατίμηση του ευρώ έναντι των νομισμάτων των κυρίων εμπορικών εταίρων. Κατά τη διάρκεια του έτους αυτού το ευρώ ανατιμήθηκε περίπου 11% έναντι του δολαρίου των ΗΠΑ και περίπου 12½% έναντι του ιαπωνικού γεν. Η πορεία αυτή συνεχίστηκε και κατά τους πρώτους μήνες του 2007, ανεβάζοντας σε πραγματικούς όρους τη συναλλαγματική ισοτιμία στη ζώνη του ευρώ λίγο άνω του μακροπρόθεσμου επιπέδου της ζώνης αυτής. Οι συναλλαγματικές ισοτιμίες πρέπει να αντικατοπτρίζουν τα βασικά οικονομικά μεγέθη ενώ η υπερβολική αστάθεια και οι ανεξέλεγκτες διακυμάνσεις των συναλλαγματικών ισοτιμιών είναι ανεπιθύμητες για την οικονομική ανάπτυξη. Στις αναδυόμενες οικονομίες με υψηλά και αυξανόμενα πλεονάσματα τρεχουσών συναλλαγών, ιδίως στην Κίνα, είναι επιθυμητή η μεταβολή των πραγματικών συναλλαγματικών ισοτιμιών ούτως ώστε να επέλθουν οι απαιτούμενες προσαρμογές.

30. Η διεύρυνση των παγκόσμιων ανισορροπιών αποτελεί προειδοποίηση για την παγκόσμια οικονομία. Για τη συνολική διάρκεια του έτους, το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών των ΗΠΑ διευρύνθηκε σε 857 δισεκατ. USD, το μεγαλύτερο στην ιστορία τους. Στην Ιαπωνία, στις αναδυόμενες οικονομίες της Ασίας και στις οικονομίες της Μέσης Ανατολής που εξάγουν πετρέλαιο, τα πλεονάσματα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών συνέχισαν να αυξάνονται. Το συνολικό πλεόνασμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών της Κίνας αυξήθηκε σε 238,5 δισεκατ. USD, ξεπερνώντας το ρεκόρ του 2005. Το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών της ζώνης του ευρώ είναι σχεδόν ισοσκελισμένο αλλά η Ευρώπη δεν θα παρέμενε άτρωτη στην περίπτωση που οι παγκόσμιες ανισορροπίες εξελιχθούν κατά ανεξέλεγκτο τρόπο. Οι παγκόσμιες ανισορροπίες παραμένουν σημαντική πρόκληση και ενώ παρουσιάζουν σημάδια σταθεροποίησης με τη βοήθεια της εξισορρόπησης της ανάπτυξης της εγχώριας ζήτησης, η διασφάλιση της εύρυθμης διόρθωσής τους παραμένει θέμα προτεραιότητας. Είναι σημαντικό να αποφευχθούν πιθανοί κίνδυνοι για τη δημοσιονομική σταθερότητα και να ελαχιστοποιηθεί ο κίνδυνος προστατευτικών αντιδράσεων.

31. Υπάρχει σήμερα ευρεία συναίνεση μεταξύ των υπευθύνων χάραξης πολιτικής σχετικά με τους τρόπους αντιμετώπισης του προβλήματος των παγκόσμιων ανισορροπιών. Η συναίνεση αυτή προέκυψε από την πολυμερή διαδικασία διαβούλευσης που ξεκίνησε τον Απρίλιο του 2006 από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), στην οποία η ζώνη του ευρώ συμμετείχε ενεργά από κοινού με τέσσερεις άλλους σημαντικούς εταίρους της παγκόσμιας σκηνής. Η διαδικασία αυτή διαβούλευσης για τις παγκόσμιες ανισορροπίες είχε θετική κατάληξη και το ΔΝΤ θα συνεχίσει να παρακολουθεί την πρόοδο που σημειώνεται. Οι ενέργειες που οι βασικοί συμμετέχοντες συμφώνησαν να υλοποιήσουν είναι (i) αυξημένη εθνική αποταμίευση στις ΗΠΑ με μέτρα για τη μείωση τους ελλείμματος του προϋπολογισμού και την προώθηση της ιδιωτικής αποταμίευσης, (ii) περαιτέρω διαρθρωτικές προσαρμογές στην Ιαπωνία, περιλαμβανομένης της δημοσιονομικής εξυγίανσης, (iii) μεγαλύτερη ευελιξία στις συναλλαγματικές ισοτιμίες σε ορισμένες πλεονασματικές χώρες αναδυόμενης οικονομίας στην Ασία, ιδίως στην Κίνα, (iv) αποτελεσματική απορρόφηση των υψηλότερων εσόδων από το πετρέλαιο στις χώρες εξαγωγής του και (v) εφαρμογή διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων για τη στήριξη του αναπτυξιακού δυναμικού και την προώθηση της εγχώριας ζήτησης στη ζώνη του ευρώ. Οι χώρες της ζώνης αυτής επιδεικνύουν την αποφασιστικότητά τους να προχωρήσουν με περαιτέρω διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. Σήμερα η προτεραιότητα εντοπίζεται στην εφαρμογή από τους υπόλοιπους αρμόδιους παράγοντες του συμφωνηθέντος προγράμματος άσκησης πολιτικής εγκαίρως και σύμφωνα με τις πολυμερείς και διμερείς διαβουλεύσεις στο πλαίσιο του ΔΝΤ.

VI. ΗΓΕΤΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΣΤΗΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΣΚΗΝΗ

32. Από την έκδοση της ετήσιας δήλωσης για τη ζώνη του ευρώ του προηγουμένου έτους, έχουν πραγματοποιηθεί πολλά βήματα για να βελτιωθεί η εκπροσώπηση της ζώνης του ευρώ στο εξωτερικό. Οι υπουργοί οικονομικών της ΕΕ ζήτησαν από τους εκπροσώπους των κρατών μελών της που συμμετέχουν στο εκτελεστικό συμβούλιο του ΔΝΤ να εκλέξουν πρόεδρο με μεγαλύτερη θητεία. Οι λεπτομέρειες όσον αφορά τις εν λόγω συστάσεις έχουν συμφωνηθεί αλλά δεν έχουν ακόμη εφαρμοστεί. Συμφωνήθηκε επίσης να τοποθετηθεί υπάλληλος της Επιτροπής στο γραφείο του εκτελεστικού διευθυντή της ζώνης του ευρώ στο ΔΝΤ αλλά και για το εν λόγω θέμα η υλοποίηση δεν έχει ακόμα επιτευχθεί. Επιπλέον, η ΕΕ και τα κράτη μέλη συμφώνησαν να στηρίξουν τη συμμετοχή της Επιτροπής για όλα τα θέματα της αρμοδιότητάς της στην ομάδα G7. Οι εκπρόσωποι της ζώνης του ευρώ, περιλαμβανομένης της Επιτροπής, συμμετείχαν επίσης σε όλες τις φάσεις των πολυμερών διαβουλεύσεων που πραγματοποιήθηκαν κατά το προηγούμενο έτος στο ΔΝΤ προετοιμάζοντας κοινές θέσεις και αναφορές πριν από τις συνεδριάσεις της ομάδας G7 και της Διεθνούς Νομισματικής Χρηματοπιστωτικής Επιτροπής (IMFC).

33. Απαιτούνται περαιτέρω βήματα προκειμένου η εξωτερική εκπροσώπηση της ζώνης του ευρώ να είναι ανάλογη με το αυξανόμενο ειδικό της βάρος στην παγκόσμια οικονομία. Η ισχυρότερη εξωτερική εκπροσώπηση θα επιτρέψει εξάλλου στη ζώνη του ευρώ να αναλάβει ηγετικό ρόλο σε θέματα της αρμοδιότητάς της, όπως οι παγκόσμιες ανισορροπίες. Ενώ η καλύτερη επιλογή για την εκπροσώπηση της ζώνης του ευρώ στα βασικά διεθνή χρηματοπιστωτικά φόρα και οργανισμούς εξακολουθεί να είναι η σύσταση ενιαίας θέσης για την εκπροσώπηση της ευρωζώνης, υπάρχουν εμπόδια για τη βραχυπρόθεσμη επίτευξη του στόχου αυτού τα οποία οφείλονται εν μέρει στις διαφορές μεταξύ των κρατών μελών. Στο πνεύμα της ανακοίνωσης «Η Ευρώπη στον κόσμο», η Επιτροπή θα συνεχίσει να συμβάλει ενεργά στην διαμόρφωση κοινών θέσεων για το καθοριστικό ζήτημα της εξωτερικής εκπροσώπησης.

34. Στο πλαίσιο της παγκόσμιας διακυβέρνησης πρέπει να ληφθούν περισσότερο υπόψη οι αναδυόμενες οικονομίες και οι λιγότερο αναπτυγμένες χώρες. Αυτό αντικατοπτρίζεται στη δέσμη μέτρων για τη μεταρρύθμιση των μεριδίων και των ψήφων που συμφωνήθηκε κατά τις ετήσιες συνεδριάσεις του ΔΝΤ στη Σιγκαπούρη, το Σεπτέμβριο του 2006, η οποία είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση των ποσοστώσεων της Κίνας και άλλων αναδυομένων οικονομιών. Η συζήτηση συνεχίζεται επί του παρόντος για περαιτέρω μεταρρυθμίσεις και την εκπροσώπηση στο ΔΝΤ και την Παγκόσμια Τράπεζα. Η φιλοδοξία της ζώνης του ευρώ να εκφραστεί με ενιαία φωνή σε συνδυασμό με την οικονομική ισχυροποίηση βασικών αναδυόμενες αγορών, φαίνεται ότι θα επενεργήσουν ως ισχυρός άνεμος αλλαγής του διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος.

35. Η ζώνη του ευρώ προωθεί τη στενότερη μακροοικονομική και κανονιστική/θεσμική συνεργασία με νέους εταίρους καθώς και με τους υφιστάμενους. Κατά το περασμένο έτος, ο ετήσιος μακροοικονομικός και κανονιστικός διάλογος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με το κινεζικό υπουργείο Οικονομικών συμπληρώθηκε από ένα νέο διάλογο με την Εθνική Επιτροπή Ανάπτυξης και Μεταρρυθμίσεων της Κίνας. Ο τακτικός διάλογος με την Ιαπωνία συνεχίστηκε και ένας νέος μακροοικονομικός και χρηματοπιστωτικός κανονιστικός διάλογος πραγματοποιήθηκε το 2006 με τη ρωσική κυβέρνηση, αντικατοπτρίζοντας την αυξανόμενη σημασία της Ρωσίας ως στρατηγικού εταίρου της ΕΕ. Για το τρέχον έτος έχει προγραμματισθεί η έναρξη νέου τακτικού μακροοικονομικού διαλόγου μεταξύ της Ινδίας και της ΕΕ. Εξετάζεται επίσης η έναρξη νέων μακροοικονομικών διαλόγων με την Βραζιλία και τη Νότιο Αφρική ούτως ώστε να ληφθεί υπόψη ο ρόλος που διαδραματίζουν οι χώρες αυτές στις περιοχές τους και η στρατηγική εταιρική τους σχέση με την Ένωση και την ΟΝΕ.

VII. ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΧΑΡΑΞΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΜΕ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟ ΚΑΙ ΝΟΜΙΜΟ ΤΡΟΠΟ

36. Για να αντιμετωπίσουν τις κοινές οικονομικές προκλήσεις, οι χώρες της ζώνης του ευρώ χρειάζονται ένα αποτελεσματικό σύστημα συλλογικής διακυβέρνησης. Για το σκοπό αυτό, η Ομάδα του Ευρώ (Eurogroup) διαδραματίζει έναν όλο και σημαντικότερο ρόλο στην προώθηση κοινής αντίληψης μεταξύ των κρατών της ζώνης του ευρώ για τις κοινές πολιτικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν. Κατά τους τελευταίους δώδεκα μήνες, η Oμάδα του Eυρώ, με τη συμβολή της Επιτροπής, επεδίωξε βαθύτερη συναίνεση όσον αφορά τις προκλήσεις των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων και άλλα θέματα της ζώνης του ευρώ, όπως υπογραμμίζεται στις συστάσεις της ζώνης του ευρώ στο πλαίσιο των ολοκληρωμένων κατευθυντήριων γραμμών για την ανάπτυξη και την απασχόληση. Έχουν γίνει βήματα προόδου για τη βελτίωση του συντονισμού των οικονομικών πολιτικών, όπως αποδεικνύεται από την έκδοση δημόσιων κατευθυντηρίων γραμμών για τις δημοσιονομικές πολιτικές και την αυξημένη προσοχή στη συνοχή των μακροοικονομικών πολιτικών και των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Στόχος είναι να λάβει η κοινή αυτή αντίληψη τη μορφή συντονισμένων πολιτικών για να αντιμετωπισθούν οι εν λόγω προκλήσεις και να μεγιστοποιηθούν τα οφέλη από το ενιαίο νόμισμα. Η σαφέστερη κλίση των κρατών μελών προς την επιδίωξη συλλογικών λύσεων ενδέχεται να συμβάλει στις συζητήσεις για τη χάραξη πολιτικής.

37. Η αποτελεσματικότητα είναι σημαντική για τη χάραξη πολιτικής στη ζώνη του ευρώ αλλά εξίσου σημαντική είναι και η νομιμότητά της. Έχοντας υπόψη τον εν λόγω στόχο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι έτοιμη να συμμετάσχει και να συμβάλει στον διάλογο που προτείνει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για τις βασικές οικονομικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η ζώνη του ευρώ. Η ετήσια έκθεση για τη ζώνη του ευρώ συμβάλλει στην κατανόηση αυτή με την παρουσίαση της ανάλυσης της οικονομικής κατάστασης, των εξελίξεων μακροοικονομικής πολιτικής, των προκλήσεων για διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και της εξωτερικής διάστασης της ΟΝΕ.

38. Καθώς η ΟΝΕ πλησιάζει στην 10 η επέτειό της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα αντιμετωπίσει με αυξανόμενη προσοχή την αξιολόγηση της λειτουργίας της ΟΝΕ και την ανεύρεση τρόπων για τη μεγιστοποίηση του δυναμικού της οικονομίας της ζώνης του ευρώ. Στον τομέα αυτό μπορούν να εξετασθούν μια σειρά από θέματα όπως: πώς μια καλά οργανωμένη οικονομική διακυβέρνηση στη ζώνη του ευρώ μπορεί να αντιμετωπίσει τις τρέχουσες και τις μελλοντικές προκλήσεις και εάν οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο μπορούν να συμβάλουν περισσότερο στην εκπόνηση ενός συνδυασμού πολιτικών που θα οδηγεί σε υψηλότερη ανάπτυξη και απασχόληση.

VIII. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

39. Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής πρέπει να εκμεταλλευθούν την ευκαιρία που παρέχεται από την ανανεωμένη οικονομική ευρωστία της ζώνης του ευρώ για να διασφαλίσουν υγιή δημόσια οικονομικά και να προωθήσουν περαιτέρω διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. Η ετήσια δήλωση για τη ζώνη του ευρώ ανέδειξε τις πιο σημαντικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει στην παρούσα φάση η ΟΝΕ. Στον δημοσιονομικό τομέα, τα κράτη μέλη πρέπει να αντισταθούν στην πρόκληση της δημοσιονομικής χαλάρωσης εντείνοντας τις προσπάθειές τους να επιτύχουν και να διατηρήσουν τους μεσοπρόθεσμους δημοσιονομικούς τους στόχους και να βελτιώσουν τη δομή και την ποιότητα των δημόσιων οικονομικών. Η εφαρμογή στην πράξη των πρόσφατων κατευθυντήριων γραμμών της Ομάδας του Ευρώ για τη δημοσιονομική πολιτική θα είναι ιδιαίτερα σημαντική για την ολοκλήρωση της εξυγίανσης σε ολόκληρη τη ζώνη του ευρώ, για την περαιτέρω ενίσχυση της αξιοπιστίας των δημοσιονομικών αρχών και για την βελτίωση του συνδυασμού δημοσιονομικής και νομισματικής πολιτικής. Στο διαρθρωτικό τομέα, τα κράτη μέλη επωφελούνται από τις πολιτικές που εφαρμόστηκαν στο παρελθόν αλλά απαιτούνται περαιτέρω μεταρρυθμίσεις για την ενίσχυση της ομαλής λειτουργίας της ΟΝΕ και για την ανύψωση του βιοτικού επιπέδου σε μακροχρόνια βάση. Στο παγκόσμιο επίπεδο, η ζώνη του ευρώ έχει πραγματοποιήσει κατά τα τελευταία έτη βήματα για να ενισχύσει την εξωτερική εκπροσώπησή της σε διεθνείς οργανισμούς και φόρα και να προωθήσει το μακροοικονομικό διάλογο με στρατηγικούς οικονομικούς εταίρους αποβλέποντας, επίσης, στην αντιμετώπιση των παγκόσμιων ανισορροπιών. Θα χρειαστούν, ωστόσο, περαιτέρω βήματα προκειμένου να επιτύχει η ζώνη του ευρώ να εκφράζεται πραγματικά με ενιαία φωνή στα διεθνή οικονομικά θέματα.

[1] «Ενιαία Αγορά για τους Πολίτες», Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών, ενδιάμεση έκθεση προς το Εαρινό Συμβούλιο 2007, Βρυξέλλες, 21.2.2007, COM(2007) 60 τελικό.