EL    EL EL 
EL    EL  ΕΠΙΤΡΟΠΗ  ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ  ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ  
Βρυξέλλες , 3.12.2008 
SEC(2008) 2886 
  
ΕΓΓΡΑΦΟ  ΕΡΓΑΣΙΑΣ  ΤΩΝ  ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ  ΤΗΣ  ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ  
Παράρτη µα της 
 
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗΣ  ΤΗΣ  ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ  ΣΤΟ  ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ , ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ  
ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ , ΤΗΝ  ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ  ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ  ΚΑΙ  ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ  
ΕΠΙΤΡΟΠΗ  ΚΑΙ  ΤΗΝ  ΕΠΙΤΡΟΠΗ  ΤΩΝ  ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ  
 
ΠΡΟΣ  ΤΗ ΧΑΡΑΞΗ  ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ  ΤΗΣ  ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ  ΕΝΩΣΗΣ  ΓΙΑ ΤΑ 
ΧΩΡΟΚΑΤΑΚΤΗΤΙΚΑ  ΕΙ∆Η  
 
{COM(2008) 789 τελικό } 
{SEC(2008) 2887} 
   
ΕΚΤΙΜΗΣΗ  
ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ  - ΠΕΡΙΛΗΨΗ  
EL 2   EL ΕΚΤΙΜΗΣΗ  ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ  - ΠΕΡΙΛΗΨΗ  
I. Η φύση  του προβλή µατος και προσδιορισ µός του στόχου  της πρωτοβουλίας  
«Ξενικά  είδη» είναι  εκείνα  που εισάγονται  σε περιβάλλον  εκτός  του φυσικού  πεδίου  
κατανο µής τους – παρελθόντος  ή παρόντος  – και κατορθώνουν  να επιβιώσουν  και, στη 
συνέχεια , να αναπαραχθούν . «Χωροκατακτητικά  ξενικά  είδη» είναι  τα ξενικά  είδη των 
οποίων  η εισαγωγή  ή/και η εξάπλωση  απειλεί  τη βιολογική  ποικιλότητα1. Η εκτίµηση της 
χιλιετίας  για τα οικοσυστή µατα (Millennium Ecosystem Assessment) κατέδειξε  ότι τα 
χωροκατακτητικά  ξενικά  είδη έχουν  επιπτώσεις  σε όλα τα οικοσυστή µατα2. Το πρόβλη µα 
των βιολογικών  εισβολών  οξύνεται  µε ταχύ ρυθµό, λόγω  της αύξησης  των εµπορικών  
δραστηριοτήτων . Τα χωροκατακτητικά  είδη (ΧΕ)3 έχουν  αρνητική  επίδραση  στη 
βιοποικιλότητα  µε διάφορους  τρόπους , π.χ. ανταγωνιζό µενα άλλους  οργανισ µούς και 
µεταβάλλοντας  τη δοµή των ενδιαιτη µάτων , µε την τοξικότητά  τους, αποτελώντας  πηγή  
παρασίτων  ή φορέα  παθογόνων  οργανισ µών, µέσω υβριδισ µού µε συγγενή  είδη ή ποικιλίες , 
θηρεύοντας  ιθαγενή  είδη, τροποποιώντας  το τοπικό  τροφικό  πλέγµα – για παράδειγ µα, 
χωροκατακτητικά  φυτά  τροποποιούν  τη διαθεσι µότητα  θρεπτικών  ουσιών  – διαταράσσοντας  
την επικονίαση , προκαλώντας  την εξαφάνιση  ιθαγενών  ειδών , λειτουργώντας  σαν 
"µηχανικοί " οικοσυστη µάτων  που τροποποιούν  τις ροές ενέργειας  και θρεπτικών  ουσιών , 
καθώς  και φυσικούς  παράγοντες  των ενδιαιτη µάτων  και των οικοσυστη µάτων . Τα ΧΕ 
µπορούν  να προκαλέσουν  συµφόρηση  των πλωτών  οδών  και ζηµίες στη δασοκο µία, στις 
καλλιέργειες , καθώς  και στα κτίρια  και τις αστικές  περιοχές . Οι δαπάνες  για την πρόληψη , 
τον έλεγχο  ή/και την εξάλειψη  των ΧΕ και το κόστος  των περιβαλλοντικών  και οικονο µικών  
ζηµιών είναι  σηµαντικά . Το κόστος  του ελέγχου , αν και χαµηλότερο  από εκείνο  των συνεχών  
ζηµιών που προκαλούν  οι εισβολείς , είναι  συχνά  υψηλό . Οι δαπάνες  αυτές  θα µπορούσαν  να 
αποφευχθούν  ή να ελαχιστοποιηθούν  µε τη λήψη  αποφάσεων  για την πρόληψη  των 
εισαγωγών  και την παύση  τους σε προγενέστερο  στάδιο . 
                                                 
1 Κατευθυντήριες  αρχές  της σύµβασης  για τη βιολογική  ποικιλότητα  (Απόφαση  COP VI/23 της 
∆ιάσκεψης  των Συµβαλλο µένων  Μερών  της σύµβασης ) 
2 Βλ. παράρτη µα: Σχήµα 1 – Επιπτώσεις  των κύριων  παραγόντων  στη/στα 
βιοποικιλότητα /οικοσυστή µατα από την εκτίµηση της χιλιετίας  για τα οικοσυστή µατα (ΜΑ, 2005). 
3 Ο όρος  «χωροκατακτητικά  είδη» που χρησι µοποιείται  στο παρόν  έγγραφο  εµπεριέχει  τον όρο 
«χωροκατακτητικά  ξενικά  είδη», που χρησι µοποιείται  στη σύµβαση  για τη βιολογική  ποικιλότητα , και 
τον όρο «χωροκατακτητικά  µη ιθαγενή  είδη». Τα χωροκατακτητικά  είδη ορίζονται  γενικά  ως τα είδη 
των οποίων  η εισαγωγή  ή/και η εξάπλωση  απειλεί  τη βιολογική  ποικιλότητα  ή έχει άλλες , απρόβλεπτες  
συνέπειες . 
EL 3   EL  
050010001500200025003000
1500 1600 1700 1800 1900 2000Date of introductionNo. of speciesAlien to Europe
Alien in EuropeAliens of Eu ropean origin
 
ΠΗΓΗ : έργο DAISIE ( βλ. παράρτη µα Β) 
Η αύξηση  της κινητικότητας  των Ευρωπαίων  και, γενικότερα , των προσώπων  και των 
εµπορευ µάτων  αποφέρει  πολλαπλά  οφέλη , παράλληλα  όµως, αυξάνει  και τις πιθανότητες  
ακούσιας  εισαγωγής , αφενός  ιδιαίτερα  χωροκατακτητικών  ειδών  και, αφετέρου , οργανισ µών 
που µετακινούνται  ως "λαθρεπιβάτες " ή ξένες  προσ µίξεις µέσω του εµπορίου  ή άλλων  οδών . 
Τα ΧΕ δεν γνωρίζουν  εθνικά  σύνορα . Οι επιπτώσεις  των ΧΕ και το συνακόλουθο  κόστος  θα 
αυξηθούν  ακόµη περισσότερο , εξαιτίας  της αναµενόµενης εκθετικής  αύξησης  των ΧΕ στο 
µέλλον  (βλ. ανωτέρω  διάγρα µµα). Πρόκειται  για ένα πρόβλη µα κοινό  σε όλα τα κράτη  µέλη, 
ανά την Ευρώπη  και την υφήλιο . Το γεγονός  αυτό  προσδίδει  κρίσι µη σηµασία στην  
αντιµετώπιση  της παγκόσ µιας αυτής  απειλής  επίσης  σε ευρωπαϊκό  επίπεδο . 
Σε ορισµένες περιοχές  εφαρ µόζονται  ορθές  πρακτικές  όσον  αφορά  τις πολιτικές  και τη 
νοµοθεσία  που καλύπτουν  τα ΧΕ, οι οποίες  ωστόσο  παρα µένουν  διάσπαρτες . Τα 
αποσπασ µατικά  µέτρα που έχουν  θεσπιστεί  δεν µπορούν  να συµβάλουν  ουσιαστικά  στη 
µείωση  των κινδύνων  τους οποίους  ενέχουν  τα ΧΕ για τη φύση  και τα οικοσυστή µατα της 
Ευρώπης . ∆εν υπάρχουν  ακόµη µηχανισ µοί για την υποστήριξη  της εναρ µόνισης  ή της 
βασικής  συνέπειας  των προσεγγίσεων  µεταξύ  γειτονικών  χωρών . Η πληθώρα  κειµένων  
νοµοθετικών  πράξεων  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  (ΕΕ) που καλύπτουν  εν µέρει διαφορετικές  
πτυχές  των ΧΕ δυσχεραίνει  τη συντονισ µένη εφαρ µογή. 
Η Κοινότητα  έχει δεσµευθεί  να µειώσει  ουσιαστικά  τις επιπτώσεις  των ΧΕ στη 
βιοποικιλότητα  της Ευρώπης . Ως συµβολή  στη διαδικασία  αυτή , η παρούσα  έκθεση  
εκτίµησης  επιπτώσεων  αποσκοπεί  σε µια γενική  περιγραφή  των πολιτικών  επιλογών  και 
µέτρων  προς  άµεση εφαρ µογή, ενόσω  θα χαράσσεται  «στρατηγική  της ΕΕ για τα ΧΕ». Οι 
ασκού µενες πολιτικές  και το νοµικό πλαίσιο  εκτίθενται  στο κεφάλαιο  1 της έκθεσης  
εκτίµησης  επιπτώσεων , το οποίο  παρέχει  επίσης  µια ανασκόπηση  της χρήσης  διαβουλεύσεων  
και εισηγήσεων  εµπειρογνω µόνων  κατά  την κατάρτιση  της ανακοίνωσης . Στο κεφάλαιο  2 
εξετάζεται  το ζήτηµα των χωροκατακτητικών  ειδών  στην  Ευρώπη  και περιγράφονται  οι 
διάφορες  οδοί εισαγωγής . Αναφέρονται  παραδείγ µατα των περιβαλλοντικών  και οικονο µικών  
επιπτώσεών  τους, παρουσιάζονται  γενικά  οι τρέχουσες  γνώσεις  για το σχετικό  κόστος  και 
EL 4   EL εξηγείται  η ανάγκη  να ληφθούν  µέτρα σε επίπεδο  ΕΕ. Στο κεφάλαιο  3 παρουσιάζονται  οι 
στόχοι  της στρατηγικής  της ΕΕ για τα ΧΕ. 
ΙΙ. ∆ιερεύνηση  των διαφόρων  προσεγγίσεων  για την επίτευξη  των στόχων  
Στο κεφάλαιο  4 εκτίθενται  οι τέσσερις  επιλογές  άσκησης  πολιτικής  που προκρίθηκαν  για την 
επίτευξη  των στόχων , καθώς  και ορισµένα ζητήµατα οριζόντιου  χαρακτήρα  που αφορούν  
όλες τις επιλογές . Οι επιλογές  αυτές  δεν αποτελούν  αποκλειστικές  και ανταγωνιστικές  
δέσµες µέτρων . Πρόκειται  για επιλογές  αύξουσας  έντασης  και αποτελεσ µατικότητας . Η 
αύξουσα  ένταση  απαιτεί  περισσότερους  πόρους  και, συνεπώς , εξαρτάται  από τη βούληση  για 
επενδύσεις . Τα µέτρα που προσδιορίζονται  στην  επιλογή  Β δεν είναι  αυτοτελή : πρέπει  να 
θεωρηθούν  σωρευτικά  µέτρα  που εντάσσονται  στην  προσέγγιση  µε την οποία  επιδιώκεται  η 
τόνωση  των τρεχουσών  προσπαθειών  αντιµετώπισης  των προβλη µάτων  των ΧΕ και η 
µέγιστη  αξιοποίηση  των υφιστά µενων  µέσων  και νοµοθετη µάτων . Η άµεση εφαρ µογή 
ορισ µένων  από τα εν λόγω  µέτρα  είναι  εφικτή , ενώ για άλλα  θα χρειαστεί  πολυετές  
διάστη µα. Στα προτεινό µενα µέτρα περιλα µβάνονται  δράσεις  για την πρόληψη  της 
εσκε µµένης και της ακούσιας  εισαγωγής , την έγκαιρη  προειδοποίηση  και ενηµέρωση , καθώς  
και για την εξάλειψη , τη συγκράτηση  και των έλεγχο  των ήδη εγκατεστη µένων  ΧΕ. 
Προκρίθηκαν  οι εξής επιλογές :  
• Επιλογή  Α - ∆ιατήρηση  της υφιστά µενης κατάστασης : συνέχιση  της εφαρ µογής των 
υφιστά µενων  µέσων , όπως  σήµερα. 
• Επιλογή  Β - Μεγιστοποίηση  της χρήσης  υφιστά µενων  προσεγγίσεων : βέλτιστη  χρήση  
της ισχύουσας  νοµοθεσίας , κατάρτιση  και εφαρ µογή εθελοντικών  κωδίκων  δεοντολογίας , 
ανάπτυξη  συστή µατος έγκαιρης  προειδοποίησης  και ενηµέρωσης , διατήρηση  του 
ευρωπαϊκού  καταλόγου  απογραφής  ΧΕ, ευαισθητοποίηση , ανταλλαγή  βέλτιστων  
πρακτικών , εφαρ µογή µέτρων  εξάλειψης  και ελέγχου  σε εθνικό  επίπεδο . 
• Επιλογή  Β+ - Προσαρ µογή της ισχύουσας  νοµοθεσίας : η επιλογή  αυτή  συνεπάγεται  την 
τροποποίηση  της ισχύουσας  νοµοθεσίας  ώστε  να διευρυνθεί  το πεδίο  εφαρ µογής της για 
να συνεκτι µηθούν  επίση µα τα ζητήµατα που συνδέονται  µε τα ΧΕ. 
• Επιλογή  Γ - Θέσπιση  συνολικού  εξειδικευ µένου  νοµικού  µέσου  της ΕΕ: η επιλογή  αυτή  
περιλα µβάνει  τα βασικά  µέσα που περιγράφονται  στην  επιλογή  Β, επιπλέον  όµως, 
προβλέπει  την ταχεία  θέσπιση  νέας νοµοθεσίας , η οποία  θα καταστήσει  δυνατή  τη 
συνολική  αντιµετώπιση  των ΧΕ. 
Εξετάζεται  επίσης  µια σειρά  κοινών  οριζόντιων  µέτρων  που αφορούν  όλες τις εφαρ µογές, 
µεταξύ  των οποίων  συγκαταλέγονται  η επικοινωνία , εκπαίδευση  και ευαισθητοποίηση , η 
ανάπτυξη  της γνωστικής  βάσης  και η χρηµατοδότηση . 
Στο κεφάλαιο  5 συνοψίζονται  οι επιλογές , µε γενική  σύγκριση  και αξιολόγηση . Στο κεφάλαιο  
6 παρατίθενται  τα συµπεράσ µατα, ενώ στο κεφάλαιο  7 προσδιορίζονται  πτυχές  της 
παρακολούθησης  και δείκτες  που θα διευκολύνουν  την αξιολόγηση  της προόδου  προς  τη 
χάραξη  συνολικής  στρατηγικής  της ΕΕ για τα χωροκατακτητικά  είδη.